Acil servise başvuran non-travmatik subaraknoid kanamalı olgularda optik sinir kılıf çapının mortalite ile ilişkisi
Relation of optic nerve sheath diameter with mortality in non-traumatic subarachnoid hemorrhagic patients presenting to the emergency department
Yazar: AHMET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET BAYDIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Mortalite = Mortality ; Optik sinir = Optic nerve ; Sinir lifleri = Nerve fibers ; Subaraknoid kanama = Subarachnoid hemorrhage ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Amaç: Bilgisayarlı beyin tomografisi (BBT) görüntülemesinde optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) ölçümü; invaziv olmayan bir yöntem olması ve ek bir işlem gerektirmeden mevcut BBT görüntülerinden ölçülebilmesinden dolayı acil serviste (AS) olguların prognozunu saptamada kullanışlı bir tanı aracı olabilir. Biz çalışmamızda AS'e başvuran non-travmatik subaraknoid kanamalı (SAK) olgularda ilk başvuru sırasında çekilen BBT'de OSKÇ'nı ölçerek OSKÇ'nın prognoz ve mortalite ile bir ilişkisinin bulunup bulunmadığını araştırmayı amaçladık.
Hastalar ve Yöntem: Bu geriye dönük çalışma 01.06.2013 ile 01.06.2018 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Erişkin AS'ine başvurmuş ve non-travmatik SAK tanısı konulmuş bulunan 500 olgu ile yine AS'e başvurmuş ancak çekilen BBT'si normal olan 500 tane kontrol grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Olguların klinik durumundan haberdar olmayan uzman bir radyolog tarafından BBT'nde kesite giren sağ ve sol OSKÇ ölçümü yapıldı. Olguların yaşı, cinsiyeti, yaşamsal bulguları, başvurduğu tarih, AS'e başvuru anındaki bilinç düzeyi, olguların hastanede kalma süresi, olguların komorbid hastalıkları ve olguların son durumları (eksitus, şifa) dosyalarından tarandı ve her bir olgunun Hunt and Hess skoru ile Fisher skoru belirlendi. OSKÇ ile olguların prognozu arasındaki ilişki incelendi.
Bulgular: Non-travmatik SAK'lı olgularımızın %58.6'nı (293) kadınlar, %41.4'ni (207) ise erkekler oluşturmaktadır. Olgularımızın son durumlarını incelediğimizde %40.2'sinin (201) öldüğünü, %59.8'nin (299) ise sağ olduğunu gözlemledik. SAK'ya bağlı mortaliteyi göstermesi bakımından OSKÇ'nın 0.530 cm ve üzerinde olduğunda %75 duyarlılık ve %40 özgüllüğünün bulunduğunu saptadık. SAK'lı olgularda sağ OSKÇ 0.553 cm, sol OSKÇ 0.564 cm iken kontrol grubundakilerde sağ OSKÇ 0.521 cm, sol OSKÇ 0.520 cm olarak ölçüldü. SAK'lı olgularda Glasgow Koma Skoru (GKS) ne kadar düşükse OSKÇ'nın da o kadar arttığını gözlemledik (p <0.001). Hunt and Hess ve Fisher skorlamalarında skor seviyesi arttıkça OSKÇ'nın da arttığı görülmüştür. Çalışmamızda 0.459 cm ve üzerinde ölçülen OSKÇ'nın SAK tanısını koymada %95 sensitivite ve %15 spesifiteye sahip olduğu saptanmıştır.
Tartışma ve Sonuç: Non-travmatik SAK kadın cinsiyette daha fazla görülmektedir. Erkeklerin OSKÇ kadınlara göre daha büyüktür. Kadın cinsiyetin mortalite (%43) oranı erkeklerden (%35) yüksektir. Non-travmatik SAK'lı olguların OSKÇ normalin üzerindedir. GKS'u düştükçe OSKÇ artmaktadır. Hunt and Hess ve Fisher skoru yükseldikçe OSKÇ artmaktadır. Ölen olguların OSKÇ sağ kalanlara göre daha büyüktür. Olguların prognozunu değerlendirmede BBT'de OSKÇ ölçümü tek başına yeterli bir kriter değildir.

Anahtar Sözcükler: subaraknoid kanama, optik sinir kılıf çapı, bilgisayarlı beyin tomografisi,

Abstract:
Aim: Optic nerve sheath diameter (ONSD) measurement in cranial computed tomography (CCT) imaging; As it is a non-invasive method and can be measured from existing CCT images without requiring any additional procedures, it can be a useful diagnostic tool in the emergency department (ED) to determine the prognosis of the cases. In our study, we aimed to investigate whether there is a relationship between ONSD and prognosis and mortality in the CCT taken during the first application in non-traumatic subarachnoid hemorrhage (SAH) patients who applied to ED.
Material and Method: This retrospective study applied to Adult ED of Ondokuz Mayıs University Medical Faculty Hospital between 01.06.2013 and 01.06.2018 and applied to ED with 500 patients who were diagnosed as non-traumatic SAH, but 500 controls with normal CCT were taken was carried out on the group. Right and left ONSD measurements were taken by a specialist radiologist who was not aware of the clinical status of the cases. The age, gender, vital signs of the cases, the date of admission, the level of consciousness at the time of admission to ED, the length of hospital stay of the cases, the comorbid diseases of the cases, and the final status of the cases (exitus, healing) were scanned, and the Hunt and Hess score and the Fisher score were determined. The relationship between ONSD and prognosis of the cases was examined.
Results: 58.6% (293) of our cases with non-traumatic SAH are women and 41.4% (207) are men. When we analyzed the latest state of our cases, we observed that 40.2% (201) died and 59.8% (299) were alive. We found that when the optic nerve sheath diameter is 0.530 cm and above, it has 75% sensitivity and 40% specificity in order to show mortality related to SAH. In patients with SAH, the right ONSD was 0.553 cm, while the left ONSD was 0.564 cm, while the right ONSD was 0.521 cm and the left ONSD was 0.520 cm. In cases with SAH, the lower the Glasgow Coma Score (the higher the coma level), the more we observed that the optic nerve sheath diameter increased (p <0.001). In Hunt and Hess and Fisher scoring, it was seen that as the score level increased, the ONSD also increased. In our study, it was found that ONSD measured 0.459 cm and above had 95% sensitivity and 15% specificity in diagnosing SAH.
Conclusion: Non-traumatic SAH is more common in female sex. Men are larger than ONSD women. Mortality rate of female gender (43%) is higher than that of men (35%). ONSD of cases with non-traumatic SAH is above normal.  As GKS falls, ONSD increases. As the Hunt and Hess and Fisher score increases, the ONSD increases. The patients who died are ONSD larger than the survivors. In assessing the prognosis of the cases, ONSD measurement in CCT alone is not an adequate criterion.
Key Words: subarachnoid hemorrhage, optic nerve sheath diameter, cranial computed tomography