Mesleki ihtiyaçlarla ve bağlamlarla ilişkilendirilmiş mesleki matematik dersinin değerlendirilmesi: Harita ve kadastro programı örneği
Evaluation of vocational mathematics course linked to professional needs and contexts: An example of surveying and cadastre program
Yazar: FAHRİYE ZEHRA BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. DERYA ÇELİK
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Mesleki eğitim = Vocational education

Özet:
Mesleki ve teknik eğitimin amacı, ülkenin ara iş gücünü sağlamak adına temel becerilere sahip, gözlem, muhakeme ve analiz yapabilen nitelikte bireyler yetiştirmektir. Belirtilen niteliklere sahip bireylerin yetişmesinde önemli bir rol üstlenen matematik eğitimine, ülkemizde mesleki eğitimin ortaöğretim ve ön lisans seviyesinde yer verilmektedir. Araştırmalar ön lisans düzeyinde verilen matematik derslerinin, mesleki alana yönelik matematiksel alt yapıyı sağlayacak bir içerik ve öğrenciyi merkeze alan bir öğrenme öğretme sürecini arzu edilen düzeyde yansıtmadığını ortaya koymaktadır. Bağlamsal öğrenme-öğretme yaklaşımı ve onun bir stratejisi olan REACT'a dönük ilgili literatürdeki olumlu sonuçlar dikkate alındığında, bu yaklaşım ve stratejinin kullanımının ön lisans düzeyinde matematik öğretiminde söz konusu öğrenme ortamına olan ihtiyacı karşılayacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada bir ön lisans programında okutulan mesleki matematik dersine yönelik mesleki ihtiyaçlar ve bağlamlarla ilişkilendirilmiş bir öğrenme ortamının REACT stratejisi temel alınarak tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın katılımcılarını Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesi'ndeki bir üniversiteye bağlı meslek yüksekokulunun Harita ve Kadastro Programı'nda öğrenim gören 15 birinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmacının "araştırmacı öğretmen" olarak yürüttüğü bu çalışma eylem araştırması şeklinde desenlenmiştir. Araştırmanın ön hazırlık ve eylem planının geliştirilmesi aşamasına yönelik veriler yarı yapılandırılmış mülakat formları aracılığıyla, eylem planının uygulanması aşamasına yönelik veriler tasarlanan öğrenme ortamında uygulanan etkinliklere dönük öğrenci ürünleri, ders ses/video kaydı, araştırmacı günlüğü aracılığıyla, uygulama sonrası öğrenci görüşleri ise yarı yapılandırılmış mülakat formları aracılığıyla elde edilmiştir. Ön hazırlık ve eylem planının geliştirilmesi aşamasına yönelik mülakatlardan elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Bağlamsal öğrenme öğretme yaklaşımının REACT stratejisi temel alınarak tasarlanmış olan öğrenme ortamında söz konusu stratejinin bileşenlerine yönelik süreçlerin nasıl gerçekleştiğini ortaya koymak için literatürden REACT stratejisi bileşenleri doğrultusunda REACT göstergeleri belirlenmiştir. Tasarlanan öğrenme ortamının uygulamasına ait veriler ile uygulama sonrası öğrenci görüşlerinden elde edilen veriler ise belirlenen bu göstergeler doğrultusunda analiz edilmiştir. 
REACT stratejisinin bileşenleri dikkate alındığında araştırmadan elde edilen sonuçlar şu şekilde özetlenebilir: (1) Tasarlanan öğrenme ortamında öğrencilerin mesleki bağlam içeren durumları açıklamak için ön bilgilerini kullanabildikleri, matematiksel kavramları kendi içinde ve mesleki kavramlar ile ilişkilendirdikleri bir ilişkilendirme süreci yaşadığı tespit edilmiştir; (2) Öğrencilerin daha önceki matematiksel bilgilerini mesleki bağlamda tecrübe etme, mesleki alana özgü öznel verileri elde etme ve bu verileri yorumlayabilme açısından kısmen verimli bir tecrübe süreci yaşadığı ortaya konmuştur; (3) Uygulama sürecinin bazı göstergeler açısından yetersiz kaldığı, fakat öğrencilerin kavramları kullanarak öğrenmeleri ve aktif bir şekilde derse katılmaları açısından verimli bir öğrenme süreci yaşamalarına katkı sağladığı tespit edilmiştir; (4) Tasarlanan öğrenme ortamında öğrencilerin fikir alışverişi yaparak ve yardımlaşarak, etkileşimli ve uyum içerisinde verimli bir işbirliği süreci yaşadığı belirlenmiştir; (5) Tasarlanan öğrenme ortamında öğrencilerin öğrendikleri matematiksel bir kavramı farklı bir mesleki duruma aktarabildikleri ve matematiksel kavramlar arasında kurdukları ilişkiyi mevcut mesleki durumda kullanabildikleri bir transfer süreci yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of vocational and technical education is to train individuals who have basic skills and the ability to observe, reason and analyse in order to ensure the country's semi-skilled workforce. Mathematics education, which plays an important role in raising individuals with the stated qualifications, is offered at secondary school and associate degree levels of vocational education in Türkiye. Studies show that mathematics courses offered at the associate degree level do not reflect a content that will provide basic mathematical knowledge for the professional field and a student-centred learning-teaching process at the desired level. Considering the contextual learning and teaching approach, REACT, which is one of its strategies, and its positive results in the relevant literature, it is thought that this approach and its strategy are expected to meet the need for the present learning environment in associate degree mathematics teaching. This study aims to design, implement and evaluate a learning environment linked to professional needs and contexts for the vocational mathematics course that is offered in an associate degree program, based on the REACT strategy. 
The participants of the study consist of 15 first-year students studying in Surveying and Cadastre Program of a vocational school affiliated to a university in the Eastern Black Sea Region. The study, which was conducted by the researcher as a "teacher researcher" was designed as an action research. The data for the preliminary preparation and development of the action plan of the research were obtained through semi-structured interview forms, the data for the implementation of the action plan were obtained through student products, lecture audio/video recordings, researcher's diary for the activities implemented in the designed learning environment, and student opinions after the implementation were obtained through semi-structured interview forms. Content analysis was used to analyse the data obtained from the interviews for the preliminary preparation and development of the action plan. REACT indicators in line with the REACT strategy components were specified using the current literature in order to reveal how the processes for the components of the present strategy are realized in the learning environment designed on the basis of the REACT strategy of the contextual learning teaching approach. The data on the implementation of the designed learning environment and the data obtained from the students' opinions after the implementation were analysed using these specified indicators.
Considering the components of the REACT strategy, the results of the research can be summarized as follows: (1) In the designed learning environment, it was determined that the students were able to use their prior knowledge to explain situations related to professional context, and that they had a relating process in which they associated mathematical concepts in themselves and with professional concepts; (2) It was revealed that students had a partially productive experiencing process in terms of experiencing their previous mathematical knowledge in a professional context, obtaining subjective data specific to the professional field and interpreting these data; (3) It was determined that the applying process was insufficient in terms of some indicators, but it contributed to an efficient learning process considering students' learning by using concepts and active participation in the courses; (4) In the designed learning environment, it was found that students had a productive cooperating process in an interactive and harmonious manner by exchanging ideas and helping each other; (5) In the designed learning environment, it was concluded that students had a transferring process in which they could transfer a mathematical concept they learned in a different professional situation and use the relationship they established between mathematical concepts in the current professional situation.