Kadırga Kültür Havzası yol/yayla havaları repertuarının vokal icrada ağız ve hançere özellikleri açısından incelenmesi
Examination of Kadırga Culture Basin yol/yayla songs repertoire in terms of mouth and larynx features invocal performance
Yazar: SALİH GÜNDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAL EROĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Performans Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Kadırga Kültür Havzası = Kadırga Culture Basin ; Yayla havaları = Yayla songs ; Yaylacılık = Transhumance ; Yaylalar = Plateaus ; Yol havaları = Yol songs

Özet:
Doğu Karadeniz, coğrafi ve iklim koşullarının elverişli olması nedeniyle yaylacılık
faaliyetlerinin yoğun bir şekilde görüldüğü bölgedir. Özellikle Kadırga Kültür Havzası
içerisindeki yerleşimler yayla ve yaylacılık geleneğinden etkilenmiş ve bu gelenek ile
beraber yıllar içerisinde "yayla havalarının" oluşumu gerçekleşmiştir. Çünkü yayla
havaları kaynağını yaylacılık geleneğinden almaktadır.
Araştırmamız için yaptığımız literatür taramasında yayla, yaylacılık ve yayla havaları
ile ilgili tarihsel, kültürel ve müzikle ilgili yazılı, sözlü ve görüntülü kaynaklar
taranmıştır.
"Kadırga Kültür Havzası Yol/Yayla Havaları Repertuarının Vokal İcrada Ağız ve
Hançere Özellikleri Açısından İncelenmesi" adlı çalışmamız konu ile ilgili detaylı bir
araştırmaya rastlanılmadığı için tercih edilmiştir.
Çalışmanın amacı; Kadırga Kültür Havzası sınırlarında icra edilen yayla havalarını ve
bu havaların yaşam performansı ile bağlantısını tespit etmek; dil, ağız ve hançere
özelliklerini, melodik oluşumlarını analitik açıdan değerlendirmektir.
Yaylaya göç esnasında; yaylaya olan özlemi, baharın gelişini ve sevdalıların birbirine
olan sevgisini anlatan uzun hava türündeki yayla havaları icra edilmektedir. Buna ek
olarak icra edilen yol/yayla havalarının tanım olarak kavram karmaşası içermesinden
ötürü konuya detaylı bir şekilde değinilmiştir.
Son olarak araştırmamızda tespit edilen 14 adet yayla havasının transkripsiyonu
çıkarılarak dil, ağız ve tavır özellikleri, melodik yapıları ve formu incelenmiş olup elde
edilen sonuçlar çalışmamızın son bölümünde belirtilmiştir. İcra edilen yayla
havalarına müzikal açıdan bakıldığında kendine has karakteristik ağız ve hançere
özellikleri içerdikleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler : Yayla Havaları, Yayla, Yaylacılık, Ağız Hançere Analizi,
Kadırga Kültür Havzası, Yol Havaları

Abstract:
Eastern Black Sea is the region where transhumance activities are seen intensely due
to favorable geographical and climatic conditions. Especially the settlements within
the Kadırga Cultural Basin were influenced by the plateau and transhumance tradition,
and with this tradition, the formation of "yol / yayla songs/hava" took place over the
years. Because the plateau songs takes its source from the transhumance tradition.
During the literature review stage for our research written, oral and visual sources
related to the historical, cultural and musical of the plateau, transhumance and yayla
songs were scanned.
Our study named "Examination of Kadırga Culture Basin Yol / Yayla Songs
Repertoire in Terms of Mouth and Larynx Features in Vocal Performance" was chosen
because no detailed research was found on the subject.
Purpose of the study; To determine the plateau songs performed within the borders of
Kadırga Culture Basin and the connection of these songs with the life performance;
To evaluate the features of tongue, mouth and larynx, and their melodic formations
from an analytical perspective.
During the migration to the plateau; Plateau songs are performed, which express the
longing for the plateau, the arrival of spring, and the love of lovers for each other. In
addition to this, since the yol / yayla songs contains confusion in terms of definition,
this subject has been discussed in detail.
Finally, the transcription of 14 plateau songs which were detected in our study was
extracted, and then the features of language, mouth and manner, melodic structures
and melodic form were examined. The results were obtained in the last part of our
study. When the performed yol / yayla songs are examined from a musical point of
view, it has been determined that they contain characteristic mouth and larynx features.