Türkiye Cumhuriyeti'nde Musevilerin yurtiçi ve yurtdışına toplu göçleri
Domestic and overseas mass migration of Jews from the Turkish Republic
Yazar: REYHAN GÜLŞEN
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ERHAN GÜLLÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Göçler = Migrations ; Türk-Yahudi ilişkileri = Turkish-Jew relations ; Türkiye Cumhuriyeti = Turkish Republic ; Uluslararası göç = International migration ; Yahudiler = Jews

Özet:
29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda Türkiye'deki Musevi nüfusun kaç kişi olduğuna dair resmi devlet istatistiği bulunmamaktadır. Ancak 1927 yılına gelindiğinde yapılan ilk resmi nüfus sayımına göre Türkiye genelinde ikamet eden Musevi nüfus toplam 81.872 kişi olarak tespit edilmiştir. Bu nüfus 1935 yılında 78.730'a ve 1945 yılında 76.965'e gerilemiştir. Sonraki süreçte Musevi nüfusun azalmasına sebep olan asıl olay 1948'de İsrail devletinin kurulması olmuştur. Bu tarihten sonraki birkaç yıl içerisinde Musevilerin büyük bir kısmı Türkiye'den İsrail'e göç etmişlerdir. Nihayetinde 1955 yılına gelindiğinde Musevi nüfus 45.995 kişiye inmiştir. Dolayısıyla 1945 ve 1955 sayımları arasında geçen on yıllık sürede Musevi nüfusta 30.970 kişilik azalma olmuştur. Bu ilk büyük göç dalgasından sonra İsrail'e yapılan göçler günümüze kadar aralıklarla devam etmiştir. Bu çalışmada bilhassa göç sürecinin Musevi nüfusun yoğun olduğu illerde nasıl ve hangi sebeplerle gerçekleştiği üzerinde durulmaya çalışıldı. Ayrıca yine bu süreçte Türkiye'deki görece küçük şehir ve kasabalarda yaşayan Musevilerden, İstanbul, İzmir ve Adana gibi büyük şehirlere doğru göç edenler de olmuştur. Bu iç göçleri de elde edebildiğimiz bilgiler doğrultusunda anlatmaya çalıştık. Çalışmada esas olarak göçlerle doğrudan bağlantı kurulabilen yerel ve genel ölçekli sosyal-siyasi-tarihi olaylar üzerinde durulmuştur. Arşiv belgeleri yetersiz olduğundan dolayı ana kaynak olarak Türk ve Musevi basını kullanılmıştır.

Abstract:
When the Turkish Republic was founded in 29 October 1923, there was no offical goverment statistics on the Jewish population in Turkey. According to the first offical census conducted in 1927, the Jewish population residing in Turkey has been identifed as 81.872 people in total. This population declined to 78.730 in 1935 and to 76.965 in 1945. The main event that caused the Jewish population to decrease in the following period was the establishment of state of Israel in 1948.  A large part of the Jewish people in the next years from this date, emigrated from Turkey to Israel. By the and of 1955, the Jewish population was reduce to 45.995 people. Therefore,  the Jewish population has decreased by 30.970 in the ten-year period between the 1945 and 1955 censuses. After this first big wawe of immigration, immigration to Israel continued intermittently untill today. İn this study, it was focused on how and for what reasons the migration process occured in the provinces with dense Jewish population. Also in this process, there were some of the Jews living in small cities and towns who migrated to big cities like İstanbul, İzmir and Adana. We tried to explain these internal immigrations in line with information we could obtain. The study focused mainly on local and general scale social, political and historical events that can be directly link to immigration. Since the archive documents were insufficent, Turkish and Jewish press is used as main source.