Farklı iki lagün sisteminde (Samsun, Gıcı ve Karacabey, Dalyan ) fizikokimyasal parametrelere bağlı olarak zooplankton biyokütle değişiminin incelenmesi
The investigation of the zooplankton biomass changes in two different lagoon systems (Samsun, Gici and Karacabey, Dalyan) depending on the physicochemical parameters
Yazar: EMİNE GÜL
Danışman: PROF. DR. NURAY EMİR AKBULUT
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Farklı ekolojik özelliklere ve farklı tuzluluğa sahip olan 2 alanda gerçekleştirilen tez çalışması kapsamında, Susurluk Havzası (Kocaçay Deltası) içerisinde yer alan Dalyan lagünü ile Kızılırmak Deltası'nda bulunan Gıcı Gölü'nde araştırma yapılmıştır. Fizikokimyasal parametrelere bağlı olarak tür komposizyonu ve biyokütledeki farklılığının belirlenmesi, mevsimsel ve örnekleme istasyonlarına bağlı olarak değişimin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu kapsamda yapılan karşılaştırmalı çalışmada, farklı coğrafik alanlarda bulunan göllerde zooplankton biyokütlesinin çevresel faktörlerden özellikle tuzluluk ve sıcaklık gibi faktörlerden ne şekilde ve nasıl etkilendiği incelenerek, genel hatlarıyla belirtilmeye çalışılmıştır.
Çalışma yapılan tarihler içerisinde, Gıcı Gölü'nde 1'i cins düzeyinde 2 Copepoda türü, 1'i cins düzeyinde 5 Cladocera türü ve 1'i cins düzeyinde 38 Rotifera türü olmak üzere toplam 45 takson tespit edilmiştir. Dalyan Lagünü'nde ise, 3'ü cins düzeyinde 4 Copepoda türü, Rotifera grubuna ait 15 tür olmak üzere toplam 19 takson tespit edilmiştir.
Sayısal verilere göre, Gıcı Gölü'nde Rotifera en baskın grup olurken, bunu sırasıyla Copepoda ve Cladocera grupları izlemiştir. Zooplanktonun sayısal olarak %90,3'ü Rotifera, %0,3'ü Cladocera, %2,1'i Copepoda, %3,9 kopepodit ve %3,3'ünün ise naupliusa ait bireylerden oluştuğu belirlenmiştir. Dalyan Lagünü'nde toplam sayısal verilere göre komünitenin %11,4'ünün Rotifera, %2,8'inin Copepoda, %12,9'unun kopepodit ve %72,9'unun ise naupliusa ait bireylerden meydana geldiği tespit edilmiştir.
Örnekleme tarihleri içerisinde Gıcı Gölü'nde istasyonlar içerisinde toplam biyokütleye en yüksek katkı sağlayan tür Brachionus calyciflorus iken, en düşük biyokütle değeri ise 0,01 µg ve %0,08 ile Synchaeta oblonga türü olmuştur. Gıcı Gölü'nde µg/L bakımından ortalama biyokütle verilerine göre, en yüksek değerin Eylül (2017) ayında, 1218,84 µg/L (%23,84) ve en düşük değerin Mart (2015) ayında 22,6 µg/L (%0,09) olduğu tespit edilmiştir.
Dalyan Lagünü'nde ortalama biyokütle değerlerine göre Copepoda grubundan Diaptomus sp. cinsi 7,96 µg ile katkı sağlamış, aynı zamanda biyokütleye en yüksek katkıyı sağladığı tespit edilmiştir. Rotifera grubunda Keratella cochlearis ise 0,09 µg ile biyokütle bakımından en düşük değer ile temsil edilmiştir. Yapılan istatistiki analizler sonucunda, Gıcı Gölü'nde Ascomorpha saltans, Brachionus angularis, Brachionus urceolaris, Filinia terminalis, Keratella cochlearis ve Trichocerca longiseta türlerinin biyokütlesine bağlı olarak mevsimsel olarak farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Dalyan Lagünü'nde ise kopepodit ve nauplius bireylerinin mevsimsel olarak farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Hem Gıcı Gölü hem de Dalyan Lagünü'nde elde edilen bulgular sonucunda, toplam biyokütlenin (µg) sıcaklık, tuzluluk, doymuş oksijen ve pH ile ilişkili olduğu saptanmıştır.
Gıcı Gölü'nde zooplanktonik organizmaların tür çeşitliliği 2,26 ve 0,32 ile arasında değişmiştir. Dalyan Lagünü'nde ise ortalama tür çeşitliliği 1,16 ve 0,44 arasında bulunmuştur. İki lagün sisteminde de örnekleme tarihleri içerisinde ortalama değerlerin 2,5'un altında olması, komünite içerisinde bazı türlerin baskın olduğunu ifade etmektedir. Gıcı Gölü'nde ortalama Pielou düzenlilik değerini 0,85 ve 0,14 arasında, Dalyan Gölü'nde ise 0,49 ve 0,21 arasında hesaplanmıştır. Bu parametreye ait sonuçlar, her iki komünite içerisinde türlerin eşit dağılmadığını göstermiştir.

Abstract:
Within the scope of the thesis study carried out in 2 areas with different ecological characteristics and different salinity contents, the study was carried out in Dalyan Lagoon located in Susurluk Basin (Kocaçay Delta) and Gıcı Lake in Kızılırmak Basin. It was aimed to determine the difference in species composition and biomass depending on physicochemical parameters, and to reveal the variation depending on seasons and sampling stations. In this comparative study, it was also aimed to indicate in general terms how zooplankton biomass was affected by environmental factors, especially salinity and temperature, in lakes located in different geographical areas.
During the study dates, a total of 45 taxa were identified in Lake Gıcı, 2 of which were Copepoda (1 at genus level), 5 were Cladocera (1 at genus level) and 38 were from Rotifera group (1 at genus level). In Dalyan Lagoon, a total of 19 taxa were identified, of which 4 were Copepoda (3 at genus level) and 15 species were from Rotifera group.
Rotifera was the most dominant group in Lake Gıcı, followed by Copepoda and Cladocera groups, respectively. It was determined that 90.3% of zooplankton consisted of Rotifera in terms of numbers, and 0.3% Cladocera, 2.1% Copepoda, 3.9% Copepodite and 3.3% nauplius. According to the total numerical data in Dalyan Lagoon, it has been determined that 11.4% of the community consisted of Rotifera, 2.8% of Copepoda, 12.9% of Copepodite and 72.9% of nauplius.
During the sampling dates, Brachionus calyciflorus was the species that contributed most to the total biomass in the stations in Lake Gıcı, while the lowest biomass value was for Synchaeta oblonga with 0.01 µg and 0.08%. According to the average biomass data in terms of µg/L in Lake Gıcı, the highest value was in September (2017) with a value of 1218.84 µg/L (23.84%) and the lowest value was 22.6 µg/L (0.09%) in March (2015). 
According to the average biomass values in Dalyan Lagoon, Diaptomus sp. type contributed a biomass value of 7.96 µg, at the same time it was determined that it provided the highest contribution to biomass. In the Rotifera group, Keratella cochlearis was represented with the lowest value in terms of biomass with a value of 0.09 µg. As a result of the statistical analysis, it was determined that Ascomorpha saltans, Brachionus angularis, Brachionus urceolaris, Filinia terminalis, Keratella cochlearis and Trichocerca longiseta species differed seasonally in Lake Gıcı. In Dalyan Lagoon, it was determined that copepodite and nauplius organisms differed seasonally. It was determined that the total biomass (µg) was related to temperature, salinity, saturated oxygen and pH in both Gıcı Lake and Dalyan Lagoon.
The species diversity of zooplanktonic organisms in Lake Gıcı varied between 2.26 and 0.32. The average species diversity in Dalyan Lagoon was found between 1.16 and 0.44. In both lagoon systems, the average values below 2.5 during the sampling dates indicated that some species were dominant in the community. Average Pielou regularity value was calculated between 0.85 and 0.14 in Lake Gıcı, and between 0.49 and 0.21 in Lake Dalyan. The values of this parameter showed that the species were not evenly distributed in both communities.