Türkiye'deki Suriyeli çocukların okula uyumu
The school adaptation of Syrian children in Turkey
Yazar: İBRAHİM HALİL YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ÇELİK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Göçmenler = Emigrants ; Kültürleşme = Acculturation ; Mülteciler = Refugees ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Okula uyum = School adjustment ; Suriyeliler = Syrians ; Uluslararası göç = International migration ; Yılmazlık = Resiliency ; İkinci dil = Second language ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Suriye iç savaşını müteakiben ülkesini terk etmek zorunda kalan milyonlarca Suriyeliye ev sahipliği yapan Türkiye, bu kitlenin barınma, beslenme ve uyum gibi çeşitli ihtiyaçlarını giderme konusunda ciddi bir baskı ile karşı karşıya kalmıştır. Bu ihtiyaçlar Suriyeliler içerisinde en savunmasız, bakıma ve ilgiye en fazla muhtaç olan grup olarak çocuklarda daha belirgindir. Dolayısıyla bu çocukların hem akademik başarıları hem de sosyal ve duygusal refahları için okula uyum sağlayabilmeleri önemli görülmüştür. Bu kaygıdan hareketle bu çalışmada Türkiye'deki Suriyeli ilkokul çocuklarının okula uyum sürecine, bu süreçte karşılaşılan çeşitli engellere ve fırsatlara odaklanılmıştır.
Mültecilerin uyumuyla ilgili çok sayıda araştırma olsa da eğitim perspektifinden mülteci çocukların ihtiyaçlarını ve karşılaştıkları zorlukları ele alan çalışmalar sınırlıdır. Mülteci çocukların okula uyum sürecini detaylandıran ve uzun süreli veri toplamaya dayandıran araştırmalar ise yok denecek kadar azdır. Bu çerçevede içinde bulundukları zorlu koşulların ve çeşitli ihtiyaçların yanı sıra okula etki eden aktörlerin ve çevrelerin Suriyeli çocukların okula uyumuna değişen düzeylerdeki etkisinin irdelenmesi bu araştırmanın temel amacı olarak ortaya çıkmıştır. Bu amaçla çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden etnografik desen kullanılmış olup, çalışmanın veri toplama süreci iki yılı kapsamıştır.
Bu araştırmaya yön veren temel teorik bakış açıları ve saha verileri temelinde ortaya çıkan bulgular, çeşitli faktörler çerçevesinde yorumlanmıştır. Bu çalışmadaki verilerin ve bulguların Suriyelilerin göç sonrası deneyimlerine odaklanması, alana önemli bir katkı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu çalışmada ortaya konulan Suriyeli çocuklarda okula uyum modeli, mülteci çocukların okula uyumunu irdelemeye yönelik kullanışlı bir araç iddiasına sahiptir. Dolayısıyla yöntemiyle, teorik çerçevesiyle, bütünsel bakış açısıyla ve ortaya koyduğu modelleriyle bu araştırma özgün bir niteliğe sahiptir.
Araştırmanın bu kapsamda ulaştığı sonuçlar, içinde bulundukları zorlu koşulların yanı sıra grup içi ve grup dışı etkileşimler temelinde oraya çıkan dışlamanın, ön yargıların, sosyal mesafenin ve kültürel farklılıkların Suriyeli çocukların okula uyum sürecinde belirleyici faktörler olduğunu göstermiştir. Çalışma, Suriyeli çocukların okula sağlıklı bir şekilde uyum sağlamalarının nasıl mümkün olabileceği ile tamamlanmıştır.

Abstract:
Turkey which hosts millions of Syrians who had to leave their country following the Syrian civil war faced serious pressure about meeting various needs such as shelter, nutrition, and adaptation of this mass. These needs are more pronounced in children as the most vulnerable group among Syrians and most in need of care and attention. Therefore, it was significant for these children to adapt to school besides their academic success and social and emotional well-being. In this study, it is focused on Syrian primary school children's process of adaptation for school and various obstacles and opportunities encountered during this process.
While there is a great deal of research on refugee integration, studies addressing the needs and challenges of refugee children from an educational perspective are limited. Studies detailing the adaptation process of refugee children to school and basing them on long-term data collection are scarce. In this context, the principal purpose of this study was to examine the varying levels of actors and environments influencing the school on Syrian children's adaptation to school, and the hard conditions and various needs they are in. For this purpose, ethnographic design, one of the qualitative research methods, was used in the study, and the data collection process of the study took two years.
The findings that emerged based on the fundamental theoretical perspectives and field data that shaped this research were interpreted according to various factors. The focus of the data and findings of this study on Syrians' post-migration experiences is considered an important contribution to the field. Besides, the school adaptation model of Syrian children presented in this study claims to be a useful tool to examine refugee children's adaptation to school. Therefore, this research has a unique quality with its method, theoretical framework, holistic perspective, and the models it put forward.
In this context, research results showed that exclusion, prejudice, social distance and cultural differences based on in-group and out-group interactions, and the compelling conditions they were in were the determining factors in the adaptation process of Syrian children to school. The study was completed with how Syrian children can adapt to school healthily.