Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi`nde ve Türk Hukukunda dernek özgürlüğü
Freedom of association in the European Contention on Human Rights and Turkish Law
Yazar: GAMZE ASLAN
Danışman: DOÇ.DR. FARUK TURHAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
iiiÖZETAVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ'NDE VETÜRK HUKUKUNDA DERNEK ÖZGÜRLÜĞÜGamze ASLANSüleyman Demirel Üniversitesi, Kamu Yönetimi BölümüYüksek Lisans Tezi, 115 Sayfa, Ekim 2005Danışman: Doç. Dr. Faruk TURHANBu tezin amacı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ve Türk Hukukundadernek özgürlüğünün nasıl düzenlendiğini incelemek ve Türk Hukukunda derneközgürlüğünün düzenleniş şeklinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'yle ne dereceuyum içerisinde olduğunu ortaya koymaktır.Çalışmada; dernek özgürlüğü kavramına, ulusal ve uluslar arası hukuktadüzenlenişine dair genel bir giriş yapıldıktan sonra, Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi'nde ve Türk Hukukunda dernek özgürlüğü detaylı bir şekildeincelenmiştir.Bu çalışmanın bulguları aşağıdaki gibidir:Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ve Türk Hukukunda, derneklere kurucuveya üye olma, gerçek kişiler için geçerli olduğu gibi tüzel kişiler içinde geçerlidir.Ancak her iki sistem de; silahlı kuvvetler, kolluk güçleri ve devletin idarimekanizmasında görevli olanlara yönelik birtakım sınırlamalar getirilebileceğiniöngörmüştür.Sözleşme'de, derneklerin kuruluşu ile ilgili herhangi bir hükme yerverilmemiştir. Türk Hukukunda ise derneklerin tüzel kişilik kazanmalarında,normatif sistemin bildirim usulü benimsenmiştir.Her iki sistemde de dernek özgürlüğünün sınırlandırılmasının meşrusebepleri; ulusal güvenlik, kamu güvenliği, barış ve düzenin sağlanması ve suçişlemenin önlenmesi, sağlığın ve ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerininkorunması olarak belirtilmiştir. Sözleşme'ye göre, üye devletlerin derneközgürlüğüne yönelik getirecekleri sınırlamaların demokratik toplum gereklerineuygun olması gerekir. Türk Hukukunda ise sınırlamalarda, demokratik toplumgereklerine uygun olma kriterinin yanında öze dokunmama, Anayasa'nın sözüne veruhuna uygun olma, laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırıolmama kriterleri de öngörülmüştür.Anahtar Kelimeler: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Türk Hukuku, derneklerekuruculuk ve üyelik, derneklerin kuruluşu, dernek özgürlüğünün sınırlandırılması.

Abstract:
ivABSTRACTFREEDOM OF ASSOCIATION INTHE EUROPEAN CONVENTION ON HUMAN RIGHTS ANDTURKISH LAWGamze ASLANSuleyman Demirel University, Department of Public AdministrationMaster Thesis, 115 Pages, October 2005Advisor: Assoc. Prof. Dr. Faruk TURHANThe aim of this thesis is to study how the freedom of association is drawn up in theEuropean Convention on Human Rights and Turkish Law as well as to reveal to what extentthe preparation way of the freedom of association in Turkish Law is compatible with the onein the European Convention on Human Rights.In this paper, after an introduction to the concept of freedom of association and theway in which it is drawn up within national and international law, freedom of associationboth in the European Convention on Human Rights and Turkish Law is studied in detail.The findings of this study are as follows:Being a founder or member to an association is possible for not only natural personsbut also legal ones both in the above-mentioned Convention and in Turkish Law. However,both of them envisage that member states could impose a number of restrictions directedtowards the members of the armed forces, of the police or of the administration of the State.No clause is stated in the Convention with regard to the establishment of theassociations. In Turkish Law, notification method of normative system was adopted for theacquisition of legal entity of the associations.The legitimate reasons for the restriction of the freedom of association are mentionedby these two systems as follows: national security, public security, maintenance of law andorder as well as prevention of the crimes, protection of the health and moral ethics, andprotection of the rights and freedoms of the others. According to the convention, therestrictions which are to be imposed on the freedom of association by the member statesshould be in conformity with the provisions of a democratic society. In addition to thecriterion of being in conformity with the provisions of a democratic society, Turkish Lawalso requires that these restrictions should not disturb private affaires, conform to therequirements and the spirit of the Constitution, and be in accordance with the requirementsand the proportionality principle of the secular Republic.Key Words: European Convention on Human Rights, Turkish Law, being a founder ormember to an association, establishment of the associations, restriction of the freedom ofassociation.