Bulanık ortamda ortak teslim tarihli tek makine çizelgeleme problemleri için bir karar destek sistemi
A decision support system for common due date single machine scheduling problems in fuzzy environment
Yazar: NURDAN ÖZARIK GÖKSU
Danışman: PROF. DR. SERPİL EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Üretim planlama sürecinin en önemli adımı olan çizelgeleme aşamasında genellikle işlerin işlem zamanları ve teslim tarihleri kesin olarak bilinir ve sabit kabul edilir. Gerçek hayat problemlerinde ise bu parametrelerin kesin çizgilerle belirtilen net ifadelerden öte kesinlik içermeyen bulanık ifadeler ile değerlendirilmesi daha tutarlı sonuçlar vermektedir. Bulanık mantık konusu son zamanlarda gerek üniversitelerde gerekse üretim gerçekleştiren firmalarda yakından takip edilen bir konu haline gelmiştir. Bu çalışmada üçgensel bulanık işlem zamanları ve teslim tarihleri kullanılarak ortak teslim tarihli, kısıtlı ve kısıtsız tek makine çizelgeleme problemleri üzerinde durulmuştur. Amaç fonksiyonları olarak ortak teslim tarihlerinden sapmaların yani toplam erken tamamlama ve geç tamamlama maliyetlerinin en küçüklenmesi hedeflenmiştir. NP-Zor yapıda olan bu tip problemleri çözmek için ilk olarak 1984 yılında Sundararaghavan ve Ahmed tarafından geliştirilen kısıtlı ve birbirine eşit olan erken/geç tamamlanma cezalarına sahip tek makine çizelgeleme algoritmasının bulanık ortamda çözülmesi üzerinde çalışılmıştır. Sonrasında farklı erken/geç tamamlanma cezalarının mevcut olduğu, "Elelments of Sequencing and Scheduling (Kenneth R. BAKER, 1994)" isimli kitapta "Algorithm 2" olarak adlandırılan kısıtsız yöntemin bulanık ortamda çözülmesi üzerinde çalışılmıştır. Çalışmaları bir adım daha ileriye taşımak amacı ile bu iki algoritmanın harmanlanması ile hem kısıtlı hem de birbirinden farklı erken/geç tamamlanma cezalarının mevcut olduğu üçüncü bir algoritmanın bulanık ortamda çözülmesi üzerinde çalışılmıştır. Son olarak problem boyutu gözetmeksizin her boyuttaki probleme çözüm sunabilen bir karar destek sistemi önerilmiştir. Önerilen yöntemler ve oluşturulan karar destek sistemi sayısal örnekler ile sunulmuştur.

Abstract:
Processing times of the jobs and due dates are usually known exactly and assumed to be constant in scheduling stage which is the most important step in the production planning process. In real-time problems, evaluating these parameters with fuzzy expressions without certainty gives more consistent results than evaluating them strictly clear statements. The subject of fuzzy logic has become a hot topic closely monitored in manufacturing companies as well as universities in recent times. This paper considers restricted and unrestricted common due date single machine scheduling problems with triangular fuzzy processing times and due dates. The objective function is minimizing the deviation from the common due date, in other words minimizing the total penalty of earliness and tardiness. In order to solve this NP-Hard problem, firstly the restricted model with equal earliness and tardiness costs that is developed by Sundararaghavan and Ahmed in 1984 is studied to be solved in fuzzy environment. After that, the unrestricted model with different earliness and tardiness costs named "Alorithm 2" in "Elements of Sequencing and Scheduling (Kenneth R. BAKER, 1994)" is studied to be solved in fuzzy environment. To take these researches one step forward, third algorithm which includes restricted model with different earliness/tardiness costs has been developed in fuzzy environment by collating previous two algorithms. Finally, a decision support system that can offer a solution regardless of the problem size is established. The proposed methods and the
developed decision support system are tested on numerical examples.