Tek parti yönetiminin karşılaştırmalı analizi: Türkiye ve Meksika örnekleri
Comparative analysis of single party rule: Turkish and Mexican cases
Yazar: AYŞE YARAR
Danışman: DOÇ. DR. KADİR KASALAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Meksika = Mexico ; Siyasi partiler = Political parties ; Siyasi tarih = Political history ; Tek Parti Dönemi = Single Party Period ; Tek parti sistemleri = One party systems ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bu çalışmanın konusu Türkiye ve Meksika'da tek parti yönetiminin öncülüğünde 1920'li ve 1930'lu yıllarda yaşanan siyasi, ekonomik ve toplumsal dönüşümlerin karşılaştırılmasıdır. 1923'te Türkiye'de ve 1929'da Meksika'da kurulan tek parti yönetimleri, otoriter ve modernleşmeci bir tutumla geleneksel yapıları ortadan kaldırarak kendi ülkelerinde modern ulus devletleri inşa etmeye girişmişlerdir. Türkiye'de Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Meksika'da Ulusal Devrimci Parti (PNR), siyasal, toplumsal, kültürel ve ekonomik alanlarda gerekli reformları yaparken zaman zaman geleneksel dinsel otoritelerle çatışmışlar, ancak devrim süreci boyunca totaliter ya da katı herhangi bir ideolojiye başvurmamışlardır. Çoğulcu bir siyasal yapının da söz konusu olmadığı Türkiye ve Meksika'da, iktidardaki CHP ve PNR bir modernleşme ideolojisi olarak devrimci milliyetçiliği benimsemiştir. CHP ve PNR tarafından yürütülen modernleşmeci politikalar ise Batı dışı toplumların tecrübe etmek zorunda kaldıkları geç modernleşme olgusuna örnektir. Tek parti yönetimleri genel olarak, 20. Yüzyılda, Batı dışı toplumlarda, siyasal yaşamda totaliter bir yol seçmeden, otoriter bir yönetimle çağdaşlaştırıcı/modernleştirici bir mekanizma görevi görmüşlerdir. Türkiye ve Meksika'nın tek parti yönetimleri de kendi ülkelerinin devrim sürecinin kurumsallaşma araçları olmuşlardır.
Anahtar kelimeler: Türkiye, CHP, Meksika, PNR, Modernleşme, Tek Parti Yönetimi.

Abstract:
The topic of this research is the comparison of political, economic and social transformations in Turkey and Mexico led by single party rules in 1920s and 1930s. Single party rules that established in Turkey in 1923 and in Mexico in 1929 attempted to construct modern nation states in their respective countries by destroying traditional structures with authoritarian and modernizing manners. In Turkey the Republican People's Party (CHP), in Mexico National Revolutionary Party (PNR) occasionally clashed with traditional religious authorities while making the necessary reforms in the political, social, cultural and economic spheres. But they did not resort to any totalitarian or rigid ideology during the revolutionary periods. As ruling parties CHP and PNR had adopted revolutionary nationalism as a modernizing ideology in Turkey and Mexico where there was no pluralistic political system. Modernizing policies carried out by CHP and PNR are the examples of late modernization that non-Western societies have to experience. Authoritarian single party rules generally served as a modernizing mechanism in non-Western societies during the 20th century without choosing a totalitarian path in political life. Turkey's and Mexico's single party rules had also been instruments of institutionalization of the revolutionary processes of their respective countries.
Key words: Turkey, CHP, Mexico, PNR, Modernization, Single Party Rule.