Seyyid Nizamoğlu'nun tasavvufî eğitim anlayışı
Seyyid Nizamoğlu's sufistic education understanding
Yazar: PINAR ŞENLİ
Danışman: PROF. DR. REŞAT ÖNGÖREN
Üsküdar Üniversitesi / Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü / Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Etvar-ı Seb`a = Etvar-ı Seb`a ; Seyr u süluk = Seyr u süluk ; Seyyid Nizamoğlu = Seyyid Nizamoğlu ; Sufi = Sufi ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Seyyid Seyfullah Efendi, Nizamoğlu mahlasıyla bilinen, XVI. yüzyılda yaşamış âlim bir sûfî ve Dîvân şairidir. Seyyid Nizam Efendi'nin oğludur. Ümmî Sinan Efendi'nin halifesidir. Halveti, Sinânî şeyhidir. Döneminde kutup addedilmiş, Ayasofya'da tefsir dersleri vermiştir. Uzun yıllar kendi tekkesinde irşad faaliyetlerinde bulunarak, yaşadığı döneme damga vurmuştur. Eserleri, Türkçe ve yalın bir üslûp ile yazılmıştır. Bestelenmiş bazı şiirleri, günümüze dek kesintisiz ulaşmasına büyük vesîle olmuştur. İlâhî aşkı zirvede yaşamış ve eserlerinde bunu en açık haliyle yansıtmıştır. Seyfullah Efendi'ye göre bu aşk, sadece sevgilinin hayaliye sarhoşvâri bir hayat yaşamayı değil; muhakkak şerîat dairesi içerisinde olmayı ve Muhammedî profili görünen mânâsıyla yansıtmayı gerektirir. Ona göre, şerîat hükümlerine uymaksızın, tasavvufî eğitim yahut tasavvufî bir hayat mümkün değildir. Bu bir bütün olmak durumundadır. Bu minvalde, eserlerinde her yönüyle birleyici bir tablo dikkat çekmektedir.  Abdestten, namaza, halvetten, helal yemeğe kadar detaylı açıklamalar yapmıştır.
Nizamoğlu'nun tasavvufî eğitime dair görüşleri; yoğun ibâdet ve mücâhede ile bir bütündür. Bu eğitim modeli, zâhir bâtın, şerîat, tarîkat ve hakîkat kavramları ile sistematizedir. Bunların hiçbiri birbirinden ayrı değildir. Bu eğitimin içeriğine dair en önemli noktalara temas etmiş, toplumu etik olmayan ve dini sömürecek bazı oluşumlardan uzak durması için de uyarmıştır.
Bu çalışma, Nizamoğlu'nun tasavvufî eğitim anlayışı kapsamında; zâhir ve bâtının birlenen özelliği ile kemâlatın mümkünlüğüne dikkat çekmektedir.

Abstract:
Seyyid Seyfullah Efendi, known by his pseudonym Nizamoğlu, was a scholar, Sufi, and Dîvân literature poet who lived in the 16th century. He was the son of Seyyid Nizam Efendi and the caliph of Ummî Sinan Efendi. As a Halveti-Sinânî sheikh, he was regarded as a qutb in his time and taught tafsir classes at Hagia Sophia. He carried out guidance activities in his own lodge for many years, leaving a significant mark on the period in which he lived. His works were written in Turkish in a plain style. Some of his composed poems have been instrumental in their uninterrupted transmission to the present day. He experienced divine love at the highest level and reflected it clearly in his works. According to Seyfullah Efendi, this love requires not only living a life intoxicated with the vision of the beloved but also staying within the circle of Sharī'ah and reflecting the Muhammadi life in its fullest sense. He believed that Sufi training or a Sufi way of life is not possible without strictly complying with the rules of Sharī'ah, as there must be a wholeness. In this regard, a unifying picture in all aspects is noticeable in his works. He provided detailed explanations on topics ranging from ablution to prayer, from solitary retreat to halal food. 
Nizamoğlu's views on Sufi training are integrated with intensive worship and mujāheda. This training model is systematized with the concepts of zāhir, bātin, sharī'ah, tarīqat, and hakīqat. None of these are separate from each other. He addressed the most important points regarding the content of this training and warned the public to avoid unethical groups that exploit religion.
This study, within the scope of Nizamoğlu's approach to Sufi training, draws attention to the possibility of kemālat through the unification of zāhir and bāṭin.