Balıkesir kitâbeleri ve mezar taşları
Balikesir inscriptions and tombstones
Yazar: ERDAL ELMAS
Danışman: PROF. DR. ABDÜLHAMİT TÜFEKÇİOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Türkler'in M.1071 Malazgirt zaferinin akabinde Anadolu Türk ve İslamlaşmaya başlamıştır. Anadolu içlerine ve uç noktalarına başlayan göç hareketlerinin ne yoğun olarak yaşandığı bölgelerden birisi de Batı Anadolu topraklarıdır. Karesi Beyliği Selçuklular döneminde başlayan ilişkileri giderek artırmış, göçleri devam ettirmiş ve bölge mâmur edilerek Türkleşmesi sağlanmıştır. Yaşanan bu tarihi süreç çeşitli siyasi ve demografik değişimlere uğrayarak günümüze kadar gelmiştir. Karesi Beyliğinin 14.yy. ilk çeyreğinde Osmanlı yönetimi altına girmesinden, Cumhuriyetin kuruluşuna kadar ki olan süreçte bölgede Osmanlı hakimiyeti devam etmiştir. Beyliğin merkezi olan Balıkesir'de yaşanan bu değişimlerin izlerini günümüze kadar üzerinde korumuştur. 
Çalışmamızın temelini Türk-İslam dönemi yazı varlığının Balıkesir'deki durumudur. Balıkesir merkez ve çevresinde yer alan yapı kitâbeleri ve mezar taşları üzerinde yer alan yazılar başlıca çalışma alanımız olmuştur. Ancak bölgede yaşanan M.1898 depremi ve sonrasındaki yaşanan süreçte yaşanan olumsuz durumlar sonrası bir çok eser günümüze ulaşamamıştır.Yapılan saha taramaları sonrası üzerinde kitâbesi bulunan yapılar, sadece kitâbesi günümüze ulaşan yapılar ve mezar taşlarının tespiti yapılmıştır. Tespit edilen yazıtlar kayıt altına alınarak yazı sanatı, içerik, tipolojik özellikler gibi bir çok unsur göz önüne alınarak katalog oluşturulmuştur. Kataloğa dahil edilen örnekler tipoloji, yazı seviyesi ve içeriği bakımından değerlendirilmiştir. Yapılan bu çalışma ile  Balıkesir Kitâbeleri ve Mezar Taşları adlı çalışmamızla bölgedeki Türk-İslam dönem yazı varlığı ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
After the victory of the Turks in Malazgirt in 1071, Anatolia began to become Turkish and Islamized. One of the regions where the migration movements that started towards the interior of Anatolia and the border points are experienced most intensely is the lands of Western Anatolia. Karesi Principality gradually increased the relations that started during the Seljuk period, continued the migrations, and the region was prospered and Turkified.This historical process has survived to the present day by undergoing various political and demographic changes. Ottoman domination continued in the region from the time the Karesi Principality came under Ottoman rule in the first quarter of the 14th century until the establishment of the Republic. The traces of these changes experienced in Balıkesir, the center of the principality, have been preserved until today.
The basis of our study is the situation of Turkish-Islamic period writing in Balıkesir. The inscriptions of the buildings and tombstones in and around the city center of Balıkesir have been our main study area. However, as a result of the 1898 earthquake that took place in the region and the negative conditions after it, many artifacts could not reach the present day. After the field surveys, the structures with inscriptions on them, only the structures whose inscriptions have survived to the present day and tombstones were determined.The detected inscriptions were recorded and a catalog was created by considering many factors such as writing art, content, typological features. The examples included in the catalog were evaluated in terms of typology, writing level and content. With this study, the existence of Turkish-Islamic period writing in the region was tried to be revealed with our study called Balıkesir Inscriptions and Tombstones.