Çocuk Onkoloji Bilim dalında takip edilen lenfoma ve solid tümör nedeniyle tedavi almış hastalarda kan transfüzyonlarına ikincil demir birikiminin araştırılması
Investigation of iron accumulation secondary to blood transfusions in patients treated for lymphoma and solid tumor followed in the department of pediatric oncology
Yazar: IŞIL SEREN ARISÜT
Danışman: PROF. DR. FARUK GÜÇLÜ PINARLI
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Hematoloji = Hematology ; Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Demir = Iron ; Ferritin = Ferritin ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Lenfoma = Lymphoma ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Giriş: Çocukluk çağı kanserlerinde güncel tanı ve tedavi yöntemleri ile uzun süreli
sağ kalım şansı artırmıştır. Buna karşılık uzun dönem izlemde görülen
komplikasyonlar tedavi önündeki önemli engellerdir. Biz bu çalışmada lenfoma ve
solid tümör hastalarının transfüzyona bağlı demir yüklenme bulgularını
değerlendirerek lösemi ve kemik iliği transplantasyonu hastaları ile demir yüklerini
karşılaştırmayı amaçladık.
Materyal ve Metod: Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bilim Dalında izlenen 0-18
yaş arası 105 hasta çalışmaya alındı. Hastalar 4 gruba ayrıldı. Grup 1 solid tümör
ve lenfoma tanılı transfüzyon almamış hastalar (n=22), Grup 2 solid tümör ve
lenfoma tanılı transfüzyon almış hastalar (n=33), Grup 3 lösemi hastaları (n=27),
Grup 4 malign hastalık nedeniyle otolog periferik kök hücre transplantasyonu
(PKHT) veya allojenik kemik iliği transplantasyonu (KİT) uygulanmış hastalar
(n=23) olarak belirlendi. Hastaların tedavi boyunca aldıkları eritrosit süspansiyonu
(ES) miktarları ile demir yükü hesaplaması yapıldı, serum demir parametreleri
kaydedildi.
Bulgular: Çalışmamızda 78 (%94) hastada hafif, 3 (%4) hastada orta ve 2 (%2)
hastada ağır tipte demir yüklenmesi saptadık. Bu hastalardan orta demir yüklenmesi
olan 3 hastanın 1'i solid tümör (medulloblastom), diğer 2'si lösemi hastasıydı. Ağır
demir yüküne sahip 2 hasta ise lösemi nedeniyle allojenik KİT yapılan hastalardı.
Bu 2 hastada karaciğerde demir birikimi gösterildi, 1 hastada kemik iliği demir
vii
birikimi de mevcuttu, ikisine de şelasyon tedavisi başlandı. Tedavi sonrası 60. ayda
demir eksikliği tespit edilen 10 hasta (%10) vardı. Bu hastaların 4'ü transfüzyon
almamış solid tümör ve lenfoma hastası, 3'ü en az 1 kez transfüzyon almış solid
tümör ve lenfoma hastası, 1'i lösemi, 2'si allojenik KİT hastasıydı. Hastaların
tedavi sırasında aldığı toplam ES volümü lenfoma ve solid tümör hastalarında
lösemi hastalarına ve allojenik KİT hastalarına göre anlamlı düşük bulundu.
(p<0.05) Allojenik KİT ve lösemi hastalarında solid tümör ve lenfoma hastaları ile
otolog PKHT hastalarına göre ES sayısı ve demir yükü düzeyi anlamlı yüksek
bulundu. (p<0.05) Lösemi ve allojenik KİT hastaları arasında ES volümü, ES
transfüzyon sayısı, demir yükü, son ferritin düzeyi parametreleri için istatistiksel
anlamlı fark bulunmadı. (p>0.05) Lenfoma ve solid tümör hastaları ile otolog
PKHT hastaları arasında ES volümü, ES transfüzyon sayısı, demir yükü, son ferritin
düzeyi parametreleri için istatistiksel anlamlı fark bulunmadı. (p>0.05) Tüm
hastaların ortalama ferritin değerlerini incelediğimizde hastaların en yüksek serum
ferritin seviyelerine tedavinin 1. ve 3. aylarında ulaştığı, 3. aydan sonra zamanla
azaldığı saptandı. Tedavi sonrası 12. ayda serum ferritin değerinin 500 ng/mL
seviyesinin altına düştüğü belirlendi. Tüm hastaların ortalama Ferritin düzeyi ile
toplam ES volümü arasında yüksek düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki bulundu.
(r=0.76, p=0.0001) Ortalama Ferritin düzeyi ile toplam ES transfüzyon sayısı
arasında yüksek düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki bulundu. (r=0.71, p=0.0001)
Sonuçlar: Çalışmamızda en yüksek demir yükü ve ferritin düzeyleri allojenik KİT
hastalarında saptanmış olup bunu lösemi, solid tümör ve lenfoma hastaları ve otolog
PKHT hastaları izlemekteydi. Bulgularımız ağır demir birikimi nedeniyle şelasyon
viii
ihtiyacı olan allojenik KİT hastalarında nakil sonrası demir monitorizasyonunun
gerekli olduğuna işaret etmektedir. Allojenik KİT dışındaki hastaların ise zaman
içerisinde kendiliğinden azalan ferritin düzeyleri olması nedeniyle şelasyona
ihtiyaçları olmadığı kanısına varılmaktadır. Ayrıca hiç transfüzyon almamış solid
tümör ve lenfoma hastalarında uzun dönem izlemde gelişebilen bir başka
komplikasyon olan demir eksikliği yönünden bu hastaların izleminin yararlı olacağı
görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Transfüzyon, Ferritin, Demir birikimi, Pediatrik kanser

Abstract:
ABSTRACT
Introduction: Current diagnosis and treatment methods in childhood cancers have
increased the chance of long-term survival. On the other hand, the development of
complications observed in the long-term follow-up are still important barriers to
treatment. In this study, we aimed to evaluate the transfusion-induced iron overload
findings of lymphoma and solid tumor patients and compare iron loads of leukemia
and bone marrow transplantation (BMT) patients.
Materials and Methods: 105 patients aged 0-18 years followed in the Department
of Pediatric Hematology and Oncology were included in the study. The patients
were divided into 4 groups. The patients were divided into 4 groups. Group 1 solid
tumor and lymphoma diagnosed non-transfused patients (n=22), Group 2 solid
tumor and lymphoma transfused patients (n=33), Group 3 leukemia patients (n=27),
Group 4 was defined as patients who had undergone autologous peripheral stem
cell transplantation (PSCT) or allogeneic bone marrow transplantation due to
malignant disease (n=23). Iron load was calculated with the amount of erythrocyte
suspension (ES) transfusion received by the patients during the treatment, and
serum iron parameters were recorded.
Results: In our study, we found mild iron overload in 78 (94%) patients, moderate
iron overload in 3 (4%) patients, and severe iron overload in 2 (2%) patients. Of
these patients, 1 of the 3 patients with moderate iron overload was a solid tumor
(medulloblastoma), and the other 2 were leukemia patients. Two patients with
heavy iron load were those who underwent allogeneic BMT due to leukemia. Liver
iron deposition was demonstrated in these 2 patients, 1 patient also had bone
x
marrow iron deposition, and chelation therapy was started in both of them. There
were 10 patients (10%) who were found to have iron deficiency at the 60th month
after treatment. 4 of these patients are non-transfused solid tumor and lymphoma
patients, 3 of them are solid tumor and lymphoma patients who have been
transfused at least once, 1 of them was leukemia, 2 of them were allogeneic BMT.
The total erythrocyte suspension volume received by the patients during treatment
was found to be significantly lower in in lymphoma and solid tumor patients
compared to leukemia patients and allogeneic BMT patients. (p<0.05) ES number
and iron load levels were found to be significantly higher in allogeneic BMT and
leukemia patients compared to solid tumor and lymphoma patients and autologous
peripheral stem cell transplant patients. (p<0.05) No statistically significant
difference was found between leukemia and allogeneic BMT patients for ES
volume, ES transfusion number, iron load, and final ferritin level parameters.
(p>0.05) There was no statistically significant difference between oncology and
autologous BMT patients for ES volume, ES transfusion number, iron load, and
final ferritin level parameters. (p>0.05) When we examined the ferritin values of all
patients, it was found that the highest serum ferritin levels were reached in the 1st
and 3rd months of the treatment and decreased over time after the 3rd month. It was
determined that the serum ferritin value decreased below 500 ng/mL at the 12th
month after the treatment. A highly positive significant correlation was found
between the mean ferritin level of all patients and the total ES volume. (r=0.76,
p=0.0001) A highly positive significant correlation was found between the mean
ferritin level and the total number of ES transfusions. (r=0.71, p=0.0001)
xi
Conclusion: In our study, the highest iron load and ferritin levels were detected in
allogeneic BMT patients, followed by leukemia, solid tumor and lymphoma
patients, and autologous PCHT patients. Our findings indicate that post-transplant
iron monitoring is necessary in allogeneic BMT patients who need chelation due to
heavy iron accumulation. It is concluded that patients other than allogeneic BMT
do not need chelation due to the fact that ferritin levels decrease spontaneously over
time. In addition, it seems that the follow-up of these patients in terms of iron
deficiency, another complication that may develop in long-term follow-up in solid
tumor and lymphoma patients who have never received a transfusion, would be
beneficial.
Keywords: Transfusion, Ferritin, Iron accumulation, pediatric cancer