Primer hipotiroidili kadınlarda diyetin inflamatuvar indeksi ve hedonik açlık düzeyinin, biyokimyasal parametreler, duygu ve beslenme durumları ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between dietary inflammatory index and hedonic hunger with biochemical parameters, emotions and nutritional status in women with primary hypothyroidism
Yazar: ALİ SAYILIR
Danışman: PROF. DR. MEHTAP AKÇİL OK
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırmada, primer hipotiroidili kadınlar ile sağlıklı kadınlardan oluşan kontrol grubunun diyet inflamatuvar indeksi, akdeniz diyetine uyumu, hedonik açlık düzeyi ile duygu ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Ocak-Aralık 2022 tarihleri arasında Niğde ilinde bir devlet hastanesinin endokrinoloji ve metabolizma polikliniğine başvuran, doktor tarafından primer hipotiroidi tanısı aldıktan sonra en az 3 ay geçen, ilaç tedavisi uygulanan ve uygulanmayan 19-64 yaş 61 yetişkin kadın hastayla yürütülmüştür. Kontrol grubu olarak herhangi bir hastalığı olmayan 61 sağlıklı kadın seçilmiştir. Bireylerin sosyo-demografik özelliklerini, genel sağlık bilgilerini, beslenme alışkanlıklarını belirlemek için bir anket formu uygulanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri, bazı biyokimyasal bulguları, besin tüketim sıklıkları ve üç günlük besin tüketim kayıtları değerlendirilmiştir. Besin tüketim kayıtlarından yararlanılarak diyet inflamatuvar indeksleri (Dİİ) hesaplanmıştır. Bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri belirlemek için 24 saatlik fiziksel aktivite formu, Akdeniz diyetine uyumlarını belirlemek için Akdeniz Diyetine Bağlılık Ölçeği (MEDAS), hedonik açlık durumlarını belirlemek için Besin Gücü Ölçeği (BGÖ), depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini belirlemek için Depresyon Anksiyete Stres (DASS-21) ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan primer hipotiroidili bireylerin yaş ortalaması 39.9±12.63 yıl, kontrol grubunun ise 37.0±11.15 yıl olarak saptanmıştır (p>0.05). Çalışma grubundaki bireylerin vücut ağırlığı, Beden Kütle İndeksi, bel çevresi, kalça çevresi, boyun çevresi, üst orta kol çevresi, bel/ boy oranı ölçüm değerlerinin kontrol grubundakilere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Çalışma grubundaki bireylerin Dİİ değerlerinin -3.45 ile 4.01 arasında değiştiği ve ortalama Dİİ değerinin -0.2±1.89 olduğu; kontrol grubundakilerin ise -4.32 ile 4.29 arasında değiştiği ve ortalama Dİİ değerinin -0.1±2.19 olduğu görülmektedir (p>0.05). MEDAS puan ortancası çalışma grubunda 6.00 (5-7) puan ve kontrol grubunda 7.00(6-8) puan olarak bulunmuştur (p<0.05). BGÖ alt faktörlerinden birincisi "besin bulunabilirliği" puanlarının çalışma grubundaki bireylerde kontrol grubundakilere kıyasla daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). BGÖ toplam puanı, alt faktörlerinden "besin mevcudiyeti" ve "besinin tadına bakılması" puanlarının benzer olduğu saptanmıştır (p>0.05). Çalışma grubundaki bireylerin kontrol grubundakilere göre anksiyete ve stres skor ortancası daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Çalışma grubundaki ve kontrol grubundaki bireylerin Dİİ quartillerine göre depresyon, anksiyete ve stres puan ortancası benzer bulunmuştur (p>0,05). Sonuç olarak, primer hipotiroidili kadınların Akdeniz diyetine uyum düzeylerinin daha düşük olduğu ve anksiyete ve stres düzeylerinin ise daha fazla olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between dietary inflammatory index, adherence to Mediterranean diet, hedonic hunger level, and emotional and nutritional status of women diagnosed with primary hypothyroidism and a control group of healthy women. The study was conducted with 61 adult female patients aged 19-64 years who applied to the endocrinology and metabolism outpatient clinic of a state hospital in Niğde between January and December 2022, at least 3 months after being diagnosed with primary hypothyroidism by a physician, with or without drug treatment. Sixty-one healthy female without any disease were selected as the control group. A questionnaire form was applied to determine the socio-demographic characteristics, general health information and dietary habits of the individuals. Individual's anthropometric measurements, some biochemical findings, food consumption frequencies and three-day food consumption record were evaluated. Dietary inflammatory indices (DII) were calculated using food consumption records. The 24-hour physical activity form was used to determine the physical activity levels of the individuals, the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) was used to determine their adherence to the Mediterranean diet, the Food Power Scale (PFS) was used to determine their hedonic hunger status, and the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21) was used to determine their depression, anxiety and stress levels. The mean age of the individuals with primary hypothyroidism who participated in the study was 39,9±12,63 years, while the mean age of the control group was 37,0±11,15 years(p>0,05). Body weight, body mass index, waist circumference, hip circumference, neck circumference, upper middle arm circumference, and waist /height ratio values of individuals in the working group were found to be higher than those in the control group(p<0,05). The DII values of the individuals in the study group ranged between -3.45 and 4.01 and the mean DII values was -0.2±1.89, while those in the control group ranged between -4.32 and 4.29 and the mean DII value was -0.1±2.19(p>0.05). The median MEDAS score was 6.00(5-7) points in the study group and 7.00(6-8) points in the control group (p<0.05). The first of the PFS sub-factors "food available" scores were found to be higher in the study group compared to the control group(p<0.05). The total score of the PFS and the scores of its sub-factors "food present" and "food tasted" were found to be similar (p>0.05). The median anxiety and stress scores of the individuals in the study group were higher than those in the control group (p<0.05). The depression, anxiety and stress median scores of the individuals in the study group and the control group were found to be similar according to DII quartiles. In conclusion, women with primary hypothyroidism had lower levels of adherence to the Mediterranean diet and higher levels of anxiety and stress.