Somali'de Osmanlı hakimiyeti (1850- 1916)
The Ottoman reign of Somalia( 1850-1916)
Yazar: YUSUF IBRAHİM HASHİ
Danışman: PROF. DR. NESİMİ YAZICI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: Afrika = Africa ; Afrika ülkeleri = African countries ; Defterler = Registers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Somali = Somalia ; Tahrir Defteri = Tahrir Register ; Tarih = History ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Bu araştırma Osmanlı'nın Somali ile olan ilişkisi Memluk Devleti'nin yıkılış tarihi olan 1517'den başlayarak yaklaşık dört asır sürmüştür. Osmanlı XIV.yüzyıl Somali'side hâkimiyet tesis ettiği bölgelere,o dönemde henüz başlayan Avrupalıların sömürgeci mantığının karşısında engelleyici bir güç olarak yerleşmiş ve bu mücadele esnasında bir taraftan kendi askeri gücüne, diğer taraftan da yerli toplumlardan aldığı maddi ve manevi desteğe dayanan bir yapı oluşturmuştur. Böylesine iç içe geçmiş olan yapı, XX. yüzyıl başına kadar devam etti.
        Somali'nin özellikle Zeyla, Berbera, Bulhar ve diğer kıyı şehirlerini içine alan kuzey bölgesi Osmanlının son dönemlerinde devletin bir parçasaydı. Osmanlıların amacı özellikle Avrupalıların bölgeye gelmeye başlamalarından sonra Kızıldeniz'deki etkinliklerini güvenlik altına almaktı. Somali kıyılarına Yemen üzerinden geçmekteydiler.
      1863 yılında Hidiv olan İsmail Paşa Afrika kıtasında yeni topraklara sahip olmak adına büyük bir gayret içine girerek Mısır Sudanı'yla yakından ilgilenmeye başladı. 27 Mayıs 1866 tarihi Sultan Abdülaziz'in fermanıyla Sevakin ve Musavva kaymakamalıkları kendisine bağlandı.  Mısır Savakin ve Musavva limanlarına bağlandıktan sonra Kızıldeniz'in batısında bulunan somali sahillerinin vermeye çalıştı. 1 Haziran 1875 tarihi Sultan Abdülaziz'in fermanıyla bu lımanlar Mısır Hidıvini vermiştir.
       Osmanli Devleti, Mısır eski halinde olmamasından dolayı yeniden Somali'ye eskiden olduğu gibi kendi hakimiyetinde için 9 Ekim 1887 tarihinde Kızıldeniz'e Donanma-yı Hümayun'dan iki veya üç gemi ile deniz kuvveti tayin etti. Somali'nin tamamı olmasa da kuzeyini kapsayan ve Kızıldeniz'in girişini denetleyen stratejik bölümü kısmen Yemen, kısmen de Habeş Eyaleti'nin bir parçası olarak 1555-1916 arasında 361 yıl Osmanlı'ya bağlı kaldı.
        XX. yüzyılın sonuna doğru Somali, Osmanlı Devleti'nin olduğu gibi, Avrupa'nın sömürgesi altında kalmış ve böylece Osmanlı Devleti ile Somali ilişkisi sona ermiştir.



Anahtar Sözcükler: Somali, Osmanlı Devleti, Avrupa sömürgece Devletleri ve Mısır.

Abstract:
This study examines the Ottoman and Somali relations which begin after the collapse of the Memluk state in 1517 and continued for four centuries.  The Ottoman rule of Somali territories coincided with the advent of the European colonizers in the 16th century, especially Portuguese, and prevented the area from falling in their hands. 
Somali territories, such as Zeyla, Berbere, Bulahar and other coastal towns in the North, were part of the Ottoman-ruled areas. The main of objective of the Ottomans was to prevent the Europeans from passing the Red Sea and approach Yemen by taking control of Somali coastal areas.  
           In the year of 1863, with renewed ambition of acquiring territories in Africa, Khedive Ismael Pasha started to contemplate expanding his rule to territories around the Egyptian Sudan. In May 27, 1866, he took under his control Sewakin and Massewa harbors on the Red Sea with the consent of Sultan Abdul-aziz.  After linking Sewakin and Massewa with Egypt, he further worked to take Somali Red Sea Coastal areas as well. On 1 June 1875, Khedive acquired the Somali Coast lands with the consent of Sultan Abdul-Aziz. 
          The Ottomans regained these lands on October 1887 after Egypt was no longer in position to rule, and sent two or three naval ships to protect their interests in the Red Sea areas. In this way, the Somali Red Sea Coasts, some areas of Yemen and Abyssinia came under the rule of Ottomans from 1555 to 1916, 361 years of Ottoman rule. 
       By the end of the 19th century, the Somali territories fall under the control of European colonizers and the relations with the Ottoman state came to an end. 


Key words: Ottoman state, Somalia, European colonizers and Egypt.