Elit sporcularda dopinge yönelik tutumun belirlenmesi
Determination of doping attitute in elite athletes
Yazar: MİNE YALÇINKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KEMAL ALPARSLAN ERMAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Spor = Sports
Dizin: Doping = Drug ; Olimpiyatlar = Olympics ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Sporda doping = Doping in sport ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu çalışmanın amacı, TOHM (Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezi) projesi bünyesinde 2016 ve 2020 olimpiyat oyunlarına hazırlanan, elit düzeydeki kadın ve erkek sporcuların dopinge yönelik tutumlarının belirlenmesidir. Ayrıca; Sporcuların cinsiyet, yaş, spor branşı, spor yaşı ve elitlik düzeyi gibi değişkenler dikkate alındığında, sporcuların doping kullanımına yönelik tutumları arasındaki farkın incelenmesi çalışmanın alt amaçlarını oluşturur.
Araştırmaya, Spor Bakanlığı'nın TOHM projesi bünyesinde, çeşitli branşlarda, olimpiyat oyunlarına hazırlanan, 18.95±2.20 yıl (kadın; n=121, 19.16±2.26 yıl, Erkek; n=269, 18.87±2.17 yıl) yaş ortalamasına sahip, 121 kadın, 269 erkek toplam 390 elit sporcu gönüllü olarak katılmıştır.
Veri toplama aracı olarak "Dopinge Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği" (DKYTÖ) kullanılmıştır. Ölçek 5'li likert tipi olup toplam 10 sorudan oluşmaktadır. 
Çalışma non-parametrik istatistik yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Buna göre; bağımsız gruplarda (2 grup) ortalamalar arasındaki farkın değerlendirilmesi için Mann Whitney U istatistik yöntemi kullanılmıştır. İkiden fazla grubun olduğu non-parametrik karşılaştırmalarda ise Kruskal-Wallis istatistik yöntemi kullanılmıştır.
Katılımcıların, DKYTÖ puanlarında; yaş, ulusal başarı, milli olma ve doping kontrolünden geçme durumu ve "Doping sizce sporcuların sağlığı üzerinde olumsuz etki yaratır mı?" sorusuna verdikleri cevapları arasında anlamlı fark vardır (P<0.05).
Katılımcıların, DKYTÖ puanlarında; cinsiyet, uluslararası başarı durumu, branş kategorileri, "Doping sözcüğünü ilk nereden duydunuz?" ve "Doping sizce nedir?" sorularına verdikleri cevaplar arasında istatistiki bir fark olmadığı görülmüştür (P>0.05). 
Çalışmadan elde edilen bulgulara dayanarak, spor yaşı, müsabaka tecrübesi uluslararası müsabaka deneyimi, doping ve doping yaptırımı ile ilgili bilgi düzeyi yüksek olan sporcuların dopinge karşı eğilimlerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Bu bilgiler ışığında, dopinge karşı mücadelede WADA; Eğitim, kontroller ve yaptırımlar konusundaki var olan çalışmalarına devam etmelidir. Ayrıca uluslararası müsabakaya katılım artırılarak sporcuların müsabaka ve doping kontrolleri ile ilgili tecrübeleri yaşayarak öğrenmeleri de sağlanabilir.


Anahtar Kelimeler: Doping, Olimpiyat, Elit,  Sporcu, Tutum.

Abstract:
The aim of this study is to determine the attitudes of a group of elite men and women athletes, who are preparing to attend the 2016 and 2020 Olympic Games within the coverage of TOHM Project (Turkish Olympics Preparation Center) towards doping. In addition, when variations like sex, age, branch, age and education level of the athletes are taken into consideration, studies of variations of the athletes' attitudes and manners towards using doping substances form the sub-goals of this study 
Within the coverage of TOHM Project of the Ministry of Sports, a total of 390 elite athletes, comprised of 121 women and 269 men athletes between the average ages of 18.95±2.20 (females; # =121, 19.16±2.26 years old, males; # = 269, 18.87±2.17 years old) in various branches have taken part in our study voluntarily. 
As a means of data collection "Attitude Scale for the Usage of Doping" (ASUD) has been used. The Scale is a fivefold Likert-type scale that is comprised of 10 questions. 
The study was assessed with non-parametric statistical methods. According to this Man Whitney U statistical method was used for evaluating the differences in independent group's (2 groups) averages. In the non-parametric comparison, more than 2 groups, Kruskal-Wallis statistical method was used. 
In the answers to the questions provided by the participants like "Do you think doping has a negative effect on the health of athletes?" and ASUD scores of the participants related to age, being a national athlete,  success in national scale and going through doping control, there were significant variations (P>0.05). 
In the answers to the questions provided by the participants like ""Where have you heard the word 'doping' first and what does doping mean to you?" and the ASUD scores of the participants related to age, being a national athlete, success in national scale and going through doping control, there were no significant differences (P>0.05). 
Based on the finds that arose from the study we have carried out, it has been concluded that those athletes that have joined competitions and have international competition experiences and those whose level of knowledge on doping and its sanctions are high, have low inclinations towards doping substance use. In the light of this information, WADA (World Anti-Doping Agency) should continue its studies in the matters of education, control of doping and sanctions concerning use of doping substances to struggle against doping. In addition to the aforementioned measures, enabling athletes to take part in international competitions more often and letting them learn through doping controls can help them in their efforts.


Keywords: Doping, Olmypics, Elite, Athlete, Attitude.