Üniversitelerin hazırlık sınıflarında kullanılan İngilizce ders kitaplarında toplumsal cinsiyet temsilleri: Karşılaştırmalı bir çalışma
Gender representations in English textbooks used in preparatory classes in universities: A comparative study
Yazar: PINAR GİZEM ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AKİF PAMUK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Uluslararası ve Karşılaştırmalı Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki bazı üniversitelerin hazırlık sınıflarında okutulan Britanyalı özel bir yayınevine ait Language Hub (2019) İngilizce ders kitapları ile Türk özel bir yayınevine ait Mentora (2019) İngilizce ders kitaplarının görsellerini ve metinlerini toplumsal cinsiyet temsillerine yönelik olarak incelemek ve bahsi geçen kitapları karşılaştırmaktır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden biri olan çoklu durum çalışmasından yararlanılmıştır. Çalışmada Language Hub ve Mentora ders kitaplarının A2 ve B1 seviyeleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Görseller "bireylerin gösterilme sıklığı" ve Esen Severge (1998) tarafından belirlenen "bireylerin gösterildikleri eylemler, bireylerin gösterildikleri mekanlar, bireylerin birlikte gösterildikleri kişiler" kategorileri çerçevesinde incelenmiştir. Metinler ise Porreca (1984), Helvacıoğlu (1996), Arslan (2000), Ghorbani (2009) ve araştırmacı tarafından belirlenen "bireylerin gösterilme sıklığı, aile rolleri, meslekler, sıfatlar, ev içi ve ev dışı sorumluluklar, boş zaman aktiviteleri ve sanatsal aktiviteler" kategorileri üzerinden analiz edilmiştir. 
Çalışma sonucunda Britanyalı ve Türk özel yayınevlerine ait ders kitaplarının görsellerinde kadınların gösterilme sıklığının yüksek olduğu saptanmıştır. Language Hub ders kitapları kadınları kamusal eylemle, dış mekânda ve bireysel gösterme eğiliminde iken Mentora ders kitapları kadınları kendi ilgilerine yönelik eylemle, dış mekânda ve kolektif gösterme eğilimindedir. İlgili ders kitaplarının metinlerinde ise erkeklerin gösterilme sıklığının kadınların gösterilme sıklığını geçtiği tespit edilmiştir. Britanyalı yayınevine ait Language Hub ders kitaplarında; mesleklerin, sıfatların, ev içi ve ev dışı sorumlulukların ve sanatsal aktivitelerin kadınlarla daha çok temsil bulduğu belirlenmiştir. Öte yandan, Türk yayınevine ait Mentora ders kitaplarında kadınların aile rolleri ve boş zaman aktiviteleri ile daha çok temsil bulduğu görülmüştür. Niceliksel ve niteliksel olarak, bazı kategorilerde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin sürdüğünü ve bazılarında ise ilgili eşitsizliğin giderilmeye çalışıldığını söylemek mümkündür. Türk yayınevine ait Mentora ders kitaplarında toplumsal cinsiyet eşitliğini doğrudan konu edinen içeriklere rastlanırken, Britanyalı yayınevine ait Language Hub ders kitaplarında bu tarz içeriklere rastlanamamıştır. Bu kapsamda, Mentora ders kitaplarının niceliksel olarak, Language Hub ders kitaplarının ise niteliksel olarak geri planda kaldığı alanlar olduğu ve her ikisinin de kendi eksikleri doğrultusunda kat etmesi gereken bir mesafe olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the visuals and the texts of Language Hub coursebooks (2019) by a British private publishing house and Mentora coursebooks (2019) by a Turkish private publishing house, which are taught in the preparatory classes of some universities in Turkey, in terms of gender representations, and to compare the mentioned coursebooks. In the study, multi-case study, which is one of the qualitative research designs, was conducted. A2 and B1 levels of Language Hub and Mentora coursebooks were used in the study. Content analysis was applied in the analysis of the data. The visuals were examined within the framework of the categories "the frequency of the individuals being shown" and "the actions in which the individuals were shown, the places where the individuals were shown, the people with whom the individuals were shown." determined by Esen Severge (1998). The texts were examined within the framework of the categories " the frequency of individuals being shown, family roles, occupations, adjectives, chores and out-of-home responsibilities, free time activities, activities related to art." determined by Porreca (1984), Helvacıoğlu (1996), Arslan (2000), Ghorbani (2009) and the researcher herself.
As a result of the study, it was determined that the frequency of women shown in the visuals of the coursebooks belonging to British and Turkish private publishing houses was high. Language Hub textbooks tend to show women in public action, outdoors, and individually, while Mentora textbooks tend to show women in self-interested action, outdoors, and collectively. In the texts of the relevant coursebooks, it was determined that the frequency of men shown in the texts outweighs that of women. In Language Hub coursebooks of the British publishing house, it has been determined that occupations, adjectives, chores and out-of-home responsibilities, and activities related to art are more represented by women. On the other hand, it has been observed that women are more represented through family roles and free time activities in the Mentora coursebooks of the Turkish publishing house. Quantitatively and qualitatively, it is possible to express that gender inequality continues in some categories, and in others, the related inequality is tried to be eliminated. While content directly related to gender equality was found in the Mentora coursebooks of the Turkish publishing house, such content could not be found in Language Hub coursebooks of the British publishing house. In this context, it was concluded that Mentora coursebooks fell short of quantity compared to Language Hub coursebooks and Language Hub coursebooks fell short of quality compared to Mentora coursebooks. As a conclusion, both of them had a distance to cover in accordance with their own shortcomings.