Konya ilinde trafik kaza kara noktalarının belirlenmesi ve geoistatiksel analizi
Determination and geostatistical analysis of traffic accident hotspots in Konya city
Yazar: ABDULLAH MOHAMMAD AHMAD NAWAFLEH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİYE BİLİM
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Akıllı ulaşım sistemleri = Intelligent transportation systems ; Coğrafi mekan = Geographical location ; Kaza kara noktaları = Accident black spots ; Trafik güvenliği = Traffic safety ; Trafik kazaları = Traffic accidents

Özet:
Trafik güvenliği ve trafik kazalarının önlenmesi, dünyada ciddi bir halk sağlığı ve şehircilik problemi olarak öne çıkmaktadır. Trafik sistemlerinin içerdiği kompleks yapı, insan, altyapı, araç ve çevresel faktörlerin entegrasyonu gerektiren çok yönlü bir güvenlik sağlama zorunluluğunu beraberinde getirmektedir. Trafik kazalarının detaylı analizi, yol güvenliğinin geliştirilmesine, ölüm oranlarının düşürülmesine ve genel halk sağlığının iyileştirilmesine doğrudan katkı sağlaması bakımından büyük önem arz etmektedir. Trafik kazalarının sebeplerinin ve sonuçlarının sistematik incelenmesi sayesinde, politika belirleyiciler ve trafik güvenliği uzmanları, acil müdahaleyi gerektiren yüksek riskli faktörleri ve bölgeleri tespit edebilmektedirler. Kazaların yoğunlukla meydana geldiği noktaların belirlenmesinin, kazaların frekansını ve şiddetini azaltma konusunda rehber olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, 2017-2023 yılları arasında Konya şehir merkezinde meydana gelen trafik kazaları analiz edilerek, kazaların yoğun olduğu bölgelerin belirlenmesi ve çözüm önerileri getirilmesi amaçlanmıştır. Trafik kazalarının gerçekleştiği konumlar ve zamanların etkilerini belirlemek için mekânsal ve zamansal analizler gerçekleştirilmiştir. ArcGIS yazılımı ile zamansal ve mekânsal analiz metotları (Çekirdek yoğunluğu, Global Moran's I ve Getis Ord Gi* analizi) kullanılarak kara noktalar belirlenmiştir. Konya'daki en tehlikeli kara noktalar (yollar/kavşaklar) belirlenerek yol ve trafik güvenliği açısında değerlendirilmiştir. Ayrıca, Türkiye dâhil olmak üzere dünya genelinde Akıllı Ulaşım Sistemleri (AUS), kavramlar ve uygulamaları incelenmiş, trafik kazası sorununu ele almak ve yol güvenliğini artırmak için bu sistemlerin kullanımı gözden geçirilmiştir. Sonuç olarak, Konya'da yıllar itibariye kara nokta sayılarında artış tespit edilmiş olup, özellikler kavşaklarda bu durumun daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuç göstertiyor ki, Konya şehir merkezindeki kaza sayılarındaki artışın nedeni kavşak düzensizliğine bağlı olarak gerçekleşmektedir. Konya'daki trafik kazalarının yoğun olduğu kara noktalar belirlendikten sonra, bu noktalar ile Akıllı Ulaşım Sistemleri'nin kurulu olduğu yerler karşılaştırılmıştır. Akıllı kameraların çoğu, yaralanmalı kazaların gerçekleştiği kavşaklarda bulunmasına rağmen, ölümcül kazaların yoğun olduğu kavşaklarda neredeyse hiç kamera kullanılmadığı tespit edilmiştir. En fazla kaza yoğunluğu sahip olan kavşaklarda sinyalize kavşaklar kurulduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, sinyalize olmayan kavşakların bir kısmının yüksek kaza yoğunluğuna sahip olduğu, buna karşın sinyalize kavşakların çoğunda kaza yoğunluğunun düşük olduğu görülmüştür. Bu araştırma, trafik kazalarını etkileyen faktörlerin tanımlanmasına ve anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır.  Böylece, yollarda trafik güvenliği performansının iyileştirilmesine yönelik çözümler önermektedir. Çalışma, yenilikçi ve sürdürülebilir yaklaşımları bir araya getirerek bölgenin AUS ve yol güvenliğinin gelecek vizyonu doğrultusunda bu sorunların akıllı ve sürdürülebilir çözümüne katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Abstract:
Traffic safety and the prevention of traffic accidents have emerged as a serious public health and urban planning problem worldwide. The complexity of traffic systems necessitates a multi-layered safety approach that requires the integration of human, infrastructure, vehicle and environmental factors. Detailed analysis of traffic accidents is of great importance as it directly contributes to improving road safety, reducing fatalities and improving overall public health. Through a systematic examination of the causes and consequences of traffic accidents, policy makers and traffic safety experts can identify high-risk factors and areas that require urgent intervention. The identification of accident hotspots is known to be a guide to reduce the frequency and severity of accidents. In this study, it is aimed to analyze the traffic accidents that occurred in Konya city center between 2017 and 2023, to determine the regions where accidents are intense and to propose solutions. Spatial and temporal analyses were performed to determine the effects of the locations and times of traffic accidents. Black spots were identified using ArcGIS program and temporal and spatial analysis methods (Kernel density, Global Moran's I and Getis Ord Gi* analysis). The most dangerous hot spots (roads/intersections) in Konya were identified and evaluated in terms of road and traffic safety. In addition, the concepts and applications of intelligent transportation systems around the world, including Turkey, have been reviewed and their use to address the problem of traffic accidents and improve road safety has been reviewed. As a result, an increase in the number of black spots has been detected over the years, and it has been found that this situation is more common at feature intersections. This result shows that the reason for the increase in the number of accidents in Konya city center is due to intersection irregularities. After determining the hot spots, some of the ITS's locations in Konya were compared to the hot spots and it was observed that most of the smart cameras were implemented in the accidents hot spots junctions while almost non of the cameras were in the fatal hot spots junctions. The most dangerous hot spots with the highest density of accidents' junctions were signalized junctions. Some of the non-signalized junctions were observed to be in junctions with high density of accidents while most of the signalized junctions were not. This research contributes to the identification and understanding of the factors affecting traffic accidents.  Thus, it proposes solutions to improve traffic safety performance on roads. By bringing together innovative and sustainable approaches, the study aims to contribute to the smart and sustainable solution of these problems in line with the region's future vision of intelligent traffic systems and road safety.