Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik açısından incelenmesi
Examination of texts in secondary school Turkish textbooks in terms of readability
Yazar: GİZEM ÇIPLAK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BALCI
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Metin = Text ; Metin okuma = Text reading ; Okunabilirlik = Readability ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinleri okunabilirlik 
bakımından incelemektir. Bu çalışmanın modeli temel nitel araştırma desenidir. 
Çalışmada veriler doküman analizi ile toplanmıştır ve incelenen materyaller 2021-
2022 eğitim öğretim yılında kullanılan ortaokul Türkçe ders kitaplarıdır. Çalışmada 
ele alınan 151 metin Ateşman Okunabilirlik Formülü ve Çetinkaya Okunabilirlik 
Formülüne göre değerlendirilmiştir. Çalışmada ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki 
metinlerin Ateşman Okunabilirlik Formülüne göre genellikle "kolay" ve "orta 
güçlükte", Çetinkaya Okunabilirlik Formülüne göre genellikle eğitsel okuma ve 8, 9.
sınıf düzeyinde olduğu görülmüştür. Ortaokul Türkçe ders kitabındaki bazı 
metinlerin okunabilirlik açısından öğrencilerin sınıf seviyelerinin üstünde olduğu 
belirlenmiştir. Bunun yanında ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin 
ortalama okunabilirlik değerleri dikkate alındığında Ateşman Okunabilirlik 
Formülüne göre "kolay" ve "orta" düzey olarak değiştiği, Çetinkaya Okunabilirlik 
Formülüne göre ise tamamının eğitsel okuma ve 8, 9. sınıf düzeyinde olduğu 
belirlenmiştir. Türkçe ders kitaplarında bulunan metinlerin okunabilirlik 
durumlarının 5. sınıftan 8. sınıfa düzenli biçimde artmadığı görülmüştür. Ayrıca aynı 
sınıf seviyesinde olan kitaplar arasında okunabilirlik düzeyi bakımından bir eşitlik 
olmadığı belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler
Türkçe Eğitimi, Okunabilirlik, Türkçe Ders Kitabı, Metin

Abstract:
The aim of this study is to examine the texts in secondary school Turkish textbooks 
in terms of readability. The model of this study is the basic qualitative research 
design. In the study, data were collected by document analysis and the materials 
examined are secondary school Turkish textbooks used in the 2021-2022 academic 
year. 151 texts handled in the study were evaluated according to Ateşman 
Readability Formula and Çetinkaya Readability Formula. In the study, it was 
observed that the texts in the secondary school Turkish textbooks were generally 
"easy" and "medium difficulty" according to the Ateşman Readability Formula, and 
were generally at the level of educational reading and 8th and 9th grades according 
to the Çetinkaya Readability Formula. It has been determined that some texts in the 
secondary school Turkish textbook are above the students' grade levels in terms of 
readability. In addition, when the average readability values of the texts in the 
secondary school Turkish textbooks are taken into account, it has been determined 
that according to the Ateşman Readability Formula it changes as "easy" and 
"intermediate", and according to the Çetinkaya Readability Formula, all of them are 
at educational reading and 8th and 9th grade levels. It has been observed that the 
readability status of the texts in Turkish textbooks did not increase regularly from the 
5th grade to the 8th grade. In addition, it has been determined that there is no 
equality in terms of readability between books at the same grade level.
Keywords
Turkish Language Teaching, Readability, Turkish Textbook, Text