Mardin ilindeki ailelerin çocukluk çağı aşı reddi tutumlarının ebelerin perspektifinden değerlendirilmesi; niteliksel bir araştırma
Evaluation of childhood vaccine refusal attitudes of families in mardin province from the perspective of midwives; a qualitative research
Yazar: ZEYNUR GÜMÜŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTÜL HADIMLI ; DOÇ. DR. UMMAHAN YÜCEL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAL CAMBAZ ULAŞ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Aşı reddi = Vaccination refusal ; Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Ailelerin farklı nedenler ile çocuklarının aşılarını geciktirmesi, aşıların bir kısmını yaptırması, bir kısmını yaptırmaması veya tümüyle reddetmelerinin sebeplerini araştıran birçok araştırma yapılmıştır. Toplumsal bağışıklığın sağlanmasında önemli rol alan ve bu bağlamda aşı redleri ile en sık karşılaşan sağlık personellerinden biri olan ebelerin konu ile ilgili deneyimlerini niteliksel olarak değerlendiren bir çalışma bulunmamaktadır. Niteliksel araştırma yöntemlerinin sağladığı yararlar göz önünde bulundurularak planlanmış olan bu çalışmada; çocuklarına aşı yaptırmayı reddeden ebeveynler ile karşılaşan ebeler ile birebir görüşerek ailelerin aşı reddi nedenlerini ve ebelerin konu ile ilgili çözüm önerilerinin tanımlanması amaçlanmıştır. 
Yöntem: Bu araştırma, Mardin ilinde yaşayan ailelerin çocukluk çağı aşı reddi tutumlarının ebelerin perspektifinden değerlendirilmesi amacıyla nitel olarak gerçekleştirilmiştir.  Fenomenolojik desenli niteliksel çalışma olarak yürütülen bu çalışmada, Mardin ilinde aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde aktif görev yapmakta olan 12 ebe ile görüşülmüştür. Araştırma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme türünden olan ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma grubuna katılım ölçütü olarak ebelerin birinci basamak sağlık hizmetlerinde yer alması ve çocuğuna Sağlık Bakanlığı Genel Bağışıklama Programı'nda yer alan aşıları yaptırmayı reddeden veya bu konuda tereddüt yaşayan aileler ile karşılaşmış olma kriterleri esas alınmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından katılımcılarla yüzyüze görüşme tekniği ile toplanmış olup görüşmeler ebelerin hizmet verdikleri merkezlerde onlar için en uygun zamanda ve çevrimiçi ortamda yapılmıştır. Görüşmeler ses kayıt cihazına kaydedilmiştir. Araştırma verileri MaxQda 2020 Pro nitel veri analiz programında analiz edilmiştir. Verilerin analizinde araştırma kapsamındaki tema ve kodları oluşturmak amacı ile tematik analiz kullanılmıştır. Bu çalışmada niteliksel araştırmayı raporlamak için konsolide kriterler kılavuzu (COREQ) kontrol listesi kullanılmıştır. 
Bulgular: Ebeler ile yapılan görüşmelerden elde edilen nitel verilerin analizi sonucunda; aşı reddinde ebeveyn davranışları, aşı reddi nedenleri, aşı reddine karşı sergilenen tutumlar, aşı reddine karşı yapılabilecekler ve aşı reddi mücadelesinde etkili yol olmak üzere 5 ana tema oluşturulmuştur. Aşı reddinde ebeveyn davranışları 7 kod, aşı reddi nedenleri 12 kod, aşı reddine karşı sergilenen tutumlar olumlu ve olumsuz tutumlar olarak 2 kategori ve 12 kod, aşı reddine karşı yapılabilecekler 8 kod ve aşı reddi mücadelesinde etkili yol olmak üzere toplam 10 kod belirlenmiştir. 
Sonuç: Çalışmaya katılan ebelerin görüşlerinden yola çıkılarak elde edilen bulgulara göre, değişen aşı takvimi uygulamaları ve pandemi ülkemizde giderek artan aşı reddi tutumlarını olumsuz etkilemiş olup, ebeveynlerin bu anlamda daha çok bilgilendirilmeleri gerektiği sonucuna varılmıştır. Ebeveynlerin bilgi kaynağı olarak sosyal medya paylaşımlarına yönelmesi ve hiçbir kanıta dayanmayan verilerin çok hızlı bir şekilde yayılması süreç adına özveride bulunan ebelerin sorumluluğunu daha da arttırmaktadır. Aşı redlerine yönelik mücadelede bağışıklama konusunda ön safhada yer alan ebelerin bu konuda bilgi düzeyinin yüksek olması ve ebeveynlere empatik yaklaşım ile eğitim vermesi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Aşı reddi, çocukluk çağı aşılama, ebelik.

Abstract:
Objective: There have been many studies investigating the reasons why families delay their children's vaccinations for different reasons, have some of the vaccines, not some or completely refuse them. There is no study that qualitatively evaluates the experiences of midwives, who play an important role in ensuring herd immunity and are one of the health personnel who are most frequently faced with vaccine rejections in this context. In this study, which was planned considering the benefits of qualitative research methods; It is aimed to define the reasons for the vaccination rejection of the families and the solution proposals of the midwives on the subject by meeting with the midwives who are faced with the parents who refuse to have their children vaccinated.
Method: This research was planned qualitatively in order to evaluate the childhood vaccination rejection attitudes of families living in Mardin from the perspective of midwives. In this study, which was carried out as a qualitative study with a phenomenological pattern, 12 midwives working actively in family health and community health centers in Mardin were interviewed. The criterion sampling method, which is a purposive sampling type, was used to determine the research group. The criteria for participation in the research group were based on the criteria of midwives taking part in primary health care services and encountering families who refused or hesitated to have their children vaccinated in the General Immunization Program of the Ministry of Health. The data of the research were collected by the researcher by face-to-face interview technique with the participants, and the interviews were conducted in the centers where the midwives serve, at the most convenient time for them and in the online environment. Most of the interviews were recorded on a voice recorder and recorded. The research data were analyzed by the researchers in the MaxQda 2020 Pro qualitative data analysis program. In the analysis of the data, thematic analysis was used to create the themes and codes within the scope of the research. The consolidated criteria guide (COREQ) checklist was used to report qualitative research in this study.
Findings: As a result of the analysis of the qualitative data obtained from the interviews with the midwives; 5 main themes have been established: parental behaviors in vaccine rejection, reasons for vaccine rejection, attitudes towards vaccine rejection, what can be done against vaccine rejection, and an effective way in the fight against vaccine rejection. A total of 10 codes were determined as 7 codes for parental behaviors in vaccine rejection, 12 codes for vaccine rejection reasons, 2 categories and 12 codes as positive and negative attitudes towards vaccine rejection, 8 codes for what can be done against vaccine rejection, and an effective way in the fight against vaccine rejection.
Conclusion: According to the findings of the study, the changing vaccination calendar practices and the pandemic have negatively affected the increasing vaccine rejection attitudes in our country, and parents need more information in this regard. Parents' turning to social media sharing as a source of information and the rapid spread of data based on no evidence increase the responsibility of midwives who sacrifice for the process. Midwives, who are at the forefront of immunization in the fight against vaccine refusals, should have a high level of knowledge on this subject and provide training to parents with an empathetic approach.
Keywords: Vaccine rejection, childhood vaccination, midwifery.