Kapalı konut sitelerinde dış mekan örgütlenmesinin sosyo-ekonomik bileşenler açısından kullanıcı odaklı değerlendirilmesi
Spatial organization of open space in gated communitiesuser-oriented evaluation in terms of socio-economic components
Yazar: ÖZGE ÖNTÜRK
Danışman: PROF. DR. İLKAY ÖZDEMİR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Küreselleşme hareketinin etkisiyle tüm dünyada yaygınlaşan kapalı konut siteleri, bugün, Türkiye' nin tüm kentlerinde yer almakta ve sıkça tercih edilmektedir. Yüksek bütçeli konut sunumlarında çoğunlukla peyzaj tasarımı vurgulanmakta; açık mekanlar ve yeşil alanlar öne çıkarılmaktadır. Kapalı ve güvenli bir yaşam alanının yanında, açık alanların mekansal örgütlenmesi ile sunulan olanaklar, bu yerleşimlerde yaratılan yaşam tarzı algısının en önemli dayanaklarından birini oluşturmaktadır. Bu kapsamda; çalışmanın amacı, konut tercihinde peyzaj tasarımının ne derece etkili olduğunun araştırılması; tercihte mekansal kullanım ve statü değeri niteliklerden hangisinin ağır bastığının saptanmasıdır. Çalışmada, "dış mekan örgütlenmesi" ile "sosyo-ekonomik bileşenler" araştırmanın iki temel konusunu oluşturmuş ve birlikte ele alınmışlardır. Çalışma alanı olarak Samsun ili Atakum ilçesinde, yüksek bütçeli 7 kapalı konut sitesi belirlenmiş ve bu sitelerde yaşayan 374 kişiye anket uygulanmıştır.  Mekansal analizler yapılarak mevcut durum tespit edilmiş; ilgili kişilerle görüşülerek siteler hakkında detaylı bilgilere ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda, peyzaj tasarımıyla tanımlı alanlarda sunulan olanakların kullanıcı tercihinde çok etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde, peyzaj mekanlarının statü değerine nazaran kullanım değerine ilişkin tercih düzeylerinin daha yüksek olduğu anlaşılmış; alan büyüklüklerinden ziyade bu mekanların simgesel değerlerinin kullanıcılar tarafından çok daha önemsendiği görülmüştür.

Abstract:
Gated communities, which have become widespread all over the world with the effect of the globalisation movement, are today located in all cities of Turkey and are frequently preferred. Landscape design is mostly emphasised in high- budget housing presentations; open spaces and green areas are highlighted. In addition to a closed and secure living space, the spatial organisation of open spaces and the facilities offered constitute one of the most important bases of the lifestyle perception created in these settlements. In this context, the aim of the study is to investigate the extent to which landscape design is effective in housing preference and to determine which of the qualities of spatial use and status value predominate in the preference. In the study, "spatial organization of open space" and "socio-economic components" constitute the two main subjects of the research and they are handled together. In Atakum district of Samsun province, 7 high- budget closed housing estates were determined as the study area and 374 people living in these estates were surveyed.  Spatial analyses were made to determine the current situation and detailed information about the sites was obtained by interviewing the relevant people. As a result of the study, it has been revealed that the facilities offered in areas defined by landscape design are very effective in user preference. The findings indicate that the preference levels for the use value of landscape spaces are higher than the status value and it is observed that the symbolic values of these spaces are much more important to the users than their area sizes.