Kur'ân-ı Kerîm'deki tekrarlar bağlamında Tâcül-Kurrâ Mahmûd b. Hamza b. Nasr el-Kirmânî'nin el-Burhân fî Tevcîhi Müteşâbihi'l-Kur'ân adlı eserinin incelenmesi
An analysis of Tâcū al-Qurra Kirmânî and his work titled al-Burhân fî Tevcîhi Müteşâbihi'l- Qur'ân in the context of repetitions in the Qur'ân
Yazar: ENGİN TAŞDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BAĞÇİVAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Tâcül-Kurrâ el-Kirmânî hicrî 5. ve 6. asırlar arasında yaşamış, İslâmî ilimler alanında mümtaz şahsiyetlerden biridir. Küçük yaştan itibaren İslâmî ilimler ile meşgul olmuş; ulûmü'l-Kur'ân, tefsir ve nahiv ilimleriyle ilgili önemli eserler kaleme almıştır. Tabakat kaynaklarında Kirmânî'nin ilmî hayatı ve kişiliği hakkında geniş malumat olmasa da 'el-İmâm', 'Tâcül-Kurrâ', 'el-Mukrî', 'el-Muhakkik', 'Burhânüddîn', 'Nurü'd-dîn', 'el-Fakih' ve 'Sika' gibi kullanılan bazı ifadeler/nitelemeler onun çok yönlü bir âlim olduğunu ve ilmî üstünlüğünü göstermektedir. Nitekim Yâkût el-Hamevî, İbnü'l-Cezerî ve Süyûtî gibi âlimler onun çeşitli alanda eserlere sahip, idrak gücü yüksek, ince kavrayış ve parlak bir zekâya sahip olduğunu aktarmışlardır.
Kirmânî'nin kaleme aldığı önemli eserlerden biri de el-Burhân fî Tevcîhi Müteşâbihi'l-Kur'ân adlı eserdir. Kirmânî bu eserinde ulûmü'l-Kur'ân'ın konularından olan Kur'an'daki lafzî tekrarları açıklamaktadır. Kirmânî bu eserinin mukaddimesinde daha önce Kur'an'daki tekrarları ihtiva eden bazı eserler olduğunu ifade etmekle beraber bu kitapları yeterli bulmadığını aktarmaktadır. Ona göre, daha önce bu konuda yapılan çalışmalarda, tekrar edilen ayetlerin bir araya getirilmesiyle iktifa edildiği ve bunların sebepleri, illetleri ve hikmetlerinin izahının yapılmadığını savunmaktadır. Daha sonra ise bu âyetlerin tefsir ve te'viline girmeden, birbirinin benzeri olan ve tekrar eden âyetlerdeki ziyâde-noksan, takdim-tehir ve ibdâlî gerektiren sebep, illet ve hikmetlerin neler olduğunu açıklayacağını, kendisinin takip edeceği bu yöntem ve metot ile bunun bir ilk olacağını ifade etmektedir.
Müellifin mukaddimesindeki bu iddiadan hareketle hazırladığımız bu çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışmanın konusu, amacı ve önemi gibi mevzular hakkında bilgi verilmiştir. Ardından birinci bölümde müellifin yaşadığı dönem, hayatı, ilmî kişiliği ve eserleri gibi konulara yer verildikten sonra ikinci bölümde tekrar, tekrârü'l-Kur'ân kavramıyla ilgili konular incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise bu eserin tanıtımı, ulûmü'l-Kur'ân'a etkisi, müellifin tekrarları izah ederken kullandığı metot ve kitaptan örnekler verildikten sonra, gerekli görülen yerlerde değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Tâc al-Kurrâ al-Kirmânî lived between the 5th and 6th centuries and was one of the most valuable scholars in the field of Islamic sciences. He was engaged in Islamic sciences from a young age and wrote important works on 'ulûm al-Qur'ân, tafsir and nahw sciences. Although there is not extensive information about al-Kirmânî's scholarly life and personality in the 'tabakat' sources, some expressions/characterizations such as al-Imâm, Tâc al-Qurrâ, 'al-Mukrî', 'al-Muhakkik', 'Burhân al-Dîn', 'Nur al-Dîn', 'al-Fakih' and 'Sika' show that he was a versatile scholar and his scholarly superiority. In addition, scholars such as Yâkût al-Hamâwî, Ibn al-Cazari, and al-Suyûtî report that he had works in various fields, was highly perceptive, and possessed extraordinary insight and intelligence.
One of the important works written by al-Kirmânî is al-Burhân Fî Tavcîhi Muttashâbih al-Kur'ân. In this work, al-Kirmânî explains the 'literal' repetitions in the Qur'ân, which is one of the subjects of ulûm al-Qur'ân. Al-Kirmânî stated that there were some previous works on the repetitions in the Qur'ân, and in the introduction of al-Burhân, he explained that he did not find these books sufficient. According to him, in the previous works on this subject, it was sufficient to bring together the repeated verses and not to explain their reasons, purposes and wisdom. In the following opinion, he states that he will explain what are the reasons and wisdoms that require excess, deficiency, presentation, ta'hir, ta'hir, ibdâlî in similar and repeated verses without resorting to exegesis and 'tafsir' of the verses, and that this will be a first with this method and method he will follow.
This study, which we have prepared based on this claim in the author's introduction, consists of an introduction and two main chapters. In the introduction, the subject of the study, the conceptual framework, the purpose and method of the study are mentioned. In the first part, after explaining the issues such as the period in which the author lived, his life, his scholarly personality and his works, the issues related to the concept of repetition and Repetition of the Qur'an are examined. In the second part, the introduction of this work, its effect on Ulûm al-Qur'ân, the method used by the author in explaining repetitions and examples from the book are given.