Hemodiyaliz hastalarında hastalığa uyum, konfor ve spiritüel iyilik arasındaki ilişki
The relationship between adaptation to disease, comfort and spiritual well-being in hemodialysis patients
Yazar: AYŞE NUR KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ÖZKAN TUNCAY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hemodiyaliz =   ; Hemşirelik = Nursing ; Konfor = Comfort

Özet:
Bu araştırma; hemodiyaliz tedavisi uygulanan bireylerde hastalığa uyum, konfor ve spiritüel iyilik düzeylerini incelemek ve üç değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve analitik çalışma niteliğindeki araştırma, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi, Sivas Numune Hastanesi ve Medicana Sivas Hastanesi hemodiyaliz ünitelerinde tedavi görmekte olan ve çalışma kriterlerini karşılayan, 180 hasta üzerinde yapılmıştır.
Araştırmaya başlamadan önce etik kurul onayı, ilgili kurumlardan yazılı izinler ve katılımcılardan sözlü ve yazılı onam alınmıştır. Araştırmanın verileri; Tanıtıcı Bilgi Formu, Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği, Hemodiyaliz Konfor Ölçeği (HDKÖ) ve Spiritüel İyi Oluş Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi, SPSS 22.0 (Statistical Package Programme for the Social Science) paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde One-Way ANOVA testi, Post Hoc testi, Pearson korelasyon analizi ve lineer regresyon analizi uygulanmıştır. Ayrıca ölçek ortalamalarının normal dağılıma uygunluğunda Kolmogorov-Smirnov Z testi, normal dağılıma uygun verilerde t testi, normal dağılıma uymayan verilerde Mann-Whitney U (MWU) testi kullanılmıştır. Uygulama aşamasında yapılacak tüm analizlerde güven seviyesi %95 olarak belirlenmiştir. 
Spiritüel İyi Oluş Ölçeği toplam puan ortalaması 109,44±17,15, Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği toplam puan ortalaması 1029,03±160,84 ve Hemodiyaliz Konfor Ölçeği toplam puan ortalaması 24,89±6,78 olarak belirlenmiş ve üç ölçek puan ortalamaları arasında pozitif yönde, zayıf düzeyde anlamlı (p<0,05) bir ilişki elde edilmiştir. Cinsiyet, yaş, medeni durum, çalışma durumu, hemodiyalize girme süresi ve sıklığı, diyet ve sıvı tüketimine uyum düzeyinin hastalığa uyum, konfor ve spiritüel iyilik düzeyini etkilediği saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin hastalığa uyum düzeyleri arttıkça konfor ve spiritüel iyilik düzeylerinin arttığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak çalışmada hemodiyaliz uygulanan hastaların uyum, konfor ve spiritüel iyilik düzeyinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, hemodiyaliz tedavisi gören hastaların, uyum, konfor ve spiritüel iyilik düzeylerinin belirlenmesi ve uyum, konfor ve spiritüel iyilik düzeylerini artıracak etkili hemşirelik uygulamalarının planlanması, hasta ve yakınlarına bu konuda danışmanlık yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted to examine the levels of adaptation to the disease, comfort and spiritual well-being in individuals undergoing hemodialysis treatment and to determine the relationship between three variables. The descriptive and analytical study was conducted on 180 patients who were receiving treatment in the hemodialysis units of Sivas Cumhuriyet University Faculty of Medicine Research and Practice Hospital, Sivas Numune Hospital and Medicana Sivas Hospital and who met the study criteria.
Before starting the research, ethics committee approval, written permissions from relevant institutions and verbal and written consent from the participants were obtained. The data of the study were collected using the Introductory Information Form, End-Stage Renal Failure Adjustment Scale, Hemodialysis Comfort Scale (HSCS) and Spiritual Well-Being Scale. Data analysis was performed using the SPSS 22.0 (Statistical Package Program for the Social Science) package program. One-Way ANOVA test, Post Hoc test, Pearson correlation analysis and linear regression analysis were applied to evaluate the data. In addition, Kolmogorov-Smirnov Z test was used to check the normal distribution of the scale means, t-test for data with normal distribution, and Mann-Whitney U (MWU) test for data not with normal distribution. The confidence level was determined as 95% in all analyses to be conducted during the application phase.
The total mean score of the Spiritual Well-being Scale was determined as 109.44±17.15, the total mean score of the End-Stage Renal Failure Adaptation Scale was determined as 1029.03±160.84 and the total mean score of the Hemodialysis Comfort Scale was determined as 24.89±6.78, and a positive, weakly significant (p<0.05) relationship was obtained between the three scale score means. It was determined that gender, age, marital status, employment status, duration and frequency of hemodialysis, and the level of compliance with diet and fluid consumption affected the level of adaptation to the disease, comfort and spiritual well-being (p<0.05). It was determined that as the individuals' level of adaptation to the disease increased, their comfort and spiritual well-being levels increased.
As a result, it was determined that the compliance, comfort and spiritual well-being levels of patients receiving hemodialysis were at a moderate level. In line with these results, it is recommended to determine the compliance, comfort and spiritual well-being levels of patients receiving hemodialysis treatment and to plan effective nursing practices that will increase compliance, comfort and spiritual well-being levels, and to provide counseling to patients and their relatives on this issue.