Sarıçayır (Yenice/Çanakkale) çevresindeki skarn yataklarının jeolojik ve jeokimyasal özellikleri
Geological and geochemical of skarn deposits around the Sariçayir (Yenice/Çanakkale) district
Yazar: İLKNUR AKIŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FETULLAH ARIK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Kazdağları'nın kuzeydoğusunda yer alan inceleme alanı, Çanakkale'nin 70 km güneydoğusunda olup, Sarıçayır Köyü (Yenice/Çanakkale) çevresinde yaklaşık 46 km2'lik bir alanı kapsamaktadır.Sahada, Triyas-Miyosen zaman aralığında oluşmuş mağmatik, metamorfik ve volkanik kayaçlar yüzeylemektedir. Sarıçayır Köyü'nden başlayıp Karadoru Köyü'nde içine alan bölgede yapılan detaylı jeolojik araştırmalar ışığında bölgenin jeolojik evrimine ışık tutacak veriler belirli bir düzen içerisinde verilmiştir.Söz konusu alanda temeli Karakaya kompleksi oluşturmaktadır. Karakaya kompleksinin en alt tektonostratigrafik birimi olan Nilüfer birimi ağırlıklı olarak metabazik kayaçlardan oluşmaktadır. Nilüfer birimi üzerinde arkozik kumtaşlarının hakim olduğu Hodul birimi tektonik olarak yer alır. Nilüfer birimi ve Hodul birimi düşük dereceli yeşilşist fasiyesinde metamorfizmadan etkilenmişlerdir.Karakaya Kompleksine ait birimler Oligosen yaşlı Karadoru granitoyidleri ve Sarıçayır graniti tarafından kesilmektedir. Granityodik kayaçlar ile Karakaya kompleksine ait Nilüfer ve Hodul birimleri arasında albit ? epidot hornfels fasiyesinden hornblend hornfels fasiyesine kadar ilerleyen kontak metamorfizma ve skarn zonları gelişmiştir. Skarn zonu tipik granat ? epidot skarn türünde gelişmiştir. Karadoru granitoyidinin son evresinde Sarıçayır graniti yerleşmiştir. Sarıçayır graniti granofirik dokulu ve aplitik görünümlü bir granittir.Karadoru granitoyidi ve Sarıçayır granitlerinin yüzeye kadar ulaşmış volkanik eşlenikleri olan Oligosen yaşlı Çan volkanitleri inceleme alanının güneyinde yer alır. Andezitik piroklastikler ve andezit lavlarının egemen olduğu birim inceleme alanında andezitik piroklastiklerle temsil edilir.İnceleme alanının bulunduğu bölgenin geçmişte ?Sakarya Kıtası? olarak adlandırılan kesimi ile daha güneyde yer alan Toros kıtası arasında bulunan okyanusun kapanması ve kıta-kıta çarpışması Geç Kretase'de başlayıp Erken Tersiyer'de sona ermiş ancak kıtaların okyanusal gerecin bütünüyle yok olmasının ardından birbirlerine göre kuzey-güney yönlü yakınlaşmalarının Eosen'de de devam etmiştir. Bu dönemde Karakaya Kompleksini oluşturan Hodul birimi, Nilüfer Birimini üzerlemiştir. Bu yaklaşma kıta kabuğu ve litosferde kısalıp kalınlaşma ile karşılanmış ve sıkışma sistemi olasılıkla Orta Miyosen'e kadar sürmüştür. Geç Oligosen-Erken Miyosen döneminde Karadoru granitoyidi ve Sarıçayır aplitik graniti oluşmuştur. Orta Miyosen'den sonra bölge gerilme rejiminin etkisi altında kalmıştır. Bu dönemde Çan volkanitleri çökelmiştir.İnceleme alanında, Karadoru granitoyidi ve Sarıçayır aplitik granitinin sokulumu Karakaya Kompleksini oluşturan Nilüfer ve Hodul Birimlerini yoğun alterasyona uğratmıştır. Sarıçayır köyü kuzeybatısında Nilüfer Birimine ait kireçtaşları, Nilüfer birimi ve Sarıçayır graniti kontağında skarn tipi cevherleşme gerçekleşmiştir. Sarıçayır alkali graniti içerisindeki kırık ve çatlaklarda yer yer epidot ve kuvars dolguları gözlenmiştir.Sarıçayır köyü kuzeybatısındaki skarn cevherleşmesiden alınan ince kesit numunelerinde granat, tremolit, epidot minerallerine rastlanmıştır. Aynı yerden alınan parlatma örneklerinde; pirit, kalkopirit, sfalerit, galenit, dijenit ve zinober gibi cevher minerallerine rastlanmıştır. Yapılan analizlerde 4656 ppm'e kadar Cu, 8101 ppm'e kadar varan Pb, 3700 ppm'e kadar Zn, 60.6 ppb'e kadar varan Au, 8.3 ppm'e kadar Ag, 2500 ppm'e kadar As ve % 57.54'e kadar Fe2O3 değerleri saptanmıştır.

Abstract:
The study area located northeast of the Kazdağları is situated 70 km southwest of Canakkale city center and around the Sarıçayır village (Yenice/Çanakkale) covers approximately 46 km2 area.Magmatic, metamorphic and volkanik rocks, which were formed during Oligosen-Miyosen periods, crop out in the study area. The results that were obtained as a result of a detailed geological research carried out in the area stretching between the village of Sarıçayır and the village of Karadoru District are given in a systematical order in this research1.The Karaya complex is the basement of the study area. The Karakaya complex is a structurally assembled tectonic unit. Structural base of the Karakaya Complex is represented by the Nilüfer unit that mostly consists of metabasic rocks. Hodul unit which is dominated by arkozic sandstones was emplaces over the Nilufer unit. Nilufer and Hodul units are metamorphosed to green schist facies. The units of the Karakaya complex are cut by Oligocene aged Karadoru granitoid and Sarıçayır alcali granites.Contact metamorphism and skarn zones have been developed between the Karadoru granitoide and the Karakaya Complex's Nilüfer and Hodul units. Contact metamorphism appears to have extended from albit-epidot hornfels to hornblend hornfels facies. Skarn zone, on the other hand, appears to have developed in the type of garnet-epidot skarn.Karadoru granitoide is covered unconformably by the Oligocene Çan volcanics. The unit is dominated by andesitic pyroclastics and lavas in the study area.Closure of the ocean between the Torid continent to the south and the fragment, which was called Sakarya continent in the past, of the region covering the study area, and also continent - continent collision was initiated during Late Cretaceous time and ended in the Early Tertiary. On the other hand, after the complete consumption of the oceanic material, north-south convergence of the continents continued in also Eocene time. During this period, Karakaya complex?s Nilüfer units were thrusted by Hodul units. This convergence caused the lithospheric and crustal thickening and collisional regime was continued until the Middle Miocene. Karadoru granotoyide and Sarıçayır alcali granite were formed during the Late Oligocene-Early Miocene period. After the Middle Miocene time, collisional regime was followed by extensional regime in the region and therefore Çan volcanics was formed during this period.In the study area, Karakaya complex?s Nilüfer and Hodul units were affected by alteration with the intrusion of Karadoru granotoide and Sarıçayır alkali granite. Skarn type mineralization was developed adjacent to Sarıçayır alkali granite contacts with the Nilüfer units and limestones belonging to Nilüfer units which is located northwest of Sarıçayır village. Also, epidote and quartz fillings are observed within fractures and faults of the Sarıçayır alcali granite.Garnet, tremolite and epidote minerals were determined in thin section samples taken from skarn mineralization which is located northwest of Sarıçayır village. Also, pyrite, chalcopyrite, sphalerite, galenite, digenite and cinnabar are abundant as ore minerals within the polished section samples taken from the same location with thin section samples. Chemical data obtained from samples reveal that copper, lead, zinc, gold, silver, arsenice and iron-oxide (Fe2O3) contents reach up to 4656 ppm (Cu), 8101 ppm (Pb), 3700 ppm (Zn), 60.6 ppb (Au), 8.3 ppm (Ag), 2500 ppm (As) ve % 57.54 (Fe2O3).