Alt kültürlerin kenti dönüştürme etkisi: Karaköy ve Williamsburg örnekleri üzerinden kentlerin mekansal dönüşümü
The effect of sub-cultures on the transformation of the city: Karakoy and Willamsburg samples spatial transformation of cities
Yazar: FERRUH BARIŞ TÜRE
Danışman: DOÇ. DR. OZAN ÖNDER ÖZENER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Toplum içerisinden çıkan farklı ifadeler ve oluşumlar, 19.yy sonlarından itibaren on yıllardır sürekli değişen karşı kültürler veya alt kültürler ortaya çıkarmış, alt kültür akımları, kent yaşamı içerisinde kendilerine özgü yenilikçi edebiyat, tasarım, moda, müzik gibi çeşitli sanatsal üretimlerde bulunmuşlardır. Toplumu belirli sekanslar içerisinde etkisi altına almış alt kültür akımları, popüler kültürün getirdiği tüketim ekonomisinin etkisiyle birlikte, mekanları toplulukların değişen ihtiyaçları doğrultusunda kent merkezleri içerisinde yeniden üretmeye başlamıştır. Ulus-devlet ekonomik modelinden neoliberal ekonomik modele geçilen 1970'li yıllarla birlikte, imalat sektörlerinden hizmet sektörlerine kayan serbest piyasa ekonomisi kent merkezlerini büyütmeye başlamış, artan nüfusla yoğunlaşan kent merkezleri içerisinde alt kültür akımları çeşitlenerek çoğalmıştır. Neoliberalizm sonrasında mekanların ve kentlerin alt kültürlerin etkisinde yaşadığı dönüşüm, kültür-sanat ve sermaye odaklı olmak üzere iki farklı yönde ilerlemiştir. Bu dönüşümlerden ilki, 60'ların karşı kültür hareketleri sonrasında özgürleşen toplumun ürettiği hippi, beatnik ve bohemlik enkrasyonları gibi alt kültürlerin kentlerde yaratığı kültürel ve sanatsal devrimlerin sonucunda, 70'lerin bohem alt kültürü etkisinde Soho'da gerçekleşmiştir. Bohem alt kültürü Soho'da sanatçıların yaşadığı ve çalıştığı loft mekanları üretmiş, bölge önce sanatçıların dönüştürdüğü mekanlar ve sanatla birlikte şekillenen alternatif yaşamla giderek popülerleşmiş, sonra sermayenin bölgeye gelmesiyle soylulaştırılmıştır. Bir diğer dönüşüm 80'li yıllarda yuppie alt kültürü etkisiyle sermaye odaklı gerçekleşmiş, neoliberal politikalar sonrası metalaşan kentin ürettiği karlılık ve imaj odaklı tüketim ekonomisini tarif eden küresel zincirlerin kitlesel tüketimle sokak yaşamına katılmasıyla, statü ve tüketim odaklı yeni bir yaşam biçimi tariflenmeye başlamıştır. Neoliberalizmle birlikte kentlerde artan kimlik arayışları, alt kültür akımlarının ürettiği alternatif mekanların çoğalmasına ve artan küreselleşme etkisiyle dünyaya yayılmasına zemin hazırlamıştır.
New York'un Williamsburg bölgesinde yaratıcı genç sınıfın ürettiği alternatif kent yaşamıyla ortaya çıkan hipster alt kültürü, 2000'li yıllardan sonra artan dijitalleşme ve küreselleşmeyle birlikte hızla dünyaya yayılmıştır. 21.yy'ın enformel bilgi çağı hipster alt kültürünü şehir yaşamı içerisinde ön plana çıkarmış, hipster toplulukları dönüştürdükleri mekan ve kent yaşamıyla neoliberalizm tarihinde önemli bir yere sahip olmuştur. 70'lerin bohem ve 80'lerin yuppie alt kültür akımlarının çağdaş bir kolajı olan hipster alt kültürü, 20'li 30'lu yaşlarında çoğunlukla yaratıcı sektörlerde çalışan genç şehirlilerin, sermayenin küreselleştirici gücü karşında lokal ve yerel olanı tercih ettiği, hipster şehirciliğiyle oluşmuş alternatif bir mekansal örgütlenme ve kentsel ekonomi tarif etmiştir. Hipster şehirciliğiyle dönüşen bölgeler sunduğu sanat, mimari kimlik, süper çeşitlilik gibi mekanın ve kentlinin yaşam kalitesini arttıran mikro ölçekli detaylarıyla yaratıcı genç sınıf girişimciliğinin merkezi haline gelmiştir. Hipster şehirciliği, estetik açıdan yaratıcı müdahaleler yoluyla birçok kentsel bölgenin veya mekanın görünüşünü iyileştirmeye niyetli hipsterların, bulundukları bölgeleri toplumsal ihtiyaçlara cevaben geliştirmeleriyle ortaya çıkmıştır. Hipster alt kültürü geçmiş alt kültür akımlarıyla karşılaştırıldığında dijital teknolojilerin geliştiği, kent turizminin arttığı, değişen neoliberalizmle birlikte pazarlama anlayışının değiştiği bir dünya düzeninde, benzer mimari kodların küresel ölçekte paylaşılmasıyla kentsel bölgeleri dönüştüren ilk alt kültür akımı olmuştur. Kitlesel tüketime karşı lokalleşen tüketim mekanları ve kolektifleşen üretim mekanlarını üreten hipster topluluğu, hipster şehirciliği etkisinde kültür-sanatla dönüştürdüğü sokakların ve mekanların kent yaşamı içerisinde popülerleşmesiyle daha çok kişiyi dönüşen bölgelere çekmiştir. Hipster alt kültürü etkisinde dönüşen bölgelerin artan kent turizmiyle daha varlıklı kişileri bölgeye çekmesi, bölgesel mikro ekonomilerin çeşitlenerek büyüdüğü hipster bölgelerinde, hipster şehirciliği etkisinde soylulaştırma dalgaları yaşanmasına neden olmuştur.
Bu çalışma alt kültür akımları içerisinde son yıllarda küresel ölçekte etkili olan hipster alt kültür akımının mekansal ve sosyolojik olarak kenti nasıl dönüştürdüğünü, hipster alt kültür akımının doğduğu yer olan New York'un Williamsburg bölgesi ve İstanbul içerisinde dönüşümün adresi olan Karaköy'le birlikte, hipster alt kültürünün tasarım süreçleri üzerinde etkilerini ve sonuçlarını hipster şehirciliği kavramı üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Farklı coğrafyalarda benzer toplumsal ihtiyaçlarla dönüşmüş kentsel bölgelerin hipster alt kültürü etkisinde yaşadığı sosyo-mekansal eşitsizlikler ve sermaye hareketliliklerinin soylulaştırma süreçleriyle olan ilişkileri keşfedilmek istenmiştir. Williamsburg ve Karaköy bölgelerinin hipster alt kültürü etkisinde yaşadığı mekânsal ve kentsel dönüşümlerin okunabilmesi için, sokakların mekan örüntüleri hipster şehirciliği öncesi dönemle karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Williamsburg ve Karaköy örneklerinin hipster şehirciliği etkisinde yaşadıkları dönüşümün olumlu ve olumsuz yönleri emlak raporları, gayrimenkul uzman görüşleri, soylulaştırma dalgaları, kültür ve sanat etkisi,  süperçeşitlilik, değişen üretim-tüketim mekanları ve mimari kimlik üzerinden araştırılmıştır. Hipster bölgelerinin kent yaşamına sunduğu zenginliğin mimari kimlik ve program açısından büyük sermaye tarafından nasıl taklit edildiği dünya örnekleri üzerinden tartışılmıştır. 
Sonuç olarak Williamsburg ve Karaköy örnekleri incelendiğinde, hipster şehirciliğininin kentler üzerinde ortak mekânsal sonuçları ve kentsel etkileri olduğu anlaşılmıştır.Bu ortak etkiler kimi zaman fonksiyonel çeşitlilikle, kimi zaman mimari kimlik aracılığıyla görünür hale gelmiştir. Örnekler incelendiğinde, hipster şehirciliğinin sadece bir ülkede veya şehirde belirli alanlarda değil, toplumun değişen ihtiyaçlarına göre dönüştürdüğü ve ürettiği mekanlarla şehrin genelinde etkili olduğu anlaşılmıştır. Hipster alt kültürü lokal ve iyi yaşam söylemiyle, dönüştürdüğü bölgelerde hipster şehirciliği kavramı altında yeni bir bölgesel ekonomi ve canlı sokak yaşamı örgütlemiştir.Hipster şehirciliği, soylulaştırmayla sonuçlanan alternatif mekânsal ve kentsel mimari söylemler üretmiştir. Hipster şehirciliğiyle üretilmiş fonksiyonel çeşitlilik ve mimari kodlar sermaye tarafından taklit edilmiştir. Hipster şehirciliğiyle zemin kotta benzer biçimde dönüşmüş Karaköy ve Williamsburg karşılaştırıldığında, hipster şehirciliği etkisi üzerinden yaşanan mekânsal ve kentsel dönüşüm üst kotlarda konut ve turizm odaklı iki farklı yönde ilerlemiştir. Williamburg hipster şehirciliği etkisinde varlıklı kesimlerin yaşamak için tercih ettiği bir yer haline gelirken, Karaköy mülkiyet yapısı ve çevresel turizm potansiyeliyle birlikte kent turizmi etkisinde tüketim odaklı dönüşmüştür. Dönüşen bölgelerin tarihsel gelişimleri ve soylulaştırma dalgalarının benzerlik gösterdiği anlaşılmış, Williamsburg ve Karaköy'de artan emlak fiyatları giderek daha varlıklı kesimleri ve milyonlarca dolarlık gayrimenkul projelerini dönüşen bölgelere çekmiştir. Hipster şehirciliği değişen ekonomik ve toplumsal yapının bir ürünü olarak genç şehirlilerin mekanı ve sokağı kendi ihtiyaçlarına göre yeniden üretmesi ve dönüştürmesiyle ortaya çıkmıştır. 60'ların karşı kültür hareketlerinden günümüze mekan ve kentsel alanda bir takım etkileri olan alt kültür hareketleri, çağın getirdiği teknoloji ve artan küreselleşmeyle hipster alt kültürüyle birlikte tüm dünyada etkili olmaya başlamıştır. Küresel ölçekte mekânsal ve kentsel etkiler yaratan hipster alt kültürü sadece hipster şehirciliği kavramını ortaya çıkarmamış ,soylulaştırıcı bir güç olarak alt kültür hareketlerinin yaşam tarzları üzerinden kimliksel özelliklerinin çok ötesinde mekânsal ve kentsel etkiler yaratabildiğini bizlere göstermiştir.

Abstract:
Different expressions and formations within the society have emerged from the end of the 19th century, constantly changing countercultures or subcultures for decades, and subcultural movements have produced various artistic productions such as innovative literature, design, fashion and music. Subcultural movements that influenced the society within certain sequences started to reproduce the spaces within the city centers in line with the changing needs of the communities with the effect of the consumption economy brought by the popular culture. With the transition from the nation-state economic model to the neoliberal economic model in the 1970s, the free market economy, which shifted from manufacturing to service sectors, began to grow urban centers, and subcultural currents increased and diversified within the city centers, which were concentrated with increasing population. After neoliberalism, the transformation of spaces and cities under the influence of subcultures has progressed in two different directions: culture-art and capital. The first of these transformations took place in Soho under the influence of the 70s bohemian subculture as a result of cultural and artistic revolutions created by subcultures such as hippie, beatnik and bohemian encounters produced by the liberation society after the counter-cultural movements of the 60s. The Bohemian subculture produced loft spaces in Soho where artists lived and worked, the region became increasingly popular with the spaces transformed by artists and alternative life shaped by art, and then ennobled with the arrival of capital. Another transformation took place in the 80s with the influence of the yuppie subculture, capital-oriented, and after the neoliberal policies, the global chains that describe the profitability and image-oriented consumption economy produced by the city began to be described as a new way of life with status and consumption. The search for increased identity in cities with neoliberalism paved the way for the proliferation of alternative spaces produced by the subcultural movements and their spread to the world with the effect of increasing globalization.
The hipster subculture, which emerged with the alternative urban life produced by the creative young class in Williamsburg, New York, has rapidly spread to the world after the 2000s with increasing digitalization and globalization. The informal information age of the 21st century has brought hipster subculture to the forefront in urban life and hipster communities have played an important role in the history of neoliberalism with the space they transformed and urban life. Hipster subculture, a contemporary collage of 70's bohemian and 80's yuppie subculture currents, is an alternative form of hipster urbanism that young urbanists in their 20s and 30s prefer mostly local and local versus the globalizing power of capital over the globalizing power of capital and they described spatial organization and urban economy. The regions transformed by hipster urbanism have become the center of creative young class entrepreneurship with micro-scale details that enhance the quality of life of the city and the space such as art, architectural identity and super-diversity. Hipster urbanism has arisen with the development of hipster urbanism in response to social needs by hipsters intending to improve the appearance of many urban areas or spaces through aesthetically creative interventions. Hipster subculture has become the first subculture stream that transforms urban regions with the sharing of similar architectural codes on a global scale in a world order where digital technologies have developed, urban tourism has increased and marketing understanding has changed with changing neoliberalism when compared to past subculture trends. The hipster community, which produces localized consumption spaces and collectiveized production spaces against mass consumption, attracted more and more people to the transforming regions with the popularization of streets and spaces transformed by culture and art in the urban life under the influence of hipster urbanism. As the regions transformed under the influence of hipster subculture attracted more wealthy people to the region with increasing urban tourism, in the hipster regions where regional micro-economies grew and diversified, gentrification waves were experienced under the influence of hipster urbanism. 
This study shows how the globally influential hipster subculture trend has transformed the city spatially and sociologically within the subculture currents in recent years, together with Karaköy, the address of the transformation in the Williamsburg region of New York, the birthplace of the hipster The aim of the course is to examine the effects and results of culture on design processes through the concept of hipster urbanism. It was aimed to explore the socio-spatial inequalities experienced by the hipster subculture of urban areas transformed with similar social needs in different geographies and the relations of capital mobilities with the gentrification processes. In order to read the spatial and urban transformations experienced by the hipster subculture of Williamsburg and Karaköy regions, the spatial patterns of the streets were analyzed by comparing them with the pre-hipster urbanism period. The positive and negative aspects of the transformation of Williamsburg and Karaköy samples under the influence of hipster urbanism were investigated through real estate reports, real estate expert opinions, gentrification waves, culture and art influence, super-diversity, changing production-consumption spaces and architectural identity. The examples of how the richness offered by hipster regions to urban life is imitated by capital in terms of architectural identity and program are discussed through examples of the world. 
As a result, when Williamsburg and Karaköy samples were examined, it was understood that hipster urbanism had common spatial consequences and urban effects on cities. When the examples are examined, it is understood that hipster urbanism is effective not only in a country or city in certain areas but also in the whole city with the places it transforms and produces according to the changing needs of the society.Hipster subculture organized a new regional economy and lively street life under the concept of hipster urbanism in its transformed regions with the discourse of local and good life. Hipster urbanism produced alternative spatial and urban architectural discourses that resulted in gentrification. Functional diversity and architectural codes produced by hipster urbanism have been imitated by capital. Comparing Karaköy and Williamsburg, which has been transformed in a similar manner with the ground level, hipster urbanism, the spatial and urban transformation experienced by the effect of hipster urbanism has progressed in two different directions focused on housing and tourism. While Williamburg hipster has become the preferred place for wealthy people to live under the influence of urbanism, Karaköy has transformed into consumption-oriented under the influence of urban tourism with its property structure and environmental tourism potential. The historical development of the transforming regions and the gentrification waves were found to be similar, and the rising real estate prices in Williamsburg and Karaköy attracted more wealthy segments and millions of dollars in real estate projects. Hipster urbanism has emerged as a product of the changing economic and social structure of young urban people by reproducing and transforming space and street according to their needs. Subcultural movements, which have a number of effects in the space and urban areas from the counter-cultural movements of the 60s to the present, have begun to be effective all over the world with the technology and increasing globalization brought about by the age. Hipster subculture, which creates spatial and urban influences on a global scale, has not only revealed the concept of hipster urbanism, but has shown us that as a gentrifying force, subcultural movements can create spatial and urban influences beyond the lifestyles of their identity.