Yetişkinlerin kişilik özellikleri, bağlanma biçimleri ve somatizasyon arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between adult personality traits, attachment styles and somatization
Yazar: BİNNUR ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. BARIŞ METİN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bedenselleştirme = Somatization ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmanın amacı yetişkinlerin kişilik özellikleri, bağlanma biçimleri ve somatizasyon arasındaki ilişkinin varlığını saptamaktır. Çalışma kapsamında ayrıca yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ile ilgili değişkenler de incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini ülke sınırları içerisinde yer alan 18-65 yaş aralığındaki 138'i erkek, 212'si kadın olan 350 gönüllü oluşturmaktadır. Araştırma modeli olarak ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Sosyodemografik Veri Formu, Beş Faktör Kişilik Ölçeği (BFKÖ), Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği (EBBÖ) ve Somatizasyon Ölçeği (SÖ) kullanılmıştır. Araştırmada bulgular değerlendirilirken SPSS 24.0 sürümü kullanılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik değişkenlerinin dağılımlarının belirlenmesi amacıyla betimsel istatistikler yapılmıştır. Çalışmada kullanılan ölçeklerin birbirleri ile olan ilişkilerine yönelik Spearman Korelasyon Analizi yapılmıştır. Son olarak ise demografik değişkenler ile ölçeklerin karşılaştırılmasında Mann Whitney U Testi ile Kruskall Wallis testi uygulanarak anlamlılıklar değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; somatizasyon ve bağlanma biçimleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Kaçıngan ve güvenli bağlanma biçimi ile somatizasyon istatistiksel olarak pozitif ilişki, kaygılı bağlanma ile negatif ilişki tespit edilmiştir. Kişilik özellikleri ve bağlanma biçimleri arasında istatistiksel anlamlı ilişki ortaya çıkmıştır. Araştırmaya göre dışa dönüklük alt boyutu ve kaygılı bağlanma biçimi ile pozitif ilişki, sorumluluk alt boyutu ve güvenli bağlanma biçimi ile negatif ilişki, nevrotiklik alt boyutu ve kaçıngan bağlanma biçimi ile pozitif ilişki ve son olarak deneyime açıklık alt boyutu ve kaygılı bağlanma biçimi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Kişilik özellikleri ve somatizasyon arasındaki ilişkiye de bakılmış ancak çalışmada iki değişken arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Ayrıca yetişkinlerde kişilik özellikleri, bağlanma biçimleri ve somatizasyon sosyodemografik verilerden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Kadın cinsiyeti ile somatizasyon arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Bu çalışma literatürde yetişkinlerin kişilik özellikleri, bağlanma biçimleri ve somatizasyonunun birlikte incelendiği ilk araştırmadır. Ülkede ilk kez çalışılmış bu konunun sonuçlarından bazıları literatür ile uyumluluk gösterirken bazı sonuçlar literatür ile uyumlu değildir. Çalışmanın farklı gruplarla tekrarlanmasının değişkenlerin ilişkilerini ve etkilerini daha belirgin ortaya koyacağı düşünülmektedir. Ayrıca değişkenlerin daha detaylı incelenebilmesi için farklı ve kapsamlı ölçekler kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Somatizasyon, Bağlanma, Kişilik Özellikleri, Yetişkinler, Beş Faktör Kişilik.

Abstract:
The aim of the study was to determine the existence of the relationship between adult personality traits, attachment patterns and somatization. Within the scope of the study, variables related to age, gender, marital status, educational status were also examined. The sample of the study consists of 350 volunteers, 138 of them males and 212 females, between the ages of 18 and 65 in the country. A relational screening model was carried out as a research model. Sociodemographic Data Form, Five Factor Personality Scale, Adult Attachment Format Scale and Somatization Scale were used to collect data in the study. SPSS 24.0 version was used when evaluating the findings in the study. Descriptive statistical methods were made in order to determine the distribution of sociodemographic variables of the participants. Spearman Correlation Analysis was conducted on the relation of the scales used in the study with each other. Finally, in the comparison of demographic variables and scales, meaningfulness was evaluated by applying the Mann Whitney U Test and Kruskall Wallis test. As a result of the analysis; a significant relationship was found between somatization and attachment patterns. It was detected between positive relationship between somatization and avoidance safe bonding format, and negative relationship between somatization and anxiety attachment format. Statistically significant relationships have emerged between personality traits and attachment patterns. According to the study, a statistically significant positive relationship was found between the outward-looking sub-dimension and the anxious attachment format, and a negative relationship between the responsibility sub-size and the secure attachment format, a positive relationship between the neuroticism sub-size and the avoidance of attachment, and finally a positive relationship between the lower dimension of openness to experience and the way of anxious attachment. The relationship between personality traits and somatization was also looked at, but no significant relationship between the two variables was detected in the study. In addition, it was found that personality traits, attachment patterns and somatization in adults were influenced by sociodemographic data. A positive relationship has been found between female sex and somatization. This study is the first research in the literature to examine the personality traits, attachment patterns and somatization of adults together. Some of the results of this first studied topic in the country are compatible with the literature, while some results are not compatible with the literature. It is thought that repeating the study with different groups will make the relationships and effects of variables more pronounced. In addition, different and comprehensive scales can be used to examine variables in more detail.
Keywords: Somatization, Attachment, Personality Traits, Adult, Five Factor Personality.