Astımı olan çocukların ve annelerinin depresyon gelişimi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of asthmatic children and their mothers in terms of development of depression
Yazar: NİLÜFER ÇETİNER
Danışman: PROF. DR. MÜFERET ERGÜVEN
Sağlık Bakanlığı / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Astım; çocukluk çağında sık rastlanan, tedavideki büyük ilerlemelere rağmen kalıtımsal faktörlerin yanı sıra özellikle son yıllarda gerek şehirleşmenin artması, gerekse ilerleyen teknolojinin günlük hayatta kullanılmasıyla birlikte hava kirliliğinin artmasından dolayı prevalansı, mortalite ve morbiditesi giderek artan kronik bir hastalıktır. Günümüzde çocukluk çağı astımın başlangıç ve seyrinde psişik ve sosyal faktörlerin önemi giderek daha çok kabul edilmektedir. Çocuk sağlığı ve hastalıkları alanındaki yapılan çalışmalar; tüm çocukların %18'inde duygu ve davranış problemleri olduğu, kronik hastalığı olan çocuklarda ise bu tip duygusal ve davranışa ait sorunların %20 oranının üstüne çıktığını göstermektedir.

AMAÇ: Son yıllarda giderek artan bir şekilde çocuklarda gözlenen astım hastalığı çocukların çeşitli yönlerde gelişiminin kısıtlanmasına sebep olmaktadır. Kronik bir hastalık olan astım hastalığının çocuk ve annelerinde depresyona sebep olup olmadığını araştırmak ve gerekli olduğunda psikolojik destek sağlanması amacıyla çalışma planlandı. 

GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya; S.B Göztepe Eğt. ve Araştırma Hastanesi Çocuk Alerji Polikliniğinde en az 6 aydır izlenen Astım Bronşiale tanısı konmuş 6 ile 14 yaş arası çocuklar arasından randominize olarak seçilen, gönüllü olup sözlü ve yazılı onam alınan 250 çocuk ve anneleri dahil edilmiştir. Yine aynı yaş grubunda ve bilinen kronik bir hastalığı olmayan normal büyüme ve gelişmesi olan Genel Pediatri Polikliniği'ne başvuran gönüllü olup sözlü ve yazılı onam alınan 125 çocuk ve anneleri kontrol grubu olarak çalışmaya alınmıştır. Ekim 2008-Şubat 2010 tarihleri arasında uzman psikolog eşliğinde çocuklara Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği Testi (ÇDÖ), annelerine ise Demografik Bilgi Formu ile Beck Depresyon Ölçeği Testi (BDÖ) uygulanarak veriler toplanmıştır.
Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS (statistical package for social sciences) programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (Ortalama, Standart sapma, frekans) yanısıra niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki-Kare testi ve Anova testi kullanıldı. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Ayrıca sağlık durumu (astımlı olma ve olmama) değişkeniyle birlikte; cinsiyet, çocuk sayısı, doğum sırası,akraba evliliği, sosyo-ekonomik düzey, anne-baba eğitim düzeyi, anne-babanın yaşı, annenin çalışma durumu, babanın mesleği değişkenlerinin depresyon puanlarını nasıl etkilediği karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ayrıca astımlı çocuklar kendi aralarında, astım türü, astım şiddeti ve astımlı olma süresi değişkenlerine göre karşılaştırılarak depresyon puanları açısından farklılaşma olup olmadığına bakılmıştır.

BULGULAR:Bu çalışmada, astımlı çocuklarda ÇDÖ ortalaması ile  astımlı olmayan çocukların  ÇDÖ ortalaması arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur[ t= 9,047 , p<0,05 ].Astımlı çocuklar kendi aralarında değerlendirildiğinde, astım şiddeti ile depresyon sıklığı arasında anlamlı fark bulunmamıştır(p>0,05).Astımlılarda hastalık süresi ile   depresyon sıklığı arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark  bulunmuştur[F(3,246)=3,844 , p<0,05 ].Buna göre, 4 yıl ve üzeri astım tanısıyla takipli hastalarda depresyon puanları diğer gruptakilere göre yüksek bulunmuştur.
Astım hastalarının annelerinin depresyon sıklığının kontrol grubu annelerinden daha fazla olduğu tespit edilmiştir[ t= 7,158 , p<0,05 ], ancak değişik ağırlık derecelerindeki astımlı hastaların annelerindeki depresyon sıklığı kendi içinde farklı bulunmamıştır[ F(2,247)=2,590 , p>0,05].
Sağlık durumuna göre cinsiyet, doğum sırası, akraba evliliği,çocuk sayısı,sosyo-ekonomik düzey, anne eğitim düzeyi, anne baba yaşı, annenin çalışma durumu, babanın mesleği değişkenlerinin istatistiksel açıdan anlamlı farklılık yaratmadıkları saptanmıştır.

SONUÇ: Astım kronik bir hastalıktır, çocuk ve annelerinde depresyon gelişebilmektedir. Astım tedavisiyle uğraşan her klinisyen, çocuk ve annelerinde  psikolojik ve sosyal faktörlerin ne kadar önemli bir rol oynayabileceğinin farkında olmalıdır. Hastalığın tedavisi sırasında çocuk ve annelerine psikolojik destek verilmesi gereklidir. 
Anahtar Kelimeler: Anne, astım, BDÖ, ÇDÖ, çocuk, depresyon.

Abstract:
Asthma ,common in childhood, is a chronic illness whose prevalence, mortality and morbidity gradually increase  ,even though great advances in the treatment, especially in recent years rising in urbanization together with hereditary factors, increased air pollution with advancing technology being used in daily life.Today, the initial and progress  of childhood asthma, the significance of psychic and social factors are gradually accepted. Studies done in pediatry  showed that there are emotional and behavioral problems in %18 of all children , however children whose have chronic illness these type of  emotional and behavior problems are over 20% .

AİM : Asthma disease ,which gradually increases in children in recent years, induce limitation of development of children  in various aspects. Study is planned in an effort to asthma,a chronic illness, whether cause of depression in children and their mothers and, if necessary ,provide a psychological support.

METHOD: The study ,in allergy policlinic in ministry of health Göztepe education and Research Hospital, at least 6 months followed voluntary 250 children,between 6-14 age, which have bronchial asthma diagnosis and their mothers randomly selected and their verbal and written consent is received, was included.The same age group and  125 voluntary , verbal and written consent is received children, admitted to general pediatrics clinic, who have normal growth and development and mothers are included in control group.Between October 2008-February 2010 accompanied by a expert psychologist , Depression Scale test for Children (CDS) to children ,the Beck Depression scale Test(BDS) and Demographic Information Form to the mothers is applied then  the data was collected.
The evaluating  findings of the study, SPSS (statistical package for social sciences) program for statistical analysis  was used.The evaluating data of study, the chi-square test and ANOVA test was used for the comparison of qualitative data together with descriptive statistical methods (average, standard deviation, frequency). Results are assessed in 95% confidence interval,and significance level  p <0.05 .
In addition, how the variables which are sex, number of children, birth order,  marriage of relationship, socio-economic status, parent education level, parent's age, mother's employment status, father's occupation with health status (asthma or not)  affect depression scores comparatively were examined.
furthermore, asthmatic children among themselves are collated according to variable which are the type of asthma, severity and asthma duration and looked  at to the differentiation in  depression scores. 

RESULTS: In this study, significant differences statistically were found between asthmatic children with CDS average and non-asthmatic children with CDS [t = 9.047, p <0.05]. Asthmatic children among themselves were evaluated, a significant difference was not found between the severity of asthma and frequency of depression (p > 0.05). In  asthmatic patients ,significant difference statistically was found between length of disease and frequency of depression [F (3.246) = 3.844, p <0.05].
Accordingly, depression scores were higher in patients who is 4 years and over follow-up with a diagnosis of asthma than other groups.Depression of mothers of patients with asthma frequency is upwards of  in the control group have been  found [t = 7.158, p <0.05], but depression frequency in mothers of patients with various in severity asthma was not found  differently [F (2.247) = 2.590, p> 0, 05]. 
According to health status ; variables like gender, birth order, marriage of relationship, number of children, socio-economic status, maternal education level, parents' age, mother's work status, father's occupation statistically not generated a significant difference, is determined.

CONCLUSION: Asthma is a chronic disease, may develop depression in children with asthma and mothers. Every clinician who deals with asthma treatment must be aware of how much child and maternal psychological and social factors play an important role. During  treatment of disease should be given psychological support to children and their mothers.

 Keywords: Mother, asthma, BDS, CDS, child, depression.