Rusya federasyonu'nun ?yakın çevre? politikası ve Orta Asya güvenliği üzerindeki etkileri
Russian Federation?s ?near abroad? policy and impacts on central asia?s security
Yazar: KANAT YDYRYS
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SEYFETTİN EROL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrasyacılık = Eurasianism ; Güvenlik = Security ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeostratejik konum = Geostrategic position ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya politikası = Central Asia policy ; Rusya = Russia ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Çalışmada post-Sovyet dönemde Rusya Federasyonu'nun Orta Asya devletlerine yönelik olarak izlediği ?yakın çevre? politikası öncelikle teorik ve tarihsel arka plan çerçevesinde ele alınmıştır. Bununla birlikte ?Yeni Büyük Oyun? kapsamında bölgenin uluslararası politikadaki yeri ve önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Akabinde ise, Rus tarihinde yakın çevre uygulamaları anahatlarıyla ele alınmış ve ağırlıklı olarak Soğuk Savaş sonrası dönem irdelenmiştir. Bu bağlamda tezin odak noktasını RF'nın Yetsin ve Putin döneminde ?yakın çevre? politikaları oluşturmuştur. Orta Asya bölgesi ve buradaki ülkelere ilişkin olarak RF hükümetinin izlediği politikalara değinilirken, söz konusu politikaların oluşumuna etki eden faktörler ile RF ve bölge ülkeleri arasındaki işbirliğine yansıyan temel eğilimler de dikkatle incelenmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda Orta Asya'da ?Yeni Büyük Oyun? kapsamında ABD, Çin gibi küresel aktörlerin ve İran, Türkiye gibi bölgesel aktörlerin RF'nın ?yakın çevre? politikasına etkileri irdelenmiştir.Çalışmanın kapsamı boyunca, ilk bölümde RF'nın bölgesel dış politika analizinde güncel jeopolitik paradigmalar, teoriler ile metodolojik temellerine kavramsal açıklama verilmiştir. Genel olarak Sovyetler Birliği yıkıldıktan sonra ortaya çıkan jeopolitik kuramlar hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Rusya'nın post-Sovyet Orta Asya devletleriyle ilişkilerinin tarihsel arka planı ve gelişimi üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte, Soğuk Savaş sonrası RF'nın ulusal güvenlik sorunları ve yakın çevre politikası anlatılmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda RF'nın yakın çevre politikasının şekillenmesinde Primakov Doktrini'nin yeri ve önemi ele alınmış ve bununla birlikte, Rusya'nın yakın çevre politikasının gelişiminde Putin faktörü ve yeni ulusal güvenlik doktrini incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, güncel jeopolitik ve jeoekonomik uluslararası ilişkiler yapısında RF'nın yakın çevre politikası ve Orta Asya güvenliği analiz edilerek, tüm boyutlarıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca, RF'nın yakın çevre politikasını etkileyen jeoekonomik faktörler, yakın çevre politikasının aktifleşmesinde bölgesel entegrasyon girişimleri ve Orta Asya güvenliği üzerinde durulmuştur.Anahtar Sözcükler:1. Yakın Çevre2. Orta Asya3. Yeni Büyük Oyun4. Güvenlik5. Rusya Federasyonu

Abstract:
This research examines the Russian Federation?s policy towards Central Asia after the collapse of Soviet Union, which have been termed as the ?Near Abroad? policy, firstly within the framework of theoretical and historical background. Also, in this study the place and importance of the region in international politics within the context of ?New Great Game? tried to be put forward. Subsequently, applications of the ?Near Abroad? policy in the Russian history, predominantly in the post-Cold War Era have been outlined. In this context, the subject matter of this study is the Russia?s ?Near Abroad? Policy during Yeltsin and Putin period. In addition, factors affecting the formation of the Russian Federation?s policy towards Central Asia and the basic trends that are reflected in regional cooperation and competition between countries have been evaluated. At the same time, the impacts of global actors like USA, China and regional actors like Iran, Turkey to the Russia?s ?Near Abroad? policy have been explained within the context of ?New Great Game? in Central Asia.By the scope of the study the first part includes theories, concepts and current geopolitical analysis of Russia?s foreign-policy strategy towards region. In general, have been given some knowledge about geopolitical theories that emerged after the collapse of the Soviet Union. The second part of the present study has been focused on the historical background and development of relationships between Russia and Central Asian states. This study also elaborates issues concerning national security of the regional states and the role of Russian Federation in providing regional security. In this context the place and importance of ?Primakov Doctrine? in the shape of Russia?s ?Near Abroad? policy and Putin factor in the formation of ?New Near Abroad? policy and ?National Security Doctrine? have been emphasized.At the third part, Russia?s ?Near Abroad? policy and Central Asia?s Security have been analyzed within the current geopolitical and geo-economic structure of international relations and tried to put forth in all its dimensions.Key Words:1. Central Asia2. The New Great Game3. Security4. Russian Federation5. Near Abroad