Ayı üzümü (Vaccinium arctostaphylos L.)' nün çelikle üretilmesi üzerine araştırmalar
Studies on the production of caucasian whortleberry's (Vaccinium arctostaphylos L.) from cuttings
Yazar: ERHAN SEYİS
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM TURNA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ülkemizin kuzey kesimlerinde doğal olarak bulunan ayı üzümü (Vaccinium arctostaphylos L.)'nün çelikle üretilmesi incelenmiştir. Bu amaçla elde ettiğimiz ayı üzümü çeliklerinin uç kısımları su kaybını önlemek amacıyla bal mumu denilen maddeyle kapatılıp, 6 farklı ortamda, üç dozda 2 farklı hormon (İBA, Polysitimulin) kullanarak üç tekrarlı olacak şekilde bu hormonlara uygulanarak ortamlarına dikilmiştir.Bir vejetasyon dönemi boyunca köklendirilen çelikler ortamlarından sökülerek köklenenler, köklenmeyenler (ölü), köklenecek durumda olanlar (kalluslu, kallussuz) sayılarak kullanılan hormonların etkisi ve hangi ortamın daha iyi sonuç verdiği ortaya konulmuştur. Ayı üzümünün ayak çeliklerindeki köklenme oranına bakıldığında; hormon uygulanan çeliklerin hormon uygulanmayan çeliklere göre daha iyi köklenme meydana getirdikleri görülmüştür. Buna göre uygulanan hormonlar içerisinde en iyi köklenme IBA hormonu ile sağlanmış olup, polistimulin hormonunda sağlıklı bir köklenme gözlemlenmemiştir. IBA hormonunun 1000 ppm ve 5000 ppm'lik dozunda en iyi köklenme görülmüştür. Bu nedenle IBA'nın 1000 ppm ve 5000 ppm dozunda çeliklere uygulanması önerilebilir. Ayı üzümünün dikildiği ortamlardaki köklenme oranına bakıldığında; perlit, kullanılmış perlit+turba ve turba ortamında diğerlerine göre daha iyi köklenme meydana geldiği görülmüştür. En iyi köklenme perlit ortamında olup, kestane toprağı ve perlit+turba ortamında sağlıklı bir köklenme gözlemlenmemiştir.Ayrıca yapılan varyans analizi sonucunda ortam, hormon ve ortam+hormon etkileşimi belirlenmiş, karşılaştırmalı Duncan testi ile parametreler arasındaki benzer veya farklı gruplar ortaya konulmuştur.Elde edilen verilerle, SPSS istatistik programı ile çok yönlü anova (varyans) analizi yapılarak, çeliklerdeki köklenmeye ilişkin veriler bakımından ortam, hormon, ortam+hormon parametreleri arasında farkın olup olmadığı belirlenmiştir. Çalışma sonucunda farklı ortam ve hormonların Vaccinium arctostaphylos L. ayak çeliklerinde köklenmeye büyük oranda etki ettiği tespit edilmiştir.

Abstract:
"Studies on the production of Caucasian whortleberry's (Vaccinium arctostaphylos L.) from Cuttings". Caucasian Whortleberry's (Vaccinium arctostaphylos L.), which can be found naturally distributed on northern parts of our country, production with cuttings was studied. For this purpose; tip of the cuttings of Caucasian whortleberry was covered with wax in order to prevent water loss. These cuttings had two different hormone (IBA, Polysitimulin) on three different dose levels and then planted on six different media with two repeats.Cuttings was rooted for a vegetation period, after rooting cuttings were pulled out to determine effect of hormones and to determine which media gave the best result for rooting on cuttings bycounting the rooted, not rooted (dead), still have potential to root ones. Rooting performance of the Vaccinium arctostaphylos L. cuttings, which had hormone treatment, showed better results of rotting than cuttings with no hormone treatment. According to this, best rooting was on IBA hormone 1000 ppm and 5000 ppm dose application. This is why IBA hormone 1000 ppm and 5000 ppm dose can be suggested to apply on cuttings. Among the medias that Vaccinium arctostaphylos L. cuttings were planted Caucasian whortleberry cuttings showed better rooting performance on perlite, old perlite + peat and peat medias. Best rooting was on perlite media and on chestnut and new perlite+peat media cuttings had not rooting.Results of variance analysis showed that media, hormone and media+hormone relation was confirmed and with Duncan test groups were determined among parameters.Differences between media, hormone, media+hormone parameters was determined with variance analysis which was made with SPSS program. According to results of the study, it was determined that different hormones and different medias significantly effects rooting ability of Vaccinium arctostaphylos L. cuttings.