Yeme davranışını etkileyen faktörlerin hollanda yeme davranışı anketi ile belirlenmesi
Determination of factors that affects eating behaviour with dutch eating behaviour questionnaire
Yazar: ESRA KOÇAK
Danışman: PROF. DR. BETÜL ÇİÇEK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Obezite = Obesity ; Yemek yemek = Eating

Özet:
Bu araştırma; Tokat Devlet Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Polikliniği'ne başvuran bireylerde şişmanlık durumunun saptanması ve bu bireylerde yeme davranışını etkileyen faktörlerin Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) ile belirlenmesi amacıyla yapıldı. Araştırmaya alınan 599 katılımcıdan; Obezite Durumunun Saptanması Anketi, Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) ve Yeme Tutum Envanteri (YTE-40) anketlerini doldurmaları istendi. Anketler doldurulmadan önce her katılımcıya boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel ve kalça çevresi, vücut yağ yüzdesi ve kütlesi, yağsız vücut kitlesi ölçümleri yapılmış, beden kütle indeksi (BKİ) (kg/m²) ve bel/kalça oranları hesaplanmıştır. Bu antropometrik ölçümlere ek olarak; bireylerden alınan kan örneklerinde açlık kan şekeri, total kolesterol, HDL-kolesterol, LDL-kolesterol, VLDL-kolesterol ve trigliserit ve insülin düzeyleri ölçülmüş ve HOMA hesaplanmıştır.
Çalışmaya katılmayı kabul eden 599 bireyin 483'ü kadın (%80.6) ve 166'sı erkekti (%19.4). Kadınların erkeklere oranla daha yüksek oranda obez oldukları görüldü (p<0.001). Evli bireylerde obezite oranlarının bekar olanlara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (p<0.001). Eğitim düzeyi yükseldikçe obezite oranının anlamlı şekilde düştüğü saptandı (p<0.001). Sigara içenler ve içmeyenler arasında obezite oranı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p=0.080). Katılımcıların fiziksel aktiviteleri belirlendi ve düzenli fiziksel akvitite yapan katılımcıların obezite oranı, düzenli fiziksel aktivite yapmayanlara göre anlamlı derecede daha düşük bulundu (p<0.001). Katılımcılara uygulanan Hollanda Yeme Davranışı Anketi sonuçlarına göre tüm katılımcılarda fazla kiloluların "Kısıtlayıcı Yeme" skorlarının, normal kilolulara göre daha yüksek olduğu saptandı (p<0.001). "Duygusal Yeme" skorlarında obez bireylerin diğer gruplara göre daha yüksek skorlara ulaştığı (p<0.001) ve "Dışsal Yeme" için gruplar arasında anlamlı fark olmadığı belirlendi (p=0.277). Yine HDYA toplam puanı için tüm katılımcılarda ve erkeklerde obezlerin normal kilolulardan daha yüksek skorlara ulaştığı (sırasıyla p<0.01 ve p=0.015), ancak kadınlarda normal kilolu, fazla kilolu ve obezler arasında anlamlı farkın olmadığı belirlendi (p=0.426). Çalışmaya katılan bireylerin total kolesterol, LDL-kolesterol, VLDL-kolesterol, trigliserit, insülin, HOMA değerlerinin obez grupta; normal kilolu ve fazla kilolu gruba göre daha yüksek olduğu saptandı.
Sonuç olarak HYDA'nin klinikte kullanımı; hastanın kısıtlayıcı, duygusal ve dışsal yeme tutumu ile ilgili diyetisyenin fikir sahibi olmasını sağlayarak, diyet ve izlem şeklinin planlanmasında kolaylık sağlayabilir.

Abstract:
Aim of this study is to determine obesity frequency and assessment of factors in eating behaviour with Dutch Eating Behaviour Questionnaire (DEBQ) in the individuals admitted to Nutrition and Dietetics Policlinics of Tokat Province Hospital. The included 599 participants were asked to complete Determination of Obesity Frequency Questionnaire, Dutch Eating Behaviour Questionnaire (DEBQ) and Eating Attitude Test (EAT-40). Before the questionnaires; each participants were measured in terms of height, weight, waist and hip circumference, body mass index (BMI) (kg/m²), waist-hip ratio, percentage of body fat mass and lean body mass. Additionally, biochemical parameters were measured including fasting blood sugar, total cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, VLDL-cholesterol, triglyceride and insulin levels and HOMA values were calculated. 
Of the participants; 483 were females (%80.6) and 166 were males (%19.4). Females had significantly higher rates of obesity than males (p<0.001). Married participants had higher obesity rates than single participants. In participants with higher education levels; obesity rates has decreased significantly (p<0.001). There were no significant difference in terms of obesity rates in smokers and non-smokers (p=0.080). Physical activity rates were determined and the participants performing regular physical activity had significantly lower obesity rates than sedatives (p<0.001). According to DEBQ results; "Restrained Eating" scores of overweight group were higher than those of normal weight group scores (p<0.001). "Emotional Eating" scores of the obese groups were higher than those of other groups (p<0.001), and for "External Eating" scores; there were no significant differences between the groups (p=0.277). For total scores of DEBQ; scores of obese groups were higher than normal weight group in males and entire participants (p<0.001 and p=0.015, respectively); however there were no significant differences for groups in females (p=0.426). There were significant positive correlations between DEBQ and EAT-40 results for females and for entire participants. Total cholesterol, LDL-cholesterol, VLDL-cholesterol, triglyceride and insulin levels and HOMA values were higher in obese group than normal weight and overweight groups.
In conclusion, our results revealed that the clinical use of DEBQ may inform the dietitian on restrained, emotional and external eating attitudes of the patients and may facilitate the planning of their diets and follow-up.

Key Words: Obesity, Eating Behaviour, Eating Attitude