Enflasyonun finansal tablolar ve maliyetler üzerindeki etkilerinin genel fiyat düzeyi muhasebesine göre düzeltilmesi ve bir uygulama
Adjustment of the effects of inflation on the financial tables and costs according to the general price level accountancy and a case study
Yazar: MURAT KOÇSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. H. ERDİN GÜNDÜZ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Enflasyon = Inflation ; Enflasyon muhasebesi = Inflation accounting ; Finansal tablolar = Financial statements ; Genel muhasebe = General account ; Maliyet = Cost ; Muhasebe = Accounting

Özet:
Enflasyon, işletmeleri ve işletmelerin temel bilgi üretim kaynağı olan muhasebeyi olumsuz yönde etkilemektedir. Enflasyonist ortamda, farklı satın alma güçlerine sahip para birimlerinin kullanılması nedeniyle geleneksel muhasebenin sunduğu finansal tablolar gerçeği göstermemektedir. Bu nedenle, enflasyonun finansal tablolar üzerindeki etkilerini gidermeye yönelik olarak ekonomideki fiyat hareketlerini finansal tablolara yansıtabilecek enflasyon muhasebesi modelleri geliştirilmiştir. Bu modellerden birisi de genel fiyat düzeyi muhasebesidir. Bu model, paranın nominal değeri yerine satın alma gücünü esas aldığından geleneksel muhasebenin ölçme sorununa bir çözüm getirmektedir. Bu çalışmada, enflasyon ortamında finansal tablolar genel fiyat düzeyi muhasebesine göre düzeltilerek enflasyonun işletmenin aktif - pasif yapısını ve faaliyet sonucunu nasıl etkilediği incelenmiştir. Ayrıca, karlılık analizinde, başabaş analizinde ve standart maliyetlerle bütçelenmiş maliyetlerin analizinde genel fiyat endekslerine göre düzeltilmiş maliyet bilgilerinin dikkate alınmamasının analiz sonuçlarını nasıl etkilediği açıklanmıştır. Bu amaçla enflasyonun finansal tablolar üzerindeki etkisini gidermek için örnek olarak seçilen Ünye Çimento A.Ş.'nde genel fiyat düzeyi muhasebe modeli uygulanmıştır. Uygulama sonucunda, işletmenin aktif yapısı duran varlık lehine, pasif yapısı da öz kaynak lehine artış göstermiştir. Sonuç olarak, enflasyonun Ünye Çimento A.Ş.'nin aktif - pasif yapısını ve faaliyet sonuçlarını önemli ölçüde etkilediği görülmüştür. İşletmenin yıllar itibariyle uğradığı enflasyon zararı büyük tutarlara ulaşmıştır. Elde edilen bu sonuçlarla Türkiye'deki işletmelerin enflasyondan etkilendikleri ve geleneksel muhasebe bilgilerine göre hazırlanan finansal tabloların gerçek durumları tam olarak yansıtmadığı görülmüştür. Bundan dolayı en yakın zamanda Türkiye'de enflasyon muhasebesinin uygulanması gerekmektedir.

Abstract:
Inflation effect the business and the accounting that is the main information source of the business negatively. In an inflationary economy, because of using the different currency units which have different purchasing power parity, financial tables which implied were traditional accounting don't show reality. Because of this, inflationary accounting models have constructed that can disinflation the effect of the price movements on the financial tables. One of these models is general price level accounting model. This model, because it pays attention to the purchasing power parity instead of the nominal value of currency, it gives a solution for the problem of measuring of traditional accounting. In this study, it has been investigated how inflation effect the business' asset - liability structure and the results of activities, following the way that the financial tables corrected by using the general price level accounting model. In addition, in profit analysis, at par analysis and budget costs that cost by using standard costs analysis, if the cost information that were corrected by the model of general price level weren't paid attention, how this problem effect the results of analysis was explained. In this purpose, the general price level accounting model was applied for Ünye Çimento A.Ş. to mass the effects of inflation on the financial tables. At the end of applying, asset structure of the business changed in favor of constant wealths, liability structure of the business changed in favor of the equities of the business. As a result, it has seen that inflation effects the Ünye Çimento A.Ş.'s asset - liability structure and the result of activities of the business highly. Inflationary losses of the business have reached an amount of a huge total year by year. This result imply that the business in turkey were effected by inflation and the financial tables that were constructed in traditional accounting ways don't show reality completely. Finally, inflationary accounting have to be applied in Turkey in the shortest time could be said.