Türk sanatlarında çintemani motifi ve günümüz objelerine yansıması
Semi-stylized floral motifs used in traditional arts
Yazar: EDA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. AYŞE ASLIHAN EROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art

Özet:
Yüzyıllar içerisinde kökeni antik çağlara kadar uzanan çintemani motifinin geçmişi 
günümüze kadar uzanmaktadır. Türk milletinin köklü bir tarihi ve zengin bir kültürü vardır. 
Türk kökenli devletlerin çeşitli coğrafyalarda hüküm sürdüğü İç ve Orta Asya'ya yayılan 
çintemani motifinin bezeme sanatının bir unsuru olarak Türkler, Çinliler, Japonlar ve Hindular 
tarafından stilize edilerek, sanat tarihimize kazandırılan bir unsur olmuştur. 
Birçok uygarlığın sosyal, kültürel yapısını temsil eden çintemani motifinin İslam öncesi 
Türk sanatları tarihinde ikonografi ve felsefelerin birer sembolü olarak karşımıza çıkmaktadır. 
İslam sonrası ise Türk tezyinat sanatındaki anlamı, dinsel mistik etkisinden ziyade kahramanlık, 
iktidar, güç ve kuvvet sembolü olması, güçlü hayvanlara duyulan ilgiden kaynaklanıyor 
olmasından ileri gelmektedir. Çintemani'nin; üçlü benek kaplan ve pars postundan ilham 
alınarak neşet etmesi geleneksel sanatlarımızdan halı, tezhip, hat, cilt, çini, mimari, kumaş, gibi 
disiplinlere bağlı olarak sembolik manası değişmeden daha birçok sanat dalında da 
görülmektedir. Çintemani motifinin tarihi süreç içerisinde değişik uygarlıklarda inanç ve 
sembolizmin bir aracı olarak tezyinatta kullanılan bir motif olmuştur. Bu motifin aynı zamanda 
İslam'ın sembolü olarak da kadim dönemlere kadar uzandığını ve kutsal bir anlam ifade ettiğini 
de görmekteyiz. Türklerin yaşam koşullarında tılsımlı güç sembolü olan motif bezeme unsuru 
bir desen özelliğinden dolayı günümüze kadar sevilerek kullanıldığı görülmektedir. 
Geçmişten günümüze kadar gelen Türk süsleme sanatları, değişik kültürlerle olan 
etkileşimin sonucunda dini, dili, örf, adet ve gelenekleri ile farklılıklar gösterse de sanat 
dünyamıza birçok eserler kazandırmıştır.

Anahtar Kelimeler: Türk Sanatları, Çintemani Motifi, Sembolizm.

Abstract:
The history of the Chintemani motif, which dates back to ancient times over the 
centuries, continues to the present day. The Turkish nation has a deep-rooted history and rich 
culture. The chintemani motif, which spread to Central and Central Asia, where states of 
Turkish- origin ruled in various geographies, was stylized by the Turks, Chinese, Japanese and 
Hindus as an element of decorative art and became an element introduced to our art history.
The chintemani motif, which represents the social and cultural structure of many 
civilizations, appears as a symbol of iconography and philosophies in the history of pre- İslamic 
Turkish arts. Its meaning in post- Islamic Turkish ornamentation art stems from the fact that it 
is a symbol of heroism, power, power and strength rather than its religious mystical effect, and 
that it stems from the interest in powerful animals. Chintemani; The triple spot, inspired by tiger 
and leopard skin, is seen in many other branches of art, without changing its symbolic meaning, 
depending on disciplines such as carpet, illumination, calligraphy, binding, tile architecture and 
fabric, among our traditional arts. Throughout the history of the chintemani motif, it has been 
a motif used in decoration as a tool of belief and symbolism in different civilizations. We also 
see that this motif dates back to ancient times as a symbol of İslam and has a sacred meaning. 
It is seen that the motif decoration element, which is a talismanic symbol of power in the living 
conditions of the Turks, has been used fondly until today due to its pattern feature. 
Turkish decorative arts, which have survived from past to present, have brought many 
works to our art world, even though they differ in religion, language, customs and traditions as 
a result of interaction with different cultures.

Keywords: Turkish Arts, Cintemani Motif, Symbolism.