Siklosporin a ve timokinon'un etkinliğinin tavşan keratokonjunktivitis sikka modelinde karşılaştırılması
Comparison of the efficiacy of cyclosporine a and thymoquinone in the rabbit keratokonjunktivitis model
Yazar: EMİNE KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. ALİ BELGE
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Göz = Eye ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Keratokonjunktivit sikka = Keratoconjunctivitis sicca ; Kuru göz sendromu = Dry eye syndromer ; Siklosporinler = Cyclosporins ; Tavşanlar = Rabbits ; Timokinon = Thymoquinone

Özet:
Bu çalıĢmada, tavĢanda deneysel modelde oluĢturulan Keratokonjunktivitis Sikka
sağaltımında, Siklosporin A ve Timokinon'un terapötik etkinliğinin karĢılaĢtırılması
amaçlanmıĢtır. Ağustos 2017 - Aralık 2017 tarihleri arasında yaptığımız çalıĢmada, 20 diĢi,
16 erkek toplamda 36 adet, 2-2,5 kg canlı ağırlıkta, yaklaĢık 3 aylık yaĢta, Yeni Zellanda
ırkı tavĢanda kuru göz modeli oluĢturulmuĢtur. Tedavi aĢamasında, her bir göz bir grup
olarak kabul edilerek, toplamda 72 adet göz, sağ göz, Siklosporin A ve sol göz, Timokinon
grubu olarak değerlendirilmiĢtir.
TavĢanların, deneme öncesi klinik ve oftalmolojik muayenesinde; pupillar ıĢık yanıtı (PLR),
palpebral, tehdit (menace) ve ıĢığa karĢı göz kısma (dazzle) refleksleri test edildi. GözyaĢı
miktarını belirlemek amacı ile Schirmer I gözyaĢı testi ve korneal epitelyal hasar varlığı
açısından floresein boyama, Keratokonjunktivitis Sikka (KKS), oluĢum sürecinde deneme
öncesi, 0, 3, 5, 7 ve 14. günlerde, tedavi aĢamasında 15, 18, 21, 28, 35, 38, 42, 46, 50, 54 ve
60. günlerde yapıldı. Korneal neovaskularizasyon, korneal opasite, konjunktival hiperemi ve
Ģemozis bulguları 0-3 arasında skorlandı. Elde edilen veriler ve görüntüler kaydedildi.
Keratokonjunktivitis Sikka oluĢturmak için, 0-14. günler arasında tavĢanlara günde iki kez,
% 0.1 BAK (Sigma, St Louis) 14 gün süreyle, 5µl topikal olarak uygulandı. 14. gün
sonunda, elde edilen veriler ıĢığında, Keratokonjunktivitis sikka oluĢumu sağlandığı tespit
edildi. Sağ göz grubuna Restasis® % 0.05 (Allergan, Ġstanbul), sol göz grubuna Timokinon
(Nigella sativa, Tabia) sabah 9.00, akĢam 16.00 olacak Ģekilde, tedavi aĢamasında 45 gün
boyunca günde iki kez, 1'er damla uygulandı. Belirtilen günlerde yapılan muayenelerden
elde edilen verilerin istatistiksel analizinde, p<0.05 anlamlı olarak kabul edildi, veriler
ortalama ± SH (Standart Hata) Ģeklinde kaydedildi, tablolar Ģeklinde sunuldu.
ÇalıĢmanın 14. gününde, sağ gözlerde ortalama 4,25±1,25 mm/dk ve sol gözlerde ortalama
4,47±1,4 mm/dk olarak gözyaĢı miktarı ölçüldü. Sağ gözlerde, ortalama 2,25±0,6, sol
gözlerde 2,0±0,67 hiperemi ve Ģemozis skoru tespit edildi. Korneal boyanma skoru, sağ göz
grubu için 3,58±0,5 ve sol göz grubu için 2,64±1,04, korneal opasite skoru sağ göz grubu 
xiv
için 2,22±0,63 sol göz grubu için 1,58±1,05 ve korneal neovaskularizasyon skoru sağ göz
grubu için 1,64±0,59 ve sol göz grubu için 1,31±0,85 olarak ölçüldü ve 0-14. gün aralığında
elde edilen bu veriler ile baĢlangıç değerleri (0. gün) kıyaslandığında kuru göz modeli
oluĢturulduğu ortaya kondu. Grup içi zamanlar arası karĢılaĢtırma yapıldığında, her iki
grupta da, hiperemi, Ģemozis, schirmer, korneal boyanma, korneal neovaskularizasyon,
korneal opasite değerlerinin tümü için 0, 3, 5, 7 ve 14. günler arası fark anlamlı bulundu
(p<0,001). Gruplar arası karĢılaĢtırma yapıldığında ise korneal boyanma da, 3, 5, 7 ve 14.
günlerde (p<0,001), korneal opasitede 7. Günde (p˂0,05), 14. günde (p<0,01), korneal
neovaskularizasyonda ise sadece 7. günde (p˂0,05) tespit edilen farklılıklar anlamlı kabul
edildi.
ÇalıĢmanın 60. günde Siklosporin grubunda ortalama 11,86±1,22 mm/dk gözyaĢı miktarı,
0,06±0,23 hiperemi ve Ģemozis skoru, 1,33±0,47 korneal boyanma skoru, 0,39±0,59
korneal opasite skoru, 0,28±0,51 korneal neovaskularizasyon skoru kaydedildi. Timokinon
grubunda ortalama 12,03±1,0 mm/dk gözyaĢı miktarı, 0,14±0,35 hiperemi ve 0,0±0,0
Ģemozis skoru, 0,67±0,47 korneal boyanma skoru, 0,33±0,53 korneal opasite skoru,
0,39±0,49 korneal neovaskularizasyon skoru kaydedildi. Grup içi zamanlar arası
karĢılaĢtırma yapıldığında, tüm günler arası fark anlamlı bulundu (p<0,001). Gruplar arası
karĢılaĢtırma yapıldığında ise hiperemi değeri için sadece 28. gün (p˂0,01), Schirmer test
değeri için 28, 35 ve 50. günlerde (p˂0,05), 54. günde (p˂0,01), korneal boyanma 15, 18,
21, 28, 35, 38, 50 ve 54. günlerde (p˂0,001), korneal opasite ise 21. günde (p˂0,01), 15, 18,
28, 35, 38. günlerde (p˂0,001) tespit edilen farklılıklar anlamlı kabul edildi.
Sonuç olarak; KKS sadece gözyaĢının eksik salgılanması veya göz yüzeyinden fazlaca
buharlaĢması olarak değil, gözyaĢı döngüsünü bir veya birden çok noktada etkileyen bir
inflamatuvar süreç olarak ele alınmaktadır. Hastalığın patogenezinde yangısal elemanlar
olarak hücreler ve mediatörlerin varlığı ortaya konulmuĢtur. Bunlar, esas olarak lenfositler,
dendritik hücreleri, langerhans hücreleri, makrofajlar ve T hücreleri (Th1, Th17) gibi antijen
sunan hücreler olarak bilinmektedir. Bugüne kadar yapılan çalıĢmalarda Siklosporin A'nın
bu döngü üzerindeki etkinliğini ortaya koymak amacı ile çok sayıda çalıĢma yapılmıĢtır.
Klinik bulgular açısından Timokinon kullanımı ile Siklosporin A'ya eĢdeğer kabul
edilebilecek iyileĢme bulguları çalıĢmamızda saptanmakla birlikte inflamatuvar sitokinler,
Th1 ve Th17-iliĢkili sitokinler, kemokinler ve reseptörleri, MMP'ler ve salgılanan
fosfolipazlara etkinliği üzerinde in vivo ve invitro olarak olası etkilerini ortaya koyacak ileri
aĢamalı çalıĢmalara gereksinim duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kuru Göz, TavĢan, Siklosporin A, Timokinon.

Abstract:
In this study, it was aimed to compare the therapeutic efficacy of Cyclosporin A and
Thymoquinone in Keratoconjunctivitis Sicca treatment in rabbit experimental model. The
study conducted between August 2017 -December 2017 and dry eye model occurred in 20
female, 16 male, 2-2,5 kg weight, about 3 months old, in totally 36 New Zealand Rabbit. In
study, 72 eyes, evaluated in two groups as; right eye, Cyclosporin A and left eye,
Thymoquinone group.
The rabbits were examined clinically and ophthalmologically before the experiment. In
Ophthalmologic examination; pupillary light response (PLR), palpebral, menace and dazzle
reflexes were tested. For the purpose of determining the amount of tears, Schirmer - I tear
test and fluorescein staining for corneal epithelial damage was performed on 0,3,5,7,14 .
days in pre-treatment phase and 15, 18, 21, 28, 35, 38, 42, 46, 50, 54 ve 60 .days in
treatment phase. Corneal neovascularization, corneal opacity, conjunctival hyperemia and
schemozis were scored between 0-3. The obtained data and images were recorded.
To form Keratoconjunctivitis Sicca, between 0-14. days, administered 5µl topically to
rabbits twice a day 0.1% BAK (Sigma, St Louis) during 14 days. On 14. day, it was
determined that Keratoconjunctivitis Sicca formation occurred in the obtained data by tests.
To right eye group, Restasis® 0.05% (Allergan, Istanbul), to left eye group Timokinon
(Nigella sativa, Tabia) was applied one drop every day, at 9:00 am and 16:00 pm daily
during 45 days in treatment phase. In the statistical analysis of the data obtained from the
examinations performed on the indicated days, p<0.05 was considered significant, the mean
values were recorded as mean ± SE (Standard Error) and presented in tables.
On 14. day, the mean amount of tear was measured as 4,25 ± 1,25 mm/min in the right eye
and 4,47 ± 1,4 mm / min in the left eye. In the right eye group, 2,25 ± 0,6, and in the left eye
group, 2,0 ± 0,67 score were determined for hyperemia and a schemozis. The corneal
staining score was 3.58 ± 0.5 for the right eye group and 2.64 ± 1.04 for the left eye group,
2.22 ± 0.63 for the right eye group, and 1.58 ± 0.50 for the left eye group 1.05 and corneal 
xvi
neovascularization score were measured as 1.64 ± 0.59 for the right eye group and 1.31 ±
0.85 for the left eye group and by comparing 14. day data and initial values (day 0), it was
found that dry eye model was occured. There was a significant difference between 0, 3, 5, 7
and 14 days (p<0,001) for hyperemia, schemozis, schirmer, corneal staining, corneal
neovascularization and corneal opacity values inter both groups for days. In two groups
comparement, observed corneal staining on days 3, 5, 7 and 14 (p<0,001), corneal opacity
on 7. day (p˂0,05), on 14. day (p<0,01), corneal neovascularization only differences on 7.
day (p˂0.05) it was considered significant.
On the 60. day of the study, the mean value amount of tears in the Cyclosporin group was
11,86±1,22 mm / min, 0,06±0,23 hyperemia and schemozis score, 1,33±0,47 corneal
staining score, 0,39±0.59 corneal opacity score, and 0.28±0.51 corneal neovascularization
score were recorded. The mean value amount of tears in the Thymoquinone group was
12,03±1,0 mm / min, 0,14±0,35 hyperemia and 0,0±0,0 schemozis score, 0,37±0,47 corneal
staining score, 0,33±0.53 corneal opacity score, 0,39±0,49 corneal neovascularization score
were recorded. When the inter-group time comparison was performed, the difference
between all days was significant (p<0.001). In the comparison between the groups, only on
28. day (p˂0,01) for hyperemia score, on 28, 35 and 50. day (p˂0,05) for Schirmer test
value, on 54. day (p˂0,01) corneal staining score on 15, 18, 21, 28, 35, 38, 50 and 54. days
(p˂0,001) and corneal opacity score on 21. day (p˂0,01), on 15,18,28,35,38.days (p˂0,001)
the differences were considered significant.
As a result; Keratoconjunktivitis Sicca (KCS) is evaluated as an inflammatory process that
affects the tear cycle at one or more points, not only an incomplete secretion of tears or
excessive evaporation from the ocular surface. In the pathogenesis of the disease, the
existence of cells and mediators as inflammatory elements has been revealed. Cells are
mainly known as antigen presenting cells such as lymphocytes, dendritic cells, langerhans
cells, macrophages and T cells (Th1, Th17). A number of studies have been conducted with
the aim of demonstrating the efficacy of Cyclosporin A on this cycle in studies conducted to
date. In terms of clinical manifestations, the use of thymoquinone has been shown to be
equivalent to Cyclosporin A, but it has been shown to be effective in vivo and in vitro on
inflammatory cytokines, Th1 and Th17-related cytokines, chemokines and receptors, MMPs
and secreted phospholipases studies are needed.
Keywords: Dry Eye, Rabbit, Cyclosporine A, Thymoquinone