Bal arısı zehrinin kalitesini ve hasat miktarını etkileyen üretim faktörlerinin belirlenmesi
Determination of production factors affecting the quality and harvest quantity of honey bee venom
Yazar: TUĞÇE ÇAPRAZLI
Danışman: DOÇ. DR. MERAL KEKEÇOĞLU
Düzce Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğal ve Bitkisel Ürünler / Kozmetik Ürünler Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada bal arısı zehri üretim miktarını ve kalitesini etkileyen faktörler araştırılmıştır. Bu kapsamda hasat sezonu, hasat yılı, hasat saati, besleme, hasat cihazı ve iklimsel farklılıklarının bal arısı zehri üretim miktarı ve kalitesi üzerine etkisi ortaya konulmuştur. İncelenen faktörlere göre elde edilen zehir örneklerinin miktarı belirlendikten sonra HPLC-UV yöntemi ile apamin, melittin ve PLA2 içerikleri belirlenmiştir. Her bir zehir örneği renk kriteri bakımından da değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS-15.0 paket programı ile analiz edilerek üretim miktar ve kalitesini etkileyen faktörler ortaya konmuştur. Elde edilen sonuçlara göre hasat miktarı ve kalitesi suni ve doğal diyet değişimleri ve hasat cihazı faktörlerinden önemli düzeyde etkilendiği tespit edilmiştir. Hasat miktarı açısından en yüksek verimin tüm koloninin içeride olduğu "00:0-03:00" saatleri arasında alındığı, melittin ve apamin kompozisyonu açısından ise "09:00:13:00" hasadının rakamsal olarak daha verimli olduğu tespit edilmiştir. Hasat sezonunun (mayıs, haziran, temmuz, ağustos ve eylül) zehir içeriğini belirli bir iklim parametresinden bağımsız, nektar verimine bağlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. 2021 yılında hasat miktarının hasat sezonuna göre önemli düzeyde değişmediği, 2022 yılında ise önemli düzeyde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Suni beslemenin etkisi incelendiğinde %2 protein katkılı yem zehir kalitesini önemli düzeyde arttırırken, sükroz içerikli şerbetle yapılan beslemede zehir kalitesi kontrol grubu ve diğer gruplara göre önemli düzeyde düşmüştür. Hasat miktarı ise kalitenin aksine şerbet grubunda artarken protein katkılı yem ile beslenen grupta düşük bulunmuştur. Hasat cihazının etkisini belirlemek için yapılan araştırmada Almışlar-I, UltraBee (Almışlar yeni) ve Apimak (Kovan-üstü) olmak üzere üç farklı cihaz ile zehir hasadı yapılmıştır. Eski teknolojiye sahip Almışlar-I cihazı ile yapılan zehir hasadında hem kalite hem de miktar açısından veriminin yeni nesil cihazlardan önemli düzeyde düşük olduğu tespit edilmiştir. Cihaz farklılığının zehir üzerindeki bir diğer etkisi ise renk parametresinde belirlenmiştir. Krom tel kullanılan Almışlar-I ve UltraBee arasında renk farkı bulunmazken, galvaniz tel kullanılan Apimak cihazı ile elde edilen zehir renginin daha açık (7499-C) olduğu tespit edilmiştir. Lokasyonun zehir üzerindeki etkisini araştırmak amacı ile DAGEM arılığı ve kestane ormanı lokasyonlarında bulunan kolonilerde eş zamanlı olarak örnek toplanmıştır. Hem miktar hem de PLA2 açısından zehir kalitesi değerlendirildiğinde iki parametre bakımından da en yüksek değerler floral çeşitliliği yüksek olan DAGEM arılığında tespit edilmiştir.

Abstract:
This study investigated the factors affecting the amount and quality of honey bee venom production. This study revealed the effects of harvest season, harvest year, harvest time, feeding, harvesting device, and climatic differences on the amount and quality of honey bee venom production. After determining the amount of venom samples obtained according to the examined factors, apamin, melittin, and PLA2 contents are determined by HPLC-UV. Each venom sample was also evaluated in terms of color criteria. The obtained data were analyzed with the SPSS-15.0 package program, and the factors affecting the amount and quality of production were revealed. According to the results, the amount and quality of harvest were significantly affected by artificial and natural diet changes and harvesting device factors. It was determined that the highest yield in terms of harvest quantity was obtained between the hours of "00:0-03:00" when the entire colony was inside and that the harvest at "09:00:13:00" was numerically more efficient in terms of melittin and apamin composition. It has been determined that the harvest season (May, June, July, August, and September) affects the venom content independently of a specific climate parameter and depending on the nectar flow. It has been determined that the harvest amount in 2021 did not change significantly compared to the harvest season, but it differed significantly in 2022. When the effect of artificial feeding was examined, the 2% protein-added feed significantly increased the venom quality, while the venom quality decreased significantly in the sucrose-containing syrup feeding compared to the control group and other groups. The harvest amount, contrary to quality, increased in the syrup group and was found to be low in the group fed with protein-added feed. In the study conducted to determine the effect of the harvesting device, three different devices were used: Almışlar-I, UltraBee, and Apimak (Hive-top). It was determined that the venom harvest made with the old-technology Almışlar-I device was significantly lower in terms of both quality and quantity than the new-generation devices. Another effect of the device difference on the venom was determined in the color parameter. While there was no color difference between the devices that use chrome wire, Almışlar-I, and UltraBee, it was determined that the venom color obtained with the Apimak device using galvanized wire was lighter (7499-C). To investigate the effect of location on venom, samples were collected simultaneously from colonies located in DAGEM apiary and chestnut forest locations. When venom quality was evaluated in terms of PLA2 and venom quantity, the highest values in terms of both parameters were detected in the DAGEM apiary, which has higher floral diversity.