Sapanca Gölü'nde sınırlayıcı besin tuzlarının fitoplankton gelişimi üzerine etkisi
The effects of limiting nutrients on the phytoplankton growth Sapanca Lake
Yazar: GÜLŞAH İŞGÖREN
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN AKÇAALAN ALBAY
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı / İç Sular Biyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Fitoplankton besin zincirinin ilk halkasını oluşturması nedeniyle sucul sistemlerde verimliliğin ortaya konmasında büyük önem taşır. Sucul ortamda bulunan besin tuzu miktarı fitoplankton kompozisyonunu ve biyomasını kontrol eden temel faktördür. Bu çalışmada içme suyu olarak kullanılan Sapanca Gölü'nde sınırlayıcı besin tuzlarının tespit edilmesi ve buna bağlı olarak fitoplankton kompozisyonu ve biyomasında meydana gelebilecek değişimin izlenmesi amaçlanmıştır.Sapanca Gölü'nde Cyanobacteria grubundan Planktothrix rubescens türünün aşırı artışlar yaptığı bilinmektedir. Gölde tabakalanmanın olduğu yaz ayları boyunca Planktothrix rubescens türü metalimniyonda yer almakta ve gölün farklı tabakalarında fitoplankton biyoması ve kompozisyonu farklılık göstermektedir. Bu amaçla, derin bir göl olan ve yaz ayları boyunca tabakalanma gösteren gölde, temmuz ayında sıcaklığın dikey dağılımına bağlı olarak seçilen üç derinlikten (5m=Epilimniyon, 12m=termoklin ve 18m=hipolimniyon) alınan su örneklerine azot, fosfor ayrı ayrı ve birlikte ilave edilmiş ve fitoplankton biyoması ve kompozisyonu üzerine yaptıkları etkinin ortaya konması amacıyla aynı derinliğe indirilerek arazi koşullarında ve bu derinliklerdeki ışık ve sıcaklık değerlerinin sağlandığı laboratuar koşullarında 8 gün boyunca inkübe edilmiştir. Ayrıca ilkbahar sonu ? yaz sonu arasındaki dönemde (Nisan ? Eylül) gölden örnekleme yapılarak gölün bu dönemdeki limnolojik özellikleri de incelenmiştir.Yapılan çalışma sonunda gölde sınırlayıcı besin tuzlarının azot ve fosfor olduğu bulundu. Sınırlayıcı besin tuzları farklı tabakalarda farklı stratejiler izledi. Epilimniyon ve metalimniyonda besin tuzu ilavesi diyatome ve chlorofitlerin artmasına yol açarken, hipolimniyonda P. rubescens türü baskın organizma oldu. Laboratuvar ve arazi koşullarındaki deneylerde de farklılıklar görüldü. Arazi ortamında epilimniyonda biyomasın laboratuar ortamından daha yüksek olduğu ve chlorophytlerin burada daha baskın olduğu tespit edildi. Besin tuzu ilavesinin P. rubescens biyoması üzerinde ise büyük farklılıklar yaratmadığı görüldü.

Abstract:
Phytoplankton has a great importance to determine productivity in aquatic systems as being at the base of food chain. Nutrient concentration is basic factor controlling phytoplankton composition and biomass in water bodies. In this study, determining the limiting nutrients and their effects on phytoplankton composition and biomass in Sapanca lake have been aimed.In Sapanca lake, Planktothrix rubescens (cyanobacteria) had formed blooms for several years. Planktothrix rubescens reaches high biomass in the metalimnion during summer months in the stratified period of lake and phytoplankton composition and biomass differ between layers of the lake. For this reason, samples was taken from different depths (5m=Epilimnion, 12m=Termocline ve 18m=Hipolimnion) which are chosen according to temperature profile from Sapanca lake which is deep and have shown summer stratification, in July and nitrogen and phosphorus was added to samples together and separately to determine their effect on phytoplankton biomass and abundance. Samples were incubated in the same depths in lake and also in the same temperature and light conditions as lake in laboratory for eight days. Moreover, limnological characteristics of the lake were determined in the late spring- late summer period (April-September) in Sapanca Lake.According to this study, nitrogen and phosphorus were found as limiting nutrients in Sapanca Lake. Their strategy were different in different layers. Diatoms and chlorophytes increased in response to nutrient addition in epilimnion and metalimnion, whereas P. rubescens was the dominant organism in hipolimnion. Differences were also recorded between in situ and laboratory conditions. Phytoplankton biomass were higher and chlorophytes were dominant in the epilimnion in situ than in the laboratory. Nutrient addition did not result in any changes in the biomass of P. rubescens.