Yerel yönetimlerde kamu değeri: Doğu Karadeniz Belediyeler Birliği'ne üye belediyeler üzerine bir araştırma
Public value in local governments: A case study on municipalities members of the Eastern Black Sea Municipalities Union
Yazar: TÜLAY DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH UZUN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Belediye-İş = Belediye-İş ; Kamu değeri = Public value ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Kamu yönetiminde son yıllarda yaşanan gelişmelere koşut olarak, demokrasi, çok aktörlü yönetim yapıları, aktif vatandaşlık gibi hususlar üzerinde daha fazla düşünülmeye başlanmıştır. YKİ paradigmasının yarattığı sorunların üstesinden gelmeye dönük fikirler kamu yönetiminde post-YKİ olarak adlandırılan yeni yaklaşımları gündeme getirmiştir. Bu yaklaşımlar arasında yer alan kamu değeri kuramı, temel olarak kamu yönetiminde değer odaklı bir bakış açısına duyulan ihtiyacın altını çizerken, kamu değerinin yaratılmasında kamu yöneticilerine de birtakım sorumluluklar yüklemektedir. Kuramda yetki alanları çerçevesinde vatandaşları etkileyen kararların alınması ve uygulanmasından sorumlu olan yöneticilerin temel önceliklerinin kamusal açıdan değer üretecek hususlara yönelmesi beklenmektedir. Bilhassa belediye başkanları; yerel ölçekte vatandaşlarla birebir ilişkiler kurmaları, seçimle göreve gelen siyasi liderler konumunda olmaları, yerel politikaların yapımında birincil aktör olmaları dolayısıyla, yerelde kamu değerinin yaratılması noktasında önemli roller üstlenmektedirler. Buradan hareketle çalışmada yerel yönetimlerde öne çıkan kamu değerleri ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, Türkiye'de yerel yönetimlerde hangi kamu değerlerinin öne çıktığı, söz konusu kamu değerlerinin öne çıkmasında etkili olan yönetsel, kültürel, kurumsal vb. bağlama ilişkin faktörlerin neler olduğunun, Doğu Karadeniz Belediyeler Birliğine (DKBB) üye belediyeler özelinde ortaya çıkarılmasıdır. Çalışmanın temel amacı doğrultusunda yerel ölçekte değer yaratma bakımından sorumlulukları olduğu düşünülen belediye başkanlarının hangi kamu değerlerini önemsedikleri, nedenleri ile birlikte araştırılmıştır. Bu amaçla çalışma nitel araştırma türünde tasarlanmıştır. Araştırma alanına giren belediyelerin yöneticileri ile gerçekleştirilen yarı-yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen bulgular ile ilgili belediyelerin stratejik planları kamu değerleri bakımından nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir.  Elde edilen bulgular ışığında ilk olarak; yerel yönetimlerde uzmanlaşma ve yetkinlik, maliyet tasarrufu ve verimlilik değerleri başta olmak üzere profesyonel değerlerin baskın olduğu, söz konusu kamu değerlerinin sırasıyla Türk yönetim geleneği, yönetsel ve teknik kapasite, toplumsal değerler ve alışkanlıklar, YKİ paradigması, coğrafi ve bölgesel koşullar ile sosyal-psikolojik bağlamdan etkilendiği sonucuna varılmıştır. İkinci olarak araştırmada öne çıkan kamu değerleri bakımından Türkiye'nin yerel yönetim sisteminin merkeziyetçi karakteri dolayısıyla Fransız sistemine, piyasanın yönlendiriciliğinde profesyonel değerlerin baskın olması dolayısıyla Anglosakson yerel yönetim sistemine benzerlik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With the developments in public administration in recent years, issues such as democracy, multi-actor management structures, active citizenship have begun to be considered more. Ideas to overcome the problems created by the NPM paradigm have brought up new approaches in public administration called post-NPM. The public value theory, which is among these approaches, basically underlines the need for a value-oriented perspective in public administration, and also imposes some responsibilities on public administrators in the creation of public value. In the theory, it is expected that the main priorities of the managers, who are responsible for taking and implementing the decisions that affect the citizens within the framework of their jurisdiction, are directed to the issues that will create value for the public. In particular, mayors; since they establish one-to-one relations with citizens at the local scale, are elected political leaders, and are the primary actors in the making of local policies, they play an important role in creating local public value. From this point of view, prominent public values in local governments are discussed in the study. The aim of the study is to reveal which public values stand out and the contextual conditions that affect the values, specifically for the member municipalities of the Eastern Black Sea Municipalities Union (EBMU). In line with the main purpose of the study, the public values of the mayors, who are thought to have responsibilities in terms of creating value in local governments, were investigated together with their reasons. For this purpose, the study was designed in the type of qualitative research. The strategic plans of the municipalities related to the findings obtained from the semi-structured interviews with the managers of the municipalities included in the research area were examined with the qualitative content analysis method in terms of public values. Based on the findings of the study; in local governments, professional values such as specialization and competence, cost savings and efficiency values are dominant, and these public values are derived from Turkish administrative tradition, managerial and technical capacity, social values and habits, NPM paradigm, geographical and regional conditions and social-psychological context, respectively. was found to be affected. Secondly, in terms of public values that stand out in the research, it has been concluded that Turkey's local government system is similar to the French system due to its centralized character, and to the Anglo-Saxon local government system due to the predominance of professional values in the direction of the market.