Cevat Heyet'in Azerbaycan edebiyat tarihine bir bakış (1. cilt) adlı eserindeki Türkçe yazılar (Transliterasyon-aktarma-dizin)
Turkish articles in Cevat Heyet's work named a look at the history of Azerbaijani literature (Volume 1) (Transliteration-transfer-index)
Yazar: MUSTAFA ARISAL
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Zengin bir mirasın izi olan Türk edebiyatı, Türk milletinin duygu ve düşüncelerini yansıtan bir aynadır. Azerbaycan edebiyatı da bu noktada şekillenmiş olan bir edebiyat sahasıdır. Bu sahada birçok yazar ve şair yetişmiştir. Bu yazarlardan biri de Cevat Heyet'tir. 
Cevat Heyet, dünyaca tanınmış ünlü bir cerrah olmasının yanı sıra Türkolog, araştırmacı ve tarihçi olarak da tanınmaktadır. 24 Mayıs 1925 tarihinde Tebriz'de dünyaya gelen Heyet, ailesi tarafından vatan ve millet sevgisiyle donatılmıştır. Bu nedenle Türk tarihi ve kültürüne büyük bir ilgi duymuştur. Bir cerrahi doktor olarak birçok ilke imza atan Heyet, çeşitli üstün hizmet madalyalarına layık görülmüştür. Derin ve zengin bir geçmişe sahip olan Türk milletinin dilinin ve edebiyatının yasaklanması ve ana dilinde eğitim verilmemesi Heyet'i rahatsız etmiştir. İran Pehlevi rejiminin yıkılmasının ardından gelen özgürlük rüzgârı ile Heyet, 1979 yılında halkında millî bilinci diriltmek için İran Türkü aydınları bir araya getirerek Varlık dergisini çıkarmıştır. Kurucusu ve baş editörü olduğu dergide Türk dünyasının sorunları, Türk dili, edebiyatı ve tarihi ile ilgili birçok makale kaleme almıştır.
Cevat Heyet, tezimin konusu olan Azerbaycan Edebiyat Tarihine Bir Bakış 1 adlı eseri kaleme alarak Azerbaycan edebiyatını yeniden yazmıştır. Bu eserde Azerbaycan edebiyat tarihini kronolojik olarak ele alan Heyet, Azerbaycan edebiyatının tarihî dönemlerini incelemiş ve Azerbaycan Türklerinin Türk dünyasıyla olan bağını kuvvetlendirmeye çalışmıştır. Ayrıca Heyet, söz konusu eserde Azerbayan Türkü yazar ve şairlerler hakkında detaylı bilgiler vermekle birlikte bu şahsiyetlerin eserlerinden örnekler sunmuştur. Böylece Heyet, geçmiş ve gelecek nesiller arasında bir kültür köprüsü kurmayı başarmıştır.
Anahtar Kelimeler: Cevat Heyet, Azerbaycan Edebiyat Tarihi, Varlık Dergisi

Abstract:
Turkish literature, which is a trace of a rich heritage, is a mirror that reflects the feelings and thoughts of the Turkish nation. Azerbaijani literature is also a field of literature that was shaped at this point. Many writers and poets have grown up in this field. One of these writers is Cevat Heyet.
In addition to being a world-renowned surgeon, Cevat Heyet is also known as a Turcologist, researcher and historian. Born in Tabriz on May 24, 1925, Heyet was endowed by his family with the love of homeland and nation. For this reason, he took a great interest in Turkish history and culture. Having accomplished many firsts as a surgical doctor, the committee was deemed worthy of various outstanding service medals. The banning of the language and literature of the Turkish nation, which has a deep and rich history, and the lack of education in their native language disturbed the Committee. With the wind of freedom following the collapse of the Iranian Pahlavi regime, the Committee brought together Iranian Turkish intellectuals and published the magazine Varlık in 1979 to revive the national consciousness among its people. He wrote many articles about the problems of the Turkish world, Turkish language, literature and history in the magazine of which he was the founder and editor-in-chief.
Cevat Heyet rewrote Azerbaijani literature by writing the work titled A Look at the History of Azerbaijan Literature, which is the subject of my thesis. In this work, the Committee dealt with the history of Azerbaijani literature chronologically, examined the historical periods of Azerbaijani literature and tried to strengthen the bond of Azerbaijani Turks with the Turkish world. In addition, in the work in question, the Committee gave detailed information about Azerbaijani Turk writers and poets and presented examples from the works of these figures. Thus, the Committee succeeded in establishing a cultural bridge between past and future generations.
Keywords: Cevat Heyet, History of Azerbaijan Literature, Varlık Magazine