Bisiklet paylaşım sisteminin kullanımına etki eden faktörlerin belirlenmesi: İzmir BİSİM örneği
Identification of factors affecting the bicycle sharing system usage: The case study of Izmir BİSİM
Yazar: MEHMET İHSAN PEKDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORUÇ ALTINTAŞI ; DOÇ. DR. MURAT ÖZEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Bisiklet = Bicycle ; Yolculuk = Journey ; Çoklu doğrusal regresyon = Multiple linear regression ; İstatistiksel modelleme = Statistical modelling

Özet:
Bisikletin bir ulaşım aracı olarak kullanılması kentsel ulaşım problemlerinde en önemli çözümlerden biri olarak görülmektedir. Bu bağlamda, kentlerde bisiklet kullanımının yaygınlaştırılması için şehirlerde bisiklet paylaşım sistemlerinin kurulması, diğer ulaşım türleri ile entegrasyonunun sağlanması, bisiklet yollarının tasarımı gibi stratejilerin uygulanması önemlidir. Bisiklet paylaşım sisteminin şehirlerdeki kullanımını artırmak için öncelikle bu sistemi kullanan yolcuların seyahat davranışını ve örüntüsünü çıkartmak gerekmektedir. Bu tezin ana konusu bisiklet paylaşım sistemi kullanıcılarının i.) yolculuk davranışını ve ii.) bisiklet paylaşım sistemi kullanımına etki eden faktörleri incelemektir. Bu kapsamda, 2019 yılı için İzmir'deki 39 bisiklet paylaşım sistemi istasyonundan kullanıcı bazlı bisiklet yolculuk verileri alınmıştır. Her bir istasyonun mekânsal ve zamansal kullanım sıklıkları çıkartılmıştır. Bisiklet yolculukları kullanım amaçlarına göre sınıflandırılıp; istasyon kullanımı arazi kullanım yapısı, bisiklet altyapısı ve toplu taşıma sistemi parametreleri ile ilişkilendirilmiştir. Bisiklet yolculuk verileri incelendiğinde, yolculukların %89'nun aktivite amaçlı yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. İstasyon kullanım sayısı ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişki çoklu regresyon modelleriyle açıklanmıştır. Aktivite amaçlı bisiklet yolculukları için vapur iskelesine yakınlığın, sosyal tesis alanlarının, konut alanı oranının, konut-ticaret alanı oranının ve mevcut istasyon kapasitesinin istasyon kullanımını pozitif yönde etkileyen en önemli faktörler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşım amaçlı bisiklet yolculukları için ise, konut-ticaret alanı (karma kullanım), sosyal tesis alanı, vapur iskelesine ve raylı sistem duraklarına olan mesafe ve otopark alanı istasyon kullanımına etki eden faktörler olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, bisiklet paylaşım sistemi kullanıcılarının yolculuk amaçlarına göre farklı karakteristik özelliklere sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The use of bicycles as a means of transportation can be regarded as one of the most important solutions to urban transportation problems. In this context, to encourage bicycle use, it is essential to implement strategies such as the establishment of bicycle sharing systems, their integration with other modes of transport, and the design of bicycle lanes in cities. To increase the use of the bike sharing systems in cities, it is necessary to first determine the travel behavior and pattern of the users which is the focus of this thesis. The main aim of this thesis is to examine the i.) travel behavior of bike sharing system users, and ii.) the factors affecting the use of bike sharing system stations. For this purpose, bike sharing system travel data were obtained from 39 bicycle sharing system stations for 2019 in Izmir. Spatial and temporal usage frequencies of each station were examined. Bicycle trips were classified according to trips aim either for recreation or cycling for transport. Later, the station usage was associated with land use around the bike station, bicycle infrastructure and public transport system parameters. It was concluded that 89% of the journeys were made for activity purposes. The relationship between station usage and the independent variables were explained via multiple regression models. It has been concluded that the proximity to the ferry port, social facility areas, residential area ratio, residential-commercial area ratio (mixed use) , and existing station capacity were found the most important factors that positively affected the use of the bike station for activity trips. However, residential-commercial area ratio, social facility area, distance to ferry port and existence to rail transit stations, and car parking area ratio were found to be influential factors for cycling for transport trips. As a result, bike sharing system users have different characteristics according to their travel purposes.