Şanlıurfa ili Harran ovasında arazi toplulaştırması yapılmış alanlarda sulu tarım yapan ve yapmayan tarım işletmelerinin optimum üretim planlarının tespiti üzerine bir araştırma
Determination of the optimal organization of irrigated and rainfed farms in land-consolidated areas of Harran plain, Şanlıurfa province
Yazar: YUSUF ÇELİK
Danışman: PROF.DR. TANER KIRAL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arazi toplulaştırması = Land consolidation ; Doğrusal programlama = Linear programming ; Ekonomik analiz = Economic analysis ; Harran Ovası = Harran Plain ; Tarım ekonomisi = Agricultural economy ; Tarım işletmeleri = Agricultural enterprises

Özet:
ÖZET Doktora Tezi ŞANLIURFA İLİ HARRAN OVASINDA ARAZİ TOPLULAŞTIRMASI YAPILMIŞ ALANLARDA SULU TARIM YAPAN VE YAPMAYAN TARIM İŞLETMELERİNİN OPTİMUM ÜRETİM PLANLARININ TESPİTİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Yusuf ÇELİK Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Taner KIRAL Bu çalışmada Şanlıurfa İli Harran Ovasında arazi toplulaştırması yapılmış alanlarda sulu ve kuru tarım yapan işletmelerin ekonomik analizleri yapılmış ve ayrıca bu işletmelerin optimum ürün bileşimleri doğrusal programlama yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada, arazi toplulaştırması yapılan alanlarda bulunan köylerdeki sulu ve kuru tarım yapan işletmelerden tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemine göre belirlenen 68 sulu tarım yapan ve 54 kuru tarım yapan işletme ele alınarak, bu işletmelerden anket yoluyla sağlanan veriler değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler 1996-1997 üretim dönemine ait bulunmaktadır. İncelenen işletmelerden sulu tarım yapılanlarda bir çiftçi ailesi ortalama 8.48, kuru tarım yapılan işletmelerde 8.29 nüfusa sahiptir. Ortalama işletme arazi genişliği sulu tarım yapılan işletmelerde 80.54 dekar, kuru tarım yapılan işletmelerde 134.89 dekardır. Sulu tarım yapılan işletmelerde aktif sermayenin % 89.31'ini çiftlik sermayesi ve % 10.69'unu ise işletme sermayesi oluşturmaktadır. Kuru tarım yapdan işletmelerde ise aktif sermayenin % 83.78'ini çiftlik sermayesi ve % 16.12'sini ise işletme sermayesi oluşturmaktadır. Sulu tarım yapdan işletmelerde elde edilen gayrisafi üretim değerinin % 97.42'si bitkisel üretim değerinden, % 2.58' i ise hayvansal üretim değerinden oluşmaktadır. Kuru tarım yapdan işletmelerde ise gayrisafi üretim değerinin % 85.10'u bitkisel üretim değerinden, % 14.90'ı ise hayvansal üretim değerinden oluşmaktadır. Optimum üretim planına göre; incelenen işletmelerde mevcut duruma göre brüt kâr'da işletmeler ortalaması olarak sulu tarım yapılan işletmelerde % 16.66, kuru tarım yapdan işletmelerde ise % 15.49 oranında bir artış sağlanmıştır. 2000, 161 sayfa. ANAHTAR KELİMELER: Ekonomik analiz, sermaye, brüt kâr, değişen masraflar, tarımsal gelir, doğrusal programlama, optimum işletme organizasyonu.

Abstract:
Ph.D.Thesis DETERMINATION OF THE OPTIMAL ORGANIZATION OF IRRIGATED AND RAINFED FARMS IN LAND-CONSOLIDATED AREAS OF HARRAN PLAIN, ŞANLIURFA PROVINCE Yusuf ÇELİK Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Agricultural Economics Supervisor : Prof. Dr. Taner KXRAL In this research, the economic analysis of irrigated and rainfed farms in land consolidated areas of Harran Plain, Şanlıurfa province was done and optimum crop pattern was determined by a linear programming method. The data were collected from 68 irrigated farms and 54 rainfed farms which were selected by a stratified random sampling method in the land-consolidated area by means of replies to questionnaires. The data covers the 1996-1997 production period. The average household size of farms was 8.48 persons on the irrigated farms and 8.29 persons on the rainfed farms. The average cultivated area of the irrigated and rainfed farms was 80.54 decares and 134.89 decares respectively. The value of the total assets was composed of 89.31 per cent fixed capital and 10.69 per cent operating capital on the irrigated farms* and 83.78 per cent fixed capital and 16.12 per cent operating capita] on rainfed farms. Crop production accounts for 97.42 per cent of gross production value on irrigated farms with the balance (2J58 %) coming from animal husbandry. On rainfed farm, gross production value is 85.10 per cent crop production and 16.12 per cent animal husbandry. With the implementation of optimum farm planning, the gross margins could be increased by an average of 16.66 per cent on irrigated farms and 15.46 per cent on rainfed farms from their present condition. 2000, 161 page..KEY WORDS: Economic analysis, capital, gross margin, variable costs, net farm " income, linear programming, farm organization.