Disleksili çocuklarda bilişsel terapinin yürütücü işlevler ve aktivite rutinlerine etkisi,
The effect of cognitive therapy on executive functions and occupational routines in children with dyslexia
Yazar: GÖKÇEN AKYÜREK
Danışman: PROF. DR. GONCA BUMİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel tedavi = Cognitive therapy ; Bilişsel öğrenme = Cognitive learning ; Disleksi = Dyslexia ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yürütücü biliş bilgisi = Megacognitive knowledge ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Bu çalışma; disleksili çocuklara uygulanan bilişsel terapinin çocukların yürütücü işlevlerine ve aktivite rutinleri üzerine etkisini incelemek amacıyla planlandı. Disleksili çocuklar, kliniğe başvuranların arasından rastgele seçildi. Çalışmaya yaşları 7-12 yıl arasında olan disleksili 64 çocuk alındı. Çocuklar rastgele yöntemle müdahale grubu (n=33) ve kontrol grubu (n=31) olarak ikiye ayrıldı. Çocukların bilişsel düzeylerini belirlemek için Görsel Algı Beceri Testi-3 ve Dinamik Ergoterapi Biliş Bataryası; yürütücü işlevlerini değerlendirmek için Yönetici İşlevlere Yönelik Davranış Değerlendirme Envanteri ve Delis Yürütücü İşlevler Ölçeği; aktivite rutinlerini değerlendirmek için ise Yürütücü İşlevler ve Aktivite Rutinleri Ölçeği kullanıldı. İlk değerlendirme sonunda müdahale grubuna (G1) 10 hafta, haftada 3 gün birer saatlik seanslar halinde bilişsel terapi uygulandı. İkinci değerlendirmeler müdahale grubu için terapi seanslarının bitiminde, kontrol grubu için 10. haftanın sonunda, 3. değerlendirmeler 3 ayın sonunda tekrarlandı. Disleksili çocuklara uygulanan bilişsel terapinin yürütücü işlevler ve aktivite rutinlerini pozitif yönde anlamlı şekilde etkilediğini gösterildi (p<0,05). Bu bulgular ışığında bilişsel terapinin disleksili çocuklarda yürütücü işlevleri ve aktivite rutinlerini geliştiren etkili bir tedavi olduğu bulundu. Bu nedenle yürütücü işlevler ve aktivite rutinlerini artıran bilişsel terapinin disleksili çocukların tedavi programına dâhil edilmesi önemlidir.

Anahtar Kelimeler: disleksi, yürütücü işlevler, bilişsel terapi, ergoterapi

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of cognitive therapy on executive function and occupational routines in children with dyslexia. Children with dyslexia were randomly selected from the 162 clients who applied to the clinic. 64 children (between 7-12 ages) with dyslexia were recruited. Children were divided randomly into a treatment group (n = 33) and a control group (n = 31). In order to evaluate the cognition of the children Test of Visual Perceptual Skills-3 and Dynamic Occupational Therapy Cognitive Assessment to evaluate executive functions the Delis Rating Executive Functions and Behavior Rating İnventory Of Executive Function and to evaluate occupational routine The Executive Functions And Occupational Routines Scale were used. As a result of the evaluation, the intervention group was given cognitive therapy for 10 weeks, 3 days a week for one hour sessions while no therapy was given to the control group. The second evaluations were repeated at the end of the therapy sessions for therapy group and at the end of the 10th week for control group and at the end of the 3rd month 3rd evaluations done for both groups. Our results showed that cognitive therapy applied to children with dyslexia significantly affected executive functions and activity routines in the positive direction (p<0.05). As a result, cognitive therapy was found to be an effective therapy that improved executive functioning and occupational routines of children with dyslexia. For this reason, it is important to include cognitive therapy, which increases executive functions and activity routines, into the treatment program for children with dyslexia.

Keywords: dyslexia, executive functions, cognitive therapy, occupational therapy