Patlıcan anaçlarının kök-ur nematod türlerine reaksiyonlarının araştırılması
Investigation of reactions of eggplant rootstocks to root-knot nematode species
Yazar: SEREN SARGIN
Danışman: PROF. DR. ZÜBEYİR DEVRAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Patlıcan, dünyada yetiştiriciliği yapılan önemli sebze türlerindendir. Kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.), patlıcan yetiştirilen alanlarda ekonomik kayıplara sebep olmaktadır. Dayanıklı çeşit veya anaçların kullanılması, kök-ur nematodlarına karşı çevre dostu mücadele yöntemlerindendir. Kültür patlıcanı (Solanum melongena L.), kök-ur nematodlarına karşı dayanıklılık sağlamamaktadır. Buna karşın yabani patlıcan türü olan Solanum torvum (Sw.), bazı kök-ur nematod türlerine karşı dayanıklılık sağlamakta ve patlıcan yetiştiriciliğinde anaç olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle, S. torvum orijinli patlıcan anaçlarının, sebze alanlarında yaygın olarak bulunan kök-ur nematod türlerinin avirülent ve virülent popülasyonlara karşı tepkilerinin bilinmesi mücadele için gereklidir.
Bu çalışmada, S. torvum orijinli Hawk ve Boğaç patlıcan anaçlarının, M. incognita'ya ait G4, K5, V6 ve V20; M. javanica'ya ait K21, F4, V26 ve V28; M. luci'ye ait TK4 ve OR2 izolatlarına tepkileri 24±1 ºC sıcaklık, %65 nem ve 16:8 saat fotoperiyot koşullarına sahip bitki yetiştirme odasında araştırılmıştır. Her bir anacın testlenmesi, tesadüf deneme parsellerine göre 5 tekerrürlü olacak şekilde iki kez tekrarlanmıştır. Patlıcan fideleri, ikinci gerçek yapraklı dönemindeyken her bir bitkiye 1000 adet Meloidogyne spp., ikinci dönem larvası (J2) inokule edilmiştir. Bitkiler, inokulasyondan 60 gün sonra sökülmüş ve kökler su altında yıkanmıştır. Bitki köklerinde oluşan yumurta paketi, ur ve her bitkiye ait 100 g topraktaki J2'ler sayılmıştır. 0-5 skala değerine ve üreme faktörü verilerine göre, Hawk ve Boğaç anaçları testlemede kullanılan M. incognita, M. javanica ve M. luci'ye ait avirülent ve virülent izolatların tümüne karşı dayanıklı bulunmuştur. Bu anaçlar, patlıcan yetiştiriciliği yapılan alanlarda, kök-ur nematodlarına karşı mücadelede kullanılabilecektir.

ANAHTAR KELİMELER: Anaç, Dayanıklılık, Kök-ur nematodları, Patlıcan, Solanum torvum

Abstract:
Eggplant is one of the important vegetables grown in the world. Root-knot nematodes (Meloidogyne spp.) cause economic losses in eggplant-growing areas. The use of resistant varieties or rootstocks is environmentally friendly management methods against root-knot nematodes. The cultivated eggplant (Solanum melongena L.) is not resistant to root-knot nematodes. However, the wild eggplant, Solanum torvum (Sw.), is resistant to some root-knot nematode species and used as rootstock for cultivated eggplants. Therefore, having the knowledge of response of eggplant rootstocks developed originally from S. torvum is required to control avirulent and virulent populations of root-knot nematodes that are widely present in vegetable growing areas.
In the present study, the response of eggplants rootstocks, Hawk and Boğaç, developed originally S. torvum was evaluated to M. incognita (G4, K5, V6 and V20), M. javanica (K21, F4, V26 and V28) and M. luci (TK4 and OR2) in plant growth chamber at 24±1 ºC with a 16/8 hours (light/dark) cycle. Each nematode species-rootstocks combination was replicated five times in a completely randomized parcel design and the experiment was repeated two times. Seedlings were inoculated with 1000 second stage juveniles of root-knot nematodes. The seedlings were grown in a plant growth chamber for 60 days after inoculation. The plants were removed, and the roots were washed in water. Then, the number of egg masses and galls on the roots and second stage of juveniles in 100 g soil of per pot were counted under microscope. According to 0-5 scale value and reproduction factor, Hawk and Boğaç were resistant to all avirulent and virulent isolates of M. incognita, M. javanica and M. luci. The rootstocks can be recommended to control root-knot nematodes in eggplant-growing areas.

KEYWORDS: Rootstocks, Resistance, Root-knot nematodes, Eggplants, Solanum torvum