Servikal kanser taramasına başvuruyu arttırıcı yöntemlerin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluating of efficacy of methods that increase application for cervical cancer screening
Yazar: GÖNÜL ŞAHİNER
Danışman: DOÇ. DR. AYGÜL AKYÜZ
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Hasta ziyaretçileri = Visitors to patients ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms ; Vajinal smirler = Vaginal smears

Özet:
Bu araştırma, kadınların serviks kanserinin erken tanı ve tedavisine yönelik hizmetlerden yararlanmama nedenlerinin belirlendiği ve ulusal servikal kanser taramasına katılımlarını arttırmak amacıyla ev ziyaretleri ile uygulanan broşür eşliğinde eğitim verme, sadece broşür verme, bilgilendirme yapılmaksızın sadece taramaya davet etme yöntemlerinin etkinliğinin değerlendirildiği müdahale tipi bir çalışmadır. Çalışma Ağustos 2011-Nisan 2012 tarihleri arasında Ankara-Etlik, Trabzon ve Malatya'da bulunan Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezlerinin (KETEM) hizmet sunmakla yükümlü olduğu bölgelerde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini bu bölgelerde yaşayan 30?65 yaş aralığında, son bir yıl içinde Pap smear testi yaptırmamış ve araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan kadınlar oluşturmuştur (n=356). Uygulama aşamasında, blok randomizasyona göre kadınlar ev ziyaretleri ile serviks kanseri ve Pap smear testinin önemi konusunda broşür eşliğinde birebir eğitim verilerek, sadece bilgilendirme broşürü verilerek ve bilgilendirme yapılmadan sadece taramaya davet edilerek Pap smear testi yaptırmaları için KETEM'e çağrılmışlardır. Veriler, literatür doğrultusunda hazırlanan veri toplama formları ve Serviks Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ile toplanmıştır. Veriler, SPSS 15.0 istatistik programında ilgili testler kullanılarak analiz edilmiştir. Eğitimlerde, araştırmanın amacı kapsamında geliştirilen eğitim broşürü kullanılmıştır.Broşür eşliğinde birebir eğitim verilen 118 kadının 66'sı (%55.9), sadece broşür bırakılan 119 kadının 38'i (%31.9), sadece davet edilen 119 kadının 30'u (%25.2) KETEM'lerde Pap smear testi yaptırmıştır. Broşür eşliğinde birebir eğitim verilen kadınların, diğer davet gruplarındaki kadınlara göre daha yüksek oranda pap smear testi yaptırdıkları, serviks kanseri ve Pap smear testine ilişkin bilgilerinin ve Pap smear testi yarar algılarının arttığı, engel algılarının ise azaldığı belirlenmiştir. Kadınların test yaptırmalarında broşür eşliğinde eğitim vermenin diğer davet yöntemlerine göre daha etkili olduğu değerlendirilmiştir. Broşür eşliğinde eğitim verilen kadınlara göre sadece broşür verilen kadınlarda Pap smear testi yaptırmama olasılığı 3.0 kat, sadece davet edilen kadınlarda ise 5.4 kat daha fazladır.

Abstract:
The aim of this interventional study was to determine the reasons for women not making use of services directed towards the early diagnosis and treatment of cervical cancer and determining the efficacy of home visits combined with the methods of providing education together with a brochure, just giving a brochure, and just inviting the women to screening without providing information that were used to increase women's participation in national cervical cancer screening. The study was conducted between August 2011 and April 2012 in regions where the Cancer Early Diagnosis, Screening and Training Centers (KETEM) located in Ankara-Etlik, Trabzon and Malatya have to provide their services. The study sample consisted of women aged 30?65 years living in these regions who had not had a PAP smear test in the last year and who met the criteria for study inclusion (n=356). During the study period, women were asked to come to KETEM after either providing one-on-one education together with a brochure on the importance of the Pap smear and cervical cancer, just providing an educational brochure or just inviting to a screening without providing information during a house visit. The data collection form prepared according to the literature, and the Cervical Cancer and Pap Smear Test Health Belief Model Scale were used to collect the data. The data were analyzed with relevant tests in the SPSS 15.0 statistical program. The educational brochure prepared according to study aims was used for providing education.The number of women coming to KETEM for a Pap smear was 66 of the 118 women provided one-on-one education with a brochure (55.9%), 38 of 119 women who were just left a brochure (31.9%), and 30 of 119 women who were just invited (25.2%). Women who were provided education with a brochure had a higher rate of undergoing a Pap smear as their information on cervical cancer and Pap smear together with their perception of Pap smear benefits increased while their perceptions of an obstacle decreased. We found that providing education together with a brochure was more effective in getting women to have the test. The rate of not having a Pap smear test done was 3.0 times higher in women who had only been given a brochure and 5.4 times higher in women who had only been invited compared to women who were provided education with a brochure.