Farklı ışıklandırma sürelerinde yetiştirilen Salvia officinalis L. (Adaçayı) fidelerinde meydana gelen morfolojik, anatomik ve fizyolojik değişimlerin araştırılması
Investigation of morphological, anatomical and physiological changes Salvia officinalis L. grown in different photoperiod
Yazar: MEHMET BÖLÜKBAŞI
Danışman: PROF. DR. SEMRA KILIÇ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bitkilerin çeşitli stres faktörleri altında yapılarında anatomik, morfolojik ve fizyolojik değişiklikler meydana gelir ve bu değişiklikler sekonder metabolit miktarına ve sekonder metabolit bileşenlerinin üretimine etki eder. Işık bitkinin yaşamı için en önemli etkenlerden biridir. Özellikle ışığın süresi bitkilerin gelişimini önemli oranda etki eden bir stres faktörüdür. Bu çalışmada Salvia officinalis L. fideleri 5'er adet olmak üzere 3 farklı saksıya dikilerek kontrollü bir ortamda 4, 8 ve 16 saatlik fotoperiyotda 90 gün boyunca ışığa maruz bırakıldı. Yapılan uygulamada farklı ışıklandırma sürelerinde bitkide meydana gelen morfolojik ve anatomik değişikliklerin uçucu yağ bileşenleri ile ilişkisi belirlendi. Sonuçlarımıza göre fotoperiyot süresi arttıkça kök uzunluğunun artış gösterdiği görüldü. En yüksek klorofil seviyesi 8 saatlik fotoperiyotta bulundu. Stoma sayıları ise 8 saatlik fotoperiyotta en yüksek değerde tespit edildi (3.06). Buna bağlı olarak stoma indexi en yüksek 8 saatlik fotoperiyotta elde edildi (3.82). Kapitat trikomlar en fazla yaprak yüzey alanının orta değerde olduğu 8 saatlik fotoperiyotta bulundu. Peltat trikomlar ise yaprak yüzey alanının en büyük olduğu 16 saatlik fotoperiyotta görüldü. Yaprak kalınlıkları 16 saatlik (206.5 μm) fotoperiyotta en yüksek kalınlıkta ölçülürken, 8 saatlik (190.5 μm) fotoperiyot ugulamasında ise en düşük kalınlıklar elde edildi. Uçucu yağ içerikleri ise, en yüksek α-thujon oranı 8.74 μl ile 16 saatlik fotoperiyot uygulamasında bulunmasına karşın β-thujon 40.18 μl ile 4 saatlik fotoperiyotta bulundu. Cineol 13.70 μl ile 16 saatlik fotoperiyotta bulundu. Camphor en fazla 23.59 μl ile 8 saatlik fotoperiyotta bulundu. Borneol' un ise en fazla değeri 1.58 μl 16 saatlik uygulamada elde edildi. Bitkilerdeki büyüme oranlarının fotoperiyot süresinin artmasına bağlı olarak artış gösterdiği tespit edildi. Fotoperiyot uygulamalarının bitkide çeşitli yapı ve mekanizmaları etkilediği ve bu etkilerin uçucu yağ bileşen oranlarına da yansıdığı tespit edildi.

Abstract:
Under various stress factors of the plants, anatomical, morphological and physiological changes occur in the structures and these changes affect the amount of secondary metabolite and the production of the secondary metabolite components. Light is one of the most important factors for the life of the plant. In particular, the duration of light is a stress factor that significantly affects plant development. In this study, Salvia officinalis L. fidelites were exposed to light for 90 days in 4, 8 and 16 hour photoperiods in a controlled environment, planted in 3 different pots, 5 in each. Morphological and anatomical changes and essential oil components were determined in the application. Morphological and anatomic changes were found to be related to essential oil composition. Though the highest α-thujon ratio was found in 16 hour photoperiod application with 8.74 μl, β-thujon was found in 4 hours photoperiod with 40.18 μl. Cineol was found in the 16-hour photoperiod with 13.70 μl. Camphor was found in the photoperiod of 8 hours with a maximum of 23.59 μl. The maximum value of Borneol was 1.58 μl for 16 hours. The capitate trichomes were found in the 8-hour photoperiod where the leaf surface area was the most moderate. Peltate trichomes were observed in the 16-hour photoperiod, where the leaf surface area is the largest. Leaf thicknesses were measured at the highest thickness of 16 hours (206.5 μm) in the photoperiod, while the lowest values were obtained in the 8 hour (190.5 μm) photoperiod application. Growth rates in plants were found to increase with the increase in the photoperiod. It was observed that as the photoperiodic period increased, the root length increased. The results were the highest chlorophyll level in the 8-hour photoperiod. Stoma counts were highest in the 8-hour photoperiod (3.06). Accordingly, the stoma index was highest in the 8-hour photoperiod (3.82). Photoperiod applications were found to affect various structures and mechanisms in the plant, and these effects also reflected in the proportion of essential oil components.