Çölyak hastalığı olan çocukların epidemiyolojik, klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of epidemiological, clinical and laboratory findings of children with celiac disease
Yazar: ALPER TAŞKIN
Danışman: DOÇ. DR. ULAŞ EMRE AKBULUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Çocuklar = Children ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Amaç: Çölyak hastalığına sahip hastalar yaygın olarak gastrointestinal sistem yakınmaları ve kilo alamama şikayetleri ile başvurmaktadır. Bu şikayetlerin yanında bazı çölyak hastalarında birçok ekstraintestinal bulgular tek başına veya bir arada görülmekte ve hastalar bu şikayetlerle hekimlere başvurabilmektedir. Amacımız çölyak hastalığına sahip hastaların başvurudaki şikayetlerini, laboratuvar bulgularını ve eşlik eden hastalıkları inceleyerek çölyak hastalığının şikâyet yelpazesini ve çölyak hastalığına sıklıkla eşlik eden hastalıkların ortaya koyulması ve bu şekilde çölyak hastalığına karşı hekimlerin farkındalığını arttırmaktır. 
	Gereç ve Yöntem: 2015-2022 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji ve Hepatoloji bölümüne başvuran ve ilk kez çölyak hastası tanısı alıp hiç tedavi edilmemiş hastalar çalışma popülasyonuna dahil edildi. T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim Araştırma Hastanesi etik kurulundan 03.03.2022 tarihinde 5/22 sayılı etik kurul onayı alındı. Çalışmamız geriye dönük olarak hastane bilgi sisteminden veriler toplanarak oluşturuldu. Hastalarımızın başvuru anındaki yaşı, cinsiyeti, şikâyetinin ne olduğu, şikâyetinin süresi, eşlik eden hastalıkları, boyu ve kilosu, hemoglobin, trombosit, serum demiri, serum demir bağlama kapasitesi, ferritin, vitamin B12, folik asit, çinko, serum protein, albümin, 25-OH D vitamini, serum kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz, TSH, serbest T4, anti-tiroglobulin, anti-tiroid peroksidaz, total IgA, anti-endomisyum IgA, anti-endomisyum IgG, doku transglutaminaz IgA, doku transglutaminaz IgG ve yapılan biyopsilerin Marsh-Oberhüber sınıflaması değerlendirmeye alındı. 
	Bulgular: Olguların 76'sı (%61,3) kız, 48'i (%38,7) erkekti. Hastaların ortalama tanı yaşı 8,9 yıl olarak görüldü. Hastaların başvuru şikâyetleri sıklığına bakıldığı zaman karın ağrısı en çok görülen şikâyet olmakla birlikte büyüme geriliği ve tekrarlayıcı demir eksikliği anemisi bu şikâyeti takip eden diğer sık şikayetler olarak görülmektedir. Hastalar mikrobesin seviyesi açısından değerlendirildiği zaman en sık demir eksikliği anemisi görüldü, bunu vitamin D ve vitamin B12 eksikliğini takip ettiği bulundu. 
	Sonuçlar: Çölyak hastalığı geniş bir şikâyet yelpazesi içermektedir. Hastalar gastrointestinal şikâyetler ile başvurabildiği gibi bağırsak dışı şikayetlerle de başvurabilirler. Çölyak hastalığı malabsorpsiyona neden olmakla birlikte hastaların çoğunluğu normal kiloludurlar. Hastaların normal kiloda olmasının çölyak hastalığına engel teşkil etmediğini göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Kız çocuklarında şikâyet süresinin daha uzun olduğu ve erkek çocuklara oranla daha uzun zamanda tanı koyulduğu görülmüş olup klinik durumu uyumlu olan kız çocuklarında çölyak hastalığını daha erken aşamada göz önünde bulundurmak gereklidir.  

Anahtar kelimeler: Çölyak Hastalığı, Çölyak Hastalığı bağırsak dışı bulguları

Abstract:
Aim: Patients with celiac disease commonly present with gastrointestinal system complaints and inability to gain weight. In addition to these complaints, many extraintestinal findings are seen alone or together in some celiac patients, and patients can apply to physicians with these complaints. We aim to examine the complaints and laboratory findings of patients with celiac disease, to reveal the range of complaints of celiac disease and the diseases that often accompany celiac disease and to increase the awareness of physicians against celiac disease.

Methods: Patients who applied to the Department of Pediatric Gastroenterology and Hepatology of Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital between 2015 and 2022 and were diagnosed with celiac disease for the first time and never treated were included in the study population. Ethics committee approval no. 5/22 was obtained on 03.03.2022 from the ethics committee of Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital. Our study was created by collecting data from the hospital information system retrospectively. Age, gender, complaint duration, accompanying diseases, height and weight, hemoglobin, thrombocyte, serum iron, serum iron binding capacity, ferritin, vitamin B12, folic acid, zinc, serum protein, albümin, 25 -OH vitamin D, serum calcium, phosphorus, alkaline phosphatase, TSH, free T4, anti-thyroglobulin, anti-thyroid peroxidase, total IgA, anti-endomysium IgA, anti-endomysium IgG, tissue transglutaminase IgA, tissue transglutaminase IgG and biopsies Marsh-Oberhüber classification was taken into consideration. 
Findigs: Of the cases, 76 (%61,3) were female and 48 (%38,7) were male. The mean age at diagnosis of the patients was 8,9 years. Considering the frequency of patients' complaints, stomachache is the most common complaint, and growth retardation and treatment resistant anemia are seen as other frequent complaints following this complaint. When the patients were evaluated in terms of micronutrient levels, iron deficiency anemia was the most common, followed by vitamin D and vitamin B12 deficiency. 
Conclusion: Celiac disease includes a wide range of complaints. Patients may present with gastrointestinal complaints as well as non-intestinal complaints. Although celiac disease causes malabsorption, the majority of patients are of normal weight. It should be taken into account that the normal weight of the patients does not prevent celiac disease. It has been observed that the duration of the complaint is longer in girls and the diagnosis is made in a longer time compared to boys, and it is necessary to consider celiac disease at an earlier stage in girls whose clinical status is compatible.
Keywords: Celiac Disease, Celiac Disease Extraintestinal Findings