Multitravma ve spesifik beden yaralanmalarında hastanın prognozunu öngördüren travma skorlarıyla laktat klerensinin karşılaştırılması
Compare the correlation between trauma scores which predict the prognosis and  lactate clearance in patients with multitrauma  and which has spesific injuries
Yazar: ERHAN ALTUNBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HALDUN AKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Laktatlar = Lactates ; Prognoz = Prognosis ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Ölçekler = Scales

Özet:
AMAÇ: Travma, genç nüfus için en önemli ölüm nedenlerindendir. Bu çalışmadaki amacımız, acil servise başvuran multitravma ve spesifik beden yaralanmalı hastalarda hastanın prognozunu öngördüren travma skorlarıyla (GAP, RTS, EMTRAS, VİEWS) laktat klerensi arasındaki ilişki ve uyum karşılaştırılarak laktat klerensinin bu amaçla kullanımının değerliliğinin incelenmesidir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya 18 yaş ve üstü acil servise travma şikayeti ile başvuran ve onam veren hastalar dahil edildi. Hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet, travma mekanizması ve lokalizasyonu), skorların hesaplamasında kullanılacak vitalleri (kardiyak tepe atımı, kan basıncı, ateş, periferik oksijen satürasyonu, solunum sayısı) ve Glasgow Koma Skoru kayıt altına alındı. Başvuru anı ve 2. saat kan laktat düzeyleri ölçüldü. Travma skorları ve laktat klerensleri hesaplanarak ROC eğrileri çizildi ve EAA'lar hesaplandı. T-test kullanılarak p değerleri hesaplandı.
BULGULAR: Çalışmaya 236 dahil edildi. 36 hasta laboratuvar sonuçlarında ve vital bulgu takibindeki eksikliklerden dolayı çalışmadan çıkarılmıştır. 200 hastanın 165'i erkek (%82,5), 35'i kadındır (%17,5). Hastaların yaş ortalaması 36,28 ± 16,16 (%95 GA: 34,03 - 38,53)'dır. Toplamda 7 hasta ölmüştür. Yaşayan hastaların ortalama laktat klerensi 17,76±36,87 ,ölen hastaların ortalama laktat klerensi -8,95±34,60 olup aralarındaki fark istatiktiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.(p=0,061). ROC eğrileri çizilip klinik değerlilikleri hesaplanan travma skorlarından VIEWS-L,VIEWS ve EMTRAS 'in mortaliteyi göstermede en başarılı skorlar olduğu görülmüştür. [ EAA'lar sırasıyla 0.981±0,011 (%95 GA 0,952 – 0,995), 0,975±0,013(%95 GA 0,942 – 0,992)  0,975±0,013(%95 GA 0,942 – 0,992) ] Bununla beraber 2. Saat ölçülen laktat değerinin de mortaliteyle güçlü bir ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. [EEA;0,982±0,013 (0,920 – 0,981)].
SONUÇ: Mortalite ve prognozu öngörmede her ne kadar VIEWS-L,VIEWS ve EMTRAS skorları öne çıksada 0. ve 2. Saat laktat değeri ile laktat klerensi iyi bir prognostik faktör ve tedavi planlamasında iyi bir yol gösterici olarak klinik uygulamada kullanılabilir.

ANAHTAR KELİMELER: Acil servis, travma skorlama sistemleri, laktat, laktat klerensi.

Abstract:
OBJECTIVE: The major cause of death among the young  population is trauma. In this study our goal is to compare and identify the correlation between commonly used trauma scores  (GAP, RTS, EMTRAS, VIEWS)  which predict the prognosis of a trauma  patient and  lactate clearance  in  patients with multitrauma  and  patients which has spesific injuries and also to explore the value and use of  lactate clearence for this purpose.
METHODS: Patients who presented in emergency department due to a trauma and who are over 18 years old, are included in our study. Demographic properties (age, gender, mechanism of trauma and localisation of trauma), vitals (pulse, blood pressure, fever, oxygen saturation, breaths per minute) and Glasgow Coma Scores are recorded. Lactate levels are measured both on arrival and on second  hour.  ROC curves are created according to trauma scores and  lactate clearences and  AUCs are calculated. P values are calculated by T-test.
RESULTS: 236 patients were included in the study. 36 patients are later  excluded due to missing laboratory results or  vitals. Of  the 200  patients with  full data, 165 were male (82,5%),  35 were female (17,5%). Mean  age of  the  patients are 36,28 ± 16,16 (%95 GA: 34,03 – 38,53).  7 patients  pronounced  dead.  Mean  lactate clearence of  surviving  patients  were  17,76±36,87, and  lactate  clearence of those who passed  were -8,95±34,60, those 2  values are not statistically  significant (p=0,061). Of  the  trauma  scores of  which  ROC  curves are created  and  clinical values are calculated, VIEWS-L, VEWS and EMTRAS are the most accurate scores for predicting mortality. [ AUCs' 0.981±0,011 (95% CI 0,952 – 0,995), 0,975±0,013(95% CI 0,942 – 0,992)  0,975±0,013(95% CI 0,942 – 0,992) ] Also, lactate  levels  which  were  measured  in  2nd  hour  were  strongly  correlated  with mortality. [AUC; 0,982±0,013 (0,920 – 0,981)].
DISCUSSION:  Even though VIEWS-L,VIEWS and EMTRAS  scores  are  proved valuable for predicting  mortaliy, lactate  levels on arrival  and  in  2nd  hour are found to be useful as a prognotic factor and as a valuable guide for treatment options and can  be used  in clinical  practice.

KEYWORDS: Emergency department, traume scoring systems, lactate, lactate clearence.