Aile hekimliğine başvuran bireylerde fruktoz tüketiminin karaciğer yağlanması üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of fructose consumption on fatty liver disease in individuals applying to family medicine
Yazar: EMİNE EDİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN NEJAT KÜÇÜKDAĞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ ÖZEL
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Fruktoz = Fructose ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı çalışmaya katılan bireylerin beslenme ile aldıkları fruktoz ve hazır gıdalarla aldıkları yüksek fruktozlu mısır şurubu içeriği ile miktarını sorgulamak ve bunun karaciğer yağlanması ile derecesi, karaciğer boyutları, hepatik arter direnci, antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler ile ilişkisini tespit etmektir. Fruktozun yüksek miktarda alımının birçok hastalığın gelişimine neden olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada bireylerin diyetlerindeki fruktoz tüketim miktarının biyokimyasal parametrelere ve karaciğer yağlanmasına etkileri değerlendirilecektir.
Gereç-Yöntem: Çalışmamızın evrenini 01.01.2024 tarihlerinden itibaren Düzce Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Aile Hekimliği ve Obezite Polikliniklerine başvuran bireyler oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan bireylerin sosyodemografik verileri, tanımlayıcı anket soruları, Besin Tüketim Sıklığı ile Besin Tüketim Kayıtları ve Hepatobiliyer ultrasonografi sonuçları toplanmıştır. Bu veriler biyokimyasal parametreler (HOMA-IR, HDL, LDL, TG, glukoz, açlık insülin, AST, ALT) ile karşılaştırarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS v.22 paket programı ile yapılmış, anlamlılık düzeyi ≤0,05 olarak dikkate alınmıştır.
Bulgular: Çalışmaya %52,9'u kadın, %47,1'i erkek 189 birey dahil edildi. Fruktoz tüketimi yüksek olan bireylerin açlık insülini, trigliserid düzeyi, HOMA-IR değerlerinde anlamlı yükseklik saptandı (p<0,05) ancak serum ALT, AST, açlık glukozu, HDL, LDL, total kolesterol, HbA1c ve HARI değerleri ile anlamlı sonuçlar elde edilemedi (p>0,05). Çalışmamıza katılan bireylerde fruktoz tüketim miktarı günlük 50 gram üzeri olan bireylerde karaciğer yağlanması, fruktoz tüketimi miktarı günlük 50 gram ve altında olan bireylere göre anlamlı yüksek bulundu (p<0,05). Fruktoz tüketim miktarı yüksek olan bireylerde karaciğer boyutu anlamlı yüksek saptandı (p<0,05). Karaciğer yağlanması olan grupta fruktozdan elde edilen enerjinin tüm besinlerden elde edilen enerjiye oranı anlamlı yüksek saptandı (p<0,05). Fruktoz tüketim miktarı günlük ara öğün sayısının fazla olması, gün içi tatlı yeme ihtiyacının olması, gün içi atıştırmalıkta sağlıksız atıştırmalık seçimi ile anlamlı yüksek bulundu (p<0,05). Fruktoz tüketim miktarı ile cinsiyet, eğitim ve gelir durumu, su tüketimi, gıda takviyesi kullanımı arasında anlamlı ilişki olmadığı bulundu (p>0,05). 
Sonuç: Fruktoz tüketim miktarını; günlük ara öğün sayısı yüksek olan, acıktığında ilk tercihi sağlıksız atıştırmalık olan, gün içinde tatlı yeme ihtiyacı olan bireylerde anlamlı yüksek saptadık. Fruktoz tüketim miktarının yüksek olması ile karaciğerde yağlanma görülmesinde ve serum açlık insülini, açlık trigliseridi, HOMA-IR değerlerinde anlamlı yükselme gözlemledik. Çalışmamızda normalde sağlıklı atıştırmalık olarak görülen fruktoz içerikli doğal gıdaların fazla miktarlarının zararlı olabileceğini göstermekle beraber fruktoz şurubu içerikli atıştırmalıkların da zararlı olduğunu tekrardan ortaya koymuş olduk. 
Anahtar Kelimeler: Fruktoz, Yüksek fruktozlu mısır şurubu, karaciğer yağlanması, insülin direnci, trigliserid, HOMA-IR

Abstract:
Aim: The aim of our study is to question the dietary fructose and high fructose corn syrup content and amount taken in ready-made foods by the individuals participating in the study and to determine its relationship with the degree of liver steatosis, liver dimensions, hepatic artery resistance, anthropometric measurements and biochemical parameters. Increased intake of fructose causes many diseases and clinical findings. In this study, the effects of the amount of fructose consumption in individuals' diets on biochemical parameters and fatty liver will be evaluated.
Materials and Methods: The population of our study consists of individuals who applied to Düzce University Research and Practice Hospital Family Medicine and Obesity Polyclinics as of 01.01.2024. Sociodemographic data, descriptive survey questions, Food Consumption Frequency and Food Consumption Records and hepatic ultrasound results of the individuals participating in the study were collected. These data were evaluated by comparing them with biochemical parameters (HOMA-IR, HDL, LDL, TG, glucose, fasting insulin, AST, ALT) routinely checked in the outpatient clinic. Statistical analyzes were made with the SPSS v.22 package program, and the significance level was considered as 0.05.
Results: The study included 189 individuals, 52.9% of whom were female and 47.1% were male. Individuals with high fructose consumption had significantly higher fasting insulin, triglyceride levels, and HOMA-IR values (p<0.05) but no significant results were obtained with serum ALT, AST, fasting glucose, HDL, LDL, total cholesterol, HbA1c, and HARI values (p>0.05).In our study, individuals with a daily fructose consumption of over 50 grams had significantly higher liver steatosis than those with a daily fructose consumption of 50 grams or less (p<0.05). Liver size was found to be significantly higher in individuals with a high fructose consumption (p<0.05). The ratio of energy obtained from fructose to energy obtained from all foods was found to be significantly higher in the group with fatty liver (p<0.05). The amount of fructose consumption was found to be significantly higher with the high number of daily snacks, the need for sweets during the day, and the choice of unhealthy snacks during the day (p<0.05). It was found that there was no significant relationship between the amount of fructose consumption and gender, education and income status, water consumption, and use of food supplements (p>0.05).
Conclusion: We found that the amount of fructose consumption was significantly higher in individuals who had a high number of daily snacks, whose first choice when hungry was unhealthy snacks, and who needed to eat sweets during the day. We observed a significant increase in the incidence of fatty liver and serum fasting insulin, fasting triglyceride, and HOMA-IR values with high fructose consumption. In our study, we have shown that excessive amounts of fructose-containing natural foods, which are normally considered healthy snacks, may be harmful, and we have demonstrated again that fructose syrup-containing snacks are also harmful. 
Keywords: Fructose, High fructose corn syrup, fatty liver, insulin resistance, triglycerides, HOMA-IR.