Türk Özel Hukukunda zihinsel engellilerin hukuki temsili
The legal representation of individuals with mental disabilities in Turkish Private Law
Yazar: GÜL RANA ÜNAL KARAKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYÇA ZORLUOĞLU YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada Türk hukukunda zihinsel engellilerin hukuki temsiline ilişkin olarak ilk bölümde engelliliğin tanımı yapılmaya çalışılmakta; bu amaçla geçmişten günümüze engelliliği açıklayan görüşler çerçevesinde engelliliğin tanımı araştırılmakta ve engellilik kavramına ilişkin kapsamlı bir analiz yapılmaktadır. Aynı bölümde daha sonra engellilerin Türk özel hukuku açısından statülerinin analizi ve fiil ehliyetlerinin durumu tespit edilerek bu kişilerin neden hukuki temsile ihtiyaç duydukları irdelenmektedir.
İkinci bölümde ise engellilerin hukuki temsilinde iradi ve kanuni temsil yolları ayrı ayrı incelenmekte, kanuni temsil başlığı altında vesayet yoluyla hukuki temsil ve velayet yolu ile hukuki temsilin sağlanması üzerinde durulmaktadır. Hukuken ergin kısıtlı olarak adlandırılan engelli yetişkin kişilerin velayet ve vesayet kurumları ile temsil edilmeleri arasındaki farklar araştırılmakta, bu iki kurumun engellinin kendisi açısından olumlu ve olumsuz yönleri incelenmektedir.
Üçüncü ve son bölümde ise karşılaştırmalı hukukta engellilerin hukuki temsiline ilişkin çeşitli düzenlemeler incelenmiş ve bu düzenlemelerin Türk hukukuyla karşılaştırılması yapılmıştır. Ayrıca, milletlerarası hukuktaki kanunlar ihtilafı kuralları da göz önünde bulundurularak, yabancı uyruklu engellilerin Türkiye'de temsiline yönelik yaklaşımların bir analizi sunulmuştur.
Bu çalışma, engellilerin hukuki temsiline ilişkin Türk hukukundaki mevcut durumu uluslararası normlarla karşılaştırarak, engelli bireylerin haklarını korumak ve desteklemek için atılabilecek adımlar hakkında bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
This study attempts to define disability within the scope of Turkish law in the first part, by analyzing various perspectives on disability from past to present. Subsequently, in the same section, the status of disabled individuals in Turkish Private Law is analyzed, and the determination of their legal capacity is examined to understand why these individuals require legal representation.
The second part examines voluntary and statutory representation methods separately in the legal representation of disabled individuals. Under the title of statutory representation, the study focuses on legal representation through guardianship and legal representation through custody. The differences between representation of disabled adult individuals termed as "ergin kısıtlı" (person without legal capacity) through guardianship and custody institutions are explored, and the positive and negative aspects of these two institutions are examined from the perspective of the disabled.

In the third and final part, various regulations regarding the legal representation of disabled individuals in comparative law are examined, and these regulations are compared with Turkish law. Additionally, taking into account the rules of conflicts of laws in international law, an analysis of approaches to the representation of disabled individuals in Turkey from different countries is provided.

This study aims to contribute to understanding the current situation of legal representation of disabled individuals in Turkish law and to provide insights into future steps that can be taken to protect and support the rights of disabled individuals, by comparing it with international norms.