Tip 2 DM hastalarında karaciğer fibrozisi ve diyabetik retinopati ilişkisi
The relationship between liver fibrosis and diabetic retinopathy in type 2 DM patients
Yazar: SELİN ÇINAR
Danışman: PROF. DR. SEDA SANCAK NURDAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik retinopati = Diabetic retinopathy ; Fibroz = Fibrosis ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver

Özet:
Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH), hepatositlerde karaciğer ağırlığının %5'inden fazla oranda yağ birikimi olarak tanımlanmaktadır ve farklı görüntüleme yöntemleri veya karaciğer biyopsisi ile tanısı konabilmektedir 1. 
             NAYKH, T2DM'li hastaların % 75'ine varan oranında yaygındır 2.  NAYKH, özellikle T2DM'li hastalarda sıklıkla steatohepatite (NASH) ilerler.  NASH, hepatoselüler nekroz, lobüler inflamasyon ve sıklıkla fibroz ile ayırt edilir 3. Hepatik fibrozun teşhisi ve evrelendirilmesi için altın standart karaciğer biyopsisidir; ancak, bu teknik invazivdir ve örnekleme problemleri sebebiyle tanısal sıkıntılar yaratabilmektedir. Karaciğer biyopsisine alternatif olarak, karaciğer yağlanmasını kuantifiye etmek için non-invaziv girişimler önerilmektedir 4. Bunların arasında en göze çarpan yöntemlerden biri, son yıllarda sıkça kullanılan transient elastografi cihazı olan Fibroscan'dir 5. Bu cihaz, karaciğer fibrozis düzeyini vermekle birliktekaraciğer yağlanma düzeyini karaciğer biyopsisine benzer doğrulukta göstermektedir.
            Güncel veriler,  NAYKH'nin T2DM komplikasyonlarının, özellikle vasküler komplikasyonlarının riskini artırabileceğini düşündürmektedir. Diyabetik vasküler komplikasyonlar 2 kategoriye ayrılabilir: makrovasküler ve mikrovasküler komplikasyonlar. Makrovasküler komplikasyonlar arasında koroner arter hastalığı ve serebrovasküler hastalık yer alırken mikrovasküler komplikasyonlar diyabetik retinopati, diyabetik nöropati ve kronik böbrek hastalığını içerir6. 
             Diyabetik retinopati, diyabetin yaygın ve spesifik bir mikrovasküler komplikasyonudur;  önlenebilir körlüğün önde gelen nedeni olmaya devam etmektedir. Diyabetli kişilerin üçte birinde tanımlanır; inme, koroner kalp hastalığı ve kalp yetmezliği gibi hayatı tehdit eden sistemik vasküler komplikasyon riskinin artmasıyla ilişkilidir 7. DRP tanı koymak için retinadaki vasküler anormalliklerin gösterilmesi gereklidir. Klinik olarak, DRP iki evrede görülür : proliferatif olmayan diyabetik retinopati (NPDRP) ve proliferatif diyabetik retinopatidir(PDRP) 8.
             Son zamanlarda, FibroScan®, NAYKH'de hem karaciğer hem de kardiyovasküler hasarı tespit etmek için yararlı bir araç olarak önerilmiştir; ancak diyabetin kronik vasküler komplikasyonlarının varlığını tespit etme yeteneği şu anda belirsizdir.  Bu nedenle, bu tezde FibroScan®' ile değerlendirilmiş Tip 2 DM'li hastalarda Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı ve karaciğer fibrozisi tespiti ile diyabetin mikrovasküler komplikasyonu olan diyabetik retinopati arasıdaki ilişkiyi incelemek istedik.

Abstract:
Non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) is defined as fat accumulation in hepatocytes of more than 5% of liver weight and can be diagnosed with different imaging methods or liver biopsy. 1           
               NAFLD is common in patients with T2DM and is seen in up to 75% of them. 2  NAFLD often progresses to steatohepatitis (NASH), especially in patients with T2DM. NASH is distinguished by hepatocellular necrosis, lobular inflammation, and often fibrosis. 3 Liver biopsy is the gold standard for the diagnosis and staging of hepatic fibrosis, but it is an invasive technique and can cause diagnostic difficulties due to sampling problems. As an alternative to liver biopsy, non-invasive interventions are recommended to quantify fatty liver disease. 4 One of the most notable of these methods is the FibroScan®, a transient elastography device that has been used frequently in recent years. 5  This device demonstrates the level of liver fibrosis, but also shows the level of fatty liver with an accuracy comparable to liver biopsy.
                Current data suggest that NAFLD may increase the risk of T2DM complications, especially vascular complications. Diabetic vascular complications can be divided into 2 categories as macrovascular and microvascular complications. Macrovascular complications include coronary artery disease and cerebrovascular disease, while microvascular complications include diabetic retinopathy, diabetic neuropathy, and chronic kidney disease.11
             Diabetic retinopathy is a common and specific microvascular complication of diabetes and remains the leading cause of preventable blindness. It is defined in one-third of people with diabetes and is associated with an increased risk of life-threatening systemic vascular complications such as stroke, coronary heart disease, and heart failure. 7 The diagnosis of DRP is made by clinical manifestations of vascular abnormalities in the retina. Clinically, DRP is divided into two stages: non-proliferative diabetic retinopathy (NPDRP) and proliferative diabetic retinopathy (PDRP). 8
            Recently, FibroScan® has been proposed as a useful tool to detect both liver and cardiovascular damage in NAFLD, but its ability to detect the presence of chronic vascular complications of diabetes is currently unclear. Therefore, we intend with this thesis to examine the relationship between the presence of NAFLD and liver fibrosis and diabetic retinopathy, a microvascular complication of diabetes, in patients with Type 2 DM evaluated using FibroScan®.