Pandemi sürecinde palyatif bakım hastalarına bakım verenlerin spiritüel iyi oluş ve depresyon düzeylerinin bakım yüklerine etkisi
The effect of the spiritual well-being and depression levels of caregivers of palliative care patients on care burden during the pandemic process
Yazar: AYŞE DURACAK
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÖZMEN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Depresyon = Depression ; Manevi iyi oluş = Spritual well-being ; Palyatif bakım = Palliative care ; Pandemiler = Pandemics ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being

Özet:
Amaç: Bu çalışmada pandemi sürecinde palyatif bakım hastalarına bakım verenlerin spiritüel ve depresyon düzeylerinin bakım yüküne etkisini incelemek amaçlandı.
Gereç Ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı tipte bir çalışmadır.  Araştırmanın evreni, 2020 Ocak-2020 Aralık ayları arasında Manisa Şehir Hastanesi Palyatif Bakım Ünitesinde yatan 155 hasta olarak belirlendi. Araştırmanın örneklemini, T.C. Sağlık Bakanlığı Manisa Şehir Hastanesi Palyatif Bakım Ünitesinde yatarak tedavi gören araştırmaya dahil olma kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan hasta ve hasta yakını (n=120) oluşturdu.  Araştırma verileri Şubat 2021-Haziran 2021tarihleri arasında toplandı.  Veri toplama aracı olarak "Hasta ve Bakım Veren Bilgi Formu", "Spiritüel İyi Oluş Ölçeği (SİOÖ)", "Beck Depresyon Envanteri (BDE)" ve "Zarit Bakıcı Yükü Ölçeği (ZBYÖ)" kullanıldı. Verilerin analizi SPSS 25 paket programında yapıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların %52,5'i kadın ve yaş ortalaması 73,36±14,83'tür, bakım verenlerin %71,7'i kadın ve yaş ortalamaları 49,63±12,21 olarak bulundu. Hastaların Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) puanı ortalaması 1,54±1,94 ve hastaların %52,5'i tamamen bağımlıdır. Bakım verenlerin %73,3'ü çalışmamakta, %39,2'sine kızı bakım vermekte idi. Bakım verenlerin %50'si bakım sürecinde bir başkasından yardım almadığını belirtti. Bakım verenlerin, Bakım Yükü Ölçeği puan ortalaması 41,13±10,86; Spiritüel İyi Oluş Ölçeği puan ortalaması 135,33±9,59; Beck Depresyon Envanteri puan ortalamaları ise 7,64±6,82'dir. Elde edilen puanlar ile bakım verenlerin bakım yükünün orta düzeyde, spiritüel iyi oluşlarının çok yüksek düzeyde, depresyonlarının oldukça düşük düzeyde olduğu ifade edilebilir. Hastanın cinsiyetinin, bağımlılık düzeyinin ve hastaya bakım verilen sürenin bakım yükünü, spiritüel iyi oluşu ve depresyonu olumlu yönde etkilediği görüldü. Bakım verenin yaşı ve cinsiyeti bakım verenin spiritüel iyi oluşunu ve depresyon düzeyini etkilerken, bakım yükünde etkili bulunmadı. Yapılan ANOVA (varyans analizi) analizi sonrasında spiritüel iyi oluş puanının 1 puan artması ile hasta yakınlarının bakım yükü puanı 0,262 puan azalmakta, depresyon puanı0,356 puan artmakta idi.
Sonuç: Araştırmada pandemi sürecinde palyatif bakım hastalarına bakım verenlerin spiritüel iyi oluş puanının artması ile bakım yüklerinin azaldığı, depresyon düzeyleri arttıkça bakım yüklerinin arttığını söylemek mümkündür. Bakım vericilerin spirituel iyi oluşlarını desteklemek üzere hazırlanan programlar ile bakım yüklerinin azaltılması önerilir.
Anahtar Kelimler: Palyatif Bakım, Bakım Veren, Spiritüel İyi Oluş, Bakım Yükü, Depresyon

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to examine the effect of the spiritual and depression levels of caregivers of palliative care patients on the care burden during the pandemic period.
Materials and Methods: The research is a descriptive study. The population of the study was determined as 155 patients hospitalized in the Palliative Care Unit of Manisa City Hospital between Jan. and Dec. 2020. The sample of the research included the patients and their relatives (n=120) who were hospitalized in the Palliative Care Unit of the Manisa City Hospital, who met the inclusion criteria and volunteered to participate in the research. Research data were collected between Feb. and June 2021. "Patient and Caregiver Information Form", "Spiritual Well-Being Scale (SİOÖ)", "Beck Depression Inventory (BDE)" and "Zarit Caregiver Burden Scale (ZBYÖ)" were used as data collection tools. Data analysis was done in SPSS25 package program.
Results: 52.5% of the patients participating in the study were women and the mean age was 73.36±14.83 years. 71.7% of the caregivers were women and the mean age was 49.63±12.21 years. The mean daily living activities (GYA) score of the patients was 1.54±1.94. Also, 52.5% of the patients were completely dependent. 73.3% of the caregivers were not working and 39.2% of them were given care by their daughters. 50% of caregivers stated that they did not receive help from another person during the care process. The mean ZBYÖ score of the caregivers was 41.13±10.86; the mean SİOÖ score was 135.33±9.59; the mean BDE score was 7.64±6.82. With the scores obtained, it can be stated that caregivers have a moderate care burden, a very high level of spiritual well-being, and a very low level of depression. It was observed that the gender of the patient, the level of addiction and the duration of care for the patient had a positive effect on the burden of care, spiritual well-being and depression. While the age and gender of the caregiver affected the spiritual well-being and depression level of the caregiver, it was not found to be effective in the caregiver burden. After the ANOVA (analysis of variance), with the increase in the spiritual well-being score by 1 point, the burden of care for the relatives of the patient decreased by 0.262 points, and the depression score increased by 0.356 points.
Conclusion: In the study, it is possible to say that the burden of care decreases with the increase in the spiritual well-being score of the caregivers of palliative care patients during the pandemic process, and the burden of care increases as the depression levels increase. It is recommended to reduce the burden of care with programs prepared to support the spiritual well-being of caregivers.
Keywords: Palliative Care, Caregiver, Spiritual Well-Being, Care Burden, Depression.