Renk görmesi normal olan tanıkların, farklı renksel özelliklerdeki yapay ışık kaynakları ile aydınlatılmış nesne renklerini algılamaları
The perception of object colors, which are illuminated with artificial light sources having different color properties, by eye witnesses with normal color vision
Yazar: KAZIM HİLMİ OR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FATİH YAVUZ
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Görgü tanıklığı = Eyewitness testimony ; Görme = Vision ; Görme algısı = Visual perception ; Renk algısı = Color perception ; Renk görme kusurları = Color vision defects ; Tanık = Witness ; Tanıklık = Testimony ; Yapay aydınlatma = Artificial lighting

Özet:
Adli Bilimlerde -özellikle ceza davalarında- bir kriminal olay yaşandığında,
verilecek mahkeme hükmü için görsel tanıkların verecekleri ifadedeki renk
bilgileri önemlidir. Son yıllarda farklı seviyelerde renksel geriverimi olan birçok
lamba aydınlatma amaçlı olarak kullanılmaktadır. Görme keskinliği Snellen
eşelinde 1.0 ve klinik renk görmeleri doğal olan bireyler, yapay aydınlatma
şartlarında yalan söylemeden yanlış görebilirler. Otuziki denek farklı yapay
aydınlatma şartlarında (Kırmızı LED 50 lux, Sodyum buharlı lamba 50 lux,
kompakt flöresan 50 lux, beyaz LED 50 lux, oda aydınlatması 6500 K 50 lux ve
oda aydınlatması 6500 K 300 lux) ten eşdeğeri yansıtması arkaplanlı 12 renk
levhasını kendi renk dağarcıklarına göre öznel olarak isimlendirdiler. Son yapılan
yüksek renk geri verimi (>90) olan 300 lux'taki ölçümünden sonra, aynı
aydınlatma şartlarında renk levhaları Munsell ölçeğine göre Tür-Değer Doymuşluk
açısından değerlendirdiler. Tüm aydınlatma şartlarında ve tüm renk levhalarında
deneklerin yalan söylemeden yanlış söyledikleri gösterildi. Doğru söyleme oranları
da 72 farklı aydınlatma ve renk levhası kombinasyonundan sadece birkaçında
farklı idi. Benzer sonuçlar hem halk arasında yakın renkleri ifade edebilecek renk
betimlemeleri gruplandığında, hem de söylenen renkler bilimsel olarak Munsell'e
göre düzenlenip sınıfladığında, -bazı renkler doğru söylenebilmesine rağmengörüldü.
Cinsiyete göre aynı renk için farklı sayıda renk betimlemesinde
bulunulması, 72 farklı aydınlatma ve renk levhası kombinasyonundan sadece ikisi
haricinde gösterilemedi. Renksel geriverimi >90 olan aydınlatmada görülmüş olan
renk levhalarının renklerinin Munsell türü olarak doğru tanımlamaması, genel
olarak renk sabitliğinin hangi şartlarda oluştuğunun sorgulanması gerektiğini
düşündürdü. Sonuç olarak; Bulguların sadece görsel tanıkların değil, benzer
şartlarda delilleri inceleyen hakim, savcı, avukat ve Adli Bilimler meslek
mensupları ile toplumun diğer bireylerinin de renk algısı için geçerli olduğu
düşünüldü. Farklı aydınlatma şartlarında (karışık ışık olmasa bile) aynı renk için
farklı algıların oluşması görsel tanıkların renk konusunda yalan söylemeden yanlış
söyleyebileceklerini göstermektedir.

Abstract:
In forensic science – especially in criminal cases – when there is a crime, the color
information in the eyewitness testimonies is important for the court judgement. In
recent years, many lamps with different color renderin index have been used for
lighting purposes. Individuals with a visual acuity 1.0 and normal clinical color
vision can name false colors in artificial lighting conditions without lying.
Thirtytwo subjects were exposed to 12 different color plates on a background gray
2
with human body reflection ratio under different artificial lighting conditions (red
LED 50 lux, sodium vapor lamp 50 lux, compact fluorescent 50 lux, white LED 50
lux, room lighting 6500 K 50 lux and room lighting 6500 K 300 lux) according to
their personal vocabulary on color. After measuring at 300 lux with high color
rendering index (> 90), they evaluated the color plates in terms of type-valuesaturation
according to the Munsell scale in the same lighting conditions as before.
In all lighting conditions and on all color plates, subjects have shown false
statements without lying. The correct spoken ratios were different in only a few of
the 72 different combinations of lighting and color plates. Similar results were
seen both when grouping close color representations that are used commonly in
society and when the colors were scientifically arranged and classified according
to Munsell, although in these conditions some colors might be said truely.
According to the sex, different color representations for the same color could not
be shown except for only two of the 72 different combinations of illumination and
color plates. The fact that the colors of the color plates, which were seen in the
illumination with a color rendering index > 90, were not correctly described in the
Munsell type, generally suggests that the conditions under which the color
consistency happens has to be questioned. As result; The findings should be valid
not only for the eye witnesses but also for the color perception of judges,
prosecutors, lawyers, forensic medical professionals and other members of the
society who examined the evidence on similar conditions. Different perceptions of
the same color under different lighting conditions (even without mixed light)
shows that color perception of eye witnesses can be false without lying.