İçinden su geçen kentlerde kent ile kıyı arasındaki ilişkinin Frankfurt – Main nehri özelinde incelenmesi
Analysis of the relationship between city and coast in cities through water specialized Frankfurt – Main river
Yazar: ERSİN ABAY
Danışman: PROF. DR. MÜYESSER EBRU ERDÖNMEZ DİNÇER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Almanya-Frankfurt = Almanya-Frankfurt ; Kamusal alan = Public space ; Kentsel kıyı = Urban coast ; Kıyı mimarisi = Seaside architecture

Özet:
Kıyılar tarih boyunca göçebe ve yerleşik hayatın en önemli durak noktalarını oluşturmuştur. Kıyı hem hayvanlar hem de insanlar için yaşamın devamlılığı, üretim, yerleşik düzene geçiş, beslenme, avlanma, ulaşım gibi sorunların çözümüne cevap veren alanlardan biridir. Göçebe toplumdan yerleşik hayata geçişte, köylerin, kalelerin, kent merkezlerinin konumlarının belirlenmesinde en büyük kararlardan biri de içinden ya da yakınından bir nehir akan yerleşimlerdir. Günümüzde kentlerin köprüler ile iki kıyısı birbirine bağlanan yerleşimlerin yüzyıllardır aynı şekilde kullanılıyor olması kentli hafızasında ortak bir yer etmiştir. İçinden nehir geçen bir kent, kıyılarında su ile nasıl ilişki kurar, kıyıları nasıl şekillenir, kamusal kıyı mekanlarından nasıl faydalanır ve kamusal alanda kıyılar kente neler katmaktadır? Bu alanların mekansal kalitesini incelemek, kıyıları anlamak, yeni tasarım alanlarında bu bilgilerden yararlanmak önemlidir. Değişen iklim şartları kıyıları ve doğal yaşamı etkilemeye başlamıştır. Kıyıların kente kazandırılması ve kıyılara ilginin artması ile kentsel kıyıların tasarımında doğal denge ve kent ilişkisini korumak önemli bir konu haline gelmiştir.
Tezin ilk bölümünde; literatürde nehir ve kıyı tanımları, kıyı bağlantılı kavramlar ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. Bu çalışma Frankfurt ve Main nehri özelinde elde edilen bilgiler ile amaç, kapsam ve hipotez oluşturmaktadır.
İkinci bölümde; kentsel yaşamda nehir ve kıyılar, kent-kıyı ilişkileri ve kentsel kıyı kavramları hakkında bilgi verilmiştir.
Üçüncü bölümde; kamusal alanlar ve mekan kalitesi kavramları açıklanmış, kent kıyılarında dönüşüm süreçleri aktarılmıştır. Bu bölümde kamusal kıyı mekanlarının dünyadan ve Türkiye'den örnekleri ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Ayrıca hem tarihi mekanlarda kıyı hem günümüz örneklerinde kıyı hem de gelecekte yapılması planlanan kamusal kıyı örnekleri ile değerlendirmeler yapılmıştır.
Dördüncü bölümde, çalışma alanı olarak belirlenen Frankfurt ve Main Nehri tarihi kent ve çevresindeki kıyı hattı boyunca incelenmiştir. Öncelikle kent tarihi ve kültürü ardından ll. Dünya Savaş'ı ve sonrası kentin durumu ile dönüşüm süreci ve kıyıların mevcut durumu hakkında bilgiler verilmiştir. Kıyılarda mekan kalitesi ve gelişim potansiyelleri ortaya çıkarılmış, geleceğe yönelik kıyıda yapılabilecek alternatif planlama ve tasarım yöntemleri sunulmuştur.
Tezin beşinci bölümünde, literatür araştırmaları, Türkiye ve dünyadan örneklerin kamusal alan ve kıyılar açısından karşılaştırılması yapılmıştır. Ortaya konulan kentsel kıyı planlama yöntemleri ve dönüşüm modellerinin, mevcut planlama ve kıyı tasarım yaklaşımlarına göre güçlü yönleri açığa çıkarılmıştır.
Böylece nehir kıyılarının tasarımında mimarlık ve tasarım açısından önemli noktaları belirlemek, kent ile kurulan ilişkinin mimari tasarım alanındaki karşılıklarını öne çıkarmak, geleceğe yönelik sürdürülebilir kıyı tasarım önerileri ortaya koymak hedeflenmiştir.

Abstract:
The coasts have been the most important stations of nomadic and settled life during history. The coast is one of the resources that respond to the solution of problems like the continuity of life, production, transition to settled order, nutrition, hunting, and transportation for both animals and humans. In the transition from a nomadic society to a settled life, one of the biggest decisions in determining the locations of villages, castles, and city centers is the settlements with a river flowing through or near them. Today, the fact that the settlements that connect the two shores of the cities with bridges have been used in the same way for centuries has made a commonplace in the memory of the citizens. How does a city with a river flowing through it relate to water on its shores, how its shores are shaped, how does it benefit from public coastal spaces, and what do the shores add to the city in the public space? It is important to examine the spatial quality of these areas, to understand the coasts, and to benefit from this information in new design areas. Changing climatic conditions have begun to affect the coasts and natural life. It has become an important issue to protect the natural balance and the city relationship in the design of urban coasts, with the bringing of the coasts to the city and the increasing interest in living on the coast.
In the first part of the thesis, the definitions of river and coast in the literature and research related to the concepts related to the coast were made. This study creates a purpose, scope, and hypothesis with the information obtained in Frankfurt and Main. In the second part, information is given about rivers and coasts, city-coastal relations, and urban coastal concepts in urban life. In the third part; The concepts of public spaces and space quality, and the transformation processes on the city shores are explained. In this part, comparisons are made with examples of the public coastal area from the world and Turkey. Also, evaluations were made with both coastal and current examples in historical places and public coastal examples planned to be made in the future. In the fourth part, Frankfurt and the Main river, which were determined as the study area, were examined along the coastline of the historical city and its surroundings. First, the history and culture of the city, then information about the situation of the city after World War II, the renovation process, and the current situation of the coasts are given. The quality of space and development potentials on the coasts are revealed, and other planning and design methods that can be made on the coast for the future are presented. In the fifth part of the thesis, literature research, comparisons of examples from Turkey and the world in terms of public spaces and coasts are made. The strengths of the proposed urban coastal planning methods and transformation models have been revealed compared to the existing planning and coastal design approaches. Thus, it is aimed to determine the important points in terms of architecture and design in the design of river banks, to highlight the correspondence of the relationship established with the city in the field of architectural design, and to present sustainable coastal design proposals for the future.