"Diyarbakır Efsaneleri" adlı eserde yer alan söz varlığının Türkçe öğretimi açısından incelenmesi
"Diyarbakır Legends" investigation of the vocabulary contained in the work titled in terms of teaching Turkish
Yazar: HALEF ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. REZAN KARAKAŞ
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Geçmişten günümüze sözlü ve yazılı olarak aktarılarak gelmiş olan efsaneler toplumların kültürel birikiminin en somut örneklerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Efsaneler toplumun kültürel özelliklerini bireye  aktarımını sağlamada önemli bir materyaldir. Bu materyaller toplumun milli hafızasında doğup, gelişmiş ve önemli bir yer edinmiştir. Topluma ait kültürel özelliklerin bireye aktarılması sürecinde de bu materyallerin kullanılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. 
Bu çalışmada Muhsine Helimoğlu Yavuz'un "Diyarbakır Efsaneleri" adlı eserinin söz varlığının ortaya çıkarılması ve bu söz varlığının Türkçe öğretimine olan katkısının belirlenmesi amaçlanmıştır. Türkçenin söz varlığı incelenmiş olup ardından "Diyarbakır Efsaneleri" adlı kitapta yer alan söz varlıkları ile bağdaştırılıp incelenmeye çalışılmıştır. Diyarbakır Efsanelerinden eğitim sürecinde nasıl faydalanılacağı ve hangi yönden öğrencilere ne tür kazanımlar sağlayacağı alt başlıklarla açıklanmaya çalışılmıştır. 
Nitel bir araştırma olan bu çalışmada veriler doküman incelemesi ile toplanmıştır. Veriler toplandıktan sonra sonuçlar değerlendirilmiş ve elde edilen bilgiler vasıtasıyla genellemeler yapılmıştır. Sonuç tümevarım yoluyla ortaya çıkarılmıştır. Araştırma konusuyla ilgili Muhsine Helimoğlu Yavuz'un Diyarbakır Efsaneleri adlı kitabı, süreli yayınlar, internet kaynakları incelenmiştir. Gözlem, literatür tarama ve doküman inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Eserde söz varlığı ögeleri atasözü, deyim, ikileme, kalıplaşmış ifadeler, terim sözcükler, yabancı sözcükler, yöresel sözcükler ve özel adlar olarak belirlenmiştir. Bu söz varlıklarının Türkçe Öğretim Programındaki genel amaçlara ve Türkçe dersindeki kazanımlara ne ölçüde katkı sağlayabileceği belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Legends that have been transmitted orally and in writing from the past to the present are one of the most concrete examples of the cultural heritage of societies. Legends are an important material in ensuring that the cultural characteristics of the society are transferred to the individual. These materials are born, developed and have an important place in the national memory of the society. It is thought that the use of these materials will be beneficial in the process of transferring the cultural characteristics of the society to the individual.
This study aims to reveal the vocabulary of Muhsine Helimoğlu Yavuz's work titled "Diyarbakır Legends" and to determine the contribution of this vocabulary to Turkish language teaching. The vocabulary of Turkish was examined and then it was tried to be reconciled with the vocabulary in the book titled "Diyarbakır Legends" and examined. It was tried to explain how to benefit from Diyarbakır Legends in the education process and what kind of gains it will provide to students in which way under subheadings.
In this study, which is a qualitative research, data was collected through document review. After the data was collected, the results were evaluated and generalizations were made through the information obtained. The result was revealed through induction. Muhsine Helimoğlu Yavuz's book Diyarbakır Efsaneleri, periodicals, internet sources were examined regarding the research topic. Observation, literature review and document review techniques were used. The vocabulary elements in the work were determined as proverbs, idioms, reduplications, fixed expressions, term words, foreign words, local words and proper names. It was tried to determine to what extent these vocabulary assets could contribute to the general purposes of the Turkish Curriculum and the achievements in the Turkish course.