Boşanma sürecinin öğrenci üzerindeki etkilerinin okul sosyal hizmeti temelinde değerlendirilmesi
Investigation of the effects of divorce on student attitudes from school social work perspectiv
Yazar: YÜCEL KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EMEL YURTSEVER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Boşanma = Divorce ; Ekolojik sistem yaklaşımı = Ecological system approach ; Okul hayatı = School life ; Okul-aile ilişkisi = School-family relations ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sosyoekonomik sorunlar = Socio-economic problems

Özet:
Toplumun en küçük birimi olarak ailede meydana gelen değişiklikler ve çözülmeler aile üyelerinden başlayarak tüm toplumu etkilemektedir. İşlevsel olmayan ve boşanma ile sonuçlanan aile birliklerinde ise kırılganlıkları ve özel korunmaya olan gereksinimleri nedeni ile en fazla etkilenen aile üyeleri çocuklar olmaktadır. Ergenlik döneminin gelişimsel özellikleri nedeni ile, boşanma sürecinin sağlıksız bir süreç olarak gerçekleşmesi halinde, ergenlik dönemindeki çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerinin de psikolojik, sosyal ve akademik alanlarda sorunlara yol açması beklenen sonuçlardır. Bu nedenle bu araştırmada, boşanma sürecinin öğrenciler üzerindeki etkilerinin, öğrenciler ve annelerinin öznel deneyimleri bağlamında incelenerek, okul sosyal hizmeti temelinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmada, öğrenciler ve annelerinin boşanma sürecine ilişkin özgün deneyimlerinin ortaya çıkarılması amaçlandığı için nitel araştırma yöntemlerinden çoklu durum deseni kullanılmıştır. Araştırma verileri mülakat tekniği ile toplanmış ve verilerin analizinde içerik analizi ile betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırmada boşanmanın öğrenci üzerindeki psikolojik, sosyal ve akademik etkileri boşanma öncesi, boşanma sırası ve boşanma sonrası olmak üzere üç ana tema altında analiz edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet okullarında öğrenim gören orta ve alt gelir durumundaki 10 öğrenci ve bu öğrencilerin anneleri oluşturmaktadır. Çalışma yapılacak okulların belirlenmesinde İl Milli Eğitim Müdürlüğünden, öğrencilerin belirlenmesinde ise okul rehber öğretmenlerinden bilgi alınmıştır. Araştırmanın öne çıkan sonuçlarına göre,  ebeveynlerin –bu araştırmada annenin- akrabaları ile ilişkilerinin yakın ve olumlu olması çocukların da geniş aile desteği almasını sağlamaktadır. Bu durum çocuklar açısından boşanma sürecinin daha az olumsuz etkilenerek yaşanmasını sağlayabilmektedir. Ancak annenin kök ailesi ve geniş ailesi ile yakın ve destekleyici ilişkilerinin bulunmaması durumunda çocuklar da yalnız kalmakta ve sosyal çevreleri de kısıtlanmaktadır. Boşanmanın, araştırmanın çalışma grubundaki öğrenciler için akademik durumlarına etkisinin kısa zamanlı olumsuz etkiler olduğu görünmekte ise de, anne ve çocuğun yaşadığı sosyal ve ekonomik sorunların etkisinin uzun zamanda görülebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
"As the smallest unit of society, changes and dissolutions in the family affect the whole society, starting with family members. In dysfunctional family unions that result in divorce, children are the most affected family members due to their fragility and need for special protection. Due to the developmental characteristics of the adolescence period, if the divorce process occurs as an unhealthy process, the negative effects on children in the adolescence period are expected to cause problems in the psychological, social and academic fields. For this reason, in this study, it is aimed to evaluate the effects of the divorce process on students in the context of subjective experiences of students and their mothers, on the basis of school social work.
In the research, multiple case design, one of the qualitative research methods, was used as it was aimed to reveal the specific experiences of the students and their mothers regarding the divorce process. Research data were collected by interview technique and content analysis and descriptive analysis techniques were used in the analysis of the data. In the study, the psychological, social and academic effects of divorce on students were analyzed under three main themes: before, during and after divorce. The study group of the research consists of 10 middle and low income students who study in public schools affiliated to the Istanbul Provincial Directorate of National Education and their mothers. Information was obtained from the Provincial Directorate of National Education in the determination of the schools to be studied, and from the school guidance teachers in the determination of the students. According to the prominent results of the research, the close and positive relations of the parents -the mother in this study- with their relatives ensure that the children also receive extended family support. This situation can ensure that the divorce process is less negatively affected for children. However, in the absence of close and supportive relationships with the mother's root family and extended family, the children are left alone and their social circles are limited. Although the effect of divorce on the academic status of the students in the study group seems to have short-term negative effects, it is thought that the effect of the social and economic problems experienced by the mother and child can be seen in the long term."