Gelişmekte olan ülkelerde dalgalanma korkusu, nedenleri ve etki dereceleri
Fear of floating in emerging markets, its causes and degrees of impact
Yazar: ARİFE AYCAN MUTLU
Danışman: PROF. AHMET AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dolarizasyon = Dolarization ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Konjonktür dalgalanmaları = Business cycles ; Serbest döviz kuru = Free exchange rate ; Uluslararası döviz piyasaları = Foreign exchange market ; Uluslararası finansman = International financing

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı; literatürde "dalgalanma korkusu" olarak bilinen kavramının,
ülkelerin resmi otoritelerinin döviz kurundaki oynaklıklardan çekindikleri için kurları
serbest dalgalanmaya bırakmaması veya bırakamamasının, gelişmekte olan ülkeler özelinde
uluslararası bir karşılaştırmasının yapılması; nedenlerinin ortaya konulmasıdır. Bu amaç
doğrultusunda ilk olarak, 42 gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede 1980 yılından 2014 yılına
kadar olan süreçte dalgalanma korkusunun varlığı araştırılmıştır. Ardından bu ülkelerde
dalgalanma korkusuna sebep olarak gösterilen üç etken; döviz kuru geçiş etkisi, ilk günah
problemi ve dolarizasyon, 2009 ile 2015 yılları aralığında incelenmiştir. Bunun için vektör
otoregresif model, birleşik dolarizasyon endeksi ve uluslararası ilk günah endeksleri
kullanılmıştır. Yapılan bu çalışma neticesinde; ülkelerin ilan ettikleri ve uyguladıkları döviz
kuru rejimlerinin aynı olmadığı ve gelişmişlik düzeyinden bağımsız bir şekilde ülkelerde
dalgalanma korkusunun yaygın olduğu bulunmuştur. Bu korkuya sebep olarak gösterilen bu
üç etkenin pek çok ülkede olmaması da dikkat çekici diğer bir sonuçtur. Buna rağmen
incelenen bu ülkelerde serbest dalgalı döviz kuru rejimi tam olarak uygulanamamaktadır.
Son olarak da, Türkiye özelinde yapılan detaylı analizler neticesinde; Türkiye ekonomisinde
yüksek döviz kuru geçiş etkisi, çarpıcı oranda dolarizasyon ve yabancı yatırımcı etkisini
vurgulayan bir ilk günah probleminin olduğu bulunmuştur. Diğer ülkelerden farklı olarak,
Türkiye ekonomisinde bulunan dalgalanma korkusu ve buna sebep olan etkenler test edilen
hipotezleri doğrulamıştır.

Abstract:
The objective of this thesis is to discover the existence and reasons behind the literal term
"fear of floating" - which is defined as the fail of the official authorities of a given country
in letting the exchange rates to float freely due to the concerns on potential impacts of the
exhange rate volatility- and to have an international comparison which is focused on
emerging markets. For this purpose, first of all, the existence of the fear of floating over the
42 developed and developing countries from 1980 to 2014 was investigated. Secondly, three
factors that have been shown to cause the fear of floating in the literature; exchange rate pass
through effect, original sin and dollarization were examined from 2009 to 2015. Therefore,
the vector autoregressive model, composite dollarization index and the international original
sin index were used. As a result, it is found that the exchange rate regimes declared and
applied by the examined countries are not the same and the fear of floating is widespread
across countries independently of their development level. It is another remarkable result
that these three factors, which have been shown to cause this fear, do not exist in many
countries. Despite this fact, the free floating exchange rate regime is not fully implemented
in these countries. Finally, as a result of detailed analysis made about Turkey, it has been
found that the original sin problem emphasizing foreign investor effect to the economy,
remarkable exchange rate pass-through effect and striking dollarization already exist in the
Turkish economy. Unlike other countries in the sample, the fear of floating in the Turkish
economy and the factors that cause it confirm the tested hypotheses.