Bazı soya melezlerinin verim, agronomik ve kalite özellikleri bakımından değerlendirilmesi ve kalıtımlarının belirlenmesi
Evaluation of some soybean hybrids in terms of yield, agronomic and quality characteristics and determination of their inheritance
Yazar: ALİYE YILDIRIM KESKİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. EMRE İLKER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kalite = Quality ; Kalıtım dereceleri = Heritability ; Soya fasulyesi = Soybean ; Verim = Yield ; İkinci ürün = Secondary crop

Özet:
Bu araştırma F3 generasyonundaki yedi soya melezinin verim ve kalite özelliklerini incelemek ve ebeveyn-döl regresyonu metodu ile kalıtımlarını tahmin etmek amacıyla yürütülmüştür. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü uygulama tarlalarında ikinci ürün koşullarında tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulan denemelerde 2018 yılında F3, P1 ve P2 olmak üzere 21 genotip, 2019 yılında F3, F4, P1 ve P2 olmak üzere 28 genotip denemeye alınmıştır. Araştırmada bitki boyu (cm), ilk bakla yüksekliği (cm), bitkide bakla sayısı (adet/bitki), baklada tane sayısı (adet/bakla), yüz tane ağırlığı (g), tane verimi (kg/da), olgunlaşma gün sayısı (gün), çiçeklenme gün sayısı (gün), yağ oranı (%), protein oranı (%), ham yağ verimi (kg/da) ve ham protein verimi (kg/da) özellikleri incelenmiş ve tüm özellikler bakımından genotipler arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. 
Araştırma sonuçlarına göre incelenen melez genotipler arasında Melez 2 tane verimi (389,7 kg/da), bitkide bakla sayısı (98,3 adet/bitki), baklada tane sayısı (2,3 adet/bakla), ilk bakla yüksekliği (15,8 cm) özelliklerinde en iyi melez, yüz tane ağırlığı (16,1 g), çiçeklenme gün sayısı (31,6 gün,), olgunlaşma gün sayısı (121,8 gün) özelliklerinde en iyi değerlere sahip ikinci genotip olarak ön plana çıkmıştır. Bu melez hat için tahminlenen dar anlamda kalıtım derecelerine göre bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, ilk bakla yüksekliği, bitki boyu ve çiçeklenme gün sayısı özellikleri için F3 generasyonunda yapılacak seleksiyonların etkili olacağı sonucuna varılmıştır. Melez 4 hattının yüz tane ağırlığı ve ham protein oranı bakımından iyi sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Melez 4 genotipinde bu özelliklerde tahminlenen dar anlamda kalıtım derecesinin 0,5'in üzerinde olması bu özellikler için F3 generasyonunda yapılacak seleksiyonların başarılı olacağını ortaya koymaktadır. Akdeniz iklim kuşağında yürütülen bu araştırmada ikinci ürün ekimlerde Melez 1, Melez 2 ve Melez 4 genotiplerinin ümitvar genotipler olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out to examine the yield and quality characteristics of seven F3 soybean crosses and to estimate their inheritance by parent-progeny regression method. Experiments were set up in the application fields of Ege University Faculty of Agriculture, Department of Field Crops under the double crop conditions, using a randomized block design with three replications. In the first year of the study, F3 lines and their parents were tested (21 genotypes), while in the second year, F4 lines, F3 lines and parents (28 genotypes) were planted together. In the study, plant height (cm), first pod height (cm), number of pods per plant (number/plant), number of seeds per pod (number/pod), hundred-seed weight (g), grain yield (kg/da), number of maturation days. (days), number of flowering days (days), crude oil rate (%), crude protein rate (%), crude oil yield (kg/da) and crude protein yield (kg/da) were investigated and the differences between genotypes for all traits were found to be statistically significant.
Among the seven soybean crosses tested in this study, Cross 2 were the best performing genotype in terms of grain yield (389,7 kg/da), number of pods per plant (98,3 piece/plant), number of pods per plant (2,27 piece/plant) and first pod height (15,8 cm). In addition, this crosses line was the second best performing crosses genotype in terms of hundred grain weight (16,1 g), number of flowering days (31,6 days), and maturation days (121,8 days). According to the narrow sense heritability estimated for this crosses line, it was concluded that selections to be made in the F3 generation would be effective for the number of pods per plant, the number of seeds per pod, the height of the first pod, the plant height and the number of days to flowering. It was determined that Cross 4 gave good results in terms of hundred grain weight and crude protein ratio. The narrow sense heritability estimated for these traits in Cross 4 line is above 0,5, indicating that selection for these traits in the F3 generation will be successful. When the earliness characteristics are examined, it has been determined that Cross 1, Cross 6 and Cross 4 lines are promising genotypes in double crop plantings in the Mediterranean climate zone.