Sıçanlarda metotreksat kaynaklı ovaryum hasarına karşı yaban mersininin (Vaccinium myrtillus) etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of blueberries (Vaccinium myrtillus) against methotrexate induced ovary damage in rats
Yazar: GAMZE BİLGİN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN KERİMOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Kısırlık = Infertility ; Metotreksat = Methotrexate ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Over = Ovary ; Over hastalıkları = Ovarian diseases ; Sıçanlar = Rats ; Vaccinium myrtillus = Vaccinium myrtillus ; Yaban mersinleri = Blueberries ; Yaban mersinleri = Blueberries

Özet:
Bu çalışmanın amacı yöresel olarak yetişen ve antioksidan özelliğe sahip olan yaban mersininden elde edilen ekstraktın (YME), bazı kanser türleri ve romatizmal hastalıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılan kemoterapötik bir ilaç olan metotreksat (MTX)'ın over dokusunda oluşturacağı hasara karşı histolojik ve biyokimyasal etkilerini araştırmaktır.

Bu çalışmada, 21 erişkin dişi sıçan kullanıldı. Sıçanlar rastgele her grupta 7 sıçan olmak üzere 3 gruba ayrıldı. İlk grup kontrol grubu olup, hiçbir işlem uygulanmadı. İkinci grup MTX grubu olup tek doz intraperitoneal (ip.) 30 mg/kg MTX uygulandı. Üçüncü grup ise MTX+YME grubu olup; tek doz ip. 30 mg/kg MTX ve 5 gün oral gavaj ile 200 mg/kg YME uygulandı. Deney sonunda sıçanlar sakrifiye edilip ovaryumları çıkarıldı. Sağ ovar-yumdan alınan kesitler, hematoksilen ve eozin (H&E) ve masson trikrom ile boyandıktan sonra histopatolojik olarak değerlendirildi ve kesitlerdeki primordiyal, primer, sekonder, tersiyer ve atretik foliküller sayıldı. Ayrıca sol ovaryum dokuları biyokimyasal incelemeler için alınarak malondialdehid (MDA), katalaz (CAT), süperoksit dismütaz (SOD), Total antioksidan kapasite (TAS) ve Total oksidatif kapasite (TOS), Oksidatif stres indeksi (OSİ), 8-oksodeoksiguanozin (8-OHdG) ve kaspaz-3 seviyeleri analiz edildi.

Biyokimyasal incelemelerde MTX grubu MDA değerinin hem kontrole hem de MTX+YME grubuna göre yüksekti. MTX grubuna ait dokularda belirgin fokal nekroz alan-ları, vazodilatasyon/konjesyon, ödem, dejenere oositler ve kollajen ve fibröz doku artışı tespit edildi. MTX+YME grubunda bu patolojik bulguların MTX grubuna göre azaldığı görüldü. MTX ve MTX+YME gruplarındaki atretik folikül sayısı kontrol grubuna göre ista-tistiksel olarak yüksekti.

Sonuç olarak MTX, ovaryum dokusunda oksidatif strese neden olarak histopatolojik hasar oluşturabilir; YME uygulaması, MTX'in oluşturduğu oksidatif stres ve doku hasarını azaltmada etkili olabilir.

Abstract:
In this study, 21 female adult rats were used. Rats were randomly divided into 3 groups as 7 rats in each group. The first group is the control group and no procedure was applied. The second group was the MTX group and a single dose of 30 mg/kg MTX was administered intraperitoneally (ip.). The third group was MTX+YME group; a single ip. dose of 30 mg/kg MTX and 200 mg/kg YME were administered by oral gavage for 5 days. At the end of the experiment, rats were sacrificed and their ovaries were extracted. Secti-ons obtained from the right ovarian tissues, after being stained with Hematoxylin & Eosin (H&E) and Masson Trichrome, were evaluated histologically and primordial follicles, pri-mary follicles, secondary follicles, tertiary follicles and atretic follicles were counted. In addition, left ovarian tissues were extracted for biochemical examinations, and malondial-dehyde (MDA), catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD), total antioxidant capacity (TAS) and total oxidative capacity (TOS), oxidative stress index (OSI), 8-oxodeoxyguanosine (8-OHdG) and caspase-3 levels were analyzed.

In the biochemical analyses, the level of MDA in the MTX group was higher both in comparison to the control group and MTX +YME group. Notable regions with focal necro-sis, vasodilatation/congestion, edema, degenerated oocytes and increased in collagen and fibrous tissue were observed in the tissues extracted from MTX group. A decrease in the aforementioned pathological findings of MTX+YME group has been observed, in compari-son to the MTX group. The number of atretic follicles was statistically higher both in the MTX and MTX+YME groups, relative to the control group.

As a result, MTX might lead to histopathological damages by causing oxidative stress in the ovarian tissue and the administration of YME might be effective in reducing the oxidative stress and tissue damage caused by MTX.