Yahudi geleneğinde şiddetin teolojik ve politik meşrulaştırıcı unsuru: Tanah
The theological and political legitimizing element of violence in jewish tradition: Tanakh
Yazar: SERKAN SAYAR
Danışman: PROF. DR. CENGİZ BATUK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Dinsel şiddet = Religious violence ; Siyonizm = Zionism ; Yahudilik = Judaism ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışmada, Yahudi geleneği-şiddet ilişkisi Tanah bağlamında incelenmiştir. Tanah literatüründe yer alan şiddete yönelik mesajların analiz edilmesi hem Yahudi geleneği-şiddet ilişkisinin açıklığa kavuşturulması açısından hem de İsrail-Filistin çatışmasının dayandığı zeminin tespit edilmesi açısından önem arz etmektedir. Zira yaklaşık bin sekiz yüz yıldır pasifist olarak tanımlanan Yahudi kimliği, Siyonist ideolojinin ortaya çıkmasıyla militarist bir niteliğe bürünmüş, binlerce yıldır devam eden apokaliptik beklentiler yerini büyük oranda onarıcı/aktivist mesihçi anlayışa bırakmıştır. Bu süreçte, Siyonist ideolojinin kurucularının ve destekçilerinin seküler dünya görüşüne sahip olmalarına rağmen toprak üzerindeki iddialarını desteklemek için Tanah'a başvurmaları, bu literatürde yer alan seçilmiş ırk inancı, vaad edilmiş toprak inancı ve Mesih düşüncesi temalarının araçsal kullanımını gündeme getirmiştir.
Çalışmada, Yahudi dinî geleneğinin temelini oluşturan Tanah literatürünün şiddet açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Konu incelenirken Yahudi geleneğine ait kutsal metinler teolojik ve politik boyutlarıyla ele alınmış; bu metinler içerisinde yer alan seçilmişlik, kutsal toprak inancı ve Mesih düşüncesi üzerinde durulmuş, bu temaların günümüz İsrail-Filistin çatışması üzerinde oynadığı rol açıklanmaya çalışılmıştır. Savaş ve şiddete yönelik pasajlar hem literal olarak ele alınmış hem de tarihsel koşullar dikkate alınarak yorumlanmıştır. Araştırma konusu Kutsal Kitap'tan hareketle fenomenolojik yöntem ile ele alınsa da tarihi, deskriptif ve karşılaştırma yöntemlerine de başvurulmuş, kavram analizinde filolojiden yararlanılmıştır. Çalışmanın kapsamı Tanah literatürü ile sınırlandırılmış, kutsal kitap döneminden günümüze şiddet içerikli eylemler Tanah öğretileri bağlamında konuya dahil edilmiştir.
Çalışma, iki bölümden oluşacak şekilde düzenlenmiştir. Birinci bölümde Tanah literatüründe şiddetin iz düşümü, ikinci bölümde ise Yahudi geleneğinde şiddetin teolojik ve politik altyapısı üzerinde durulmuştur. Araştırma sonucunda Yahudi geleneğine ait kutsal metinlerin barış ve savaş teması ile ilgili çok sesli bir yapıya sahip olduğu görülmüş, bununla beraber şiddetin baskın bir tema olarak ön plana çıktığı ve Siyonist şiddete rehberlik ettiği vurgulanmıştır.

Abstract:
In this study, the relationship between Jewish tradition and violence was examined in the context of the Tanakh. Analyzing the messages about violence in the Tanakh literature is important both in terms of clarifying the relationship between Jewish tradition and violence and in determining the basis of the Israeli-Palestinian conflict. Because the Jewish identity, defined as pacifist for about one thousand eight hundred years, had taken on a militaristic character with the emergence of Zionist ideology, and apocalyptic expectations that had been going on for thousands of years had largely been replaced by a restorative/activist messianic understanding. In this process, despite the fact that the founders and supporters of the Zionist ideology had a secular world view, their application to the Tanakh to support their claims on the land brought the instrumental use of the themes of chosen race belief, promised land belief and Messianic thought contained in the Tanakh literature.
In this study, it was aimed to examine the Tanakh literature, which forms the basis of the Jewish religious tradition, in terms of violence. While examining the subject, the sacred texts of the Jewish tradition were discussed with their theological and political dimensions; election, belief in the holy land and the idea of messiah in these texts were emphasized, and the role of these themes on today's Israel-Palestine conflict was tried to be explained. The passages about war and violence were not only discussed literally but also interpreted taking into account historical conditions. Although the subject of the research was handled with the phenomenological method based on the Bible, historical, descriptive and comparison methods were also applied, and philology was used in the concept analysis. The scope of the study was limited to the Tanakh literature, and violent acts from the holy book period to the present were included in the context of the Tanakh teachings.
The study was arranged in two parts. In the first part, the projection of violence in the Tanakh literature, and in the second part, the theological and political infrastructure of violence in Judaism were emphasized. As a result of the research, it was seen that the sacred texts of the Jewish tradition had a polyphonic structure related to the theme of peace and war, additionally, it was emphasized that violence came to the fore as a dominant theme and guided the Zionist violence.