Sultan II. Selim'in kızı İsmihan Sultan'ın vakıfları üzerine bir inceleme
A study on the waqfes of Sultan Seli̇m II's daughter İsmihan Sultan
Yazar: CENNET KIZILKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ÇAKMAK
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İslam medeniyetinde vakıflar; ekonomik, sosyal ve kültürel hayatı imar eden önemli 
kurumlar arasında yer alır. Osmanlı döneminin de vakıflar bakımından oldukça zengin 
bir geçmişe sahip olduğunu söyleyebiliriz. Osmanlı kent mimarisinin oluşmasında en 
büyük rol vakıflara aittir. Kent dokusunu oluşturan dinî ve kamusal binaların baniliğini 
erkeklerin yanı sıra birçok kadın da üstlenmiştir. Bu sayede hayırsever hanımlar 
toplumda iz bırakacak nice hayırlar yapmışlar, eserler inşa ettirmişlerdir. Osmanlı 
hanedan hanımları da vakıfları vesilesiyle toplumun yararına birçok hizmetlerde 
bulunmuşlardır. İsmihan Sultan, vakfı aracılığıyla yaptığı güzel işlerle Osmanlı 
hanedanının yardımsever hanımları arasında yerini almıştır. Bu tez çalışmasında 
İsmihan Sultan'ın hayatının yanı sıra Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde 572 
numaralı defterde bulunan vakfiyesi, vakfiyesindeki bilgiler ışığında çalışanlar, aldıkları 
ücretler tespit edilmiştir. Keza vakfın Eyüp'te ve Kadırga'da eşi ile birlikte yaptırdığı 
külliye, Mangalya'da cami ile vakfın akarları ve babası Sultan II. Selim'in kızına 
yaptığı temlikler ele alınmıştır. Çalışmanın temel kaynağı vakfiyesine ilaveten
Başkanlık Osmanlı Arşivi'nde hayatı, akarları ve vakfı ile ilgili belgeler ile kronikler ve 
telif eserlerdeki bilgilerdir.

Abstract:
In Islamic civilisation, waqfes are among the important institutions that build economic, 
social and cultural life. We can say that the Ottoman period has a very rich history in 
terms of waqfes. These waqfes had significant contributions and effects on society in 
social, cultural and economic fields. The biggest role in the formation of Ottoman urban 
architecture belongs to waqfes. In addition to men, many women, as well as men, 
undertook the construction of the religious and public buildings that make up the urban 
fabric. In this way, charitable ladies made many charities that will leave a mark on the 
society and had artefacts built. The ladies of the Ottoman dynasty also provided many 
services for the benefit of society through their waqfes. Ġsmihan Sultan took her place 
among the benevolent ladies of the Ottoman dynasty with her good works through her 
foundation. In this thesis, in addition to the life of Ġsmihan Sultan, her waqfıyya in the 
General Directorate of Foundations Archive in the book numbered 572, the employees 
and the wages they received were determined in the light of the information in the waqf. 
Likewise, the kulliye built by the waqf in Eyüp and Kadırga with her husband, the 
mosque in Mangalya, the assets of the waqf and the assignments made by her father 
Sultan Selim II to his daughter are analysed. The main source of the study, in addition 
to her waqfıyya, is the documents in the Ottoman Archive of the Presidency related to 
her life, assets and waqf, as well as the information in chronicles and copyrighted 
works.