Bir kamu üniversitesi hastanesinde çalışan hemşirelerin afetlere hazır oluşluluk durumları
Preparedness to disasters of nurses who works at A hospital of state University
Yazar: GÜLCAN TAŞKIRAN
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services

Özet:
Araştırma,  bir kamu üniversitesi hastanesinde çalışan hemşirelerin afetlere ilişkin deneyimlerini, görüşlerini, eğitim gereksinimlerini,  hazır oluşluluk algısını, hazır oluşluluklarında temel yeterlilikler algısını ve bunu etkileyen etmenleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini bir kamu üniversitesi tıp fakültesi hastanesinde görevli olan hemşireler (toplam 1236) oluştururken, örneklemini gönüllü olarak araştırmaya katılmayı kabul eden 406 hemşire oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında; 13 soruluk anket formu, afetlere hazır oluşluluk algı skalası ve 45 maddelik 'Hemşirelerin Afetlere Hazır Oluşluluklarında Temel Yeterlilikler Ölçeği'nden yararlanılmıştır. Veriler; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, Spearman Korelasyon Analizi, Kruskal-Wallis Testi ve Mann-Whitney U Testi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Araştırma sonucunda hemşirelerin yaş ortalaması  =31,27±5,86 ve çalışma süresi ortalaması  =8,07±6,60 olarak bulunurken, çoğunlukla kadın (%85,7), evli (%59,4), lisans mezunu (%88,2), servis hemşiresi (%56,2) olduğu ve en fazla 2-4 yıl arası çalışma süresinin olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin olası gördükleri afetler sırasıyla; deprem (%70,9), terörist saldırılar (%58,6) ve büyük taşıt/ulaşım kazaları (%48,3) şeklinde belirlenmiştir.  Hemşirelerin çoğunluğu afet öncesinde (%66,7), afet sırasında (%95,1) ve afet sonrasında (%95,6)  hemşire rolünün olduğunu düşünmektedir. Hemşirelerin afetlere hazır oluşluluk algı puan ortalaması  =4,62±1,74 (min-max: 0-10 puan) olarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamındaki 'Hemşirelerin Afetlere Hazır Oluşluluklarında Temel Yeterlilikler Ölçeği'nden aldıkları toplam madde puan ortalaması  =133,95±26,08 (min-max=52-225)'dir. Ölçek alt boyutlarının madde puan ortalamaları incelendiğinde en yüksek 'Teknik Beceriler' (44,52±9,52) ve en düşük 'Kritik Düşünme Becerileri' (10,46±2,94) alt boyutları olduğu görülmektedir.  Hemşirelerin genel olarak afetlere hazır oluşluluk için gerekli temel yeterlilik alanlarındaki becerileri karşılamada kendilerini "orta" düzeyde yeterli algıladıkları belirlenmiştir. 
'Hemşirelerin Afetlere Hazır Oluşluluklarında Temel Yeterlilikler Ölçeği' alt boyutlarıyla hemşirelerin bağımsız değişkenlerinden cinsiyet, medeni durum ve eğitim durumu karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılığın olmadığı (p>0,05); yaş grubu, çalışma süresi, görevi ve afetle karşılaşma durumu bağımsız değişkenleriyle karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılığın olduğu (p≤0,05) saptanmıştır.

Abstract:
This study was designed as a descriptive and cross-sectional study to determine nurses' experiences, submissions and training needs on disasters, perception of preparedness to disasters, perception of preparedness to disasters at basic competences and the factors that affect this perception. While nurses who works at a hospital of state university (1236) was composing the study population, nurses who voluntarily agreed to participate in research (406) was composed the sample the study. In the collection of research data 13-item questionnaire, scale of nurses in preparedness to disasters and 'Basic Competence Scale of Nurses in Preparedness to Disasters' were used. Data were evaluated by using number, percentage, mean, standard deviation, minimum, maximum, Spearman Correlation Analysis, Kruskal-Wallis test and Mann-Whitney U test. 
At the end of the study, it was found that out of the nurses whose mean of age is  = 31.27±5.86 and mean of working time is  =8.07±6.60 by the time vast majority of the nurses are women (85.7%), married (59.4%), bachelor's degree holder (88.2%), service nurses (56.2%) and mostly working 2-4 years.  Potential disasters that nurses think are respectively earthquake (70.9%), terrorist attacks (58.6%) and large vehicles/transport accidents (48.3%) by the time majority of nurses consider the role of the nurse before disaster (66.7%), during disaster (95.1%) and after disaster (95.6%). Mean total point score of nurses' perception of preparedness to disasters is  =4.62±1.74 (min-max:0-10 points). The mean total point score of the nurses from 'Basic Competence Scale of Nurses in Preparedness to Disasters' is  =133.95±26.08 (min-max=0-5). When the subscales mean scores are examined, the highest average of mean score 'Technical Skills' (44.52±9.52) and the lowest 'Critical Thinking Skills' (10.46±2.94). It was found that the nurses generally perceive themselves sufficient at 'medium level' for meeting the skills in core competency areas that required for preparedness.  
When the subscales of 'Basic Competence Scale of Nurses in Preparedness to Disasters' compared with sex, marital status and education level out of independent variable of nurses there is no significant difference (p>0.05); compared with age group, working years, duty and status of meeting with disaster out of independent variable of nurses there is a significant difference (p≤0.05).