Türkiye'nin dış politikasında "Kıbrıs sorunu": Kriz yönetimi stratejisi açısından bir inceleme
Cyprus problem on Turkey's foreign policy: A study in terms of crisis management strategy
Yazar: MÜCAHİT BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FUAT AKSU
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kriz yönetimi = Crisis management ; Kıbrıs = Cyprus ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy

Özet:
1963-1964, 1967 ve 1974 Kıbrıs krizleri sırasında Türkiye özelinde karar alma 
sürecinde etkili olan temel aktörlerin kriz durumlarındaki davranış kalıpları ve 
kullandıkları araçlar analiz edilerek Türk Dış Politikasının temel özellikleri ve kriz 
yönetim kültürü anlaşılmaya çalışılmıştır. Türkiye'nin bu krizler sırasında nasıl bir dış 
politika karar verme sürecine sahip olduğu ve bu krizler sırasında kararlarını hangi 
öncelik ve kıstaslara göre verdiği, hangi araçlardan yararlandığı saptanmıştır. 1963-
1964, 1967 ve 1974 Kıbrıs krizleri Türkiye'nin kriz yönetim kültürü açısından 
karşılaştırmalı analize tabi tutulmuş ve Kıbrıs sorununun süreçsel bütünlüğü de göz 
önünde bulundurularak o döneme ait karar alma süreçlerine ilişkin genel bir 
perspektif ortaya konmuştur. Ayrıca bu krizler sırasında uygulanan kriz yönetim 
stratejilerinin Türk Dış Politikası açısından ne tür sonuçlar doğurduğu da 
irdelenmiştir. Böylelikle Kıbrıs sorunu özelinde Türk Dış Politikasının kriz durumlarını 
yönetmedeki yeterliliği ve etkinliği değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada krizler 
sırasında liderin rolünün ve etkisinin, ulusal/uluslararası kamuoyu ve medyanın
etkisinin, kriz yönetiminde ulusal güç kapasitesinin karar alma seçeneklerine 
etkisinin, üçüncü aktörlerin etkisinin ve meşruiyet tartışmalarının kriz sırasında 
alınan kararlara ve kullanılan araç ve yöntemlere olan etkisinin ortaya konması 
amaçlanmıştır.
Tartışmaya geçmeden önce, Neoklasik Realizm yaklaşımı ve dış politika 
analizi konusu ele alınmış, sonrasında ise kriz kavramı, kriz analizi, kriz yönetimi, 
kriz yönetim stratejileri ve kriz yönetiminin başarısını etkileyen faktörler irdelenmiştir. 
Bu bağlamda 1963-1964 Kıbrıs krizi, 1967 Kıbrıs krizi ve 1974 Kıbrıs krizi kavramsal 
ve kuramsal çerçevede belirtilen kavramlar ve yaklaşımlar doğrultusunda analiz 
edilmiştir. Son bölümde ise, belirtilen üç krizin karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. 
Türkiye açısından bu krizleri yönetme biçimi birbirinden farklılıklar göstermiştir. 
1963-1964 ve 1967 Kıbrıs krizleri kuvvet kullanma tehdidinden yararlanılarak
çözülmüş iken, 1974 Kıbrıs krizi Türkiye'nin Kıbrıs'a askeri bir müdahalesi ile 
çözülmüş ve Türkiye tarafından sınırlı bir askeri güç kullanımı söz konusu olmuştur

Abstract:
The basic features of Turkish foreign policy and the culture of crisis 
management has been tried to be understood by analyzing the patterns of 
behaviour of main actors in crisis and the tools used, which is effective in the 
decision-making process of Turkey, specially, during the years 1963-1964, 1967 and 
1974 Cyprus crisis. We have determined which tools Turkey utilizes, what kind of 
foreign policy decision-making process it has and which criteria is given priority 
during these crises. The years 1963-1964, 1967 and 1974 Cyprus crises are 
analyzed relatively in terms of Turkey's crisis management. An overall perspective in 
the decision-making process of that term has been revealed by taking into account 
the procedural integrity of the Cyprus problem. In addition, it has been explicated 
what results are achieved by the crisis management strategies applied during crisis 
in terms of Turkish foreign policy. Thus, the adequacy and effectiveness of Turkish 
foreign policy in managing crisis, in the case of Cyprus problem, has been tried to 
be assessed. In this study, the leader's role and impact, national/international public 
opinion and the media, the impact of the capacity of the national power in decisionmaking process in crisis management, the impact of third actors and of the debate 
of the legality on the decisions taken and the tools and methods used during crisis,
have been intended to be stated.
Before discussing the issues, Neoclassical Realism approach and the foreign 
policy analyses have been dealt, and then following the concept of crisis, crisis
analysis, crisis management, crisis management strategies and factors affecting the 
success of crisis management are discussed. The Cyprus crisis of 1963-1964, 1967
Cyprus crisis, 1974 Cyprus crisis have been analyzed in accordance with the
concepts and approaches on the conceptual and theoretical framework. In the last 
section, a comparative analysis of three crises has been conducted. The form of 
crisis management, in terms of Turkey, has shown difference. The Cyprus crises of
1963-1964 and 1967 Cyprus crisis was solved by using the threat of force, 1974 
Cyprus crisis was resolved with the intervention of Turkey's military, and Turkey 
used limited military force.