Uluslararası ilişkilerde Spitsbergen Takımadaları: Balıkçılık koruma bölgesi ve kıta sahanlığı üzerindeki hukuki ve politik anlaşmazlıklar
Spitsbergen Archipelago in international relations: Legal and poliitical disputes in fisheries protection zone and continental shelf
Yazar: GÜNEŞ ERSOY
Danışman: PROF. DR. HARUN GÜMRÜKÇÜ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arktik Okyanusu = Arctic Ocean ; Balıkçılık koruma bölgesi = Fisheries protection zone ; Deniz hukuku = Law of the sea ; Norveç = Norway ; Spitsbergen Antlaşması = Spitsbergen Treaty ; Spitsbergen Takımadaları = Spitsbergen Archipelago

Özet:
Arktika Bölgesi'nde yer alan Spitsbergen Takımadaları ve çevresindeki deniz alanları, yaklaşık 400 yıldır hem Arktika Bölgesi'ne kıyısı olan hem de farklı coğrafyalarda yer alan ülkelerin ekonomik, bilimsel, kültürel aktiviteler ve jeostratejik konumu ile ilgilendikleri bir alan olmuştur. Takımadaları özellikle sahip olduğu enerji kaynakları, iklim değişikliğinin yol açtığı çevre sorunları ve deniz alanları üzerindeki egemenlik iddiaları nedeniyle, stratejik önemini her geçen an artırmakta ve bu coğrafik alandaki gelişmeler küresel siyasetin odağındaki konular arasında yer almaktadır. 1920 yılında imzalanan Spitsbergen Antlaşması ile Takımadaları'nda kendine mahsus bir egemenliğe sahip olan Norveç, özellikle Soğuk Savaş'ın son dönemlerinden sonra Spitsbergen Takımadaları çevresindeki deniz alanlarında, yani Balıkçılık Koruma Bölgesi ve kıta sahanlığı üzerinde Uluslararası Deniz Hukuku Sözleşmeleri uyarınca egemenlik kapsamını genişletmeye çalışmaktadır. Ancak, Norveç'in hukuki ve politik uygulamaları eşitlik ilkesi esas alınarak imzalanan ve kendine mahsus bir özelliğe sahip olan Spitsbergen Antlaşması'na üye olan diğer ülkeler tarafından hukuka aykırı bulunmakta ve eleştirilmektedir. Bu çalışmada da, ülkelerin Spitsbergen Takımadaları üzerinde ve çevresindeki deniz alanlarında yaptığı ekonomik aktivitelere, bilimsel araştırmalara ve egemenlik iddialarına yer verilmekte ve Takımadaları çevresindeki deniz alanlarında Norveç ile Spitsbergen Antlaşması'na taraf diğer ülkeler arasında meydana gelen hukuki ve politik tartışmalar nedenleri ve sonuçları ile ele alınmaktadır.



Anahtar Kelimeler: Terra Nullius, Balıkçılık Koruma Bölgesi, Kıta Sahanlığı, Spitsbergen Antlaşması, BMDHS

Abstract:
For around 400 years, Spitsbergen Archipelago in the Arctic Region and the marine regions around them have been an area which receives much attention by the nations having a coastline in the Arctic Region and the countries in different geographical regions owing to their economical, scientific and cultural activities, and geostrategic location. The importance of Spitsbergen Archipelago is constantly increasing because of the energy resources they harbour and the sovereignty claims over the marine regions, and the developments in this geographic region are among the top subjects of global politics. Since the last decade of Cold War, Norway, which obtained a unique sovereignty with the signing of the Spitsbergen Treaty of 1920, has been trying to expand the scope of its sovereignty on the marine regions around Spitsbergen Archipelago, namely Fisheries Protection Zone and the continental shelf, under the terms of International Maritime Law Treaties. However, the other signatories of Spitsbergen Treaty, which was signed on the basis of the principle of equality and has a unique feature, consider Norway's judicial and political practices against law and criticise them.
This study aims to discuss the economic activities, scientific researches which have been carried out on Spitsbergen Archipelago and the marine regions around them, and the sovereignty claims by the nations, as well as the judicial and political disputes over the marine regions around Spitsbergen Archipelago between Norway and the other signatories of Spitsbergen Treaty, and the reasons and the results of these disputes.


Keywords: Terra Nullius, Fisheries Protection Zone, Continental Shelf, Spitsbergen Treaty,UNCLOS