Türkiye'de sermaye piyasalarının gelişmesinde vergilendirmenin rolü ve önemi
The Role and importance of taxation in the development of capital markets in Turkey
Yazar: YUSUF KILDİŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET TOSUNER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Sermaye piyasası = Capital market ; Tasarruf = Saving ; Türk sermaye piyasası = Turkish capital market ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
ÖZET Bir ülkenin gelişmesi için tasarrufların artması ve bunların reel yatırımlarda kullanılması gerekmektedir. Yatırımların gerçekleşebilmesi ise tasarruflara bağlıdır. Bununla birlikte, tasarrufların artması ve yatırımlarda kullanılması için de etkin ve fonksiyonel sermaye piyasalarına ihtiyaç vardır. Bilindiği gibi sermaye piyasaları uzun vadeli fonların karşılaştığı piyasalardır. Dolayısıyla işlevsel ve derinliğe sahip bir sermaye piyasası, yatırımcılara fon sağlama ve yatırımlarının artmasında önemli bir role sahiptir. Küreselleşmeyle birlikte artan uluslararası sermaye hareketlerinin vergilendirilmesi uluslararası gündemde oldukça tartışılan bir konu olmuştur. Kısa vadeli ve spekülatif amaçlı para giriş ve çıkışları dünyanın bir çok ülkesinde kriz yaşanmasına yol açmıştır. Bu bağlamda ortaya atılan menkul kıymet işlem vergisi, spekülatif işlemlerin azaltılmasında bir önlem olarak düşünülmüştür. Ancak, bu verginin başarılı olabilmesi için bütün dünyada uygulanması gerekliliği ve ülkelerin de vergilendirme yetkileri açısından bu durumu uygun görmemeleri, bu verginin uygulamasını sınırlı tutmuştur. Ülkemizde sermaye piyasaları özellikle 1980'den sonra gelişmeye başlamış, Sermaye Piyasası Kanunun kabulü ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının kurulup çalışmaya başlaması ile bu gelişme ivme kazanmıştır. Ancak sermaye piyasalarımız henüz arzulanan fonksiyonu görecek seviyeye ulaşamamıştır. Bu eksikliği gidermek için kullanılacak teşvik politikalardan biri de vergi politikalarıdır. Bununla birlikte ülkemizde kamu borç yükünün yüksekliği vergi politikalarının etkinliğini azaltmaktadır. Dolayısıyla bir teşvik aracı olarak vergi politikalarının etkinliği bu sorunun çözümü ile artacaktır.

Abstract:
ABSTRACT Both increases in savings and channeling of savings into productive investments play an important role in economic development. Realizing investments depend on savings. However, increasing savings and using them for investment require efficient and functional capital markets. As known, capital markets are the source of long-term funds. Therefore, functional and deep capital markets play an crucial role at providing funds to investors and increasing investments. Taxation of international capital flows increased highly with globalization process is one of the most discussed issues on international agenda. Short- term and speculative money flows led to financial crises in many countries of the world. In this context, security transaction tax has regarded as a solution to overcome such speculative flows. However, requiring implementation in the entire world for success of this kind of tax and not approving of countries this situation in respect for taxation power have limited practice of this tax. Capital markets in Turkey have begun to develop especially after 1980. With approval of The Capital Markets Act and establishment of The Istanbul Stock Exchange this development has gained speed. Nonetheless, capital markets do not function at the level as expected. Tax policies are one of the incentive instruments to cope with this deficiency. However, the high level of public debt burden in Turkey limits efficiency of tax policies. Therefore, efficiency of tax policies will increase with solution of this problem. VI