Bazı yerli diyatom topraklarının kontrollü koşullarda depolanmış mısırlarda zararlı mısır biti [sitophilus zeamais motschulsky (coleoptera: curculıonıdae)]' ne karşı insektisidal etkisinin belirlenmesi
Determination of insecticidal effects against maize weevil [sitophilus zeamais motschulsky (coleoptera: curculionidae) harmful in stored maize of some native diatomaceous earth under controlled conditions
Yazar: GANİME CİNİVİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇETİN MUTLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Mısır Biti, [Sitophilus zeamais Motchulsky (Coleoptera: Curculionidae)], Türkiye' de depolanmış mısırın önemli zararlılarından birisidir. Bu çalışma, ülkemizde bol miktarda rezervi bulunan yerli diyatom topraklarının S. zeamais erginlerine karşı insektisidal etkisinin araştırılmasına yönelik yapılmıştır. Bu amaçla, Aydın ve Ankara illerine ait yerli diyatom toprakları ile yurt dışı kökenli ticari olarak satılan SilicoSec® markalı diyatom toprağı çalışmada kullanılmıştır. Denemeler kontrollü şartlarda iki farklı sıcaklık (25 ve 30°C) ve %50±65 nem ortamında yürütülmüştür. Çalışmada Dekalb 6664 dane mısır çeşidi üzerinde üç farklı diyatom toprağının 0 (kontrol), 1000, 1500 ve 2000 ppm dozu olmak üzere dört farklı dozu, dört tekerrürlü olarak S. zeamais erginleri üzerindeki biyolojik etkinliği denenmiştir. Diyatom toprağı uygulamalarından 2, 3, 5, 7, 14 ve 21 gün sonra sayımlar yapılarak S. zeamais' in ölüm oranları kayıt edimiştir. Denemeler sona erdikten 60 gün sonra ise yeni nesil (F1) döl verimi her bir uygulama için ayrı ayrı belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, 25°C sıcaklıkta S. zeamais üzerinde insektisidal etkisi en yüksek Ankara diyatomu 14. günde 2000 ppm dozunda %100 olarak gerçekleşmiş, bunu sırasıyla Aydın diyatomu ve SilicoSec® takip etmiştir (%99.0 ve %90.1). Diyatom topraklarının S. zeamais üzerinde insektisidal etkinliğindeki artış, uygulama dozlarının, diyatoma maruz kalma süresi ve sıcaklık artışı ile paralellik göstermiştir. Buna göre 30°C sıcaklıkta en yüksek insektisidal etki %100 ile 14. günde 2000 ppm dozda Ankara ve Aydın diyatomu göstermiş, bunu takiben SilicoSec® ise %97.9 oranında etkili olmuştur. Ankara diyatomu 21. günde her üç doz için de %100 ölüm gerçekleştirdiğinden daha başarılı bulunmuştur. Her iki sıcaklıkta ve denemeye alınan tüm diyatom toprağı ve dozlarında yeni nesil ergin çıkışı meydana gelmiş, ancak kontrol grubundaki çıkışlara kıyasla daha düşük oranda gerçekleşmiştir. Yeni nesil ergin çıkışı, 25ºC sıcaklıkta Ankara 2000 ppm'de %1 olarak, 30ºC sıcaklıkta ise Ankara 1500 ve 2000 ppm aynı oranda %0.5 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak yerli diyatomların S. zeamais erginleri üzerinde etkili ve ümitvar olduğu, bu sebeple Ankara ve Aydın diyatom topraklarının depolanmış mısırda S. zeamais'in kontrolünde başarılı bir şekilde kullanılabilme potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The Maize weevil, [Sitophilus zeamais Motchulsky (Coleoptera: Curculionidae)], is one of important pests of stored maize in Turkey. In this study, it was carried out to investigate the insecticidal effect of some native diatomaceous earth with abundant reserves in Turkey against S. zeamais adults. Diatomaceous earth taken from the Aegean and Central Anatolia region of Turkey (Aydın, Ankara) along with a commercially available diatomaceous earth named as SilicoSec®, originating from Germany origin were used. The experiments were conducted with two different temperatures (25 and 30 °C) and 50±65% humidity under controlled conditions. Three different diatomaceous earth (Aydın, Ankara and SilicoSec®) were tested on Decalp 6664 maize cultivar with four different doses, i.e., 0 (Control), 1000, 1500 and 2000 ppm and four replications for each treatment. The counts were made 2, 3, 5, 7, 14 and 21 days after diatomaceous applications and the mortality rates of S. zeamais adults were recorded. After 60 days the end of the experiments, fertility of new generation (F1 offspring) was determined separately for each treatment. The highest biological activity (100%) on maize weevil was observed for Ankara diatomaceous earth on 14th after application at 25 °C with 2000 ppm, followed by Aydın and SilicoSec® diatomaceous earth (99.0% and 90.1%). The insecticidal activity of native diatomaceous earth on maize weevil increased with increasing application dose, exposure time and temperature. Accordingly, the highest biological activity at 30 °C was determined for Ankara and Aydın diatomacous earth with 2000 ppm on 14th (100 %), followed by SilicoSec® diatomaceous earth (97,9%). All three doses of insecticidal effect of Ankara diatomaceous earth on 21 th (100%) had the highest insecticidal activity and more successful than the others. There was new generation adults emergence (F1 offspring) of all diatomaceous earth treatments but, it was lower than the control group. The minimum new generation adult emergence was determined for Ankara (1%) at 2000 ppm at 25 ºC, and 0.5% with 1500 and 2000 ppm at 30 ºC. It was concluded that the native diatomaceous earth (Ankara and Aydın) are very effective and promising on S. zeamais adults and they might be used successfully in the control of S. zeamais in stored maize.