Yeni tanı tip 2 diyabetes mellitus hastalarında tedavi sonrası tiroid volüm ve fonksiyonlarında değişim
Changes in thyroid volume and function after treatment in patients with newly diagnosed type 2 diabetes mellitus
Yazar: GİZEM PİRE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHTAP EVRAN OLGUN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Metformin = Metformin ; Tedavi = Treatment ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones ; Tiroid nodülleri = Thyroid nodule ; Tirotropin = Thyrotropin

Özet:
Amaç: Bozulmuş glukoz metabolizması olanlarda tiroid volümünde artış ve daha yüksek nodül prevalansı olduğu gösterilmiştir. Diyabetes Mellitus tedavisi sonrası serum TSH düzeyinde, tiroid bez volümünde, nodül çapı ve nodül varlığında azalma olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, yeni tanı alan ve tedavi başlanan tip 2 diyabetes mellitus hastalarında tedavinin tiroid fonksiyonlarına, tiroid volümü ve nodül varlığına etkisini göstermektir. Çalışmamıza daha homojen bir grup elde etmek amacıyla tedavi olarak metformin başlanan hastalar dahil edilmiştir. 
Gereç ve Yöntem: Hastanemiz Dahiliye polikliniklerinde tedavi başlanan ötiroid ve subklinik hipotiroidili yeni tanı Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında yaş, cinsiyet, açlık plazma glukozu, HbA1c, vücut kitle indeksi, ek hastalıklar, kullandığı ilaçlar, tam kan sayımı, kreatinin, AST, ALT, başlanan metformin dozu kaydedilmesi, başlangıç ve 6 ay sonraki serum TSH, sT4, sT3, Anti-TPO, Anti-Tg bakılması planlandı. Başlangıç ve 6 ay sonraki tiroid volumu, nodul varlığı, maksimum nodul çapı, tiroidde multinodülerite varlığı tiroid ultrasonografi ile incelendi. Çalışmadan dışlama kriterleri olarak serum TSH'ı etkileyecek oral kontraseptif gibi ilaç kullanımı, kronik böbrek hastalığı, kronik karaciğer hastalığı, sepsis, gebelik, Tip 1 diyabetes mellitus belirlendi. 
Bulgular: Çalışmaya ötiroid ya da subklinik hipotiroidili yeni tanı 101 Tip 2 diyabetes mellitus hastası alındı (37 erkek, 64 kadın). Hastaların yaş ortalaması: 53,02±11,9 yıl idi. Hastaların ortalama vücut kitle indeksi: 29,60 ±3,9 kg/m2 bulundu ve 52 (%52) hasta obez olarak sınıflandırıldı. Başlangıç ve 6. ay değerlendirmesinde hastaların vücut ağırlıkları, vücut kitle indeksleri, serum TSH, ALT ve Anti-TPO düzeyi ve tiroid volümü istatistiksel olarak anlamlı azalma gösterdi (sırasıyla p değerleri; p=0,000; p=0,000; p=0,011; p=0,022; p=0,000 ). Anti-Tg, sT4, sT3, tiroid nodül sayısı ise anlamlı değişiklik göstermedi (sırasıyla p değerleri; p=0,086; p=0,593; p=0,380). Takip sırasında hastaların nodül sayıları ve multinodülerite varlığı istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde değişmemiştir. Obezitesi olan ve olmayanlar karşılaştırıldığında 6 ay sonunda Anti-TPO düzeyi her iki grupta anlamlı azalma gösterdi (sırasıyla p değerleri; p=0,003; p=0,009). Serum TSH düzeyi yalnızca obez olmayanlarda (p=0,004) ve tiroid volümü ise yalnızca obezitesi olanlarda (p=0,000) istatistiksel olarak anlamlı azalma gösterdi. 
Sonuç: Sonuçlar, metformin tedavisinin yeni tanı tip 2 diyabetes mellitus hastalarında vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi, tiroid volümü ve serum TSH, ALT, Anti-TPO düzeyini anlamlı olarak azalttığını göstermektedir. Ayrıca serum TSH düzeyi obez olmayanlarda, tiroid volümü ise obez olanlarda anlamlı azalma göstermiştir.

Anahtar sözcükler: Tip 2 Diyabetes Mellitus, Metformin, TSH, tiroid volümü, tiroid nodülü

Abstract:
Objective: It has been shown that thyroid volume increases and there is a higher nodule prevalence in patients with impaired glucose metabolism. There are studies showing serum TSH level, thyroid gland volume, nodule diameter and presence of nodules decrease after treatment of diabetes mellitus. The aim of this study was to demonstrate the effect of treatment on thyroid function, thyroid volume and presence of nodules in patients with newly diagnosed and treated type 2 diabetes mellitus. Patients who received metformin were included in our study to obtain a more homogeneous group.
Material and Method: Recording of age, sex, fasting plasma glucose, HbA1c, body mass index, additional diseases, drugs used, complete blood count, serum creatinine, AST, ALT and metformin dose; at the beginning and 6 months later serum TSH, fT4, fT3, Anti-TPO, Anti-Tg was planned to be monitored in euthyroid and hypothyroid newly diagnosed diabetes mellitus type 2 patients who started to receive treatment in our internal medicine outpatient clinics. Thyroid volume, presence of nodules, maximum nodule diameter, and presence of multinodularity were evaluated by thyroid ultrasonography. Exclusion criteria were drug use which may affect serum TSH level such as oral contraceptive use, chronic renal disease, chronic liver disease, sepsis, pregnancy and Type 1 diabetes mellitus.
Results: One hundred and one patients with type 2 diabetes mellitus (37 males, 64 females) were included in the study. The mean age of the patients was 53.02 ± 11.9 years. The mean of body mass index of the patients was 29,60 ± 3,9 kg/m2 and 52 (52%) patients were classified as obese. The body weight, body mass index, serum TSH, ALT and anti-TPO level and thyroid volume were significantly decreased in the baseline and 6th month evaluation (p values, p = 0,000; p = 0,000; p = 0,011; p = 0,000; 0.022; p = 0.000). Anti-Tg, fT4, fT3 and the number of thyroid nodules did not differ significantly (p values; p = 0.086; p = 0.593; p = 0.380, respectively). The number of nodules and multinodularity of the patients did not change significantly. Anti-TPO levels were significantly decreased in both patients with obesity and non-obese groups at the end of 6 months (p values; p = 0.003; p = 0.009, respectively). Serum TSH level was statistically reduced in non-obese subjects (p = 0.004) and thyroid volume was statistically decreased (p = 0.000) in patients with obesity only.
 
Conclusion: The results show that metformin treatment significantly reduced body weight, body mass index, thyroid volume and serum TSH, ALT, and Anti-TPO levels in newly diagnosed type 2 diabetes mellitus patients. In addition, serum TSH levels were significantly reduced in non-obese patients and thyroid volume reduced in obese patients.

Keywords: Type 2 Diabetes Mellitus, Metformin, TSH, thyroid volume, thyroid nodule