Farklı orijinli pamuk genotiplerinin tarımsal, teknolojik ve verticillium solgunluğu hastalığına dayanıklılık özelliklerinin belirlenmesi
Determination of agricultural, technological and resistance to verticillium wilt disease properties of cotton genotypes with different origin
Yazar: MERYEM İRGET
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAŞAR AKIŞCAN
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Gossypium hirsutum = Gossypium hirsutum ; Verticillium dahliae = Verticillium dahliae

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de tescil edilmiş, yaygın olarak ekimi yapılan bazı çeşitler ile farklı coğrafi orijine sahip (ABD, Avusturalya, Özbekistan, Bulgaristan ve Pakistan gibi) biyotik ve abiyotik stres koşullarına dayanıklı, verim ve lif kalite özellikleri üstün çeşitli ülkelerde yaygın ekim alanı bulunan bazı genotipler ve Progen Tohum A.Ş.'nin geliştirmiş olduğu bazı ileri (F7) hatlar olmak üzere toplam 42 pamuk genotipi materyal olarak kullanılmıştır. Çalışmaya ilişkin deneme Amik ovası koşullarında, Augmented Deneme Deseni uyarınca 6 kontrol (Carisma, Lydia, BA-151, BA-525, Gloria ve ST-468) çeşitle 3 tekerrürlü olarak 2015 yılında yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, belirtilen yöntem uyarınca kontrol olarak kullanılan çeşitler üzerinden yapılan varyans analizi sonucunda, anılan çeşitler arasındaki farklılığın koza kütlü ağırlığı, yaprak semptomlarına göre hastalık indeksi, iletim demeti semptomlarına göre hastalık indeksi, lif kopma dayanıklılığı, lif inceliği ve lif esnekliği özellikleri yönünden istatistiksel olarak P<0.01 düzeyinde önemli; incelenen diğer özellikler yönünden ise önemsiz olduğu saptanmıştır. Yine anılan yöntem uyarınca yapılan LSD (% 5) testi sonucunda genotiplerin istatistiksel olarak, koza kütlü ağırlığı özelliği yönünden 21; 100 tohum ağırlığı, çırçır randımanı, lif kopma dayanıklılığı ve lif inceliği özellikleri yönünden 17; koza sayısı özelliği bakımından 16; bitki boyu, odun dalı sayısı, yaprak semptomlarına göre hastalık indeksi ve lif eğrilebilme yeteneği özelliği bakımından 15; kütlü verimi ve iletim demeti senptomlarına göre hastalık indeksi özellikleri yönünden 14; boğum sayısı ve lif esnekliği özellikleri yönünden 13; lif uzunluğu, lif yeknesaklığı ve kısa lif oranı özellikleri bakımından 12; meyve dalı sayısı özelliği yönünden 10 farklı grup oluştuğu saptanmıştır. Elde edilen bu sonuçlar, materyal olarak kullanılan genotipler arasında incelenen özellikler yönünden geniş bir varyasyon olduğunu göstermektedir. Bu geniş varyasyon ileride yapılacak olan ıslah çalışmalarına ilgilenilen özellik veya özellikler yönünden uygun anaç seçme olanağı sağlayabilir.

Abstract:
In this study, A total of 42 cotton genotypes which has been registered in Turkey and the commonly planted of some varieties, some genotypes with different geographical origins (Such as the USA, Australia, Uzbekistan, Bulgaria and Pakistan), resistant to biotic and abiotic stress conditions, superior yield and fiber quality characteristics, extensive cultivation areas in various countries and some advanced lines (F7) developed by Progen Seed Co. were used as material. Experimental study was carried out in 2015 under the conditions of Amik plain, with 6 control genotypes (Carisma, Lydia, BA-151, BA-525, Gloria ve ST-468) and 3 repetitions according to the Augmented Trial Design. As a result of the study, variance analysis on the varieties used as controls according to the mentioned method revealed that the difference between the mentioned varieties was statistically significant in terms of seedcotton weight per boll, disease index according to leaf symptoms, disease index according to the stem symptoms, fiber strength, fiber fineness and fiber elongation properties significant at P <0.01 level, and insignificant in terms of the other examined features. As a result of LSD (5%) test according to the mentioned method, statistically, it was determined that genotypes were composed of 21 different groups in terms of seedcotton weight per boll; 17 different groups for 100 seed weight, ginning turnout, fiber strength and fiber fineness; different groups for the number of boll; 15 different groups for plant height, number of monopodial branch, disease index according to leaf symptoms and spinning consistency index; 14 different groups in seedcotton yield and disease index according to leaf symptoms; 13 different groups for number of node and fiber elongation; 12 different groups for fiber length, fiber uniformity and short fiber ratio; 10 different groups for number of sympodial branch property. These results show that there is a wide variation among the genotypes used as materials. This wide variation may allow possibility of the selection of appropriate parents in terms of desired feature or features to future breeding studies.