Bir Cumhuriyet Dönemi sufisi; Muhammed Şemseddin Yeşil'in tasavvuf anlayışı
A Republican sûfi: M. Şemseddin Yeşil's understanding of sûfism
Yazar: EDİBE TAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AŞKAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Din adamları = Clergymen ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Risaleti`t-tasavvuf = Risaleti`t-tasavvuf ; Sufi = Sufi ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvufi yaşam = Mystical life ; İslamiyet = Islam ; Şemseddin Yeşil = Şemseddin Yeşil

Özet:
M. Şemseddin Yeşil, 1904-1968 tarihleri arasında yaşamış önemli bir mutasavvıf ve vâizdir. Yeşil, babasının vefatının ardından genç yaşta imamlık vazifesini üstlenmiştir. İslâmiyet adına zorlu geçen bir dönemde imamlık vazifesinin yanında vâizlik görevini de üstlenerek İslâmiyeti herkese anlatmaya ve aktarmaya çalışmıştır. Abdulkadir Geylanî soyundan gelen Yeşil akıcı hitâbeti, şık giyimi, güçlü kâlemi ve keskin söylemleriyle dönemin dikkat çeken isimlerinden biri olmuştur.
Bu araştırmada M. Şemseddin Yeşil'in hayatı, eserleri ve tasavvuf anlayışı hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Giriş ve iki bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde M. Şemseddin Yeşil'in yaşamış olduğu dönem siyasi, ekonomik ve tasavvufî açılardan incelenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde M. Şemseddin Yeşil'in hayatı, Diyanet'te aldığı görevler, Diyanette'ki görevinden ayrıldıktan sonra yaptığı çalışmalar ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Yeşil'in, Alevilik ile ilgili yaşadığı tartışmalar ve vâizlik görevinde yaşağıdı sıkıntılara da bu bölümde yer verilmiştir. İkinci bölümde ise tasavvuf hakkındaki genel görüşleri ve yazdığı kitaplarda tasavvuf kavramlarına nasıl yaklaştığı üzerinde durulmuştur. Geleneksel anlamda bir şeyh olmamasına rağmen büyük kitleleri etkileyen Şemseddin Yeşil, 1940'lı ve 50'li yılların en meşhur vâizidir.


Anahtar kelimeler: Muhammed Şemseddin Yeşil, Vâiz, Tasavvuf, Abdulkadir Geylanî, Diyanet, Alevilik

Abstract:
M. Şemseddin Yeşil was an eminent Sûfi and preacher who lived in the years between 1905 and 1968. Right after the death of his father, Yeşil had assumed the task of Imam at a young age. In undertaking such an important position as Imam during the tumultuous period of religious life in Turkey, he tried to convey and explain İslâm to all. As a descendant of the famous Sûfi Abd al-Qadir Ghailani, Yeşil became an attractive person with his stylish costume and also with his powerful pen and sharp discourses. 
In this research, we have tried to provide information about the life, works and Sûfism of M. Şemseddin Yeşil. The study comprises two chapters preceded by an introduction which examines into the conditions of M. Şemseddin Yeşil's time from political, economic and mystical perspectives. In the first chapter valuable information has been given about M. Şemseddin Yeşil's life, the tasks he had assumed in the Religious Directorate Office, as well as the studies and works he had produced after his retirement from the religious post.  The debates he had made with the Alaviyya and the distresse he had experienced during the period of his preaching are also included in this chapter.  His ideas about Sûfism and his approaches to certain tecnical terms of Sûfism constitute the subject-matter of the second chapter.  M. Şemseddin Yeşil, though he had not been a Sûfi master in traditional sense, had influenced large numbers of people with his powerful preaches from 1940 to 1950. 


   
Key words: M. Şemseddin Yeşil, Preacher, Sûfism, Abd al-Qadir Ghailani, Religion, Alawiyya