KOBİ AR-GE desteklerinin bölgesel düzeyde çok kriterli karar verme yöntemleriyle analizi
Analysis of SME R & D supports by multi criteria decision making method at regional level
Yazar: ÖZLEM BALLI ERKAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ZİHNİ TUNCA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Araştırma-geliştirme harcamaları = Research-development expenditures ; Devlet desteği = Government backing ; Entropi = Entropy ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; İnovasyon = Innovation

Özet:
KOBİ'ler için Ar-Ge çalışmaları günümüzde teknoloji ve inovasyon yeteneği ile değerlendirilmektedir. İşletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri ve büyüyebilmelerinin yanı sıra küresel pazarda da varlık gösterebilmeleri gibi ihtiyaçlarının hemen hemen her biri doğrudan veya dolaylı olarak Ar-Ge faaliyetleri ile ilişkilendirilmektedir.Bu nedenle devlet yönetimleri,işletmelerin Ar-Ge faaliyetlerini yeşil enerjiden yüksek teknoloji girişimlere kadar çok geniş bir yelpazede desteklenmekte ve işletmelerin Ar-Ge yapmalarını teşvik etmektedir.

Bu tez çalışmasında, belirlenen 17 kriter ile Türkiye'nin 26 bölgesinde faaliyet gösteren KOBİ'lerin Ar-Ge, destek ve inovasyon parametreleri ile bilişim yatırımlarının performansları karşılaştırılmıştır. Bu amaçla çok kriterli karar verme yöntemlerinden Entropi ile kriter ağırlıkları belirlenmiş, ardından TOPSIS, MAUT, SAW ve ARAS yöntemleri ile bölgelerin performans sıralamaları gerçekleştirilmiştir. Nihai sıralamanın gerçekleştirilmesi için ise BORDA yönteminden yararlanılmıştır.

Elde edilen bulgulara göreişletmelerin aldıkları devlet desteklerinin verimliliği değerlendirilmiş, Ar-Ge ve inovasyon gibi bilişime dayalı yeteneklerine göre bölgeler sıralanmıştır. TR10 (İstanbul), TR51 (Ankara) ve TR31 (İzmir) bölgelerindeki KOBİ'lerin ilk üç sırada yer aldığı, sıralamanın sonundaki üç bölgenin ise sırasıyla TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan), TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkâri) ve TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Devlet Desteği, Bölgesel Destekler, KOBİ, Ar-Ge, Çok Kriterli Karar Verme, ÇKKV, MAUT, TOPSIS, SAW, ARAS, BORDA, ENTROPİ

Abstract:
Nowadays, R&D practices for SMEs are evaluated with their technology and innovation capability. The needs for businesses to exist and grow as well as existing in the global market are directly or indirectly related to R & D activities. That being the case, governments support a wide range of R&D enterprises of SMEs from green energy to high-tech enterprises and encourage SMEs to carry out R & D.

In this study, IT investment performance of SMEs are compared for R & D, subvention, and innovation parameters by analyzing 17 selected criteria in the designated 26 regions of Turkey. For this purpose, the criteria weights were determined by Entropy method and secondly the performance rankings of the regions were sorted by TOPSIS, MAUT, SAW and ARAS methods on the multi criteria decision making method. The BORDA method was used for the final ranking.

Considering the findings, the efficiency of the state supports was evaluated and regions were ranked according to SMEs' IT abilities depending on R & D and innovation. The study revealed that TR10 (İstanbul), TR51 (Ankara) and TR31 (İzmir) regions ranked first three; on the other hand, SMEs in TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan), TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkâri) ) and TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) rankedlastthree.

Keywords: Governments Support, Region Support, SMEs, R&D,Multi-Criteria Decision Analysis, MCDA, MAUT, TOPSIS, SAW, ARAS, BORDA, ENTROPY