Anadili Türkçe olan ve anadili Türkçe olmayan 4-7 yaş (iki dilli) çocukların dil düzeylerine etki eden faktörlerin incelenmesi
The examination of the factors which affect the language development of children at the age of 4?7 whose native language Turkish and native language not Turkish (bilingual)
Yazar: YELİZ TULU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURCAN KOÇAK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Bölümü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmaya ana dili Türkçe olan ve ana dili Türkçe olmayan (iki dilli) 4?7 yaş çocukların dil gelişim düzeylerine uyruk, cinsiyet, yaş, sosyo-ekonomik düzey, kardeş sayısı, annenin eğitim düzeyi, babanın eğitim düzeyi, annenin Türkiye'de bulunma süresi, babanın Türkiye'de bulunma süresi, çocukların anaokuluna devam etme süreleri faktörlerinin dil gelişim düzeylerini etkileyip etkilemediği araştırılmıştır.Araştırmanın genel evreni; 2008?2009 eğitim-öğretim yılında Didim ve Kuşadası ilçelerinde bulunan okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden ana dili Türkçe olmayan (iki dilli) 4-7 yaş çocukların tamamına ulaşılmaya çalışılmış, ulaşılan 59 iki dilli çocuklarla aynı demografik özellikleri taşıyan 59 adet tek dilli olup araştırmaya alınan çocuklardan oluşmaktadır.Araştırmada çocukların ve ailelerinin niteliklerini saptamak amacıyla; kişisel bilgi formu, çocukların sözcük hazinesi ve alıcı dil gelişimlerini belirlemek amacıyla ?Peabody Resim Kelime Testi? (PRKT), ?Descoeudres Lügatçe Testi? (DLT) ve çocukların dil yeteneği ve kelime hazinesinin zenginliğini ölçmek için hazırlanmış olan ve Davaslıgil (1985) tarafından Türkçeye uyarlanan ?Limbosh ve Wolf'un Lügatçe ve Dil Testi? kullanılmıştır.Araştırma testleri her çocuğa bireysel olarak bizzat araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Okulöncesi eğitim kurumuna devam eden ana dili Türkçe olan ve ana dili Türkçe olmayan (iki dilli) 4?7 yaş arası çocuklara uygulanmadan bir gün önce araştırmacı çocukların kendine alışması için onlarla serbest zaman etkinliklerine ve oyunlara katılmıştır. Araştırmacı uygulamadan önce öğretmenlerle görüşülerek ve uygun görülen yerde çocuk ve (araştırmacı bir odada yalnız olmak kaydıyla) sırayla tüm Dil Testleri uygulanmıştır. Her ölçek arasında 10-15 dakikalık molalar verilerek çocukların sıkılmaması sağlanmıştırAraştırmaya katılan öğrencilere uygulanan ölçeklerden elde edilen veriler kodlanarak bilgisayara yüklenmiş ve bu veriler SPSS 12.0 for WINDOWS istatistik paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Çalışma evrenine katılan çocukların demografik bilgileri n ve yüzde değerleri hesaplanarak tablo halinde verilmiştir.İkili değişkenlerin etkilerinin hesaplanmasında, t testi uygulanırken, diğer faktörler için (üç ve daha fazla) ise Varyans analizi uygulanmıştır. Gruplar arasındaki ilişkinin kaynağının tespiti için ise Tukey HSD ve LSD Testi yapılmıştır. İstatiksel karşılaştırmalarda anlamlılık düzeyi. 0.05 olarak kabul edilmiştir.Descoeudres'in Tamamlama İtemi ise çocuklara araştırmacı tarafından bireysel olarak uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel tablolar halinde sunulmuş ve çapraz tablolarda gözlenen frekans ve yüzde değerleri üzerinden yorumlamalar yapılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir:1.Araştırmaya katılan ana dili Türkçe olan ve ana dili Türkçe olmayan (iki dilli) 4?7 yaş çocukların dil gelişim düzeylerine uyruk faktörünün etkili olduğu,2.Araştırmaya katılan iki dilli çocukların Peabody Resim Kelime Testinde, Descoeudres Tamamlama İteminde, Resimleri İsimlendirme ve Resimleri İşlevlerine Göre Tanımlama Testlerinde cinsiyetin çocukların dil gelişim düzeylerine etkisi karşılaştırıldığında p>0.05 olarak bulunmuş ve etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Buna rağmen istatistikî olarak anlamlılık tespit edilememişse de kız çocuklarının aldığı puanlar erkek çocuklarına göre daha yüksektir.Tek dilli çocuklarda ise resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinde p<0.05 olarak tespit edilmiş, cinsiyet faktörünün bu iki testte dil gelişim düzeyine etkili olduğu saptanmıştır.3.İki dilli çocukların Peabody Resim Kelime Testine ve Resimleri İsimlendirme, Resimleri İşlevlerine göre Tanımlama Testlerinden aldıkları ortalamalarına bakıldığında yaş faktörünün dil gelişimi düzeyleri arasında istatistikî açıdan önemli bir farklılığa neden olduğu sonucunu ortaya çıkarmıştır. Yaş büyüdükçe çocukların doğru cevap verme sayıları artmaktadır. Descoeudres Tamamlama İteminin doğru cevap verme sayıları ve yüzdelerine bakıldığında ise altı yaşa kadar doğru bilme oranı yaşın büyümesiyle artmakta iken yedi yaşta altı yaşa göre düşüş görülmüştür.Ana dili Türkçe olan tek dilli çocukların Peabody Resim Kelime Testinde kelimeleri bilme sayılarının ve Descoeudres Tamamlama İteminin doğru cevap verme sayıları ve yüzdelerinin yaş faktörüyle arasında istatistikî açıdan önemli fark olduğu saptanmıştır. Peabody Resim Kelime Testinde ve Tamamlama İteminde çocukların yaşı büyüdükçe doğru yanıt verme oranının arttığı gözlenmektedir.5.Ana dili Türkçe olmayan iki dilli çocuklarda, Kardeş sayısına göre çocukların Peabody resim kelime testi puanlarının ortalamaları, Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdelerine, resimleri isimlendirme testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında, kardeş sayısının dil gelişimi düzeyleri arasında farklılığa neden olmadığı ortaya çıkmıştır. İki dilli çocuklarda resimleri işlevlerine göre tanımlama testinde ise tek çocuk ve iki kardeş olan çocukların aldıkları puanların arasındaki ilişki istatistikî açıdan önemli bulunmuştur. Buna göre, tek çocuk resimleri işlevlerine göre tanımlamada iki kardeş olanlara göre daha başarısız olmuştur.Ana dili Türkçe olan tek dilli çocukların Peabody Resim Kelime Testine ve Descoeudres Tamamlama İteminin doğru cevap verme sayıları ve yüzdelerine, Resimleri İsimlendirme, Resimleri İşlevlerine göre Tanımlama Testlerinden aldıkları ortalamalarına bakıldığında kardeş sayısı faktörünün dil gelişimi düzeyleri arasında istatistikî açıdan önemli bir farklılığa neden olmadığı sonucunu ortaya çıkarmıştır.6.Ana dili Türkçe olmayan iki dilli çocuklarda, annenin eğitim durumuna göre çocukların Peabody resim kelime testi puanlarının ortalamaları, resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında, annenin eğitim düzeyinin çocukların dil gelişimi düzeyleri arasında farklılığa neden olduğu ortaya çıkmıştır. Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdelerine bakıldığında ise farkın önemsiz olduğu görülmektedir.Ana dili Türkçe olan 4?7 yaş Türk çocuklarda annenin eğitim durumuna göre çocukların Peabody resim kelime testi puanlarının ortalamaları, Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdelerine bakıldığında, annenin eğitim düzeyinin çocukların dil gelişimi düzeyleri arasında farklılığa neden olmadığı ortaya çıkmıştır. Annelerin resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında, annenin eğitim düzeyinin çocukların dil gelişimi düzeyleri arasında farklılığa neden olduğu ortaya çıkmıştır.7.Ana dili Türkçe olmayan iki dilli çocuklarda, babanın eğitim durumumna göre çocukların Peabody resim kelime testi puanlarının ortalamaları, resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında, babanın eğitim düzeyinin çocukların dil gelişimi düzeyleri arasında farklılığa neden olduğu ortaya çıkmıştır. Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdelerine bakıldığında ise farkın istatistikî açıdan önemsiz olduğu görülmektedir.Ana dili Türkçe olan 4?7 yaş tek dilli çocuklarda ise babanın eğitim düzeyi ile Peabody Resim Kelime Testi puanlarının ortalamaları, resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında istatistikî açıdan her ne kadar anlamlı fark bulunamamışsa da babanın eğitim seviyesi arttıkça çocukların doğru cevap verme sayıları yükselmektedir. Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdelerine bakıldığında ise farkın istatistikî açıdan önemli olduğu görülmektedir.8.Ana dili Türkçe olmayan iki dilli çocuklarda, annenin Türkiye'de bulunma süresine göre çocukların Peabody resim kelime testi puanlarının ortalamaları, Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdeleri, resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında, annenin Türkiye'de bulunma süreleri ile çocukların dil gelişimi düzeyleri arasında farklılığın istatistikî açıdan önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Annenin Türkiye'de kalma süresi arttıkça çocuğun Türkçe'yi daha doğru anlama ve ifade etme yönünde kendini geliştirdiği görülmektedir.9.Ana dili Türkçe olmayan iki dilli çocuklarda, babanın Türkiye'de bulunma süresine göre çocukların Peabody resim kelime testi puanlarının ortalamaları, Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdeleri, resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında, babanın Türkiye'de bulunma süreleri ile çocukların dil gelişimi düzeyleri arasında farklılığın istatistikî açıdan önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Babanın Türkiye'de kalma süresi arttıkça çocuğun Türkçe'yi daha doğru anlama ve ifade etme yönünde kendini geliştirdiği görülmektedir.10.Ana dili Türkçe olmayan iki dilli çocuklarda, ana okulana devam etme süresine göre çocukların Peabody resim kelime testi puanlarının ortalamaları, Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdeleri, resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında, çocuğun anaokuluna devam etme süreleri ile çocukların dil gelişimi düzeyleri arasında farklılığın istatistikî açıdan önemli olmadığı sonucu ortaya çıkmış olsa da çocukların anaokuluna devam etme süresi arttıkça çocuğun Türkçe'yi daha doğru anlama ve ifade etme yönünde doğru cevap verme oranının arttığı görülmektedir.Anadili Türkçe olan 4?7 yaş tek dilli çocukların ana okulana devam etme süresi göre Peabody resim kelime testi puanlarının ortalamaları, Descoeudres Tamamlama İtemine doğru cevap verme sayıları ve yüzdeleri, resimleri isimlendirme ve resimleri işlevlerine göre tanımlama testlerinden aldıkları ortalamalara bakıldığında, çocuğun anaokuluna devam etme süresi ile çocukların dil gelişim düzeyleri arasında farklılığın istatistikî açıdan önemsiz olduğu sonucunu ulaşılmıştır. Bununla birlikte devam etme süreleri incelendiğinde ilk yıl ile ikinci yıl arasında artış görülür iken, ikinci yıl ile üçüncü yılı olanların aldıkları puanlar arasında artış görülmemiştir.Bulgularda elde edilen sonuçlar tartışılmış ve buna bağlı olarak öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In this study, nationality, sexuality, age, the economic condition of the family, number of siblings, whether the education level of mother, whether the education level of father, mother?s period of living in Turkey, father?s period of living in Turkey and period of continuation to the pre-school affect the language development of native language Turkish and native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children who benefit from pre-school education.The general spectrum of the study is 59 student whose native language Turkish and 59 student native language not Turkish (Bilingual ) 4-5 years-old children who benefit from pre-school education facilities Kuşadası and Didim districts in Aydın. Native language Turkih children who bear the characteristics of the sociocultural region taken were included in the study.In order to determine the characteristics of children and their families in the study, personal data form is used, ?Peabody Vocabulary Test?, ?Limbosh and Wolf?s Language Test? and ?Descoeudres Completion Item? and (is used) to measure language skills and vocabulary of children.All Tests were applied to the children by the researcher. One day ago, researcher joined all games with of native language Turkish and native language not Turkish (Bilingual) 4-5 year-old children at the pre-school. Between each test were given break 10-15 seconds for children did not get to bored.The scores children received from, ?Peabody Vocabulary Test?, ?Limbosh and Wolf?s Language Test? and ?Descoeudres Completion Item? were loaded into computer and analyses were evaluated by SPSS 12,0 packet program. Variance analysis (anova) is conducted to see the affect of age, the economic condition of the family, number of siblings, whether the education level of mother, whether the education level of father, mother?s period of living in Turkey, father?s period of living in Turkey and period of continuation to the pre-school in the development of language and t test is used to see the affect of nationality, sexuality to detect the source of significant variation Tukey HSD Test is conducted. The significance level of statistical comparison is considered 0.05.The findings emerged in the study can be summed up as follows:1.Nationality found to be effective (p<0.05) native language Turkish and native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children who benefit from pre-school education.2.It is also found that the sexuality factor is not effective(p>0.05) at the native language not Turkish (Bilingual) 4?5 years-old children who benefit from pre-school education.At Native language Turkish 4-5 years-old children; ıt is also found that the sexuality factor is effective (p<0.05) in ?Limbosh and Wolf?s Language Test?.3.Age; found to be effective (p<0.05) native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children?s? ?Peabody Vocabulary Test? and ?Limbosh and Wolf?s Language Test?.Age; found to be effective (p<0.05) native language Turkish 4-5 years-old children?s? ?Peabody Vocabulary Test?, ?Descoeudres Completion Item?.4.The economic condition of the family found to be effective (p<0.05) native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children?s? ?Descoeudres Completion Item? and ?Limbosh and Wolf?s Language Test?.It is also found that the economic condition of the family factor is not effective(p>0.05) at the native language Turkish 4?5 years-old children who benefit from pre-school education.5.It is also found that the number of siblings factor is not effective (p>0.05) at the native language not Turkish (Bilingual) 4?5 years-old children who benefit from pre-school education.It is also found that the number of siblings factor is not effective (p>0.05) at the native language Turkish 4?5 years-old children who benefit from pre-school education.6.Whether the education level of mother; found to be effective (p<0.05) native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children?s? ?Peabody Vocabulary Test? and ?Limbosh and Wolf?s Language Test?.Whether the education level of mother; found to be effective (p<0.05) native language Turkish 4-5 years-old children?s? ?Limbosh and Wolf?s Language Test?.7.Whether the education level of father; found to be effective (p<0.05) native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children?s? ?Peabody Vocabulary Test? and ?Limbosh and Wolf?s Language Test?.Whether the education level of father; found to be effective (p<0.05) native language Turkish 4-5 years-old children?s? ?Descoeudres Completion Item?.8.Mother?s period of living in Turkey found to be effective (p<0.05) native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children who benefit from pre-school education.9.Father?s period of living in Turkey found to be effective (p<0.05) native language Turkish and native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children who benefit from pre-school education.10.Continuation to the pre-school found to be not effective (p>0.05) native language Turkish and native language not Turkish (Bilingual) 4-5 years-old children who benefit from pre-school education.Results obtained by the findings were discussed and suggestions are put forward accordingly.