Doğal taş işleme tesislerinde oluşan mermer artıklarının ortalama tane boylarının belirlenmesi ve kullanım alanlarının değerlendirilmesi
Determination of the average particle size of marble wastes from natural stone processing plants and evaluation of their usage areas
Yazar: GÜLCE ÇÖKENOĞLU UĞURLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE YILMAZKAYA
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Ülkemizde zengin rezervlere sahip doğal taş madenciliğinin süregelen en büyük sorunlarından bir tanesi üretim esnasında oluşan artıklar olmuştur. Ekonomik değere sahip ticari doğal taşların yanında göz önünde bulundurulmayan artık doğal taşların ekonomiye kazandırılması için birçok çalışma yapılmış fakat kullanım alanları yaygınlaşmamıştır. Bunun sebepleri arasında sektörde bu konuya yeteri kadar önem verilmemesi, ticari taşların yanında artıkların değer görmemesi, konu üzerine yapılan çalışmaların sürekliliğinin gelmemesi ve ocak sahiplerinin bu konu üzerine çok fazla eğilmemesi gösterilebilir. 
Doğal taş artıkları genel olarak ocaklarda üretim esnasında çıkan artıklar ve fabrikalarda işleme esnasında çıkan artıklar olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu artıklar kimyasal özelliklerine, renklerine, tane boyutlarına ve şekillerine göre çok farklı sektörlerde kullanım alanı bulabilmektedir. Bazı durumlarda direkt olarak kullanılamayan bu artıklar bir takım proseslere tabi tutularak da kendilerine kullanım alanı bulabilmektedir.
Fabrikalarda işleme esnasında ortaya çıkan toz mermer artıkları incelenerek, bu mermer artıklarının ekonomiye kazandırılması ve kullanılabilirliğinin arttırılması hedeflenerek bu tez çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında Türkiye'deki farklı doğal taş işleme fabrikalarından, fabrikalardaki farklı kesme makinalarının altından, farklı kayaçlar kesilirken numuneler alınarak, bu numuneler üzerinde tane boyu,  XRD ve Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) analizleri yapılmıştır. Bu testler sonucunda elde edilen veriler literatürdeki veriler ve doğal taşların kimyasal özellikleriyle karşılaştırılıp, numunelerin ortalama tane boylarına göre hangi alanlarda kullanılabilir oldukları incelenmiştir. İnceleme sonucuna ekonomik değere sahip bu artıkların farklı sektörlerde kullanılabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
One of the biggest ongoing problems of natural stone mining, which has rich reserves in our country, has been the waste generated during production. Many studies have been carried out to bring waste natural stones -which are not valued compared to commercial natural stones with economic value- into the economy, but their usage areas have not become frequent. The reasons for this may be that the mining industry does not show sufficient interest in this issue, the wastes have not value compared to commercial stones, the studies on the subject are not continuous, and the quarry owners do not pay much attention to this issue.
Natural stone waste is generally studied into two groups: waste produced during production in quarries and waste produced during processing in factories. These wastes can be used in many different sectors depending on their chemical properties, colors, particle sizes and shapes. In some cases, these wastes may not be used directly. In this case, it can be used by applying some processes.
This thesis study was carried out by examining the marble powder/dust generated during processing in factories, with the aim of bringing these marble wastes into the economy and increasing their usability. Within the scope of the study, samples were taken from different natural stone processing factories in Turkey. Partical size, XRD and Scanning Electron Microscope (SEM) analyzes were applied to these samples. The data obtained as a result of these analyzes were compared with the data in the literature and the chemical properties of natural stones, and in which areas they could be used according to the average particle size of the samples were examined. As a result of the analyzes, it has been determined that these wastes, which have economic value, can be used in different industries.