Osmanlı çeviri geleneğinde Ermeni çevirmenler ve çeviri sorunları
Armenian translators and trasnlation problems in the Ottoman translation tradition
Yazar: FATMA JALE GÜL ÇORUK
Danışman: PROF. DR. BİRSEN KARACA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kafkas Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı / Ermeni Dili ve Kültürü Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Edebiyat tarihi = History of literature ; Ermeni edebiyatı = Armenian literature ; Ermeniler = Armenians ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yöntemleri = Translation methods ; Çevirmen = Translator

Özet:
"Osmanlı Çeviri Geleneğinde Ermeni Çevirmenler ve Çeviri Sorunları" başlıklı bu
doktora tezinde, Ermeni harfli Türkçe metinlerin çeviribilimdeki yeri, tarihsel süreçler
dikkate alınarak araştırılmış; değerlendirmeye alınan örnekler üzerinden elde edilen
veriler metin çözümleme yöntemi kullanılarak toplanmıştır.
Üç bölümden oluşan tezimizin birinci bölümünde, çeviri/çeviribilim sınıflandırmaları ve
stratejilerine dair farklı kuram ve yöntemler hakkında görüşlere yer verilirken aynı
zamanda Türkiye'de bu alanda yapılmış lisansüstü çalışmalara dair istatistiksel verilere
dayalı genel bir görünüm ortaya konulmuştur.
İkinci bölümünde, Türk çeviri tarihi hakkında bütüncül bir bakış açısı sunmayı
hedefledik. Bu hedef doğrultusunda Türkçenin tarihî dönemlerinde çevirmenleri,
yaptıkları çevirileri ve yöneticilerin çeviri eserlere karşı tutumlarını ön plana çıkartarak
genel bir tablo oluşturmaya çalıştık. Topladığımız verilerin sunumunu beş farklı başlık
altında yaptık.
Üçüncü bölümde, Osmanlı Devleti'nde çevirmenliğin ve Ermeni çevirmenlerin yerinin
tespiti amacıyla incelemeler yapılmış; Ermeni harfli Türkçe çeviri metinlerin çeviribilim
bağlamında konumlandırılması tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Bu bölümde
seçilen dil içi ya da dillerarası metinler, kaynak metinlerle çeviri stratejileri bakımından
karşılaştırılarak Ermeni harfli Türkçenin çeviri amaçlı kullanımına dair oluşturulan
büyük resmin ilginç olan detayları mercek altına alınarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this doctoral thesis titled "Armenian Translators and Translation Problems in the Ottoman Translation Tradition", the place of Turkish texts with Armenian letters in translation studies was investigated by considering historical processes; the obtained data were analyzed by text analysis method.
In the first part of our thesis, which consists of three parts, opinions about different theories and methods about translation/translation studies classifications and strategies are given. At the same time, a general view based on statistical data on postgraduate studies in this field in Turkey has been presented.
In the second part, we aimed to present a holistic perspective on the history of Turkish translation. In line with this goal, we tried to create a general picture by highlighting the translators, their translations and the attitudes of the administrators towards the translated works in the historical periods of Turkish. We presented the data we collected under five different headings.
In the third part, investigations were made in order to determine the place of translators and Armenian translators in the Ottoman Empire; The positioning of Turkish translated texts with Armenian letters in the context of translation studies was discussed and suggestions were made. In this section, the selected intralingual or interlingual texts are compared with the source texts in terms of translation strategies, and the interesting details of the big picture created regarding the use of Turkish with Armenian letters for translation purposes are evaluated.