Türkiye'de kurumsal açık erişim arşiv yönetişimi üzerine bir araştırma ve model önerisi
A research on corporate governance and open archive access model proposal in Turkey
Yazar: ORHAN ALAV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR GÖKTAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Açık bilgi = Explicit knowledge ; Açık erişim = Open access ; Organizasyon = Organization ; Strateji = Strategy ; Yönetişim = Governance

Özet:
Bu çalışma, dünyada ve Türkiye'de son 20 yıl içerisinde gelişmekte olan "Açık Bilim" anlayışına dayalı olarak gelişen "Açık Erişim Arşiv" organizasyonlarının günümüzdeki kurumsal yönetişim yapılanmaları ve işlevleri Türkiye uygulamalarını ela alan bir çalışmadır.
Araştırmanın özü, "Açık Bilim" anlayışına bağlı olarak gelişen entellektüel sermaye olarak adlandırılan bilimsel çıktı değerlerinin depolaması, işlemesi ve erişilmesinde ücretsiz ve de engelsiz erişimlerin sağlanmasında bilişim teknolojileri (BT) / Internet (ağ) desteği ile elektronik ortamda gerçekleştiren Kurumsal Açık Arşiv (KAA) erişim organizasyonlarının Türkiye uygulamalarının değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Araştırma ile Türkiye'deki KAA erişim organizasyonlarının mevcut durumları ve gelişim eğilimleri tespit edilerek nicel verilerle ölçülmeye çalışılmıştır.
Çalışma, altı bölümden oluşmaktadır. Bunlar; Giriş bölümü; çalışmanın kuramsal içeriği ve literatür, 1.Kurumsal Açık Arşiv Erişimi, 2.Yönetişim, 3.Kurumsal Açık Arşiv Erişiminin Kuramsal Çerçevesi, 4.Türkiye'deki Kurumsal Açık Arşiv Erişim ve Yönetişimi: Durum Analizi ve 5.Kurumsal Açık Arşiv Erişim Organizasyonu Yönetişim Sorunları Üzerine Araştırma ve 6.Kurumsal Açık Arşiv Erişim Organizasyonlarına Yönelik Model Önerisi
 Araştırmada, Türkiye'deki 146 Kurumsal Açık Arşiv erişim organizasyonuna yönetişim yapılarını ve işlevlerine yönelik 26 sorudan oluşan saha/anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışmamıza 97 Kurum katılım göstermiştir. Anket çalışmasında soruların ilk sekizi tanımlayıcı sorulardan ve diğer 18 soru ise beşli "Likert Ölçek" modeli esas alınarak hazırlanan KAA erişim organizasyonlarının yönetişim sorun alanlarını içeren sorulardan oluşmuştur. Araştırma sonucunda Türkiye'deki KAA erişim organizasyon yönetişim yapılarını içeren özgün ölçek geliştirilerek literatüre kazandırılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ilgili istatistik programında (SPSS 20.0) işlenerek varyans (faktör) analizine tâbi tutularak araştırmanın hipotezleri ve ölçek verilerinin anlamlılık değerleri ölçülmüştür.
Araştırma ile, Türkiye'deki KAA erişim organizasyonlarında açık erişimin sağlanması sürecindeki altyapı, organizasyonun yönetişim yapısının işlerliği ve aksayan yönlerinin belirlenerek optimal bir KAA erişim organizasyon yönetişim modelinin önerilmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
This study is about the current corporate governance structures and functions, and the practice in Turkey of Open Access Archive (OAA) thriving based on the undersanding of "Open Science (OS)" which has been developing in the World and Turkey in the last 20 years.
The essence of the research is the evaluation of the applicatons of the Corporate Open Archive (COA) access organizations in Turkey which have been developing in accordance with the "Open Science" concept and providing the storage and operation of the scientific output values called intellectual capital, and free and unimpeded Access in an electronic environment with the support of information technology (IT)/Internet (network). The study aims to determine and measure the current situations and the development trends of the Open Access organizations in Turkey using the quentitative data.
The study consists of six parts. These are the Theoretical Content and the Literature, Corporate Open Archive Access, the Governance, the Theoretical Framework of the Corporate Open Archive Access, the Corporate Open Archive Access and Governance in Turkey: Situation Analysis, A Research on the Governance Problems of the Corporate Open Archive Access, and A Model for corporate Open Archive Access Organizations.
A questionnare / fieldwork of 26 questions related to their governance structures and functions was conducted to 146 Corporate Open Archive (COA) Access organizations in Turkey, and 97 institutions have taken part in the questionnare. The first eight questions of the questionnare were descriptive questions, and the other 18 questions were about the problem areas of the governance of the COA access organizastions prepared on the basis of the "Likert Scale" model.
As a result of the study, an original scale including the governance structures of the COA access organizations in Turkey was brought into the literatüre. The research data were processed in the related statistical program (SPSS 20.0) and analyzed with variance (factor) analysis, and the significance values of the hypotheses and scale data.
The ultimate aim of the study is to determine the infrastructure in the process of providing open access in the COA access organizations, the functioning and it's problematic aspects, and propose an optimal COA access organization governance model.