Açık mekanlardaki yer tercihlerinin mekansal özellikler açısından incelenmesi: Trabzon, Atapark örneği
A Research on location preferences in open spaces regarding on space characteristics: A case of Trabzon, Atapark
Yazar: SEMA MUMCU
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZBİLEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Açık alanlar = Open spaces ; Mekansal özellikler = Space characteristics ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
Açık mekanlarda planlanmış oturma alanları incelendiğinde çok çeşitli mekansal özellikler gözlenir. Farklı aktivitelere yönelik yol kenarları, çocuk oyun alanları gibi mekanlar içine yerleştirilmiş oturma alanlarına rastlanır. Açık mekanlar planlanırken daha çok diğer etkinlik alanları içine ve kenarına ya da boş alanlara oturma mekanları getirilmektedir. Tasarımcılar insanların psikolojik gereksinimlerini göz önüne almamaktadır. Bunun sonucunda hiç kullanılmayan ölü tasarımlar, kullanılmamaktan eskimiş, tahrip olmuş, hatta yok edilmiş donatılar gündeme gelmektedir. Bu da hem ekonomik açıdan kayıp hem de insanların gereksinimlerin karşılanamaması demektir.Bu tez çalışmasının amacı açık alanlarda insanlar için tasarlanan mekanların ne gibi düzenlemelerle, insanların psikolojik gereksinimlerini sağlıklı bir şekilde karşılayabileceğini saptamaktır. Çalışmanın kuramsal kısmını oluşturan birinci bölümde, çevre, insan ve davranış kavramı ve bu kavramların etkileşimleri açıklanmıştır. Ayrıca yer tercihleri ile ilgili çalışmalara ilişkin literatür araştırması ve bu çalışmaların önemli sonuçları hakkında bilgi verilmiştir.Uygulama bölümünde, insanların içinde bulundukları mekanların mekansal özelliklerinin insanlar üzerindeki etkileri ve psikolojik gereksinimlerini karşılama düzeylerini saptamak amacıyla, 9 gözlük algılama çerçevesi ile mekansal analizleri ve gözlem çalışması yapılmıştır. Bulgular ve irdelemeden oluşan üçüncü bölümde mekansal analizler ve gözlem çalışmalarına bağlı verilerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda en uzun süreli ve en yoğun kullanımlı oturma mekanlarının analizleri ele alınarak insanların psikolojik gereksinimlerini en iyi düzeyde karşılayan mekanların verileri saptanmıştır. İnsanların farklı mekansal özelliklere sahip oturma konumları farklı sürelerle kullandıkları da belirlenmiştir. Bunların sonucunda öneriler kısmında açık alanlarda tasarlanacak oturma mekanları için etkili olabilecek öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: İnsanın Mekansal Davranışı, Yer Tercihleri, Algılama Çerçevesi, Mekansal Özellikler, Psikolojik Gereksinimler

Abstract:
A Research On Location Preferences In Open Spaces Regarding On Space Characteristics: A Case of Trabzon, Atapark When the seating areas at the open spaces examined, various types of space characteristics being observed. There are seatings in different functioned places like playgrounds or circulation areas. When open spaces are planning, the seating areas located in other areas or empty places, the designers doesn't pay attention to psychological necessities of human. Because of these reasons, the problem of dead designs which can not be used, the equipments which are worn out, destroyed and annihilated arises. And this means; both economical damage and not satisfying psychological necessities of human. The goal of this study is to determine some design principles which can be use at the spaces, designed for human, to satisfy their psychological necessities. The theorotical part, phase I involves description of environment, human and behaviour and the interaction between them. In addition information on researches about location preferences and important results of them were given. In the experimental part, phase II how the characteristics of a space effects human and how much they satisfy the psychological necessities of human is investigated by spatial analyzes of the seatings with perceptual frame and observation methods. In phase III, which consists of findings and research; as a result of evaluating spatial analyzes and observation datas together, spatial analyzes of the seatings which has the longest usage time and which are most preferred are fixed and the characteristics of the spaces which satisfies the psychological necessities of human successfully were determined. It is also determined that; the seating areas which has different space characteristics has got different usage time. According to these steps in the last part some suggestions which can be effective at designing seating areas in open spaces were brought in. Key Words: Human Spatial Behaviour, Location Preferences, Perceptual Frame, Space Characteristics, Psychological Necessities. VI