Sosyal bilgilerde tarihsel kanıtlara dayalı çalışma yapraklarının kullanımı: Bir karma yöntem araştırması
The use of worksheets based on historical evidence in social studies: A mixed method research
Yazar: TOLGAHAN AYANTAŞ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ DÖNMEZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Tarih, Sosyal Bilgilerin önemli bir bileşeni olarak kabul edilmekte ve çocukların toplumsallaşmasında önemli bir araç olarak görülmektedir. Ancak, Sosyal Bilgilerde tarih konularının öğretimine yönelik eleştiriler mevcuttur. Etkili bir Sosyal Bilgiler eğitimi, öğrencilerin tarihsel süreçlere katılımını artırarak onları daha bilinçli ve kültürel açıdan zengin bireyler haline getirmeyi amaçlar. Tarihsel kanıtların tarih öğretimindeki rolü, öğrencilerin nesnel gerçekliği anlamalarına ve farklı perspektiflerin anlaşılmasını sağlayarak toplumsal değişim için mücadele etme bilincinin gelişmesine katkıda bulunmaktadır. Öğrencilerin tarih öğrenimine yönelik çalışma yaprakları gibi materyallerle etkileşimli öğrenme deneyimleri yaşamaları önemlidir. Dolayısıyla bu araştırma, ortaokul 5. sınıf düzeyinde Sosyal Bilgiler öğretiminde tarihsel kanıtlara dayalı çalışma yapraklarının öğrencilerin akademik başarısına etkisini incelemektedir. Aynı zamanda, öğrencilerin bu tür çalışma yapraklarını hazırlama süreci ve bu materyallerin niteliği de araştırmanın kapsamına dahil edilmiştir. Alan yazındaki birçok çalışmanın aksine, bu araştırma, öğrencilerin hazırladığı çalışma yapraklarının öğrenme süreçlerine olan etkisini değerlendirirken nicel ve nitel veri bir arada kullanılarak kapsamlı bir analiz sunmaktadır. Nicel bölümde, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel model kullanılarak tarihsel kanıtlara dayalı çalışma yapraklarının öğrencilerin akademik başarısı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma yaprakları öğretim sürecini destekleyen iskeleler (scaffolding) olarak kurgulanmıştır. Elde edilen bulgular, bu materyallerin kullanımının öğrencilerin akademik başarısını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Nitel bölümde ise, öğrencilerle yapılan görüşmeler ve çalışma yapraklarının incelenmesiyle, bu materyallerin öğrenme süreçlerine olan katkıları daha detaylı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, öğrencilerin bu materyaller aracılığıyla bilgiye ulaşma ve konuları çeşitlendirme becerilerinin arttığını, ancak bilgiyi işleme, sunma ve ileri düzeyde soru hazırlama becerilerinin geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Araştırmanın karma bulguları, nicel ve nitel verilerin birbirini desteklediğini ve açıkladığını göstermektedir. Bu bulgular, tarihsel kanıtlara dayalı çalışma yapraklarının öğrencilerin akademik başarısını artırdığını ve öğrenme süreçlerine olumlu katkı sağladığını vurgulamaktadır. Araştırma kapsamında öğrencilerin öz-düzenleme becerilerini kullandıkları ve dolayısıyla üst-bilişsel (metacognition) açıdan da gelişim gösterdikleri düşünülmektedir. Ancak, öğrencilerin çalışma yapraklarını hazırlama sürecinde belirlenen beceri alanlarında gelişim sağlanması gerektiği de dikkate alınmalıdır. Bu araştırma, Sosyal Bilgiler dersinde tarihsel kanıtlara dayalı çalışma yapraklarının etkili bir öğretim materyali olduğunu ortaya koymaktadır. Öğrencilerin bu materyaller aracılığıyla eleştirel düşünme ve analiz becerilerinin gelişimine katkı sunulduğu görülmektedir.

Abstract:
History is regarded as a crucial component of social studies and is seen as an important tool in the socialisation of children. However, there are criticisms regarding the teaching of historical topics within social studies. Effective social studies education aims to enhance students' engagement in historical processes, making them more conscious and culturally enriched individuals. The role of historical evidence in history teaching contributes to students' understanding of objective reality and the appreciation of different perspectives, fostering an awareness of social change. It is important for students to have interactive learning experiences with materials such as worksheets that facilitate history learning. Consequently, this research examines the impact of worksheets based on historical evidence on the academic achievement of Year 5 primary school students in social studies. Additionally, the process of preparing such worksheets by the students and the quality of these materials are included in the scope of the research. Unlike many studies in the literature, this research provides a comprehensive analysis by using both quantitative and qualitative data to assess the impact of worksheets prepared by students on their learning processes. In the quantitative section, a pre-test post-test control group quasi-experimental design was used to examine the effect of worksheets based on historical evidence on students' academic achievement. The worksheets were designed as scaffolding to support the teaching process. The findings indicate that the use of these materials positively affects students' academic achievement. In the qualitative section, the contributions of these materials to the learning processes were evaluated more thoroughly through interviews with students and the examination of the worksheets. The findings reveal that students improved their skills in accessing information and diversifying topics through these materials, but there is a need to enhance their skills in processing information, presenting it, and preparing advanced-level questions. The mixed-method findings demonstrate that the quantitative and qualitative data support and explain each other. These findings emphasise that worksheets based on historical evidence increase students' academic achievement and contribute positively to learning processes. It is considered that students developed metacognitive skills by using self-regulation strategies during the study. However, it should also be noted that there is a need for improvement in the skills identified during the process of preparing the worksheets. This research demonstrates that worksheets based on historical evidence are an effective teaching material in social studies lessons. It is observed that these materials contribute to the development of students' critical thinking and analytical skills.