Terör tehdidi karşısında yaşanan korkunun, psikolojik yaralanmaların ve insanların tutum farklılıklarının mizaç özellikleri ve şemalar bağlamında incelenmesi
Research upon fear of terrorist threat, psychological injuries, and people's attitude differences in context of temperament characteristics and schema
Yazar: ÖZLEM BUGUR ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. FARUK AŞICIOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Toplumsal travma = Collective trauma ; Uluslararası terörizm = International terrorism

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kişilik özelliklerinin ve şemaların terörizm algısına ve terör olayları karşısında yaşanılan psikolojik yaralanmalara ne şekilde etki ettiğinin araştırılmasıdır. Bu bağlamda, kişilerin şemaları ve kişilik özellikleri dikkate alınarak bir profilleme yapılmaya çalışılmıştır. Kimler terör olaylarından daha fazla yara alıyor, kimler terör olaylarına katılma potansiyeline daha çok sahip, insanlar hangi olayları terör olayı olarak algılıyor gibi soruların cevabı aranmıştır. 
Bu amaçla öncelikle bir kişilik ölçeği geliştirilmiştir. Ölçeğin toplumu temsil oranının arttırılabilmesi için, farklı şehirlerde yaşayan, okur yazar olan 16 yaş üstü  1258 katılımcıya ulaşılmıştır. Ölçeğin geliştirilmesinin ardından, terör algısının değerlendirilebilmesi amacıyla İstanbul ve Kayseri illerinde yaşayan toplam 400 katılımcıya ulaşılmıştır. Araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden katılımcılara, Demografik Bilgi Formu, araştırmacı tarafından geliştirilen Enneagram Kişilik Ölçeği, YŞÖ - Young Şema Ölçeği- Kısa Form (YSQ/ Short Form 3) ve Terör Algısı Değerlendirme Formu verilmiştir. 
Araştırmanın sonucunda elde edilen verilerin analizi SPSS 24.0 ve AMOS 21.0 istatistiksel değerlendirme programlarıyla yapılmıştır. Analizlerin sonucunda, geliştirilen ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik kriterlerini karşıladığı bulunmuştur. Bununla birlikte kişilik tiplerinin ve şemaların birbirleriyle korelasyonlarının olduğu bulunmuştur. Demografik özelliklerin, şemaların ve kişilik tiplerinin terör algısını, terör karşısında yaşanılan korkunun derecesini ve kişilerin doğrudan ya da dolaylı olarak terörizm mağduru olma potansiyellerini farklılaştırdığı görülmüştür. Kişilik özelliklerinin ve şemaların, kişilerin yasa dışı eylemlere katılma potansiyelleri üzerinde etkili olabileceği görülmüştür.
Bu çalışmada, terörizm ile ilgili psikolojik faktörlerin etkileri ile ilgili genel bir betimleme sunulmuştur. Bu sonuçların gelecekte yapılacak risk önleme çalışmalarına katkısı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to investigate how personality traits and schemas affect the perception of terrorism and psychological injury caused by terrorist incidents. In this context, it has been tried to create a profiling by taking the schemas and personality types of the people into consideration. This research aims to seek an answer for questions such as who are injured more by terrorist incidents, who have more potential to participate in terrorist incidents, which events are perceived as terrorist incidents. 
For this purpose, a personality scale has been developed. In order to increase the community representation ratio of the scale, 1258 participants, who were over the age of 16, literate and living in different cities, were reached. After the scale was developed, 400 participants living in Istanbul and Kayseri were reached to evaluate the perception of terrorism. Demographic Information Form, enneagram personality scale which is developed by the researcher, YSQ/ Short Form 3 and Terror Perception Evaluation Form were given to the participants who voluntarily agreed to participate in the study. 
The analysis of the data obtained from the research has been made with statistical evaluation programs called SPSS 24.0 and AMOS 21.0. As a result of the analyses, it has been found out that the scale meets the validity and reliability criteria. At the same time, it has been found out that personality types and schemas are correlated with each other. It has been observed that demographic characteristics, schemas and personality types differentiate the perception of terrorism, the degree of fear experienced in the face of terrorism, and the potential of individuals to be victims of terrorism directly or indirectly. It has been observed that personality traits and schemas can affect the potential of individuals to engage in illegal acts. 
In this study, a general description of the effects of psychological factors related to terrorism is presented. It is thought that these results will contribute to future risk prevention studies.