Evli bayan öğretmenlerde iş-aile çatışmasının iş stresine ve performansa etkileri
The effects of married female teachers work-family conflict on work stress and performance
Yazar: NURTEN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SEFER ADA
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Evli kadınlar = Married women ; Performans = Performance ; Öğretmen başarısı = Teacher success ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu araştırma evli bayan öğretmenlerde iş ve aile yaşam alanlarındaki çatışmanın boyutunu, bu boyutun iş stresi ve mesleki performans üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamıştır.Araştırmaya dahil edilen öğretmenlerin tanımlayıcı bilgilerini elde etmek için anket formu, iş-aile yaşam alanlarındaki çatışmayı ölçmek için Netenmeyer, Boles ve McMurrian (1996)'ın geliştirdikleri iş-aile çatışması ölçeği, iş alanlarındaki stres düzeyini ölçmek için Acar ve Zuhal Batlaş (2006)'ın geliştirdikleri iş stresi ölçeği ve mesleki performanslarını ölçmek için MEB'e bağlı öğretmen Yetiştirme ve Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen `'Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri'' adlı projeden faydalanılarak, geçerliliği ve güvenilirliği araştırmacı tarafından yapılmış mesleki performans ölçeği kullanılmıştır.Araştırmaya İstanbul ili Fatih ve Beyoğlu ilçelerindeki ilköğretim okullarında görev yapan 266 evli bayan öğretmen dahil edilmiştir. Verilerin analizi SPSS 11.5 istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde yüzde frekans, ortalama, standart sapma, korelasyon, basit doğrusal regresyon, ilişkisiz gruplarda t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır.Çıkan sonuçlar, evli bayan öğretmenlerde iş-aile çatışmasının iş stresi üzerinde etkili olduğu, haftada 30-34 saat derse giren öğretmenlerde iş-aile çatışması düzeylerinin daha yüksek olduğu, sınıf öğretmenlerinde çatışmanın branş öğretmenlerine göre daha fazla olduğu, iş stresi düzeyleri yüksek olan öğretmenlerde performansın düştüğü yönündedir. Bununla birlikte, öğretmenlerin yaşları, çalışma süreleri, mezun oldukları okul, ek işte çalışıyor olmaları, çocuk sahibi olma durumları, sahip oldukları çocuk sayısı, çocuk bakımı durumlarının iş-aile çatışması, iş stresi ve mesleki performans üzerinde etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar kelimeler: İş-aile çatışması, iş stresi, performans, öğretmenlik.

Abstract:
This research aimed to study the size of the conflict of the female teachers who are married and have children in their familial and professional lives; and to study the effects of this size on their professional performances and work stress. Survey form to get the information about the teachers who are participated in the research, the scale of work-family conflict developed by Netenmeyer, Boles and McMurrian (1996) to measure the conflict in their work and family lives, the scale of work stress developed by Acar and Zuhal Baltaş (2006) to measure the level of the stress in their work areas and the scale of the professional performance which its validity and the reliability was tested by the researcher benefited from the project `General Competences of Teaching? conducted by Ministry of Turkish Education to measure their professional performances were used.Totally 266 married female teachers who work in Fatih and Beyoğlu counties of İstanbul were participated in the research. The data was analysed with the statistics program SPSS 11.5. To analyse the data, percentage, frequency, average, standard deviation, correlation, simple linear regression, t test in non-related groups and one-way variance analysis were done.The results show that work-family conflict of married female teachers effects work stress. Teachers who teach 30-34 hours per week have higher work-family conflict; class teachers also have higher work-family conflict than branch teachers and the performance of teachers who have higher work stress declines. Furthermore the ages of teachers, work hours, graduation schools, having extra jobs, having children, the number of children and the types of looking after the children do not have any effects on their work-family conflict, work stress and professional performance.Key words: work-family conflict, work stress, performance, profession of teaching