Viral hemorajik septisemi virüsü'nün (VHSV) Doğu Karadeniz'de yaşayan doğal balık türlerinde yayılımı, epidemiyolojisi ve kültür balıkları üzerine virülensi
Survey of viral haemorrhagic septicemia virus (VHSV) in the south-Eastern Black Sea and the determination of its virulence on cultured fish
Yazar: CEMİL ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. HAMDİ ÖĞÜT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Viral Hemorajik Septisemi Virüsü'nün (VHSV) Doğu Karadeniz'de bulunan doğal balık türlerinde yayılımını ve prevalensini belirlemek amacıyla; 2009-2011 yılları arasında 5 farklı istasyondan avlanan 18 farklı türden toplam 5025 adet balık, hücre kültürü kullanılarak viral taramadan geçirildi. Hücre kültüründe görülen sitopatik etkilerin viral aktivite olup olmadıkları RT-PCR ile belirlendi. Tirsi (Alosa immaculata), barbunya (Mullus barbatus), gelincik (Gaidropsarus vulgaris), iskorpit (Scorpeane porcus), istavrit (Trachurus mediterraneus), mezgit (Merlangius merlangus euxinus), kurbağa balığı (Uranoscopus scaber), sardalya (Sardina pilchardus), zargana (Belone belone), kum kayabalığı (Neogobius melanostomus), dikenli vatoz (Raja clavata) ve hamsi (Engraulis encrasicolus) türlerinden VHSV izole edildi. VHSV izole edilen türlerden mezgit, sardalya ve kum kayabalığı dışındaki türlerde VHSV ilk kez bu çalışma ile rapor edildi. Sekans analizleri sonucunda tüm izolatların VHSV genotip-Ie'ye dahil olduğu belirlendi. Karadeniz alabalığı, gökkuşağı alabalığı kaynak alabalığı, çipura ve levrek balıklarının VHSV-Ie'ye karşı duyarlılıklarının belirlenmesi amacıyla banyo yöntemi uygulanarak deneysel enfeksiyon çalışmaları yapıldı. Deneylerde kullanılan tüm balıkların larval/juvenil dönemde VHSV Ie'ye duyarlı olduğu ve balıklarda %12-34 arasında ölümlere neden olduğu belirlendi. Karadeniz alabalığı %34 ölüm oranı ile VHSV- Ie'ye en duyarlı tür iken bunu sırasıyla levrek %25, çipura %15, gökkuşağı alabalığı ve kaynak alabalıkları %12 ile takip etti (χ2=16,7; P<0,05). Tüm bu bulgular VHSV-Ie'nin Doğu Karadeniz'de yaşayan doğal balık türlerinde oldukça yaygın olduğunu ve kültür balıkçılığı için kontrol edilmez ise sınırlayıcı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Doğu Karadeniz'de stok yönetimi ve türlerin yok olmasında VHSV-Ie'nin etkisini belirlemede daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
A field survey was carried out to determine the distribution and prevalence of viral haemorrhagic septicaemia virus (VHSV) in various wild fish species in the South-Eastern Black Sea region in 2009, 2010, and 2011. The pooled or individual samples of kidney, liver, and spleen of 5025 specimens belonging to 18 fish species, were examined using cell culture. The cells showing cytopathic effects (CPE) were subjected to RT-PCR. Twelve species of fish (Pontic shad Alosa immaculata, red mullet Mullus barbatus, three-bearded rockling Gaidropsarus vulgaris, black scorpionfish Scorpeane porcus, Mediterranean horse mackerel Trachurus mediterraneus, whiting Merlangius merlangus euxinus, stargazer Uranoscopus scaber, pilchard Sardina pilchardus, garfish Belone belone, round goby Neogobius melanostomus, thornback ray Raja clavata and anchovy Engraulis encrasicolus) tested positive for VHSV. Except whiting, pilchard and round goby, the rest are new host records for VHSV. Sequence analysis showed that all isolates belong to VHSV genotype Ie.  Fry of three trout species (Black Sea trout (Salmo trutta labrax), rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) and brook trout (Salvelinus fontınalis), sea bass (Dicentrarchus labrax) and sea bream (Sparus aurata) were challenged by immersion with VHSV-Ie, originally isolated from whiting (M. merlangus euxinus) in the Black Sea. VHSV-Ie caused mortality levels between 12 to 34% among the species tested. The most susceptible species was blacksea trout (cumulative mortality, CM = 34%), followed by sea bass (%25), sea bream (%15), rainbow trout (12%) and brook trout (12%) (χ2=16.7; P<0.05), respectively. These results support the hypothesis that VHSV-Ie genotype is highly prevalent among the fish species in the Black Sea, and should be considered in fisheries management.