Kalıcı tünelli port kateteri takılan hastalarda sedatif ajanların stres hormonları ve yüksek duyarlı troponin üzerine etkisi
The effect of sedative agents on stress hormones and high-sensitive troponin in patients catheterized by permanent-tunnel port catheter
Yazar: YILMAZ SAFİ
Danışman: PROF. DR. CUMA YILDIRIM
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Adrenokortikotropik hormon = Adrenocorticotropic hormone ; Anksiyete = Anxiety ; Bilinçli sedasyon = Conscious sedation ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Hipnotik ve sedatifler = Hypnotics and sedatives ; Kateterizasyon = Catheterization ; Kateterler-kalıcı = Catheters-indwelling ; Troponin = Troponin

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada acil serviste santral venöz kateter takılan hastalarda uygulanan sedasyon ve analjezi kombinasyonlarının; ağrı skalaları, anksiyete, ACTH, Kortizol ve Yüksek Duyarlı Troponin (High Sensitive Troponin I (hsTnI)) üzerine olan etkilerini araştırdık.
MATERYAL VE METOD: Bu çalışma prospektif olarak, 01 Mart 2015-01 Eylül 2015 tarihleri arasında Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı'na Hematoloji ve Onkoloji tarafından port kateteri takılma endikasyonu konulan 90 hasta üzerinde yapıldı. Hastalar; Midazolam-Ketamine kombinasyonu, Midazolam-Fentanil kombinasyonu ve Propofol uygulanan 30'ar kişilik 3 gruba ayrıldı. Hastaların kan basıncı, nabız değerleri ve solunum sayıları değerlendirildi. Visuel Analog Skala (VAS) kullanılarak ölçeklendirilen ağrı düzeyleri, Beck Anksiyete Ölçeği kullanılarak anksiyete düzeyi ile kan numunesi alınarak ACTH, Kortizol ve Yüksek Duyarlı Troponin değerleri port takılma işlemi öncesi (0.dakika) ve sonrası (30.dakika) olmak üzere kaydedildi. Bu değerler kıyaslandı. İstatistiksel değerlendirme için, Windows için SPSS 18.0 (SPSS Inc, Chicago, Illinois, ABD) paket programı kullanıldı ve tüm karşılaştırmalarda p<0.05 istatistiksel anlamlı kabul edildi. 
BULGULAR: Gruplar arasında cinsiyet ve yaş açısından anlamlı istatistiksel bir fark yoktu (p=0,836 ve p=0,182). Her üç sedasyon grubundaki hastalarda anlamlı anksiyete azalması oldu. Midazolam-Fentanil ile Propofol yapılan hastalarda ağrı düzeyindeki azalma anlamlı bulundu. Midazolam-Fentanil ile Propofol grubunda sistolik ve diastolik kan basıncında anlamlı bir düşüş oldu. Her üç sedasyon grubundaki hastalarda anlamlı solunum sayısı artışı olmadı. Midazolam-Ketamin grubu ile Midazolam-Fentanil grubundaki hastaların nabız sayılarındaki anlamlı artış oldu. Midazolam-Ketamin ile Propofol grubundaki hastalarında kan ACTH düzeylerindeki anlamlı artış bulundu. Her üç sedasyon grubundaki hastalarda anlamlı Kortizol değişikliği bulunmadı. Her üç sedasyon grubundaki hastalarda anlamlı hsTnI artışı bulundu. Hastalarda hsTnI değerleri açısından gruplar arası anlamlı fark yoktu.
TARTIŞMA VE SONUÇLAR: Santral Venöz Kateter (SVK) gibi minör cerrahi girişimlerde sedatif ajanlar acil servisteki etkin, güvenli ve kolay uygulanabilirler. Acil servislerde invaziv işlem uygulanacak hastalara anksiyolitik  ve sedatif ilaçlara ek olarak analjezik ilaçların da eklenmesini önermekteyiz.

ANAHTAR KELİMELER: Port kateter, Sedasyon, Anksiyete, Troponin

Abstract:
AIM: To evaluate the effect of sedation and analgesia combinations on pain scales, anxiety, adrenocortotropic hormone (ACTH), cortisol, and high-sensitive troponin in patients with a central venous catheter.
Materials and Method: This study was prospectively conducted in 90 patients who had been indicated for port catheterization in Hematology and Oncology in the Emergency Medicine Department of Gaziantep University Medical Faculty between 01 March and 01 September 2015. Patients were divided into three groups of 30, as follows: one group received a midazolam-ketamine combination, one group received a midazolam-fentanyl combination, and one group received propofol. Blood pressure, heart rate, and respiratory rate were evaluated. Pain levels were assessed using the Visual Analog Scale, anxiety levels were evaluated using the Beck Anxiety Scale, and blood samples were taken before (0 min) and after the procedure (30 min) in order to obtain ACTH, cortisol and high-sensitive troponin values. These parameters were statistically analyzed and compared, and p<0.05 was accepted as statistically significant in all comparisons.
Results: There were no statistically significant differences between the groups with regard to gender and age (p=0.836 and p=0.182). Anxiety significantly decreased in all three groups. A significant decrease in level of pain was found in patients taking midazolam-fentanyl and those who received propofol, and a significant decrease in systolic and diastolic blood pressure was also observed in these two groups. There was no significant respiratory rate increase in any of the three groups. A significant increase in heart rate was observed in patients receiving midazolam-fentanyl and in those receiving midazolam-ketamine. Blood ACTH levels significantly increased in the midazolam-ketamine and propofol groups. In all three groups, no significant cortisol change was found, while significant high-sensitive troponin values were observed. There was no significant difference between the groups.
Discussion and Conclusion: Sedative agents can be used efficiently, safely, and simply in minor surgical procedures, such as central venous catheterization. We also recommend the use of analgesics drugs, in addition to anxiolytic and sedative agents, during invasive procedures conducted in the emergency room.

KEY WORDS: Port Catheter, Sedation, Anxiety,Troponin