Gebelerin gebelikleri boyunca fiziksel aktivite ve uyku durumlarının yorgunluk semptomlarına ve doğum sonuçlarına etkisi
The effect of physical activity and sleepi̇ng during pregnancy of pregnant women on fatigue symptoms and birth results
Yazar: BAHAR KARATEKE
Danışman: PROF. DR. AZİZE DİLEK GÜLDAL ; DR. MAKBULE NESLİŞAH TAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Doğum = Delivery ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Gebelik = Pregnancy ; Uyku = Sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Amaç: Bu Araştırmanın amacı gebelerde uykusuzluk ve fiziksel aktivitenin yorgunluk ve doğum sonuçları üzerine etkilerini belirlemektir. 
Yöntem ve Gereçler:  Bu çalışma boylamsal kesitsel tipte bir araştırma olarak tanımlanmıştır. Araştırma Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı 6 Eğitim Aile Sağlığı Birimi'nde izlenen ve 01.03.2017 ile 01.06.2017 tarihleri arasında gebeliğinin ilk 12 haftası içinde olan 18 yaş ve üstü gebeler ile gerçekleştirilmiş, gebeler gebelikleri sonuçlanana kadar izlenmiştir. 	
Çalışmaya katılmaya gönüllü olan kişilerle toplamda 5 kez görüşülmüştür. Gönüllülere yüz yüze görüşme yöntemiyle, ilk 4 izlemde araştırmacı tarafından hazırlanan gebenin kişisel özellikleri, gebelik ve doğum öyküsünü içeren Gebe Bilgi Formu, Risk Değerlendirme Formu, Yorgunluğun Çok Boyutlu Değerlendirilmesi Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği uygulanmıştır. Ek olarak 5.izlemde doğum sonuçları açısından bebeğin doğum haftası, doğum kilosu ve doğum şekli incelenmiştir.
İstatistiksel analizler, SPSS 22.0 paket programı kullanılarak yapıldı. Tanımlayıcı sürekli değişkenler için ortalama, standart sapma; kategorik değişkenler için sıklık ve yüzde dağılımları verildi. Kategorik bağımsız değişken ile bağımlı değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare testi uygulandı. Ortalamaların karşılaştırılmasında ise t-testi ve ANOVA analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık için p değeri <0,05 kabul edildi
Bulgular:  Çalışmadaki katılımcıların yaş ortalaması 28,08±5,18'dir. Katılımcıların %43,5'inin ilk gebeliğiydi ve gebelerin %67,9'u çalışmıyordu. Gebelerin 4.izlem uyku kalitesi puan ortalaması en yüksek değerdeydi.(p=0,000). İzlemler arası fiziksel aktivite puan ortalamalarında fark yoktu. 4. İzlemde yorgunluk seviyesi en yüksek değer olarak ölçüldü (p=0,000). 
Genel uyku puan ortalaması doğum haftası arası ilişki istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,004). Doğum şekli öğrenim durumu, daha önce bir operasyon geçirme, eş ile akrabalık, 5 yaş altı çocuğa sahip olma ve en son doğum şeklinden istatistiksel olarak etkilenmiştir (p<0,005). 4.izlemde yorgunluk puan ortalaması normal spontan vajinal yol ile doğum yapanlarda daha yüksekti (p=0,039). Sezaryen doğum yapan gebelerin fiziksel aktivite puan ortalaması anlamlı olarak daha yüksekti (0,030). Düşük doğum ağırlığıyla eş ile akrabalık ve en son doğum şekli arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki mevcuttu (p<0,005). Uyku puan ortalaması kötü uyku kalitesi kategorisinde olsa da, düşük doğum ağırlıklı bebek doğuran gebelerde daha düşüktü. 
Yorgunluğu etkileyen faktörler arasında öğrenim durumu (p=0,030), daha önce bir operasyon geçirme (p=0,008), gebeliğin plansız olması (p=0,023), toplam gebelik, toplam doğum, canlı doğum, yaşayan çocuk ve düşük sayısı (p<0,005) istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur.
Sonuç: Kısıtlı bir popülasyonda çalışılmasına rağmen gebeliklerin başından sonuna kadar izlenmesi, doğum sonuçları ve yorgunluğa etki etmesi muhtemel etkilerin çoğunun araştırılması çalışmamızı diğer benzer çalışmalardan farklı kılmaktadır. Çalışılan toplum kapalı toplum yapısındadır. Çalışmamızda ev dışı işlerde çalışan gebe az, evde başka çocukları olup onlara bakmakla yükümlü anneler çok sayıdadır. Bu yüzden fiziksel aktivite ile ilgilenemeyen, uyku durumları kötü yorgunluk puanları yüksek gebelikler sıktır. Uyku süre ve kalitesinin doğum sonuçları açısından daha net sonuçlar için örneklemi büyük uykunun objektif değerlendirildiği daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır. Fiziksel aktivite değerlendirilmesinde hamilelik öncesi uygunluk düzeyleri, farklı egzersiz türleri ve yoğunluğu bilinen kontrol grupları olan çalışmalarla sonuçlar daha net olacaktır.
Anahtar Kelimeler:  Gebelik, yorgunluk, fiziksel aktivite, uyku, doğum.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to determine the effects of insomnia and physical activity on fatigue and birth outcomes in pregnant women.
Method: The study was designed as a prospective cohort research.  The research was carried out with the 18 years old and older pregnant women who were in the first 12 weeks of their pregnancy period between the dates of 01.03.2017 and 01.06.2017; and were observed by 6 Education Family Health Units of Department of Family Medicine, Faculty of Medicine, Dokuz Eylül University until the end of their pregnancy. 
A total of 5 interviews were conducted with people who volunteered to participate in the study.
Pregnant Information Form including the personal characteristics of the pregnant woman, pregnancy and birth history, Risk Assessment Form, Multidimensional Assessment Scale of Fatigue, Short Form of International Physical Activity Questionnaire, Pittsburgh Sleep Quality Scale, Hospital Anxiety and Depression Scale was applied to volunteers in first 4 face to face interviews by researcher. In addition to these, in the fifth interview, the birth week, birth weight and delivery type of the baby were examined in terms of birth results. 
Statistical analyses were done with SPSS 22.00 software. First, the mean, standard deviation of continuous descriptive variables and frequency and percentages of categorical descriptive variables were given. Chi Square test was applied to compare categorical independent variable and dependent variable. Then, T-Test and ANOVA were used to compare means. P Value was stated as <0,05 for significant results.
Results: The mean age of participants in this study was 28,08±5,18 years.
It was the first pregnancy for 43.5% of the participants and 67.9% of them were unemployed. The highest mean of the sleep quality was detected in fourth observation (p=0.000). There was not any significant difference between the averages of physical activity points. Fatigue was most severe in the fourth observation of the pregnancy (p=0,000). 
The relationship between general sleep point average and pregnancy week was significant (p=0,004). The type of birth was significantly affected by the education level, pre-operation status, being relative with husband, having child under 5 years old and the last birth type (p<0,005). 
The point average of fatigue in the fourth observation was the higher among the women who have natural child birth (p=0,039). 
The physical activity point average of C-Section birth women was significantly higher than the others (p=0,030). 
Low-weight birth rate was significantly related to the relativeness with husband and last birth type (p<0,005). 
Although the average point of sleep was under sleep quality category, it was lower among women who had low-weight babies. 
Having pre-pregnancy operation (p=0.008), unplanned pregnancy (p=0.023), total pregnancy, total birth, alive birth, alive child and rate of miscarry were significantly related (p<0,005).
Conclusion: Although it has been studied in a limited population, monitoring of pregnancies from beginning to end and investigating the most likely effects on birth outcomes and fatigue differentiates our study from other similar studies. The society studied is a closed society. In our study, pregnant women working out of home were few. There are many mothers who have other children at home and are responsible for taking care of them. Therefore, pregnancies who are not interested in physical activity and have high fatigue scores and sleep conditions are common. More studies are needed in order to obtain more accurate results in terms of birth duration and quality of sleep and to evaluate the sample of larger sleep objectively. In the evaluation of physical activity, the results will be clearer with studies with pre-pregnancy fitness levels, different exercise types and control groups with known intensity.
Key Words: Pregnancy, fatigue, physical activity, sleep, birth.