Selanik'te kiliseler ve etnik kimlik inşası
The churches and the formation of ethnic identity in Salonika
Yazar: AHMET ÖZGER
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN KIZILTOPRAK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Azınlıklar = Minorities ; Balkanlar = Balkans ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Kiliseler = Churchs ; Milliyetçilik = Nationalism ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sırplar = Serbians ; Ulahlar = Ulahlar ; Yunanistan-Selanik = Greece-Selanik

Özet:
Gerek jeo-stratejik konumu, gerekse jeo-politik ve jeo-kültürel yapısı sebebiyle Balkanlar, modern tarih araştırmalarında önemli bir yere sahiptir. Bir geçiş güzergâhı konumunda olan bu bölge tarih boyunca birçok göç almıştır. Fransız İhtilalinden sonra milliyetçilik hareketlerinin yayılmasıyla, çok karışık bir etnik ve dini yapıya sahip olan bölge, uzun yıllar boyunca uluslararası alanda gündemde kalmıştır. Bizans egemenliğinden sonra Balkanlar'da huzur ve istikrar ancak Osmanlı Devleti'nin hâkimiyeti ile sağlanmıştır. Azınlık durumuna düşen buradaki gruplar, kendi din ve kültürlerini koruyabilmeleri bir ölçüde Osmanlı Devleti'nin bölgede uyguladığı Millet Sistemi'nin inşası neticesinde mümkün olmuştur.Balkan milliyetçiliğinin temel özelliklerden birisi de, etnik kimliğe dayalı Milliyetçilik hareketinin yayılması ve buna paralel olarak kilisenin siyasal etkinliğini artırmasıdır. Osmanlı Devleti'nin topraklarını koruma yeteneğinin giderek azalması üzerine, Balkan toprakları diğer büyük güçlerin göz diktiği bir ganimet alanı haline gelmiştir. XVIII. Yüzyıldan itibaren dış güçler, bu topraklarda hâkimiyet tesis etmek için hem Osmanlı Devleti ile hem de birbirleriyle rekabet ettiler.Balkan yarımadasının 1804 ile 1887 yılları arasındaki dönemi, ulusal isyanlar ve özgürlükçü ideolojilerin inşası konuları etrafında geçmiştir. XIX. Yüzyıl başlarından itibaren imparatorluktan ayrılmayı hedef edinen milliyetçi hareketler kendilerine özgü bir milli kilise gerçekleştirmek için harekete geçmişlerdir. Bu durum, hareketi gerçekleştirenlere ruhani sahada olsa da, bir merkez etrafında toplanmalarına ve kendilerini bir millet olarak hissetmelerine imkân sağlamıştır.Yunanistan'ın bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkması sırasında Bulgarlar kendilerine özgü bir milli kiliseye sahip olma isteği ile 1820'lerde harekete geçen ilk grup olmuştur. Böylece kendi kiliseleri etrafında toplanarak milli birliklerini, din birliği ile de pekiştirmiş oldular. Bu gelişme diğer balkan azınlık gruplar içinde örnek teşkil etmiştir. Nitekim bunun üzerine Sırplar ve Ulahlar da bu durum karşısında milli kiliseler kurma hevesine kapılmışlardır.Anahtar Kelimeler; Azınlık, Selanik, Milli Kilise, Balkan Toprakları, Milliyetçilik Çağı

Abstract:
Balkans have an important place in modern history studies in terms of its geo-strategic position and geo-political and geo-cultural structure. Being situated as a passing route the region received a lot of migrations thoroughout history. The French revolution spread the Nationalism in the region and due to its highly diverse ethnic and religious structure the Balkans have been on the international agenda for a long time. After the Byzantian rule the peace and stability have been maintained in the Ottoman era. The resident groups have become minorities in time but they have been able to maintain their faith and culture with the protective Nation System of the Ottoman Empire.One of the main aspects of Balkan nationalism was that it had a focus on ethnic orientation and the influence of the church grew in paralel to the rise of nationalism. When the Ottomans lost their ability to keep the territorial integrity of the empire Balkans became an unprotected area which attracted the attention of Great Powers.In the 18th century the external powers carried out a rivalry both with the Ottoman Empire and each other.The era between 1804 and 1887 has been shaped around the national uprisings and construction of liberterian ideologies. From the outset of 19th century the nationalist movements targeted secession from the Empire and they moved to create a national church to do so. This provided them with an opportuinity to gather around a center, -be it a religious one- and the distinct feeling of being a nation.The first people to move towards having a national church has been the Bulgarians who have been trying to secede from Greece. This move stregthened the efforts to build a national unity around an ethnic orientation with a religious one. Their success set an example for the other Balkan groups. The Serbs and Wallachians had aspirations of founding a national church after the Bulgarians.Keywords: Minority, Saloniki, National Church, Balkan Territories, The Age of Nationalism?