Esnek çalışmanın toplumsal cinsiyet üzerindeki etkisi: Uzaktan çalışan kadınlar örneği
The impact of flexible working on gender: The example of women working remotely
Yazar: ÖZGE ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA ALİMANOĞLU YEMİŞCİ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Esnek çalışma = Flexible working ; Karşılıksız emek = Unpaid labor ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Uzaktan çalışma = Remote worker

Özet:
Bu araştırmanın amacı, uzaktan çalışmanın kadın üzerindeki etkilerinin; yerleşik yasal ve düzenleyici çerçeve, toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümü, işverenlerin örgütsel kültürü, politikaları ve uygulamaları çerçevesinde incelenmesidir. Bu doğrultuda feminist yöntem kullanılmış; bekar, evli ve çocuklu 19 kadınla derinlemesine görüşme yapılarak, nitel araştırma yöntemi ile veri üretilmiştir. Katılımcılar ile gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen verilerin analizinde tematik analiz tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizi MAXQDA Nitel Veri Analizi programı aracılığı ile gerçekleştirilmiştir.
Yapılan görüşmelerden elde edilen bulgular, uzaktan çalışan kadınların geleneksel toplumsal cinsiyet rollerini içselleştirdiklerini ve karşılıksız ev içi emeğe daha fazla zaman ayırdıklarını göstermektedir. Medeni durum ve çocuğun varlığı gibi demografik unsurların, potansiyel olarak iş ve aile çatışmasını artırmada etkili olduğu ortaya çıkmıştır.
Araştırma sonucunda; ataerkil kültürün, karşılıksız ev içi emeğin eş ile paylaşılmasının, esneklik ve destekleyen örgüt/şirket politikalarının iş ve aile yaşamının uyumlaştırılması üzerinde belirleyici etkenler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak; Türkiye'de esnek çalışma ile ilgili yapılan düzenlemeler kadınlar açısından iş ve aile yaşamının uyumlaştırılması için olumlu bir amaçla dahi yapılmış olsa da içinde barındırdığı riskler açısından toplumsal cinsiyet eşitliğini olumsuz etkileme ihtimali yüksektir.

Anahtar Kelimeler: Esnek Çalışma, Toplumsal Cinsiyet, Karşılıksız Emek, Uzaktan Çalışma, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği

Abstract:
The aim of this research is to examine the effects of remote working on women; it is examined within the framework of the established legal and regulatory framework, gender-based division of labor and organizational culture, policies and practices of employers. In this regard, feminist methodology was used; qualitative research method was used to generate data by conducting in-depth interviews with 19 single, married and child-bearing women. The thematic analysis technique was used to analyze the data obtained from the interviews with the participants. The data were analyzed using MAXQDA Qualitative Data Analysis program.
The findings from the interviews show that women working remotely internalize traditional gender roles and spend more time on unpaid domestic labor. Demographic factors such as marital status and having children were found to be potentially effective in increasing work and family conflict.
The study concluded that patriarchal culture, sharing unpaid domestic labor with the spouse, flexibility and supportive organizational/company policies are determinant factors on the harmonization of work and family life. As a result, even if the regulations on flexible working in Turkey have been made with a positive purpose for the harmonization of work and family life for women, they are likely to have a negative impact on gender equality in terms of the risks they contain.

Keywords: Flexible Working, Gender, Unpaid Labor, Remote Worker, Gender Equality