Türkiye-Afganistan ekonomik ilişkileri ve sonuçları: Tarihsel bir bakış
Turkey-Afghanistan economic relation and result: Historical overview
Yazar: MOHAMMAD ALIM ALIZADA
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH CİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türk-Afgan ilişkileri = Turkish-Afghan relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Türkiye'nin Osmanlı Devletinden itibaren ortak sınırı sahip olmasa da kardeş, dost ülke olarak tanımladığı, ilişkilerinin her daim samimi olduğu Orta Asya ülkesi Afganistan olmuştur. Afganistan'ın Türkiye için özel bir öneme sahip olması Türkiye'nin stratejik derinliği bağlamında Afganistan ile güçlü tarihi bağlarının bulunmasıdır. Türkiye'nin Afganistan'a yönelik izlediği politika diğer Orta Asya ülkeleri ile ilişkilerinden farklı kendine has özellikleri bünyesinde barındıran bir özel ilişki türüdür.  Osmanlı Devleti döneminde işbirliği anlamında bir ortaklıktan söz etmek mümkün olmasa da Afganistan liderleri tarafından rol model olarak alınmış, ilişkiler dostane şekilde gelişmiştir. Atatürk döneminde ilişkiler restore edilmiş Afganistan uluslararası alanda desteklenmiştir. Soğuk savaş döneminde iki ülkenin farklı politikalar izlemesi ilişkilerde durgunluk dönemine girilmesine neden olmuştur. 11 Eylül sonrası Türkiye'nin özel konumu Afganistan'da barış ve istikrarın sağlanması açısından önem arz etmektedir.  Bu tezin ana konusu Türkiye Afganistan arasındaki ekonomik ilişkileri tarihi arka plana değinerek kronololojik şekilde incelemek ve açıklamaktır. Tez konusu olarak Türkiye Afganistan ilişkilerinin tercih edilmesinde uluslararası ilişkiler alanında iki ülke ilişkilerinin kendine has özel bir ilişki türü olduğunu gösteren çalışmaların yetersiz olması yatmaktadır. Afganistan bulunduğu konum itibariyle jeostratejik açıdan Orta Asya'ya açılan kapı, Orta Asya ülkeleri ile ilişkilerin kesiştiği hassas ülkedir. 
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Afganistan'ın yapısıyla ilgili genel hususlar, coğrafi konumu ve bugünkü durumu çözümlenmiştir. İkinci bölümde Afganistan'ın sosyal yapısı ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ekonomi ve dış ticarete yer verilip değerlendirilmiştir. Son bölümde ise soğuk savaş sonrasi türk-afgan ilişkileri incelenmiştir.

Abstract:
Even though it did not have a common border since the Ottoman Empire, Afghanistan has been the Central Asian country that it defines as a brotherly, friendly country and whose relations are always sincere. Have a special significance for Turkey's presence in Afghanistan is Turkey's strong historical ties with Afghanistan in the context of strategic depth. Turkey's policy towards Afghanistan is a special kind of relationship harboring different unique features within its relations with other Central Asian countries. Although it is not possible to talk about a partnership in terms of cooperation during the Ottoman Empire period, it was taken as a role model by the leaders of Afghanistan and the relations developed in a friendly way. Relations were restored during Atatürk's period and Afghanistan was supported internationally. The fact that the two countries followed different policies during the cold war period caused a recession in relations. Turkey's special position after September 11 is important in terms of ensuring peace and stability in Afghanistan. The main topic of this thesis economic relations between Turkey and Afghanistan, referring to the historical background is to examine and explain the historical process. As a thesis topic in the field of international relations in the choice of studies showing that the Afghanistan-Turkey relations peculiar relationship is a special type of relationship between the two countries or inadequate. Afghanistan, due to its location, is the gateway to Central Asia in geostrategic terms and the sensitive country where relations with Central Asian countries intersect.
The study consists of four parts. In the first part, general issues related to the structure of Afghanistan, its geographical location and current situation are analyzed. In the second part, the social structure of Afghanistan is discussed. In the third chapter, economy and foreign trade are given place and evaluated. In the last section, Turkish-Afghan relations after the cold war are examined.