Afganistan İslam Cumhuriyeti'nde olası bir federal devlet uygulamasının analizi
The analysis of probable a federal state practice in Islamic Republic of Afghanistan
Yazar: ABDUL RAHİM KAMGAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN DORU
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Federal devlet sistemi = Federial government system ; Federalizm = Federalism

Özet:
Devlet, öncelikli görevleri arasında bulunan kamu hizmetini daha etkin ve verimli sunabilmek için örgütleme ve kurumsallaşma gibi olanaklar geliştirerek yönetişim olgusunu sağlar. Fakat Afganistan Devletinin bu görevlerini yerine getirmesi anlamında bazı sorunlar yaşanmaktadır. 1979 yılından bu yana, ülkede savaş devam etmektedir ve Afgan halkı, yeterli güvenlikten, iyi kamu hizmetlerinden ve iyi bir yönetim biçiminden mahrum bırakılmıştır. Ülke, ulusal birliği sağlayamadığı için; siyasi birleşme ve bir ulusal yapı oluşturma süreci çok yavaş ilerlemektedir. Anayasanın uygulamasına yönelik olarak aksaklıklar bulunmaktadır ve ülke çoğunlukla, silah ve iktidar sahibi aşiret liderleri ile savaş ağaları tarafından yönetilmektedir. Son 16 yılda başta Batı ülkeleri olmak üzere uluslararası camia, Afganistan‟da hukukun üstünlüğü, merkezi yönetim idaresi, ulusal birlik ve demokrasiyi ülkeye getirmeye çalışmıştır; ancak yeteri kadar başarılı olamamıştır. Bu başarısızlık üzerine birçok akademisyen ve politikacı çözüm önerileri ortaya atmıştır.
Güvenlik eksiği, hali hazırda savaşın sürüyor olması, ulusal birliğin bulunmaması, yolsuzluğun önlenememesi ve dış ülkelerin müdahalelerinin önüne geçilememesi Afganistan yönetiminin yaşadığı temel sorunlar arasındadır. Bu sorunlara yönelik ortaya atılan pek çok fikir arasından, devlet sisteminin federalizme dönüştürülmesi fikri de sıkça tartışılan konular içinde yer almaktadır. Merkeziyetçi devlet sisteminin başarısızlığından dolayı, akademisyenler ve politikacılar tarafından federalizm, uzun bir süredir üniter devlet sistemi yerine alternatif bir yönetim biçimi olarak önerilmektedir. Afganistan üzerine çalışmaları bulunan Almanya eski dışişleri bakanı (1998-2005) Joschka Fischer federalizmin, ülkede bulunan tüm farklı etnik grupların çıkarlarını tatmin etmenin, ülkenin barışının ve istikrarının sağlanmasının tek yolu olduğuna inandığını ifade eden kişilerden biridir (Hadi, 2016: 76).
Bu çalışmada, merkeziyetçi devlet sistemi yerine, federal devlet sisteminin hangi şartlar altında uygulanabileceği ve uygulandığı takdirde Afganistan‟da ne gibi değişimler yaşanacağı araştırılmıştır. Federalizmi savunanlar federal devlet sisteminin, Afganistan gibi çoğunluğun sağlanmadığı bir ülkede birçok etnik grubun çıkarlarına cevap verebilecek en iyi bir güç paylaşımı sistemini oluşturacağını sağlayacağını düşünmektedirler.
Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır: İlk bölüm, devletlerin temel yapısını ve buna ilişkin geliştirilen siyasal sistemleri içermektedir. İkinci bölümde, ayrıntılı olarak federalizm kavramı ve federal devlet sistemi açıklanmıştır. Üçüncü son bölüm olarak, Afganistan'nın siyasal ve yönetsel tarihi, yönetsel kültüre ilişkin çıkarımlarda bulunabilmek amacıyla Afganistan‟da yaşayan etnik gruplarla birlikte incelenmiştir. Afganistan devlet sisteminin olası federal sistem uygulamasının analizi üzerine kurgulanmıştır. Fakat bu kurgunun mevcut düzen üzerinden anlamlandırılabilmesi için tarihte şimdiye değin uygulanmış iki önemli federal devlet modeli incelenmiş ve bu incelemeler üzerinden federalizme geçiş tartışmaları gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Government, first priority is to provide security, public services and use good governance phenomena to its citizens for a better effective organization. But, the government of Afghanistan has not been able to succeed in this regard. Since the year of 1979, there has been war going on in the country and the Afghan people have been deprived of sufficient security, good public services and good governance. The country suffers from a absence of national unity; and the process of political unification and national building has been very slow. There is not enough respect for the constitution and the country is mostly governed by the tribal leaders and war-lords who have weapons and power. In the last 16 years international coummunity, espcially the western countries, tried to strengthen the rule of law and central governement, and bring national unity and democracy to the country but they failed. This failure has caused many scholars and politicians to think about the causes and find any sollutions.
The fundamental problems in Afghanistan are: lack of security-there has been a war going on, lack of national unity, and the presence of too much corruption and the presence of foreign interventions. To find solution(s) to the above problems, there have been many ideas given and one of the ideas is changing the country‟s government system to federalism. Although discussion of federalism has not been new in Afghanistan, the failure of the centralized government system has encouraged many scholars and politicians to talk about it and suggest it as an alternative for the unitary government system. Joschka Fischer, Germany‟s foreign minister (1998-2005), was one of those who believed that federalism is the only way that satisfies the interests of all ethnic groups in Afghanistan and that will lead to the peace and stability in the country (Hadi, 2016: 76).
This study seeking the possibility of shifting the government system to federalism in Afghanistan. Supporters of federalism argue that federal system of government provides a good quality of governance and a just sharing of power in a multi-ethnic country-where no majority exists, such as Afghanistan. This study is divided into three chapters: chapter I, explains the basic structure of states and political systems. Chapter II, the concept of federalism and the federal state system are explained in detail. Chapter III, the political and administrative history of Afghanistan has been examined with ethnic groups living in Afghanistan in order to find out about the administrative culture, and, the analysis of the possible practice of federalism as an administrative system in Afghanistan. To make how it functions more comprehensible, the two important examples of federalism from the history have been put under the scope. Thus, arguments on transition to the federal system has given a solid base to be discussed.