Yunus Emre'nin şiirlerinde halk edebiyatı unsurlarının tahlili
Analysis of folk literature elements in Yunus Emre's poems
Yazar: SEDA ALTUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RUŞEN ALİZADE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk edebiyatı = Folk literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Türk şiiri = Turkish poem ; Yunus Emre = Yunus Emre ; Şiir = Poem

Özet:
13.yüzyılın sonları ile 14.yüzyılın başlarında Anadolu'da yaşayarak devrin
çalkantılı sosyo-ekonomik ortamında Türk halkının muhayyilesinden yola çıkıp,
İslami yaklaşımlar ile devrin tasavvuf anlayışını içselleştiren Yunus Emre, Tasavvuf
Edebiyatı'nın da kayda değer bir şahsiyeti olarak ön plana çıkmıştır. Kendi
argümanlarıyla kurguladığı ve tasavvuf edebiyatı içinde temel yaklaşımını Türk
halkının muhayyilesi ve diline göre ortaya koyduğu eserleri onun hakkında bizlere
bilgiler veren önemli kaynaklardır. Devrin çalkantılı ortamında Arapça ve Farsça'nın
yaygın olarak kullanımı söz konusu iken temel yaklaşım ve felsefesini yalın ve akıcı
bir Türkçe ile sergileyen mutasavvıf şair varlığıyla halk edebiyatının asırları aşan
büyük bir şahsiyeti olarak tarihte kendine mümtaz bir yer edinmiştir.
Yaklaşımlarında halka dair ve halkı aksettiren unsurların yoğunluğu onun halktan
biri olması ile açıklanabilir. Bu muvazenede öğretilerini geliştiren Yunus Emre,
halktan kaynağını alan ve onların kültüründen damıtarak elde ettiği halk edebiyatı
unsurlarını da sanatında ustaca işlemiştir. İşte bu çalışmamız Yunus Emre'nin
eserlerinde yer verdiği belli başlı halk edebiyatı unsurlarını tespit etmek ve bu
unsurların tahlillerini yapmak üzerinedir. Çalışmamız sürecinde büyük mutasavvuf
ve şair Yunus Emre'nin "Divan", "Risaletü'n-Nushiyye" ve "Güldeste" eserleri temel
kaynak olarak kullanılmış ve bu doğrultuda çalışmamızda bize yol gösteren ilgili
literatür eserleri de araştırma boyunca bize yol gösterici olmuştur. Bu cümleden
hareketle araştırmanın kavramsal çerçevesi ve içeriğinin zenginleşmesi bağlamında
sosyal bilimlerin araştırma metotlarından olan muhteva analizi, kavram analizi,
araştırma ve karşılaştırmalı yorumlama çalışmanın temel metodolojisi olmuştur.
Ayrıca bu çalışmada yapısal-semantik yöntem aracılığı ile belli başlı analizler
gerçekleştirilmiştir. Bu cümleden olarak araştırmada temel kavramlar üzerinde
durulmuş ve halk edebiyatının kalıplaşmış olarak bilinen unsurları ele alınmıştır.
Amaç ve araştırma yöntemlerine uygun olarak şairin eserlerinden tespit edilen halk
edebiyatına dair unsurların yine tahlil edilerek belli başlı bulgulara ulaşılmasının ise
bu doğrultuda ileride yapılacak akademik çalışmalara katkı sunacağı ve çalışmanın
bu yönüyle de bir boşluğu dolduracağı anlaşılmıştır.

Abstract:
Yunus Emre has come into prominence also in Sufi Literature as a considerable
character that has internalized Islamic approaches with sufistic understanding of the
period based on Turkish folk (people)'s imagination on turbulent socio-economic
environment of the period, who lived in Anatolia in the late 13th century and in the
beginning of 14th century. His works, which he built (mounted) with his own
arguments and which put forth (presented) his basic approach according to Turkish
folk's imagination and language within sufi literature, are important sources that give
information about him to us. While Arabic and Persian were commonly being used
on the turbulent environment of the period, he has gained a distinguished seat (place)
for himself in the history as a great person who has gone beyond centuries in folk
literature, with his sufi/mystic entity whose basic approach and philosophy showed
by a simple and fluent Turkish. Intensity of elements concerning the folk and
reflecting the folk in his approaches can be explained by his being one of the folk
(everyman/joe public/one of the people). Developed his teachings in this respect
(from this point of view), Yunus Emre, in his art, masterly crafted also folk literature
elements of which source took from the folk and which he obtained by distilling
from their (folk's) culture. Here, our this study aims at determining certain folk
literature elements which Yunus Emre gave a place in his works and making
analyses of these elements. During our study, the great Sufi and poet Yunus Emre's
works "Dîvân (Diwan: Collected Poems), Risaletü'n-Nushiyye (Book of Counsel)
and Güldeste (A Collection of Poems)" were used as basic source(s) and accordingly
in our study, the literature works also became a guide to us during the research.
Based on this sentence in the context of conceptual framework of the study and
enrichment of its content; concept analysis, content analysis, research and tagging
methods and comparative interpretation, which were among research methods of
social sciences, became basic methodology that was applied in the current study. In
addition, we carried out certain analyses by structural-semantic method in this study.
Basen on this sentence, we dwelt upon folk literature elements which are known as
cliched (fixed). It was understood that reaching certain findings by analyzing again
elements of folk literature, which were determined from the poet's works, in
accordance with purpose and research methods, will contribute to academic studies
that would be carried out in the future in this direction and that study will fill a gap
with this aspect, as well.