Diffüz aksonal hasarlanmaların kontrastsız bilgisayarlı tomografi incelemelerinde histogram analizi yöntemi kullanılarak saptanmasının araştırılması
Investigation of detection of diffuse axonal injury in non-contrast computed tomography examinations with histogram analysis method.
Yazar: SÜMEYRA SARITOY
Danışman: DOÇ. DR. MURAT BAYKARA
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
ÖZET
Diffüz aksonal hasarlanma (DAH), beyaz cevher yollarında aksonlarda gerilmelere yol açan akselerasyon- deselerasyon ve rotasyonel kuvvetlerle meydana gelen bir beyin hasarıdır ve travmatik beyin hasarının ciddi bir şeklidir. Özellikle bilgisayarlı tomografide bulgular belirsiz olabileceğinden tek bir görüntüleme yapmak ile tanı konması potansiyel olarak zordur, ancak ciddi nörolojik bozukluğa neden olma potansiyeline sahiptir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı travma hastalarında diffüz aksonal hasarlanmaların bilgisayarlı tomografi (BT) incelemelerinde histogram analizi yöntemi kullanılarak saptanabilirliğini araştırmaktır.   
Bu çalışma retrospektif olarak planlandı ve Fırat Üniversitesi Hastanesi veri tabanı kullanılarak kranial manyetik rezonans görüntülemede (MRG) DAH saptanan ancak ilk kraniyal BT'sinde DAH saptanamayan 30 olgu değerlendirildi. 283'ü DAH örneklem grubu ve 168'i kontrol örneklem grubu olmak üzere toplam 451 örneklem ile çalışıldı. DAH örneklem grubunun 246'sı (%86,9) hemorajik ve 37'si (%13,1) hemorajik olmayandı. Aksiyel MRG görüntülerindeki DAH olarak tanımlanan lezyon alanlarının aksiyel BT görüntülerindeki karşılığı ROI (Regıon of interest) olarak işaretlendi ve bu konu için özel yazılmış bir MATLAB© programı ile işlenerek histogram analizi bulguları elde edildi.  
Çalışmamızda kontrastsız BT görüntülerinden elde edilen histogram analizi bulguları, DAH örneklem grubu ve kontrol örneklem grubu arasında önemli farklılıklar göstermiştir. Yapılan bir diğer histogram analizi ise tüm örneklem grubunun hemorajik ve hemorajik olmayan olarak gruplandırılması ile oluşturuldu. İki örneklem grubu arasındaki histogram parametrelerinde de anlamlı farklılıklar elde edildi.  
Sonuç olarak bu hasta grubuna yönelik yapılan ilk histogram analizi olan bu çalışmada kontrastsız beyin BT görüntülerinden elde edilen DAH histogram analizi bulguları, travma hastalarında DAH'ın radyolojik ayrımı mümkün olmadığında ek görüntüleme veya radyasyona ihtiyaç duymadan saptanabilirliği ortaya koymaktadır. Histogram analizinin diffüz aksonal hasarlanmanın saptanması ve bununla birlikte tedavisi ve prognozu üzerine fayda sağlayacağı kanaatine varıldı. 
Anahtar kelimeler: Diffüz Aksonal Hasarlanma; Histogram analizi; Bilgisayarlı Tomografi; Beyin travması

Abstract:
ABSTRACT 
INVESTIGATION OF DETECTION OF DIFFUSE AXONAL INJURY IN NON-CONTRAST COMPUTED TOMOGRAPHY EXAMINATIONS WITH HISTOGRAM ANALYSIS METHOD.
 Diffuse axonal injury (DAH) is a brain injury caused by acceleration-deceleration and rotational forces that cause shear stress in the axons in the white matter tracts and is a serious form of traumatic brain injury. It is potentially difficult to diagnose with a single imaging, especially as the findings on computed tomography can be subtle, however it has the potential to cause severe neurological impairment. Therefore, the aim of this study is to investigate the detectability of diffuse axonal injuries in trauma patients using histogram analysis method in computed tomography examinations. 
This study was planned retrospectively and using the database of Fırat University Hospital, 30 cases with DAH detected in cranial magnetic resonance imaging (MRI) but not found in the first cranial CT were evaluated. A total of 451 samples were studied, of which 283 were in the DAH sample group and 168 in the control sample group. Of the DAH sample group, 246 (86.9%) were hemorrhagic and 37 (13.1%) were non-hemorrhagic. The lesion areas defined as DAH in the axial MRI images were marked as ROI (Region of interest) in the axial CT images, and histogram analysis findings were obtained by processing with a specially written MATLAB© program. 
Histogram analysis findings obtained from non-contrast CT images in our study showed significant differences between the DAH sample group and the control sample group. Another histogram analysis was created by grouping the entire sample group as hemorrhagic and non-hemorrhagic. Significant differences were also obtained in histogram parameters between the two sample groups. 
In conclusion, in this study, which is the first histogram analysis for this patient group, DAH histogram analysis findings obtained from non-contrast brain CT images reveal the detectability of DAH without the need for additional imaging or radiation when radiological differentiation of DAH is not possible in trauma patients. It was concluded that the histogram analysis would be beneficial for the detection of diffuse axonal injury and its treatment and prognosis. 
Key Words: Diffüse Axonal İnjury; Histogram Analysis; Computer Tomography; Brain İnjury