Modernleşme çağında Çin'de çeviri edimi: Kurgusal metinler ve dil politikaları (1895-1927)
Translation in China during the modernization age: Fiction and language policies (1895-1927)
Yazar: AYLİN YILMAZ ŞAŞMAZ
Danışman: PROF. DR. GİRAY FİDAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Dil politikaları = Language policies ; Modernleşme = Modernization ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yöntemleri = Translation methods ; Çin = China

Özet:
Çalışmada, 1895-1927 yılları arası Çin topraklarında "xiaoshuo" çevirilerinin: başlangıcı,
gelişimi ve dönüşümü; tarihsel, siyasal ve sosyo-kültürel bağlam içerisinde değerlendirilmeye
çalışılmıştır. Edebî çevirinin dönem içerisinde dil politikası üzerinde yarattığı etki,
çevirmenlerin başvurduğu stratejiler, çeviriye yüklenen işlevler ve xiaoshuo çevirileri üzerine
söylemler: "Modernleşme Teorisi" ekseninde, "Manipülasyon Okulu"nun ortaya koyduğu
teorik çerçeve ışığında incelenmiştir. Bu doğrultuda, özellikle dil politikası ile ilişkili bulgular,
Çin-Türkiye örnekleri üzerinden karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın asıl amacı,
modernleşme döneminde Çin'de ilk defa gerçek anlamda başlayan xiaoshuo çevirilerinin
"çevirmen seçimleri" ve "yeniden yazım" çerçevesinde, halkı yönlendirmek amaçlı bir
ideolojik ve politik manipülasyon aracı olarak kullanılıp kullanılmadıklarının saptanmasıdır.
Aynı zamanda tarihsel arka plan ışığında, Çin çeviri tarihi ve edebî çeviri tarihine dair
Türkiye'de var olan boşluğun giderilmesi düşünülmüştür. Çalışma sonucunda, dönemde
yapılmış olan xiaoshuo çevirilerinin: amaçları, yöntemleri ve çıktıları birbirinden farklı
görünse de yönlendirici bir güç olarak kullanıldıkları; "edebî çeviride manipülasyon"un
dönem içinde metin seçiminden çeviri stratejilerinin seçimine kadar çeviri ediminin her
alanına etki ettiği; kurgusal metin çevirilerinin politik bir güç olarak kullanıldığı tespit
edilmiştir.

Abstract:
In this study, the origins, development, and changes of literary translation in China were
examined in their historical, political, and socio-cultural context. The impact of literary
translation on language policies, the strategies adopted by translators, the functions of fiction
translation, and the discourses of fiction translation were examined under the "Modernization
Theory" and the theoretical framework proposed by the "Manipulation School". The findings
related to language policy, in particular, were compared through the China-Turkey cases. The
main objective of this study is to find out, within the framework of "choices of translators" and
"rewriting", whether the translations of fiction that first appeared in China during the
modernization period were used as an instrument of ideological and political manipulation
with the aim of directing the public. At the same time, this study aims to fill the gap that exists
in Turkey regarding the history of translation and the history of literary translation in China.
The results of the study show that in the period, although their aims, methods, and results
differed from each other, the translations of fiction were used as a guiding force, and political
force by the intelligentsia. It was found that in literary translations, "rewriting" and
"manipulation" influenced all areas of the translation process during the period, from text
selection to the choice of translation strategies.