Hipertiroidili hastalarda enerji dengesi ile ilişkili hormonlar, bazal metabolizma hızı ve vücut kompozisyon ölçümleri arasındaki ilişki
Associatons between hormones related to energy balance, basal metabolic rate and body composition measures in patients with 
hyperthyroidism
Yazar: YUSUF TOHMA
Danışman: DOÇ. DR. MÜJDE AKTÜRK
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Hipertiroidizm = Hyperthyroidism ; Metabolizma = Metabolism ; Nesfatin 1 = Nesfatin 1 ; Nöropeptidler = Neuropeptides ; Oreksin = Orexin ; Peptidler = Peptides ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Hipertiroidili hastaların iştah artışı ve kilo kaybı yaşadıkları bilinmektedir.
Hipertiroidi hastalarında iştah artışı ile kalori alımında artışla beraber BMH ve
dolayısıyla enerji tüketiminde artış ve hastalarda kilo kaybı oluşmaktadır. Ancak iştah
artışı ve kilo kaybının mekanizması bilinmemektedir. Çalışmamızda, hipertiroidide
iştah ilişkili hormonlar olan Nesfatin-1, oreksin A, NPY ve AgRP'nin periferik kan
düzeyleri ve bu hormonlarla kalori alım miktarı, bazal metabolizma hızı, vücut
kompozisyon ölçümleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Bu amaçla; bilinen bir hastalığı olmayan, yeni tanı konulmuş, 21 aşikar
hipertiroidi tanısı olan (laboratuar değerleri ve klinik bulguları olan) hasta ile yaş,
cinsiyet,VKİ açısından benzer 33 sağlıklı gönüllü kişi kontrol grubu olarak
incelenmiştir. Hasta grubu hem tedavi öncesi, hem de tedavi sonrası ortalama 10,2
ayda ötiroidi sağlandıktan sonra değerlendirilmiştir.
Bazal metabolizma hızı ölçümü için ortalama O2 tüketim kapasitesinden
(VO2), dinlenme metabolizma hızı saptanmıştır. Besin tüketimi için 24 saatlik
bireysel besin tüketim yöntemi kullanılmış ve bilgisayar destekli beslenme programı,
beslenme bilgi sistemi kullanılarak dietle alınan kalori düzeyi hesaplanmıştır.Kanda
oreksin A, Nesfatin-1, NPY, AgRP ELİSA yöntemi ile ölçülmüştür.
Aşikar hipertiroidisi olan hastalarda bazal metabolizma hızı sağlıklı kontrol
grubuna göre yüksek saptanmıştır. Hipertiroid hastalarda ötiroidi sağlandığında dietle
kalori alım miktarında azalma, beden kitle indeksinde artış olduğu görülmüştür.
Aşikar hipertiroidisi olan grupta oreksin-A düzeyi, sağlıklı kontrol grubundan
belirgin olarak düşük bulunmuştur. Hasta grubu ötiroid olduğunda ölçülen oreksin-A
düzeyi kontrol grubuna benzer düzeyde bulunmuştur. Aşikar hipertiroidisi olan
grupta nesfatin-1 düzeyi, sağlıklı kontrol grubundan yüksek bulunmuştur, ötiroidi
sağlandığında anlamlı düzeyde azalarak kontrol grubuyla benzer düzeyde
saptanmıştır. Hipertiroidisi olan grupta, nöropeptid Y ve agouti related peptid
düzeyleri hem ötiroid durumdaki ölçümleri, hemde sağlıklı kontrol grubu ile
karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı farklılık izlenmemiştir. Tüm çalışma grubunda
hipertiroidi tanısı olmasının, oreksin A düzeyini öngören bağımsız bir faktör olduğu
ve yine tüm çalışma grubunda oreksin-A düzeyinin, BMH düzeyini öngören bağımsız
bir faktör olduğu saptanmıştır.
Çalışmamızda hipertiroidi ile nesfatin-1 ve oreksin A düzeyleri arasında ilişki
saptanmıştır. Hipertiroidili hastalarda iştah artışı olduğu halde oreksijenik bir peptid
olan oreksin-A düzeyinin düşük, anoreksijenik olan nesfatin-1 düzeyinin yüksek
saptanması, hipertiroidili hastalarda iştah artışının başka mekanizmalara bağlı
olabileceğini düşündürmektedir. Nesfatin-1 ve oreksin-A sadece anoreksijenik ve
oreksijenik etkileri olan peptidler değildir. Hipertiroidide de görülebilen duygu durum
değişiklikleri, SVT, uyku siklus bozuklukları, termogenez gibi durumların nesfatin-1
ve oreksin-A düzeyi üzerine olan etkileri gösterilmiştir. Çalışmamızda hipertiroidili
hastalarda nesfatin-1 düzeyinin yüksek, oreksin-A düzeyinin düşük bulunması,
belkide hipertiroidide de görülebilen bu sistemlerdeki bozukluklar ile nesfatin-1 ve
oreksin-A düzeyindeki değişikliklerin ilişkili olabileceği düşüncesini akla
getirmektedir.
Hipertiroidili hastalarda enerji ilişkili hormonların rolü, halen tartışmaya açık
ve tam olarak aydınlatılamamış bir konu olduğundan, gelecekte bu peptidlerin hem
santral hem periferik düzeylerinin araştırıldığı daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç
vardır.

Abstract:
Hyperthyroidism is associated with increased appetite but also with weight
loss, however the responsible mechanisms are not conclusively clarified.
Hyperthyroid patients are characterized by increased appetite, but also they have
increased basal metabolic rate and energy expenditure thus resulting in weight loss.
We aimed to investigate the association between appetite related hormones; nesfatin-
1, orexin-A, neuropeptide Y, Agouti related peptide levels and daily food intake,
basal metabolic rate, body composition measurements in hyperthyroidism.
The study group included 21 patients with overt hyperthyroidism and 33
healthy euthyroid volunteers well matched for sex, age and BMI. The patient group
was assessed before treatment and in averagely 10,2 months after treatment when
euthyrodism is achieved.
In order to measure basal metabolic rate, we used maksimum O2 uptake
capacity (VO2). 24-hour dietary recalls were recorded and computer assisted
programmes were used to estimate daily food intake. Blood orexin-A, nesfatin-1,
neuropeptide Y and AgRP levels were measured using ELISA method.
Patients with overt hyperthyroidism had higher basal metabolic rate than
healthy controls. In the hypertyhroid group, food intake decreased and BMI increased
when patients achieved euthyroidism.
In the overt hyperthyroidism group, orexin-A levels were significantly lower
than healthy controls which were similar to healthy controls when patients achieved
euthyroidism. In the overt hyperthyroidism group, nesfatin-1 levels were significantly
higher than in healthy controls which decreased significantly and were similar to
healthy controls when euthyroidism was achieved. There was no statistically
significant difference in NPY and AgRP levels between healthy controls and patient
group, neither in euthyroid nor hyperthyroid state. We observed that hyperthyroidic
state is an independent predictive of orexin-A levels, while orexin-A level is
predictive for basal metabolic rate.
We discovered that hyperthyroidism is related with blood nesfatin-1 and
orexin-A levels. We found lower orexigenic peptid orexin-A levels and higher
anorexigenic peptid nesfatin-1 levels in hyperthyroid patients than healthy controls,
which suggests a compensation since hyperthyroid patients have increased appetite
already. Therefore other mechanisms may be responsible for the increased appetite in
hyperthyroidism. There are several studies reporting nesfatin-1 and orexin-A levels
are altered in mood disorders, supraventricular tachycardia, sleep disturbances,
thermogenesis which are also observed in hyperthyroidism, suggesting that nesfatin-1
and orexin-A have more comprehensive effects than being solely anorexigenic and
orexigenic peptides. In our study, high levels of nesfatin-1 and low levels of orexin-A
in hyperthyroid patients may be associated with these systematic disturbances in
hyperthyroidism.
The role of appetite related hormones in hyperthyroidism remains to be a
subject of discussion. Therefore further studies which evaluate peripheral and central
levels of these peptides are necessary to clarify the relationship between thyroid
hormones and energy metabolism.