Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda vestibüler değişiklikler ve metilfenidat tedavisinin vestibüler sisteme etkisi
Vestibular changes in children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder and the effect of methylphenidate treatment on the vestibular system
Yazar: HANDE ÇERİ GÜLEGEN
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ÇALIŞKAN DEMİR
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı vestibüler fonksiyonlar ile Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) arasındaki potansiyel bağlantıyı incelemek, DEHB tanısı almış çocuklarda vestibüler fonksiyon bozukluklarının varlığını araştırmak ve Metilfenidat (MPH) tedavisinin vestibüler sistem üzerine olan etkisini incelemektir.
Yöntem: Bu çalışmanın ilk aşamasına çocuk psikiyatri kliniğine başvuran 7-15 yaş aralığında, yeni DEHB tanısını almış 15 çocuk ve sağlıklı 12 çocuk katılmıştır. İkinci aşamada ise yeni DEHB tanısı alan 19 çocuk en az 3 ay süre ile kliniğine uygun dozda metilfenidat kullanarak değerlendirilmiştir. Çocukların psikiyatrik muayeneleri yapıldıktan sonra; Conner's Anne Baba Değerlendirme Ölçeği Kısa Formu (CADÖ), Atilla Turgay Çocuk ve Ergenlerde Yıkıcı Davranım Bozuklukları İçin DSM -IV'e Dayalı Tarama Ölçeği, Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli DSM-5 (KSADS-PL), Berg Pediatrik Denge Ölçeği (PBDÖ) uygulanmıştır. Vestibüler değerlendirme için ise Servikal Vestibüler Uyarılmış Miyojenik Potansiyel Test (c-VEMP), Oküler Vestibüler Uyarılmış Miyojenik Potansiyel Test (o-VEMP) ve Video Head Impulse Test (VHIT) uygulanmıştır.
Bulgular: Sağlıklı grup ile ilk kez tanı alan DEHB grubu karşılaştırıldığında VHIT Lateral Gain, Anterior Gain, Posterior Gain ölçümleri için sağlıklı grupta daha yüksek ölçüm değerleri saptanmış, VHIT Lateral Asimetri, VHIT Larp Asimetri değerleri için ise DEHB grubunda daha yüksek olmak üzere anlamlı farklılık görülmüştür. C-VEMP N1, P1N1 Latans ölçümlerinde gruplar arası anlamlı farklılık bulunmuştur. Denge değerlendirilmesinde PBDÖ Puanları sağlıklı grupta daha yüksek olmak üzere anlamlı farklılık saptanmıştır. MPH tedavisinin etkilerini için VHIT Ralp asimetri ve VHIT Larp asimetri değerlerinde anlamlı değişim gözlenmiştir. PBDÖ, Conners Davranış Sorunu Alt Ölçeği, Conners Hiperaktivite Alt Ölçeği, Conners Kaygı Alt Ölçeği, Conners Öğrenme Sorunları Alt Ölçeği puanlarının değişimlerinde anlamlı farklılık bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada DEHB tanısı alan çocukların motor koordinasyon ve denge sorunları yaşadığı, aynı zamanda vestibüler fonksiyonlarında da bozukluklar olduğu ortaya koyulmuştur. MPH tedavisinin ise denge becerilerinde iyileşme sağladığı ancak doğrudan vestibüler ölçüm değerlerine etkisinin olmadığı ön sonucuna varılmıştır. Vestibüler sistem ile DEHB arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için standart nöropsikiyatrik muayenenin yanı sıra vestibüler değerlendirmeyi de içeren geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: DEHB, denge, vestibüler, video baş itme testi, vestibüler uyarılmış miyojenik potansiyeller.

Abstract:
Aim: The aim of the study is to investigate the potential connection between vestibular functions and Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD), to explore the presence of vestibular function disorders in children diagnosed with ADHD, and to examine the effect of methylphenidate (MPH) on the vestibular system.
Material and Method: This study included children aged 7-15 years. In the first stage of the study, 15 children who had recently been diagnosed with ADHD after applying to the child psychiatry clinic and 12 healthy children participated. In the second stage, 19 children newly diagnosed with ADHD were evaluated for at least 3 months using an appropriate dose of methylphenidate at the clinic. After psychiatric examinations of the children, participants were evaluated using the Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia Present and Lifetime Version-Turkish Version (KSADS-PL), the Conner's ADHD Parent Rating Scale Short Form, the Atilla Turgay Screening and Evaluation Scale based on DSM-IV for Disruptive Behavior Disorders in Children and Adolescents, and the Berg Pediatric Balance Scale (BPBS). The vestibular assessment was performed using Cervical Vestibular Evoked Myogenic Potential Test (c-VEMP), Ocular Vestibular Evoked Myogenic Potential (o-VEMP) and Video Head Impulse Test (VHIT).
Results: Comparing the healthy group with the newly diagnosed group with ADHD, VHIT Lateral Gain, Anterior Gain, and Posterior Gain values were higher than newly diagnosed with ADHD. A significant difference was observed in VHIT Lateral Asymmetry and VHIT Larp Asymmetry values, with higher values found in the ADHD group. In c-VEMP N1 and P1N1 latency measurements, a notable difference was observed between the groups. In balance assessment, BPBS scores were found to be higher in the healthy group, indicating a significant difference. Methylphenidate treatment has significantly changed VHIT RALP asymmetry, VHIT LARP asymmetry values and BPBS scores, Conners Behavioral Problems Subscale, Conners Hyperactivity Subscale, Conners Anxiety Subscale, and Conners Learning Problems Subscale scores.
Conclusion: In conclusion, the study has shown that children diagnosed with ADHD, similar to those with other neurodevelopmental disorders, exhibit motor coordination and balance difficulties, along with observed disruptions in vestibular functions. While the MPH treatment has demonstrated an improvement in balance skills, it is concluded that it does not have a direct impact on vestibular measurement values
Keywords: ADHD, balance, vestibular, video head impulse test, vestibular evoked myogenic potentials.