Afganistan ve iran arasındaki ticari ve siyasi ilişkiler
Commercial and political relations between Afghanistan and Iran
Yazar: JAN MUHAMMAD HEMAT
Danışman: DOÇ. DR. HALİL ERDEMİR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İran = Iran

Özet:
Asya kıtasının kalbine yakın Orta Asya'nın bir parçası olan Afganistan,
Kıta'nın doğu ile batı ve kuzey ile güney arasında önemli geçiş noktasıdır. Orta Asya
ülkelerin doğal gazı, petrolü ve elektriği Güneydoğu Hindistan boru hattıyla
Afganistan üzerinden Pakistan, Hindistan ve uluslararası piyasalara aktarılmaktadır.
Afganistan'ın Stratejik önemi, komşu ülkeleriyle mücadele etmesine neden
olmuştur. Bu çalışmada Afganistan'ın komşularından İran ile Ticari ve siyasi
ilişkileri incelenmiştir.
11 Eylül 2001 tarihinde Dünya Ticaret Merkezine gerçekleştirilmiş olan terör
saldırılarından sonra ABD Afganistanı karşı askeri harekatı başlattı. Taliban
rejiminin devrilmesinden sonra, Afganistan'deki yeni yönetim ülkenin kalkınması,
ekonomik büyümesi, yeniden yapılandırılması ve muhtelif alanlarında reformlar
yapmıştır. İran ekonomisi, büyük ölçüde petrole dayalıdır. İhracat gelirleri %80 petrol
ihracatından elde etmektedir. İran'in Irak ile 8 yıllık savaş aynı zamanda ABD ve
Avrupa Birliğin İran'a uygulanan ambargoları İran ekonomisine olumsuz etkilemiştir.
2001'dan sonra Afganistan ve İran arasındaki ticari ilişkiler genişlemiştir.
2016 yılında Hindistan, İran ve Afganistan arasında transit konusunda yapılan
Çabahar Limanı analşmanın sonucunda, Afganistan denize çıkış alternatif yolu
bulmuştur.
Etnik, tarihî, kültürel, ekonomik, güvenlik ve dış unsurlar, ABD, Pakistan ve
Suudi Arabistan, Afganistan ve İran arasındaki ilişkileri belirleyen unsurlardır.
Ayrıca, su ve sınır problemi Afganistan ve İran arasındaki ilişkilere olumsuz
etkilemiştir. İran, etnik ve kültürel faktörlerden yararlanarak Afganistan'da nüfuz
alanı genişletmiştir.
Anahtar Kelimeler: Afganistan, İran, Genel Ekonomi, Afganistan Dış Ticareti,
Afganistan Siyasi İlişkiler.

Abstract:
Afghanistan is a country in the southern part of Central Asia in which is an
important transit route between the East and the West, the North and the South.
Natural gas, oil and electricity of the Central Asian countries energy resources are
transfered to Pakistan, India and international markets via Afghanistan. This is
chiefly took places through the Southeastern Indian pipeline.
The strategic importance of Afghanistan has led to its struggle with
neighboring countries in its history. This study explores Afghanistan and Iran's
economic and political structures leading to its commercial and political relations
between them.
After the terrorist attacks on the World Trade Center on 11 September 2001 in
New York, the US launched a military operation against Afghanistan. After the
overthrow of the Taliban regime, the country's development, economic growth,
restructuring and reforms in various fields were made under the new management of
Afghanistan.
Iranian economy is largely based on energy related exports revenues. Energy
plays almost 80 percent in Iran's economy. Iran's economy is effected negatively by
the US and the EU sanctions in recent years. After 2001, trade relations between
Afghanistan and Iran expanded moderately compare to previous years. In 2016,
India, Iran and Afghanistan, as a result of the transit route of the port of Chabahar,
Afghanistan has an opportunity to find an alternative route to the open sea.
Iran and Afghanistan relations are under the influence of ethnic, historical,
cultural, economic, security and external elements. As an external factors which
effects Afghanistan relations can be named as the USA, Pakistan and Saudi Arabia.
Water and border security issues playing negative effects among the relations
between both countries.
Keywords: Afghanistan, Iran, General Economy, Afghanistan Foreign Trade,
Afghanistan Political Relations.