Karabük ilinde aile hekimliğine başvuran 18-64 yaş arası hastalarda baş ağrısı prevelansı ve baş ağrısının yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of headache prevelance and the effect of headache on quality of life in patients among the age of 18-64 who apply to family medicine in karabük province
Yazar: HAVVA MERCAN
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç:  Bu çalışmanın amacı Karabük ilinde aile hekimliğine başvuran 18-64 yaş arası hastalarda baş ağrısı prevalansının saptanması ve baş ağrısının yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesidir.

Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu çalışmanın Karabük ilindeki aile sağlığı merkezlerine (ASM) (Vahdet ASM, Bağlar ASM, Cumhuriyet ASM, Kayabaşı ASM, Barış ASM) ve Karabük Eğitim Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 18-64 yaş grubundaki hastalara 01.04.2024-30.06.2024 tarihleri arasında yapıldı. Çalışmaya katılan katılımcılara Headache-Attributed Restriction, Disability, Social Handicap and İmpaired Participation (HARDSHİP) anket soruları yöneltildi. Anket 4 bölümden oluşmakta olup, bu bölümler sırası ile: a) Kişisel ve demografik verilerin bulunduğu bölüm b) Baş ağrısı tipleri ve ilaç tedavisi ile ilişkili bölüm c) Yaşam kalitesi ve baş ağrısı ile ilişkili yaşanan kayıpların değerlendirildiği bölüm d) Sosyodemografik statü ve etkin tedavi için ödeme istekliliğinin değerlendirildiği bölümdür. HARDSHIP anketinde yer alan tanı amaçlı sorulara göre baş ağrısı için tanısal algoritma kullanılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya 303 katılımcı dahil edildi. Katılımcıların %5,3'ü, hayatları boyunca hiç baş ağrısı yaşamadıklarını belirttiler. Katılımcıların %87,71'inde son 1 yılda baş ağrısı görüldüğü belirlendi. Baş ağrısı olan 264 kişinin yaş ortalaması 35,8 ± 11,12 yıl olup, % 64,8'i kadın, % 35,2'si erkekti. Baş ağrısı için en sık non streodal anti enflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)  ve 2. Sıklıkta parasetamol kullanıldığı görüldü. Baş ağrısı olan katılımcıların %81'inin baş ağrısı için bir profesyonelden tavsiye almadıkları kendi karar verdikleri, destek alanların ise en sık nöroloji doktoruna başvurdukları görüldü. Katılımcılarda migren prevalansı %14,01, gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) prevalansı %27,66 bulunmuştur, bunlara olası migren ve olası GTBA tanıları dahil edilmemiştir. Migren tanısı alan katılımcıların; %75,7'si kadın, %24,3 ü erkekti. Migren grubundaki katılımcıların %56,75'inin baş ağrısı zonklayıcı/nabız tarzındadır. GTBA tanısı alan katılımcıların; %53,4'ü kadın, %46,6'sı erkekti. Kadın cinsiyet ile GTBA arasında anlamlı bir ilişki vardır. GTBA tanısı alanların %58,9'unun vücut kitle indeksi (VKİ) ≥25 olarak bulunmuştur ve VKİ ile GTBA arasındaki ilişki anlamlıdır. GTBA olan katılımcıların %56,16'sının baş ağrısı baskılı/sıkıştırıcı/gerilme tarzındadır. Baş ağrısı olan bireylerin yaşam kalitesi algısı baş ağrısı olmayanlara göre daha düşük bulunmuştur. Baş ağrısı olan bireylerin sağlıklarından memnuniyet düzeyi ve kendilerinden memnuniyet düzeyi baş ağrısı olmayanlara göre daha düşüktür ve baş ağrısı ile aralarında anlamlı bir ilişki vardır. Baş ağrısı ile günlük yaşamı için yetecek enerjiye sahip olma düzeyi arasında anlamlı ilişki olduğu görüldü, baş ağrısı olan katılımcıların puanları daha düşüktü. Baş ağrısı gün sayısı arttıkça yaşam kalitesi bozulmaktadır. Son bir ayda 0-14 gün baş ağrısı olan katılımcıların yaşam kalitesi algısı, sağlığından memnuniyet düzeyi , günlük işlerini yapma yeteneğinden memnuniyet düzeyi , kendinden memnuniyet düzeyi , günlük yaşamı için yetecek kadar enerjisi olma düzeyi 15+ gün baş ağrısı yaşayanlara göre anlamlı olarak yüksektir. Dünkü mutluluk düzeyi ile baş ağrısı arasında anlamlı bir ilişki vardır.

Sonuç: Baş ağrısı prevalansının oldukça yüksek olduğu görülmektedir. Migren ve GTBA gibi en sık görülen baş ağrısı türleri bireylerin günlük yaşam aktivitelerini önemli ölçüde kısıtlayarak yaşam kalitesinde düşüşe neden olmaktadır. Baş ağrısı çeken bireylerde sosyal ve mesleki alandaki işlevselliklerinde bozulma görülmektedir.

Anahtar Sözcükler	:	Aile hekimliği, baş ağrısı, prevalans, yaşam kalitesi, HARDSHİP anketi

Abstract:
Introduction and purpose: The aim of this study is to determine the prevalence of headaches in patients aged 18-64 years who apply to family medicine in Karabük province and to evaluate the effect of headaches on quality of life.

Materials and Method: This cross-sectional and descriptive study was conducted on patients in the 18-64 age group who applied to family health centers (FHC) (Vahdet FHC, Bağlar FHC, Cumhuriyet FHC, Kayabaşı FHC, Barış FHC) and Karabük Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinic in Karabük province between 01.04.2024-30.06.2024. Headache-Attributed Restriction, Disability, Social Handicap and Impaired Participation (HARDSHİP) survey questions were asked to the participants in the study. The survey consists of 4 sections, and these sections are respectively: a) The section containing personal and demographic data b) The section related to headache types and drug treatment c) The section where quality of life and headache-related losses are evaluated d) Sociodemographic status and effective treatment This is the section where willingness to pay is evaluated. A diagnostic algorithm for headache was used according to the diagnostic questions in the HARDSHIP survey.

Results: 303 participants were included in the study. 5.3% of the participants stated that they had never experienced a headache in their life. It was determined that 87.71% of the participants had headaches in the last year. The average age of 264 people with headache was 35.8 ± 11.12 years, 64.8% were women and 35.2% were men. It was observed that non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) were the most frequently used for headache, and paracetamol was the second most frequently used. It was observed that 81% of the participants with headaches did not seek advice from a professional for their headaches, but decided on their own, and those who received support most frequently consulted a neurologist. The prevalence of migraine and tension-type headache (TTH) were found to be 14.01% and 27.66%, respectively. Possible migraine and possible THP diagnoses were not included in the participants. Participants diagnosed with migraine; 75.7% were women and 24.3% were men.56.75% of the participants in the migraine group had a throbbing/pulsating headache. Participants diagnosed with TTH; 53.4% were women and 46.6% were men. There is a significant relationship between female gender and TTH. The body mass index (BMI) of 58.9% of those diagnosed with TTH was found to be ≥25, and the relationship between BMI and TTH was significant. 56.16% of the participants with TTH have a pressing/constrictive/tension headache. The quality of life perception of individuals with headache was found to be lower than those without headache. The level of health satisfaction and self-satisfaction of individuals with headaches is lower than those without headaches, and there is a significant relationship between them and headache. It was observed that there was a significant relationship between headache and the level of having enough energy for daily life; the scores of participants with headache were lower. As the number of headache days increases, quality of life deteriorates. The perception of quality of life, the level of satisfaction with health, the level of satisfaction with the ability to do daily tasks, the level of self-satisfaction, and the level of having enough energy for daily life of the participants who have had headaches for 0-14 days in the last month are significantly higher than those who have had headaches for 15+ days. There is a significant relationship between yesterday's happiness level and headache.

Conclusion: The prevalence of headaches appears to be quite high. The most common types of headaches, such as migraine and TTH, significantly limit individuals' daily life activities and cause a decrease in their quality of life. Individuals suffering from headaches experience impairment in their social and professional functionality.

Key Word	:	Family medicine, headache, prevalence, quality of life, HARDSHIP questionnaire