Yaratıcı liderlik ölçeğinin geliştirilmesi ve okul öncesi yönetici ve öğretmenlerinin yaratıcı liderlik özelliklerinin incelenmesi
Development of creative leadership questionnaire and analysis of creative leadership properties of managers and teachers working at pre-school education institutions
Yazar: BANU DİKMEN ADA
Danışman: DOÇ. DR. RENGİN ZEMBAT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Yaratıcılık = Creativity ; Yöneticiler = Managers ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, Yaratıcı Liderlik Ölçeği'nin geliştirilmesi, devlet ve özel okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında çalışan okul öncesi eğitim yöneticileri ile öğretmenlerinin yaratıcı liderlik özelliklerinin demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırma ilişkisel tarama modeline uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini, 2009-2010 eğitim-öğretim yılında Eskişehir ili merkez ilçelerinde bulunan devlet ve özel okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında çalışan okul öncesi eğitim yöneticileri ile öğretmenleri oluşturmaktadır.Araştırmada kullanılan ölçekler, yönetici ve öğretmenlerin demografik özellikleri hakkında bilgi toplamak için ?Kişisel Bilgi? formu ve yönetici ve öğretmenlerin yaratıcı liderlik özelliklerini incelemek için araştırmacı tarafından geliştirilen ?Yaratıcı Liderlik Ölçeği? kullanılmıştır.Araştırmada ulaşılan sonuçlar;Yaratıcı Liderlik Ölçeği'ne ait açımlayıcı faktör analizi değerleri KMO=,964, x2 Barlett test (5671)=40508,971 p=,000 ve toplam ölçeğin Cronbach Alfa katsayısının .986 olduğu bulgulanmıştır.Araştırmada yöneticilerin ölçek ve alt ölçekler için puan ortalamalarının 3,2069 ile 3,4891 arasında olduğu bulgulanmıştır. Yöneticilerin ?Yaratıcı Liderlik?, ?Değişim ve Dönüşüme Odaklanma? ve ?Mesleki ve Kişisel Gelişime Odaklanma? alt ölçeği puanlarının genel olarak kadın yöneticilerin lehine anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Yaratıcı liderlik ölçeğinin diğer alt boyutlarında cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Yöneticilerin ?Yaratıcı Liderlik? ölçeği puanlarının genel olarak öğrenim düzeyi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ön Lisans olan yöneticilerin lehine anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Yaratıcı liderlik ölçeğinin diğer alt boyutlarında öğrenim düzeyi değişkeni göre anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Yöneticilerin ölçek ve alt ölçeklere ait puanlarında yaş, branş, öğretmenlikteki hizmet süresi ve yöneticilikteki hizmet süresi değişkenlerine göre anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Yöneticilerin ?Yaratıcı Liderlik ölçeği? ve ?Mesleki ve Kişisel Gelişime Odaklanma? alt ölçeği puanlarının genel olarak özel anaokulunda çalışmakta olan yöneticilerin lehine, ?Değişim ve Dönüşüme Odaklanma? alt ölçeği puanlarının ise genel olarak özel anaokulunda ve üniversitelerin çocuk yuvasında çalışmakta olan yöneticilerin lehine anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ölçeğin diğer alt boyutlarında ise, çalışılan kurum türü değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır.Öğretmenlerin ölçek ve alt ölçekler için puan ortalamalarının 3,3572 ile 3,6285 arasında olduğu bulgulanmıştır. Öğretmenlerin ölçek ve alt ölçeklere ait puanlarında yaş, öğrenim düzeyi ve çalışılan kurum türü değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Öğretmenlerin ?Değişim ve Dönüşüme Odaklanma? alt ölçeği puanlarının genel olarak öğretmenlikteki hizmet süresi 1?5 yıl ve 21 yıl üstü olan öğretmenlerin lehine anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Öğretmenlerin ölçek ve diğer alt ölçeklere aitpuanlarında öğretmenlikteki hizmet süresi değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır.Yönetici ve öğretmenlerin görev türü değişkenine göre yönetici ve öğretmenlerin ölçek ve alt ölçeklere ait puanlarında görev türü değişkenine göre öğretmenlerin lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Öğretmenlerin yöneticilere göre ölçek ve alt ölçeklere ait özelliklerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.Anahtar Sözcükler: Lider, Liderlik, Liderlik Ölçeği, Yaratıcılık, Yaratıcı Liderlik, Okul Öncesi Eğitim, Yönetici, Öğretmen

Abstract:
In this research, development of Creative Leadership Questionnaire and determination of changes in creative leadership characteristics of pre-school teachers and training managers working in public and private pre-school educational institutions and public and private primary schools according to demographical properties are intended.The research is methodized in accordance with the relational scanning model. The scope of the study contains managers and pre-school teachers who were working at public and private pre-schools and public and private primary schools in the central districts of Eskişehir province in 2009-2010 academic years.The questionnaires used in this study are ?Personal Information? form to gather information about the demographic characteristics of teachers and managers, and ?Creative Leadership Questionnaire?, developed by the researcher, to analyze the creative leadership characteristics of teachers and managers.The analyses of data obtained from this study are;The Creative Leadership Questionnaire?s exploratory factor analysis values are KMO=.964, , x2 Barlett test (5671)=40508,971 p=,000 and total questionnaire Cronbach's Alpha coefficient =.986.Managers? questionnaire and sub-questionnaires mean scores were calculated between 3.2069 and 3.4891. ?Creative Leadership?, ?Focusing on Change and Transformation? and ?Focusing on professional and personal development? scores in general have significant differences in favor of female managers. There is no significant difference according to gender variable in other sub-dimensions of Creative Leadership Questionnaire. ?Creative Leadership Questionnaire? scores have significant differences in favor of managers which has college degree in Child Development/Early Childhood Education/Kindergarten Teacher. There is no significant difference according to education level variable in other sub-dimensions of Creative Leadership Questionnaire. Managers? questionnaire and sub-questionnaires scores have no significant difference according to age, major, service time as teacher and service time as manager variables. Managers' ?Creative Leadership Questionnaire? and ?Focusing on professional and personal development? sub-scale scores have significant differences in favor of managers working in private pre-schools, while managers? ?Focusing on Change and Transformation? sub-scale scores in general have significant differences in favor of managers working in private pre-schools and university child-care centers. There is no significant difference according to type of institution variable in other sub-questionnaires of ?Creative Leadership Questionnaire?.Teachers? questionnaire and sub-questionnaires mean scores were calculated between 3.3572 and 3.6285. There are no significant differences according to age, education level and type of institution variables scores of questionnaire and other sub-questionnaires. ?Focusing on Change and Transformation? scores have significant differences in favor of teachers who have 1-5 years and over 21 years of service time. There are no significant differences according to service time as teacher variable in scores of questionnaire and other sub-questionnaires.There are significant differences in favor of teachers regarding to type of task variable in scores of managers and teachers. Teachers have higher scores than managers according to the analysis of questionnaire and sub-questionnaires.Keywords: Leader, Leadership, Leadership Scale, Creativity, Creative Leadership, Early Childhood Education, Manager, Teacher.