Fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının bilimsel Süreç becerilerine sahip olma düzeylerinin incelenmesi: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması
Examination of the level of having science process skills of  science teachers and science prospective teachers: Measurement tool development and application study
Yazar: HÜLYA SEVİM KILINÇ
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN AVCI
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bilimsel Süreç Becerileri (BSB); 2006 yılında değişen fen ve teknoloji programı ile birlikte, öğrencileri bilimsel metodun evreleriyle erkenden tanıştırılması amacıyla, ilköğretim II. kademeden itibaren fen bilgisi dersi müfredatı içine alınmıştır. Bilimsel düşünebilme yollarını kazandıran, öğrenmenin kalıcılığını arttıran, ayrıca araştırma yol ve yöntemlerini kazandıran temel beceriler, bilimsel süreç becerileridir. Bu çalışmada amaç; fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının BSB' ne sahip olma düzeylerinin belirlenmesi için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmesi; ayrıca Mersin ilindeki fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının BSB' ne sahip olma düzeyleri ve bazı değişkenler ile arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada 5 farklı katılımcı grubu yer almaktadır. Katılımcılar kolay ulaşılabilir yöntemle belirlenmiştir. Öncelikle ölçme aracı geliştirmek amacıyla soru havuzu oluşturulmuş ve bu sorular arasından bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçek "Öğretmen Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği" (ÖBSBÖ) olarak adlandırılmıştır. Pilot çalışma 20 fen bilgisi öğretmenine uygulanmıştır. Düzeltilmiş kappa istatistiği ile ÖBSBÖ' nin kapsam geçerlik indeksi 0,92 olarak belirlenmiştir. Pilot uygulama verilerinin güvenirlik çalışmasında genellenebilirlik kuramı için Edu G 6.0 programı kullanılmıştır. Tümüyle çaprazlanmış genellenebilirlik deseninde (birey)x(madde)x(puanlayıcı) genellenebilirlik katsayısı 0,91; Phi () katsayısı 0,88 olarak hesaplanmıştır. Geçerli ve güvenilir olarak hesaplanan ÖBSBÖ Mersin ilinde görev yapan 57 fen bilgisi öğretmenine uygulanmıştır. Ayrıca geliştirilen ÖBSBÖ Mersin Üniversitesi fen bilgisi öğretmenliği 4. sınıf 26 öğretmen adayına uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi için SPSS 20,0 veri istatistik programı kullanılmıştır. BSBÖ' nin fen bilgisi öğretmenin ortalaması 82,4, öğretmen adaylarının 41,6 olarak hesaplanmıştır. Cinsiyet, üniversiteden mezun olunan bölüm, meslek yılı, bilimsel kaynak kullanımı, laboratuar bulunma ve kullanma durumu ile BSB arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Buna rağmen öğretmen adayları ve öğretmenlerin sahip olduğu BSB arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Asıl uygulamadan elde edilen verilere içerik analizi yapılarak nitel verilerle araştırma desteklendirilmiştir.  Araştırma sonuçlarına göre bazı önerilerde bulunulmuştur. 

Anahtar kelimeler: Bilimsel Süreç Becerileri, Ölçek geliştirme, Fen Bilgisi Öğretmenleri, Genellenebilirlik, Düzeltilmiş Kappa İstatistiği

Abstract:
Science process skills (SPS), with the changing science and technology programme in 2006, were included in science curriculum beginning from 2nd grade in order to introduce the scientific method stages to the students earlier. The basic skills that make students earn scientific thinking ways, increase permanent learning and also make students earn the ways and methods of research, are all scientific process skills. In this study, the aim is; to develop a valid and reliable scale to determine the level of science teachers' and prospective teachers' having SPS and also, to investigate the relationship between the SPS level of science teachers in Mersin and some variables. There are five different groups of participants. Participants were identified with easy access. Firstly, a question list was formed for scale and a scale was generated from these questions. The scale was called "Teacher Scientific Process Skills Scale"( TSPSS). The pilot study was applied to 20 science teachers. With the recovered kappa statistic the content validity index of TSPSS was stated as 0,92. Edu G 6.0programme was used for the generalizability theory in the data validity study of pilot application. In the crossed generalizability pattern, (Person) x (Material) x (Scoring) generalizability coefficient 0,91; phi coefficient was calculated  as 0,88.the validly and reliably calculated TSPSS was applied to 57 science teachers in Mersin. Also developed TSPSS was applied to twenty six prospective teachers who are 4th grade science teaching students at Mersin University. SPSS 20.0 data statistics programme was used for the analyze of gained data.  The average of science teaches of TSPSS was calculated as 82,4; the prospective science teachers' 41,6. A statistically meaningful difference wasn't found between SPS and gender, which department they graduated from, placement year, using scientific sources, using laboratories. Despite this, a statistically important difference was found between the SPS of prospective science teachers and teachers. The research was supported with qualitative datas bye analysing the datas gained in the real applications. Recommendations were made according to the gained finding.

Keywords: Scientific Process Skills, Measurement Tool Development, Science Teachers, Generalizability Theory, Recovered Kappa Statistics.