Osmanlıda mevlid kültürü
Mawlid culture at Ottoman State
Yazar: FATMA GÜL TEMEL AĞÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLGÜN UYAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Dini tören = Ritual ; Kutlamalar = Celebration ; Mevlid = Mawlid ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Süleyman Çelebi = Süleyman Çelebi ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Osmanlı Devleti'nde teşrîfât (protokol) önemli bir yere sahiptir. Devlet işlerinde,
saraya dair günlük hayatta ve dinî günlerde yapılan merasimler düzenli ve görkemli
kutlamalar şeklindedir. Bu durum devletin bu işlere verdiği önemin yanında, içte ve
dışta büyüklüğünün de bir göstergesi olmuştur. Osmanlı Devleti bu yönüyle Mevlid
kutlamalarına da büyük önem vermiştir. Özellikle zirvede olduğu dönemlerde Hz.
Peygamber'in doğum günü kabul edilen Rebîulevvel ayının 12'sinde yapılan
resmîMevlid kutlamaları büyük bir görkem içinde teşrîfâta uygun olarak icra edilmiştir.
Bunun yanında bu tarihler dışında da birçok sebeple Mevlid okumaları
yapılmıştır. Saray kutlamalarının yanında halk arasında da Mevlid çeşitli sebeplerle
coşkuyla kutlanmıştır. Tarihten günümüze birçok Mevlid kitabı yazılmış olsa da
Osmanlı döneminde Süleyman Çelebi'nin Vesîletü'n-Necât adlı Mevlidi okunmuştur.
Yapılan araştırmada özellikle padişahın katılımıyla Hz. Peygamber'in doğum
gününde yapılan Mevlid kutlamalarına dair arşivde, tarih kroniklerinde ayrıntılı
bilgilerin yer aldığı görülmüştür. Arapça'dan Türkçe'ye çeşitli dillerde yazılan Mevlid
kitaplarıyla ilgili birçok araştırma yapılmış olsa da Mevlidin dinî ve kültürel boyutta
kutlanışına dair pek fazla bilgiye rastlanmamıştır. Bu sebeple çalışmamızda Osmanlı
Devleti örneği üzerinde yoğunlaşılarak yapılan Mevlid kutlamaları kültürel olarak
incelenmeye çalışılmıştır

Abstract:
In the Ottoman state, ceremonies were an important place. In the state affairs, in
the daily life of the palace and on religious days, the ceremonies were regular and
glorious celebrations. This has been an indication of the importance the state attach to
these works. It has also been an indicator of its size both inside and outside. With this
aspect, the Ottoman State attached great importance to the celebrations of the Mawlid.
Especially in times of the most powerful the official Mawlid celebrations, which were
held on the 12th of Rabiulevvel, which was considered the birthday of the Prophet, were
carried out in great glory in accordance with the ceremony.
Apart from this date, there were also mawlid readings for many reasons. In
addition to the palace celebrations, Mevlid was celebrated with interest for various
reasons among the Ottoman people. Many mawlid books have been written, but during
the Ottoman period Süleyman Çelebi's "Vasîle an-Nacât" became famous.
In this research, it is seen that there is detailed information about the celebrations
in the archives and chronicles of history especially on the celebration of the Mawlid
which was held on the birthday of the Prophet and with the participation of the sultan.
Although there have been many researches about the Mawlid books written in various
languages from Arabic to Turkish, there is not much information about the celebration
of Mawlid in religious and cultural dimensions. For this reason, in our study, we have focused on theexample of the Ottoman State and tried to examine culturally the Mewlid
celebrations which have been made.