Yükseköğretim lisans öğrencilerinin eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve iletişim becerilerinin incelenmesi
Examination of critical thinking, creative thinking and communication skills of undergraduate students of higher education
Yazar: NECATİ MEMİŞ
Danışman: PROF. DR. ESRA DERELİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yükseköğretimin Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Yükseköğretimin Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Araştırmanın temel amacı yükseköğretim lisans öğrencilerinin iletişim becerileri, eleştirel düşünme becerileri ve yaratıcı düşünme becerilerinin düzeyleri belirlenmesidir. Bunun yanında sınıf düzeyi faktörü incelenerek üniversitenin öğrencilerin söz konusu üç beceriye dair gelişiminin saptanması hedeflenmiştir. Öğrencilerin ders alma durumu da incelenerek iletişim becerileri, eleştirel düşünme beceriler ve yaratıcı düşünme becerilerine dair derslerin verimliliği tespit etmek amaçlanmıştır. Cinsiyet, sınıf düzeyi, ders alma durumu, fakülte, üniversite değişkenlerini inceleyen araştırma farklı değişkenleri ele almasından alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Yöntem: Bu çalışmada nicel olup, ; İletişim Becerileri Ölçeği, Marmara Yaratıcı Düşünme Becerileri Ölçeği, Marmara Eleştirel Düşünme Becerileri Ölçeği kullanılmıştır Araştırma örneklemini, 2021-2022 eğitim öğretim yılında öğrenim gören Konya ilinden Necmettin Erbakan Üniversitesi ve Selçuk Üniversitesi, Eskişehir ilinden Eskişehir Osmangazi Üniversitesi kapsamındaki sağlık bilimleri, eğitim, edebiyat, fen, turizm, iktisadi ve idari bilimler, ilahiyat fakültesi öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel analizleri SPSS 21 programı kullanılarak, normal dağılım gösteren veriler için bağımsız t-test ve ANOVA; normal dağılım göstermeyen veriler için Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis H testleri uygulanmıştır.
Bulgular: İletişim becerileri alt boyutlarından etkin dinleme ve sözel olmayan iletişim ve iletişim ilkeleri ve temel becerileri, eleştirel düşünme becerileri alt boyutlarından açık fikirlilik, yaratıcı düşünme becerileri alt boyutlarından cesaret alt boyut puanları cinsiyet değişkenine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. İletişim becerileri alt boyutlarından iletişim ilkeleri ve temel beceriler alt boyutu, eleştirel düşünme becerileri ölçeği alt boyutlarından kanıt arama ve akıl yürütme alt boyutu, yaratıcı düşünme eğilimleri alt boyutlarından olan; öz disiplin, cesaret, şüphe etme ve esneklik alt boyutlarının sınıf düzeyi bakımından farklılaştığı görülmektedir. Araştırmada lisans öğrencilerin devam etmiş oldukları fakülte ile söz konusu üç beceri arasında farklılık olup olmadığına bakılmış, İletişim Becerileri Değerlendirme ölçeği iletişim ilkeleri ve temel beceriler ve kendini ifade etme alt boyutlarında, eleştirel düşünme becerilerinden yargıya ulaşma ve kanıt arama alt boyutlarında, yaratıcı düşünme becerileri alt boyutlarından, yenilik arama alt boyutu, öz disiplin, şüphe etme, esneklik, cesaret boyutlarının öğrencilerin devam ettikleri fakülte değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. İletişim becerilerini 1. sınıfta olma ve 4. sınıfta olma durumuna göre fakülte bazında ele alarak incelediğimizde; turizm fakültesine devam eden öğrencilerin İletişim Becerileri Değerlendirme ölçeği alt boyutlarından kendini ifade boyutunda 4. sınıfların puanlarının 1. sınıfların puanlarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Eleştirel düşünme becerileri ölçeğinde de 1. ve 4. sınıf olması bakımından turizm, iktisadi ve idari bilimler fakültesinde farklılaşma tespit edilmiştir. Yaratıcı düşünme becerileri ölçeğinde de iktisadi ve idari bilimler fakültesi ve fen fakültesinde öğrencilerin 1. ve 4. sınıf olma durumuna göre farklılık tespit edilmiştir. Öğrencilerin ders alma durumuna göre iletişim becerileri, eleştirel düşünme becerileri ve yaratıcı düşünme becerileri alt boyutu düzeyleri incelendiğinde de anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada iletişim becerileri, eleştirel düşünme becerileri ve yaratıcı düşünme becerileri alt boyutları arasında da anlamlı düzeyde ilişkiler tespit edilmiştir. Aynı zamanda da araştırmada incelenen üç becerinin birbirini yordayan alt boyutları tespit edilmiştir. Bunun yanında üniversiteler arasında araştırmada incelenen üç becerilerin alt boyutlarında farklılıklar tespit edilmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda; araştırmada incelenen üç beceriye dair üniversite müfredatlarının gözden geçirilmesi, bu becerilere yönelik dersleri zorunlu ve uygulamalı hale getirilmesi, eğitimcilere de seminerler ve eğitici eğitimleri verilmesi iletişim becerileri, yaratıcı ve eleştirel düşünme becerileri gelişimine katkı sağlayacaktır. Araştırma farklı örneklem gruplarında yapılarak sonuçları karşılaştırılabilir. 

Anahtar kelimeler: Eleştirel düşünme, İletişim becerileri, Yaratıcı düşünme, 21. yüzyıl becerileri

Abstract:
Purpose: The primary aim of the research is to determine the levels of communication skills, critical thinking skills, and creative thinking skills among undergraduate students in higher education. Additionally, the study aims to examine the factor of class level to identify the development of students in these three skills at the university. The investigation also aims to assess the effectiveness of courses in enhancing communication skills, critical thinking skills, and creative thinking skills by examining students' course attendance. The research is expected to contribute to the literature by examining different variables such as gender, class level, course attendance, faculty, and university changes.
Method: In this study, a quantitative approach was employed, and the Communication Skills Scale, Marmara Creative Thinking Skills Scale, and Marmara Critical Thinking Skills Scale were utilized. The research sample consisted of students from various faculties, including health sciences, education, literature, science, tourism, economic and administrative sciences, and theology, enrolled during the 2021-2022 academic year at Necmettin Erbakan University and Selçuk University in Konya, as well as Eskişehir Osmangazi University in Eskişehir. Quantitative analyses of the research data were conducted using the SPSS 21 program, with independent t-tests and ANOVA for normally distributed data and Mann-Whitney U and Kruskal Wallis H tests for non-normally distributed data.
Findings: The results of the study indicate that sub-dimensions of communication skills, including effective listening, non-verbal communication, and communication principles and basic skills, as well as sub-dimensions of critical thinking skills, such as open-mindedness, and sub-dimensions of creative thinking skills, such as courage, differ according to the gender variable. It is observed that sub-dimensions of communication skills, specifically communication principles and basic skills, sub-dimensions of the critical thinking skills scale, including evidence searching and reasoning, and sub-dimensions of creative thinking tendencies, such as self-discipline, courage, skepticism, and flexibility, differ based on class level. The research examines whether there is a difference among undergraduate students' faculties in terms of the three skills. Significant differences were found in the Communication Skills Evaluation scale's sub-dimensions of communication principles and basic skills, and self-expression, in the critical thinking skills from reaching judgments and evidence searching sub-dimensions, and in the sub-dimensions of creative thinking skills, including the innovation search sub-dimension, self-discipline, skepticism, flexibility, and courage, based on the variable of the faculty students are enrolled in. When examining the class variable for faculties regarding communication skills, specifically focusing on being in the 1st or 4th year, students attending the tourism faculty were found to have higher scores in the Communication Skills Evaluation scale's sub-dimension of self-expression for 4th-year students compared to 1st-year students. In the Critical Thinking Skills scale, differentiation was observed in the tourism, economic and administrative sciences faculty in terms of being in the 1st or 4th year. Similarly, in the Creative Thinking Skills scale, differences were identified among students in the economic and administrative sciences faculty and the science faculty concerning being in the 1st or 4th year. Furthermore, variations were detected in the levels of communication skills, critical thinking skills, and creative thinking skills sub-dimensions based on students' course attendance. The research also found relationships between sub-dimensions of communication skills, critical thinking skills, and creative thinking skills. Additionally, the study identified sub-dimensions of the three skills that predict each other. Moreover, differences in sub-dimensions of these three skills were observed among universities.
           Results and Recommendations: Based on the findings of the research, it is suggested that university curricula related to the mentioned three skills be reviewed. Making courses focusing on these skills mandatory and practical, along with providing seminars and training for educators, would contribute to the development of communication skills, creative thinking, and critical thinking skills, which are essential 21st-century skills.

Keywords: Critical thinking, Communication, Creative thinking, 21st. century skills