Ortaokul sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin çevreye karşı duyarlılıklarının incelenmesi: Denizli il örneği
Examination of environmental awareness of students in middle school social studies course: Case of Denizli province
Yazar: BARBAROS HAYIRLI ÖKÜZCÜOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH UĞUR
Pamukkale Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denizli = Denizli ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Çevre = Environment ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity

Özet:
21. yüzyılın en önemli sorunlarından biri özellikle sanayileşme ve sürekli artan
nüfusun etkisiyle gittikçe artan çevre sorunlarıdır. Çevre sorunlarının çoğu öncelikle yerel
ve bölgesel nitelikte ortaya çıksa da zamanla bu sorunlar küresel boyuta ulaşmış, ekolojik
dengenin bozulması neredeyse geri döndürülemeyecek boyuta ulaşmıştır. Çevre
problemlerinin çözümü ve çevreyi koruyarak sürdürülebilir bir gelişmenin sağlanması için
yeni teknolojik gelişmelerden faydalanmak veya çevrenin korunmasına yönelik çıkarılan
kanunların uygulanması kurtarıcı olarak görülebilir ancak bunlardan daha önemlisi yeni
nesillerin çevre duyarlılığının geliştirilmesi gerektiğidir. Bunun için de ilk olarak yeni neslin,
çevre duyarlılığının hangi düzeyde olduğunun saptanması gerekir. Buradan yola çıkarak bu
araştırmada ortaokul öğrencilerinin çevre algı düzeylerinin gün yüzüne çıkarılması
amaçlanmıştır. Araştırmada katılımcıların cinsiyeti, yaşı, sınıf düzeyi, anne-babasının eğitim
durumu, yerleşim yeri, ailenin gelir durumu, çevre dersini seçmeye istekli oluşu ve çevreci
bir grubun çalışmalarına aktif katılımı gibi değişkenler irdelenmiştir. Nicel araştırma
desenlerinden biri olan tarama modeli ile yapılandırılan araştırmanın evreni Denizli ilinde
öğrenim gören ortaokul öğrencileridir. Küme örnekleme yöntemi ile belirlenen 540 katılımcı
araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmanın veri toplama aracı, çevre tutum
ölçeğidir. Elde edilen veriler ile SPSS 20 programında aritmetik ortalama, t testi ve tek yönlü
varyans (ANOVA) analizi işlemleri uygulanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların yaşı,
cinsiyeti ve çevre dersini seçmeye istekli oluş ile çevreye dair tutumları arasında anlamlı bir
fark saptanmıştır. Araştırmanın diğer bağımlı değişkenleri olan katılımcıların sınıf düzeyleri,
anne-baba eğitim düzeyleri, aile gelir düzeyleri, eğitim aldıkları okulun yer aldığı yerleşim yeri, katılımcıların okulun bulunduğu mekândan farklı mahallelerde ikamet etmesi ve
çevreci grubun faaliyetlerine aktif olarak katılma ile çevreye yönelik tutumları arasında
anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Abstract:
One of the most important problems of the 21st century is increasing environmental
problems, especially due to the effects of industrialization and the rising population.
Although most environmental problems occur primarily in local and regional nature, they
have reached a global dimension in time. Ecological balance alteration has reached to an
almost unchangeable dimension. In order to ensuring a sustainable development by
protecting the environment and solving environmental issues, using new technological
developments or applying the legislation regarding environmental protection may be
considered as a savior. However, the development of environmental awareness of the new
generations will be much more important. For this purpose, first of all, it is necessary to
know the level of environmental awareness of the new generation. The aim of the study is
to determine the environmental perception levels of middle school students. In this study,
variables such as gender, age, grade, educational status of parents, residential area, income
status of the family, whether the student choose a courses on environment and having an
active participation in the activities of environmentalist groups were examined. One of the
quantitative research patterns, the scanning model was used for the study. The universe of
the study consisted of secondary school students studying in the province of Denizli. The
540 participants determined by cluster sampling method constituted the sample of the
research. The environmental attitude scale was used for data collection. Arithmetic average,
t test and variance (ANOVA) analysis were performed with the data obtained in SPSS 20
program. As the result of the research, there was a significant difference between the gender
of the participants and the active participation in the activities of the environmental groups and the attitudes towards the environment. There was no significant difference between the
other variables of the study including grade, parents education levels, family income levels,
the location of the school where the education took place, the presence of the participants in
different neighborhoods, having an active participation in the activities of environmentalist
groups were examined the and the environmental attitudes of the participants