Sivas ili farklı sosyoekonomik düzeye sahip yetişkin bireylerde bazı antropolojik özelliklerin tespiti ve değerlendirilmesi
Analysis of some anthropological characters in adults from different socioeconomic levels in sivas
Yazar: GÜLÜŞAN ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
Danışman: PROF. DR. GALİP AKIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Fizik Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Antropoloji = Anthropology ; Antropolojik analiz = Anthropological analysis ; Antropometri = Anthropometry ; Antropometrik parametreler = Antropometric parameters ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Obezite = Obesity ; Sivas = Sivas ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies

Özet:
Bu araştırma ile Sivas'ta yaşayan alt, orta ve üst sosyoekonomik düzeyemensup 20 yaş ve üzeri yetişkinlerin antropometrik ölçülerinde görülen oransalfarklılıklar incelenerek, her yaş grubu ve cinsiyet üzerinde sosyoekonomik düzeygibi çevresel özelliklerin etkisi değerlendirilip, ülkemizin değişik yöre vebölgelerinde yapılmış aynı konudaki araştırmalarla karşılaştırılmıştır. Ayrıcaçalışmamızda elde edilen antropometrik veriler bu yaş gruplarıyla ilgili yapılacak hertürlü (sağlık, eğitim, yapı gibi) üretim faaliyetine ve toplumun bilimseldeğerlendirilmesine sunularak katkıda bulunmaktır. Bu amaç doğrultusundaörneklemimiz için Sivas il merkezinde toplamda 1203 (593 kadın, 610 erkek) bireyölçülmüştür. Ancak her iki cinsiyette, her yaş grubu için en az 50 birey istatistikseldeğerlendirmeye alınarak, birey dağılımı 500 kadın ve 500 erkek olmak üzeretoplamda 1000 kişiyi kapsamaktadır. Çalışmamızda bireyler üzerinden Ağırlık, Boy,Alttaraf Uzunluğu, Tümkol Uzunluğu, Üstkol Uzunluğu, Önkol Uzunluğu, OmuzGenişliği, Boyun Çevresi, Bel Çevresi, Kalça Çevresi, Üstkol Çevresi, Triceps DKK,Biceps DKK, Subscapular DKK, Supraspinale DKK, Büst Yüksekliği, AltbacakUzunluğu, Baldır DKK ve Baldır Çevresi antropometrik ölçümleri alınmıştır. Buantropometrik ölçümler International Biological Programme'ın öngördüğü tekniklerdoğrultusunda alınmıştır. Ölçümlerin istatistiksel analizleri SPSS 13.0 programındayapılmıştır. Bu ölçümler yardımıyla bireylerin Beden Kitle Endisi (kg/ m2), toplamüstkol alanı (cm2), üstkol kas alanı (cm2), üstkol yağ alanı (cm2) ve üstkol yağ endisi(%), oturma yüksekliği / boy uzunluğu ve bel çevresi / kalça çevresi oranı değerlerihesaplanmıştır. Ayrıca SPSS programı yardımı ile elde edilen ortalama değerlerden,bütün antropometrik değişkenlerin Kalidegraph? 3.51 programı yardımıylagrafikleri yumuşatılarak (smooth) çizilmiştir. Araştırma bulgularımıza göre; boyuzunluğu ortalama değeri kadın bireylerimizde 1542,97 mm iken, erkek bireylerdeise 1679,58 mm olarak gözlenmiştir. Boy uzunluğu açısından cinsiyet farkı tüm yaşaralıklarında belirgin olarak göze çarpmaktadır. Ayrıca boy uzunluğunda pozitifseküler trendin var olduğu tespit edilmiştir. Yine örneklemimize ait ağırlık ölçümüortalama değeri kadın bireylerde 72,08 kg iken, erkek bireylerin ağırlık ortalaması78,94 kg' dır. Araştırmamızdan elde ettiğimiz Beden Kitle Endisi değeri kadınbireylerimizde 30,43 kg/m2 iken, erkek bireylerimizin Beden Kitle Endisi değeri ise27,99 kg/m2 ` dir. Araştırmamızda Beden Kitle Endisi ile toplam yağ miktarıarasındaki ilişki kadın bireylerde r = 0,79 ve erkek bireylerde r = 0.65 olarak tespitedilmiştir Kadın ve erkeklerin kol kas alanı ve kol yağ alanı karşılaştırıldığındakadınların tüm yaş aralıklarında erkeklere göre daha büyük değerler aldığı tespitedilmiştir. Örneklemimizde üstkol çevresi değeri kadın bireylerde 291,79 mm iken,erkek bireylerde ise üstkol çevresi değeri 290,11 mm' dir. Ayrıca çalışmamızda belçevresi / kalça çevresi oranı ortalama değeri kadın bireylerde 0,83, erkek bireylerde0,93 ve bel çevresi ortalama değeri kadın bireylerde 85,99 cm, erkek bireylerde92,88 cm olarak saptanmıştır. Bu durumda kadın ve erkek bireylerimizin obezite vehastalık risk grubuna yakın değerleri taşıdığını göstermektedir. Sosyoekonomik yapı,eğitim düzeyi, iklim, uygulanan beslenme rejimi gibi çevresel etmenlerinetkileşiminin antropometrik değerler üzerine farklı oranlarda olmak üzere etkiliolduğunu araştırmamız bir kez daha kanıtlar niteliktedir. Ayrıca Sivas ilmerkezindeki bireylerimizin antropometrik ölçülerinin diğer bölge insanlarındanfarklı olduğunu söyleyebiliriz.

Abstract:
In this study, rational differences of anthropometric measurements of peoplebelonging low, medium and high socioeconomic status who are over 20 years oldand living in Sivas (Turkey) was investigated. Effects of environmental propertiessuch as socioeconomic status for all age groups and gender were evaluated andcompared with other studies done in our country. Also, it is thought thatanthropometric data obtained in this thesis will contribute to various studies (health,education, e.g.) related to this age groups. For this study, it was measured of 593female and 610 male (total 1203) individuals living in city centre of Sivas. Howeverfor both gender, for every age group 50 individual were included in statisticalmeasurement. Total 1000 individual were sampled as 500 female and 500 male.According to International Biological Programme, 19 anthropometric measurementswere taken: these include Weight, Height, Bottomside Length, Arm Length,Upperarm Length, Forearm Length, Shoulder Width, Neck Circumferences, WaistCircumferences, Hip Circumferences, Upperarm Circumferences, Triceps, Biceps,Subscapular, Supraspinale and Calf Skinfold Thickness, Bust Height, Under LegLength and Calf Circumferences. The measurements of statistical analyses weremade by SPSS 13.0 programme. With the help of these anthropometricmeasurements, body mass index (kg/ m2), total upper arm area (cm2), upper armmuscle area (cm2), upper arm fat area (cm2), upper arm fat percentage (%), sittingheight / height and waist circumference / hip circumference were calculated. Also,using average values obtained with the help of SPSS programme, its smooth graphswas made by Kalidegraph? 3.51 programme. According to our findings in femaleindividuals average value of height is 1542.97 mm; in males this value is 1679.58mm. With regard to height, discrimination of gender is clearly remarkable in all ageof group. It was also determined that there is positive secular trend on height. Inaddition, while value of average weight is 72.08 kg in female individuals, this valueis 78.94 kg in males. Body mass index is 30.43 kg/ m2 in female; it is 27.99 kg/m2 inmales. Relation between the body mass index and total fat mass is r=0.79 in femalesand r=0.65 in males. When we compared with arm muscle area and arm fat area offemale and males, it was determined that females have more values than males in allage groups. Upper arm circumference is 291.79 mm in female; it is 290.11 mm inmales. Also, while value of average waist circumference / hip circumference is 0.83in female individuals, this value is 0.93 in males. Abdominal circumferences are85,99 cm in female; it is 92,88 cm in males. At this situation, our female and maleindividuals show that they have values closer to risk groups for obesity and disease.Consequently, it was determined that interaction of environmental conditions associoeconomic structure, education level, climate and nutritional factors are affectedby anthropometric characters at different levels. Also, we can say thatanthropometric measurements of our individuals living city centre of Sivas differfrom other region?s people.