Doğu Karadeniz'deki Anadara cornea (Reev, 1844)'nın populasyon yapısı ve üreme periyodunun belirlenmesi üzerine araştırma
A Study on the population structure and gonadal development of Anadara cornea (Reev, 1844) in the Eastern Black Sea, Turkey
Yazar: CEMALETTİN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ERTUĞ DÜZGÜNEŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology
Dizin: Anadara cornea = Anadara cornea ; Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Popülasyon = Population ; Üreme = Reproduction

Özet:
Araştırmada, Çamburau-Of kıyı şeridinde bulunan A. cornea'ma populasyon yapısı büyüme, kondisyon indeksi, yaşama ve ölüm oranları parametreleri, atinin biyokiyasal özellikleri ve üreme periyodunun belirlenmesi için histolojik çalışmalar yapılmıştır, örnekleme Mart 1998-Şubat 1999 tarihleri arasında direç ve dalarak yapılmıştır. Bunun yanında, sıcaklık, tuzluluk, ve klorofil-a gibi çevresel parametreler de izlenmiştir. Araştırmada A. cornea populasyonunun 5-85 mm arasında dağılım gösterdiği belirlenmiş olup, ortalama boy 39.28 ± 0.261 mm ve ağırlık 24.84 + 0.373 g tespit edilmiştir. Boy - ağırlık ilişkisi W = 0.0002xL3058 şeklinde bulunmuştur. Kondisyon indeksinin ilk olarak Mayıs aymda (Ki =11.261 ± 0.667, Kn = 10.405 ± 0.588) en yüksek, Ağustos aymda (Ki = 4.675 ± 0.240, Kn = 4.265 ± 0.219) en düşük değere sahip olduğu gözlenmiştir. Büyüme parametrelerinin belirlenebilmesi için Bhattacharya metoduyla 0 ve 6 yaş dahil olmak üzere toplam 7 yaş grubunun olduğu tespit edilmiştir. Bu yaşlara karşılık gelen ortalama boylara göre hesaplanan won Bertalanffy büyüme parametreleri L» = 85.01 mm, K = 0.295 ve to = -0.081 belirlenirken, toplam ölüm oram Z = 1.180 olarak tespit edilmiştir. Biyokimyasal analizlerden, kurumadde, kül, protein ve yağ oranlarında aylık değişimler, kondisyon indeksindeki değişimlerle uyumlu olduğu gözlenmiştir. A. cornea' da ortalama yağ % 8.8 ve ortalama protein % 57.8 olarak bulunmuştur. Histolojik örneklerle ve görsel olarak yapılan inceleme sonucu belirlenen dişi- erkek oranının 1 : 1 oranına yakın olduğu tespit edilmiştir. Alınan histolojik kesitlerden ilk yumurtalı birey Mayıs aymda belirlenirken, en küçük olgunlaşma boyunun 20 - 24 mm arasında olduğu gözlenmiştir. Gonadlarda meydana gelen değişmeler başlangıç, gelişme, olgunlaşma, boşaltma, tam boşaltma ve dinlenme olarak altı safhada incelenmiştir. Anahtar kelimeler: A. cornea, Populasyon, Büyüme Parametreleri, Kondisyon İndeksi, ölüm oranı, Biyokimyasal yapı, Üreme, Cinsiyet Oram VI

Abstract:
A Study on the Population Structure and Gonadal Development of Anadara cornea (Reev, 1844) in the Eastern Black Sea, Turkey Population structure and seasonal (monthly) variations in growth rates, condition index, survival, biochemical composition of somatic tissues and gonadal developments of A. cornea inhabiting in Eastern Black Sea have been studied. Specimen of A. cornea were sampled form soft bottom of Çamburnu - Of coastline (Trabzon) using dredge and diving from March'98 until February'99. Relevant environmental variables, namely temperature, salinity and chlorophyll-a, were also followed. A. cornea population seemed to consist of individuals with size range of 5-85 mm and mean shell length live weight of 39.28±0.261 mm and 24.9±0.37 g. The relationship between shell length (L) and live weight (W) was estimated as: W=0.0002xL3058. Condition index values exhibited clear seasonal variations: reaching maximum values (Kf=11.3±0.67, Kn=10.4±0.59) in mid-spring (May), declining to minimum (Kr=4.7±0.24, Kn=4.3±0.22) in late summer (August) and recovering in early autumn. Growth parameters of the population were estimated after estimating the age composition by employing Bhattacharya's method. The population seemed to consist of 7 age groups (0-6). Calculated von Bertalanffy growth parameters for mean shell lengths corresponding these age groups were estimated as: L«,= 85.01 mm, K= 0.295, to=-0.081 and total mortality rate, Z=1.18. Biochemical composition values (dry meat or water, ash, crude protein and crude lipid) of the meat showed similar seasonal or monthly variation as condition index. Mean crude protein and lipid contents of A. cornea were 57.8% and 8.8%. Sex ration of the population was determined using the histological analyis and visual observation and it appeared around 1:1. Histological investigation showed that minimum size for first sexual maturity is around 20-24 mm and individuals with mature gonads could be encountered as early as May. Six main stages (namely immature, development, mature, spawning, spend and resting) were identified during gametogenesis or gonadal developments. Keyeords: A. cornea, Black Sea, population structure, growth parameters, condition index, mortality, biochemical composition, gonadal development, sex ration vn