Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki tarihi şahsiyetlerin araştırılması
Investigation of historic figures in social studies course books
Yazar: ZELİHA TOPCUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL BATIR
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Tarihi şahsiyetler = Historical figures

Özet:
Sosyal Bilgiler ders kitaplarında çok fazla tarihi şahsiyetin adı geçmektedir. Fakat tarihi şahsiyetler hakkında nitelik ve nicelik açısından belirgin bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu sebeple, bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler 5, 6 ve 7. sınıf ders kitaplarındaki tarihi şahsiyetleri tespit ederek, bu kişilere uygun sınıflandırma yapmak, sınıf ve konu dikkate alınarak bu şahsiyetlerin sayılarını belirlemek, veriliş şekillerini ortaya koymak ve varsa eksiklikler üzerinde durmaktır. Aynı zamanda bu çalışmanın program geliştiricilerine ve ders kitabı yazarlarına yol göstermesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, giriş, kavramsal çerçeve/alan yazın ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular ve tartışma, sonuç ve öneriler olmak üzere beş ana bölümden oluşmaktadır. Araştırmaya Sosyal Bilgiler, tarih nedir? sorularına cevap aramak amacıyla doküman incelemesi yöntemi ile başlanmış, ardından 2015-2016 eğitim öğretim yılından başlanmak üzere 2018-2019 eğitim öğretim yılı da dahil edilerek 5, 6 ve 7. sınıf ders kitapları incelenip tarihi şahsiyetler tespit edilmiştir. Çalışmanın evreni 5, 6 ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları olup, örneklem ise ulaşılabilir örneklem yoluyla seçilmiş 12 adet Sosyal Bilgiler ders kitabıdır. Bu ders kitapları Milli Eğitim Bakanlığı'nın onayladığı ve devlet okullarında okutulan, farklı yayınevleri tarafından çıkartılan ders kitaplarıdır. Tarihi şahsiyetlerin daha kolay anlaşılabilmesi için bu şahsiyetler bulundukları eğitim öğretim yılı belirtilerek yazılmış ve tüm tarihi şahsiyetler uygun başlık altına sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma yapılırken bu kişilerin ders kitaplarında geçen ve ağır basan yönleri dikkate alınmış ve gerekli açıklamalar yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bilgilere göre, Sosyal Bilgiler ders kitaplarında birçok tarihi şahsiyet tespit edilmiştir. Bu şahsiyetlerin çoğu kısa ve öz bilgilerle anlatılmıştır. 5. sınıf ders kitaplarında sosyal içerikli konular ağır basarken, 6. ve özellikle 7. sınıf ders kitaplarında tarihi konular yer almaktadır. Bu sebepledir ki sınıf seviyesi büyüdükçe kitaplarda bulunan tarihi şahsiyetlerin sayısının arttığı görülmüştür.

Abstract:
There are a lot of historical figures in social studies coursebooks and there isn't enough research about these figures because of this reason the purpose of this study is to investigate historic figures in Social Studies coursebooks for the 5th, 6th and 7th grades  and classify them suitably and  to evaluate the frequencies based on the grade levels of the students, it is also aimed to show how these figures are given in the books and point out the possible omissions. Additionally, this paper is also expected to guide the designers of the curriculums and the authors of the course books. This study consist of five main sections; introduction, conceptual framework, methods, findings and discussion, results and recommendation. The study begins with a document review to conceptualize what social studies and history mean. It then examines the 5th, 6th and 7th  grade Social Studies coursebooks from 2015 to 2019 academic years in terms of the historical figures included in the books. The population of this study is 5th, 6th and 7th grades social studies coursebooks and the sampling of this study is 12 social studies coursebooks selected with accessible sampling. These books are published by different publishing houses and they are used in state schools with the approval of the Ministry of Education. These historic figures are listed and classified according to the academic years in order to have a clearer view of them. Following this, some explanations have been made about the historical figures by taking into account the predominant characters that they represent in the coursebooks. The results of this study provide evidence to suggest that, a great number of historical figures have been included in the elementary Social Studies coursebooks. Most of them represent their own basic personal information. It can be concluded that social issues are mostly included in the 5th-grade coursebooks, whereas historical issues commonly appear in the 6th and especially in 7th-grade coursebooks. Based on this finding, it can be noted that the number of historical figures increases along with the grade level of the students.