Onkoloji hastalarında periferal nöropatinin yönetiminde refleksolojinin etkisi
The effect of reflexology on the management of peripheral neuropathy in oncological patients
Yazar: SEDA KURT
Danışman: PROF. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Ağrı = Pain ; Hemşirelik = Nursing ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nöropatiler = Neuropathies ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Refleksoterapi = Reflexotherapy ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Bazı küçük klinik çalışmalarda, taksan ve platin bazlı tedavi uygulanan kanser hastalarında sık görülen periferal nöropatinin yönetiminde refleksoloji uygulamasının etkili bir yaklaşım olabileceği bildirilmiştir. Deneysel nitelikte olan bu çalışma, onkoloji hastalarında gelişen kemoterapi ilişkili periferal nöropatinin yönetiminde refleksoloji uygulamasının etkinliğini değerlendirmek amacıyla planlandı. Çalışmaya, Temmuz 2013-Kasım 2015 ayları arasında, Trakya Üniversitesi Balkan Onkoloji Hastanesine başvuran, kemoterapi ilişkili Grad 2-4 periferal nöropati şikayeti olan, onkolojik açıdan ayak masajı yapılmasında sakınca olmayan 96 hasta katıldı. Randomizasyon kontrol listesi kullanılarak hastalar deney (n=46, 6 hafta boyunca hergün sabah-akşam refleksoloji uygulaması yapıldı) ve kontrol (n=50, kliniğin standart protokolü uygulandı) grubuna alındı. Çalışma, bazı hastaların kemoterapi sırasında anket sorularını tam yanıtlamamaları, deney grubundaki hastaların refleksoloji uygulamasını aksatmaları, hastaların ikinci değerlendirmeye gelmemesi nedeniyle çalışma 60 (30 deney ve 30 kontrol) hastanın katılımı ile tamamlandı. Refleksoloji uygulaması ile periferal nöropatide %30 iyileşme sağlanması hedeflenerek, alınan örneklemin =0.05, =0.80 kabul edilerek istatiksel açıdan farkı belirlemek için yeterli olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonuçları Hasta Tanılama Formu, EORTC QLQ-CIPN-20 yaşam kalitesi formu, Kısa Ağrı Envanteri (BPI) ile değerlendirildi. Sonuçların değerlendirilmesi tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare, Mann Withney-U ve Wilcoxon Signed Ranks Testi kullanılarak yapıldı. Yaş ortalaması 5811 olan hastaların çoğu 7. tedavi küründe olup, erkekti. Genellikle gastro-intestinal ya da meme kanseri tanısı ile tedavi gören hastaların çoğuna Eloksatin yada Taksan bazlı tedavi uygulanmaktaydı. Refleksoloji uygulaması, her iki grubun periferal nöropati şiddet ve insidansında fark yaratmadığı, sadece deney grubundaki hastaların duyusal fonksiyonlarda iyileşme sağladığı saptandı (p<0.05). Sonuç olarak, kemoterapi ilişkili periferal nöropatinin yönetiminde refleksoloji uygulamasının etkili bir yaklaşım olmadığı saptandı.

Abstract:
A number of small clinical trials reported that reflexology can be effective in the management of peripheral neuropathy, which was common in cancer patients receiving taxane- and platinum-based treatments. The current experimental study aimed to evaluate the effectiveness of reflexology on the management of chemotherapy-related peripheral neuropathy in cancer patients. The study recruited 96 patients who were admitted to the Trakya University Balkan Oncology Hospital between July, 2013 and November, 2015, had chemotherapy-related Grad 2-4 peripheral neuropathy complaints, and had no oncological barrier to receiving foot massage. The patients were assigned to experiment (n=46, received foot massage twice per day for 6 weeks) and control groups (n=50, received standard clinic protocol) using the randomization control list. The study was finalized with 60 patients (30 experiment , 30 control) since some patients could not complete the questionnaire during chemotherapy sessions, while some patients discontinued reflexology practices or were not available for the second evaluation. This study was determined that having 30 patients per group was suitable for statistical analysis (α=0.05, β=0.80) as it was aimed to achieve improvement by 30% through the use of reflexology in grad 2-4 chemotherapy-related peripheral neuropathy (SD1.5), which was seen in 50% of patients. Data were collected using the Patient Identification form, EORTC QLQ-CIPN-20 quality of life form, the Brief Pain Inventory (BPI). Data was analyzed using descriptive statistics, the chi-square test, the Mann-Whitney U test, the Wilcoxon Signed Ranks test. Mean age of the patients was 5811. The majority of patients was male and was receiving their 7th cure. Most patients were being treated for gastrointestinal or breast cancer and were mostly receiving Eloxatine or Taxane based treatment. The current study was found that reflexology applications did not lead to differences in both groups in terms of peripheral neuropathy severity and incidence and only led to improvement in sensory functions in the experiment group (p<0.05).  In conclusion, this study determined that reflexology was not an effective method in the management of chemotherapy-induced peripheral neuropathy.