Avrupa Birliği sermaye piyasalarının hukuki denetimi
Legal supervision of the European Union capital markets
Yazar: EGE OKAKIN ERBAŞ
Danışman: PROF. DR. MELTEM KUTLU GÜRSEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Denetim = Control ; Hukuki denetim = Legal rewiew ; Kamu hukuku = Public law ; Sermaye piyasası = Capital market ; İdare hukuku = Administrative law

Özet:
Avrupa Birliği'nde 1990'lı yılların başından itibaren gelişen yeni düzenleyici yapı, klasik yürütme merci Komisyonun düzenleme yetkilerini genişletmiştir. Birliğin gittikçe genişleyen faaliyet alanlarının yarattığı iş yükü karşısında pek çok idari işlemin yürütülmesi, icrai kararlar alabilen, bağımsız ve tüzel kişiliğe sahip Avrupa Ajanslarına bırakılmıştır. Bugün Avrupa Ajansları sağlık, çevre, enerji, havacılık, finansal hizmetler gibi çok çeşitli politika alanlarında karşımıza çıkmaktadır. Buna karşılık Komisyon ile ajanslar arasındaki yetki devrinin sınırlarını belirlediği kabul edilen Meroni doktrininin, özellikle son yıllarda Avrupa Ajanslarının lehine esnetildiği görülmektedir. Bu çalışmada Birlik kurumsal hukukunda yaşanan bu değişimler ışığında, Avrupa Birliği sermaye piyasaları alanında kural koyma, bireysel kararlar alma ve yaptırım uygulama yetkilerine sahip bir Avrupa Ajansı olan Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA) incelenmektedir. Bu kapsamda birinci bölümde Avrupa Birliği sermaye piyasalarında denetleyici bir otoriteye duyulan ihtiyaç ve Birlik sermaye piyasalarının entegrasyonu hedefi doğrultusunda uyumlaştırılmış sermaye piyasası hukuku kaynakları ele alınmıştır. İkinci bölümde ESMA'nın kurumsal yapısı, görev ve yetkileri ile karar alma usulleri, son olarak üçüncü bölümde ise ESMA işlemleri üzerindeki yargısal denetim ve yargı dışı denetim yolları incelenmiştir. Böylece ESMA ile ilgili bağımsızlık, denetim ve hesap verebilirlik sorunlarının, idari usul güvencelerinin güçlendirilmesi ve mevcut hukuk yolları aracılığıyla giderilip giderilemeyeceği sorusunun cevaplanması amaçlanmaktadır. Avrupa Birliği idare hukukunun, ortaya konan sorunlara henüz etkili cevaplar geliştiremediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
A new regulatory structure emerged in the European Union since the early 1990s and this new architecture served to expand the classical executive capacity of the European Commission. In the face of the workload created by the ever-expanding field of activity of the Union, the execution of many administrative tasks was left to the European Agencies. Today, European Agencies are fully operational in a wide range of policy areas.
It has been observed that in recent years Meroni doctrine which lays out the limits of the delegation of powers to agencies has evolved into a more flexible approach. In this study, this change in the Union's institutional law will be evaluated in terms of European Securities and Markets Authority (ESMA), an agency with extensive rule-making and decision-making powers for the supervision of the European Union capital markets. In this context, first chapter focuses on the need for a supervisory agency in the capital markets field and the sources of European capital markets law. In the second chapter, the institutional structure, powers and tasks of ESMA and its decision-making procedures are examined. Finally, third chapter deals with the judicial and non-judicial accountability mechanisms of ESMA. It is aimed to answer the question of whether the conundrum of independence, review of European Union acts and accountability related to these authorities can be resolved by existing legal remedies and strengthening procedural guarantees. It will be concluded that administrative law of the European Union has not yet developed effective answers to the problems raised.