Osteoporozlu çocuklarda oral alendronat kullanımının etkinliği ve güvenilirliği
Efficiency and safety of oral alendronate in children with osteoporosis
Yazar: EDİP UNAL
Danışman: DOÇ. DR. ECE BÖBER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2004
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Osteoporoz saptanan çocuk ve adolesan hastalarda oral alendronat tedavisinin kemik mineral yoğunluğu (KMY) üzerine olan etkisini ve güvenilirliğini araştırmak. Hastalar ve snetod: Ağustos-2000 ile Ağustos-2003 tarihleri arasmda Pediatrik Endokrinoloji polikliniğinde osteoporoz tanısı alan toplam 22 hasta çalışmaya alındı. Hastaların tedavi öncesi değerlendirmelerinde vücut ağırlığı (VA), boy, boy standart deviasyon skoru (SDS), vücut kitle indeksi (VKİ) ve puberte evresi detaylı olarak kaydedildi Üç günlük diyet öyküsünden kalsiyum (Ca) alımları ile seram Ca, fosfor (P), alkalen fosfataz (ALP) ve 25(OH)D3 düzeyleri belirlendi. Kemik yaşı tayini için sol el-bilek grafisi, sklerotik band tayini için diz grafisi çekildi Hastaların kemik mineral yoğunluğu lomber vertebralardan dual-energy X-ray absorptiometry (DEXA) yöntemi ile elde edildi Hastaların Z-skorları kemik yaşına göre ve Ege bölgesi sağlıklı çocukların KMY değerleri referans alınarak hesaplandı ve Z-skoru < -2 olan hastalar çalışmaya alındı. 25(OH)D3 ve büyüme hormon eksikliği saptanan hastalar, hipogonadizm veya gecikmiş pubertesi olanlar ile gastrointestinal sistem hastalığı (gastroözefagial reflü, ülser gibi) olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Vücut ağırlığı < 30 kg olan hastalara günde 5mg, > 30 kg olan hastalara ise 10 mg oral alendronat tedavisi başlandı. Günlük Ca alımı önerilen miktarın altmda olan hastalara ek olarak günde 500 mg oral elementer Ca desteği önerildi. Hastalar üç ayda bir kontrole çağrıldı ve her kontrolde detaylı fizik inceleme ile birlikte serum Ca, P, ALP düzeyleri ile diz grafisi tekrarlandı. Tüm hastaların tedavi öncesi ile tedavi sonrası oksolojik, biyokimyasal ve dansitometrik parametreleri karşılaştırıldı. Ayrıca steroid tedavisi alan hastalar ite almayanlar hastaların oral alendronata olan yanıtları ayrı ayrı değerlendirilerek karşılaştırıldı, Bulgular: Çalışmaya yaşlan 4,3-19 (ortalama 13,3±3,9 ) yaş arasında değişen 10'u ( %45,5) kız, 12'si ( %54,5) erkek toplam 22 hasta alındı. Çalışmaya alman hastaların ll'inde (%50) kollajen doku hastalığı, 5'inde (%22,8) epilepsi, 3'ünde ( % 13,7) immobilizasyon, Tinde ( %4,5) osteogenezis imperfekta, Finde (%4,5) Fanconi 1aplastik anemi ve l'inde (% 4,5) akut lenfoblastik lösemi mevcut idi Yirmi iki hastamn 13'ü (% 59) steroid tedavisi almışlardı ve hesaplanan kümülatif steroid dozunun ortalama 10445,8±9240,9 mg (2000-30000) prednizolona eşdeğer olduğu saptandı. Toplam 6 hastaya (% 27,3) günde 5 mg, 16 hastaya (%62,7) 10 mg oral alendronat verilirken, üç hastaya ek olarak etementer Ca desteği önerildi Ortalama alendronat tedavi süresi 14±7,75 (6-36) ay olarak idi Hastaların tedavi sonrası Z-skorlan ile KMY değerleri bazal değerlere göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek bulundu (her ikisi için de p= 0,000). Hastaların ortalama yıllık KMY artışı % 32,74±52,57 (% 5,17- 255,42) olarak bulundu. Steroid tedavisi almayan hastaların Z-skorundaki artış ve yıllık KMY artışı steroid tedavisi alan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek saptandı (sırasıyla p=0,020 ve p=0,006). Tedavi sonrası serum ALP düzeyleri tedavi öncesine göre anlamlı ölçüde düşük saptandı (p=0,007). Tedavi sonrasında 6 hastada (% 28,6) osteoporozun tamamen düzeldiği, 7 hastada (% 33,3) osteoporozun düzeldiği ancak osteopeninin devam ettiği, 6 hastada (% 28,6) z skorunda artış olmasına rağmen osteoporozun devam ettiği, 2 hastada (% 9,5) osteoporozun daha da kötüleştiği görüldü. Alendronat tedavisi öncesinde hiçbir hastanın diz grafisinde sklerotik band bulunmazken, tedavi alan hastaların 13 'ünde (% 59,1) sadece metafizer skleroz, l'ünde (% 4,5) metafizer sklerozla birlikte epifizer skleroz, 8'inde (% 36,4) herhangi bir değişiklik saptanmadı. Hastaların tedavi öncesi ile tedavi sonrası VKÎ'leri, boy SDS'teri, serum Ca ve P düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Çalışma boyunca hastalarda alendronat tedavisi ile ilgili hiçbir yan etkiye rastlanmadı. Sonuç: Osteoporoz saptanan çocuk ve adolesan hastalarda ÎV bifosfonatlara göre daha ucuz ve kolay uygulanabilen oral alendronat kullanımının hiçbir yan etkrye rastlanmaksızın kemik mineral yoğunluğunu artırtığı görülmüştür. Anahtar sözcükler: Çocukluk çağında osteoporoz, oral alendronat, kemik mineral yoğunluğu

Abstract:
Efficiency and safety of oral alendronate in children with osteoporosis Objective: to investigate the effect and safety of oral alendronate therapy on bone mineral density in children and adolescents with osteoporosis Patients and method: Twenty-two children who had osteoporosis diagnosed in pediatric endocrinology clinic of Dokuz Eylul University were enrolled between August 2000 and August 2003. Pretreatment data of weight, height, height standart deviation score (SDS), body mass index (BMI), and pubertal stage were recorded in detail. Dietary intake of calcium (Ca), serum levels of Ca, phosphorus (P), alkaline phosphatase (ALP) and 25 (OH) D3 were detected. X-ray studies of left wrist and knee were done in order to reveal bone age and sclerotic band, respectively. Bone mineral density was measured in the vertebrae of the lumbar spine (L1-L4) using dual energy X- ray absorptiometry (DEXA). Z-scores of the patients were calculated based on bone age and reference bone mineral density values of healthy children living in Aegean region. Children with Z score less than - 2 SD were drafted. Patients suffering from 25(OH) D3 deficiency, growth hormone deficiency, hypogonadism, delayed puberty or gastrointestinal system disorders (such as gastroesophagial reflux, peptic ulcus) were excluded. Children received 10 rug/day oral alendronate except for children less than 30 kg, who received 5 mg/day. Oral elementary calcium supplementation was recommended if dietary intake had been found inadequate. Patients were assessed regularly every three months. On each visit, serum levels of Ca, P, ALP and radiogram of knee were obtained, in addition to detailed physical examination. Pre and post treatment data of auxologic, biochemical, and densitometric studies of all patients were compared. Furthermore, the responses to oral alendronate in patients with and without corticosteroid treatment are separately evaluated and compared. Results: Twenty-two children, whose ages ranged between 4.3 and 19 years with a mean of 13.3 ± 3.9 years, were enrolled in the study. Of the 22 children, 10 (45.5%) were girls and 12 (54.5%) were boys. Among the patients, 11 (50%) suffered fromcollagen tissue disease, five (22.8%) had epilepsy, three (13.7%) were immobilized, and the others had osteogenesis imperfecta (4.5%), fanconi aplastic anemia (4.5%), and ALL (4.5%), respectively. Thirteen of the patients (59%) have had corticosteroid treatment. Mean cumulative dosage of the therapy was equivalent to 10445,8±9240,9 mg (2000-30000) prednisolone. Six of the patients (27.3%) received alendronate 5 mg daily, whereas 16 of the patients (62.7%) received 10 mg daily. Additionally, three patients were supplied dietary calcium. The mean duration of alendronate treatment was 14± 7.75 months (6-36). Post treatment Z-scores and BMD values were statistically significant higher then basal records (p=0.000, p=0.000 respectively). The mean annual increase in BMD was 32.74%±52.57 (5.17-255.42%). The increase in Z-score and annual BMD were found statistically significant higher in corticosteroid free patients than the ones receiving corticosteroid treatment (p=0.020, p=0.006 respectively). Post treatment serum ALP levels were significantly lower than pretreatment condition (p=0.007). Among the patients, six (28.6%) recovered from osteoporosis, in seven (33.3%) osteoporosis improved but osteopenia lasted, in six (28.6%) osteoporosis persisted although Z-score increased, and in two (9.5%) osteoporosis worsened. Although there had been no sclerotic bands in any of the patients' knee radiogram before treatment, metaphysical sclerosis was detected in 13 patients (59.1%), both epiphyseal and metaphysieal sclerosis was shown in one patient (4.5%) following management, whereas eight patients (36.4%) had no change. There was no statistically significant difference between pre and post treatment data of BMI, height SDS, serum levels of Ca and P (p>0.05). Conclusion: Increase in bone mineral density is observed in children and adolescents with osteoporosis without any side effects following oral alendronate therapy which can be more easily administered and is cheaper than IV biphosponates. Key words: childhood osteoporosis, oral alendronate, bone mineral density 4