Buket Uzuner'in tabiat üçlemesinin (Su, toprak, hava) ekokritisizm açısından incelenmesi
An examination of Buket Uzuner's nature trilogy (Water, earth, air) in terms of ecocritism
Yazar: ALİ DANIŞMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL ASLAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ekokriticizm = Ecocriticism ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Uzuner, Buket = Uzuner, Buket ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Uyumsuz Defne Kaman'ın Maceraları serisi içinde yer alan Su, Toprak, Hava
romanları, Türk edebiyatında yeni bir yönelim olarak görülen çevre-yazın türünde
yazılmış bir Buket Uzuner çalışmasıdır. Yazar, romanda geçen olayları günümüz
Anadolu'sunda yaşamakta olan tüm kültürlerin özünde var olan kadim Kaman
gelenekleri ile Orta Asya ve Sibirya mitolojilerinden esinlenmek suretiyle
kurgulamıştır. Romanlarda yer alan kahramanlar bugünün dünyasında yaşayıp bu
zamandaki sorunlarla baş ediyor görünseler de aslında gerek yaşam biçimleri gerek
düşünce yapıları ile geleneksel kültürden kopmamışlardır.
Yazar, mitolojik unsurları destek yaparak oluşturduğu romanlarını, erkek
egemen zihniyetin kadın ve çevreyle ilgili sorunların kaynağı olduğunu savunur.
Baskı ve zorbalığa dayalı ilişkilerle oluşturulmuş bu âlemde özlenen ve arzu edilen
yaşama çevreyle ilgili sorunların feminist bir yaklaşımla ele alınarak erişilebileceğini
söyleyerek bu eserleri ekoeleştirel bir yaklaşımla oluşturmuştur. Konuların seçimini
de şehirlerin kentsel ve kültürel yapılarını, kentte yaşayan insanların tutumlarını göz
önüne alarak yapmıştır.
Serinin ilk kitabı olan Su romanında konu çevreyle ilgili sorunlar
çerçevesinde aile içi şiddet ve kadın cinayetleridir. İkinci kitap olan Toprak'ta konu,
kültürel mirasımızın talan edilmesiyle sonuçlanan tarihi eser kaçakçılığıdır.v
Aslında "Su, Toprak, Hava, Ateş" olan dört elementin anlatılacağı bir
dörtleme olacağı belirtilen roman serisinin üçüncü kitabı olan Hava'da ise bütünüyle
çevre sorunlarına yönelen yazar nükleer enerjinin yanı sıra veganlık ve vejetaryenlik
gibi konularını da ele almıştır. Serinin üç kitabındaki konuların tümünde hırsına ve
açgözlülüğüne yenik düşen insanın hem kendisine hem de diğer canlılarla birlikte
içinde yaşamakta olduğu doğaya ve kültüre verdiği zararlar vardır. Bu arada yol
göstermeyi de unutmayarak bu zararcı insanların karşısına Kaman geleneğini
yaşatmakta olan Umay Nine ile onun torunu olan Defne Kaman'ı koyarak iyi bir
insan olmanın yollarını göstermeye çalışmıştır.

Abstract:
v
Water, Earth, Air novels, which are included in the series of Misfits Defne
Kaman's Adventures, are Buket Uzuner's work written in the environment-literary
genre, which emerged as a new breath in Turkish literature. The author has
fictionalized the events in the novel by being inspired by the ancient Kaman
traditions and Central Asian and Siberian mythologies, which are still alive in today's
Anatolia and exist in all cultures. Although the heroes in the novels seem to live in
today's world and cope with the problems of this time, in fact, they have not broken
away from traditional culture with their lifestyles and mentality.
The author writes his novels, which she created by supporting mythological
elements; It has been created by feeding it with an ecofeminist approach, which
argues that the source of women and environmental problems is the male-dominated
understanding and argues that the longed and desired life in this world built with
relations based on domination can be achieved by dealing with environmental
problems with a ecocritical approach. She made the selection of the subjects by
considering the urban and cultural structures of the cities and the attitudes of the
people living in the city.
In the novel Water, the first book of the series, the subject is domestic
violence and femicide within the framework of environmental problems. In the
second book, Toprak, the subject is the smuggling of historical artifacts resulting in
the plunder of our cultural heritage. In Air, which is the third book in the series of
novels, which is stated to be a quartet in which the four elements, which are actually
"Water, Earth, Air, and Fire", will be explained, the author, who focuses entirely on
environmental problems, also deals with nuclear energy and veganism and
vegetarianism as well as this subject. In all of the subjects in the three books of the
series, there is damage to the nature and culture in which a person succumbs to his
greed, as well as to himself and other living things. In the meantime, by not
forgetting to show the way, she tried to show the ways of being a good person by
putting Umay Nine, who is keeping the Kaman tradition alive, and Defne Kaman,
her granddaughter, against these harmful people.