5 yaş altı çocukların annelerinin çocukluk çağı aşıları hakkındaki bilgi düzey ve tutumları
Knowledge and attitudes of mothers of children under 5 about childhood vaccines
Yazar: BERNA TURHAN AKSOKU
Danışman: DOÇ. DR. CENK AYPAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anneler = Mothers ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Çalışmamıza katılan annelerin, 5 yaş altı çocuk ölümlerinin en sık nedeni olan bulaşıcı hastalıkları önlemeye yönelik uygulanan, çocukluk çağı aşıları hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını öğrenmek, eksiklikleri saptamaktır.

Gereç Ve Yöntem: Çalışmada Temmuz 2018-Kasım 2018 tarihleri arasında S.B.Ü. Ankara Dışkapı Yıldıım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran 5 yaş altı çocuğu olan annelere yüz yüze görüşme yöntemiyle, annelerin sosyodemografik özellikleri ile aşılar hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını sorgulayan 31 sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Çalışmamız tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır. Toplam olarak 320 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde çalışmanın bağımlı değişkeni annelerin Sağlık Bakanlığı rutin aşı takvimi ve çocuk aşılanması hakkındaki bilgi düzeyi, çalışmanın bağımsız değişkenleri annenin yaşı, mesleği, eğitim düzeyi, babanın yaşı, mesleği, eğitim düzeyi, ailenin gelir ve sosyal güvence durumu, ücretli aşı yaptırma durumu olarak belirlendi, değerlendirmesinde frekans analizi kullanıldı. Bağımsız değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanıldı. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, anlamlılık p <0,05 düzeyinde değerlendirildi.

Bulgular: Annelerin yaşları 19 ile 48 aralığında yaş ortalaması 32,9 olup, standart sapma ± 5,2'dır. Çocukların yaşları 0,5 yaş ile 5 yaş arası olup yaş ortalaması 3,05'tir (standart sapma ± 1,4). Annelerin %60,9'u üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahiptir, %54,7'si çalışmaktadır. Çocukların babaları değerlendirildiğinde, %60,3'ü 35 yaş ve üstü, %63,8'i üniversite ve üzeri mezunu,%1,6'sı işsiz olarak saptandı. Ailelerin %88,1'inin gelir düzeyi >2000 TL, Annelere sorulduğunda %96,6'sı aşıların gerekli olduğunu söylemektedir. Rutin programda olan ve sağlık personeli tarafından çağırılmasına rağmen çocuğuna yaptırmadığı aşı olup olmadığı sorulduğunda; olguların %1,6'sı (n=5) evet cevabı vermiştir. Anne yaşı, eğitim durumu ve mesleği ile aşının gerekliliğine dair verilen cevaplar karşılaştırıldığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı gözlemlenmiştir (p>0,05). Katlımcıların %42,2'si rutin aşılar öncesinde yeterince bilgilendirilmediğini ifade etmişlerdir. Annelerin %57,5'i ücretli aşıları yaptırmamıştı, %33,1'i yaptırmama nedeni olarak bilgisi olmadığı yanıtını verdi. Yaptıranların %62,8'i rotavirus aşısı yaptırmıştı. Anne eğitimi,çalışma durumu,baba yaşı,eğitim durumu ve aile geliri ile ücretli aşı yaptırma arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p < 0,05).

Sonuç: Çalışma sonuçlarımıza göre daha önceki yıllarda yapılan benzer çalışmalarla karşılaştırıldığında anneler aşıyı hala gerekli görseler de bu oranın eski çalışmalara oranla azaldığı görülmektedir. Sağlık personelinin daha donanımlı hale getirilerek, ebeveynleregebelik döneminden itibaren aşılar ile ilgili bilgi verilmesi, internet ve sosyal medyada aşı bilgi kaynaklarının sağlıklı olması için önlem alınması bu problemin çözümüne büyük ölçüde katkı sağlayacağını düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Aşı, Çocuk Bağışıklama, Farkındalık, Bilgi, Tutum

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the knowledge, attitudes and behaviors of mothers who participated in our study about childhood vaccines used to prevent infectious diseases that resulted in the deaths of children under 5 years of age.

Materials and Methods: In July 2018 and November 2018, a survey of 31 questions which includes sociodemographic features of mothers, information about children's vaccines, attitudes and behaviours was carried out to the mothers who applied to SBÜ Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research hospital and who had children under 5 years of age. My study is a descriptive and cross-sectional study. A total of 320 people were included in this study. In the evaluation of the data, the dependent variable of the study was determined as the mothers' level of knowledge about child vaccines and routine vaccination which is scheduled by the Ministry of Health. The independent variable was determined as the age, occupation, education level, father's age, occupation, education level, income and social insurance status of the mothers and the possibility of having paid vaccination; and frequency analysis was used. Chi-square test was used to compare independent variables. Results were evaluated at %95 confidence interval and p <0.05 level of significance.

Results: The mean age of the mothers ranged from 19 to 48, with a mean age of 32.9 years and a standard deviation of 5.2 years. The mean age of mothers between 19 and 48 years was 32.9. The standard deviation is ± 5.2. The average age of children between 0.5 and 5 years is 3.05. The standard deviation is ± 1.4. 60.9% of the mothers had university or higher education level and 54.7% had a job. When the fathers of the children were evaluated, 60.3% of them were 35 years of age or older, 63.8% of them were university or higher graduates and 1.6%of them were unemployed. When mothers were asked whether they had given the vaccine to their child despite being called by health care workers in the routine program, 1.6% of the cases (n=5) responded as yes. It was observed that there was no statistically significant difference between the mothers' age, education and occupation and the answers given to the necessity of the vaccine. 42.2% of the participants stated that they were not informed enough before routine child vaccinations. 57.5% of the mothers did not receive paid child vaccines; 33.1% stated that the reason for not having it was due to lack of knowledge. 42.2% of the participants stated that they were not informed enough before routine child vaccinations. 57.5% of the mothers did not receive paid child vaccines; 33.1% stated that the reason for not having it was due to lack of knowledge. 62.8% of those receiving paid vaccines received rotavirus vaccine. There was a significant difference between mother education, working status, father's age, education status and family income and paid vaccinations (p < 0.05).
Conclucision: According to the results of the study, compared to similar studies conducted in previous years, although the mothers still considered the vaccine necessary, this ratio decreased compared to previous studies. We are considering the solution of this problem by making the s personnel more skilled and giving information to parents about vaccines since the pregnancy period, taking precautions to ensure that vaccine information resources are reliable in the internet and social media.

Key Words: Vaccination, Immunization of Children, Awareness, Knowledge, Attitude