Ölümlülük manipülasyonunun, bağlanma türlerinin ve karanlık üçlü kişilik özelliklerinin risk alma davranışına etkisi
The effects of mortality salience, attachment styles and dark triad personality traits on risk taking
Yazar: ELİF BAYRAMOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN GALİP BAHÇEKAPILI
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mortalite = Mortality ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Ölüm = Death

Özet:
Bu araştırmada, ölümlülüğün hatırlatılmasının bağlanma türleri ve karanlık üçlü kişilik özelliği üzerinden risk alma davranışına etkisi incelenmektedir. Araştırma deneysel bir çalışma olup 219 deney ve 205 kontrol grubunu içeren 419 katılımcının anket sorularına verdikleri yanıtlar üzerinden analizleri gerçekleştirilerek yapılmıştır. Deney grubundaki bireylere ölümlülük manipülasyonu; kontrol grubundaki bireylere acı manipülasyonu uygulanmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan ölçekler: Kişisel Bilgi Formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri – II, Dirty Dozen Kısaltılmış Karanlık Üçlü Ölçeği, Domain-Specific Risk-Taking (DOSPERT) Risk Alma Ölçeği'dir. Bireylerin sahip oldukları bağlanma türü, bağlanmanın kaygılı ve kaçıngan türleri hakkında bilgi veren Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri – II ile ölçülmüştür. Bireylerin Makyavelizm, psikopati ve narsisizm kişilik özellikleri hakkında bilgi Dirty Dozen Kısaltılmış Karanlık Üçlü Ölçeği ile elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, ölümlülük farkındalığının bireylerdeki risk alma davranışını sınırda anlamlı olarak arttırdığı bulunmuştur. Analiz sonuçlarına göre, ölümlülük ve risk alma davranışı arasındaki ilişkide moderatör etkiye sahip olması beklenen bağlanma türlerinin ve karanlık üçlü kişilik özelliklerinin anlamlı bir etkiye sahip olmadıkları saptanmıştır. Kadın bireylerin erkek bireylere oranla kaçıngan bağlanma ve narsisizm kişilik özelliği puanları yüksek bulunmuştur. Makyavelizm ve psikopati kişilik özelliğinin ise erkek bireylerde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Karanlık üçlü kişilik özelliğine sahip olmak ile genel risk alma davranışı arasında anlamlı bir ilişki olduğu gösterilmiştir. Kaçıngan bağlanma türüne sahip olmak ile genel risk alma davranışı arasında negatif bir ilişkinin olduğu bulunmuştur. Araştırma birlikte kullanılan değişkenler kapsamında literatüre teorik bir katkı sağlamaktadır. Pratik anlamdaki katkısı ise ölüm ile ilgili yaşantıları olan ve terapi desteği alan bireylerin kişilik özellikleri de düşünülerek bu süreçte alabilecekleri riskli davranış ya davranış eğilimleri hakkında terapiste bilgi vermesini içermektedir.

Anahtar sözcükler: 1.Ölümlülük; 2.Risk alma; 3.Bağlanma türleri; 4.Karanlık üçlü kişilik özellikleri

Abstract:
This research investigated the effect of mortality salience on risk taking through the possible moderating effects of attachment styles and dark triad personality traits. The research is an experimental study with 419 participants with 219 in the experimental group and 205 in the control group. Mortality salience manipulation was applied to individuals in the experimental group and pain manipulation was applied to individuals in the control group. The measurement instruments for data collection included Personal Information Form, Experiences in Close Relationships-Revised, Dark Triad Dirty Dozen Scale, and Domain-Specific Risk-Taking Scale. The type of attachment that individuals possess, measured by the Inventory of Experiences in Close Relationships - II, which provides information about the anxious and avoidant types of attachment. The information about personality traits of Machiavellism, psychopathy and narcissism of individuals was obtained by Dark Triad Dirty Dozen Scale. The result of the study indicated that there was a negative relationship between avoidant attachment and general risk taking behavior. According to the results, awareness of mortality increased the risk taking behaviour of individuals. The results were marginally significant. In addition, attachment styles and the dark triad personality traits that were expected to have a moderation effect on the relationship between mortality and risk taking behaviour had no significant effect. The avoidant attachment style and narsissism personality trait scores were higher female participants than male participants. The personality traits of Machiavellism and psychopathy were found to be higher in male participants. The study was demonstrated that there was a significant relationship between dark triad personality and general risk taking behavior. The research provides a theoretical contribution to the literature within the context of the variables used together. The practical significance of the study includes informing therapists about the possible risk taking tendencies of clients who have certain personality traits and who have had death-related experinces.

Keywords: 1.Mortality; 2.Risk taking; 3.Attachment style; 4.Dark triad personality