Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi'ne başvuran, 0-24 ay arası bebeği olan annelerin emzirme ve bebek beslenmesi konusundaki bilgi düzeyleri ile uygulamalarının belirlenmesi
Determination of infant nutrition knowledge and practises of lactating women (0-24 months postpartum) admitted to KTU Faculty of Medicine, Farabi Hospital
Yazar: GÜLŞEN DELİKANLI
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Antropometri = Anthropometry ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Besinler = Foods ; Bilgi = Knowledge ; Emzirme = Breast feeding

Özet:
Annelerin emzirme ve bebek beslenmesi konusunda bilgi ve uygulamaları sosyoekonomik durum, eğitim seviyesi ve yaşanılan yere göre değişmektedir. Bu çalışma 0-24 aylık bebeği olan annelerin emzirme ve tamamlayıcı beslenme ile ilgili bilgi düzeyleri ve davranışlarını belirlemek, emzikli annelerin beslenme durumlarını saptamak, Türkiye'ye Özgü Beslenme Rehberi ve Ulusal Tıp Enstitüsü rehberlerinde verilen önerilerle karşılaştırmak, bilgi ve uygulama farklılıklarına göre öneriler geliştirmek amacıyla yapılmıştır. KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi'ne başvuran 250 anne ve bebeği çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Annelerin genel özellikleri belirlendikten sonra bebek beslenmesine dair bilgi düzeyleri değerlendirilmiştir. Bebeklerin doğumdaki antropometrik ölçümleri annelere sorgu ile ve dosya bilgilerinden öğrenilmiş, şu andaki ölçümleri yapılarak beslenme durumlarını değerlendirmek amacıyla kullanılmıştır. Bebeğini emzirmeye devam eden annelerin (n=130) ve 6 aydan büyük bebeklerin (n=210) besin tüketimlerinin değerlendirilmesi için 24 saatlik besin tüketim kaydı ve tüketim sıklığı retrospektif olarak alınmıştır. Annelerin yaşı ile emzirmeyi sürdürme süresi anlamlı olarak değişmiştir (19-24, 25-34, 35-44 yaş için sırayla 26.2±6.4 ay, 20.4±7.2 ay, 21.3±7.9 ay, p<0.05). Annelerin gelir durumuna göre günlük karbonhidrat alımı ve enerjinin karbonhidrattan gelen oranı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). Bebeklerin doğumdaki ölçümlerinde annelerin özelliklerine göre anlamlı bir fark bulunmamaktadır (p>0.05). Bebeklerin antropometrik ölçümleri sırasıyla 0-3 ay, 4-6 ay ve >6 ay olarak gruplandırılmıştır. Buna göre çalışmayan annelerin bebeklerinin şu andaki vücut ağırlıkları (3412.7±319.2 g, 6300.0±245.9 g, 9691.9±168.1 g) çalışan annelerin bebeklerinden (4300.0±611.0 g, 6591.7±400.2 g, 10101.7±178.3 g, p<0.05) anlamlı olarak farklıdır. İl merkezinde yaşayan annelerin bebeklerinin vücut ağırlıkları (3907.1±530.5 g, 6423.8±256.9 g, 10105.5±135.2 g) diğer bebeklerden (3323.9±309.3 g, 6600.0±550.8 g, 9267.4±305.7 g, p<0.05) anlamlı olarak farklıdır. Bebeklerin şu anki boy uzunlukları çalışan annelerin bebeklerinde (52.7±1.2 cm, 62.5±2.0 cm, 75.4±0.8 cm) diğer bebeklerden (53.70±2.5 cm, 60.1±1.2 cm, 73.3±0.7 cm) anlamlı olarak fazladır (p<0.05). İl merkezinde yaşayan annelerin bebeklerinin boy uzunlukları (56.6±4.4 cm, 60.8±1.3 cm, 75.3±0.6 cm) diğer bebeklerden (51.0±0.8 cm, 64.3±2.9 cm, 71.7±1.2 cm) farklıdır,fark anlamlıdır (p<0.05). Çalışan annelerin bebeklerinin baş çevresi ölçümleri (36.0±1.5 cm, 38.2±0.8,45.0±0.3 cm) diğer bebeklerden (35.5±1.5 cm, 39.2±0.8 cm, 44.6±0.3 cm); il merkezinde yaşayan annelerin bebeklerinin baş çevresi ölçümleri (36.7±1.9,38.5±0.6,45.0±0.2 cm) diğer bebeklerden (34.7±1.5 cm, 40.3±0.9 cm, 44.2± 0.5 cm) istatistiksel olarak farklıdır (p<0.05). Yaşa ve boy uzunluğuna göre ağırlık için malnütrisyon en sık çalışmayan ve lise mezunu annelerin bebeklerinde, yaşa göre boy uzunluğu için malnütrisyon geliri asgari ücret olan ailelerin bebeklerinde görülmüştür. Sonuç olarak, annelerin bilgi ve uygulamaları farklıdır. Uygulama ve bilgi farklılıkların çocuk gelişimi üzerine etkisi gelecekteki çalışmalarla incelenmelidir.

Anahtar kelimeler: Bebek beslenme, enerji alımı, antropometrik ölçümler, emzirme, tamamlayıcı beslenme

Abstract:
Breastfeeding and infant nutrition knowledge and practices of mothers varies by their socio-economic status, educational level and location. The present study was investigated breastfeeding and infant nutrition knowledge levels and practices of lactating women (0-24 months postpartum), in order to compare with the recommendations given in Dietary Guidelines for Turkey and Institute of Medicine guidelines and give advices according to differences. Two hundred and fifty women (0-24 months postpartum) and their babies who admitted to KTU Faculty of Medicine, Farabi Hospital were recruited to the study. After determining general characteristics of mothers, levels of general information about infant nutrition were measured. Anthropometric measurements of babies at birth were examined and current anthropometric measurements were used to assess nutritional status. In order to access the dietary intake of lactating mothers (n=130) and babies bigger than 6 months (n=210), 24 hour food records, consumption frequencies were taken retrospectively. The duration of breastfeeding has changed significantly between age groups (for 19-24, 25-34, 35-44 years 26.2±6.4 ay, 20.4±7.2 ay, 21.3±7.9 months respectively, p<0.05). According to the level of income, daily intakes of carbohydrates and distribution of energy from carbohydrates was reported statistically significant difference (p<0.05). Depending on occupation, education, income and settlement of individuals measurements of babies at birth has not established a significant difference (p>0.05). Antropometric measurements of babies' were grouped as 0-3 months, 4-6 months, >6 months respectively. According to this, current weights of the non-working womens' infants (3412.7±319.2 g, 6300.0±245.9 g, 9691.9±168.1 g) were significantly different from others (4300.0±611.0 g, 6591.7±400.2 g, 10101.7±178.3 g, p<0.05). Statistically difference (p<0.05) was found in weight of infants of individuals living in the city center (3907.1±530.5 g, 6423.8±256.9 g, 10105.5±135.2 g) between weight of others (3323.9±309.3 g, 6600.0±550.8 g, 9267.4±305.7 g, p<0.05). Current lengths of infants of working women (52.7±1.2 cm, 62.5±2.0 cm, 75.4±0.8 cm) was significantly different from others (53.70±2.5 cm, 60.1±1.2 cm, 73.3±0.7 cm) (p<0.05). Length of infants of individuals living in the city center (56.6±4.4, 60.8±1.3.75.3±0.6 cm) were different from others (51.0±0.8, 64.3±2.9, 71.7±1.2 cm). This difference was statistically significant (p<0.05). Head circumference measurements of infants of individuals who were working (36.0±1.5 cm, 38.2±0.8 cm, 45.0±0.3 cm) than others (35.5±1.5 cm, 39.2±0.8 cm, 44.6±0.3 cm) and individuals living in the city center (36.7±1.9 cm, 38.5±0.6 cm, 45.0±0.2 cm) than others (34.7±1.5cm, 40.3±0.9 cm, 44.2±0.5 cm) were found significantly different (p<0.05). Malnutrition for weight for age and for weight for length were mostly seen in babies of inactive women, high school graduates and malnutrition for length for age were in babies of families with income level of the minimum wage. As a result, individual resources and applications are different. Future studies should be examined on the impact of differences in practice and knowledge in child development.

Key words: Infant nutrition, energy intake, anthropometric measurements, breastfeeding, complementary feeding