Nefs mertebeleri kavramlarının filolojik yönden tahlili
Philological concepts of the order of the soul direction analysis
Yazar: FİLİZ AYSEL
Danışman: DOÇ. DR. NECLA YASDIMAN DEMİRDÖVEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Farabi = Farabi ; Gazzali = Gazali ; Kelam = Islamic theology ; Kindi = Kindi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nefs = Soul ; Tasavvuf = Mystic ; Tefsir = Commentary ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma; nefs ve mertebelerini farklı sözlüklerden ele alarak tahlil etmek
amacıyla yapılmıştır. Nefs ve mertebeleri konusunda birçok çalışma yapılmış ve
yapılmaktadır. Ancak nefs mertebelerinin filolojik yönden tahlil edilmemiş olması
bizi bu konuda araştırma yapmaya yönlendirmiştir.
Çalışmamızda bir giriş ve iki kısım yer almaktadır. İlk kısmında tezin amacı,
konusu, kullanılan metod ve kaynakları hakkında bilgi verilmektedir. Birinci
bölümde, nefs kavramı farklı sözlüklerden tahlil edilecektir. Eskiden nefs kavramına
verilen anlamları anlayabilmek için Cahiliye Dönemi'nden ayrıca Tevrat ve İncil'den
nefs kavramının kullanıldığı yerler hakkında örnek verilecektir. Kur'ân-ı Kerim'de
nefs kavramı ile ilgili geçen birçok ayete yer verilecektir. Bu ayetleri nefs
kavramının kullanımına göre sınflandıracağız. Daha sonra bu ayetler tefsir
kitaplarından yorumlanacaktır. Elde edilen nefs kavramı ile ilgili bilgiler sonucunda
nefs konusundaki anlam karmaşasını ortadan kaldırmaya çalışacağız. Yine kelimenin
müzekker mi yoksa müennes mi olduğunu tespit edeceğiz. Ayrıca nefs kavramının
sadece kötülük anlamında kullanılıp kullanılmadığına da değineceğiz. İlim dalları ve
bazı İslam filozoflarının nefs ile ilgili görüşlerine nasıl değerlendirdiklerini de
irdeleyeceğiz. İkinci bölümde ise nefs mertebeleri birçok sözlükten yararlanılarak
tahlil edilecektir. Kur'ân-ı Kerim'de nefs mertebeleri ile ilgili geçen ayetler
incelenecektir. Tefsir kitaplarından yorumlanacaktır. Mertebelerin hangi anlamlarda
kullanıldığını tespit edilmeye çalışılacaktır. Ve genel olarak mertebeler
açıklanacaktır. Ayrıca mertebelerin İslam filozoflarının görüşleri açısından nasıl ele alındığı incelenecektir. Tezin sonuç kısmında ise genel bir değerlendirme yapılarak
tezimize son verilecektir.

Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belâgatı, Nefs, Nefsin Mertebeleri, Kitab-ı
Mukaddes, Kur'ân-ı Kerim

Abstract:
This study was carried out in order to analyze Nafs and its orders by
considering them from different dictionaries. Many studies have been conducted and
conducted on the Nafs and their order. But the fact that the order of the soul has not
been analyzed philologically has led us to conduct research on this issue.
Our study includes an introduction and two parts. In the first part, information
is given about the purpose, subject, method and sources of the thesis. In the first part,
the concept of Nafs will be analyzed from different dictionaries. In order to
understand the meanings given to the concept of the soul in the past, examples will
be given from the period of ignorance, as well as from the Torah and the Bible about
the places where the concept of the soul is used. Many verses about the concept of
Nafs will be included in the Qur'an. We will classify these verses according to the
use of the concept of the soul. These verses will then be interpreted from the books
of exegesis. As a result of the information obtained about the concept of the soul, we
will try to eliminate the confusion of meaning about the soul. Again, we will
determine whether the word is müzekker or muennes. We will also address whether
the concept of self is used only in the sense of evil. We will also examine the
branches of Science and how some Islamic philosophers evaluate their views on the
soul. In the second part, the order of the soul will be analyzed by using many
dictionaries. In the Qur'an, the last verses about the order of the soul will be
examined. It will be interpreted from Tafsir books. An attempt will be made to
determine what meanings the orders are used in. And in general, the order will be
explained. In addition, how orders are considered in terms of the views of Islamic philosophers will be examined. In the final part of the dissertation, a general
assessment will be made and our dissertation will be terminated.

Keywords: Arabic language and eloquence, Nafs, Order of the Nafs, The
Bible, The Qur'an