Sabit ortodontik tedavi sırasında dişeti sağlığını etkileyen faktörler
Factors affecting gingival health during fixed orthodontic treatment
Yazar: GÖKHAN AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN EBRU ŞENIŞIK ; PROF. DR. MİNE ÖZTÜRK TONGUÇ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2018
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Gingiva = Gingiva ; Gingival hastalıklar = Gingival diseases ; Gingival hiperplazi = Gingival hyperplasia ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Ortodonti = Orthodontics ; Ortodontik braketler = Orthodontic brackets ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors

Özet:
Amaç: Bu çalışmada sabit ortodontik tedavi sırasında dişeti sağlığını etkileyen sosyoekeonomik, sosyodemografik faktörlerin, braket koparma sıklığı, tedavi süresi, ağız hijyeni konusunda hekim bilgilendirmesi gibi klinik faktörlerin yanı sıra sabit ortodontik tedavi ile dişetinde meydana gelen değişikliklerin hastalar tarafından farkedilmesinin dişeti sağlığına etkisi klinik periodontal parametreler ile birlikte değerlendirilerek incelenmiştir.
Bireyler ve Yöntem: Kesitsel çalışmamıza sabit ortodontik tedavisi çekimsiz olarak yürütülen yaş ortalaması 16,22±2,79 olan toplam 300 birey (175 kız 125 erkek) dâhil edilmiştir. Bireylerin sosyoekonomik durumunu, eğitim düzeyini, ortodontik tedavi süresini,  braket kopartma sıklığını, hekimlerinin ağız hijyeni konusunda bilgilendirme düzeyini, kendi dişeti sağlığı konusundaki farkındalıklarını sorgulayan veri toplama formu uygulanmıştır. Bireylerin ortodonti randevularına geldiklerinde mevcut dişeti sağlığını değerlendirmek üzere gingival indeks, periodontal cep derinliği ölçümü indeksi, kanama indeksi, dişeti büyüme indeksleri (MDGOI-MBGOI Anterior/Posterior) ve plak indeksleri (OPI ve QHTPI Vestibül/Tüm) kullanılmıştır. İstatistik değerlendirme amacıyla Student's t testi, Mann-Whintney U testi, Kruskal-Wallis testi ve varyans analizi tekniği, kullanılmıştır. 
Bulgular: Üniveriste ve ileri eğitim düzeyine sahip grubun cep derinliği ortalaması, MDGOI Anterior/Posterior ve MBGOI Anterior rank ortalaması daha düşük eğitim düzeyine sahip gruplardan istatistik olarak küçük bulunmuştur (p<0,01). Anne eğitim düzeyi üniversite ve ileri eğitim olan grupların gingival indeks ve kanama indeksi ortalamaları, anne eğitim düzeyi hiç bir okul mezunu olamayan ve ilkokul-ortaokul mezunu olan grupların ortalamasından istatistik olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Ortodontik tedavi süresi 12-18 ay olan grubun cep derinliği ortalaması, tedavi süresi 6-12 ay olan gruptan istatistik olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,01). Ortodontik tedavi süresi 24 ay ve üzeri olan grubun MDGOI Anterior ve MBGOI Posterior rank ortalamaları, tedavi süresi 18-24 ay olan gruptan istatistik olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,01). Braket koparma sayısı 5-8 arası olan grubun MDGOI/MBGOI Posterior rank ortalamaları, 1-3 arası braket koparan grubun rank ortalamalarından daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Diş fırçalama sırasında dişetinde kanama olan grubun cep derinliği, kanama indeksi ve dişeti büyüme indeksi parametrelerinin tümü, kanama olmayan gruptan istatistik olarak daha yüksektir (p<0,05). Ortodontik tedavi öncesine göre dişetindeki farklılığı şişme olarak bildiren grubun cep derinliği ve dişeti büyüme indeksi parametrelerinin tümünün ortalaması, şişme olarak bildirmeyen gruptan istatistik olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). 
Sonuç: Ortodontik tedavi gören bireylerde yaşı büyük hastaların ağız sağlığı daha iyidir. Yüksek eğitim düzeyinin ve yüksek anne eğitiminin dişeti sağlığı üzerinde olumlu etkisi vardır. Ortodontik tedavi süresinin artışı dişeti büyümelerini arttırmaktadır. Diş fırçalama sırasındaki kanama durumu, dişeti sağlığının göstergesidir.

Abstract:
Aim: In this study, the effect of socioeconomic, sociodemographic status, frequency of bracket loss, duration of orthodontic treatment, being informed on oral hygiene, as well as recognation of the effect of fixed orthodontic treatment on gingival health by the subjects were investigated with clinical periodontal parameters.
Subjects and methods: Three hundred participants (175 females, 125 males) with a mean age of 16.22 ± 2.79 were included in our cross-sectional study. The data collection form was used to question the socioeconomic status of the individuals, the level of education, the duration of orthodontic treatment, the frequency of bracket loss, the level of being informed about oral hygiene, and their awareness of their gingival health. Gingival index, periodontal pocket depth index, bleeding index, gingival overgrowth indexes (MDGOI-MBGOI Anterior / Posterior) and plaque indexes (OPI and QHTPI Vestibül / Total) were used to evaluate the current gingival health of subjects'in their routine orthodontic appointment. Student's t test, Mann-Whintney U test, Kruskal-Wallis test and ANOVA were used for statistical evaluation.
Results: The mean pocket depth, MDGOI Anterior / Posterior and MBGOI Anterior rank averages of the group with advanced education and university level were found statistically smaller than the groups with lower education levels (p <0.01). Gingival index and bleeding index scores of the group whose mother's education level were university and advanced education were statistically lower than those of the non-school/ primary school graduates (p <0.05). The mean pocket depth of the group with orthodontic treatment duration 12-18 months, was found to be statistically higher than the group of 6-12 months (p <0.01). MDGOI Anterior and MBGOI Posterior rank averages of the group with orthodontic treatment duration of 24 months and above were found to be statistically higher than the treatment period of 18-24 months (p <0.01). The MDGOI / MBGOI Posterior rank averages of the group with bracket loss number of 5 to 8 were found to be statistically higher than the rank averages of the group with bracket loss number 1 to 3 (p <0.05). The group of patients with bleeding in the gingiva during tooth brushing, pocket depth, bleeding index and gingival growth index were all statistically higher than the non-bleeding group (p <0.05). The mean of pocket depth and all gingival overgrowth index parameters of the group, which reported the difference in gingiva compared to before orthodontic treatment, was found to be higher than that of the group that did not report swelling (p <0,05).
Conclusions: Oral health is better in patients with orthodontic treatment. Higher education level and higher maternal education have a positive effect on gingival health. The increase in the duration of orthodontic treatment increases gingival overgrowth. Bleeding during tooth brushing is an indicator of gingival health.