Sinema felsefesi bağlamında kahramanlık ve oyun
Heroism and play in the context of film philosophy
Yazar: SELİM ÇEPNİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ DOMBAYCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Sanat felsefesi = Art philosophy

Özet:
Sinema dijitalleşmenin artan ivmesiyle arkasına bir rüzgâr almış, teknik ve ekonomik imkanların gelişmesiyle oldukça popüler olmuştur. Bu popülerlik onun insanlar üzerindeki etkilerini arttırmış olup bu sayede düşünce dünyası da bu fenomene uzak duramamıştır. Felsefe Bergson'la beraber kapılarını sinemaya açmış, ilkin eleştirilse de Deleuze ve Frampton gibi düşünürlerce de düşünce alanında üretim için bir araç olarak görülmüştür. İnsan hayatının oldukça merkezinde kendine yer edinen bu fenomen, insan hayatındaki başat kavramlarla bir ilişki ağıyla çevrelenmiştir. Bu kavramlar oyun ve kahramanlıktır. Kahramanlık kavramı her çağda dönüşüm yaşamakla beraber belirli formlarla kendini var ederek önemini sürdürmüştür. Kahramanlığın değişen yüzünün arkasında yatan şemayı araştırmaya koyulan Campbell, monomit kuramıyla kahramanlığın ana formunun döngüsel bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Kahramanlığın arkasındaki bu form sinema filmlerinin üretiminde sıkça görülmüştür. Oyun ise Herakleitos felsefesinde kozmolojik bir anlayışla ele alınırken, Nietzsche'de istencin döngüsel oyunu olarak görülmüştür. Heidegger'de oyunu Dasein'ın varoluş olanağı olarak görmüş, Gadamer ise hem hermeneutik hem de estetik bir deneyim olarak felsefesinde oyuna önemli bir yer vermiştir. Kültür araştırmacısı olan Huizinga tarafından oyunun kültürdeki yeri sorgulanarak, insanın temel yapıp etmelerinden biri olarak değerlendirilmiştir. Oyun, insan hayatının her alanına nüfuz ederek, onun kültürünün ürünü olan sinemayı da etkilemiştir. Dolayısıyla oyun ve kahramanlık,  film-dünya yaratımında ve sinema seyrinin doğasında başat rol oynamakta ve bu çerçevede ilerleyen filmozofik yaklaşıma göre, film-zihin sinemanın temel ögelerini kullanarak, film-dünyanın oyun alanını kurmaktadır.

Abstract:
Cinema has gained momentum with the increasing pace of digitalization and has become quite popular with the development of technical and economic possibilities. This popularity has increased its impact on people, and as a result, the realm of thought could not stay away from this phenomenon. Philosophy, along with Bergson, opened its doors to cinema, initially being criticized but later seen as a tool for production in the realm of thought by thinkers such as Deleuze and Frampton. This phenomenon, which has found a place at the center of human life, is surrounded by a network of relationships with the main concepts in human life, namely play and heroism. The concept of heroism undergoes transformation in every age, but it has maintained its significance by manifesting itself in specific forms. Campbell, who embarked on exploring the underlying pattern behind the changing face of heroism, revealed through the theory of monomyth that heroism exhibits a cyclical structure as its main form. This underlying form of heroism is frequently observed in the production of cinema films. On the other hand, play has been approached as a cosmological understanding in the philosophy of Heraclitus, seen as the cyclical play of will in Nietzsche, viewed as the possibility of existence for Dasein in Heidegger, and given significant importance as both a hermeneutic and aesthetic experience in Gadamer's philosophy. Huizinga, a cultural researcher, questioned the place of play in culture and considered it one of the fundamental actions of humans. Play pervades every aspect of human life, influencing cinema, which is a product of its culture. Therefore, play and heroism play a dominant role in the creation of film-world and the nature of cinematic experience, and according to the film-philosophical approach that follows this framework, filmind constructs the playfield of the film-world by utilizing the fundamental elements of cinema.