Türkiye ve yurt dışı yaşayan müze örneklerinin incelenmesi
Examination of living museums in Turkey and abroad
Yazar: NEVRES IŞILAY KAÇAKGİL ÖKSÜZOĞLU
Danışman: PROF. DR. FETHİYE ERBAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müze Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Açık hava müzesi = Open air museum ; Ekomüze = Ecomuseum ; Evrensel müze = Universal museum ; Kültür yönetimi = Cultural management ; Modern müzecilik = Modern museology ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment ; Özel müzeler = Private museums

Özet:
Değişen ve gelişen müzecilik çalışmalarıyla birlikte literatüre yeni kavramlar dahil edilmiştir. Yeni müzecilik anlayışı ile sürdürülebilirlik bilinciyle ve çeşitli sebeplerle toplulukların kendi kültürlerini devam ettirme ve yaşatma gayesiyle zaman içerisinde yaşayan müzeler kurulmuştur. Yönetim açısından gerek kişisel girişimlerle özel müze statüsünde kurulmaya başlanan gerekse zaman içerisinde farklı projeler ve bütçelerle devlete, yerel yönetimlere bağlı olarak işletilen yaşayan müzeler kurulmuş ve hatta özelliklerine göre kendi içerisinde türlere ayrılacak niteliklere ulaşmıştır.

Buna rağmen, bu çalışmada yaşayan müzeler hakkında halen bir tanım eksiğinin olduğu, türlerinin net olarak ayrılmadığı, kimi müzelerin bu türlü faaliyetler gösterirken müzenin yaşayan müze ismini taşımadığı, akademik alanda ilgili çalışmaların yetersiz olduğu görülmüştür. 

Bu çalışmanın amacı, halihazırdaki akademik çalışmalar ve müzelerin kendilerini tanıttıkları dijital verilerden yola çıkılarak "yaşayan müze nedir, nasıl gelişmiştir, yurt içindeki ve yurt dışındaki yaşayan müze örnekleri nelerdir" sorularının yanıtlarını aramaktır. Bu araştırma sorularının yanıtlarıyla yaşayan müzeler taranarak müzeciliğe ve müze yönetimi literatürüne katkıda bulunulacaktır. Tez araştırmasının verilerine gözlem ve belge analizi yoluyla nitel araştırma yöntemleri kullanılarak ulaşılmıştır. Özellikle örneklerden yola çıkılarak yaşayan müzeler ve onlarla ilintili konular hakkında disiplinler arası çalışma yapılarak bütüncül veriler elde edilmesi hedeflenmiştir. 

Çalışmada, Uluslararası Müzeler Konseyi (ICOM) ve Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)'nün web sitelerindeki kütüphane verileri içerisinde yaşayan müze anahtar kelime olarak taratılmış, ayrıca İnternet ortamında Dünya üzerindeki yaşayan müzelerin ulaşılabilir olanları taranarak tamamına yakını incelenmiştir. Bunlara ek olarak ülke bazlı taramalar ayrıca yapılarak müzelerin web siteleri, ilgili ülkelerin kültür portalları ve basın haberleri taranarak incelenmiştir. Ayrıca, uluslararası ve ulusal makalelerle birlikte halihazırdaki basılı yayınlar taranarak alandaki akademik çalışmalar hakkında bilgi edinilmiştir. Nihayetinde tez içeriğine ilgili ülkelerde öne çıkan ve farklı konseptlere sahip seçme örnekler dahil edilmiştir. Sürece ve araştırmaya dair veriler içerik analizi yöntemi ile ilgili bölümlerde paylaşılmıştır. Dünya çapında yaygınlaşan sürdürülebilirlik prensipleriyle yaşayan müzelerin sayıca fazla olduğu, giderek arttığı ve kendilerine özgün somut ve somut olmayan kültürel miras ögeleriyle yerel kültürü ziyaretçilerle paylaşarak korudukları sonucuna ulaşılmıştır. Bu inceleme tezinde yer alan araştırma bulguları, önerileri ve araştırma sorularının müzebilimde yeni araştırmalara kaynak olması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: yaşayan müze, yaşayan tarih müzesi, ekomüze, köy müzesi, çiftlik müzesi, müzecilik, müze yönetimi

Abstract:
The literature gained new concepts in line with the dynamic and progressive museology studies. Living museums have been established in order to sustain and preserve the communities' own cultures with the new understanding of museology, awareness of sustainability and for various other reasons. Living museums first started to be established as personal initiatives in the private museum status. Later, they were also established by state and local governments with various projects and budgets, and even reached the qualifications to be divided into types according to their characteristics. However, in this study, it has been observed that there is still a lack of definition about living museums. Their types are not clearly categorized, some museums are not specified as living museums while carrying out such activities, and there are insufficient studies in the academic field.

The aim of this study is to pursue answers to the questions of "what is a living museum? how has it developed? what are the examples of living museums in Turkey and abroad?" based on current academic studies and the digital with which the museums introduce themselves. With the answers to these research questions, this paper aims to explore the living museums and contribute to museology and museum management literature. The data of the thesis research was obtained by using qualitative research methods through observation and document analysis. It is aimed to obtain holistic data by making interdisciplinary studies about living museums and related issues, especially based on examples.

In this study, the keyword "living museum" was searched in the library data on the websites of the International Council of Museums (ICOM) and the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO), and almost all of the accessible museums in the world were investigated on the Internet. In addition to these, country-based searches were also made on the websites of the museums, the cultural portals of the relevant countries and the press news were scanned and examined. In addition, information about academic studies in the field was obtained by scanning current printed publications along with international and national articles. Finally, selected examples with different concepts and prominent in the relevant countries were included in the content of the thesis. The data regarding the process and the research are shared in the sections related to the content analysis method. It has been concluded that the number of living museums with the principles of sustainability, which has become widespread throughout the world, is already high and keeps increasing and they preserve the local culture by sharing their unique tangible and intangible cultural heritage elements with the visitors. The research findings, suggestions and research questions in this review thesis are intended to be a source for new research in museology.

Keywords: living museum, living history museum, ecomuseum, village museum, farm museum, museology, museum management