Organik, inorganik ve nano magnezyum kaynaklarının broylerlerde performans, bazı kan parametreleri, antioksidan, et kalitesi, histolojik ve dışkı parametreleri üzerine etkileri
Effects of organic, inorganic, and nano magnesium sources on performance, some blood parameters, antioxidant status, meat quality, histological, and fecal parameters in broilers
Yazar: TUĞÇE MERVE BERBEROĞLU
Danışman: PROF. DR. TARKAN ŞAHİN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu tez çalışmasında, broylerlerde organik, inorganik ve nano magnezyum
kaynaklarının performans, bazı kan parametreleri, antioksidan, et kalitesi, histolojik
ve dışkı parametreleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma
grupları, her birinde dört alt grup bulunan bir kontrol ve üç deneme grubuna
ayrılmıştır. Her bir alt grup, 12 hayvandan oluşmuş ve toplamda 192 adet Ross-308
broyler civcivi kullanılmıştır. Kontrol grubunun bazal rasyonuna katkı maddesi ilavesi
yapılmazken, deneme grupları rasyonlarına sırasıyla; 80 mg/kg inorganik magnezyum
oksit (İM), 80 mg/kg magnezyum glisinat (OM) ve 80 mg/kg nano magnezyum oksit
(NM) ilavesi yapılmıştır. Çalışma sonunda OM ve NM gruplarının İM grubuna göre
toplam canlı ağırlık artışı ve günlük canlı ağırlık artışlarının daha yüksek olduğu
belirlenmiştir (p<0,05). Gruplar arasında ortalama yem tüketimi açısından anlamlı bir
farklılık görülmezken (p>0,05), yemden yararlanma oranında en iyi değer NM
grubunda bulunurken, en kötü değerin ise kontrol grubunda olduğu belirlenmiştir
(p<0,05). Gruplar arasında denemenin sıcak ve soğuk karkas ağırlıklarında en yüksek
sonuçların OM ve NM gruplarında elde edildiği belirlenmiştir (p<0,05). Kan oksidatif
stres parametrelerine bakıldığında, MDA seviyesinde en iyi sonuçları OM grubunda
tespit edilmiştir (p<0,05). Serum Ca, magnezyum, glukoz, AST değerlerinde gruplar
arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0,05). Dışkıda sırasıyla en düşük nem
NM ve OM grubunda gözlenmiştir (p<0,05). Dışkı mineral konsantrasyonları (Ca, P,
Mg, Na, K, Fe, Mn, Cu, Zn ve B) incelendiğinde, Fe ve Na mineralleri hariç en düşük
mineral konsantrasyonlarının OM grubunda olduğu görülmüş (p=0,001), Fe hariç en
yüksek mineral konsantrasyonlarının ise İM grubunda olduğu tespit edilmiştir
(p=0,001). Sonuç olarak, broylerlerde organik ve nano formda magnezyum
ilavelerinin canlı ağırlık, canlı ağırlık artışı, sıcak ve soğuk karkas ağırlıklarını
arttırdığı ve yemden yararlanma oranlarını iyileştirdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca nano
ve organik magnezyum ilavelerinin dışkı nemini azalttığı tespit edilmiştir. Bununla
birlikte, organik magnezyum ilavesinin oksidatif strese işaret eden belirteçleri azalttığı
ve dışkıda mineral konsantrasyonunu azaltarak minerallerin biyoyararlanımını
arttırdığı belirlenmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, organik ve nano magnezyum
ilavesinin, broyler rasyonlarında verim özelliklerini artırmada katkı maddesi olarak
kullanılabileceği kanaatine varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Antioksidan durumu, Broyler, Magnezyum glisinat, Magnezyum
oksit, Nano magnezyum, Performans.

Abstract:
This thesis aims to determine the effects of organic, inorganic, and nano magnesium
sources on performance, blood parameters, antioxidant levels, meat quality,
histological, and fecal parameters in broilers. The experiment was conducted with 192
Ross-308 broiler chicks, divided into four groups: one control group and three
experimental groups, each consisting of 12 animals. While the control group received
no additives in its basal diet, the experimental groups were supplemented with 80
mg/kg of the following: inorganic magnesium oxide (İM), magnesium glycinate (OM),
and nano magnesium oxide (NM), respectively. It was determined that the total weight
gain and daily weight gain of the OM and NM groups were higher than those of the
IM group at the end of the study (p<0.05). No significant difference was observed
among the groups in terms of average feed consumption (p>0.05), while the best feed
efficiency was found in the NM group, and the poorest value was observed in the
control group (p<0.05).The results indicated that the OM and NM groups had the
highest hot and cold carcass weights (p<0.05). Blood oxidative stress showed that the
OM group had significantly lower MDA levels (p<0.05), indicating reduced oxidative
stress. Significant differences were also observed among the groups for serum calcium,
magnesium, glucose, and AST levels (p<0.05). Fecal moisture was significantly lower
in the NM and OM groups compared to the control (p<0.05). Analysis of fecal mineral
concentrations (B, Ca, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na, P, Zn) revealed that the OM group had
the lowest concentrations for all minerals except Fe and Na (p=0.001), while the İM
group showed the highest concentrations (p=0.001) As a result, the addition of organic
and nano forms of magnesium in broilers has been shown to increase live weight,
weight gain, hot and cold carcass weights, and improve feed efficiency. It also reduces
fecal moisture and enhances mineral bioavailability by decreasing the excretion of
minerals in feces. Moreover, the organic magnesium supplement significantly reduces
markers of oxidative stress. As a result of this study, it has been concluded that the
addition of organic and nano magnesium can be used as an additive to improve
performance characteristics in broiler diets
Keywords: Antioxidant Status, Broiler, Magnesium Oxide, Magnesium Glycinate,
Nano Magnesium, Performance