Pulmoner emboli öntanılı hastalarında D-dimer/troponin oranının ve alveolo-arteriyel gradiyentin prognoz üzerine etkisinin değerlendirilmesi /
Yazar: ECE GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL ALTINBİLEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Pulmoner emboli (PE) tanısı konmuş hastalarda D-dimer/troponin oranı ve
alveolar-arteriyel gradyantın prognoz üzerine etkisini değerlendirmeyi amaçladık. Ayrıca,
yaş, cinsiyet, hemodinamik parametreler, inflamatuar belirteçler, skorlama sistemleri,
elektrokardiyografik bulgular ve bilgisayarlı tomografi bulguları da dahil olmak üzere PE
hastalarındaki mortaliteyi etkileyen çeşitli faktörleride irdelenmeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Çalışma için Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp kliniğinde 01.01.2019 - 01.01.2023 tarihleri arasında
pulmoner emboli tanısı alan hastaları kapsamaktadır. Dahil edilme krtiterlerine uygun
hastaların retrospektif olarak demografik bulgular, vital bulgular, görüntüleme bulguları
kaydedildi. Şok indeksi, pulmoner şiddet indeksi ve bilgisayarlı tomografiden elde edilen
verilerle sağ ventrikül/sol ventrikül (RV/LV) oranları hesaplandı. Şok indeksi>0,7 üstü ve
altı, pulmoner şiddet indeksi>66 üstü ve altı olarak gruplara ayırıldı. Ayrıca hastalar
mortalite durumlarına göre de gruplandırıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan toplam hasta sayısı 359 olup, %54,3'ünü kadın cinsiyet
oluşturmaktaydı. Çalışmamızdaki hastaların yaş ortalaması 66.9 ± 16.3 olarak saptandı.
Mortalite olan grupta hastaların yaşı mortalite olmayan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti
(p<0.05). Mortalite olan grupta sistolik basınç, diastolik basınç mortalite olmayan gruptan
anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.05). Mortalite olan grupta nabız/dk, solunum sayısı/dk (SS)
değeri mortalite olmayan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05).
Mortalite olan ve olmayan gruplar arasında sinüs taşikardisi, S1Q3T3 paterni, V1-
V3'te dalga inversiyonu, sağ dalga bloğu anlamlı farklılık göstermedi (p>0.05). Mortalite
olan grupta AF oranı mortalite olmayan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05).
Mortalite olan grupta NLR, laktat, d-dimer, sPAB değeri mortalite olmayan gruptan
anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05).
Tek değişkenli regresyon analizinde mortalite olan ve olmayan hastaların ayrımında
yaşın, sistolik basıncın, diastolik basıncın, nabız, SS değerinin, DVT, AF oranının, şok
indeksinin, PE şiddet indeksinin, NLR, laktat, d-dimer, sPAB değerinin, mekanik ventilasyon
ihtiyacının anlamlı etkinliği gözlenmiştir (p<0.05). Çok değişkenli regresyon analizinde
mortalite olan ve olmayan hastaların ayrımında yaşın, diastolik basıncın, SS değerinin, PE
şiddet indeksinin, NLR, sPAB değerinin anlamlı-bağımsız etkinliği gözlenmiştir (p<0.05).
PESI skoru>66 olan grupta şok indeksi PESI skoru<66 olan gruptan anlamlı olarak
daha yüksekti (p<0.05). PESI skoru<66 ve PESI skoru>66 olan gruplar arasında wells puanı
anlamlı farklılık göstermemiştir (p>0.05). PESI skoru>66 olan grupta genova puanı PESI
skoru<66 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). Şok indeksi>0.7 olan grupta
sinüs taşikardisi, S1Q3T3 paterni, V1-V3'te dalga inversiyonu, sağ dalga bloğu şok indeksi
≤0.7 olan gruptan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksekti. Şok indeksi>0.7 olan grupta AF
oranı şok indeksi ≤0.7 olan gruptan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksekti.
Sonuç: PE hastalarında; yaş, vital bulgular ve laboratuvar parametreleri ile PESİ ve
şok indeksi gibi skorlama sistemlerinin birlikte değerlendirilmesinin prognozu öngörmede
önemli olduğu gösterildi.
Anahtar kelimeler: Pulmoner Emboli, D-dimer, Şok İndeksi, Mortalite

Abstract:
Aim: We aimed to evaluate prognosis determinants in pulmonary embolism (PE)
patients focusing on especially D-dimer/troponin ratio and alveolar to arterial oxygen
gradient. Moreover, to examine including age, gender, hemodynamic parameters,
inflammatory parameters, scoring systems, electrographic findings and computered
tomography (CT) findings in patients with PE was aimed.
Material and Method: Patients diagnosed with acute PTE who applied to the Health
Sciences University Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital Emergency
Department between 01 January 2019 and 01 January 2023 were included. Demographic
features, vital and scanning parameters of patients who meets the inclusion criteria were
retrospectively recorded. Shock Index (SI), Pulmonary Embolism Severity Index (PESI) and
Right Ventricle/Left Ventricle (RV/LV) from CT findings were calculated. SI>0,7 and
PESI>66 were accepted. Patients were classified according to their mortality results.
Results: The total number of patients included in the study was 359, of which 54.3%
were female. The mean age of the patients in our study was 66.9 ± 16.3. The age of the
patients in the group with mortality was significantly higher than the group without mortality
(p<0,05). Moreover, systolic blood pressure and diastolic blood pressure were notably lower
in the mortality group than the without mortality group (p<0,05). Furthermore, heart rate and
respiratory rate were significantly higher in the group with mortality (p<0,05) compared to
the group without mortality.
However, immobilization, sinus tachycardia, T wave inversion in V 1-3 derivations,
S1Q3T3 pattern and right bundle branch block (RBBB) showed no significant difference
among two groups (p>0,05).
Atrial Fibrillation (AF) rates were notably higher in the mortality group than the
survivors (p<0,05).
In the mortality group, Neutrophil-to-Lymphocyte Ratio (NLR), lactate, D-dimer and
mean Pulmonary Artery Pressure (PAP) were detected significantly higher than the group
without mortality (p<0,05).
In the univariate regression analysis, age, systolic blood pressure, diastolic blood
pressure, heart rate, respiratory rate, DVT, AF, SI, PESI, NLR, lactate, D-dimer, PAP and
need for mechanic ventilation' significant effectiveness was observed, while differentiating
patients with and without mortality (p<0,05). In the multivariate regression analysis, age,
diastolic blood pressure, respiratory rate, NLR, PESI and PAP values' significant-
independent effectiveness was observed (p<0,05).
In the group with PESI>66 has higher shock index than the group with PESI<66
(p<0,05). Wells score has no significant difference in both groups (p>0,05). However,
Genova score was significantly higher detected in the group with PESI>66 than the group
with PESI<66 (p<0,05). In the group with SI>0,7 patients, AF, sinus tachycardia, S1Q3T3
pattern, RBBB and T wave inversion in V 1-3 derivations were detected significantly more than
the group with SI≤0.7 patients.
Conclusion: Age, vital parameters, laboratory features and scoring systems such as
Pulmonary Embolism Severity Index (PESI) and Shock Index (SI) have important value
while evaluating PE patients' risk profiles.
Key Words: Pulmonary Embolism, Shock Index, D-dimer, Mortality