Hemşirelerin intravenöz tedavi ve periferik intravenöz kateter ile ilişkili flebit konusundaki bilgi ve uygulamalarının incelenmesi
Investigation of nurses' knowledge and application on intravenous therapy and peripheral intravenous catheter-related phlebitis
Yazar: GÜLŞAH GÖK
Danışman: PROF. DR. DİLEK SARI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Kateterizasyon = Catheterization ; Kateterizasyon-periferik = Catheterization-peripheral ; Kateterler = Catheters

Özet:
Bu araştırma hemşirelerin intravenöz tedavi ve periferik intravenöz kateter ile ilişkili flebit konusundaki bilgi ve uygulamalarının incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem
Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma 1 Mayıs– 31 Aralık 2021 tarihleri arasında İzmir ili sınırlarındaki T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi (N=650) ve Ege Üniversitesi Hastanesi (N= 950) dahili ve cerrahi bilimler bölümlerinde çalışan hemşireler ile yürütülmüştür. Örnekleme 310 hemşire alınmıştır. Veriler anket formu ile toplanmıştır. Anket formu hemşirelerin sosyo demografik ve mesleki özellikleri, flebit bilgi testi ve hemşirelerin flebite yönelik uygulamaları başlıklarından oluşmaktadır. Flebit bilgi testi beş alt kategoriden oluşmaktadır. Flebit bilgi testinden doğru cevaplara 1 puan, diğer cevaplara 0 puan verilmiştir. Hemşirelerin sosyo demografik ve mesleki özellikleri ile flebit bilgi testinden aldıkları puan arasında ilişki incelenmiştir. Verilerin analizinde IBM SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın tanımlayıcı verileri sayı, yüzde ve ortalama, ortanca değerleriyle sunulmuştur. Merkezi Limit Teoremine göre verilerin normal dağıldığı kabul edilmiştir. İki grubun karşılaştırılması için Student's t testi, ikiden çok grubun karşılaştırılması için ANOVA testi yapılmıştır. Araştırmada istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlenmiştir.
Bulgular 
Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 30.28±5.70 olup, %32.3'ünün 27-31 yaş aralığında, %85.2'sinin yüksek okul/ fakülte mezunu olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin %58.7'si cerrahi klinikte, % 60. 3'ü serviste çalışmakta, % 95.5'i klinik hemşiresi olarak görev yapmaktadır. Hemşirelerin toplam çalışma yılı ortalaması 6.69±5.58 (min=1, max=24) iken klinikte çalışma yılı ortalaması 4.14±3.51 (min=1, max=15) bulunmuştur. Hemşirelerin (n=310) flebit bilgi testi puan ortalaması 21.76±4.08 (min=8, max=29) olup, %61.9'unun flebit konusunda eğitim aldığı saptanmıştır. Eğitim alanların (n=192) % 92.2'si eğitimi okuldaki derslerden aldığını bildirmiştir. Flebit geliştiğinde hemşirelerin %92.9'unun periferik intravenöz kateteri çıkardığı saptanmıştır. Hemşirelerin flebiti önlemek için %94.2'sinin IV ilaçları uygun şekilde sulandırdığı, %82.9'unun sıvı akış hızını düzenlediği, % 81.3'ünün ise osmalaritesi yüksek sıvılar için uygun kateter seçtiği saptanmıştır. Hemşirelerin yaşı (p=0.309), çalıştığı klinik (p=0.226), çalıştığı birim (p=0.173), toplam çalışma yılı (p=0.197) ve klinikte çalışma yılı (p=0.131) ile flebit bilgi puanı arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Hemşirelerin eğitim durumu (p=0.004), çalışma pozisyonu (p=0.023), flebit eğitimi alma durumu (p=0.000), flebit ile karşılaşma durumu (p=0.000), rehberleri takip etme durumları (p=0.000) ile flebit bilgi puanı arasındaki farkın istatiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. 
Sonuç
Hemşirelerin flebit bilgi testi puan ortalamasının orta düzeyin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin flebit oluşumunda kateteri çekmesi doğru bir uygulama olarak belirlenirken kateteri çektikten sonra gerçekleştirdikleri uygulamalar istendik oranda değildir.

Abstract:
This study was carried out to examine nurses' knowledge and application on intravenous treatment and peripheral intravenous catheter-related phlebitis.
Methods
This descriptive study was conducted between May 1 and December 31, 2021 with nurses working in the internal and surgical sciences departments of the Ministry of Health, Health Sciences University Tepecik Training and Research Hospital (N=650) and Ege University Hospital (N= 950) located in the province of Izmir. The study sample consisted of 310 nurses. Data were collected using a questionnaire, which consisted of sections about nurses' socio-demographic and professional characteristics, their phlebitis practices, and a phlebitis knowledge test. The phlebitis knowledge test consisted of five subcategories. Correct answers on the phlebitis knowledge test were assigned 1 point, and other answers were assigned 0 points. The relationship between nurses' socio-demographic and professional characteristics and their scores on the phlebitis knowledge test was examined. IBM SPSS 25.0 software package was used for the analysis of the data. The descriptive data of the study were presented using frequency, percentage, mean, and median values. According to the Central Limit Theorem, the data were assumed to have a normal distribution. Student's t-test was used to compare two groups, and the ANOVA test was used to compare more than two groups. The statistical significance level in the study was determined as p<0.05.
Results
The mean age of the nurses participating in the study was 30.28±5.70 years, 32.3% of them were in the 27-31 age range, and 85.2% were college/faculty graduates. Of the nurses, 58.7% worked in surgical clinics and 60.3% in the ward, and 95.5% worked as clinical nurses. The mean working year of the nurses was 6.69±5.58 (min=1, max=24), and the mean working year in the clinic was 4.14±3.51 (min=1, max=15). The mean score of the nurses on the phlebitis knowledge test (n=310) was 21.76±4.08 (min=8; max=29), and it was determined that 61.9% of them had received education on phlebitis. Of those who had received education (n=192),  92.2% reported that they had received it during their school years. It was determined that 92.9% IVof the nurses removed the peripheral intravenous catheter when phlebitis developed. To prevent phlebitis, it was found that 94.2% of the nurses diluted IV drugs appropriately, 82.9% regulated the fluid flow rate, and 81.3% choose the appropriate catheter for fluids with high osmolarity. There was no statistically significant difference between nurses' phlebitis knowledge scores and their age (p=0.309), clinic (p=0.226), unit (p=0.173), total working years (p=0.197) and total working years in the clinic (p=0.131). A statistically significant difference was found between nurses' phlebitis knowledge scores and their education level (p=0.004), working position (p=0.023), the status of having received phlebitis education (p=0.000), encountering phlebitis (p=0.000), and following the guidelines (p=0.000).
Conclusion
It was determined that nurses' mean score on the phlebitis knowledge test was above the medium level. While it was determined that nurses' practice of removing the catheter when phlebitis developed was a correct application, the practices they performed after removing the catheter were not at the desired rate.