Sinop ilinde nükleer güç santrali öncesi içme ve deniz suyu örneklerinde trityum konsantrasyonlarının belirlenmesi
Determination of tritium concentrations in drinking and sea water samples before nuclear power plant in Sinop
Yazar: FEYZA ZEYNEP AŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR DİZMAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Deniz suyu = Sea water ; Trityum = Tritium ; İçme suyu = Drinking water

Özet:
Bu çalışma ile Sinop ilinde kurulacak olan nükleer güç santrali faaliyete geçmeden önce içme ve deniz suyu örneklerinde trityum radyoizotopunun background seviyelerinin belirlenmesi ve belirlenen seviyelerin ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen limit değerlerle kıasının yapılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Sinop merkez ve ilçelerinden 9 adet içme suyu örneği ile Samsun il sınıından Kastamonu il sınırına kadar Sinop deniz sahilinden 165 adet deniz suyu örneği olmak üzere toplamda 174 adet su örneği toplandı. Örnek alınan noktaların koordinatları Magellan Explorist 510 GPS cihazı ile belirlendi. İçme ve deniz suyu örneklerinde trityum konsantrasyonları Sıvı Sintilasyon Sayacı (Perkin Elmer 2910 TR) ile ölçüldü. Kullanılan yöntem için minimum dedekte edilebilir aktivite değeri (MDA) 1,48 Bq/L olarak tespit edildi. İçme suyu örneklerinin ortalama ve maksimum trityum konsantrasyonları sırasıyla 2,69 ± 0,43 Bq/L (22,81 ± 3,64 TU) ve 3,17 ± 0,47 Bq/L (26,86 ± 4,01 TU) olarak bulundu. Deniz suyu için yapılan ölçümlerde 165 örnekten 62 tanesi MDA'nın altında kalmıştır (%37,57). Deniz suyu örneklerinin ortalama ve maksimum trityum konsantrasyonları ise sırasıyla 2,57 ± 0,47 Bq/L (21,78 ± 4,01 TU) ve 6,29 ± 0,52 (53,29 ± 4,42 TU) Bq/L olarak bulundu. Ayrıca, kadın ve erkek bireyler için bazı radyolojik parametreler (günlük alınan radyonüklit miktarı, yıllık etkin doz oranı ve yaşamboyu kanser riski) hesaplandı. Kadın ve erkek bireyler için ortalama yıllık etkin doz oranları sırasıyla 31,24 nSv ve 38,32 nSv olarak bulundu. Yine, yaşam boyu kanser riski değerleri kadınlar için 1,32x10-7 ve erkekler için 1,51x10-7 olarak bulundu. Kadın ve erkekler için bulunan hem yıllık etkin doz oranları hem de yaşam boyu kanser riski değerleri ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen değerlerden düşük bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the background levels of tritium radioisotope in drinking and seawater samples before the nuclear power plant to be established in Sinop province and to determine the limits of these levels with the limit values recommended by national and international institutions. In this context, 9 drinking water samples from Sinop city center and districts and 165 sea water samples from Sinop sea coast from Samsun province to Kastamonu province border were collected. Totally 174 water samples were collected. Tritium concentrations in drinking and seawater samples were measured by Liquid Scintillation Counter (Perkin Elmer 2910 TR). The minimum detectable activity value (MDA) for the method used was 1.48 Bq/L. The mean and maximum tritium concentrations of drinking water samples were 2.69 ± 0.43 Bq/L (22.81 ± 3.64 TU) and 3.17 ± 0.47 Bq/L (26.86 ± 4.01 TU), respectively. as found. In sea water measurements, 62 out of 165 samples remained below MDA (37.57%). Mean and maximum tritium concentrations of seawater samples were 2.57 ± 0.47 Bq/L (21.78 ± 4.01 TU) and 6,29 ± 0,52 (53,29 ± 4,42 TU) Bq/L respectively was found. In addition, some radiological parameters (daily intake of radionuclide, annual effective dose rate, and lifetime cancer risk) were calculated for male and female subjects. The mean annual effective dose rates for male and female subjects were 31,24 nSv and 38,32 nSv, respectively. Again, lifetime cancer risk values were found to be 1,32x10-7 for women and 1,51x10-7 for men. Both annual effective dose rates and lifetime cancer risk values for women and men were lower than those recommended by national and international organizations.