İdrar örneklerinde trityum seviyesinin belirlenmesi ve bazı biyokimyasal parametrelerle ilişkisi
Determination of tritium levels in urine samples and relationship with some biochemical parameters
Yazar: SERDAR DİZMAN
Danışman: DOÇ. DR. RECEP KESER
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyofizik = Biophysics ; Biyokimya = Biochemistry ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Trityum = Tritium ; İdrar = Urine

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Rize il merkezinde yaşayan 100 gönüllü insandan alınan idrar örneklerinin trityum düzeylerini mevsimsel olarak incelemek, mevsimsel olarak yıllık etkin doz oranlarını hesaplamak ve bazı biyokimyasal parametrelerle ilişkisini belirlemektir. Bunun yanında, idrar örneği veren gönüllülerin üriner sistem enfeksiyonlu olup olmadığı da belirlendi ve trityum düzeyleri ile ilişkisi araştırıldı. Araştırmaya katılan 100 gönüllünün 35'i (%35) kadın, 65'i (%65) ise erkektir. Araştırmaya katılan gönüllülerin yaşları 21 ile 66 arasında değişmekte olup, yaş ortalamaları 32,91±9,02'dir. Gönüllülerden alınan idrar örneklerinin sonbahar ve ilkbahar mevsimleri için ortalama trityum aktivite konsantrasyonları sırasıyla, 8,49±1,98 Bq/L ve 4,66±1,94 Bq/L olarak bulundu. Sonbahar ve ilkbahar mevsimlerinde gönüllülerden alınan idrar örneklerinin ortalama trityum aktivite konsantrasyonları sırasıyla, kadınlar için 7,12±1,88 Bq/L ve 4,49±1,95 Bq/L, erkekler için ise 9,23±2,03 Bq/L ve 4,75±1,94 Bq/L olarak bulundu. Sonbahar ve ilkbahar mevsimlerinde trityum için hesaplanan yıllık etkin doz oranları sırasıyla, kadınlar için 5,61 nSv ve 3,54 nSv, erkekler için ise 8,85 nSv ve 4,56 nSv olarak hesaplandı. Hesaplanan yıllık etkin doz oranları, ICRP (Uluslarararası Radyasyondan Korunma Komitesi) tarafından önerilen referans değerlerden oldukça düşüktür. Üriner sistem enfeksiyonlu olan gönüllüler ile olmayan gönüllüler arasında ortalama trityum aktivitesi yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu  (p<0,05) bulundu. Yine, gönüllülerden alınan idrar örneklerinin yoğunluğu ile trityum aktivitesi arasında pozitif yönde ve anlamlı bir düzeyde ilişki olduğu (r=0,215, p<0,05) bulundu. İdrar örneklerinin pH'sı 5,0 ile 8,5 arasında değişmekle birlikte pH ile trityum aktivitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the seasonal tritium levels in urine samples taken from 100 volunteers who live in Rize center, to calculate the annual effective dose rate seasonally; determine the relationship with some biochemical parameters. Besides, of the urine samples taken from volunteers were determined whether the samples have urinary tract infection and then relationships with tritium levels were investigated. 100 volunteers participated in this study were 35 females and 65 males. Their ages ranged from 21 to 66 and the average age is 32.91±9.02. The average tritium activity concentrations for autumn and spring season of urine samples taken from volunteers were found as 8.49±1.98 and 4.66±1.94, respectively. Moreover, the average tritium activity concentrations for autumn and spring season of urine samples were found as 7.12±1.88 and 4.49±1.95 for females, 9.23±2.03 and 4.75±1.94 for males, respectively. The annual effective dose rates for tritium in autumn and spring season were found as 5.61 and 3.54 nSv for females, 8.85 and 4.56 nSv for males, respectively. Calculated annual effective dose rates are quite lower than the recommended values by ICRP (International Commission on Radiological Protection). Statistically, meaningful differences (p<0.05) between volunteers with and without urinary tract infections were found in terms of average tritium activity. In addition, positive and meaningful relationship (r=0.215, p<0.05) between density of the urine samples taken from the volunteers and their tritium activity were found. pH of the urine samples ranged from 5.0 to 8.5, and statistically no meaningful relationship between pH and tritium activity was observed.