Ceyhan ovası topraklarının potansiyel arazi kullanım planlaması
Potential land use planning of Ceyhan plain soils
Yazar: EVREN ERKOCU
Danışman: PROF. DR. SUAT ŞENOL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarımsal açıdan çok verimli topraklara sahip olan Ceyhan Ovası bulunduğu iklim koşulları nedeniyle birçok tarla ve bahçe bitkilerine ev sahipliği yapmaktadır. Araştırmada Ceyhan Ovası topraklarından en yüksek verimi elde edebilmek adına tarla ve bahçe bitkilerine uygunluğun belirlenmesi ve doğru yerde doğru bitki seçimini sağlayarak ovada maksimum üretim hedefine ulaşılması amaçlanmıştır. Ovanın detaylı temel toprak haritası verileri kullanılarak, toprak haritasındaki haritalama birimlerinin Ceyhan Ovası'nın ekolojik koşullarında üretimi yapılabilecek tarla ve bahçe bitkileri ile diğer gerekli kullanım biçimlerine uygunlukları belirlenmiştir. Sonuçta 69.586 hektar alanın potansiyel olarak tarla bitkileri, bahçe bitkileri ve tarım dışı kullanımlar için uygunluk haritaları hazırlanmış potansiyel kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. Orta tuzlu topraklar, %20-30 eğimli araziler, fena ve çok fena drenaja sahip olan yerler, taşlı kayalı ve çok taşlı kayalı alanlar, sığ-çok sığ topraklar, yoğun bazalt molozlu ve ara sıra taşkın alan topraklar yetiştiriciliği kısıtlayan en önemli sorunlardır. Ceyhan Ovası'nda buğday en fazla ekilen tahıllar arasında yer alırken ova toprakları yenidünya-trabzon hurması, nar, narenciye, sert çekirdekliler, arpa, çilek, mısır, domates-biber-patlıcan, ayçiçeği, pamuk, karpuz-kavun, soya ve lahana-ıspanak-marul gibi bitkilerin yetiştirilmesine de elverişlidir. Bahçe bitkilerinden nar için 64.503 ha, narenciye için 59.603 ha, yenidünya ve Trabzon hurması için 58.023 ha çok uygun arazi bulunmaktadır. Aynı şekilde tarla bitkilerinden pamuk için 59.504 ha, ayçiçeği için 59.031 ha, mısır için 58.584 ha başarıyla yetiştiricilik yapılabilecek arazi varlığı belirlenmiştir. Çalışma alanında sadece 2.780 ha arazi tarım dışı kullanımlar için uygundur.

Anahtar Kelimeler: Ceyhan Ovası, Arazi Değerlendirme, İlsen, Potansiyel Arazi Kullanım Planlaması

Abstract:
Ceyhan Plain, has very fertile soils in terms of agriculture, hosts to many field and horticultural plants due to the favorable climatic conditions. In the research, it was aimed to determine the suitability for field crops, vegetables and fruit plants in order to obtain the highest yield from Ceyhan Plain soils and to reach the maximum production target in the plain by choosing the right plant in the right place. By using the detailed soil map data of the plain, the suitability of the mapping units in the soil map for the agricultural land uses that can be produced in the ecological conditions of the Ceyhan Plain and other necessary uses were determined. As a result, suitability maps for field crops, horticultural crops and non-agricultural uses of 69.586 hectares of land have been prepared for the potential users. Moderately saline soils, sloping lands of 20-30%, poor and very poorly drained lands, stony and/or rock outcrops areas, shallow to very shallow soil depth, dense basalt debris and occasionally flooded soils are the most important limitations for the crop production of the study area. Among the most cultivated grains in the Ceyhan Plain, wheat production is take place in first place, while the plain soils are suitable for loquat, persimmon, pomegranate, citrus, drupes, barley, strawberry, corn, tomato-pepper-eggplant, sunflower, cotton, watermelon-melon, soybean, lettuce and cabbage-spinach.In the Ceyhan Plain, there are 64.503 ha highly suitable land for pomegranate, 59.603 ha for citrus production, 58.023 ha for loquat and persimmon. For the field crops similar results obtained, such as; highly suitable land for cotton 59.505 ha, for sunflower 59.032 ha and for corn 58584 ha. Only, 2.780 ha of land is suitable for non-agricultural uses, such as urbanization, recreational needs. 

Key Words: Ceyhan Plain, Land evaluation, İlsen, Potential land use planning