ASAS kataloğundaki ikiz çift yıldızların fotometrik ve istatistik incelenmesi
Photometrical and statistical investigation of twin binary stars in the ASAS catalog
Yazar: OĞUZHAN SARI
Danışman: PROF. DR. VOLKAN BAKIŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzay Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
İkiz çift yıldızların tayfsal dağılımı üzerine yapılmış mevcut araştırmalarda, ikiz
sistemler tayfsal yörünge parametrelerinden bulunan kütle oranları dikkate alınarak
belirlenmiştir. Bu tezde ASAS kataloğunda ışık eğrileri mevcut olan örten çift yıldızlar
arasından ikiz olma ihtimali olan adaylar fotometrik yöntemler kullanılarak
belirlenmiştir. Bir çift yıldızın, ikiz çift yıldız olarak kabul edilebilmesi için
bileşenlerinin kütle oranlarının bire yakın (𝑞 ≥ 0.95) olması gerekmektedir. Literatürde
bu şarta uyan ve ikiz çift yıldız oldukları tespit edilen 36 adet çift yıldız bulunmaktadır.
Tayfsal olarak gözlenen sistemlerde birçok seçim etkisi olduğundan, seçim etkileri
arındırılmış bir veri seti üzerinden ikiz çift yıldız istatistiğine ihtiyaç vardır. Bu tez ile
bilinen ikiz çift yıldızların sayısı arttırılmış ve tayf türlerine göre dağılımları
belirlenmiştir. Bunu yapmak için ASAS kataloğundaki tüm örten çiftler (11062 adet)
arasından Algol türü olanlar ayıklanmış, bunlardan baş ve yan minimum derinlikleri
birbirine yakın olanlar (470 adet) belirlenmiştir. 470 ikiz adayının ülkemizden
gözlenebilenleri (240) ayıklanmış ve ayıklananların ışık eğrisi analizi yapılmıştır. Işık
eğrisi analizi sonucunda sıcaklık ve yarıçap oranları 0.95-1.05 aralığında olan 54 adet
sistem ikiz olarak kabul edilip kızıllaşmadan arındırılmış gerçek renklerini belirlemek
için TUG T100 teleskobu ile çok renk fotometrik gözlemleri yapılmıştır. 54 ikiz çift
yıldız arasından gözlemleri bu tez süresince tamamlanan 20 ikiz çift yıldızın renk-renk
diyagramı kullanılarak tayf türleri belirlenmiştir. Tayf türlerinin dağılımı incelenmiş ve
her hangi bir tayf türünde yoğunlaşma tespit edilmemiştir. Veri setimizde hiçbir O-türü
ve M-türü sistemin olmaması dikkat çekicidir. Gözlemi yapılmış ancak indirgeme ve
analiz süreci tamamlanamayan diğer 35 ikiz çift sistemin tayf türlerinin de istatistiksel
olarak incelemeye dâhil edilmesi daha güvenilir bir sonuç için gereklidir.

ANAHTAR KELİMELER: İkiz çift yıldız, Örten çift yıldız, Fotometrik analiz, RenkRenk
diyagramı.

Abstract:
In existing studies on the spectral type distribution of twin binary stars, twin
systems have been identified, taking into account the mass ratios found in the spectral
orbit parameters of the binary stars studied. In this thesis, twin stars with light curves in
ASAS were identified and photometric methods were used to identify twins. In order
for a binary star to be regarded as a twin binary, the mass ratios of their components
should be close to one (q≥0.95). There are 36 binary stars in the literature that are found
to be twin binary stars. Since these systems have many selection effects, twin binary
stars are needed on a data set free of selection effects. With this thesis study, the number
of known twin stars has been increased and their distributions according to their spectral
types have been determined. To do this, Algol types were extracted from all binaries
(11062) in the ASAS catalog, and the primary and secondary minimum depths (470)
were determined. Among these 470 twin candidates, those than can be observed in our
country (240) are extracted and their light curves were analyzed. As a result of the light
curve analysis, 54 systems with temperature and radius ratios between 0.95 and 1.05
were considered as twin and multi-color photometric observations were made with the
TUG T100 telescope to determine the true colors without interstellar reddening.
Spectral types were determined using color-color diagram of 20 twin stars whose
observations among 54 twin stars were completed during this thesis. The distribution of
spectral types was examined and no condensation was detected in any spectral type. It is
noteworthy that there is no O-type and M-type system in our data set. However, it is
necessary to include the spectral types of the other 35 twin pairs, which have been
observed but the reduction and analysis process could not be completed, for a more
reliable statistical conclusion.

KEYWORDS: Twin binary star, Eclipsing binary star, Fotometric analysis, ColorColor
diagram.