Deprem sırasında yapısal olmayan elemanların neden olduğu risk ve tehlikeler için proje risk değerlendirmesi dereceli puanlama anahtarının oluşturulması
Creating project risk assessment rubric for risks and hazards caused by non-structural elements during earthquake
Yazar: İREM ÖZPINAR
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT TURGAY ARPACIOĞLU ; DOÇ. DR. ŞEBNEM ERTAŞ BEŞİR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünya çapında büyük hasarlar yaratan, zamanı tahmin edilemeyen ve yer kabuğunda büyük çapta kırılmalar sonucu meydana gelen depremler doğal felaketlerdir ve aniden meydana gelirler. Depremlerden kaynaklanan hasarlar, yapısal ve yapısal olmayan elemanlara bağlı olmak üzere iki kategoriye ayrılmıştır. Yapısal olmayan elemanlar, mimari, mekanik ve elektrik elemanları gibi herhangi bir yük taşıma özelliği olmayan bina parçalarıdır. Deprem sırasında yapısal olmayan unsurların riski, insanlara ve mülklere zarar verebilecekleri için ciddi bir endişe kaynağıdır.
Literatür araştırmalarına göre Türkiye'de iç mimari projelerin deprem riskinin incelenmesi konusunda kesin bir denetleme sistemi bulunmadığı görülmüştür.  Bu bağlamda deprem sırasında meydana gelebilecek risklere karşı iç mekânda yer alan yapısal olmayan elemanlara yönelik 11 modülün ele alındığı bir risk değerlendirme sisteminin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Böylece bu çalışma, iç mimari projelerin deprem sırasında oluşabilecek yapısal olmayan eleman kaynaklı risk ve tehditlere yönelik başarı veya başarısızlığının belirlenmesi açısından önemli bir çalışma olmuştur.     
Değerlendirme için L-Tipi Matris Risk Değerlendirme yöntemi ve eğitimde kullanılan değerlendirme yöntemlerinden biri olan Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı kullanılmıştır. Değerlendirme sistemine yönelik verileri toplamak için; literatür taramaları, arama konferansları, uzman bilgi formları ve anketler kullanılmıştır. 
Karma model 4 ana adımdan oluşmaktadır: Problemin belirlenmesi, tasarım kriterlerinin belirlenmesi, tehlikeler, riskler ve risk azaltma adımlarının belirlenmesi ve risk değerlendirme yöntemi ile analitik dereceli puanlama anahtarının birbirine entegre edilerek değerlendirme modelinin ortaya konması (değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi, ölçüt tanımlarının yapılması ve puanlama stratejisinin oluşturulması) adımlarıdır. 
Değerlendirme sonucunda projelere yönelik geribildirim sağlamak, projelerde deprem riskine karşı eksik veya hatalı noktaların görülmesini sağlamak ve projenin hedeflerinin ne kadar başarılı bir şekilde gerçekleştirildiğini değerlendirmek amaçlı bir rapor hazırlanacak ve geri bildirim olarak iletilecektir.

Abstract:
Earthquakes are major disasters that occur as a result of large-scale cracks in the earth's crust and cause widespread destruction. In the literature, earthquake damages are classified as structural and non-structural. Non-structural elements include architectural, mechanical, and electrical components that have non-load bearing elements. Since they can harm both people and property during earthquakes, non-structural elements pose a serious risk.
According to studies of literature, Turkey requires a definite inspection system for assessing the earthquake risk of interior architectural projects. In this context, it is intended to create a risk assessment system consisting of 11 modules for non-structural elements. This research has been essential for determining the success or failure of interior design projects based on the risks and threats posed by non-structural elements during an earthquake.
The goal is to assess the risks using the L-type matrix risk assessment method and the analytical rubric, one of the educational assessment methods, in the risk assessment of interior design projects. Data for the assessment were collected using literature reviews, online meetings, expert information forms and surveys.
The combined assessment system consists of four main steps: identifying the problem, determining the design criterias, determining the hazards, risks, and risk mitigation strategies, and developing the assessment model by integrating the risk assessment method and analytical rubric.
As a result of the evaluation; feedback will be provided for interior design projects, to ensure that missing or faulty points against the earthquake risk in the projects will be seen and a report will be prepared and submitted as feedback in order to assess how successful the project has been in achieving its set aims.