Türk sinemasında tarihsel avantür filmlerde kötü tipin kullanımı: Tarkan film serisi örneği
Use of villain type in historical adventure films in Turkish cinema: The example of Tarkan film series
Yazar: DİDEM NUR AKAR
Danışman: PROF. DR. GÜLCAN SEÇKİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Kolektif bellek = Collective memory ; Toplumsal bellek = Social memory ; Tür film = Genre film ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Türkiye'de 1960-1980 yılları arasında ortaya konmuş bir tür olan "Tarihsel Avantür Sinema", içeriksel açıdan destansı anlatı geleneğinin öğelerini taşımaktadır. Tarihsel Avantür sinema, kendisinden sonra üretilen tarihsel temsillerin öncülü olması bakımından da önemlidir.  Eğlencelik, kolay tüketilen bu filmlerdeki bütün tipler tarihsel bellekle ilişkilendirilen bir anlatı yapısı içinde  konumlandırılmıştır. Temel olarak, ulusların en büyüğü, en yücesi vurgusu ile tanımlanan Türkler'in Avrupa ve ötesine uzanan fetihlerinde  karşısına çıkan, acımasız, zalim, yiğitlik ve mertlikten uzak kötü ötekilerle  savaşı konu edilir. Bu bağlamda 1969-1974 yılları arasında gösterime giren ve Tarkan Mars'ın Kılıcı, Tarkan Gümüş Eyer, Tarkan Viking Kanı, Tarkan Altın Madalyon, Tarkan Güçlü Kahraman filmlerinden oluşan Tarkan film serisindeki kadın ve erkek kötü tip temsilleri incelenmiştir. Filmlerin incelenmesinde nitel içerik analizi uygulanmıştır. Filmlerde yer alan kötü tipler sınıflandırılarak ortak ve farklı özellikleri ortaya konulmuştur. Analiz çerçevesinde erkek ve kadın kötü tiplere yüklenen özellikler, mertçe olmayan savaşımları, cinsel pratikleri, iyi tipler ile mukayeseli olarak ele alınmıştır. Kötülerin kötülüğü bir haz unsuru olarak yaptığı sonucuna ulaşılmıştır.  İyi ve kötü tipler arasındaki ayrımda temel bağlam Türk olmak ya da olmamak olarak belirlenmiştir. Bulgular ışığında; Türk ulus kimliği karşısında konumlanan Avrupalı kötü öteki tipin çerçevesi oluşturulmuştur. Bu çerçevede, tarih konulu sinema yapımları ile toplumsal hafıza ilişkileri üzerine yapılacak çözümlemelerde,  referans olabilecek bulgulara ulaşılmıştır.

Abstract:
Historical Adventure Cinema", a genre created in Turkey between 1960 and 1980, carries elements of the epic narrative tradition in terms of content. Historical Adventure cinema is also important as it is the predecessor of the historical representations produced after it. All characters in these entertaining, easy-to-consume films are positioned within a narrative structure associated with historical memory. Basically, it is about the war of the Turks, defined with the emphasis of being the greatest and most sublime of the nations, against the cruel, tyrannical, evil others who are devoid of bravery and bravery, and who they encounter in their conquests extending to Europe and beyond. In this context, the male and female villain representations in the Tarkan film series, which was released between 1969 and 1974 and consists of the films Tarkan Mars' Sword, Tarkan Silver Saddle, Tarkan Viking Blood, Tarkan Gold Medallion, Tarkan Güçlü Hero, were examined. Qualitative content analysis was applied to examine the films. The bad guys in the movies are classified and their common and different characteristics are revealed. Within the framework of the analysis, the characteristics attributed to male and female bad types, their unmanly struggles, and sexual practices are discussed in comparison with good types. It has been concluded that evil people do evil as an element of pleasure. The basic context in distinguishing between good and bad types was determined as being Turkish or not. In light of the findings; The framework of the European evil other type positioned against the Turkish national identity has been created. In this context, findings that can be referenced in the analyzes to be made on the relations between history-themed cinema productions and social memory have been reached.