Oryantalist resimlerde yer alan Anadolu halılarının incelenmesi ve geleneksel tekstil teknikleriyle yeni uygulama yorumları
Examination of Anatolian carpet in orientalist paintings and new application interpretations with traditional textile techniques
Yazar: ÖZGECAN BÜLBÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERVET SENEM UĞURLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Halı-Kilim Eski Kumaş Desenleri Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Duvar halı sanatı = Wall carpet art ; Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Tekstil sanatı = Textile art ; Türk halı sanatı = Turkish carpet art

Özet:
Oryantalizm, Napolyon'un 1798 Mısır Seferi ile başladığı kabul edilen ve Doğu Bilimi (Şarkiyatçılık) anlamı taşıyan bir kavramdır. Batı dünyasının Doğu'yu algılayış şekli olarak da tanımlanabilen Oryantalizm, 18. yüzyılın sonlarında başlayıp 20. yüzyılın başlarına değin bilim ve sanat alanlarında Batı coğrafyasını etkisi altına almıştır. Batılı ressam, tüccar ve gezginler ülkelerinden siyasi nitelikler taşıyan görevler alarak Doğu'ya seyahat etmişler, bu seyahatler sonucunda ise görsel belge niteliği taşıyan Oryantalist resimlerin yer aldığı kitap ve kataloglar ortaya çıkmıştır. Bu resimlerin etkisiyle Batı'dan Doğu'ya ticaret, turizm gibi alanlarda gelişmeler meydana gelmiştir. Oryantalist resim bir akım değil, konular bütünüdür. Oryantalist ressam olarak nitelendirilen sanatçılar, yaşadıkları dönem içerisinde ilgi gören Doğu topraklarını ve oradaki yaşantıyı benimsedikleri akımlar ile resmederek, her biri Doğu'yu kendi bakış açılarıyla yansıtmıştır. Doğu topraklarını ziyaret ederek resmeden ressamlar olduğu gibi, ziyaret etmeden, sadece hayal gücünü kullanarak resim yapan sanatçılar da ortaya çıkmıştır. Bu ressamlar tablolarında, edebi yapıtlar ve seyyahların notlarından ilham almışlar, kendi hayal dünyaları ile dönemin popüler kültürünü sentezleyerek resimlerini meydana getirmişlerdir. Doğu mimarisinin tüm detaylarıyla resmedilmeye çalışıldığı Oryantalist resimlerde kullanılan halılar, en çok dikkat çeken eşyalardan olduğu için çoğu ressam tarafından önemli bir detay olarak kullanılmıştır.
Oryantalizm ve Oryantalist resim; ülkemiz için önem taşıyan bir konudur. Batının Anadolu'ya ve Türk kültürüne ilgisi nedeniyle oluşan oryantalist resimler ve bu resimlerde yer alan Anadolu halıları, kültürümüz hakkında belge niteliği taşımakta ve büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma ile öncelikle Oryantalist resmin estetiği incelenmiş, Oryantalist estetik anlayışıyla yapılan bu resimlerdeki Anadolu halılarının öne çıkarılması hedeflenmiş ve resmedilen halılardan yararlanılarak yeni tasarım ve uygulamalar oluşturulmuştur.
Anahtar kelimeler: Anadolu, Geleneksel, Halı, Oryantalizm, Oryantalist, Resim, Tekstil.

Abstract:
Orientalism is a concept that is accepted to have started with Napoleon's 1798 Egypt Campaign and has the meaning of Oriental Science (Şarkiyatçılık). Orientalism, which can also be defined as the way the Western world perceives the East, influenced Western geography in the fields of science and art, starting at the end of the 18th century and until the beginning of the 20th century. Western painters, merchants and travellers travelled to the East by taking political duties from their countries, and as a result of these travels, books and catalogues containing Orientalist paintings, which are visual documents, emerged. With the influence of these paintings, developments have occurred in areas such as trade and tourism from the West to the East. Orientalist painting is not a movement, it is a set of subjects. The artists, who are described as orientalist painters, portrayed the eastern lands and the life there, which attracted attention during the period they lived, with the movements they adopted, and each of them reflected the East with their own perspectives. While there are painters who visit the eastern lands and paint, there are also artists who paint without visiting them, using only their imagination. These painters were inspired by literary works and the notes of travellers in their paintings, and they created their paintings by synthesizing their imaginations with the popular culture of the period. Carpets used in Orientalist paintings, in which Eastern architecture is tried to be depicted with all its details, have been used as an important detail by most painters, as they are among the most striking items.
Orientalism and Orientalist painting; It is an important issue for our country. Orientalist paintings and Anatolian carpets, which were created due to the West's interest in Anatolia and Turkish culture, are documents about our culture and are of great importance. With this study, first of all, the aesthetics of Orientalist painting was examined, it was aimed to highlight the Anatolian carpets in these paintings made with an Orientalist aesthetic understanding, and new designs and applications were created by using this carpet group designs.
Keywords: Anatolia, Traditional, Carpet, Orientalism, Orientalist, Painting, Textile.