Şarki Türkistan Tarihi: Metin tenkidi, Türkiye Türkçesi ve inceleme
Text criticism, review and contemporary Turkish of "Şarki Türkistan Tarihi"
Yazar: ABDULLAH OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER KUL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Buğra, Mehmet Emin = Buğra, Mehmet Emin ; Doğu Türkistan = East Turkhistan ; Tenkidli metin = Critical text ; Türk tarihi = Turkish history ; Türk-Çin ilişkileri = Turkish-China relations ; Çin = China ; İşgal = Occupation

Özet:
Doğu Türkistan tarihine ait eserler birkaç istisna hariç bölgeye yabancı ve tarih 
boyunca Türkistan bölgesinde siyasi ve askerî çıkarları olan toplulukların yazarları 
tarafından kaleme alınmıştır. Çalışmamızın temel amacı bu istisnaların en 
önemlilerinden biri olan Mehmet Emin Buğra'nın "Şarkî Türkistan Tarihi" adlı 
eserinin Türkiye Türkçesi'ne kazandırılması, eserin içerik, yöntem ve kapsam 
bakımından tenkitli incelenmesidir. Bu bağlamda eserin müellif el yazması dışında 
bugüne kadar basılan veya müellife atfedilen bütün nüshaları incelemiştir. Eserde 
geçen mekan, şahıs, devlet, olay ve tarihler diğer kaynaklarla karşılaştırılmıştır. 
Günümüz kriterlerini tam olarak karşılamasa da, müellifin elindeki imkanları en iyi 
şekilde kullanarak, ulaşabildiği kadar farklı kaynaklara (Türkçe, Arapça ve Farsça 
klasik eserler, batılı yazarların eserlerinin tercümeleri ile Cumhuriyetin ilk dönemine 
ait Türkçe eserler) müracaatla telif ettiği eser, Doğu Türkistan tarihi konusunda 
kapsamı, yöntemi ve içeriği bakımından çok önemli bir yere sahiptir. Ayrıca müellifin, 
1930'lu yıllardaki millî bağımsızlık mücadelesinin liderlerinden olması hasebiyle 
yazdığı tarihin bizzat yapanı olması eseri benzersiz kılmaktadır. Bu eserin Türkiye 
Türkçesi'ne aktarılmasının Doğu Türkistan araştırmalarına ciddi katkı sağlayacağı 
inancındayız.

Abstract:
With a few exceptions, The history of East Turkestan have been written mainly 
by the authors of foreign nations that has political and military interests in the region.
The main purpose of our study is to make a criticized translation of Mehmet Emin
Buğra's "Şarkî Türkistan Tarihi" which is the only book which covers the whole 
history of East Turkistan written by a native Uyghur. We examine the content, method 
and scope of the book. In this context, with the the author's manuscript, we examined 
all the copies published or attributed to the author. The work have been compared with 
other sources. Despite not fully meeting today's academic criteria, Şarkî Türkistan 
Tarihi, with reference to as many different sources as possible using the best means 
available (classical works in Turkish, Arabic and Persian, translations of the works of 
western authors and Turkish works belonging to the first period of the Republic of 
Turkey) has a very important place in the history of East Turkistan in terms of its 
scope, method and content. In addition, being one of the leaders of the national 
independence movement in the 1930s, he made the part of the history he wrote. This 
makes the work unique. We believe our work will make significant contributions to 
the the East Turkestan studies.