Yüksek enerjili travma hastalarında kan gazı laktat seviyesinin mortalite ve yoğun bakım yatışı üzerindeki etkisi
The effect of blood gas lactate level on mortality and intensive care instalation in high energy trauma patients
Yazar: MUSTAFA BURAK ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT SEYİT
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Kan gaz monitoring-transcutan = Blood gas monitoring-transcutaneous ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
AMAÇ: Dünya üzerinde acil servislere en sık başvuru sebeplerinin arasında travma
bulunmaktadır. Özellikle acil serviste hızlı tanı ve tedavi mortalite ve morbiditenin
önlemede ilk unsurlarıdır. Acil servise başvurularda basit kas ağrısından yüksek enerjili
travma hastasına kadar bir çok alanda hasta başvurusu olmakta. Bu durum asıl öncelik
verilmesi gereken hastaların ayırılmasını gerektirmektedir. Özellikle hızlı tanı ve tedavi
için çabucak tanınması için skorlama sistemleri geliştirilmiştir. Bunun yanında acil
çalışılan kanlar doktorlara tanıda yardımcı olmaktadır. Acil serviste dakikalar içinde
görebildiğimiz kan gazı parametrelerinden laktatın mortalite ve morbiditeye öngörmede
aynı zamanda yoğun bakıma yatışı üzerindeki etkisini saptamayı amaçladık. Genel
durumu kötü, yüksek enerjili travma hastalarında laktat değerindeki artışın mortalite
riskini yükselteceğini ve yoğun bakıma yatma ihtimalini arttıracağını öngördük.
Materyal Metod: Çalışmamız prospektik gözlemsel kohort şeklinde dizayn edildi.
Araştırmamız Ekim 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında Pamukkale Üniveristesi
Hastanesi acil servisinde gerçekleştirildi. Yüksek enerjili travma nedeniyle acil servise
başvuran 18-65 yaş aralığındaki her birey çalışmaya alındı. Araştırmanın bağımsız
değişkenlerini hastanın yaşı, cinsiyeti, sınıfı, kronik hastalık varlığı, aileye ait
sosyodemografik özellikler (yaş, eğitim, kronik hastalık durumu) oluşturmaktadır.
Araştırmanın bağımlı değişkeni yoktur. Kritik hasta seçilimi için yüksek enerji travma
kriterleri konulmuş olup herhangi bir yüksek enerjili travma kriterini karşılayan hasta
çalışmaya alınmıştır. Yüksek enerjili travma kriterleri ATLS – 10 da yayınlanan yüksek
enerjili travma kriterleri kabul edildi
Bulgular: Yüksek Enerjili Travma tanısı konulmuş 207 hastanın 174 tanesi çalışmaya
dahil edilmiştir. Araştırmaya dâhil edilen bireylerin yaşları 18-64 arasında olmakta ve
ortalama 34,13±13,397'dir. Çalışmaya dâhil edilen bireylerin 19'u (%10,9) anestezi
yoğun bakımda, 5'i (%2,9) beyin cerrahisi servisinde, 2'si (%1,1) genel cerrahi
xii
servisinde, 7'si (%4,0) göğüs cerrahisi servisinde, 2'si (%1,1) göz hastalıkları servisinde,
2'si (%1,1) kulak burun boğaz hastalıkları servisinde, 1'i (%0,6) kalp ve damar cerrahisi
servisinde, 15'i (%8,6) ortopedi servisinde, 1'i (%0,6) plastik cerrahisi servisinde, 1'i
(%0,6) üroloji servisinde yatırılarak takip edilmiş olup 117'si (%67,2) ise taburcu
olmuştur. Çalışmaya katılan bireylerin sonuçları ile laktat değerleri arasındaki ilişkiyi
belirlemek amacıyla yapılan One-Way ANOVA analizine göre aralarında anlamlı bir
ilişki saptanmıştır (p<0.05). Bu sonuçtan farklı sonuçlarını bulunan bireylerin laktat
değerleri aynı seviyede değildir. Mortalite olan bireylerin laktat değerleri diğer sonuçları
bulunan bireylere kıyasla daha yüksek çıkmıştır.
Sonuç: Travma hastaları acil servis başvurularında büyük bir paya sahiptir. Yüksek laktat
değerleri, hastasının yüksek mortalite oranına işaret edebilir. Alanyazı ile uyumlu olarak
laktat değeri yüksek hastaların mortalitesinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Travma, Yüksek Enerjili Travma, Kan Gazı Parametreleri

Abstract:
OBJECTIVE: Trauma is one of the most common reasons for admission to emergency
services in the world. Especially in the emergency department, rapid diagnosis and
treatment are the first elements of mortality and morbidity prevention. There are many
applications from simple muscle pain to high-energy trauma patients in admissions to the
emergency department. This situation requires the separation of patients who should be
given priority. Scoring systems have been developed especially for rapid diagnosis and
treatment. In addition to this, the blood that is worked urgently helps the doctors in the
diagnosis. We wanted to determine the effect of lactate, one of the blood gas parameters
that we can see within minutes in the emergency department, on predicting mortality and
morbidity, as well as on hospitalization in the intensive care unit. We predicted that the
increase in lactate value in high-energy trauma patients with poor general condition would
increase the risk of mortality and increase the probability of hospitalization in the
intensive care unit.
Material and Method: Our study was designed as a prospective observational cohort. Our
research was carried out in Pamukkale University Hospital emergency department
between October 2020 and April 2021. Each individual between the ages of 18-65 who
applied to the emergency department due to high-energy trauma was included in the
study. The independent variables of the study are age, gender, class, presence of chronic
disease, family sociodemographic characteristics (age, education, chronic disease status).
There is no high-energy trauma criteria for critical patient selection, and patients who
meet any high-energy trauma criteria were included in the study. High-energy trauma
criteria high-energy trauma criteria published in ATLS-10 were accepted.
Results: 174 of 207 patients diagnosed with high energy trauma were included in the
study. The age of the individuals included in the study was between 18-64 and the average
was 34.13±13.397. Of the individuals included in the study, 19 (10.9%) were in
anesthesia intensive care, 5 (2.9%) were in the neurosurgery service, 2 (1.1%) were in
the general surgery service, 7 (4%) thoracic surgery service, 2 (1.1%) ophthalmology
service, 2 (1.1%) ear nose and throat diseases service, 1 (0.6%) cardiovascular surgery
service, 15 they were followed up in the orthopedics service (8.6%), 1 (0.6%) plastic
surgery service, 1 (0.6%) in the urology service, and 117 (67.2%) were discharged. has
been. According to the One-Way ANOVA analysisperformed to determine the
relationship between the results of the individualsparticipating in the study and their
lactate values, a significant relationship was found between them (p<0.05). The lactate
values of individuals who have different results from this result are not at the same level.
Individuals with mortality had higher lactate levels compared to individuals with other
outcomes.
Conclusion : Trauma patients have a large share in emergency department admissions.
High lactate values may indicate a high mortality rate of his patient. Consistent with the
literature, it was found that patients with high lactate levels had a higher mortality.

Keywords: Trauma, High Energy Trauma, Blood Gas Parameters