Çocuklarda adenoidektomi ve adenotonsillektomi öncesi ve sonrası orexin A düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of orexin A levels before and after adenoidectomy and adenotonsillectomy in children
Yazar: COŞKUN ATAY
Danışman: DOÇ. DR. SABRİ KÖSEOĞLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Adenotonsiller hastalıklar çocukluk çağının en sık görülen hastalıklarındandır. Adenotonsiller hastalıklar gece ağzı açık uyuma, tekrarlayan ateşli dönemler, boğaz ağrıları, geçmeyen burun akıntıları, ağız kokusu, büyüme gelişme geriliği, işitme kaybı, konuşma bozuklukları, ağız ve diş gelişimi bozuklukları gibi birçok fiziksel sorunun yanı sıra okul başarısında düşme, arkadaş çevresi/sosyal çevreye uyumda zorluk gibi sosyal problemleri de beraberinde getiren, yaşam kalitesini düşüren morbid bir hastalıktır. Bu nedenle adenotonsiller hastalığın medikal ve cerrahi yöntemlerle kontrol altında tutulması gerekmektedir. 
Orexinler; orexin a ve orexin b'den oluşan uyku uyanıklık döngüsünü düzenlemede, iştahın regülasyonunda, ödül, bağımlılık davranışlarının düzenlenmesinde görevli olan nöropeptidlerdir. Bu çalışmanın amacı orexin a hormonunun adenoidektomi veya adenotonsillektomi olan hastalarda ameliyat öncesi ve sonrası değerlerini karşılaştırarak iştah ve çocukların yeme alışkanlıklarına etkisi olup olmadığını saptamaktır.
Bu amaçla adenoidektomi (n=10) ve adenotonsillektomi (n=13) hastalarının operasyon öncesi ve operasyon sonrası 1. ayda orexin a değerleri karşılaştırıldı. Bunun yanında hastaların 1. derece yakınlarına yine operasyon öncesi ve operasyon sonrası 1. ayda çocuklarda yeme davranışı anketi uygulandı ve sonuçları karşılaştırıldı.
Adenoidektomi ve adenotonsillektomi olan hastalar birlikte değerlendirildiğinde operasyon sonrası orexin a değerinde istatistiksel olarak anlamlı artış kaydedilmiştir(p=0,039). Anket sonuçları değerlendirildiğinde hastaların operasyon sonrası gıda hevesi (p<0,001), içme tutkusu (p<0,001) ve tokluk hevesi (p<0,001) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı artış kaydedilmiştir. 
Sonuç olarak opere olan hastalarda operasyon sonrası iştah artışı ile orexin a değerlerinde de artış saptanmıştır. Hastaların yemeğe daha fazla ilgi duyduğu fakat erken doyuma ulaştığı bir yeme paterni oluşmuştur. Orexin a'nın bu yeme davranışının oluşumunda yerinin belirlenebilmesi için yeme davranışını etkileyebilecek diğer hormonlarla birlikte değerlendirildiği çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Adenotonsillar diseases are among the most common diseases of childhood. In addition to many physical problems such as, sleeping with mouth open at night, recurrent febrile periods, sore throat, persistent nasal discharge, bad breath, growth and development retardation, hearing loss, speech disorders, mouth and tooth development disorders, adenotonsillar diseases also bring social problems such as difficulty in adapting to the social environment, decrease in school success and in consequence reduce the quality of life. 
Orexin a and orexin b are neuropeptides that are responsible for regulating the sleep-wake cycle, regulating appetite, reward and addictive behaviors. The aim of this study is to compare the pre- and postoperative values of orexin a hormone in patients with adenoidectomy or adenotonsillectomy, to determine whether it has an effect on appetite and children's eating habits.
For this purpose, preoperative and postoperative orexin a values of patients with adenoidectomy (n=10) and adenotonsillectomy (n=13) were compared. In addition, an eating behavior questionnaire was applied to the first-degree relatives of the patients before the operation and at the first month after the operation, and the results were compared.
When patients with adenoidectomy and adenotonsillectomy were evaluated together, a statistically significant increase in orexin a value was recorded after the operation (p=0.039). Concerning the results of the questionnaire, a statistically significant increase was observed in the patients' desire for food (p<0.001), passion for drinking (p<0.001) and enthusiasm for satiety (p<0.001) after the operation.
As a result, an increase in appetite and orexin a values were detected in the operated patients. An eating pattern was formed in which the patients were more interested in food but reached satiety earlier. In order to determine the place of orexin a in the formation of this eating behavior, studies are needed to evaluate it together with other hormones that may affect the eating behavior.