Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaöğretim tarih dersi öğretim programı'na göre hazırlanmış 9. sınıf tarih ders kitabı'nda yer alan Orta Çağ Medeniyetleri ünitesi'nin incelenmesi
Review of the Medieval Civilizations unit included in the 9th grade history textbook prepared according to the Turkish Century Education Model secondary education history course teaching program
Yazar: HATİCE YEŞİLBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. KORAY TOPTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History

Özet:
Milli Eğitim Bakanlığı, müfredatın yoğunluğunu azaltmak amacıyla 2024-2025 eğitim-öğretim yılında uygulanacak olan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ni yayımlamıştır. Bu model kapsamında, ortaöğretim ders kitaplarında müfredat ve içerik değişikliklerine gidilmiş ve ders kitapları yeniden basılmıştır. Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programı çerçevesinde güncellenerek basılan ortaöğretim tarih ders kitabındaki Orta Çağ Tarihi konusunun ele alınış biçimini incelemektir. Araştırma, tarih ders kitabındaki Orta Çağ Tarihi konularının dağılımını, bilimsel içeriğin sunumunu, ilgili görselleri, kullanılan kaynakları ve bu unsurların etkinliklerle olan uyumunu değerlendirmektedir. Bunun yanı sıra, yeni ders kitabında yapılan değişiklikler, önceki dönemde kullanılan 9. sınıf tarih ders kitabının Orta Çağ Tarihi üniteleriyle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu karşılaştırma, değişikliklerin pedagojik etkilerini anlamak ve ders kitabının etkinliğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Bu yöntem, tarih ders kitabının içeriğini derinlemesine incelemeye olanak tanımış; elde edilen verilerin çözümlenmesinde ise içerik analizi tekniği uygulanmıştır. Bu yaklaşımla, ders kitabındaki Orta Çağ Tarihi konusunun sunumu, kullanılan öğretim stratejileri ve bu stratejilerin öğrencilerin öğrenme süreçlerine katkısı analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, yeni ders kitabında Orta Çağ üniteleri içinde Türk tarihine de yer verilmesinin, öğrencilerin tarihsel olaylar arasında kafa karışıklığı yaşamalarını engellediğini ortaya koymuştur. Yeni ders kitabı, bilgi aktarımından ziyade öğrenciyi aktif kılacak etkinlikler üzerine kurgulanmış bir programa uygun olarak tasarlanmıştır. Bu tasarım, ders kitabının bilgi odaklı olmaktan ziyade etkinlik ve görsel materyallerle zenginleştirilmesi yönüyle olumlu değerlendirilmiştir. Ancak, 9. sınıf tarih ders saatlerinin sınırlı olması, ders kitabında yer alan etkinliklerin fazlalığı ile birleştiğinde, kitabın hedeflenen düzeyde işlenmesini zorlaştırabilecek bir unsur olarak belirlenmiştir. Bu durum, etkinlik odaklı yaklaşımın pratikte uygulanabilirliğini sorgulamakta ve ders kitabının etkin kullanımına yönelik bazı kısıtlamalar ortaya koymaktadır.

Abstract:
The Ministry of National Education has published the Türkiye Yüzyılı Maarif Model, which will be implemented in the 2024-2025 academic year, with the aim of reducing the intensity of the curriculum. Within this framework, changes have been made to the curriculum and content of secondary education textbooks, and the textbooks have been reprinted. The primary purpose of this research is to examine the treatment of the Medieval History topic in the secondary education history textbook, which has been updated and reprinted under the Türkiye Yüzyılı Maarif Model Curriculum.The research evaluates the distribution of Medieval History topics in the history textbook, the presentation of scientific content, related visuals, the sources used, and the alignment of these elements with the activities. In addition, the changes made in the new textbook were examined in comparison with the Medieval History units in the 9th-grade history textbook used in the previous period. This comparison was conducted to understand the pedagogical impacts of the changes and to assess the effectiveness of the textbook.Within the scope of the research, document analysis, one of the qualitative research methods, was employed. This method allowed for an in-depth examination of the content of the history textbook, and content analysis was applied in the analysis of the data obtained. Through this approach, the presentation of the Medieval History topic, the teaching strategies used, and the contribution of these strategies to the students' learning processes were analyzed.The findings of the study revealed that including Turkish history within the Medieval units in the new textbook prevented students from experiencing confusion among historical events. The new textbook is designed in accordance with a program that is centered around activities to engage students actively, rather than focusing solely on the transmission of knowledge. This design has been positively evaluated for its emphasis on enriching the textbook with activities and visual materials, rather than merely providing information.However, the limited number of class hours for the 9th-grade history course, combined with the abundance of activities in the textbook, has been identified as a potential obstacle to the textbook being utilized at the intended level. This situation raises questions about the practical applicability of the activity-based approach and presents certain limitations regarding the effective use of the textbook.