Rekreasyonel tüplü dalış yapan bireylerde heyecan ve değişiklik arayışının yaşam doyumuna etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of sensation seeking and change seeking on life satisfaction in invidual recreational scuba divers
Yazar: YAŞAR ONUR ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TOLGA BEŞİKÇİ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rekreasyon Ana Bilim Dalı / Rekreasyon
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Değişiklik arayışı = Change seeking ; Heyecan arayışı = Sensation seeking ; Suya dayalı rekreasyon = Water-based recreation ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Bu çalışma rekreasyonel tüplü dalış yapan bireylerin heyecan ve değişiklik arayışının yaşam doyumları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Rekreasyonel Tüplü Dalış heyecan verici ve değişiklik arayışını da içeren bir aktivite türü olarak bilinmektedir. Literatür incelendiğinde spor ve rekreasyon alanında heyecan arayışı, değişiklik arayışı ve yaşam doyumu kavramlarının ayrı ayrı veya bir arada incelendiği çalışmalar bulunmuş olsa da rekreasyonel tüplü dalış özelinde birlikte kullanıldığı kaynakların oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Bu sebeple çalışmanın kendi alanında özgün çalışmalar arasında olması hedeflenmiş ve yapılacak diğer çalışmalara da kaynak olabileceği düşünülmektedir.
Araştırmanın kapsadığı evren, Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu (TSSF) çatısı altında tüplü dalışla ilgilenen ve farklı düzeylerde TSSF tarafından onaylanmış dalış belgelerine sahip veya dalış eğitimi almış bireylerden oluşmaktadır. Örneklem, farklı yaş gruplarından seçilmiş 107 kadın ve 200 erkek olmak üzere toplam 307 tüplü dalıcıdan oluşmaktadır. Katılımcılar, TSSF onaylı kuruluşlar, özel spor kulüpleri ve tüplü dalışla ilgili çevrimiçi forumlardan ve gruplardan basit rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir.
Bu çalışmanın metodoloji bölümünde, üç farklı ölçüm aracı entegre edilerek tek bir anket formu oluşturulmuştur. Anket formunun başlangıç kısmına, katılımcıların demografik bilgilerini içeren kişisel bilgi bölümü eklenmiş ve katılımcıların bilgilerini rahatça iletebilecekleri bir düzen sağlanmıştır. Ölçüm araçları olarak Zuckerman (1994) tarafından geliştirilen Heyecan Arayışı Ölçeği [HAÖ, (Sensetion Seeking Scale Form V – (SSS-V)], Steenkamp ve Baumgartner (1995) tarafından geliştirilen Değişiklik Arayışı Ölçeği [DAÖ, (Change Seeking Index – (CSI)] ve Diener ve diğerleri (1985) tarafından oluşturulan Yaşam Doyumu Ölçeği [YDÖ, (Life Satisfaction Scale – (LSS)] kullanılmıştır.
Elde edilen ölçüm verileri, istatistiksel analizler için bilgisayar tabanlı istatistik yazılımlarında kullanılmak üzere aktarılmıştır. Bu verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistik ve frekans analizleri gibi istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Katılımcıların heyecan arama, değişiklik arama ve yaşam doyumu düzeyleri ile ilgili demografik özellikler arasındaki farkları belirlemek amacıyla öncelikle varyansların homojenliği, ''Levene'' testi ile daha sonra ise 't-testi' ve 'tek yönlü varyans analizi' (ANOVA) yöntemleri kullanılarak doğrulanmıştır.
Ortalama puanlar arasındaki ilişkinin derecesini belirlemek ve yorumlamak amacıyla ''Pearson'' korelasyon testi kullanılmıştır. Bununla birlikte, ölçekler arasındaki etkiyi değerlendirmek için doğrusal regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. p<.05 anlamlılık düzeyi verilerin istatistiksel analizi ve yorumlanmasında temel alınmıştır.
Elde edilen sonuçlara göre, katılımcıların heyecan ve değişiklik arama düzeyleri ve yaşam doyumu seviyeleri kapsamında anlamlı farklılıklar; yaş, medeni durum, eğitim durumu ve gelir seviyesi değişkenlerinde bulunmuştur. Ayrıca, katılımcıların heyecan arayışı ile değişiklik arayışı düzeyleri arasında (r: 0.14; p< .05) ve değişiklik arayışı ile yaşam doyumu tatminleri arasında (r: 0.14; p< .05) istatistiksel olarak anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Ancak heyecan arayışı ile yaşam doyumu tatminleri arasında (r: 0.09; p< .05) istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır. Gerçekleştirilen doğrusal regresyon analizi ile heyecan arayışının (β=0.07, t=1.38, p=0.16) yaşam doyumu üzerinde etkisi olmadığı ve değişiklik arayışının (β=0.12, t=2.26, p=0.02) yaşam doyumu tatminini az düzeyde ve olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the effects of excitement and change way of searching on the life satisfaction of individuals who engage in recreational scuba diving. Recreational Scuba Diving is known as a type of activity that is exciting and involves the search for change. When the literature was examined, although there were studies examining the concepts of excitement searcging, change seeking and life satisfaction in the field of sports and recreation, separately or together, it was seen that the resources used together in recreational scuba diving were quite limited. For this reason, the study is aimed to be among the original studies in its field and it is thought that it can be a source for other studies to be carried out.
The scope of the research consists of individuals who are interested in scuba diving under the umbrella of the Turkish Underwater Sports Federation (TSSF) and have diving certificates approved by TSSF at different levels or have received diving training. The sample consists of a total of 307 scuba divers, 107 women and 200 men, selected from different age groups. Participants were selected by simple random sampling from TSSF approved organisations, private sports clubs and online forums and groups related to scuba diving.
In the method section of this research, an integrated survey form was created by combining three separate measurement tools. A personal information field containing the demographic information of the participants was added to the entrance section of the survey form and was arranged so that the participants could easily submit their information. Measurement tools include the Sensation Seeking Form V (SSS-V) developed by Zuckerman (1994) and the Change Seeking Index (CSI) developed by Steenkamp and Baumgartner (1995)]. and the Life Satisfaction Scale (LSS) developed by Diener et al. (1985) were used.
The obtained measurement data were transferred to be used in computer-based statistical software for statistical analysis. Statistical methods such as descriptive statistics and frequency analysis were applied to analyze these data. In order to determine the difference between the participants' demographic characteristics between excitement seeking, change seeking and life satisfaction levels, the homogeneity of the variances was confirmed by first examining the "Levene" values, and then ''t-test'' and "one-way analysis of variance" (ANOVA) were applied. ''Pearson correlation tes'' was applied to determine and interpret the level of relationship between average scores. Additionally, "linear regression analysis" was conducted to test the effect between the scales. In the statistical analysis and interpretation of the data, the significance level of p <.05 was taken as basis.
The scope with the findings, depending on the participants' excitement and change-seeking levels and life satisfaction. Crucial differences were found in age, marital status, educational status and income level variables. In addition to this, it was determined that there were statistically significant relationships between the participants' excitement seeking and change seeking levels (r: 0.14; p< .05) and between change seeking and life satisfaction levels (r: 0.14; p< .05). However, no statistically significant relationship was found between excitement seeking and life satisfaction (r: 0.09; p< .05). Linear regression analysis showed that excitement seeking (β=0.07, t=1.38, p=0.16) had no effect on life satisfaction, and change seeking (β=0.12, t=2.26, p=0.02) had little effect on life satisfaction also it was concluded that it had a positive effect.