Dikey kent kavramının kentsel tasarım ilkeleri bağlamında incelenmesi İstanbul/Fikirtepe örneği
The examination of vertical city concept within the context of urban desing principle Istanbul/Fikirtepe
Yazar: SİBEL DİLEK
Danışman: PROF. DR. GÜZİN KONUK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Sanayileşme ile birlikte kentlerde yaşanan dönüşüm küreselleşme süreciyle devam etmiştir. Bu süreçte, yaşanan ekonomik, politik ve sosyal değişimler kentsel mekânların, kentlilerin yaşam tarzlarının ve dolayısıyla kentlerin kimliklerinin önemli ölçüde değişimesine sebep olmuştur. Geçmişten günümüze uzanan geleneksel doku yerini tek tipleşen yüksek katlı binalara bırakmış, bununla birlikte, yüzyıllardır süregelen sosyal yapının da değişmesi kaçınılmaz olmuştur.
Tez çalışması kapsamında, kentlerin dönüşüm sürecinde dikey kent olgusu incelenecek ve kentsel tasarım ilkeleri çerçevesinde dikey kentleşme irdelenecektir. Bu çerçeve ve ilkelerle ortaya çıkan değerler sonucunda, İstanbul'daki gelişmeler irdelenerek Fikirtepe özelinde değerlendirmeler ortaya çıkarılacaktır. Bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır.
İlk bölümünde, konuya giriş yapılarak, çalışmanın amacı açıklanacak, araştırmanın yöntemi ve kapsamı değerlendirilecektir.
İkinci bölümde, farklı disiplenler açısından kent kavramı açıklanacak ve kentlerin ortaya çıkışı üzerinde durulacaktır. Kentlerde ilk yüksek yapıların ortaya çıkışı, yüksek yapıların geçirdiği dönüşüm, bugünkü anlamda ilk modern yüksek yapıların gelişimi ve bu gelişimi etkileyen etkenler üzerinde durularak örneklerine değinilecektir. 20. yüzyıla gelindiğinde ise, sanayi kentlerinin yerini küresel kentlere bırakması ve küreselleşme sürecinde kentsel mekânda yaşanan dönüşümlerin etkisiyle kentlerin tek tipleşmesi üzerinde durulacaktır.
Üçüncü bölümde, son dönemlerdeki hızlı kentleşme ve küreselleşme süreci ile birlikte değişen kentleri ve insanların tek tipleşmeye doğru gitmesini incelemek amacıyla yapılan çalışmaya değinilecek ve sağlıklı bir yaşam çevresi oluşturabilmek için baz alınan 11 kentsel tasarım ilkesi açıklanarak detaylı bir şekilde incelenecektir. Belirlenen bu ilkeler; yoğunluk, insan ölçeği, bireysellik, kamusallık, sosyal birliktelik, esneklik, kolektiflik, kimlik, evrimleşerek büyüme, çeşitlilik ve enformalitedir.
Dördüncü bölümde, Türkiye'de ve İstanbul'da sanayileşme süreci ile birlikte ortaya çıkan yüksek yapıların gelişmesi ve örnekleri üzerinde durularak, İstanbul'un kentsel dönüşüm sürecine değinilecektir.
Beşinci bölümde, çalışma alanı olarak seçilen İstanbul/Fikirtepe'nin kentsel dönüşüm sürecinden önceki durumu ve kentsel dönüşüm süreci analiz edilecektir. Fikirtepe kentsel dönüşüm projesi belirlenen kentsel tasarım ilkeleri doğrultusunda incelenecektir.
Sonuç ve değerlendirmeleri içeren altıncı bölümünde ise, yapılan bütün bu çalışmaları kapsayan genel bir değerlendirme yapılarak sanayileşme ve küreselleşme sürecinde değişen dikey kent olgusu ve Fikirtepe kentsel dönüşüm projesi üzerinde durulacaktır.

Abstract:
The transition of the cities started with industrialization and proceeded with globalization. Within this period, economic, political and social changes bring forth the adjustment of urban spaces, urban lifestyle hence the city's identity significantly. Since the perdurable traditional fabric is replaced by standardized high rise buildings, the longstanding social structure is changed in inevitably.
Within the scope of this thesis study, the case of Vertical City will be observed and Vertical city will be examined within the framework of urban design principles. According to values resultant of these principles and framework, developments in Istanbul will be examined specific to Fikirtepe example. This study comprised of six chapters.
In the first chapter, the purpose of the study will be explained; research method and scope will be evaluated by leading into the topic.
In the second chapter, the concept of city will be explained with regard to different disciplines and the emergence of the cities will be emphasized. Evolution of the first high rise buildings, conversion of high rise buildings, improvement of the first modern high rise buildings in today's context, and the reasons behind this improvement will be mentioned with examples. Industrial cities' transition to global cities in the 20th century and the standardization of the cities in the era of globalization by means of the change in urban space will be referred.
In the third chapter, the study on analyzing the recent transformation of the cities due to the rapid urbanization and the era of globalization, and people's tendency to standardization will be mentioned, and the urban design principles to create a healthy living environment will be explained and examined thoroughly. These principles are; density, human-scale, individuality, publicness, critical mass, flexibility, collectivity, identity, evolutionary growth, diversity, informality.
In the fourth chapter, Istanbul's urban transformation phase will be mentioned by giving out examples and emphasizing high rise building development emerged with industrialization period in Turkey and Istanbul.
In the fifth chapter, the chosen study site Istanbul - Fikirtepe's condition before the urban transformation process and its urban transformation process will be analyzed. Fikirtepe urban transformation project, will be surveyed in terms of chosen urban design principles.
In the sixth chapter, which includes conclusions and assessments, there will be an evaluation covering all these studies, and emphasis on Fikirtepe urban transformation project and Vertical city concept that has been changed in industrialization and globalization era.