Kazak Türkçesinde zarf fiiller (Art zamanlı inceleme)
Adverbial verbs in Kazakh Turkish (Historical analysis)
Yazar: MURAT AK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DOĞAN ÇOLAK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil bilgisi-zarf-eylem = Grammar-adverb-verb ; Filoloji = Philogy ; Kazak Türkçesi =   ; Kazak Türkçesi Grameri = Kazak Türkçesi Grameri ; Kelime grupları = Word groups

Özet:
Dil, karmaşık bir yapıya sahip olan canlı bir organizmadır. Bu organizma, evrimsel süreçlere tabi olduğu için statik değil, dinamiktir. Tıpkı biyolojik evrim gibi dilin evrimi de geniş bir zaman dilimine yayılarak ilerlemektedir. Bu süreçte, dildeki yapıların anlamları ve işlevleri zaman içinde değişir ve gelişir, bu da dilin canlılığını ve esnekliğini göstermektedir. Dilin sürekli değişen bir yapısının olduğu ve bu değişiminin temel nedeninin gelişme olduğu bilinmektedir. Dilin gelişiminde gramer yapıları önem arz etmektedir. Bu gramer yapılarından biri de zarf-fiillerdir.
Zarf-fiiller, fiillerden türeyen zarflardır ve yüklem konumundaki asıl fiili durum, zaman, sebep vb. şekillerde nitelendirmektedir. Zarf-fiiller, Türk lehçelerinin daha geniş bir ifade alanına sahip olmasında ve cümle enflasyonunun önüne geçilmesinde önemli bir rol oynayarak cümle yapısının zenginleşmesine katkı sağlamıştır. Diğer gramer yapıları gibi zarf-fiiller de zaman içerisinde çeşitli değişimler göstermektedir. Bu değişimlerin en önemli sebebi Türk lehçelerinin geniş bir coğrafi alana yayılarak çeşitli kültürlerle etkileşime girip zenginleşerek gelişimlerini sürdürmeleridir.
Bu çalışmada, gramerlik özellik bağlamında Kazak Türkçesindeki zarf-fiiller ile Tarihî Türk lehçelerindeki zarf-fiiller art zamanlı olarak incelenip zarf-fiillerin geçmişten günümüze doğru değişimleri ve gelişimleri incelenmiştir.

Abstract:
Language is a living organism with a complex structure. This organism is not static but dynamic because it is subject to evolutionary processes. Just like biological evolution, the evolution of language progresses over a long period of time. In this process, the meanings and functions of structures in the language change and develop over time, demonstrating the vitality and flexibility of the language. It is known that language has an ever-changing structure and the main reason for this change is development. Grammatical structures are important in the development of language. One of these grammatical structures is gerunds.
Adverb-verbs are adverbs derived from verbs and the actual verb in the predicate position is the situation, time, reason, etc. described in different ways. Adverbial verbs have contributed to the enrichment of sentence structure by playing an important role in making Turkish dialects have a wider range of expression and preventing sentence inflation. Like other grammatical structures, gerunds also show various changes over time. The most important reason for these changes is that Turkish dialects continue their development by spreading over a wide geographical area, interacting with various cultures, and becoming enriched.
In this study, in the context of grammatical features, gerunds in Kazakh Turkish and gerunds in Historical Turkish dialects were examined diachronically and the changes and developments of gerunds from past to present were examined.