10-19 yaş arası engelli çocukların cinsel sağlığına yönelik ebeveynlerine verilen sağlık eğitiminin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation on efficiency of education for the parents regarding sexual health of 10-19 YEARS old children with disability
Yazar: GÖKÇENUR GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. MELTEM KÜRTÜNCÜ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜRKAN AKYOL GÜNER
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Aile eğitimi = Family education ; Ana-baba eğitimi = Parents education ; Cinsel eğitim = Sexual education ; Cinsel sağlık = Sexual health ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Engellilik = Disability ; Ergenlik = Puberty ; Ergenlik problemleri = Adolescence problems ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Engelli bireyler ve aileleri, engel sürecine uyum sağlamak ve oluşan sorunlara çözüm getirebilmek açısından aile uyum ve eğitim programlarına, terapilere ve danışma hizmetlerine her zaman gereksinim duymaktadır. Buradan yola çıkılarak; engelli çocuğun bakımında büyük öneme sahip olan ebeveynlerin, 10-19 yaş arası ergenlik dönemindeki çocuklarının cinsel gelişimlerine yönelik eğitim ihtiyaçlarını belirlemek ve bu doğrultuda uygulanacak eğitimin etkinliğini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Araştırma ön test son test kontrol gruplu deneysel tasarım şeklinde planlanmıştır. Zonguldak ili Kozlu ilçesinde bulunan Kozlu Engelliler Derneği'ne kayıtlı 10-19 yaş arası engelli birey ebeveynleri ile 01.09.2021-31.12.2021 tarihleri arasında gerçekleştirilen araştırmada engelli çocuğun bakımında büyük öneme sahip olan ebeveynlerin, ergenlik dönemindeki çocuklarının cinsel gelişimlerine yönelik eğitim ihtiyaçlarını belirlemek ve bu doğrultuda uygulanacak eğitimin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Evrenini bu kuruma kayıtlı 10-19 yaş arasında engelli çocuğa sahip 61 ebeveynin oluşturduğu araştırmanın örneklemini dahil edilme kriterlerine uyan 47 ebeveyn oluşturmaktadır. Bu ebeveynlerden randomizasyon yöntemi kullanılarak deney kontrol grupları oluşturulmuştur ((kontrol grubu (n=24) ve deney grubu (n=23)). Çalışmanın verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu (TBF)", "Bilgi Değerlendirme Formu (BDF)" ve "Ebeveyn Öz Yeterlilik Ölçeği (EÖYÖ)" kullanılarak toplanmıştır. Deney grubuna uygulanan adölesan dönem öz bakım ve aile tutum davranışları, cinsel içerikli davranış kontrolü, zihinsel-fiziksel engelli bireylerde cinsel sağlık, ergen çocuk ve iletişim, cinsel istismar ana başlıklı 8 modülden oluşan cinsel sağlık bilgisi eğitimi 8 hafta olacak şekilde haftada 1 seans ve her seans 30-45 dakika süreyle verildi. Deney grubunun eğitim öncesi Ebeveyn Öz Yeterlilik Ölçeği puan ortalaması 55,50±23,16 iken eğitim sonrası 97,17±7,88 yükseldiği saptanmış ve iki ölçüm arasındaki ilişki istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Deney grubunun eğitim sonrası Bilgi Değerlendirme Formu sonuçları değerlendirildiğinde de Öz bakım, Cinsel İçerikli Davranış Kontrolü, Cinsel İstismar ve İletişim alt boyutları puanlarında istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar belirlenmiş (p<0,05), Bilgi Değerlendirme Formu toplam puanı 7,54±3,86'dan 17,00±1,18'a yükselmiştir. Engelli çocuğa sahip ebeveynlere verilen cinsel sağlık eğitiminin ebeveyn öz-yeterlilik düzeyi ile cinsel sağlık bilgi düzeyinin artırılmasında etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Education,therapy and consultancy is highly required for the person with disabilities and their family in order to find solution of their problems and comply with the life. In this content,education and consultancy on sexual development of children in age of 10-19 with disabilities is also required for the parents in order to increase awareness and make the life easier for them. Purpose of this study is to evaluate education,therapy and consultancy requirement of parents on sexual development especially in adolescence period of children with disabilities and efficiency of those educations to be given to parent in this content. Investigation of this study is done with experimental controlled test groups with the pre test and final test steps. Zonguldak, Kozlu Disabilities Community members are involved in this experimental study.
47 Parents out of 61 members of this community of 10-19 years old children with disabilites are selected based on criteria of this study. Randomization method was used to create controlled test group for experiment.(controlled group (n=24) and experiment group (n=23)). Datas of experiment was collected by using "İnformation Form", "Information Evaluation Form", "Parent Self- Efficacy Scale". Adolescence period self care, family attitude and behavior,sexual thematic behavior control,Mentally and physically Sexual health for 10-19 years old children with disabilities, communicatation with Children and Adolescent and sexual abuse modules is applied to experiement group within 8 weeks as once per week.Each seans took 30-45 min. Before the trainings and consultancy, self competence level(scale) of parents was avarage 55,50 +-23,16. After training and consultancy, self competence level(scale) of parents reaches 97,17+-7,88. Those values and changes before and after trainings was assessed and found to be significant and logical in statistical wise (p<0,05). After trainings,experiment groups's information assessment level, self-care, sexual thematic behavior control, communicatation with Children and Adolescent scales also is also measured and fount to be significantly logical in statistical wise.(p<0,05) Total level of information assesment level is increased and improved from 7,54+-3,86 to 17,00+-1,18. This study indicates that educations and trainings to be given to parents have children with disabilities has significantly helpful to increase self-competences level and level of sexual health awareness of parents.