Buğday agro-ekosistemlerinde pestisitlerin ve odun sirkesinin bazı etkilerinin tespiti üzerine bir araştırma
A research on determination of some effects of wood vinegar and pesticides on wheat agroecosystems
Yazar: İBRAHİM KOÇ
Danışman: PROF. DR. ERDAL NECİP YARDIM ; YRD. DOÇ. DR. ŞENOL YILDIZ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışma, buğday agro-ekosisteminde bitki koruma amaçlı kullanılan pestisitlerin ve odun sirkesi (OS)'nin, bazı etkilerini karşılaştırmalı olarak tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Kullanılan pestisit ve odun sirkesinin hastalık, zararlı ve yabancı otlara etkileri araştırılmıştır. Ayrıca hedef olmayan arthropodlar, toprakta yaygın serbest yaşayan nematodlar, fungal ve bakteriyel mikroorganizmalar, toprak pH ve EC değerleri, kültür bitkisi büyüme ve verim gibi parametrelere bakılmıştır. Araştırma; 2014-2015 ve 2015-2016 üretim sezonlarında, Muş ili ekolojik şartlarında tarla denemesi ile laboratuar çalışmalarından oluşmuştur. Tarla denemesi, kışlık buğday tarlasında çakılı olarak Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. 
Denemede yapılan ilaç uygulamaları (muameleler); 16 L'lik sırt pülverizatörü yardımı ile BERCE Alparslan Tarım İşletmesinin buğdayda görülen hastalık, zararlı ve yabancı otlar için kullandığı pestisitler ve uygulama takvimi takip edilerek yapılmıştır. Çalışmada şu muameleler kullanılmıştır; 1) pestisit uygulaması: Bu muamelede, bölgede buğdayda görülen bütün hastalık ile yabancı otlara ve gerektiğinde zararlılara karşı kullanılan ilaçlar ilgili parsellere uygulanmıştır, 2) pestisit uygulamasına tekabül eden % 0.5 mL odun sirkesi, 3) pestisit uygulamasına tekabül eden % 1 mL odun sirkesi, 4) pestisit uygulamasına tekabül eden % 2 mL odun sirkesi, 5) pestisit uygulamasına tekabül eden % 3 mL odun sirkesi, 6) pestisit uygulamasına tekabül eden % 4 mL odun sirkesi, 7) pestisit uygulamasına tekabül eden % 5 mL odun sirkesi ve 8) herhangi bir ilaç (pestisit ve odun sirkesi) uygulamasının yapılmadığı kontrol uygulaması şeklinde yapılmıştır.
Yapılan Antimikrobiyal Madde Testlerinde; % 10 mL'lik odun sirkesinin, Gr+ bakteri izolatları için Minimal İnhibitör Konsantrasyonu (MİK) değeri olduğu ve Aspergillus niger ile Penicillium digitatum'un misel gelişimlerine yönelik yapılan Faktöriyel Düzende Varyans Analizi'nde; Tür x Doz interaksiyonunun (P=0.000) ve Tür'ler ile Doz'lar arasındaki misel gelişimi farklarının önemli olduğu (P≤0.05) bulunmuştur.
Kullanılan pestisit ve odun sirkesinin, toprakta bulunan bakteri ve mikrofungus sayısı ile toprak pH ve EC parametrelerine etkisinin araştırılması amacıyla yapılan Tekrarlanan Ölçümlü Varyans Analizi sonucunda; farklı ilaç uygulamalarının bu özellikleri istatistiksel olarak önemli düzeylerde etkilemediği görülmüştür (P>0.436).
Kullanılan pestisit ve odun sirkesinin, nematodlara, yabancı ot sayısı ve çeşidine, arthropod çeşidi ve sayısına etkisinin araştırılması amacıyla Basit Uyum Analizi Tekniğinden yararlanılmıştır. Yapılan Uyum Analizleri sonucunda söz konusu uygulamalar ile dikkate alınan özellikler arasında genel olarak anlamlı ilişkilerin bulunduğu belirlenmiştir.
Yapılan tüm istatistiksel analizler ile birlikte değerlendirildiğinde; pestisit uygulamasının; kontrol grubuna göre sarı pas (Puccinia striiformis West.) ve yabancı ot sayı-çeşitlilik ile kuru ağırlığını azalttığı, kültür bitkisinin; başak boyu-başakta tane sayısı-başakta tane verimi-tane verimi ve hasat indeksi değerlerini önemli düzeylerde artırdığı (P≤0.05) görülmüştür. Buna karşın odun sirkesinin; MİK testlerinde etkili olduğu (P≤0.05) ve % 1 mL odun sirkesinin hasat indeksinin daha yüksek (P≤0.05) olmasında önemli bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak; bu tez çalışmasında kullanılan odun sirkesi başta olmak üzere, farklı hammaddelerden elde edilecek odun sirkesinin; farklı iklim şartları ile ortamlarda (laboratuar, sera ve tarla), farklı doz ile sıklıklarda, pestisit destekli ve desteksiz ortamlarda denenmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca odun sirkesinin biyo-gübre yönüyle toprak iyileştirici olarak, faydalı olacağı düşünülmekte olup bu konularda çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine some of the effects of pesticides and wood vinegar (wv) in a comparative manner in wheat agroecosystem. The effects of pesticides and wood vinegar on disease, pests and weeds were studied. Also some parameters like arthropods that are not targeted, free living nematodes which are abundant in soil, microorganisms like fungi and bacteria, soil pH and EC values, growth and yield of crop plant were examined. The research was constituted of field experiments in 2014-2015 and 2015-2016 production seasons in Muş province's ecological conditions and laboratory studies. The field experiment was done in wheat field according to Randomized Block Design in 4 repetition.
Pesticide applications in the experiment (treatments) were done with a 16 L backpack sprayer using the pesticides which are used for wheat disease, pests and weeds by BERCE Alparslan Agriculture Administration according to application calendar of this administration. These treatments were used in the study; 1) pesticide application: In this treatment, chemicals that are used against all wheat disesases seen in the region, weeds and used against pests when necessary were applied to relevant parcels, 2) %0.5 mL wood vinegar which equate to pesticide application, 3) %1 mL wood vinegar which equate to pesticide application, 4) %2 mL wood vinegar which equate to pesticide application, 5) %3 mL wood vinegar which equate to pesticide application, 6) %4 mL wood vinegar which equate to pesticide application, 7) %5 mL wood vinegar which equate to pesticide application and 8) control application which are no pesticide and wood vinegar used.
In Antimicrobial Substance Tests it was found that % 10 mL wood vinegar has Minimal Inhibitor Concentration (MIC) value for Gram+ bacterial isolates and in Factorial Level Variance Analysis done on micelium development of Aspergillus nigerand Penicillium digitatum, it was found that Species x Dose interaction (P=0.000) and the differences of mycelium development between Species and Doses are important (P≤0.05).
It was seen in the result of Repeated Measures Analysis of Variance which was done to study the effects of used pesticides and wood vinegar on bacteria and microfungi numbers in soil and on soil pH and EC parameters that different applications did not affect those properties in statistically significant levels (P>0.436).
Simple Correspondence Analysis Method was used to examine the effects of used pesticides and wood vinegar on abundance and diversity of nematodes, weeds and arthropods. According to the result of Simple Correspondence Analysis Method, it was determined that generally there were significant connections between the applications in question and the considered properties.
When assessed with all statistical analyses, it was seen that pesticide application reduced yellow rust (Puccinia striiformis West.) and weed number-diversity and dry weight with respect to control group, and significantly increased wheat head-grain number, wheat head-grain yield and harvest index values of crop plant (P≤0.05). After all, it was seen that wood vinegar was effective in MIC tests (P≤0.05) and % 1 mL wood vinegar had a significant effect on increasing the harvest value index (P≤0.05).
As a result; it was thought that trials of particularly the wood vinegar that was used in this dissertation work and wood vinegar that is obtained from diferent raw materials in different climates and conditions (laboratory, greenhouse and field), in different doses and rates, in conditions with or without pesticides would be useful. Furthermore, wood vinegar might be suggested to use as a soil improver with its biofertilizer property and detailed studies on these issues should be carried out.