İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin duygusal okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research on developing first grade primary school students' emotional literacy skills
Yazar: ZEYNEP SUDE ERSU
Danışman: PROF. DR. AHMET SABAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu tanıma = Emotion recognition ; Duyguları ifade etme = Emational expression ; Duygusal okuryazarlık = Emotional literacy ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmada, ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin "üzüntü", "korku", "öfke" ve "endişe" olmak üzere dört olumsuz duyguya ilişkin duygusal okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın genel amacı doğrultusunda şu dört soruya cevap aranmıştır: (1) İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin duygusal okuryazarlık beceri düzeyleri nasıldır? (2) İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin duygusal okuryazarlık becerileri nasıl geliştirilebilir? (3) İlkokul birinci sınıf öğrencilerine yönelik hazırlanan ve uygulanan öğretim etkinliklerinin öğrencilerin duygusal okuryazarlık becerilerine katkısı nasıl olmuştur? (4) İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin ve velilerin öğretim etkinliklerinin katkısına ilişkin görüşleri nasıldır?
Araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırması deseni kapsamında 2021-2022 öğretim yılı bahar yarıyılında Ankara ili Yenimahalle ilçesinde bulunan bir özel ilkokuldaki 16 birinci sınıf öğrencisiyle yürütülmüştür. Araştırmada, öncelikle öğrencilerin duygusal okuryazarlık beceri düzeyleri "Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği" kullanılarak ön ölçümlerle belirlenmiştir. Daha sonra, duygusal okuryazarlığın üç bileşenine (duyguları tanıma, ifade etme ve düzenlemeye) yönelik toplam 62 öğretim etkinliğinden oluşan 14 eylem planı geliştirilerek 14 hafta boyunca uygulanmıştır. Öğretim etkinlikleri "Lili ve Zozo" adlı oyuncak bebeklerin "Duygular Galaksisine Yolculuk" temasıyla bir bütünlük oluşturacak biçimde ve uygun içeriklerle tasarlanmıştır. Uygulama sürecinde nitel veriler kamera kayıtları, araştırmacı (öğretmen) günlüğü, katılımcı gözlemler, öğrenci ve velilerle gerçekleştirilen görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Ayrıca, uygulama sonunda öğrencilerin duygusal okuryazarlık düzeylerine ilişkin "Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği" yeniden uygulanarak son ölçümler yapılmıştır. Araştırmada elde edilen nitel veriler, içerik analizi tekniği ile analiz edilip yorumlanmıştır. Verilerin analiz edilmesi ve yorumlanması, uygulama süreciyle eş zamanlı olarak yürütülmüştür. Nicel verilerin (ön ve son ölçümlerin) analiz edilmesi ve yorumlanması ise kullanılan ölçme aracındaki yönlendirmeler ışığında gerçekleştirilmiştir. 
Bulgulara göre, öğrencilerin duyguları tanıma, ifade etme ve düzenleme becerilerinde önemli gelişmeler gözlenmiştir. Öğrencilerin duyguları tanıma becerisine ilişkin ön ve son ölçüm sonuçları karşılaştırıldığında, üzüntü ve endişe duygularında birer öğrenci ve korku duygusunda da iki öğrenci hariç olmak üzere, öğrencilerin tamamı dört duyguyu da tanıma becerisini edinmiştir. Öğrencilerin duyguları ifade etme becerisine ilişkin ön ve son ölçüm sonuçları karşılaştırıldığında, en fazla gelişme korku ve endişe duygularında yaşanmıştır. Ön ölçümde sadece beş öğrenci korku duygusunu ifade edebilirken, son ölçümde bu sayı 15'e yükselmiştir. Benzer şekilde, ön ölçümde sadece bir öğrenci endişe duygusunu ifade edebilirken, son ölçümde bu sayı 11'e yükselmiştir. Öğrencilerin duyguları düzenleme becerisine ilişkin ön ve son ölçüm puanları karşılaştırıldığında ise tüm duyguları düzenleyebilme becerisinde tam bir gelişme olduğu görülmüştür. Öğrencilerin tamamı dört duyguyu da düzenleme becerisini edinmiştir. Ayrıca, eylem planlarında farklı öğretim etkinliklerinden ve stratejilerinden yararlanılması, öğrencilerin etkinliklere daha fazla odaklanmalarını sağlamış, uygulamalara yönelik ilgilerini arttırmış, öğrenme ortamını daha zevkli/eğlenceli hale getirmiş ve öğrencilerin duygusal okuryazarlık becerilerinin gelimine olumlu katkıda bulunmuştur. Bu araştırmada elde edilen deneyimler ışığında bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aimed to develop first-grade primary school students' emotional literacy skills regarding four negative emotions, namely "sadness," "fear," "anger" and "anxiety." In line with this general purpose, the study sought to answer the following four questions: (1) What are the emotional literacy skill levels of first-grade primary school students? (2) How can their emotional literacy skills be developed? (3) How did the teaching activities contribute to students' emotional literacy skills? (4) What are students' and parents' opinions about the contribution of the teaching activities?
The research was conducted in the action research design, one of the qualitative research approaches. It included 16 first-grade students in a private primary school in Yenimahalle district of Ankara province in the spring of 2021-2022 academic year. The study first determined students' emotional literacy skill levels using the "Emotion Regulation Skills Scale." Then, 14 action plans consisting of 62 teaching activities for the three components of emotional literacy (recognizing, expressing, and regulating emotions) were developed and implemented for 14 weeks. The teaching activities were prepared with the theme of "Lili and Zozo's Journey to Emotions Galaxy." During implementation, qualitative data were gathered through camera recordings, the researcher's diary, participant observations, and interviews with the students. In addition, post-measurements were gathered by re-applying the "Emotion Regulation Skills Scale." The qualitative data obtained in the research were analyzed and interpreted with the content analysis technique. The data analysis and interpretation were carried out simultaneously with the implementation process. The analysis and interpretation of the quantitative data (pre- and post-measurements) were carried out following the directions provided in the scale.
According to the findings, significant improvements were observed in students' ability to recognize, express, and regulate emotions. Regarding the pre- and post-measurement results in recognizing emotions, all students acquired the skill of recognizing all four emotions, except for one student for sadness, one student for anxiety, and two students for fear. Regarding the pre- and post-measurement results in expressing emotions, the most significant improvement happened in feelings of fear and anxiety. While only five students could express the feeling of fear in the pre-measurement, this number increased to 15 in the post-measurement. Similarly, while only one student could express anxiety in the pre-measurement, this number increased to 11 in the post-measurement. Regarding the pre- and post-measurement scores in regulating emotions, there was a complete improvement in regulating all emotions. All the students acquired the ability to regulate all four emotions. In addition, using different teaching activities and strategies in action plans enabled students to focus more on the activities, increased their interest in the activities, made the learning environment more enjoyable/fun, and contributed positively to developing students' emotional literacy skills. Some suggestions were provided based on the experiences gained from the study.