Doğal afet eğitimi kapsamında arama kurtarma faaliyetlerine sosyolojik bir bakış: Van ili örneği
A sociological overview of search and rescue activitieswithin the scope of natural disaster education: Van cityexample
Yazar: İBRAHİM ADAYIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA GÜNGÖRER
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Afet eğitimi = Disaster education ; Afet hazırlığı = Disaster preparation ; Afetler = Disasters ; Arama = Search ; Deprem = Earthquake ; Doğal afet okuryazarlığı = Natural disaster literacy ; Doğal afetler = Natural disasters ; Kurtarma = Rescue ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Van = Van

Özet:
Bu araştırmada başta deprem olmak üzere sel, erozyon ve diğer doğal kaynaklı
afetlerin yanı sıra KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer) gibi insan ve
teknolojik yapımı tehlikelere karşı arama kurtarma birimlerinin kapasitelerinin
sosyolojik açıdan incelenmesi hedeflenmektedir. Bu çalışma ayrıca 2011 yılında iki
büyük depreme maruz kalan Van ili ve ilçelerinde, deprem tarihinden günümüze kadar
arama kurtarma faaliyetleri yürüten kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum
örgütlerindeki arama kurtarma birimlerinin kapasitelerine sosyolojik bir bakış açısı
geliştirmeyi hedeflemektedir. Van ilindeki arama kurtarma birimlerinin; kapasiteleri,
çalışma prensipleri, kurum veya dernek içi eğitim aşamaları ile bu kurum ve
kuruluşların hem toplumla hem de kendi birimleri arasındaki ilişkilerinin tespiti de
araştırmanın konusu içinde yer almaktadır.
Doğal ve beşeri afetlerin birçoğuna maruz kalabilme riskinde olan Van ilinin
arama kurtarma kapsamında nasıl bir çalışma içerisinde olduğu veya olması gerektiği,
doğal afetlerin yoğun olarak yaşandığı Van İlinde risk teşkil eden faktörlerin toplumu
nasıl etkilediği ve bu etkileşimin olumlu yönde gerçekleşebilmesi için ne tip
farkındalık eğitimlerinin yapıldığı veya kamu kuruluşları ve sivil toplum
kuruluşlarınca yapılması planlanan etkinlikler de araştırılarak değerlendirilmiştir.
iv
Bu çalışma, Van İlinde arama kurtarma faaliyetlerini tespit etmek, ulusal ve
uluslararası arama kurtarma faaliyetleri ile gerek kamu kuruluşları gerekse sivil toplum
kuruluşlarının arama kurtarma kapsamında Van ili için kamusal bir gerçekliği oluşup
oluşmadığını, halka yönelik eğitimlerin arama kurtarma için ulusal ve uluslararası
standartlardaki akreditasyonun sağlanıp sağlanamadığını ve bu standartlar
çerçevesinde çalışma koşullarını ve yöntemlerini konu edinmiştir.
Anahtar Kelimeler: Afet, Afet Sosyolojisi, Arama Kurtarma, Doğal Afet, Kriz
Yönetimi, Van
Sayfa Adeti: XIV+87
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Fatma GÜNGÖRER

Abstract:
In this study the examination of capacities of searching and rescuing teams
within sociological aspect incase of dangers especially earthquake, flood, erosion and
beside the other natural sources disasters and mankind or technological made
emergencies such as CBRN ( Chemical Biological Radiological and Nucleer) are
aimed. This study is also aimed to improve a sociological aspect to capasity of
searching and rescuing units of state institutions and organization and nongovernmental organization which conducted searching and rescuing activity since
2011 when two great earthquakes happened in Van and around provinces. The
capacities and operation principles and in-company trainings phases, the relationships
among of these institutions and organizations which are in Van province are subject of
this research.
How should Van, which is under the risks of natural and man-made disasters, be
in searching and rescuing operation. There are often a lot of natural disasters hapens
in Van. So how do these risky factors affect the local people and how can this situation 
vi
be changed into possitive form with some evaluated and planned awareness trainings
are the issue of this study.
So in order to find whether there is an institutonal reality about searching and
rescuing activities in Van province and both national and international searching and
rescuing activities form in state institutions, organization and non-governmental
organizations or not. Finally all these activities, including local people tranings,
compatibility of searching and rescuing activties with accreditations to international
standarts of these institutions and organizations are the issue of this study.
Keywords: Disaster, Disaster Sociology, Search and Rescue, Natural Disaster, Crisis
Management, Van
Number of Pages: XIV + 87
Thesis Advisor: Asist. Prof. Fatma GÜNGÖRER