Gümrük Birliği sonrası Türkiye-Avrupa Birliği dış ticaretinde tarım: Bir araştırma
Agriculture in Türkiye-European Union foreign trade after the Customs Union: A research
Yazar: İSMAİL BERKAY ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. SEYHUN DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Gümrük Birliği = Customs Union ; Ortak tarım politikası = Common agricultural policy ; Tarım = Agriculture ; Tarım politikaları = Agricultural policies ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Tarım, Türkiye ve Avrupa Birliği ortaklık ve üyelik ilişkilerinin en önemli boyutlarından birini oluşturmaktadır. Toplumsal, çevresel ve ekonomik birçok açıdan ülkelerin ve ülke topluluklarının politikalarını hassasiyetle geliştirdiği bu konu, bu çalışmada Türkiye-Avrupa Birliği dış ticareti bağlamında ele alınmaktadır. Bu kapsamda bu çalışmanın amacı, Gümrük Birliği kapsamında Türkiye-Avrupa Birliği tarımsal dış ticaretini incelemek ve bu bağlamda Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tarımsal ürün ihracatı ve Avrupa Birliği'nden tarımsal ürün ithalatı üzerindeki rolünü değerlendirmektir. Bu amaca istinaden gerçekleştirilen zaman serileri analiziyle 1994-2020 yılları arasındaki veriler ışığında, gayri safi yurtiçi hasıla, ihracat ve ithalat fiyat endeksi ve reel efektif döviz kurunun Türkiye ve Avrupa Birliği tarımsal dış ticaretine etkileri incelenmektedir. 
Çalışmanın birinci bölümünde, ekonomik entegrasyon modelleri, Türkiye-AB Gümrük Birliği ve Gümrük Birliği'nin Türkiye dış ticaretine etkileri ele alınmaktadır. İkinci bölümde, Türkiye ve AB'de tarım politikalarının gelişimi ve tarımın temel özellikleri değerlendirilmekte, Ortak Tarım Politikası çerçevesinde Türkiye'nin uyumu ele alınmakta ve son olarak, temel istatistiki veriler üzerinden Türkiye ve Avrupa Birliği tarım sektörleri karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ihracat ve ithalat modelleri sunularak analiz bulgularına yer verilmektedir. Bu bulgular, ilgili gözlem periyodu çerçevesinde Gümrük Birliği'nin Türkiye'nin AB'ye tarımsal ürün ihracatı ve Türkiye'ye AB'den yapılan tarımsal ürün ithalatı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığını göstermektedir.

Abstract:
Agriculture constitutes one of the most important dimensions of the partnership and membership relations between Türkiye and the European Union. This issue, which countries and country communities have developed their policies with sensitivity in many social, environmental and economic aspects, is discussed in the context of Türkiye-European Union foreign trade in this study. Herein, the aim of this thesis is to examine the agricultural foreign trade between Türkiye and the European Union within the scope of the Customs Union and, in this context, to evaluate the role of Türkiye on agricultural exports to the European Union and agricultural imports from the European Union. With this aim, the effects of gross domestic product, export/import price index and real effective exchange rate on agricultural foreign trade of Türkiye and the European Union are examined through time series analysis in the light of the data between 1994-2020.
In the first part of the thesis, economic integration models, Türkiye-EU Customs Union and the effects of the Customs Union on Türkiye's foreign trade are discussed. In the second part, the development of agricultural policies in Türkiye and the EU and the basic characteristics of agriculture are evaluated, Türkiye's adaptation within the framework of the Common Agricultural Policy is discussed, and finally, the agricultural sectors of Türkiye and the European Union are compared on the basis of basic statistical data. In the third and last part of the thesis, export and import models are presented and analysis findings are included. These findings show that Customs Union does not have a statistically significant effect on Türkiye's agricultural product exports to and imports from EU within the relevant observation period.