Fahreddin Râzî tefsirinde Garîbu'l-Kur'ân
Gharīb al-Qur'ān in the tafsīr of Fahreddin Râzî
Yazar: BAYRAM AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Garibu`l-Kur`an = Garibu`l-Koran ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Razi = Razi ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmada Fahreddin Râzî'nin Garîbu'l-Kur'ân ilmine yaklaşımı, garib kelimeleri ele alış biçimi ve konu ile ilgili görüşleri ele alınmış, müfessirin Garîbu'l-Kur'ân anlayışı örneklerle ortaya konulmuştur. 
Tez; giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, önemi, amacı, yöntemi, ilgili çalışma ve kaynaklar, Râzî'nin yaşadığı dönem, ilmi hayatı konuları ele alınmıştır. Birinci bölümde, Arap Dili, dilin önemi ve Kur'ân'ı anlamada önemi açısından; Garîbu'l-Kur'ân ise Kavramsal çerçeve, önemi, doğuşu ve literatürü açısından değerlendirilmiştir.
İkinci bölümde Râzî'nin Garîbu'l-Kur'ân anlayışının teorik çerçevesi iki aşamada ele alınmıştır. İlk aşamada yabancı dillerden geçen muarrab kelimeler bağlamında, ikinci aşamada Kureyş dışındaki lehçeler bağlamında müellifin Garîbu'l-Kur'ân anlayışı tespit edilmiştir.  
Üçüncü bölümde, Râzî'nin garib kelimeleri ele alırken takip ettiği yöntemler ve bu yöntemi uygulayış biçimi örneklerle açıklanmıştır. Burada da İstişhad yani âyet, hadis, sahâbe-tabiin sözü ve şiirle kelimeyi açıklama metodları ve filolojik yani ana dildeki, ana lehçedeki, birden fazla dildeki ortak kullanımıyla, sarf, nahiv, Kıraatla lafzı açıklama yöntemleri şeklinde iki aşamada konu ortaya konulmuştur. 
Sonuç bölümünde, çalışmada elde edilen bilgiler özet bir biçimde sıralanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Fahreddin Râzî,  Garîbu'l-Kur'ân, Tefsir, Kur'ân.

Abstract:
In the study, Fahreddin Râzî's approach to the science of Gharīb al-Qur'ān, his way of handling garib words and his views on the subject were discussed, and the understanding of the interpreter's Gharīb al-Qur'ān was presented with examples.
The thesis consists of an introduction, three parts and a conclusion. In the introduction part, the subject of the thesis, its importance, purpose, method, related studies and sources, the period in which Râzî lived, his scientific life are included.
In the first part, in terms of the Arabic language, the importance of language and its importance in understanding the Quran; The science of Garîbu'l-Quran, has been evaluated in terms of its conceptual framework, importance, birth and literature.
In the second part, the theoretical framework of Râzî's understanding of Garîbu'l-Quran has been dealt with in two stages. In the first stage, it is handled in the context of muarrab words in foreign languages. In the second stage, the subject was discussed in the context of dialects other than Quraysh.
In the third part, the methods followed by Râzî while explaining the garib words and the way he applies this method are explained in two stages with examples. First of all, the methods of explaining the word with istişhad, namely verse, hadith, the word of the Companions and of course, and poetry are given on the ground. Later, philological methods of explanation of words in the mother tongue, in the main dialect, with their common use in more than one language, in terms of consumption, grammar, qıraat are included.
In the conclusion part, the information obtained in the study is listed in summary form.
Keywords: Fahreddin Râzî, Gharīb al-Qur'ān, Tafsīr, Qur'ān.