Ortaokul öğrencilerinde okul motivasyonu,öznel iyi oluş ve karar verme stilleri arasındaki ilişki
Relationship between school motivation, subjective well-being and decision-making styles in secondary school students
Yazar: EBRU ULGA
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ GÜLTEKİN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinde okul motivasyonu, öznel iyi oluş ve karar verme stilleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca okul motivasyonu, öznel iyi oluş ve karar verme stilleri cinsiyete, öğrencinin devam ettiği okulun türüne, sınıf seviyesine, başarı seviyesi ve algılanan aile gelir seviyesine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul Kartal'daki 713 yedinci ve sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. İlişkisel modeldeki çalışmada veriler Kişisel Bilgi Formu, Okul Motivasyonu Ölçeği, Ergenlerde Karar Verme Ölçeği ve Ergenlerde Öznel İyi Oluş Ölçeği ile toplanmıştır. Parametrik olmayan testlerin kullanıldığı çalışmada ikiden çok bağımsız grubun karşılaştırılması için Kruskal-Wallis testi,  bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında ise Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Kruskal Wallis testi sonrası belirlenen anlamlı farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek üzere ikili grupların karşılaştırılması için Mann Whitney U testinden yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman Korelasyon analizi ile incelenmiştir. Çalışmada ortaokul öğrencilerinin okul motivasyonu toplam puan ortalamalarında cinsiyet açısından kızlar lehine anlamlı fark bulunurken,  öznel iyi oluş ölçeği toplam puan ortalamalarında cinsiyet bakımından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Karar verme stillerinin cinsiyet değişkenine göre karar vermede öz-saygının erkek öğrenciler lehine; karar vermede panik stilinin ise kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin sınıf seviyesi ile okul türleri açısından yapılan karşılaştırmada okul motivasyonu ve öznel iyi oluş ölçeğinin toplam puanları için anlamlı farklılık bulunmamıştır. Bunun yanında öğrencilerin karar vermede öz-saygı düzeyi sekizinci sınıflar lehine; umursamazlık stili yedinci sınıflar lehine fark olduğu tespit edilmiştir. Başarı seviyesi değişkenine göre yapılan değerlendirmede; yüksek başarıya sahip öğrencilerin okul motivasyonlarının daha yüksek olduğu bulunurken; öznel iyi oluş düzeyinde başarı seviyesi değişkenine göre anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Ortaokul öğrencilerinin karar vermede özsaygı düzeyi başarı seviyesi değişkenine göre yüksek başarı seviyesine sahip öğrenciler lehine farklılık olduğu bulunmuştur. Panik, sorumluluktan kaçma ve umursamazlık stillerinin başarı seviyesi değişkenine göre düşük ve orta başarı seviyesindeki öğrenciler lehine fark olduğu görülmüştür. Aile gelir seviyesi değişkenine göre okul motivasyonunun orta gelir seviyesine sahip öğrenciler lehine; karar vermede panik stilinin düşük gelir seviyesine sahip öğrenciler lehine olduğu görülmüştür. Algılanan aile gelir seviyesi değişkeninin öznel iyi oluş düzeyi açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Çalışma sonucunda ortaokul öğrencilerinin okul motivasyonlarıyla öznel iyi oluş düzeyleri arasında pozitif ve kuvvetli bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerinin okul motivasyonlarıyla karar vermede özsaygı ve ihtiyatlı seçicilik arasında pozitif yönlü bir ilişki; umursamazlık, panik ve sorumluluktan kaçma arasında negatif yönlü kuvvetli bir ilişki bulunmaktadır. Benzer şekilde ortaokul öğrencilerinin öznel iyi oluş düzeyleri ile karar vermede özsaygı ve ihtiyatlı seçicilik arasında pozitif yönlü bir ilişki; umursamazlık, panik ve sorumluluktan kaçma arasında negatif yönlü kuvvetli bir ilişki bulunmaktadır. Bu sonuçlar alan yazın çerçevesinde tartışılarak araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship between school motivation, subjective well-being and decision-making styles in secondary school students. In addition, it was examined whether school motivation, subjective well-being, and decision-making styles differed according to gender, type of school the student attends, grade level, achievement level, and perceived family income level. The study group consists of 713 seventh and eighth grade students in Kartal, Istanbul. In the study in the relational model, data were collected using the Personal Information Form, School Motivation Scale, Adolescent Decision Making Scale, and Adolescent Subjective Well-being Scale. In the study where nonparametric tests were used, the Kruskal-Wallis test was used to compare more than two independent groups, and the Mann-Whitney U test was used to compare two independent groups. The Mann Whitney U test was used to compare paired groups to determine which groups caused the significant difference determined after the Kruskal Wallis test. Relationships between variables were examined using Spearman Correlation analysis. In the study, while there was a significant difference in terms of gender in favor of girls in the total mean scores of secondary school students' school motivation, there was no significant difference in terms of gender in the total mean scores of the subjective well-being scale. According to the gender variable of decision-making styles, it was determined that self-esteem in decision-making was a significant difference in favor of male students, while panic style in decision-making was a significant difference in favor of female students. In the comparison made in terms of grade level and school types of the students participating in the study, no significant difference was found for the total scores of the school motivation and subjective well-being scale. In addition, it was determined that there was a difference in the students' decision-making self-esteem level in favor of the eighth graders; and in the indifference style in favor of the seventh graders. In the evaluation made according to the success level variable, it was found that the school motivation of the students with high success was higher; however, it was seen that there was no significant difference in the subjective well-being level according to the success level variable. It was found that there was a difference in decision-making among secondary school students in favor of students with high success levels, according to the self-esteem level and success level variable. It was observed that panic, avoidance of responsibility and indifference styles differed in favor of low and medium success level students according to the success level variable. According to the family income level variable, school motivation was found to be in favor of students with a middle income level; while the panic style in decision making was in favor of students with a low income level. No significant difference was found in terms of the subjective well-being level of the perceived family income level variable. As a result of the study, it was determined that there was a positive and strong relationship between secondary school students' school motivation and their subjective well-being levels. There is a positive relationship between students' school motivation and self-esteem and cautious selectivity in decision making; and a strong negative relationship between indifference, panic and avoiding responsibility. Similarly, there is a positive relationship between the subjective well-being levels of middle school students and self-esteem and cautious selectivity in decision making; and a strong negative relationship between indifference, panic and avoiding responsibility.