Sigara içen ve içmeyen gruplarda görsel çalışma belleği performansı
Visual working memory performance in smoking and nonsmoking groups
Yazar: DERYA DİLLEK BUDAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT ŞENYÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Görsel algılama = Visual perception ; Nikotin = Nicotine ; Renkler = Colors ; Sigara içme = Smoking ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sigara kullanan ve kullanmayan katılımcıların bir renk çalışma belleği görevindeki performansları arasında farklılaşma olup olmadığının incelenmesidir.Bu amaç doğrultusunda, görsel uyaranların kodlama ve geri getirme aşamalarında sağ ya da sol görsel alanlarda sunulduğu ve bellek yükünün düşük veya yüksek olduğu bir görsel çalışma belleği görevi kullanılarak, sigara içen ve içmeyen katılımcılardan oluşan iki grubun lateralizasyon indeksi ve reaksiyon zamanı ortalamaları karşılaştırılmıştır.Araştırmaya, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin çeşitli bölümlerinde okuyan 58 (30 kadın-28 erkek) öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların 30'u (15 kadın-15 erkek) hiç sigara kullanmamış olan, 28'i (15 kadın-13 erkek) ise en az bir buçuk yıldır sigara kullanmakta olan ve son altı aydaki günlük sigara kullanımı ortalaması 5 adetten yukarı olan kişilerdir.Katılımcılar araştırmada iki farklı kodlama görevinin gerekliliklerini yerine getirmişlerdir. Bunlardan ilki kodlanacak uyarıcıların sağ ve sol görsel alanda sunulduğu lateralize kodlama görevi, ikincisi ise kodlanacak uyarıcıların ekranın merkezinde sunulduğu, lateralize olmayan kodlama görevidir. Ayrıca, her iki görev de, uyaran sayısının değişimlenmesi ile oluşturulan düşük bellek yükü ve yüksek bellek yükü koşullarında gerçekleştirilmiştir.Lateralizasyon indeksi puanları uygulanan analiz sonuçlarına göre, sigara kullanan ve kullanmayan grupta, kadın ve erkek katılımcılarda ve lateralize kodlama koşulunda sağ hemisfer avantajının bulunduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca düşük bellek yükünde sağ hemisfer, yüksek bellek yükünde sol hemisfer avantajı söz konusudur. Reaksiyon zamanı analizlerine ilişkin analiz sonuçlarına göre, sigara kullanan ve kullanmayan gruplarda ve kadın ve erkek katılımcılarda reaksiyon zamanı açısından farklar manidar değilken, lateralize kodlama koşulu reaksiyon zamanları lateralize geri getirmeden daha kısadır. Düşük ve yüksek bellek yükü arasında reaksiyon zamanı ortalamaları farklılık göstermezken, sağ görsel alanda sunulan uyaranlara solda sunulanlardan daha kısa sürede tepki verilmiştir.Bulgular ilgili literatür bağlamında tartışılmış ve gelecekte gerçekleştirilebilecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The objective of this study was to investigate performance differences between smokers and nonsmokers on a color working memory task.For this purpose, a visual working memory task in which coloured circles having the same diameter but different colors were presented either in the right or left visual fields during the encoding or retrival phases was utilized. Memory load was also manipulated by requiring the participants to memorize 4 or 12 different colors, corresponding to low and high memory loads, respectively.The data has been collected from 58 participants (30 women, 28 men) who were students of Hacettepe University Faculty of Letters. 30 participants (15 women, 15 men) were nonsmokers and 28 participants were smokers, smoking for at least one and a half years.First, participants have fulfilled the requirements of two different encoding conditions. In the first condition (lateralized encoding), stimuli were presented either in left or in right visual fields, and in the second condition (non-lateralized encoding) stimuli were presented foveally. Both tasks involved low and high memory load conditions. Then, during the retrival phase participants asked to indicate as accurately as possible if they recognised a colour stimulus from the encoding phase or not. There were two retrival conditions, depending on the immediately preceding encoding condition. After the lateralized encoding condition, participants were tested by using stimuli presented foveally. After the non-lateralized encoding condition participants were tested using stimuli presented in a visual half- ? eld format. Accuracy and reaction times of participants? responses were recorded by button presses In order to assess lateralisation of color working memory, a lateralisation index score was calculated for each participant. Reaction time for accurate responses were also analyzed.Analysis of lateralization index scores revealed that there was a right hemisphere advantage in both smokers and nonsmokers in lateralized encoding condition. Moreover, right hemisphere advantage in low memory load and left hemisphere advantage in high memory load were also observed.Analysis of reaction time showed that differences between smokers and nonsmokers and between male and female participants were not sihnificant., Participant?s mean reaction times in lateralized encoding condition was shorter than their reaction times recorded in lateralized retrieval condition.. There was not any significant difference with regard to memory load. However, reaction times for the stimuli presented in right visual fied were shorter than that of fort he stimuli presented in the left visual field.Findings were discussed and several suggestions were made for further studies.