Din eğitimi açısından "Anlatı"
"Narrative" in religious education
Yazar: SULTAN GÜLŞEN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE KESKİNER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlatı = Narrative ; Biyografi = Biography ; Din eğitimi = Religious education ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Kıssalar = Narratives

Özet:
İnsanlık tarihi ile özdeş kabul edilebilecek bir kavram olan "anlatı" yakın geçmişimizde dilbilim, psikoloji, felsefe, ilahiyat, eğitim, tarih, iletişim, yapay zeka, tıp gibi alanlarda ele alınmaya başlanmıştır. Bu sayede çeşitli alanlarda anlatıyı temele alan farklı yaklaşımlar geliştirilmeye başlanmıştır. "Anlatıya dönüş" olarak nitelendirilen bu gelişme, din eğitimi biliminin de anlatı konusuna yönelmesine sebebiyet vermiştir. Din eğitimine anlatısal bir perspektifle yaklaşan bu çalışmalar "Anlatısal Din Eğitimi" ismiyle yeni bir çalışma alanının oluşmasını sağlamıştır. Söz konusu çalışmalar ilahiyat, felsefe, psikoloji gibi disiplinlerin yaklaşım ve görüşlerinden faydalanmakla beraber, kavrama alanın karakteristiğine has bir bakış açısı kazandırmaktadır. Anlatısal din eğitimi; konuyu çalışan akademisyenlere göre zaman zaman detaylarda farklılaşabilen bir yapıda karşımıza çıksa da esas olarak kimlik oluşumu bağlamında ele alınmaktadır. Bu alanda ortaya konan çalışmalar, birbirini beslediği açık olan hatta bazen birbirine eklemlenen iki yönde ilerlemektedir: Bunlardan biri anlatının kendisini konu edinmekte yani yazılı veya sözlü olarak hazır bulunan anlatıların özellikle kıssaların din eğitimi faaliyetlerinde kullanımını içermektedir. Diğeri ise, anlatma eylemini yani insanın anlatısallığını merkeze almakta ve yaşam hikayesini (biyografiyi) din eğitiminin bir sorunsalı olarak kabul etmektedir. Bu çalışma kapsamında yukarıda çerçevesini çizmeye çalıştığımız anlatısal din eğitimi yaklaşımlarının öncelikle arka planını oluşturan anlatı kavramı, yaklaşımların yaslandığı düşünce ve teoriler, yaklaşımların ortaya çıkış dinamikleri üzerinde durulacak sonrasında ise bazı yaklaşımların genel hatları ile temel ilkelerine yer verilecektir. Bu çalışma ile; anlatının kavramsal derinliğini belirginleştirip alanın terminolojisine katkıda bulunmak, dünyadaki güncel bir çalışma konusunu tanıtmak ve bu alandaki akademik çabaya ülkemiz Din Eğitimi Biliminin de katılmasını sağlamak amaçlanmaktadır.

Abstract:
"Narrative", a concept that can be considered identical with the history of humanity, has started to be addressed in fields such as linguistics, psychology, philosophy, theology, education, history, communication, artificial intelligence and medicine in the recent past. In this way, different approaches based on narrative have started to be developed in various fields. This development, which is characterised as a "narrative turn", has caused the science of religious education to turn towards the subject of narrative. These studies approaching religious education from a narrative perspective have led to the formation of a new field of study called "Narrative Religious Education". Although these studies benefit from the approaches and views of disciplines such as theology, philosophy, and psychology, they give the concept a perspective specific to the characteristics of the field. Narrative religious education is mainly dealt with in the context of identity development, although it appears in a structure that may differ in details from time to time according to the academics working on the subject. The studies in this field are progressing in two directions that clearly feed each other and sometimes even articulate with each other: One of them deals with the narrative itself, that is, the use of written or oral narratives, especially parables or biblical narratives, in religious education. The other one centres on the act of narration, i.e. the narrativity of human beings, and accepts the life story (biography) as a problematic of religious education. Within the scope of this study, the concept of narrative, which constitutes the background of the narrative religious education approaches that we have tried to outline above, the ideas and theories on which the approaches are based, the dynamics of the emergence of the approaches will be emphasised, and then the general outlines and basic principles of some approaches will be given. With this study, it is aimed to contribute to the terminology of the field by clarifying the conceptual depth of narrative, to introduce a current study subject in the world and to ensure the participation of our country's Religious Education in the academic effort in this field.