BOS destekli erken-başlangıçlı alzheimer hastalığı tanılı hastalarda düşük N1 görsel uyarılmış yanıtları
Low n1 visual responses in patients diagnosed with early-onset alzheimer's disease with CSF support
Yazar: DENİZ ATILGAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖZTURA ; PROF. DR. GÖRSEV YENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Olay ilişkili potansiyeller = Event related potentials ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid

Özet:
Erken başlangıçlı Alzheimer hastalığında(EBAH) tanıya kadar geçen süre geç başlangıçlı
vakalara göre uzundur. Tanıda eğitim, kültür gibi demografik özelliklerden daha az etkilenen objektif tanısal gereçlere ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmanın amacı, pasif izleme paradigması ile kaydedilen N1 olaya-ilişkin potansiyel bileşeninin EBAH olguları ile sağlıklı kontroller(SK) arasındaki farklarını incelemek ve EBAH tanısında N1 bileşeninin kullanılabilirliğinin araştırılmasıdır.
17 beyin omurilik sıvısı(BOS) biyobelirteci destekli EBAH olgusu ile bu olgularla yaş, eğitim,
cinsiyet açısından eşleştirilmiş 17 sağlıklı kontrolün verileri incelenmiştir. Ayrıntılı nöropsikolojik değerlendirmeleri yapılmış olan hasta ve sağlıklıların pasif izleme paradigması ile kayıtlanan OİP'leri çalışma kapsamında analiz edilmiştir. 10 cd/m2 şiddetinde ışık uyaranının kullanıldığı çalışmada frontal, santral, parietal ve oksipital olokasyonlarında orta hattan kayıtlanan N1 bileşeni(130-200 ms) ortalama genlik değerleri gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Ayrıca N1 bileşeni anterior (frontosantral) ve posterior (parietooksipital) iki alt bileşene ayrılmıştır. N1 alt bileşenleri ile BOS biyobelirteç değerleri ve bilişsel kompozit Z-skorları arasında korelasyon analizleri yapılmıştır. Ortalama N1 genlik değerlerinin duyarlılık ve özgüllüğünün belirlenmesi için ROC analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerde Grup*Lokasyon (AP) etkileşim etkisi saptanmıştır [F(3,96)=5,040, p=,018]. İleri analizlerde EBAH'ların hem frontal alandan alınan N1 ortalama genlik değerlerinin(p=,001), hem de santral alanlardan alınan N1 ortalama genlik değerlerinin(p=,003), SK'larda elde edilen değerlere göre daha düşük olduğu görülmüştür. Bu bulguların aksine parietal ve oksipital alanlarda grupların birbirinden farklılaşmadığı gözlenmiştir (sırası ile; p=,128, p=,894). Ayrıca modelde Grup ana etkisi saptanmıştır [F(1,32)=5,614, p=,024]. İleri analizlerde EBAH'ların N1 ortalama genlik değerlerinin SK'lardan düşük olduğu bulunmuştur (p=,024). Diğer yandan BOS Aß(1-42) değerleri ile posterior N1 ortalama genlik değerleri arasında yüksek düzeyde anlamlı korelasyon bulunmuştur.(p=,011) Bunların yanında frontosantral ortalama N1 genlik değerinin -3,14 mikrovolt kesme noktasında %100,0 duyarlılık %59,0 özgüllük değerleri ile sağlıklı kontrol ve EBAH gruplarını birbirinden ayırt edebildiği saptanmıştır.
Çalışma bulguları, anterior N1 genlik değerlerinin EBAH tanısında bir tarama testi olarak
kullanımını desteklemektedir.

Abstract:
Time until diagnosis in patients with early-onset Alzheimer's disease(EOAD) is
longer than late-onset cases. It is needed to have an objective diagnostic tool that is less
affected by demographic characteristics such as education and culture. The aim of this study
is to investigate differences of N1 event-related potential(ERP) recorded during passive
monitoring paradigm between EOAD and healthy controls(HC) and the utility of N1
component as a diagnostic tool of EOAD.
The data of 17 individuals with EOAD, whose diagnoses are supported by CSF
biomarkers, and 17 HCs matched for age, education, and gender were analyzed. The ERPs of
the participants, whose neuropsychological evaluations were made, were recorded with
passive monitoring paradigm. 10cd/m2 of light was used and the mean amplitudes of the N1
components(130-200 msec) recorded from the midline in the frontal, central, parietal, and
occipital were compared across the groups. The N1 components were divided into two
subcomponents: anterior(frontocentral) and posterior(parietooccipital). Correlation analyzes
were performed between N1 subcomponents and CSF biomarker values and cognitive
composite Z-scores. ROC analysis was performed to determine the sensitivity and specificity
of the mean N1 amplitude values. Group*Location interaction effect was found in the analyses [F (3.96) = 5.040, p =.018]. In posthoc analyses, both the N1 mean amplitudes from the frontal areas(p= .001) and the central areas(p = .003) of the EOADs were lower than the counterparts in the HCs.
On the contrary, no significant difference was observed in the parietal and occipital areas across the groups (p = .128, p = .894, respectively). In addition, main group effect was found [F (1,32) =
5.614, p = .024]. In posthoc analyses, N1 mean amplitudes of EOADs were lower than HCs (p = .024). A high level of correlation was found between CSF Aß(1-42) values and posterior N1 mean amplitudes(p = .011). Also, the frontocentral mean N1 amplitudes could seemingly distinguish EOAD from HC at -3.14μV cut-off with 100.0% sensitivity and 59.0% specificity. 
The study findings support the use of anterior N1 amplitude as a screening test in the
diagnosis of EOAD.