Alzheimer tipi demans hastaları ve hafif bilişsel bozukluğu olan hastalar ile sağlıklı yaşlı bireylerin dikkat ve yönetici işlevlere ilişkin nöropsikolojik test profilleri açısından karşılaştırılması
Comparison of the neuropsychological test profiles related to attention and executive functions in patients with alzheimer type dementia, mild cognitive impairment and healty elderly people
Yazar: GÖZDE EMİK
Danışman: DOÇ. DR. BANU CANGÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bilişsel tedavi = Cognitive therapy ; Demans = Dementia ; Hastalar = Patients ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Testler = Tests ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Hafif Bilişsel Bozukluk (HBB) normal yaşlanma ve demans arasındaki geçiş dönemini tanımlamaktadır. HBB, bellek yakınması ve bilişsel işlevlerde bozulmanın olduğu ancak demansa ait bulguların olmadığı bir klinik durumu yansıtmaktadır. Alzheimer Tipi Demans (ATD), en sık görülen demans nedenidir. ATD'da başlangıçtan itibaren episodik bellek, yönetici işlevler ve çalışma belleği giderek zayıflamaktadır.Bu araştırmanın temel amacı, Alzheimer Tipi Demans (ATD) ve Hafif Bilişsel Bozukluk (HBB) tanısı almış hastalar ile sağlıklı yaşlı (Kontrol) katılımcıların dikkat ve yönetici işlevlere duyarlı nöropsikolojik test profillerini karşılaştırmaktır. İkincil amacı ise, ATD, HBB ve Kontrol gruplarını birbirinden başarılı olarak ayırt edebilen testlerden oluşan bir nöropsikolojik test bataryası önermektir.Araştırmada, ATD, HBB ve Kontrol gruplarına nörolojik tarama amacıyla, Standardize Mini Mental Test (SMMT), İşlevsel Faaliyetler Anketi (İFA), Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ) ve Wechsler Bellek Ölçeği Geliştirilmiş Formu (WMS-R); dikkat ve yönetici işlevleri ölçmek amacıyla bir nöropsikolojik test bataryası [Stroop Testi TBAG Formu (Stroop-TBAG), İz Sürme Testi (İST), İşaretleme Testi (İT) ve Raven Standart Progresif Matrisler Testi (RSPM)] uygulanmıştır.Veriler, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı'na başvuran 56?85 yaşları arasında 26 ATD ve 52?84 yaşları arasında 28 HBB olmak üzere toplam 54 hasta ile 56?87 yaşları arasında 29 sağlıklı yaşlı toplam 83 yaşlı yetişkinden elde edilmiştir. Bilişsel işlevlerde bozulmaya neden olabilecek fokal beyin hasarı belirtileri olanlar, nöro-radyolojik testlerde fokal lezyonu olanlar, kafa travması olanlar, psikiyatrik bir bozukluğu olanlar ve bilişsel süreçleri etkileme potansiyeline sahip ilaç kullananlar araştırmaya dahil edilmemiştir.Yapılan analizler sonucunda, bellek, dikkat ve yönetici işlevleri değerlendiren nöropsikolojik testlerin (WMS-R, Stroop-TBAG, İST, İT ve RSPM) ATD grubunu, HBB ve kontrol gruplarından ayırt ettiği bulunmuştur. ATD grubunun söz konusu testlerde daha başarısız olduğu onu, HBB ve Kontrol gruplarının izlediği görülmüştür. WMS-R, ATD grubunu HBB ve Kontrol gruplarından, HBB grubunu da kontrol grubundan ayırt etmiştir. Dikkat ve yönetici işlevlere duyarlı nöropsikolojik testler (Stroop-TBAG, İST, İT ve RSPM) ATD grubunu HBB ve Kontrol gruplarından başarılı olarak ayırırken, HBB grubunu kontrol grubundan ayırt etmede başarısız olmuştur.

Abstract:
Mild Cognitive Impairment (MCI) defines a transitional state between normal aging and dementia. It reflects the clinical situation which have memory complaints and cognitive impairment but no evidence of dementia. Alzheimer Type Dementia (ATD) is the most common cause of dementia. Beginning from ATD, episodic memory, executive functions and working memory are weakened .The main purpose of this research is to compare neuropsychological test profiles which are sensitive to attention and executive functions on patients with ATD and MCI and healthy elderly participants. The secondary aim is to determine the best distinctive neuropsychological tests on ATD, MCI and control groups.In this study, Standardized Mini Mental Examination (SMME), Functional Activities Questionnaire (FAQ), Geriatric Depression Scale (GDS) and Wechsler Memory Scale Revised Form (WMS-R) have been applied to ATD, MCI and control groups for clinical screening. The neuropsychological test battery has been applied in order to measure attention and executive functions [Stroop Test TBAG version (Stroop-TBAG), Trail Making Test (TMT), Cancellation Test (CT) and Raven Standard Progressive Matrices (RSPM)].The datum have been collected from totally 83 elderly adults, 54 patients (26 of whom are between 56-85 ages with ATD, and 28 of whom are 52-84 ages with MCI) who applied to Hacettepe University Faculty of Medicine, Clinic of Neurology and 29 healthy elderly adults who are between 56-87 ages. Those who have focal brain pathology that may cause cognitive deterioration symptoms, who have focal lesions on neuroradiological tests, who have brain traumas and who are currently using medicines that have potential effects on the cognitive processes are not included in the study.The results show that, the neuropsychological tests which assess memory, attention and executive functions (WMS-R, Stroop-TBAG, TMT, CT and RSPM) have differentiated ATD group from MCI and control groups. It has been observed that ATD groups failed on these tests, MCI and control groups followed them. WMS-R, have differentiated ATD from MCI and controls and also WMS-R have differentiated MCI from controls. While the neuropsychological tests which were sensitive to attention and executive functions (Stroop-TBAG, TMT, CT and RSPM) have differentiated ATD from MCI and controls successfully, these tests haven?t differentiated MCI from controls effectively.