Geriatrik yaş grubundaki hastaların aşılara bakış açısı ve aşı olma durumunu etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of geriatric age group patients' perspective on vaccinations and factors affecting vaccination status
Yazar: RAİFE CANDAN KAPLAN
Danışman: DR. ZEYNEP AŞIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center

Özet:
Giriş: Artan yaşam süresi ile toplumda yaşlı nüfusta artış gözlenmektedir. Bu grubun kırılgan yapısı nedeniyle koruyucu hizmetler önem kazanmaktadır. Aşılama Aile Hekimliği uygulamasında önemli yer tutan bir koruyucu hizmettir. Bu çalışmada geriatrik hasta grubunun uygulanan aşılara karşı bakış açısı ve tutumunun belirlenmesi, bu tutumu etkileyen faktörlerin analizinin yapılması, buna bağlı olarak geliştirici faaliyetlerin planlanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel, tanımlayıcı çalışma, Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Falez Aile Sağlığı Merkezi'nde, geriatrik yaş grubundaki hastalarla yüz yüze görüşülerek yapıldı. Hastaların demografik verileri ve aşı öyküleri ile birlikte, Aşı Karşıtlığı Ölçeğini (AKÖ) içeren bir anket uygulandı. Aşı Karşıtlığı Ölçeği puanına göre katılımcıların demografik verileri ve aşı öyküleri arasındaki ilişkiler incelendi.
Bulgular: Çalışmamıza yaş ortalaması 76,56±6,88 olan 312 geriatrik katılımcı dahil oldu; katılımcıların %59,6'sı kadın ve %63,8'i evliydi. Katılımcıların %61,2'sinin hipertansiyon tanısı vardı. Katılımcılarda en sık uygulanmış olan aşının %96,8 ile COVID-19 aşısı, ikinci sıklıkla %61,6 ile yıllık grip aşısı olduğu gözlendi. Ortalama AKÖ puanı 24,52±7,65 olarak saptanırken, demografik faktörler ve kronik hastalıklara göre anlamlı farklılık görülmedi. Aşı Karşıtlığı Ölçeği puanı, COVID-19 aşısı olanlarda ve yıllık grip aşısı olanlarda, olmayanlara göre anlamlı şekilde düşük saptandı (p<0,001 ve p=0,04).
Sonuç: Son dönemde geriatrik nüfus açısından önemli bir mortalite ve morbidite sebebi olan solunum yolu hastalıkları, aşı yaptırma tutumunda önemli bir etki oluşturmaktadır. Yaptığımız çalışmada da, aşı karşıtlığının COVID-19 aşısı ve yıllık influenza aşısı yaptırmayan kişilerde anlamlı bir artış gösterdiği saptanmıştır. Bu durum ilerleyen süreçte pnömoni komplikasyonlarının artmasına, mortal ve morbit durumların gelişmesine neden olabilir.

Abstract:
Introduction: With increasing life expectancy, there is an increase in the elderly population in society. Due to the fragile nature of this group, preventive services are gaining importance. Vaccination is a preventive service that has an important place in Family Medicine practice. In this study, it was aimed to determine the perspective and attitude of the geriatric patient group towards the vaccines administered, to analyze the factors affecting this attitude, and to plan developmental activities accordingly.
Materials and Methods: This cross-sectional, descriptive study was conducted by face-to-face interviews with patients in the geriatric age group at Falez Family Health Center, Antalya Province, Muratpaşa District. A survey including the Vaccine Hesitancy Scale (VHS) was administered along with the patients' demographic data and vaccination history. The relationships between participants' demographic data and vaccination stories were examined according to the Vaccine Opposition Scale score.
Results: The study included 312 geriatric participants with a mean age of 76.56±6.88 years, of whom 59.6% were female and 63.8% were married. Of the 61.2% participants have had hypertension diagnosis. It was observed that the most frequently administered vaccine among the participants was the COVID-19 vaccine with 96.8%, and the second most frequently was the annual flu vaccine with 61.6%. The mean VHS score was 24.52±7.65, with no significant differences observed based on demographic factors or chronic medical conditions. A significantly lower score was found in those who had received the COVID-19 vaccine and the annual influenza vaccine compared with those who did not (p<0.001 and p=0.04).
Conclusion: Conclusion: Respiratory diseases, which have recently become an important cause of mortality and morbidity for the geriatric population, have a significant impact on the attitude towards vaccination. In our study, it was found that anti-vaccine sentiment increased significantly in people who did not receive the COVID-19 vaccine and the annual influenza vaccine. This may lead to increased complications of pneumonia and the development of mortal and morbid conditions in the future.