Sağlıklı bireylerde ruhsal belirtiler ile serum serotonin ve tükürük kortizol düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between psychiatric symptoms and serum serotonin and salivary cortisol levels in healthy subjects
Yazar: ÖZGÜR MADEN
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN UZUN
GATA / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Psikoloji = Psychology ; Serotonin = Serotonin ; Tükürük = Saliva ; Ölçekler = Scales

Özet:
Psikiyatrik bozukluğu olan bireylerde ruhsal belirti düzeyleri ile serotonin ve kortizol düzeyleri arasında ilişki olduğu bir çok çalışmada ortaya konulmuştur. Biyo-psiko-sosyal bir varlık olan bireylerde çeşitli faktörlerin etkisiyle ruhsal belirtiler görülebilmektedir. Ancak bu belirtiler bireyin savunma sistemleri ve kişisel özellikleri ile bertaraf edilmekte ve bireyin işlevselliğini olumsuz etkilememektedir. Psikiyatrik hastalıkların etiyolojisinde rol oynayan, stres hormonu olarak bilinen kortizolün ve beyinde önemli işlevlerde görev alan serotoninin ruhsal belirtilerle ilişkili olabileceği belirtilmektedir. Sağlıklı bireylerde zaman zaman ortaya çıkan ruhsal belirtiler ile kortizol ve serotonin düzeylerinin nasıl etkilendiğine dair çalışmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışmada, sağlıklı bireylerdeki ruhsal belirti düzeyleri ile kortizol ve serotonin düzeylerinin araştırılması ve alana katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Çalışma örneklemi; 320 sağlıklı bireyden oluşturulmuştur. Çalışmaya katılan gönüllülere çalışma hakkında bilgi verilmiş, sonrasında sosyodemografik bilgi toplama formu ve SCL-90-R Ruhsal Belirti Tarama Listesi uygulanmıştır. Katılımcılar, SCL-90-R Belirti Tarama Listesi Genel Belirti İndeksi (GBİ) puanlarına göre "GBİ ≤1 olanlar" ve "GBİ˃1 olanlar-psikopatolojik" olmak üzere iki alt gruba ayrılmıştır. Görüşmeden sonraki gün, bir gecelik açlığın ardından 08.00 ile 10.00 saatleri arasında kan ve tükürük örnekleri alınmıştır. Serum serotonin ve tükürük kortizol düzeylerine yönelik biyokimyasal analizler yapılmıştır. "GBİ ≤1 olanlar" ve "GBİ˃1 olanlar-psikopatolojik" grubunda, serum serotonin ve tükürük kortizolü ile ruhsal belirti düzeyleri karşılaştırılarak kıyaslanmıştır.
Sonuç olarak; serotonin ve kortizol düzeyleri arasında negatif yönde, orta düzeyde anlamlı korelasyon bulunmuştur. Sosyodemografik veriler ile ruhsal belirtiler arasında ve bu veriler ile serum serotonin ve tükürük kortizolü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca,    GBİ ≤1 olanlarda, GBİ˃1 olanlara göre serotonin ve kortizol düzeyleri anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. 
Bu bulguların ışığında sağlıklı bireylerdeki ruhsal belirtiler ile serum serotonin ve tükürük kortizol düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Ancak, serotonin ve kortizolün ruhsal belirtiler yönünden tarama testi olmadığı, ruhsal belirtilerin ortaya çıkmasında bir çok faktörün etkili olabileceği ve bu faktörleri araştırmak amacı ile ruhsal belirtilerle ilişkili diğer belirteçlerin değerlendirildiği çalışmalara gereksinim olduğu düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Kortizol, sağlıklı birey, SCL-90-R, serotonin, ruhsal belirti.

Abstract:
In many studies it was presented that there is a correlation between psychiatric symptoms levels and serotonin, cortisol levels in individuals with psychiatric disorders. Psychiatric symptoms can be seen under the influence of various factors in individuals with a bio-psycho-social human being. However, these symptoms are eliminated by defense systems and personal characteristics of the individual and do not adversely affect the functionality of the individual. It is reported that cortisol, known as stress hormone, involves in the etiology of psychiatric disorders, and serotonin that involves in important functions in the brain may be associated with psychiatric symptoms. There are a limited number of studies showing how psychiatric symptoms in healthy individuals which arise from time to time effect to cortisol and serotonin levels. In this study it is aimed to investigate psychiatric symptoms levels in healthy individuals and cortisol and  serotonin levels and contribute to the field. 
Cases were generated from 320 healthy individuals in the study sample. Volunteers participated in the study were informed about the study, after that sociodemographic data collection form and the SCL-90-R Psychiatric Symptom Check List was administered. Participants are divided into two sub-groups including "General Symptom Index (GBI) ≤1'' and "GBI˃1 pychopathological'' according to SCL-90-R Symptom Check List GBI scores. Interview the next day, after an overnight fast between the hours 10:00 pm and 08:00 am blood and saliva samples were taken. Biochemical analyzes were done for serum serotonin and salivary cortisol levels. Serum serotonin and salivary cortisol levels were compared with the psychiatric symptoms levels in "GBI ≤1" and "GBI˃1 pychopathological'' groups.
 As a result; negative moderate significant correlation was found between serotonin and cortisol levels. Also, serotonin and cortisol levels in the group GBI ≤ 1 were found significantly higher than serotonin and cortisol levels  in the group GBI ˃1.
In light of these findings, It is believed that statistically significant relationship were found between psychiatric symptoms and serum serotonin and salivary cortisol levels in healthy individuals, however, serotonin and cortisol were not screening test in terms of the psychiatric symptoms, a lot of factors may be effective in the emergence of psychiatric symptoms and further clinical trials which will evaulate other markers associated with psychiatric symptoms are needed to investigate these factors.

Key Words: Cortisole, healty subject, psychiatric symptom, SCL-90-R, serotonin.