COVID-19 salgın sürecinde travma bilgisine dayalı uzaktan eğitim uygulamalarının odak grup görüşme yöntemiyle öğretmenlerle değerlendirilmesi: SOYAÇ örneği
Evaluation of trauma informed distance education practices with teachers by focus group interview method during the COVID-19 pandemic: SOYAC example
Yazar: BUSE KAYA
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA ÖZDEN BADEMCİ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan öğretmen sosyal desteği = Perceived teacher social support ; COVID 19 = COVID 19 ; Dijital öğretmenlik = Digital teacher ; Paylaşılan travma = Shared trauma ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Sosyal-duygusal beceri = Social-emotional skills ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; İstenmeyen öğretmen davranışları = Unwanted teacher behavior

Özet:
Türkiye, fırsat eşitsizliklerinin ve okul terk oranlarının en fazla olduğu ülkelerin başında gelmektedir. Çocukların deneyimlediği travmatik yaşam olaylarının zihin ve beden üzerinde yarattığı değişimler, çocukların okul ortamlarına uyum sağlamasını engellemekte ve eğitim sisteminde tutunamayan çocukların sokağa yönelerek toplumdan ayrışmasına sebep olmaktadır. SOYAÇ modeli, yüksek risk altındaki çocukları, üniversite-toplum işbirliği içerisinde travma bilgisine dayalı bağlanma temelli yaklaşımla destekleyerek, okul ortamında güvenli ilişkileri deneyimleyebilecekleri güvenli alanlar yaratmayı ve travmanın yarattığı olumsuz etkilerden kurtulabilmelerini sağlamayı amaçlayan fonsuz bir oluşumdur. Okul ortamında öğretmenin öğrencilerini sosyal ve duygusal açıdan destekleyebilmesi için öncelikle kendi sosyal ve duygusal ihtiyaçlarının karşılandığı bir ortamı deneyimlemesi gerekmektedir. Disiplinlerarası sistem yaklaşımıyla çalışılan ve kurumlarla işbirliği içerisinde olan bu modelde, tüm okul yaklaşımıyla hareket edilerek herkes için kapsayıcı, destekleyici ve güvenli bir okul kültürünün yaratılması amaçlanmaktadır. Bu çalışma İstanbul'da dezavantajlı bölgede bulunan bir ortaokulda 2019-2021 yılları arasında ilçe kaymakamlığı işbirliğiyle önce yüz yüze başlayıp COVID-19 salgın sürecinde çevrimiçi yürütülen, travma bilgisine dayalı toplum temelli uzaktan eğitim uygulamaları SOYAÇ Modeli ile çalışmanın öğretmenlerle değerlendirilmesini amaçlanmaktadır.
SOYAÇ çalışmalarını 2020-2021 yılları arasında, düşük sosyoekonomik seviyedeki ailelerden gelen çocukların bulunduğu ve okul terk oranının oldukça yüksek olduğu ve çoğunlukla Roman çocukların bulunduğu bir ortaokulda çevrimiçi olarak yürütmüştür. Araştırmanın katılımcılarını bu ortaokuldaki 9 öğretmen oluşturmaktadır. Öğretmenlerle odak grup görüşmeleri yapılmış ve sonucunda elde edilen veriler tematik ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile incelenmiştir. Analizler sonucunda Öğretmenin Kaynakları: SOYAÇ Modeli, Öğretmenin Sosyal ve Duygusal İhtiyaçları: SOYAÇ Modeli ve Covid-19 Döneminde Uzaktan Eğitim Deneyimi ve SOYAÇ Modeli'nin Kolaylaştırıcı Rolü olmak üzere 3 ana temaya ulaşılmış; bu temalar kuramsal bilgiler ışığında yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda, bağlanma temelli psikososyal destek çalışmalarının öğretmenlerin kendi sosyal ve duygusal ihtiyaçlarına farkındalık kazanmalarını sağladığı ve öğrencilerle ilişkisinde de kapsayıcılıklarını arttırdığı görülmektedir. Yapılan müdahalelerin öğretmenlerin ve öğrencilerin güvenli ilişkiler kurabilecekleri güvenli alanlar yaratmakta etkili olduğu görülmüştür. Dolayısıyla öğretmenlerin iyi oluş halini destekleyecek çalışmalar öğrenciyi de doğrudan etkilemektedir. Ulaşılan bu bilgiler ışığında, öğretmen yetiştirme programlarında sosyal ve duygusal becerilere yönelik eğitimlerin verilerek öğretmenlerin bu yeterliliklerinin artırılması önerilmektedir. Bunun dışında öğrenciyle birebir ilişki içinde olan öğretmenin hem okul çevresi hem aileler hem de ilgili kurumlar tarafından yeterince kapsandığını hissetmesi önemlidir.

Anahtar Sözcükler:  travma, öğretmen, travma bilgisine dayalı eğitim uygulamaları, öğretmen-öğrenci ilişkisi, sosyal-duygusal ihtiyaçlar, SOYAÇ  Modeli.

Abstract:
Turkey is one of the countries which has highest rates of opportunity inequality and dropout. The changes caused by the traumatic life events are experienced by children's mind and body,  prevent children from adapting to the school environment and cause children who cannot hold on to the education system to turn to the street and separate from the society. The SOYAC is an unfunded organization which offers a model  to create safety with an attachment-based approach based on trauma knowledge in cooperation with the university-society where children who are at high risk are supported in order to experience safe relationships in the school environment and to eliminate the negative effects of trauma. To support students socially and emotionally in the school environment, theachers must primarily experience an environment where their social and emotional needs are met. In this model, which works with an interdisciplinary system approach and cooperates with institutions, it is focused to create a containing, supportive and safe school culture for everyone by acting with the whole school approach. In this study, it is aimed to evaluate the teachers' experience of working with the SOYAC Model that is community-based distance education application based on trauma information in cooperation with the district governorship and a secondary school located in a disadvantaged region in Istanbul., which started face-to-face and  carried out online during the COVID-19 epidemic process between 2019-2021.
SOYAC conducted its studies online between 2020-2021 in a secondary school with children from low socioeconomic families, where the dropout rate is quite high with mostly Romanian children. The participants of the research are 9 teachers in this secondary school. Focus group interviews were held with the teachers and the data was collected and  analyzed with thematic and interpretive phenomenological analysis. As a result of the analyses, 3 main themes have been reached,: Teacher's Resources: SOYAC Model, Teacher's Social and Emotional Needs: SOYAC Model, Distance Education Experience in the Covid-19 Period, and the Facilitating Role of the SOYAC Model; these themes were interpreted with theoretical knowledge.
As a result of the research, it is found that the attachment-based psychosocial support activities enable teachers to gain awareness of their own social and emotional needs, and increase their inclusiveness in their relations with students. It has been observed that the interventions are effective in creating safe environments where teachers and students can establish trusting relationships. Therefore, studies that will support teachers' well-being also directly affect students. In the light of this information, it is recommended to increase the competencies of teachers by providing training on social and emotional skills in teacher training programs. Apart from this, it is important that the teacher, who has a one-to-one relationship with the student, to feels that s/he is adequately contained by both the school environment, families and relevant institutions.

Keywords:  trauma, teacher, trauma-informed educational practices, teacher-student relationship, social-emotional needs, SOYAC Model