Yetişkin bireylerde abdominal obezite, tip 2 diyabet riski ve kognitif fonksiyon değerleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the relationship between abdominal obesity, type 2 diabetes risk and cognitive function levels in adults
Yazar: ASLI AYTAÇ
Danışman: UZMAN IŞIK GÖNENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Demans = Dementia ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Obezite = Obesity ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yetişkinler = Adults

Özet:
AMAÇ: Son yıllarda, giderek hızlanan şekilde, dünya genelinde, Tip 2 diyabet, obezite ve demansın; prevelanslarında artış gözlenmektedir. Bu araştırmada tip 2 diyabet tanısı almamış 18 yaşından büyük yetişkinlerin kognitif fonksiyonları ile sosyodemografik özellikler, tip 2 diyabet gelişme riski, abdominal obezite ile ilişkilerini incelemeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı, kesitsel tipte olan araştırmamız 01.10.2020 ve 01.01.2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği polikliniklerinde yapılmıştır. Araştırmanın popülasyonunu basit rastgele örnekleme yöntemi ile çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 199 kişi oluşturmaktadır. Veriler sosyodemografik özellikler formu, antropometrik ölçümler, FINDRISK ve BOMC testlerinin uygulanması ile toplanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 43.45±14.38 yıl olup %55,3'ü kadın, %72,9'u evli,  %55,3'ü çalışan, %47,2'si kronik hastalığa sahipti.
FINDRISK skoru ortalaması erkeklerde kadınlara göre daha yüksek olup 12.05±6.84 bulunmuştur. FINDRISK'e göre diyabet risk derecesi yüksek ve çok yüksek olanlar tüm katılımcıların %35,2'sini oluşturmaktadır. Katılımcıların %26,6'sında BKİ ≥30kg/m2olup, %50,8'inde BÇ, %65,8'inde BKO, %81,9'unda BBO değerlerine göre abdominal obezite tespit edilmiştir. Bireylerin BOMC'e göre %38,7'si hafif-orta, %3,5'i ileri evre demans risk grubunda bulunmuştur. 
FINDRISK skoru ile BOMC skoru arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon bulunmaktadır (p<0.001). Bireylerin BKİ, BÇ, KÇ, BKO, BBO, BAİ ve BŞİ değerleri ile BOMC skoru arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.001, sadece BŞİ için p=0,024). Basit doğrusal regresyon analizlerine göre BKİ, BÇ, BKO, BBO, BAİ ile BOMC skorları arasında anlamlı ilişki bulunmuş ve sonuçları gösterilmiştir. 
SONUÇ: Çalışmamızdaki bireylerin tip 2 diyabet risk skorları, obezite ve abdominal obezite parametreleri arttıkça kognitif fonksiyonlarının olumsuz yönde etkilendiği görülmüştür. Birinci basamakta uygulaması kolay olabilecek antropometrik ölçümlerin yapılmasının, FINDRISK, BOMC ölçeklerinin uygulanmasının kişilerin kognitif risklerini belirlemede faydalı ve yol gösterici olabileceğini söyleyebiliriz.
ANAHTAR KELİMELER: Abdominal obezite, tip 2 diyabet, kognitif fonksiyon, demans, risk

Abstract:
OBJECTIVE: In the recent years, a rapid increase in type 2 diabetes, obesity and dementia prevalence is observed, globally. In this study, we aimed to review sociodemographic characteristics and anthropometric measurements of adults over the age of 18 without a diagnosisof type 2 diabetes, and compare and evaluate the relationship of cognitive function scoreswith sociodemograpfic factors, the risk of developing type 2 diabetes and abdominal obesity.
 MATERIAL AND METHOD: Our descriptive, cross-sectional study was conducted between 01.10.2020 and 01.01.2021 in the Family Medicine outpatient clinics of the University of Health Sciences Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital. The population of the study consists of 199 people who meet the inclusion criteria of the study with simple random sampling method. Data were collected by sociodemographic characteristics form, anthropometric measurements, application of FINDRISK and BOMC tests. IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 programs were used for statistical analysis and calculations. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
 RESULTS: The mean age of the participants was 43.45±14.38 years, while 55.3% were women, 72.9% were married and 55.3% were working, 47.2% had chronic diseases. The mean FINDRISK score was higher in males than females and was found to be 12.05±6.84. According to FINDRISK, those with high or very high diabetes risk constitute 35.2% of all participants. In 26.6% of the participants, BMI was ≥30kg/m2. Higher values for WC,WHR and WHtR showing abdominal obesity in 50.8%,  65.8% and 81.9% of the participitants, respectively. According to the BOMC, 38.7% of the individuals were found in the mild-moderate dementia risk group and 3.5% in the advanced stage dementia risk group. There was a significant positive correlation between FINDRISK score and BOMC score (p<0.001). A significant correlation was found between the BMI, WC, HC, WHR, WHtR, BAI and BSI values of the individuals and the BOMC score (p<0.001, p=0.024 for only BSI). According to simple linear regression analysis, a significant relationship was found between BMI, WC, HC, WHR, WHtR, BAI and BOMC scores, and the results were shown.
 CONCLUSION: In our study as the type 2 diabetes risk scores, obesity and abdominal obesity parameters of the individuals increased, it was observed that their cognitive functions were negatively affected. We can say that anthropometric measurements, which can be easy to apply in primary care, and the application of FINDRISK and BOMC scales can be useful and guiding in determining the cognitive risks of individuals.
KEYWORDS: Abdominal obesity, type 2 diabetes, cognitive function, dementia, risk