Sanatsal pratikte anlayış ve öğreti olarak zambak motifi
Lily theme as conception and doctrine in artistic practice
Yazar: CANSU ÇELEBİ
Danışman: PROF. FEVZİYE EYİGÖR PELİKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Amaç: Sanat tarihsel süreçte ve kültürel yaşantıda sembolik değeri olan zambak çiçeğinin
önemini belirginleştiren anlam katmanlarının günümüz bakış açısından irdelenmesi tez
çalışmasının temel amacı olmuştur. Amaca uygun kapsam günümüz sanatına özgü bir olgu
olarak değerlendirilmiştir.
Yöntem: Tez konusu nitel bir çalışma olarak geliştirilmiştir. Konuyla ilgili literatürü inceleme,
gözlemleme ve betimleme tekniği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin sanatsal tasarım sürecine
dahil edilebilirliği tartışılmış, zambak çiçeği formundan esinlenilmiş performatif ve fotografik
beden imgesinin üretildiği sanatsal uygulama alanı yaratılmıştır.
Bulgular: 'Zambak motifi', Girit uygarlığında, Yunan mitolojisinde, Hıristiyanlık
öğretilerinde masumiyet, saflık, bekaret sembolü olarak kullanılmıştır; mimaride ve el
sanatlarında stilize bezeme öğesi olarak çeşitlenir, siyasi statüye işaret eder. Klasik resim ve
heykel sanatında natüralist veya soyut unsurları bünyesine alabilen plastik bir değerdir. Çağdaş
sanat örneklerinde zambak motifi, tematik ve biçimsel özellikleri ile sanatsal ifadeye tarihi,
kültürel, sosyal ve siyasal bağlam yaratma olanağı sunmuştur.
Sonuç: Zambak çiçeğinin kendisi, aşağı kıvrık yapraklardan ve mızrak ucu biçiminde yükselen
dikey bir orta yapraktan oluşan üç yapraklı anatomisi, güzelliği, kokusu ve zarafeti ile tüm
çağlarda ve farklı kültürlerde gözlemlenebilen bir sembol değer oluşu sayesinde, çeşitli sanatsal
üslup ve tarzları kavrama, aralarındaki anlayış farkını anlama ve anlamlandırmada iyi bir
örnekçe teşkil etmiştir.
Anahtar Kelimeler: Zambak Çiçeği, Zambak Motifi, Anlayış, Öğret

Abstract:
Propose: The main purpose of the thesis study is to examine the layers of meaning that
highlight the importance of the lily flower, which has a symbolic value in the historical process
of art and cultural life, from today's point of view. Appropriate scope has been evaluated as a
phenomenon specific to today's art.
Method: The thesis topic was developed as a qualitative study. The technique of examining,
observing and describing the literature on the subject was used. The inclusion of the obtained
data in the artistic design process was discussed, and an artistic application area was created
where the performative and photographic body image inspired by the lily flower form was
produced.
Findings: The 'lily motif' was used as a symbol of innocence, purity and virginity in Cretan
civilization, Greek mythology and Christian doctrines. It diversifies as a stylized decoration
element in architecture and handicrafts, indicating political status. It is a plastic value that can
incorporate naturalist or abstract elements in classical painting and sculpture art. In
contemporary art examples, the lily motif, with its thematic and stylistic features, offers the
opportunity to create historical, cultural, social and political contexts for artistic expression.
Results: The lily flower itself is a symbol value that can be observed in all ages and different
cultures with its three-leaf anatomy, beauty, scent and elegance consisting of down-curved
leaves and a vertical middle leaf rising in the shape of a spearhead, to grasp various artistic
styles and styles, to understand the difference in understanding between them. and set a good
example in interpretation.
Keywords: Lily Flower, Lily Motif, Comprehension, Doctrine