Muhafazakar orta sınıflar özelinde kutsal zamanın sosyokültürel ve iktisadi anlamı
The sociocultural and economic meaning of sacred time in conservative middle classes
Yazar: ÖZCAN GARAN
Danışman: PROF. DR. VEYSEL BOZKURT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Ekonomi sosyolojisi = Economic sociology ; Kutsal zaman = Sacred time ; Kutsallık = Holiness ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Orta sınıf = Middle class ; Sosyoekonomik değişme = Socio-economic change ; Sosyokültür = Socio-culture ; Sosyokültürel inceleme = Socio-cultural investigation ; Zaman = Time

Özet:
Tez çalışması, kutsal zamanın, Diyanet İşleri Başkanlığı üzerinden kurumsal boyutuna; muhafazakâr orta sınıflar özelinde toplumsal boyutuna odaklanmıştır. Gömülü teori yapılandırması desenine göre tasarlanan çalışmada, beş farklı nitel teknik kullanılmıştır. Kutsal zamanın kurumsal boyutu için içerik analizi ve gözlemlerden faydalanılmıştır. Bu anlamda Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından üretilen hutbeler, Diyanet takvimi ve vaazlar veri olarak alınmıştır. Kutsal zamanın toplumsal boyutu için ise halk arasında üç aylar olarak bilinen Recep, Şaban ve Ramazan aylarında saha çalışması yapılmıştır. Buradan hareketle yedi adet gözlem gerçekleştirilmiştir. Ayrıca günce ve derinlemesine mülakat soru formlarının hazırlanması için bir odak grup görüşmesi düzenlenmiştir. Son olarak üç aylar sürecinde 14 gönüllü katılımcı kendilerine verilen günceleri doldurmuş; 16 gönüllü katılımcıyla da derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. 
Sahadan toplanan veriler, nitel veri analiz programında kodlandıktan ve analizleri yapıldıktan sonra, kutsal zamanın kuramsal yapısı ortaya konulmuştur. Bu anlamda kutsal zamanın kurumsal boyutunda dini, sosyokültürel, iktisadi ve siyasi anlamın bulunduğu; kutsal zamanın toplumsal boyutunda ise dini, sosyokültürel, iktisadi, siyasi ve psikolojik anlamın yer aldığı keşfedilmiştir. Kutsal zamanın kurumsal ve toplumsal anlamını kapsayacak şekilde, Kutsal Zamanda Medcezir Kuramı geliştirilmiştir. Haftalık ve yıllık anlamda döngüsel olarak hareket eden kutsal zaman, hem kurumsal hem de toplumsal boyutta dini, sosyokültürel, iktisadi, siyasi ve psikolojik bir anlam içeriğine sahiptir. 

Gömülü teori yapılandırması deseninin artıları olarak tez araştırması sürecinde, başta öngörülmeyen bulgulara ulaşılmış, kutsal zamanın kurumsal boyutunda Emanet Toplum Tasavvuru ve Medinetü'l Emane isimli iki farklı kuramsal çerçeve çizilmiştir. Son olarak tezin yazıldığı dönem, ulusal ve küresel düzeyde etkili olan koronavirüs salgınına denk geldiği için, kutsal zaman ile koronalı zaman arasında da bir ilişkinin olduğu görülmüş, yapılan analizler sonucunda Koronatopya isimli son bir kavramsal çerçeve daha oluşturulmuştur.

Abstract:
The dissertation study focuses on the institutional dimension of the sacred time through the Presidency of Religious Affairs, and on the social dimension specific to the conservative middle classes. Five different qualitative techniques were used in the study that was designed according to the grounded theory construction pattern. Content analysis and observations were utilised for the institutional dimension of the sacred time. In this sense, khutbas, Religious calendar and sermons produced by the Presidency of Religious Affairs were taken as data. For the social dimension of the sacred time, fieldwork was carried out in the months of Recep, Saban and Ramadan, which are known as the three months among the public. Based on this, seven observations were executed. In addition, a focus group meeting was held for the preparation of diary and in-depth interview questionnaires. Finally, over the three months period, 14 volunteer participants filled in the diaries given to them; In-depth interviews were conducted with 16 volunteer participitants. 
After the data collected from the field were coded in a qualitative data analysis program and analyzed subsequently, the theoretical structure of the sacred time was presented. In this sense, it has been discovered that there is a religious, sociocultural, economic and political meaning in the institutional dimension of the sacred time; and a religious, sociocultural, economic, political and psychological meaning in the sociological dimension. The Theory of Medcezir in Sacred Time has been developed to cover the institutional and social meaning of the sacred time. Sacred time, which moves cyclically in weekly and annual terms, has a religious, sociocultural, economic, political and psychological content both in institutional and social dimensions. 

There were unforeseen findings that were not anticipated at the beginning but were reached during the thesis research process which were the advantages of the grounded theory structuring pattern. The two different theoretical frameworks were drawn as a result, in the institutional dimension of the sacred time, namely Emanet Toplum Tasavvuru and Medinetü'l Emane. Finally, since the period in which the thesis was written coincided with the coronavirus epidemic that was effective at national and global level, it was seen that there was a relationship between sacred time and corona time, and as a result of the analysis, a final conceptual framework called Coronatopia was created.