Ebeveynlerin farklı alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerine yönelik bakış açılarının incelenmesi
Investigation of parents' perspectives towards different alternative and augmentative communication systems
Yazar: CEREN CEMRE ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE EVRA GÜNHAN ŞENOL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Alternatif ve destekleyici iletişim = Alternative and augmentative communication ; Sosyal iletişim = Social communication ; Sözel iletişim = Verbal communication ; Sözsüz iletişim = Nonverbal communication

Özet:
Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri (ADİS), sözel iletişim ile ilgili güçlük yaşandığı durumlarda kişinin konuşma gelişimi dahil olmak üzere iletişim becerilerini geliştirerek kişinin bağımsızlığını ve hayata katılımını sağlayan müdahale araçlarıdır. Ülkemizde ADİS ile ilgili yapılan araştırmalarda bu sistemlerin çocuklarda çoğunlukla kısıtlı sayıdaki iletişim ve öğretim işlevlerini hedefleyerek kullanıldığı bilinmektedir. Bu araştırma ile, dört farklı ADİS (işaret dili, resim değiş tokuşu, iletişim panosu, konuşma üreten cihaz) ile ilgili ebeveyn bakış açılarının belirlenmesi hedeflenmiştir. İletişim güçlüğü yaşayan çocuğa sahip 13 ebeveyn ile çevrim içi ve yüz yüze bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir ve ebeveynlere dört farklı ADİS kullanıcısı çocuğun iletişim partnerleriyle iletişimi sırasında çekilmiş videoları izletilmiştir. Ebeveynlere izledikleri iletişim sistemlerine yönelik kısa bilgiler verilerek bu sistemler tanıtılmış, ardından kendilerine ''Görüşme Soruları'' sorulmuştur. Ebeveynlerin yanıtlarını içeren ses kayıtlarının yazılı dökümü alınmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA 24 programıyla kodlanarak tematik analiz yapılmıştır. Analiz sonucunda 3 tema ve 10 alt tema ortaya çıkmıştır: Yararlar ile ADİS (Gelişim Alanlarını Destekleme, Çocuğun Potansiyelini Keşfetme), Zorluklar ile ADİS (Toplum, ADİS Sisteminin Yapısı), Yanılgılar ile ADİS (ADİS'in Amacı, ''Konuşma''yı Önceleme, ADİS için Ön Koşullar, ''kolaycı, tembel, uyanık'', ''en azından'', Çocuğun Yetkinliğini Yok Sayma). Ebeveynlerin sıklıkla ADİS'e yönelik yanılgılara sahip oldukları görülmüştür. ADİS müdahalesinin ve sistemlerinin kabulü ve benimsenmesi için ADİS yanılgılarının ve gerçeklerinin anlaşılması ihtiyacı ön plana çıkmıştır. Elde edilen bulgular alan yazın ışığında tartışılmıştır. Gelecekteki araştırmalar, ebeveynlerin bakış açılarını dikkate alarak ADİS değerlendirme, uygulama, takip aşamalarının tamamında ebeveyn iş birliğini hayata geçirerek ADİS müdahalelerinin etkililiğini paylaşmalıdır.

Abstract:
Alternative and augmentative communication (AAC) systems are intervention tools that enhance the individuals' independence and participation in life by improving the individuals' communication skills, including speech development. In Türkiye, it is known that these systems mostly aim limited functions about communication and teaching in children. With this study, it was aimed to determine parental perspectives towards four different AAC systems. Online and face-to-face individual interviews were conducted with 13 parents who have children with complex communication needs, videos of four different children who use AAC (sign language, picture exchange, communication board, speech generating device) to communicate with their communication partners were shown the parents. These four systems were introduced to parents by giving brief information and then the semi-structured interview questions were asked. Transcripts of audio recordings including parents' responses were obtained. The data obtained were coded using the MAXQDA 24 program, and thematic analysis was conducted. As a result of the analysis, 3 themes and 10 sub-themes emerged: AAC with Benefits (Supporting Developmental Areas, Noticing the Child's Potential), AAC with Difficulties (Society, Structure of the AAC System), AAC with Misconceptions (Purpose of AAC, Prioritizing "Speech", Prerequisites for AAC, "easy, lazy, sneaky'', ''at least'', Disregarding of Child's Competence). It was observed that parents often have misconceptions about AAC systems. Understanding the misconceptions and realities about AAC is crucial for the acceptance and implementation of AAC interventions and systems. Future research should consider parents' perspectives and demonstrate the effectiveness of AAC interventions by implementing parent involvement throughout the assessment, implementation, and follow-up stages of AAC systems, considering the misconceptions and realities about AAC systems.