Üniversite hastanelerinde hemşirelik hizmetleri yönetiminin yapı, işleyiş ve özelliklerinin belirlenmesi ve bir model önerisi
Determining the structure, functioning and characteristics of nursing services management in University hospitals and proposal of a model
Yazar: SEVGİNAR AKIN SAKARYA
Danışman: PROF. DR. AYTOLAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Yönetim = Management ; Yönetim modelleri = Management models

Özet:
Araştırma, Türkiye'deki üniversite hastanelerinde hemşirelik hizmetleri yönetiminin yapı, işleyiş ve özelliklerinin belirlenmesi ve bir model önerisi oluşturulması amacıyla nicel tanımlayıcı araştırma tipinde gerçekleştirilmiştir. 
Çalışmanın örneklemi Yükseköğretim Kurumu (YÖK)'na bağlı faaliyet gösteren 500 ve üstü sayıda yatak kapasitesine sahip devlet üniversite hastanelerinde görevli üst düzey hemşire yöneticilerin (Hemşirelik Hizmetleri Müdürü/Hastane Başhemşiresi/ vb.) tam sayım yöntemi ile oluşturulmuştur (N: 33).  Araştırma uygunluk veren 20 üniversite hastanesinin hemşirelik hizmetleri üst düzey hemşire yönetici ile gerçekleştirilmiştir (N:20). Veriler, "Yönetici Profili ve Kurum Özellikleri", "Yönetim Süreci", "Organizasyon İlkeleri" ve "Hemşirelik Hizmetleri İşleyişi"'ni içeren sorulardan oluşan anket formuyla toplanmıştır. Araştırmada hastanelere ait yönerge ve organizasyon şemalarından da veri elde edilmiştir. Bu araştırmada, üst düzey hemşire yöneticilerin %65'nin hemşirelik hizmetleri müdürü unvanını kullandığı, %50' sinin doğrudan Merkez Müdürüne (Başhekim) bağlı olduğu, %75'nin yönetici olarak tek bir yöneticiye karşı sorumlu olmadığı, %70'inin hemşirelik hizmetleri amaçlarını karşılamada zorluklar yaşadığı, %45'inin kararları üst yönetimin onayı olmaksızın uygulayabildiği ve %80'inin karşılaştıkları en önemli sorunun hemşire eksikliği olduğu saptanmıştır. Kurumlara ait yönetmeliklerin %65'inde hemşirelik hizmetlerinin yer aldığı, yönetici hemşirelerin %30'unun Yönetim Kurulunda üye olarak yer aldığı saptanmıştır. Katılımcıların %60'ının daha etkin bir işleyiş için hastanenin üniversiteye bağlı uygulama ve araştırma merkezi olarak kalması gerektiği görüşünde oldukları belirlenmiştir. 
Araştırma sonucunda elde edilen veriler, hemşirelik mevzuatı ve literatür doğrultusunda üniversite hastanelerinde hemşirelik hizmetleri yönetimi için bir model önerisi oluşturulmuştur. Ayrıca oluşturulan modelin yapı ve işleyişini açıklayan örnek "Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezleri (Üniversite Hastaneleri) Hemşirelik Hizmetleri Yönetmeliği" oluşturulmuştur. Türkiye'de üniversite hastanelerinde hemşirelik hizmetleri yönetiminin değerlendirilmesine yönelik kapsamlı bir araştırma olmaması nedeniyle, bu çalışma sonucunda oluşturulan "Hemşirelik Hizmetleri Yönetim Modeli" üniversite hastaneleri hemşirelik hizmetleri yönetiminde kullanılabilecek temel bir model olacaktır.
  
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Üniversite Hastanesi,  Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi, Yönetim Modeli, Hemşirelik Hizmetleri Yönetmeliği

Abstract:
This study was conducted in a quantitative descriptive research type to determine the structure, operation and properties of nursing services management in university hospitals in Turkey and to create a model suggestion.  
The sample of the study comprised senior nurse managers (such as Nursing Services Managers/Hospital Chief Nurses) carrying out a duty in the state university hospitals with a 500 and over bed capacity operating in affiliation with the Higher Education Institution (HEI), using the complete inventory method (N: 33). The study was carried out with 20 appropriate senior nurse managers carrying out a duty in university hospital nursing services (N:20). For the data; a survey form comprising questions including the "Manager Profile and Institution Properties", "Management Process", "Organization Principles" and "Nursing Services Operation". In order to obtain data within the scope of the study, instruction and organization charts related to hospitals were also utilized. The study determined that 65% of senior nurse managers use the nursing services manager title, 50% are directly affiliated with the Central Manager (Chief Physician), 75% as managers are not in charge of only one manager, 70% have a difficulty fulfilling the goals of nursing services, 45% are able to implement the decisions without the approval of senior management and 80% experience nurse shortage as the most important problem. Also the study found that 65% of the regulations related to institutions include nursing services and 30% of nurse managers are involved in the Board of Management as a member. Of the participants, 60% believed that it was necessary for the hospital to remain an application and research center in affiliation with university for the sake of a more effective operation.  
In line with the literature and the data acquired as a result of the study, a model suggestion was created for nursing services management in university hospitals. In addition an example, "The Nursing Services Regulations of Health Application and Research Centers (University Hospitals)" explaining the structure and operation of the abovementioned model, was developed. As there is no comprehensive research aimed at evaluation of nursing services management in university hospitals in Turkey, the "Nursing Services Management Model" created as a result of the study, will be a core model to be used in nursing services management in university hospitals.  
  
Keywords: Nursing, University Hospital, Nursing Services Management, Management Model, Nursing Services Regulations