Diyabetik hastalarda ultrasonografi ile parotis ve submandibular tükürük bezlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of parotid and submandibular salivary glands with ultrasonography in diabetic patients
Yazar: EBRU YÜKSEL KAYA
Danışman: DOÇ. DR. GEDİZ GEDUK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diabet komplikasyonları = Diabetes complications ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik anjiopatiler = Diabetic angiopathies ; Diabetik nöropatiler = Diabetic neuropathies ; Hiperglisemi = Hyperglycemia ; Kserostomi = Xerostomia ; Parotis bezi = Parotid gland ; Submandibular gland = Submandibular gland

Özet:
Esas bulgusu kandaki glikoz konsantrasyonunun aşırı yükselmesi olan diyabetes mellitusta (DM) hiperglisemiye bağlı çeşitli komplikasyonlar oluşur. Bu komplikasyonlar arasında kserostomi, hiposalivasyon, periodontal hastalık gibi oral bulgular da vardır. Bu çalışmanın amacı; tip 2 DM'li hasta grubu ve sağlıklı kontrol grubunda, her gruba ultrasonografi (USG) görüntüleri üzerinden sağ ve sol submandibular ve parotis bezlerinin ekojenitesi, parankim homojenitesi, hipoekojen ve hiperekojen alanların varlığı, marjin özellikleri ve renkli doppler özelliklerini değerlendirmek ve submandibular bezin boyut (anteroposterior, süperoinferior, mediolateral), hacim ölçümünü yapmaktır. Çalışmamızda arşiv kayıtlarından yaşları 23 ile 81 arasında değişen 50 tip 2 DM'li ve 50 sağlıklı olmak üzere toplam 100 hastanın her iki taraf submandibular ve parotis bezlerinin USG görüntüleri değerlendirilmiştir. Yapılan incelemelerde; hasta ve kontrol grubu arasında sağ submandibular bezin mediolateral uzunluğu ve hacmi ile sol submandibular bezin anteroposterior, superoinferior, mediolateral uzunlukları ve hacmi diyabetik hastalarda sağlıklı hasta grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir faklılık gözlenmiştir (p <0.05). Hasta ve kontrol grubu arasında sol submandibular bez ekojenitesinde; sol parotis bezi vaskülaritesinde, sağ ve sol parotis bezinin hiperekojen yansıma ve renkli doppler değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p <0.05). Sonuç olarak; USG incelemelerinde hasta grubunun tükürük bezlerinde hiperekojen alan miktarı, boyut ve hacim artışı gözlenirken, renkli dopplerde hipovaskülarizasyona eğilim izlenmiştir. USG incelemelerinde hasta grubunun tükürük bezlerinde boyut, hacim, ekojenite ve vaskülarite gibi meydana gelen değişikliklerin sebeplerinin anlaşılabilmesi için bu bezleri etkileyen sistemik hastalıkların değerlendirilmesinde USG ve renkli dopplerin kullanımı önerilmektedir.

Abstract:
In diabetes mellitus (DM), the main symptom of which is an excessive increase in blood glucose concentration, various complications occur due to hyperglycemia. These complications include oral manifestations such as xerostomia, hyposalivation and periodontal disease. The aim of this study was to evaluate the echogenicity, parenchymal homogeneity, presence of hypoechogenic and hyperechogenic areas, margin characteristics and color Doppler features of the right and left submandibular and parotid glands, and to measure the size (anteroposterior, superoinferior, mediolateral) and volume of the submandibular gland in a group of patients with type 2 DM and healthy controls. In our study, USG images of the bilateral submandibular and parotid glands of a total of 100 patients, 50 with type 2 DM and 50 healthy patients, aged between 23 and 81 years, were evaluated from archival records. A statistically significant difference was observed in the mediolateral length and volume of the right submandibular gland and the anteroposterior, superoinferior, mediolateral length and volume of the left submandibular gland in diabetic patients compared to healthy patients (p<0.05). There was a statistically significant difference in left submandibular gland echogenicity, left parotid gland vascularity, hyperechogenic reflection and color Doppler variables of the right and left parotid glands between the patient and control groups (p<0.05). In conclusion; USG examinations showed an increase in the amount of hyperechogenic area, size and volume in the salivary glands of the patient group, while a tendency to hypovascularization was observed in color Doppler examinations. The use of USG and color Doppler in the evaluation of systemic diseases affecting the salivary glands is recommended in order to understand the causes of the changes in size, volume, echogenicity and vascularity in the salivary glands of the patient group.