Kadına yönelik şiddeti önleme amaçlı kamu spotlarının kitle iletişimi bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of public service advertisements for preventing violence against women in the context of mass communication
Yazar: TUĞŞAN KIVANÇ
Danışman: DOÇ. DR. NESRİN AKINCI ÇÖTOK
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Reklamcılık = Advertising
Dizin: Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Kadınlar = Women ; Kamu spotları = Public service announcement ; Kitle iletişimi = Mass communication ; Reklamlar = Advertisements ; Şiddet = Violence

Özet:
Şiddet, her şeyden önce bireylerin birbirlerine karşı uyguladıkları olumsuz ve sağlıksız bir davranış biçimidir. Buna istinaden şiddetin nedenlerinin disiplinlerarası bir metot ve bakış açısıyla irdelenmesi gerekir. Kadına yönelik şiddet, bireysel ve psikolojik nedenlerinin yanı sıra, tarihsel ve toplumsal koşullar içerisinde kadın-erkek ilişkilerinin, kadınlık-erkeklik kimliklerinin ve rollerinin ya da başka bir deyişle eril ve dişil rollerin oluşma sürecindeki aksaklıklardan dolayı ortaya çıkan bir olgudur. Bu olgu, dünyada ve Türkiye'de, son yıllarda gündemi uzun süre meşgul etmiş, günlük hayatın içinde var olmuştur.
Kitle iletişim araçları ise 20. yüzyılda gelişmiş ve bu gelişimle birlikte bu yüzyılda kitlelerin kontrol edilmesi işlevini yerine getirmeye başlayan, siyasal iktidarlara ait denetim mekanizmaları olarak görülmüştür. Radyo ile başlayıp televizyonla süregelen bu gelişmeler dizisi, yüzyıl sonlarında gelişip yaygınlaşan internet teknolojisi, internetin yayınlaşmasıyla gelişen sosyal medya ağlarıyla bugünkü şeklini almıştır.
Bu gelişim, değişim, dönüşüm ve biçimlendirme süreçlerinde bireylerin haber alma ve iletişim kanalları genişleyip arttığından sosyal medya ağlarıyla sağlanan iletişim ortamı da yaygınlaşmıştır. Bu ortam yaygınlaşınca da kadına yönelik şiddet olayları artık, gazetelerin üçüncü sayfa haberlerinde olduğu gibi sosyal medya ortamlarında yer alıp buralara konu olmaya başlamıştır. Bunun üzerine devlet de bugün, üzerine düşeni bu vesileyle yapmaya çalışıp halkı birçok sosyal sorun ve konuyla birlikte kadına yönelik şiddetle de ilgili olarak bilgilendirmeye başlamıştır.
Bu çalışmada, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASP) (ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı-AÇSHB) tarafından hazırlatılıp 2012-2020 yılları arasında televizyon ve sosyal medyada yayınlanmış kadına yönelik şiddeti işleyen kamu spotlarından 8 adet örneklem seçilmiş, bunların Barthes'in göstergebilim ve Fairclough'un eleştirel söylem analizi teknikleri kullanılarak çözümlemeleri ve yoruma dayalı derin analizleri yapılmıştır. Analizlere göre; 8 kamu spotundan 5'inde kadınlar fiziksel şiddet görmüş veya öldürülmüştür. 3'ünde mutlu ve kendilerine güvenleri olan bireyler olarak gösterilmiştir. 2'sinde ise erkekler, görsel olarak sinirli, birinde fiziksel şiddet uygulamakta olduğu gösterilmiştir. 3'ünde hiç erkek karakter kullanılmamış, bu spotlarda kadına yönelik şiddet yalnız senaryoda belirtilmiştir. 2'sinde erkekler eşlerine iyi davranmaktadır. Spotlarda genelde yaşamdan kesit ve dramatizasyon teknikleri kullanılmıştır. Çekicilik türleri, spotlarda verilen mesajın niteliğine göre değişmiştir. Müzik ise her kamu spotunda fon müziği ve çekicilik unsuru olarak kullanılmıştır. Sonuç olarak; olumlu yönde davranış değişikliği yaratmak amacıyla kullanılan kamu spotlarının çoğunda, ağırlıklı olarak olumsuz öğelerin kullanılmasıyla kadına yönelik şiddetin azaltılmaya çalıştığı görülmüştür.

Abstract:
First of all, violence is a negative and unhealthy behavior that individuals exert against each other. Based on this, the causes of violence should be examined with an interdisciplinary method and perspective. Violence against women is a phenomenon that occurs due to the malfunctions in the formation process of male-female relations, female-male identities and roles, or in other words, masculine and feminine roles, as well as individual and psychological reasons. This phenomenon in the world and in Turkey, has long occupied the agenda in recent years, there has been in daily life.
Mass media, on the other hand, developed in the 20th century and with this development, it was seen as the control mechanisms belonging to the political powers that started to fulfill the function of controlling the masses in this century. This series of developments, which started with radio and continued with television, took its current form with the internet technology that developed and spread at the end of the century, and social media networks that developed with the broadcasting of the internet.
In this development, change, transformation and shaping processes, the communication environment provided by social media networks has become widespread as the news and communication channels of individuals expand and increase. As this environment becomes widespread, violence against women has started to take place in social media environments as in the third page news of newspapers and become the subject of these. Upon this, the state has tried to do its part on this occasion and started to inform the public about many social problems and issues, as well as violence against women.
In this study, 8 samples were selected from public service advertisements covering violence against women prepared by the Ministry of Family and Social Policies (MFSP) (and the Ministry of Family, Labor and Social Services-MFLSS) and broadcast on television and social media between 2012-2020. analysis and in-depth analysis based on interpretation were made using Barthes's semiotics and Fairclough's critical discourse analysis techniques. According to the analysis; In 5 out of 8 public spots, women were physically abused or killed. 3 of them were shown as happy and self-confident individuals. In 2 of them, it was shown that males were visually angry and one of them used physical violence. No male character was used in 3 of them, and violence against women was only mentioned in the scenario in these spots. In 2 of them men behave well to their wives. In general, life section and dramatization techniques were used in spots. The types of attraction varied according to the nature of the message given in the spots. Music, on the other hand, was used as background music and attraction element in every public spot. As a result; It has been observed that in most of the public advertisements used to create positive behavioral change, violence against women is tried to be reduced by using mostly negative elements.