Demokrat Parti IX. Dönem TBMM Afyon milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri (1950-1954)
Democrat Party IX. Afyon deputies and parliamentary activities (1950-1954)
Yazar: ALPER UĞUR ATLI
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET DEMİRCİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti Devleti, çok partili hayata geçmek için uzun yıllar bekledi. Demokrasi yolculuğunun ilk denemeleri Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TPCF) ve Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF)'nin kuruluşlarıydı ancak o süreçte başarılı olunamadı. 1945 yılında ise Milli Kalkınma Partisi (MKP)'nin kurulmasıyla Demokrat Parti (DP) öncesi çok partili hayata geçme talepleri ele alındı. Ancak o da etki yaratamadı. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içinden çıkan dörtlü takrir ile demokrasi talebi kâğıda döküldü. Sonunda da takrir sahipleri 1946'da DP'yi kurdular. Aynı yıl yapılan genel seçimlerden bu yeni parti galibiyet elde edemedi. 1947'de İnönü imzalı 12 Temmuz Beyannamesi kaleme alındı. Beyanname, partilerdeki radikaller tarafından olumsuz karşılandı. 1950 de Türkiye yeniden genel seçime gitti. DP propagandası daha özgürlükçü bir izlenim veriyordu. Bu esnada İnönü de nispeten yumuşak bir siyasa kurmaya çalışıyordu. 1950 seçimlerine yeni seçim yasası ile gidildi. DP zafere erişti. İktidar, CHP'den DP'ye büyük bir olgunluk ile devredildi. DP'nin bu ilk iktidar döneminde ezan dili serbest bırakıldı, af yasası çıkarıldı, ekonomi canlandırıldı, halkevleri kapatıldı. Türkiye NATO'ya katıldı, Balkan Paktı'nı imzaladı. Liberal ekonomik atılımlarla birlikte, memurların iktisadi durumu da iyileştirildi. Çok partili hayatın başlamasıyla da 1950 seçimlerinde Afyon'da DP seçimi kazandı. 1950-1954 yılları arasında Afyon'da DP'nin kazandığı seçimle meclise giren 9 milletvekilinin siyasi faaliyetleri bu tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Çalışma ile amaçlanan söz konusu milletvekillerinin faaliyetlerini ortaya koymaktır. 1950 genel seçimlerinde Afyon'da en çok oyu alan parti %57 ile DP oldu. Seçilen dokuz milletvekilinden 7'si son mecliste son derece aktif görev aldılar. Çalışmada DP'nin ilk yılları ve 9. Dönemin yanı sıra, 9. Dönem Afyon mebuslarının özgeçmişleri, meclis faaliyetleri ve Afyon yerel politikası araştırıldı. Bu esnada TBMM zabıt ceridelerinden, TBMM albümünden, siyaset tarihine ilişkin kitaplardan, resmî gazeteden, yerel gazetelerden, tercüme-i hal kağıtlarından, seçim mazbatalarından, tez ve makalelerden faydalanıldı. Bu dönemde seçilen Afyon milletvekillerinin dikkate değer çalışmalar ortaya koydukları, bu çerçevede Afyon'da sıklıkla bulunup partinin siyasal etkinliklerinde yer aldıkları, 1951 tarihli bir gizli celsede Kerman, Özçoban ve Sabis'in de imza attığı bir önerge dışında tümünün toplamda 12 yasa teklifi, 47 soru, 7 önerge ve 136 konuşma ile memleket meselelerinde aktif rol oynadıkları anlaşıldı.

Abstract:
The Republic of Turkey waited for many years to transition to multi-party life. The first attempts of the democracy journey were the establishment of the Progressive Republican Party (TPCF) and the Free Republican Party (SCF), but they were not successful in that process. With the establishment of the National Development Party (MKP) in 1945, the demands for a multi-party system before the Democratic Party (DP) were addressed. However, it also failed to make an impact. The demand for democracy was put on paper with the quadruple declaration issued by the Republican People's Party (CHP). Finally, those who agreed established the DP in 1946. This new party could not win in the general elections held in the same year. In 1947, the 12 July Declaration signed by İnönü was written. The declaration was received negatively by radicals in the parties. In 1950, Türkiye held general elections again. DP propaganda gave a more liberal impression. Meanwhile, İnönü was trying to establish a relatively soft policy. The 1950 elections were held with the new election law. DP achieved victory. Power was transferred from CHP to DP with great maturity. During the DP's first term in power, the call to prayer was allowed, an amnesty law was enacted, the economy was revived, and community centers were closed. Türkiye joined NATO and signed the Balkan Pact. Along with liberal economic breakthroughs, the economic situation of civil servants was also improved. With the start of multi-party life, DP won the election in Afyon in the 1950 elections. The political activities of 9 deputies who entered the parliament in the elections won by DP in Afyon between 1950 and 1954 constitute the main subject of this thesis. The aim of the study is to reveal the activities of the MPs in question. In the 1950 general elections, the party that received the most votes in Afyon was DP with 57%. 7 of the nine elected MPs took an extremely active role in the last parliament. In the study, the first years of the DP and the 9th Term, as well as the CVs of the 9th Term Afyon deputies, parliamentary activities and Afyon local politics were investigated. In the meantime, the minutes of the Grand National Assembly of Turkey, the album of the Grand National Assembly of Turkey, books on political history, the official newspaper, local newspapers, translation papers, election certificates, theses and articles were used. The Afyon MPs elected in this period put forward remarkable work, in this context, they were frequently in Afyon and took part in the party's political activities, and in a secret session dated 1951, they submitted a total of 12 legislative proposals and 47 questions, except for a motion signed by Kerman, Özçoban and Sabis. It was understood that they played an active role in the affairs of the country with 7 motions and 136 speeches.