Özel yetenekli çocukların annelerinin çocukları ile ilişkileri hakkındaki görüşlerinin mentorluk fonksiyonlarına göre incelenmesi: Fenomenoloji çalışması
An investigation of the opinions of the mothers of gifted children on their relationships with their children according to mentoring functions: A phenomenology study
Yazar: SEMRA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. BURAK KARABEY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada özel yetenekli çocukların annelerinin çocukları ile ilişkileri hakkındaki görüş ve deneyimlerinin Kram'ın mentorluk fonksiyonlarına göre incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji deseni kullanılarak araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını belirlemede amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Bilim Sanat Merkezleri (BİLSEM) ve Özel yetenekliler Eğitim Programları (ÜYEP)'na devam eden 6. ve 7. sınıf özel yetenekli çocukların anneleri oluşturmaktadır. Bu ölçütleri karşılayan 11 katılımcı anne belirlenmiştir. Belirlenen katılımcılardan veri toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca veri toplama tekniklerinden doküman incelemesi ve araştırmacı günlüğünden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemlerinden tümevarımcı analiz yöntemiyle analiz edilirken araştırmanın sorularının ve ana temaların belirlenmesinde Kram'ın mentorluk teorisi kullanılarak oluşturulduğu için tümdengelimci analiz yöntemi de kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda özel yetenekli çocukların annelerinin çocuklarına kariyer fonksiyonları (sponsorluk, koçluk, koruma, ortaya çıkarma-görünür kılma, zorlayıcı görev) ve psikososyal fonksiyonları (rol model olma, kabul ve onay, arkadaşlık, danışmanlık) sağlamaya yönelik deneyimleri ve görüşleri ortaya çıkarılmıştır. Özel yetenekli çocuğu olan anneler ile yapılan bu çalışmada annelerin Kram'ın mentorluk fonksiyonlarından psikososyal fonksiyonları karşıladıkları ve çocuklarının yeteneklerini geliştirici ve destekleyici davranışlarda bulundukları belirlenmiştir. Bunun nedeninin ise annelerin çocukları ile kurduğu kişiler arası ilişkinin kalitesinden kaynaklandığı söylenebilir. Özel yetenekli çocukların annelerinin kariyer fonksiyonunu sağlamaya dair deneyimleri ve görüşlerine bakıldığında ise annelerin bu fonksiyonların bazı işlevlerini yerine getirmelerine rağmen tam anlamıyla kariyer fonksiyonlarını karşılayamadıkları bulunmuştur. Bunun nedeninin ise çoğu annenin çocuklarının ilgilendikleri ve yetenekli oldukları alanlarda mentor gibi yetkinliğe ve statüye sahip olmamasından kaynaklandığı görülmüştür.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the views and experiences of mothers of gifted children about their relations with their children according to Kram's mentoring functions. In this direction, the research was carried out by using the phenomenology design, one of the qualitative research designs. Criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods, was used to determine the participants of the study. The study group of the research consists of mothers of 6th and 7th grade gifted children attending Science and Art Centers (BİLSEM) and Gifted Education Programs (ÜYEP). Eleven participating mothers who met these criteria were identified. Semi-structured interviews were conducted to collect data from the determined participants. In addition, document review and researcher's diary were used from data collection techniques. While the data obtained were analyzed with the inductive analysis method one of the content analysis methods the deductive analysis method was also used since it was created by using Kram's mentoring theory in determining the research questions and main themes. As a result of the analyzes, the experiences and views of mothers of gifted children on providing career functions (sponsorship, coaching, protection, exposure and visibility, challenging work assignments) and psychosocial functions (role modeling, acceptance and confirmation, friendship, counseling) to their children were revealed. In this study, which was conducted with mothers with gifted children, it was determined that mothers met the psychosocial functions of Kram's mentoring functions and showed behaviors that improve and support their children's abilities. It can be said that the reason for this is due to the quality of the interpersonal relationship that mothers establish with their children. Considering the experiences and views of gifted children on providing the career function of mothers, it was found that although mothers fulfilled some of these functions, they could not fully meet their career functions. It was seen that the reason for this was that most of the mothers did not have the competence and status like a mentor in the areas where their children are interested and talented.