Eroin ve metamfetamini birlikte kullanan bireylerde PDYN VNTR polimorfizminin genotip frekanslarının belirlenmesi
Determination of genotype frequencies of PDYN VNTR polymorphism in heroin and methamphetamine co-users
Yazar: MERVE AK
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK AKYÜZLÜ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Genetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Adli genetik = Forensic genetics ; Eroin bağımlılığı = Heroin dependence ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Uyuşturucu maddeler =

Özet:
Madde kullanım bozukluğu; merkezi sinir sisteminde olumsuz değişikliklere neden olan her türlü kimyasal maddenin haz verici olarak kullanılması ve kullanılmadığı zamanlarda yoksunluk belirtileri göstermesi, psikolojik ve fiziksel olarak madde kullanımına bağımlı olunması durumudur. Dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de büyük bir problem haline gelen opioid kullanım bozukluğu, her yaştan insanı etkilemekte ve toplum sağlığına zarar vermektedir. Amfetamin tipi uyarıcılar sınıfında olan metamfetamin dünyada en yaygın tüketilen yasadışı maddeler arasındadır. Son yıllarda, eroin ve metamfetamin birlikte kullanımında dünya genelinde ciddi bir artış görülmektedir. 
Prodinorfin, PDYN geni tarafından kodlanır ve dinorfin ile ilişkili peptitlerin öncüsüdür. Dinorfinler, endojen opioid sistemi üyelerinden biri olan kappa-opioid reseptörlerini aktive etmektedir. PDYN'nin promotor bölgesinde bulunan 68-bç VNTR polimorfizminin tekrar sayısına göre gen ifadesi değişkenlik gösterebilmektedir. Bu nedenle, bu yüksek lisans tez çalışmasında eroin ve metamfetamini birlikte kullanan bireylerde PDYN 68-bç VNTR polimorfizminin genotip frekanslarının belirlenmesi ve madde kullanımına etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM kliniğine başvuran eroin kullanım bozukluğu tanısı almış 50 birey, metamfetamin kullanım bozukluğu tanısı almış 50 birey ve eroin-metamfetamin birlikte kullanan 50 birey dahil edilmiştir. PDYN 68-bç VNTR gen polimorfizmi Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PCR: Polymerase Chain Reaction) yöntemi ile belirlenmiştir. Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
PDYN 68-bç VNTR polimorfizmi açısından eroin, metamfetamin ve eroin-metamfetamin birlikte kullanıcılarından oluşan üç grup arasında, genotip frekansları açısından anlamlı bir farklılık gözlemlenmemiştir (p=0,55; p=0,77; p=0,72, sırasıyla). Ayrıca, PDYN 68-bç VNTR polimorfizminin madde kullanımına etkisi 2'li gruplar halinde lojistik regresyon analizi ile araştırılmış ve bu polimorfizmin eroin-metamfetamin birlikte kullanımına bir etkisi olmadığı görülmüştür (p=0,509; p=0,608; p=0,903, sırasıyla). Sonuç olarak, PDYN 68-bç VNTR polimorfizminin eroin ve metamfetamin birlikte kullanımı üzerinde bir etkisi ilk defa gösterilmiştir. Bununla birlikte, çalışmaya dahil edilen birey sayısının az olması göz önünde bulundurulduğunda, daha fazla bireyin dahil edileceği yeni çalışmalarla bu çalışmada elde edilen bulguların doğrulanması gerekmektedir.

Abstract:
Substance use disorder is the use of all kinds of chemical substances that cause negative changes in the central nervous system as a pleasure and when they are not used, they show withdrawal symptoms and are psychologically and physically dependent on substance use. Opioid use disorder, which has become a major problem in our country as it is worldwide, affects people of all ages and harms public health. Methamphetamine, a class of amphetamine-type stimulants, is among the most widely consumed illicit substances in the world. In recent years, there has been a significant increase in the use of heroin and methamphetamine together worldwide. 
Prodynorphin is encoded by the PDYN gene and is a precursor of dynorphin-related peptides. Dynorphins activate kappa-opioid receptors, a member of the endogenous opioid system. Gene expression may vary according to the number of repeats of the 68-bp VNTR polymorphism in the promoter region of PDYN. Therefore, this master's thesis study, it was aimed to determine the genotype frequencies of PDYN 68-bp VNTR polymorphism in individuals using heroin and methamphetamine together and to investigate the effects of substance use. The study included 50 individuals diagnosed with heroin use disorder, 50 individuals diagnosed with methamphetamine use disorder, and 50 individuals using heroin and methamphetamine together who applied to the AMATEM clinic of Ankara Training and Research Hospital. PDYN 68-bp VNTR gene polymorphism was determined by Polymerase Chain Reaction (PCR) method. The data collected were statistically analyzed.
In terms of PDYN 68-bp VNTR polymorphism, no significant difference was observed between the three groups of heroin, methamphetamine, and heroin-methamphetamine co-users in terms of genotype frequencies (p=0.55; p=0.77; p=0.72, respectively). Furthermore, the effect of PDYN 68-bp VNTR polymorphism on substance use was investigated by logistic regression analysis in groups of 2 and it was found that this polymorphism had no effect on heroin-methamphetamine co-use (p=0.509; p=0.608; p=0.903, respectively). In conclusion, this is the first time that the PDYN 68-bp VNTR polymorphism has been shown to have an effect on heroin and methamphetamine co-use. However, considering the small number of individuals included in the study, the findings obtained in this study need to be confirmed with new studies including more individuals.