Mersin halk kültüründe sünnet
Circumcision in Mersin folk culture
Yazar: KADRİYE PATAN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI BALİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Sünnet gelenekleri, kültürlerin doğasında var olan, kendine has birtakım inanç ve ritüelleri bünyesinde barındıran, zengin bir görünüme sahiptir. Bu bağlamda "Mersin Halk Kültüründe Sünnet" adını taşıyan bu tez çalışmasında Mersin ili ve merkeze bağlı ilçeler coğrafi sınır olarak belirlenerek ilgili yöredeki sünnet ve sünnete bağlı ritüeller, inançlar, gelenekler tespit edilmiştir. Çalışmanın amacı önemli bir gelenek olan sünnetin Mersin yöresindeki konumunu göstererek halk bilim çalışmalarına katkı sağlamaktır. Geçiş dönemlerinin alt başlığı olarak ele alınan sünnet geleneğinin müstakil olarak ele alınıp kapsamlı olarak çalışılması, bu çalışmayı önemli kılmaktadır. Çalışmada yöredeki bilgiler gözlem ve görüşme yöntemleriyle elde edilmiştir. Kaynak kişilerden elde edilen bilgiler telefon, kamera vb. cihazlarla kaydedilmiştir. Bununla birlikte çalışma sırasında katılım sağlanan bazı sünnet törenlerine ait videolar için QR kod oluşturulması yeni teknolojik gelişmelerin halk bilim çalışmalarına uygulanabilir olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Çalışma başlıca sekiz bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Mersin'in tanıtılması ve sünnet hakkında yapılan çalışmalara değinilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde teorik açıdan sünnet konusu incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümde Türklerde sünnet hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde Mersin'de kirvelik konusu ele alınmıştır. Çalışmanın beşinci bölümünde Mersin'de sünnet ele alınarak il ve ilçedeki sünnet gelenekleri sözlü kaynaklardan elde edilen bilgiler İslamiyet bağlamında, Hristiyanlık bağlamında ve Yahudilik bağlamında incelenip geçmişten günümüze uğradığı değişimler ele alınmıştır. Çalışmanın altıncı bölümünde Mersin'de sünnetçilik geleneği kaynak kişilerden alınan bilgiler doğrultusunda geleneksel sünnetçilik ve fennî sünnetçilik bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın yedinci bölümünde Mersin halk kültüründe sünnet etrafında gelişen inançlar ve ritüeller hakkında bilgi verilerek bazı ritüellerin değişim ve dönüşümleri tespit edilmiştir. Çalışmanın sekizinci bölümünde Mersin halk kültüründe sünnetle ilgili halk edebiyatı ürünleri derlenmiştir. Yapılan bu çalışmadan hareketle Türklerin İslam'ı kabul etmesiyle yaşamına giren sünnetin zamanla kendine Türk coğrafyasında yer bulduğunu, dinî bir vecibe kabul edilip uygulanmasının mecburi olduğunu, kendine has birtakım pratiklerinin olduğunu ve teknoloji çağında belli başlı değişiklikler gösterdiğini söylemek mümkündür.

Abstract:
Circumcision traditions have a rich appearance that is inherent in the nature of cultures and incorporates a number of unique beliefs and rituals. In this context, in this thesis study titled "Circumcision in Mersin Folk Culture", Mersin province and the districts connected to the center were determined as geographical boundaries and rituals, beliefs and traditions related to circumcision and circumcision in the relevant region were determined. The aim of the study is to contribute to folklore studies by showing the position of circumcision, which is an important tradition, in Mersin region. The fact that the circumcision tradition, which is considered as a subheading of transition periods, is handled separately and studied comprehensively makes this study important. In the study, information in the region was obtained through observation and interview methods. The information obtained from the source persons was recorded by telephone, camera, etc. devices. However, the creation of QR codes for the videos of some circumcision ceremonies attended during the study is important in terms of showing that new technological developments can be applied to folklore studies. The study mainly consists of eight chapters. In the first part of the study, the introduction of Mersin and the studies on circumcision were mentioned. In the second part of the study, the subject of circumcision was examined theoretically. In the third part of the study, information about circumcision in Turks is given. In the fourth part of the study, the subject of kirvelik in Mersin is discussed. In the fifth part of the study, circumcision in Mersin is discussed and the circumcision traditions in the province and district are examined in the context of Islam, Christianity and Judaism, and the changes from past to present are discussed. In the sixth part of the study, the tradition of circumcision in Mersin is discussed in the context of traditional circumcision and scientific circumcision in line with the information obtained from the source persons. In the seventh part of the study, information about the beliefs and rituals developed around circumcision in Mersin folk culture was given and the changes and transformations of some rituals were determined. In the eighth part of the study, folk literature products related to circumcision in Mersin folk culture were compiled. Based on this study, it is possible to say that circumcision, which entered the lives of Turks with the acceptance of Islam, has found a place in Turkish geography over time, that it is accepted as a religious obligation and its implementation is obligatory, that it has its own set of practices and that it has shown certain changes in the age of technology.