Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruları inceleme usulü
Individual application judgment procedure of The Turkish Constitutional Court
Yazar: ONURDOĞAN KARAKAÇ
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT YAVUZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Anayasa hukuku = Constitutional law ; Bireysel başvuru = Individual application ; Şikayet = Complaint

Özet:
2010 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile hukuk sistemimize giren Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru kurumu, 23 Ekim 2012 tarihi itibariyle uygulanmaya başlamıştır. Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilecektir. Bireysel başvuru kurumunun sağlıklı bir şekilde işlemesinde Mahkeme'nin başvuruları inceleme usulü hayati öneme sahiptir. Yapılan çok sayıda başvuru içerisinden bir temel hak ihlalinin mevcut oluğu başvuruların mümkün olan en kısa sürede tespit edilip ihlalin giderilebilmesi, inceleme sürecinin her aşamasının sorunsuz çalışmasına bağlıdır. Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruları inceleme süreci, AİHM işleyişi ve başarılı ülke uygulamaları göz önünde tutularak, üç aşamalı şekilde düzenlenmiştir. İlk aşama, Bireysel Başvuru Bürosu tarafından yapılan, başvuruların şekil yönünden incelendiği "ön inceleme" aşamasıdır. Bu aşamayı geçen başvurular, kural olarak Komisyonlar tarafından yapılan "kabul edilebilirlik" incelemesi aşamasına geçmektedir. Bir usul incelemesi olan kabul edilebilirlik incelemesinde, başvuruların başvuru şartlarını taşıyıp taşımadığı incelenmekte; başvuru şartlarını taşımayan başvurular bu aşamada "kabul edilemez" bulunarak elenmektedir. İnceleme sürecinin son aşaması olan Bölüm incelemesi sürecinde ise başvurular esas yönünden incelenerek bir temel hak ihlalinin mevcut olup olmadığı tespit edilmektedir. Başvuru kapsamında bir temel hak ihlalinin tespit edilmesi halinde, bu ihlalin giderilmesi için gerekenlere hükmedilmektedir. Tez çalışmamız, bireysel başvuru kurumuna ilişkin genel esasları ve başvurunun kapsamını belirledikten sonra, Mahkeme'nin incelemesinin üç aşamasında yapılan usul işlemlerini ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler : Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru, anayasa şikâyeti, inceleme usulü

Abstract:
Individual application (constitutional complaint) was introduced into the Turkish legal system by the 2010 constitutional amendments. In 23 September 2012, The Court began to receive applications. Anyone who thinks that his/her constitutional rights set forth in the European Convention on Human Rights have been infringed by a public authority will have a right to apply to the Constitutional Court after exhausting other administrative and judicial remedies. Judgment procedure of the Court is vital for individual applıcatıon system to function properly. There are three phases of Courts' judgment process. The First phase is preliminary examination which is done by Individual Application Bureau. In preliminary examination, applications are checked in respect to formal requirements. The applications which passed preliminary examination come to Commissions for admissibility examination. In admissibility examination, the applications which do not satisfy the application conditions are eliminated. If an application is found admissible, it is sent to Sections for examination on the merits. At the end of an examination done by Sections, it is decided whether the fundamental rights of the applicant have been violated or not. If there is a violation, the Court also decides what should be done in order to redress the violation and its consequences. Our work focuses on scope of individual application and the procedure of judgment process.

Key Words: : Constitutional Court, Individual application, constitutional complaint, judgment procedure