Disiplin toplumundan bilgi toplumuna: Öğretmenin bilgi iktidarı
From the discipline society to the knowledge society: Teachers' knowledge power
Yazar: HASAN KOCABOĞA
Danışman: DOÇ. DR. MİTHAT KORUMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi kullanımı = Information usage ; Bilgi toplumu = Information society ; Disiplin toplumu = Disciplinary society ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Sınıflandırmak, düzenlemek, temizlemek, standartlaştırmak, disiplin sağlamak = 5S ; Öğretmenler = Teachers ; İktidar = Government

Özet:
Modern devlet aygıtının ortaya çıkışıyla birlikte bedenlerin toplamı olan nüfusların gözetim altına alınarak yönetilmeye başlanması disiplin toplumunu ortaya çıkarmıştır. Foucault; on sekizinci yüz yılda başlayarak ortaya çıkan toplumları disiplin toplumları olarak nitelendirirken, disiplin toplumunun parametresini kapatılma olgusunun merkeze alındığı bir düzlem üzerinden karakterize eder. Disiplin toplumunda disiplinin, bir nevi birey imal etmek gibi işlevi mevcuttur. Bu işlev, iktidarın icraatının aracı bir tür teknik olarak karşımıza çıkar. Sanayi devriminden sonra ilerleyen süreçte bilimsel gelişmelerin oluşturduğu toplum modeline bilgi toplumu denir. Enformasyon toplumu ya da bilgi toplumu olarak adlandırılan 21.yüzyılda yükselen değerler, hızlı değişim, küresel rekabet, hızlı gelişme, yeni bilgi teknolojileri, insan kaynaklarının önemi, öğrenen organizasyonlar, bilgili insan, bilgi tabanlı yeni organizasyonlardır. Bu araştırmada disiplin toplumundan bilgi toplumuna geçişle birlikte eğitim siteminin ve eğitim örgütlerinin değişen bağlamı doğrultusunda öğretmenlerin bilgi iktidarının geçirdiği değişim ve dönüşümün belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırma nitel araştırma yaklaşımının olgubilim desenine uygun olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme ile seçilmiş 36 öğretmen ve eğitim yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma sonucunda "Bilgi ve Bilgi Toplumu Algısı", "Epistemik Buhran", "Bilgi İktidarı Sarsılması", "Öğretmen Rolleri", "Paradigma Kayması", "İtibar Kaybı", "Dijital Yetkinlik" ve "Dijital Taylorizm ve Değişim Yorgunluğu" olmak üzere sekiz ana temaya ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlardan hareketle bilgi toplumda öğretmenlerin geleneksek roller ve konumları ile birlikte yeni konumlarını gözden geçirmeleri ve öğretmenlerin eğitiminin yeniden ele alınması gerektiği gibi önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Disiplin Toplumu, Bilgi Toplumu, Öğretmenlerin Bilgi İktidarları

Abstract:
With the emergence of the modern state apparatus, the fact that people began to be managed by being under surveillance has revealed the disciplinary society. Foucault described the societies that emerged starting in the eighteenth century as disciplinary societies. He characterized the parameter of the disciplinary society on a plane where the phenomenon of closure is centered. In the disciplinary society, the discipline has the function of producing self. This function emerges as a kind of technique as a means of the execution of the power. The society model formed by scientific developments in the process after the industrial revolution is called the knowledge society. The rising values of knowledge society in the 21st century are rapid change, global competition, rapid development, new information technologies, the importance of human resources, learning organizations, knowledgeable people, and new knowledge-based organizations. In this research, it is aimed to determine the change and transformation of the knowledge power of teachers in line with the changing context of the education system and educational organizations with the transition from the disciplinary society to the information society. This research was designed in accordance with the phenomenological design. The participants of the study involved 36 teachers and school principals determined via criterion sampling. The data of the research were collected using semi-structured face to face interviews. Content analysis method was preferred for the analysis of the data. As a result of the research, eight themes were identified as "Knowledge and Knowledge Society Perception", "Epistemic Depression", "Knwledge Power Shaken", "Teacher Roles", "Paradigm Shift", "Loss of Reputation", "Digital Competence" and "Digital Taylorism and Change Fatigue" has been reached. Based on the results, suggestions were made that teachers should review their traditional roles and positions, as well as their new positions in the information society, and that the education of teachers should be reconsidered.

Keywords: Disciplinary Society, Information Society, Teachers' Knowledge Powers