18. yüzyılın ilk yarısında Bolu
Bolu in the first half of the 18th century
Yazar: BİNNAZ AKSAY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SÜME
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Voyvodalık = Voyvodalık

Özet:
Doğal kaynaklar bakımından son derece zengin olan Bolu; önemli askerî, ticari ve dinî yollar üzerinde bulunmaktadır. Bolu stratejik konumundan dolayı tarihinin her döneminde önemli bir merkez olmuştur. Bu çalışma ile Bolu Kazası'nın 18. yüzyılın ilk yarısındaki idari, ekonomik ve sosyal yapısının ortaya koyulması amaçlanmaktadır. İncelenen döneme ilişkin Bolu tarihi ile ilgili çalışmaların yetersizliği araştırma konusunun belirlenmesinde temel etken olmuştur. Çalışmada şer'iyye sicilleri ve hurufat kayıtları başta olmak üzere arşiv kaynakları, salnameler, seyahatnameler, araştırma ve tetkik eserlerden yararlanılmıştır. Giriş ve sonuç bölümü dışında üç bölümden oluşan çalışma ile 18. yüzyılın ilk yarısı itibarıyla Bolu'da görev yapan ümerâ ve ulemâ mensupları tespit edilmiş ve bunların idari uygulamalarına yer verilmiştir. Bolu Voyvodalığı Mukâtaası'nın mâlikâne sistemi içerisindeki yeri tespit edilerek kaza ahalisinden tahsil edilen vergiler belirlenmiştir. Bolu menzilinin Osmanlı ulaşım ağı içerisindeki fonksiyonu üzerinde durulmuştur. Bolu'da yürütülen ticari ve zirai faaliyetler ve bunların potansiyeli ortaya koyulmuştur. Ekonomik hayatın kontrol mekanizmaları izah edilmiştir. Bolu'nun demografik yapısı, buna bağlı olarak halkın gündelik hayatı, cemaatler ve gayrimüslim unsurlar ele alınmıştır. Bolu mahkemesi kayıtları ışığında evlilik, boşanma, vasî ve nafaka takdiri gibi uygulamalar açıklanmış; Bolu'da gerçekleşen suçlar niteliklerine göre tasnif edilerek suç oranları tespit edilmiştir. Bolu'da bulunan vakıf ve vakıf müeseseleri incelenmiştir. Ayrıca Bolu tarihine ilişkin ele aldığımız hususların, zaman dilimi öncesi ve sonrasındaki durumlarına kısaca değinilerek bütüncül bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Bolu, which is extremely rich in natural resources, is located on important military, commercial and religious routes. Bolu has been an important center in every period of its history due to its strategic location. This study aims to present the administrative, economic and social structure of Bolu in the first half of the 18th century. The lack of studies on the history of Bolu during the period in question has been the main factor in determining the subject of the research. In the study, archival sources, especially şer'iyye registers (court records) and hurufat (typeface) records, salnames (yearbooks), travelogues, research and critical works were utilized. The study, which consists of three chapters, excluding the introduction and conclusion, identifies the members of the umerâ (commanders) and ulemâ (scholars) who served in Bolu in the first half of the 18th century and includes their administrative practices. The position of Bolu Voivodeship Muqata'ah within the mālikāna system was identified and the taxes collected from the inhabitants of the district were examined. The function of Bolu menzil in the Ottoman transportation network was emphasized. The commercial and agricultural activities carried out in Bolu and their potential were demonstrated. The control mechanisms of economic life were explained. The demographic structure of Bolu, the daily life of the people, communities and non-Muslim individuals were discussed. In the light of Bolu court records, practices such as marriage, divorce, guardianship and alimony were explained; crimes committed in Bolu are classified according to their nature and crime rates were determined. Foundations and foundation institutions in Bolu were analyzed. In addition, a holistic evaluation was made by briefly mentioning the conditions of the issues we have discussed regarding the history of Bolu before and after the time period.