Depresyon riski taşıyan ergenlere uygulanan "stres ile baş etme programı"nın depresyon ve anksiyete semptomları ve beyin işlevleri üzerine etkisi
Effect of "coping with stress program" to depression and anxiety symptoms and brain functions in adolescent at high-risk for depression
Yazar: BURCU ÖZKUL
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN GÜNÜŞEN ; PROF. DR. ALİ SAFFET GÖNÜL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beyin = Brain ; Depresyon = Depression ; Ergen psikiyatrisi = Adolescent psychiatry ; Ergenler = Adolescents ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Amaç: Araştırmanın birinci amacı, depresyon riski yüksek olan ergenlere uygulanan Stres ile Başetme Programının ergenlerin depresif semptomlarına ve anksiyete düzeylerine etkisinin belirlenmesidir. İkinci amacı, stres ile başetme programına katılan ergenlerin beyin
işlevlerindeki değişikliklerin incelenmesidir.
Yöntem: Bu araştırmada randomize kontrollü deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. Lise birinci sınıf öğrencileri depresif semptomlar açısından taranmış ve depresif semptom düzeyi düzeyi yüksek olan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan ergenler randomize olarak deney (n=28) ve kontrol (n=29) grubuna atanmıştır. Çocuk Depresyon Ölçeği, Epidemiyolojik Araştırmalar Merkezi Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme ile veriler toplanmıştır. Veriler Stres ile Başetme Programı öncesi, sonrası, 3. ay ve 6.ayda toplanmıştır. Verilerin analizinde ki-kare ve MANCOVA kullanılmıştır. fMRG çekimlerinden elde edilen veriler Statistical Parametric Mapping (SPM) ile genel lineer model kullanılarak incelenmiştir.
Bulgular: Bu araştırmanın sonucunda deney grubunun çocuk depresyon ölçeği son test, üçüncü ay ve altıncı ay toplam puanlarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş olduğu belirlenmiştir. Epidemiyolojik araştırmalar merkezi depresyon ölçeği toplam puanlarında ise gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Deney grubu ile kontrol grubunun beck anksiyete ölçeği son test toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yokken, üçüncü ve altıncı aydaki toplam puanların deney grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Bu araştırmanın sonucunda Stresle Başetme Programının depresif semptom düzeyi yüksek olan ergenlerin depresif semptom ve anksiyete düzeylerini düşürdüğü söylenebilir. Programın okullarda düzenli olarak uygulanması önerilir.

Abstract:
Objective: The primary aim of this research is to determine the effect of coping with stress
program on adolescents' depression and anxiety symptoms, which is applied to adolescents with high risk for depression. The second aim is to examine the changes in brain functions of adolescents participating in the coping with stress program.
Method: Randomized controlled experimental research design was used in this study. The first year high school students were screened for depressive symptoms and adolescents with high levels of depressive symptoms and volunteering to participate in the study were randomly assigned to the intervention (n = 28) and control group (n = 29). Data were collected with Children Depression Inventory, Epidemiological Research Center Depression Scale, Beck Anxiety Scale and functional magnetic resonance imaging. The data were collected before the Coping with Stress Program, after the program, 3 months and 6 months. Chi-square and MANCOVA were used for data analysis. The data obtained from fMRI images were analyzed by using Statistical Parametric Mapping (SPM) using general linear model.
Results: As a result of this study, it was found that there was a statistically significant decrease in the post-test, third and sixth month total scores of the Children Depression Inventory of the intervention group compared to the control group. There was no significant difference between the groups in the total scores of the central depression scale of epidemiological studies. While there was no statistically significant difference between the post-test total scores of the intervention group and the control group's Beck Anxiety Scale, the total scores in the third and sixth months were significantly lower in the intervention group.
Conclusion: As a result of this study, it can be said that coping with stress program decreases depressive symptoms and anxiety levels of adolescents with high levels of depressive symptoms. It is recommended that the program be implemented regularly in schools.