Psikolojik doğum sırasının psikolojik kırılganlık ve yaşantısal kaçınma üzerindeki etkisi
The effect of psychological birth-order on psychological vulnerability and experiential avoidance
Yazar: BEYZA SAKA
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ ÖZTAN ULUSOY
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinde psikolojik doğum sırasının psikolojik kırılganlık ve yaşantısal kaçınma üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Çalışma, Kocaeli Üniversitesi'nde 2021-2022 eğitim öğretim yılında eğitim görmekte olan 390 lisans öğrencisi ile yapılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "White Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri", "Psikolojik Kırılganlık Ölçeği" ve "Yaşantısal Kaçınma Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizi betimsel istatistikler, Mann Whitney U Testi, Bağımsız Örneklem T- Testi, Çoklu Regresyon Analizi kullanılarak yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda araştırmaya katılan kadın öğrencilerin psikolojik doğum sırasının kardeş sayısına ve gerçek doğum sırasına göre anlamlı fark gösterdiği, erkeklerde anlamlı bir fark göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Erkek ve kadın öğrencilerde psikolojik doğum sırasının ailenin çocuk yetiştirme tarzına göre anlamlı bir fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Erkek öğrencilerin büyük ve ortanca psikolojik doğum sırasında olma durumunun psikolojik kırılganlıklarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Kadın öğrencilerin büyük, ortanca ve tek çocuk psikolojik doğum sırasında olma durumunun psikolojik kırılganlıklarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Erkek öğrencilerin tek çocuk psikolojik doğum sırasında olma durumunun yaşantısal kaçınma düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kadın öğrencilerin büyük ve ortanca çocuk psikolojik doğum sırasında olma durumunun yaşantısal kaçınma düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Psikolojik Doğum Sırası, Psikolojik Kırılganlık, Yaşantısal Kaçınma, Gerçek Doğum Sırası

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of psychological birth order on psychological vulnerability and experiential avoidance in university students. The study was conducted with 390 undergraduate students studying at Kocaeli University in the 2021-2022 academic year. "Personal Information Form", "White Campbell Psychological Birth Order Inventory", "Psychological Vulnerability Scale" and "Experiential Avoidance Scale" were used as data collection tools in the study. Data were analyzed using descriptive statistics, Mann Whitney U Test, Independent Sample T-Test, Multiple Regression Analysis. As a result of the analysis, it was concluded that the psychological birth order of the female students participating in the study showed a significant difference according to the number of siblings and the actual birth order, while it did not show a significant difference in males. It was concluded that the psychological birth order of male and female students showed a significant difference according to the child rearing style of the family. It was found that being in the firstborn and middle psychological birth order of male students was a significant predictor of their psychological vulnerability. It was found that female students' having a firstborn, middle and only child psychological birth order was a significant predictor of their psychological vulnerability. It was concluded that male students' being in the psychological birth order of an only child was a significant predictor of their level of experiential avoidance. It was concluded that female students' being at the time of firstborn and middle psychological birth was a significant predictor of their levels of experiential avoidance.

Keywords: Psychological Birth Order, Psychological Vulnerability, Experiential Avoidance, Actual Birth Order