Türkiye'de eğitim gören Moğolistanlı üniversite öğrencilerinin demografik yapıları ve memnuniyet düzeylerinin incelenmesi
The demographic characteristics and satisfaction levels of students from Mongolia
Yazar: AHMET SARI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM HAKAN KARATAŞ
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demografik yapı = Demographic structure ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Doyum düzeyi = Satisfaction level ; Moğolistan = Mongolia ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Son yıllarda dikkat çekici şekilde artış gösteren uluslar arası öğrenci ve öğretim elemanı hareketliliği hem kalite hem de ekonomik açıdan dünya yükseköğretim alanında her geçen daha da önemli hale gelmektedir. Gelişmiş ülkeler başta olmak üzere, bir çok ülke ve bu ülkelerin yüksek öğretim kurumları, farklı motivasyonlarla daha fazla uluslar arası öğrenci çekmek için kıyasıya rekabet etmekte, eğitim ve öğretim imkanlarını daha nitelikli hale getirmek için çalışmalar yapmaktadırlar. Bu gelişmelere bağlı olarak, kendi ülkeleri dışında eğitim gören uluslar arası öğrencilerin sayısı son on yılda neredeyse iki kat artmıştır. 
Yapılan araştırmalara ve istatistiklere bakıldığında, uluslararası öğrenciler konusunda son yıllarda kaydedilen olumlu gelişmelere rağmen, Türkiye'nin bu alanda istikrarlı bir başarı yakalayamadığı ortaya çıkmaktadır. Türkiye yurt dışında okuyan yaklaşık 65.000 öğrencisi ile bu alanda kaynak ülke olup yurt dışına en fazla öğrenci gönderen ülkeler arasında beşinci sıradadır. Buna karşılık Türkiye'de eğitim gören öğrenci sayısı 45.000 civarındadır. Bu sayının yetersizliği bir yana mevcut öğrencilerin mezuniyet oranlarının da düşük olduğu göz önüne alındığında, bu durum bir açıdan gelen öğrencilerin nitelik sorununu, diğer açıdan da öğrencilerin karşılaştıkları önemli sorunların büyük oranda çözülemediğini göstermektedir.
Yükseköğretimdeki problemlerin veya verimli uygulamaların bizzat birinci ağızdan tespit edilmesi, özellikle karar vericiler açısından aldıkları kararların ve uygulamaların sonuçlarının görülebilmesi ve bundan sonra yapılacak değişimlere kaynak olması açısından önemli bir araştırma olacağı düşünülmüştür. Yüksek öğretim için Türkiye'ye gelen öğrencilerin beklenti ve memnuniyetlerinin belirlenmesi yükseköğretim alanına ilişkin düzeltme ve geliştirme çalışmaları bakımından önem taşımaktadır.
Bu araştırmada 1992 yılından itibaren ülkemizde yükseköğretim yapmak için gelmeye başlayan ve 2010 yılında yaklaşık bin öğrenci seviyesine çıkan, ancak bu tarihten itibaren tekrar azalmaya başlayan ve 2014 yılına gelindiğinde yedi yüz civarında olduğu tahmin edilen Moğolistanlı öğrencinin durumu incelenmiştir.
Daha önce sadece Moğolistan'dan gelen öğrencileri kapsayan benzer bir araştırmaya rastlanmamıştır. 
Araştırmanın evrenini 1992-2014 yılları arasında lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimi için Türkiye'ye gelen ve şuan Türkiye'de bulunan yaklaşık yedi yüz civarındaki Moğolistanlı öğrenci ve mezun oluşturmaktadır. 
Bu araştırmanın amacı yükseköğretim için Moğolistan'dan gelen öğrencilerin demografik yapıları ile, günlük yaşam, akademik yaşam ve öğrenci destek hizmetlerine ilişkin memnuniyet düzeylerini belirlemektir. Çalışmanın verileri 1992-2014 yılları arasında Türkiye'de yükseköğrenim görmüş veya halen görmekte olan 184 öğrenciden sağlanmıştır. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından geliştirilen "Demografik Bilgiler Formu" ile Hacettepe Üniversitesinde araştırmacılar (Yağcı, Ekinci, Burgaz, Kelecioğlu ve  Ergene, 2007)  tarafından geliştirilen "Hacettepe Erasmus Öğrenci Anketi (HERÖG)" kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde anket maddelerine verilen yanıtlardan frekans ve yüzde dağılımları elde edilmiştir. Moğolistan'dan gelen öğrencilerin ekonomik durumları genel itibarı ile orta sınıf diyebileceğimiz ailelerden oluşmaktadır. Ailelerinin eğitim seviyeleri büyük çoğunlukla lisans ve yüksek lisans düzeyindedir. Türkiye'de tercih ettikleri şehirler İstanbul, İzmir gibi büyük şehirler ve İstanbul Üniversitesi, ODTÜ, Dokuz Eylül gibi köklü üniversitelerdir. Türkiye'deki eğitim fırsatlarından genellikle kendi imkanları ile haberdar olmuşlardır. Araştırma, öğrencilerin büyük çoğunluğunun günlük yaşam, akademik yaşam ve öğrenci destek hizmetleri konusunda beklentilerinin karşılandığını ortaya koymaktadır. Ancak sağlık hizmetlerinden faydalanabilme, kültürel etkinlikler ve burs miktarları gibi bazı hizmetlerde beklentisi karşılanmayan dikkate değer sayıda öğrencinin olduğu da belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: 
Uluslararası Öğrenci, Moğolistan, Yüksek Öğretim, Memnuniyet Düzeyi, Burs

Abstract:
In today's world in which globalization has reached an unstoppable point,  nations and states are not self-sufficient anymore and as a result relations between nations, especially economic and political relations, have become more significant compared to the past.  First of all, isolated nations and states which do not participate in international cooperation on culture, education, law, and trade become smaller day by day with regards to their economy and political power. These nations and states neither help themselves nor their neighbors. On the contrary they take on a damaging role.  The international student and teaching staff mobility that has increased considerably in the last couple of years makes improves higher education both in terms of quality and finances. Many countries, especially developed ones, and their higher education institutions compete fiercely with different motives to attract more international students, to carry out studies to improve their education and teaching opportunities and focus on this issue as an important policy area. Students find studying abroad important due to their expectations of a better job, learning a new language, a better social status and a brighter future. As a result, the number of students who study outside of their home countries has almost doubled in the last decade.
Studies and statistics show that despite the positive gains in recent years with regards to international students, Turkey has not achieved steady success in this area. Turkey with its 65000 students studying abroad is a source country in this regard and ranks fifth in the list of countries sending students abroad. Yet, the number of foreign students studying in Turkey is around 45000. Apart from this low figure, the low graduation rates of existing foreign students show the qualitative problems of incoming students as well as the fact that the problems that the foreign students face are largely unresolved. In this study, the situation of Mongolian students coming to Turkey starting from 1992 for higher education will be analyzed. Their numbers exceeded a thousand in 2010. However this figure started declining in 2014 and now stands at around 650 students. No previous study that solely focuses on Mongolian students has been found. However there are some studies on the general foreign student population. Since this study will only cover Mongolian students and will be more comprehensive, it is aimed to offer more robust findings. Mongolia once ranked the third in the list of countries which sent most higher education students to Turkey. Though Mongolia is geographically distant from Turkey, it is historically and culturally close. This study aims to investigate the reason why the number of Mongolian students studying in Turkey is decreasing and to get first-hand information from Mongolian students.  Moreover, the purpose of this study is to investigate to provide reliable information to new incoming Mongolian students, to private and public institutions which provide higher education services in Turkey and to the authorized institutions which steer policies in this field. It is thought that a firsthand observation of problems and good practices in higher education will be essential for policymakers in foreseeing the outcomes of their decisions and practices and in guiding their future changes. The universe of this study consists of five thousand Mongolian students who came to Turkey between the years of 1992 and 2013 for undergraduate and graduate studies. The sample consists of about 650 Mongolian undergraduates, MA students, PhD students and graduates who live in Turkey as of 2014. The data for this study will be collected from Mongolian students who either completed their undergraduate or graduate studies between the years of 1992 and 2013 or who are still pursuing a degree. The "Demographic Information Form" developed by the researcher and the "Hacettepe Erasmus Student Survey (HERÖG)" (Yağcı,Ekinci, Burgaz, Kelecioğlu and Ergene, 2007) developed by researchers at Hacettepe University will be used in data collection. For each item in the survey, there will be two answer columns. In the first column, data about expectation levels will be collected and in the second column, data about satisfaction levels will be collected. 
While analyzing the data, frequency and percentage distributions are drawn from the answers of items. Economic situations of Mongolian students' families could generally classified as middle class. The education levels of those families are undergraduate and graduate levels. Big cities like Istanbul and Izmir are preferred by those students while old universities such as Istanbul University, Middle East Technical University and Dokuz Eylül University are among their preferences. They have become aware of Turkish universities by themselves in general, and this study illustrates that their expectancies about daily life, academic life and student support services are met. However, it is also identified in this study that there is a remarkable number of students whose expectancies about certain services are not met.

Key words: 
International Student, Mongolia, Higher Education, The Satisfaction Level, Scholarship