Mobbinge maruz kalan hemşirelere verilen atılganlık eğitiminin mobbingle başetmeye etkisi
The effect of assertiveness education given to nurses who are exposed to mobbing on handling mobbing
Yazar: SİBEL ASİ KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE OKANLI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Atılganlık = Assertiveness ; Hemşirelik = Nursing ; Mobbing = Mobbing

Özet:
Araştırma mobbinge maruz kalan hemşirelere verilen atılganlık eğitiminin mobbingle baş etmeye etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma tek grup ön test - son test yarı deneme öncesi modeli olarak yürütülmüştür.Araştırma Kasım 2009 - Mart 2011 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesinde ve Atatürk Üniversitesi Yakutiye Araştırma Hastanesinde çalışan toplam 409 hemşire arasından araştırmaya katılmayı kabul eden 218 hemşireye uygulanan mobbing ölçeğine göre mobbinge maruz kaldığı tespit edilen (mobbing ölçeğinden 204 puanın üstünde alan) 38 hemşire oluşturmuştur. Bu hemşirelere atılganlık eğitim programı hakkında bilgi verilmiştir. Hemşirelerden 8'i eğitim programına katılmayı istemediği için, 30 hemşire eğitim programına alınmıştır.Verilerin toplanmasında, hemşirelerin sosyodemografik özelliklerini belirleyen anket formu, Rathus Atılganlık Envanteri (RAE) ve hemşireler için geliştirilmiş olan Mobbing Ölçeği kullanılmıştır. Ön testler (anket formu, RAE ve hemşireler için geliştirilmiş olan Mobbing Ölçeği) Şubat - Nisan 2010 tarihleri arasında uygulanmıştır. Mobbinge maruz kalan 30 hemşireye 8 oturumluk atılganlık eğitimi, Mayıs - Haziran 2010 tarihleri arasında, araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Atılganlık eğitimi Erzurum Bölge Eğitim Araştırma Hastanesi seminer salonunda, hemşirelerin çalışma saatlerine uygun olarak planlanan zamanlarda yapılmıştır. Eğitime katılan hemşirelere eğitimler tamamlandıktan 6 ay sonra son testler (RAE, hemşireler için geliştirilmiş olan Mobbing Ölçeği) uygulanmıştır.Mobbinge maruz kalan hemşirelerin mobbing puan ortalamasının atılganlık eğitimi öncesi 226.4± 27.7, atılganlık eğitimi sonrası ise 159.6±47.9 olduğu ve gruplar arasındaki farkın ileri derecede anlamlı olduğu belirlenmiştir. Mobbinge maruz kalan hemşirelerin atılganlık puan ortalamasının atılganlık eğitimi öncesi 6.23 ± 15.6, atılganlık eğitimi sonrası ise 17.0 ± 16.06 olduğu ve gruplar arasındaki farkın ileri derecede anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelere verilen atılganlık eğitiminin mobbingle baş etmelerinde etkili olduğu belirlenmiştir.Mobbinge maruz kalan hemşirelerin %76.3'ünün çekingen davranış biçimi gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca hemşirelerin çalıştıkları kliniklerin mobbinge maruz kalma durumu üzerinde etkili olduğu ortaya çıkmıştır.Hemşirelerin mobbing ölçeği puan ortalamaları ile atılganlık envanteri puan ortalamaları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Atılganlık düzeyi arttıkça mobbinge maruz kalma oranının düştüğü belirlenmiştir (r=-0.353).Araştırma sonuçları, hemşirelerin mobbingle baş etmede atılganlık eğitiminin etkili olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, hizmet içi eğitim programlarında hemşirelerin atılgan olmalarını destekleyecek eğitim programlarına yer verilmesi önerilebilir.Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Mobbing, Atılganlık

Abstract:
The study was carried out in order to detect the effect of assertiveness education given to nurses who are exposed to mobbing on handling mobbing. The study was conducted as single-group pre-test -post-test pre-examination model.The study was conducted between November 2009 and March 2011. The universe of research is composed of 38 nurses (who have taken over 204 points from mobbing scale) from 218 nurses who have accepted to be included in the research of all 409 nurses working at Erzurum Region Education and Research Hospital and Ataturk University Yakutiye Research Hospital. These nurses were given information about the education program. Since 8 of the nurses did not wanted to participate in the education program the study was conducted finally with 30 nurses.In the collection of data; survey form which determines socio-demographic features, Rathus Assertiveness Inventory (RAI) and mobbing scale for nurses were used. Pre-tests (survey form, RAI ? and Mobbing Scale) were conducted between February - April 2010. Assertiveness education of 8 stages was given to 30 nurses who were exposed to mobbing by the researchers between May - June 2010. Assertiveness education was given in seminar hall of Erzurum Region Education Research Hospital according to the working hours of nurses. After 6 months of education nurses were applied final-tests which are (RAI- Mobbing Scale for Nurses).It was detected that mobbing point average of nurses before assertiveness education is 226.4±27.7 and after the education it is 159.6±47.9 and that the difference between groups are highly significant. It was also detected that assertiveness point average of nurses before assertiveness education is 6.23±15.6 and after the education it is 17.0±16.06 and that the difference between groups are highly significant. In parallel with these results it was determined that assertiveness education given to nurses is effective in their handling with mobbing.It was detected that 72% of the nurses who are exposed to mobbing show passive behavior. Moreover it was detected that the clinic in which nurses are working is effective on condition of being exposed to mobbing.There is a negative correlation between mobbing scale and assertiveness inventory. As the level of assertiveness increase, the rate of being exposed to mobbing decreases.The results of study showed that assertiveness education is effective in nurses? handling with mobbing. Therefore, education programs which would support nurses? personal development must be prepared for in-service education programs.Keywords: Nursing, Mobbing, Assertiveness