Yetkinlik artırmaya yönelik psiko-eğitim programının özel yetenekli çocuğu olan annelerin yetkinlik düzeylerine ve problem çözme becerilerine etkisi
The effect of the psychoeducation program for increasing competence on the competence levels and problem solving skills of mothers with gifted children
Yazar: ERHAN BOSTANCI
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE AKGÜL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, Balıkesir ili Edremit Bilim ve Sanat Merkezi'ne kayıtlı olan ve aktif olarak devam eden özel yetenekli çocukların annelerinin beyan ettikleri problem alanlarına yönelik geliştirilen yetkinlik artırmaya yönelik psiko-eğitim programının, özel yetenekli çocuğu olan annelerin yetkinlik düzeylerine ve problem çözme becerilerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
 Araştırma sürecinde öncelikle özel yetenekli çocuğa sahip 159 ebeveyn ile bireysel görüşmeler yapılarak ihtiyaç analizi çalışması yürütülmüş ve ailelerin yaşadıkları problem alanları belirlenmiştir. Belirlenen problem alanlarına yönelik 10 oturumluk psikoeğitim programı geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında özel yetenek tanısı almış çocuğa sahip annelerden uygun örnekleme yöntemiyle 20'şer anneden oluşan deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Deney grubuna dahil edilen katılımcılara yönelik araştırmacı tarafından hazırlanan 10 oturumluk bir psiko-eğitim programı yürütülmüştür. 
Araştırma kapsamında ölçme araçları olarak araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, Anneler için Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği (AEYÖ) ve Kişilerarası Problem Çözme Enveanteri (KPÇE) kullanılmıştır. Çalışmanın analizlerine yönelik istatistiksel hesaplamalar SPSS paket programı ile yapılmış olup deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test puanlarını karşılaştırmak için Mann Whitney U-testi, deney ve kontrol gruplarında ön test, son test puanlarını karşılaştırmak için Wilcoxon Testi kullanılmıştır. Bulguların istatistiksel analizleri .05 anlamlılık düzeyi esas alınarak gerçekleştirilmiştir. 
Yapılan analizler sonucunda yetkinlik artırmaya yönelik uygulanan psikoeğitim programının deney grubundaki annelerin ebeveyn yetkinlik düzeylerini ve problem çözme becerilerini artırdığı gözlenmiş olup; kontrol grubundaki annelerin ebeveyn yetkinlik düzeyi ve problem çözme becerileri alt ölçeklerinde ufak değişiklikler olduğu belirlenmiş ve bu ölçeklerin tekrar uygulanması ve ölçek maddelerine aşinalıkla ilgili olduğuna bağlanmıştır. Ancak hem ebeveyn yetkinlik düzeyi hem de problem çözme becerilerinde deney ve kontrol grubu son testlerinde deney grubu lehine bariz anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Bu bulgular; yetkinlik artırmaya yönelik geliştirilen psikoeğitim programının özel yetenekli çocuğa sahip annelerin yetkinlik düzeylerinin artmasında etkili bir müdahale programı olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effects of an empowerment-focused psychoeducational program developed according to the reported problem areas of mothers of gifted children attending the Edremit Science and Art Center in Balıkesir province, on the mothers' competency levels and problem-solving skills. 
In the research process, a needs analysis study was carried out by doing individual interviews with 159 parents of gifted children, and the problem areas experienced by the families were determined. A 10-session psychoeducational program was developed for  the identified problem areas. Within the scope of the study, using an appropriate sampling method, experimental and control groups of 20 people from among the mothers of children diagnosed as gifted. The experimental group was administered a 10-week psychoeducational program prepared by the researcher. 
As measurement tools, the Personal Information Form, the Parenting Competency Scale for Mothers (PCSM), and the Interpersonal Problem Solving Inventory (IPSI) are used in the research. The statistical calculations for the analyses were carried out using the SPSS software package. The Mann Whitney U test was used to compare the pre-test and post-test scores of the experimental and control groups, while the Wilcoxon Signed Rank Test was used to compare the pre-test and post-test scores within the experimental and control groups. The statistical analyses of the findings were conducted at a .05 significance level.  
As a result of the analyses, the psychoeducational program applied to enhance the competence increased the parenting competence levels and problem-solving skills of the mothers in the experimental group, as for the parents in the control group no change was observed. These findings shows that the psychoeducational program developed to enhance the competence can be an effective intervention program for increasing the competence levels of mothers with gifted children.