Çanakkale ili ceviz bahçelerinde elma içkurdu (Cydia pomonella L.) (Lepidoptera: tortricidae)'nun populasyonu, bulaşıklığı ve zarar durumunun belirlenmesi
Determination of population, infestation and damage of codling moth (Cydia pomonella L.) (Lepidoptera: tortricidae) in walnut orchards of Çanakkale province
Yazar: ENES MORBEL
Danışman: PROF. DR. LEVENT EFİL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Sert kabuklu meyveler içerisinde yer alan ceviz (Juglans regia L.), içerdiği besin değeri ve insan sağlığı üzerindeki olumlu etkilerinden dolayı günümüzde ekim alanları artan önemli bir meyve türüdür. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de ceviz yetiştiriciliğinde profesyonelliğe geçiş başlamış, kurulan kapama bahçeler ile üretim miktarı ve kaliteyi arttırma çabaları hızlanmıştır. Ülkemizde yetiştiriciliği yapılan diğer meyve çeşitlerinde olduğu gibi, ceviz alanlarında da ürün kaybına neden olan birçok zararlı böcek türü bulunmaktadır. Bunların en önemlilerinden biri elma iç kurdudur (Cydia pomonella L.). Bu çalışma ile Çanakkale ilinin önemli gelir kaynaklarından biri olan cevizin ana zararlısı elma iç kurdunun eşeysel çekici feromon tuzakları yardımı ile popülasyon gelişmesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma Çanakkale ilinde (Kepez, Saraycık) dört farklı ceviz bahçesinde yürütülmüştür. Belirlenen ceviz bahçelerine 2019 ve 2020 yıllarının Nisan ayında eşeysel çekici feromon tuzakları asılmıştır. Bu tuzaklarda yakalanan ergin sayıları takip edilerek kaydedilmiştir. 2019 yılında ilk ergin uçuşu mayıs ayının ikinci haftasında Kepez'deki bahçe4'te 17 ergin olarak belirlenmiştir. Son ergin uçuşu ise eylül ayının son haftasında dört ergin ile yine Kepez'de bulunan bahçe4'te görülmüştür. En çok ergin uçuşu Saraycık'ta bulunan bahçe2'de temmuz ve ağustos aylarının ikinci haftasında 30 ergin olarak kaydedilmiştir. En az ergin uçuşu ise yine Saraycık'taki bahçe1'de eylül ayının son haftasında iki ergin olarak belirlenmiştir. Bu tarihten sonra tuzaklarda ergine rastlanmamıştır. 2020 yılında ilk ergin uçuşu mayıs ayının ikinci haftasında Saraycık'ta bulunan bahçe3'te sekiz ergin olarak belirlenmiştir. Son ergin uçuşu ise ekim ayının ikinci haftasında bir ergin ile Saraycık'taki bahçe1'de tespit edilmiştir. En çok ergin uçuşu haziran ayının ilk haftasında Saraycık'taki bahçe2'de 51 ergin olarak kaydedilmiştir. En az ergin uçuşu ise yine Saraycık'ta bulunan bahçe1'de ekim ayının ikinci haftasında bir ergin olarak tespit edilmiştir. Bu tarihten sonra feromon tuzaklarında ergin birey tespiti yapılamamıştır. Çalışma sonucunda, Çanakkale ilinde eşeysel çekici tuzaklarla belirlenen ergin popülasyonu 2019 yılında iki ve 2020 yılında üç kez tepe noktası oluşturmuştur. Çalışmanın yürütüldüğü bahçelerin hepsinde elma iç kurdunun varlığı tespit edilmiştir. Mayıs ayının ikinci haftasında gerçekleşen ilk ergin çıkışının ardından ceviz bahçelerinde belirlenen erginler, ekim ayının ikinci haftasına kadar uçuşuna devam etmiştir. Çalışma sonunda Çanakkale ili ceviz bahçelerinde elma iç kurdunun önemli bir zararlı olduğu ve bu konu ile araştırılmaların artırılması gerektiği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Walnut (Juglans regia L.), which is among the hard-shelled fruits, is an important fruit whose cultivation areas are increasing today due to its nutritional value and positive effects on human health. As in all over the world, the transition to professionalism in walnut cultivation has started in Turkey, and efforts to increase the yield and quality have been accelerated with the established orchards. As in other fruit varieties grown in Turkey, there are many pest insects that cause crop loss in walnut fields. One of the most important of these is the codling moth (Cydia pomonella L.). The aim of this study is to determine the population development with the help of sex pheromone traps of codling moth, the main pest of walnut, which is one of the important sources of income of farmers in Canakkale. The study was carried out in four different walnut orchards in Canakkale (Kepez, Saraycık). In April, sex pheromone traps were hung in the determined walnut orchards. Sex pheromone traps were hung in the designated walnut orchards in April. The numbers of codling moth adults caught in these traps were followed and recorded. In 2019, the first adult flight was determined as 17 adults in the 4th garden in the Kepez in the second week of May. The last adult flight was seen in the 4th garden in Kepez with 4 adults in the last week of September. The most adult flights were recorded as 30 adults in the second week of July and August in the Saraycık in the 2nd garden. The least mature flight was determined as 2 adults in the 1st garden in the Saraycık in the last week of September. After this date, no adult codling moth was found in the traps. In 2020, the first adult flight was determined as 8 adults in the 3rd garden in the Saraycık  in the second week of May. The last adult flight was detected in the 1st garden in Saraycık with 1 adult in the 2nd week of October. The most adult flight was recorded as 51 adults in the 2nd garden in Saraycık in the first week of June. The least adult flight was detected as 1 adult in the 2nd week of October in the 1st garden in the Saraycık. After this date, adult codling moth individuals could not be detected in pheromone traps. As a result of this study, the adult population determined by sex attractive traps in Canakkale province has it peaked twice in 2019 and three times in 2020. The presence of codling moth has been detected in all of the gardens where the study was conducted. After the first adult emergence in the second week of May, the adults determined in walnut gardens in the gardens continued their flight until the second week of October. As a result of the study, it was concluded that the codling moth is an important pest in the walnut orchards of Canakkale province and researches on this issue should be increased.