Senusi hareketi ve tesirleri
The Sanusi movement and its influences
Yazar: KADİR ÖZKÖSE
Danışman: PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Din = Religion
Dizin: Muhammed bin Ali es Senusi = Muhammed bin Ali es Senusi ; Senusi tarikatı = Sanusi religious order ; Tarikatlar = Religious orders ; İslam dini = Islam religion

Özet:
Senûsî tarikatı Muhammed b. Ali es Senûsî tarafından kurulmuştur. Büyük Senûsî'nin gayesi kendi çevresinde gerçek ve asli İslâmı yaştyan bir kitle oluşturmaktı. Tüm Sahra halkları ve bedevi taraftarları üzerindeki yoğun tesiri sonucu, bu amacının yaygınlaşması gerçekleşti. İnançlarından taviz vermemeleri, dindarane bir yaşamı öngörmesi ve İslâm düşmanlarına karşı sert dolayı Senûsî Hareketi, çoğu yazar tarafından, Vehhabî hareketi ile özdeşleştirilmektedir. Halbuki Senûsîlik, Sufiliğin ıslahı, ihyası yoluyla Vehhabîlerin eleştiri ve tepkisine karşılık veren bir tarikat niteliğindedir. Senüsîler sûfîolarak kendilerini tanıtmaktadırlar. Senüsîler herhangi bir mezhebe körü körüne, katı ve taassupkârhkla bağlanılmağına karşı çıktılar. İçtihadı benimsediler. Manevî uygulamalarla Allah'la bütünleşme, Allah'a ulaşma tarzında formüle edilen eski sûfîanlayıştan da endişe etmekteydiler. Buna karşılık peygamberle bütünleşmeyi, peygamberle Aynîleşmeyi öngörmekteydiler. Fakat onların sûflanlayışları hakikatlerin anlatımı, aktif bir tebliğcilik niteliğindeydi İslâm Dünyası'mn birleşip bütünleşmesi Senûsîlerin ana amacı idi Muhammed b. Ali es-Senûsî son derece barışsever, şiddete karşı bir kişiliğe sahip bulunmaktaydı. Kendilerine herhangi bir tecavüz ve saldırıda bulunulursa savaşa başvurulabileceğini ifade ederdi Kuzey Afrika'da topraklarının Avrupalı güçlerin egemeniği akma girmesini asla tanımadıkları bir gerçektir. Bu yüzden Avrupalı işgal güçlerine karşı İavw koymuşlardır. Kabile yapısına uygun, olan Senûsî kitlesi ve öğretileri JS43 yı/ıp$m 1911 y$jiiw kadar güzel bir seyir ortaya koymuştur. Jfalyaşlara karşı yürütülen cihadın bayraktardım da başarıyla yürütmüştür. Fakat 1952' de kurulan /^jim Senûsî felsefesiyle pek uyum sağlayamadı. Tarikatın üçüncü şeyhi Seyyid Ahmed eş-Şerif, hoş göstefyn isyanlar karşısında Atatürk'ün kurduğu rejime destek verdi 235

Abstract:
The Sanusiyya tariqa was founded by Muhammed 'Ali al-Sanusi (d. 1276/1 859). The Grand Sanusi's desire to creat around him a society living the life of primitive İslâm and his missionary zeal gave an impression, enhanced by the auterity of his Bedouin followers and the remoteness of the Sahara, of excessive puritanism and fanaticism; and some writers have compared the Sanusi movement to the Wahhabi movement on account of these supposed traits. But the Sanusi order It was also an attempt to respond to the criticism of the Wahhabis by reforming Sufisrn. The Sanusis remained Sufis. The Sanusis disapproved of the strict adherence to any one madhhab. They advocated ijtihad. They questioned the ancient belief of Sufism that it was possible to achieve union with God through spiritual exercises. Instead, they sought union with the Prophet. Indeed, it was a central aim of the Sanusis to bring about the unification of Dar al-İslâm. Muhammad 'Ali al-Sanusi was a peaceful man who opposed violence. He taught that it was only justifiable to fight ifforst attacked The fact remains that the Sanusis would not, and could not, view with ease the presence of European powers in the lands of İslâm in North Africa. Their enmity was against European powers as such. The tribakl Sanusi body of principles and teachings was probably good for the period between 1843 and 1911, and it was certainly useful in carrying out the struggle against the Italians, but it was not exactly befitting of a modern regime that was founded in 1952. Sayyid Ahmad ash- Sharif who is third leadership of the order was of a great help to the Atatürk regime when a local rebellion broke out againist it 234