MARCOS yöntemi kullanılarak yer fıstığı ezme makinesi seçimi
Selection of peanut breakers using the MARCOS method
Yazar: MELİKE TOSLAK
Danışman: DOÇ. DR. ALPTEKİN ULUTAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ezme makinesi = Crusher ; MARCOS yöntemi = MARCOS method ; Makine teknolojisi = Machine technology ; Makine üretim endüstrisi = Machine manufacturing industry ; Makineler = Machinery ; Seçim kriterleri = Selection criteria ; Yer fıstığı = Peanut ; Yer fıstığı ezmesi = Peanut butter ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Üretim işletmeleri makine-teçhizat malzeme, iş gücü gibi insan ihtiyaçlarını karşılamayı hedefleyen mal veya hizmet üreten işletmelerdir. Üretim yapan bir işletmenin faaliyetlerini başarılı bir şekilde gerçekleştirmesi için girdilerini seçerken doğru bir seçim yapması gerekmektedir. Üretim faaliyetlerinin doğru bir şekilde gerçekleştirilebilmesi ve yüksek sermaye yatırımları gerektiren makine seçimi,  işletmelerin verimliliğini, malzemenin doğru kullanımı ve maliyetlerini de etkilemektedir. Bu yüzden işletme yöneticilerinin doğru makine seçmeleri önemli bir karardır. Bu aşamada doğru makine seçimi için çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden faydalanılmaktadır. ÇKKV yöntemleri birden fazla kriteri kullanarak alternatiflerin değerlendirmesinde kullanılan yöntemlerdir. Ayrıca ÇKKV yöntemi makine seçiminde kullanıldığı gibi birçok alanda da kullanılmaktadır. Bu çalışmada yer fıstığı ezme makinesi seçimi için ÇKKV yöntemlerinden olan PSI, SV ve MARCOS yöntemleri kullanılmıştır. İlk olarak yer fıstığı ezme makinesi seçimi için kullanılacak kriterler ve alternatifler yer fıstığı ezmesi yapan bir fabrika müdürü ile görüşülerek belirlenmiştir. Çalışmada kriter ağırlıkları belirlenirken PSI ve SV yöntemleri kullanılırken MARCOS yöntemi ile makineler sıralanmıştır. Ayrıca MARCOS yöntemi diğer ÇKKV yöntemleri olan PIV, CODAS ve WEDBA yöntemleri ile karşılaştırılmıştır. Yöntemlere göre sıralamalar bulunduktan sonra Sperman Korelasyon yöntemi kullanılarak sıralamalar arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı yer fıstığı ezme üretimi yapan bir fabrika için uygun ezme makinesini belirlemektir. Bu çalışmanın literatüre katkısı PSI, SV ve MARCOS yöntemleri ilk defa birlikte kullanılmıştır. Ayrıca fıstık ezme makinesiyle alakalı literatürde bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu yüzden bu çalışma orijinaldir ve literatüre katkı sunmaktadır.

Anahtar kelimeler: Makine Seçimi, Çok Kriterli Karar Verme, MARCOS Yöntemi

Abstract:
Production enterprises are enterprises that produce goods or services that aim to meet human needs such as machinery-equipment materials and labor. In order for a manufacturing enterprise to carry out its activities successfully, it must make the right choice when choosing its inputs. The correct execution of production activities and the selection of machinery, which requires high capital investments, also affect the efficiency of the enterprises, the correct use of materials and their costs. Therefore, it is an important decision for business managers to choose the right machine. At this stage, multi-criteria decision making (MCDM) methods are used for choosing the right machine. MCDM methods are methods used in the evaluation of alternatives using more than one criterion. In addition, the MCDM method is used in machine selection as well as in many areas. In this study, PSI, SV and MARCOS methods, which are among the MCDM methods, were used for the selection of peanut butter machine. First, the criteria and alternatives to be used for the peanut butter machine selection were determined by interviewing a peanut butter factory manager. In the study, while the criteria weights were determined, PSI and SV methods were used, while the machines were listed with the MARCOS method. In addition, the MARCOS method was compared with other MCDM methods such as PIV, CODAS and WEDBA methods. After the rankings were found according to the methods, the relations between the rankings were examined using the Sperman Correlation method. The main purpose of the study is to determine the suitable crushing machine for a peanut paste production factory. Contribution of this study to the literature PSI, SV and MARCOS methods were used together for the first time. In addition, no study has been found in the literature related to peanut butter machine. Therefore, this study is original and contributes to the literature.

Keywords: Machine Selection, Multi-Criteria Decision Making, MARCOS Method