Felsefe açısından temel insan hakları belgeleri
Human rights instruments from philosophical viewpoint
Yazar: NERMİN YAVLAL GEDİK
Danışman: DOÇ. DR. HARUN TEPE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: İnsan Hakları Evrensel Bildirisi = Human Rghts Universal Communique ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İnsan haklarının korunabilmesi ve ihlâllerinin önlenebilmesi, her şeyden önce bilgisel olarak içeriklendirilmiş açık bir 'insan haklan' kavramına sahip olmayı gerektirir. Çünkü insan haklan kavramı bir yandan hangi tek tek haklann insan haklan olduklarının belirlenmesi için ölçüt oluşturuyor, diğer yandan ise bu haklann neden korunması gerektiğini temellendiriyor. Çalışmanın birinci bölümünde, insan haklarının evrenselliğini savunan, aynı zamanda insan haklanna ilişkin bazı temel uluslararası belgeleri sorgulalayan, ancak insan haklan kavramını içeriklendirmeleri ve insan haklannın neden korunması gerektiğini temellendirmeleri birbirinden tamamen farklı olan A.J.M. Milne'nin, İoanna Kuçuradi'nin ve Henri Shue'nun görüşleri tartışılıp karşılaştırmaktadır. İkinci bölümde, tezde ele alınan belgelerin tarihsel arkaplânına ilişkin bilgi verilmektedir. Üçüncü bölümde İoanna Kuçuradi'nin insan haklan kavramına ve sınıflamasına dayanılarak, genel olarak insan haklan konusuna ilişkin üç temel belge -BM İnsan Haklan Evrensel Bildirgesi, BM Sivil ve Siyasal Haklar Sözleşmesi ve BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi- ile belirli bir konuya ilişkin iki belge -Uluslararası Kültürel İşbirliği İlkeleri Bildirgesi (UNESCO) ve BM Gelişme Hakkı Bildirgesi- incelenmekte ve bu belgelerde bulunan bazı sorunlara dikkat çekilmektedir. Dördüncü bölümde, ilkin, insan haklannın günümüzde daha etkin bir şekilde korunabilmesi konusunda An-Na'im'in, "grup içi tartışma ve kültürlerarası diyalog" ve Kuçuradi'nin "ulusal ve uluslararası politikalann ana amacı olarak insan haklan" önerilerine yer verilmekte, daha sonra, "etik temelli insan haklan eğitimi"nin önemi vurgulanmaktadır.Ill Çalışmanın sonuç bölümünde de daha önce serimlenen insan haklarına ilişkin farklı görüşlerin ve incelenen belgelerin genel bir değerlendirilmesi yapılmaktadır.

Abstract:
Protection of human rights and the prevention of human rights violations require, above all, an epistemically conceptialized, clear concept of 'human rights'. Because the concept of human rights, on the one hand constitutes the criterion for distinguishing which particular rights are human rights and on the other hand justifies the necessity to protect these rights. In the first section of this study, the views of A.J.M. Milne, Ioanna Kuçuradi and Henri Shue are discussed and compared. These authors defend the universality of human rights while questioning some basic instruments of human rights. They differ largely in conceptualizing the concept of human rights and in justifying the need for the protection of human rights. In the second section, the historical background of the human rights documents that are analysed in this study is presented. In the third section, three basic documents of human rights -the UN Universal Declaration of Human Rights, UN Convention on Civil and Political Rights and UN Convention on Economic, Social and Cultural Rights-, as well as two other documents relevant to the subject -the UNESCO Declaration on International Cultural Cooperation and UN Declaration on the Right to Development- are analysed on the basis of the concept of human rights elaborated by Ioanna Kuçuradi and of her classification of rights. And some problems in these documents are pointed to as well. In the fourth section, An-Na'im's the proposal on "internal discourse and cross-cultural dialogue" and Kuçuradi' s proposal on "setting human rights as the main goal of national and international policies" for a more effective protection of human rights are discussed, and then the significance of "the ethical education of human rights" is emphasised.In the concluding section a general evaluation is made of the different views and documents discussed in the preceding sections.