Mimari detay oluşturma süreçlerinde karar verme araçlarının etkinliği
Effectiveness of decision making tools in detail design processes
Yazar: KÜBRA YANIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET CEM ALTUN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Çevre Kontrolü ve Yapı Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari tasarım = Architectural design ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Karar verme, birçok seçeneğin var olduğu durumlarda, seçim yapılacak amaç ile ilgili ölçütlere göre seçenekler arasında değerlendirme yapma işlemidir. Karar verme eylemi çoğu zaman deneyim ve sezgisel yollar ile gerçekleştirilmeye çalışılmaktadır. Bu durum güvenilir olmayan sonuçlara sebep olabilmektedir. Bu bağlamda, karar vermeyi sistematik hale getirmek ve sezgisellikten uzaklaştırmak amacıyla, bazı çalışmalarda bulunulmuştur. Literatürde de görüldüğü üzere, sistematik karar verme araçları geliştirilmiştir. Karar verme araçları, işletme, mühendislik, tasarım, mimarlık gibi birçok disiplinde kullanılmaktadır. Mimari tasarım ve mimarlık teknolojisi alanında kullanılan karar verme araçları, diğer alanlarda kullanılan araçlardan uyarlama olarak kullanıldığı gibi bu alanlara özel olarak geliştirilmiş araçlar da mevcuttur. 
Endüstri devrimi ile birlikte birçok alanda olduğu gibi mimari tasarım alanında da yenilikler olmuştur. Daha hızlı yapılaşma sebebiyle, uygulama işinde çalışan işçi sayısı artmıştır. Bu durum uygulama projelerinin daha detaylı ve sistematik temsil edilmesi gerekliliğini doğurmuştur. Dolayısıyla mimara düşen iş miktarı artmıştır. Yine endüstri devriminden sonra artan yapı yapım teknikleri, malzeme çeşidi ve sayısı, mimari tasarımın alt süreci olan detay tasarımında çeşitliliğe ve karmaşaya sebep olmaya başlamıştır. Bir yapının projelendirilmesinde hangi malzemeler kullanılacak? Hangi yapım tekniklerinin kullanılması daha uygundur? Bir yapı elemanını tasarlamak için yapı malzemeleri nasıl bir araya getirilmelidir? Yapı elemanları bir araya geldiğinde yapının performansını nasıl etkileyecek? gibi sorularla karşı karşıya kalınmaktadır. Mimari tasarımın alt süreci olan detay tasarımında bu karmaşıklığın sistematik hale getirilmesi için bazı çalışmalarda bulunulmuştur. Bu çalışmalarla detay tasarımına yardımcı araçlar geliştirilmiştir. Böylece yapının kalitesini arttırmak için, olası tasarım sorunlarının kontrol altına alınması sistematik ve metodik bir hale getirilmeye çalışılmıştır.
Detay oluşturma süreçlerinin uygulanması aşamasında bazı karar verme durumları ile karşılaşılmaktadır. Sistematik bir tasarım sürecindeki karar verme durumlarını deneyimli bir mimar kendi bilgileri doğrultusuna gerçekleştirirken, yeni mezun olmuş bir mimar ya da mimarlık öğrencisi karar verme durumlarında sezgisel davranarak sonuç üründe farklılığa sebep olabilir. Bu çalışmadaki amaç, karar verme durumlarının sistematik hale getirilmesi için, tasarım sürecindeki bu adımlara karar verme araçlarının önerilmesidir.

Abstract:
Decision-making is the process of evaluating options according to the criteria for the objective to be selected when there are many options available. Making a decision is often attempted with experience or intuitive ways. These types of decision making can lead to unreliable results. Therefore to make decision-making systematically, some tools were developed. These tools are being used in in many disciplines such as management, engineering, design, architecture. Decision-making tools which are used in the architectural design and architectural technology may be adapted from tools developed for other disciplines or specifically developed.
With the industrial revolution, many innovations occurred in area of architectural design like as other areas. Due to acceleration of construction processes, number of workers increased, but the technical expertise of the workers decreased. This led to a necessity of more detailed and sysytematically representation of application projects. After industrial revolution, increased number and diversity of materials and construction techniques begun to cause complexity in detail design which is a sub process of architectural design. The architect must answer lots of questions as follows: Which materials will be used when designing a building? Which construction techniques are more suitable to use? How to combine building materials when design a building element? How assembly of different building elements affect the performance of building? To make this complexity more simple and systematic, some researches have been made. In these researches detail design tools have been developed to assist design process. Hereby, in order to increase the quality of the building, possible design problems are tried to be controlled.
In a systematic design process, an experienced architect carries out decision-making with his/her knowledge whereas a newly graduated architect or architecture student may be intuitive in decision-making, resulting in a difference of the outcome. The aim of this study is recommendation of decision-making tools for the steps in detail design processes, in order to systematizing decision-making situations.