Edirne Selimiye Camii'nde yazının süsleme unsuru olarak kullanımı
The use of calli̇graphy as an element of ornamentati̇on i̇n the Edi̇rne Seli̇mi̇ye Mosque
Yazar: AHMET KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. GÜLGÜN YILMAZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Edirne Selimiye Cami, Mimar Sinan?ın en önemli eserlerinden birisidir. Cami, Mimar Sinan tarafından, 1569-1575 yılları arasında, Sultan II. Selim?in emriyle yapılmıştır. Sinan?ın 80 yaşında yaptığı bu cami, kendisi tarafından ustalık eseri olarak nitelendirilmektedir. Bu anıtsal 
Selimiye camindeki önemli süsleme unsurlarından birisini de yazılar oluşturmaktadır. Selimiye caminin iç ve dış kısmında mermer ve çini üzerinde yazılar yer almaktadır. Bu yazıların tümü sure ve ayetlerden oluşmaktadır. 
Camideki tüm yazılar, Şemseddin adıyla adlandırılmış olan Ahmed Karahisari?nin manevi oğlu Hasan Çelebi tarafından yazılmıştır. 
Camide taş, ahşap ve çini panolar üzerine süslemeler yapılmıştır. Taş süslemelerde, kabartma tekniği kullanılmış, ahşaplar üzerinde kündekari, kakma ve oyma teknikleri kullanılarak bezemeler yapılmıştır. Çiniler, sır altı tekniği ile yapılmışlardır. Ayrıca sıva üzerine kalem işi tekniği kullanılarak da bezemeler yapılmıştır. Bezemeler bitkisel, geometrik ve yazı olmak üzere üç grupta toplanmıştır.
Caminin iç mekânında çini panolarda yer alan yazılar, hünkâr mahfilinde, mihrap, kemerlerin köşe dolgularında, pencere alınlıklarında bulunmaktadır. Yapının çini süslemelerinin, Osmanlı ve dünya sanatında ayrı bir yeri vardır. 16. yüzyıl çiniciliğinin en güzel çini örnekleri bu camide yer almaktadır.
Camide yer alan yazıların büyük çoğunluğu istifli ve celi sülüs yazılmıştır. Kalem işi tekniği kullanılarak yazılan yazılar, kahverengi zemin üzerine beyaz ile yazılmıştır. Rumi motifleri ve bitkisel bezemeler kalem işi ile yazılan kuşak yazılarının hem bordürlerini hem de dolgu bezemelerini oluşturmuşlardır. 
Çiniler üzerinde görülen yazılar hem kuşak yazı hem de alınlık şeklinde yapılmışlardır. Bu yazılar genellikle lacivert zemin üzerine beyaz ile yazılmışlardır. Bu yazıların tümü istifli celi sülüs hattır.

Abstract:
Edirne Selimiye Mosque is one of the most important works of Sinan the Architect. It was built by Sinan between the years 1569-1575 with the ordinance of Selim II. This mosque, built by Sinan when he was 80 years old, is considered by him as his masterpiece. This monumental building is among the masterpieces of Ottoman-Turkish art and the history of world architecture.
Writings constitute an important element of ornament in Selimiye Mosque. There are writings on marbles and tiles inside and outside the mosque. All of these writings are made up of Quranic chapters and verses. 
All of these writings have been written by Hasan Çelebi, the son of Ahmed Karahisari, who is also known as Şemseddin.
There are ornaments on the stones, woods and tiles in the mosque. For the stone ornaments, raising technique has been used, whereas for the wooden ornaments, patterns have been created by using the techniques of woodworking (kündekari), inlaying and carving. The tiles have been made with the underglaze technique. Patterns have also been made on the surface coats with the handcarving technique. The patterns have been classified in three groups such as botanic, geometrical and writing.   
The writings on the tiles inside the mosque can be seen on the gathering place of the sultan, the niche of the mosque as well as the angle fillings of the archways and window frontals. The ornaments of the tiles in the mosque have a significant place in the Ottoman art and world art. The finest examples of the 16th century tile-making are in this mosque. 
 A great majority of the writings in the mosque have been written with the polished, stacked thulus calligraphy. The handcarved writings have been written in white ink on a brown surface. Rumi and botanic patterns have constituted the curbs and fillings of the band scripts, written with the handcarving technique. 
The writings seen on the tiles have been made in both script band and frontal forms. These writings have mostly been written in white ink on a dark blue surface. All of these writings are stacked, polished thuluth calligraphy.