Biyoteknolojik buluşların korunması
Legal protection of biotechnological inventions
Yazar: NÜKET EVRİM KARATURP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR CAN GÖKSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Patent Sözleşmesi = European Patent Convention ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Biyoteknoloji sektörü = Biotechnology sector ; Buluş = Discovery ; Patent hakkı = Patent right ; Patent hukuku = Patent law ; Patentler = Patents

Özet:
Biyoteknoloji sektörü tıp, tarım ve hayvancılık, ilaç, endüstri ve çevre gibi alanlarda hızla büyüyen önemli bir sektör olarak dünya ekonomisindeki yerini almaktadır. İnsan yaşamı ve eko-sistemine pek çok alanda doğrudan etkili olan biyoteknolojik gelişmeler, bunlara ilişkin buluşların ekonomik değerini artırmış, kimi zaman patent hukukunun sınırlarını zorlayan düzenlemelerin ve mahkeme kararlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu bağlamda, zorlu aşamalardan sonra kabul edilebilen 6 Temmuz 1998 tarihli, 98/44/AT sayılı Biyoteknolojik Buluşların Korunmasına İlişkin Avrupa Birliği Yönergesi, hem üye ülke uyumlaştırma çalışmalarında hem de yargı ve doktrinde pek çok tartışmaya neden olmuş, halen de söz konusu tartışmalara nokta konamamıştır. Söz konusu AB Yönergesi haricinde konuya ilişkin kapsamlı ve detaylı başka bir hukuki belgenin bulunmayışı, Yönerge'nin hem önemini artırmakta hem de onu eleştirilerin odağı haline getirmektedir. Konunun çok önemli olan etik yanı bir yana, patent hukuku tekniği açısından da sıkıntılar bulunduğu göze çarpmaktadır. 
	Konuya ilişkin Yüksek Mahkeme kararları, uzman grup raporları, farklı ülke uygulamaları ve literatür göstermektedir ki daha uzunca bir süre tartışmalar tüm hızıyla devam edecektir. Avrupa Patent Sözleşmesi'nin Yönerge hükümlerini Uygulama Kuralları içerisine aktarması, Yönerge'nin üye ülke uyumlaştırma çalışmalarında yeknesaklığı sağlayamayan AB için, Avrupa patenti ile ulusal patente uygulanacak hukuk açısından farklılıklar ortaya çıkararak, kaotik bir ortam oluşmasına neden olmuştur. Türkiye ise Gümrük Birliği üyeliği ve AB adaylık statüsü devam etmekteyken, aynı zamanda Avrupa Patent Sözleşmesi'ne taraf olması dolayısıyla, AB'de yaşanan karmaşadan kendine düşen payı almıştır. Gelişmekte olan ülkeler statüsünde bulunan Türkiye, ulusal patentlerini ve araştırmacılarını desteklemek gayesi ile Yeni Sınai Mülkiyet Kanunu ile getirdiği düzenlemeler çerçevesinde Yönerge'den kısmen ayrılsa da Avrupa patenti için uygulanacak olan Avrupa Patent Sözleşmesi, Yönerge hükümlerini Uygulama Kuralları ile dikte ettiği için, ne yazık ki, ülkemizdeki Avrupa patentleri, ulusal patentlerden avantajlı konuma gelebilecektir. Bu bağlamda kimi AB ve/veya APS üyesi ülkelerce, söz konusu sakıncayı ortadan kaldırmaya yönelik alınan önlemlerin benzer hukuk tekniği uygulanmak sureti ile ülkemizde de öngörülmesi yerinde olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Biyoteknoloji, Patent, Buluş, Biyoteknolojik Buluş, Patent Hakkı.

Abstract:
The biotechnology sector is taking its place in the world economy as an important sector which is growing rapidly in fields such as medicine, agriculture and animal husbandry, medicine, industry and environment. Biotechnological developments, which have a direct effect on human life and eco-system in many areas, have increased the economic value of the inventions related to them and have led to the emergence of regulations and court decisions that sometimes push the boundaries of patent law.
	In this context, the Eropean Union Directive on the Legal Protection of Biotechnological Inventions 98/44 / EC of July 6, 1998, which has been adopted after the challenging stages, has caused many debates in both the harmonization efforts of the member states and the judiciary and the doctrine, and these discussions have not yet been addressed. The fact that there is no other comprehensive and detailed legal document on the subject other than the EU Directive raises the importance of the Directive and makes it the focus of criticisms. Aside from the important ethical aspect of the issue, it is noteworthy that there are problems in terms of patent law technics.
	Supreme Court decisions, expert group reports, different country practices and literature on the subject show that discussions will continue at a great pace for a longer period. The implementation of the provisions of the Directive into the EPC Implementing Regulations, in which the uniformity among member states have not been ensured by the EU despite the harmonization efforts, revealed differences in the law applicable to the Erupean patent and the national patent, has resulted things to become inextricable.
	As for Türkiye, Customs Union membership and candidate status for EU is being continued, thus being a party to the European Patent Convention, it has experienced its share of turmoil in the EU. Being in the status of developing countries, Türkiye, with the aim to support the national patents and researchers has enacted the new Industrial Property Law in some aspects not in line with the regulations of the Directive but, the European Patent Convention, which will apply to the European patent, as dictated by the Directive provisions of the Implementing Rules, unfortunately, caused in our country to European patents to be advantageous from national patents. In this context, it would be appropriate to envisage the measures taken by some EU and/or EPC member states, in order to eliminate this disadvantage by applying a similar legal technique.
Keywords: Biotechnology, Patent, Invention, Biotechnological Invention, Patent Rights.