Spinal kord yaralanmalı hastalarda nörojenik bağırsak fonksiyon bozukluklarında bağırsak programı sonuçları
Bowel program results in spinal cord injury patients with neurogenic bowel
Yazar: ZUHAL ÖZİŞLER
Danışman: UZMAN KURTULUŞ KÖKLÜ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Çalışmamızın amacı spinal kord yaralanmalı (SKY)'lı hastalarda, nörojenik bağırsak disfonksiyonu (NBD) ilişkili gastrointestinal problemlerini değerlendirmek; kullanılan medikal ve rehabilitatif tedavi yöntemlerinin fonksiyonel bağırsak boşaltımına ulaşmada ve NBD ilişkili gastrointestinal problemlerini önlemede etkinliğini araştırmaktır. 
Çalışmamıza kliniğimizde yatarak rehabilitasyon programına alınan 42'si (%76.4) erkek, 13'ü (%23.6) kadın olmak üzere toplam 55 SKY'li hasta dahil edildi. Hastaların %56,4'ü komplet, %43,6'sı inkomplet yaralanmaya sahipti. Bağırsak programı başında ve sonunda hastaların mevcut NBD ilişkili gastrointestinal problemleri (konstipasyon, bağırsak boşaltımında zorluk, inkontinans, abdominal ağrı, abdominal distansiyon, iştahsızlık, hemoroid, rektal kanama ve NBD ilişkili otonomik disrefleksi) belirlendi. Beraberinde hastaların ihtiyaç duydukları tedaviler ve yöntemler (oral ve supozituvar ilaç, dijital stimülasyon, lavman, manuel boşaltma, abdominal masaj, valsalva) kaydedildi ve NBD skorları hesaplandı. Hastalar nörolojik seviyeleri, anal muayeneleri, bağırsak alışkanlıkları ve problemlerine göre alt motor nöron (AMN)  ve üst motor nöron (ÜMN) tipi NBD olarak gruplandırıldılar. AMN ve ÜMN bağırsak disfonksiyonuna göre iki farklı bağırsak programı protokolü takip edildi. Bağırsak programları tamamlandığında; hastaların NBD ilişkili gastrointestinal problemleri, bağırsak bakımında kullandıkları yöntemler ve NBD skorlarında değişim olup olmadığı incelendi.
Bağırsak programı başında 55 hastanın 44'ünde (%80), 31 komplet hastanın tamamında (%100), 24 inkomplet hastanın ise 13'ünde (%54,2) en az bir NBD ilişkili gastrointestinal problem saptandı. Tüm hastalar değerlendirildiğinde konstipasyon (%56,4) ve inkontinans (%41,8) en sık görülen problemler olarak belirlendi. Bağırsak programı başlangıcında komplet hastalarda inkontinans ve iştahsızlık oranları inkomplet hastalardan anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0,05). Nörolojik seviyeye göre gastrointestinal problemleri karşılaştırıldığında ise; S1-T4 grubunda konstipasyon, T5-T12 72 grubunda ise inkontinans diğer gruplardan anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,05).
Bağırsak programı sonunda tüm hastaların oral ilaç, lavman ve manuel boşaltma kullanım oranlarında program başlangıcına göre anlamlı azalmalar saptanmakla birlikte (p<0,05); supozituvar kullanımı, dijital stimülasyon, abdominal masaj ve valsalva uygulamalarında anlamlı bir azalma saptanmadı (p>0,05). Bağırsak programı başında ve sonunda komplet hastalar inkomplet hastalara göre dijital stimülasyonu anlamlı olarak daha fazla kullanmaktaydı (p<0,05) , diğer yöntemler açısından iki grup arasında her iki dönemde anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05).
Bağırsak programı sonunda; hastaların konstipasyon, BBZ, abdominal  distansiyon ve abdominal ağrı oranlarında anlamlı azalmalar saptandı (p<0.05). Komplet hastalarda bağırsak programı ile konstipasyon ve abdominal distansiyon oranlarında anlamlı azalma saptanırken (p<0.05), inkomplet hastaların gastrointestinal problemi oranlarında anlamlı bir değişim saptanmadı (p>0.05).
Komplet hastaların NBD skoru ortalama değerleri hem program başında hem de sonunda inkomplet hastalardan anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Komplet, inkomplet ve tüm hastaların NBD skorlarında bağırsak programı ile anlamlı azalmalar saptandı. Ancak komplet hastalarda elde edilen iyileşme, inkomplet hastalarda elde edilen iyileşmeden anlamlı olarak daha fazla bulundu (p<0,05).
SKY'lı hastalarda NBD sonucu oluşan gastrointestinal problemleri %80 gibi yüksek oranda görülmektedir. Hastalara uygulanan etkin bağırsak programı ile özellikle de komplet hastalarda hem konstipasyon, abdominal distansiyon oranlarında, hem de NBD skorlarında anlamlı düzelme sağlanmaktadır. Tüm hastaların oral ilaç, lavman ve manuel boşaltma kullanım oranları azalmaktadır.

Abstract:
The aim of our study was to evaluate the gastrointestinal problems related to neurogenic bowel dysfunction (NBD) in patients with spinal cord injury (SCI) and to investigate the effectiveness of medical and rehabilitative treatment methods in achieving functional bowel emptying and preventing gastrointestinal problems related to NBD. 
A total of 55 patients with SCI, 42 (76.4%) male and 13 (23.6%) female, hospitalized in our clinic were included to study.  56.4% of the patients had complete injury and 43.6% had incomplete injury. Gastrointestinal problems related to NBD of the patients  (constipation, difficulty of bowel evacuation, fecal incontinence, abdominal pain, abdominal distention, hemorrhoids, rectal bleeding and GİS related-autonomic dysreflexia) were evaluated at the beginning and end of the bowel program. At the same time, the treatments and methods needed by the patients (oral and suppository medication, digital stimulation, enema, manual evacuation, abdominal massage, valsalva) were recorded and NBD scores were calculated. Patients were grouped as lower motor neuron  (LMN) and upper motor neuron (UMN) type bowel dysfunction according to their neurological levels, anal examinations, bowel habits and gastrointestinal problems. Two different bowel program protocols were followed according to LMN and UMN bowel dysfunction. When patients' bowel programs are completed; changes in gastrointestinal problems and  methods used in bowel care, NBD scores were evaluated.
At the beginning of the bowel program, at least one gastrointestinal problem was detected in 44 (80%) of 55 patients, all 31 (100%) complete patients, and 13 (54.2%) of 24 incomplete patients. Constipation (56.4%) and incontinence (41.8%) were the most common problems. At the beginning of the bowel program,  the rates of incontinence was found to be significantly higher in the complete injury patients than incomplete injury patients (p<0.05).When gastrointestinal problems are compared according to the neurological level; constipation in the S1-T4 group and incontinence in the T5-T12 group were found to be significantly higher than the other groups (p<0.05).
At the end of the bowel program, there was a significant decrease in the use of oral medication, enema and manual evacuation in patients compared to the beginning of the program (p<0.05), but no significant decrease was found in the use of suppository, digital stimulation, abdominal massage and valsalva (p>0.05). At the beginning and end of bowel program; digital stimulation rate of complete patients significantly was higher than incomplete patients (p<0.05), there was no significant difference between the two groups in other methods (p>0.05).
At the end of the bowel program; constipation, difficulty of bowel evacuation, abdominal distention and abdominal pain rates of the patients decreased significantly (p<0.05). While there was a significant decrease in the rates of constipation and abdominal distension with bowel program in complete patients (p<0.05), no significant change was found in the rates of gastrointestinal problems in incomplete patients (p>0.05).
The mean NBD scores of the complete patients were found to be significantly higher than the incomplete patients both at the beginning and at the end of the program. A significant decrease was found in the NBD scores of complete and incomplete patients with bowel program. However, the improvement in complete patients was found to be higher than incomplete patients (p<0.05).
NBD-related gastrointestinal problems are seen at a high rate of 80% in patients with SCI. With an effective bowel program, significant improvement in constipation, abdominal distention rates and NBD scores isobserved. Patients' need for oral medication, enemas and manual evacuation is reduced with bowel program.