Göçle oluşmuş yaşama bölgelerine yönelik dönüşüm projelerinde müzakereler
Negotiation on transformation projects for areas formed by emigrations
Yazar: SENEM TEZCAN
Danışman: PROF. DR. HAYAT ZENGİN ÇELİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Ülkemizde kırdan kente göçün başladığı aşamadan itibaren geçerli normlardan farklı ilerleyen yer değiştirme, ikamet etme ve yaşam alanı yaratma süreci, kentlerin mekansal gelişimini önemli biçimde etkilemiştir. Fiziksel ve sosyal açıdan kente dair kalıpların ve esasen kentin kenarında kalmış olan söz konusu göçle oluşmuş yaşama alanları kentle ilişkilerini hep bir müzakere üzerinden kurmaya çalışmışlardır. Müzakerenin niteliği zamansal olarak, kurumsal, işlevsel, ekonomik ve politik süreçlere bağlı olarak değişiklik göstermiştir. Bugün gelinen aşamada ise, göçle oluşmuş yaşama alanları, kentsel dönüşüm uygulamalarının ağırlıklı olarak hedef grubu olmaları çerçevesinde farklı bir müzakerenin de konusu haline gelmişlerdir. Projelerden etkilenen kişilerin kendi yaşama alanlarına dair karar üretme süreçleri müzakere üzerinden yürütülürken, kentsel alan çok sayıda tarafın da dahil olduğu bir müzakere ortamı haline dönüşmüştür. Bu çok paydaşlı yapı mülkiyet hakları üzerinden gerçekleşen bir pazarlık ortamı ile birlikte müzakerenin tüm aşamalarda yer aldığı bir süreç ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma böyle bir müzakere ortamının özelliklerini İzmir'de göçle oluşmuş ve kentsel dönüşüm alanı ilan edilmiş üç farklı alan üzerinden ve mevzuatın tanımladığı farklı yetkiler açısından aktör temelli bir ele alışla incelemektedir. Bu kapsamda öncelikle, böyle bir müzakere ortamını yeniden inşa eden ve 6306 ve 5393(73) kanunlar uyarınca Resmi Gazete'de ilan edilen Kentsel Dönüşüm alanlarının Türkiye genelinde hangi ölçüde yaygınlık kazanmış olduğu ve dağılım biçimi ortaya konmaktadır. Bu bağlamda örnek alan incelemelerinin seçildiği İzmir kentindeki durum ise ayrıntılı olarak ve alan çalışmaları üzerinden değerlendirilmektedir.

Abstract:
In our country, from the beginning of rural to urban migration the process of relocation, residence and creating a living space, differs from the current norms, has significantly affected the spatial development of cities. Physical and social aspects of the city and living spaces formed by emigration, which have remained on the edge of the city, have always tried to establish their relations with the city through a negotiation. The character of the negotiation has temporarily changed depending on institutional, functional, economic and political processes. At the phase reached today, living spaces created by migration have become the subject of a different negotiation as they are predominantly the target group of urban transformation practices. While the decision-making processes of the people affected by the projects regarding their own living spaces are carried out through negotiation, the urban area has become a multi-stake holder negotiating environment. This multi-stakeholder structure is involved in all stages of the negotiation, with a bargaining environment over property rights. This study examines the characteristics of such a negotiating environment through three different areas that have been created by immigration in İzmir and declared as an urban transformation area, and with an actor-based approach in terms of different authority defined by the legislation. In this context, widespread of urban transformation areas declared in Legal Gazette according to the laws 6306 and 5393 (73) which mediates the formation of such a negotiating environment, in general of Turkey. In this context, the situation in İzmir, where sample field studies are selected, is evaluated in detail.