Mesafeli sözleşmelerde tüketicinin korunması: Ön bilgilendirme yükümlülüğü ve cayma hakkı
Consumer protection on distance contracts: Pre-contractual information obligation and right to withdraw
Yazar: ATA SITKI
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE TUBA AKÇURA KARAMAN
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Mesafeli sözleşmeler, bir tarafın tüketici, diğer tarafın ise satıcı/sağlayıcı olduğu, sözleşmenin müzakere süreci ve kurulduğu an da dahil olacak şekilde, tarafların karşılıklı ve eş zamanlı fiziksel varlıkları olmadan, münhasır olarak bir ya da daha fazla uzaktan iletişim aracını kullanarak, malların ya da hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik satıcı/sağlayıcı ya da (üçüncü kişi) aracı tarafından oluşturulan sistem dahilinde kurulan, ivazlı tüketici sözleşmeleridir. Bu yönden mesafeli sözleşme kavramı, sözleşmesinin içeriğine ya da konusuna ilişkin özel bir tüketici sözleşmesi değil; sözleşmenin kurulma yöntemine ilişkindir. Bu tanım hem Türk hukuku hem de mehaz AB düzenlemesi açısından geçerlidir. Mesafeli sözleşmeler ile tüketici, ihtiyaç duyduğu veyahut arzu ettiği malı veya hizmeti, fiziksel olarak satıcının/sağlayıcının mağazasına gitmesine gerek olmadan, telefon, bilgisayar, elektronik posta, akıllı telefon uygulamaları gibi uzaktan iletişim araçları vasıtasıyla, bulunduğu yerden veya evinden çıkmasına gerek kalmadan elde etme imkânı bulmaktadır. Bu, her gün tüketme ihtiyacı bulunun tüketiciler için büyük kolaylık ve rahatlık sağlamaktadır. Artık tüketiciler, basit ve hızlı şekilde çeşitli birçok sözleşmeyi kurabilmektedir. Lakin ortaya çıkan bu durum aynı zamanda tüketici açısından birtakım riskleri ve rizikoları de beraberinde getirir. Tüketicinin, satıcının/sağlayıcının mağazasına ya da iş yerine fiziksel olarak gitmesine gerek kalmadan, uzaktan iletişim araçlarını kullanarak birçok sözleşmeyi mesafeli şekilde kurabiliyor olması; aynı zamanda, onun sözleşme konusu mal veya hizmet ediminin inceleyemeden, gözden geçiremeden ve beş duyusu ile edimi deneyimleyip, sözleşmenin kendisi hakkında yeterli fikir sahibi olmadan, edimin kendisi için olan değerini hesaplayamadan, muadilleri ile karşılaştırma yapamadan sözleşmeyi kurması anlamına gelmektedir. Bu imkânlardan yoksun kalan tüketici, genel olarak satıcının/sağlayıcının kendisine sunduğu bilgiler çerçevesinde mesafeli sözleşmeyi kurma kararını oluşturur. Satıcının/sağlayıcının ise, mal veya hizmetlerin satışını artırmak adına, belirli bilgileri tüketici ile paylaşmaktan imtina etmesi ya da kendi menfaatine uygun düşecek şekilde tüketici ile bilgi akışını sağlaması, yüksek ihtimal dâhilindedir. Tüketici ile satıcı/sağlayıcı, eş zamanlı fiziksel olarak bir arada bulunmadıkları için, tüketicinin bizzat satıcının/sağlayıcının kendisi ile edinebileceği bilgiler de kısıtlı olacaktır. Genel olarak tüketicilerin, kendisinden daha güçlü pozisyondaki satıcıya/sağlayıcıya karşı, daha zayıf ve korunmaya muhtaç oldukları nazara alınırsa; tüketicinin mesafeli sözleşmeyi kurma kararını, daha güçlü pozisyonda olan satıcı/sağlayıcı tarafından sağlanan tek taraflı bilgi akışı dahilinde oluşturduğu bir vaziyet ortaya çıkmaktadır. Bu ise, tüketicinin mesafeli sözleşmeyi kurarken yoğun bilgi asimetrisine maruz kalması anlamına gelir. İşte sözleşmelerin mesafeli şekilde kurulabilmesinin sonucu olarak, tüketicinin sadece mal veya hizmete ilişkin yeterli bilgiyi edinememesi ve bu sebepten dolayı bunların kendisi için gerçek değerini hesaplayamaması, buna karşın çok kolay ve hızlı bir şekilde mesafeli sözleşmeyi kurabiliyor olması, tüketicinin özel olarak korunması gerekliliğini ortaya çıkmıştır. Mesafeli sözleşmelerde tüketicinin korunması ise temel olarak, mesafeli sözleşmenin güçlü tarafı olarak kabul edilen satıcıya/sağlayıcıya yüklenen, tüketicinin ön bilgilendirilmesi yükümlülüğü ile tüketiciye tanınan cayma hakkı ile sağlanmaktadır. Satıcıya/sağlayıcıya ön bilgilendirme yükümlülüğü getirilmesi ile tüketicinin, mesafeli sözleşmeyi kurmadan ve henüz sözleşmeden kaynaklı yükümlülük altına girmeden önce korunması; cayma hakkı ile ise, tüketicinin mesafeli sözleşmeyi kurmasından sonra korunması sağlanmaktadır. Bu açıdan bu iki koruyucu korum, esasında birbirinin tamamlayıcısı gibilerdir. Bu çalışmanın kapsamı ise, evleviyetle mesafeli sözleşme kavramına ve bu sözleşmelerin kurulmasına; ancak esas olarak, mesafeli sözleşmeye taraf olan tüketicinin, ön bilgilendirme yükümlülüğü ve cayma hakkı çerçevesinde korunmasına ve bu korumanın kapsamına ilişkindir. 

TKHK m. 48'de mesafeli sözleşmelerde tüketicinin korunmasına ilişkin kuralların, kaynak düzenlemesi ilgili AB düzenlemeleridir. Mesafeli sözleşmelerde tüketicinin korunmasına ilişkin düzenlemeler ise THD'de mevcuttur. THD ise, Avrupa Birliği'nin İşleyişi Hakkında Antlaşma'nın "Mevzuatların Yaklaştırılması" başlıklı m. 114 hükmüne dayanılarak, maksimum uyum yaklaşımı ile yapılan bir düzenlemedir. Bu çerçevede, her ne kadar çalışmamızın ana odağı Türk hukuku açısından mesafeli sözleşmelerde tüketicinin, ön bilgilendirme ve cayma hakkı çerçevesinde korunması olsa da, önemi ve maksimum uyum yaklaşımı ile oluşturulan bir kaynak kanun olması gerekçesi ile, gerekli görülen hallerde THD düzenlemelerinden de bahsedilmiş ve bu düzenlemelerin açıklanması suretiyle, meselenin Türk hukuku açısından irdelenmesinde derinlik sağlamak, hedeflenmiştir.

Türk hukukunda mesafeli sözleşmeler, TKHK m. 48 ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ile düzenlenmektedir. TKHK m. 48'in kaynak düzenlemesi ise Avrupa Birliği'nin 2011/83/EU sayılı Tüketici Hakları Direktifi'dir. Mesafeli sözleşmelerde tüketiciyi koruyan, satıcının/sağlayıcının ön bilgilendirme yükümlülüğü ile tüketicinin cayma hakkı, kaynağını bu düzenlemelerden almaktadır. Buna karşın, cayma hakkının kullanılması halinde iade masraflarından kimin sorumlu olacağına ya da hizmet ediminin ifasına başlanması halinde tüketicinin cayma hakkının varlığına ilişkin gibi mühim meselelerde, Türk hukuku düzenlemeleri ile THD arasında farklılık olduğu da göze çarpmaktadır. 

TKHK m. 48/1 hükmünde, bir sözleşmenin hangi unsurları içermesi halinde mesafeli sözleşme kavramı dahilinde değerlendirileceği belirtilmiştir. Buna göre mesafeli sözleşmelerin ayırt edici unsurlarını şu şekilde belirtmek mümkündür: (i) Bir tarafın tüketici, diğer tarafın satıcı/sağlayıcı olması, (ii) uzaktan iletişim araçlarının kullanılması, (iii) mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik bir sistemin varlığı, (iv) mesafeli sözleşmenin müzakere ve pazarlık süreci de dahil olmak üzere, tarafların eş zamanlı fiziksel varlıklarının bulunmaması ve (v) mal ya da hizmet satışına ilişkin olması.

Mesafeli sözleşme kavramı, sözleşmelerin kurulma yöntemine ilişkindir ve bu kapsamda, tipik ya da atipik birçok sözleşme mesafeli olarak kurulabilir. Hangi sözleşmelerin mesafeli sözleşme olarak kurulamayacağı, MSY m. 2/2 ve THD m.3/3'de bentler halinde belirtilmiştir.  Ayrıca bazı sözleşmelerin mesafeli şekilde kurulması, nitelikleri itibarıyla mümkün değildir. Sözleşme taraflarının bir kamu memuru huzurunda karşılıklı fiziksel varlıklarının gerekli olduğu resmi şekle tabi sözleşmelerin mesafeli sözleşme şeklinde kurulması mümkün değildir. 

Ön bilgilendirilme yükümlülüğü ile tüketicinin maruz kaldığı bilgi asimetrisinden kaynaklanan riskleri ve tehlikeleri defederek, veyahut bunların etkisini mümkün olduğunca sınırlayarak tüketicinin; rasyonel ve sağlıklı bir biçimde mesafeli sözleşmeyi kurması amaçlanır. Zira ancak, sözleşmenin şartlarına ilişkin yeterli seviyede bilgilendirilmiş ve artık aydınlatılmış tüketici, gerçekten rasyonel kaidelere uygun ve sağlıklı bir şekilde hareket edebilecektir. Mesafeli sözleşmenin kurulmasından önce yeterli seviyede bilgilendirilmiş olan tüketici, sözleşmeyi kurmadan evvel son bir kez daha düşünmeye de teşvik edilmiş olacaktır. Ayrıca, ön bilgilendirme yükümlülüğü ile satıcı/sağlayıcı, bazı hallerde tüketicinin bilmesini istemeyeceği birtakım bilgileri açığa vuracağından, daha dürüst uygulamanın gelişmesini sağlayacaktır. Ön bilgilendirme ile tüketicinin, sanki satıcının/sağlayıcının mağazasına gidip, mal veya hizmeti satın alıyormuş gibi bir ortam yaratılması amaçlanır.

Mesafeli sözleşmelerde satıcı/sağlayıcı tarafından tüketiciye yapılacak olan ön bilgilendirmenin kapsamı, içermesi gereken bilgilerin ne olduğu, yöntemi ve şartları, Türk hukukunda MSY m. 5 vd. maddelerinde; AB hukukunda ise THD m. 6 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. MSY m. 6/1 hükmüne göre, satıcının/sağlayıcının; MSY m. 5/1'de bentler halinde belirtilmiş bilgileri, mesafeli sözleşmenin kurulmasında kullanılan uzaktan iletişim aracına uygun olarak, en az on iki punto büyüklüğünde, okunabilir, anlaşılabilir, açık ve sade bir dille tüketiciye, yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısı ile sunması gerekir. Eğer ki ön bilgilendirme yazılı şekilde yapılacaksa, MSY m. 5/6 hükmü uyarınca, ispat yükü satıcıda/sağlayıcıda olacağından, ön bilgilendirme tüketicinin imzası alınarak yapılmalıdır.

Ön bilgilendirmenin yükümlülüğü yerine getirilirken, kullanılan yöntemin anlaşılabilirliği ve okunabilirliği, ortalama tüketici nazara alınarak değerlendirilmelidir. Ayrıca, tüketiciye yapılan ön bilgilendirmenin açık, sade, anlaşılabilir ve okunabilir kabul edilebilmesi için, tüketiciye gerekenden fazla bilginin verilmemesi mühimdir. Aksi hali, tüketiciyi korumaktan ziyade, onu risklere ve tehlikelere daha açık bir pozisyona sokabilecektir. 

Bunların yanında satıcı/sağlayıcı; tüketici mesafeli sözleşmeyi kurup, siparişini oluşturmadan önce, siparişe onay vermesi ile beraber ödeme yükümlülüğü altına gireceğine yönelik bilgilendirmede bulunmalıdır. Aksi halde, MSY m. 8/1 hükmü uyarınca tüketici, siparişi ile bağlı olmayacaktır. MSY m. 8/1'de bahsi geçen, "tüketici siparişi ile bağlı değildir" yaptırımının sınırlı esnek hükümsüzlük ya da tüketici açısından tek taraflı bağlamazlık şeklinde ele almak gerekir. Ezcümle bunu sadece tüketici ileri sürebilir. Satıcı/sağlayıcı, bu durumu ileri sürerek yükümlülüklerini yerine getirmekten kaçınamaz.

Ön bilgilendirme yükümlülüğü, kural olarak, mesafeli sözleşmenin kurulmasından önce yerine getirilmelidir. Ayrıca, bu ön bilgilendirme yükümlülüğünün belirli süre ya da makul süre önceden yapılması zorunluluğu da yoktur. Ancak bazı hallerde, kullanılan uzaktan iletişim aracının niteliğinden dolayı, MSY m. 5/1'de (THD m. 6/1'de) yer alan bazı bilgilerin mesafeli sözleşmenin kurulmasından önce tüketiciye sunulmuş olması kaidesiyle, ön bilgilendirme yükümlülüğünün sözleşmenin kurulmasından sonra tamamlanmasına cevaz verilmiştir.  Bu haller MSY m. 6/3 ve m. 6/4'de yer almaktadır. Bu tarz mesafeli sözleşmeler açısından adeta bir önem sırası yaratılmıştır ve MSY m. 6/3 ve m. 6/4'de yer alan bahsi geçen bilgilerin önceden sunulmasının, tüketicinin rasyonel ve sağlıklı bir karar vermesi açısından yeterince aydınlatıldığı kabul edilmiştir. 

Ön bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, TKHK m. 4/1 hükmünün açık lafzı karşısında, sözleşmenin geçerliliğine etki etmez. Nitekim buna yönelik genel bir yaptırım, TKHK m. 48'de, MSY'de ve THD'de bulunmamaktadır. Bu halde, mesafeli sözleşmelerde ön bilgilendirmenin yükümlülüğünün yerine getirilmemiş olması, mesafeli sözleşmenin geçerliliğine etki etmez. Buna karşın, ön bilgilendirme yapılmadan kurulan mesafeli sözleşmelerin bazı şartları, TKHK m. 5 çerçevesinde haksız şart olarak değerlendirilebilir. Bu halde tüketici, siparişini oluşturmada iradesinin etkilediğini ileri sürerek, eğer ki TKHK m. 5'de aranan diğer şartlar da mevcutsa mesafeli sözleşmenin kesin hükümsüz olduğunu ileri sürebilir.

Bununla beraber, ön bilgilendirme yükümlülüğü kapsamında bazı bilgilerin tüketiciye sunulmaması veya belirli yöntemlerin takip edilmemesine yönelik özel sonuçlar mevcuttur. Bunlardan en önemlisi cayma hakkına ilişkin ön bilgilendirmenin yapılmamasıdır. MSY m. 10/1 ve THD m. 10/1'e göre, tüketicinin cayma hakkına (Türk hukuku açısından ise genel olarak cayma hakkına) ilişkin ön bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, on dört günlük cayma hakkı süresinin üzerine bir yıllık süre eklenerek, cayma hakkı süresi uzatılmıştır. 

MSY m. 7 hükmü ile, THD çerçevesinde yer almayan, satıcıya/sağlayıcıya, ön bilgilendirmenin teyidi yükümlülüğü getirilmiştir. Bu teyidin sağlanmaması halinde mesafeli sözleşmenin yok sayılacağı ifade edilmiştir. Esasında bu yükümlülük, MSY m. 5/6 ile satıcıya/sağlayıcıya yüklenen ispat yükünün yerine getirilmesini sağlamak adına yerindedir. Ancak öngörülen yokluk yaptırımını borçlar hukukunun genel ilkelerine uygun bir şekilde değerlendirmek mümkün değildir. Bu sebepten dolayı MSY m. 7 hükmünde öngörülen yokluk yaptırımını, bir düzen hükmü olarak ele almak gerekir.

Mesafeli sözleşmelerde tüketicinin ön bilgilendirilmesi ile beraber, tüketiciyi koruyan diğer önemli kurum cayma hakkıdır. Mesafeli sözleşmelerde tüketiciye cayma hakkı tanınarak, normal şartlarda sözleşme ile bağlılık ilkesi (pacta sund servanda) gereği kurduğu sözleşmenin hüküm ve koşulları ile bağlı olması gereken gereken tüketicinin; kolay bir şekilde ve herhangi bir sebebe dahi bağlı olmadan sözleşmeden kurtulmasına imkân verilmektedir. Mesafeli sözleşmelerde açısından tüketici, mesafeli sözleşmeyi kurmadan önce sözleşme konusu mal veya hizmet edimini inceleme, gözden geçirme ve edimin kendisi için olan gerçek değerini tayin etme imkânından yoksun olduğu için cayma hakkı tanınmıştır. Esasında cayma hakkı tanınarak, tıpkı ön bilgilendirmede olduğu gibi, gerçekten mağazaya giden tüketici ile uzaktan sözleşmeyi kuran tüketici yaklaştırılmaya çalışılır.

 Cayma hakkı, kullanılması ile beraber hem borçlandırıcı işlemin hem de tasarruf işlemin etkilerini, geriye etkili olacak şekilde ortadan kaldıran bozucu yenilik doğurucu bir haktır. Bu bakımdan cayma hakkını, ayni etkili dönme teorisi çerçevesinde ele alınması gereken bir sözleşmeden dönme hakkı olarak ele almak gerekir. Ancak bu şekilde ele alındığında taraflar, sebepsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde sadece ellerinde kalanı geri vermekle değil; daha adil bir sonuca sebebiyet verecek şekilde ve sebebe bağlılık ilkesi çerçevesinde, önceden verilen malın zilyetliğini iade etmekle yükümlü olacaktır. 

Cayma hakkı, mesafeli sözleşmenin niteliğinden kaynaklanan ve tüketici aleyhine ortaya çıkan, sözleşme adaletini ve eşitliğini bozan sonuçların, sözleşme ile bağlılık ilkesine (pacta sund servanda) zarar vermemesi adına tüketiciye tanınmaktadır. Cayma hakkının sınırı da bu ilke ile ölçülü olmalıdır. Cayma hakkı, sözleşmeyi uzaktan kuran tüketiciyi, fiziken mağazaya giden tüketiciden daha iyi konuma sokacak şekilde ele alınmamalıdır. Bu sebeple hakkın kullanılması ancak kısa süreler için mümkün tutulmuştur. TKHK m. 48 ve THD m. 9/1 hükmüne göre, cayma hakkı on dört gün içerisinde kullanılmalıdır. Eski düzenlemelerde yer alan yedi günlük süre uzatılmıştır. MSY m. 9 ve THD m. 9/2 hükmüne göre on dört günlük süre, mal teslimine ilişkin mesafeli sözleşmeler cayma hakkı süresi, mal tesliminin gerçekleşmesinden itibaren başlarken; hizmet sağlanmasına ilişkin mesafeli sözleşmeler açısından, sözleşmenin kurulmasından itibaren başlar. Tüketicinin, henüz mal teslimi gerçekleşmeden cayma hakkını ileri sürmesi mümkündür. 

Cayma hakkının kullanılması ile sözleşme taraflarının, karşılıklı iade borçları söz konusu olur. MSY m. 12'ye göre satıcı/sağlayıcı, malın kendisine iade masrafları dâhil tüketiciden aldığı bütün ödemeleri, cayma bildiriminin hâkimiyet alanına girmesinden itibaren on dört gün içerisinde; MSY m. 13'e göre ise tüketici malı, cayma beyanını yöneltmesinden itibaren on gün içerisinde satıcıya/sağlayıcıya iade etmekle yükümlüdür. İade yükümlülükleri ile ilgili MSY m. 12 ve 13 düzenlemesi, THD m. 13 ve 14'ten kısmen ayrılmaktadır. THD m. 14/1 hükmüne göre, satıcı/sağlayıcı malı kendisinin iade alacağına yönelik teklifte bulunmadı ise ve ilgili ön bilgilendirme yapıldı ise, malın iade masraflarından tüketici sorumlu olacak iken; MSY m. 12/3 hükmüne göre, iade masraflarından satıcı/sağlayıcı sorumlu olur. Ayrıca tüketicinin iade borcu için öngörülen süre MSY m. 13/1'e göre on gün iken; THD m. 14/1'e göre on dört gündür. 

MSY m. 13/2 ve 14/2'ye göre tüketici, cayma hakkı süresi içerisinde malın mutat kullanımını aşan şekilde kullanmış ve bunun sonucunda malda değer azalması gerçekleşmiş ise bunu tazmin etmekle yükümlü tutulmuştur. Ancak tüketicinin bu sorumluluğunun doğması için, bu yönde önceden bilgilendirilmiş olması gerekir. Mutat kullanımdan anlaşılması gereken, malın mağazaya gidilip satın alındığında tüketici tarafından, malın işleyişini ve teknik özelliklerini anlamak için yapılabilecek gözden geçirme ve inceleme eylemleridir. 

Cayma hakkı, her ne kadar mesafeli sözleşmelerde tüketiciyi koruyan en önemli kurum olsa da, her mesafeli sözleşme için tüketiciye cayma hakkı tanımak; mesafeli sözleşme üzerindeki menfaatler dengesine uygun düşmez. Bu sebeplerden dolayı da MSY m. 15 ve THD m. 16 çerçevesinde, tüketiciye cayma hakkının tanınmadığı haller, açık bir şekilde ortaya konulmuştur.

Abstract:
Distance contracts are onerous consumer contracts between consumer and trader that are concluded with or through distance selling schemes (or systems) without the simultaneous and mutual physical presence of the parties, with the exclusive use of one or more means of distance communication, both during the negotiation process and including the time at which the consumer contract is actually concluded. In accordance with this, distance contracts refer to a way to conclude contracts; and not to a special type of consumer contracts concerning their content or subject. This definition stands for both Turkish law and EU law. With distance contracts, the consumer can obtain the goods or services they need or want, without having to physically go to the trader's business or leave their home, via distance communication tools such as telephone, computer, e-mail, or smartphone applications. This brings comfort to consumers who are in need of consuming every day. Now, consumers can conclude a variety of contracts rapidly and efficiently. Nevertheless, this also causes some risks to the consumer. The fact that consumers can conclude contracts within distance by using means of distance communication without having the necessity to visit a trader's business places also means that concluding the contract without having the opportunity to inspect or experience the subject of the contract with five senses and gather enough information about the contract itself, assess the actual value of the contract and compare it with others. This leads to a situation where consumer concludes distance contracts only with the information provided to them by the trader. On the other hand, it is highly possible that traders may refrain from disclosing certain information or provide only specific types of information in order to increase sales. Additionally, due to not having simultaneous physical existence with each other, the consumer may not be able to collect information about the trader itself. One must also consider that, as a general acceptance of consumer protection law, the consumers are already weaker compared to traders, meaning the consumer concludes distance contracts only with the information provided by the trader, who is the stronger party of the bargain. Therefore, informational asymmetry occurs while consumers conclude distance contracts. As a result, it is necessary to protect the consumer who is a party to the distance contracts since the consumer does not have the opportunities to gather information properly and realize the actual value of the goods or services while, in contrast, having the opportunity to conclude contracts quickly. Such protection is aimed to be sustained via providing pre-contractual information about the contract to the consumer and the right of withdrawal. By putting the trader under the obligation to provide pre-contractual information, consumers are aimed to be protected even before the consumers undertake any contractual obligation; while on the other hand, the right of withdrawal is a post-contract protection measure. Therefore, it appears that these two legal concepts are complementary to each other when it comes to consumer protection. 

Generally, the source legal act of "the Code regarding Consumer Protection numbered 6502 (CPL)," which is the primary legal act regarding the protection of the consumer in Türkiye, is the relevant regulations and directives of the European Union. Accordingly, art. 48 of the CPL and "Distance Contracts Regulation (DCR)" are two primary legal sources under Turkish law regarding consumer protection on distance contracts, which were enacted under the influence of the EU's "Consumer Rights Directive numbered 2011/83/EU (CRD)". There is a significant similarity between these two legal acts, although some differences can also be easily detected. It is widely accepted that the CRD is a directive in which the regulator of the EU chose "maximum harmonization" approach, as CRD was enacted based on the art. 114 of the Treaty on the Functioning of the EU. In this framework, although the main focus of our study is to examine the protection of the consumer on consumer contracts via pre-contractual information obligation and right of withdrawal, due to the fact the CRD is a maximum harmonization directive and the CPL transposed the CRD, rules established under the CRD are also examined, from time to time, where it is necessary, in order to explain and develop the scope of consumer protection under Turkish law.

Art. 48 of the CPL specifies the elements of a contract that will be considered within the concept of distance contract. According to the art. 48 of CPL,  elements of distance contracts are as follows: (i) a contract between consumer, which may be both natural or legal person as opposed to the definition given under CRD, and trader, (ii) the use of means of distance communication, (iii) the existence of a system for the distance marketing and/or selling of goods or services that is used to both negotiate and conclude the contract, (iv) the lack of simultaneous physical presence of the parties, through the time, including the negotiation and bargaining process of the distance contract, and (v) the subject of the contract must be about the sale of goods or supplying of services.

The concept of distance contracts is related to the method of establishing contracts. Therefore, typical or atypical, many contracts can be considered distance contracts. Art. 2/2 of DCR and art. 3/3 of CRD states the types of contracts that cannot be concluded as distance contracts. Furthermore, some types of contracts cannot be concluded at a distance due to their nature. This includes contracts that need to be finalized before public officers since it requires parties' simultaneous physical presence at the time of conclusion.

The pre-contractual information obligation aims to help the consumer to establish the distance contract in a rational and healthy manner by eliminating the risks and dangers arising from the informational asymmetry to which the consumer is exposed, or at least limiting its impact as reasonably as possible. Only the consumer, who is sufficiently informed and enlightened about the terms of the contract, will be able to act rationally. With pre-contractual information, it is also aimed to create a virtual environment, as if the consumer goes to the business place of the trader to purchase the goods or services.


The comprehensibility and readability of the method used by the trader while providing pre-contractual information to the consumer should be evaluated by taking the average consumer into consideration. In addition to this, in order for the pre-contractual information provided to the consumer to be considered clear, simple, and readable, it is important that the consumer is not provided with more information than necessary. Otherwise, rather than protecting the consumer, it defeats the purpose of pre-contractual information obligation.

Under Turkish law, as a rule, the pre-contractual information obligation must be fulfilled before the conclusion of the distance contract. However, the trader is not obliged to fulfil responsibility for a certain or a reasonable time in advance. Therefore, it seems enough, even if the trader informs the consumer right before the conclusion of the contract. 

However, in some cases, due to the nature of the means of distance communication used to conclude the distance contract; it is permitted to complete the preliminary information obligation even after the conclusion of the contract, on the basis that certain information stipulated in art. 5/1 of the DCR (Art. 6/1 of the CRD) has been provided to the consumer before the conclusion of the distance contract. These cases are set forth in art. 6/3 and Art. 6/4 of the DCR. An order of importance has been created for some types of distance, such as contracts concluded through a means of distance communication which allows limited space or time to display the information. Therefore, the types of information mentioned under art. 6/3 and 6/4 of the DCR are deemed sufficient for enlightening the consumer to make rational and healthy decisions.

Under Turkish law, failure to fulfil the informational obligation does not affect the validity of the distance pursuant to art. 4/1 of the CPL. Furthermore, there is no sanction foreseen for this failure, neither under art. 48 of the CPL, the DCR, and the CRD. Therefore, failure to fulfil the pre-contractual information in distance contracts does not directly affect the validity of the contract. That being said, some terms of distance contracts concluded without pre-contractual information obligation may be considered unfair terms within the framework of art. 5 of the CPL. In this case, the consumer may claim that the distance contract is null and void, if the other conditions required under art. 5 of the CPL are also present, by claiming that his/her decision is affected while concluding the contract. Pursuant to art. 7/1 of the DCR, the trader shall acquire confirmation from the consumer that the pre-contractual information is fulfiled, a concept that is not established under CRD. If such confirmation is not obtained, then it shall be deemed that the contract has never been concluded in the first place.

Along with the pre-contractual obligation information of the consumer in distance contracts, another important concept that protects the consumer is the right of withdrawal. By granting the right of withdrawal to the consumer in distance contracts, the consumer, who should normally be bound by the terms and conditions of the contract established by the principle of pacta sund servanda, is allowed to get rid of his/her contractual obligations without any cause. In terms of distance contracts, the right of withdrawal is recognised since the consumer lacks the opportunity to examine, review and determine the actual value of the goods or services subject to the contract before concluding the distance contract. In fact, by granting the right of withdrawal, just as in the pre-contractual information obligation, it is aimed to approximate the positions of the consumer who concludes the contract at a distance from the consumer who actually goes to the store.

The right of withdrawal is a formative right that terminates the distance contracts reciprocally. The right of withdrawal is granted to the consumer in order to prevent the consequences arising from the nature of the distance contract against the consumer, which disrupts the fairness and equality of the contract, damaging the principle of pacta sund servanda. This approach should proportionally limit the concept of withdrawal rights. The right of withdrawal should not be interpreted in a way that puts the consumer who establishes the distance contracts in a better position than the consumer who physically goes to the store. For this reason, the exercise of the right is only possible for short periods of time. Pursuant to art. 48 of the CPL and art. 9 of the CRD, the consumer, shall exercise the right of withdrawal in fourteen days.
Additionally, according to art. 9 of the DCR and the art. 9/2 of the CRD, while the fourteen days right of withdrawal period for distance contracts regarding the delivery of goods starts from the delivery of the goods; for distance contracts regarding the provision of services, it starts from the establishment of the contract. The consumer can exercise the right of withdrawal before the delivery of the goods.

With the exercise of the right of withdrawal, the contracting parties have a mutual duty of restitution. According to art. 12 of the DCR, the trader shall return all payments received from the consumer, including the costs of returning the goods, within fourteen days after the trader is informed about the withdrawal; on the contrary, according to art. 13 of the DCR, the consumer is obliged to return the goods to the trader within ten days after the consumer has directed the withdrawal notification to the trader. The provisions of Articles 12 and 13 of the DCR that establish the scope of the duty of restitution of the trader partially differ from art. 13 and 14 of the CRD. Pursuant to art. 14/1 of the CRD, unless the trader has offered to collect the goods himself/herself, the consumer is responsible for the cost of returning goods; while according to art. 12/3 of the DCR, as a general rule, the trader is responsible for the cost of returning goods.

Pursuant to Articles 13/2 and 14/2 of the DCR, if the consumer has used the goods in a manner exceeding the customary use of the goods within the right of withdrawal period and, as a result, the value of the goods has decreased, the consumer is obliged to compensate for this. However, in order for this responsibility to arise, the consumer must have been informed in advance in this respect. What should be understood by customary use is the review and examination actions that may be performed by the consumer to understand the functioning and technical features of the goods as if the goods are purchased by going to the store.

Although the right of withdrawal is the most important institution that protects the consumer in distance contracts, granting the right of withdrawal to the consumer for every distance contract does not serve its purpose. For these reasons, within the framework of art. 15 DCR and art. 16 CRD, the cases where the consumer is not granted the right of withdrawal are clearly set forth.