Enflasyon ve faiz oranı ilişkisi Gibson Paradoksu: Türkiye çalışması
Relationship between inflation and interest rate Gibson Paradox: A study on Turkey
Yazar: LEYLA ACAR
Danışman: PROF. DR. TUBA DİREKCİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu tez çalışmasında Türkiye ekonomisi için 2003-2024 döneminde Gibson Paradoksunun geçerliliği ampirik olarak araştırılmıştır. Uzun dönemde enflasyon ile faiz oranı arasındaki pozitif korelasyon Gibson Paradoksu olarak adlandırılmıştır. Bu ilişkiyi ilk gözlemleyen A.H. Gibson 1923 yılında İngiliz tahvil faizi ile fiyat düzeyi arasında uzun dönemde pozitif ilişki olduğunu ileri sürmüştür. Keynes, değişkenler arasındaki bu ilişkiyi klasik iktisat yaklaşımıyla çeliştiği için paradoks olarak tanımlamıştır. İktisatta enflasyon ile faiz oranı arasındaki ilişkinin varlığı ve aralarındaki nedenselliğin yönü geçmişte de tartışma konusu olmuştur ve hala tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Bu tezin amacı Türkiye için Gibson paradoksunun varlığının araştırılmasıdır. Tezde 2003-2024 yılları arasındaki 3 aya kadar vadeli TL cinsinden açılan mevduat faiz oranları ve tüketici fiyat endeksinin üç aylık verileri kullanılmıştır. Paradoksun geçerliliğini test etmek için ADF, PP ve Zivot-Andrews birim kök testleri yapılmış ve ardından ARDL sınır testi ekonometrik yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada 2003-2024 yılları arasında nominal faiz oranları ile TÜFE arasında uzun vadede istatistiki ve pozitif olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Hata düzeltme modeliyle kısa dönem sonuçları da incelenmiştir. Kısa dönem sonuçları uzun dönem sonuçlarını desteklemektedir. Analizden elde edilen sonuçlar ile Gibson paradoksunun Türkiye ekonomisinde geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışma, Türkiye ile ilgili yapılmış olan çalışmalarda paradoksun geçerli olduğu diğer çalışmaları desteklemektedir.
Anahtar sözcükler: Gibson Paradoksu, Enflasyon, Faiz Oranı, Türkiye, ARDL

Abstract:
This thesis empirically investigates the validity of Gibson's Paradox for the Turkish economy for the period 2003-2024. The positive correlation between inflation and interest rates in the long run is called Gibson's Paradox. A.H. Gibson, who first observed this relationship in 1923, argued that there is a positive relationship between the British bond interest rate and the price level in the long run. Keynes defined this relationship between the variables as a paradox since it contradicted the classical economics approach. In economics, the existence of the relationship between inflation and interest rates and the direction of causality between them has been and still is a matter of debate in the past. The aim of this thesis is to investigate the existence of Gibson's paradox for Turkey. In this thesis, quarterly data on TL deposit interest rates with maturities up to 3 months and the consumer price index for the period 2003-2024 are used. In order to test the validity of the paradox, ADF, PP and Zivot-Andrews unit root tests were conducted and then ARDL bounds test econometric method was used. In the study, a statistically and positively significant relationship was found between nominal interest rates and CPI in the long run between 2003-2024. Short-run results are also analyzed with the error correction model. Short-run results support the long-run results. With the results obtained from the analysis, it is concluded that Gibson's paradox is valid in the Turkish economy. In addition, the study supports other studies on Turkey in which the paradox is valid.
Keywords: Gibson's Paradox, Inflation, Interest Rate, Turkey, ARDL