Çiğ tüketilen sebze ve salatalarda paraziter kontaminasyon
Parasitic contamination of raw vegetables and salads
Yazar: FEYAT KETİR
Danışman: PROF. DR. NALAN ÖZDAL
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Besin kirlenmesi = Food contamination ; Besinler = Foods ; Paraziter hastalıklar = Parasitic diseases ; Parazitler = Parasites ; Parazitoloji = Parasitology ; Salatalar = Salads ; Sebzeler = Vegetables ; Çiğ besinler = Raw foods

Özet:
Çiğ Tüketilen Sebze ve Salatalarda Paraziter Kontaminasyon, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Parazitoloji Anabilim Dalı, Veteriner Programı, Yüksek Lisans Tezi, 2018. Bu çalışma Van'da satışa sunulan ve çiğ tüketilen yeşil sebzelerde parazitik kontaminasyonun varlığı ve yaygınlığını belirlemek için yapıldı. Çalışma materyali olan toplam 200 adet sebze örneği (100 adet yıkanmamış, 100 adet yıkanmış) Van'da semt pazarları, sebze toptancı hali ve manavlardan temin edildi. Yıkanmamış sebze örneklerinin %27'sinde, yıkanmış örneklerin ise %2'sinde helmint yumurtaları ve/veya protozoon kistleri tesbit edilmiştir (P<0.05). 100 yıkanmamış numunenin 11'i helmint yumurtaları, 23'ü protozoon kistleri bakımından pozitifti. Enfekte numunelerin 7'sinde hem helmint hem de protozoon kontaminasyonu vardı. Yıkanmamış örneklerin %4'ünde Ascaris lumbricoides, %2'sinde Toxocara spp.,  %3'ünde Fasciola spp., %2'sinde Taenia/Echinococcus spp., yumurtaları, %6 Entamoeba histolytica/dispar, %2'sinde Entamoeba coli, %8'inde Giardia spp., %5'inde Blastocystis spp. kistleri ve %7'sinde coccidian ookistine rastlanmıştır. Yıkanmış örneklerde ise bir marul örneğinde A. lumbricoides yumurtası, bir dereotunda iki adet Blastocystis spp. kisti bulunmuştur. Yeşil sebze örneklerinde paraziter kontaminasyon en çok dereotu (%50), yeşil soğan (%50) ve marulda (%50) rastlanırken, kişniş, semizotu ve turp örneklerinde paraziter kontaminasyona rastlanmamıştır (P<0.05). En yüksek (n=41) helmint yumurtası ve protozoon kisti marul örneklerinde, en az ise (n=13) tere ve roka örneklerinde sayılmıştır. Van'da satılan yıkanmamış çiğ sebzelerin parazitolojik kontaminasyonu insanlara bağırsak parazitlerinin bulaşma potansiyelini ve tüketiciler için önemli bir sağlık riskini vurgulamaktadır. Bu riski azaltmak için tüketmeden önce çiğ sebzeler etkili bir biçimde yıkanmalı ve üretimden tüketim aşamasına kadar gerekli tedbirler alınmalıdır.

Abstract:
Parasitic Contamination of Raw Vegetables and Salads, University of Van Yuzuncu Yıl, Health Science Institute, Department of Parasitology, MSci Thesis, 2018. This study was conducted to determine presence and distribution of parasitological contamination of raw vegetables sold in Van. A total of 200 vegetables (100 unwashed and 100 washed), the study materials, were obtained from neighborhood markets, vegetable wholesaler and greengrocer in Van. Helminths egg. and protozoon cyst were detected in 27/100  (27%) unwashed samples and 2/100 (2%) washed samples (P<0.05). 11 of the 100 unwashed samples were contaminated with helminth eggs and 23 were contaminated with protozoan cysts. 7 of the infected samples had both helminth and protozoan contamination. The parasites were detected in unwashed vegetable samples included Ascaris lumbricoides (4%), Toxocara spp.  (2%),  Fasciola spp.  (3%),  Taenia/Echinococcus spp. (2%) eggs.,  Entamoeba histolytica/dispar (6%), Entamoeba coli (2%), Giardia spp. (8%), Blastocystis spp. (5%) cysts and coccidian oocysts (7%). In the washed samples, one A. lumbricoides egg (1%) and two Blastocystis spp. cysts (1%) were found in a lettuce and a dill samples, respectively. The highest contamination was observed in dill (50%), green onion (50%) and lettuce (50%), and no helminth eggs were detected in coriander, purslane, radish samples (P<0.05). The highest helminth egg and protozoon cysts number (n=41) was counted in lettuce samples and the lowest egg number (n=13) was in cress and rocket samples. The parasitological contamination of unwashed raw vegetables sold in Van emphasize the potential for transmission of intestinal parasites to humans and pose a great health risk to consumers of this products. To reduce parasitic contamination of vegetables, raw vegetables washed well and effectively before consumption and necessary measures must be taken from production to consumption stage.