İç ve dış mekân duvar resimlerinin kullanıcıların algı-davranışları üzerindeki etkileri
Effects of interior and exterior wall paintings on user's perception-behavior
Yazar: TÜTEM TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEGÜM ERÇEVİK SÖNMEZ
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Duvar resimleri = Wall paintings ; Duygudurum = Mood ; Dış mekan = Outdoor ; Kullanıcı = User ; Mimari tasarım = Architectural design ; İç mekan = Interior space ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Kozmopolit şehirler, çağın getirdiği yenilikler ile birlikte kimlik değiştirmektedir. Dönemlerin getirdiği politik, teknolojik, sanatsal yenilenme şehirleri, dolayısı ile mimari strüktürü de değiştirmiştir. Dönemsel akımlar mimari formlara şekil verirken insanların bakış açılarını da değiştirmeye başlamıştır. Metropol yaşantısının yoğun temposu görsel algılarımızı da harekete geçirmiştir. Günümüzde mimari yapılar sadece insanların barındığı mekân olmaktan çıkmıştır. Mimari cephelerle birlikte iç mekânların yüzeyleri de insanların algılarında farklılık yaratacak şekilde kullanılmıştır. Yüzeylerin ve formların oluşturduğu sınırlar, bölücü görevinin dışında da insanların günlük algılarında farklılık yaratmaya başlamıştır. Yüzeyler, mekânlara ve insanlara görsel birer deneyim sunmaktadırlar. Duvarlar, ağırlıklı olarak taş veya tuğla kullanılarak yapılan bölücü ögelerdir. Duvar resmi ise çeşitli boyalar kullanılarak duvar yüzeylerinin üzerine resmedilen kompozisyon bütünüdürler. Geçmişten günümüze değişen duvar resmi dönemlerin sanatsal anlayışına ve yaşam şekillerine ışık tutmuşlardır. Mimari tasarımlarda, duvar resimlerinin kullanıcıyı etkileme ve dikkat çekme gücü ile özellikle kullanıcı yoğun mekânlara sağlayabileceği olumlu katkılar es geçilmekte ve tasarımlarda duvar resimlerinin kullanımı özendirilmemektedir. Bu çalışmanın temel amacı, iç ve dış mekânlar duvar resimleri ile ilgili kullanıcı algısını ve duygu durumlarını ortaya çıkartmaktır. Ayrıca mimari yüzey, yapı ve mekânlarda yer alan duvar resimlerini izini sürmek ve duvar resimlerinin konumlandıkları mekân ile ilişkilerini renk, hikâye, mekândaki yeri, işlevi, resmin konsept ile uyumu, resmin aydınlatılması gibi başlıklar üzerinden analiz etmek amaçlanmıştır. Alan araştırması kapsamında, yerinde gözlem, duvar resimlerinin analizi, anket çalışması, sanatçı ve firma yetkilisi ile görüşme yöntemlerinden yararlanılmıştır. İstanbul'un Kadıköy, Beşiktaş, Taksim ve Karaköy ilçelerinde duvar resimleri incelenmiş; beş adet iç ve beş dış mekân duvar resimleri seçilmiş; fotoğraflanmış ve konumlandıkları mekân ile ilişkileri renk, doku, form, konsept gibi temel tasarım ilkeleri doğrultusunda incelenmiştir. 86 katılımcı ile gerçekleştirilen anket çalışması ile eser-mekân ilişkisi değerlendirilmiş ve 25 adet sıfat çifti üzerinden seçilen her bir resmin duygu-durum analizleri yapılmıştır. Son aşamada ise, sanatçı ve firma yetkilisi ile mail yoluyla iletilen yazılı röportaj yapılmıştır. Elde edilen veriler istatiksel olarak analiz edilmiş ve sonuçlandırılmıştır. Buna göre; iç mekân duvar resimleri için duygu durum tanımlamaları sıkıcı, sakin, sezgisel, tekdüze, basit, geleneksel ve yumuşak iken dış mekân duvar resimleri için duygu durum tanımlamaları uyumsuz, soğuk, sıkıcı, hüzünlü ve rahatsızdır. Duvar resmini seyreden izleyicinin yaş ve cinsiyeti ile sanata ilgi duyma ve eseri fark etme durumları duygu durum tanımlamalarını etkilememektedir. Diğer taraftan izleyicinin eğitim düzeyi / yüksek eğitim almış olması ve sanat eğitimi alma durumu duygu durum tanımlamalarını etkilemektedir. Duvar resimleri, iç-dış mekânlarda sadece görsel estetik sağlamak amacı ile kullanılmıştır. İç mekânlarda duvar resmi ağırlıklı olarak  
yüksek tavana sahip, loft konsept tasarımına benzer restoranlarda; dış mekânlarda ise geniş sokaklar, dört yol ağzı ve birçok açıdan görünür yapıların yan cephelerinde yerini almıştır. Ayrıca değerlendirmeler doğrultusunda tasarımcılar için bazı ipuçları oluşturulmuştur. Bu çalışma, konsept bütünlüğünü tamamlamak, mekânların akılda kalıcı ve dikkat çekici olması sağlamak adına duvar resimlerinin tasarımdaki olumlu katkılarını vurgulamak açısından önemlidir. Ayrıca iç mekân tasarımlarında konsept ile bütünleşmeyen hikayesiz yüzeyler yaratmak yerine duvar resimlerinin kullanımını alternatif olarak sunmak açısından da önem taşımaktadır.

Abstract:
Cosmopolitan cities are changing their identities with the innovations brought by the age. The political, technological, artistic renewal cities brought by the periods have also changed the architectural structure. Periodic movements have changed people's perspectives while shaping architectural forms. The intense tempo of urban life has also turned on our visual perceptions. Today, architectural structures are no longer just places where people live. Along with the architectural facades, the surfaces of the interiors were also used to make a difference in people's perceptions. The boundaries created by surfaces and forms have made a difference in people's daily perceptions, apart from their divisive task. Surfaces offer a visual experience to places and people. Walls are dividing elements made mainly of stone or brick. Wall painting, on the other hand, is the composition that is painted on wall surfaces using various paints. In architectural designs, the power of wall paintings to impress and draw attention to the user and the positive contributions they can provide especially to user-intensive spaces are overlooked, and it does not encourage the use of wall paintings in designs. The major purpose of this study is to reveal the user's perception and emotional states about indoor and outdoor wall paintings. In addition, it is aimed to trace the wall paintings on the architectural surfaces, structures and spaces and to analyze the relations of the wall paintings with the place where they are located, through titles such as color, story, place in the space, function, harmony of the painting with the concept, and illumination of the painting. Within the scope of the field research, on-site observation, analysis of wall paintings, survey work, interview with the artist and company member were used. Wall paintings in Istanbul's Kadıköy, Beşiktaş, Taksim and Karaköy districts were examined; five interior and five exterior wall paintings were selected; They were photographed and their relationships with the place they were located were examined in line with the basic design principles such as color, texture, form and concept. The work-space relationship was checked out with the questionnaire study brought out with 86 participants, and the mood-state analysis of each picture selected over 25 adjective pairs was made. At the finished stage, a written interview was carried out with the artist and the company member via e-mail. The collected data were statistically analyzed and concluded. According to this; Mood descriptions for indoor murals are boring, calm, intuitive, monotonous, simple, traditional, and soft, while mood descriptions for outdoor murals are incongruous, cold, boring, sad, and uncomfortable. Age and gender of the viewer watching the mural, being interested in art and noticing the work do not affect the emotional state definitions. On the other hand, the education level of the audience / having a higher education and the state of receiving art education affect the emotional state definitions. Wall paintings are used indoors and outdoors only to provide visual aesthetics. In the interiors, the murals are predominantly in restaurants with high ceilings and similar to the loft concept design; In the exterior, it  
has taken its place on the side facades of wide streets, four road junctions and structures that are visible from many angles. In addition, some tips were created for designers in line with the evaluations. This study is important in terms of emphasizing the positive contribution of wall paintings to design in order to complete the concept integrity and to make the spaces catchy and attractive. It is also important in terms of presenting an alternative to the use of wall paintings instead of creating storyless surfaces that do not integrate with the concept in interior designs.