Yunanistan'da sosyolojinin ortaya çıkışı ve gelişimi (1908-1929)
The emergence and development of sociology in Greece (1908-1929)
Yazar: BEISANOUR IMAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ AKYURT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kurumsallaşma = Institutionalization ; Modernleşme = Modernization ; Siyaset = Politics ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyoloji tarihi = Sociology history ; Yunanistan = Greece

Özet:
Bu çalışma, Yunanistan'da sosyolojinin ortaya çıkışını ve gelişimini incelemektedir. Yunanistan'da sosyoloji 1900'lü yıllardan itibaren, bu ad kullanılarak düşünsel bir etkinlik alanı olarak var olmuş ve siyasette de belli işlevler üstlenmiştir. İlk sosyoloji derneği 1908 yılında kurulmuş, akademik bir disiplin haline gelmesi ise 1926 yılında gerçekleşmiştir. Kurulan iki kürsü siyasi gelişmeler sonucunda, akademik personelin istifası etmesiyle 1929'da kapanmıştır. Araştırma, sosyolojinin ortaya çıktığı süreçten başlayarak, akademide bağımsız bir disiplin olarak kurumsallaşmasını ve sosyoloji alanında 1929'a kadar yapılan ilk araştırmaları ele almaktadır.
Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümü, sosyolojinin gelişimine katkı sağlayan ve izleyeceği yönü etkileyen tarihsel ve düşünsel koşulları ortaya koymaktadır. Bu kapsamda siyasi ve toplumsal gelişmelerin yanı sıra ideolojik ve düşünsel akımlar incelenmektedir. İkinci bölümde Papanastasiou, Kanellopoulos, Eleutheropoulos, Karavidas ve Daniilidis başta olmak üzere öncü Yunan sosyologlar ele alınmakta, her birinin masaya yatırdıkları toplumsal sorunlar ve odak noktaları ortaya konmaktadır. Üçüncü ve son bölümde ise tematik odaklar belirlenerek bunlar etrafında bir çözümleme yapılmakta, ilk dönem Yunan sosyologları arasındaki benzerlik ve farklar ortaya konarak Yunan sosyolojisini karakterize eden özellikler değerlendirilmektedir.
İlk dönem Yunan sosyologları, yükseköğretimlerini başta Almanya olmak üzere çeşitli ülkelerde hukuk ve eğitim gibi alanlarda yaparken sosyolojiye ilgi duymuş ve Yunan siyasetinin aldığı yön üzerinde etkili olmuş isimlerdir. Yunan entelektüellerinin sosyolojiye duydukları ilgi, Yunanistan'ın 1821'de bağımsızlığını kazanmasının ardından kurulan yeni devletin siyasi düzeninin oluşturulması ve Yunan toplumunun sorunlarını çözümleme çabası çerçevesinde gelişmiştir. Sosyoloji ilk döneminde Yunan entelektüel ortamında öncelikli olarak siyasi sorunlara çözüm önerisi sunma işlevi kazanmış ve bu da sosyolojinin anlaşılma biçimini etkilemiştir.
Ele alınan sosyologlardan Papanastasiou sosyolojinin siyasi ortamda tanınmasına katkısı, Kanellopoulos ve Eleutheropoulos akademide kurumsallaşmasını sağlaması, Karavidas ve Daniilidis ise Yunanistan'daki toplumsal sorunlara ilişkin ilk tarihsel sosyoloji araştırmalarıyla öne çıkmıştır. Tezde ilk dönem Yunan sosyolojisine ilişkin değerlendirmeler Alman sosyoloji etkisi, aydınların felsefi ve tarihsel ağırlıklı çalışmaları, milliyetçilik etkisi, sosyolojinin diğer disiplinlerle ilişkisi ve akademik sosyolojinin şekillenmesi gibi belli odaklar etrafında toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sosyoloji Tarihi, Yunanistan'da Sosyoloji, Yunan Sosyoloji Tarihi, Sosyolojinin Kurumsallaşması, Sosyoloji-Siyaset İlişkisi, Yunan Modernleşmesi

Abstract:
This study examines the emergence and development of Sociology in Greece. Sociology in Greece has existed as a field of intellectual exploration and has undertaken certain functions in politics since the 1900s. The first sociology association was established in 1908, and then became an academic discipline in 1926. The first two established Chairs were closed in 1929 due to the resignation of academic staff as a result of political developments. This research covers the institutionalisation of Sociology as an independent discipline in academia, starting from the process in which it emerged, and the first researches in the field of Sociology until 1929.
The first part of the three part study reveals the historical and intellectual conditions that contributed to the development of Sociology and affected the direction it followed. In this context, political and social developments as well as ideological and intellectual currents are examined. In the second part, leading Greek Sociologists, specially Papanastasiou, Kanellopoulos, Eleutheropoulos, Karavidas and Danilidis, are discussed, and the social problems and focal points of each of them are presented. In the third and last chapter, the thematic focuses are determined and an analysis is made around them. The similarities and differences between the early Greek Sociologists are revealed and the features that characterise Greek Sociology are evaluated.
Early Greek Sociologists, were influential in the direction of Greek politics while they were undergoing their higher education in various countries, especially in Germany, in fields such as law and education. The interest of Greek intellectuals in sociology developed with the establishment of the new state after the independence of Greece in 1821 in an effort to solve the problems of the Greek society.
In this context, sociology, in the first instance, gained the function of offering solutions to political problems in the Greek intellectual environment, and this affected the way sociology was understood.
Among the sociologists, Papanastasiou has come to the forefront with his contribution to the recognition of sociology in the political environment, Kanellopoulos and Eleutheropoulos' in the institutionalisation in academia, and Karavidas and Danilidis with their first historical sociological studies on social problems in Greece.
In this thesis, the evaluations of the early period of Greek Sociology are gathered around certain focuses such as the influence of German sociology, the philosophical and historical studies of intellectuals, the effect of nationalism, the relationship of sociology with other disciplines and the shaping of academic sociology.

Keywords:  History of Sociology, Sociology in Greece, History of Greek Sociology, Institutionalization of Sociology, Relationship between Sociology and Politics, Greek Modernization