Demokrat Parti dönemi Türk romanında köycü söylem
Peasantist discourse in Turkish novels of the Democratic Party era
Yazar: MERVE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EMEL HİSARCIKLILAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti, köylü kesimin ekonomik ve sosyal yaşamının iyileştirilmesini hedefleyen kırsal kalkınmayı sağlayacak çeşitli politikalar yürürlüğe koymuştur. Köy ve köylü üzerinden yürütülen politikalar toplumda değişim ve dönüşüm yaratmıştır. Edebiyat da bu değişimden etkilenmiştir. "Demokrat Parti Dönemi Türk Romanında Köycü Söylem" başlıklı bu çalışma, söz konusu dönemde yazılan romanlarda köycü söylemin nasıl şekillendiğini, toplumda yaşanan değişimlerin edebiyata nasıl yansıdığını göstermeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma analizleri kullanılmış, özellikle söylem ve içerik analizi üzerinden hareket edilmiştir. Demokrat Parti Dönemi olan 1950-1960 yılları arasında köyü ve köylüyü anlatan 26 roman incelenmiştir. Bu eserlerde köycü söylemin varlığı tespit edilmiş ve detaylı okuma yapılmıştır. Çalışma kapsamında önce meselenin iyi anlaşılabilmesi adına dönem içerisindeki kavramlar, aktörler ve uygulamalardan bahsedilmiştir. Köycü söylemi meydana getiren tarihsel ve teorik temeller ele alınmıştır. Nihayetinde Demokrat Parti'nin kuruluş ve darbeye gidiş süreci anlatılmıştır. İncelenen romanlar üzerinden köycü söyleme dair ifadeler örneklendirilmiştir. Romanlardaki köy ve köylü tasvirleri, köyün toplumsal değişimi ve dönüşümü, değişen köylünün oluşturduğu yeni kimlik, köylünün inanç dünyası ve ideolojik yönelimleri, otorite ve köylü ilişkisi, köylünün mağduriyeti ve başkaldırısı söylemle ilişkilendirilmiştir. Çalışma sonucunda, Demokrat Parti Dönemi romanlarında köycü söylemin belirgin bir şekilde yer aldığı tespit edilmiştir. Köylülerin algılanışının siyasi ideolojiyle birlikte farklılık gösterdiği görülmüştür. Bu çalışma, dönemin romanlarında köycü söylemi çok boyutlu olarak analiz etmektedir. Söylem tarihsel, ideolojik ve edebî boyutları üzerinden incelenerek, edebiyatın toplumsal ve siyasal süreçle nasıl bir etkileşim içerisinde olduğunu ortaya koymayı hedeflemektedir.

Abstract:
The Democratic Party, which came to power in 1950, implemented various policies aimed at rural development to improve the economic and social life of the rural population. Policies focused on villages and villagers brought about significant social change and transformation. Literature was also influenced by this wave of change. This study, titled "Peasantist Discourse in Turkish Novels of the Democratic Party Era," aims to demonstrate how peasantist discourse were represented in novels written during this period and how the societal changes of the time were reflected in literature. The study employed qualitative research methodologies, particularly discourse and content analysis. 26 novels portraying villages and villagers from the 1950–1960 period, known as the Democratic Party Era, were examined. The study first discussed the period's concepts, actors, and practices to provide a solid understanding of the subject. The historical and theoretical foundations underpinning peasantist discourse were elaborated. Additionally, the establishment of the Democratic Party and the process leading to its eventual downfall were outlined. Expressions related to peasantist discourse were exemplified through the novels analyzed. Descriptions of villages and villagers, the social transformation of the rural community, the new identities formed by the evolving peasantry, the belief systems and ideological orientations of villagers, the relationship between authority and villagers, as well as the victimization and resistance of villagers, were all examined regarding the discourse. The findings revealed that peasantist discourse is distinctly present in Turkish novels of the Democratic Party Era. It was observed that perceptions of villagers varied in connection with political ideologies. This study provides a multidimensional analysis of peasantist discourse in the period's novels. Examining the discourse through historical, ideological, and literary dimensions aims to reveal how literature interacted with social and political processes.