İnsülin kullanan tip 2 diyabetes mellituslu hastaların hastalığa yönelik tutum ile öz-etkililik düzeyleri
Diabetes attitude and self-efficiency levels of patients with type 2 diabetes mellitus taking insulin
Yazar: NURGÜL GÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA TÜLÜCE
Harran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemşirelik = Nursing ; İnsülin = Insulin

Özet:
Bu araştırma insülin kullanan tip 2 diyabetes mellituslu hastaların hastalık 
tutumları ile öz-etkililik düzeylerini belirlemek amacı ile tanımlayıcı olarak yapılmıştır. 
Araştırma, Ocak-Nisan 2021 tarihleri arasında Balıklıgöl Devlet Hastanesinin dahiliye 
polikliniklerine başvuran, dahil edilme kriterleri karşılayan ve insülin kullanan 120 tip 2 
diyabet tanılı hasta ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, 
diyabet tutum ölçeği ve tip 2 diyabet öz-etkililik ölçeği kullanılmıştır. Veriler Statistical 
Package of Social Sciences 25.0 paket programında analiz edilmiştir. Verilerin 
analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma gibi tanımlayıcı analizler, Mann 
Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman Korelasyon testi kullanılmıştır. 
Anlamlılık değeri p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 53.32+11.42 ve %65'i kadındır. 
Hastaların diyabet tanı süresi 7.32+7.05 yıl ve insülin kullanma süresi 4.22+5.59 yıl 
olarak bulunmuştur. 
Hastaların diyabet tutum ölçeği toplam puan ortalaması 3.68±0.71 olarak belirlenmiş ve 
pozitif tutuma sahip oldukları bulunmuştur. Diyabet tutum ölçeği alt boyutlarından; en 
yüksek puan ortalaması hastanın yaşamı üzerine diyabetin etkisi (4.11±0.71) alt 
boyutuna aitken, en düşük puan ortalaması tip 2 diyabetin ciddiyeti (2.54±1.42) alt 
boyutuna aittir.
Hastaların tip 2 diyabet öz-etkililik ölçeği toplam puan ortalaması 57.25±19.07 olarak 
bulunmuştur. Araştırmada diyabet tutum ölçeği ve diyabet öz-etkililik ölçeği arasındaki 
pozitif yönde güçlü bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). Tip 2 diyabet öz-etkililik 
ölçeği alt boyutlarından diyet+ayak kontrolü alt boyutu ile diyabet tutum ölçeği alt 
boyutlarından özel eğitim ihtiyacı, hastanın yaşamı üzerine etkisi, hasta uyumuna karşı 
xi
tutum ve ekip bakımına karşı tutum alt boyutları arasında pozitif yönde orta düzeyde 
ilişki bulunurken, tip2 diyabet ciddiyeti, kan glukoz kontrol ve komplikasyonlar, hasta 
otonomisine karşı tutum alt boyutları arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde ilişki 
olduğu saptanmıştır (p<0.05). Tıbbi tedavi ile kan glukoz kontrolü ve komplikasyonlar 
alt boyutları arasında pozitif ve yüksek düzeyde ilişki olduğu belirlenirken, diğer 
diyabet tutum ölçeği alt boyutları ile orta düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur (p<0.05). 
Fiziksel egzersiz alt boyutunda ise; tip 2 diyabet ciddiyeti alt boyutu ile pozitif yönde ve 
orta düzeyde ilişki bulunurken, diğer diyabet tutum ölçeği alt boyutları ile pozitif ve 
zayıf düzeyde ilişki bulunmuştur (p<0.05).
Araştırma sonucunda, insülin kullanan tip 2 diyabetli bireylerin pozitif tutuma ve orta 
düzeyde öz-etkililiğe sahip oldukları belirlenmiştir. Hastaların diyabet tutumu arttıkça 
öz-etkililik düzeylerinin de arttığı saptanmıştır. Bu sonuçlara dayanarak diyabetli 
bireylerin tutum ve öz-etkililik düzeylerinin belirlenmesi hemşirelik açısından önem 
taşımaktadır. Hemşireler, tip 2 diyabetli bireylerin negatif tutumlarının iyileştirilmesine, 
pozitif tutumlarının geliştirilmesine ve öz-etkililik düzeylerinin arttırılmasına yönelik 
hemşirelik bakımı planlanmalı ve uygulamalıdır

Abstract:
This study was conducted with descriptive design to determine the disease 
attitudes and self-efficacy levels of patients with type 2 diabetes mellitus taking insulin. 
The study was conducted with 120 patients diagnosed with type 2 diabetes mellitus, 
who applied to the internal medicine outpatient clinics of Balıklıgöl State Hospital 
between January and April 2021, met the inclusion criteria and took insulin. Personal 
information form, Diabetes Attitude Scale, and Self-Efficacy in Type 2 Diabetes scale 
were used to collect data. The data were analyzed in the Statistical Package of Social 
Sciences 25.0 software. Descriptive analyses such as number, percentage, mean, and 
standard deviation as well as Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test and Spearman 
Correlation test were used to analyze the data. Significance value was accepted as 
p<0.05.
The average age of the participants was 53.32+11.42 and 65% of them were female. 
Diabetes diagnosis duration of the patients was 7.32+7.05 years, and they were taking
insulin for 4.22+5.59 years. 
It was determined that the diabetes attitude scale total mean score of the patients was 
3.68±0.71 and they had a positive attitude. Among diabetes attitude scale subscales, the 
highest mean score (4.11±0.71) was detected in the impact of diabetes on the patient's 
life subscale; whereas, the lowest mean (2.54±1.42) score was detected in the 
seriousness of type 2 diabetes subscale.
The total mean score of the patients was found to be 57.25±19.07 for the self-efficacy in 
type 2 diabetes scale. In the study, it was determined that there was a strong positive 
correlation between diabetes attitude scale and diabetes self-efficacy scale (p<0.05). 
xiii
While there was a moderate positive correlation between the diet + foot control subscale
of the self-efficacy in type 2 diabetes scale and the need for special training to provide 
diabetes care, impact of diabetes on the patient's life, patient compliance and team care 
subscales of the diabetes attitude scale, there was a positive and high level correlation 
between seriousness of type 2 diabetes, the relationship between blood glucose levels
and complications, and patient autonomy subscales (p<0.05). While there was a positive 
and high level correlation between subscales of medical treatment and the relationship 
between blood glucose levels and complications, a moderate positive correlation was 
found with other diabetes attitude scale subscales (p<0.05). While the physical exercise 
subscale had a positive and moderate correlation with the seriousness of type 2 diabetes 
subscale, a positive and weak correlation was found with the other subscales of diabetes 
attitude scale (p<0.05).
Consequently, it was determined that individuals with type 2 diabetes who were taking
insulin had a positive attitude and a moderate level of self-efficacy. As the diabetes 
attitude of the patients increased, their self-efficacy levels also increased. Based on 
these results, it is important for nursing to determine the attitudes and self-efficacy 
levels of individuals with diabetes. Nurses should plan and implement nursing care 
aimed at improving the negative attitudes of individuals with type 2 diabetes, 
developing their positive attitudes, and elevating their self-efficacy levels