3- 18 yaş vitamin B12 vitamini eksikliği olan çocuklardaböbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi /
Yazar: SONGÜL KIŞ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ALİOĞLU ; UZMAN NESRİN TAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: B12 vitamini eksikliğinin böbrek tübüler ve glomerüler fonksiyon parametreleri
üzerindeki etkilerini araştırmak, bu etkileri sağlıklı çocuklarla karşılaştırmak ve tedavi öncesi
ile sonrasını karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne başvuran yaşları 3 ile 18 yaş aralığında
değişen B12 vitamini eksikliği saptanan 48 çocuk ile benzer yaş grubu ve cinsiyete sahip 53
sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 101 çocuk dahil edildi. Her iki grubun vücut boy,
vücut ağırlığı ve tansiyon ölçümleri yapıldı. Her iki grubun; tam kan sayımı, serum üre,
kreatini, sodyum, potasyum, kalsiyum fosfor; spot idrarda protein, spot idrar mikroalbümin,
spot idrar protein/kreatinin, spot idrar elektrolitleri, spot idrar sodyum/kreatinin, spot idrar
potasyum/kreatinin, spot idrar kalsiyum/kreatinin, spot idrar fosfor/kreatinin, spot idrar
magnezyum/kreatinin, spot idrar ürik asit/kreatinin değerlerine bakıldı. İdrar tetkikleri sabah
ilk idrar olarak alındı. Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesinde kullanılan fraksiyone
sodyum atılımı, fraksiyone potasyum atılımı, tübüler fosfor geri emilimi, glomerüler
filtrasyon hızı hesaplandı.
Bulgular: B12 vitamini eksikliği olan çocukların tedavi öncesi ortalama kırmızı küre
hacmi kontrol grubunun ortalama kırmızı küre hacmine göre yüksek saptandı (p: 0,004). B12
vitamini eksikliği olan çocukların tedavi öncesi ortalama kırmızı küre hemoglobin
konsantrasyonu kontrol grubunun ortalama kırmızı küre hemoglobin konsantrasyonuna göre
anlamlı olarak yüksek saptandı (p: 0,002). B12 vitamini eksikliği olan çocukların tedavi
öncesi serum açlık homosistein seviyeleri, kontrol grubunun serum açlık homosistein
seviyelerine göre anlamlı olarak yüksek saptandı (p: 0,005). B12 vitamini eksikliği olan
çocukların tedavi öncesi serum metilmalonik asit seviyelerinin, kontrol grubunun serum
metilmalonik asit seviyelerine göre anlamlı olarak yüksek olduğu saptandı (p<0,001). B12
vitamini eksikliği olan çocukların tedavi öncesi serum üre değerleri, kontrol grubunun serum
üre değerlerine göre yüksek saptandı (p: 0,019). B12 vitamini eksikliği olan çocukların tedavi
öncesi serum kreatinin düzeylerinin kontrol grubunun serum kreatinin düzeylerine göre
anlamlı olarak yüksek saptandı (p: 0,016). B12 vitamini eksikliği olan çocukların tedavi
öncesi glomerüler filtrasyon hızları, kontrol glomerüler filtrasyon hızlarına göre anlamlı
olarak düşük saptandı (p: 0,017). Serum açlık homosistein düzeyi arttıkça glomerüler
filtrasyon hızının azaldığı görüldü (r: - 0,204, p: 0,041). Metilmalonik asit seviyeleri ile

10

glomerüler filtrasyon hızı arasında istatistiksel bir ilişki olmadığı saptandı. (r: 0,036, p:
0,721)
Sonuç: B12 vitamini eksikliğinin genelde belirgin semptomlar göstermeyip subklinik
olduğu yönünde genel kanı olsa da B12 vitamini ile ilgili mevcut bilgilerimiz buzdağının
sadece görünen kısmıdır. Çalışma sonuçlarımız göstermiştir ki, böbrek hastalığı semptom ve
bulguları olmasa da B12 vitamini eksikliği olan çocuklarda başta glomerüler filtrasyon hızı
olmak üzere sağlıklı çocuklara göre böbrek fonksiyonları değişik düzeylerde
etkilenebilmektedir. B12 vitamini eksikliği olan çocukların özellikle glomerüler filtrasyon
hızı ve proteinüri açısından kan ve idrar tetkiki planlanmasının bu çocukların izleminde ileriki
dönemlerde daha ciddi fonksiyon bozukluğunu önlemede yararlı olacağı kanaatindeyiz. Bu
çocukların böbrek fonksiyonlarının yakından izlenmesi ve tedavi sonrası uzun dönem takip
edilmesi gerektiği kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Çocuklar, B12 vitamini eksikliği, böbrek işlevleri, glomerüler
filtrasyon hızı

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the impact of vitamin B12 deficiency on
tubular and glomerular function parameters, compare these effects with healthy children, and
assess the differences before and after treatment.
Materials and Methods: A total of 101 children were included in the study, comprising
48 children with identified vitamin B12 deficiency, aged between 3 and 18 years, who
presented to the Pediatric Health and Diseases Clinic at Ankara Training and Research
Hospital of Health Sciences University, along with 53 healthy control children of similar age
and gender. Measurements of height, weight, and blood pressure were taken for both groups.
Various tests were conducted for each group, including complete blood count, serum urea,
creatinine, sodium, potassium, calcium, phosphorus; and spot urine tests for protein,
microalbumin, protein/creatinine ratio, electrolytes, sodium/creatinine ratio,
potassium/creatinine ratio, calcium/creatinine ratio, phosphorus/creatinine ratio,
magnesium/creatinine ratio, uric acid/creatinine ratio. Urine tests were collected as the first
morning urine. Parameters such as fractional sodium excretion, fractional potassium
excretion, tubular phosphorus reabsorption, and glomerular filtration rate were calculated for
the assessment of kidney function.
Results: The pre-treatment mean red cell volume of children with vitamin B12 deficiency
was found to be significantly higher compared to the mean red cell volume of the control
group (p: 0.004). The pre-treatment mean red cell hemoglobin concentration in children with
vitamin B12 deficiency was significantly higher than the mean red cell hemoglobin
concentration of the control group (p: 0.002). Pre-treatment serum fasting homocysteine
levels in children with vitamin B12 deficiency were significantly higher compared to the
serum fasting homocysteine levels of the control group (p: 0.005). The pre-treatment serum
methylmalonic acid levels in children with vitamin B12 deficiency were found to be
significantly higher than the serum methylmalonic acid levels of the control group (p<0.001).
Pre-treatment serum urea values of children with vitamin B12 deficiency were higher than the
serum urea values of the control group (p: 0.019). The pre-treatment serum creatinine levels
of children with vitamin B12 deficiency were significantly higher compared to the serum
creatinine levels of the control group (p: 0.016). Pre-treatment glomerular filtration rates of
children with vitamin B12 deficiency were significantly lower than the glomerular filtration
rates of the control group (p: 0.017). An increase in serum fasting homocysteine levels was

12

associated with a decrease in glomerular filtration rate (r: -0.204, p: 0.041). No statistically
significant relationship was observed between methylmalonic acid levels and glomerular
filtration rate (r: 0.036, p: 0.721).
Conclusion: B12 vitamin deficiency is generally believed to be subclinical, showing few
noticeable symptoms. However, our current knowledge about B12 vitamin represents only the
tip of the iceberg. Our study results have demonstrated that, even in the absence of symptoms
and signs of kidney disease, children with B12 vitamin deficiency may experience alterations
in kidney functions, particularly in glomerular filtration rate, compared to healthy children.
We believe that planning blood and urine tests, especially for glomerular filtration rate and
proteinuria, in children with B12 vitamin deficiency, despite the absence of symptoms of
kidney disease, would be beneficial in preventing more severe functional disorders in the
future. We are of the opinion that close monitoring of kidney functions in these children and
long-term follow-up after treatment are essential.

Keywords: Children, Vitamin B12 deficiency, Kidney functions, Glomerular filtration rate