Ebeveynin olumsuz çocukluk çağı yaşantılarının çocuğundaki EÇÇ ile ilişkisinin araştırılması
Parent's adverse childhood experiences investigation of the relationship with ECC in their child
Yazar: MERVE BİLMEZ SELEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR DEMİR
İnönü Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ağız sağlığı = Oral health ; Beslenme = Nutrition ; Diş çürükleri = Dental caries ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Çocukluk dönemi = Childhood ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Çocukluk çağı olumsuz yaşantıları (ÇÇOY), nesilden nesile aktarılabilen, genel ve ağız sağlığını dolaylı yoldan etkileyen deneyimlerdir. Bu çalışmanın amacı; ulusal bir aile örnekleminde, ebeveynlerin geriye dönük ÇÇOY skoru ve çocuklarında görülen erken çocukluk çağı çürüğü (EÇÇ) ile ilişkili davranışsal sağlık koşullarını incelemektir.
Materyal ve Metot: Çalışmaya 72 aydan küçük çocuklar dahil edilmiştir. İlişkisel tarama modeli kullanılmış; ÇÇOY, EÇÇ, beslenme alışkanlıkları, oral hijyen alışkanlık değişkenleri üzerinden araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada YSA (Yapay Sinir Ağı) modeli kurulmuş olup modelde cinsiyet, anne ve baba eğitim düzeyi, sosyoekonomik durum, gece anne sütü alma, gece biberon kullanma, diş fırçası alma, diş fırçalama sıklığı, preterm doğum durumları, diş hekimi ziyareti, PI, GI, karyojenik beslenme skorları ve ÇÇOY skoru değişkenleri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan 535 katılımcının yaş ortalaması 46,5 ay iken, %52'si kız cinsiyete sahipti. Çalışmaya alınan katılımcılarda hem Ş-EÇÇ ve EÇÇ grupları ile anne eğitim durumları, ailenin sosyoekonomik durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardı (p<0,05). Ara öğün sayısı ≥3 ise EÇÇ riski istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0,034). Ebeveynin ÇÇOY skoru hem EÇÇ hem de Ş-EÇÇ oluşumu üzerine etkili bulundu (p=0,001). ÇÇOY skoru arttıkça Ş-EÇÇ riski arttı. Ebeveynin ortalama ÇÇOY skorları da hem EÇÇ'li hem de Ş-EÇÇ'li grupta diş çürüğü olmayan çocuklara göre anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0,001). YSA modelinde en önemli üç risk faktörünün ÇÇOY skoru, baba eğitim durumu ve diş hekimi ziyareti olarak bulundu.
Sonuç: Diş hekimi veya genel sağlık ziyaretlerinde ÇÇOY taraması geliştirilebilirse, gelecekteki araştırmalar erken müdahale yöntemlerini geliştirmeye, genel sağlık ve diş sağlığı eşitsizliklerini en aza indirmeye odaklanmalıdır.
Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı olumsuz yaşantıları, Erken çocukluk çağı çürüğü, Karyojenik beslenme indeksi, Oral hijyen, Yapay sinir ağı.

Abstract:
Aim: Adverse childhood experiences (ACE) are experiences that can be transferred from generation to generation and indirectly affect general and oral health. The aim of this study was to examine the behavioral health conditions associated with parents' retrospective ACE scores and their child's early childhood caries (ECC) in a national family sample.
Material and Methods: Children younger than 72 months were included in the study. A relational screening model was used; The research was carried out on the variables of ACE, ECC, nutritional habits, oral hygiene habits. In the study, Artificial Neural Network (ANN) model was established and in the model, gender, mother's education level, father's education level, socioeconomic status, breastfeeding at night, using a bottle at night, using a toothbrush, tooth brushing frequency, preterm birth conditions, dentist visit, PI, GI, cariogenic nutrition scores, and ACE score variables were used.
Results: While the mean age of 535 participants in the study was 46.5 months, 52% were female. In the participants included in the study, there was a statistically significant relationship between both the S-ECC and ECC groups and the educational status of the mothers and the socioeconomic status of the family (p<0.05). If the number of snacks was ≥3, the risk of ECC was statistically significantly higher (p=0.034). The parent's ACE score was found to be effective on both ECC and S-ECC formation (p=0.001). The higher the ACE score, the higher the risk of S-ECC. The mean ACE scores of the parents were also significantly higher in both the ECC and S-ECC groups than in the children without dental caries (p=0.001). In the ANN model, the three most important risk factors were found to be ACE score, father's education level and dentist visit.
Conclusion: If ACE screening at the dentist or general health visits can be improved, future research should focus on improving early intervention methods and minimizing general health and dental health disparities.
Key Words: Adverse childhood experiences, Early childhood caries, Cariogenic nutrition index, Oral hygiene, Artificial neural network.