Diyarbakır ili merkez dicle vadisindeki domates üretim alanlarında fungal hastalıklar ve yaygınlık oranlarının belirlenmesi ve önemli iki patojen türü üzerine methyl jasmonate ve methyl salicylate etkinliklerinin değerlendirilmesi
Determination of fungal diseases and prevalence rates in the tomato production areas in di̇cle valley in Diyarbakır and evaluation of methyl jasmonate and methyl salicylate activities on two important pathogene species
Yazar: MERVE AYGÜN
Danışman: PROF. DR. HAMİT KAVAK
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Diyarbakır ili Dicle vadisinde üretilen domates bitkilerindeki fungal hastalıkların yaygınlık oranları belirlenmiştir. Bu amaçla yürütülen survey çalışmaları sonucunda 35 hastalıklı bitkiden 33 fungal izolat elde edilmiştir. Bu izolatlardan 21 izolat simptomatolojik ve morfolojik olarak teşhis edilmiştir. Simptomatolojik ve morfolojik gözlemler sonucunda 10 izolat Alternaria alternata, 5 izolat Botrytis cinerea, 3 izolat Oidium neolycopersici 3 izolat da Ulocladium spp. olarak belirlenmiştir. Elde ettiğimiz veriler doğrultusunda en yaygın etmen % 30.33 ile Alternaria alternata, ikinci en yaygın etmen % 15.5 Botrytis cinerea olmuştur. Oidium neolycopersici % 9,09 ve Ulocladium spp.% 9.09 olarak hesaplanmıştır. 
Ayrıca bu çalışmada en yaygın iki hastalık etmeni olan A. alternata ve B. cinerea'ya karşı Methyl jasmonate ve Methyl salicylate uygulamalarının etkileri test edilmiştir. Her bir hastalık etmenine iki ayrı fitokimyasalın 3 farklı dozu (0.01, 0.1 ve 1 mM) uygulanmış ve etmenlerin PDA besi ortamındaki koloni çapları ölçülmüştür. Bunun sonucunda Methyl jasmonate'ın 0.1 ve 1 mM dozları A. alternata ve B. cinerea'nın misel gelişimlerini önemli derecede engellemiştir. Methyl salisicylate'ın ise en yüksek dozunun (1mM) iki etmene karşı engelleyici etkileri istatistiki açıdan önemli bulunmuştur.
Bu çalışmada Dicle vadisinde domates fungal hastalıkların yaygınlık oranlarının belirlenmesinin yanı sıra bu hastalıklardan A. alternata ve B. cinerea'ya karşı Methyl jasmonate ve Methyl saliciylate uygulamalarının kimyasal mücadeleye alternatif olabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the prevalence rates of fungal diseases in tomato plants produced in the Dicle valley of Diyarbakir province were determined. 33 fungal isolates were obtained from 35 sickly plants as a result of survey studies. 21 isolates from these isolates were diagnosed with morphological and symptomatologic observations. As a result of symptomatological and morphological observations 10 isolates Alternaria alternata, 5 isolates Botrytis cinerea, 3 isolates Oidium neolycopersici 3 isolates Ulocladium spp. were determined. According to the data we obtained, while Alternaria alternata with % 30.33 prevalence rates is most common disease, Botrytis cinerea with % 15.5 is the second. Oidium neolycopersici and Ulocladium spp prevalence rates were calculated as % 9.09.
Also in this study, against to A. alternata and B. cinerea, which were two most common diseases were, experimented the effects of Methyl jasmonate and Methyl salicylate aplications. Three different doses (0.01, 0.1 and 1 mM) of two phytochemicals were applied to each disease and colony diameter of factors were measured in PDA media. As a result, 0.1 and 1 mM doses of Methyl jasmonate significantly inhibited mycelial development of A. alternata and B. cinerea. The inhibitory effects of the highest dose (1mM) of Methyl salisicylate against both diseases were found to be statistically significant.

This study examined the relative abundance of fungal tomato diseases in Dicle Valley, Diyarbakır and revealed that methyl jasmonate and methyl salycilate could be alternative to chemical control against two common tomato diseases A. alternata and B. cinerea.