Otel işletmelerinde duygusal emek ve temel benliğin yapıcı normdışı davranış üzerindeki etkisi: Personel güçlendirmenin aracılık rolü
The effect of emotional labor and core-self assessments on constructive devied behavior in hotel businesses: The mediating effect of staff empowerment
Yazar: HASAN ÖNAL ŞEYHANLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. SAİD KINGIR
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Duygusal emek = Emetional labor ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Norm dışı davranış = Deviant behaviour ; Otel işletmeciliği = Hotel business ; Oteller = Hotels ; Personel güçlendirme = Personnel empowerment ; Temel benlik değerlendirme = Core self-evaluations ; Örgütsel davranış = Organizational behavior

Özet:
Otel işletmeciliğinin gelişmesiyle birlikte organizasyonun parçası olan işgören de önem
kazanmıştır. İşgörenlerin organizasyon içerisinde artan önemi fiziksel çabalarıyla
birlikte zihinsel çabalarını da önemli kılmıştır. Bu bağlamda işletmelerin, işgörenlerin
duygusal durumlarını yönlendirme, benliği hakkında bilgi sahibi olma gibi önem taşıyan
konularla ilgili olmaları gerekmektedir. Duygusal emek, temel benlik, yapıcı normdışı
davranış ve personel güçlendirme uygulamaları otel işletmelerinin özelliklerine göre
farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıkların nedenlerinin sorgulanması, çözüm
önerilerinin geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Öte yandan, otel işletmelerinde
duygusal emeğin, temel benliğin yapıcı normdışı davranışa etkisinin ve personel
güçlendirmenin aracılık rolünün alan yazında yok denecek kadar az çalışıldığı
bilinmektedir. Bu özelliğiyle araştırmanın literatürün genişlemesine katkı sağlarken,
sektör temsilcilerine de önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çerçevede otel
işletmeleri üzerine yapılan araştırmanın temel amacı; duygusal emeğin, temel benliğin
yapıcı normdışı davranışa etkisi ve personel güçlendirmenin aracılık etkisi
incelenmesidir. Araştırmanın evreni otel işletmeleridir. Örneklem olarak Ankara ve
Muğla şehirlerindeki oteller seçilmiştir. Araştırma verileri bu otel işletmelerindeki
yöneticilerden görüşme formu, işgörenlerden anket tekniği ile toplanmıştır.
İşgörenlerden toplanan 538 anket formu ve yönetici görüşmelerinden elde edilen 22
görüşme formundan elde edilen veriler analize dahil edilmiştir. İşgörenlerden elde
edilen veriler ışığında, ölçeklerin boyutlandırılması ve doğrulanması için "faktör
analizi", bağımsız olan iki grup için "t-testi", bağımsız olan üç grup için "One-way
ANOVA", ölçekler arasındaki ilişkinin belirlenmesi için korelasyon analizi, araştırma
modelinin geçerlemesi için LISREL paket programında bağımsız değişkenlerin bağımlı
değişkenle olan etkileşiminin ölçülmesinde ve aracılık rolünün belirlenmesinde
"Yapısal Eşitlik Modellemesi" tercih edilmiştir. Yöneticilerle derinlemesine
görüşmelerden elde edilen veriler ise içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına göre, yapıcı normdışı davranış ölçeği Türk turizmciler için
kişilerarası, yenilikçi, mücadeleci ve kurumsal normdışı davranış olmak üzere dört
boyut altında toplanmıştır. Bununla birlikte duygusal emeğin yapıcı normdışı davranışa
etkisinde personel güçlendirmenin kısmi aracılık rolü olduğu gözlemlenirken; temel
benliğin yapıcı normdışı davranışa etkisinde personel güçlendirmenin tam aracılığı
olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
With the development of hotel management, the employee, who is a part of the
organization, has gained importance. The increasing importance of employees in the
organization has made their mental efforts important along with their physical efforts. In
this context, businesses need to be related to important issues such as directing the
emotional states of the employees and having information about their self. Emotional
labor, basic self-evaluations, constructive deviant behavior and staff empowerment
practices differ according to the characteristics of hotel businesses. Questioning the
reasons for these differences is important in terms of developing solution proposals. On
the other hand, it is known that the effect of emotional labor, the effect of core self on
constructive deviant behavior and the mediating role of personnel empowerment in
hotel businesses are scarcely studied in the literature. With this feature, it is thought that
while the research contributes to the expansion of the literature, it will also make
significant contributions to the sector representatives. In this context, as the main
purpose of the research on hotel businesses; The effect of emotional labor on
constructive deviant behavior of core self and examining the mediating effect of staff
empowerment. The universe of the research is hotel businesses. Hotels with different
characteristics in the cities of Ankara and Muğla were selected as the research sample.
The research data were collected from the managers in these hotel businesses by
interview form and from the employees by the survey technique. 538 questionnaires
collected from the employees and 22 interview forms obtained from the manager
interviews were included in the study analysis. In the light of the data obtained from the
employees, "factor analysis" for sizing and validating the scales, "t-test" for two
independent groups, "One-way ANOVA" for three independent groups, correlation
analysis for determining the relationship between the scales, validation of the research
model "Structural Equation Modeling" was preferred in the LISREL package program
to measure the interaction of the independent variables with the dependent variable and
to determine the mediating role. The data obtained from the in-depth interviews with the
managers were analyzed by content analysis method. According to the results of the
research; constructive deviant behavior scale is grouped under four dimensions for
Turkish tourism staff: interpersonal, innovative, challenging and institutional deviant
behavior. On the other hand, it has been observed that personnel empowerment has a
partial mediating role in the effect of emotional labor on constructive deviant behavior;
It has been revealed that the effect of core self on constructive deviant behavior is fully
mediated by staff empowerment.