Yıldız Dağları (Istrancalar) Avrupa kırmızı orman karıncası Formica pratensis (Hymenoptera: Formicidae) yuvalarının yıllık izleme programı ve habitat tahribatının belirlenmesi
Annual monitoring programme and determination of habitat destruction of european red wood ants Formica pratensis (Hymenoptera: Formicidae) in Yıldız (Strandja) mountains
Yazar: ÖZGE GEMİK
Danışman: PROF. DR. YILMAZ ÇAMLITEPE
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Kırklareli ili Yıldız Dağları kesiminde Formica pratensis türüne ait yuvaların bahar ve sonbahar dönemlerinde iki periyot halinde yuva incelemesi yapılmıştır. Arazi çalışmaları daha önceden kayıt olan bölgeler ve ilk kez kayıt verilen Çağlayık Köyü'nde gerçekleştirilmiştir. Arazi sonuçlarına göre bilinen 43 yuvadan 31 tanesinin yok olduğu, yeni tespit edilen 19 yuva ile birlikte güncel yuva sayısının 31 olduğu belirlenmiştir. Yuvaların iki ayrı periyottaki arazi çalışmaları boyunca çap ve yükseklik verisi, yuva şekli ve habitat özellikleri incelenerek yuva kimlik kartlarına işlenmiştir. Yuvaların hepsinin orman açıklığında ve çoğunlukla güneş alan bölgelerde inşa edilen monodom tip yuvalar olduğu tespit edilmiştir. Yuva hacimleri koloni yoğunluğunun belirlenmesinde bir gösterge olarak değerlendirilmiş ve mevsimsel değişimlerin etkisinin belirlenmesi için iki periyottaki ölçümler birbiriyle karşılaştırılmış ancak anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Yuva ve habitat incelemeleri sonucunda, yuvaların yok olmasına sebep olan faktörlerin; yuva tahribatı, habitat tahribatı ve arazinin farklı kullanım alanlarına dönüştürülmesi olduğu görülmüştür. Yuvaların koordinat verileriyle dağılım haritaları hazırlanmıştır. Dağılım haritalarına eklenen 2x2 km'lik grid ile yaşam alanları (area of occupancy, AOO), uygun poligonlar ile de yayılış alanları (extend of occurence, EOO) hesaplanmıştır. 31 yuvanın yok olmasıyla birlikte 4 yıllık bir süre içinde AOO'nun %45, EOO'nun ise % 40 azaldığı tespit edilmiştir. Yeni bulunan yuvaların kalan yuvalara eklenmesiyle hazırlanan güncel dağılım haritasıyla da AOO'nun %20, EOO'nun ise % 26 oranında daha küçük bir alanı kapladığı görülmüştür. Yapılan araştırmalar sonucu elde edilen veriler, kısa zamandaki yüksek yok oluş oranı ve güncel dağılımının yeni yuvalara rağmen eski dağılımdan daha düşük olması bir koruma çalışması yapılmasının önemini göstermiştir. Bunun için türün istekleri ve tespit edilebilen tahribat tipleri göz önüne alınarak çeşitli koruma önerilerinde bulunulmuş ancak uygun koruma planının oluşturulabilmesi için farklı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, nests of Formica pratensis species were investigated in two periods in spring and autumn periods in Yıldız Mountains of Kırklareli province. Fieldworks were carried out in previously registered regions and in the first registered Çağlayık village. According to the fieldworks results, 31 of the 43 registered nests have disappeared and the current number of nests with the newly identified 19 nests is 31. Diameter and height data, nest shape and habitat characteristics of the nests were recorded on the nest ID cards during field studies in two separate periods. All were found to be monodome type nests built in open and mostly sunlit areas. Nest volumes were evaluated as an indicator for the determination of colony density and the measurements in the two periods were compared to determine the effect of seasonal changes, but no significant difference was observed. As a result of the nest and habitat examinations, the reasons for the nest disappearances are nest destruction, habitat destruction and conversion of land to different usage areas. Distribution maps with coordinate data were prepared. Areaa of occupancy (AOO) with 2x2 km grid added to distribution maps and extend of occurence(EOO) with appropriate polygons were calculated. With the disappearance of 31 nests, AOO decreased by 45 % and EOO by 40 % over a 4-year period. With the current distribution map prepared by adding the newly found nests to the remaining nests, it can be seen that AOO occupies a smaller area by 20% and EOO occupies a smaller area by 26%. The data obtained as a result of the researches, the high rate of extinction in a short time and the fact that the current distribution is lower than the old distribution even though we added newly founded nests. Thisdemonstrates the importance of a conservation study. For this purpose, various conservation proposals have been made by taking into consideration the requests of the species and the types of destructions that can be detected, but it has been determined that different studies are needed to create an appropriate conservation plan.