Farklı kromozomlara (XX ve XY) sahip erkek gökkuşağı (Oncorhynchus mykiss) spermlerinin dölleme kalitesi
Fertilization quality of sperm with different chromosomes (XX and xXY) from male rainbow trout (Oncorhynchus mykiss)
Yazar: HALİL YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. KENAN KÖPRÜCÜ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Hızla artan dünya nüfusu ve teknolojik gelişmelerdeki artışa paralel olarak çevre kirliliği ve ekolojik sorunların artması hayvansal protein kaynaklarının azalmasına neden olmaktadır. Bu sorunlar birim alandan daha fazla hayvansal protein elde edilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu noktada su ürünleri yetiştiriciliği ön plana çıkmaktadır. Yetiştiricilikte verimi artırmaya yönelik çalışmalar son yıllarda oldukça önem kazanmıştır. Özellikle bu yönde yapılan biyoteknolojik çalışmalar büyük öneme sahiptir. Bu çalışmalar arasında ıslah araştırmaları her zaman birinci sırada gelmektedir. Bu çalışmada, XX ve XY kromozomlarına sahip erkek gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) spermlerinin dölleme kalitesi tespit edildi. Bu amaçla, sperma kalitesi (sperma hacmi, sperm yoğunluğu, hareketlilik oranı, hareketlilik süresi, pH ve toplam sperm sayısı), gonadosomatik indeks değeri ile birlikte iki spermanın yumurtayı dölleme oranları incelendi. Ayrıca, bu spermlerle döllenen yumurtaların döllenme, gözlenme, larva çıkış oranları ile larva çıkış süreleri belirlendi.Denemede, ortalama ağırlıkları 1550±50 g olan 3 yaşındaki XY kromozomlu (normal) erkek ve 3 yaşındaki 1470±35 g ağırlığında olan XX kromozomlu (dönüştürülmüş) erkek balıklar ile 4 yaşındaki ve ortalama ağırlığı, 2685±55 g olan dişi damızlık balıklar kullanıldı. Bu dişi balıkların mutlak ve nispi yumurta verimliliklerine ait ortalama değerler sırasıyla 4730±50 ve 2156±18 adet olarak hesaplandı. Bu yumurtalar spermlerin dölleme kalitesinin belirlenmesinde kullanıldı. Çalışmada, incelenen sperm kalite parametreleri (sperma hacmi, spermin yoğunluğu, ilk hareketlilik oranı, hareketlilik süresi ve toplam sperm sayısı), döllenen yumurtalarda döllenme, gözlenme ve larva çıkış oranları bakımından en iyi sonuçlar XX kromozomlu balık spermlerinden elde edildi (P<0,05). Aynı zamanda, XX kromozomlu balıkların gonadosomatik indeks değerlerinin, XY kromozomlu balıklarınkine göre önemli derecede yüksek olduğu (P<0,01) belirlendi. Bununla birlikte, yumurtanın gözlenme süresi ve larva çıkış süresine ait farklılıklar önemsiz (P>0,05) bulundu.Bu çalışmada, alabalık üretiminde XX kromozomlu sperm ile döllemenin XY kromozomlu sperm ile döllemeden daha verimli olduğu açıkça görülmüştür. XX kromozomlu olan damızlık erkek gökkuşağı alabalıklarının ülke genelinde üretimde kullanılması durumunda; verimlilik artacak, daha yüksek sayı ve kalitede yavru elde edilebilecektir.Anahtar Kelimeler: Gökkuşağı Alabalığı, Damızlık, Dölleme, Kalite, Kromozom, Sperm.

Abstract:
An increase in the levels of environmental pollution and ecological problems due to rapidly growing global population and technological developments leads to a decrease in the sources of animal protein. These problems make it necessary to obtain more animal protein from a unit area. At this point, aquaculture comes to the forefront. In recent years, the studies aiming to increase the yield in aquaculture have gained cosiderable importance. Especially, biotechnological studies in this way have a great importance. Among these studies, breeding researches have always the first place. In this study, the fertilization quality of the sperms with XX and XY chromosomes from male rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) was determined. For this purpose, the quality of the sperms (semen volume, sperm density, sperm motility ratio, sperm motility duration, pH and total sperm number), gonadosomatic index value and fertilization ratio of the sperms for two ovum were investigated. In addition, fertilization, eyed and hatching rates of eggs and hatching duration of larvae fertilized by these sperms were observed.In the experiment, it was used the ovum from female brood fish which were identified to be 2685±55 g at age 4 and male with XY chromosomes (ordinary) with mean weight of 1470±35 g at age 3 and male with XX chromosomes (transformed) weighting 1470±35 g and at age 3. The mean values for absolute and relative fertility rates in these females were 4730±50 and 2156±18 respectively. These ova were used to determine the sperm?s quality to fertilize. In this study, the best results with regard to the sperm quality parameters (semen volume, first motility ratio, motility duration, and total sperm numbers) examined, fertilisation, eyed and hatching rates of eggs and hatching duration were obtained from the sperms with XX chromosomes (P<0.05). It was also found that the gonadosomatic index values of the fish with XX chromosomes were significantly higher than those of the fish with XY chromosomes (P<0.01). However, eyed and hatching duration of eggs were not found to be significant statistically (P>0.05).In this study, it is obvious seen that fertilisation by sperms with XX chromosomes is more productive than fertilization by sperms with XY chromosomes in the trout culture. When the brood male rainbow trout with XX chromosomes are used throughout the country, the yield will substantially increase. This will provide in higher number and quality offspring.Key words: Rainbow Trout, Brood, Fertilization, Quality, Chromosome, Sperm.