Liderin sosyal güç kaynakları ile çalışan performansı ve liderin etkililiği arasındaki ilişkiler: Cinsiyet perspektifinden bir araştırma
Leader's social power sources, subordinate performance and leader effectiveness:A gender perspective
Yazar: DENİZ DİRİK
Danışman: DOÇ. DR. ASENA GÜLOVA
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Etkililik = Effectiveness ; Güç kaynakları = Power sources ; Liderler = Leaders ; Liderlik = Leadership ; Performans = Performance ; Sosyal güç = Social power ; Yumuşak güç = Soft power ; Yönetici etkililiği = Manager effectiveness ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Rol uyuşmazlığı kuramına göre liderlik rollerine ve güce erişim, feminen
liderliği yadsıyan toplumsal cinsiyet temelli algılar dolayısıyla kadınlar için
göreli olarak daha güçtür. Çalışmada, kadın ve erkek liderlerin sosyal güç
uygulamalarının yaratacağı olası rol uyuşmazlıkları ve bunların örgütsel
sonuçlara nasıl yansıyacağı sorun edilmektedir. Spesifik olarak, kadın bir lider
yumuşak ya da sert güç tatbik ettiğinde çalışanların etkili lider algısı ve
performansı nasıl şekillenmektedir? Çalışanların perspektifinden bakıldığında,
kadınlar daha az etkili liderler midir? Nihayetinde, kadınların yönetsel
pozisyonlarda temsiliyet oranlarının halen arzulanan düzeylerde olmamasını
daha az etkili liderlik ile açıklayabilir miyiz? Bu çalışmada, Türkiye
bağlamında hangi sosyal güç kaynaklarının liderlerce daha sık kullanıldığına
ilişkin algının belirlenmesi ve cinsiyet değişkeni açısından liderin etkisinin ne
derece "sosyal" ya da "homo-sosyal" bir nitelik arz ettiğinin ortaya koyulması
hedeflenmektedir. Ayrıca, liderlerin ve çalışanların cinsiyetleri veri iken, "hangi
sosyal güç kaynakları daha etkin sonuçlar doğuracaktır?" sorusuna yanıt
aranmaktadır. Çalışanların liderlerinde algıladıkları farklı sosyal güç
kaynakları çalışan performansını nasıl etkileyecektir? Yumuşak güç kaynakları
kullanımını kadınlara, sert güç kaynakları kullanımını ise erkeklere atfeden
kalıpyargısal rol farklılıkları Türkiye bağlamı için geçerlilik arz etmekte midir?
Türkiye bağlamında çalışmakta olan bir örneklem üzerinden toplanan
veri ışığında ve liderin kullandığı güç kaynaklarının tarafların cinsiyetleri ile
etkileşimi dikkate alındığında çalışanların iş performansları ile algıladıkları
etkili liderlik düzeyinin nasıl gerçekleştiği çalışmanın temel sorunsalıdır.
Araştırmadan edinilen bulgulara göre, liderin algılanan güç kaynakları ve
çalışanların liderlerinin etkililiğine ilişkin algıları ile çalışanların görev ve
bağlamsal performansları arasında farklılaşan ilişkiler söz konusudur ve bu
ilişkilerin doğası hem liderin hem de çalışanların cinsiyet kompozisyonlarına
göre farklılık göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Yumuşak güç, sert güç, liderin etkililiği, performans,
toplumsal cinsiyet, Türkiye, beyaz yakalılar

Abstract:
Role incongruity theory of prejudice predicts that achieving leadership
roles and power is comparably more difficult for women on grounds of
perceptions that disfavor female leadership. The study attempts to explore the
reflections of any role incongruity on the followers' perceptions of male and
female leaders' use of power and the relationship to organizational outcomes.
Specifically, what happens in terms of followers' perceptions of leader
effectiveness and subordinate performance when a woman leader uses soft
power sources, and when she resorts to harsh power sources? Additionally, do
women use less effective leadership styles compared to men as rated by their
subordinates and reflected in levels of subordinate performance? Moreover,
could the relative underrepresentation of women in leadership/management
positions be explained by less effective leadership? In this context, this study
attempts to investigate the role congruity between leader gender and leadership
roles with a view to perceived leader power literature and varying bases of
leader power (i.e. soft and harsh power), and deepen our understanding of
perceptions of leader power differences based on gender and subsequent
perceptions of leader effectiveness, and subordinate performance. Using a
sample of Turkish white collars, the study examines the joint effects of leader
power sources and leader-subordinate gender on perceived leader effectiveness
and subordinate performance-task and contextual. The study also tests whether
the gender-stereotypic sex differences in leader power sources that attribute the
use soft power sources particularly to women and the use of harsh power
sources to men hold true in Turkish organizational context.
Key words: Soft and harsh power bases, leader effectiveness,
performance, gender, Turkey, white collars