İnsan kaynaklarının yeniden yapılandırılmasında yükseköğretim kurumlarının işlevi ve değişimi
The function and alternation of higher education ınstitutions in re-constructure of human resources
Yazar: ESMA ESGİN GÜNDER
Danışman: PROF. DR. ERCAN TATLIDİL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilgi sosyolojisi = Information sociology ; Bilgi toplumu = Information society ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Yeniden yapılanma = Restructuring ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Yükseköğretim politikaları = Higher education policies ; İnsan kaynakları = Human resources ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Küreselleşme süreci ve bu sürecin yansıması olarak bilgi toplumunda yeni bir küresel ekonomik yapı oluşmuştur. Bu yeni yapıda bireylerin ekonomik gücü bilgi ve öğrenim düzeyi ile, toplumların rekabet gücü ise sahip olunan insan kaynakları ve onun niteliği ile ölçülür hale gelmiştir. Yaşanılan bu süreç insan kaynaklarının yeniden yapılandırılmasını gündeme getirirken, ?bilgi?nin üretilmesinde ve paylaşıma açılmasında öncelikli sorumluluğu olan yükseköğretim kurumlarına yönelik beklentileri de arttırmıştır. Bu araştırmada küreselleşme süreci ve bu süreçte insan kaynaklarının yeniden yapılandırılmasında yükseköğretim kurumlarının çeşitlenerek artan, değişen işlevleri konu edinilmiştir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, yükseköğretim kurumlarında lisansüstü öğrenim görmekte olan öğrenciler ile bu kurumlarda görevli öğretim üyelerinin yükseköğretim kurumunun işlevine yönelik bakış açılarının belirlenmesidir. Araştırmada nitel ve nicel veri toplama yöntemleri bir arada kullanılarak, veri çeşitlemesine (triangulation) gidilmiştir. Böylece araştırma konusu nicel verilerin analizi ile açıklanıp, katılımcılarla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerden elde edilen nitel verilerin yorumlanmasıyla da anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Araştırmada geliştirilen veri toplama araçları 2010 ? 2011 öğretim yılı bahar döneminde, Ege Üniversitesi ve Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitülerinin yüksek lisans ve doktora programlarında öğrenim gören lisansüstü öğrencileri (220 öğrenci) ile bu programlarda görevli öğretim üyelerine (104 öğretim üyesi) uygulanmıştır. Elde edilen nicel veriler, SPSS 18.0 programıyla analiz edilmiş, verilerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare bağımsızlık testi, t-testi ve varyans analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise, göstergebilimin çözümleme modellerinden biri olan A.J. Greimas'ın eyleyenler modeli kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, insan kaynaklarının yeniden yapılandırılmasında yükseköğretim kurumlarının işlevine yönelik bakış açılarının; yer alınan üniversiteye göre ve katılımcıların sosyo-demografik özelliklerine göre farklılaştığını göstermektedir. Araştırmada öğrencilerin akademik kariyer elde etme beklentisinin yüksek olduğu, bunun dışında çalışma yaşamında yer alma beklentisinde olan öğrenci grubunun ise insan kaynaklarının değişen dünyadaki çalışma koşullarına yetiştirilmesi ve yönlendirmesinde lisansüstü eğitim programlarını kısmen yeterli buldukları belirlenmiştir. Öğretim üyelerinin bakış açısından ise, yaşanan en önemli sorunların ücret yetersizliği ve yoğun ders yükü olarak paylaşıldığı, bilimsel çalışmaların kurum tarafından yeterince desteklenmeyişi nedeniyle Bologna süreciyle başlayan yeniden yapılanma etkinliklerini kısmen yeterli buldukları ortaya çıkmıştır. Araştırmada ulaşılan sonuçlar ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In knowledge society, a new global economic structure has been formed as a globalization process and its reflection. In this new structure,the economic power of individuals is measured by their level of knowledge and education,while the competitive power of societies is measured by existing human resources and its quality. This ongoing process has put the reconstructing of human resources on the agenda,on the other hand, it has risen the expectations related to higher education institutions that have primary responsibility in the production and dissemination of ?knowledge?. In this study, the changing and increasing diversity of the functions of higher education institutions was examined in terms of globalization process and reconstructing of human resources. Accordingly,the purpose of this study is to determine the point of views of post-graduate students and academic staff in these institutions related to the function of higher education institution. The research was made through data triangulation by using data-collection methods together with quantitative and qualitative methods. Therefore,the research topic was clarified by assessing the qualitative data obtained from the comprehensive interviews with the participants and by analyzing the quantitative data. The data collection tools were applied on the students (220) studying in master and doctorate programs and on the academic staff(104) lecturing in these programs of graduate school of Social Sciences at Ege and Celal Bayar University in Spring semester during 2010 and 2011. The quantitative data obtained were analyzed through SPSS 18.0 program, Pearson?s Chi-square test of independence, t-test and ANOVA(analysis of variance), on the other hand, during the qualitative data analysis process, A.J Greimas? actantial model as one of the semiotics was used. The research findings indicated that the point of views related to the function of higher education institutions in reconstructing human resources depends on the universities and the socio-demographic characteristics of the participants. In the study, it was determined that the expectation of the students for academic career is high, while the students expecting to be in working fields find master programs partially efficient in terms of promoting and directing human resources to the working conditions in the world. When considered the views of academic staff, it was found that they regard the inadequate salaries and heavy lecture load as the most important problem and they find the reconstructing activities beginning with Bologna process partially sufficient due to lack of support of institutions for scientific studies. In the research, some suggestions were proposed in view of the results obtained and the assessments made.