Bezelye ( Pisum L. ) türlerinde tohum böceğine ( Callosobruchus chinensis L. ) dayanıklılık için seleksiyon
Selection of accessions in the genus Pisum L. for resistance against pulse beetle ( Callosobruchus chinensis L. )
Yazar: AZİME ESEN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ TOKER ; DR. ÖĞR. ÜYESİ CENGİZ İKTEN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Depolama esnasında bazı tohum böcekleri bezelye (Pisum sativum L.) tohumlarına zarar vermekte, sonuçta danenin kalitesini ve kantitesini azaltmaktadır. Tohum böcekleri arasında en önemlilerinden biri Callosobruchus chinensis L. türüdür ve tohum böceğinin en etkin kontrol yöntemlerinden biri dayanıklı çeşit seçmektir. Bu çalışmanın amacı, depolama koşulları altında tohum böceğine dayanıklılık için Pisum L. cinsinden genotipleri taramak ve dayanıklıların seçilmesidir. Araştırmada P. sativum L. türüne ait ACP 11 ve ACP 15 genotipleri, P. elatius M. Bieb'den iki genotip (AWP 442, AWP 449), P. fulvum Sibth. ve Sm.'e ait iki genotip (AWP 600, AWP 601) ve P. abyssinicum A. Braun'un bir genotipi (ACP 100), laboratuvar koşullarında baklagil böceğine karşı dayanıklılık için hem serbest seçim (free-choice) hem de tercih edilmeyen (no-choice) test yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Dayanıklılık, tohum başına düşen ortalama yumurta sayısı, tohum başına delik sayısı, hasarlı tohum oranı (%) ve tohum ağırlık kaybı (%) ile yumurtlama oranları ölçülerek değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, P. fulvum'un her iki genotipi, P. elatius ve P. sativum'dan birer genotipte, her iki testte de herhangi bir ergin ortaya çıkışını gösteren böcek deliğine rastlanılmamıştır. Ek olarak, bu genotiplerin tohumlarında ağırlık kaybı olmadığı gözlenmiştir. ACP 11 (P. sativum), saklama koşulları altında insektisit kullanılmadan sağlıklı yiyecekler için önerilebilirken, P. elatius ve P. fulvum'dan oluşan yabani türler dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi için ıslah çalışmalarında kullanılabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Seeds of pea (Pisum sativum L.) are damaged by some seed beetles during storage resulting in quality and quantitity. Pulse beetle (Callosobruchus chinensis L.) is one of the most important seed beetles, and one of the best options to control of pulse beetle is selection for resistant cultivars. The aim of the present study was to screen and select of accessions in the genus Pisum L. for resistance to pulse beetle under storage conditions. Seeds of four Pisum species including two accessions each of P. sativum L. (ACP 11, ACP 15), P. elatius M. Bieb. (AWP 442, AWP 449), P. fulvum Sibth. & Sm. (AWP 600, AWP 601) and one accession of P. abyssinicum A. Braun. (ACP 100) were evaluated
using both free-choice and no-choice test methods for resistance to pulse beetle under laboratory conditions. Resistance was evaluated by measuring oviposition by the seed beetles (number of eggs per seed), adult emergence (number of holes per seed), damaged seed rate and seed weight loss (%). According to the results, two accessions of P. fulvum, one accession each of P. elatius and P. sativum had no holes in both tests indicating that no adult emergence occurred. In addition, no seed weight loss occurred in the seeds of these accessions. P. sativum (ACP 11) could be suggested for healthy food without the use of insecticides under storage conditions, whereas wild species consisting of P. elatius and P. fulvum could be used in breeding studies for the improvement of resistant cultivars.