Kesir konusunun Cumhuriyet sonrası dönem matematik ders kitaplarında çoklu temsiller açısından incelenmesi
An examination of fractions in terms of multiple representations in post-Republic elementary mathematics textbooks
Yazar: MERYEM ŞAŞKAN
Danışman: PROF. DR. ERHAN BİNGÖLBALİ
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı Cumhuriyet sonrası dönem matematik ders kitaplarında kesir konusunun sunumunda kullanılan temsil biçimlerini belirlemektir. Bu çalışma nitel bir araştırma olup, temsil biçimlerinin belirlenmesi için doküman analizi yapılmıştır. Bu çerçevede veri kaynağı olarak, Cumhuriyet sonrası dönemde değişen matematik programlarıyla uyumlu bir şekilde hazırlanan 1940 yılı, 1951 yılı, 2013 yılı ve 2018 yılı ortaokul matematik ders kitapları seçilmiştir. Nakahara (2008) tarafından ortaya konulan temsil biçimleri (Sembolik, Dilbilimsel, Görsel, Manipülatif, Gerçekçi temsil) ile araştırmacının geliştirdiği gömülü temsil biçimleri (Sembolik gömülü dilbilimsel, Gerçekçi gömülü dilbilimsel, Sembolik gömülü görsel, Sembolik gömülü gerçekçi, Dilbilimsel gömülü gerçekçi temsil) kullanılarak kesir konusunda tercih edilen temsil biçimleri belirlenmiştir. Analiz sonuçları sembolik gösterimlerin tüm ders kitaplarında ağırlıklı olarak kullanıldığını, ancak bu temsil biçimine eski ders kitaplarında (1951, 1940) daha yoğun bir şekilde yer verildiğini ortaya koymaktadır. Dilbilimsel ve görsel temsillere ise güncel ders kitaplarında daha çok yer yerilmiştir. Ders kitaplarında manipülatif temsillere yer verilmezken, gömülü temsillerden ise en fazla sembolik gömülü gerçekçi temsillere yer yerilmiştir. Çalışmanın bulguları, matematik eğitimi alanında çoklu temsiller ile ilgili yapılan araştırmaların ve ortaya çıkan gelişmelerin, özellikle sembolik ve sembolik gömülü görsel temsillerin ön plana çıkarılması açısından, ders kitaplarına yansıtıldığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the forms of representation used in the presentation of the fraction subject in mathematics textbooks of the post-Republican period. This study is a qualitative research and document analysis was used to determine the forms of representation. In this connection, 1940, 1951, 2013, and 2018 secondary school mathematics textbooks, which were prepared in accordance with the related mathematics programs in the post-Republic period, were selected as data sources. The preferred representation styles for fractions were determined by using the representation styles put forward by Nakahara (2008) (Symbolic, Linguistic, Visual, Manipulative, Realistic representation) and the embedded representation styles developed by the researcher (Symbolic embedded linguistic, Realistic embedded linguistic, Symbolic embedded visual, Symbolic embedded realistic, Linguistic embedded realistic representation). The results of the analysis revealed that symbolic representations were predominantly used in all textbooks, but this form of representation was used more intensively in the early textbooks (1951, 1940). On the other hand, linguistic and visual representations were used more in the current textbooks. While manipulative representations were not included in the textbooks, symbolic embedded realistic representations were the most common embedded representations. The findings of the study reveal that the research on multiple representations and the developments in the field of mathematics education are reflected in the textbooks, especially in terms of emphasizing symbolic and symbolic embedded visual representations.