Obstrüktif uyku apne sendromunda gündüz uykululuk ve klinik sonuçlar ile ilişkisi
The relation between daytime sleepiness and clinical outcomes in Patients With Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS))
Yazar: ÇİĞDEM BERKEŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET UĞUR DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Apne = Apnea ; Komorbidite = Comorbidity ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS); uyku sırasında üst havayolundaki tıkanıklıklar nedeniyle tekrarlayan solunumsal bozukluklar (apne, hipopne) sonucu gelişen, birçok vücut sistemini ilgilendiren önemli bir sağlık sorunudur. Sık uyku bölünmelerine bağlı sempatik sistem aktivasyonu ile uyku bozukluğuna ve kardiyovasküler sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışmada OUAS tanısı alan hastalarda aşırı gündüz uykululuk hali ile ilişkili etkenleri ve klinik sonuçları incelemek amaçlanmıştır. Araştırmaya Hacettepe Üniversitesi Uyku Laboratuarı'nda, Eylül 2009- Mart 2010 tarihleri arasında, ilk kez tanı amaçlı polisomnografi testi uygulanan, erişkin yaş grubundaki hastalar dahil edilmiştir. Hastaların demografik bilgileri kaydedilerek kan basıncı ölçümleri, antropometrik ölçümleri, polisomnografi ve solunum fonksiyon testleri yapılmıştır. Ayrıca hastaların Charlson Komorbidite İndeksi, Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Uyku Hijyen İndeksi skorları hesaplanmıştır. 36'sı kadın(%36,4) ve 63'ü erkek (%63,6) 99 kişi çalışmaya alınmak üzere değerlendirilmiştir. Ortalama vücut kitle indeksi 32,8 (±6,9) kg/m2, bel çevresi 110,2 (±14,1) cm, boyun çevresi 41,2 (±4) cm, sistolik kan basıncı 127,7 (±19,3) mmHg, diastolik kan basıncı 84,6 (±12,6) mmHg olarak bulunmuştur. AHİ < 15/saat ve EUÖ < 10 olan 25 kişi `Normal' grup, AHİ ? 15/saat ve EUÖ < 10 olan 37 kişi `OUAS/UD' grubu, AHİ > 5/saat ve EUÖ ? 10 olan 33 kişi ise `OUAS/U' grubu olarak tanımlanmıştır. AHİ < 5/saat ve EUÖ ? 10 olan 4 kişi istatistiksel analiz dışında bırakılmıştır. SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği sosyal fonksiyon puanı; OUAS/U grubunda, `Normal' gruba göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük saptanmıştır. Emosyonel durum puanı OUAS/U grubunda OUAS/UD grubuna göre daha düşük bulunmuştur. Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi altbaşlığı olan subjektif uyku kalitesi puanı; OUAS/U grubunda, `Normal' gruba göre daha yüksektir. Uyku gecikmesi puanı ise `Normal' grupta diğer iki gruba göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek saptanmıştır. Gündüz disfonksiyonu; OUAS/U grubunda, diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı oranda yüksek bulunmuştur. Hipertansiyon ve Charlson Komorbidite İndeksi gruplar arasında farklı bulunmamıştır. Sonuç olarak uykululuk yakınması olan OUAS hastalarında yaşam kalitesi ve uyku kalitesi daha kötü bulunmuştur. Uykululuk yakınması ile hipertansiyon ve komorbidite arasında ilişki saptanmamıştır.Anahtar kelimeler: apne, gündüz uykululuk, yaşam kalitesi, komorbidite, tiro-sternomental mesafe

Abstract:
Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS or OUAS) is a common disorder which is characterized by the recurrent episodic disruption of normal breathing (apnea, hypopnea) during sleep due to obstruction in upper respiratory tract. Frequent disruption of sleep activates sympathetic system which causes impairment of sleep and cardiovascular system disorders. The aim of this study is to investigate the effect of daytime sleepiness on clinical outcomes in patients which were diagnosed OSAS. Study was designed in adult patients who were received polysomnography which was evaluated in Hacettepe Hospital Sleep Laboratory Unit between September 2009 and March 2010. Patients? demographic data was recorded and blood pressure, polysomnography, respiratory function test and anthropometric measurements were evaluated. Otherwise; scoring of Charlson Comorbidity Index, Epworth Sleepiness Scale (ESS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), SF 36 Quality of Life Scale and Sleep Hygiene Index were calculated for each patient. The present study was comprised of 99 patients which were 36 females (%36,4) and 63 males (%63,6). Mean body mass index was 32,8 (±6,9) kg/m2, waist circumference was 110,2 (±14,1) cm, neck circumference was 41,2 (±4) cm, systolic blood pressure was 127,7 (±19,3) mmHg, diastolic blood pressure was 84,6 (±12,6) mmHg. `Normal? group was consisted of 25 people whose Apnea-Hypopnea Index (AHİ) was < 15/h and ESS was < 10. `OUAS/UD? group was consisted of 37 patients whose AHİ was ? 15/h and ESS was < 10. `OUAS/U? group was consisted of 33 patients whose AHİ was > 5/h and ESS was ? 10. The remaining 4 people were excluded from the statistical analysis whose AHİ was < 5/h and ESS was ? 10. ?Social function? scores of SF 36 Quality of Life Scale were lower in the `OUAS/U? group than the `Normal? group which was statistically significant. ?Emotional status? scores were lower in the `OUAS/U? group than the `OUAS/UD? group which was also statistically significant. ?Subjective sleep quality? scores were component of PSQI which were higher in the `OUAS/U? group than the `Normal? group. Nevertheless ?sleep latency? scores were higher in the `Normal? group than the other groups which were statistically significant. ?Daytime dysfunction? scores were higher than the other groups which was also statistically significant. There was no statistical difference in ?hypertension? and ?Charlson Comorbidity Index? between the groups. Consequently, life quality and sleep quality were worse in the patients with OSAS who had complaints of sleepiness. We found no relationship between the complaints of sleepiness and hypertension or comorbidity.Keywords: apnea, daytime sleepiness, life quality, comorbidity, tiro-sternomental distances