Siyah alaca süt sığırlarında tip özellikleri üzerine bazı sistematik çevre faktörlerinin etkisi
The effect of some systematic environmental factors on type characteristics of holstei̇n cows
Yazar: METEHAN AKDAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAHYA TUNCAY TUNA
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmada, Kırklareli ve Kırşehir İllerinde bulunan iki işletmede yetiştiriciliği yapılmakta olan 911 baş Siyah Alaca süt sığırlarının doğrusal (Linear) ve doğrusal olmayan (100 Puan) tip özellikleri Süt Tipi (ST), Beden Yapısı (BY), Ayak Bacak Yapısı (ABY) ve Meme Yapısı (MY) olmak üzere dört kategoride değerlendirilmiştir. Pedigri ve verim kayıtları olmayan işletmelerde doğrusal ve doğrusal olmayan özelliklerden faydalanılarak her bir hayvan için toplam konformasyon puanı hesaplanmıştır. Her iki işletme için ortalama konformasyon puan hesaplaması yapılmıştır. Söz konusu özelliklerin birbirleri üzerine etkisi ve bu özelliklere etki ettiği düşünülen laktasyon sırası, laktasyon dönemi ve işletme ile arasındaki ilişkiler (fenotipik korelasyonlar) araştırılmıştır. Doğrusal tip özelliklerinden SY (8,48±0,96), SK (6,67±1,36), BD (6,98±1,39), GG (7,13±1,93), SG (6,28±1,01),  SE (5,38±1,88),  ABA(6,19±1,27),  TY (7,52±0,79),  DY (5,34±1,50), ABD (4,19±1,41),  ÖMB (5,62±1,83),  AMY (3,40±1,92),  MMB (6,22±2,49), MTY (5,49±2,01),  ÖMBY (5,02±1,45),  ÖMBU (6,52±1,31),  AMBY (7,44±2,08),  VKS (5,25±1,51) olarak; 100 puan sistemine ilişkin özelliklere ait puanlar MYP (84±1,82), ABYP (88,15±0,95), BYP (84,28±1,29), STP (87,91±1,90), ve GP (85,68±1,11) bulunmuştur. Linear Tip Puanı (30,54±0,50), ve Toplam Konformasyon Puanı (51,96±0,64) olarak hesaplanmıştır. Doğrusal tip özelliklerinden SK, BD, GG, SG, SE, ABA, TY, ABD, MTY, ÖMBY, ÖMBU, VKS puanlarının ideal ve ideale yakın olduğu, SY, DY, ÖMB, AMY, MMB, AMBY puanlarının ise ideal puanlardan uzak olduğu görülmüştür. 100 puan sistemine ilişkin özelliklerin değişim aralığı (77 – 92) arasında bulunmuştur. Meme yapısı ve beden yapısı puanlarının iyi, ayak bacak yapısı, süt tipi puanı ve genel puanın çok iyi olduğu görülmektedir. Tipe özelliklerine göre toplam konformasyon puanı ortalamaları (51,96 ± 0,02), değişim genişliği ise (50-54) arasında tespit edilmiştir.Doğrusal tip özellikleri üzerine çevresel faktörlerden olan işletmenin etkisi  (SK, VKS, SY, BD, GG, SG, SY, TY ÖMB, AMY, MTY, ÖMBY, ÖMBU, AMBY)  özellikleri bakımından işletmeler arasındaki farklılıkların istatistiksel olarak oldukça önemli (P ≤ 0,001) bulunurken, (MMB) özelliği için çok önemli (P ≤ 0,01), (ABA, ABD, ) özelliklerinde önemli (p ≤ 0,05), (DY) özelliği için ise (P > 0,05) önemsiz bir çevre faktörü olduğu tespit edilmiştir.100 puan sistemine ilişkin  (MYP, ABYP, STP, GP) özelliği için oldukça önemli (P ≤ 0,001), (BP) puanı için ise önemsiz (P > 0,05) bir çevre faktörü olduğu bulunmuştur.(TKP) özelliği için işletmelerin önemli bir çevre faktörü olmadığı (P>0,5) tespit edilmiştir. Doğrusal tip özellikleri üzerine çevresel faktörlerden olan Laktasyon sırasının etkisi (SK, VKS, BD, SE, ABA, TY, DY, ABD, ÖMB, MMB, MTY, ÖMBU ve AMBY üzerine etkisi önemli bulunurken  (p ≤ 0,05), (SY, GG, SG, AMY, ve ÖMBY) özelliklerine etkisinin önemsiz olduğu tespit edilmiştir (P>0,5). 100 puan sistemine ilişkin  (MYP, ABYP, STP, GP) özelliği için tespit edilen farklar istatistiksel anlamda önemli bulunmuştur (P<0,05). TKP özelliği 3.laktasyon sırasında 1. ve 2. Laktasyon sırasına göre değerinin azalan yönde değişim gösterdiği, rakamsal olarak bu değer istatistiksel anlamda önemli bulunmuştur (P<0,05).Doğrusal tip özellikleri üzerine çevresel faktörlerden olan Laktasyon dönemlerinin etkisinin BD özelliği dışındaki tüm özellikler üzerine laktasyon dönemleri arasında farklılıkların görüldüğü ve değerleri arasındaki farkların istatistiksel anlamda önemli olduğu bulunmuştur (P<0,05). Laktasyon döneminin 100 puan sistemine ait özelliklerin üzerine etkisi MYP, ABYP, STP, GP ilişkin puanlarda farklılıklar bulunmasın rağmen istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (P>0,05). BYP ise geç dönemde artış göstermiş olup önemli bulunmuştur (P<0,05). TKP açısından laktasyon dönemleri arasındaki farkın önemli olmadığı bulunmuştur (P>0,05). 100 Puan Sistemine ait özelliklerine ve TKP ortalamaların ideal değerlere yakın olması her iki işletmede de süt sığırı yetiştiriciliğinin bilinçli bir şekilde yapıldığını göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Siyah Alaca, Linear Puanlama, 100 Puan Sistemi, Toplam Konformasyon Puanı, İşletme Farklılığı, Laktasyon Sırası, Laktasyon Dönemi 


                                                               2019,   72 Sayfa

Abstract:
In this study, the linear (linear) and non-linear (100 points) characteristics of 911 cows dairy cattle reared in two plants in Kırklareli and Kırşehir provinces are determined as the milk type (ST), body structure (BY), foot leg structure (ABY) and Breast Structure (MY) are evaluated in four categories.Total comformation score was calculated for each animal by using the linear and nonlinear properties in the enterprises without pedigree and yield records. The average breeding value calculation was made for both enterprises. The effects of these properties on each other and the lactation order, lactation period and the relationship with the enterprise (phenotypic correlations) were investigated. Linear type characteristics were found as follows: SY (8,48 ± 0,96), SK (6,67 ± 1,36), BD (6,98 ± 1,39), GG (7,13 ± 1,93), SG (6 , 28 ± 1,01), SE (5,38 ± 1,88), ABA (6,19 ± 1,27), TY (7,52 ± 0,79), DY (5,34 ± 1,50) , US (4,19 ± 1,41), ÖMB (5,62 ± 1,8), AMY (3,40 ± 1,92), MMB (6,22 ± 2,49), MTY (5, 49 ± 2,01), ÖMBY (5,02 ± 1,45), ÖMBU (6,52 ± 1,31), AMBY (7,44 ± 2,08), VKS (5,25 ± 1,51) as; The scores related to the characteristics of the 100-point system were MYP (84 ± 1.82), ABYP (88,15 ± 0,95), BYP (84,28 ± 1,29), STP (87,91 ± 1,90), and GP (85.68 ± 1.11) was found. Linear Type Score (30,54 ± 0,50), and Total comformation score (51,96 ± 0,64). Linear, type, SK, BD, GG, SG, SE, ABA, TY, USA, MTY, ÖMBY, ÖMBU, VKS points are close to ideal and ideal, SY, DY, ÖMB, AMY, MMB, AMBY scores are far from ideal scores It was observed. It was found that the variation range of the characteristics of the 100-point system was between 77 and 92. Breast structure and body structure scores are good, foot leg structure, milk type score and general score is very good. According to the total comformation score of the average (51.96 ± 0.02), change width (50-54) was determined between. The difference between the enterprises in terms of the characteristics of the environmental factors (SK, VKS, SY, BD, GG, SG, SY, TU, AMY, MTY, ÖMBY, AMBY) on the characteristics of environmental factors is statistically significant (P den 0.001 (P DY 0,01), (ABA, USA), (P) 0,05) and (P> 0,05) are important for the (M 0,0) feature. factor (MYP, ABYP, STP, GP) for the feature is very important (P ≤ 0.001), (BP) score for the insignificant (P> 0.05) was found to be an environmental factor (TKP). (P> 0.5). The effect of the lactation sequence on the linear type properties (SK, VKS, BD, SE, ABA, TY, DY, USA, EMB, MMB, MTY, ÖMBU and AMBY) was significant (p çevresel 0.05), (SY (P> 0.5), the difference for the 100 point system (MYP, ABYP, STP, GP) was found to be statistically significant (P <0.5). The value of TKP in the 1st and 2nd lactation period decreased in decreasing direction in the order of lactation and this value was statistically significant (P <0.05). It was found that the effects of lactation periods on the linear type characteristics of environmental factors were different between the lactation periods on all the characteristics except the BD feature and the differences between the values were found to be statistically significant (P <0.05). The effect of the lactation period on the characteristics of the 100-point system was not statistically significant although there were no differences in MYP, ABYP, STP and GP scores (P> 0.05). BYP increased in the late period and it was found to be significant (P <0.05). It was found that the difference between the lactation periods in terms of TKP was not significant (P> 0.05). 100 points system features and the average of TKP to be close to the ideal values of both enterprises in the dairy cattle farming is done consciously shows.

Key Words: Holstein Milk Cows, Linear Scoring, 100 Points System, Total Comformation Score, Business Difference, Lactation Sequence, Lactation Period









2019, 72 Pages