Döviz kuru volatilitesinin ihracat üzerindeki etkisi ve ileriye dönük volatilite tahmini: Türkiye için bir uygulama
Effect of exchange rate volatility on export and forecasting volatility: A case of Turkey
Yazar: YAVUZ ODABAŞI
Danışman: PROF. DR. S. RIDVAN KARLUK
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARCH model = ARCH model ; Döviz = Foreign exchange ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Fiyat hareketi = Price movement ; GARCH model = GARCH model ; Johansen yöntemi = Johansen method ; Türkiye = Turkey ; İhracat = Export ; İhracat istikrarsızlığı = Export instability ; İhracat politikaları = Export policies

Özet:
Bretton Woods sisteminin çökmesinin ardından dalgalı döviz kuru sisteminin uygulanmaya başlaması, dalgalı kurlara bağlı olarak kurlarda volatilitenin de artmasına neden olmuştur. Döviz kurlarında meydana gelen volatilite risk ve belirsizlik ortamının kaynağını oluşturmuş, ekonomik etkileri açısından hem teorik hem de ampirik literatürde önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Bu çalışmada, döviz kuru volatilitesinin Türkiye'nin ihracatı üzerindeki etkisini analiz etmek amacıyla, geleneksel ihracat talebi modelinden hareketle belirlenen değişkenler kullanılmıştır. Bu değişkenler için 1989:Q1-2007:Q1 dönemini kapsayan üçer aylık veriler kullanılmıştır. Serilerin durağanlık analizi için ADF ve PP testleri kullanılmıştır. Döviz kuru volatilitesi ve ihracat arasındaki uzun dönem ilişkiyi belirlemek için Johansen Eşbütünleşme Testi, kısa dönem ilişkiyi belirlemek için ise Hata Düzeltme Modeli kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; döviz kuru volatilitesinin Türkiye'nin ihracatını hem uzun dönemde, hem de kısa dönemde olumsuz olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır.Çalışmada Türkiye'nin reel efektif döviz kuru rakamlarından hareketle döviz kuru volatilitesinin de belirlenmesine çalışılmıştır. Bunun için 1980:01-2010:05 dönemini kapsayan aylık veriler kullanılmıştır. ARCH/GARCH modelleri kullanılarak belirlenen volatilite değerleri aracılığıyla, 2010:06-2011:06 dönemi için ileriye dönük bir volatilite tahmini yapılmaya çalışılmıştır. Yapılan tahmin sonucunda söz konusu dönem için reel döviz kuru volatilitesinde hafif bir artış olacağı bulgusuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru Sistemleri, Döviz Kuru Volatilitesi, Reel İhracat, ARCH/GARCH Modelleri, Johansen Eşbütünleşme Testi

Abstract:
Putting the floating exchange rate system into force after the collapse of the Bretton Woods system has led to an increase on exchange rate volatility depending on floating exchange rates as well. Volatility of exchange rates has comprised the source of the atmosphere of risk and uncertainty and become a significant research topic in terms of its economic effects of both theoretical and empirical literature. In this study, variables determined from traditional export demand model have been used in an attempt to analyze the effect of exchange rate volatility on Turkey?s export. The quarterly data covering the period 1989:Q1-2007:Q1 have been used for these variables. For the analysis of the series, ADF and PP stationary tests have been used. Johansen Cointegration Test for long-term, Error Correction Model for short-term have been used to determine the relation between exchange rate volatility and export. As a result of the analysis, it has been found out that exchange rate volatility in both long and short term has an adverse effect on Turkey?s export.In the study has also been aimed to determine the exchange rate volatility of Turkey from the point of real effective exchange rate action figures. Hence, the monthly data have been used covering the period 1980:01-2010:05. Through volatility values determined by using ARCH / GARCH models, it has been attempted to forecast volatility of the period 2010:06-2011:06. As a result of the forecasting, it has been found that there will be a slight increase in the real exchange rate volatility of the period in question.Key Words: Exchange Rate Systems, Exchange Rate Volatility, Real Export, ARCH / GARCH Models, Johansen Cointegration Test