Kolorektal kanser tarama müdahalesinin etkililiğinin değerlendirilmesi
Evaluation of effectiveness of colorectal cancer screening intervention
Yazar: GÜVEN TURAN
Danışman: PROF. DR. IŞIL MARAL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Kolon hastalıkları = Colonic diseases ; Kolon neoplazmları = Colonic neoplasms ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Mortalite = Mortality ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmadaki amacımız, Ulusal Kolorektal Kanser Tarama
Programı'nın etkililiğinin değerlendirmek ve tanı anındaki evre ve mortalite
üzerindeki etkisini incelemektir.
YÖNTEM: Bu çalışmada, Ulusal KRK Tarama Programı bir müdahale olarak
kabul edilip müdahale öncesi (2013) 233 ve müdahale sonrası (2019) 285
hastanın klinik arşivindeki dosyaları retrospektif olarak incelenmiştir.
Dosyalardan, yaş, cinsiyet, tanı yılı, tanı anındaki hastalık evresi, tümör
lokalizasyonu, uygulanan tedavi ve sağkalım/ölüm bilgilerine ulaşılmıştır.
Müdahalenin etkililiğini değerlendirmek için KRK tarama programı öncesi
ve sonrasında tanı anındaki lokalize, bölgesel ve metastatik (uzak) hastalık
insidanslarına, mortalite hızlarına ve müdahalenin rölatif etkililiğe'ne
bakılmıştır.
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 518 hastanın %45.0'ı 2013, %55.0'ı
2019 yılında tanı almıştır. Müdahale öncesi tanı anında lokalize, bölgesel ve
uzak hastalık sırasıyla %31.3, %42.9, %25.8 düzeyindeyken müdahale
sonrası %42.8, %33.3 ve %23.9'dur (p=0,020). Tahmini medyan sağkalım
süresi müdahale öncesi grupta 97.3 ay (92.6-102.5), müdahale sonrası
grupta ise 99.8 ay (1.7-197.8)'dır (p=0.026). Müdahalenin rölatif etkililiği
erkekler ve kadınlarda sırasıyla lokalize hastalıkda 1.2 [%95 GA:0.95-1.73]
ve 1.5 [%95 GA:1.04-2.18]; bölgesel hastalıkda 0.8 [%95 GA:0.67-1.18] ve
0.6 [%95 GA:0,43-0.90] ve uzak hastalıkda ise 0.8 [%95 GA:0.57-1.20] ve
1.1 [%95 GA:0.66-1.84] olarak hesaplanmıştır. 50-70 yaş grubundaki
hastalarda ise lokalize hastalık için rölatif etkililik 1.6 [%95 GA:1.21-2.28],
bölgesel hastalık için 0.6[%95 GA:0.46-0.81] ve uzak hastalık için 1.0'dır
[%95 GA:0.70-1.57]. Erkekler ve kadınlarda mortalite için müdahalenin
rölatif etkililiği 0.6 [%95 GA:0.43-0.95] ve 0.8 [%95 GA:0.52-1.51], 50-70
yaş grubu içinse 0.7 [%95 GA:0.47-1.12] bulunmuştur.
SONUÇ: Müdahale sonrası tanı anında hastalık evresinde değişim
olmuştur. Fakat uzak hastalıktaki azalma, lokalize hastalıktaki artış ve
mortalitedeki düşüş cinsiyetlerde ve yaş gruplarında farklılık
göstermektedir. Bir kanser tarama programının hastalığın insidans ve
mortalite hızında azalmada etkili olup olmadığını belirlemek için 5 ve 10
yıllık sağ kalım ihtimalleri, insidans ve mortalite hızları, tanı anındaki evre
değişimleri takip edilerek analiz edilmelidir.

Abstract:
OBJECTIVE: Our aim in this study is to evaluate the effectiveness of the
National Colorectal Cancer Screening Program and to examine its effect on
the stage at diagnosis and mortality .
METHOD: In this study, the National CRC Screening Program was accepted
as an intervention and the files of 233 patients before the intervention
(2013) and 285 patients after the intervention (2019) were reviewed
retrospectively. From the files, age, gender, year of diagnosis, disease stage
at the time of diagnosis, tumor localization, treatment applied, and
survival/death information were obtained. To evaluate the effectiveness of
the intervention, the incidence of localized, regional and metastatic (distant)
disease at the time of diagnosis, mortality rates and the relative
effectiveness of the intervention were examined before and after the CRC
screening program.
RESULTS: Of the 518 patients included in the study, 45.0% were diagnosed
in 2013 and 55.0% in 2019. Localized, regional, and distant disease at
diagnosis was 31.3%, 42.9%, and 25.8%, respectively, before the
intervention, while it was 42.8%, 33.3%, and 23.9% after the intervention
(p=0.020). Estimated median survival time was 97.3 months in the preintervention group (92.6- 102.5), and 99.8 months (1.7-197.8) in the postintervention group (p=0.026) In men and women, the relative efficacy of the
intervention was calculated as 1.2 [95% CI: 0.95-1.73] and 1.5 [95% CI:
1.04-2.18] for localized disease; 0.8 [95% CI: 0.67-1.18] and 0.6 [95% CI:
0.43-0.90] for regional disease, 0.8 [95% CI: 0.57-1.20] and 1.1 [95% CI:
0.66-1.84] for distant disease, respectively. In patients aged 50-70 years,
the relative efficacy was 1.6 [95% CI: 1.21-2.28] for localized disease, 0.6
[95% CI: 0.46-0.81] for regional disease, and 1.0[95% CI: 0.70- 1.57] for
distant disease. The relative efficacy of the intervention for mortality in men
and women was 0.6 [95% CI: 0.43-0.95] and 0.8 [95% CI: 0.52-1.51] and
0.7 [95% CI: 0.47-1.12] for the 50-70 years age group.
CONCLUSION: After the intervention, there was a change in the stage of the
disease at the time of diagnosis. However, the decrease in distant disease,
increase in localized disease and decrease in mortality differ between sexes
and age groups. In order to determine whether a cancer screening program
is effective in reducing the incidence and mortality rate of the disease, the
5- and 10-year survival probabilities, incidence and mortality rates, and
stage changes at the time of diagnosis should be analyzed.