Türk liman sahalarında çalışan işçilerdeki örgütsel stres, mobbing ve mesleki tükenmişliğin incelenmesi
Examining the organizational stress, mobbing and occupational burnout of employees working in Turkish port areas
Yazar: BORA KIZILDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH FATİH AKCAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Limanlar = Ports ; Mobbing = Mobbing ; Stres = Stress ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel stres = Organizational stress ; Örgütsel stres = Organizational stress ; İşçiler = Workers

Özet:
Günümüzde sürekli artan küresel rekabete bağlı olarak limanların etkinliği ve verimliliğinde, liman sahalarında çalışan işçiler ve bu işçilerin performansının önemli rol oynadığı bir gerçektir. Yaşanması muhtemel örgütsel stres, tükenmişlik veya mobbing çalışanın özgüveninin azalmasına, verimliliğinin düşmesine, işe ilgisinin azalmasına ve işten ayrılmalara neden olabilmektedir. Dolayısıyla, liman sahalarında çalışan işçilerde oluşan örgütsel stres, mesleki tükenmişlik ve mobbing durumlarının incelenmesi önem taşımaktadır. 

Bu çalışmanın temel amacı, Türk liman sahalarında çalışan işçilerdeki örgütsel stres, mobbing ve mesleki tükenmişliğin incelenmesidir. Çalışmanın evrenini Türk liman sahalarında vardiya düzeninde; yükleme ve boşaltma operasyonunda çalışan işciler (vinç operatörü, iş makineleri kullanıcıları, tamirci, temizlikçi, güvenlik elemanları vb. işçiler) ile bu işçilerin üst yönetimi oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise evren içerisinde yer alan Hopa, Rize, Trabzon, Giresun, Samsun, Kocaeli, Gemlik, Antalya, Mersin ve İskenderun limanlarında çalışan işçilerden "basit rastgele (seçkisiz) örnekleme" yöntemi kullanılarak ulaşılan toplam 302 işçi oluşturmaktadır. 

Araştırmanın verileri, dört bölümden oluşan ve Örgütsel Stres, Leymann Mobbing ve Maslach Tükenmişlik ölçeklerini içeren veri toplama anketi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde Sosyal Bilimciler için İstatistik Programı (SPSS 25.0) kullanılarak nicel analiz yöntemi kullanılmıştır. Nicel analizler kapsamında ortalama ve standart sapma gibi tanımlayıcı istatistik ölçüleri, ilişkisiz örneklemler t-testi, varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon kullanılmıştır. 

Çalışma sonucunda Türk liman sahalarında çalışan işçilerin algıladıkları örgütsel stresin %41,8, mobbingin %16,9 ve mesleki tükenmişliğin %38,1 düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. İşçilerin örgütsel streslerinin en önde gelen nedeni maddi nedenlerdir. En fazla mobbing işçilerin kendilerini göstermesini ve iletişimini engelleme ile yapılmaktadır. İşçilerin en fazla mesleki tükenmişlik yaşadıkları alan ise kişisel başarısızlık alt boyutudur. Örgütsel stres, mobbing ve mesleki tükenmişlik; cinsiyet, yaş, medeni durum, toplam çalışma yılı ve haftalık çalışma saatine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ancak, mesleki tükenmişlik eğitim düzeyine, mobbing aylık gelire göre anlamlı farklılık göstermiştir. Ayrıca, mobbingin mesleki tükenmişlik ve örgütsel stres üzerinde anlamlı bir etkisi vardır. Örgütsel stresin de mesleki tükenmişlik üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmaktadır. Mesleki tükenmişliğin %13,1'i mobbingten, %6,9'u örgütsel stresten kaynaklanmaktadır. Örgütsel stresin ise %0,9'u mobbingten kaynaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Liman Çalışanları, Mobbing, Mesleki Tükenmişlik, Örgütsel Stres.

Abstract:
It is a fact that the performance of the workers working at the port areas plays an important role in the efficiency of the ports due to the ever-increasing global competition. Possible organizational stress, burnout or mobbing can lead to a decrease in self-confidence of the employee, decrease in productivity, decrease in interest and cause dismissal. Therefore, it is important to examine the organizational stress, occupational burnout and mobbing in the workers working at the port areas.

The main purpose of this study is to examine the organizational stress, mobbing and occupational burnout of employees working in Turkish ports areas. The universe of the study consists of workers working in shift system; in the loading and unloading operations in the Turkish port areas (Crane operator, business plant and machinery users, repairmen, cleaning services, security personnel etc. workers and the top management in command of these workers). The accessible population of the study consisted of 302 employees selected from the ports of Hopa, Rize, Trabzon, Giresun, Samsun, Kocaeli, Gemlik, Antalya, Mersin and Iskenderun by using simple random sampling method.


The data of the study were collected by a data collection questionnaire consisting of four parts containing Organizational Stress, Leymann Mobbing and Maslach Burnout scales. In the analysis of the data, quantitative analysis method was used by using Statistical Program for Social Sciences (SPSS 25.0). In the context of quantitative analysis, descriptive statistical measures such as mean and standard deviation, independent samples t-test, variance analysis (ANOVA), Pearson correlation analysis and simple linear regression.

As a result of the study, it was found that the organizational stress perceived by the workers working at Turkish port areas was 41.8%, mobbing was 16.9% and occupational burnout was 38.1%. The most important reason for the organizational stress of the workers are the material reasons. The most mobbing behavior is done by preventing the workers from showing themselves and their communication. The area where workers experience the most occupational burnout is the sub-dimension of personal failure. Organizational stress, mobbing, and occupational burnout do not differ significantly according to the gender, age, marital status, the total working year, or weekly working hours of the workers. However, occupational burnout shows significant difference according to education level while mobbing shows a significant difference according to monthly income. Furthermore, mobbing has a significant effect on occupational burnout and organizational stress. Organizational stress has a significant effect on occupational burnout. 13.1% of occupational burnout is due to mobbing and 6.9% is due to organizational stress. 0.9% of organizational stress is caused by mobbing.

Keywords: Port Employees, Mobbing, Occupational Burnout, Organizational Stress.