Okul çağı ve adölesan dönemdeki kistik fibrozisli hastaların beslenme içeriğinin solunum parametrelerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of nutritional content on respiratory parameters in school aged children and adolescents with cystic fibrosis
Yazar: EBRU PELİN UĞUR
Danışman: DOÇ. DR. GONCA KESKİNDEMİRCİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ana Çocuk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Enerji alımı = Energy intake ; Ergenler = Adolescents ; Kistik fibroz = Cystic fibrosis ; Okul çağı dönemi = Latency period ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests

Özet:
Kistik Fibrozis'te (KF) solunum sistemi ve gastrointestinal sistem hastalıktan en çok etkilenen sistemlerdir. Çalışmada, besin tüketim günlükleriyle birlikte KF'si olan çocukların günlük beslenmelerindeki makro besin öğelerinin dağılımının ve enerji alımlarının hesaplanıp; bu parametrelere etki eden faktörlerin araştırılıp, bu parametrelerin akciğer parametreleri ve hastalık seyrine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları kliniğinde takip edilen 7-18 yaş aralığındaki 81 KF tanısı almış çocuk dahil edilmiştir. KF'li çocukların hastalık ile ilişkili klinik durumları FEV1 ve FVC sonuçları, yaşa göre VKİ z-skorları, hastane yatış süreleri, solunum kültür sonuçlarındaki üremeleri ile belirlendi. Çocukların günlük beslenmelerinin içeriği, aileleri tarafından doldurulan 7 günlük detaylı besin tüketim günlükleri ile değerlendirildi. Çalışmadaki 57 çocuğun makrobesin öğelerindeki yağ alım oranı %35'in üzerinde, 34 çocuğun protein alımı %20'nin üzerinde idi. Hedeflenen enerji alımı (HEA) 40 çocukta üzerinde idi. Demografik verilere bakıldığında anne eğitim yılı arttıkça HEA'nın üstünde olma durumunun arttığı görüldü. Babanın eğitim yılı arttıkça çocukların yağ alım oranlarının hedeflenen değerin üzerinde görülme durumu istatistiksel anlamlı olarak arttı. HEA altında olan çocukların, üstünde olanlara göre FEV1 ve FVC oranları daha düşük; PA kolonizasyonu daha sık; hastane yatış oranları daha fazla; kemik mineral yoğunluğu değerleri daha düşük olup bu farklar istatistiksel olarak anlamlı bulundu. HEA'nın FEV1 ve FVC üzerinde etkili olduğu gözlendi. KF ile ilgilenen merkezlerin hastalık seyrine etkisi konusunda beslenmenin öneminin vurgulanması gerektiği, her izlemde HEA'nın altında ve solunum parametreleri kötü olan çocuklarda beslenme günlüğünün değerlendirilmesinin, KF'li çocuklarda hastalık şiddetini etkileyen faktörler arasından ailesinin de değerlendirilip bütüncül yaklaşım yağılmasının önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Kistik Fibrozis'te (KF) solunum sistemi ve gastrointestinal sistem hastalıktan en çok etkilenen sistemlerdir. Çalışmada, besin tüketim günlükleriyle birlikte KF'si olan çocukların günlük beslenmelerindeki makro besin öğelerinin dağılımının ve enerji alımlarının hesaplanıp; bu parametrelere etki eden faktörlerin araştırılıp, bu parametrelerin akciğer parametreleri ve hastalık seyrine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları kliniğinde takip edilen 7-18 yaş aralığındaki 81 KF tanısı almış çocuk dahil edilmiştir. KF'li çocukların hastalık ile ilişkili klinik durumları FEV1 ve FVC sonuçları, yaşa göre VKİ z-skorları, hastane yatış süreleri, solunum kültür sonuçlarındaki üremeleri ile belirlendi. Çocukların günlük beslenmelerinin içeriği, aileleri tarafından doldurulan 7 günlük detaylı besin tüketim günlükleri ile değerlendirildi. Çalışmadaki 57 çocuğun makrobesin öğelerindeki yağ alım oranı %35'in üzerinde, 34 çocuğun protein alımı %20'nin üzerinde idi. Hedeflenen enerji alımı (HEA) 40 çocukta üzerinde idi. Demografik verilere bakıldığında anne eğitim yılı arttıkça HEA'nın üstünde olma durumunun arttığı görüldü. Babanın eğitim yılı arttıkça çocukların yağ alım oranlarının hedeflenen değerin üzerinde görülme durumu istatistiksel anlamlı olarak arttı. HEA altında olan çocukların, üstünde olanlara göre FEV1 ve FVC oranları daha düşük; PA kolonizasyonu daha sık; hastane yatış oranları daha fazla; kemik mineral yoğunluğu değerleri daha düşük olup bu farklar istatistiksel olarak anlamlı bulundu. HEA'nın FEV1 ve FVC üzerinde etkili olduğu gözlendi. KF ile ilgilenen merkezlerin hastalık seyrine etkisi konusunda beslenmenin öneminin vurgulanması gerektiği, her izlemde HEA'nın altında ve solunum parametreleri kötü olan çocuklarda beslenme günlüğünün değerlendirilmesinin, KF'li çocuklarda hastalık şiddetini etkileyen faktörler arasından ailesinin de değerlendirilip bütüncül yaklaşım yağılmasının önemli olduğu düşünülmektedir.