Örgütler için esneklik performans modeli oluşturulması ve örgütlerin esneklik analizi
Organizational felxibility: analysis and mesaurement
Yazar: CEMİL CEYLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET HALUK ERKUT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 2001
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Esneklik = Flexibility ; Organizasyon =   ; Organizasyon = Organization ; Çevresel değişim = Environmental change ; Örgütler = Organizations

Özet:
ÖRGÜTLER İÇİN ESNEKLİK PERFORMANS MODELİ OLUŞTURULMASI VE ÖRGÜTLERİN ESNEKLİK ANALİZİ ÖZET Çevredeki değişimlere uyum sağlayarak başarılı bir örgüt olabilmek için önerilenlerden biri olan Örgüt Esnekliği ve örgütlerin sayısal olarak değerlendirilmesi, çalışmanın iki temel kavramıdır. Bununla birlikte Firmaların Kurumsal Özellikleri ve Örgüt Yönetsel Tasarım Parametreleri çalışma kapsamına dahil edilmiştir. "Firmanın Yönetsel özellikleri Örgütün kurumsal özellikleri Firma Performansını ve Örgüt Esnekliğini nasıl etkilemektedir?" sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmada Örgüt Esnekliği, Firma Performansı, Kurumsal Özellikler ve Yönetsel Tasarım Parametreleri ile ilgili olarak literatürde yer alan açıklamalar yer almaktadır. Yapılan açıklamalardan Örgüt Esneklik Performans Modeli oluşturulmuş ve oluşturulan model çerçevesinde Çok Değişkenli Istatiksel Analiz Yöntemleri kullanılarak istatistiksel değerlendirmeler yapılmıştır, istatistiksel değerlendirmeler sonucunda elde edilen verilerden örgütler için stratejiler ve öneriler geliştirilmiştir. Yapılan çalışma 7 bölümden oluşmaktadır. Örgütsel Esneklik temel çalışma alam olduğu için, Örgütsel Esneklikle ilgili yapılan tanımlamalar 1. Bölüm' de yer almıştır. Bu bölümde literatürde Esneklik Kavramıyla verilen tanımlamalar yer almaktadır. Bu tanımlamalardan yola çıkarak Örgütsel Esneklik, "bir örgütün, çalışanlar ve yöneticiler tarafından, öğrenme yolu ile sürekli geliştirilerek, çevredeki değişimlere doğru zamanda doğru cevap verebilmesi yeteneğidir" şeklinde tanımlanmıştır. Çalışmada Örgüt Esnekliği ile ilgili olarak oluşturulan 6 adet modelde, esneklikle ilgili açıklamalar yer almaktadır. Bu modellerde Örgüt Esnekliğinin ne olduğu, örgütün özelliklerinde yapılması gereken değişiklikler, esneklik çeşitleri ve örgütsel esnekliği ölçme yöntemleri tanıtılmaktadır. Modellerden bazılarında ölçüm yöntemleri ve ölçüm sonuçları da yer almaktadır. Burada Verilen 9 model Örgüt Esnekliği konusundaki temel makalelerdendir. Bununla birlikte çalışmada geçen tüm kavramların açıklamaları ve tanımlamaları da verilmiştir. Tanımlanan kavramlardan yola çıkarak, Örgütler için Esneklik Performans Modeli oluşturulmuştur. Model, 5 genel kavramdan oluşmaktadır. 1.Örgütsel Esneklik 2.Esneklik Performansı 3.Firma Performansı 4.Örgüt Yönetsel Tasarım Parametreleri 5.Örgüt Kurumsal Özellikleri Esneklik Performans Modelinin esas inceleme amacı Örgütsel Esneklik, Firma Performansı ve Esneklik Performansı arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Esneklik Performansının ve Örgüt Esnekliğinin Firma Performansını nasıl etkilediği araştırılmıştır. Örgüt Kurumsal Özellikler ve Örgüt Yönetsel Tasarım parametrelerinin diğer parametrelerle olan ilişkileri modelin yan ürünleridir. Esneklik Performans Modeline ait verilerin firmalarda toplanabilmesi için anket yöntemi kullanılmıştır. Anket, firmalarda bire bir görüşmelerle uygulanmayaçalışılmıştır. Özellikle büyük Ölçekli firmalarla bire bir görüşmeler yapılmıştır. Anket gönderilip de görüşme yapılmayan firmalardan gelen cevaplar gözden geçirilerek eksik olanlar tamamlanmıştır. Çalışma kapsamında Metal Sanayii'nde faaliyet gösteren kurumsallaşmış ve kurumsallaşmakta olan firmalar yer almaktadır. 66 adet firmadan 2 şer adet anket formu toplanmış ve 132 adetlik örnek hacmi elde edilmiştir. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi ise başlı başına bir çalışmadır. Modelin ve verilerin güvenilirliğini test etmek için ve ilişkileri belirlemek için kullanılan yöntemlerin başlıkları aşağıda listelenmiştir: L Anketteki her bir soru için frekans, ortalama, minimum, maksimum ve standart sapmalar hesaplanmıştır. 2.Normduk Testi; 3.Model Güvenilirlik Testi, 4.Ana Bileşen Analizi 5.Korelasyon Analizi 6.Regresyon Analizi 7.Kanonik Korelasyon Analizi Çalışmanın temelde iki hipotezi vardır. Birincisi, Firma Performansını arttırmak için Esneklik Performansının artması gerekir, ikincisi ise, örgüt Esneklik Özellikleri arttıkça Firma Performansı artar. Yapılan istatistiksel analizler sonucu bu iki hipotez de doğrulanmıştır. Bununla birlikte literatürden elde edilen bilgiler doğrultusunda dünyadaki firmalar ile Türk firmaları arasında Örgütsel Esnekliğe ulaşma açısından çok fazla fark olmadığı ortaya konmuştur.

Abstract:
ORGANIZATIONAL FLEXIBILITY: ANALYSIS AND MEASUREMENT SUMMARY Organizational Flexibility as a concept proposed to adapt environmental change to be a successful organization and quantitative evaluation of organizations are two basic concepts of this study. in addition, institutional characteristics and organizational management design parameters are included in the context. The basic problematic searched throughout the study is " in what way management characteristics of an organization affects performance of the fırm and organizational flexibility?". in the study, the defmitions of organizational flexibility, fırm performance, institutional characteristics and management design parameters are included as a result of literatüre survey. Relying on these explanations on organizational flexibility, performance model is formed and in this context, statistical evaluations are made by using multivariate statistical analysis approach. Strategies and proposals are developed by using findings of statistically evaluated data. Data tlıat used in organizational measurements are collectcd wilh queslionnaırcs. The characteristics of Organizational Flexibility and whether the organizational flexibility influences organizational performance are determine'd. Data were collected through the interviews with managers in human resource ör related departments and section managers at the metal industry. Multivariate Data Analysis has been selected as an appropriate exploratory technique for analysis of data. After statistical analysis was finished, many suggestions and strategies for firms that could be used in Metal Sector are explained. This study is composed of seven parts. Because the organizational flexibility is the main study area, descriptions about it are placed in the first chapter. in this part, there are descriptions known as flexibility concept in literatüre. According to those descriptions, Organizational flexibility is described as the ability of response to environmental changes at right time with right answers; continues research and learning of workers and managers; updating organizational structures and procedures by time and conditions. in this study, there are descriptions about those six models that are related with organizational flexibility. Explanations on what organizational flexibility is, what changes should be made in organizational structures, flexibility kinds and the ways to measure organizational flexibility are given in those models. Some of the models have the way to measure and give results of the measurements. Those six models that are given in this study are from the main articles on organizational flexibility. Flexibility performance model is composed for organizations accordıng to the described concepts. Those are; 1.Organizational Flexibility 2.Flexibility Performance 3.Firm Performance 4.Parameters of Organizational Management 5.institutional Organization SpecifıcationsThe main research purpose of flexibility performance model is to investigate the relationship between organizational flexibility, organizational performance and flexibility performance. it was examined that how flexibility performance and organizational flexibility affect company performance. Secondary products of this model are the parameters of institutional properties and management project with other parameters. Questionnaire method was used to collect the data of flexibility performance model in companies. The method was tried öne by öne, face to face in especially bigger companies. Missing answers of questionnaire were completed. This study is composed of 66 associated and stili becoming institutional companies. 2 questionnaire forms were collected from each 66 of firms. So there had been 132 pieces of example to examine. To test the reliability of models and data, the method were listed below. For each question frequency, mean, minimum, maximum and standard deviation should be calculated. 1.Normality test 2.Model reliability test (Cronbach alpha) 3.Principle Component Analysis 4.Correlation Analysis 5.Regression Analysis 6.Canonical Correlation analysis There are two basic hypotheses in this study. First, flexibility performance must be increased to increase the company performance. Second, company performance and the organizational flexibility increases at the sarne time. The two hypotheses were verified by the statistical analysis. in addition, it was concluded that there were not so differences between the Turkish companies and worldwide companies to reach the organizational flexibility.