Bitki gelişimini teşvik eden kök bakterilerinin (plant growth promoting rhızobacteria) bazı standart ve hibrit domates (Solanum lycopersicum L.) çeşitlerinde tuz stresindeki etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of plant growth promoting rhizobacteria in some standard and hybrid tomato cultivars (Solanum lycopersicum L.) under salt stress
Yazar: YAĞMUR YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÇEKNAS ERDİNÇ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, farklı hibrit ve standart domates çeşitleri ile bazı bitki gelişimini teşvik eden kök bakterileri (PGPR) ile kombinasyonların belirlenmesi ve belirlenen en iyi kombinasyonların tuz stresi altındaki reaksiyonlarının incelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmanın ilk aşamasında bitkisel materyal olarak 3 hibrit (Maysaloun, Platinium ve Interland) ve 3 standart (Falkon, Çanakkale ve Marmande) domates çeşitleri kullanılmıştır. Bakteriyel inokulum kaynağı olarak daha önceki çalışmalarda sınanmış 8 bakteri türü kullanılmıştır. Ön çalışma sonucunda belirlenen en iyi çeşitxbakteri kombinasyonunda, Interland domates çeşidi ile bakteri izolatı olarak CA41/1 (Bacillus thuringiensis), 18/1K (Pseudomonas putida), S5/4 ep (Pseudomonas putida), 30 (Pseudomonas putida) izolatları seçilmiştir. Tuz stresi için 25 ve 50 mM NaCI konsantrasyonları denenmiştir. Ön çalışmada çıkış oranı ve hızı, kotiledon eni ve boyu, yaprak sayısı, sürgün ve kök boyu, sürgün çapı, yeşil aksam ve kök yaş ağırlıkları, yeşil aksam ve kök kuru ağırlıkları, yeşil aksam ve kök kuru madde oranı gibi fide gelişim kriterleri değerlendirilirken, tuz stresi çalışmasında sürgün ve kök boyu, sürgün çapı, yaprak sayısı, yeşil aksam ve kök yaş ağırlıkları, yeşil aksam ve kök kuru ağırlıkları gibi fide gelişim kriterlerinin yanısıra tuz stresi etkisinin görsel olarak belirlendiği 0-5 skalası, tuza tolerans yüzdesi, yeşil aksam ve kökte besin elementi içerikleri incelenmiştir.
PGPR kullanımı ile birlikte sodyum alımı azalmış, potasyum, fosfor, bakır, çinko, K/Na ve Ca/Na oranında kontrole göre önemli bir artış olduğu görülmüştür. PGPR uygulamalarında 25 mM tuz konsantrasyonu ile birlikte yeşil aksam sodyum içeriğinde % 94.35 ile S5/4ep izolatı 0 mM' e göre en düşük artış oranına sahip olurken, 50 mM NaCl dozunda ise % 167.14 ile CA41/1 bakteri izolatının en düşük artış oranına sahip olduğu tespit edilmiştir. Yeşil aksamda 25 mM tuz konsantrasyonu için 0 mM uygulamasına göre en yüksek K/Na artış oranı % 55.42 ile S5/4ep izolatında olurken, 50 mM'de ise % 70.00 ile CA41/1 bakteri izolatında artış meydana gelmiştir.
Bu bağlamda PGPR izolatlarının tuz stresi altındaki domates bitkilerinde, fide gelişim parametrelerinde olumlu etkiler sağladığı ve besin içeriğinde özellikle tuz stresinde önemli olan K, Ca gibi besin elementlerinin alımını kolaylaştırarak, bitki gelişimine olumlu yönde etki yaptığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the best combinations between different tomato cultivars and certain plant growth promoting rhizobacteria (PGPR) and to investigate the reactions of determined best combinations under salt stress.
Three hybrid (Maysaloun, Platinium and Interland) and 3 standard (Falkon, Çanakkale and Marmande) tomato cultivars were used in first stage of the study. Eight bacteria strains tested in previous studies were used as bacterial inoculum source. Interland tomato cultivar and CA 41/1 (Bacillus thuringiensis), 18/1 K (Pseudomonas putida), S5/4 ep (Pseudomonas putida) and 30 (Pseudomonas putida) bacteria isolates were selected as the best cultivarsxbacteria combination according to preliminary study. The concentrations of 25 and 50 mM NaCl were applied for salt stress. While seedling growth traits such as germination rate and expedition, cotyledon width and length, number of leaf, shoot and root lengths, shoot diameter, shoot and root fresh weights shoot and root dry weights, dry matter rate of shoot and root were evaluated in the preliminary study, the shoot and root lengths, shoot diameter, leaf number, shoot and root fresh weights shoot and root dry weights as well as 0-5 scale determined visually effect of salt stress, tolerance percentage to salt stress, content of nutrition of shoot and root were determinedin the later study.
With use of PGPR, sodium intake decreased, on the contrary, amount of potassium, phosphorus, copper, zinc, rate of K/Na and Ca/Na significantly increased compared to the control. While S5/4ep isolate had the lowest sodium increase rate with 94.35 % among PGPR applies in 25 mM salt concentration compared to 0 mM, in 50 mM NaCl in shoot, it was determined that this rate was 167.14 % in CA41/1 isolate. Meantime for 25 mM salt concentration in shoot the highest K/Na increase rate was in S5/4ep with 55.42 % compared 0 mM, CA41/1 provided an increase in rate of 70 % for 50 mM.
In this respect, it was indicated that PGPR isolates ensured positive effects in seedling growth parameters to tomato plants under salt stress and had an effect on favorable in plant development by facilitating nutrient uptake such as K, Ca that is important in salt stress.