Gusül konusunda popüler alandaki uygulamaların rivâyetler ekseninde tahlil ve tenkidi
Analysis and criticism of popular practices in the field of ghusl on the axis of riwayah
Yazar: BEYTULLAH ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. VELİ ABA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdest = Ablution ; Gusül = Ghusl ; Hadis = Hadith ; Müslümanlar = Muslims ; Temizlik = Clean liness ; İbadet = Worship ; İslamiyet = Islam

Özet:
Gusül, ergenlik çağından itibaren bütün Müslümanları ilgilendiren temel bir ibadet olmakla beraber fıtrî bir ihtiyaç olması sebebiyle, ilahî kaynaklı olmayan geleneksel inanışlarda; Câhiliye müşriklerinde, Zerdüştlük'te, Eski Mısır dininde, Hinduizm'de ve Irak Sâbiîleri'nde (Mandeanlar)  benzer uygulamalarla görülen bir temizlik çeşididir. Bunun doğal bir sonucu olarak; yeni Müslüman olan kimselerin eski inanışlarındaki ve kültürlerindeki uygulamaları devam ettirmesi, ehl-i kitaptan art niyetli propagandistlerin sûret-i haktan görünüp bilgisiz Müslümanları kandırmaları, İslam coğrafyasının genişlemesiyle Müslümanların farklı din ve millet mensuplarıyla içtimai ilişkiler geliştirmesi ve bunun doğal bir sonucu olarak bilgi alışverişinde, dinî ve kültürel etkileşimde bulunmaları, dini tahrif veya dine hizmet maksadıyla hadis uydurmalarının artması, İslam dininin temel kaynakları olan Kur'ân-ı Kerîm ve sünnetin eksik veya yanlış anlaşılmasından kaynaklanan cehalet vb. sebeplerle dinle alakalı bütün konularda olduğu gibi gusül konusunda da bir çok hurafe, batıl inanç ve uygulamalar ortaya çıkmış ve dinden olduğu telakki edilerek İslam tarihi boyunca ısrarla yapılagelmiştir. Gusülle ilgili bütün meseleler sünnette en ince ayrıntısına kadar belirtilmiş olmakla beraber sünnette delili olmayan bilgi ve uygulamalar da zamanla halk arasında dini birer bilgi olarak kabul edilmiştir. Hz. Peygamber'in tebyin, temsil ve davet görevinin doğal bir sonucu olarak benzer konularla ilgili farklı uygulamalarının olabilmesi, gusülle ilgili aynı duruma matuf farklı uygulamaların görülebilmesine sebep olmuştur. Zamanla halk arasında mensup olunan mezhebin dışındaki mezheplerin uygulamalarının yaygınlık kazanması, sünnette delili olmayan hurafe ve batıl inançların mezhepsel yaklaşımlar olarak telakki edilmesine sebep olabildiği için bu tür bidatlerin sahih bilgi ve uygulamalardan temyiz edilmesini de zorlaştırmıştır. Bununla beraber Kur'ân ilimlerini, hadis ilimlerinin usûlünü, fürûunu bilmeyen, bunlardan hüküm çıkarma ehliyetine sahip olmayan, din konusunda yeterli temel bilgiye bile sahip olmayan bazı insanların, Kur'ân ve sünnetten fıkıh öğrenme, hüküm çıkarma ve bunları dini yaşayışa hakim kılma çabalarının doğal bir sonucu olarak dinin temel kaynakları yanlış anlaşılmış, din dışı bidat, hurafe ve batıl inançlar halk arasında yaygınlık kazanmıştır. Müslümanların günlük yaşamında ve ibadetlerinde büyük bir yeri olan gusül ibadeti de bu süreçten payını almış, Kur'ân ve sünnet temelli olmayan batıl inanç ve hurafeler halk arasında dinî bilgi ve uygulamalardan daha fazla rağbet görmüştür. Bu durum namaz, oruç, Kur'ân okumak gibi farz ibadetlerin aksamasına hatta terkedilmesine yol açacak kadar vahim sonuçlar doğurabilmektedir. 
Bu çalışmada gusülle ilgili sahih bilgi ve uygulamalar kaynaklarıyla birlikte ele alınacak,   halk arasında yaygın olan ve İslâmiyet'in ilk zamanlarından beri süregelen bilgi ve uygulamaların rivâyetler ekseninde tahlil ve tenkidi yapılacaktır.
Giriş ve iki kısımdan oluşan çalışmamızın giriş kısmında, çalışmanın konusu, önemi, amacı, kullanılan kaynaklar, yöntemi ve bilim dünyasına katkılarına değinilmiştir.
Birinci kısımda gusül konusunun kavramsal çerçevesi ele alınmış, guslün lugat ve ıstılah anlamları, farzları, sünnetleri, mekruhları, haramları ve guslü gerektiren hususlar gibi fıkhî yönleri delilleriyle incelenmiştir.
İkinci kısımda yapılan anket çalışmasıyla tespit edilen, halk arasında gusülle ilgili var olan bilgi ve uygulamaların kaynağı araştırılmış ve bunların konuyla alakalı rivayetler ekseninde tahlil ve tenkidi yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hadis, Sünnet, Temizlik, Gusül, Abdest.

Abstract:
Ghusl, all Muslims from puberty onwards, though an innate need to worship is a fundamental concern due to their divine origin of non-traditional beliefs; the ignorant idolaters, in Zoroastrianism, ancient Egyptian religion, Hinduism and Iraqi Sabianites (Mandeism) applications cleaning with common variety. As a natural consequence of this; as a result of the expansion of Islamic geography, Muslims develop intimate relationships with members of different religions and nationalities, and as a natural result, they exchange information, engage in religious and cultural interaction, with the rise of falsification of religion or inventing hadiths for the purpose of serving religion, Ignorance caused by incomplete or incorrect understanding of the HolyQur'an and Sunnah, which are the main sources of the Islamic religion, etc. As with all matters related to religion for reasons of reasons, many superstitions and practices have emerged about ghusl and have been persistently made throughout the history of Islam by being revealed to be from religion. Although all the issues related to Gusul are mentioned in the Sunnah to the smallest detail, the information and practices that are not deciphered in the Sunnah have also been accepted as religious information among the people over time. As a natural result of the duty of communication, representation and invitation of the Prophet Muhammad, there may be different practices related to similar issues, which has led to the fact that different practices can be seen in the same situation related to ghusl. Over time, the prevalence of the practices of sects other than the sect belonging to among the people has also made it difficult to decry such ignorance from authentic knowledge and practices, as superstitions and superstitions that have no evidence in Sunnah can be interpreted as sectarian approaches. However, it is a natural result of the efforts of some people who do not know the sciences of the Qur'an, the methods and branches of hadith sciences, who do not have the capacity to draw conclusions from them, and who do not even have enough basic knowledge about religion, to learn fiqh from the Qur'an and the sunna, and to make them dominate religious life. As a result, the basic sources of religion were misunderstood, non-religious innovations, superstitions and superstitions became widespread among the people. Ghusl, which has a great place in the daily life and worship of Muslims, has also taken its share from this process, and superstitions that are not based on the Qur'an and Sunnah have been more popular among the people than religious knowledge and practices. This situation can lead to serious consequences such as prayer, fasting, reading the Qur'an, and even the abandonment of obligatory acts of worship. Since ghusl is a ritual seen in other divinely originating religions and traditional beliefs, it is revealed that the sources of misinformation and practices about ghusl are information inherited from ancient religions, cultural inheritance, and Israeli news. As in all religious matters, in order to prevent false information and practices regarding ghusl and to eliminate information pollution, it is necessary to purify sound information from innovations, superstitions and superstitions, to search for evidence from the Qur'an and Sunnah, and to interpret them with scientific meticulousness. In this study, authentic knowledge and practices related to ghusl will be discussed together with their sources, and the knowledge and practices that are common among the people and have been going on since the early days of Islam will be analyzed and criticized on the axis of riwayah.
In the introduction part of our study, which consists of an introduction and two parts, the subject of the study, its importance, purpose, sources used, method and contributions to the scientific world are mentioned.
In the first part, the conceptual framework of ghusl is discussed, and its legal aspects such as its lexical and terminology, its fards, sunnahs, makruhs, harams and matters requiring ghusl are examined with their evidences.
In the second part, the source of the knowledge and practices related to ghusl among the people, which was determined by the survey study, was searched and their analysis and criticism were made in the axis of the riwayah related to the subject.
Keywords: Hadith, Sunnah, Cleanliness, Ghusl, Wudhu Ablution.