Zenbillizade Fudayl Çelebi'nin Tenvî'u'l-Usûl adlı eserinin tahkik ve değerlendirilmesi
Editing and reviewing Zenbillizade Fudayl Çelebi's tanwi' al-usul
Yazar: ÖMER KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. NASİ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Tenvi'u'l-Usul = Tanwi'al-Usul ; Zenbillizade Fudayl Çelebi = Zenbillizade Fudayl Çelebi ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
İslam kültürünün yazılı kaynakları arasında "klasik eserler" diye anılan ilmî çalışmaların önemli bir bölümü hâlen yazmalar halinde bulunmaktadır. Geçmişte belirli bir alanda ilmî gelenek çerçevesinde kaleme alınan bu eserlerin metin neşrinin yapılarak o alanda günümüz araştırmalarına konu edilmesi yeni tespitlere ve bilgilere ulaşmada katkı sağlamaktadır. Bundan dolayı yazma eserler üzerinde çalışmak bir açıdan geçmişe ait bir sorumluluğu yerine getirmek, gelecekteki ilmî çalışmalara zemin hazırlamak anlamına gelmektedir. Söz konusu alan Fıkıh ve Fıkıh Usûlü olunca karşımıza tarihten miras kalan ciddi bir yekûn çıkmaktadır.
Tezimizde Osmanlı dönemi fakîhlerinden Zenbillizade Fudayl Çelebi'nin halen yazma halindeki Tenvîʻu'l-Usûl adlı eserini tahkik ederek Fıkıh Usûlü alanındaki görüşlerini değerlendirdik. Bu alandaki düşüncelerinin anlaşılmasına ve analizine yardımcı olacak tarzda müellifin biyografisine yer verdik.
Çalışmamız biri giriş olmak üzere dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte tezin konusu, kapsamı, amacı ile ilgili bilgileri verdikten sonra araştırmada izlenen metot ve teknikleri belirttik. İkinci bölümde, eserin müellifi Fudayl Çelebi'nin hayatı, ilmi kişiliği ve eserleriyle ilgili elde ettiğimiz bilgileri değerlendirdik. Üçüncü bölümde, müellifin kendisinden önceki usûl âlimlerinden istifade ettiği yahut onlardan ayrıldıkları noktaları tespit ederek müellifin usûl anlayışını ortaya koymaya çalıştık. Dördüncü bölümde, eserin nüshalarının tanıtımını yaptıktan sonra tahkikte izlediğimiz metotları zikrederek tahkikli metne yer verdik. Sonuç bölümünde ise çalışmamız neticesinde vardığımız sonuçlara dair genel bir değerlendirme yaptık.


Anahtar Kelimeler: Zenbillizade, Fudayl Çelebi, Cemali, Tenvîʻu'l-Usûl, Fıkıh, Usûl

Abstract:
Significant amount of scholarly studies known as classic books among the written sources of Islamic culture are still in manuscript forms. Publishing these manuscripts written in a specific field with the framework of a scholarly tradition will contribute to new findings and data in the contemporary version of those fields. Thus, working on the manuscripts is one's responsibility to the past, and will form a basis for the future studies. When the subject of the study field is Fiqh (Islamic Law) and Fiqh al-usul (Methodology of Islamic Law) there is a heritage of a great number of classics from the past.
In this dissertation, we edited the manuscript of Tanwiʻ al-usul which belongs to faqih of Ottoman period, Zenbillizade Fudayl Çelebi, and evaluated his ideas on Methodology of Fiqh. We also included his biography in order to help us understand and analyze his ideas more clearly. 
This study consists of an Introduction and three Sections and a Conclusion. In the Introduction, important issues such as subject, scope, purpose, methods and technics of the dissertation are covered. In the Second Section we evaluated the data about the life of Fudayl Çelebi, his scholarly personality and his other works. In the Third Section, we tried to signify and differentiate particular points the author benefited from other methodologist before him. In the Fourth Section, we introduced the copies of the manuscript and explained the methods we followed while editing it. In the Conclusion, we evaluated the data and findings.



Key Words: Zenbillizade, Fudayl Çelebi, Cemâli, Tanwiʻ al-usul, Fiqh, Usul