Şirketlerde sürdürülebilir rekabet açısından çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) boyutlarının analizi: Türkiye'deki KOBİler üzerine bir araştırma
Analysis of environmental, social and governance (ESG) dimensions in terms of sustainable competition in companies: A study on SMEs in Turkey
Yazar: AHMET HAMDİ ARIKAN
Danışman: PROF. DR. MURAT KASIMOĞLU
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dünya ve Türkiye'nin ekonomik yaşamında son derece önemli konumu olan KOBİ'leri diğer büyük ölçekli işletmelerden ayıran en belirgin özellik küçük yapılarından kaynaklı değişen ortam ve koşullara hızlı uyum göstermeleri gelmektedir. Bu durum onları ülke ekonomileri için vazgeçilmez kılmaktadır. KOBİ'lerin hem kendi sürdürülebilirlikleri hem de ulusal ekonomiler için sürdürülebilir bir yapıya sahip olmaları büyük önem arz etmektedir.  ESG uygulaması, geleneksel finansal analizin yanı sıra finansal olmayan potansiyel risk ve fırsatları da inceleyerek yatırımcılara daha kapsamlı bir analiz yapma imkânı sunan bir uygulamadır. İş dünyasında karşılaşılan öngörülebilir veya öngörülemeyen değişimlerle başa çıkabilme yeteneği, bir şirketin rekabet avantajını artırabilir ve çevik bir örgüt olma ile ilişkilidir. Bu araştırmada aracı rolü olarak firma çevikliği kullanılmıştır. Ve ESG boyutlarının sürdürülebilir rekabet açısından analiz edilmesi amaçlanmıştır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 524 KOBİ yöneticisi ankete tabi tutulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu, şirket bilgi formu, ESG ölçekleri ve Şirket Çeviklik Ölçeği olmak üzere dört aşamadan oluşan anket formu kullanılmıştır. Genel olarak firma çevikliklerinin, esnek üretim başta olmak üzere, firmaların ESG düzeyleri üzerinde pozitif yönde ve anlamlı katkıları vardır. Etkileşimli modelde ise hem çevre üzerine, hem de sosyal performans üzerine firma çevikliğinin etkisinin, yönetişim üzerinden değiştiği görülmektedir. Bu durum, ESG boyutları içerisinde yönetişimin, firma çeviklik düzeyleri ile çevre ve sosyal boyutlar arasındaki ilişkide düzenleyici rolünün olduğunu ortaya koymaktadır. Firmaların, özellikle KOBİ'lerin firma çeviklik düzeyleri ve firma çevikliği boyutlarından esnek üretim boyutu, firmaların rekabet avantajı ve yeni ve değişen pazar yapısına uyum sağlamaları açısından oldukça önemlidir. Bu bağlamda, yüksek ESG değerlerine sahip şirketler daha fazla rekabet avantajı ve güç elde edebilir.

Anahtar Kelimeler: ESG, Çeviklik, KOBİ'ler, sürdürülebilirlik, rekabet.

Abstract:
The most significant feature that distinguishes SMEs, which have an extremely important position in the economic life of the world and Turkey, from other large-scale enterprises is their ability to quickly adapt to changing environments and conditions due to their small structures. This makes them indispensable for national economies. It is of great importance for SMEs to have a sustainable structure for both their own sustainability and national economies. ESG application is an application that provides investors with the opportunity to make a more comprehensive analysis by examining potential non-financial risks and opportunities in addition to traditional financial analysis. The ability to cope with predictable or unpredictable changes encountered in the business world can increase a company's competitive advantage and is associated with being an agile organization. In this research, firm agility was used as a mediator role. And it was aimed to analyze ESG dimensions in terms of sustainable competition. 524 SME managers selected by simple random sampling method were surveyed. In the study, a survey form consisting of four stages, namely demographic information form, company information form, ESG scales and Company Agility Scale, was used as a data collection tool. In general, firm agility has positive and significant contributions on the ESG levels of companies, especially flexible production. In the interactive model, it is seen that the effect of firm agility on both the environment and social performance changes through governance. This situation reveals that governance has a regulatory role in the relationship between firm agility levels and environmental and social dimensions within the ESG dimensions. The firm agility levels of companies, especially SMEs, and the flexible production dimension of firm agility are very important in terms of the competitive advantage of companies and their adaptation to the new and changing market structure. In this context, companies with high ESG values can gain more competitive advantage and power.

Keywords: ESG, Agility, SMEs, sustainability, competition.