Diyabetik hastalarda metformin ve roziglitazon tedavisinin serum GLP-1, leptin ve adiponektin düzeyleri üzerine etkileri
Effects of metformin and rosiglitazone treatment on serum GLP-1, leptin and adiponectin levels in patients with diabetic
Yazar: ZİYNET ALPHAN
Danışman: PROF. DR. SEVİM GÜLLÜ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
ÖZET Diyabetik Hastalarda Metformin ve Roziglitazon Tedavisinin Serum GLP-1, Leptin, Adiponektin Düzeyleri Üzerine Etkileri Diabetes mellitus (DM) giderek sıklığı artmakta olan kronik ilerleyici bir hastalıktır. Hastalık insülin salgılanmasında azalma ve insüline çeşitli dokularda (kas, karaciğer, yağ ) direnç nedeni ile glukozun bu dokular tarafından kullanımında bozulmaya neden olmaktadır. Diyabetik bireylerde GLP-1 salınımında bozulma olduğu tespit edilmiştir. GLP-1 normalde besin alımım takiben barsaklardan salgılanan ve insülin salgılanmasını sağlayarak glukoz düzeylerini düzenleyen peptid yapıda bir hormondur. Artmış insülin direnci bulunan durumlarda serum leptin düzeylerinde artış ve adiponektin miktarlarında azalma olduğu gösterilmiştir. Metformin ve roziglitazon insülin duyarlılığını artırarak etki göstern ve tip 2 DM tedavisinde kullanılan ilaçlardır. Bu çalışmanın amacı tip 2 DM'li hastalarda metformin ve roziglitazonun serum GLP-1, leptin, adiponektin düzeyleri üzerine olan etkisini değerlendirmektir. Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Polikliniği'nde izlenen 41 tip 2 DM'lu hasta alındı. Serum GLP-1, leptin, adiponektin, insülin, glukoz düzeyleri değerlendirilmesi için alman bazal kan örneklerini takiben 400 kalorilik besin tüketimi sağlandı. Sonra 30, 60, 90, 120 dakikalarda aynı parametrelerin pik seviyelerini yakalayabilmek amacıyla kan örnekleri alındı. İşlemi takiben tedavileri başlanan ( metformin, roziglitazon ya da plasebo) hastalara 14 gün sonra aynı işlemler bir kez daha uygulandı. Çalışma sonucunda HOMA-IR ile değerlendirilen insülin direncinde metformin ve roziglitazon grubunda anlamlı olarak azalma tespit edildi (sırasıyla 6.4 ± 2.8 karşın 2.3 ± 0.8 ; p<0.05 ve 6.8 ± 3.5 karşın 3.2 ± 1.1; p< 0.001 ). 43Her üç gruptaki hastalarda çalışma başlangıcında ve sonunda GLP-1 düzeyleri açısından anlamlı farklılık tespit edilemedi. Çalışma başlangıcındaki leptin düzeyleri her iki ilaç grubunda çalışma sonunda anlamlı olarak düşüş gösterdi ( metformin grubunda bazal ve pik değişimler sırasıyla 38.5 ± 16.6 karşın 35.0 ± 14.1; p< 0.05 ve 36.3 ± 14.8 karşın 33.3± 15.5; p< 0.05 ), ( roziglitazon grubunda bazal ve pik değişimler 37.8 ± 19.7 karşın 35.4 ± 18.1; p<0.05 ve 40.1 ± 17.5 karşın 35.3 ± 15.6 ; p< 0.05 ). Adiponektin düzeylerinde ise roziglitazon grubunda anlamlı olarak ( bazal değerler 4.0 ± 2.0 karşın 5.6 ± 1.3; p<0.05 ve pik değerler 4.6 ±1.8 karşın 7.4 ± 2.1; p<0.05 ) ve metformin grubunda da anlam göstermese de belirgin olarak artış saptandı. Sonuç olarak roziglitazon ve metformin tedavisi insülin direncini azaltarak leptin ve adiponektin düzeylerinde düzelme sağlamıştır. İlaçların serum GLP-1 düzeyleri üzerine etkisi saptanmamıştır.Bu konuda daha kapsamlı ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar sözcükler: Adiponektin, Diabetes Mellitus, GLP-1, İnsülin Direnci Leptin 44

Abstract:
SUMMARY Effects of Metformin and Rosiglitazone Treatment on Serum GLP-1, Leptin and Adiponectin Levels in Patients with Diabetic Type 2 diabetes mellitus (DM) is a chronic progressive disorder with an increasing prevalance. Decreased insulin secretion and peripheral insulin resistance are the two major pathogenetic factors in the disease. Disordered glucagon like peptide (GLP)-l production have been shown in diabetic patients. GLP-1 is an hicretin that increases insulin secretion after food intake and plays role in the regulation of plasma glucose levels, increased leptin and decreased adiponectin levels have been reported in patients with insulin resistance. Metformin and rosiglitasone are used in the treatment of type 2 DM. Both drug improve insulin sensitivity. The aim of this study was to evaluate the effects of metformin and rosiglitasone on serum levels of GLP-1, leptin and adiponectin in type 2 diabetic patients. Forty-one patients with type 2 DM were included to study. Serum GLP-1, leptin, adiponectin, glucose and insulin levels were measured before and at 30, 60, 90, 120 minutes after the ingestion of a mixed meal before the initiation of the study. After basal evaluations patiens were divided into three groups ( metformin, rosiglitasone and placebo groups.). All above mentioned parameters were measured after 14 days of drug treatment. insulin resistance which was calculated as HOMA-IR decreased significantly in both metformin and rosiglitasone groups ( 6.4 ± 2.8 vs 2.3 ± 0.8 ; p<0.05 and 6.8 ± 3.5 vs 3.2 ± 1.1; p< 0.05; respectively ). No changes were observed in GLP-1 levels in the groups. Leptin levels decreased in both drug groups ( 38.5 ± 16.6 vs 35.0 ± 14.1; p< 0.05 and 36.3 ± 14.8 vs 33.3± 15.5; p< 0.05 in metformin group basal and 45peak levels; respectively ), ( 37.8 ± 19.7 vs 35.4 ±18.1; p<0.05 and 40.1 ± 17.5 vs 35.3 ± 15.6 ; p< 0.05 in rosiglitasone group basal and peak levels; respectively ). Adiponectin levels increased significantly in rosiglitsone group ( 4.0 ± 2.0 vs 5.6 ± 1.3; p<0.05 and 4.6 ±1.8 vs 7.4 ±2.1; p<0.05 basal and peak levels respectively ) An increase in adiponectin levels was also observed in the metformin group but it was not statistically significant. In conclusion both rosiglitasone and metformin improve leptin and adiponectin levels by decreasing insulin resistance. No effect on GLP-1 levels be found in the present study but long-term longitudinal studies are needed to confirm this finding. Key words: Adiponectin, Diabetes Mellitus, GLP-1, Insulin Resistance, Leptin 46