İşe iade davalarında dava şartı arabuluculuk
In reinstatement lawsuit,mandatory mediation before filing lawsuit
Yazar: ELİF YİĞİT
Danışman: PROF. DR. HALÛK HÂDİ SÜMER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İş hukukunun, işçinin korunması ve işçi yararına yorum ilkesi esas alınmak suretiyle bu temel üzerine inşa edildiği söylenebilir. İş hukukuna özgü ilkelerin varlığı, iş ilişkisinin tarafları ve bu taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklar, bu alanda diğer hukuk dallarından farklı düzenlemelerin yapılmasını gerekli kılmıştır. Bu sebeple, iş uyuşmazlıklarına ilişkin maddi hukuk ve usul hukuku kuralları ayrı bir düzenlemeye kavuşturulmuş; süreç içerinde de bu alana özgü değişiklik ve düzenlemeler yapılmıştır.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile iş uyuşmazlıklarına ilişkin hem usul hukuku hem de maddi hukuk alanında önemli değişiklikler yapılmıştır. Önemli değişikliklerden birini de işe iade sürecindeki uyuşmazlıklarda dava şartı olarak arabuluculuk kurumunun getirilmesi oluşturur. İş sözleşmesi feshedilen ve işe iade talebiyle dava açmak isteyen işçiye; öncelikle arabuluculuk yoluna başvurma zorunluluğu getirilmiştir. Böylece, dava şartı arabuluculuk yoluna başvuran işçi; arabuluculuk yolunda bir anlaşma sağlanamaması üzerine dava açabilir ve işe iade talep edebilir hâle gelmiştir.
Arabuluculuğun Türk hukuk sisteminde kurumsal bir yapıya kavuşması nispeten yeni olup; zaman içerisinde sıkça düzenlemeler gündeme gelmektedir. Zaman içerisinde yapılan düzenlemeler ve bu düzenlemelerin uygulamaya yansıması birçok tartışmayı da beraberinde getirmiştir. İşe iade sürecinde dava şartı olarak arabuluculuk kurumuna ilişkin düzenleme, uygulamada yaşanan sorun, eleştiri ve çözüm önerilerinin güncel olması konunun bilimsel çalışma kapsamında ele alınması gerekliliğini doğurmuştur.

Abstract:
It can be said that labor law is built upon on the principle of protecting the worker and interpreting laws in favor of the employee. The existence of specific principles to labor law, the parties of employment relationship and the disputes may arise between these parties have necessitated distinct regulations in this field from other branches of law. For this reason, the substantive law and procedural law rules regarding labor disputes have been regulated separately; in the process, changes and arrangements specific to this area have been made.
With the Labor Courts Law No. 7036, significant changes have been made in both procedural law and substantive law regarding labor disputes. One of the important changes is the introduction of the mediation institution as a condition of litigation in disputes in the reinstatement process. To the employee whose employment contract has been terminated and who wants to file a lawsuit with a request for reinstatement; first of all, it is obligatory to apply for mediation. Thus, the employee who applied for mediation as a condition of litigation; upon the failure to reach an agreement on mediation, it has become able to file a lawsuit and request reinstatement.
The institutionalization of mediation in the Turkish legal system is relatively new; over the time, regulations are frequently on the agenda. The regulations made over time and the reflection of these regulations on practice have brought numerous discussions. The regulation regarding to the mediation institution as a requirement of litigation in the reinstatement process, the issues encountered in practice, criticisms and current solution suggestions have led to the necessity of addressing the issue within the scope of scientific study.