Sosyal bilgiler öğretiminde mizah unsurlarının kullanımının akademik başarıya, düşünme eğilimlerine etkisi ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi
The effect of the use of humor elements in social studies education on academic success, thinking disposition and evaluation according to student opinions
Yazar: FURKAN ALTUNAY
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM FEVZİ ŞAHİN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Düşünme = Thinking ; Düşünme becerileri = Thinking skills ; Mizah = Humour ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyal bilgiler öğretiminde mizah unusrlarının kullanımının öğrencilerin akademik başarıları ve düşünme eğilimleri üzerindeki etkisini incelemek ve mizah unsurlarının kullanımına yöenlik öğrenci görüşlerini belirlemektir. Sosyal bilgiler öğretiminde mizah unsurlarının kullanımının öğrencilerin akademik başarıları, düşünme eğilimleri ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesinin amaçlandığı bu çalışmada karma araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Karma araştırma yaklaşımlarından gömülü desene göre tasarlanan bu araştırmanın nicel boyutunda, nicel araştırma yaklaşımlarından ön test- son test eşitlenmemiş kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Bayburt ilinde bir devlet ortaokulun üç farklı şubesinde öğrenim görmekte olan 71 beşinci sınıf öğrencisi (DG=23, KG1=24, KG2=24) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Bilim Teknoloji ve Toplum Akademik Başarı Testi (BTTABT), Ortaokul Öğrencileri İçin Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği (EDEÖ), Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yenilikçi Düşünme Eğilimi Ölçeği (YDEÖ) ve araştırmanın nitel boyutunda ise uygulama sürecinin öğrenci görüşleri kapsamında değerlendirilmesi için araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, öğrencilere uygulanan ön testlerde öğrencilerin akademik başarıları, eleştirel düşünme ve yenilikçi düşünme eğilimleri arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. Yapılan son testlerde ise anlamlı bir farklılığın olduğu ve bu farklılığın mizah unsurları ile uygulama yapılan deney grubu lehine olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca uygulama sonrası yapılan görüşmelerde, öğrencilerin mizah unsurları kullanılarak yapılan uygulamaya olumlu yönde görüş bildirdikleri ve derslerde mizah kullanılmasından memnun oldukları, yapılan dersleri eğlenceli buldukları, derse olan ilginin ve kalıcılığın arttığını belirttikleri görülmüştür. Araştırma sonucunda, mizah unsurları kullanılarak yapılan derslerin mevcut müfredatta yer alan programa göre öğrencilerin akademik başarıları, eleştirel düşünme ve yenilikçi düşünme eğilimleri üzerinde pozitif yönde anlamlı bir farklılık yarattığı ve öğrencilerin mizah unsurları ile yapılan uygulamaya yönelik olumlu görüşler bildirdiği sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler:  sosyal bilgiler, mizah, mizah unsurları, akademik başarı, eleştirel düşünme eğilimi, yenilikçi düşünme eğilimi.

Abstract:
The aim of this research is to examine the effect of the use of humor elements in social studies teaching on students' academic achievement and thinking dispositions, and to determine students' views on the use of humor elements. A mixed research approach was used in this study, which aimed to evaluate the use of humor elements in social studies teaching according to students' academic achievement, thinking dispositions and student views. In the quantitative dimension of this research, which was designed according to the embedded design, which is one of the mixed research approaches. In addition, the quasi-experimental design with pretest-posttest unequalized control group, which is one of the quantitative research approaches, was used in the quantitative dimension of the study. The study group of the research consists of 71 fifth grade students (DG=23, KG1=24, KG2=24) studying in three different branches of a public secondary school in the province of Bayburt in the 2021-2022 academic year.. It was used to as data collection tools in the research, Science Technology and Society Academic Achievement Test (STSAAT), Critical Thinking Disposition Scale for Secondary School Students (CTDS), Innovative Thinking Disposition Scale for Secondary School Students (ITDS) and in the qualitative aspect of the research, the semi-structured interview form prepared by the researcher for the evaluate the method applied to the experimental group within the scope of student opinions. According to the findings obtained as a result of the research, it was determined that there was no significant difference between the academic achievement, critical thinking and innovative thinking tendencies of the students in the pre-tests applied to the students. In the post-tests, it was determined that there was a significant difference and this difference was in favor of the experimental group, which was applied with humor elements. In addition, in the interviews after the application, it was detecdet that the students expressed positive opinions about the application using humor elements, they were satisfied with the use of humor in the lessons, they found the lessons enjoyable, and they stated that the interest and permanence of the lesson increased. As a result of the research, it was concluded that the lessons using humor elements made a positive significant difference on the academic achievement, critical thinking and innovative thinking tendencies of the students compared to the program in the current curriculum, and the students reported positive opinions about the application made with humor elements.

Keywords: social studies, humor, elements of humor, academic achievement, critical thinking disposition, innovative thinking disposition.