Parkinson hastalarında sanal gerçeklik temelli oyunların üst ekstremite ve gövde fonksiyonları ve kognitif durum üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of virtual reality based games on upper extremity and trunk functions and cognitive status in Parkinson's disease patients
Yazar: BARIŞ ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED KILINÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Son yıllarda, Parkinson Hastalığı (PH) olan bireylerin rehabilitasyon programlarında oyun temelli egzersizlere daha fazla yer verildiği ve olumlu etkilerinin olduğu dikkati çekmektedir. Bu çalışmanın amacı, nörolojik hastalar için özel olarak tasarlanmış dokunmatik tabanlı oyunların Parkinson hastalarında üst ekstremite performansı, gövde hareketliliği ve kognitif durum üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Randomize kontrollü çalışmamıza katılan Parkinson hastaları rastgele olarak iki gruba ayrıldı. Her iki gruba haftada 3 gün, toplam 8 hafta (24 seans) her bir seans 1 saat olacak şekilde fizyoterapist eşliğinde egzersizler yaptırıldı. Hem deney grubunun hem de kontrol grubunun 1 saatlik egzersiz seansının ilk 40 dakikası hastaların ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirilmiş konvansiyonel egzersizlerden oluşturuldu. Egzersiz seansının son 20 dakikasında deney grubu hastaları USE-IT sistemi ile oyun temelli egzersizler yaparken; kontrol grubu hastaları özellikle üst ekstremite ve gövde fonksiyonlarını geliştirmeye yönelik konvansiyonel egzersizler yaptılar. Değerlendirmeler, tedavi öncesi ve sonrası olmak üzere 2 defa uygulandı. Birincil değerlendirme parametreleri olarak belirlenen üst ekstremite performansı 9 Delikli Peg Testi (9-DPT) ve Minnesota El Becerisi Testi (MEBT), gövde mobilitesi Gövde Bozukluğu Ölçeği (GBÖ), kognitif durum Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MBDÖ) kullanılarak değerlendirildi. İkincil değerlendirme parametreleri olarak seçilen hastalık şiddeti Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği (BPHDÖ), fonksiyonel mobilite Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT), dinamik denge Fonksiyonel Uzanma Testi (FUT) ve yaşam kalitesi Parkinson Hastalığı Anketi (PHA-39) ile değerlendirildi. Çalışmamız, deney grubunda 10 katılımcı ve kontrol grubunda 10 katılımcı olmak üzere toplam 20 katılımcı ile tamamlandı. Bulgularımız, her iki grupta da tedavi sonrasında 9-DPT dominant taraf, MEBT, GBÖ, BPHDÖ, ZKYT, FUT ve PHA-39'da anlamlı iyileşme olduğunu gösterdi (p<0,05). Ayrıca sadece deney grubunda MBDÖ puanları anlamlı düzeyde arttı (p<0,05). Deney grubunun 9-DPT dominant taraf, MEBT çevirme testi ve MBDÖ' nde kontrol grubuna göre daha fazla gelişme gösterdiği bulundu (p<0.05). Sonuç olarak, hastaların ihtiyaçlarına yönelik olarak geliştirilen oyun temelli egzersizlerin, üst ekstremite performansını, gövde mobilitesini, kognitif durumu, dengeyi ve yaşam kalitesini geliştirmek için yararlı bir rehabilitasyon aracı olabileceği ve özellikle üst ekstremite ve kognitif fonksiyonların geliştirilmesinde konvansiyonel egzersizlere göre daha etkili bir yöntem olabileceği düşünüldü.

Abstract:
In recent years, game-based exercises have been included more in the rehabilitation programs of Parkinson's disease (PD) patients and positive effects have been observed. This study aims to investigate the effects of innovative games particularly designed for neurological patients on upper extremity performance, trunk mobility and cognition in patients with PD. Participants were randomly allocated into two groups. Both groups recevied 1 hour physiotherapy session for 3 days a week and 8 weeks in total (24 sessions). The first 40 minutes of the 1-hour exercise session of both groups included conventional exercises tailored to the needs of the patients. In the last 20 minutes of the exercise sessions, the experimental group patients performed game-based exercises with the USE-IT system while control group patients performed conventional exercises especially aiming upper extremity and trunk mobility. Evaluations were applied twice, before and after treatment. Primary outcome assessments were 9-Hole Peg Test (9-HPT) and Minnesota Manual Dexterity Test (MMDT) for upper extremity performance, Trunk Impairment Scale (TIS) for trunk mobility, Montreal Cognitive Assessment (MoCA) for cognitive status. Secondary outcome assessments were Unified Parkinson's Disease Rating Scale (MDS-UPDRS) for disease severity, Timed-Up and Go Test (TUG) for functional mobility, Functional Reach Test (FRT) for dynamic balance and Parkinson Disease Questionnaire (PDQ-39) for quality of life. Our study was completed with a total of 20 participants: 10 participants in the experimental group and 10 participants in the control group. Our findings showed that both groups improved significantly in 9-HPT dominant side, MMDT, TIS, MDS-UPDRS, TUG, FRT and PDQ-39 (p<0.05). MoCA scores of experimental group improved significantly (p<0.05) while control group's did not (p>0.05). It was found that EP group had better imrovements in 9-HPT dominant side, MMDT turning test and MoCA than CP group when the differences in the changes within the groups were compared (p<0.05). It was thought that game-based exercises developed for the needs of patients could be a useful rehabilitation tool to improve upper extremity performance, trunk mobility, cognitive status, balance and quality of life and could be more effective rehabilitation method than conventional exercises, especially in improving upper extremity and cognitive functions.