Zeynüddîn b. Hamdullah Müstevfî-yi Kazvînî'nin Zeyl-i Târîh-i Güzîde isimli eserinin tercüme ve değerlendirmesi
The Translation and Evuluation Of Zaynaldin b. Hamdallah Mustawfi Qazvini's work Zayl-e Tarikh-e Gozida
Yazar: DEMET DOĞAN US
Danışman: PROF. DR. MUALLA UYDU YÜCEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Kazvini = Kazvini ; Tarih-i Güzide = Tarih-i Güzide ; Tarihçilik = Historiography ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
"Zeynüddîn b. Hamdullâh Müstevfî-yi Kazvînî'nin Zeyl-i Târîh-i Güzîde Adlı Eserinin Tercüme ve Değerlendirmesi" adlı Yüksek Lisans tezimizde Zeynüddîn b. Hamdullâh Müstevfî-yi Kazvînî'nin 1389-90/1399 yılları arasında yazdığı eseri Farsçadan Türkçeye tercüme edilmiştir.
Farsça tarih yazıcılığı Sâmânî veziri Belamî'nin Târîh-i Taberî'yi Arapçadan Farsçaya tercümesi ile başlar. Moğolların Batı seferi ile İran coğrafyasına gelerek burada İlhanlı Devleti'ni kurması Farsça tarih yazıcılığına altın çağını başlatmıştır. Ata Melik Cüveynî, Reşîdüddin Hemedânî, Hamdullâh Kazvînî, Benâkitî, Abdullah Kâşânî ve Vassâf bu dönemde yetişen ve eserleri ile ölümsüzleşen kişilerdendir. Modern anlamda ilk dünya tarihi bu dönemde kaleme alınmıştır. Yine genel tarih kitaplarının yanı sıra dönem tarihi niteliğinde pek çok eser telif edilmiştir. Bunlardan biri de Zeyl-i Târîh-i Güzîde'dir.
Celâyirli Devleti'nde yüksek mevkilere çıkan Zeynüddîn b. Hamdullâh Müstevfî-yi Kazvînî eserini gördükleri ve duyduklarının yanı sıra dönemin Mevlana Şemseddin gibi âlimlerinden öğrendiklerini de ekleyerek kaleme almıştır. Kazvînî İlhanlı Devleti hükümdarı Ebû Saʿîd Bahadır Han'ın ölümünden sonra İlhanlı Devleti'nin hâkimiyet sahasında varlık gösteren özellikle Celâyirliler ve Çobanoğulları arasında meydana gelen siyasi olayları anlatmıştır.
Tezimizde 1341-42/1391-92 yılları arasında Azerbaycan, Irâk-ı Arab ve Irâk-ı Acem coğrafyasının tarihi hakkında bilgi veren bu kıymetli eseri Türkçeye tercüme ederek önemini ortaya koymaya çalıştık.

Abstract:
In our master's thesis titled "Translation and Evaluation of Zaynaldin bin Hamdallah Mustawfi Qazvinî's Zayl-e Tarikh-e Guzida", Zaynaldin bin Hamdallah Qazvinî's written work between 1389-90 / 1399 was translated into Turkish from Persian.
	Persian historiography begins with the translation "Tarikh-e Tabari" by Samanid vizier Belamî from Arabic to Persian. The Western expedition of the Mongols to Iran and the establishment of the Ilkhanid State there began the golden age of Persian historiography. Ata Malek Juvayni, Raşidaldin Hamadani, Hamdallah Qazvini, Banakati, Abdallah Kashani and Vassaf were among those who grew up in this period and immortalized with their works. The first world history in modern sense was written in this period. In addition to the general history books, many works have been written as the period history. One of them is Zayl-e Tarikh-e Guzida.
	Zaynaldin b. Hamdallah Mustawfi Qazvinî wrote his work with what he saw and heard, as well as what he learned from scholars such as Mawlana Shamsaddin. Qazvinî wrote especially about Jalayerids and Chobanids, which appeared on Ilkhanid state lands after the death of Abu Said Bahkadır Khan.
	In this study, the importance of this precious work, which sheds light on the geography of Azerbaijan, Iraq-i Arab and Iraq-i Acem between 1341-42 / 1391-92, was translated into Turkish.