Tüketici davranışlarına yönelik çalışmalara alan araştırması yöntemiyle analitik bir yaklaşım
An analytical approach through fieldwork method to consumer behavior studies
Yazar: MEHMET SALİ
Danışman: PROF. DR. ALİ MURAT YEL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Reklamcılık ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Reklamcılık = Advertising ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alan araştırması = Field research ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; Tüketim = Consumption

Özet:
1960'lı yıllarda başlayan çağdaş pazarlama anlayışı, günümüze değin hız kesmeden gelmiştir. Zamanla pazarlama faaliyetlerinin temeline yerleşen tüketici ise, pazarlama profesyonelleri tarafından sürekli merak edilmiş, araştırılmış, nasıl bir tüketim içerisinde olacağı önceden kestirilmeye çalışılmıştır. Tüketicinin önem kazanmasıyla çalışmalar, tüketici davranışlarının nasıl oluştuğu, nelerden etkilendiği üzerinde yoğunlaşmıştır.
Tüketici davranışları; karmaşık, birbiriyle etkileşimli, çevrenin etkilerine göre şekil alan, öncesi ve sonrasıyla da satın alma eylemine dahil olan, dinamik bir süreçtir ve bu sürecin şekillenmesi için demografik, psikolojik, sosyo-kültürel faktörler yoğun şekilde etkilidir. Davranışı çok çeşitli değişkenlerden etkilenen tüketici, bu süreci sürekli yaşamakta ve her süreç sonrasında biriken bilgi havuzuyla tüketim alışkanlıkları
şekillenmektedir.
Tüketici davranışlarına etki eden faktörlerin yanında, bu davranışları açıklama amacını güden birtakım modeller de geliştirilmiştir. Bu modeller, tüketicinin satın alma kararına etki ettiğini ileri sürdüğü bir güdü (motivasyon) üzerinden kurgulanmıştır. Her bir model, farklı bir açıdan tüketicinin davranışını açıklamaya çalışmıştır.
Bu çalışma, tüketici davranışları üzerine oluşturulmuş açıklayıcı tüketici davranış modelleri üzerinedir. Çalışmada; açıklayıcı tüketici davranış modelleri, nitel araştırma yöntemleriyle bir araştırmaya tabi tutulmuştur. Modellerin tüketici davranışlarını açıklamadaki yeterliliklerinin araştırıldığı çalışma, modellerin özellikle Türk toplumuna yönelik uyumluluğunun nitel olarak ortaya konulması çabasındadır.
Araştırma sonucunda, modellerin tüketici davranışlarını açıklamada tek başlarına yeterli olmadıkları; Türk toplumu için tam bir uyumluluğa sahip olmadıkları; Türk toplumunun farklı dinamiklere sahip tüketicilere sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
Concept of conventional marketing which has roots in 1960s arrived today with a non-decreasing pace. Consumers who became the subject of marketing operations and their consumption behaviors has been investigated by marketing professionals and researchers. As the consumers gain importance, marketing studies has been focusing on how consumer behaviors are formed and what they are affected by.
Consumer behavior is such a process that is complicated, interactive, shaped by environmental factors, involved in full purchase act (pre-purchase and post-purchase) and dynamic and this process is largely determined by demographic, psychologic and socio-cultural factors. Consumer whose behavior is dependent on various variables experiences this process continuously and information obtained from this experience shapes the consumption habits.
Besides the consumption behavior affecting factors, there are models with the aim of explaining the consumption behaviors. These models are based on "a motivation" that has an impact on purchase decision of consumers. Each model try to explain consumer behaviors from a different perspective.
This study is about consumer behavior models. In this study which analyzes the ability of the models to explain consumer behaviors, we aim to display explanatory power of these models at explaining dynamics of consumption behavior of Turkish society via qualitative research methods.
This study concludes that these models aren't solely sufficient to explain consumer behaviors and that they aren't relevant for Turkish society. Also, we can say that Turkish society has different dynamics than these models suggest.