Değişik irrigasyonların farklı basınçlarda uygulanmasının gömülü diş operasyonları sonrasındaki iyileşmeye etkileri
The effects of different irrigation solutions at different pressures on healing after impacted tooth surgery
Yazar: PINAR ÇERVATOĞLU ULUSOY
Danışman: PROF. DR. ERDAL ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Cerrahi-oral = Surgery-oral ; Dental stres analizi = Dental stress analysis ; Diş-gömülü = Tooth-impacted ; Kök kanalı irrigantları = Root canal irrigants ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Povidon iyot = Povidone iodine ; İrrigasyon = Irrigation ; İrrigasyon-yara = Irrigation-wound

Özet:
Gömülü alt yirmi yaş dişlerinin cerrahi çekimleri, oral ve maksillofasiyal cerrahide en sık uygulanan dentoalveoler girişimler olup, cerrahi sonrası dönemde bir takım komplikasyonlara neden oldukları için önemli yer tutmaktadır.
Cerrahi çekimi sonrasında hastalarda en sık görülen komplikasyonlardan olan ağrı, ödem,  trismus ve alveoler osteitisin şiddetinin değişmesinde diş etrafındaki kemik bariyerinin kaldırılması sırasında geçen süre, kaldırılan kemik miktarı, soket içerisinde debrisler ve açığa çıkan ısı önemli rol oynamaktadır.  Çalışmamızın amacı, açığa çıkan ısının nötralizasyonu ve cerrahi alanın temizlenmesi için, postoperatif iyileşme üzerine olumlu etkilerinin olduğunu düşündüğümüz değişik irrigasyon solüsyonlarının farklı basınçlar altında uygulanmasının etkilerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesidir.
Çalışmamız, cerrahi çekim gerektiren alt gömülü yirmi yaş dişe sahip 60 hastadan oluşmaktadır. Hastalar sistemik hastalığı bulunmayan, gönüllü onam formunu imzalamış, benzer zorlukta dişleri olan bireyler içerisinden seçilmiştir. Hastalar iki ayrı ana gruba ayrılmıştır. İlk grubun rastgele seçilen bir tarafında irrigasyon, mililitrede 0,5 mg povidon iyot içeren solüsyon ile basınçlı uygulanmış, aynı grubun diğer tarafına basınçsız uygulanmıştır. İkinci grupta ise aynı işlem serum fizyolojik ile gerçekleştirilmiştir.  Tüm hastalarda gömülü yirmi yaş ameliyatları lokal anestezi altında gerçekleştirilmiştir. Ağrı; postoperatif 6., 12., 24. saat, 2., 3. ve 7. günlerde VAS ile değerlendirilmiştir. Ödem; preoperatif, postoperatif 2., 3. ve 7.günlerde esnek cetvel ile belirli anatomik noktalar arası mesafenin ölçülmesiyle trismus ise; preoperatif, postoperatif 2., 3. ve 7. günlerde keser dişler arası mesafe milimetrik bir kumpas yardımıyla ölçülerek değerlendirilmiştir.
Elde edilen veriler SPSS 15,0 paket programı ile değerlendirilmiş, verilere ilişkin analizler, ? İki Yönlü Anova? ile, gruplar arası anlamlı bir fark olup olmadığı ?Tekrarlı Anova? ile, gruplar arası farkların değerlendirilmesi için de  `Tukey Testi? kullanılmıştır.
  İstatistik değerlendirme sonucu povidon iyodun mekanik irrigatörle uygulanmasının, enjektörle uygulanması ile karşılaştırıldığında ödem üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı ancak serum fizyolojiğin mekanik irrigatörle veya enjektörle uygulanmasına ile karşılaştırıldığında olumlu etkileri olduğu bulunmuştur. Povidon iyodun enjektörle uygulanmasının ödem üzerine etkisi ise serum fizyolojiğin mekanik irrigatör ve enjektörle uygulanmasına göre anlamlı bulunmuştur. Yani povidon iyodun uygulama yöntemine bakılmaksızın serum fizyolojiğe göre üstünlüğü kanıtlanmıştır. Serum fizyolojiğin mekanik irrigatörle uygulanmasının ödem üzerine etkisi ise serumun enjektörle uygulanmasına göre anlamlıdır. O halde serum fizyolojiğin kullanıldığı durumlarda ödem şiddeti üzerine basınçlı irrigasyonun azaltıcı rolü vardır.
Trismus şiddetinin değerlendirilmesinde de povidon iyodun mekanik irrigatörle uygulanmasının enjektörle uygulanması ile karşılaştırıldığında anlamlı bir etkisinin olmadığı ancak, serum fizyolojiğin mekanik irrigatörle veya enjektörle uygulanması ile karşılaştırıldığında anlamlı fark yarattığı görülmüştür. Ödem üzerine etkisinden farklı olarak povidon iyodun enjektörle uygulanmasının trismus üzerine etkisi, serum fizyolojiğin mekanik irrigatör ile uygulanmasına göre anlamlı bulunmamıştır fakat serum fizyolojiğin enjektörle ile uygulanmasına göre anlamlı bulunmuştur. Yani basınçlı uygulanan povidon iyot, serum fizyolojiğe göre üstünken, basınçlı uygulanan serum fizyolojik basınçsız uygulanan povidon iyoda göre üstün gelmiştir. Ağrı şiddeti ise ödem değerleri ile aynıdır. Yani povidon iyodun uygulama yöntemine bakılmaksızın serum fizyolojiğe göre üstünlüğü bildirilmiştir. Ayrıca serum fizyolojiğin kullanıldığı durumlarda ise ağrı şiddeti üzerine basınçlı irrigasyonun azaltıcı rolü olduğu kanıtlanmıştır.
Çalışmamızda kullanılan değişik irrigasyonların ve farklı basınç uygulamalarının, gömülü alt yirmi yaş dişlerinin cerrahi çekimi sonrası oluşan ve hastaların sosyal aktivitelerini etkileyen konforsuz dönemi azaltmada etkili olduğu saptanmıştır. Bu konu üzerinde farklı ilaçlar, düşük seviyeli lazer uygulamaları, soğuk uygulamaları, drenaj gibi birçok metot denenmiştir ve denenmeye devam edilmektedir. Var olan çalışmalar henüz bu konforsuz dönemi ortadan kaldıramamaktadır. Bu doğrultuda yeni yöntemler bulunması amacıyla daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Impacted third molar surgery is the most common dentoalveolar procedure performed in oral and maxillofacial surgery and have an important place because they lead to various complications.
After third molar extraction the severity of complications such as pain, swelling, trismus and alveolar osteitis depend on the operation time, the amount of bone removed, the debris in the socket and the generated heat. The purpose of our study is to evaluate neutralization of generated heat and cleaning of the surgical field by comparing different irrigation solutions under different pressures which we think has a positive effect on healing.
Our study consists of sixty patients which require surgical extraction of mandibular impacted third molars. The patients selected, had third molars with similar difficulties, didn?t have any systemic disorders and signed consent forms. The patients divided into two groups. In the first group one side was irrigated under pressure with a solution which contained 0,5 mg povidone iodine per mililitre and other side was  irrigated the same solution without pressure. In the second group the same procedures was practiced with physiologic saline. All surgeries were performed under local anesthesia. Pain was evaluated with VAS ın the postoperative 6th , 12th and 24th hours, 2nd , 3rd and 7th  days. Swelling was evaluated preoperatively,postoperatively in the 2nd, 3rd and 7th days by measuring the distance between certain anatomical landmarks with flexible ruler. Trismus was evaluated by measuring interinsial distance with milimetric calliper preoperatively, postoperatively in the 2nd, 3rd and 7th days.
Obtained data were evaluated using SPSS 15,0 package programme, analysis concerning  data were made with? two way anova? , the significancy of difference between groups was evaluated with ?repeated anova? and the difference between groups was evaluated with ?tukey test?.
After statistical evaluation povidone iodine irrigation with mechanic irrigators compared to irrigation with syringe it had no significant difference on swelling however saline irrigation with mechanic irrigators compared to irrigation with syringe had possitive effect. Povidone iodine applied with syringe had significant possitive effect on swelling compared to saline irrigation with mechanic irrigator or syringe irrigation. Which meas that povidone iodine no matter which irrigation method used was superior to physiologic saline. Physiologic saline irrigation with mechanic irrigatior had a positive significant effect on swelling compare to syringe irrigation. In that case when physiologic saline is used the pressure of irrigation has increasing effect on swelling.
During evaluation of trismus povidone iodine irrigation with mechanica irrigator compared to syringe irrigation had no significant effect however saline irrigation with mechanic irrigator compared to syringe irrigation had a significant possitive effect. Unlike the effect on swelling the effect on trismus using povidone iodine with syringe had a no significant effect compared to saline irrigation with mechanic irrigators but was significant compared to saline irrigation with syringe. In this case povidone iodine used with pressure is superior to phsyiologic saline, saline used with pressure is superio to povidone iodine used without pressure. Severity of pain is the same as swelling values. Povidon iodine regardless of application method is superior to phsyiologic saline. In conditions were saline was used under pressure it had a decreasing effect on pain.
In our study it has been pointed out that different irrigation solutions under different pressures are effective in management of the uncomfortable phase which effect the patients social activities after impacted third molar surgery. Methods such as different medications, low level laser therapy, cold applications, drainage have been used and is currently being used on this subject. Existing studies yet fail to eliminate this umcomfortable phase. Accordingly more studies are needed to establish new methods.