Yoğun bakım ünitesinde takip edilen travma hastalarında mortalite ve morbiditeye etki eden faktörler
Factors affecting mortality and morbidity in trauma patients followed in the intensive care unit
Yazar: CANSU KILINÇ BERKTAŞ
Danışman: PROF. DR. NAMİGAR TURGUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Travma, mortalite ve morbiditeye etki eden sosyokültürel ve ekonomik sonuçları olan önemli bir toplumsal sağlık sorunudur. Travma nedeniyle hayatını kaybedenler 15-45 yaş arası genç nüfustur. Bu çalışmanın amacı, yoğun bakımda (YB) takip edilen travma hastalarında mortalite ve morbiditeye etki eden faktörlerin tespit edilmesi ve hastane ve sağlık sisteminin kaynaklarının paylaşımında yol gösterici olabilecek bir veri kaynağının hazırlanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 14.10.2019 ile 14.10.2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği üçüncü basamak Yoğun Bakım Üniteleri'nde travma nedeniyle takip edilen hastaların, demografik verileri, özgeçmişi, laboratuar bulguları, vazopressör ihtiyacı, böbrek yetmezliği gelişmesi ve diyaliz ihtiyacının olması, kan replasman gerekliliği, mekanik ventilasyon (MV) ihtiyacı, yoğun bakımdaki tedavi izlemi, APACHE II, SOFA ve GKS yoğun bakım skorlama sistemleri, TRISS, ISS ve RTS travma skorlamaları sonuçları kaydedildi.  Çalışmanın istatistiksel analizinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) Version 22.0 (SPSS inc., Chicago, IL, ABD) istatistik programı kullanıldı. Tüm analizlerde p<0,05 (iki yönlü) değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 194 travma hastasının 179'u erkek, yaş ortalama±SS 37,20±16,32 yıl idi. Hastaların en sık trafik kazası (%34,5), 2.sırada ise DKAY (%22,2) nedeniyle travma öyküsünün olduğu görüldü. Hastaların en sık yaralanma bölgesi ise %39,2 ile baş-boyun idi. Hastaların %19,6'sı mortal seyretmiştir. Mortalitenin en yüksek olduğu yaralanma şekli %34,5 ile AİTK iken, mortalitenin en yüksek olduğu yaralanma bölgesi %31,6 ile baş-boyun olarak bulunmuştur. Hastaların YB yatış gün sayısı 3 (0-73) gün, ortalama±SS 9,28±14,2 gündü. MV gün sayısı 0,25 (0-73), ortalama±SS 5,5±11,9 gündü. Hastaların %34,5'inde vazopressör ilaç kullanımı, % 53,1'inde mekanik ventilasyon ihtiyacı, %4,1 hastada septik şok, %3,1 hastada böbrek yetmezliği, %1,5 hastada hemodiyaliz gereksinimi, %17,5'unda bası yarası, %51,5'inde kan ürünü replasmanı ihtiyacı, %9,8'inde reoparasyon gerekirken %8,2'inde ise servise nakil sonrası yeniden YB ihtiyacı gelişmiştir. GKS, TRISS düşüklüğü, APACHE II, SOFA, ISS artışı mortaliteyi, YB ve MV gün sayısını arttırmıştır. Kesme değeri olarak GKS için 10, APACHE II için 19, SOFA için 6, ISS için 23, TRISS-B için 84, TRISS-P için 73, RTS için 5,63 olarak saptanmıştır. Mortaliteyi öngörmede APACHE II ve ISS en yüksek duyarlılığa sahipken, TRISS'in özgüllüğü en yüksek olarak bulunmuştur. 
Sonuç: Çalışmamızın sonuçları kullanılan yoğun bakım skorlarının ve travma skorlarından RTS ve SAS hariç tüm skorların mortaliteyi ve morbiditeyi öngörmede etkili olduğunu göstermiştir. Bu ve benzer çalışmalarla travmanın epidemiyolojik özellikleri dikkate alınarak geliştirilecek önlemlerin, travmaya bağlı morbidite ve mortaliteyi azaltmada yararlı olacaktır. Ayrıca toplumun sosyal, kültürel ve ekonomik nedenlerle uğradığı kayıpların azaltılmasına, risk altındaki grupların bilinçlendirilmesi ve eğitilmesine, ülkemiz koruyucu sağlık politikalarına ve travma ile ilgili istatistiksel bilgilerine de katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Introduction and Aim: Trauma is an important social health problem with sociocultural and economic consequences that affect mortality and morbidity. Those who lost their lives due to trauma are the young population between the ages of 15-45. The aim of this study is to determine the factors affecting mortality and morbidity in trauma patients followed in the intensive care unit (ICU) and to prepare a data source that can guide the sharing of resources of the hospital and health system.
Material and Methods: In this study, demographic data, history, laboratory findings, inotropic drug needs, renal failure of patients who were followed up due to trauma in the tertiary care unit of Health Sciences University Professor Cemil Taşçıoğlu City Hospital Anesthesiology and Reanimation Clinic between 14.10.2019 and 14.10.2021. The development and need for dialysis, the need for blood replacement, the need for mechanical ventilation (MV), treatment in the intensive care unit, APACHE II, SOFA and GKS intensive care scoring systems, TRISS, ISS and RTS trauma scoring results were recorded. Statistical Package for Social Sciences (SPSS) Version 22.0 (SPSS inc., Chicago, IL, USA) statistical program was used in the statistical analysis of the study. In all analyses, p<0.05 (two-sided) values were considered statistically significant.
Results: Of the 194 trauma patients included in the study, 179 were male, and the mean age was 37.20±16.32 years. It was seen that the patients had a history of trauma due to traffic accident (34.5%) and stab wound (22.2%) in the second place. The most common injury site of the patients was head and neck with 39.2%. 19.6% of the patients were mortal. While the type of injury with the highest mortality was found to be in-vehicle traffic accident with 34.5%, the injury site with the highest mortality was found to be head and neck with 31.6%. The mean number of ICU hospitalization days of the patients was 9.28±14.2 days, and the median was 3 (0-73) days. The mean number of MV days was 5.5±11.9 days, and the median was 0.25 (0-73) days. Inotropic drug use in 34.5% of the patients, mechanical ventilation need in 53.1%, septic shock in 4.1%, renal failure in 3.1%, hemodialysis need in 1.5%, 17.5% of the patients In this case, pressure ulcers, 51.5% need for blood product replacement, 9.8% required reoperation, and 8.2% needed ICU after transport to the service. Low GCS and TRISS, increase in APACHE II, SOFA, and ISS increased mortality, ICU and MV days. The cut-off value was determined as 10 for GKS, 19 for APACHE II, 6 for SOFA, 23 for ISS, 84 for TRISS-B, 73 for TRISS-P, and 5.63 for RTS. APACHE II and ISS had the highest sensitivity in predicting mortality, while TRISS had the highest specificity.
Conclusion: The results of our study showed that intensive care scores and trauma scores, except for RTS and SAS, were effective in predicting mortality and morbidity. These and similar studies will be helpful in reducing trauma-related morbidity and mortality by taking into account the epidemiological characteristics of trauma. In addition, it will reduce the losses suffered by the society due to social, cultural and economic reasons, will contribute to raising awareness and education of groups at risk, preventive health policies of our country and statistical information about trauma.