Erişkinlerde üçüncü el sigara dumanı farkındalığı ve ilişkili faktörler
The awareness of third-hand smoke and related factors in adults
Yazar: ELİFCAN SÖNMEZLER
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada bireylerin üçüncü el sigara dumanı hakkındaki farkındalık ve bilgi düzeylerinin sosyodemografik özelliklerle ve bireylerin sigara kullanma durumlarıyla ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne Şubat 2024-Nisan 2024 tarihleri arasında başvuran 18-64 yaş aralığındaki 248 kişi ile yürüttüğümüz tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Onamı alınan katılımcılara araştırmacı tarafından oluşturulan Katılımcı Bilgi Formu, Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testini içeren bir anket formu yüz yüze uygulandı. Tüm istatistiksel analizler, IBM SPSS sürüm 25.0 kullanılarak gerçekleştirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 34,91±11,62 yıl olup %67,7'si kadındır. Katılımcıların %85,5'i üçüncü el sigara dumanı terimini daha önce duymadığını belirtmiştir. Üçüncü el sigara dumanı terimini duyan katılımcıların Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği  (ÜESDHFÖ) ortalama puanı duymayanlara göre anlamlı şekilde daha yüksek bulundu (p=0.001). Katılımcıların %37,5'i sigara kullanıyordu. ÜESDHFÖ ortalama puanı sigara kullananlarda (33,13±8,25), sigara kullanmayanlara (36,30±7,28) göre daha düşük bulundu (p=0.009). Katılımcıların %43,5'inin evlerinde sigara içme ile ilgili kural olduğu ve evde sigara içilmesine izin vermeyenlerin ÜESDHFÖ ortalama puanının daha yüksek olduğu görüldü (p<0.001). Sigara içen katılımcıların FNBT puan ortalaması 3,943,22 olarak hesaplandı. Sigara içen katılımcıların %49,5'inin düşük düzeyde, %22,6'sının orta düzeyde ve %28,0'ının yüksek düzeyde nikotin bağımlılıkları olduğu görüldü.
Sonuç: Çalışmamızda eğitim düzeyi lisans ve üstü olan, memur olarak çalışan, sigara kullanmayan, evde sigara içme yasağı bulunan ve önceden ÜESD terimini duymuş olanlarda ÜESD farkındalığının daha yüksek olduğu görüldü.
Anahtar Kelimeler: Üçüncü El Sigara Dumanı, Maruziyet, Farkındalık

Abstract:
Objective: The aim of this study is to reveal the relationship between individuals' awareness and knowledge levels about third-hand smoke and their sociodemographic characteristics, as well as their smoking status.
Materials and Methods: This study is a descriptive research conducted with individuals aged 18-64 who applied to the Ümraniye Training and Research Hospital Family Medicine Outpatient Clinic between February 2024 and April 2024. Participants who gave consent were administered a face-to-face survey, which included the Participant Information Form prepared by the researcher, the Beliefs About Third-Hand Smoke (BATHS) Scale, and the Fagerström Nicotine Dependence Test. All statistical analyses were performed using IBM SPSS version 25.0. Statistical significance was accepted as p<0.05.
Results: The average age of the participants was 34.91±11.62, with 67.7% being women. 85.5% of the participants stated that they had not heard the term third-hand smoke (THS) before. Participants who had heard the term THS had a significantly higher average score on the Beliefs About Third-Hand Smoke (BATHS) Scale compared to those who had not (p=0.001). 37.5% of the participants were smokers. The average BATHS score was found to be lower among smokers (33.13±8.25) compared to non-smokers (36.30±7.28) (p=0.009). It was observed that 43.5% of the participants had a rule regarding smoking in their homes, and those who did not allow smoking inside had higher average BATHS scores (p<0.001). The average Fagerström Nicotine Dependence Test (FNDT) score among smoking participants was calculated as 3.94±3.22. Among the smokers, 49.5% had low, 22.6% had moderate, and 28.0% had high levels of nicotine dependence.
Conclusion: In our study, it was found that individuals with a bachelor's degree or higher, those working as civil servants, non-smokers, those who had a smoking ban at home, and those who had previously heard the term third-hand smoke (THS) had higher THS awareness.
Keywords: Thirdhand Smoke, Exposure, Awareness