Üreme Sağlığı Akran Eğitimleri Projesi kapsamında eğitim almış gençlerin cinsel sağlık
üreme sağlığı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları / Sexual and reproductive health knowledge, attitude and behaviour of young people who attended Reproductive Health Peer Education Project
Yazar: SELEN ÖRS REYHANİOĞLU
Danışman: PROF. DR. LEVENT AKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Akran eğitimi = Peer education ; Cinsel temasla bulaşan hastalıklar = Sexually transmitted diseases ; Cinsellik = Sexuality ; Ergenler = Adolescents ; Üreme = Reproduction

Özet:
Üreme Sağlığı Akran Eğitimleri Projesi (ÜSAEP), Türkiye'de gençlerin cinsel sağlık ve üreme sağlığı (CSÜS) bilgilerini artırarak, onlara yeni yaşam becerileri kazandırarak, onları güvenli ve bilinçli davranışa yönlendirmeyi amaçlamaktadır. Tez çalışmasının amacı, ÜSAEP kapsamında eğitim alanların sosyodemografik özellikleri ve projede üstlendikleri roller ile CSÜS bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları arasındaki ilişkileri değerlendirmek; ÜSAEP'in izlem ve değerlendirmesine katkı sağlamaktır. Araştırmanın evrenini, ÜSAEP kapsamında eğitim almış ve iletişim bilgileri bulunan eğitimciler (n=176) ve katılımcılar (n=496) oluşturmaktadır. Tanımlayıcı tipteki araştırmanın verileri internet ve posta yoluyla toplanmıştır. Araştırmaya eğitimcilerden 123 kişi (% 69,9) ve katılımcılardan 224 kişi (% 45,2) katılmıştır. Veriler, SPSS 15.0 programı kullanılarak değerlendirilmiş; analizde Ki-Kare Testi ve İki Grup Arasındaki Ortalamaların Önemlilik Testi kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların % 43,8'i erkek; % 56,2'si kadındır; yaş ortalaması 22,9 ± 2,5 yıldır. Katılımcıların CSÜS bilgi puanları eğitimcilerinkinden belirgin ölçüde düşük bulunmuştur (p=0,00). Katılımcılarda daha belirgin olmak üzere; araştırmaya katılanların CSÜS haklarına ilişkin görüşlerinin toplumsal cinsiyet rollerinden etkilendiği gözlenmekte ve HIV (+) kişilere yönelik önyargıların olduğu dikkati çekmektedir. Araştırmaya katılanların % 45,2'sinin, cinsel ilişki deneyimi olmuştur. İlk cinsel ilişki yaşı ortalaması 19,6±2,7 yıldır. Gençlerin, cinsel ilişkiye başlamadan önce, cinsel gelişim, güvenli cinsellik ve kontraseptiflere nasıl ulaşabilecekleri konularında bilgilenmeleri gereklidir. Gençlere doğru bilginin, yaşam becerilerinin kazandırılması ve sosyal desteğin oluşturulmasını sağlayacak birbirini tamamlayıcı müdahale programlarına gereksinim vardır. Bunların geliştirilmesinde; ÜSAEP ve benzeri çalışmaların sonuçlarının kullanılması önemlidir. Bu tür programların sonuçlarının anlaşılmasına yönelik çalışmaların güçlendirilmesi; iyi örneklerin ve edinilen derslerin ortaya çıkarılması ve paylaşılması gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Akran eğitimi, gençlik, cinsel sağlık, üreme sağlığı, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

Abstract:
Reproductive Health Peer Education Project (RHPEP) aims to encourage safe and responsible behaviour among young people in Turkey through informing them on sexual and reproductive health (SRH) and helping them acquire new life skills. The objective of this study is to assess the relationships between the sociodemographic factors, level of involvement in the project and SRH knowledge, some attitudes and behaviour of young people who were involved in RHPEP, and to contribute to the monitoring and evaluation of the project. The study group consisted of ?educators? (n=176) and ?participants? (n=496) who had attended the trainings in the context of RHPEP and whose contact details were available. The study is a descriptive study and the data has been collected through internet and mail. 123 educators (69.9%) and 224 participants (45.2%) participated in the study. The data was analysed by SPSS 15.0 package programme, and Chi-Square and Independent Samples T Tests were used in the analysis. 43.8% of survey respondents are male and 56.2% are female. The mean age is 22.9 ± 2.5 years. The SRH knowledge score of participants was found to be significantly lower than that of educators (p=0.00). The views of respondents on SRH rights have been influenced by the gender roles and there were prejudices against people living with HIV, which was more significant in the ?participant? group. 45.2% of respondents have had sexual intercourse. The mean age of first sexual intercourse is 19,6±2,7 years. It is necessary that young people acquire the age-appropriate knowledge on sexual development, safer sex and how to reach contraceptives before they engage in sexual relationships. There is a need for complementary interventions, which would help young people gain knowledge and life skills and build a supportive environment. It is important to build these programmes on the experience gained through RHPEP and similar interventions. It is necessary to strengthen the efforts to understand the outcomes of these interventions, identify and share the best practices and lessons learnt.Key Words: Peer education, youth, sexual health, reproductive health, sexually transmitted infections.