Anonim şirketlerde kar dağıtımı ve vergilendirilmesi
The distribution of profits and the taxation of the dividends by the joint-stock companies
Yazar: FATİH ACAR
Danışman: PROF.DR. METİN TAŞ
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmelerin temel amacı belli bir dönemde gerçekleştirdikleri faaliyetleri sonucu kâr eldeetmektir. Genel olarak kâr dağıtım prensipleri, TTK'da belirlenmiş olup özel haller dışında sistem buKanunun getirdiği esaslara göre şekillenmiştir. şletmelerin bir yıllık faaliyet sonuçlarını ortaya koyanen önemli gösterge işletme kârıdır. şletme kârı belli bir hesap dönemi sonunda elde edilen satışhasılatı ile bu hasılata ilişkin maliyet ve giderler arasındaki olumlu fark olarak tanımlanabilir. Biryıllık faaliyet sonucu elde edilen kârın önemli bir kısmı devlete vergi olarak aktarılırken kalan kısmınşirket bünyesinde yedek akçe olarak pay sahipleri ve bunlar dışında kalanlara (Yönetim KuruluÜyeleri, Çalışanlar) dağıtımı söz konusudur. Yedek akçeler, belli dönemlerde meydana gelen işletmekârlarının bir kısmının Kanun, ana sözleşme ve genel kurul kararıyla ortaklara dağıtılmayarakişletmenin bünyesinde bırakılması anlamını taşımaktadır. Yedek akçeler yasal, ihtiyari ve olağan üstüyedek akçeler olmak üzere 3'e ayrılmaktadır. Kârın dağıtımında önemli diğer bir konu TTKhükümlerine göre pay sahiplerine, safi kârdan ödenmiş sermayenin %5'i oranında verilecek olan kârpayları (Temettü) dır. Kâr paylarının vergilendirilmesi konusunda 4842 sayılı Kanunla yapılan sondüzenleme ile kâr paylarından yapılacak gelir vergisi tevkifatında sadece kârın dağıtımı aşamasındatevkifat yapılması benimsenmiştir. Kâr dağıtımının muhasebeleştirilmesine ilişkin esaslar ise?Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği? ve buna bağlı yapılan düzenlemelerle temel esaslarabağlanmıştır. Faaliyet sonucu elde edilen kârın başlangıcından nihai dağıtım aşamasının son halkasınakadar geçen sürelerde yasalarda yer alan düzenlemelerin çokluğu dikkat çekmektedir. Konu bir bütünolarak değerlendirildiğinde kârın dağıtımı ve vergisel yükümlülüklerin hesabı konusu yasal mevzuataçısından tekrar değerlendirilmeli, daha açık ve anlaşılır düzenlemeler yapılmalıdır.

Abstract:
The main purpose of the business enterprises is to make profit and distribute it to the shareholders. Inprinciple, the rules concerning profit distribution are determined by the Turkish Commercial Code(TCC); except otherwise required by the special legislation, the rules of TCC shall be obeyed by all.The main criterion for the performance of business enterprises is the amount of profit they made. Thebusiness profit may be defined as the positive difference between the sales and the related costs (andexpenses) in a fiscal period. A considerable amount of the profit obtained in a fiscal period has to bepaid to the state as income tax and the remainder is retained as reserves which may be distributed tothe shareholders and others (member of the Board of Directors and/or employees) as dividend. Thereserves are the amount of profit that must be retained in accordance with the Law, the Articles ofAssociation and Resolution of General Assembly. There are three categories of reserves; the statutory,the voluntary and the extraordinary. Regarding the distribution of profits another important issue isthat according to the rules of the Turkish Commercial Code a certain amount of the profit has to bedistributed to the shareholders as 1st dividend which is 5% of the paid-in capital.In accordance with thechanges made to the legislation by Code numbered 4842, the withholding tax on dividend will beapplicable only if the dividend is distributed to the shareholders. The accounting principles for theprofit distribution are stated by the ?General CommuniquÃ© of Application of Accounting System? andrelated legislation. A final point of notice maybe is that there are many rules determined by differentlegislations with regard to the profit distribution. We hope, the whole legislation should be reviewedand the rules of profit distribution should be simplified.