Türk bozkır kültüründe yağma (XI. yüzyıla kadar)
Plunder in the Turkish steppe culture (Until XI. century)
Yazar: İLAYDA GÜLBAKAN
Danışman: PROF. DR. MUALLA UYDU YÜCEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Batı Türkistan = Western Turkistan ; Doğu Türkistan = East Turkhistan ; Göktürkler = Kök Turks ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk sosyolojisi = Turkish sociology ; Türk tarihi = Turkish history ; Türk toy geleneği = Turkish toy tradition ; Türkistan = Turkistan

Özet:
Tarihî süreç içerisinde Asya'dan Doğu Avrupa sahasına kadar uzanan geniş Türk yurdunda, Türk devlet ve boylarının çeşitli yaşam alanları ve geçim kaynakları olmuştur. Bu yaşam alanlarından birisi ve en zoru olan bozkır; Türkler için devamlı ve en önemli bir yaşam alanı özelliği taşımıştır. Bozkır; Türk kimliğinin, Türk kültürünün ve Türk kağanlık yapısının oluştuğu asıl sahne olarak tarih boyunca karşımıza çıkmaktadır. Bozkır sahasında Türklerin hayvancılık, tarım, avcılık, ticaret gibi çok çeşitli ve birbirini tamamlayan iktisadî kaynakları olmuştur. Türklerin bu çeşitli geçim kaynaklarından birisi de çevre topluluklara yapmış oldukları yağmalardır.
Yağma tamamlayıcı ve kurtarıcı bir iktisadî kaynak olsa da Türkler için sadece bir iktisadî kaynak değildir. Çoğu durumda bir askerî taktik ve cezalandırma yolu olarak da kullanılmış ve Türk ordusunun gücü ve çevikliği ile birleştiğinde düşman devletler ve milletler için oldukça yıldırıcı ve korkutucu bir durum haline gelmiştir. İktisadî ve askerî yönlerinin yanı sıra yağma Türklerde birer kültür haline gelerek kağanların vermiş oldukları Yağmalı Toy ve töresel olarak bir ceza sistemi olan "baranta" şeklinde de Türk kültür hayatının birer parçası olmuştur. Bu kadar çeşitli şekilleri olan yağma, Türk edebî kültüründe de kendisine farklı çeşitleri ile yer bulmuştur.
Yabancılar tarafından Türklere haksızca dayatılmak istenen "yağmacı" kimlik, bu konunun ayrıntılı ve tarafsız bir şekilde ele alınmamasından kaynaklanan hatalı ve taraflı bir yaklaşımdır. Gösterilmek istenilenin aksine yağma Türkler için asla başıboş bir saldırganlık olmamıştır. Tam aksine bir iktisadî kaynak, askerî ve siyasî bir olgu ve kültürel uygulamalar ile Türk hayatının bir parçası ve gerçeği olarak tarih boyunca karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
In the historical process, the Turkish states and tribes have had various living spaces and livelihoods in the vast Turkish homeland, which stretches from Asia to Eastern Europe. The steppe, which is one of these living spaces and the most difficult one, has always been the most important and continuous living space for the Turks. Steppe; It appears throughout history as the main stage where Turkish identity, Turkish culture and Turkish state structure are formed. Within the steppe area, the Turks had diverse and complementary economic resources such as animal husbandry, agriculture, hunting and trade. One of these various livelihood source for the Turks is the looting they have done to the surrounding communities.
Although plunder is a supplementary and saving economic resource, it is not merely an economic resource for the Turks. In many cases, it was also utilized as a military tactic and a means of punishment and when combined with the strength and agility of the Turkish army, it became a rather daunting and frightening situation for hostile states and nations. In addition to its economic and military aspect, plunder has become a part of Turkish cultural life in the form of the Plundered Feast (Yağmalı Toy) organized by the Khans, and as a traditional punishment system called Baranta. Plundering, which has such a variety of forms, has also found a place in Turkish literary culture with its different varieties.
The "plunderer" identity that is unjustly impose to Turks by foreigners is an erroneous and biased approach stemming from the failure to address this issue in detail and impartially. Contrary to what is intended to be shown, plunder has never been a stray aggression for the Turks. On the contrary, it has appeared throughout history as an economic resource, a military and political phenomenon, and a part and reality of Turkish life by cultural practices.