Farklı su ve potasyum düzeylerinin patatesin (Solanum tuberosum L.) verim ve kalite özellikleri üzerine etkileri
Effects of different water and potassium levels on yield and quality characteristics of potato (Solanum tuberosum L.)
Yazar: RAMAZAN İLHAN AYTEKİN
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ÇALIŞKAN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Patates (Solanum tuberosum L.) optimum verim ve kalite için yüksek miktarda su ve potasyuma ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle bu çalışmada farklı potasyum dozları ve sulama seviyelerinin patatesin gelişim, verim ve kalite üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 2020 ve 2021 yılları yetiştirme döneminde Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Araştırma ve Uygulama arazisinde üç sulama düzeyi  (S100, S66 ve S33) ana parselleri, altı potasyum dozu (K0: 0 kg da-1, K4: 4 kg da-1, K8: 8 kg da-1, K12: 12 kg da-1, K16: 16 kg da-1 ve K20: 20 kg da-1 saf potasyum) alt parselleri oluşturacak şekilde tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada fenolojik gözlemler, fizyolojik ölçümler, hasat öncesi ve sonrası ölçümler ile bitki besin maddesi analizleri yapılmış, bitki su tüketimi ile su kullanım ve sulama suyu kullanım etkinlikleri belirlenmiştir. Çalışmada, sulama miktarının artması ve potasyum dozları verim ve verime bağlı parametrelerin artışına neden olurken, yumru kalitesinin azalmasına neden olmuştur. Orta Anadolu koşullarında patates üretiminde kısıntılı sulama koşullarında optimum verim elde etmek için 590 - 639.4 mm arasında su miktarı ve oluşan kuraklık stresinin etkisini minimuma indirmek için 12-16 kg da-1 potasyum dozu aralığı tavsiye edilmiştir. Bu çalışma sonucunda, Orta Anadolu'da patates yetiştiriciliği için  belirlenen optimum kısıtlı su miktarı ve potasyum dozu doğrudan uygulamaya aktarılabilecek nitelikte olup, bu bilgiler patates üreticilerinin uygulamalarına katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Potato (Solanum tuberosum L.) requires high amounts of water and potassium to achieve optimum yield and quality. Therefore, this research aimed to determine the effects of different potassium doses and irrigation levels on the development, yield and quality of potatoes. The study was carried out in the 2020 and 2021 growing seasons in the Niğde Ömer Halisdemir University Research and Application Area according to the experimental design with four replications in the form of three irrigation levels (S100, S66 and S33) main plots and six potassium doses (K0: 0 kg da-1, K4: 4 kg da-1, K8: 8 kg da-1, K12: 12 kg da-1, K16: 16 kg da-1 ve K20: 20 kg da-1 pure potassium) sub-plots in randomized blocks. In this research phenological observations, physiological measurements, pre-harvest and post-harvest measurements and plant nutrient analyses were conducted and plant water consumption, water use and irrigation water use efficiency were determined.  In this research, increasing amount of irrigation and potassium doses caused an increase in yield and yield-related characters, while causing a decrease in tuber quality. To obtain optimum yield in potato production under deficit irrigation conditions in the Central Anatolia Region, it is recommended to use irrigation water amount between 590-639.4 mm. In addition, a potassium dose range of 12-16 kg da-1 is recommended to minimize the effects of drought stress caused by deficit irrigation. As a result of this research, the optimum deficit water amount and potassium dose determined for potato cultivation in Central Anatolia can be directly transferred to practice, and this information will contribute to the practices of potato producers.