Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarısı öngörülerinin ve sağlık algılarının değerlendirilmesi
Evaluation of smoking quit success predictions and health perceptions of patients applying to the smoking cessation clinic
Yazar: ELİF ESEN
Danışman: DOÇ. DR. DURSUN ÇADIRCI  BARUT
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu araştırma, sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarısını
öngörme ve sağlık algılarını değerlendirme amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede,
bireylerin sigara bırakma olasılıklarını önceden tahmin ederek, hekimlere tedavi sürecinde
rehberlik etmek ve uygun tedavi yöntemlerini belirleyerek daha fazla kişiyi sigarayı bırakmaya
teşvik etmek hedeflenmiştir.
Yöntem: Bu çalışma, kesitsel ve prospektif bir planlama doğrultusunda yürütülmüş olup,
Şanlıurfa Harran Üniversitesi Hastanesi Sigara Bırakma Polikliniği'ne başvuran 185 hasta
üzerinde 24/04/2023 tarihinden itibaren gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel analizlerde SPSS 26,0
paket programı kullanılmış, uygun istatistiksel yöntemler uygulanarak anlamlılık düzeyi p <
0,05 olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 185 kişinin 132'si (%71,4) erkek, 53'ü (%28,6) kadındır. 35 yaş
üzeri olanlarda, 35 yaş ve altı olanlara göre; medeni durumu evli olanlarda bekar olanlara göre;
eğitim durumu ilköğretim ve altı olanlar lise ve üstü olanlara göre sigara kullanım durumları
istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Sağlık Algısı Ölçeği ve alt
boyutları puanlarının karşılaştırılmasında cinsiyet değişkeninde kesinlik ve sağlığın önemi;
meslek değişkeninde kesinlik ve toplam puan; medeni durum değişkeninde öz farkındalık ve
toplam puan; eğitim durumu değişkeninde ise kontrol merkezi, kesinlik, öz farkındalık ve
toplam puanlarda gruplar arasında istatistiksel olarak önemli fark saptanmıştır (p<0,05). Medeni
durumu evli olanlarda kararlılık ve hazır oluş alt boyutu puanları ve Sigara Bırakma Başarısını
Öngörü Ölçeği toplam puanı bekar/boşanmış/dul olanlara göre istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,021; p=0,027). Tedavinin ikinci ayında sigara
kullanmayanlarda SBBÖÖ kararlılık ve hazır oluş ve SBBÖÖ toplam puanları sigara
kullananlara göre istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,019;
p=0,009). Diğer parametreler açısından anlamlı bir ilişki tespit edilemedi.
Sonuç: Bu araştırmanın sonuçlarına göre, sigara bırakma polikliniklerine başvuran bireylerin
çoğunluğunu genellikle 35 yaş ve üzeri, erkek, evli, eğitim düzeyi ilköğretim ve altı olan, geliri
giderinden az, ek hastalığı olmayan ve yüksek düzeyde nikotin bağımlılığına sahip kişiler
oluşturmaktadır. Sigara bırakma tedavisinin ikinci ayında sigara kullanmayan bireylerde Sigara
Bırakma Başarısını Öngörü Ölçeği (SBBÖÖ) kararlılık ve hazır olma alt boyutları ile SBBÖÖ
toplam puanları, sigara kullanan bireylere göre daha yüksek bulunmuştur. Bu durum, Sigara
Bırakma Başarısını Öngörü Ölçeği'nin (SBBÖÖ) kişilerin sigara bırakma durumlarını önceden
tahmin edebileceğini ve böylelikle hekimlere hastalarına yaklaşımda önemli bir rehberlik
sağlayan kritik bir faktör olduğunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak, sigara bırakma
polikliniklerine başvuran bireylerin SBBÖÖ puanları değerlendirilerek biyopsikososyal
yaklaşım çerçevesinde kişiye özgü hizmetler sunulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Sigara Bırakma Polikliniği, Sigara Bırakma Başarısı Öngörü Ölçeği

Abstract:
Objective: This research was conducted to predict the success of quitting smoking and evaluate
the health perceptions of patients who applied to the smoking cessation clinic. In this context, it
is aimed to predict the possibility of individuals quitting smoking, to guide physicians in the
treatment process, and to encourage more people to quit smoking by determining appropriate
treatment methods.
Results: Of the 185 people participating in the study, 132 (71.4%) were men and 53 (28.6%)
were women. For those over the age of 35, compared to those aged 35 and under; Marital status
of married people compared to single people; The smoking status of those with primary
education or lower was found to be statistically significantly higher than those with high school
and above (p<0.001). When comparing the scores of the Health Perception Scale and its
subscales, certainty and the importance of health in the gender variable; Precision and total score
in the occupation variable; Self-Awareness and total score in the marital status variable;
Regarding the education level variable, a statistically significant difference was found between
the groups in Center of Control, Certainty, Self-Awareness and total scores (p<0.05). The
determination and readiness subscale scores and the total score of the Smoking Cessation
Success Prediction Scale in those whose marital status was married were found to be statistically
significantly higher than those who were single/divorced/widowed (p=0.021; p=0.027,
respectively). In the second month of treatment, SBBÖS Determination and Readiness and
SBBÖS total scores were found to be statistically significantly higher in non-smokers than in
smokers (p=0.019; p=0.009, respectively). No significant relationship could be detected in terms
of other parameters.
Conclusion: According to the results of this research, the majority of individuals applying to
smoking cessation clinics are generally 35 years old and over, male, married, have primary
education level or less, have an income less than their expenses, have no comorbidities, and
have a high level of nicotine addiction. In the second month of smoking cessation treatment, the
Determination and Readiness subscales of the Smoking Quit Success Prediction Scale (SBBÖS)
and the total scores of the SBBÖS were found to be higher in non-smokers than in smokers.
This emphasizes that the Smoking Cessation Success Prediction Scale (SBBSS) can predict
people's smoking cessation status and is thus a critical factor that provides physicians with
important guidance in approaching their patients. As a result, SBBÖS scores of individuals
applying to smoking cessation clinics should be evaluated and personalized services should be
provided within the framework of a biopsychosocial approach.
Keywords: Smoking Cessation Clinic, Smoking Quit Success Prediction Scal