Sporda seyirci davranışında güdüler: Futbol örneği
Motives in sport spectator's behaviour: A case of football
Yazar: AYŞE ASLI HONÇA
Danışman: PROF. DR. SEMA ALAY ÖZGÜL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Spor = Sports
Dizin: Futbol = Football ; Futbol müsabakaları = Football matches ; Futbol sektörü = Football sector ; Motivasyon = Motivation ; Seyirciler = Audiences ; Spor = Sports ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; İzleyici tutumu = Audience attitudes

Özet:
Bu araştırmanın amacı, spor seyircilerini, profesyonel spor takımlarının maçlarına katılmaya iten güdüleri incelemektir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, Funk, Ridinger, Moorman (2003) tarafından geliştirilen Spora İlgi Envanteri-SİE (Sport Interest Inventory-SII) kullanılmıştır. Spora İlgi Envanterinin Türk kültürüne uyarlaması, geçerliği ve güvenirliği bu araştırmada ispatlanmıştır. SİE, 16 alt boyut (Spora İlgi, Oyunculara İlgi, Arkadaşlık Bağı, Sosyalleşme, Drama, Takım, Toplumsal Destek, Rol model, Aile ile Bağ, Müşteri Hizmetleri, Heyecan, Eğlence Değeri, Spor Bilgisi, Dolaylı Başarı, Sağlıklı Çevre, Kaçış) ve 48 maddeden oluşmakta ve spor seyircilerini spor etkinliği ya da spor müsabakasına katılmaya iten güdüleri ölçmektedir. Envanter 5'li Likert türündedir. Araştırmanın evrenini, Türkiye'nin üç büyük spor kulübü olan, Fenerbahçe, Galatasaray ve Beşiktaş kulüplerinin, (2014-2015 Spor Toto Süper Lig ikinci devre müsabakalarından Fenerbahçe-Bursaspor, Galatasaray-Torku Konyaspor, Beşiktaş-Gaziantepspor maçlarına giden) seyircileri oluşturmaktadır. Evren seçimi ve dolayısı ile örneklem, amaca yönelik (purposive sampling) olarak seçilmiştir. Bu evrenden, araştırmaya gönüllü olarak 1150 kişi katılmıştır. 1150 kişiden elde edilen envanterler incelendiğinde, bazı katılımcıların cevaplarının "geçersiz" olduğu saptanmış ve araştırmanın örneklemi 1033 katılımcıdan oluşmuştur. 220 kişilik örneklem grubu, envanterin Türk kültürüne uyarlama çalışması kapsamına alınmış, 813 kişilik örneklem grubu ise, ana araştırma kapsamına alınmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimleyici istatistik, Mann Whithey U ve Kruskal Wallis yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, spor seyircilerini profesyonel spor takımlarının maçlarına katılmaya iten güdüler ile seyircilerin cinsiyet, medeni durum, bilet durumu, eğitim düzeyi ve yaşlarına göre anlamlı farklılıklar vardır. Ancak spor seyircilerini profesyonel spor takımlarının maçlarına katılmaya iten güdüler ile seyircilerin gelir düzeylerine göre anlamlı farklılıklar bulunmamaktadır. Araştırma kapsamında ele alınan bağımsız değişkenler bağlamında, spor seyircilerini maçlara katılmaya iten güdüler ve bu güdülerin tanımlanması sayesinde geliştirilecek uygulamalar, spor kulüplerinin pazarlama yöneticilerine önerilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study, was to examine the motivational factors of sport spectators attending games of professional sport teams. In the study, Sport Interest Inventory-SII developed by Funk, Ridinger, Moorman (2003) was used as data collection tool. Sport Interest Inventory (SII) adapted to the Turkish, demonstrated valid and reliable of the inventory within this study. The SII has 16 factors (Interest in sport, Interest in players, Bonding with friends, Socialisation, Drama, Team, Community support, Role model, Bonding with family, Customer service, Excitement, Entertainment value, Sport knowledge, Vicarious achievement, Wholesome environment, Escape) and 48 items, and measures the motivational factors of sport spectators attending a sporting event or a game. Inventory was a 5-point Likert-type scale. Population of this study was consisted spectators (who attend Fenerbahçe-Bursaspor, Galatasaray-Torku Konyaspor, Beşiktaş-Gaziantepspor matches in second part of 2014-2015 Sports Toto Super League) of Fenerbahçe, Galatasaray and Beşiktaş which is Turkey' three big clubs. Therefore selection of the universe and the sampling method is suitable for purpose (purposive sampling). 1150 participants were participated voluntarily in this study.  After the elimination of the incomplete and invalid responses of the participants, a total of 1033 valid questionnaires were included in this study. Sample group of 220 people, were included in the study for Turkish adaptation form and the sample group of 813 people were included in the main study. Descriptive statistics, Kruskal Wallis and Mann Whitney U were used to analyze the data. The results showed that there were significant differences in the motivational factors of sport spectators attending games of professional sport teams of their gender, marital status, ticket status, educational level and age. However, there were not any significant differences in the motivational factors of sport spectators attending games of professional sport teams of their, income level. In the context of the arguments addressed under Research, applications will be developed through motivations pushing the spectator to sport consumer behavior and identification of this motives, have been proposed to sports clubs marketing manager.