Dünya ekonomisinde ana dönüşümler ve gelecek: 1500 ve sonrası
The main transformations in the world economy and the future: 1500 and beyond
Yazar: ERDEM SELMAN DEVELİ
Danışman: PROF. DR. MUAMMER TEKEOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Coğrafi keşifler = Geographical discoveries ; Dönüşüm = Transformation ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Endüstri Devrimi = Industrial Revolution ; Merkantilizm = Mercantilism ; Teknoloji = Technology ; Uluslararası ekonomi = International economy

Özet:
1500 yılında Asya, bölgesel anlamda dünyanın en güçlü ekonomisi olarak ön plana çıkarken, Asya'ya bu gücü kazandıran en büyük iki ekonomi ise Çin ve Hindistan'dır. Ancak dünyanın geri kalanına kıyasla çok daha gelişmiş bir ekonomiye sahip olan bu bölgenin, Coğrafi Keşiflerin de etkisiyle yavaş yavaş gücünü kaybetmeye başladığı görülmektedir. Bu keşifler ve sonrasında ortaya çıkan sömürgecilik hareketleri nedeniyle Asya, Afrika ve Amerika Kıtaları, Avrupalıların kontrolü altına girmiştir. Asya'dan ipek, pamuk ve baharat; Afrika'dan köle ve değerli madenler; Amerika'dan ise altın, gümüş ve gıda maddeleri, özellikle Portekiz, İspanya, İngiltere, Hollanda ve Fransa aracılığıyla Avrupa'ya taşınmıştır. Bu sayede dünya ekonomisinin merkezi de Asya'dan Avrupa'ya kaymıştır.
Bu süreçten en çok kazançlı çıkan ülke ise İngiltere olmuştur. 18. yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkan Sanayi Devrimi sayesinde, İngiltere dünyanın en güçlü ekonomilerinden biri haline gelmiştir. Önce Kıta Avrupa'sına daha sonra ise Amerika'ya yayılan Sanayi Devrimi, başta Amerika olmak üzere birçok ülkenin gelişmesine katkı sağlamıştır. İngiltere'de Sanayi Devrimi'nin ortaya çıktığı dönemlerde bağımsızlığını kazanan Amerika, sanayi yatırımları sayesinde sonraki yüz yıl boyunca hızlı bir şekilde büyümüştür. 1914 yılında patlak veren 1. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa ülkelerini ekonomik anlamda zor günler beklerken, Amerika ise bu süreçten güçlenerek çıkmıştır. Ancak tüm bu ekonomik gücüne rağmen 1929 yılında yaşanan Büyük Buhran'dan en çok etkilenen ülkelerden biri olan Amerika, 2. Dünya Savaşı ile birlikte tekrar eski gücüne kavuşmuştur. Böylece Sanayi Devrimi ile birlikte dünya ekonomisinin merkezi Asya'dan Avrupa'ya kayarken, özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısı ile birlikte bu güç artık Amerika'ya geçmiştir.
21. yüzyıla gelindiğinde ise Amerika, hâlâ dünyanın en güçlü ekonomisidir. Ancak, özellikle teknoloji yatırımları sayesinde hızlı bir şekilde büyüyen Asya ülkeleri, Amerika merkezli dünya ekonomisindeki hâkimiyetin yüzyıllar sonra tekrar Asya'ya kaymasının çok da uzak bir ihtimal olmadığını gösteriyorlardı.
Özellikle son yirmi yılda yaptığı yatırımlarla önemli sektörlerde dışa bağımlılığı azaltmaya çalışan, sanayi üretimini artıran ve teknoloji yatırımlarını hızlandıran Türkiye ise bu sayede bölgenin en güçlü ekonomilerinden biri haline gelmiştir. Ancak Türkiye sadece kendi bölgesinin değil aynı zamanda dünyanın en güçlü ekonomilerinden biri olmak için çabalamaktadır. Mevcut şartlarda bu hedefinden uzak gibi görünen Türkiye'nin, uzun vadede ise bu hedefe ulaşacağı tahmin edilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Dünya Ekonomisi, Dönüşüm, Merkantilizm, Coğrafi Keşifler, Sanayi Devrimi, Teknoloji, 21. Yüzyıl.

Abstract:
In 1500, while Asia came to the fore as the world's powerful economy in the regional sense, the two biggest economies were China and India that gave this power to Asia. However, this region, which had a much more developed economy compared to the rest of the world, seems to be gradually losing its power with the effect of geographical discoveries. Due to these discoveries and following colonial movements, the continents of Asia, Africa and America have come under the control of the Europeans. Silk, cotton and spices from Asia; slave and precious metals from Africa; gold, silver and foodstuffs from America were moved to Europe, especially through Portugal, Spain, England, Netherlands and France. Thus, the center of the world economy shifted from Asia to Europe.
England has been the most profitable country from this process. Thanks to the Industrial Revolution that emerged towards the end of the 18th century, England became one of the most powerful economies in the world. The Industrial Revolution, which firstly spread to Continental Europe and then to America, contributed to the development of many countries, especially America. America, that gained its independence in the periods when the Industrial Revolution emerged in England, has grown rapidly over the next hundred years thanks to its industrial investments. After the First World War, which erupted in 1914, while European countries had hard times ahead economically, America came out of this process by getting stronger. Although, despite all this economic power, America, one of the most affected countries by the Great Depression experienced in 1929, regained its strenght with the Second World War. Thus, with the Industrial Revolution, while the center of the world economy shifted from Asia to Europe, especially with the second half of the 20th century, this power has passed to America now.
By the 21th century, America is still the strongest economy in the world. However, Asian countries, which grew rapidly thanks to technology investments, showed that the domination of the American-centered world economy is not a distant possibility to shift back to Asia after the centuries.
Turkey, also that tries to reduce foreign dependency on important sectors, increases industrial production and accelerates technology investments especially in the last twenty years; hence has become one of the most powerful economies in the region. Turkey strives to become one of the most powerful economy not only in its own region but also all over the World. In the present context, this goal seems far from Turkey, however in the long term, it is estimated to reach this goal.

Keywords: World Economy, Transformation, Mercantilism, Geographical Discoveries, Industrial Revolution, Technology, 21st Century.