Mevcut yol aydınlatma aygıtlarının etkin yol aydınlatması için performanslarının incelenmesi
Analysi̇ng the performance of road lumi̇nares for effecti̇ve road li̇ghti̇ng
Yazar: ASİYE KAYMAZ ÖZCANLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ADEM ÜNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Elektrik Tesisleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Dünya üzerinde petrol ve gaz rezervlerinin hızla azalması, gelişen teknoloji ile birlikte de enerjiye olan talebin hızla artması enerji krizine sebep olmuştur. Bu krizi çözebilmek için enerji tasarrufu, enerjinin etkin kullanılabilmesi üzerinde yapılan araştırma ve geliştirme çalışmaları gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde bu konuda enerji tüketiminin azaltılması, gereksiz kullanımlarının daha etkin çözümlerle değiştirilmesi amacıyla büyük finansal destek sağlamaktadır.
Elektrik enerjisi tüketiminin dünyada yıllık %15-20'lik kısmı aydınlatma sistemlerinde harcanmaktadır. Toplam oranın ortalama %3'luk bölümü ise şehiriçi yol aydınlatmalarına gitmektedir. Yıllık olarak tüketilen enerji gözönüne alındığında bu oran azımsanmayacak derecede yüksektir. Aydınlatmada yapılan değişim ve revizeler ile bu oranın düşürülmesi hedeflenmektedir.
Armatür ve lamba seçimi yol aydınlatması için tasarım hesapları yapılırken dikkat edilmesi gereken iki önemli unsurdur. Minimum enerji tüketiminin yanında yolun aydınlatma kalite büyüklüklerini sağlanması, sürücülerin ve yayaların can güvenliğinin ve emniyetli görüş seviyesinin tehlikeye atılmaması gerekmektedir. Gece meydana gelen trafik kazalarının büyük bir kısmı aydınlatmadaki hatalar nedeniyle görmeden yaşanan bozukluklardan ve yetersiz aydınlatmalardan kaynaklanmaktadır.
Enerji tasarrufunun önem kazandığı son yıllarda yol aydınlatması ile ilgili armatürlerin tamamen değişimi konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalar yapılırken armatürlerin fotometrik değerleri, lambaların ve armatürlerin ömürleri, verimlilikleri, ilk kurulum maliyetleri, enerji etkinliği gibi birçok parametreye bağlı olarak detaylı fizibilite çalışmalarının yapılması gerekmektedir.
Bu tez çalışmasıyla, ülkemizde kullanılmakta olan yol aydınlatma armatürleri üretici firmalardan yüksek basınçlı sodyum buharlı ve metal halide armatürler ile birlikte yeni nesil LED olarak temin edilmiştir. Bu armatürlerin fotometrik verileri gonyofotometre laboratuvarında test edilmiştir. Ürünlerin sahip oldukları ışık akısı, şebekeden çekilen güç, balast kaybı, güç faktörü, etkinlik değeri, renksel özellikleri gibi performansını etkileyen önemli değerler elde edilmiştir. Elde edilen bu ışık verileri bilgisayar ortamına aktarılarak, armatürlerin DIALUX programı ile M1, M2, M3 yol sınıflarına göre CIE (Uluslararası Aydınlatma Komisyonu) ve TEDAŞ'ın belirlemiş olduğu yol aydınlatma standartlara göre performansları değerlendirilmiştir. Ölçüm sonuçlarına göre mevcut MH armatürlerin yerine alternatif LED ürünlerin kullanılması enerji tasarrufu açısından YBSB armatürlere göre daha avantajlı olduğu ortaya konmuştur. YBSB armatürlerin kaldırılıp yerlerine LED armatürlerin getirilmesi ise her durum için uygun olmadığı görülmüştür.

Abstract:
All over the world, decreasing oil and gas reserves and increasing energy demand  lead to global energy crisis. In order to solve this crisis, research and development studies are gaining importance about energy saving and efficiency day by day. Developing countries is providing financial support for reducing energy consumption and replacing by more effective systems of redundant use.
Lighting is one of the most important sector for energy saving. The energy consumption for lighting is about %15-20 of the total consumed electrical energy in the world and also about %3 of this ratio is used by road lighting. Reducing of this ratio with new methods and restorations is purposed on road lighting.
Luminaire and lamp selection are two basic factors which should be paid attention for road lighting while design calculations. Along with minimum energy consumption and providing road lighting criteria, driver and pedestrian safety and safe level of vision should not be jeopardized. A large number of night time accidents derive from insufficient lighting and vision disorders due to incorrect lighting design. 
With this thesis, high pressure sodium vapor, metal halide and light emitting diyot (LED) road lighting luminares are supplied from luminaire manufactures in Turkey. Photometric data of studied luminaire are tested in Goniophotometer Labory. Basic values affecting performance of product like luminous flux, luminaire power, ballast loss power, power factor, luminous efficacy and color properties are obtained for each product. These data are transferred to DIALUX lighting program and are made simulation for different road types M1, M2, M3 classes. Eventually, luminaire performance is analiysed according to lighting quality criteria for CIE (International Commision On Illumination) standarts and TEDAS (Turkish Electricity Distribution Company) road lighting specification. According to test results and calculations, using MH luminaires instead of LED luminaire is more effective than HPS luminaires. LED luminaires can not be the most optimum solution for all road ligthing installations. In all conditions, efficiency of LED luminaires is not at desired level.