Afet yönetimi kapsamında depreme müdahale yeterliliği üzerine sosyolojik bir araştırma: Malatya ili örneği
A sociological evaluation on the adequacy of response to earthquake in the scope of disaster management: The case of Malatya province
Yazar: BİLGENUR BİLGE
Danışman: PROF. DR. ZAHİR KIZMAZ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Doğal afetler dünyanın var oluşundan beri meydana gelmektedir. Tüm toplumlar bugüne kadar çeşitli doğal afetlere maruz kalmıştır. Toplumların tamamını etkileyen doğal afetlerin toplumsal sonuçları olduğu, sosyal bir problem olarak karşımıza çıktığı için sosyolojinin araştırma konusu haline girmektedir. Bir doğal afet türü olarak deprem, toplumdaki tüm kurumları derinden etkilemekle beraber toplumda yaşayan insanların alışılagelmiş hayatlarını düzenlerini tamamen değiştirmektedir. Bu nedenledir ki doğal afetler kapsamında depremler, afet sosyolojinin konusu haline gelmiştir. Depremlerin yıkıcı boyutu afet yönetimi açısından değerlendirilmesi ile gündeme gelmesine neden olmuştur. 
Depreme müdahale kapasitesinin günümüzde Türkiye açısından araştırılması çok önem arz etmektedir. Türkiye geçmişten günümüze kadar yıkıcı etkisi büyük olan birçok deprem yaşamıştır ve yaşamaya devam etmektedir. 1999 senesinde yaşanan ve afet yönetimi konusunda bir milat olarak görülen Marmara depreminin ardından şekillenen afet yönetim sistemimiz çerçevesinde, depreme müdahalede meydana gelen eksiklikler dikkate alınarak iyileştirici bazı çalışmaların yapılması gerekmektedir. Meydana gelen 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin etkilediği 11 şehirden biri olan Malatya şehrinde, depremin bıraktığı hasar ve kayıpların boyutu oldukça büyüktür. Depremden en fazla etkilenen ilk 4 il arasına girmektedir. Dolayısıyla Malatya ilinde afet yönetimi kapsamında depreme müdahale aşamasında yaşanan sorunlar üzerinde durulması gerekmektedir. Afet yönetimi ve afet sosyolojisi çerçevesinde şekillenen bu nitel araştırma, ilgili literatüre bilimsel bir katkı yapmayı amaçlamaktadır. Bu alanda yapılan bazı araştırmalar bulunmaktadır. Ancak Malatya ili evrenini içeren ve aynı zamanda afet yönetiminin başarı ve başarısızlığını sosyolojik açıdan ele alan bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Dolayısıyla bu çalışmada, Türkiye'nin Afet yönetimi kapsamında depreme müdahale yeterliliği ile ilgili; temel ihtiyaçların giderilmesi, depreme müdahalede sosyal medya kullanımı, afet yönetiminde görülen eksiklikler, depreme müdahale sürecinde arama kurtarma ve enkaz kaldırma çalışmalarında yaşanan sorunlar irdelenmiştir.

Abstract:
Natural disasters have been occurring since the beginning of the world. All societies have been exposed to various natural disasters to date. Since natural disasters that affect entire societies have social consequences and appear as a social problem, they become the subject of research in sociology. As a type of natural disaster, earthquake deeply affects all institutions in the society and completely changes the ordinary lives of people living in the society. For this reason, earthquakes have become the subject of disaster sociology within the scope of natural disasters. The destructive dimension of earthquakes has brought them to the agenda with their evaluation in terms of disaster management.
It is very important to investigate the earthquake response capacity for Türkiye today. Türkiye has experienced and continues to experience many devastating earthquakes from past to present. Within the framework of our disaster management system, which was shaped after the Marmara earthquake in 1999, which was seen as a milestone in disaster management, the deficiencies in the response to the earthquake should be taken into account and they should be improved and studies should be carried out in this direction. In the city of Malatya, which is one of the 11 cities affected by the earthquake centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023, the extent of damage and losses caused by the earthquake is quite large. It is among the top 4 provinces most affected by the earthquake. Therefore, it is necessary to focus on the problems experienced during the earthquake response phase within the scope of disaster management in Malatya province. This research, shaped within the framework of disaster management and disaster sociology, aims to make a scientific contribution to the relevant literature. There are some studies conducted in this field. However, no study has been found that includes the population of Malatya province and also deals with the success and failure of disaster management from a sociological perspective. Therefore, in this study, it is about Turkey's earthquake response adequacy within the scope of disaster management; Meeting basic needs, use of social media in earthquake response, deficiencies in disaster management, problems experienced in search and rescue and debris removal efforts during the earthquake response process were examined.