Parsiyel larenjektomi sonrası disfaji gelişen hastalarda yutma egzersizleri ile nöromuskuler elektriksel stimülasyon yönteminin yutma fonksiyonu üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of swallowing exercise and neuromuscular electric stimulating method on swallowing function in patients with partial laryngectomy
Yazar: DUYGU DURUSOY
Danışman: PROF. DR. ÜMİT ULUÖZ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Larinjektomi = Laryngectomy ; Nöromüsküler elektriksel stimülasyon = Neuromuscular electrical stimulation ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders

Özet:
AMAÇ
Parsiyel larenjektomi sonrası gelişebilen yutma bozukluğu hayat kalitesini olumsuz
etkileyen ve ciddi komplikasyonlara yol açabilen önemli bir sorundur. Bu soruna karşı klasik rehabilitasyon egsersizleri ile tedavi yıllardan beri kullanılmaktadır.
Son yıllarda disfaji sorununa karşı yeni tedavi yöntemleri geliştirilmektedir. Bunlardan
biri olan nöromüsküler elektrik stimülasyon (NMES) yönteminin baş boyun kanser
cerrahisinden sonra gelişen disfajilerdeki etkinliğini egzersiz yöntemleri ile karşılaştıran literatür bilgisi oldukça kısıtlıdır. Çalışmamızın amacı, parsiyel larenjektomi sonrası yutma bozukluğu görülen hastalarda egzersiz rehabilitasyonu ile NMES sonuçlarını karşılaştırılarak, elektrik stimülasyon yönteminin disfaji tedavisindeki değerinin araştırılmasıdır.
YÖNTEM
Çalışmaya Haziran 2015-Nisan 2019 tarihleri arasında larenks karsinomu nedeni ile
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalında
suprakrikoid larenjektomi ve krikohyoidoepiglotopeksi (SKL+KHEP), suprakrikoid
larenjektomi ve krikohyoidopeksi (SKL+ KHP) veya supraglottik larenjektomi uygulanan,
rutin malignite kontrolüne gelen ve Ege Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniği
Yutma Laboratuvarında disfaji nedeni ile takip edilen, çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden hastalar alınmıştır. Çalışmaya yukarıdaki kriterleri sağlayan 16 yutma egzersizi uygulanan, 16 NMES uygulanan hasta dahil edilmiştir.
Hastaların demografik verileri, tedavi öncesi ve tedavi sonrası yutma testi verileri ve fleksibl fiberoptik endoskopik yutma çalışması (FEYÇ) bulguları dosya taraması ile elde edilmiştir.
Bulgular
Bu çalışmaya dahil edilen 32 hastanın 29'u erkek (%90.6), 3'ü (%9.4) kadın olup
ortalama yaş 62.43± 6.44 olarak saptanmıştır. NMES uygulanan grupta yarı katı gıdaya ve
sulu gıdaya disfaj, 3ml, 5 ml, 10 ml, 20 ml su, 5 ml, 10 ml, 20 ml nektar, yoğurt ve balık
kraker ile aspirasyon ve penetrasyon, yoğurt ile rezidu, ortalama Eating Assessment Tool-10
(EAT -10) skoru ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) açısından tedavi sonrasında anlamlı iyileşme saptanmıştır. (p>0.05).Gruplar arası kıyaslamada tedavi öncesi ve tedavi sonrası değerlerde anlamlı fark saptanmamıştır. (p<0.05)
Sonuç
Tedavi öncesi ve sonrası değerler her grup için ayrı ayrı ve tedavi sonrası değerler
gruplar arasında olmak üzere iki farklı şekilde değerlendirildi. Tedavi öncesi ve tedavi sonrası değerler açısından gruplar ayrı ayrı kıyaslandığında NMES tedavisi ile özellikle penetrasyon ve aspirasyon açısından daha iyi sonuçlar elde edilmiştir. Egzersiz tedavisi ile iyileşme izlense de belirgin olarak anlamlı fark oluşturan sonuç elde edilmemiştir. Tedavi sonrası değerler gruplar arasında kıyaslandığında ise gruplar arasında arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Bu da iki tedavi seçeneğinin birbirine üstünlüğü olamdığını göstermektedir ancak daha geniş hasta serileri ile yapılacak olan çalışmalar bu yöntemin etkinliği hakkında daha kesin bigiler sağlayacaktır.

Abstract:
Aim
Swallowing disorder after partial laryngectomy is very common condition.
Swallowing disorder affects the quality of life and can cause serious complications. That is
why it is important to carry out effective treatment. The aim of our study is to compare the
effectiveness of exercise rehabilitation and neuromuscular electrical stimulation therapy in
patients with partial laryngectomy.
Method
Between June 2015 and April 2019, supracricoid laryngectomy or supraglottic
laryngectomy was performed in the Department of Ear Nose Throat Diseases due to laryngeal
carcinoma, and was followed by routine malignancy control and followed by dysphagia in the
Ege University Physiotherapy and Rehabilitation Swallowing Laboratory and met the criteria
for inclusion to study and accepted to participate in the study were included in the study. A
total of 32 patients who underwent 16 exercise therapy and 16 neuromuscular electrical
stimulation were included in the study. Demographic data of patients and swallowing tests
before and after treatment and findings of flexible fiberoptic endoscopic swallowing study
were collected from medical records.
Results
Of the 32 patients included in this study, 29 were male (90.6) and 3 (9.4%) were
female, with an average age of 62.43 ± 6.44. In the group with neuromuscular electrical
stimulation, dysphagia to semi-solid food, aqueous food, aspiration and panetration with 3ml,5ml, 10ml, 20ml water, 5ml, 10ml, 20ml nectar, yogurt and fish crackers, residue with
yoghurt, mean Eating Assessment Tool-10 score (EAT-10) and Beck Depression Score
significant improvement was detected before and after treatment. (p<0.05). There was no
significant difference in pre-treatment and post-treatment values between groups. (p>0.05)

Conclusion
When the pre-treatment and post-treatment values were compared in the groups
undergoing neuromuscular electrical stimulation therapy and exercise rehabilitation, the two treatment methods were not superior to each other. Although better results were obtained after treatment in patients in the group with neuromuscular electrical stimulation, studies with large patient series will be instructive.