Yeni tanı çölyak hastaları ve en az altı ay glutensiz diyet alan çölyak hastalarının amino asit profilinin karşılaştırılması
Comparison of free amino acid profiles of new diagnosis celiac patients with healty control and diet celiac patients
Yazar: ATİLLA ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. NECATİ YENİCE
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Diyet = Diet ; Glutenler = Glutens ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kütle spektroskopisi = Mass spectroscopy ; Metabolomikler = Metabolomics ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Amaç: Dünya'nın farklı yerlerinde çölyak hastalığı (ÇH) sıklığı yaklaşık %0.5-1'dir.
ÇH'de, var olan genetik zeminde buğday, çavdar, arpa ve yulaftaki gluten ve gluten benzeri diğer
tahıl proteinlerine karşı ömür boyu intolerans gelişir. Bu nedenle çölyak hastalarında
malabsorbsiyon temel problemdir. Bu çalışmada yeni tanı alan çölyak hastalarının amino asit
profilllerinin sağlıklı kontrol ve glutensiz diyet yapan çölyak hastalarıyla karşılaştırılması
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya yeni ÇH tanısı alan 40 hasta, ÇH teşhisi olan ve en az 6
aydır glutensiz diyet ile beslenen 40 hasta ve 40 tane de sağlıklı kontrol olgusu alınmıştır. ÇH tanısı klinikle beraber serolojik ve histopatolojik yöntemlerle konulmuştur. Anti-endemisyum IgA ve IgG, anti doku transglutaminaz IgA ve IgG testlerinden herhangi birinin pozitifliği seroloji pozitifliği olarak kabul edildi. Histopatolojik değerlendirme için modifiye MARSH skorlaması kullanıldı. MARSH 0 dışındaki herhangi bir puan histopatoloji açısından pozitif kabul edildi. Kontrol grubuna ise klinikle beraber serolojik ve/veya histopatolojik yöntemlerden en az biri ile ÇH dışlanan olgular alınmıştır. Üç farklı gruptan alınan nümuneler ön işlemden geçirildikten sonra LC-MS/MS cihazında (Shimadzu 8045) kanitatif analiz edildi.
Bulgular: Yeni tanı grubundaki 40 hastanın 25'i (%62.5) kadın, yaş ortalaması 28.82±9.22, dağılımı 18-49 yaş idi. Diyet yapan gruptaki 40 hastanın 24'ü (%60) kadın, yaş ortalaması 30.42±8,81, dağılımı 18-45 yaş idi. Kontrol grubundaki 40 olgunun 25'i (%62.5) kadın, yaş ortalaması 30.35±7.89, dağılımı 18-47 yaş idi. Grupların yaş ve cinsiyet dağılımı benzerdi.
Yeni tanı grubunda, kontrol grubuna göre Oh-lizin, asparajin, sistein, lizin, ornitin, serin,
treonin, tirozin seviyesi anlamlı yüksek iken, 1-mhıs ve histidin seviyesi anlamlı olarak düşük tesbit edildi (sırasıyla p=0.002, p<0.001, p=0.022, p=0.001, p=0.029, p=0.012, p=0.003, p<0.001 ve
p=0.017, p=0.026). Yeni tanı çölyak hastalarında diyet yapan gruba göre serin ve beta alanin seviyesi anlamlı olarak yüksek iken, arjinin, sistein, treonin, valin, norvalin ve lösin seviyesi anlamlı olarak düşük idi (sırasıyla p=0.027, p=0.011 ve p=0.004, p=0.028, p=0.005, p=0.002, p<0.001, p=0.041). Diyet yapan grupta kontrol grubuna göre; OH-proline, OH-lizin, alanin, sistein, fenilalanin, tirozin, treonin, valin, trans4-OH L prolin, norvalin, sarkozin, lösin ve alloizolösin seviyesi anlamlı olarak yüksek iken, 1-mhıs, taurin, beta alanin ve karnozin seviyesi anlamlı düşük idi (sırasıyla p<0.001, p=0.001, p=0.014, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p=0.001, p<0.001, p=0.044, p=0.011, p=0.012 ve p=0.015, p=0.009, p=0.034, p=0.016). 
Sonuç: Yeni tanı çölyak hastaları, diyet yapan çölyak hastaları ve kontrol olgularının amino asit profilleri oldukça değişkenlik göstermektedir. Aminosit profilleri, çölyak hastalığının teşhisi için ve patogenezini anlamada potansiyel bir belirteç olabilir. Ayrıca her üç grubun amino asit konsatrasyon farklılıkları dikkate alınarak hastaların eksiklik ya da fazlalığı tespit edilen amino asitlerce zengin ya da fakir besinlerle beslenmesi gibi yeni tedavi stratejilerine yol gösterici olabilir. Bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: The frequency of celiac disease (CD) in different parts of the world is
approximately 0.5-1%. Lifetime intolerance to gluten and other gluten-like cereal proteins in wheat,
rye, barley and oats develops on the genetic basis of CD. Therefore, malabsorption is the main
problem in celiac patients. The aim of this study is to compare the amino acid profiles of newly
diagnosed celiac patients with healthy control and gluten-free diets. Materials and Methods: Forty patients with newly diagnosed CD, 40 patients diagnosed with CD and fed on gluten-free diet for at least 6 months and 40 healthy controls are included in the study. The diagnosis of CD is made by clinical, serological and histopathological methods. Positivity of any of the anti-endemisium IgA and IgG, anti-tissue transglutaminase IgA and IgG tests is accepted as serology positivity. Modified MARSH scoring is used for histopathological evaluation. Any score other than MARSH 0 was considered positive for histopathology. In the control group, at least one of the serological and / or histopathological methods together with the clinic cases exculed CD are include. After pretreatment, samples from three different groups are analyzed qualitatively on the LC-MS / MS instrument (Shimadzu 8045).
Results: 25 (62.5%) of the 40 patients in the new diagnosis group are female and the mean
age is 28.82 ± 9.22 years, and the distribution is 18-49 years. 24 (60%) of the 40 patients in the diet group, are female, and the mean age is 30.42 ± 8.81 years, and the distribution is 18-45 years.
Twenty-five (62.5%) of the 40 cases in the control group are female, mean age is 30.35 ± 7.89 and
the distribution is 18-47 years. Age and gender distribution of the groups are similar.
In the new diagnostic group, the levels of Oh-lysine, asparagine, cysteine, lysine, ornithine,
serine, threonine, tyrosine are significantly higher, whereas 1-mhis and histidine levels are
significantly lower than the control group (p = 0.002, p <0.001, p <0.001, p = 0.022, p = 0.001, p =
0.029, p = 0.012, p = 0.003, p <0.001; p = 0.017, p = 0.026).
Serum and beta alanine levels were significantly higher in newly diagnosed celiac patients
than in the dietary group, while the levels of arginine, cysteine, threonine, valine, norvaline and
leucine were significantly lower (p = 0.027, p = 0.011; p = 0.004, p = 0.028, p = 0.005, p = 0.002, p <0.001, p = 0.041). In the dietary group, the levels of OH-proline, OH-lysine, alanine, cysteine, phenylalanine, tyrosine, threonine, valine, trans4-OH L proline, norvaline, sarcosine, leucine and allisoleucine are significantly higher than the control group, while 1-mhis, taurine, beta alanine and carnosine levels are significantly lower (p <0.001, p = 0.001, p = 0.014, p <0.001, p <0.001, p <0.001, p <0.001, p <0.001, p = 0.001 p <0.001, p = 0.044, p = 0.011, p = 0.012, p = 0.015, p = 0.009, p = 0.034, p = 0.016).
Conclusion: The amino acid profiles of newly diagnosed celiac patients, dietary celiac
patients and control subjects vary considerably. Aminocyte profiles may be a potential marker for
diagnosing celiac disease and for understanding its pathogenesis. In addition, taking into account
the differences in amino acid concentration of all three groups, patients may be guided by new
treatment strategies, such as feeding nutrients rich or poor in foods identified as deficient or excess. Further studies are needed on this subject.