Stadyum seslendirme sistemlerinde konuşma anlaşılırlığı değerlendirmeleri
The evaluations of speech intelligibilty of stadium speaker systems
Yazar: DUYGU ASENA ÜNLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT VERGİLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music
Dizin: Akustik = Acoustic ; Elektroakustik müzik = Electroacoustic music ; Hoparlör = Loudspeaker ; Konuşma akustiği = Speech acoustics ; Müzik teknolojisi = Music technology ; Seslendirme = Sound recording ; Seslendirme sistemleri = Sound recording systems ; Stadyumlar = Stadiums ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization

Özet:
Son yıllarda gelişen teknolojiyle birlikte stadyum elektro akustik sistem tasarımları da gelişmiştir. Hoparlör markaları bu gelişimle beraber stadyumlar için özel seri hoparlörler üretmeye başlamışlardır. Bu gelişmeler stadyumda konuşma anlaşılırlığını da yakından ilgilendirmektedir.
Bu çalışmada stadyum tasarımındaki konuşma anlaşılırlığının FIFA (Football International Federation Association) standartlarına entegrasyonu değerlendirilmiş ve iki farklı hoparlör tür ve diziliminde konuşma anlaşılırlığının nasıl etkilendiği araştırılmıştır. Sıra dizilim "line array" (Durmaz, 2009: 199) ve noktasal kaynak "point source / conventional" olarak yerleştirilen hoparlörler, iki projede de aynı alıcı noktalarına yönlendirilmiştir. Hoparlörlerin karakteristik özellikleri dışında stadyumdaki tüm ölçüm parametreleri iki proje için de aynıdır.
Line array hoparlörler 7'li kümeler halinde tasarlanmıştır. Kümelerin yayılım açıları küme içerisindeki hoparlörlerin eğimleri, hoparlörler arası gecikmeler ve ses yüksekliği farkları kullanılarak tüm tribün alanını en iyi şekilde kapsayacak biçimde belirlenmiştir. Toplamda 252 tane hoparlör kullanılmıştır. Point source hoparlörler ise, alt ve üst tribün alanlarına bakacak şekilde 2'li olarak yerleştirilerek, toplamda 72 adet kullanılmıştır.
Yapılan ölçümlerde her iki sistem tasarımında FIFA standartları yakalanmış olsa da, birtakım farklılıklar meydana gelmiştir. Point source hoparlörler bazı noktalarda ses yüksekliği olarak line array hoparlörle eşit olsalar da, konuşma anlaşılırlığı performansıyla öne geçmektedir. Hoparlör sayılarındaki büyük farkı da ele aldığımızda, point source hoparlörlerin yayılım açılarındaki genişlik, dikey düzlemde uzak atımlı sinyal dağılımı sağlayan line array kümelerini konuşma anlaşılırlığı bakımdan geride bırakmıştır.

Abstract:
With the recent advancements in technology, electro acoustic system designs in stadiums have also progressed. In conjunction with this fact, system manufacturers have started producing specialized series of speakers for stadiums. These improvements are also closely related to speech intelligibility in stadiums. 
This thesis focuses on the integration of speech intelligibility in stadium design in accordance with FIFA (Football International Federation Association) standards. Specifically, speakers of two different types and orders have been analyzed in terms of their effects on speech intelligibility. Speakers, which are placed as line array and conventional/point source orders are directed to the same receiver points in both projects. Except the characteristic features of speakers, all measurement parameters in stadiums are the same for both projects.
Line array speakers are designed as 7 speaker clusters. The directivity patterns of the clusters have been determined with the speaker angles, delays and gain differences, with the highest possible coverage of all the audience areas. A total of 252 speakers have been used. On the other hand, 72  point source speakers in groups of 2, have been used in order to cover the higher and lower audience areas respectively.
Although the measured results of both system designs are compatible with the FIFA standards, there are notable discrepancies. In some areas of the stadium, where the amplitude of the point source speakers is equal to line array speakers, point source speakers show superior speech intelligibility than the line array speakers. Besides the vast difference between the numbers of speakers, point source speakers outpaces the line array speakers in speech intelligibility. They provide a wider distribution angle whereas the line arrays provide a long throw signal distribution on the vertical plane