Sivaslı Gulâmî Dîvânı bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü
Sivasli Gulami Divancontext index and functional dictionary
Yazar: SONGÜL KÖSE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİT YILTER
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bağlamsal sözcük çıkarım stratejileri = Contextual inferencing strategies ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Gulami = Gulami ; Sözlükbilim = Lexicology ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İndeks = Index ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Yapılan bu tez çalışmasında Klasik Türk edebiyatı 19. yüzyıl şairlerinden Sivaslı Gulâmi'nin Dîvânı, bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük olarak hazırlanmıştır. TEBDİZ (Türk Edebiyatının Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü) altı asırlık klasik Türk şiirine ait eserlere farklı açılardan ışık tutan elektronik veri sistemidir. Günümüz teknolojisinin bütün imkanlarından yararlanılarak geliştirilen bu sistemde ele alınan eserlerin anlam dünyası, sözlük formatında hazırlanarak ortaya çıkarılmıştır. Bu sistem kullanılarak divandaki manzumelerin sistemli ve düzenli olarak bağlamlı dizinleri hazırlanmıştır. Söz konusu sistem sayesinde elde edilen veriler ile Gulâmȋ Divanı'nın değerlendirmesi yapılmıştır. Divanda yer alan manzumeler şekil ve türlerine göre, her manzumeye numara verilerek TEBDİZ sistemine yüklenmiştir. Kelime ve kelime gurupları ek ve kök ayrımına gidilerek dönemin kültürel, siyasi ve sosyal yaşantısına uygun olarak TEBDİZ veri girişi yöntemiyle anlamlandırılmıştır.
 	Anlamlandırılan kelime ve kelime gurupları TEBDİZ sisteminde alfabetik olarak bağlamsal dizin haline getirilmiştir. Kelimenin temel anlamının yanı sıra bağlamsal anlamı da verilerek hazırlanan bu sözlük, metin tahlili çalışmalarından farklı olarak edebî metinlerin zenginliğini gözler önüne sermesi bakımından önem arz etmektedir. 
 	Bu tez çalışmasında bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğün yanı sıra Sivaslı Gulâmi'nin hayatı ve eserleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Bu çalışma ile şairin dil ve üslubunun yanı sıra, mana zenginliğindeki özgünlüğünün ortaya konması hedeflenmiştir.

Abstract:
In this thesis, the Divan of Sivaslı Gulami, one of the 19th century poets of Classical Turkish literature, was prepared as a contextual index and functional dictionary. TEBDİZ (Contextual Index and Functional Dictionary of Turkish Literature) is an electronic data system that sheds light on the works of six centuries old classical Turkish poetry from different perspectives. In this system, which was developed by making use of all the possibilities of today's technology, the semantic world of the works discussed was prepared in dictionary format and revealed. By using this system, systematic and regularly contextual indexes of the poems in the divan were prepared. The evaluation of the Gulami Divan was made with the data obtained thanks to the system in question. The poems in the divan were loaded into the TEBDİZ system by giving numbers to each poem according to their shapes and types. Words and groups of words were given meaning by TEBDİZ data entry method in accordance with the cultural, political and social life of the period, by distinguishing between suffixes and roots. This dictionary, which is prepared by giving the contextual meaning as well as the basic meaning of the word, is important in terms of revealing the richness of literary texts, unlike text analysis studies.
 	In this thesis, besides the contextual index and functional dictionary, information about the life and works of Sivaslı Gulami is included. With this study, it is aimed to reveal the poet's originality in the richness of meaning, as well as his language and style.