İktidar ve bağdaştırma: Türk Müslümanlığında senkretik karakter üzerine sosyal antropolojik bir çözümleme denemesi
Power and reconciling: A climbing to social anthropological analysis on syncretic character in Turkish İslam
Yazar: SÜREYYA MURAD SU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAYFUN ATAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Hegemonya = Hegemony ; Heterodoksi = Heterodox ; Müslümanlar = Muslims ; Senkretizm = Syncretism ; Türkler = Turks ; İktidar = Government ; İslam dini = Islam religion ; İslamlaşma = Islamisation

Özet:
Bu çalışmada ilgi alanımızı dinsel senkretizm ve hegemonya ilişkisi oluşturmaktadır. Senkretizme iktidar ve direniş odaklarmın çatışması bağlamında bir stratejik anlam vermeyi deniyoruz. Bu çabamızda Deleuze ve Foucault'nun iktidar teorileri temel referans kaynaklarımızı oluşturmaktadır. Bununla beraber Çamuroğlu, Divitçioğlu ve Ocak gibi tarihçilerin argümanları bizim için yol gösterici bir önem taşımaktadır. Bu çalışmamızda "dinsel öteki" olarak heterodoksiyi ve Türk Müslümanlığı özelinde karakteristik bir özelliği olan senkretizmi sosyo-ekonomik, etik, iktidar, hegemonya, kültürleşme, tahakküm ve direniş, çoğulculuk konularıyla ilişkili olarak çözümlemeye gayret edeceğiz. Son zamanlarda akademik gündemde merkezi bir yer işgal eden Türk Müslümanlığı tartışmalarını anlamak, belki katkıda bulunmak için böyle bir çabanın anlamlı olacağını düşünüyoruz. Ayrıca Türklerin İslamlaşması ve ilk Türk İslam devletlerinin kuruluş dönemlerinde öteki kategorisinde yer almayan, bilakis itibar gören heterodoks dervişlerin, devletin merkezileşmesi ve medeniyet sürecine girildiğinde "öteki" haline gelmesinin nedenlerini anlamaya çalışacağız. Heterodoksi, "kolonizatör dervişler"in savaşlara aktif katılımları ve iskan politikasında oynadıları rol nedeniyle İslam için hayırlı bir zümreyi temsil ediyordu. Devletin merkezileşmesiIll sürecinde ise göçebelerin devlete karşı direnişlerini örgütleyerek bu itibarlarını kaybettiler. Senkretizm heterodoks dervişler tarafından çevrede nüfuz alanlarını genişletmek için kullanılan bir iktidar aracıydı. Kuruluş dönemlerinde dolaylı olarak devletler de hegemonya alanlarını genişletmek için bunu kullanıyorlardı. Fakat bunun karşısında, senkretizm tabi olanlar tarafından hakim kültüre katılarak geleneklerini sürdürebilmelerini sağlayan bir direniş aracıydı da.

Abstract:
The relationship between religious syncretism and hegemony shapes the framework of this work. We try to give a strategic meaning to syncretism on the basis of dissident points between domination and resistance. In this study, our essential references will be the theories of Deleuze and Foucault about domination. Besides, the arguments of historicians like Çamuroğlu, Divitçioğlu and Ocak will help us to advance the study. We are going to strive to make an anthropological analysis of heterodoxy as having a religiously other implication and syncretism as carrying a characteristic meaning in Turkish muslim context. They will be analyzed with connection to socio economic, ethic, domination and resistance, hegemony, plurality, culture and acculturation subjects. It can be argued that the study can be useful to understand and to contribute to the discussion about Turkish Muslim whic has a central place in academician's agenda. Furthermore, we will try to understand the reasons of making heterodox dervish's seperate in civilization and state centralization processes while they did not regarded as "other" but accepted honourably in the establishment of early Turkish Muslim states and in the conversion of Turkish into Islam period.Heterodoxy represented a valuable category for Islam due to their role played in active participation of "colonialist dervishes" into wars and policies about localization. They lost their prestige in the period of centralization of state by organizing the resistance of nomads against state. Syncretism was a governing tool to enlarge their domination over territory. They were indirectly using this tool to widen their hegemony in states. On the other hand, it was olso a resistant tool to for those who belong to syncretism to persist their tradition by participating in dominant culture.