Kadın göçmenlerin yeni kent mekanları üzerinden 'sınır' algılarının değişimi: İstanbul kent pratikleri
Transformation of migrant women's 'border' perceptions through new urban spaces: İstanbul urban practices
Yazar: BURCU TÜM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEN ŞATIROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Kent Çalışmaları ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Değişim = Change ; Değişim süreci = Change process ; Göçmenler = Emigrants ; Günlük yaşam = Daily life ; Kadınlar = Women ; Kentsel mekan = Urban space ; Mekansal pratik = Spatial practice ; Sınır = Boundary ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada, göç sonrasında yeni kent mekanlarını deneyimleyen kadınların kentle olan ilişkilerine, taktiklerine ve yeni kent mekânı ile birey bazında etkileşimlerine ve sınır algılarının kent pratiğine bağlı değişimine odaklanılmıştır. Kentsel bağlamda göç, bir kırılma olgusu olarak ele alınmıştır ve kentin var oluşundaki olmazsa olmazı olarak değerlendirilerek çalışma yürütülmüştür. Genel olarak göç bir mağduriyet nedeni olarak değil küresel, postmodern dünyanın kentlerinin ana varoluş dinamiği içerisinde ele alınmış ve göçmen kişi sürecin sürekli değişen, dönüşen ve hareket eden kimliği olarak değerlendirilmiştir. Göçmenlik sürekli taşınan bir kimliktense tanımlı bir dönemin getirisi olarak ve bugünün koşullarında her bir bireyin yüksek olasılıkla deneyimlediği bir oluş hali olarak tartışılmıştır. İstanbul'a çeşitli araçlar ve nedenlerle bağımsız olarak yalnız göç eden kadınlarla bu araştırma yürütülmüş ve birebir derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada duyular sosyolojisinin tartışmalarından yararlanılmış, görsel sosyoloji araştırmanın aracı haline getirilmiştir. 21.yüzyılın küresel dünyasında hala tartışma konusu olan toplumsal cinsiyete ikicilikli bakışa mekânsal düzlemde bir eleştiri getirilmeye çalışılmıştır. Bundan dolayı kadınların kendi göçmenlik durumlarını nasıl anladıkları üzerine durulmuş ve kendi kentsel mekân kullanımlarına odaklanmaları üzerine çalışılmıştır. Araştırmaya dahil olan kadınlar araştırmanın bir aracı değil bir parçası olarak bu çalışmanın onlarla birlikte yürütülme arayışı merkeze konulmuştur.
Bu çalışmadan göçmen kadınların kentte gündelik pratiklerini üretirlerken kullandıkları taktikler ve metropol kent dinamiklerinde kente, mekâna, kamusallığa bakış açıları elde edilmiştir. Kadınların kent kullanımları irdelenirken İstanbul'da ürettikleri karşılaşmalarla İstanbul geçmekte olanları, duranları ve kalanlarıyla kozmopolit bir eklem kent haline gelmiştir. Kent deneylerinin etkileriyle yerin anlamı değişmiş, kadınların sosyal ağları dönüşmüş ve imkanlarına, mekânlarına ve kimliklerine dair sınır algıları farklılaşmıştır. Kenti kendilerine yer ederken edindikleri hafızayla birer İstanbullu olarak kadınlar mekânı kendilerine farklı araçlarla uzam yapmışlardır. Kentte yürümek bu araçlardan en dikkat çekeni iken mekân bazlı geliştirdikleri sosyal ağlar; bu ağların ortak noktasında kadın dayanışması öne çıkmıştır.
Bu çalışmayla, genel bir çerçeveyle göçmen kadınların tümünün yaşadığı bir kent deneyimi sunmak hedeflenmemekle beraber, özne-kişi üzerinden fenomenolojik bir düzlemde değerlendirmek istenmiştir. Bu süreçte çalışmaya katılan göçmen kadınların kendi göç deneyimlerini değerlendirmeleri ve göç krizi sonucunda yeni kent mekânları olan İstanbul'da oluşturdukları mekân bazlı toplumsallıkları hatırlamaları ve anlatılarında hislerini paylaşmaları bu tezin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Bu anlamda araştırmacı olarak ben ve değerli tez danışmanım Dr. Öğr. Üyesi Ayşen Şatıroğlu da, kadınların göç deneyimlerindeki anlatıları üzerinden bir yolculuğa çıkmış bulunduk. Bundan ötürü bu tez bir yolculuk deneyimi olarak okunabilir. Amaç; kadınların İstanbul'a varıp varmadıklarını araştırmaktansa İstanbul'un çeşitli yerlerinde ürettikleri kent pratiklerine anlık bir pencere açabilmektir, kentin kadınları, kadınların kenti nasıl değiştirdiklerini bu andan görebilmektir ve bu süreçle beraber sınır algılarındaki değişimi tartışabilmektir.
Anahtar Kelimeler: kent, kadın, göç, sınır, mekân

Abstract:
This thesis focuses on the experiences of migrant women in urban spaces at their new city of arrival, their relations and tactics concerning this city. Moreover, it studies the personal level interactions with the urban space and the alterations in their perceptions of border through various urban practices. Conceptually, the study undertakes migration in urban context as discontinuity, and considers it vital to the existence of the city. Here, migration is not approached as a state of victimization, but it is undertaken within the basic existential dynamics of postmodern cities. According to the contemporary approach, the construction of the migrant identity is a process where it is in a continuous change, transformation and movement. The state of being a migrant is not constantly carried as a stable identity but it is an outcome of a process within a defined period, and a probable experience for every person in today's circumstances. The thesis studied women who migrated alone to Istanbul for different reasons via various mediums. This one-to-one in-depth analysis utilises discussions from the sociology of senses while it engages tools from visual sociology. It attempts to contribute with a critique to the contemporary discussions on the persisting dualist understandings in social gender from a space-based perspective. To this end, it gives emphasis on the ways in which the women perceive their state of being a migrant and focuses on their use of urban spaces. The women taking place in this study has been consciously made part of the research rather than being handled as objects. For this reason, the co-productionist approach has been at the epicentre of the research.
The research reveals migrant women's tactics used for the production of daily urban practices and their perspectives for the city, space and commons within the metropolitan dynamics. In addition, it shows that Istanbul becomes a cosmopolitan hinge city with new passerbys and permanents who produce various encounters in their daily use of the city. With their urban experiences, the meaning of the space was changed, the social networks of the women were transformed, and their perceptions regarding their potentials, spaces and identities were differentiated. With the memory acquired in Istanbul, they constructed places within the city by applying various means. While walking is the most remarkable amongst these means, the social networks, as women solidarity, have also proved to be equally essential.
This study elaborates on a phenomenological level through subject-person approach, rather than presenting a generalised urban experience of all women. A substantial part of the thesis is comprised of the women's self-evaluation of their migration experience, recollection of their space-based socialisations and feelings shared in their narratives. In this sense, me and my supervisor Dr. Ayşen Şatıroğlu were also engaged in a voyage through the migration narratives of the women. For this reason, this thesis may as well be considered a travel experience. The aim is to momentarily open a window to the various practices produced in various places of Istanbul and see how the women and the city co-shaped each other through this moment. It discusses the changes in their perceptions of border through these processes rather than studying how they reached to Istanbul.
Key words: urban, woman, migration, border, space