Kültürel coğrafya açısından Ağrı ilinde yerleşme adlarının analizi
Analysis of settlement names in Ağrı in terms of cultural geography
Yazar: NAFİYE SÖYLEMEZ
Danışman: PROF. DR. ALPEREN KAYSERİLİ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Kültürel coğrafya = Cultural geography

Özet:
Ağrı ili Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Murat Van Bölümü'nde yer
almaktadır. Yaklaşık bin yıldır Türk-İslam medeniyetinin etkisi altında bulunan saha
günümüzde Türkiye'nin doğusunda yer almakta olup serhat ili olma özelliği ile
varlığını devam ettirmektedir. Tarihi İpekyolu güzergâhı üzerinde yer alan Ağrı ili
tarih boyunca birçok medeniyetin etkisi altına girmiş, hepsinden etkiler barındırarak
zengin ve köklü bir kültüre sahip olmuştur. Kültürel coğrafya açısından Ağrı ilinde
yerleşme adlarının analizi adlı bu çalışma; başta dil bilimin alt dallarından biri olan
toponimi araştırmalarına konu olduğu gibi etnografya, tarih, tarihi coğrafya ve kültürel
coğrafyanın da çalışma alanlarına girmektedir.
Çalışma, Ağrı ilindeki köylerin eski ve yeni adları bir arada ele alınmış olup
insan mekân etkileşiminin yer adları üzerindeki etkisi analiz edilmeye çalışılmıştır.
Ağrı ili ve köylerinin yer adları ile ilgili olarak yapılan bu çalışmada nitel araştırma
yöntemlerinden olan içerik analizi tekniği kulanılmıştır. Elde edilen basılı ve
elektronik kaynaklar analiz edilmiş, ardından köylerin hem coğrafi hem de beşeri ve
ekonomik özelliklerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu bağlamda, Ağrı Merkez,
Diyadin, Doğubayazıt, Eleşkirt, Hamur, Patnos, Taşlıçay ve Tutak ilçelerindeki 562
köy yerleşmesinin yer adlarının doğal coğrafi özelliklerinin yanı sıra tarihi, beşeri ve
ekonomik özelliklerinden dolayı isimlendirmelerinin yapıldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ağrı, Ağrı İlçeleri, Ağrı İli Köy Adları, Köy Adları, Toponimi.

Abstract:
The province of Ağrı is located in the Upper Murat Van Section of the Eastern
Anatolia Region. The area, which has been under the influence of Turkish-Islamic
civilization for about a thousand years, is located in the east of Turkey today and continues
to exist as a border province. The province of Ağrı, located on the historical Silk Road
route, has been under the influence of many civilizations throughout history and has a rich
and deep-rooted culture with influences from all of them. This study named analysis of
settlement names in Ağrı province in terms of cultural geography; In addition to being the
subject of toponymy research, which is one of the sub-branches of linguistics, it also enters
the fields of study of ethnography, history, historical geography and cultural geography.
In the study, the old and new names of the villages in Ağrı were discussed together
and the effect of human space interaction on place names was tried to be analyzed. Content
analysis technique, which is one of the qualitative research methods, was used in this study
on the place names of Ağrı province and its villages. The obtained printed and electronic
resources were analyzed, and then the geographical, human and economic characteristics
of the villages were evaluated. n this context, it has been determined that the place names
of 562 village settlements in Ağrı Merkez, Diyadin, Doğubayazıt, Eleşkirt, Hamur, Patnos,
Taşlıçay and Tutak districts were named due to their historical, human and economic
characteristics as well as their natural geographical features.

Key Words: Agri, Agri Districts, Agri Province Village Names, Village Names, toponymy.