Endüstriyel uygulamalarda kullanılan soğuk iş takım çeliği sıvama kalıplarında oluşan hataların tespiti, analizi ve giderilmesi
Detection, analysis and elimination of errors occurring in cold work tool steel spinning molds used in industrial applications
Yazar: BURHAN AKTEPE
Danışman: PROF. DR. MEHMET BURAK BİLGİN
Amasya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Ankastre set üstü ocak üretimi yapılan işletmelerde kullanılan pres makinelerinde ocakların üst tablalarının preslenerek soğuk şekil verildiği ortamlarda soğuk iş takım çeliği DIN 1.2379 kullanılmaktadır. Pres makinesinde üretim esnasında sıvanmış ocak tablalarında birtakım hatalar gözlemlenmiştir. Bu oluşan hataları incelenme hususunda pres makinelerinin dişi erkek kalıp setleri üzerinde oluşan hasar mekanizmaları ve ocak tablalarında oluşan hataya yönelik bir takım araştırmalar ve kalıp setleri üzerinde incelemelerde bulunuldu. 

DKP ve INOX sıvamalık sac numuneleri kalıplarda preslendi. Preslenen bu sac numunelerinin belirlenen bölgelerinde tam sıvanmaması ve buna bağlı parça üzerinde oluşan hatalar gözlemlendi. Ölçüm aleti kumpas ile dişi ve erkek kalıplarda ocak gözlerindeki derinlikler ölçüldü. Ölçüm sonrasında erkek kalıp setinin ocak gözlerinden büyük göz kısmında 0,5 mm bir fark olduğu tespit edildi. Bunun üzerine kalıplar bu farkın eşitlenmesi adına sökülerek CNC İşleme Merkezine gönderilmiştir. Burada gerekli talaş kaldırma işlemleri ve sonrasında taşlama yapıldıktan sonra tekrar pres tezgahına bağlanıldı. Uygun parametrelerle değerler girildikten sonra sıvanan saclar incelendi Sıvanan saclardaki göllenme gözlenmedi. Fakat sac numunelerin kenarlarında yırtılmalar gözlendi. Üretim esnasında hatalarla karşılaşılmaması ve önceden fark edilmesi adına yırtılmaların tespiti için AUTOFORM R7 sonlu elemanlar analiz programından yararlanılmıştır. FLD diyagramları incelendi. Oluşan yırtılmaları engellemek adına çentik etkisi olan yerlere parlatma uygulandı ve sıvama öncesinde her 2 sac numuneye de sıvama öncesinde teflon rulo film kullanıldı. Bununla birlikte yırtılmalara rastlanılmadı sonuçlar çıkarıldı. Üretime kaldığı yerden devam edildi.

Abstract:
Cold work tool steel DIN 1.2379 is used in press machines used in enterprises producing built-in cooktops, where the upper tables of the furnaces are pressed and cold shaped. During the production in the press machine, some errors were observed in the plastered kiln tables. In order to examine these errors, a number of researches were made on the damage mechanisms on the male and female die sets of the pressing machines and the faults on the quarry tables and on the die sets.

DKP and INOX plastering sheet samples were pressed in molds. It was observed that these pressed sheet metal samples were not fully plastered in the determined areas and the errors occurred on the part due to this. The depths in the hotplates were measured in male and female molds with a measuring instrument caliper. After the measurement, it was determined that there was a 0.5 mm difference in the larger chamber of the male mold set than the hotplates. Thereupon, the molds were removed and sent to the CNC Machining Center in order to equalize this difference. Here, after the necessary chip removal and grinding was done, it was connected to the press bench again. After entering the values with appropriate parameters, the plastered sheets were examined. No ponding was observed in the plastered sheets. However, tears were observed at the edges of the sheet samples. AUTOFORM R7 finite element analysis program was used to detect the tears in order to prevent errors during production and to detect them beforehand. FLD diagrams were examined. In order to prevent tearing, polishing was applied to the areas with notch effect and Teflon roll film was used on both sheet metal samples before plastering. However, no ruptures were found and the results were obtained. Production continued where it left off.