Türkiye ormancılığında sürdürülebilir orman kaynakları yönetimi ölçüt ve göstergelerinin ülke ölçeğinde belirlenmesi
Defining national level criteria and indicators for sustainable forest management in Turkish forestry
Yazar: İDRİS DURUSOY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FEHMİ TÜRKER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Türkiye ormancılığının kendine has özellikleri göz önüne alınmak suretiyle, sürdürülebilir orman kaynakları yönetimi ölçüt ve göstergeleriyle ilgili çalışmaların bizzat ulusal düzeyde öncelikle yapılması gerekmektedir. Bu ihtiyaca cevap vermek amacıyla ele alınan bu çalışmayla, Türkiye için ulusal düzeyde sürdürülebilir orman kaynakları yönetimi ölçüt ve göstergelerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır.Doğal olarak Avrupa süreci ölçüt ve göstergelerinden yola çıkıldığı bu çalışmada, Delfi yöntemi ile Ormancılık Teşkilatı, Akademisyenler ve Sivil Toplum Kuruluşları olmak üzere 3 öbekte toplanan uzmanlar bir araya gelmeden, tekrarlanan anketler ve denetimli geri beslemeler ile uzlaşılan bir ölçüt ve göstergeler dizisine ulaşılmıştır. Delfi sürecinin ilk aşamasında, panel üyeleri mevcut çerçeveye bağlı olarak yeni ölçüt ve göstergeler tanımlamıştır. İkinci aşamada ise, birinci aşama sonucunda öncelikli olarak benimsenen ölçütlere ilişkin göstergeler çözümlenerek, önem düzeyi ve ölçülebilirlik açısından değerlendirilmiştir. Üçüncü ve son aşamada delfi süreci sonlandırılarak, uzmanlara geri besleme yapılmıştır.Neticede, Türkiye ormancılığında sürdürülebilir orman kaynakları yönetimi için, 8 nicel ölçüt ve bunlara ilişkin 127 nicel gösterge ile 1 nitel ölçüt ve göstergeleri bu çalışmanın nihai çıktısı olarak tanımlanmışlardır. Bu ölçüt ve göstergeler, Türkiye ormancılığı için sürdürülebilirliğin değerlendirilmesinde öncelikli olanlardır. Bunlara ilaveten, veri temininin mümkün olduğu durumlarda kullanılabilecek olan ve `muhtemel göstergeler' olarak adlandırılan 70 adet gösterge daha tanımlanmıştır.Ülke düzeyinde ortaya konulan ölçüt ve göstergeler, ulusal ormancılık politikalarının ve stratejilerinin şekillendirilmesinde ülkemiz ormancılık sektörü karar alıcıları için önemli birer araç görevi yapabileceklerdir. Ölçüt ve göstergelerin, orman kaynaklarının etkin ve verimli yönetimi için nesnel araçlar olarak işlevlerini yerine getirmesi için, ormancılık kurumlarının ve bilhassa bakanlık düzeyinde sağlanacak politik destek ve sahiplenme son derece önemli önkoşullardan birisi olmaktadır. Bu nedenle, ölçüt ve göstergelerin sadece bir raporlama aracı olarak görülmemesi, Türkiye ormancılığında stratejik yönetim yaklaşımının uygulanabilmesi, sürdürülebilirlik değerlendirmelerinin yapılabilmesi ve sertifikalandırma düzeneğinin yerleştirilmesi noktasında da araç olarak görülmesi gerekmektedir.

Abstract:
Initiatives to define national level criteria and indicators for sustainable forest management should be started regarding Turkey?s differences. Responding to this need, this study attempts to define national level criteria and indicators for SFM in Turkey.This study created a Delphi panel including three expert groups: Forestry Institutions, Academicians and NGOs. Based upon Pan-European C&I set, Delphi process enabled to set a consensus on criteria and indicators for Turkish forestry without face-to-face meeting through series of questionnaires with feedbacks. Expert panel identified new C&I based on existing set in the first round of the Delphi process. C&I proposals were analyzed and classified. Regarding the results of the first round, experts were asked to assess the importance and measurability of indicators of defined criteria in the second round. In the final round, Delphi process was finished and feedbacks were sent to experts.Eventually, quantitative 8 criteria and 127 indicators together with the 1 qualitative criterion and its indicators were defined as a final outcome of the study. These C&I are prominent for assessing the sustainability in Turkish forestry. Besides, there are 70 `potential indicators? for assessing sustainability as long as data available.National level criteria and indicators can be effective means for policy makers of forest sector to formulate national policy and strategies. Political commitment and awareness of forestry institutions and particularly of ministry is a vital prerequisite for C&I to function properly as an instrument for effective and efficient management of forest resources. Therefore C&I should be regarded as a mechanism for operationalizing the strategic management vision, making sustainability assessments and stimulating forest certification instrument instead of merely a reporting tool.