Cahit Uçuk'un "Gümüş kanat" ve "Türk İkizleri" adlı çocuk romanlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi
Investigation of Cahit Uçuk's children's novels named "Gümüş kanat" and "Türk İkizleri" in terms of values education
Yazar: AYŞE GÜL DEVECİ
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE AKPINAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Roman = Novel ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Uçuk, Cahit = Uçuk, Cahit ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu çalışma, Cahit Uçuk'un "Gümüş Kanat" ile "Türk İkizleri" adlı çocuk edebiyatı eserlerini değerler
eğitimi açısından incelemek ve yapılan incelemeler sonucu tespit edilen değerler üzerinden verilmek istenen
eğitsel iletileri belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda Uçuk'un "Gümüş Kanat" ile
"Türk İkizleri" adlı çocuk kitapları, MEB'in belirlemiş olduğu ortak kök değerleri de kapsayan "MEB Sosyal
Bilgiler Dersi Öğretim Programı (2018) Bağlamında Belirlenen Değerler Listesi" esas alınarak bu listedeki
değerler ve eserlerde tespit edildiği hâlde listeye dâhil olmayan diğer değerler bakımından incelenmiştir.
Çalışmanın ölçütü olarak kabul edilen ve toplam 21 farklı değerden oluşan bu değerler listesinin kapsadığı değerler
şunlardır: "adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, dostluk,
duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, öz denetim, özgürlük, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik,
yardımseverlik."
İncelenen eserlerde tespit edilen değerler, fişleme ve kodlama yöntemleriyle tasnif edildikten sonra
değerlerin eserlerde geçiş sıklıklarına ve örnek kullanımlarına yer verilerek bu değerler üzerinden verilmek istenen
eğitsel iletiler üzerinde durulmuştur.
Toplam altı bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde "Giriş" ana başlığı altında "Problem
Durumu", "Araştırmanın Amacı", "Araştırmanın Önemi", "Varsayımlar", "Sınırlılıklar" ve "Tanımlar" gibi alt
başlıklara yer verilmiştir. Ayrıca gerçekleştirilen alan yazın taraması sonucu değerler eğitimine ilişkin ulaşılan
birtakım çalışmalara da yine bu bölümde "İlgili Çalışmalar" başlığı altında yer verilmiştir.
Çalışmanın "Kavramsal Çerçeve" başlığını taşıyan ikinci bölümünde ise değer ve değerler eğitimi
kavramlarının üzerinde durulmuştur. Değer kavramının tanımı yapılarak değerlerin özellikleri, önemi, işlevleri ve
tasnifi hakkında gerekli bilgiler verildikten sonra değerler eğitiminin ne olduğu ve değerler eğitimindeki
yaklaşımlar hakkında bilgiler verilmiştir. Aynı zamanda değerler eğitiminin okul ve aile ile olan ilişkisine ve
Türkçe dersindeki yeri ve önemine de yine bu bölümde değinilmiştir.
Cahit Uçuk'un hayatının, edebî kişiliğinin, eserlerinin ve aldığı ödüllerin ele alındığı üçüncü bölümde
ayrıca yazarın "Gümüş Kanat" ve "Türk İkizleri" adlı eserlerine de ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. "Yöntem"
kısmından ibaret olan dördüncü bölüm ise "Araştırmanın Modeli", "Araştırmanın Evren ve Örneklemi", "Veri
Toplama Araç ve Teknikleri", "Verilerin Toplanması" ve "Verilerin Analizi" gibi alt başlıkların ele alındığı bölüm
olmuştur.
İncelenen eserlerden tespit edilen değerlerin eserlerde işlenme sıklıklarına ve işleniş durumlarına ise
çalışmanın, "Bulgular ve Yorumlar" başlığını taşıyan beşinci bölümünde yer verilmiştir. Çalışmanın "Sonuç ve
Öneriler" başlıklı son bölümünde ise araştırma boyunca elde edilen bulgulardan hareketle ulaşılan sonuçlara ve bu
sonuçlar doğrultusunda oluşturulan önerilere yer verilmiştir. Çalışma boyunca yararlanılan tüm kaynaklar ise
çalışmanın "Kaynakça" bölümünde sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Değerler eğitimi, Cahit Uçuk, Gümüş Kanat, Türk İkizleri, Türkçe eğitimi.

Abstract:
This study was carried out in order to examine Cahit Uçuk's works of children's literature called "Gümüş
Kanat" and "Türk İkizleri" in terms of values education and to determine the educational messages to be given
through the values determined as a result of the examinations. For this purpose, The children's books "Gümüş
Kanat" and "Türk İkizleri" were examined in terms of the values and other values not included in the list, which
were determined in the works on the basis of the "List of Values Determined in the Context of meb Social Studies
Course Curriculum (2018)", which includes the common root values determined by MEB. Accepted as a measure
of the study and consisting of a total of 21 different values, these values include: "fairness, caring for family unity,
independence, peace, scientificism, hard work, solidarity, friendship, sensitivity, honesty, aesthetics, equality, selfcontrol, freedom, patience, respect, love, responsibility, savings, patriotism, philanthropy."
After the values detected in the examined works were classified by tagging and coding methods, the
frequency of passage of the values in the works and their sample usage were included and the educational messages
that were intended to be given through these values were emphasized.
In the first part of this study, which consists of a total of six sections, subheadings such as "Problem
Status", "Purpose of Research", "Importance of Research", "Assumptions", "Limitations" and "Definitions" are
included under the heading "Introduction". In addition, some studies on values education as a result of the field
summer scan performed are also included in this section under the heading "Related Studies".
In the second part of the study, which is the "Conceptual Framework" section, the concepts of value and
values education are emphasized. After the definition of the concept of value is given the necessary information
about the characteristics, importance, functions and classification of values, information is given about what values
education is and approaches in values education. At the same time, the relationship of values education with school
and family and its place and importance in Turkish lesson are also mentioned in this section.
In the third chapter, which focuses on Cahit Uçuk's life, literary personality, works and awards, the
author's works "Gümüş Kanat" and "Türk İkizleri" are also detailed. The fourth part, which consists of the
"Method" section, was the section that covered subheadings such as "Model of Research", "Universe and
Sampling of Research", "Data Collection Tools and Techniques", "Data Collection" and "Analysis of Data".
The frequency and processing of the values detected from the examined works are included in the fifth
part of the study. In the last part of the study, the results obtained based on the findings obtained during the research
and the recommendations created in line with these results are included. All resources used during the study are
presented in the "Bibliography" section of the study.
Keywords: Values education, Cahit Uçuk, Gümüş Kanat, Türk İkizleri, Turkish education.