Bilişim teknolojilerinin iş stresi ve iş doyumu üzerindeki etkileri: Kuram ve Türk bankacılık sektöründe bir uygulama
The effect of information technologies on work stress and work qualification: An application in Turkish banking sector and the theory
Yazar: FARUK KALAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞERİF ŞİMŞEK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Banka çalışanları = Bank employees ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilgisayar kullanımı = Computer usage ; Bilişim = Informatics ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş stresi = Job stress

Özet:
Araştırmanın amacı, farklı düzeylerde bilişim teknolojilerini kullanan çalışanların iş stresi ve iş doyum düzeylerini çeşitli alt boyutlarda ölçerek bilişim teknolojileri kullanımının iş stresi ve iş doyumu üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırmada cevabı aranan temel soru; ?bilişim teknolojilerinin çalışanların iş stresi ve iş doyumu üzerindeki etkileri nelerdir?? sorusudur. Araştırma, ?Örgütsel Stres Anketi-D (VOS-D)?nin bir çalışma grubu üzerinden Türk bankacılık Sektöründe çalışan 432 kişiye uygulanması ile gerçekleştirilmiştir.Bilişim teknolojilerinin iş stresi ve iş doyumu üzerindeki etkisi, çalışma yaşamının on iki boyutunda (aşırı iş yükü, görev belirsizliği, sorumluluk, görev çatışması, iş yerinden ayrılamama, işle ilgili karar sürecine katılamama, işin gerekliliğine/anlamına inanmada eksiklik, gelecek belirsizliği, iş doyumunda eksiklik, iş konusunda kaygılanma, sağlık yakınmaları, psikolojik yakınmalar) ölçülmeye çalışılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre; Türk bankacılık sektöründe çalışanların en fazla aşırı iş yükü, sorumluluk ve işyerinden ayrılamama boyutlarında sorun yaşadıkları, diğer boyutların ise orta ve düşük düzeyde sorun olduğu görülmektedir.Günlük bilgisayar kullanma süresi ile aşırı iş yükü, işin gerekliliğine/anlamına inanmada eksiklik, iş doyumunda eksiklik, sağlık yakınmaları ve psikolojik yakınmalar boyutları arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. Günlük bilgisayar kullanma süresi ile gelecek belirsizliği boyutu arasında ise anlamlı ancak negatif yönde bir ilişki saptanmıştır.Ayrıca bilişim teknolojileri kullanımının iş stresi ve iş doyumu üzerindeki etkileri konusunda çalışanlar arasında; cinsiyetlerine, eğitim düzeylerine, kurumdaki görevlerine, bankacılık sektöründe çalışma sürelerine, bilgisayarla ilgili hizmetiçi eğitim alıp-almadıklarına, bilişim teknolojileri kullanımını sıkıcı bulup-bulmadıklarına, bilişim teknolojileri kullanımını zor ve anlaşılmaz bulup bulmadıklarına, bilişim teknolojilerinin çalışanları gerip-germediğine ve bilişim teknolojilerinin yaratıcılığa etkisine göre, bazı çalışma yaşamı boyutları yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of information technologies on the work stress and work qualification by measuring, on various dimensions, the stress and qualification of the workers using such technologies.The sentence which became the chief focus of our attention was what are the effects of information technologies on the work stress and work quality? The study was conducted based on a work group of organization work stress questionaire ?D (VOS-D) and applied to 432 persons working in Turkish banking sectors.The effect was measured in the following twelfe dimensions: Excessive work loud, the uncertainty of the responsibility, responsibility, duty conflict, the inability to leave the work place, the inability to join decision-making, the failure of believing the necessity and meaning of the work, the uncertainty of the future, the shortage of work quality, anxiety about work, health problems and psychological complaints.According to the results of our investigation, it was observed that the workers in Turkish banking sector mostly suffered from the problems of excessive work load, responsibility and inability to leave the work place; in the other dimensions the problems were suffered in a moderate and mild level.Between the dimension such as excessive work loud, the failure of believing the necessity and meaning of the work, the shortage of work quality, health problems, psychological complaints a statistically significant and possitive correlation was found, wheras there was a significant but a negative correlation between the duration of daily computer use and uncertainty of the future. No significant corelation was found between the duration of computer use and the other dimensions.The addition of these results, statistically significant differences were found about the effect of information technologies on work stress and work qualification on the part of the workers, in terms of gender, educational level, the post and status, the duration of work in the bank, the possibilities of in service training, the attitudes of the workers towards information technologies, the imposition of this technologies upon the workers to a strained degree, the effect of information technologies on creativity and some other working conditions.