Kisâî'nin kıraatının dilbilimsel analizi
Linguistic analysis of Kisâî's recitation
Yazar: MENSURE SÖNMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF KARATAŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilim = Linguistics ; Kisai = Kisai ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Arap dilinin en önemli gramer ekollerinden biri olan Kûfe ekolünün kurucusu Ali b. Hamza el-Kisâî dil alanında önemli bir yere sahip olup aynı zamanda meşhur yedi kıraat imamından biridir. Dil kurallarının dilciler tarafından kıraattan ilham alınarak daha sonra oluşturulmasından dolayı dil ile kıraat alanının birbirinden etkilenmesi kaçınılmaz bir durumdur. İslam âleminin meşhur yedi kıraat imamından biri olan Âsım b. Behdele ile Kisâî arasında kıraat ihtilafları bulunmaktadır. Bu çalışmada iki kıraat farklılığı filolojik açıdan incelenmiş ve anlam farklılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
Bu çalışma giriş, üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin temel amacı, kapsamı ve sınırlılıkları ile izlenen yöntem belirtildikten sonra Kisâî'nin hayatı üzerinde durulmuş, kıraat ve nahiv ilmindeki yeri ele alınmıştır. Birinci bölümde anahatlarıyla kıraat ilmi ve dil-kıraat ilişkisi konusuna yer verilmiştir. 
İkinci bölümde Kisâî'nin, Âsım kıraatına göre farklı okuduğu kısımlar nahiv konuları açısından değerlendirilmeye tabi tutularak anlama etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Kıraat farklılıkları analiz edilirken önce gramer kuralları açısından değerlendirilip, irâb özellikleri verilmiş sonra filolojik tefsirlerden yararlanılarak açıklamalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde sarf bilgisi içerisinde görülebilecek kıraat farklılıkları incelenip değerlendirilmiştir. Böylelikle kıraat ilminde dilsel hüccet olarak en çok başvurulan nahiv ve sarf ilmi açısından Kisâî'nin kıraatındaki farklılıklar incelenip değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise nahiv ve sarf açısından kıraat farklılıkları ile ilgili elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Kisâî kıraatındaki farklılıkların anlamı kökten değiştirecek nitelikte olmadığı ancak anlam zenginliği kapsamında görülebilecek nitelikte olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Being the founder of one of the most important grammatical schools of Arabic language: Kufe School, Ali b. Hamza al-Kisâî has an important place in the field of the language and one of the famous seven recitation imams at the same time. It is inevitable that the language and the recitation area are influenced by each other because the language rules get inspired from recitation by the linguists afterwards. One of the famous seven recitation imams of the Islamic world, Âsim b. Behdele and Kisâî are in recitation controversy with each other. In this study, the differences between the two recitation difference are investigated from the philological point of view and the meaning differences are revealed. 
This study consists of introduction, conclusion and three main sections. Following the main purpose of the thesis, the scope and limitations and the method followed were specified on the thesis in the introduction, Kisâî's life is emphasized, the place of Kisâî in the recitation and nahw is discussed. In the first section, it is outlined that the relation between recitation science and tongue-recitation. 
In the second section, the parts that Kisâî recites differently according to the Âsim recitation are evaluated in terms of nahw subjects and their effect on understanding is determined. During the analysis of the differences in recitation, firstly it is evaluated in terms of grammatical rules, irab characteristics are given, and then explanations are made by using philological explanations. In the third section, the differences in the recitation that can be seen in the sarf information have been examined and evaluated. Thus, the differences between Kisâî's recitations in terms of nahw (syntax) and sarf (morphology) knowledge, which are most frequently referred to as linguistic hujjats, are examined and evaluated. In the conclusion section, the findings obtained about the differences between recitations in terms of nahw and sarf are interpreted. It has been determined that the differences in Kisâî's recitation don't revolutionise the meaning and it can be seen within the scope of meaning richness.