Diyabet hastalarında  pteridinlerin ve ilgili yolakların değerlendirilmesi
Evaluation of pteridins and related pathways in diabetes
Yazar: SİNEM GÜRCÜ
Danışman: PROF. DR. TERKEN BAYDAR ; DOÇ. DR. GÖZDE GİRGİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Biopterin = Biopterin ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hastalar = Patients ; Kinürenin = Kynurenine ; Neopterine = Neopterine ; Pteridinler = Pteridines

Özet:
Gürcü, S., Diyabet Hastalarında Pteridinlerin ve İlgili Yolakların Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Farmasötik Toksikoloji Programı Doktora Tezi, Ankara, 2018. Pteridinler, normal fizyolojik olaylarda rol oynayan, biyolojik sıvı ve dokularda türevleri (tetrahidrobiyopterin, neopterin, biyopterin ve ksantopterin) saptanabilen heterosiklik bileşiklerdir. Diabetes mellitus (diyabet), kalıtımsal ve/veya çevresel faktörlerin etkisi ile oluşan, kan glukoz düzeyinin aşırı yükselmesi ile karakterize, metabolik bir hastalıktır. Tip 1 diyabet, otoimmün mekanizmalara bağlı olarak insülinin pankreasta hiç üretilmediği ya da çok az üretildiği diyabet türüdür. Patolojisinde T-hücre aracılı otoimmün yanıt, pankreasın aracılığı ile monosit ve makrofajların indüklenmesine neden olur. İndüklenen monosit/makrofajlar, gunaozin trifosfat (GTP) siklohidroksilaz enzimi aracılığı ile GTP'den neopterin üretilmesini sağlar. Bunun yanı sıra interferon-gama (IFN-γ), kinürenin yolağındaki hız kısıtlayıcı basamağı katalizleyen enzimlerden biri olan indolamin-2,3-dioksijenaz (IDO) enzimini indükleyerek triptofan yıkımını arttırır. Bu tez çalışması kapsamında, diyabet hastalarında neopterin, biyopterin, triptofan ve kinürenin düzeyleri arasındaki ilişkinin araştırılması ve diyabet tanısında ve değerlendirilmesinde bu parametrelerin erken biyogösterge olarak kullanılabilirliğinin tartışılması amaçlanmıştır. Bu amaçla diyabet hastalarında (n=68) ve sağlıklı kontrol grubunda (n=30) neopterin, biyopterin, triptofan ve kinürenin düzeyleri ölçülmüştür. Diyabet hastalarında ölçülen serum ve idrar neopterin düzeyleri ile idrar biyopterin düzeyleri kontrol grubundan yüksek bulunmuş, ancak istatistiksel olarak farklı bulunmamıştır (p>0,05). Bunun yanı sıra serum ve idrar neopterin konsantrasyonlarının hem birbirleri ile hem de kinürenin/triptofan oranı ile aralarında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,05).
Anahtar Kelimeler: pteridin, neopterin, biyopterin, kinürenin, diyabet
Bu tez, Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi'nin TBB-2016-11762 numaralı projesi ile desteklenmiştir.

Abstract:
Gurcu, S., Evaluation of Pteridins and Related Pathways in Diabetes, Hacettepe University Institute of Health Sciences Ph.D. Thesis in Pharmaceutical Toxicology, Ankara, 2018. Pteridins are heterocyclic compounds that play a role in normal physiological events, and can be detected in biological fluids and tissues with their derivatives (tetrahydrobiopterin, neopterin, biopterin, and xanthopterin). Diabetes mellitus (diabetes) is a metabolic disease characterized by an excessive increase of glucose level in blood and caused by hereditary and/or environmental factors. Type 1 diabetes is a kind of diabetes, depending on the autoimmune mechanisms, in which insulin is not produced or produced very little in the pancreas. In pathology, T-cell mediated autoimmune response leads to the induction of monocytes and macrophages via pancreas. Induced monocytes/macrophages provide the production of neopterin from guanosine triphosphate (GTP) via GTP cyclohydroxylase enzyme. Besides, interferon-gamma (IFN-γ) induces tryptophan degradation by inducing indolamine-2,3-dioxygenase (IDO) enzyme, one of the rate-limiting step catalyzing enzymes in the kynurenine pathway, which has an important role in tryptophan metabolism. In this thesis, it was aimed to investigate the relationship between neopterin, biopterin, tryptophan and kynurenine levels in diabetes patients and discussing the use of these parameters as early biomarkers in the diagnosis and evaluation of diabetes. For this purpose, neopterin, biopterin, tryptophan and kynurenine levels were measured in diabetes patients (n=68) and healthy control group (n=30). Serum and urine neopterin levels and urine biopterin levels in diabetic patients were higher than the control group but not statistically different (p>0.05). Also serum and urine neopterin concentrations were found to be significantly correlated with each other and the kynurenine/tryptophan ratio (p<0.05).
Keywords: pteridin, neopterin, biopterin, kynurenine, diabetes
This thesis was supported by Hacettepe University Scientific Research Projects Coordination Unit with the project numbered TBB-2016-11762.