Radyasyon onkolojisi anabilim dalında hastaya özgün yoğunluk ayarlı radyoterapi plan doğrulama verilerinin retrospektif analizi ve değerlendirilmesi
Retrospective analysis and evaluation of patient-specific intensity-moduled radiotherapy plan verification data in the radiation oncology department
Yazar: LÜTFÜ ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. NINA TUNÇEL
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Radyoterapi Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology

Özet:
Amaç: Bu tezde, Akdeniz Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'nda 2017-2023 yılları arasında YART (Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi) ve VMAT (Hacimsel Ayarlı Ark Terapi) gibi farklı Yoğunluk-Ayarlı Radyoterapi teknikleri ile tedavi görmüş hastaların kalite kontrol formlarında yer alan doz ve doz dağılımlarının uyumluluğunun belirlenmesi ve çeşitli sınıflandırılmalar yapılarak elde edilen bulguları istatistiksel olarak incelenmesi amaçlandı.
Yöntem: Belirtilen yıllar arasında YART ve VMAT teknikleri ile tedavi planları yapılmış hastaların kalite kontrol formları incelendi. Planların dozimetrik hesaplanması ve tedavi uygulanması iki farklı tedavi planlama sistemi (TPS) ve lineer hızlandırıcı (LINAC) cihazları ile yapıldığı tespit edildi. Kalite kontrol için MatriXX cihazı kullanılarak doz-doz dağılımları ölçülmüş, Gama indeks değerlendirmesi kliniğin kabul gördüğü kriterlerle yapılmıştır. Veriler "Google E-Tablolar" ve "Google Looker Studio" yazılımları kullanılarak çeşitli hastalıklar, tedavi cihazları, TPS'leri vb. bilgilere göre sınıflandırıldı ve istatistiksel olarak değerlendirildi. Özet analiz verileri kullanarak anlaşılabilir görseller elde edildi.
Bulgular: Çalışmanın ele alındığı süreçte toplam 1078 hastalara ait 1574 tedavi planının Gama indeks kalite kontrol verileri incelendi. 2021 yılında tedavi cihazının güncellenmesi nedeniyle YART ve VMAT gibi tedavi planları yapılmamıştır ve bu nedenle Gama indeks verileri bulunmamaktadır. Bölgeye göre plan dağılımları 496 baş-boyun, 492 pelvis, 542 torakal, 31 abdomen, 10 vertebra ve 2 femur şeklindeydi. En çok uygulanan tedavi teknikleri sırasıyla: 9 Alan YART (%31,9), iki Ark VMAT (%23,3) ve tek Ark VMAT (%19,4) olarak tespit edildi.
Sonuç: Çalışmada hastaya özgün kalite kontrollerde, tedavi planları Statik YART tekniği için PRECISE TPS'i ve Dinamik YART-VMAT tekniği için MONACO TPS kullanılmış olup Gama indeks verisinin ortalaması ve standart sapması (%3/3 mm kriteri) sırasıyla %97,29 +1,60 (356 plan) ve %99,13+1,10 (1012 plan) olarak bulundu. TPS'ler arasında kayda değer bir fark görülmedi. Yüksek Gama indeks verileri sayesinde VMAT tekniğinin ilerleyen yıllarda sıkça kullanımı, tedavi planlarının yüksek doğrulukla uygulanabildiğini, tedavi cihazı ile uyumlu bir şekilde çalıştığını ve bu sayede tedavilerin güvenilirliğinin arttığını gösterdi. 
Anahtar Kelimeler: Radyoterapi, YART (Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi), VMAT (Hacimsel Ayarlı Ark Terapi), Kalite Kontrol (QC), Gama Analizi yöntemi

Abstract:
Objective: This thesis aimed to statistically analyze and classify the data obtained from the quality-control forms of patients treated with various Intensity-Modulated Radiotherapy techniques, such as Intensity-Modulated Radiotherapy(IMRT) and Volumetric Modulated Arc Therapy(VMAT), with a focus on dose and dose distributions at Akdeniz University Department of Radiation Oncology between 2017 and 2023.
Method: Quality-control forms of patients whose treatment plans were made with IMRT and VMAT techniques during the specified years were examined. It was defined that the dosimetric calculations and treatment applications were performed by two different treatment planning systems(TPS) and linear accelerator(LINAC) devices. Dose-dose distributions were measured using the MatriXX device for quality-control, and the Gamma index evaluation was performed according to the clinic's accepted criteria. Data were classified and statistically analyzed based on various factors such as disease types, treatment devices, TPSs, etc. using "Google Sheets" and "Google Looker Studio" software. Visuals were created using summary analysis data.
Results: A total of 1574 treatment plans for 1078 patients were examined in terms of Gamma index quality-control data during the study period. Due to the update of the treatment device in 2021, plans like IMRT and VMAT were not performed, no Gamma index data were available. The distribution of plans by region was 496-head-neck, 492-pelvis, 542-thoracic, 31-abdomen, 10-vertebra, and 2-femur. The most applied techniques were as follows: 9-field IMRT(31.9%), dual-arc VMAT(23.3%), and single-arc VMAT(19.4%).
Conclusion: In patient-specific quality-controls, plans were created using PRECISE-TPS for Static-IMRT technique and MONACO-TPS for Dynamic-IMRT/VMAT technique. The average and standard-deviation of the Gamma index data(%3/3 mm criterion) were found to be 97.29%+1.60(356 plans) and 99.13%+1.10(1012 plans), respectively. No significant differences were observed between the TPSs. The frequent use of the VMAT-technique in subsequent years, along with high Gamma index data, indicated that plans could be applied with high accuracy, worked harmoniously with treatment device, and thus enhanced treatment reliability.

Keywords: Radiotherapy, IMRT (Intensity Modulated Radiotherapy), VMAT (Volumetric Modulated Arc Therapy), Quality-control (QC), Gamma Analysis method