Türkiye'de odun hammaddesi üretim tüketim ilişkileri ve ormanların sürdürülebilirliğinin oyun teorisi yaklaşımıyla analizi: Nash dengesi uygulaması
Analysis of wood raw material production-consumption relations and sustainability of forests in Turkey with game theory approach: Nash equilibrium application
Yazar: HÜSEYİN ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. SEZGİN ÖZDEN ; PROF. DR. ÖZGÜR HAKAN AYDOĞMUŞ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Doğal kaynaklara, özellikle de enerji ve hammaddeye olan bağımlılık, artan taleple birlikte ormanlar üzerindeki baskıyı arttırmaktadır. Ormanların sürdürülebilir kullanımı hem çevresel bütünlüğün ve hem de sosyo-ekonomik dengenin korunması için hayati önem taşımaktadır. Tarihi süreçte, enerji krizleri, artan fosil yakıt maliyetleri ve doğal kaynakları yönetmedeki zorluklar, ormancılık politikalarını önemli ölçüde etkilemiştir. Son yıllarda, yükselen enflasyon ve artan ithalat maliyetleri yerli odun hammaddesine olan talebi daha da artırmıştır. Bu durum, Türkiye'nin doğal ormanları üzerindeki bu artan baskı daha sürdürülebilir orman yönetimi politikalarına doğru bir yönelimi gerekli kılmıştır. Bu tez, stratejik karar vermeyi metodolojik bir araç olan oyun teorisini kullanarak, Türkiye ormanlarının en iyi koşul ve akılcı kullanımını temsil eden Nash dengesini/dengelerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Türkiye ormanlarının sürdürülebilir yönetiminden sorumlu olan Orman Genel Müdürlüğü birinci oyuncu olarak konumlandırılırken, odun hammaddelerinin başlıca tüketicisi olan Orman Ürünleri Sanayi ikinci oyuncu olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma, her iki oyuncu için stratejilerin ve buna karşılık gelen getirilerin belirlenmesi yoluyla, Türkiye'nin orman kaynaklarının korunmasına ve etkili yönetimine katkıda bulunmak amacıyla sürdürülebilir ormancılık politikaları kapsamında bir Nash dengesinin nasıl sağlanabileceğini araştırmaktadır. Bulgular, çeşitli bölge ve işletme müdürlükleri arasında esneklik faktörlerinin de dahil edilmesiyle, belirlenen altı farklı stratejinin farklı kombinasyonlarının, Türkiye ormancılığındaki optimum üretim miktarını belirlemede Nash dengesi olabileceğini göstermektedir. Bu Nash dengesi ile özellikle, üretim/artım oranının %16,6 ile %50 arasında kalmasının doğal ormanlardan hammadde üretiminde, daha sürdürülebilir orman işletmeciliği yapılabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
The growing reliance on natural resources, particularly for energy and raw materials, has intensified the pressure on forests along with increasing demand. The sustainable use of forests is crucial for maintaining both environmental integrity and socio-economic balance. In the historical process, energy crises, rising fossil fuel costs, and challenges in managing natural resources have significantly influenced forestry policies. In recent years, increasing inflation and incremental import costs have further exacerbated the demand for domestic timber. This increasing pressure on Türkiye's natural forests had necessitated a shift toward more sustainable forest management policies. This thesis aims to determine the Nash equilibrium(s) representing the best conditions and rational use of Türkiye's forests by using game theory, a methodological tool for strategic decision making. The study, the General Directorate of Forestry, responsible for the sustainable management of the Türkiye's forests, is positioned as the first player, while the Forest Products Industry, the principal consumer of wood raw materials, is defined as the second player. Through the optimization of strategies and payoffs for both players, the study explores how a Nash equilibrium can be achieved under sustainable forestry policies, with the aim of contributing to the preservation and effective management of Türkiye's forest resources. The findings indicate that by including flexibility factors across various regional and enterprise directorates, various combinations of the six different strategies can be Nash equilibrium(s) in determining the optimum production amount in Türkiye's forestry sector. Specifically, it has been determined that forest production/increment rates ranging between 16.6% and 50% can lead to sustainable forest management.