Türkiye'de yenilenebilir enerji stratejisi ve Federal Almanya stratejisinin analizi
Renewable energy strategy in Turkey and the analysis of renewable energy strategy of Federal  Republic of Germany
Yazar: ÇAĞKAN AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Enerji = Energy ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Almanya = Germany ; Enerji = Energy ; Enerji dönüşümü = Energy transition ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Strateji = Strategy ; Türkiye = Türkiye ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Özellikle sanayi devriminden itibaren, birçok ülkenin esas enerji kaynağı, fosil yakıtlardan oluşmuştur. Fosil yakıtların, dünyanın her bölgesinde bulunmaması, dünya tarihine göre oldukça kısa bir sürede küresel iklim üzerinde ve insan sağlığı üzerinde meydana getirdiği etkileri, devletlerin üretim, güç ve refahı sağlayabilmek için enerji kaynaklarına bağımlı olmaları, devletlerin önemli kaygıları duyduğu konulardan biri olmuştur. Dünya tarihinde enerji kaynaklarına ve güce hakim olmak için devletlerin uzun süren savaşlara girmiştir. Halen daha da devletler arasındaki en büyük sorunların enerji ve güç savaşları olduğu görülmektedir.  
İkinci dünya savaşında kullanılan geliştirilen nükleer enerji, savaştan sonra elektrik üretiminde kullanılan ve temiz bir enerji olarak ortaya çıkmıştır. Ancak bu teknolojinin oluşturduğu radyoaktif atık sorunu ve hem Çernobil'de hem de Fukuşima'da meydana gelen kazalar, yıldızı parlayan nükleer enerjinin de temiz olmadığı algısının yerleşmesine neden olmuştur. Bu gelişmeler ve uluslararası kaygılar, alternatif arayışların artmasına yol açmıştır.
Aslında dünyanın varlığından beri insanlığın ilk kullandığı enerji kaynakları olan güneş, rüzgar ve biyokütle gibi yenilenebilir enerji kaynakları, zaman içinde kontrol altına alınabilir ve sürekliliği sağlanabilir bir şekilde işletilebilir hale gelmiştir. Teknolojinin de gelişmesi ve bu süreçlere entegre edilmesi ile birlikte, yenilenebilir enerji hem fosil kaynakların yerine geçebilecek hem de temiz bir enerji kaynağı olarak devletlerin ilgi alanına girmiş ve bu konuda politikaların geliştirilmesi gündeme gelmiştir.
Bu politikalar, enerjinin birçok sektörle ilgisi nedeniyle karmaşık hukuki düzenlemelerin yapılmasını ve büyük bütçelerin ayrılmasını gerektirmiştir. Her ülke kendi kapasitesine göre şekillendirdiği politikaları çerçevesinde, enerji alanında destekler getirmiştir. Bunlar kimi zaman enerji ve çoğunlukla elektrik üretim işletmelerini, kimi zaman akıllı teknolojileri, kimi zaman bireyleri, konutları veya tarım sektörünü hedeflemiştir.
Türkiye'de de 2000'li yılların başından itibaren küresel eğilimlere benzer şekilde yenilenebilir enerji alanında önemli gelişmeler meydana gelmiştir. Bu gelişmelerin başında 2005 yılında yürürlüğe giren 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun gelmektedir. Bu kanunun uygulanması sürecinde birçok ilgili kanunda da değişikliklikler gerçekleştirilmiş, kalkınma planlarında çeşitli hedefler koyulmuş, enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji eylem planları getirilmiştir. Bu planlarla yenilenebilir enerji, artık ekonominin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.
Yenilenebilir enerji konusunda hiç şüphesiz, en önemli küresel aktörlerin başında Almanya gelmektedir. İkinci dünya savaşında da büyük sorun olan enerji kaynakları konusu, savaş sonrasında nükleer teknolojiden faydalanarak kalkınmaya evrilmiştir. Ancak nükleer teknolojinin yaratıcısı olan Almanya, 2000 yılında çıkardığı Yenilenebilir Enerji Kanunu (EEG) ile büyük bir dönüşüm başlatarak zaman içinde nükleer enerjiden tamamen çıkıldığı bir sürece girmiştir. Yeşiller Partisi'nin de büyük etkisi olan bu süreçte Almanya, Enerji Dönüşümü'nü  (Energiewende) başlatmıştır. Sürdürülebilir kalkınma, çevre koruma, teknoloji geliştirme ve ihraç etme üzerine kurulu bu dönüşümde, Almanya, birçok sorunun çözümü için bir yandan politikalar geliştirirken diğer yandan halkı ikna etmeye çalışmaktadır. Bu süreçte, füzyon enerjisi gibi gelecekte temiz enerji kavramını temelden değiştirebilecek yeni nesil nükleer enerji teknolojilerindeki çalışmaları, ulusal düzeyde Wendelstein 7 X ve küresel düzeyde ITER gibi projelerle uygulamakta ve takip etmektedir. Bu teknolojiler, aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri, Çin gibi büyük devletler tarafından da yoğun çalışmalarla desteklenmektedir. Bu teknolojilerin uygulamaya geçmesi halinde sınırsız ve temiz enerjiye ulaşılabilecek, bu durum ise yenilenebilir enerjide önemli bir paradigma gelişmesine neden olacaktır.
Konunun güncelliği ve gelişmelerin devam etmesi nedeniyle bu çalışmada, yenilenebilir enerji alanındaki Türkiye'nin stratejisi ve Federal Almanya'nın stratejisi incelenmiş, Türkiye'de yenilenebilir enerji alanındaki gelişmelere halkın ilgisini görmek üzere anket çalışması yapılmıştır.

Abstract:
Especially after the industrial revolution, most countries used fossile fuels as the main energy source. Because of the fact that fossil fuels are not available in every region of the world, their effects on the global climate and human health in a very short time compared to the world history, the dependence of states on energy resources to provide production, power and prosperity have been one of the important concerns of states. In the history of the world, states have entered into long-lasting wars to dominate energy resources and power. Still, it can be easliy seen that the biggest problems between states are energy and power wars.
The nuclear energy developed  and used in the second world war emerged as a clean energy used in electricity generation after the war. However, the radioactive waste problem created by this technology and the accidents that occurred in both Chernobyl and Fukushima caused the perception that this shining nuclear energy was not clean as thought. These developments and international concerns led to an increase in the search for alternative energy sources.
In fact, renewable energy sources such as sun, wind and biomass, which are the first energy sources used by humanity since the existence of the world, can be controlled and operated in a sustainable manner in time. With the development of technology and its integration into these processes, renewable energy has come into the interest of states as a clean energy source that can replace fossil resources and therefore the development of policies in this regard has come to the fore. These policies required complex legal regulations and allocation of large budgets due to the relevance of energy to many sectors. Each country has brought support in the field of energy within the framework of its policies that it has shaped according to its own capacity. These have sometimes targeted directly energy and mostly electricity generation businesses, sometimes smart technologies, sometimes individuals, residences or the agricultural sector.
Likewise with the global trends in renewable energy, Turkey has brought significant improvements in this area since the early 2000s. The most important of these developments is the Law No. 5346 on the Use of Renewable Energy Resources for the Purpose of Generating Electrical Energy, which entered into force in 2005. In the process of implementing this law, changes have been made in many relevant laws, various targets have been set in development plans, and energy efficiency and renewable energy action plans have been introduced. With these plans, renewable energy has now become an integral part of the economy. 
Undoubtedly, Germany is one of the most important global actors in renewable energy. The issue of energy resources, which was also a big problem in the second world war, evolved into development by using nuclear technology after the war. However, Germany, the creator of nuclear technology, started a major transformation with the Renewable Energy Law (EEG), which was enacted in 2000, and entered a period of complete exiting from nuclear energy over time. Germany initiated the Energy Transformation (Energiewende) in this process, which is also influenced by the Greens Party. In this transformation period based on sustainable development, environmental protection, technology development and exportation, Germany has tried to convince the public while developing policies for the solution of many problems.  In this period, Germany implements and follows up the studies on new generation nuclear energy technologies, such as fusion energy, which can fundamentally change the concept of clean energy in the future, with projects such as Wendelstein 7 X at the national level and ITER at the global level. These technologies are also supported by other states such as the United States of America and China with intensive studies. If these technologies are put into practice, unlimited and clean energy will lead to the development of an important paradigm in renewable energy.
Due to the continuation of the process and developments, in this study, the strategies of Turkey and Federal Republic of Germany in the renewable energy field are examined and a survey was conducted in Turkey to see the public's interest to developments in the field of renewable energy.