İnsan onuru bağlamında bir insan hakkı olarak ötanazi
Euthanasia as a human right in the context of human dignity
Yazar: GONCA ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN TOPUZKANAMIŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İnsan Hakları Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kamu hukuku = Public law

Özet:
İnsan haklarının negatif haklar olarak yorumlanması anlayışının zaman içinde yerini insan haklarının devlete pozitif yükümlülükler yüklemesi anlayışına bırakması karşısında insan hakları bu yönde evrilmeye başlamıştır. Devlete yükümlülükler yüklenmesi noktasında tartışmalara konu olan haklardan biri de ölme hakkıdır. Ötanazi olarak adlandırılan ölme hakkının devletler tarafından tanınması sağlama yönündeki görüşlerde sıklıkla insan onuruna dayanılmakta, hatta ötanazi sıklıkla onurlu ölüm olarak adlandırılmaktadır. İnsan hakları çoğu zaman insan onurunun korunması ile temellendirilmekte ve insan hakları belgeleri ve devletlerin iç düzenlemelerinde insan onuru kavramına yer verilmektedir. Fakat insan hakları metinlerinde ve diğer yasal düzenlemelerde insan onurunun genel itibariyle tanımına yer verilmemiş olması, özellikle ötanazi tartışmasında da sıklıkla öne sürülen insan onuru ile aynı kavram olup olmadığı konusunda belirsizlik yaratmaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda öncelikle insan onurunun ötanazi tartışmasından bağımsız olarak anlamı araştırılarak tarihte insan onuru ve insan değeri tartışmalarına yer verilmiş, ardından modern bağlamda insan onuru görüşleri incelenmiş ve ilişkili kavramlar tanımlanmıştır. Daha sonra ötanazi hakkında genel bilgilere yer verilmiş, tanımı ve türleri incelenmiş, ötanaziyi yasal mevzuatlarına dahil eden ülkelerin yaptıkları düzenlemeler ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin konuyla ilgili görüşlerinin yanı sıra konuya ilişkin bireysel bakış açısı incelenmiştir. Son olarak da tüm bu açıklamalar ışığında gerek insan hakları belgeleri gerek ülkelerin iç düzenlemeleri gerekse doktrinde insan haklarının temel yapıtaşı olarak nitelenen insan onuru ile onurlu ölüm tartışmalarında öne sürülen insan onuru kavramlarının ilişkisi ve farkları irdelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Over time, the understanding of human rights as negative rights has been replaced by the understanding of human rights as imposing positive obligations to the state, which led to human rights starting to evolve in this direction. One of the rights that are subject to debates in terms of imposing obligations on the state is the right to die. The arguments in favour of state recognition of the right to die or euthanasia, are often based on human dignity, and euthanasia is even often called death with dignity. Human rights are often based on the protection of human dignity and the concept of human dignity is included in human rights instruments and internal regulations of states. However, the lack of a general definition of human dignity in human rights documents and other legal regulations creates uncertainty as to whether it is the same concept as human dignity that is frequently revoked in the euthanasia debate. In this context, firstly, the meaning of human dignity independent of the euthanasia debate was analysed and the historical discussions on human dignity and human value were included in our study, then the views on human dignity in the modern context are examined and related concepts were defined. Afterwards, general information about euthanasia was included, its definition and different types were analysed, the regulations made by the countries that include euthanasia in their legal legislation and the opinions of the European Court of Human Rights on the subject as well as the individual perspective on the subject were examined. Lastly, in the light of all these explanations, the relationship and differences between human dignity, which is described as the basic building block of human rights in both human rights documents, domestic regulations of countries and doctrine, and the concepts of human dignity that is revoked in the debate on death with dignity have been examined.