Ortaokul öğrencilerinin satranç bilgi düzeyleri ile yaratıcı problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between secondary school students' chess knowledge levels and their creative problem solving skills
Yazar: ESMA BATUK
Danışman: PROF. DR. AYŞE DİLŞAD MİRZEOĞLU
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Anabiilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Satranç, hafızayı güçlendiren ve problem çözmeyi öğreten stratejik bir oyundur. Bu beceriler için öğrenciler belirli düzeyde satranç bilgisine sahip olmalıdır. Satranç bilgi düzeyi iyi olan öğrenciler daha iyi analiz yapabilmekte ve yaratıcı fikirler üretebilmektedir. Bu nedenle bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin satranç bilgi düzeyleri ile yaratıcı problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma evrenini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde İstanbul'da ortaokul eğitimine devam eden öğrenciler oluşturmuştur. Çalışma örneklemi ise amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir ve 400 ortaokul öğrencisinden veri toplanmıştır. Araştırmada veriler Demografik Bilgi Formu, Lin (2010) tarafından geliştirilen Baran-Bulut, İpek ve Aygün (2018) tarafından uyarlaması yapılan Yaratıcı Problem Çözme Envanteri ve Sadık (2006) tarafından geliştirilen Satranç Bilgi Testi kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS paket programına aktarılarak araştırma soruları çerçevesinde yüzde-frekans, pearson sıra farkları korelasyonu, bağımsız örneklemler için t testi ve Kruskall-Wallis testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarında, satranç eğitimi alan ortaokul öğrencilerinden büyük çoğunluğunun satranç bilgi düzeylerinin yeterli olduğu belirlenmiştir. Aile geliri ile satranç eğitiminin ortak etkisinin yaratıcı problem çözme becerileri, yakınsak düşünme alt boyutu, çevre ve motivasyon alt boyutları üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Yaratıcı problem çözme becerileri ile satranç bilgi düzeyi arasında pozitif yönde düşük ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur ve satranç bilenlerin yaratıcı problem çözme becerileri daha yüksek görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Satranç, yaratıcı problem çözme, satranç bilgisi, ortaokul

Abstract:
Chess is a strategic game that strengthens memory and teaches problem solving. For these skills, students should have a certain level of chess knowledge. Students with good chess knowledge can analyse better and produce creative ideas. Therefore, in this study, it was aimed to examine the relationship between chess knowledge levels and creative problem solving skills of secondary school students. The study was conducted with the survey model, one of the quantitative research methods. The research population consisted of students attending secondary school education in Istanbul in the spring term of the 2022-2023 academic year. The study sample was determined according to the criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods, and data were collected from 400 secondary school students. The data were obtained using the Demographic Information Form, the Creative Problem Solving Inventory developed by Lin (2010) and adapted by Baran-Bulut, İpek, and Aygün (2018), and the Chess Knowledge Test developed by Sadık (2006). The data obtained were transferred to the SPSS package programme and analysed using percentage-frequency, Pearson rank difference correlation, t-test for independent samples and Kruskall-Wallis tests within the framework of the research questions. In the results of the analyses, it was determined that the majority of the secondary school students who received chess education had adequate chess knowledge levels. The joint effect of family income and chess education was found to have a significant effect on creative problem solving skills, convergent thinking sub-dimension, environment and motivation sub-dimensions. A low and significant positive correlation was found between creative problem solving skills and chess knowledge level, and those who knew chess had higher creative problem solving skills.
Keywords: Creative problem-solving, chess knowledge, chess education, middle school