Antalya il merkezinde yaşayan üreme çağındaki kadınların kombine oral kontraseptifler konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of women of reproductive age living in Antalya city center on combined oral contraceptives
Yazar: HALİME ÇİM
Danışman: UZMAN ZEYNEP AŞIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Antalya = Antalya ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Doğum kontrolü = Contraception ; Kadınlar = Women ; Kontraseptif ajanlar = Contraceptive agents ; Kontraseptif ajanlar-kadın = Contraceptive agents-female ; Kontraseptifler-oral = Contraceptives-oral

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Antalya il merkezinde bulunan dört farklı aile sağlığı merkezi (ASM) ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi (EAH) Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18 yaş üstü üreme çağındaki kadınların kombine oral kontraseptifler (KOK) hakkında bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarını değerlendiren bir saha taraması yapmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza SBÜ Antalya EAH Aile Hekimliği poliklinikleri ile Muratpaşa 25 Nolu İsmet Yüce ASM, Kepez 17 Nolu Dt. Selahattin Topçu ASM, Konyaaltı 16 Nolu Liman ASM ve Muratpaşa 19 Nolu Güzeloba ASM'ye başvuran 308 katılımcı dahil edilmiştir. Araştırmaya dahil etme kriterleri; 18 yaşından büyük ve üreme çağında kadın olmak, araştırmaya katılmayı kabul etme, bilinen psikiyatrik hastalığı olmamasıdır. Araştırmacılar tarafından oluşturulan üç kısımlık anket formunun birinci kısmında dokuz sorudan oluşan sosyodemografik veriler mevcuttur. İkinci kısmında aile planlaması yöntemi kullanma durumları ve KOK kullananlar için davranış değerlendirme soruları vardır. Üçüncü kısımda ise araştırmacı tarafından geliştirilen KOK hakkında bilgi düzeyi soruları katılımcılara yönlendirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik verileri, aile planlaması kullanım durumları ve KOK bilgi düzeyleri karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 35,53±8,25 en küçük yaş 18 ve en büyük yaş 52'dir. Katılımcıların %74,7 evlidir. Bekar olan %12, eşinden ayrılmış olan %12,3, eşi vefat etmiş olan %1 katılımcı bulunmaktadır. Ortalama çocuk sayısı 1,54±1,13 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya katılanların %40,3'ü çalışmaktadır ve %89,6'sı sağlık çalışanı değildir. Eğitim durumlarına göre yapılan analizlerde %1 katılımcının okuryazar olmadığı, %16,9'unun ilkokul mezunu, %9,7'sinin ortaokul mezunu, %26'sının, lise mezunu, %41,9'unun üniversite mezunu, %4,2'sinin yüksek lisans mezunu olduğu tespit edilmiştir. Sigara kullananların oranı %29,5, kronik hastalığı olanların oranı %18,8, sürekli ilaç kullananların oranı ise %14,3'tür.
Katılımcıların %56,8'inin yöntem kullandığı, %33,1'inin yöntem kullanmadığı, %7,5'inin gebe, %2,6'sının lohusa olduğu anlaşılmıştır. Yöntem kullananların %68'i modern yöntem, %32'si geleneksel yöntem kullanmaktadırlar. Kullanılan yöntemler; prezervatif (%34,3), geri çekme (%31,4), tüp ligasyonu (%12,6), rahim içi araç (RİA) (%12,0), KOK (%8), depo iğne (%1,1), takvim yöntemi (%0,6) olarak belirtilmiştir.
Ortanca yaş değerleri modern yöntem kullananlarda 38, geleneksel yöntem kullananlarda 33'tür ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Modern yöntem kullanan katılımcıların yaşları geleneksel yöntem kullanan katılımcıların yaşlarından anlamlı olarak daha büyüktür.
Kombine oral kontraseptifler hakkında bilgi düzeyi sorularına verilen doğru yanıtlar ile katılımcının yaşı, eğitim durumu ve kronik hastalık durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda aile planlaması yöntem kullanım oranı beklenildiği kadar yüksek bulunamamıştır ve en çok kullanılan yöntemlerden birisi geleneksel yöntem olan geri çekmedir. Katılımcıların KOK'ler hakkında bilgi düzeyleri düşük bulunmuştur. Bilgi düzeyi sorularına verilen doğru yanıt oranın eğitim durumu ile uyumlu olarak arttığı bulunmuştur. Toplumun aile planlaması yöntemleri hakkında eğitiminin arttırılması ve aile planlaması hizmetlerinin sunumunun arttırılması önerilmiştir.

Abstract:
Objective: In this study we aimed to assess the attitude, behavior and level of knowledge about combine oral contraceptives (COC) of women over the age of 18 and of reproductive age that are applied to Family Medicine policlinics of Saglik Bilimleri University (SBU) Antalya Training and Research Hospital (TRH) and four different family health centers (FHC) in Antalya province.
Materials and Methods: Our study was conducted to SBU Antalya TRH Family Medicine policlinics, Ismet Yuce FHC (No. 25) and Guzeloba FHC (No. 19). in Muratpasa district, Dt. Selahattin Topcu FHC (No. 17) in Kepez district and Liman FHC (No. 16) in Konyaalti district. In total, 308 applicants were included. Inclusion criteria for research; being older than 18 years of age and female of reproductive age, agreeing to participate in the study, and not having any known psychiatric disease. In the first part of the three-part questionnaire created by the researchers, there are sociodemographic data consisting of nine questions. In the second part, there are behavior assessment questions for those who use the family planning method and those who use combined oral contraceptives. In the third part, questions about the level of knowledge about COC developed by the researcher were directed to the participants. The sociodemographic data of the participants, their use of family planning and their knowledge of COC were compared.
Results: The mean age of the participants was 35.53±8.25, the youngest age was 18, and the oldest age was 52. Of the participants 74.7% are married, 12% are single, 12.3% are separated, and 1% are widows. The mean number of children was calculated as 1.54±1.13. Of the participants 40.3% are working and 89.6% are not health workers. When the educational status is examined; 1% of women were illiterate, 16.9% primary school graduate, 9.7% secondary school graduate, 26% high school graduate, 41.9% university graduate and 4.2% postgraduate degree was found. The rate of smokers is 29.5%, the rate of those with chronic diseases is 18.8% and the rate of regular medical drug users is 14.3%. It was found that 56.8% of the participants used the contraceptive method, 33.1% did not use the method, 7.5% were pregnant and 2.6% were postpartum. Of those who use the method, 68% use the modern methods and 32% use the traditional methods. Distribution of the methods used; 34.3% were condom, 31.4% withdrawal, 12.6% tubal ligation, 12.2% intrauterine device, 8% COC, 1.1% monthly injectables, 0.6% calendar method.
The median age was 38 in those using modern methods and 33 in those using traditional methods, and this difference was found to be statistically significant. The age of participants using modern methods is significantly higher than the age of patients using traditional methods.
A statistically significant difference was found between the correct answers to the questions about the level of knowledge about COC and the patient's age, education level, and chronic disease status.
Conclusion: In our study, the rate of family planning method usage is not as high as expected and one of the most used methods is withdrawal, which is the traditional method. The knowledge level of the participants about COC was found to be low. It was found that the rate of correct answers given to the knowledge level questions increased in correlation with education level. It is suggested to increase the education of the society about family planning methods and to increase the provision of family planning services.