Peter Handke'nin "Mein Jahr in der Niemandsbucht" adlı romanından örneklemelerle edebiyatta üstkurmaca ögesi
Die Metafiktion am beispiel des Handke-Romans "Mein Jahr in der Niemandsbucht"
Yazar: DALIM ÇİĞDEM ÜNAL
Danışman: PROF.DR. YILDIZ ECEVİT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature
Dizin: Alman edebiyatı = German literature ; Alman romanı = German novel ; Handke, Peter = Handke, Peter ; Mein Jahr in der Niemandsbucht = Mein Jahr in der Niemandsbucht ; Üstkurmaca = Metafiction

Özet:
Bu tez çalışmasında, günümüz edebiyatının ana kurgu öğelerinden biri haline gelmiş olan 'üstkurmaca', kuramsal ve uygulamaya yönelik olarak incelenmiştir. Tezin birinci ana bölümünü oluşturan kuramsal incelemede üstkurmaca kavram, teori ve biçim-biçem özellikleri bakımından ele alınmıştır. En genel anlamıyla edebiyatta üstkurmaca, bir anlatı metninin 'nasıl' oluştuğu, 'nasıl' kurgulandığı gibi anlatı estetiğiyle ilgili konularda, yazarın düşünce ve görüşlerinin sözkonusu anlatı metninin içinde yer alması demektir. Bu da, anlatı metni içinde hem 'kurmaca' dünyanın, hem de yazarın kendi görüşlerinin -dolayısıyla somut dünyanın- birlikte yer alması anlamına gelir. Böylece, anlatı ve/veya roman estetiği açısından çözümlenmesi gereken yeni bir durum ortaya çıkar. Tezin uygulamaya yönelik ikinci ana bölümünde, kuramsal çalışma sonucunda elde edilen bulgular, Peter Handke'nin "Mein Jahr in der Niemandsbucht" adlı romanında çeşitli boyutlarda ele alınmıştır. Handke'nin bu romanının en önemli özelliği, metinde kullanılan üstkurmacanın, romanın ana kurgu öğesini oluşturarak metinde "kurmaca gerçeklik' ile 'gerçek gerçeklik' katmanları arasındaki ilişkiyi ön plana taşımış olmasıdır. Yazar ve yazarın edebi görüşlerinin aktarılması ile romanın genel anlamda tanıtılmasından sonra, üstkurmacanın yazım tekniklerini göstermek amacıyla seçilen ve yazma ile yasanım çakışmasını, "Mein Jahr in der Niemandsbuchf'un ve diğer anlatı metinlerinin yazılmasıyla okunmasını odak alan alıntılardan yola çıkılmıştır. Romanda üstkurmacaya yönelik yapılan bu incelemelerde, tüm roman boyunca 'gerçek' ile 'kurmaca' kavramlarının üstkurmacanın kullanılması sayesinde bilinçli olarak çakıştınldığı sonucuna varılmıştır. Bu durum ise, yazar-okur-metin üçgenindeki eskiden son derece belirgin olan sınırların artık kalkmış olmasıyla birlikte, bir edebi tür olarak romanda tüm geleneksel özelliklerin geçerliliğini yitirdiğinin bir yansımasıdır. Buradan yola çıkıldığmda bu gerçek, içinde bulunduğumuz dönemde 'gerçek' ve 'kurmaca' kavramları başta olmak üzere hayatm pek çok alanındaki daha pek çok kalıbın ve eskiden beri hep varolmuş sınırların bile artık iyiden iyiye belirsizleşip erimiş bir hal aldığının edebi düzlemde kendini göstermesi olarak algılanabilir. Sözkonusu metne yönelik yapılan incelemelerde, üstkurmaca yazım tekniklerinin tümünün bu görüşü destekler nitelikte olduğunu ortaya koymuştur. Böylece günümüz edebiyatında 'üstkurmaca'nın baz alındığı bu tez çalışmasında içinde yaşadığımız somut dış dünya ile günümüz edebiyatının soyut kurmaca dünyası arasındaki ilişki ile bağlantılı olarak çeşitli bakış açılan geliştirmeye ve yeni yorumlar getirmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Summaryexamination of the first main part of the thesis, metafiction has been studied from the point of view of its theory and form-style characteristics. In its most general terms metafiction in literature is to include author's opinions and ideas about the narrative aesthetics like how the text is created, how it is formed in the narrative text in question. This means both fictional world and the author's own points of view -the concrete world- exist in the narrative text. In this manner a new situation which should be solved for narrative and/or novel aesthetics is appeared. In the second main part the data obtained as a result of theoretical study has been dealt with in various dimensions in Peter Handke's novel "Mein Jahr in der Niemandsbucht". The most outstanding characteristic of this novel of Handke is that the metafiction used in the text has brought forward the relationship between 'fictional reality' and 'real reality' through consituting the main fictional elements of the novel. After introducing the author, his litererary style, and the novel in genaral, in order to show the techniques of metafiction, overlapping of the act of writing and life, reading and writing of "Mein Jahr in der Niemandsbucht" and other narrative texts have been taken as the focus of this study. The studies about metafiction in the novel have shown that reality and fiction concepts had overlapped throughout the novel consciously by using metafiction. This reveals that novel as a literary genre has lost its traditional characteristics. Today, starting with the concept of 'reality' and 'fiction', in every field most of the forms have changed and limitations have been abolished. Studies done about the text and the metafictional techniques have revealed parallel points. So taking metafiction in todays literature as the basis of this study, different point of views and new comments have been put forward related with the relationship between the concrete world that we live in and the abstract fiction world.