Mısır'da İngiliz idaresi üzerine bir inceleme (1882-1957)
An examination of British administration in Egypt (1882-1957)
Yazar: SELÇUK AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BİLGİN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
1882-1957 yılları arasında Mısır'da İngiliz idaresini konu alan bu çalışmada, Büyük Güçlerin Mısır'a ilgisi, İngiltere'nin Mısır'ı işgali ve bu işgalin Büyük Güçlere kabul ettirilmesi, İngiltere'nin Mısır'a yerleşmesi, Mısır'da İngiliz idaresinin kurulmasından, İngiltere'nin Mısır'ı terk etmesine kadar geçen süreçte önemli gelişmelere yer verilmiştir. İngiltere, Mısır'daki işgalini ve idaresini kabul ettirebilmek için diplomatik yollarla Fransa, Almanya Avusturya-Macaristan, Rusya ve İtalya'ya tavizler verdi. Osmanlı ile görüşmeler yaparak Mısır'daki örtülü himaye yönetimini kabul ettirdi. Mısır'da, siyasi, sosyal, kültürel, eğitim, din ve konuşma dili reformlarını uygulamaya koydu.
Mısır'da 1906'da çıkan Dinşavay Olayı, milliyetçilik açısından önemli bir olaydır. İngilizler, insanlara idam, hapis ve çeşitli cezalar vererek kontrol sağladı. Mısır halkında milliyetçilik akımı gelişti. İngilizler, Mısır'daki idaresini yeniden düzenleme yoluna gitti. Mısırlıları idareye katarak, milliyetçileri bölmeye çalışmıştır.
Çalışma aynı zamanda İngilizlerin, istihbarat görevlileriyle Ortadoğu'yu nasıl şekillendirdiği, Mısır'da uyguladığı değişik idare şekilleri, Hindistan Deniz Yolu'nu ve bölgenin güvenliğini nasıl temin ettiği gibi konuları bir bütün içerisinde açıklama iddiasındadır.
İngiliz tahakkümüne karşı Mısır halkının başlattığı milliyetçi hareket, ilerleyen süreçte siyasal bir güç odağı olmuştur. Saad Zağlul'un 1919'da önderlik ettiği Vefd Partisi ve kadın hareketinin protestoları ve geniş kitlesel eylemleri ile Mısır halkı daha da bilinçlendi. 1956-1957 yılları arasında Sudan Cumhuriyeti ve Mısır Cumhuriyeti iki ayrı devlet olarak ortaya çıktı. İngiliz idaresi de 1957'da yönetimi Mısır Cumhuriyeti Hükümeti'ne bıraktı.

Anahtar Kelimeler: İngiltere, Mısır, İmparatorluk, Hidivlik, Protektora, Vefd.

Abstract:
This study, covering the period from 1882 to 1957, explores British administration in Egypt, including the interests of the Great Powers in Egypt, Britain's occupation of Egypt, and the process of securing British control with the consent of the Great Powers. It also examines the establishment of British rule, key developments throughout the period of British administration, and the eventual withdrawal of British forces from Egypt. In order to justify and consolidate its occupation and rule, Britain made diplomatic concessions to France, Germany, Austria-Hungary, Russia, and Italy. Through negotiations with the Ottoman Empire, Britain secured a covert protectorate over Egypt. The British implemented various reforms in political, social, cultural, educational, religious, and linguistic spheres.
The Denshawai Incident of 1906 in Egypt was a significant event from a nationalist perspective. The British enforced control through executions, imprisonments, and various punishments. This sparked the growth of Egyptian nationalism. In response, the British adjusted their administration in Egypt, attempting to integrate Egyptians into governance while simultaneously attempting to divide nationalist movements.
The study also claims to explain issues such as how the British shaped the Middle East with their intelligence officers, the different forms of administration they implemented in Egypt, and how they ensured the Indian Sea Route and the security of the region.
The nationalist movement initiated by the Egyptian people against British dominance gradually became a political force. With Saad Zaghlul leading the Wafd Party in 1919, along with protests and mass actions by the women's movement, the Egyptian people became increasingly aware of their political agency. Between 1956 and 1957, the Republic of Sudan and the Republic of Egypt emerged as two separate states. In 1957, British administration handed over control to the Government of the Egyptian Republic.

Keywords: Britain, Egypt, Empire, Khedivate, Protectorate, Wafd.