Örgütsel vatandaşlık davranışlarının açıklanmasında örgütsel bağlılık, iş tatmini, kişilik ve örgüt kültürünün rolü
The roles of organizational commitment, job satisfaction, personality and organizational culture on organizational citizenship behaviors
Yazar: FATİH ÇETİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ FIKIRKOCA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kişilik = Personality ; Kurumsal kültür = Corporate culture ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, örgütsel vatandaşlık davranışlarının açıklanmasında kişisel, ortamsal ve tutumsal faktörlerin etkilerinin bütüncül bir model çerçevesinde araştırılmasıdır. Bu kapsamda banka çalışanlarından oluşan toplam 673 kişilik örneklemden anket yöntemi kullanılarak veri toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi tekniğiyle, Amos 16.0 istatistik programı kullanılarak değerlendirilmiştir.Elde edilen bulgular, örgütsel vatandaşlık davranışları boyutlarından diğerkâmlık, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem davranışlarının açıklanmasında etkileri bulunan öz yeterlilik değişkenine iş tatmininin aracılık ettiği; diğer yandan vatandaşlık davranışlarından centilmenlik ve sivil erdem davranışlarının açıklanmasında ise örgüt kültürü boyutlarından klan eğilimi ve açıklık eğiliminin etkilerine ise örgütsel bağlılığın aracılık ettiği görülmüştür. Diğer yandan tecrübeli çalışanların daha fazla örgütsel vatandaşlık davranışları sergileyebileceği, kadınların ve yaşça daha büyük olanların örgütte vatandaşlık davranışı sergileme konusunda daha aktif olabilecekleri belirlenmiştir.Sonuçta örgütsel vatandaşlık davranışlarının açıklanması sürecinde, bir tarafta öz yeterlilik gibi kişisel bir faktörün, diğer tarafta ise örgüt kültürü gibi ortamsal bir faktörün birlikte ele alınması sonucunda, bu faktörlerin bağımsız etkileriyle birlikte iş tatmini ve örgütsel bağlılık gibi tutumların da bu süreçteki aracılık rolleri ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study was to explore the effects of personal, contextual and attitudinal factors on predicting the organizational citizenship behaviors in a frame of integrated model. The survey was administered to the 673 bank employees for this study. The data in this study were analyzed with the Structural Equation Modeling techniques using Amos 16.0 statistical program.Results indicate that job satisfaction mediates the relations between self efficacy and the altruism, conscientiousness, sportsmanship, courtesy and civic virtue dimensions of citizenship behaviors and, organizational commitment mediates the relations between clan and clarity types of organizational culture dimensions and sportsmanship and civic virtue dimensions of citizenship behaviors. Moreover, females, more experienced and older employees display more citizenship behaviors.Ultimately it was discovered that handling together personal factor as self efficacy and contextual factor as organizational culture, attitudinal factors as job satisfaction and organizational commitment have mediator roles in predicting organizational citizenship behaviors.