Doksorubisin uygulanmış sıçanlarda metformin'in karaciğere etkisi
Effects of metformin on doxorubicin induced liver damaged in rats
Yazar: CEVAT GENÇER
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN GÖKÇİMEN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Doksorubisin = Doxorubicin ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Karaciğer = Liver ; Metformin = Metformin ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Doksorubisin hidroklorür (DOX) klinik onay alan ilk lipozomal kapsüllenmiş antrasiklin türü bir antikanser ilacıdır. Geniş spektrumlu antineoplastik etkisi yanında karaciğer ve kalp üzerindeki yan etkilerinden dolayı kullanımını sınırlandırılmıştır. Çalışmamızda doksorubisinin karaciğer de yapmış olduğu hasara karşı metforminin (MET) etkisini incelemeyi amaçladık. Bu amaçla 32 adet Wistar albino cinsi sıçan kontrol, metformin, DOX ve DOX+MET gruplarına ayrıldı. Doksorubisin DOX grubu ve DOX+MET gruplarına 5 mg/kg olacak şekilde 4 doz intra peritoneal yoldan uygulandı. DOX+MET ve MET gruplarında her gün gavaj ile 200 mg/kg metformin 2mm distile su içinde çözülerek 15 gün boyunca uygulandı. Karaciğer dokuların yapısal değişikleri incelemek amacıyla hematoksilen-eozin (H-E), pikro sirius, masson trikrom, TUNEL testi ve NF-κB antikoru boyamaları yapıldı. Biyokimyasal değişiklikleri araştırmak amacıyla ALT, AST, TOS, TAS ve hidroksiprolin değerleri ölçüldü. Araştırmamızda DOX grubunda hiperkromatik çekirdekler, yaygın sinüzoidal dilatasyonlar, hepatositlerde granüler ve vakuoller dejenerasyonlar ve yer yer nekrotik alanlar izlendi. İmmunohistokimyasal boyamalarda NF-κB antikorunun oldukça yoğun boyandığı ve TUNEL testi ile apoptotik hücre sayılarının diğer gruplara göre anlamlı olarak izlendi. DOX + MET grubunda yapısal hasarda  iyileşmeler gözlendi. AST, ALT, TOS seviyelerinin DOX grubu kontrol grubuna göre oldukça yükseldiği, hidroksi prolin değerinin yüksek çıkmasına rağmen istatisel olarak anlamlı değildi. DOX+MET grubunda ALT ve TOS değerlerinde azalma gözlenirken, AST ve hidroksiprolin değerlerinde bir azalma elde etmemize rağmen istatiksel olarak anlamlı değildi. TAS değerlerinin DOX grubunda azaldığı, DOX+MET grubunda ise istatiksel olarak arttığını tespit ettik. 
Doksorubisin ile karaciğerde oluşturulan yapısal hasar ile birlikte karaciğer işlevinin de bozulduğunu, metformin ilave edilmiş grupta ise yapısal hasarın düzelmesiyle bağlantılı olarak işlevininde düzeldiğini belirledik.

Abstract:
Doxorubicin hydrochloride (DOX) is the first clinically approved liposomal encapsulated anthracycline anticancer drug. Its usage has been limited because of its broad-spectrum antineoplastic function as well as its adverse effects on the liver and heart.
In the present study, we aimed to examine the effect of metformin (MET) in doxorubicin-induced damage of liver. A total of 32 Wistar albino rats were divided into four groups: control, metformin, DOX and DOX+MET. Four doses of 5 mg/kg were administered intraperitoneally to the rats in DOX group and DOX+MET groups. In DOX+MET and MET groups, 200 mg/kg metformin was dissolved in 2ml of distilled water and applied daily for 15 days by oral gavage. Hematoxylin-eosin (H-E), picro sirius, Masson trichrome, TUNEL assay and NF-κB antibody staining were used to monitor structural changes in liver tissues. The following biochemical parameters: ALT, AST, TOS, TAS and hydroxyproline were also measured. In the DOX group, we observed the formation of hyperchromatic nuclei, diffuse sinusoidal dilatations, granular and vacuole degenerations in hepatocytes and rarely necrotic areas. The results of immune-histochemical staining showed that NF-κB antibody was stained quite intensely and the number of apoptotic cells was significantly higher than the other groups with the TUNEL test. Improvements in structural damage were observed in the DOX + MET group. AST, ALT, TOS levels of rats were significantly higher than the control group in DOX group, although the hydroxy proline value was higher, the difference was not statistically significant. A decrease in ALT, TOS, AST and hydroxyproline values values was observed in the DOX+MET group, however, it was not statistically significant. We found that TAS values  significantly decreased in the DOX group and increased in the DOX + MET group. 
In conclusion, our study showed that liver function was impaired with the structural damage caused in the liver with doxorubicin, and the function improved in the metformin-added group due to the recovery of the structural damage.