Efteni Gölü (Düzce) sulak alanı ve çevresinin hidrojeoloji incelemesi
Investigation of hydrogeological properties of Efteni̇ Lake (Düzce) wetland and its surroundings
Yazar: EZGİ KIRLANGIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞEHNAZ ŞENER
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Efteni Gölü sulak alanı ve yakın çevresinin jeolojik, hidrolojik ve hidrojeolojik özellikleri incelenmiştir. Ayrıca su kaynaklarının hidrojeokimyasal özellikleri, kullanım durumları ve kirlilik değerlendirmeleri yapılmıştır. Çalışma alanı Düzce il sınırları içerisinde yaklaşık 638 km2'lik bir alanı kapsamaktadır. Bölgedeki litolojik birimler Batı Pontid Zonu ve Armutlu-Almacık-Arkotdağ Zonu'na ait birimler ile güncel çökellerdir. Çalışma alanında en önemli yüzey suları Efteni Gölü, Küçük ve Büyük Melen akarsuları, Aksu, Uğursuyu ve Asarsuyu deresidir. Çalışma alanında alüvyon akiferde açılmış sondaj kuyularında yapılan yeraltısuyu seviye ölçümlerine göre yeraltısuyunun yüzeyden derinliği 1-3,5 m arasında değişmekte, yeraltısuyu akımının ise Efteni Gölü'ne doğru olduğu belirlenmiştir.

Çalışma alanındaki su kayanaklarının hidrojeokimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla, yüzey ve yeraltısuyu örneklerinin kimyasal analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, suların tamamı Ca-HCO3 ve Ca-Mg-HCO3'lı sular fasiyesindedir. Suların analiz sonuçları TSE-266 ve WHO tarafından belirtilen içmesuyu limit değerleri ile karşılaştırıldığında genel olarak yeraltısularının içilebilir özelliklerde olduğu, yüzey sularının ise içmesuyu kullanımında uygun olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, su örneklerinin tamamı sulama suyu olarak kullanılabilir özelliktedirler. Su kalite değerlendirme sonuçlarına göre, sular genel anlamda I. Su kalite sınıfındadır. Ancak özellikle yüzey sularında azot ve fosfor kirliliği tespit edilmiş olup bu örneklerde su kalitesi IV. sınıf olarak belirlenmiştir. Yeraltısuları ise sülfür bakımından IV. su kalite sınıfında yeralmaktadır. Yapılan ağır metal analiz sonuçlarına göre Küçük Melen deresi yüksek miktarda As içermektedir. Yeraltısularında ise sadece A11 no'lu örnekte Mn değeri yüksektir. Su kaynaklarında tespit edilen azot ve fosfor kirliliği bölgedeki tarımsal faaliyetlerle ilişkilidir. Yüksek S, As ve Mn değerlerinin ise kaya-su etkileşiminin bir sonucu olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, geological, hydrological and hydrogeological characteristics of the Efteni Lake and its surroundings were investigated. In addition, hydrogeochemical properties, availability and pollution assessments were performed. The study area within the boundaries of the Düzce province and covers an area of approximately 638 km2. The lithological units belonging to West Pontic Zone and Armutlu- Almacık-Arkotdağ Zone and Quaternary deposits are observed in the region. The most important surface waters Efteni Lake, Small and Large Melen streams, Aksu, Uğursuyu and Asarsuyu creeks are in the study area. The groundwater depth ranged from 1 to 3.5 m according to groundwater level measurements on to boreholes drilled in the alluvial aquifer and groundwater flows towards the Efteni Lake in the study area. 

To determine hydrogeochemical features of the water resources, chemical analyses of the surface and groundwater samples were performed. According to the obtained results, water resources are Ca-HCO3 and Ca-Mg-HCO3 facies. When the analysis results of the water resources compared with TS-266 and WHO drinking water limit values, groundwater is generally drinkable but surface waters are not suitable for drinking. Also, all water samples are useable as irrigation water. According to the evaluation of water quality, water resources are classified as 1st water quality class in general. However, nitrogen and phosphorus pollution was detected in especially surface water and water quality is determined in the 4th class in these samples. Groundwater are in the 4th water quality class in terms of sulfur. Small Melen steram water contains high As levels according ro high metal analyses results. Only Mn content was found high in A11 data number groundwater samples. The nitrogen and phosphorus pollution determined in the water samples is related with agricultural activities. It is think that, high S, As and Mn values are results of the water-rock interaction.