Akciğer kanseri hastalarının duygu durumlarının incelenmesi
Investigation of mood state in LUNG cancer patients
Yazar: AYSUN AKÇAKAYA CAN
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY HİNTİSTAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikoloji = Psychology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Akciğer = Lung ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Duygu ifadesi = Expressed emotion ; Duygudurum = Mood ; Fotoğraf = Photograph ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Akciğer kanseri hastalarının duygu durumlarının incelenmesi amacıyla karma yaklaşım metotları içinde müdahale deseni ile gerçekleştirilen bu çalışma 17 katılımcı ile yapıldı. Katılımcılar Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Kemoterapi Ünitesi'nde ölçüt örnekleme tekniği ile çalışmaya dahil edildi. Çalışmanın nicel verileri "Hasta Tanıtıcı Özellikler Formu", Eastern Cooperative Oncology Group Performans Skalası", "Berkeley Duygu İfadesi Ölçeği" ve "Duygu Durum Profili Ölçeği" ile nitel verileri ise "saha/alan notları (gözlem, yapılandırılmamış görüşme)", "yarı yapılandırılmış görüşme", "fotoğraf makinesi (akıllı telefon, micro sd kart)", "fotoğraflar (fotoğrafların yorumlanması)" ve "ses kayıt cihazı" ile toplandı. Katılımcılara, duygu durumlarının belirlenmesine yönelik kemoterapi süreçlerinde kendi belirledikleri zaman ve mekanda istedikleri sayıda fotoğraf çekimi yaptırıldı ve duygularını en iyi yansıttığını düşündükleri bir adet fotoğrafı seçip yorumlamaları sağlandı. Katılımcılara, fotoğraf çekim müdahalesinden önce ve sonra nicel ve nitel veri toplama araçları uygulandı. Nicel veriler Shapiro-Wilk, paired-sample t test ve Wilcoxon testi ile değerlendirildi. Katılımcıların fotoğraf çekim müdahalesi öncesi ve sonrasında Berkeley Duygu İfadesi Ölçeği ve Duygu Durum Profili Ölçeği puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p>0.05). Nitel veriler manuel olarak değerlendirildi. Katılımcıların duygu durumları fotoğraf çekim müdahalesinden önce "kanserle tanışma (semptomlar, sessiz çığlık, kanseri ilk duydukları an, inanç)" ve "yeni bir yaşam (sosyal destek, hastanede yaşam, tedavi süreci, kanser metaforları, toplumun yaklaşımı, film şeridi)" tema ve alt temaları olarak belirlenirken; fotoğraf çekim müdahalesinden sonra "duygu yelpazesi (semptomları algılama, duygular), "penceremden dünya (köprü, kadraj, anılara yolculuk, fotoğraf metaforları, ölümsüzlük zinciri) ve "bakış açısı (kanserdaşlık, ayna, gelecek ve beklentiler) tema ve alt temaları olarak belirlendi. Sonuç olarak fotoğraf çekim müdahalesi ile yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış görüşmelerin akciğer kanseri hastalarının duygularının ortaya çıkarılmasında etkili olduğu bulundu.

Abstract:
This study carried out with an intervention design within the mixed approach methods in order to examine the emotional states of lung cancer patients conducted with 17 participants. For this study, criterion sampling which is a type of purposive sampling methods within qualitative sampling methods was used at the Karadeniz Technical University Health Practice and Research Center, Faculty of Medicine, Farabi Hospital, Chemotherapy Unit. Quantitative data of the study was collected with "Patient Information Form", "Eastern Cooperative Oncology Group Performance Scale", "Berkeley Emotional Expressivity Questionnaire" and "Mood Profile Scale" and qualitative data was collected with "field notes (observation, unstructured interview)", "semi-structured interview", "camera (smartphone, micro sd card)", "photographs (interpretation of photos)" and "recorder". The participants were asked to take as many photos in order to determine their emotional state, at the time and place they determined and then they were asked to choose and interpret a photograph that they thought best reflected their feelings. Quantitative and qualitative data collection tools were applied to the participants before and after the photo-taking intervention. Quantitative data were evaluated with Shapiro-Wilk, paired-sample t-test and Wilcoxon test. There was no significant difference between the Berkeley Emotional Expression Scale and Mood Profile Scale mean scores before and after the photo-taking intervention (p>0.05). Qualitative data were evaluated manually. The mood of the participants were determined as the themes of and sub-themes before the photo-taking intervention "meeting with cancer (symptoms, silent scream, first hearing of cancer, belief)" and "a new life (social support, life in hospital, treatment process, cancer metaphors, social view, life flash)" and were determined as the themes and sub-themes after the photo-taking intervention "emotion fan (perceiving symptoms, emotions), "the world through my window (bridge, frame, journey to memories, photographic metaphors, chain of immortality)" and "perspective (suffer the same cancer, mirror, future and expectations)". As a result, it was found that unstructured and semi-structured interviews with photo-taking intervention were effective in revealing the emotions of lung cancer patients.