Kışlık ve yazlık Kolzada (Brassica napus) genetik tabanın genişletilmesi ve vernalizasyon kalıtımının tahmin edilmesi
Winter and spring rapeseed (Brassica napus) is genetic base expansion and prediction of vernalization quality
Yazar: EMRULLAH GÜLDEMİR
Danışman: PROF. DR. NEDİM MUTLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Brassica napus = Brassica napus ; CMS = CMS ; Kolza = Rape ; Vernalizasyon = Vernalization

Özet:
ÖZET
KIŞLIK VE YAZLIK KOLZADA (Brassica napus) GENETİK TABANIN GENİŞLETİLMESİ VE VERNALİZASYON KALITIMININ TAHMİN EDİLMESİ
Emrullah GÜLDEMİR
Yüksek Lisans Tezi, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı
Danışman: Prof. Dr. Nedim MUTLU
Nisan 2019; 48 sayfa
Kolza vernalizasyon ihtiyacı olan kışlık ve olmayan yazlık çeşitlerden oluşmaktadır. Yüksek verim amacıyla yapılan hibrit ıslahı her iki grup içindeki genetik varyasyonu daraltmıştır. Çalışmanın amacı, kışlık ve yazlık kanola melezleri yoluyla genetik tabanın genişletilmesi ve vernalizasyon ihtiyacı kalıtımının belirlenmesidir. 
Bu amaçla, verim ve kalite (yağ kalitesi daha iyi, hastalık zararlı ve olumsuz iklim şartlarına karşı daha toleranslı vb.) açısından elit hatlar/çeşitler ıslah edilmesi gerekir. Bunu sağlayabilmenin en etkili yöntemi ise genetik tabanın genişletilmesidir. Bu hedefleri gerçekleştirebilmek amacıyla beş adet kışlık F1 ticari ve bir adet kışlık standart çeşitler ile altı adet yazlık F1 ticari ve dört adet yazlık standart çeşitler birbirleriyle resiprokal melezlemeler yapılmıştır. Bu melezlerden elde edilen yeni bitkiler aynı yıl Eylül/Ekim aylarında ekilerek çiçeklenme tarihleri kayıt edilmiştir. Açılım gösteren popülasyonlardaki kışlık/yazlık oranları vernalizasyon ihtiyacının kontrol eden genlerin kalıtımını hesaplamakta kullanılmıştır.
Bu melezlemeler sonucu F1, F2, BC1 ve yapılan melezlerin kontrol grubu olarak kullanılan ebeveynleri dahil 3,5 yıl boyunca yaklaşık olarak 15000 bitki yetiştirilmiş ve çiçeklenme tarihleri not edilmiştir. Bu bitkilerden 5008 adedi maintainer (idameci), 4796 adedi sitoplazmik erkek kısır (CMS) ve 2265 adedi restorer hatları temsil etmektedir. 
Birbirinden oldukça farklı genetik yapıdaki hatlar/çeşitler (yazlık × kışlık) melezlendiği için geniş bir genetik açılım gözlenmiştir. Kışlık:Yazlık açılımı sonuçları vernalizasyon ihtiyacının (kışlık özelliği) tek dominant gen tarafından kontrol edildiğini ortaya koymuştur. Bu hatların saflaştırılmasından sonra yapılacak olan melezlemeler sonucu ortaya heterosis yeteneği yüksek kışlık ve yazlık CMS, idameci ve restorer hatların çıkacağı düşünülmektedir.

Abstract:
ABSTRACT
WINTER AND SPRING RAPESEED (Brassica napus) IS GENETIC BASE EXPANSION AND PREDICTION OF VERNALIZATION QUALITY
Emrullah GÜLDEMİR
Master Thesis, Department of Agricultural Biotechnology
Supervisor: Prof. Dr. Nedim MUTLU
April 2019; 48 pages
Rapeseed can be winter-type or spring-type, with and without vernalization requirement. Hybrid cultivar breeding has narrowed the genetic variation within both groups. The aim of the study was to broaden the genetic base of both winter and spring rapeseed lines and determine the heritability of vernalization requirement. 
For this purpose, the lines / varieties need to be improved higher yield and quality (oil quality, disease resistance and stress tolerance etc.). The most effective way to achieve this is to expand the genetic base. In order to achieve these objectives, five winter F1 commercial and one winter standard varieties and six spring F1 commercial and four spring standard varieties were reciprocally crossed. The plants of segregating populations were planted in greenhouse in September / October in the following year and flowering dates were recorded. The winter / spring ratios in the populations were used to calculate the inheritance of the genes that control the vernalization requirement.
As a result of these crosses, a large genetic variation was created within both groups. The plants of parents F1, F2, and BC1 were grown and flowering dates were noted individually. Winter:Spring-type ratio showed that vernalization is controlled by a single dominant gene. Of the 15000 plants grown over the course of 3,5 years, 5008 plants belonged to Maintainer group, 4796 plants to CMS and 2265 plants to Restorer while the rest were the selfing generations of these lines and the control groups. The advanced line that will be developed from these populations are expected to yield higher heterosis, hence higher yielding hybrids.