Adolesan takım sporcularının  antrenman dönemi ve müsabaka dönemi yeme tutumlarının beden algısı ve beslenme durumu üzerine etkisi
The effect of adolescent team athletes' eating attitudes during the trai̇ni̇ng peri̇od and competi̇ti̇on peri̇od on body perception and nutritional status
Yazar: NURSİMA DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU SAĞLAM
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Adolesanlar =   ; Antrenör = Trainer ; Beden algısı = Body image ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Beslenme ve yeme bozuklukları-çocukluk çağı = Feeding and eating disorders of childhood ; Müsabaka =   ; Yeme davranışı = Eating behaviour ; Yeme tutumu = Eating attitudes

Özet:
Adolesan sporcularda günümüzde yapmakta bulundukları spor branşına ait gösterdikleri fiziksel ve zihinsel ve psikolojik özelliklerle spor branşında maksimum performans ve verime ulaşmak için antrenman ve müsabaka döneminde farklı yeme tutumları, beden algısı ve beslenme durumu gösterdikleri belirtilmektedir. Sporcuların bu dönem içerisinde yeme bozuklukları ve beden algı bozukluğuna sahip olması büyüme ve gelişmesinde gerilikler oluşmasına, fiziksel performansta düşmeye yol açabilmektedir. Yeme bozuklukları ve beden algı bozukluğunun genetik ve çevresel faktörlerden etkilendiği belirtilmekte olup yapılan çalışmalarda bireyin ailesinin yeme bozukluğu ve beden algı bozukluğuna yatkın olmasının sporcunun yaşam boyu risk altında olmasına yol açtığına ve dış görünüşü önemseyen antrenörle çalışmasıyla bu riskin artığı belirtilmektedir. Bu çalışma adolesan sporcuların yeme bozuklukları ve beden algı bozukluğunun beden imajı memnuniyetsizliği ile birlikte oluşturabileceği sağlıksız kilo kontrol davranışlarının farklı takım spor branşlarında yer alan sporcularının antrenman ve müsabaka döneminde incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma İstanbul ve Ankara illinde ikamet eden 12 – 18 yaş arası en az bir yıl lisans sahibi voleybol, futbol ve basketbol spor branşlarından her spor branşından 30 kişi olacak şekilde toplam 90 erkek gönüllü sporcunun antrenman ve müsabaka döneminde iki kez beyana dayalı anket cevaplandırması ile yapılmıştır. Sporculara sırasıyla demografik bilgi formu, Yeme Tutum Testi (EAT – 26), Yeme Bozukluğunu Değerlendirme Ölçeği (EDE-Q) ve Sosyal Fiziki Kaygı Anketi (SPAS) uygulanmıştır. Araştırma sonucunda sporcuların her iki dönemde de kilo almayı, kilo vermekten daha çok istedikleri, kilo almaları üzerinde çevrelerinin daha çok etkisinin olduğu, her iki dönem de bozulmuş yeme davranışı, beden algısı ve yeme psikopatolojisi gösterdikleri ve besin alımını kısıtladıkları bildirilmiştir. Çalışma sonucunda beklenenden farklı sonuçlar elde edilmiş olup sporcuların hem antrenman hem de müsabaka döneminde yeme tutumlarının beden algısı ve beslenme durumu üzerine benzer etkisi olduğu bulunmuştur.

Abstract:
It is stated that adolescent athletes show different eating attitudes, body perception and nutritional status during training and competition periods in order to reach maximum performance and efficiency in the sports branch with the physical, mental and psychological characteristics they show in the sports branch they are doing today. Having eating disorders and body perception disorder during this period can lead to growth and developmental delays and decrease in physical performance. It is stated that eating disorders and body perception disorder are affected by genetic and environmental factors and studies show that the individual's family's predisposition to eating disorders and body perception disorder causes the athlete to be at risk throughout his/her life and this risk increases when he/she works with a coach who cares about appearance. This study was conducted to examine the unhealthy weight control behaviors that can be caused by eating disorders and body perception disorder and body image dissatisfaction of adolescent athletes during the training and competition periods of athletes in different team sports branches. The study was conducted by residing in Istanbul and Ankara provinces, with a total of 90 male volunteer athletes, 30 from each branch of volleyball, football and basketball, aged 12-18 years, with at least one year of license, answering a self-reported questionnaire twice during the training and competition periods. Demographic information form, Eating Attitudes Test (EAT - 26), Eating Disorder Assessment Scale (EDE-Q) and Social Physique Anxiety Questionnaire (SPAS) were applied to the athletes, respectively. As a result of the study, it was reported that the athletes wanted to gain weight more than they wanted to lose weight in both periods, that their environment had more influence on their weight gain, that they showed impaired eating behavior, body perception and eating psychopathology in both periods and that they restricted their food intake. As a result of the study, different results than expected were obtained and it was found that the athletes' eating attitudes had a similar effect on body perception and nutritional status in both training and competition periods.