Ocak 2001- Nisan 2008 tarihleri arasında İstanbul Tıp Fakültesi Dermatoloji Ana Bilim Dalı'nda takip edilen mikozis fungoidesli hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective study of mycosis fungoides patients followed up in Department of Dermatology, Istanbul Medical Faculty from January 2001 to April 2008
Yazar: ALGÜN POLAT EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. CAN BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dermatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Demografi = Demography ; Lenfoma = Lymphoma ; Lenfoma-T hücreli = Lymphoma-T cell ; Mycosis fungoides = Mycosis fungoides ; Prognoz = Prognosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedavi = Treatment ; İstanbul Üniversitesi = Istanbul University

Özet:
Sık görülen kutane T hücreli lenfoma olan mikozis fungoidesin (MF) etyopatogenezi tam olarak bilinmemektedir. Hastalığın tedavisinde evresine göre yerel veya sistemik olarak kullanılabilecek çeşitli tedavi seçenekleri bulunmakla beraber MF için hazırlanmış standart bir tedavi rehberi ya da hastalıkta kür sağladığı kanıtlanmış bir tedavi yöntemi henüz yoktur.Bu çalışma ile amacımız, Ana Bilim Dalı'mızda takip edilen ve çalışma kriterlerini karşılayan MF'li hastaların demografik ve klinik özelliklerini belirlemek, seçilen başlangıç tedavilerini ve etkinliklerini evrelerine göre tanımlamak ve prognostik faktörleri irdeleyerek hastalığın tedavisinde yararlı olabilecek verilerin elde edilmesini sağlamaktır.Bu amaçla İstanbul Tıp Fakültesi Dermatoloji Ana Bilim Dalı'nda, Ocak 2001- Nisan 2008 tarihleri arasında ?Nevus ve Mikozis Fungoides Özel Polikliniği?nde takip edilen MF'li hastaların dosyaları retrospektif olarak incelenerek, çalışma kriterlerini karşılayanların verileri değerlendirildi ve sonuçlar istatistiksel olarak yorumlandı.Çalışma grubumuz, 88'i (%43,3) kadın, 115'i (%56,7) erkek olan 203 hastadan oluşmaktaydı ve hastaların ortalama tanı yaşı 44,6±15,5'ti. Dokuz hastaya çocukluk çağında MF tanısı konmuştu. Hastaların nüfusa kayıtlı oldukları bölgeler arasında ilk sırada Karadeniz Bölgesi yer almaktaydı. Hastaların tanıdan önceki lezyon süresinin ortanca değeri 36 ay, tanıdan sonraki ortalama izlem süresi ise 40,2 ay idi.Çalışmaya dahil edilen 203 hastanın 73'ü (%36) evre IA'da, 118'i (%58) evre IB'de, 4'ü (%2) evre IIA'da olmak üzere 195'i (%96) erken evredeydi. Geç evre MF'li hastaların ise 4'ü (%2) evre IIB, 3'ü evre III ve 1'i evre IVA'daydı. Tanı esnasında evre IVB hastasına rastlanmadı. Erken evre MF hastalarında en sık görülen klinik tip yama lezyonlardı.Başlangıç tedavisi olarak deriye yönelik tedaviler (topikal kortikosteroid, topikal nitrojen mustard ve topikal beksaroten) 24 erken evre MF hastasına önerilirken, fototerapi 172 hastada tek başına ya da kombinasyon tedavisi içinde uygulanmıştı. Fototerapi yöntemlerinden PUVA, 153 hastada uygulanarak en sık kullanılan başlangıç tedavisini oluşturmaktaydı. İkinci sıklıkla dar bant UVB uygulanmıştı. PUVA'nın en sık kombine edildiği tedaviler topikal kortikosteroidler ve retinoidlerdi. İleri evre MF hastalarında ise sistemik tedaviler uygulanmış ve en sık retinoid, PUVA ve interferon alfa tedavileri ile çeşitli kombinasyonlar yapılmıştı.Çalışma grubumuzdaki hastaların başlangıç tedavilerine yanıtları değerlendirildi. Hastaların 176'sında (%86,7) tedaviye tam yanıt, 3'ünde (%1,5) kısmi yanıt elde edilmişti. Tedaviye yanıtın devamlılığı yönünden de değerlendirilen takipli hastaların 99'unda (%53,8) stabil tam yanıt görülürken, 76'sında (%41,3) nüks olmuştu. Toplam 4 hastada hastalık tedaviye rağmen progresyon göstermişti. Bunlardan tanı sırasında geç evrede olan 2 hasta MF nedeniyle kaybedildi.En sık kullanılan başlangıç tedavisi olan PUVA ile tedaviye tam yanıt oranı %90,7, stabil tam yanıt oranı ise %50,9 olarak saptandı. PUVA uygulanan hastalardan sadece dördünde tedavi değişimini gerektirecek yan etkiler görüldü. Bu bulgular PUVA'nın özellikle erken evre MF'de etkin ve iyi tolere edilebilir bir başlangıç tedavisi yöntemi olduğunu göstermektedir. Öte yandan PUVA alanlarda %46,3, hastaların tamamında ise %41,3 oranlarında nüks görülmesi, MF'de tedaviye rağmen nüksü engellemenin kolay olmadığını işaret etmektedir.Çalışma grubunda hastalığın progresyon gösterdiği ya da MF'ye bağlı olarak kaybedildiği hastaların tanı sırasında geç evrede olması, istatistiksel olarak yorumlanamasa da klinik gözlem yönünden tanı sırasında geç evre hastalık varlığının kötü prognozlu olduğunu düşündürmektedir.

Abstract:
The etiopathogenesis of Mycosis fungoides (MF), a commonly seen T cell cutaneous lymphoma is not known completely. Although different topical or systemic agents are used in the treatment based on the stage of the disease, there is no standardized therapeutic protocol or proved curing treatment available yet.In this study, we aimed to determine the demographic and the clinical features of the patients with MF followed up in our department and met the criteria of the study, to define their initial therapies and the effectiveness of these therapies in related to the stage of the disease, and to analyze the prognostic factors so that useful data for the treatment of the illness can be provided.For this purpose, we retrospectively analyzed the documents of all MF patients followed up between Jan 2001 and Apr 2008 in ?Nevus and Mycosis Fungoides Clinic? of Department of Dermatology, Istanbul Medical Faculty, and evaluated the data of the patients which met our study?s criteria and interpreted the results statistically.Our sample consists of 88 (43.3%) female, and 115 (56.7%) male patients, in total 203 patients with an average diagnosis age of 44.6±15.5. The diagnosis of nine patients was made at their childhood period. A considerable number of patients has origins from Karadeniz Region. The median value of the lesions duration before the diagnosis was 36 months, and the mean of following period after diagnosis was 40.2 months.Of the total 203 patients, 195 patients were in early stage with a breakdown of 73 (36%) in stage IA, 118 (58%) in stage IB, and 4 (2%) in stage IIA. Late stage MF patients consisted of 4 (2%) in stage IIB, 3 in stage III, and 1 in stage IVA. No patient in stage of IVB was found during the diagnosis time. Patch lesions were the most common clinical type among the patients with an early stage MF.While the skin directed therapies (topical corticosteroid, topical nitrogen mustard and topical bexaroten) were given in 24 MF patients with early stage, phototherapy alone or its different combinations were given 172 MF patients as the initial therapy. Among the phototherapy methods, PUVA was the most common initial therapy administered in 153 patients. The narrow band UVB was in the second order. PUVA was combined mostly with topical corticosteroids and retinoids. In late stage MF patients, systemic therapies, mostly retinoid, PUVA, and interferon alpha combinations were administered.We evaluated the responses of our study group to the initial therapies. Complete and partial responses were obtained in 176 (86.7%) and in 3 (1.5%) patients, respectively. The patients were also assessed for the response duration to therapy: 99 (53.8%) patients had stable complete response, while 76 (41.3%) showed relapse of disease. The disease progressed in 4 patients in spite of treatment. Two of these patients with late stage disease during diagnosis died because of MF.Among the patients who received PUVA as the most used initial therapy, the rate of complete response and stable complete response to therapy were 90.7% and 50.9%, respectively. The PUVA treatment method was changed only in 4 patients because of side effects. These findings indicate that PUVA is an effective and well tolerated initial therapy especially in early stage MF. On the other hand, the relapse rates of 46.3% in use of PUVA method and 41.3% in all patients reveal that it is difficult to prevent the relapse in spite of treatment.Although not statistically proved, the progressive course of the disease and death of patients due to MF observed in the patients with late stage MF during diagnosis led to think that the patients with a late stage disease during diagnosis probably have poorer prognosis.