Döner sermaye işletmelerinde finansal başarısızlığın tahmini ve sağlık sektöründe bir uygulama
Prediction of financial failure in revolving fund enterprises and an application in the health sector
Yazar: HANDE YÜKSELEN
Danışman: PROF. DR. NECDET SAĞLAM
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Başarısızlık = Failure ; Döner sermaye = Revolving fund ; Döner sermayeli işletmeler = Enterprises with revolving funds ; Sağlık sektörü = Health sector ; Tahmin = Estimation ; Tahmin teknikleri = Estimation techniques ; İşletme başarısızlıkları = Business failures

Özet:
Türk kamu mali yönetim sisteminde oldukça önemli bir yere sahip olan döner sermaye işletmeleri başta sağlık olmak üzere eğitim, tarım ve ormancılık gibi alanlarda kamu idareleri bünyesinde faaliyet göstermektedirler. Her ne kadar ilk kuruluş amaçları kamu sektöründe oluşan âtıl kapasitenin kullanılabilmesi olsa da zaman içerisinde bu amaç farklılaşarak devletin fiyatlandırılabilir nitelikteki kamu mal ve hizmetlerini işletmecilik anlayışıyla topluma sunabilme yeteneğinin kazanılması şekline dönüşmüştür. Ülkemizde sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde de çok önemli bir finansman aracı olarak kullanılan Sağlık Bakanlığına bağlı döner sermaye işletmelerinin son yıllarda finansal zorluklar yaşadığı görülmektedir. Bu araştırma ile ülkemizde Sağlık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren döner sermaye işletmelerinin 2008-2020 yılları arasındaki finansal ve finansal olmayan bilgilerine veri madenciliği yöntemleri olan CHAID karar ağaçları algoritması ve yapay sinir ağları modeli uygulanmasıyla işletmelerin finansal başarı/başarısızlıkları tahmin edilmesi ve finansal başarısızlığa sebep olan temel faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Analiz sonucunda finansal başarısızlığı etkileyen en önemli değişkenler, karar ağacı modelinde faaliyet maliyetinin satışlara oranı olarak belirlenirken yapay sinir ağlarında likidite oranları ile hastane fatura toplamının global bütçeye oranı olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Revolving fund enterprises, which have a crucial place in the Turkish public financial management system, operate within the body of public administrations in fields such as education, agriculture, forestry and especially health. Although the initial purpose of the establishment was to use the idle capacity in the public sector, that has been changed over time and turned into the ability of the government to sell priceable public goods and services to the society with an understanding of business administration. It is seen that the MoH revolving fund enterprises, which are used as a very important financing tool in the execution of health services in our country, have experienced financial difficulties in recent years. With this research, the prediction of financial failure of the revolving fund enterprises operating under the Ministry of Health and the underlying main factors causing financial failure are aimed to be determined via data mining methods like CHAID decision trees algorithm and artificial neural network model applied to both financial and non-financial data for the years 2008-2020. As a result of the analysis, the most important variables affecting financial failure were determined as the ratio of operating cost to sales in the decision tree model, while liquidity ratios and the ratio of total hospital invoice to the global budget in artificial neural networks.