Biyolojide bir ölçme aracı olarak kavram haritaları: Canlılar ve enerji ilişkileri
Science and technology class at the use of concept mapping as a tool for assessment
Yazar: KÜBRA TOPALLI ARSLAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji = Biology ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Canlılar = Living things ; Ders programları = Curriculum ; Enerji = Energy ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Kavram haritaları = Concept maps ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmada, ilköğretim 8. sınıf fen ve teknoloji dersi canlılar ve enerji ilişkileri konusunda değerlendirme amacıyla kavram haritalarının kullanılabilirliğini tespit etmek amaçlanmıştır.Araştırma, 2009- 2010 bahar döneminde Eskişehir ili Kaymaz ilçesinde bir ilköğretim okulunda 8. Sınıfta öğrenim görmekte olan toplam 24 öğrenciye uygulanmıştır. Ölçme amaçlı kavram haritası uygulanmadan önce, öğrencilere dört saat kavram haritası hazırlama ile ilgili eğitim verilmiştir. Eğitimde ilk olarak, kavram haritaları hakkında teorik genel bilgi verilmiş ve önceden hazırlanmış bir örnek gösterilmiştir. Daha sonra kavram haritasını oluşturan öğeler tek tek gösterilmiş ve bu öğelerin kullanış biçimleri hakkında derinlemesine incelemeler yapılmıştır. Bu öğelerden kavram, merkez kavram, çapraz bağlantı, hiyerarşi, örnekler, bağlantı kelimeleri ve ekleri hakkında açıklayıcı bilgiler verilmiştir.Bu araştırmada yarı deneysel araştırma metodu kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları: Kavram Başarı Testi, Kavram Haritaları, Görüş Anketi. Çalışmada öğrencilere ilk olarak Canlılar ve Enerji Konusuyla ilgili araştırmacı tarafından hazırlanan 25 maddelik kavram başarı testi (p=.69; r=.55) uygulanmıştır. Öğrencilere kavramların bulunduğu dört farklı yönerge dağıtılmış ve öğrencilerden bireysel olarak kavram haritalarını oluşturmaları istenmiştir. Öğrencilerin hazırladığı kavram haritaları iki farklı kavram haritası değerlendirme yöntemine göre değerlendirilmiştir. Bu yöntemler Novak ve Gowin puanlama yöntemi ile Lyn Roberts ve Beverley Moriarty puanlama yöntemidir. Novak ve Gowin'e göre kavram haritaları bağlantı(öneri), hiyerarşi, çapraz bağlantılar ve örnekler kriterlerine göre puanlanırken Lyn Roberts ve Beverley Moriarty'e göre ise kullanılan terimler, bağlantı hatları, bağlantılar üzerindeki önermeler, hiyerarşi ve örnekler kriterleri üzerinden puanlandırılmıştır. Veriler SPSS 15.0 ile analiz edilmiştir. Pearson korelasyon katsayısının hesaplanması sonucunda, öğrencilerin kavram başarı testi ile Novak ve Gowin'e göre puanlanan kavram haritası arasında pozitif yönde yüksek bir ilişki (r=0.737), kavram başarı testi ile Lyn Roberts ve Beverley Moriarty'e göre puanlanan kavram haritası arasında pozitif yönde yüksek bir ilişki (r=0.771), Novak ve Gowin'e göre kavram haritası puanlama yöntemi ile Lyn Roberts ve Beverley Moriarty'e kavram haritası puanlama yöntemi arasında pozitif yönde yüksek bir ilişki (r=.915) olduğu görülmüştür.Bu analiz sonuçları kavram haritalarının değerlendirme aracı olarak kullanılabileceği şeklinde yorumlanabilir. Geleneksel ölçme ve değerlendirme araçlarından olan çoktan seçmeli test ile alternatif ölçme ve değerlendirme araçlarından olan kavram haritası arasında pozitif yönde yüksek bir ilişki olmasına rağmen kavram haritası yaratıcı yetenekleri geliştirmede, yanlış kavramaları tespit etmede, kavramlar arasındaki ilişkiyi belirlemede bilgiyi analiz etmede daha üstün olduğu söylenebilir.

Abstract:
This study has aimed at determining the usability of concept maps in order to make an assessment regarding livings and their energy relationships at 8th classes of secondary schools.The study was applied to total 24 students who were receiving education in the 8th grade at a secondary school in Kaymaz town of Eskişehir city during the 2009-2010 spring season. Prior to application of the concept map having a purpose of testing, a 4-hour training was provided to the students concerning preparing the concept map. In the training, first of all, theoretical, general information was provided and a sampling that had been prepared earlier was shown. Subsequently, the constituents that made up the concept map were shown one by one and in-depth examinations were carried out as to styles of usage of these constituents. Of these constituents, descriptive data were given about the concept, central concept, cross-tie, hierarchy, samples, linking words and annexes.In this study, quasi-experimental research method was employed. The instruments of data collection tools used in the study were Concept Success Test, Concept Maps, Opinion Survey. In the study, first of all, a 25-article concept success test (p=.69; r=.55) prepared by the researcher related with The Matter of Livings and Energy was applied to the students. The students were distributed four different instructions containing the concepts and the students were asked to form the concept maps individually. The concept maps prepared by the students were evaluated according to two different concept map evaluation methods. These methods are Novak and Gowin marking method and Lyn Roberts and Beverley Moriarty marking method. The concept maps were marked on the basis of the criteria such as link (suggestion), hierarchy, cross-ties and samplings while according to Lyn Roberts and Beverley Moriarty, the terms used were marked on the basis of the criteria of linking lines suggestions over the links, hierarchy and samplings. The data were analysed by SPSS 15.0. As a result of calculation of Pearson correlation coefficient, it was revealed that there was an affirmatively high relation (r=0.737) between the concept success test of the students and the concept map marked according to Novak and Gowin; , an affirmatively high relation (r=0.771) between the concept success test and the concept map marked according to Lyn Roberts and Beverley Moriarty, an affirmatively high relation (r=0.915) between the concept map marking method according to concept success test of the students and the concept map marked according to Novak and Gowin and the concept map marking method according to Lyn Roberts and Beverley Moriarty.The results of these analyses can be interpreted as such that the concept maps may be used as an evaluation instrument of the concept maps. Although there is an affirmatively high relation between multiple choice which is one of the traditional testing and evaluation instruments and the concept map which is one of alternative instruments of testing and evaluation, the concept map can be said to be more superior to developing creative skills, determining misconceptions, determining the relations between the concepts, analysing the information.