Arap dilinde istiâre ve tarihi gelişimi
Metaphor in the Arabic language and its historical development
Yazar: İBRAHİM ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYHAN ERDOĞAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu çalışma, Arap dilinde "istiâre" kavramını ve bu kavramın tarihsel gelişimini ele almayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, giriş, iki ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, kapsamı ve yöntemi detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Arap dilindeki anlam ilişkilerini anlamaya yönelik bir çerçeve sunmayı ve istiâre kavramının dil ve edebiyat üzerindeki rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Birinci bölümde, dilin temel yapı taşlarından olan ''hakikat'' ve "mecâz" kavramları incelenmiştir. Bu bölümde hakîkî anlamın, yani bir kelimenin temel ve asıl anlamının yanı sıra, mecâz anlamının bağlam veya benzetme yoluyla kazandığı farklı anlamların, dil üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. İkinci bölümünde, istiâre kavramı derinlemesine ele alınmıştır. İstiâre, Arap dili ve edebiyatında önemli bir mecâz türü olarak öne çıkar. Bu bölümde, istiâre türleri, kullanım alanları ve dildeki estetik katkıları analiz edilmiştir. Ayrıca, istiâre kavramının tarih boyunca Arap dilindeki gelişimi ve bu gelişimin edebî metinlere yansıması üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada, Arap dilinde estetik ve anlam zenginliğini artıran önemli bir unsur olan istiâreyi teorik ve tarihsel bir perspektifle ele alarak, hem dil bilimi hem de edebiyat açısından katkı sağlaması ile ilgili bilgiler verilmiştir. Sonuç bölümünde, elde edilen bulgular ışığında, istiâre kavramının Arap dilindeki yeri ve önemi vurgulanarak genel bir değerlendirme ile çalışma tamamlanmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the concept of "istiâre" (metaphor) in the Arabic language and its historical development. The research consists of an introduction, two main chapters, and a conclusion. The introduction outlines the subject, purpose, scope, and methodology of the study. It seeks to provide a framework for understanding semantic relationships in the Arabic language and to highlight the impact of the "istiâre" concept on language and literature. The first chapter focuses on the fundamental linguistic concepts of "literal" (hakikat) and "figurative" (mecâz) meanings. This section evaluates the effects of literal meaning, which represents the primary and original sense of a word, as well as figurative meaning, which emerges through context or analogy, on the language. The second chapter delves deeply into the concept of "istiâre," which stands out as a significant type of metaphor in Arabic literature and language. This chapter analyzes the types of "istiâre," its areas of application, and its contributions to linguistic aesthetics. Additionally, it explores the historical development of the concept of "istiâre" in the Arabic language and its reflections in literary texts over time. This study provides a theoretical and historical perspective on "istiâre" as a crucial element that enhances the aesthetic and semantic richness of the Arabic language, contributing to both linguistics and literature. In the conclusion, the findings are summarized, emphasizing the significance and place of "istiâre" in the Arabic language, and the study is completed with a general evaluation.