Karayolu ile tehlikeli madde taşımacılığında yerleşim alanlarının riskleri
Urban risks from hazardous materials transportation by road
Yazar: MERVE ERCAN KALKAN
Danışman: PROF. DR. VELİ DENİZ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Hızla gelişen sanayileşme ile birlikte, tehlikeli maddelerin yaygın olarak kullanımı bu maddelerin bir noktadan diğerine taşınmasını zorunlu hale getirmiştir. Tehlikeli maddeler, başta karayolu olmak üzere çeşitli yollarla taşınmakta, ancak bu maddelerin bir kısmı hedefine güvenli olarak ulaşırken, bir kısmı da büyük felaketlere yol açabilecek kazalarla sonuçlanmaktadır. Zehirli, yanıcı, ya da aşındırıcı maddeler hemen her gün nüfusun yoğun olduğu endüstrileşmiş kentlerden, geçiş yolları üzerinde bulunan küçük kentlere kadar birçok yaşam alanını tehdit etmektedir.Bu çalışmada, bir sanayi kenti olan ve karayolu ile tehlikeli madde trafiğinde önemli bir geçiş noktası olan Kocaeli ilindeki tehlikeli madde akışı araştırılmıştır. Söz konusu akışın Asya-Avrupa yönünde yoğunluk kazandığı ve en çok alevlenebilir ve aşındırıcı maddelerin dahil olduğu ADR 3 ve 8 sınıflarına ait maddelerin taşındığı görülmüştür.Acil müdahale ekipleri ile tehlikeli madde taşımacılığına ilişkin bir dizi anket çalışması yapılmıştır. Atık giderimi (bertarafı) ve acil durumlarda karar verme konusunda eksikliklerin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca taşıyıcı firmalar ile ADR'ye uyum durumları hakkında görüşülmüş, büyük ölçekli firmaların bu konuda hazırlıklarını tamamladığı, ancak küçük ve orta ölçekli firmaların araçlarının teknik uygunluğu ve sürücülerin eğitimleri ile ilgili eksikliklerinin olduğu gözlenmiştir. Sektördeki ilgili personelin tehlikeli maddeler konusundaki eğitim eksikliklerinin ivedilikle tamamlanması gerekmektedir. Kaza kayıtları araştırılarak kentte tehlikeli madde kazalarının yoğun olarak yaşandığı bölgeler belirlenmiştir.Diğer yandan yukarıda bahsedilen veriler ile belirsizlik içeren verilerin işlenmesine olanak sağlayan, bulanık mantık temelli bir risk değerlendirme yöntemi önerilmiş ve uygulanmıştır. Böylece belirlenen etkenlerin her bir düzeyindeki değişimin risk düzeyine etkisini izlemek olanaklı olacak ve yöntem, esnek yapısı sayesinde farklı bölgelere de uygulanabilecektir.

Abstract:
Rapidly growing industrialization, together with the widely use of hazardous materials lead to necessarily transportation of these materials from one location to another. Hazardous materials are transported by various means, mainly by road, a portion of these materials reach its destination safely, but some result with accidents that can cause great disasters. Toxic, flammable, corrosive substances can threat almost every day the habitat both in densely populated industrialized cities and small towns located on the transition path.In this study, hazardous materials streams in the province of Kocaeli which is an important transition point for the traffic of dangerous goods by road as an industrial city, were investigated. It is observed that major parts of the stream in question is from Asia side to Europe, and mainly are flammable and corrosive substances of ADR 3 and 8 classes.A questionnaire was administered with the emergency response teams. Some nonconformity in the conscious about hazardous waste disposal and decision-making in emergency situations were observed. It was found in addition, that the statuses of compliance with ADR of large-scale firms were good, but the small and medium-sized companies had still some problems in personal competence and technical compliance of the vehicles.A novel fuzzy logic based risk assessment method, which allows processing uncertain data, is proposed and applied. So that, it will be possible to determine the risk level for different levels of the circumstances and this method can be implemented in different regions due to its flexible structure.