Toplumsal cinsiyet eşitsizliği problemi izdüşümünde feminist yapay zeka
Feminist artificial intelligence in the projection of the problem of gender inequality
Yazar: HAMİT FURKAN ELMALI
Danışman: PROF. DR. GÜLRİZ UYGUR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy ; Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Kamu hukuku = Public law ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
"Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Problemi İzdüşümünde Feminist Yapay Zeka"
başlıklı bu tez toplumsal cinsiyet eşitsizliği problemi bağlamında feminist yapay zeka ve
veri feminizmi düşüncesi ele almaktadır. Yapay zeka ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği
arasındaki ilişkinin ortaya konması büyük önem arz etmektedir. Feminist yapay zeka ve
veri feminizmi, yapay zeka alanında feminist teori ve pratiğin nasıl bir katkı sunabileceği
ile ilgilenmektedir. Zira, toplumsal düzen klişeleri günümüzde yapay zeka teknolojileri
ile algoritmik kalıp yargı olarak yeniden üretilebilmektedir. Feminist yapay zeka ve veri
feminizmi, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini diğer tüm toplumsal kalıp yargı örnekleri için
bir öncü inceleme konusu edinerek daha geniş güç ve iktidar ilişkilerini veri alanında
inceleme konusu edinmeyi amaç edinmektedir. Tezin birinci bölümünde toplumsal
cinsiyet eşitsizliği problemi açıklanarak, toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının ne olduğu,
nasıl oluştuğu ve ne gibi etki doğurduğu açıklanmakta olup toplumsal cinsiyet
çalışmalarında feminist düşüncenin yeri, feminist düşüncenin bu soruna nasıl yaklaştığı
teorik ve pratik yönleri ile ele alınacaktır. İkinci bölümde yapay zekanın, bir inovasyon
ve yenilikçi bir teknoloji olarak, toplumsal düzen kalıp yargılarıyla ilişkisi ortaya
konmaya çalışılacaktır. Bu incelemede analog dünyanın kalıp yargılarının doğrudan ya
da dolaylı olarak yapay zeka tarafından makine öğrenmesi yoluyla sanal dünyaya
taşındığı, sonrasında yeniden analog dünyayı etkileyecek şekilde kullanılabildiği
değerlendirilecektir. Bu bağlamda, tezde feminist yapay zeka çalışmalarının ve veri
feminizminin, ne anlama geldiği, yapay zeka alanında nasıl bir katkı sunabileceği
sorusuna da yanıt aranacaktır. Bu cevap aranırken, gerçek hayattan çeşitli örnekler
inceleme konusu yapılacaktır.

Abstract:
This thesis titled "Feminist Artificial Intelligence in the Projection of the Problem of
Gender Inequality" deals with the idea of feminist artificial intelligence and data feminism
in the context of the problem of gender inequality. It is of great importance to reveal the
relationship between artificial intelligence and gender inequality. Feminist AI and data
feminism is interested in how feminist theory and practice can contribute to the field of
AI. Today, social order stereotypes can be reproduced as algorithmic stereotypes with
artificial intelligence technologies. Feminist AI and data feminism aims to examine
gender inequality as a precursor to all other examples of social stereotypes, and to
examine broader power and power relations in the field of data. In the first part of the
thesis, the problem of gender inequality will be explained, what gender stereotypes are,
how they are formed and what effects they have, and the place of feminist thought in
gender studies and how feminist thought approaches this problem will be discussed in
theoretical and practical aspects. In the second part, the relationship between artificial
intelligence, as an innovation and innovative technology, and stereotypes of social order
will be analyzed. In this examination, it will be evaluated that the stereotypes of the analog
world are directly or indirectly transferred to the virtual world by artificial intelligence
through machine learning, and then can be used again to affect the analog world. In this
context, the thesis will also seek an answer to the question of what feminist AI studies
and data feminism mean and how they can contribute to the field of AI. While seeking
this answer, various examples from real life will be examined.