Tefsirde anakronizm ve sebepleri
Anachronism in the tafsir and its reasons
Yazar: HASAN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH AYGÜN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Anakronizm = Anachronism ; Bağlam = Context ; Kronoloji = Chronology ; Tefsir = Commentary

Özet:
Anakronizm şimdicilik, bilgisizlik, dikkatsizlik, bağlamın ihmali vb. nedenlerle olay ve olguların tarihlendirilmesinde yapılan kronolojik veya metodolojik bir yorumlama hatasıdır. Edebiyat, tarih, felsefe, teoloji, sanat vb. birçok farklı alanda kasıtlı ve kasıtsız olarak kullanılmaktadır. Kullanımlarına bağlı olarak hem olumlu hem de olumsuz sonuçları olan anakronizm genel itibarıyla olumsuz bir algıya sahiptir. Ayetlerin tefsirinde de söz konusu olan anakronizm hakkında doğru ve yeterli bilgiye sahip olmak, murad-ı ilahinin tespiti noktasında son derece önemlidir.
"Tefsirde Anakronizm ve Sebepleri" konulu bu çalışmanın amacı, kronolojik bir anlama ve yorumlama hatası olan anakronizmin ne olduğunu, çeşitlerini, kullanım şekillerini ve tefsirde anakronizme götüren sebepleri örnekleriyle açıklamaktır.
Çalışmanın konusu, ayetlerin anlaşılması ve yorumlanmasıyla sınırlandırılmıştır. Nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda konuyla ilgili bilgiler metin analizi yöntemiyle toplanmış, toplanan bilgiler sınıflandırma ve ilişkilendirme aşamalarından sonra tümevarımcı analiz yöntemiyle yorumlanmaya çalışılmıştır.
Ayetlerin anlaşılması ve yorumlanmasında kronolojik hatalar yapılması, şimdicilik anlayışı ve bağlamın ihmal edilmesi gibi hususlar anakronizme götüren sebeplerin başında gelmektedir. Bu sebeplere, mezhep taassubu, bilimsel verilerin ayetlere yüklenmesi, kelimelerin batıni manalarının tercih edilmesi de ilave edilmelidir. Dolayısıyla ayetlerin tefsirinde nesnel anlama ulaşabilmek için bu olumsuzluklardan uzak ve bağlamı bir bütün olarak değerlendiren tutarlı yaklaşımlar benimsenmelidir. Bunun için anlama ve yorumlaya az veya çok etki eden her bir konunun anakronik yönlerini ayrıntılı olarak ele alacak çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
Anachronism is a chronological or methodological interpretation mistake made in the dating of events and facts due to presentism, ignorance, carelessness, neglect of context, etc. It is used intentionally and unintentionally in many different fields such as literature, history, philosophy, theology, art, etc. Anachronisms, which have both positive and negative consequences depending on their use, generally have a negative perception. Having accurate and sufficient information about anachronism, which is also in question in the interpretation of the verses, is extremely important in determining the divine intent.
The aim of this study on "Anachronism in the Tafsir and Its Reasons" is to explain with examples what anachronism is, which is a chronological mistake of understanding and interpretation, its types, ways of use and the reasons that lead to anachronism in Tafsir.
The subject of the study is limited to the understanding and interpretation of the verses. In line with the qualitative research approach, information on the subject was collected by text analysis method, and after the classification and association stages, the collected information was tried to be interpreted with the inductive analysis method.
Issues such as making chronological mistakes in understanding and interpreting the verses, understanding of presentism and neglecting the context are among the main reasons that lead to anachronism. Sectarian bigotry, attributing scientific data to the verses, and preferring the esoteric meanings of words should be added to these reasons. Therefore, in order to reach the objective meaning in the interpretation of the verses, consistent approaches that avoid these negativities and evaluate the context as a whole should be adopted. For this purpose, studies should be carried out to examine in detail the anachronistic aspects of each subject that have a greater or lesser effect on understanding and interpretation.