Tabak modeli ile verilen beslenme eğitiminin ilköğretim ikinci sınıf öğrencilerinin beslenme bilgi ve alışkanlıklarına etkisi
The effect of nutrition education with using plate model on 2nd grade students' nutrition knowledge and eating habits
Yazar: RANA NAGİHAN AKDER
Danışman: PROF. DR. FUNDA PINAR ÇAKIROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma çocuklara tabak modeli ve oyun hamuru kullanılarak verilen beslenme eğitiminin, çocukların beslenme bilgi düzeyi ve beslenme davranışları üzerindeki etkinliğini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma yapılacak okul Bornova'daki 44 devlet ilkokulu arasından basit rasgele sayılar tablosu yardımıyla belirlenmiştir. Çalışmaya 2017 Ocak ayı itibariyle 7 yaşını bitirmiş, 8 yaşından gün almamış çocuklar dahil edilmiştir. Velilere ait sosyo-demografik özellikleri içeren anket formun doldurulması öğretmenler aracılığıyla sağlanmıştır. Antropometrik ölçümleri, sosyo-demografik özellikleri ve beslenme bilgi düzeyini içeren anket formları girişim aşamasından önce çocuklara uygulanmıştır. Öğrencilere 40 dakikalık beslenme eğitimi verilmiş ve sağlıklı beslenmeyle ilgili çizgi film izletilmiştir. Ardından öğrenciler tarafından oyun hamuru ile çeşitli besinler yapılmış ve yapılan besinlerin tabak modelinde uygun yerlere yerleştirilmesi sağlanmıştır. Girişimin üzerinden bir ay geçmesi ile çocuklara aynı anket formları tekrar uygulanmıştır. Ön test, son test ve veli anket formu tam olan 62 öğrenci ile çalışma tamamlanmıştır. Veriler SPSS paket programı ile değerlendirilmiştir. Öğrenci annelerinin %53,4'ü, babalarının %42'isi ilkokul mezunudur. Velilerin %56,5'inin aylık geliri 1400 ile 2799 TL arasındadır. Velilerin %75,8'i beslenme bilgilerinin yeterli olduğunu bildirirken, sadece %24,2'si bu konuda eğitim almıştır. Çalışmaya katılanların %40,3'ü erkek, %59,7'si ise kız öğrencidir. Öğrencilerin yaş ortalaması 92,9±3,8 ay olarak bulunmuştur Öğrencilerin %8,1'i zayıf; %24,2'si ise hafif şişman veya obezdir. Öğrencilerin %32,3'ü ana öğünü; %33,9'u ise ara öğünlerden en az birini atlamaktadır. En sık atlanılan ana öğün öğle yemeği olarak bulunmuştur. Öğrencilerin hafta içi 157,5±116,8 dakikası, hafta sonu 208,9±145,0 dakikası ekran başında geçmektedir ve öğrencilerin %54,8'i ekran başında yiyecek veya içecek tüketmektedir. Şişman olma durumu ile sosyo-demografik özellikler, beden algısı, odada ekran varlığı, beslenme bilgi düzeyi ve düzenli yapılan egzersiz arasında anlamlı sonuç bulunamamıştır. Girişim sonrasında çocukların beslenme bilgi düzeylerinde anlamlı artış saptanmıştır (p<0,001). Sebze tüketen öğrenci sayısı anlamlı olarak artarken (p=0,001), çaya/süte şeker ekleyen öğrenci sayısı (p=0,031) ve öğün atlayan birey sayısı (p=0,011) anlamlı olarak azalmıştır. Hazır meyve suyu (p=0,043) ve kızarmış yiyecekleri (p=0,004) sık tüketen öğrenci sayısı da anlamlı olarak azalmıştır. Sonuç olarak verilen beslenme eğitimi ve kullanılan materyaller sayesinde öğrencilerin beslenme bilgi düzeyleri ile beslenme davranışlarında olumlu gelişmeler gözlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out with the purpose of raising the children's nutritional knowledge and devoloping healthy eating habits by giving them nutrition education. The school was selected from 44 primary public schools in Bornova with the help of random number table. Only children who were 7 years old in 2017 January were included in the study. The questionnaire including the socio-demographic characteristics of parents was filled by means of teachers. Before the intervention, questionnaires which are consist of children's anthropometric measurements, sociodemographic characteristics and nutritional knowledge level were applied by researcher. Nutrition education which takes 40 minutes were given and children watched cartoons about healty eating. After that, various foods were made by the students with the play dough and each food was placed in the appropriate area in the plate model. The same questionnaire forms were reapplied to the children one month after the intervention. The study was completed with 62 students who have the pre-test, post-test and parent's questionnare form. The data were evaluated using the SPSS package program. 53,4% of the students' mothers and 42% of the fathers are graduated from elementary school. 56,5% of parents have monthly income between 1400 and 2799 TL. While 75.8% of parents reported that their nutritional knowledge was sufficient, only 24.2% of them were trained. The average age of the students was found as 92.9 ± 3.8 months. 8.1% of the students were thin; 24,2% of them are owerweight or obese. 32.3% of the students skip the main course; 33.9% of them skip at least one of the snacks. The most frequently skipped main course was found as lunch. Students spend 157,5 ± 116,8 minutes per day in weekdays and 208,9 ± 145,0 minutes per day weekends on screen. And 54,8% of the students consume food or beverage in front of the screen. There was no significant relationship between obesity and sociodemographic characteristics, body image, presence of screen in the room, nutrition knowledge level and regular exercise. There was a significant increase in nutritional knowledge of children after intervention (p <0.001). There was a significant increase in the number of individuals consuming vegetables (p = 0.001). The number of students who put sugar in tea/milk (p = 0,031) and the number of students skipping meals (p = 0,011) decreased significantly. The number of students who consumed fruit juice (p = 0.043) and fried foods (p = 0.004) also decreased significantly. As a result, thanks to the nutrition education and educational materials nutritional knowledge and nutritional behaviors of the students were improved.