Şeyhülislam Yahya Divanı'nın tahlili
Analysis of seyhulislam Yahya's Divan
Yazar: ABDULLAH EREN
Danışman: DOÇ. DR. TURGUT KARABEY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Tahlil = Analysis ; Şairler = Poets ; Şeyhülislam Yahya Efendi = Şeyhulislam Yahya Efendi ; Şiir = Poem

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ ŞEYHÜLİSLAM YAHYA DİVANI'NIN TAHLİLİ Abdullah EREN Danışman : Doç. Dr. Turgut KARABEY 2004 -SAYFA: 5 10 Jüri : Prof. Dr. Coşkun AK Doç. Dr. Metin AKKUŞ Doç. Dr. Kazım KÖKTEKİN Doç. Dr. Nimet YILDIRIM Edebi eserler ait oldukları kültür ve medeniyetin sahip olduğu maddi ve manevi birikimlerin bir özeti olmakla birlikte insan hayatına çeşitli sahalarda az veya çok, bir takım yenilikler de kazandırarak yeni nesillerin karakterinin oluşmasında önemli rol oynar. Bu eserlerin tahlili ise bilim, sanat, kültür ve medeniyet sahasındaki gelişmelere katkıda bulunur. Divan Edebiyatı, bünyesine aldığı zenginlik ve güzelliklerle Türk Kültürü'nün kıymetli bir parçası olmakla onun ürünleri üzerinde bu tip çalışmalar yapılması bu yolda çok faydalı olacaktır. Şeyhülislam Yahya Divanı 'mn Tahlili adlı bu çalışma Divan Şiiri sahasında kendinden önce yapılmış benzer çalışmaların devamı niteliğindedir. Bu tez, İbnülemin Mahmud Kemal İnal başkanlığındaki bir komisyon tarafından hazırlanıp H.1334'te basılan Divan-ı Yahya esas alınarak sistematik tahlil yöntemiyle hazırlanmış olup Din-Tasawuf, Cemiyet, İnsan, Tabiat olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Şairin, şiirlerinden hareketle kişiliği, sanatçı yönü ve şiir telakkisiyle alakalı olarak da iki ayrı bölüm oluşturulmuştur. Daha önce yapılan çalışmaların tekrarı mahiyetinde olacağı görüldüğünden ve konumuzla direkt alakalı olmadığından şairin hayat macerasını anlatan bir bölüme gerek görülmemiştir. Bu tezle şiirlerinden hareketle Şeyhülislam Yahya'nın; dolayısıyla Divan Edebiyatının sanat, duygu, düşünce ve hayal dünyası ile 16.- 17. yüzyıl Osmanlı yaşayışının ve medeniyetinin önemli bir kesiti ortaya konulmuştur.

Abstract:
II ABSTRACT Ph. D. THESIS ANALISIS OF ŞEYHÜLİSLAM YAHYA'S DIVAN Abdullah EREN Supervisor : Assoc. Prof. Dr. Turgut KARABEY 2004 -PAGE: 5 10 Jury : Prof. Dr. Coşkun AK Assoc. Prof. Dr. Metin AKKUŞ Assoc. Prof. Dr. Kazım KÖKTEKİN Assoc. Prof. Dr. Nimet YILDIRIM Literary works are a summary of material and moral accumulation culture and civilization which they are belong to and they act an important role in formation of character of new generation by getting more or less some innovations to human life in various areas. Analysis of these works contribute to develepements in science, art, culture and civilization area. Turkish Classical Literature, consisting of richness and beauty, is a valuable part of Turkish Culture and this kind of works being done on its products will become very beneficial on this way. This work named by "The Analysis of Şeyhülislam Yahya' s Divan", has a characteristic of continuation of similar works done before itself and base on Divan-i Yahya pressed in 1915 which was prepared by a comission at a chairmanship of İbnülemin Mahmud Kemal İnal and prepared with the method of systematic analysis, consists of four main parts as Religion-Sufism, Society, Human, Nature. Depending on his poems, there are two parts about personality, manner of art and thought of poem. No space has been given about his life adventure because it is seemed that it would be repitation of preceding works and is not relevent with our subject. With this thesis, depending on the his poems Şeyhülislam Yahya's, and so Classical Turkish Literature's world of art, sense, thought and imagination and an importat part of 16.-17. Century Ottoman life and civilization is exposed.