Tarım traktörleri sürücü koltukları titreşim sönümleme elemanları üzerine bir araştırma
A study for vibration damping equipments of operator's seat of agricultural tractors
Yazar: CENGİZ İSMAİL ÇAY
Danışman: PROF.DR. RECAİ GÜRHAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETDoktora TeziTARIM TRAKTÖRLER SÜRÜCÜ KOLTUKLARI T TREŞ M SÖNÜMLEMEELEMANLARI ÜZER NE B R ARAŞTIRMACengiz smail ÇAYAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüTarım Makinaları Anabilim DalıDanışman: Prof. Dr. Recai GÜRHANBu çalışmada kategori A tarım traktörlerine takılan süspansiyonlu sürücü koltuklarının,standardize edilmiş deney yöntemlerine göre, statik ve dinamik karakteristikleri incelenmiştir.Bu amaçla büyük ölçüde 78/764/AT Tip Onayı Yönetmeliği'nden yararlanılmıştır. Öncelikle,araştırma materyalini oluşturan 18 adet sürücü koltuğu, süspansiyon sistemlerinin yapıelemanlarına göre sınıflandırılmıştır. Buna göre mekanik ve pnömatik olmak üzere iki ana grupoluşturulmuştur. Mekanik süspansiyon grubu içerisinde L tipi, düşey tip ve yatay tip olmaküzere üç sınıf belirlenmiştir. Pnömatik süspansiyonlu koltuklar ise, otomatik kütle ayarlı tip vekütle ayarı elle yapılan tip olmak üzere iki grup altında incelenmiştir. Bütün koltuklarınboyutsal ölçümleri, süspansiyon ayar aralığı ve yanal kararlılığı belirlenerek, statik koltukkarakteristikleri tespit edilmiştir. Daha sonra, koltukların titreşim ortamlarındaki performanslarıbelirlenerek dinamik koltuk karakteristikleri ortaya konmuştur. Titreşim deneyleri, iki başlıkaltında toplanabilir. Birincisi, benzeştirilmiş giriş titreşim deneyi diğeri ise, sönümlemekarakteristiklerinin belirlenmesi deneyidir. Benzeştirilmiş giriş titreşim deneyi için 78/764/ATTip Onayı Yönetmeliği'nde tarım traktörleri için 3 titreşim sınıfı belirtilmiştir. 18 adet koltuk,bu 3 titreşim sınıfında ayrı ayrı deneylere tabi tutulmuştur. Sönümleme karakteristiklerininbelirlenmesi deneyinde ise; sönümleme etkinliği, rezonans frekansı ve sönümleme oranıdeğerleri belirlenmiştir. Yapılan deney ve değerlendirmeler neticesinde 18 adet koltuğuntamamı Sınıf 1 ve Sınıf 2 titreşim deneylerinden başarılı olarak çıkmış, yalnızca L tipi mekaniksüspansiyona sahip iki koltuk Sınıf 3 deneylerinin ağır sürücü kademesinde başarısız olmuştur.Sönümleme etkinliği değerlerine bakıldığında ise, yatay tip mekanik süspansiyonlu bir adetkoltuk 40 kg'lık sabit kütle deneyinde başarısız olmuştur. Deney verilerinden yararlanılarakyapılan istatistiksel analiz sonucunda, pnömatik süspansiyonlu koltuklarda koltuk kütlesindekiartışın rezonans frekansı düşürdüğü, yatay tip mekanik ve pnömatik tip koltuklarda koltukkütlesi ile sönümleme oranının azaldığı, süspansiyon yolunun artışı ile mekanik ve pnömatikkoltuklarda rezonans frekansın azaldığı belirlenmiştir. Koltuk süspansiyon tip gruplarınınDuncan yöntemi ile yapılan kıyaslamasında, sınıf 1 ve sınıf 2 için otomatik kütle ayarlıpnömatik süspansiyon grubu en iyi koltuk yalıtım sistemi tipi olmuştur. Sınıf 3'te ise, koltuksüspansiyon grupları arasında önemli bir farklılık belirlenememiştir.2006, 214 sayfaAnahtar Kelimeler: Tarım traktörü, sürücü koltuğu, titreşim, sönümleme, yalıtımi

Abstract:
ABSTRACTPh. D. ThesisA SRUDY FOR VIBRATION DAMPING EQUIPMENTS OF OPERATOR?S SEATOF AGRICULTURAL TRACTORSCengiz smail ÇAYAnkara UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Agricultural MachinerySupervisor: Prof. Dr. Recai GÜRHANIn this study, static and dynamic characteristics of the driver?s seats which are fitted onthe agricultural tractors were examined according to standardized testing methods. Forthis purpose, 78/764/EEC Type Approval Directive was used. Firstly, 18 driver?s seatsthat were investigation materials were classed according to structural elements of theirsuspension systems. Two suspension classes were set up: Mechanical and pneumatic.There are three subgroups in the mechanical suspension group: L type, vertical type,and horizontal type and in the pneumatic group there are two subgroup: Automatic massadjustment type and manuel mass adjustment type. Dimension measurement,suspension adjustment range and lateral stability characteristics of all seats weredetermined. Thus the static seat characteristics were designated. After that the seats aretested under vibration conditions. Two vibration tests were performed: Simulated inputvibration test and damping test. For simulated input vibration test, three vibrationclasses are specified for agricultural tractors in the type approval directive. All of seatswhich were used as materials were tested according to three vibration classes. In thedamping tests damping efficiency, resonant frequency and damping ratio aredetermined. All of seats were evaluated as positive for the Class 1 and Class 2 vibrationtests. Only two L type mechanical suspension seats failed for heavy driver in the Class 3test. One horizontal type mechanical suspension seat was evaluated as negative for thedamping test. After the tests a statistical analysis was done. After this analysis thisresults were founded: In the pneumatic suspension seats with increasing seat masses theresonant frequency was decreased; in the horizontal type mechanical and pneumaticsuspension seats with increasing seat masses the damping ratio were decreased; withincreasing suspension distance the resonant frequency was decreased in the mechanicalsuspension seats. Seat suspension type groups were compared by means of DuncanAnalysis Method. In class 1 and class 2 vibrations tests; the best isolation system wasdetermined. Automatic mass adjustment pneumatic suspension type is the best. In class3 vibration test, there are no differences that is important according to statisticalbetween the suspension systems.2006, 214 pagesKey words: Agricultural tractor, driver?s seat, vibration, damping, isolationii