Lepra(cüzzam) hastalarının sosyal, psikolojik ve ekonomik sorunlarının sosyal hizmet açısından değerlendirilmesi /
Yazar: CENGİZ ÖZBESLER
Danışman: DOÇ.DR. BERİL TUFAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Cüzzam = Leprosy ; Hastalar = Patients ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors

Özet:
II ÖZET Lepra hastalığı, hasta ve ailesini olumsuz olarak etkilemekte, has tada ve çevresinde ağır sosyal, psikolojik ve ekonomik sorunlara yol açmaktadır. İlişkisel tarama modeli olarak gerçekleştirilen bu çalışmada, lepra hastalarının; demografik ve sosyo-ekonomik özellikleri, hastalık ve tedavi sürecine ilişkin özellikleri ile stigma alma (damgalanma- reddedilme) durumları ve sosyal çevre ile ilişkileri incelenmiştir. Ayrıca benlik saygıları ve bunu etkileyen faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Ankara, Elazığ ve İstanbul'da bulunan üç lepra tedavi kurumunda tedavi gören ve 18-67 yaşlar arasında olan 12 kadm ve 64 erkek lepra hastası ile çalışılmıştır. Araştırma 1-30 kasım 1991 tarihinde, mülakat formu ve Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Lepra hastalarının 26'sı evlidir. Geri kalan hastaların ise büyük bir bölümünü hiç evlenmemiş hastalar oluşturmaktadır. Hastaların, yaş ortalaması 50.6 dır. Tamamına yakını köy doğumlu ve çoğunluğu okuma-yazma bilmeyen hastalardır. Araştırma bulguları, hastaların büyük bir bölümünün yoksul ve sosyal güvenceden yoksun olduklarım ortaya koymuştur. Tedavi süreci içerisinde hastaların büyük bir bölümünün birinci derece yakınlarını kendilerine yakın hissettikleri saptanmıştır. 76 hastanın 26'sı aile- akrabaları, komşuları ve arkadaşlarının biri veya birkaçı tarafındanIll reddedilerek stigma almışlardır. Stigma alan bu hastaların sosyal çevreleri ile ilişkilerinin genellikle kötü olduğu ve benlik saygılarının düşük olduğu belirlenmiştir. Hastaların sosyal çevresi ile ilişkilerinin iyi yada kötü olması açısından benlik saygılarına bakılmış ve ilişkileri kötü olan grubun ben lik saygılarının da daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, lepra hastalarının psiko-sosyal ve ekonomik yönlerden desteğe ihtiyaçları olduğunu ortaya koymuştur. Böylece lepra tedavi ku rumlarında hastaların sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalar yapa bilecek sosyal hizmet uzmanlarının istihdam edilmesinin gerekliliği ve önemi bu çalışmada vurgulanmıştır.

Abstract:
IV SUMMARY Leprosy İs an illness which effects the patient and his family ne gatively and it causes some psychological and economic problems in their lives. This is a descriptive research on leprosy. The main aim of this research is, to find out, the demographic and the socio-economic cha racteristics of the lepra patients. On the other hand, research also deals with, investigation of the treatment experiences, stigmatized so cial relationships and the self-esteems of the patients. Research has been done in the leprosy treatment institutes in Ankara, Elazığ and İstanbul. Research covered 12 female and 64 male, totally 76, leprosy patients under treatment, between 18-67 years old. Data was collected through a questionare and Coopersmith Self- Esteem inventory in November 1991. İt was found that, their age average was 50.6 years. Majority of them were not married; were born in village, had no school education and social security in other words the majority of leprosy patients were in poverty. Most of the patients pointed that, they found their first degree relatives as helpful and concerned when they were under treatment. Only 26 leprosy patient had been stigmatized by one of the family members, relatives or friends. These patients who had been stigmati zed by them had no good relationships with the people in their social environment and their Self-esteem were lower than the other leprosy patients. The results of the research indicated that, leprosy patients need, more psycho-social and economic supports which will be given by the professional social workers.