İbn Hişâm'ın el-Câmi'u's-Sağîr Fî'n-Nahv adlı eserinin metod açısından incelenmesi
Analysis of İbn Hi̇sham's work named el-Câmi̇'u's Sağîr Fî'n-Nahv in terms of its method
Yazar: YUSUF SELLER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SULTAN ŞİMŞEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; El-Camiu's-Sağir = El-Camiu's-Sağir ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Söz dizim = Syntax ; İbn Hişam = İbn Hişam ; Şiir = Poem

Özet:
Arap dili sahasında seleflerini geçmesi, akranlarına üstünlüğü, haleflerine önder olmasıyla adından söz ettirmiş nahiv âlimlerinden biri olan İbn Hişâm el-Ensârî, Memlükler idaresinde bir ilim ve kültür merkezine dönüşen Kahire'de dünyaya gelmiştir. Hayatı boyunca Kahire'den nâdir ayrılan İbn Hişâm, döneminin önemli âlimlerinden istifade etmiştir. İbn Hişâm'ın henüz hocaları hayattayken nahiv ilmindeki ünü memleketinin sınırlarını aşmıştır. İbn Haldun tarafından "Sîbeveyh'ten daha nahivci" olarak nitelendirilen İbn Hişâm'ın ilimdeki velûdluğunun en büyük göstergesi geriye bıraktığı çok sayıda eseridir. İşte, onun ilimdeki bu velûdluğunun ürünlerinden biri de el-Câmi'u's-sağîr fî'n-nahv'tir. Bu eser, İbn Hişâm'ın nahiv ilmindeki derinliğinin ve özgünlüğünün bir vesikasıdır. 
Bu çalışmamızda el-Câmi'u's-sağîr'i metodu açısından ele aldık. İbn Hişâm, el-Câmi'u's-sağîr'i, nahiv usûlünde temel delil getirme metotları olan semâ' ve kıyas metotlarını esas alarak kaleme almıştır. O, bu eserinde, semâ' metoduna bağlı olarak nahiv kaidelerini Kur'ân-ı Kerîm, hadîs-i şerif, Arap şiiri ve nesiriyle delillendirmektedir. Öte yandan İbn Hişâm, "kendisine uyulan bir ölçü olan" nahiv ilminde, kıyas metodunu esas almadan kaide bina etmenin imkânsızlığını eserindeki ibareleriyle açıkça ortaya koymaktadır.


Anahtar Kelimeler: İbn Hişâm, el-Câmi'u's-sağîr, Nahiv, Semâ', Kıyas, Metot.

Abstract:
Superior to predecessors, better than peers and more of a vanguard for successors in Arap Language and Literature, Ibn Hisham al-Ansari, -who studied syntax (nahiv) of Arabic - was born in Cairo which had turned out to be a center for culture and science under Mamluks. Rarely did he leave Cairo where he availed brilliant scholars of his era, thanks to whom his fame went beyond the borders while they were still alive. Ibn Hisham, who Ibn Haldun called "more like a grammarian than Sîbeveyh", put forth many works. His prolificacy in discipline produced el-Câmi'u's-sağîr fî'n-nahv which marked Ibn Hisham's depth and authenticity in syntax.
	In this study, we worked on the method of el-Câmi'u's-sağîr which was written up based on methods of evincement in syntax "semâ' and kıyas" (literally denoting auiding and syllogism). Also, resting on the "semâ'" method, he offered Qor'an, Hadith, Arab poem and prose as evidence for syntax rules. On the other hand, Ibn Hisham clearly expressed in his own phrases impossibility of establishing rule without the "kıyas" method in syntax which is "criterion agreed to"


Keywords: Ibn Hisham, el-Câmi'u's-sağîr, Syntax, Semâ', Syllogism, Method.