Fen etkinliklerinin okul öncesi dönem çocuklarında çevre bilinci kazandırılmasına etkisi
The effects of science activities on preschool children's environmental consciousness
Yazar: DERYA GEZGİN
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM KILIÇ MOCAN
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Okul öncesi dönem, yaşam boyu sahip olunacak pek çok beceri ve alışkanlığın temellerinin atıldığı; kişiliğin şekillendiği dönemdir. Çocuğun gelişimi için kritik öneme sahip olan bu dönemde çevreyi tanıma, sevme, koruma kazanımları ile başlayan çevre eğitimi, çevre bilinci kazandırılmasında ilk adımdır. Çocukların çevreyi tanımalarını ve çevreyle iç içe olmalarını sağlayan fen etkinlikleri, çevre kavramının daha kalıcı temellere oturtulmasına, çevreye ilişkin temel bilgi, tutum ve davranışların kazanılmasına ve bunların yaşam boyu sürdürülebilmesine imkân vermektedir. Bu düşünceden hareketle araştırmada fen etkinliklerinin okul öncesi dönem çocuklarında çevre bilinci kazandırılmasına etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Deneme modelinde gerçekleştirilen araştırmanın çalışma grubunu, Aksaray İli Merkez İlçesinde bulunan MEB'e bağlı Seyhun Aytaç Anaokulu'na devam eden ve yaş grubu 48-60 ay arası olan 60 çocuk oluşturmaktadır. Ön test son test kontrol gruplu modelde hem kontrol hem deney grubunda ön test, uygulamalar ve son test yapılmıştır. Deney grubuna, araştırmacı tarafından güncellenerek oluşturulan kazanımlar doğrultusunda planlanan fen etkinlikleri uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise aynı kazanımlar doğrultusunda sınıf öğretmeni tarafından aylık planında yer alan MEB 2013 Okul Öncesi Eğitim Programında belirtilen etkinlikler uygulanmıştır. Araştırma kapsamında çocuklarının çevre bilinci düzeyini belirlemeye yönelik bir test geliştirme çalışması yapılmıştır. Geliştirilen "Çevre Bilinci Testi", geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi için, Aksaray ilinde MEB'e bağlı farklı anaokullarına devam eden 105 çocuğa uygulanmıştır. Testin kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, güvenirliğinin belirlenmesi için iç tutarlık katsayısı hesaplanarak Cronbach Alfa değeri 0.75 olarak bulunmuştur. Güvenilir ve geçerli bulunan test, çalışma grubuna ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde grupların ön test ve son test puanları arasındaki karşılaştırmalar için bağımlı gruplarda t testi; kontrol ve deney grupları arasındaki karşılaştırmalar için bağımsız gruplarda t testi gerçekleştirilmiştir. Grupların ön test ve son test puanları incelendiğinde deney ve kontrol gruplarında son test puan ortalamalarının uygulamalar sonrasında arttığı görülmüştür. Bununla birlikte 48-60 ay arası okul öncesi dönem çocuklarında çevre bilinci oluşturmak için fen etkinliklerinin uygulandığı deney grubu ile MEB Okul Öncesi Eğitim Programında yer alan etkinliklerin uygulandığı kontrol grubu son test puan ortalamaları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Ayrıca puan ortalamaları arasındaki farkın geniş düzeyde bir etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Bu durum okul öncesi dönem çocuklarına çevre bilinci kazandırmada fen etkinliklerinin, programda yer alan etkinliklerden daha başarılı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Abstract:
Preschool days are the times that many of the skills and habits to be used for entire life are founded and the personality takes shape. In this period which is critical for the development of the child, environmental education which starting with the recognition, like and conservation gains of the environment is the first step in gaining environmental consciousness. Science activities that enable children to get familiar and commune with the environment make it possible to build the concept of the environment on firm foundations, gain essential knowledge, attitude and behavior, and retain them throughout the life. From this point forth, the goal of this study is to determine the effect of preschool science activities on preschool children to gain environmental consciousness. A subject group for the study is formed from 60 children who are getting preschool education in Seyhun Aytaç Preschool in Aksaray center and 48-60 months of age. Pretest, applications and posttest applied on both control and experimental groups in accordance with the pretest posttest control group design. Science activities that are planned according to the outcomes updated by the researcher are applied to the experiment group. Activities designated for the same outcomes in the Turkish Directorate of National Education (M.E.B.) Preschool Education Curriculum of 2013 was applied by the classroom teacher on the control group. A test development study aiming to determine the environmental consciousness of the preschool children was also done in the scope of this study. This "Environmental Consciousness Test" was also applied to 105 preschool children in several state kindergarten schools in Aksaray district to determine validity and reliability. Expert opinions were asked for scope validity, internal consistency was queried, and Cronbach Alfa value was calculated 0.75. The test found reliable and valid and applied to the study group as pre- and posttest. A t-test was used on dependent groups for comparing the pretest and the posttest scores of the groups, and t-test was also applied to the independent groups for comparing control and experiment groups to analyze the obtained data. When the pretest and posttest scores are evaluated, it was determined that the mean scores of the posttests were increased for experiment and control groups. Along with this, a significant difference in the mean scores in favor of the experiment group was also identified between the experiment group that the science activities were applied to constitute environmental consciousness and the control group that the activities in Turkish Directorate of National Education (M.E.B.) Preschool Education Curriculum was utilized. Moreover, it was also determined that the significant difference between mean scores has a wide effect size. These results indicate that the science activities to constitute environmental consciousness for preschool children has more succesful effects than the activities in the official curriculum.