Minas Çeraz Ve Ermeni meselesindeki rolü
Minas Çera and his role in Armenian question
Yazar: BÜŞRA BEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. FİKRETTİN YAVUZ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Ermeni sorunu = Armenian question ; Ermeniler = Armenians ; Türk-Ermeni ilişkileri = Turkish-Armenian relations ; Çeraz, Minas = Çeraz, Minas ; İstanbul Ermeni Patrikhanesi = İstanbul Armania Patriarchate

Özet:
Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımı neticesinde Osmanlı İmparatorluğu'nda bağımsızlık amacı ile pek çok isyan zuhur etmiştir. Bu isyanları çıkartan ayrılıkçı gruplar içinde Millet-i Sadıka olarak nitelenen Ermeni milleti adına hareket eden komiteler bulunmaktaydı. Gerek patrikhane bünyesindeki bazı patrikler ve ruhaniler gerekse bazı Ermeni aydınları ile komiteler tarafından yürütülen bağımsızlık faaliyetleri neticesinde bağımsız Ermeni devleti hedefine ulaşmak adına mesele dönemin büyük devletlerinin önüne getirilmişti. Bu süreçte Bağımsız Ermenistan'ın tesis edilmesi adına faaliyet gösteren isimlerden biri de bir Ermeni aydın, öğretmen ve yazar olan Minas Çeraz'dır.
"Minas Çeraz ve Ermeni Meselesindeki Rolü" adlı bu çalışmada Ermeni Meselesi adına Minas Çeraz'ın Patrikhane himayesinde ve meseleyi Avrupa'ya tanıtmak adına gerçekleştirdiği faaliyetleri ele alınmıştır. Bunların yanı sıra Çeraz'ın bir öğretmen ve yazar olmasının ışığında döneminin ünlü bir aydını olarak tanınması sebebiyle kendisinin bu yönlerine de değinilmeye çalışılmıştır. 1852'de doğan Minas Çeraz eğitimini tamamlamasını müteakip öğretmenlik ve edebi faaliyetlere yönelmiştir. Bu sayede ünlenmeye başlayan Çeraz, Konstantinopolis Eğitim Konseyi'nin ve Ermeni Ulusal Konseyi'nin bir üyesi olmuştur. Yıldızı burada parlayan Çeraz 1878 senesinde Patriklik Genel Sekreterliği'ne getirildi ve böylece ömrünün geri kalanını adadığı Ermeni Meselesi adına gerek Osmanlı İmparatorluğu'nda gerekse Avrupa'da çeşitli faaliyetlerde bulundu.
Ömrünün yaklaşık elli bir yılını bağımsız bir Ermeni devleti davasının başarıya ulaşmasına adayan Çeraz, 1888 senesinde itibaren Avrupa'da Profesör Çeraz olarak tanınmaya başlamıştır. Böylece gerek kamuoyunda gerekse Avrupalı siyasiler tarafından saygı gören bir isim haline gelerek çeşitli temaslar kurmuştur. Ermeni Meselesi adına en aktif olan isimlerden biri haline gelen Çeraz'ın hayatı ve faaliyetleri arşiv belgeleri, yabancı basın, çeşitli yazarlara ait eserler ve makaleler ışığında incelenmiştir.

Abstract:
As a result of the nationalism movement spread with the French Revolution, many revolts occurred in the Ottoman Empire with the aim of independence. Among the non-Muslim minorities who caused these revolts were the Armenian nation. As a result of the independence activities carried out by both the patriarchate and the Armenian intellectuals and committees, this issue was carried to the great states of the period when the Ottoman Armenians failed to succeed.In the name for establishment of the independent Armenia, one of the names operating was Minas Çeraz, an Armenian intellectual, teacher and writer.
In this study titled "Minas Çeraz and his Role in the Armenian Issue", the activities carried out by Minas Çeraz on behalf of the Armenian Issue under the patronage of the Patriarchate and to introduce the issue to Europe were tried to be given. Besides these, in the light of the fact that Çeraz was a teacher and writer, it was tried to touch on these aspects of him as he was known as a famous intellectual of his period. Minas Çeraz, born in 1852, turned towards teaching and literary activities after completed his education. In this way, Çeraz, who started to become famous, became a member of the Constantinople Education Council and the Armenian National Council. Çeraz, whose star shines here, was brought to the General Secretariat of the Patriarchate in 1878 and thus, he carried out various activities both in the Ottoman Empire and in Europe in the name of the Armenian issue, to which he dedicated the rest of his life.
Çeraz, who devoting about fifty years of his life to the success of the Armenian issue, started to be recognized as "Professor Çeraz" in Europe in 1888. Thus, he became a respected figure both by the public and by European politicians and established various contacts. The life and activities of Çeraz, which has become one of the most active names on behalf of the Armenian issue, will be examined in the light of archive documents, foreign press, works and articles by various authors.