Panik bozukluğun bilişsel davranışçı grup psikoterapisi ve farmakolojik tedavisinde PCO2 değişiminin tedavi yanıtlarıyla ilişkisinin araştırılması
An investigation of the relationship between changes in pco₂ levels in cognitive-behavioral group psychotherapy and pharmacological treatment of panic disorder with treatment outcomes
Yazar: SÜMEYYE NUR ŞİRİN
Danışman: DOÇ. DR. YASİR ŞAFAK
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Panik Bozukluğun Bilişsel Davranışçı Grup Psikoterapisi ve Farmakolojik
Tedavisinde PCO₂Değişiminin Tedavi Yanıtlarıyla İlişkisinin Araştırılması.
Ankara, 2024
Amaç: Farmakoterapi ve bilişsel davranışçı terapi panik bozukluğun
tedavisinde etkili olduğu bilinen tedavilerdir. Biz bu çalışma ile panik bozukluğun kısa
süreli bilişsel davranışçı grup terapisi (BDGT) ve farmakolojik tedavisi arasında panik
bozukluk semptomlarını azaltmada etkinlik açısından farklılık olup olmadığını, tedavi
(bilişsel davranışçı grup terapisi ve/veya farmakolojik tedavi) öncesi ve sonrası
kandaki pCO₂ ve ilişkili kan gazı değerlerini (pH, HCO₃, laktat) tespit ederek bu
değerlerin tedavi ile değişimini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Araştırma Hastanesi
Haziran 2022- Nisan 2023 tarihleri arasında psikiyatri polikliniğine ayaktan başvuran
panik bozukluk tanısı alan, tedavi şekli farmakoterapi veya BDGT olan 61 hasta
çalışmaya dahil edilmiştir. Dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalara her iki tedavi
yöntemi önerilmiş, kabul edenler arasından hastalar başvuru sırasına göre
farmakoterapi ve bilişsel davranışçı terapi gruplarına ayrılmıştır. Hastaların planlanan
tedavi şekline bakılmaksızın tüm gönüllü hastalardan tedavi başlamadan önce ölçekler
uygulanmış ve venöz kan alınmıştır. Farmakoterapi ve terapi grubundaki hastaların 5.
seans sonrasında ve ilk seansın üzerinden 3 ay geçtikten sonra venöz kan örnekleri
tekrar alınmış ve aynı ölçekler tekrar uygulanmıştır.
Bulgular: Klinik ölçeklere ait değerlerin ilaç ve BDGT gruplarına göre
karşılaştırılmasına ilişkin FANOVA sonuçları incelendiğinde hem ilaç grubunun hem
de BDGT grubunun Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ),
Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI), Panik Bozukluk Şiddeti Ölçeği (PBŞÖ),
Panik Bozukluk Şiddeti Ölçeği agorafobi alt boyutu (PBŞÖ-A) ölçeklerinin
tamamında 2. ölçümlerin ve 3. ölçümlerin 1. ölçüme göre istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde azaldığını görmekteyiz (p ˂ 0.05). Ancak BAÖ, BDÖ, STAI, PBŞÖ, PBŞÖA ölçeklerinde çalışmaya dahil edilen BDGT grubu hastalarının ilaç grubu hastalarına
göre bu düşüşün daha fazla olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p <0.05).
xi
BDGT grubuna dahil edilen hastalarımızın kan gazı parametrelerin tekrarlayan
karşılaştırmalı ölçümleri incelendiğinde, pCO2'nin 2. ölçümde 1. ölçüme göre
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artığını görmekteyiz (p ˂ 0.05). İlaç grubumuzdaki
pCO2 değişimleri dikkate alındığında kademeli olarak son ölçüme kadar artış görülse
de bu artışlar istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Sonuç: Panik bozukluk hastalıklarında hem BDGT hem de farmakoterapi
etkilidir ancak BDGT akut dönemde semptomların şiddetinin azalmasında ilaç
grubundan üstündür. BDGT uygulanan hastaların kan gazı parametrelerinden pCO2
tedavi sonrası öncesine göre anlamlı düzeyde artar ve tedavi takibinde kullanılabilecek
bir parametredir.
Anahtar Kelimeler: Bilişsel Davranışçı Grup Terapisi (BDGT), Panik Bozukluk,
Kan Gazı, PCO2.

Abstract:
An investigation of the Relationship Between Changes in PCO₂ levels in
Cognitive-Behavioral Group Psychotherapy and Pharmacological Treatment of
Panic Disorder with Treatment Outcomes.
Aim: The efficacy of pharmacotherapy and cognitive behavioral therapy in the
treatment of panic disorder has been well-established. The aim of this study was to
examine potential variations in the effectiveness of short-term cognitive behavioral
group therapy (GCBT) and pharmacological therapy for panic disorder in reducing
symptoms. Additionally, we aimed to assess the impact of therapy on these variables
by measuring blood pCO2 levels and associated blood gas values (pH, HCO3, lactate)
before and after either cognitive-behavioral group therapy or pharmacologic therapy.
Materials and Methods: Between June 2022 and April 2023, a total of 61
patients diagnosed with panic disorder who presented to the psychiatry outpatient
clinic at Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital were included in
the study. Patients who met the inclusion criteria were offered both treatment
modalities, pharmacotherapy, and Cognitive-Behavioral Group Therapy (GCBT), and
those who accepted were allocated to either pharmacotherapy or GCBT groups based
on their order of presentation. Regardless of the planned treatment modality, all
voluntary patients underwent assessments using scales and venous blood samples were
collected before initiating treatment. Venous blood samples were collected again from
patients in both pharmacotherapy and therapy groups after the 5th session and 3
months after the first session, and the same scales were re-administered.
Results: When examining the FANOVA results regarding the comparison of
values of clinical scales between the pharmacotherapy and GCBT groups, it is
observed that both the pharmacotherapy group and the GCBT group showed
statistically significant decreases in all scales of the Beck Anxiety Inventory (BAI),
Beck Depression Inventory (BDI), State-Trait Anxiety Inventory (STAI), Panic
Disorder Severity Scale (PDSS), and PDSS agoraphobia subscale (PDSS-A) at the 2nd
and 3rd measurements compared to the 1st measurement (p < 0.05). However, it was
found statistically significant that the decrease in BAI, BDI, STAI, PDSS, and PDSS-
xiii
A scales in patients included in the GCBT group was greater than that in patients in
the pharmacotherapy group (p < 0.05). When the repeated comparative measurements
of blood gas parameters of patients included in the GCBT group were examined, it
was observed that pCO2 significantly increased at the 2nd measurement compared to
the 1st measurement (p < 0.05). Considering the changes in pCO2 in our medication
group, although there was a gradual increase observed up to the final measurement,
these increases were not statistically significant.
Conclusion: As a result of the current study, both Cognitive-Behavioral Group
Therapy (GCBT) and pharmacotherapy are effective in panic disorder; however,
GCBT is superior to pharmacotherapy in reducing the severity of symptoms during the
acute phase. Patients undergoing GCBT show a significant increase in pCO2 from
post-treatment to pretreatment levels, which could serve as a parameter for assessing
therapy progress.
Keywords: Cognitive Behavioral Group Therapy (GCBT), Panic Disorder, Blood
Gas, PCO2.