Anla ve çöz! stratejisi'nin hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin matematik problemi çözme becerisindeki etkisinin belirlenmesi
Effectiveness of anla ve çöz! strategy instruction on math problem solving of students with mild intellectual disabilities
Yazar: ALPASLAN KARABULUT
Danışman: PROF. E.RÜYA ÖZMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim stratejileri = Training strategies ; Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu araştırmanın amacı Anla ve Çöz! Stratejisinin; hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin; a) bir aşamalı toplama ve çıkarma işlemi içeren değişim problemlerini çözmelerinde, b) matematik algılarında, matematiğe ve matematik problemi çözmeye ilişkin tutumlarında, matematik problemi çözme strateji bilgileri, kullanımı ve kontrolü niteliksel olarak değişmesinde, c) bir aşamalı toplama ve çıkarma işlemi içeren değişim problemlerini çözme kazanımlarını 3, 5 ve 8 hafta sonra sürdürmelerinde, d) bir aşamalı toplama ve çıkarma işlemi içeren değişim problemlerini çözme performanslarını ve kullandıkları stratejileri sınıf ortamına genellemelerinde, e) bir aşamalı toplama ve çıkarma işlemlerini içeren sınıflama ve karşılaştırma problemlerine ve iki aşamalı toplama ve çıkarma işlemlerini içeren değişim problemlerine genelleyebilmelerinde, f) genellemede gösterdikleri performansları 3, 4 ve 5 hafta sonra sürdürmelerinde etkisi araştırılmaktadır. Ayrıca araştırmada Anla ve Çöz! Stratejisi ile ilgili öğrenci ve öğretmen görüşlerinin belirlenmesi de hedeflenmektedir. Araştırmaya zihinsel yetersizlikten etkilenmiş üç öğrenci katılmıştır. Deneklerin seçimi için ön koşullar belirlenmiştir. Bu önkoşullar: a) Eldeli toplama ve onluk bozmayı gerektiren çıkarma işlemlerini % 80 oranında doğru yapabilme, b) Bir aşamalı toplama ve çıkarma işlemi içeren değişim problemlerinin 10 problemden en az 2, en fazla 4 problemi doğru çözebilme, c) Okula düzenli olarak devam etme olarak belirlenmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin ikisi kız, biri erkektir. Öğrenciler 11 ile 12 yaşları arasında ve beşinci sınıfa devam etmektedir. Öğrencilerin üçü de özel eğitim sınıfı öğrencisidir. Araştırma tek denekli deneysel desenlerden "Denekler Arası Çoklu Yoklama Deseni" ile yapılmıştır. Deney süreci; başlama düzeyinin belirlenmesi, Anla ve Çöz! Stratejisi Öğretimi, öğretim sonu değerlendirme ve izleme aşamalarında sunulmuştur. Anla ve Çöz! Stratejisi Öğretimi; ön bilgileri harekete geçirme, tartışma, model olma, rehberli uygulama ve bağımsız uygulamalar aşamalarından oluşturulmuştur. Öğretim aşamaları ölçüt temelli olarak düzenlenmiştir. Tüm değerlendirme koşullarında öğrencilere 10 tane problem verilmiş ve öğrencinin çözmesi istenmiştir. Verilerin puanlanmasında öğrencilerin doğru çözdükleri problem sayısı belirlenmiştir. Veriler grafikle gösterilmiş ve görsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları; Anla ve Çöz! Stratejisi'nin; hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin bir aşamalı toplama ve çıkarma işlemi içeren değişim problemlerini çözmelerinde etkili olduğunu ve bu stratejiyi kazanan öğrencilerin uygulama sona erdikten 3, 5 ve 8 hafta sonra da problem çözme performanslarını devam ettirdiklerini göstermiştir. Ayrıca, araştırma bulguları Anla ve Çöz! Stratejisi öğretiminden sonra öğrencilerin matematik algıları, matematiğe ilişkin tutumları, matematik problemi çözmeye ilişkin tutumları, matematik problemi çözme strateji bilgileri, kullanımı ve kontrolünün niteliksel olarak değiştiğini göstermiştir. Anla ve Çöz! Stratejisi'ni kullanan öğrencilerin stratejileri sınıf ortamına ve farklı problemlere (bir aşamalı sınıflama, bir aşamalı karşılaştırma ve iki aşamalı değişim problemlerine) genellediği ve bu genellemeyi üç, dört ve beş hafta sonrada sürdürdüklerini ortaya konmuştur. Ayrıca, öğrencilerin strateji performanslarını sınıf ortamına genellediklerini ortaya koymuştur. Yapılan görüşmelerden elde edilen sonuçlar ise, Anla ve Çöz! Stratejisi'ne yönelik öğrenci ve öğretmen görüşlerinin olumlu olduğunu göstermektedir.




Anahtar Kelimeler: Bilişsel Strateji Öğretimi, Kendini Düzenleme Stratejileri,Problem Çözme, Hafif Düzeyde Zihinsel Yetersizlik

Abstract:
The purpose of the current study is to investigate the effect of Anla ve Çöz! Strategy on students with mild intellectual disabilities on a) their problem solving skills, including change of a one-step addition and subtraction, b) their perception and attitudes towards mathematics and solving math problems, their strategy knowledge of solving math problems and its usage and control c) maintaining the gains of math problem solving including a change of one-step addition and subtraction after weeks 3, 5 and 8 d) making generalization the performance of solving problems to classroom including change of a one-step addition and subtraction and strategies, which are used, e) making generalization to group and comparing problems including a one-step addition and subtraction and change problems including two-steps addition and subtraction f) maintaining is aimed their performance of generalization after 3, 4 and 5 weeks. Furthermore, student and teachers' views with Anla ve Çöz! Strategy were also investigated. Three students with mild intellectual disabilities participated to the study. Prerequisite skills were determined for the selection of the subjects. These are prerequisite: a) achieving subtraction requiring carrying and involving regrouping at %80 level b) solving problems including a one-step addition and subtraction to solve the problem at least 2 and no more than 4 correct in 10 problems c) attending the school regularly. Two of the students are females and the other is male. They are 11 and 12 years and studying at 5th grade and continue to attend special education classes. The study was carried with multiple probe design across subject. The experimental process consists of determining baseline level instruction, Anla ve Çöz! Strategy instruction, post assessment and maintenance stages. Anla ve Çöz! Strategy instruction is presented with stimulation background knowledge, discussing the strategy, modeling the strategy, supporting the strategy, independent performance. Instruction processes were designed as criteria based. The students were given 10 problems and they were supposed to solve these problems in whole assessment conditions. Students' correct problem numbers are determined in scoring the data. The data were shown in a graphic and analyzed visually. The findings showed that Anla ve Çöz! Strategy is effective on students with mild intellectual disabilities on problems including change of a one-step addition and subtraction and the students maintained their problem solving performance after weeks 3, 5 and 8. In addition, the findings showed that after the instruction of Anla ve Çöz! Strategy students' perception and attitudes towards mathematics and solving math problems, their strategy knowledge of solving math problems and its usage and control changed in terms of quality. The students generalize different problems (one-step group, one-step compare, two-steps change problems) and maintained skills in weeks 3, 4 and 5. Moreover, the students generalized strategy performance to classroom. The data gathered form interviews show that students and teachers' views towards Anla ve Çöz! Strategy are positive.




Key Words: Cognitive strategy instruction, Self-regulation strategies, Problem
solving, students with mild intellectual disabilities