Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru ve kararların Medenî Usûl Hukukuna etkileri
Individual application to the Constitutional Court and the effects of decisions on Civil Procedure Law
Yazar: MEHMET EMİN ALPASLAN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR HAKAN PEKCANITEZ
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bireysel başvuru yolu ile temel haklarının kamu gücü tarafından ihlâl edildiği
iddiasında olan kişilere, bu iddialarını Anayasa Mahkemesi önünde ileri sürebilme
imkânı tanınmış olup bu yolun kabulü ile birlikte anayasa yargısı ile medenî yargı
arasındaki etkileşim yoğunlaşmıştır. Medenî usûl hukuku çerçevesinden bireysel
başvuru yolu, temel haklarının medenî yargıda yer alan mahkemeler tarafından ihlâl
edildiği iddiasında olan kişilere bu iddialarını doğrudan Anayasa Mahkemesi önünde
ileri sürebilme imkânı tanımaktadır. Medenî usûl hukuku açısından bakıldığında
bireysel başvuru yolunun konusu, medenî yargıda yer alan mahkemelerin bireysel
başvuru kapsamında olan temel hakları ihlâl eden işlemleri, ihmâlleri ve özellikle
kararlarıdır.
Bireysel başvuru yolunun iki temel fonksiyonu bulunmaktadır. Bunlardan ilki
kişilerin temel haklarının korunması iken ikinci fonksiyon ise objektif anayasa
hukukunun korunması, yorumlanması ve geliştirilmesidir. İlk fonksiyon sübjektif
işlev, ikinci fonksiyon ise objektif işlev olarak da ifade edilmektedir. Bireysel
başvuru yolunun hukukî niteliği konusunda doktrinde görüş birliği bulunmamaktadır.
Çoğunlukla, bireysel başvuru yolunun temel hakların korunması için öngörülen bir
hukukî çare olduğu kabul edilmektedir.
Mukayeseli hukukta bireysel başvuru yolu çok farklı şekillerde düzenlenmiştir.
Almanya'da anayasa şikâyetinin kapsamı oldukça geniş olup bu kapsama yasama,
yürütme ve yargı işlemleri girmektedir. İsviçre'de de ikincil anayasa şikâyeti olarak
anılan geniş kapsamlı bir anayasa şikâyeti müessesesi vardır. Belçika'da yalnızca
bazı düzenleyici işlemler bakımından bireysel başvuru benzeri bir mekanizma
öngörülmüş olmakla birlikte, medenî yargı kararları üzerine bu yola müracaat
mümkün değildir. Avusturya'da ise idare mahkemelerinin kararlarına karşı anayasa
şikâyetine müracaat edilebilmektedir.
Medenî usûl hukuku çerçevesinden bakıldığında bireysel başvurunun temel
konusu kesin hükümlerdir. Ara kararları, geçici hukukî koruma kararları ve
çekişmesiz yargıda verilen kararlara karşı kural olarak bireysel başvuru yoluna
müracaat edilemez. Ancak özel bazı koşulların varlığı hâlinde bu kararlar da
istisnaen bireysel başvuru yolunun konusu olabilirler. Alternatif uyuşmazlık çözümü
süreçlerinde vuku bulan ihlâller ile yabancılık unsuru barındıran yargılamalarda
ortaya çıkan ihlâller, ihlâlin kamu gücüne atfedilebileceği bir mahiyete büründüğü
takdirde bireysel başvuru yolunun konusu olabilir.
Başvurucuya ilişkin kavram ve müesseseler bireysel başvuru sürecinde ve
medenî usûl hukukunda farklı şekillerde ifade edilmektedir. Bu çerçevede başvurucu
olabilme ehliyeti, başvuru ehliyeti, başvuru yetkisi ve mağdur sıfatı; anlamları ve sınırları açık şekilde çizilmesi gereken kavramlardır. Keza başvuru arkadaşlığı,
başvurucu değişikliği ve başvurucunun temsilinin gösterdiği özellikler de
incelenmelidir.
Davanın tarafları bireysel başvuru yoluna müracaat edebilirler. Taraflar
dışında; çekişmesiz yargıda ilgililer, geçici hukukî koruma talep eden ve aleyhine
geçici hukukî koruma talep edilen kişiler, dava yetkini, aslî müdahil, fer'i müdahil,
davanın ihbar edildiği kişi, yargılamaya katılan diğer kişiler ve yargılama
neticesinden etkilenen üçüncü kişiler bakımından da bireysel başvuru yoluna
müracaat imkânının değerlendirilmesi gerekir.
Bireysel başvuru yoluna başvurulmuş olması, başvuruya konu olan kararın
şeklî anlamda kesinleşmesine engel olmayacağı gibi kararın icrasını da durdurmaz.
Bireysel başvuru yoluna müracaat edilebilmesi için yargılamanın iadesi yolunun
tüketilmesine gerek bulunmamaktadır. Eş zamanlı olarak hem yargılamanın iadesine
hem de bireysel başvuru yoluna müracaat edilip edilemeyeceği incelenmesi gereken
bir meseledir.
Bireysel başvuru sürecinin aşamalarına uygun olarak ön inceleme aşaması
neticesinde, kabul edilebilirlik incelemesi neticesinde ve nihayet esas incelemesi
neticesinde farklı türde kararlar ile karşılaşılacaktır.
Ön inceleme neticesinde verilebilecek iki tür karar vardır. Bunlar idarî ret
kararı ile başvurunun kabul edilebilirlik incelemesi yapılmak üzere komisyonlara
sevk edilmesine ilişkin kararlardır. Bu iki ana karar tipi dışında bazı hâllerde
başvurucuya eksiklikleri tamamlaması için süre verilmesi (eksiklik bildirimi) de söz
konusu olabilmektedir. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesi yapılmak üzere
komisyonlara sevk edilmesi hâlinde ise süreç, kabul edilebilirlik incelemesi ile
devam etmektedir. Kabul edilebilirlik incelemesi prensip olarak komisyonlar
tarafından yapılmakla beraber istisnaî hâllerde bu inceleme de bölümler tarafından
yapılabilmektedir. Kabul edilebilirlik incelemesi neticesinde temelde iki tür karar
verilebilir. Bu kararlar kabul edilebilirlik kararı ve kabul edilemezlik kararıdır. Öte
yandan kabul edilebilirlik incelemesi neticesinde başvurunun reddi ve düşme
kararları da verilebilecektir.
Kabul edilebilirlik kriterleri başvurucu olabilme ehliyeti, başvuru ehliyeti,
başvuru yetkisi, vekâlet ehliyeti (vekil ile temsil söz konusuysa), başvuru yollarının
tüketilmiş olması, Anayasa Mahkemesi'nin yetkili olması, harcın ödenmiş olması,
başvurunun başvuru usûlüne riayet edilerek yapılmış olması, başvuru süresine riayet
edilmiş olması, anayasal önem veya kişisel önem taşıma ve açıkça dayanaktan
yoksun olmamadır. Başvurunun kabul edilebilirlik koşullarından herhangi birini
taşımadığının tespit edilmesi durumunda kabul edilemezlik kararı verilecektir.
Başvuru hakkının kötüye kullanılmamış olması ve mükerrer başvuru bulunmaması
ise kabul edilebilirlik kriterleri arasında sayılmamıştır.
Başvuru yollarının tüketilmesi kriteri ve ikincillik prensibi bireysel başvuru
yoluna karakterini veren kriterlerdendir. Şeklî ikincillik, başvurucunun yerel
mahkeme kararına karşı mümkün olan tüm usûlî olanakları usûlüne uygun olarak
tüketmesi manasına gelir. Maddî ikincillik ise anayasaya aykırılık iddiası ve bu
iddiaya ilişkin vakıaların derece mahkemeleri önünde de ileri sürülmüş olması
manasına gelir. Maddî ikincillik kriterinin katı şekilde uygulanmaması, bireysel
başvuru yolunun yeni ve vatandaşların anayasal bilinç düzeyinin de gelişmekte olduğu sistemimizde daha uygun bir seçim olacaktır. Anayasa m. 148/3 hükmü
gereği tüketilmesi gereken başvuru yolları olağan kanun yollarından ibarettir.
Tüketilmesi gereken başvuru yolları yalnızca etkili başvuru yollarıdır.
Açıkça dayanaktan yoksunluk da önemli bir kabul edilemezlik gerekçesidir.
Başvurucunun ihlâl iddialarını kanıtlayamadığı (başvurunun temellendirilmemiş
olduğu), iddialarının salt kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin
olduğu, karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret olan ya da temel haklara yönelik
bir müdahalenin olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular
açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir. Bir diğer önemli kriter ise anayasal önem
veya kişisel önem bulunmasıdır. Anayasal önem ve kişisel önem taşımayan
başvurular kabul edilemez bulunacak; kişisel önem veya anayasal önem taşıyan
başvurular ise bu kriteri sağlayacaktır.
Kabul edilebilirlik kriterlerinin tamam olması hâlinde başvurunun kabul
edilebilir olduğuna ve esas incelemesi için ilgili bölüme tevdi edilmesine karar
verilecektir. Başvuru hakkının açıkça kötüye kullanılması ve mükerrer başvuru
hâllerinde başvurunun reddine karar verilecektir.
Bireysel başvuru prosedüründe talep üzerine veya re'sen geçici hukukî koruma
kararları verilmesi mümkündür. Geçici hukukî koruma kararı verilebilecek hâller,
verilebilecek geçici hukukî koruma kararları ve bu kararların etkileri, üzerinde
durulması gereken meselelerdir.
Bireysel başvuru yargılamasının asıl ve en önemli kısmı esas incelemesidir.
Esas incelemesinin kapsamı ve sınırlarının ortaya konulması, derece mahkemeleri ile
Anayasa Mahkemesi'nin yetki sınırlarının somutlaşması bakımından son derece
önemlidir. Bireysel başvuru yolu bir kanun yolu değildir ve bu yolda, kanun yolu
denetiminde incelenmesi gereken alelâde hukuka aykırılıklar incelenmeyecektir. En
yoğun şekilde ihlâl edilen temel haklar adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkı
olduğundan, bireysel başvuru yolu çerçevesinden bu haklar üzerinde de durulması
gereklidir.
Esas incelemesi sonunda Anayasa Mahkemesi hak ihlâli olmadığına veya ihlâl
bulunduğuna karar verecektir. İhlâl tespit edilirse Anayasa Mahkemesi giderim
yöntemi olarak tazminata hükmedebilir, genel mahkemelerde dava açılması yolunu
gösterebilir veya yeniden yargılama yapılmak üzere dosyayı ilgili mahkemeye
gönderebilir. Keza bazı hâllerde düşme kararı verilecektir.
Anayasa Mahkemesi, ihlâlin bir mahkeme kararından kaynaklandığını tespit
ederse, ihlâli ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere
dosyayı ilgili mahkemeye gönderebilir. Ancak yeniden yargılama yapılmasında
hukukî yarar bulunmadığı takdirde, başvurucu lehine uygun bir tazminata
hükmedilebilir. Başvurucu lehine tazminata hükmedilebilmesi için başvurucunun bir
zarara uğramış olması gerekmektedir. Ayrıca başvurucunun tazminat talebinde
bulunması da icap etmektedir. Hükmedilecek tazminat, maddî veya manevî tazminat
olabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarında maddî tazminata hükmedilmesi oldukça
nadirdir. Tazminat miktarının tespitinin daha ayrıntılı bir incelemeyi gerektirmesi
hâlinde, Anayasa Mahkemesi bu konuyu kendisi karara bağlamaksızın, genel
mahkemelerde dava açılması yolunu gösterebilir. Anayasa Mahkemesi'nin mümkün
olduğu müddetçe tazminatı hesaplamasının daha hızlı ve etkili bir yol olduğu
kuşkusuzdur.
Pilot karar usûlü, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi uygulamasında yıllardır
uygulanan ve önemli avantajları olan bir usûldür. Bireysel başvuru yolunda özellikli
bir prosedür olan pilot karar usûlü, bu usûlde verilebilecek kararlar ve bu kararların
etkileri özel bir öneme sahiptir. Zira pilot karar usûlü yakın gelecekte, medenî usûl
hukuku açısından yönlendirici olabilecek kararlarda kullanılabilecektir.
Anayasa Mahkemesi kararlarına karşı başvurulabilecek başkaca bir iç hukuk
mekanizması olmayıp bu kararlar verildiği anda şeklî anlamda kesindir. Anayasa
Mahkemesi'nin bireysel başvuru neticesinde verdiği esasa ilişkin kararları maddî
anlamda da kesindirler. Anayasa Mahkemesi kararlarının asıl etkisi, kararların
bağlayıcı gücünden kaynaklanmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarının
bağlayıcılığının çerçevesi hassas bir biçimde tespit edilmelidir.
Bireysel başvuru sürecinde verilen kararların etkilerinin ayrı ayrı ele alınması
gerekmektedir. İdarî ret kararının, kabul edilemezlik kararının, başvurunun reddi
kararının ve düşme kararının en temel etkisi, iç hukuktaki başvuru yollarının
tüketilmesidir. Bu kararların diğer önemli etkileri de ayrıca değerlendirilmelidir.
Anayasa Mahkemesi'nin yeniden yargılama yapılmak üzere dosyayı ilgili
mahkemeye göndermesi, olağanüstü kanun yolu olan yargılamanın iadesine
benzetilebilir. Bu durumda ihlâl kararının önceki kesin hükme ve kesin hükmün
icrasına etkileri olacaktır. Yeniden yapılacak yargılama bakımından ilk olarak ilgili
mahkemenin hangi mahkeme olduğunun tespiti önemlidir. Yeniden yargılama
yapılıp yapılmayacağı hususunda, dosyanın gönderildiği mahkemenin bir takdir
yetkisi bulunmamakta olup bu zorunluluğa uyulmamasının önemli sonuçları vardır.
Öte yandan yeniden yapılacak yargılamanın kapsamı ve sınırları, özellikle yeni dava
malzemesi getirilip getirilemeyeceği ve mahkemenin incelemesinde riayet etmesi
gereken prensipler hassasiyetle değerlendirilmelidir. Yeniden yargılama neticesinde
verilebilecek kararlar ve bu kararlara karşı gidilebilecek hukukî çareler birçok
ihtimale göre incelenmek zorundadır.
Anayasa Mahkemesi'nin esasa ilişkin olarak yaptığı inceleme sonunda hak
ihlâli olmadığına karar vermesinin de önemli sübjektif ve objektif etkileri olacaktır.
Anayasa Mahkemesi'nin ihlâli tespit ederek başvurucu lehine maddî veya manevî
tazminata hükmetmesi hâlinde, hükmedilen tazminatın Devlet tarafından herhangi bir
icra takibine gerek olmaksızın ödenmesi gerekir. Bu kararın ve kararın gereklerinin
yerine getirilmemesinin etkileri de oldukça önemlidir. Anayasa Mahkemesi'nin
ihlâle karar vermesi ve giderim yöntemi olarak genel mahkemelerde tazminat davası
açılması yolunu göstermesi durumunda, görevli mahkemenin tespiti ve yargılamada
uyulacak esaslar başta olmak üzere çözümü gereken birçok mesele bulunmaktadır.
Bireysel başvuru yolu sübjektif etkilerinin yanında objektif etkilere de sahiptir.
Objektif etkinin en temel görünümü, ilgili kamu mercilerinin benzer meseleleri
incelerken aynı ihlâli tekrar etmemeleri zorunluluğudur. Objektif etki kapsamında
olan bir unsur da genel eğitici etkidir. Bu çerçevede bireysel başvuru yolu
neticesinde verilen kararlar anayasal normların yorumuna ve gelişimine katkıda
bulunacak, derece mahkemelerinin temel haklara daha fazla riayet etmesini
sağlayacak ve bireylerin temel hakları konusunda bilinçlenmesini sağlayacaktır.
Objektif etki; yasama, yürütme ve yargı erkleri bakımından ayrı ayrı tetkik
edilmelidir.

Abstract:
The individual application remedy provides the opportunity to put forward
claims that the public power violates fundamental rights before the Constitutional
Court. With the adoption of the individual application remedy, the interaction
between the constitutional and civil jurisdiction has intensified. From the perspective
of civil procedure law, the individual application remedy provides the opportunity to
assert directly before the Constitutional Court the claims of fundamental rights
violations by the civil courts. From the civil procedure law perspective, the subject of
the individual application remedy is the actions, omissions and especially the
decisions of the courts in the civil jurisdiction that violate fundamental rights.
The individual application has two main functions. While the first function is
the protection of the fundamental rights of individuals, the second function is the
protection, interpretation, and development of objective constitutional law. The first
function is also referred to as the subjective function and the second is the objective
function. There is no consensus in the doctrine on the legal nature of the individual
application. It is generally accepted that the individual application is a legal remedy
for the protection of fundamental rights.
In comparative law, individual application is regulated in many different ways.
The scope of constitutional complaints in Germany is quite wide and includes
legislative, executive, and judicial proceedings. There is a comprehensive
constitutional complaint institution in Switzerland, which is also known as the
secondary constitutional complaint. In Belgium, a mechanism similar to the
individual application is foreseen against some regulatory norms, yet it is not
possible to apply this mechanism against civil judicial decisions. In Austria, a
constitutional complaint can be filed against the decisions of the administrative
courts.
From the perspective of civil procedure law, the main subject of the individual
application is final judgments. As a rule, an individual application cannot be made
against interim decisions, temporary legal protection decisions and decisions
rendered in ex parte proceeding. However, in the presence of some special
conditions, these decisions may also be the subject of individual application.
Violations that occur in alternative dispute resolution processes and violations that
occur in proceedings containing foreign elements may be the subject of individual
application if the violation can be attributed to public power.
Concepts related to the applicant are expressed in different ways in the
individual application process and in civil procedure law. In this context, the capacity to be an applicant, the capacity to apply, the authority to apply and the concept of the
victim are the concepts whose meanings and boundaries should be clearly drawn. On
the other hand, the joinder of applicants, change of applicant and representation of
the applicant should also be examined.
The parties may apply for an individual application. The application possibility
of the other actors in the civil jurisdiction requires further examination.
The individual application does not prevent the finalization of the decision and
does not stop its execution. In order to apply for an individual application, it is not
necessary to exhaust the remedy of retrial. It should also be examined whether it is
possible to apply for both the retrial and the individual application at the same time.
Different types of decisions will be made at the preliminary review stage, the
admissibility stage, and the merits review stage.
There are two types of decisions that can be made at the end of the preliminary
examination. These decisions are the administrative refusal decision and the decision
to refer the application to the commissions for admissibility examination. Apart from
these two main decision types, in some cases, it may be possible to give the applicant
time to complete the deficiencies (deficiency notification). If the application is sent
to the commissions for admissibility review, the process continues with the
admissibility review. In principle, admissibility review is done by commissions, but
only in some exceptional cases, the Court sections can scrutinise the admissibility. At
the end of the admissibility review, basically, two types of decisions can be made.
These decisions are the admissibility decision and the inadmissibility decision. At
this stage, the rejection of the application and non-suit decisions can also be made.
Admissibility criteria are the capacity to be an applicant, the capacity to apply,
the authority to apply, the power of attorney (in case of representation by a lawyer),
exhaustion of the legal remedies, the competence of the Constitutional Court, the
compliance with the application procedure, the compliance with the time limit,
constitutional or personal importance and not be expressly bereft of any grounds. If it
is determined that the application does not meet any of the admissibility conditions, a
decision of inadmissibility will be made. Misuse of the right of the application and
repeated applications are not counted among the admissibility criteria.
The exhaustion of the remedies and the subsidiarity principle are the main
principles of the individual application. Formal subsidiarity means that the applicant
duly exhausts all possible procedural possibilities against the court decision. Material
subsidiarity means that the claim of unconstitutionality and the facts related to this
claim have also been put forward before the courts of instance. It would be
appropriate not to strictly apply the criterion of material subsidiarity; because
Turkish individual application system is quite new and the constitutional awareness
level of the citizens is still in the development stage. According to Art. 148/3 of the
Constitution, the remedies to be exhausted are ordinary legal remedies. Furthermore,
only effective remedies shall be exhausted.
Not be expressly bereft of any grounds is also an important ground of
admissibility. If the alleged violations have not been proven, if the alleged violation
concerns only matters that need to be observed by the courts of instance, if the
complaint is complex or coercive, if there is no interference with fundamental rights or if it is clear that the interference is legitimate, these applications may be
considered expressly bereft of any grounds. Another important criterion is the
presence of constitutional or personal importance. Applications without
constitutional and personal importance will be found inadmissible; applications with
personal or constitutional significance will fulfil this criterion.
If the admissibility criteria are met, the application will be admissible and will
be submitted to the relevant sections for merits examination. In cases of abuse of the
right of the application and repeated applications, the application will be rejected.
In the individual application procedure, it is possible to decide on temporary
legal protection upon request or ex officio. The preconditions for temporary legal
protection decisions, the types of temporary legal protection decisions, and their
effects should be examined thoroughly.
The most important part of the individual application proceedings is the
examination of the merits. It is extremely crucial to reveal the scope and limits of this
review to draw the line between the jurisdiction of the courts of instance and the
Constitutional Court. In the individual application process, ordinary mistakes that
should be examined exclusively by the courts of instance will not be examined. The
most frequently violated fundamental rights are the right to a fair trial and the right to
property, so these rights should be examined from the perspective of individual
application.
At the end of the merits review, the Constitutional Court may decide that there
is no violation of rights or that there is a violation. If it is decided that there is a
violation, the Constitutional Court may order compensation, instruct to file a lawsuit
in the general courts, or send the file to the relevant court for retrial. In some cases,
the Court can take a non-suit decision.
If the Constitutional Court determines that the violation resulted from a court
decision, it may send the file to the relevant court for retrial in order to resolve the
violation and its consequences. However, if there is no legal interest in a retrial,
appropriate compensation shall be awarded.
For compensation to be awarded, the applicant must have suffered a loss. In
addition, the applicant must claim compensation. Compensation can be material
compensation or immaterial compensation. The Constitutional Court rarely awards
material compensation. If the determination of the amount of compensation requires
a more detailed examination, the Constitutional Court instruct to file a lawsuit in the
general courts. Nevertheless, it is a faster and more effective way for the
Constitutional Court to calculate the compensation itself, whenever possible.
The pilot judgement procedure has been used for years in European Court of
Human Rights and has important advantages. The pilot judgement procedure is a
special procedure, which is also applied in individual applications to the
Constitutional Court. The judgements made by such special procedures and their
effects are of special importance. Hence, the pilot judgement procedure may be used
in important decisions in terms of civil procedure law in the near future.
There is no legal remedy against the decisions of the Constitutional Court.
These decisions are final at the time they are made. Decisions on the merits are also material res judicata. The main importance of the decisions of the Constitutional
Court is that the decisions are binding. The extent of this binding effect must be
precisely determined.
The effects of the decisions made during the individual application process
should be handled separately. The most important effect of the administrative refusal
decision, the inadmissibility decision, the rejection of the application, and the nonsuit decision is that they signify the exhaustion of domestic remedies. Other
important effects of these decisions should be further considered.
The decision of the Constitutional Court to send the file to the relevant court
for a new trial can be compared to the retrial, which is an extraordinary legal remedy.
In this case, the decision of violation will affect the concerning final judgment and its
execution. First of all, it is important to determine the relevant court. The court to
which the file is sent has no discretion as to whether or not a retrial will be held.
Failure to comply with this requirement has important consequences. The scope and
limits of the retrial and the principles regarding the scrutiny of the Court during the
retrial process should be evaluated. The decisions that can be made as a result of this
trial and the legal remedies that can be applied against these decisions should be also
examined.
The decision of non-violation of a fundamental right has important subjective
and objective effects. If the Constitutional Court decides on compensation, the
compensation must be paid by the State without requiring any enforcement
proceedings. The effects of this decision are also very important. In case the
Constitutional Court shows the way to file a compensation lawsuit in the general
courts many issues need to be resolved, especially the determination of the
competent court and the principles to be followed in the trial.
Individual application remedy has objective effects as well as subjective
effects. The most elementary aspect of the objective effect is the obligation of the
relevant public authorities not to repeat the same violation. Another element within
the scope of the objective effect is the general educational effect. Individual
application decisions will contribute to the interpretation and development of
constitutional norms, will ensure that the courts of instance comply more with
fundamental rights, and will raise the awareness of individuals about their
fundamental rights. Hence, the objective effect should be examined separately in
terms of legislative, executive, and judicial power.








Le recours individuel direct offre la possibilité de faire valoir devant la Cour
constitutionnelle les prétentions découlant de violations des droits fondamentaux par
la puissance publique. Avec l'adoption du recours individuel direct, l'interaction
entre la justice constitutionnelle et la justice civile s'est intensifiée. Du point de vue
du droit de la procédure civile, le recours individuel direct offre la possibilité de faire
valoir directement devant la Cour constitutionnelle les prétentions découlant de
violations des droits fondamentaux par les juridictions civiles. Du point de vue du
droit de la procédure civile, l'objet du recours individuel direct sont les actions, les
omissions et surtout les décisions des tribunaux de la juridiction civile qui violent les
droits fondamentaux.
Le recours individuel direct a deux fonctions principales. Alors que la première
fonction est la protection des droits fondamentaux des individus, la deuxième
fonction est la protection, l'interprétation et le développement du droit
constitutionnel objectif. La première fonction est aussi appelée en tant que « fonction
subjective » et la seconde comme « fonction objective ». Il n'y a pas de consensus
dans la doctrine sur la nature juridique du recours individuel direct. Il est
généralement admis que le recours individuel direct est un remède juridique pour la
protection des droits fondamentaux.
En droit comparé, le recours individuel direct est réglementée de nombreuses
manières différentes. Le champ d'application du recours constitutionnel en
Allemagne est assez large et comprend les procédures législatives, exécutives et
judiciaires. En Suisse, il existe un mécanisme de recours constitutionnel qui a un
large champ d'application et est appelé comme « le recours constitutionnel
subsidiaire ». En Belgique, un mécanisme similaire au recours individuel direct est
prévu contre certaines normes réglementaires, en revanche il n'est pas possible de
recourir à ce mécanisme contre des décisions judiciaires civiles. En Autriche, un
recours constitutionnel peut être déposé contre les décisions des tribunaux
administratifs.
Du point de vue du droit de la procédure civile, le sujet principal du recours
individuel direct est les jugements définitifs. En règle générale, aucun recours
individuel ne peut être formé contre les décisions intermédiaires, les décisions des
mesures provisoires et les décisions rendues dans le cadre d'une procédure ex parte.
Toutefois, en présence de certaines conditions particulières, ces décisions peuvent
également faire l'objet d'un recours individuel direct. Les violations qui se
produisent dans les modes alternatifs de résolution des conflits et les violations qui se
produisent dans les procédures comportant des éléments d'extranéité peuvent faire l'objet d'un recours individuel direct si la violation revêt un caractère imputable à la
puissance publique.
Les concepts et les institutions liés au requérant sont exprimés de différentes
manières dans le recours individuel direct et dans le droit de la procédure civile.
Dans ce contexte, la capacité d'être requérant, la capacité de présenter un recours, le
pouvoir de présenter un recours et la notion de victime sont les notions dont les sens
et les limites doivent être clairement définies. D'autre part, la jonction de requérants,
le changement de requérant et la représentation du requérant devraient également être
examinés.
Les parties peuvent présenter un recours individuel. Pour les autres acteurs de
la juridiction civile, la question doit être évaluée séparément.
L'application au recours individuel direct n'empêche pas que le jugement
devienne définitif et elle n'arrête pas l'exécution de la décision. Pour présenter un
recours individuel direct, il n'est pas nécessaire d'épuiser le recours en révision. Il
convient également d'examiner s'il est possible de demander à la fois recours en
révision et recours individuel direct.
Différents types de décisions seront prises à l'étape de l'examen préliminaire, à
l'étape de la recevabilité et à l'étape de l'examen au fond.
Deux types de décisions peuvent être prises à l'issue de l'examen préliminaire.
Ces décisions sont le refus administratif et la décision de renvoi de la demande aux
commissions d'examen de la recevabilité. En dehors de ces deux principaux types de
décision, dans certains cas, il peut être possible de donner au requérant le temps de
combler les déficits (notification de déficit). Si la demande est transmise aux
commissions pour l'examen de la recevabilité, le processus se poursuit avec la phase
de recevabilité. L'examen de la recevabilité est en principe fait par des commissions,
dans certains cas exceptionnels cet examen peut être fait par les sections. À la fin de
l'examen de recevabilité, deux types de décisions peuvent être prises. Ces décisions
sont la décision de recevabilité et la décision d'irrecevabilité. A ce stade, le rejet du
recours et le non-lieu peuvent également être prononcés.
Les critères de recevabilité sont la capacité d'être requérant, la capacité de
présenter un recours, le pouvoir de présenter un recours, la procuration (en cas de
représentation par un avocat), l'épuisement des voies de recours, l'autorité de la Cour
constitutionnelle, le respect de la procédure de recours, le respect du délai,
l'importance constitutionnelle ou personnelle et ne pas être expressément dépourvu
de tout motif. S'il est déterminé que la demande ne satisfait pas l'une des conditions
de recevabilité, la décision d'irrecevabilité est rendue. L'abus du droit de recours et
les recours répétées ne comptent pas parmi les critères de recevabilité.
Le critère de l'épuisement des voies de recours et le principe de subsidiarité
sont les principes de base du recours individuel direct. La subsidiarité formelle
signifie que le requérant doit épuiser toutes les possibilités procédurales contre la
décision de justice. La subsidiarité matérielle signifie que la demande
d'inconstitutionnalité et les faits liés à cette demande ont également été présentés
devant les tribunaux d'instance. Il conviendrait de ne pas appliquer strictement le
critère de subsidiarité matérielle; parce que en Turquie, le système du recours
individuel direct est assez nouveau et que le niveau de conscience constitutionnelle des citoyens est encore en phase de développement. Selon l'art. 148/3 de la
Constitution, les voies de recours à épuiser sont les voies de recours ordinaires. Les
recours qui doivent être épuisés ne sont que des recours efficaces.
Le critère de ne pas être expressément dépourvu de tout motif est également
une condition importante de recevabilité. Si les violations alléguées n'ont pas été
prouvées ou ne concerne que des questions qui doivent être observées par les
juridictions d'instance, si le recours est complexe ou coercitif, s'il n'y a pas d'atteinte
aux droits fondamentaux ou s'il est clair que l'atteinte est légitime, ces demandes
peuvent être considérées comme expressément dépourvues de tout fondement. Un
autre critère important est la présence d'une importance constitutionnelle ou
personnelle. Les recours sans importance constitutionnelle et personnelle seront
jugés irrecevables ; les recours ayant une importance personnelle ou constitutionnelle
rempliront ce critère.
Si les critères de recevabilité sont remplis, il sera décidé que le recours est
recevable et qu'elle est soumise aux sections compétentes pour examen au fond. En
cas d'abus manifeste du droit de recours et de recours répétées, le recours sera rejeté.
Dans la procédure de recours individuel direct, il est possible de statuer une
mesure provisoire sur demande ou d'office. En tant qu'une mesure provisoire est
adoptée, les types de mesures et leurs effets doivent être examinés séparément.
La partie principale et la plus importante de la procédure de recours individuel
direct est l'examen au fond. Il est extrêmement important de révéler la portée et les
limites de ce contrôle afin de la concrétisation des limites de compétence des
tribunaux d'instance et de la Cour constitutionnelle. Dans la procédure de recours
individuel direct, les illicéités ordinaires qui devraient être tranchées exclusivement
par les tribunaux d'instance ne seront pas examinées. Les droits fondamentaux les
plus fréquemment violés sont le droit à un procès équitable et le droit de propriété.
Ces droits doivent donc être examinés sous l'angle du recours individuel direct.
A l'issue de l'examen au fond, la Cour constitutionnelle peut décider qu'il y a
une violation ou non. S'il est décidé qu'il y a une violation, la Cour constitutionnelle
peut ordonner des dommages-intérêts, indiquer la voie à suivre pour intenter une
action en justice devant les tribunaux généraux ou renvoyer le dossier au tribunal
compétent pour un nouveau procès. Dans certains cas, une décision de non-lieu peut
être rendue.
Si la Cour constitutionnelle détermine que la violation résulte d'une décision
de justice, elle peut renvoyer le dossier au tribunal compétent pour un nouveau
procès afin d'éliminer la violation et ses conséquences. Toutefois, s'il n'y a pas
d'intérêt légal à un nouveau procès, des dommages-intérêts appropriés peuvent être
accordée.
Pour que des dommages-intérêts soient accordés, le requérant doit avoir subi
un dommage. De plus, le requérant doit réclamer une indemnisation. Les dommagesintérêts peuvent être résulté du dommage matériel ou du tort moral. Il est très rare
d'accorder des dommages-intérêts matériels par la Cour constitutionnelle. Si la
détermination du montant du dommage nécessite un examen plus approfondi, la
Cour constitutionnelle peut indiquer la voie à suivre pour intenter une action en
justice devant les tribunaux généraux. Si possible, c'est un moyen plus rapide et plus efficace pour la Cour constitutionnelle de calculer elle-même le montant du
dommage.
La procédure de l'arrêt pilote est utilisée depuis des années dans la pratique de
la Cour européenne des droits de l'homme et présente des avantages importants. La
procédure de l'arrêt pilote, qui s'applique également aux recours individuels devant
la Cour constitutionnelle, est une procédure spéciale. L'arrêt pilote et ses effets ont
une importance particulière. La procédure de l'arrêt pilote pourrait être utilisée dans
des décisions importantes en termes de droit de procédure civile dans un proche
avenir.
Il n'y a pas de recours contre les décisions de la Cour constitutionnelle. Ces
décisions sont définitives dès qu'elles sont rendues. Les décisions sur le fond ont
également l'autorité de la chose jugée. L'importance principale des décisions de la
Cour constitutionnelle vient de sa force contraignante. L'étendue de l'effet de la
force contraignante doit être déterminée précisément.
Les effets des décisions prises au cours du processus de recours individuel
direct doivent être examinés séparément. L'effet le plus important de la décision de
refus administratif, de la décision d'irrecevabilité, du rejet de la demande et de la
décision de non-lieu est l'épuisement des voies de recours internes. D'autres effets
importants de ces décisions doivent également être pris en compte.
La transmission du dossier par la Cour constitutionnelle au tribunal compétent
pour un nouveau procès peut être assimilée au recours en révision, qui est une voie
de recours extraordinaire. Dans ce cas, la décision de violation aura des effets sur le
jugement définitif précédent et l'exécution du jugement définitif. Tout d'abord, il est
important de déterminer quel tribunal est compétent. Le tribunal auquel le dossier est
renvoyé n'a aucune discrétion quant à la tenue ou non d'un nouveau procès. Le nonrespect de cette exigence a des conséquences importantes. C'est pourquoi la portée et
les limites du nouveau procès et les principes à respecter doivent être évalués. Puis,
les décisions qui peuvent être prises à la suite de ce procès et les recours juridiques
appliqués contre ces décisions doivent être examinés.
La décision de non-violation aura des effets subjectifs et objectifs importants.
Si la Cour constitutionnelle accorde de dommages-intérêts, celles-ci doivent être
versée par l'État sans qu'il soit besoin d'aucune procédure d'exécution. Les effets de
cette décision sont également très importants. Au cas où la Cour constitutionnelle
montrerait la voie pour intenter une action en réparation devant les tribunaux
généraux, de nombreuses questions sont soulevées à résoudre, en particulier la
détermination du tribunal compétent et les principes à suivre lors du procès.
Le recours individuel direct a des effets objectifs aussi bien que des effets
subjectifs. L'aspect le plus fondamental de l'effet objectif est l'obligation des
autorités publiques de ne pas répéter la même violation. Un autre élément entrant
dans le cadre de l'effet objectif est l'effet éducatif général. Les décisions de recours
individuels contribueront à l'interprétation et au développement des normes
constitutionnelles, garantiront que les tribunaux d'instance respectent davantage les
droits fondamentaux et sensibiliseront les individus à leurs droits fondamentaux.
L'effet objectif doit être examiné séparément en termes de pouvoir législatif, exécutif
et judiciaire.