Konya bölgesinde bazı makarnalık buğday çeşitlerinin verim, verim unsurları ve kalite özellikleri bakımından değerlendirilmesi
Evaluation of yield, yield components and quality features of some durum wheat varieties under Konya ecological conditions
Yazar: NESLİHAN DORUK KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. SABRİ GÖKMEN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'nin farklı bölgelerinde yetiştirilmekte olan bazı makarnalık buğday çeşitlerinin, Konya ekolojik koşullarında performanslarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada bitki materyali olarak Altıntaş-95, Burgos, Ç-1252, Dumlupınar, Eminbey, İmren, Kızıltan-91, Kunduru-1149, Leonardo, Levent, Kümbet-2000, Mimmo, Mirzabey-2000, Sırçalı, Soylu, Svevo, Traubadur, Türköz, Vehbibey, Yelken-2000, çeşitleri kullanılmıştır. Araştırma, Tesadüf Blokları Deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada başaklanma süresi, olgunlaşma süresi, başaklanma-olgunlaşma süresi, bitki boyu, başak boyu, metrekarede başak sayısı, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, tek başak verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, camsılık, irmik rengi, protein oranı ve tane verimi özellikleri incelenmiştir.
Çalışmada bitki boyu, başakta başakcık sayısı, bin tane ağırlığı, irmik rengi ve camsılık hariç incelenen tüm özellikler bakımından çeşitler arasında önemli farklar bulunmuştur. Denemenin yürütüldüğü vejetasyon döneminde düşen toplam yağış miktarı, uzun yıllar ortalamasının oldukça altında gerçekleşmiş ve bu da irmik rengi, camsılık ve protein oranı hariç diğer tüm özelliklerde belirgin şekilde azalmalara neden olmuştur. Denemede çeşitlerinin ortalama tane verimleri 84.8-235.9 kg/da arasında değişmiş ve en yüksek tane verimi Kunduru-1149, en düşük ise Levent çeşitlerinden elde edilmiştir. Çalışmada tane verimi ile başaklanma süresi, bitki boyu, metrekarede başak sayısı, başakta tane sayısı, tek başak verimi gibi özellikler arasında olumlu ve önemli ilişki saptanmıştır. Tek yıllık çalışma sonucuna göre, Konya kuru koşullarında dekara 200 kg ve üzerinde tane verimi alınan Kunduru-1149, Kızıltan-91, Svevo ve Soylu çeşitlerinin yetiştirilmesi tavsiye edilebilir.

Abstract:
This study was carried out to determine the performance of some durum wheat cultivars grown in different regions of Turkey under dry conditions of Konya. In the research, Altıntaş-95, Burgos, Ç-1252, Dumlupınar, Eminbey, İmren, Kızıltan-1149, Kunduru-91, Leonardo, Levent, Kümbet-2000, Mimmo, Mirzabey-2000, Sırçalı, Soylu, Svevo, Traubadur, Türköz, Vehbibey, Yelken-2000 varieties were as plant material. The research was established in three replications according to the Random Blocks Trial design in dry conditions. In the research, heading period, maturing period time, heading-maturation period, plant height, spike length, number of spikes per square meter, number of spikilets per spike, number of grains per spike, single spike yield, thousand grain weight, test weight, vitreousness, semolina color, protein content and grain yield were investigated.
In the study, significant differences were found among the cultivars in terms of all the characteristics examined except plant height, number of spikelets per spike, thousand grain weight, semolina color and vitreousness. The total amount of precipitation falling during the vegetation period in which the experiment was carried out was quite lower than long-term average, and this resulted in significant decreases in all other properties except semolina colour, vitreousness and protein ratio. In the experiment, the average grain yield of the cultivars varied between 84.8-235.9 kg da-1 and the highest grain yield was obtained from Kunduru-1149 and the lowest from Levent cultivars. In the study, a positive and significant relationship was found between the grain yield and the characteristics such as heading period, plant height, number of spikes per square meter, number of grains per spike, and single spike yield. According to the results of the one-year study, it can be recommended to grow Kunduru-1149, Kızıltan-91, Svevo and Soylu varieties with 200 kg or more grain yield per decare in Konya dry conditions.