COVİD-19 sürecinin halk kültürü üzerine etkileri
Effects of COVİD-19 process on public culture
Yazar: ZEYNEP ÖZTÜRK SARI
Danışman: PROF. DR. BEKİR ŞİŞMAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kültür, bir toplumu millet yapan önemli unsurların başında gelmektedir. Tarihi akış içinde oluşan, şekillenen ve gelecek nesillere aktarılan kültür, milletin maddi ve manevi değerler bütünüdür. Bir milletin kimliğinin oluşmasında önemli bir yeri olan kültürün korunması ve aktarımı toplumun bekası açısından önem arz etmektedir. Çünkü kültürel değerleri bozulan toplumlar yok olmaya mahkûmdur. Tarihin tozlu sayfalarında kalma kaderini yaşayan milletlerin yok olma sebepleri incelendiğinde bu toplumların dillerinin, dinlerinin ve kültürlerinin bozulmasının önüne geçemedikleri görülmektedir. 
Toplumun yaşadığı doğal afet, göç, küreselleşme ve salgın hastalık gibi durumlar kültürel anlamda değişim ve dönüşümlere yol açmaktadır. Beklenmedik durumlarla karşı karşıya kalan ve alışkın olduğu kültürel ortamın bir anda değiştiğini gören bireyin ve akabinde mensup olduğu toplumun yaşamış olduğu ilk şaşkınlık ve kültürel buhran sonrasında kültürel farklılaşma ve değişim yaşanmaktadır.
1 Aralık 2019 tarihinde Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve kısa bir sürede tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgın hastalığı sebebiyle Dünya Sağlık Örgütü'nün almış olduğu kararla dünya genelinde pandemi ilan edilmiştir. 11 Mart 2020 tarihinde Türkiye'de tespit edilen ilk vakanın Sağlık Bakanlığı tarafından duyurulması ile ülke olarak yeni bir sürece girilmiştir. Bu salgın hastalığın ilk aşamasında etkilerinin bilinmemesi, net bir tedavisinin olmaması ve ölüm oranlarının yüksek seyretmesi gibi durumlar halk arasında paniğe sebep olmuştur. Ülke genelinde salgına karşı alınan önlemler sonucunda sosyal ve kültürel yaşamı kısıtlanan halkın kültürünün bu durum sonrasında değişim ve dönüşüme uğradığı gözlemlenmiştir. 
Bu çalışmada Covid-19 salgın hastalığı sürecinin kültürel hayata etkilerini belirleyebilmek için örneklem olarak Samsun ili ele alınmıştır. Samsun ili bünyesinde yapılan derleme çalışmalarının yanı sıra konu üzerine yazılmış olan kitap ve makalelerden, internet ve televizyon haberlerinden de çalışma esnasında istifade edilerek salgın sürecinde toplumsal anlamda yaşanılan kültürel değişim ve dönüşümler saptanmaya çalışılmıştır.
İki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde, halkın yaşamında önemli bir yere sahip olan geçiş dönemlerinden doğum, evlilik ve ölüm olaylarında salgın süreci boyunca meydana gelen değişim incelenmiştir. İkinci bölümde halkın sosyal ve kültürel yaşamında meydana gelen değişim üzerinde durulmuştur. Yaşanılan kültürel değişimi net bir şekilde görebilmek amacıyla çalışmanın genelinde salgın öncesindeki ve salgın dönemindeki sosyokültürel hayat, karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışmanın genel bir değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract:
Culture that making the society to the nation, is the main of crucial factors. The culture that evolves, shapes and is passed on the future generations within the historical period is the totality of the material and spiritual values of the nation. The preservation and transmission of culture, which has an important place in the formation of the identity of a nation, is important for the survival of society. Because societies whose cultural values are degraded are doomed to extinction. When the reasons for the extinction of the nations that are destined to remain on the history books are examined, it is seen that these societies could not prevent the deterioration of language, religion and culture. 
Situations such as natural disaster, immigration, globalization and epidemic diseases experienced by societies lead to cultural changes and transformations. The person who remained to face with unexpected situations and sees the cultural environment, that he is accustomed, changed in aninstant, and then the disorientation experinced by society is defined as a cultural differentiation.
On the date of 1 December 2019, due to the Covid-19 pandemic disease that emerged in Wuhan, China and affected the whole World in a short time, a pandemic has been declared worldwide by the decision taken by World Health Organitazion. On March 11 2020, a new process was entered into as a principle country when the first case detected in Turkey was announced by the Ministry of Health. Conditions such as the fact that the effects of this epidemic disease are unknown at the initial stage, there is no clear treatment, and death rates are high have caused panic among the public. As a result of the measures taken against the epidemic throughout the country, the people whose social and cultural life has been restricted, have experienced a cultural differentiation in the face of this situation.
In this study, Samsun province was considered as an example in order to determine the effects of the Covid-19 pandemic disease process on cultural life. In addition to the review studies conducted within the Samsun province, books and articles written on the subject, Internet and television news were used during the study to determine the cultural changes and transformations experienced in a social sense during the epidemic.
In the first part of this study, which consists of two parts, the change that occurred during the epidemic process in the birth, marriage and death events from transition periods, which have an important place in the life of the people, was examined. In the second part, the change in the social and cultural life of the people is focused on. Inordertoclearlyseetheculturalchangethat has beenexperienced, sociocultural life before the epidemic and during the epidemic period has been considered in a comparative way throughout the study. In the conclusion section, a general evaluation of the study was made.