Matbaanın icadından sonra Latin kaligrafi sanatının gelişimi
Development of Latin calligraphy art after the invention of the printing press
Yazar: SERDAR KİPDEMİR
Danışman: PROF. SELAHATTİN GANİZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Alfabe = Alphabet ; Latin harfleri = Latin characters ; Yazı gereçleri = Writing materials ; Yazı sanatı = Calligraphy ; Yazı tekniği = Typography

Özet:
İlk yazının ortaya çıkışı binlerce yıl öncesine ait mağaralarda bulunan resimsi şekiller, sanatın ve yazıya dair sürecin ilk başlangıç noktalarıdır. Yazıya dair ilk işaretler doğal hayatın vahşiliğine karşı, büyü ve tılsım yapmak amacı ile değişik simge ve şekillerden oluşmuştur. Yüzyıllar içersinde yazı işaretleri sistemli, düzenli ve kurallı yazı olarak ortaya çıkmıştır.
Bilinen ilk sistemli yazıların M.Ö 3000 yılarında ortaya çıkan Sümer çivi yazısı ve Mısır Hiyeroglifleri olduğu bilinmektedir. Alfabenin ilk keşfi Fenikeliler tarafından gerçekleştirilmiştir. Fenikelilerin resimlere dayalı işaretlerden, fonogram (sesleri karşılayan bir takım yazılı biçimlere verilen isimdir), sistemine geçişi ile birlikte yazılı iletişim daha kolay bir hal almıştır,
Yunanlılar kendi yazı sistemleri için, Fenikelilerin sessel işaretlerini, temel alarak alfabelerini oluşturmuşlardır. Yunanlıların oluşturmuş olduğu bu sessel işaretler, Romalılar tarafından kullanılarak günümüzde kullanılan Latin Alfabesinin temelini meydana getirmiştir.
Yazıya dair ilk metinler, kilden yapılan tabletlere, kazılarak oyulan ahşaplara, taşlara, papirüs ve parşömen gibi zeminlere yazılarak günümüze kadar ulaşmışlardır. Geçmiş medeniyetlere ait tüm bu bilgiler, günümüze kadar saklanarak gelen yazıtlardan ve kitabelerden öğrenilmiştir.
Avrupa Batı dünyasında yazının gelişimi Latin Alfabesinin kullanımı istikametinde ilerleme kaydederken, dünyanın değişik kültür gösteren coğrafyalarında da değişik işaretler ile değişik türde yazılar meydana gelmiş ve kullanılmaya başlanmıştır.
Batı kaligrafisinin tarihsel sürecine bakıldığında, antik Yunan ve sonrası Ortaçağ geleneğinde yazının, tamamen işlevsel amaçlar için kullanılan bir unsur olduğu bilinmektedir. İlerleyen dönemlerde ise; yine ihtiyaçlar ve teknik gelişmeler, kullanılan malzemelerin, yazının formuna şekil verdiği, çağın gerektirdiği, kültürel, sosyal ve ekonomik etkenlerle dönüşerek gelişimine devam ettiği görülebilmektedir.
Yazı ile birlikte tarih başlar, tarih vesikalara işlenirken estetiğin her zaman yazıya eşlik ettiği gözlemlenir. Matbaanın bulunuşundan sonra da aynı şekilde tipografi sanatına eşlik etmiştir.
Medeniyet gelişimi gösteren süreçte, yazı ve sanat farklı ve ayrı birer unsur olarak ele alınsa bile, bazen iç içe geçmiş ve birbilerinin yerlerine kullanılarak karşımıza çıkmışlardır. Resimsel işaretlerin, semantik anlam taşımayan sembollere dönüşmesiyle ortaya çıkan yazıların, yazı olmanın da ötesine geçerek sanatsal bir zeminde kendisine yer araması tarih boyunca daima gözlemlenmiştir.
Günümüzde kullanmış olduğumuz harflerin oluşturmuş olduğu yazı sistemi farklı kültür, coğrafya ve medeniyetlerden örnek alınarak büyük bir ilerleme kaydetmiştir. Yazı sanatının geçmiş yıllardan günümüz modern dünyasına nasıl geldiği, nasıl geliştiği ile temel yazı sanatının eğitimi ve öğretim tekniklerinin nasıl olması gerektiği yönü araştırılmıştır. Bu tez kapsamında; 1450 yılında Matbaanın İcadı ve sonrası gelişmeler ile birlikte, baskı makinelerinin kaligrafi el yazmalarına olan etkisi, Latin yazı font ve tasarımları, kaligrafi sanatının gelişim evreleri, alfabelerin yazılış biçimleri ve el yazılarının özellikleri ve tarihi dönem yazı sanatçıları, gibi sanatsal konular ile birlikte bölümler halinde değerlendirilerek başlıklar halinde  izah edilmiştir.
Bu tez içerik olarak; Matbaanın bulunuş evresinden başlanarak, gelişen kaligrafi yazıları ve tipografi sanat konuları birlikte araştırılarak, literatür taraması esas alınarak oluşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Latin Kaligrafi Sanatı,  Kaligrafi Sanatı, Güzel Yazı,  Temel Yazı Teknikleri, Tarihi Alfabe Süreçleri, Yazı Araç ve Gereçleri, Script Yazı Teknikleri, Gothic Yazı

Abstract:
The pictographs found in caves dating back thousands of years are the starting points of art and writing. The first signs of writing consisted of different symbols and shapes which were used for the purposes of magic and as talismans; resources that ancient people believed helped them resist the wild forces of nature. Over the millennia, pictographs have evolved into standardised, grammatically complex systems of writing.
The first known examples of writing systems are the Sumerian cuneiform texts and the Egyptian Hieroglyphs both of which appeared around 3000 BC. The Phoenicians invented the alphabet. Consequently, written communication became easier due to the transition of pictographs to phonograms (symbols representing the vocal sounds).
The Greeks created their own writing systems including alphabets that were heavily influenced by, the Phoenician phonetic signs. These phonetic signs developed by the Greeks, used by the Romans, formed the basis of the Latin alphabet used today.
The texts have reached us today through clay tablets, engravings on wood and stones, as well as the use of materials such as papyrus and parchment. This knowledge regarding past civilizations has been acquired from the inscriptions and epitaphs which have been preserved up until modern times.
The use of the Latin Alphabet has been one of the foundations of the development of European society and subsequently the western world more broadly. This writing system has evolved so as to include various new characters and grammatical components; its effects have surpassed geographical and cultural borders.
Looking at the historical development of western calligraphy, it is known that writing is an element used for purely functional purposes in the ancient Greek and post-Medieval tradition. In the following periods; It can be seen that the needs and technical developments, the materials used gave shape to the form of the writing and continue to develop by transforming with cultural, social, and economic factors.
History begins with the writing; it is observed that aesthetics always accompany the writing while history is being written on documents. It also accompanied the art of typography after the invention of the printery.
During the development of civilization, even though writing and art are handled as different and separate elements, they sometimes appear intertwined and used instead of each other. It has always been observed throughout history that the writings, which emerged with the transformation of pictorial signs into symbols that do not have semantic meaning, go beyond writing and seek a place for themselves on an artistic ground.
The writing system created by the letters we use today has made great progress, taking examples from different cultures, geographies, and civilizations. How the art of writing came to today's modern world from the past years, how it developed, and the ways of education and teaching techniques of basic writing art were investigated.
Within the scope of this thesis; In 1450, the Invention of the Printing House and its post-developments, the impact of printing machines on calligraphy manuscripts, the Latin script and designs, the development stages of the art of calligraphy, the writing styles of the alphabets and the features of the handwriting and the historical period writing artists has been explained. They were evaluated in sections and titled separately.

Keywords: Latin Calligraphy Art, Calligraphy Art, Fine Writing, Basic Writing Techniques, Historical Alphabet Processes, Writing Tools and Materials, Script Writing Techniques, Gothic Writing