Türkiye'de kıdem tazminatı ve kıdem tazminatının emek piyasası üzerindeki etkileri
Severance pay in Turkey and the effects of severance pay on the labor market
Yazar: AYŞE PELİN KUTLUCUK
Danışman: PROF. DR. SEMA YILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kıdem tazminatı = Severence pay ; Yeni Keynesyen ekonomi = New Keynesian economics ; İş gücü piyasası = Labour market ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Gelişmekte olan ülkelerin en önemli tartışma konularından biri işsizlik ve işgücü maliyetleridir. Artan işsizlik ve işgücü maliyetleri istihdam oranlarında bozulmalar meydana getirmekte ve istihdam yapısında katılıklara neden olmaktadır. İşgücü maliyetlerinin önemli bir kısmını kıdem tazminatı oluşturmaktadır. Türkiye'deki işgücü maliyetleri diğer ülkelere oranla daha yüksektir. Türkiye'de kıdem tazminatına işsizlik sigortası işlevi yüklenmesine karşın birçok ülkede kıdem tazminatı işsizlik sigortasıyla birlikte uygulanmamaktadır. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi ülkelerin bazılarında işsizlik sigortasının yanı sıra kıdem tazminatı uygulaması da yer almasına rağmen bu ülkelerde işçilere ödenen kıdem tazminatı işverene ağır bir yük oluşturmamaktadır.

1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenen kıdem tazminatının belirli şartlar halinde işveren tarafından ödenmesi gerektiği belirtilmektedir. Türkiye'de kabul edilen kıdem tazminatı miktarı diğer ülkelere nazaran daha yüksek olması nedeniyle işgücü maliyetlerini artırmakta ve işverenleri kayıt dışı istihdama yöneltmektedir. Bunun yanı sıra işverenler kıdem tazminatı ödememek için işçiyi istifaya zorlamakta veya kıdem tazminatına hak kazanma süresi dolmadan işçiyi işten çıkarmaktadır.

Bu çalışmada, Yeni Keynesyen emek piyasasındaki nominal ve reel katılıklar çerçevesinde Türkiye ve OECD üyesi ülkeler arasındaki kıdem tazminatı karşılaştırması yapılmaktadır. OECD üyesi ülkeler ile Türkiye karşılaştırıldığında, Türkiye'de emek piyasasındaki işgücü düzenlemelerinin katı olduğu ve işgücü maliyetlerinin önemli bir kısmını oluşturan kıdem tazminatı yükünün gün geçtikçe arttığı ortaya konulmaktadır.

Abstract:
One of the most important issues of debate in developing countries is unemployment and labor costs. Increasing unemployment and labor costs cause deterioration in employment rates and rigidities in the employment structure. Severance pay constitutes a significant portion of labor costs. Labor costs in Turkey are higher than in other countries. Although severance pay is assigned the function of unemployment insurance in Turkey, in many countries severance pay is not implemented together with unemployment insurance. Although some Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) member countries include severance pay in addition to unemployment insurance, severance pay paid to workers in these countries does not create a heavy burden on employers.

Article 14 of the Labor Law No. 1475 states that severance pay must be paid by the employer under certain conditions. Since the amount of severance pay accepted in Turkey is higher than in other countries, it increases labor costs and directs employers to informal employment. In addition, employers force the employee to resign in order to avoid paying severance pay or dismiss the employee before the term of entitlement to severance pay expires.

This study compares severance pay between Turkey and OECD member countries within the framework of nominal and real rigidities in the New Keynesian labor market. Comparing Turkey with OECD member countries, it is revealed that labor regulations in the labor market in Turkey are rigid and the severance pay burden, which constitutes a significant portion of labor costs, is increasing day by day.