Fiber post ile restore edilmiş endodontik tedavili dişlerin değerlendirilmesi: Retrospektif çalışma
Evaluation of endodontically treated teeth restored with fiber post: A retrospective study
Yazar: EKİN SU ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BERİVAN TUĞBA TÜRK SOMER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental postlar = Dental posts ; Kök kanal dolgu materyalleri = Root canal filling materials ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç: Bu retrospektif çalışmanın amacı rutin olarak kayıt altına alınmış Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Anabilim Dalı'nda Ocak 2015-Aralık 2021 yılları arasında, öğretim görevlileri ve öğretim üyeleri kliniğinde yapılmış kanal içi fiber post uygulamalarının değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Endodonti Anabilim Dalı'na başvuran 18 yaşından büyük, Ocak 2015-Aralık 2021 tarihleri arasında öğretim üyeleri, doktora ve uzmanlık öğrencileri tarafından fiber post uygulanmış hastaların arşiv taraması ile çalışma verileri elde edildi. Fiber post tedavisi yapılmış 1192 hastadan 911' i dahil edilme kriterlerini karşıladı ve 911 hastada 1102 dişin radyografları değerlendirildi. Fiber post tedavisi tamamlanmış dişlerin tedavi zamanına ait bilgiler dijital radyografi sisteminden elde edildi. 911 hastanın yaş ve cinsiyet olarak sosyodemografik bulguları incelendi. 1102 dişin diş tipi, diş lokalizasyonu irdelendi. 911 hasta-1102 olgudan 386 hasta - 481 olgunun kontrol radyografileri tespit edildi. Kontrol radyografları 234 periapikal radyograf, 247 panoramik radyograf olarak bulundu. 481 olguda tedavi bitiş röntgeni üzerinde kökü çevreleyen kemik miktarının köke oranı, fiber postun uzun aksının kök kanal trajesi ile olan açısı, kök kanalı içerisindeki fiber postun kök kanal uzunluğuna oranı, fiber postun çapının kök çapına oranı İmageJ Analiz yazılımı kullanılarak üç kez ölçüldü ve bu üç ölçümün ortalaması alınarak değerler tespit edildi. Fiber post ile güta perka arasında boşluk, fiber post ile kök kanal dentini arasında boşluk olup olmadığı da tedavi bitiminde alınan radyograf üzerinde incelendi.
Kontrol radyografisi olan tüm olgularda kontrol radyografı üzerinde, ilgili dişten alınan rutin radyograf ile tedavinin yapıldığı tarihteki bitiş radyograf arasındaki geçen süre, dişin ve fiber postun sağkalım durumu (başarı durumu), yapılan üst restorasyon tipi, dişte kırık varlığı, dişte kırık var ise kırık tipi bulgularına bakıldı. Kontrol radyograf tipi periapikal radyograf olan 234 olgunun bitiş ve kontrol radyografları üzerinde 2 gözlemci tarafından periapikal indeks (PAİ) skorlarlaması yapıldı. Tüm bu verilerin fiber post tedavisine etkisi değerlendirildi.
İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics Version 25 (IBM©Corp., Armonk, NY, ABD) paket programı kullanıldı. Tanımlayıcı istatistik olarak ortalama, standart sapma, minimum-maksimum değerler, yüzdeler, çapraz tablolar ve frekans tablolarından yararlanıldı. Gruplar arasındaki ilişkiler pearson ki-kare testi ile değerlendirildi. Gruplar bağımlı olduğu durumlardaki çapraz tablolarda Mc Nevar analizi kullanıldı. PAİ skoru için 2 gözlemci arasındaki uyuma Kappa skoru ile bakıldı. Tüm testler için istatiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlendi 
Bulgular: Radyografik değerlendirmelerin ardından çalışmamızın sonuçlarına göre cinsiyet, diş tipi ve lokalizasyonu, takip süresi, üst restorasyon tipi, fiber post ile güta perka ve kök kanal duvarları arasında boşluk olup olmaması, fiber postun kök kanal trajesi ile uyumlu olup olmamasının sağkalım üzerine etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0,05). Yaş, kökü çevreleyen kemik seviyesinin oranı, fiber post çapının kök çapına oranı ve fiber post uzunluğunun kök uzunluğuna oranının, sağkalım üzerine etkileri ise istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Hasta yaşı arttıkça azalan bir sağkalım oranı mevcuttur. Kökü çevreleyen kemik seviyesinin oranı %75'den fazla olduğu olgularda sağkalım oranı daha yüksektir. Köke göre post uzunluk oranı 1/2-2/3 aralığında, post çapı ise 1/3-1/2 aralığında olduğunda sağkalım oranı daha yüksek bulundu. Hasta yaşı arttıkça azalan bir sağkalım oranı mevcuttur. Başarı oranları en fazla köprü restorasyonunlarında en düşükte tek kron restorasyonlarında gözlendi. 
Sonuç: Bu çalışmanın sınırları dahilinde hasta yaşı, diş kökünü çevreleyen kemik seviyesinin miktarı, fiber post çapının kök çapına oranı, fiber post uzunluğunun kök uzunluğuna oranı gibi değişkenlerin fiber postların uzun dönemli başarı açısından anlamlı etkileri olduğu gözlendi. Hastanın cinsiyeti, yapılan üst restorasyon türü, takip süresi, diş tipi ve lokalizasyonu gibi değişkenlerin etkisi ise anlamlı değildi.

Abstract:
Purpose: The aim of this retrospective study is to evaluate intracanal fiber post restorations that were performed in Ege University Faculty of Dentistry, Department of Endodontics between January 2015 and December 2021.
Materials and Methods: The data of patients who had a fiber post restoration treatment in the E.U. Department of Endodontics between January 2015 and December 2021 were extracted from the faculty electronic archive system. Of 1192 patients who underwent fiber post treatment, 911 met the inclusion criteria, and radiographs of 1102 teeth in 911 patients were evaluated. Sociodemographic findings of 911 patients in terms of age and gender were analyzed. The tooth type, tooth localization, treatment time, coronal restoration type, maladaptation, presence of fracture, presence of gap between the fiber post and the gutta-percha, and survival time were recorded. The periapical status and periapical healing were assessed on periapical radiographs by using PAI (periapical index) score system. PAI scores were recorded by 2 observers by evaluating the postoperative and control periapical radiographs. Maladaptation, the ratio of surrounding bone, the angle between of fiber post and root canal, the ratio between the length of fiber post to the root canal, the ratio between the diameter of the fiber post and the root canal were evaluated by ImageJ Software. 
IBM SPSS Statistics Version 25 (IBM©Corp., Armonk, NY, USA) package program was used for statistical analysis. Mean, standard deviation, minimum-maximum values, percentages, cross tables and frequency tables were used as descriptive statistics. Relationships between each group were evaluated with the Pearson chi-square test. Mc Nevar analysis was used in crosstabs where groups were dependent. For the PAI score, the agreement between the 2 observers was evaluated with the Kappa score. The statistical significance level was taken as 0.05 for all tests.
Results: The radiographic evaluations revealed that the gender, tooth type, tooth localization, follow-up time, type of upper restoration, and presence of a gap between the fiber post and gutta-percha, had no significant effect on survival rate (p>0.05). The effects of age, the ratio of the bone level surrounding the root, the ratio of fiber post diameter to root diameter, and the ratio of fiber post length to root were found to be statistically significant (p<0.05). The survival rate is higher in cases where the rate of bone level surrounding the root is more than 75%. The ratio of the post length to the root in the range of 1/2-2/3, and the diameter of the post in the range of 1/3-1/2 appeared to be more successful. The success rate was higher in bridge restoration groups compared to resin composite and crown restoration groups. The success rate decreased with increasing patient age. Success rates were highest in bridge restorations and lowest in single crown restorations.
Conclusion: With the limitation of this study, it seems that the gender, tooth type, tooth localization, follow-up time, and type of upper restoration, had no significant effect on the survival rate of fiber post restorations. On the other hand, patient age, the ratio of the bone level surrounding the root, the ratio of fiber post diameter to root diameter, the ratio of fiber post length to root were found to be statistically significant.