Sadru'ş-Şeri'a es-Sani'nin en-Nukaye adlı eserinin tahkiki
The cri̇ti̇cal edi̇ti̇on of Sadr al Shari̇a al-Sani̇'s al-Nugaya
Yazar: NAJİP MUHSİN SHAKİR
Danışman: YRD. DOÇ. MEHMET SALİH KUMAŞ
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: En-Nukaye = Al-Nugaya ; Sadruşşeria es-Sani = Sadruşşeria es-Sani ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam dini = Islam religion

Özet:
İmam ve allâme olarak anılan en-Nukâye müellifi Ubeydullah b. Mesûd, fıkıh ilmine büyük katkılar sunmuş, usûl ve furûun problematik meselelerini özetleyen çalışmalar yapmıştır. Ubeydullah b. Mesûd'un eserleri, mufassal kitaplardaki bilgilerin kapsamlı bir hülasasını veren, muhtasar kitaplara ihtiyaç bırakmayacak bir özelliğe sahiptir. en-Nukâye, Hanefî mezhebinin temel metinlerinden biri olan Burhânüşşerîa Mahmûd b. Sadrüşşerîa el-Evvel'in kaleme aldığı Vikâyetü'r-rivâye fî mesâ'ili'l-Hidâye adlı eserin özeti mahiyetindedir.  Merğînânî'nin el-Hidâye isimli eserinin muhtevasını içeren, ancak ondaki delillere yer vermeyen en-Nukâye, hicri 7. asırda Hanefi fıkhının en önemli temel metinlerinden birisi olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle ilim talebeleri bu kitabı ezberlemekle, âlimler de okutmak, üzerine şerh ve hâşiyeler yazmakla meşgul olmuşlardır. 
Ubeydullah b. Mesûd, el-Vikâye'deki meselelerin çoğunu en-Nukâye'de özetlemiş, açık ve son derece özlü cümleler kurma ve konular arası uyum konusunda eşsiz bir başarı göstermiştir. Müellif, kitabın konularının tertibi noktasında el-Vikâye sahibini aynen takip etmemiş, uygun gördüğü ve daha düzenli olacağını düşündüğü yerlerde takdim ve tehirlerde bulunmuştur. en-Nukâye, Hanefi mezhebinde âlimlerin ezberlenmesini ilk tavsiye ettikleri kitaptır. Çünkü bu kitap, mezhepte sahih kabul edilen ve müftâ bih olan görüşlere dayanarak telif edilmiştir. Öte yandan en-Nukâye'de diğer mezheplerin görüşlerine hiç yer verilmez. Aliyyü'l-Kârî ve Kuhistânî gibi birçok önde gelen âlim bu kitaba şerh yazmıştır. Müellif kitabında miras hukuku hariç fıkhın bütün konularını ele almıştır. Miras hukukunu incelememesinin nedeni ise el-Vikâye'de bu konunun yer almayışıdır. Müellif bazen Ebû Hanife'nin görüşünün zayıf olduğunu söylemiş ve Ebû Yusuf ve Muhammed'in görüşünü tercih etmiştir. İmameynin tüm görüşlerini zikretmediği gibi İmam Züfer'in sadece boşanma konusunda bir kez görüşüne yer vermiştir.

Abstract:
Ubaidullah bin Mas'ud al-Mahbubi is one of the biggest Imam's of  Islam. Everybody goes to him if they name any issues. On his period of time. He knows every rules of Sharia. Everything is one his mind. There's brenches of his Islam. He wrote and told on his book. I checked every book at Ubeydullah bin  Mesut  al-Mahbubi nobody went against him and criticized him. Everybody trusted his noligece and his knowns. His books are short but has a lot of meanings. His books are like treasure when you start reading this book. You don't need another books. The book of Hidaya issues Nuqaya has it too, but with no evidence. In 7th century (Islamic Calendar ) This book was most important of sects of Hanefis.
The student memorized every details of his book and the teachers gave lesson about this book they analyzed every word .  Nuqaya summarizess the book "Wiqaya" summarize the book perfectly but this summary was a lot of meanings.  Wiqaya book was summary he book at Weqaye  but he didnt follow the book script of Wiqaya but he apporiate the book.  The sect of hanefi teachers said to read and memory  the book of Wiqaya because the pragraphs of his  book is most  trust worth and has a strong meanings. Thats why the teachers  told to read and memorize. The other reason that teachers says if doesnt have the seeings of other sects. A lot of scholars expoud this book. One the most important of scholar is Kari and Kuhistani. This book covers everything of the islamic canon laws except the legacy. Because they don't explain the legacy beacuse legacy don't pass in the book of Weqaye . In his books his Fatwas was his period of time. İn this book prefes he ideas of Mahammed and Yusuf to Ebu Hanife  his ideas. Imam Zufer his ideas any passes "Talak" (divorce). Finally this book came to world for onetime any and nobody will ever write a  book like this . One time ever.