Diyabet hastalarının ayak bakım davranışlarının ve ayak bakım öz etkililiğinin geliştirilmesinde sanal sınıf eğitimi ve sms destekli girişimlerin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of virtual classroom training and sms supported interventions in improving foot care behaviors and foot care self-efficacy of diabetic patients
Yazar: BURAK ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. AFİTAP ÖZDELİKARA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Bu araştırma diyabet hastalarında ayak bakım davranışı ve ayak bakım öz etkililiğinin geliştirilmesinde sanal sınıf eğitimi ve SMS destekli girişimlerin etkinliğinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü tek kör deneysel desenle tasarlanmıştır. Araştırma evrenini Ocak-Haziran 2023 tarihlerinde Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Diyabet Hemşireliği birimine başvuran diyabet hastaları oluşturmuştur. Örneklemi ise araştırmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan ve katılım hususunda gönüllü olan diyabet hastaları oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü GPower güç analizi ile belirlenmiş olup, 105 bireyin katılımı ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırmada bir kontrol grubu; sanal sınıf eğitimi, SMS destekli sanal sınıf eğitimi ve SMS desteği olmak üzere üç deney grubu yer almıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Form ve Ayak Sağlığı Tanılama Formu, Diyabette Ayak Bakım Davranış Ölçeği ve Diyabette Ayak Bakım Öz Etkililik Ölçeği ile kullanılmıştır. Araştırmada ön test verileri toplandıktan sonra deney gruplarına yönelik iki aylık eğitim süreci (sanal sınıf eğitimi ve SMS gönderimleri) gerçekleştirilmiş, 3. ve 6. aylarda ara ve son test uygulanmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS V23 programında Kruskal Wallis H testi, Dunn testi, Halton testi, Pearson Ki Kare testi ve Bonferroni Düzeltmeli Z testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada istatistiksel önem düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiş, araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul izni, kurum izni ve katılımcılardan onam alınmıştır.
Bulgular: Araştırmada sanal sınıf eğitimi, SMS destekli sanal sınıf eğitimi ve SMS desteğinin diyabetli bireylerin ayak bakım davranışı ve öz etkililiği üzerine etkili olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Deney gruplarının ayak bakım davranışı ara ve son test puanları arasında fark olduğu, farkın SMS destekli sanal sınıf grubundan kaynaklandığı saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca deney gruplarının ayak bakım öz etkililiği ara ve son test puanları arasında fark olduğu, farkı sanal sınıf eğitimi ve SMS destekli sanal sınıf eğitimi gruplarının oluşturduğu tespit edilmiştir (p<0,001).
Sonuç: Bu araştırmanın sonucunda, diyabette ayak bakım davranışının geliştirilmesinde SMS destekli sanal sınıf eğitiminin;  ayak bakım öz etkililiğinin geliştirilmesinde sanal sınıf tabanlı eğitimlerin daha etkili girişimler olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Objective: This research was conducted to determine the effectiveness of virtual classroom training and SMS-supported interventions in improving foot care behavior and foot care self-efficacy in diabetic patients.
Materials and Methods: This research was conducted with a randomized controlled single-blind experimental design. The research population consisted of diabetic patients who came for control to the Endocrinology and Diabetes Nursing polyclinics of Hitit University Training and Research Hospital between January and June 2023. The sample consisted of diabetic patients who met the inclusion criteria for the study and volunteered to participate. The sample size was determined by GPower power analysis, and the research was completed with the participation of 105 individuals. There was a control group in the study and there were three experimental groups: virtual classroom training, SMS supported virtual classroom training and SMS support. Introductory Form and Foot Health Diagnostic Form, Diabetes Foot Care Behavior Scale and Diabetes Foot Care Self-Efficacy Scale were used as data collection tools in the study. After the pre-test data were collected in the study, a two-month training period (virtual classroom training and SMS sending) was carried out for the experimental groups, and mid-term and post-tests were applied in the 3rd and 6th months. Data analysis was performed using the Kruskal Wallis H test, Dunn test, Halton test, Pearson Chi Square test and Bonferroni Corrected Z test in IBM SPSS V23 program. In the study, the statistical significance level was accepted as p<0.05; ethics committee permission, institutional permission and consent from the participants were obtained to conduct the research.
Results: In the study, it was determined that virtual classroom training, SMS-supported virtual classroom training and SMS support were effective on the foot care behavior and self-efficacy of individuals with diabetes (p<0.001). It was determined that there was a difference between the foot care behavior intermediate and post-test scores of the experimental groups, and that the difference was due to the SMS-supported virtual classroom group (p <0.001). In addition, it was determined that there was a difference between the foot care self-efficacy intermediate and post-test scores of the experimental groups, and the difference was made up of the virtual classroom training and SMS-supported virtual classroom training groups (p <0.001).
Consequence: As a result, SMS-supported virtual classroom is more effective improving foot care behavior;  virtual classroom based interventions are more effective in improving foot care self-efficacy.