Obez kişilerde ve sağlıklı kontrollerde kan serbest yağ asitleri, koenzim Q10 ve fetuin A düzeylerinin araştırılması
Investigation of blood free fatty acids, coenzyme Q10 and fetuin A levels in obese people and healthy controls
Yazar: FATMA HÜMEYRA YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. İDRİS MEHMETOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Fetuin A = Fetuin A ; Kan = Blood ; Koenzimler = Coenzymes ; Obezite = Obesity ; Serbest yağ asitleri = Free fatty acids

Özet:
Bu çalışma, toplam 18-70 yaşları arasında 105 (22E,83K) obez ve 18-70 yaşları arasında 80 (20E,60K) sağlıklı kontrol vakası üzerinde gerçekleştirildi. Obez kişilerin obezite dışında bilinen hiçbir klinik şikayeti ve bulgusu (diabetes mellitus, hipertansiyon vs.) olmamasına dikkat edildi. Obezite kriteri olarak vücut kitle indeksi (VKİ) kullanıldı. Obez kişilerde VKİ değeri 35 kg/m2' den büyük, sağlıklı kontrollerde VKİ değeri 25 kg/m2' dan küçüktü.Gruplardan alınan plazma örneklerinde serbest yağ asitleri, serum örneklerinde ise koenzim Q10 ve fetuin-A düzeyleri ölçüldü. Yağ asitleri düzeyleri GS-MS yöntemi ile, koenzim Q10 HPLC yöntemi ile ve fetuin-A düzeyleri ticari kit kullanılarak ELİZA metodu ile ölçüldü.Obezlerde miristik asit, palmitik asit, palmitoleik asit, 10c-heptadecanoik asit, linoleik asit ve heneikosanoik asit düzeyleri kontrol grubuna göre önemli düzeyde (p<0,05) yüksek, behenik asit düzeyleri ise kontrol grubuna göre önemli düzeyde (p<0,05) düşük bulundu. Yine çalışmamızda obez kişilere ait SFA düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek (p<0,01) bulundu. Her iki gruba ait MUFA, PUFA ?-3,?-6 ve konjuge linoleik asit düzeyleri arasında önemli bir fark bulunamadı. Obezlerde ?-9-Desatüraz (D9D) aktivitesi kontrollere göre anlamlı derecede yüksek ve elongaz aktivitesi anlamlı derecede düşük bulundu(p<0,01). Obez kişilerle kontrol grubuna ait koenzim Q10 (CoQ10) ve fetuin-A düzeyleri arasında istatistiki açıdan önemli bir fark bulunamadı. Obez kişilerde CoQ10 düzeyi ile VKİ ve bel çevresi arasında, CoQ10 ile bazı yağ asitleri arasında ve CoQ10 ile yaş arasında önemli pozitif ilişki bulundu. Obezlere ait fetuin-A düzeyi ile bazı yağ asitleri arasında negatif korelasyon, kontrol grubunda ise pozitif korelasyonlar bulundu. Bütün bu bulgulardan çalışmamızdan aşağıdaki önemli sonuçlara varıldı:1. Obez kişilerde bazı yağ asitlerinin düzeyinin kontrollere göre önemli oranda yüksek, behenik asit düzeyinin ise düşük bulunmasının nedeni ve bunun obezite açısından nasıl bir risk oluşturduğu bilinmemekte ve araştırılması gerekmektedir.2. Obez kişilerde kontrollere göre anlamlı derecede yüksek bulunan SFA düzeyi bu kişilerde başta kalp-damar hastalıkları olmak üzere çeşitli hastalıklar açısından önemli risk oluşturmakta ve kontrol edilmesi gerekmektedir.3. Bölgemizde yaşayan obez ve sağlıklı kişilerin ?-3 ve ?-6 yağ asitleri ile oleik asit düzeylerinin literatürde bildirilen diğer gelişmiş toplumlarınkine göre daha düşük olduğu görüldü. Bu bulgu üzerinde önemle durulması gereken bir sağlık sorunu olup toplum bu konuda bilgilendirilmelidir.4. Kontrol grubunda serum fetuin-A düzeyi ile bazı yağ asitleri düzeyi arasında bulunan pozitif korelasyon beklenen bir bulgu iken obezlerde aynı parametre ile bazı yağ asitleri düzeyi arasında bulunan negatif korelasyonun sebebi bilinmemekte ve daha ileri araştırılması gerekmektedir.5. Obez kişilerde CoQ10 düzeyleri ile VKİ, bel çevresi ve yaş arasında pozitif korelasyon bulunmasının bu kişilerdeki fazla yağ dokusu ve artmış oksidatif stresin bir sonucu olduğuna inanmaktayız. Ancak, aynı kişilerde serum CoQ düzeyi ile bazı yağ asitleri düzeyi arasında bulunan pozitif korelasyonların nedeni bilinmemekte ve daha ileri araştırılması gerekmektedir.Anahtar Sözcükler : Obezite, Plazma Serbest Yağ Asitleri, Fetuin A, Koenzim Q10

Abstract:
This study was performed on 105 (22M,83F) obese people aged 18-70 years and 80(20M,60F) control cases aged 18-70 years. There was no complaints and symptoms of the obese people other than obesity. Body mass index was used as an obesity criteria. BMI of the obese subjects was more than 35 kg/m2 and that of healty controls was less than 25 kg/m2.Free fatty acids levels of the subjects were measured in plasma samples and coenzyme Q10 and fetuin A levels were measured in serum samples obtained after an overnight fasting blood samples. Fatty acid levels were measured by GS-MS technique, coenzyme Q10 levels were measured by HPLC technique and fetuin-A levels were measured by a commercially available kits based on ELISA method.Plasma myristic acid, palmitic acid, palmitoleic acid, 10c-heptadecanoic acid, linoleic acid and heneikosanoic acid levels of the obese subjects were significantly higher (p<0.05) whereas behenic acid levels were significantly lower (p<0.05) than the same parameters of the controls. Also, plasma SFA levels of the obese subjects were significantly (p<0.01) higher than that of the control subjects (p<0,01). However, there were no significant differences between plasma MUFA, PUFA, ?-3 and ?-6 unsaturated fatty acid levels of the obese and non-obese control subjects. ?-9-Desaturase (D9D) activity of the obese subjects was significantly higher whereas elongase activity was significantly lower than those of the controls. There was no significant difference between serum coenzyme Q10 and fetuin-A levels of the groups. However, there was significantly positive correlations between serum CoQ10 levels and BMI, waist circumference, some fatty acids and age of the obese subjects. There were significantly positive correlations between serum fetuin-A and fatty acid levels in the healty controls and significantly negative correations between serum fetuin-A and fatty acid levels in the obese subjects. From these findings, our conclusions can be summarized as follows:1.The underlying mechanism and risk of significantly higher plasma levels of some fatty acids and significantly lower levels of behenic acid in obese subjects than those of controls is not known and needs to be further investigated.2. Significantly higher level of SFA of obese subjects than that of healty controls constitute a significant risk in view of various diseases including coronary heart disease, a finding which needs to carefully controlled.3. Plasma ?-3, ?-6 and oleic acid levels of obese and healty subjects living in our region are significantly lower than those of reported in literature for developed communities. We believe that this is a crucial healt problem and our community needs to be informed.4. Although significantly positive correlations between serum fetuin-A and those of some fatty acids in healty controls is an expected finding, the underlying mechanism of significantly negative correlations between serum fetuin-A levels and those of some fatty acids in the obese subjects is not known and needs to futher investigated.5. We believe that significantly positive correlations between serum CoQ10 and age, BMI and waist circumference in obese subjects is a result of high fat tissue content and increased oxidative stress in these subjects. However, the underlying mechanism of significantly positive correlations betweem CoQ10 levels and those of some fatty acids is not known and needs to be further investigated.Key Words: Obesity, Plasma Free Fatty Acids , Coenzyme Q10, Fetuın-A