Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve çevre: Türkiye için kirlilik sığınağı hipotezi testi
Foreign direct investments and the environment: Pollution haven hypothesis test for Turkey
Yazar: SEVCAN BİLGEN KARAKURT
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT KILIÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Kirlilik = Pollution ; Kirlilik sığınakları hipotezi = Pollution haven hypothesis ; Yatırımlar = Investments ; Çevre = Environment ; Çevre kimliği = Environmental identity ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
Gelişmiş ekonomilerin, katı çevresel politikalar nedeniyle oluşan maliyetten kaçınmak ve kirli endüstrilerini kendi ülkelerinde kurmayı tercih etmemeleri sebebiyle yatırımlarını, sermaye kıtlığı çeken az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelere kaydırmaları "Kirlilik Sığınağı Hipotezi" ile açıklanmaktadır. Kirlilik Sığınağı Hipotezinden, sermaye dolanımının özgürleştiği ilk yıllarda çok fazla söz edilmiyordu. Ancak çevre tahribatlarının başlamasıyla birlikte ve çevre unsurunun yerel değil de küresel bir değer olduğunun anlaşılmasıyla, 1990'lı yıllarda gündeme gelmiş ve önemini hala sürdürmektedir. 
	Çalışmada öncelikle doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYSY) ve çevre kavramsal ve teorik açıdan değerlendirilmektedir. İkinci bölümde, Türkiye'de DYSY'larının tarihsel gelişimi 1980 öncesi, 1980-2000 dönemi ve 2000 sonrası dönem olarak üç döneme ayrılmış bir şekilde aktarılarak, sektörel dağılımları yıllar itibariyle incelenmektedir. Daha sonra ise çalışmanın ana konusu olan "Kirlilik Sığınağı Hipotezi" ışığında Türkiye'de DYSY'ları kirli endüstriler kavramı çerçevesinde sunulmaktadır. Bu bağlamda Türkiye'nin çevre politikaları ve çevre politikalarını yönetmek için kullandığı araçlara ikinci bölüm içerisinde yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise, kirlilik sığınağı hipotezinin Türkiye için geçerliliği ekonometrik çalışma ile araştırılmış ve veriler arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Uzun dönemde Türkiye'ye giren doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYSY) karbon (CO2) emisyonu üzerinde anlamlı sonuçlar vermemiş, enerji tüketimi  CO2 emisyonu üzerinde arttırıcı etki göstermiştir. Buna göre 1 br enerji tüketimi artması halinde CO2 emisyonu salınımı 0,26 br artmaktadır. Kısa dönemde ise, DYSY'lar CO2 emisyonu salınımını üzerinde düşük bir düzeyde (-0,002) azaltıcı bir etki göstermiştir. Bu durumda uygulama sonucunda Türkiye'nin bir kirlilik sığınağı olmadığı, kısmen kirlilik hale konumunda olduğu anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Çevre Sorunları, Kirlilik Sığınağı Hipotezi, Kirlilik Hale Hipotezi.

Abstract:
Developed economies tend to shift their investments to underdeveloped countries or developing countries as they abstain from the high costs of strict environmental policies and do not prefer to establish their unclean industries in their own countries. This has been explained with the term "Pollution Haven Hypothesis". Pollution Haven Hypothesis was not mentioned widely during the first years of the liberalization of movement of capital. However, since the 1990s, with the beginning of environmental destruction and the understanding that this issue was not a local one but a global issue to be concerned, the importance attached to the matter has increased.
	 To begin with, this study evaluates foreign direct investment (FDI) and environment from a conceptional and theoretical perspective. In the following part, the yearly sectoral distribution is mentioned and the chronology of FDI in Turkey is seperated into three parts: before 1980, between 1980 and 2000 and after the year 2000. Following this, FDI in Turkey have been presented within the framework of the concept of unclean industries, in consideration of  the "Pollution Haven Hypothesis" which is the main issue of the study. In this context, the place is given in the second part of Turkey's environmental policies and the means used to manage environmental policy.In the third part, the validity of the pollution haven hypothesis in Turkey has been researched with an econometric study and the correlation between data has been analysed. In the long term, the foreign direct investment to Turkey has not shown significant results on carbon (CO2) emission and the energy consumption has shown an increasing effect on CO2 emission. According to this, there has been 0.26 br increase in CO2 emission in case of 1 br increase in energy consumption. In the short term, FDI have caused minor decrease (-0,002) on CO2 emission. As a result, it has been understood that Turkey is not a pollution haven but is in a partially pollution halo. 
Keywords: Foreign Direct Investment, Environmental Problems, Pollution Haven Hypothesis, Pollution Halo Hypothesis.