Doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörler: Afganistan uygulaması
Factors affecting foreign direct investments (Afghanistan example)
Yazar: AİMAL YOUSUFİ
Danışman: PROF. DR. METİN KAMİL ERCAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Günümüzde doğrudan yabancı yatırımlar, özellikle gelişmekte olan ülkeler için ülke ekonomisinde hayati bir rol oynamaktadır.  Bu çalışma Afganistan'daki doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörlere odaklanmaktadır. Araştırma literatürü bölümünde, doğrudan yabancı yatırımlar üzerine üç ana faktörü vurgulamakta ve çalışma modelinde, doğrudan yabancı yatırımlar bağımlı değişen olarak, enflasyon, düzenleyici kalitesi, ithalat, ihracat ve döviz kuru değişkeni bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Çalışma ekonomik serilerine dayalı ekonomi göstergelerinin istatistiksel yöntemler aracılığıyla 2006-2017 dönemler arasında Afganistan'da doğrudan yabancı yatırımları (DYY) üzerindeki etkileri analiz etmektedir. Ekonomik göstergeler olarak verileri analiz etmeden önce, verilerin durağan olup olmadığı için grafik ve Dicky-Fuller testleri yapılmaktadır. Durağan olmayan değişkenlerin birinci sıra farkını almaktadır. Bu çalışma modele dikkati alınarak regresyonu alınmaktadır. Ayrıca, zaman serilerine dayalı değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkisini incelemek için eş bütünleşme testi yaparak ve bu testin sonucunda, doğrudan yabancı yatırımlar ile enflasyon, düzenleyici kalitesi, ithalat, ihracat ve döviz değişkenler arasında uzun dönem ilişki olduğu tespit edilmektedir. Ayrıca Granger nedensellik sonucunda doğrudan yabancı yatırımları ile enflasyon ve düzenleyici arasındaki tek ilişki olduğu yani enflasyon, doğrudan yabancı yatırımların nedeni ve doğrudan yabancı yatırımlar değişkeni düzenleyici kalitesine neden olduğu bulunmakta, doğrudan yabancı yatırımları ile ithalat ve ihracat ile çift yönlü ilişki veya birbirlerine neden olduğu bulunmakta ve doğrudan yabancı yatırımlar ile döviz kuru arasında neden bulunmamakta birbirlerinden bağımsız olduğu bulunmaktadır.

Abstract:
Recently, foreign direct investments play a vital role in the country's economy, especially for developing countries. This study focuses on the factors affecting foreign direct investment in Afghanistan. In the research literature section, it emphasizes three main factors on foreign direct investments and in the study model, foreign direct investments are used as dependent variables, inflation, regulatory quality, import, export and exchange rate variables are used as independent variables. The study analyzes the effects of econometric models based on economic series on foreign direct investment (FDI) in Afghanistan between the years 2006-2017 through statistical methods. Before analyzing the data as an econometric application, graph, correlogram and Dicky-Fuller tests are performed to see if the data is stationary and takes the first-order difference of non-stationary variables to make them stationary. After that, the regression is taken by considering the study model. In addition, cointegration test is performed to examine the long-term relationship between variables based on time series, and as a result, it is determined that there is a long relationship between foreign direct investments and inflation, regulatory quality, imports, exports and foreign exchange variables. In addition, as a result of Granger causality, it is found that there is only one way relationship between foreign direct investment and inflation and the regulator, that is, inflation, the cause of foreign direct investments and the variable of foreign direct investments cause regulatory quality, it is found that there is a bidirectional relationship between foreign direct investments, imports and exports as they cause each other, and at the end there is no correlation between foreign direct investments and the exchange rate, as they are independent of each other.