Tıp fakültesi öğrencilerinde Ortoreksiya Nervoza
Orthorexia Nervosa in medical school students
Yazar: EMRE ERŞAHİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. LUT TAMAM
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Ortoreksiya nervoza terim olarak, sağlıklı besinlerin tüketimi ile alakalı patolojik fiksasyonun tanımlanması amacıyla kullanılmaktadır. Ortoreksiya nervozanın anoreksiya nervoza, obsesif kompulsif bozukluk, obsesif kompulsif kişilik bozukluğu, bedensel belirti bozukluğu, hastalık anksiyetesi bozukluğu ve psikotik bozukluklar gibi başka ruhsal hastalıklarla bazı fenomenolojik özelliğin paylaştıkları varsayılmaktadır. Bu çalışmada tıp fakültesinde öğretim gören öğrencilerde ortoreksiya nervoza eğilimi ve ilgili etkenlerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Yöntem: Çalışma, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniğinde ve Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlık biriminde yürütülmüştür. Çalışma 2 örneklem grubundan oluşmaktadır: Her 2 gruba Sosyodemografik Veri Formu, ORTO-11 ölçeği, Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi, Ortoreksiya Nervoza Envanteri, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği, Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği uygulandı. 
Bulgular:  Çalışmaya toplam 104 öğrenci ve 104 kontrol olmak üzere 208 katılımcı dahil edildi. Katılımcılardan öğrenci grubunun 55'i kadın (% 52,9) ve 49'u erkek (%47,1) ; kontrol grubunun 59'u kadın (% 56,7) ve 45'i erkek (%43,3) şeklindeydi. Öğrenci grubunda egzersiz, diyet ve sosyal medyada sağlıklı beslenme ile ilgili program takip edilmesi verileri değerlendirildiğinde kadınların sosyal medyada sağlıklı beslenme ile ilgili program takip etmesi  erkeklere göre anlamlı olarak yüksek çıkmıştır. (p:0.008) .Öğrenci grubunda Egzersiz ve diyet uygulanması değerlendirildiğinde anlamlı fark görülememiştir. (sırasıyla p:0.734, p:151). Kontrol grubunda egzersiz, diyet ve sosyal medyada sağlıklı beslenme ile ilgili program takip edilmesi verileri değerlendirildiğinde kadınların sosyal medyada sağlıklı beslenme ile ilgili program takip etmesi  erkeklere göre anlamlı olarak yüksek çıkmıştır. (p:0.004) Egzersiz ve diyet uygulanması değerlendirildiğinde anlamlı fark görülememiştir. (sırasıyla p:0.072, p:302). Katılımcılara uygulanan ölçeklerin birbiri ile korelasyonu incelendi. Orto-11 ölçeği ile Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi (MOKSL) arasındaki korelasyon anlamlı bulundu. (p:0,001) Ortoreksiya Nervosa Envanteri (ONE) ile Hamilton anksiyete ölçeği arasındaki korelasyon anlamlı bulundu. (p: 0,041) Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi (MOKSL) Alt Ölçekler öğrenci ve kontrol gruplarında ayrı ayrı değerlendirildiğinde; öğrenciler ve kontrol grubu arasında MOKSL toplam puan ve kontrol, yavaşlık alt ölçekleri arasında anlamlı fark gözlenmemiştir. (sırasıyla p:0.381,p:0.380, 0.393) MOKSL temizlik alt ölçeği kontrol grubunda anlamlı olarak yüksek (p:0.022), kuşku alt ölçeğinde kontrol grubu anlamlı olarak yüksek (p:0.001) ; ruminasyon alt ölçeğinde ise öğrenci anlamlı olarak yüksek (p:0.001) olarak saptanmıştır.
Sonuç: Ortoreksiya nervozayı etkileyen bazı faktörler, özel bir diyet uygulama, sosyal medyada diyet programı takip etme, sosyal medyada zaman geçirme,  sağlık uğraşıları ve sağlıklı beslenme kaygılarıdır. Fiziksel aktivite, sigara kullanımı, ve cinsiyete göre ortoreksiya nervoza eğilimi açısından farklılık yoktu. Obsesif özelliklerin belirginliği, kadınların sosyal medyada diyet programlarının takibi ile ortoreksiya nervoza arasında pozitif yönlü bir ilişki vardı.


Anahtar Kelimeler: beslenme ve yeme bozuklukları, sosyal medya, ortoreksiya nervoza, tıp fakültesi öğrencileri,

Abstract:
Objective: The term orthorexia nervosa is used to define a pathological fixation related to the consumption of healthy foods. It is hypothesized that orthorexia nervosa shares certain phenomenological characteristics with other mental disorders such as anorexia nervosa, obsessive-compulsive disorder, obsessive-compulsive personality disorder, somatic symptom disorder, illness anxiety disorder, and psychotic disorders. This study aims to evaluate the tendency towards orthorexia nervosa and related factors among medical students.
Method: The study was conducted at the Psychiatry Outpatient Clinic of Çukurova University Medical Faculty and the Dean's Office unit of Çukurova University Medical Faculty. Socio-demographic Data Form, ORTO-11 Scale, Maudsley Obsessive-Compulsive Questionnaire, Orthorexia Nervosa Inventory, Hamilton Depression Rating Scale, and Hamilton Anxiety Rating Scale were administered to both groups.
Results: A total of 208 participants, including 104 students and 104 controls, were included in the study. Among the participants, 55 students were female (52.9%) and 49 were male (47.1%), while among the control group, 59 were female (56.7%) and 45 were male (43.3%). When evaluating the data on exercise, diet, and following nutrition-related programs on social media in the student group, it was found that females had a significantly higher rate of following nutrition-related programs on social media compared to males (p: 0.008). No significant difference was observed in exercise and diet implementation in the student group (p: 0.734, p: 0.151, respectively). In the control group, females had a significantly higher rate of following nutrition-related programs on social media compared to males (p: 0.004). No significant difference was observed in exercise and diet implementation in the control group (p: 0.072, p: 0.302, respectively). The correlation between the administered scales was examined. A significant correlation was found between the ORTO-11 scale and the Maudsley Obsessive-Compulsive Questionnaire (MOCQ) (p: 0.001). A significant correlation was found between the Orthorexia Nervosa Inventory (ONI) and the Hamilton Anxiety Scale (p: 0.041). When the MOCQ Subscales were separately evaluated in the student and control groups, no significant difference was observed in the total score of MOCQ and the control and slowness subscales between students and the control group (p: 0.381, p: 0.380, 0.393, respectively). The cleanliness subscale of MOCQ was significantly higher in the control group (p: 0.022), the doubt subscale was significantly higher in the control group (p: 0.001), and the rumination subscale was significantly higher in the student group (p: 0.001).
Conclusion: Orthorexia nervosa was found to be influenced by factors such as following a specific diet, following diet programs on social media, spending time on social media, health concerns and preoccupations. There was no difference in orthorexia nervosa tendency based on physical activity, smoking, and gender. The prominence of obsessive traits showed a positive relationship between female individuals and the following of diet programs on social media in relation to orthorexia nervosa.

Keywords: nutrition and eating disorders, social media, orthorexia nervosa, medical students.