Akut pankreatit ciddiyetini belirlemede obezite ve yağlanma paterninin prognostik rolü
Prognostic role of obesity and steatosis pattern in determining the severity of acute pancreatitis
Yazar: MERYEM ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ATEŞ ; DOÇ. DR. ENES SEYDA ŞAHİNER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Akut pankreatit: Akut karın ağrısı nedeniyle başvuran hastalarda ayırıcı tanıda unutulmaması gereken, kanda amilaz ve lipaz yüksekliği ile seyreden pankreasın enfektif olmayan inflamasyonudur. İnsidansı yaklaşık 34/100.000 olan ve gastroenterolojik patolojiler içinde en sık acil yatış gerektiren hastalıktır. %80 hafif seyretmesine rağmen şiddetli vakaların morbidite ve mortalitesi yüksektir. Hastalığın ciddiyetini ve komplikasyonlarını tahmin etmek için klinik bulgular, laboratuvar parametreleri ve skorlama sistemleri kullanılmaktadır. Obezite, vücutta artan yağlanmayı ifade etmektedir. Obezitede artan inflamatuar moleküller ve ek hastalıklar hem akut pankreatitin daha sık görülmesine hem de hastalığın daha şiddetli olmasına neden olmaktadır. Bu çalışmamızda obezitenin ve yağlanma paternlerinin akut pankreatit hastalık ciddiyeti ve olumsuz olayları öngörmedeki rolünü araştırmak, klinik pratikte kullanılan obezite ölçekleri ile abdomen bilgisayarlı tomografisinde elde edilen yağ-kas dokusu verilerini karşılaştırmak ve bu konu hakkındaki bilgi düzeyini artıracak çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmaktadır.
Gereç-Yöntem: Çalışmamız prospektif gözlemsel çalışma olarak planlandı. Ankara Şehir Hastanesi'ne 20 Mayıs 2021 ile 28 Şubat 2022 arasında Acil Servise başvuran akut pankreatit tanısı ile İç Hastalıkları Kliniği'ne danışılan hastalar çalışmamıza dahil edildi. Hastalar çalışma hakkında bilgilendirildi ve onamları alındı. Çalışmamıza 18 yaş üstü, gebe olmayan, malignite tanısı olmayan akut pankreatit tanılı hastalar alındı. 285 hasta çalışmamıza kabul edildi. 15 hasta klinik takibinde malignite tanısı aldıktan sonra çalışmadan çıkarıldı. Başvurusundan sonraki 72 saat içinde çekilen abdomen bilgisayarlı tomografileri, hastaların kliniği hakkında kör radyoloji doktorları tarafından incelendi. Boy, kilo ve bel çevresi ölçümleri yapıldı. Ayrıca hastaların yatış süresi boyunca laboratuvar bulguları, klinik bulguları ve diğer görüntülemeleri tarandı. Gelişmiş ise komplikasyonlar not edildi. Hastaların demografik verileri, sigara kullanımı, alkol kullanımı kaydedildi. Çalışmanın birincil sonlanım noktaları: Birleşik sonlanım olup akut pankreatit ilişkili herhangi bir ciddi klinik olay (Ölüm veya ciddi hastalık veya yoğun bakım ihtiyacı veya nekroz veya komplikasyon) gelişmesidir. İkincil sonlanım noktaları ise ölüm, ciddi hastalık, nekroz ve komplikasyon gelişimi ile yoğun bakım ihtiyacıdır.
Bulgular: Çalışmamızda 149 (%52,3) kadın, 136 (%47,7) erkek hasta toplam 285 hasta mevcut olup yaş ortalaması 53,82 ± 17,11 idi. Birleşik sonlanım noktası için tek değişkenli ve çok değişkenli analiz yapıldı. Buna göre, birçok parametre tek değişkenli analizde komplike hastalık ilişkili iken; SIRS varlığı (p=0,001), kan üre azotu (p=0,001), C-reaktif protein (p=0,025), HDL-C (p=0,018) ve cilt altı yağ dansitesi (p=0,025) çok değişkenli analizde birleşik sonlanım için bağımsız risk faktörü olarak bulundu. Buna göre: SIRS varlığı, BUN>22 mg/dL ve CRP>87 mg/ L olanlar olmayanlara göre herbiri için yaklaşık 3,5 kat komplike olma riskine sahipken, HDL-C<42 mg/ dL ve cilt altı yağ dansitesi mutlak değeri<103,5 olanlar olmayanlara göre yaklaşık 2 kat olumsuz olay gelişme riskine sahipti.
Sonuç: Çalışmamızda obezite ölçümlerinden cilt altı yağ dansitesinin akut
pankreatitle ilişkili ciddi klinik olaylar için bağımsız risk faktörü olduğu fakat kilo, bel çevresi, BKİ, VAİ, kas alanı, visseral ve subkutan adipozitenin komplike hastalığı öngörmede yeterli olmadığı saptandı.Ancak daha geniş çaplı ve çok merkezli çalışmalarla, bu önemli bulgunun desteklenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Aim: Acute pancreatitis is a non-infectious inflammation of the pancreas with elevated blood amylase and lipase levels, which should not be forgotten in the differential diagnosis of patients presenting with acute abdominal pain. It is the most common emergency hospitalization requiring disease among gastroenterological pathologies with an approximate incidence of 34/100000. Although 80% of the them are mild, severe cases have high morbidity and mortality. Clinical findings, laboratory parameters and scoring systems are used to predict the severity of the disease and complications. Obesity refers to the increase in the body fat. Increasing inflammatory molecules and co-morbidities in obesity cause both acute pancreatitis to be seen more frequently and the disease to be more severe. In this study, it is aimed to research the role of obesity and adiposity patterns in predicting acute pancreatitis' disease severity and adverse events, to compare the obesity scales used in clinical practice with the fat-muscle tissue data obtained in abdominal computed tomography, and to contribute to studies that will increase the level of knowledge on this subject.
Methods: Our study was planned as a prospective observational study. Patients who applied to the Emergency Department of Ankara City Hospital between 20 May 2021 and 28 February 2022 with the diagnosis of acute pancreatitis and were consulted to Internal Medicine were included in our study. The patients were informed about the study and their consent was obtained. Patients over 18 years of age, who were not pregnant, and who were diagnosed with acute pancreatitis without malignancy were included in our study. 285 patients were accepted to our study. 15 patients were excluded from the study after being diagnosed with malignancy in their clinical follow-up. Abdominal computed tomographies within 72 hours of admission were reviewed by radiologists blinded to the patients' clinic. Height, weight, and waist circumference measurements were made. Complications were noted if advanced. Demographic data of the patients, and their information of smoking and alcohol usage were recorded. The primary endpoints of the study were the composite endpoint of any serious clinical event associated with acute pancreatitis (death, serious illness, need for intensive care, necrosis or complications). Secondary endpoints were death, serious illness, development of necrosis and complications, and the need for intensive care. In the study, the relationship between clinical and tomographic findings of obesity and complicated acute pancreatitis was investigated.
Results: In our study, there were 149 (52.3%) female and 136 (47.7%) male patients, with a total of 285, and the mean age was 53.82 ± 17.11 years. Univariate and multivariate analysis were performed for the composite endpoint. Accordingly, while many parameters were associated with complicated disease in univariate analysis; the presence of SIRS (p=0.001), blood urea nitrogen (p=0.001), C-reactive protein (p=0.025), HDL-C (p=0.018), and subcutaneous fat density (p=0.025) was found to be independent risk factors of composite outcome in multivariate analysis. Moreover, patients with the presence of SIRS, BUN>22 mg/dL and CRP>87 mg/L had an approximately 3.5 times higher risk of complications compared to those without, while HDL-C <42 mg/dL and absolute value of subcutaneous fat densities <103.5 supported 2 times the risk of developing an adverse event.
Conclusion: It was determined that the subcutaneous fat density in obesity measurement was an independent risk factor for acute pancreatitis related-severe clinical events; however, weight circumference, BMI, VAI, muscle area, visceral, and subcutaneous adiposity were not sufficient in predicting complex diseases. However, this important finding needs to be supported by larger and multicenter studies.