Gaziantep yöresi Nur Dağı'nda Kuşburnu (Rosa canina L.)'nun ekolojik özellikleri ile potansiyel dağılım modellemesi ve haritalanması
The potential distribution of the ecological features of dog rose (Rosa canina L.) in modeling and mapping the Gaziantep region of Nur mountain
Yazar: TURGAY KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. ERSİN YÜCEL
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Kuşburnu = Rose hip

Özet:
Bu çalışma, Gaziantep yöresi Nur dağında doğal yayılış gösteren kuşburnu (Rosa canina L.) türünün potansiyel dağılım modellemesini yapmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 79 örnek alandan elde edilen veriler kullanılmıştır.  Kuşburnu türünün gösterge türlerini belirlemek için nitelikler arası ilişki analizi (NIT) uygulanmıştır. Bu analiz sonucunda Abies cilicica Carr., Pinus nigra Arnold. ve Rubus caesius L. türleri kuşburnu türü ile pozitif birliktelik gösterirken, Pinus brutia Ten. türü negatif gösterge tür olarak belirlenmiştir. Türün dağılım modellemesi için sınıflandırma ağacı tekniği ve maksimum entropi yaklaşımından faydalanılmıştır. Bağımlı değişken olarak sınıflandırma ağacı tekniğinde (SRAT) var-yok verileri, Maximum entropi (MAXENT) yaklaşımında ise sadece var verileri kullanılmıştır. Modelleme sürecinde iklim, topoğrafik ve anakaya değişkenleri açıklayıcı değişkenler olarak kullanılmıştır. SRAT sonucunda elde edilen model yükselti, bakı ve sıcaklık indeksi değişkenleri tarafından yapılandırılmıştır. MAXENT modelinde yer alan değişkenler yükselti,  eğim ve topoğrafik pozisyon indeksi olmuştur. Her iki modelin 10 katlı çapraz geçerlilik sonuçlarına göre 0,80 değerinin üstünde ROC değerleri elde edilmiştir. Modeller coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak yaygınlaştırılmıştır. Elde edilen model tabanlı haritalar, kuşburnu türünün yetişme ortamı olarak en uygun olduğu yerlerin, Nur dağının yüksek kesimlerinde bulunan vadilerin orta ve alt kesimleri olduğunu göstermektedir. Bu çalışma ile elde edilen sonuçlar, Nurdağı bölgesinde ve yakın çevresinde kuşburnu türüne yönelik her türlü planlama ve uygulama çalışmaları için temel teşkil etmektedir.

Abstract:
This study was carried out in order to make potential distribution modeling of dog rose (Rosa canina L.) species found naturally in Nur Mountain, Gaziantep. In this study Data obtained from 79 sample sites used. Interspecific correlation analysis (ICA) was applied to define indicator species of dog rose. The results of the applied ICA, showed that Abies cilicica Carr., Pinus nigra Arnold. and Rubus caesius L. were positively associated with dog rose whereas Pinus brutia Ten.  became negative its indicator species. Classification and regression tree technique (CART) and maximum entropy approach (MAXENT) have been used to obtain the distribution models of the species. Binary data was used as a response data while applying CART. As for MAXENT,  response data became presence-only data. Climatic, topographical variables and bedrock formation were used as explanatory data during the modeling processes. The optimum model obtained from CART was built by altitude, aspect and heat index. The variables found in the MAXENT model were altitude, slope % and topographical position index.  According to the results of ten-fold cross validations, ROC values of the models were found more than 80 %. Geographical information systems were used for visualizations of the models. The obtained model based maps pointed out that habitat as the most suitable sites of dog rose are the lower and middle parts of the valleys found in the upper zone of the Nur Mountains. The results obtained by this study are fundamental for any kind of planning and implementation activities for the species of dog rose in Nur Mountain and its close environs.