Yaşar Kemal'in 'Yer Demir Gök Bakır' adlı romanının Türkçeden Arapçaya çevirisindeki deyimlerin eşdeğerlik bağlamında incelenmesi
A study of idioms in Arabic translation of Yasar Kemal's 'Yer Demir Gök Bakır' novel in the context of equivalence
Yazar: FATMA BETÜL ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. CELAL TURGUT KOÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Arap Dili Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Arapça = Arabic ; Deyimler = Idioms ; Eşdeğerlik = Equivalency ; Kemal, Yaşar = Kemal, Yaşar ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Kişilerin bulundukları coğrafi özellikler, gelenek ve görenekleri, dini inanışları kültürü meydana getirmiştir. Kültür bir milletin biriktirdiği değerler bütünüdür. Hayatın her alanında kişiler arası iletişimi sağlayan dil, kültürün bir parçasıdır. 
Kültürün yansımalarının görüldüğü dilin vazgeçilmez parçası deyimler ise dilde önemli yeri olan söz varlıklarıdır. Bir ifadeyi öz bir şekilde anlatmayı hedefleyen deyimlerin sayısı dilin zenginliğinin göstergesidir. Deyimler, bir dile ait özel söz varlıkları olup, bünyelerinde kendine has anlamlar barındırmaktadır. Bu nedenle bir dilin yapıtaşlarından olan kalıplaşmış ifade biçimi deyimler, çevirmenler için çeviride zorluk oluşturabilmektedir. Bu zorluğu aşmak için çevirmenler iki dile de hâkim olmalı, birebir çeviri yapmak yerine anlama odaklanmalı ve çeviride hedef dile en yakın deyimi bulup eşdeğerliği sağlamalıdır. Bu çalışmanın amacı, Yaşar Kemal'in 'Yer Demir Gök Bakır' adlı romanı ile Arapça çevirisinde yer alan deyimleri eşdeğerlik bağlamında inceleyip, çeviride hangi deyimin/ifadenin hangi deyim/ifade yerine kullanıldığını göz önüne sermektir. Çalışmada, Türkçede sık kullanılan yüz doksan deyime yer verilmiş, ancak bu deyimler arasından örneklem olarak seçilen doksan dokuz deyimin Arapça çevirileriyle ilgili çeviride Mona Baker'ın eşdeğerlik stratejileri temel alınarak karşılaştırma yapılmıştır. Çalışma yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde giriş, ikinci bölümde, yazın çevirisi, üçüncü bölümde deyim ve tanımı, dördüncü bölümde Arapçada deyim kavramı, beşinci bölümde deyim çevirisi, altıncı bölümde seçilen deyimlerin eşdeğerlik bağlamında incelenmesi, yedinci bölümde sonuç ve kaynakça yer almaktadır.

Abstract:
Culture consists of the geographical characteristics, customs, traditions and religious beliefs of the people. Culture is a collection of values that a nation has accumulated. Language, which provides communication between people in all aspects of life, is a part of culture.
The idioms have an important place in a language, it reflects the culture and indispensable for a language. Idioms aims to express a phrase in an abstract manner and the number of idioms in a language shows the richness of the language. Idioms are unique to a language and they have their own meanings. For this reason, idioms, which are one of the building blocks of a language, can create difficulties for translators in translation. In order to overcome this problem, translators should master both languages, focus on meaning rather than word-to-word translation, and find the equivalent of idiom in the target language. The aim of this study is to examine the idioms in the Yasar Kemal's novel 'Yer Demir Gök Bakır' and its Arabic translation and to reveal which idiom / phrase is used instead of which idiom / phrase in the translation. In this study, one hundred and ninety expressions which are frequently used in Turkish are included, among them ninety-nine sample are chosen for comparison of Arabic translations. Comparisons were made based on Mona Baker's equivalence strategies. The study consists of seven chapters. First part is the introduction, second part includes translation of literature, third part consists of idiom and its definition, in the fourth part presents idiom concept in Arabic language, fifth part investigates translation of idioms, sixth part analyzes the selected idioms in the concept of equivalent and in the seventh part, results and references are given.