Persistan astım tanısıyla izlenen çocuklarda hipotalamo-hipofiz-adrenal aks supresyonu prevalansı
The prevalence of hypothalamic pituitary adrenal axis supression in children with persistent asthma
Yazar: MERVE ŞAKAR
Danışman: DR. ŞEBNEM ÖZDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adrenal bezler = Adrenal glands ; Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Astım = Asthma ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipotalamo hipofizeal sistem = Hypothalamo hypophyseal system ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Hipotalamo-hipofiz-adrenal (HPA) aks supresyonu inhale kortikosteroidlerin (İKS) en önemli yan etkileri arasındadır. Bu çalışmada düzenli İKS tedavisi kullanan persistan astımlı çocuklarda HPA aks supresyonunun prevalansını ve belirleyici faktörleri değerlendirmeyi amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Persistan astım tanısı ile çocuk göğüs hastalıkları polikliniğinde takip edilen, yaşları 6-18 arasında olan, en az 3 ay süre ile düzenli İKS kullanan ve son 3 ayda sistemik steroid tedavisi almamış olan 92 çocuk çalışmaya alındı. Olgular HPA aks supresyonu açısından sorgulandı, demografik özellikler ve astım klinik ve laboratuvar özellikleri kayıt altına alındı. Adrenal yetmezlik düşünülen olguların sabah kan kortizol düzeyi ölçüldü. Düşük kan kortizol düzeyi olan olgulara düşük doz adrenokortikotropik hormon stimülasyon testi uygulandı.

Bulgular: Çalışmaya 51 (%55,4) erkek ve 41 (%44,6) kız çocuk alındı. Olguların ortalama yaşları 10,1±2,6 yıl idi. HPA aks supresyonu saptanan olgu sayısı 2 (%2,1) idi. Vücut kitle indeksi (VKİ), HPA aks supresyonu saptanan grupta anlamlı olarak düşük saptandı. HPA aks supresyonu, İKS dozu, tedavi süresi, uzun etkili beta-agonist veya nazal steroidin birlikte kullanılması ile ilişkili bulunmadı.

Sonuç: Çalışmamızda HPA aks supresyonu prevalansı %2.1 oranında saptandı. Düşük VKİ' nin, HPA aks supresyonu gelişiminde bir risk faktörü olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar kelimeler: Hipotalamo-hipofiz-adrenal aks supresyonu, astım, çocuk

Abstract:
Aims: Hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis suppression is among the most important potential adverse effect of inhaled corticosteroids (ICS). In this study we aimed to assess the prevalence and predictive factors for HPA axis suppression in children with persistent asthma who has been on daily ICS.

Material and Methods: Ninety-two patients aged 6-18 years, with diagnosis of persistent asthma who has been on regular ICS for at least 3 months, and not treated with oral steroids in the last 3 months and being followed in pediatric pulmonology clinics were recruited. Clinical features of HPA axis suppression were evaluated and demographics, clinical and laboratory features of patients with asthma were recorded. Morning serum cortisol levels were measured in patients with suspected adrenal insufficiency. Low-dose adrenocorticotropic hormone stimulation test was performed if the morning serum cortisol was low.

Results: The study group included 51 (%55,4) boys and 41 (%44,6) girls. Mean age was 10,1±2,6 years. Two children (2,1%) had HPA axis suppression. Body mass index (BMI) was found significantly low in HPA axis suppression group. HPA axis suppression was not predicted by ICS dose, dose duration, concomitant use of long-acting beta-agonist or nasal steroids.

Conclusions: The prevalence of HPA axis suppression was found to be 2.1 %. Low BMI would be a predictive factor in the development of HPA axis suppression.

Keywords: Hypothalamic-pituitary- adrenal axis suppression, asthma, pediatric