Öğretmenlerde liderlik tiplerinin psikolojik sermaye ve örgütsel sessizlik üzerindeki etkisinin incelenmesi
The investigation of the effect of the leadership types on psychological capital and organizational silence among teachers
Yazar: GÜLSÜN KARABAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZGE ERBAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Liderlik = Leadership ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmada öğretmenlerde liderlik tiplerinin psikolojik sermaye ve örgütsel sessizlik üzerindeki etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda hipotezler oluşturulmuş ve test edilmiştir. 
Araştırma nicel araştırma paradigmasıyla yapılmış olup ilişkisel tarama modeliyle desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde resmi ortaokul ve lise öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklem kolayda örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Bunun sebebi COVİD-19 küresel salgını sebebiyle okulların kapatılması ve öğretmen katılımcılara ulaşma güçlüğü olmuştur. Hem araştırmacının hem de katılımcıların sağlığı önemsendiğinden, kolayda örnekleme yöntemiyle, Ağustos ayında seminer için okula çağrılan öğretmenlerden veri toplanmıştır.
Araştırma kapsamında kullanılan tüm ölçeklerin iç tutarlılığa bağlı güvenirliklerini incelemek için Cronbach alfa değerleri hesaplanmıştır. Değerler ölçeklerin iç tutarlılığı olduğunu göstermiştir. Ayrıca psikolojik sermaye, örgütsel sessizlik ve liderlik stili ölçeklerinden elde edilen puanların dağılımını incelemek için çarpıklık ve basıklık katsayıları temel alınmıştır. Dağılım normal dağılım varsayımını karşılamaktadır. Liderlik tipleri ile örgütsel sessizlik ve psikolojik sermaye arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Liderlik tiplerinin örgütsel sessizlik ve psikolojik sermaye üzerindeki etkisini belirlemek için ise çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Regresyon analizi öncesinde bağımsız değişkenler arasında çoklu bağlantı probleminin bulunup bulunmadığı varyans artış faktörü (VIF) değerleri hesaplanarak araştırılmıştır. Hataların bağımsızlığı varsayımını incelemek için Durbin-Watson katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında, örgütsel sessizlik ölçeğinden elde edilen puanları cinsiyet, medeni durum ve okul türü değişkenlerine göre karşılaştırmak için bağımsız örneklem t testi uygulanmıştır. Bu ölçekten elde edilen puanları mesleki kıdem, kurumdaki mesleki kıdem, branş ve hizmet alanı değişkenlerine göre karşılaştırmak için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Varyans analizinde farkın kaynağını belirlemek için Scheffe post-hoc testi kullanılmıştır. 
Araştırmada 401 katılımcı sorulara cevap vermiştir. Toplanan verilerden elde edilen bulgulara göre tüm liderlik tipleri ile örgütsel sessizlik arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiş olup, psikolojik sermaye ile yalnızca dönüşümcü liderlik tipinin ilişkili olduğu tespit edilmiştir.  Liderlik tiplerinden sadece dönüşümcü ve sürdürümcü liderlik örgütsel sessizliğin anlamlı bir yordayıcısı iken, psikolojik sermayenin anlamlı yordayıcısı  ise sadece dönüşümcü liderlik olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
In the study, it was aimed to examine the effects of leadership types on psychological capital and organizational silence among teachers. Hypotheses have been created and tested in line with this goal.
The research was conducted with a quantitative research paradigm and was designed with a relational survey model. The population of the research consists of secondary and high school teachers in Istanbul. The sample was determined through convenient sampling method because of COVID-19 outbreak. Pandemia made it difficult to reach teachers as participants. When teachers were called for training to schools in August, they were selected conveniently for the safe of the researcher and participants.
Cronbach alpha values were calculated in order to examine the reliability of the scales used in the study, based on internal consistency. The values showed that the scales have internal consistency. In addition, the skewness and kurtosis values were taken as a basis to examine the distribution of scores obtained from the psychological capital, organizational silence, and leadership type scales. The distribution meets the normal distribution assumption. Pearson correlation coefficients were calculated to examine the relationships between leadership types and organizational silence and psychological capital. Multiple linear regression analyses were applied to determine the effect of leadership styles on organizational silence and psychological capital. Before the regression analyses, it was investigated whether there was a multicollinearity problem among the independent variables by calculating the variance increase factor (VIF) values. To examine the error independence assumption, the Durbin-Watson coefficient was calculated. Within the scope of the study, independent sample t-test was applied to compare the scores obtained from the organizational silence scale according to the variables of gender, marital status and school type. One-way analysis of variance (ANOVA) was used to compare the scores obtained from this scale according to professional seniority, professional seniority in the institution, branch and service area variables. Scheffe post-hoc test was used to determine the source of the difference in variance analyses.
401 participants answered questions in the study. According to the findings obtained from the data collected, there is a significant relationship between all leadership types and organizational silence, while psychological capital is significantly related with only transformational leadership. Among the leadership types, only transformational and transactional leadership were determined as significant predictors of organizational silence, while the significant predictor of psychological capital was determined only as transformational leadership.