Vertebral arterlerin anatomik varyasyonları (hipoplazi, tortiyozite) ile posterior sistem enfarktlarının sıklığı ve anatomik tutulumu üzerine olan etkisi
The affects of anatomic variants of the vertebral artery (hypoplasia,tortiosity)incidence and anatomical distribation of posterior system infarcts
Yazar: FATME MEHMED KURT
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN KURŞUN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Arterler = Arteries ; Serebral enfarktüs = Cerebral infarction ; Varyasyon = Variation ; Vertebral arter = Vertebral artery ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç: İnme, dünyada üçüncü sıradaki ölüm nedeni olup, endüstrileşmiş toplumlarda hastane başvurularında ve sağlık harcamalarında önemli bir yer tutmaktadır. Tüm serebrovasküler hastalıkların %80'i iskemik, %20'si hemorajik inme tipindedir. İskemik beyin damar hastalıklarında kabul edilmiş risk faktörleri son yıllarda yapılan uluslararası çok merkezli çalışmalar sayesinde oldukça iyi belirlenmiştir. Ancak tüm tanısal yöntemlerin kullanılmasına rağmen iskemik inmelerin yaklaşık %20'sinde etyolojiyi belirlemek mümkün olamamaktadır. Bu çalışmamızda posterior sistem enfarktları olan hastalarda Vertebral Arter (VA) BT anjyografi incelemesi sonuçları ile hipoplazi sıklığını, anatomik varyasyon sıklığını ve bu faktörlerin enfarkt alanları üzerindeki olası etkisini araştırmayı hedefledik.

Yöntem ve Gereçler: Çalışmamızda 01/01/2015 ile 31/12/2015 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniğinde yatarak tedavi gören iskemik inme hastaları retrospektif olarak incelendi ve 1002 hasta çalışmaya alındı. Hastalar anatomik olarak ön ve arka sistem kanlanma dağılımına göre anterior, posterior ve anterioroposterior sistem enfarktları olarak gruplandırıldı. Gruplar var olan görüntüleme yöntemlerine göre incelendi ve BTA olan anterior sistem iskemik inme grubunda 196 hasta, posterior iskemik inme grubunda 69, anteroposterior iskemik inme grubunda 27 hasta çalışmaya alındı.
BTA görüntüleri retrospektif olarak incelendi ve tüm gruplarda vertebral arterlerde ateroskleroz, hipoplazi sıklığı ve anatomik varyasyon sıklığı açısından değerlendirildi.

Bulgular: Bizim çalışmada anterior sistem iskemik inme grubundakilerin %17,3'ünün, posterior sistem iskemik inme grubundakilerin %17,4'ünün ve anteroposterior iskemik inme grubundakilerin %22,2'sinin sağ vertebral arter hipoplaziktir. Anterior sistem iskemik inme grubundakilerin %6,1'inin, posterior sistem iskemik inme grubundakilerin %13,1'inin ve anteroposterior iskemik inme grubundakilerin %7,4'ünün sol vertebral arter hipoplaziktir. Anterior sistem iskemik inme grubundakilerin %23,0'ünün, posterior sistem iskemik inme grubundakilerin %20,6'sının ve anteroposterior iskemik inme grubundakilerin %19,2'sinin sağ vertebral arter tortiyozdur. Anterior sistem iskemik inme grubundakilerin %26,7'sinin, posterior sistem iskemik inme grubundakilerin %19,1'inin ve anteroposterior iskemik inme grubundakilerin %23,1'inin sol vertebral arter tortiyozdur. Gruplar arasında istatiksel olarak fark saptanmadı.
Sonuç: Yaptığımız çalışmada her grup vertebral arter dominansı veya hipoplazisi açısından sağ veya sol vertabral arter ayrı ayrı incelense bile gruplar arasında herhangi bir farklılığa rastlanmamış olup dominansın veya hipoplazi varlığının iskemik inme yerine etki etmediği izlenmiştir.
Anahtar kelime: Vertebral arter, posterior sistem stroke, hipoplazi, tortiyozite

Abstract:
Objective: İschemic cerebrovascular disease is the third leading cause of death, creating workload and an economocial burden in the western world. Out of all cerebrovascular disease %80 is ischemic while the remaining %20 is hemorrhagic. Accepted risk factors for ischemic cerebrovascular disease have been well established by international multicentre studies in recent years. In this study, our aim is to investigate the hypoplasia, anatomic variation frequency of vertebral artery in patients with posterior system infarction by using CT angiography and to determine whether these factors makes a difference on infarction area.
Materials and methods: İschemic stroke patients who were admitted to neurology clinic between 01/01/2015 and 31/12/2015 at Ankara Numune Training and Research Hospital, Health Sciences University were studied retrospectively and 1002 patients were included in the study. Groups were formed by dividing them in anterior, posterior and anteroposterior system infarctions, anatomically. Groups were further analyzed with their inpatient imaging modalities, 196 patients with anterior ischemic cerebrovascular disease, 69 patients with posterior ischemic cerebrovascular disease and 27 with anteroposterior ischemic cerebrovascular disease, all of whom also have CT angiography were included. CTA images were reviewed retrospectively and all groups were evaluated for vertebral artery atherosclerosis, hypoplasia frequency and anatomic variation frequency.
Results: In our study, 17,3% of the anterior, 17,4% of the posterior and 22,2% of the anteroposterior ischemic stroke group have right vertebral artery hypoplasia, while 6,1% of anterior, 13,1% of posterior and 7,4% of anteroposterior ischemic stroke group have a hypoplastic left vertebral artery. Vertebral artery tortiosity were also reviewed and it is estimated that 23,0% of anterior ischemic stroke group, 20,6% of posterior ischemic stroke group and 19,2% of anteroposterior ischemic stroke group have right artery tortiosity. Left artery tortiosity was found in 26,1% of anterior, 19,1% of posterior and 23,1% of anteroposterior ischemic stroke group. There was no statistically significant difference between the groups.
Conclusions: In our study, no difference was found between the groups in terms of vertebral artery dominance or hypoplasia of the right or left vertebral artery, even the right or left vertebral artery was evaluated separately. It was observed that dominance or hypoplasia had no effect on ischemic stroke.
Keywords: vertebral artery, posterior system stroke, hypoplasia, tortuosity