Aydın'da endüstriyel tesislerin yoğun bulunduğu ve bulunmadığı yerleşim yerlerinde hava kalitesinin ölçülmesi ve sağlık üzerine olan etkilerinin değerlendirilmesi
Measurement of air quality in settlements with and without industrial facilities in Aydın and evaluation of its effects on health
Yazar: YAŞAM UMUTLU
Danışman: PROF. DR. EMİNE DİDEM EVCİ KİRAZ
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aydın = Aydın ; Endüstri bölgesi = Industrial area ; Halk sağlığı = Public health ; Hava kalitesi = Air quality ; Hava kirliliği = Air pollution ; Sağlık = Health ; Yerleşim alanları = Settlement areas ; Çevre sağlığı = Environmental health

Özet:
Amaç: Aydın'ın son yıllarda sanayileşme sürecine girmiş olması ve jeotermal enerji bakımından da Türkiye ve dünyada önemli bir potansiyele sahip olması nedeni ile Aydın'da hava kalitesinin ölçülmesi ve sağlık üzerine olan etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel tipte olan araştırma, Türkiye'nin Ege Bölgesi'nde yer alan Aydın ilinde biri kontrol bölgesi olmak üzere dört mahallede (İmamköy, Yılmazköy, Umurlu, Meşrutiyet) gerçekleştirilmiştir. Araştırmada hava kalitesinin değerlendirilebilmesi için AERMOD dağılım modeli ve pasif örnekleme metodu; insan sağlığının değerlendirilebilmesi için on bölümden oluşan bir anket kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmada hava kalitesi değerleri Yılmazköy mahallesinde NO2= 12,1 µg/m³, SO2= <0,6 µg/m³, NH3= 8,3 µg/m³, H2S= <0,2 µg/m³, İmamköy mahallesinde NO2= 3,7 µg/m³, SO2= <0,6 µg/m³, NH3= 43,8 µg/m³, H2S= <0,2 µg/m³, Umurlu mahallesinde NO2= 6,3 µg/m³, SO2= 0,8 µg/m³, NH3= 13,3 µg/m³, H2S= <0,2 µg/m³, Meşrutiyet mahallesinde NO2= 7,0 µg/m³, SO2= <0,6 µg/m³, NH3= 24,4 µg/m³, H2S= <0,2 µg/m³ olarak bulunmuştur.  İnsan sağlığının değerlendirme sonuçlarına göre; çalışma ve kontrol bölgesi arasında, unutkanlık semptomu hariç,  tüm semptomlar aynı bulunmuştur. Unutkanlık semptomu ve son bir yıl içerisinde sağlık kurumuna başvuranların oranı çalışma bölgesinde daha yüksek saptanmıştır. 
Sonuç: Bu çalışma, endüstriyel tesislere yakın yaşayanlar ile uzak yaşayanlar arasında unutkanlık semptomu haricinde sağlık durumları arasında önemli bir fark olmadığını göstermiştir. Hava kalitesi ölçümlerinin de her iki bölgede mevzuat limit değerlerinin altında saptanması bu sonucu desteklemektedir. Ancak kulak burun boğaz ve göz semptomları sorgulamasında tüm alerjik ve irritatif semptomların çalışma bölgesinde yaşayanlarda istatistiksel olarak anlamlı olmasa da daha yüksek düzeyde görülmesi, üzerinde durulması gereken önemli bir sonuç olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın COVID-19 pandemisi ile aynı döneme denk gelmesi bu sonucun sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilmesini güçleştirmektedir. Bu sebeple araştırmanın COVID-19 pandemisinin olmadığı bir dönemde tekrar edilmesi sonuçların daha sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilmesi açısından önem arz etmektedir.

Abstract:
Objective: Due to Aydin city has entered the process of industrialization in recent years and having a significant potential in terms of geothermal energy in Turkey and World, it is aimed to evaluate the effects of air quality and health.
Methods: Research with cross-sectional type has been carried out in four neighborhoods in Aydin (İmamköy, Yılmazköy, Umurlu, Meşrutiyet). AERMOD Distribution Model and Passive Sampling Method for the evaluation of air quality in the study; A questionnaire consisting of ten chapters were used to assess human health.
Results: In the study, air quality values were found as NO2= 12,1 µg/m³, SO2= <0,6 µg/m³, NH3= 8,3 µg/m³, H2S= <0,2 µg/m³ in the Yılmazköy, NO2= 3,7 µg/m³, SO2= <0,6 µg/m³, NH3= 43,8 µg/m³, H2S= <0,2 µg/m³ in İmamköy, NO2= 6,3 µg/m³, SO2= 0,8 µg/m³, NH3= 13,3 µg/m³, H2S= <0,2 µg/m³ in Umurlu, NO2= 7,0 µg/m³, SO2= <0,6 µg/m³, NH3= 24,4 µg/m³, H2S= <0,2 µg/m³ in Meşrutiyet. According to the results of the evaluation of human health; All symptoms are found to be the same, except for the forgetfulness symptom between the study and control zone. Forgetfulness symptom and the ratio of the applicants to the health institution in the last year were higher in the study area.
Conclusion: This study showed that there is no significant difference between health situations except for the forgetfulness symptoms between those who live near industrial facilities. The determination of air quality measurements under the legislation limit values in both regions support this result. However, in the question of ear, nose and throat and eye symptoms, it is thought that the higher level of all allergic and irritative symptoms in those living in the study area, although not statistically significant, is an important result that should be emphasized. The fact that the research is equivalent to the same period as the COVID-19 pandemic makes it difficult to evaluate this result in a healthy way. For this reason, it is important to repeat the research in a period where the COVID-19 pendemia is not available.