Sağlık hizmetlerinde maliyet paylaşımı konusunda bireylerin bilinç düzeyleri üzerine bir araştırma
Research on the level of individual consciousness about cost sharing in health services
Yazar: KEVSER SEZER KORUCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYGEN OKSAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilinç = Consciousness ; Finansal kaynaklar = Financial resources ; Finansman = Financing ; Hizmet paylaşımı = Service sharing ; Mali paylaşım = Fiscal sharing ; Maliyet = Cost ; Sağlık finansmanı = Health financing ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs

Özet:
Türkiye'de sağlık hizmetlerinin finansmanın sağlanmasına dair birçok yöntem vardır. Bu yöntemlerden biri de cepten yapılan ödemeler kapsamındaki kullanıcı katkılarıdır. Kullanıcı katkıları hastaların sağlık hizmetinden yararlanabilmek için genel sağlık sigortası veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler tarafından ödenecek tutardır. Bu uygulamaya yönelik hastaların genel değerlendirmeleri ve bilinç düzeyleri önemlilik göstermektedir.
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de mevcut maliyet paylaşımı uygulamalarına (Aile Hekimliği ile Devlet Hastanesi, Üniversite Hastanesi ve Özel hastane acil servislerinin kullanımı için sigorta dışında cepten yapılan ödemeler ve ilaç katkı payları) dair hastaların genel değerlendirilmelerini almak ve bireylerin hastalık türüne göre katkı paylarının ne kadarına katlanabileceğini ortaya çıkarmaktır. Ayrıca bu değerlendirme ve katlanılma düzeylerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu amaçla kolayda örnekleme yöntemiyle Isparta il merkezindeki 18 yaş ve üzeri bireyler olmak üzere toplam 501 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak literatür taraması yapılarak ve uzman görüşü alınarak geliştirilen "Sağlık Hizmetleri Kullanımında Maliyet Paylaşımı Anketi" kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre medeni durum, eğitim durumu ve gelir durumunun bireylerin kullanıcı katkılarına yönelik değerlendirmelerini doğrudan etkilediği bulunmuştur. Bu bağlamda evli olanların bekârlara göre daha az tutarda kullanıcı katkısı ödemeyi tercih etttikleri görülmüştür. Eğitim durumu ile doğru orantılı bir şekilde talep edilen kullanıcı katkısı tutarı da artış göstermiştir. Yine üst gelir grubundaki katılımcıların daha fazla tutarda kullanıcı katkısı ödemeyi tercih ederken; alt gelir grubundakilerin daha az tutarda kullanıcı katkısı ödemeyi tercih ettikleri tespit edilmiştir. Bireylerin ödemeyi talep ettikleri kullanıcı katkılarının sağlık sisteminden duyulan memnuniyet ile ilişkisi bulunmuştur. Sağlık hizmetinden memnun olanlar daha fazla kullanıcı katkısı ödemeye katlanabilirken; memnun olmayanların daha az miktarda kullanıcı katkısı ödemeye katlandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca yaşlılar daha düşük tutarlarda kullanıcı katkısı ödemeyi isterken, gençler daha yüksek tutarlarda önerilerde bulunmuştur. Bireylerin hastalık şiddetine ve sağlık hizmeti sunucusuna göre ödemeyi talep ettikleri kullanıcı katkı tutarı da değişkenlik göstermiştir. Bu çalışmanın önemli bir sonucu da kronik rahatsızlığı olan bireylerin ödenen tutara katlanılabilirlik durumu ve tercih edilen kullanıcı katkısı tutarını doğrudan etkilemesidir. Kronik rahatsızlığı olan bireyler sağlık hizmetini daha çok kullandıkları için daha az tutarda ödeme yapmayı talep etmektedir. Son olarak ise katılımcıların kullanıcı katkısı ödemesi yaptıklarının farkında oldukları ancak sağlık hizmeti sunucularına ne kadar ödeme yaptıklarının farkında olmadıkları ortaya konmuştur.

Abstract:
There are many ways in Turkey to provide financing for health services. One of these methods is user charges within the scope of out-of-pocket payments. User charges is to be paid by the general health insurance or by those who are obliged to take care of someone in order to benefit from the health services. The overall evaluation and awareness levels of the patients for this application is important.  
In this study, it is aimed to examine the general evaluation of the cost sharing applications in Turkey (such as out of pocket payments paid to the usage of family medicine and the emergency services of State Hospital, University Hospital and Private hospitals as well as to the drug fees) and find out how much the patients are willing to pay out of pocket. This study also aims to show whether these levels of evaluation and level of agreement differ according to demographic variables. For this purpose, 501 individuals who are above 18 years old were reached in Isparta province center. The Cost Sharing Questionnaire develeoped by the researcher was used as a data collection tool. 
The results of the research shows that the marital status, education status and income level directly affect the evaluations of the individuals towards the cost sharing. The single ones are willing to pay more contributions compared to married couples. Similarly as the education status increases the willingness to pay more out of pocket increases. This is true with the income level as well. As the income increases, the individuals agree to pay more user charges. The user charges they are willing to pay are related to the satisfaction of the health system. Those satisfied with health care agrees to pay more user charges, while those who are not satisfied are willing to pay less user charges. In addition, elderly people are willing to pay user charges at lower amounts; while younger ones offer higher amounts. The amount of user charges that individuals are willing to pay according to disease severity and health care provider have also varied. An important consequence of this study is the direct impact of the retention holdability of the individuals with chronic distress and the amount of the user charges that is preferred. Individuals with chronic illness want to pay less since they use health care services much more. Finally, participants were aware that they were paying user charges but were not aware of how much they pay to the healthcare providers.