Bestami Yazgan'ın çocuk yapıtlarında dini ve ahlaki değerler
Religious and moral values in Bestami Yazgan's children's works
Yazar: HATİCE GÜRBULAK
Danışman: DOÇ. DR. CELAL BÜYÜK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bil. Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Din eğitimi = Religious education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Dini değerler = Religious values ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yazgan, Bestami = Yazgan, Bestami ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Bestami Yazgan'ın çocuklar için yazdığı şiir, masal ve hikâyelerinde bulunan dini ve ahlaki değerlerin belirlenmesi ve bu değerlerin çocuğa aktarımının nasıl gerçekleştiğinin incelenmesidir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi; verilerin analiz edilmesinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır.  Bestami Yazgan'ın çocuk yapıtlarından 59 eser araştırmanın kapsamını oluşturmuştur. Okunup incelenen metinler üzerinde kodlama yapılarak değerlere ilişkin kavramlar tespit edilmiş ve benzerliklerine göre kategorilendirilmiştir. Oluşturulan kategori başlıkları ve bu başlıklar altında incelenen değerlerin uyumu hakkında uzman görüşleri (Türkçe öğretmenleri, Türkçe Eğitimi araştırmacıları, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenleri ve Din Eğitimi araştırmacıları) alınmıştır. Bu aşamadan sonra başlıklar ve içerik yeniden düzenlenmiş olup yapıtlarda yer alan kurguya göre sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın bulgu ve yorum bölümüne katkı sağlaması amacıyla da yazarla görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşmede önceden hazırlanan açık uçlu sorular kullanılmıştır.İncelenen şiir, masal ve hikâyelerde dini ve ahlaki değerlerle beraber farklı birçok değerin de iç içe verildiği ancak evrensel ahlaki değerlerin konu ve kurgusal zeminde daha fazla işlendiği tespit edilmiştir. Öğüt formunda olmayan dini değerlere ilişkin mesajların sezdirilmesinde ise başka bir dine ve inanca karşı olumsuz eleştirilere rastlanmamıştır. Yapıtlardaki kahramanların seçimi, tema, kurgu ve ikisi arasındaki ilişkinin, kullanılan dilin ve değerlere ilişkin seçilen kavramların çocukların seviyesine, anlama ve kavrama düzeyine uygun olduğu belirlenmiştir. Ayrıca dini ve ahlaki değer aktarımının, çocuğun gelişim özelliklerinin dikkate alınarak yapıldığı anlaşılmıştır. Bestami Yazgan'ın çocuklar için yazdığı şiir, masal ve hikâyelerde, çocuğun dini ve ahlaki kişiliğini olumlu etkileyebileceği düşünülen değerler ile insan, doğa ve hayvan sevgisini aşılamaya yönelik değerler yoğun bir biçimde yer almıştır. Bu yönüyle Yazgan'ın eserlerinin çocuğun dini ve ahlaki gelişimine katkı sağlayabileceği ve bu eserlerin çocuğun dini ve ahlaki değer eğitiminde kullanımının işlevsel ve etkili olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the religious and moral values in Bestami Yazgan's poems, tales and stories written for children and to examine how these values are transferred to children.In this study, document analysis which is one of the qualitative research methods; and content analysis technique was used to analyze the data. 59 of Bestami Yazgan's children's works formed the scope of the research. The concepts related to values were determined by coding on the texts that were read and examined and categorized according to their similarities. Expert opinions (Turkish teachers, Turkish Education researchers, Religious Culture and Ethics teachers and Religious Education researchers) were obtained about the category headings and the compliance of the values examined under these headings. After this stage, the titles and content were rearranged and the results were tried to be reached according to the fiction in the works. Interview was also conducted with the author in order to contribute to the findings and comments section of the study. Open-ended questions were used in the interview.In the examined poems, fables and stories, it was found that many different values were intertwined with religious and moral values, but universal moral values were studied more on the subject and fictional basis. Negative criticism of another religion and belief was not found in detecting messages about religious values that were not in the form of advice. The selection of heroes in the works, theme, fiction and the relationship between the two, the language and values used in the selected concepts were found to be appropriate to the level of children, level of understanding and comprehension. In addition, it was understood that the transfer of religious and moral values was made considering the child's developmental characteristics.In the poems, tales and stories written by Bestami Yazgan for children, values that are thought to positively affect the religious and moral personality of the child and the values aimed at instilling the love of human, nature and animal have been intensively included. In this respect, it is concluded that Yazgan's works can contribute to the child's religious and moral development and that their use in religious and moral value education can be functional and effective.