Kronik hemodiyaliz hastalarında kaşıntı sıklığının laboratuvar, klinik ve demografik bulgularla ilişkisi
The relationship of pruritis frequency with laboratory, clinical and demographic findings in chronic hemodialysis patients
Yazar: ENES CÖMERT
Danışman: DOÇ. DR. MERAL GÜLAY KADIOĞLU KOÇAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Demografi = Demography ; Kaşıntı = Pruritus ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Ölçekler = Scales ; Üremi = Uremia

Özet:
Amaç: Günlük pratikte sık rastladığımız Kronik Böbrek Hastalığı(KBH)'nda kaşıntı sık karşılaşılan ve göz ardı edilen bir problemdir. Biz bu çalışmada kronik diyaliz hastalarında üremik kaşıntının sıklığını standardize edilmiş kaşıntı skalaları ile belirleyerek, bunun demografik, klinik ve biyokimyasal parametrelerle ilişkisini ortaya koymayı ve farkındalığı artırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Ocak 2019- Aralık 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimler Üniversitesi Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi ve özel bir diyaliz merkezinin yedi farklı şubesine başvurmuş olan diyaliz hastalarından en az 6 aydır diyaliz tedavisi alan hastalar değerlendirildi. Dışlanma kriterleri sağlandıktan sonra çalışmaya katılmayı kabul eden 1093 hastada Görsel Analog Skala(VAS) ve 5-D Kaşıntı Skalası ile kaşıntı sıklığı tespit edildi. Kaşıntısı olan ve olmayan grupların demografik, klinik verileri, son altı aylık biyokimyasal parametreleri ve diyaliz yeterlilik parametrelerinin ortalaması değerlendirilerek kaşıntıyı etkileyen faktörler araştırıldı.
Bulgular: Çalışmada 1093 hastada kaşıntısı olan hasta sayısı 224(%20,5)'tü. Kaşıntısı olan grupta kaşıntıyı değerlendirdiğimiz iki skala (VAS ve 5-D Kaşıntı Skalası) kuvvetli derecede pozitif koreleydi (r:0,883, p:0,0001). Çalışmada erkek hasta oranı %53,3, kadın hasta oranı %46,7'ydi. Cinsiyet, diyaliz süresi ve seans sayısı ile kaşıntı ilişkisizdi (sırasıyla p:0,623, p:0,080, p:0,126). Kaşıntı şiddetine göre hastalar hafif, orta ve şiddetli kaşıntısı olanlar olarak üç gruba ayrıldığında; gruplar arasında hastaların yaşı dışında anlamlı fark olmadığı, şiddetli kaşıntısı olan grubun yaş ortalamasının hafif ve orta şiddetli kaşıntısı olan grupların yaş ortalamasından anlamlı derecede düşük olduğu izlendi (p:0,003). DM varlığı ile kaşıntı arasında ilişki saptanmazken, HT ile kaşıntı arasında anlamlı ilişki mevcuttu (sırasıyla p:0,840, p:0,038).  Kaşıntı pozitifliğine neden olan biyokimyasal ve diyaliz yeterlilik parametreleri değerlendirildiğinde kaşıntı pozitif grupta kaşıntı negatif gruba göre CRP'nin anlamlı derecede yüksek, Kt/V ve URR'nin ise anlamlı derecede düşük olduğu görüldü (sırasıyla p:0,025, p:0,018, p:0,008). Kaşıntı tedavisi incelediğinde hastaların 33,9'unun herhangi bir tedavi almadığı izlendi.
Sonuç: Diyaliz hastalarında kaşıntı halen yüksek oranda görülmekte olup yeterince tedavi edilememektedir. Kaşıntının CRP ile ilişkisi, patogenezde düşünülen immünohipotezi desteklemektedir. Aynı zamanda kaşıntısı olan grupta Kt/V ve URR'nin daha düşük saptanması diyaliz yeterliliği ile kaşıntının ilişkisini ortaya koymaktadır. Bu bilgiler ışığında ÜK'nın patogenezinde birden çok faktörün yer aldığını, tanı ve tedavide farkındalığın artırılması gerektiğini düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Kronik Böbrek Yetmezliği, Üremik Kaşıntı,  VAS, 5-D Kaşıntı Skalası

Abstract:
Aim: Pruritis is a common and usually overlooked symptom of regularly diagnosed Chronic Kidney Disease. In this study, it was aimed to determine the frequency of pruritis (uremic itching) using standardized itching scales and to increase awareness while revealing demographic, clinical and biochemical parameters of pruritis.
Materials and Methods: For this study, patients that had received at least 6 months of dialysis treatment at pre-determined centers (Health Sciences University Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu City Hospital and seven different branches of a private dialysis clinic) were evaluated. 1093 patients who have met the inclusion criteria and accepted to be a part of the study were analyzed using the Visual Analogue Scale (VAS) and 5-D Itch Scale to determine the frequency of itching. Demographic information, clinical notes, detailed biochemical lab values of the previous six months, and mean dialysis adequacy parameters of patients with and without pruritis symptoms were thoroughly studied to reveal the factors affecting pruritis.
Results: Number of patients experiencing itching was 224 (20,5% of total 1903 patients). Scales (VAS and 5-D Itch Scale) that were used to evaluate itching in pruritic patients were strongly positively correlated (r: 0,883, p:0,0001). 53,3% of the patients in the study were male, while 46,7% of them were female. Sex, period of dialysis treatment received and number of dialysis sessions were unrelated to itching (p: 0,623, p: 0,080, p:0,126, respectively). When patients were grouped based on the degree of itching experienced as mild, moderate and severe, it was observed that the only statistically significant difference between these groups was age. Average age of the patients with severe itching was significantly lower than those groups experiencing moderate or mild itching (p: 0,003). While there was no observed relation between Diabetes Mellitus (DM) and itching, Hypertension (HT) and itching were found to be correlated (p:0,840 and p:0,038 respectively). Following analysis of biochemical lab values and dialysis adequacy parameters, it was observed that C-Reactive Protein (CRP) was significantly higher, meanwhile Kt/V and Urea Reduction Ratio (URR) were significantly lower at patients experiencing some degree of itching (p:0,025, p:0,018, p:0,008 respectively). When treatment plan was studied, it was revealed that 33,9% of patients do not get any sort of treatment addressing itching symptoms.
Conclusion: Itching is a commonly seen and rarely adequately treated symptom of dialysis patients. Statistically significant relationship between CRP and itching supports the immunohypothesis that is seen to be an important part of the pathogenesis. Similarly, statistically significant and inverse relation between Kt/V, URR and itching within the group with pruritic symptoms proves that dialysis adequacy and pruritis are correlated. In light of this information, this study claims that multiple factors play a role at the pathogenesis of uremic itching, and hence further awareness campaigns both for diagnosis and treatment are needed. 

Keywords: Chronic Renal Failure, Hemodialysis, Uremic Itching, VAS, 5-D Itch Scale