Türkiye'de halk arasında yara iyileştirici amaçla kullanılan bazı bitkilerin aktiviteleri üzerinde araştırmalar
Researches on the activities of some plants used for wound healing in Turkish folk medicine
Yazar: İPEK SÜNTAR
Danışman: PROF. DR. TURHAN BAYKAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Daphne L. = Daphne L. ; Daphne oleoides = Daphne oleoides ; Flavonlar = Flavones ; Kumarinler = Coumarins ; Türkiye = Turkey ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Türkiye'de yapılan etnobotanik çalışmalarda birçok bitkinin halk arasında yara iyileştirici amaçla yaygın olarak kullanıldığı kayıtlıdır. Çalışmamızda halk arasında yara iyileştirici amaçla sıklıkla kullanıldığı tespit edilen bitkilerden Cichorium intybus, Cistus creticus, Daphne oleoides subsp. kurdica, Daphne oleoides subsp. oleoides, Helichrysum graveolens ve Viscum album subsp. album bitkilerinin yapılan ön denemelerle aktiviteleri değerlendirilmiş ve C. intybus, D.oleoides subsp. kurdica, D. oleoides subsp. oleoides, H. graveolens bitkilerinden hazırlanan %85'lik metanollü ekstrelerin anlamlı derecede etkili olduğu saptanmıştır. Çalışmalarımız yara iyileştirici aktivitesi yüksek bulunan D. oleoides subsp. kurdica ve D. oleoides subsp. oleoides bitkileri üzerinde ?Biyolojik Aktivite ile Yönlendirilen Fraksiyonlama ve İzolasyon teknikleri (BAYF)? kullanılarak yürütülmüştür. İn vivo yara iyileştirici ve anti-enflamatuvar aktivite deneylerinde aktivitesi yüksek çıkan D. oleoides subsp. kurdica ve D. oleoides subsp. oleoides metanollü ekstrelerinden elde edilen etil asetat alt ekstrelerinin silika jel kolon kromatografisi yöntemiyle ayırımı sağlanmış, elde edilen fraksiyonların etkileri aynı deney modelleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Aktif olduğu tespit edilen fraksiyonlardan RP-HPLC tekniği kullanılarak Dafnetin, Demetildafnoretin-7-O-glukozit, Luteolin-7-O-glukozit, Triumbellin ve Kersetin-3-O-glukozit bileşikleri izole edilmiştir. İn vivo yara iyileştirici ve anti-enflamatuvar aktivite deneylerinde etkili olduğu tespit edilen Luteolin-7-O-glukozit ve Kersetin-3-O-glukozit bileşiklerinin etki mekanizmasını aydınlatmak üzere yapılan in vitro deneylerde her iki bileşiğin de hyaluronidaz ve kolajenaz enzimlerini inhibe ederek yara iyileşmesine katkıda bulunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In the ethnobotanical studies, several plants were reported to be used for wound healing in Turkish folk medicine. Among the frequently used-plants for wound healing in folk medicine Cichorium intybus, Cistus creticus, Daphne oleoides subsp. kurdica, Daphne oleoides subsp. oleoides, Helichrysum graveolens and Viscum album subsp. album were selected as the plant materials of this study. Cichorium intybus, Daphne oleoides subsp. kurdica, Daphne oleoides subsp. oleoides and Helichrysum graveolens were found to be significantly active in the pre-screening tests. Our researches proceeded by using ?Biological Activity Guided Fractionation and Isolation Assays? on D. oleoides subsp. kurdica ve D. oleoides subsp. oleoides of which both have high wound healing activity. Ethyl acetate subextracts prepared from the methanolic extracts of D. oleoides subsp. kurdica and D. oleoides subsp. oleoides were shown to possess the highest wound healing and anti-inflammatory activities in the in vivo assays. Therefore, the ethyl acetate fractions were subjected to silicagel column chromatography to give subfarctions which were also applied on the same experimental models in order to be tested biologically. From the active subfractions Daphnetin, Demethyldaphnoretin-7-O-glucoside, Luteolin-7-O-glucoside, Triumbellin and Quercetin-3-O-glucoside were isolated by using RP-HPLC method. The flavonoid type compounds, Luteolin-7-O-glucoside and Quercetin-3-O-glucoside, which were found to be active in in vivo models, were also tested in in vitro enzymatic assays in order to elucidate the mechanism of action. Both compounds were found to possess hyaluronidase and collagenase enzyme inhibitory activities which could contribute the wound healing effect.