Kireçli toprakların fosfor durumlarının belirlenmesi ve fosfor uygulamasının mısır verimine etkisi
Phosphorus status determined of calcareous soils and phosphorus application effects on maize yields
Yazar: KÜRŞAT KORKMAZ
Danışman: PROF.DR. HAYRİYE İBRİKÇİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZDOKTORA TEZİKİREÇLİ TOPRAKLARIN FOSFOR DURUMLARININ BELİRLENMESİVE FOSFOR UYGULAMASININ MISIR VERİMİNE ETKİSİKürşat KORKMAZÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTOPRAK ANABİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Hayriye İBRİKÇİYıl : 2005, Sayfa:126Jüri : Prof. Dr. Hayriye İBRİKÇİProf. Dr. Zülküf KAYAProf. Dr. Ahmet Can ÜLGERProf. Dr. Yusuf KIRTOKYrd. Doç. Dr. Sema KARANLIKFosfor (P) bitki gelişimi için mutlak gerekli olan elementlerden birisidir. Ülkemiz toprakları,sürekli olarak fosfor ilave edilmesine rağmen, yüksek kil ve kireç içerikleri nedeniyle fosfor düzeyiürün gelişimi açısından değerlendirildiğinde kritik seviyededir. GAP bölgesinde yaygın olarakkullanılan 10 mısır çeşidinin P etkinliklerini saptamak üzere, bölgede yaygın 3 toprak serisine aittopraklar kullanılarak sera denemesi yürütülmüştür. Ekim öncesi her saksıya beş farklı dozda fosfor(0, 25, 50, 100 ve 200 mg kg-1) ilave edilmiştir. Deneme sonuçlarına göre, fosfor uygulamaları bitkikuru madde verimi ve P alımı açısından önemli derecede etkili bulunmuştur. Sonuçlara göre Pegassove C 7993 çeşidi etkin ve duyarlı, Sele, Tector, DK 626 ve DK 585 etkin olmayan duyarlı, DK 6022çeşidi etkin ve duyarsız ve P 3394, Teater, RX 770 çeşitleri etkin olmayan duyarsız olaraksınıflandırılmıştır.Buna ilave olarak deneme topraklarında P fraksiyonları ve adsorpsiyon çalışmaları yapılarakLangmuir izotermleri çalışılmıştır. Analiz sonuçlarına göre bölge topraklarında total P'un Ca-P>CDB-P>CB-P>Al-P+Fe-P şeklinde dağılım gösteridiği ve adsorpsiyon maksimumu olan b değerleri 263-400 Âµg g-1 arasında değişirken, adsorpsiyon enerji katsayısı k, 0.70 to 0.76 ml Âµg-1 arasında değişiklikgöstermiştir. Sonuçlar değerlendirildiğinde kil tipi, kireç ve Fe oksitler ile P adsorpsiyonu arasındaönemli ilişkiler belirlenmiştir.Sera denemesi sonuçlarına göre seçilen etkinliği farklı genotipler, GAP bölgesi topraklarında2 farklı lokasyonda, fosfor kullanımları verim ilişkisi açısından 2 yıl süre ile tarla denemeleriylearaştırılmıştır. Denemede fosfor kaynağı olarak TSP (triple superphosphate) 0 (kontrol), 4, 8, 12 ve16 kg da-1 dozlarında uygulanmıştır. Deneme sonuçları değerlendirildiğinde P uygulamaları mısır taneverimini istatistiksel olarak önemli oranda arttırmıştır. Deneme sonuçlarına göre bölge topraklarındamısır yetiştirebilmek için başlangıçta toprakta bulunan yarayışlı gosfor içeriğine bağlı olarak 8-12 kgda-1 önerilebileceği sonucuna varılmıştır.Deneme sonuçlarındaki bulgular bölgede doğru bir gübreleme yönetimi açısından önemlidir.Özellikle bitkilerin farklı fosfor kullanım etkinliklerine sahip olmaları göz önündebulundurulduğunda, aşırı miktarda kullanılan fosforlu gübrelerin azaltılmasını sağlayacağı için doğrugübreleme programlarının ve etkin bitki genotiplerinin geliştirilmesine ihtiyaç vardır.Anahtar Kelimeler: Fosfor (P), P Adsorpsiyonu, Etkinlik, P'lu gübreleme, MısırI

Abstract:
ABSTRACTPhD THESISPHOSPHORUS STATUS DETERMINED OF CALCAREOUS SOILS ANDPHOSPHORUS APPLICATION EFFECTS ON MAIZE YIELDSKürşat KORKMAZDEPATMENT OF SOIL SCIENCE INSTITUTE OFNATURAL AND APPLIED SCIENCEUNIVERSTY OF CUKUROVASupervisor : Prof. Dr. Hayriye İBRİKÇİYear : 2005, Pages:126Jury : Prof. Dr. Hayriye İBRİKÇİProf. Dr. Zülküf KAYAProf. Dr. Ahmet Can ÜLGERProf. Dr. Yusuf KIRTOKAsist. Prof.. Dr. Sema KARANLIKPhosphorus (P) is an essential macronutrient for plant growth and development, and itsdeficiency is a common limiting factor under many climatic conditions and clay and calcareous soilsof the Southern Turkey because of it?s low availability despite frequent phosphate applications. Thepot experiments were carried out to select P-efficient corn genotypes grown on calcareous soils ofGAP regions. Corn genotypes were screened for their ability to utilize phosphorus in a greenhouseexperiment in Adana, and locally-common ten corn genotypes were grown on 3 soil series for eightweeks. The five rates of phosphorus (0, 25, 50, 100 and 200 mg kg-1) were used. After harvest, tissuedry matter and P content in tissue were determined. Effect of P on dry matter and plant P uptake werefound statistically significant, and these parameters were increased by the P rates. In addition, Corngenotypes acted differently to P rates. Teater and RX 770 found as inefficient-nonresponsivegenotypes, DK 6022 efficient-nonresponsive, Sele, Tector, DK 626 ve DK 585 inefficient-responsivewhereas Pegasso and C 7993 were efficient-responsive.In addition, this research P fractions, P adsorption and desorption characteristics of three soilseries of GAP region were determined This results revealed that total-P changed Ca-P>CDB-P>CB-P>Al-P+Fe-P in GAP region. Langmuir adsorption isotherm. According to results, the adsorptinmaxima (b) ranged from 263 to 400 Âµg g-1, the adsorption energy coefficients (k), ranged from 0.70to 0.76 ml Âµg-1. Results revealed that were statistically significant relationships were found betweenadsorption parameters and soil properties, it can be suggested that the type of clay, lime and Fe oxidesare important factors affecting phosphorus adsorption in these soil.After greenhouse experiment, we selected genotypes for use field experiment, and we werecontucted field experimet selected genotypes. A two year field experiment at corn genotypes wereundertaken for determininig utilize phosphorus on two different location in GAP regions. Theinorganic fertilizer was triple superphosphate (TSP), applied at 0 (control), 40, 80, 120 and 160 kgP2O5 ha-1, and were used.. Results revealed that phosphorus applications were significantly effectiveon corn yield. The results suggest that corn production of this region depend on initial soil analaysis, adirect application of 80-120 kg P2O5 ha-1 to corn was sufficient to meet their P needs.These findings are important for the regions, and need to be verified for the local-field Pfertilizer trials, and plant genotypes equipped with mechanisms for utilizing the adsorbed P moreefficiently can, therefore, enhance the effectiveness of P fertilization.Key Words: Phosphorus (P), P Adsorption, Efficiency, P Fertilize, MaizeII