Torakotomi sonrası ağrı yönetimi için kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması
Comparison of methods used for pain management after thoracotomy
Yazar: EBRU KÜÇÜKÇOTUR KOKURCAN
Danışman: PROF. DR. BİLGE ÇELEBİOĞLU ; ÖĞR. GÖR. SEHEND DEBBAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Analjezi = Analgesia ; Ağrı = Pain ; Ağrı yönetimi = Pain management ; Ağrı-postoperatif = Pain-postoperative ; Nöromusküler blokaj = Neuromuscular blockade ; Sinir blokajı = Nerve block ; Torakotomi = Thoracotomy

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada posterolateral torakotomi operasyonlarında ultrasonografi eşliğinde yapılan erektör spina plan (ESPB) bloğu, serratus anterior plan (SAPB) bloğu ve cerrahi ekip tarafından yapılan interkostal sinir bloğunun (İCNB) postoperatif ağrı skorları, opioid, ek analjezik tüketimi, postoperatif komplikasyonlar ve hastane yatış süreleri açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız için Hacettepe Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu 17.12.2019 tarihli ve 2019/29-10 karar numarası ile onay alınmıştır. Çalışmamız, Hacettepe Üniversitesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği'nde 1 Ekim 2019- 1 Haziran 2021 tarihleri arasında Göğüs Cerrahisi ABD tarafından cerrahi tedavi uygulanmış hastaların kayıtları incelenerek gerçekleştirilmiştir. Elektif posterolateral torakotomi yapılmış 18 yaş ve üstü, ASA skoru 0.05). Postoperatif tüm saatlerde üç grup arasında istirahat VAS düzeyleri ve öksürürken VAS düzeyleri yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Grup 1 (SAPB grubu) ile grup 3 (İCNB grubu) ağrı puanları post-op tüm saatlerde anlamlı fark göstermiştir (p<0.05). Grup 2 (ESPB grubu) ile grup 3 (İCNB grubu) ağrı puanları arasında da tüm saatlerde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Grup 1 ile grup 2 ağrı puanları postoperatif 1. saatte anlamlı fark göstermiştir (p=0.014). Diğer saatlerde grup 1 ile grup 2 ağrı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Gruplar arasında farklı saatlerde alınan morfin dozları arasında ise istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamaktadır (p>0.05). Grupların HKA deneme sayılarına bakıldığında grup 2 ve grup 3 arasında 4. ve 6. saatlerde istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Ek analjezik gereksinimi yönünden grup 3'teki hastalarda hem grup 1, hem de grup 2'ye göre daha fazla ek analjezik ihtiyacı olmuştur (p=0.034, p<0.001). Grup 1'de ek analjezik kullanımı olan hasta sayısı grup 2'deki hasta sayısına göre daha fazla bulunmuştur. Postoperatif kalp hızı, ortalama arter basıncı, SpO2 değerleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Gruplar arasında atelektazi gelişme sıklığı en düşük olan grup 2 olup en yüksek olanın ise grup 3 olduğu görülmüştür.
SONUÇ: Çalışmamızda, multimodal analjezinin bir parçası olan erektör spina plan ve serratus anterior plan bloklarının, interkostal sinir bloğuna göre torakotomi yapılan hastalarda VAS skorlarını düşürdüğü, ek analjezik tüketimini azalttığı, postoperatif atelektaziyi de azalttığı görülmüştür. Fasiyal alan bloklarının kendi içindeki karşılaştırmasında ise VAS skorları arasında anlamlı fark olmadığı; ancak ek analjezik kullanımı ve postoperatif atelektazi gelişiminde ESPB'nin öne çıktığı görülmektedir. Bu nedenle öncelikle fasiyal alan bloklarının, fasiyal alan blokları arasında da ESPB'nin torakotomi sonrası ağrı kontrolünde iyi bir alternatif olduğu düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Torakotomi, Erektör Spina Plan Bloğu, Serratus Anterior Plan Bloğu, İnterkostal Sinir Bloğu, Post-torakotomi Ağrı

Abstract:
OBJECTIVE: It was aimed to compare postoperative pain scores, opioid and additional analgesic consumption, postoperative complications, and duration of hospital stay between the USG guided erector spina plan (ESPB) block, serratus anterior plane block (SAPB) and the intercostal block (ICNB) performed by the surgical team in posterolateral thoracotomy operations in this study.
MATERIALS AND METHODS: Our study was approved by Hacettepe University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee. The approval date and number were 17.12.2019 and 2019/29-10. Our study was carried out in Hacettepe University Anesthesiology and Reanimation Clinic through examining the records of patients who had an elective posterolateral thoracotomy by the Department of Thoracic Surgery between October 2019 and June 2021. The patients aged 18 years and older, ASA score 0.05). The VAS scores at rest and during coughing showed a statistically significant difference between the three groups at all postoperative hours (p<0.05). The pain scores of Group 1 (SAPB group) and group 3 (ICNB group) showed a significant difference in all post-op hours (p<0.05). In addition, the difference in pain scores between group 2 (ESPB group) and group 3 (ICNB group) was also statistically significant at all hours (p<0.05). There was a significant difference between the pain scores of Group 1 and group 2 at the postoperative 1st hour (p=0.014). On the other hand, the difference in pain scores between group 1 and group 2 was not statistically significant in the other hours (p>0.05). There was no statistically significant difference between the three groups in terms of the morphine doses taken during the 24 hours postoperatively (p>0.05). Considering the number of PCA trials of the groups, there was a statistically significant difference between group 2 and group 3 at the 4th and 6th hours. Additional analgesic consumption was higher in group 3 compared to both group 1 and group 2 (p=0.034, p<0.001). The number of patients using additional analgesics was higher in group 1 compared to group 2. There was no significant difference between the three groups in terms of postoperative heart rate, mean arterial pressure, and SpO2 values. Group 2 had the lowest atelectasis rate while group 3 had the highest rate among all groups.
CONCLUSION: It was found that the erector spinae plane block and serratus anterior plane block decreased the VAS scores, reduced additional analgesic consumption, and reduced the rate of postoperative atelectasis comparing with the intercostal nerve block in the patients who underwent thoracotomy. When comparing the fascial area blocks within themselves, it was observed that there was no significant difference between the VAS scores of the ESPB and SAPB groups. However, the ESPB showed a superiority over the SAPB in terms of consumption of additional analgesics and development of postoperative atelectasis. 

Keywords: Thoracotomy, Erector Spinae Plane Block, Serratus Anterior Plane Block, Intercostal Nerve Block, Post-thoracotomy Pain