Allojenik kök hücre nakli (alloKHN) yapılan hastalarda karaciğer demir birikim düzeyinin hasta yaşam süresiyle ilişkisinin araştırılması
The investigation of relationship between the degree of hepatic iron overload and survival in patients that underwent allogeneic hematopoietic stem cell transplantation (alloHSCT)
Yazar: SERDAR ŞIVGIN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ESER
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Hematoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2014
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Demir = Iron ; Ferritin = Ferritin ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Yaşam = Life

Özet:
Giriş ve Amaç: Demir birikimi, allojenik hematopoietik kök hücre nakli (alloHKHN) yapılan hastalarda; artmış enfeksiyon, veno-okluziv hastalık ve hepatik disfonksiyonu beraberinde getirir. Serum ferritini, dünyada demir birikimini değerlendirmede kullanılan en yaygın, kolay, ucuz ve non-invaziv bir yöntemdir. Bu çalışmada amacımız; merkezimizde alloHKHN yapılan hastaların karaciğer demir birikim düzeylerinin, nakil sonrası hasta prognozu ile ilişkisini incelemek idi.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya;  Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Hematoloji Bilim Dalı, Kök Hücre Nakli Hastanesi'nde 2004-2011 yılları arasında  alloHKHN yapılmış   toplam 50 hasta alındı. Bu hastaların verileri dosya kayıtlarından  retrospektif olarak  toplandı. Hastaların KC biyopsi materyalleri Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi Patoloji Kliniği'nin arşivlerinden bulunarak demir boyaması yapıldı. Bu gruplar arasında; graft-versus-host hastalığı (GVHH), relapse oranları, enfeksiyonlar, trombosit ve nötrofil engraftman günleri, hastalıksız yaşam süresi, tüm yaşam süresi, nakil-ilişkili mortalite oranları analiz edildi. 
Verilerin analizi IBM SPSS Statistics 22.0 (IBM Inc., Ill, USA) programı ile değerlendirildi. p<0.05 anlamlılık düzeyi kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya alloHKHN yapılmış toplam 50 hasta dahil edildi. Hastaların 32 tanesi (%64) erkek iken 18 tanesi (%36) kadın idi. Tanı dağılımı açısından;  akut myeloid lösemi (AML) 24 hastada (%48), akut lenfoblastik lösemi (ALL) 14 hastada (%28), multiple myelom (MM) 3 hastada (%6) ve diğer hastalıklar (Aplastik anemi (AA), myelodisplastik sendrom (MDS), lenfoma, kronik myelositer lösemi (KML) ise 9 hastada  (% 18) tesbit edildi. Ortalama yaş 34.00±11.48 olarak bulundu. Tüm yaşam süresi (TYS) için grade 0 hastalar 53.4 ay (41.1-65.7 ay), grade 1 hastalar 55 ay (47.2-64.5 ay), grade 2 hastalar 25.4 ay (11.5-39.4 ay), grade 3 hastalar 29.3 ay (12.3-46.3 ay) ve grade 4 hastalar ise 2.6 ay (2.0-3.3 ay) gibi sonuçlar elde edilmiştir. Karaciğer demir düzeyine göre azalma gösteren TYS , Kaplan-Meier analizleriyle de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Hastalıksız yaşam süreleri (HYS) açısından; grade 0 hastalar 47.1 ay (32.0-62.0 ay), grade 1 hastalar 36.9 ay (21.0-65.0 ay), grade 2 hastalar 23.5 ay (12.0-59.0 ay), grade 3 hastalar 27.4 ay (5.3-59.3 ay) ve grade 4 hastalar ise 2.6 ay (2.0-3.0 ay) olarak bulunmuştur. HYS için her ne kadar KC demir düzeyi arttıkça HYS azalıyor olsa da, Kaplan-Meier analizlerine göre istatistiksel olarak anlamlı  bulunmamıştır (p=0.093).
Sonuç:  Özellikle  AlloHKHN yapılan hematolojik maligniteli hastalarda, karaciğer demir birikimi hastaların nakil sonrası yaşam sürelerini olumsuz şekilde etkileyebilir.

Abstract:
Objectives and Aim: Iron overload results in increased infection, venous-oclusive disease and hepatic dysfunction in allogeneic hematopoietic stem cell transplant (alloHSCT) recipients. Serum feritin is the most common, easy, non-expensive and non-invasive method for evaluation of iron overload. In this study; our aim was to investigate the relationship between liver iron content and post-transplant prognosis in patients that underwent alloHSCT in our center.  
Materials and Methods: A total of 50 patients that underwent alloHSCT in Stem Cell Transplantation Hospital, Faculty of Medicine, Department of Hematology, Erciyes University between 2004-2011 were enrolled in the study. The data of the patients' files have been recorded retrospectively.  The liver biopsy specimens have been found from the archieves of Erciyes University, Department of Pathology and stainned for iron content. Graft-versus host disease (GVHD), relapse rates, infections, days of neutrophil and platelet engraftment days, disease-free survival, overall survival and transplant-related mortality rates have been analyzed among groups.  
The analysis of the groups have been made using IBM SPSS Statistics 22.0 (IBM Inc., Ill, USA) programme. p<0.05 has been considered as statistically significant. 
Results: A total of 50 patients have been enrolled in the study. Of the patients; 32 were (%64) male,  18 were (%36) female. The diagnosis were;  acute myeloid leukemia (AML) was in  24  patients (%48), acute lymphoblastic leukemia (ALL) in  14 patients(%28), multiple myeloma (MM)  in 3 patients (%6) and other disorders (Aplastic anemia (AA), myelodysplastic syndrome (MDS), lymphoma, chronic myeloid leukemia (CML) in  9 (% 18) patients. The mean age was found 34.00±11.48 years.  For overall survival (OS); it was found (mean) grade 0 patients 53.4 months (41.1-65.7), grade 1 55 months (47.2-64.5), grade 2 patients 25.4 months (11.5-39.4 ), grade 3 patients 29.3 months (12.3-46.3) and  grade 4 patients 2.6 months (2.0-3.3). Overall survival was correlated with the degree of liver iron content and was statistically significant for Kaplan-Meier analysis (p<0.001). Disease-free survival was found (DFS); it was found (mean)  grade 0 patients 47.1 months (32.0-62.0), grade 1 patients 36.9 months (21.0-65.0), grade 2 patients 23.5 months (12.0-59.0), grade 3 patients 27.4 months (5.3-59.3) and grade 4 patients  2.6 months  (2.0-3.0). For DFS; it was negatively correlated with the degree of liver iron content, nevertheless it was not was statistically significant for Kaplan-Meier analysis (p=0.093).
Conclusion:  Especially in patients with hematological malignancies that underwent alloHSCT,   liver iron accumulation may effect the post-transplant survival rates negatively.