Yargıtay kararları ışığında fatura
Invoice in the light of supreme court decisions
Yazar: MELTEM DURU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE KALENDER
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fatura = Invoice ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Yargıtay kararları = Supreme court decisions ; Yazılı delil = Evidence in writing ; İspat = Proof ; İspat yükü = Burden of proof

Özet:
Ticari faaliyetlerde kullanılan belgelerden biri faturadır. Yargıtay İBHGK'nin
27.06.2003 tarihli 2001/1 Esas 2003/1 Karar sayılı kararında fatura, "ticari satışlarda
satıcı tarafından alıcıya verilen ve satılan malın miktarını, vasıflarını, ölçüsünü,
fiyatını ve sair hususları veya ifa edilmiş hizmetleri gösteren hesap pusulası olup
ticari belge niteliğinde olduğu" ifade edilerek tanımlanmıştır.
Çok yönlü amaca hizmet eden yazılı ticari bir belge olan fatura, düzenleyen tacirin
aleyhine delil niteliğine sahiptir. Karşı tarafın süresinde faturaya itiraz etmemesi
sebebiyle fatura içeriği kabul edilmiş sayılacağından; fatura taraflar arasında yazılı
delil niteliğine sahip olacaktır. Böylelikle, faturaya süresinde itiraz etmeyen taraf,
faturanın aksini ancak başka yazılı delillerle ispat etmelidir. Faturaya süresi
içerisinde karşı taraf itiraz ederse, faturayı düzenleyen tacir ispat yükü altında
faturayı taraflar arasındaki ilişkiye uygun düzenlediğini ispat etmelidir.
TTK'nin 21.maddesi fatura ile ilgili taraflar arasında çıkabilecek uyuşmazlıkların
çözümü için ayrıntılı bir düzenleme ihtiva etmemektedir. Tez çalışmamızda fatura ile
ilgili düzenlemeler incelenerek bu alanda uyuşmazlıkların nasıl sonuçlandırıldığı,
ticari hayattaki gelişmelerin fatura alanındaki uyuşmazlıkları nasıl etkilediği
hususları tezimin temel amacını oluşturmaktadır. Bu kapsamda, fatura ile ilgili
kanuni düzenlemelerin, ticari örf ve âdetin uyuşmazlıklara uygulanmasında öneme
sahip yargı kararları incelenmiştir.
Faturanın kapsamında yapılan işin; miktarı, fiyatı, tutarı, türü, bedeli gibi hususların
bulunması gereken asli unsurlardan olduğu, faturadaki vade farkı kaydı taraflarca
kararlaştırılmamış ancak tacir tarafından faturada düzenlenmişse karşı tarafın
faturaya süresinde itiraz etmemesi vade farkı kaydının geçerli olduğu anlamına
gelmeyeceği sonuçlarına ulaşılmıştır. TTK'ye göre faturayı tebliğ alan kişinin
kanunen tacir olması şart değildir. Yargıtay güncel kararlarında faturayı tebliğ alan
kişi tacir değilse fatura tebliğ edildikten sonra 8 gün içinde faturaya itiraz edebileceği, etmediği takdirde TTK'nin 21/2.fıkrasında düzenlenen kanuni karinenin
geçerli olacağını vurgulamıştır. Bu sebeple faturaya itiraz edilmediği takdirde tacir
olmayan kişilerin fatura itirazına bağlanan kanuni karinenin hüküm ve sonuçlarından
etkilenmeleri hakkaniyete uygun olmayacağından faturayı tebliğ alan kişinin tacir
olması gerektiği sonucuna güncel Yargıtay içtihatları da dikkate alınarak tezin amacı
doğrultusunda varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Fatura, Faturanın Kapsamı, Faturaya İtiraz, İspat, Yazılı Delil,
Vade Farkı

Abstract:
One of the documents used in commercial activities is the invoice. In the decision of
Supreme Court General Board of Case Law Unification (IBGK) dated 27.06.2003
and numbered 2001/1 Basis 2003/1, the invoice is defined as the accounting roll
given to the buyer by the seller in commercial sales and showing the quantity,
characteristics, size, price and other matters or services performed. Furthermore, it
has been defined by stating that it is a commercial document.
The invoice, which is a written commercial document serving a versatile purpose,
has the nature of evidence against the issuing merchant. The invoice has the quality
of documentary evidence between the parties as the content of the invoice is deemed
to be accepted when the other party does not object to the invoice in due time. Thus,
the party that does not object to the invoice in due time has to prove the opposite of
the invoice only with other documentary evidence. If the other party objects to the
invoice in due time, the merchant who issues the invoice must prove that the invoice
is arranged in accordance with the relationship between the parties under the burden
of proof.
Article 21 of the Turkish Commercial Code (TCC) does not contain a detailed
regulation for the resolution of disputes that may arise between the parties related to
the invoice. The main purpose of my thesis is to examine the invoice regulations,
how the disputes are resolved and how the developments in commercial life affect
the disputes in the invoice area. In this context, the judicial decisions that are
important in the application of legal regulations related to the invoice for the dispute
of commercial customs were examined.
It is concluded that the subjects such as the quantity, price, amount, type, price of the
work done within the scope of the invoice are essential elements that must be found,
and if the late fee record in the invoice is not decided by the parties, but it is arranged
by the merchant in the invoice, the fact that the other party does not object to the invoice does not mean that the late fee record is valid. According to TCC, it is not
legally required for the person receiving the invoice to be a merchant. In the current
decisions of the Supreme Court, it is emphasized that if the person receiving the
invoice is not a merchant, the person can object to the invoice within 8 days after the
invoice is notified, if he does not object, the legal presumption in the paragraph 21/2
of the TCC will be valid. Therefore, it is concluded that the person receiving the
invoice must be a merchant, taking into account the current Supreme Court case law,
since it would not be fair for non-merchants to be affected by the provisions and
consequences of the legal presumption, which is subject to the objection of the
invoice.

Key Words: Invoice, Scope of Invoice, Objection to Invoice, Proof, Documentary
Evidence, Late Fee