Ebu'l-Leys es-Semerkandî ve Tenbîhu'l-Gâfilîn adlı eserindeki hadislerin tahrici ve tahlili
Abu al-Lays al-Samarqandi and analysis of the hadith in his book Tanbih al-Ghafilin
Yazar: HEDİYE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET YILMAZ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ebü`l-Leys es-Semerkandi = Ebü`l-Leys es-Semerkandi ; Hadis = Hadith ; Tenbihu'l-Gafilin = Tenbihu'l-Gafilin ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmamız bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmada takip ettiğimiz konu ve metod hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Ebü'l- Leys es- Semerkandî'nin; hayatı, ilmi kişiliği, eserleri ve hocaları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise Tenbîhu'l-Gâfilîn'de yer alan zayıf ve mevzû hadislerin tahrîc ve değerlendirilmesi yapılmış; en az bir âlim tarafından zayıf veya mevzû kabul edilen hadisler tespit edilmiştir. Sonuç ve kaynakça bölümü ile de çalışmaya son verilmiştir.
Bu çalışma da tespit ettiğimiz bilgilere göre Ebü'l-Leys es-Semerkandî eserine ihlâs konusuyla başlayıp, ahlaki konuların yanı sıra ma'nen hadis rivayeti, ilim meclislerinde uyulması gereken edep kuralları gibi konuları ele almıştır. Ayrıca Tenbîhu'l-Gâfilîn'deki konuları ayet, hadis, sahabe sözleri ve sonraki âlimlerin görüşleri ışığında değerlendiren müellif birçok konuda kendi görüşlerini de belirtmiştir. Müellif Tenbîhu'l-Gâfilîn'deki hadislerin senedlerini terk ettiğini ve eserdeki istifadeyi yaygınlaştırmak, anlamayı kolaylaştırmak için sade ve basit bir dil kullandığını belirtmektedir. 
Ebu'l-Leys es-Semerkândi'nin zayıf ve mevzû olarak eserine aldığı rivayetlerin bazıları kaynaklarda hem mevzû hem de zayıf olarak geçmektedir. Çalışmamızda konu/bab başlıklarını Türkçe olarak vermeyi uygun bulduk. Hadisler taratılırken bazı hadislerin senetsiz bir şekilde rivayet edildiğini gördük. Yapılan çalışmanın sonucunda çok sayıda rivayetin hadis kaynaklarında bulunmadığını ve Ebü'l-Leys es- Semerkandî'nin eserinde daha çok hasen ve sahih hadislere yer verdiğini tespit ettik.

Anahtar kelimeler: Hadis, Uydurma Hadis, Zayıf Hadis, Ebu'l-Leys es-Semerkandi, Tenbîhu'l-Gafilîn

Abstract:
Our study consists of an introduction, two chapters and a conclusion. In the introduction, information about the subject, followed method and the concept of takhrîj has been given.  In the first chapter, Ebu'l-Lays as-Samarqandî's life, scientific personality, works and his teachers have been discussed.  In the second and third chapters, the weak and fabricated hadiths of Tenbîhu'l-Ghafilin have been analyzed and evaluated. In this regrad the opinion and desion of atleased one scholor has been given. 
According to the information we have determined in this study, Ebu'l-Lays as-Samarqandi started his work with the subject of sincerity and dealt with moral issues as well as issues such as narration of hadīths meaningly, the rules of decency to be followed in scientific assemblies. The author, who evaluated the subjects in Tenbîhu'l-Ghafilin in the light of verses, hadiths, words of the companions and the views of later scholars, also expressed his own views on many issues. The author states that he left the chains of hadiths and used plain and simple language to spread the benefit of the work and to facilitate understanding. 
Some of the narrations that Ebu'l-Leys es-Samarkandi included in his work as weak and topical are mentioned both as topical and weak in the sources. In our study, we found it appropriate to give the subject/bab titles in Turkish. While scanning the hadiths, we saw that some hadiths were transmitted without proof. As a result of the study, we determined that many hadiths do not exist in hadith sources and that Abu'l-Leys es-Samarkandi included more hasan and authentic hadiths in his work.

Keywords: Hadith, Fabricated Hadith, weak (low) hadith, Abu al-Lays al-Samarqandi, Tanbıh al-Ghafilin