Stadyum soyunma odası tasarımında kullanılan çevresel faktörlerin sporcu motivasyonu ve performansına etkisinin incelenmesi – Konya büyükşehir belediyesi stadyumu
Investigation of the effects of environmental factors used in stadium locker room design on athlete motivation and performance Konya metropolitan municipality stadium
Yazar: ALİ AKÇAOVA
Danışman: PROF. DR. KERİM ÇINAR
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Işık = Light ; Konya = Konya ; Mekan = Space ; Renkler = Colors ; Stadyumlar = Stadiums

Özet:
Bu tez çalışmasında sporcuların, 'mekânsal kalite' ve 'bireysel verimlilik' değerlendirmelerinin olumlu yönde geliştirilmesi, sporcu motivasyonu ve performanslarının arttırılması, mekân aidiyetlerinin sağlanması için sporcu soyunma odalarında renk ve ışık düzenlemelerinin nasıl olması gerektiği, cinsiyet, eğitim durumu ve meslek gibi değişkenlerle karşılıklı etkileşimleri araştırılmıştır. Çalışmada bilimsel çalışmalarda genellikle tercih edilen sanal ortamda oluşturulmuş mekânlar kullanılmıştır. 
Çalışma ile stadyumlarda takımlara ayrılmış alanlar içerisindeki takımlara ait soyunma odası kullanıcılarının motivasyon ve performanslarının arttırılmasında etkili olabilecek iç mekân çevresel faktörlerinin neler olduğunun belirlenmesine odaklanılmıştır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda oluşturulan hipotezleri test etmek için 428 denek ile sanal mekân deneyi gerçekleştirilmiştir. Deneklere mekânsal değerlendirme anketi uygulanmış olup elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Ortaya çıkan bulgulardaki amaç, sporcuların müsabaka süreci boyunca motivasyonunu ve performansını olumlu etkileyecek çevresel faktörleri belirlemek ve soyunma odası içerisinde mekân tasarımcılarına kalite düzeyi arttırılmış, verimli kullanılabilen, rahat algılanabilen soyunma odaları mekânlarını oluşturmalarında yol gösterici bulgular ortaya koymaktır.
Çalışma sonucunda; soğuk duvar rengine sahip soyunma odalarının sıcak ve nötr renkli mekâna oranla deneklerin 'mekânsal kalite' değerlendirmelerini daha pozitif yönde etkilediği ve konsantrasyon sağlayıcı olduğu tespit edilmiştir. Rengin 'bireysel verimlilik' değerlendirmelerine bakıldığında, soğuk duvar rengine sahip soyunma odalarının sıcak ve nötr renklere oranla denekler tarafından daha pozitif değerlendirilmiştir. Soyunma odası mekânı için yüksek ışık renk sıcaklığı ile aydınlatılan mekânların 'mekânsal kalite' ve 'bireysel verimlilik' algıları açısından negatif algılandığı orta ve düşük renk sıcaklığının kullanıcılar tarafından daha pozitif algılandığı tespit edilmiştir. Ayrıca soyunma odası mekânları için farklı ışık renk sıcaklıkları ile aydınlatılan mekânların algılanmasında cinsiyetler arasında anlamlı farklılıklar olduğu ve tasarım eğitimi alan bireylerin mekân algısına konusunda daha eleştirel bir yaklaşım sergiledikleri ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler
Mekân, stadyum, soyunma odası, renk, ışık.

Abstract:
In this thesis study, how color and light displays should be in athlete locker rooms to enhance the 'spatial quality' and 'individual productivity' assessments of the athlete in a positive way, to increase the motivation and performance of the athlete, to ensure spatial belonging, and their interactions with variables such as gender, educational status and profession has been investigated. In the study, spaces constructed in the virtual environment, which are generally preferred in scientific studies, were benefitted.
The study concentrated on specifying indoor environmental factors that can be practical in increasing the motivation and performance of the team's locker room users in areas allocated to teams in stadiums. To test the hypotheses made for the research, a virtual space experiment was accomplished with 428 subjects. A spatial assessment questionnaire was applied to the subjects and the data were analyzed in the SPSS program. The purpose of the findings is to determine the environmental factors that will positively affect the motivation and performance of the athlete during the competition process and to reveal guiding findings for space designers in locker rooms to create room spaces with enriched quality, which can be used efficiently and perceived easily.
Study results show that locker rooms with cold wall colors affect the subjects' "spatial quality' evaluations more positively and nourish concentration more than warm and neutral-colored spaces. When the subjects' 'individual efficiency' evaluations of the color were reviewed, the locker rooms with the cold wall color were rated more positively than the warm and neutral colors. It has also been specified that rooms illuminated with high light color temperature for locker room space are perceived negatively in terms of 'spatial quality' and 'individual productivity,' whereas medium and low color temperatures are perceived more positively by users. Furthermore, it has been indicated that there are significant differences in the perception of the spaces illuminated with different light color temperatures for the locker room spaces between genders and that individuals who receive design education have a more critical approach to the perception of space.

Keywords: Space, stadium, locker room, color, light.