Yoksulluğun terörizm üzerindeki etkisi: Farklı gelir grubuna ait ülkeler için panel veri analizi
The effect of poverty on terrorism: A panel data analysis for countries belonging to different income groups
Yazar: FUAT KIPIRTI
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT KILIÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Yoksulluk ve terörizm, bütün dünyada istikrar ve güvenlik konularında büyük tehdit oluşturmaktadır. Hem terörizm hem de yoksulluk insanların yaşamlarını etkilemekle birlikte ulusal ve uluslararası düzeyde devletleri ve toplumları ciddi şekilde etkileyen karmaşık ve çok yönlü sorunların başında yer almaktadır.

Terörizm, siyasal, dinsel veya ekonomik amaçlarla sivillere, devletlere veya kurumlara yönelik şiddet veya şiddet tehdidi kullanan bir eylemler biçimidir. Yoksulluk ise ekonomik, sosyal ve kültürel boyutları olan karmaşık bir kavramdır ve genellikle kişinin temel gereksinimlerini karşılayamayacak kadar düşük gelire veya kaynaklara sahip olma durumunu ifade etmektedir. 11 Eylül saldırısından sonra ileri gelen politika yapıcıları tarafından yoksulluk, terörizmin temel nedeni olarak ifade edilmiştir. Bununla birlikte sosyal ayrımcılık ve dışlanmanın bir sonucu olarak marjinalleşmiş grupların terör örgütlerinin etkisi altına girebiliceği düşüncesi yaygınlık kazanmıştır. 

Bu tez çalışmasının amacı, 2002-2021 döneminde farklı gelir grubunda olan 22 ülke için yoksulluğun terörizm üzerindeki etkisini panel veri yöntemiyle incelemektir. Çalışmada ilk olarak homojenlik ve yatay kesit bağımlılığı testleri uygulanmış ve daha sonra birim kök testi süreci değerlendirilmiştir. Bir sonraki aşamada değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki panel fourier eşbütünleşme analizi ile incelenmiş, uzun dönem değişkenler arasındaki katsayılar İnteraktif Sabit Etkiler modeli ile tahmin edilmiş ve son olarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi panel fourier nedensellik testi ile belirlenmiştir.

Çalışmada, seçilmiş düşük-alt-orta gelir ülke grubu için kurulan modelde uzun dönemde terörizm ile kişi başına düşen GSYİH, tüketici fiyat endeksi ve endüstrileşme oranı arasında negatif ve anlamlı, kentleşme oranı ile terörizm arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Ancak modelde yer alan nihai tüketim harcamaları ve askeri harcamalar ile terörizm arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Seçilmiş üst-orta gelir ülke grubunda yer alan ülkeler için kurulan modelde terörizm ile kişi başına düşen GSYİH, nihai tüketim harcamaları ve kentleşme oranı arasında pozitif ve anlamlı, endüstrileşme oranı ile terörizm arasında negatif ve anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Ancak modelde yer alan açıklayıcı değişkenlerden tüketici fiyat endeksi ve askeri harcamalar ile terörizm arasında uzun dönemli anlamsız bir ilişkiye rastlanmıştır. Seçilmiş yüksek gelirli ülke grubu için kurulan modelde ise kişi başına GSYİH, nihai tüketim harcamaları ve kentleşme oranı ile terörizm arasında pozitif ve anlamlı, tüketici fiyat endeksi, endüstrileşme oranı ve askeri harcamalar ile terörizm arasında negatif ve anlamlı bir ilişkiye ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Terörizm, Yoksulluk, Panel Fourier Eşbütünleşme, Panel Fourier Nedensellik

Abstract:
Poverty and terrorism threaten stability and security all over the world. Both terrorism and poverty affect people's lives and are considered as one of the most complex and multifaceted problems that seriously affect states and societies at national and international level.

Terrorism is a form of action that uses violence or the threat of violence against civilians, states or institutions for political, religious or economic purposes. On the other hand, poverty is a complex concept with economic, social and cultural dimensions and generally refers to the situation of having insufficient income or resources to meet an individual's basic needs. After 9/11, poverty has been identified as the major cause of terrorism by prominent policy makers. Moreover, the idea that marginalised groups may fall under the influence of terrorist organisations as a result of social discrimination and exclusion has gained widespread acceptance.

The aim of this thesis is to examine the effect of poverty on terrorism for 22 countries in different income groups for the period of 2002-2021 using the panel data method. In the study, homogeneity and cross-sectional dependence tests are applied at first, and then the unit root test process is evaluated. In the next stage, the long-run relationship between the variables is examined by panel fourier cointegration analysis, the coefficients between the long-run variables are estimated by Interactive Fixed Effects model and finally the causality relationship between the variables is determined by panel fourier causality test.

In the model established for the selected low-lower-middle income country group, the study has revealed that there is a negative and significant relationship between terrorism and GDP per capita, consumer price index and industrialisation rate, and a positive and significant relationship between urbanisation rate and terrorism in the long run. However, no significant relationship has been found between final consumption expenditures and military expenditures in the model and terrorism. In the model for selected upper-middle income countries, a positive and significant relationship between terrorism and GDP per capita, final consumption expenditures and urbanisation rate, and a negative and significant relationship between terrorism and industrialisation rate have been determined. On the other hand, an insignificant long-run relationship has been observed between terrorism and consumer price index and military expenditures, among the explanatory variables included in the model. In the model established for the selected high-income country group, a positive and significant relationship has been detected between GDP per capita, final consumption expenditures and urbanisation rate and terrorism, while a negative and significant relationship has been found between consumer price index, industrialisation rate and military expenditures and terrorism.

Key Words: Terrorism, Poverty, Panel Fourier Cointegration, Panel Fourier Causality