Hakkâri kilimlerindeki motiflerin sembolik dilde çözümlenmesi
Analyzing of Hakkâri carpet's motives in a symbolic means
Yazar: YILMAZ KAVAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLDA ÇETİNDAĞ SÜME
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: El Sanatları = Crafts ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hakkari = Hakkari ; Kilimler = Rugs ; Kültür = Culture ; Motifler = Motifs ; Renkler = Colors ; Semboller = Symbols

Özet:
Belirli bir tarihî süreç içinde meydana gelen ve içinde milletin inancını, töresini, sanatını, edebiyatını, gelenek ve göreneğini gördüğümüz kültür, bünyesinde şekillendiği milletin aynası gibidir. Bu ayna, bir milleti tüm yönleriyle yansıtmaktadır.
	Toplumun tüm katmanlarını içinde gördüğümüz kültür, hayatın her alanında ve insanın olduğu her yerde vardır. Kültür denen olguyu bütün gerçekliği ile gördüğümüz bu alanlardan biri de yapımı yüzyıllardır bir gelenek olarak anneden kıza geçen ve sürekli değişip gelişen dokuma ürünü kilimlerdir. Anadolu insanını her yönüyle yansıtan kilimler Anadolu'nun her yöresinde dokunmaktadır. Kilim dokumasının gerçekleştiği bu yörelerden biri de Hakkâri ilidir. Hakkâri'de kadınlar, yüzyıllardır bir gelenek olarak kilim dokumaktadır. Hakkâri insanının doğadaki bitkilerden elde ettiği kök boyalar ile boyadığı ipliklerden oluşturduğu kilimler, Anadolu insanının kültür dünyasının gücünü vezenginliğini aynı zamanda birlik ve beraberliğindeki ortak ruhu göstermektedir.
	Hakkâri yöresinde geçmişte ve günümüzde dokunan kilimlerde görülen pek çok motif ve sembol, yörenin saklı kültürünü yansıtmaktadır. Yöre kadını çevresinde olup biteni, farkında olmadan bilinçaltında sakladığı sembol ve motifler ile kilimlere işlemektedir. Kadınlar, bu sanatı icra ederkenuğuruna ve dileğine denk düşen şifreler ve semboller üreterek kilimlere yansıtmaktadır. Kilimlerdeki bütün sembol ve motiflerin her birinin anlamı vardır ve bunu en iyi kilim dokuyan kadınlar bilmektedir. Kilim motiflerinde can bulan motifler, Hakkâri'nin folkloru ile birbirine karışarak yüzyıllar öncesinden hikâyeler ve sırlar ile bu güne gelmeye devam etmektedir.
	Bu çalışma ile amacımız Hakkâri folkloru özelinden Anadolu folkloru geneline ulaşarak birlik ve beraberlik ruhunu ortaya çıkarıp Anadolu kültürüne hizmet etmektir.


Anahtar Kelimeler: Hakkâri, kilim, motif, sembol, renk, kültür

Abstract:
Caused by a specific date in the community's faith, ritual, art, literature, culture and traditions and customs we see, is like a mirror of society that shape it.This mirror reflect The society with its all aspects.
	The culture of society we see all the heros is everywhere in life and is everywhere human being lives. One of the field that, we can see. The culture with all its sides and carpets whose production has lasted for centuries and go from mother to daughter as a culture is carpets. The carpets that, we see the society with its all sides is knitted every region of Anatolia. One of region that carpets are knitted is Hakkâri. The carpets have been knitted for centuries in Hakkâri. The carpets that people live in Hakkâri knitted from the dyes from plants show the richness and power of the world of our peoples culture.
	Lots of motifs and symbols in the carpets of Hakkâri now and in the past reflect the hidden culture of the region. The People living in this region reflect all the incidents around them uncounciously to their motifs and symbols in carpets. When women do that they believe their fortune and good wishes and they knit them to the kilims as a code and symbol.All of the codes and symbols have their meaning and only the women knit them know these meanings. The motifs revivig from the carpets have been mixed to the folklor of Hakkâri and have been coming to today with its story and mystery.
	With this study our aim is reaching the genereal Anatolian folklor in the name of Hakkaris folklor and to serve the soul of unity and solidarity.



Key Words:  Hakkâri, carpet, motifs, symbols, colour, culture