Albert Camus'nün La Peste (Veba) adlı romanının Türkçe çevirilerinde kültürel ögelerin aktarımının Gideon Toury'nin erek odaklı çeviri kuramına göre incelenmesi
Analysing the transfer of cultural items in the Turkish translations of Albert Camus's the plague in the light to Gideon Toury's target-oriented translation theory
Yazar: TUĞBA DURSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESRİN TEKİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Camus, Albert = Camus, Albert ; Roman = Novel ; Toury, Gideon = Toury, Gideon ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yaklaşımı = Translation approach ; Çeviri yöntemleri = Translation methods

Özet:
Çeviriyi, en basit haliyle bir dilden başka bir dile aktarım faaliyeti olarak tanımlayabiliriz. Ancak çeviri, aktarım faaliyeti içinde yorum da barındıran çok boyutlu bir süreçtir. Bu çok boyutluluğun temel unsurlarından biri de şüphesiz kültürdür. Çeviride kültür merkeze alındığında, kaynak ve erek kültürlerin farklılıklarından kaynaklanan çeviri sorunlarıyla karşı karşıya kalmak kaçınılmazdır. Bu düşünceden hareketle bu çalışmada, Cezayir asıllı ünlü Fransız yazar Albert Camus'nün salgın bir hastalığı yenmeye çalışan insanların simgesel öyküsünü anlatan La Peste (Veba) adlı eserindeki kültürel ögelerin üç ayrı çevirmen tarafından gerçekleştirilen Türkçe çevirilerinde aktarımının, Gideon Toury'nin Erek Odaklı Çeviri Kuramına göre incelenmesi hedeflenmiştir. İncelememizin kuramsal çerçevesini oluşturan Gideon Toury'nin Erek Odaklı Çeviri Kuramına göre çeviri, kaynak metnin normlarına yakınsa "yeterli", hedef metnin normlarına yakınsa "kabul edilebilir" çeviri olarak nitelendirilir. İlgili çalışmamızda kaynak metindeki kültürel ögeleri içeren cümleler Peter Newmark'ın kültürel sınıflandırması esas alınarak gruplara ayrılmış ve ilgili cümlelerde yine Newmark tarafından belirlenen çeviri yöntemlerinden hangisinin kullanıldığı tespit edilmiş, son olarak bu cümlelerin erek metinlerdeki eşdeğerlikleri bulunarak metinler arasındaki karşılıklı çözümlemelerin Toury'nin kuramına göre değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. İncelediğimiz üç ayrı erek metinden birinin "kabul edilebilir", ikisinin ise "yeterli" çeviri olarak değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Translation, in the simplest sense, can be defined as a transfer from one language to another. However, translation is a multidimensional process that involves interpretation in the act of transferring. Culture is undoubtedly one of the fundamental elements of this multidimensionality. When translation focuses on culture, it is inevitable to face translation problems arising from differences between source and target cultures. Against this background, this study aims to analyse the transfer of cultural elements in three translations of the Algerian-born French writer Albert Camus's La Peste (the Plague), which tells the iconic story of people trying to defeat an epidemic disease, in the light of Gideon Toury's target-oriented translation theory. In Toury's target-oriented translation theory, which forms the theoretical basis of this study, if a translation is close to the norms of the source text, it is considered an "adequate translation"; if it is close to the norms of the target text, it is considered an "acceptable translation". The sentences that involve cultural items in the novel were classified using Peter Newmark's classification of cultural words. Then, the translations of these cultural items were analysed using Peter Newmark's taxonomy of translation procedures and discussed in the light of Toury's theory. According to the results of the analysis, among three translations examined in this study, one was found to be an acceptable translation and two was found to be adequate translations.