İl bazlı tarımsal üretim planlamaları için coğrafi bilgi sistemine yönelik bir tarımsal veri tabanı uygulaması
An agricultural database application devoted to geographic information system for province based agricultural production planning
Yazar: HALİLİBRAHİM İNAN
Danışman: PROF.DR. TAHSİN YOMRALIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
ÖZET Tarım sektörü, gıdaların üretimi ve beslenme ile doğrudan ilgisi, aktif nüfus ve işgücünün yüksek değerler göstermesi, milli gelire katkısı ve sanayi sektörüne sağladığı hammadde ve sermaye nedeniyle önem arz etmektedir. Türkiye'nin AB'ye giriş sürecinde ise bu önemli sektörün ortak tarım politikasına uyum sağlaması gerekmektedir. Bu amaçla Türkiye'de AB'ye paralel olarak tarımda yeniden yapılanma ve reform projeleri başlatılmıştır. Tarımsal üretimin planlanmasına, denetim ve desteklenmesine yönelik olan bu projeler Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS), Doğrudan Gelir Desteği (DGD) ve Alternatif Ürün projeleridir. Bu projeler 2001 yılından itibaren ülke genelinde uygulanmaya başlanmıştır. Ancak projelerin yürütülmesi için konumsal altyapı istenen düzeyde değildir. Bu durum projelerden yeterli verimin alınamamasına neden olmaktadır. Dolayısıyla tarımsal üretim alanında, öncelikle ulusal arazi bilgi sisteminin sağlıklı bir bileşeni olarak, Tarımsal Bilgi Sistemine (TBS) ihtiyaç vardır. Yapılan bu çalışmada, AB'ye giriş sürecinde benimsenen tarımsal politikaların paralelindeki uygulamalar olan ÇKS, DGD, Alternatif Ürün vb. projelerin yürütülmesine ilişkin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı 'nm taşra teşkilatlan (İl Müdürlükleri) bünyesinde konumsal veri ihtiyaç analiz ve inceleme işlemleri gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda ihtiyaç duyulan konum tabanlı Tarım Bilgi Sistemi (TBS) tasannu yapılmıştır. Tasarımda yer alan veri gruplarına yönelik temel veri standarttan ve bu doğrultuda mevcut veri kaynaklan irdelenmiştir. Ayrıca uygulama bölgelerinde, tarımsal üretimin planlanmasında çok önemli yeri olan ve ÇKS için temel konumsal altlık oluşturacak olan arazi örtüsü verilerinin temini için, kullanılabilecek yöntemler uygulanarak test edilmiştir. Bu yöntemler teknik, ekonomik ve uygulanabilirlik açılarından karşılaştırılmıştır. Ayrıca pilot bölge olarak seçilen Trabzon ilinde, bakanlıkça uygulanan ÇKS'nin etkinliği araştırılmıştır ve irdelenmiştir. İrdeleme sonuçlan tasarlanan bilgi sistemi ile entegrasyon bağlamında değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Coğrafi Bilgi Sistemi, Tarım Bilgi Sistemi, Çiftçi Kayıt Sistemi, Doğrudan Gelir Desteği, Uzaktan Algılama, Fotogrametri, Ortofoto.

Abstract:
SUMMARY An Agricultural Database Application Devoted to Geographic Information System for Province Based Agricultural Production Planning Agricultural sector is very important for its direct relation to manufacturing foodstuffs and nutrition, having a great number of active population and labor force, its contribution to national income, and providing row material and capital to industry. On the other hand, in the process of Turkey's accession to the EU, adaptation of this important sector to common agricultural policy is required. For this purpose, re-structuring in agriculture and reform projects were started in Turkey. These projects aiming at planning, control and support of agricultural production are Farmer Record System (FRS), Direct Payment (DP) and Alternative Crop. These projects was started to be applied nationwide as of 2001. Nevertheless, spatial infrastructure to apply the projects properly is inadequate. This situation causes not to get adequate performance from these applications. Therefore, in the field of agricultural production, Agricultural Information System (AIS) is needed as a reliable component of national land information system. In this study, regarding to FRS, DP, Alternative Crop etc., which are the applications adopted with the process of Turkey's accession to the EU, some spatial data requirement analyses and examinations were realized in rural institutions (province directorships) of ministry of agriculture and rural affairs. In this context, required spatial AIS was designed. Basic data standards and, in relation to these standards, current data sources relating to data classes in the design were analyzed. In addition to this, in the application areas, some possible techniques were applied and tested for the acquisition of land cover data having a crucial role in planning agricultural production and being a main spatial base for FRS. These techniques were compared in technical, economical and applicability aspects. Furthermore, in Trabzon province selected as pilot area, effectiveness of FRS, applied by the ministry, was examined and analyzed. Keywords: Geographic Information System, Agricultural Information System, Farmer Record System, Direct Payment, Remote Sensing, Photogrammetry, Orthophoto. VI