Esenlik turizmi kapsamında manevi refah: Dinler arası bir karşılaştırma
Spiritual wellbeing within the context of wellness tourism: A comparison between religions
Yazar: İSMAİL UZER
Danışman: PROF. DR. METE SEZGİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Alternatif turizm = Alternative tourism ; Bibliyometrik çözümleme = Bibliometric analysis ; Dinler = Religions ; Esenlik = Well-being ; Manevi iyi oluş = Spritual well-being ; Maneviyat = Spirituality ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Wellness turizm = Wellness Tourism

Özet:
Esenlik turizminin geçmişi turizmin ortaya çıktığı dönem kadar eski 
sayılabilir. Esenlik turizminin daha önceleri kavramsal olarak farklı uygulamalar la var 
olması ama isminin net bir şekilde oluşması uzun zaman almıştır. Bu nedenle 
yurdumuzda da esenlik turizmi bir kavram karmaşasına girmiştir.
Bu araştırmanın birinci bölümünde araştırmaya konu olan esenlik turizmi 
kavramı tanımlanmaya çalışılmış olup turizm türleri arasındaki konumu tespit 
edilmeye çalışılmıştır. Son yıllarda isminin ancak netlik kazanması genel olarak var 
olan uygulamaların esenlik turizmi başlığı altında toplanmasına katkı sağlamıştır. 
Nitekim esenlik kelimesi geniş bir alanı kapsamasından dolayı bu alan da yapılan 
çalışmalar aynı zamanda diğer turizm faaliyetlerinin içerisinde yer almıştır. Esenlik 
kavramı adından da anlaşıldığı gibi yurdumuzda her kes tarafından anlaşılır bir kavram 
olup hemen hemen bütün turizm faaliyetlerinin sebeplerinden bir tanesidir. Well-being 
ismiyle anılan esenlik turizmi wellness kavramıyla da anılmış olup alternatif turizm 
faaliyetleri arasında genel olarak sağlık turizmi başlığı altında yer almıştır. Kutsal 
mekân ziyaretleri ise inanç turizminin başlığı altında değerlendirilmiştir. 
Bu araştırmanın ikinci bölümünde araştırmaya konu olan esenlik turizmi dini 
motivasyon kaynakları çerçevesinde ele alınıp manevi refaha etkisi konu edilmiştir. 
Bu çerçevede Esenlik turizmi öncelikli olarak tanımlanmaya çalışılmış olup alternatif 
turizm ve çeşitleri hakkında bilgiler verilmiştir. Manevi refahın beslendiği ana unsur 
olan din konusu açıklanmaya çalışılmış olup bir adı da selam kelimesiyle aynı kökten 
türeyen esenlik olan İslam dini konu edilmiştir. Yeryüzünde taraftar bulmuş yaygın 
inanışlar da incelenmiş olup onlar hakkında da bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Yaygın 
yeryüzü dinleri arasında manevi refaha en fazla önem veren ibadetleri ve dini 
ritüelleriyle insanların esen kalmalarını temin eden inanç araştırılmıştır.
İki aşamalı olarak ele aldığımız tez çalışmamızın birinci aşaması nitel araştırma 
tekniklerinden literatür incelemesi yer almaktadır. İkinci aşaması ise araştırmanın 
üçüncü bölümünü oluşturmaktadır. Bu aşamada lisansüstü tezlerin incelenmesi 
sonucunda elde edilen verilerin bibliyometrik analiz sonuçları ve dinler arası bir 
karşılaştırma yapabilmemiz için içerik analizi gerçekleştirilmiştir. 2000-2022 Yılları 
arasında Ulusal Tez Merkezinde yayımlanmış "Esenlik Turizmi", "Manevi Refah", 
"Esenlik", "Kutsal Mekân", "İnanç Turizmi" terimlerini kapsayan tezler 
tarattırılmıştır. Elde edilen sonuçlar çeşitli parametreler çerçevesinde değerlendirilmiş 
olup elde edilen analiz bulguları bu araştırmada yer almıştır.
Anahtar Kelimeler: Esenlik Turizmi, Manevi Refah, Bibliyometrik Analiz

Abstract:
The history of well-being tourism can be considered as old as the period when 
tourism appeared. There were conceptually different applications of well-being 
tourism before, but it took a long time for its name to be clearly formed. For this reason, 
well-being tourism has entered into a concept confusion in our country as well.
In the first part of this research, the concept of well-being tourism, which is the 
subject of research, has been tried to be defined and its position among the types of 
tourism has been tried to be Deciphered. In recent years, the fact that its name has only 
become clearer has contributed to the collection of existing practices under the title of 
well-being tourism in general. As a matter of fact, due to the fact that the word wellbeing covers a wide area, the studies carried out in this area have also taken part in 
other tourism activities. The concept of well-being, as understood from the name, is a 
concept that is understood by everyone in our country and is one of the reasons for 
almost all tourism activities. Well-being tourism, which is called well-being, has also 
been referred to with the concept of wellness and has been included under the title of 
health tourism in general among alternative tourism activities Dec. Visits to holy 
places have been evaluated under the heading of faith tourism.
In the second part of this research, well-being tourism, which is the 
subject of research, is discussed within the framework of religious 
motivational sources and its impact on spiritual well-being is discussed. In this 
context, Welfare tourism has been tried to be defined as a priority and 
information about alternative tourism and its types has been given. An 
attempt has been made to explain the subject of religion, which is the main 
element that feeds spiritual well-being, and the Islamic religion, whose name 
is well-being, which derives from the same root as the word salam, has been 
discussed. The widespread beliefs that have found supporters on earth have 
also been examined and information about them has been tried to be given. 
Dec Jul A. The belief that gives the most importance to spiritual well-being 
among the widespread earth religions and ensures that people stay calm with 
their devotions and religious rituals has been investigated.
The first stage of our thesis study, which we have discussed in two 
stages, includes literature review from qualitative research techniques. The 
second stage constitutes the third part of the research. At this stage, content 
analysis was carried out in order to Decipher the results of bibliometric 
analysis of the data obtained as a result of the examination of graduate theses 
and to make an interreligious comparison. Theses covering the terms "Wellbeing Tourism", "Spiritual Decency", "Well-being", "Holy Place", "Faith 
Tourism" published in the National Thesis Center between the years 2000-
2022 were scanned. The obtained results were evaluated within the framework 
of various parameters and the obtained analysis findings were included in our 
study.
Keywords: Well-being Tourism, Spiritual Well-being, Bibliometric 
Analysis