Isparta ili elma bahçelerinde zararlı olan Cydia pomonella (L.) (Lepidoptera: Tortricidae) populasyonlarının bazı insektisitlere karşı duyarlılık düzeylerinin ve biyokimyasal mekanizmalarının belirlenmesi
Determination of the susceptibility and biochemical mechanisms of Cydia pomonella (L.) (Lepidoptera: Tortricidae) populations, pest in apple orchards in Isparta, against some insecticides
Yazar: MUSTAFA MURAT YEŞİLIRMAK
Danışman: PROF. DR. RECEP AY
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Cydia pomonella = Cydia pomonella ; Detoksifikasyon = Detoxification ; Elma içkurdu = Codling moth

Özet:
Bu çalışma ile ülkemizde Cydia pomonella'nın indoxacarb, deltamethrin ve emamectin benzoate karşı direnç durumu ve direnç mekanizmaları ilk kez araştırılmıştır. Isparta iline ait Tepeli (Eğirdir), MAREM (Eğirdir), Yalvaç, Gelendost, Aksu, Gönen ve Gölcük lokasyonlarından toplanan son dönem larvalara topikal aplikasyon bioassay metotu ile söz konusu insektisitlerin direnç oranları belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan insektisitlere direnç oranı 10 katı geçen MAREM ve Tepeli popülasyonlarında PBO, TPP ve DEM sinerjistleri uygulanmıştır. Esteraz, Glutatyon S Transferaz ve Sitokrom P-450 monooksigenaz enzim seviyeleri biyokimyasal çalışmalar ile belirlenmiştir. Tepeli, MAREM, Yalvaç, Gelendost, Aksu ve Gönen popülasyonları deltamethrine'e sırasıyla 22.37, 21.9, 8.54, 4.46, 3.38 ve 6.68 kat; indoxacarb'a sırasıyla 29.87, 23.1, 4.9, 8.7, 5.67 ve 7.35 kat; emamectin benzoate ise sırasıyla 1.46, 2.03, 3.05, 2.12, 2.61 ve 3.85 kat direnç geliştirdiği belirlenmiştir. Biyokimyasal analizler sonucu Tepeli, MAREM, Yalvaç, Gelendost, Aksu ve Gönen popülasyonlarının esteraz enzim değeri sırasıyla 0.53, 0.61, 0.94, 0.8, 0.78 ve 0.51 mOD/min/mg protein; P-450 enzim değeri sırasıyla 0.7, 0.78, 0.53, 0.63, 0.58 ve 0.59 RFU/30 min/mg protein ve GST enzim değeri sırasıyla 0.77, 0.79, 1.03, 0.9, 0.88 ve 1.29 mOD/min/mg protein belirlenmiştir. MAREM ve Tepeli popülasyonlarının deltamethrin ile indoxacarb'a orta düzeyde direnç geliştirdiği Gelondost, Gönen, Aksu ve Yalvaç popülasyonlarının ise düşük seviyede direnç geliştirdiği belirlenmiştir. Tüm popülasyonların emamectin benzoate'e düşük seviyede direnç geliştirdiği belirlenmiştir. Tepeli ve MAREM popülasyonlarının deltamethrin ve indoxacarb'a direnç geliştirmesinde P-450 ve esteraz enzimlerinin aktiviteleri rol oynayabileceği ve ayrıca MAREM popülasyonunda yapılan moleküler çalışma sonuçlarına göre sodyum kanallarında deltamethrin direnci ile ilişkili olan kdr nokta mutasyonu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, for the first time in our country, the resistance status and resistance mechanisms of Cydia pomonella against indoxacarb, deltamethrin and emamectin benzoate were investigated. Resistance rates of the insecticides were determined by topical application bioassay method on late-stage larvae collected from Tepeli (Eğirdir), MAREM (Eğirdir), Yalvaç, Gelendost, Aksu, Gönen and Gölcük locations in Isparta province. PBO, TPP and DEM synergists were applied to MAREM and Tepeli populations whose resistance rate to the insecticides used in the study exceeded 10 times. Esterase, Glutathione S Transferase and Cytochrome P-450 monooxygenase enzyme levels were determined by biochemical studies. Tepeli, MAREM, Yalvaç, Gelendost, Aksu, and Gönen populations developed 22.37, 21.9, 8.54, 4.46, 3.38, and 6.68 levels of resistance to deltametrin, 29.87, 23.1, 4.9, 8.7, 5.67, and 7.35 levels of resistance to indoxacarb, and 1.46, 2.03, 3.05, 2.12, 2.61 levels of resistance to emamectin benzoate respectively. As a result of biochemical analysis, the esterase enzyme values of Tepeli, MAREM, Yalvaç, Gelendost, Aksu and Gönen populations were 0.53, 0.61, 0.94, 0.8, 0.78 and 0.51 mOD/min/mg protein, respectively; P-450 enzyme value was determined as 0.7, 0.78, 0.53, 0.63, 0.58 and 0.59 RFU/30 min/mg protein, respectively, and GST enzyme value was determined as 0.77, 0.79, 1.03, 0.9, 0.88 and 1.29 mOD/min/mg protein, respectively. It was determined that MAREM and Tepeli populations developed moderate resistance to deltamethrin and indoxacarb, while Gelondost, Gönen, Aksu and Yalvaç populations developed low level resistance. It was determined that all populations developed low level resistance to emamectin benzoate. The activities of P-450 and esterase enzymes may play a role in the development of resistance to deltamethrin and indoxacarb in the Tepeli and MAREM populations, and also, according to the results of the molecular study conducted in the MAREM population, a kdr point mutation in sodium channels associated with deltamethrin resistance was determined.