Eski Türkçe bağlamında Sarı Uygurca ve Yeni Uygurcanın gramer ve söz varlığı karşılaştırması
A comparison of Yellow Uyghur and New Uyghur in terms of grammar and vocabulary in the context of Old Turkic
Yazar: DİLEK BARTU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİKRET YILDIRIM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk dili tarih boyunca çeşitli coğrafyalara dağılmış, farklı sosyo kültürel çevrelerle etkileşim kurmuştur. Türk dilinin yaygın olarak konuşulduğu ülkelerden biri de Çin'dir. Çin'de konuşulan Türk dilleri şunlardır: Yeni Uygurca, Kazakça, Kırgızca, Salarca, Özbekçe, Sarı Uygurca, Tatarca, Tuvaca ve Fuyu Kırgızcası. Bu dillerden bazıları Çin dışında da konuşulmaktadır. Bu çalışma, Çin'de konuşulan Türk dilleri arasında bulunan Sarı Uygurca ve Yeni Uygurcayı ele almaktadır. Sarı Uygurlar ve Yeni Uygurca konuşan günümüz Uygurları farklı coğrafyalarla etkileşim kurmuşlar, farklı alfabeler kullanmış farklı dinleri benimsemişlerdir. Yeni Uygurcanın aksine Sarı Uygurcanın bugün yazı dili bulunmamaktadır. Ama hem Sarı Uygurcada hem de Yeni Uygurcada Eski Türkçenin izlerine rastlamak mümkündür. Bu çalışmada çeşitli kaynaklardan elde edilen veriler sonucunda tespit edilen Sarı Uygurcadaki bazı sözcüklerin Yeni Uygurca ile Eski Türkçe karşılıkları verilmeye çalışılmıştır. Araştırılan konuların Yeni Uygurca ve Eski Türkçede karşılıkları varsa belirtilmiştir. Farklılıklar ise tespit edildiği miktarda ortaya konulmuştur. Çalışmamız kıyaslanan unsurlardan yola çıkarak Eski Türkçeden bugüne kadar olan süreçte Eski Türkçe bağlamında benzer ve farklı unsurları, sözcük bilgisini tespit ederek bir kıyaslama yapma amacı taşımaktadır. Çalışmanın amacına ulaşabilmek için çeşitli kaynaklara, akademik dergilere ve tezlere başvurulmuştur. Bu çalışmada, elde edilen verilerin karşılaştırılması sonucunda Eski Türkçe, Sarı Uygurca ve Yeni Uygurca arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak ve ortak unsurları belirlemek amaçlanmıştır.

Abstract:
Throughout history, the Turkish language has been dispersed across various regions and has interacted with different socio-cultural environments. One of the countries where Turkish is widely spoken is China. The Turkish languages spoken in China include Yellow Uyghur, Kazakh, Kyrgyz, Salar, Uzbek, Yellow Uyghur, Tatar, Tuvan, and Fuyu Kyrgyz. Some of these languages are also spoken outside of China. This study focuses on Yellow Uyghur and New Uyghur, which are among the Turkish languages spoken in China. The Yellow Uyghurs and the contemporary Uyghurs speaking New Uyghur have interacted with different geographical areas, used different alphabets, and adopted different religions. Unlike New Uyghur, Yellow Uyghur does not have a written form today. However, traces of Old Turkic can be found in both Yellow Uyghur and New Uyghur. In this study, attempts have been made to provide the equivalents of some words in Yellow Uyghur identified through data obtained from various sources with New Uyghur and Old Turkic. If there are equivalents in New Uyghur and Old Turkic for the topics researched, they have been indicated. Differences have been highlighted to the extent they have been identified. Based on the elements compared, our study aims to compare and contrast similar and different elements in the context of Old Turkic from Old Turkic to the present, by determining the word knowledge. Various sources, academic journals, and theses have been consulted to achieve the aim of the study. This study aims to reveal the relationship between Old Turkic, Yellow Uyghur, and New Uyghur, and to determine common elements by comparing the data obtained.