Nükleer tıpta kullanılan radyoaktif talyum-201 ve galyum-67'nin adsorbsiyonu
Adsorption of radioactive thallium-201 and gallium-67 used in nuclear medicine
Yazar: HAYRETTİN EROĞLU
Danışman: PROF. DR. SİNAN YAPICI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Adsorpsiyon = Adsorption ; Atık su = Waste water ; Biyosorpsiyon = Biosorption ; Galyum = Gallium ; Radyoaktivite = Radioactivity ; Radyonüklid = Radionuclide ; Talyum = Thallium

Özet:
Nükleer tıpta kullanılan 201Tl ve 67Ga farklı adsorbentler ile adsorbe edildi. Adsorbent olarak çay fabrikası atığı, zeytinyağı fabrikası atığı (Prina) ve gül yağı fabrikası atığı (gül posası) kullanıldı; bunlarla ilgili etkin parametreler araştırılıp izotermleri, termodinamiği, kinetiği ve mekanizması incelendi.Her üç adsorbentin de zararlı olan bu maddeleri çok iyi adsorbe ettiği tesbit edildi. En etkin parametrelerin pH, sıcaklık, tane boyutu ve adsorbent oranı olduğu görüldü. Tüm incelemelerin sonunda 201Tl'de adsorbsiyonun Freundlich, Halsey, Handerson, D-R ve Smith izotermlerine tam olarak, Temkin izotermine kısmen uyduğu, BET ve Langmuir izotermine ise uymadığı görülmüştür. 67Ga'de ise izotermlere tüm sıcaklıklarda tam uyum sağlamadığı ancak genel hatlarıyla adsorbentin karakteri hakkında fikir verdiği görülmüştür. Her üç adsorbent içinde adsorbsiyon kinetiğinin yalancı ikinci mertebe hız reaksiyonuna uyduğu görülmüştür. Ayrıca mekanizmaları incelendiğinde de intrapartiküler difüzyona uyduğu görülmüş, gözenek difüzyonunun gerçekleştiği sonucuna varılmıştır.Yapılan denemeler sonunda bu üç adsorbentin her iki metali çok iyi tutacağı kanısına varılmıştır. Çok zararlı olan bu metallerin kararlı halleri de metal olduğu için atık sulardan arındırılması önemlidir. Bu radyoaktif maddelerin her üç adsorbentle de arıtılabileceği ve radyasyonla uğraşan merkezlerde etkin bir şekilde kullanılabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
201Tl and 67Ga used in nuclear medicine were adsorbed by using various adsorbents. Tea factory waste, olive oil factory waste (Prina) and rose oil factory waste are used as adsorbents. Effective parameters are researched for these adsorbents and their isotherms, thermodynamics and mechanisms are analyzed.It was determined that all three adsorbents adsorbed these harmful materials. The most dominant parameters were observed as pH, temperature, size and adsorbent ratio. As a reault of all of the analyzes it was observed that adsorption in 01Tl complied fully with Freundlich, Halsey, Handerson, D-R and Smith isotherms, partially with Temkin isotherm, and did not comply with BET and Langmuir isotherms. As for 67Ga, it was observed that it did not exactly fit into isotherms in all temperatures however it gave a general idea about the character of the adsorbent. It was seen that adsorption kinetics fit into fake second degree velocity reaction for all three adsorbents. In addition, when their mechanisms were analyzed it was seen that they fit into intraparticular diffusion, and it was concluded that pore diffusion took place.As a result, it was concluded that all three adsorbents adsorbed both metals very well. Since stable states of these metals are also metals it is important to remove them from waste waters. It is considered that these radioactive materials can be removed by using any of these three adsorbents and this removal process can be used effectively in the places where the radioactivity is involved.