Sosyal risk grubu olarak bekar anneler ve çalışan yoksulluğu ilişkisi: Nitel bir araştırma
Single mother and working poverty relationship as a social risk groups: A qualitative study
Yazar: BÜŞRA YÜKSEL GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. MEHMET MERVE ÖZAYDIN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Anneler = Mothers ; Bekarlar = Bachelors ; Boşanmış kadınlar = Divorced women ; Sosyal politika = Social policy ; Sosyal risk = Social risk ; Yoksulluk = Poverty ; Zonguldak = Zonguldak ; Çalışanlar = Workers ; Çalışma ekonomisi = Labour economics

Özet:
Bu araştırmada çalıştırmacı refah uygulamalarından olan TYP (Toplum Yararına Çalışma Programı) kapsamında çalışan bekar annelerin yaşadıkları çalışan yoksulluğu deneyimleri incelenmektedir. Zonguldak ilinde TYP kapsamında temizlik ve güvenlik personeli olarak geçici çalışan bekar annelerin yaşadıkları yoksullukları ve bu yoksullukla mücadele stratejileri üzerinde durulmaktadır. Bu tezin amacı, kamu eliyle geçici statüde çalıştırılan bekar annelerin sosyo-ekonomik ve sosyo-demografik yapılarını, çalışma hayatında karşılaştıkları sorunları, geçinme stratejilerini, beslenme alışkanlıklarını, yoksulluğa bakışlarını ve aile içinde yaşadıkları problemleri ortaya koymaktır. Bu çalışma ile bekar annelerin TYP statüsünde çalışma nedenleri, çalışma hayatında karşılaştıkları sorunlar ve bunlarla başa çıkmak üzere geliştirdikleri stratejiler de irdelenmektedir. Çalışmada yöntem olarak nitel araştırma deseni benimsenmiştir ve 26 bekar anne ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler MAXQDA 2020 ve 2022 programları ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, bekar annelerin çalışma hayatına girişte ve çalışma sırasında cinsiyet ve yaş ayrımcılığına maruz kaldıkları ve geçici, düşük nitelikli, düşük ücretli, uzun çalışma saatlerinde, güvencesiz işlerde çalışmak zorunda kaldıkları tespit edilmiştir. Bekar annelerin bu durumla başa çıkmak için özel sektörde çalışmak yerine kamu eliyle oluşturulan TYP kapsamında geçici çalışmaya yöneldikleri görülmüştür. Böylece düzenli çalışma saatleri olan, asgari ücretli ve sigortalı işte çalışarak kısa süreliğine kendilerini güvende hissettikleri ancak aynı zamanda geçici çalıştıkları için gelecek kaygısı yaşadıkları bulgusuna ulaşılmıştır.  Ayrıca TYP'de çalışmanın onları yoksulluktan kurtaramadığı, yalnızca yoksulluğun derinliğini kısa süreliğine azaltmakta destek sağladığı görülmüştür. TYP'de çalışmak bekar annelere nitelik ve vasıf kazandırmamaktadır. Ayrıca TYP'nin ortaya çıkış amacından uzaklaştığı dikkat çekmektedir. Bekar annelerin çalışma hayatlarında işsizlik- sosyal yardım –geçici istihdam üçleminde sürekli bir döngü halinde olması önemli bir tespittir. Bekar anneler çalışan yoksulluğu ile mücadele etmek için gıda, çocuk bakım, kök aile desteği ve sosyal yardımlar gibi geçinme stratejileri geliştirmektedirler. Bekar annelerin geçinmek için giderlerini sıkı bütçe sınırlamalarına tabi tuttukları ve en fazla gıda üzerinden kısıtlama yaptıkları, sosyal hayatlarını minimumda tuttukları, en fazla çocuklarının giderlerinde zorlandıkları başlıca bulgulardandır. Bekar annelerin önemli bir kısmının eğitimine devam ederek beşeri sermayelerine yatırım yaptıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the working poverty experienced by single mothers working within the scope of Community Benefit Work Program (CBWP), which is one of the workfare practices, is examined. The poverty experienced by single mothers who work temporarily as cleaning and security personnel within the scope of CBWP in Zonguldak province and strategies to fight this poverty are emphasized. The aim of this thesis is to reveal the socio-economic and socio-demographic structures of single mothers who are employed by the public in temporary status, the problems they face in their working life, their subsistence strategies, eating habits, perspective on poverty and the problems they experience in the family. This study also examines the reasons for single mothers to work in CBWP status, the problems they encounter in working life and the strategies they have developed to cope with them. In the study, qualitative research design was adopted as the method and in-depth interviews were conducted with 26 single mothers. The interviews were analyzed with the MAXQDA 2020 and 2022 programs. As a result of the study, it has been determined that single mothers are exposed to gender and age discrimination in entering and working life and they have to work in temporary, low-qualified, low-paid, and insecure jobs with long working hours. In order to cope with this situation, single mothers tended to work temporarily within the scope of the CBWP created by the public instead of working in the private sector. Thus, it has been found that they feel safe for a short time by working in a job with regular working hours, minimum wage and insured but at the same time, they experience anxiety for future because they work temporarily. In addition, it was seen that working in the CBWP could not save them from poverty, but only provided support in reducing the depth of poverty for a short time. Working in the CBWP does not provide single mothers with qualifications. In addition, it is noteworthy that the CBWP has moved away from its purpose of emergence. It is an important finding that single mothers are in a continuous cycle in their working life in the unemployment-social assistance-temporary employment triad. Single mothers develop livelihood strategies such as food, childcare, root family support and social benefits to fight with working poverty. It is one of the main findings that single mothers subject their expenses to strict budget constraints in order to make a living, make restrictions on food the most, keep their social life to a minimum, and have the most difficulty in the expenses of their children. It has been determined that a significant portion of single mothers continues their education and invests in their human capital.