Çeteci (Armen garo)- mebus-diplomat bir Osmanlı Ermenisi: Karakin Pastırmacıyan (1872-1923)
Gangster (Armen garo)-deputy –diplomat an Ottoman Armenian: Karakin Pastirmaciyan (1872-1923)
Yazar: ÇİĞDEM TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. ENİS ŞAHİN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Ermeniler = Armenians ; Meclis-i Mebusan = Ottoman Parliament ; Milletvekili = Deputy ; Osmanlı Bankası = Ottoman Bank ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Çeteler = Gangs

Özet:
1908 yılında Meşrutiyetin ilan edilmesi ile yapılan Meclis-i Mebusan seçimleri, çoğunluğu sosyalist olan 12 Ermeni'nin parlamentoya katılmasını sağlamıştır. Seçilen bu milletvekilleri arasında çalışmanın konusunu da teşkil eden Karakin Pastırmacıyan (Armen Garo), Taşnak Partisi, Osmanlı Meclis-i Mebusan'ı, Ermeni Gönüllü Tugayı ve Ermenistan Cumhuriyeti ABD Büyükelçiliği konumlarındaki rol ve faaliyetleri açısından dikkati çekmektedir. Eğitim hayatına bir Ermeni okulu olan Sanasaryan Varjaran'da başlayan Pastırmacıyan, okulunun ilkeleri doğrultusunda bir yaşam çizgisi takip ederek başta en bilinen terör faaliyeti olan Osmanlı Bankası baskını olmak üzere birçok ırkçı saldırının mimarı olarak tarih sahnesinde yerini almıştır. Ancak bütün bu olanlara rağmen soykırım yaftasını Türk hükümetine karşı kullanmaktan hiçbir zaman çekinmemiş, hatta bu safsata kendisinin bilhassa Amerika'daki hayatı boyunca kullandığı yegane argümanı olmuştur.

Çalışma öncelikle Karakin Pastırmacıyan'ın hatıraları, yazdığı kitaplar, Osmanlı arşiv vesikaları ve Meclis-i Mebusan Zabıt Cerideleri kaynak alınarak oluşturulmuştur. Hatıraları özellikle çocukluk ve Osmanlı Bankası baskını hadisesinin ayrıntılarına ulaşılmasında fayda göstermiştir. Kitaplarına bakıldığında ise Pastırmacıyan ve kendisi gibi ayrılıkçı düşüncelere mensup Ermeni güruhun Cihan Harbi'ne yaklaşım ve çalışmalarını açıklayıcı nitelik sergilemiştir. Yerli ve yabancı literatür göz önüne alındığında The Armenian Review, The New Armenia dergileri dikkate değerdir. Ek olarak Simon Vratzian'ın kişisel düşünceleri, Gustave Wülfing'in banka baskını raporu, Mavroyani Bey'in Hariciye Nezareti yazışmaları ve Fikrettin Yavuz'un, "Osmanlı Devleti'nde Ermeni Terörü 1896 Osmanlı Bankası Baskını" isimli eseri isimleri zikredilmesi gereken kaynaklardan olmuştur. Ayrıca "Papers Relating to the Foreing Relations of the United States" serisinin 1918, 1919 ve 1920 tarihlerine ait bazı nüshaları belirtilen yıllardaki faaliyetlerini açıklayıcı özelliktedir. Pastırmacıyan'ın şahsına dair yapılmış bir başka çalışmaya da rastlanmaması çalışmaya değer katan en büyük unsuru teşkil etmektedir.

Abstract:
In 1908, Parliamentary elections, which were held with the declaration of the Constutional Monarchy, allowed the participation of 12 Armenians, most of whom were socialist, in the parliament. Karakin Pastırmacıyan (Armen Garo), Dashnak Party, Ottoman Meclis-i Mebusan, Armenian Volunteer Brigade and the Embassy of the Republic of Armenia in the US embrance the role of these elected representatives. Beginning in Sanasaryan Varjaran, which is an Armenian school for education, Pastırmacıyan followed a line of life in line with the principles of the school and took its place on the history scene as the arctitect of many attaks, especially the most popular terrorist activity, the Ottoman Bank raid. Nevertheless, despite all this, the genocide has never hesitated to use his kinship against the Turkish Government, and even this fallacy has been the only argument he has used particularly throughout his life in America. The work was primarily based on Karakin Pastırmacıyan's memorabilia, books he wrote, Ottoman Archives and Meclis-i Mebusan Zabıt Cerideleri.

The Memories have benefited especially in reaching the details of the childhood and the Cihan Harbi, who are like separatist thinkers, exhibited their explanations about their approach and works. Considering the local and foreign literature, The Armenian Review, The New Armenia is worthy of the magazines. In addition, Simon Vratzian's personal thoughts, Gustave Wülfing's bank-raid report, Mavroyani Bey's Ministry of Foreign Affairs and Fikrettin Yavuz's references to the work titles "Armenian Terrorism in the Ottoman Empire 1896 Ottoman Bank Raid". Some of the 1918, 1919 and 1920 versions of the series "Papers Relating to the Foreign Relations of the United States" are also illustrative of their activities in the years indicated. The fact that there is no other study on the personalty of Pastırmacıyan is the biggest factor that adds value to the study.