Prediyaliz kronik böbrek hastalarında uyku kalitesi ve pulse wave velocity ilişkisi
Association between sleep quality and pulse wave velocity in predialysis chronic kidney disease
Yazar: YAVUZ SULTAN SELİM AKGÜL
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL ECİRLİ
Sağlık Bakanlığı / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH) tüm dünyada ve ülkemizde oldukça sık görülen önemli bir morbidite ve mortalite sebebidir. Tüm dünyada KBH oranı % 10-16 arasında değişmektedir. KBH olan bireylerde uyku bozukluklarının ve kardiyovasküler hastalıkların daha sık görüldüğü ve bu hastaların yaşam sürelerinin kısaldığı bilinmektedir. Erken ve hızlanmış ateroskleroz bu hasta grubunda artmış kardiyovasküler mortalite için oldukça önemli bir sebeptir. Ateroskleroz için risk faktörü olarak değerlendirilen arteryel sertlik, Pulse Wave Velocity (PWV) ve Augmentation Index (Ai) ile değerlendirilebilmektedir. Kronik böbrek hastalarında uyku bozukluğunu değerlendiren çalışmalarda kötü uyku kalitesi ile spesifik laboratuvar parametreleri arasında tutarsızlıklar vardır. Bu çalışmada prediyaliz kronik böbrek hastalarında uyku kalitesini, aterosklerozun erken göstergesi olan PWV ile Ai'ni, hastaların demografik özelliklerini, spesifik laboratuvar parametrelerini ve bunlar arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Bu kesitsel çalışma Kasım 2014 ile Mart 2015 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji polikliniğinden takipli prediyaliz kronik böbrek hastalığı olan hastalar ile yapıldı. Hastaların uyku kalitesi Pittsburgh uyku kalitesi indeksi ile değerlendirildi. PWV ve Ai Mobil-O-Graph NG (İ.E.M GmbH Stolberg Germany) arteriyograf cihazı kullanılarak belirlendi. Çalışmanın istatistiki analizi SPSS 15.0 for Windows (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılarak yapıldı.
Bulgular ve tartışma: Çalışmaya 199 prediyaliz kronik böbrek hastası dahil edildi. Bu hastalardan 89 hastada (%44,7) kötü uyku kalitesi mevcuttu. Uyku kalitesi kötü olanların, uyku kalitesi iyi olanlara göre anlamlı olarak daha yaşlı oldukları görüldü (p=0,029). Uyku kalitesi kadınlarda erkeklere oranla belirgin olarak daha kötüydü (p<0,001). Obez olan hastalarda istatistiksel olarak anlamlı derecede uyku kalitesinin daha kötü olduğu görüldü. Kalça çevresinin uyku kalitesiyle ilişkisinin diğer antropometrik ölçümlerden daha kuvvetli olduğu görüldü (r=0,241 p=0,001). Laboratuvar parametrelerinden sadece serum fosfor, LDL kolesterol ve trigliserid düzeylerininin uyku kalitesiyle pozitif korelasyon gösterdiği bulundu (sırasıyla r=0,222 p=0,002, r=0,196 p=0,006, r=0,142 p=0,048). Aterosklerozun erken göstergesi olan PWV uyku kalitesi kötü olanlarda anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,012). Aynı zamanda PWV ile uyku kalitesi arasında istatistiksel olarak pozitif korelasyon da olduğu görüldü (r=0,153 p=0,034). Uyku kalitesini etkileyen bağımsız parametreler; serum total kolesterol düzeyi, serum fosfor düzeyi ve kadın cinsiyet olarak bulundu. Serum fosfor düzeyi artışı, kalça çevresi artışı ve PWV artışı uyku kalitesini kötüleştiren risk faktörleri olarak tespit edildi. 
Sonuç: Sonuç olarak; diyalize girmeyen kronik böbrek hastalarının büyük bir bölümünde uyku kalitesi bozuktur. Bizim çalışmamızda, bu hasta grubunda uyku kalitesi ile ateroskleroz arasında yakın ilişki olduğu ilk defa gösterilmiş oldu.

Abstract:
Introduction and objective: Chronic kidney disease (CKD) is common all over the world and in our country is a major cause of morbidity and mortality. CKD rates varies between 10-16% worldwide. Sleep disorders and cardiovascular disease are seen more frequently in patients with CKD and it is known that shortened the life expectancy of these patients. Early and accelerated atherosclerosis is an important cause of increased cardiovascular mortality in this group of patients. Arterial stiffness that is considered a risk factor for atherosclerosis can be evaluated with PWV (Pulse WaveVelocity) and AI (Augmentation Index). There are conflicting results between specific laboratory parameters and poor sleep quality in studies evaluating sleep disorders in patients with chronic kidney disease. In this study, we aimed to investigate sleep quality, AI and PWV early indicator of atherosclerosis, patients' demographic characteristics, specific laboratory parameters and investigate the relationship between them in patients with predialysis CKD.
Material and Method: This cross-sectional study was carried out with predialysis patients are follwed in nephrology policlinic in Konya Training and Research Hospital. Patients' sleep quality were evaluated with Pittsburgh sleep quality index. PWV and Ai was determined using Mobil-O-Graph NG (İ.E.M GmbH Stolberg Germany) arteriography device. Statistical analysis was performed using SPSS 15.0 for Windows (Statistical Package for Social Sciences) software.
Results: One hundred and ninety nine predialysis patients with CKD were included in this study. Eighty nine of these patients (44.7%) had poor sleep quality. Those poor sleep quality was found to be significantly older than those with good sleep quality (p=0,029). Sleep quality was significantly worse in women than men (p<0,001). We found worse sleep quality in obese patients. The hip circumference relationship with sleep quality was found to be more potent than other anthropometric measurements (r=0,241 p=0,001). There was a positive correlation between sleep quality and serum phosporus, LDL cholesterol and triglyceride levels (respectively r=0,222 p=0,002, r=0,196 p=0,006, r=0,142 p=0,048). PWV that is an early indicator of atherosclerosis was significantly higher in patients with poor sleep quality (p=0,012). At the same time, it also showed statistically positive correlation between sleep quality and PWV (r=0,153 p=0,034). Independent parameters affecting the sleep quality were found as serum total cholesterol level, serum phosphorus level and female gender. Increasing in serum phosphorus, hip circumference and PWV was found independent risk factors that worsen sleep quality.
Conclusion: As a result; sleep quality is poor in predialysis patients with CKD. In this study, we showed firstly that there was a close relationship between atherosclerosis and sleep quality in this patient group.