Meme kanseri ve akciğer kanseri tanısı almış kadın hasta gruplarında travma sonrası büyüme düzeylerinin beden algısı ve benlik saygısı ile ilişkisinin karşılaştırılması
Comparison of the relationship of posttraumatic growth levels with body perception and self-esteem in groups of female patients diagnosed with breast cancer and lung cancer
Yazar: SERKAN DAĞ
Danışman: PROF. DR. KAMİL NAHİT ÖZMENLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Meme, kadınlığın ve cinselliğin bir sembolü olarak kabul edilirken, akciğerler yaşamsal öneme sahip bir organ olarak değerlendirilir. Bu açıdan ele alındığında, içerdiği sembolik anlamlar dolayısıyla kadının bedenine, benlik algısına ve kimliğine doğrudan tehdit oluşturabilen meme kanseri tanısıyla, sembolik anlam taşımaksızın daha çok hayati riske sahip olduğu düşünülen akciğer kanseri tanısı almış hastaların travma sonrası büyüme (TSB) düzeylerinin araştırılması, bu çalışmanın odak noktasıdır. Bu doğrultuda, iki farklı kanser türünün TSB'ye etkisi ile beden algısı, benlik saygısı ve sosyodemografik verilerin TSB gelişiminde rolünün incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji polikliniğine başvuran meme kanseri ya da akciğer kanseri tanısı almış hastalardan, dahil edilme ve dışlama kriterlerini karşılayan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Görüşme öncesi, çalışmayla ilgili ön bilgilendirme yapıldıktan sonra katılımcıların onamları alınmıştır. Daha sonra çalışma kapsamda sosyodemografik veri formu, Travma Sonrası Büyüme Envanteri (TSBE), Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASÖ-21), Beden Algısı Ölçeği (BAÖ) ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya 81 meme kanseri, 74 akciğer kanseri hastası dahil edilmiştir. Meme kanseri hastalarının BAÖ puanları, TSB toplam puanı ve alt boyutları puanlarıyla pozitif korelasyon göstermiştir. Ek olarak RBSÖ puanları, TSB toplam puanı ve iki alt boyutu puanlarıyla pozitif korelasyon göstermiştir. Ancak akciğer kanseri hastalarında sadece "Başkalarıyla İlişkilerde Değişim" alt boyutu puanı benlik saygısı puanıyla pozitif yönlü ilişki göstermiştir. Açıklayıcı faktör olarak yapılan tek değişkenli doğrusal regresyon analizinde beden algısı (p<0,01) ve benlik saygısı (p<0,01) puanları, TSB toplam puanı açısından açıklayıcı faktör olarak bulunmuştur. Yapılan çok değişkenli doğrusal regresyon analizinde ise benlik saygısı (p<0,05) puanı TSB toplam puanı açısından açıklayıcı faktör olarak saptanmıştır.
Sonuç: Kanser hastalarında tanı ve tedavi süreci boyunca beden algısında ve benlik saygısında olumsuz değişiklikler olabilmektedir. Bu olumsuz değişiklikler hem meme kanserinde hem de akciğer kanserinde meydana gelebilmektedir. Ancak meme dokusuna yapılan sosyal atıflar ve beklentilerden dolayı, meme kanseri hastalarında bu olumsuzluklar daha ön planda olabilir. Bununla birlikte bu olumsuzlukların zamanla düzelebilme potansiyeli bulunmaktadır. Her iki kanser türü, travmatik olarak, ölümü, korkuyu ve çaresizliği çağrıştırabilir. Bu yoğun stres kaynağı, TSB gelişiminde tetikleyici faktör olabilir. Ancak meme gibi kadınlığın ve kadın kimliğinin sembolü olan bir organın kaybı bu yoğun stresi daha da artırabilir. Özellikle hayatta kalan olgularda, bu durum hayatın ilerisi için toplumsal beklentileri karşılayamama, kadın kimliğinde ve rolünde eksiklik hissetme gibi sorunlara neden olabilmektedir. Bu durum göz önüne alındığında, bu çalışmada akciğer kanseri olgularından farklı olarak meme kanseri hastalarında, toplumsal açıdan kimlik veya rol kaybı riski TSB gelişiminde ikinci bir tetikleyici faktör olarak öne çıkmıştır. Bu da meme kanseri olgularında daha fazla TSB gelişiminin nedenlerinden biri olarak yorumlanabilir.

Abstract:
Objective: The breast is considered a symbol of femininity and sexuality, while the lungs are considered a vital organ. From this point of view, the focus of this study is to investigate the posttraumatic growth (PTG) levels of patients diagnosed with breast cancer, which can pose a direct threat to a woman's body, self-perception and identity due to the symbolic meanings it contains, and patients diagnosed with lung cancer, which is considered to be more life-threatening without symbolic meaning. In this context, it was aimed to examine the effect of two different cancer types on PTG and the role of body perception, self-esteem and sociodemographic data in the development of PTG.
Materials and Methods: Patients who met the inclusion and exclusion criteria among patients diagnosed with breast cancer or lung cancer who applied to Gülhane Training and Research Hospital Medical Oncology outpatient clinic were included in the study. Before the interview, the participants' consent was obtained after preliminary information about the study was given. Afterwards, sociodemographic data form, Posttraumatic Growth Inventory (PTGI), Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21), Body Perception Scale (BPS) and Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES) were applied. The data obtained were analyzed with appropriate statistical methods. 
Results: The study comprised 81 breast cancer and 74 lung cancer patients. Breast cancer patients' BPS scores were positively correlated with PTG total score and its sub-dimensions. In addition, RSES scores were positively correlated with PTG total score and two sub-dimensions scores. However, only the "Change in Relationships with Others" sub-dimension score showed a positive correlation with the self-esteem score in lung cancer patients. In the univariate linear regression analysis performed as an explanatory factor, body perception (p<0.01) and self-esteem (p<0.01) scores were found to be explanatory factors for the total score of PTG. In the multivariate linear regression analysis, self-esteem (p<0.05) score was found to be an explanatory factor for the total score of PTG.
Conclusion: Cancer patients may experience negative changes in body perception and self-esteem during the diagnosis and treatment process. These negative changes may occur in both breast cancer and lung cancer. However, these negative changes may be more prominent in breast cancer patients due to social attributions and expectations for breast tissue. However, these negativities have the potential to improve over time. Both types of cancer can be traumatically evocative of death, fear and helplessness. This intense source of stress can be a triggering factor in the development of PTG. However, the loss of an organ such as the breast, which is a symbol of femininity and female identity, may increase this intense stress even more. Especially in survivors, this may lead to problems such as not being able to meet societal expectations for later in life and feeling a lack of female identity and role. Considering this situation, in this study, unlike lung cancer cases, the risk of loss of social identity or role was found to be a second triggering factor in the development of PTG in breast cancer patients. This can be interpreted as one of the reasons for the development of more PTG in breast cancer patients.