1940-1946 arası Cumhuriyet dönemi kimlik inşasında Tercüme dergisi
The role of journal Tercüme in construction of identity in Turkey between 1940 and 1946
Yazar: CEYDA POLATEL
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ŞİRİN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dergiler = Magazines ; Kimlik = Identity ; Kimlik inşası = Identity formation ; Postyapısalcılık = Postsructuralism ; Söylem = Discourse ; Tercüme dergisi = Tercüme magacine ; Yapısalcılık = Structuralism ; Yapısöküm = Deconstructive ; Çeviri = Translation

Özet:
Çeviri çalışmalarında post-yapısalcı yaklaşımların odak noktalarından biri çevirinin kültür ve kimlik inşasındaki rolüdür. Bu çalışmada Tercüme dergisinin 1940-1946 yılları arasında çıkan sayılarında yer alan çeviri metinler aracılığıyla erken Cumhuriyet döneminde özne inşasına ilişkin olarak üretilen söylemler ve bu söylemlerin dönemin sosyo/kültürel özellikleri içerisinde iktidarın ürettiği söylemsel yapılarla bağlantılı olan noktaları ve kesintiye uğrayan alanları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böyle bir çalışma derginin yapısökümsel okumasını gerektirmiştir. Bu şekilde derginin farklı bir okuması yapılarak dergiye ilişkin olarak daha önce belirlenen yapının sökülmesi hedeflenmiştir. Yapıyı sökerken çeviri metinlerde görünürlük kazanan "yeni insan", "vatanseverlik", "kadın", "din", "eğitim", "toplumsal yapı", "iktisadi zihniyet", "medeniyet" gibi konulara ilişkin olarak ortaya çıkarılan ifadeler üzerinden öznenin inşasına aracılığıyla derginin farklı bir düzlemde yeniden konumlandırılmasını sağlayacak söylemlerin ortaya konması amaçlanmıştır.  Bu süreçte bugüne kadar dergiye ilişkin olarak öne sürülen iddiaların tekrar gözden geçirilmesini sağlayacak boşluklar, kesintiler ve uyumsuz bütünlükler ise derginin tarihsel konum içerisinde aşkın bir belirleyeninin olamayacağını göstermek üzere detaylandırılmıştır. Çevirilerde izi sürülen ifade gruplarının genel düzeni, bireylerin ne şekilde özneleştirilmek istendiğini gösteren kavramlar, bütünlüklerine göre sınıflandırılmıştır. Böylece dönemin iktidar ilişkileri üzerinden bireylerin özneye dönüştürülmeleri esnasında ulusal kimliğin hangi sorunsallaştırmalar yoluyla kurulduğunu tespit edebilmek olanaklı hale gelmiştir. Bu şekilde bugüne kadar derginin temel belirleyeni olarak öne sürülen hümanizm ve onunla ilişkilendirilen Türk Rönesansı, akıl, ilerleme, bilim, medeniyet, şehirleşme, antik Yunan, Rönesans gibi değerlerin yanında, onun milliyetçilik, gelenek, maneviyat, duygu, durağanlık, hissiyat, ilkellik, vatanseverlik, kanaatkârlık, köylülük, anti-kapitalizm, Romantizm gibi daha muhafazakâr değerlerle de ilişkili olduğu ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
One of the main concerns of poststructuralist translation studies is the power of translation on culture and identity construction. This study aims to reveal the discourses embedded within the translations in journal Tercüme published between 1940-1946 and their relations or discontinuities with the discursive structures produced by the government within the socio/cultural characteristics of the period. Such a study required the deconstructive reading of the journal, and therefore, the integrity of the expressions about national identity within the lines of the translated texts was presented in a non-hierarchical synthesis. In this way, it is aimed to deconstruct the previous structure of the journal. In this process, the gaps, breaks and incompatible totalities are detailed to show that the journal cannot have a transcendent determinant. The general order of the groups of statements traced within the translated texts and their accumulation in certain ways and the concepts they referred are classified according to their integrity to show how the individuals are turned into subjects. Thus, it was possible to find out through which problematizations the national identity was established. In this way it was possible to show that the journal preserves some traditional patterns ensuring the invariance or continuity of some values such as nationality, tradition, spirituality, emotion, stability, primitiveness, patriotism, satisfaction, peasantry, anti-capitalism rather than having a concern that triggers a sharp transformation of identity through Turkish Renaissance associated with values like humanism, rationality, progress, science, civilization, urbanization etc.