İşitme kayıplı bir çocuk ve işiten kardeşinin çeşitli bağlamlarda etkileşimlerinin incelenmesi
An examination the interactions of a child with hearing loss and his hearing brother in various context
Yazar: MERVE KAYMAZ
Danışman: PROF. DR. YILDIZ UZUNER
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Etkin iletişim = Active communication ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Kardeşler = Brothers ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; İletişim = Communication ; İletişim becerisi = Communication skill ; İletişim stratejileri = Communication strategies ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children

Özet:
Araştırmanın amacı, İşitme kayıplı bir çocuk ve işiten kardeşinin çeşitli bağlamlarda etkileşimlerinin incelenmesidir. Durum çalışması olarak desenlenen araştırmanın katılımcıları; İşitmek kayıplı 6 yaş bir aylık bir erkek çocuk ve 3 yaş iki aylık normal işiten erkek kardeş ve ailesidir. Araştırmanın verileri; katılımcı gözlemler, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış görüşmeler, belgeler ve araştırma günlüğü yoluyla toplanmıştır. Toplanan veriler, araştırma süreci sırasında ve sonunda gerektiğinde tümevarımsal gerektiğinde betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, işitme kayıplı bir çocuk ve işiten kardeşin çeşitli bağlamlarda sözel olan ya da sözel olmayan iletişim kanallarıyla iki farklı şekilde etkileşim kurduklarını göstermiştir. Kardeşler arasında ortak ilginin olduğu ve ortak ilginin olmadığı etkileşimler gerçekleşmiştir. Bu etkileşimlerde bağlama göre sözel olan ve sözel olmayan iletişim kanallarıyla etkileşim başlatma ve sonlandırma davranışlarında farklılıklar gözlenmiştir. Bağlama göre değişen rollerde nadiren işitme kayıplı kardeş diğer zamanlarda normal işiten kardeşin daha aktif rol aldığı gözlemlenmiştir. Aralarında gerçekleşen etkileşimlerin çoğunlukla anlık kısa ve iletişim döngüsü tamamlanmamış olarak gerçekleşmiştir. İşitme kayıplı bir çocuk ve işiten kardeşin çeşitli bağlamlarda etkileşimlerini inceleyen bu araştırmanın alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca işitme kayıplı çocuk ailelerine ve öğretmenlerine kardeş etkileşimleri ile ilgili olarak öneriler getirebileceği düşünülmektedir.  
Anahtar Sözcükler: Ailede ilişkiler, İşitme kayıplı çocuklar, Kardeş etkileşimi.

Abstract:
The purpose of the research is to examine the interactions of a child with hearing loss and his hearing brother in various contexts. It was designed as a case study. The participants of the study are a 6 year-old boy with hearing loss, and his 3-year-old hearing brother and their parents. The data of the study were collected via participatory observations, semi-structured and unstructured interviews, documents and research journal. The collected data were analyzed both descriptively and inductively when necessary during and at the end of the study period. The findings of the research have shown that the child with hearing loss and his hearing brother interacted in two different ways –joint and non-joint referenced- via verbal or nonverbal expressions in various contexts. In these interactions, according to context, there were differences in behavior of verbal and nonverbal expressions of initiation and termination of interactions. It was observed that rarely the child with hearing loss, sometimes the hearing brother was more actively involved in the changing roles according to the nature of specific context.  The interactions occurred between two brothers were mainly instant and uncompleted.   The results of this study that examines the interactions between the child with hearing loss and his hearing sibling in various contexts are considered to contribute to the related literature. It is also believed that the results could provide information about the sibling interactions for the families who have child (ren) with and without hearing loss. 
Keywords: Family interactions, The child with hearing loss, Sibling interaction.