Sınıf öğretmeni adaylarının matematik öğretimiyle ilgili bilgilerinin değişim sürecinin incelenmesi
Analysis of the change process of knowledge of teaching mathematics of preservice teachers
Yazar: NİMET PIRASA
Danışman: PROF. DR. ADNAN BAKİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada; öğretmenin mesleki gelişmesini destekleyen bilgi oluşumunu içeren, gelişimsel bir süreç olarak tanımlanan ?öğretmeyi öğrenme?nin, öğretmen adaylarında nasıl gerçekleştiğini ve nasıl değiştiğini anlayabilme amacı güdülmüştür. Bu doğrultuda, sınıf öğretmeni adaylarının aldıkları eğitim sonucunda matematik öğretimiyle ilgili bilgilerindeki değişim yansıtılmıştır. Bu bağlamda; matematik öğretim bilgisini ortaya koyacak, alan bilgisine ve alan eğitimi bilgisindeki değişim; öğretmen rolüyle birlikte ele alınmıştır. Alan bilgisi; genel matematik bilgisi ve özel uzmanlık alanı bilgisi; alan eğitimi bilgisi ise, öğrenci bilgisini tanıma, öğrenme ortamı tasarlama ve program bilgisi boyutlarıyla irdelenmiştir.Fakültedeki dört yıllık eğitimleri boyunca meydana gelen değişimi yansıtmak amacıyla; Sınıf Öğretmenliği Programının 1, 2, 3, ve 4. sınıflarından üçer kişi olmak üzere toplam 12 öğretmen adayı, benzer nitelikte üç profil oluşturacak şekilde, çalışma grubu olarak seçilmiştir. Araştırmanın verilerini elde etmede, bir sınıfı 4 yıl boyunca gözlemek yerine her bir sınıfı bir yıl boyunca gözlemeye imkan veren enlemesine gelişimci (cross-sectional study) yaklaşım kullanılmıştır. Veriler; mülakatlar, gözlemler, öğretmen adaylarının uygulama yaparken kullandıkları dokümanlar ve araştırmacı notlarından elde edilmiştir. Öğretmen adaylarının; lisans eğitimine başlarken birinci sınıfta sahip oldukları birikimlerden ötürü farklı matematik öğretim bilgisine sahip oldukları, sonraki yıllarda aldıkları derslerle bu bilgilerini giderek geliştirdikleri belirlenmiştir. Ancak bu gelişimin boyutu, öğretmen adaylarının sahip olduğu birikimle ilişkili olarak farklılaştığı anlaşılmıştır. Öğretmen adaylarının gösterdikleri gelişmede başlıca etkenin lisansta aldıkları matematik öğretimi ve uygulama derslerinin olduğu görülmektedir. Öğretmen adaylarının matematik öğretimi bilgilerine genel öğretim derslerinde edindiklerini yeterince yansıtamazken, öğretim deneyimine sahip olmaları, uygulama okullarındaki tecrübelerinin bu bilgiyi geliştirmelerinde etkili olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to understand how `learning how to teach?, which defined as a developmental process, changes within preservice teachers. By this way, the progress of knowledge in mathematics teaching is reflected as a result of training they received. In this context, the change in their subject-matter knowledge and pedagogical content knowledge which will prove the knowledge of teaching mathematics is dealt in collaboration with the teacher role. Subject-matter knowledge involves common content knowledge and specialized content knowledge; pedagogical content knowledge involves student knowledge, learning environment design and curriculum knowledge.With the aim of reflecting the developments which come about during their 4-year-education in faculty, twelve preservice teachers (four people from each grades of 1st, 2nd, 3rd and 4th in Class Teaching Program) are chosen as work groups by forming three similar profiles. Cross-sectional study which enables observing every class for a year instead of observing a class for four years is employed to obtain research data. Data are obtained from interviews, observations, researcher notes and the documents that the preservice teachers use while practicing. It is identified that depending on their accumulation of knowledge preservice teachers has a different knowledge of mathematics teaching at the beginning of the first class teaching program and later on their knowledge has progressively developed by the courses. But the extent of this progress differentiates in relation with the accumulation of knowledge. It is seen that mathematics teaching and practice courses are the main factors on the development of preservice teachers.