Blokzincir teknolojisi kullanılarak ihaleler için akıllı sözleşme uygulaması
Smart contract implementation for tenders using blockchain technology
Yazar: MEHMET YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN TERZİOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Dünyada teknolojik gelişmelerin bir sonucu olarak birçok alanda önemli ilerlemeler kaydedilmektedir. Bu yeni alanlardan birisi de blokzincir teknolojisidir. Blokzincir, merkezi bir yönetim müdahalesine gerek duyulmadan yapılan işlemlerin kaydedilmesini ve izlenmesini sağlayan, güvenli ve değiştirilemez bir dağıtık defter teknolojisi olup 2008 yılından itibaren insanlık tarafından ilgiyle takip edilmeye başlanmıştır. Blokzincir teknolojisi, güvenilir ve şeffaf altyapısıyla teknoloji dünyasında ilgi odağı olmuştur. Blokzincir teknolojisinde çalışan akıllı sözleşmeleri de içeren merkeziyetsiz uygulamalar birçok alanda hayatımızı hızla değiştirmeye başladı. Akıllı sözleşmeler sayesinde birçok işlem otonom gerçekleşmektedir. Akıllı sözleşmeler, bilişim teknolojileri alanında devrimsel değişiklik potansiyelini artırmaktadır. Akıllı sözleşmeler kodlanırken en çok tercih edilen dillerin başında Rust yazılım dili gelmektedir. Rust programlama dili blokzincir altyapısında uygulamalar ve akıllı sözleşmeler geliştirmek için kullanılabilen ve yazılımcılar tarafından sevilen esnek bir sistem programlama dilidir. Yüksek optimizasyona ve düşük enerji tüketimine sahip bir dildir. Bu tezde Rust kodlama dili kullanılarak akıllı sözleşme uygulaması gerçekleştirilmiştir.
Kurumlarda ihale sisteminin şeffaflığını ve güvenilirliğini artırmak için blokzincir üzerinde çalışan akıllı sözleşmeler ile ihale sisteminin yeniden tasarlanması önem arz etmektedir. Kamu hizmetlerinin blokzincir altyapısını kullanarak yeniden tasarlanması ve uygulamaya geçirilmesi ve dijital dönüşüme uyarlanması ülke yararınadır. Bu tezde geleneksel ihale sisteminin karşılaştığı sorunlar ve blokzincir teknolojilerinin bu sorunlara nasıl çözümler üreteceği anlatılmıştır. Solana blokzincir platformu altyapısında çalışan Anchor çerçevesi kullanılarak Rust programlama dili ile ihaleler için akıllı sözleşme uygulaması önerilmiştir. Önerilen uygulama ihale akıllı sözleşmesinde yapılan testlerde, 3 test ihalesi açılmıştır. 1.ihaleye 10 teklif. 2.ihaleye 15 teklif. 3.ihaleye 20 teklif verilmiştir. 3 ihalede de en yüksek teklifi veren hesapların kazandığı görülmüştür. Uygulamadaki çizelgeler ve şemalar genel şablon olarak hazırlanmıştır. Gelecekteki teknolojik yenilikler çerçevesinde güncelleme yapılmasına imkân tanımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Akıllı sözleşme, Blokzincir, Dağıtık ağ, Rust, Solana

Abstract:
As a result of technological developments in the world, significant progress is being made in many areas. One of these new areas is blockchain technology. Blockchain is a secure and immutable distributed ledger technology that enables the recording and monitoring of transactions made without the need for a central management intervention, and it has been followed with interest by humanity since 2008. Blockchain technology has been the center of attention in the technology world with its reliable and transparent infrastructure. Decentralized applications, including smart contracts running on blockchain technology, have started to rapidly change our lives in many areas. Thanks to smart contracts, many transactions take place autonomously. Smart contracts increase the potential for revolutionary change in the field of information technology. Rust software language is one of the most preferred languages when coding smart contracts. The Rust programming language is a flexible system programming language that can be used to develop applications and smart contracts on blockchain infrastructure and is loved by software developers. It is a language with high optimization and low energy consumption. In this thesis, smart contract implementation was carried out using the Rust coding language.
In order to increase the transparency and reliability of the procurement system in institutions, it is important to redesign the procurement system with smart contracts running on the blockchain. It is in the interest of the country to redesign and implement public services using blockchain infrastructure and adapt them to digital transformation. In this thesis, the problems faced by the traditional procurement system and how blockchain technologies will produce solutions to these problems are explained. Using the Anchor framework running on the Solana blockchain platform infrastructure, a smart contract application for auctions with the Rust programming language has been proposed. In the tests carried out in the proposed application tender smart contract, 3 test tenders were opened. 1.10 bids to the tender. 2.15 bids to the tender. 20 bids were submitted for the 3rd tender. It was seen that the accounts with the highest bids won in all 3 tenders. The charts and diagrams in the application have been prepared as general templates. It allows updates to be made within the framework of future technological innovations.
Keywords: Blockchain, Distributed network, Rust, Smart contract, Solana