COVID-19 pandemisinin ebeveynlerin çocukluk çağı aşıları hakkındaki bilgi, davranış ve tutumları ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Determining the relationship COVID-19 pandemic on parents' knowledge, behaviors and attitudes about childhood vaccines
Yazar: KÜBRA GÜNDÜZ CEBECİ
Danışman: PROF. DR. LEVENT AKIN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışmada Ankara ilinin dört merkez ilçesinde yer alan aile sağlığı merkezlerine başvuran 0-59 ay arasında çocuğu bulunan ebeveynlerin, pandemi döneminde ülkemizde yapılan çocukluk çağı aşılamalarına yönelik bilgi, tutum, davranışlarını ve buna etki eden faktörler değerlendirilmiştir. Araştırma tanımlayıcı tipte epidemiyolojik araştırmadır. Veriler yüzyüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Toplam 205 ebeveyn çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmada "Koronavirüs Korkusu Ölçeği" ve "Sağlık İnanç Modeli'ne dayalı Aşı ile İlgili Toplum Tutumu Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek puanı arttıkça Koronavirüs korkusu artmaktadır. Ebeveynler Koronavirüs Korkusu Ölçeğinden orta-yüksek düzeyde puan almıştır. Yakınlarında sağlık çalışanı olanların, COVID-19 hastalığı geçirenlerin, COVID-19 aşısı olanların, çocuklarının aşısını tam yaptıran ebevyenlerin Koronavirüs Korkusu Ölçeğinden daha yüksek puan aldığı bulunmuştur. Çalışmada ebeveynlerin %27,8'i pandemi döneminde çocukluk çağı aşılarını ertelemiştir. Aşıları ertelemenin en sık nedeni COVID-19'a yakalanma korkusu olduğu bulunmuştur. COVID-19 aşısı olan ebeveyenlerin SİM puan ortalaması aşı olmayanlardan daha yüksektir. "Aşı ile ilgili toplum tutumu sağlık inanç modeli ölçeği" puanı arttıkça "Koronavirüs korkusu ölçeği" puanı da artmaktadır. Koronavirüs korkusu ile aşı ile ilgili algılanan ciddiyet, algılanan yarar, algılanan engel, sağlık sorumluğu (SİM) alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki söz konusudur.  SİM; ebeveynlerin aşılara karşı inançlarını ve tutumlarını belirleyen önemli bir göstergedir. Koronavirüs korkusu fazla olan ebeveynlerin aşılara karşı olumlu tutumlara sahip olması ve çocuklarına aşı yaptırma konusunda daha fazla istekli olması istenen ve beklenen bir durumdur. COVID-19 salgını sırasında rutin çocukluk çağı aşılamalarındaki gecikmeleri azaltmak için birinci basamak sağlık hizmetleri ve halk sağlığı stratejileri geliştirilmeli daha kapsamlı çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
In this study, the knowledge, attitudes and behaviors of parents with children aged 0-59 months who applied to family health centers located in four central districts of Ankara province, and the factors affecting it were evaluated. The research is a descriptive type of epidemiological research. Data were collected by face-to-face interview method. A total of 205 parents were included in the study. "Coronavirus Fear Scale" and "Health Belief Model-based Community Attitude Scale to Vaccine" were used in the study. As the scale score increases, the fear of coronavirus increases. Parents scored moderate to high on the Coronavirus Fear Scale. It has been found that those who have healthcare workers nearby, those who have COVID-19 disease and those who are vaccinated against COVID-19, and parents who have their children fully vaccinated, score higher on the Coronavirus Fear Scale. In the study, %27,8 of parents postponed their childhood vaccinations during the pandemic period. The most common reason for delaying vaccinations has been found to be fear of contracting COVID-19. The mean SIM score of parents who were vaccinated against COVID-19 was higher than those who were not vaccinated. As the score of the "Society attitude towards the vaccine health belief model scale" increases, the score of the "Coronavirus fear scale" also increases. There is a positive and significant relationship between the fear of coronavirus and the perceived severity, perceived benefit, perceived barrier, and health responsibility (SIM) sub-dimensions of the vaccine. SIM; It is an important indicator that determines the beliefs and attitudes of parents towards vaccines. It is desirable and expected for parents with a high fear of coronavirus to have positive attitudes towards vaccines and to be more willing to vaccinate their children. Primary care and public health strategies should be developed and more comprehensive studies should beconducted to reduce delays in routine childhood vaccinations during the COVID-19 outbreak.