Kaşkay Türkçesi söz varlığı
Lexicological study of Kashkay language
Yazar: HASAN TUNCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHİTTİN ÇELİK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kaşkay Türkçesi = Kaşkay Turkish ; Söz varlığı = Vocabulary ; Tematik inceleme = Thematic analysis

Özet:
Araştırmada Kaşkay Türkçesi söz varlığının bir bütün olarak ortaya konması
amaçlanmıştır. Bu kapsamda Esedullah Merdânî Rahimî'nin Kaşkay Sözlüğü temelinde
Kaşkay Türkçesinde kaleme alınmış eserler, Kaşkay Türkleri ve Türkçesi ile ilgili yapılan
yüksek lisans ve doktora tezleri çerçevesinde Kaşkay Türkçesinin söz varlığı bütüncül bir
biçimde incelenmiştir. Kaşkay Türkçesinin söz varlığının tespitinde nitel araştırma
yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Kaşkay Türkçesi söz varlığı iki üst
başlık hâlinde tematik olarak tasnif edilmiş ve söz bilgisi açısından değerlendirilmiştir.
Kaşkay Türkçesi tematik söz varlığı üç üst başlık hâlinde incelenmiştir: Evren ile İlgili
Sözler, Yaşam ve Canlılar ile İlgili Sözler ve Toplum Yaşamı ile İlgili Sözler. Evren ile
İlgili Sözler sekiz alt başlık olarak sunulmuştur. Yaşam ve Canlılar ile İlgili Sözler beş
alt başlıkta incelenmiştir. Toplum Yaşamı ile İlgili Sözler ise on yedi alt başlıkta
değerlendirilmiştir. Kaşkay Türkçesi Söz Bilgisi ise dokuz alt başlıkta verilmiştir: Adlar,
eylemler, sıfatlar, zamirler, zarflar, edatlar, bağlaçlar, yansıma ve alıntı sözler. Alıntı
sözler bölümünde tüm söz varlığı değerlendirilmiş ve söz varlığının %72'nin Türkçe
kökenli olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte söz varlığının %17'sini Farsça, % 4'ünü
Arapça ögeleden oluştuğu kaydedilmiştir. Bu çalışma, sözlükçülük açısından bazı
sınırlılıklar içerse de Türkiye'de Kaşkay Türkçesi söz varlığını inceleyen ilk araştırma
olması sebebiyle özgün bir incelemedir ve ileride yazılacak kapsamlı bir Kaşkay Türkçesi
Sözlüğü için atılmış önemli bir adımdır.

Anahtar Sözcükler: Kaşkay Türkçesi, Söz Varlığı, Tematik İnceleme

Abstract:
In the research, it is aimed to reveal the vocabulary of Qashqai Turkish as a whole. In this
context, the vocabulary of Qashqai Turkish has been studied in a holistic way within the
framework of the works written in Qashqai Turkish on the basis of Esedullah Merdânî
Rahimî's Dictionary of Qashqai, and within the framework of master's and doctoral theses
on Qashqai Turks and Turkish. Document analysis, one of the qualitative research
methods, was used to determine the vocabulary of Qashqai Turkish. The vocabulary of
Qashqai Turkish was classified thematically under two main headings and evaluated in
terms of vocabulary. The thematic vocabulary of Qashqai Turkish has been examined
under three main headings: Words Related to the Universe, Words About Life and Living
Beings, and Words About Social Life. Words About the Universe are presented as eight
sub-titles. Words on Life and Living Things are examined under five sub-titles. Words
on Community Life were evaluated under seventeen sub-titles. Qashqai Turkish
Vocabulary is given under nine sub-titles: Nouns, verbs, adjectives, pronouns, adverbs,
prepositions, conjunctions, reflection and quotations. All vocabulary was evaluated in the
quoted words section and it was determined that 72% of the vocabulary was of Turkish
origin. However, it has been noted that 17% of the vocabulary is Persian and 4% is Arabic.
Although this study has some limitations in terms of lexicography, it is an original study
as it is the first research to examine the vocabulary of Qashqai Turkish in Turkey and is
an important step for a comprehensive Qashqai Turkish Dictionary to be written in the future.

Key Words: Qashqai Turkish, Vocabulary, Thematic Analysis