Ahmed Mikdâd Efendi: Hayatı ve külliyatı
Ahmed Mikdâd Efendi: His life and all works
Yazar: ERHAN SALİH FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KARATAŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmed Mikdad Efendi = Ahmed Mikdad Efendi ; Biyografi = Biography ; Dergiler = Magazines ; Makale = Article ; Manzumeler = Poems ; Şiir = Poem

Özet:
Ahmed Mikdâd Efendi, 1872 yılında Sivas/Divriği/Kesme Köyü'nde doğdu. Sekiz yaşında iken tahsiline devam etmek için ailesiyle birlikte İstanbul'a gitti. Sultan II. Abdülhamid devrinde ciddî bir medrese tahsili gördüğü sıralarda muhalif duruşu ve birtakım beyânâtı sebebiyle İstanbul'dan sürgün edildi. Bu sürgün neticesinde 1899 yılında Erzincan'da muallimlik vazifesine başladı. Sonraki yıllarda müderrislik vazifesi de uhdesine verildi. 1912 yılında Balkan Harbi'ne gönüllü olarak iştirâk etti; askerin manevî kuvvetini takviye edecek vaazlar verdi. Aynı amaçla şiirler, eserler kaleme aldı. Bu hizmetlerinden dolayı bir madalya ile taltif edilerek Erzincan vaizliği vazifesi verildi. Aynı sûrette Kafkas Cephesi'nde ve Millî Mücâdele'de de hizmetlerde bulundu. Soyadı kanunundan sonra Poyraz soyismini aldı. Uzun yıllar Erzincan'da muallimlik, müderrislik ve vaizlik yaptıktan sonra 1931 yılında Bayburt'a tayin edildi. Artvin'de ve Trabzon'da da görev yaptıktan sonra 1936 yılında emekli oldu. Aynı yıl Erzincan'a dönen Ahmed Mikdâd Poyraz 27 Aralık 1939 Erzincan Depremi'nde vefât etti. Altmış yedi yıllık ömründe manzum mensur kırka yakın eser kaleme alan Ahmed Mikdâd Efendi, manzumelerinde hem halk şiirinin hem de divan şiirinin örneklerini sunmuştur. Şahit olduğu yahut bizzat katıldığı savaşları da manzumelerinde işleyen Mikdâd Efendi bu manâda savaş edebiyatına da önemli katkılar yapmış bir isimdir. Bu çalışmada Ahmed Mikdâd Efendi'nin hayatı, arşiv evrakından ve eserlerinden hareketle bütün teferruatıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde, Mikdâd Efendi'nin eserlerinin, arşiv evrakının, devrin şahitlerinin ve aileden alınan bilgilerin ışığında geniş bir biyografi oluşturulmuştur. İkinci bölümde yine eserlerinden hareketle Ahmed Mikdâd Efendi'nin ilmî ve edebî şahsiyeti, şiirinin hususiyetleri ele alınmıştır. Son bölümde ise Ahmed Mikdâd Efendi'nin matbu eserleri, mecmualardaki makaleleri ile şahsî arşivlerde ve yine mecmualarda kalmış şiirleri günümüz harflerine aktarılmıştır. Çalışmanın sonuna mühim evrakın asıllarının gösterildiği ekler kısmı ve bir fotoğraf albümü eklenmiştir.

Abstract:
Ahmed Mikdâd Efendi was born in Sivas/Divriği Kesme Village in 1872. He went to Istanbul with his family to continue his education when he was eight years old. During the reign of Sultan Abdülhamid II, he was exiled from Istanbul due to his opposing stance and some statements while continuing madrasah education. As a result of this exile, he started to work as a teacher in Erzincan in 1899. In the following years, the duty of mudarris was given to him. He voluntarily participated in the Balkan War in 1912; he gave sermons to reinforce the spiritual strength of the soldiers. He wrote poems, articles and books for the same purpose. He was awarded a medal for his services and was given the duty of Erzincan preacher to him. He also served in the First World War/Caucasian Front and the Turkish war of independence at the same time. He took the surname Poyraz after the surname law. After working as a teacher, mudarris and preacher in Erzincan for many years, he was appointed to Bayburt in 1931. After working in Artvin and Trabzon, he retired in 1936. Ahmed Mikdâd Poyraz returned to Erzincan the same year and died in the 27 December 1939 Erzincan Earthquake. Ahmed Mikdâd Efendi, who wrote nearly forty poetic and prosaic works in his sixty-seven years of life, presented examples of both folk poetry and divan poetry in his poems. Mikdâd Efendi who also mentioned the wars of his time in his poems, in this sense, is a writer who made important contributions to war literature. In this study, the life of Ahmed Mikdâd Efendi was tried to be put forward in all details, based on archive documents and his works. In the first chapter, a wide biography has been created in the light of Mikdâd Efendi's works, archive documents, witnesses of the era and the information received from the family. In the second chapter, the scientific and literary personality of Ahmed Mikdâd Efendi and the characteristics of his poetry are discussed again, based on his works. In the last chapter, the printed works of Ahmed Mikdâd Efendi, his articles in magazines and his poems which were in personal archives and magazines were transferred to Latin letters. At the end of the study, the appendix showing the originals of the important documents and a photo album is added.