Bir üniversite hastanesi gebe polikliniğine başvuran gebelerin oral glukoz tolerans testi yaptırma durumlarını etkileyen faktörler ve oral glukoz tolerans testi hakkındaki bilgi düzeyleri
Factors affecting the use of oral glucose tolerance test and level of knowledge about oral glucose tolerance test in pregnant women admitted to a university hospital pregnancy outpatient clinic
Yazar: MERVE TATIR
Danışman: PROF. DR. SELÇUK MISTIK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç:   Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi gebe polikliniğine başvuran gebelerde oral glukoz tolerans testi (OGTT) yaptırmayı etkileyen faktörleri ve OGTT hakkındaki bilgi düzeylerini belirleyerek OGTT ve gestasyonel diyabetes mellitus (GDM) ile ilgili farkındalık oluşturmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem:  Kesitsel tanımlayıcı nitelikte olan araştırmamız gebe polikliniğine 21.03.2024-15.05.2024 tarihleri arasında başvuran 362 gebeye uygulanmıştır. Yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak 37 sorudan oluşan bir anket formuyla veriler toplanmıştır. Veriler IBM SPSS V23 ile analiz edilmiştir. Sonuçlar yorumlanırken istatiksel önem düzeyi p<0,050 olarak alınmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda OGTT hakkında bilgisi olduğunu belirtenlerin oranı %51,7'dir. GDM erkenden teşhis edilmezse hem kendisi hem de bebeğinde oluşabilecek olumsuz durumlar hakkında yeterli bilgisi olmadığını belirtenlerin oranı %63'tür. OGTT yaptırmayı istemeyenler ya da yaptırmayanların nedenleri sırasıyla verilmiştir:  %47,4 'ü doktorunun önermediğinden, %31,4'ü test için kullanılan içeceğin bulantı veya baş ağrısına neden olmasından istememiştir ya da yaptırmamıştır. %28,3 ise testin şimdiki veya sonraki gebeliklerini olumsuz yönde etki edeceğini düşündüğünden istememiş ya da yaptırmamıştır. Ekonomik durumu düşük olanların, tekrarlayan düşüğü olanların ve ilk gebeliği olanların OGTT bilgisizlik riski  daha yüksek bulunmuştur. OGTT bilgisizlik riski 24-28. hafta aralığında olup OGTT yaptırmış olanlar ya da 28 haftadan büyük gebeliklerde gebelikte OGTT  yaptırma durumu ile OGTT hakkında bilgi sahibi olma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,002). OGTT hakkında bilgisi olanlarda OGTT yaptırma oranı %60'dır. Gebelikte  OGTT zamanını bilme ile OGTT yaptırma durumu arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,003).


24-28. haftalarda OGTT yapıldığını belirtenlerin şimdiki gebeliğinde OGTT yaptırma oranı % 59,1'dir. OGTT'nin yapıldığı haftayı bilmeyenlerde şimdiki gebeliğinde OGTT yaptırmama oranı %74,2'dir. 3. gebeliği olanların OGTT yaptırmama riski 1. gebeliği olanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Daha önceki gebeliklerinde GDM tanısı almamış olanların, GDM tanısı alanlara göre OGTT yaptırmama riskinin daha yüksek olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Gebelikte OGTT yaptırma oranları ve OGTT hakkında bilgi sahibi olduğunu belirtenlerin oranları düşüktür. GDM'nin tanı ve taramasında kullanılan OGTT ile ilgili gebelere açıklamalar yapılarak gebelerin kafalarındaki soru işaretleri giderilmelidir. Gebeler GDM'nin anne ve bebek üzerindeki komplikasyonları hakkında yeterli bilgi sahibi değildir. İlk prenatal ziyaretten itibaren aile hekimlerinin ve kadın doğum hekimlerinin GDM'nin anneye, fetüse ve yenidoğana olan etkilerini kapsamlı bir şekilde gebelere anlatmalıdır. 

Anahtar Kelimeler:  OGTT, GDM, Gebelik, Bilgi, Doktor

Abstract:
Objective: We aimed to raise awareness about OGTT and gestational diabetes mellitus (GDM) by determining the factors affecting oral glucose tolerance test (OGTT) and the level of knowledge about OGTT in pregnant women who applied to Erciyes University Faculty of Medicine Hospital pregnant outpatient clinic.
Materials and Methods:  Our cross-sectional descriptive study was applied to 362 pregnant women who applied to the pregnancy outpatient clinic between 21.03.2024 and 15.05.2024. Data were collected with a questionnaire form consisting of 37 questions using face-to-face interview method. Data were analyzed with IBM SPSS V23. The statistical significance level was taken as p<0.050 when interpreting the results.
Results: In our study, the rate of those who stated that they had knowledge about OGTT was 51.7%. The rate of those who stated that they did not have enough information about the negative conditions that may occur in both themselves and their baby if GDM is not diagnosed early is 63%. The reasons for those who did not want to have OGTT or did not have it performed are given respectively:  47.4% did not want or did not have it done because their doctor did not recommend it, 31.4% did not want or did not have it done because the drink used for the test caused nausea or headache, and 28.3% did not want or did not have it done because they thought that the test would negatively affect their current or future pregnancies. The risk of OGTT ignorance was found to be higher in those with low economic status, recurrent miscarriage and first pregnancy. Risk of OGTT ignorance. A statistically significant difference was found between those who had OGTT between 24-28 weeks of gestation and those who had OGTT or those who had OGTT in pregnancies older than 28 weeks and those who had knowledge about OGTT (p=0.002). Among those who had information about OGTT, the rate of having OGTT was 60%. A statistically significant difference was also found between knowing the time of OGTT during pregnancy and having OGTT (p=0.003). 
Among those who stated that OGTT was performed at 24-28 weeks, the rate of having OGTT in the current pregnancy was 59.1%. Among those who did not know the week of OGTT, the rate of not having OGTT in the current pregnancy was 74.2%. Those with 3rd pregnancy had a higher risk of not having OGTT than those with 1st pregnancy. Those who were not diagnosed with GDM in previous pregnancies were found to have a higher risk of not having OGTT compared to those who were diagnosed with GDM.
Conclusion: The rates of OGTT during pregnancy and the rates of those who reported having knowledge about OGTT are low. Explanations should be made to pregnant women about OGTT used in the diagnosis and screening of GDM and the question marks in the minds of pregnant women should be eliminated. Pregnant women are not adequately informed about the complications of GDM on mother and baby. Starting from the first prenatal visit, family physicians and obstetricians should comprehensively explain the effects of GDM on the mother, fetus and newborn to pregnant women.

Keywords:  OGTT, GDM, Pregnancy, Information, Doctor