Geçici yapıların toplumsal sürdürülebilirliğe etkisinin kent meydanları üzerinden irdelenmesi: Üsküdar İskele Meydanı örneği
Evaluating the impact of temporary structures on social sustainability through urban squares: The case of Üsküdar Pier square
Yazar: NİL DÖĞERLİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM BAŞAK DAĞGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Akışkan modernite = Liquid modernity ; Geçici konutlar = Temporary houses ; Kent meydanı = Urban square ; Postmodernite = Postmodernity ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Zamansallık = Temporality ; İstanbul-Üsküdar = İstanbul-Üsküdar

Özet:
Bu çalışmada geçici yapıların mimari tasarım alanındaki araştırmalardaki ve uygulamalardaki yeri ve önemi, toplumla ve yapılı çevreyle kurduğu ilişki üzerinden açıklanmıştır. Süre algısıyla, bellekle ve maddeyle ilişkili olan geçicilik kavramı, mimarlığın toplumsal sürdürülebilirliğe katkısı bakımından ele alınmıştır. 1970'li yıllardan itibaren sürdürülebilir gelişmenin uluslararası antlaşmalar çerçevesinde ekonomik, çevresel ve toplumsal boyutlarda gelecek nesillerin refahını gözeterek sağlanabileceği ortak görüşü bulunmaktadır. Bu nedenle, mimari tasarımın geleneksel olarak sağlamlığı ve kalıcılığı hedefleyen yaklaşımı yerine, akışkan modernite çağında ekonomik/çevresel/toplumsal koşulların hızla değişebileceği öngörülerek dayanıklılığı yüksek, daha az kaynak ve enerji kullanılarak inşa edilebilen ve dönüştürülebilen tasarımlar için geçiciliği hedefleyen yaklaşımların geliştirilmesi önemlidir. Bu bakış açısıyla yapılan literatür araştırması sonucunda, geçici yapı tasarımının dünyadaki gelişmelere bağlı olarak değiştiği görülmüştür. Fuarlar gibi yüksek maliyetli etkinliklere kısa süreli mekân sağlayan geçici yapıların yanı sıra; kitlesel göçler ya da doğal afetler sonucunda temel ihtiyaçların karşılanması gereken bölgelerde de geçici yapılar kullanılmaktadır. Çok çeşitli kullanım alanları olan geçici yapıların toplumun ihtiyaçlarına doğrudan katkısı, kentin açık kamusal alanlarında görünür hale gelmektedir.  Bu nedenle, kent meydanlarındaki geçici yapıların toplumsal sürdürülebilirliğe etkisi incelenmiştir. Saha çalışması kapsamında İstanbul'un Üsküdar İskele Meydanı'ndaki geçici yapıların gündelik pratiklerle ilişkileri araştırılmıştır. Bölgede, anıtsal yapıların çevresinde meydan ve yol düzenlemeleriyle açılan kentsel boşluklar, toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda geçici olarak yeniden kullanılmaktadır. Araştırma, kent meydanlarındaki gündelik pratiklerin geçici yapılar üzerinden okunabileceğini ortaya koymaktadır ve geçici yapıların tarihi kentsel alanlarda toplumsal ihtiyaçlara mekânsal çözümler ürettiğini göstermektedir.

Abstract:
In this study, importance of temporary structures in architectural design is explained through the relationship they establish with the society and the built environment. The concept of temporality, which is related to the perception of time, memory and matter, is discussed in terms of the contribution of architecture to social sustainability. Since the 1970's, there has been a common view that sustainable development can be achieved by considering the welfare of future generations in economic, environmental and social dimensions within the framework of international agreements. For this reason, instead of the traditional approach of architectural design aiming at durability and permanence, it is important to develop approaches aiming at transience for designs with high resilience, which can be built and transformed using less resources and energy, by foreseeing the rapid change in economic/environmental/social conditions in the era of liquid modernity. As a result of the literature research conducted with this point of view, it has been seen that the design of the temporary structure has changed depending on the developments in the world. In addition to temporary structures that provide short-term venues for high-cost events such as fairs; temporary structures are also used in regions where basic needs must be met as a result of mass migrations or natural disasters. The direct contribution of temporary structures, which have a wide range of usage areas, to the needs of the society becomes visible in the open public spaces of the city. For this reason, the effect of temporary structures in city squares on social sustainability has been examined. Within the scope of the field study, the relationship between daily practices and temporary structures in Istanbul Üsküdar Pier Square were investigated. The urban spaces opened with square and road regulations around the monumental buildings in the region are temporarily reused in line with social needs. The research reveals that daily practices in city squares can be read through temporary structures and shows that temporary structures produce spatial solutions to social needs in historical urban areas.