8. sınıf görsel sanatlar dersinde somut olmayan kültürel miras bilincinin geliştirilmesi (Efsaneler örneği)
Developing awareness of intangible cultura heritage in the 8th grade visual arts lessons (Example myths)
Yazar: ASİYE YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜNİRE MERAL YAĞÇI TURAN
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage

Özet:
Bu çalışmanın amacı, görsel sanatlar dersinde somut olmayan kültürel miras bilincinin efsaneler örneği ile geliştirilmesidir. Bu amaçla 8.sınıf görsel sanatlar dersinde öğrencilerin somut olmayan kültürel miras unsurlarından efsanelere yönelik bilgileri incelenmiştir. 
Araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılı birinci döneminde Diyarbakır ili Sur ilçesinde random yöntemiyle seçilen Cemil Özgür Ortaokulunda yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu bu okulda öğrenim gören 12-14 yaş aralığında bulunan 30 öğrenci ile oluşmaktadır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemi birlikte kullanılmış olup karma desen oluşturulmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinden ise durum (vaka)çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın amacına yönelik veri elde etmek için veri toplama yöntemlerinden tek gruplu ön resim- son resim uygulamaları, gözlem, yarı yapılandırılmış görüşme, doküman, görsel işitsel materyaller kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır.
Ön resim ve son resimden elde edilen veriler SPSS 28.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak frekans, yüzde kullanılmıştır. Kategorik iki bağımlı grup verilerinin arasındaki farkı belirlemek üzere McNemar testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven aralığı %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir Ön resim ve son resim arasında anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen eğitim sürecinin sonucunda ön resimde elde edilen başarının son resimde yükseldiği tespit edilmiştir. Efsane konulu ön resim son resimleri arasında şema (efsane konulu şemalar ve öğrencilerin efsane olarak bildiklerini aktardıkları şemalar) aktarımında anlamlı bir fark bulunmuştur.  Efsane konulu ön resim son resimlerde anlatımsallık (biçimsel anlatım, imgesel anlatım) bağlamında anlamlı bir fark bulunmuştur. Efsane konulu ön resim son resimlerde renk kullanımı bağlamında anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğrencilerin ön resim-son resimlere verdikleri isimlendirmelerden elde edilen bulguların sonuçlarına göre ön resim ve son resim arasında anlamlı farklar ortaya çıktığı görülmüştür. Görüşme formundan elde edilen veriler incelenip doğal kodlama yapılarak içerik analizi yapılmıştır. Öğrencilerin yarı yapılandırılmış görüşmede elde edilen sonuçlarda detaylı konu anlatımı sonrasında somut olmayan kültürel miras hakkında derinlemesine bilgi edindiklerini gösteren cevaplar verdikleri görülmüştür. Tüm bu sonuçlar ışığında somut olmayan kültürel miras bilincinin geliştirilmesinde görsel sanatlar dersinin önemli olduğu, somut olmayan kültürel miras bilincinin geliştirilmesinin öğrencinin yaratıcılığına önemli ölçüde katkısı olduğu söylenebilir. Öğrencilerde bilişsel ve duyuşsal yaratıcılığı ortaya çıkaran bu tür çalışmaların öğrencilerin hayal gücünü geliştirdiği, öğrencilerde kendi kültürüne merak uyandırdığı söylenebilir. Bu sonuçlardan hareketle okullarda somut olmayan kültürel miras unsurlarından sözlü anlatımlardan biri olan efsanelerin öğrencilerin hayal gücünü geliştireceğini, günlük yaşamda çevrelerinde duydukları efsanelere ve değerlerine karşı ilgi ve merak düzeylerine etkileri dikkate alınarak görsel sanatlar dersi kapsamında benzer uygulamaların yapılabileceği önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Kültürel Miras, Somut Olmayan Kültürel Miras, Efsaneler

Abstract:
The aim of this study is to enhance awareness of intangible cultural heritage in visual arts classes through the example of legends. To achieve this goal, the knowledge of 8th-grade students regarding legends, as elements of intangible cultural heritage, has been examined in visual arts classes.
The research was conducted at Cemil Özgür Middle School in Sur district of Diyarbakır province during the first semester of the 2022-2023 academic year, using a random sampling method. The study group consisted of 30 students aged between 12 and 14 who were enrolled in this school. Both qualitative and quantitative research methods were employed, forming a mixed-method design. Among qualitative research methods, the case study design was utilized. Various data collection methods such as single-group pre-test-post-test applications, observation, semi-structured interviews, document analysis, and audio-visual materials were employed to obtain data relevant to the research objectives. Content analysis and descriptive analysis were used in analyzing the collected data.
The data obtained from pre-test and post-test were analyzed using SPSS 28.0 software. Descriptive statistical methods such as frequency and percentage were used for data evaluation. McNemar test was applied to determine the difference between categorical dependent group data. The findings were evaluated at a significance level of 0.05 with a 95% confidence interval. Significant differences were found between pre-test and post-test. It was observed that the success achieved in the pre-test increased in the post-test as a result of the conducted educational process. A significant difference was found in the transfer of schemas (schemas related to legends and schemas conveying what students knew as legends) between pre-test and post-test on the topic of legends. There was a significant difference in expressiveness (formal expression, imagery expression) between pre-test and post-test on the topic of legends. There was a significant difference in the use of color between pre-test and post-test on the topic of legends. According to the results obtained from the naming given by students to the pre-test and post-test images, significant differences between the pre-test and post-test were observed. Data obtained from the interview form were analyzed using natural coding to conduct content analysis. It was found that students provided responses indicating in-depth knowledge acquisition about intangible cultural heritage after detailed topic explanations in semi-structured interviews. In light of all these results, it can be said that visual arts classes play an important role in developing awareness of intangible cultural heritage, and the development of awareness of intangible cultural heritage significantly contributes to students' creativity. Such studies that stimulate cognitive and affective creativity in students enhance their imagination and foster curiosity about their own culture. Based on these findings, it is recommended that similar practices be carried out within the scope of visual arts classes, considering the effects of legends, one of the oral narratives of intangible cultural heritage, on students' imagination and their levels of interest and curiosity towards the legends and values they hear in their daily lives.
Key Words: Cultural Heritage, Intangible Cultural Heritage, Legends