Yeşilüzümlü Beldesi geleneksel yerleşim dokusunun incelenmesi ve koruma yaklaşımları
Pattern analysis of Yeşilüzümlü traditional settlement and approaches to conservation
Yazar: MİNE ALANAT
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP GÜL ÜNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture ; Tarih = History ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Geleneksel mimari = Traditional architecture ; Geleneksel yerleşim = Traditional settlement ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Restorasyon = Restoration

Özet:
Muğla ili, Fethiye ilçesine bağlı Yeşilüzümlü Beldesi, Fethiye merkeze 17 km uzaklıkta, Geyran Dağının eteklerinde ve deniz seviyesinden 500 m yükseklikte bir ovada yer almaktadır. Tarihi geçmişi M.Ö. 3000 yıllarına uzanan Kadyanda (Cadyanda) antik şehrinin 9 km kuzeyinde yer alan yerleşim, antik dönemde Likya Devleti sınırları içerisinde yer almıştır. Ancak yerleşimin günümüz sınırları içinde ayakta kalan, kültür mirası niteliğindeki yapıları, Selçuklu, Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemine aittir.Bu çalışma kapsamında, bölgenin tarihi, fiziki ve sosyal verileri incelenerek beldenin korunması gerekli geleneksel yerleşim dokusu sınırları tespit edilmiştir. Çalışma alanında bulunan her geleneksel yapı için yapılan tespit ve analizlerin sonucunda bölgenin geleneksel mimari biçimlenişi ortaya konulmuştur. Bölgedeki yapıların günümüz yaşam koşullarına cevap verememesi ile ortaya çıkan koruma sorunları ele alınıp fiziki ve sosyal çevrenin geleneksel özellikleri göz önünde bulundurularak koruma önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır. Mevcut geleneksel dokunun korunması, sağlıklaştırılması gibi önerilerin yanında yeni yapılaşma koşulları için de temel yaklaşımlar tanımlanmaya çalışılmıştır.Bu çalışmanın temel amacı, yerleşimin özgün karakterini oluşturan geleneksel kültür mirası ögelerini belirlemek ve bu değerlerin yerleşimi temsil etmekle birlikte çağdaş yaşama artı değer olarak katılmasıdır.Anahtar Kelimeler: Yeşilüzümlü, yerleşim dokusu, taş yapılar, Kadyanda(Cadyanda), geleneksel mimari, koruma, kültür mirası.

Abstract:
Yeşilüzümlü Town is located at 17 km away from Fethiye town center of Muğla province and it is on the foot of the Mountain Geyran. It has altitude 500 m above sea level and is situated on a plain. Settlement is located 9 km north of the Cadyanda which is the ancient city has history extending from 3000 BC and it took place within the boundaries of Lycian State in the ancient period. However, cultural heritage structures which are standing within the boundaries of the settlement today are belonging to Seljuk, Ottoman and early Republican period.In this study, by analyzing the region's history, physical and social data, the pattern of traditional settlement boundries of the town which is required to be conserved has been determined. As a result of the analysis and determination for each structure in the study area, the region's traditional architecture has been introduced. Conservation problems appeared by the structures which can?t suffice the daily living conditions in area and conservation suggestions have been advanced with considering physical and social traditional qualifications. Made suggestions to conserve and rehabilitate of the existing settlement pattern besides for new construction conditions, tried to define the basic approaches.The main reason of this study, to identify factors of the traditional cultural heritage which creates unique character of the settlement and although they are aimed to add values to the contemporary life while these values represent settlement.Key words: Yeşilüzümlü, settlement pattern, stone buildings, Cadyanda, traditional architecture, conservation, cultural heritage.