İlköğretim matematik öğretmenlerinin öğrenci düşünmelerine dair teşhis yeterliklerinin incelenmesi
Examining diagnostic competence of elementary mathematics teachers on student thinking
Yazar: HATİCE AYDAN KAPLAN
Danışman: PROF. DR. ZİYA ARGÜN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Analiz = Analysis ; Eğitim düşüncesi = Education thought ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Teşhis = Diagnosis ; Yordama = Predict ; Öğrenci düşüncesine ilişkin bilgi = Knowledge of student thinking ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Etkili bir öğretim için, öğrenci düşünmelerini belirleyebilmeye yönelik çabaların sarf edilmesi elzemdir. Söz konusu çabalar belirli becerileri gerektirmekte ve alan yazına bu beceriler "teşhis yeterliği" kavramı ile girmektedir. Bu araştırmanın temel amacı da, ilköğretim matematik öğretmenlerinin teşhis yeterliklerinin düzeylerini belirleyebilmektir. "Öğrenci düşünmelerini anlama ve analiz etme" olarak nitelendirilen teşhis yeterliği öğretmenlerin "öğrenci düşünmelerini dikkate alma, irdeleme, yordama becerileri ve öğrenme süreçleri üzerine olan genel bilgileri ile bu bilgileri uygulama" şeklindeki bileşenleri vasıtasıyla üç düzeyde incelenmiştir. Araştırmanın modelini nitel araştırma desenlerinden durum çalışması, katılımcılarını ise üç ilköğretim matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Öğretmenlerin dersleri 17 hafta boyunca gözlemlenmiş ve veriler (1) gözlem notları (2) video kayıtları (3) yazılı dokümanlar ve (4) öğretmenlerle yapılan görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Toplanan bu veriler hem betimsel hem de içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların teşhis yeterlikleri özellikle "öğrenme süreçleri üzerine olan genel bilgileri"ndeki sınırlıklar ile bu bilgilerin kullanılmaması ve "irdeleme becerisi" bağlamında 1. düzeydedir. Ek olarak elde edilen bulgular ise şu şekildedir: (a) Katılımcılar teşhis yaparken öğrenci hata/yanlışlarını daha çok önemsemekte ve hatalı olmayan düşünmelerin teşhis edilmesine ihtiyaç duymamaktadır. (b) Katılımcıların öğrenme süreçleri üzerine olan genel bilgilerindeki sınırlıklar, teşhis yeterliğinin diğer becerilerini de güçsüz kılabilmektedir. (c) Katılımcıların teşhis yeterliğinin sınıf ortamında 1. düzeyde, tetikleyiciler kullanılan ortamlarda 2. düzeyde olduğu gözükmektedir. Son olarak, hem eğitim/öğretime hem de bilimsel çalışmalara yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
For an effective teaching; it is essential to exert efforts to determine student thinking. These efforts require certain skills which are introduced in the literature as diagnostic competence. The main aim of this study is to determine the level of diagnostic competence of elementary mathematics teachers. Diagnostic competence of teachers which is described as "understanding and analyzing student thinking" was examined with 3 levels through considering, scrutinizing and predicting student thinking as well as their general knowledge on learning processes and skills of implementing such knowledge. The method of this study is based on a case study, which is one of the qualitative research design and the participants of this study consist of three elementary mathematics teachers. Lessons which were taught by these teachers were observed for 17 weeks and the data were collected by the ways: (1) observation notes, (2) video recordings, (3) written documents and (4) interviews with the teachers. The collected data were analyzed with both descriptive and content analyses. The findings of the study indicate that the diagnostic competence of the elementary mathematics teachers is at the first level due to the skill of scrutinizing and limitation of their general knowledge on learning processes and non-use of this knowledge. The other major findings include: (a) while participants were diagnosing the student thinking, they tend to focus more on the mistakes/errors made by the students and they did not feel necessity to diagnose the correct forms of student thinking. (b) Limitations of the general knowledge on learning processes caused the other skills of the diagnostic competence to remain weak. (c) The diagnostic competence of the participants in the classroom revealed as the first level and in the environments which prompts were used revealed as the second level.