Bipolar bozukluk tip ı tanılı hastalar ve birinci derece akrabalarında yapısal beyin görüntüleme ve nörobilişsel işlevler
Structural neuroimaging and neurocognitive tests in patients with bipolar disorder type i and their first-degree relatives
Yazar: NEFİZE YALIN
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ÖZERDEM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Temel Sinirbilimler Bilim dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bipolar bozukluk tip I (BBI) hastalarda inferior frontal korteks (İFK) ve anterior singulat kortekste (ASK) gri madde değişiklikleri birçok çalışmada
gösterilmiştir. Bu alanların korteks kalınlığı (KK) ve yüzey alanı (YA) ölçümlerini birinci derece akrabalarla (BDA) birlikte inceleyen çalışma ise azdır. Bu çalışmada İFK ve ASK başta olmak üzere tüm beyin bölgelerine ait KK ve YA'nın BBI hastaları, BDA ve sağlıklı kontroller (SK) arasında karşılaştırılması ve gruplar arasında farklılık gösteren ölçümlerin klinik değişkenler (KD) ve nörobilişsel testler (NT) ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: En az 6 aydır ötimik ve ilaç tedavisi altında olan (%66.7 lityum kullanımı) 27 BBI tanılı hasta, 24 BDA ve 29 SK'ye T1 ağırlıklı manyetik rezonans görüntüleme ve NT yapılmıştır. KK ve YA Freesurfer 5.3.0. kullanılarak hesaplanmıştır. Demografik verilerin ve NT'nin karşılaştırmasında ki kare ve varyans analizi; KK ve YA'nın karşılaştırılması ve KD ve NT ile ilişkisinin incelenmesinde tek değişkenli genel doğrusal modeller kullanılmıştır. Tüm grup karşılaştırmaları yalnızca kardeşleri içeren akraba grubu ile (BDA-K; sayı(s)=17) tekrarlanmıştır.
Bulgular: BBI hastalarında sol pars triangularis (SPT) YA'sının BDA ve SK'ye göre artmış olduğu saptanmıştır. Superior temporal kortekste (STK) BBI ve BDA-K YA'sının SK'ye göre istatistiksel anlamlılığa yakın biçimde artmış olduğu görülmüştür. SPT YA ile KD ve NT arasında ilişki saptanmamıştır.
Sonuç: BBI hastalarında artmış SPT YA lityum kullanımı ve iyi hastalık gidiş özelliklerinin kümülatif etkisi ya da altta yatan beyaz madde patolojisinin bir
2 göstergesi olarak değerlendirilebilir. BBI ve BDA-K'de artmış STK YA ise hastalığa dirençli kılan bir etmen ya da endofenotip olarak yorumlanabilir.

Abstract:
Objectives: Gray matter changes in inferior frontal cortex (IFC) and anterior cingulate cortex (ACC) were reported in bipolar disorder type I (BDI) but few studies investigated cortical thickness (CT) and surface area (SA) of these regions with first-degree relatives (FDR). This study aimed to examine CT and SA of whole brain regions, particularly IFC and ACC, between BDI, FDR and healthy controls (HC) and the relationship of different measures among groups with clinical variables (CV) and neurocognitive tests (NT).
Methods: T1 magnetic resonance images were acquired from 27 euthymic (at least for six months), medicated (66.7% on lithium) BDI, 24 FDR and 29 HC. CT and SA measures were obtained with FreeSurfer version 5.3.0. Chi square and analysis of variance were used to compare demographic variables and NT. Univariate general linear models were used to compare CT and SA and to examine their relationship with CV and NT. Group comparisons were repeated restricting FDR group to siblings (FDR-SB, number(n)=17).
Results: BDI showed larger left pars triangularis (LPT) SA compared to FDR and HC. BDI and FDR-SB showed a trend towards to a larger superior temporal cortex (STC) SA compared to HC. There were no significant associations between LPT and CV or NT.
Conclusion: Larger LPT SA in BDI may be related to underlying white matter pathology or caused by the cumulative effects of lithium use and better course of illness. A larger STC SA in BDI and FDR-SB could be interpreted as a resilience factor or an endophenotype for BDI.