Kütahya Şaphane ağzı
Kütahya Şaphane dialect
Yazar: ELVAN MARAL DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. BİLAL AKTAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Biçimbilim = Morphology ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Kütahya-Şaphane = Kütahya-Şaphane ; Ses bilgisi = Phonetic ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Bu çalışmada Şaphane yöresinde ağız araştırması yapılmış, elde edilen bulgular sonucunda bölgenin ağız özellikleri ses-şekil bilgisi bakımından incelenerek bu yöreyle yazı dilimiz arasındaki ses ve şekil farklılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Yaptığımız çalışma ses bilgisi, şekil bilgisi ve metinler olmak üzere üç bölümde incelenmiştir. Bunların ardından sözlük, kaynakça ve dizin yer almıştır. Bu çalışma, Şaphane ilçe merkezi ve ilçeye bağlı 9 köyde yaptığımız araştırmanın bir sonucudur. Araştırmadaki metinler, bölgedeki kişilerle görüşülerek ses kaydı alınan 33 metinden oluşmaktadır. Elde ettiğimiz kayıtlar çevriyazı sistemi esas alınarak yazıya geçirilmiştir.

Araştırmamızın ses bilgisi kısmını ünlüler ve ünsüzler oluşturmaktadır. Bu bölümde Şaphane yöresinde kullanılan ünlüler ve ünsüzler incelenerek yazı dilimizden farklı olanlar belirtilmiş, bunlarla ilgili ses olayları ortaya konmuştur. Şekil bilgisi kısmında ise bölgede kullanılan zamir, sıfat, zarf, edat, bağlaç, ünlem türleri ile çekim ve yapım ekleri, kipler, çekimsiz fiiller belirtilmiştir. Bunların yazı dilimizden ayrılan özellikleri ve yazı dilimizle benzerlikleri gösterilmiştir. Ses ve şekil bilgisi incelemesinde verilen örnekler numaralandırılmıştır. Örneklerden sonra yay ayraç içinde verilen numaralardan birincisi metin numarasını, ikincisi ise metnin cümle numarasını gösterir. Araştırmanın üçüncü bölümünü metinler oluşturmaktadır. Bu metinler ilçe merkezi ve 9 köyden toplam 27 kişiyle yapılan görüşmeler sonucunda ortaya çıkmıştır.

Araştırmanın sözlük kısmında ses olaylarıyla değişime uğrayan kelimeler verilmiştir. Yararlanılan kaynaklar kaynakça bölümünde belirtilmiş ve dizin bölümünde de dilbilgisi terimlerine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kütahya, Şaphane, Ağız, Ses, Şekil Bilgisi

Abstract:
In this study, the dialect in Şaphane district has been addressed and the features of the region's dialect were examined in terms of phonetic and morphology according to the results. The differences between this region and our written language in terms of phonetic and morphology have been revealed.

Our study was composed of three sections as phonetic, morphology and texts. After that, the glossary, bibliography and directory were included. This study was the result of the research conducted in 9 villages of Şaphane district and the center of the district itself. The texts in the research consist of 33 texts which were recorded during interviews with the people in the region. The records obtained were decrypted based on the translation-text system.

The phonetic section of our research is composed of vowels and consonants. In this section, the vowels and consonants used in Şaphane region were examined and the different ones from our language were expressed and the relevant sound events have been revealed. In the morphology section, pronouns, adverbs, prepositions, conjunctions, exclamation types, inflectional suffix and derivational affix, modals, infinite verbs were stated. Their similar and different characteristics compared to our written language were noted. The examples given in phonetic and morphology were numbered. The first of the numbers given in the brackets after the samples showed the text number. The second showed the sentence number of the text. The third section of the research was composed of texts. These texts were the result of interviews conducted with a total of 27 people from the district center and 9 villages.

In the glossary section of the study, the words that have been changed by sound events were presented. The resources have been stated in the bibliography section and the index section also included grammatical terms.

Keywords: Kütahya, Şaphane, Dialect, Phonetic, Morphology