İlköğretim öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlama yeterlilikleri ve uygulama sürecine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Investigation of primary school teachers' sufficiency on preparing individualized education programs and their implementation process
Yazar: KEMAL KOCA
Danışman: DOÇ. DR. HASAN HÜSEYİN KILINÇ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireysel destekleyici eğitim = İndividual supportive education ; Bireysel eğitim = Individual education ; Eğitim programları = Education programs ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP), özel gereksinimli bireyin gelişimi veya
ona uygulanan programın gerektirdiği disiplin alanlarında, eğitsel gereksinimlerini
karşılamak üzere uygun eğitim ortamlarından ve destek hizmetlerden en üst düzeyde
yararlanmasını öngören yazılı dokümandır. Kısaca BEP, öğrencinin nereye
ulaşacağının ve nasıl ulaşacağının belirtildiği yol haritasıdır. Bu noktada
öğretmenlerin rolü çok büyüktür. Öğretmenlerin BEP hazırlama yeterlilikleri ne
kadar iyiyse programın verimliliği o kadar artacaktır. Bu araştırmanın amacı;
ilköğretim öğretmenlerinin bireysel eğitim programı hazırlama yeterlilikleri ve
uygulama sürecine ilişkin görüşlerinin incelenmesi ve değerlendirilmesidir.
Araştırmanın yöntemi nitel yöntem ve nicel yöntemin bir arada kullanıldığı karma
yöntemdir.Araştırma Nevşehir ilinde görevli BEP'li öğrencisi olan ilköğretim
öğretmenleriyle sınırlı tutulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı
yapılandırılmış görüşme formu ve öĺçek kullanılmıştır. Verilerin analizinde içerik
analizi ve verilerin SPSS paket programı ile incelenerek ortaya konan aritmetik
ortalama, standart sapma, frekans, yüzde, varyans analizi ile t testi analizi yapılarak
ortaya konan sonuçların analizleri gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonucunda öğretmenlerin "BEP hazırlama yeterliliğinizi nasıl
buluyorsunuz? '' sorusuna vermiş oldukları yanıtların analizi sonucunda
öğretmenlerden alınan yanıtlara bakıldığında; "beceri, bilgi, süre, ölçme, gözlem,
tecrübe ve sevgi" kodlarından oluşmuştur. Öğretmenlerin "BEP hazırlarken
karşılaştığınız güçlükler nelerdir?'' sorusuna vermiş oldukları yanıtların analizi
sonucunda öğretmenlerden alınan yanıtlara bakıldığında; "destekten yoksunluk, bilgi,
eğitim, aile, gözlem, tecrübe ve sevgi" kodlarından oluşmuştur. Öğretmenlerin "BEP
uygulama sürecini nasıl yönetiyorsunuz?'' sorusuna vermiş oldukları yanıtların
analizi sonucunda öğretmenlerden alınan yanıtlara bakıldığında; "plan, beceri, amaç,
zaman, süreç ve performans" kodlarından oluşmuştur. Öğretmenlerin "BEP'i
uygularken uygun eğitim ortamı ve zamanlama sürecinde hangi koşulları dikkate
alıyorsunuz? '' sorusuna vermiş oldukları yanıtların analizi sonucunda
öğretmenlerden alınan yanıtlara bakıldığında; "yöntem, iletişim, gelişim, yetenek,
ihtiyaç, süre, sevgi ve destek" kodlarından oluşmuştur. Öğretmenlerin "BEP
değerlendirme aşamasında hangi kriterleri ölçüt olarak kullanıyorsunuz? '' sorusuna
vermiş oldukları yanıtların analizi sonucunda öğretmenlerden alınan yanıtlara
bakıldığında; "farklılık, gereksinim, gelişim, izleme, ölçme, öncelik ve ihtiyaç"
kodlarından oluşmuştur. Öğretmenlerin "BEP'i değerlendirirken dikkat ettiğiniz
hususlar nelerdir? '' sorusuna vermiş oldukları yanıtların analizi sonucunda
öğretmenlerden alınan yanıtlara bakıldığında; "amaç, performans, yetenek, bilgi,

12

beceri, süre, bireysel farklılık ve ölçme" kodlarından oluşmuştur.
Öğretmenlerin bireysel eğitim programı hazırlama yeterliklerinin; bep hazırlık
öncesi, hazırlama, aile ve katılım ve uygulama ve değerlendirme alt boyutlarında
görüşlerinin kısmen katılıyorum düzeyinde olduğu incelenen veriler ile tespit
edilmiştir.Araştırmamızda cinsiyet değişkenine göre; Bireysel eğitim programı
hazırlama yeterliğine ilişkin tüm alt boyutlarda anlamlı bir fark bulunamamıştır.
Grupların aritmetik ortalamalarına bakıldığında ise tüm alt boyutlarda erkek
öğretmenlerin daha yüksek düzeyde görüş belirttikleri ve her iki grubunda bütün alt
boyutlarda "kısmen yeterli'' görüyorum düzeyinde görüş belirttikleri tespit
edilmiştir. Araştırmamızda mezun olunan okul türü değişkenine göre; Bireysel
eğitim programı hazırlama yeterliğine ilişkin tüm alt boyutlarda anlamlı bir fark
bulunamamıştır. Grupların aritmetik ortalamalarına bakıldığında ise tüm alt
boyutlarda diğer fakülte mezunlarının daha yüksek düzeyde görüş belirttikleri ve her
iki grubunda bütün alt boyutlarda "kısmen yeterli'' görüyorum düzeyinde görüş
belirttikleri tespit edilmiştir. Araştırmamızda eğitim durumu değişkenine göre;
Bireysel eğitim programı hazırlama yeterliğine ilişkin tüm alt boyutlarda anlamlı bir
fark bulunamamıştır. Grupların aritmetik ortalamalarına bakıldığında ise tüm alt
boyutlarda lisans mezunlarının daha yüksek düzeyde görüş belirttikleri ve her iki
grubunda bütün alt boyutlarda "kısmen yeterli'' görüyorum düzeyinde görüş
belirttikleri tespit edilmiştir. Araştırmamızda hizmet içi eğitim alma durum
değişkenine göre; Bireysel eğitim programı hazırlama yeterliğine ilişkin tüm alt
boyutlarda anlamlı bir fark bulunamamıştır. Araştırmamızda branş değişkenine göre;
Bireysel eğitim programı hazırlama yeterliğine ilişkin tüm alt boyutlarda anlamlı bir
fark bulunamamıştır. Grupların aritmetik ortalamalarına bakıldığında ise tüm alt
boyutlarda branşı diğer olan öğretmenlerin daha yüksek düzeyde görüş belirttikleri
sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmamızda sınıf mevcudu değişkenine göre; Bireysel
eğitim programı hazırlama yeterliğine ilişkin tüm alt boyutlarda anlamlı bir fark
bulunamamıştır. Grupların aritmetik ortalamalarına bakıldığında ise tüm alt
boyutlarda 26 ve üzeri sınıf mevcudu olan sınıflarda görev yapan öğretmenlerin daha
yüksek düzeyde görüş belirttikleri ve her iki grubunda bütün alt boyutlarda "kısmen
yeterli'' görüyorum düzeyinde görüş belirttikleri tespit edilmiştir. Araştırmamızda
kıdem değişkenine göre; Bireysel eğitim programı hazırlama yeterliğine ilişkin tüm
alt boyutlarda anlamlı bir fark bulunamamıştır. Grupların aritmetik ortalamalarına
bakıldığında ise tüm alt boyutlarda 1-5 yıl kıdemi olan öğretmenlerin daha yüksek
düzeyde görüş belirttikleri ve her iki grubunda bütün alt boyutlarda "kısmen yeterli''
görüyorum düzeyinde görüş belirttikleri tespit edilmiştir.
Araştırmanın bulgu ve sonuçlarından yola çıkarak sınıflarında BEP'li öğrenci yer
alacak öğretmenlere sene başında kendilerinin görüşlerine başvurarak bireysel eğitim
programı hakkında yeterli bilgileri olup olmadığı gözden geçirilmelidir. Böylece
bireysel eğitim programı konusunda eksikleri olan öğretmenler tespit edilerek
giderilmelidir. Öğretmenlere yönelik hizmet içi eğitimler artırılmalı ve bireysel
eğitim programi hazırlama ve bu programı uygulama konusunda gereken
yeterlilikleri kazanmaları sağlanmalıdır. Üniversitelerde öğretmenlik alanında eğitim
gören öğretmen aday adaylarının kaynaştırma eğitimlerine ilişkin teorik ve
uygulamalı eğitimlerine yönelik olarak düzenlemeler yapılabilir. Sınıflarında
kaynaştırma öğrencisi olan öğretmenler arasında iş birliğine dayalı çalışmalar
yapılabilir.
Anahtar Kelimeler : BEP, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, Eğitim, Program,
Yeterlilik.

Abstract:
The Individualized Education Program (IEP) is a written document that envisages the
development of the individual with special needs or the highest level of benefit from
appropriate educational environments and support services in order to meet their
educational needs in the discipline areas required by the program applied to them. In
short, IEP is a road map that states where the student will reach and how they will
reach it. At this point, the role of teachers is very big. The better the teachers'
competencies in preparing IEPs, the higher the efficiency of the program will be. The
purpose of this research; The aim of this study is to examine and evaluate primary
school teachers' opinions about individual education program preparation
competencies and implementation process. The method of the research is mixed
method in which qualitative method and quantitative method are used together. In the
research, semi-structured interview form and scale were used as data collection tools.
In the analysis of the data, content analysis and arithmetic mean, standard deviation,
frequency, percentage, variance analysis and t test analysis were performed by
examining the data with the SPSS package program.
As a result of the research, the teachers' "How do you find your IEP preparation
proficiency? When we look at the answers received from the teachers as a result of
the analysis of the answers to the question "''; It consisted of the skill, knowledge,
time, assessment observation, experience and love". Considering the answers
received from the teachers as a result of the analysis of the answers given by the
teachers to the question "What are the difficulties you encounter while preparing
IEP?"; It consisted of the categories of "support, knowledge, education, family,
observation, experience and love". As a result of the analysis of the answers given by
the teachers to the question "How do you manage the IEP implementation process?",
when the answers received from the teachers are examined; It consisted of the
categories of "plan, skill, purpose, time, process and performance". What conditions
do you take into account in the appropriate educational environment and timing
process when teachers implement the "IEP"? When we look at the answers received
from the teachers as a result of the analysis of the answers to the question "''; It
consisted of the categories of "method, communication, development, ability, need,
time, love and support". What criteria do you use as a criterion during the IEP
evaluation phase? When we look at the answers received from the teachers as a result
of the analysis of the answers to the question "''; It consisted of the categories of
"difference, need, development, monitoring, measurement, priority and need". What
are the points that teachers pay attention to when evaluating the "IEP"? When we
look at the answers received from the teachers as a result of the analysis of the

15
answers to the question "''; It consisted of the categories of "purpose,performance,
ability, knowledge, skill, time, individual difference and assessment". Teachers'
competencies in preparing individual education programs; In the sub-dimensions of
IEP pre-preparation, preparation, family and participation, and implementation and
evaluation, it was determined by the analyzed data that their views were partially at
the level of agree. According to the gender variable in our research; No significant
difference was found in all sub-dimensions of the competency of preparing an
individual education program. When the arithmetic averages of the groups were
examined, it was determined that male teachers expressed a higher level of opinion in
all sub-dimensions, and both groups expressed their opinions at the level of "partially
sufficient" in all sub-dimensions. According to the graduated school type variable in
our research; No significant difference was found in all sub-dimensions of the
competency of preparing an individual education program. When the arithmetic
averages of the groups were examined, it was determined that undergraduate
graduates expressed a higher level of opinion in all sub-dimensions, and both groups
expressed their opinions at the level of "partially sufficient" in all sub-dimensions.
According to the in-service training status variable in our research; No significant
difference was found in all sub-dimensions of the competency of preparing an
individual education program. According to the branch variable in our research; No
significant difference was found in all sub-dimensions of the competency of
preparing an individual education program. When the arithmetic averages of the
groups were examined, it was concluded that the teachers with other branches
expressed a higher level of opinion in all sub-dimensions. According to the class size
variable in our research; No significant difference was found in all sub-dimensions of
the competency of preparing an individual education program.When the arithmetic
averages of the groups are examined, it has been determined that teachers working in
classes with 26 or more classrooms in all sub-dimensions have a higher level of
opinion and in both groups they express an opinion at the level of "partially
sufficient" in all sub-dimensions. According to the variable of seniority in our
research; No significant difference was found in all sub-dimensions of the
competency of preparing an individual education program. When the arithmetic
averages of the groups are examined, it has been determined that teachers with 1-5
years of seniority in all sub-dimensions express a higher level of opinion and in both
groups they express an opinion at the level of "partially sufficient" in all sub-
dimensions.
Based on the findings and results of the research, teachers who will have students
with IEP in their classes should be consulted at the beginning of the year to see if
they have sufficient information about the individual education program. Thus,
teachers who have deficiencies in the individual education program should be
identified and eliminated. In-service training for teachers should be increased and
they should be provided with the necessary qualifications to prepare and implement
an individual education program. Arrangements can be made for the theoretical and
practical training of prospective teacher candidates studying in the field of teaching
at universities.
Keywords: Process, IEP, Individualized Education Program, Education, Program,
Sufficiency.