Üreme çağındaki kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyi ile kontraseptif kullanımındaki engeller algısının incelenmesi
Investigation of health literacy level of women in reproductive age and perception of barriers in contraceptive use
Yazar: AYŞEGÜL DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE YILMAZ KOÇAK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Bu çalışma ile üreme çağındaki kadınların sağlık okuryazarlık düzeyleri ve kontraseptif yöntem kullanımına yönelik engellerin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde olup veriler Konya ilinin Selçuklu ilçesinde 15.11.2023-15.01.2024 tarihleri arasında cinsel partneri bulunan 18-49 yaş aralığındaki 361 kadından toplanmıştır. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Sağlık Okuryazarlık Ölçeği (SOÖ)" ve "Gebeliği Önleyici Yöntem Kullanımında Engeller Algısı Ölçeği (GÖYKEAÖ)" kullanılarak toplanmıştır. Çalışma öncesi etik izin ve Selçuklu Kaymakamlığı'ndan izin alınmıştır. Verilerin analiz edilmesinde IBM SPSS 27 paket programı kullanıldı ve uygun testler ile değerlendirildi.
Kadınların yaş ortalaması 35,38±7,40'tır. Kadınların %93,9'u evli ve %57,9'unun eğitim durumu lisans veya lisansüstüdür. Kadınların SOÖ toplam ve dört alt boyut (Bilgiye Erişim, Bilgileri Anlama, Değer Biçme/Değerlendirme, Uygulama/Kullanma) puan ortalamaları sırası ile 114,26±13,30, 23,37±3,05, 32,16±4,01, 36,57±5,01, 22,16±3,55 olarak belirlendi. Kadınların GÖYKEAÖ toplam puan ve üç alt boyut (Duygusal, Toplumsal, Bilişsel) puan ortalamaları sırası ile 66,89±29,13, 27,53±11,39, 21,96±11,04, 17,40±8,93 olarak belirlendi. SOÖ Bilgiye Erişim, Bilgileri Anlama, Değer Biçme/Değerlendirme, Uygulama/Kullanma alt boyut puanları ve SOÖ toplam puanı ile GÖYKEAÖ toplam puanı arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. SOÖ puanları GÖYKEAÖ-Duygusal alt boyutu puanlarını anlamlı olarak yordamaktadır (R=0,183, F(4-360)=3,093, p<0,05) ve varyansın %3,4'ünü açıklamaktadır (R2=0,034).
Sonuç olarak üreme çağındaki kadınların sağlık okuryazarlık düzeyi arttıkça kontraseptif yöntem kullanımına yönelik engelleri algılama düzeyleri azalmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Ebelik bakımı; kontrasepsiyon; sağlık okuryazarlığı; üreme çağı

Abstract:
This study aims to examine the health literacy levels of women of reproductive age and the obstacles to the use of contraceptive methods. This study is descriptive-correlational and relationship-seeking and the data have been collected from 361 women aged 18-49, who have sexual partners in Selçuklu district of Konya province between 15.11.2023 and 15.01.2024. The data have been collected, using the "Personal Information Form", "Health Literacy Scale (HLS)" and "Perception of Obstacles in the Use of Contraceptive Methods Scale (POUCMS)". Before the study, ethical clearance and permission were obtained from the Selçuklu District Governorship. IBM SPSS 27 package program was used to analyze the data and ıt has been evaluated with appropriate tests.
The average age of women is 35.38±7.40. 93.9% of women are married and 57.9% have either an undergraduate or postgraduate degrees. Women's total score in HLS and their average scores in four sub-dimensions, Accessing Information, Understanding Information, Appraisal/Evaluation, Application/Use, have been respectively determined as 114,26±13,30, 23,37±3,05, 32,16±4,01, 36,57±5,01, 22,16±3,55. Women's total score in POUCMS and their average scores in three sub-dimensions, Emotional, Social, Cognitive, have been respectively determined as 66,89±29,13, 27,53±11,39, 21,96±11,04, 17,40±8,93. A low level, negatively significant relationship has been found among between HLS Access to Information, Understanding Information, Appraisal/Evaluation, Application/Use subscale scores and HLS total score and POUCMS total score. HLS scores significantly predict POUCMS -Emotional subscale scores (R=0.183, F(4-360)=3.093, p<0.05) and explain 3.4% of the variance (R2=0.034).
As a result, as the health literacy level of women of reproductive age increases, their level of perception of obstacles to the use of contraceptive methods decreases.
Key Words: Contraception; health literacy; midwifery care; reproductive age