Genç-erken dönemde uygulanan su stresinin farklı domates çeşitlerine etkisi
The effect of water stress on di̇fferent types of tomatoes in young-early peri̇od
Yazar: UĞUR AVUK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞİMŞEK
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma Şırnak Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü yetiştirme odasında yürütülmüş ve materyal olarak Hazera 5656 F-1 ve Seminis SVTD 8008 domates çeşitleri (Solanum lycopersicum L.) kullanılmıştır. Çalışma dönemi boyunca yetiştirme odasının sıcaklık değerleri 25 / 18 ±1 C (gündüz/gece), % 60-65 nemli ortamda ve 8000 lüx ışık şiddeti altında tutulmuştur. Çalışma konusu domates bitkilerine Hölpower Vermikülit tercih edilmiş olup, Hoagland besin çözeltisi kullanılarak sulama yapılmıştır. İki farklı domates çeşidinde, fide dikiminde (03 Şubat 2020) 300 ml Hoagland besin çözeltisi cansuyu olarak uygulanmıştır. 07 Şubat 2020 tarihinde 1. sulama ile birlikte konulu sulama başlatılmış ve sırasıyla 13 Şubat, 17 Şubat, 21 Şubat ve son olarak 25 Şubat 2020 tarihinde olmak üzere toplamda beş farklı tarihte %15, %25, %50, %75 ve %100 (kontrol) konularından oluşan beş farklı sulama düzeyi çalışılmıştır. Son sulama tarihinden itibaren 20 gün sulama yapılmamıştır. Böylece domates çeşitlerine genç-erken dönemden itibaren su stresi uygulanmış, su stresinin yaprak ve köklerde gösterdiği tepkilerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada; bitki yaprak sayısı (adet), bitki boyu (cm), bitki gövde çapı (mm), yaprak alanı (cm²), bitkilerde zararlanma dereceleri (puan), yaprak klorofil yoğunluğu (SPAD),  yaprak yaş ve kuru ağırlığı (g), yaprak oransal su içeriği (%), yaprak ve köklerin besin elementlerinden potasyum (K) ve kalsiyum (Ca) oranları (%) ile klorofil a, klorofil b, klorofil a b (mg/g), karotenoid (mg/g), toplam fenolik (mg/g) ve flavanoid (mg/g) analizleri yapılmıştır. Çalışmada incelenen su düzeyleri ve domates çeşitleri arasındaki kriterler değerlendirildiğinde Hazera 5656 F-1 çeşidi %100 sulama düzeyinde yaprak sayısı, gövde çapı, yaprak alanı, zararlanma derecesi, kuru ağırlık oranı ve yaprak oransal su içeriği oranında,  %15 sulama düzeyinde bitki kök aksamındaki kalsiyum oranı ile %25 sulama düzeyinde toplam fenolik ve flavonoid oranında  en iyi sonuçların elde edildiği , su stresi koşullarında bitkinin yeşil aksamında potasyum biriktirdiği tespit edilmiştir. Seminis SVTD 8008 çeşidi %100 sulama düzeyinde bitki boyu, yeşil aksam potasyum oranı ile %25 sulama düzeyi kök aksamı potasyum oranı, %50 sulama düzeyi yeşil aksam kalsiyum oranı ve %15 sulama düzeyi karotenoid değerlerinde daha yüksek sonuçlar tespit edilmiştir. Klorofil yoğunluğunun yanı sıra klorofil a, klorofil b ve klorofil a b değerlerine bakıldığında tüm sulama düzeyleri ve iki domates çeşidinde birbirine yakın sonuçlar bulunmakla birlikte istatistiki anlamda sonuçların önemsiz olduğu tespit edilmiştir. 

ANAHTAR KELİMELER: Su stresi, Domates, Fenolik, Flavonoid, Karotenoid

Abstract:
This study was carried out in the growing room of Sırnak University Faculty of Agriculture, Department of Horticulture.Hazera 5656 F-1 and Semenis SVTD 8008 tomoto varieties (Solanum lycopersicum L.) were used as materials. Growing room temperature were kept at 25/18 ºC (day/night), %60-65 humidity environment under 8000 lux light intensity during the priod of study. In the study, tomato plants irrigated using hoagland nutrient solution. On the seedling planting date (03 february 2020) 300 ml hoagland nutrient solution was applied as canned water. On the 7 th of february 2020, the subject irrigation was started with the 1 st irriagation and on the 13th, 17th of februaray, 21st of february and finally the 25 th of february 2020. total of five different dates and %15, %25, %50, %75 and %100. Five different irrigation levels consisting of (control) subject were applied on two different tomato seedlings. Irrigation is not made for 20 days from the last irriagation date. For this purpose, the water stress have been applied to the tomatoes varieties since young–early period. Thus, it is aimed to determine shown reaction of water stress in the leaf and roots. During the trial, number of leaves (number), plant height (cm), stem thickness (mm), leaf area (cm²), degree of damage in plants (point), chloropyll index value (SPAD), leaf age and dry weight (g), leaf proportional water content (%), measurements fro nutrients in leaves and roots potassium (K) and calsium (Ca) (%), chlorophyll a, chlorophyll b, chlorophyll a b, total carotenoid (mg/g), total phenolic (mg/g), total flavanoid (mg/g) and analyzes had been made. In the study criteria between water levels and tomato varieties examined. When evaluate %100 irrigation level Hazera 5656 F-1 variety leaves and stems, leaf area, degree of damage, dry weight ratio and leaf proportional water content, at %15 irrigation level plant calcium ratio in root parts,%25 irrigation level total phenolic and flavonoid ratio the best results are obtanied. It has been determined that the plant accumulates potassium in its gren parts in the water stress conditions. Seminis SVTD 8008 varieties at %100 irrigation level with plant height, %25 irrigation root parts potassium ratio, %50 irrigation level gren parts calcium ratio and %15 irrigation level higher results in the carotenoid values were detected. In addition to chlorophyll a b values considering all irrigation levels and two types of tomatoes results are close to each other. 

KEYWORDS: Water stress, Tomato, Phenolic, Flavonoid, Carotenoid