Farklı çürük teşhi̇s yöntemleri̇ni̇n aproksi̇mal çürüklerde i̇n vi̇tro olarak değerlendi̇ri̇lmesi̇
Approximal caries detection in vitro evaluation of different methods of caries diagnosis
Yazar: FARUK ER
Danışman: PROF. DR. HİKMET SOLAK
Yakın Doğu Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Minimal invaziv yaklaşım günümüz diş hekimliğinde giderek önem kazanmaktadır. Minimal invaziv yaklaşım çerçevesinde, çürük riski altındaki bireylerde, enfeksiyon durdurularak çürük kavitesi olmayan demineralize mine ve dentin dokularının remineralizasyonunun sağlanması, bunların zamanla kontrol edilerek gereken önlemlerin alınması amaçlanmaktadır. Bu durumun gerçekleşebilmesi, ancak lezyonların kavite oluşmadan önce tanısı mümkün olduğunda söz konusu olabilir. Bu amaçla günümüzde kullanılan ve yeni gelişen birçok çürük teşhis yöntemi vardır. Tez çalışmamızda bu teşhis yöntemlerden ICDAS II gözle muayene kriterleri, dijital radyografi, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, diagnodent ve mikro bilgisayarlı tomografi yöntemlerinin erken safhadaki ara yüz çürüklerinin tespit ve değerlendirme performansları incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Bu amaçla otuz adet, ara yüzlerinde kavitasyon oluşmamış fakat opak/kahverengi renkleşme bulunan çekilmiş daimi insan dişleri kullanılmıştır. Dijital radyografi, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ve mikro bilgisayarlı tomografi yöntemleri (MBT) ile dişlerin görüntüleri alınmış, diagnodent okumaları gerçekleştirilmiş ve ICDAS II kriterleri kullanılarak gözle muayene edilmiştir. Üç farklı dijital radyografi yöntemi kullanılmıştır; bir CCD sistem (Planmeca) ve iki SPP sistemi (Digora ve Vistascan). Üç farklı dijital yöntemi içinde aynı zamanda farklı kVp ve ışınlama süreleri kullanılmış, kVp ve ışınlama sürelerindeki değişikliklerin çürük teşhisine etkileri de değerlendirilmiştir. KIBT ile incelemelerde su ve balistik jel olmak kaydıyla iki farklı yumuşak doku simülatörü kullanılmış ve kullanılan farklı yumuşak doku simülatörlerinin çürük teşhisine etkileri de bakılmıştır. Teşhis metodları ile incelemelerin bitiminde çalışmamızın altın standardı olan histolojik inceleme ile dişler incelenmiştir. Tüm yöntemlerden elde edilen görüntüler, diagnodent okumaları ve gözle muayene bağımsız üç gözlemci tarafından değerlendirilmiş ve skorlanmıştır. Elde edilen veriler Kappa korelasyon analizi, Spearman analizi, tek yönlü Anova analizi ve Roc analiz yöntemleri ile istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızın sonuçlarına göre dijital radyografi sistemleri erken dönemdeki ara yüz
çürük teşhisinde kullandığımız diğer yöntemlere yetersiz kalmışlar aynı zamanda kullanılan farklı kVp ve ışınlama sürelerinin çürük teşhisinde istatiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadığı görülmüştür. MBT ile alınan veriler ve histolojik inceleme bulguları neredeyse birebir uyumlu bulunmuştur. KIBT, diagnodent ve ICDAS II gözle muayene kriterleri de MBT kadar olmasa da erken dönemdeki ara yüz çürük teşhisinde yüksek performans sergilemişlerdir. KIBT taramalarında kullanılan farklı yumuşak doku simülatörleri ile alınan veriler arasında istatistiksel olarak bir fark bulunamamıştır.

Anahtar kelimeler: Ara yüz çürüğü, Mikro bilgisayarlı tomografi, Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, ICDAS II ve Diagnodent.

Abstract:
Minimally invasive dentistry approach is becoming increasingly important nowadays. Within the framework of a minimally invasive approach, individuals at risk for dental caries, dental caries infections have to be stopped for remineralization of undemineralized enamel and dentin tissues and intended to take the necessary precautions in time by controlling. However it is possible that the lesions can be diagnosed before the occurrence of the cavity to realize this situation. For this purpose, many dental caries diagnostic methods are currently used and emerging methods to diagnose. In our thesis study, ICDAS II criteria for visual inspection, digital radiography, cone beam computed tomography and micro-computed tomography methods in approximal caries detection and evaluation of the interface at an early stage performances are investigated and compared. For this purpose, thirty, uncavitated, opaque / brown discolored permanent human teeth were used in the study. Digital radiography, cone beam computed tomography (CBCT) and micro-computed tomography (MCT) methods have been used to take images from teeth, Diagnodent readings and visual inspection using ICDAS II criteria were performed. Three different methods were used in digital radiography, a CCD system (Planmeca) and two SPP system (Digora and Vistascan). At the same time in three different types of digital methods used we have been tried different kVp and exposure time, the diagnosis of caries effects of changes in kVp and exposure intervals are also evaluated. AT CBCT examinations ballistic gel and water used for soft tissue simulator to look at the effects of caries diagnosis with different soft tissue equivelents. At the end of the examinations histologic examination is used to be the gold standard in our study. The images obtained with all methods, Diagnodent readings and visual inspection evaluated were scored by three independent observers. The data obtained were evaluated statistically by Kappa correlation, Spearman, Anova and Roc analysis. According to our results, for digital radiography systems, different kVp and exposure times used in the diagnosis of dental caries did not cause a statistically significant difference to detect early caries lesions. MCT data and histological examination findings were consistent. CBCT, Diagnodent and ICDAS II visual inspection criterias showed high performance for the diagnosis of early caries stage. Using different soft tissue simulators for CBCT has showed statistically no difference.

Key words: Approximal caries, MCT, CBCT, ICDAS II, Digital radiography and Diagnodent