Açık eğitsel kaynakların yükseköğretimde sürdürülebilirliğine yönelik stratejilerin belirlenmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi
Determination, implementation and evaluation of strategies towards the sustainability of open educational resources
Yazar: DİLARA ARZUGÜL AKSOY
Danışman: PROF. DR. ENGİN KURŞUN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Açık ders malzemeleri = Open course ware ; Açıklık = Openness ; Kitlesel açık çevrimiçi dersler = Massive open online course ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Uzaktan öğrenme = Distance learning

Özet:
Amaç: Bu araştırma ile açık eğitsel kaynakların yükseköğretimde sürdürülebilirliğine yönelik stratejilerin belirlenmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Yöntem: Araştırmada tasarım temelli araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynakları; Atatürk Üniversitesi açık eğitsel kaynak platformları kurulum ekibi, kullanıcı olmayan öğreticiler, idareciler, strateji ekibi, diğer açık eğitsel kaynak girişimcileri, sistem mesajları, platform veri ve alanyazın dokümanlarından oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşme, yapılandırılmamış görüşme ve odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesi ve görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilerek sunulmuştur. 
Bulgular: Açık eğitsel kaynakların sürdürülebilirliğini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılan doküman incelemesinde platform, öğretici, öğrenci, kurumsal ve ders tasarımı boyutlarında toplam 33 faktör elde edilmiştir. Atatürk Üniversitesi açık eğitsel kaynak platformları kurulum ekibi görüşmelerinde tanıtım, platform, öğretici ve ders tasarımımı bağlamlarında faktörlere ulaşılmıştır. Kullanıcı olmayan öğreticilerle yapılan görüşmelerde yoğunluk, zaman aşımı, telif endişesi, iş yükü ve eksik bilgi faktörleri belirlenmiştir. Diğer açık eğitsel kaynak girişimcileri görüşmelerinde ise kalite, bireyselleştirilmiş öğretim ve ilgi çekici konular faktörleri ile doküman incelemesinde belirlenen 13 faktör tekrar ortaya çıkmıştır. Belirtilen veri kaynaklarından elde edilen faktörler birleştirilerek açık eğitsel kaynakların sürdürülebilirliğine yönelik 37 faktörden oluşan bir çerçeve sunulmuştur. İkinci araştırma sorusu için ise strateji ekibi, diğer açık eğitsel kaynak girişimcileri ve Atatürk Üniversitesi açık eğitsel kaynak platformları kurulum ekibi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu veri kaynaklarından 26 ana strateji ve 17 alt strateji elde edilmiştir. Üçüncü araştırma sorusu kapsamında stratejilerin uygulamaya yansımaları değerlendirilerek nasıl uygulandıkları ve uygulanamayan stratejilerin hangi engellerle karşılaştıklarına yönelik bulgulara ulaşılmıştır. 
Sonuçlar: Araştırma sonucunda açık eğitsel kaynaklar için sürdürülebilirlik çerçevesi ortaya koyulmuştur. Bu çerçeve kurumsal, öğretici, öğrenci, platform ve ders tasarımı olmak üzere beş boyutta toplam 37 faktörü kapsamaktadır. İkinci araştırma sorusu kapsamında ulaşılan stratejiler bu faktörlerle ilişkilendirilerek sunulmuştur. Araştırma sürecinde bazı stratejiler açık eğitsel kaynaklar ekibinin ve iş modellerinin olmaması, açıklık kültürünün yetersiz olması, tanıtımların yetersiz olması, yönetim desteğinin zayıf kalması, öğreticilerin telif endişesi ve bürokratik engellerden dolayı uygulanamamıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda açık eğitsel kaynak girişimcilerine ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Purpose: The aim of this research is to determine, implement and evaluate strategies for the sustainability of open educational resources in higher education.
Method: Design-based research method was used in the research. Data sources of the research consist of Atatürk University open educational resource platforms founder team, non-user instructors, administrators, strategy team, other open educational resource entrepreneurs, system messages, platform data, and literature documents. During the data collection process, semi-structured interviews, unstructured interviews and focus group interviews were conducted with the participants. The data obtained from the document review and interviews were analyzed with content analysis and presented. 
Findings: In the document analysis carried out to determine the sustainability factors affecting the sustainability of open educational resources, a total of 33 factors were obtained in the dimensions of platform, instructor, student, institutional and course design. In the interviews with Atatürk University open educational resource platforms founder team, factors in the context of promotion, platform, instructor and course design were reached. In the interviews with non-user instructors, the factors of intensity, timeout, copyright concerns, workload and missing information were determined. In the interview with other open educational resource entrepreneurs, the factors of quality, individualized teaching and interesting topics and 13 factors that were found in the document review reappeared. By combining the factors obtained from the stated data sources, a framework consisting of 37 factors was presented for the sustainability of open educational resources. For the second research question, interviews were held with the strategy team, other open educational resource entrepreneurs and Atatürk University open educational resource platforms founder team. From these data sources, 26 main strategies and 17 sub-strategies were obtained. Within the scope of the 3rd research question, the reflections of the strategies on the practice were evaluated and the findings were reached on how they were implemented and what obstacles the unapplied strategies encountered.
Conclusions: As a result of the research, a sustainability framework for open educational resources has been revealed. This framework includes a total of 37 factors in five dimensions: institutional, instructor, student, platform and course design The strategies reached within the scope of the second research question are presented by relating them to these factors. During the research process, some strategies could not be implemented due to the lack of open educational resources team and business models, insufficient culture of openness, insufficient promotions, weak management support, copyright concerns of the instructors and bureaucratic obstacles. In line with the results obtained, suggestions were presented to open educational resource entrepreneurs and researchers.