Firma rekabet gücünü artıran faktörler ve kümelenme yaklaşımı: Türkiye doğal taş kümelenmelerinin rekabet gücü açısından incelenmesi
Cluster approach and sources of firm competitiveness: Competitive analysis of natural stone clusters in Turkey
Yazar: İHSAN ULAŞ KOCAOĞLU
Danışman: PROF. DR. HALUK SOYUER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Doğal taşlar = Natural stones ; Doğrulayıcı faktör analizi = Confirmatory factor analysis ; Endüstriyel gruplar = Industrial clusters ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; Uluslararası rekabet = International competition ; Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi = Multilevel structural equation modeling

Özet:
Küreselleşmenin etkilerinin giderek artışı, yerellik ve rekabet gücü kavramlarını araştırma, strateji ve politikaların odağına yerleştirmiştir. Çalışmamız rekabet eden en anlamlı birim kabul edilen "firma"nın nasıl rekabet gücü elde edeceği sorusuna kümelenme çerçevesinde yanıt aramaktadır. Mikro ve mezo düzeyde ele alınan kümelenme, yerel, bölgesel ve sektörel yoğunlaşma ile firmalar arası ağ oluşumlarının kesişiminde yer almaktadır. 
Çalışmamızda firma rekabet gücünün ve sürdürülebilirliğinin kuramsal çerçevesi KTY ile çizilmiş, stratejik varlıklar ve dinamik yetenekler yaklaşımı ile geliştirilmiştir. Bölgesel kalkınma ve rekabet gücü, yığınlaşma, kentleşme ve kümelenme kuramları, firma rekabet gücü kuramları ile sentezlenerek bütünsel bir kümelenme ve firma rekabet gücü modeli ortaya konmuştur. Tezin ve modelin özgün yanlarından birisi, sektörel özelliklerin küme ve rekabet gücü etkileri için tanımlayıcı rolüne vurgu yapmasıdır. 
Uluslararası ihracat payı ve rekabet gücü ile öne çıkan Türk doğal taş sektörünün derinlemesine analizi sonucu somutlaştırılan model bileşenlerine ilişkin veriler, 18 ilde örgüt düzeyinde 135 anket uygulanmasıyla edinilmiştir. Temel bileşeneler yöntemiyle ortaya konulan alt bileşenlerin kuramsal geçerliliği, yapısal eşitlik modelleri kullanılarak doğrulayıcı faktör analizi yöntemi ile sınanmıştır. Yapısal eşitlik modelleri kullanılarak kümelenme,  küme varlık ve yetenekleri, firma rekabet gücü ve performansı arasındaki istatistiki ilişkiler ortaya konmuştur.
Firma rekabet gücüne etki eden küme varlıkları arasında sektörel örgütler ve özelleşmiş tedarikçiler; küme yetenekleri arasında ise ağ oluşumları, işbirliği ve eşgüdüm öne çıkmıştır. Firma performansına en çok etki eden rekabet gücü unsuru, esneklik ve çeşitlilik olarak ortaya konmuştur. Tezin araştırma önerileri arasında, sektörün kümelenme potansiyeli, kümelenmenin firma stratejisine etkisi ve Türkiye için en etkin coğrafya-sektör-küme türü bileşimlerinin saptanması sıralanabilir.

Abstract:
As globalization prevailed and intensified, researchers, strategists and policy-makers put more and more emphasis on concepts of localization and competitiveness. Our study aims to clarify how the most meaningful competing element, the firm, obtains competitive advantage from the aspect of industry clusters. Generally considered as a micro-mezo level concept, clusters are defined by the intersection of local, regional, industry and product level agglomeration and inter-firm network formation. 
The theoretical foundation of firm competitiveness and sustainability is characterized by resource based view and expanded by strategic assets approach and dynamic capabilities view. Theories on regional development and competitiveness, agglomeration and clusters have been combined with firm theories to put forward an exhaustive model of cluster effect on firm competitiveness. A unique aspect of our thesis is its emphasis on industrial characteristics' defining role for the clusters and its competitiveness effect.
After the customization of model components through in depth analysis of internationally competitive Turkish natural stone industry, field research is carried out by 135 organization level interviews in 18 cities. Model sub-components are grouped with principal components analysis and their theoric validity is tested via confirmatory factor analysis using structural equation models. Statistical relationships between clustering, cluster assets, capabilities, firm competitiveness and performance are demonstrated via structural equation modeling.
Industry institutions, specialized suppliers as cluster assets; networking, cooperation and coordination as capabilities are distinguished sources of firm competitiveness and performance. Flexibility and diversity element of competitiveness stands out with its positive effect on firm performance. Clustering potential of industries, effect of clustering on firm strategy and formulating effective geography-industry-cluster type combinations for Turkey are among research suggestions of the study.