İlişkilere yönelik akılcı olmayan inançların kök aile deneyimlerinin fonksiyonelliği ile anne babaya bağlanmanın evlilik doyumu ile olan ilişkisinde aracı rolü
The mediating role of irrational relationship beliefs on the relations of functionality of family of origin experiences and parental bonding with marital satisfaction
Yazar: FATMAGÜL GÜRBÜZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ATİK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Ana-babaya bağlanma = Parental bonding ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Kök aile deneyimleri = Functionality of family of origin experiences

Özet:
Bu araştırmada; evli bireylerin kök aile deneyimlerinin fonksiyonelliği ile anne babaya bağlanma ve evlilik doyumu değişkenleri arasındaki ilişkide, ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançların aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu, en az altı aydır evli ve en az lise eğitimine sahip 357 evli birey oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Evlilik Yaşamı Ölçeği", "Kök Aile Ölçeği", "Ana Babaya Bağlanma Ölçeği", "İlişki İnançları Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 22.0 ve LISREL 8.51 programları kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, evlilik doyumu ile kök aile deneyimlerinin fonksiyonelliği ve anne babaya bağlanma arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki bulunurken; ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançlar ile evlilik doyumu, kök aile deneyimlerinin fonksiyonelliği ve anne babaya bağlanma arasında negatif yönlü ve anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur. Bununla birlikte, anne babaya bağlanma ve ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançların evlilik doyumunu doğrudan ve anlamlı düzeyde; kök aile deneyimlerinin fonksiyonelliği ve ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançların evlilik doyumunu doğrudan ve anlamlı düzeyde yordadığı gözlenmiştir. Çalışma kapsamında geliştilen ana modelde; kök aile deneyimlerinin fonksiyonelliği ile anne babaya bağlanma ve evlilik doyumu değişkenleri arasındaki ilişkide, ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançların aracı rolü incelenmiş ancak yapılan analizler sonucunda ana model doğrulanmamıştır. Bu sebeple, iki alternatif model geliştirilmiş ve test edilmiştir. Geliştirilen alternatif modellerin analiz sonuçlarına göre; Alternatif Model 1 için, anne babaya bağlanmanın ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançlar yoluyla evlilik doyumu üzerindeki dolaylı etkisine ilişkin LISREL tahminleri, ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançların bu ilişkiye aracılık ettiğini göstermektedir. Benzer şekilde, Alternatif Model 2 için, kök aile deneyimlerinin fonksiyonelliğinin ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançlar yoluyla evlilik doyumu üzerindeki dolaylı etkisine ilişkin LISREL tahminleri, ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançların bu ilişkiye aracılık ettiğini göstermektedir. Araştırmanın sonuçları ışığında, Alternatif Model 1 ve Alternatif Model 2'nin veriye uyumunun "iyi düzeyde" olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda, evlilik ve aile psikolojik danışmanlığı alanında çalışan uzmanlara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the mediating role of irrational relationship beliefs on the relations between the functionality of family of origin experiences and parental bonding with marital satisfaction of married individuals. The participant group of the study was composed of 357 married individuals who had been married for at least six months and were graduated at least from high school. As data collection tools, the Marriage Life Scale, the Family of Origin Scale, The Parental Bonding Instrument, the Relationship Belief Inventory, and a Personal Information Form which was prepared within the scope of the research were used. SPSS 22 and LISREL 8.51 programs were used in the analyses of the data obtained from the research. According to the research findings, while there were positive significant relationships between marital satisfaction and functionality of family of origin experiences and parental bonding, negative significant relationships were found between irrational relationship beliefs and functionality of family of origin experiences, parental bonding, and marital satisfaction. Additionally, parental bonding and irrational relationship beliefs were directly and significantly; functionality of family of origin experiences and irrational relationship beliefs were directly and significantly predicted marital satisfaction. In the main model developed within the scope of the study; the mediating role of irrational relationship beliefs in the association between the functionality of family of origin experiences and parental bonding and marital satisfaction was examined, but the main model was not confirmed as a result of the analyses made. For this reason, two alternative models were developed and tested. According to the analysis results of the developed alternative models; for Alternative Model 1, the LISREL estimates for the indirect effect of parental bonding on marital satisfaction through irrational relationship beliefs indicated that irrational relationship beliefs mediated this relationship. Likewise, for Alternative Model 2, the LISREL estimates for the indirect effect of the functionality of family of origin experiences on marital satisfaction through irrational relationship beliefs indicated that irrational relationship beliefs mediated this relationship. Results of the current study showed a "good fit" of the Alternative Model 1 and the Alternative Model 2 to the data. In line with the research results, recommendations were presented to the professionals working in the marriage and family psychological counseling field and researchers.