Dilthey'da tin bilimlerinin epistemolojisi bağlamında görelilik sorunu
The Problem of relativity in Dilthey's works regarding human sciences epistemology
Yazar: MUSTAFA GÜNAY
Danışman: PROF. DR. DOĞAN ÖZLEM
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Dilthey, Wilhelm = Dilthey, Wilhelm ; Epistemoloji = Epistemology ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Görsellik kuramı = Visuality theory ; Hermeneutik = Hermeneutic ; Tarihselcilik = Historicism ; Tin bilimleri = Human sciences

Özet:
Bu tezin konusu, Dilthey'ın tin bilimlerini temellendirme girişimi bağlamında, tarihsel bilginin göreliliği sorununu incelemektir. Görelilik sorunu, hermeneutik felsefenin de başlıca problemlerinden biridir. Tezin "Giriş" bölümünde, görelilik problemiyle ilgili bir tarihsel betimleme yapılarak, bu problemin Dilthey'a gelinceye kadar ne şekilde anlaşıldığına yer verilmiştir. Birinci bölümde, epistemoloji ve tarihsellik arasındaki ilişkiler incelenmektedir. Dilthey'ın tarihselci epistemolojiyi geliştirirken, Yeniçağ epistemolojisine yönelttiği eleştirilere yer verilmiştir. Bilginin tarihselliği ve göreliliğini vurgulamakla birlikte, Dilthey'ın nesnel bilgi arayışından vazgeçmediği ortaya konulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde Dilthey'ın tin bilimlerini temellendirme çabası çeşitli yönleriyle ele alınmaktadır. Bu bilimlerin başlıca yöntemi olan anlama ve insanın bütünselliği/totalitesi üzerinde durulmaktadır. Ayrıca metafiziksel belirlenimlerden,.bağımsızlaşarak,- tarihsel, süreç içinde tin. bilimlerinin gelişimi betimlenmektedir. Üçüncü bölümde Dilthey'm "tarihsel görelilik" problemine yönelik düşünceleri ortaya konulmaktadır. Dünya görüşleri öğretisi ve metafizik eleştirisi ele alınarak, Dilthey'm bazı önemli ve günümüzde unutulan yönleri açığa çıkarılmaya çalışılmaktadır. Dilthey'a göre, tarihsel görelilik bilincinin bir özgürlük bilinci olduğu vurgulanmakta ve insanın ancak tarihte tanınabileceği ifade edilmektedir. ANAHTAR KELİMELER: tarihsel görelilik, hermeneutik, epistemoloji.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the problem of relativity of historical knowledge on the basis of Dilthey's efforts to lay foundation to the human sciences. This problem is also one of the main problems of hermeneutical philosophy. In introduction, a historical despriction related with the problem of relativity was made and how this problem was understood from past to Dilthey was examined. In the first section, the relations between epistemology and historicity and Dilthey's criticism directed towards Modern epistemology while he had been developing the historicist epistemology were considered. This thesis tried to show that Dilthey didn't abandon to seek objective knowledge, even when emphasizing that the knowledge was historical and relative. In the second section, Dilthey's effort to lay the foundation to the human sciences had been considered together with various aspects. Especially, the totality of human being and the understanding which was the main method of human- sciences had been focused on. And also, how the human sciences developed freeing from metaphysical determinations in historical process was described. In the third section, Dilthey's ideas related with historical relativity problem was brought up. His doctrine of world views and his criticism of metaphysics were considered together with his some important point of views which were recently forgetten. Finally, that the conscious of historical relativity must be conscious of freeodom and also that the human being must be recognized in history at most were emphasized.KEYWORDS: historical relativity, hermeneutics, epistemology.