Ergen ve genç yetişkinlerde internet ve telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı arasındaki ilişki: Bir meta-analiz çalışması
The relationship between internet and phone addiction and social anxiety in adolescents and young adults: A meta-analysis study
Yazar: EZGİ MERMER
Danışman: DOÇ. DR. DERYA EVRAN
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme Ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ülkemizde ergen ve genç yetişkinlerde internet ve telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Yapılan araştırma Türkiye'de internet ve telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkiyi ele alan çalışmaların bulgularındaki farklı sonuçların giderilmesine, mevcut çalışmalara dayanarak daha yüksek güvenirliğe sahip tek bir bulgu elde edilmesine ve bu ilişkiye ait genel bir sonuca ulaşılmasına katkı sağlayacağı için önemli görülmektedir. Anahtar kelimeler kullanılarak YÖK Ulusal Tez Merkezi, Yök Akademik, Eric, TRDizin, ULAKBİM ve Google Akademik'ten aramalar gerçekleştirilmiştir. Dâhil etme kriterlerine göre yapılan araştırma sonucunda Pearson Korelasyon katsayısı (r) değeri sunan ergen ve genç yetişkinlerde internet bağımlılığı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkiyi inceleyen 28 adet çalışma (toplam 29 etki büyüklüğü) ve telefon bağımlılığı ile sosyal kaygıyı inceleyen 17 adet çalışma ele alınarak bir meta-analiz çalışması yapılmıştır. Bu çalışmada, Comprehensive Meta-Analysis (versiyon 3) yazılımı kullanılarak, analize dâhil edilen çalışmaların ayrı ayrı ve birleştirilerek etki büyüklükleri hesaplanmış, yayım yanlılığı kontrol edilmiş, heterojenlik testleri ve moderatör analizleri yapılmıştır. İnternet bağımlılığı ve sosyal kaygı arasında orta düzey ve pozitif bir korelasyon bulunmuştur (𝑟̅ =,310). Telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı arasında düşük düzey ve pozitif bir korelasyon bulunmuştur (𝑟̅ =,282). İnternet bağımlılığı ile sosyal kaygı ilişkisinde heterojenlik testinin sonuçları (Q=234,878; sd=28; p<,05; I2=88,079) ve telefon bağımlılığı ile sosyal kaygı ilişkisinde heterojenlik testinin sonuçları (Q=92,083; p<,05; sd=16; I2=82,624) etki büyüklüğü değerleri arasında heterojenlik bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca, internet bağımlılığı ve sosyal kaygı ilişkisinde, örneklem türü, yayım durumu, internet bağımlılığı ölçeği, erkek katılımcı oranı, katılımcı sayısı ve yayım yılı değişkenlerinin moderatör bir etki yapmadıkları, kullanılan sosyal kaygı ölçeği değişkeninin ise moderatör etkileri olduğu görülmüştür. Telefon bağımlılığı ve sosyal kaygı ilişkisinde, incelenen moderatör değişkenlerden örneklem türü, yayım durumu, telefon bağımlılığı ölçeği, sosyal kaygı ölçeği, erkek katılımcı oranı değişkenlerinin etki büyüklüğünde istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmadıkları belirlenmiştir. Diğer moderatör değişkenlerden olan katılımcı sayısı ve yayım yılı değişkenlerinin ise istatistiksel olarak anlamlı oldukları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar irdelenmiş ve gelecekteki araştırmalar için tavsiyelerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: İnternet Bağımlılığı, Telefon Bağımlılığı, Sosyal Kaygı, Meta-analiz.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the relationship between internet and phone addiction and social anxiety among adolescents and young adults in our country. The research aims to address the different findings related to this relationship in the context of internet and phone addiction and social anxiety in Turkey, contribute to obtaining a more reliable single finding based on existing studies, and lead to a general conclusion about this relationship. Searches were conducted using keywords in databases such as YÖK National Thesis Center, Yök Academic, Eric, TRDizin, ULAKBİM, and Google Scholar. A meta-analysis was conducted by examining 28 studies (with a total of 29 effect sizes) that explored the relationship between internet addiction and social anxiety in adolescents and young adults, as well as 17 studies that investigated the relationship between phone addiction and social anxiety. In this study, the Comprehensive Meta-Analysis software (version 3) was used to calculate effect sizes by separately analyzing and combining the included studies, controlling for publication bias, conducting heterogeneity tests, and performing moderator analyses. A moderate and positive correlation was found between internet addiction and social anxiety (𝑟̅ =,310). For phone addiction and social anxiety, a low and positive correlation was observed (𝑟̅ =,282). Heterogeneity was detected in effect size values for the relationship between internet addiction and social anxiety (Q=234,878; sd=28; p<,05; I2=88,079) and for the relationship between phone addiction and social anxiety (Q=92,083; p<,05; sd=16; I2=82,624). Additionally, in the relationship between internet addiction and social anxiety, variables such as sample type, publication status, internet addiction scale, male participant ratio, sample size, and publication year did not have a moderator effect, while the social anxiety scale used was a moderator. For the relationship between phone addiction and social anxiety, the examined moderator variables sample type, publication status, phone addiction scale, social anxiety scale, and male participant ratio did not statistically significantly affect effect size. However, publication year and sample size were found to be statistically significant. The results have been analyzed, and recommendations have been made for future research.

Keywords: Internet Addiction, Phone Addiction, Social Anxiety, Meta-analysis.