Şeffaf plak ve sabit ortodontik tedavi gören hastalarda psikososyal etkilerin karşılaştırılması
Comparison of psychosocial effects in patients undergoing clear aligners and fixed orthodontic treatment
Yazar: EMİNE TÜRKHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜCAHİD YILDIRIM
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı / Ortodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Çalışmamızın amacı, Necmettin Erbakan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı'na ortodontik tedavi talebiyle başvuran şeffaf plak ve sabit ortodontik tedavi hastalarının tedavi sürecindeki anksiyete ile depresyon değişimlerini ve yaşam kalitelerini değerlendirerek, bu etkilerin bireyler üzerindeki psikososyal farklılıklarını ortaya koymaktır.
Çalışmamızda, şeffaf plak tedavisi ve sabit ortodontik tedavi görmek isteyen 18 yaş ve üstü 35'er kişilik hasta grupları oluşturulmuştur. Hastalara tedavinin başlangıcında (T1) ve 6.ayında (T2), Ağız Sağlığı Etki Ölçeği-14 (OHIP-14), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Dental Estetiğin Psikososyal Etkisi Anketi (PIDAQ) verilerek doldurmaları istenmiştir. Doldurulan ölçekler daha sonra bir psikiyatri uzmanı tarafından analiz edilmiştir.
Şeffaf plak ve sabit ortodontik tedavi grubunun OHIP-14 değerlendirmelerinin grup içi değişimleri istatistiksel olarak farklılık göstermiştir (p<0,05). Gruplar arası karşılaştırmada ise 6. ay OHIP-14 değerlendirmelerinde istatistiksel olarak farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Şeffaf plak tedavi grubunun BAÖ ve BDÖ başlangıç ve 6.ay değerleri arasında istatistiksel olarak bir azalma bulunurken (p<0,05); sabit ortodontik tedavi grubunun BDÖ başlangıç ve 6.ay değerleri arasında istatistiksel olarak bir artış bulunmaktadır (p<0,05). Gruplar arası karşılaştırmada ise 6. ay değerlendirmelerinde istatistiksel olarak farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Şeffaf plak tedavi grubunda dental özgüven, sosyal etki, psikolojik etki ve estetik kaygının grup içi değerlendirmelerinde istatistiksel olarak bir farklılık bulunmaktadır (p<0,05). Sabit ortodontik tedavi grubunda sosyal etki ve estetik kaygının grup içi değerlerinde istatistiksel olarak bir farklılık varken (p<0,05); dental özgüven ve psikolojik etkinin grup içi değerleri arasında istatistiksel olarak bir farklılık yoktur (p>0,05). Gruplar arası karşılaştırmada dental özgüven, sosyal etki, psikolojik etki ve estetik kaygının 6. ay değerlendirmelerinde istatistiksel olarak farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). 
Şeffaf plaklar tedavi süresince hastaların anksiyete ve depresyon düzeyini azaltıp, yaşam kalitesini arttırarak psikososyal yönde olumlu değişiklikler sağlarken; sabit ortodontik tedavi ise depresyon düzeyinin ve estetik kaygıların artmasına, yaşam kalitesinde azalmaya sebep olarak hastaları psikososyal yönde olumsuz etkilemiştir.

Abstract:
Our study aims to evaluate the changes in anxiety and depression levels during treatment and quality of life of patients who applied to the Department of Orthodontics at Necmettin Erbakan University Faculty of Dentistry for orthodontic treatment, specifically those undergoing clear aligner and fixed orthodontic treatment. We intend to reveal the psychosocial differences of these effects on individuals.
In our study, two patient groups, each consisting of 35 individuals aged 18 and over, were formed to undergo clear aligner therapy and fixed orthodontic treatment. At the beginning of the treatment (T1) and at the 6th month (T2), patients were asked to fill out the Oral Health Impact Profile-14 (OHIP-14), Beck Anxiety Inventory (BAI), Beck Depression Inventory (BDI), and Psychosocial Impact of Dental Aesthetics Questionnaire (PIDAQ). The completed questionnaires were then analyzed by a psychiatric expert.
The intra-group changes in the OHIP-14 assessments of both the clear aligner and the fixed orthodontic treatment groups showed statistically significant differences (p<0.05). In the inter-group comparison, a statistically significant difference was observed in the OHIP-14 evaluations at the 6th month (p<0.05). In the clear aligner treatment group, there was a statistically significant decrease in the Beck Anxiety Inventory (BAI) and Beck Depression Inventory (BDI) scores between the baseline and the 6th month (p<0.05). Conversely, in the fixed orthodontic treatment group, there was a statistically significant increase in BDI scores between the baseline and the 6th month (p<0.05). In the inter-group comparison at the 6th month evaluation, a statistically significant difference was found (p<0.05). The average anxiety and depression scores were found to be higher in the fixed orthodontic treatment group. In the clear aligner treatment group, there was a statistically significant difference in the intra-group evaluations for dental self-confidence, social impact, psychological impact, and aesthetic concern (p<0.05). In the fixed orthodontic treatment group, while there was a statistically significant difference in the intra-group values for social impact and aesthetic concern (p<0.05), there was no significant difference in dental self-confidence and psychological impact (p>0.05). In the inter-group comparison, a statistically significant difference was observed in the 6th-month evaluations for dental self-confidence, social impact, psychological impact, and aesthetic concern (p<0.05).
Throughout the treatment, clear aligners reduced patients' anxiety and depression levels, thereby improving their quality of life and leading to positive psychosocial changes. In contrast, fixed orthodontic treatment caused an increase in depression levels, leading to heightened aesthetic concerns and a decrease in quality of life, thereby negatively impacting patients' psychosocial well-being.