Hatay ilinde çok ölçütlü karar analizi yöntemini kullanarak yangın havuzları ve göletleri için uygun yerlerin belirlenmesi
Determination of suitable locations for fire pools and ponds using multi-criteria decision-making method in Hatay province
Yazar: MEHMET ÇEVİK
Danışman: PROF. DR. AHMET İRVEM
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
İnsanlığa hem maddi hem de manevi yönlerden çok sayıda faydalar sağlayan ve en önemli doğal kaynaklarımızdan biri olan ormanlar; nüfus artış hızına paralel olarak tarım alanlarının genişlemesi, yeni yaşamsal ve üretim alanlarına duyulan ihtiyaçların artması gibi çok çeşitli nedenlerden dolayı azalmaktadır. Ormanları azaltıcı en önemli etkenlerden biri de orman yangınlarıdır. Orman yangınlarına büyümeden zamanında ve etkili bir müdahale hayati öneme sahiptir. Genellikle bu müdahaleler, ormanlık alanlarda bulunan yangın havuzları ve göletlerinden alınan sular ile yapılmaktadır. Yangın havuzlarının konumları, suyun zamanında ve yeterli şekilde sağlanması açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de Hatay ili için ormanlık alanlarda yangın havuzları ve göletleri için uygun yerlerin Çok Ölçütlü Karar Analizi (ÇÖKA) ile belirlenmesi amaçlanmıştır. ÇÖKA yöntemlerinden seçim kriterlerinin ağırlıklarının belirlenmesi için ILWIS yazılımında Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi kullanılmıştır. AHP yönteminde mevcut havuzlara mesafe, ormanlık alanların yoğunluğu, su kaynağına, yola ve yerleşim alanlarına yakınlık, arazi eğimi, rüzgâr hızı, sıcaklık ve yağış dağılımı ölçütleri, Uzaktan Algılama (UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile analiz edilmiş, belirlenen ölçütler ışığında yapılması gereken yeni havuzlar için uygun alanları gösteren harita oluşturulmuştur.

Abstract:
Forests, which provide many benefits to humanity in both material and spiritual aspects and are one of our most important natural resources, are decreasing due to various reasons such as the expansion of agricultural areas in parallel with the population growth rate and the increase in the need for new living and production areas. One of the most important factors reducing forests is forest fires. Timely and effective intervention in forest fires before they grow is of vital importance. These interventions are usually carried out with water taken from fire pools and ponds in forest areas. The locations of fire pools are important in terms of providing water in a timely and sufficient manner. In this study, it was aimed to determine the suitable locations for fire pools and ponds in forest areas for Hatay province in Turkey with Multi-Criteria Decision Analysis (MCDA). Analytical Hierarchy Process (AHP) method was used in ILWIS software to determine the weights of the selection criteria from the MCDA methods. In the AHP method, distance to existing pools, density of forest areas, proximity to water sources, roads and residential areas, land slope, wind speed, temperature and precipitation distribution criteria were analyzed with Remote Sensing (RS) and Geographic Information Systems (GIS), and a map was created showing suitable areas for new pools to be built in the light of the determined criteria.