Polyacrylamidin toprakta reaktif olamayan kimyasalların hareketine etkisi
Effect of polyacrylamide on transport of nonreaktive chemical in soils
Yazar: MESUDE ÜMRAN OYMAN
Danışman: PROF. DR. SABİT ERŞAHİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Toprak düzenleyicileri genellikle bitki besleme ve toprak suyunun kontrolünde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu düzenleyicilerden PAM toprakların su tutma kapasitesini arttırmak amacıyla kullanılmaktadır. Ticari amaçlı PAM'ın nitrat ve klor gibi negatif yüklü bitki besin elementlerini tutma yeteneği olduğu iddia edilmektedir. Bu tez çalışması, bu iddianın test edilmesi amacıyla, kumlu ve tınlı topraklarda PAM ın brom taşınması üzerine etkisini belirlemek üzere yapılmıştır. Bu amaçla, kumlu ve killi topraklarla, piyasadan temin edilen ticari bir PAM 0,00; 0,01; 0,05; 0,1 ve 0,2/30gr, PAM/gr oranında karıştırılmış ve topraklar 30 cm boyunda ve 8 cm çapındaki plastik kolonlara paketlenmiştir. Her bir karışımdan, üç tekerrürlü olarak hazırlanan kolonlar ile laboratuarda birebir yer değiştirme testleri yürütülerek elde edilen hamle eğrileri (brakthrough curve) önce grafiksel olarak analiz edildi. Hamle eğrilerinde kullanılan veriler, daha sonra, CXTFIT modelindeki iki-bölge/iki alan fiziksel/kimyasal dengesizlik modülü ile kullanılarak ilgili parametreler tahmin edildi. Gözenek akı hızı ( ? , cmh-1) ölçüldü ve hidrodinamik dispersiyon katsayısı (D, cm2h-1), geciktirme katsayısı (R, boyutsuz), hareketli su içeriği fraksiyonu (ß, boyutsuz) ve hareketli ve hareketsiz bölgeler arasındaki madde alışverişi (?, boyutsuz) içeriği tahmin edildi. Sonuçlar; PAM ın her iki toprakta klor taşınmasını hem hızlandırdığı hem de geciktirdiğini göstermektedir. PAM, tınlı toprakta klorun tercihi taşınmasını kumlu toprağa göre daha fazla hızlandırmış, ancak klorun kumlu toprakta tutulmasını artırmıştır.

Abstract:
Soil conditioners are widely used to control water and nutrient availability to plants. One of these conditioners is the polyacrylamide (PAM) which is used for the purpose of increasing water holding capacity of soils. The commercial PAM companies often claims the ability of this conditioners to hold plant nutrients such as nitrate and chloride against their leaching beyond the root zone. This study was conducted to analyze effect of PAM on transport of chloride in sandy and loamy soils. Miscible displacement tests were conducted with three replicated disturbed soil columns of sandy and loamy soils mixed with a commercial PAM of 0,00; 0,01; 0,05; 0,1 and 0,2/30gr, PAM/gr. The resultant breakthrough curves (BTCs) were analyzed graphically and then the parameters of pore water velocity ( ? , cm/h) was measured, and hydrodynamic dispersion coefficient (D, cm2/h), retardation coefficient (R, dimensionless), fraction of mobil water content ( ? , dimensionless) and coefficient of lateral mass exchange ( ? , dimensionless) were predicted with a two-region non-equilibrium model. The results showed that application of PAM caused both accelated transport and retardation of chloride in both sandy and loamy soils. However, effect of PAM on retention of chloride in sandy soil was more drastic.