Defansif tıp uygulamalarının dinamikleri ve hukuki sonuçları
Dynamics and legal consequences of defensive medical practices
Yazar: HÜSEYİN ALPEREN GÜLDİKEN
Danışman: PROF. DR. HACI KARA
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıp Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışma hekimleri, sağlık çalışanlarını, halkı, sağlık sisteminin işlerliğini, halkın iyi sağlık alma hakkını doğrudan etkileyen ve sık karşılaşılan defansif tıbbi uygulamalar ile defansif tıbbi uygulamaların nedenleri ve sonuçlarının araştırılması, yaygınlığının tespit edilmesi, hukuki sorumluluğun farkındalığı amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla literatür tarandıktan sonra anket çalışması ile Ankara'da görev yapan 382 hekime defansif tıp tutumları, defansif tıp uygulamalarının muhtemel nedenleri, defansif tıbbi uygulamaların hekimler, hastalar ve sağlık sistemi açısından olumlu ve olumsuz sonuçları konularında katılım düzeyleri sorulmuştur. Araştırmada yer alan değişkenlerin birbirleri ile ilişkilerini belirlemek için korelasyon analizi, değişkenlerin birbirleri üzerindeki etkisini tespit etmek için ise regresyon analizi yapılmıştır. Katılımcıların araştırmada yer alan ifadelere katılım düzeylerini belirlemek için tanımlayıcı analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmamıza göre genç hekimler yaşı büyük olan hekimlerden, mesleki tecrübesi az olan hekimler mesleki tecrübesi fazla olan hekimlerden, asistan hekimler uzman hekimlerden daha fazla defansif tıp uygulamaktadırlar. Çalışma çevresinden kaynaklı baskılar ile şikayet ve dava edilme kaygısı defansif tıbbi uygulamaların sırasıyla en sık sebepleridir. Malpraktis davası ve şikayet süreçlerinin, çalışma koşullarının ve şiddet faktörünün hekimlik performansını negatif yönde etkilediği ve defansif tıbbi uygulamalara sebep olduğu görülmektedir. Çalışmamızda defansif tıbbi uygulamaların hastalara ve hasta-hekim ilişkisine etkisini, kişi ve devlet ekonomisine etkisini ve hukuki sonuçlarını da inceledik. Defansif tıbbi uygulamalar; hasta sağlığını ve hasta-hekim ilişkisini olumsuz etkilemektedir. Aynı zamanda hem hasta hem de devlet ekonomisine zarar verebilmektedir. Bir kaçınma davranışı olan defansif tıbbi uygulamalar sonucunda hekimler için hukuki sorumluluk doğması muhtemeldir. Defansif tıbbi uygulamalar, vekalet sözleşmesinde yer alan hastanın menfaatlerini koruma yükümlülüğünü ve özen yükümlülüğünü geri plana atarak vekalet sözleşmesine ve meslek etiğine zarar vermektedir.

Abstract:
This study was carried out with the aim of investigating the causes and consequences of frequently encountered defensive medical practices, determining their prevalence, and raising awareness of legal responsibility, which directly affect physicians, healthcare professionals, the public, the functionality of the healthcare system, and the public's right to get good healthcare. For this purpose, after scanning the literature, 382 physicians working in Ankara were asked with the help of an interview about their level of participation; in defensive medicine attitudes, possible reasons for defensive medicine practices, and the positive and negative consequences of defensive medical practices for physicians, patients, and the healthcare system. Correlation analysis was used to determine the relationships between the variables in the study and regression analysis was used to determine the effect of the variables on each other. Descriptive analyzes were carried out to determine the participants' level of agreement with the statements in the research. According to this study, young physicians practice defensive medicine more than senior physicians, physicians with less professional experience practice it more than physicians with more professional experience, and assistant physicians practice it more than specialist physicians. Pressures from the work environment and concerns about complaints and being sued are respectively the most common reasons for defensive medical practices. It is seen that malpractice lawsuit, complaint processes, working conditions and violence factor have a negative impact on medical performance and cause defensive medical practices. In this study, the effects of defensive medical practices on patients and the patient-physician relationship, their impact on the individual and state economy, and their legal consequences are also examined. Defensive medical practices negatively affect patient health and the patient-physician relationship. Moreover, it can harm both the patient and the state economy. It is possible that legal liability may arise for physicians as a result of defensive medical practices, which is an avoidance behavior. Defensive medical practices harm the attorney agreement and professional ethics by overriding the obligation to protect the interests of the patient and the duty of care included in the attorney agreement.