Sağlıklı kadınlarda menstrual döngünün farklı fazlarında sirkadiyen ritmin fiziksel performansa etkisi
The effect of circadian rhythm on physical performance in different phases of the menstrual cycle in healthy women
Yazar: BİLGESU ARPA ALTINEL
Danışman: PROF. DR. DEFNE KAYA
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Depresyon = Depression ; Fiziksel performans = Physical performance ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Kadınlar = Women ; Kalp hızı = Heart rate ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Menstrüasyon = Menstruation ; Oksijen satürasyonları = Oxygen saturation ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm

Özet:
Bu çalışma sağlıklı kadınların menstrual döngülerinin farklı fazlarında sirkadiyen ritmin fiziksel performans düzeylerine etkisini incelemek amacıyla planlandı. Çalışma 20-40 yaş arasında olan ve düzenli menstrual döngüsü olan 19 sağlıklı kadınla (25,26±2,23 yıl) gerçekleştirildi. Çalışmaya dâhil edilen kadınların yaş, cinsiyet, boy, kilo, medeni durum ve eğitim bilgileri kayıt altına alındı. Kadınlara menstrual döngünün luteal, foliküler ve ovulasyon fazlarının her birinde üç farklı zaman diliminde (09:00, 13:00 ve 17:00'da) 6 dakika yürüme testi (6DYT) ve çift bacak ile çömelme testi uygulandı. 
6DYT yapılmadan önce ve sonra kadınların kalp atım hızı ve oksijen taşıma kapasitesi değerleri kaydedildi. Fiziksel testler sonrasında Borg skalası ile kadınların algıladığı zorluk derecesi belirlendi. Menstrual döngünün luteal, foliküler ve ovulasyon fazını değerlendirmek için belirlenen günlerin herhangi bir saatinde, her fazda birer defa Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği uygulandı. Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği ile kadınların depresyon ve anksiyetelerini içeren duygu durum değerlendirmesi yapılarak sonuçlar kaydedildi.
Sirkadiyen ritmin aerobik kapasiteye etkisi incelendiğinde, günün farklı zaman dilimlerinde bireylerin 6 dakika yürüme mesafelerinin değişmediği görüldü (p>0,05). Menstrual döngünün aerobik kapasiteye etkisi incelendiğinde, luteal, foliküler ve ovulasyon fazlarında sabah zaman diliminde 6 DYT ile elde edilen mesafeler daha fazla iken (p<0,05) öğle ve akşam saatlerinde mesafeler arasında fark yoktu (p>0,05).
Menstrual döngünün anaerobik kapasiteye olan etkisi incelendiğinde, ovulasyon ve foliküler fazlarında sabah, öğle ve akşam saatlerinde bireylerin çift bacak ile çömelme sayıları arasında fark yoktu (p>0,05). Luteal fazda sabah, öğle ve akşam saatlerinde bireylerin çift bacak ile çömelme sayıları arasında fark vardı (p<0,05) ve bu farkın öğlen yapılan çömelme sayısının fazla olmasından kaynaklandığı bulundu (p<0,05). Sirkadiyen ritmin anaerobik kapasiteye olan etkisine bakıldığında ise bireylerin 30 saniye içinde çift bacak ile çömelme tekrar sayılarının öğle zaman diliminde daha fazla olduğu görüldü (p<0,05). 
Borg skalası ile algılanan yorgunluk düzeyleri karşılaştırıldığında, menstrual döngünün her üç fazında da akşam saatlerinde bireylerin fiziksel testler sonrasında algıladığı yorgunluk düzeyinin yüksek olduğu görüldü (p<0,05). Bireylerin duygu durumlarının ise ovulasyon fazında, luteal ve foliküler fazlara göre daha iyi olduğu bulundu  (p<0,05). 
Bu çalışma, menstrual döngünün farklı fazlarında sirkadiyen ritmin fiziksel performans düzeylerine etkisini inceleyen ilk çalışmadır. Çalışmanın bulguları ışığında, kadınlara yönelik aerobik değerlendirmelerin fiziksel performansı artırma etkisinin fazla olması sebebiyle sabah saatleri ve ovulasyon fazlarında yapılmasının; anaerobik değerlendirmelerin ise fiziksel performansı artırma etkisinin fazla olması sebebiyle öğlen ya da akşam saatlerinde yapılmasının daha uygun olacağı düşünüldü. Bununla birlikte, ovulasyon fazında iyilik halleri artacağı için, bu dönemde yapılan performanslarda duygu durumlarının olumlu bir etkisi olabilir.

Anahtar Kelimeler: sirkadiyen ritim, menstrual döngü, fiziksel performans, depresyon, anksiyete, kalp atım hızı, oksijen taşıma kapasitesi

Abstract:
This study has been conducted to examine the effect of circadian rhythm on physical performance levels on the different phases of menstrual cycles of healthy women.
The study was performed with the 19 healthy women (25,26 ± 2,23 years) who had regular menstrual cycles between the ages of 20-40.  Age, gender, height, weight, marital status, and education data of the patients who added into the study were recorded. 6 minutes walking test (6MWT) and bilateral squat test were implemented to the women in each of the luteal, follicular, and ovulation phases of the menstrual cycle in three different periods (at 09:00, 13:00 and 17:00).
The heart rate and oxygen saturation values of each individual were recorded pre and post implementing of 6MWT. After the physical tests, the degree of difficulty was determined with the Borg scale. 
To evaluate the luteal, follicular and ovulation phase of the menstrual cycle, Beck Depression Scale and Beck Anxiety Scale were performed once at each phase at any time of the determined days. The emotional state assessment including the depression and anxiety of women with the Beck Depression Scale and Beck Anxiety Scale and the results have been recorded.
When the effect of circadian rhythm on aerobic capacity was examined, there was no difference between the 6-minute walking distance of participants (p>0,05). When the effect of menstrual cycle on aerobic capacity is examined, the results were notable in the morning time frame in the luteal, follicular and ovulation periods (p<0,05) while there was no difference between distances at noon and in the evening (p>0,05).
When the effect of the menstrual cycle on anaerobic capacity was examined, there was no difference the number bilateral squat test in the morning, noon and evening during the ovulation and follicular phases (p>0,05). There was a difference in bilateral squat test between the morning, noon and evening in the luteal phase (p<0,05) and it was found that the difference resulted from the high number of squatting performed at noon (p<0,05). When the effect of circadian rhythm on anaerobic capacity was examined, it was seen that individuals had more bilateral squat repetitions at afternoon (p<0,05).
When the fatigue levels perceived with the Borg scale were compared, it was observed that the levels of fatigue perceived by individuals in the evening hours after physical tests were high in all three phases of the menstrual cycle (p<0,05). It was found that the emotional states of individuals were better in the ovulation phase than in the luteal and follicular phases (p<0,05).
The present study was first to examine the effect of circadian rhythm on physical performance levels in different phases of the menstrual cycle. In light of the findings of the present study, aerobic assessments for women should be performed in the morning hours and ovulation phases due to the high effect of increasing physical performance; on the other hand, it was thought that it should be more appropriate to perform anaerobic evaluations in the afternoon or evening due to the effect of increasing the physical performance.
Key Words: Circadian Rhythm, Menstrual Cycle, Physical Performance, depression, anxiety, heart rate, oxygen-carrying capacity