1974 Kıbrıs Barış Harekatı öncesi ve sonrası Kıbrıs Türklerinin siyasi ve sosyal durumları(1950-1983)
Political and social conditions of the Turkish Cypriots before and after the 1974 Cyprus Peace Operation (1950-983)
Yazar: EMİNE MERVE ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. GÜVEN DİNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Yeni ve Yakınçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Tarihte ve günümüzde Akdeniz ve Orta Doğu'da güçler dengesini elinde tutmak isteyen
her devlet Kıbrıs ile yakından ilgilenmekte ve kendisine adanın stratejik unsurlarından pay
çıkarmak için gayret göstermektedir. Günümüzde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Güney
Kıbrıs Rum Yönetimi olarak ayrılan Kıbrıs adası, iki farklı topluma hayat vermektedir. Kıbrıs
Türklerinin bugünkü yaşamına yön veren olaylar Osmanlı Devleti'nin 1878 yılında Kıbrıs
Yönetimini İngiltere'ye devretmesiyle başlamıştır. Kıbrıs Türklerinin İngiliz yönetimi itibariyle
maruz kaldığı baskı ve sonrasında soy kırıma varan terör olaylarının son bulması adına Türkiye
uluslararası girişimlerde bulunmuştur. Kıbrıs Türklerinin kaybettiği siyasi, sosyal ve ekonomik
haklarını geri kazanmak için Türkiye ile Kıbrıs Türk liderlerinin yürüttüğü diplomasi sonucu
Kıbrıs Türk ve Rum toplumları tarafından ortaklaşa 15 Ağustos 1960 tarihinde Kıbrıs
Cumhuriyeti ilân edilmiştir. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilânına rağmen Kıbrıs Türk toplumunun
Kıbrıs Anayasasında belirlenmiş olan hakları Rum yöneticiler tarafından tekrar ilga edilmiş ve
Türkiye'nin çözüm arayışlarına rağmen Yunan Cuntası 15 Temmuz 1974 tarihinde Kıbrıs
Cumhuriyeti'ne darbe yapmıştır. Yunan Cuntasının Kıbrıs'ta gerçekleştirdiği darbe, adada hem
Türk hem de Rum toplumunun demokratik haklarına zarar vermiş dahası Kıbrıs'ın
Yunanistan'a ilhakının ilân edilmesiyle Kıbrıs Türklerinin adadaki can güvenliği açısından
tehlike arz etmiştir. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtının Kıbrıs'ta yaşayan Türk ve Rum
toplumlarının demokratik haklarını geri kazandırması ve Kıbrıs'ı Yunan Darbesinden
kurtararak adada Türkler için güvenli bir bölge oluşturulması neticesi göz önüne alınınca 1974
Kıbrıs Barış Harekâtının önemi daha iyi anlaşılmaktadır. Tezin amacı; Günümüzde sadece
Türkiye Cumhuriyeti tarafından tanınan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kuruluşuna giden
süreçte ve öncesinde Kıbrıs Türklerinin yaşadıkları zorlu şartlar altındaki siyasi, sosyal ve
ekonomik durumlarını inceleyerek Kıbrıs Barış Harekâtının önemini ve gerekliliğini
araştırmaktır. Türkiye dışında diğer devletlerin ve BM'nin tanımadığı Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti toplumunun tarihte vatana ve bir devlete nasıl ihtiyaç duyduğunu, ait oldukları
toprakları korumak uğruna verdikleri mücadele tezde ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Kıbrıs Türk Toplumu, Türkiye, Yunanistan, İngiltere,
Akdeniz

Abstract:
In history and today, every state that wants to keep the balance of power in the
Mediterranean and the Middle East is closely interested in Cyprus and endeavours to gain a
share from the strategic elements of the island. Today, the island of Cyprus, which is divided
into the Turkish Republic of Northern Cyprus and the Greek Cypriot Administration of
Southern Cyprus, gives life to two different communities. The events that shaped the current
life of the Turkish Cypriots started in 1878 when the Ottoman Empire handed over the
administration of Cyprus to Britain. Turkey has made international initiatives in order to end
the oppression of the Turkish Cypriots under the British rule and the terrorist incidents that led
to genocide. As a result of the diplomacy carried out with Turkey to regain the political, social
and economic rights lost by the Turkish Cypriots, the Republic of Cyprus was declared jointly
by the Turkish and Greek Cypriot communities on 15 August 1960. Despite the proclamation
of the Republic of Cyprus, the rights of the Turkish Cypriot community, which were determined
in the Constitution of Cyprus, were repealed by the Greek Cypriot rulers and despite Turkey's
search for a solution, the Greek Junta staged a coup d'état against the Republic of Cyprus on 15
July 1974. The coup d'état carried out by the Greek Junta in Cyprus damaged the democratic
rights of both the Turkish and Greek Cypriot communities on the island, moreover, with the
annexation of Cyprus to Greece, it posed a danger to the life safety of the Turkish Cypriots on
the island. The 1974 Cyprus Peace Operation restored the democratic rights of the Turkish and
Greek Cypriot communities living in Cyprus and created a safe zone for the Turks on the island
by liberating Cyprus from the Greek coup d'état. The aim of the thesis is to examine the
political, social and economic situation of the Turkish Cypriots under the difficult conditions
they lived under before and during the process leading to the establishment of the Turkish
Republic of Northern Cyprus, which is recognised only by the Republic of Turkey today. The
struggle of the Turkish Cypriot community in the Turkish Republic of Northern Cyprus, which
is not recognised by other states other than Turkey and the UN, to protect the land they belong
to and how they need a homeland and a state in history has been investigated.
Key Words: Cyprus, Turkish Cypriot Community, Turkey, Greece, England,
Mediterranean.