Acil tıp kliniğine 2015-2021 yılları arasında karbonmonoksit maruziyeti nedeniyle başvuran hastalarda karbonmonoksit düzeyi ve laktat düzeyi ilişkisi ile laktat düzeyinin prognoz üzerine etkisi
The relationship between carbonmonoxide level and lactate level and the prognosis level of lactate level in patients applied to dicle university faculty of medicine adult emergency department due to carbonmonoxide exposure
Yazar: DİYAR BADEMKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN MANSUR DURGUN
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Amaç: Karbonmonoksit (CO) gelişmiş ülkelerde akut zehirlenmeye ve yangına bağlı ölümlerin en yaygın sebeplerinden biridir. CO toksisitesi, hipoksiye duyarlı dokularda geri döndürülemez yaralanmalara neden olabilir. Karbonmonoksit (CO) zehirlenmeli hastaların kan karboksihemoglobin (COHb) düzeyi tanıda yeterli olmakla birlikte, tek başına prognostik bir faktör olarak kullanılmamaktadır. Karbonmonoksit zehirlenmelerinde akut ve kronik  dönemli komplikasyonları öngören belirteçlerin kullanımına gereksinim vardır.

Bu çalışmamızın amacı; Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Kliniğine 2015-2021 yılları arasında karbonmonoksit maruziyeti nedeniyle başvuran hastalarda karbonmonoksit düzeyi ve laktat düzeyi ilişkisi ile laktat düzeyinin prognoz üzerine etkisi incelemektir.

Materyal ve Metod: Bu retrospektif kesitsel araştırma Dicle Üniversitesi Tıp fakültesi Hastanesi Yetişkin Acil Servisine 01.01.2015-31.01.2021 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri hastalar seçilerek oluşturuldu. Retrospektif, tanımlayıcı olan bu çalışmada yaklaşık 200 hastanın dosyası taranarak hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, başvuru tarihi ve mevsimi), vital bulguları (solunum sayısı, nabız sayısı, saturasyon, tansiyon,   ateş), başvuru şikâyetleri, ekg bulguları, laboratuvar parametreleri (laktat,  karboksihemoglobin, troponin, alt, ast, üre, kreatin, sodyum, potasyum, klor, anyon gap, beyaz küre sayısı, hemoglobin, ph, PCO2, PO2, HCO3) incelendi. Bu parametrelerden karboksihemoglobin düzeyi ve laktat düzeyi ilişkisi ile laktat düzeyinin prognoz üzerine etkisi araştırıldı. Hastaların gözlem, klinik yatışı, yoğun bakım yatışı, taburculuk ve ex durumları hastane kayıtlarından elde edildi.

Bulgular: Karboksihemoglobin'e göre yapılan karşılaştırmada soba dumanından zehirlenen hasta grubunda medyan karboksihemoglobin değeri 8,45 ve yangın dumanından zehirlenen hasta grubunda da 2,30 olarak bulunmuş olup karbondioksit zehirlenmesi grubuna göre soba dumanından zehirlenen hasta grubunda medyan karboksihemoglobinin değeri yangın dumanından zehirlenen hasta grubuna göre daha yüksek olduğu görülmüştür (p=0.001). 

Laktat değeri ile COHb değeri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (rs=0,27, p=0,004). Laktat değerinde gözlenecek olası bir artışın COHb değerinde de artış şeklinde ortaya çıkması beklenmektedir. Yine laktat değerinde gözlenecek olası bir azalmanın COHb değerinde azalma gözlenmesine neden olacağı öngörülmektedir. Laktat değeri ile Troponin I değeri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p=0,121). Laktat değeri ile BE değeri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p=0,440). COHb değeri ile Troponin I değeri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p=0,051). COHb değeri ile BE değeri arasında da anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p=0,703).

	       Laktat değerine göre yapılan karşılaştırmada serviste yatan hasta grubunda medyan laktat değeri 1,50 ve yoğun bakım bölümünde yatan hasta grubunda medyan laktat değeri 5,70 olarak bulunmuş olup hasta sonlanımı grubuna göre yoğun bakım bölümünde yatan hasta grubunda medyan laktat değeri serviste yatan hasta grubuna göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0,007). COHb değerine göre yapılan karşılaştırmada serviste yatan hasta grubunda medyan COHb değeri 4,95 ve yoğun bakım bölümünde yatan hasta grubunda medyan COHb değeri 25 olarak bulunmuş olup hasta sonlanımı grubuna göre yoğun bakım bölümünde yatan hasta grubunda medyan COHb değeri serviste yatan hasta grubuna göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0,003).



Sonuç: Acil servise başvuran ve karbon monoksit zehirlenmesi tanısı konan hastaların COHb seviyesi ile laktat seviyesi arasında pozitif yönde ve orta derecede korelasyon mevcut iken sonlanım olarak taburcu olan hastalara kıyasla, hastaneye yatış veya ölüm ile sonuçlanan vakalarda laktat düzeyi daha yüksek ölçüldü.


Anahtar kelimeler:  Karbon Monoksit, Laktat, Prognoz, Mortalite

Abstract:
Purpose: Carbon monoxide (CO) is one of the most common causes of death from acute poisoning and fire in developed countries. CO toxicity can cause irreversible injury to hypoxia-sensitive tissues. Although the blood carboxyhemoglobin (COHb) level of patients with carbon monoxide (CO) poisoning is sufficient in the diagnosis, it is not used as a prognostic factor alone. There is a need to use markers that predict acute and chronic complications in carbon monoxide poisoning.

The aim of this study; The aim of this study is to examine the relationship between carbon monoxide level and lactate level and the effect of lactate level on prognosis in patients who applied to Dicle University Medical Faculty Emergency Medicine Clinic between 2015-2021 due to carbon monoxide exposure.
	
Materials and methods: This retrospective cross-sectional study was created by selecting patients aged 18 and over who applied to the Adult Emergency Service of Dicle University Medical Faculty Hospital between 01.01.2015-31.01.2021. In this retrospective, descriptive study, the files of approximately 200 patients were scanned and their demographic characteristics (age, sex, application date and season), vital signs (respiratory rate, pulse rate, saturation, blood pressure, fever), admission complaints, ECG findings, laboratory parameters ( lactate, carboxyhemoglobin, troponin, alt, ast, urea, creatine, sodium, potassium, chlorine, anion gap, white blood cell count, hemoglobin, pH, PCO2, PO2, HCO3) were examined. Among these parameters, the relationship between carboxyhemoglobin level and lactate level and the effect of lactate level on prognosis were investigated. Observation, clinical hospitalization, intensive care admission, discharge and ex status of the patients were obtained from hospital records.

Results: In the comparison made according to carboxyhemoglobin, the median carboxyhemoglobin value was found to be 8.45 in the patient group poisoned by stove smoke and 2.30 in the patient group poisoned by fire smoke. (p=0.001).

It was determined that there was a significant positive correlation between lactate value and COHb value (rs=0.27, p=0.004). A possible increase in lactate value is expected to occur as an increase in COHb value. Again, it is predicted that a possible decrease in the lactate value will cause a decrease in the COHb value. There was no significant relationship between lactate value and Troponin I value (p=0.121). There was no significant relationship between lactate value and BE value (p=0.440). No significant correlation was found between COHb value and Troponin I value (p=0.051). There was no significant relationship between COHb value and BE value (p=0.703).

In the comparison made according to the lactate value, the median lactate value was found to be 1.50 in the inpatient group in the ward and 5.70 in the patient group hospitalized in the intensive care unit. was determined to be high (p=0.007). In the comparison made according to the COHb value, the median COHb value was found to be 4.95 in the inpatient group in the ward, and the median COHb value was found to be 25 in the patient group hospitalized in the intensive care unit, and the median COHb value was found to be higher in the patient group hospitalized in the intensive care unit compared to the patient outcome group. determined (p=0.003).

Conclusion: While there was a positive and moderate correlation between the COHb level and lactate level of the patients who applied to the emergency department and were diagnosed with carbon monoxide poisoning, the lactate level was measured higher in cases that resulted in hospitalization or death compared to the patients who were discharged as a result.

Key words: Carbon Monoxide, Lactate, Prognosis, Mortality