6. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema-metin ilişkisi bakımından okunabilirliği
Readability of 6th grade Turkish textbooks in terms of theme-text relationship
Yazar: EMRULLAH DİLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİRİAM ZELİHA STEBLER
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Hedef kitle = Target group ; Metin = Text ; Okunabilirlik = Readability ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tema = Theme ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Araştırmada farklı yayınevlerine ait 6. Sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeyinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. 
Yapılan çalışmada 6. Sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin temalara göre okunabilirlik durumları incelenmiştir. Ayrıca çalışmada incelenen metinler metin türlerine ayrılmış, hikâye edici ve bilgilendirici metinlerin okunabilirlik düzeyleri belirlenmiştir. Kullanılan okunabilirlik formüllerinin düz yazı için geliştirilmiş olması ve şiir türünün kelime tekrarı, metin yapısı ve cümle uzunluğunun düz yazıya göre farklılık göstermesinden dolayı bu türde yapılacak okunabilirlik incelemesinin geçerli ve güvenilir sonuçlar veremeyeceği öngörülmüş, dolayısıyla şiir türü incelemeye dâhil edilmemiştir. Çalışmanın amacı; okunan metinlerin okunabilirlik düzeylerini bulmak olduğu için dinleme metinleri de çalışmaya dâhil edilmemiştir. İki farklı okunabilirlik formülü kullanılarak 2019-2020 yılında kullanılan 6. sınıf Türkçe ders kitabı metinleri değerlendirmeye alınmıştır. 
Değerlendirme esnasında metinlerin hece, kelime ve cümle sayıları tespit edilmiştir. Metinlerin okuma seviyesi hakkında bilgi veren bu değerler ortak ve farklı tema bakımımdan her iki okunabilirlik formülüne göre karşılaştırılmıştır. Çalışmada 46 metin okunabilirlik değeri bakımından incelenmiştir. Yapılan incelemede ortak ve farklı tema metinlerinin okunabilirlik düzeylerinin yayınevlerine göre değişiklik gösterdiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlarda bazı ortak ve farklı tema metinlerinin hedef kitleye uygun okunabilirlik değeri taşımadığı, hikâye edici metinlerin okunabilirlik durumunun bilgilendirici metinlerin okunabilirlik durumuna göre daha yüksek seviyede olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonunda farklı yayınevleri tarafından hazırlanan ders kitabı metinlerinin tema-metin ilişkisi bakımından hedef kitleye uygun okunabilirlik değeri taşıması gerektiği ifade edilmiştir.

Abstract:
In the research, it was aimed to determine the readability level of the texts in 6th grade Turkish textbooks belonging to different publishing houses. In this study, document analysis method was used.
In the study, the readability of the texts in the 6th grade Turkish textbooks was examined according to the themes. In addition, the texts examined in the study were divided into text types, and the readability levels of the narrative and informative texts were determined. Since the readability formulas used were developed for prose and the word repetition of the poem type, text structure and sentence length differ from the prose, it was predicted that the readability analysis to be made in this type would not provide valid and reliable results, so the poem type was not included in the study. The aim of the study; It was to find the readability levels of the texts read so listening texts were not included in the study. Using two different readability formulas, 6th grade Turkish textbook texts used in 2019-2020 were evaluated. 
During the evaluation, the number of syllables, words and sentences of the texts were determined. These values, which give information about the reading level of the texts, were compared according to both readability formulas in terms of common and different themes. In the study, 46 texts were examined in terms of readability value. In the examination, it was determined that the readability levels of common and different theme texts vary according to publishing houses. In the results, it was determined that some common and different theme texts did not have readability value suitable for the target audience, and the readability status of the narrative texts was higher than the readability of the informative texts. At the end of the study, it was stated that textbook texts prepared by different publishing houses should have readability values suitable for the target audience in terms of theme-text relationship.