Maraş abasının kalıp ve motif özellikleri
Maraş aba's sewing pattern and motif features
Yazar: EMİNE KELEŞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE NAS
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Teknoloji ve Toplum Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Aba = Aba ; Dokuma sanatı = Weaving art ; Dokuma tezgahları = Weaving looms ; Dokumacılık = Weaving ; El dokumaları = Handwovens ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Kalıp çizimi = Pattern drawing ; Maraş işi = Maraş work ; Motifler = Motifs ; Tasarım = Design

Özet:
Belirli bir dönemin kültür taĢıyıcılığını yapan MaraĢ abasının, tarihiyle, zengin
motifleriyle, tekniğiyle araĢtırılmaya değer olduğu düĢünülmüĢtür.
Seçilen araĢtırma konusu ile KahramanmaraĢ ilinde bulunan MaraĢ abaları tespit
edilmiĢ, tespit edilen ürünlerin künye bilgileri önceden hazırlanmıĢ olan gözlem
fiĢlerine kaydedilmiĢtir. Ürünler üzerinden ölçüler alınarak kalıp çizimleri ve motif
çizimleri yapılmıĢtır. Ayrıca abaların detaylı fotoğraf çekimleri yapılmıĢ, dokuma desen
çizimleri hazırlanarak belgelendirilmiĢtir.
AraĢtırma kapsamında tarama yöntemi ile KahramanmaraĢ‟ta ikamet eden
koleksiyonerlerden elde edilen ve KahramanmaraĢ Arkeoloji Müzesinin arĢiv kısmında
yer alan toplam on adet aba incelenmiĢtir. Nitel araĢtırma yönteminin kullanıldığı
araĢtırmada veri toplama yöntemi olarak doküman inceleme kullanılmıĢtır. Abaları
detaylı Ģekilde incelemek için oluĢturulan gözlem fiĢlerinde koleksiyona ait künye
bilgisine, eserlerde kullanılan hammaddeye, yardımcı malzemeye, görsel unsurlara,
model ve kesim özelliklerine, dikim ve dokuma tekniklerine yer verilmiĢtir.
AraĢtırmanın bulgular kısmında eserlerden elde edilen ölçülerden ve fotoğraflardan yola
çıkılarak abaların beden ve kol kalıp çizimleri yapılmıĢ, aba üzerinde yer alan motiflerin
bulunduğu teknik çizimleri yapılmıĢ, her bir aba üzerinde bulunan motiflerin tek tek
teknik çizimleri yapılmıĢtır. Ayrıca abalara ait dokuma desen çizimleri de çalıĢmaya
eklenmiĢ, yine motiflerinde dokuma desen çizimlerine yer verilerek araĢtırmanın
X
iv
kapsamlı bir Ģekilde belgelenmesi sağlanmıĢtır. AraĢtırmanın değerlendirme ve sonuç
kısmında gözlem fiĢlerinde yer alan bilgilerden yola çıkılarak baĢlıklar oluĢturulmuĢ ve
tüm bu baĢlıklar tek tek ele alınarak açıklanmıĢtır. Aynı zamanda gözlem fiĢlerinde
kaydedilen bilgilere göre tablolar oluĢturulmuĢ, sayısal değerleri ortaya konulmuĢ ve bu
değerler grafikler üzerinde gösterilerek ortaya çıkan sonuçların daha anlaĢılır olması
sağlanmıĢtır.
Anahtar Kelimeler: Aba, Dokuma, KahramanmaraĢ, Tasarım, Motif, Kalıp

Abstract:
Aba of MaraĢ, which is known as a specific period‟s cultural mover, is thought to
worth enough to be investigated because of its history,wealthy motifs and techniques.
 With this chosen investigation subject, the number of MaraĢ Aba in the city of
K.MaraĢ was determined,the identification tags of determined products were written
down to the observation slips which were prepared before. Pattern and motif drawings
were prepared by taking measures of products.In addition ,the photographs of Abas
were taken in detail,the drawings of weaving and patterns were prepared and certified.
 In the scope of the research, ten Abas in total some of which were found with the
scan method from the collectors who live in K.MaraĢ and the others take place in the
archives of MaraĢ Museum were investigated. Document review is used as the data
collecting method in the investigation in which qualitative research method is also used.
In the observation slips which were prepared to investigate Abas in detail, anyone can
find the information of identification tag of collection, raw and supplementary
materials, visual elements, features of model and shape, the techniques of sewing and
weaving , and materials of lining. In the outcome part of investigation, size and sleeve
pattern drawings of Abas, the technique drawings of motifs on every Abas were made
one by one with the help of measures and photos of the pieces. In addition, the reports
of weaving patterns of Abas and colour charts were attached to the investigation; Also,
X
X
vi
it was ensured to certificate the investigation comprehensively by using weaving
patterns in motifs. In the evaluation and conclusion part of the investigation, some titles
were formed by means of information that took place in observation slips, and all these
titles were explained singly. Meanwhile, the charts were formed according to the
information written down in observation slips, rational rates were explained , and thus
emerging results were ensured to be much more apparent by showing the rational rates
on diagrams.
Keywords: Aba, Weaving, KahramanmaraĢ, Design, Motıf, Sewıng Pattern.