Muhammed bin Mustafa Akkirmânî ve Muhtasâr-u Muğni'l- Lebîb an Kütübi'l-Ea'rîb'in edisyon kritiği
Muhammad bin Mustafa Akkirmani and Muhtasar-u Mugni'l-Lebib an Kutubi'l-Ea'rib edition critic
Yazar: SADRETTİN BUĞDA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KAYA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Biyografi = Biography ; Muhammed b. Mustafa Akkirmani = Muhammed b. Mustafa Akkirmani ; Muğni`l-Lebib = Muğni`l-Lebib ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Muhammed b. Mustafa Akkirmânî, XVIII. yy.da yaşayan Osmanlı âlimlerindendir. Akli ve nakli ileimlerde derin bilgi sahibi olan Akkirmânî, tefsir, hadis, fıkıh, kelâm, felsefe, mantık ve Arap dilgrameri gibi konularda birçok esere sahiptir. Bu eserlerden biri, Muhtasru Muğni'l-Lebib an Kütübi'l-Ea'rib'dir. Bu eser Arap gramer kaynakları arasında önemli bir yere sahip olan İbn-Hişam'ın Muğni'l- Lebib an kütübi'l-Ea'rib adlı eserinden ihtisar edilmiştir. 
Herhangi bir eserin kaynaklarıyla olan ilişkisi, kaynaklarından aldığı bilgiyi ve yöntemi kullanış biçimi oldukça önemlidir. Bu bakımdan bir eserin ayrı nüshaları arasında söz konusu olacak uyumluluk ve farklılıkların tespit edilmesi gerekir. Bu, gramer çalışmalarında bazı hususların daha net anlaşılmasını sağlayacaktır. Bu yönüyle Muhammed b. Mustafa Akkirmânî'nin Muhtasru Muğni'l-Lebib an Kütübi'l-Ea'rib' adlı eserinin bu tarz bir inceleme için önemli olduğu söylenebilir. 
Bu çalışmada, Muhammed b. Mustafa Akkirmânî''nin hayatı, eserleri, ilmi şahsiyeti kısaca tanıtılmıştır. Sonrasında da onun Arap grameri alanında önemli bir yere sahip olan İbn-i Hişam'ın Muğni'l-Lebib an Kütübi'l-Ea'rib'ini ihtisar ettiği ve Muhtasaru Muğni-l Lebib'i an kütübil earib adını verdiği esere ait dört nüsha karşılaştırılmış ve bunların edisyon kritiği yapılmıştır.,


Anahtar kelimeler: Arapça, gramer, Muhammed b. Mustafa Akkirmânî, Muhtasaru Muğni'l-Lebib'i an Kütübi'l-Ea'rib, tahkik.

Abstract:
Muhammad b. Mustafa Akkirmani, is one of the eighteenth-century Ottoman scholars.  Akkirmani who have deep knowledge in the science of mental and narrative sciences has many works on such matters; tafsir, hadith, fiqh, theology, philosophy, logic and grammar of the Arabic language. One of these works is the Muhtasaru Muğni'l-Lebib an Kütübi'l-Ea'rib. This work has been shortened from Ibn Hisham's work Muğni'l-Lebib kütübi'l-Ea'rib  which has an important place among Arabic grammar resources.
The relation of any work with its source, the way of usage of the information and the method it receives from its sources is very important. In this regard, identifying the compatibility and the differences between several copies of a work is required. This will provide a clearer understanding of some issues in the studies of grammar. In this aspect, it can be said that the work of Muhammad b. Mustafa's Akkirmânî is important for this type of study.
In this study, Muhammad b. Mustafa Akkirmani' s life, works, his personality in knowledge are briefly described. After that, four copies of the work which he named (Muhtasaru Muğni'l-Lebib an Kütübi'l- Ea'rib)  have been compared and their verification is made.



Key Words : Arabic, grammar, Muhammad b. Mustafa Akkirmânî, Muhtasaru Muğni'l-Lebib'i an Kütübi'l-Ea'rib, Edition Critic.