Sağırların iletişim nedeniyle istihdamda yaşadığı sorunlar ve çözüm önerileri
Problems faced by deaf people due to communication and solution suggestions in employment
Yazar: HATİCE DİLEK BAŞER
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE ZEYNEP GÜDER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Medya ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu tezin amacı, sağır/işitme engelli bireylerin kamu ve özel sektör istihdamında yaşadıkları iletişim kaynaklı sorunları incelemektir. Bu bağlamda tez, sağır/işitme engelli bireylerin istihdam süreçlerinde yaşadıkları sorunları tespit edip çözüm önerileri sunarak farkındalık yaratmayı hedeflemekte ve istihdam oranlarının artırılması için atılması gereken bir adım olarak öngörülmekte ve çözüm önerileri sunmaktadır. Bu tezin temel amaçlarından biri, sağır/işitme engelli bireylerin işe alım ve çalışma hayatı süreçlerinde karşılaştıkları ayrımcılık ve engelleri tespit etmek ve bu engelleri ortadan kaldırmaya yönelik çözüm önerileri sunmaktır. İşverenlerin farkındalıklarının artırılması, iletişim konusunda eğitimler verilmesi, sağır/işitme engelli bireyler için destekleyici ve kolaylaştırıcı önlemler alınması ve tercüman sağlanması çalışma hayatındaki iletişim sorunlarının azaltılmasına yardımcı olacaktır. Tezin araştırma yönteminde; sağır/işitme engelli çalışanların deneyimlerini anlamak ve ihtiyaçlarını tespit etmek için etkili bir yöntem olan derinlemesine görüşmeler, Türk İşaret Dili uygulanarak mülakat şeklinde gerçekleştirilmiştir. Derinlemesine görüşme yönteminin kullanılmasındaki amaç, sağır/işitme engelli bireylerle iletişim kurarken ve araştırma yaparken nicel verilerden çok daha fazla detay elde etmektir. Bu yöntemle elde edilen verilerin daha etkin politika ve programların oluşturulması için verimli olacağı ve alana katkı sağlayacağı planlanmaktadır. Örneklem olarak 18-30 yaş arası sağır bireyler seçilmiştir. Bu yaş grubundaki sağır/işitme engelli bireylerin duygusal deneyimlerini ve düşüncelerini anlamak onlara daha doğru destek olabilmek için önemlidir. İstanbul'da yaşayan, farklı işlerde çalışan, lise ve üniversite mezunu 12 işitme engelli çalışan bireyden nitel veriler toplanmış ve bu veriler anlamlandırılarak yaşadıkları zorluklara ve ihtiyaçlarına çözüm bulmak için öneriler geliştirilmiştir. Görüşmeler dört ana başlık altında şekillendirilmiştir. Bunlar; çalışma hayatında istihdam süreci, iletişim sorunları, işveren ve çalışma ortamlarında karşılaşılan sorunlar ve yasal hakların farkındalığıdır. Araştırma, İstanbul'da yaşayan ve farklı işlerde çalışan 12 işitme engelli lise ve üniversite mezunu ile sınırlıdır.

Anahtar Kelimeler: Sağır, İletişim Engelli, İşaret Dili, Engelli Hakları, Sağır İstihdamı, İş Performansı, Farkındalık

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the communication-related problems experienced by deaf individuals in public and private sector employment. In this context, the thesis aims to raise awareness by identifying the problems experienced by deaf individuals in employment processes and offers solutions, and is envisaged as a step to be taken to increase employment rates and offers solutions. One of the main objectives of this thesis is to identify the discrimination and obstacles faced by deaf individuals in the recruitment and working life processes and to offer solutions to eliminate these obstacles. Increasing the awareness of employers, providing trainings on communication, taking supportive and facilitating measures for deaf individuals and providing interpreters will help to reduce communication problems in working life. In the research method of the thesis; in-depth interviews, which are an effective method to understand the experiences of deaf employees and to identify their needs, were conducted in the form of interviews by applying Turkish Sign Language. The purpose of using the in-depth interview method is to obtain much more detail than quantitative data when communicating with deaf individuals and conducting research. It is planned that the data obtained with this method will be productive for the creation of more effective policies and programs and will contribute to the field. Deaf individuals between the ages of 18-30 were selected as the sample. It is important to understand the emotional experiences and thoughts of deaf individuals in this age group in order to support them more accurately. Qualitative data were collected from 12 deaf working individuals living in Istanbul, working in different jobs, high school and university graduates, and by making sense of these data, suggestions were developed to find solutions to their difficulties and needs. The interviews were shaped under four main headings. These are; employment process in working life, communication problems, problems encountered in employers and working environments and awareness of legal rights. The research is limited to 12 deaf high school and university graduates living in Istanbul and working in different jobs.
Keywords: Deaf, Communication Disability, Sign Language, Disability Rights, Deaf Employment, Job Performance, Awareness