Herakles'in görevlerinin betimlendiği gemmeler
Gemmeler describing the missions of Heracles
Yazar: SÜEDA DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KAŞKA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Değerli taşlar = Gemstones ; Herakles = Heracles ; Mitoloji = Mitology ; Süs taşları = Gems

Özet:
Bu çalışmada, sanatın her türlü alanına katkı sağlayan, insanın hayal gücünü
geliştiren mitoloji dalının tamamlayıcı üyelerinden biri olan Herakles efsanesinin yer
aldığı gemmeler konu olarak ele alınmıştır. Gemmeler hakkında en yoğun
araştırmalar 19-20. yüzyıllarda yapılmıştır. Bazı örnekler ne yazık ki gerekli
incelemeler yapılamadan şahısların koleksiyonuna girerek, envanter kayıtlarına
alınamamıştır. Bu tür nedenlerden dolayı örnekler üzerinde bilimsel çalışmalar ve
incelemeler yapılamamıştır. Müze katalogları ve incelenen kaynakçalarda ise kayıt
altına alınmış eserlerin benzer yorumlamalarına sık rastlanmıştır.
Antik çağ sanatının önde gelen öğelerinden olan gemme işlemeciliği (değerli
taş işlemeciliği) ve mitolojik bir unsur olarak antik çağ halklarını derinden etkilemiş
hikâyeleri anlatılan, Zeus oğlu Herakles karakteri seçilerek, doğumundan, ölümüne
geçen zaman içindeki zorlu yaşamından esinlenilen eserler incelenmiştir. Eserlerde
Herakles'in yaşamı içinde önemli yere sahip olan görevlerinin gemmeler üzerindeki
betimlerinin araştırılması ve değerli taşlar üzerinde Herakles figürü kullanılan
gemmeler özelinde incelenmesi amaçlanmıştır.
Gemmeler antik çağ eserleri arasında önemli bir yere sahip olan sanat
eserleridir. Bu eserler çalışma yapılmak için belirlendiğinde eserlerin çokluğu ve
konu genişliği nedeni ile konu kısıtlamasına gidilmiştir. Kayıt altına alınmış
gemmelerin taramaları yapıldıktan sonra gemmeler, mitolojik karakterlerden
Herakles'in görevleri çerçevesinde daraltılmıştır.
Çalışma için yapılan literatür taramalarında pek çok farklı dilden yazarın
kitapları incelenmiştir. İncelemelerde konu ile ilgili görülen eserlerden çeviriler
yapılmıştır. Ayrıca görseller konusunda müze katalogları, çevrimiçi kataloglar ve
kitaplar araştırılıp konu ile ilgili kısımlarına çalışmada yer verilmiştir.

Abstract:
In this study, the gems, which is one of the complementary members of the
branch of mythology that contributes to all kinds of art and develops the imagination
of human beings, where the legend of Heracles takes place, is taken as a subject. The
most intensive research on gemmeler was conducted in the 19th-20th centuries.
Unfortunately, some specimens entered the collection of individuals without the
necessary examinations and could not be included in the inventory records. For such
reasons, scientific studies and examinations could not be carried out on the samples.
In museum catalogs and bibliographies, similar interpretations of the recorded works
were frequently encountered.
The character of Heracles, son of Zeus, who is one of the leading elements of
ancient art, and whose stories deeply affected the peoples of antiquity as a
mythological element, was chosen and the works inspired by his difficult life from
his birth to his death were examined. It is aimed to investigate the depictions of
Heracles duties, which have an important place in the life of Heracles, on the
gemmules and to examine the gemmules with the figure of Heracles on gemstones.
Gems are works of art that have an important place among the works of
antiquity. When these artifacts were identified for study, the subject was restricted
due to the large number of artifacts and the breadth of the subject. After the scans of
the recorded gems were made, the gems were narrowed down within the framework
of the duties of Heracles, one of the mythological characters. In the literature review
conducted for the study, books by authors from many different languages were
examined. Translations were made from the works related to the subject. In addition,
museum catalogs, online catalogs and books on visuals were searched and the
relevant parts were included in the study.