Zihin yetersizliği olan öğrenciye fen bilimleri dersinde uygulanan tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinin etkililik ve verimliliklerinin incelemesi
Analyzing the efficiency and effectiveness of the use of diagnostic branched tree technique for the teaching of the science lesson to a student with intellectual disability
Yazar: ÇİĞDEM TÜRKER
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR ÇİFCİ TEKİNARSLAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dallanmış ağaç teknikleri = Branch tree techniques ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Öğretim teknikleri = Teaching techniques ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı, tanılayıcı dallanmış ağaç alternatif değerlendirme tekniğinin özel eğitim sınıfında, Fen Bilimleri dersinde kullanımını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda özel eğitim sınıfında yer alan zihin yetersizliği olan bir öğrenciye "Besinlerin Sindirimi" konusunun öğretiminde, doğrudan öğretim yöntemine ek olarak tanılayıcı dallanmış ağaç alternatif değerlendirme tekniğinin yer aldığı öğretim planı uygulanırken, aynı öğrenciye "Vücudumuzda Boşaltım" konusunun öğretiminde, sadece doğrudan öğretim yönteminin yer aldığı öğretim planı uygulanmıştır. Araştırmada her iki öğretim planının, konuların öğrenciye kazandırılmasındaki etkililik ve verimliliklerini karşılaştırmak amacıyla tek denekli araştırmalardan, uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır. Araştırmaya Bolu İlindeki özel eğitim sınıfına devam eden hafif düzey zihin yetersizliği gösteren 11 yaşındaki bir kız öğrenci katılmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla öğretmen görüşme formu, Besinlerin Sindirimi ve Vücudumuzda Boşaltım ölçüt bağımlı ölçü araçları ve sosyal geçerlik veri toplama formu kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda etkililik verileri grafiksel analiz yoluyla analiz edilirken; katılımcının özel eğitim öğretmeninden toplanan sosyal geçerlik verileri de nitel olarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, doğrudan öğretim yöntemine ek olarak tanılayıcı dallanmış ağaç alternatif değerlendirme tekniğinin yer aldığı öğretim planı ile Besinlerin Sindirimi konusunun ve sadece doğrudan öğretim yönteminin kullanıldığı öğretim planıyla da Vücudumuzda Boşaltım konusunun öğrenciye kazandırıldığını göstermiştir. Ayrıca elde edilen sonuçlardan her iki öğretim planının etkililik açısından farklılaşmadığı görülmüştür. Verimlilik açısından her iki yöntem karşılaştırıldığında ise, doğrudan öğretim yöntemine ek olarak tanılayıcı dallanmış ağaç alternatif değerlendirme tekniğinin kullanıldığı öğretim planının, sadece doğrudan öğretim yönteminin kullanıldığı öğretim planına göre daha verimli olduğu görülmüştür. Araştırma sonunda öğrencinin özel eğitim öğretmeninden alınan görüşler doğrultusunda, sosyal geçerlik verilerinden elde edilen bulgular da araştırmada kullanılan tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinin, öğrencinin bilişsel becerilerinin gelişmesine ve özel eğitim sınıflarında işlenen Fen Bilimleri dersinde etkili bir öğrenme-öğretme ortamının oluşmasına katkı sağladığını göstermiştir. Ayrıca araştırmadan sonra öğrencinin Fen Bilimleri dersine yönelik ilgi ve tutumunun olumlu yönde değiştiği bununla birlikte de Fen Bilimleri dersindeki başarısının arttığı belirtilmiştir.

Abstract:
This study aimed to analyse the use of the alternative evaluating technique of diagnostic branched tree in the science course in the setting of a special education class. To this end, a student with intellectual disability in a special education class was taught the subject of "Digestion of Foods" through a plan that included the alternative evaluation technique of the diagnostic branched tree along with direct instruction, whereas a plan employing direct instruction techniques only was used for the teaching of "the Excretory System". The efficiency and effectiveness of both plans in the learning outcomes were compared through the use of adopted alternating treatments design of single subject designs. An 11-year old female student with mild intellectual disability attending the special education class in the province of Bolu participated in the study. Data were gathered through a teacher interview form, criterion-referenced assessment tools for Digestion of Foods and the Excretory System, and social validity data collection form. Data on efficiency were analysed graphically, while data on social validity collected from the special education teacher of the course were analysed quantitatively. The findings suggested that the topic of Digestion of Foods, the plan for which employed the alternative evaluation technique of diagnostic branched tree in addition to direct instruction, and the topic of the Excretory System taught through a plan consisting of direct instruction techniques only were both acquired successfully by the student. Furthermore, the two plans did not significantly differ in terms of efficiency. As the two plans were compared for the effectiveness data, a plan that included the alternative evaluation technique of the diagnostic branched tree along with direct instruction was found more effectiveness than a plan employing direct instruction techniques only.  The opinions expressed by the special education teacher at the end of the study as well as the findings of the social validity revealed that the technique of diagnostic branched tree employed in this study could contribute to the development of students' cognitive skills and facilitate the establishment of an effective learning-teaching environment in the science courses in special education classes. In addition, it was reported that the student adopted a positive attitude towards the science course following the study, increasing her achievement in science course.