Gebelikte uygulanan pelvik taban kas egzersizinin cinsel fonksiyon, alt üriner sistem semptomları ve doğum sürecine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of pelvic floor muscle exercise during pregnancy on sexual function, lower urinary tract symptoms and birth process
Yazar: ELİF ZAHİDE ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. ERGÜL ASLAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Bu araştırma gebelikte uygulanan pelvik taban kas egzersizlerinin cinsel fonksiyon, alt
üriner sistem semptomları ve doğum sürecine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapıldı.

Yöntem: Randomize kontrollü deneysel tasarımdaki bu araştırma, İstanbul Üniversitesi-
Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı
Gebe Polikliniğinde Aralık 2022-Ekim 2023 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırma 35 deney
grubu, 35 kontrol grubu olmak üzere 70 gebe ile yapıldı. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi
Formu, Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (KCİÖ), Uluslararası İnkontinans Konsültasyon Sorgulama
Ölçeği-Kadın Alt Üriner Sistem Semptomları Uzun Formu (International Consultation on
Incontinence Questionnaire‐Female Lower Urinary Tract Symptoms Long Form (ICIQ-FLUTS
LF)), Ara Değerlendirme Formu, Doğum Süreci Takip Formu ve Pelvik Taban Kas Egzersizi
Takip Formu" kullanıldı. Her iki gruba veri toplama formları 18-20. gebelik haftası, 26. gebelik
haftası, 32. gebelik haftası ve doğum sonrası 3-7. günler arasında uygulandı. Deney grubuna
rutin bakım uygulamalarına ek olarak araştırmacı tarafından oluşturulan "Gebelikte Cinsel
Yaşam ve Pelvik Taban Sağlığı" başlıklı eğitim kitapçığı ve pelvik taban kas egzersizinin
uygulanışına dair eğitim videosu ile 18-20. gebelik haftasında eğitim verildi. Gebelere 20.
gebelik haftasından başlanarak 12 hafta boyunca pelvik taban kas egzersizleri uygulatıldı.
Kontrol grubundaki gebelere sadece veri toplama formları uygulanarak rutin bakım
uygulamaları yapıldı.

Bulgular: Deney ve kontrol grubu sosyo-demografik, genel sağlık özellikleri, obstetrik ve
jinekolojik özelliklerine ilişkin bulgular açısından benzerdi (p>0,05). Deney grubundaki
gebelerin KCİÖ ilk değerlendirme ve son değerlendirme toplam puanları arasında istatistiksel
olarak anlamlı fark saptandı (p=0,001 p<0,05). Gebelerin KCİÖ son değerlendirme toplam
puanlarının ilk değerlendirme toplam puanlarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü
(p<0,05). KCİÖ alt boyut puan ortalamalarına bakıldığında Uyarılma, Lubrikasyon, Orgazm ve
Doyum Alt Boyut ilk değerlendirme ve son değerlendirme toplam puanları arasında istatistiksel
olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). Deney grubunda yer alan gebelerin ICIQ-FLUTS LF ilk
değerlendirme ve son değerlendirme toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark
saptandı (p=0,017 p<0,05). Gebelerin ICIQ-FLUTS LF son değerlendirme puanları ilk
değerlendirme puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşüktü (p<0,05). Gruplar
arasında perineal ağrı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu görüldü (p=0,027,
p<0,05). Deney grubuna göre kontrol grubundaki gebelerin daha yüksek oranda perineal ağrı
yaşadığı saptandı.

Sonuç: Deney grubuna gebelikte uygulanan pelvik taban kas egzersizinin kontrol grubuna
kıyasla cinsel fonksiyonu olumlu yönde etkilediği, alt üriner sistem semptomlarını ve doğum
sonu perineal ağrıyı azalttığı belirlendi.

Abstract:
Objective: This study was conducted to evaluate the effect of pelvic floor muscle exercises
during pregnancy on sexual function, lower urinary tract symptoms and birth process.

Method: This study, randomized controlled experimental design, was conducted in the
Pregnant Outpatient Clinic of the Department of Obstetrics and Gynecology, Istanbul
University-Cerrahpaşa Medical Faculty Hospital between December 2022 and October 2023.
The study was conducted with 70 pregnant women, 35 in the experimental group and 35 in the
control group. "Personal Information Form, Female Sexual Function Index (FSFI),
International Consultation on Incontinence Questionnaire‐Female Lower Urinary Tract
Symptoms Long Form (ICIQ-FLUTS LF), Mid-Term Evaluation Form, Birth Process Followup
Form and Pelvic Floor Muscle Exercise Follow-up Form" were used to collect the data. Data
collection forms were applied to both groups between at 18-20 weeks of gestation, 26 weeks of
gestation, 32 weeks of gestation and 3-7 days after birth. In addition to routine care practices,
the experimental group was trained between 18-20th week of pregnancy with a training booklet
titled "Sexual Life and Pelvic Floor Health During Pregnancy" created by the researcher and a
training video on the application of pelvic floor muscle exercise. Pelvic floor muscle exercises
were applied to pregnant women for 12 weeks starting from the 20th week of gestation. To the
pregnant women in the control group, only data collection forms were applied and routine care
practices were performed.

Results: The experimental and control groups were similar in terms of socio-demographic,
general health characteristics, obstetric and gynecological characteristics (p>0.05). A
statistically significant difference was found in the FSFI between the first evaluation and last
evaluation total scores of the pregnant women in the experimental group (p=0.001, p<0.05). It
was observed in the FSFI that the last evaluation total scores of the pregnant women were
significantly higher than the first evaluation scores (p<0.05). A statistically significant
difference was found in the FSFI between the first evaluation and last evaluation total scores of
the Arousal, Lubrication, Orgasm and Satisfaction Sub-Dimension (p<0.05). A statistically
significant difference was found between the ICIQ-FLUTS LF initial and last evaluation total
scores of the pregnant women in the experimental group (p=0.017, p<0.05). The ICIQ-FLUTS
LF last evaluation total scores of the pregnant women were statistically significantly lower than
the first evaluation scores (p<0.05). There was a statistically significant difference between the
groups in terms of perineal pain (p=0.027, p<0.05). Compared to the experimental group, it was
determined that the pregnant women in the control group experienced perineal pain at a higher
rate.

Conclusion: It was determined that pelvic floor muscle exercise applied to the experimental
group during pregnancy positively affected sexual function, reduced lower urinary tract
symptoms and postpartum perineal pain compared to the control group.