Esnek üretim sistemi ve emeğin feminizasyonu: Mersin konfeksiyon işçileri örneği
Flexible production system and feminisation of labour: The sample of mersin garment workers
Yazar: SİBEL ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. NALAN YETİM
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Esnek üretim = Flexible manufacturing ; Esnek üretim sistemleri = Flexible manufacturing systems ; Feminizm = Feminism ; Kadın iş gücü = Women labour force ; Mersin = Mersin ; Sosyoloji = Sociology ; Çalışma ekonomisi = Labour economics ; İşçiler = Workers

Özet:
Post-Fordist dönemin temel üretim biçimi olan esnek üretim sistemi piyasanın taleplerine göre biçimlenen sayısal, işlevsel, mekansal ve zamansal olarak esnek çalışmaya imkan tanıyan bir üretim biçimini oluşturmaktadır. Konfeksiyon üretimi gelişmekte olan ülkelerde dış piyasaya eklemlenme politikaları doğrultusunda üretim yapılan öncelikli alanlardan biridir. Konfeksiyon Türkiye'nin de birincil ihraç ürünleri arasında gelmektedir. Konfeksiyon kadınla özdeşleşen, düşük ücretler, emek-yoğun üretim ve güvencesiz çalışma ile karakterize edilen bir sektördür. Bu araştırmanın amacı Mersin konfeksiyon sektörü özelinde konfeksiyon üretiminin niteliklerini ortaya koymak ve üretim biçiminin yerel kültürel yapı ile eklemlenme biçimlerini incelemektir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemine uygun olarak Mersin'de konfeksiyonda çalışan 23 kadın işçi, konfeksiyon üretimi yapan 6  işveren, 1 işveren temsilcisi ve 1 sendika temsilcisi ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Mersin konfeksiyon sektöründe erkekler ve kadınlar arasında herhangi bir beceri farkı görülmemesine rağmen kadınların uysal, disipline bir işgücü olarak nitelendirilmeleri ve kısa süreli, güvencesiz çalışmaya erkeklere oranda daha fazla rıza göstermeleri nedeniyle tercih edilen bir çalışan grubunu oluşturdukları gösterilmiştir. Buna ilişkin rıza ve çalışma ilişkileri atölye içerisinde aktörlerin birbirleri ile etkileşimlerinden başlayarak toplumsal yapılara kadar uzanan bir ilişki ağı ekseninde üretilmektedir. Bu çalışmada, esnek üretim sisteminin ihtiyacı olan uysal, disipline emek gücüne dayanan fabrika rejimini oluşturmak için yerel ataerkil yapı ve ekonomik yapı birbirleriyle etkileşim halinde işlediği, ataerkil kültürel yapının örgütler içerisinde kadın emeğinin düşük ücretler ve niteliksiz işçilikle özdeşleşen çalışma yapısının sürdürülmesine hizmet ettiği ve atölye içerisinde üretim sisteminin ihtiyaçlarına göre yeniden üretildiği ortaya konmuştur.

Abstract:
Flexible production system which main production form in post-Fordist era is formed due to market's demands and enabled to firms to used numerical, fonctional, spatial and temporary employment forms in production process. In developing countries, garment manufacturing is one of the priority production areas and subject of politics of economy in accordance with to join to external markets. Garment manufacturing is one of the primary export products and women-intensive employment sectors in Turkey. The aim of this research is to determine chrasteristics of garment sector in Mersin and to investigate conjunction of production forms and local cultural structure. In this research,  made deep interviews with 23 women garment workers, 6 employers, 1 employer represent and 1 union represent due to qualitative research method. Although there is no skill difference between men and women in Mersin garment sector, it is shown that women constitute a preferred group of employees because they are described as a docile, disciplined labor force and they give more consent to men for short-term, precarious work. Consent and working relations are produced in the workshop on the basis of a network of relationships ranging from the interaction of the actors with each other starting from the social structures. In this study, it is shown that local patriarchal and economic structure interact in order to form the docile, discipline-based factory regime needed by flexible production system,  patriarchal cultural structure serves to maintain the working structure which is associated with low wages and unqualified labor of women labor in organizations and reproduced according to the needs of the production system in the workshop.