Açık öğretim ortaokulu öğrencilerinin teknoloji okuryazarlığı durumu
Technology literacy among students of open middle school
Yazar: RECEP BOZER
Danışman: PROF. DR. MERAL UYSAL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Açık ilköğretim = Open primary education ; Açıköğretim = Open education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sayısal bölünme = Digital divide ; Sayısal bölünme = Digital divide ; Teknoloji okuryazarlığı = Technology literacy ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Yetişkin eğitimi = Adult education

Özet:
Kültürel pratikler dahilinde toplumsal olarak kurgulanan okuryazarlık olgusunun içeriği değişen toplum ihtiyaçları bağlamında sürekli olarak değişmektedir. Son yıllarda teknolojide yaşanan hızlı gelişim okuryazarlık ve okuryazar birey olgularının da hızlı değişimine ve bunların teknoloji kavramıyla ilişkilendirilmesine neden olmuştur. Günümüzde teknoloji, hayatı yaşama ve iş yapma biçimlerini büyük oranda etkilemektedir. Bireylerin sosyal, kültürel veya ekonomik arka plandan bağımsız olarak teknoloji yoğun hayata uyum sağlayabilmeleri, toplumda var olabilmeleri, kendilerini gerçekleştirebilmeleri ve mevcut imkanlardan yararlanarak gelişebilmeleri için teknolojiyle ilgili temel becerileri ve yeterlikleri kazanmaları, birer teknoloji okuryazarı olmaları gerekmektedir. Özellikle, toplumda dezavantajlı konumda bulunanların teknoloji okuryazarlığına sahip olmaları, mevcut eşitsizliklerin yıkıcı etkilerinin yanına teknolojiden kaynaklanan eşitsizliklerin eklenmesinin engellenebilmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma, Açık Öğretim Ortaokulu'nun 18 yaş ve üzerindeki yetişkin öğrencilerinin teknoloji okuryazarlığı durumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Teknoloji okuryazarlığının bilişsel boyutu araştırmaya dahil edilmemiştir. Tarama modelinde yürütülen araştırmanın evrenini Ankara ili Çankaya ilçesinde Açık Öğretim Ortaokulu'na kayıtlı bulunan 18 yaş ve üzerindeki öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen ve içerisinde öğrencilerin demografik özellikleri ile okuma, geleneksel medya ve yeni teknoloji alışkanlıklarıyla ilgili özelliklerinin belirlenmesine yönelik sorular yer alan bir anket vasıtasıyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde, her soruya verilen cevaplara ait frekans ve yüzde değerleri tablolaştırılmış, bunların cinsiyet ve yaş değişkenleri arasındaki ilişki ve anlamlılık değerlendirmesinde ki-kare testi kullanılmıştır. Sonuç olarak, öğrencilerin bilgisayar ve internet teknolojisi sahipliği ile bu teknolojileri kullanmayı bilme oranları kısıtlıdır. Bilgisayar ve internet kullanabildiğini belirten öğrenciler bile esasen çok temel düzeyde kullanım becerisine sahiptir. Öğrencilerin teknoloji farkındalığı ihtiyaçları doğrultusunda çoğunlukla evlerinde kullandıkları araç ve gereçlerden ibarettir. Buna göre, teknoloji algısı çok temel düzeydedir. Öğrencilerin neredeyse tamamının cep telefonu bulunmaktadır. Kısmen orta ve üst düzey kullanım becerisi gerektiren cep telefonu işlevlerinin kullanım oranları ise düşüktür.  Sayılan teknolojilerin geneli için mevcut olan bu durum, teknolojik ortamda problem çözme becerisinin kısıtlılığına ve işlevsel kullanıcı olunmadığına işaret etmektedir. Düşük erişim oranı ve kullanım becerisine sahip öğrenciler için yaygın haliyle tanımlanmış bir teknoloji okuryazarlığından bahsedilebilmesi mümkün bulunmamaktadır. Buna göre, eğitim düzeyi düşüklüğü nedeniyle zaten dezavantajlı konumda bulunan öğrencilerin teknoloji erişimi ve kullanımındaki yetersizlikleri nedeniyle mevcut dezavantajlı konumlarının yeniden üretilerek ve artarak devam ettiği söylenebilmektedir.

Abstract:
The content of literacy, which is built as a society, continuously changes in the context of the changing needs of the society within cultural practices. Recent rapid advances in technology have resulted in similarly rapid changes in literacy and literate individuals and the fact that these two phenomena are now associated with the concept of technology. Today, technology greatly influences the way we live and work.  Independent from the social, cultural and economical backgrounds of individuals, they need to attain basic skills and proficiency regarding technology and become technologically literate in order to adapt to a life filled with technology, to exist in society, to improve themselves and to prosper by making use of existing opportunities. It is essential that people with a disadvantageous status in society are technologically literate so that they can avoid inequality arising from technology along with the destructive effects of already existing inequalities. This study has been conducted with the aim of determining the level of technology literacy among adult students of Open Middle School, aged 18 and above. The cognitive aspect of technology literacy has not been included in the research. The nature of the research, which has been conducted by making use of survey model, is comprised of registered students, aged 18 and above, in Open Middle School. The data used in the study has been obtained through a questionnaire which has been devised by the researcher and which includes questions aimed at determining the demographical characteristics of the students and their  habits regarding reading, the use of traditional media and new technologies. During the analysis of the data, the frequency and percent value that belong to each answer have been tabulated and the gender and age correlations of these and their relevance have been evaluated with the use of chi-square test. In conclusion, it has been found out that the ownership of computer and internet technology and the rates of technology literacy are limited among the students. Even the students who claim to be competent computer and internet users actually have very basic skills. The technological awareness of the students is limited to tools and equipments used around the house in line with their needs. Accordingly, their perception of technology is at a very basic level as well. Almost all the students in the study own a cellphone. The rates of the use of cellphone functions which require relatively medium and high level technology skills are low.  This situation, which is applicable for all the mentioned technologies, points to limited problem-solving skills in a technological realm and not being a functional technology user. It is not possible to talk about technology literacy in its common definition among the students who have poor access to technology and a lack of ability to use it. Based on above-mentioned facts, it can be stated that the students, who are already at a disadvantage due to being insufficiently educated, suffer from the reemergence and the increasing continuation of their exisiting disadvantageous circumstances, which results from inadequacies in their access to and use of technology.