Okul öncesi dönemde çocukların beslenme davranışları ile annelerin sağlık okuryazarlıklarının karşılaştırılması
A comparison of the nutrition behaviors of pre-school children and the health literacy of their mothers
Yazar: İHSAN SARAÇ
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anneler = Mothers ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, okul öncesi yaştaki (2-6 yaş) çocuklara sahip annelerin
sağlık okuryazarlık düzeyi ile çocukların beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi
araştırdık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı anket
çalışmasıdır. Bayraklı ilçesi 23 No'lu Aile Sağlığı Merkezine çeşitli nedenlerle
başvuran ve dahil olma kriterlerine sahip olan toplam 191 anne çalışmaya alındı.
Literatürden hazırlanan 22 soruluk beslenme davranışını sorgulayan anket uygulandı.
Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek için YSOÖ(Yetişkin Sağlık
Okuryazarlığı Ölçeği) kullanıldı. Verilerin analizi için SPSS (Statistical Package for
Social Sciences) 23.0 programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0,05olarak
kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza katılan annelerin çocuklarının yaş ortalaması 4,09
annelerinin yaş ortalaması 31,87 idi. Annelerin YSOÖ ölçeği 14,4(IQR 12-17)olarak
ölçüldü. Annelerin %34'ü çocuklarında beslenme problemi olduğunu belirtti. Bunlar
sorgulandığında %60,3'ü iştahının az olduğunu, %23'ü yediği yemek çeşidinin az
olduğunu, %2,9'u beslenmesinin yavaş olduğunu, %1,5'i çiğnemede problem
yaşadığını belirtti. Aile sofrasına oturma, evde beslenme şekli, düzenli yemek saati,
anne sütü ile YSOÖ arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır.
Buna göre çocuklar arasında aile sofrasına oturanlar, sofrada yemek yiyenler, düzenli
yemek saati olanlar ve anne sütü alanların annelerinde YSOÖ puan ortalamaları daha
yüksektir.
Çocukların beslenme davranışları ile Yetişkin Sağlık Okuryazarlık Ölçeği puan
ortalamaları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılan t testinde; beslenme
sorunu, porsiyonu bitirmesi için ısrar, öğün sayısı, öğün aralarında abur cubur yeme,
biberon kullanımı, kaşığı kendi başına kullanma, kendi kendine beslenebilme, ek
vitamin alma ile YSOÖ arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Sonuçlar: Büyüme ve gelişmenin en hızlı olduğu evre okul öncesi döneminin
olduğu birçok kaynakça kabul edilmektedir. Bu dönem içerisinde çocukların iyi

viii

gelişebilmesi için doğru beslenme alışkanlıkları edinmeleri çok önemlidir Ayrıca
sağlık okuryazarlığı düzeyinin yükselmesi de doğal olarak daha sağlıklı bir toplum
olmamız açısından son derece önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, okul öncesi çocuk, beslenme

Abstract:
Objectives: In our study, we investigated the relationship between the health
literacy level of mothers with preschool children and their childrens eating habits.

Materials and Methods: One center participated this sectional, descriptive
survey study. 191 mothers who applied to Bayraklı districts Family Health Center with
the inclusion criteria were included in the study. A questionnaire consisting 22
questions prepared from the literature questioning nutricional behavior was applied.
Adult Health Scala(AHLS) was applied to determine the health literacy level of the
participiants. The data obtained were analyzed using the SPSS(Statiscal Packages for
Social Scines)program. Statistical significance value was accepted as p<0,05

Results: In our study, it was seen that the average age of the children was 4,
09 and the average of their motherss was 31,87. The average AHLS(Adult Health
Literacy Scala)of mothers was 14,4(IQR 12, 0-17, 0)%34 of mothers stated that their
chidren have nutrional problems. When questioning nutitional problems, it was %60,
3 who stated that had a low apepetite, the type of food that eaten was %23, their diet
was slow %2,9, prefered liquıid food%1,5, %1,5 had problems chewing the food. A
statistically significant relationship was found between sitting at the family table,
eating at home, regular meal times, breast milk and AHLS. According to this, the mean
AHLS scores of the mothers of those who sit at the family table, eat at the table, have
regular meal times and breastfeed are higher among the children. In the t test conducted
to examine the relationship between children's nutritional behavior and Adult Health
Literacy Scale mean scores; No significant relationship was found between feeding
problem, insisting to finish the portion, the number of meals, eating junk food between
meals, using a bottle, using a spoon on its own, being able to feed on its own, taking
additional vitamins and AHLS.
Conclusion: It is accepted by all sources that the preschool period is the period
when growth and development is the fastest. During this period, it is very important
for children to acquire the right nutritional habits for their good development. In

x

addition, increasing the level of health literacy is naturally very important for a
healthier society.
Keywords: Health literracy, preschool children, nutrition