Sekülerlikle dinsellik arasında: Kişisel gelişim kitapları üzerine sosyoljik bir araştırma
Between secularity and religiousity: A sociological research on self-help books
Yazar: SELİN BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ERTOY
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology

Özet:
Bu çalışma; popüler ilgiye konu olan kişisel gelişim kitaplarının, modern toplumda dinselliğin yeni bir biçimi olarak yorumlanıp yorumlanamayacağını tartışmak amacıyla hazırlanmıştır. Bu doğrultuda modern toplumun önemli bileşenlerinden olan sekülerleşme ve kişisel gelişim üzerinden kuramsal çerçeve oluşturulmuş, bu unsurları birlikte okumamızı sağlayan çeşitli süreçlere odaklanılmıştır. Kişisel gelişim kitaplarının bir yandan bireyselliği, rasyonaliteyi ve özerkliği bir yandan da manevi gelişimi, spritüaliteyi ve dindarlığı teşvik ediyor oluşu çalışmanın temel hareket noktasıdır.
Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden kategorik- içerik perspektifi kullanılarak yirmi kişisel gelişim kitabı incelenmiştir. Bu yirmi kitap, kendi içinde seküler kişisel gelişim kitapları ve dinsel referanslı kişisel gelişim kitapları olmak üzere iki ayrı gruba ayrılarak incelenmiştir. Kategorik- içerik analizinin bir boyutunu sekülerlik diğerini ise dinsellik kategorileri oluşturmaktadır. Seküler kategorideki metinlerde rasyonelleşme, büyüden arınma, bireysel başarı gibi bağlamlar dinsel referanslı kişisel gelişim kitaplarında maneviyat ve spiritüalizm ağırlıklı söylemler öne çıkmaktadır. Bu bağlamda kişisel gelişim kitapları iki açıdan değerlendirilmektedir: İlkinde modernitenin temel bileşenlerinin taşıyıcısı olarak seküler kişisel gelişim kitaplarının, ideal birey tasavvurunu teşvik edip etmediği değerlendirilirken; ikincisinde anlam ve teselli mekanizması olarak yeni bir dinsellik biçiminin sunulup sunulmadığı tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sekülerleşme, Kişisel Gelişim, Rasyonelleşme, Bireycilik, Maneviyat, Dinsellik, Tasavvuf.

Abstract:
The aim of this study is to discuss whether self-help books which are the subject of popular interest, can be seen as a new form of religiosity in modern society. In this direction, the theoretical framework is established through secularization and personal development, which are important components of modern society, and various processes that enable us to read these elements together are taken as a basis. The focus is on the functional dimensions of self-help books in modern society.
In the study, twenty self-help books were analyzed using a categorical-content perspective from qualitative research methods. These twenty books were analyzed in two different groups: secular self- help books and self-help books with religious references. The two pillars of categorical content analysis are secularity and religiosity. In secular texts, contexts such as rationalisation, disenchantment, individual success, etc. come to the fore, while in religiously referenced personal development books, discourses on spirituality and spiritualism are prominent. In this context, self-help books are evaluated from two perspectives. First, it is evaluated whether secular personal development books, as carriers of the basic components of modernity, promote the ideal individual. Secondly, it is discussed whether there is a new form of religiosity as a mechanism of meaning and consolation.

Keywords: Secularization, Personal Development, Rationalization, Individualism, Religiosity, Spirituality, Sufism.