Halkla ilişkiler bağlamında insani diplomasi aracı olarak TİKA'nın Kırgızistan'daki çalışmaları
TIKA's work in Kyrgyzstan as a means of human diplomacy in the context of public relations
Yazar: ADİL AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. HAMZA ÇAKIR ; DOÇ. DR. UĞUR ÜNAL
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Halkla ilişkiler = Public relations ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı = Turkish International Cooperation and Development Agency ; Uluslararası politika = International policy ; İnsani diplomasi = Humanitarian diplomacy

Özet:
Bu çalışma, halkla ilişkiler bağlamında Türkiye'nin en önemli insani diplomasi uygulayıcısı olarak TİKA'nın Kırgızistan'da ne tür çalışmalarının olduğunu tespit etmek için hazırlanmıştır. Disiplinler arası bir kavram olarak yakın dönemde ortaya çıkan ve üzerinde yeni yeni akademik çalışmaların yapılmaya başlandığı insani diplomasi; uluslararası ilişkiler ile halkla ilişkilerin ortak araştırma alanı olarak incelenmiştir.
Araştırmanın I. bölümünde temelde yer alan kavramlar açıklanmış, gücün nitelik değiştirmesiyle birlikte sert güçten yumuşak güce, geleneksel diplomasiden insani diplomasiye geçiş süreci ele alınmıştır. Halkla ilişkiler ile uluslararası ilişkilerin inceleme alanına giren propaganda, lobicilik, uluslararası itibar, ulus markalama, kültür kavramları açıklanarak bu kavramların insani diplomasi ile ilişkisine değinilmiştir. İnsani diplomasinin uygulanabilmesinde çok önemli role sahip eğitim kurumları, sivil toplum kuruluşları, medya ve haber ajansları, çok uluslu şirketler ve küresel işletmeler, kanaat önderleri, düşünce kuruluşları, devletle doğrudan bağı olan veya olmayan devlet dışı yapılanmalar vb. açıklanarak bu oluşumların insani diplomasi uygulamalarındaki rolleri açıklanmıştır. Ayrıca günlük hayatın çok önemli bir parçası haline gelen sosyal medyanın, insan hayatını değiştirmesiyle birlikte toplumsal yapıyı nasıl dönüşüme uğrattığı ve bu dönüşümün diplomatik uygulamalara nasıl yansıdığı üzerinde durulmuştur.
Araştırmanın II. bölümünde genel hatlarıyla Türk dış politikası ve Türkiye'de insani diplomasi bağlamında faaliyetler gösteren kurumlar hakkında bilgilere yer verilmiştir. Bu bağlamda Kamu Diplomasisi Koordinatörlüğü, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu, bazı düşünce kuruluşları ve araştırma merkezleri, hükümet dışı oluşumlar bu kapsamda ele alınarak bunların Türk insani diplomasisine katkılarına değinilmiştir.
TİKA'nın detaylı olarak incelendiği bu bölümde kuruluşu, idari yapısı, faaliyet alanları, faaliyet coğrafyası, kurumun misyonunda ve yapısındaki revizyonlar açıklanmıştır. Kalkınma yardımında bulunan diğer ülke kuruluşları (ABD, Almanya, İngiltere, Japonya, Fransa, İsveç, İspanya İşbirliği Ajansları) hakkında kısa bilgiler verildikten sonra bu kuruluşlar ile TİKA'nın farkına değinilmiş ve kuruluşundan  
2020'ye kadar TİKA'nın dünya genelinde yapmış olduğu önemli faaliyetler tablolar ve grafikler halinde analiz edilmiştir. 
Araştırmanın III. bölümünde ise Kırgızistan'ın kısaca tanıtımı yapıldıktan sonra tarihi, nüfus ve coğrafya özellikleri, genel siyasi durumuna değinilmiştir. Türkiye ile Kırgızistan arasındaki (siyasi, ekonomik, eğitim, askeri, dini, kültürel) ilişkilere yer verilmiştir. Kırgızistan'da halen faaliyet göstermekte olan gerek Türkiye destekli gerekse başka ülkelere ait sivil toplum kuruluşları hakkında açıklamalar yapılmıştır. Türkiye'nin TİKA aracılığıyla Kırgızistan'da yapmış olduğu faaliyetler tablolar ve grafikler oluşturularak ortaya konmuş ve bu faaliyetler insani diplomasi bağlamında ele alınarak analiz edilmiştir. 
Türkiye, ortak tarih ve kültür mirasına sahip olduğu tüm Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile olduğu gibi Kırgızistan ile de ilişkilerini bağımsızlığını kazandığı günden beri sürdürmektedir. Sovyetlerden ayrıldıktan hemen sonra Türk Cumhuriyetleri'nin gerek devletleşme sürecine katkıda bulunmak, gerekse kendi kültürel değerlerini ve kimliklerini kaybetmeden yeni sürece uyum sağlayabilmelerini kolaylaştırmak amacıyla kurulmuş olan TİKA, Kırgızistan'a özel önem vermekte ve bu ülkede kurulduğu günden beri faaliyet yürütmektedir. Kırgızistan'ın bağımsızlığını tanıyan ilk devlet olarak Türkiye'nin ikili ilişkilerini sürekli geliştirmeye yönelik politikalarından dolayı faaliyetleri daha koordineli hale getirebilmek için TİKA'nın ilk koordinasyon ofisi bu ülkede açılarak faaliyetlere başlanmıştır.
TİKA, kurulduğu ilk yıllarda Kırgızistan'ın daha ziyade devletleşmesine katkıda bulunmaya ve kültürel kimlik oluşumunu desteklemeye yönelik faaliyetlere ağırlık vermiştir. TİKA'nın kurulduğu ilk yıllarda Türkiye'nin de içinde bulunduğu ekonomik ve siyasi durumlardan dolayı faaliyet sayısının azlığı dikkat çekse de 2000'li yıllarla birlikte Türkiye'nin yakalamış olduğu yükseliş ivmesi TİKA'nın faaliyet coğrafyası ve faaliyet sayısını da etkilemiş, Kırgızistan'da da çok sayıda faaliyet gerçekleştirilmiştir. İki devlet arasında devlet başkanları düzeyinde son dönemlerde yaşanan bazı krizler, ilişkilerde "kısmi duraklama" yaşanmasına neden olsa da bu kriz süreci sona erdikten sonra faaliyetler her alanda sürdürülmüştür. Bu kapsamda toplam faaliyetlerin içerisinde sosyal altyapıların geliştirilmesine yönelik faaliyetler %31'lik oranla en fazla faaliyet yapılan alan olmuştur. Ekonomik altyapıların geliştirilmesine yönelik %26; toplumlar arası iletişim, sosyal barış ve kültürel iş birliğine yönelik %24; idari altyapıların geliştirilmesine yönelik %18 faaliyet gerçekleştirilmiştir. Acil insani ve sosyal yardımlar ise %1'lik dilimle en az faaliyet yürütülen alan olmuştur. 
Türkiye, TİKA vasıtasıyla yürütmekte olduğu insani diplomasi faaliyetleri sayesinde Kırgızistan ile arasındaki ilişkileri iyi yönde geliştirmekte, böylece tarihi ve kültürel ortaklığı devam ettirme yönünde somut adımlar atmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Halkla İlişkiler, İnsani Diplomasi, TİKA, Kırgızistan

Abstract:
This study is prepared to determine what kind of work is done by Turkey's most important public relations agencies - TIKA as humanitarian diplomacy. Humanitarian diplomacy, which emerged recently as an interdisciplinary concept and on which new academic studies have been started, has been studied as a common research area of international relations and public relations. In the first part of the study, the basic concepts are explained, and the transition process from hard power to soft power, from traditional diplomacy to humanitarian diplomacy is discussed with the change of power. The concepts as propaganda, lobbying, international reputation, nation branding, and culture, which are within the scope of examination of public relations and international relations and the correlation of these concepts with humanitarian diplomacy has been mentioned in the study.
Furthermore, educational institutions, non-governmental organizations, media and news agencies, multinational companies and global enterprises, opinion leaders, think tanks, non-state organizations with or without direct connection with the state, etc., which have a very important role in the implementation of humanitarian diplomacy and their roles in humanitarian diplomacy practices were explained. In addition, it is emphasized how social media, which has become a very important part of daily life, transforms the social structure as it changes human life and how this transformation is reflected in diplomatic practices. Turkish foreign policy and the institutions operating in the context of humanitarian diplomacy in Turkey has been given in general terms in the second part of the research. 
In this section, where TIKA is examined in details, its establishment, administrative structure, fields of activity, geography, revisions in the mission and structure of the institution are explained. After giving brief information about other country organizations (USA, Germany, England, Japan, France, Sweden, Spain Cooperation Agencies) providing development aid, the comparison of TIKA and these organizations were mentioned and the important events by TIKA until 2020 were analyzed in tables and graphs. 
 
	In the third part of the research, after the brief introduction of Kyrgyzstan, its history, population and geographic features, its general political situation is mentioned. Political, economic, educational, military, religious, cultural relations between Turkey and Kyrgyzstan are included. Descriptions were made about non-governmental organizations that are still active in Kyrgyzstan which are both supported by Turkey and belonging to other countries. The activities of Turkey in Kyrgyzstan through TIKA have been presented by creating tables and graphs and these activities have been analyzed in the context of humanitarian diplomacy. Turkey has been maintaining its relations with Kyrgyzstan as well as with all the Central Asian Turkic Republics, where it has a common historical and cultural heritage, since the day they gained their independence. TİKA, which was established in order to contribute to the nationalization process of the Turkic Republics immediately after leaving the Soviets and to facilitate their adaptation to the new process without losing their cultural values and identities, gives special importance to Kyrgyzstan and has been operating in this country since the day it was founded. Turkey as the first state to recognize the independence of Kyrgyzstan, TIKA's first coordination office has been founded in this country and the activities have been started in order to make the cooperations more coordinated due to Turkey's policies to continuously improve bilateral relations. In the first years of its establishment, TIKA concentrated on activities aimed at contributing to the nationalization of Kyrgyzstan and supporting the formation of cultural identity. In the first years of TIKA's foundation, the number of activities drew back due to the economic and political conditions in which Turkey was involved, which also affected the geographical activities and the number of activities of TIKA in Kyrgyzstan, the upward momentum achieved by Turkey in the 2000s, numerous activities have been carried out by TIKA in Kyrgyzstan. Although some recent crises between the two states at the level of heads of state caused a "partial pause" in relations, activities continued in all areas after this crisis period ended. In this context, among the total activities, activities for the development of social infrastructures have had the highest rate of 31% in the area. 26% for the development of economic infrastructures; 24% for inter-communal communication, social peace and cultural cooperation; 18% of activities were carried out to improve administrative infrastructures. Emergency humanitarian and social assistance has been the least active area with 1%.
Thanks to the humanitarian diplomacy activities carried out through TIKA, Turkey develops its relations with Kyrgyzstan in a good way, thus taking concrete steps towards maintaining the historical and cultural partnership.

Keywords: Public Relations, Humanitarian Diplomacy, TİKA, Kyrgyzstan