Hipertansiyon tanısı olan bireylerde kan basıncının kontrol altında olma sıklığı ve ilişkili faktörler
The frequency of blood pressure control in people diagnosed with hypertension and related factors
Yazar: SUDE GENÇTÜRK
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT GÖZÜM
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hipertansiyon = Hypertension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam tarzı = Life style ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; hipertansiyon tanısı olan bireylerde kan basıncının kontrol altında olma sıklığı ve ilişkili faktörleri belirlemektir.
Yöntem: Kantitatif tanımlayıcı olan bu araştırma, Antalya İlinde bir Aile Sağlığı Merkezi'nde (ASM) yürütülmüştür. Ekim-Aralık 2019 tarihleri arasında ASM'ye gelen, en az altı aydır hipertansiyon tanısı olan ve antihipertansif ilaç kullanan 40 yaş ve üzeri 323 birey çalışma kapsamına alınmıştır.  Ofis kan basıncı ölçümü ASM'de aneroid tansiyon aleti ile üç kez araştırmacı tarafından, evde kan basıncı ölçümü elektronik tansiyon aleti ile üç gün sabah ve akşam olmak üzere altı kez katılımcı tarafından ölçülmüştür. Ofis ölçümünde kan basıncı kontrol sınırı 140/90 mmHg, ev ölçümlerinde 135/85 mmHg alınmıştır. Araştırmada veriler, Hasta Tanıtım Formu, İlaç Tedavisine Bağlılık/ Uyum Öz- Etkililik Kısa Formu (İBÖS-KF)" ve "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II'nin sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, kişilerarası ilişkiler ve stres yönetimi boyutları ile ölçülmüştür.  
Bulgular: Ofis ölçümlerinde katılımcıların %28.5'inin,  ev ölçümlerinde %33.1'inin, ofis veya ev ölçüm ortalamasının herhangi birinde %43.7'sinin,  hem ev hem de ofis ölçümlerinin her ikisinde %18'inin kan basıncının kontrol altında olmadığı saptanmıştır. Katılımcıların İBÖS-KF madde puan ortalaması 4 üzerinden 3.66,  sağlık sorumluluğu 2.24, fiziksel aktivite 1.65, beslenme 3.27, kişilerarası ilişkiler 3.33 ve stres yönetimi 2.68 hesaplanmıştır. Kan basıncı kontrolü üzerinde kontrole gitme sıklığı, sağlık sorumluluğu ve beslenme anlamlı yordayıcı değil (p>.05) iken, ilaç tedavisine bağlılık anlamlı yordayıcıdır (Exp(B) 44.564, GA.939-.995. (p<.05).
Sonuç: Katılımcıların yaklaşık yarısının kan basıncı kontrol altında değildir. İlaç tedavisine uyumları iyi ancak fiziksel aktivite düzeyleri düşüktür. Kan basıncı kontrolünde yordayıcı değişken ilaç tedavisine iyi uyum düzeyidir.

Abstract:
The Frequency of Blood Pressure Control in People Diagnosed With Hypertension and Related Factors
Objective: This study aims to determine the frequency of blood pressure control and related factors in individuals with a diagnosis of hypertension.
Method: This quantitative descriptive study was conducted at the Family Health Center (FHC) located in Antalya. Eligible participants of this study were 323 adults aged over 40 who attended to the FHC between October and December 2019 and have been diagnosed with hypertension for at least 6 months and using antihypertensive drugs. Office blood pressure measurement was measured with an aneroid sphygmomanometer three times by the researcher at the FHC and home blood pressure measurement was measured in total 6 times by the participant with an electronic monitoring device. Blood pressure control threshold of 140/90 mmHg is applied at office measurement and 135/85 mmHg at home measurement. The research data is collected through the "Patient Introduction Form", "Medication Adherence Self-Efficacy Scale-Short Form (MASES-SF)" and "Healthy Life Style Behavior Scale II".
Results: It is found that %28.5 of the participants at office measurement, %33.1 at home measurement and %43.7 at either office or home measurement average and %18 at both home and office measurements have an uncontrolled blood pressure. The mean item score of the MASES-SF is observed 3.66 out of 4 and the overall scores are identified as follows health responsibility 2.24, physical activity 1.65, nutrition 3.27, interpersonal relationships 3.33 and stress management 2.68. While the frequency of checking blood pressure control, health responsibility and nutrition are not significant predictors (p>.05), MASES-SF is a significant predictor (Exp(B) 44.564, CI 939-.995, (p<.05).
Conclusion: About half of the participants blood pressure is not under control. Their compliance with medication good but their physcal activity levels are low. The predictive variable in blood pressure control is the level of compliance with drug therapy.