Hipnoterapi, sanal gerçeklik ve bilinçli farkındalık uygulamalarının restoratif diş tedavisi esnasında oluşan dental anksiyete üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of hypnotherapy, virtual reality and mindfulness applications on dental anxiety during restorative dental treatment
Yazar: FATİH ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN ÇELİK ; DOÇ. DR. MÜNEVVER KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Toplumda sıkça karşılaşılan dental anksiyetenin yönetiminde geçmişten
beri çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında, hipnoterapi, sanal gerçeklik
gözlüğü ve bilinçli farkındalık temelli meditasyon uygulamalarının diş hekimi
korkusunun azaltılmasındaki etkilerinin araştırılması amaçlanmaktadır.
Materyal-metod: Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesine restoratif
amaçla başvuran, D2 seviye çürüğü bulunan, 18 yaş ve üstü 80 hasta çalışmaya dahil
edildi. İşlem öncesi ve sonrasında hastalarla birebir görüşme yöntemi kullanılarak
Modifiye Dental Anksiyete Skalası ve Dental Korku Skalası ile anksiyete düzeyleri
ölçüldü. Çalışmaya katılan yüksek seviye ve üzeri anksiyetesi olan hastalar rastgele 4
gruba ayrıldı. 1. grup: kontrol grubu (herhangi bir anksiyete azaltıcı uygulama yok), 2.
grup: hipnoterapi uygulanan hastalar, 3. grup: sanal gerçeklik gözlüğü kullanılarak
distraksiyon sağlanan hastalar, 4. grup: bilinçli farkındalık temelli meditasyon yapılan
hastalar. Restoratif tedavi işlemi sonrası ağrı ölçeği olan VAS skalası ile ağrı düzeyleri
ölçüldü. Daha sonra kaydedilen veri setinin istatistiksel analizi Wilcoxon Signed-Rank
testi ve Kruskal Wallis testi ile yapıldı.
Bulgular: Tüm gruplarda katılımcıların modifiye dental anksiyete skalası
(MDAS) ilk ve MDAS son ortalama skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede
fark bulundu. (p<0.001) Tüm gruplarda katılımcıların dental korku skalası (DKS) ilk ve
DKS son ortalama skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede fark bulundu.
(p<0.001) Hipnoterapi, sanal gerçeklik gözlüğü uygulaması ve bilinçli farkındalık temelli
meditasyon gruplarının MDAS son, MDAS fark, DKS son ve DKS fark ortalama skorları,
kontrol grubu skorlarından anlamlı derecede farklı bulundu. (p<0.001) Ancak,
hipnoterapi, sanal gerçeklik gözlüğü uygulaması ve bilinçli farkındalık temelli
meditasyon gruplarının MDAS son, MDAS fark, DKS son ve DKS fark ortalama skorları
arasında anlamlı derecede bir fark görülmedi. (p>0.05)
Sonuç: Hipnoterapi, sanal gerçeklik gözlüğü ve bilinçli farkındalık temelli
meditasyon uygulamaları dental anksiyetenin azaltılmasında etkili ve güvenilir yöntemler
olarak kullanılabilir. Çalışmamızın farklı yöntemlerin etkinliğini ölçecek ve
karşılaştıracak olan randomize kontrollü çalışmalara öncü niteliğinde olduğu düşünülüp,
daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Dental anksiyete, hipnoterapi, sanal gerçeklik gözlüğü
uygulaması, bilinçli farkındalık temelli meditasyon uygulaması, MDAS, DKS, VAS

Abstract:
Purpose: Various methods have been used in the management of dental anxiety,
which is frequently encountered in society, since the past. This thesis study aims to
investigate the effects of hypnotherapy, virtual reality glasses and mindfulness-based
meditation practices on reducing the fear of the dentist.
Material-method: 80 patients, aged 18 and over, with D2 level caries, who
applied to Atatürk University Faculty of Dentistry for restorative purposes, were included
in the study. Anxiety levels were measured with the Modified Dental Anxiety Scale and
Dental Fear Scale using one-on-one interviews with the patients before and after the
procedure. Patients with higher anxiety who participated in the study were randomly
divided into 4 groups. 1st group: control group (no any anxiety-reducing application),
2nd group: patients receiving hypnotherapy, 3rd group: patients who received distraction
using virtual reality glasses, 4th group: patients who underwent mindfulness-based
meditation. After the restorative treatment procedure, pain levels were measured with the
VAS scale, which is a pain scale. Then, statistical analysis of the recorded data set was
performed using the Wilcoxon Signed-Rank test and the Kruskal Wallis test.
Results: Statistically significant difference was found between the participants'
MDAS initial and MDAS final mean scores in all groups. (p<0.001) Statistically
significant difference was found between the DFS initial and DFS final mean scores of
the participants in all groups. (p<0.001) MDAS final, MDAS difference, DFS final and
DFS difference average scores of hypnotherapy, virtual reality glasses application and
mindfulness-based meditation groups were found to be significantly different from the
control group scores. (p<0.001) However, there was no significant difference between
the MDAS final, MDAS difference, DFS final and DFS difference average scores of the
hypnotherapy, virtual reality glasses application and mindfulness-based meditation
groups. (p>0.05)
Conclusion: Hypnotherapy, virtual reality glasses and mindfulness-based
meditation practices can be used as effective and trustworthy methods to reduce dental
anxiety. Our study is thought to be a pioneer in randomized controlled studies that will
measure and compare the effectiveness of different methods, and more studies are needed.
Key words: Dental anxiety, hypnotherapy, virtual reality glasses application,
mindfulness-based meditation practice, MDAS, DFS and VAS.