Sosyal kaygı yaşayan öğrencilerde kabul ve kararlılık temelli psikoeğitimin sosyal kaygı belirtileri, yaşantısal kaçınma ve olumsuz değerlendirilme korkusu üzerine etkisi
The effect of acceptance and commitment-based psychoeducation on social anxiety symptoms, experiential avoidance and fear of negative evaluation in students with social anxiety disorder
Yazar: SEYEDE ELHAM MOUSAVİ
Danışman: PROF. DR. MÜCAHİT DİLEKMEN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kabul ve kararlılık modeli = Acceptance and commitment model ; Olumsuz değerlendirilme korkusu = Fear of negative assessment ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Yaşantısal kaçınma = Experiential avoidance ; Ölçekler = Scales ; Öğrenciler = Students

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, sosyal kaygı yaşayan öğrencilerde sosyal kaygı belirtileri, deneyimsel kaçınma ve olumsuz değerlendirilme korkusu azaltılmasında kabul ve kararlılığa dayalı psikoeğitimin etkililiğini araştırmaktır.
Yöntem: Bu araştırmada kontrol gruplu ön test, son test yarı deneysel desen yöntemi kullanılmıştır ve her grup 30 kişiden oluşmaktadır. Örnekleme için tabakalı yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama araçları sosyal kaygı envanteri, olumsuz değerlendirme korkusu ölçeği ve yaşantısal kaçınma ölçeği kullanılmıştır. Haftada 90 dakikalık oturumlar şeklinde 8 haftalık bir program uygulanmıştır. Analiz için SPSS programı, t-test ve kovaryans analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Kabul ve kararlılık temelli psikoeğitim alan deney grubundaki sosyal kaygı yaşayan öğrencilerin sosyal kaygı belirtileri son test puanları ile ön test puanlarında ve ön test puanları ile izleme puanlarında anlamlı düzeyde azalma görülmüştür. Deney grubu son test puanları ve kontrol grubunun son test puanlarında anlamlı azalma görülmüştür. Kabul ve kararlılığa dayalı psikoeğitim alan deney grubundaki sosyal kaygılı öğrencilerin yaşantısal kaçınma son test puanları ile ön test puanları ve ön test puanları ile izleme puanları anlamlı bir düşüş göstermektedir. Deney grubu son test puanlarının kontrol grubunu son test puanlarına göre anlamlı azalma göstermiştir. Deney grubundaki öğrencilerin olumsuz değerlendirilme korkusu son test puanları ile ön test puanları ve ön test puanları ve izleme puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Deney ve kontrol grubu son test puanlarında ise anlamlı farklılık görülmektedir. Deney ve kontrol grubu sosyal kaygı belirtileri son test puanlarında, kızlar ve erkekler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Sonuçlar: Araştırma verilerinin analizinden elde edilen sonuçlara göre, kabul ve kararlılığa dayalı psikoeğitimin sosyal kaygı, deneyimsel kaçınma ve olumsuz değerlendirilme korkusunu iyileştirmede önemli etkisi olmuştur.

Abstract:
Purpose: The study aimed to investigate the effectiveness of acceptance and commitment-based psychoeducation in reducing social anxiety symptoms, experiential avoidance, and fear of negative evaluation in students with social anxiety.
Method: In this study, a pre-test post-test quasi-experimental design method with a control group was used and each group consisted of 30 participants. The stratified method was used for sampling. Data collection tools were social anxiety inventory, fear of negative evaluation scale, and experiential avoidance scale. An 8-week program was implemented as 90-minute sessions per week. SPSS program, t-test, and covariance method were used for analysis.
Findings: In the experimental group receiving acceptance and commitment-based psychoeducation, there was a significant decrease in the post-test scores and pre-test scores, also in the pre-test scores and follow-up scores of students with social anxiety. There was a significant decrease in the post-test scores of the experimental group and the post-test scores of the control group. There was a significant decrease between post-test scores and pre-test scores also between pre-test scores, and follow-up scores of socially anxious students in the experimental group who received psychoeducation based on acceptance and commitment. The post-test scores of the experimental group showed a significant decrease compared to the post-test scores of the control group. There was a significant difference between the post-test scores and pre-test scores, and also between pre-test scores and follow-up scores of the students in the experimental group. There was a significant difference in the post-test scores of the experimental and control groups. There was no significant difference between girls and boys in the post-test scores of social anxiety symptoms in the experimental and control groups.
Conclusions: According to the results obtained from the analysis of the research data, acceptance, and commitment-based psychoeducation had a significant effect on improving social anxiety, experiential avoidance, and fear of negative evaluation.