1300–1900 yılları arasında Osmanlı yemek kültürü
Ottoman food culture between 1300-1900
Yazar: SÜMEYA REYHAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. YAHYA BAŞKAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada 1300 – 1900'lü yılları arasındaki Osmanlı Yemek Kültürü'ne dair bir araştırma yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı; dünya tarihinde geniş bir coğrafyaya yayılan Osmanlı İmparatorluğu'nun mutfak ve yemek kültürünü gastronomik bir perspektiften ziyade, tarih odaklı bir bakış açısıyla incelemek ve bu doğrultuda bir değerlendirme ortaya koymaktır. 
Araştırma yapılırken, ziyafet defterlerinden ve seyahatnamelerden yararlanılmıştır. Çalışmada, 1500-1900'lü yıllar arasındaki tüm ana kaynaklara erişilmeye çalışılmış ve bu kaynaklar da araştırma eserlerle desteklenmiştir. 
Konu, eski Türkler ve Orta Asya Mutfağından başlanarak ele alınmış, Fatih Devri yemek kültürü ve o dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nda yeni mutfağın gelişimi ve büyümesi ayrıntılı olarak incelenmiştir. Araştırma, bu minvalde 1900'lerin başlarına kadar getirilmiş ve bu yıllar, o dönemdeki değişimler Batılılaşma, alafrangalaşma çabaları odağa konularak ele alınmıştır. 
Osmanlı Mutfağı; din, dil, kültür ve toplumsal yaşam bağlamında yaşamın içindeki Ahiler, tasavvufi hayat, dergahlar ve vakıflar gibi olgularla daima yakın ilişkide olmuştur. Bunu da hayırseverlik anlayışını destur edinerek görünür kılmıştır.
Çalışma, bir yemek ve mutfak incelemesi olmaktan öte, Osmanlı İmparatorluğu'nun tarihsel gelişimini, mutfağı ve yemeği merkeze alarak anlatmaktadır. Osmanlı Devleti, büyük bir imparatorluk olma yolunda ilerlerken geçirdiği aşamaları ve dönüşümleri, mutfağının ve yemek kültürünün de katettiği yolla birleştirip, öne çıkartmıştır. Böylelikle "Osmanlı Medeniyeti Tarihi" alanına farklı bir bakış açısı sağlanabileceği düşünülmüştür. Araştırmanın, diğer tarihsel çalışmalardan ve gastronomi dalında yapılan araştırmalardan farklı bir yerde durması çalışmanın ana hedefidir.

Abstract:
In this study, research has been conducted on Ottoman Food Culture from the 1300s to the early 1900s. The aim of this study is to examine and evaluate the culinary and food culture of the Ottoman Empire, a vast empire that spread across a wide geographical area in world history, from a historically focused perspective rather than a gastronomic one.
During this examination, sources such as the feast records, and travelogues have been utilized. The study attempts to access all primary sources from the 1500s to the 1900s, supported by research literature.
The subject is approached starting from the ancient Turks and Central Asian cuisine, with a detailed examination of the food culture during the reign of Sultan Mehmed the Conqueror and the development and growth of the cuisine in the Ottoman Empire during that period. The research extends to the early 1900s, focusing on the changes of that era, including Westernization and efforts toward Europeanization.
Ottoman Cuisine has always been closely linked with life in the context of religion, language, culture, and social life, interacting with phenomena such as guilds, Sufi life, lodges, and foundations, making this connection visible through the principle of benevolence. This study is more than just an examination of food and culinary practices; it narrates the historical development of the Ottoman Empire by centering on its cuisine and food. As the Ottoman Empire advanced towards becoming a great empire, it highlighted the stages and transformations it underwent by integrating them with the development of its cuisine and food culture. It is hoped that this will provide a different perspective on the "History of Ottoman Civilization". The main objective of this study is to stand apart from other historical studies and research in the field of gastronomy.