Erken mobilizasyon protokolünün hasta bakım sonuçlarına etkisi
The effect of early mobilization protocol on patient care outcomes
Yazar: AYŞEGÜL YAYLA
Danışman: PROF. DR. NADİYE ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Hareketlilik = Mobility ; Hasta bakımı = Patient care ; Hastalar = Patients ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı erken mobilizasyon protokolünün hasta bakım sonuçlarına etkisini belirlemekti.
Materyal  ve Metot: Araştırma, Aralık 2014-Aralık 2016 tarihleri arasında yapıldı. Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi kalp damar cerrahi yoğun bakım ünitesi ve kalp damar cerrahi kliniğinde yürütüldü. Araştırma deney kontrol gruplu yarı deneme modelinde yapıldı. Örneklemini, güç analiziyle belirlenen, araştırma kriterlerine uyan 102 hasta oluşturdu ( 51 deney, 51 kontrol). Veri toplamada tanıtıcı özellikler formu, RCUÖ uyku ölçeği, bağırsak fonksiyonlarını değerlendirme formu, yaşam bulguları ve oksijen saturasyonunu değerlendirme formu, kısa mc gill melzack ağrı değerlendirme ölçeği, hasta hareketlilik ifade formu kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde, yüzdelik ve ki kare testi, bağımsız gruplarda t testi, tek faktörde tekrarlı ölçümlerde varyans analizi (Mauchly's W), Post Hoc Bonferoni testi ve  Cronbach's alpha  güvenilirlik kat sayısı analizi kullanıldı.
Bulgular: Her iki grubun ameliyat sonrası dönemde mobilizasyon öncesi ve sonrası yaşam bulguları ve oksijen saturasyonu karşılaştırıldığında; beş günlük ölçümlerin hiçbirinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptandı.(p>0.05) Grupların 12. saat, 96. saat duyusal ağrı puan ortalamaları ve 12. saat toplam ağrı puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (Duyusal ağrı 12. saat p= .000; Duyusal ağrı 96. saat p= .033; Toplam ağrı 12. saat p= .002).  Ameliyat sonrası 5. gün RCUÖ puan ortalaması deney grubunda 64.98±16.75 kontrol grubunda 58.26±12.37 bulundu ve iki grubun 5. gün RCUÖ puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (5. gün RCUÖ p=.023). Bağırsak seslerinin 36. saatteki değerlendirilmesinde, deney grubunun % 76.5' inde, kontrol grubunun % 47.1' inde normale döndüğü ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı farkın olduğu (p=.002) saptandı. İki grubun gaz çıkarma ve gaita çıkarma zamanı arasında istatistiksel olarak anlamlılık yoktu (Gaz çıkarma p=.078, Gaita çıkarma p=.062). Ameliyat sonrası 1. ve 2. gün hareketlilik ifadeleri karşılaştırıldığında gruplar arasında istatistiksel yönden fark bulunmadı (p>0.05). Grupların geç dönem komplikasyon görülme durumu ve ameliyat sonrası hastanede yatış süreleri arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (Geç dönem komplikasyon p=.036; Ameliyat sonrası hastanede yatış süresi p=.000;).
Sonuç: Erken mobilizasyon protokolünün hasta bakım sonuçlarını olumlu  yönde etkilediği ve  güvenli bir şekilde uygulanabileceği belirlendi. Bu sonuç doğrultusunda erken mobilizasyon protokolü uygulamalarının klinik uygulamalarda kullanılması ve konuyla ilgili araştırmaların yapılması önerilebilir.  
Anahtar Kelimeler: Bakım Sonuçları, Erken Mobilizasyon Protokolü, Hasta

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the effect of early mobilization protocol on patient care outcomes. 
Material and Method: The study was conducted between December 2014 and December 2016 at Cardiovascular surgery intensive care unit and cardiovascular surgery clinic of Atatürk University Health Application and Research Center. The study was conducted with qasi-experimental model with a control group. The sample consisted of 102 patients (51 patients in the experimental group, 51 patients in the control group) meeting inclusion criteria of study determined by using power analysis. Patient information form, the Richards-Campbell Sleep Questionnaire (RCSQ), assessment form of intestinal functions, assessment form of Vital signs and oxygen saturation, short mc gill  pain assesment scale, and patient mobility expression scale were used to collect the data. Percentage and chi square, independent samples t test, analysis of variance for repeated measures in single factor (Mauchly's W), Post Hoc Bonferoni, and Cronbach's alpha reliability coefficient analysis were used to evaluate data. 
Results: When vital signs and oxygen saturation were compared before and after mobilization in postoperative period in both groups; there was no statistically significant difference between the groups in any of the five-day measures (p> 0.05). The difference between 12th and 96th hour sensory pain mean scores of the groups and 12th hour total pain mean score  was statistically significant (Sensory pain  12th hour p= .000; Sensory pain 96th hour p= .033; Total pain 12th hour p= .002).  RCSQ mean score in postoperative 5th day was found to be 64.98±16.75 in the experimental group and 58.26±12.37 in the control group and the difference between 5th RCSQ mean scores of two groups was determined to be statistically significant (5th day RCSQ p=.023). In evaluation of 96th hour  bowel sounds, it was determined to return to normal in 76.5% of experimental group and 47.1% of control group and the difference between them was statistically significant (p=.002). There was no statistically significant difference between gas excretion and defecation time of both groups (Gas excretion p=.078, defecation p=.062). no statistically difference was found between mobility expressions of groups for 1st and 2nd days in postoperative period (p>0.05). The difference between duration of hospitalization and late complication after surgery duration of two groups was determined to be statistically significant (duration of hospitalization p=.000; Late complication p=.036)
Conclusion: Consequently, it was determined that mobilization protocol applied in early period could be administered safely, provided bowel sounds to return to normal earlier, positively influenced sleep of patients, reduced hospitalization duration, and provided complications to occur lesser. In accordance with this result, it can be recommended to use early mobilization protocol practices in clinical practices and conduct the related studies. 
Key Words: Care Outcomes, Early Mobilization Protocol, Patient,