Sayısal ses iş istasyonu yazılımlarında ses niteliği farklarının incelenmesi ve karşılaştırılması
Analysis and comparison of sound quality differences in digital audio workstation software
Yazar: MEHMETHAN DİŞBUDAK
Danışman: DOÇ. DR. ARDA EDEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Sayısal müzik işleme = Digital music processing ; Sayısal ses birimi = Digital voice terminal ; Ses = Voice ; Ses kaydı = Voice recording ; Yazılım = Software ; İş istasyonları = Work stations

Özet:
70'li yıllarda başlayan ve günümüze uzanan yaklaşık 50 senelik gelişim sürecinden 
geçmiş, analog ses sinyalin sayısal veriye dönüştürülüp işlendiği sayısal ses iş 
istasyonları (DAW), ulaşılan teknoloji ve bu teknolojinin sağladığı imkanlar ile müzik 
üretiminin vazgeçilmez unsurlarından biri haline gelmiştir. İki kanal ses kaydedebilme
ve kaydedilen bu sesin belirli bir bölgesini kesebilme özelliği ile başlayan yazılımların 
gelişimi, günümüzde çok kanallı kayıt, midi desteği, sanal enstrümanlar, ses efektleri, 
otomasyon, spektral düzenlenme, perde düzeltme ve daha bir çok özellikle birlikte 
geçmişte hayal bile edilemeyecek boyutlara gelmiştir. Müzik prodüksiyonunda 
kullanılabilecek yazılımların sayıca fazla olması, aralarındaki fiyat farkları,
yazılımların reklam kampanyaları, müzik prodüksiyon camiasında tanınan kişilerin 
açıklamaları gibi sebeplerle bu yazılımlar arasında ses kalitesi veya üstünlüğü 
konusunda uzun yıllardır süre gelen bazı tartışmalar başlamıştır. Bu çalışmanın da 
çıkış noktasını oluşturan ses niteliği farkları ile ilgili tartışmalar ve iddialar 
yazılımlardan alınan çıktıların detaylı analizleri ile incelenmiştir. Panlama, fader 
hareketleri, eklentiler, otomasyon, arabellek boyutu, çıktı zaman aralığı, çıktı formatı 
gibi ses farkı oluşturma olasılığı bulunan faktörler öncelikle tek bir test sinyali ve tek 
bir kanalda detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Tek bir kanal ve tek test sinyali 
kullanılması sayesinde yazılımların analiz edilen faktörle ilgili çalışma şekli izole 
edilerek ortaya çıkarılmıştır. Sonrasında, çok kanallı projelerin analizleri yapılmış ve 
tek kanal analizlerinden elde edilen verilerin yardımıyla ölçülen farkların nedenleri 
ortaya konulmuştur. Oluşan sayısal farkların büyüklüğüne göre yazılımlarda aynı 
ayarlar ile hazırlanmış müzik prodüksiyonu projeleri arasında ses niteliği farkının
duyulma olasılığı tartışılmıştır.

Abstract:
Digital audio workstation (DAW), where analog audio signals are converted into 
digital data and processed, have become one of the indispensable elements of music 
production with the technology achieved and the opportunities provided by this 
technology. The development of software that started with the ability to record twochannel sound and cut a certain part of this recorded sound, today has come to 
proportions that could not be imagined in the past with multi-channel recording, midi 
support, virtual instruments, sound effects, automation, spectral editing, pitch 
correction and many more features. Due to the large number of software that can be 
used in music production, the price differences between them, the advertising 
campaigns of the software, the statements of the people known in the music production 
community, there have been some discussions about sound quality or superiority 
among these software for many years. The arguments and claims about the differences 
in sound quality, which constitute the starting point of this study, have been examined 
with detailed analysis of the mixdowns obtained from the software. Factors such as 
panning, fader movements, plugins, automation, buffer size, mixdown time interval, 
output format, which are likely to create a sound difference, are firstly analyzed with
a single test signal on a single track. Thanks to the use of a single channel and a single 
test signal, the way the software works on the analyzed factor has been isolated and 
revealed. Afterwards, the analysis of the multi-channel projects was made and the 
reasons for the differences measured were revealed with the help of the data obtained 
from the single channel analysis. The possibility of hearing the difference in sound 
quality between music production projects prepared with the same settings was 
discussed according to the magnitude of the numerical differences.