Sosyal bilgiler öğretmen yeterliklerinin Delphi tekniği ile belirlenmesi
Determination of social studies teacher competencies with Delphi technique
Yazar: SADETTİN ERBAŞ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
21. yüzyılda yaşadığımız değişim hızlı bir şekilde hayatın her alanında olduğu gibi eğitim alanında da kendisini hissettirmektedir. Bilhassa öğrencilerin eğitim alma şeklini bir anda -zorunlu ve zaruri olarak- değiştiren pandemi süreci (COVID-19), eğitimde önemli bir kırılma noktasını oluşturmuş ve dijital teknolojiler bu istisnai dönemde yeni bir önem ve alâka kazanmıştır. Aslında Türkiye'de de 2004 yılından itibaren geleneksel eğitim anlayışını yerini yeni nesil teknoloji ile iç içe bir eğitim anlayışına bırakmıştır. Bu değişimler öğretmenlerin de değişimini kaçınılmaz hâle getirmiş ve öğretmenlerden istenen yeterlikler de değişmiştir. Bu doğrultuda bu çalışmada, sosyal bilgiler öğretmen yeterliklerinin Delphi tekniği kullanılarak günümüzün ihtiyaçlarına göre yeniden tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma tarama modelinde tasarlanmıştır. Delphi tekniği, birbirini takip eden turlar hâlinde konunun uzmanlarından ve sahada aktif çalışan öğretmenlerden konu ile ilgili görüş alınması ve alınan görüşlerin yeniden aynı uzmanların onaylarına sunulması ile yapılan 3 turdan oluşan bir tekniktir. Araştırmanın çalışma grubunu belirlenen kriterler çerçevesinde çalışmaya katılmayı kabul eden akademisyenler ile ortaokullarda hâlihazırda görev yapan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışma grubundaki katılımcıların sayısı her turda az sayıda değişiklik göstermektedir. Delphi turlarında toplam 44 katılımcı yer almıştır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak birinci Delphi turunda 18 açık uçlu sorudan oluşan Delphi anketi kullanılmış ve bu anketten elde edilen veriler üzerinden içerik analizi yapılmıştır. Birinci Delphi turu verilerinin analizinden elde edilen yeterlik maddeleri, araştırmanın ikinci Delphi turunda 5'li likert maddeler hâline getirilerek ikinci Delphi turu veri toplama aracını oluşturmuştur. Araştırmanın üçüncü Delphi turunda ise, ikinci turda katılımcılar tarafından üzerinde uzlaşma sağlanamayan yeterlik maddeleri yeniden katılımcı onayına sunulmuştur. Araştırmanın veri toplama aşaması 3. turda sona ermiştir. Araştırmada, birinci Delphi turundan elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi, ikinci ve üçüncü turlarda elde edilen verilerin analizinde ise çeyrekler arası fark, mod, medyan gibi merkezi dağılım ve merkezi eğilim ölçüleri kullanılmıştır. Delphi tekniği uygulaması sonucunda, sosyal bilgiler öğretmen yeterliklerinin 15 kategori ve 271 maddeden oluştuğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ortaya çıkan sosyal bilgiler öğretmen yeterlikleri incelendiğinde, Türkiye'de Millî Eğitim Bakanlığının 2017 yılında yayımladığı öğretmen mesleği genel yeterliklerinden, sosyal bilgiler öğretmeni özel alan yeterliklerinden ve NCSS'nin yayımladığı sosyal bilgiler öğretmen yetiştirme standartlarından farklı ve yeni olarak beceri eğitimi alanına ilişkin yeterlikler, değer eğitimi alanına ilişkin yeterlikler, kavram eğitimi alanına ilişkin yeterlikler, öğrenme-öğretme sürecinde karşılaşılan sorunları çözmek ve yeni veya olağanüstü durumlara adaptasyon sağlamaya ilişkin yeterlikler, çevrimiçi ve uzaktan eğitim, hibrit öğrenme ve yüz yüze eğitim ortamlarına ilişkin yeterlikler ve sosyal bilgiler eğitiminin disiplinler arası boyutu bağlamına ilişkin yeterlikler kategorilerinin ortaya çıktığı görülmektedir. Bu sonuç, son birkaç yılda değişen eğitim anlayışının sosyal bilgiler öğretmen yeterliklerini de değiştirdiğini göstermesi açısından önemlidir. Değişen sosyal bilgiler öğretmen yeterliklerinin sosyal bilgiler öğretmenlerine kazandırılması için çalışmalar ve etkinlikler yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The change we live in in the 21st century makes itself felt in the field of education as well as in all areas of life. In particular, the pandemic process (COVID-19), which suddenly changed the way students receive education, has created an important breaking point in education, and digital technologies have gained a new importance and relevance in this exceptional period. In fact, since 2004 in Turkey, the traditional understanding of education has left its place to an understanding of education intertwined with new generation technology. These changes have made the change of teachers inevitable and the competencies required from teachers have also changed. Accordingly, in this study, it is aimed to re-determine social studies teacher competencies according to today's needs by using the Delphi technique. The research was designed in the survey model. The Delphi technique is a technique consisting of 3 rounds in which the opinions of the experts and the teachers working actively in the field are taken in successive rounds on the subject and the opinions received are presented to the approval of the same experts. The study group of the research consists of academicians who accepted to participate in the study within the framework of the determined criteria and social studies teachers currently working in secondary schools. The number of participants in the study group varies slightly in each round. A total of 44 participants took part in the Delphi tours. In the research, a Delphi questionnaire consisting of 18 open-ended questions was used in the first Delphi round as a data collection tool and content analysis was carried out on the data obtained from this questionnaire. The proficiency items obtained from the analysis of the first Delphi round data were transformed into 5-point Likert items in the second Delphi round of the research, and the second Delphi round data collection tool was formed. In the third Delphi round of the research, the competency items that could not be agreed upon by the participants in the second round were submitted for the approval of the participants again. The data collection phase of the study ended in the 3rd round. In the research, content analysis method was used in the analysis of the data obtained from the first Delphi round, and central distribution and central tendency measures such as interquartile difference, mode and median were used in the analysis of the data obtained in the second and third rounds. As a result of the Delphi technique application, it was determined that social studies teacher competencies consisted of 15 categories and 271 items. When the social studies teacher competencies that emerged as a result of the research are examined, it is seen that the competencies in the field of skill education, which are different from the general competencies of the teacher profession published by the Ministry of National Education in Turkey in 2017, social studies teacher special field competencies and the social studies teacher training standards published by NCSS, are new. competencies in the field of values education, competencies in the field of concept education, competencies in solving the problems encountered in the learning-teaching process and adapting to new or extraordinary situations, competencies in online and distance education, hybrid learning and face-to-face education environments, and the interdisciplinary dimension of social studies education It is seen that the categories of competencies related to the context of. This result is important in that it shows that the changing understanding of education in the last few years has also changed the competencies of social studies teachers. It is recommended to carry out studies and activities to bring the changing social studies teacher competencies to social studies teachers.