Zymomonas mobilis ile Melastan levan polimerinin üretimi
Production of levan polymer from molasses by Zymomonas mobilis
Yazar: ONUR KIRTEL
Danışman: PROF. DR. MEHMET YEKTA GÖKSUNGUR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Levan = Levan

Özet:
Levan, β(2→6) fruktofuranozidik bağları ile bağlanmış fruktoz birimlerinden oluşan doğal bir homopolisakkarittir ve gıda, biyomedikal, kimya endüstrisi, tıp, kozmetik gibi birçok alanda çok geniş kullanım potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada ilk olarak Zymomonas mobilis subsp. mobilis NRRL B-14023 ile farklı ön işlemlere tabi tutulmuş şeker pancarı melası içeren fermentasyon ortamlarında bakterinin levan üretim performansı incelenmiştir. Melas örnekleri santrifügal klarifikasyon, sülfürik asit, potasyum ferrosiyanür, trikalsiyum fosfat ve aktif karbon ön işlemleriyle işlenmiş ve levan üretimi için en uygun ön işlemin santrifügal klarifikasyon olduğu bulunmuştur. %25 sakkaroz içeren santrifügal klarifikasyon ile işlenmiş melaslı fermentasyon ortamından 17.13 g/L levan elde edilmiştir. Melaslı besiyerinde üretilen levanın analizi sırasında melastan gelen çamursu bir yapının analizlerde interferansa sebep olduğu keşfedilmiştir. Bu yapının, şeker üretimi sırasında Maillard reaksiyonları sonucu oluşan melanoidinlerden oluştuğu düşünülmektedir.
Bu çalışmaların ardından, sentetik ortamda kesikli ve sürekli fermentasyon sistemlerinde serbest ve Ca-aljinatta immobilize edilmiş hücrelerle levan üretimi incelenmiştir. Sürekli sistemde levan üretimi için 740 ml üretim hacmine sahip karıştırmalı tank tipi bir biyoreaktör imal edilmiş ve kullanılmıştır. Her iki üretimde de sıcaklık 28ºC ve başlangıç pH değeri 5'tir. Kesikli sistemde serbest hücrelerle ulaşılan levan konsantrasyonunun (21.16 g/L), immobilize hücrelerle ulaşılan levan konsantrasyonundan (14.05 g/L) daha yüksek olduğu bulunmuştur. Sürekli sistemde ise 0.12 h-1 seyreltme hızında serbest hücrelerle 13.6 g/L; immobilize hücrelerle ise 18.4 g/L levan üretildiği belirlenmiştir. Maksimum verimlilik değerlerine hem serbest hücrelerle (2.058 g/L/h) hem de immobilize hücrelerle (3.465 g/L/h) 0.21 h-1 seyreltme hızında ulaşılmıştır. 
Sentetik ortamdan elde edilen levan örneğinin ısıl özellikleri Fark Tarama Kalorimetresi ile incelenmiş ve ticari levan ile karşılaştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ticari levanın erime noktasının 202,25 ºC ve erime entalpisinin 199,90 J/g  olduğu; sentetik ortamda ürettiğimiz levanın ise erime noktasının 190,80 ºC ve erime entalpisinin 81,58 J/g olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
Levan is a natural homopolysaccharide consisting of fructose units bound by β(2→6) fructofuranosydic bonds and it has a wide range of applications in various industries such as food, biomedical, chemical, medical and cosmetics. In this work, levan production performance of Zymomonas mobilis subsp. mobilis NRRL B-14023 cells cultivated in fermentation medium containing beet molasses pretreated with different methods was assessed at first. Beet molasses was pretreated with methods such as centrifugal clarification, sulphuric acid, potassium ferrocyanide, tricalcium phosphate and activated charcoal. Best pretreatment method was determined as centrifugal clarification, resulting in 17.13 g/L levan with 25% initial sucrose concentration and an initial pH of 5. During the analysis of levan produced in molasses medium, it was noticed that a clay-like material originating from molasses was causing interference. It is speculated that this material could be consisting of melanoidins, formed by Maillard reactions during sugar production.
After that, levan production in synthetic medium by free and immobilized cells trapped in Ca-alginate in batch and continous fermentation systems was investigated. Fermentation temperature was 28 ºC and initial pH was 5 for both systems. A stirred-tank bioreactor with a production volume of 740 ml was manufactured and used for continous fermentation. In batch fermentation, free cells showed a better performance in levan production than immobilized cells (21.16 g/L and 14.05 g/L levan, respectively). In stirred-tank bioreactor, however, levan produced by immobilized cells (18.4 g/L) exceeded levan concentration reached by free cells (13.6 g/L) at 0.12 h-1 dilution rate. Maximum productivity values were observed at 0.21 h-1 dilution rate both for immobilized (3.465 g/L/h) and free cells (2.058 g/L/h).
Thermal properties of levan produced in synthetic medium were investigated by Differential Scanning Calorimetry and compared with commercial levan. Melting point for commercial levan was found to be 202,25 ºC and meliting enthalpy was 199,90 J/g. Levan produced in synthetic medium had a melting point of 190,80 ºC and a melting enthalpy of  81,58 J/g.