Kritik çocuk hastalarda ferritin ve soluble interlökin 2 reseptör α düzeyinin araştırılması, prognoz üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Investigation of ferritin and soluble interleukin 2 receptor α levels in critical pediatric patients, evaluation of their effects on prognosis
Yazar: İLKNUR PENÇE
Danışman: DOÇ. DR. SEHER ERDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Yoğun Bakım Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Ferritin, vücuttaki demir depolarını göstermenin yanı sıra,sepsis, septik şok, primer/sekonder hemofagositik lenfohistiyositoz, karaciğer hastalıkları, immün yetmezlikler ve metabolik hastalıklar gibi birçok farklı hastalık grubunda bir akut faz reaktanı olarak artış gösteren bir proteindir. Soluble interlökin- 2 reseptör α (sIL-2Rα) ise aktif bağışıklık hücrelerinin hücre yüzeyinden salınarak dolaşıma katılan ve Soluble CD25 olarak da bilinen bir biyobelirteçtir.Bu çalışmayı yapmaktaki amacımız; farklı hastalık gruplarında serum ferritin ve sIL-2Rα düzeylerini ve prognoz ile ilişkisini belirlemek, hemofagositik enfohistiyositoz ayırıcı tanısında ve mortalite öngörüsünde kullanılabilirliklerini araştırmaktır
. Gereç ve Yöntemler: Çalışma, 01 Temmuz 2023 ile 1 Mayıs 2024 arasında çocuk yoğun bakım ünitesine yatan ve ferritin düzeyi >500 µg/L olan 1-18 yaş arası 75 çocuk hasta ile gerçekleştirildi. Bu hastalarda soluble interlökin 2 reseptörü(sIL-2Rα) düzeyi için kan alınacak ve santrifüj edildikten sonra -80 ° C de saklandı. Hastaların klinik bulguları, demografik özellikleri, eşlik eden ek hastalık varlığı, çocuk yoğun bakım ünitesine (ÇYBÜ) yatış gün sayısı, yatışın ilk 24 saati içerisinde bakılan pediatrik mortalite risk skoru (PRISM), Pediatric Logistic Organ Dysfunction skoru (PELOD), mekanik ventilatör gereksinimi, inotrop ilaç infüzyonu ihtiyacı, uygulanan tedavileri, prognozları ve laboratuvar parametreleri kaydedildi. Hastalar hemofagositik lenfohistiyositoz (HLH), sepsis ve diğer hastalıklar olmak üzere 3 gruba ayrıldı.
Bulgular: Çalışmaya %52'si erkek olan ve yaşları 1 ay- 213 ay arasında değişen 75 hasta dahil edildi. Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde ortalama yatış süresi 41.2 gün idi. HLH grubunun ortalama ferritin düzeyi sepsis ve diğer hastalıklar grubuna göre belirgin olarak daha yüksekti (sırasıyla 21935,92 ng/mL, 1394,56 ng/mL ve 1350,16 ng/mL, p < 0,0001). AST ve ALT seviyeleri de HLH grubunda diğer iki gruba göre daha yüksek saptandı (p = 0,0002 ve p = 0,0046).HLH grubunda ortalama sIL-2Rα düzeyi 80,76 ± 17,48 ng/mL iken, sepsis grubunda 71,46 ± 13,33 ng/mL ve diğer hastalık grubunda ise 70,10 ± 15,43 ng/mL olarak saptandı, bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p = 0,029 ve p =0.015).HLH hasta grubunda albümin ve kalsiyum düzeyleri diğer gruplara göre daha düşük, LDH, CRP ve CRP/albümin oranı da belirgin olarak daha yüksek (sırasıyla p= 0,0016, p = 0,0316 ve p = 0,0258), aPTT ise daha uzundu (p = 0,0229). Hasta grupları organ yetmezlikleri açısından değerlendirildi; diğer hastalıklar grubundaki hastaların hiçbirinde böbrek yetmezliği yokken bu oran HLH hastalarında %68 (n=17) ve sepsis hastalarında ise %88 (n=22) idi (p=0,005). Sepsis grubunda karaciğer yetmezliği oranı diğer iki gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,014).Gruplar mortalite açısından karşılaştırıldı. HLH hastalarında bu oran %56 iken
sepsis hastalarında %20, diğer hastalıklar grubunda ise yalnızca %4 olarak saptandı(p<0.001). Kaybedilen hastaların ortalama ferritin düzeyi sağ kalan hastalara göre belirgin olarak daha yüksekti. Benzer şekilde, kaybedilen hastaların PRISM ve PELOD skorları üre, aPTT seviyeleri de anlamlı olarak daha yüksekti(p<0.05)Ferritin düzeyi 500-1000 ng/mL olanlarda ölüm oranı %12,9 (n=4), 1000-3000 ng/mL olanlarda %20,8 (n=5) ve 3000 ng/mL'yi geçenlerde %55 (n=11) idi (p=0.003).Prokalsitonin yüksekliği, mekanik ventilatör ihtiyacı, organ yetmezliğinin özellikle de kardiyovasküler yetersizliğin bulunması, inotrop ilaç gereksinimi ve kültürlerde üremenin olması ÇYBÜ yatış süresini uzatan risk faktörleri olarak belirlendi. Mortalite tahmininde ferritinin, 1728 ng/mL kesme noktasında %65'lik duyarlılık ve %69.09'luk özgüllüğe sahip iken sIL-2Rα nün ise 77.7 kesme noktasında duyarlılığı %45 ve özgüllüğü %54 idi. HLH tanısında 1804 ng/mL kesme noktasında ferritin %80 duyarlılık ve %82 özgüllüğe sahipken, 80.4 kesme noktası ile sIL-2Rα'nın duyarlılığı %64 ve özgüllüğü ise %76 idi. Sonuç: Elde edilen çalışma verileri, HLH hastalarının daha ağır klinik tabloya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu hastaların erken tanı almaları, hızlı ve doğru bir şekilde tedavi edilmesi mortalite ve morbiditenin önlenmesinde büyük önem taşımaktadır. Bu grubun mortalite oranları, diğer hastalık gruplarına kıyasla belirgin şekilde daha yüksektir. HLH hastalarının gruplar arasında en yüksek ferritin ve sIL-2Rα α düzeylerine sahip olduğunu, bunu sırasıyla sepsis ve diğer hastalıkların izlediğini tespit ettik. Ferritin, HLH tanısı ve mortalite öngörüsünde yüksek duyarlılıkve özgüllük değerleriyle güçlü bir biyobelirteç olarak öne çıkmaktadır. sIL-2 α reseptörü ise ferritine göre daha düşük performans sergilemekle birlikte HLH tanısında
güvenilir bir belirteç olarak değerlendirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Ferritin, Soluble IL2 α reseptörü, hiperferritinemi, MAS, sepsis,
septik şok, Hemofagositik lenfohistiyositoz

Abstract:
Introduction and Objective: Ferritin not only indicates body iron stores but also serves as an acute phase reactant that increases in a variety of disease groups such as sepsis, septic shock, primary/secondary hemophagocytic lymphohistiocytosis, liver
diseases, immune deficiencies, and metabolic disorders. Soluble interleukin-2 receptor alpha (sIL-2Rα) is released from the cell surface of active immune cells into circulation. This study aims to determine the serum levels of ferritin and sIL-2Rα across different disease groups and their relationship with prognosis. It aims to explore their utility in the differential diagnosis of hemophagocytic lymphohistiocytosis and predicting mortality.
Materials and Methods: The study was conducted with 75 pediatric patients aged 1-18, hospitalized in the pediatric intensive care unit with ferritin levels >500 µg/L between July 1, 2023, and May 1, 2024. Blood samples were taken for soluble interleukin 2 receptor (sIL-2Rα) levels, centrifuged, and stored at -80 °C. Clinical findings, demographic characteristics, presence of additional diseases, number of days in the PICU, Pediatric Risk of Mortality (PRISM) score within the first 24 hours of admission, Pediatric Logistic Organ Dysfunction (PELOD) score, need for mechanical ventilation, inotropic drug infusion, administered treatments, prognosis, and
laboratory parameters were recorded.Patients were categorized into three groups: HLH, sepsis, and other diseases.
Results:The study included 75 patients, 52% of whom were male, with ages ranging from 1 month to 213 months. The average duration of stay in the Pediatric Intensive Care Unit was 41.2 days. The average ferritin level in the HLH group was significantly higher than in the sepsis and other diseases groups (21935.92 ng/mL,1394.56 ng/mL, and 1350.16 ng/mL, respectively, p <0.0001). AST and ALT levels
were also higher in the HLH group compared to the other two groups (p = 0.0002 and p = 0.0046). The average sIL-2Rα level in the HLH group was 80.76 ± 17.48 ng/mL,while it was 71.46 ± 13.33 ng/mL in the sepsis group and 70.10 ± 15.43 ng/mL in the other diseasesgroup, with statistically significant differences (p = 0.029 and p =0.015). The HLH group had lower albumin and calcium levels but higher LDH, CRP,and CRP/albumin ratio (p = 0.0016, p = 0.0316, and p = 0.0258, respectively) and longer aPTT (p = 0.0229). When assessing organ failures, no patients in the other diseases group had renal failure, while this rate was 68% in HLH patients and 88% in sepsis patients (p = 0.005). The rate of liver failure in the sepsis group was significantly higher than in the other two groups (p = 0.014). Mortality rates were 56% in HLH patients, 20% in sepsis patients, and only 4% in the other disease groups (p <0.001). The average ferritin level in deceased patients was significantly higher than in survivors. Similarly, deceased patients had higher PRISM and PELOD scores, urea, and aPTT levels (p <0.05). Mortality rates varied with ferritin levels: 12.9% for 500-1000 ng/mL, 20.8% for 1000-3000 ng/mL, and 55% for over 3000 ng/mL (p = 0.003). High procalcitonin levels, the need for mechanical ventilation, the presence of organ failure, especially cardiovascular insufficiency, inotropic drug requirement, and  cultures were identified as risk factors that prolong PICU stay. In predicting mortality, ferritin showed a sensitivity of 65% and specificity of 69.09% at a cutoff of 1728 ng/mL, while sIL-2Rα showed a sensitivity of 45% and specificity of 54% at a cutoff of 77.7. For diagnosing HLH, ferritin showed a sensitivity of 80% and
specificity of 82% at a cutoff of 1804 ng/mL while sIL-2Rα showed a sensitivity of 64% and specificity of 76% at a cutoff of 80.4.
Conclusion: The study indicate that HLH patients have a more severe clinicalresentation. Early diagnosis and prompt, accurate treatment of these patients are crucial in preventing mortality and morbidity. The mortality rates in this group are significantly higher compared to other disease groups. HLH patients had the highest ferritin and sIL-2Rα alpha levels, followed by the sepsis and other disease groups. Ferritin stands out as a strong biomarker in HLH diagnosis and mortality prediction, while the sIL-2 alpha receptor, although less performant, can be considered a reliable marker in HLH diagnosis.
Keywords: Ferritin, Soluble IL2 alpha receptor, hyperferritinemia, MAS,
sepsis, septic shock, Hemophagocytic lymphohistiocytos