Farklı sıra aralığı ve azot dozlarının çörek otunun (Nigella sativa L.) verim ve verim unsurları üzerine etkileri
Effects of different row spacings and nitrogen rates on yield and yield components in black cumin (Nigella sativa L.)
Yazar: GÜL YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HAKAN ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azot dozu = Nitrogen dose ; Nigella sativa =   ; Sıra aralığı = Row spacing ; Verim = Yield ; Verim ögeleri = Yield components ; Çörekotu = Nigella

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, farklı sıra aralığı ve azot dozlarının çörek otu (Nigella sativa L.) bitkisinin verim ve verim unsurları üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi 4 nolu deneme alanında 2011 ve 2015 yıllarında yürütülmüştür. Şansa Bağlı Tam Bloklar Deneme Deseninde 4 tekrarlamalı olarak yürütülen bu araştırmada, 2 çörek otu popülasyonu (Yozgat ve Burdur), 3 sıra arası mesafe (15, 30 ve 45 cm) ve 5 azot dozu (0, 3, 6, 9 ve 12 kg/da) yer almıştır.  
Bulgular: İncelenen karakterler yönünden Burdur ve Yozgat popülasyonu arasında önemli farklılıklar bulunmuştur. Burdur popülasyonu verim ve verim öğeleri yönünden üstün bulunmuştur. Sıra aralığı, incelenen birçok karakteri önemli derecede etkilemiştir. Sıra aralığındaki artışlara bağlı olarak; bitki boyu, dal sayısı, kapsül sayısı, kapsüldeki tohum ağırlığı, bin tane ağırlığı ve protein oranı değerleri artarken, yağ oranı, tohum verimi ve yağ verimi değerleri azalmıştır. Azot dozlarındaki artış genel olarak bitki boyu, dal sayısı, kapsül sayısı, kapsüldeki tohum ağırlığı, bin tane ağırlığı, tohum verimi ve yağ verimi değerlerini artırmıştır. 
Sonuç: Erzurum ve benzer ekolojilerde çörek otu yetiştiriciliğinde maksimum tohum ve yağ verimi için Burdur popülasyonunun tercih edilmesinin ve bu popülasyonun 15 cm sıra aralığı ve dekara 6 kg azot dozunda yetiştirilmesinin uygun olacağı ortaya konulmuştur.

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to determine at the effects of different row spacings and nitrogen rates on the yield and yiel components of black cumin (Nigella sativa L.).
Method: This research was conducted in 2011 and 2015 under Erzurum ecological conditions. The experimental design was a randomized complete block with four replicates. Treatments consisted of the combinations of two black cumin populations (Yozgat and Burdur), three row spacings (15, 30 and 45 cm) and five nitrogen rates (0, 3, 6, 9 and 12 kg da-1) 
Findings: The study showed significant differences between Burdur and Yozgat populations in terms of the characteristics examined. In general, Burdur population was superior to Yozgat population in terms of yield and yield components. Row spacing did not significantly affect many characteristics. Depending on the increase in row spacing, plant height, number of branch, number of capsules, seed weight per pod, 1000-seed weight, protein content increased, while oil content, seed yield and protein ratio decreased., increased nitrogen rates usually increased plant height, number of branch, number of pod, seed weight per pod, seed yield and oil yield.
Results: The results of the study carried under Erzurum and some ecological conditions demonstrated that Burdur population was more suitable for maximum seed and oil yield in black cumin cultivation and it would be appropriate to grow at the 15 cm row spacing and the application rate of 6 kg N da-1.