Bursa bölgesi Anadolu kestanesi ormanlarının dağılışı ve yetişme ortamı özelliklerinin belirlenmesi
Determination of the distribution and site characteristic of Anatolian chestnut forests in Bursa
Yazar: SELİME BÜBER
Danışman: PROF. DR. TEMEL SARIYILDIZ
Bursa Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bursa Bölgesinde gerçekleştirilen bu çalışmada, (1) Bursa Orman Bölge Müdürlüğü (BOBM) sınırları içinde yayılış yapan Anadolu Kestanesi'nin (Castanea sativa Mill.) topoğrafik dağılışının haritalanması, (2) yetişme ortamlarına ait uzun dönem iklim verilerinin ortaya konulması, (3) bazı toprak özellikleri yanında Anadolu kestanesinin toprak organik karbon ve toplam azot stoklarının farklı yükselti ve toprak derinlik kademelerine göre değişiminin araştırılması amaçlanmıştır.
Bu çalışmada BOBM Amenajman Planı Meşcere haritası verilerine göre Anadolu kestanesinin BOBM sınırları içinde yayılış yaptığı alan 11580,5 ha'dır. Alan büyüklüğüne göre işletme müdürlükleri itibariyle Yalova (%69), Bursa (%16), Mustafakemalpaşa (%13), İnegöl (%2) oranında sıralanmaktadır. Kestane meşcerelerinin yaklaşık %71'lik kısmı gölgeli bakılarda, %22'si güneşli bakılarda, %7'lik kısmı ise düz alanlarda yayılış göstermektedir. Kestane meşcerelerinin büyük bölümü (%88) diğer türde orman ağaçları ile karışım halinde bulunup, % 13'lük kısmı saf halde yayılış göstermektedir. Anadolu kestanesi en büyük yayılışını 400 m ile 600 m yükseltileri arasında yapmaktadır (%47), bunu 100 m ile 300 m arasındaki yükseltideki yayılış takip etmektedir (%41). En düşük yayılış ise 700 m ile 1400 m arasında olmaktadır (%12). Çalışılan bölgelerde ortalama yıllık sıcaklık 13.9 oC ile 15.5 oC arasında değişiklik göstermiştir. Bu değerler, kestane ağaçlarının en uygun yetişme ortamı için belirtilen ideal sıcaklık değerlerinden (9 oC ile 13 oC arasında) yüksektir. Anadolu kestanesi toprak organik karbon stoku 53.9 t/ha ile 180.6 t/ha arasında, azot stoku ise %3.11 t/ha ile 11.4 t/ha arasında değişmektedir. Ülkemiz yapraklı ağaç türlerine ait yapılmış çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırıldığında, çalışmadan elde edilen değerler, BOBM sınırlarında yetişen Anadolu kestanesi topraklarının, organik karbon ve azot stoklama kapasitesi bakımından oldukça önemli olduğunu göstermiştir. Çalışmanın sonucunda Anadolu kestanesi ormanlarının iyileştirilmesi, mevcut kestane sahalarından azami seviyede fayda sağlanılması, hastalık ve zararlıları ile mücadele edilmesi amacıyla sonuç ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aimed to (1) create a distribution map of Anatolian Chestnut (Castanea sativa Mill.) within the border of Bursa Regional Directorate of Forestry (BRDF), (2) to reveal long-term climate data of its growing sites and (3) to investigate some soil properties and carbon and nitrogen stocks in relation to altitude and soil depths. According to the BOBM Management Plan Stand map data, the distribution area of the Anatolian chestnut within the boundaries of BRDF is 11580.5 ha. The size of the area ranks as Yalova (69%), Bursa (16%), Mustafakemalpaşa (13%), İnegöl (2%) in terms of forest operation directorates. Approximately 71% of chestnut stands are spread in shady sites, 22% in sunny sites, and 7% in flat areas. Most of the chestnut stands (88%) are found in a mixture with other forest trees, and 13% of them show pure stands. Anatolian chestnut most widely distributes between the altitudes of 400 m and 600 m (47%), followed by the altidutes between 100 m and 300 m (41%). The lowest distribution is between 700 m and 1400 m (12%). Average annual temperature varied between 13.9 oC and 15.5 oC in the studied areas. These values are higher than the ideal temperature values (between 9 oC and 13 oC) specified for the most suitable habitat for chestnut trees. Soil organic carbon stocks of Anatolian chestnut varied between 180.6 t/ha and 53.9 t/ha, while nitrogen stock varied between 11.4 t/ha and 3.11 t/ha. When compared with the results of the studies on deciduous tree species in Turkey, the values obtained from the study showed that the Anatolian chestnut soils within the borders of BRDF are very important in terms of organic carbon and nitrogen storage capacity. As a result of the study, in order to improve the Anatolian chestnut forests, to benefit from the existing chestnut fields at the maximum level, and to combat diseases and pests, some suggestions have been added to the conclusion section.