Yeni güvenlik tehditleri bağlamında kültürel güvenlik
Cultural security in the context of new security threats
Yazar: GÜLDEN İREM KAZEL
Danışman: PROF. DR. SİBEL TURAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; Kültür = Culture ; Kültürel miras = Cultural heritage

Özet:
Kültürel Güvenlik, Uluslararası İlişkiler disiplininde XXI. yüzyılın güvenlik tehditleri arasında yer alan yeni bir kavramdır. Soğuk Savaş sonrası dönemde uluslararası sistemdeki güvenlik gündeminin kimlik, dil ve din gibi kültürel ve toplumsal sorunlara doğru genişlemesi, kültürün güvenliğinin bir güvenlik sorunu olarak ele alınması ihtiyacını da beraberinde getirmiştir. Güvenlik açısından kültür geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Somut olan mimari binalar ve anıtlardan somut olmayan dil, inançlar ve geleneklere kadar her şey kültürel güvenliğin merkezindedir. Bu noktada kültürel güvenlikte, kültürel bir sürecin çıktıları olarak toplumların ve ulusların kendileri ile özdeşleştirdikleri bir yere, gruba veya birbirlerine ait olma duygularını ifade eden kültürel miraslar oldukça önemlidir. Çünkü onlar toplumların ve ulusların toplumsal hafızaları ve kültürlerini yeniden üretebilme araçlarıdır. Bu kapsamda, kültürel mirasın özellikle çatışmalarda bir savaş silahı olarak kullanılması ya da hedef haline getirilmesi, toplumsal hafızayı silme faaliyetlerinin bir parçası olmuştur. Kültürel miras ve güvenlik arasında gelişen bu ilişki de devletleri ve uluslararası kuruluşları, çatışmalarla bağlantılı olarak kültürel mirasla ilgili sorunları çözmek ve yönetmek için yeni, siyasi ve yasal mekanizmalar kurmaya yöneltmiştir. 

     Bu çalışma üç temel bölümden oluşmaktadır ve kültürel güvenlik hususu sosyal, kültürel ve hukuksal boyutlarıyla incelenmektedir. Birinci bölümde, kültür, güvenlik ve kültürel güvenlik konuları detaylı bir şekilde açıklanmaktadır. İkinci bölümde kültürel miras kavramı ve değerlerine ilişkin bilgiler verildikten sonra silahlı çatışma durumlarında kültürel miraslara yönelik gerçekleştirilen kasıtlı şiddet olayları da uluslararası hukuk ve UNESCO'nun ilgili sözleşmeleri açısından ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, Ortadoğu ve Balkanlar coğrafyasında bu hususta yaşanan yıkımlardan en çok etkilenen, Afganistan, Suriye, Bosna-Hersek ve Kosova ülkeleri örnek olay olarak incelenmekte ve kültürel yıkımın boyutları elde edilen bilgiler ışığında gün yüzüne çıkarılmaktadır.

Abstract:
Cultural Security is a new concept, which is among the security threats of the 21st century, in the discipline of International Relations. In the post-Cold War period, the expansion of the security agenda in the international system towards to cultural and social problems such as identity, language and religion brought along the necessity of considering the security of culture as a security issue. Culture covers a wide spectrum in terms of security. Everything, from tangible architectural buildings and monuments to intangible language, beliefs and traditions, is involved in cultural security. At this point, as the outputs of a cultural process, cultural heritage, in which societies and nations define themselves and express their sense of belonging to a place, group or each other, are quite important in cultural security. Because it is the instruments through which societies and nations can reproduce their collective memory and culture. Therefore, the use or targeting of cultural heritage as a weapon of war, especially in conflicts, has been part of activities to erase collective memory. This evolving relationship between cultural heritage and security has led states and international organizations to establish new political and legal mechanisms to address and manage cultural heritage issues in the context of conflicts.

     This study consists of three main parts and the issue of cultural security is analysed in its social, cultural and legal dimensions. In the first chapter, culture, security and cultural security issues were explained in detail. In the second chapter, after giving information about the notion and the values of cultural heritage, deliberate acts of violence against cultural heritage in situations of armed conflict are also discussed in terms of international law and UNESCO's relevant conventions. As to third chapter, the countries of Afghanistan, Syria, Bosnia-Herzegovina and Kosovo, which were most affected by the destruction in the Middle East and the Balkans, are examined as case studies and the extent of cultural destruction is made clear in the light of the facts acquired.