Orman ağaçlarında su tüketiminin gövde termal değişim yöntemiyle belirlenmesi
Water consumption measurements on forest trees by trunk heat balance method
Yazar: MEHMET SAİD ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. KAMİL ŞENGÖNÜL
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Havza Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Anadolu karaçamı = Anatolian black pine ; Atatürk arboretumu = Atatürk arborate ; Evapotranspirasyon = Evapotranspiration ; Sapsız meşe = Sessile oak

Özet:
Bir ülkenin aldığı yağış miktarı, Dünya üzerindeki ana iklim bölgelerine ve ülkenin lokal konumuna bağlı olup, bu miktar yıllar itibarı ile belirli bir aralıkta seyrederek önemli ölçüde değişmemektedir. Diğer taraftan su kaynaklarını kullanan nüfus ülkemizde ve tüm dünyada sürekli artan bir trende sahiptir. Bu da yıllar içerisinde kişi başına kullanılabilecek su miktarının azalması anlamına gelmektedir. Bu nedenle su kaynaklarının doğru yönetimi gün geçtikçe önem kazanmaktadır. 
Ülkemizin yaklaşık dörtte biri ormanlık alanlardan oluşmaktadır. Ülkemize temiz su sağlayan kaynakların büyük bölümü de orman örtüsü ile kaplı havzalardan üretilmektedir. Bir havzadan istenilen kalite ve miktarda su üretmek için vejetasyonun yönetilmesi havza planlamacılar tarafından kullanılan yöntemlerden biridir. Dolayısıyla bu havzalarda yapılacak vejetasyon yönetimi çalışmalarında orman ağaçlarının su tüketiminin bilinmesi havza planlamacılar ve karar vericiler için büyük önem arz etmektedir. Nitekim ormanlar toprak koruma, rekreasyon, havayı temizleme, odun hammaddesi üretimi, su kalitesini artırma, su rejimini düzenleme gibi bir çok ekosistem hizmetini topluma sunmakla birlikte, aynı zamanda yaşamak için de suyu kullanmaktadır.
Ülkemizde su bütçesi ve hidrolojik döngüde orman örtüsünün rolü ve ağaçların su tüketimi ile ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde orman ağaçlarının su tüketimini ortaya koyan, doğrudan orman ekosisteminde yapılmış uzun süreli çalışmalara rastlanılmamaktadır. Bu konudaki çalışmalar genelde ampirik modellerle yapılmaya çalışılmıştır. Bu tez çalışması ile doğrudan arazi üzerinde uzun süreli ölçümler yapılarak bu eksikliğin giderilmesi ve yarı nemli iklim tipine sahip çalışma alanında biri ibreli (Anadolu karaçamı) diğeri geniş yapraklı (sapsız meşe) olmak üzere iki farklı orman ağacının birey ve meşcere bazında su tüketimini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Çalışmanın arazi ölçümleri 2016-2017 yıllarında Belgrad Ormanı'nda bulunan Atatürk Arboretumu'nda yapılmış olup bu zaman aralığında bir ağacın günlük en yüksek su tüketimi Anadolu karaçamında 76.31 kg, sapsız meşede ise 162.42 kg olarak ölçülmüştür. Meşcerelerin günlük ortalama su tüketimleri (tüketilen su miktarı/ölçüm yapılan gün sayısı) 2016 yılında Anadolu karaçamı ve sapsız meşe için sırasıyla 1.08 mm ile 4.00 mm olarak kaydedilmiş olup bu meşcerelerin yıllık toplam su tüketimleri 396 mm ve 908 mm olarak tespit edilmiştir. Anadolu karaçamı meşceresinin yıllık yağışın yaklaşık %35'ini, sapsız meşe meşceresinin ise %74.5'ini transpirasyon ile atmosfere geri verdiği görülmüştür

Abstract:
The precipitation amount of a region depends on its geogrophical position on the earth and it does not change substantially.  On the other hand the population has an increasing trend in Turkey and people uses the water sources. As a result of this, the amount of fresh water per capita is decreasing. Therefore, management of fresh water resources is a major issue in Turkey.
One fourth area of Turkey is covered by forests. Most of the water resources supplying fresh water to the people originates from forested watersheds. Vegetation management practise is one of the instruments used by watershed planners in order to increase water quality and water yield. Hence, the knowledge of the water consumption of trees growing in the forests is very important for watershed planners and decision makers. Forests provide ecosystem services such as soil protection, air cleaning, recreation, wood producting as a raw material, increase water with good quality, water regime regulation, while they use water for growth.
When literature on water consumption of trees in Turkey are reviewed, there are no long-term studies conducted in the forest ecosystem that reveal water consumption of forest trees. The aim of this thesis was to determine water consumption rates of one coniferous (Anatolian black pine) and one broad-leaved (sessile oak) tree species growing in sub-humid climate conditions.
The field measurements of the thesis was completed between 2016-2017 years and the study site was Atatürk Arboretum in the Belgrad Forest. The daily maximum water consumption of blackpine tree was 76.31 kg that of sessile oak was 162.42 kg. The daily average water consumption of the black pine and sessile oak stands were 1.08 mm and 4.00 mm respectively and they consumed 396 mm versus 908 mm water annually. The results also showed that the stand of black pine transpired %35 of the annaul precipitation while the sessile oak transpired %74.5 of the annual precipitation.