Bağda farklı organik gübreleme ve Trichogrammaevanescens westwood (hymenoptera: trıchogrammatıdae)uygulamalarının salkım güvesi [Lobesia botrana den. &schıff. (Lepıdoptera: tortrıcıdae)] ile mücadele üzerineetkilerinin araştırılması
The effects of different organic fertilizer applications on Trichogramma evanescens westwood (hymenoptera: trichogrammatidae) applications used for european grapevine moth [Lobesia botrana den. & schiff. (Lepidoptera: tortricidae)] in the vineyard
Yazar: YASEMİN AYDIN
Danışman: PROF. DR. SONAY SÖZÜDOĞRU OK ; PROF. DR. CEM ÖZKAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Dünyada ve ülkemizde bağda ana zararlı konumunda olan tür, Bağ Salkım Güvesi (Lobesia botrana)'dir. Bu zararlıya karşı yapılan yoğun ve bilinçsiz pestisit uygulamaları; biyoçeşitliliğe, doğal kaynaklara ve insan sağlığına çoğu zaman telafisi olmayan zararlar vermektedir. Ayrıca ihracatta önemli kısıtlamalara neden olduğu için ekonomik kayıplar yaşanmaktadır. Yaşanmakta olan küresel iklim değişikliğide; mevcut yaşanan zararlı problemini daha da arttırmakta, üreticiler ise zararlı probleminden kurtulmak için daha fazla pestisit kullanmaktadır. Diğer taraftan toplum genelinde artan çevre farkındalığı ile uluslararası beklentiler ve anlaşmalar, tarımda pestisitlerin azaltılmasını zorunlu hale getirmektedir. Biyolojik mücadele uygulamaları, özellikle sürdürülebilir tek mücadele yöntemi oluşu ile ayrıca ekonomik ve ekolojik çözümler sunması ile pestisit tüketimini azaltmada çok etkildir. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü ile Trimail Biyolojik Tarım Firması, Trichograma evanescens adlı yumurta parazitoitlerinin kitle üretim ve salım teknolojilerini geliştirmiş ve üretici koşullarında hiç pestisit kullanmadan Bağ Salkım Güvesi sorununa etkili bir çözüm getirmiştir.  Bu sanayi odaklı doktora tezi ile bağda Salkım Güvesi'ne karşı başarılı bir şekilde kullanılan T. evanescens uygulamalarına sentetik gübre yerine organik gübrelerin dahil edilmesiyle bitki-zararlı-doğal düşman arasında daha sağlıklı tritrofik ilişkilerin kurulması ile biyoloik mücadelenin etkinliğini artırıp sürdürülebilir tarıma katkı sağlamak amaçlanmıştır. Manisa ili Saruhanlı ilçesinde 2022 ve 2023 yıllarında gerçekleştirilen denemelerde dört farklı uygulama; kontrol (K), çiftlik gübresi(küçükbaş) (Çg), vermikompost katı (Vk), vermikompost sıvı (Vs) ve 2 grup; böcek salımı yapılan (+T.eva), yapılmayan alan (-T.eva) olmak üzere tesadüf blokları bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak tarla denemesi kurulmuştur. Birinci ay ve hasat döneminde alınan toprak örneklerinde; verimlilik analizleri ve fenolojik gözlemler yapılmıştır. Organik gübreler içerisinde Vs, toprakta organik madde, N, K kapsamlarını, yaş ve kuru üzüm verimini artırmıştır.  Uygulamalar ile verim, salkım, tane özellikleri incelenmiştir. T. evanescens salımları (200000 parazitoit/da) yapılmıştır. T. evanescens salımlarına paralel üzümün tomurcuk döneminden hasat dönemine kadar tuzaklara yakalanan salkım güvesi erginleri ve salkımlardaki zarar (vuruk sayısı) sayılmıştır. 2022 yılında, yaş üzüm veriminde T. evanescens uygulanan alanda uygulanmayana göre yaklaşık % 42 artış görülürken, 2023 yılında %37.5 artış olduğu belirlenmiştir. Her iki yılda da zararlı sayısında, T. evanescens uygulanan alanda %35 azalma görülmüştür. Vuruk sayısının en fazla 3. ve 4. dönem de (çiçek) görüldüğü belirlenmiştir. T. evanescens uygulanan alanda her iki yıl için vuruk sayısında yaklaşık % 50 azalma olduğu görülmüştür. Elde edilen bu sonuçlar ışığında bağda organik gübre kullanımının, T. evanescens'in etkinliğini önemli ölçüde arttırabileceğini göstermiştir.

Abstract:
The main pest of vineyards in the world and in our country is the Vineyard Cluster Moth (Lobesia botrana). Intensive and unconscious pesticide applications against this pest; It often causes irreparable damage to biodiversity, natural resources and human health. In addition, economic losses are experienced because it causes significant restrictions on exports. In the ongoing global climate change; It further increases the existing pest problem, and producers use more pesticides to get rid of the pest problem. On the other hand, increasing environmental awareness throughout society and international expectations and agreements make it necessary to reduce pesticides in agriculture. Biological control applications are very effective in reducing pesticide consumption, especially as they are the only sustainable control method and also offer economic and ecological solutions. Ankara University Faculty of Agriculture Plant Protection Department and Trimail Biological Agriculture Company have developed the mass production and release technologies of egg parasitoids called Trichogramma evanescens and brought an effective solution to the Grapevine Moth problem without using any pesticides under producer conditions. With this industry-focused doctoral thesis, it is aimed to contribute to sustainable agriculture by increasing the effectiveness of biological control by establishing healthier tritrophic relationships between plant-pest and natural enemy by including organic fertilizers instead of synthetic fertilizers in the T. evanescens applications used successfully against the Locust Moth in the vineyard. Four different applications were carried out in the trials carried out in Saruhanlı district of Manisa province in 2022 and 2023; control (K), farm manure (small ruminant) (Çg), vermicompost solid (Vk), vermicompost liquid (Vs) and 2 groups; The field trial was set up with 3 replications, according to the plot design with random blocks divided into areas where insect release was done (+T.eva) and areas where insect release was not done (-T.eva). In the soil samples taken during the first month and harvest period; Productivity analyzes and phenological observations were made. Among organic fertilizers, Vs increased soil organic matter, N, K contents, and fresh and raisin yield. Yield, cluster and grain characteristics were examined with the applications. T. evanescens releases (200000 parasitoids/da) were made. Parallel to T. evanescens releases, cluster moth adults caught in the traps from the grape bud period to the harvest period and the damage (number of hits) on the clusters were counted. In 2022, there was an approximately 42% increase in fresh grape yield in the area where T. evanescens was applied, compared to the non-applied area, while it was determined that there was a 37.5% increase in 2023. In both years, there was a 35% decrease in the number of pests in the area where T. evanescens was applied. It was determined that the highest number of lesions was seen in the 3rd and 4th periods (flower). It was observed that there was an approximately 50% decrease in the number of hits in the area where T. evanescens was applied in both years. In light of these results, it has been shown that the use of organic fertilizer in the vineyard can significantly increase the effectiveness of T. evanescens.