Remisyon dönemindeki kanser hastalarına uygulanan güçlendirme programının ruminatif düşüncelere, yorgunluğa ve psikolojik sağlamlığa etkisi
The effect of an empowerment program on ruminative thoughts, fatigue and psychological resilience of cancer survivors
Yazar: SİNEM ÖCALAN
Danışman: DOÇ. DR. YETER SİNEM ÜZAR ÖZÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Araştırma, remisyon dönemindeki kanser hastalarının ruminatif düşünceleri ve bu düşüncelerle baş etme biçimlerinin araştırılması ve elde edilen verilere dayalı olarak geliştirilen güçlendirme programının remisyon dönemindeki kanser hastalarına etkisinin değerlendirilmesi amacıyla iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada tanımlayıcı nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Remisyon döneminde olan 21 kanser hastası ile araştırma tamamlanmıştır. Verileri tanıtıcı bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. 'Bilişlerle Mücadele Etme', 'Baş Etme' ve 'Gerek Duyulan İhtiyaçlar' olmak üzere 3 tema ve bu temalarla ilişkili 6 alt tema ortaya çıkmıştır. Sonuçlar, hastaların kanserle ilgili girici ruminatif düşüncelere sahip olduklarını ve bu düşüncelerle başa çıkmak için desteğe ihtiyaç duyduklarını vurgulamaktadır. Araştırmanın ikinci aşaması ön test, son test ve izlem desenli randomize kontrollü müdahale çalışmasıdır. Bu çalışma 28 müdahale, 29 kontrol grubunda olmak üzere toplam 57 kişi ile tamamlanmıştır. Veriler, tanıtıcı bilgi formu, Olay İlişkili Ruminasyon Envanteri, Kansere Yorgunluk Skalası ve Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 yazılım programından yararlanılarak tekrarlı ölçümler varyans analizi, ki-kare test ve t-testi kullanılmıştır. Müdahale grubunun girici ruminasyon ve kansere bağlı yorgunluk toplam puan ortalamaları kontrol grubunun program sonrası ve izlem ölçüm puan ortalamaları ile karşılaştırıldığında, toplam puanların istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azaldığı, amaçlı ruminasyon ve psikolojik sağlamlık toplam puan ortalamalarının ise anlamlı olarak arttığı ortaya konulmuştur. Özetle, programın girici ruminasyonları ve kansere bağlı yorgunluğu azaltmada, amaçlı ruminasyonları ve psikolojik dayanıklılığı arttırmada etkili olduğu görülmüştür. Güçlendirme programının sonraki araştırmalarda ve uygulamalarda kullanılması önerilebilir.

Abstract:
The research consists of two stages: to investigate the ruminative thoughts of cancer survivors and how they cope with these thoughts and to evaluate the program's effect by applying the developed empowerment program based on the data obtained from cancer survivors. In the first stage, descriptive qualitative research design was used. The research was completed with 21 cancer survivors. The data were collected with an introductory information form and a semi-structured interview form. The content analysis method was used to analyze the data. Three themes and 6 sub-themes related to these themes were emerged. The themes are 'Struggling with Cognitions', 'Coping' and 'Needs'. The results highlight that patients have many intrusive ruminative thoughts about cancer and need support to cope with these thoughts. The second phase of the research is a randomized controlled trial study with a pretest, posttest and follow-up design and a control group. This study was completed with a total of 57 individuals: 28 in the intervention group and 29 in the control group. Data were collected with an introductory information form, the Event Related Rumination Inventory, the Cancer Fatigue Scale and the Connor-Davidson Psychological Resilience Scale. Repeated measures analysis of variance, chi-square test, and t-test were used to analyze the data using the SPSS 26.0 software program. When the mean score of the intervention group's intrusive rumination and cancer-related fatigue were compared with the control group's post-program and follow-up measurements, it was revealed that intrusive rumination and cancer-related fatigue scores decreased statistically significantly, while the mean scores of deliberate rumination and psychological resilience increased significantly. In summary, the program was found to be effective in reducing intrusive ruminations and cancer-related fatigue and increasing deliberate ruminations and psychological resilience. It may be recommended that the empowerment program be used in future research and practices.