Çocuklarda akut pankreatit: 133 hastanın geriye dönük incelenmesi
Acute pancreatitis in children: A retrospective analysis of 133 patients
Yazar: GAMZENUR YALÇINKAYA
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL ÇALTEPE
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Gastroenterolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Pankreas = Pancreas ; Pankreas psödokistleri = Pancreatic pseudocyst ; Pankreatit = Pancreatitis

Özet:
Amaç: Akut pankreatit (AP) çocuklarda görülen en sık pankreatik hastalıktır ve son yıllarda sıklığı giderek artmaktadır. Yaptığımız çalışmada akut pankreatit tanısı alan çocuklarda hastalığın seyrinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç yöntem: Bu çalışmada Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji kliniğinde 2010-2022 yılları arasında akut pankreatit tanısı alan 133 hasta geriye dönük olarak incelendi. Hastaların, demografik özellikleri, başvuru şikayetleri, laboratuvar tetkikleri, görüntüleme yöntemleri, etiyolojik nedenleri, hastalık şiddeti, prognozu, tedavi yöntemleri, hastane yatış süreleri ve yoğun bakım ihtiyaçları retrospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: Hastaların 61'i (%45,9) kız, 72'si (%54,1) erkekti ve yaş ortalaması 11,24,8 yıldı. Etyolojik olarak en fazla (%30,8) obstrüktif nedenler saptandı.Sonrasında sırasıyla idiopatik (%29,3), ilaca bağlı (%15) nedenler, travma (%9,8), enfeksiyon (%6,8), kronik hastalık (%6), metabolik hastalık (%1,5) nedenli pankreatitler gelmekteydi. Başvuru semptomu ve bulgularından en fazla karın ağrısı (%88,7) ve bulantı kusma (%77,4) saptandı. Ateş hastaların %14,3'ünde eşlik etmekteydi. Hastaların %83'ünde amilaz, %82'sinde lipaz düzeylerinin normalin üç katı olduğu, amilaz ve lipaz için ortalama enzim düzeylerinin sırası ile 918991 IU/L ve 22253293 IU/L olduğu saptandı. Hastaların başvuru anında elde edilen değerlerinde beyaz küre ortalama 111425550 /mm3 olarak saptandı, %46'sında lökosit düzeyleri normalin üzerindeydi. CRP değerleri başvuru anında ortalama 38,572,8 mg/L ölçülmüş olup, %66 hastada normalin üzerindeydi. Sırasıyla albümin, kalsiyum, LDH ve BUN değerleri ortalama 4,230,56 gr/dL, 9,630,56 mg/dL, 301182 U/L ve 11,9510,48 mg/dL olarak ölçüldü. Klinik olarak düzelme ve oral beslenmeye başlama zamanı ortalama 3,953,29 gün, laboratuvar parametrelerinin normale dönme zamanı ise 10,7411,73 gün olarak saptandı. Hastaların 123'ünde (%92,5) antibiyotik kullanımı vardı, %48,9'una somatostatin analoğu (oktreotid) verilmiş olup ortalama kullanımı 7,3 gün olarak bulundu. Hastane yatış gün ortalaması 9,538,58 gün idi, 4 hasta (%3) yoğun bakımda izlendi. En sık komplikasyon %17,3 oranı ile sekonder enfeksiyon/sepsis idi, ikinci sıklıkta psödokist (%8,3) saptandı. Tekrarlayan pankreatit atağı hastalarımızın %12'sinde görüldü.

Sonuç: Çocukluk çağı pankreatitlerin en önemli nedenleri biliyer obstruktif patolojiler, ilaçlar, sistemik hastalıklar ve travmadır. Özellikle şiddetli AP hastalarında yakın klinik izlem, uygun tedavi yaklaşımları ile ciddi komplikasyonların önüne geçilmesi mümkündür.

Anahtar sözcükler: Akut pankreatit, çocukluk çağı, tekrarlayan pankreatit, etyoloji, psödokist

Abstract:
ABSTRACT
Aim: Acute pancreatitis (AP) is the most common pancreatic disease in children and its frequency has been increasing in recent years. In our study, we aimed to evaluate the management of the disease in children with acute pancreatitis.

Methods: In this study, 133 patients with acute pancreatitis in Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine Children's Hospital Pediatric Gastroenterology clinic between 2010-2022 were analyzed. Demographic characteristics, presenting symptoms, laboratory tests, imaging methods, etiological causes, severity of disease, prognosis, treatment methods, hospitalization and intensive care needs of the patients were evaluated retrospectively.

Results: A total of 133 patients, 62 (45,9%) female and 72 (54,1%) male were included in our study and the mean age was 11,24,8 years. The most common etiology of acute pancreatitis was obstructive causes (30,8%), followed by idiopathic (29,3%), drug-induced (15%), trauma (9,8%), infection (6,8%), chronic disease (6%) pancreatitis due to metabolic disease (1,5%). Abdominal pain (88,7%) and nausea/vomiting (77.4%) were the most common presenting symptoms. Fever was present in 14,3% of the patients. The levels of amylase in 83% of the patients, and lipase in 82% of the patients were three times higher than normal, mean enzyme levels were 918991 IU/L for amylase and 22253293 IU/L for lipase. In laboratory tests obtained at the time of admission to the hospital, the mean white blood cell was 111425550 /mm3, and it was higher than normal in 46% of the patients. The mean CRP values were 38,572,8 mg/L and was higher than normal in 66% of the patients. The mean values of albumin, calcium, LDH and BUN were 4,230,56 gr/dL, 9,630,56 mg/dL, 301182 U/L ve 11,9510,48 mg/dL, respectively. The mean time of healing clinically and oral nutrition initiation was 3,953,29 days, and the return to normal of laboratory parameters was 10,7411,73 days. Antibiotherapy was used in 123 (92.5%) of the patients. Somatostatin analog (octreotide) was given to 48.9% of the patients, and the mean of administration was 7.3 days. The mean hospitalization was 9,538,58 days, 4 patients (3%) were followed up in the intensive care unit. The most common complication was secondary infection/sepsis with a rate of 17,3%, and pseudocyst (8,3%) was the second most frequent complication. Recurrent pancreatitis were seen in 12% of our patients.

Conclusion: The most important causes of childhood pancreatitis are biliary obstructive pathologies, drugs, systemic diseases and trauma. Especially in severe AP patients, it is possible to prevent serious complications with close clinically monitoring and appropriate therapeutic management.

Key words: Acute pancreatitis, childhood, recurrent pancreatitis, etiology, pseudocy