Bazı lavanta (Lavandula angustifolia) genotiplerinin mikroçoğaltım etkinliklerinin belirlenmesi
Determination of micropropagation responses of some lavander (Lavandula angustifolia) genotypes
Yazar: BİLGE AYDIN
Danışman: PROF. DR. OSMAN GÜLŞEN ; DOÇ. DR. HASAN PINAR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Doku kültüründe geliştirilen ortamların başarısı genellikle genotipe bağlıdır ve her genotip için farklı protokoller gerekli olabilmektedir. Lavantada doku kültüründe mikroçoğaltım yapıldığına dair çok az rapor bulunmaktadır. Bu tez çalışmasıyla seçilen lavanta genotiplerinin doku kültürüne tepki açısından farklılıkları incelenecelenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda, yürütülen tez çalışması ile genotipler arası farklılıklar gözlemlenmiştir ve doku kültürüyle çoğaltımın kolaylaştırılması ve yaygınlaştırılması sağlanmıştır. Doku kültüründe mikroçoğaltım amacıyla, Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde generatif çoğaltım ile oluşturulmuş olan lavanta popülasyonu içerisinden görünüş bakımından üstün özellikler ve yağ özelliklerine sahip 10 genotip (161, 182, 183, 114, 112, 98, 152, 57, 92) eksplant kaynağı olarak kullanılmıştır. Daha önceki çalışmalar dikkate alınarak sürgün elde etme aşamasında, 2 ml/L BAP ve 1.5 gram aktif karbon içeren MS ortamı kullanılmıştır. Kardeşlenme aşamasında, 0.1 mg/L BA ve 1 g/L aktif karbon içeren WPM ortamı kullanılmıştır. Köklendirme aşamasında ise 1 mg/L NAA içeren WPM ortamı kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre maksimum sürgün sayısı (19) 92 numaralı genotipte gözlenmiştir. Minimum sürgün sayısı (1)  57 genotipinde gözlenmiştir. Elde edilen verilere göre maksimum kardeşlenme sayısı (107)  92 genotipinde gözlenmiştir. Minimum kardeşlenme sayısı (10) ise  98 numaralı genotipte gözlenmiştir.  Elde edilen verilere göre ortama en iyi adapte olan genotip, kök oluşturma sayısı 6 olan 92 genotipidir. Köklenmesi  en düşük  olan genotip ise kök oluşturma sayısı (1) 98 numaralı genotipte gözlemlenmiştir. Bu tez çalışmasıyla seçilen lavanta genotiplerinin doku kültürüne tepki açısından farklı olduğu belirlenmiştir. In vitro için uygun olarak seçilen genotipler çoğaltımı kolaylaştıracağı kanısındayız. Bu çalışmada lavanta bitkilerinin in vitro ortamda kullanılan BAP hormonu lavanta eksplantlarının büyüme ve gelişmesinde etkili olduğu saptanmış ve bu bilgiler ışığında sonraki çalışmalarda da lavanta bitkileri için uygun protokoller hazırlanarak kullanılmasının başarıyı artıracağı düşüncesindeyiz.  

Anahtar kelimeler: Lavanta (Lavandula angustifolia), In Vitro, mikroçoğaltım

Abstract:
There are few reports of micropropagation in tissue culture in lavender. The success of the media generally depends on the genotype and different protocols may be required for each genotype. Differences of lavender genotypes selected in this study for response to microropagation will be examined. With this aim, 10 genotypes (161, 182, 183, 114, 112, 98, 152, 57, 92) with high ornamental plant and oil characteristics among the lavender population created by generative reproduction at Erciyes University Faculty of Agriculture were used as explant source. For shoot initiation, MS medium containing 2 ml / L BAP and 1.5 grams of activate carbon was used. In the tillering stage, WPM medium containing 0.1 mg / L BA and 1 g / L activate carbon was used. In the rooting phase, WPM media containing 1 mg / L NAA was used. According to the data obtained, the maximum number of shoots (19) was recorded in genotype 92. The minimum number of shoots (1) was observed in genotype 57. According to the data obtained, the maximum rooting number (107) was in 92 whereas the minimum tillering number (10) was in  98. According to the data obtained, the genotype that adapts best to the environment was  92 with 6 root formation. The genotype with the lowest rooting was (1) 98. It has been observed that lavender genotypes selected in this thesis are different in terms of response to tissue culture. We believe that genotypes that are properly selected for in vitro will facilitate vegetative reproduction for levander. In this study, BAP and BA hormones used in vitro environment of lavender plants were found to be effective in the growth and development of lavender explants. 

Key Words: Lavender (Lavandula angustifolia), In Vitro, micropropagation