Fıkıhta kabz'ın maksadına yönelik görüşler ve bunun emtia türev sözleşmeleri üzerindeki yansımaları
Opinions regarding the purpose of physical delivery in Islamic law and its reflection on commodity derivative contracts
Yazar: SALİHA KOÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. SERVET BAYINDIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics
Dizin: Emtia piyasası = Commodity market ; Emtia türev sözleşmeleri = Commodity derivative contracts ; Kabz = Kabz ; Vadeli işlem sözleşmeleri = Future contracts ; İslam ekonomisi = Islamic economy ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Toplumda yaygın olarak kullanılan alım satım akdinin konuluş amacına uygun olarak sonuçlanması taraflar açısından büyük önem arz eder. Kabz da alım satım işlemlerinin sonuçlanabilmesi açısından gereklidir.  Fıkıhta bir malda tasarruf yetkisine sahip olmak anlamında kullanılan kabz, alım satım işlemlerinin tamamlanabilmesi açısından gereklidir. Zira alım satım işlemlerinde kabz olmadığında işlemin asıl maksadı gerçekleşmez. 
Günümüzde teknolojinin gelişmesine bağlı olarak da kabz şekilleri değişmektedir. Bu işlemlerden biri de emtia türev işlemleridir. Emtia türev işlemlerinde işleme konu varlığın bir başkasına satılması kabzedilmeksizin gerçekleşir. Fıkıhta alım satım işlemlerinin sonuçlanıp maksadına uygun gerçekleşebilmesi için şart koşulan kabzın günümüz emtia piyasalarında iktisadi anlamda gerekip gerekmediği tartışma konusudur. 
Bu çalışmanın temel amacı fıkıhta kabz'la ilgili görüşlere, tartışmalara yer vermek ve tartışmaların sonucu olarak ortaya konan kabz öncesi satım yasağının maksadını ele almak ve ardından kabzın emtia piyasaları üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. 
Sonuç olarak bu çalışmada emtia türev sözleşmelerinde alım satım sözleşmelerinin amacının yerine gelmesi açısından kabzın gerektiği ve kabz gerçekleşmediğinde bu sözleşmelerin birtakım iktisadi problemlere yol açacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
It is of great importance for the economy that the most frequently made purchase and sale contract in the society can be concluded in accordance with its purpose. Kabz is also necessary in order to conclude trading transactions. Kabz, which is used in fiqh to mean having the right to dispose of a commodity, is necessary for the completion of the buying and selling transactions. Because, when there is no kabz in buying and selling transactions, the main purpose of the transaction is not realized.
Today, depending on the development of technology, kabz methods are changing. One of these transactions is commodity derivative transactions. In commodity derivative transactions, the sale of the subject asset to another person takes place without being accepted. It is a matter of debate whether the kabz, which is stipulated in fiqh in order for the purchase and sale transactions to be concluded and carried out in accordance with its purpose, is economically necessary in today's commodity markets.
The main purpose of this study is to include opinions and discussions about kabz in fiqh and to discuss the purpose of the prohibition of selling before kabz as a result of the discussions, and then to reveal the effects of kabz on commodity markets. As a result, in this study, it has been concluded that purchase and sale contracts are necessary for the fulfillment of the purpose of purchase and sale contracts in commodity derivative contracts and that these contracts will cause some economic problems when the acquisition does not occur.