Kentsel terk alanların mekansal sürdürülebilirliği
Spatial sustainability of urban abandoned areas
Yazar: LÜTFİYE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE PINAR ARABACIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentsel mekânlar, kaynağını insandan alarak çoğalan ortak paylaşım alanlarıdır. Tıpkı insanlar gibi, bu alanlar da yaşam döngüleri içerisinde birbiri ardına dizilmiş evrelerden oluşmakta ve var oldukları andan itibaren süregelen bir telaşla, genişleyip daralan, inşa edilip yıkılan ve tekrar inşa edilen bir süreci takip etmektedirler. 
Bu süreç içerisinde sürekli bir değişim eğilimde olan kentsel mekânlar, söz konusu değişimlerin yansıdığı başlıca alanları oluşturmaktadır. Yaşam döngüleri süresince, değişimin düzenli akışına ayak uyduramayarak soyut ya da somut açıdan yıpranan bu mekânlar, bir süre sonra kullanıcısını kaybetme eğilimi gösteren bir çöküş dönemi içerisine girmektedir. Çöküntü bölgelerinden temelde etkin kullanıcısını tamamen kaybetmesiyle ayrılan terk alan kavramı, çoğunlukla içerisinde kalan kentsel ögelerle birlikte çürümeye bırakılan unutulmuş kent parçalarından oluşmaktadır.  Bu bağlamda, kentsel mekânı oluşturan bileşenlerle paralellik gösterecek şekilde kentin sosyal, fiziksel ve ekonomik alanları üzerinde meydana gelen değişimlerden etkilenerek oluşan terk alanlar, yine aynı düzlem üzerinde bulunan mekânsal bileşenleri doğrudan veya dolaylı yoldan etkileyebilmektedir.  Bireysel bir davranış kararını niteleyen bu terk durumu, bu bağlamda, eylemin gerçekleşme gerekçelerine ve zamanın belirleyici etkisine bağlı olarak kalıcı ya da geçici bir hal alabilmektedir.  
Kentsel terk alanların dönüşümü, genellikle rant odaklı kentsel paylaşım fikirleri üzerinden verilen bağlamından koparılmış tasarım kararları içerisinde ele alınmış haliyle karşımıza çıkmaktadır. Ancak bu konu, kent içerisinde meydana gelen sosyal ve fiziksel doku zedelenmesinin giderilmesi adına, sürdürülebilirliğin tüm boyutlarını kapsayacak bir kurguda düşünülmelidir.  Bu bağlamda,  çalışma kapsamında; dayanağını yitirilen mekânsal bileşenlerinin analizinden alan ve terkin tüm gerekçelerini ortaya koyacak şekilde dünyanın farklı yerleri içerisinden seçilen terk alan örnekleri incelenmektedir. Yapılacak olan değerlendirme sonucunda; söz konusu örnek alanların analizlerinden elde edilen veriler ışığında, terk edilmiş kentsel alanların olası dönüşüm senaryoları içerisinde kurgulanması gereken mekânsal sürdürülebilirlik ilkelerinin ortaya konulması hedeflenmektedir.

Abstract:
Urban spaces are common areas of sharing that originate and increase from humans. Just like humans, these areas consist of phases lined up one after another in their life cycles and follow the process of expansion, contraction, demolition and reconstruction from the beginning of their existence. 
Within the constantly change, urban spaces are main areas where these changes are reflected. During their life cycles, these spaces, which have not been able to keep up with the regular flow of these deviations, rode in abstract or concrete terms and enter a period of disappearance where they tend to lose their users. The concept of abandoned area, which can be dissociated from ruined regions with the loss of its users, mostly consists of forgotten urban parts that are left to decay along with remaining urban elements. In this context, the abandoned areas, which are provoked by the changes occurring on social, physical and economic areas of the city, can directly or indirectly affected the spatial components. This abandonment action defined over individual behaviors, can become permanent or temporary depanding on action and time. 
The transformation of abandoned areas emerge with design decisions detached from their context based on rent-oriented urban ideas. However, this issue should be measured in a scenario that will contain all components of sustainability in order to eliminate the social and physical tissue damage striking in the city. Within the scope of this study, examples of abandoned areas, which are based on the analysis of the lost spatial components and are selected from different parts of the world in a way to reveal all the reasons for abandonment, are investigated. As a result of evaluation; it is aimed of reveal the spatial sustainability principles that should be reflected within the possible transformation scenarios of the abandoned urban areas.