Likidite riskinin belirleyicileri: Türkiye örneği
Determinants of liquidity risk: The case of Turkey
Yazar: DAGAN SAID ADEN
Danışman: DOÇ. DR. MELEK YILDIZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Finansal risk = Financial risk ; Mevduat bankaları = Deposit banks ; Riskten korunma = Protection from risk ; Ticari bankalar = Commercial banks

Özet:
Bankaların likidite riskini belirleyen bankaya özgü ve makroekonomik faktörleri tespit etmeyi amaçlayan çalışmanın örneklemini Türkiye'de faaliyet gösteren ve aktif büyüklüğü en yüksek 10 ticari (mevduat) bankası oluşturmaktadır. Söz konusu bankaların likidite riskini belirleyen faktörlerin tespiti amacıyla bağımlı değişken olarak likidite rasyosu kullanılmış ve elde edilen bulgular likidite rasyosu ve riski bağlamında değerlendirilmiştir. Likidite riski üzerinde etkisi olduğu düşünülen bağımsız değişkenler ise banka ölçeği (büyüklüğü), aktif karlılığı, öz kaynak karlılığı, net faiz marjı, banka sermayesi, mevduatın krediye dönüşüm oranı, kredi büyümesi, takipteki krediler, ekonomik büyüme, enflasyon ve işsizlik oranıdır. Ancak net faiz marjı değişkeninde birim kök sorunu olduğundan modele dahil edilmemiştir. Driscoll-Kraay standart hatalarla sabit etkiler regresyon yöntemiyle yapılan analiz sonucunda banka ölçeği (büyüklüğü), öz kaynak karlılığı, banka sermayesi, kredi büyüklüğü, ekonomik büyüme değişkenleri ile likidite rasyosu arasında anlamlı ve pozitif ilişki olduğu, dolayısıyla bu değişkenlerdeki artışın bankaların likidite riskini düşürdüğü tespit edilmiştir. Bununla beraber aktif karlılığı, mevduatın krediye dönüşüm oranı ve enflasyon değişkenleri ile likidite rasyosu arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu, yani bu değişkenlerdeki artışın bankaların likidite riskini artırdığı ortaya konmuştur. Son olarak çalışmada takipteki krediler ile işsizlik oranı değişkenleri ile likidite rasyosu arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.

Abstract:
The sample of this study, which aims to identify the bank-specific and macroeconomic factors determining the liquidity risk of banks, consists of the 10 largest commercial (deposit) banks operating in Turkey in terms of total assets. To identify the factors determining the liquidity risk of these banks, the liquidity ratio was used as the dependent variable, and the findings were evaluated in the context of liquidity ratio and risk. The independent variables considered to have an impact on liquidity risk are bank size, return on assets, return on equity, net interest margin, bank capital, the loan-to-deposit ratio, loan growth, non-performing loans, economic growth, inflation, and unemployment rate. However, due to unit root problems, the net interest margin variable was not included in the model. The analysis conducted using the Driscoll-Kraay standard errors fixed-effects regression method found a significant and positive relationship between the liquidity ratio and the variables of bank size, return on equity, bank capital, loan size, and economic growth. Therefore, it was determined that an increase in these variables reduces the liquidity risk of banks. On the other hand, a significant and negative relationship was found between the liquidity ratio and return on assets, the loan-to-deposit ratio, and inflation, indicating that an increase in these variables increases banks' liquidity risk. Finally, no significant relationship was found between the liquidity ratio and non-performing loans or the unemployment rate.