Sosyal girişimcilerin etik ve hizmetkâr liderlik davranışlarının cinsiyet bağlamında karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of social entrepreneurs' ethical and servant leadership behavior and gender
Yazar: HİKMET BAHÇEBAŞI
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE LEYLA YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Etik liderlik = Ethical leadership ; Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; Liderlik = Leadership ; Sosyal girişim = Social enterprise ; Sosyal girişimci = Social entrepreneur

Özet:
Sosyal girişimcilik, toplumsal sorunlara çözüm üretmek için girişimci kişilerin inşa ettiği ve dönüştürdüğü hem ekonomik hem sosyal bir süreçtir. Sosyal girişimci ise, toplumsal sorunlara sistemli ve sürdürülebilir çözümler üreten, finansal kârlılıktan çok sosyal amaçları gerçekleştirmeye odaklanmış kişiler olarak tanımlanmaktadır. Sosyal girişimcilik ve sosyal girişimci kavramları gelişmekte olan yeni bir kavrammış gibi algılansa da ifadeler 1980'lerden günümüze kadar kullanılmaktadır.
Sosyal girişimciler değişim aracıları olarak hizmet ederler, ancak özünde tüm insanları ve sosyal çevrelerini dönüştürme potansiyeline sahip olan dönüşümcü liderlerdir. Sosyal girişimciler izleyicilerinin gelişimini önemser, örgütü tek başlarına yönetmek istemediklerinden süreçlerde izleyicilerinin de görüşlerini alırlar. Bu tutumları onları hizmetkâr lider olarak adlandırmaktadır. Sosyal girişimcilerin güç paylaşımı, işbirlikçi ve adil olmaları ahlaki motivasyonlara dayandığı için etik lider davranışı göstermektedirler.
Küresel Kadın Girişimcilik Araştırmalarına göre; kadınların sadece ekonomik girişimlerden ziyade sosyal girişim başlatma olasılığı erkeklere göre 1,17 kat, ekonomik odaklı girişimlere göre çevresel girişimler gerçekleştirme olasılıkları 1,23 kat daha fazla olduğu ve sosyal işletmelere daha fazla kadınların liderlik ettiği sonucu elde edilmiştir. Türkiye'de ekonomik girişimcilik üzerine yapılmış olan araştırmalar, kadın ve erkek girişimciler arasındaki cinsiyet boşluğunu net oranlarla ortaya koyabilmektedir. Analizler sonucunda ise erkek girişimcilerin bu alanda çoğunlukta faaliyet gösterdikleri söylenebilir. Sosyal girişimcilik alanında yapılmış olan çalışmalar azınlıkta olduğu için cinsiyet farklılığı daha az belirgindir ve ekonomik girişimcilik için olan genelleme bu alanda yapılamamaktadır. Bu çalışmada, kadın ve erkek sosyal girişimcilerin, etik ve hizmetkâr liderlik davranışlarına odaklanılıp, cinsiyet farklılıkları temelinde, bu alanda faaliyet gösteren kadınların ve erkeklerin liderlik davranışlarındaki potansiyel farklılıklar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. 
Araştırma Türkiye'de sosyal girişimcilik kapsamında; kadın, engelliler, çevre, eğitim, çocuk, sağlık ve yardım gibi alanlarda faaliyet gösteren 34 sosyal girişimciyle birlikte çalışan veya sosyal girişimde gönüllü olarak faaliyet gösteren 169 kişi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Belirlenen iki grup içinde etik liderlik ve hizmetkâr liderlik ölçeği uygulanmıştır.  Araştırma değişkenlerine ilişkin veriler, anket yöntemi ile toplanmış ve elde edilen veriler SPSS istatistik paket programı ile analiz edilmiştir.
Sonuç olarak, araştırma kapsamında sosyal girişimciliklerin etik ve hizmetkâr liderlik davranışları incelenmiş ve bu liderlik davranışlarının arasında cinsiyete göre farklılık olup olmadığı ortaya koyulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Girişimcilik, Etik Liderlik, Hizmetkâr Liderlik, Cinsiyet

Abstract:
Social entrepreneurship is a process which people build and transform together to find solutions to social problems. The concept of social entrepreneur is defined as people who produce systematic and sustainable solutions to social problems and focus on achieving social goals rather than financial profitability. Even though the concepts of social entrepreneurship and social entrepreneurs are perceived as a new understanding, the expressions have been used since the 1980s.
Social entrepreneurs serve as mediators of change, but they are essentially transformational leaders who have the potential to transform all followers and their social environment. Social entrepreneurs care about the development of their followers, and sice they do not want to manage the organization on their own, they also receive their followers'opinions in the processes. These attitudes define them as servant leaders. Social entrepreneurs show ethical leadership behavior, as their power-sharing, collaborative and fair behavior are based on gender differences.
According to Global Women Entrepreneurship Research: It is concluded that women are 1.17 times more likely to start social enterprises rather than just economic initiatives, 1.23 times more likely to perform environmental initiatives than economic oriented enterprises and more women lead social enterprises. The research made on economic entrepreneurship in Turkey precisely reveals the gender gap between male and female entrepreneurs. It can be concluded that male entrepreneurs are mostly active in this field as the result of the analysis. Since the studies in the field of social entrepreneurship are in the minority, the gender gap is less evident and economic entrepreneurship cannot be generalized in this field. In this study, potential differences in leadership behavior of women and men operating in this field were analyzed comparatively, focusing on the ethical and social leadership behaviors of male and female social entrepreneurs, based on gender differences.
Research was carried out on 169 individuals working along with 34 social entrepreneurs or volunterring in social services; who are operating in areas such as women, disabled people, environment, education, children, health and assistance within the scope of social entrepreneurship in Turkey. Within these two groups, ethical and social leadership scale is applied. The data related to the research variables were collected by the survey method, and obtained data were analyzed.
As a result, the ethical and social leadership behaviors of social entrepreneurship were examined within the scope of the research; It is revealed whether there is a difference between the ethical and social leadership behaviors of male and female social entrepreneurs.
Keywords: Social Entrepreneurship, Ethical Leadership, Servant Leadership, Gender.