Zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında sabit bekleme süreli ve ipucunun sistematik olarak geri çekilmesi işlem süreci ile yapılan öğretimin etkililiklerinin ve verimliliklerinin karşılaştırılması
Comparison of effectiveness and efficiency of constant-time delay and most to least prompts in teaching of daily living skills for children with mental retardation
Yazar: ÇIĞIL AYKUT
Danışman: DOÇ. NİHAL VAROL ; PROF. DR. MEHMET ÖZYÜREK ; PROF. DR. LATİFE BIYIKLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZETZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE GÜNLÜKYAŞAM BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASINDA SABİT BEKLEMESÜRELİ VE İPUCUNUN SİSTEMATİK OLARAK GERİ ÇEKİLMESİ İŞLEMSÜRECİ İLE YAPILAN ÖĞRETİMİN ETKİLİLİKLERİNİN VEVERİMLİLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASIAykut, ÇığılÖzel Eğitim Bölümü Zihin Engellilerin Eğitimi Anabilim DalıTez Danışmanı: Doç. Dr. Nihal VAROLMayıs-2007Bu araştırmanın amacı, zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere günlükyaşam becerilerinin (katlı kumaşa teğel yapma ve hazır çorba pişirme becerisi)kazandırılmasında, sabit bekleme süreli ve ipucunun sistematik olarak geri çekilmesiipucu işlem süreci ile yapılan öğretimin etkililiklerinin farklılaşıp farklılaşmadığınıve hangi ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimin daha verimli olduğunu (ölçütkarşılanıncaya değin gerçekleşen öğretim süreci sayısı, ölçüt karşılanıncaya değingerçekleşen öğretim süresi ve ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşen yanlış tepkisayısı) araştırmaktır.Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden, uyarlamalı dönüşümlüuygulamalar modeli kullanılmıştır.Araştırmanın deneklerini, 2005-2006 öğretim yılında TSK. Gülsav ÖzelEğitim İlköğretim Okulu ve Rehabitilasyon Kursu'na devam eden ve zihinselyetersizlikten etkilenmiş biri 13, diğeri 12 yaşında olan iki erkek öğrencioluşturmuştur.Araştırma verilerinin toplanabilmesi için, öğretmen görüşme formu, becerikontrol listesi, ölçüt bağımlı ölçü araçları ve sabit bekleme süreli ipucu işlem sürecive ipucunun sistematik olarak geri çekilmesi işlem süreciyle öğretim yapılırkenöğretimde ilerlemelerin kaydedileceği kayıt çizelgeleri, verimlilik formu, uygulamavigüvenirliliği formu ve sosyal geçerlilik formu geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Sabitbekleme süreli ipucu işlem süreci ve ipucunun sistematik olarak geri çekilmesi işlemsüreciyle öğretim yapabilmek için öğretim planları hazırlanmış ve araştırmacıtarafından uygulanmıştır.Araştırmada elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgulara göre, her iki ipucu işlem süreci ile yapılanöğretimin, öğrencilere, günlük yaşam becerilerinin (katlı kumaşa teğel yapma vehazır çorba pişirme becerisi) kazandırılmasında etkililiklerinin farklılık göstermediği;katlı kumaşa teğel yapma becerisini kazandırmada, ölçüt karşılanıncaya değingerçekleşen yanlış tepki sayısı açısından ve ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşentoplam öğretim süresi açısından, ipucunun sistematik olarak geri çekilmesi işlemsürecinin, sabit bekleme süreli ipucu işlem sürecine göre daha verimli olduğu; hazırçorba pişirme becerisini kazandırmada, ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşenöğretim süreci sayısı ve ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşen toplam öğretim süresiaçısından sabit bekleme süreli ipucu işlem sürecinin, ipucunun sistematik olarak geriçekilmesi işlem sürecine göre daha verimli olduğu, ölçüt karşılanıncaya değingerçekleşen yanlış tepki sayısı açısından, her iki ipucu işlem süreci ile yapılanöğretim arasında bir fark görülmediği izlenimi edinilmiştir.Sabit bekleme süreli ve ipucunun sistematik olarak geri çekilmesi ipucu işlemsüreçlerinin, kazanılan günlük yaşam becerilerinin (katlı kumaşa teğel yapma vehazır çorba pişirme becerisi) öğretimden 12,18,28 gün sonra sürdürülmeleri ve farklıortam, araç-gereç ve kişiye genellenebilirliği açısından farklılık göstermediğiizlenimi edinilmektedir.

Abstract:
ABSTRACTThe purpose of the study was to compare the effectiveness and efficiency (interms of meeting the criteria in training errors, total training time and number oftrials) of constant- time delay and most-to-least prompts procedures in teaching dailyliving skills (sewing and cooking soup) to children with mental retardation.?Adapted Alternating Treatment Design? which was one at the single subjectdesigns, was used as a research design.The subjects of the study consists of 2 boy between the ages of 12 and 13who are mentally retarded. Subjects are from the school at? TSK Gülsav Özel Eğitimİlköğretim Okulu ve Rehabilitasyon Kursu?, in Ankara during 2005-2006 educationyear.In order to collect the data, a teacher interview form, a skill checklist,criterion-referenced tests and data record sheets to use during constant-time delayand most-to-least prompts procedure, efficiency form, procedural reliability formsand social validity form were developed and used. Constant-time delay and most-toleastprocedures instruction plans were prepared and applied by the investigator.Visual graphical analysis method was used in the analysis of the data.According to the results, both procedures were equally effective in teachingdaily living skills. In acquisition of sewing skill, most-to-least prompt procedure wasmore efficient than constant-time delay procedure in terms of training errors throughcriterion and training time through criterion. In acquasition of cooking soup,constant-time delay procedure was more efficient than in terms of total training timethrough criterion and number of trials through criterion, there was no significiantdifference between the two procedures in terms of training errors through criterion.Maintanence and generalization data were showed that students maintainedthe skills 12,18 and 28 day after the teaching and the skills were generalized todifferent location, tools and individuals. Regarding these results, both stragies inviiimaintanence and generalization at the daily living skills were found to have similareffectiveness.