Bursa ili karayolundan kaynaklanan karbon ayak izi miktarının belirlenmesi ve alınabilecek önlemlerin ortaya konulması
Determining the amount of carbon footprint from the Bursa province highway and putting the measures to be taken
Yazar: FERİT EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET YUNUS PAMUKOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Kara yolları = Highways ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Karbon emisyon sertifikaları = Carbon emission certificates ; Seralar = Greenhouses

Özet:
Karbon ayak izi, karbondioksit birimi ile ifade edilen, yaşamsal faaliyetler kaynaklı doğaya verilen sera gazı miktarının ölçüsünü ifade etmektedir. Küresel ısınmanın önemi her geçen gün artmaktadır. Bu artışlar canlı yaşamı için çok ciddi bir tehdit unsuru olmaktadır. Bu tehditin ortadan kaldırılması ya da azaltılması için Kyoto Protokolü çok ciddi önem arz etmektedir. Bu protokol ile her ülkenin karbon ayak izi belirlenerek belli bir plan çerçevesinde azaltılarak salınım sınırları getirilmiştir. 
Bu çalışmada, Bursa İli 2020 yılına ait karayollarından kaynaklı karbon ayak izi miktarları hesaplanarak alınabilecek önlemler ortaya konulmuştur. Karayollarıdan kaynaklı sera gazları ciddi miktarda CO2 içerdiğinden dolayı, yapılan hesaplamalarda CO2 kaynaklı karbon ayak izi hesabı üzerinde yoğunlaşılmıştır. Bu hesaplamalarda IPCC kılavuzunda yer alan Tier 1 ve Tier 2 yöntemleri kullanılarak gerekli işlemler yapılmıştır. 2020 yılına ait Bursa İli karayollarından kaynaklanan karbon ayak izi; Tier 1 yöntemi ile yapılan hesaplamalarda 3.233 Gg CO2 iken, Tier 2 yöntemi yapılan hesaplamalarda 17.585 Gg CO2 olarak hesaplanmıştır. Bu farkın oluşmasındaki en büyük sebep Tier 1 yöntemi ile yapılan hesaplamalarda sadece yakıt miktarları baz alınırken, Tier 2 yöntemi ile yapılan hesaplamalarda araçların türü ve yapılan mesafelerin kullanılması olarak değerlendirilmiştir. 
Karbon ayak izi miktarlarının azaltılması için alınabilecek önlemler; motor teknolojilerinin geliştirilmesi, hibrit araçların arttırılması, dizel araçlar yerine LPG araçların tercih edilmesi, denizyolu ve demiryolu ulaşımının arttırılması ve eski teknolojilere sahip araçların trafikten çekilmesi şeklinde sıralanabilir.

Abstract:
The carbon footprint is the measure of the amount of greenhouse gases given to nature originating from vital activities, expressed in the unit of carbon dioxide. The importance of global warming is increasing day by day. These increases are a very serious threat to the life of living things. The Kyoto Protocol is of great importance for the elimination or reduction of this threat. With this protocol, the carbon footprint of each country has been determined and reduced within the framework of a certain plan, and emission limits have been introduced. 
In this study, the amount of carbon footprint originating from the highways of Bursa Province in 2020 was calculated. Since highways contain a significant amount of CO2 in greenhouse gases, the calculations made focused on the carbon footprint calculation based on CO2. In these calculations, necessary operations were made by using Tier 1 and Tier 2 methods in the IPCC manual. While the carbon footprint is 3.233 Gg CO2 in the calculations made with the Tier 1 method for 2020, the value encountered in the calculations made with the Tier 2 method is 17.585 Gg CO2. The biggest reason for this difference is the Tier 1 method, while only the amount of fuel is taken as a basis, while in the Tier 2 method, the type of vehicles is used in transactions at the distances made. 
Measures that can be taken to reduce the amount of carbon footprint can be listed as developing engine technologies, increasing hybrid vehicles, preferring LPG vehicles instead of diesel vehicles, increasing sea and rail transportation, and withdrawing vehicles with old technologies from traffic.