Kazak halk edebiyatında Aytıs geleneği ve bu gelenek içerisinde Jambıl'ın yeri
Aytis tradition in Kazakh folk literature and the position of Jambil in this tradition
Yazar: LAZZAT URAKOVA
Danışman: DOÇ. DR. MELEK ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Dilleri ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu tezin konusu Kazak Halk Edebiyatında aytıs türünün gelişme sürecinin belirlenmesi ve Jambıl'ın aytıslarının icra teorisi bakımından incelenmesidir. Tez, Önsöz, İçindekiler, Giriş ve Kısaltmalar başlıklarını takip eden 4 Bölümden meydana gelmektedir. 1. Bölüm Kazak Halk Edebiyatında Aytıs Geleneği başlığını taşımaktadır. Bu bölümde üç alt başlık bulunmaktadır. Bunlardan ilki olan 1. Kazak Türklerinde Aytıs Türü alt başlığı altında aytıs, türleri ve gelişme süreci bakımından incelenmiştir. Bölümün ikinci alt başlığı olan 2. Aytıs Geleneği Üzerine Yapılan Çalışmalar başlığı iki alt başlıktan oluşmaktadır. Bunlardan ilkinde aytıs üzerine yapılmış çalışmalar değerlendirilmiştir. Takip eden 2.2. Jambıl'ın Aytısları Üzerine Yapılan Çalışmalar başlığı altında Jambıl'ın aytıslarıyla ilgili çalışmalar değerlendirilmiştir. Bölümün üçüncü alt başlığı olan 3. Kazak Türklerinde Aytıs Türleri başlığı altında mevcut tasniflerden yola çıkarak geliştirmeye çalıştığımız tasnife göre aytısın türleri üzerinde durulmuştur. 2. Bölüm Jambıl Jabayev'in Aytıs Geleneği İçindeki Yeri başlığını taşımakta ve iki alt başlıktan oluşmaktadır. Bunlardan ilki olan 1. Hayatı ve Eserleri alt başlığı altında Jambıl'ın hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. Bölümün ikinci alt başlığı olan 2. Aytıs Külliyatı alt başlığı üç alt başlıktan oluşmaktadır. 3. Bölüm Jambıl'ın Aytıslarının İcra Teorisi Bakımından Özellikleri başlığını taşımaktadır. Bu bölümde üç alt başlık bulunmaktadır. Bunlardan ilki Söyleyici ve Esas Dinleyici Rolündeki Söyleyici, ikincisi Genel Dinleyici/ izleyici/okuyucu, üçüncüsü Söylenilen. 4. Bölümde Jambıl'ın aytıslarının Kazak Türkçesi ve Türkiye Türkçesi metinleri yer almaktadır. Tez Sonuç, Özel Adlar, Kaynaklar, Türkçe ve İngilizce Özet ile son bulmaktadır.

Abstract:
The subject of this thesis is to determine the development process of ?aytıs? variety in Kazakh Folk Literature and examine the ?aytıs?es of Jambıl according to the theory of performing. Thesis is consisted of four chapters following the headings of Foreword, Contents, Introduction and Abbrevations. Chapter 1 is titled Aytıs Tradition in Kazakh Folk Literature. There are three main headings in this section. The first main heading is 1.Type of Aytıs in Kazakh Turkish. Under this heading, aytıs has been examined in terms of its types and its development process. The second heading of this section, 2.Studies on Aytıs Tradition is composed of three sub-headings. The second section is named as Position of Jambıl Jabayev within Aytıs Tradition. Under this heading, there are two main headings. The first one is 1.His Life and Literary Works. The second heading of this section, 2.Collected Works of Aytıs is composed of three sub-headings. Finally, the third section is named as Characteristics of Jambıl?s Aytıs in terms of Theory of Action. There are three main headings under this section. They are as follows: Firstly; Teller and Teller in the Role of the Base Listener, secondly; General Listener/Follower/Reader, and thirdly; What Was Told. In the Chapter 4, there are texts of Jambıl?s Aytıses in Kazakh Turkish and Turkish. Thesis ends up with the headings of Conclusion, Bibliography, Summary in Turkish and in English.