Muğla çocuk oyunlarının tasnifi ve değerlendirilmesi
Classification and evaluation of Muğla children's games
Yazar: MİNE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMRAL DEVECİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Muğla = Muğla ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Oyun ve oyuncak olgusu insanoğlunun en arkaik dönemlerinden bu yana varlığını sürdürdüğü bilinmektedir. Bu oyun ve oyuncak olgusu kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır. Dil, din, ırk, kültür, coğrafya, yaşam tarzı, teknoloji gibi birçok unsur çocuk oyun kültürünün şekillenmesinde etkili olmuştur. Bu oyunlar içerisinde oynanış biçimleri ve oyun araçları bakımından benzerlikler bulunmaktadır. Bu benzerliklerle Muğla yöresindeki oyunlarda da karşılaşmak mümkündür. 
Muğla, tarihi süreç içerisinde birçok uygarlığın etkisinde kalmıştır. Her uygarlık kendi kültürünün izlerini de bırakmıştır. Bu uygarlıkların kanıtları niteliğinde Muğla'da bulunan yüzü aşkın antik kent bulunmaktadır. Çoğu antik kentin de denizle bağlantısı bulunmaktadır. Muğla, Ege ve Akdeniz'in birleştiği yerdeki coğrafi konumu nedeniyle deniz ulaşımının kültürel alışverişe katkı sağlaması olağandır. Bu katkının izlerini antik kentlerdeki oyun çizgileri ve şehir müzelerinde sergilenen oyun ve oyuncak arkeolojik kalıntılarında görmek mümkündür. Bunun yanında Orta Asya'dan Anadolu'ya ordan Toroslara doğru yapılan göçlerle çeşitli Türk boyları gelerek Muğla yöresine  Türk çocuk oyunu bilgi birikimini de beraberinde getirmiştir. Muğla çocuk oyunlarında Orta Asya ve Anadolu'da oynanan çocuk oyunlarıyla ortaklıklar görülmüştür.
Muğla çocuk oyunları konusunda çalışırken disiplinlearası - tarih, arkeoloji, felsefe, dil bilimi - halkbilimi, çocuk gelişimi ve eğitimi- araştırmalar yapılarak çoklu bakış açısıyla bakılmaya çalışılmıştır. Oyunların işlevleri konusunda çıkarım yapmak için kültürel kodlarımızın hafızası olan sözlü ve yazılı ürünleri incelenmiştir. Bu çalışma kapsamında yeni derlenmiş olan 109 oyun ve 42 oyuncak ve kaynaklardan taranarak eklenen 85 oyun ve 5 oyuncak ile birlikte toplamda 241 oyun ve oyuncak sınıflandırılmıştır. Muğla çocuk oyunları sınıflandırması içerisinde yer alan oyunların genellikle açık alanda oynanan oyunlar olduğunu ve doğanın sunduğu imkanlar sayesinde istenilen yerin oyun alanına dönüştüğü görülürken oyun esnasında veya bir doğa unsuru görüldüğünde söylenen oyun türkülerinin çokluğu sözlü kültürün çocuk oyunları üzerindeki etkisini görmek mümkündür.

Abstract:
It is known that the phenomenon of games and toys has existed since the most archaic periods of humankind. This phenomenon of games and toys has been passed down from generation to generation and has survied to this day. Mant elements such as language, religion, race, culture, geography, lifestyle and technology have been effective in shaping children's play cultre. There are similarities in these games in terms of gameplay styles and game tools. It is possible to encounter these similarities in the games in the Muğla region.
Muğla has been influenced by many civilizations throughout history. Every civilization has left traces of its own culture. There are more than a hundred ancient cities in Muğla as evidence of these civilizations. Most ancient cities also have connection to the sea. Due to Muğla's geographical location at the junction of the Aegean and the Mediterranean, it is normal for sea transportation to contribute to cultural exchange. It is possible to see the traces of this contribution in the play lines in ancient cities and in the archaeological remains of games and toys exhibited in city museums. In addition, with the migrations from Central Asia to Anatolia and from there to the Taurus Montains, various Turkish tribes came and brought with them the knowledge of Turkish children's games to the Muğla region. Muğla children's games have similarities with children's games played in Central Asia and Anatolia.
While working on Muğla children's games, inderdisciplinary - history, archaeology, philosophy, linguistics - folklore, child development and education research - was carried out and an attempt was made to look at it from multiple perspectives. In order to make inferences about the functions of games, the verbal and written products, that are the memory of our cultural codes, were examined. Within the scope of this study, a total of 241 games and toys were classified, including 19 newly compiled games and 42 toys, and 85 games and 5 toys added by scanning from sources. While it is seen that the games included in the Muğla children's games classification are generally games played in open areas and that the desired place turns into a playground thanks to the opportunities offered by nature, it is possible to see the influence of oral culture on children's games with the abundance of game folk songs sung during the game or when a nature element is seen.