İslam felsefesindeki alegorik hikâye geleneğinin çocuklarla felsefe (P4C) uygulamalarında kullanımı Hayy b. Yakzân örneği
The use of allegorical story tradition in Islamic philosophy in philosophy with children (P4C) Hayy b. Yakzân example
Yazar: FATMA DEMİREL MISTAK
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FARUK ERDOĞAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Alegori = Allegory ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Hayy bin Yakzan = Hayy bin Yakzan ; Hikaye = Story ; Çocuk eğitimi = Child education ; Çocuklar = Children ; İbn Tufeyl = İbn Tufeyl ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
1960'lı yıllarda Amerika'da Matthew Lipman, bir dizi kitap ve belirli bir yaş grubunu hedef alan bir felsefe eğitim programı ortaya koyar. Çocuklar için felsefe (P4C) olarak adlandırılan bu program, bireysel ve sosyal açıdan önemli kazanımlar hedefler. Okul öncesi dönemden başlayarak lise son sınıfın dâhil edildiği bir müfredata sahiptir. Müfredat dil ve düşünme becerilerini, demokratik bir topluluk içinde, felsefi problemler üzerinden geliştirme prensibi taşır. Bu çalışmada P4C uygulamalarının yapılışı ve yöntem üzerine yapılan araştırmalar incelenmiştir. P4C atölyelerinde düşünceyi tetiklemek için filozofların alegorik üsluba sahip düşünme egzersizleri sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak İslam Felsefesinin alegori geleneğine bu konuda yeterince başvurulmamış olması alanda bir eksiklik olarak görülmüş ve olası nedenlerin cevapları aranmıştır. Böylece İslam felsefesinin atölye uyarını olma potansiyeli taşıyan zengin alegori geleneğinin tanıtılma ihtiyacı da giderilmeye çalışılmıştır. Çalışmada eğitim, din ve felsefe ilişkisine değinilmiş, İslam geleneğinde eğitim ve P4C yöntemini hakkında bilgiler verilmiştir. Alegori geleneğinin gelişim sürecine değinilmiş ve İslam Felsefesindeki serüveni incelenmiştir. Uygulama haline getirmek üzere İslam Felsefesindeki alegoriyi temsilen Hayy b. Yakzân adlı eser seçilmiştir. Eser seçiminde, Hayy b. Yakzân'ın, İslam coğrafyasındaki şöhretinin yanı sıra Batı edebiyatı için de ilham verici olması, diğer alegorik eserlere göre daha tanınır olması, olay örgüsünün anlaşılırlığı, felsefi tartışmaya zemin oluşturacak pek çok tema barındırması etkili olmuştur. Eser, araştırmanın amacına uygun şekilde on iki oturumdan oluşan bir uygulama serisi olarak tasarlanmış, sonuç bölümünde değerlendirme ve önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çocuklarla felsefe, alegorik hikâye, eleştirel düşünme, İbn Tufeyl

Abstract:
In the 1960s, in America, Matthew Lipman put forward a series of books and a philosophy education program targeting a specific age group. This program, which is called philosophy for children (P4C), aims at personal and social gains. It has a curriculum that includes the last year of high school starting from the pre-school period. The curriculum is based on the principle of developing language and thinking skills through philosophical problems in a democratic society. In this study, the implementation of P4C applications and research on the method were examined. Philosophers' allegorical thinking exercises are frequently used in P4C workshops to trigger thought. However, the fact that the allegory tradition of Islamic Philosophy has not been sufficiently applied in this regard has been seen as a deficiency in the field and answers have been sought for possible reasons. Thus, the need to introduce the rich allegory tradition of Islamic philosophy, which has the potential to be a workshop stimulus, has been tried to be met. In the work, the relationship between education, religion and philosophy was mentioned, and information was given about P4C method and education in the Islamic tradition. The development process of the tradition of allegory is mentioned and its adventure in Islamic Philosophy is examined. Representing the allegory in Islamic Philosophy to put it into practice, Hayy b. Yakzân the work named  was preferred. In the selection of the work, Hayy b. Yakzân's in addition to his fame in Islamic geography, it is being inspiring for Western literature and being more recognizable than other allegorical works and the clarity of the plot and having many themes that would form the basis for philosophical discussion were effective. The work has been designed as an application series consisting of twelve sessions in accordance with the purpose of the research, and evaluations and suggestions are included in the conclusion section.

Keywords: Philosophy with children, allegorical story, critical thinking, Ibn Tufayl