Oş Bölgesinde depolanan patateslerde kuru çürüklük hastalığına neden olan fusariumtürlerinin tespiti ve patojenitelerinin belirlenmesi
Detection of fusarium species causing dry rot in stored potatoes in Osh Region and determination of their pathogenicities
Yazar: DANA MURATALİ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ERPER
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Patateste Fusarium Kuru Çürüklük hastalığı tüm dünyada hasat sonrası patates
yumrularında görülen en önemli fungal hastalıklardan biridir ve yumruların besin ve
tohum kalitesini düşürmektedir. Bu çalışma Kırgızistan'ın Oş bölgesi Nookat, Alay, Çon-
Alay ve Kara-Su ilçelerinde depolanmış patateslerde Kuru Çürüklük hastalığına neden
olan Fusarium türlerinin morfolojik ve moleküler yöntemlerle tanılanması ve
patojenitelerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda 2023 yılında bu
ilçelerde bulunan 34 patates depo alanında sörvey çalışmaları yapılmış ve Kuru Çürüklük
belirtileri gösteren patates yumruları toplanmıştır. Yürütülen çalışmalarda toplam 53
Fusarium izolatı elde edilmiştir. Klasik tanımlama çalışmaları sonuclarında izolatların
tür teşhislerin doğrulanması amacıyla, retrotranspozon elementlerine dayalı iPBS markör
sistemi ve translation elongation factor-1 alpha (EF1-α) lokuslarına dayalı DNA sekans
analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen Fusarium izolatları arasında %50,94'lik oranla
F. sambucinum en fazla izole edilen tür olmuş, bunu F. oxysporum (%16,98), F.
flocciferum (%11,32), F. equiseti (%9,43), F. proliferatum (%5,66), F. acuminatum (%
3,77) ve F. solani (% 1,89) takip etmiştir. Patojenite çalışmaları sonucunda en virülent
izolatın (OÇFsa07)'ın F. sambucinum türüne ait olduğu, en düşük virülensliğe sahip
izolatın (ONFe02)'ın ise F. equiseti'ye ait olduğu tespit edilmiştir. Diğer beş türe ait
izolatların oluşturduğu lezyon ölçülerinin ise 0,914-3,16 cm arasında değiştiği
görülmüştür. Sonuç olarak Oş bölgesindeki patates depolarında Fusarium Kuru Çürüklük
hastalığının yaygın olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Solanum tuberosum L., Fusarium spp., Kuru Çürüklük, patojenite

Abstract:
Fusarium Dry Rot is one of the most significant fungal diseases affecting postharvest
potato tubers worldwide, leading to a reduction in both nutritional and seed
quality of tubers. This study aims to identify the Fusarium species causing dry rot in
stored potatoes from the Nookat, Alay, Chong-Alay, and Kara-Suu districts of the Osh
region in Kyrgyzstan using morphological and molecular methods, and to determine their
pathogenicity. In this context, surveys were conducted in 34 potato storage facilities
within these districts in 2023, and potato tubers showing symptoms of Dry Rot were
collected. A total of 53 Fusarium isolates were obtained during the study. iPBS marker
analysis based on retrotransposons and DNA sequence analyzes based on the translation
elongation factor-1 alpha (EF1-α) locus were performed the species identification from
classical taxonomic studies. Among the Fusarium isolates obtained, F. sambucinum was
the most frequently isolated species, constituting 50.94% of the isolates, followed by F.
oxysporum (16.98%), F. flocciferum (11.32%), F. equiseti (9.43%), F. proliferatum
(5.66%), F. acuminatum (3.77%), and F. solani (1.89%). Pathogenicity studies revealed
that the most virulent isolate (OÇAFsa07) belonged to the F. sambucinum species, while
the isolate with the lowest virulence (ONFe02) belonged to F. equiseti. The lesion sizes
caused by isolates of the other five species ranged from 0,58 to 3,1 cm. Consequently, it
was determined that Fusarium Dry Rot disease is prevalent in potato storage facilities in
the Osh region.
Keywords: Solanum tuberosum L., Fusarium spp., Dry Rot, pathogenicity