Zeytin sineği, Bactrocera oleae (Rossi) (Diptera: Tephritidae) popülasyonlarına farklı tuzak tip ve renklerinin etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of different trap types and colors on the populations of olive fly, Bactrocera oleae (Rossi) (Diptera: Tephritidae)
Yazar: ENVER ASLAN
Danışman: PROF. DR. SERDAR SATAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bactrocera oleae (Rossi) (Diptera: Tephritidae) zeytinde ana zararlı olan önemli kayıplara yol açan bir zararlıdır. Bu zararlının mücadelesinde genellikle kimyasal mücadele ve biyoteknik mücadele yöntemi kullanılmaktadır. Fakat son zamanlarda tarımsal ilaçların çevreye, insan ve hayvan sağlığına oluşturdukları olumsuz etkileri nedeniyle daha çevreci mücadele yöntemlerinin kullanımına gereksinim duyulmuş bu da biyoteknik mücadele yöntemlerini ön plana çıkarmıştır. Bu çalışmada Mersin İlinin Çavdarlı Köyü'nde 2019 ve 2020 yılları içerisinde farklı tuzak tip ve renklerinin B. oleae mücadelesinde kullanım olanakları araştırılmıştır. Çalışmada 9 farklı renk ve 3 farklı büyüklükte tuzak tipi karşılaştırılmıştır. Öncelikle en etkili renkler belirlendikten, sonra bu renklerin farklı boylarda olan kombinasyonlarının etkinliği ayrı ayrı karşılaştırılmıştır. Ayrıca çalışmada Zeytin sineği feromonu bunimal (1 ,7-dioxaspiro-(5 ,5) undecane-Spiroketal) içeren dispenserler Rebell tuzakları ile çekicilik etkisi kıyaslanmıştır. Çalışmanın sonucunda renklerin tek başına etkinliklerine bakıldığında, 2019 yılında toplam bireylerin %30 unu yakalayan sarı renkli tuzaklar en iyi sonucu vermiş, 2020 yılında ise %28 yakalama oranı ile en iyi renk sarı beyaz olmuştur. Tuzak boyutların tek başına etkinliğine bakıldığında ilk yılda küçük boyutlu tuzaklar (77 adet), ikinci yılda da küçük boyutlu tuzakların (299 adet) ergin birey yakalayarak en etkili tuzak boyu olduğu gözlemlenmiştir. İkili kombinasyonlarda ilk yılda sarı küçük boyutlu tuzaklar (21 adet), ikinci yılda sarı beyaz orta boyutlu (84 adet) tuzakların kombinasyonu en yüksek çekiciliği sağlamıştır. İki yıl boyunca yapılan sayımlar sonucunda küçük sarı ve orta sarı-beyaz tuzakların Rebell tuzaklara göre daha etkili olduğu gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Biyoteknik mücadele, Bunimal, cezbedici. Rebell tuzak, Zeytin sineği

Abstract:
Bactrocera oleae (Rossi) (Diptera: Tephritidae) is a pest causing significant losses in many fruit species. Chemical and biotechnological control methods are generally used to control this pest. However, recently, due to the menace exposed by these chemicals to the environment, human and animal health, the more ecological control strategies of are being used, which was found in biotechnical control methods. In this study, the possibilities of using a different sizes, types, and colors of trap types were compared to each other. First, the most effective colors were determined and then to effectiveness of the combinations of these colors with different sizes was compared each. In addition, in the study, the attractiveness effect of dispensers containing Olive fly pheromone bunimal (1, 7-dioxaspiro- (5, 5) undecane-Spiroketal) with Rebell trap were compared to our trap design. According to the results by observing the activity sides of colors alone, yellow colored traps were captured 30% of the total individuals in 2019. That's presented the best results while in 2020, the best color was yellow-white with 28 % captured. On the other hand, at the efficiency through dimensions alone, it was shown that the smallest traps captured 77 individuals in the first year and the smallest size traps again captured the highest number of individuals in second year. The combination of the yellow smallest size traps (21 individuals) in the first year in binary combinations and yellow-white medium size traps (84 individuals) in the second year was showed the highest attractiveness interms of number of individuals caught.

KeyWords: Biotechnical control, Bunimal attractant, Rebell trap, Olive Fly