Din görevlilerinin sosyoekonomik ve kültürel tabanı -Antalya ili örneği-
Socioeconomical and cultural background of religios officers -Antalya case-
Yazar: ŞABAN ERDİÇ
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP TAŞTAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din görevlileri = Religious officials ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Mesleki değer = Occupational value ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies

Özet:
İmamlık ve müezzinlik dini organizasyonun dönemsel değişim ve dönüşümleri içinde önemli bir statü göstergesi ve mesleki kategori olarak günümüze ulaşmış mesleklerdir. Diyanet İşleri Başkanlığının toplum katmanlarındaki en görünür siması olan imam hatip ve müezzin kayyımların/ din görevlilerinin sosyoekonomik ve kültürel tabanları bakımından Antalya ili özelinde ortaya çıkardığı yapı onların mesleki imkanları ve hususiyetleri ile ilgili önemli sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Sosyoekonomik tabakalaşma piramidinin alt ve alt orta gelir grupları ile büyük oranda kırsal özellikli, vasıfsız meslekler içinden gelen din görevlileri aynı zamanda bu sosyoekonomik çevrenin dinî, sosyal, ekonomik, tarihî pek çok faktör altında biçimlendirdiği, dünyaya karşı oldukça mesafeli bir zihniyet yapısı içinde mesleklerine uzanmışlardır. Öte yandan din görevlileri toplumsal köken bakımından çoğunlukla kapalı köy organizasyonları, belli ölçüde de kentle eklektik bir ilişki içinde bulunan; fakat geleneksel referans gruplarının tutum ve davranışlarına daha yakın kent çevreleri içinden gelmişlerdir. Dolayısıyla ilk toplumsallaşmalarını bu sosyal çevrelerin kendine özgü dindarlıkları ve gündelik hayatın çok büyük kısmını kuşatan dinselliği içinde gerçekleştirmişlerdir. Yanı sıra duygu, tutum, davranış ve üyeler arası ilişkilere bakıldığında din görevlilerinin aile tabanının geleneksel ve ataerkil bir karaktere sahip olduğunu, eğitim düzeylerinin ise çok büyük ölçüde ilkokul ile sınırlı kaldığını ifade etmek olanaklıdır.Bütün bu sosyoekonomik ve kültürel tabanın modern dönemlerde din görevlileri üzerinde yarattığı önemli etkiler açıkça kendini göstermiştir. Onlar bir taraftan sözkonusu sosyal, ekonomik, kültürel sermayeyi yeniden üretmeye yönelik bir tavır ortaya koyarlarken öte yandan modern bileşenlerin dönüştürücü etkisi altında zaman zaman geleneksel olanla modern olanın yarattığı çağrışımlar etrafında şekillenen yeni bir anlam seti üzerinde sosyal ilişkilerini inşa etme eğiliminde görülmektedirler.ANAHTAR KELİMELER: Dini Teşkilat, Din Görevlisi, Mesleki Kategori,

Abstract:
In the periodical changing and transformation of religious organization, Imamate and being a muezzin are indicator of an important status and as a vocational category, they are vocations that reach to present-day. The structure of Imam, muezzin/religious officers who are the most visible visage of Department of Religious Affairs in Antalya discloses important conclusions about their vocational possibilities and peculiarities. The religious officers who come from low or middle class of the pyramid of socio-economical stratification, most of them rural, and have worked in unqualified jobs have reached to their vocations through the structural manner of distant mind to the world which is shaped by the same socio-economical environments? religious, social, economical, and historical factors. On the other hand, most of the religious officers with regard to social origin come from partly the closed village organizations and partly city organizations. But mostly they emerge from the city environments which close to the traditional reference groups? attitude and behaviors. Therefore, they actualize their first socialization in these environments? special religiosity and daily life. Furthermore, in respect to religious officers? emotion, attitude, behavior, and relationship among the members, they have traditional and patriarchal characters; their level of education is generally restricted to elementary school.All these socio-economical and cultural background have important impacts on religious officers of the modern periods. They are on the on hand trying to re-produce these social, economical, and cultural principals, and on the other hand under the transforming impact of modern components they are seem to construct social relationship upon the new understanding which is shaped by the traditional and modern connotations.Key terms: Religious Organization, Religious Officer, Vocational Category.