1916 Kırgız ayaklanması (Ürkün) merkezli tarih yazıcılığı: Sovyet ve Kırgız yaklaşım
1916 Kyrgyz Uprising (Ürkün) centered historiography: Soviet and Kyrgyz approach,
Yazar: AVTANDIL TAALAIBEK UULU
Danışman: DOÇ. DR. ERKİN EKREM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Kırgızlar = Kyrgyzs ; Milli Mücadele = National Struggle ; Rusya = Russia ; Sovyetler Birliği = Soviet Union

Özet:
20. yüzyıl, dünyanın birçok devleti ve milletinde olduğu gibi, Türkistan için de oldukça hareketli bir dönem olmuştur. Bu dönemin, Türkistan yönetimlerinin, gerek kendi aralarındaki anlaşılamazlık mücadelelerle, gerekse kendi çıkarlarını elde etmek veya toprak kazanma peşinde olan dünyanın büyük devletleriyle karşı karşıya kaldığı bir dönemdir. Bu çalışmada günümüz Kırgızistan topraklarındaki olaylarını konu alan kaynak ve araştırma eserlerin incelenmesini içermektedir. Bu çalışmanın amacı, konuyla ilgili kaynakları ve araştırma eserleri analiz ederek farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koymaktır.
Kaynaklar olarak adlandırılan ve iki alt başlık altında incelenen birinci bölümde arşiv belgelerinden oluşan eserlere ve 1916 milli mücadele olaylarını konu alan edebi eserlere yer verilmiştir.
Tez çalışmasının ikinci bölümde ise iki alt başlıktan oluşmaktadır. Bu bölümün birinci alt başlığında, konuyla ilgili Rus yöneticilerin milli mücadele hareketi hakkında görüşleri ve soviyet döneminin ilk yıllarında (1917-1937) kaleme alınan araştırma eserleri incelenmiştir. Bu bölümün ikinci alt başlığında ise Kırgızistan'daki ilk ilmi araştırmalarında 1916 olayının incelenişi hakkındaki çalışmalar analiz edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise üç alt başlıktan oluşmaktadır. Bu bölümün birinci alt başlığında ise Kırgızistan'daki 1916 milli mücadele hareketinin Türk araştırmacıların eserinde ele alınışı incelenmiştir. Bu bölümün ikinci ve üçüncü alt başlığı ise Batılı ve Türk Dünyası'nın araştırmacılarının eserinde ele alınışı konusuyla ilgili çalışmalar ele alınmıştır. 
Tez'in son bölümü olarak 1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Birliğinın yıkılmasından günümeze kadar 1916 milli mücadele hareketi hakkında kaleme alınan eserler ele alınmış, ayrıca milli mücadele hareketine katılan şahsların hatıratları derlemeler de bu bölümde ele alınmıştır.
Araştırmanın sonuç bölümünde ise, gerek kaynaklar gerekse araştırma eserlerin genel değerlendirilmesi yapılmış, öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: 1916 milli mücadele hareketi, Kırgızistan, Rus İmparatorluğu, SSCB, Yedisu, Ürkün.

Abstract:
The 20th century has been a very active period for Central Asia as well as for many other countries and nations of the world. In this period, the Central Asian governments were fighting with the great powers of the world, both for their struggle with unanalyzable efforts, and for the pursuit of their own interests or land. 
The movement has been subject to different explanations and interpretations in every period since 1916, is one of the leading critical issues of Kyrgyzstan history, where the historical importances, values, and periodical approaches of the subject review are re-examined and handled with an objective point of view.
The purpose of this study is to reveal the differences and similarities by analyzing the related sources and research works.
Firstly, related sources and examined under subheadings of literary works on the artifacts of the documents and the events of the 1916 national struggle were included. Then, the views of the Russian managers about the national struggle movement on the subject and the research works taken in the first years of the theater period (1917-1937) were examined. And the first scientific investigations in Kyrgyzstan were attempted to analyze the studies on the incident of 1916. And the first scientific investigations in Kyrgyzstan were attempted to analyze the studies on the incident of 1916. The third section consists of three subsection of this chapter, the study of the 1916 national struggle in Kyrgyzstan in the work of Turkish researchers was examined. The second and third sub-titles of this section were dealt with in the Western and Turkish Worlds. In the end, the demolition of the Soviet Socialist Republic in 1991 to the day of the 1916 national struggle, and also the memories of the persons participating in the national struggle were explained. And general evaluation of the research works and the suggestions are presented as conclusion.
Keywords: 1916 national struggle, Kyrgyzstan, Russian Empire, USSR, Yedisu, Ürkün.