Vergi türleri ile gelir dağılımı ilişkisi: Ekonometrik bir analiz
Relationship between tax types and income distribution: An econometric analysis
Yazar: ZAFER DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ GÖLPEK
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Kamu harcamalarının finansmanında önemli bir paya sahip olan vergiler, 1929 Büyük Buhran'a kadar sadece kamu geliri niteliğine sahip iken, 1929 yılından sonra devletin ekonomiye müdahalede etkin olarak kullandığı maliye politikası aracına dönüşmüştür. Zamanla vergilere yüklenen görevler artmış; vergiler mali, ekonomik ve sosyal hedefleri gerçekleştirmede önemli bir iktisadi unsur haline gelmiştir. 
Gelir dağılımı eşitsizliği, 1990'lı yıllardan itibaren dünya genelinde artış göstermiş ve küresel bir sorun haline gelmiştir. Gelir dağılımındaki eşitsizliği gidermek ve gelirin yeniden dağılımını sağlamak vergilerin en önemli sosyal hedeflerinden birisi olmuştur. Bu bağlamda çalışmada, tüm ülke ekonomilerini ilgilendiren bir sorun haline gelen ve karar alıcıların üzerinde en çok durduğu, en çok çözüm aradığı konulardan birisi olan gelir dağılımı konusu ele alınmış ve vergi türleri ile gelir dağılımı arasındaki ilişki incelenmiştir. Dolayısıyla bu araştırmanın amacı, 2000-2019 yılları arasındaki dönemde içinde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin yer aldığı farklı ülke gruplarında vergi türleri ile gelir dağılımı ilişkisini analiz etmektir. 
Phillips ve Sul (2007) kulüp yakınsama analiz yönteminin kullanıldığı çalışmanın ilk aşamasında, seçilen 50 ülke için mal ve hizmet, gelir ve dış ticaret üzerinden alınan vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payları ve Gini katsayısı verileri kullanılarak ülkelerin yakınsama dereceleri incelenmiştir. Ampirik analizin ikinci aşamasında ise kulüp yakınsama analiz yöntemi kullanılarak elde edilen birinci, ikinci ve üçüncü kulüp ülkelerinde 2000-2019 döneminde vergi türleri ile gelir dağılımı arasındaki ilişki, panel veri analiz yöntemiyle incelenmiş ve söz konusu yöntemde yatay kesit bağımlılığı testi, eğim homojenite testi, CİPS birim kök testi, PMG_ ARDL tahmincisi ve Dumitrescu- Hurlin nedensellik testi uygulanmıştır.
	Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, birinci, ikinci ve üçüncü kulüp ülkelerinde uzun dönemde vergi gelirlerinde meydana gelen artış, Gini katsayısını negatif ve istatistiksel olarak anlamlı yönde etkilemektedir. Ayrıca kontrol değişken olarak modele dahil edilen enflasyon oranlarındaki artış, birinci, ikinci ve üçüncü kulüp ülkelerinde Gini katsayısını pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı yönde etkilemektedir.

Abstract:
While taxes, which have a significant share in the financing of public expenditures, were only public revenues until the Great Depression of 1929, after 1929 they turned into a fiscal policy tool that the state effectively used to intervene in the economy. Over time, the duties imposed on taxes increased; Taxes have become an important economic element in achieving financial, economic and social goals.
Income inequality has increased worldwide since the 1990s and has become a global problem. Eliminating inequality in income distribution and ensuring income redistribution has been one of the most important social goals of taxes. In this context, in the study, the issue of the income distribution, which has become a problem that concerns all countries' economies and is one of the issues that decision-makers focus on and seek solutions to the most, is discussed and the relationship between tax types and income distribution is examined. Therefore, this research aims to analyze the relationship between tax types and income distribution in different country groups, including developed and developing countries, in the period between 2000 and 2019.
In the first stage of the study, in which Phillips and Sul (2007) club convergence analysis method was used, the shares of taxes on goods and services, income and foreign trade in total tax revenues for 50 selected countries and the degree of convergence of the countries were examined using Gini coefficient data. In the second stage of the empirical analysis, the relationship between tax types and income distribution in the 2000-2019 period in the first, second and third club countries, obtained using the club convergence analysis method, was examined with the panel data analysis method and in the said method, cross-section dependence test, slope homogeneity test, CIPS unit root test, PMG_ ARDL estimator and Dumitrescu-Hurlin causality test were applied.
According to the study's findings, the increase in tax revenues in the first, second and third club countries in the long term affects the Gini coefficient negatively and statistically significantly. In addition, the increase in inflation rates included in the model as a control variable affects the Gini coefficient positively and statistically significantly in the first, second and third club countries.