Bağımsız örneklem testiyle patent kalite kriterleri değerlendirmesi: Beyaz eşya sektöründe bir uygulama
Evaluation of patent quality criteria with independent sample test: An application in the white good sector
Yazar: EKREM AYHAN ÇAKAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR ÖZTÜRK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Beyaz eşya sektörü = White goods sector ; Kalite = Quality ; Patentler = Patents

Özet:
Günümüzde firmaların artan fikri mülkiyeti içerisinde patentlerin ağırlığı gittikçe yükselmekte ve patentlerin değerlemesi önemli bir ihtiyaç olarak görülmektedir. Özellikle patentlerin nitel açıdan değerlemesi anlamına gelen patent kalitesi ile ilgili çalışmalara literatürde bir hayli az rastlanmakta ve ülkemizde de kayda değer bir örneği görülmemektedir. Buradan hareketle, bu çalışmada amaçlanan ülkemizde patent alanında başat bir rolü olan beyaz eşya sektörüne ait Avrupa Patentleri içinde 2005-2015 yılları arasında itiraza uğramış ve uğramamış patent tescillerinin patent kalite kriterleri bağlamında anlamlı bir fark oluşturup oluşturmadığını ortaya koymaktadır.
Bu amacı gerçekleştirmek için literatürde yer alan objektif ve sübjektif patent kalite kriterleri ile uzman görüşleri tartışılmış, beyaz eşya sektörünün patent bağlamında karakteristiği incelenmiştir. Sonuç olarak, bir takım objektif kalite kriterleri üzerinden ana ürün grupları olan buzdolabı, bulaşık makinesi, yıkayıcı/kurutucu ve fırına ait teknoloji sınıfları içinde itiraza uğramış veya uğramamış patent tescillerinin ortalama değerleri kıyaslanarak bazı eğilimler tespit edilmektedir. Yöntem olarak veri gruplarının homojen varyansa sahip olup olmadıkları Levene testi ile tespit edilmiş, bağımsız iki grubu kıyaslamak için varyans homojenliğine göre 28 ayrı hipotez kurularak bağımsız örneklem t-testi yapılmıştır. Her hipotezin anlamlılık sonuçları doğrultusunda birtakım gözlemlerde ve çıkarımlarda bulunulmuştur.
Araştırma bulgularına göre dört ürün grubu içerisinde en fazla ürün grubunda anlamlı çıkan kalite kriteri ilk istem kelime sayısı (3) olmakta ve istem sayısı, tescile kadar geçen süre, ileri atıf sayısı ve teknoloji sınıf genişliği kriterlerinin hepsi aynı sayıda (2) anlamlı sonuçlar vermektedir. Öte yandan ürün grubu bazında baktığımızda yedi kalite kriteri de buzdolabı ürün grubunda itiraz uğrayan ve uğramayan patentler açısından anlamlı bir fark yaratmamaktadır. Fırın ürün grubu için de sadece ilk istem kelime sayısı ve ileri atıf sayısının anlamlı çıktığı benzer bir durum oluşmaktadır. Buna karşın yıkayıcı/kurutucu kategorisinde tüm kalite kriterlerinin itiraz durumu bakımından anlamlı fark yarattığı görülmektedir. Bulaşık makinesi ürün grubu ise ileri atıf sayısı kriteri hariç diğer tüm kriterlerde anlamlı fark yaratmaktadır. Bir genelleme olarak bu örnekleme bağlı tüm ürün grupları içerisinde itiraz oranı beyaz eşya sektörünün altında olan buzdolabı ve fırın ürün grubunda hipotezlere dair anlamlı bir kanıt yok iken itiraz oranı beyaz eşya sektörünün üstünde olan bulaşık makinesi ve yıkayıcı/kurutucu için anlamlı kanıtlar bulunmaktadır. Ayrıca buzdolabı ürün grubunun diğer ürünlere kıyasla tescil/başvuru oranının en düşük olması da bu durumu yaratan bir başka etken olarak gösterilebilir.

Abstract:
The weight of patents is rising day by day in the increasing intellectual property of companies and the valuation of patents is seen as an important need. In particular, studies on patent quality, which means qualitative valuation of patents, are quite rare in the literature and there is no significant example in our country. From this point of view, the aim of this study reveals whether the granted patents, which had a prominent role in the field of patents in the European patent belonging to the white goods sector between 2005 and 2015, made a significant difference in the context of the patent quality criteria.

In order to realize this aim, the objective and subjective patent quality criteria in the literature and expert opinions were discussed, and the characteristics of the white goods sector in the context of the patent were examined. As a result, some trends are revealed by comparing the average values of patent registrations, which have been or have not been contested in the technology classes of refrigerator, dishwasher, washer / dryer and oven, which are the main product groups over a number of objective quality criteria. As a method, whether or not the data groups have homogeneous variance was determined by Levene test. In order to compare two independent groups, 28 different hypotheses were established according to variance homogeneity and independent sample t-test was performed. In line with the significance results of each hypothesis, some observations and inferences have been made.

According to the research findings, the quality criterion that makes the most significant product group among the four product groups is the first claim word count(3) and the number of claims, grant lag, the number of forward citations and the technology class width criteria all give the same number(2) significant results. On the other hand, when we look at the product group basis, all seven quality criteria do not make a significant difference in terms of patents that are opposed and not opposed in the refrigerator product group. For the oven product group, a similar situation occurs where only the first claim word count and the number of forward citations are significant. However, it is seen that all quality criteria in the washer / dryer category make a significant difference in terms of opposition status. The dishwasher product group, on the other hand, makes a significant difference in all other criteria except for the number of forward citations. As a generalization, while there is no significant evidence for hypotheses in the refrigerator and oven product group, the opposition rate of which is below the white goods sector, there is significant evidence for the dishwasher and washer / dryer with an opposition rate above the white goods sector. In addition, the lowest rate of grant / application in the refrigerator category can be shown as another factor that creates this situation.