Mersin il merkezinde 10-17 yaş grubu çocuklarda hepatit A seroprevalansı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Seroprevalance of hepatitis and related factors in 10-17 age group children in Mersin city center
Yazar: FATMA BOZDAĞ
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖNER KURT
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Hepatit A = Hepatitis A ; Mersin = Mersin ; Seroprevalans = Seroprevalence ; Çocuklar = Children ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Hepatit A; dünyada yaygın olarak görülen, küçük yaşlarda genellikle herhangi bir bulgu olmadan geçirilen, büyük çocuklar ve yetişkinlerde sarılık, halsizlik, kilo kaybı, bulantı, kusma gibi şikayetlere sebep olabilen viral bir enfeksiyondur. Çevre koşullarının iyileşmesiyle hastalığın sık görüldüğü yaş gruplarında değişiklikler meydana gelmiş, hastalığın görüldüğü yaş ortalaması artmıştır. Ülkemizde 2012 yılı sonunda aşı takviminde yapılan değişiklikle 1 Mart 2011 ve sonrasında doğan çocuklar Hepatit A aşısıyla aşılanmaktadır. Büyük çocukluk ve erişkinlik döneminde bağışık olmayan grubun birikmesiHepatit A salgın riskini artırabilir. Bu nedenle çalışmamızda ilimiz merkez ilçelerinde yaşayan, 10-17 yaş arasındaki çocuklarda Hepatit A bağışıklık sıklığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmamız kesitsel tipte, evreni il merkezinde yaşayan 10-17 yaş arasındaki 129695 çocuktur. Minimum örneklem büyüklüğü ±5 hata payı, %50 sıklık ile %95 güven aralığında 384 olarak hesaplandı, 386 çocuk araştırmaya dahil edildi. Çocukların yaşadıkları ilçeye, yaşa ve cinsiyete göre çok aşamalı tabakalı ağırlıklandırılmış örneklem yöntemi kullanıldı. Çocuklara aile sağlığı
merkezlerinde ve üniversite hastanesinde ulaşıldı, kan örneği alındı ve yüzyüze görüşülerek veri formu dolduruldu. Alınan kan örneklerinde Anti HAV IgG analizi yapıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Student T testi, Ki-kare analizi ve Binary Lojistik Regresyon analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.
Araştırmamıza yaş ortalama 13.5±2.3 olan, %49.5'i kız %50.5'i erkek 386 çocuk katıldı. Çocukların %30.6'sının (n= 118) Hepatit A'ya karşı bağışık olduğu belirlendi. Yapılan lojistik regresyon analizinde; yaşın ve cinsiyetin seropozitifliği etkilemediği belirlendi. Babanın nitelikli işlerde çalışmasının nitelik gerektirmeyen işlerde çalışmasına göre 4.088 kat, aynı evde beş veya daha fazla kişiyle yaşamanın iki veya üç kişiyle beraber yaşamaya göre 2.820 kat, evde klozet kullanmanın yer tipi tuvalet kullanmaya göre 2.294 kat, okulda musluk/çeşme suyu içmenin pet şişeden su içmeye göre 1.862 kat, dışarıda her gün yemek yemenin hiç yemek yememeye göre 3.371 kat Hepatit A geçirme riskini artırdığını belirlendi. 
Çalışmamıza katılan çocukların büyük çoğunluğu Hepatit A hastalığına karşı bağışık değildi. Ülkemizin orta endemisiteli, bazı bölgelerin ise hala yüksek endemisiteli olduğu göz önüne alındığında bağışıklığı olmayan bu çocukların risk altında olduğu söylenebilir. Genişletilmiş bağışıklama programı kapsamına dahil edilmeyen çocukların ve genç erişkinlerin Hepatit A
hastalığından ve olası salgınlardan korunmak için aşılama programları gözden geçirilmeli, yüksek riskli gruplara öncelik verilerek aşılama planlaması yapılmalıdır.

Abstract:
Hepatitis A; is a viral infection that is common in the world, usually passed without any symptoms at young ages, and can cause complaints such as jaundice, weakness, weight loss, nausea and vomiting in older children and adults. With the improvement of environmental conditions, changes have occurred in the age groups where the disease is common, and the average age of the disease had increased. With the change in the vaccination schedule at the end of 2012 in our country, children born on or after 1 March 2011 are vaccinated with Hepatitis A vaccine. The accumulation of the non-immune group in older childhood and adulthood will cause risk for epidemics. In this study, we aimed to evaluate the frequency of Hepatitis A immunity and related factors in children aged 10-17 years living in the central districts of our city.
Our study is of cross-sectional type, the population of which is 129.695 children between the ages of 10-17 living in the city center. The minimum sample size was calculated as 384 via ±5 margin of error, 50% frequency and 95% confidence interval, 386 children were included in the study. A multi-stage stratified weighted sampling method was used according to the district where the children lived, age and gender. The children were reached at the family health centers and the university hospital, a blood sample was taken and a data form was filled out by interviewing them face to face. Anti HAV IgG analysis was performed on the blood samples. Descriptive statistics, Student T test, Chisquare analysis and Binary Logistic Regression analysis were used in the analysis of the data. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Total of 386 children, 49.5% girls and 50.5% boys, with a mean age of 13.5±2.3 years, participated in our study. It was determined that 30.6% of the children (n= 118) were immune against to Hepatitis A. In the logistic regression analysis, we have determined that age and gender do not affect seropositivity. We found that the risk was 4,088 times higher for fathers who work at jobs that require qualifications than those who work in jobs that require no qualifications. It was 2,820 times higher for those who live with five or more people in the same household than those who live with two or three people. It was 2,294 times higher for those are using standing toilets at their homes, as opposed to those who use floor type-toilets. It was 1,862 times higher for those who drink tap water at school than those who drink from plastic bottles. Finally, the risk was 3,371 times higher when eating outside daily compared to not eating outside at all.
Majority of the children participating in our study did not have immunity against Hepatitis A disease. Considering that our country is moderately endemic, and some regions are still highly endemic, it can be said that these children without immunity are at risk for Hepatitis A Disease. In order to protect children and young adults who are not included in the extended immunization programme from Hepatitis A disease, and possible epidemics, vaccination programs should be reviewed, and vaccination planning should be made by giving priority to high-risk groups.