Almanca öğretiminde edebiyat yoluyla değerler eğitimi: "Rico, Oskar und die Tieferschatten- Rico, Oskar ve Derin Gölgeler" örneği
Werteerziehung durch literatur im Daf-Unterricht am Beispiel "Rico, Oskar und die Tieferschatten"
Yazar: TUNA BAŞARAN
Danışman: DOÇ. DR. NURSEN ZEHRA BERÇİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Ana Bilim Dalı / Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
Bu çalışmada Alman Gençlik Edebiyatı ödüllü ünlü Alman yazar Andreas Steinhöfel'in "Rico, Oskar und die Tieferschatten" adlı çocuk romanı ele alınmış, bu romana yönelik kök değerler ve bunların Türkçeye aktarılış durumu analiz edilmiştir. Yapılan çalışmanın kültürler arası bir çalışma olması hedeflenmektedir. İlgili eser, Tudem Yayın Grubunun internet sitesinde yer alan dokümanda Türkçe ve Sosyal Bilgiler derslerinde okuma kitabı olarak önerilmektedir. Söz konusu tezde, çocuk okuyucunun Alman kültüründe hangi değerlerin ön planda olduğunu tanıması ve hedef kültürü doğru öğrenmesi bakımından kültürel ögelerin çevirisinin önemi vurgulanmaktadır. Bu açıdan ilgili romanın 8 bölümünden 22 cümle alınarak, bu cümleler Shalom Schwartz 'ın Schwartz Değerler Modeli ve T.C. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayınlanan Değerler Eğitimi Etkinlik Kitabında  yer alan değerler doğrultusunda incelenmiş ve sınıflandırılmıştır. Bu inceleme yapılmadan önce değerler, değerler eğitimi, çocuk edebiyatı, yabancı dil dersi olarak Almanca, çeviri ve edebi çeviri yöntemleri gibi konulara yönelik önemli tanımlar yapılmıştır. Sonuç olarak romandaki verilere göre, MEB Değerler Sınıflamasına göre Alman kültüründe vatanseverlik değerinin, Schwartz Değerler Modeline göre ise gelenek değerinin hiç yer almadığı tespit edilmiştir. Ayrıca romanın Türkçesinde yer isimleri ve özel isimlerin çevirisinin hatalı veya eksik olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In der vorliegenden Arbeit wurde der preisgekrönte Kinderrroman des renommierten deutschen Autors Andreas Steinhöfel "Rico, Oskar und die Tieferschatten" behandelt. Der Schwerpunkt der Studie liegt auf den im Roman bestehenden Kernwerten und deren Übersetzung ins Türkische, mit dem Ziel, eine interkulturelle Analyse durchzuführen. Das vorliegende Literaturwerk wird als Lesebuch in dem Türkisch- und Sozialkundeunterricht im vorhandenen Dokument der Webseite des Tudem Verlags angeboten. In der betroffenen Studie ist darauf Rücksicht zu nehmen, dass die Erkennung der in der deutschen Kultur im Vordergrund stehenden Werte für Kinder als Lesergruppe und die Übersetzung der kulturellen Elemente hinsichtlich der erfolgreichen Kulturvermittlung von großer Bedeutung sind. Zudem sind 22 Beispielsätze aus 8 Kapiteln des Romans entnommen worden. Sie wurden anhand Wertemodell nach Schwartz (1992) und nach den Werten, die vom Ministerium für Nationale Bildung der Republik Türkei veröffentlichten Aktivitätsbuch zur Werteerziehung untersucht und klassifiziert. Vor der Analyse wurden wichtige Definitionen zu den Begriffen Werte, Werteerziehung, Kinderliteratur, DaF, Übersetzen bzw. literarische Übersetzungsmethoden aufgestellt. Zum Schluss wurde nach Angaben des Romans festgestellt, dass der Wert "Patriotismus" nach der Werteklassifizierung des türkischen Bildungsministeriums und der Wert "Tradition" nach dem Wertemodell Schwartz in der deutschen Kultur überhaupt nicht existieren. Daraus hat sich übrigens ergeben, dass es bei den Orts- und Eigennamen fehlerhafte und mangelhafte Übertragungen ins Türkische der Fall ist.