Anayasa Mahkemesi'nin laiklik anlayışı bağlamında Türkiye'de devlet, birey, toplum ilişkileri
Understanding the context of the Constitutional Court of the state of secularism in Turkey, individual, community relations
Yazar: BURAK GENÇOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BEKMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Birey = Individual ; Devlet = State ; Laiklik = Laicism ; Milli görüş = National idea ; Parti kapatma = Political parties closedowns ; Siyasi tarih = Political history ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Toplumsal iş birliği = Social cooperation

Özet:
Laiklik genel olarak din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması olarak tanımlanmakta ve laikliğin Atatürk devrimlerinin en önemlisi olduğu söylenmektedir. 1937 yılında anayasaya girmiş olan laiklik kavramı farklı yorumlara göre Osmanlı'nın değişik dönemlerine kadar geri götürülebilmektedir. Anayasa Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin en yüksek mahkemesi olması itibarıyla devletin laiklik hakkındaki görüşlerini hukuk zemininde açıklayabilmektedir. Ancak Anayasa Mahkemesi'nin laiklik hakkında verdiği kararlarda bazı değişiklikler görülmektedir. Anayasa Mahkemesi bir zamanlar yalnızca devletin değil toplumun da laik olmasını gerekli gören kararlar verirken daha yakın tarihli kararlarında laikliğin devletin dinler karşısındaki tarafsız konumunu koruyan bir ilke olduğunu belirtmektedir. Bu çalışma Anayasa Mahkemesi'nin değişen laiklik yorumunun Türk siyasal hayatından bağımsız olarak anlaşılamayacağını zira Anayasa Mahkemesi kararlarının siyaseti yönlendirebildiğini, siyasetin de 2010 Anayasa Referandumunda olduğu gibi Anayasa Mahkemesi'nin yapısını değiştirecek kadar Anayasa Mahkemesi'ni etkileyebildiğini dolayısıyla doğru bir analizin Türk siyasal hayatının seyri ile Anayasa Mahkemesi kararlarının birlikte incelenmesi yoluyla yapılabileceği düşüncesini taşımaktadır. Çalışma, laiklik kavramının devlet, birey ve toplum ilişkileri nezdinde değişen algısında Türk siyasal hayatı ile Anayasa Mahkemesi'nin etkileşiminin hangi yönlerde olduğunu ve ne kadar derinlikte gerçekleştiğini incelemek amacındadır.

Abstract:
Secularism is generally defined as the separation of religion and state affairs and it is said that secularism is the most important of Atatürk's revolutions which entered into the constitution in 1937. The concept of secularism, which entered the constitution in 1937, can be traced back to different periods of the Ottoman Empire according to different interpretations. The Constitutional Court, the highest court of the state their views on the secular Republic of Turkey as to be able to explain the legal grounds. However, there are some changes in the judicial decisions of the Constitutional Court on secularism. While the Constitutional Court once made decisions requiring not only the state but also the society to be secular, in its more recent decisions it states that secularism is a principle that preserves the neutral position of the state to religions. This study shows that the Constitutional Court's different interpretations of secularism cannot be understood independently from Turkish political life, as the Constitutional Court decisions can affect politics, and politics can affect the Constitutional Court enough to change the structure of the Constitutional Court as in the 2010 Constitutional Referendum. This study is of the opinion that this kind of analysis can be done by examining the decisions of the Constitutional Court with Turkish political life. This study aims to examine the interaction between Turkish political life and the Constitutional Court in the changing perception of the concept of secularism in the views of the state, individual and society, and how deep it takes place.