"maple syrup urine" hastalarında beta hücre rezervi ve insülin duyarlılığının değerlendirilmesi
Investigation of pancreatic beta cell reserve and insulin sensitivity in "maple syrup urine" disease patients
Yazar: YUSUF ÜNAL SARIKABADAYI
Danışman: DOÇ.DR. ALİ DURSUN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
?Maple syrup urine? hastalığı dallı zincirli amino asitlerin (lösin, izolösin ve valin)metabolizmasında rol oynayan dallı zincirli ?-ketoasit dehidrogenaz enzim aktivitesininazalması sonucu gelisen bir amino asit metabolizması bozukluğudur. Özellikle son yıllardametabolik hastalıkların biyokimyasal monitorizasyonundaki iyilesmeler ?Maple Syrup Urine?hastalarının yasam sürelerinin uzamasına ve daha çok hastanın eriskin yasa gelmelerineolanak sağlamıstır. Yasam süresi uzayan ?maple syrup urine? hastalığı ve diğer dallı zincirliamino asit metabolizması bozukluğu olan ve iyi metabolik kontrolü yapılamayan hastalarda,toksik metabolitlerin kronik etkileri giderek daha ön plana çıkmaya baslamıstır. Ayrıca buhastalarda kronik toksik etki zemininde gelisen akut dekompenzasyon periyodlarındahastalarda daha önce sık rastlanmayan hayatı tehdit eden komplikasyonlar daha sıkgörülmeye baslanmıstır. Bu komplikasyonlardan birisi de özellikle dallı zincirli amino asitmetabolizması bozukluklarında giderek daha sıklıkla gözlemlediğimiz glukoz/insülinhomeostazındaki bozukluklardır. Glukoz/insülin homeostazında rol oynayan en önemli organpankreas olup son yıllarda 11 farklı kalıtsal metabolik hastalıkta akut/kronik pankreatitgelisen 24 vaka yayımlanmıstır. Mevcut veriler amino asit metabolizması bozukluklarındanözellikle dallı zincirli amino asit metabolizması bozukluklarında kronik toksik etkiye ikincilpankreas dokusunda endokrin islevsel bozukluğun gelisebileceğini, bu durumunhastalarımızda da giderek daha sık gözlemlemeye basladığımız glukoz/insulinhomeostazisindeki bozukluklardan sorumlu olabileceğini düsündürmektedir. Bu çalısmadaBeslenme ve Metabolizma Ünitesi'nde izlenen 14 ?maple syrup urine? hastalığı hastasındabeta hücre rezervi ve insüline karsı periferik doku duyarlılığını arastırdık. Çalısmaya 4yasından büyük 8 kız, 6 erkek toplam 14 ?maple syrup urine? hastalığı hastası dahil edildi.Cins, boy yası ve puberte evresi göz önünde bulundurularak 14 fenilketonüri hastası negatifkontrol olarak ve 14 sağlam kontrol (normal kontrol) çalısmaya dahil edildi. Çalısmada insülinduyarlılığını değerlendirmek için 3 (Açlık insülin düzeyi, QUICKI ve HOMA-IR) beta hücrerezervini değerlendirmek için 2 (HOMA % B ve insülinojenik indeksi) parametre kullanıldı.?Maple syrup urine? hastalığı hastalarında değerlendirme ?akut kötü metabolik denge? ve?akut iyi metabolik denge?de olmak üzere iki kez yapıldı. 8 yas ve üzerinde olan 7 ?maplesyrup urine? hastalığı hastasına oral glukoz tolerans testi yapıldı.Akut iyi metabolik dengedeki ?maple syrup urine? hastalığı hastaları ile sağlam kontroller venegatif kontroller (fenilketonüri hastaları) arasında c-peptid, açlık glukoz değerleri arasındaistatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Grupların HbA1c değerlerinin ikili olarakkarsılastırmasında HbA1c düzeyi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu.Akut iyi metabolik dengedeki ?maple syrup urine? hastalığı hastaları ile kontrol gruplarıarasında insülin duyarlılığını değerlendirmek için hesaplanan açlık insülin, HOMA-IR,QUICKI parametreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı.Akut iyi metabolik dengedeki ?maple syrup urine? hastalığı hastaları ile kontrol gruplarıarasında ß-hücre rezervini değerlendirmek için hesaplanan HOMA % B parametresiaçısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu.Akut kötü ve akut iyi metabolik dengedeki ?maple syrup urine? hastalığı hastalarının c-peptid,HbA1c, glukoz değerleri, insülin duyarlılığı (açlık insülin, HOMA-IR, QUICKI), beta hücrerezervi (HOMA % B) parametreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu.Oral glukoz tolerans testi yapılan 7 MSU hastasından sadece bir nolu hastanın insülindeğerleri toplamı 300 ?IU/ml'nin (N : <300 ?IU/ml) üstünde bulundu. Birinci hastanın 120.dakikadaki glukoz değeri 139 mg/dl'dir. Oral glukoz tolerans testi yapılan ?maple syrup urine?hastalığı hastalarında ß-hücre rezervini değerlendirmek için hesaplanan insülojenik indeks(30')'in (?U/ml/mg/dl) ortalama 0,85, standart deviasyon 0,4, minimum ve maksimumdeğerleri sırasıyla 0,38-1,53 olarak bulundu.Sonuç olarak, ?MSU? hastalarında insülin duyarlılığının azalmadığını, ß-hücre rezervinin iseazalabileceğini söyleyebiliriz.

Abstract:
?Maple Syrup Urine? disease is an aminoacidopathy developed by the decrease in theactivity of branched-chain ?-ketoacid dehydrogenase enzyme taking role in the branchedchainamino acid (leucine, isoleucine, and valine) metabolism. Especially the advances inbiochemical monitorization of metabolic diseases in the last years has provided a longer lifeexpectancy for ?Maple Syrup Urine? diseases patients and let more children reach toadulthood. Inevitably longer life expectancy without a good metabolic control causes moretoxic metabolites to accumulate. Meanwhile acute decompansatition periods occuring on thebasis of chronic toxicity makes rare complications appear more often. One of these rarecomplications appearing more often is the instability in glucose/insulin homeostasis. Themajor organ taking part in this homeostasis is the pancreas. In the years there had been 24cases of 11 hereditary metabolic diseases who had devoloped acute or chronic pancreatitispublished in the literature. From the data gathered until now chronic toxicity depending uponthe defects in aminoacid metabolism especially the side chain aminoacid metabolism maycause the endocrine dysfunctions in the pancreas tissue. We also think that this is thereason why we are seeing the instability in gluose/insulin homeostasis more often among ourpatients. In this study, we investigated the insulin sensitivity of periferic tissue and ß-cellreserve in 14 ?Maple Syrup Urine? disease patients followed up in Nutrition and MetabolismUnit. Total of 14 ?Maple Syrup Urine? disease patients (8 girls and 6 boys) older than 4 yearsof age were included the study. Considering the sex, the height age and pubertal stage 14phenylketonuria patients as a negative control and 14 healthy controls (normal control) werealso included in the study. In order to evaluate the insulin sensitivity 3 parameters (fastinginsulin level, QUICKI, HOMA-IR) and to evaluate the ß-cell reserve 2 parameters (HOMA B%, insulinogenic index) were used in the study. Evaluation of ?Maple Syrup Urine? diseasepatients was conducted twice, one in acute bad metabolic balance and the other in acutegood metabolic balance. Oral glucose tolerance test was applied to 7 ?Maple Syrup Urine?disease patients older than 8 years of age.Among the ?Maple Syrup Urine? patients those are in metabolic balance, healthy controlgroup and phenylketonuria patients; insulin c-peptide and glucose values were notsignificantly different. Dual comparison of the HbA1c values of the groups showed significantdifference.There were no significant differences in HOMA-IR and QUICKI values, which asses theinsulin sensitivity, between the control groups and ?Maple Syrup Urine? patients that are inacutely good metabolic balance.HOMA %B values, which asses the ß-cell reserves, were not significantly different amongthe ?Maple Syrup Urine? patients that are in acute good metabolic balance and controlgroups.There was no statisticaly significant differences among the acute bad and acute goodmetabolic balanced ?Maple syrup urine? diseases patients for c-peptid, HbA1c, fastingglucose levels, insulin sensitivity (fasting insulin, HOMA-IR, QUICKI), ß-cell reserve(HOMA%B).Only the first patients among 7 other ?Maple Syrup Urine? diseases patients taking oralglucose tolerance test, reached 300 ?IU/ml insuline level in total (N: <300 ?IU/ml). Glucosevalue of the first patient after 120 minutes was 139 mg/dl. The insulinogenic index which wascalculated in order to asses the ß cell reserves were found. Average, standard deviation,minimum and maximum values of insulinogenic index (30), which asses the ß cell reserves,were calculated as 0.85, 0.4, 0,38 and 1,53 respectively, in ?Maple Syrup Urine? patients thatwere tested for oral glucose tolerance.In conclusion, it can be said that in MSUD although the insulin sensitivity didn?t decreased, ß-cell reserves can be.