Gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss, Walbaum 1792) bakır sülfat pentahidrat ile oluşturulan akut ve kronik bakır toksikasyonunda patolojik incelemeler
Pathological findings in acute and chronic copper toxicity in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss, Walbaum 1792) occurred by copper sulfate pentahydrate
Yazar: SEMA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. HAMDİ AVCI
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Patoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Patoloji = Pathology ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Alabalıklar = Trouts ; Bakır = Copper ; Bakır sülfat = Copper sulfate ; Balıklar = Fishes ; Balıkçılık = Fisheries ; Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Oncorhynchus mykiss = Oncorhynchus mykiss ; Patoloji = Pathology ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Bu araştırmada bakır sülfat pentahidrat (CuSO4.5H2O) ile gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss) deneysel akut ve kronik bakır toksikasyonu oluşturuldu. Bu amaçla, 30 adet gökkuşağı alabalığı (80 ± 10 g ağırlığında ve 10-12 cm büyüklüğünde) iki deneme grubu [(Akut Grup (Grup I), n;10 - Kronik Grup (Grup III), n;10)] ve iki kontrol grubu [(Akut Kontrol Grup (Grup II), n; 5 - Kronik Kontrol Grup (Grup IV), n; 5) ] olmak üzere dört gruba ayrıldı. Grup I'de bulunan balıklara 2 mg Cu/l ve Grup III'te bulunan balıklara ise 0,5 mg Cu/l bakır sülfat pentahidrat olacak şekilde uygulandı.
Çalışmada ilk ölümler Grup I'de üçüncü günde, Grup III'te ise onsekizinci günde görüldü. Ölen ya da ötanazi edilen balıkların nekropsilerini takiben, tüm dokular % 10'luk tamponlu formalinde tespit edildi ve parafin kesitlerinin tamamı hematoksilen-eozin tekniği ile boyanarak ışık mikroskobunda incelendi. 
Yem tüketiminde azalma, hareketlerde belirgin yavaşlama ve su yüzeyine yakın yüzmeler her iki uygulama grubunda da gözlenen en belirgin klinik bulgular idi. Makroskobik incelemede Grup I'de karaciğerler ödemli ve koyu kırmızı renkte idi. Solungaçlar ödemli, bağırsaklar ise hiperemikti. Grup III'te karaciğerde hiperemi ile birlikte organın renginde açılmalar dikkati çekti. Solungaçlar solgun, deri yüzeyi ise mukusla kaplıydı. Grup I'de en belirgin mikroskobik bulguya karaciğerlerde rastlandı. Hepatositlerde dejenerasyon ve tek hücre nekrozları yaygın olarak görüldü. Solungaçlarda ödem, hiperemi ve kanamalardan oluşan vasküler lezyonlar ile birlikte epitellerde nekrotik değişiklikler saptandı. Böbrekte vasküler lezyonlar oldukça belirgindi. Tubulus epitellerinde yaygın dejenerasyonlar ile epitel sitoplazmalarında değişen büyüklüklerde eozinofilik hiyalin damlacıkları mevcuttu. Bakır sülfat pentahidratın düşük dozda verildiği Grup III'te karaciğerde hepatositlerde dejenerasyonlar yaygın olarak bulunmakta idi. Olguların tamamında hepatositlerin çekirdeklerinin veziküler görünümde olduğu dikkati çekti. Solungaçlarda hiperplaziler sonucu kalınlaşmalar oldukça belirgindi. Sindirim sistemi epitellerinde yaygın dejenerasyonlar ve deride mukus hücrelerinde artış ile epidermis hücrelerinde intrasellüler ödem görüldü.
Sonuç olarak, bakır sülfat pentahidrat ile oluşturulan akut ve kronik bakır toksikasyonunda görülen patolojik bulgular incelendi ve sonuçlar kapsamlı bir şekilde karşılaştırmalı olarak değerlendirildi.

Abstract:
In this study, experimental acute and chronic copper toxicity caused by copper sulphate pentahidrate (CuSO4.5H2O) was constituted in rainbow trout. For this purpose, 30 rainbow trout (weight 80 ± 10 g and 10-12 cm in size) were divided into four groups two experimental [(Acute Group (Group I), n:10 - Chronic Group (Group III), n:10) and two control groups [(Acute Control Group (Group II), n:5 – Chronic Control Group (Group IV), n:5). 2 mg/l and 0,5 mg/l of copper sulphate pentahidrate concentration were used in Group I and III respectively.
The first death was observed on the 3th day in Group I and on the 18th day in Group III. Dead or killed fish were necropsied, tissue samples collected, fixed in 10 % neutral-buffer formalin solution, embedded in paraffin wax, sectioned at 5 µm and stained with hematoxylin and eosin (H&E) and examined under light microscope. 
The most remarkable clinical finding seen in both experimental groups were decreased feed consumption, distintive deceleration in movement and swimming close the surface. In Group I macroscopic examination, liver were oedematous and had dark red color. Gill were oedematous and gut hyperemic. In Group III, liver were hyperemic and had remarkable pale color. Gill were pale and skin was covered by mucous. In Group I, the most prominent microscopic finding was seen in liver. Degeneration and single cell death were seen widely in hepatocytes. In the gills, there were epithelial necrotic changes with vascular degeneration caused by oedema,  hyperemia and hemorrhage. Kidney had quite distinctive vascular lesions. In tubullus epithelium there were degeneration and variable sized eosinophilic hyalin droblets in cytoplasm. In Group III was used underdose liver had diffusive degenerations. In all findings hepatocyte nucleus had remarkable vesicular appearance. There was obvious thickness caused by hyperplasia in gill. Digestive system epithelium had diffusive degenerative and in skin there was oedema in intracellular epidermis cell with increase mucous cell. 
In conclusion, pathological findings seen in the experimental acute and chronic copper toxication caused by copper sulphate pentahidrate were examined and results were comparatively evaluated.