Hastane hizmetleri sektöründeki işletmelerde likidite dinamikleri açısından alacaklar üzerine bir araştırma
A study on receivables in terms of liquidity dynamics in businesses in the hospital services sector
Yazar: UĞUR BERKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ FARUK AÇIKGÖZ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlık sektöründe yer alan hastaneler tedavi edici basamak olarak en fazla maliyete sahip olan işletmelerdir. Diğer işletmelerden farkı ise kârlılık yerine toplumsal fayda açısından koruma, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerini sağlamasıdır. Bu özelliği dışında diğer işletmelerle aynı finansal yapıya sahiptirler. 
Hastane sektöründeki işletmelerin planlama ve denetleme süreçlerinde etkin kararlar verebilmesi için düzenli bir şekilde finansal performans analizlerini yapması gerekmektedir. Bu işletmelerdeki yöneticilerin en hassas vazifesi, finansal durum açısından mevcut ve geçmişe ait dönemleri analiz etmek ve aynı sektördeki diğer işletmelerin verileriyle kendi verilerini karşılaştırarak yorum yapabilmek olmalıdır.
Bu kapsamda; Türkiye'de yer alan hastane hizmetleri sektöründeki işletmelerde likidite dinamikleri açısından alacaklar üzerine yapmış olduğumuz bu çalışmada; alacakların,  likiditeyi etkileyen nakit oran, cari oran, likidite oranı, net işletme sermayesi ve hazır değerler ile ilişkileri, 2009-2020 yıllarındaki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reel Sektör İstatistikleri, İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri, İnsan Sağlığı Hizmetlerinin Hastane Hizmetleri verilerinden faydalanılarak değerlendirmeler yapılmış olup,  alacaklar içerisinde yer alan kısa vadeli ticari alacakların önemli bir paya sahip olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. 
Yapılan incelemeler neticesinde; 2009-2020 yılları arasında işletmelerin sahip olduğu dönen varlıklar (DÖV) içindeki kısa vadeli ticari alacakların payının 12 yıllık ortalamasının %43,28'lik bir payla hemen hemen yarısını oluşturarak önemli bir değere sahip olduğu ayrıca, işletmelerin cari oranları, likidite oranları ve nakit oranlarının 12 yıllık ortalamasına bakıldığında kabul edilebilir minimum değerlerin altında kalarak kısa vadeli borçlarını ödeyebilme hususunda sorunlara neden olduğu, sektörel bazda alacaklarını yılda ortalama 4,43 kez tahsil etmiş olduğu ve ortalama tahsilat süresinin 82 günü bulduğu, bu yıllar arasında kısa vadeli ticari alacaklar içindeki şüpheli ticari alacaklar ve şüpheli ticari alacaklar karşılığı miktarlarında da az da olsa artış olduğu ayrıca, toplam pasif içindeki kısa vadeli yabancı kaynakların (KVYK) 2009-2018 yılları arasında artış gösterdiği tespit edilmiştir. 
İşletmeler bu sorunlarıyla başa çıkabilmek için bu yıllarda alacaklarının ortalama tahsilat süresini kısaltmaya, kısa vadeli borçlarını uzun vadeli borçlarla karşılamaya çalışmışlardır. 
Ayrıca, analizlerde kullandığımız değişkenlerin ortak özelliği açısından; kısa vadeli yabancı kaynaklar ve dönen varlıklar likiditenin temel değişkenlerini oluşturmaktadır. Kısa vadeli yabancı kaynaklar tüm bilanço kalemlerinde en kritik hesap kalemidir ve bunların değişkenlerinin bulunduğu bir denklemin, hangisiyle tahmin edilirse daha iyi bir sonuç elde edileceği ve nereye odaklanılması gerekliliği önem arz etmektedir. Kısa vadeli borçlara odaklanmak işletmeler açısından otomatik bir tepkidir ve bu borçların ödenmesi gerekmektedir. Fakat, işletmelerin sahip oldukları ve 1 yıl içinde paraya dönüşebilecek varlıklarına odaklanmak dolaylı bir yöntemdir. Dolaylı görünen yöntemin daha kritik olduğunu kanıtlamak bu çalışmanın esas amacını oluşturmaktadır.

Abstract:
Hospitals in the health sector are the businesses that have the highest cost in terms of therapeutic steps. Its difference from other businesses is that it provides protection, treatment and rehabilitation services for social benefit rather than profitability. Apart from this feature, they have the same financial structure as other businesses.
Businesses in the hospital sector need to regularly analyze their financial performance in order to make effective decisions in planning and auditing processes. The most sensitive duty of managers in these businesses should be to analyze the current and past periods in terms of financial situation and to make comments by comparing their own data with the data of other businesses in the same sector.
In this context; in this research on receivables in terms of liquidity dynamics in businesses in the hospital services sector in Türkiye; The relations of the receivables with the cash ratio, current ratio, liquidity ratio, NWC and liquid assets that affect liquidity, the Türkiye Republic Central Bank Real Sector Statistics, Human Health and Social Service Activities, Hospital Services of Human Health Services data for the years 2009-2020 were evaluated and the trade short term receivables included in the receivables were evaluated, has emerged as a significant share.
As a result of the investigations; It is also accepted that the share of short term trade receivables in the current assets (CA) owned by businesses between 2009 and 2020 has a significant value, constituting almost half of the 12-year average with a share of 43.28%, when looking at the 12-year average of the current ratios, liquidity ratios and cash ratios of the businesses. It caused problems in paying its short-term debts by remaining below the minimum acceptable values, it collected its receivables on an average of 4.43 times a year on a sectoral basis and the average collection period was 82 days, and in the amounts of doubtful trade receivables and provision for doubtful trade receivables in short term trade receivables between these years. It has also been determined that there was an increase even a little in the total liabilities and the short term liabilities (STL) in total liabilities increased between 2009 and 2018.
 In order to cope with these problems, businesses tried to shorten the average collection period of their receivables and to meet their short-term debts with long-term debts in these years.
Additionally, in terms of the common characteristics of the variables we used in the analysis; STL and CA constitute the basic variables of liquidity. STL is the most critical account item among all balance sheet items, and it is important to determine which equation containing their variables will yield a better result and where to focus. Focusing on short-term debts is automatic for businesses, and these debts need to be paid. However, focusing on the assets of businesses that can be converted into money within 1 year is an indirect method. The main purpose of this study is to prove that the seemingly indirect method is more critical.