Hayat bilgisi ders kitaplarında yer alan eleştirel düşünme becerisi kazanımlarına ait etkinliklerin incelenmesi
Examining the activities of critical thinking skills acquisition in life science textbooks
Yazar: FATİH AKBAY
Danışman: PROF. DR. SELMA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Ders kitapları = Textbooks ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Etkinlik = Efficiency ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Kitaplar = Books

Özet:
Teknolojik ürünlerin baş edilemeyen bir şekilde katsal olarak büyümeleri insan hayatına büyük kolaylıklar sağladığı gibi bilgi kirliliğine de sebep olmakta; bu durum bilgilerin kullanımından önce doğruluğunu ve güvenirliğini kanıtlama gerekliliğini yani eleştirel düşünebilmeyi öne çıkarmaktadır. Eleştirel düşünme becerisine sahip bireyler kendilerine sunulan her bilgiyi olduğu gibi doğru olarak kabul etmez, bilginin kaynağını, geçerlilik ve güvenirliğini sorgularlar. Eğitim öğretim hayatının ilk yılları eleştirel düşünme becerisini kazanabilmeleri bakımından öğrenciler için son derece önemlidir. Öğrencileri gerçek hayat durumları ile karşı karşıya getiren hayat bilgisi dersi, eleştirel düşünme becerisinin kazanımı ve geliştirilmesi için mihver ders konumundadır. Hayat bilgisi ders kitaplarında yer alan etkinliklerin öğrencilerin eleştirel düşünebilmelerine imkan sağlayacak nitelikte olması gerekmektedir. Bu araştırmada hayat bilgisi ders kitaplarında yer alan eleştirel düşünme becerisine yönelik kazanımlara ait etkinlik ve içerikleri, Delphi Projesi'nde belirlenen eleştirel düşünme alt becerilerine, kullanılan öğretim strateji, yöntem ve tekniklerine göre incelenerek sınıflandırılmıştır. Doküman analizi yönteminin kullanıldığı bu araştırmada 2015/2016 Eğitim-Öğretim yılında MEB'e bağlı ilkokullarda okutulan hayat bilgisi dersi 1, 2 ve 3.sınıflara ait kitaplar kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, ders kitaplarının hazırlanırken eleştirel düşünme becerisinin sadece neden ve niçin sorularını yanıtlamaktan ibaret bir düşünme türü olarak görüldüğü; eleştirel düşünme becerisine yönelik etkinliklerde, kitaplar üzerinde eşit bir dağılımının olmadığı ve öğretmen kılavuz kitaplarında yoğunlaştığı; öğretim strateji, yöntem ve teknikleri bakımından ise çeşitlilik içermediği ve genellikle soru-cevap yönteminin kullanıldığı görülmüştür.

Abstract:
The hereditary growth of technological products in a way that can not be overtaken gives great convenience to human life as well as causes information pollution; this situation puts forward that the necessity to prove of the accuracy and reliability of information before using, that is, to think critically. Individuals with critical thinking skills do not accept as accurately as any information presented to them, they judge the validity and reliability of the source of information. The first years of teaching and learning life are crucial for students in that they can gain critical thinking skills. The lesson of life science, which confronts students with real life situations, is an axis course for the acquisition and development of critical thinking skills.The activities in life science textbooks should be of a quality that allows students to think critically. In this research, the efficiency and competences of achievements for critical thinking skills in life science textbooks are classified and examined according to the teaching techniques and techniques of critical thinking determined in Delphi Project. In this research, which is used by the document analysis management, in the academic year of 2015/2016, life science books that belonging to lectures 1, 2 and 3. classes were taught in the primary schools depending on the Ministry of National Education, were used. As a result of the research, it is seen that the critical thinking skills of the textbooks while preparing are seen as a type of thinking which consists of answering only the reason and why of the questions and that the critical thinking skills activities do not have an equal distribution on the books and focus on the teacher's guidebooks and there is no diversity in terms of teaching strategies, and the question-and-answer method is often used.