Şer`iyye sicillerine göre XIX. yüzyılın sonlarında (1875-1900) Karahisar-ı Sahib Sancağı /
Yazar: NACİ ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ERCAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Afyonkarahisar = Afyonkarahisar ; Karahisar-ı Sahib = Karahisar-ı Sahib ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Şer'iyye Sicillerine Göre XIX. Yüzyılın Sonlarında(l 875- 1900) Karahisâr-ı Sâhib Sancağı Bu bir şehir tarihi çalışmasıdır. Başbakanlık Osmanlı Arşivi, şer'iyye sicil defterleri, salnameler, seyahatnameler ve diğer kaynak eserler esas alınmıştır. Sancakta başta nüfus olmak üzere aile yapısı bütün boyutlarıyla ele alınmıştır. Aile, ev, ev eşyaları, ailenin teşekkül ve dağılması ile eş ve çocuk sayılan tespit edilmeye çalışılmıştır. Nüfus 25.000-30.000'ler seviyesinde kalmıştır. Sancak değişik zamanlarda idari açıdan farklı şehirlere bağlanmıştır. Şehirde ekonomik hayat çok canlıdır. Ticaret, 19. Yüzyılda gerilemiş, demiryolu ile yeniden canlanmıştır. Sancakta bulunan mahalle, kaza ve köy adlan tespit edilmiştir. En önemli yönetim birimi mahalledir. Müslimlerin yanında, az sayıda gayr-i müslim yaşamaktadır. Anadolu'daki her şehrin kendisine has muhtevaya sahip ve tarih boyunca süzülerek gelen biçim, tarz ve özellikleri vardır. Şehirde enfiye, haşhaş, barut yapımında kullanılan güherçile, ipek ve dericilik önemli bir paya sahiptir. Ticari açıdan tarım ürünleri önemli bir yekûn tutmaktadır. Sancağa sürekli olarak göçler yapılmaktadır. Türkler göçlerle bu coğrafyayı Türkleştirmişlerdir. Çekirge istilası, kıtlık, deprem, su baskınları, veba salgınları, kolera sebepleriyle toplum olumsuz etkilenmelere maruz kalmıştır. Artı ürünü başta buğday olmak üzere, haşhaş, meyveler, hasır, deri, mum ve yağ gibi çeşitli maddeleri, hayvan ve hayvansal ürünleri başka sancaklara satmaktadır. Evler çok sadedir. Şehirde ticari amaçlı tüccarlar çoktur. Askerlerin sık sık tebdil-i hava aldıkları, sürekli yardım toplandığı, sancağın sürgün yeri olarak görülmesi ve gelenlerin çabucak gitmek istemeleri, değerli madenlerin işletme imtiyazının yabancılar tarafından kullanılması ve demiryolu yapım imtiyazınında yine onlara verilmesi, kolera hastalığının yaygın olması, sık sık yangın çıkması, yöneticilerin kısa aralarla ve çok çabuk olarak değişmesi dikkate değer hususlardandır.

Abstract:
At the end of the XIX. th. century(l 875-1900) the Karahisâr-ı Sâhib sanjak- according to the canonical law records. This study is about a city is history. In this study, we especially took care the documents of the prime ministryis ottoman empire archives, canonial records, annuals, books of travel and the other useful sources. The population and the family structure had been studied very carefully and widelyin the sancak. The family, house, furnitures, constitution and seperation of a family and the number of the wifes and children were some main subjects which we have studied to find knowledge about. At that time the population was about 25.000-30.000. The sanjak had been depended to the different provinces at different times. The economic life in the city was very lively. The trade had lost its importance in XTX. th century but it had gain its importance after the railway again. The district, town and village names had been confirmed. The most important administration unit was district. A little non-muslim population had lived together with the muslim population. All the cities in anatolia has a special and original forms, structures, manners and features which comes from the depth of the history. The snuft, poppy, potassium nitrate(which is used in making powder) were, important products in the citys economic life. Also the agricultural products had great importance in the citys trade and economy. The were always migrations to the sanjak. This area had been an Turkish land after the continuous migration of Turks. The society had come across voith great difficulties because of the invasion of locuts, scarcity, earthquake, torrents, plague invasion and cholera. Wheat, poppy, fruits, rush mat, leather, candle, oil, animal and animal products were the important products of the sanjak. The houses were simple. There were many merchants in the sanjak. The soldiers were taking air-changing vacation very often. There were people who collect different cids continuously. The sanjak was known as an exile place and the foreigners had wanted to return to their countries as soon as possible. The patent of special pirivilege on the valuable mines belonged to the passengers. Also the