Üniversite öğrencilerinde ambalajlı besin etiketi okuma alışkanlığı, beslenme okuryazarlığı ve beslenme bilgi düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between packaged food label reading habits, nutrition literacy and nutrition knowledge in university students
Yazar: ZEYNEP GÜL GÜNDÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR GÖBEL
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Etiket = Label ; Etiket okuma = Label reading ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Satın alınacak ambalajlı besinin etiketinin tüketici tarafından incelenmesi sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanılması açısından önemlidir. Bu çalışma, lisans eğitimi alan yetişkinlerde ambalajlı besin etiketi okuma alışkanlığı, beslenme bilgi düzeyi ve beslenme okuryazarlığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, lisans eğitimi alan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 240 (103 erkek, 137 kadın) birey ile yürütülmüştür. Anket formu, Google Forms linki olarak katılımcılara ulaştırılmıştır. Katılımcıların genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri, etiket okuma alışkanlıkları, Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA) ile beslenme okuryazarlığı düzeyleri, Yetişkinler İçin Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (YETBİD) ile beslenme bilgi düzeyleri değerlendirilmiştir. Katılımcıların %42,9'u erkek, %57,1'i kadın olup yaş ortalaması 22,3±4,12 yıldır. Erkeklerin %66,0'sı ve kadınların %77,4'ü besin etiketi okumaktadır. Bireylerin %78,8'inin yeterli beslenme okuryazarlığına, temel beslenme ve besin seçiminde katılımcıların çoğunun orta ve iyi düzeyde beslenme bilgisine sahip olduğu görülmüştür. Etiket okuma durumu ve etiketleri yeterli bulma durumu ile YBOYDA ve YETBİD ölçek puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. YBOYDA toplam puanı ve çoğu alt puanı ile YETBİD temel beslenme puanı ve besin tercihi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur, bilgi düzeyi yükseldikçe beslenme okuryazarlığı puanının arttığı görülmüştür. Çalışmada anlamlı bir ilişki bulunmamasına rağmen YBOYDA ölçeğinin alt bölümlerinden biri olan besin etiketi okuma, bireylerin toplam beslenme okuryazarlık düzeylerine ve buna paralel olarak beslenme bilgi düzeylerine dolaylı olarak etkide bulunmaktadır. Bu nedenle sağlıklı beslenme davranışları oluşturulurken beslenme okuryazarlığı ve bilgi düzeyine ek olarak doğru besin etiketi okuma alışkanlıklarının kazandırılmasında yarar vardır.

Abstract:
It is important for the consumer to read the packaged food label in terms of gaining healthy eating habits. This study was carried out to examine the relationship between packaged food label reading habits, nutrition knowledge level and nutrition literacy in adult with continuing undergraduate education. The study was conducted with 240 (103 male, 137 female) university students who received undergraduate education in Turkey and agreed to participate in the study voluntarily. The questionnaire was sent to the participants as a Google Forms link. Participants' general information, dietary habits, anthropometric measurements, label reading habits, nutrition literacy were evaluated using the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy On Adults (EINLA), and nutrition knowledge levels were evaluated using the Nutrition Knowledge Level Scale For Adults (NKLSA). 42,9% of the participants were male and 57,1% were female, with a mean age of 22,3±4,12 years. 66,0% of men and 77,4% of women read food labels. While there was 1 participant with insufficient literacy, it was seen that 78,8% of the individuals had sufficient nutrition literacy. It was observed that most of the participants had moderate and good nutrition knowledge in NKLSA basic nutrition and food choice sections. No significant correlation was found between the status of reading labels and finding the labels sufficient with EINLA and NKLSA scale scores (p>0,05). A significant relationship was found between EINLA total and most sub-scores with the NKLSA basic nutrition and food preference score (p<0,05), and it was observed that the nutrition literacy score generally increased with the level of nutrition knowledge. Although there was no significant relationship in the study, reading the food label, which is one of the sub-sections of the EINLA, affects the total nutrition literacy levels of individuals and their nutrition knowledge levels indirectly. Therefore, while developing healthy eating behaviors, it is beneficial to gain the nutrition label reading habits in addition to nutrition literacy and knowledge.