Müslüman seyyahlara göre mısır (Nâsır-ı Hüsrev, İbn Batûta, Evliya Çelebi ve Şiblî Nu'mânî örneği)
Egypt according to the Muslim travellers (The case of Nasir-i Khusrew, İbn Battuta, Awliya Chalabi and Shibli Nu'mani)
Yazar: TUĞBA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET TURAN YÜKSEL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada Müslüman seyyahların gözünden Mısır'ı incelemek amaçlamıştır.
Özellikle Nâsır-ı Hüsrev, İbn Battûta, Evliya Çelebi ve Şiblî Nu'mânî gibi ünlü Müslüman
seyyahların eserlerinde Mısır'ın coğrafi, toplumsal, kültürel ve dini yapıları, kendi
deneyimleri ve bakış açıları üzerinden Mısır'ı nasıl tasvir ettiklerine yoğunlaşılmıştır.
Çalışmaya konu olan ilk seyyah Nâsır-ı Hüsrev'in Mısır'a ziyaretinden başlanarak
sonrasında İbn Battûta, Evliya Çelebi ve son giden seyyah Şiblî Nu'mânî'ye kadar 850-
900 yıllık dönemdeki değişime, gelişime ve günümüze ulaşan bilgilere dair
seyahatnâmeler incelenerek ele alınmıştır. Çalışmada her bir seyyahın Mısır'la ilgili
izlenimleri, halkın günlük yaşamı, gelenekleri, mimari, kültürel ve dini yapıları, ele
alınarak karşılaştırmalı bir bakış açısı sunmak hedeflenmiştir. Ayrıca çalışmada bu
seyahatnâmelerin yalnızca tarihi kaynaklar olmadığı, aynı zamanda İslâm dünyasının
farklı bölgeleri arasındaki bağlantıların anlaşılmasında nasıl referans noktası oldukları da
değerlendirilmiştir. Çalışmada seyyahların takip ettiği rotaların başlangıç ve bitiş noktaları
ile ilgili bilgiler verilerek ünlü gezginlerin şehirle ilgili ele aldığı benzerlik ve farklılıklar,
anlatım tarzları hem kendi dönemlerine hem de Mısır'ın tarihi süreçteki önemine
değinilmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde seyahatnâmelerin önemi üzerinde durulurken
sonraki bölümlerde her seyyahın Mısır'a dair detaylı gözlem ve analizleri ele alınmıştır.
Sonuç olarak, Müslüman seyyahların Mısır tasvirlerinin ortak noktaları ve farklılıkları
karşılaştırılarak dönemin sosyal ve kültürel yapısına katkıları ortaya konulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine Egypt from the perspective of Muslim
travellers. Specifically, it focuses on the works of famous Muslim travellers such as Nasiri Khusrew, Ibn Battuta, Awliya Chalabi, and Shibli Nu'mani, exploring how these
travellers described Egypt's geographical, social, cultural, and religious structures, and
how they depicted their own experiences and perspectives. The study initially focuses on
Nasir-i Khusrew's visit to Egypt, followed by Ibn Battuta, Awliya Chalabi, and finally,
Shibli Nu'mani, covering a period of approximately 850-900 years. It examines the
changes and developments up to the present day. The study aims to trace the journeys of
these travelers to Egypt, analyzing the daily lives, traditions, architecture, and culture of
the people, as well as interactions between different social segments. Additionally, the
study evaluates the significance of travelogues in understanding the historical connections
and provides a reference point for the impact of these travel narratives. The beginning and
end points of the travel routes followed by the travelers are given, and the similarities and
differences in their narratives, style, and interpretations related to the city are discussed.
The significance of these narratives in both their own time and in the historical process of
Egypt is highlighted. In the introduction, the importance of travelogues is emphasized, and
in the following sections, detailed observations and analyses related to each traveler's
accounts of Egypt are examined. In conclusion, the common points and differences in
Muslim travelers' descriptions of Egypt are compared, revealing their contributions to the
social and cultural structure of the period.