Tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV) domates bitkisine bulaşması ve sera alet ekipmanları üzerinde aktif kalma süreleri ile ilgili çalışmalar ve eradikasyon işlemleri
Tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV) infection on tomato plants and studies on activity times on greenhouse tool equipment and eradication processes
Yazar: HANDE NUR VURGUN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN FİDAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki virüsleri = Plant viruses ; Dezenfektanlar = Disinfectants ; Domates = Tomato ; Mekanik = Mechanics ; Seralar = Greenhouses ; Virüsler = Viruses

Özet:
Ülkemizde domates bitkilerinde üretimi sınırlayan faktörler arasında son birkaç yıldır hızla yaygınlık gösteren ToBRFV, uzak mesafeler arasında tohumla taşınırken kısa mesafeler arasında temasla kolayca yayılabilmektedir. Mekanik temasla kolayca taşınan bir virüs olarak bilinen ToBRFV'nin tohumu enfekte edebilmesi ve tohumla taşınabilir olması ayrıca TMV ve ToMV'ye karşı bitkilerde dayanıklılık sağlayan Tm22 geni ToBRFV'ye karşı dayanıklılık sağlamaması bu virüsün önemini daha da artırmıştır. Bu sebeple ToBRFV'nin domates üretim alanlarına bulaşmasını önlemek için yapılacak çalışmalar çok önemlidir. Bu tez çalışması kapsamında dezenfektanların etkinliğinin belirlenmesi amacıyla iklimlendirme odalarında kontrollü koşullarda ve serada çiftçi koşullarında dezenfektanların etkinliğinin belirlenmesi ile ilgili denemeler yapılmış, yetiştiricilikte sık temas edilen yüzeylerde (plastik, metal, cam vb.) virüsün aktif kalma süreleri belirlenmiştir. Konrollü koşullarda dezenfektanların ToBRFV'ye karşı etkinliğinin değerlendirilmesi çalışmalarında BioconA, Bioxi ve Tsunami gibi dezenfektanlar etkili bulunmuştur. Çitfçi koşullarında dezenfektanların ToBRFV'ye karşı etkinliğinin değerlendirilmesinde ise üstten el pülverizatörleri ile uygulanan dezenfektanlar bulaşmayı geciktirsede deneme sonunda serada bulunan tüm bitkiler %100 ToBRFV bulaşık bulunmuştur. Dezenfektanların sera alet ve ekipmanlarında aktif kalma sürelerinin belirlenmesinde metal yüzeyde aktif kalma süresi 128 saatten fazla aktif kalma yeteneğini korurken en düşük lateks eldiven ve bağlama ipinde 48 saat aktif kaldığı belirlenmiştir.

Abstract:
Among the factors limiting the production of tomato plants in our country, ToBRFV, which has become widespread in the last few years, can easily spread by contact between short distances while it is carried by seed between long distances. The fact that ToBRFV, which is known as a virus easily transmitted by mechanical contact, can infect the seed and can be carried by seed, and that it does not provide resistance to the Tm22 gene ToBRFV, which provides resistance in plants against TMV and ToMV, has increased the importance of this virus. For this reason, studies to prevent ToBRFV from infecting tomato production areas are very important. In order to determine the effectiveness of disinfectants within the scope of this thesis, experiments were carried out to determine the effectiveness of disinfectants in controlled conditions in air-conditioning rooms and under farmer conditions in greenhouses, and the active duration of the virus was determined on frequently touched surfaces (plastic, metal, glass, etc.) in aquaculture. In the studies evaluating the effectiveness of disinfectants against ToBRFV under controlled conditions, disinfectants such as BioconA, Bioxi and Tsunami were found to be effective. In the evaluation of the effectiveness of disinfectants against ToBRFV in farmer conditions, all plants in the greenhouse were found to be 100% ToBRFV contaminated at the end of the experiment, although disinfectants applied with top hand sprayers delayed the contamination. In the determination of the active time of disinfectants in greenhouse tools and equipment, it was determined that the most active time on the metal surface was found to be active on the metal surface, while it remained active on the latex glove and binding thread the lowest.