Platanus orientalis (Çınar ağacı) bitkisinin üriner sistem taş hastalığı üzerine etkisi
The effects of platanus orientalis (Plane tree) plant on urinary system stone disease
Yazar: BETÜL AYAZ ADAKUL
Danışman: PROF. DR. GÖKSEL ŞENER
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Böbrek taşları = Kidney calculi ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Platanus orientalis = Platanus orientalis ; Sıçanlar = Rats ; Çınar = Oriental plane tree ; Üriner sistem = Urinary tract ; Üriner taşlar = Urinary calculi

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Platanus orientalis  (PO) bitki ekstresinin üriner sistem taş hastalığında taş oluşumunu önlemek üzere koruyucu etkilerini ve üriner sistemde oluşmuş olan taşların böbrekteki hasarını azaltıcı etkileri olduğunu göstermektir.
Gereç ve Yöntem: Üriner sistem taş hastalığı modeli Sprague-Dawley sıçanlara %0,75 etilen glikol ve %1 amonyum klorür içeren içme suyu 35 gün boyunca verilerek oluşturulmuştur. Sıçanlar kontrol, model, koruyucu tedavi ve tedavi grubu olmak üzere 4 gruba ayrılmıştır. Tedavi gruplarına 100 mg /kg dozunda PO ekstresi p.o. uygulanmıştır. Deney süresi sonunda 24 saatlik idrarları toplanan sıçanlar dekapite edilerek böbrek dokuları alınmıştır. İdrar numunelerinde taş oluşumu göstergeleri; böbrek dokularında taş oluşumunun böbrekte oluşturacağı etkilere yönelik parametreler incelenmiştir.
Bulgular: Üriner sistemde taş oluşturulmuş grupta idrar numunelerinde kalsiyum ve sitrat seviyelerinde düşüş yanı sıra oksalat seviyelerinde artış; böbrek numunelerinde de miyeloperoksidaz, kaspaz-3, N-asetil-β-D glukozaminidaz aktiviteleri, malondialdehit, 8-hidroksi-2'-deoksiguanozin, tümör nekroz faktör-α,interlökin-1β seviyelerinde artışın yanı sıra süperoksitdismutaz aktivitesi ve glutatyon seviyelerinde düşüş gözlenerek modelin başarılı bir şekilde oluşturulmuş olduğu görülmüştür. Tedavi gruplarında ise tüm bu parametrelerin kontrol seviyelerine çekildiği gözlenmiştir. 
Sonuç: PO ekstresinin üriner sistem taş hastalığında güncel tedavi yaklaşımlarına ek olarak fayda sağlayabileceği düşünülmüştür.
Anahtar Sözcükler: Platanus orientalis, Sıçan, Böbrek taşı

Abstract:
Aim: The aim of this study is to show the protective effects of Platanus orientalis (PO) plant extract to prevent stone formation in urinary system stone disease and to reduce the damage of stones formed in the urinary system in the kidney.
Material and Methods: The urinary system stone disease model was designed by giving drinking water containing 0,75% ethylene glycol and 1% ammonium chloride to Saprague-Dawley rats for 35 days. Rats were divided into 4 groups as control, model, preventive ant treatment group. PO extract was administered to the treatment groups at dose 100 mg/ kg (p.o.). At the end of experiment the rats whose urine was collected 24 hours were decapitated and kidney tissues were obtained. Indicators of stone formation in urine samples and parameters for the effects of stone formation in kidney tissues on the kidney samples were examined.
Results: In the group with stones in the urinary system it was observed that the model was successfully established by observing an increase in myeloperoxidase, caspase-3, N-acetyl-βd-glucoseaminidase activities, malondialdehyde, 8-hydroxi-2-deoxyguanosine, tumor necrosis factor-α, interleukin-1β, levels as well as a decrease in superoxide dismutase activity and glutathione levels in kidney samples and a decrease in calcium and citrate levels as well as an increase in oxalate levels in urine samples. In the treatment groups, it was observed that all these parameters were back to control levels.
Conclusion: PO extract could provide benefits in addition to current treatment approaches in urinary system stone disease.
Keywords: Platanus orientalis, Rat, Kidney stone.