Gaziantep yerel biber genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu ve double haploid (DH) hatların elde edilme olanakları
Morphological and molecular characterization of Gaziantep local pepper genotypes and the possibility of obtaining double haplid (DH) lines
Yazar: MEVLÜDE TATAR
Danışman: PROF. DR. SUAT ŞENSOY ; DOÇ. DR. HASAN PINAR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Biber = Pepper ; Moleküler analiz = Moleküler analysis ; Morfoloji = Morphology

Özet:
Bu çalışma ile kendine has lezzeti, aroması, zengin besin içeriği olan, ince kabuklu, meyve şekli hafif uzun dolmalık tip gibi özellikleri olan yerel biber popülasyon özelliğindeki Gaziantep yerel biber (GB) genotiplerinde, morfolojik ve moleküler karakterizasyonu ve double haploid (DH) hatların elde edilme olanakları belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada bölgeden toplanan 81 adet farklı GB genotipi ve 15 standart çeşit olmak üzere 96 biber genotipi kullanılmıştır. Morfolojik değerlendirmelerde UPOV ve IPGRI'nın biber için tanımlanan 63 özellik incelenmiştir. Temel Bileşenler Analizi'nde 31 tanımlama özellikleri ile 13 PC ekseni esas alındığında toplam varyasyon %82.54 olmuştur. Moleküler karakterizasyon için 31 adet SRAP ve 13 adet ISSR primeri kullanılmıştır. SRAP yönteminde benzerlik 0.40 ile 1.00 arasında bulunmuş ve 211'i
polimorfik olmak üzere toplam 254 bant elde edilmişken, ISSR yönteminde ise benzerlik 0.48 ile 0.80 arasında bulunmuş ve 110'u polimorfik olan toplam 128 bant elde edilmiştir. Morfolojik ve moleküler analizler sonucunda elde edilen dendogramlarda 15 grup oluşmuş; bu gruplarda ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde anter kültürü yönteminde MS ortamı uygulanmış; en fazla bitki oluşumuna kadar giden 10., 12. ve 9. gruplar olurken, aynı gruplarda sonbahar döneminde başarı oranı düşmüştür. Yine aynı gruplarda shed mikrospor kültüründe de embriyo oluşumu görülmüştür. Morfolojik ve moleküler
analizler sonucunda GB popülasyonunun geniş bir genetik varyasyona sahip olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmayla elde edilen varyasyonun, Gaziantep biberi ve diğer biber ıslah programlarında kullanılabilecek nitelikte olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, morphological and molecular characterization and the possibility of obtaining double haploid (DH) lines were studied in Gaziantep local pepper (GB) genotypes, which have a unique taste, aroma, rich nutritional content, thin rind, fruit shape and slightly elongated bell pepper population. Total 96 pepper genotypes (81 different GB genotypes collected from the region and 15 standard varieties) were used in the study. Sixty-three traits identified for pepper by UPOV and IPGRI were for examined morphological evaluations. In the principal components analysis, the total variation was
82.54% based on the 13 PC axis with 31 identified traits. The 31 SRAP primers and 13 ISSR primers were studied. While the similarity was found between 0.40 and 1.00 in the SRAP method and a total of 254 bands were obtained, 211 of which were polymorphic; in the ISSR method the similarity was found between 0.48 and 0.80 and a total of 128 bands were obtained, 110 of which were polymorphic. In the dendograms obtained as a result of morphological and molecular analyzes, 15 groups were formed; In these groups, MS medium was applied in the anther culture method in the spring and autumn periods; While the 10th, 12th and 9th groups that went up to plant formation the most, the success rate decreased in the same groups in the autumn period. Embryo formation was also observed in the shed microspore culture in the same groups. As a result of morphological and molecular analyzes, it was determined that the GB population had a wide genetic variation. It has seen that the variation obtained in this study can be used in Gaziantep pepper and other pepper breeding programs.