Sağlık çalışanlarında latent tüberküloz enfeksiyonunun saptanmasında tüberkülin cilt testi ve quantiferon tb-gold testinin kullanılması /
Yazar: DERYA YENİBERTİZ
Danışman: UZMAN ZEHRA DİLEK KANMAZ
Sağlık Bakanlığı / Yedikule Göğüs Hastalıkları Ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Sağlık çalışanlarının, sağlıklarını tehdit eden risk faktörlerinden biri de tüberküloz
enfeksiyonudur. Özellikle aktif tüberküloz hastasının tedavisi ve bakımı ile uğraşanlar
olmak üzere, sağlık çalışanlarında işe bağlı tüberküloz riski artmıştır. Sağlık
personelinin tüberküloz yönünden taranmasının etkili olabilmesi için amacın
belirlenmesi ve yöntemin iyi seçilmesi gerekir(126). Sağlık çalışanlarının TB
yönünden taranmasında amaç; TB enfeksiyonunun ya da hastalığın yüksek riskli
grupta bulunması ve tedavi edilmesidir.
CDC'nin 2005 'de yayınladığı son rehberde önceki rehberden farklı olarak TB
enfeksiyon tarama testi olarak TCT'nin yanında kanda gama interferon düzeyini
ölçen QuantiFERON-TB Gold testi önerilmiştir (10).
Çalışmamız sağlık çalışanlarında LTBI tespitinde kullanılan testler olan TCT ve QFTG testlerinin sonuçlarını ve her iki testi etkileyen parametreleri değerlendirmek
amacıyla gerçekleştirildi. Çalışmamıza hastanemiz Yedikule Göğüs Hastalıkları ve
Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışmakta olan 94 sağlık
çalışanı alındı. Yaşları 17 ile 58 arasında değişmekte idi ve , 59'u kadın , 35'i erkekti.
Görevlerine göre ayırdığımızda 30'u doktor, 27'si hemşire ve 37'si yardımcı sağlık
personeli idi. Yapılan istatistiksel değerlendirmeler sonucunda aşağıdaki bulgular
tespit edildi.
1. Cinsiyetler ve görev türleri arasında TCT ve QFT pozitifliği açısından benzer
dağılım olduğu görüldü.
2. Yaş ile TCT ve QFT pozitifliği arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki
olduğu saptandı.
3. Çalışma süresi ile sadece QFT pozitifliği arasında istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde ilişki olduğu görüldü.
4. Univaryant analizde QFT pozitifliğini yaş ve çalışma süresinin etkilediği ancak
multivaryant analizde çalışma süresinin tek başına QFT pozitifliğinde bağımsız
risk faktörü olduğu tespit edildi.
5. BCG aşısı olmayan gruptaki sayı azlığından dolayı istatistiksel değerlendirme
yapılamamış olsa da TCT endurasyon çapının BCG sayısına bağlı olarak arttığı
görüldü.
6. BCG aşısı olmayanların sayısının az olmasından dolayı istatistiksel
değerlendirme yapılamamış olsa da BCG aşı sayısı ile QFT pozitifliği arasında
korelasyon olmadığı saptandı.
7. TCT çapı arttıkça QFT pozitiflik yüzdesinde artış olduğu saptandı . 
68
8. TCT ve QFT-G arasında düşük uyum saptandı.
Tüberküloz prevalansı yüksek olan ve rutin BCG aşılamasının ulusal politika olarak
uygulandığı ülkemizde BCG ve atipik mikobakterilerden etkilenen TCT; LTBI
tespitinde karışıklara sebep olmaktadır. Bu çalışmadaki bulgularla özellikle
tüberküloz hastaları ile yakın ve uzun süreli teması olan ve TCT pozitifliği saptanan
sağlık çalışanlarında QFT-G'un LTBI'nun saptanması ve takibinde doğrulama testi
olarak kullanılmasının yararlı olabileceğini söyleyebiliriz. Ayrıca 30 yaşın üzerinde
olan ve çalışma yılı 2 yılın üzerinde olan sağlık çalışanlarında LTBI açısından daha
dikkatli olmak gerektiğini de vurgulayabiliriz.

Abstract:
................................................................................