Kadıköy-Yeldeğirmeni semti mimarisinin tipomorfoloji yöntemiyle incelenmesi
Researching the architectural structure of the settlement Kadikoy-Yeldegirmeni by typomorphology method
Yazar: SEDA ŞENDUR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAN KAMİL GÜRER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentlerin, zaman içerisinde bulundukları koşulların gelişimine ve değişimine bağlı olarak fiziksel değişim geçirmeleri kaçınılmazdır. Yaşadıkları dönemlere ait özellikleri, mekânsal çizgileriyle yansıtan kentler, zaman içerisindeki değişimleri de yine mekânlarda meydana gelen biçimsel dönüşümlerle yaşarlar. Kentlerin daha doğru ve kontrollü bir gelişim ve değişim geçirmeleri, sahip oldukları mevcut dokusal yapının doğru analiz edilmesi ile mümkündür. Bu noktada birden çok disiplinin ilgi alanına girerek, bu disiplinlerin etkileşimleri sonucu yeni bir çalışma alanı olarak ortaya çıkmış olan kent morfolojisi disiplini, bir kent ya da kent parçasının biçimsel olarak geçirmiş olduğu değişimleri analiz etmek üzerine odaklanır. Özellikle sosyal ve ekonomik şartların değişimine bağlı olarak meydana gelen bu değişimler, tarihi dokuya sahip kentlerin yoğun yerleşim bölgelerinde en iyi şekilde gözlemlenmektedir.İstanbul gibi büyük ve tarih içinden katmanlaşarak gelmiş bir kentin üzerinde yapılabilecek morfolojik analiz çalışmaları oldukça zengindir. Yeldeğirmeni Semti de bu çok kültürlü yapıdan gelen ve günümüz yoğun ticari oluşumlarının etkisinde başkalaşan İstanbul'un önemli ve merkezi yerleşim örneklerinden biridir. Kadıköy'den Haydarpaşa'ya uzanan sahil kesiminin sonunda konumlanan ve kentle olan ilişkisi 18. yüzyıla uzanan Yeldeğirmeni Semti, zamana bağlı olarak değişen sosyal ve ekonomik yapının bir kent ya da kent mekânı üzerinde meydana getirebileceği biçimsel değişimlerin incelenmesi açısından, ilk apartmanlaşmanın da yaşandığı semtlerden biri olarak, güzel bir örnek alan yarattığı düşünülerek ele alınmıştır.Belirlenen kent parçası üzerinde yapılacak çalışmada, biçimsel değişimlerin kent okuma araçlarından biri olarak tipomorfoloji yöntemiyle analiz edilmesi, bir kentin gelişimindeki süreçlerin belirlenmesi, bu süreçleri belirleyen etkenlerin irdelenmesi ve bu analizlerle kent gelişimine daha doğru bir yaklaşım geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, çalışmada Yeldeğirmeni Semti'nin 1930'lardan günümüze geçirdiği değişimin sosyoekonomik etkenleri ortaya konarak, belirlenen etkenlerin bu kent parçası ve çevresinde yarattığı biçimsel değişimler, belirlenen kriterler doğrultusunda açıklanmaya çalışılacaktır. Yapılan bu analiz çalışmaları, 30lu yıllardan bugüne bölgeyi içine alan harita ve görsellerle desteklenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
It is inevitable that especially big cities have physical changes according to the alteration and evolution of the conditions they have. These changes occur on the spatial form of the cities which reflects the characteristics of the terms they passed. At this point, the accurate and controlled evolution of the city is possible with the analyses of the textural frame of it. This important subject is related with a lot of disciplines as geography, history, architecture, urban planning. By their interaction on a common area, a new interdisciplinary field has developed: Urban morphology. This new discipline focuses on the formal analyses of cities to clarify the changes they are exposed through time. These alterations because of the different socioeconomic conditions in terms, can be observed best on the historical parts of the cities which have intensive structure.İstanbul had so different kinds of cultural structures in historical terms and stratification by keeping traces from each term until today. That?s why İstanbul has convenient historical settlements for the morphological analyses. One of these places is Yeldeğirmeni which comes from a multicultural structure and a very important and central part of the city and also the first apartments had been built on this area. This layout also had so many changes because of the commercial evolution that all the city has been affected. Yeldeğirmeni is a part of the city since 18. century. Important location and the long time period made this settlement a suitable sample to explore the formal changes on it.The aim of this study is to analyse the morphological changes by using typomorphology, a method of studying town plan, to determine the terms these changes occur, to consider the conditions that cause formal alteration of the city and to develop convenient approaches for the evolution of the city. In this way, the changes of Yeldeğirmeni, from 1930?s to today will be observed by considering variable conditions. This study will be supported by maps and visual sources which belong to these periods.