Çimento üretim sektöründe toz seviyelerinin belirlenmesi ve çalışanlar üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Determination of powder levels in cement production sector and investigation of its effects on employees
Yazar: TEMUÇİN ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA YILDIZ
Tarsus Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Toz = Dust ; Toz ölçümleri = Dust measurements ; Çalışanlar = Workers ; Çimento endüstrisi = Cement industry ; Çimento sektörü = Cement sector ; Çimento üretimi = Cement production

Özet:
Bu tez çalışmasında çimento üretim sektöründe çeşitli ünite ve proseslerde çalışan personelin İSG kapsamında maruz kaldığı toz düzeyleri, maruz kalınan tozun çalışan sağlığı üzerindeki etkileri ve maruziyetlerin yasal limitlerle karşılaştırılarak değerlendirmesinin yapılması konusunda çalışılmıştır. Bu kapsamda Mersin İlinde faaliyet gösteren bir çimento fabrikasında kişisel solunabilir toz konsantrasyonu ve ortamda toplam toz konsantrasyonu ölçümleri yapılmıştır. Ortam/kişisel toplam toz konsantrasyonu ölçümleri MDHS 14/3 (Solunabilir/Toplam Toz Ölçümü Metodu) standardına uygun olarak yapılmıştır. İşletmede, çeşitli ünitelerde çalışan 15 farklı kişide kişisel solunabilir toz konsantrasyonu, fabrika sahasında 31 farklı ortamda da solunabilir toz konsantrasyonu ölçülmüştür. Kişisel solunabilir toz konsantrasyonu ölçümü yapılan 15 çalışandan 2 tanesinde yasal mevzuat sınır değeri olan 5 mg/m3 değerinin, bir diğer 3 tanesinde İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği Kuruluşu (HSE) sınır değeri olan 4 mg/m3 değerinin, bir diğer 4 tanesinde ise Amerikan Ulusal İş Hijyenistleri Konferansı (ACGIH) sınır değeri olan 3 mg/m3 değerinin aşıldığı tespit edilmiştir. Kişisel solunabilir toz konsantrasyonları incelendiğinde en yüksek değerlerin kırıcı ünitesinde çalışan personellerde saptandığı, bu değerlerin yasal mevzuatın da üzerinde olduğu, ortamda toplam toz konsantrasyonu ölçüm sonuçları incelendiğinde genel olarak en yüksek değerlerin değirmen ünitelerinde saptandığı görülmekte olup, farin değirmeni ve çimento değirmeni gibi ünitelerde biriken tozların ortamdan uzaklaştırılmaması sebebiyle maruziyetin arttığı gözlemlenmiştir. Malzeme ocaklarından tüvenan olarak gelen malzemenin kırılarak daha küçük ebatlara indirgendiği kırıcı ünitelerinde pulverizasyon (su püskürtme) sistemleri kurularak, malzemenin daha nemli hale getirilmesi, bu yöntemle tozumanın azaltılması, ayrıca değirmen ünitelerinde düzenli olarak ortam temizliği yapılarak toz maruziyetinin minimize edilmesi önerilmiştir.

Abstract:
In this thesis study, the dust levels that the personnel working in various units and processes in the cement production sector are exposed to within the scope of OHS, the effects of the exposed dust on the workers' health, and the exposures are evaluated by comparing them with legal limits. In this context, personal respirable dust concentration and total dust concentration were measured in a cement factory operating in Mersin. Ambient / personal total dust concentration measurements were made according to MDHS 14/3 (General Methods for Sampling and Gravimetric Analysis of Respirable and Inhalable Dust) standard. In the facility, personal respirable dust concentration was measured in 15 different people working in various units, and respirable dust concentration in 31 different environments at the factory site. The legal value limit of 5 mg/m3 was exceeded in 2 employees. In another 3, the UK Health and Safety Executive (HSE) limit value of 4 mg/m3 was exceeded. In another 4 of them, American Conference of Governmental Industrial Hygienists (ACGIH) limit value of 3 mg/m3 has been exceeded. When personal respirable dust concentrations are examined, it is seen that the highest values are determined in the staff working in the crusher unit, these values are also above the legal legislation. When the total dust concentration measurement results are examined in the environment, it is observed that the highest values are generally determined in the mill units and the exposure increases due to the accumulation of dust in such units. It has been observed that the exposure increases due to the fact that the dust accumulated in the units such as raw and cement mill is not removed from the environment. Pulverization (water spraying) systems can be installed in the crusher units where the material coming from the material pits is broken down and reduced to smaller sizes, to make the material more moist. With this method, dust will be reduced. In addition, it is suggested to minimize dust exposure by regularly cleaning the mills.