Kırsal yoksulluk ve kırsal geçim kaynaklarının çeşitlendirilmesi: Kenya-Koma Bay eyaleti örneği
Rural poverty and rural livelihood diversification: Case of Kenya - Homa Bay
Yazar: COLLINS OUMA AGAYI
Danışman: PROF. DR. ÖZER KARAKAYACI
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Yoksulluk kırsal kesimleri orantısız bir şekilde etkilemeye devam eden en önemli konuların başında gelmektedir. Tarımın kırsal ekonominin temel unsuru olduğu dikkate alındığında, küresel düzeyde kırsal yoksulluğun ortadan kaldırmasına yönelik çabaların çoğu tarımsal üretim odaklı gerçekleşmiştir. Ancak, son araştırmalar tarımın kırsal yoksulluğun ortadan kaldırılmasında önemli bir rol oynamasına rağmen hem tarım hem de tarım dışı geçim kaynaklarıyla uğraşan nüfusun ve bölgelerin yoksulluk sorunuyla daha az yüzleştiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yalnızca tarıma bağlı olmak yerine, kırsalın yoksulluk sorununu aşmasında hem tarım hem de tarım dışı faaliyetleri içerecek şekilde geçim kaynaklarını çeşitlendirilmesi temel dinamiklerden biri haline gelmiştir.
Bu çalışma, kırsal yoksulluğun ortadan kaldırılması için bir araç olarak tarımsal üretimin yanı sıra tarım dışı geçim kaynaklarına çeşitlenebilme kapasitesinin etkinliğini araştırmayı ve kırsal nüfusun çeşitlendirme kapasitesini etkileyen faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada hem niteliksel hem de niceliksel yaklaşımlardan oluşan karma yöntem kullanılmıştır. Niceliksel analiz teknikleri için veri toplamak adına 343 anket yapılmıştır. Görüşme yapılacak kişiler rastgele yürüyüş örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Ek olarak, nitel verilerin elde edilmesi için odak grup toplantıları ve çalışma alanındaki merkezi-yerel yönetimlerin temsilcisiyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada, çeşitliliğinin düzeyini belirlemek için Simpson Çeşitlilik Endeksi (SID) kullanılırken, hem geçim kaynağı çeşitliliğinin her bir belirleyicisi ile çeşitlilik düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek hem de çeşitlilik ile yoksulluk arasındaki ilişkiyi analiz etmek için basit regresyon analizi kullanılmıştır. Çalışma hem tarım hem de tarım dışı faaliyetlerde çeşitlenen nüfusun yalnızca tarımla uğraşanlara göre daha düşük yoksulluk seviyeleri yaşadığını ortaya koymuştur. Ayrıca çalışmada elde edilen sonuçlar eğitim düzeyi, kişisel beceri ve yetenekler, ekonomik sermayelerin, erişilebilirliğin ve krediye erişim gibi faktörlerin kırsal yoksulluğun aşılmasında önemli olduğu ve çeşitlenme potansiyelini olumlu yönde etkilediğini ortaya çıkarmıştır. Öte yandan yaş ve cinsiyet gibi değişkenlerin kırsal çeşitlilik düzeyini olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Son olarak araştırma, hane büyüklüğü, ekonomik bağımlılık, arazi büyüklüğü, pazara uzaklık ve arazi sahipliğinin istatistiksel olarak kırsal çeşitlilik ile anlamlı bir ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Sonuç olarak, tarım dışı faaliyetlere yönelen hanelerin yalnızca tarımla uğraşanlara göre daha düşük yoksulluk oranlarına sahip olduğu gerçeğinden hareketle, kırsalın geleneksel tarımsal ekonomik faaliyetlerden tarımsal üretimin kendi içerisinde farklı üretim desenlerine ve tarım dışı ekonomik faaliyetlere çeşitlenmesini teşvik edecek politikaların üzerinde yoğunlaşılması gerektiği belirtilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Çeşitlendirme, geçim kaynağı, tarım dışı ekonomik faaliyetler, kırsal yoksulluk

Abstract:
Poverty continues to affect the rural areas disproportionately. Globally, most efforts to eradicate rural poverty have focused on agriculture due to the dominant role agriculture plays in the rural economy. Considering that agriculture is the main element of the rural economy, most of the efforts to eradicate rural poverty at the global level have focused on agricultural production. Consequently, instead of exclusively depending on agriculture, rural households have begun to diversify livelihood sources to include both farm and non-farm activities for survival and wealth accumulation.
This study seeks to investigate the efficacy of diversifying livelihood into non-farm activities as a tool for rural poverty eradication and to examine the factors influencing the capacity of rural households to diversify. To answer this question, this study employed mixed methods research of both qualitative and quantitative approaches. Household heads (N = 343) were selected through a random walk sampling method to take part in the quantitative household survey. Additionally, the qualitative data was obtained from a Focus Group Discussion and an in-depth interview with a representative of the national government in the study area. The study used the Simpson Diversity Index (SID) to determine the level of household diversification and simple regression analysis to examine both the relationship between each determinant of livelihood diversification and the level of diversification and to analyse the relationship between household diversification and poverty. The study found that the population diversified in both agricultural and non-agricultural activities experienced lower poverty levels than those engaged only in agriculture. Furthermore, the results revealed that education, skills, income, assets, distance from the road and access to credit were significant and positively affecting the ability of households to diversify. On the other hand, age and gender were found to be significant and negatively affecting the level of diversification among rural households. Finally, the investigation showed that household size, dependency, size of land, market distance and land ownership were not statistically significant. 
The study concluded that households that diversify into non-farm activities had lower poverty rates than those engaging only in agriculture, therefore, recommending intervention measures aimed at encouraging the rural households to shift from traditional agricultural economic activities towards a more diversified and sustainable rural non-farm economic activity to effectively eradicate rural poverty.

Keywords: Diversification; livelihood; non-farm economic activities; rural poverty