Sağlık profesyoneli olacak üniversite öğrencilerinin otomatik düşünceleri ve ruhsal durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of automatic thoughts and mental states of the university students who will be health professionals
Yazar: YASEMİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSÜM ANÇEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Düşünce = Thought ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts ; Psikolojik durum = Psychological status ; Sağlık personeli = Health personnel ; Öğrenciler-dental = Students-dental ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Sağlık Profesyoneli Olacak Üniversite Öğrencilerinin Otomatik Düşünceleri ve Ruhsal Durumlarının Değerlendirilmesi
Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan bu araştırma sağlık profesyoneli olacak üniversite öğrencilerinde otomatik düşünceler ve bu düşüncelerin sosyodemografik özellikler ve ruhsal durumla olan ilişkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Araştırma Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik, Ebelik, Sosyal Hizmet, Beslenme ve Diyetetik, Sağlık Kurumları Yöneticiliği  ve Çocuk Gelişimi bölümlerinde 2014-2015 yılında lisans düzeyinde öğrenim gören üniversite öğrencileri ile yürütüldü. Araştırmanın örneklemini bu bölümlerin dördüncü sınıfına devam eden, anketleri doldurmasına engel olacak herhangi bir sağlık sorunu olmayan ve gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul eden 374 öğrenci oluşturdu.
Çalışmada öğrencilerin kişisel özelliklerine ilişkin veriler araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri toplama formu ile, otomatik düşüncelerine ilişkin verileri ODÖ-G ile, ruhsal belirtilere ilişkin verileri KSE kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde, bağımsız iki grupta, ortalamalar arasındaki farkın önemliliği Mann Whitney U testi ile araştırıldı. Karşılaştırılacak grup sayısı ikiden fazla olduğunda gruplar arasında ortalamalar yönünden farkın önemliliği Kruskal Wallis testi ile araştırıldı. Gruplar arası fark olduğu durumda, farklılığın hangi gruptan kaynaklı olduğunu belirlemek için post hoc (çoklu karşılaştırma) testi uygulandı. Ölçekler arası karşılaştırma ve çeşitli değişkenlerin ilişkisini saptamak için Spearman Korelasyon analizi yapıldı. 
Çalışmaya katılan öğrencilerin %25,1'ini Hemşirelik, %19'unu Sosyal Hizmet, %15,8'ini Beslenme ve Diyetetik, %14,4'ünü Çocuk Gelişimi, %13,1'ini Sağlık Kurumları Yöneticiliği ve %12,6'sını Ebelik Bölümü öğrencilerinin oluşturduğu ve yaş ortalamalarının 22,79 olduğu saptandı. Öğrencilerin %80,5'inin kadın, %19,5'inin erkek olduğu ve %56,1'inin evde, %43,6'sının yurtta kaldığı belirlendi. Öğrencilerin genel ağırlıklı not ortalamalarının 2,93 olduğu saptandı.
Öğrencilerin cinsiyetleri, bölümleri ve kaldıkları yer ile otomatik düşünceleri arasında anlamlı fark olmadığı saptandı (p>0,05). Öğrencilerin akademik başarılarının ise olumsuz benlik kavramı ve uyumsuzluk ve pişmanlık puanları ile ters yönlü zayıf ilişkisi olduğu belirlendi (p<0,05). Olumsuz benlik kavramı puanları ile öğrencilerin yaşı arasında yüksek düzeyde, uyumsuzluk ve pişmanlık puanı ile yaş arasında iyi düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu saptandı(p<0,001).
Öğrencilerin cinsiyetleri, yaşları ve kaldıkları yer ile ruhsal belirtileri arasında anlamlı fark olmadığı görüldü (p>0,05). Öğrencilerin akademik başarıları ile ruhsal belirti puanları arasındaki ilişki incelendiğinde somatizasyon alt boyutu (p=0,01) ve ek maddeler (p=0,03) ile akademik başarı arasında ters yönlü zayıf bir ilişki belirlendi. Öğrencilerin okudukları bölümler ile ruhsal belirtiler arasındaki fark anlamlı bulundu ve bu farkın Sosyal Hizmet, Çocuk Gelişimi ve Hemşirelik Bölümü ile ilgili olduğu belirlendi (p<0,05). 
ODÖ-G'den elde edilen puan ortalamaları ile ruhsal belirtiler arasında anlamlı ilişki olduğu belirlendi (p<0,001). Olumsuz otomatik düşünceler toplam puanı ve alt boyutlardan olumsuz benlik kavramı, yalnızlık ve umutsuzluk alt boyutu ve uyumsuzluk ve pişmanlık alt boyutu ile KSE' nin tüm boyutları ve global indeksleri arasında orta ile yüksek düzey arasında değişen pozitif yönlü ilişki saptandı (p<0,001). ODÖ-G'nin olumlu benlik alt boyutu ile KSE' nin tüm boyutları ve global indeksleri arasında ise orta ile zayıf arasında değişen ters yönlü bir ilişki olduğu belirlendi (p<0,001).
Bu çalışmanın sonucunda öğrencilerin olumsuz otomatik düşünceleri arttıkça ruhsal belirtilerinin arttığı, olumlu otomatik düşünceleri arttıkça görülen ruhsal belirtilerin azaldığı belirlendi.


Anahtar Kelimeler: Otomatik düşünce, ruhsal durum, sağlık profesyoneli, üniversite öğrencisi.

Abstract:
Evaluation of Automatic Thoughts and Mental States of the University Students Who Will Be Health Professionals
This research which is descriptive and cross-sectional type was conducted to determine automatic thoughts and the relationship with socio-demographic characteristics and mental state in university students who will be health professionals.
Research was conducted with university students who studying graduade level at Ankara University Faculty of Health Sciences Nursing, Midwifery, Social Services, Nutrition and Dietetics, Health Institutions Management and Child Development Departments in 2014-2015 academic year. The sample of the research was consisted of 374 students who studying at fourth year of this departments, who were accepted to participate as a volunteer to research without any health problems that create barriers to fill out questionnaires. 
In this study data of the students' personal characteristics were collected using sociodemographic data collection form developed by researcher, the data relating to the automatic thoughts were collected using Revised Automatic Thoughts Questionnaire, the data on psychiatric symptoms were collected by using Brief Symptom Inventory. Evaluation of the data, in two independent groups, the importance of the difference between averages were investigated by the Mann Whitney U test. When the number of groups to be compared was became more than two, to the impotance of the difference between averages were investigated by Kruskal-Wallis test. In the event of differences between the groups, post hoc (multiple comparisons) test was applied to determine which group differences were sourced from. Spearman correlation analysis was performed to compare scales and  to determine the relationship between variables.
It was found that students who participated in the study consisted of 25.1% Nursing, 19% Social Services, 15.8% Nutrition and Dietetics, 14.4% Child Development, 13.1% Health Institutions Management and 12% 6 Midwifery and formed by the students whom average of ages was 22.79. Results indicated that the students of 80.5% was female, students of 19.5% was men and 56.1% of students stayed at home and 43.6% of students stayed in dormitory. Weighted grade point average of the students was found to be 2.93. 
Difference between gender, department and staying place of the students with automatic thoughts was found not statistically significant (p>0,05). A weak inverse correlation was identified between academic achievement with negative self concept and discord and regret (p<0,05). A high level significant positive correlation was found between the ages of students with negative self concept scores and a good level significant positive correlation was found between the ages of students with discord and regret (p <0,001).
Difference between gender, age and staying place of the students with mental state was found not significant (p>0,05). A weak inverse correlation was identified between academic achievement with somatization subscale (p=0,01) and additional articles (p=0,03).  Difference between departments of students and psychological symptoms was found significant and this difference was determined to be related to Child Development, Nursing and Social Services Departments (p<0,05).
A significant correlation was identified between Revised Automatic Thoughts Questionnaire and Brief Symptom Inventory (p<0,001).  A positive correlation which is ranging from moderate to high was found between all subscales of Brief Symptom Inventory total score of with negative automatic thoughts and subscales which are negative self concept, loneliness and hopelessness, discord and regret (p<0,001). An inverse correlation which is ranging from weak to moderate was found between all subscales of Brief Symptom Inventory with positive self-concept subscale of Revised Automatic Thoughts Questionnaire (p<0,001).
At the end of this study it was found that when the frequency of negative automatic thoughts of students increases the psychological symptoms increase, when the frequency of positive automatic thoughts of students increases the psychological symptoms decrease.


Key Words: Automatic thought, health professional, mental state, university student.