Ferula mervynii M. sağıroğlu & H. duman ve ferula orientalis L. türleri üzerinde fitokimyasal araştırmalar
Phytochemical investigation  on ferula mervynii M. sağiroğlu & H. duman ve ferula orientalis L.
Yazar: NURDAN YAZICI BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. MAHMUD MİSKİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Biyolojik aktivite = Biological activity ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Ferula L. = Ferula L. ; Ferula mervynii = Ferula mervynii ; Ferula orientalis = Ferula orientalis ; Fitokimyasallar = Phytochemicals ; Seskiterpenler = Sesquiterpenes ; Stereokimya = Stereochemistry ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Çaşır = Ferula

Özet:
Bu çalışmada, Ferula orientalis L. ve Türkiye için endemik olan Ferula mervynii M. Sağıroğlu & H. Duman bitkileri Erzurum'dan toplanmış, iki türün de köklerinden elde edilen diklorometan ve metanol ekstreleri, in vitro ortamda antidiyabetik, antikolinesteraz ve sitotoksik aktiviteleri açısından incelenmiş ve iki bitkinin de toprak altı diklorometan ekstresinin aktif olduğu ortaya konmuştur. Aktif ekstreler üzerinde kromatografik yöntemler kullanılarak izolasyon çalışmaları yapılmıştır ve elde edilen moleküllerin yapıları aydınlatılmıştır. Miktarı yeterli olan bileşiklere antidiyabetik, antikolinesteraz ve sitotoksik aktivite test sistemleri uygulanmıştır.
Ferula mervynii bitkisi üzerinde ilk defa izolasyon çalışması yapılmıştır. Kök diklorometan ekstresinden 6 tanesi yeni seskiterpen ester; 6-asetil-8-t-sinnamoil-antakyatriol (FM-2), 6-asetil-8-t-sinnamoil-şiromodiol (FM-4), 8-t-sinnamoil-tovarol (FM-7), 6-asetoksi-8-t-sinnamoiloksi-nor-β-1(S),2-epoksi-eleman-4-on (FM-8), 6β-asetoksi-8α-t-sinnamoiloksi-nor-epi-eleman-4-on (FM-19), 6-asetil-8-t-sinnamoil-3-epi-antakyatriol (FM-20), 3 tanesi bilinen seskiterpen ester; 6-asetil-8-t-sinnamoil-antakyatriol (FM-1), 6-asetil-8-benzoil-tovarol (FM-5), ferutinin (FM-11), 2 tanesi bilinen fenilpropanoit; krokaton (FM-3) ve 1-hidroksi-1-(3'-metoksi-4'-5'-metilendioksi)fenilpropan (FM-12) ve 1 tanesi bilinen asetilenik molekül; falkarindiol (FM-13) olmak üzere toplam 12 molekül izole edilmiştir.
Ferula orientalis bitkisinin kök diklorometan ekstresinden 11 adet bilinen molekül elde edilmiş ve yapı analizleri ortaya konmuştur. İzole edilen ferutinin (R-2), 8-p-hidroksi-benzoil tovarol (R-3), epoksiyaşkeanadiol vanillat (R-5), epoksiyaşkeanadiol p-hidroksi benzoat  (R-6), 6-β-p-hidroksibenzoiloksi-germakra-1(10),4-dien (R-7) ve 8-vanilloil tovarol (R-11) isimli moleküllerin daha önce F. orientalis bitkisinden elde edildiği bilinmektedir. Fakat lökoferin (R-9), teferin (R-14), teferidin (R-15), 8-O-anjeloil tovarol (R-16) ve çimgin (R-25) adlı moleküller ilk defa F. orientalis türünden elde edilmiştir.
Yapılan bu çalışmada; antidiyabetik aktivite için α-amilaz ve α-glukozidaz enzimleri üzerinde, antikolinesteraz aktivite için asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz enzimleri üzerinde, sitotoksik aktivite için kolon (COLO 205), lösemi (K-562), meme (MCF-7) ve insan umbilikal ven endotelyal (HUVEC) hücre hatları üzerinde çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, Ferula orientalis L. and endemic species for Turkey Ferula mervynii M. Sağıroğlu & H. Duman plants collected from Erzurum, in vitro antidiabetic, anticholinesterase and cytotoxic activities were tested on dichloromethane and methanol extracts obtained from the roots of both species and the root dichloromethane extracts were found to be active. Isolation studies were performed on active extracts using chromatographic methods and obtained molecule's structures were elucidated. The test systems were applied to the compounds with sufficient amount.
All substances were isolated for the first time from Ferula mervynii. Six new sesquiterpene esters; 6-acetyl-8-t-cinnamoyl-antakyatriol (FM-2), 6-acetyl-8-t-cinnamoyl-shiromodiol (FM-4), 8-t-cinnamoyl-tovarol (FM-7), 6-acetoxy-8-t-cinnamoyloxy-nor-β-1(S),2-epoxy-elemane-4-on (FM-8), 6β-acetoxy-8α-t-cinnamoyloxy-nor-epi-elemane-4-on (FM-19), 6-acetyl-8-t-cinnamoyl-3-epi-antakyatriol (FM-20), three known sesquiterpene esters; 6-acetyl-8-t-cinnamoyl-antakyatriol (FM-1), 6-acetyl-8-benzoyl-tovarol (FM-5), ferutinin (FM-11), two known phenylpropanoids; crocaton (FM-3), 1-hydroxy-1-(3'-methoxy-4'-5'-methylenedioxy)phenylpropane (FM-12)  and one known acetylenic compound; falcarindiol (FM-13), totally 12 molecules were isolated.
Eleven known compounds were isolated from the root dichloromethane extract of Ferula orientalis and identified using spectroscopic methods. Six molecules; ferutinin (R-2), 8-p-hydroxy-benzoyl tovarol (R-3), epoxyjaeschkeanadiol vanillate (R-5), epoxyjaeschkeanadiol p-hydroxy benzoate (R-6), 6-β-p-hydroxybenzoyloxy-germacra-1(10),4-diene (R-7) and 8-vanilloyl tovarol (R-11) were obtained like another isolation study on F. orientalis. In addition, leucoferin (R-9), teferin (R-14), teferidine (R-15), 8-O-angeloyl tovarol (R-16) and chimgin (R-25) were determined for the first time from this species.
In this study; on α-amylase and α-glucosidase enzymes for antidiabetic activity, acetylcholinesterase and buthylcholinesterase enzymes for anticholinesterase activity, colon (COLO 205), leukemia (K-562), breast (MCF-7) and human umbilical vein endothelial (HUVEC) cell lines for cytotoxic activity were used for biological activity test systems.