Diyabetli hastalarda ayak bakım davranışları ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki
The relationship between foot care behaviors and health literacy in patients witdiabetesh
Yazar: FUNDANUR ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ASLIHAN ÇATIKER
Ordu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, diyabetli hastalarda ayak bakım davranışları ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde gerçekleştirilen araştırmanın evreni, Giresun ilindeki bir hastanenin Dahiliye Polikliniğine başvuranlar, örneklemi ise araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan diyabetli hastalardır. Araştırma 23 Ocak 2024-08 Kasım 2024 tarihleri arasında 384 diyabetli hasta üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veriler; "Kişisel Bilgi Formu", "Ayak Bakım Davranışları Ölçeği (ABDÖ)" ve "Diyabetli Erişkin Hastalarda Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile araştırmacı tarafından toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Student-t Test, Mann Whitney U testi, One-Way ANOVA, Kruskal Wallis testi, Spearman ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Diyabetli hastaların ABDÖ'den toplam 55.41±10.80 puan, Fonksiyonel Sağlık Okuryazarlığı alt boyutundan 14.95±5.00, İletişimsel Sağlık Okuryazarlığı alt boyutundan 16.75±4.72, Eleştirel Sağlık Okuryazarlığı alt boyutundan 8.26±2.71 ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeğinden toplam 39.96±6.64 puan aldıkları belirlenmiştir. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile ABDÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). 
Sonuçlar: Çalışma sonucunda, diyabetli hastaların ayak bakım davranışları puan ortalamasının yüksek, fonksiyonel sağlık okuryazarlığı alt boyut puan ortalamasının düşük, interaktif sağlık okuryazarlığı alt boyutu puan ortalamasının yüksek, eleştirel sağlık okuryazarlığı alt boyutu puan ortalamasının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca diyabetli hastaların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı arttıkça ABDÖ toplam puanının da arttığı görülmüştür.

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the relationship between foot care behaviors and health literacy in diabetic patients.
Material and Method: The population of the descriptive and correlational study was the patients who applied to the Internal Medicine Outpatient Clinic of a hospital in Giresun Province, and the sample was the patients with diabetes who met the inclusion criteria. The study was carried out on 384 patients with diabetes between the 23rd of January 2024 and the 8th of November 2024. Data were collected by the researcher through face-to-face interviews using the "Personal Information Form", the "Foot Care Behavior Scale" and the "Health Literacy Scale in Adult Patients with Diabetes". Descriptive statistics, Student t test, Mann-Whitney U test, one-way ANOVA, Kruskal-Wallis test, Spearman and Pearson correlation analysis were used to analyse the data. The level of statistical significance was accepted as p<0.05.
Results: It was determined that diabetic patients received a total score of 55.41±10.80 from the FCBS, 14.95±5.00 from the Functional Health Literacy sub-dimension, 16.75±4.72 from the Communicative Health Literacy sub-dimension, 8.26±2.71 from the Critical Health Literacy sub-dimension and 39.96±6.64 from the Health Literacy Scale. There was a statistically significant positive and low-level relationship between the Health Literacy Scale total score and the FCBS total score (p<0.05).
Conclusions: As a result of the study, it was determined that the mean score of diabetic patients on foot care behaviors was high, the mean score of functional health literacy sub-dimension was low, the mean score of interactive health literacy sub-dimension was high, and the mean score of critical health literacy sub-dimension was moderate. In addition, it was observed that as the total score of diabetic patients on the Health Literacy Scale increased, the total score of the FCBS also increased.