Islah edilmiş maden alanlarında peyzaj tasarım yaklaşımlarının değerlendirilmesi (İstanbul Çiftalan-Kısırkaya yöresi maden alanı örneği)
Evaluation of landscape design approaches in post-mining improved landscape (Istanbul Çiftalan-Kisirkaya mine field example)
Yazar: DEMET ÜLKÜ GÜLPINAR SEKBAN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ACAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Açık maden ocakları = Open pit mines ; Kentsel arazi kullanımı = Urban land use ; Peyzaj tasarımı = Landscape design

Özet:
Madencilik faaliyetlerinden sonra ekolojik istikrarı bozulmuş, estetik değeri yok olmuş ve rekreasyon potansiyeli ortadan kalkmış maden ocakları kimliksiz, işlevsiz ve bozulmuş peyzajlar olarak nitelendirilmektedir. Ancak günümüzde kent merkezlerinin giderek kent dışına doğru ilerlemesiyle kentlere komşu olan bu alanlar kullanıcıların ihtiyaçlarının karşılanabileceği, peyzaj potansiyeli yüksek peyzaj alanları olarak tanımlanmalıdır. Çalışma alanı olarak seçilen İstanbul Çiftalan-Kısırkaya yöresi maden alanın, topoğrafik yapısı, içerisinde bulundurduğu göletleri ve yakın çevresinde sahip olduğu vejetasyon zenginliğiyle ekolojik değeri oldukça yüksek ve önemlidir. Bunun yanı sıra İstanbul'un önemli ulaşım merkezlerine, yerleşim yerlerine olan yakınlığından dolayı rekreasyon değeri de ekolojik değeri kadar önemlidir. Bu çalışmada, ıslah edilmiş maden alanlarında oluşan yeni peyzaj elemanlarının peyzaj potansiyellerini değerlendirerek çeşitli kullanım alternatifleri oluşturmak ve bu alternatifler arasında ekolojik düzeni destekleyen ve kullanıcıların ihtiyaçlarına cevap veren bir kullanım sistemi kurgulamak amaçlanmıştır. Bu bağlamda, çalışma alanının peyzaj elemanlarına ait kullanımlar belirlendikten sonra, bu kullanımlar 35 kişilik uzman grubu tarafından uzmanlar metodu kullanılarak sorgulanmıştır. Elde edilen veriler, önce hiyerarşik kümeleme analizi sonrasında ise tekrarlanan sıklık analizleri kullanılarak, farklı tasarım yaklaşımlarını ifade eden farklı odaklı kullanım paradigmalarına dönüştürülmüştür. Bu işlemlerin sonucunda toplamda 30 adet paradigma kurgulanmıştır. Kurgulanan bu 30 adet paradigmaya ait görseller hazırlanmıştır. Hazırlanan bu görseller anket haline getirilerek kullanıcı tercileri belirlenmiş ve elde edilen veriler analiz edilerek bulgu haline getirilmiştir. Çalışmanın sonucunda hangi değişkenlerin kullanıcı tercihleri üzerinde etkisi olduğu belirlenmiş ve peyzaj tasarım yaklaşımlarının değerlendirilmesinde kullanılan paremetre bileşenleri tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra genel olarak herkese hitap eden, ideal ve tercih edilen kullanımlara ulaşmak için dikkat edilmesi gereken parametreler belirlenmiştir.

Abstract:
After the mining activities, the ecological stability has deteriorated, the aesthetic value has disappeared, and the receding potential mining quarries have been characterized as idle, dysfunctional and degraded landscapes. However, nowadays, as urban centers progressively go out of the city, these neighboring areas should be defined as high landscaping areas with potential for landscaping, where the needs of users can be met. The ecological value of the Çiftalan-Kısırkaya regional mine area, which has been selected as the study area, with its topographical structure, its ponds and its close vicinity, is very high and important with its vegetation richness. In addition to that, the value of recreation is as important as the ecological value because of its close proximity to important transportation centers and residential areas of Istanbul. In this study, it was aimed to create various usage alternatives by evaluating landscape potentials of new landscaping elements formed in post-mining improved landscape, and to establish a usage system that supports the ecological scheme between these alternatives and responds to the needs of users. In this context, after the use of the landscape elements of the study area has been identified, these uses have been questioned by the expert group of 35 persons using the expert method. The resulting data were transformed into different focal usage paradigms that express different design approaches, first using hierarchical clustering analysis and then using repeated frequency analyzes. As a result of these operations, a total of 30 paradigms have been edited. Images of these 30 paradigms have been prepared. These prepared images were transformed into questionnaires, user translations were determined and the obtained data were analyzed and made into findings. At the end of the study, which variables were influenced on user preferences were determined and parameters of the parameters used in the evaluation of landscape design approaches were determined. In addition to this, the parameters that need to be considered to reach the ideal and preferred uses, which appeal to everyone in general, have been determined.