İzmir'de İlkokul Öğrencilerinde Obezite Sıklığı ve Etkileyen Etmenlerin Belirlenmesi
Obesity prevalence and affecting factors in primary school students in İzmir
Yazar: ELİF TUĞÇE TUNCA KÜÇÜKALİ
Danışman: PROF. DR. ADEM AYDIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Obezite = Obesity ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity ; Çocuklar = Children

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ:  Aşırı kiloluluk ve obezite vücutta sağlık için risk oluşturan anormal ve aşırı yağ birikimi olup, 21. yüzyılın çocukluk çağında görülen en ciddi halk sağlığı sorunlarındandır. Çocukluk döneminde fazla kilolu veya obez olan çocukların erişkin dönemde de fazla kilolu ve obez oldukları bilinmektedir. Erken çocukluk döneminde obez olan yetişkinlerde bulaşıcı olmayan kronik hastalıkların erken yaşta gelişme oranı obez olmayan topluma oranla daha yüksektir. Bu çalışmanın amacı, İzmir'in bir ilçesindeki ilkokul öğrencilerindeki obezite sıklığını hesaplanmak ve obezite ile ilişkili risk faktörlerini araştırıp ortaya koymaktır. 
YÖNTEM: Araştırma kesitsel tiptedir. Araştırmanın evreni İzmir ili Bayraklı ilçesi ilkokullarında okuyan beş-dokuz yaş arası çocuklardır. Çalışmada toplam 535 hastaya ulaşılmıştır. Çalışmada, obezite ile ilşkili olabilcek kronik hastalık ve/veya ilaç kullanımı olan, çalışmaya katılmak istemeyen ve anket formunu tam doldurmayan çocuklar çalışma dışında bırakıldığından toplam 407 çocuğun verileri kullanıldı. Araştırmanın bağımlı değişkeni obezite varlığı, bağımsız değişkenleri ise sosyodemografik özellikler, doğum ve büyümeye ait özellikler, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite alışkanlıkları, televizyon izleme, bilgisayar kullanımı, kardeş durumu ve aile bireylerinin kilo durumu olarak belirlenmiştir. Çalışmaya katılan çocukların ailelerine anket uygulanıp, çocukların kilo ve boyları ölçülerek beden kitle indeksleri hesaplanmıştır. İstatistiksel çözümlemede Ki-Kare analizi, T-Test ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Aşırı kiloluluk ve obeziteye etkili faktörler için olasılıklar oranı hesaplanmıştır.   
BULGULAR: Ortalama yaşları 8±1,1 yıl olan 407 çocukta, aşırı kiloluluk sıklığı %12 ve obezite sıklığı %12 saptanmıştır. Cinsiyet ile aşırı kiloluluk ve obezite arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p=0.486). Aşırı kiloluluk ve obezite ile çocuğun doğum ağırlığı (p<0,05), öğünlerin düzenli olması (p=0,007), abur cubur tüketimi (p=0,027), kişi başı aylık gelirin yüksek oluşu (p=0,026), anne (p=0,03) ve babanın (p<0.05) aşırı kilolu ya da obez olması ve kardeş varlığı (p=0,031) arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. 
SONUÇ VE ÖNERİLER: İzmir İli Bayraklı ilçesinde beş-dokuz yaş çocuklardaki aşırı kiloluluk ve obezite sıklığının araştırıldığı bu çalışma sonuçlarına göre; aşırı kiloluluk ve obezitenin gelişmiş ülkelere benzer oranda yüksek olduğu ve kişi başı aylık geliri yüksek, kardeşi olmayan ve anne-babası fazla kilolu ve obez olan çocuklarda aşırı kiloluluk ve obezitenin arttıdığı saptanmıştır. Bu çalışmanın sonuçları, anne-babalara ve çocukların bakımı ile ilgilenen kişilere sağlıklı ve dengeli beslenme konusunda eğitim verilmesi gerektiğini düşündürmektedir.

Abstract:
Introduction and Purpose: Overweight and obesity is excess fat deposition that can affect body health adversely. It is one of the most severe public health problem of 21th century. Overweight and obese children will be overweight and obese adults of future. Adults who are obese in early childhood have a higher rate of non-infectious chronic disease development at early age than non-obese population.  Aim of this study is investigating obesity rate and associated risk factors for obesity of primary school students in one of Izmir's district.
Study Format: Sectional study
Materials and Method: Five and nine years old primary school students in Bayraklı district of İzmir province were selected for the study. 535 child included into study. We excluded 128 child that have chronic disease or taking medicine that is associated with obesity or refusing to get into the study. Dependent variable was obesity and independent variables were defined by sociodemographic and natal features, physical activities, eating habits, watching television and playing computer games, family structure and parental weight. We conducted a questionnaire to parents and measured childrens weight and height thus calculated body mass index. Chi-square analysis, T-test and Mann Whitney U test were used for statistical calculations. Probablity rate was used for obesity and overweight associated factors.
Results: Mean age is 8±1,1 years for 407 children. Overweight rate is %12 and obesity rate is %12. We detected that gender is not associated with obesity or overweight (p=0.486). Birth weight (p<0,05), untidy meal times (p=0,007), eating snacks (p=0,027), high monthly income (p=0,026), maternal (p=0,03) and paternal (p<0.05) obesity or overweight and being an only child (p=0,031) was found associated with obesity and overweight.
Conclusion: In this study we detected that overweight and obesity frequencies of five to nine years old children in Bayraklı district are high and similar to developed countries. High monthly income, being an only child, parental obesity or overweight is associated obesity or overwight. This study points out the parents and caregivers need of education about healthy and balanced nutrition.