Gadamer'in eğitim kuramında Aristoteles'in phronésis kavramının rolü
The role of Aristotle's phronésis concept in Gadamer's theory of  education
Yazar: GÜL ESİN SERTTEK
Danışman: PROF. DR. HASAN ÜNDER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Hermeneutik = Hermeneutic ; Phronesis = Phronesis

Özet:
Bu çalışma, Gadamer'in Aristoteles'in phronēsis kavramını merkeze alan eğitim kuramına odaklanmaktadır. Gadamer'in felsefi hermeneutiği, öğrencide sorgulama, eleştirme ve yorumlama becerileri geliştirerek, ezberden mümkün olduğunca uzak durmayı ve anlayarak öğrenmeyi hedefleyen bir eğitim modelinin olanaklarını sorgular. Gadamer'de hermeneutik anlama, kendisini eylemde gösterir ve insanın anlaması deneyimden bağımsız değildir. Bu açıdan Aristoteles'in phronēsis kavramı, (1) bireysel ve toplumsal düzlemde karar vermeyi sağlayan bir düşünce erdemi olmasının yanında, (2) deneyimi de ifade etmesi açısından Gadamer için Aristoteles'in etiğini önemli hale getirir. Phronēsis, Aristoteles'te iyi yaşama ile ilgili bir erdemdir. Eğitimi toplumun bir yansıması olarak gören Aristoteles, Politika isimli eserinde eğitimin doğasını detaylı biçimde inceler. Burada özgür insanlara yakışan bir eğitim programının olanaklarını sorgulayarak iyi yaşama ile doğrudan bağlantılı bulduğu ve eğitim yoluyla oluşup gelişen bir düşünce erdemi olan phronēsis'ten söz eder.
Gadamer'in felsefi hermeneutiğinin temelini oluşturan diyalog, ufukların kaynaşması, önyargı, oyun, hermeneutik döngü ve Bildung kavramları hangi tarihsel ve kültürel bağlamda olursa olsun öğrenciye anlam oluşturmayı öğretme iddiasında bulunmaktadır. Bu doğrultuda Gadamer açısından anlamanın eğitimde etkin kılınması, herhangi bir konuda salt bilgilenmeyi içermeyip aynı zamanda bilginin pratikte uygulanmasını -alışkanlık kazanarak öğrenilmesini- hedefler. Anlamanın kendisini ancak eylemde gösterebileceğini ifade eden Gadamer, anlama ile uygulamayı (teori ile pratiği) buluşturmak adına Aristoteles'in phronēsis kavramından yararlanır. Gadamer'de hermeneutik anlamanın kişinin yaşam deneyimini merkeze alması ve etik bir sürece işaret ediyor olması, phronēsis'i onun eğitim kuramı için vazgeçilmez hale getirir. Dolayısıyla bu çalışma Gadamer'in felsefi hermeneutiğinin temeli olan anlama ile Aristoteles etiğinde merkezde yer alan phronēsis arasında paralellik kurmanın mümkün olduğu varsayımından yola çıkmaktadır. Bu çerçevede Gadamer'in ağırlıklı olarak Hakikat ve Yöntem adlı eserinde ortaya koyduğu felsefi hermeneutiğinde yer alan kavramların bir eğitim kuramının temellerini oluşturduğu tezi, Aristoteles'in phronēsis kavramı çerçevesinde tartışılacaktır.

Abstract:
This study focuses on Gadamer's educational theory, which centers on Aristotle's concept of phronēsis. Gadamer's philosophical hermeneutics questions the possibilities of an educational model that aims to teach understanding by developing inquiry, criticism and interpretation skills in the student, avoiding memorization as much as possible and learning by understanding. In Gadamer, hermeneutic understanding manifests itself in action; because human understanding is not independent of experience. From this point of view, Aristotle's concept of phronēsis, which is a virtue of thought that enables decision making at the individual and social level, also makes Aristotle's ethics important for Gadamer because it expresses experience. Phronēsis, on the other hand, appears as a virtue related to good living in Aristotle. Aristotle, who sees education as a reflection of society, examines the nature of education in detail in his work entitled Politics. Here, by questioning the possibilities of an education program that suits free people, he puts forward phronēsis, which is a virtue of thought that is directly related to good living and develops through education.
The concepts of dialogue, fusion of horizons, prejudice, play, hermeneutic circle and Bildung, which form the basis of Gadamer's philosophical hermeneutics, claim to teach meaning formation to the student, regardless of the historical and cultural context. In this direction, for Gadamer, making understanding effective in education does not only include being informed about any subject, but also aims at applying knowledge in practice -learning by acquiring habits. Gadamer, who states that understanding can only show itself in action, uses Aristotle's concept of phronēsis to bring together understanding and application (theory and practice). In Gadamer, the fact that hermeneutic understanding takes the person's life experience as its center and points to an ethical process makes phronēsis indispensable for his educational theory. Therefore, this study is based on the assumption that it is possible to establish a parallelism between understanding, which is the basis of Gadamer's philosophical hermeneutics, and phronēsis, which is at the center of Aristotle's ethics. In this context, the thesis that the concepts in Gadamer's philosophical hermeneutics, which he mainly put forward in his work entitled Truth and Method, form the foundations of an educational theory will be discussed within the framework of Aristotle's concept of phronēsis.