Sigara bırakma merkezine başvuran bireylerde sigara bırakma sıklığı ve sigara bırakma başarısını etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of the frequency of smoking cessation and the factors affecting the success of smoking cessation in individuals WHO applied to A smoking cessation center
Yazar: TÜRKAN GÜNAY
Danışman: PROF. DR. ŞAFAK TANER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Epidemiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tedavi = Treatment ; Tütün = Tobacco ; Tütün ürünleri = Tobacco products

Özet:
Amaç: Tütün ürünlerinden sigara, dünyada en çok ölüme yol açan etmenlerden biridir.  Araştırmanın amacı, bir sigara bırakma merkezine (SBM) başvuran bireylerde sigara bırakma sıklığının ve sigara bırakma başarısına etki eden faktörlerin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel araştırmadır. Bu çalışma, Belediye ile Tıp Fakültesi işbirliğinde kurulmuş SBM'ne 2009-2018 yılları arasında başvuran 3278 kişiden üç kontrol görüşmesini tamamlayan 1570 kişiyi kapsamaktadır. 
Bağımlı değişken: Sigarayı bırakma durumu
Bağımsız değişkenler: Yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, çalışma durumu, düzenli gelir durumu, düzenli olarak sigara içmeye başlama yaşı, günlük tüketilen sigara miktarı, diğer tütün ürünlerini kullanma, daha önce sigarayı bırakmayı deneme, evde başka sigara içen varlığı, Nikotin Bağımlılık Düzeyi(NBD), Depresyon, anksiyete varlığı, toplam izlem sayısıdır. 
İstatistiksel çözümlemede lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.  Etik kurul onayı alınmıştır. 
Bulgular: Araştırma grubunun ortanca yaşı 46, yarıya yakını kadın, %74.3'ü evli, %60.1'i lise ve üstü eğitim düzeyinde, %54.2'si çalışmıyor, %36.8'inin düzenli gelir yoktur. Sigara içmeye başlama yaşı ortancası 19 (17-22), günlük sigara sayısı ortancası 20'dir (20-30). NBD; %59.9'u yüksek ve çok yüksek düzeydir. Araştırma grubunun %79.6'sı daha önce sigarayı bırakmayı denemiştir, %53.2'sinin evde sigara içen bir yakını vardır. Araştırma grubunun %33.7'sinde depresyon belirtisi, %23.9'unda anksiyete belirtisi vardır. Hasta izlem sayısı ortancası 7'dir (5-10). Hastaların %34.8'i Vareniklin, %27.5'i Bupropion, %9.9'u NRT kullanmıştır. Araştırma grubunun %34'ü bir yıl süreyle sigarayı bırakmıştır. Lojistik regresyon analizine; yaş, medeni durum, düzenli geliri olma, sigaraya başlama yaşı, depresyon belirtisi, nikotin bağımlılık düzeyi, evde sigara içen bir yakınının olması, izlem sayısı değişkenleri alınmıştır. Evli olma 2.26 kat (%95 GA:1.509-3.377, p<0.001), evde sigara içen olmaması 1.38 kat (%95 GA:1.009-1.877, p=0.04), nikotin bağımlılık düzeyinin düşük olması 1.75 kat (%95 GA:1.230-2.479, p=0.002), poliklinik izlem sayısının artması 1.62 kat (%95 GA:1.517-1.718, p<0.001) sigara bırakmayı artırmaktadır.
Sonuç: Sigara bırakma sürecinde sağlık çalışanlarının desteği ve izlemi, eşin desteği, evde sigara içilmemesi, nikotin bağımlılık düzeyinin düşük olması sigara bırakma başarısını artırmaktadır.

Abstract:
Aim: Cigarette smoking is one of the leading causes of death in the world. The aim of the study is to determine the frequency of smoking cessation and the factors affecting smoking cessation in individuals applying to a smoking cessation center(SCC).
Material and methods: It is a cross-sectional research. Data were obtained from SCC records. Of the 3278 people who applied to the smoking cessation center between 2009 and 2018, 1570 people who completed three control interviews were included in the study. The variables are age, gender, marital status, education status, regular income status, using other tobacco products, trying to quit smoking before, presence of other smokers in the home, nicotine dependency level (NDL), number of cigarettes per day, age at starting regular smoking, drug treatment, smoking cessation and total number of follow-ups. Logistic regression were used for statistical analysis. Ethics committee approval was supplied.
Results: The median age of the research group was 46, approximately half of individuals were female. 74.3% are married, 60.1% were at high school or higher education level. 54.2% were unemployed, 36.8% have no regular income. The median age to start smoking was 19 and the median number of cigarettes per day was 20. NDL  was high and very high in 59.9%. The median number of patient follow-ups was 7. Of the patients, 34.8% used varenicline, 27.5% bupropion, and 9.9% NRT. Of the patients 34% were quit smoking for one year. Age, gender, marital status, regular income, age of starting smoking, depression symptom, having a relative who smokes at home, number of follow-ups and NDL were included in the logistic regression analysis. Being married 2.26 times (95% CI: 1.509-3.377, p<0.001), not being a smoker at home 1.38 times (95% CI: 1.009-1.877, p=0.04), having a low level of nicotine dependency 1.75 times (95% CI: 1.230-2,479, p=0.002), increasing the number of outpatient follow-ups 1.62 times (95% CI: 1.517-1.718, p<0.001) increased smoking cessation.
In the smoking cessation process, the support of health professionals and follow-up visits, level of nicotine dependency and the social support of the family are very important.