Rekreasyon uzmanlarının sosyal sorumluluk temelli liderlik ve etik liderlik düzeylerinin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisinin incelenmesi
The effect of social responsibility based leadership and ethical leadership levels of recreation specialists on organizational commitment
Yazar: CEREN GÜMÜŞGÜL
Danışman: PROF. DR. ADNAN ERSOY
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Çalışmanın amacı rekreasyon uzmanlarının sosyal sorumluluk temelli liderlik ve etik liderlik düzeylerinin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'de 3 farklı bölgede spor, sağlık, sosyal, sanat, kültür ve eğitim rekreasyon etkinlik alanlarında rekreasyon merkezleri olarak sayılan illerde çalışan 86 kadın, 205 erkek toplam 291 rekreasyon uzmanı oluşturmuştur. Çalışmada Tracy (1998) tarafından geliştirilen, Külekçi (2015) tarafından Türkçe geçerlik güvenirliliği yapılan Sosyal Sorumluluk Temelli Liderlik Ölçeği; Brown vd. (2005) tarafından geliştirilen ve Türkçe geçerlilik ve güvenirliliği Tuna ve diğerleri (2012) tarafından yapılan Etik Liderlik Ölçeği; Allen ve Meyer (1990) tarafından geliştirilen ve yine Meyer, Allen ve Smith (1993) tarafından revize edilen, Türkçe geçerlik güvenirliliği Boylu ve ark. (2007) tarafından yapılan Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0, AMOS ve JASP programları kullanılmıştır. Sosyal Sorumluluk Temelli Liderlik Ölçeğinin alt boyutları üzerinde yapılan MANOVA sonuçlarına bakıldığında cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, meslek yılı, rekreasyonel etkinlik alanı, mevcut iş yerinde çalışma yılı ve işletmelerin yer aldığı bölgeye göre anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,01).  Katılımcıların etik liderlik düzeylerinde bir fark olup olmadığını test etmek için T-Testi sonuçları incelendiğinde cinsiyet değişkeninde anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Örgütsel bağlılık alt boyutları üzerinde yapılan MANOVA sonuçları,  katılımcıların cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, rekreasyonel etkinlik alanı, mevcut iş yerinde çalışma yılı ve işletmelerin yer aldığı bölge değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiğini (p<0,01), gelir düzeyi ve meslek yılı değişkenlerinde anlamlı farklılık bulunmadığını ortaya koymuştur (p>0,05). Ayrıca yapılan basit doğrusal regresyon analizlerine göre, sosyal sorumluluk temelli liderlik ölçeğinin alt boyutlarındaki pozitif değişimlerin duygusal bağlılık ve normatif bağlılık üzerinde pozitif etkiler yarattığı; etik liderlikteki pozitif değişimlerin duygusal bağlılık ve normatif bağlılık üzerinde pozitif etkiler yarattığı; sosyal sorumluluk temelli liderlik ölçeğinin alt boyutlarındaki pozitif değişimlerin etik liderlik üzerinde pozitif etkiler yarattığı görülmüştür. Bununla birlikte, sosyal sorumluluk temelli liderlik düzeylerinin örgütsel bağlılık düzeyi üzerindeki etkisinde etik liderliğin aracı rolünün olmadığı; sosyal sorumluluk temelli liderlik düzeyleri ile etik liderlik düzeylerinin örgütsel bağlılık üzerindeki ortak etkileşiminde de herhangi anlamlı bir etkiye rastlanmadığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of the study was to determine the effect of social responsibility-based leadership and ethical leadership levels of recreation specialists on organisational commitment. The sample of the study consisted of a total of 291 recreation specialists (86 female, 205 male, 291 female, 205 male) working in provinces considered as recreation centres in sports, health, social, art, culture and education recreation activity areas in 3 different regions in Turkey. In the study, Social Responsibility-Based Leadership Scale developed by Tracy (1998) and Turkish validity and reliability performed by Külekçi (2015); Ethical Leadership Scale developed by Brown et al. (2005) and Turkish validity and reliability was performed by Tuna et al. (2012); Organisational Commitment Scale developed by Allen and Meyer (1990) and revised by Meyer, Allen and Smith (1993) and Turkish validity and reliability performed by Boylu et al. (2007) were used. SPSS 22.0, AMOS and JASP programmes were applied to analyse the data. When the MANOVA results on the sub-dimensions of the Social Responsibility Based Leadership Scale were analysed, significant difference was found according to gender, age, marital status, education level, income level, occupational years, recreational activity area, years of working in the current workplace and the region where the enterprises are located (p<0.01). When the T-Test results were analysed to test whether there was significant difference for ethical leadership levels of the participants, significant difference was found in the gender variable (p<0.05). MANOVA results on organisational commitment sub-dimensions revealed that there was significant difference according to the variables of gender, age, marital status, educational status, recreation activity area, years of working in the current workplace and the region where the enterprises are located, while there was no significant difference in income level and years of occupation variables (p<0,05). ). In addition, according to simple linear regression analyses, positive changes in the sub-dimensions of socially responsible leadership scale have positive effects on emotional commitment and normative commitment; positive changes in ethical leadership have positive effects on emotional commitment and normative commitment; positive changes in the sub-dimensions of socially responsible leadership scale have positive effects on ethical leadership. However, it was observed that there was no mediating role of ethical leadership in the effect of social responsibility-based leadership levels on organizational commitment level; and no significant effect was found in the joint interaction of social responsibility-based leadership levels and ethical leadership levels on organizational commitment.