Spor yapan ve spor yapmayan ortaokul öğrencilerinin sosyal-duygusal ve ahlaki gelişim düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the social-emotional and moral development levels of secondary school students who do sports and do not do sports
Yazar: ÖMER FARUK YARICI
Danışman: DOÇ. DR. CUMAALİ YAVUZ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin lisanslı olarak spor yapma ve spor yapmama durumlarına ilişkin sosyal-duygusal ve ahlaki gelişim düzeylerinin belirlenmesi; bazı değişkenler açısından karşılaştırılarak spor yapmanın gelişim düzeyleri üzerinde etkili olup olmadığını tespit etmek amaçlanmıştır. 
	Araştırmaya, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Şırnak ili Silopi ilçesinde bir ortaokulda öğrenim gören 1205 öğrenciden 5.6.7. ve 8.sınıf düzeylerinde tesadüfi yöntemle seçilen 400 öğrenci gönüllü olarak katılım sağlamıştır. Veri toplama aracı olarak tarafımızca hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' ile Ji, Dubois ve Flay'in geliştirdiği "Sosyal-Duygusal ve Ahlaki Gelişim Ölçeği"nin Bozgün ve Baytemir tarafından Türkçeye uyarlanmış hali kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 22 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. 
	Analiz sonuçlarına göre elde edilen bulgularda; öğrencilerin; yaş, sınıf düzeyi ve gelir durumu değişkenlerine göre sosyal-duygusal ve ahlaki gelişim düzeyleri arasında anlamlı farklılık görülmezken, cinsiyet değişkenine göre ise kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Lisanslı olarak spor yapan öğrencilerin, spor yapmayan öğrencilere göre sosyal-duygusal ve ahlaki gelişim düzeylerinin öz kontrol, benlik gelişimi ve olumlu sosyal davranış alt boyutlarında ve ölçek toplamında daha yüksek puan ortalamasına sahip olduğu görülerek spor yapanlar lehine anlamlı ve pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca lisanslı olarak spor yapan öğrencilerin spor yapma yılları arttıkça sosyal-duygusal ve ahlaki gelişim düzeylerinin de arttığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak spor yapma durumunun ve spor yapma yılının sosyal-duygusal ve ahlaki gelişim düzeylerini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Spor, Spor Yapma, Sosyal-duygusal, Ahlaki Gelişim

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the social-emotional and moral development levels of secondary school students in terms of doing sports with a license and not doing sports; to determine whether doing sports is effective on development levels by comparing them in terms of some variables.
	The research was carried out in the 2022-2023 academic year.400 students randomly selected from the 5.6.7.8th grade levels among 1205 students studying at a secondary school in the province of Şırnak, Silopi, participated voluntarily..As a data collection tool, the "Personal Information Form" and prepared by us Ji, the "Social-Emotional and Moral Development Scale" developed by Dubois and Flay, adapted to Turkish by Bozgun and Baytemir, was used. The data obtained in the research were analyzed using the SPSS 22 package program.
	According to the results of the analysis, there was no significant difference between the social-emotional and moral development levels of the students according to the variables of age, grade level and income status, while a significant difference was found in favor of female students according to the gender variable. It was found that students who play sports as licensed students have a higher average score in the sub-dimensions of self-control, self-development and positive social behavior of social-emotional and moral development levels compared to students who do not play sports, and a significant and positive relationship was found in favor of those who do sports by seeing that they have a higher average score in the total of the scale. In addition, it has been observed that the levels of social-emotional and moral development of students who play sports as a licensed student increase as the years of playing sports increase. As a result, it has been found that the state of doing sports and the year of doing sports positively affect the levels of social, emotional and moral development.
Keywords: Sports, Doing Sports, Social-emotional, Moral Development