Çukurova'da yerfıstığı ekim alanlarındaki ana zararlı yabancı ot türlerinin belirlenmesi ve dev horoz ibiği (Amaranthus palmeri S. Watson) ile iri yapraklı sütleğen (Euphorbia heterophylla L.)'in mücadele olanaklarının araştırılması
Identification of the common weed species in peanut fields in çukurova and investigation on the management possibilities of palmer amaranth (Amaranthus palmeri S. Watson) and wild poinsettia (Euphorbia heterophylla L.)
Yazar: ÖZCAN TETİK
Danışman: PROF. DR. SİBEL UYGUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çukurova Bölgesi, yerfıstığı yetiştiriciliğinde ülkemizde ilk sırada yer almaktadır. İklim değişikliğine bağlı olarak diğer tüm kültür bitkilerinde olduğu gibi yerfıstığı ekim alanlarında da Dev horoz ibiği (Amaranthus palmeri S. Watson) ile İri yapraklı sütleğen (Euphorbia heterophylla L.) gibi ülkemize son yıllarda giriş yapan yada önceleri popülasyonları az olan türler sorun olmaya başlamıştır. Yabancı otlar ile ekonomik, etkili, sürdürülebilir ve çevre sağlığı dikkate alınarak bazı mücadele yönteminin birlikte ya da sırasıyla entegre mücadele ilkelerine göre uygulanması gerekmektedir. Bu çalışmada; Çukurova Bölgesi yerfıstığı ekim alanlarındaki yabancı otların yaygınlık ve yoğunlukları saptanarak ana zararlı türler belirlenmiştir. Aynı zamanda horoz ibiği türleri (Amaranthus spp.) üzerinde zarar yapan Hypolixus pica (Faust) (Coleoptera: Curculionidae) ve Spoladea recurvalis Fabricius (Lep.: Crambidae) türlerine rastlanmıştır. Çalışmada; Dev horoz ibiği tohumlarının minimum çimlenme sıcaklığı 5°C, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklığı ise 40°C, İri yapraklı sütleğen tohumlarının minimum çimlenme   5°C, optimum çimlenme sıcaklığı 20 ve 30°C olup maksimum çimlenme sıcaklığı 40°C olarak tespit edilmiştir. Mücadele çalışmalarında ise önce saksı koşullarında %85 Pyroxasulfone, %60 Benfluralin ve 480 g/l Bentazone+22,4 g/l Imazamox aktif maddeli herbisitlerin tavsiye edilen dozları ile iki alt ve iki katı olan fitotoksitite dozlarının Dev horoz ibiği  ve İri yapraklı sütleğen türlerine etkinliği değerlendirilmiştir. Her iki türe de tarla şartlarında mevcut herbisitlerin tavsiye dozları ve çift kat fitotoksitite dozları çapa ile entegre edilerek uygulanmış ve 30 g Pyroxasulfone + Çapa uygulaması olan çapa ve herbisit kombinasyonunun etkiyi artırdığı görülmüştür.

Abstract:
Çukurova Region is in the first place in peanut cultivation of our country. Due to climate change, weed species that have entered our country in recent years or whose populations were previously low, have become a problem such as palmer amaranth (Amaranthus palmeri S. Watson) and wild poinsettia (Euphorbia heterophylla L.) in peanut cultivation areas, as in all other crop lands. Integrated control principles require the application of weed control methods together or sequentially, taking into account economic, effective, sustainable, and environmental health aspects. In this study; the common weeds were determined according to its density in the peanut fields of the Çukurova Region. Moreover, Hypolixus pica (Faust) (Coleoptera: Curculionidae) and Spoladea recurvalis Fabricius (Lep.: Crambidae) species that cause damage to the Amaranth species (Amaranthus spp.) were encountered. The minimum germination temperature of the palmer amaranth seeds was 5°C, the optimum and maximum germination temperature was 40°C, the minimum germination temperature of the wild poinsettia seeds was 5°C, the optimum germination temperature was 20 and 30°C, and the maximum germination temperature was 40°C. At the weed control studies in pot conditions, the recommended doses and its two lower and the double doses of the 85% Pyroxasulfone, 60% Benfluralin and 480 g/l Bentazone+22.4 g/l Imazamox containing herbicides were applied to palmer amaranth and wild poinsettia species. Recommended doses and double doses of herbicides were applied to both species under field conditions, it has been determined that the combination of 30 g Pyroxasulfone + Hoe application increases the weed management.