Yarasa ve çiftlik gübresinin bazı toprak özellikleri ve buğday bitkisinin verim parametreleri üzerine etkisi
Effects of bat guano and livestock manure on some soil properties and yield parameters of wheat
Yazar: KEVSER KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN HANAY
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Toprak özellikleri = Soil properties ; Çiftlik gübresi = Farmyard manure

Özet:
Toprakların fiziksel ve kimyasal özelliklerini düzeltmede bilinen en eski ve etkili yöntem organik materyal uygulamasıdır. Bu organik materyallerin başında çiftlik gübresi gelmektedir. Bu araştırmada; Türkiye'de son yıllarda seralarda üretimi arttırmak için kullanılmaya başlanan "yarasa gübresi" organik materyal olarak kullanılmıştır. Yarasa gübresinin, toprakların bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri, toprak-su ilişkileri ve buğday bitkisinin verim parametreleri üzerine olan etkileri çiftlik gübresinin etkileri ile karşılaştırılarak incelenmiştir. Her iki organik materyal, ağırlık esasına göre artan dozlarda 0 (kontrol denemesi), 500, 1000, 1500 ve 2000 kg/da olmak üzere 5 uygulama seviyesinde uygulanmıştır. Araştırma, doğal arazi koşullarında çakılı deneme olarak "tam şansa bağlı bloklar" deneme desenine göre 2011-2013 yılları arasında Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Toprak ve Su Kaynakları yerleşkesi (Erzurum) deneme alanında yürütülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; yarasa gübresinin en yüksek uygulama dozu (2000 kg/da) kontrol konusuna göre toprakların tarla kapasitesini %34, solma noktasını %33, yararlı su kapasitesini %34, infiltrasyon hızını %121, poroziteyi %8, agregat stabilitesini %41,organik madde içeriğini %94,toprak pH'sını %3, demir (Fe) içeriğini %25, çinko (Zn) içeriğini %163, azot (N) içeriğini %32, fosfor (P) içeriğini %407, potasyum (K) içeriğini %61, sodyum (Na)  içeriğini %47 ve KDK değerini ise %17 arttırarak çiftlik gübresinden daha etkili olmuştur. Aynı şekilde yarasa gübresi buğday bitkisinin verim parametrelerinden bin tane ağırlığnı %6, m2'ye başak sayısını %66, sap verimini %87, tane verimini %35, bitki boyunu %8,4 ve hektolitre ağırlığını %5 oranında arttırarak yine çiftlik gübresinden daha etkili olmuştur.  Her iki organik materyal uygulaması deneme süresi boyunca toprakların tuz, EC ve bakır (Cu)  içeriği üzerine etkili olmamıştır. 

Anahtar Kelimeler: Yarasa gübresi, organik madde, toprak su ilişkileri, toprak fiziksel özellikleri, toprak kimyasal özellikleri, toprak düzenleyici, buğday verimi

Abstract:
The oldest and the most effective method known in regulating physical and chemical properties of soil is to add "organic matter" to the soil.  Farm manure is the most widely used of these organic materials. In this study, "bat guano", which began to be used in greenhouses in Turkey in recent years to increase production, was used as organic matter. The effects of bat guano on certain physical and chemical properties of soil, soil-water relationship, and yield parameters of wheat were investigated in comparison with that of farm manure. Both organic materials were applied in increasing doses at 5 application levels as 0 kg/da (control application), 500 kg/da, 1000 kg/da, 1500 kg/da and 2000 kg/da based on weight principle. The research that was conducted under natural terrain conditions (in the same area) was carried out between years 2011and 2013 in the Soil and Water Sources campus experiment  field of East Anatolia Agricultural Research Institute (in Erzurum) in accordance with "randomized complete block design". According to the results obtained from the research, the highest application dose of bat guano (2000 kg / ha) was found to be more effective in reference with control design as compared to farm manure by increasing the field capacity percentage of soil 34 %, wilting point percentage 33%, the available / usable water capacity percentage 34 %, infiltration rate 121%, porosity 8%, the aggregate stability 41%, organic matter content 94 %, soil pH 3 %, iron (Fe) content 25%, zinc (Zn) content 163%, nitrogen (N) content 32%, phosphorus (P) content 407%, potassium (K) content 61%, sodium (Na) content 47 %, and cation exchange capacity 17%. Similarly, bat guano was determined to be more effective as compared to farm manure by increasing 1000 seeds weight 6 %, number of spikes per 1 m2 66 %, straw yield 87 %, grain yield 35 %, plant height 8,4 %, and hectoliter weight 5 % as some yield parameters of wheat. Both organic matter applications were found not to be effective on salt content, EC, and copper (Cu) content of the soil during the application period.

Keywords:  Bat guano, organic matter, soil-water relationship, the soil phisical properties, the soil chemical properties, soil regulator, yield of wheat