Meme kanseri nedeni ile opere olan hastalarda üst ekstremite kas iskelet sistemi problemlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of upper extremity musculosceletal problems in the patients with breast cancer surgery
Yazar: ÖZLEM BÜYÜKAKINCAK
Danışman: YRD. DOÇ. YEŞİM AKYOL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı-postoperatif = Pain-postoperative ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi-operatif = Surgery-operative ; Kas hastalıkları = Muscular diseases ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
AmaçÇalışmamızda; meme kanseri (Ca) nedeni ile opere olan hastalarda ağrı, omuz eklem hareket açıklığı (EHA) ve kas gücü (KG), el kavrama gücü, lenfödem, disabilite, depresyon ve yaşam kalitesi düzeyini araştırmak ve bunların uygulanan cerrahi müdahale yöntemi ve radyoterapi (RT) ile ilişkili olup olmadığını belirlemek amaçlandı.MetodÇalışmaya 2007 Ağustos - 2009 Ağustos tarihleri arasında meme Ca nedeni ile opere olan (modifiye radikal mastektomi, MRM veya meme koruyucu cerrahi, MKC) yaşları 29-65 arasında değişen 93 kadın hasta dahil edildi. Hastaların ağrısı (istirahat, hareket) vizüel analog skala (VAS), aktif omuz EHA'ı goniometre, omuz KG ve el kavrama gücü el dinamometresi, lenfödemi kol-önkol çevre ölçümü, disabilitesi Omuz Ağrı Özürlülük İndeksi (OAÖİ) ve Omuz Özürlülük Sorgulaması (OÖS), yaşam kalitesi Kısa Form-36 (SF36), depresyon düzeyi Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile değerlendirildi.BulgularMeme Ca operasyonu geçiren hastalarda hareket sırasında omuz ağrısı (%76.3) ve el kavrama gücü kaybı (%59) en sık görülen üst ekstremite problemleri olarak saptandı. Hastaların %48'inde bir veya daha fazla yönde omuz EHA kısıtlılığı, % 32'sinde depresyon, %23.7'sinde kolda, %11.9'unda önkolda lenfödem mevcuttu. Opere edilen tarafta omuz EHA ve KG, el kavrama gücü anlamlı derecede düşüktü (p<0.05). Farklı cerrahi yöntemler kullanılan parametreler açısından kıyaslandığında, MRM yapılan grupta hareket VAS, OAÖİ ve OÖS skorları daha yüksek saptandı (p<0.05). RT alanlarda omuz EHA kısıtlılığı (fleksiyon ve abduksiyon) anlamlı derecede fazla bulundu (p<0.05). Disabilite ile ağrı düzeyi arasında pozitif yönde, disabilite ile omuz EHA ve kas gücü arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edildi (p<0.05). Disabilite ile el kavrama gücü arasında ise istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05).Yaşam kalitesinin çeşitli alt grupları ile omuz EHA ve kas gücü, el kavrama gücü arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanır iken, ağrı düzeyi ile negatif yönde anlamlı ilişki bulundu (p<0.05).SonuçÇalışmamızda, meme Ca cerrahisi sonrası en sık gözlenen üst ekstremite problemi, disabilite ve yaşam kalitesi ile yüksek düzeyde ilişkili bulunan ağrıydı. MRM ağrı ve disabiliteyi, RT omuz eklem hareket kısıtlılığını artıran bir faktör olarak saptandı. Eklem hareket kısıtlılığını önlemenin yanı sıra ağrının azaltılması ile meme Ca cerrahisi geçiren hastalarda yaşam kalitesi düzeyleri artırılırken, disabilite düzeyleri azaltılabilir.Anahtar kelimeler: meme kanseri, ağrı, disabilite, kas gücü, yaşam kalitesiÖZETAmaçÇalışmamızda; meme kanseri (Ca) nedeni ile opere olan hastalarda ağrı, omuz eklem hareket açıklığı (EHA) ve kas gücü (KG), el kavrama gücü, lenfödem, disabilite, depresyon ve yaşam kalitesi düzeyini araştırmak ve bunların uygulanan cerrahi müdahale yöntemi ve radyoterapi (RT) ile ilişkili olup olmadığını belirlemek amaçlandı.MetodÇalışmaya 2007 Ağustos - 2009 Ağustos tarihleri arasında meme Ca nedeni ile opere olan (modifiye radikal mastektomi, MRM veya meme koruyucu cerrahi, MKC) yaşları 29-65 arasında değişen 93 kadın hasta dahil edildi. Hastaların ağrısı (istirahat, hareket) vizüel analog skala (VAS), aktif omuz EHA'ı goniometre, omuz KG ve el kavrama gücü el dinamometresi, lenfödemi kol-önkol çevre ölçümü, disabilitesi Omuz Ağrı Özürlülük İndeksi (OAÖİ) ve Omuz Özürlülük Sorgulaması (OÖS), yaşam kalitesi Kısa Form-36 (SF36), depresyon düzeyi Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile değerlendirildi.BulgularMeme Ca operasyonu geçiren hastalarda hareket sırasında omuz ağrısı (%76.3) ve el kavrama gücü kaybı (%59) en sık görülen üst ekstremite problemleri olarak saptandı. Hastaların %48'inde bir veya daha fazla yönde omuz EHA kısıtlılığı, % 32'sinde depresyon, %23.7'sinde kolda, %11.9'unda önkolda lenfödem mevcuttu. Opere edilen tarafta omuz EHA ve KG, el kavrama gücü anlamlı derecede düşüktü (p<0.05). Farklı cerrahi yöntemler kullanılan parametreler açısından kıyaslandığında, MRM yapılan grupta hareket VAS, OAÖİ ve OÖS skorları daha yüksek saptandı (p<0.05). RT alanlarda omuz EHA kısıtlılığı (fleksiyon ve abduksiyon) anlamlı derecede fazla bulundu (p<0.05). Disabilite ile ağrı düzeyi arasında pozitif yönde, disabilite ile omuz EHA ve kas gücü arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edildi (p<0.05). Disabilite ile el kavrama gücü arasında ise istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05).Yaşam kalitesinin çeşitli alt grupları ile omuz EHA ve kas gücü, el kavrama gücü arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanır iken, ağrı düzeyi ile negatif yönde anlamlı ilişki bulundu (p<0.05).SonuçÇalışmamızda, meme Ca cerrahisi sonrası en sık gözlenen üst ekstremite problemi, disabilite ve yaşam kalitesi ile yüksek düzeyde ilişkili bulunan ağrıydı. MRM ağrı ve disabiliteyi, RT omuz eklem hareket kısıtlılığını artıran bir faktör olarak saptandı. Eklem hareket kısıtlılığını önlemenin yanı sıra ağrının azaltılması ile meme Ca cerrahisi geçiren hastalarda yaşam kalitesi düzeyleri artırılırken, disabilite düzeyleri azaltılabilir.Anahtar kelimeler: meme kanseri, ağrı, disabilite, kas gücü, yaşam kalitesi

Abstract:
ObjectiveThe aim of this study was to investigate pain, shoulder range of motion (ROM) and muscle strength (MS), hand grip strength, lymphedema, disability, depression and quality of life (QOL) in the patients with breast cancer (Ca) operation and to determine either these are related to applied surgery intervention procedure and radiotherapy (RT).MethodNinety-three females who were operated by reason of breast cancer (modified radical mastectomy, MRM or breast conserving surgery, BCS) between August 2007 and August 2009 and whose age range was 26-65 were included in the study. The intensity of pain (rest, movement) was evaluated by visual analog scale (VAS), active shoulder ROM by goniometer, shoulder MS and hand grip strength by hand dynamometer, lymphedema by arm-forearm circumference measurement, disability by Shoulder Pain Disability Index (SPDI) and Shoulder Disability Questionnaire (SDQ), quality of life by short form-36 (SF-36) and depression level by Beck Depression Inventory (BDI).ResultsIn the patients with breast cancer operation, shoulder pain during movement (76.3%) and loss of hand grip strength (59 %) were determined as the most common seen upper extremity problems. In 48% of patients there was shoulder ROM limitation in one or more direction, in 32% depression, in 23.7% lymphedema in arm and in 11.9% lymphedema in forearm. Shoulder ROM and MS, hand grip strength were significantly lower in the operated shoulder (p<0.05). When compared in terms of parameters that were used different surgery procedures, VAS, SPDI and SDQ scores were determined higher in MRM group (p<0.05). ROM limitation (flexion and abduction) was found significantly higher in patients who received RT (p<0.05). A positive correlation between disability and pain level, a negative correlation between disability and shoulder ROM, shoulder MS was determined (p<0.05). No statistically significant correlation between disability and hand grip strength was determined (p>0.05). Whereas a positive correlation was found between various subgroups of quality of life and shoulder ROM, shoulder MS, hand grip strength, a negative correlation was determined by pain level (p<0.05).ConclusionIn our study, after breast cancer surgery, the most common observed upper extremity problem was pain which was correlated with disability and QOL. We also found that, MRM was increasing pain and disability while RT was increasing shoulder ROM limitation. Improvement in QOL and disability can be obtained by preventing ROM limitation and reducing pain in the patients with breast cancer operation.Keywords: breast cancer, pain, disability, muscle strength, quality of life