Baş üstü aktivite yapan sporcularda skapular diskinezinin incelenmesi
Investigation of scapular dyskinesia in overhead athletes
Yazar: MUHAMMED FURKAN PESEN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGE VERGİLİ
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Diskineziler = Dyskinesias ; Skapular diskinezi = Scapular dyskinesia ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Bu çalışma, baş üstü aktivite yapan sporcularda skapular diskinezi ile yaralanma riski arasındaki ilişkiyi inceleyerek skapular diskinezi gelişen sporcular ile skapular diskinezi gelişmeyen sporcular arasındaki yaralanma risklerini karşılaştırmak amacıyla yapıldı.
Çalışmaya 18 basketbolcu, 64 voleybolcu, 14 hentbolcu olmak üzere baş üstü aktivite yapan toplam 96 sporcu gönüllülük esasına göre dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen sporcuların demografik ve fiziksel özellikleri kaydedildi. Sporcuların skapular diskinezileri; Skapular Yardım Testiyle (SYT), Skapular Retraksiyon Testiyle (SRT) ve Lateral Skapular Kayma Testi (LSKT) ile değerlendirildi. Yaralanma riskleri ise Fonksiyonel Hareket Analizi (FMS) ile değerlendirildi.
Çalışmamıza dahil ettiğimiz baş üstü aktivite yapan toplam 96 sporcunun 29'unda (%30,2) skapular diskinezi saptandı. SYT ve SRT testleri sonucunda skapular diskinezi gözlenme durumu açısından dominant taraf ile non-dominant taraf arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulundu (p<0.05). Tüm spor branşlarında FMS toplam skor ve FMS alt parametre testlerinin aritmetik ortalaması skapular diskinezisi olmayan sporcular lehine daha yüksek bulundu. Çalışmamızda sporcuların branş durumlarına bakılmaksızın skapular diskinezisi olan sporcular ile skapular diskinezi olmayan sporcular arasında FMS alt test skorları açısından anlamlılık düzeyi incelendiğinde FMS Test'inin 7 alt parametresinin tamamında skapular diskinezi gelişmeyen sporcular lehine anlamlı fark bulundu (p<0.05). Çalışmamızda baş üstü aktivite yapan ve skapular diskinezisi olan 29 sporcudan 26'sı FMS toplam skorda kritik eşik olan 14 puanın altında skor alarak kötü FMS performansı sergiledi. Baş üstü aktivite yapan ve skapular diskinezisi olmayan 67 sporcudan 63'ü ise FMS toplam skorda kritik eşik olan 14 puan ve üstünde skor alarak iyi FMS performansı sergiledi. İstatistiksel olarak anlamlılık düzeyleri incelendiğinde baş üstü aktivite yapan sporcularda skapular diskinezi ile FMS toplam skoru arasında anlamlı ve güçlü bir ilişki saptandı (p<0.001; r =0,829). 
Çalışmamızdan elden ettiğimiz bu sonuçlara göre skapular diskinezi olan baş üstü aktivite yapan sporcuların yaralanma riskleri skapular diskinezisi olmayan baş üstü aktivite yapan sporculara oranla daha yüksek bulundu. Bu sebeple baş üstü aktivite yapan ve skapular diskinezisi olan sporcuların olası yaralanmalarını önlemek adına daha kapsamlı koruyucu yaklaşımlar sergilenmesini önermekteyiz.

Abstract:
The present study attempted to investigate the relationship between scapular dyskinesia (SD) and injury risk in overhead athletes and to compare the injury risks between athletes with SD and those without it.
A total of 96 athletes who did overhead activities, including 18 basketball players, 64 volleyball players and 14 handball players, were included in the study on a voluntary basis. The demographic and physical characteristics of the athletes included in the study were recorded. The scapular dyskinesias of the athletes were evaluated with the Scapular Assist Test (SAT), the Scapular Retraction Test (SRT), and the Lateral Scapular Glide Test (LSKT). Injury risks were evaluated with Functional Movement Analysis (FMS).
Scapular dyskinesia was detected in 29 (30.2%) of the 96 athletes included in the study who did overhead activities. As a result of SAT and SRT tests, a statistically significant difference was found between the dominant and non-dominant sides in terms of scapular dyskinesia (p<0.05). The arithmetic mean of FMS total score and FMS sub-parameter tests in all sports branches was found to be higher in favor of athletes without scapular dyskinesia. In the study, when the level of significance was examined in terms of FMS subtest scores between the athletes with scapular dyskinesia and those without scapular dyskinesia, regardless of the branch status of the athletes, a significant difference was found in favor of the athletes who did not develop scapular dyskinesia in all 7 sub-parameters of the FMS Test (p<0.05). In the study, 26 of 29 athletes who did overhead activities and had scapular dyskinesia showed poor FMS performance by scoring below 14 points, which was the critical threshold in FMS total score. Out of 67 athletes who did overhead activities and did not have scapular dyskinesia, 63 demonstrated good FMS performance by scoring 14 points or more, which was the critical threshold in FMS total score. When the statistical significance levels were examined, a significant correlation was found between scapular dyskinesia and FMS total score in athletes doing overhead activities (p<0.001; r =0,829).
According to the results, it was found that the injury risks of the athletes who did overhead activities with scapular dyskinesia were higher than those who did overhead activities without scapular dyskinesia. For this reason, it is recommended that more comprehensive protective approaches should be adopted in order to prevent possible injuries of athletes who do overhead activities and have scapular dyskinesia.