COVİD-19 enfeksiyonu için uygulanan aşıların immun trombositopeni tanılı hastalarda trombositopeni gelişimi üzerine etkisi
Thrombocytopenia effect of COVID-19 vaccinations over immune thrombocytopenia patients
Yazar: DUYGU SEZEN
Danışman: DOÇ. DR. ASU FERGÜN YILMAZ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Kan trombosit bozuklukları = Blood platelet disorders ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Purpura-trombositopenik = Purpura-thrombocytopenic ; Purpura-trombositopenik-idyopatik = Purpura-thrombocytopenic-idiopathic ; Trombositopeni = Thrombocytopenia ; Viral aşılar = Viral vaccines

Özet:
Amaç: Covid-19 enfeksiyonundan korunma amacıyla kullanılan aşılar ve bu aşıların uygulama sonrası yan etkileri günümüzde araştırma konusu olmuştur. Covid-19 aşılarının bazı yan etkilerinin immün aktivasyon yolu ile gerçekleştiği ortaya konulmuştur. Bu çalışmada, immün trombositopeni tanısı olan hastalarda Covid-19 aşılarının trombositopeni gelişimine etkisi incelenmektedir. Çalışmamızda ülkemizde uygulanan hem inaktive hem de mRNA aşılarının trombosit sayıları üzerine etkisi araştırılmış ve bu özellikli hasta grubunda aşı sonrası yakın takip gerekliliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji polikliniğinde immün trombositopeni tanısı ile takipli olan hastaların Covid-19 aşılamaları, tam kan sayımı sonuçları, poliklinik dosyalarından hastaların demografik özellikleri, tanı anındaki yaşı, tedavi öyküsü, aşılamalar esnasında kullanmakta olduğu tedaviler ve aşılama sonrası tedavi değişikliği gereksinimleri, kanama şikayetleri geriye dönük olarak incelenmiştir. Taranmış olan 208 hastadan, çalışma kriterlerine uygun 59 hastanın verileri çalışılmıştır.
Sonuç: Hastaların 18'i (% 30.5) erkek, 41'i (%69.5) ise kadın idi. Hastaların ilk aşı anındaki medyan yaşları 47 (18-86)'ydi. Tanıdan aşıya kadar geçen süre medyan 56 ay (1- 395) idi. 59 hastaya medyan 3 (2-4)  olmak üzere toplam 171 (65-%38 Sinovac,  106- % 62 BioNTech) kez aşı yapıldı. 1. , 2. ve booster doz sonrası sırasıyla 7 (%12.7), 5 (%8.6), 6 (%15)  hastada %30'dan daha fazla düşüş tespit edildi. 
Covid-19 aşısı sonrası trombosit değerlerinde düşüş olan ve olmayan hastalarda cinsiyet, tanıdan aşıya kadar geçen süre, aşı sırasında tedavi alıp almadığı, kombinasyon tedavisi alıp almadığı, splenektomi varlığı, eltrombopag ile tedavi edilip edilmediği, aşı sırasındaki trombosit sayısı açısından anlamlı fark saptanmadı. 1.aşılama sonrasında inaktive aşıya oranla mRNA aşısıyla daha fazla trombosit düşüşü izlendi (p=0.041). Genç hastalarda trombosit düşüşü daha sık gözükmekle birlikte  bu fark istatistiksel olarak anlamlılığa ulaşmadı. Minör kanamalar dışında komplikasyon izlenmedi. İTP alevlenme görülen hastalarda konvansiyonel tedaviler yeterli oldu. 
Tartışma: Hem inative hem de mRNA (Sinovac ve BioNTech) aşılarının İTP hastalarında güvenli olarak kullanılabileceği ancak hastalara aşılama öncesi bilgilendirme yapılmasının,  1. ve 3. hafta  trombosit değerleri ve klinik takibi yapılmasının gerekli olduğu düşünüldü.  
Anahtar Sözcükler: İmmün trombositopeni, Covid-19, Covid-19 aşıları, Trombositopeni

Abstract:
Aim: Covid-19 vaccines and related side effects are one of the leading research
topics. It's proven that immune activation is one of the mechanisms behind the side
effects of Covid-19 vaccination. In this study, we aimed to analyze the possible
thrombocytopenia effect of both inactivated and mRNA Covid-19 vaccines in
patients with immune thrombocytopenia. We also aimed to evaluate the need for
close follow up after vaccination in this particular group of patient. 
Method: We examined patients who are diagnosed as immune thrombocytopenia and are in follow-up at the Marmara University Pendik Training and Education Hospital Hematology Polyclinics. We collected the data of Covid-19 vaccination statuses, complete blood counts, demographic features, ages at the diagnosis, treatments histories, treatment statuses at the time of vaccination, any treatment changes after vaccination, bleeding symptoms of the patients. Out of 208 immun thrombocytopenic patients we studied 59 patients' data who meets the study criteria.
Conclusion: 18 (30.5%) male and 41 (69.5 %) female patients were included in the study. The median age at the time of vaccination was 47 ( 18-86 ). The median time from diagnosis to vaccination was 56 months (1-395).  Median 3 (2-4) and total 171 (65-38% Sinovac, 106-62% BioNTech) vaccine were administered to 59 patient. More than 30% decrease in platelet number was observed in 7 (12.7%) patients after 1. dose, 5 (8.6%) patients after 2. dose and 6 (15%) patients after booster dose. Between ITP patients who did and did not have an ITP exacerbation after Covid-19 vaccination there was no difference in terms of gender, the time between diagnosis and vaccination, vaccine type, treatment status at the time of vaccination, combination treatment, splenectomy, eltrombopag treatment, platelet count at the time of vaccination according to our study. Platelet decrease was greater with the mRNA vaccine in comparison to the inactivated vaccine (p=0.041). Younger age was a risk factor for ITP exacerbation but statistical significance was not achieved. There was no complication other than minor bleeding and exacerbation was responsive to treatment with conventional methods. 
Discussion: Inactivated and mRNA Covid-19 (Sinovac and BioNTech) vaccines are both safe to use for ITP patients. We recommend prevaccination education for patients and clinical and laboratory follow-up at 1. and 3. weeks of vaccination.
Keywords: Immune thrombocytopenia, Covid-19, Covid-19 vaccinations, Thrombocytopenia