Metabolik olarak sağlıklı ve sağlıksız obezlerde diyet kalitesinin, fiziksel aktivite durumunun ve yaşam kalitesinin belirlenmesi
Determination of dietary quality, physical activity status and quality of life of the individuals with metabolically healthy and unhealthy obesity
Yazar: MURAT AÇIK
Danışman: PROF. DR. FUNDA PINAR ÇAKIROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma, Şubat 2017- Nisan 2017 tarihleri arasında Adıyaman Merkez Toplum Sağlığı Merkezi Obezite Birimi'ne başvuran 67 sağlıklı obez birey, 70 sağlıksız obez bireyle yürütülmüştür. Çalışmada veriler anket formuyla toplanmıştır. Formda sosyo-demografik özellikler, uluslararası fiziksel aktivite değerlendirme anketi (IPAQ), antropometrik ölçümler, bazı biyokimyasal bulgular, beslenme alışkanlıkları soruları, 24 saatlik hatırlatma yöntemiyle besin kayıt formu ve obezlere özgü yaşam kalitesi ölçeği  (OÖYKÖ) bulunmaktadır. Sağlıklı obezlerin %41,8'i 35-44, sağlıksız obezlerin %32,9'u 45-54 yaş grubundadır. Sağlıklı obezlerde en fazla görülen hastalık türü kas-kemik-eklem hastalıkları (%13,4) iken sağlıksız obezlerde ise hipertansiyon (%31,4) ve diyabet (%20,0)'dir.  Sağlıklı obezlerde toplam fiziksel aktivite skoru 936,2±619,7 Met-dk/hafta olup, sağlıksızlar 644,6±752,1 Met-dk/hafta olarak belirlenmiştir (p<0,05). Cinsiyete göre sağlıklı obezlerin beden kütle indeksi (BKİ), bel çevresi ve bel/oranı sağlıksızlara göre daha düşüktür (p<0,05). Ana ve ara öğün tüketme ve atlama durumu ve yemek yeme hızı beslenme alışkanlıkları sorgulandığında sağlıklı ve sağlıksız obez bireyler arasında birbirine yakın sonuçlar bulunmuştur (p>0,05). Erkek katılımcılar arasında, sağlıklı obezlerin günlük aldığı enerji (2103,4±427,4 kkal) sağlıksızlara (2713,4±742,4 kkal) göre daha düşükdür (p<0,05). Karbonhidrat ve yağ alımları sağlıklı obezlerde sağlıksız obezlere göre daha düşük miktarlarda saptanmıştır (p<0,05). Kadın katılımcılarda, sağlıklı obezlerin karbonhidrattan gelen enerji yüzdesi (48,1±9,3) sağlıksız obezlere (52,3±11,0) göre daha düşük, enerjiden gelen protein oranı daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Sağlıklı ve sağlıksız obezlerin ortalama SYİ skoru sırasıyla 49,0±10,4 ve 47,3±8,4 olup aradaki fark anlamlı değildir (p>0,05). Sağlıksız obezlerin %52,2'si, sağlıksız obezlerin %64,3'ü kötü diyet kalitesine sahiptir. Sağlıklı obezlerin yaşam kalitesi skorunun (54,9±19,8) sağlıksız obezlere (46,2±15,8) göre daha iyi olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Obezlerde fiziksel aktivite düzeyi ile yaşam kalitesi arasında pozitif yönde ilişki saptanırken (p<0,05), diyet kalitesi ile yaşam kalitesi arasında ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak, obez bireylerde fiziksel aktivitenin arttırılması, düşük enerji alımı, az yağlı süt ve süt ürünleri tüketiminin artırılmasının kardiyometabolik risk faktörleri açısından koruyucu etki sağlayabileceği düşünülmektedir. Obezlerde kardiyometabolik risk faktörleri bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Ancak yaşla beraber obez bireylerde metabolik açıdan sağlıksız fenotipinde artış görüldüğü için, obez bireylerin zayıflatılması ve kardiyometabolik risk faktörlerinin iyileştirilmesi konusunda diyetisyeninde içinde olduğu multidisipliner bir yaklaşım sağlanmalıdır.

Abstract:
This study was conducted with 67 healthy and 70 unhealthy obese individuals who referred to the Obesity Unit of Adıyaman Public Health Center between February and April 2017. The form includes socio-demographic characteristics, the international physical activity assessment questionnaire (IPAQ), anthropometric measures, certain biochemical findings, questions on nutritional habit, food registration form based on 24 hours reminder and an obesity-specific quality of life scale. 41,8% of the healthy obese individuals is in the age group of 35-44, and 32,9% of the unhealthy obese individuals is in the 45-54 age group. Musculoskeletal-joint diseases (13,4%) are the most common type of disease experienced by healthy obese individuals, while hypertension (31,4%) and diabetes (20,0%) are the most common type of diseases experienced by unhealthy obese individuals. The total physical activity score was 936,2 ± 619,7 Met-min/week for healthy obese individuals and 644,6 ± 752,1 Met-min/week for unhealthy obese individuals (p<0,05). Body mass index (BMI), waist circumference and waist/height of healthy obese individuals were lower than that of unhealthy obese individuals according to gender (p<0,05). There were close results between healthy and unhealthy obese individuals (p>0,05) when certain variables were assessed, such as consumption or skip of main and intermediate meals, dietary products consumption status, eating speed and, eating habits. Among the male participants, healthy obese individuals' energy intake per day (2103,4 ± 427,4 kcal) was lower than unhealthy obese individuals' energy intake per day (2713,4 ± 742,4 kcal) (p<0,05). Carbohydrate and fat intake were found to be lower for healthy obese individuals than for unhealthy obese individuals (p<0,05). For female participants, the carbohydrate ratio received from energy was lower for healthy obese individuals (48,1 ± 9,3) than that for unhealthy obese individuals (52,3 ± 11,0), but the ratio of energy received from protein was found to be higher for healthy obese individuals (p<0,05). The mean HEI score of healthy and unhealthy obese individuals were 49,0 ± 10,4 and 47,3 ± 8,4, respectively, and the difference was not significant (p>0,05). 52,2% of healthy obese individuals and 64,3% of unhealthy obese individuals have poor diet quality. The quality of life score of healthy obese individuals (54,9 ± 19,8) was found to be better than that of unhealthy obese individuals (46,2 ± 15,8) (p<0,05). There was a positive correlation between physical activity level and quality of life in obesity (p<0,05), but there was no relationship between dietary quality and quality of life (p>0,05). In conclusion, it is considered that increasing physical activity, lower energy intake and consumption of low-fat milk and dairy products in obese individuals may provide a protective effect in terms of cardiometabolic risk factors. Cardiometabolic risk factors in obesity may affect the quality of life of individuals adversely. However, since the metabolic unhealthy phenotype increases in obese individuals with maturation, a multidisciplinary approach should be provided in which dieticians are involved for making obese individuals lose weight and improving cardiometabolic risk factors.