Tarihi yığma yapıların yakın fay etkisi altındaki davranışının incelenmesi /
Yazar: ÇAĞLAR KIZILPINAR
Danışman: PROF. DR. METİN AYDOĞAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Deprem Mühendisliği ve Afet Yönetimi Enstitüsü / Deprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deprem Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering

Özet:
Geçmiş ile gelecek arasında köprü vazifesi gören tarihi yapılar detaylı bir şekilde
analiz edilmelidir. Malzeme ve yapısal özellikleri, zemin yapısı gibi etmenlerin yanı
sıra deprem kaynağına olan uzaklığı da önem arz etmektedir. Çünkü son yıllarda
meydana gelen depremler göstermiştir ki fay hattına yakın olan yapıların faya uzak
olan yapılara göre daha fazla deprem enerjisine maruz kaldıkları görülmüştür.
Bu çalışmanın ilk bölümünde tarihi yapıların önemi ile giriş yapılmış, deprem
hareketi ve depremin yığma yapılar üzerindeki etkisinden bahsedilmiş, ardından
yakın fay kavramı açıklanarak tezin amacı ortaya konulmuştur.
İkinci bölümde tarihi yapıyı oluşturan malzemeleri ve taşıyıcı elemanların özellikleri
hakkında bilgi verilmiş, tarihi yapıların yapısal özellikleri ve dış yükler altında nasıl
davrandığı üzerinde durulmuştur.
Üçüncü bölümde depremin oluşma mekanizması şekiller ile gösterilmiş, fay
türlerinden kısaca bahsedilerek Türkiye'nin depremselliği konusuna geçilmiştir.
Dördüncü bölümde yakın fay etkisi irdelenmiş, yakın fay etkisinin literatürdeki yeri
ve uygulaması hakkında bilgi verilmiştir. Beş ayrı deprem kaydı seçilerek bu
kayıtların yakın fay etkisi bindirilmiş halleri ile arasındaki farklar grafikler ile
gösterilmiştir.
Beşinci bölümde Manisa'da bulunan İvazpaşa Camii'nin deprem kaynağına yakın
olması nedeniyle olası bir depremde nasıl etkileneceği incelenmiştir. Bilgisayar
ortamında sonlu elemanlar modeli oluşturulmuş, beş ayrı deprem kaydı etkitilmiş,
ardından yakın fay etkili deprem kaydı etkitilerek meydana gelen kuvvet ve
deplasman değerleri karşılaştırılmıştır.
Altıncı bölümde Çorum'da Kızılırmak nehri üzerine kurulu Koyunbaba Köprüsü
incelenmiştir. Kuzey Anadolu Fay Hattı'na 15 km uzaklıktaki köprünün faya yakın
olması sebebiyle olası bir depremde meydana gelecek hasarlar üzerinde durulmuştur.
Yedinci bölümde ise İstanbul Kadıköy'de bulunan İstanbul'un ilk apartmanlarından
biri olan Valpreda Apartmanı incelenmiştir. Marmara fay hattına yaklaşık 15 km
uzaklıkta bulunan ve taşıyıcı sistemi yığma olan 8 katlı binanın sahip olduğu
özellikler nedeniyle yakın fay etkisinde nasıl davranış göstereceği sayısal
yöntemlerle hesaplanmıştır.
Sekizinci bölümde farklı mimari özelliklere sahip tarihi yığma camii, köprü ve
binanın normal deprem kaydı ile yakın fay etkisi bindirilmiş deprem kayıtlarının
etkitilmesi sonucu elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak yakın fay etkisinin tarihi
yapıları ne şekilde etkileyeceği konusunda yorum yapılmş ve gelecekte yapılacak
olan onarım ve güçlendirme çalışmalarına ışık tutması hedeflenmiştir.

Abstract:
Historical buildings that are subject to bridges between the past and the future should
be analyzed in detail. In addition to factors such as material and structural
characteristics, soil type, the distance to the source of the earthquake is also
important. Because recent earthquakes have shown that the structures close to the
fault line are subjected to more energy than those far from the fault..
In the first part of this study, the introduction of historical structures was introduced,
the effect of earthquake motion and earthquake on the stacking structures was
mentioned and then the concept of near fault was explained and the aim of the thesis
was explained.References, figures and tables must not be given in Summary.
In the second part, information about the historical building materials and the
characteristics of the structural elements are given, and the structural features of
historical buildings and how they behave under external loads are emphasized.
In the third part, formation mechanism of the earthquake is indicated by figures, it
has switched to briefly mentioning the issue of Turkey's seismicity of the fault type.
In the fourth part, the near-fault effect is examined, and the location and application
of the near-fault effect in the literature are given. Five different earthquake records
were selected and the differences between these records and the near-fault conditions
of the records are shown in graphs.
In the the fifth part, it is examined how a possible earthquake will affect the Ivazpaşa
Mosque in Manisa because it is close to the source of the earthquake. In the
computer, a finite element model was created; five seismic recordings were affected,
followed by a near-fault effective earthquake recording.
In the sixth part, the Koyunbaba Bridge built on Kızılırmak River in Çorum was
examined. The damage caused by a possible earthquake has been emphasized since
the bridge at the distance of 15 km from the North Anatolian Fault Zone is close to
the fault.
In the seventh part, the Valpreda Apartment, one of the first apartments of Istanbul,
located in Kadikoy, Istanbul, was examined. It has been analyzed how the building,
which is located about 15 km away from the Marmara fault system and which has a
multi-storey masonry building, will exhibit its behavior under near-fault effects.
In the eighth part, compared the results of the normal earthquake records and nearfault-
effect earthquake records affected on the historical masonry mosque, bridge and
building which have different architectural features and the near-fault effect on the
historical buildings were interpreted and it is targeted to enlighten on the future
restoration and strengthening studies.