Ekip kaynak yönetimi (CRM) perspektifinden pilot seçim süreçlerinde kullanılan teknik olmayan yetkinliklerin Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile ağırlıklandırılması
Analytic Hierarchy Process-based selection method for airline pilot candidates: A focus on non-technical skills (NOTECHS)
Yazar: SEDA ÇEKEN
Danışman: PROF. DR. ASLI BEYHAN ACAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Örgütsel Davranış Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration

Özet:
Havacılık şirketlerinin uzun vadeli başarısı doğru personeli temin ederek uçuş emniyetini ve performansını arttırmakla doğru oranda ilerlemektedir. Araştırma kapsamında Türkiye'de sivil havacılık alanında faaliyet gösteren bir şirketin pilot aday seçim süreçlerinde, yetkinlik bazlı mülakatlarda kullanılan teknik olmayan yetkinlikler (NOTECHS) iki aşamalı süreçte çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Süreci tekniği ile önem derecelerine göre ağırlıklandırılmıştır. Araştırmanın ilk aşaması için gerçekleştirilen senaryolaştırma ve ilgili kriterlerin belirlenmesi adına yapılan çalışmada şirketin istihdam süreçlerinde de görev alan beş Kaptan Pilot ile görüşme gerçekleştirilen bir çalıştay düzenlenmiş ve Türkiye'de sivil havacılık alanında faaliyet gösteren bir şirketin pilot seçim süreçlerinde kullanılan teknik olmayan yetkinlikler (görev bilinci, durum farkındalığı, sorun çözme ve karar verme, ekip çalışması, liderlik, mesleki gelişim, iletişim becerisi, duygularını kontrol etme ve yönetme, planlama) doğrultusunda uçuş safhalarına yönelik senaryolar oluşturulmuştur. Bir uçuş operasyonu için belirlenen safhalar uçuş öncesi, kalkış/tırmanma, seyir, yaklaşma ve iniş, taksi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ilgili kriterlerin belirlenen uçuş safhalarında öncelik ve ağırlık değerlerinin belirlenmesi adına yetkinliklerin kullanıldığı şirkette istihdam edilen ve kontrol uçuşlarında görev alan 10 Examiner Pilot (Kontrol Pilotu) ile matbu ve online şekilde soru formları Analitik Hiyerarşi Sürecine (AHP) uygun olarak puanlatılmıştır. Tutarlılık oran hesapları neticesinde dokuz kişinin puanlama skorları dikkate alınarak elde edilen genel ve yerel ağırlıklara göre her bir uçuş safhası için teknik olmayan kriterlerin önem dereceleri saptanmıştır. Her bir safhada ağırlık derecesine göre sıralanan yetkinlikler alanyazın dayanakları ile açıklanarak tartışılmış; araştırmacılara ve uygulamaya dönük öneriler sıralanmıştır.

Abstract:
The long-term success of aviation companies depends on increasing flight safety and performance by providing the right personnel. Within the scope of the research, non-technical skills (NOTECHS) used in competency-based interviews in the pilot candidate selection processes of a company operating in the field of civil aviation in Türkiye were weighted according to their importance with the Analytical Hierarchy Process technique, one of the multi-criteria decision-making methods, in a two-stage process. A scenario study was conducted for the first phase of the research, and a workshop was held to determine the relevant criteria, in which five captain pilots who were also involved in the employment processes of the company were interviewed. In line with the non-technical skills (sense of duty, situation awareness, problem solving and decision making, teamwork, leadership, professional development, communication skills, controlling and managing emotions, planning) used in the pilot selection processes of a company operating in the field of civil aviation in Türkiye. Scenarios for flight phases (pre-flight, take-off/climb, cruise, approach/landing, taxi-in) have been created. In the second stage of the research, printed and online questionnaires were scored in accordance with the Analytical Hierarchy Process (AHP) with 10 Examiner Pilots employed in the company where the competencies were used and who took part in the control flights, in order to determine the priority and weight values of the relevant criteria in the determined flight phases. As a result of consistency ratio calculations, the importance levels of non-technical criteria for each flight phase were determined according to the global and local weights obtained by taking into account the scoring scores of nine people. At each stage, the competencies listed according to their severity were explained and discussed with the help of literature.