Türkiye referans evapotranspirasyon değerlerine sıcaklık ve relatif nem etkilerinin araştırılması ve en uygun hargreaves-samani denkleminin belirlenmesi
Determination of optimum hargreaves-samani equation for estimation of reference evapotranspiration in turkey of region
Yazar: FATMA YAVUZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE ÇITAKOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
FAO-56 Penman-Monteith formülü, referans (çim) evapotranspirasyon (ET0) değerlerinin hesaplanmasında tutarlı ve sağlıklı sonuçlar vermesi sebebiyle literatürde en çok kullanılan eşitliktir. FAO-56 Penman-Monteith formülünde referans evapotranspirasyon değerini etkileyen bağımsız değişkenler olarak solar radyasyon (Rs), hava sıcaklığı (T), rüzgâr hızı (U2), ve bağıl nem (RH) gibi meteorolojik veriler kullanılmaktadır. FAO-56 Penman-Monteith eşitliğiyle evapotranspirasyon değerinin hesaplanmasının biraz karışık olmasından ve bu eşitliğin fazla sayıda tanımlayıcı meteorolojik veriye ihtiyaç duymasından dolayı, yeterli veri olmadığı durumlarda onun yerine Hargreaves-Samani eşitliği kullanılmaktadır. Bu tez kapsamında, Türkiye'nin yedi coğrafik bölgesinin tamamındaki 273 adet meteoroloji istasyonunda ölçülmüş maksimum sıcaklık, minimum sıcaklık, maksimum relatif nem ve minimum relatif nem verileri kullanılarak Hargreaves-Samani eşitliği her bölge için ayrı ayrı kalibre edilmiştir. Sonra, her bir bölgeden 3 adet istasyon seçilerek, bu kalibrasyon eşitliklerinin doğruluğu kontrol edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, maksimum sıcaklık, minimum sıcaklık, maksimum relatif nem ve minimum relatif nem verileriyle kalibre edilmiş eşitlikler ile elde edilen evapotranspirasyon değerlerinin FAO-56 Penman-Monteith formülü ile hesaplanan değerlere yakın sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Referans evapotranspirasyonun ve dolayısıyla bitki su ihtiyacının kalibre edilmiş Hargreaves-Samani eşitliği ile hesaplanmasında sıcaklık verilerinin relatif nem verilerine kıyasla daha etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The FAO-56 Penman-Monteith equation is the most commonly used model in the literature for estimation of reference (grass) evapotranspiration (ET0) because of the fact that it gives more accurate and consistent estimates. Despite its higher accuracy potential, the FAO-56 Penman-Monteith equation requires quite a few meteorological quantities as explanatory variables affecting the value of evapotranspiration such as solar radiation, air temperature, wind velocity, and relative humidity. Because it needs so many meteorological variables and partly due to its cumbersome analytical form, the FAO-56 Penman-Monteith equation is not easily applicable for all cases for calculating the reference evapotranspiration, and therefore the Hargreaves-Samani equation is necessarily used instead of it for regions at which the pertinent meteorological data may not be available. In this study, using maximum temperature, minimum temperature, maximum humidity and minimum humidity data measured at 273 stations in all of seven geographical regions of Turkey, the Hargreaves-Samani equation is calibrated separately for each region. Next, the accuracies of these calibrated equations are checked by selecting three stations in each region. In conclusion, it is observed that the evapotranspiration values given by the calibrated Hargreaves-Samani equations are close to those calculated by the FAO-56 Penman-Monteith equation. The temperatures are observed to be more effective than the relative humidity on the evapotranspiration and hence the crop water requirement values in Turkey when the calibrated Hargreaves-Samani equation is used.