Yatılı bölge ortaokullarında yatılı olarak kalan öğrencilere verilen beslenme eğitiminin beslenme bilgi düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the effect of the nutritional education given to the students staying in regional boarding secondary schools on their nutrition knowledge levels
Yazar: HAKAN KARA
Danışman: PROF. DR. DİDEM ÖNAY DERİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Yatılı bölge ortaokulları = Regional boarding secondary school ; Yatılı öğrenciler = Boarders

Özet:
Bu araştırmada amaç, Yatılı Bölge Ortaokullarında yatılı olarak kalan öğrencilere verilen beslenme eğitiminin beslenme bilgi düzeylerine etkisinin değerlendirilmesidir.  Çorum ilinde bulunan Merkez, Osmancık ve Kargı Yatılı Bölge Ortaokulları 5. 6. 7. ve 8 sınıf öğrencileri araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Okullarda yatılı olarak barınan öğrencilerden rastgele örneklem yöntemi ile öğrenciler belirlenmiştir. Araştırmaya Çorum Merkez YBO'dan 120, Osmancık YBO'dan 75 ve Kargı YBO'dan 105 olmak üzere toplam 300 öğrenci katılmıştır. Katılan öğrencilerin beslenme alışkanlıklarını ve beslenme bilgi düzeylerini tespit etmek amacıyla ön test uygulanmıştır. Daha sonra haftada bir ders saati olmak üzere toplam 8 hafta beslenme eğitimi verilmiştir. Beslenme eğitimi broşürlerle desteklenmiştir. Eğitim bittikten bir ay sonra aynı öğrenci gruplarına beslenme eğitiminin kalıcılığını tespit edebilmek için izleme testi uygulanmıştır. Eğitimde sunum tekniği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre; öğrencilerin %80,7'si daha önce beslenme eğitimi almadığını belirtmiştir. Beslenme eğitimi öncesinde öğün sıklığının üç kez olduğunu belirten öğrenci sayısı %57 iken eğitimden sonra bu değer  %73,7'ye çıktığı gözlemlenmiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerin %81.5'i ara öğün tüketmektedir. Beslenme eğitimi yumurta tüketim alışkanlığını olumlu yönde etkilediği ve tüketim oranını artırdığı görülmektedir (p<0.05).  Eğitimden önce YTP %47.06 iken eğitimden sonra bu sayı %52.78' e yükseldiği görülmektedir. Sucuk, sosis, salam, pastırma vb. tüketim sıklığında önemli oranda bir azalış gerçekleştiği ve bu azalışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir (p<0.05). Eğitimden önce sucuk, sosis, salam, pastırma vb. tüketimi için hesaplanan YTP %48.04 iken beslenme eğitimi sonrasında bu oran %41,61'e düşmüştür. Çikolata ve şekerleme tüketim sıklığında önemli oranda bir azalış gerçekleştiği ve bu azalışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir (p<0.05). Eğitimden önce çikolata ve şekerleme tüketimi için hesaplanan YTP %71.38 iken beslenme eğitimi sonrasında bu oran %64,8'e düşmüştür. Ön teste katılan 300 öğrencinin beslenme bilgi sorularına verdikleri doğru yanıtlardan hesaplanan puanların ortalaması 66 olduğu ve alınan en düşük puan 8 iken en yüksek puanın 104 olduğu görülmektedir. Son teste katılan 300 öğrencinin beslenme bilgi sorularına verdikleri doğru yanıtlardan hesaplanan puanların ortalaması 88 olduğu ve alınan en düşük puan 20 iken en yüksek puanın 112 olduğu görülmektedir. İzleme testine katılan 300 öğrencinin beslenme bilgi sorularına verdikleri doğru yanıtlardan hesaplanan puanların ortalaması 91 olduğu ve alınan en düşük puan 44 iken en yüksek puan 112 olduğu görülmektedir. Ön teste katılan kız öğrencilerin beslenme bilgi düzeyleri erkeklere göre daha yüksek olduğu yorumlanmıştır. Öğrencilere verilen beslenme eğitimi neticesinde öğrencilerin beslenme bilgi düzeylerinde önemli bir artış olduğu yorumu yapılmıştır. Beslenme eğitimlerinin etkili olabilmesi, bireyler üzerinde kalıcılığın artırılması için; temel eğitimde beslenme derslerinin yaygınlaştırılmalıdır. Sağlıklı beslenmeyi okul kültürü haline getirerek öğrenciler bilinçli yetiştirilebilir.
Anahtar kelimeler: Beslenme

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the effect of the nutritional education given to the students staying in the Regional Boarding Secondary Schools on their nutrition knowledge levels. 5th, 6th, 7th and 8th grade students of Central, Osmancık and Kargı Regional Secondary Boarding School in Corum consisted of sample of the research. Students were selected with Random Sample Method from the students staying in Boarding Schools. 120 students from Çorum Central Regional Boarding Secondary School,  75 students from Osmancık  Regional Boarding Secondary School, 105 students from Kargı Regional Boarding Secondary School, total of 300 students participated in the study. Pre-test was applied for the purpose of determining the nutrition habits and nutritional knowledge levels of the participating students.  Later, nutrition education was given for once a week during 8 weeks.  Nutrition education was supported by brochures. A follow up test was applied to the same students groups in order to determine the permanence of nutrition education one month after the education. Presentation method was used in education.
According to the data acquired from the research; 80.7% of the students stated that they have not received nutrition education before. While 57% of the students indicated that the frequency of meals was three times before the nutrition education, it was observed this value increased to 73.7% after the education. As a result of the research, 81.5% of the students consume refreshment meals. Nutrition education affects positively eggs consumption habits and it is seen that it increases the consumption rate (p<0.05). While the PCP was 47.06% before the education, it increased to 52.78% after the education. There is a significant decrease in the frequency of consumption of sausage, salami, pastrami, wiener and so on, and this decrease is statistically significant(p<0.05). While the PCP calculated for sausage, pastrami, wiener, salami consumption before training was 48.04% , this rate decreased to 41.61% after nutrition education. There is a significant decrease in the frequency of chocolate and confectionery consumption and this decrease is statistically significant(p<0.05). While the PCP calculated for chocolate and confectionery consumption before the education was 71.38%, this rate decreased to 64.8% after nutrition education. It was interpreted that female students who participated in the pre-test had higher nutritional knowledge levels than boys. It has been commented that there is a significant increase in the nutritional knowledge levels of the students as a result of nutrition education given to the students. Nutrition education to be effective on individuals to increase permanence; nutritional courses in basic education should be expanded. By transforming healthy eating into a school culture, students can be trained.