Mersin Körfezi'ndeki su, sediment ve bazı sucul organizmalarda ağır metal düzeylerinin aylık değişimi
The monthly change of heavy metal levels in the sea water, sediment and some aquatic organisms in Mersin Bay
Yazar: MUSTAFA TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. DURSUN AVŞAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Lithognathus mormyrus = Lithognathus mormyrus ; Mullus barbatus = Mullus barbatus ; Solea solea = Solea solea

Özet:
Bu çalışmada Mersin Körfezi'nden temin edilen su, sediment, mavi yengeç (Callinectes sapidus), Japon karidesi (Penaeus japonicus), mırmır (Lithognathus mormyrus), keserbaş barbun (Mullus barbatus) ve dil balığı (Solea solea)'da ağır metallerden Cd, Pb, As, Zn, Cu ve Cr'un aylık ve mevsimsel yoğunlukları araştırılmıştır. Mersin ile Erdemli ve Silifke açıklarından seçilen üç istasyondan 2010 yılının Haziranından 2011 yılı Mayısına kadar olan dönemde aylık olarak örnekleme yapılmıştır.
Su, sediment ve canlı örneklerindeki ortalama metal yoğunluklarının ülkemiz resmi makamlarınca belirlenen kabul edilebilir düzeylerin altında olduğu bulunmuştur. Ancak Mersin istasyonundan temin edilen sediment örneklerindeki Cr düzeyi ile her üç istasyon için mırmır örneklerinin bir kaçındaki Cd seviyesinin bu değerlerden fazla olduğu belirlenmiştir.
Çalışılan örneklerdeki en yüksek ağır metal yoğunlukları Zn hariç diğer tüm metaller itibariyle sedimentte belirlenmiştir. En düşük yoğunluklar ise çalışılan metallerin tamamında deniz suyunda tespit edilmiştir. Çinko açısından ise en yüksek yoğunluk mavi yengeçlerde ölçülmüştür.
Ağır metal düzeylerinin mevsimsel değişimleri ise çalışılan metale ve örneğin cinsine bağlı olarak farklılık göstermiştir. Ayrıca bu çalışmada ağır metaller açısından su, sediment ve canlılar arasındaki etkileşimler de araştırılmıştır. Sonuç olarak çalışılan ağır metaller açısından inceleme alanında net olarak bir kirlenme görülmemiş olsa da bazı materyal ve istasyonlarda sınır değerlere yakın veya yüksek ağır metal düzeylerinin tespit edilmiş olması, bölgenin ağır metal kirliliği açısından takip edilmesinin önemli olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Monthly and seasonal concentrations of heavy metals (Cd, Pb, As, Zn, Cu, Cr) were investigated in sea water, sediment, blue crab (Callinectes sapidus), kuruma prawn (Penaeus japonicus), striped seabream (Lithognathus mormyrus), red mullet (Mullus barbatus) and common sole (Solea solea) from Mersin Bay. Sampling was carried out by monthly intervals from June 2010 to May 2011 in three stations selected from the offshore of Mersin, Erdemli and Silifke.
The concentrations were found to be below the acceptable levels determined by the official authority of Turkey for water, sediment and above given species. However, it was determined that Cr level in sediment samples obtained from Mersin station and Cd level in a few striped seabream samples for all three stations are higher than these values.
The highest heavy metal concentrations in the studied samples were determined in the sediments with respect to all other heavy metals except Zn. The lowest concentrations were detected in sea water in all of the metals studied. The highest density was measured in blue crabs for Zn concentration.
The seasonal changes of heavy metal levels varied depending on the heavy metals and the species. In addition, interactions between sea water, sediment and species for heavy metals have been investigated in this study. As a result, although it can not be seen that there is no contamination on the study area, it has been shown that it is important that the monitoring of the area for heavy metal pollution, because heavy metal concentrations in some materials and stations are almost acceptable levels.