İklim değişikliğiyle mücadelede kurakçıl peyzajuygulamalarının yaygınlaştırılması için bir yöntemönerisi
A method recommendation for expanding xeriscapepractices in the combat against climate change
Yazar: NEFİSE ÇETİN
Danışman: PROF. DR. SİBEL MANSUROĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
21. yüzyılın en önemli çevre sorunlarından olan iklim değişikliği sonucunda,
peyzaj mimarlığında suyu tasarruflu kullanan kurakçıl peyzaj yaklaşımı gündeme
gelmiştir.
Bu tez kapsamında iklim değişikliğinde ana etken olan karbon emisyonunu
azaltarak biyokonforu artıracağı düşünülen kurakçıl peyzajın yaygınlaştırılması için bir
yöntem önerisi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, iklim değişikliğinden en çok
etkilenen iller arasında gösterilen Antalya'da yürütülmüştür. Öncelikle kentteki iki
iklim istasyonundan alınan verilere göre kuraklık analizleri yapılmış ve çeşitli iklimsel
özellikleri araştırılmıştır. Kentin son yıllarda yılın yaklaşık 7 ayını kurak ve yarı kurak
geçirdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Sonrasında, Döşemealtı ve Konyaaltı ilçelerinden
klasik peyzaja göre tasarlanmış birer adet park seçilmiş ve öneri olarak kurakçıl peyzaj
ve iklim dostu bir anlayışıyla yapısal ve bitkisel peyzaj projeleri yeniden tasarlanmıştır.
Mevcut ve öneri peyzaj projelerinin, bitkisel ve yapısal bazda, nakliye, uygulama ve
bakım kapsamında, personelden ve ekipmandan salınan karbon emisyonları
hesaplanmış ve karşılaştırılmıştır. Ekipmandan salınan en yüksek karbon emisyonu,
Döşemealtı'ndaki mevcut proje alanına şehir dışından malzemelerin nakliyesi sırasında
gerçekleşmiş, şehir içinden nakliyesi yapılması düşünülen öneri projenin 73,167 katı
olduğu saptanmıştır. Personelden salınan en fazla karbon emisyonu Konyaaltı'ndaki
mevcut projenin uygulaması sırasında gerçekleştiği, öneri projenin 2,655 katı olduğu
bulgusuna ulaşılmıştır. Bu konudaki en büyük etken, klasik yapısal tasarımlardaki
geçirimsiz sert zemin döşeme ve donatı elemanlarıdır. Ayrıca halka ve ilgili uzmanlara
anketler yapılmıştır. Halkın iklim değişikliği konusunda farkındalıkları olduğu, kurakçıl
peyzaj başta olmak üzere uyum stratejilerine sıcak baktığı saptanmıştır. Uzmanlara
delphi tekniğiyle yapılan anket, kurakçıl peyzajı yaygınlaştırılmasına yönelik çok yönlü
bakış açısı geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.
Sonuç olarak, araştırma alanına ait iklimsel özellikler ve sosyo-ekonomik
durumu ile iklim değişikliği, kurakçıl peyzaj ilkeleri ve diğer çevresel etkileri dikkate
alan parkların çok yönlü düşünülerek tasarlanmasını vurgulayan, yapısal ve bitkisel
peyzaj projelerinden (nakliye, uygulama ve bakım aşamalarında) salınan karbon
miktarının (personel ve ekipmandan) hesaplandığı bir yöntem önerisi geliştirilmiştir.
Ayrıca halk ve ilgili uzmanların görüşleri doğrultusunda kurakçıl peyzajın
yaygınlaştırılması konusunda öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In conclusion climate change, one of the most important environmental
problems of the 21st century, the xeriscape approach that uses water efficiently in
landscape architecture has come to the fore.
Within the scope of this thesis, it is aimed to develop a method proposal for the
dissemination of xeriscaping, which is thought to increase biocomfort by reducing
carbon emissions, which are the main factor in climate change. The study was
conducted in Antalya, which is among the provinces most affected by climate change.
Firstly, drought analyzes were made based on data obtained from two climate stations in
the city and various climatic features were investigated. It has been found that the city
has been arid and semi-arid for approximately 7 months of the year in recent years.
Afterwards, one park designed according to traditional landscape was selected from
Döşemealtı and Konyaaltı districts, and hardscaping and softscaping projects were
redesigned with a xeriscape and climate-friendly approach as a suggestion. Carbon
emissions released from personnel and equipment of existing and proposed landscape
projects, on a vegetative and structural basis, within the scope of transportation,
application and maintenance, were calculated and compared. The highest carbon
emission released from the equipment occurred during the transportation of materials
from outside the city to the existing project area in Döşemealtı, and it was determined
that the amount of the proposed project to be transported from within the city was
73,167 times higher. It was found that the highest carbon emission released from
personnel occurred during the implementation of the current project in Konyaaltı and
was 2,655 times that of the proposed project. The biggest factor in this regard is the
impermeable hard floor flooring and reinforcement elements in traditional structural
designs. Besides, surveys were conducted to the public and relevant experts. It has been
determined that the public is aware of climate change and favors adaptation strategies,
especially xeriscaping. The survey conducted with experts using the Delphi technique
contributed to the development of a multifaceted perspective on the dissemination of
xeriscaping.
Consequently, it is aimed to determine the amount of carbon released from
structural and vegetative landscape projects (transportation, application and
maintenance stages) by emphasizing the multifaceted design of parks that take into
account the climatic characteristics and socio-economic status of the research area,
climate change, xeric landscape principles and other environmental effects. A method
proposal has been developed in which the data is calculated from personnel and equipment. In addition, suggestions have been developed for the dissemination of xeric
landscaping in line with the opinions of the public and relevant experts.