Safedî'nin (Ö. 764/1363) el-Vâfî bi'l Vefeyât adlı eserinde Hz. Peygamber'in hayatı
Safadi's (D. 764/1363) el-Wafi bi'l Wefeyat the life of our Prophet
Yazar: NESİBE HÜMEYRA YAVUZ
Danışman: PROF. DR. FATİH YAHYA AYAZ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Halil es-Safedi = Halil es-Safedi ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Memlükler = Mamluks ; Siyer = Siyer ; İbn Seyyidinnas = İbn Seyyidinnas ; İbnü'd-Devadari = İbnü'd-Devadari ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
İslâm tarihinde büyük devletler arasında yer alan Memlükler (648-923/1250-1517), Şam, Hicaz, Mısır gibi önemli bölgeleri uzun süre hâkimiyetleri altında bulundurmuşlardır. Memlükler Haçlılara karşı kazanılan zaferler ile Moğollar'ı Ayn-ı Câlût (658/1260) savaşında yenmeleri neticesinde kayda değer başarılar elde etmiştir. Bu başarıların neticesinde Kahire'ye farklı yerlerden gelen ilim adamları buraya sığınmıştır. Buna Endülüs'te yaşanan siyasî sıkıntılarda eklenince Memlükler Dönemi, çeşitli ilim sahalarında İslâm tarihinde görülmeyen bir eser üretimine sahne olmuştur. Bu dönemde en çok üretim yapılan sahalardan biri de şüphesiz tarihtir. Memlükler Döneminde yetişmiş pek çok tarihçi, ya müstakil olarak ya da eserlerinin bir bölümünde Hz. Peygamber'in hayatını kaleme almıştır. Bu dönemde Resûlullah'ın hayatını yazan müelliflerden biri de Safedî (ö. 764/1363)'dir. Onun dönemin âlimleri ve devlet adamlarına dair yazdığı meşhur biyografi eseri el-Vâfî'nin ilk cildinin küçük bir kısmı Resûlullah'ın hayatına ayrılmıştır. Müellifin bu eseri, dönemin genel tarihçilik anlayışına ışık tutmakla birlikte Memlükler Döneminde siyer yazımının anlaşılmasına da katkı sağlar niteliktedir. Çalışmamızda, önce Safedî'nin hayatı ve eserleri hakkında bazı bilgilere yer verilmiştir. Ardından Safedî'nin el-Vâfî'de Resûlullah'ın hayatını yazdığı küçük kısım, muhteva, usul-üslup ve kaynaklar bakımından değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bu değerlendirme esnasında el-Vâfî'nin ilgili bölümü, İbn Seyyidünnâs (ö. 734/1334) ve İbnü'd-Devâdârî (ö. 736/1336'dan sonra)'nin siyer eserleriyle mukayese edilmiştir.
Bu çalışma, Safedî'nin el-Vâfî adlı eserinin ilgili bölümünün bir bütün halinde ortaya konulması ve dönemin siyer yazım anlayışına dair bazı değerlendirmeler yapmaya imkân sağlamak amacındadır.
Anahtar Kelimeler: Memlükler, Safedî, el-Vâfî, İbn Seyyidünnâs, İbnü'd-Devâdârî.

Abstract:
Mamluks (648-923 / 1250-1517), which are among the major states in the history of Islam, have kept important regions such as Damascus, Hejaz and Egypt under their rule for a long time. The Mamluks achieved remarkable achievements as a result of the victories against the Crusaders and the defeat of the Mongols in the battle of Ayn-ı Câlût (658/1260). As a result of these achievements, scientists coming to Cairo from different places took refuge here. In this period, one of the most productive fields is undoubtedly history. Many historians who grew up in the Mamlukid Period, either as adetached or in a part of his work wrote the life of the Prophet Muhammed.Safadî (d. 764/1363) is one of the authors who wrote the life of the Messenger of Allah during this period.His biography of famous scholars and statesmen of his period, a small part of the first volume of al-Wâfî was devoted to the life of the Messenger of Allah.This work of the author sheds light on the general understanding of historiography of the period, and also contributes to the understanding of the syrah writing during the Mamlukid Period.In our study, firstly some information about Safadî's life and works are given.Then, the small part that Safedî wrote the life of the Messenger of Allah in al-Wafi was evaluated in terms of content, method-style and resources. During this evaluation, the relevant part of al-Wâfî was compared with the works of Ibn Sayyidunnâs (d. 734/1334) and Ibn al-Davâdârî (died after 736/1336).
	The purpose of this study is to present the relevant part of Safadî's al-Wâfî as a whole and to make some evaluations about the understanding of the syrah writing of the period.
Keywords: Mamlukid, Syrah, Safadî, al-Wâfî, Ibn Sayyidunnâs, Ibn al-Davâdârî.