Uluslararası hukukta diplomatik koruma
Diplomatic protection in international law
Yazar: LALE HESENOVA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HANİFİ BAYRAM
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Diplomatik himaye = Diplomatic protection ; Uluslararası Hukuk = International Law ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu çalışmada bireylerin bulundukları devlet ülkesinde uluslararası hukuk kurallarının
ihlali kaynaklı maruz kaldıkları haksız eylemlerden dolayı, oluşan zararların vatandaşı
oldukları devlet tarafından giderilmesinin sağlanması amacıyla başvurulan diplomatik koruma
konusu işlenmektedir.
İki bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; diplomatik korumanın tanımı,
devletin egemenlik yetkisi ile olan ilişkisi, uyrukluk bağı, devletlerin diplomatik koruma
noktasında münhasır yetkisi ve sınırları ile diplomatik koruma konusunda devlet uygulamaları
ele alınmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde ise; diplomatik koruma konusuna dair bireylerin hak ve
menfaatleri bağlamında insan hakları hukuku, bireyin kısıtlanmış hakları ile devletlerin
münhasır yetkilerinin çatışması, bireylerin uluslararası hukuk kişisi olması konusuna
değinilmiştir.
Diplomatik koruma hakkının kullanılmasından önce izlenmesi gereken yollar, aranan
şartların yerine getirilmesi, barışçıl çözüm yolları ve uyuşmazlıkların çözümlenmesinde
yargısal yollara başvuru şekli, genel olarak uluslararası hukukta devlet ve birey ilişkisi,
devletin çifte vatandaşlığa sahip olan bireylere ve vatansız bireylere yönelik haksız
eylemlerden dolayı sorumluluğu, gerçek ve tüzel kişilerin bulundukları devlet ülkesinde
uğradıkları zararın giderilmesinde diplomatik koruma yoluna gidilebilmesi için uyulması
gereken kuralların objektifliği, UAD'deki bu konuyla ilgili davalarda ele alınarak
incelenmiştir.
Çalışma konumuza ilişkin olarak ayrıca UAD'nin emsal kararları, diplomatik koruma
hakkının kullanılmasında en önemli faktör olan uyrukluk bağı ve iç başvuru yollarının
tüketilmesi hususları, UHK tarafından 31 Mayıs 2001 tarihinde kabul edilen "Devletin
Uluslararası Haksız Eylemlerden Dolayı Sorumluluğunu" içeren taslak metin de çalışmada
yer almıştır.
Sonuç bölümünde ise; yukarıda bahsi geçen konular dâhilinde diplomatik koruma
müessesesinin sınırlılıkları ve hâlihazırda uygulanan sistemi ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this thesis it is mentions that, for the elimination of injuries that are applied to aliens
by the violation of international law rules and as the result of wrongful acts of foreign
responsible state (s) by diplomatic ways.
The study consists of two chapters. The first chapter relates to the definition of
diplomatic protection, the frame of activities of diplomatic protection in international law, the
state relationship with sovereign authority, the link of nationality, the borders and exclusive
authority of states by the point of diplomatic protection and state practices on diplomatic
protection.
In the second chapter of the study; the human rights law in the context of rights and
interests of individuals, the confliction between the restricted rights of individuals and the
exclusive authority of states and the topic of individuals personality in international law are
alsocovered in this thesis.
The means that followed before, using the right to diplomatic protection, fulfillment
of the required conditions, the peaceful and judicial application forms for settlement of
international disputes, broadly, the relationship between individual and state in international
law are also the responsibility of states for its wrongful acts against individuals with
dualnationality and against stateless persons. The objectivity of the rules for the application of
diplomatic means that should be applied for the elimination of injuries that were treated
against individuals and legal personnel in the territory of foreign states have been examined as
are the cases of ICJ that are related to this study.
Also related is the nationality and the issues of exhaustion of local remedies, the
important component for using the diplomatic protection, the Draft Articles on Responsibility
of States for İnternationally Wrongful Acts that has been accepted by ILC on May 31. 2001
have been included in this thesis.
In the conclusion and evalution section it is revealed the limitation of diplomatic
protection institute and the currently applied system within the above mentioned topics.