Diplomat Hasan Esat Işık'ın biyografisi (1916-1989)
Di̇plomat Hasan Esat Işık's biography (1916-1989)
Yazar: TURAY YAYLA
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN KARAKOÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Bakanlar = Ministers ; Biyografi = Biography ; Büyükelçi = Ambassador ; Diplomasi = Diplomacy ; Işık, Hasan Esat = Işık, Hasan Esat ; Siyasetçiler = Politicians ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışmasında, büyük dedeleri ve babası Osmanlı yönetiminde önemli görevler ifa eden diplomat ve politikacı Hasan Esat Işık'ın sergüzeşt-i hayatı ele alındı. Bu bağlamda İttihatçı Esat Paşa'nın oğlu olan Hasan Esat Işık'ın vazifeleri sırasında yapmış olduğu önemli hizmetler ortaya konuldu. 
1916 yılında İstanbul'da doğan Hasan Esat Işık, ilk ve orta öğrenimini Kadıköy'deki Saint Joseph'te, liseyi ise Mekteb-i Sultani'de yani Galatasaray'da tamamladı. 1937 yılında girdiği Ankara Hukuk Fakültesi'nden 1940'da mezun oldu. Aynı yıl Dışişleri Bakanlığı'na intisap etti. Dışişleri Bakanlığı'nda önemli görevlerde bulanan Işık, 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi'nden sonra sorgulandı ve bilahare Brüksel'e büyükelçi olarak gönderildi.Brüksel'de büyükelçilik göreviyle birlikte, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne girme yolundaki ilk basamağı olan Ortak Pazar görüşmelerini yürüten heyete başkanlık yaptı ve Ankara Protokolü'nün imzalanmasında başrol oynadı. Söz konusu başarısıyla temayüz ettikten sonra 1964 yılında Moskova'ya büyükelçi atandı. Bilahare ilk bakanlık deneyimi olarak kısa bir süreliğine dışişleri bakanlığı vazifesini gördü. Sonra tekrar Moskova'ya büyükelçi olarak gönderilen Işık, ardından Paris'e büyükelçi oldu. 1973 yılında Marsilya'da dikilen bir Ermeni Anıtı'na tepki olarak Türkiye'ye döndü ve Cumhuriyet Halk Partisi'nden siyasete girdi. Bursa'dan milletvekili seçilen Işık, Bülent Ecevit Hükümetleri'nde Savunma Bakanlığı görevlerinde bulundu. 15 Ocak 1979'da görevinden istifa eden Hasan Esat Işık'ın adı 1980 askeri darbesi sonrasında siyaset yapması yasaklananlar listesinde yer aldı. 2 Temmuz 1989 yılında Ankara'da İbn-i Sina Hastanesi'nde hayata gözlerini yumdu.


Anahtar Kelimeler: Hasan Esat Işık, Esat Paşa, Diplomat, Siyasetçi, Ankara Protokolü, Kıbrıs Barış Harekâtı.

Abstract:
In this M.A. thesis, diplomat and politician Hasan Esat Işık's whose father and grandfathers were prominent figures in the Ottoman Empire, life were principally studied. Within this context, works and duties of Hasan Esat Işık's, being Unionist Esat Pasha's son, throughout his services in Turkish state were put forward.
 Hasan Esat Işık, who was born in İstanbul in 1916, completed his primary and secondary education at Saint Joseph in Kadıköy, and finished his high school at Galatasaray. He registered Ankara Law Faculty in 1937 and graduated in 1940. In the same year he started to work for Turkish Foreign Affairs Ministry. Işık, who was a prominent diplomat in Foreign Ministry, was questioned after 27 May 1960 military coup. Later, he was appointed as Turkish ambassador to Brussels. Then he chaired the 'Common Market' negotiation committee, which was the first step of Turkey's way to European Union membership and he played an important role in signing the Ankara Protocol. After this distinguished success, he was appointed as ambassador to Moscow in 1964. Afterwards, he officiated as Turkish Foreign Minister for a while, which was the first experience for him as a minister. Later on, Işık returned to Moscow as ambassador. After Moscow service, he was appointed as an ambassador to Paris. During his work at Turkish Embassy in Paris, as a reaction to an Armenian Monument which was set up in Marseille in 1973, he returned back to Turkey in order to protest French government. He went into politics as a member of the Republican People's Party. He was elected as a parliamentarian from Bursa and he officiated as Defense Ministry in Bülent Ecevit Governments in 1970s. Hasan Esat Işık stepped down from the ministry 15 January 1979.  His name was in the 'Writ of Prohibited' list after 1980 Military Coup. He passed away in 2nd July 1989 at İbn-i Sina Hospital in Ankara.


Key Words: Hasan Esat Işık, Esat Pasha, Diplomat, Politician, Ankara Protocol, Cyprus Peace Operation.