Osteoartrit nedeniyle yapılan total eklem artroplastisi ameliyatının anksiyete ve depresyon üzerine etkisi
The effect of total joint arthroplasty surgery performed on osteoarthritis patients on the anxiety and depression
Yazar: ELŞAD OSMANLI
Danışman: PROF. DR. SACİT TURANLI
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Artroplasti = Arthroplasty ; Depresyon = Depression ; Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; Ortopedi = Orthopedics ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada, Mart 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında diz ve kalça osteoartriti tanısı ile total diz ve kalça  protezi uygulayacağımız hastaların ileriye dönük ameliyat öncesi (preop) ve ameliyat sonrası (postop) erken dönemde diz, kalça klinik ve fonksiyonel sonuçlarının ortaya koyulmasını, bu ameliyatların anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi üzerine etkisini göstermeyi ve ameliyat sonrası anksiyete, depresyon ve hayat kalitesindeki değişim derecesinin diz, kalça klinik ve fonksiyonel sonuçlarının değişim derecesi ile paralellik gösterip göstermediğini araştırmayı amaçladık.

GEREÇ ve YÖNTEM: Araştırmamız, mart 2022-ocak 2023 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji polikliniğine kalça ve diz ağrısı nedeniyle başvuran, kalça ve diz osteoartriti (OA) tanısı alan ve çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan 85 hasta üzerinden prospektif olarak yürütülmüştür. Bu 85 hastanın 31'ne (%36.47) kalça osteoartriti (Tonnis Grade III) tanısı ile Total Kalça Artroplastisi, 54'ne (%63.53) ise diz osteoartriti tanısı                              (Kellgren Lawrence Grade III, IV) ile Total Diz Artroplastisi uygulanmıştır. TDA olgularında en genç hastamız 49, en yaşlı hastamız 80 ve ortalama yaş ise   67,31(49-80) iken, TKA olgularında en genç hastamız 40, en yaşlı hastamız 78 ve ortalama yaş ise 60,39  (40-78)'du. Araştırma grubumuzdaki 54 TDA hastasının 40(%74)'ı kadın ve 14(%26)'ü erkek iken , 31 TKA hastasının 24(%77,4)'ü kadın ve 7(%22,6)'si erkek idi. TDA olgularımız osteoartrit etyolojisine göre sınıflandırıldığı zaman , 47 (%74)'si dejeneratif osteoartrit, 5 (%18)'i romatoid artriti, 2 (% 11,1)'si posttravmatik artrit idi. TKA olgularımızın ise 22(%74)'si dejeneratif osteoartrit, 2 (%18)'si romatoid artriti, 5 (% 11,1)'i kongenital kalça displazisine sekonder artrit, 1 (%5)'i travmatik artrit ve 1 (%5)'i kalça avasküler nekrozuna sekonder artrit idi
Olguların diz ve kalça klinik ve fonksiyonel skorlarının değerlendirilmesi için HHS ve AKSS skalası, psikiyatrik fonksiyonların değerlendirmesi için ise HADS, SF-36, KİDÖ, KAE ölçekleri kullanıldı. Bu değerlendirme formları hastalara, ameliyat tarihinden en az 1 hafta öncesinde (preop) ve 6 hafta sonrasında (postop) uygulandı. Tüm olgular için bu formların preop ve postop sonuç skorları karşılaştırıldı. Ayrıca AKSS ve HHS postop sonuç skorları ile KİDÖ, KAE, HADS ve SF-36 postop sonuç skorları karşılaştırılarak kolerasyonları incelendi ve diz, kalça fonksiyon skorları ile psikiyatrik fonksiyonlar arasında  bir paralellik olup olmadığı araştırıldı. Çalışmada elde edilen verileri değerlendirirken istatiksel analizler için SPSS vs 26.0 programı kullanılmıştır. Parametrik test varsayımları (normal dağılım) yerine getirilemediği için, ölçümle belirtilen sürekli bir değişken yönünden aynı bireylerin, preop ve postp ölçümleri arasında fark olup olmadığı Wilcoxon Eşleştirilmiş İki Örnek testi ile analiz edilmiştir. İstatistiksel çoklu değişken karşılaştırmalarında yine nonparametrik korelasyon analizlerinde Bivariate  Koralasyon - Spearman's rho testi kullanılmıştır. p<0.05 olduğunda H0 anlamlı kabul edilmiştir.

BULGULAR-SONUÇ: TDA olgularının AKSS DS ve AKSS FS skorları sırasıyla preop 39,50± 13,57 ve 45,93± 17,30 iken postop 6. haftada 78,30±8,04 ve 77,78±10,26 olarak bulunmutur. HHS skoru preop 46,56±13,46 iken postop 6. haftada 87,96±7,52 olarak bulunmuştur. Hem TDA hem de TKA ameliyatı sonrasındaki puan artışları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). TDA ameliyatı öncesi hastaların HADS puanları anksiyete ve depresyon için sırasıyla 10,48±3,20 ve 9,60±3,41 olarak önemli ölçüde yüksek iken, postop yine sırasıyla 2,36±1.52 ve 4.72±1.27 olarak azalmış olduğu gözlenmiştir. TKA ameliyatı öncesinde ise anksiyete ve depresyon puanları sırasıyla 6,48±2,80 ve 7,71 ±2,59 iken postop 1,84±1,55 ve 2,39 ±1,86 olarak azalmış olduğu bulunmuştur. Hastaların preop ve postop; HADS, SF-36, KİDÖ, KAE skorları arasında olumlu yönde istatistiksel olarak belirgin farklılık bulunmuştur (p<0.05). Postop HADS, SF-36, KİDÖ, KAE skorları ile postop AKSS DS-FS ve HHS  skorları arasında olumlu yönde  anlamlı paralellik bulundu.Sonuç olarak hem TDA hem de TKA sonrası psikiyatrik fonksiyonlarda, yaşam kalitesinde, işlevsellikte ve ağrının kısıtladığı günlük aktivitelerde belirgin iyileşmeler olmakla birlikde bu iyileşmeler ameliyat sonrası elde edilen iyileşmenin derecesi ile ilgili görünmektedir. TDA ve TKA olgularını karşılaştırdığımızda, diz klinik ve fonksiyonlarına kıyasla kalça fonksiyonlarının iyileşme derecesi ile işlevselliğin, yaşam kalitesinin, günlük yaşam aktivitelerinin, anksiyete ve depresyonun iyileşme derecesi daha fazla ilişkilidir. Sonuç olarak TKA hastaları TDA hastalarına oranla bu alanlarda daha fazla iyileşme göstermiştir. Tüm TJA olgularında depresyon ve anksiyetenin postop değerleri hem kadın hem de erkek cinciyette tamamen normale dönmüştür. Depresyon belirtileri TKA olgularında her iki cinsiyette de aynı oranda gerilerken, TDA olgularında kadın hastalarda daha fazla gerilemişken. Postop anksiyete düzeylerinde, hem TKA hem de TDA olgularında her iki cinsiyette aynı oranda iyleşme gözlenmiştir. Tüm TJA olgularında ileri yaş (51+) hastalarda depresyon skorunun daha yüksek olduğu ve düzelme oranının da ileri yaşta daha fazla olduğu saptanmıştır.
    
TARTIŞMA: Tüm hastalarda en belirgin şikayet olan ağrı ve eklem hareket kısıtlılığının postoperatif 6. haftada kaybolması veya yaşam standartlarını etkilemeyecek oranda azalması, hastalarda psikiyatrik fonksiyonlarda, yaşam kalitesinde ve işlevsellikde  anlamlı iyileşmelerin olması bu operasyonların hem ortopedik hemde psikiyatrik açıdan faydalı olduğunu göstermektedir. Altı haftalık takip ile total diz ve kalça artroplastilerinden elde ettiğimiz sonuçlarla, Kellgren Lawrence grade III, IV diz ve Tonnis grade III kalça osteoartriti olan hastalarda diger özellikler de göz önüne alınarak yapılan TDA ve TKA ameliyatının hekim ve hasta için yüz güldürücü sonuçlar verdiğini söyleyebiliriz. Literatürde de bizim çalışmamızdaki sonuçlara benzer sonuçlar görülmektedir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Total diz protezi, total kalça protezi, hastane anksiyete ve depresyon skalası, SF-36 form, kısa ağrı evanteri, amerikan diz cemiyeti skoru, harris kalça skoru,

Abstract:
Objective: In this prospective study we aimed to reveal preoperative and early postoperative knee and hip clinical and functional scores and the effect of the surgery on the anxiety and depression and life quality for the osteoarthritis patients who have undergone total knee or hip arthroplasty surgery between March 2022 and january 2023. Also, correlation was sought between the possible effects of these surgeries on the anxiety, depression and quality of life and hip or knee functional and clinical scores

Materials and Methods: Our study was conducted prospectively on 85 patients who applied to Gazi University Medical Faculty, Department of Orthopedics and Traumatology outpatient clinic complaining of the hip or knee pain, between March 2022 and January 2023 and were diagnosed with the hip or the knee osteoarthritis (OA) and met the inclusion criteria of our study. Thirty-one (36.47%) of these 85 patients underwent Total Hip Arthroplasty due to the diagnosis of hip osteoarthritis (Tonnis Grade III), and 54 (63.53%) underwent Total Knee Arthroplasty with a diagnosis of knee osteoarthritis (Kellgren Lawrence Grade III, IV). Of the TKA cases our youngest patient was aged 49, the oldest was 80, and the mean age was 67.31 (49-80), of the THA cases the youngest patient was aged 40 and the oldest patient was 78, and the mean age was 60.39 (40-78). While 40 (74%) of the 54 TKA patients in our study were female and 14 (26%) were male, 24 (77.4%) of 31 THA patients were female and 7 (22.6%) were male. When TKA cases were classified by the etiology of osteoarthritis, 47 (74%) were due to degenerative osteoarthritis, 5 (18%) were secondary to rheumatoid arthritis, 2 (11.1%) were posttraumatic. Of the THA cases, 22(74%) had degenerative osteoarthritis, 2 (18%) rheumatoid arthritis, 5 (11.1%) arthritis secondary to congenital hip dysplasia, 1 (5%) posttraumatic arthritis and 1 (5%) developed arthritis secondary to the avascular necrosis.
The HHS and AKSS scales were used in the clinical and functional scoring of the knees and hips, and the HADS, SF-36, FAST, BPI scales were used to evaluate the psychiatric functions of the patients. The patients were evaluated using these forms at least 1 week before the planned operation and 6 weeks following the surgery. The preoperative and postoperative scores of these forms were compared for all the cases. In addition, correlation was sought in-between the postoperative AKSS and HHS scores and the postoperative FAST, BPI, HADS and SF-36 scores, to find whether there was a relationship between the knee and the hip functional scores and psychiatric functions.
IBM SPSS Statistics for Windows, version 26 (IBM Corp., Armonk, N.Y., USA) was used for the statistical analysis of all the recorded data. Since the assumptions for the parametric tests, such as the normal distribution of the data could not be fulfilled, two-sample paired (Wilcoxon) signed rank test was utilized to analyze whether there was a difference between preoperative and postoperative recordings of the same individuals in terms of a set continuous variable. In the multivariate statistical comparisons and in the nonparametric correlation analyses Bivariate Correlation - Spearman's rho test was used. H0 was considered significant when p<0.05.

Findings and Result: While the preoperative AKSS DS and AKSS FS scores of the TKA cases were recorded as 39.50±13.57 and 45.93±17.30 respectively, at the 6th week postoperatively they were found to be 78.30±8.04 and 77.78±10.26 respectively. While the preoperative HHS score was 46.56±13.46, it was measured to be 87.96±7.52 at the 6th week postoperatively. Increase in scores following both TKA and THA surgeries were found to be statistically significant (p<0.05). While the HADS scores of the patients prior to the TKA surgery were noted to be significantly higher, 10.48±3.20 for anxiety and 9.60±3.41 for depression, postoperatively a noteworthy decrease to 2.36±1.52 and 4.72±1.27, respectively was observed. Regarding THAs, preoperative anxiety and depression scores were 6.48±2.80 and 7.71 ±2.59, respectively, while postoperatively they were found to be 1.84±1.55 and 2.39 ±1.86, respectively. A statistically significant difference was found between pre- and postoperative HADS, SF-36, FAST and BPI scores (p<0.05). A significant positive correlation was discovered between the postoperative HADS, SF-36, FAST, BPI scores and the postoperative AKSS DS-FS and HHS scores. As a result, these significant improvements in psychiatric functions, quality of life, functionality and pain-limited daily activities both after TKA and THA seem to be related to the degree of post-operative improvement. When we compare THA and TKA cases, the degree of improvement of hip functions, when compared against the knee, is more related to the the degree of improvement of functionality, quality of life, activities of daily living, anxiety and depression. As a result, THA patients showed more improvement in these areas compared to TKA patients. Postoperative values of depression and anxiety in all TJA cases returned to normal in both sexes. While the symptoms of depression regressed at the same rate in both sexes in THA cases, they diminished even more in female patients who have undergone TKA. For both TKA and THA patients at the postoperative period, the anxiety levels have shown the similar rate of improvement in both sexes. For all the TJA cases, the higher depression score and higher improvement rate was observed in older (51+) population.

Discussion: In the 6th week following the surgery, the diminution of or reduction in the most prominent complaints - pain and limitations of the joint movement, or their reduction in a way that does not affect their life standards, and significant improvements in psychiatric functions, quality of life and functionality in patients, show that these surgical interventions are indeed beneficial both orthopedically and psychiatrically. With the results we obtained with the six-week follow-up of the total knee and hip arthroplasty surgeries performed on Kellgren Lawrence grade III, IV knee and Tonnis grade III hip osteoarthritis patients, considering other characteristics, we can conclude that we have received satisfactory results for both the physician and the patient. Similar results have been acquired by other researchers in the available literature.

Keywords: Total knee arthroplasty, total hip arthroplasty, hospital anxiety and depression scale, SF-36 short form, brief pain inventory, american knee society score, harris hip score