COVID-19 hastalarındaki nörolojik bulguların ve sürelerinin prospektif takibi
Prospective follow-up of neurological signs and their duration in COVID-19 patients
Yazar: MİRKAN BULĞAK
Danışman: PROF. DR. TUNA DEMİRDAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Nöroloji = Neurology ; Nörolojik hastalıklar = Neurological diseases ; Nörolojik muayene = Neurologic examination ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; SARS virüsü = SARS virus

Özet:
Amaç: Akut COVID-19 hastalığının dışında uzamış COVID-19 sendromunda
nörolojik defisitler hastalığın neden olduğu en önemli sorunlardan biridir. Bu potansiyel akut
ve kronik nörolojik hasar, COVID-19 hastalarının akut ve kronik dönemde nörolojik
semptomlar açısından izlenmesinin önemini ortaya çıkarmaktadır.
Biz bu çalışmamızda COVID-19'un neden olduğu nörolojik bulguların türü, sıklığı,
ortaya çıkma ve iyileşme süresi, COVID-19 enfeksiyonu sonrası süreçte yeni ortaya çıkan
nörolojik bulguların belirlenmesi, hastaların prognozunun iyileştirilmesi ve elde edilen veriler
ışığında enfeksiyon sonrası dönemde takip algoritmalarının oluşturulmasına katkı sağlamayı
amaçladık. Bu çalışmaya benzer çalışma tasarımına sahip araştırma makalesi
bulunmamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Covid Kliniği'nde 24/12/2021 ile 10/03/2022 tarihleri
arasında COVID-19 tanısıyla yatırılarak tedavi edilen SARS-CoV-2 PCR testi pozitif
saptanan 110 hasta prospektif olarak incelendi. Hastalar yaşı ve cinsiyetine göre
gruplandırıldı. Hastalar yattığı ve ilk COVID-19 tanısı aldığı dönemde anket formu
düzenlenerek nörolojik bulguları açısından değerlendirildi ve taburcu olduktan sonra da 1, 3.
ve 6. aylarda telefon ile aranarak mevcut bulguların sonlanıp sonlanmadığı ve yeni gelişen
bulgular açısından takipleri yapıldı. Tüm nörolojik bulgular nörolog tarafından onaylandı.
Bulgular: Çalışmamızda 61'i erkek 49'u kadın olmak üzere toplam 110 hasta
incelendi. Hastaların ortalama yaşı 61'di. En sık gözlenen bulgu %75,5 ile halsizlikti.
Ardından sırasıyla yorgunluk, myalji ve baş ağrısı en sık gözlenen bulgulardı. Halsizliğin
ortalama 10,43 hafta, myaljinin 4,29 hafta ve baş ağrısının 3,35 hafta sürdüğü saptandı. Sık
görülen bulgular arasında en uzun süren bulgu ise ortalama 22,03 hafta ile unutkanlık olarak
gözlendi. Baş ağrısı ve myaljinin kadınlarda daha sık görüldüğü saptandı. Baş ağrısı, baş
dönmesi, uykusuzluk ve bulantı kusmanın 50 yaş ve altındaki hastalarda daha sık görüldüğü
gözlendi. Cinsiyetlere göre semptom süreleri arasında da istatistiki olarak anlamlı fark
görülmedi.
Sonuç: Nörolojik bulgular akut ve post-Covid döneminde sık görülen bulgular olup
COVID-19 nedeniyle serebral infarkt, Alzheimer, Guillian Barre, epileptik nöbet gibi ciddi
nörolojik sekel oluşturan hastalıklar ortaya çıkmaktadır. COVID-19 kaynaklı halsizlik, myalji,
baş ağrısı, tat-koku kaybı, unutkanlık gibi hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde düşüren
ve de uzun süren semptomlar da sık görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, SARS-CoV-2, post Covid, nörolojik bulgular

Abstract:
Objective: Apart from acute COVID-19 disease, neurological deficits in prolonged
COVID-19 syndrome are one of the most important problems caused by the disease. This
potential acute and chronic neurological damage reveals the importance of monitoring
COVID-19 patients for neurological symptoms in the acute and chronic period.
In this study, we aimed to determine of the sort of, frequency, emergence and recovery
duration of neurological manifestations caused by COVID-19, new onset neurological
symptoms in the post-COVID-19 infection period, contribute to improvement of the
prognosis of the patients and the creation of follow-up algorithms by the light of the obtained
data. There is no research article similar to this study design.
Materials and Methods: In this study, 110 patients with positive SARS-CoV-2 PCR
test who were hospitalized with the diagnosis of COVID-19 between 24/12/2021 and
10/03/2022 in İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital
Infection Covid Clinic were prospectively examined. Patients were grouped according to age
and gender. The patients were evaluated in terms of neurological findings by preparing a
questionnaire at the time they were hospitalized and first diagnosed with COVID-19. And
after discharge, they were called by phone at 1, 3rd and 6th months, and they were followed
up in terms of whether the existing findings were terminated and newly onset symptoms. All
neurological findings confirmed by neurologist
Results: In our study, we examined a total of 110 patients, 61 were men and 49 were
women. The mean age of the patients was 61 years. The most common finding was fatigue
with 75.5%. Then, fatigue, myalgia and headache were the most common findings,
respectively. It was determined that fatigue lasted for 10.43 weeks, myalgia 4.29 weeks, and
headache 3.35 weeks on average. Among the most common findings, the longest lasting
finding was forgetfulness with an average of 22.03 weeks. Headache and myalgia were found
to be more common in women. It was observed that headache, dizziness, insomnia and nausea
and vomiting were more common in patients aged 50 years and younger. There was no
statistically significant difference between the duration of symptoms by gender.
Conclusion: Neurological manifestations are common findings in the acute and post-
Covid period and serious neurological sequelae such as cerebral infarction, Alzheimer,
Guillian Barre, and epileptic seizures occur cause of COVID-19. Symptoms such as fatigue,
myalgia, headache, loss of taste and smell, and forgetfulness caused by COVID-19, which
significantly reduce the quality of life of patients and last for a long time, are also common.
Keywords: COVID-19, SARS-CoV-2, post Covid, neurological symptoms