Bir konut mimarı olarak Emin Necip Uzman
Emin Necip Uzman as a housing architect
Yazar: GÖKÇE TANRIKULU
Danışman: DOÇ. DR. VESİLE GÜL CEPHANECİGİL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimar Emin Necip Uzman'ın tasarımlarının çoğunluğunu, büyük bir kısmı İstanbul'da olmak kaydıyla konut yapıları oluşturmaktadır. Konut dışında tasarladığı yapıların çoğunluğu da, öncesinde konut tasarladığı işverenlere aittir. 1936-1986 yılları arasında mimarlık üretiminde bulunmuş olan Emin Necip Uzman, mimarlık pratiğinde konuta odaklandığından, bu yıllar içinde değişen tüm konut tiplerinde tasarım yapma şansına sahip olmuştur. Apartman, müstakil ev ve kooperatif gibi farklı tiplerde konut yapıları tasarlamış olsa da, kamu girişiminde projeler üretmemiş ve belirli işverenlerle sipariş yoluyla çalışmıştır. Bu da, tasarladığı konutlarda belli bir standardı gözetebilmesini ve mimarlığında tutarlı bir dil oluşturabilmesini sağlamıştır. Çoğunlukla küçük ölçekli projelerde çalıştığı için de üzerinde yoğunlaştığı konular; sokak-yapı ilişkisi, mekân kurgusu, doğal ışık kullanımı ve kütleler arasındaki ilişkiler gibi daha mikro ölçekli kavramlardır. Emin Necip Uzman'ın tasarım tercihleri de, bu kavramlar üzerinden ve konut mimarisi odaklı incelenecektir.
Araştırma kapsamında, Emin Necip Uzman'ın konut yapıları özelinde, modern konut mimarlığı ve bu mimarlığın Cumhuriyet burjuvazisi ile ilişkisi incelenecektir. Bu konutlardaki mekân kurgusu ve tasarım tercihleri üzerinden toplumsal bir sınıfın yaşayış pratikleri okunmaya çalışılacaktır. Emin Necip Uzman, Cumhuriyet döneminde burjuvazi için modern konutlar tasarlayan tek mimar değildir. Ancak mimarlık pratiğinin çoğunluğunu bu konut yapıları oluşturduğundan, bu incelemeyi Emin Necip üzerinden yapmak mantıklı bir seçim olacaktır. Mimarın konutlarının, dönemin süreli yayınlarında ve diğer kaynaklarda çıkan çizim ve görselleri yapıların analizinde kullanılacaktır. Ancak araştırma sadece yapıların anlatımı ve analizine odaklanmayarak, diğer konutlardan farklılıkları ve birbiri içindeki benzerlikleri üzerinden incelemelerle ilerleyecektir. Emin Necip Uzman'ın tasarladığı konutlar ve Cumhuriyet dönemi konut mimarlığı ile ilgili bilgiler için Arkitekt ve Yedigün dergileri kullanılmıştır. Konut yapılarına odaklanan bölümün sonrasında; modern konut kavramı, dönemin yaşayışı, konut kullanımı ve burjuvazinin oluşumu ile ilgili bilgilerin olduğu bir bölüm oluşturulmuştur. Oluşturulan bu bölümün, Emin Necip Uzman'ın tasarladığı konut yapıları ve işverenleri arasında bir bağlantı kurması amaçlanmıştır. Çalışmanın, mimarın işverenle kurduğu ilişki ve iş alma biçimlerinden yola çıkarak cumhuriyet dönemi mimar kimliği açısından bir fikir vermesi de amaçlanmaktadır.

Abstract:
Emin Necip Uzman is one of the considerable architects of the Republican Era with his modern housing designs and unusual career. In spite of his intriguing position in the architecture of Republican Era, there are few studies on him as an architect. This research aims to define his position within the architectural environment of the era and his working methods as an architect. Housing architecture of the era and the modern house notion are considered primarily in this survey. This examination intends to do that by finding a connection between his designs and the bourgeoisie demands while analysing his implemented and unimplemented designs. 
Emin Necip Uzman was born in the year of 1911 in İstanbul. He graduate from Fine Arts Academy of İstanbul in 1935 which he studied architecture. After his graduation, he went to Germany to work with Fritz August Brehaus de Groot who commonly designs houses for the German bourgeoisie. Brehaus's working themes and designs might have influenced him while forming his architectural design career. Thereafter, he returned to Turkey in 1939 because of the World War II, like most Turkish architects in Germany. Uzman actively started to design buildings through the years of 1938-1986 besides his academic career. Through these years he continued to lecture in design studios at university. Although his numerous and qualified designs and role at teaching, he has remained less known in the Architecture of Republican Era. Therefore, this research aims to document his architectural practice and perspective with focusing the modern housing architecture of the era.     
The architectural projects of Emin Necip Uzman are mostly residence buildings, a large part of which are in Istanbul. Most of the buildings that he has designed except of the residence, belong to the employers whom he has designed the residence buildings at first. Emin Necip Uzman, who was involved the architectural practice between the years of 1936-1986, has had the chance to design in all the housing types that changed during these years because of he focused on the housing designs in his architectural practice. He has designed residence buildings in different types such as apartments, detached houses and cooperatives, however he did not design projects for the public enterprise and worked through order with the certain employers. This working conditions allowed him to keep a certain standard in his housing designs and to create a common style in his architectural practice. He focuses on more micro-scale concepts in his designs such as street and building relations, using of natural light, relations between the building masses and forming the space; as he mostly works on small-scale projects. Therefore, Emin Necip Uzman's design preferences were examined through these concepts by focusing on housing architecture.
Within the scope of the research, the Republican bourgeoisie and the modern housing architecture were examined in the context of Emin Necip Uzman's housing projects. Living practices of a social class was tried to be read through the spatial design and the design preferences in these houses. Emin Necip Uzman is not the only architect who designed modern houses for the bourgeoisie during the Republican era. However, since most of his architectural production is consist of these houses, it was a consistent choice to do this examination through Emin Necip Uzman. 
Visuals of his designs that have taken part in periodical publications of the era and other sources were used in the analysis of his buildings. However, the research was proceed not only with the focus on the narrative and analysis of the buildings, but also on the similarities and differences among the other houses. Arkitekt and Yedigün journals were used to obtain information about the houses designed by Emin Necip Uzman and the housing architecture of the Republican Era. After the part that focus on his housing projects; a part was created that includes modern housing notion, the living of the era, housing usage practices and the formation of the bourgeoisie. This chapter was aimed to establish a connection between the residence buildings designed by Emin Necip Uzman and the Republican bourgeoisie. It is also aimed to give an idea in terms of the architect identity in the Republican Era, departing from the relationship that the architect establishes with the employer and the way of getting the work.