Döviz kur oynaklığı ve dolarizasyon ilişkisi: Türkiye üzerine ampirik bir analiz
Exchange exchange volatility and the relationship of dolarization an empirical analysis through Turkey
Yazar: HAÇIM AVUL
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ARSLAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ampirik analiz = Empirical analysis ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Oynaklık = Volatility ; Para ikamesi = Currency substitution

Özet:
Uluslararası ticaret ortamının sektörel ve bölgesel kompozisyonunda meydana gelen dönüşüm döviz kurunun hem ülkeler hem de uluslararası entegrasyonlarda taşımakta olduğu önemi büyük ölçüde artırmıştır. Piyasalar küresel anlamda gelişen iletişim ağı ve bilgi ile örülmüş uluslararası arbitraj hareketleriyle birlikte tek bir piyasa haline gelmiştir. Bu açıdan küreselleşen finansal dinamikler ekseninde sosyal ve ekonomik etkenlerin çeşitlenmesi de dikkate alındığı zaman döviz kuru hareketlerinin analizi daha önemli hale gelmiştir. Bu çalışmada TCMB veri tabanından Aralık 2012: Ağustos 2022 dönemine ait aylık veri olarak döviz kuru, toplam yabancı mevduatlar ve toplam mevduatlar alınarak dolarizasyon ve oynaklık değişkenleri hesaplanmış ve bu değişkenler arasındaki ilişki ekonometrik yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Dolarizasyon ve oynaklık değişkenleri için yapısal kırılma testi ile LWZ kriterine göre birer kırılma tespit edilmiş her bir değişken için sırasıyla Mayıs 2016 ve Mayıs 2021 kırılma tarihleri olarak görülmüştür. Aynı değişkenlere LS-LM ve Yapısal Kırılmalı ADF Birim Kök Testleri uygulamış test sonuçlarına göre değişkenlerin seviyede durağan olduğu belirlenmiştir. Bu değişkenler için ayrıca Granger nedensellik testi uygulanmış değişkenler arasında iki yönlü Granger nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Ayrıca regresyon analizi sonuçları oynaklığın dolarizasyon üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu göstermiştir. Bununla birlikte regresyon modeli sonuçları dolarizasyon seviyesinde Mart 2018 tarihinde önemli bir artış olduğunu göstermiştir.   
Anahtar Kelimeler: Döviz kuru, Dolarizasyon, Para ikamesi, Oynaklık

Abstract:
The transformation in the sectoral and regional composition of the international trade environment has greatly increased the importance of the exchange rate in both countries and international integrations. The markets have become a single market with the globally developing communication network and international arbitrage movements woven with information. In this respect, the analysis of exchange rate movements has become more important when considering the diversification of social and economic factors in the axis of globalizing financial dynamics. In this study, dollarization and volatility variables were calculated by taking the exchange rate, total foreign deposits and total deposits as monthly data for the period December 2012: August 2022 from the CBRT database, and the relationship between these variables was analyzed using econometric methods.  For the dollarization and volatility variables, a break was determined according to the LWZ criterion by the structural break test, and the break dates for each variable were May 2016 and May 2021, respectively. LS-LM Unit Root Test and ADF Unit Root Test with Structural Breaks were applied to the same variables, and according to the test results, it was determined that the variables were stationary at the level. For these variables the Granger causality test was also applied and a two-way Granger causality relationship was determined between the variables. In addition, the results of the regression analysis showed that volatility had a significant effect on dollarization. Additionally, the regression model results showed that there was a significant increase in the dollarization level in March 2018.
Keywords: Exchange rate, Dollarization, Currency substitution; Volatility