Gebeliğin üçüncü trimesterinde sağlık inanç modeline temellenen emzirme eğitiminin çiftlerin anne sütü algısına ve öz-yeterliliğine etkisi
The effect of breastfeeding education based on the health belief model given in the third trimester of pregnancy on couples' breast milk perception and self-efficacy
Yazar: LEMAN YILMAZ CESUR
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY YILMAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Emzirme = Breast feeding ; Gebelik = Pregnancy ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Giriş: Yenidoğan ve bebekler için anne sütünün mihenk taşı niteliğinde olduğu bilinmektedir. Sağlık İnanç Modeli son yıllarda sağlık davranışlarını geliştirmede ve korumada oldukça sık kullanılmaktadır.
Amaç: Antenatal dönemde sağlık inanç modeline temellenen emzirme eğitiminin çiftlerin anne sütü algısına ve öz-yeterliliğine etkisini değerlendirmektir.
Yöntem: Randomize kontrollü olarak gereçekleştirilen bu çalışma 30.06.2022-31.12.2022 tarihleri arasında Şırnak Dr. Selahattin Cizrelioğlu Devlet Hastanesi kadın doğum polikliniklerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemine dahil olma kriterlerini karşılayan 110 çift olmak üzere toplamda 220 katılımcı müdahale (55 çift) ve kontrol (55 çift) grubu olarak iki gruba rastgele dağıtılmıştır. Verilerin toplanmasında sosyo-demografik ve obstetrik bilgiler için "Tanıtıcı Bilgi Formu'',  anne sütü ile ilgili algı değerlendirmesinde ''Erişkinlerin Anne Sütü ile İlgili Algı Ölçeği'', antenatal dönemde annelerin emzirme yeterlilik değerlendirmesinde''Gebelik Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği –Kısa Form'', baba adaylarının gebelik döneminde emzirme yeterliliği değerlendirmesinde ''Paternal Emzirme Öz-Yeterlik Ölçeği'' kullanılmıştır.
Bulgular: Bu çalışmada başlangıçta gruplar arasında sosyodemografik ve obstetrik özellikleri bakımından anlamlı bir fark görülmemiştir. Müdahale ve kontrol grubundaki gebelerin ve eşlerinin Erişkinlerin Anne Sütü İle İlgili Algısındaki artış anlamlı bulunmuştur. Fakat müdahale grubundaki gebe ve eşlerinin ölçek puan ortalamalarının sırasıyla (107.2>128, 107.7> 126.8) daha yüksek olduğu görülmüştür. Kontrol grubunda gebe ve eşlerinin puan ortalamaları (106.9>108.5, 106.3>108.4) şeklindedir. Gebelerin Gebelik Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği –Kısa Form' daki puan artışı her iki grupta da anlamlı bulunmuştur. Müdahale ve kontrol grubunda sırasıyla puan ortalaması artışı (43.6>53.7, 41.3>42.6) şeklindedir. Gebelerin Eşlerinin Paternal Emzirme Öz-Yeterlik Ölçeği Puan Ortalamaları her iki grupta anlamlı bulunmuştur. Ancak müdahale grubundaki ölçek puanı artışının daha yüksek olduğu (41.4>49.9, 39.8>41.1) görülmüştür.
Sonuç: Sonuç olarak sağlık inanç modeli temelindeki emzirme eğitiminin hem gebe hemde gebe eşlerinde anne sütü algısını artırdığı, gebelerin antenatal dönemde emzirme öz yeterliliğini ve paternal emzirme öz yeterliliğinde etkili olduğu olduğu görülmüştür. Emzirmeye entegre edilen bu modelin kullanıldığı daha çok çalışmaya gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
Introduction: It is known that breast milk is crucial for newborns and infants. The Health Belief Model has been widely used in recent years to improve and promote health behaviors.
Objective: The aim of this study was to evaluate the effect of breastfeeding education based on the Health Belief Model during the antenatal period on couples' perception and self-efficacy regarding breast milk.
Method: This randomized controlled study was conducted between June 30, 2022, and December 31, 2022, at the Dr. Selahattin Cizrelioğlu State Hospital in Şırnak. A total of 220 participants, including 110 couples who met the inclusion criteria, were randomly assigned to an intervention group (55 couples) and a control group (55 couples). Data were collected using a "Participant Information Form" for socio-demographic and obstetric information, the "Adults' Perception of Breast Milk Scale" for assessing perception related to breast milk, the "Pregnancy Breastfeeding Self-Efficacy Scale - Short Form" for evaluating mothers' breastfeeding self-efficacy during the antenatal period, and the "Paternal Breastfeeding Self-Efficacy Scale" for assessing fathers' breastfeeding self-efficacy during the pregnancy period.
Results: There were no significant differences in socio-demographic and obstetric characteristics between the groups at the beginning of the study. Significant increases were found in the perception of breast milk among pregnant women and their partners in both the intervention and control groups. However, the intervention group had higher scale score averages for pregnant women and their partners (107.2 > 128, 107.7 > 126.8) compared to the control group, whose average scores were (106.9 > 108.5, 106.3 > 108.4). There was a significant increase in scores on the Pregnancy Breastfeeding Self-Efficacy Scale - Short Form for pregnant women in both groups. The average score increase was (43.6 > 53.7, 41.3 > 42.6) in the intervention and control groups, respectively. The Paternal Breastfeeding Self-Efficacy Scale scores for partners of pregnant women were significantly higher in both groups. However, the intervention group showed a higher increase in scale scores (41.4 > 49.9, 39.8 > 41.1) compared to the control group.
Conclusion: In conclusion, it was observed that breastfeeding education based on the Health Belief Model increased the perception of breast milk in both pregnant women and their partners, and it was effective in enhancing the antenatal breastfeeding self-efficacy and paternal breastfeeding self-efficacy of pregnant women. Further studies using this integrated model in breastfeeding are needed.