Cerrahi kliniğinde yatan hastaların sağlık okuryazarlığı ile cerrahi korku arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between health literacy and surgical fear in patients hospitalized in surgery clinic
Yazar: İSHAK AY
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ZENGİN AYDIN
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma, genel cerrahi kliniğinde yatan hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyi ile cerrahi korku arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Aralık 2023 – Mayıs 2024 tarihleri arasında Diyarbakır Bismil Devlet Hastanesi genel cerrahi kliniğinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini genel cerrahi kliniğinde yatan 125 hasta oluşturmuştur. Çalışma verileri, "Kişisel Bilgi Formu", "Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOYÖ)" ve "Cerrahi Korku Ölçeği (CKÖ)" kullanılarak toplanmıştır. 
Bulgular: SOYÖ toplam puan ortalamasının 100,49±15,1 olduğu ve CKÖ toplam puan ortalaması ise 27,94±15,8 tespit edilmiştir. Çalışmada SOYÖ toplam puan ortalaması ile CKÖ toplam puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkili bulunmamıştır (r=0,025; p>0,005). SOYÖ toplam puan ortalaması ile medeni durum (t=2,706; p=0,008) ve yaşanılan yer (KW= 9,030; p=0,011) arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. SOYÖ toplam puan ortalaması ile refakatçi bulunma durumu (t=-2,119; p=0,036) ve genel olarak sağlığı değerlendirme durumu (t=2,430; p=0,017) arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir.
Sonuç:  Çalışmada genel cerrahi kliniğinde yatan hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyini medeni durum,  yaşanılan yer, refakatçi bulunma durumu ve sağlığı değerlendirme durumu gibi değişkenler etkilemektedir. SOYÖ ile CKÖ arasında anlamlı ilişkili bulunmamıştır. Sağlık okuryazarlığı ve cerrahi korku ile ilgili daha fazla araştırma yapılması önerilebilir. 
Anahtar Sözcükler:  Cerrahi, Hasta, Sağlık Okuryazarlığı, Cerrahi Korku

Abstract:
Aim: The objective of this study was to examine the relationship between health literacy level and surgical fear in patients hospitalized in a general surgery clinic.
Materials and Methods: This study was conducted in the general surgery clinic of Diyarbakır Bismil State Hospital between December 2023 and May 2024. The study sample consisted of 125 patients hospitalized in the general surgery clinic. Data were collected using the Personal Information Form, the Health Literacy Scale (HLS), and the Surgical Fear Questionnaire (SFQ).  
Results: The mean HLS total score was 100.49 ± 15.1, while the mean SFQ total score was 27.94 ± 15.8. The study revealed no statistically significant correlation between the mean HLS total score and the mean SFQ total score (r = 0.025; p > 0.005). However, a notable discrepancy was observed between the mean HLS total score and marital status (t = 2.706; p = 0.008) and place of residence (KW = 9.030; p = 0.011). The results indicated a notable discrepancy between the mean HLS total score and the presence of a companion (t=-2.119; p=0.036) and the overall health assessment status (t=2.430; p=0.017).
Conclusion:   The study revealed that variables such as marital status, place of residence, presence of a companion, and health assessment status influence the level of health literacy in patients hospitalized in the general surgery clinic. However, no significant relationship was identified between HLS and SFQ. Consequently, further research on the relationship between health literacy and surgical fear may be recommended. 
Keywords:  Surgery, Patient, Health Literacy, Surgical Fear