Bağlanma yönelimlerinin romantik ilişkilerde etkisinin otobiyografik bellek işlevleri, benlik değişimi ve çatışma çözüm stilleri bağlamında incelenmesi
Investigation of the effect of attachment orientations on romantic relationships in the context of autobiographical memory functions, self-change and conflict resolution styles
Yazar: NAGİHAN SADIKLAR
Danışman: PROF. DR. İNCİ BOYACIOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Sosyal psikoloji = Social psychology

Özet:
Bağlanma yönelimleri ile romantik ilişkide karşılaşılan çatışmalara bireylerin nasıl yaklaştığı arasında dikkate değer bir ilişki bulunmaktadır. Mevcut tez çalışmasında bu ilişkinin boyutu ve etkilerine yönelik anlamlandırmaların romantik anı kullanımı ve ilişkisel benlik değişimi aracılığıyla derinleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda iki çalışma yürütülmüştür. Birinci çalışma kapsamında romantik anıların kullanımı ve ilişkide benlik değişimine yönelik algıların bağlanma-çatışma çözüm davranışları etkileşiminde nasıl rol oynadığı Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak araştırılmıştır. Türkiye'de farklı üniversitelerde eğitim alan 479 öğrencinin araştırma grubunu oluşturduğu bu çalışmadan elde edilen model ışığında ikinci çalışmanın deneysel tasarımı oluşturulmuştur. Güvenli bağlanma manipülasyonu için bellek görevi uyarlanarak, rastgele oluşturulan bir kontrol ve iki farklı deney grubundaki katılımcılara uygulanmıştır. Bu çalışmaya Dokuz Eylül Üniversite'sinde eğitim gören 120 üniversite öğrencisi dahil olmuştur. Manipülasyonun bağlanma, otobiyografik bellek işlevleri, ilişkisel benlik değişimi ve çatışma çözüm stilleri değişkenlerine etkisi MANOVA ve ANCOVA testleri kullanılarak ölçümlenmiştir. Her iki çalışmanın bulguları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, bağlanma kaygısı ve kaçınmasının çatışma çözüm stillerini yordarken farklı etki yolları izlediği görülmüştür. Bağlanma kaygısı yüksek olan kişilerin romantik anılardan yönlendirme ya da benlik işlevi bağlamında faydalanması olumsuz çatışma çözüm davranışlarına başvurmayı belirlemektedir. Bu sürece ilişkide olumlu benlik değerlendirmesi aracılık etmektedir. Diğer yandan kaçınmacı bağlanma yönelimine sahip bireylerin romantik anılardan sosyal işlevi bağlamında faydalanması, olumsuz benlik değişimini azaltmakta ve bu etki olumlu çatışma çözüm davranışlarını pekiştirmektedir. Ulaşılan bu sonuçlar ilgili alanyazın bağlamında tartışılmış; gelecek dönem araştırmalara yönelik öneriler paylaşılmıştır.

Abstract:
There is a notable relationship between attachment orientations and how individuals approach conflicts encountered in a romantic relationship. The present thesis aims to deepen the interpretations of this relationship's dimensions and effects through romantic memories and relational self-change.  Two studies were carried out in this direction. In the first study, the use of romantic memories and how perceptions of self-change in the relationship play a role in the interaction of attachment-conflict resolution behaviors were investigated using Structural Equation Modeling. The research group for this study consists of 479 students studying at various universities in Turkey. In light of the model obtained as a result of this study, the experimental design of the second study was created. The writing task for attachment manipulation was adapted and applied to randomly generated control and experimental groups. 
This study included 120 university students studying at Dokuz Eylul University. The effect of manipulation on attachment, autobiographical memory functions, relational self-change, and conflict resolution styles has been measured using MANOVA and ANCOVA tests. The findings show that attachment anxiety and avoidance follow different pathways of action while predicting conflict resolution styles. When the findings are evaluated as a whole, it has been observed that attachment anxiety and avoidance follow different pathways in predicting conflict resolution styles. Individuals with high attachment anxiety tend to resort to negative conflict resolution behaviors when utilizing romantic memories with the function of directive or self-continuity. In this process, positive evaluation of relational self-change mediates the relationship. On the other hand, individuals with an avoidant attachment orientation benefit from romantic memories in the context of social functioning, which reduces negative evaluation of self-change and reinforces positive conflict resolution behaviors. The results are discussed in the context of the relevant literature. Suggestions for future research are presented.