Üniversite öğrencilerinde psikolojik sağlamlık ile bilişsel farkındalık arasındaki ilişkide stresle baş etmenin aracı rolü
The mediating role of coping with stress in the  relationship between psychological resilience and cognitive awareness in university students
Yazar: HARUN ÖZBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVCAN TOPTAŞ KILIÇ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırma üniversite öğrencilerinde psikolojik sağlamlık ile bilişsel farkındalık arasındaki ilişkide stresle baş etmenin aracı rolünün araştırılması amacıyla tanımlayıcı ve ilişkisel tipte araştırma deseni kullanılarak yapılmıştır. Çalışma 711 (%72,4)'i kadın, 271 (%27,6)'i erkek olmak üzere 982 üniversite öğrencisi ile tamamlanmıştır. Araştırma verileri, "Tanıtıcı bilgiler formu", "Risk Faktörlerini Belirleme Listesi", "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği", "Bilişsel Farkındalık Ölçeği" ve "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği" kullanılarak 15-30 Ekim 2021 tarihinde araştırmacı tarafından yüz yüze veri toplama tekniği ile toplanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve Pearson Korelasyon analizi için IBM SPSS v22 programı, yapısal eşitlik modeli için ise AMOS programı kullanılarak yapılmıştır.  
Araştırma sonucunda öğrencilerin bilişsel farkındalık ile probleme yönelik başa çıkma üzerinde pozitif, duygulara yönelik stresle başa çıkma tarzları üzerinde ise negatif yönde etkisi bulunmuştur. Psikolojik sağlamlık stresle başa çıkma tarzlarından olan probleme yönelik başa çıkma üzerinde pozitif yönde, duygulara yönelik başa çıkma üzerinde ise negatif yönde doğrudan bir etkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca psikolojik sağlamlık ile bilişsel farkındalık arasındaki ilişkide stresle baş etmenin rolü ile ilgili kurulmuş olan hipotezin geçerli olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda üniversite öğrencilerine yönelik psikolojik sağlamlığı ve bilişsel farkındalığı artırmaya yönelik içeriğin eğitim müfredatlarına eklenmesi önem taşımaktadır.

Abstract:
This study was conducted to investigate the mediating role of coping with stress in the relationship between resilience and cognitive awareness in university students by using the descriptive and correlational type of research design. A total of 982 university students, 711 (72.4%) women and 271 (27.6%) men, were included in the study. During the data collection process, data were obtained through in person survey study between 15th-30th October 2021 by using the "Descriptive information form", "Risk Factors Determination List", "Short Resilience Scale", "Cognitive Awareness Scale" and "Stress Coping Styles Scale". In the statistical evaluation of the data obtained in the research, the IBM SPSS v22 program was used in descriptive statistics and Pearson correlation analysis, and the AMOS program was used in the structural equation modeling.
As a result of the research, students' cognitive awareness and problem-oriented coping are positive. On the other hand, a negative effect was found on the styles of coping with emotional stress. It has been found that psychological resilience has a positive effect on problem-oriented coping, which is one of the ways of coping with stress, and a negative direct effect on coping with emotions. In addition, it was concluded that the hypothesis about the mediating role of coping with stress in the relationship between resilience and cognitive awareness is correct. Regarding these results, it is important to improve the curriculum to increase the psychological resilience and cognitive awareness of university students.