Maksiller sinüs patolojisi ve nazal septum deviasyonu olan hastalarda osteomeatal kompleksin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of osteomeatal complex with cone-beam computed tomography in patients with maxillary sinus pathology and nasal septum deviation
Yazar: BURAK İNCEBEYAZ
Danışman: PROF. DR. BENGİ ÖZTAŞ
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı / Ağız, Diş Çene Radyolojisi Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Maksiller sinüs = Maxillary sinus ; Nazal septum = Nasal septum ; Radyografi-dental = Radiography-dental

Özet:
Osteomeatal kompleks (OMK); maksiller sinüs ostiumu, etmoid infundibulum, hiatus
semilunaris, orta konka, etmoidal bulla, frontal recess komponentlerinden oluşmakla birlikte
çok dar bir anatomik yapıya sahip ve dolayısıyla patolojik durumlarla daralmaya eğilimli bir
bölgedir. Paranazal sinüslerde görülebilen anatomik varyasyonlar ve meydana gelen
patolojiler OMK'nin daralmasına yol açarak paranazal sinüslerin drenajı ve havalandırmasını
bozabilmektedir. OMK'nin obstrüksiyonu oluştuktan sonra, ventilasyon ve sekresyon
transportu bozularak sinüzit gelişimi tetiklenir. Buna paralel olarak, tekrarlayan sinüziti olan
bireylerde ostiumlar daha dar olarak izlenmektedir. Çalışmamızda maksiller sinüs patolojisi
ve nazal septum deviasyon varlığı ile OMK'ye ait çeşitli uzunluklar arasında herhangi bir
korelasyon olup olmadığını belirlemek için KIBT görüntülerini değerlendirmeyi amaçladık.
Çalışmaya 223 KIBT görüntüsü dahil edildi. OMK'ye ait çeşitli uzunluklar (Maksiller
sinüs ostium genişliği, infundibulum uzunluğu, maksiller sinüs ostium yüksekliği) reformat
koronal kesitlerde analiz edildi. Koronal düzlemde nazal septum deviasyonu olmadan
maksiller sinüste patoloji varlığı, maksiller sinüste patoloji olmadan nazal septumda deviasyon
varlığı ve hem maksiller sinüste patoloji hem de deviasyon varlığı değerlendirildi. Ayrıca
nazal septum deviasyonu bulunan hastalarda deviasyon açıları kaydedildi. Maksiller sinüste
patoloji varlığında patoloji seviyeleri belirlendi. Maksiller sinüs patoloj varlığı, nazal septum
deviasyon varlığı, yaş, cinsiyet, sağ-sol, septum deviasyon seviyesi ve patoloji seviyesi ile tüm
değişkenler arasındaki ilişki değerlendirildi.
Maksiller sinüs ostium genişliği için ortalama değer 3,06±0,70 mm idi. Ostium
genişliği yönünden sağlıklı grup ile deviasyon, patoloji, patoloji ve deviasyon grupları
arasında kıyaslama yapılmış ve bu değer sağlıklı grupta diğer gruplara göre anlamlı olarak
daha yüksek değerlerde bulunmuştur. Maksiller sinüs ostium yüksekliği için ortalama değeri
30,10±5,43 mm idi. Ostium yüksekliği bakımından sağlıklı durum ile deviasyon, patoloji,
patoloji ve deviasyon durumları arasında anlamlı fark bulunamamıştır. İnfundibulum
uzunluğu için ortalama değeri 8,82±1,86 mm idi. İnfundibulum uzunluğu bakımından sadece
sağlıklı durum ile deviasyon varlığında değerlendirilen durum arasında anlamlı fark
bulunmuştur. Sağlıklı durumdaki sinüsler için infundibulum uzunluğu ortalaması 9,20±1,97
mm iken, bu ortalama deviasyon durumunda 8,19±1,70 mm olarak bulunmuştur.
Çalışmamızda maksiller sinüs patolojisi ve/veya septum deviasyonu bulunmayan sağlıklı
gruptaki maksiller sinüsler üzerinde yapılan sağ ve sol ölçümler arasında ostium genişliği,
ostium yüksekliği ve infundibulum uzunluğu bakımından fark olup olmadığına bakılmış ve
hiçbir değişken için sağ-sol arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Genel olarak tüm gruplar
arasında değerlendirme yapıldığında erkek ve kadınlar arasında ostium yüksekliği ve
infundibulum uzunluğu bakımından anlamlı fark bulunmuştur (sırasıyla p<0,001 ve p=0,034).
Ostium yüksekliği ve infundibulum uzunluğu erkeklerde kadınlara göre anlamlı derecede
yüksek bulunmuştur. Sağlıklı durum için bakıldığında erkek ve kadınlar arasında ostium
genişliği ve ostium yüksekliği bakımından anlamlı fark bulunmuştur. Deviasyon varlığında
değerlendirilen durum için bakıldığında erkek ve kadınlar arasında sadece ostium genişliği
bakımından anlamlı fark bulunmuştur. Patoloji varlığında değerlendirilen durum için
bakıldığında erkek ve kadınlar arasında ostium yüksekliği ve infundibulum uzunluğu
73
bakımından anlamlı fark bulunmuştur. Ostium yüksekliği ve infundibulum uzunluğu
erkeklerde anlamlı derece yüksek bulunmuştur. Patoloji ve deviasyon varlığında
değerlendirilen durum için bakıldığında erkek ve kadınlar arasında sadece ostium yüksekliği
bakımından anlamlı fark bulunmuştur. Çalışmamızda yaş grupları arasında ostium genişliği,
ostium yüksekliği ve infundibulum uzunluğu bakımından farklara bakılmış ve sadece ostium
yüksekliği için anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001). Ostium yüksekliği için en yüksek
ortalama 35-44 yaş gurubunda bulunurken, bu grubu sırasıyla 25-34, 45-54, 18-24, 55-64, >65
ve <18 yaş grupları izlemektedir.Patoloji varlığında değerlendirilen maksiller sinüsler için
patoloji seviyeleri arasında ostium genişliği, ostium yüksekliği ve infundibulum uzunluğu
bakımından anlamlı farklara bakılmış ancak hiçbir değişken bakımından anlamlı fark
bulunamamıştır.
Dar bir bölge olan OMK'de enflamasyon ve anatomik varyasyonların yarattığı
obstrüksiyon, mukosiliyer aktiviteyi ve dolayısıyla sinüslerin ventilasyonunu bozarak
paranazal sinüs enfeksiyonu için zemin oluşturmaktadır. Bu yüzden bu bölgedeki normali ve
normal dışı durumları ortaya koymak hem hastanın şikayetinin sebebinin teşhis edilmesi hem
de yapılacak cerrahi işlemlere rehberlik etmesi ve cerrahi işlemler sırasında karşımıza
çıkabilecek olası komplikasyonları önlemesi açısından önemlidir.

Abstract:
Osteomeatal complex (OMC); Although it consists of maxillary sinus ostium, ethmoid
infundibulum, hiatus semilunaris, middle turbinate, ethmoidal bulla, and frontal recess
components, it is a region that has a very narrow anatomical structure and therefore tends to
narrow with pathological conditions. Anatomical variations and pathologies that can be seen
in the paranasal sinuses can lead to narrowing of the OMK and impair the drainage and
ventilation of the paranasal sinuses. After obstruction of OMK occurs, ventilation and
secretion transport are disrupted and sinusitis development is triggered. In parallel with this,
ostia are observed more narrowly in individuals with recurrent sinusitis. In our study, we aimed
to evaluate CBCT images to determine whether there is any correlation between the presence
of maxillary sinus pathology and nasal septum deviation and various lengths of OMK.
223 CBCT images were included in the study. Various lengths of OMK (Maxillary
sinus ostium width, infundibulum length, maxillary sinus ostium height) were analyzed in
reformat coronal sections. The presence of pathology in the maxillary sinus without nasal
septum deviation, the presence of deviation in the nasal septum without pathology in the
maxillary sinus, and the presence of both pathology and deviation in the maxillary sinus were
evaluated in the coronal plane. In addition, deviation angles were recorded in patients with
nasal septum deviation. Pathology levels were determined in the presence of pathology in the
maxillary sinus. The relationship between the presence of maxillary sinus pathology, nasal
septum deviation, age, gender, right-left, septum deviation level and pathology level and all
variables were evaluated.
The mean value for maxillary sinus ostium width was 3.06±0.70 mm. A comparison
was made between the healthy group and deviation, pathology, pathology and deviation groups
in terms of ostium width, and this value was found to be significantly higher in the healthy
group than in the other groups. The mean value for maxillary sinus ostium height was
30.10±5.43 mm. In terms of ostium height, no significant difference was found between the
healthy state and deviation, pathology, pathology and deviation conditions. The mean value
for the infundibulum length was 8.82±1.86 mm. In terms of infundibulum length, a significant
difference was found only between the healthy condition and the condition evaluated in the
presence of deviation. While the mean infundibulum length was 9.20±1.97 mm for healthy
sinuses, this average was found to be 8.19±1.70 mm in the case of deviation. In our study, it
was examined whether there was a difference between the right and left measurements made
on the maxillary sinuses in the healthy group without maxillary sinus pathology and/or septum
deviation in terms of ostium width, ostium height and infundibulum length, and no significant
difference was found between right and left for any variable. In general, when evaluated
between all groups, a significant difference was found between men and women in terms of
ostium height and infundibulum length (p<0.001 and p=0.034, respectively). Ostium height
and infundibulum length were found to be significantly higher in males than females.
Considering the healthy condition, a significant difference was found between men and
women in terms of ostium width and ostium height. Considering the situation evaluated in the
presence of deviation, a significant difference was found between men and women only in
terms of ostium width. Considering the condition evaluated in the presence of pathology, a
significant difference was found between men and women in terms of ostium height and
75
infundibulum length. Ostium height and infundibulum length were found to be significantly
higher in males. Considering the condition evaluated in the presence of pathology and
deviation, only significant difference was found between men and women in terms of ostium
height. In our study, the differences between age groups in terms of ostium width, ostium
height and infundibulum length were examined and a significant difference was found only
for ostium height (p<0.001). While the highest mean for ostium height is found in the 35-44
age group, this group is followed by the 25-34, 45-54, 18-24, 55-64, >65 and <18 age groups,
respectively. Pathology levels are among the pathology levels for the maxillary sinuses
evaluated in the presence of pathology. Significant differences were examined in terms of
ostium width, ostium height and infundibulum length, but no significant difference was found
for any of the variables.
Obstruction caused by inflammation and anatomical variations in OMC, which is a
narrow region, disrupts mucociliary activity and thus ventilation of the sinuses, creating a basis
for paranasal sinus infection. Therefore, it is important to reveal the normal and abnormal
conditions in this region both in terms of diagnosing the cause of the patient's complaint,
guiding the surgical procedures to be performed and preventing possible complications that
may arise during surgical procedures.