Blokzinciri teknolojisinin veri koruma hukuku bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of blockchain technology in the context of data protection law
Yazar: MEVA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. FATİH BUĞRA ERDEM
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Teknolojideki hızlı gelişmelere paralel olarak, mevcut hukuki düzenlemelerin bu değişen teknolojilerin sebep olduğu sorunları çözmeyi başarıp başaramayacağı konusu birçok farklı alanda sıklıkla tartışmalara yol açmaktadır. Zira hukuk, genellikle teknolojinin devinim halinde olmasını dikkate alarak bu gelişmeleri yakından takip eder. Böylece, değişen ve yenilenen teknolojinin yerleşik hale gelmesi ile birlikte zamana ayak uydurarak yeniden şekillenmektedir. Özellikle, hukukun birçok alanına temas eden dijital teknolojiler, "paradigma değişikliğe gidilmesine ihtiyaç var mıdır?" ikilemini düşündürmektedir. Dijital teknolojiler, kaçınılmaz bir şekilde kişisel veri kullanmaktadır. Bu nedenle de bu teknolojilerin etkilediği başlıca alanlardan biri kişisel verilerin korunmasıdır. Özellikle son dönemlerde değişen ve gelişen teknolojiler ile gittikçe değer kazanan kişisel veriler ve bu alanı regüle eden hukuki düzenlemeler daha da güncel bir problem olmaya başlamıştır. Geleneksel anlamda yetkili olan merkezi otoriteler, aracı kurumlar ve benzer üçüncü tarafların kişilere sağladığı "güven" duygusu, değişen teknolojilerin etkisiyle yerini merkeziyetsiz yapısı ile blokzincirine bırakmaktadır. Blokzinciri ağı üzerinde tutulan verilerin bir kısmı kişisel veri niteliğini haiz olduğu için bahse konu bu teknoloji son zamanlarda veri koruma hukukuna yönelik yapılan çalışmalarda önemli bir konu haline gelmiştir. Hatta kimi zaman bu konu yoğun eleştirilere de maruz kalmaktadır. Kişisel verilerin korumasına yönelik uygulanan düzenlemelerin çoğunlukla esasını, kişisel verisi işlenen ilgili kişilere yönelik tanınan haklar, bu hakların kullanılabilmesi için yapılacak başvuruların yönetimi ve kişisel veri işleme faaliyetlerini yerine getiren gerçek kişi veya tüzel kişilerin tabi olduğu yükümlülükler oluşturmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu mevcut düzenlemelerin merkezi bir otorite etrafına inşa edilmiş olduğu görülmektedir. Zira, blokzinciri teknolojisinin karakteristik özelliklerinden birisi olan dağıtık ağ yapısı sayesinde ağ üzerinde gerçekleştirilen tüm işlemlere ait kayıtlar, tek bir otorite tarafından tutulup yönetilmeden, ağdaki her bir katılımcıya eş zamanlı olarak birer kopya halinde dağıtılmaktadır. Böylece, bu teknoloji ile sistem merkeziyetsiz bir yapı üzerine kurulmuştur.  
Temelde meydana gelen bu zıtlık, blokzinciri teknolojisi ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin olan düzenlemeler arasındaki gerilimi artırmaktadır. Bu çerçevede, işbu çalışma ile blokzinciri teknolojisinin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, 95/46/EC sayılı Direktif ve Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü hükümleri bakımından irdelenmesi, uyuşmazlık yaşanan hususların tespit edilmesi ve mevcut gelişmeler kapsamında çözüm önerilerinin sunulması amaçlanmaktadır.

Abstract:
In parallel with rapid developments in technology, the issue of whether current legal regulations will succeed in solving the problems caused by these changing technologies frequently leads to discussions in many different areas. Because law generally follows these developments closely, taking into account that technology is in motion. Thus, it is reshaped by keeping up with the times as changing and renewed technology becomes established. In particular, digital technologies that touch many areas of law raise the question "is there a need for a paradigm change?" that makes the dilemma. Digital technologies inevitably use personal data. For this reason, one of the main areas affected by these technologies is the protection of personal data. Personal data, which has become increasingly valuable especially with changing and developing technologies in recent times, and the legal regulations regulating this area have become an even more current problem. The sense of "trust" provided to people by traditionally authorized central authorities, intermediary institutions and similar third parties is being replaced by blockchain with its decentralized structure, under the influence of changing technologies. Since some of the data held on the blockchain network has the nature of personal data, this technology has recently become an important issue in studies on data protection law. In fact, sometimes this issue is subject to intense criticism. The basis of the regulations implemented for the protection of personal data mostly consists of the rights granted to the relevant persons whose personal data are processed, the management of applications to be made to exercise these rights, and the obligations to which natural persons or legal entities performing personal data processing activities are subject. Therefore, it seems that the current regulations in question are built around a central authority. Because, according to the distributed network structure, which is one of the characteristic features of blockchain technology, records of all transactions carried out on the network are distributed simultaneously in a copy to each participant in the network, without being kept and managed by a central authority. Thus, with this technology, the system is built on a decentralized structure. This fundamental contrast increases the tension between blockchain technology and regulations regarding the protection of personal data. In this context, this study aims to examine blockchain technology in terms of the Personal Data Protection Law No. 6698, Directive 95/46/EC and the provisions of the European Union General Data Protection Regulation, to identify the issues in dispute and to propose solutions within the scope of current developments.