Güvenli bağlanma müdahale programının bakım elemanları ile korunmaya muhtaç bebekler arasındaki etkileşime ve bebeklerin stres düzeyleri ile gelişimine etkisinin incelenmesi
A review about the effect of secure attachment on the interaction between caregivers and infants in need of protection as well as the improvement in stress levels of infants
Yazar: EMİNE ARSLAN KILIÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. NERİMAN ARAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Güvenli bağlanma = Attachment security ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Araştırmada, güvenli bağlanma müdahale (GÜBAM) programının, bakım elemanları ile korunmaya muhtaç bebekler arasındaki etkileşime ve bebeklerin stres düzeyleri ile gelişimlerine etkisinin olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Konya Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü Çocuk Evleri'nde kalan bebekler ve bebeklere bakım hizmeti veren bakım elemanları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı yakınsayan paralel karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test son test kalıcılık testi kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise gözlem ve görüşmeler kullanılmıştır. Çalışmaya bakım elemanlarının ve korunmaya muhtaç bebeklerin birbirlerinden etkilenmemeleri amacıyla farklı çocuk evlerinde çalışan bakım elemanları ile korunmaya muhtaç bebekler dahil edilmiştir. Araştırmada bakım elemanlarının demografik bilgilerini elde etmek için "Genel Bilgi Formu", bakım elemanları ile bebekler arasındaki etkileşimi ortaya koyabilmek için "Çocuk Bakıcı Etkileşim Ölçeği", "Yarı Yapılandırılmış Bakım Elemanı Görüşme Formu" ile "Bakım Elemanı Gözlem Formu" ve korunmaya muhtaç bebeklerdeki stresi ortaya koyabilmek için "Bebek Stres Takip Formu" ve korunmaya muhtaç bebeklerin gelişim düzeylerini belirleyebilmek için "Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE)" ile uyku ve nabız atım sayısı ile stres düzeyini belirlemek için Xiomi Mi Band 5 akıllı bileklik kullanılmıştır.  Deney grubuna dâhil edilen bakım elemanlarına GÜBAM Programı sekiz hafta, haftada iki gün uygulanmış, bu süreçte bakım elemanları çocuklarla ilgili gözlemlerini kaydetmişlerdir. Kontrol grubundaki bakım elemanlarına ve bebeklere herhangi bir müdahale programı uygulanmamıştır. Nicel verilerin analizinde parametrik analiz nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda, deney ve kontrol gruplarındaki bakım elemanlarının son test puan sonuçlarında deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu ve deney grubundaki bakım elemanlarının almış oldukları eğitimin etkisinin artarak devam ettiği belirlenmiştir.  Bebeklerin AGTE test puanlarında, dil-bilişsel ve ince motor becerilerinde deney grubunun kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek puanlar aldığı, ancak kaba motor ve sosyal öz bakım becerilerinde fark olmadığı saptanmıştır. Deney grubunda bulunan bebeklerin bilişsel, fiziksel ve sosyal duygusal gelişim alanlarındaki etkinin artarak devam ettiği belirlenmiştir. Bebeklerin uyku süresi ve nabız atımları gibi fizyolojik ölçümlerinde de deney grubunda anlamlı iyileşmeler görülmüştür. Yapılan gözlemlerde bebeklerin sakinlik süresinde, uyku kalitesinde ve beslenme düzeninde olumlu iyileşmeler olduğu, bebeklerin gelişimlerinde ilerleme olduğu tespit edilmiştir. Bakım elemanları GÜBAM Programı'ndan hem kendileri hem de bebekler için olumlu katkılar sağladığını ifade etmişlerdir. Bu bulgular, programın 0-35 aylık korunmaya muhtaç bebeklerin stres düzeylerini azaltmada ve bilişsel, fiziksel, sosyal duygusal gelişim alanlarındaki desteklemede etkili olduğunu göstermektedir. 
Araştırma sonuçlarına dayanarak bakım elemanlarının bebeklerle etkileşimi açısından GÜBAM programının etkili bir uygulama stratejisi olduğu, bakım elemanlarına ve annelere yönelik daha etkin müdahale programları ile rehberlikler yapılmasının önemli olduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Bağlanma, Bakıcı Bebek Etkileşimi, Bebeklik Dönemi, Bebeklik Stresi, Güvenli Bağlanma, Giyilebilir Teknoloji, Akıllı Bileklik.

Abstract:
The aim of the study was to determine whether the secure attachment intervention (GÜBAM) program had an effect on the interaction between caregivers and infants in need of protection and on the stress levels and development of infants. In order to prevent caregivers and babies in need of protection from being affected by each other, caregivers working in different children's homes and babies in need of protection were included in the study. In the study, a "General Information Form" was used to obtain demographic information about caregivers, a "Child Caregiver Interaction Scale", a "Semi-Structured Caregiver Interview Form" and a "Caregiver Observation Form" were used to reveal the interaction between caregivers and babies, a "Baby Stress Follow-up Form" was used to reveal the stress in babies in need of protection, and the "Ankara Development Screening Inventory (AGTE)" was used to determine the developmental levels of babies in need of protection, and the Xiomi Mi Band 5 smart bracelet was used to determine sleep and pulse rates and stress levels. The GÜBAM Program was applied to the caregivers included in the experimental group for eight weeks, two days a week, and during this period, the caregivers recorded their observations of the children. No intervention program was applied to the caregivers and babies in the control group. Parametric analysis was used in the analysis of quantitative data, and content analysis was used in the analysis of qualitative data.
As a result of the research, it was determined that there was a significant difference in the post-test scores of the caregivers in the experimental and control groups in favor of the experimental group and that the effect of the education received by the caregivers in the experimental group continued to increase. In the AGTE test scores of the babies, it was determined that the experimental group received significantly higher scores than the control group in language-cognitive and fine motor skills, but there was no difference in gross motor and social self-care skills. It was determined that the effect on the developmental areas of the babies in the experimental group continued to increase. Significant improvements were also seen in physiological measurements such as sleep duration and pulse rates of the babies in the experimental group. In the observations made, it was determined that there were positive improvements in the calmness period, sleep quality and feeding pattern of the babies and that there was progress in the development of the babies. The caregivers stated that the GÜBAM Program provided positive contributions for both themselves and the babies. These findings show that the program is effective in reducing the stress levels of babies in need of protection between 0-35 months and supporting their development.
Based on the research results, it has been demonstrated that the GÜBAM program is an effective implementation strategy in terms of the interaction of caregivers with babies, and that it is important to provide more effective intervention programs and guidance for caregivers and mothers.
Keywords: Attachment, Care provider Baby Interaction, babyhood Period, Babyhood Stress, Secure Attachment, Wearable Technology, Smart Wristband.