Suda çözünmeyen bağlayıcı üretimi, bağlayıcı cins ve miktarının kömür briket üretimine ve kalitesine etkisinin incelenmesi
Production of the binder which isn't dissolved in the water, the study of effects of binder's kind and amount on the quality of production of coal briquettes
Yazar: M.SALİH KESKİN
Danışman: PROF.DR. ABDULLAH ÇOBAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Isınma = Warming ; Kömür = Coal ; Linyit kömürü = Lignite coal

Özet:
ÖZET Doğu Anadolu, Türkiye'nin en soğuk bölgesidir. Isınma amacıyla kullanılan maddelerin temelini düşük kaliteli Karlıova ve Elbistan Turbları ile Şırnak ve Cizre Asfaltitleri teşkil etmektedir. Bu kömürler hiç bir yıkama, mekanik temizleme veya briketleme gibi herhangi bir işleme tabi tutulmadan üretildikleri haliyle sobalarda kullanılırlar. Üretim, nakliye ve depolama esnasında kömür parçalarının büyük bir kısmı toz haline geldiği için değerlendirilemezler. Bu çalışmada, kömürlerin tipleri ve tane irilikleri, melas bağlayıcının oranı, kireç ilavesi gibi faktörlerin üretilen briketlerin gerilim direnci üzerine etkileri incelendi. Her bir kömür türü ve tane iriliği için optimum bir bağlayıcı oranının olduğu tesbit edildi. Tüm durumlarda, kireç ilavesi üretilen briketlerin gerilim dirençlerini azalttığı görüldü. Melasın bağlayıcı olarak kullanıldığı briketlerin tamamı suda çözünmektedir. Kireç ilavesinin briketlerin suda çözünmesine herhangi bir etkisi de yoktur. Briketler suda çözündüğü için, nem, yağmur ve karın etkisini önlemek amacı ile Türkiye'de üretilen briketler 25 veya 50 kg. lık plastik torbalar halinde paketlenmek zorundadır. Bu paketleme,hem maliyeti artırmakta hem de çevre kirliliğine sebep olmaktadır. Bu problemi çözmek için B1...B4 şeklinde işaretlenmiş dört değişik kimyasal katkı maddeleri melasa ilave edildikten sonra, briketler 60 ila 170 °C arasında değişen değişik sıcaklıklarda 1 saat süre ile sertleştirme işlemine tabi tutulmuşlardır. Bu katkı maddelerinin ilave edilmesi, üretilen briketlerin sertliklerini artırmıştır. 120 °C nin üzerindeki sıcaklıklarda 1 saat süre ile sertleştirilen briketlerin, bu kimyasal katkı maddelerinin etkisi ile, sertliklerinin arttığı ve suda çözünmedikleri görülmüştür.

Abstract:
ABSTRACT Eastern Anatolia is the coldest part of Türkiye. The main household heating materials are very low rank Karlova and Elbistan Turbs and Şırnak and Cizre Asphaltites. These coals are used in stoves as produced, without washing, mechanical cleaning or briquetting. During production, transportation and storage most of the lumps are broken into fines which could not be utilised. In this study, the factors affecting the quilty of briquettes such as size, percentage of mollasses binder, addition of lime the qulity of briquettes were studied. It was found out that there is an optimum percentage of binder for each type of coal and of their size. In all cases, addition of lime reduces the tensile strength of the briquettes produced. All of the briquettes produced by using mollasses as a binder dissolves in water. Addition of lime has no effect on the solubility of the briquettes. Since the birquettes dissolves in water, the briquettes produced in Türkiye have to be packed in 25 to 50 kg plastic bags to avoid dissolving effect of the moisture in air, rain and snows. This packing increases the cost and also causes environmental pollutions. In order to solve this porblem, four different type of chemical additives marked as B1...B4 were added into mollasses binder and then briquettes were cured at different temperatures ranging from 60 to 170 °C. Curing time were the same in all curing tests 1 hour. Addition of these chemicals, increased the tensile strength of the briquettes. These chemicals also made the briquettes undissolvable in water if the briquettes cured above 120 °C for 1 hour.