Stachys byzantina K. Koch ve Clinopodium vulgare L. subsp. vulgare bitkilerinin antikanser ve antibiyofilm etkinliklerinin araştırılması
Investigation of anticancer and antibiofilm activities of stachys byzantina K. Koch and Clinopodium vulgare L. vulgare plants
Yazar: BAHAR GEDİK
Danışman: PROF. DR. İDRİS ŞAHİN
Düzce Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğal ve Bitkisel Ürünler / Kozmetik Ürünler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antibiyofilm = Antibiofilm ; Antikanser = Anticancer ; Bitki özütü = Plant extract ; Sitotoksik etki = Cytotoxic effect ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Lamiaceae familyasına ait bazı bitkiler antikanser, antimikrobiyal ve antioksidan gibi çeşitli farmakolojik etkilere sahiptir. Bu familyadaki bitki ekstrelerinin olası antikanser aktivitelerinin moleküler mekanizmaları ve antibiyofilm etkileri hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bu tez çalışmasında Düzce ve Bolu çevresinde doğal yayılış gösteren Lamiaceae familyasına ait olan Stachys byzantina K. Koch (Boz karabaş, Dağ çayı) ve Clinopodium vulgare L. subsp. vulgare (Yabani fesleğen) bitki türlerinin çeşitli biyolojik aktivitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Antibiyofilm aktivite çalışmamız sonucunda en yüksek antibiyofilm aktivite %72,75 oranla Stachys byzantina bitkisinin sulu ekstresinde gözlenmiştir. Clinopodium vulgare bitkisinin ise en yüksek antibiyofilm aktivitesi %55,44 oranla sulu ekstresinde gözlenmiştir. Çalışmada bitkilerin AGS (mide kanseri), HepG2 (hepatoselüler karsinoma) ve HCT116 (kolon kanseri) hücrelerindeki antiproliferatif etkileri WST-1 kiti ile incelendi. Hücre çoğalması inhibisyonunu en yüksek gösteren hücre hattı AGS hücreleri idi. HUVEC hücrelerinde proliferasyon inhibisyonu görülmemesi, bitki ekstrelerinin sağlıklı normal hücre için toksik olmadığını göstermiştir. AGS hücrelerinde yapılan yara iyileşmesi deneyinde, hücre migrasyon düzeyi anlamlı düzeyde azalmıştır.  AGS mide kanseri hücre hattında Kaspaz-3, Kaspaz-8 ve Kaspaz-9 proteinleri kontrole göre 2-5 kat düzeyinde artarken, HCT116 hücrelerinde bu artış kontrole göre 1-3 kat düzeyinde gerçekleşmiş, HepG2 hücrelerinde ise genel olarak çok zayıf Kaspaz aktivasyon düzeyleri izlenmiştir. Western blot deneyleri sonucu, bitki sulu ekstrelerinin uygulandığı AGS hücrelerinde, Bax, Bim ve Bik proteinlerinin ekspresyonlarında kontrole göre anlamlı düzeyde artışlar gözlenirken, Bcl-2 protein ekspresyonu azalmıştır. Bu tez çalışması sonucu elde edilen antikanser ve antibiyofilm etki bulgularının gastrointestinal sistem kanserleri ile ilgili yapılan pre-klinik çalışmalar için önemli katkılar sunacağı ve yeni farmasötiklerin geliştirilmesinde potansiyel bir kaynak olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Some plants belonging to the Lamiaceae family have various pharmacological effects such as anticancer, antimicrobial and antioxidant. There is insufficient information about the molecular mechanisms of possible anticancer activities and antibiofilm effects of plant extracts in this family. In this thesis study, it was aimed to determine the various biological activities of Stachys byzantina K. Koch and Clinopodium vulgare L. subsp. vulgare plant species belonging to the Lamiaceae family, which naturally spread around Düzce and Bolu. As a result of antibiofilm activity study, the highest antibiofilm activity was observed in the aqueous extract of Stachys byzantina plant with a rate of 72,75%. The highest antibiofilm activity of Clinopodium vulgare plant was observed in the aqueous extract with a rate of 55,44%. In the study, the antiproliferative effects of the plants were examined with the WST-1 kit on AGS (gastric cancer), HepG2 (hepatocellular carcinoma) and HCT116 (colon cancer) cells. The highest inhibition of cell proliferation was observed in the AGS cell line. There was no proliferation inhibition was observed in HUVEC cells, indicating that the plant extracts were not toxic to healthy normal cells. The wound healing experiment showed that the level of cell migration was significantly reduced on AGS cells. While Caspase-3, Caspase-8 and Caspase-9 proteins increased 2-5 times compared to control in AGS cells, this increase occurred 1-3 times compared to control in HCT116 cells and generally very weak Caspase activation levels were observed in HepG2 cells. Western blot experiments showed that, significant increases were observed in the expression of Bax, Bim and Bik proteins compared to the control, while Bcl-2 protein expression decreased in AGS cells to which plant aqueous extracts were treated. It is thought that the anticancer and antibiofilm effect findings obtained as a result of this thesis study will provide important contributions to pre-clinical studies on gastrointestinal system cancers and can be used as a potential resource in the development of new pharmaceuticals.