Duyarlı ebeveyn müdahale programının anne duyarlılığı anne duygu özdüzenleme, anne çocuk etkileşimine ve çocukların gelişimine etkisinin incelenmesi
Examining the effect of the sensitive parent intervention program on maternal sensitivity, maternal emotion self-regulation, mother-child interaction, and children's development
Yazar: ŞERİFE SEZEN AKSU
Danışman: PROF. DR. MÜDRİYE YILDIZ BIÇAKÇI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu çalışmada, duyarlı ebeveyn müdahale programının annenin duyarlılık ve duyarlı disipline yönelik tutumları, anne duygu özdüzenleme, anne-çocuk etkileşimi ile çocukların gelişimi üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanıntesadüfi örneklem yöntemi ile gönüllük esası ile belirlenen iki çalışma grubu bulunmaktadır. Birinci çalışma grubu programın ihtiyaç analizi grubu, ikinci çalışma grubu ise deneysel çalışma grubudur.  Programın ihtiyaç analizi çalışma grubu; deneysel sürece (deney ve kontrol grubuna) dahil olmamış 12-15 ay aralığında bebeği olan 20 anne oluşturmuştur. Deneysel çalışma grubunaise 12-15 ay aralığında 25 deney grubu, 25 kontrol grubu olmak üzere toplam 50 bebek ve anneler dahil edilmiştir. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma yönteminde iç içe karma desen kullanılmıştır. Nicel verilerin toplanmasında anne ve bebeklerin demografik bilgilerini belirlemek için "Genel Bilgi Formu", öntest ve son test olarak "Denver II Gelişim Tarama Testi", "Erken Gelişim Evreleri Envanteri", "Ebeveyn-Çocuk Etkileşimi Gözlem Formu", "Duyarlılık ve Duyarlı Disipline Yönelik Tutumlar Ölçeği" ve "Ebeveynler için Öz Düzenleme Ölçeği"; nitel verilerin toplanmasında ise "Duyarlı Ebeveyn Müdahale Programı İhtiyaç Belirlemeye Yönelik Görüşme Formu"ile Duyarlı Ebeveyn Müdahale Programının Etkililiğini Belirlemeye Yönelik  Görüşme Formu"kullanılmıştır. Duyarlı ebeveyn erken müdahale programı 3 ay süresince her bir bebek ve anne ile bireysel olarak araştırmacı tarafından rmodel olunarak ve rehberlik edilerek uygulanmıştır. Verilerin analizinde parametrik testlerden yararlanılmıştır. Bağımsız iki grup verileri bağımlı örneklemler t testi karşılaştırılırken, ikiden fazla gruplarda bu karşılaştırma tek yönlü ANOVA ile yapılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının çalışma değişkenlerindeki ön ve son test puanları tekrarlı ölçümlerde iki yönlü ANOVA ile yapılmıştır. Çoklu grup analizlerinde, anlamlı farkın/farkların kaynağını incelerken yapılan ikili karşılaştırmalarda Bonferonni düzeltmesi yapılmıştır.  Son olarak kategorik veriler gruplar arasında ki-kare ve Fisher'in kesin olasılık testleri ile karşılaştırılmıştır. Bütün analizler p < 0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.Araştırmada sonucunda ise 12-15 ay aralığındaki bebeklerin gelişimlerinin olumlu yönde değiştiğin, anne-çocu etkileşiminin olumlu yönde değiştiği, annelerin duyarlı bakım davranışlarının olumlu yönde arttığı ve annelerin olumlu duygu düzenlemelerin geliştiği ikketi çekmektedir. Ebeveynlere ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aimed to examine the effects of the sensitive parent intervention program on maternal sensitivity, maternal emotional self-regulation, mother-child interaction and children's development. The research has two study groups determined on a voluntary basis using the random sampling method. The first working group is the needs analysis group of the program, and the second working group is the experimental working group.  The program's needs analysis working group; It consisted of 20 mothers with babies aged between 12-15 months who were not included in the experimental process (experimental and control groups). A total of 50 babies and their mothers, 25 in the experimental group and 25 in the control group, between the ages of 12-15 months, were included in the experimental study group. In the mixed research method, where quantitative and qualitative research methods were used together, a nested mixed design was used. In collecting quantitative data, "General Information Form" was used to determine the demographic information of mothers and babies, "Denver II Developmental Screening Test" as pre-test and post-test, "Early Developmental Stages Inventory", "Mother-Child Interaction Observation Form", "Sensitivity and Responsiveness Form". "Attitudes Towards Discipline Scale" and "Maternal Self-Regulation Scale";  In collecting qualitative data, "Sensitive Parent Intervention "Interview Form for Determining Program Needs" and "Interview Form for Determining the Effectiveness of the Sensitive Parent Intervention Program" were used.  The sensitive parent early intervention program was applied to each baby and mother individually for 3 months, with the researcher modeling and guiding them. Parametric tests were used to analyze the data. While the data of two independent groups were compared with the dependent samples t test, this comparison was made with one-way ANOVA in more than two groups. Pre-and post-test scores of the experimental and control groups on study variables were conducted with two-way ANOVA with repeated measurements. In multiple group analyses, Bonferonni correction was made for pairwise comparisons when examining the source of significant difference(s).  Finally, categorical data were compared between groups using chi-square and Fisher's exact probability tests. In all analyses, a p value of < 0.05 was considered statistically significant.As a result of the research, it was determined that the development of babies between the ages of 12-15 months changed positively and the sensitive care behaviors of mothers increased positively. It is important to understand that mothers understand their babies' signals in time and meet their needs, which signals they should respond to with which stimuli, the importance of responding to the baby's signals instantly, which game?, with which game material?, how? They observed how communication and interaction-based games support the mother-baby relationship and the development of the baby. Thus, it was revealed that the Responsive Parent Intervention Program made significant contributions to the knowledge and awareness levels of mothers about supporting the development of their babies. In line with the findings obtained as a result of the research, suggestions were presented to mothers, experts working in the field, teachers and researchers.