1980'li yıllarda Türkiye'de siyasal iktidar ve bürokrasi arasındaki ilişki
The relationship between political power and bureaucracy in the 1980s Turkey
Yazar: RECEP AYDIN
Danışman: PROF. DR. AHMET ALPAY DİKMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Bürokrasi = Bureaucracy ; Kamu bürokrasisi = Public bureaucracy ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Siyasi iktidar = Political power ; Türk kamu yönetimi = Turkish public administration ; İktidar = Government

Özet:
Bürokrasi kapitalizmle eşzamanlı gelişen toplumsal bir olgudur. Kamu yönetimi literatürü ise başta siyaset-yönetim ayrımı gibi tartışmalar nedeniyle bürokrasiyi genellikle toplumdan bağımsız ve tarihsiz bir kurum ve insanlar topluluğu olarak ele alır. Bu tez bürokrasinin ve onun dönüşümünün toplumsal ilişkiler içine oturtularak ele alınmasının bir zorunluluk olduğunu iddia etmektedir. Çalışmada 1980'li yıllarda Türkiye bürokrasisinin dönüşümünü incelenmiştir. Bu yapılırken Poulantzasçı bir çerçeve kullanılmıştır. Bu yolla bürokrasinin toplumsal ilişkilerdeki yeri ve bürokrasinin dönüşümünün temel toplumsal dinamikleri gösterilmeye çalışılmıştır.
İlk bölümde bürokrasiyi ele alan kuramsal pozisyonlara değinilmiş, bunlar içinde bürokrasiyi toplumsal bir bağlama oturtan yaklaşımlara odaklanılmış; Poulantzas'ın çizdiği çerçeve incelenmiştir. İkinci bölümde, ilgilendiğimiz 1980'li yıllara doğru gidilirken kapitalist dünya genelinde süren neoliberal dönüşüme yer verilmiştir. Bu bölümde değişen iktisadi ve toplumsal ilişkiler, devlet, devletin iktisadi ve toplumsal işlevleri ve tüm bunların dönüşümüne ağırlık verilmiş; Türkiye'deki dönüşümü koşullayan eğilimler ele alınmıştır.
Son bölüm neoliberalizme geçişten etkilenen ve yeni düzene eklemlenmeye başlayan Türkiye'ye odaklanmıştır. Bölümde temel siyasi olayların siyasal ilişkilere, sınıflar ve iktidar bloğuna, devletin temel işlevlerine ve bürokrasiye yansımaları incelenmiş ve bürokrasinin dönüşümü bu bağlamla analiz edilmiştir. Bürokrasinin siyasal iktidarla girdiği geçici çelişkiye odaklanılmış, bu çelişkinin aşılmasında ANAP hükümetlerinin ve Turgut Özal'ın hamleleri incelenmiştir. Eski iktidar bloğunun bürokratik aygıtının ve kadrolarının tasfiyesine yoğunlaşılmış ve bürokrasinin dönüşümünün siyasal mücadelelerle olan ilişkisi açıklanmıştır. 
Tezin temel itirazı bürokrasinin toplumsal ilişkiler içinden ele alınmasının bir zorunluluk olduğudur. Ancak bu yolla bürokrasinin dönüşümü mevzuat üzerinden veya "teknik" verimlilik açısından uzaklaşılarak ele alınabilir. Aksi durumlarda bürokrasinin pasif bir aygıt ve personel toplamından ibaret olduğu sanısı güçlenecek bu da bürokrasinin ele alınışını eksik bırakacaktır.

Abstract:
Bureaucracy is a social phenomenon which is peculiar to capitalism and capitalist societies. However the literature of Pubic Administration uses this concept in the context of organizational efficiency or control and neglect this specifity. Using the concept in this manner is incapable of catching the social and the political facets of it. Bureaucracy should be analyzed with its social and political content. In this study we analyzed the transformation of the Turkish bureaucracy in the 1980s by using a Poulantzian framework. By this, it is aimed to figure out the social content of the bureaucracy and the main social dynamics of the transformation of it.
In the first chapter we adverted the theoretical positions dealing with the bureaucracy and focused the positions which take the bureaucracy with its place in social relations. We analyzed the Poulantzian theory of state and understanding of bureaucracy problem. The second chapter depicted the transition which affected the whole capitalist socities after the Keynesian era, welfare states or Fordism It is analyzed the economical and social relations, the state, the economic and social functions of the state and the transformation processes of all these variables for describing the main tendencies which affect the transformation of the social formation of Turkey more or less.
The last chapter 	focused on the social formation of Turkey which was articulating to neoliberalism in the 1980s. We adverted important political events that related to social and political crisis of Turkey in that era. It is claimed that by analyzing the interrelation between political events and political relations, classes and the "power bloc", the main functions of the state and the transformation of them, it can be explained the main dynamics of the administrative reform or the transformation of the state and the bureaucracy in a given social formation, i.e. Turkey in the 1980s. 
This framework centered on the conflict between the governing political party (Motherland Party-ANAP) and the bureuacrats, on the manoeuvres of the Prime Minister Turgut Özal which are directed to the bureaucracy and the inherited state apparatus from the previous governments and the power bloc. By doing this, we aimed to find out the relation between the transfornation of the bureaucracy, administrative reforms and political struggles.
Taking bureaucracy by focusing its position in the social relations, political (class) conflicts and struggles is a necessity in analyzing the bureaucracy. It is the only way to take bureaucracy and its transformation without mistaking to analyze it only throughout the legislative development of the administrative bodies or the technical efficiency of the public administration. The bureaucracy (i.e. the body which is formed by public administration and bureaucrats) will be understood as a sum of passive and dependent administrative body and persons if this necessity is neglected.