Pediatrik hidrosefali olgularında ventriküloperitoneal şant tedavisinin komplikasyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the complications of ventriculoperitoneal shunt therapy in pediatric hydrocephaly
Yazar: KHASSAN SAIDAZIMOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BOLAT
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, kliniğimizde hidrosefali tanısı almış pediatrik olgularda
pediatrik ventriküloperitoneal şant tedavisinin komplikasyonlarının retrospektif olarak 
değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu araştırmada, 2019-2023 yılları arasında Ege Üniversitesi Tıp 
Fakültesi Nöroşirürji Anabilim Dalı'nda hidrosefali tanısı konulan ve ventriküloperitonealşant 
tedavisi uygulanan, verileri eksiksiz 18 yaş altı 271 pediatrik olgu retrospektif olarak 
değerlendirilmiştir. Çalışmada hasta verileri dosya tarama ve güncel hasta kayıtları üzerinden 
elde edilmiştir. Çalışmadaki pediatrik hastaların sosyo-demografik özellikleri, başvuru 
şikayetleri, hidrosefali tanı yöntemi, hidrosefali etiyolojileri, ventriküloperitonealşant tipi, 
ventriküloperitoneal şant girişim yeri, kranioserebral yetmezlik durumu, ventriküloperitoneal
şant cerrahisi komplikasyonları, revizyon cerrahisi varlığı, revizyon cerrahisi sayısı ve nedeni 
ile ilk revizyon cerrahisi zamanı, biyokimya verileri (CRP, PCT, WBC), Beyin Omurilik Sıvısı 
(BOS) kültür sonuçları ve radyolojik özelliklerine (BT, batın USG, Grafi) ait veriler ile 
mortalite durumları kaydedilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler SPSS 27 analiz programında 
analiz edilmiştir. Analiz sonuçları %95 güven aralığında p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Araştırmada yer alan pediatrik hastaların 117'si (n:43,17) kız ve 154'ü 
(%56,83) erkekti. Hastaların 126'sı (%46,50) 0-2 yaş aralığında yer alırken, 108'i (%39,85) 
212 yaş aralığında ve 37'si (%13,65) 12-18 yaş aralığındaydı. Hastaların ortalama yaşları ise 
5,23±4,98 yıldı. Hastaların 69'una (%25,46) BBT+MRG ile tanı konulduğu saptandı. Ayrıca 
hastaların 57'sinde (%21,03) germinal matriks kanaması (GMK), 53'ünde (%19,19) Antenatal 
hidrosefali, 44'ünde (%16,24) Posterior Fossada Kitle, 36'sında (%13,28) Antenatal hidrosefali 
+ Meningomiyelosel, en çok gözlenen etiyolojilerdi. Hastaların 44'ünde (%16,24) baş ağrısı ve 
baş dönmesi bulunurken, 29'unda (%10,70) Fontanel bombe, şişlik, 29'unda (%10,70) kusma, 
26'sında (%9,59) baş çevresinde artış ve 21'inde (%7,75) nöbet en çok gözlenen şikayetlerdi. 
Hastaların 250'sine (%92,25) ine Delta 1,5 ve 6'sına (%2,21) MiethkePedigav en çok takılan 
şant tipleriydi. Hastaların 209'una (%77,12) sağ oksipitalden ve 43'ünde (%15,87) sağ 
frontalden, şanttakıldiği gözlendi. Bunun yanı sıra 5'inde (%1,84) kranio serebral yetmezliği 
bulunuyordu. Hastaların 139'unda (%51,29) komplikasyon gelişmezken, 46'sinde (%16,97) 
enfeksiyon, 32'sinde (%11,81) kranial uç tıkanıklığı, 7'sinde (%2,58) yetersiz drenaj, 9'unda 
(%3,32) malpozisyon, en çok gelişen komplikasyonlar olmuştur. Hastaların 47'sinin (%17,34) 
1 kez revizyon cerrahisi geçirdiği, 39'unun(%14,39) 2 kez revizyon cerrahisi geçirdiği saptandı. 
x
Hastaların 42'sinde (%15,50) Staphylococcus epidermidis ve 13'ünde (%4,80) Staphylococcus
aureus en çok üreyen bakteriler olduğu gözlendi. Hastaların 59'unda (%21,77) mortalite gelişti. 
En çok mortalite kız çocuklarda ve 2-12 yaş aralığı çocuklarda gözlendi. 0-2 yaş grubu
çocukların 24'ünde (%8,86) enfeksiyon ve 11'inde (%4,06) yetersiz drenaj en çok gözlenen
komplikasyonlar olurken, 2-12 yaş grubunda yer alan çocukların 17'sinde (%6,27) kranial uç
tıkanıklığı ve 18'inde (%6,64) enfeksiyon en çok gözlenen komplikasyon olduğu gözlendi. 
Bunun yanısıra 12-18 yaş grubunda yer alan çocukların 5'inde (%1,85) malpozisyon ve 4'ünde 
(%1,48) kranial uç tıkanıklığı en çok gözlenen komplikasyon olmuştur. Mortalite gelişiminde 
VP şant cerrahisi sonrası komplikasyonları etkendi (P<0,05). VP şant cerrahisi sonrası 
komplikasyon gelişimi ile VP şant tipi arasında orta derecede pozitif kolerasyon, VP şant giriş 
yeri arasında orta derecede pozitif kolerasyon ve hastaların yaşları arasında iyi derecede negatif 
kolerasyon tespit edildi. 
Sonuç: Pediatrik hastalarda ve çocuklarda ventriküloperitonealşant cerrahisi sonrası 
enfeksiyon gelişme riskinin yüksek olduğunu, BOS kültüründe en çok Staphylococcus 
epidermidis ve Staphylococcus aureus ürediğini, bu hastalarda mortalite oranın daha yüksek 
olduğunu gözlemledik. Enfeksiyonları azaltmak ve hatta ortadan kaldırmak için daha iyi 
stratejiler geliştirebilmek amacıyla daha fazla sayıda hasta ile iyi tasarlanmış çok merkezli 
çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: Pediatri, Hidrosefali, VentriküloperitonealŞant, Komplikasyon

Abstract:
Objective: The aim of this study was to retrospectively evaluate the complications of 
pediatric ventriculoperitoneal shunt treatment in pediatric cases diagnosed with hydrocephalus 
in our clinic.
Materials and Methods: In this study, 271 pediatric cases under the age of 18, who 
were diagnosed with hydrocephalus and treated with ventriculoperitoneal shunt in the 
Department of Neurosurgery, Faculty of Medicine, Ege University between 2019 and 2023, 
were evaluated retrospectively. Patient data in the study were obtained through file scanning 
and current patient records. The socio-demographic characteristics of the pediatric patients in 
the study, complaints at presentation, hydrocephalus diagnosis method, hydrocephalus 
etiologies, ventriculoperitoneal shunt type, ventriculoperitoneal shunt intervention site, cranio
cerebral insufficiency status, ventriculoperitoneal shunt surgery complications, presence of 
revision surgery, number and reason of revision surgery, time of first revision surgery, 
biochemical data (CRP, PCT, WBC), Cerebrospinal Fluid (CSF) culture results and 
radiological features (CT, abdominal USG, X-ray) and mortality status were recorded. The data 
obtained in the study were analyzed in the SPSS 27 analysis program. Analysis results were 
accepted as significant at a confidence interval of 95% and p<0.05.
Results: Of the pediatric patients included in the study, 117 (n: 43.17) were female 
and 154 (56.83%) were male. While 126 (46.50%) of the patients were between the ages of 0-
2, 108 (39.85%) were between the ages of 2-12, and 37 (13.65%) were between the ages of 12-
18. The mean age of the patients was 5.23±4.98 years. It was determined that 69 (25.46%) of 
the patients were diagnosed with CCT+MRI. In addition, germinal matrix hemorrhage (GMK) 
was the most common etiologies in 57 (21.03%) patients, antenatal hydrocephalus in 53 
(19.19%), posterior fossa mass in 44 (16.24%), and antenatal hydrocephalus + 
meningomyelocele in 36 (13.28%). Headache and dizziness were present in 44 (16.24%) 
patients, bulging fontanelle in 29 (10.70%), vomiting in 29 (10.70%), increased head 
circumference in 26 (9.59%), and seizure in 21 (7.75%). Delta 1.5 was the most common shunt 
type in 250 (92.25%) and Miethke Pedigav in 6 (2.21%) of the patients. It was observed that 
209 patients (77.12%) had right occipital shunt and 43 patients (15.87%) had right frontal shunt. 
In addition, 5 patients (1.84%) had craniocerebral insufficiency. While no complications 
developed in 139 patients (51.29%), infection in 46 patients (16.97%), cranial tip obstruction 
in 32 patients (11.81%), inadequate drainage in 7 patients (2.58%), and malposition in 9 patients 
(3.32%) were the most common complications. It was determined that 47 patients (17.34%) 
xii
had 1 revision surgery and 39 patients (14.39%) had 2 revision surgeries. Staphylococcus 
epidermidis was the most abundant bacteria in 42 (15.50%) patients and Staphylococcus aureus 
was the most abundant bacteria in 13 (4.80%) patients. Mortality occurred in 59 (21.77%) 
patients. The highest mortality was observed in girls and children aged 2-12 years. Infection 
was the most prevalent complication in 24 (8.86%) of children aged 0-2 years and inadequate 
drainage was the most prevalent complication in 11 (4.06%) of children aged 2-12 years, while 
cranial end obstruction was the most prevalent complication in 17 (6.27%) of children aged 2-
12 years and infection was the most prevalent complication in 18 (6.64%) of children aged 12-
18 years. In addition, malposition was the most prevalent complication in 5 (1.85%) of children 
aged 12-18 years and cranial end obstruction was the most prevalent complication in 4 (1.48%) 
of children aged 12-18 years. Complications after VP shunt surgery were the factors in the 
development of mortality (P<0.05). A moderate positive correlation was found between the 
development of complications after VP shunt surgery and VP shunt type, a moderate positive 
correlation was found between VP shunt entry site, and a good negative correlation was found 
between the ages of the patients.
Conclusion: We observed that the risk of developing infection after 
ventriculoperitoneal shunt surgery is high in pediatric patients and children, that 
Staphylococcus epidermidis and Staphylococcus aureus are the most common growths in CSF 
cultures, and that the mortality rate is higher in these patients. Well-designed multicenter studies 
with larger numbers of patients are needed to develop better strategies to reduce or even 
eliminate infections.
Keywords: Pediatrics, Hydrocephalus, VentriculoperitonealShunt, Complication