Okul öncesi dönemdeki az gören çocuğun odaklanma becerilerinin gelişiminde İşlevsel Görme Etkinlik Programının (İGEP) etkisi
Impact of the Functional Visual Activity Program (IGEP) on the development of fixating skills of a pre-school child with low vision
Yazar: PINAR DEMİRYÜREK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SALİH ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Görme Engellilerin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görme engelliler = Visually impaired ; Odaklanma becerisi = Fixating skill ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; İşlevsel Görme Aktivite Programı = Functional Visual Activity Program

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, okul öncesi dönemdeki bir az gören çocuğun işlevsel görme becerilerinden odaklanma becerilerinin gelişiminde İşlevsel Görme Etkinlik Programı'nın (İGEP) etkililiğini belirlemektir. Araştırmada, programın etkililiği değerlendirilirken, nitel araştırma yöntemlerinden "örnek olay çalışması" kullanılmıştır. Araştırmaya, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Göreneller Görme Engelliler İlkokulu'na devam eden az gören tanısı almış 4 yaşındaki bir erkek çocuğu katılımcı olarak dahil edilmiştir. Araştırmada, az gören çocuğun yakın görme alanı içerisinde yer alan işlevsel görme becerilerinden odaklanma becerilerini sergilemedeki performans düzeyini desteklemek ve geliştirmek amacıyla İGEP hazırlanmıştır. Hazırlanan program, az gören çocukların işlevsel görme becerilerinin geliştirilmesi ve desteklenmesini amaçlayan çeşitli araştırmalar incelendikten sonra; Gazi İşlevsel Görme Değerlendirme Aracı (GİGDA) kapsamında yer alan performans göstergelerinden (odaklanma becerileri) uyarlanarak geliştirilmiştir. Araştırmanın uygulama süreci, uygulama ve değerlendirme oturumları dahil toplam 17 oturumda tamamlanmıştır. Bu oturumların 11'ü uygulama ve 6'sı değerlendirme oturumu olarak yapılmıştır. Uygulama oturumlarında katılımcı çocuğa İGEP uygulanarak, çocuğun işlevsel görme becerilerinden odaklanma becerilerinin geliştirilmesi ve desteklenmesi amaçlanmıştır. Değerlendirme (ön, ara, son, izleme) oturumlarında ise katılımcı çocuğa İGEP  'in uygulanması sonucu, çocuğun işlevsel görme becerilerinden odaklanma becerilerini sergilemedeki performans düzeyinin belirlenmesi ve çocuğun performans düzeyindeki ilerleme ve değişikliklerin izlenmesi amaçlanmıştır. Katılımcı çocukla gerçekleştirilen bütün oturumlar video kamera ile kayıt altına alınmıştır. Daha sonra, bu kayıtlar izlenerek elde edilen veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen İşlevsel Görme Etkinlik Programı Değerlendirme Aracı'na (İGEPDA) kodlanmıştır. Kodlanan veriler, İGEPDA üzerinden analiz edilerek araştırmanın veri analizleri tamamlanmış ve araştırma bulguları elde edilmiştir. Araştırmanın veri toplama ve analiz süreçleri sonunda katılımcı çocuğun genel performans düzeyi ve İGEP  'in etkililiğine ilişkin elde edilen bulgular sonucunda, az gören bir çocuğun işlevsel görme becerilerinden odaklanma becerilerini sergilemedeki performans düzeyi üzerinde İGEP  'in etkili olduğu ve etkili sonuçlar verdiği görülmüştür.


Anahtar Kelimeler : İşlevsel görme becerileri, odaklanma becerisi, az gören çocuklar, görme becerilerinin geliştirilmesi, okul öncesi dönem.

Abstract:
The general purpose of this study is to determine the efficiency of Functional Visual Activity Program (IGEP) on the development of fixating skills of a pre-school child with low vision, which is one of the functional visual skills. While the efficiency of the program is being evaluated in the study, "case study" method, which is one of the qualitative research methods, has been used. A 4 years old male child, who has been diagnosed with low vision, going to Primary School for the Visually Impaired in Ankara city, attached to Ministry of National Education, in 2014-2015 school year, has been included to the study as a participant. In the research, IGEP has been prepared in order to support the performance level of the child with low vision on demonstrating his Fixating skills which is one of the functional visual skills within the near vision area. After various researches aiming to develop and support functional visual skills of children with low vision, the program prepared has been developed by adapting from performance indicators (Fixating skills) being within the scope of Gazi Functional Vision Assessment Instrument (GIGDA). The application process of the research has been completed in 17 sessions including application and evaluation sessions. 11 of those sessions as application and 6 as evaluation sessions have been conducted. During the application sessions, the participant child has been applied with IGEP and it has been aimed to develop and support child's Fixating skills which is one of the functional visual skills. In the evaluation sessions (pre, mid, final, monitoring), on the other hand, as a result of conducting IGEP on the participant child, it has been aimed to determine the performance level of the child on Fixating skills which is one of the functional visual skills and to monitor the advancements and changes on the performance level of the child. All sessions conducted with the child has been recorded via a video camera. Afterwards, the data obtained by watching those records has been coded on the Functional Visual Activity Program Assessment Instrument (IGAPDA), which was developed by the researcher. The data analyses of the research have been completed by analyzing the data coded on the IGEPDA, and research findings have been obtained. As a result of the data collection and analysis processes of the research, the general performance level of the participant child and the findings obtained regarding IGEP activity are as below: The general performance level of the participant child on demonstrating his Fixating skills which is one of the functional visual skills has been determined as IGEP had been effective on the performance level of a child with low vision on fixating skills which is one of the functional visual skills, and that it efficient results.