Yüksek katılımlı iş sistemlerinin inovatif iş davranışı üzerindeki etkisi: İş yeri sosyal desteğinin aracılık rolü
Effects of high involvement work systems on innovative work behavior: Mediating role of workplace social support
Yazar: MURAT YOLSAL
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER TURANLI
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Mesleki eğitim = Vocational education ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Seçme ve yerleştirme = Selection and recruitment ; Sosyal destek = Social support ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Yenilikçi iş davranışı = Innovative work behavior ; Yönetici desteği = Manegerial support ; Yüksek katılım sağlayıcı iş sistemleri = High performance work practices ; Ücretlendirme = Remuneration

Özet:
Yüksek Katılımlı İş Sistemleri (YKİS), bünyesinde birden çok insan kaynakları uygulamasını barındıran, gelişmiş bir iş sistemidir. Bu iş sistemi, Yetenek – Motivasyon – Fırsat Modeli uyarınca, yetenekli işgöreni seçmeye ve ona yetenek kazandırmaya, onu motive etmeye ve ona fırsatlar sunmaya dayanmaktır. Bu çalışmada, yetenek kazandırma için seçme ve yerleştirme ile mesleki eğitim uygulamaları, motive etme için performans değerlendirme ve performansa dayalı ücretlendirme uygulamaları, fırsatlar sunma için ise, katılımcı karar verme ve iş özerkliği uygulamaları kullanılmıştır.
İnovatif iş davranışı, işgörenin yaratıcı bir fikir geliştirmesine, bu fikri somutlaştırarak sa-vunmasına, yöneticisini, iş arkadaşlarını ve örgüt yönetimini ikna ederek fikri uygulamaya koymasına dayanan, üretkenliğe katkı sağlayan bir davranıştır.
İşyeri sosyal desteği ise, işgörenin, yöneticisinin ve iş arkadaşlarının kendisini destekledikle-rine dair geliştirdiği bir algıdır. Bu algı, işgören için büyük bir önem arz etmektedir, zira işyeri sosyal desteği algısına sahip bir işgören, kendini örgütün ve yapılan işin bir parçası olarak görebilmekte, yaptığı işi anlamlandırabilmekte ve kendini işine adayarak yüksek per-formans sergileyebilmektedir.
Bu çalışmada YKİS'nin işgörenlerin inovatif iş davranışı üzerindeki etkisi ve işyeri sosyal desteğinin bu ilişkideki aracılık rolü incelenmiştir. İstanbul ili sınırları içinde faaliyet göste-ren büyük ölçekli işletmelerde çalışan, beyaz yakalı 520 işgören üzerinde gerçekleştirilen araştırma bulgularına göre, YKİS'nin, işgörenlerin inovatif iş davranışlarına olumlu etki et-tiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan, işyeri sosyal desteğinin bu ilişkideki aracılık rolünün kısmi olduğuna dair bulgulara ulaşılmıştır. İşyeri sosyal desteğinin kısmi aracılığı, YKİS ile inovatif iş davranışı arasındaki ilişkide daha güçlü aracılık etkisi gösterebilecek başka değiş-kenlerin varlığına işaret etmektedir.

Abstract:
High Involvement Work Systems (HIWS) is an advanced business system that includes multiple human resources applications. According to the Ability - Motivation - Opportunity Model, this business system is based on selecting a talented employee and giving him com-petence, motivating him and offering him opportunities. In this study, selection and re-cruitment and vocational training for ability, performance appraisal and performance-based compensation practices for motivation, participatory decision making and job autonomy practices were used for providing opportunities.
Innovative work behaviour is a behaviour that contributes to productivity, based on the fact that the employee develops a creative idea, embodies and defends this idea, and persuades his manager, colleagues and management to implement the idea.
Workplace social support is a perception developed by the employee, about the support provided him by his supervisor and coworkers. This perception is of great importance for the employee, because an employee with a perception of workplace social support can see himself as part of the organization and the work he performs, make sense of his work and provide high performance by devoting himself to his work.
In this study, the effect of HIWS on the innovative work behaviour of the employees and the mediating role of the workplace social support in this relationship were examined. Ac-cording to the research findings conducted on 520 white-collar employees working in large-scale enterprises operating within the borders of Istanbul province, HIWS has been found to have a positive effect on the innovative business behaviour of the employees. On the other hand, findings pointed out that workplace social support' mediating role is partial in this relationship. Partial mediator role of workplace social support indicates the existence of other variables that may have a stronger mediating effect in the relationship between HIWS and innovative work behaviour.