Hekimlerin kafein kullanım bozuklukları ile uyku kalitesi ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between caffeine use disorders and sleep quality and occupational burnout in physicians
Yazar: BÜŞRA SAĞLAM
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index

Özet:
Giriş ve amaç: Kafein kullanımının insan sağlığı üzerine olumlu etkileri olmakla birlikte sürekli ve fazla miktarda kullanımının fiziksel ve ruhsal sağlık sorunlarına yol açtığı bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı hekimlerde kafein kullanım bozukluğunun araştırılarak uyku kalitesi ve mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkiyi incelemektir. 
Yöntem: Çalışma tek merkezli, prospektif kesitsel tipte bir araştırma olup, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan uzman ve asistan hekimler arasında dahil etme kriterlerine uygun 240 kişi çalışmaya alınmıştır. Katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınarak sosyodemografik veri formu, kafein kullanım bozukluğu ölçeği (KKBÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) web tabanlı anket formu gönderilmiştir. Çalışmada istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanılmıştır ve anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 33.72±9.13 yıl olarak elde edilmiştir. Katılımcıların %68.3'ü kadındır. Katılımcıların günlük ortalama kafein miktarı 370.44±216.73 mg olduğu tespit edilmiştir. Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçek puan ortalaması 16.65±5.42, PUKİ skoru ortalaması 6.48±2.77, Maslach Duygusal Tükenme puan ortalaması 18.82±7.32, Maslach Duyarsızlaşma puan ortalaması 7.75±4.25, Maslach Kişisel Başarı ortalaması ise 18.00±4.95 olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların % 60'nın kötü uyku kalitesine sahip olduğu bulunmuştur. Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçek Puanı ile PUKİ skoru arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,148,p=0,022). Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçek Puanı ile Maslach Duygusal Tükenme Puanı, Maslach Duyarsızlaşma Puanı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki (r=0,205;p=0,001, r=0,233;p<0,001). ve Maslach Kişisel Başarı Puanı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur ( r=-0,196, p=0,002). Kafein kullanım bozukluğunu etkileyen faktörleri belirlemek üzere kurulan genelleştirilmiş lineer modelde (GLM), kadın cinsiyet, kafein tüketimi ve duyarsızlaşmanın kafein kullanımına yordayıcı etkisi olumsuz yöndedir.
Sonuç: Bu çalışmada, kafein kullanım bozukluğunun duyarsızlaşma durumundan etkilendiği bulunmuştur. Kadınlar kafein kullanım bozukluğu açısından daha fazla risk altındadır. KKBÖ puanı ile PUKİ skoru ve MTÖ puanı ilişkilidir. Hekimlerin mesleki duyarsızlaşmaları konusunda çalışmaların yapılması, kafein kullanım bozukluklarının düzelmesine katkı sağlayabilir.
Anahtar kelimeler: kafein, uykusuzluk, tükenmişlik, mesleki

Abstract:
Introduction and aim: Although caffeine use has positive effects on human health, sustained and excessive caffeine use is known to cause physical and mental health problems. The aim of this study was to investigate caffeine use disorder in physicians and to determine the relationship between sleep quality and occupational burnout.
Method: The study was a single-center, prospective cross-sectional study and 240 individuals who met the inclusion criteria among specialist and assistant physicians working at Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital were included in the study. Informed consent was obtained from the participants and a sociodemographic data form, Caffeine Use Disorder Questionnaire (CUDQ), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and Maslach Burnout Index (MBI) web-based questionnaire were sent. IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Turkey) program was used for statistical analysis and significance was evaluated at p<0.05 level.
Results: The mean age of the individuals participating in the study was 33.72±9.13 years. 68.3% of the participants were female. The mean daily caffeine intake of the participants was 370.44±216±73 mg. The mean Caffeine Use Disorder Questionnaire score was 16.65±5.42, the mean PDQI score was 6.48±2.77, the mean Maslach Emotional Exhaustion score was 18.82±7.32, the mean Maslach Depersonalization score was 7.75±4.25, and the mean Maslach Personal Accomplishment score was 18.00±4.95. It was found that 60% of the participants had poor sleep quality. A significant positive correlation was found between Caffeine Use Disorder Scale Score and PDQI score (r=0.148, p=0.022). A significant positive correlation was found between Caffeine Use Disorder Scale Score and Maslach Emotional Exhaustion Score, Maslach Depersonalization Score (r=0.205;p=0.001, r=0.233;p<0.001). and a significant negative correlation was found between Maslach Personal Achievement Score (r=-0.196, p=0.002). In the generalized linear model (GLM) established to determine the factors affecting caffeine use disorder, the predictive effect of female gender, caffeine consumption and depersonalization on caffeine use was negative.
Conclusion: In this study, caffeine use disorder was found to be affected by depersonalization. Women are more at risk for caffeine use disorder. The score of the  CUDQ was associated with the score of the PDQI and the score of the MBI. Studies on occupational depersonalization of physicians may contribute to the improvement of caffeine use disorders.
Key words: caffeine, insomnia, burnout, professional