Kanserli hastaların kemoterapiye bağlı bulantı kusmalarının fonksiyonel durumlarına olan etkisi
Chemotherapy induced nausea and vomiting of cancer patients with functional status effect
Yazar: ZÜLFİYE AKIL
Danışman: DOÇ. DR. AYFER ELÇİGİL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bölümü / Onkoloji Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Bulantı = Nausea ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kusma = Vomiting ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
ÖZET
Amaç: Kanserli hastaların kemoterapiye bağlı bulantı kusmalarının fonksiyonel durumlarına  olan etkisinin belirlenmesi amacıyla planlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmaya Temmuz 2011-Mart 2012 tarihleri arasında bir devlet hastanesinde kemoterapi alan 130 kanserli hasta alınmıştır. Etik kurul, hastaneler ve hastalardan yazılı izin alınmıştır. Veriler, kişisel özellikler bilgi formu, bulantı kusma deneyimi değerlendirme formu, visual analog skala, fonksiyonel yaşam ölçeği kanser formları ile toplanmıştır. Araştırma sonucu elde edilen bulgular SPSS 15.0 programı yardımıyla değerlendirilerek analiz edilmiştir. Analizlerde tanımlayıcı yöntemler, pearson korelasyon analizi, tekrarlayan ölçümlerde varyans analizi testi ile değerlendirilmiştir. P<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Hastaların %16.9'u beklentisel, %26.9'u akut %81.5'i gecikmiş bulantı, hastaların %8.5'i beklentisel, %%14.6'sı akut, %60.8'i gecikmiş kusma yaşamıştır. Gecikmiş bulantı şiddetini orta derece olarak bildiren hasta sayısı %63.1, gecikmiş kusma şiddetini orta derece bildiren hasta sayısı %53.1 olarak kaydedilmiştir. Hastaların tedavi öncesi fiziksel fonksiyon puan ortalaması (36.7±10.0) iken beşinci gün (29.3±11.6), psikolojik fonksiyon puan ortalaması (28.2±8.2) iken beşinci gün (25.1±8.3), genel iyilik hali puan ortalaması (13.5±4.1) iken beşinci gün (11,8±3,9), sosyal fonksiyon puan ortalaması (11,0±3,5) iken beşinci gün (9.1±4.0), gastrointestinal semptom puan ortalaması (10.0±3.9)  iken beşinci gün (5.9±4.1) olarak saptanmıştır.
Hastaların yaşadığı gecikmiş bulantı deneyimi ile gastrointestinal semptom puanları arasında negatif yönde yüksek düzeyde, hastaların yaşadığı gecikmiş kusma deneyimi ile gastrointestinal semptom puanları arasında ise negatif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Gecikmiş bulantı şiddeti orta derece olanlar ile gastrointestinal semptom puanları arasında negatif yönde orta düzeyde, gecikmiş kusma şiddeti orta derece olanlar ile gastrointestinal semptom puanları arasında ise negatif yönde zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır.Hastaların tedavi öncesi fonksiyonel yaşam ölçek puanı (99.64±22.17), tedavi sonrası (96.37±23.43), tedavinin beşinci günü ise (81.51±26.90) olarak kaydedilmiştir ölçümler arası fark istatistiksel olarak anlamlıdır. Kemoterapi alan hastaların fonksiyonel yaşam ölçeği ve alt alan ortalamaları arasındaki farkın nedeni bonferroni testi ile incelenmiştir; testlerin ikişerli karşılaştırmalarında ortalamalar arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Betimsel istatistikler incelendiğinde birinci ölçmeden (tedavi öncesi) sonraki ikinci ölçme (tedavi sonrası) ve üçüncü ölçme (beşinci gün) testi ortalamalarında bir düşüş olmuştur (p=0.000).
Sonuç ve Öneriler: Bu çalışma ile kanserli hastaların kemoterapiye bağlı bulantı kusmalarının fonksiyonel durumlarına olan etkisi belirlenmiştir. Bu çalışma sonucunda  kanserli hastaların bulantı kusma deneyimlerinin fonksiyonel durumlarına etkisine ilişkin daha kapsamlı veri elde etmek için niteliksel çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kanser, Kemoterapi, Fonksiyonel Durum, Bulantı ve Kusma

Abstract:
ABSTRACT
Objective: Nausea and vomiting associated with chemotherapy in cancer patients' functional status was planned to determine the effect.
Method: This study is a descriptive study. Between July, 2011 March 2012 to investigate a State hospital were taken ill with cancer treatment area 130. The Ethics Committee, hospitals, patients received written permission. Nausea and vomiting the patient experience data, evaluation form, visual analogue scale, functional living scale forms of cancer was collected with. The result of the research findings are evaluated with the help of the program has been analyzed using SPSS 15.0. Analysis of descriptive methods, pearson correlation analysis, analysis of variance of repeated measurements were evaluated with the test. P <0.05 was adopted meaningful
Results: %16.9 of patients' anticipatory %26.9 of acute %81.5 of delayed nausea, patients and %8.5 expectant, %14.6 acute, %60.8 experienced delayed vomiting. As the number of patients reporting moderate severity of delayed nausea and 63.1% of delayed vomiting number of patients reporting moderate intensity was recorded as 53.1%. The mean score of physical function of the patients before treatment (36.7 ± 10.0), while the fifth day (29.3 ± 11.6), psychological function, the mean score (28.2 ± 8.2), while the fifth day (25.1 ± 8.3), general wellbeing average score (13.5 ± 4.1), while the fifth day (11.8 ± 3.9), social functioning mean score (11.0 ± 3.5), while the fifth day (9.1 ± 4), gastrointestinal symptoms, the mean score (10.0 ± 3.9), while the fifth day (5.9 ± 4.1), respectively.
Patients with gastrointestinal symptom scores delayed nausea experienced by the experience, a high level of negative direction, between patients with gastrointestinal symptom scores delayed vomiting where experience is negative direction between the medium-level identified a statistically significant relationship. Delayed nausea severity of gastrointestinal symptom scores with those of an intermediate level between the negative direction, the middle level, those with gastrointestinal symptoms of delayed vomiting moderate severity scores between the negative direction, there is a statistically significant relationship with a weak level. Treatment of patients with functional living scale score (99.64 ± 22.17), after the treatment, the fifth day of treatment (96.37 ± 23.43), is recorded as measurements (26.90 ± 81.51) between the difference was statistically significant. Chemotherapy patients ' functional living scale and the reason for the difference between lover space averages are explored with the bonferroni test; significant differences were found between the two tests, comparisons the averages. Descriptive statistics were examined in the first measure (before treatment) the second measurement (after treatment), and the third measurement (fifth day) test has been a decline of mean (p = 0.000).
Conclusions: This study of cancer patients with chemotherapy-induced nausea and vomiting effect on the functional status was determined. As a result of this study, the functional status of patients with cancer nausea and vomiting related to conducting qualitative studies to obtain more comprehensive data is recommended.

  
Keywords: Cancer, Chemotherapy, Functional Status, Nausea and Vomiting.