Hasak ve hasmer koyunlarda bazı döl verim özellikleri
Some reproductive characteristics of hasak and hasmer sheep
Yazar: UĞUR TRABZON
Danışman: PROF. DR. AYHAN ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Konya Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde yetiştirilen hasmer ve hasak koyunlarında bazı döl verimi özelliklerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Döl verim ölçütü olarak incelenen gebelik oranı (GO), doğuran koyun başına doğan kuzu oranı (DKDKO), sürü verimliliği (SV) ve kuzuların yaşama gücü (YG) için en küçük kareler ortalamaları sırasıyla, % 87.27±1.38, 117.16±1.48, 103.34±2.27 ve % 87.06±1.48 olarak hesaplanmıştır. GO, DKDKO, SV üzerine yaş, yıl ve ırkın, YG'de bu faktörlere ilave olarak kuzuların doğum tipi ve cinsiyetin etkisi belirlenmiştir. GO'da ırkın etkisi önemli (P<0.05), DKDK oranında ırk ve yıl önemli (P<0.05), yaş çok önemli (P<0.01), yaşama gücünde ise doğum tipinin etkisi önemli (P<0.05) bulunmuştur. Gebelik süresi hasmer ırkında 149.96±0.13, hasakta ise 149.07±0.12 gün olup, gebelik süresine ırk, doğum tipi ve doğum ağırlığının etkisi çok önemlidir (P<0.01). Gebelik süresi hasmerde hasaktan, ikiz kuzularda tekizlerden, doğumdaki ağırlığı yüksek olanlarda ise hafif olanlardan daha uzundur. Kuzuların doğum ağırlığı hasmer ve hasak için sırasıyla 4.53±0.05,  4.42±0.04 kg'dır. Kuzuların doğum ağırlığına yaş, yıl, cinsiyet, doğum tipi ve gebelik süresinin etkisi çok önemli (P<0.01), ırkın etkisi ise önemsiz çıkmıştır. Hasmer ırkı koyunlarda doğumların daha çok gündüz saatlerinde(06:00-18:00) gerçekleştiği (% 59.4 'e karşılık % 40.6, P<0.01), hasakta ise gece ve gündüz arasındaki farkın (% 55.1'e karşılık % 44.9) istatistik olarak önemsiz olduğu saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Doğum ağırlığı, doğumların gün içindeki dağılımı, döl verimi,  gebelik süresi, hasak, hasmer, koyun,

Abstract:
This study was carried out in order to investigate some reproductive characteristics of hasmer and hasak sheep reared in Konya Bahri Dağdaş International Agricultural Research Institute. The least squares meansof pregnancy rate (PR), prolificacy (PY), productivity (P) and viability (V) examined as reproductivity criteria were 87.27 ± 1.38 %, 117.16 ± 1.48, 103.34 ± 2.27 and 87.06 ± 1.48 %, respectively. The effects of ewe age, year and breed on PR, PY, P were determined. In addition the birth type and sex of lambs on V were also studied.. The effect of breed was significant on PR (P <0.05), breed and year were significant on PY (P <0.05), age was very important (P <0.01), and the effect of birth type was significant on V (P <0.05). The gestation length was 149.96 ± 0.13 days for hasmer and 149.07 ± 0.12 days for hasak breed, and the effect of breed, birth type and birth weight on gestation length was very important (P <0.01). The gestation length is longer than the hasak in the hasmer, the twin lambs in singles, and the ones in high birth weight than the light ones. The birth weight of lambs was 4.53 ± 0.05kg, 4.42 ± 0.04 kg for hasmer and hasak. The effect of age, year, sex, birth type  and gestation length on birth weight of lambs was very important (P <0.01),   and it was insignificant the effect of breed. In hasmer breed sheep, births occurred mostly during the day between 06: 00 and 18: 00 hours (59.4 vs 40.6%,  P <0.01), whereas the difference between night and day (55.1 vs 44.9%) was statistically insignificant in hasak.

Keywords: Birth weight, diurnal distribution of parturition, hasak, hasmer, pregnancy period, reproductivity, sheep