Sürdürülebilir kalkınmaya yönelik bir sivil havacılık master plan önerisi
A civil aviation master plan proposal for sustainable development
Yazar: HAKKI BAĞAN
Danışman: PROF. DR. FUNDA RANA ADAÇAY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sivil Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kalkınma = Development ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development

Özet:
ÖZET

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMAYA YÖNELİK BİR SİVİL HAVACILIK MASTER PLAN ÖNERİSİ

Hakkı BAĞAN

Sivil Havacılık Yönetimi Anabilim Dalı
Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temmuz 2022
Danışman: Prof. Dr. Funda Râna ADAÇAY

Her ülke, gelecek için ekonomik kalkınmada ilerlemeyi hedeflemektedir ve bu doğrultuda planlamalar yapmaktadır. Ekonomik kalkınma planları ulusal her sektör ile olduğu gibi, uluslararası ölçeğe uzanan havacılık sektörünün gelişimiyle de paralel ve karşılıklı bir ilişki içindedir. Master planlar, ülkelerin kalkınma yolunda varolan ve potansiyel kaynaklarının en uygun şekilde yönetimini ve geliştirilmesini sağlayan araçlardır. Bu doğrultuda bir sivil havacılık master planlaması, sektörün gelecekteki beklentilerine rehberlik etmek için yaratılır dolayısıyla bir master plan, başta havayolu taşımacılığı faaliyetleri olmak üzere tüm sivil havacılık faaliyetlerinin büyümesi ve geliştirilmesinde önem arz eder. Master planın sürdürülebilir, mantıklı ve maliyet etkin bir tasarım şeklinde olması gereklidir.
Bir havayolu taşımacılığı sektörü (veya sistemi); Havalimanları, Havayolu işletmeleri, Yer hizmeti şirketleri, Hava aracı bakım faaliyetleri ve Hava seyrüsefer hizmetleri gibi kapsam olarak büyük ve çeşitli tesislerin toplamıdır. Aynı zamanda, bu sistemin diğer bileşenleri olarak şunlar sıralanabilir: Alt ve üst yapılar; Kural ve düzenlemeler, Kullanıcılar; Çalışanlar ve benzeri tüm paydaşlar. Bu kadar çok bileşene sahip olması nedeniyle, bir sivil havacılık master planı, uzun vadeli ve detaylı planlama gerektiren; güncel yönetim ve organizasyon tekniklerini içeren, politik ve siyasal kararlarla desteklenen çok disiplinli karmaşık, dinamik ve organik bir yapıdır.
Gerçekleştirilmiş örneklerinde görüldüğü üzere sivil havacılık master planlarının, ulusal kalkınma planları kapsamına dahil edilmesi, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ulaşılmasında önemli katkılar sağlamaktadır. Bu nedenle sürekli geliştirilen söz konusu master planlar doğrudan ulusal ekonomik kalkınmaya katkı verirken, dolaylı şekilde de BM sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyum sağlamaktadır. Kısacası, sivil havacılık master planları sürdürülebilir kalkınmaya hizmet etmektedir. Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyonu (International Civil Aviation Organization- ICAO)'nun ideal bir sivil havacılık master planı modeli için önerdiği temel beş stratejik hedefin (Emniyet, Kapasite ve verimlilik, Güvenlik, Ekonomik gelişmişlik ve Çevre), -toplamda on yedi tane olan- sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden on beşi ile uyumlu olması bunun bir ispatıdır (Tablo 2.6'da özet olarak gösterildiği gibi). Ulusal kalkınmada sürdürülebilirliği gözeten bir ülke aynı zamanda havacılık alanında başarıyı arıyorsa, doğaldır ki, bu iki hedef birbirleri ile uyumlu olmak zorundadır. Yerelden başlayarak küresel çapta sürdürülebilir nitelikteki kalkınmayı hedefleyen böylesi bir planlama vizyonu gerek ulusal kalkınma planın gerekse master planın etkinliğini ve verimliliğini arttırırken, söz konusu planların başarılarını da destekleyecektir.
Bu çalışmada Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelik bir sivil havacılık master planı önerilmektedir. Yukarıdaki perspektifle çalışmanın kavramsal çerçevesi şu şekilde oluşturulmuştur: Kalkınma ve Sürdürülebilir Kalkınma ayrımı, bu doğrultudaki stratejiler ve hedefler, Türkiye'nin ulusal ulaştırma ana plan ve politikası, Türkiye'nin ulusal havacılık politikası değerlendirilmiştir. Daha ayrıntıda, Türkiye'nin kalkınmasında havacılık sektörünün önemi, etkileri ve gelişimine yer verilmiştir. Bu bölümde Master Plan Genel Yaklaşımı kapsamında genel değerlendirmeler yapılmıştır. Kavramsal çerçeveye, ICAO tarafından belirlenen sivil havacılık faaliyetleri dahil edilmiştir. Sivil havacılık alanında küresel çapta söz sahibi niteliğinde olan bu kurum, alanın faaliyetlerini düzenlemektedir ve uluslararası teknik standartları belirlemektedir. Söz konusu faaliyetler şunlardır: Genel havacılık faaliyetleri; Ticari havayolu taşımacılığı, Havalimanı hizmetleri; Hava aracı bakım ve onarım hizmetleri; Sivil havacılık üretimi; Hava seyrüsefer hizmetleri; Havacılık eğitimi; Havacılık otoritelerinin düzenlemeleri ve diğer faaliyetlerdir.
Çalışmanın yöntemini belirleyen araştırma tasarımında nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır ve elde edilen veriler tümevarımcı bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Türk sivil havacılık master planının stratejik hedeflerinin ve başarı kriterlerinin belirlenmesi amacıyla, yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda yaratılan nitel veri setleri NVivo12 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar ışığında, tema, kategori ve alt kategoriler oluşturulmuştur. Böylece, ICAO'nun önerdiği evrensel hedefler doğrultusunda sürdürülebilir kalkınmaya yönelik Türkiye özelinde bir sivil havacılık master planı önerilerek, bu planının stratejik hedefleri ve başarı kriterleri belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Sivil Havacılık Master Planı, Sivil Havacılık Faaliyetleri, Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyonu (ICAO), Sürdürülebilir Kalkınma, Kalkınma ve Havacılık.

Abstract:
ABSTRACT

A CIVIL AVIATION MASTER PLAN PROPOSAL
FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT

Hakkı BAĞAN

Department of Civil Aviation Management
Anadolu University, Graduate School of Social Sciences, July, 2022
Supervsior: Prof. Dr. Funda Râna ADAÇAY

Each country aims to progress in economic development for the future and makes plans in this direction. Economic development plans are in a parallel and reciprocal relationship with the development of the aviation sector, which extends to the international scale, as with every national sector. Master plans are tools that provide the most appropriate management and development of existing and potential resources in the development path of countries. In this direction, a civil aviation master plan is created to guide the future expectations of the industry, so a master plan is important in the growth and development of all civil aviation activities, especially air transport activities. The master plan must be a sustainable, logical and cost effective design.
An airline transport sector (or system); It is the sum of large and diverse facilities such as Airports, Airline operators, Ground handling companies, Aircraft maintenance activities and Air navigation services. At the same time, the following can be listed as the other components of this system: Infrastructure and superstructure; Rules and regulations, Users; Employees and all similar stakeholders. Because it has so many components, a civil aviation master plan requires long-term and detailed planning; It is a multi-disciplinary, complex, dynamic and organic structure that includes current management and organization techniques and is supported by political and political decisions.
The inclusion of civil aviation master plans within the scope of national development plans, as seen in the realized examples, makes significant contributions to the achievement of the United Nations Sustainable Development Goals (UN SDGs). For this reason, these master plans, which are constantly developed, contribute directly to national economic development and indirectly comply with UN sustainable development goals. In short, civil aviation master plans serve sustainable development. The five main strategic objectives (Safety, Capacity and efficiency, Security, Economic development and Environment) proposed by the International Civil Aviation Organization (ICAO) for an ideal civil aviation master plan model, seventeen in total, are sustainable. The fact that it is compatible with fifteen of the development goals is proof of this (as summarized in Table 2.6). If a country that considers sustainability in national development is also looking for success in the field of aviation, it is natural that these two goals must be compatible with each other. Such a planning vision, which aims at sustainable development on a global scale, starting from the local level, will increase the effectiveness and efficiency of both the national development plan and the master plan, and will also support the success of these plans.
In this study, a civil aviation master plan for Turkey's sustainable development goals is proposed. With the perspective above, the conceptual framework of the study was formed as follows: The distinction between Development and Sustainable Development, strategies and targets in this direction, Turkey's national civil aviation master plan, Turkey's national aviation policy were evaluated. In more detail, the importance, effects and development of the aviation sector in the development of Turkey are given. In this section, general evaluations were made within the scope of the Master Plan General Approach. Civil aviation activities determined by ICAO are included in the conceptual framework. This institution, which has a global regulation in the field of civil aviation, regulates the activities of the field and sets international technical standards. These activities are: General aviation activities; Commercial airline transportation, Airport services; Aircraft maintenance and repair activities; Civil aviation production; Air navigation services; Aviation training; Regulations of aviation authorities and other activities.
Qualitative research method was used in the research design, which determined the method of the study, and the data obtained were analyzed with an inductive approach. Semi-structured interviews were held in order to determine the strategic goals and success criteria of the Turkish civil aviation master plan. The qualitative data sets created as a result of the interviews were analyzed using the NVivo12 program. In the light of the results, themes, categories and sub-categories were created. Thus, in line with the universal goals proposed by ICAO, a Turkey-specific civil aviation master plan for sustainable development was proposed, and the strategic goals and success criteria of this plan were determined.

Key words: Civil Aviation Master Plan, Civil Aviation Activities, International Civil Aviation Organization (ICAO), Sustainable Development, Development and Aviation.