Çukurova bölgesinde farklı sıra arası ve hasat zamanlarında kediotu (Valeriana officinalis L. ) bitkisinin verim ve uçucu yağ kalitesinin araştırılması
The investigation of different row spaces and harvest times on the yield and quality of essential oil of valerian (Valeriana officinalis L. ) grown in Çukurova region
Yazar: DURMUŞ ALPASLAN KAYA
Danışman: PROF.DR. SALİHA KIRICI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZDOKTORA TEZÇUKUROVA BÖLGES NDE FARKLI SIRA ARASI ve HASATZAMANLARINDA KED OTU (Valeriana officinalis L.) B TK S N N VER MVE UÇUCU YAĞ KAL TES N N ARAŞTIRILMASID. Alpaslan KAYAÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTARLA B TK LER ANAB L M DALIDanışman : Prof. Dr. Saliha KIRICIYıl : 2006Sayfa :114Jüri : Prof. Dr. Saliha KIRICI: Prof. Dr. Menşure ÖZGÜVEN: Prof. Dr. E. Sultan G RAY: Yrd. Doç. Dr. Abdulhabip ÖZEL: Yrd. Doç. Dr. Ahmet MERTÇukurova Bölgesi Kıraç arazi koşullarında farklı çeşit, sıra aralığı ve hasatzamanlarının Valeriana officinalis L. bitkisinin verim ve uçucu yağ kalitesininaraştırıldığı bu çalışma 2003-2004 ve 2004-2005 yetiştirme sezonlarında ÇukurovaÜniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü kıraç deneme alanlarındayürütülmüştür. Tarla denemeleri bölünen-bölünmüş parseller deneme desenine göreüç tekrarlamalı olarak düzenlenmiştir. Ana parseli çeşitler (Anton ve Mehrfahrig), altparselleri hasat zamanları (Haziran ve Temmuz) ve altın altındaki parselleri ise sıraaralıkları (25 cm, 50 cm ve 75 cm) oluşturmuştur.Bu çalışmada, Valeriana officinalis L. bitkisinin Çukurova Bölgesi'nderahatlıkla yetiştirilebileceği, kuru kök verimi açısından denemeye alınan Antonçeşidinin bölgeye daha uygun olduğunu ve en uygun sıra aralığının en dar sıra arasımesafe olan 25 cm sıra aralığı uygulaması olduğu belirlenmiştir (331 kg/da). Uçucuyağ verimi için en uygun hasat zamanının Haziran ayı ve en uygun sıra aralığının da25 cm olduğu tespit edilmiştir. Çukurova Bölgesinde yetiştirilen V. officinalis L.uçucu yağında 79 adet bileşik tanımlanmıştır. Sonuç olarak, her iki çeşidin de anabileşenlerinin bornil asetat (% 14.8-30.8) ve valerenal (% 8.4-19.7) olduğu, bunlarısırasıyla kamfen (% 1.6-12.4), sedran-diol (% 1.3-9.8), spatulenol (% 2.2-9.0), Î±-pinen (% 2.7-6.5) ve fençen (% 3.2-6.1) izlediği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Kediotu, Valeriana officinalis L., Agronomik Özellikler,Verim, Uçucu Yağın Kalitesi, GC-MS analizi.

Abstract:
ABSTRACTPhD. THESISTHE INVESTIGATION OF DIFFERENT ROW SPACES AND HARVESTTIMES ON THE YIELD AND QUALITY OF ESSENTIAL OIL OFVALERIAN (Valeriana officinalis L.) GROWN IN CUKUROVA REGIOND. Alpaslan KAYACUKUROVA UNIVERSITYINSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCESDEPARTMENT OF FIELD CROPSSupervisor : Prof. Dr. Saliha KIRICIYear : 2006Page :114Jury : Prof. Dr. Saliha KIRICI: Prof. Dr. Menşure ÖZGÜVEN: Prof. Dr. E. Sultan G RAY: Assoc. Prof. Dr. Abdulhabip ÖZEL: Assoc. Prof. Dr. Ahmet MERTThis study was carried out to determine the effects of different row spacesand harvest times on yield and quality of valerian essential oil grown in Cukurovaregion at Cukurova University, Agriculture Faculty, Field Crops Department dryland experimental fields in 2003-2004 and 2004-2005. The field trials were arrangedin split-split plot experimental design with three replicates. Varieties (Anton andMehrfahrig) were main plots, harvest times (June and July) were subplots and sub-subplots were row spaces (25 cm, 50 cm and 75 cm).In this study, it was determined that Valeriana officinalis L. could be growneasily in Cukurova region, the cultivar Anton was more suitable for dry root yield forthis region, the highest value was obtained 25 cm row spaces (3.31 t/ha). It wasfound that the yield of essential oil optimum harvest time was June and row spaceswas 25 cm. Seventy-nine components were characterized in valerian dry roots whichgrown in Cukurova region. Consequently, it was determined that main componentswere Bornyl acetate (14.8-30.8 %), Valerenal (8.4-19.7 %), Camphene (1.6-12.4 %),Cedran-diol (1.3-9.8 %), Spathulenol (2.2-9.0 %), Î±-Pinene (2.7-6.5 %) ve Fenchene(3.2-6.1 %) respectively in both varieties.Keywords: Valerian, Valeriana officinalis L., Agronomical Properties, Yield,Quality of Essential Oil, GC-MS analysis.