Türkiye'deki uluslararası koruma statüleri ile geçici koruma statüsünün hak ve yükümlülükler yönünden karşılaştırılması
Comparison of international protection status and temporary protection status in Turkey in terms of rights and obligations
Yazar: SÜMEYYE KARAKOÇ YENİGÜN
Danışman: DOÇ. DR. ARZU GÜLER
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Türkiye, 2022 yılı itibariyle sayıları üç buçuk milyondan fazla olan Suriye'den gelen Suriye vatandaşlarına, vatansızlara ve mültecilere geçici koruma statüsü vermiş, bu statü kapsamında haklar sağlamış ve yükümlülükler tanımlamıştır. Suriyelilerin beklenenden daha uzun süre kalması nedeniyle, Suriyelilere acil koruma sağlayabilmek adına verilen geçici koruma statüsünün değişip değişmeyeceği sıkça tartışılan bir konudur. Geçici koruma altındaki kişilerin statülerinde değişiklik olması halinde, olası yeni statülerinin sahip oldukları hak ve yükümlülüklerde nasıl değişikliklere yol açacağı da bir başka önemli konudur. Geçici koruma statüsüne sahip kişilerin olası statü değişikliğinde alması muhtemel olan statüler, uluslararası koruma statülerinden şartlı mülteci ve ikincil koruma statüleri ile Türkiye'nin 1951 Cenevre Sözleşmesi'ne koyduğu coğrafi sınırlamayı kaldırması halinde mülteci statüsüdür.  Bu çalışma; uluslararası koruma statüsü ve geçici koruma statüsü sahiplerinin sahip olduğu hakları ve yükümlülükleri karşılaştırmalı olarak incelemekte, benzerlik ve farkları belirleyerek geçici koruma statüsü sahibi kişilerin haklarının ve yükümlülüklerinin olası statü değişikliğinde nasıl değişeceğini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede çalışma; ülkeye giriş hakkını, geri gönderme yasağını, ikamet, barınma ve seyahat haklarını, sağlık hizmetlerine erişim hakkını, eğitim hakkını, çalışma hakkı ile entegrasyon ve vatandaşlık hakkını ve belirli bir ilde ikamet etme, bildirim, davete uyma, hizmetlerden haksız yararlanma durumunda hizmet bedelini ödeme ve kanunlara uyma yükümlülüklerini ele almaktadır. Çalışma, geçici koruma altındaki kişilerin uluslararası koruma statülerinden birini almaları halinde; ülkeye girişleri konusunda uygulanacak usul ve esasların, ikamet ve barınma hakkı ile sağlık, eğitim, çalışma ve vatandaşlık haklarının değişeceğini; geri gönderme yasağı konusunda bir hak değişikliği olmayacağını ve mülteci statüsü istisna olmak üzere seyahat hakkı konusunda bir değişiklik olmayacağını tespit etmektedir. Yükümlülükler açısından ise çalışma; bildirim yükümlülüğü, davete uyma yükümlülüğü, hizmetlerden haksız yararlanma durumunda hizmet bedelini ödeme yükümlülüğü ve kanunlara uyma yükümlülüğü konusunda bir değişiklik olmayacağı ancak belirli bir ilde ikamet etme yükümlülüğü hususunda değişiklik olacağı sonucuna ulaşmaktadır.

Abstract:
As of 2022, Turkey has granted temporary protection status to Syrian citizens, stateless people and refugees from Syria, whose number is more than three and a half million, and has provided rights and defined obligations within the scope of this status. Due to the fact that Syrians ara staying longer than expected, it is a frequently debated issue whether the temporary protection status given to them will be changed in order to provide emergency protection. In case of a change in the status of persons under temporary protection, how their possible new status will lead to changes in their rights and obligations is also another important issue. The statuses that persons with temporary protection status are likely to receive in case of a possible change in status are conditional refugee and subsidiary protection status from international protection status, and refugee status if Turkey removes the geographical limitation imposed on the 1951 Geneva Convention. This work; comparatively examines the rights and obligations of international and temporary protection status holders, and aims to determine how the rights and obligations of temporary protection status holders will change in a possible status change by identifying similarities and differences. Working in this framework; the right to enter the country, the ban on repatriation, the right to reside, shelter and travel, to access health services, the right to education, to work, the right to integration and citizenship, and reside in a certain province, notification, complying with the invitation, paying the service fee in case of unfair use of services, and addresses obligations to comply with the law. If the persons under temporary protection receives one of the international protection status; the procedures and principles to be applied regarding their entry into the country, the right of residence and accommodation, health, education, employment and citizenship rights will change; it determines that there will be no change in the right to prohibit refoulement, and to travel, with the exception of refugee status. In terms of obligations, it concludes that there will be no change in the obligation to notify, to comply with the invitation, pay the service fee in case of unfair use of the services and the obligation to comply with the laws, but there will be a change in the obligation to reside in a certain province.