Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların beslenme, uyku, kronotip ve anne yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutrition, sleep, chronotype and mother's quality of life of children diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: RANA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MEMET YUSUF ÇELİK
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Kronotip = Chronotype ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Uyku = Sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu (OSB), çocukluk döneminde başlayan ve etkisi yaşam boyu süren nörogelişimsel bir bozukluktur. Bu çalışma, OSB tanısı alan çocuklar ile normal gelişim gösteren çocukların beslenme, uyku, kronotip ve anne yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Özel Nar Tanesi Eğitim ve Rehabilitasyon merkezlerinde en az 6 ay boyunca OSB tanısı ile eğitim alan 4-12 yaş arasında 63 çocuk ve annesi ile normal gelişim gösteren 4-12 yaş arasında 63 çocuk ve annesi olmak üzere toplam 252 kişi oluşturmaktadır. Genel Bilgi Formları ve Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği, Davranışsal Pediatrik Beslenme Değerlendirme Ölçeği (DPBDÖ), Besin Tüketim Sıklığı Anketi, Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kısa Formu (WHOQOL-BREF) ile veriler toplanmıştır. OSB'li çocukların kontrol grubundaki çocuklara göre beslenme sorunları ve problemli beslenme davranışları, DPBDÖ alt boyut puanları ve uykuya dalma süreleri önemli olarak daha yüksek; uyku süreleri ve anne WHOQOL-BREF alt boyut puanları ise önemli olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05). OSB ve kontrol grubundaki çocukların kronotip puanları arasında önemli fark olmadığı (p<0,05), kronotip türleri arasında ise önemli ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,05). OSB'li çocukların kronotip puanları ile DPBDÖ alt boyut puanları arasında önemli pozitif korelasyon olduğu, annelerinin WHOQOL-BREF alt boyut puanları ile arasında ise önemli negatif korelasyon olduğu bulunmuştur (p<0,05). OSB'li çocukların DPBDÖ yiyecek seçiciliği ve erken dönem yiyecek reddi puanları ile annelerinin WHOQOL-BREF alt boyut puanları arasında önemli negatif korelasyon olduğu bulunmuştur. OSB'li çocukların yaşamlarını düzenleyebilmek için bütüncül değerlendirme ve tedavi gerekmektedir.

Abstract:
Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder that begins in childhood and continues throughout life. This study was carried out to evaluate the mother's quality of life, nutrition, sleep, and chronotype of children diagnosed with ASD and children with normal development. The sample of the study in the Private Pomegranate Grain Training and Rehabilitation Center consists of 252 people, including 63 children aged between 4-12 years and their mothers, and 63 children aged between 4-12 years with normal development and their mothers, who received training with the diagnosis of ASD for at least six months. Date were collected using General Information Forms and Childhood Autism Rating Scale, Behavioral Pediatric Feeding Assessment Scale (BPFAS), Food Consumption Frequency Questionnaire, Children's Chronotype Questionnaire, World Health Organization, Quality of Life Scale-Short Form (WHOQOL-BREF). It was determined that children with ASD had higher nutritional problems and problematic eating behaviors, BPFAS sub-dimension scores, and time to fall asleep compared to the children in the control group, while sleep times and mothers' WHOQOL-BREF sub-dimension scores were lower (p<0.05). It was detected that there was no significant difference between the chronotype scores of the children in the ASD and control groups (p<0.05), while there was a significant correlation between the chronotype types (p<0.05). It was found that there was a significant positive correlation between the chronotype scores of children with ASD and their BPFAS sub-dimension scores and vice versa, there was a significant negative correlation between their mothers' WHOQOL-BREF sub-dimension scores (p<0.05). It was found that there was a significant negative correlation between the BPFAS food selectivity and early food refusal scores of children with ASD and their mothers' WHOQOL-BREF sub-dimension scores. A holistic evaluation and treatment are required to organize the lives of children with ASD.