20. yy sonrası kukla tiyatrosunda yeni tekniklerin kullanımı, mekana özgü tiyatro bağlamında bir performans gösterimi
After the 20th century, the use of new techniques in puppet theater, a performance within the context of site-specific theater
Yazar: CEREN AYGÜT
Danışman: PROF. SÜREYYA TEMEL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Plastik Sanatlar Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Kukla sanatı, antik çağlardan bugüne her ülkenin kültüründe kendine özgü niteliklerle varolan eski bir sanattır. Antik dönemlerde çoğunlukla dini ve ritüelistik törenlerde kullanılan basit eklemli, ağaç parçalarından ya da kumaştan yapılan formları ile insanların koruyucusu ve yardımcısı olarak görülmüştür. Gezgin kuklacıların yer değiştirmesi, kültürel ve ekonomik bağlantılar zaman içinde kuklacılığın gelişimini de etkilemiştir. Ülkelerin içinde bulunduğu şartlar ve siyasi gelişmeler kuklanın kimi zaman eğitim kimi zaman propaganda amaçlı kullanımını ön plana çıkarmıştır. 20. yüzyılda yaşanan iki büyük dünya savaşı sonrasında toplumların yaşadığı dönüşüm kuklaya bakışı da değiştirmiştir. Kukla bir sözcüye dönüşmüş ve halkın sesini duyurabilmesi için bir araç haline gelmiştir. 21. yüzyıla doğru teknolojinin gelişmesiyle kukla hem televizyon ve sinema alanlarında kullanılmaya başlamış hem de mekanik ve bilgisayar destekli uygulamalarla yenilenmiştir. 
Mekan, antik çağlardan beri pek çok düşünürün ve sanatçının üzerinde çalıştığı ve yeni anlamlar ürettiği bir olgu olmuştur. Mekanın dönüşümü, değişimi, insanla ve çevresel etmenlerle kurduğu ilişki tiyatronun da temel çalışma alanlarından biridir. Mekana özgü çalışmalar önce galeri mekanının kullanımını dönüştürmesi daha sonra alımlayıcının varolduğu her yerin bir galeri mekanı olabileceği düşüncesiyle gelişmiştir. Süreç içerisinde tiyatronun da bu kapsamda kendine alan açtığı görülür. Özellikle son yıllarda çerçeve sahne kullanımı tiyatro grupları tarafından sorgulanmaya başlamış ve pek çok kamusal alan sahne olarak ele alınmıştır. Fabrikalar, depolar, tarihi yapılar vd. artık bir sahneye dönüşmüştür. 
Bu tez çalışmasında örnek uygulama olarak Adalet Ağaoğlu'nun "Çıkış" adlı kısa oyunu seçilmiştir. Mekana özgülüğün sanatsal uygulamada getirdiği yeni olasılıklar değerlendirilmiş, oyunun kavramsal dünyası, mekan kullanımı ve dönemin etkileri dikkate alınarak bir performans hazırlanmıştır.

Abstract:
Puppetry is an ancient art that has existed in the cultures of every country with its unique characteristics from ancient times to the present day. In ancient times, puppets made of simple joints, wood pieces, or fabric were primarily used in religious and ritualistic ceremonies and seen as protectors and assistants to humans. The mobility of traveling puppeteers and cultural and economic connections have also influenced the development of puppetry over time. The conditions and political developments of countries have sometimes highlighted the educational and propaganda purposes of puppets. The transformation experienced by societies after the two world wars in the 20th century also changed the perception of puppets. Puppets transformed into a spokesperson and became a means for the voice of the people to be heard. As technology advanced towards the 21st century, puppets began to be used in television and cinema, also they were revitalized with mechanical and computer-assisted applications.
Site has been a phenomenon that many thinkers and artists have worked on and produced new meanings since ancient times. The transformation of site, its changes and its relationship with humans and environmental factors are also fundamental areas of theater. Site specific studies initially transformed the use of gallery spaces, and later developed the idea that any place where the audience exists could be a gallery site. In the process, it can be seen that theater has also created its own site within this scope. Particularly in recent years, the use of frame stage has been questioned by theater groups and many public spaces such as factories, warehouses, and historical buildings have become stages.
In this thesis, Adalet Ağaoğlu's short play titled "Çıkış" was selected as an example application. The new possibilities brought by the specificity of the site in artistic practice were evaluated, and a performance was prepared considering the conceptual world of the play, the use of the site, and the influences of the period.