Diyaliz hastalarında epikardiyal yağ dokusu kalınlığı ile ilişkili risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Assesment of risk factors associated with epicardial adipose tissue thickness in dialysis patients
Yazar: HÜMEYRA AKAR
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLFÜKAR YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Giriş ve Amaç
Epikardiyal yağ dokusu (EYD), kalbin etrafını saran, miyokardiyum ve viseral perikardiyum arasında yerleşmiş bir viseral yağ dokusu kompartmanıdır. EYD toplumda diğer risk faktörlerinden bağımsız olarak kardiyovasküler risk için güçlü bir belirteç olarak kullanılmaya başlanmıştır. EYD inflamatuvar adipositokinler için bir kaynak görevi görmektedir. İnflame EYD ile koroner arterler arasında herhangi bir bariyer olmamasından dolayı direkt parakrin etkilerle aterosklerotik değişikliklere sebep olmaktadır. Epikardiyal yağ dokusunun, diyaliz uygulanan hastalarda kardiyovasküler hastalık (KVH ) riski üzerine etkili faktörlerden biri olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmadaki amacımız; hemodiyaliz ve periton diyalizi tedavisi uygulanan son dönem böbrek hastalarında (SDBH) epikardiyal yağ dokusu kalınlığı ile ilişkili risk faktörlerini araştırmaktır. 
Materyal ve Metod
Bu çalışmaya Ocak 2016-Aralık 2016 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji kliniği diyaliz ünitesinde en az altı aydır hemodiyaliz (HD) veya sürekli ayaktan periton diyalizi (SAPD) uygulanan son dönem böbrek hastaları dahil edilmiştir. Çalışmaya kalp yetmezliği (ejeksiyon fraksiyonu (EF)<%50), iskemik kalp hastalığı, obez (vücut kitle indeksi (VKİ)>35), malignite tanısı olan, serebrovasküler olay (SVO) öyküsü bulunan, 18 yaşından küçük ve 80 yaşından büyük hastalar dahil edilmedi. Hastaların boy ve kilo ölçümü yapılarak VKİ hesaplandı, hastaların bel çevresi ölçümü yapıldı. Hastaların sistolik ve diyastolik kan basınçları ölçülerek ortalama arteryel basınç (MAP) hesaplanıp kayıt edildi. Hastaların rezidü idrar volümleri ve diyaliz süreleri not edildi. Hastaların vücut kompozisyonlarının belirlenmesi amacıyla diyaliz sonrası biyoimpedans analiz yapıldı. Bu analizle vücut yağ kitlesi (FTM), FTM yüzdesi, adipoz doku kitlesi (ATM), yağsız doku kitlesi (LTM), LTM yüzdesi, yağ doku indeksi (FTI), yağsız doku indeksi (LTI), toplam vücut suyu (TBW), ekstrasellüler su (ECW), intrasellüler su (ICW), sıvı fazlası (OH) değerlendirildi. Hastaların epikardiyal yağ dokusu kalınlığı ekokardiyografik yöntemlerle ölçüldü. 
Bulgular
Diyaliz tedavisi gören 83 SDBH hastası (62 HD,21 SAPD) çalışmaya dahil edildi. Hastaların 49'u kadın (%59), 34'ü erkek (%41) idi. Hastaların yaş ortalaması 46,09±17,17 idi. Ortalama MAP 106,09±100,21 mmHg, ortalama diyaliz süresi 70,01±51,19 ay, ortalama FTM  18,89±11,23 kg, ortalama LTM, 33,85±11,54 kg, ortalama EF(%) 60,1±5,34, ortalama EYD kalınlığı 4,99±1,68 mm idi. Ortalama EYD kalınlığı HD hasta grubunda, SAPD hasta  grubuna göre istatistiksel olarak  anlamlı düzeyde daha fazlaydı (p<0.05). EYD kalınlığı ile yaş, VKİ, bel çevresi, sistol ve diyastol sonu inter ventriküler septum kalınlığı (IVST), FTM, FTM yüzdesi, ATM, FTI, VLDL ve CRP arasında istatiksel olarak anlamlı düzeyde pozitif korelasyon bulundu, buna karşın EYD kalınlığı ile LTM, LTM yüzdesi ve OH arasında ise istatiksel olarak anlamlı düzeyde negatif korelasyon bulundu.
Sonuç
KVH'dan yüksek oranda etkilendikleri bilinen kronik böbrek hastalarında EYD nin pratik ve non invaziv yöntemlerle ölçülmesi yararlı olabilir. EKO ile EYD ölçümünün bu hastalarda kardiyovasküler riski belirlemede önemli bilgi sağladığını düşünmekteyiz. Diyaliz hastalarında EYD kalınlığını arttıran faktörlerin düzeltilmesinin bu hasta populasyonunda olumlu sonuçlara yol açabileceğini düşünmekteyiz. 
Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Periton Diyalizi, Epikardiyal Yağ Dokusu

Abstract:
ABSTRACT
Assesment of risk factors associated with epicardial adipose tissue thickness in dialysis patients
Introduction
Epicardial adipose tissue is, a visceral fat tissue compertment between myocardium and visceral pericardium, surronding the heart. Epicardial Fat Tissue (EFT)  has begun to used as a strong marker for cardiovascular risk in community. EFT acts as a source for inflammatory adipocytokines. Because of the absence of any barrier between the inflamed EFT and the coronary arteries, atherosclerotic changes are caused by direct paracrin effects. Epicardial fat tissue is thought to be one of the effective factors on cardiovascular disease (CVD) risk in patients undergoing dialysis. In this study, we aimed to asses the risk factors associated with EFT in patients with end stage renal disease (ESRD) undergoing dialysis treatment.
	Meterial and Method
	Patients, diagnosed as ESRD and udergoing one of the dialysis programme at least for six months, admitted to Dicle University Medical Faculty Hospital Nephrology Department dialysis unit between January 2016 and December 2016 included in this study. Patients; aged <18 years, > 80 years old, obesity (Body Mass Index (BMI)>35), history of heart failure (EF<%50), ischemic heart disease, malignancy, cerebrovascular event were excluded. Patients' BMI were calculated by measuring height and weight, also waist circumfarence was measured. Patients' mean arterial pressure (MAP) was determined by measuring systolic and diastolic blood pressure. Patients' residual urine volume and dialysis duration were noted. Bioimpedance analysis was performed after dialysis programme to determine the body composition of the patients. In this analysis fat tissue mass (FTM), fat tissue mass percent, adipose tissue mass (ATM), lean  tissue mass (LTM), lean  tissue mass percent, fat tissue index (FTI), lean tissue index (LTI), total body water (TBW), extracellular water (ECW), intracellular water (ICW), over hidration (OH) were assessed. EFT was measured by echocardiographic examination. 
Results
83 ESRD patients (62 hemodialysis (HD), 21 Continious Ambulatory Peritoneal Dialysis (CAPD)) who underwent dialysis treatment were included in the study. 49 of the patients were female (59%) and 34 were male (41%). The mean age of the patients was 46,09±17,17. The mean Mean Arterial Pressure  was 106,09±100,21 mmHg, mean duration of dialysis was 70,01±51,19 months, mean FTM  was 18,89±11,23 kg, mean LTM was 33,85±11,54 kg, mean EF (%) 60,1±5,34, and mean EFT thickness was 4.99±1,68 mm. The mean EFT thickness was significantly higher in the HD patient group than in the CAPD patient group (p<0.05). There was a positive correlation found between EFT and age, BMI, waist circumfrance, end systolic and diastolic inter ventricular septum thickness (IVST), FTM, FTM percent, ATM, FTI, VLDL and CRP while a negatif correlation was found between EFT and LTM, LTM percent and OH.
Conclusion
It may be useful to measure EFT with practical and non-invasive methods in chronic kidney disease (CKD) patients known to be highly affected from cardiovascular disease. We think that measurement of EFT thickness by ecocardiography provide important information about cardiovascular mortality in these patients. We suggest that correcting factors that increase the EFT thickness in dialysis patients may lead to positive results.
Key words: Hemodialysis, Peritoneal dialysis, Epicardial fat tissue