Obeziteli adölesanlarda obezite derecesi ile metabolik sendrom kriterlerinin karşılaştırılması
Comparison of obesity degree and metabolic syndrome criterias in adolescents with obesity
Yazar: RUMET ARJEN AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. RAZİYE DUT ; PROF. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Obezite günümüzde sıklığı artan ve erken yaşlarda ortaya çıkan bir halk sağlığı sorunudur. Ülkemizde yapılmış bir çalışmada metabolik sendrom sıklığı çocuk ve adölesanlarda sırası ile %20 ve %40 olarak belirlenmiştir.  Bu çalışmada adölesan yaş gruplarına göre obezite sınıflarının metabolik sendrom tanı kriterlerinin değişimini ve metabolik sendrom için risk faktörlerini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Süleymaniye Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları, Adölesan polikliniğinde takip edilen obezite tanılı 12-19 yaş grubundaki hastalar üzerinde retrospektif olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik verileri, boy, kilo, VKİ, ALT, AST, GGT, total kolesterol, HDL, LDL, trigliserit, insülin, açlık glukoz, HOMA-IR, HbA1C, sistolik ve diyastolik kan basıncı değerleri kayıt altına alındı. Çalışmaya dahil edilen katılımcılar adölesan yaş grupları ve obezite sınıflarına göre kategorize edilerek karşılaştırıldı. Çalışmada SPSS v.27 (IBM) kullanıldı ve elde edilen sonuçlar için anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya 141'i (%65) kız, toplam 217 katılımcı dahil oldu. Ortalama yaş 15,35±1,90 olarak saptandı. Erken adölesan yaş grubunu (10-13 yaş) oluşturan 37 katılımcının 17'si (%45,9) sınıf 1, 15'i (%40,5) sınıf 2 ve 5'i (%13,5) sınıf 3 obeziteye sahipti. Orta adölesan yaş grubunu (14-17 yaş) oluşturan 148 katılımcının 78'i (%52,7) sınıf 1, 46'sı (%31,1) sınıf 2 ve 24'ü (%16,2) sınıf 3 obeziteydi. Geç adölesan yaş grubunu (18-21 yaş) oluşturan 32 katılımcıların 16'sı (%50) sınıf 1, 11'i (%34,4) sınıf 2 ve 5'i (%15,6) sınıf 3 obezite derecesine sahipti. Katılımcıların ortalama VKİ değeri 32,35±4,31 kg/m2 olarak saptandı. Çalışmaya dahil edilen adölesanların 192'si (%88,5) insülin direncine sahipti, ortalama HOMA-IR 4,73±3,75 olarak saptandı. HOMA-IR üzerinde yapılan karşılaştırmada, tüm popülasyon ve orta adölesan katılımcılarda obezite sınıfı ile HOMA-IR değerinde anlamlı artış olduğu görüldü (sırasıyla p<0,001 ve <0,001). Obezite sınıfı arttıkça insülin direnci sıklığının arttığı gözlendi ve sınıf 3 obezitesi olan katılımcıların %97,1 sıklıkla insülin direncine sahip olduğu görüldü (p=0,029). Ortalama açlık insülini 20,13±14,13 IU olarak saptandı. Açlık insülini ve glukozu karşılaştırmasında, tüm katılımcılarda obezite sınıfı ile anlamlı artış gözlendi (her ikisi için p<0,001). Katılımcıların tüm adölesan yaş gruplarında sınıf 1 obezitesi olan katılımcıların ortalama açlık glukozu değeri 90,29±6,216, sınıf 2 obezitesi olan katılımcıların 91,81±6,619, sınıf 3 obezitesi olan katılımcıların ise 96,22±10,7 olduğu saptandı. Katılımcıların ortalama sistolik arter basıncı 118,32±8,48 mmHg, diyastolik arter basıncı 74,01±9,08 mmHg olarak saptandı. Sistolik arter basıncının tüm katılımcılarda ve orta adölesan döneminde (14-17 yaş arası) obezite sınıfı ile anlamlı yükseldiği görüldü (sırasıyla p=0,03; p=0,002).  
Sonuç: Çalışmamız obeziteli adölesanlarda metabolik sendrom ve kardiyovasküler hastalık risklerinin arttığını ve özellikle adölesan dönemde açlık kan glukozu, açlık insülin, HOMA-IR, total kolesterol, HDL, sistolik ve diyastolik arter basıncının dikkatle izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Adölesan, Obezite, Metabolik Sendrom, VKI, İnsülin Direnci

Abstract:
Purpose: Obesity is a public health issue with increasing prevalence, emerging at an earlier age. A study conducted in our country determined the prevalence of metabolic syndrome to be 20% in children and 40% in adolescents. In this study, we aimed to evaluate the changes in the diagnostic criteria for metabolic syndrome according to obesity classes in adolescent age groups and assess the risk factors for metabolic syndrome.
Materials and Methods: This study was conducted retrospectively on patients aged 12-19 years, diagnosed with obesity, and followed up at the Adolescent Outpatient Clinic of the Istanbul Training and Research Hospital Süleymaniye Maternity and Children's Hospital. The demographic data of the patients included in the study, height, weight, BMI, ALT, AST, GGT, total cholesterol, HDL, LDL, triglycerides, insulin, fasting glucose, HOMA-IR, HbA1C, and systolic and diastolic blood pressure values were recorded. The participants were categorized and compared according to adolescent age groups and obesity classes. SPSS v.27 (IBM) was used in the study, and a significance level of p<0.05 was considered for the results.
Results: A total of 217 participants were included in the study, 141 (65%) of whom were female. The average age was found to be 15.35±1.90 years. Among the 37 participants in the early adolescent age group (10-13 years), 17 (45.9%) had class 1, 15 (40.5%) had class 2, and 5 (13.5%) had class 3 obesity. Among the 148 participants in the mid-adolescent age group (14-17 years), 78 (52.7%) had class 1, 46 (31.1%) had class 2, and 24 (16.2%) had class 3 obesity. Among the 32 participants in the late adolescent age group (18-21 years), 16 (50%) had class 1, 11 (34.4%) had class 2, and 5 (15.6%) had class 3 obesity. The average BMI of the participants was 32.35±4.31 kg/m². Among the adolescents included in the study, 192 (88.5%) had insulin resistance, with an average HOMA-IR of 4.73±3.75. In the comparison of HOMA-IR, a significant increase in HOMA-IR values with obesity class was observed in the entire population and mid-adolescent participants (p<0.001 and <0.001, respectively). It was noted that the frequency of insulin resistance increased with the obesity class, with 97.1% of participants with class 3 obesity having insulin resistance (p=0.029). The average fasting insulin was 20.13±14.13 IU. In the comparison of fasting insulin and glucose, a significant increase with obesity class was observed in all participants (p<0.001 for both). In all adolescent age groups, the average fasting glucose values were found to be 90.29±6.216 in participants with class 1 obesity, 91.81±6.619 in those with class 2 obesity, and 96.22±10.7 in those with class 3 obesity. The average systolic arterial pressure was 118.32±8.48 mmHg, and the average diastolic arterial pressure was 74.01±9.08 mmHg. It was observed that systolic arterial pressure increased significantly with obesity class in all participants and in the mid-adolescent period (ages 14-17) (p=0.03 and p=0.002, respectively).
Conclusion: Our study reveals that the risks of metabolic syndrome and cardiovascular diseases increase in adolescents with obesity. It emphasizes the importance of closely monitoring fasting blood glucose, fasting insulin, HOMA-IR, total cholesterol, HDL, systolic and diastolic blood pressure, particularly during adolescence.
Keywords: Adolescent, Obesity, Metabolic Syndrome, BMI, Insulin Resistance