Bireylerin medya tercihleri ile kişilik özellikleri ve üstbilişleri arasındaki ilişki
The relationship between personality traits, metacognitions and media preferences
Yazar: AYŞEGÜL GACAL
Danışman: PROF. DR. FERYAL ÇELİKEL
Işık Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Film = Film ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Medya = Media ; Müzik = Music ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences ; Ölçekler = Scales ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Amaç: Araştırmamızın amacı, kişilik özellikleri, üstbiliş ve medya (film/müzik) tercihleri arasındaki ilişkiyi incelemektir.

Yöntem: 247'si kadın, 169'u erkek olmak üzere toplam 416 katılımcıya (yaş ortalaması 41,72±12,62) Sosyodemografik ve Medya Tercihleri Bilgi Formu, Eysenck Kişilik Anketi-Gözden Geçirilmiş Kısa Formu (EKA-GGK) ve Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBO-30) uygulanmıştır. 

Bulgular: Farklı cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyindeki katılımcılar EKA-GGK ve ÜBO-30 puanları bakımından farklılık göstermektedir. EKA-GGK nörotisizm ve dışa dönüklük puanları kadınlarda, nörotisizm ve psikotisizm puanları daha genç ve daha yüksek eğitimli gruplarda anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Erkeklerin ÜBO-30'dan bilişsel güven ve düşünceleri kontrol ihtiyacı hariç tüm alt ölçek puanları kadınlara oranla, lise ve altı eğitim düzeyindekilerin olumlu inançlar ve bilişsel güven hariç diğer alt boyutlardaki puanları yüksek eğitim grubundakilere oranla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Çalışmamızda farklı medya tercihlerine sahip katılımcılar arasında EKA-GGK ve ÜBO-30 puanları bakımından anlamlı farklar gözlenmiştir. Farklı sıklıkta film izleyenler arasında tüm EKA-GGK ve ÜBO-30'dan olumlu inançlar puanları, farklı türlerde film izleyenler arasında tüm EKA-GGK ve ÜBO-30 puanları, farklı amaçlarla film izleyenler arasında EKA-GGK'dan dışa dönüklük, ÜBO-30'dan kontrol edilemezlik ve tehlike hariç tüm alt ölçek puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Farklı sıklıkta müzik dinleyenler arasında EKA-GGK'dan dışa dönüklük ve psikotisizm, ÜBO-30'dan düşünceleri kontrol ihtiyacı, farklı türlerde müzik dinleyenler arasında EKA-GGK'dan pskitotisizm, ÜBO-30'dan düşünceleri kontrol ihtiyacı, farklı amaçlarla müzik dinleyenler arasında EKA-GGK'dan nörotisizm ve dışadönüklük, ÜBO-30'dan bilişsel farkındalık puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.

Sonuç: Bulgularımız literatür eşliğinde incelenmiş, kişilik özellikleri ve üstbiliş düzeylerinin medya tercihleriyle olan ilişkisi tartışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Kişilik özellikleri, üstbiliş, medya tercihleri, film, müzik

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the relationship between the individuals' personality traits, metacognitions and the media (film/music) preferences. 

Method: 416 participants (247 females, 169 males, with a mean age of 41,72±12,62 years) were applied a Sociodemographic and Media Preferences Information Form, the Abbreviated Form of the Revised Eysenck Personality Questionnaire (EPQR-A) and the Metacognition Questionnaire-30 (MCQ-30). 

Results: The participants' EPQR-A and MCQ-30 scores differed by age, education and gender. Regarding EPQR-A, female participants scored significantly higher on neuroticism and extraversion, and younger and more educated groups of participants on neuroticism and psychoticism. On MCQ-30, all subscale scores of males were found to be higher than females except for cognitive confidence and need to control thought. Participants with lower education levels had significantly higher scores on positive beliefs and cognitive confidence dimensions. In our study, participants with different media preferences differed significantly in terms of EPQR-A and MCQ-30 scores. Positive beliefs scores differed significantly among participants with different frequencies of watching films. All EPQR-A and MCQ-30 subscales differed significantly among participants who watched different types of films. The subscale of extraversion of EPQR-A and all subscales of MCQ-30, except uncontrollability and danger, differed significantly among participants who watched films with different purposes. Significant differences were observed among participants who listened to music at different frequencies, extraversion and psychoticism scores of EPQR-A and need to control thought subscale ofMCQ-30, and among participants who listened different types of music, psychoticism on EPQR-A, and need to control thoughts on MCQ-30, among participants who listened music with different purposes neuroticism and extraversion on EPQR-A and cognitive confidence on MCQ-30. 

Conclusion: The relationships between personality traits, metacognitions and the individuals' media preferences were discussed in the light of literature. 

Key words: Personality, metacognition, preferences, film, music