Odysseas Elytis'in şiirlerinde mitolojik izlekler
Mythological traces in the poems of Odysseas Elytis
Yazar: ASLI DAMAR ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. ESİN OZANSOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
Geleneksel olarak bir toplumun kültürel ve dini inançlarını, hikâyelerini, kökenlerini ve değerlerini yansıtan anlatı olarak tanımlayabileceğimiz mitos kavramı, edebiyatın köklerini oluşturan ve ona ilham veren güçlü bir kaynak olarak kapsamlı bir araştırma alanı sunar. Okuyuculara geniş bir anlam dünyasının kapılarını aralayan, anlatımı zenginleştiren, edebi eserlerde gerçek ve fantastik ögeler arasında köprü kuran mitoslar, edebi türlerin çeşitliliği içinde geniş bir yelpazede karşımıza çıkar ve toplumların kolektif hafızası ile kültürel mirasını nesilden nesile aktarmasına vesile olur. 
Tarih boyunca şiir türü ile güçlü bir ilişki içinde olan mitos ve mitolojinin şiire entegre edilmesiyle şiirin duygusal ve anlamsal derinliği vurgulanmakta, bu edebi türün kendine özgü dil ve imge kullanımı ile etkileyici eserler ortaya konmaktadır. Bu çalışmamızda, dilin estetik ve duygusal gücünü kullanarak duygu ve düşünceleri ifade etme sanatı olan şiirde mitos ve mitoloji kavramlarını incelemeyi hedefledik. Yunanistan'da 1930 ve 1940 yılları arasında ortaya çıkan yazar ve şairleri kapsayan edebi bir ekol olan 30 Kuşağı, hem düz yazıda hem de şiirde geliştirdikleri yenilikçi üslupla edebiyata modernizmi getirmiştir. Bu araştırmanın amacı, bu kuşağa mensup Odysseas Elytis'in şiirlerinde mitolojik ögelerin eserlerine nasıl yansıdığını inceleyerek modern yaşamda hangi mesele ve değerlere karşılık geldiklerini ortaya çıkarmaktır.
Elytis'in kendi fikirleri ile konuya dair şiirleri incelendiğinde antik ve modern yaşam arasında bir köprü inşa ettiği, yaşamının sonuna dek ayrılmadığı şiiri antik mirasla beslediği sonucuna varılmıştır. Aynı coğrafyayı paylaştığı ve şiirlerindeki lirik imgelerin önemli bir kısmında esinlendiği Sappho'yu ve geleneğin dayanağı olarak gördüğü Homeros'u sıklıkla referans almış, modern şiirdeki adımlarını antik edebiyatın sağlam temelleri üzerinde atarak istikrarlı bir biçimde ilerlemiştir. 30 Kuşağının mitos algısı çerçevesinde mitogenez mekanizmasını kullanan ve kendine özgü bir mitoloji sistemi yaratan Elytis, mitolojik ögeleri modern yaşamdan kesitlerle ilintilendirmiş, kullandığı sembollerle çok katmanlı eserler vermiş, bu yolla farklı bakış açıları geliştirmiş, mitoloji ve edebiyat arasındaki ilişkiye dair derinlikli ve güçlü bir perspektif sunmuştur.

Abstract:
The notion of myth, traditionally defined as a narrative reflecting a society's cultural and religious beliefs, stories, origins, and values presents an expansive research field that establishes the roots of literature and fuels its inspiration. Myths, acting as a gateway to profound meanings for readers, enhance narratives and establish connections between realistic and fantastic elements within literary compositions, spanning various genres and facilitating the transmission of collective memory and cultural heritage across generations with societies. 
The emotional and semantic depth of poetry is emphasized through the integration of mythos and mythology, which have maintained a strong relationship with poetry throughout history. By blending mythos, mythology with the unique use of language and images of this literary genre impressive works are created. In this study, we aimed to examine the concept of myth in poetry, which is the art of expressing feelings and thoughts by using the aesthetic and emotional power of language. The Generation of the '30s refers to a group of Greek writers and poets who emerged between 1930 and 1940, pioneering modernism in literature through their innovative styles in both prose and poetry. The aim of this study is to examine the portrayal of mythological elements in the poems of Odysseas Elytis, a member of this generation, and to uncover the contemporary issues and values to which they correspond.
The results of the analysis of Elytis's poems show that he built a bridge between ancient and modern life in his works, and that he nourished poetry with ancient heritage, which he maintained until the end of his life. He frequently referenced Sappho, with whom he shared the same geography and from whom he was inspired in a significant part of the lyrical images in his poems, and Homer, whom he saw as the basis of tradition, and progressed steadily by taking his steps in modern poetry on the solid foundations of ancient literature. Elytis used the mechanism of mitogenesis within the framework of the myth perception of the Generation of the '30s, and created a unique mythology system. In this way, he associated mythological figures with excerpts from modern life, produced multi-layered works with the symbols he used, and developed different aspects. Accordingly, he offered a profound and strong perspective on the relationship between mythology and literature.