Cumhuriyetten günümüze temel eğitim matematik dersi öğretim programlarının eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri açısından incelenmesi
An investigation of the basic mathematics curriculum interms of critical and creative thinking skills from republic to present day
Yazar: SULTAN KÖPRÜLÜ
Danışman: DOÇ. DR. HÜNKAR KORKMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlkokullar = Primary schools ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışma kapsamında, Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar olan süreçte resmi (yazılı) temel eğitim (ilkokul/ ortaokul/ ilköğretim) matematik dersi öğretim programlarının, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel bir çalışma olan bu araştırmada doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın verilerini Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar olan süreçte uygulanan ve uygulanmakta olan temel eğitim matematik dersi öğretim programlarının yazılı metinleri oluşturmuştur. İlgili dokümanlar içerik analizi tekniği ile incelenmiştir. Alan yazında eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerinin kapsamı temele alınarak programda ilgili becerilerle bağlantılı olan kodlar oluşturulmuştur. Kodlardan benzer amaçlara hizmet edenler gruplandırılarak kategoriler elde edilmiştir. Eleştirel düşünme becerileri açısından (1) Muhakeme etme (2) Karar verme veya sonuç çıkarma (3) Varsayımları fark etme (4) Zihinden işlem veya tahmin stratejileri kullanma (5) Araştırma yapma (6) Değerlendirme (7) Eleştirel düşünme olmak üzere yedi ve yaratıcı düşünme becerileri açısından (1) Farklı veya orijinal yollar arama (2) Zihinden işlem veya tahmin stratejisi kullanma (3) Keşfetme veya oluşturma (4) Problem kurma veya zenginleştirme (5) Yaratıcı düşünme olmak üzere beş kategori belirlenmiştir. Cumhuriyet tarihi boyunca uygulamaya konulan 15 öğretim programının kategorilere göre analizi yapılmıştır. Programlar hedefler, eğitim durumları ve sınama durumları ögelerinde bu kategorilerin bulunma durumlarına göre karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak 1924 programı da dahil olmak üzere 2017 yılına kadar hazırlanan bütün programlarda eleştirel ve yaratıcı düşünmenin ele alındığı fakat programlarda öne çıkan kategorilerin ve programın bölümlerine göre dağılımın değiştiği görülmüştür. Programlarda günümüze kadar eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri açısından bir standardın oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bir diğer sonuç ise hedefler, eğitim durumları ve sınama durumları açısından incelendiğinde bütün programlarda hedefler ögesinin ön plana çıktığı diğer ögelerde ise eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik yeterli açıklamanın bulunmadığıdır. 
Anahtar sözcükler: matematik dersi öğretim programı, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, doküman inceleme.

Abstract:
Within the scope of this study, it was aimed to investigate the official (written) basic education (elementary/ secondary school/ primary school) mathematics curricula in terms of critical and creative thinking skills from the foundation of the Republic until day. This research was designed as qualitative study and document analysis was used. The data were obtained from the texts of the basic education mathematics curricula that were implemented from the foundation of the Republic to nowadays. Documents were analyzed by content analysis technique. Based on the scope of critical and creative thinking skills in the literature, codes related to these skills have been created. Similar codes were grouped into categories. In terms of critical thinking skills, seven categories have been determined: (1) Reasoning, (2) Decision making or conclusion, (3) Recognizing assumptions, (4) Calculating from the mind or using estimation strategies, (5) Researching, (6) Evaluating, (7) Critical thinking. In terms of creative thinking skills, five categories have been determined: (1) Searching for different or original paths, (2) Calculating from the mind or using estimation strategies, (3) Discover or create, (4) Problem posing or enrichment, (5) Creative thinking. 15 curricula implemented throughout the history of the Republic were analyzed according to the categories. The curricula were compared according to the availability of these categories in the objectives, learning situations and testing situations. As a result, all programs implemented until 2017, including the 1924 program, were seen to address critical and creative thinking. However, it has been determined that the prominent categories in the programs change and there are different distributions according to the sections. In the curricula, a standard has not been established in terms of critical and creative thinking skills. Another result is that when examined in terms of goals, learning situations and testing situations, the goals are on the foreground in all programs, and in the other cases there is not enough explanations to develop critical and creative thinking skills.
Keywords: mathematics curriculum, critical thinking, creative thinking, document analysis.