Bir Osmanlı adasında toplum ve ekonomi (XV: yüzyıldan XVIII. yüzyıla sakız)
Society and economy on an Ottoman island (From XVIth to XVIIIth century chios)
Yazar: FİLİZ YAŞAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Ekonomik analiz = Economic analysis ; Ekonomik durum = Economic situation ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sakız Adası = Island of Chios ; Sosyal değerlendirme = Social evaluation ; Sosyal yapı = Social structure ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure

Özet:
Bu çalışma ile 1566 yılında Osmanlı egemenliğine giren ve yaklaşık üç buçuk asır boyunca Osmanlı coğrafyalarından biri olarak İmparatorluk sınırları içinde yer alan Sakız adası toplumsal ve ekonomik açıdan analiz edilmek istenmiştir. Bu tez çalışmasında, Osmanlı ve Yunan arşiv kaynaklarına dayalı olarak adanın sosyo-ekonomik tarihi incelenmeye çalışılmıştır. Osmanlı arşivleri kaynaklarından; yerel halkın yönetimi, vergilendirilmesi, hukuki ve sosyal yaşama ilişkin değerlendirmeler ortaya konmaya çalışılmış, Yunan arşivinden elde edilen kaynaklar ile de  cemaat yapısı, bu yapının iç mekanizması, yerel yönetim ve halkın sosyo-ekonomik ilişkileri incelenmiştir. Her iki arşive dayalı araştırmalarımızda karşılaştırmalı bir tarih analizi yapılmaya çalışılmıştır. İncelenen dönemle ilgili siyasi gelişmelerin ve Osmanlı?da gayrimüslim tebaanın yapısına yönelik genel değerlendirmenin yapıldığı giriş bölümünün ardından İlk bölümde, tahrir ve cizye kayıtlarına dayalı olarak Sakız?ın 16.-18. yüzyıllar içerisindeki sosyo ekonomik panaroması oluşturulmuş, ikinci bölümde, adanın en önemli gelir kaynağı olan damla sakızı üretimi ve vergileri incelenmiş, üçüncü bölümde, sosyo-ekonomik hayat çok yönlü yapısıyla olarak ortaya konmuştur. Bu çerçevede adanın Osmanlı yönetimine ve kültürüne eklemlenme süreci ve bu sürecin yerel geleneğe etkileri tarihsel verilere dayalı olarak   analiz edilmiştir.

Abstract:
With this study, the social and economic structure of the island of Chios was occupied by the Ottoman Empire in 1566, and stayed under the rule of the Ottoman Empire for about three and a half centuries, have been examined. In this thesis, the socio- economic history of the island have been analyzed based on both Ottoman and Greek archival sources. From the Ottoman archival sources, issues of local public administration, taxation, legal and assessments of social life have been tried to put forward, while from the matters archives of the Greek Community, the community structure, internal mechanism of this structure and its effects on local government and relations with local people?s socio-economic lifes were examined. In our study, we tried to make a comparative historical analysis based on both archives. Regarding the period studied, political developments and a general assessment toward the structure of non-Muslim communities under Ottoman Empire were taken into consideration in the introductory parts of the thesis.  In the first part,  the socio-economic panorama of Chios Island from the 16th to the 18th centuries based on records of Tahrir and Cizye was created. The second part introduces the island?s most important source of income; mastic and analyzes  its production and taxation issues. In the third part, the socio- economic life in the island have been presented in its multidimensional structure. In this context, the articulation process of Chios?s into the Ottoman administration and culture, and how, this process affected the local traditions have been analyzed based on historical data.