Diz osteoartritli hastalarda alt ekstremite dizilim anatomisinin radyografik analizi
Radiographic analysis of lower extremity alignment anatomy in patients with knee osteoarthritis
Yazar: ÖZDEN BEDRE DUYGU
Danışman: PROF. DR. FİGEN GÖKMEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Alt ekstremite = Lower extremity ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Radyografi = Radiography

Özet:
Diz osteoartriti (OA), en sık görülen kas iskelet sistemi rahatsızlıklarından birisidir. Diz OA'lı hastalarda alt ekstremite biyomekaniğinin incelenmesi ve altta yatan dizilim bozukluğunun tespiti önemlidir. Bu çalışmanın amacı; farklı evrelerde olan diz OA'lı hastaların kalça, diz ve ayak bileği profilini bir bütün olarak değerlendirmektir.
Çalışmamızda 40-75 yaş aralığında 200 diz osteoartritli hastanın anteroposterior alt ekstremite, diz ve ayak bileği X-ray görüntüleri alındı. Radyolojik görüntüler üzerinde anatomik noktalar işaretlendi. Bu anatomik noktalar; spina iliaca anterior superior, symphysis pubis, caput femoris'in merkezi, trochanter major, condylus medialis femoris, condylus lateralis femoris, patellae'nın orta noktası, condylus medialis tibiae, condylus lateralis tibiae, tuberositas tibiae, trochlea tali, malleolus medialis ve malleolus lateralis'dir. Açı ve uzunluk ölçümleri, Image J yazılım programı yardımıyla yapıldı. Alt ekstremite dizilim anatomisindeki farklılıklar; cinsiyet, yaş grupları ve Kellgren Lawrence evrelerine göre değerlendirildi.
Çalışmamızda diz osteoartritli hastalarda kadın-erkek oranı 2,17:1 (137 kadın/63 erkek) olarak bulundu. Anatomik-mekanik femoral uzunluk, anatomik-mekanik tibial uzunluk, abductor uzunluk, kalça merkezinin uzunluğu, femoral sapma, collum femoris uzunluğu ve collum femoris şaft açısı değerleri erkeklerde kadınlara göre daha yüksek; Q açısı, kalça-diz-ayak bileği açısı, mekanik lateral distal femoral açı, mekanik medial proksimal tibial açı ve femoral açı değerleri ise kadınlarda erkeklere göre daha yüksek bulundu. Hastaların alt ekstremite uzunluk ve açı değerlerinde, yaş gruplarına göre farklılıklar bulundu. Q açısı, kalça-diz-ayak bileği açısı, mekanik lateral distal femoral açı, femoral Q açısı, tibial Q açısı, femoral mekanik eksen şaft açısı, plato açısı, ayak bileği tilt açı değerleri 62-75 yaş aralığında diğer yaş gruplarına göre daha yüksek bulundu. Kellgren-Lawrence kriterlerine göre 4. evre olan hastalarda diğer gruplara göre (Evre 1, 2 ve 3) anatomik-mekanik femoral uzunluk, anatomik-mekanik tibial uzunluk, collum femoris uzunluğu daha düşük; collum femoris şaft açısı, Q açısı, kalça-diz-ayak bileği açısı, mekanik lateral distal femoral açı, femoral Q açısı, tibial Q açısı, kondiler plato açısı, ayak bileği tilt açısı ve tibiotalar açı değerleri ise daha yüksek bulundu.
Çalışmamızda farklı yaş gruplarında ve farklı evrelerde olan diz OA'lı hastaların kalça, diz, ayak bileği profillerinin farklı derecelerde etkilendiği gösterildi. Bu sebeple, OA'nın ilerlemesinde risk faktörlerinin belirlenmesi ve uygun tedavilerin planlanmasında alt ekstremite diziliminin kapsamlı değerlendirilmesi yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Diz osteoartriti; ekstremite dizilimi; radyografi.

Abstract:
Knee osteoarthritis (OA) is one of the most common disorders of musculoskeletal system. Evaluation of lower extremity biomechanical parameters and diagnosis of underlying alignment disorders are significant. This study aims at assessing the hip-knee-ankle profile of patients with different knee OA stage as a whole.
In this study, it was taken X-ray images of 200 patients with knee OA between 40-75 ages. Anatomical landmarks were identified on radiography. This landmarks are anterior superior iliac spines, symphysis pubis, centre of femoral head, greater trochanter, medial femoral condyle, lateral femoral condyle, centre of patella, medial tibial condyle, lateral tibial condyle, tibial tuberosity, trochlea tali, lateral malleolus and medial malleolus. The angles and distance were measured by using Image J software. Differences in lower extremity alignment anatomy was evaluated according to sex, age groups and Kellgren-Lawrance grades.
The female-to-male ratio was detected 2.17:1 (137 women/63 men). Anatomical femoral length, mechanical femoral length, anatomical tibial length, mechanical tibial length, abductor length, height of the hip center, femoral offset, femoral neck lenght and femoral neck and shaft angle values were higher in men than women. Q angle, hip-knee-ankle angle, mechanical lateral distal femoral angle, mechanical medial proximal tibial angle, femoral angle values were detected higher in women. It was found that there is a difference in angle and length values between age groups. Q angle, hip-knee-ankle angle, mechanical lateral distal femoral angle, mechanical medial proximal tibial angle, femoral Q angle, tibial Q angle, angle between the femoral mechanical axis and femoral shaft axis, plateau angle and ankle tilt angle values were found higher in patients between 62-75 ages. In grade 4 patients, anatomical femoral length, mechanical femoral length, anatomical tibial length, mechanical tibial length, femoral neck length were detected lower; femoral neck and shaft angle, Q angle, hip-knee-ankle angle, mechanical lateral distal femoral angle, femoral Q angle, tibial Q angle, condylar plateau angle, ankle tilt angle and tibiotalar angle values were higher in comparison with other grades.
The study indicates that differences of age groups and the severity of OA have substantial effects on the hip, knee and ankle profile in different degrees. Therefore, comprehensive assessment of lower extremity alignment anatomy should be performed for identifying risk factors for OA progression and planning for appropriate treatment protocols.
Keywords: Knee osteoarthritis; extremity alignment; radiography.