Azerbaycan'da gastronomi turizmi arz potansiyeline yönelik bir değerlendirme: Bakü üzerine bir alan araştırması
Evaluation of the gastronomy tourism demand potential of the Azerbaijan: A field research on Baku
Yazar: AGHAMI MEHDIYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDAR SARI ÇALLI
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan-Bakü = Azerbaijan-Baku ; Gastronomi = Gastronomy ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Turizm arzı = Tourism supply ; Turizm potansiyeli = Tourism potential

Özet:
Turizm, tarihsel süreç içinde büyük bir değişim ve gelişim göstermiştir. Bu da insanların turizm faaliyetlerini farklı amaçlarla uygulayabileceği turizm çeşitlerini oluşturmuş ve insanlara bir hareket alanı sağlamıştır. Dünya Turizm Örgütünün (2012) yayınladığı rapora göre bölgeyi seyahat ettiklerinden sonra bireylerin %82 oranında bölgenin mutfağı hafızasında kalmaktadır. Azerbaycan mutfağı turizm için mutlak önem taşımaktadır. Son yıllarda Azerbaycan'da gelişim gösteren turizm endüstrisi hızla büyümektedir. 1991 senesinde kendi bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan 1999 yılında turizm ile ilgili ilk yasa Milli mecliste kabul edilmiştir. 2006 senesinde Azerbaycan Turizm Universitesi açılmış daha sonra Azerbaycan Turizm ve İşletme Universitesi olarak adı değişilmiştir. 2011 senesinin Azerbaycan'da turizm yılı ilan edilmesi buna kanıt olmaktadır. Azerbaycan'da bulunan özel ve kamu sektörü gastronomi alanı ile ilgili çalışmalar yapmaktadır. 2017 senesinde Dolma, 2020 senesinde Nar UNESCO'nun somut olmayan kültür miras listesine dâhil olmuştur. Araştırmada Azerbaycan'ın gastronomi turizminin arz potansiyelini ölçme adına Azerbaycan'daki turizm endüstrisine yön verenler ve sektörün uzmanlarına, akademisyenlere, kamuya, sektör çalışanlarına, sivil toplum kuruluşu yöneticilerine sorular yöneltilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış mülakat tekniği uygulanmıştır. Mülakatlar başkent Bakü'de hizmet veren ilgili kurum ve kuruluşlarla gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmanın ana temaları olan Azerbaycan'da bulunan işletmelerin yapısı- mutfak kültürü ilişkisi, tanıtımı, arz ve talep ilişkisi, gastronomi turizminin geliştirilmesi, etkinlik ve festivallerin önemi, TV ve sosyal medya, akademik çalışmalar, gastronomik rotalar, nar festivali, turist potansiyeli, dışarıda yemek alışkanlığı, milli mutfağın turist çekme potansiyeli, işletmelerin sayıları ve kar durumları, yerel mutfak ve fast food seçimleri gibi 16 temaya bölünerek, MAXQDA 2020 programı aracılığıyla gerçekleştirilen içerik analizi ile yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda Azerbaycan mutfağının çok zengin ve yüksek bir potansiyele sahip olmasına rağmen ülke mutfağının uluslararası pazarda yeterli tanıtımın yapılmadığı tespit edilmiştir. Gastronomi festivalleri, etkinlikleri gibi aktivitelerde kamu ve özel sektörün ortak hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, Azerbaycan gastronomi turizminin gelişmesi için araştırmacılara, kamu sektörüne ve özel sektöre öneriler verilerek çalışma tamamlanmıştır. 2028 yılı Azerbaycan'da gastronomi yılı olması hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Gastronomi, Azerbaycan'da Gastronomi Turizmi, Gastronomi Turizmi,  Azerbaycan'ın turizm potansiyeli, Gastronomi ve Azerbaycan

Abstract:
From the ancient times up until today, humans have been travelling from where they reside to some other place. This activity is, in its most simplistic form, called tourism. Throughout history tourism has shown great variation and development, which in turn led to it branching out to different kinds by which people could entertain their various needs, and which also granted them the freedom of movement in this sense. According to the report published by the World Tourism Association, % 82 of people remember the cuisine of the place they have visited. Azerbaijan cuisine has utmost importance for its tourism. The tourism industry in Azerbaijan has been expanding in the last years, Azerbaijan declared its independence in 1991 and in 1999 the first law on tourism was passed in the National Assembly. In 2006, Azerbaijan Tourism University was opened and later its name was changed to Azerbaijan Tourism and Business University. The declaration of 2011 as the year of tourism in Azerbaijan is proof of this. Private and public sector works in the field of gastronomy in Azerbaijan. Dolma in 2017 and Nar in 2020 were included in UNESCO's list of intangible cultural heritage. Which is proved by the fact that the year 2011 was selected as the year of tourism in Azerbaijan.
In this paper, in order to gauge the demand potential of gastronomic tourism in Azerbaijan, various people including those who directly have a say in tourism industry, people who are experts in this segment, academics, general public, workers in this segment and the managers of several non-governmental organizations were presented with questions. As the method of this presentation of questions, half-structured questionnaire was selected and executed, which is one of the qualitative research methods. The data was collected and grouped according to the following themes: The structure of the (gastronomy) businesses in Azerbaijan, relation of these businesses to the cuisine, the involvement of these businesses in marketing of the cuisine, supply-demand relation, the development of gastronomy tourism, the importance of events and festivals, the importance of TV and social media, academic research, gastronomic routes, pomegranate festival, tourist potential, the habit of eating out, the potential of attracting people to the national cuisine, the amount of businesses and the status of their profit, the selection of local cuisine against fast food. The collected data was then interpreted via the aid of MAXQDA 2020 software.
In this study, it is concluded that Azerbaijan cuisine, although having a rich and great potential, is not represented enough across international markets. It was also emphasized that in events such as gastronomy festivals, public and private sectors should work jointly. The study is concluded with various advises given to researchers, public and private sectors, in order to promote and develop the gastronomy tourism in Azerbaijan. It is aimed that 2028 will be the year of gastronomy in Azerbaijan.
Keywords: Gastronomy, Gastronomy Tourism in Azerbaijan, Gastronomy Tourism, Tourism potential of Azerbaijan, Gastronomy and Azerbaijan