Ephesos savunma yapı ve sistemleri
Ephesos fortifications and systems
Yazar: FIRAT BARANAYDIN
Danışman: PROF. DR. BİNNUR GÜRLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Askeri yapı = Military structure ; Ayasuluk Kalesi = Ayasuluk Castle ; Ayasuluk Tepesi = Ayasuluk Hill ; Ephesos = Ephesos ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Savunma sistemleri = Defence systems

Özet:
Aristoteles kenti kent yapan öğeleri sayarken savunma yapılarının önemine ayrıca vurgu yapmıştır. Kenti kent yapan o kente aidiyet hisseden vatandaşlar ve onları güvende tutacak savunma yapılarıdır. Gerçekten de Antik Çağlar'da yaşanan kaotik ortam ve savaşlar savunma yapılarını kent için olmazsa olmaz hale getirmiştir. 
Bugün İzmir ili Selçuk ilçesinde bulunan Ephesos bir dönem Roma İmparatorluğu'nun Asia Eyaletine başkentlik yapmış dünya kültür mirasının en önemli yerleşim alanlarındandır. Tunç Çağları'ndan Beylikler Dönemi'ne kadar kesintisiz yerleşimin olduğu kent bu dönemler içerisinde farklı noktalarda konumlanarak geniş bir yerleşim alanı oluşturmuş ve bu alanların güvenliği için etrafları savunma yapı ve sistemleri ile çevrelenmiştir.
	Bu çalışma Helenistik Dönem temeli üzerine Ephesos'ta yapılmış tüm savunma yapılarını incelemeyi, birbirleri ile olan organik bağlarını, yapım tekniklerini, tipolojik olarak literatürdeki yerlerini, üzerine gelişen sonraki dönem savunma yapılarını belirlemeyi, bu veriler ışığında da kentin dönemsel merkezleri ve kullanım alanları hakkında sonuçlara ulaşmayı amaçlamıştır. Bu amaçlar doğrultusunda arkeolojik kazı çalışmaları, anolojik ve stil kritik karşılaştırmalar, arkeometrik analiz yöntemleri, yüzey araştırmaları, epigrafik, arkeozoolojik, antropolojik ve arkeogenetik incelemeler, arkeojeofizik taramalar, antik ve güncel kaynak verilerinin taranması ve savunma yapılarının gerekli mimari belgelendirilmesi yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma Helenistik ve Roma Çağı Ephesos'u (Panayır ve Bülbül Dağları arasındaki), Tunç, Helenistik, Geç Antik Çağ, Bizans Çağı ve Beylikler Dönemi Ayasuluk Tepesi, ayrıca Ephesos kent çevresi kırsal alanları üzerinde kurulan savunma yapılarını kapsamıştır.

Abstract:
Aristotle emphasized the importance of fortifications when he listed the elements that would make a city an actual city. What makes a city an actual city is the citizens who feel a sense of belonging to that city and the fortifications that will keep them safe. Indeed, the chaotic environment and wars made fortifications indispensable for a city in the Ancient Ages.
In the present day, Ephesos, which is located in the Selçuk District of the city of Izmir, is among the most important settlement areas of the world's cultural heritage and was the capital of the Asian State of Rome for a period. The city, which had an uninterrupted settlement from the Bronze Ages to the Principalities Period, was positioned at different points during these periods, creating a large settlement area and surrounded by fortifications and systems for the security of these areas.
The thesis aimed to examine all the fortifications built in Ephesos based on the Hellenistic Period, to determine their organic associations with each other, their construction techniques, their typological place in the literature, the fortifications of the following period that developed on them, and reach conclusions about the periodical centers and usage areas of the city in the light of these data. For these purposes, archaeological excavations, analogical and stylistic comparisons, archaeometric analysis methods, surveys, epigraphic, archaeozoological, anthropological, and archaeogenetic studies, archeogeophysical surveys, scanning ancient and current source data, and necessary architectural documentation of fortifications were used. The study covered the Hellenistic and Roman Period Ephesos (between the Panayır and Bülbül Mountains), the Bronze, Hellenistic, Late Antique, Byzantine, and Principalities Period Ayasuluk Hill, as well as the fortifications that were built on the rural areas around the city of Ephesus.