İbnü't-Tallâ el-Kurtubî'nin Akziyetü Rasûlillâh eseri bağlamında hadis ilmindeki yeri
The place of 'Ibn al-Tallā' al-Qurtubi's hadith in the context of his work Aqziyet al-Rasūlillāh
Yazar: HALİL ULUHATUN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTOPRAK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Fıkhü'l-hadis = Fiqh al-hadith

Özet:
Bu çalışma, Endülüs Batı İslam medeniyetinin siyasi istikrarsızlığın yaşandığı h. 404-497 yıllarında yaşamış olan kadı, Mâlikî mezhebinin fakihi ve muhaddis kimliği ile tanınan İbnü't-Tallâ el-Kurtubî ve Akziyetü Rasûlillâh isimli eserini ele almıştır. Mezkûr dönemde her ne kadar siyasi alanda bir istikrar elde edilememişse de ilim ve eğitim kendi mecraında ilerlemiş ve İbnü't-Tallâ'nın yaşadığı Kurtuba şehri ilim merkezi haline gelmiştir. İbnü't-Tallâ, Kurtuba'da doğup büyümüştür. Kurtuba'nın ve oraya ilim seyahatinde bulunan büyük âlimlerden istifade etmiştir. İlmî gelişimini tamamlayan İbnü't-Tallâ, İmam Mâlik'in el-Muvatta eseri başta olmak üzere pek çok eserin âlî isnadına sahip olmuştur. Bu nedenle kendisi ilim merci haline gelmiştir. Kurtuba Ulu Camii imam hatipliği, kadılık ve şûrâ görevlerini üstlenmiştir. Bununla birlikte pek çok öğrenci yetiştirmiş ve eser vermiştir. Bu eserlerden, hadis alanında otorite kabul edilen pek çok muhaddisin övgüsüne nail olan Akziyetü Rasûlillâh isimli çalışması günümüze ulaşmıştır. Müellif bu eseri, dönemin güncel fıkhî meselelerine cevap olacak mahiyette Hz. Peygamber (s.a.v.)'in ahkâm hadislerini derlemeyi hedeflemiştir. "Akziye" türünde daha önceden temel hadis kitaplarında kitap bölümleri ve İbn Ebi Şeybe'nin el-Musannef"inde hususi bölümüyle kısmi çalışmaların yapıldığı alanda müstakil olarak ilk çalışmanın İbnü't-Talla'nın eseri olması önemlidir. Eserdeki mükerrer rivayetleri çıkararak muhtasar hale getirerek, hadislerin sıhhat bilgileri hakkında bilgiler verilmiştir. Tablo halinde verilen bilgiler, okuyucuya kolaylık sağlaması açısından önemlidir.

Abstract:
This study examines the work of titled Aqziyet al-Rasulillah and Ibn al-Tallā al-Qurtubī who is known for Mālikī jurist and muhaddith who lived in the years 404-497 as a qadi, a period of political instability in the Western Islamic civilization of Andalusia. Although political stability could not be achieved in the aforementioned period, science and education progressed in its own way and the city of Qurtuba, where Ibn al-Tallā lived, became a center of knowledge. Ibn al-Tallā was born and raised in Qurtuba. He benefited from the great scholars of Qurtuba and those who traveled there. Having completed his scholarly development, Ibn al-Tallā' became the author of many works, especially Imam Mālik's al-Muwatta.For this reason, he became a scholarly authority. He served as the imam of the Great Mosque of Qurtuba, as a qadi, and as a shura. In addition, he trained many students and produced many works. Among these works, his Akziyet al-Rasūlillāh, which was praised by many muhaddiths who are considered authorities in the field of hadith, has survived to the present day. In this work, the author aimed to compile the ahkam hadiths of the Prophet (PBUH) to answer the current fiqh issues of the time. "It is important that Ibn al-Talla's work is the first detached work in the field where partial studies in the genre of "Aqziyyah" had been done before with book chapters in basic hadith books and a special section in Ibn Abi Shaybah's al-Musannaf. By removing the duplicate narrations in the work, information about the hadiths' authenticity is given in a concise manner. The information given in tables is important for the convenience of the reader.