187 Numaralı Besni Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (R. 1322-1322
M. 1905-1906) / Transcription and evaluation of Besni Sharia Register No 187
Yazar: HANİFİ KAYA
Danışman: PROF. DR. ZEYNEL ÖZLÜ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Tarihî olay ve olgulara sahne olan bölgelerde bir tarihçinin bilimsel araştırma yaparken temel kriterleri belgelerdir. Belgeler tarihçinin pusulasıdır. Tarihçinin bu belgeler ışığında olaylar arasında sebep-sonuç ilişkisi kurarak çıkarımlar yaptığı ve insanların geleceğe daha güvenle bakabilmesine olanak sağladığı düşünülmektedir. Transkripsiyon ve değerlendirmesi yapılan 187 Numaralı Besni Şer'iyye Sicili ile bölgenin ekonomik, kültürel ve demografik hayatı hakkında önemli bilgilere ulaşma imkânına sahip olunabilir. Gayrimüslim ve Müslüman ahalinin birbirlerine vekillik ve şahitlik yaptıkları, Osmanlı Devleti'nin şer'iyye mahkemelerinde tutulan mahkeme kayıtlarına yansıdığı görülmektedir. Ayrıca gayrimüslimlerin Ermeni Mahallesi, Hristiyan Mahallesi gibi kendilerine has yerleşim alanları kurdukları da mahkeme kayıtlarına yansımıştır. Yine Osmanlı Devleti'nin nakit ihtiyacını karşılamak için uyguladığı iltizam sisteminin 187 Numaralı Besni Şer'iyye Sicili'nde geçen 81 karyede uygulandığı görülmektedir. Ayrıca bu sistemin mültezim çıkarlarına alet edildiği, mahkeme kayıtlarına yansıyan şikâyetlerden çıkarılmaktadır. Ayrıca şer'iye sicilinde iltizam sistemini, alt mültezimleri, devletin mültezimlere sağladığı ödeme kolaylıkları, köy ve mahalle isimlerini, vergi sistemlerini ve ve yapılan usulsüzlükleri, Osmanlı Devleti'nin sefer güzergâhında bulunan yöre halkına uyguladığı vergilendirme sistemi örneklerine ve memur olarak atanan kişilerin görevlerini devam ettirmek için gösterdikleri kefilleri görmekteyiz.

Abstract:
The basic criteria of a historian when conducting scientific research in regions that witnessed historical events and facts are documents. Documents are the historian's compass. It is thought that in the light of these documents, the historian makes inferences by establishing a cause-effect relationship between events and allows people to look to the future with more confidence. With the Besni Sharia Registry No. 187, which has been transcribed  and  evaluated, it is possible to access important information about the economic, cultural and demographic life of the region. It is seen that non-Muslim and Muslim people acted as representatives and witnesses to each other, which is reflected in the court records kept in the Sharia courts of the Ottoman Empire. In addition, it is reflected in the court records that non-Muslims established their own unique settlements such as the Armenian Neighborhood and  the Christian Neighborhood. Again, it is seen that the tax farming system implemented  by the Ottoman Empire to meet its cash needs was applied in 81 villages in the Besni Şer'iyye Registry No. 187. In addition, it is inferred from the complaints reflected in the court records that this system was used for the interests of tax farmers. In addition, in the Sharia registry, tax farming system, sub-farmers, payment facilities provided by the state to tax farmers, village and neighborhood names, tax systems and irregularities, examples of the taxation system applied by the Ottoman Empire to the local people on the campaign route and the ability of people appointed as civil servants to continue their duties are examined. We see the guarantors they put forward for this.