Havayolu yolcularının hizmet satın alma taleplerini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of the factors affecting the service purchase requests of airline passengers
Yazar: SENA AVCI
Danışman: DOÇ. DR. TUNAHAN AVCI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Havayolu taşımacılığı ülke içerisindeki ve diğer ülkeler arasındaki ulaşımı kolaylaştırdığı için günümüzde en çok tercih edilen ulaşım yolu olmuştur. Fakat her ne kadar insanların en çok tercih ettiği ulaşım yolu olsa da zaman zaman yolcuların satın alma taleplerini etkileyen faktörler, bu ulaşım yolu tercihini etkilemektedir. Bu faktörler içsel ve dışsal olarak ikiye ayrılmakla birlikte içsel faktörlerde, bilet fiyatları, uçak kapasitesi, uçuş mevsimi, uçuş zamanı gibi unsurlar göze çarparken dışsal faktörlerde ise döviz kuru, enflasyon, ekonomik büyüme, krizler gibi faktörler göze çarpmaktadır. Bu çalışmada da 2007Q1:2023Q4 çeyreklik verileriyle Türkiye'deki havayolu yolcu taşımacılığında yolcu satın alma taleplerini etkileyen dışsal faktörler incelenecektir. Yürütülen çalışmada havayolunu kullanan iç hat yolcu sayısı ve toplam yolcu sayısı(iç hat ve dış hat yolcu), döviz kuru, ekonomik büyüme ve enflasyon değişkenleri arasındaki ilişkinin boyutunun araştırılması amaçlanmaktadır. Belirlenen dışsal faktörlerin yolcu sayısı üzerindeki etkileri ARDL modeli ile incelenmiş olup sonrasında değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini incelemek için Granger Nedensellik Analizi yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, uzun dönemde ekonomik büyümenin iç hat yolcu talebi üzerinde %0.01, enflasyonun ise %0.10 oranında arttırıcı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Kısa dönemde ise her üç değişkeninde iç hat yolcu talebi üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Toplam yolcu talebinde ise uzun dönemde ekonomik büyümenin %0.02, enflasyonun ise %0,24 oranında bir artışa, döviz kurunun ise %0.34 oranında bir azalışa sebep olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Air transportation has become the most preferred way of transportation today as it facilitates transportation within a country and between other countries. However, although it is the most preferred way of transportation by people, the factors that affect the purchasing demands of the passengers from time to time in the aviation sector affect the choice of this transportation route. Although these factors are divided into two as internal and external, factors such as ticket prices, aircraft capacity, flight season, flight time stand out in internal factors, while factors such as exchange rate, inflation, economic growth, and crises stand out in external factors. In this study, the exogenous factors affecting passenger purchasing demands in air passenger transportation in Turkey will be examined with 2007Q1:2023Q4 quarterly data. In this study, it is aimed to investigate the extent of the relationship between the number of domestic passengers using the airline and the total number of passengers, exchange rate, economic growth and inflation variables. The effects of the determined external factors on the number of passengers were examined with the ARDL model, and then Granger Causality Analysis was performed for the causality relationship between the variables. As a result of the study, it was determined that economic growth had an increasing effect on domestic passenger demand by 0.01% and inflation by 0.10% in the long run. In the short term, it was observed that all three variables had a significant effect on domestic passenger demand. In the long run, economic growth in total passenger demand led to an increase of 0.02%, inflation to an increase of 0.24%, and the exchange rate to decrease by 0.34%.