Tezhip sanatında 18. ve 19. yüzyıllarda kullanılan gül imgeleri üzerine bir inceleme ve eser önerisi
An examination of rose imaginary in the art of illumination in the 18th and 19th centuri̇es and a work reccomendation
Yazar: MİNA CEMRESU ÇANKAYA
Danışman: PROF. ÖMER FARUK TAŞKALE
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Tezhip Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İslam öncesi ve sonrası dönemlerden itibaren süregelen çiçek sevgisi ile, çiçekler zaman içinde süslemenin temel konusu haline gelmiş; sanatın, güzeli anlatmanın ve resmetmenin bir parçası olmuştur. Tezhip sanatında yüzyıllar boyu önem taşıyan, en değerli kitapların süslemesi çiçekler; çiçeklerin stilize çiçek motifleri ile başlayan yolculuğu, çiçeklere yüklenen anlamlar, dolayısıyla çiçek ve bahçe kültürü büyük önem taşımaktadır. Çok eski bir çiçek olan gül ise sadece kitap sayfalarını süslemekle kalmaz, ismi, anlamı, kokusu, hatta  suyu dahi her zaman insanların hayatlarında özel bir yer tutmuştur ve en güzel hikayelerin konusu olmuştur. 
Osmanlı'nın değişen sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel koşulları ile dönemin sanat anlayışı beğeni ve zevkleri de değişip gelişmekte, süregelen üslup ve anlayışlara yenileri eklenmektedir. Tezhip sanatının tarihsel gelişimi sanatçıların ve padişahların değişen beğenileri, bir önceki yüzyılların etkileri ve katkıları doğrultusunda; kullanılan renk ve motiflerde geleneğe bağlı unsurlara yeni biçimler eklenerek değişime uğramış, yeni üsluplar doğmuştur.
Önceki yüzyıllardan itibaren süregelen üsluplarla beraber natüralist üslup; çiçek risaleleri, çiçek albümleri, bunların içerisinde bilhassa güllerin tarihsel ve kültürel gelişimi gözetilerek incelenmiştir. 18. ve 19. yüzyıllar  ise tezhip sanatında  Batılı etkisinin sanat anlayışına yön verdiği yüzyıllar olup, yeni üslupların doğduğu ve gelişmelerin söz konusu olduğu bir zaman dilimidir. Söz konusu zaman diliminde stilize süsleme anlayışının yerine natüralist, gerçeğe ve gözleme dayalı bir üslup haline gelmiştir. Yine aynı dönemde rokoko tarzının ön planda olduğu uygulamalar da yapılmıştır. 
Gül motifi, gül tasviri, gül sembolizmi ve hatta başlı başına gül bu yüzyılların vazgeçilmezi olmuştur. Osmanlı padişahlarının güllere verdiği değer gül koklayan padişah portreleriyle anlamlanmıştır. Üsluplar değişip gelişse de genelde çiçeğe özelde ise güle verilen değer her zaman bu kültürün bir parçası olmuştur.

Abstract:
Among the oldest flowers, the rose (gül), not only adorns the pages of books but also holds a special place in people's lives, with its name, meaning, fragrance, and even its essence becomes a subject of the most beautiful stories.
The changing socio-economic and socio-cultural conditions of the Ottoman Empire influenced the period's artistic understanding, tastes, and preferences, leading to the evolution and addition of new styles and understandings while maintaining traditional styles. The historical development of the art of illumination was shaped by the changing tastes of artists and sultans, influenced by the effects and contributions of preceding centuries, resulting in alterations to colors and motifs of traditional elements and the emergence of new styles. The 18th and 19th centuries marked a period when Western influences impacted the artistic perception, giving rise to new styles and developments. During this era, a stylized decorative understanding became significantly naturalistic, with a focus on observation-based representation. In decoration, the Rococo style took precedence. The motif of the rose, its depiction, symbolism, and even the rose as a subject itself, became indispensable during these centuries.
Following the traces and development of the naturalistic style in preceding centuries, flower treatises, flower albums, especially focusing on roses, were examined. The value Ottoman sultans attributed to roses was depicted through portraits of sultans sniffing roses. Despite the evolution of styles, the appreciation for flowers, particularly roses, has consistently remained an integral part of this culture.