Çevresel sigara dumanına maruz kalan bireylerin sigaraya karşı bilgi tutum ve davranışları ve sağlık anksiyete düzeyleri
Evaluation of health anxiety levels and knowledge, attitudes and behavior regarding second-hand smoke in individuals exposed to environmental tobacco smoke
Yazar: HATİCE RUMEYSA DÜLGER
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK TOPRAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bilgi = Knowledge ; Sağlık = Health ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Giriş: Sigara veya tütün kullanımı tüm dünyada en önemli önlenebilir mortalite nedenidir. Tütün kullanımının sağlık üzerindeki etkileri sadece aktif içicileri değil, çevresel sigara dumanı (ÇSD) maruziyeti olanları da etkilemektedir. "İkinci el duman" diye de bilinen ÇSD maruziyeti bir çok hastalıkla ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı ÇSD'ye maruz kalan bireylerde sağlık anksiyete düzeyi ve sigaraya hakkındaki bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesidir.  
Gereç ve Yöntem: Çalışma tek merkezli, kesitsel ve analitik niteliktedir. Çalışmaya Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine 01.07.2016-15.11.2016 tarihleri arasında başvuran hastalar dahil edilmiştir. Çalışma ÇSD maruziyeti olan 210 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada değerlendirilen veriler arasında katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, ÇSD maruziyeti hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları, Sağlık Anksiyete Envanteri, Kısa Versiyonu (SAE-KV) yer almaktaydı.  
Bulgular: Çalışmaya katılan 210 katılımcının çoğunun cinsiyeti kadındı (%68.6). Katılımcıların ortalama yaşları 37.4 ± 12.6 yıldı, katılımcıların çoğu evliydi (%64.8). katılımcıların çoğu sosyal ortamda (%51.9) ÇSD'ye maruz kalıyordu, bunu sırasıyla ev, iş ve okul ortamları izlemekteydi. Bireylerin çoğu ÇSD'nin sağlığa zararlı olduğunu biliyordu (%78.6). Zararlı etkileri içerinde en sık bilinen alt solunum yolları hastalıklarıydı (%65.2), bunu akciğer kanseri izlemekteydi (%57.6). Ancak katılımcıların %21'i ÇSD maruziyeti ile neden olduğu hastalıklardan hiçbirini ilişkilendirememişti. Benzer şekilde, katılımcıların öenmli bir bölümü (%66) misafirlerine evlerinde sigara içmelerine izin vermekteydi. Neredeyse tüm katılımcılar (%87.6)  yakınlarının sigarayı bırakmasını istiyordu, fakat yakınlarına verdikleri sigara bırakma önerileri %50'sinde kendi çabası, %32.9'unda sigara bıraktırma poliklinikleriydi.   Ek olarak ÇSD maruziyetinden korunmak için gerçekte en etkili yöntem olan dumansız hava sahasını katılımcıların sadece %37.1'i etkili bulmaktaydı. Sigara bıraktırma politikaları içerisinde en etkili bulunan yöntem (%48.1) tütün fiyatlarının artmasıydı. Katılımcıların ortalama SAE-KV skoru 14.2 ± 7.5'di. SAE-KV skorları yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesinden etkilenmiyordu. 20 eşik değeri kullanıldığında katılımcıların %21.4'ünün SAE-KV skoru yüksekti. Yüksek SAE-KV skoru olan grupta, ÇSD maruziyetinin hastalığa yol açtığına daha fazla inanılmaktaydı (p<0.001)
Sonuç: Bu çalışma ÇSD maruziyeti olan bireylerde sağlık anksiyetesini değerlendiren ilk çalışmadır. ÇSD maruziyeti olanlarda sağlık anksiyetesinin yüksek olduğu ayrıca katılımcıların ÇSD maruziyeti ve sonuçları hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığı görülmüştür. Bu nedenle, bireylere ÇSD maruziyeti hakkında kapsamlı bilgi verilmelidir. Ayrıca Ülkemiz uzun süredir kamu alanlarında sigara kullanımını sınırlayan kanunlara sahiptir, ancak bulgularımız kanun ve yönetmeliklerin bireyler tarafından sıkı takip edilmediklerini göstermektedir.

Abstract:
Evaluation of Health Anxiety Levels and Knowledge, Attitudes and Behavior Regarding Second-hand Smoke in Individuals Exposed to Environmental Tobacco Smoke
Introduction: Cigarette smoking and tobacco use in general are the single leading preventable cause of mortality in all around the world. The health consequences of tobacco use affect not only smokers, but extend to non-smokers exposed to environmental tobacco smoke (ETS). ETS exposure, also known as second-hand smoke, has long been correlated with many adverse disease processes. The objective of this study was to evaluate health anxiety level and Knowledge, Attitudes and Behavior Regarding ETS.  
Material-metods: This study was planned as a single-centered, cross-sectional, and analitic design. The population of this study consisted of the people who applied Sisli Hamidiye Etfal Training & Research Hospital Family Medicine Clinic, between 01.07.2016 – 15.11.2016. The study was conducted with 210 participants exposed to ETS. Study measures included  socio-demographic data, and variables of knowledge, attitudes and behavior regarding ETS and Health Anxiety Inventory, Short Version (SHAI) were evaluated.
Results:  Among 210 participants, most of the participants that attended to the study was female (68.6%). Average age of the participants was 37.4 ± 12.6 years and 64.8% of participants are married. Most of the participant were report ETS exposure in  social habitats (51.9%), followed by  home, work, and school respectively. The majority of respondents acknowledged the detrimental effects of ETS on nonsmokers (78.6%). Among detrimental effects of ETS, lower respiratory tract diseases were correctly known by most of the participant (65.2%), followed by lung cancer (57.6%). Unfortunately, 21% of the participant did not associate ETS exposure with any diseases. Similarly, a significantly greater proportion of participants (66%)  stated that they would  allow visitors to smoke in their home. Almost all participants (87.6%) request their relatives to quit smoking, but the suggestions of smoking cessation to their relatives were their on effort in 50%, smoking cessation clinics in 32.9%. Moreover, only 37.1% of the participants thought that smoke-free air was effective in avoiding ETS exposure which is the only correct way to avoid. Among the smoking cessation policies, increasing tobacco price was considered to be the most effective method (48.1%). The average SHAI scores were 14.2 ± 7.5. Age, sex, education level did not effect SHAI scores. Using cut-off score of 20, SHAI scores were high in 21.4%. In the group with high SHAI score, ETS exposure was believed more likely to cause disease compared to lower SHAI score group (p<0.001). 
Conclusion: This is the first study evaluated health anxiety levels in non-smokers exposed to ETS. Our findings indicate that individuals exposed to ETS have higher level of the health anxiety. The participants had limited information about ETS exposure and its consequences. Therefore, individuals should be educated comprehensively about ETS exposure. Besides, Turkey has already established regulations that limit smoking in public places but our findings demonstrate that policies and regulations are not followed tightly by inhabitants