Geleneksel Afyonkarahisar evlerinin sürdürülebilir mimarlık ilkeleri bağlamında değerlendirilmesi
An evaluation of traditional afyonkarahisar houses in context of sustainable architectural design principles
Yazar: YASEMİN ÖZEK KARADENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞENAY BODUROĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Ekonominin ve teknolojinin hızla geliştiği şu günlerde, dünya üzerindeki nüfus artışıyla birlikte ihtiyaçlar da artmış, taleplerin karşılanması amacıyla yapılan üretimlerde çevreye verilen önem göz ardı edilmiştir. Bu bakış açısıyla geçirdiğimiz yaklaşık iki yüzyılın sonunda, doğal kaynakların tüketildiği ve bizden sonraki nesillerin de geleceğini düşünmemiz gerektiği ortaya çıkmıştır. Çevreye verdiğimiz bu zararların akabinde ortaya çıkan çölleşme, ormansızlaşma, asit yağmurları, küresel ısınma, ozon tabakasının aşınması gibi çevre sorunları ile karşı karşıya kalınmıştır. Çevreye verdiğimiz bu rahatsızlığın yanı sıra hızla yükselen nüfus artışının ve giderek artan yoksulluk ve gelir dengesi eşitsizliğini de kapsayacak geniş bir bakış açısına ihtiyaç duyulmuştur. Sorun ciddiye alınıp, ekosistemlerin taşıma kapasitesini aşmadan, hayatın kalitesini yükseltme çabası ve iyileştirilmiş yaşam kalitesinin uzun süreli devamını sağlamak maksadıyla ?sürdürülebilirlik? kavramı ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilirlik kavramı çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlarda ele alınarak, farklı ölçeklerde çözümlerle gündemimize yerleşmiştir.Dünya üzerindeki mevcut doğal kaynaklarının harcanma oranına bakıldığında yaklaşık yarısının yapı giderlerine harcandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda öncelikle yapı üretim ve kullanımı aşamasında sürdürülebilirlik kriterleri değerlendirilmeye başlanmıştır. Bu kriterler oluşturulurken geleneksel yöntemler irdelenerek çözümler bulunmaya çalışılmıştır.Bu bağlamda tez çalışmasının konusu ve amacı sürdürülebilirlik konusunu mimarlıkta da ele alarak, sürdürülebilir mimarlığı ve tasarım kriterlerini tanımlayarak, Geleneksel Türk Evi'nin tasarım kriterleri ile karşılaştırmaktır. Afyonkarahisar'da yer alan Geleneksel Türk Evi incelemeleri ve sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirmesi yapılmıştır.Birinci bölümde ?Sürdürülebilirlik? kavramı anlatılarak mimari alanda değerlendirilmesi, tasarım ve uygulama kriterleri üzerine çalışılmıştır.İkinci bölümde Geleneksel Türk evi plan şemaları, uygulama yöntemleri ve kullanılan malzemeleri yönünden incelenmiş, oluşumunu etkileyen fiziksel faktörlerin tespitleriyle sürdürülebilir mimarlık bağlamında değerlendirmeleri yapılmıştır.Son bölümde ise Geleneksel Afyonkarahisar evleri plan şemaları, uygulama yöntemleri ve malzeme kullanımlarıyla birlikte, sürdürülebilir mimarlık kriterlerine göre yorumlanmış, değerlendirmeleri yapılmıştır.Anahtar Kelimler: Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir Mimarlık, Sürdürülebilir Mimarlık Kriterleri, Geleneksel Türk Evi, Afyonkarahisar, Geleneksel Afyonkarahisar Evi

Abstract:
In the last two centuries with economics and technology constantly growing as the population of the world, the constant production process to answer the needs of this population has usually ignored the environment. At the end of this approximately 200 years, it is now an urgent and obvious fact that natural sources are being consumed and that we should start considering later generations as well. Environmental problems like running out of water resources, acid rains, global warming, etc. are all results of this process. These environmental problems, together with increasing population and poverty, has led us to regard this process with a wider point of view where maintaining ecosystems and improving quality of life and make it continue are of utmost importance and this new concept is called sustainability. Making environments, economies and societies sustainable have currently become an actual issue.It is understood that almost half of the natural resources are being consumed for construction and maintenance of the built environment. In that context, firstly the criteria sustainability for building production and usage processes were evaluated. Traditional methods were examined in determining these criteria.The aim of this thesis is examining the issue of sustainability in architecture, re-evaluating design criteria accordingly and comparing these with the design criteria of traditional Turkish house. Traditional Turkish houses in Afyonkarahisar were examined and evaluated in context of sustainability.The first chapter evaluates concept of sustainability in architecture in general.The second chapter examines the traditional Turkish house considering the plan schemes, production processes, materials used and physical factors effecting formation. Traditional Turkish houses are then evaluated in context of sustainability.The last chapter comprises the site work where traditional Afyonkarahisar houses are examined considering the plan schemes, production processes and materials used. The site work is then evaluated in comparison with the sustainable design criteria.Key Words: Sustainability, Sustainable Architecture, Criteria for Sustainable Architecture, Sustainable Traditional Türkish House, Afyonkarahisar, Traditional Afyonkarahisar House