Budist çevre eski Uygur Türkçesi metinlerinde "yazuk/günah" kavramı /
Yazar: TUNÇ YALÇIN
Danışman: PROF. DR. TANJU SEYHAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Budizm = Buddhism ; Dil özellikleri = Language features ; Dil-kültür = Language-culture ; Eski Türk inançları = Old Turkish beliefs ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Günah = Sin ; Uygurca = Uighur language

Özet:
Tunç Yalçın - Budist Çevre Eski Uygur Türkçesi Metinlerinde Yazuk/Günah Kavramı
"Budist Çevre Eski Uygur Türkçesi Metinlerinde Yazuk/Günah Kavramı" adını taşıyan tezimiz, Eski Uygur Türkçesiyle yazılmış "Çaştani Bey Hikâyesi", "İyi ve Kötü Prens Öyküsü", "Kuanşi İm Pusar", "Maytrısimit", "Uygurca Üç Hikâye" ve "Üç İtigsizler" adlı eserlerdeki yazuk/günah kavramı çerçevesinde kavram alanı çalışmasından oluşmaktadır.
Dönemin şartları gereği farklı inanç sistemlerini benimseyen Türk boylarından Uygurların, Buddha öğretisi çerçevesinde "yazuk/günah" kavramını değerlendirişi ve bu değerlendirmenin kavram-söz varlığı açısından incelenmesi tezimizin amacıdır.
Tezimiz; Giriş, Uygur Türkçesinin Türk Dili Tarihi İçerisindeki Yeri ve Rolü, Uygur Türkçesinin Dil Hususiyetleri, Dil-Kültür İlişkisi, Uygur Türklerinin Girdikleri Farklı Sosyal Çevreler, Buddhist Çevre Eski Uygur Türkçesi Metinlerinde Yazuk/Günah Kavramı, Sözcük Bilgisi, Dizin ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır.
	Tezimizin ilk bölümü; çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgiler içeren "Giriş" bölümüdür. İkinci bölümde Türk dilinin tarihsel perspektifte bir bütün olarak varlığını korumada Eski Uygur Türkçesinin üstlendiği rol değerlendirilmiş, üçüncü bölümde ise Eski Uygur Türkçesinin ses ve biçim özelliklerine değinilmiştir. Dördüncü bölümde kültürün aslî unsurunun dil olduğu göz önünde bulundurularak Türk dili ve Türk kültürü ilişkisi ele alınmış, farklı inanç sistemleri çerçevesinde dil-kültür ilişkisi bağlamında Uygurların türetme faaliyetleri değerlendirilmiştir. Tezimizin beşinci bölümü, Uygur Türklerinin girdikleri farklı sosyal çevrelerin Uygur tarihi, Türk kültürü, Türk dili ve edebiyatı çerçevesinde değerlendirilmesinden oluşmaktadır.  Tezimizin altıncı bölümünde belirtilen eserlerdeki yazuk/günah kavramıyla ilişkin söz varlığına, sözcüklerin metinlerde yer aldıkları satırlar ve bu satırların Türkiye Türkçesine aktarımlarıyla yer verilmiştir.  Tezimizin yedinci, sekizinci ve dokuzuncu bölümleri ise sırasıyla "Sözcük Bilgisi", "Dizin" ve "Sonuç" bölümlerinden oluşmaktadır.


Anahtar Sözcükler: Türk Dili, Eski Uygur Türkçesi, Buddhist Çevre Metinleri, Kültür, Günah, Kavram alanları

Abstract:
Tunç Yalçın - Concept of Sin/Yazuk in Buddhist Old Uighur Turkish Texts
This postgraduate thesis, which is named "Concept of Sin/Yazuk in Buddhist Old Uighur Turkish Texts", is consisted of the study of conceptual field within the frame of "sin/yazuk" concept in the works called "Üç İtigsizler", "Uygurca Üç Hikâye", "Maytrısimit", "Kuanşi Im Pusar", "İyi ve Kötü Prens Öyküsü" and "Çaştani Bey Hikâyesi".
Objective of the thesis is to study how Uighurs from Turkic tribes, who adopted different belief systems because of the conditions of that era, evaluated "sin/yazuk" concept within the frame of Buddha doctrine and to investigate this evaluation in terms of concept and word presence.
First chapter of the thesis is Introduction. In the second and the third chapter, the role of Old Uighur Turkish to protect the whole presence of  Turkish language in historical perspective and phonological and morphological features of Old Uighur Turkish are discussed. In Chapter four, relation of Turkish language and Turkish culture are discussed considering that language is the essential component of culture, and also Uighurs' derivation activities are evaluated in terms of language and culture relation within the frame of different belief systems. Fifth chapter of the thesis is consisted of an evaluation of different social environs entered by Uighur Turks. In Chapter six, words related to "sin" concept in the works. Seventh chapter is "Vocabulary Knowledge", Eighth chapter of the thesis is "Index" and the last chapter of the thesis is "Conclusion".


Key Words: Turkish Language, Old Uighur Turkish, Buddhist Texts, Culture, Sin and Conceptual Field