Glycine max (L.) mer. bitkisinin tuza duyarlı ve dirençli çeşitlerinde  asetilsalisilik asit ve metil jasmonatin metabolik ve fizyolojik etkilerinin araştırılması
A study in to the metabolic and physiological effects of acetylsalicylic acid and methyl jasmonate on salt sensitive and resistant varieties of plant Glycine max (L.) mer.
Yazar: DİLEK GÖRNAZ
Danışman: PROF. DR. EMEL YİĞİT ; DOÇ. DR. NİHAL GÖREN SAĞLAM
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Absisik asit = Abscisic acid ; Antioksidan aktivite = Antioxidant activity ; Asetilsalisilatlar = Acetylsalicilates ; Bitki fizyolojisi = Plant physiology ; Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Glycine max = Glycine max ; Metil jasmonat = Methyl jasmonate ; Stres-mekanik = Stress-mechanical ; Tuz stresi = Salt stress

Özet:
Günümüzde tuz stresi, dünya genelinde ekilebilir alanların kısıtlı kullanılmasına neden olan en önemli stres faktörlerinden biridir. Bu nedenle araştırmamızda; savunma sisteminin uyarılmasında etkili bitki büyüme düzenleyicilerinden asetil salisilik asit (ASA) ve metil jasmonik asit (MeJA)'in Glycine max cv. (Soya) Asya (duyarlı) ve Glycine max cv. Agroyal (dirençli) bitkilerinde, tuz stresi üzerine etkileri araştırıldı. 
Araştırmamızda, genel olarak ASA ve MeJA'nın antioksidan sistemi uyarma ya da oksidatif hasarı azaltma şeklinde önemli cevaplar oluşturduğu saptandı. Asya ve Agroyal çeşitlerinde ASA ve NaCl ile MeJA ve NaCl uygulanan grupların tümünde; sadece tuz stresi uygulanan gruplara göre daha düşük MDA aktivitesi belirlendi. Tuz stresinin artmasına bağlı olarak fenolik madde miktarı artarken; ASA ve MeJA uygulanan gruplarda, sadece tuz stresine maruz bırakılan gruplara göre fenolik madde miktarının daha düşük olması, ASA ve MeJA'nın oksidatif hasarı engellemekte olduğunu kanıtladı. Ayrıca ASA ve MeJA'nın karotenoid sentezi üzerindeki etkisi de önemli bulundu. Agroyal çeşidinde Asya çeşidine göre daha yüksek bulunan yaş ağırlık, tuz stresine karşı direnç mekanizmasıyla ilişkilendirildi. Asya çeşidinde, kontrole göre MeJA uygulamalarının kuru ağırlığı artırması büyüme ve gelişme kriterleri içerisinde, ASA ve MeJA'nın tuz stresine karşı olumlu bir yanıt oluşturduğunu göstermektedir.
İncelenen içsel hormonlar arasında en yüksek birikimin, Absisik Asit (ABA)'da görülmesi ve ASA ve MeJA uygulanan grupların içsel ABA miktarını artırması, ASA ve MeJA'nın sistemik kazanılmış direnç mekanizmasını uyararak, savunma sistemi üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Tuz stresi üzerine ASA ve MeJA'nın etkileri, geniş kapsamlı parametreler ile değerlendirilmiş olup, ASA ve MeJA'nın tuz stresi ile mücadelede etkili oldukları ve burada elde edilen bilgiler ışığında, ileride yapılacak araştırmalar için önemli bir kaynak olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Currently, salt stress is one of the most important stress factors that cause the limited use of arable land worldwide. In order to contribute to the efforts in counteracting salt stress; the effects of plant growth regulators, acetyl salicylic acid (ASA) and methyl jasmonic acid (MeJA), which are effective in stimulating the defense system, on the salt stress of Glycine max cv. (soybean) Asia (sensitive) and Glycine max cv. agroyal (resistant) plants were investigated.
In our research, ıt has generally been established that ASA and MeJA produce important responses in the form of stimulating the antioxidant system or reducing oxidative damage. In the Asia and Agroyal cultivars, in all of the groups to which ASA and NaCl and MeJA and NaCl were applied; the MDA activity was found to be lower than the only salt stress exposed groups. While the amount of phenolic substances increased due to the increase in salt stress; the fact that the amount of phenolic substances were lower in the groups exposed to ASA and MeJA compared to the groups only exposed to salt stress, prove that ASA and MeJA prevent oxidative damage. In addition, the effect of ASA and MeJA on carotenoid synthesis was also found to be significant. The wet weight, which is higher in the Agroyal variety than in the Asian variety, was found to be related with the resistance mechanism to salt stress. In the Asian cultivar, the increase in the dry weight of MeJA applications compared to the control indicate that ASA and MeJA induced a positive response to salt stress within the growth and development criteria.
Abscisic Acid (ABA) had the highest accumulation among the examined endogenous hormones and the ASA and MeJA administered groups increased the amount of their endogenous ABA. These findings indicate that ASA and MeJA, via the stimulation of the systemic acquired resistance mechanism, are effective on the defense system. We have evaluated the effects of ASA and MeJA on salt stress with wide-ranging parameters, have found ASA and MeJA to be effective in counteracting salt stress and in light of the information in this study, believe them to be an important resource for future research.