Altmış beş yaş ve üzeri hastalarda fiziksel bağımlılık düzeyleri ve depresyon varlığını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
The evaluation of physical dependency levels and the factors affecting the presence of depression in patients six-five years and over
Yazar: HACER NUR ELİTAŞ DÜNDAR
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Depresyon = Depression ; Geriatri = Geriatrics ; Günlük yaşam = Daily life ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Yaşlılar = Aged

Özet:
AMAÇ: Altmış beş yaş ve üzeri bireylerde depresyon varlığı ve günlük yaşam        aktivitelerinin belirlenmesi,  etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi.
YÖNTEM: Çalışmaya  04/06/2018 - 04/08/2018 tarihleri arasında 2 aylık zaman dilimi içerisinde, T.C. Sağlık Bakanlığı İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Gaziosmanpaşa Hürriyet Eğitim A.S.M'de kayıtlı 65 yaş ve üzeri 180 hasta dahil edildi. Katılımcılar araştırmacı tarafından oluşturulmuş  on beş maddeden oluşan anket formunun yanı sıra; Katz Günlük Yaşam Aktivite Ölçeği ve Geriatrik Depresyon Ölçeği ile fiziksel bağımlılık ve depresyon açısından değerlendirildi. Veriler; IBM SPSS versiyon 25 programı ile analız edilmiştir. Kategorik değişkenlerin karşılaştırmasına ki-kare analizi kullanıldı. Ölçek puanlarının birbiri ile karşılaştırılmasında puanlar normal dağılım özelliği göstermediğinden spearman korelasyon analizi kullanıldı. İstatistiki anlamlılık sınırı p<0.05 olarak kabul edildi.
BULGULAR: Hastalarımız yaşları 65-90 yaş arasında değişen 180 katılımcı olup, yaş ortalamaları 72,50±6,19 yıldır. Hastaların 88'i (%48,9) erkek, 138'i (%76,7) evli, 82'si (%45,6) ilkokul mezunu,  141'inin (%78,3) düzenli geliri var,138'inin (%76,7) en az bir kronik hastalığı mevcut, 93'ünün (%51,7) genel sağlık algısı iyi idi. Katz GYA ölçeğine göre katılımcıların 152'si (%71,7) günlük işlerimi bağımsız olarak sürdürebilirken, 21'inde kısmen bağımlılık olduğu ve 7'sinde tam bağımlılık olduğu tespit edildi. Geriatrik depresyon ölçeğine (GDÖ) göre katılımcıların 129'unda (%71,7) depresyon olmadığı, 14'ünde (%7,8) muhtemel depresyon varlığı olduğu ve 37'sinde (%20,6) depresyon olduğu tespit edildi. Depresyon varlığının kadınlarda erkeklere göre daha yüksek olduğu (p=0,002), yaş arttıkça depresyon olma sıklığının yükseldiği (p<0,001), depresyon olması sıklığının bekârlarda daha yüksek olduğu (p<0,001), depresyon sıklığının yakınları ilgili olmayanlarda (p=0,023), kişisel uğraşı olmayanlarda (p=0,001), en az bir kronik hastalığı olanlarda (p=0,002) ve genel sağlık algısı iyi olmayanlarda (p<0,001) daha fazla olduğu belirlendi. Katz GYA ölçeğine göre bağımlılığın; yaş arttıkça yükseldiği (p<0,001), bağımlılık riskinin bekârlarda, kendine ait odası olmayanlarda (p<0,001), kişisel uğraşı olmayanlarda (p<0,001), en az bir kronik hastalığı olanlarda (p=0,006) ve genel sağlık algısı iyi olmayanlarda (p<0,001) daha fazla olduğu belirlendi. Cinsiyet, öğrenim durumu, sosyal güvence varlığı, gelir durumu varlığı, birlikte yaşadığı kişi değişkenlerinin bağımlılık varlığının dağılımı ile ilişkili olmadığı tespit edildi. Ayrıca çalışmada GDÖ ve GYA ölçeklerinden alınan puanların korelasyonu değerlendirildiğinde iki ölçek arasında negatif yönde orta kuvvette bir korelasyon olduğu saptandı.(rs; -0,594. p;<0,001)
SONUÇ: Günlük yaşam aktivitesinde bağımlı olmak depresyon riskini arttırmaktadır. Ancak  depresyon için de, GYA'da bağımlılık için de farklı farklı risk farktöreleri mevcuttur. Bu nedenle ileri yaşlardaki bireylere gerekli olan medikal ve sosyal hizmetler zaman geçirilmeden  hazırlanmalı ve destek programları şeklinde yaşlılara sunulmalıdır.
ANAHTAR KELİMLER: yaşlılık, depresyon, bağımlılık, günlük yaşam aktiviteleri

Abstract:
OBJECTIVE: Determination of the presence of depression in individuals of age 65 and higher, and determination of their activities of daily living, and evaluation of the factors affecting the same.  
MATERIALS AND METHODS: 180 patients of age 65 and over registered at Republic of Turkey, Ministry of Health, Istanbul Provincial Directorate of Health, Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu City Hospital, Gaziosmanpaşa Hürriyet Training Family Health Center within the 2 months timeframe in between June 04, 2018 – August 04, 2018 were included in the study.  The participants were evaluated by the questionnaire covering fifteen articles which was formed by the researcher, by the Katz Activities of Daily Living (ADL) scale, and by Geriatric Depression Scale (GDS), and in terms of physical dependence and depression.   The data was analyzed by the IBM SPSS version 25 program.  Chi-square analysis was used in the comparison of categorical variables. Spearman's correlation analysis was used as the scores didn't show a normal distribution in the comparison of scale scores.  The limit of statistical significant was deemed as p<0.05.
RESULTS: The participant patients were 180 individuals in between ages 65-90, and average age of them were 72.50±6.19. 88 (48.9%) of the patients were men, 138 (76.7%) of them were married, 82 (45.6%) of them were primary school graduates, 141 (78.3%) of them had regular income, 138 (76.7%) f them had at least one chronic disease, and general health perception of 93 (51.7%) of them was well.  According to Katz ADL scale, while 152 (71.75) of the participants were able to pursue their activities of daily living as independent, it was determined that 21 of them had partial dependence, and 7 of them had complete dependence. According to Geriatric Depression Scale (GDS), it was determined that 129 (71.7%) of the participants had no depression, 14 (7.8%) of them possibly had depression, and 37 (20.6%) of them had depression.  It was determined that the presence of depression was higher in women compared to men (p=0.002), that the frequency of having depression was increasing by ageing (p<0.001), that frequency of having depression was higher among singles (p<0.001), and that the frequency of depression was higher among the ones who were not related with their relatives (p=0.023), among the ones who didn't have habits (p=0.001), among the ones who had at least one chronic disease (p=0.002), and among the ones whose general health perception was not well (p<0.001). According to Katz ADL scale, it was determined that the dependence was increasing along with ageing (p<0.001), and that the risk of dependence was more among singles, among the ones who didn't have their own room (p<0.001), among the ones who didn't have habits (p<0.001), among the ones who had at least one chronic disease (p=0.006), and among the ones whose general health perception was not well (p<0.001). It was determined that the variables of gender, educational background, presence of social security, presence of income, and cohabiting with someone were not related with the distribution of the presence of dependence.  Moreover, when the correlation of scores obtained from ADL scale and GDS were evaluated in the study, it was determined that there was a moderate correlation in negative direction in between the two scales (rs; -0.594, p;<0.001).

CONCLUSION: Being dependent in activities of daily living is increasing the risk of depression. But there are different risk factors both for depression, and for dependence in ADL.  For this reason, the required medical and social services should be prepared as early as possible for the individuals of advanced age, and they should be presented for the elderly s support programs. 

KEY WORDS: Elderliness, depression, dependence, activities of daily living