Kutsal mekân arketipleri ve temel tasarım ilkeleri kapsamında çağdaş kutsal mekânların göstergebilimsel analizi
Semiotic analysis of contemporary sacred spaces within the context of sacred space archetypes and basic design principles
Yazar: CEMRE DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. MÜGE GÖKER PAKTAŞ
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Mimari mekan = Architectural space ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Tez, kutsal mekânlarda yer alan arketipik ögelerin, temel tasarım ilkeleri ile olan ilişkisini araştırmaktadır. Araştırma yedi bölümden oluşmuştur. İlk bölüm girişi kapsamakta olup, ikinci bölümde; göstergebilimin tarihsel süreci ve önemli temsilcileri, üçüncü bölümde; mekânda metafor, mit ve arketip ilişkileri incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise kutsal mekânda arketip kavramları ve teorileri, beşinci bölümde; mekân göstergebilim metodolojisi ve mekânın göstergeleri hakkında literatür taraması yapılmıştır. Altıncı bölümde; seçilmiş olan kutsal mekânlarda ilgili arketipik izler incelenmiş ve bunların ifadelerinin göstergebilimsel anlamda analizi sağlanmıştır. İncelenmek üzere örnekleme alınan üç kutsal mekân şunlardır;

•Azize Restituta Kilisesi

•Punchbowl Cami

•Bahá'í Tapınağı

Tez örnekleminde seçilmiş olan kutsal mekânların, mitik ve arketipik ögelerinin mekân tasarımı açısından ifadeleri değerlendirilmiştir. Seçilmiş olan yapıların iç ve dış görünümleri bir bütün hâlinde ele alınmış olup, mekânın genel anlatısı üzerinden yapılan çıkarımlar ve bu çıkarımlar sırasında göstergebilimin iki ana kavramı olan gösterilen ve gösterene vurgu yapılmıştır. Yedinci bölüm ise sonuç ve genel değerlendirmeden oluşmuştur.

Abstract:
The thesis, has been researching the relationship between archetypal elements present in sacred spaces and fundamental design principles. The research is divided into seven chapters. The first chapter encompasses the introduction, while the second chapter has been delved into the historical progression of semiotics and its prominent representatives. In the third chapter, the relationships between metaphor, myth, and archetype in spatial contexts has been examined. The fourth chapter focuses on the concepts and theories of archetypes in sacred spaces, and in the fifth chapter, a literature review has been conducted on the methodology of spatial semiotics and the signs of space. The sixth chapter had been analyzed relevant archetypal traces in the selected sacred spaces and provides a semiotic analysis of their expressions. The following three sacred places are selected for examination:

• Church of Saint Restituta

• Punchbowl Mosque

• Bahá'í Temple

Within this thesis sample, the expressions of mythic and archetypal elements in the spatial design of the selected sacred places are evaluated. The interior and exterior appearances of the chosen structures are comprehensively addressed, drawing conclusions from the overall narrative of the spaces. Throughout these deductions, emphasis is placed on the two key semiotic concepts: the signifier and the signified. The seventh chapter is comprised the conclusion and overall evaluation.