Yabancı turistlerin alışveriş davranışı üzerine İstanbul'da bir araştırma
A research in Istanbul on shopping behavior of foreign tourists
Yazar: GÜLSÜM DEMİR KAYA
Danışman: PROF. DR. CEVDET AVCIKURT
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Alışveriş = Shopping ; Alışveriş davranışları = Shopping behavior ; Hediyelik eşya = Souvenir ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Turistik davranışlar = Touristic behaviours ; Turistler = Tourists ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Geçmişten günümüze, insanlar turizm seyahatleri gerçekleştirmekte ve bu seyahatleri sırasında çeşitli faaliyetlere katılmaktadırlar. Turistik faaliyetler arasında yer alan alışveriş, dikkat çekmeye başlayan bir aktivite haline gelmeye başlamıştır. Özellikle turistlerin, gittikleri destinasyonlarda anılarını ölümsüz kılma ve destinasyonu hatırlama gibi nedenlerle yaptıkları hediyelik eşya alışverişi, önemli aktiviteler arasında yer almaya başlamıştır. Turistlerin hediyelik eşya alışverişine olan ilgisi, turizm gelirlerinin çeşitlendirilebilmesi ve artırılabilmesi açısından önemli bir konu olarak ortaya çıkmaktadır.
Çalışma, yabancı turistlerin alışveriş davranışı kapsamında hediyelik eşya alışveriş davranışlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla yabancı turistlerin, alışverişte satın aldıkları hediyelik eşyaların neler olduğu, hangi sıklıkta satın alma işlemi gerçekleştirdikleri, hediyelik eşya seçim faktörlerinin neler olduğu, hediyelik eşya satın alımlarının demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı, satın alma motivasyonlarının neler olduğu ve satın alma motivasyonlarının, hediyelik eşya satın alımları üzerinde etkili olup olmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada, anket yöntemi tercih edilmiş ve İstanbul'u ziyaret eden yabancı turistlerin katılımı ile 540 anket toplanmıştır. Çalışmanın kuramsal bölümü, tüketici davranışları, turistik tüketici davranışları ve turistik alışveriş davranışı başlıkları ile ele alınmıştır.
Çalışma sonucunda oymacılık, mücevher, cam eşya gibi bölgesel sanat ve el sanatı ürünlerinin en çok tercih edilen hediyelik eşya grubu olduğu, katılımcıların çoğu zaman hediyelik eşya satın aldığı ve en çok dikkat edilen hediyelik eşya seçim faktörünün, ürünü taşıma kolaylığı olduğu belirlenmiştir. Yabancı turistlerin, hediyelik eşya satın alımları ile cinsiyet, yaş, gelir, milliyet ve meslek durumlarından oluşan sosyo-demografik özellikleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Satın alma motivasyonlarına bakıldığında; hediye, hatıra ve kanıt olarak üç boyuta ayrıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca satın alma motivasyonlarının, hediyelik eşya satın alımları üzerinde anlamlı ve olumlu bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Hediyelik eşya satın alımlarına, en çok etki eden satın alma motivasyonu alt boyutlarının sırası ile kanıt, hediye ve hatıra olarak olumlu yönde etki ettiği tespit edilmiştir.

Abstract:
From past to present, people have been taking tourism trips and participating in various activities during these trips. Shopping, one of the tourist activities, has become an activity that attracts more and more attention. In particular, souvenir shopping, which tourists do for reasons such as rendering their memories immortal and remembering the destination of their trip, has started to become an important activity. Tourists' interest in souvenir shopping is an important issue in terms of diversifying and increasing tourism revenue.
The study was conducted to investigate the souvenir shopping behavior of foreign tourists in the context of shopping behavior. To this end, the study aimed to determine what souvenirs foreign tourists buy when shopping, how often they make shopping, what factors play a role in souvenir selection, whether souvenir buying differs by demographic characteristics, what their buying motives are, and whether buying motives have an influence on souvenir buying. In the study, the survey method was preferred and 540 questionnaires were collected with the participation of foreign tourists visiting Istanbul. The theoretical part of the study is discussed under the titles of consumer behavior, tourist consumer behavior and tourist shopping behavior.
As a result of the study, it was found that regional art and handicraft products such as carvings, jewelry, and glassware are the most preferred souvenir group. It was seen that participants are most likely to purchase souvenirs and that the most important factor in choosing the souvenir is the ease of carrying the product. It was understood that there is a statistically significant difference between the souvenir buying of foreign tourists and their socio-demographic characteristics such as gender, age, income, nationality, and profession. In the study of purchase motives, it was found that they can be divided into three dimensions: gift, souvenir, and evidence. In addition, the purchase motives were found to have a significant and positive influence on souvenir purchase behavior. It was seen that the subscales of purchase motivation that influence souvenir buying have a positive effect as evidence, gift, and souvenir, respectively.