Kur'ân'da İslam ile Ehl-i Kitap toplumu ve mukayesesi
Islam and the people of the People of the Book in the Qur'an and its comparison
Yazar: BÜŞRA SARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN PAK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: İslam toplumu = Islamic society ; İslami yaşam = Islamic life ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada, İslam toplumu ile Ehl-i Kitap toplumlarının vasıflarını kapsamlı bir şekilde incelenerek her iki topluluğun inanç, değer ve sosyal yapılarındaki farklılıkları analiz edilmeye çalışılmıştır. Câhiliye dönemi, İslam'ın doğuşundan önce ki norm ve inanç sistemlerini şekillendiren önemli bir aşama olarak karşımıza çıkmaktadır.
İslam, bu dönemin getirdiği toplumsal sorunlara karşı adâlet, eşitlik ve sosyal sorumluluk gibi temel değerler sunarak bireyler arasında güçlü bağlar oluşturmayı hedeflemiştir. Kur'ân, İslam toplumunun sosyal ilişkilerinde adâletin, güvenilirliğin, kardeşliğin ve barışın önemini vurgulamakta ve bireylerin bu değerlere bağlı kalmalarına teşvik etmektedir. Bu ilkeler, toplumsal huzurun sağlanmasında kritik bir rol oynamakta; Müslümanlar, adâlet anlayışlarını yaşama ve yayma sorumluluğunu üstlenerek, sosyal düzenin tesisine katkı sağlamaktadır. İslam toplumu, bireylerin yalnızca kendi menfaatlerini değil, aynı zamanda toplumun ortak iyiliğini gözetmelerini sağlarken, bu durum toplumsal dayanışmanın güçlenmesine olanak tanımaktadır. Ehl-i Kitap toplulukları ise tarihsel süreç içinde inanç sistemlerinde sapmalar yaşamış ve bu sapmalar toplumsal ilişkilerde adâletin tesis edilmesine engel teşkil etmiştir. Kur'ân, bu toplulukların vahye mazhar olmalarına rağmen sözlerinde durmamalarını eleştirerek, dinî değerlerin zedelenmesine ve toplumlar arası güvenin sarsılmasına neden olduğunu belirtmektedir. Ehl-i Kitap'ın peygamberleri reddetmesi, inanç sistemlerinin zayıflamasına ve toplumsal dayanışmanın yok olmasına yol açmaktadır. İslam toplumu ile Ehl-i Kitap toplumlarının vasıfları arasındaki karşılaştırmalar, adâlet, güvenilirlik, kardeşlik ve barış gibi ilkelerin her iki toplulukta nasıl şekillendiğini ve bu ilkelerin toplumsal etkilere olan yansımalarını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, Müslümanların adâlet anlayışını yaşama ve yayma konusundaki sorumlulukları ile Ehl-i Kitap toplumlarının vahiy karşısındaki tutumlarının dinî ve toplumsal değerlerin zedelenmesine yol açtığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, bireylerin ve toplumların adâlet, güvenilirlik, kardeşlik ve barış ilkeleri etrafında şekillenmesinin, sosyal dinamiklerin sağlıklı bir şekilde işlemesine ve toplumsal barışın sağlanmasına katkıda bulunacağını ortaya koymaktadır.

Abstract:
This study aims to comprehensively examine the characteristics of Islamic society and the communities of the People of the Book, deeply analyzing the differences in their beliefs, values, and social structures. The Jahiliyyah period emerges as a significant phase in the pre-Islamic history of the Arabs, shaping the norms and belief systems that preceded the birth of Islam. Islam seeks to establish strong bonds among individuals by presenting fundamental values such as justice, equality, and social responsibility in response to the societal issues of this era. The Quran emphasizes the importance of justice, reliability, brotherhood, and peace in the social relationships of the Islamic community, encouraging individuals to adhere to these values. These principles play a critical role in ensuring social harmony; Muslims contribute to establishing social order by taking on the responsibility of living out and promoting their understanding of justice.
While the Islamic society ensures that individuals consider not only their own interests but also the common good of society, this dynamic fosters the strengthening of social solidarity. In contrast, the communities of the People of the Book have experienced deviations in their belief systems throughout history, which obstruct the establishment of justice in social relationships. The Quran criticizes these communities for failing to uphold their divine revelations, highlighting the erosion of religious values and the weakening of intercommunal trust. The rejection of prophets by the People of the Book leads to a weakening of their belief systems and the dissolution of social solidarity.
The comparisons between the characteristics of Islamic society and those of the People of the Book illustrate how principles such as justice, reliability, brotherhood, and peace are shaped in both communities and their social repercussions. The findings indicate that Muslims' responsibilities in living out and promoting their understanding of justice contrast sharply with the attitudes of the People of the Book towards revelation, which result in the erosion of religious and social values.
It is believed that this research contributes to a better understanding of the relationships between Islamic society and the People of the Book. The results demonstrate that the formation of individuals and communities around the principles of justice, reliability, brotherhood, and peace will contribute to the healthy functioning of social dynamics and the establishment of social peace.