MMP-1, MMP-9, TIMP-1, VEGF ve IL-6 düzeyleri ile koroner arter hastalığının klinik özellikleri, ciddiyeti ve koroner anjiografik bulguların ilişkisi
Relationship between MMP-1, MMP-9, TIMP-1, VEGF, IL-6 levels and the clinical presentation, severity of coronary artery disease and the coronary angiographic findings
Yazar: ASLI TANINDI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA CEMRİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Kardiyomiyopatiler = Cardiomyopathies ; Koroner hastalık = Coronary disease ; Matriks metalloproteinaz 9 = Matrix metalloproteinase 9 ; Matriks metalloproteinazlar = Matrix metalloproteinases ; Metalloproteinazlar = Metalloproteinases ; Vasküler endotel büyüme faktörleri = Vascular endothelial growth factors ; İnterlökin 6 = Interleukin 6

Özet:
Matriks metalloproteinazlar (MMP) ve Matriks metalloproteinaz doku inhibitörleri (TIMP), hücre dışı matriks yıkımını kontrol eden moleküller olup, aterogenez ve plak rüptürü ile ilişkilendirilmektedirler. Vasküler endotel kaynaklı büyüme faktörü (VEGF) ise bilinen diğer etkilerine ek olarak, aterosklerotik plak içindeki neoanjiogenik yapılanmayı arttırmakta; bu şekilde inflamasyon ve benzer faktörler yanında, plağın kararlı yapısını bozarak rüptüre hazır hale getirmektedir. Bu çalışma; MMP-1, MMP-9, TIMP-1, VEGF ve IL-6 düzeyleriyle koroner anjiografik damar hastalığının yaygınlığını ve ciddiyetini derecelendiren Gensini Skoru, koroner epikardiyal kanlanmayı gösteren TIMI Pencere Sayısı (TFC), miyokardiyal kanlanmayı gösteren Miyokardiyal Yıkanma Skoru (MBG) ve koroner kollateral oluşumu arasındaki ilişkiyi ve bu belirteçlerin düzeylerinin çeşitli klinik durumlarda gösterdiği farklılıkları incelemek amacıyla düzenlenmiştirKoroner anjiografi yapılan 134 ardışık hastanın serum MMP-1, MMP-9, TIMP-1, VEGF ve IL-6 düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. Hastalar 5 grupta incelenmiştir: Kararlı angina pektoris (n=34), kararsız angina pektoris (n=29), ST elevasyonsuz miyokard enfarktüsü (n=16), akut ST elevasyonlu miyokard enfarktüsü (n=25), kontrol (n=30). Koroner anjiografi sonrasında her hastanın Gensini Skoru, TIMI Skoru, TIMI Pencere Sayısı, Miyokardial Yıkanma Skoru ve Rentrop Kollateral Skoru değerlendirilmiştir.STEMI ve NSTEMI grubunda; kontrol, kararlı angina ve kararsız angina gruplarına kıyasla MMP-1 düzeyleri daha yüksektir (p<0,05). STEMI grubunda MMP-9 düzeyleri, kontrol ve USAP gruplarına göre daha yüksektir (p<0,05). IL-6 düzeyleri, kontrol grubuna göre tüm gruplarda daha yüksek, gruplar arası kıyaslamada da STEMI ve NSTEMI gruplarında daha yüksektir (p<0,05). VEGF düzeyleri, STEMI ve NSTEMI grubunda kontrol gruba göre yüksektir (p<0,05). Gruplar arasında TIMP-1 açısından anlamlı fark yoktur. Diyabetik hastaların MMP-1 düzeyleri daha yüksek (p:0,020) ve sigara içenlerin MMP-9 düzeyleri daha yüksek saptanmıştır (p:0,043). Perkütan yolla veya koroner arter bypass greftleme yöntemiyle revaskülarizasyon ihtiyacının, yüksek MMP-1 ve IL-6 düzeyleriyle regresyon analizleri sonrasında da sebat edecek şekilde ilişkili olduğu gözlenmiştir (OR:1,7 %95 CI:1,4 ? 2,1; OR:6,5 %95 CI: 2,5 ? 16). Anjiografik Gensini skoru ile MMP-1, IL-6 ve VEGF düzeyleri arasında, sonuçları etkileyebilecek diğer risk faktörlerini düşünerek yapılan regresyon analizleri sonucunda da devam eden anlamlı ilişki saptanmıştır (r:0,71; 0,57; 0,39; p<0,001), (B:0,124 %95 CI:0,75-0,174; B:0,217 %95 CI:0,089-0,346; B:0,499 %95 CI:0,168-0,831). TIMI Pencere Sayısı ve perkütan koroner girişim sonrası TIMI pencere sayısındaki değişim miktarı, MMP-1 düzeyleriyle ilişkili bulunmuştur (r:0,7 p<0,001, r:0,47 p<0,001). MBG ile MMP-1 ve IL-6 arasında ters yönlü ilişki saptanmıştır (r:-0,57 p<0,001; r:-0,49 p<0,001). VEGF ve MMP-1 düzeyleri, kollateral skoru ile ilişkili bulunmuştur (r:0,6 p<0,001; r:0,57 p<0,001).

Abstract:
Matrix metalloproteinases (MMPs) and Tissue Inhibitor of Matrix Metalloproteinases (TIMPs) which control the extracellular matrix degradation are thought to be associated with atherogenesis and plaque rupture. Vascular endothelial growth factor (VEGF) promotes the neoangiogenetic process within the plaque which renders it prone to rupture besides inflammation. The present study was designed to elucidate the relationship between MMP-1, MMP-9, TIMP-1, VEGF, IL-6 levels and the coronary angiographic extent and severity of atherosclerosis represented as Gensini score. In addition, any relationship between these biomarkers and TIMI Frame Count which shows epicardial blood flow, Myocardial Blush Grade which shows myocardial blood flow and Rentrop Collateral Score were investigated. It was also aimed to observe the difference of serum levels of these biomarkers in different clinical conditions.The serum concentrations of MMP-1, MMP-9, TIMP-1, VEGF and IL-6 were analyzed with ELISA method in 134 patients who had undergone coronary angiography. Patients were divided into five groups; stable angina pectoris (n= 34), unstable angina pectoris (n=29), non-ST elevation myocardial infarction (n=16), acute ST elevation myocardial infarction (n=25) and control (n=30). Coronary angiography was performed and Gensini Score, TIMI Score, TIMI Frame Count, Myocardial Blush Grade and Rentrop Collateral Score were assessed.MMP-1 levels were higher in STEMI and NSTEMI groups compared to unstable angina pectoris, stable angina pectoris and control groups (p<0,05). In STEMI group, MMP-9 levels were higher than USAP and control groups (p<0,05). IL-6 levels were higher in all groups than the control group and when clinical groups were compared with each other; STEMI and NSTEMI groups had higher levels (p<0,05). TIMP-1 levels were not significantly different within all five groups. MMP-1 levels were found to be elevated in diabetic patients (p:0,020); whereas MMP-9 levels were higher in smokers (p:0,043). The need for revascularisation by either coronary artery by-pass surgery or percutaneous coronary intervention was significantly related to higher MMP-1 and IL-6 levels; and this relation persisted after multivariate regression analysis (OR: 1,7 %95 CI:1,4-2,1; OR:6,5 %95 CI: 2,5-16). There were positive correlations between MMP-1, IL-6 and VEGF levels and angiographic Gensini Score which persisted after statistical corrections performed for possible confounders by multivariate regression analysis (r:0,71; 0,57; 0,39; p<0,001), (B:0,124 %95 CI:0,75-0,174; B:0,217 %95 CI:0,089-0,346; B:0,499 %95 CI:0,168-0,831). TIMI Frame Count and the absolute change in TIMI Frame Count after percutaneous coronary intervention were related to higher MMP-1 levels (r:0,7 p<0,001, r:0,47 p<0,001). Serum levels of MMP-1 and IL-6 were found to be negatively correlated with MBG (r:-0,57 p<0,001; r:-0,49 p<0,001). MMP-1 and VEGF levels were correlated with collateral score (r:0,6 p<0,001; r:0,57 p<0,001).