Türk Z kuşağı lise öğrencilerinin teknoloji bağımlılığı ile ahlaki olgunluk düzeyi arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between technology addiction and moral maturity levels of Turkish generation Z high school students
Yazar: CUMAALİ KURNAZ
Danışman: PROF. DR. BURHAN AKPINAR
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı Türk Z Kuşağı içerisinde yer alan lise öğrencilerinin teknoloji bağımlılık düzeyi ile ahlaki olgunluk düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca bu öğrencilerin teknoloji bağımlılığı ve ahlaki olgunluk algılarını, demografik değişkenler bağlamında incelemek de, araştırmanın amaçları arasındadır. Araştırma, 2023-2024 eğitim öğretim yılında İstanbul'un Başakşehir ilçesine bağlı 3 ayrı lise türünde (Anadolu Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, İmam Hatip Lisesi) öğrenim gören 9, 10, 11 ve 12.sınıf öğrencileriyle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, adı geçen bu liselerde öğrenim gören 2000 yılı sonrası doğumlu ve Türk uyruklu toplam 466 öğrenci oluşmaktadır. Korelasyonel yöntemde yürütülen araştırmada veriler, Teknoloji Bağımlılığı Ölçeği ve Ahlaki Olgunluk Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Bu veriler, betimsel istatistiki tekniklerle analiz edilmiştir. 
Analizler sonucunda, Türk Z Kuşağına mensup lise öğrencilerinin, Türkiye ortalamasına benzer şekilde günde 3-4 saat internette gezindikleri belirlenmiştir. Bu öğrencilerin, teknoloji bağımlılığı algılarının ise, ölçeğin her dört boyutu itibarıyla da "çok nadir" düzeyinde olduğu saptanmıştır. Demografik değişkenler bakımından da, genel olarak kadın, 14. Yaş grubu, İmam Hatip Lisesi ve lise 9. Sınıf öğrencilerinin teknoloji bağımlılık algı düzeyleri daha yüksektir. Diğer taraftan araştırmaya katılan Türk Z Kuşağına mensup lise öğrencilerinin ahlaki olgunluk algılarının, "çoğu zaman" düzeyinde olduğu anlaşılmaktadır. Buna yönelik demografik değişkenler bakımından ise öğrenci algıları arasında; cinsiyet, yaş, lise türü, sınıf, kardeş sayısı ve kiminle yaşadığına göre anlamlı farklılık belirlenememiştir. Aile ekonomik durumu yüksek olan öğrenciler ile daha az internet kullanan öğrencilerin ahlaki olgunluk algı düzeyi daha yüksektir. Araştırmada son olarak, bu öğrencilerin teknoloji bağımlılığı ile ahlaki olgunluk düzeyi arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The primary objective of this study is to analyze the relationship between the level of technology addiction and the level of moral maturity among Turkish Generation Z high school students. The research was conducted during the 2023-2024 academic year with 9th, 10th, 11th, and 12th-grade students studying in three different types of high schools (Anatolian High School, Vocational and Technical Anatolian High School, Imam Hatip High School) located in the Başakşehir district of Istanbul. The sample of the study consists of 466 students who are Turkish nationals and were born after the year 2000, studying in these three high schools in the Başakşehir district of Istanbul.
This study, which aims to analyze the relationship between technology addiction and moral maturity levels of Turkish Generation Z high school students, is based on a quantitative paradigm and employs a correlational research model. During the data collection process, the "Technology Addiction Scale" and the "Moral Maturity Scale" were used, along with the "Personal Information Form" prepared by the researcher. The SPSS 22.0 software package was utilized for the analysis of the obtained data.
When examining the findings of the study, it is observed that the technology addiction level and the moral maturity level of Turkish Generation Z high school students are influenced by some demographic variables. Significant differences were found between the level of technology addiction and variables such as age, type of high school, grade level, and time spent on the internet. Furthermore, significant differences were found between the moral maturity level and variables such as family economic status and time spent on the internet. Based on these findings, the study concluded that as the level of technology addiction, including behaviors such as using social networks, instant messaging, online gaming, and browsing websites, decreases, the level of moral maturity among Turkish Generation Z high school students increases.