Non-radyografik aksiyel spondiloartropatili hastalarda ultrasonografik değerlendirme
Ultrasonographic evaluation of non-radiographic axial spondyloarthritis
Yazar: TUĞBA ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. İLKER YAĞCI
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-jüvenil = Arthritis-juvenile ; Artropati = Arthropathy ; Spondilit = Spondylitis ; Spondiloartrit = Spondylarthritis ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Non-radyografik aksiyel spondiloartropatilerde entezit varlığını ultrasonografi ile değerlendirmek ve ultrasonografik skorlama sistemlerini karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya ASAS 2009 kriterlerine göre nonradyografik aksiyel spondiloartropati (nr-axSpA) tanısı almış hastalar ile mekanik bel ağrılı bireyler alındı. Tüm katılımcıların klinik değerlendirmeleri birinci klinisyen tarafından yapıldı. Klinik bulgulardan habersiz ikinci bir klinisyen tarafından ise ultrasonografi ile entezis değerlendirmesi yapıldı. B modu ve power Doppler kullanılarak yapılan incelemede sağ ve sol taraf için 9'ar olmak üzere toplam 18 bölge değerlendirildi. Bu bölgeler; triseps, ortak fleksör ve ortak ekstansör tendonlar, kuadriseps tendonu, patellar tendon proksimal ve distal yapışma bölgeleri, tibialis anterior tendonu, aşil ve plantar fasyayı içermekte idi. Değerlendirmeler sonrasında Glasgow Ultrasonografik Entezit Skorlama Sistemi (GUESS), Madrid Sonografik Entezit İndeksi (MASEI) ile skorlama, D'Agostino sistemi ile evreleme yapıldı. Gözlemci içi ve gözlemciler arası güvenirlik hesaplandı.
Bulgular: Çalışmaya 30 nr-axSpA tanılı, 30 mekanik bel ağrısı tanılı hasta alındı. Nr-axSpA'lı hastaların %96,7'sinde en az bir entezit bulgusu vardı. En çok saptanan bulgular; erozyon,  hipoekojenisite ve kalınlık artışı idi. En sık etkilenen bölgeler ise; patellar tendon proksimal ve distali, aşil ve plantar faysa idi. Nr-axSpA grubunda GUESS skoru toplam ortalaması 4,5 iken mekanik bel ağrılı kontrol grubunda 0,9 olarak hesaplandı. MASEI toplam skorları ortalamaları ise sırası ile 10,5 ve 2,3 olarak bulundu. GUESS toplam skoru için kestirim değeri 1,5 MASEI toplam skoru için kestirim değeri 3,5 olarak belirlendiğinde; sensitiviteleri sırası ile %96,7 ve % 93,3 iken spesifisiteleri her iki yöntemde de %80 olarak saptandı. Gözlemci içi güvenirlik katsayısı GUESS toplam skoru için 0,981, MASEI toplam skoru için 0,975 olarak hesaplandı. Gözlemciler arası güvenirlik katsayıları ise GUESS ve MASEI toplam skorları için sırası ile 0,964 ve 0,962 olarak bulundu.
Sonuç: Ultrasonografi ile entezit değerlendirilmesi spondiloartropatiler için tanıya yardımcı güvenilir bir araçtır. Daha fazla bölge incelemesi, power Doppler kullanması ve nicel bir skor vermesi nedeni ile MASEI kullanımı önerilir.
Anahtar Sözcükler: Entezit, GUESS, MASEI, non-radyografik aksiyel spondiloartropati, ultrasonografi.

Abstract:
Objective: To evaluate the enthesitis in non-radiographic axial spondyloarthtiris patients with ultrasonography and compare the ultrasonographic scoring systems.
Material and Methods: Non-radiographic axial spondyloarthritis (nr-axSpA) patients who were diagnosed with ASAS 2009 criteria and patients with mechanical back pain were enrolled to the study. For all subjects, demographic data were collected and physical examinaton were done. Enthesis is assessed with ultrasound by another clinican. For ultrasonographic assesments; B mode and power Doppler used. Total 18 enthesis region (9 enthesis region per each side) were evaluated. The regions are: triceps, common extensor, common flexor, quadriceps, patellar tendon proximal and distal insertions, tibialis anterior, achilles and plantar fascia. After the assesments with Glasgow Ultrasound Enthesitis Scoring System (GUESS) and Madrid Sonographic Enthesitis Index (MASEI) total scores were calculated and with D'Agostino system grading was done. Intra-rater and inter-rater reliability analysis were evalutaed.
Results: Thirty patients with nr-axSpA and 30 patients with mechanical back pain were enrolled to the study. There were at least one enthesitis in 96,7% patients with nr-axSpA. The most common findings were erosion, hypoechogenicity and presence of increasing thickness. The most common affected regions were patellar tendon proximal and distal insertions, achilles and plantar fascia. Mean GUESS total score of mechanical back pain patients was 0.9 while it was 4.5 for the nr-axSpA patients. Mean MASEI total scores were 2.3 and 10.5 respectively. If the cut-off point was selected as 1.5 for GUESS and 3.5 for MASEI; the detected sensitivities were 96.7% and 93.3% while the detected specifities were 80% for both methods. Intra-rater reliability coefficient was calculated as 0.981 for GUESS and 0.975 for MASEI, while inter-rater reliability coefficients were 0.964 and 0.962, respectively.
Conclusion: Evaluation of enthesitis is a reliable, helpful diagnostic tool for spondyloarthropathies. Because MASEI assesses more regions, uses power Doppler and gives a quantitive score, its usage is recommended.
 Keywords: Enthesitis, GUESS, MASEI, non-radiographic axial spondyloarthritis, ultrasonography.