Lise 9. sınıf öğrencilerinin frotaj tekniğini kullanarak yaptıkları çalışmalardaki metaforlar
Metaphors in the studies of 9th grade students using the frotaj technique
Yazar: ROJDA KUT
Danışman: PROF. DR. ALİ OSMAN ALAKUŞ
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Frotaj = Frotaj ; Lise öğrencileri = High schools students ; Metafor = Metaphor ; Otomatizm = Automatism ; Resim sanatı = Painting art

Özet:
Görsel sanatlar dersinin öğrencilerin hayal gücü, yaratıcı düşünme becerileri ve
eleştirel bakış açısı kazanmasına katkı sağladığı düşünülmektedir. Bu ders kapsamında
öğrencilere sanatın elemanları ve sanatsal düzenleme ilkeleri kavratılmaya çalışılmaktadır.
Araştırmanın temel amacı; Lisede öğrenim gören öğrencilerin sanatın
elemanlarından biri olan doku konusu kapsamında öğrencilere frotaj tekniğinin
kavratılması, bu teknikle çalışma yapmanın onlara ne gibi katkı sağladığı, oluşturdukları
tasarımlarda kendi görüşlerinden yola çıkarak çalışmalarında ne gibi metaforlar
(benzetmeler) yaptıklarının incelenmesidir. Araştırma nitel ve nicel verilerin bir arada
kullanıldığı karma araştırma yöntemi şeklinde yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma
grubu Bingöl İli, Yedisu İlçesi, Yedisu Çok Programlı Anadolu Lisesi 9. sınıfta öğrenim
gören ve tesadüfi örneklem seçimi yöntemiyle belirlenmiş 20 öğrenciden oluşmaktadır.
Araştırma kapsamında öğrencilerin frotaj tekniğine dair bilgi düzeylerini ölçmek
için ön test uygulanmıştır. Ardından öğrencilerle detaylı olarak frotaj tekniği içerikli
dersler işlenmiş ve bu tekniği kullanarak birer çalışma yaptırılmıştır. Ayrıca yapılan son
test uygulamasıyla tekniğe ilişkin bilgi düzeylerinde gelişme olup olmadığı tespit edilmeye
çalışılmıştır. Uygulama çalışması tamamlandıktan sonra; öğrencilerin açık uçlu sorulardan
oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla, frotaj tekniği ile çalışmanın
kendilerine ne gibi katkıda bulunduğunu ifade etmeleri sağlanmıştır. Yapılan analizler
sonucunda öğrencilerin ön testleri ile son testleri arasında olumlu yönde anlamlı farklılık
olduğu tespit edilmiştir. Bu yöntemlerle toplanan veriler Wilcoxon işaretli sıralar testi
aracılığıyla analiz edilmiştir. Yapılan uygulamadan sonra öğrencilerin kendi görüşlerinden
yola çıkarak çalışmalarında ne gibi metaforlar (benzetmeler) yaptıkları tespit edilmeye
çalışılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin yaptıkları uygulama çalışmalarında
yaşadıkları coğrafyadan esinlendikleri ve bu yönde metaforlar kullandıkları belirlenmiştir.
Frotaj tekniği ile çalışmanın öğrencilere farklı bakış açısı kazandırdığı, onların
hayal güçlerini geliştirdiği, aynı zamanda malzeme ve zaman açısından oldukça ekonomik
olduğu için görsel sanatlar dersinde doku konusu işlenirken frotaj tekniğinin ders içerisinde
yer alması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Frotaj, Metafor, Max Ernst, Doku, Otomatizm,

Abstract:
It is thought that the visual arts course contributes to the students' imagination,
creative thinking skills and critical perspective. Within the scope of this course, it is aimed
to teach students the elements of art and the principles of artistic arrangement.
The main purpose of the research is to teach high school students about texture, which is
one of the elements of art, and to examine how working with this technique contributes to
them through the metaphors they use in their studies. The research was structured as a
mixed research method in which qualitative and quantitative data were used together. The
study group of the research consists of 20 students who are studying at Yedisu MultiProgram Anatolian High School in Bingöl Province, Yedisu District, in the 9th grade and
determined by the random sampling method.
Within the scope of the research, a pre-test was applied to measure the knowledge
level of the students about the frottage technique. Afterwards, the students were given
detailed lessons on the frottage technique, and studies were carried out using this
technique. In addition, with the post-test application, it was tried to determine whether
there was an improvement in the level of knowledge about the technique. After the
application was completed, the students expressed themselves through semi-structured
interview forms consisting of open-ended questions about how working with the drawing
technique contributed to them. As a result of the analysis, it was determined that there were
positive differences between the pre-tests and post-tests of the students. Data collected by
these methods has been analyzed by using the Wilcoxon signed-rank test. After the
application, it was tried to determine what kind of metaphors (similes) the students made in
their studies based on their own views. As a result of this research, it was determined that
the students were inspired by the geography they lived in and used metaphors in this
direction. To sum up, it has been determined that working with the frottage technique gives
students a different perspective, develops their imagination, and is very economical in
terms of both material and time, it is recommended to include the frottage technique in the
course while the texture subject is being taught in the visual arts course.

Keywords: Frottage, Max Ernst, Metaphor, Texture, Automatism