Yerli diyatom topraklarının laboratuvar koşullarında depolanmış buğdayda zararlı trogoderma granarium everts (coleoptera: Dermestidae)'a karşı insektisidal etkisinin belirlenmesi
Determination of insecticidal effects against trogoderma granarium everts (coleoptera: Dermestidae), harmful in stored wheat, of native di̇yatomaceous earth under laboratory conditions
Yazar: AMİNE KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇETİN MUTLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Khapra böceği (Trogoderma granarium Everts) ülkemizde depolanmış buğdayın en önemli ana zararlılarından biridir. Bu çalışma ülkemizde son yıllarda gittikçe gerek sanayi ve gerekse tarımsal mücadele anlamında önemi artan diyatom toprağının Khapra böceği larvalarına karşı insektisidal etkinliklerinin araştırılması amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla çalışmada, Türkiye'nin Ege ve Orta Anadolu bölgelerinden alınan yerel diyatom toprakları (Aydın, Ankara illeri) ve Almanya menşeli ticari olarak satılan SilicoSec® markalı diyatom toprakları kullanılmıştır. Denemeler kontrollü şartlarda iki farklı sıcaklık (25 ve 30 °C) ve %50-65 nem ortamında yürütülmüştür. Dariel buğday çeşidi üzerinde üç farklı diyatom toprağının (Aydın, Ankara ve SilicoSec®), 0, 1000, 1500 ve 2000 ppm dozu olmak üzere dört farklı dozu, dört tekerrürlü uygulanarak Khapra böceği larvaları üzerindeki biyolojik etkinliği denenmiştir. Diyatom uygulamalarından 7, 14 ve 21 gün sonra sayımlar yapılarak T. granarium larvalarının ölüm oranları kaydedilmiş, denememeler sona erdikten 60 gün sonra ise F1 döl verimi her bir uygulama için ayrı ayrı belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, 25 °C sıcaklıkta Khapra larvaları üzerinde biyolojik etkinliği en yüksek Ankara diyatomu 21. günde 2000 ppm dozunda %30,7 olarak gerçekleşmiş bunu Aydın ili diyatomu ve SilicoSec® takip etmiştir (%23,4 ve %23,0). Yerli diyatom toprağının Khapra böceği larvaları üzerinde biyolojik etkinliği, uygulama dozunun artışı, maruz kalma süresi ve yüksek sıcaklık ile artış göstermiştir. Buna göre 30 °C sıcaklıkta en yüksek biyolojik etkinlik 21. günde 2000 ppm dozunda Aydın diyatom toprağında belirlenmiş (% 65,4), bunu takiben Ankara diyatomu (% 53,8) olmuştur. SilicoSec® markalı diyatomun etki düzeyi %11,9 ile en düşük olarak belirlenmiştir. Yeni nesil döl verimi açısından 25 °C sıcaklık ve 60. gün sayımları sonucunda, her üç diyatom toprağı uygulanan tekerrürlerde F1 dölü açısından bir farklılık belirlenememiş (%15,2-18.7), buna karşın en düşük F1 döl verimi 30 °C sıcaklıkta 2000 ppm dozu uygulanan tekerrürlerde %9 olarak gerçekleşmiştir. Sonuç olarak yerli diyatom topraklarımızın SilicoSec® markalı diyatom toprağına kıyasla çok daha fazla Khapra böceği larvaları üzerinde etkili ve ümitvar olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle yerli diyatom toprakları ile depolanmış buğdayda T. granarium larva popülasyonunu baskı altına almak ve zararını azaltmak amacıyla farklı nem, sıcaklıklar ve dozlarda çalışmaların yapılmasına ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Khapra beetle (Trogoderma granarium Everts) is one of the most important pests of stored wheat grains in Turkey. The use of diatomaceous earths in industrial and agricultural pest management has been increased in the last decade in the country; therefore, current study was aimed to investigate the insecticidal activity of diatomaceous earths against khapra beetle larvae. Diatomaceous earths taken from the Aegean and Central Anatolia region of Turkey (Aydin, Ankara) along with a commercially available diatomaceous earth named as SilicoSec®, originating from Germany origin was used. The experiments were carried out under two different temperatures (25 and 30 °C) and 50-65 % humidity under controlled conditions. Three different diatomaceous earths (Aydın, Ankara and SilicoSec®) were tested on Dariel wheat cultivar with four different doses, i.e., 0, 1000, 1500 and 2000 ppm. The experiment had four replications for each treatment. The counts were made 7, 14 and 21 days after diyatom applications and the mortality rates of T. granarium larvae were recorded. Similarly, 60 days after the end of the experiments, fertility of F1 generation was determined separately for each treatment. The highest biological activity (30,7 %) on Khapra larvae was observed for Ankara diyatom 21 days after application at 25 °C with 2000 ppm, followed by Aydın and SilicoSec® (23,4% and 23,0%) diyatom earths. The biological activity of native diatomaceous earths on khapra larvae increased with increasing application dose, exposure time and temperature. Accordingly, the highest biological activity at 30 °C was determined for Aydın diatom earth with 2000 ppm on day 21 (65,4 %), followed by Ankara diatom (53,8 %). The effect level of SilicoSec® branded diatom was determined to be the lowest (11,9%). No differences were found in terms of F1 offspring (15.2-18.7%) in all diatomaceous earth replications at 25 °C after days, whereas the lowest (9%) F1 offspring was recorded at 30 °C with 2000 ppm dose. As a result, it was determined that native diatomaceous earths were more effective and promising on khapra larvae than SilicoSec® branded diatomaceous earth. Therefore, it has been concluded that studies are needed on different humidity, temperatures and doses to suppress T. granarium larvae population and reduce the damage in stored wheat grains with native diatomaceous earths.