Yeni medyada kanaat önderleri, görüş arayanlar ve yankı odaları
Opinion leaders, opinion seekers and echo chambers in new media
Yazar: TURAN ULAŞ
Danışman: PROF. DR. CEM YAŞIN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Kanaat önderleri çevresindeki bireyler tarafından güvenilir olarak görülen, etkileşimde bulunduğu bireyleri paylaştıkları duygu ve düşünceleriyle etkileyen ve onları yönlendirebilme potansiyeline sahip kişiler olarak ifade edilmektedir. Yeni iletişim teknolojileriyle özellikle sosyal medyayla birlikte geleneksel anlamdaki kanaat önderliği farklı bir boyuta taşınmış ve çevrim içi kanaat önderleri ortaya çıkmıştır. Öte yandan, seçici maruz kalma anlayışının bir yansıması olarak çevrim içi alanlarda bireylerin benzer düşünce ve inanışlara maruz kalmasını ifade eden yankı odası kavramı tartışılmaya başlanmıştır. Çalışmada, Türkiye'de çevrim içi ve çevrim dışı alanlarda kanaat önderleri veya görüş arayanlar olarak farklı rollerde yer alan bireylerin, yankı odaları içerisinde yer alıp almadıklarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen araştırma verileri, tabakalı örneklem yöntemi kullanılarak anket tekniğiyle toplanmıştır. Araştırma sonucunda bireylerin çevrim içi ve çevrim dışı alanlarda sergiledikleri bilgi alma, yayma ve paylaşma eylemlerindeki farklılıkların (kanaat önderleri ve görüş arayanlar olarak), yankı odaları içerisinde yer alıp almama durumlarını etkilediği tespit edilmiştir. Bulgular, görüş arayan bireylerin yankı odalarından kaçınma olasılıklarının yüksek olduğuna işaret etmektedir. Öte yandan, çevrim dışı kanaat önderlerinin yankı odalarında yer alma olasılığının daha yüksek olduğu görülmüştür. Dolayısıyla araştırma, çevrim içi ya da çevrim dışı kanaat önderleri veya görüş arayanlar olarak farklı eylemlerde bulunan bireylerin yankı odalarına maruz kalma veya kalmama durumlarında ortaya çıkan farklılıkların belirlenmiş olması açısından geniş bir perspektif sunmaktadır.

Abstract:
Opinion leaders are defined as people who are seen as reliable by the individuals around them, who influence the individuals they interact with the feelings and thoughts they share, and who have the potential to direct them. With new communication technologies, especially social media, opinion leadership in the traditional sense has moved to a different dimension and online opinion leaders have emerged. On the other hand, the concept of echo chamber, which refers to the exposure of individuals to similar thoughts and beliefs in online spaces as a reflection of selective exposure, has started to be discussed. The study aimed to reveal whether individuals in different roles as opinion leaders or opinion seekers in online and offline spaces in Türkiye are involved in echo chambers. The data of the research conducted in this direction has been collected by questionnaire technique using stratified sampling method. As a result of the research, it has been determined that the differences in individuals' actions of receiving, disseminating and sharing information in online and offline spaces (as opinion leaders and opinion seekers) affect whether they take part in echo chambers or not. The findings suggest that opinion seekers are likely to avoid echo chambers. On the other hand, offline opinion leaders have been found to be more likely to take part in echo chambers. Therefore, the research offers a broad perspective in terms of determining the differences in the exposure or non-exposure to echo chambers of individuals who take different actions as online or offline opinion leaders or opinion seekers.