Konya ili Karapınar ilçesinde tarım işletmelerinde alternatif enerji kaynakları kullanımının ekonomik analizi
Karapinar district of Konya province alternative energy sources of agricultural enterprises economic analysis of use
Yazar: HAKKI ŞENOL
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÇELİK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Konya ili Karapınar ilçesinde tarımda alternatif enerji kaynaklarından güneş enerjisi santrali kullanımının tarım işletmelerinin yıllık faaliyet sonuçlarına etkisini incelemek amacıyla işletmelerin ekonomik analizleri yapılmıştır. Çalışmanın ana materyalini, Konya ili Karapınar ilçesindeki tarım işletmelerinden ana kitle oranına dayalı kümelendirilmiş tek aşamalı tesadüfi olasılık örnekleme yöntemine göre belirlenen 52 adet tarım işletmesinden anket yöntemi ile elde edilen veriler oluşturmuştur. Ayrıca konu ile ilgili istatistiki veriler ve yapılmış araştırmalardan da yararlanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre işletme başına nüfus işletmeler ortalaması 4,25 kişi olup nüfus varlığının %15,76'sı 0-6 yaş, %19,53'ü 7-14 yaş, %51,77'si 15-49 yaş ve %12,94'ü 50 yaş ve üzeri nüfustan oluştuğu belirlenmiştir. Nüfusun işletmeler ortalamasında %56,43'ü ilköğretim, %29,04'ü lise, %14,52'si üniversite okuyan ve mezunlarından oluşmaktadır. Güneş enerjisi santrali olan işletmelerin ortalama arazi büyüklüğü 540,78 dekar, olmayan işletmelerin ortalama arazi büyüklüğü 699,10 dekardır. İşletmelerde ortalama aktif sermaye güneş enerjisi olan işletmelerde 17.002.300,00 TL, güneş enerjisi olmayan işletmelerde 15.455.710,00 TL, işletmeler ortalaması ise 15.729.480,00 TL olup, bunun %18,12'sini dönen varlıklar, %28,90'ını orta vadeli varlıklar ve %52,98'ini duran varlıklar oluşturmaktadır. Toplam pasif sermayenin işletmeler ortalamasında  %96,21'ini öz sermaye, %3,3,79'unu yabancı sermaye oluşturmaktadır. İşletme başına gayri safi hasıla GES olanlarda ortalama 8.138.342,73 TL olarak bulunmuş, GES olmayanlarda ise ortalama 7.745.680,74 TL'dir ve işletmeler ortalamasında bunun  %97,80'ini gayrisafi üretim değeri, %0,45'ini işletme dışı tarımsal gelir, %1,75'ini konut kira karşılığı oluşturmaktadır. İşletmeler ortalamasında gayrisafi hasılanın %61,50'sini saf hasıla, %38,50'sini işletme masrafları oluşturmaktadır. Güneş enerjisi santrali olan işletmelerin dekara tarımsal geliri 10.253,25 TL, olmayan işletmelerin dekara tarımsal geliri 6.469,61 TL olarak hesaplanmıştır. GES olan işletmelerde ortalama mali rantabilite %32,82, olmayanlarda %29,19, ekonomik rantabilite olanlarda %31,89, olmayanlarda %28,39 olarak tespit edilmiştir. İncelenen işletmelerinin %70,80'ni alternatif enerji kaynakları hakkında bilgiye sahip ve %80,80'i güneş enerjisi santrallerinin kurulumunun taşınmaz malların değerini arttırdığını belirtmiştir. İşletmelerin  %43,40'ı alternatif enerji desteklerini yeterli bulmamaktadır. Araştırma bölgesinde GES kullanan işletmelerde, elektrik masraflarının değişen masraflar içindeki oranını düşürmekte ve buda işletmenin kar marjını yükseltmektedir. Bu bulgulara dayalı olarak, GES kullanımının ekonomik olduğu tespit edilmiştir. GES hakkında bilgilendirme çalışmaları ile birlikte uygun kredi ve desteklerle çiftçiler alternatif enerji kaynaklarına yönlendirilerek, sürdürülebilir bir tarıma katkı sağlanmış olunacaktır.

Abstract:
In this study, economic analyzes of enterprises were carried out in Karapınar district of Konya province in order to examine the effect of the use of solar power plants, one of the alternative energy sources in agriculture, on the annual activity results of agricultural enterprises. The main material of the study was the data obtained by survey method from 52 agricultural enterprises in the Karapınar district of Konya province, determined according to the single-stage random probability sampling method, clustered based on the population proportion. In addition, statistical data and research on the subject were also used.
 According to the research results, the average population per business is 4.25 people, 15.76% of the population is 0-6 years old, 19.53% is 7-14 years old, 51.77% is 15-49 years old and 12% is It was determined that 94% of the population was aged 50 and over. On average, 56.43% of the population consists of primary school students, 29.04% high school students, and 14.52% university students and graduates. The average land size of enterprises with solar power plants is 540.78 decares, and the average land size of enterprises without solar power plants is 699.10 decares. The average active capital in businesses is 17,002,300.00 TL in businesses with solar energy, 15,455,710.00 TL in businesses without solar energy, and the average of businesses is 15,729,480.00 TL, 18.12% of which is current assets, 28% is TL. 90% consists of medium-term assets and 52.98% consists of fixed assets. On average, 96.21% of the total passive capital of companies is equity capital and 3.3.79% is foreign capital. The average gross product per enterprise was found to be 8,138,342.73 TL for those with SPP, while the average for those without SPP was 7,745,680.74 TL, and on average, 97.80% of this was gross production value and 0.45% was business enterprise value. 1.75% of non-agricultural income consists of housing rent. On average, 61.50% of the gross product of businesses is pure revenue and 38.50% is operating expenses. The agricultural income per decare of enterprises with solar power plants was calculated as 10,253.25 TL, and the agricultural income per decare of enterprises without solar power plants was calculated as 6,469.61 TL. The average financial profitability was determined as 32.82% in enterprises with SPP, 29.19% in those without, 31.89% in those with economic profitability, and 28.39% in those without. 70.80% of the examined businesses have information about alternative energy sources and 80.80% stated that the installation of solar power plants increases the value of real estate. 43.40% of businesses do not find alternative energy supports sufficient. In businesses using solar energy in the research area, it reduces the ratio of electricity costs to variable costs, which increases the profit margin of the business. Based on these findings, it has been determined that the use of solar energy is economical. Along with informative activities about SPP, farmers will be directed to alternative energy sources with appropriate loans and supports, thus contributing to sustainable agriculture.