Havuçta (Daucus carota L.) erken çiçeklenmenin genetiği
The genetics of early flowering in carrot (Daucus carota L.)
Yazar: YAREN İNSEL
Danışman: PROF. DR. MERYEM İPEK
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Havuç bitkisi, çiçeklenme aşamasına geçebilmek için vernalizasyona ihtiyaç duyan
önemli kışlık sebze türlerinden biridir. Havuç bitkisinin, tohumluk havuç üretimi ve ticari
havuç kökü üretimi için ihtiyaç duyduğu çevresel ortamların birbirinden farklı olduğu
bilinmektedir. Havuç bitkisinde çiçeklenme zamanı, farklı üretim alanlarına ve ekim
zamanlarına bağlı olarak değişmektedir. Vernalizasyon ihtiyacı karşılanan havuç
köklerinin çiçek sapı henüz uzamadan önce odunsu hale gelmesi, bitkinin ticari değerinin
kaybolmasına neden olabilmektedir. Bu araştırmada; çiçeklenme zamanı bakımından
açılım gösteren iki yeni F2 haritalama popülasyonunun erken çiçeklenme özelliğinin
kalıtım özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, iki farklı F2 popülasyonuna
ait havuç tohumları, ısıtmasız plastik sera koşullarında ekilmiştir. Popülasyonu oluşturan
bitkilerin sapa kalkma tarihleri tek tek kayıt altına alınmıştır. Ayrıca, popülasyondaki
bitkilerin tek tek kök renkleri kontrol edilmiştir. Elde edilen veriler ile Ki-kare testi
yapılarak, kök rengi özelliği bakımından gözlenen değerlerin beklenen Mendel fenotipik
açılma oranlarına (1:1, 3:1 ve 9:3:3:1) uyumlulukları değerlendirilmiştir. Buna göre;
incelenen her iki F2 havuç popülasyonunda kök rengi bakımından genetik açılım oranı
3:1 olarak bulunmuştur. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, erken çiçeklenme özelliğine
sahip yeni havuç popülasyonlarının oluşturulmasına yardımcı olabilecek ve yerli hibrit
havuç çeşitlerimizin geliştirilmesine yönelik yapılacak moleküler seleksiyon çalışmaları
için alt yapı oluşturacaktır.
Anahtar Kelimeler: Çiçeklenme zamanı, Daucus carota L., ki-kare testi, vernalizasyon

Abstract:
Carrot plant is one of the important winter vegetable species that requires vernalization
in order to induce flowering. It is known that the environmental requirements for seed
carrot production and commercial carrot root production are distinct from one another.
The flowering time of carrot plants varies across different production locations and
planting times. Carrot roots, whose vernalization needs have been met, become woody
before the flower stalk elongation, which may lead a decrease in the commercial value of
the plants. In this study; it was aimed to examine the inheritance characteristics of the
early flowering trait of two new F2 segregating populations that in terms of flowering
time. For this purpose, carrot seeds belonging to two different F2 populations were sown
in unheated plastic greenhouse conditions. The bolting initiation dates of the carrot plants
were recorded. Additionally, the root colors of the plants in the population were observed.
Chi-square test was performed with the data obtained, and the compatibility of the
observed values in terms of root color trait with the expected Mendelian phenotypic
opening ratios (1:1, 3:1 and 9:3:3:1) was evaluated. According to these results; the genetic
expansion ratio in terms of root color was found to be 3:1 in both F2 carrot populations
examined. The results of this study will provide a basis for molecular selection studies to
help generate new carrot populations with early flowering characteristics and to develop
our local hybrid carrot varieties.
Key words: Chi-square test, Daucus carota L., flowering time, vernelization