Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi ders kitaplarında vurgulayıcılar ve kaçınsamalar
Boosters and hedges in Turkish as a foreign language coursebooks
Yazar: ZEHRA DURU CEYLAN
Danışman: PROF. DR. NAMIK KEMAL ŞAHBAZ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dil bilim = Linguistics ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Üstsöylem = Metadisclosure

Özet:
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitapları hem öğrenciler hem öğretmenler için önemli bir başvuru kaynağıdır. Ders kitapları üstsöylem belirleyicilerini içermektedir.  Metin üreticisi üstsöylem belirleyicileri ile metnin söylemini düzenlemek ve okur ile iletişim kurmak için stratejiler yürütür. Vurgulayıcılar ve kaçınsamalar okura yazarın önermeye yönelik fikri hakkında bilgi verir. Vurgulayıcılar üretilen ifadenin doğruluğuna yönelik güveni ifade eden ögelerdir. Kaçınsamalar ise üretilen ifadenin doğruluğuna ve kesinliğine yönelik çekimserliği ifade eden ögelerdir.  Metin üreticisi bu ögeleri kullanarak alıcısı ile etkileşim kurmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında yer alan üstsöylem belirleyicisi ögelerinden vurgulayıcı ve kaçınsama ifadelerinin sıklığını ve görünümünü ortaya koymak, bu belirleyicilere yönelik teknoloji tabanlı bir dinleme materyali sunmaktır. Çalışmada nitel araştırma modeli, doküman analizi yöntemi ve içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışma kapsamında Gazi Yabancılar için Türkçe, Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler için Türkçe ve Yedi İklim Türkçe ders kitaplarının C1 seviyesi incelenmiştir. İncelenen kitaplarda üstsöylem belirleyicilerinden vurgulayıcılar ve kaçınsamaların sıklığı ortaya konmuştur. Vurgulayıcılar ve kaçınsamaların tespiti Hyland'ın sınıflandırmasına göre yapılmıştır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında vurgulayıcıların kaçınsamalara göre daha sık kullanıldığı tespit edilmiştir. İncelenen kitaplardan elde edilen veriler izleğinde teknoloji tabanlı bir dinleme materyali sunulmuştur. Bu materyalin kullanımına yönelik görseller ve materyalden hazırlanan egzersizlerden bahsedilmiştir.

Abstract:
Textbooks used in teaching Turkish as a foreign language are an important reference source for both students and teachers. Textbooks include metadiscourse markers. The text producer implements strategies to organize the discourse of the text and communicate with the reader through metadiscourse markers. Boosters and hedges inform the reader about the author's intentions regarding the proposition. Boosters are elements that express confidence in the accuracy of the proposition produce. Hedges are elements that express hesitation towards the truth and certainty of the propostion. The text producer aims to interact with the recipient by using these elements. The aim of this study is to reveal the frequency and appearance of the metadiscourse markers, boosters and hedges, in the textbooks for teaching Turkish as a foreign language and to present a tecnology-based listening material for these markers. Qualitative research model, document analysis method and content analysis technique were used in the study. Within the scope of the study, the C1 level of the Gazi Turkish for Foreigners, Yeni İstanbul Turkish for International Students and Yedi İklim Turkish coursebooks were examined. The frequency of the metadiscourse markers, namely, boosters and hedges, was revealed in the books examined. The determination of boosters and hedges was made according to the classification of Hyland. It was determined that boosters was used more frequently than hedges in the textbooks of teaching Turkish as a foreign language. A technology-based listening material was presented in the context of data obtained from the books examined. Images and exercises prepared from the material were mentioned for the use of this material.