Cezaevinde yanında çocuğu olan annelerin ve çocuklarının oyun ve oyuncaklar hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
An analysis of the views of incarcerated mothers and their children in prison on toys and play
Yazar: SELDA CAN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; Ceza infaz kurumları = Prisons ; Hükümlüler = Convicts ; Oyuncak = Toy ; Oyunlar = Plays ; Tutuklular = Prisoners ; Çocuk oyunları = Children's games ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma cezaevinde yanında çocuğu olan annelerin ve çocuklarının oyun ve oyuncak hakkındaki görüşlerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu çerçevede cezaevindeki annelerin ve çocukların cezaevi yaşantısı, cezaevindeki annelerin çocuk oyun ve oyuncakları ile ilgili görüşleri, cezaevinde anneleri ile beraber kalan çocukların oyun ve oyuncak özellikleri, cezaevinde annesi ile birlikte kalan çocukların oyun ve oyuncağa bakış açısı annelerin ve çocukların anlatımlarıyla tanımlanması hedeflenmiştir. Ankara Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda çocuğu yanında bulunan görüşme yapılan 31 anne ile 36 ay ve üstü olan görüşme ve resim çalışması yapılan 16 çocuk araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırma, nitel araştırma yöntemine dayalı görüşme tekniğiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada anne ve çocuk için ayrı ayrı yarı yapılandırılmış görüşme formları ile çocuklara yaptırılan "Oyun ve Oyuncak" konulu resim çalışması veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Betimsel istatistik ile çalışma grubunun sosyo demografik özelliklerinin frekans ve yüzde değerleri incelenmiştir. İçerik analizi sonucunda elde edilen veriler ise frekans tabloları halinde verilmiştir. Araştırmanın sonucunda cezaevinde annesi ile birlikte kalan çocuğun annesinin cezaevi yaşantısının merkezinde olduğu, annelerin cezaevinde çocuk büyütme ile çocuğunun dışarıda olması arasında ikilemler yaşadıkları belirlenmiştir. Cezaevinde bulunan kreş saatlerinin kısıtlı olması ve cezaevi ortamın da çocukların sahip olduğu oyuncakların yetersizliği gibi nedenlerin de cezaevinde çocuk büyütmeyi zorlaştırdığı görülmüştür. Cezaevindeki anneler oyun ve oyuncağı çocuğun hayatında gerekli görmektedirler. Anneler oyun ve oyuncağı eğlenme rahatlama ve eğitici olarak tanımlamaktadırlar. Cezaevindeki annelerin cezaevinin sıkıntılarını unutturmak ve mutlu etmek için çocukları ile oyun oynadıkları tespit edilmiştir. Cezaevindeki annelerin çocuk hakları konusunda bilgisinin olmadığı görülmüştür. Cezaevi ortamında çocukların kısıtlı şartlarda oyun oynayabildikleri sahip oldukları oyuncakların ise bebek ve araba ile sınırlı olduğu belirlenmiştir. Çocukların cezaevinde sahip olduğu oyuncaklar birbirleriyle benzerlik göstermekte ve bu oyuncakların işlevsel,  eğitici özellikleri bulunmamaktadır. Çocukların annelerini oyun arkadaşı olarak gördükleri belirlenmiştir.  Çocukların oyun ortamının koğuş olduğu ve koğuş ortamını "ev" olarak nitelendirdikleri saptanmıştır. Çocukların cezaevi dışında olan kardeşleri ile oyun oynamak istedikleri belirlenmiştir. Çocukların resimlerine yansıyan oyunların evcilik arabacılık olduğu görülmüştür. Cezaevinde annesi ile birlikte kalan çocukların oyun hakkından yeterince yararlanamadıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the views of incarcerated mothers and their children in prison on toys and play. Specifically, it aims to elaborate into the lives of imprisoned mothers and their children who reside with them by analyzing the views of these mothers about child play and toys, identifying the types of play and toys preferred by these children, and setting forth children's perceptions of toys and play, as narrated by both mothers and their children. The study was conducted in Ankara Closed Prison and Detention House for Women with 31 inmates living with their children and 16 children above the age of 36 months, with whom interviews and drawing tasks were conducted. Qualitative research interview was employed, and semi-structured interview form for mothers, interview form for children, and children's drawings titled "Play and Toy" were used as data collection tools. The data was analyzed through descriptive analysis and content analysis techniques. Through descriptive statistics, the frequencies and percentiles of socio-demographic information was analyzed. Data obtained from content analysis were presented in  frequency tables. The research revealed that the child was in the center of the mother's life in prison, and the incarcerated mothers confronted a dilemma between raising their children in prison and the children's being outside of prison. It was found that prison nurseries operated within limited hours, and concerns such as lack of toys for children made it difficult for inmates to raise their children in prison. The mothers considered play and toys necessary in the life of their children, defining play and toys as enteraining, relaxing and educational. It was observed that imprisoned mothers played with their children in order to forget about the stress and worries of the life in prison and to make their children happy. The study also showed that the mothers had no information about children's rights. The children could play under certain restrictions, and their toys were limited to merely dolls and cars. The toys children had in prison displayed similarities, and they were not functional or educational. The children were reported to regard their mothers as playmates, and the only space these children could play was the dormitory. Furthermore, they called the dormitory "home." It was also found that they would like to play with their siblings who were out of prison. The pictures drawn by the children showed that they portrayed themselves as they were engaged in pretend play such as playing house and cars. All in all, this study concludes that the children residing with their mothers in prison cannot adequately enjoy the right to play.