Çalışanların sergilediği presenteizm ve işe yabancılaşma davranışlarının yönlendirilmesinde hizmetkâr liderliğin rolü: Ampirik bir çalışma
The role of servant leadership in directing employees' presenteeism and job alienation behaviors: An empirical study
Yazar: ERKAN NUR
Danışman: PROF. DR. FERİT KÜÇÜK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada, modern liderlik yaklaşımlarından biri olan hizmetkâr liderliğin çağımızın en önemli örgütsel problemlerinden ikisi olan, işe yabancılaşma ve presenteizm üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırmada ihtiyaç duyulan veriler, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden seçilmiş yedi kamu ve beş vakıf üniversitesinde çalışan 689 idari personelden toplanmıştır. Toplanan verilerin analizi SPSS 27 ve Mplus 8 programları kullanılarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan üç ölçeğin de güvenilir ve geçerli ölçüm araçları olup olmadığını belirlemek için Mplus 8 programı ile Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonucunda elde edilen uyum indeksleri, her üç ölçeğin de faktör yapısını doğru bir şekilde yansıttığını ve güvenilir ölçüm araçları olduğunu göstermiştir. Hizmetkâr liderlik tarzının çalışanların işe yabancılaşma ve presenteizm davranışları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla basit ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonrasında, hizmetkâr liderliğin hem işe yabancılaşma üzerinde hem de işe yabancılaşmanın alt boyutları üzerinde anlamlı etkisi tespit edilmiştir. Ayrıca hizmetkâr liderliğin, presenteizm ve presenteizmin alt boyutlarından dikkat dağınıklığından kaçınma üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken, presenteizmin alt boyutlarından işi tamamlama üzerinde ise anlamlı bir etkisi görülmüştür. Bunlara ilaveten, hizmetkâr liderliğin alt boyutlarının işe yabancılaşmanın ve presenteizmin alt boyutları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla geliştirilen hipotezler de kısmen kabul edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Liderlik, Hizmetkâr Liderlik, Yabancılaşma, İşe Yabancılaşma, Presenteizm.

Abstract:
This study investigated the impact of servant leadership, one of the modern leadership approaches, on two of the most significant organizational problems of our time: job alienation and presenteeism. The necessary data for the research were collected from 689 administrative staff working at seven public and five foundation universities selected from the seven geographical regions of Turkey. The collected data was analyzed in two stages using SPSS 27 and Mplus 8 programs. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was performed using the Mplus 8 program to determine whether the three scales used in the research were reliable and valid measurement tools. The fit indices obtained from the CFA results indicated that all three scales accurately reflected their factor structures and were reliable measurement tools. Simple and multiple linear regression analyses were conducted to determine the impact of servant leadership on employees' job alienation and presenteeism behaviors. The analyses revealed that servant leadership had a significant impact on both job alienation and its sub-dimensions. Moreover, while servant leadership did not have a significant impact on presenteeism and its sub-dimension of avoiding distractions, it did have a significant impact on the sub-dimension of completing tasks. Additionally, the hypotheses developed to determine the impact of the sub-dimensions of servant leadership on the sub-dimensions of job alienation and presenteeism were partially accepted.
Keywords: Leadership, Servant Leadership, Alienation, Work Alienation, Presenteeism.