Tokat ili patates alanlarında patatesböceği (Leptinotarsa decemlineata)(Coleoptera: Chrysomelidae)'nin yayılışı, doğal düşmanları ve popülasyon değişimi
Dispersal, natural enemies and population fluctuation of colorado potato beetle (Leptinotarsa decemlineata) (Coleoptera: Chrysomelidae) in Tokat province
Yazar: ZEYNEP CENGİZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KARACA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Doğal düşmanlar = Natural enemies ; Leptinotarsa decemlineata = Leptinotarsa decemlineata ; Patates = Potato ; Patates böceği = Potato beetle ; Popülasyon gelişimi = Population development

Özet:
Bu tez çalışmasında Tokat ili patates alanlarında patatesböceği (Leptinotarsa decemlineata) (Coleoptera: Chrysomelidae)'nin yayılışı, doğal düşmanları ve popülasyon değişimi araştırılmıştır. Bu amaçla, Tokat ili; Merkez, Yeşilyurt, Zile, Artova, Niksar, Başçiftlik, Erbaa ilçelerinde her ilçeye en az bir defaya gidilerek patates ve patlıcan tarlalarından patatesböceği bireyleri toplanmış ve kayıt altına alınmıştır. Patates tarlalarında olası entomopatojen fungus saptamak amacıyla örnekleme alanı seçilen her tarladan bir kg toprak örneği alınarak Süleyman Demirel Üniversitesi, Bitki Koruma Bölümü, Biyolojik Mücadele Araştırma ve Uygulama Laboratuvarına gönderilmiştir. Patates tarlalarında bulunan diğer böcekleri tespit etmek amacıyla 100 atrap sallanılarak toplanan böcekler teşhis amacıyla yine Süleyman Demirel Üniversitesi Bitki Koruma Bölümü, Biyolojik Mücadele Araştırma ve Uygulama Laboratuvarına gönderilmiştir.

Ayrıca Tokat ilinde patatesböceğinin popülasyon değişiminin belirlenmesi amacıyla, Tokat ili Reşadiye İlçesi, Hasanşeyh Kasabası'nda aralarında 2 km'lik mesafe bulunan iki patates tarlası örnekleme alanı olarak seçilmiştir. Her hafta bu tarlalardan patatesböceği bireyleri (yumurta, larva, ergin) toplanarak kayıt altına alınmıştır. Ayrıca atrap kullanılarak patates tarlasında bulunan diğer böcekler toplanmıştır. Yine her iki tarladan olası entomopatojen fungusları saptamak amacıyla 1 kg'lık toprak örnekleri alınmıştır.

İlçelerde yapılan çalışmalarda Zile ilçesinde kimyasal mücadelenin yoğun olarak uygulandığı patates alanlarında patatesböceği bireylerine rastlanmamıştır. Başçiftlik ilçesinde 6 Temmuz 2013 tarihinde yapılan çalışmada ise, 1263 patatesböceği yumurtası bulunmuştur. Niksar ilçesinde patlıcan tarlasında yapılan örneklemelerde 580 larva elde edilmiştir. İlçelerde patates tarlalarından alınan toprak örneklerinde entomopatojen fungus izole edilememiştir.

Tokat ili Reşadiye ilçesi Hasanşeyh kasabasında patates tarımı mayıs ayının ortalarında başlamaktadır. Haziran ayının başında yapılan arazi çalışmalarında patatesböceği bireylerine rastlanılmıştır. Hasanşeyh kasabası Gündoğan Mahallesinde bulunan arazide patatesböceği ergin bireylerinin 25 Haziran'da popülasyon düzeyinin maksimuma ulaştığı görülmüştür. Hasanşeyh kasabasında seçilen her iki araziden alınan toprak örneklerinde entomopatojen fungus Beauveria sp. izole edilmiştir. Eylül ayının başında her iki tarlada da patates hasadı yapılmıştır.

Abstract:
In this this study, the invasion of potato beetles (Leptinotarsa decemlineata) (Coeoptera: Chrysomelidae) in the province of Tokat, including their natural enemies and population change has been investigated. For this purpose, certain districts in Tokat -the central district, Yeşilyurt, Zile, Artova, Niksar, Başçiftlik, Erbaa, - were visited at least once, and the potato beetles were collected and recorded from the prespecified potato and eggplant fields. In order to detect the existance of entomopathogenic fungus, 1 kg of soil was collected from each field and the samples were sent to the Biological Control, Research and Application Laboratory in the Plant Protection Department in Süleyman Demirel University. In addition to the soil samples, the other insects except the potato beetles, collected with 100 times sweeping by butterfly net, were sent to the the same laboratory for identification.

Besides, two potato fields, which have 2 kilometers' distance between, in Hasanşeyh Town in the district of Reşadiye were settled as the sampling area so as to determine the population change of potato beetles in Tokat. Every week, potato beetles (eggs, larvae, pupa) were collected from these fields and recorded. In addition, the other organisms in the potato field were collected using the butterfly net. As applied in the other fields, 1 kg of soil was collected from both fields to detect the existence of entomopathogenic fungus.

In Zile, as a result of the studies carried out in the prespecified districts, no potato beetles were detected in the potato fields where chemicals were intensively used. In the research carried out on the 6th of July in 2013, in Başçiftlik, 1263 potato beetle eggs were encountered. With the sampling studies applied in the district of Niksar, 580 larvae were found. In the soil samples scooped out from the potato fields in the districts, Beauveria sp. was not detected.

Potato farming in Hasanşeyh town (in Reşadiye, Tokat) begins in mid-May. During the field survey carried out at the beginning of June, no potato beetles were found. In one field located in Gündoğan Mahallesi (a neighborhood in Hasanşeyh), the population level of the adult potato beetles was observed to at maximum level. Beauveria sp. was detected in both of the soil samples scooped out from the two chosen fields in Hasanşeyh Town. At the beginning of September, the potatoes in both fields were harvested.