Bir üniversite örnekleminde aleksitimi düzeylerinin mizah tarzları ve kaygı düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between alexithymia levels, humor styles and anxiety levels in a university sample
Yazar: SONGÜL YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL SELCEN GÜLER
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Mizah tarzları = Humor styles ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Aleksitimi, kişinin duyguları anlamlandırarak tanımlaması ve ifade etmesinde zorluk, içsel dünyadan kopukluk, dış dünyaya yönelik algılamalar üzerinden düşünme eğilimi ve hayal kurma, fantezi yaşantısında kısıtlılıkla karakterize bir yapıyı ifade etmektedir. Araştırmalar, aleksitimik yapının yüksek kaygı düzeyleri ile ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Mizah da kişinin stres, kaygı, depresyon gibi olumsuz duygulanımlarla başa çıkma yollarından biri olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte son dönemdeki araştırmalar mizahın olumlu ve olumsuz boyutları arasında ayırım yapmakta; mizahın olumlu biçimde kullanımının psikolojik sağlığa olumlu katkıları olduğuna işaret etmektedir. Mizahın kişinin kendi sağlığıyla birlikte, diğerleri ile ilişkisine katkıda bulunacak şekilde, olumlu biçimde kullanımının başkalarının duygularına yönelik bir farkındalığı gerektirdiği düşünülmektedir. Bu noktada aleksitimik yapının mizahın kullanım biçimleri ile ilişkili olması beklenmektedir. Aleksitiminin mizahın kullanım biçimleri ile ilişkili olabileceğine işaret eden araştırma bulguları mevcuttur.  Bu çalışma aleksitimik yapının kaygı ile birlikte, mizah tarzları ile de ilişkisini araştırmayı amaçlamaktadır. 
Araştırma kapsamında Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencilerinden oluşan 254 kişilik bir gruba, araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik forma ek olarak, aleksitimi düzeylerini ölçmek amacıyla Toronto Aleksitimi Ölçeği'nin 26 soruluk formu (TAÖ-26), kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla durumluk ve sürekli kaygıyı ölçen iki ayrı formdan oluşan Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri (DSKE), mizah tarzlarını ölçmek amacıyla da MizahTarzları Ölçeği (MTÖ) uygulanmıştır.
Araştırma bulguları bu değişkenlerin birbirleri ile ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Aleksitiminin farklı boyutları hem durumluk hem de sürekli kaygı ile ilişkilidir. Aleksitimik özellikler kişinin mizahı kullanım biçimini etkilemektedir. Bu özellikler mizahın olumlu biçimde kullanımı ile negatif; olumsuz biçimde kullanımı ile pozitif yönde ilişkilidir. Kaygı düzeyleri ile mizah arasındaki ilişki dikkate alındığında, mizahın olumlu biçimde kullanımı düşük kaygı düzeyleri ile pozitif yönde ilişkili iken, yüksek kaygı düzeyleri ile negatif yönde ilişkili olduğu görülmektedir. Ayrıca bu araştırmanın bulguları durumluk ve sürekli kaygı düzeylerinin birbirleri ile pozitif yönde ilişkili olduğuna işaret etmektedir. 
Bu araştırmada aleksitimi, kaygı düzeyleri ve mizah tarzları ilişkili bulunmuştur. Aleksitimi, aleksitiminin farklı boyutları ile kaygı düzeyleri mizah tazlarını yordamaktadır. Değişkenler arasındaki ilişki göz önüne alındığında, kaygı düzeyinde azalmanın mizah kullanımını olumlu etkileyeceği, olumlu ve kendini geliştirici mizahın kullanımının da kaygıyı azaltıcı rolü olabileceği düşünülebilir. Ayrıca aleksitimik özelliklerin düzeyinin artmasıyla mizahın saldırgan, olumsuz biçimde kullanımı artarken; aleksitimik özelliklerin düzeyinde azalma ile birlikte mizahın katılımcı ve kendini geliştirici tarzda, olumlu biçimde kullanımının artabileceği düşünülebilir. Klinik yaklaşım açısından, psikososyal işlevsellik üzerindeki olumlu etkileri göz önüne alınarak, aleksitimi, kaygı ve mizah kullanımının ilişkisinin tedavi planına dâhil edilmesi ile ilgili araştırmalar arttırılabilir.

Abstract:
Alexithymia is defined as having difficulty at expressing, identifying and  feelings, tendency to think via perceptions of the outer world, disconnectedness with the inner world and limited fantasy and daydreaming experiences. Studies show that there is a relationship between alexithymia and high levels of anxiety. Humor is regarded as acoping strategy with negative affective states such as stress, anxiety, depression. Moreover, recent studies focus on the difference between positive and negative dimensions of humor and show that positive dimensions of humor have positive effects on health. Positive use of humor which contributes both to the person`s own health and to his relationships with others, requires awareness towards feelings of other people. For this reason, it is suggested that alexithymia has a relationship with different humor dimensions. There are some studies suggesting a relationship between alexithymia and types of humor use. Aim of this study is to explore the relationships between alexithymia and humor types as well as relationships between alexithymia and anxiety levels.
The participants of this study were 254 undergraduate students from Beykent University Law School. 26 item Toronto Alexithymia Scale (TAS-26) (in order to measure alexithymia levels of participants), State-Trait Anxiety Inventory (STAI) (in order to measure anxiety levels) consisting of two different forms for state and trait anxiety and Humor Styles Questionnaire (HSQ) (in order to measure humor types) were administered for data collection.
Findings show that there are significant relationships between all of the variables studied. Different dimensions of alexithymia have correlations with both state and trait anxiety types. Alexithymia levels have significant correlations with use of humor. There is a negative relationship between alexithymia and positive use of humor and a positive relationship between alexithymia and negative use of humor. When the relationship between anxiety level and humor is considered, it is observed that positive use of humor has a positive relationship with low levels of anxiety and a negative relationship with high levels of anxiety. Furthermore there is a positive relationship between State and Trait Anxiety levels.
In this study, it is found that alexithymia has relationships with anxiety levels and humor types. Alexithymia, different dimensions of alexithymia and anxiety levels predict humor types. Considering the relationship between the variables, it can be suggested that the decrease in the level of anxiety might affect positive use of humor and the use of positive and self-enhancing humor may have a role in reducing anxiety. In addition, as the level of alexithymia increases, use of humor in aggressive, negative manner increases; as the level of alexithymia decreases, it might be suggested that the use of humor in a positive, participatory and self-enhancing manner will increase. The results are relevant clinically in that, integration of intervention sutilising the relationship between alexithymia, anxiety and use of humor into treatment plan might be further investigated for their enhancing role in psychosocial functioning.