TÜBİTAK ortaokul öğrencileri (2204-B) coğrafya araştırma projelerinin bilimsel araştırma basamakları açısından analizi
Analysis of geography research projects contest for TÜBİTAK (2204-B) of secondary school students according to scientific research stages
Yazar: MELİKE SAKALLI
Danışman: PROF. DR. EYÜP ARTVİNLİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araştırma programları = Research programmes ; Coğrafya = Geography ; Eğitim projeleri = Education projects ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Projeler = Projects ; TÜBİTAK = The Scientific and Technological Research Council of Türkiye ; Yarışma programları = Competition programs ; Yarışmalar = Competitions

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı 2019-2020-2021 yıllarında düzenlenmiş olan TÜBİTAK 2204-B Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'nda finale kalan coğrafya projelerini tematik ve metodolojik yönden bilimsel araştırma basamaklarına göre analiz etmektir. 

Yöntem: Bu araştırmada veri toplama aşamasında nitel araştırma yöntemlerinden olan betimsel model kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Veri kaynaklarını oluşturan TÜBİTAK 2204-B Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'nda 2019-2020-2021 yıllarında finale kalan coğrafya projeleri içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir.

Bulgular: Bu araştırmada veri kaynaklarını oluşturan 39 proje incelenmiştir. Tematik açıdan yapılan analize göre en fazla Ekolojik Denge tematik alanının tercih edildiği tespit edilmiştir. Metodolojik açıdan yapılan analize göre de 39 projenin 29'unda araştırma yönteminin uygun biçimde yazılmadığı tespit edilmiştir. Geri kalan projelerde kullanılan yöntemler arasında en fazla nicel yöntemin tercih edildiği tespit edilmiştir. Araştırma modeli olarak ise tarama modeli ve deneysel model ön plana çıkmıştır. Evren örneklem/ çalışma grubu/ katılımcılar/ veri kaynağına bakıldığında ise 39 projeden 27'sinde bunların ayrı bir başlık şeklinde değil de proje içeriğinde kısaca belirtildiği tespit edilmiştir. En fazla kullanılan veri toplama yöntemi ise görüşme tekniği olarak tespit edilmiştir. En fazla kullanılan veri toplama aracı olarak da anket tespit edilmiştir. Amaç için yapılan analize göre amacın bütün projelerde yer aldığı tespit edilmiştir. Problem cümlesi ve alt problemler için yapılan analize göre 39 projeden 24'ünde problem cümlesi ve alt problemlerin belirtilmediği tespit edilmiştir. Bulgular ve sonuç başlıkları için yapılan analize göre 39 projeden 34'ünde bulguların belirtildiği, sonucun ise bütün projelerde yer aldığı tespit edilmiştir. Tartışma başlığı için yapılan analize göre 39 projeden 32'sinde tartışmanın belirtilmediği tespit edilmiştir. Önerilere bakıldığında ise 39 projeden 35'inde önerilere yer verildiği tespit edilmiştir.

Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonuçlarına göre TÜBİTAK 2204-B Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'na sunulan coğrafya dalındaki projelerin metodolojisinde bilimsel araştırma basamaklarından çok az bahsedildiği ya da yer verilmediği, dolayısıyla Türkiye finaline kalan projelerde bile metodolojik açıdan eksiklikler olduğu tespit edilmiştir. 
Buna göre projelerin bilimsel araştırma basamakları açısından niteliğini artırmak için proje raporu yazma ve bilimsel araştırma yöntemleri ile ilgili eğitimler düzenlenerek öğretmen ve öğrencilerin bu eğitimlere katılması sağlanabilir. Bu eğitimlerde özellikle problem ve alt problemler, yöntem ile sonuç ve tartışma kısımlarına özel önem verilmesi önerilmektedir. Bu amaçla okullardaki proje yazma atölyelerinde bilimsel araştırma basamaklarına uyulması konusunda danışman öğretmenlerin farkındalıklarının artırılması önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: The current research aims to examine the geography projects that were short-listed in the TÜBİTAK 2204-B Secondary School Students Research Projects Competition held in 2019, 2020 and 2021, thematically and methodologically.

Method: In this study, the document analysis technique, which is one of the qualitative research methods, was used in the data collection phase. Furthermore, document analysis was used as a data collection tool. Geography project texts that were short-listed in the TÜBİTAK 2204-B Secondary School Students Research Projects Competition, which constitute the data sources, were analyzed by content analysis technique.

Results: This study examined 39 project texts that constitute the data sources. According to the thematic analysis, it was determined that the thematic area of Ecological Balance was preferred the most. Furthermore, from a methodological point of view, it was observed that the research method and model were not specified in 29 of 39 projects. It has been found that the quantitative method is the most preferred method among the methods used. As a model, the scanning model and the experimental model became prominent. Additionally, when population/ sample/ working group/ participants/ data source is examined, it is concluded that these are mentioned in the 27 of 39 project texts. The most used data collection method was determined as the interview technique. When the data collection tool was examined, it was found that the most preferred data collection tool was the questionnaire. Moreover, when the results and conclusion characteristics were examined, it was detected that the results were stated in 34 of 39 projects, and the conclusion was mentioned in all of the projects. Also, according to the analysis made for the discussion title, it was determined that the discussion was not specified in 32 out of 39 projects. At last, when the suggestions were examined, it was determined that 35 out of 39 projects included suggestions.

Conclusion and Suggestions: According to the research results, it has been determined that scientific research steps are not mentioned enough or not included in the methodology of the projects in the field of geography submitted to the TÜBİTAK 2204-B Secondary School Students Research Projects Competition. Therefore, there are methodological deficiencies even in the projects that made it to the Turkey finals.

Accordingly, in order to increase the quality of the projects, training on project report writing and scientific research can be organized so that teachers and students can participate in these training programs. Students can be more encouraged to prepare projects. In the project writing workshops in schools, the awareness of counselor teachers can be increased on the topic of following the rules of scientific research stages.