Grand nain (Musa spp. AAA) muz çeşidinde hevenklere yapılan bazı uygulamaların verim ve meyve kalitesi üzerine etkileri
The effects of some treatments on bunches in grand nain (Musa spp. AAA) banana cultivars on yield and fruit quality
Yazar: MUHAMMET MERT SAYGI
Danışman: PROF. DR. HAMİDE GÜBBÜK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Örtü altı yetiştiriciliği = Protected cultivation

Özet:
Muz, dünya genelinde ticareti yapılan en önemli meyve türlerinden biridir. Bu
nedenle, ihracat ve ithalat süreçlerinde ulusal ve uluslararası pazarlama standartlarına tabi
tutulmaktadır. Türkiye, son yıllarda muz üretimindeki artışı ile muz tüketiminde kendi
kendine yeterli bir konuma ulaşmıştır. Bu gelişme, iç piyasada muzun pazarlanmasında
kalite standartlarını gündeme getirmiştir. Kaliteyi ve yerli üretimde verimliliği artırmak
için ekonomik, pratik ve sürdürülebilir çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tez
çalışmasında, tarak seyreltme (TS), giberellik asit (GA₃) ve potasyum sülfat (PS)
uygulamalarının muzda verim ve kalite üzerine etkileri incelenmiştir.
Bu tez çalışması, 2023-2024 yılları arasında, Antalya'nın Manavgat ilçesindeki
Aymuz Devtaş AŞ'ye ait muz serasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada materyal olarak
'Grand Nain' (Musa spp. AAA) muz çeşidi kullanılmıştır. Araştırma, kontrol grubu
dışında iki farklı tarak seyreltme (1X TS ve 2X TS), hevenklere püskürtme şeklinde GA₃
ve PS'nin tek başına ve kombinasyonlu uygulamaları olmak üzere toplam 12
uygulamadan oluşmuştur. Araştırma kapsamında, farklı uygulamaların hevenk ağırlığı,
dekara verim, hevenk oluşumundan derime kadar geçen süre, parmak çevresi, parmak
uzunluğu ve parmak ağırlığı gibi parametreler ile olgunlaşma sonrası yapılan bazı fiziksel
ve kimyasal özellikler üzerine etkileri incelenmiştir.
Araştırma sonuçları, GA₃ ve PS uygulamalarının, özellikle tarak seyreltme ile
uygulandığında, verim ve kalite parametrelerinde belirgin iyileşmeler sağladığını
göstermiştir. En yüksek hevenk ve parmak ağırlıkları, GA₃ ve PS'in birlikte uygulandığı
gruplarda elde edilmiştir. Kontrol grubuna kıyasla, TS, GA₃ ve PS uygulamaları hevenk
oluşumundan derime kadar geçen süreyi kısaltmış ve ayrıca parmak çevresi ve
uzunluğunu arttırmıştır. Araştırma bulguları sonucunda, yüksek verim elde etmek için
T10 (100 ppm GA₃ + %1.5 PS) ve kalite ve verim dengesini sağlamak için T11 (100 ppm
GA₃ + %1.5 PS + 1X TS) uygulaması ön plana çıkmıştır. Bununla birlikte, kalite odaklı
bir üretim hedeflendiğinde T12 (100 ppm GA₃ + %1.5 PS + 2X TS) uygulaması tavsiye
edilmiştir.

Abstract:
Banana is one of the most important fruit types traded globally. Therefore, it is
subject to national and international marketing standards in export and import processes.
In recent years, Turkiye has achieved self-sufficiency in banana consumption due to the
increase in banana production. This development has highlighted the importance of
quality standards in the marketing of banana in the domestic market. Economic, practical,
and sustainable efforts are required to improve quality and efficiency in domestic
production. This thesis examines the effects of hand trimming (HT), gibberellic acid
(GA₃) and potassium sulfate (PS) applications on banana yield and quality.
This study was conducted between 2023 and 2024 in a banana greenhouse owned
by Aymuz Devtaş AŞ in the Manavgat district of Antalya. The research material was the
'Grand Nain' (Musa spp. AAA) banana cultivar. The experiment included 12 treatments:
two different hand trimming methods (1X HT and 2X HT), applications of GA₃ and PS
alone or in combination sprayed on the bunches, and a control group. The study
investigated the effects of these treatments on parameters such as bunch weight, yield per
decare, the duration from bunch formation to harvest, finger circumference, finger length,
and finger weight, as well as certain physical and chemical properties assessed postripening.
The research findings revealed that GA₃ and PS applications, particularly when
combined with hand trimming, significantly improved yield and quality parameters. The
highest bunch and finger weights were obtained in groups where GA₃ and PS were applied
together. Compared to the control group, HT, GA₃, and PS treatments shortened the time
from bunch formation to harvest and increased finger circumference and length. Based
on the findings, the T10 treatment (100 ppm GA₃ + 1.5% PS) was highlighted for
achieving high yield, while the T11 treatment (100 ppm GA₃ + 1.5% PS + 1X HT) was
recommended for balancing yield and quality. Additionally, the T12 treatment (100 ppm
GA₃ + 1.5% PS + 2X HT) was suggested for production focused on quality.