Kadınlarda öz anlayış ve boyun eğici davranışın aile planlaması kullanım durumuna etkisi
The effect of women's self-compassi̇on and submissive behavior on family planning
Yazar: FATİH KILIÇASLAN
Danışman: DOÇ. DR. SANEM NEMMEZİ KARACA
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Planlaması = Family Planning
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Boyuneğicilik = Submissive ; Kadınlar = Women ; Öz duyarlılık = Self compassion

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü ve Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmaları'nın göstergelerine göre halen birçok kadın istenmeyen gebelik konusunda kendi özgür iradeleri ile aile planlaması yapamamaktadır. Bu sorunların başlıca sebebi; eşlerinin dayatmalarına karşı kadınların aile planlaması tercihlerini ifade edememeleri ve uygulayamamalarıdır. Bu çalışmada Sivas ilinde ikamet eden kadınların aile planlaması kullanım durumlarına öz-anlayışın ve boyun eğici davranışın etkisinin olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. 
	Araştırmamız aktif ve düzenli cinsel yaşamı olan kadınlar üzerinde, 2022 Temmuz-Aralık tarihleri arasında yürütülen kesitsel tanımlayıcı tarzda bir çalışmadır. Aile planlaması ile ilgili verileri, Öz Anlayış Ölçeği (ÖZAN) ve Boyun Eğici Davranış Ölçeği (BEDÖ) sorularını içeren bir anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme tekniği yardımıyla uygulanmıştır. Veriler SPSS 22 programında değerlendirilmiş, yanılma düzeyi 0,05 alınmıştır.
	Katılımcıların yaş ortalaması 31±7,89 olup; %42,36'sının aile planlaması konusunda sağlık personelinden danışmanlık aldığı ve %71,49'unun eşlerinin aile planlamasını kullanımını desteklediği öğrenilmiştir. Kadınların %83,88'i aile planlaması sorumluluğunun eşlerden her ikisine de ait olduğunu, %22,73'ü eşinin kendisini korunmasız birlikteliğe zorladığını ve %20,25'i bu duruma karşı koyamadığını/koymadığını belirtmiştir. 
	Eşleri tarafından aile planlaması açısından desteklenmeyenlerin boyun eğici davranış düzeyleri daha yüksek saptanmıştır (F=4,83; p=0,008). Ayrıca desteklenen kadınların öz anlayış düzeyleri anlamlı biçimde daha yüksek bulunmuştur (F=6,56; p=0,001). Aile planlaması sorumluluğunun eşlerin her ikisine de ait olduğunu belirten kadınların boyun eğici davranış düzeyleri daha düşüktür. Eşleri tarafından korunmasız birlikteliğe hiç zorlanmamış kadınların BEDÖ puanları daha düşük (F=67,13; p=0,001), ÖZAN puanları daha yüksek bulunmuştur (F=34,23; p=0,001). Bu tutuma karşı koyabilirim diyen kişilerin BEDÖ puanları anlamlı düzeyde düşük (F=271,08; p=0,001), öz anlayışlarının daha yüksek olduğu gözlenmiştir (F=77,77; p=0,001).
	BEDÖ puanı ortalaması 37,75±13,17 (min-max:17-71) ve ÖZAN puanı ortalaması 76,31±16,98'dir (min-max:29-118). ÖZAN puanı ile BEDÖ puanı arasında ters yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r:-0,53;p=0,005). Buna göre ÖZAN puanı ile BEDÖ puanı arasındaki regresyon denklemi ters yönlü ve istatistiksel olarak anlamlıdır (t=13,58;p=0,001). Buna göre ÖZAN puanında ki 1 birimlik artışa karşılık BEDÖ puanında 0,41 birimlik azalış görülür.
	 Kadınların öz anlayış düzeylerinin boyun eğici davranışlarını etkilediği ve bu durumun aile planlamasına da etkisinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
According to the indicators of the World Health Organization and Turkey Demographic and Health Surveys, many women still cannot practice family planning of their own free will regarding unwanted pregnancy. The main reason for this problem is that women could not express and practice their family planning preferences against the impositions of their husbands. In this study, it was aimed to determine whether women's self-compassion and submissive behaviour have an effect on family planning, residing in Sivas.
 Our research is a descriptive cross-sectional study conducted between July 2022 and December 2022 on women with active and regular sexual life. The data on family planning were gathered with the help of face-to-face interview through a questionnaire containing the questions from the Self-Compassion Scale (ÖZAN) and the Submissive Behaviour Scale (BEDÖ). The data were evaluated in the SPSS 22 program and the margin of error was considered as 0.05.
The mean age of the participants was 31±7,89. It was learned that 42.36% of them received counselling from health personnel about family planning and spouses of 71.49% of them supported practicing family planning. 83.88% of the women stated that the responsibility of family planning belongs to both spouses, 22.73% of them stated that their spouses forced them into unprotected sexual practice and 20.25% of them could not/did not resist this situation.
Submissive behaviour levels of those who were not supported by their spouses in terms of family planning were found to be higher (F=4.83; p=0.008). In addition, the self-compassion levels of supported women were found to be significantly higher (F=6.56; p=0.001). The submissive behaviour levels of women who stated that the responsibility of family planning belonged to both spouses were lower. Submissive behaviour scale scores of women who were never forced into unprotected sex by their husbands were lower (F=67.13; p=0.001), and self- compassion scale scores were higher (F=34.23; p=0.001). It was observed that the submissive behaviour scale scores of those who said they could resist this attitude were significantly lower (F=271.08; p=0.001), and their self-compassion scores was higher (F=77.77; p=0.001).
The mean submissive behaviour scale score is 37.75±13.17 (min-max: 17-71) and the mean self-compassion scale score is 76.31±16.98 (min-max: 29-118). An inverse, moderately significant correlation was found out between the self-compassion scale score and the submissive behaviour scale score (r:-0.53;p=0.005). Accordingly, the regression equation between the self-compassion scale score and the submissive behaviour scale score is inverse and statistically significant (t=13.58;p=0.001). Accordingly, there is a 0.41-unit decrease in the submissive behaviour scale score, in contrast to a 1-unit increase in the self-compassion scale score.
It is found out that women's self-compassion scale levels affected their submissive behaviours and this situation also has an effect on family planning.