Muğla Karabağlar Yaylası'ndaki geleneksel dini ve sivil mimarlık örnekleri
Traditional religious and civil architecture examples in Muğla Karabağlar Plateau
Yazar: HİDAYE BAL BİÇEN
Danışman: PROF. DR. AYŞE AYDIN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Dini eserler = Religious objects ; Dini yapılar = Religious buildings ; Geleneksel yapı = Traditional structure ; Konut = Dwelling house ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Mimari = Architectural ; Mimari mekan = Architectural space ; Mimari yapı = Architectural structure ; Muğla-Menteşe-Karabağlar = Muğla-Menteşe-Karabağlar ; Yaylar = Springs

Özet:
Muğla İli, Menteşe İlçesi, 'Muğla Karabağlar Yaylası'ndaki Geleneksel Dini ve
Sivil Mimarlık Örnekleri' konulu tezin konusunu belirleyen ana etken, yaylada anıt
eser ve sivil mimarlık örneği olarak 2863 Sayılı Yasa kapsamında tescillenen koruma
altındaki dini yapılardan mescit ve cami; sivil mimarlık örneği yapılanndan olan
kahvehane, bakkal ile konutlann yanlış restorasyon, bakım, onanın çalışmalan,
eklenti ve ilavelerle mimari ve süsleme özelliklerini kaybederek özgünlüklerini
zamanla yitirmesi nedeniyle tarihsel süreç içerisinde birçok özgün detayın yok
olmadan belgelenmesidir. Aynca yaylada koruma altında olan mimari yapılarla ilgili
bugüne kadar bütüncül bir çalışma yapılmamıştır. Koruma altındaki yapılann sosyal,
kültürel ve mimari özellikleri ile bütüncül olarak çalışılması ve değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
Kaynak, arşiv ve alan çalışmasından sonra tez kapsamında Anadolu' daki yayla
kültürü ile Karabağlar Yaylası yaylacılık kültürü karşılaştınlarak benzer ve farklı
yönleri tespit edilmiştir. Yayladaki konut, kahvehane ve mescit mimarisi
Anadolu' daki benzer ve farklı örnekleri ile karşılaştınlmıştır. Kahvehane ve mescit
yapı gruplannın genelde yan yana veya aynı parselde yer aldığı, mimari olarak
yöresel mimari üslup özellikleri gösteren sade yapılar olduğu tespit edilmiştir.
Mescitlerin yazlık mescit olarak yapıldığı yanlış restorasyon ve onanmlarla mimari
özelliklerinin bozulduğu anlaşılmıştır. Sivil mimarlık örneği yapılann ise yurt adı
verilen parsellere yapıldığı plan, mimari ve süsleme özelliliği olarak yine sade
yapılar olduğu ve yöresel mimari üslup özellikleri gösterdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Muğla, Yayla, Konut, Kahvehane, Mescit, Koruma, Mimari

Abstract:
The main factor determining the subject of the thesis on "Traditional Religious and
Civil Architecture Examples in Muğla Karabağlar Plateau" is the masjids and
mosques, which are protected religious structures registered as monuments and civil
architecture examples in the plateau; it is the documentation of many original details
in the historical process without disappearing, due to the fact that the coffeehouse,
grocery store and civil architecture example houses, which are among the social
service buildings, lose their architectural and ornamental features over time due to
incorrect restoration, maintenance, repair works, add-ons and additions. in addition,
no holistic study has been carried out on the architectural structures under protection
in the plateau. it is aimed to study and evaluate the registered buildings in a holistic
manner with their social, cultural and architectural features.
After the source, archive and fıeld study, within the scope of the thesis, the plateau
culture in Anatolia and the plateau culture of Karabağlar Plateau were compared and
their similarities and differences were determined. The architecture of residences,
coffee houses and mosques in the plateau was compared with similar and different
examples in Anatolia. it has been determined that the coffeehouse and masjid
building groups are generally located next to each other or on the same parcel, and
they are simple structures that show regional architectural style features. it has been
understood that the architectural features of the masjids were deteriorated with the
wrong restoration and repairs, which were built as a summer masjid. On the other
hand, it has been determined that the buildings that are examples of civil architecture,
on the other hand, are simple structures in terms of plan, architecture and
ornamentation, and show local architectural style features.

Keywords: Muğla, Plateau, House, Coffeehouse, Mosque, Conservation, Architectural