İnşaat firmalarının kredi talepleri ve bankalar tarafından kredilendirilmesi sistemlerinin değerlendirilmesi ve kredi tahsis model önerisi
Loan applications of construction companies and evaluation of banks? allocation systems and an allocation model suggestion
Yazar: EMRE İNGEÇ
Danışman: DR. MURAT KURUOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Bankacılık sistemi = Banking system ; Kredilendirme = Credit ; Yatırım bankaları = Investment banking ; İnşa = Construction

Özet:
İnşaat yatırım projeleri özü itibariyle yüksek yatırım maliyetine sahip, karmaşık yapıda ve riskli projelerdir. Barındırdıkları risk gerçekleştiğinde ise yüksek yatırım maliyetleri sebebiyle, gerek yatırımcı gerekse finansör açısından büyük zararlara sebep olabilmektedir.İnşaat sektörünün yüksek maliyetli finansman ihtiyacı, bankacılık sektörünün yeni müşteriler bulma ve kar elde etme amacı sebebiyle bu iki sektör temsilcileri oldukça sık karşı karşıya gelmektedir. Ancak her iki sektörün birbirinden farklı olan işleyiş tarzları ve risk algılamaları sebebiyle çoğunlukla iletişim sorunları yaşanmakta ve taraflar birbirlerini anlamakta zorluklar yaşayabilmektedirler. İnşaat firmalarının projelerinin amaç ve ihtiyaçlarını tam olarak ortaya koyamamaları, banka temsilcilerinin ise çoğu projeyi, piyasa ihtiyaçlarını ve projenin hedefini tam olarak anlayamamaları sebebiyle birçok proje kredisi teklifi bankalar tarafından kabul edilmemekte ve firmalar finansman sıkıntısı yaşayabilmektedirler.Bankalar açısından genellikle inşaat firmaları iki şekilde tanımlanır:?Taahhüt firmaları,?Yap-sat inşaat yapan firmalar.İnşaat firmaları zaman zaman türlerine göre farklılık gösterseler de gerek yüklenici olarak gerekse yatırımcı olarak çoğunlukla banka kredisine ihtiyaç duymaktadırlar. Yüklenici firmalar ihaleye girmek için, avans tahsilatı ve çeşitli kesintileri tahsil ederken teminat mektuplarına ve bankaların garantörlüğüne ihtiyaç duyarlar. Yatırımcı inşaat firmaları ise inşaat yatırımlarının maliyetlerinin yüksek tutarlı olmaları sebebiyle firmanın özkaynaklarının yeterli olmadığı durumlarda bankalardan nakit kredi talep edebilirler. Ülkemiz ekonomisinde önemli yer tutan iki sektör arasındaki iletişim eksikliğinin yok edilmesi ve sıkı işbirliğinin artmasının her iki sektörün gelişmesi ve ülke ekonomisine büyük katkı sağlayacağı düşünülebilir.Bu çalışmada amaç, söz konusu iki sektör temsilcilerinin birbirlerini daha iyi anlamaları ve özellikle bankacılık terimleri ve işleyiş tarzına uzak olan inşaat sektörü çalışanlarına banka, kredi, yatırım, yatırım bankacılığı ve kredi tahsis kavramlarının açıklanmasıdır. Ayrıca bu çalışmayla bir bankanın kredi değerlendirme ve tahsis aşamalarında hangi prosedürlerin kullanıldığı ve bu prosedürlerin inşaat sektörünün özelliklerine göre nasıl geliştirilebileceğinin belirlenmesi hedeflenmiştir.Bir bankada halen uygulanmakta olan, tipik bir inşaat firmasının kredi başvurusu ile başlayıp, kredi borcunun ana para, faiz ve komisyonları ile birlikte tamamen kapatılmasına kadar geçen süreç detaylarıyla açıklanmıştır. Genellikle kredi başvurusunda bulunan inşaat firmaları hangi aşamalardan geçerek kredi talebini değerlendirildiğini bilmemeleri sebebiyle zaman zaman banka tarafından talep edilen bilgi ve belgelerin gerekliliğini sorgulamakta, genellikle ilgili şube personeli tarafından kısa olarak özetlenmeye çalışılan süreç tam olarak açıklanamadığı için uzayan süreç konusunda firmalar şikayetçi olabilmektedirler.Ayrıca bu çalışmada detaylandırılan sistemin, kredi başvurusunda bulunacak tipik bir inşaat firması tarafından incelenmesi durumunda banka tarafından takip edilen süreç hakkında bilgi sahibi olunması amaçlanmıştır.Kredi teklifi tahsis ve değerlendirme süreci detaylandırılırken, her inşaat projesinin kendine özgü özellikleri olduğu ve tipleri olduğu dikkate alınmış olup, mümkün olduğu kadar süreç genelleştirilmiştir.Çalışmanın bankacılık sektörüne uzak, inşaat sektörü çalışanlarını hedef alması sebebiyle ikinci bölümde banka kavramı tanımlanmıştır. Banka türleri ve temel bankacılık işlemleri hakkında bilgi verilen bu bölümde bankacılık tarihi ve ülkemiz bankalarının faaliyetleri incelenmiştir. Ayrıca finansal sektörün gözetim ve denetim yapısı hakkında bilgi verilmiştir.Bankacılığın en önemli görevi olan kredi ve plasman kavramı açıklanıp, kredi kavramının unsurları ve kredinin ülke ekonomisine yararlarına değinilmiştir. Kredilerin çeşitli kriterlere göre sınıflandırılması ve işletmelerin kredi gereksinimlerinin nedenleri açıklanmıştır. Ayrıca bankaların tüm işletmeler için uyguladığı genel kredi değerlendirmesi prosedürü hakkında açıklamalar üçüncü bölümde yapılmıştır.Dördüncü bölümde, inşaat sektörü ve bankacılık sektörü ilişkisi, bankacılık sektöründe yoğun olarak kullanılan, inşaat sektörüne yönelik kredi türleri tanımlanmıştır. Ayrıca genel risk tanımıyla birlikte inşaat sektörü özellikleri ve inşaat sektörüne özgü risk faktörleri açıklanmıştır. Bölüm sonunda ise tipik inşaat firmalarının kredi taleplerinin nedenleri maddeler halinde açıklanmıştır.Beşinci bölümde, yatırım kavramı ve tanımına değinilmiş olup, çeşitli kriterlere göre yatırım türleri, yatırımın unsurları, yatırımların ortak özellikleri, yatırım imkanlarını etkileyen faktörler anlatılmış olup, yatırım süreci kısaca özetlenmiştir. Ayrıca söz konusu bölümde yatırım projelerinin değerlendirilmesi ve analizi konuları açıklanıp, yatırım projeleri değerlendirme yöntemleri kısaca özetlenip, yatırım projelerinin değerlendirilmesinde DPT (Devlet Planlama Teşkilatı) ve AYB (Avrupa Yatırım Bankası) üslubuna değinilmiştir.Altıncı bölümde, yatırım bankacılığı tanımı yapılmış, faaliyetleri, işlev ve fonksiyonlarına değinilmiştir. Ayrıca yatırım bankacılığının tarihsel gelişimi açıklanıp, yatırım bankacılığı ile diğer bankacılık türleri arasındaki farklılıklara değinilmiştir. Söz konusu bölümde dünya ve ülkemizde oldukça farklı olarak gerçekleştirilen yatırım bankacılığı faaliyetleri ve kredilendirme süreci açıklanmıştır.Yedinci bölümde ise, ülkemizde faaliyet gösteren sekiz adet banka ve bir ?örnek banka? tarafından inşaat firmalarının kredi taleplerinde izlenen prosedürler karşılaştırılıp farklılıklar bir tabloda sunulmuştur. Ayrıca bir inşaat projesinin kredi talebinin ?örnek banka? tarafından kredilendirilmesi sırasında izlenen prosedür detaylı olarak anlatılmıştır. Öncelikle proje ve proje finansmanı kavramlarına değinilip, yatırım şekilleri ve proje kavramının doğasında olan genel risklerden bahsedilmiştir. Bankalar açısından inşaat projelerinin nasıl tanımlandığından bahsedilip, son olarak bir inşaat firmasının kredi talebiyle başlayan prosedür tüm detaylarıyla açıklanmıştır. Söz konusu prosedür inşaat firmasının tipi ve talep edilen kredinin özelliklerine göre farklılık göstermekle birlikte, olabildiğince genelleştirilerek anlatılmıştır.Söz konusu çalışma sonuna, ?örnek banka? tarafından uygulanan sisteme ait proje değerlendirme raporlarında kullanılan dokümanların birer örnekleri ile taahhüt projeleri gerçekleştiren bir inşaat firmasına yönelik hazırlanan proje değerlendirme raporu eklenmiştir.Yapılan değerlendirme ve analizler sonucunda ?örnek banka? tarafından uygulanan sistemin diğer bankalarla karşılaştırıldığında en gelişmiş ve inşaat kredilerinde oluşabilecek riskleri en aza indiren sistem olarak dikkat çekmektedir.?Örnek banka? nispeten riskli bir sektör olarak tanımlanan inşaat sektörünü kredilendirme politikasını benimsemiş olması sebebiyle kredi riskini azaltmak amacıyla gelen talepleri doğru inceleyebilmek amacıyla detaylı bir sistem kurmuştur.Ayrıca detaylandırılan ?örnek banka? tarafından halen uygulanmakta olan söz konusu kredi değerlendirme ve tahsis sisteminin süreçlerinde eksik ve geliştirilebilir noktalar tespit edilmiş olup, kredi değerlendirme sisteminde bilfiil görev alan uzmanlara, bu eksikler ve geliştirilebilir noktalar hakkında görüşleri sorulmuştur. Kredi değerlendirme sürecinde görev alan söz konusu uzmanların tamamı inşaat mühendisi olup, uzmanlardan söz konusu geliştirilebilir noktaların gerekliliğine katılıp katılmadıklarını belirtmeleri ve önem derecesini puanlamaları istenmiştir. En önemli geliştirilebilir konuya beş puanın, en az önemlisine bir puanın verildiği puanlama sonucu, çalışmanın ekine konulmuştur ve çalışmanın değerlendirme ve sonuç bölümünde yorumlanmıştır.Araştırma sonucu da, tespit edilen geliştirilebilir noktaların önemine dikkat çekmiş olup, uzmanlar söz konusu noktaların geliştirilebileceğini ancak talep sahibi firmadan tüm eksik bilgi ve belge akışının tam olmasının yanı sıra incelenen konuların artacak olması sebebiyle bankanın kredi değerlendirme ve tahsis sürecinin uzayabileceği yönünde fikir beyan etmişlerdir.Çalışma sonunda, ideal banka iş akışına en yakın banka olan ?örnek banka? inşaat firmalarına yönelik kredi değerlendirme ve tahsis prosedürünün, uzman görüşleri doğrultusunda tespit edilen noksan ve geliştirilebilir noktalarının tamamlanması ile kredi değerlendirme ve tahsis sürecini uzatabilen ancak uygulanabilir ve kredi talebini objektif, efektif olarak değerlendirebilen bir model haline geleceği sonucuna varılmıştır. Söz konusu ideal banka iş akış şeması Şekil 8.2'de ve ideal banka organizasyon şeması ise Şekil 8.1'de sunulmuştur.

Abstract:
Construction investment projects are risky projects which mainly have high costs and complex structures. Realizing risk causes considerable loss due to high cost of construction investment project both in terms of investor and financial institution which sponsors project.Companies and financial institutions? representatives of construction sector and banking sector are in business relationship because of high financing needs of the building sector and finding new customers and making more profit purposes of the banking sector. However, there are often communication problems and they understand each other difficultly caused by their different risk perceptions. A lot of loan applications for construction projects are not accepted by banks and the companies have financial distress because of the fact that construction companies could not determine the needs and purposes of projects fully and related committees and departments of banks could not understand details of project, needs of sector/ market and purpose of projects absolutely.Construction companies are mostly classified into two categories according to banks.?Contractor companies?Build and sell companiesAll construction companies mainly need bank loans as both investors (build and sell companies) and contractors although they are classified into two categories. Contractor companies need letters of guarantee and bank guarantee to participate in tenders, get advance payments and collect various cuts. On the other hand, investor construction companies apply for loans in case their equities are inadequate caused by high costs of construction investment projects. Preventing of communication problems between these two sectors that have significant roles in the economy of our country and increasing of cooperation of these sectors will get these two sectors to improve and develop country economic.Purposes of this study are preventing and decreasing of communication problems of these two sectors and determining and explaining the expression of loan, investment, investment banking and loan allocation. In addition to this, it is aimed with this study to show which procedures were used in the processes of evaluation and allocation of loans and how these procedures could be developed according to the characteristics of the construction sector.The process which contains all of the stages from loan application of a construction company to paying main cash loan debt with principal, interest and commissions is explained. Generally, construction companies create some problems and interrogate branch personel about necessity of information and documents which are demanded by bank due to the fact that they do not know which stages loan application passes through and complain of extension of allocation process caused by branch personnel explain the allocation process shortly not detailed and completely.Moreover, it is intended that the construction company has information about evaluation and allocation processes in case of evaluation and allocation systems that are explained in this study are researched by a typical construction company.While presenting details of loan evaluation and allocation processes, the processes are explained as the general processes as possible so it is taken into account that each project has unique features and types.Description of banking is explained in the second section of study due to study targets employees of construction sector who get away from banking sector. In this section that contains information of types of banks and basic banking transactions, history of banking and operations of banks in Turkey are researched. Furthermore, information about structure of supervision and audit of financial sector is given.Descriptions of loan that is the most important operation of banking and plasman are explained. Components of loan and benefits of loan for country economic are mentioned. Classification of loans by various criterias and reasons of loan needings of companies are explained. Moreover, general loan evaluation procedure implemented for all companies by banks is described in the third section.In the fourth section, relation of the construction sector and the banking sector and the types of loans concentrately allocated to construction companies by banks are defined. Moreover, general definition of risk and risk factors specific to the construction sector are described. At the end of the section, the reasons for loan applications of the typical construction companies are explained clause by clause.In the fifth section, description of investment, types of investments, components of investments, common features of investments and the factors that effect opportunities of investments are explained and investment process is shortly summarized. Moreover, information about evaluating and analyzing investment projects is given, the evaluating investment projects methods are shortly summarized, approaches of State Planning Agency (SPA) and European Investment Bank (EIB) are mentioned.In the sixth section, definition of investment banking is explained and operations, roles and functions of investment banking are mentioned. Moreover, historical developments of investment banking are explained and the differences of investment banking and the other types of banking are represented. Investment banking activities and loan processes that are quite different in the world and our country are described.In the seventh section, The construction companies? loan allocation procedures of eight banks and ?case bank?, which are located in Turkey are compared and the results are given in a table. Besides the procedure that is implemented by ?case bank? during allocating loan for a construction project is explained and the types of investments and inherit risks of projects are mentioned. It is explained that how a construction project was defined by a bank. Finally, the procedure, which begins with a construction company?s application for loan, is explained with all details. This procedure is explained particularly taking into account that it acquires different characters according to the type of construction companies and characteristics of applied loan.Copies of the documents that are used in studies of project evaluation and project evaluation report that is prepared for a construction company that performs covenanter projects are added to the end of the study.Consequently with taking into considiration the analysis, the ?case bank?s allocation procedure for construction companies is the most advanced procedure than the other banks?. With this procedure ?case bank? can minimize the loan risk than the other banks.According to the loan policies ?case bank? allocate loan to the risky construction companies. In an effort to minimize the loan risk of the construction companies, ?case bank? improved an advanced loan allocation procedure for construction companies.In the seventh section, incomplete and developable points are identified in loan evaluation and allocation processes which have been implemented by a bank. These deficiencies are presented to specialists who execute evaluation process in the bank. These all specialists are civil engineers and it is asked each of them to support necessity of incomplete and developable points and it is demanded that they grade these points according to their degree of importance. The result of grade that 5 points are given for the most important issue that should be improved and 1 point is given to the least important issue that should be improved is put in the attachment and commented in evaluation and result section of study.Importance of developable points determined is also supported and attracted attention by survey results. The specialists give opinion that these points could be developed in case providing to get all company?s documents fully and developing these points could be delay allocation of loan. After adding developable points ?case bank?s loan evaluation and allocation processes will be ideal bank system. Ideal bank system?s organization chart is given in Shape 8.1 and flow chart is given in the Shape 8.2.It should be provided that evaluation and allocation processes are applicable and set up on a ideal bank model that gets the loans to evaluate and allocate objectively and effectively by adding and developing determined points of evaluation and allocation processes however it takes longer time.