18-20. yüzyıl Osmanlı resim sanatında sokak satıcıları
18th-20th century street vendors in Ottoman painting
Yazar: GİZEM KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ÖKKEŞ HAKAN ÇETİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; 20. yüzyıl = 20. century ; Seyyar satıcılar = Peddlers ; Sokak satıcıları = Street vendors ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Osmanlı Devleti'nde yerleşik esnaf dışında sokaklarda gezerek geçini sağlayan ve aynı zamanda halkın kapısına kadar hizmet götüren sokak satıcıları gerek toplumsal gerekse sosyo-kültürel olarak önemli olmuşlardır. Özellikle Avrupa'dan gelen yabancı seyyahların eserlerine konu olmuş ve hem hal ve hareketleri hem de yaptıkları işle bu oryantalist sanatçıların dikkatini çekmişlerdir. Kılık kıyafetleriyle de yerli ve yabancı sanatçıların odağı olan sokak satıcıları, Türk toplumunda yüzyıllarca resim sanatının konusu olmuştur. Farklı yüzyıllarda farklı tekniklerle farklı sanatçılar tarafından resmedilmişlerdir. Çalışmamızda oldukça abartılı örneklere de rastlanması, Batılı ressamların bizzat görerek mi yoksa birbirlerinden kopya ederek mi bu eserlerini elde ettiklerini merak ettirmektedir. Birbirlerine benzeyen duruş ve tiyatral formlarla resmedilen örneklere sıkça rastlanmaktadır. Literatüre bakıldığında yerli ve yabancı kıyafet albümleri başta olmak üzere birçok defa sokak satıcılarına yer verilmiş olmasına rağmen, 18-20. yüzyıllar arasını kapsayan bir çalışma yapılmadığı tespit edilmiş olup, albümler dışında böyle bir yüksek lisans tezine rastlanmamıştır. Çalışmamız, 18-20. yüzyıl arasındaki sokak satıcılarının Osmanlı resmine yansımasını araştırmayı ve bulunan örnekleri yerli, yabancı ve çağdaş resim örnekleri ile karşılaştırarak literatüre kazandırmayı hedeflemiştir.

Abstract:
Apart from the resident tradesmen in the Ottoman Empire, street vendors who made a living by wandering the streets and also delivered services to people's doorsteps were important both socially and socio-culturally. They were the subject of the works of foreign travelers, especially from Europe, and attracted the attention of these orientalist artists with both their behavior and actions. Street vendors, who are the focus of local and foreign artists with their costumes, have been the subject of painting in Turkish society for centuries. They were painted by different artists with different techniques in different centuries. The fact that we encounter quite exaggerated examples in our study makes us wonder whether Western painters obtained these works by seeing them personally or by copying them from each other. Examples depicted with similar stances and theatrical forms are frequently encountered. Although street vendors have been included many times in the literature, especially in local and foreign clothing albums, 18-20. It has been determined that no study covering centuries has been conducted, and no such master's thesis has been found other than albums. Our study, 18-20. It aims to investigate the reflection of street vendors between the 19th century and the 19th century on Ottoman painting and to contribute it to the literature by comparing the examples found with local, foreign and contemporary painting examples.