Çocuk kan hastalıkları bilim dalında vitamin B12 eksikliği tanısıyla takipli hastaların retrospektif olarak incelenmesi
Retrospective analysis of patients with vitamin B12 deficiency who were followed and treated in pediatric hematology department
Yazar: ÜLKER ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. CANAN ALBAYRAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Hematoloji = Hematology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-megaloblastik = Anemia-megaloblastic ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, bölümümüzdevitamin B12eksikliği tanısıyla takipli hastalarınsıklığı, demografik özellikleri, eksiklik nedenleri, eşlik eden hastalıkları, klinik ve laboratuar özelliklerinin incelenmesi ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Method:Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Kan Hastalıkları Bilim Dalında Ocak 2006-Aralık 2010 tarihleri arasında vitamin B12eksikliği tanısıyla takip ve tedavi edilen 0-18 yaş grubu (0-215 ay) 145 hastanın dosyası geriye dönük olarak incelendi.Bulgular:Vitamin B12 eksikliği sıklığı en az %2,8 olarak saptandı. Hastaların 82'si (%57) kız, 63'ü (%43) erkekti ve kızlarda sıklık artmıştı. Vitamin B12 eksikliği 0-2 yaş ve 12-17 yaş aralığında (adölesanlarda) sık görülüyordu. Süt çocuklarının ek gıdalara başlama zamanı ortalama9,6±3,81 aydı ve ek gıdalara başlama zamanı gecikmişti. Süt çocuklarının annelerinin %77'sinde vitamin B12 eksikliği tespit edildi. Süt çocukları ile annelerinin vitamin B12 düzeyleri arasında korelasyon yoktu. Hastaların en sık başvuru semptomları;Solukluk(%43), halsizlik(%40), iştahsızlık(%32), kilo alamama (%23), kusma (%18)idi. Hastaların %43'ünde cilt ve mukozalarda solukluk, %29'unda büyüme geriliği, %18'inde gelişme geriliği, %15'inde apati-irritabilite tespit edildi. Hastaların, vitamin B12ortalaması 145±37,3 pg/ml, hemoglobin ortalaması 9,82±2,96 g/dl, MCV ortalaması 81,8±15,46 flidi.Hastaların %57'sinde anemi, %16'sında nötropeni, %17'sinde bisitopeni, %9'unda trombositopeni, %4'ünde pansitopeni ve %30'unda makrositoz tespit edildi.Hastaların %57'sine demir eksikliği, %5'ine parazit enfestasyonu, %5'ine Helikobakter Pilorienfeksiyonu, %3'üne çölyak hastalığı, %2'sine Ailevi Akdeniz Ateşi ve kolşisin kullanım öyküsü eşlik ediyordu. Hastaların %97'sinde vitamin B12 eksikliğinin nedeni nutrisyoneldi.Tüm hastalarda vitamin B12 eksikliği olmasına rağmen yalnızca %44'ünde homosistein yüksekliği tespit edildi.Tedavi verilen hastaların %51'ine oral yolla, %49'una intramusküler yollasiyanokobalamin tedavisi verildi. İntramuskuler tedavi oral tedaviye göre daha etkindi.Takibine devam eden 116 hastanın 4'ünde (%3,5) tedavi sonrası komplikasyon gelişti.Sonuç:Bu çalışma, Samsun ve çevre illerde çocuklarda vitamin B12 eksikliğinin sık görüldüğünü göstermiştir. Hastalığın ilk 2 yaş ve 12-17 yaş arasında yoğunlaşması bu yaş gruplarının risk altında olduğuna işaret etmektedir. İnfantlardaki vitamin B12 eksikliğini önlemek için gebelerin ve süt çocuklarının annelerinin vitamin B12 düzeylerine bakılmalı ve hayvansal gıdalar önerilmelidir. Adölesanlarda ihtiyaç artışı göz önüne alınarak hayvansal gıdalar tavsiye edilmelidir.Vitamin B12 eksikliği bir halk sağlığı problemi olarak değerlendirilip, ülke çapında ve bölgesel prevalans çalışmaları yapılmalı ve bu konuda yeni çözümler üretilmelidir.

Abstract:
Aim: In this study, the analysis of the frequency, demographic features, causes of deficiency, other diseases, the clinical and laboratory features of the patients with vitamin B12 deficiency and the evaluation of the outcome of treatment are aimed.Method: The records of the 145 patients with vitamin B12 deficiency aged 0-18 years (0-215 months) followed between January 2006 and December 2010 in Ondokuz Mayis University Faculty of medicine, department of PediatricHematology analyzed retrospectively.Results: The frequencyof vitamin B12 deficiency was observed at least 2.8%82 (57%) patients were female, 63 (43%) patients were male and the frequency was higher in females and between 0-2 years and 12-17 years (in adolescents). The mean of weaning theof infants was 9.6±3.81 months and it delayed. 77% of the mothers had vitamin B12 deficiency. There was no correlation between the vitamin B12 levels of infants and their mothers. The most frequent symptoms on admission of patients were pallor (43%), fatigue (40%), anorexia (32%), insufficient weight gain (23%), vomiting (18%). 43% of the patients had pallor on skin and mucosa, 29% had growth failure, 18% had development delay, 15% had apathy-irritability. The mean vitamin B12 level was 145±37.3 pg/ml, the mean hemoglobin level was 9.82±2.96 g/dl, theMCV was 81.8±15.46 fl. The 57% of patients had anemia, 16% had neutropenia, 17% had bicytopenia, 9% had thrombocytopenia, 4% had pancytopenia, and 30% had macrocytosis. The 57% of patients had iron deficiency, 5% had parasite infestation, 5% had Helicobacter Pylori infection, 3% had celiac disease, 2% had Familial Mediterranean Fever and history of colchicum use. The 97% cause of vitamin B12 deficiency was nutritional. Even though all patients had vitamin B12 deficiency, only 44% of them had higher homocystein levels. In treatment group, 51% of patients received cyanocobalamine oral route, 49% received Intramuscular. The Intramusculartreatment was more effective than oral route. The four of 116 patients (3.5%) had complication after treatment.Conclusion: This study showed that vitamin B12 deficiency is frequent in children in Samsun andsurrounding counties. The disease becomes widespread first two years and between 12-17 years. This indicates that these ages are at risk. To prevent vitamin B12 deficiency in infants, its level must be evaluated in pregnant and mothers of infants and foods of animal origin must be suggested. Animal foods are advised adolescent because of growing necessity.Vitamin B12deficiency must be evaluated as a public health problem and the prevalence studies must performed regional and in country and new solutions must produced