Tarihi bir yapının malzemelerinin restorasyon açısından değerlendirilmesi: Ankara Kalecik kalesi örneği
Evaluation of the materials of a historical building in terms of restoration: The example of Ankara Kalecik castle
Yazar: ALİ EMİROSMANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET GÖKDEMİR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bir toplumun sahip olduğu tarihsel birikimin gelecek kuşaklara aktarılması, o toplumun sürekliliği ve kimliği açısından büyük bir öneme sahiptir. M.Ö. 200'lü yıllarda inşa edilen Kalecik Kalesi; Galatlar döneminden itibaren birçok uygarlığa tanıklık etmiştir. Geçmişten geleceğe köprü işlevi gören tarihi yapıların korunması, uygun teknik ve malzeme seçimleriyle sağlanabilmektedir. Bu kapsamda yapılan bu çalışmada, tarihi yapıların restorasyonunda uygun malzeme ve teknik seçimi Ankara Kalecik Kalesi özelinde ele alınmıştır. Kalenin 4 cephesinden (kuzey, güney, doğu, batı) alınan numunelerle çalışmalar yapılmıştır. Kaleden alınan numuneler üzerinde fiziksel deneyler ve elektron mikroskobu analizleri (SEM ve EDS) tatbik edilmiştir. Bu analizler sonucunda yapıda kullanılan malzemelerin basınç dayanımı, porozite, su emme, yoğunluk ve birim hacim ağırlık değerleri elde edilmiştir. EDS analizleri sonucunda, kuzey ve güney cephesinde silisyum, batı ve doğu cephelerinde ise kalsiyum ağırlıklı element yüzdelerinin belirgin olduğu gözlemlenmiştir. SEM analizleri sonucunda, parçacıkların homojen bir dağılım sergilediği tespit edilmiştir. Basınç dayanımları açısından en yüksek değer doğu cephesinde, en düşük değer ise kuzey cephesinde ölçülmüştür. Diğer fiziksel testlerin sonuçları, dört cepheye ait değerlerin birbirine yakın olduğunu göstermiştir. Ayrıca numunelerden elde edilen veriler ışığında SAP 2000 programı ile kale modellenmiş ve yapının statik durumu değerlendirilmiştir. Sayısal modelleme ve analiz sonucunda ölü yükler altında yapının stabil olduğu saptanmış ve hareketli yükler altında yapının hasar alabileceği öngörülmüştür.

Abstract:
Transferring the historical accumulation of a society to future generations is of great importance for the continuity and identity of that society. Kalecik Castle, built in 200 BC, has witnessed many civilizations since the Galatians period. The protection of historical buildings, which serve as a bridge from the past to the future, can be ensured by appropriate technique and material choices. In this study, the selection of appropriate materials and techniques in the restoration of historical buildings is discussed in the case of Ankara Kalecik Castle. Studies were carried out with samples taken from 4 facades of the castle (north, south, east, west). Physical tests and electron microscope analyzes (SEM and EDS) were performed on the samples taken from the castle. As a result of these analyzes, compressive strength, porosity, water absorption, density and unit volume weight values of the materials used in the structure were obtained. As a result of the EDS analysis, it was observed that the percentages of silicon-dominant elements on the north and south facades and calcium-dominant elements on the west and east facades were prominent. As a result of SEM analysis, it was determined that the particles exhibited a homogeneous distribution. In terms of compressive strength, the highest value was measured on the east facade and the lowest value on the north facade. The results of other physical tests showed that the values of the four facades were close to each other. In the light of the data obtained from the samples, the castle was modeled with SAP 2000 program and the static condition of the structure was evaluated. As a result of numerical modeling and analysis, it was determined that the structure was stable under dead loads and it was predicted that the structure could be damaged under live loads.