Geç Tunç Çağı ve Demir Çağı'nda Doğu Akdeniz'de gemiler ve Dana Adası Tersanesi
Ships in the Eastern Mediterranean in Late Bronze and Iron Ages and Dana Island Shipyard
Yazar: OKTAY ESER ORMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN ÖZKAN KUŞ
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Sualtı Kültür Mirası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Antik gemi = Antique ship ; Askeri gemiler = Naval ships ; Dana Adası = Dana Island ; Demir Çağı = Iron Age ; Gemi inşaatı = Shipbuilding ; Gemiler = Ships ; Geç Tunç Çağı = Late Bronze Age ; Savaş gemileri = Naval ships ; Tersaneler = Shipyards ; Yük gemileri = Cargo vessels

Özet:
İnsanlığın avcı-toplayıcılıktan yerleşik hayata geçişi birçok teknolojik gelişimi de beraberinde getirmiştir. Bu gelişimlerden en etkililerini de gıda üretimi ve ticarî faaliyetleri olduğu bilinmektedir. Mısır'da bulunan ve tekne kullanımını kanıtlayan MÖ 3050 yıllarına ait derin deniz balıklarının kılçıklarıyla beraber başlayan denizcilik, gelişen teknolojiyle birlikte günümüze kadar gelmiştir. Bölgesel olarak ham maddelerin değişiklik göstermesi farklı gemi türleri ve yapım teknikleri geliştirilmesine neden olmuştur. Mısır'da sazlıkların demetler haline getirilmesiyle başlayan gemicilik, Mezopotamya'da küçükbaş hayvan postlarının daldan yapılmış kafeslere bağlanmasıyla başlamıştır. 
İnsanlık tarihi boyunca gerek ticarî gerekse askerî faaliyetler için kullanılmış gemiler dışında kutsal amaçlara yönelik gemiler de üretilmiştir. Her geminin yüzdürülmek için yapılmadığı ve kutsal törenlerde de kullanıldığı arkeolojik verilerle kanıtlanmıştır. Mısır'da ve Yunan kültüründe var olan ölümden sonraki yaşam inancında gemiler kullanılmış ve gemilere kutsal anlam yüklenmiştir. 
Çalışmanın birinci bölümünde Geç Tunç Çağı ve Demir Çağı'nda Doğu Akdeniz'in siyasî yapısı incelenmiştir. İkinci bölümde; Doğu Akdeniz bölgesindeki kara ve deniz ticaretinde kullanılan rotalar, deniz rotalarını etkileyen rüzgâr ve akıntılar ve son olarak da kargo içerikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde; Geç Tunç Çağı ve Demir Çağı'nda üretilmiş ve kullanılmış gemi tiplerinden, yapım tekniklerinden, gemi ustalarının kullandıkları aletlerden ve gemi teknolojisinin gelişiminden bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde ise; gemilerin üretildiği tersanelerden, tamirat ve onarımlarının yapıldığı çekek yerlerinden ve Dana Adası Tersanesinden bahsedilmiştir.

Abstract:
The transition of humans from hunter-gatherer to settled life brought many technological developments. The most effective of these developments was food production and commercial activities. The maritime adventure, which started with the bones of deep-sea fish from the year 3050 BC, which proved the use of boats in Egypt, has reached to the present day with the developing technology. Regional variation in raw materials has led to the development of different ship types and construction techniques. The adventure of sailing, which started in Egypt by produce the reeds into bundles, in Mesopotamia by tying the skins of small cattle to cages made of branches.
Throughout the history of humanity, apart from the ships used for both commercial and military activities, ships for sacred purposes have also been produced. It has been proven by archaeological data that not every ship was built for floating and was also used in sacred ceremonies. Ships were used in the belief of life after death in Egypt and Greek culture and the ships were given a sacred meaning.
In the first part of the study, the political structure of the Eastern Mediterranean in the Late Bronze Age and Iron Age was examined. In the second part, the routes used in land and sea trade in the Eastern Mediterranean region, the winds and currents affecting the sea routes and finally the cargo contents were examined. In the third chapter, types of ships produced and used in the Late Bronze Age and Iron Age, ship construction techniques, tools used by shipbuilders and the development of ship technology are mentioned. In the fourth chapter, the shipyards where the ships are produced, the dockyards where the repairs and repairs are made, and the Dana Island shipyard are mentioned.