Çukurova Deltası?nda böceklerin sürdürülebilir alan kullanımında biyolojik gösterge olarak değerlendirilme olanakları
Evaluation of insects as bio-indicators for sustainable land use in Çukurova Delta
Yazar: GÖKHAN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ KAZAK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZDOKTORA TEZIÇUKUROVA DELTASI'NDA BÖCEKLERIN SÜRDÜRÜLEBILIR ALANKULLANIMINDA BIYOLOJIK GÖSTERGE OLARAK DEGERLENDIRILMEOLANAKLARIGökhan AYDINÇUKUROVA ÜNIVERSITESIFEN BILIMLERI ENSTITÜSÜBITKI KORUMA ANABILIM DALIDanisman: Doç. Dr. Cengiz KAZAKYil: 2006, Sayfa: 269Jüri: Doç. Dr. Cengiz KAZAK: Prof. Dr. Nedim UYGUN: Prof. Dr. Ismail KARACA: Prof. Dr. Neset KILINÇER: Prof. Dr. M. Rifat ULUSOYBu çalisma böceklerin habitat tanimlamasina, çevresel etkilere ve farkli insanaktivitelerine bagli olarak biyolojik gösterge kullanimi olanaklarini belirlemek amaci ile2003 ve 2004 yillari arasinda Çukurova Deltasi'nda yürütülmüstür. Bu amaçla, ÇukurovaDeltasi'nda bulunan kumul (Km) , tuzlu bataklik (TB) ve tuzlu çayirlik (TÇ), çam (Pinus sp.)ormani (Or), okaliptus (Eucalyptus sp.) ile agaçlandirilmis alan (A), sulak alan (S) ve kiyi(Ky) alan biyotoplari belirlenmistir. Her biyotop altinda az, yogun ve çok yogun olmak üzere3 farkli insan aktivite düzeyinin oldugu habitatlar seçilmis ve örnekleme yöntemlerihabitatlarin özeliklerine göre uygulanmistir. Çukur tuzak, süpürme, atrap, isik tuzagiyöntemlerinden 2 yil süresince toplam 709 türe ait 86958 birey örneklenmistir. Böcektürlerinin habitat tanimlamasinda kullanimi için biyolojik gösterge analizi yapilmistir. Bunagöre; Platycnemis dealbata , Trithemis arterosia , Ischnura elegans enberi, Lestes barbarus,Trithemis annulata ve Orthetrum sabina böcek türleri sulak alan, Megacephala euphraticaeuphratica tuzlu bataklik, Siagona europaea, Scarites planus, S. subcylindricus, Acinopusmegacephalus ve Idaea aversata tuzlu çayirlik, Pimelia bajula solieri, okaliptus ileagaçlandirilmis alan, Zophosis dilatata kumul alan ve Lophyridia concolor kiyi alanbiyotoplarina gösterge olarak kullanilma sanslari istatistiki açidan önemli bulunan türlerolarak belirlenmislerdir. ?Generalized linear model? kullanilarak yapilan binomial (ortamdabulunma-bulunmama) ve guassian (populasyon yogunluklari arasindaki farkliliklar)analizleri ile böcek türlerinin insan aktivitelerine gösterge olarak kullanilabilirlikleridegerlendirilmistir. Buna göre; Coleoptera takimina ait 20, Hymenoptera takimina ait 1,Lepidoptera takimina ait 5 ve Odonata takimina ait 4 tür, büyükbas ve küçükbas hayvanlarinotlatilmasi (Km, TB, TÇ, A), tarim alanlari (TB, TÇ, S), turizm (Or, A, Ky), çöplük (TÇ),bitki kesimi ve yakimi (Km) gibi insan aktivitelerine gösterge olarak kullanilma sanslariistatistiki açidan önemli bulunan türler olarak belirlenmislerdir.Anahtar Kelimeler: Biyolojik çesit lilik, biyolojik gösterge, Çukurova Deltasi, insanaktiviteleri.I

Abstract:
ABSTRACTPhD THESISEVALUATION OF INSECTS AS BIO-INDICATORSFOR SUSTAINABLE LAND USE IN ÇUKUROVA DELTAGökhan AYDINUNIVERSITY OF CUKUROVAINSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCESDEPARTMENT OF PLANT PROTECTIONSupervisor: Assoc. Prof. Dr. Cengiz KAZAKYear: 2006, Pages: 269Jury: Assoc. Prof. Dr. Cengiz KAZAK: Prof. Dr. Nedim UYGUN: Prof. Dr. Ismail KARACA: Prof. Dr. Neset KILINÇER: Prof. Dr. M. Rifat ULUSOYIn this research was conducted to use insects as indicator for habitat description,environmental impacts and different human activities within the Çukurova Delta between2003 and 2004. Hence sand dune (Km) , salt marsh (TB) and salt meadow (TÇ) , forest withPinus sp. (Or), afforestation area with Eucalyptus sp. (A), aquatic (S) and beach (Ky)biotopes were evaluated in Çukurova Delta. Natural, semi-natural and unnatural habitatswere chosen as 3 different human activity levels under each biotope and sampling methodswere used in all sampling areas according to habitat properties. The data included 709species and 86958 individuals of beetles collected during two years using pitfall trap, sweep,insect net and light trap sampling methods. Indicator species analysis produced to findindicator species for habitat description. In this respect some insect species Platycnemisdealbata , Trithemis arterosia, Ischnura elegans enberi, Lestes barbarus, Trithemis annulataand Orthetrum sabina were most abundant in aquatic biotope, Megacephala euphraticaeuphratica was most abundant in salt marsh biotope, Siagona europaea, Scarites planus, S.subcylindricus, Acinopus megacephalus and Idaea aversata were most abundant in saltmeadow biotope, Pimelia bajula solieri was most abundant in afforestation biotope,Zophosis dilatata was most abundant in sand dune biotope and Lophyridia concolor wasmost abundance in beach biotope showed a significant indicator level for habitat description.The analyses of Binomial (present-absent) and Guassian were used by generalized linearmodelling produced to find indicator species for human activities. In this respect; 20 speciesfrom Coleoptera, 1 species from Hymenoptera, 5 species from Lepidoptera and 4 speciesfrom Odonata showed a significant indicator level for human activities such as cattle andsheep/goat grazing (Km, TB, TÇ, A), agriculture land (TB, TÇ, S), tourism (OR, A, Ky),garbage dump (TÇ), cutting and burning plant (Km).Key Words: Biodiversity, bioindicator, Çukurova Delta, human activitiesII