Tasarım sürecinde sezgilerin yeri
The Role of intuition in design process
Yazar: FİRDEVS SEDA SEVİL BOYACI
Danışman: DOÇ. DR. BELKIS ULUOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari tasarım = Architectural design ; Sezgi = Intuition ; Tasarım = Design

Özet:
TASARIM SURECİNDE SEZGİLERİN YERİ ÖZET Tasarlama eyleminin başında, o ilk fikir nasıl ortaya çıkar? Tasarımcı pek çok alternatif arasından neden "onu" değil de "bunu" seçer? Tasarlama eylemi sırasında tasarımcının zihninde neler olup biter? Tasarım faaliyeti sadece zihinde olup biten bir faaliyet midir, yoksa "el'in de kendine ait bir bilgisi mi vardır?... Bu soruların yanıtlarım arama çabasıyla ortaya çıkan bu çalışmada, tasarım sürecindeki bilme anı, öncesinde yaşanan süreçler ve gerçekleştiği anda mimarın içinde bulunduğu durum ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Bu çalışma mimarlara ve mimarlık öğrencilerine bu deneyimi yaşamalarında yol göstermeyi hedeflemektedir. Giriş bölümünün ardından, çalışmanın ikinci bölümünde, tasarım olgusu; tasarım bilgisi, tasarım süreci ve tasarımcının bilişsel tarzları bağlamında açıklanmaya çalışılmaktadır. Tasarlama faaliyetindeki zihin-beden etkileşimini açıklamakta önemli bir veri olması açısından "eskiz" incelenmiştir. Eskizin, zihindeki mevcut imajları anlatan ve zihinde imaj üretilmesine yardım eden inter-aktif bir eylem olduğu vurgulanmaktadır. Özellikle tasarım eskizlerinin üzerinde durularak zihnin ve "el'in birlikte çalışmasıyla ortaya çıkan bilgi ve "el'in kendine ait bir hafızasının olup olmadığı açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, tasarımcının bilme yollarından biri olduğu düşünülen "sezgi" üzerinde durulmaktadır. Sezgisel olarak bilmenin tasarım sürecindeki gerçek değeri vurgulanmaya çalışılmaktadır. Tasarımcının kullandığı farklı bilgi türleri (bilimsel bilgi, eylem sırasında edinilen bilgi, sezgi yoluyla edinilen bilgi, bedensel bilgi, gündelik bilgi...), farklı bilme yolları araştırılmaktadır. Tasarım sürecinin özellikle ilgilenilen kısmı, ilk fikrin oluşumu ve açığa çıkma anı, yani tasarım sürecinin başlangıç aşamasıdır. Temel fikir ya da tasarım konsepti olarak da ifade edilen ilk fikrin ortaya çıkışı ve bunun öncesinde yaşanan süreçler incelenmektedir. Bilinç-bilinçaltı ve farkındalık kavramlarından yola çıkılarak sezginin geliştirilebilecek bir yetenek olduğu ve sezgisel yeteneklere sahip oldukları düşünülen tasarımcıların başarılı olduğu görüşü savunulmaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümünde, başarılı mimarlık öğrencileri üzerinde kişisel görüşme yöntemiyle bir alan çalışması yapılmaktadır. Bu araştırmayla, sezginin tasarım sürecindeki yeri ve değeri açığa çıkarılmaya çalışılmaktadır. vıı

Abstract:
THE ROLE OF INTUITION IN DESIGN PROCESS SUMMARY How does the central idea come out at the beginning of the design process? Why does the designer choose "this" but not "that" from many alternatives? What happens in the designer's mind during the design activity? Is design an activity that occurs only in the mind, or does the "hand" have its own knowledge? With the aim to find the answer to these questions, the knowing moment, the processes before that moment and the state which the designer is in, has been tried to be explained. This study aims to guide architects and students of architecture to experience this state. With this goal, in the first chapter, the concept of design and how the design process is approached has been tried to be explained. The processes that the designer must go and the kinds of experiences he lives for the knowing moment to appear, are explained. Design, which is a mental and bodily activity, but firstly in order to investigate the mental dimension, cognitive studies are used. The cognition science, which is thought to be helpful to express what happens in the designer's mind, its development and effect to the studies in design field are studied. In the following chapter, knowing action occuring in the design process, the different kinds of knowledge the designer uses (scientific knowledge, reflection in action, intuitive knowledge, bodily knowledge, daily knowledge...), and different ways of knowing are investigated. The part that is especially being interested is, the formation of the central idea and the moment it comes out, which is the beginning of the design process. This "first idea" which can be expressed as the "central idea" or the "design concept", its formation and the processes before that are studied. With the acceptance that design is a skill that can be learned also by making, experience of design studios are used. By doing this, the relationships between thinking and doing, or thinking and action processes have been tried to explored. The fact that design is not only a mental action and requires mind-body interaction, is expressed by the help of the concept "sketch". Especially the design sketches are emphasized and the knowledge obtained from the work of both the mind and the "hand" and if the "hand" has its own memory or not, has been tried to expressed. In the other chapter, "intuition" which is thought to be one of the ways of knowing, has been studied. Knowing by intuitions and its real value in design process is emphasized. With the guide of concepts "consciousness-subconsciousness" and the "awareness", the opinion that intuition is a skill that can be improved that successful designers have intuitional abilities, is being defensed. Related to this, examples from these kinds of works are given. ^^isss BOKSMAHTASYONIn the fourth chapter, the role of intuition in design process is tried to be modeled by the case study which is done with the succesful students of architecture using the method of interview. IX