Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan kaynak kaya vepetrollerin C-izotop ve biyomarker verileri ile korelasyonu
Correlation of source rocks and oils in Southeastern Anatolia region with C-isotope and biomarker data
Yazar: ELİF AĞIRMAN AKTÜRK
Danışman: PROF. DR. REYHAN KARA GÜLBAY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Dünyada olduğu gibi, ülkemizde de birincil enerji kaynağı olan petrol ve doğal gaz, günümüzde stratejik önemini daha da arttırmış, endüstrinin ve ekonominin vazgeçilmez bir girdisi haline gelmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde farklı jeolojik devirlerde çökelmiş birçok kaynak kaya oluşumu yer almakta olup bu bölge ülkemizin petrol üretimi açısından önemlidir. Ülkemizde ekonomiye kazandırılan petrol kaynakları petrol ihtiyacının çok az bir bölümünü karşılamakta olup büyük bir bölümü ithalat yoluyla temin edilmektedir. Bu durum yeni hidrokarbon kaynaklarının bulunması ve değerlendirilmesine yönelik yatırımlara öncelik verilmesinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, petrol ve doğal gaz için yurt içinde yapılan her türlü çalışmaların stratejik önemi artmaktadır. Yapılan çalışmalar neticesinde bulunacak her yeni saha, yerli üretime katkıda bulunarak petrol ithalatında bir azalmaya, böylelikle petrol ihtiyacımızı giderirken yurt dışına olan bağlılığımızı azaltmaya vesile olacaktır. Bu çalışma jeolojik geçmişte, tortul havzalarda sedimanlarla birlikte çökelen ve petrol, doğalgazların (hidrokarbon) oluşumunu sonuçlayan organik maddelerin özellikle biyomarker parametreleri ve karbon izotop verileri ile detaylı olarak incelenmesini konu edinmektedir. Doygun-aromatik biyomarker ve tüm özüt/petrol ve bileşen-spesifik d13C izotop verileri kullanılarak bölgedeki kaynak kaya-petrol korelasyonları yapılacak ve petrollerin kaynakları ortaya konulacaktır.
Elde edilen bu sonuçlar bilimsel literatüre önemli katkıda bulunacak,  petrol-kaynak kaya ve petrol-petrol korelasyonlarını kurmak anlamındaki katkıları ile özellikle petrol arama çalışmalarında ve petrolün bulunup geliştirilmesinde yararlı olacak ve sosyo-ekonomik katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Oil and natural gas, which is the primary energy source in our country as well as in the world, has increased its strategic importance even more and has become an indispensable input of the industry and economy.There are many source rock deposited in different geological periods in the Southeastern Anatolia Region, and this region is important for our countrys oil production.The oil resources brought to the economy in our country meet a very small part of the petroleum need, and a large part is supplied through imports.This situation reveals once again the importance of prioritizing investments for the discovery and utilization of new hydrocarbon resources.In this context, the strategic importance of all kinds of works carried out in the country for oil and natural gas is increasing.Each new field to be found as a result of the studies will contribute to domestic production and reduce oil imports, thus reducing our dependence on abroad while meeting our oil needs.This study deals with the detailed investigation of organic materials that precipitated with sediments in sedimentary basins in the geological past and resulted in the formation of oil and natural gas (hydrocarbon), especially with biomarker parameters and carbon isotope data.
By using saturated-aromatic biomarker and all extract/oil and component-specific d13C isotope data, the source rock-oil correlations in the region will be made and the sources of the oils will be revealed. These results will make a significant contribution to the scientific literature, with their contribution to establishing oil-source rock and oil-oil correlations, they will be useful especially in oil exploration studies and in the discovery and development of oil, and will make a socio-economic contribution.