Türev ürünlerin banka karlılığına etkisi: Türk bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
The effect of derivatives on profitability of the banks: A practice for Turkish banking sector
Yazar: GÜLSÜM KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN DENİZ KOÇ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Karlılık = Profitability ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Türevler = Derivatives ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets

Özet:
Bankalar, kamu çıkarlarını koruyarak karlı ve güvenilir şekilde hizmet sunan işletmelerdir. Temel işlevi topladığı mevduatı krediye dönüştürmek olan bankalar, finansal aracılık fonksiyonun dışında farklı piyasalarda da işlemler gerçekleştirerek fonlarını yönetmektedir. Bu anlamda vadeli piyasalar korunma, spekülasyon ve arbirtaj imkanları ile bankaların yoğun işlem yaptığı piyasalar olmuştur. Vadeli piyasalarda işlem gören enstrümanlar türev ürünler olarak adlandırılmakta olup en bilinenleri forward, future, opsiyon ve swaptır.
Bankaların türev ürün kullanımı likidite düzeylerini, karlılıklarını ve borçlanma kapasitelerini artırırken, arbitraj avantajından yararlanarak kaynak maliyetlerini, düşürebilir, uluslararası finans piyasalarına girebilme imkanı sağlar. Türev ürünler bankalara ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren kurumlara karlılıklarını arttırarak mevcut risklerini yönetebilme imkanı yaratır, finansal sistemi esnekleştirir, küresel ekonomiye pozitif katkılar sağlar ve ekonomik büyüme hızını arttırır. Bu etkileri düşünüldüğünde bankacılık sektöründe türev ürün kullanımın banka karlılığına etkisinin ampirik olarak var olup olmadığı araştırmanın problem cümlesini oluşturmaktadır.
Çalışmanın amacı, Türk bankacılık sektöründe türev ürün kullanımın banka karlılığına etkisini test etmektir. 2008-2018 dönemi için panel veri regresyon analiz yönteminin uygulandığı çalışmada türev ürün kullanımı ile banka karlılığı arasında bir ilişki olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular literatürdeki Hundman (1998), Hentschel ve Smith Jr. (1997) çalışmaları ile uyumludur.

Anahtar Kelimeler: Türev Ürünler, Banka Karlılığı, Türk Bankacılık Sektörü, Panel Veri Regresyon Analizi

Abstract:
Banks are businesses that offer a profitable and reliable service while protecting public interests. Banks, whose primary function is to convert deposits to loans, manages their funds by performing transactions also in different markets as well as financial intermediation function. In this sense, futures markets are markets where banks are heavily traded by means of protection, speculation and arbitrage. It is called derivative products with instruments traded in futures markets and the best known are forward, future, options and swaps.
While the use of derivative products of banks increases their liquidity levels profitability and borrowing capacities, by taking advantage of arbitrage utilization they can reduce resource costs and provide access to international financial markets. Derivative products enable banks and institutions operating in different sectors to increase their profitability, to manage their current risks, to make the financial system flexible, to contribute positively to the global economy and to increase the economic growth rate. Considering these effects, whether the effect of using derivative products on banking profitability exists empirically is the problem statement of the research.
The aim of the study, is to test the effect of using derivative products on bank profitability in the Turkish banking sector. In the study in which panel data regression analysis method was applied for the period of 2008-2018, it was found that there was not relationship between derivative product use and bank profitability. The findings are compatible with their workings of Hundman (1998), Hentschel and Smith Jr.'s (1997) in the literature.

Keywords: Derivative Products, Bank Profitability, Turkish Banking Sector, Panel Data Regression Analysis