Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin motivasyonları ile iş yaşam kalitesi algıları arasındaki ilişki
The relationship between the motivations of teachers working in vocational and technical secondary education institutions and the quality of work life
Yazar: ENGİN HIRÇIN
Danışman: PROF. DR. NEZAHAT GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin motivasyonları ile iş yaşam kalitesi algıları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırma nicel yöntemde korelasyon desende tasarlanmıştır. Bu araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı Ankara İli merkez ilçelerinde yer alan ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklemi oluşturan 405 kişiye basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile ulaşılmıştır. Araştırmada verileri toplamak için üç bölümden oluşan veri toplama aracı oluşturulmuştur. Veri toplama aracının birinci bölümünde araştırmaya katılan kişiyle ilgili kişisel bilgiler yer alırken; veri toplama aracının ikinci bölümünde Uçar (2015) tarafından hazırlanan "Örgütsel Motivasyon Ölçeği"; üçüncü bölümde ise Van Laar, Edwars ve Easton (2007) tarafından geliştirilen, Akar ve Üstüner, (2017) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Öğretmenlerin İş Yaşam Kalitesi" ölçeği yer almıştır. Öğretmenlerin motivasyonları ile iş yaşam kalitesi algıları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla SPSS 22 Programında betimsel analizler yapılmıştır. Araştırma verileri normal dağılım gösterdiği için parametrik testler kullanılmıştır. Araştırmada iki kategorili demografik değişkenler için bağımsız örneklem T-testi, üç ya da daha fazla kategorili demografik değişkenler için tek yönlü varyans analizi testlerinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin motivasyon düzeyleri ile iş yaşam kalitesi düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığı korelasyon analizi testi ile değerlendirilmiştir. Öğretmenlerin motivasyon düzeyleri ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi yordamak için regresyon analizinden faydalanılmıştır. Öğretmenlerin motivasyon, içsel ve dışsal motivasyon düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin motivasyon ve dışsal motivasyon düzeylerinin demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin içsel motivasyon düzeylerinin yaş değişkeni dışında demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin iş yaşam kalitesi, iş kariyer memnuniyeti, iş yaşamında stres, aile-iş yaşamı dengesi yüksek düzeyde tespit edilmiştir. Öğretmenlerin iş yaşam kalitesi, iş kariyer memnuniyeti düzeylerinin demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin iş yaşamında stres alt boyutu eğitim durumu demografik değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterirken; aile-iş yaşamı dengesi alt boyutu ise hizmet yılı ve yaş demografik değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin genel iyi olma, işi kontrol edebilme, çalışma koşulları orta düzeyde tespit edilmiştir. Öğretmenlerin genel iyi olma, işi kontrol edebilme, çalışma koşulları düzeylerinin demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin motivasyonları ile iş yaşam kalitesi arasında güçlü düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin içsel motivasyonu ile iş yaşam kalitesinin alt boyutu olan iş kariyer memnuniyeti arasında pozitif yönde, çok güçlü düzeyde; genel iyi olma hali arasında pozitif yönde, güçlü düzeyde; işi kontrol etme arasında pozitif yönde, güçlü düzeyde; iş yaşamında stres arasında pozitif yönde, zayıf düzeyde; çalışma koşulları arasında pozitif yönde, güçlü düzeyde; aile-iş yaşamı dengesi arasında pozitif yönde, güçlü düzeyde ilişki vardır. Öğretmenlerin dışsal motivasyonu ile iş yaşam kalitesinin alt boyutu olan iş kariyer memnuniyeti arasında pozitif yönde, güçlü düzeyde; genel iyi olma hali arasında pozitif yönde, zayıf düzeyde; işi kontrol etme arasında pozitif yönde, orta düzeyde; çalışma koşulları arasında pozitif yönde, orta düzeyde; aile-iş yaşamı dengesi arasında pozitif yönde, orta düzeyde ilişki vardır. Öğretmenlerin motivasyonlarının yüzde kırk dördü iş yaşam kalitesi tarafından yordanmaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between the motivations of teachers working in vocational and technical secondary education institutions and their perceptions of quality of work life. This research was designed with a correlation pattern in quantitative method. The population of this research consists of teachers working in secondary education institutions in the central districts of Ankara Province in the 2021-2022 academic year. 405 people making up the sample were reached by simple random sampling method. A data collection tool consisting of three parts was created to collect data in the research. While the first part of the data collection tool includes personal information about the person participating in the research; In the second part of the data collection tool, "Organizational Motivation Scale" prepared by Uçar (2015); In the third section, the "Teachers' Work Life Quality" scale, developed by Van Laar, Edwards and Easton (2007) and adapted into Turkish by Akar and Üstüner, (2017), was included. Descriptive analyzes were conducted in SPSS 22 Program to determine the relationship between teachers' motivations and their perceptions of quality of work life. Since the research data showed normal distribution, parametric tests were used. In the study, independent sample T-test was used for demographic variables with two categories, and one-way analysis of variance tests were used for demographic variables with three or more categories. Whether there is a relationship between teachers' motivation levels and their work life quality levels was evaluated with the correlation analysis test. Regression analysis was used to predict the relationship between teachers' motivation levels and quality of work life. It was determined that teachers' motivation, intrinsic and extrinsic motivation levels were high. It was determined that teachers' motivation and extrinsic motivation levels did not show a significant difference according to demographic variables. It was determined that teachers' intrinsic motivation levels did not show a significant difference according to demographic variables other than age. Teachers' quality of work life, work career satisfaction, stress in work life, and family-work life balance were determined to be high. It was determined that teachers' quality of work life and work career satisfaction levels did not show a significant difference according to demographic variables. While the stress sub-dimension in teachers' work life shows a significant difference according to the demographic variable of education level; It was determined that the family-work life balance sub-dimension showed a significant difference according to the demographic variables of service year and age. Teachers' general well-being, ability to control work, and working conditions were determined to be at a moderate level. It was determined that teachers' general well-being, ability to control the job, and working conditions levels did not show a significant difference according to demographic variables. It has been determined that there is a strong and positive significant relationship between teachers' motivation and quality of work life. There is a positive correlation between teachers' intrinsic motivation and work career satisfaction, which is a sub-dimension of the quality of work life, at a very strong level; Among the general well-being, there is a positive and strong level; There is a positive and strong level between controlling the job; Stress in business life is positive and weak; Among the working conditions, there is a positive and strong level; There is a strong positive relationship between family-work life balance. There is a strong positive correlation between teachers' extrinsic motivation and work career satisfaction, which is the sub-dimension of the quality of work life; Among general well-being, it is positive and weak; Controlling the job is positively moderate; working conditions are positive, moderate; There is a positive, moderate relationship between family-work life balance. Forty-four percent of teachers' motivation is predicted by quality of work life.