Kronik hepatit b hastalarında fibrozis belirlenmesinde invaziv olmayan belirteçlerin karaciğer biyopsisi ile karşılaştırılması
Comparison of non-invasive markers with liver biopsy in determining fibrosis in chronic hepatitis B patients
Yazar: HANDE İDİL TÜZ
Danışman: PROF. DR. NİHAL PİŞKİN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Biyopsi = Biopsy ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kronik hastalık = Chronic disease

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik hepatit B, tüm dünya ve ülkemiz için önemli bir sağlık sorunudur. Kronik hepatit B'de karaciğer fibrozisini belirlemede karaciğer biyopsisi altın standart olup, girişimsel bir işlem olması nedeni ile invaziv olmayan indirek serum belirteçleri gibi alternatif yöntemler geliştirilmektedir. Bizim çalışmamızda da invaziv olmayan serum belirteçlerinin etkinliklerinin saptanması için kronik hepatit B tanılı hastaların karaciğer biyopsisindeki fibrozis değerlerinin invaziv olmayan serum belirteçleri ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Polikliniği'ne başvurmuş hastalardan, kronik hepatit B tanısı ile izlenmiş ve karaciğer biyopsisi yapılmış olanlar araştırmaya retrospektif olarak dahil edilmiştir. Hastalar Ishak fibrozis evrelendirme sistemine göre hafif fibrozis (F0-2) ve ileri fibrozis (F3-6) olmak üzere iki gruba ayrılmış ve bu iki grupta AP, APRI, AAR, FIB-4, Fibro-Q ve King's skor hesaplanmıştır. İki grup için hesaplanan belirteçler birbirleri ile ileri fibrozisi ayırt edicilik açısından karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Toplam 183 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 38,62 hesaplandı. Ortalama fibrozis evresi 2,51 olarak bulundu. İleri fibrozis grubunda ALT, AST, HAİ ve tedavi başlangıcındaki HBV DNA seviyeleri istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). APRI, AAR ve King's skoru ileri fibrozisi saptamada istatistiksel olarak anlamlı saptandı (p<0,05). APRI, AAR ve King's skorun AUROC değerleri sırası ile 0,611, 0,637 ve 0,632 olarak bulundu.
Sonuç: APRI, AAR ve King's skorlama sistemlerinin ileri fibrozisi hafif fibrozisten ayırmada istatistiksel olarak anlamlı olduğu ancak bu belirteçlerin ileri fibrozisi hafif fibrozisten ayırmadaki etkinliklerinin zayıf olarak görülmüştür. Karaciğer biyopsisinin kronik hepatit B hastalarında fibrozis tanısında altın standart olduğu görülmektedir. İnvaziv olmayan belirteçlerin geliştirilmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç duyulduğu görülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Kronik hepatit B, fibrozis, invaziv olmayan belirteçler

Abstract:
Introduction and purpose: Chronic hepatitis B is an important health problem for the whole world and our country. Liver biopsy is the gold standard for determining liver fibrosis in chronic hepatitis B, and alternative methods such as non-invasive indirect serum markers are being developed since it is an invasive procedure. In our study, it was aimed to compare fibrosis values in chronic hepatitis B patients liver biopsy with non-invasive serum markers to determine the efficacy of non-invasive serum markers.
Materials and Methods: Patients who applied to the Zonguldak Bülent Ecevit University Health Practice and Research Center Infectious Diseases and Clinical Microbiology Outpatient Clinic were included in the study retrospectively. Among these whom were followed up with the diagnosis of chronic hepatitis B and had liver biopsy were included in the study retrospectively. According to the Ishak fibrosis staging system, the patients were divided into two groups as mild fibrosis (F0-2) and advanced fibrosis (F3-6), and AP, APRI, AAR, FIB-4, Fibro-Q and King's scores were calculated in these two groups. The markers calculated for the two groups were compared with each other in terms of distinguishing advanced fibrosis.
Results: A total of 183 patients were included in the study. The mean age of the patients was 38,62. The mean fibrosis stage was found to be 2,51. ALT, AST, HAI and HBV DNA levels at the beginning of treatment were statistically significantly higher in the advanced fibrosis group (p<0,05). APRI, AAR and King's scores were statistically significant in detecting advanced fibrosis (p<0,05). The AUROC values of APRI, AAR, and King's score were found to be 0.611, 0.637, and 0.632, respectively.
Conclusion: APRI, AAR and King's scores were statistically significant in differentiating advanced fibrosis from mild fibrosis, but the efficacy of these markers in differentiating advanced fibrosis from mild fibrosis was weak. Liver biopsy appears to be the gold standard for diagnosing fibrosis in patients with chronic hepatitis B. It is concluded that new studies are needed for the development of non-invasive markers.
Key words: Chronic hepatitis B, fibrosis, non-invasive markers