2,4-Diklorofenoksiasetik asit (2,4-d)'in cornu aspersum (Müller, 1774) (Gastropoda:Pulmonata)'da sindirim bezi ve albümin bezine etkileri
The effects of 2,4-Dicholorophenoxyacetic acid (2,4-d) on the digestive gland and albumen gland of cornu aspersum (Müller, 1774) (Gastropoda: Pulmonata)
Yazar: NERMİN BİTER
Danışman: PROF. DR. GÜRSEL ERGEN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: 2,4-diklorofenoksiasetik asit = 2,4-dichlorophenoxyacetic acid ; Akut hastalık = Acute disease ; Herbisitler = Herbicides ; Histokimyasal test = Histochemical test ; Histopatoloji = Histopathology ; Kara salyangozları = Land snails ; Letal doz = Lethal doses ; Tarım ilaçları = Pesticides ; Toksisite = Toxicity ; Toksisite testleri = Toxicity tests

Özet:
Bu çalışmada, dünyada ve Türkiye'de yaygın kullanılan 2,4-D herbisitinin, karasal alanlarda geniş dağılım gösteren kara salyangozu, Cornu aspersum'un sindirim ve albümin bezine etkileri, histopatolojik olarak incelenmiştir. Öncelikle 10'ar bireyden oluşan 11 deney grubu oluşturulmuş; enjeksiyonla madde uygulaması yapılarak akut toksisite testleri düzenlenmiş ve probit analizi ile 2,4-D'nin Cornu aspersum için LD50 değeri 400,407 mg/kg olarak hesaplanmıştır. Akut toksisite test sonuçlarına göre belirlenen düşük, orta, yüksek ve çok yüksek doz uygulama grupları ile kontrol gruplarında 5'er birey kullanılmış; 96 saat sonra disseksiyonlar ve tespitler yapılmış; uygulama dozlarına bağlı olarak, organlarda meydana gelen değişiklikler, kontrol grupları ve birbirleriyle karşılaştırılarak, çeşitli histolojik ve histokimyasal boyama yöntemleriyle incelenmiştir. Deneyler üç tekrarlı olarak gerçekleştirilmiştir.
	Her iki organda, dozlara bağlı olarak, bez yapısını oluşturan asinuslarda bütünsel deformasyonlar ve asinuslar arası boşluklar; bazal membran tabakalarında düzensizleşme ve kalınlaşmalar; asinuslar arası bağ dokuda deformasyonlar; asinuslarda normal seviyenin üstünde vakuolleşmeler; asinus epitel hücrelerinde artan nekrotik nukleuslar; nötral glikoprotein ve glikojen depolarını gösteren PAS pozitif özelliğinde değişimler gibi belirgin histopatolojik değişiklikler gözlenmiştir. Ayrıca sindirim bezinde, asidik glikoprotein ve glikozaminoglikanları gösteren AB pozitif özelliğinde belirgin değişimler; kalsiyum depolarında indirgenme ve düzensizleşmeler gözlenmiştir.
	Asinuslar arasında artan mesafeler ve bazal membran tabakalarındaki kalınlaşmalar, tek yönlü varyans analiziyle incelenmiş; dozlara bağlı olarak, gruplar arasında ortalamalardaki farklılıkların, istatistiksel açıdan anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p˂0,05).
Anahtar sözcükler: 2,4-D, Cornu aspersum, sindirim bezi, albümin bezi, akut toksisite, LD50, histopatoloji

Abstract:
In this study, the effects of 2,4-D, a herbicide widely used in the world and Turkey, on the digestive and albumen glands of Cornu aspersum, a widespread snail species in terrestrial areas, were histopathologically examined. Firstly, 11 experimental groups of 10 individuals each were formed. They were exposed to substance injection and application for acute toxicity tests to be implemented. By the means of probit analysis, the LD50 value of 2,4-D for Cornu aspersum was estimated around 400,407 mg/kg. There were 5 individuals each in the control groups and low, medium, high and very high doses of application groups determined by acute toxicity test results. Animal dissection and tissue fixation was carried out after 96 hours. By the means of various histological and histochemical staining methods, the alterations in the organs, at varying degrees of application doses, were detected, examined and subject to a comparison with control groups and within the application groups. Each experiment was conducted three times consecutively.
	Depending on the application doses, in both organs, the significant histopathological changes were observed such as holistic disruptions in gland-forming acini and space coming into being between acini; disorder in and thickening of basal membrane layers; deformation in the connective tissues betwen acini; the vacuolization above normal levels in acini; increasing numbers of necrotic nuclei in the acini epithelial cells; and changes in PAS positive characteristic, indicating the neutral glycoprotein and glycogen storage. Also, in the digestive gland, significant changes in the AB positive characteristic, an indicator of acidic glycoproteins and glycosaminoglycans, and reduction and irregularity in calcium storage were to be observed.  
	The widening distances between acini and the thickening in the basal membrane layers were studied with one-way variance analysis. The result is that, depending on the doses, the variance of group averages is statistically meaningful (p˂0,05). 
Key words: 2,4-D, Cornu aspersum, digestive gland, albumen gland, acute toxicity, LD50, histopathology