Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin besin seçimlerini etkileyen etmenler ile beden kütle indeksleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between factors affecting food choices and body mass indexes of Hasan Kalyoncu University Faculty of health sciences students
Yazar: NESLİHAN AYAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÜNLÜ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin tercihleri = Food preferences ; Besinler = Foods ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin besin seçimlerini etkileyen etmenler ile beden kütle indeksleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırma, Nisan 2022- Haziran 2022 tarihlerinde Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde eğitim gören 18-28 yaş arasında 51'i erkek, 145'i kadın olmak üzere 196 gönüllü birey ile yapılmıştır. Bireylerin genel bilgileri, günlük enerji harcaması kaydı, boy ve vücut ağırlığı bilgileri alınmış, Beden kütle indeksleri (BKİ) hesaplanmış ve sınıflandırılmıştır. Besin seçimlerini etkileyen etmenlerin belirlenmesi için Besin Seçim Testi (Food Choice Questionnaire/ FCQ) uygulanmıştır. Bu testten elde edilen puanlara göre besin seçimlerini etkileyen etmenlerin önem sıralaması değerlendirilmiştir. Bireyler için besin seçimini etkileyen en önemli etmen duyusal çekiciliktir, en az önemsenen etmen ise etik kaygıdır. Bireylerin BKİ sınıflamalarına göre ağırlık kontrolü etmeni puanları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Besin seçimi yaparken ağırlık kontrolünü en çok önemseyenler hafif şişman bireylerdir, en az önemseyenler ise zayıf bireylerdir. Bireylerin BKİ sınıflamalarına göre sağlık, duygu durum, uygunluk, duyusal çekicilik, doğal içerik,  fiyat, aşinalık ve etik kaygı etmenlerinin puanları arasında istatiksel olarak anlamlı farklar bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin BKİ sınıflamalarına göre dikkat çeken reklam, besin etiketi okuma durumu arasında istatiksel olarak anlamlı farklar bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin BKİ sınıflamalarına göre cinsiyet, lisans sınıf seviyesi, sigara içme durumu, tanısı konulmuş hastalık durumu arasında istatiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur (p<0.05). BKİ ile ağırlık kontrolü etmeni arasında ve fiziksel aktivite düzeyi (PAL) ile sağlık etmeni arasında sırasıyla (r= 0,188; p=0,004), (r= 0,144; p=0,022) pozitif yönlü, zayıf ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yanlış beslenme alışkanlıklarının oluşmaması ve besin seçimlerinin doğru yapılabilmesi için bireylere multidisipliner bir yaklaşımla, sürekli beslenme eğitimi verilmelidir. Besin seçimlerini etkileyen etmenlerin önem derecelerinin belirlenmesi, etkinliğinin irdelenmesi toplumsal sağlığın olumlu yönde gelişmesine yardımcı olacaktır. Ayrıca düzenli fiziksel aktivitenin sağlık için önemi vurgulanmalıdır. 

Anahtar Kelimeler: Beden kütle indeksi, besin seçimi, besin seçim testi

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between the factors affecting the food choices of Hasan Kalyoncu University Faculty of Health Sciences students and their body mass indexes. The research was conducted with 196 volunteers, 51 male and 145 female, between the ages of 18-28, who were studying at Hasan Kalyoncu University Faculty of Health Sciences between April 2022 and June 2022. General information of the individuals, daily energy expenditure record, height and body weight information were obtained. Body mass indexes (BMI) were calculated and classified. Food Choice Questionnaire/FCQ was applied to determine the factors affecting food choices. According to the scores obtained from this test, the order of importance of the factors affecting food choices was evaluated. The most important factor affecting food choice for individuals is sensory appeal, while the least important factor is ethical concern. A statistically significant difference was found between the weight control factor scores of the individuals according to their BMI classification (p<0.05). Those who care most about weight control while choosing food are overweight individuals, and those who care least are thin individuals. There were no statistically significant differences between the scores of health, mood, conformity, sensory appeal, natural content, price, familiarity and ethical anxiety factors according to BMI classification of individuals (p>0.05). There were no statistically significant differences between the which attracted the attention advertisement, status of reading food label according to their BMI classification of individuals (p>0.05). Statistically significant differences were found between the individuals' gender, undergraduate grade level, smoking status, and diagnosed disease status according to BMI classification (p<0.05). A positive, weak and significant relationship was found between BMI and weight control factor and between physical activity level (PAL) and health factor (r= 0.188; p=0.004), (r= 0.144; p=0.022), respectively. Continuous nutrition education should be given to individuals with a multidisciplinary approach in order to prevent the formation of wrong eating habits and to make correct food choices. Determining the degree of importance of the factors affecting food choices and examining their effectiveness will help improve social health in a positive way. In addition, the importance of regular physical activity for health should be emphasized.

Keywords: Body mass index, food choice, Food Choice Questionnaire( FCQ)