03248 numaralı Temettuat Defterine göre Boyabat kazasının kasaba köylerinin sosyo-ekonomik yapısı (1844-1845) (H.1260-1261)
According to 03248 number of Department Book Boyabat accident socio-economic structure of town and cotteries
Yazar: MÜZEYYEN USTAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA ÖZKAYA SOFU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sinop-Boyabat = Sinop-Boyabat ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Temettuat Defterleri = Temettuat Registers ; Vergiler = Taxes

Özet:
Osmanlı Devleti, Tanzimat'ın ilanı ile birlikte yeniden yapılanma dönemine girmiştir.
Bununla birlikte büyük değişimler yaşanmıştır. Özellikle idari ve mali alanlarda başlayan
reformları, siyasi, sosyal ve kültürel gelişmeler takip etmiştir. Osmanlı Devleti'nde gelir
kaynaklarının temelini vergiler oluşturmaktadır. Bu nedenle devlet, kuruluşundan itibaren
vergi kaynaklarının belirlenmesi konusunda önceki Türk devletlerinde uygulanan vergi
sistemini esas alarak sayım yöntemi benimsemiştir. Osmanlı vergi sistemi Tanzimat Dönemi
öncesi ve sonrası olmak üzere farklılıklar göstermektedir.
Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda Tanzimat'la birlikte birçok alanda yenilikler yapmıştır.
Bunlardan biri de mali alanda yapılan düzenlemelerdir. Bu dönemde devletin gelir
kaynakları kayıt altına alınmıştır. Temettuat adı verilen bu defterlerde kaza, köy, mahalle, o
dönemde yaşayan kişiler, vergi mükellefleri, isimleri, ödedikleri vergi miktarı, meslekleri,
hane halkları, sahip olduğu mülkler, baktıkları hayvan sayısına kadar birçok konu hakkında
bilgi yer almaktadır. Temetuat defterleri o döneme ışık tutan, dönemin sosyo - ekonomik
yapısı hakkında bizleri bilgilendiren önemli bir bilgi kaynağıdır. Günümüzde temettuat
defterleri Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Başkanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır.
Bu çalışmada 1844-45 (H.1260-1261) tarihleri arasında yapılan "03248 Numaralı Boyabat
Kazasının Kasaba ve Köylerinin Temettuat Defteri" ana kaynak olarak kullanılmıştır.
Tezimizin giriş bölümünde Boyabat ilçesi hakkında geçmişten günümüze aldığı yol ve
Boyabat tarihine ışık tutan eserler araştırılmıştır. Birinci bölümde, temettuatın anlamı, genel
özellikleri, muhtevası ve sosyal ve iktisadi tarih açısından önemine değinilmiştir. İkinci
bölümde, Osmanlı vergi sistemi araştırılarak maliyenin geçmişten günümüze aldığı yol,
vergi çeşitleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, Boyabat kazasının idari, sosyal ve ekonomik
durumu araştırılarak bilgilendirilmeye çalışılmıştır. Son olarak da 03248 numaralı temettuat
defterinin günümüz Türkçesine çevrilip temettuattaki bilgilerden ve çeşitli kaynaklardan
yararlanılarak Boyabat'ın köylerinin sosyo ekonomik yapısı hakkında çeşitli bilgiler ortaya
çıkarılmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: Osmanlı Devleti'nde Vergi Sistemi, Temettu Vergisi, Temettuat Defteri, Boyabat Kazası, Boyabat'ın Sosyo-Ekonomik Yapısı,

Abstract:
The Ottoman State entered a reconstruction period with the declaration of the Tanzimat.
However, great changes have occurred. Political, social and cultural developments followed
the reforms, especially in the administrative and financial areas. Taxes constitute the basis of
income sources in the Ottoman Empire. For this reason, the state has adopted a counting
method based on the tax system applied in previous Turkish states in determining tax
resources since its establishment. The Ottoman tax system differs before and after the
Tanzimat Period.
The Ottoman State made innovations in many areas with the Tanzimat in the 19th century.
One of them is the regulations made in the financial field. In this period, the income sources
of the state were recorded. In these books, called Temettuat, there is information about the
district, village, neighborhood, people living at that time, taxpayers, their names, the amount
of tax they paid, their professions, households, the properties they own, and the number of
animals they keep. Temetuat notebooks are an important source of information that sheds
light on that period and informs us about the socio-economic structure of the period. Today,
the temettuat books are in the Presidency Ottoman Archives of the General Directorate of
State Archives.
In this study, "Temettuat Register of Towns and Villages of Boyabat District No. 03248"
made between 1844-45 (H.1260-1261) was used as the main source. In the introduction part
of our thesis, the path taken from the past to the present and the works that will shed light on
the history of Boyabat have been researched. In the first chapter, the meaning, general
characteristics, content and importance of dividend in terms of social and economic history
are mentioned. In the second part, the Ottoman tax system is researched and the way the
finance has taken from the past to the present and the tax types are discussed. In the third
part, the administrative, social and economic situation of Boyabat accident was investigated
and informed. Finally, the temettuat book numbered 03248 was translated into today's
Turkish and various information about the socio-economic structure of the villages of
Boyabat was revealed by using the information in the temettuat and various sources.

KEYWORDS: Tax System İn The Ottoman State, Temmettu Tax, Temettuat Ledger, Boyabat Accident, Socio-Economic Structure Of Boyabat.