Havacılıkta kullanılan ultrasonik hasarsız kontrol yöntemi: Phased array testi uygulaması
Ultrasonic non-destructive testing method used in aviation: Phased array test application
Yazar: CANKARA AKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL ERTURUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uçak Gövde Motor Bakım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Tahribatsız muayene, bir nesneye zarar vermeden o nesne hakkında bir şeyler öğrenmek için özel ekipman ve yöntemlerin kullanılması olarak açıklanabilir. Ultrasonik inceleme, tahribatsız muayenede en yaygın olarak uygulanan kusur tespit yöntemlerinden biridir. Ultrasonik test ; yüzey, yüzey altı ve iç kusurları tespit etmek ve değerlendirmek için kullanılan en güçlü tahribatsız muayene tekniklerinden biridir. Ultrasonik faz dizi ultrasonik yöntemi kusurları hassas olarak tespit eder. Ultrasonik faz dizi; kalınlık ölçümü, kaynak muayene ve yorulma çatlağı gibi kusurların tespitinde başarı göstermiştir. Tahribatsız muayene uygulamaları için ultrasonik faz dizilerin kullanımı son yıllarda hızla büyümüştür. Uçak yapılarında yorulma çatlağı ve korozyon gibi kusurlar oluşmaktadır. Bu kusurların uçak yapısında hasar oluşturmadan önce tespit edilebilmesi son derece önemlidir. Bu çalışmada tahribatsız muayene el kitapçıklarına uygun olarak kanat dış kaplaması, spoiler bağlantı parçası ve ana iniş takımı bağlantı parçasında incelemeler yapılmıştır.  Uçak yapılarına uygulanan incelemelerde, geleneksel ultrasonik muayene yöntemi ve faz dizi ultrasonik yöntem kullanılmıştır. Uçak yapılarının incelemesinde ultrasonik a-tarama,c-tarama ve s-tarama kullanılmıştır. İncelemeler sonucunda elde edilen ultrasonik görünümler değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerden elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. Uçak yapılarındaki kusurların tespitinde kullanılan tahribatsız muayene yöntemlerinde gözlemlenen bazı sorunların giderilmesine yönelik çalışmaların yapılması önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tahribatsız muayene, Faz dizi ultrasonik muayene yöntemi, Uçak yapıları, Kusur tespiti, Havacılık

Abstract:
Non-destructive testing can be explained as the use of special equipment and methods to learn something about an object without damaging it. Ultrasonic inspection is one of the most commonly applied flaw detection methods in non-destructive testing. Ultrasonic testing is one of the most powerful non-destructive testing techniques used to detect and evaluate surface, subsurface and internal defects. Ultrasonic phased array ultrasonic method detects defects precisely. Ultrasonic phased array has shown success in detection of defects such as thickness measurement, weld inspection and fatigue cracks. The use of ultrasonic phased arrays for non-destructive testing applications has grown rapidly in recent years. Defects such as fatigue cracks and corrosion occur in aircraft structures. It is extremely important to detect these defects before they cause damage to the aircraft structure. In this study, inspections were carried out on the wing skin, spoiler fitting and main landing gear attachment lug in accordance with the non-destructive testing manuals. In the inspections applied to aircraft structures, traditional ultrasonic inspection method and phased array ultrasonic method were used. Ultrasonic a-scan, c-scan and s-scan were used in the inspections of aircraft structures. The ultrasonic images obtained as a result of the inspections were evaluated. The results obtained from the evaluations were interpreted. It has been suggested that studies should be carried out to eliminate some problems observed in non-destructive testing methods used to detect defects in aircraft structures.
Keywords: Non-destructive testing, Phased array ultrasonic inspection method, Aircraft structures, Flaw detection, Aviation