Anlatıların dili üzerinden kliniği ve klinik eğitimi düşünmek: Anlatı analizi
Thinking clinic and clinical education through the language of narratives: Narrative analysis
Yazar: MERVE SARAÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ GÜLPINAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Amaç: Bu doktora tez çalışmasında, bir cerrahi kliniğinde, tarafların sağlık bakım ve klinik eğitim süreçlerine ilişkin anlatılarının bağlamsal nitelikleriyle ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Etnografik yöntemle tasarlanan anlatı desenli bu nitel çalışma, bir üniversite hastanesinin cerrahi kliniğinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcı grubu, katılımlı gözlem sırasında cerrahi klinikte bulunan tıp fakültesi öğretim üyesi, asistan, intörn öğrenci, hemşirelik bölümü öğretim üyesi, hemşire, hemşirelik öğrencisi ile altı hasta ve sekiz hasta yakını oluşturmuştur. Veri toplama tekniği olarak katılımlı gözlem (altı ay) ve derinlemesine görüşme kullanılmıştır. Veriler bağlamsal nitel anlatı analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. 
Bulgular: Nitel verilerin ilk analiziyle, "kurumsal, toplumsal, ulusal ortam ve sistem", "sosyal, duygusal, ilişkisel ortam" ve "metaforlar" olmak üzere üç ana bağlam/boyut ortaya çıktı. İkinci aşamada bu üç katman üzerinden odaklı okuma ve analizler yapıldı. Analizler sonucunda kurumsal, yerel, toplumsal, ulusal ortam ve sisteme ilişkin programlı olmayan işleyiş, sağlık hizmeti baskınlığı, klinik yoğunluk, ulusal sağlık sistemi, performans sistemi, ekonomi odaklılık, geniş aile yapısı ve yerel kültürel motiflere ilişkin temalar belirlendi. Sosyal, duygusal ve ilişkisel ortama ilişkin ise özverili iş ortamı, aile ilişkisi, insani açıdan zorlayıcı, kırıcı, yıkıcı ortam, disiplin, hiyerarşik ortam, meslekler arası çatışma gibi temalar ortaya çıktı. Bu deneyimlerin, yıkıcı duygular baskın olmak üzere yapıcı ve yıkıcı yoğun duygular ortaya çıkardığı gözlendi. Tarafların anlatılarında, "araba tamir etmek" gibi mesleğe ilişkin mekanik metaforlardan, "aile babası" gibi duygusal ve sosyal ilişkilere, "askeriye" gibi klinik işleyişe yönelik metaforlara kadar çok sayıda metafor kullandığı görüldü.
Sonuç: Sağlık bakım, eğitim ve yönetsel deneyimlerde bağlamsallık, düşünümsellik ve anlatısallık yaklaşımı önemlidir. 
Anahtar Kelimeler: Anlatısallık, anlatı tıbbı, etnografi, bağlamsallık, bağlamsal okuma ve analiz

Abstract:
Objective: In this doctoral thesis study, it was aimed to reveal the contextual qualities of the participants' narratives about the health care and clinical education processes in a surgical clinic.
Materials and Methods: This qualitative study with narrative design and ethnographic method was conducted in the surgical clinic of a university hospital. The participant group consisted of medical faculty lecturer, resident, intern student, nursing department lecturer, nurse, nursing student, six patients and eight patient relatives who were at the surgical clinic during the participatory observation. Participant observation (six months) and in-depth interviews were used as data collection techniques. The data were analyzed using contextual qualitative narrative analysis. 
Results: The initial analysis of the qualitative data revealed three main contexts/dimensions: "institutional, social, national environment and system", "social, emotional, relational environment" and "metaphors". In the second phase, focused readings and analyses were conducted on these three dimensions. As a result of the analyses, themes related to the institutional, local, social, national environment and system such as non-programmed process, health service dominance, clinical density, national health system, performance system, economy centeredness, extended family structure and local cultural patterning were identified. Regarding the social, emotional, and relational environment, themes such as dedicated work environment, family relationship, dehumanizing, offensive, destructive environment, discipline, hierarchical environment, interprofessional conflict, etc. emerged. It was observed that these experiences elicited intense constructive and destructive emotions, with destructive emotions being more dominant. It was observed that the participants used many metaphors in their narratives. These metaphors ranged from mechanical metaphors related to the profession, such as "fixing cars", to metaphors related to emotional and social relationships, such as "family father", to metaphors related to clinical functioning, such as "military".
Conclusion: Contextuality, reflectivity and narrativity are important approaches in health care, education and managerial experiences. 
Keywords: Narrativity, narrative medicine, ethnography, contextuality, contextual reading and analysis