Geçiş ekonomilerinde makro ekonomik istikrar sorunları: Rusya örneği
Macroeconomic stabilisation issues in transition economies: The case of Russia
Yazar: ESRA GÜLER ÇOKÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. NALAN ÖLMEZOĞULLARI
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
1989'da Berlin Duvarı'nın yıkılması ve 1991'de eski SSCB'nin dağılması, dünya ekonomisiniköklü bir şekilde değiştirmiş ve iktisat biliminde çok büyük bir literatür ortaya çıkmasına nedenolmuştur. Sözkonusu dönemde Orta ve Doğu Avrupa ile eski SSCB'de merkezi planlama sistemiortadan kalkmış ve bu ülkelerde sosyalizmden piyasa ekonomisine geçiş başlamıştır. Hatta Çin veVietnem gibi halen daha sosyalist ya da komünist olarak düşünülen ülkelerde bile ekonomikkoordinasyon mekanizması geniş kapsamda devlet müdahalesinden piyasa dağıtıma doğru şekildeğiştirmiştir. Böylelikle, 1990'dan itibaren sosyalizmden piyasa ekonomisine doğru hareket edenülkeler, özel bir sınıflandırmayla ?geçiş ekonomileri? olarak adlandırılmışlardır.Sosyalizmden piyasa ekonomisine geçiş, çeşitli ekonomik faaliyet alanlarından oluşan sonderece kapsamlı ve karmaşık bir süreçtir. Makroekonomik istikrar da bu sürecin önemli birbileşenidir. Eski merkezi planlı ekonomilerin geçişi Polonya ile başlamıştır. Bu ülke, demokrasiyegeçişte ve uluslararası yardım ve tavsiye almada ilk olmuştur. Polonya'da politika yapıcılar serbestpiyasa ekonomisine yönelmiş ve hızlı bir şekilde hiperenflasyonu durdurmak, bütçe açıklarınıonarmak ve yapısal reformları başlatmak için ?şok terapi? (big-bang) stratejisine gereksinimduyulduğu fikrine ikna edilmişlerdir. Benzer strateji, aşamalı bir geçiş stratejisi benimseyenMacaristan, Romanya ve Slovenya hariç, başlangıç durumları ve ayırt edici özellikleri dikkatealınmaksızın diğer geçiş ekonomileri için de tasarlanmıştır. Şok terapinin benimsendiği ülkelerdeistikrardan büyümeye doğru hareket için gerçekte Washington Konsensusuna dayalı politikaönerileri benimsenmiştir. Bu paketler temelde gelişmekte olan ülkelerde tecrübe edilmiş metodlarıuygulamıştır. Dolayısıyla, deregülasyon ve ticaret liberalizasyonunun eşlik ettiği politikaların,durgunluğun üstesinden gelmek ve büyümeyi başlatmak için yeterli olacağı varsayılmıştır. Fakatistikrar ve büyüme bazı ülkelerde hedefine ulaşmışsa da özellikle eski SSCB ülkelerinde elde edilensonuçlar beklenilenin çok altında kalmıştır.Bu çalışmada da temel amaç, sosyalizmden piyasa ekonomisine geçişin spesifik özelliklerinevurgu yaparak geçiş sürecinde yaşanan makro ekonomik istikrar sorunlarını ele almak ve Rusyaözelinde bu sorunları ve ana akım iktisat çerçevesinde izlenen politikaların sonuçlarını incelemektir.Anahtar SözcüklerGeçiş Ekonomisi Post-KomünistEkonomilerPost-SosyalistEkonomilerGeçiş EkonomilerindeMakroekonomikİstikrarGeçiş Sürecinde RusEkonomisiRusya'daMakroekonomikİstikrar

Abstract:
The fall of Berlin Wall in 1989 and the collapse of the former USSR in 1991, changed world
economy fundementally and brought about emerging a huge literature in economics. In period at
issue centrally planned system disappeared in Central and East Europe and the former USSR and in
these countries transition began from socialism to market economy. Even in countries still
considered socialist or communist, as Chine and Vietnam, the mechanism of economic coordination
shifted to a great extent from state intervention to market allocation. Thus as of 1990, countries or
economies which run from socialism to market economy have called as "transition economies".
 Transition to a market economy is a lengthy and complex process comprised of various
spheres of economic activities. Macroeconomic stabilisation is also one of the key component in
this process. The transition of the former centrally planned economies began in the Poland. This
country was the first in transition to democracy and also the first to benefit from international
assistance and advice. In Poland, policy makers committed to the free market and their advisers
rejoined in the feeling that a strategy of "shock therapy" (big-bang) was needed immediately to
stop hyperinflation, to cure budget deficit and to initiate structural reforms. Alike strategy were
later devised for the other countries in transition, whatever their initial situation and their
distinctive features, except Hungary, Romania and Slovenia. In Hungary, Romania and Slovenia
were adapted gradualist transition. Essentially in economies which adapted shock therapy were
accepted policies based on Washington Consensus for movement from stabilisation to growth. This
packages basically applied the methods already experimented within developing countries.
Consequently, it was assumed that policies accompanied by deregulation and trade liberalization
would be sufficient to conquer stagnation and launch economic growth. But though stabilisation
and growth were achieved in some countries, they were below the initial hopes of experts and
policy-makers, notably in the former USSR the outcomes were much worse than Central Europe.
 In this study basic purpose is that to handle macroeconomic stabilisation problems in transition
process with emphasis transition from socialism to a market economy and personally to investigate
these issues and to investigate outcomes of policies that relied on mainstream economics and were
adapted in transition process in Russia.

Key Words
Transition Economics Post-Communist
Economies
Post-Socialist
Economies
Macroeconomic
Stabilisation In
Transition Economies
Russian Economy İn
Transition Process
Macroeconomic
Stabilisation in Russia