Türk vergi sisteminde vergi güvenlik önlemleri
Tax security measures in Turkish tax system
Yazar: İNCİ SOLAK
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜRCAN KUMRULU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Vergi güvenlik önlemleri, vergi kanunlarında yer alan düzenlemelerin doğru bir biçimde yerine getirilmesini sağlamaya yönelik mekanizmalardan oluşmaktadır. Bu önlemler doktrinde ağırlıklı olarak teknik anlamıyla ele alınmakta ve vergi güvenlik müesseselerine özgülenmektedir. Beyana dayalı vergi sistemlerinde vergi güvenlik müesseseleri ön plana çıkmakla birlikte vergi güvenlik önlemleri sadece kurumsallaşmış yapılan değil, vergilendirme sürecinin tamamında yer alan ve sürecin doğru olarak işlemesini sağlayan bütün mekanizmaları içermektedir. Bu bağlamda vergi güvenlik önlemlerini sistemde güvenliğin sağlanması bakımından üstlendikleri işlevlere göre tipik ve atipik vergi güvenlik önlemleri olarak sınıflandırmak mümkündür. Tipik vergi güvenlik önlemleri doğrudan ya da dolaylı olarak vergi güvenliğinin sağlanması için öngörülen düzenlemelerden oluşmakta ve yine üstlendikleri işlevlere göre asli ve tali vergi güvenlik önlemleri olarak ikiye ayrılmaktadırlar. Atipik vergi güvenlik önlemleri ise vergi güvenliği ile net bir bağlantıları olmamakla birlikte genel anlamda sistemin güvenliği açısından önem taşıyan düzenlemelerden oluşmaktadır. Türk vergi sisteminin tarihsel gelişimine bakıldığında vergi güvenlik müesseselerinin oldukça önemli bir yere sahip olduğu gözlemlenmektedir. Birçoğu yürürlükten kaldırılmış olan bu müesseselerin vergi güvenliğinin sağlanmasından çok vergi tahsilatının arttırılması amacına hizmet ettikleri saptanabilmektedir. Türk vergi sisteminde yer alan vergi güvenlik önlemleri vergi ödevinin doğru bir biçimde yerine getirilmesi amacıyla öngörülen maddi ve şekli ödevlere ilişkin düzenlemelerden oluşmaktadır. Sistem içinde farklı işlevler üstlenen vergi güvenlik önlemleri, bütünsel açıdan incelendiğinde bu önlemlerin birbirini tamamladığı 157söylenebilir. Vergilendirme sürecinin tamamı göz önüne alındığında kanun koyucunun her bir vergi kanununda o kanunda düzenlenen verginin veya vergilerin niteliklerine uygun olarak birtakım önlemlere yer verdiği gözlemlenmektedir. Bu anlamda vergi güvenlik önlemleri vergilendirme sürecinin tamamına yayılmakta ve vergisel ödevlerin kanunların öngördüğü biçimde yerine getirilmesini sağlamaktadır. Vergi güvenlik önlemlerinin ekonomik, sosyal ve siyasal faktörlerden bağımsız olarak öngörülmesi, sistemin güvenliğinin sağlanmasını güçleştirmektedir. Vergi güvenliği söz konusu faktörler gözetilmeksizin sadece hukuki düzenlemeler yoluyla sağlanamaz. Bu nedenle vergi güvenliğinin bir sistem sorunu olduğunun kabul edilmesi ve vergi güvenlik önlemlerinin ekonomik, sosyal ve siyasal faktörler göz önüne alınarak öngörülmesi gerekmektedir. 158

Abstract:
Tax security measures consist of the mechanisms that are aimed at providing the correct execution of the regulations within the tax laws. These measures are primarily handled theoretically in the doctrine and are narrowed down to tax security institutions. Despite the fact that tax security institutions play an exclusive role in the declaration-based tax systems, tax security measures include not only the institutionalized forms but also all the mechanisms taking place in the whole taxation process and providing the correct application of that process. In this context, tax security precautions could be classified as typical and atypical tax security precautions according to the functions that they take upon to provide the security in the process. Typical tax security precautions consist directly or indirectly of the regulations prescribed to provide the tax security and again are classified into two as ordinate and subordinate according to the functions that they take upon. On the other hand, although atypical tax security precautions do not have a clear connection with the tax security, in general they consist of the regulations that have importance for the security of system. When we take a look at the historical development of the Turkish tax system, it can be observed that the tax security institutions play a considerably important role. It can be determined that these institutions -of which many were abolished- serve more to the aim of increasing tax revenue rather than providing tax security. Tax security measures in the Turkish tax system consist of the material and formal obligations which are prescribed for the correct execution of the tax obligations. Tax security precautions which have different functions in the system 159complement each other. When the whole taxation process is considered, it can be observed that in every tax law the laymen prescribe some measures suitable for the tax or taxes that are regulated in that law or according to the characteristics of the tax. In this sense, tax security measures spread all over the tax process and provide the execution of the tax obligations as prescribed by the laws. The prescription of the tax security measures independent from the economical, social and political factors complicate the providing of the security of the system. Tax security cannot be provided only by juridical regulations without considering these factors. Therefore, tax security should be considered as a system problem and tax security precautions should be prescribed in consideration with economical, social and political factors. 160