Kuzey Anadolu fay zonunun Suşehri havzasındaki bölümünün neotektonik ve paleosismolojik özellikleri
Neotectonic and paleoseismologic features of the region in the Suşehri basin of the North Anatolian fault zone
Yazar: ALİ POLAT
Danışman: PROF. DR. ORHAN TATAR
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Kuzey Anadolu fay hattı = North Anatolian fault line ; Suşehri havzası = Suşehri basin

Özet:
Bu çalışmada, Suşehri Havzası'nın güncel tektonik yapısının araştırılması amaçlanmıştır. İnceleme alanı coğrafik konum olarak Sivas ilinin yaklaşık 130 km kuzey doğusunda, Suşehri ve Gölova ilçeleri arasında kalan alanı kapsamaktadır. Türkiye'de deprem üreten en önemli aktif faylardan biri olan Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) içerisinde yer alan çalışma alanı, bu konumundan dolayı günümüze kadar çeşitli araştırıcılar tarafından çalışılmıştır. Havzanın evrimsel modeli, depremselliği ve KAF'nın bu bölgedeki atımı en çok çalışılan konular arasındadır.Bu çalışmada Gölova- Suşehri arasında kalan bölge güncel yöntemler ile çalışılmış ve havzanın modeli ile ilgili yeni yaklaşımlarda bulunulmuştur Jeofizik yöntemlerden Yeraltı Radarı (GPR) ve Manyetik yöntem kullanılarak havza içerisinde yer alan gömülü faylar saptanmıştırFay haritalamalarında arazi çalışmalarına büyük katkı sağlayan 60 cm çözünürlüklü Quickbird uydu görüntüleri kullanılmıştır. Bunun yanı sıra 1939 Erzincan depremi yüzey kırığı ayrıntılı olarak haritalanmış ve kırık üzerinde 3 adet fay kazısı (Trench) açılmıştır.İnceleme alanının 1/25000 ölçekli neotektonik haritası hazırlanarak güncel tektonik yapılar haritalanmıştır. Fay topluluklarının kinematik analizi yapılarak, günümüzde etkin olan rejimin doğrultu atımlı fay sistemi olduğu görülmüştür. Doğrultu atımlı faylanmayı oluşturan gerilme rejiminin KB-GD doğrultulu sıkışma rejimi altında geliştiği belirlenmiştir. Doğrultu atımlı faylanmanın yanı sıra, bu havza içerisinde, normal faylar ve verev atımlı normal faylar da gözlenmiştir. Açılma rejimiyle ilişkili olan bu fayların KKD-GGB ve KD-GB yönlü açılma rejimiyle oluştukları sonucuna varılmış olup, aynı zamanda bu faylanmanın bir doğrultu atımlı fay kontrolü altında gelişen Suşehri Havzası'nın oluşmasında da etkin oldukları düşünülmektedir.Bu çalışmalar sonucunda Havzanın evrimsel modeli ile ilgili; havzanın ilk açılmaya başladığı dönemde fay kaması havzası olarak geliştiği ve daha sonra KAF'ın sağa sıçrama yaparak, bir çek ayır havza olarak çalışmaya başladığı ve günümüze kadar geldiği şeklinde bir sonuca varılmıştır.Anahtar kelimeler: Suşehri Havzası, Gölova, Kuzey Anadolu Fay Zonu, Neotektonik, GPR Yöntemi, Manyetik Yöntem, Fay Kinematiği, Fay Kaması Havzası, Çek-Ayır Havza.

Abstract:
This study aimed the research of current tectonic structure of Suşehri basin. The investigation area is about 130 km northeast of the Sivas city and includes the area between Suşehri and Gölova County. One of the most important faults generating earthquake in Turkey is North Anatolian Fault Zone. Because of its situation, the study area including this fault zone has been studied up till now by various researchers. Evolutionary model of basin, seismicity and offset of NAF are some of the most studied issues in this region.In this study, the region between Gölova and Suşehri was worked with current method and was made new approaches about evolutionary model of the basin. Buried faults in the basin were obtained by using GPR and magnetic methods of geophysics.Quickbird satellite images (60 cm resolution) contributing significantly to field study were used for fault mapping. In addition, the 1939 Erzincan earthquake surface rupture was mapped in detail and 3 trenches was excavated on it.1/25000 scaled neotectonic map of study area was prepared and current neotectonic structures were showed on it. Kinematic analysis of faults was made. It showed that active stress regime is strike-slip fault system. It was obtained that stress regime creating strike-slip faults forms under NW-SE trending compression. Normal faults and oblique slip faults were observed with strike slip faults in this basin. It is concluded that these faults with divergent regime was formed with NNE-SSW direction divergent regime, also it is thought that this faulting is efficient on occurring Suşehri basin formed under control of a strike-slip fault.As a result of our studies we thought that Suşehri basin started to diverge as a fault wedge basin. After that it has transformed like pull apart basin by South splay of North Anatolian Fault. Recent configuration is going on like pull apart basin.Key words: Suşehri basin, Gölova, North Anatolian Fault Zone, Neotectonics, GPR method, Magnetic method, Fault kinematic, Fault Wedge Basin, Pull apart basin.