Suriye iç savaşının sosyolojik analizi: İktidar, toplumsal muhalefet ve katastrofik değişim
Sociological analysis of the Syrian civil war: Power, social opposition and catastrophic change
Yazar: MUSTAFA EKİCİ
Danışman: PROF. DR. ALİM ARLI
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Mezhepler = Sects ; Milliyetçilik = Nationalism ; Sosyal değişim =   ; İç savaş = Civil war

Özet:
Bu çalışmada, Suriye iç savaşının tarihsel, toplumsal ve siyasal arka planıyla savaşın dinamikleri, gelişimi ve sonuçları, savaş sosyolojisi bağlamında analiz edilmiştir. Savaş sosyolojisi çerçevesinde ele alındığında savaş, Randall Collins'in ortaya koyduğu gibi iki temel olgu ile doğrudan ilgilidir: karmaşık yapısal ve örgütsel kapasite, kitlesel katılım ve meşrulaştırma aracı olarak ideoloji. Bu anlamda çalışmada söz konusu iki olgunun savaşla evirilmesi kantitatif verilerle analiz edilmiştir. Suriye toplumsal yapısındaki bölünme çizgilerinin, iç savaş aktörlerince araçsallaştırılmasıyla çatışmaların mezhebi nitelik kazanması, Rene Thom'un Katastrofi Teorisi çevresinde hem nedensel hem de sonuçları bağlamında katastrofi kavramıyla karşılanmıştır. Çatışmaların zaman-mekân ve aktör temelli istatistik verileri, aktörlerin savaş stratejileri ve kullandıkları teknolojiler, savaşın insani ve maddi bilançosuna dair verilerle, çatışmaların yol açtığı katastrofik değişim bağlamında sayısallaştırılmıştır. Böylece tez, çatışmaların neden ve sonuçlarının anlaşılması ve gelecekteki olası benzer krizlerin önlenmesi için gerekli teorik ve metodolojik araçları sunmaktadır. Tez, savaşın insanlar üzerindeki etkilerini, toplumsal yapıları nasıl dönüştürdüğünü ve toplulukların direnç kapasitesini nasıl etkileyebileceğini detaylı bir şekilde incelerken, aynı zamanda uluslararası toplumun çatışmaları önleme ve çözme stratejilerindeki eksiklikleri, potansiyel gelişim alanlarını ve uzun vadeli barış ve istikrar için etkili stratejiler geliştirilmesine dair yol gösterici bir çerçeve sağlar. Çatışma sonrası toplumların yeniden inşası, mültecilerin rehabilitasyonu ve entegrasyonu, toplumsal uzlaşma ve adalet konularında derinlemesine bir bakış açısı sunar. Ayrıca, küresel güvenlik, insani müdahale, barış ve uluslararası diplomaside uygulanabilecek politika önerileri ve stratejiler geliştirerek, uluslararası toplumun bu ve benzeri çatışmalara karşı daha donanımlı ve bilinçli bir yaklaşım geliştirmesine katkıda bulunur.

Abstract:
In this study, the historical, social and political background of the Syrian civil war and the dynamics, development and consequences of the war are analyzed in the context of the sociology of war. When considered within the framework of the sociology of war, war is directly related to two basic phenomena as Randall Collins puts it: complex structural and organizational capacity, mass participation and ideology as a legitimation tool. In this sense, the evolution of these two phenomena with war is analyzed with quantitative data in the study. The fact that the conflicts gained a sectarian character as a result of the instrumentalization of the division lines in the Syrian social structure by the actors of the civil war has been met with the concept of catastrophe in both causal and consequential contexts within the framework of Rene Thom's Catastrophe Theory. The time-space and actor-based statistical data of the conflicts, the war strategies of the actors and the technologies they used, and the human and material balance sheet of the war have been digitized in the context of the catastrophic change caused by the conflicts. Thus, the thesis provides the necessary theoretical and methodological tools for understanding the causes and consequences of conflicts and preventing possible similar crises in the future. The thesis examines in detail the effects of war on people, how it transforms social structures and how it can affect the resilience capacity of communities, while also providing a guiding framework for the development of effective strategies for long-term peace and stability, areas of potential development and the deficiencies in the international community's conflict prevention and resolution strategies. It provides an in-depth perspective on the reconstruction of post-conflict societies, rehabilitation and integration of refugees, social reconciliation and justice. It also contributes to the development of a more equipped and informed approach to such conflicts by developing policy recommendations and strategies that can be applied in global security, humanitarian intervention, peace and international diplomacy.