Marmara bölgesinde çok depolu organ dağıtımı uygulaması
Multi depot organ allocation application in Marmara region
Yazar: ÖMER ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. ALEV TAŞKIN GÜMÜŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Sistem Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Endüstri mühendisliği = Industrial engineering

Özet:
Günümüz dünya pazarında güçlü rekabet için ürünün zamanında teslim edilmesi önemli faktörlerdendir. Şirketlerin ürünlerini zamanında teslim etmeleri, değerleri, toplam maliyetleri ve pazarda bulunan konumları açısından önemli rol oynamaktadır. Bu faktörlerden en maliyetli ve zor olanı lojistik ve dağıtım sistemleridir. Konu, hayati önem taşıyan organ nakli olduğunda, nakil edilecek organların dağıtımı ve taşınması daha çok önemlidir.
Organ naklinde karşılaşılan problemin zaman olduğu iddia edilmektedir. Nakledilecek organın hayatsal faliyetlerinin devam etmesi için belirli bir iskemi (soğuk depoda bekletme) süresi mevcuttur. Bu süre karaciğer organı için 8-12 saattir. Zamandan hariç birtakım önemli kısıtlar da mevcuttur. Maliyet ve yol gibi iki önemli unsur bunların başlıcalarındandır. Karaciğer, organ naklinde en çok talep edilen organlar arasındadır. Karaciğer organlarının gün içinde birden çok hastaneye taşınması, rotalama problemine sebep olmaktadır. 
Araç rotalama problemi, hastanelerin taleplerini karşılamak için araçların izleyeceği optimal rotaların bulunmasını amaç edinmektedir. Araç rotalamanın; zaman pencereli, çok depolu, stokastik talepli, geri dönüşlü, eşzamanlı dağıtım ve toplamalı, mesafe kısıtlı vb. problem türleri vardır. Burada çok depolu araç rotalama çözümü karaciğer organlarını  ihtiyaç olması halinde birden fazla nakil merkezine götürülmesine yardımcı olacaktır. Tüm bu problemlerin ortak amacı hastaneler arası toplam seyahat süresini, toplam maliyet ve ulaşımda kullanılan toplam araç sayısını minimize etmektir.
Bu çalışmada araç rotalama problemi incelenmiş, ayrıca organ naklinin dünyada ve Türkiye'deki yeri araştırılmıştır. Aynı zamanda nakilde karşılaşılan rotalama problemine odaklanılmıştır. Kullanılan çok depolu araç rotalama problemi (ÇDAR) ile ilgili uygulama GAMS programı kullanılarak çözülmüştür. Çalışmada güncel ve gerçek veri seti kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Organ nakli, çok depolu araç rotalama, tamsayılı programlama

Abstract:
On-time product delivery is one of the most significant factor in strong competition in global markets of recent times. Punctual delivery of the outputs of the companies affects seriously in terms of values, the margin and the position in the market of the companies.  Logistics and distribution system are ones  of the hardest and most expensive factors. When the matter is of vital importance such as organ transplantation, delivery and the transport of the organ is much more important.
It is claimed that the problem of the organ transplantation is time. There exists an exact ischemia time (time for organ durability in a cold package) of the organ, which will be transplanted, for its survive. This time is between 8 and 12 hours for a  liver. There are some important constraints apart from the time. The cost and the distance have an importance which are the main of the constraints. Liver is one of organs which has  most demanded in organ transplantation. There are many liver transplantations are being operated during the day as it has a high demand level. Transportation of liver from more than one hospital in the same day causes the problem of routing.
Vehicle routing problem aims to find the optimal routes which is followed by the vehicles to supply the demands of the hospitals. There exists several types of vehicle routing problems such as; route constrainted, distributed, recycled, stochastic demanded, multi depot and time window vehicle problems. Among these solution routing the vehicle which has multi depot helps transporting liver to more than one transportation center when it is needed. The common aim of these problems is to minimize the traveled time, total cost and the number of vehicles which are used for transportation.
In this study, vehicle routing problem is examined besides that the present situation of  organ transplantation in Turkey and the world is researched. Furthermore it is focused on the routing problem which is encountered during the transportation. First, this study is focused on organ transplantation in the world and aimed to solve the problems which Turkey is facing with by using Multi Depot Vehicle Routing Problem. The application related with multi depot vehicle routing problem (MDVRP) is solved by using GAMS programme. Current and real data set is used in the study.

Keywords: Organ transplantatiton, multi depot vehicle routing problem, integer programming