Dezavantajlı 5-6 yaş çocuklarına yönelik davranış ve anne-çocuk ilişkisini geliştirme amaçlı bir müdahale programının etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of an early intervention program to improve the mother-child relationship and behavior to disadvantaged children aged 5-6 year old
Yazar: MELTEM YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. OZANA URAL ; DOÇ. DR. FATMA ÖZGE ÜNSAL AKSEBZECİ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; İç göçler = Internal migrations

Özet:
Bu araştırmada 'Dezavantajlı 5-6 Yaş Çocuklarına Yönelik Davranış ve Anne-Çocuk İlişkisini Geliştirme Amaçlı Bir Erken Müdahale Programı'nın köyden kente göç etmiş dezavantajlı ailelerin okul öncesi eğitime devam edemeyen 5-6 yaş çocuklarının dil gelişimleri, davranış sorunları, empati gelişimleri ve annelerin psikolojik iyi oluşları ile ebeveyn-çocuk ilişkisi üzerindeki etkililiğin belirlenmesi amacıyla gerçek deneme modellerinden biri olan öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel model kullanılmıştır.
Bu temel amaç doğrultusunda çalışma iki ayrı bölümde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde ilgili literatüre dayanarak araştırmacılar tarafından hazırlanan ve uzman görüşüne sunulan "Davranış ve Anne-Çocuk İlişkisini Geliştirme Programı İhtiyaç Belirleme Formu" ile nicel veriler elde edilmiş ve uygulanacak müdahale programı hazırlanmıştır. Birinci bölümünün çalışma grubunu İstanbul İli Ataşehir İlçesi'ne bağlı iç göçün yoğun yaşandığı, sosyoekonomik ve sosyokültürel olarak dezavantajlı bir mahallede yaşayan ve 5-6 yaş aralığında çocuğu olan 18 anne oluşturmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünün örneklemi amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme yöntemi ile ve gönüllü katılım esaslarına uygun olarak oluşturulmuştur.
Çalışmanın ikinci bölümünün örneklemi de amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme yöntemi ile ve gönüllü katılım esaslarına uygun olarak oluşturulmuştur. İstanbul İli Ataşehir İlçesi'ne bağlı iç göçün yoğun yaşandığı, sosyoekonomik ve sosyokültürel olarak dezavantajlı bir mahallede yaşayan 5-6 yaş aralığında 10'u kontrol, 10'u deney toplam 20 çocuk ile 10'u kontrol, 10'u deney toplam 20 anne oluşturmaktadır. Araştırmada demografik özelliklere ilişkin sorular içeren Anne Bilgi Formu, nicel veri toplama aracı olarak 'Türkçe Erken Dil Gelişim Testi' (TEDİL), 'Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Ölçeği', 'Sullivan Çocuklar için Kısa Empati Ölçeği', 'Psikolojik İyi Oluş Ölçeği' ve 'Anaokulu ve Anasınıfı Davranış Ölçeği Problem Davranışlar Alt Ölçeği' uygulanmıştır. Süreçte çocukların davranış problemleri, empati becerileri, dil gelişimleri, ebeveyn-çocuk ilişkileri ile annelerin psikolojik iyi oluşundaki değişim incelenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Uygulanan müdahale programının çocukların dil ve empati becerilerine, anne-çocuk ilişkisine, annenin psikolojik iyi oluşuna olumlu katkı sağladığı ve çocukların problem davranışları üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Elde edilen bu sonuçlar erken müdahale programının beklenen amaçlar doğrultusunda etkili olduğunu göstermektedir. Çalışmadan elde edilen veriler sonucunda araştırma kapsamında çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
In this research, 'An Early Intervention Program Aimed at Improving Behavior and Mother-Child Relationship for Disadvantaged 5-6 Year Old Children' was examined on the language development, behavioral problems, empathy development of 5-6 year old children of disadvantaged families who migrated from villages to cities and who could not continue pre-school education, and their mothers' development. In order to determine the effectiveness on psychological well-being and the parent-child relationship, a quasi-experimental model with a pretest-posttest control group, which is one of the real trial models, was used. In line with this main purpose, the study was carried out in two separate parts. In the first part of the study, quantitative data were obtained with the "Behavior and Mother-Child Relationship Development Program Needs Determination Form", which was prepared by the researchers based on the relevant literature and submitted to expert opinion, and the intervention program to be implemented was prepared. The study group of the first part consists of 18 mothers with children aged 5-6 who live in a socioeconomically and socioculturally disadvantaged neighborhood in Ataşehir District of Istanbul Province, where internal migration is intense. The sample of the first part of the research was created using the criterion sampling method, which is one of the purposeful sampling methods, and in accordance with the principles of voluntary participation.
The sample of the second part of the study was created using the criterion sampling method, which is one of the purposeful sampling methods, and in accordance with the principles of voluntary participation. A total of 20 children, 10 control and 10 experimental, aged 5-6, living in a socioeconomically and socioculturally disadvantaged neighborhood in the Ataşehir District of Istanbul Province, where internal migration is intense, and a total of 20 mothers, 10 control and 10 experimental. constitutes. In the research, the Mother Information Form, which includes questions about demographic characteristics, was used as a quantitative data collection tool, 'Turkish Early Language Development Test' (TEDIL), 'Parent-Child Relationship Scale', 'Sullivan Brief Empathy Scale for Children', 'Psychological Well-Being Scale' and 'Kindergarten and Kindergarten Behavior Scale Problem Behavior Subscale' was applied. During the process, children's behavioral problems, empathy skills, language development, parent-child relationships and changes in the psychological well-being of mothers were examined. As a result of the findings, a statistically significant difference was found between the experimental and control groups. It was found that the applied intervention program made a positive contribution to children's language and empathy skills, mother-child relationship, mother's psychological well-being, and was effective on children's problem behaviors. These results show that the early intervention program is effective in line with the expected goals. As a result of the data obtained from the study, various suggestions were included within the scope of the research.