Karayolu kavşaklarının tipine karar verme sürecinde kapasite, güvenlik ve maliyet (kGm) parametrelerini optimize eden bir modelin geliştirilmesi
A model development that optimises capacity,safety and economy for highway junction type pecision
Yazar: RECEP AYDAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. M.KÜRŞAT ÇUBUK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Trafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Trafik = Traffic

Özet:
Karayolları ülkemizde yük ve yolcu taşıma miktarlarında en ön sırada yer almaktadır. Buna karşılık ülkemizde karayollarına yapılan yatırımlar çok büyük olarak belirtilmekte ancak bu yatırımların verimli ve teknik detaylara uygun olarak yapılıp yapılmadığı tartışılmamaktadır. İyi bir karayolu, ağ sayısının çok olduğu karayolu demek değildir. İyi bir karayolu, ağ sayısının verimili yani en az kazaya sebebiyet verdiği en çok işlerlik sağlayandır.Karayolu kesimi içerisinde en önemli karayolu elemanlarından biri olan kavşaklar ülkemizde kazaların çokça meydana geldiği ve insanların zaman kayıplarına sebebiyet veren bir yapıdır.Karayolu kavşakları , kentiçi ve kentdışı olmak üzere iki kesimde ele alınabilir. Çalışmamızda kentdışı kavşaklar incelenmiş olup bu kavşak türlerinin eksiklikleri,yetersizlikleri ve aksaklıkları önemle dikkate alınmış bu kavşakların nasıl çözüme ulaştırılacağı ve nasıl yollar izlenerek sıkıntıların giderileceği bu çalışmada incelenmiştir. Bu çalışma yapılırken somut örneklerin incelenmesine dikkat edilmiştir.Yapılan çalışmada kavşaklar Kapasite,Güvenlik,Maliyet (kGm) parametreleri yönünden incelenmiştir. Bu üç parametre kavşaklar söz konusu olduğunda kavşak yapımı için birbirinden ayrılamayan parametreler olarak ele alınabilir. Ülkemizde kavşaklar tasarlanırken aynı seviyeli yada farklı seviyeli ve bunların farklı tipleri şeklinde tasarlanmaktadırlar. Bu tasarımlar yapılırken kavşaklar belli bir dayanağa dayandırılmadan bazı kişlerin insiyatifinde olmak üzere tasarım süreçleri gelişmektedir. Bu tezdeki amacımız kavşaklarda kapasite ve güvenlik parametrelerini puanlama sistemine sokarak daha sonrada maliyet kısmında da değerlendirme süreci işlemesi şeklinde bir teknik alt yapıyı oluşturmaktır.Devlet ve il yollarında mevcut bulunan yada yeni yapımına geçilecek karayolu kavşakları çalışmamızda geliştirilen Kapasite (50 Puan), Güvenlik(50 Puan) şeklinde incelenmiştir. Kapasite KYS (Kapasite Yeterlilik Süresi) şeklinde 5 ana puan türünde incelenmiş,Güvenlik ise 19 maddeden oluşan kavşak altyapı parametreleri şeklinde incelemesi yapılmıştır. Bu incelemede ,Kapasite ve Güvenlikten 60 Puan üzeri alan kavşak yeterli görülmüş ancak yeterli görülen kavşağın yeterli görüldüğü süre içerisinde (KYS) işletme (Bakım+Kaza) maliyetlerinin bulunması istenilmiştir. Yeterli görülmeyen kavşak için ise ;yeni yapılacak kavşağın yapım maliyeti ve ayrıca yapılacak kavşağın işletme (Bakım+Kaza) maliyeti bulunması istenmiştir.

Abstract:
In our country highways have the largest capacity of transportation of goods and passengers. Although very high investment are stated for highway transportations, performance and technicality of these investments are not discussed. A good highway is not the highway that has very high number of networks. A good highway should have the optimum number of networks which will cause the least accidents ,servers max number of people and servers functionally.Junctions are the most important highway members where , in our country , a lot of accidents accur and people loose a lot of time.Highway junctions can be divided into two groups as urban junctions and country juctions. In this work the deficiencies and malfunctions of country junctions are analyzed. How two salve these problems and which methodology , should be used is studied. Also attention has been paid to use concrete examples inthis study.In this work capacity safety and economical aspects of junctions are studied. These 3 parameters can not be evaluated seperately for junctions. In our country junctions are designed as same grade junctions or grade separated junctions. At these designs there are no basis but the initiative of some people . In this thesis the purpase is to create a technical base that capacity and safety parameters are taken into account with a paint scoring system and economical aspect is included with an evaluation phase. The developed system based on the problems of the present same grade junctions , can be affered as asolution.At our study both junctions present at state and country roads and junctions planned to be constructed are analysed using the developed capacity (50 percent), Safety (50 percent). Capacity is analysed using 5 main point types , CST (Capacity, sufficiency,time) and safety is analysed by using 19 junction infrastructure parameters. For these analyses the junctions having 60 points or above are decided to be sufficient however , within the life span of the junction (CAT) operational (maintenance and accidental) costs are demanded. On the other hand,ıf the junctions are decided to be not sufficient, the cost of new junction planned to be constructed and operational (maintenance and accidental) costs are demanded.