Heykel plastiği ile figüratif anlatım olanakları /
Yazar: ŞİNASİ TEK
Danışman: DOÇ. O. METE DEMİRBAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 1994
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Figüratif heykel = Figurative sculpture ; Heykel = Sculpture

Özet:
Bu raporda heykel piastisitesi ile figuratif anlatım olanakları ele alınmıştır.- Başlangıç noktası yüzyılın ikinci yarısında geleneğin parçalanması, Daumier, Rosso, Rodin gibi sanatçıların yenilikçi ve katkılarıyla başlayan dönemdir. 19. yüzyılın başlama noktası seçilmesi, Gombrich'in dediği gibi "Belki ilk Kez, sanatçının bireyselliğini 'ifade etmede sanatın en iyi araç olduğu" (Gombrich 198 0:398) görüşüdür. Sanatçı 19. yüzyılın ikinci yarışında günlük sıradan hayatı ve o güne kadar önemsenmeyen çok şeyi sanatına konu edinmistir Bu bireysellik duygusu sanatçıyı yeni onu Raporun birinci bölümünde geleneğin parçalanışı ile Rodin, Daumier ve Rosso' da oluşmaya başlayan izlenimci heykel ile giriş yapıldı. İzlenimciliğin "an" lık tespiti bunun heykele aktarımı üzerinde duruldu. Sonra 20. yüzyılda sanayileşmenin fabrika üretiminin ve çalışma hayatının değişime uğrattığı insanın bilinç altının keşfedilmesi ile başlayan Dışavurumcu sanatta figür ele alındı. Kübizm başlığı altında doğal biçimden kopuş ve figürde, insanı betimlemeden çok onu yeniden kurma ve inşa etme sorunu ele alındı. "Hacmi hazır ve bitmiş bir biçim olarak vermiyor, onu oluşturuyor ve yeniden kuruyorlardı" (N.M. İpşiroğlu 1978:37) gerçeği irdelendi. Kübistlerin Kavram ressamlığı üzerinde duruldu. Fütürizm (İlerlemecilik) de ise donemin dünya görüşü ve estetik sorunları ele alındı. Hız, enerji ve hareketin resim-heykel figürü üzerindeki etkileri örneklendi. Kübizm ve Fütürizmden yararlanan Konstrüktivizm de ise biçimin yeniden "inşa" edilişi ve "Plastik Kurma" üzerinde duruldu. Dadacı düşünce ve figürde ise hazır malzeme kullanımı ve sanatta yeniden içerik, izleyici (yapıt ilişkisi gözden geçirildi. Bu akım ve sanat hareketlerine figüre getirilen yenilikler ve sanatsal sorunlar açısından yaklaşıldı. İnsan figürünün bu akımlardakl kurgulanışı irdelendi. İkinci bölümde bu sanatsal akışa destek verse de bir yandan da kendi kişiselliği içinde üretim de bulunan sanatçıların sorunları ele alındı. 20. y.y. ' in başından itibaren önemli çalışmaları olan Picasso'nun "aramıyorum, buluyorum" sözünde karşılısını bulan çok çalışmanın ürünü olan yeni figürleri incelendi. Ardından Matisse'in resimsel- düşünsel kaygılarının serisi olan sırt çalışmaları gibi dizilerle birlikte oluşturulan "Henrietta II" üzerinde durularak, lîrancusi, Arp, Glacometti, Gonzalet, Moore, Marini gibi belli başlı sanatçılar İrdelendi. B u r a d a bu sanatçıların figüre katkıları ve biç em sorunları açıklandı. Zaman içinde gündelik konuların, siyasal-askeri savaşlardan etkilenen insanın sanata konu olması ve bu sanatçılara yansıması ele alındı. Son bölümde ise çalışmaların oluşmasını sağlayan toplumsal - siyasal oluşumlar ile figürlerin biçimlenişi incelendi, Goya'nın "Üç Mayısta Kurşuna Dizilenleri", Picasso' nun "Guernica" s ı gibi yapıtlar İle Moore' un sığınak desenlerinin de örneklendiği bir bölümde, siyasallaşmış, yıkıma uğramış dünyadaki bireyin psikolojik gerginlikleri, yaşadığı zorlukların heykelin plastik anlatım olanaklarıyla izleyiciye aktarılması amaçlandı.

Abstract:
In this report the possibilities of the statue plastics and figurative expressions are held. It takes it' s starting point from the begening of the seperation in the second part of the 19 th century artists like Daumier, Rosso and Rodin presented novelty attitudes which forced the beginning of a new period. The reason of discerning the 19 th century as the beginning point can be good expressed In the words of Gombrich who said "Perhaps it is the first time that art itself comes to a tool by which the artist can express his individuality best". (Gombrich, 1980î398) Until the second part of the 19 th century the artist had taken the daily life and tnings which were not taken for important as his subject. Mils kind of.InrJivlduallity has put the artist to make new investigations. Impressionism and the trends which followed it, were the results of these investigations. In the first part of the report an introduction has been made which consist of the seperation of the tradition and the impressionist statue beginning with Rodin, Daumier and Rosso. It was concerned with establishing the impressionist "moment" transferee) to statue. Then in the 20 th century there was a focus on the figure of the expr ?«e I orıl s t. which started with the discovery of the subconscious part of men, as a results of changes in the industry production of factories and the work life. Under the headline of Kubism the problem of the reconstruction of men in sled of description in figure and so the natural disturbance was discussed. "They didn't give the volume as present and finished, but they rather constructed and established it again". (N.M.lpşiroğlu 1978:37) It was dealt with the concept drawing of the Kubists. In Futurism (progession) it was handled with the world view and esthetic problems of this period. The effects of speed, energy and movement upon painting and statue were examplif led. In Kons true ti vism which benefit from Kublçm and Futurism the from was "reconstructed" and it was dealt with "Plastic setup". In the Dadaist thought and figure ready made material use and the relation between work and audience as content was discussed. The approach to this trends and art movement s were In the framework of their novelty which they bring to figure itself. The examination of the fancy of men figure is tried to made. In the second part the problems of the artiste were discussed who made individual works. Also they seem to be supporting the artistic trends which mentioned before. Figures were taken as subject which find their roots in Picasso's important; works as he has expressed "I don't search, I find". Later, Matisse and his painting -thought anxiety presented in "Henrietta II" will be discussed. Bisede this Brancusi, Arp, Qiacometti, Gonzalez, Moore and Marini were scrutinized. Theire supplement to figure and thelre from problems are brought to light. Furthermore subjects to daily-life, the effects of were politic-military wars upon men taken as subject for art and the impression of the artists from them were taken in hand. In the last part, the social and politic outcome trough which the works come to be made and the shapping of figure was studied. Goya's "The Executions of May 3", Picasso's "Guernica" and Moor's drawings were shown as examples for the political and the individual psychology which comes to bo a ruin. Through this was aimed to transfer this difficulties to the audience with the possibilities of the plas tic-statue.