Komedi ve özdeş(siz)lik
Comedy and (non)identity
Yazar: UMUT TAYYİBE EĞİTİMCİ
Danışman: PROF. DR. RITVAN ŞENTÜRK
İstanbul Ticaret Üniversitesi / İletişim Bilimi ve İnternet Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
'Komedi nedir?' sorusu, filozofların Aristoteles'ten beri açıklamaya çalıştıkları, ancak nihai bir uzlaşma sağlayamadıkları, cevap arayışı günümüzde de devam eden araştırma ve tartışma sürecine işaret etmektedir. Farklı türleri olmasına karşın genel anlamda yapısı ve sonuyla tanımlanan komedi, gülme eylemine yöneliktir ve yaşamın gülünç taraflarını ele alması yönüyle tragedyanın aksine bir duruş sergilemektedir. Tragedyada kahraman ilk bakışta kendi kaderiyle ve seyirciyle özdeşlik ilkesine uygun bir irade sergilerken, komedi figürü, kendine ve dışında gerçekleşen hadiselere karşı özdeşsizlik ilkesine uygun biçimde davranmakta, dolayısıyla seyirci, komik figüre mesafeli bakabilmekte ve gülebilmektedir. Fakat bu ilkesel fark yer değiştirebilmekte, tragedyada kahramanın kendilik ve dünya yanılgısı üzerine inşa ettiği özdeşlik ilişkisi özdeşsizliğe, komik figürünse kendiyle ve dünyayla kurduğu özdeşsizlik ilişkisi, kendini kaderine mutlak teslimiyette ifadeye kavuşan özdeşlik arayışından kaynaklanan oyuna dönüşebilmektedir. Bu yüzden komediyi anlamak ve anlamlandırmak, tragedyaya nispetle, çok daha karmaşık ve bazen birbiriyle çelişen bakış açılarıyla ele almayı gerektirmektedir. Bu tez çalışmasında komedi ve özdeşsizlik ilişkisi incelenirken, özdeşsizlik ilkesinden hareket eden Hegel'in diyalektik mantığına ve ondan beslenerek bir muhalefet geliştiren Eleştirel Teori'ye atıflarda bulunulmaktadır. Bu çerçevede, komedideki özdeşsizliği tam anlamıyla yansıtan Yahudi mizahının sinemadaki popülerliğine dikkat çekilmekte, dünya sinemasındaki örneklerine işaret edilmekte ve "Borat: Şanlı Kazakistan Milletinin Çıkarlarını Arttırmak İçin Amerikan Kültürünün İncelenmesi" filmi analiz edilmektedir.

Abstract:
'What is comedy?' is a question that philosophers have been trying to explain since Aristotle, and yet not been able to reach a final consensus. Comedy, which is defined by its structure and end, is directed towards the act of laughing and takes a stance contrary to tragedy in that it deals with the humorous aspects of life. While the hero in tragedy exhibits a will following the principle of identity with his fate and the audience, the comic figure behaves by the principle of non-identity towards himself, therefore the audience can look at him from a distance and laugh. However, in tragedy, the hero's relationship of identity built on the illusion of self can turn into non-identity, while the comic figure's relationship of non-identity can turn into a play arising from the search for identity that finds expression in absolute surrender to his fate. In this thesis, while analyzing the relationship between comedy and non-identity, references are made to Hegel's dialectics and Critical Theory. With the popularity of Jewish humour in cinema, which reflects the non-identity in comedy, this study shows examples from the world and analyzes "Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan".