Trima accel cihazının çoklu platelet aferezindeki etkinliği
The efficiency of trima accel device in multiple platelet apheresis
Yazar: ZEKİYE PINAR İPEK EYVAZ
Danışman: DOÇ. DR. MUZAFFER KEKLİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Güvenlik = Security ; Hastane araç-gereç ve donanımları = Equipment and supplies-hospital ; Kan bileşenleri transfüzyonu = Blood component transfusion ; Kan bileşenlerini ayırma = Blood component removal ; Kan donörleri = Blood donors ; Kan trombositleri = Blood platelets

Özet:
Aferez ( Hemaferez, Ferezis, Aphairos) kelime anlamı olarak ayırmak, çıkarmak anlamına gelir. Kan bileşenlerinin ayrıştırılması ve istenilen bileşen(ler)in otomatik bir sistem kullanılarak uzaklaştırılması esasına dayanır. Başlıca donör aferezi ve terapotik aferez olmak üzere ikiye ayrılır. Donör aferezinde amaç, hasta için gerekli kan bileşenini sağlıklı kişiden temin etmek iken, terapotik aferezde,  hastalığa yol açtığı düşünülen bileşen(ler)i uzaklaştırmak hedeflenir. 
Donör aferezi olarak en sık yapılan işlem platelet aferezidir. Platelet aferezi konusunda 2000 yılından itibaren giderek artan çalışmalarda; kullanılan aferez cihazlarının toplama etkinliği ve oranı, ürün miktarı, işlenen kan hacmi gibi teknik detaylar üzerinden etkinlikleri araştırılmış, son yıllarda da merkezler ikili ve üçlü platelet aferezinde cihazların yeterliliği konusundaki çalışmalara yönelmiştir. Biz de bu çalışmada Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde kullanılmakta olan Trima accel cihazı ile yapılmış olan ikili ve üçlü platelet aferez uygulamalarının sonuçlarını değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmamızda; Nisan 2015- Eylül 2017 tarihleri arasında Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kan Merkezi'ne, donör trombosit aferez işlemi için başvurmuş olan toplam 500 donörden rastgele seçilen 212 platelet aferezine ait veriler retrospektif olarak incelenmiştir. Gruplar elde edilen ürüne göre ikili ve üçlü platelet aferez grubu olmak üzere ayrıldı. Boy, yaş, kilo, hemoglobin, lökosit, aferez öncesi platelet, aferez sonrası platelet, total işlenen kan hacmi, kullanılan asit sitrat dekstroz-A volümü, işlenen kan hacmi, işlem süresi, ürün hacmi, toplama etkinliği ve toplama oranı incelendi. Ayrıca aferez işlemi esnasında oluşan yan etkiler de kaydedildi. İkili platelet aferezi için minimum hedef platelet ürün miktarı 5.5x 1011 iken, üçlü aferezde hedef 6.5x 1011 olarak belirlendi. 
Çalışma sonuçlarına göre; ikili platelet aferez grubunda 100, üçlü platelet aferez grubunda 112 donör yer almaktaydı. Donörlerin hepsi erkekti. Gruplar arasında yaş, ağırlık ve boy bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Ayrıca, hemoglobin, lökosit, işlem öncesi ve sonrası platelet değerleri bakımından da anlamlı fark bulunmadı.
Üçlü platelet aferezi grubunda hedef olan ≥ 6.5 x1011 platelet ürüne ulaşmak için işlenen kan hacmi ortanca değeri istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (3297 ml.ye karşılık 3092 ml, p<0.001). Ayrıca, kullanılan ACD-A hacmi de üçlü platelet aferezi grubunda anlamlı olarak yüksek tespit edilmiştir (299.8 ml.ye karşılık 281.1 ml, p<0.001). İşlem süresi bakımından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ürün hacmi ortanca değerleri üçlü aferez grubunda anlamlı şekilde yüksek elde edilmiştir (500 ml.ye karşılık 333 ml, p<0.001) İki grupta da hedef  ürün miktarına kısa sürede ulaşılmıştır. 
Toplama Etkinliği ikili platelet aferez grubunda ortalama değeri % 72.81 ± 4.99 iken üçlü grupta % 75.66 ± 7.92 olarak elde edilmiştir (p<0.001). Toplama Oranı ortanca değerleri de aferez işlemine göre farklılık göstermektedir (p<0.001). İkili platelet aferez grubunda ortanca Toplama Oranı 0,078±0.013 pltx1011/dk iken, üçlü platelet aferez grubunda 0,097±0.012 pltx1011/dk olarak elde edilmiştir. Bu sonuçlarla Trima cihazının ikili ve üçlü platelet aferezinde yeterli ürün eldesi sağladığı söylenebilir. Nitekim bulgularımız literatürle karşılaştırılabilir niteliktedir.
Çalışmamızda her iki grupta %4 hastada hipotansiyon ve %5 hastada hipokalsemi görülmüş olup, sorunlar akım hızının azaltılması ve/veya kalsiyum replasmanı yapılması ile çözümlenmiştir. 
Böylece, Trima accel cihazının hem ikili hem de üçlü platelet aferezinde oldukça etkin ve güvenli bir seçenek olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuçlarımız literatürle uyumlu olup Türkiye'den üçlü platelet aferezi konusunda yapılmış ilk çalışma olması nedeniyle önem arzetmektedir.
Donör platelet aferezi konusunda yıllar içinde giderek artan çalışmalar sonucunda önemli gelişmeler olmuştur. Bunlardan biri de yüksek doz plateletferez uygulamalarıdır. İkili veya üçlü platelet aferezi şeklinde adlandırılan bu yöntemlerle tek donörden, tek seansta yüksek miktarda platelet elde edilmesi mümkün olmakta, böylelikle hem maliyet açısından hem de alloimmünizasyon riskinin azalması açısından avantaj elde edilmektedir. Ancak henüz çoklu platelet aferezinde donör güvenliği, toplanacak hedef ürün miktarı ve ürün kalitesi gibi bir takım sorular net karşılığını bulmamıştır ve bu yönde araştırmaların devam etmesiyle soruların yanıt bulabileceği düşüncesindeyiz.

Abstract:
Apheresis (Hemapheresis, Pheresis, Aphairos)  means as a word 'separate or to remove'. It is based on seperation of blood components and removal of selected components by using an automated device.  Mainly based on donor and therapeutic apheresis. In donor apheresis, the purpose is to supply necessary components for the patient from the healthy donor, in therapeutic apheresis the purpose is to remove the components that are thought to cause the disease. 
Platelet apheresis is the most common procedure as done in donor apheresis. In platelet apheresis area studies increased after 2000 years; the efficacy of used apheresis devices are researched by the collection efficacy and rate, product volume, blood volume processed and in the recent years the centers are focused adequacy of devices in double and triple platelet apheresis. In this study, we aimed to evaluate the results of double and triple platelet apheresis applications with Trima accel device used in Kayseri Training and Research Hospital. In our study, we retrospectively analyzed the data of 212 platelet apheresis procedures who randomly selected from 500 donors applied to Kayseri Training and Research Hospital Blood Center between April 2015- September 2017 for donor platelet apheresis. Groups were divided into double and triple platelet apheresis groups according to the product obtained. Height, age, weight, hemoglobin, leukocyte, platelet before apheresis, platelet after apheresis, total processed blood volume, acid citrate dextrose-A volume used, processed blood volume, processing time, product volume, collection efficiency, and collection rate were analyzed. Side effects during apheresis were also recorded. The minimum target platelet product amount for double platelet apheresis was 5.5x1011, while the target for triple apheresis was 6.5x1011.  Besides, there was no significant difference in hemoglobin, leukocyte, and pre and post apheresis platelet values.
According to the results of the study; there were 100 donors in the double platelet apheresis group and 112 donors in the triple platelet apheresis group. All of the donors were male. There was no statistically significant difference between the groups in terms of age, weight, and height. 
In the triple platelet apheresis group, the median value of the volume of blood processed to reach the target ≥ 6.5 x1011 platelet product was statistically significantly higher (3297 ml versus 3092 ml, p <0.001). Besides, the ACD-A volume was significantly higher in the triple platelet apheresis group (299.8 ml versus 281.1 ml, p <0.001). There was no statistically significant difference between the groups in terms of procedure time. Product volume median values were significantly higher in triple apheresis group (500 ml versus 333 ml, p <0.001).  The target product amount was reached in both groups in a short time.
The mean collection efficiency was 72.81 ± 4.99% in the double platelet apheresis group and was 75.66 ± 7.92% in the triple group (p <0.001). The median values of the collection rate also differed according to the apheresis process (p <0.001). The median collection rate of the double platelet apheresis group was 0.078 ± 0.013 pltx1011 / min, while the triple platelet apheresis group was 0.097 ± 0.012 pltx1011 / min. With these results, it can be said that the Trima device provides enough product in double and triple platelet apheresis. Our findings are comparable with the literature.
In our study, hypotension was seen in 4% of patients and hypocalcemia in 5% of the patients in both groups and the problems were solved by decreasing the flow rate and/or performing calcium replacement.
Thus, it has been concluded that the Trima accel device is a very effective and safe option in both double and triple platelet apheresis. Our results are consistent with the literature and are important for the fact it is the first study conducted for the triple platelet apheresis from Turkey.
Significant progress has been made over the years as a result of increasing studies on donor platelet apheresis. One of these is high-dose plateletpheresis applications. With these methods called double or triple platelet apheresis, it is possible to obtain a high amounts of platelets from a single donor in a single session, thus gaining advantages in terms of both cost and reduction of alloimmunization risk.  However, some questions such as donor safety in multiple platelet apheresis, target product amount to be collected and product quality have not yet been answered and we think that with the continuation of researchs in this directions can find answers to this questions.