Beyin bilgisayar arayüzü etkileşiminde mobil oyun kullanıcı deneyimi değerlendirmesi
Evaluation of mobile gaming user experience in brain computer interface interaction
Yazar: MERVENUR UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ONAY DURDU
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Bilim ve Teknoloji = Science and Technology

Özet:
Beyin Bilgisayar Arayüzleri (BBA) günümüzde düşük maliyetli EEG cihazlarının erişilebilir olması ile bilgisayarlar ile etkileşim sağlamada yalnızca motor becerileri kısıtlı olanlar için değil oyun oynama gibi çeşitli alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Bu yeni etkileşim türünün de kullanılabilirlik ve kullanıcı deneyiminin değerlendirilmesi önemlidir. Çalışma kapsamında Emotiv Epoc+ marka bir BBA cihazının kullanıcı deneyiminin mobil bir hafıza/dikkat oyunun oynanması sırasında değerlendirilmesi için bir kullanıcı çalışması gerçekleştirilmektedir. Katılımcıların etkileşim öncesi, sırası ve sonrasındaki kullanıcı deneyimi Affect Grid ve AttrakDiff anketleriyle ve etkileşimin kullanılabilirliği gözlem ve Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği (SKÖ) ile değerlendirilmiştir. Kullanıcı çalışması 12 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Kullanıcı deneyimi için uygulanan Affect Grid anketi sonuçlarına göre, katılımcıların enerjik olma seviyelerinin kullanım sırasında kullanım öncesi seviyelere göre daha yüksek olduğu, ancak oyun oynarken daha düşük ve oyundan sonra en düşük seviyeye ulaştığı görülmüştür. Benzer şekilde hoş duygulara sahip olma seviyelerinin de kullanım sonrasında kullanım öncesine göre düşük oyun sonrasında oyun öncesine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. AttrakDiff kullanıcı deneyimi anketi sonuçları incelendiğinde, kullanıcı çalışmasından sonra fonksiyonellik ve memnuniyetle ilgili özellik puanlarının azaldığı tespit edilmiştir. Test sonucunda SKÖ skoru 55,23 olarak belirlenmiş ve kullanılabilirlik açısından katılımcılar tarafından yetersiz olarak değerlendirilmiştir. Bu bulgulara rağmen katılımcıların genel olarak EEG başlık ile oyun oynama sırasında keyif aldıkları ve eğlendikleri gözlenmiştir. Kullanılabilirlik problemleri olarak, cihazı kafaya sabitlemenin zor olması, saç yoğunluğuna göre sinyal almada zorluk çekilmesi ve hareketleri hassas şekilde tespit edememesi belirlendi. Bu problemlerin giderilerek kullanılabilirliğin geliştirilmesi ile oyun etkileşimlerinde kullanıcı deneyiminin iyileştirilmesi de sağlanabilecek böylece motor engelli bireyler için de uygun bir alternatif olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Beyin Bilgisayar Arayüzü, EEG, İnsan Bilgisayar Etkileşimi, Kullanıcı Deneyimi, Kullanılabilirlik.

Abstract:
Brain Computer Interfaces (BCI) are now being used not only by disabled people but also for other interactions such as playing games with the availability of low-cost EEG devices. Usability and user experience evaluation of BCIs are important. In this thesis work, a user study was performed to evaluate the user experience and usability of an Emotiv Epoc + based BCI while playing a mobile memory / attention game. User study was conducted with 12 participants. The participants' user experience before, during and after the interaction was evaluated with Affect Grid and AttrakDiff questionnaires, and usability of the interaction was evaluated by observation and System Usability Scale (SUS). According to the results of the Affect Grid questionnaire, it was observed that the level of arousal of the participants was higher during use than before use but it got lower before playing the game and got lowest after the game. The level of pleasure was found to be lower after use than before use and after the game compared to before playing the game. When the results of the AttrakDiff user experience questionnaire were examined, it was found that the scores of pragmatic features and hedonic features scores decreased. The SUS score was determined as 55.23, and the usability was evaluated as insufficient by the participants. Despite these findings, it was observed that participants enjoyed playing the game with this EEG device. Usability problems were determined as being difficult to fix the device to the head, having difficulty in receiving signals according to the hair density and not being able to detect the gestures accurately. By eliminating these problems and improving the usability of the device, the user experience in game interactions can be improved and thus it will be a suitable alternative for motor disabled individuals. 
Keywords: Brain Computer Interface, EEG, Human Computer Interaction, User Experience, Usability.