Bir sosyal destek sistemi olarak sosyal ağlar: Otizm tanılı çocukların anneleri ile bir araştırma
Social networks as a social support system: A research with mothers of children with autism
Yazar: ÖZGÜR SARIÇAN
Danışman: PROF. DR. YILDIZ DİLEK ERTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Yeni Medya ve İletişim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Anneler = Mothers ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal destek sistemleri = Social support systems ; Sosyalleşme = Socialization ; İnternet = Internet

Özet:
İnternet teknolojisinin sunduğu imkanlar sayesinde git gide içine aldığı kişilerarası iletişim dinamikleri, sosyal ağ kullanımlarıyla birlikte etkilenmeye ve değişiklikler göstermeye başlamıştır. Bununla birlikte bireylerin sosyalleşme süreçleri ve bireysel psikolojileri de bu tür kullanımlardan etkilenmektedir. 
Bu araştırmanın temel amacı, otizm tanılı bireylerin annelerinin ayrımcılık, yalnızlık, sosyal destek ve umutsuzluk algılarının sosyal ağ kullanımları üzerinden değerlendirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda, 206 tane otizmli çocuğun annesine online veya yüz yüze şekilde ulaşılmış olup, Demografik Bilgi Formu, Sosyal Ağ Kullanımları Formu, Algılanan Ayrımcılık Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği,  Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Beck Umutsuzluk Ölçeği uygulanmıştır. Veriler SPSS 24.0 programı ile analiz edilmiştir ve verilerin analizinde Pearson momentler çarpımı korelasyonu, bağımsız gruplar için t-testi, tek yönlü varyans analizi, Bonferroni çoklu karşılaştırma testi ve regresyon analizi kullanılmıştır.
Otizm açısından değerlendirildiğinde annelerin hangi sosyal ağları hangi amaçlarla kullandıkları, sosyal ağlar üzerinden sosyalleşme, bilgi edinme, rahatlama/stresten uzaklaşma, değer pekiştirme gibi kullanım amaçları ve sosyal ağları kullanım sıklığı ile algıladıkları ayrımcılık, yalnızlık, sosyal destek ve umutsuz düzeyleri arasındaki ilişkinin tespiti amaçlanmıştır. Sonuçlara göre otizm tanılı çocukların anneleri sosyal ağları otizm açısından en çok bilgi edinme (%38,6) amacıyla kullanmaktadırlar ve en çok tercih ettikleri sosyal ağ platformu Facebook'tur (%43,7). Yine yapılan analizlerin sonucunda sosyal ağları bilgi edinme amaçlı kullanım ile ÇBASDÖ aile desteği puanı ve BUÖ toplam puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Sosyalleşme amaçlı kullanım ile ÇBASDÖ toplam puanları, UCLA LS toplam puanları  arasında anlamlı fark bulunmuştur. Değer pekiştirme amaçlı kullanım ile ÇBASDÖ aile desteği puanı ve BUÖ toplam puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Rahatlama/stresten uzaklaşma amaçlı kullanım ile ÇBASDÖ toplam puanı ve BUÖ toplam puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Sosyal ağları kullanım sıklığına göre UCLA LS puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur.

Abstract:
The dynamics of interpersonal communication, which are increasingly appropriated by the Internet technology thanks to the opportunities it offers, have started to be affected by and changed with the use of social networks. Such uses also affect individuals' socialization processes and individual psychology. 
The main purpose of this study is to evaluate the perception of discrimination, loneliness, social support, and hopelessness of mothers of individuals with autism through their use of social networks. For this purpose, the mothers of 206 children with autism were reached either online or face-to-face. Demographic Information Form, Social Network Uses Form, Perceived Discrimination Scale, UCLA Loneliness Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale and Beck Hopelessness Scale were applied. Data was analyzed via SPSS 24.0 software and during the analysis the Pearson product-moment correlation coefficient, t-test for independent groups, one-way analysis of variance, the Bonferroni multiple comparison test, and regression analysis were used.
Looking from the autism perspective, the aim of this study is to determine which social media networks the mothers use and why, if their aim is to socialize, get information, relax/relieve stress, build community credibility; and to identify the relation between the frequency of their social media use and their levels of perceived discrimination, loneliness, social support, and hopelessness. According to the results, the mothers of children with autism use social networks mostly for information on autism (38.6%) and their preferred social networking platform is Facebook (43.7%). As a result of the analysis, a significant difference was found between the use of social networks for information purposes and the MSPSS family support score and BHS total score. There was a significant difference between social use and MSPSS total score and UCLA LS total score. Significant differences were found between community credibility use and MSPSS family support score and BIS total score. A significant difference was found between relaxation/stress-relief use and total scores of MPSAS and BRS total scores. A significant difference was found between UCLA LS scores according to the frequency of social network use.