Fiziksel/bedensel/ortopedik engelli bireylerin yaşam kalitesi, sosyal ve duygusal yalnızlık durumlarının saptanması
Determining the quality of life, social and emotional loneless of physical/corporeal/orthopedic disabled individuals
Yazar: TUNCAY POLAT
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE ÇETİNKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Duygusal yalnızlık = Emotional loneliness ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Sosyal yalnızlık = Social loneliness ; Yalnızlık = Loneliness ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, fiziksel/bedensel/ortopedik engelli bireylerin yaşam kalitelerini, yalnızlık düzeylerini ve etkileyen faktörleri belirlemek, yaşam kalitesi üzerinde yalnızlığın etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki bu araştırmanın evrenini Erzincan il merkezinde bedensel engelli 18 yaş ve üstü 316 birey oluşturmaktadır. Bireylerin tamamına ulaşılması hedeflendiğinden örneklem yapılmamıştır. Araştırmada engelli bireylerin demografik özelliklerini belirlemeye yönelik "Kişisel Bilgi Formu", yaşam kalitelerini belirlemek amacıyla "Bedensel Engelliler Yaşam Kalitesi Ölçüm Aracı (WHOQOL-DIS)", yalnızlık düzeylerini incelemek amacıyla "Sosyal ve Duygusal Yalnızlık Ölçeği (SDYÖ)" kullanılmıştır. Veriler yüz yüze anket uygulaması ve saha çalışması yapılarak toplanmıştır. Araştırmanın verileri 2018 (Ocak)- 2019 (Eylül) tarihleri arasında elde edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıklar incelenirken t testi ve tek faktörlü Anova testlerinden yararlanılmıştır. Yaşam kalitesi ile yalnızlık arasındaki ilişkinin test edilmesinde Pearson Korelasyon ve Çoklu Doğrusal Regresyon analizleri kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin WHOQOL-DIS yaşam kalitesi alt boyut toplam puan ortalamaları; ruhsal alan puan ortalaması en yüksek, bedensel alan puan ortalaması en düşük olarak tespit edilmiştir.  Çalışma grubunda yaşam kalitesi ölçeği alt boyut puanlarının yaş, medeni durum, öğrenim durumu, çalışma durumu, meslek, konut türü, gelir düzeyi, sağlık güvencesine sahip olma, aile yapısı, kronik hastalık varlığı, ruhsal hastalığa sahip olma, engel oranı ve engelli olan bölgeye göre anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur (p<0.05). Çalışma grubunun sosyal ve duygusal yalnızlık ölçeği alt boyut toplam puan ortalamaları; duygusal ilişkilerde yalnızlık puan ortalaması en yüksek, aile ilişkilerinde yalnızlık puan ortalaması en düşük olarak bulunmuştur. Araştırma grubunun sosyal ve duygusal yalnızlık ölçeği alt boyut puanlarının yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, gelir düzeyi, meslek, çalışma durumu, aile yapısı ve engel oranına göre anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir (p<0.05). 
Sonuç: Bu çalışmada bedensel engellilerin yaşam kaliterinin düşük ve yalnızlık durumlarının yüksek olduğu görülmüştür ayrıca yalnızlığın yaşam kalitesinin anlamlı yordayıcısı olduğu saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Engellilik, Bedensel Engellilik, Yaşam Kalitesi, Yalnızlık

Abstract:
Purpose: In this study, it was aimed to determine the quality of life and loneliness levels of physically/corporeally/orthopedically disabled individuals and factors affecting and to evaluate the effect of loneliness on the quality of life.
Materials and Methods: The population of this cross-sectional study consists of 316 corporeally disabled individuals aged 18 and over in Erzincan city center. Since it was aimed to reach all individuals, no sample was made. In the study, the "Personal Information Form" was used to determine the demographic characteristics of the disabled individuals, the Physiological Disability Measurement Tool (WHOQOL-DIS) was employed to determine the quality of life, and the "Social and Emotional Loneliness Inventory (SSDS)" was used to examine loneliness levels. The data were collected through face to face questionnaire application and field study. The data of the study were obtained between 2018 (January) - 2019 (September). While examining the differences between the groups, t test and single factor ANOVA tests were used. Pearson Correlation and Multiple Linear Regression analyzes were used to test the relationship between quality of life and loneliness. 
Findings. The mean total scores of the WHOQOL-DIS quality of life sub-dimension of the individuals participating in the study; it was determined that the mean score for mental domain was the highest, and the average score for physical domain was the lowest. It was found that the scores of the quality of life scale sub-dimension in the study group differed significantly according to age, marital status, educational status, employment status, occupation, type of housing, income level, having health insurance, family structure, presence of chronic illness, mental illness, disability rate and disability region (p<0.05). Social and emotional loneliness scale subscale total scores of the study group; loneliness score average was found to be the highest in emotional relationships and the lowest average score for family relationships. It was found that the social and emotional loneliness scale sub-dimension scores of the study group differed significantly according to age, gender, marital status, education level, income level, occupation, employment status, family structure and disability rate (p <0.05).
Result: In this study, it was observed that the life quality of physically disabled people is low and their loneliness is high. In addition, loneliness has been found to be a significant predictor of quality of life. 
Keywords: Disability, Physical Disability, Quality of Life, Loneliness