Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarının söz varlığı unsurları üzerine bir araştırma
A research on the vocabulary elements of Turkish and Turkish culture textbooks
Yazar: TUBA NUR KATI
Danışman: PROF. DR. BAYRAM BAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçenin Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Ders kitapları = Textbooks ; Dil eğitimi = Language education ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Kitaplar = Books ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe ve Türk kültürü dersi = Turkish and Turkish culture course

Özet:
Bu çalışmada yurt dışında yaşayan Türk çocuklarının anadili öğrenimi için Millî 
Eğitim Bakanlığı tarafından 2019 yılında hazırlanan 1-8. Seviye Türkçe ve Türk 
Kültürü ders kitapların ait söz varlığı unsurlarının belirlenmesi ve elde edilen 
sonuçların öğretime yönelik 1244 kelimelik hedef kelime listesi ile karşılaştırarak 
ortaya koyulması amaçlanmıştır. Nitel bir araştırma olan çalışmada doküman 
incelemesi ve kategorisel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın inceleme 
nesnelerini MEB Yayınları 2019 1-8. seviye Türkçe ve Türk Kültürü ders kitapları 
oluşturmaktadır. Veriler ders kitaplarında yer alan dinleme ve okuma metinlerinden 
elde edilmiştir. Söz varlığı unsurları, kelime hazinesi, deyimler, atasözleri, ikilemeler 
ve kalıp sözler kategorilerinde incelenmiştir. Ders kitaplarında yer alan metinler 
bilgisayar ortamına aktarılmış, Simple Concordance 4.07 programı ile her bir kitabın 
kelime listeleri oluşturulmuştur. Kelimeler şekil ve anlam bakımından incelenmiştir. 
Sayılar ve tarihler kelime olarak kabul edilerek yazı ile ifade edilmiştir. Kelime 
analizleri yapılırken, ayrı yazılan birleşik kelimeler ve tarihler "+" ile; özel isimler "*" 
ile işaretlenmiştir. Metinlerdeki kesme işaretleri kaldırılarak çekim ekleri, 
kelimelerdeki olumsuzluk ekleri, sıfat ve zarf fiil ekleri kalıcı isim yapanlar hariç 
silinmiştir. Eş sesli kelimeler açıklamaları ile belirtilmiştir. Kelime listeleri "Microsoft 
Excel" programı yardımıyla birleştirilerek öğretime yönelik 1244 kelimelik hedef 
kelime listesi ile karşılaştırılmıştır.
Yapılan işlemler sonucunda 59974 toplam kelime, 7873 farklı söz varlığı unsuru elde 
edilmiştir. Bu söz varlığı unsurlarının 262'si deyim, 11'i atasözü, 143'ü ikileme, 37'si 
kalıp söz, 1430'u özel isimdir. %2,29 oranında kelime tüm kitaplarda kullanılmıştır. 
Bu kelimeler toplam sıklığın %40,9' una denk gelmektedir. Ders kitaplarındaki 
kelimeler ve öğretime yönelik 1244 kelimelik hedef kelime listesi karşılaştırılarak 884 
farklı kelimenin ortak olduğu görülmüştür. Bu durumda tüm kitaplarda ortak 
kullanılan kelimelerin kullanım sıklığının yoğun olduğu ve ders kitaplarında yer alan 
söz varlığı unsurlarının öğretilmesi hedeflenen kelime listesi ile örtüştüğü 
görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Türkçe ve Türk kültürü ders kitapları, söz varlığı, hedef kelime listesi

Abstract:
In this research, it is aimed to analyze the vocabulary elements of the 1-8th level 
Turkish Language and Culture textbooks prepared by the Ministry of National 
Education in 2019 for ethnically Turkish students living abroad to learn Turkish as a 
mother tongue and to reveal the results by comparing them with 1244 target word list 
for teaching. Document review and categorical content analysis methods are used in 
this qualitative research. The study objects of the research are MEB Publications 2019 
1-8th level Turkish Language and Turkish Culture textbooks. The data is obtained 
from the listening and reading texts in the textbooks. Vocabulary elements are 
analyzed in the following categories: vocabulary, idioms, proverbs, reduplications, and 
formulaic expressions. Texts in the textbooks have been transferred to the computer 
environment and the word lists of each book have been created with the help of the 
Simple Concordance 4.07 program. Words are analyzed in terms of formation and 
meaning. Numbers and dates are written and expressed in words. In word analysis, 
separately written compound words and dates are marked with "+"; proper nouns are 
marked with "*". Apostrophes in the texts, inflectional suffixes, negative suffixes 
in words, adjective and adverb suffixes are removed, except for permanent nouns. 
Homophones are indicated by their explanations. The word lists are combined with the 
help of the "Microsoft Excel" program and compared with the target word list of 1244 
words for teaching. 
As a result of the analysis, a total of 59974 words and 7873 different vocabulary items 
have been obtained; 262 of them are idioms, 11 of them are proverbs, 143 of them are 
reduplications, 37 of them are formulaic words, and 1430 of them are proper nouns. 
2.29% of the words are used in all the books. These words correspond to 40.9% of the 
total frequency. In comparison to the words in the textbooks and the target word list 
of 1244 words for teaching, it is seen that 884 various words are common. In this case, 
it is seen that the frequency of use of common words in all books is intense and the 
vocabulary elements in the textbooks overlap with the word list that is aimed to be taught.

Key Words: Turkish and Turkish Culture textbooks, vocabulary, target word list