Erken dönem İslam düşüncesinde siyasetin itikat üzerindeki etkisi
The effect of politics on faith in early Islamic thought
Yazar: ENES KAYA
Danışman: PROF. DR. ABDULHAMİT SİNANOĞLU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Halifelik = Caliphate ; Halku`l-Kur`an = Halku`l-Koran ; Kelam = Islamic theology ; Mezhepler = Sects ; Siyasal etki = Political clout ; Siyaset = Politics ; Siyasi iktidar = Political power ; İnançlar = Beliefs ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Modern dönem disiplinlerarası ilişkinin önemi her geçen gün artmaktadır.
Söz konusu ilişki çağımızda tarih-kimya, tıp-sosyal psikoloji, edebiyat sosyoloji
gibi birbirlerinden uzak alanlarda dahi yoğunluk kazanmaktadır. İslâm
düşüncesinde inanç konusunu ele alan Kelȃm ilminin sosyolojinin bir dalı olan
siyaset kurumu ile olan ilişkisi erken dönem İslâm düşüncesinin teopolitik
yapısının en önemli saiklerindendir. Erken dönem İslâm düşüncesinde cereyan
eden itikadi mezheplerin oluşumunda sahabenin o süreçte siyasal kaygılarla
giriştiği hilafet mücadelesi, kabilelerin üstünlük mücadelesi, meydanan gelen
çatışmalar, iktidarların halka yönelik ırkçı politikaları belirleyici rol oynamıştır.
Bu durum siyaset ve itikat ilişkisinin bir doğurgusu olan siyasi-itikadi ekollerin
oluşumunda siyasal ve sosyal faktörlerin belirleyiciliğini göstermektedir. Hatta bu
ekoller zamanla siyasal görüşler de üretmişlerdir. İnanç alanındaki bu ekoller
zaman zaman siyasallaşmış ve siyasal erki temsil eden devletlerle ilişki içerisine
girmişlerdir. Bu ilişki itikadi mezhepler açısından resmileştirme ve ötekileştirme
süreçlerini kapsayan mihne dönemlerini de doğurmuştur. Bu çalışmada kelam
ilminin temel konular üzerinde politik sahanın etkileri irdelenmiş, erken dönem
teoloji ve politika ilişkisinin boyutları modern ve klasik kelam kaynakları
çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İslâm, İtikat, Siyaset, Mezhep, Hilâfet, Kader, Günah, Halku'l
Kur'an

Abstract:
The importance of interdisciplinary relations in modern period social
sciences is increasing day by day. In our age, this relationship is intensifying even
in distant fields such as history-chemistry, medicine-social psychology, literature
and sociology. The relationship of the science of Kalȃm, which deals with the
subject of belief in Islamic thought, with the political institution, which is a branch
of sociology, is one of the most important motivesof the theopolitical structure of
early Islamic thought. The struggle of the caliphate that the Companions
embarked on with political concerns played a determining role in the formation of
the religious sects that took place in early Islamic thought. This situation shows
that political and social factors are decisive in the formation of politico-creed
schools, which are a manifestation of the relationship between politics and belief.
These schools even produced political views over time. These schools in the field of
belief have from time to time become politicized and come into contact with the
states representing the political power. This relationship has also spawned mihne
periods that include formalization and otherization processes in terms of religious
sects. In this study, the effects of the political field on the basic issues of thescience
of kalam were examined, the dimensions of the relationship between early theology
and politics were evaluated within the framework of modern and classical
theological sources.

Keyword: Islam, Creed, Politics, Sect, Caliphate, Destiny, Sin, Creation Of The
Quran