Van ili kuzeyinde yer alan ortaç volkanik agregalarda asr etkilerinin incelenmesi
Investigation of asr effect in intermediate aggregates in the north of Van province
Yazar: OGÜN OZAN VAROL
Danışman: PROF. MUSTAFA AYHAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ VURAL OYAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Alkali silis reaktivitesi (ASR) beton yapılarının dayanıklılığını önemli derecede etkileyen, kompleks bir kimyasal reaksiyondur. Ülkemizde ve dünyanın birçok yerinde betonarme yapılarda ASR kaynaklı hasarlara rastlamak mümkündür. ASR kaynaklı hasarların önüne geçebilmek için bu alanda yapılacak olan çalışmalar önem arz etmektedir.
Bu çalışma kapsamında, Van ili kuzeyinde yer alan trakit, trakiandezit ve pomza agregalarının ASR'ye ilişkin özellikleri araştırılmıştır. ASR'yi belirlemek amacıyla örnekler üzerinde hızlandırılmış harç çubuğu deneyi, kimyasal yöntem deneyleri yapılmıştır. Hızlandırılmış harç çubuğu deneyi için trakit ve trakiandezit yerine ağırlıkça sırasıyla %10, %20, %30 pomza konularak 32 adet, çimento yerine bağlayıcı olarak %30 oranında pomza konularak 6 adet harç çubuğu hazırlanmıştır. Hızlandırılmış harç çubuğu deneyi kapsamında toplam 38 adet harç çubuğu üretilmiştir. Hızlandırılmış harç çubuğu deneyine göre 3, 7, 14, 28 ve 56 günlük boy değişimleri ölçülmüştür. Kimyasal yöntemle ASR'yi belirlemek amacıyla agregalardan 0.250 mm ve 0.125 mm'lik elek aralığında kalan malzemeden 25 gr 3 adet örnek alınarak deney yapılmıştır. Harç çubuğu numunelerinin deney öncesi ve sonrası farklarını görebilmek amacıyla numuneler üzerinde SEM analizleri yapılmıştır. Hızlandırılmış harç çubuğu öncesi ve sonrası elde edilen SEM görüntülerinde belirli farklılıklar gözlemlenmiştir.
Sonuç olarak, hızlandırılmış harç çubuğu deneyine göre trakit ve trakiandezit agregasının genleşme oranlarının %0.2'den büyük olduğu ve zararlı agregalar sınıfında yer aldığı tespit edilmiştir. Trakit ve trakiandezit yerine ağırlıkça %20 ve %30 pomza ikamesinin ASR etkilerini düşürdüğü gözlemlenmiştir. Çimento yerine bağlayıcı olarak %30 pomza kullanımının ASR etkilerini düşürdüğü tespit edilmiştir. Kimyasal analiz sonuçlarına göre pomza, trakit ve trakiandezit agregaları ASTM C 289 standardında belirtilen alkali silis reaktivitesi açısından "zararlı agregalar"ın yer aldığı III. bölge içerisinde yer almaktadır.

Abstract:
Alkali silica reactivity (ASR) is a complex chemical reaction that significantly effects the durability of concrete structures. It is possible to encounter ASR damage in reinforced concrete structures in our country and in many parts of the world. The work to be done in this resarch area is important to avoid the ASR damage. 
In this study, alkali silica reactivity properties of trachyte, tracyandesite and pumice aggregates in the North of Van province were investigated. To determine the alkali silica reactivity, accelerated mortar bar method and chemical method experiments were carried out on the samples. Instead of trachyte and trachyandesite, 10%, 20%, 30% pumice were replaced respectively and 32 mortar bars were prepared for the accelerated mortar bar test. Also, instead of cement, 30% pumice was replaced 6 mortar bar were prepared for accelereted mortar bar method. A total of 38 mortar bars were produced for the accelerated mortar bar method. The 3, 7, 14, 28 and 56 day length changes were measured according to the accelerated mortar bar method. In order to determine the ASR by chemical method, 3 samples of 25 gr aggregate, which is 0.250mm and 0.125mm in the range of sieve, were prepared. SEM analyzes were performed on the samples to see the difference between the mortar bar samples before and after the experiment. Some differences were observed in the SEM images obtained before and after the accelerated mortar bar method.
As a result, according to the accelerated mortar bar mehod, it has been concluded that the expansion rates of trachyte and trachyandesite aggregates are larger than 0.2% and they are in the class of harmful aggregates. It was observed that instead of trachyte and trachyandesite, 20% and 30% by weight of pumice additions reduced the ASR effects. It was observed the instead of cement 30% by weight of pumice additions as a binder was reduced ASR effects. According to the result of the chemical analysis, pumice, trachyte and trachyandesite aggregates are classified as "harmfull aggregates" in terms of alkali silica reactivity as specified in ASTM C 289 standard III. is located within the region.