Alzheimer hastalığına bağlı demans olgularında yargılama becerilerinin değerlendirilmesi
Assessment of the Judgment Skills of Patients with Dementia Related to Alzheimer's Disease
Yazar: SEVİNÇ KIRICI
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBAHAR BAŞTUĞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Adli Psikoloji Ana Bilim Dalı / Adli Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada Alzheimer Hastalığı'na bağlı demans (bunama) tanısı alan hastalarda
yargılama becerilerinin değerlendirilmesi ve sağlıklı yaşlılarla karşılaştırılması
amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini DSM-5 tanı ölçütlerine göre AH'na bağlı majör
nörobilişsel bozukluk tanısı alan 30 hasta ile başka herhangi bir nörolojik ya da psikiyatrik
hastalığı bulunmayan gönüllü 25 sağlıklı birey olmak üzere toplam 55 birey oluşmaktadır.
Katılımcıların genel bilişsel işlevlerini değerlendirmek amacıyla Montreal Bilişsel
Değerlendirme Aracı (MOBİD), Standardize Mini Mental Test (SMMT), Saat Çizme Testi
(SÇT), Sözel Bellek Süreçleri Testi (SBST), Bilgilendiriciye Uygulanan Bilişsel Kayıp
Anketi (BİLKAN); işlevsellik düzeylerini değerlendirmek için İşlevsel Faaliyetler Anketi
(İFA), çalışma belleği ve soyutlama becerilerini değerlendirmek için Wechsler Yetişkinler
için Zeka Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (WYZÖ- WAIS-R)nun Sayı Dizisi, Yargılama
ve Benzerlikler alt ölçekleri, yargılamayı değerlendirmek için Mutfak Resmi Testi (MRT)
uygulanmıştır. Ek olarak katılımcıların depresyon belirtilerini değerlendirmek ve depresyonu
olan hastaları çalışma dışında tutmak amacıyla da Hamilton Depresyon Değerlendirme
Ölçeği-17 maddelik formu kullanılmıştır. Ayrıca hazırlanan sosyo-demografik form ile "yaş,
cinsiyet ve eğitim durumu" gibi konularda bilgi alınmıştır.
AH olan ve sağlıklı yaşlı bireylerin eğitim, cinsiyet gibi sosyo-demografik özellikleri
ve SMMT, MOBİD, WAIS-R Sayı Dizisi, Yargılama ve Benzerlikler alt ölçeklerinden elde
edilen puanları karşılaştırmak için bağımsız örneklem t testi kullanılmıştır. Sağlıklı yaşlı
bireyler yaş, İFA, SÇT, HAM-D ölçeklerinde normal dağılım göstermediği için bu
değişkenler Mann-Whitney U testi ile analiz edilmiştir. AH grubunun sağlıklı yaşlı grubuna
göre yaşça daha büyük olduğu, eğitim sürelerinin daha kısa olduğu görülmüştür. Cinsiyet
açısından iki grup arasında fark saptanmamış olup, her iki grupta kadınlar çoğunluktadır. İki
grubun klinik alt ölçekleri toplam puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmuştur.
AH tanısı konmuş hastalar ve sağlıklı yaşlı bireylerin MRT Yargılama ve MRT
toplam puanı açısından elde ettikleri puanlara ilişkin karşılaştırılmaları bağımsız örneklem t
testi uygulanarak yapılmıştır. AH tanısı konmuş hastalar MRT Dil puanı ve MRT Görsel
Bellek puanı açısından normal dağılım göstermediklerinden bu değişkenlerde Mann-
Whitney U testi kullanılmıştır. AH grubunun tüm alt testler ve toplam puanlarının sağlıklı
yaşlı grubuna göre daha düşük olduğu görülmüştür.
Araştırmada MRT ile ölçülen yargılama becerisi ile diğer değişkenler arasındaki
ilişkilere Pearson korelasyon katsayısı ile bakılmıştır. Analiz sonucuna göre MRT Yargılama
ve MRT toplam puan SMMT toplam, MOBİD toplam, WAIS-R SDT toplam, WAIS-R
Benzerlikler alt ölçeği ve WAIS-R Yargılama alt ölçeği puanları ile pozitif yönde ve anlamlı
ilişki gösterdiği belirlenmiştir.
Son olarak Mansbach ve ark. (2013) tarafından geliştirilen MRT'nin Türkçe
formunun geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmış ve testin Türk toplumunda da geçerli ve
güvenilir olduğu gösterilmiştir. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to evaluate the judgment skills of dementia related to
Alzheimer's disease (AD) and to compare with healthy old age people. The sample of the
study consisted of 55 individuals, 30 of whom were diagnosed with major neuropsychiatric
disorder due to AD according to the DSM-5 diagnostic criteria, and 25 healthy volunteers
without any other neurological or psychiatric disease. The Montreal Cognitive Assessment
Tool (MoCA), the Mini Mental State Examination (MMSE), the Clock Drawing Test
(CDT), the Informant Questionnaire on Cognitive Decline in the Elderly (IQCODE) and the
Verbal Memory Processes Test to assess participants' general cognitive functions, the
Functional Activities Scale (FAS) to assess daily functional levels, the Similarities,
Comprehension and Digit Span subscales of the Wechsler Adult Intelligence Scale-Revised
Form (WAIS-R) to assess working memory and abstraction skills, and the Kitchen Picture
Test (KPT) to evaluate the judgment were applied. The Hamilton Depression Rating Scale-
17-item form was used to assess the participants' depression symptoms and to keep the
depressed patients out of the study. In addition, information such as "age, gender and
educational status" was obtained using a socio-demographic form.
Independent sample t-tests were conducted to compare the scores of subscales of the
MMSE, the MoCA, the WAIS-R Digit Span, Comprehension and Similarities and sociodemographic
characteristics such as education, gender and age of healthy old age individuals
with AD. Mann-Whitney U test was used for the analysis of these variables since healthy old
age individuals did not show normal distribution at age, FAS, CDT, HAM-D scales. It was
seen that the AD group was older than the healthy old age group and the training periods
were shorter. There was no difference between two groups in terms of gender, and in both
groups, the majority were women. Clinical subscales of two groups were found to be
significantly different between the mean of the total scores.
Comparisons of the scores of patients with AD diagnosed and healthy old age
individuals in terms of the KPT judgment and the KPT total scores were made by applying
independent sample t test. Mann-Whitney U test was used for these variables since patients
with AD were not normally distributed in terms of the KPT Language score and the KPT
Visual Memory score. All of the subcales and total scores of the AD group were found to be
lower than the healthy old age group.
Pearson correlation coefficient was used to examine the relationship between
judgment ability measured by the KPT and other variables in the study. According to the
results of the analysis, it was determined that the KPT judgment and the KPT total score
showed positive and significant correlation with the MMSE total, the MoCA total, the
WAIS-R Digit Span total, the WAIS-R Similarities subscale and the WAIS-R
Comprehension subscale scores.
Finally, validity and reliability analyzes of the Turkish version of KPT were
conducted and it was shown that the test is valid and reliable in Turkish society. Obtained
findings are discussed in the literature.