İstanbul metrosu Otogar-Kirazlı 1 arasının mühendislik jeolojisi ve tünel kazılarına bağlı oluşan deformasyonların değerlendirilmesi
The engineering geology between Otogar-Kirazli 1 in Istanbul subway and evaluation of deformation related to tunnel excavation
Yazar: GÜLŞEN GÜVEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YILMAZ MAHMUTOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeoloji = Geology ; Jeolojik özellikler = Geological features ; Jeomekanik özellikler = Geomechanical properties ; Mühendislik jeolojisi = Engineering geology

Özet:
Bu çalışmada, İstanbul Metrosu Otogar-Kirazlı 1 arasında karşılaşılan zemin ve kaya ortamlarda gerçekleştirilen arazi ölçüm, gözlem ve deneyleri ile laboratuar verileri kullanılarak güzergahın mühendislik jeolojisi açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.İncelenen güzergahın veri tabanlarının oluşturulmasında yapılmış olan 113 adet araştırma sondajı, 45 adet jeoteknik ölçüm ve gözlem sondajı ve sondajların açımı aşamasında yapılan 1219 adet SPT deneyleri ile 280 adet pressiometre deney sonuçları ve laboratuar deney sonuçları birlikte değerlendirilmiştir.Tünel güzergahı ve tünel kazısı etki alanı göz önünde bulundurularak ve sondaj loglarından yararlanılarak hattın 1/5000 ölçekli jeolojik kesiti hazırlanmıştır.Tünel kazı seviyesinde çoğunlukla zemin niteliğinde birimler geçilmiş olup, yalnızca 4+450-5+300 km ler arasında kaya niteliğinde birimler belirlenmiştir. Kayada yapılan sondajlardan alınan karotların RQD değerlerine göre yapılan sınıflamada çok zayıf - zayıf kaya olarak nitelendirilmiştir.Güngören killerinin mühendislik özellikleri tünel güzergahı boyunca değerlendirilmiştir. Killerin fiziksel ve mekanik özellikleri lokal olarak farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar su durumu ile kum ve silt içeriği oranlarından kaynaklanmaktadır. Güzergah boyunca karşılaşılan kil örnekleri üzerinde yapılan serbest basınç, üç eksenli basınç deney sonuçlarına göre killer düşük dirençtedir.Tünel kazının sığ olduğu kesimlerde daha yoğun yerleştirilmiş olan bina ve yüze izleme ölçümlerine göre deformasyon ve oturma miktarları bazı bölgelerde projede öngörülen sınır değerin üzerinde olduğu görülmüştür. Deformasyonların yoğun olduğu bölgede riskli görülen binalar yıkılmış ve gerekli görülen bölgelerde enjeksiyon yapılmıştır. Enjeksiyon uygulanan bölgelerde olumlu sonuç alınmış ve mevcut tünel açma yöntemi (TBM) ile devam edilmiştir.Çinçin bölgesinde; 15. sokak, 1. cadde, 60. sokakta bina ve yüzey izleme noktalarında 5 aylık süre içinde belirli gün aralıklarla yapılan okumalarda 45. ölçüm sonundaki oturma miktarları ile bina ve yüzey izleme noktalarının tünel ekseninden olan uzaklığı arasındaki ilişki irdelenmiştir. Ölçülen oturma miktarlarının bu uzaklığa bağlı olarak azaldığı belirlenmiştir. Bu kesimde etkilenme alanının tünel ekseninden yaklaşık 30 m. mesafe içinde kaldığı görülmüştür.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to evaluate the study area with the principals of engineering geology by using field measurement, observation and tests with laboratory data realized in soil and rock environment of the tunnel route between Otogar and Kirazlı 1 in İstanbul Subway.To be able to create and form of the study area?s data bank, the results of 1219 SPT tests and 280 pressuremeter tests done from 113 investigation boreholes and 45 geotechnical measurement and observation boreholes, the results of laboratory test were taken into consideration together in this study.1/5000 scaled geological cross-section of the tunnel route was prepared by using boreholes with considering tunnel route and tunnel excavation effected area.In the tunnel excavation level generally soil qualified litologies are passed, only between km 4+450-5+300 rock qualified litologies is determined. Carot samples described very weak/weak rock according to RQD values which are estimated from the boreholes progress drilled on rock.Engineering properties of Güngören clays taken into consideration on the tunnel route.Physical and mechanical properties of clays shows locally differences because of the water content and ratio of sand-silt. Güngören clays have low strength on the tunnel route according to unconfined compression tests and triaxial compressive strength tests that were done on the clay samples.Deformation and settlement values observed over the limit (value) that should be foreseen on the project from the result of the measurements of building and surface monitoring points that are placed especially shoaly in tunnel route. Because of the high deformation values which are occurred some regions, the risky buildings are demolished and the injection is performed these places. The injection method?s good results in performed region and the tunnel excavation continued with existing method (TBM).The distance of the building and surface monitoring points measurements from the tunnel axis and settlement values of 45. Days in through the 5 monts in the Çinçin region (15. St, 1. St, 60. St) are examined. It is observed that the measured settlement values decrease with increasing the distance from the tunnel axis. Effected area in Çinçin regions is in the distance of approximately 30 m. inside from the tunnel axis.