Türk hukukunda karayoluyla eşya taşımacılığında taşıyıcı sorumluluk sigortası
Carrier liability insurance in carriage of goods by road in Turkish law
Yazar: NESRİN AVCI DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. NURİ ERDEM
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ticaretin temel unsurlarından olan lojistiğin "karayoluyla taşımacılık" kısmını taşıyıcı kavramı özelinde incelemeye gayret gösterdiğimiz bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Tez çalışmasının öznesini, taşıyıcının sorumluluğunun sigorta edilmesi oluşturmaktadır. Türk Ticaret Kanunu'nda 2011 yılında yapılan değişiklikle Taşıma Hukuku ayrı bir kitap olarak düzenlenmiştir. Söz konusu değişiklik, uluslararası alanda asıl kaynak olan CMR konvansiyonu esas alınarak yapılmıştır. Taşıyıcının sorumluluk halleri, CMR'ın 17. Maddesinde, ziya, hasar ve gecikme zararları olarak düzenlenmiştir. Meydana gelen bu türden zararların tazmini için, sigorta güvencesinden yararlanılmaktadır. Karayollarında karşılaşılabilecek riskler göz önünde bulundurulduğunda bu risklerin, tek bir sigorta türünün alanına girmediğini, zarar sigortaları, sorumluluk sigortaları, can sigortalarının hepsine uygulanabilir olduğunu görüyoruz. Ancak çalışmamızda taşıyıcının taşıdığı riski temel aldığımız için, yalnızca sorumluluk sigortaları üzerinde durulmuştur. İhtiyari sigortalardan olan taşıyıcı sorumluluk sigortasının diğer sigorta sözleşmelerinden farkları açıklanarak konunun daha iyi anlaşılması sağlanmaya çalışılmıştır.
Tezin oluşturulması aşamasında yalnızca Türk Hukuku'ndan değil, özellikle CMR Konvansiyonu'ndan ve diğer yabancı kaynaklardan yararlanılmıştır. Sigorta sözleşmesinin temeli olan genel ve özel şartlar, taşıyıcı sorumluluk sigortaları için de olmazsa olmaz unsurlardandır. Özellikle taşıma sigortalarında, verilecek teminatın kapsamını özel şartlar belirlemektedir. Enstitü klozları olarak da bilinen özel şartlar kaynağını İngiliz Hukuku'ndan almaktadır. Bu nedenle çalışmamızda İngiliz Hukuku'ndan yararlanmaya gayret gösterilmiştir. 
Gecikme zararları CMR Konvansiyonu'nda teminat altına alınıyorken, yurt içinde yapılan sigorta sözleşmeleri sigorta güvencesi sağlamamaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, CMR ile uyumlu olarak, taşıyıcının gecikme zararlarından sorumlu olduğu düzenlemesine yer vermiştir. Ancak, sigorta genel şartlarında değişikliğe gidilmediğinden, Türk Hukuku'nda kendi içerisinde bazı eksiklikler ya da çelişkiler mevcuttur. Tez çalışması ile taşıyıcının sorumluluğu ve sigortacının sağladığı güvence, tüm yönü ile incelenmeye çalışılmıştır. Gecikme zararlarında olduğu gibi eksik ve farklı olan uygulamalar üzerinde durularak, doktrine katkı sağlanmaya çalışılmıştır. 
Taşıyıcının bu zararlardan kaynaklı tazminat sorumluluğu sınırsız olmayıp; hem CMR'de hem de hukukumuzda sınırlandırılmıştır. Ziya, hasar ve gecikme halinde, gerek sigortacının ve gerekse taşıyıcının sorumluluğu farklılık göstermektedir.

Abstract:
Logistics is one of the basic elements of trade and in this study that consists of three chapters, we have tried to analyze the "Road Transportation" aspect of logistics in the context of the "carrier" concept.  The subject of this assertation study is the liabilities of the carrier. After the amendment made in the Turkish Commercial Code in 2011, the transportation law has been restructured as a separate book. This amendment was made based on the CMR Convention, which is the main international source. The liabilities of transporters mentioned in article 17 are related to harms resulting from loss, damage and delay. Insurance warranty is used for the compensation of such damages. Considering the risks that may be encountered on land routes, we can see that this area is not covered by a single insurance branch; but also by other branches such as loss insurances, liability insurances, and life insurances. However, we only focus on liability insurances in our study, as the study is based on the risk undertaken by the transporter. We tried to offer a better understanding of the subject by explaining the differences between other types of insurance contracts and transporter liability insurance, which is one of the compulsory insurances.
The references used during the preparation of this assertation not only included the Turkish Law but also the CMR Convention in particular, and various foreign sources. General and special conditions, which are the basis of insurance policies, are also indispensable elements for transporter liability insurances. Special conditions determine the scope of coverage to be offered especially in transportation insurance. The special requirements, known as institute clauses, are based on the English Law. For this reason, we made our best efforts to take the English Law as reference. 

While delay losses are covered by the CMR Convention, no insurance guarantee is provided in domestic insurance contracts. With the latest amendments made in accordance with the CMR, the updated Turkısh Commercial Code now holds the transporter responsible for delay losses. However, since there are no changes in the general terms for insurance, this leads to a legislative discrepancy in Turkısh Law. In this assertation study, we tried to analyze all aspects of the transporter's responsibility and the assurance provided by the insurer. We tried to contribute to the doctrine by focusing on lacking and inconsistent applications, such as the delay damages. 
This liability of the transporter is not unlimited and the limits of the compensation liability is defined both in the CMR and in our commercial law. The transporter's responsibilities differ from which the insurer take; in case of loss, damage and delay.