Hasat öncesi farklı konsantrasyonlarda gibberellik asit (GA3) uygulamalarının early burlat, van, 0900 ziraat kiraz çeşitlerinin meyve kalitesine etkileri ve uçucu aroma bileşenlerinin belirlenmesi
Effects of different concentrations of gibberellic acid (GA3) applications on fruit quality of early burlat, van, 0900 ziraat cherry quality and determination of volatile compounds
Yazar: ELİF SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN GÜR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye, kiraz üretiminde dünyada lider konumdadır ve son yıllarda ülkemizde ihracatta yaşanan olumlu gelişmeler nedeni ile üretimi hızla artış gösteren bir meyve türü olmuştur. Kiraz üretiminde; 2019 yılında 664.564 ton ile bir önceki yıla göre %2'lik bir artış görülmüştür (TÜİK, 2019). Başta ülkemizin coğrafi konumu ve kiraz yetiştiriciliğine uygun iklim şartlarına sahip olunması kiraz üretim periyodunu olumlu yönde etkilemektedir. Bugün ülkemizde 24 çeşit kiraz üretilmektedir. Ülkemizin en önemli çeşitleri arasında; 'Türk Kirazı' olarak da bilinen 0900 Ziraat, Van ve Early Burlat yer almaktadır. Artan tarımsal üretimle beraber verim ve kalite değerleri de önem kazanmıştır. Meyvelerdeki uçucu aromalar da kalite kriteri olmasından ve de bitki gelişim düzenleyiciler ile ilişkilerinin bulunmasından dolayı önem arzetmektedir. Yetiştiricilik döneminde yapılan uygulamalar ürünlerin hasat sonrası durumlarında ve dayanımlarında belirleyici olmaktadır. Bu uygulamalardan biri de meyvelere olgunlaşma dönemimde yapılan GA3 uygulamasıdır.
Çanakkale İlinin Lapseki İlçesinde bulunan kiraz bahçesinde yürütülen çalışmada; hasattan bir ay önce meyvelere farklı dozlarda GA3 uygulaması yapılmış, meyvelerde pomolojik ve uçucu aroma özellikleri belirlenmiştir. Gibberellik asit uygulanan meyveler ile uygulama yapılmamış meyveler arasında önemli farklar saptanmıştır. Çalışma sonucunda meyve ağırlığı, meyve eni ve boyu, meyve et sertliği, meyve et rengi, SÇKM (% brix) ve TEA değerlerindeki değişimler çeşitler ve uygulamalar arasında önemli görülmüştür. Uçucu aroma bileşenlerinin tanımlanmasında GC/MS cihazı ve katı faz mikro ekstraksiyon tekniği kullanılmıştır. Çalışmada 15 adet aroma bileşeni tespit edilmiş olup bunlar esterler, alkoller, ketonlar, aldehitler, terpenlerdir. Tüm çeşitlerde toplam aldehit miktarı; diğer uçucu aroma bileşiklerine göre daha yüksek konsantrasyonlarda bulunmuştur. Çalışmada baskın bulunan bileşikler E-2-hexenal, hexanal, E-2-hexenol, Ethylacetate, Benzaldehyde olmuştur.

Abstract:
Turkey is the world leader in cherry production and has become a fruit species whose production has increased rapidly due to the positive developments in exports in our country in recent years. In cherry production; In 2019, an increase of 2% was observed with 664,564 tons from the previous years (TUIK,2019). The geographical location of our country and the climate conditions suitable for cherry cultivation positively affect the cherry production period. Today, 24 cultivars of cherries are produced in our country. Among the most important varieties in our country; 0900 Ziraat, also known as 'Turkish Cherry', is located in Van and Early Burlat. Along with the increasing agricultural production, yield and quality values have also gained importance. Volatile aromas in fruits are also important because they are quality criteria and have relations with plant growth regulators. Revealing the effects of the applications made during the growing period on the post-harvest behavior of the products is determinative in the post-harvest strength of the products. One of these applications is GA3 application to fruits.
In the study carried out in the cherry orchard in Lapseki District of Çanakkale Province; One month before the harvest, different doses of GA3 were applied and the pomological and volatile aroma properties of the fruits were determined. Significant differences were found between the fruits that were treated with gibberellic acid and the fruits that were not treated. As a result of the study, the changes in fruit weight, fruit width and length, fruit flesh firmness, fruit flesh color, TSS (% brix) and TA values were found to be significant between cultivars and applications. GC/MS device and solid-phase micro-extraction technique were used to identify volatile aroma components. In the study, 15 aroma compounds were identified and these are esters, alcohols, ketones, aldehydes and terpenes. The total amount of aldehyde in all varieties; It was found in higher concentrations than other volatile aroma compounds. The dominant compounds in the study were E-2-hexenal, hexanal, E-2-hexenol, Ethylacetate, Benzaldehyde.