Eğitimde yapay zeka kullanımına ilişkin akademisyen görüşlerinin incelenmesi
An examination of academicians' opinions on the use of artificial intelligence in education
Yazar: İBRAHİM ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA KELEŞ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Günümüzde hızla gelişen teknoloji ve yapay zeka alanında yaşanan gelişmeler çoğu sektörün gelişimine olumlu anlamda ivme kazandırmış olup eğitim sektöründe de önemli fırsatlar sunmaktadır. Bununla birlikte, yapay zekanın eğitimdeki potansiyelini tam anlamıyla kullanmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Uzman görüşü alınarak yapılan çalışmalar, konunun farklı boyutları ile irdelenmesini sağlayarak bilgi ve tecrübenin aktarımına imkan tanıyabilmektedir. Bu sebeple eğitimde yapay zekanın kullanımının etkilerini, bu alanda bilimsel araştırmaları bulunan akademisyenlerin görüşlerini alarak incelemek gerekmektedir. Mevcut alanyazında, eğitimde yapay zeka kullanımına ilişkin bazı çalışmaların bulunmasına rağmen, bu çalışmalarda akademisyen değerlendirmelerine yer verilmediği görülmektedir. Bu tez çalışması, eğitimde yapay zeka kullanımına ilişkin akademisyen görüşlerini almayı amaçlamaktadır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden biri olan özel durum çalışması ile yapılmıştır. Araştırmada akademisyenlerin yapay zekanın öğrenci, öğretmen, öğretim süreçleri ve etik ve sorumluluklar boyutlarında görüşlerini almak amaçlamaktadır. Bu kapsamda üniversitelerin farklı bölümlerinde görev yapan yapay zeka alanında uzman 14 akademisyen ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Uzman seçim sürecinde akademisyenlerin yapay zeka alanındaki çalışmaları göz önünde bulundurulmuştur. Akademisyenlere uzaktan video-konferans ile görüşmeler gerçekleştirilmiş olup sonrasında elde edilen veriler transkript edilmiştir. Verilerin içerik analizi sonucunda, önce anlam birimlerine (kodlara) ayrılmış, ardından bu kodlar ortak temalar altında gruplandırılarak bulgular elde edilmiştir.
Bu araştırma eğitimde yapay zeka kullanımına ilişkin mevcut bilgi birikimini derinleştirmeyi ve sisteme yeni bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemek ile birlikte eğitimde yapay zeka kullanımının faydalarını, zorluklarını ve potansiyel risklerini ortaya koymaktadır. Akademisyen görüşlerine dayalı araştırmanın sonuçları, eğitimde yapay zeka kullanımını geliştirmek ve bu alanda daha fazla araştırma yapmak isteyen akademisyenlere, eğitimcilere ve politika yapıcılara önemli bir rehber olacaktır.

Abstract:
The rapid advancements in technology and artificial intelligence (AI) today have positively accelerated the development of many sectors and offer significant opportunities in the education sector as well. However, further research is needed to fully harness the potential of AI in education. Studies conducted by consulting experts facilitate the transfer of knowledge and experience by allowing for the examination of the subject from different perspectives. Therefore, it is necessary to examine the effects of AI use in education by gathering the opinions of academicians who have conducted scientific research in this field. Although there are some studies in the existing literature on the use of AI in education, it is observed that these studies do not include the evaluations of academicians. This thesis study aims to gather the opinions of academicians regarding the use of AI in education. The research was conducted using a case study design, which is one of the qualitative research methods. The study aims to collect academicians' views on AI in terms of its impact on students, teachers, instructional processes, and ethics and responsibilities. In this context, semi-structured interviews were conducted with 14 academicians who are experts in AI and work in different departments of universities. During the expert selection process, the academicians' studies in the field of AI were taken into consideration. Remote video conference interviews were conducted with the academicians, and the obtained data were subsequently transcribed. As a result of the content analysis of the data, the information was first divided into meaning units (codes), and then these codes were grouped under common themes to obtain the findings.
This research aims not only to deepen the existing knowledge about the use of AI in education and to bring a new perspective to the system but also to reveal the benefits, challenges, and potential risks of using AI in education. The results of this study, based on the opinions of academicians, will serve as an important guide for academicians, educators, and policymakers who wish to improve the use of AI in education and conduct further research in this field.