Sürükleyicilik ve çekim gücüne dayalı pakoz modeli ile bölgesel kalkınma ajansları kuruluş yeri ve etki alanlarının belirlenmesi
Determination of location of regional development agencies and their attraction areas by pakoz model based on leadership and gravitation
Yazar: MUHAMMED ZİYA PAKÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET ALİ YÜZER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; İçsel büyüme = Endogeneous growth

Özet:
Bu çalışmada, `rekabetçilik' ve `içsel büyüme' temelli yeni bölgesel kalkınma anlayışında önemli bir kalkınma aracı olarak görülen `Bölgesel Kalkınma Ajansları'nın (BKA'lar) kuramsal temelleri, gelişim süreci, günümüzdeki uygulamaları değerlendirilmiş ve Türkiye'de yeni Yasa ile kurulması düşünülen BKA'ların en uygun kuruluş yeri ve etki alanlarını saptamak için iki aşamalı bir model geliştirilmiştir. Modelin ilk aşamasında, belirlenen beş kritere göre (yaşam kalitesi, girişimcilik, kurumsal kapasite, bölgesel etkinlik, bilimsel etkinlik) Türkiye'deki illerin `sürükleyicilik indeksi' belirlenmiştir. Daha sonra iller, coğrafi bölgelere göre gruplandırılarak, her coğrafi bölgeden 2-5 `sürükleyici il' (toplam 25 il), BKA'ların kuruluş yeri olarak belirlenmiştir. İkinci aşamada, bu `sürükleyici il'lerin çekim alanındaki (en fazla 240 km mesafedeki) ikincil iller tespit edilerek, geliştirilen dört değişkenli `çekim gücü formülü' ile, `sürükleyici il'lerin ikincil iller üzerindeki `çekim gücü' hesaplanmıştır. Hesaplamalar sonucunda, iller İBBS `Düzey 2' ölçütlerine uygun olarak bir araya getirilerek, `sürükleyici il'lerin merkez olduğu 25 adet `Düzey 2' bölgesi oluşturulmuştur. Böylece BKA tartışmalarına mekânsal bir boyut eklenmiş ve Türkiye'de kurulacak BKA'ların daha verimli olabilmeleri amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, Regional Development Agencies (RDA?s) which have seen as an important development tool for new regional policy based on `competitiveness? and `endogenous growth? are criticized according to their basic principles, progress and today implementations. Then, a model is developed for evaluation of location and attraction areas of RDA which will be established in Turkey with new legislation. In the first step of the model, the `leadership indexes? of all provinces in Turkey are calculated according to five criteria (quality of life, entrepreneurship, institutional capacity, regional efficiency and scientific activity). Then, grouping these provinces by geographical regions, the 2-5 province from each geographical region assigned as `leader province? (total 25 province). In the second step, determining the secondary province in which the attraction area of `leader province? (maximum 240 km), `gravitation? of `leader province? on `secondary province? is estimated with `gravitation formula? which has four variable. As a result of the estimations, grouping the province convenient to NUTS 2 classification, 25 NUTS 2 regions is created. In these regions, `leader province? is thought as central province which RDAs will be established. Thus, the spatial dimension is added to RDA discussions and it is aimed to provide a regional base for RDAs which will be established in Turkey and to make RDAs more efficient in regional policy.