Okul öncesi dönemde kullanılan özgün ve çeviri çocuk kitaplarındaki temel kavramlar
Basic concepts in original and translation children's books used in the pre-school period
Yazar: FATMA DEMİR GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. LATİF BEYRELİ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Uluslararası ve Karşılaştırmalı Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Mevcut araştırmada özgün ve çeviri çocuk kitaplarında yer alan temel kavramların tespit edilmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Çocuk Dostu Kitap Listesi'nde yer alan ve ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilen 30 kitap üzerinde inceleme yapılmıştır. Veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi; veri toplama aracı olarak da araştırmacı tarafından geliştirilen "Kitap Tanıtım Formu" ve "Kavram Kontrol Çizelgesi" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel ve içerik analiz yöntemleriyle incelenmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre kitapların metin kısmında özgün ve çeviri kitaplarda birbirine yakın oranda kavram yer aldığı tespit edilmiştir. Özgün ve çeviri kitapların resim kısmında da birbirine yakın düzeyde kavramın yer aldığı ancak metin kısmına göre daha az sayıda olduğu görülmüştür. Kavramların kategorileri incelendiğinde ise hem benzer hem farklılaşan yanlar olduğu belirlenmiştir. Metin kısımlarına bakıldığında özgün çocuk kitaplarında en fazla 'yön/mekânda konum' ve 'sayı' kategorisinden kavramların yer aldığı; çeviri çocuk kitaplarında da 'yön/mekânda konum', 'sayı' ve 'miktar' kategorilerinden kavramların en fazla sayıda kullanıldığı tespit edilmiştir. Diğer yandan özgün çocuk kitaplarında en az 'geometrik şekil' kategorisinden; çeviri kitaplarda ise 'zıt' kategorisinden kavramların yer aldığı görülmüştür. Kitapların resim kısımları incelendiğinde ise özgün çocuk kitaplarında en fazla sırasıyla 'yön/mekânda konum' ve 'renk' kategorilerinden; çeviri çocuk kitaplarında ise 'renk' ve 'yön/mekânda konum' kategorilerinden kavramların olduğu tespit edilmiştir. En az kavramın ise hem özgün hem çeviri kitaplarda zaman kategorisinden olduğu belirlenmiştir. Özgün ve çeviri çocuk kitaplarının hem metin hem de resim kısmında çizelgede yer alan kategorilerdeki kavramların haricinde 'diğer kavramlar' olarak nitelendirilebilecek kavramlar tespit edilmiştir. Bu diğer kavramların, kitapların metin kısmında resim kısmına göre daha fazla yer aldığı bulunmuştur. Ayrıca kategorilerde yer almayan, kavram çizelgesi dışında hem metin hem resim kısmında yer alan 'ek kavramlar' tespit edilmiştir. Özgün çocuk kitaplarında çeviri çocuk kitaplarına göre daha fazla ek kavram bulunmuştur. Bu kavramların kitapların resim kısmında metin kısmına göre daha fazla yer aldığı görülmüştür. İncelenen çeviri ve özgün kitaplara genel olarak bakıldığında temel kavramların az sayıda yer aldığı söylenebilir. Çalışmanın sonuçlarının ailelere ve öğretmenlere kitap seçim süreçlerinde fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The present study aims to identify and compare the basic concepts in original and translated children's books. In this direction, 30 books included in the Child-Friendly Book List prepared by the General Directorate of Child Services of the Ministry of Family, Labour and Social Services and selected by criterion sampling method were examined. Document analysis was used as data collection method and "Book Introduction Form" and "Concept Control Chart" developed by the researcher were used as data collection tools. The obtained data were analysed by descriptive and content analysis methods. According to the findings obtained as a result of the analyses, it was determined that the original and translated books contained a similar number of concepts in the text part of the books. It was also observed that the number of concepts in the picture section of the original and translated books was close to each other, but less than in the text section. When the categories of the concepts were analysed, it was determined that there were both similar and differentiating aspects. When the text sections were analysed, it was found that the concepts from the categories of 'direction/position in space' and 'number' were used the most in the original children's books and the concepts from the categories of 'direction/position in space', 'number' and 'quantity' were used the most in the translated children's books. On the other hand, it was observed that the concepts from the category of 'geometric shape' were used the least in the original children's books and the concepts from the category of 'opposite' were used the least in the translated books. When the picture parts of the books were examined, it was found that the original children's books had the highest number of concepts from the categories of 'direction/position in space' and 'colour', while the translated children's books had the highest number of concepts from the categories of 'colour' and 'direction/position in space'. The least number of concepts was found to be from the category of time in both original and translated books. In both the text and picture sections of the original and translated children's books, concepts that can be described as 'other concepts' were identified in addition to the concepts in the categories in the chart. These other concepts were found to be more common in the text part of the books than in the picture part. In addition, 'additional concepts' that were not included in the categories and were included in both the text and picture sections were identified. More additional concepts were found in original children's books than in translated children's books. It was observed that these concepts were included in the picture part of the books more than in the text part. When we look at the translated and original books in general, it can be said that there are few basic concepts. It is thought that the results of the study will benefit families and teachers in the book selection process.