Yabancılara Türkçe öğretimi alanında 2010-2024 yılları arasında yapılan yüksek lisans tezlerinin incelenmesi
Investigation of master's theses on teaching Turkish to foreigners between 2010 and 2024
Yazar: ALİCAN ALTUNDAŞAR
Danışman: PROF. DR. BERNA ÜRÜN KARAHAN
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dil öğretimi, bireylerin bir dilin yapısal, işlevsel ve kültürel unsurlarını sistematik bir şekilde öğrenmelerini sağlamak amacıyla tasarlanmış bir eğitim sürecidir. Bu süreç, dil bilgisi kurallarının, kelime dağarcığının, dinleme ve konuşma becerilerinin yanı sıra okuma ve yazma yeteneklerinin geliştirilmesini içerir. Ayrıca, dilin sosyal ve kültürel bağlamları hakkında bilgi edinilmesi, öğrenicilerin dil kullanımını zenginleştirir ve iletişim becerilerini artırır. Farklı öğretim yöntemleri ve stratejileri, bireylerin öğrenme stillerine uygun olarak uygulanarak etkili bir dil edinim süreci hedeflenir.
Türkçenin yabancılara öğretimiyle ilgili eserlerin kökeni on birinci yüzyıla dayanmaktadır. Ancak, bu öğretimin sistematik olarak yapılması son dönemlerde önem kazanmıştır. Türkiye'de ve yurt dışında Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine yönelik merkezler kurulmuş, ders kitapları, yardımcı kitaplar ve sözlükler hazırlanmıştır. Çeşitli yöntemler, teknikler ve materyaller kullanılarak öğretimin daha etkili hâle getirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, yüksek lisans ve doktora programları çerçevesinde yapılan çalışmalarla alana katkı sağlayabilecek eserler üretilmiştir. Bu çalışmanın, ilgili alanda yapılmış tezleri betimleyici yönüyle yeni lisansüstü tezlere rehberlik edeceği düşünülmektedir.
Bu araştırmada 2010-2024 yılları arasında Türkçenin yabancılara öğretimi ile ilgili yazılan yüksek lisans tezlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Türkiye'de yapılan ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi tarafından indekslenen 220 yüksek lisans tezi incelenmiştir. Bu yüksek lisans tezleri; konularına, yıllarına, yazıldığı üniversitelere, araştırma yöntem ve desenlerine, veri toplama araçlarına, veri analizine göre, alt hipotez sayılarına göre ve örnekleme göre incelenmiştir. Betimsel analiz modeli ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. İşlenen veriler frekans/yüzde kullanılarak düzenlenmiştir. Elde edilen verilere göre konularına göre değerlendirildiğinde 220 yüksek lisans tezinde sadece 3 adetinde dört temel dil becerilerinden olan konuşma becerisine yer verilmişken 78 adetinde kitap/metin incelemesi yapılmıştır. Öte yandan dört temel dil becerileri konulu yüksek lisans tezlerinin de genel olarak az yapıldığı göze çarpmaktadır. Yıllarına göre bakıldığında özellikle 2019 yılında çok sayıda yüksek lisans tezi yapıldığı görülmektedir. Yöntem ve desenlerine göre de doküman incelemesi 102 adet yüksek lisans tezinde kullanılmıştır. Genel olarak bakıldığında yüksek lisans tezlerinde nitel araştırma yöntemleri daha çok kullanılmıştır.

Abstract:
Language teaching is an educational process designed to enable individuals to systematically learn the structural, functional, and cultural components of a language. This process encompasses the development of grammar rules, vocabulary, listening and speaking skills, as well as reading and writing competencies. Furthermore, acquiring knowledge about the social and cultural contexts of the language enriches learners' use of the language and enhances their communication skills. Various teaching methods and strategies are implemented in accordance with individual learning styles to achieve an effective language acquisition process.
The origins of works related to the teaching of Turkish to foreigners date back to the eleventh century. However, systematic approaches to this teaching have gained importance in recent times. Centers for teaching Turkish as a foreign language have been established both in Turkey and abroad, and textbooks, supplementary materials, and dictionaries have been prepared. Various methods, techniques, and materials have been employed to enhance the effectiveness of the teaching. Additionally, through graduate and doctoral programs, works have been produced that contribute to the field. This study is intended to serve as a guide for new graduate theses by providing a descriptive overview of previously completed theses in the relevant field.
This research aims to evaluate master's theses written on the teaching of Turkish to foreigners between 2010 and 2024. A total of 220 master's theses indexed by the National Thesis Center of the Council of Higher Education in Turkey have been examined. These theses were analyzed according to their subjects, years, universities, research methods and designs, data collection tools, and data analysis methods. Descriptive analysis models and document analysis methods were used. The data obtained were organized using frequencies/percentages. According to the results, among the 220 master's theses, only 3 addressed the speaking skill, one of the four fundamental language skills, while 78 involved book/text analysis. On the other hand, it is noticeable that there is generally a lack of theses focusing on the four fundamental language skills. In terms of years, it is observed that a significant number of master's theses were completed in 2019. Regarding methods and designs, document analysis was used in 102 of the master's theses. Overall, qualitative research methods were more frequently employed in the master's theses.