Gelişen piyasalarda neoliberalizm ve demokratikleşme
Neoliberalism and democratization in emerging markets
Yazar: AKİF BAHADIR KAYNAK
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT ÜRER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arjantin = Argentina ; Brezilya = Brazil ; Demokratikleşme = Democratization ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Latin Amerika = Latin America ; Latin Amerika ülkeleri = Latin American countries ; Meksika = Mexico ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu tezin incelediği temel soru, dünyanın gelişmekte olan ülkelerindeki son 30 yılın piyasa reformları ve demokratikleşme adımlarının incelenmesi suretiyle bu iki alanda birbiriyle paralel süreçlerin var olup olmadığının tespitidir. Bu tespitin yapılabilmesi için sadece bu döneme özgü ekonomik ve politik süreçlerin incelenmesiyle kalınmayıp, kapitalizmin tarihsel gelişim süreci içerisinde demokrasi ve liberalizm gibi kavramlarla ilişkisi de incelenecektir. Zira ekonomik ve politik makro değişkenler arasındaki ilişki sadece bu döneme aitmişçesine tarihsel perspektiften yoksun bir bakışla incelenemez. Aksine zamanın akışı içerisinde değerlendirildiğinde, ekonomik ilişkilerdeki değişimin, siyasal sistemler üzerindeki etkisini anlamlandırmak daha kolay ve sağlıklı olacaktır. Gelişmekte olan ülkelerin kapitalist ekonomik sistemle kurdukları kendilerine özgü dinamikten dolayı, örneklemin Türkiye, Brezilya, Meksika ve Arjantin gibi tam anlamıyla olgunlaşmamış ancak diğer yandan küresel ekonomik sisteme entegre olmuş ülkeler arasından seçilmesini tercih ettik. Bu ülkelerin II. Dünya Savaşı sonrası otoriter ve yarı-otoriter rejimlerle yönetilmeleriyle ulusal kalkınmacı ekonomi politika uygulamaları arasında bir eşleşmeden söz edilebileceğini, ardından gelen neoliberal ekonomik politikalarının ise bahsi geçen ülkelerde demokratikleşme ile örtüştüğünü ortaya koyduk. Ekonomik ilişkilerin küresel ölçeklere ulaşmasıyla, popüler baskıları karşılayacak bir piyasa kontrolünün yerleşmesini, demokratik gelişimin önünü açan temel unsur olarak tespit ettik. Yani demokrasinin liberal bileşeninin, radikal ve eşitlikçi unsurlara ağır basmasını sağlayan neoliberal reformlar bu dönüşümü mümkün kıldı.

Abstract:
The main purpose of this thesis is to investigate the existence of parallel processes in emerging markets in the last 30 years in terms of market reforms and democratization. In order to validate this proposition, we have not only analyzed the economic and political developments of this specific time period but also explained how capitalism, democracy and liberalism interrelated in the historical process. In fact, the relationship between economic and political macro variables cannot be analyzed without a historical perspective as if they are rootless concepts, products of only our contemporary world. On the contrary, incorporating the historical dimension, we can build up a healthier assessment of how the changes in economic relations shape political systems. Considering the peculiar type of relationship that emerging markets have with global economic system, we preferred to select Turkey, Brazil, Mexico and Argentina as our target countries for they cannot be classified as mature economies while at the same time they are somewhat integrated into the world economy. Developmentalist economic policies adopted in those countries after World War II can be associated with authoritarian or semi-authoritarian regimes, whereas neoliberal economic policies paved the way for democratization. As a result of expansion of economic relations to global dimensions, market forces acquired the power to counterbalance popular demands; hence the main dynamic opening the way to democratic change was unleashed. In other words, neoliberal reforms enabled the dominance of liberal component of democracy over its radical and egalitarian dimensions, eventually facilitating this transformation.