Obezitesi olan bireylerde bariatrik cerrahi sonrası yeme tutumu ve beden algısının zaman içerisindeki değişimi: Nitel Bir Çalışma
Change in eating attitude and body image over time after bariatric surgery in individuals with obesity: A Qualitative Study
Yazar: BERAT CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA MAHPERİ ULUYOL
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beden imajı = Body image ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Obezite = Obesity ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Yorumlayıcı fenomenolojik analiz = Interpretative phenomenological analysis

Özet:
Obezite, fiziksel ve ruhsal birçok rahatsızlıkla ilişkili, yayılma hızı dünyada gittikçe artan ciddi bir sağlık problemidir. İşlevsiz yeme örüntüleri, olumsuz beden algısı ve yaşam kalitesinde düşüş gibi birçok faktör obezitesi olan bireylerde gözlenmektedir. Obezite için çeşitli tedavi yöntemleri bulunmaktadır ve son dönemde oldukça popülerleşen bariatrik cerrahi yöntemi, önemli kilo kayıpları sağlayarak bireylerin yeme tutumunun, olumsuz beden algısının ve yaşam kalitesinin iyileşmesinde önemli rol oynayabilmektedir. Fakat bu durumla ilgili literatürde çelişkili sonuçlar bulunmaktadır. Söz konusu çalışmada, kadın ve erkek katılımcılarla obezitenin tedavisine yönelik uygulanan bariatrik cerrahi işlemi sonrasında yeme tutumu ve beden algısının farklı zaman dilimleri içerisindeki değişiminin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (YFA) yönteminin kullanıldığı bu çalışmada amaçlı örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemleri ile veriler toplanmıştır. Bariatrik cerrahi geçiren 8 kadın 6 erkek olmak üzere 14 gönüllü katılımcı ile yaklaşık 30-60 dakikalık yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Derinlemesine görüşmeler aracılığıyla katılımcılara bariatrik cerrahi öncesi ve sonrasına dair yeme tutumları, beden algıları, cinsel yaşamları ve yaşam kaliteleri hakkında sorular sorulmuştur. YFA ile analiz edilen görüşme metinlerinde (1) Ameliyat Öncesi Kiloyla İlişkili Zorluklar ve Ameliyat Olma Karar Süreci, (2) Ameliyat Sonrası Erken Dönem, (3) Ameliyat Sonrası Orta Dönem Etkiler: Beden Algısı ve Yeme Düzeninde İyileşme (4) Cinsel Yaşamda Değişim, (5) Ameliyat Sonrası Uzun Dönem Etkiler olmak üzere beş üst tema belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda bariatrik cerrahi geçiren bireylerin yeme tutumunda, beden algısında, cinsel yaşamında, yaşam kalitesinde ve öz saygısında zaman içerisinde olumlu ve olumsuz değişiklikler olduğu gözlenmiştir. Farklı zaman dilimleri içerisinde meydana gelen değişiklikler toplumsal cinsiyet normlarına göre tartışılmıştır.

Abstract:
Obesity is a serious health problem associated with various physical and mental illnesses, and its prevalence is increasing worldwide. Many factors such as dysfunctional eating patterns, negative body perception and decrease in quality of life are observed in obese individuals. There are various treatment methods for obesity, and bariatric surgery, which has become increasingly popular in recent years, can play an important role in improving individuals' eating attitudes, body perception, and quality of life by providing significant weight loss. However, there are conflicting results in the literature regarding this issue. This study aimed to examine the changes in eating attitudes and body image over different time periods following bariatric surgery, focusing on female and male participants. Using the Interpretative Phenomenological Analysis (IPA) method, data were collected through purposive and snowball sampling methods. Approximately 30-60 minute semi-structured interviews were conducted with 14 voluntary participants who had undergone bariatric surgery, including 8 women and 6 men. Through in-depth interviews, participants were asked questions about their eating attitudes, body image, sexual lives, and quality of life before and after bariatric surgery. Five overarching themes were identified in the interview texts analyzed with IPA: (1) Challenges Associated with Pre-surgery Weight and Decision-Making Process, (2) Early Postoperative Period, (3) Mid-term Effects Post-surgery: Improvement in Body Image and Eating Patterns, (4) Change in Sexual Life, and (5) Long-term Effects Post-surgery. As a result of the analyses, it was observed that there were positive and negative changes over time in the eating attitude, body perception, sexual life, quality of life and self-esteem of individuals who underwent bariatric surgery. Changes that occurred in different time periods were discussed according to gender norms.