Gelişmekte olan ülkelerde parasal aktarım mekanizması hisse senetleri kanalının etkinliği
The effectiveness of the stock market channel in the monetary transmission mechanism in developing countries
Yazar: UĞUR ARSLAN
Danışman: PROF. DR. FATMA BAHAR ŞANLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Menkul kıymetler borsası = Stock exchange ; Para politikaları = Monetary policies ; Parasal aktarım = Monetary transmission

Özet:
Para politikası, bir ülkenin ekonomik faaliyetlerini, özellikle para arzı ve faiz oranları üzerinden düzenleyerek, ekonomik büyüme, enflasyon ve iş gücü piyasası gibi temel makroekonomik göstergeleri yönlendirme amacı taşıyan kritik bir ekonomi yönetimi alanıdır. Bu politika, çoğunlukla merkez bankası eliyle yürütülür ve temel hedefi fiyatlar genel düzeyindeki istikrarı korumaktır. Parasal aktarım mekanizması ise, merkez bankasının aldığı para politikası kararlarının ekonomik sistem üzerindeki etkilerini ve bu kararların ekonomik birimler arasında nasıl dağıldığını açıklayan süreçler bütünüdür. Merkez bankaları, para politikası araçlarını kullanarak para arzını ve faiz oranlarını ayarlar ve bu düzenlemeler, parasal aktarım mekanizması vasıtasıyla makroekonomik değişkenler üzerinde, örneğin ekonomik büyüme, enflasyon ve işsizlik oranları gibi, önemli etkilere sahiptir.
Parasal aktarım mekanizması, merkez bankalarının aldığı para politikası kararlarının ekonomik sistemde nasıl yayıldığını ve etkilerini nasıl oluşturduğunu tanımlayan bir süreçtir. Bu süreç içerisinde, hisse senedi piyasasının işleyişi gibi çeşitli kanallar, merkez bankalarının politikalarının ekonomiye aktarımında kritik roller üstlenmektedir. Hisse senetleri kanalı, merkez bankasının faiz oranları üzerinde gerçekleştirdiği değişikliklerin ekonomik faaliyetleri dolaylı olarak etkileyebilmesini sağlayan yöntemlerden biri olarak tanımlanabilir. Bu yaklaşımın arkasındaki ana düşünce, merkez bankasının uyguladığı para politikası kararlarının, şirketlerin piyasa değerlerinde değişiklik yaratması ve sonuç olarak tüketicilerin harcama davranışları ile işletmelerin yatırım kararlarını etkilemesidir. Bu çalışma kapsamında 9 gelişmekte olan ülkenin Ocak 2012-Aralık 2023 dönemine ait verileri kullanılarak gelişmekte olan ülkelerde parasal aktarım mekanizmalarından hisse senedi kanalının etkinliği panel eşbütünleşme ve panel ARDL modeli kullanılarak analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın sonucunda, para arzı ve borsa endeksi arasında kısa ve uzun dönemde pozitif ilişki, faiz oranları ile borsa endeksi arasında uzun dönemde negatif bir ilişki ve borsa endeksinin enflasyon üzerinde uzun dönemde pozitif, kısa dönemde ise anlamsız bir etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Monetary policy represents a critical area of economic management aimed at directing a country's economic activities, particularly through the regulation of money supply and interest rates, towards influencing fundamental macroeconomic indicators such as economic growth, inflation, and the labor market. This policy is predominantly executed by the central bank and primarily aims at maintaining stability in the general price level. The monetary transmission mechanism encompasses the processes that explain the effects of the central bank's monetary policy decisions on the economic system and how these decisions are dispersed among economic units. Central banks adjust the money supply and interest rates using monetary policy tools, and these adjustments, through the monetary transmission mechanism, have significant impacts on macroeconomic variables, for instance, economic growth, inflation, and unemployment rates.
The monetary transmission mechanism is a process that describes how the monetary policy decisions taken by central banks spread throughout the economic system and create their effects. Within this process, various channels, such as the functioning of the stock market, play critical roles in the transmission of central banks' policies to the economy. The stock market channel can be defined as one of the methods that enable the changes made by the central bank on interest rates to indirectly affect economic activities. The principal idea behind this approach is that the monetary policy decisions of the central bank induce changes in the market values of firms, consequently influencing consumers' spending behaviors and firms' investment decisions. This study aims to analyze the effectiveness of the stock market channel among monetary transmission mechanisms in developing countries, using panel ARDL models with data from 9 developing countries for the period from January 2012 to December 2021. The results of the study indicate a negative relationship between interest rates and the stock market index, and the stock market index has a positive effect on inflation in the long term, while its short-term effect is found to be insignificant.