Turquality desteğinin ihracat performansına etkisi
Impact of turquality aid to export performance
Yazar: FATİH YUMUŞ
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN AKTEPE
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal destek = Financial support ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat teşvikleri = Export promotion

Özet:
Günümüz modern ekonomik bakış açısında sürdürülebilir büyümenin, sürdürülebilir ve katma değerli ihracatla sağlanabileceği teorisi genel olarak kabul görmektedir. Bunu sağlamak için daha çok şirketin ihracat yapması, halihazırda ihracat yapan şirketlerin ise ihracatlarını ve birim fiyatlarını artırması gerekmekte ve bunun için hükümetler politikalar geliştirmeye çalışmaktadırlar. Bu politikaların bir aracı olarak ihracat destekleri öne çıkmaktadır. Hem uluslararasılaşmaya katkı sağlamak, hem de küresel ticarette artan rekabetçi piyasada Türk firmalarına avantaj sağlamak için Türkiye'de birçok başlıkta firmalara ihracat destekleri sağlanmaktadır. Ancak söz konusu ihracat desteklerinin etkileri ve elde edilen katkılar etkin bir şekilde analiz edilmemektedir. Bu çalışmanın ortaya konma amacı ihracat desteklerinin ekseriyetini bünyesinde barındıran Marka ve Turquality desteğinin, faydalanıcı şirketlerin ihracat performansına etkisini araştırmaktır. Bu amaçla bu çalışmada, 61 faydalanıcı şirketin faydalandığı destek ile ihracat performans endeksleri analiz edilerek ihracat desteklerinin firmaların ihracat performanslarını etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Faydalanıcı şirket yöneticileri ile gerçekleştirilen yapılandırılmamış görüşmelerle ihracat performans endeksinin belirleyicileri oluşturulmuş, sonrasında kendilerinin vermiş olduğu puanlama ile ve BWM yöntemi ile bu belirleyicilerin ağırlıklandırılması yapılmıştır. Bu ağırlıklarla her bir şirketin ilgili yıla ait ihracat performans endeksi hesaplanmıştır. Bu endekslerle, yıl bazında destek alan ve destek almayan gruplar oluşturulmuş ve Mann Whitney U testi ile yapılan analizler sonucunda, ihracat desteklerinin firmaların ihracat performanslarını olumlu olarak etkilediği ve bu etkinin iki yıldan itibaren görülmeye başlandığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Burada dikkat çeken bir başka bulgu ise istikrarlı şekilde destek kullanımının ihracat performansına olumlu katkı yaptığıdır. Çalışma sonucunda edinilen bu bulgular haricinde, şirketlerin, ilgili kurumların ve öğrencilerin kullanabileceği bir ihracat performans endeksi de elde edilmiştir. Faydalanıcı şirketlerin hedef pazarlarındaki marka tutundurma derecesinin ölçülmesi amacıyla benzer çalışmaların yapılabileceği şeklinde bir öneri de çalışma sonucunda değerlendirilmiştir.

Abstract:
In recent economic perspective, it is accepted that sustainable growth can be achieved by sustainable and value-added export.  Due to this aim, it is required that more companies must join export activities, and already exporting companies must raise their export quantities as well as unit rate. Thus, governments try policy making thisaway. As an instrument of these policies export aids come forward. Both, to contribute companies to internationalisation, and to provide advantage to Turkish companies through the competitive global market, there are plenty of export aids in Turkiye. But the impacts of these aids and the contributions gained by companies are not analyzed efficiently. This thesis aims to analyze the impact of Brand and Turquality Aid Program -which contains most of the Turkish export aid- to export performance of beneficiary companies. With this aim, in this thesis, 61 companies' aid and export performances were analyzed and the causality between these was examined. First, the determinants of export performance were determined by unstructured interview with the executives of beneficiary companies, then weighting of these determinant was done by their scores for each determinants via BWM method. By these weights, export performance indexes of each company were calculated for each year in the series. These indexes and aids are analyzed by Mann Whitney U test. For every year, a serie has been formed and grouped according to benefiting aid or not. Then the groups are analyzed by Mann Whitney U test and the results show that export aids contribute positively to export performance of companies and this impact has been seen in two years. Another remarkable finding is that, consistent benefiting of aid contribute positively to export performance. Besides these findings, an export performance index was emerged for usage of companies, related institutions and students. Finally, similar studies are recommended that will analyze the level of brand publicity of beneficiary companies at the target markets.