İslam Hukukunda vaadin bağlayıcılığı ve İslam finans uygulamalarına yansımaları
Bindingness of the promise and its reflections on the İslamic finance applications in İslamic law
Yazar: KAMİL YELEK
Danışman: PROF. DR. MÜRTEZA BEDİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Tefecilik = Usury ; Vaat = Promise ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam ekonomisi = Islamic economy ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Vaadin bağlayıcılığı, İslam iktisadının ve modern akitlerin en tartışmalı meselelerinden birisidir. Teorik planda tartışılan temel mesele; akitlerde taraflardan birinin veya her iki tarafın ortaya koyduğu vaadin taraflar açısından bağlayıcı olup olmadığıdır.
Bu çalışma giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu ve önemi ele alınmıştır. Birinci bölümde ilk olarak "vaad" kelimesinin kavramsal analizi ile bu kavramın ilişkili olduğu diğer kavramlar üzerinde durulmuştur. Daha sonra konuyla ilgili temel kaynaklar dikkatlice incelenip mezheplerin ve önde gelen fıkıh âlimlerinin konuya ilişkin görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır. İlk dönem kaynakları analiz edilirken ağırlıklı olarak Hanefi mezhebinin metinleri kullanılmıştır. Ancak konuyu bütüncül bir şekilde görmek için diğer mezheplerin ve âlimlerin bu konuya ilişkin görüşlerine de yer verilmiştir.
İkinci bölümde, şarta bağlanan (ta'lik edilen) vaadin hükmü incelenmiştir.  Konuyla ilgili olduğu için bu bölümün birinci kısmında "şart " ve "ta'lik" konusuna değinilmiştir. Bu bağlamda şartın lugavî ve ıstılahî anlamı ile çeşitleri ele alındıktan sonra "şarta ta'lik"  konusu ortaya konulmuştur. İkinci kısımda ise, şarta ta'lik edilen vaadin hükmü ve sonuçları incelenmiştir.
Üçüncü bölümde ise, içerisinde vaad unsurunu barındırması sebebiyle " bey' bi'l-vefâ" akdi ele alınıp incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda bu akdin tanımı, ortaya çıkışı, keyfiyeti, hükmü ve hukuki sonuçları üzerinde durulmuştur.
Dördüncü bölümde de murâbaha bağlamında modern dönemdeki vaad tartışmaları ele alıp incelenmiştir.



Anahtar Kelimeler: Vaad, Vaadin Bağlayıcılığı, Murâbaha, Bey' bi'l-vefâ

Abstract:
Bindingness of the waad (promise) is one of the most controversial topics of Islamic Economics and modern contracts. Main issue in theoratical part is whether the waad asserted by one or both of the parties of the contract is binding or not for the parties.
This study comprises an introduction and four chapters. In the introduction, subject of the research and its importance are discussed. In the first chapter, firstly, conceptional analysis of the word "waad" and the other concepts associated with "waad" are elaborated. Then, the main sources related to subject are carefully inspected and views of the schools of thought (madhahib) and leading scholars about the subject are attempted to be determined. During the analysis of the first period sources, emphasis is put on texts of Hanefi school of thought. However, for a holistic aspect of the subject, views of other schools of thought and scholars are also presented.
In the second chapter, the ruling of a waad (promise) which is contingent on a condition is investigated. Due to its relation to the subject, in the first section of this chapter, condition (shart) and contingent (ta'lik) are mentioned. In this context, After lexicon and technical meaning of condition (shart)  and types of condition have been discussed, "contingent on a condition" concept is presented. In the second section,  the ruling of a promise (waad) which is contingent on a condition and its consequences are investigated.
In the third chapter, "bay' al-wafa" contract is analyzed due to including element of promise. In this context, definition of this contract, its emergence, its structure, its ruling and judicial consequences of it are elaborated.
In the forth chapter, disputes of the promise (waad)  in modern times are examined in the context of murabaha.



Key Words: Waad, Bindingness of the waad, Murabaha, Bay' al-wafa