2-12 yaşındaki çocukların uyum düzeyleri ile çocuk evlerinde bakım elemanı olarak çalışan ebeveynlerinin yeterlik, psikolojik iyi oluş ve algılanan sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the adjustment levels of 2–12 year old children and the efficacy, psychological well-being and perceived social support levels of parents working as care staff in child homes
Yazar: ESMA İNCE KESER
Danışman: DOÇ. DR. HAKTAN DEMİRCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Duygusal davranışsal bozukluklar = Emotional and behavioral disorders ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Erkek çocuklar = Boys ; Kız çocukları = Young girls ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Ruhsal uyum bozuklukları = Psychological concinnity failures ; Çalışan ebeveynler = Working parents ; Çocuklar = Children ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırma, 2-12 yaşındaki çocuklarının uyum düzeyleri ile ebeveynlerinin yeterlik, psikolojik iyi oluş ve algılanan sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlamıştır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmış olup Türkiye'yi temsilen NUTS 2 (26 alt bölge) illerinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının bünyesinde bulunan Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezlerine bağlı Çocuk Evlerinde bakım elemanı olarak çalışan 505 ebeveyn (442 anne, 63 baba) ve çocuğu (261 kız, 244 erkek), çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma verileri Gönüllü Katılım Formu, Çocuk/Ebeveyn Bilgi Formu, Çocuk Uyumu ve Annebaba Yeterlik Ölçeği 2 - 12 Yaş (CAPES-TR), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Gruplar t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Katsayısı, Çoklu Doğrusal ve Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Farklı demografik değişkenlere göre ölçek puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığı saptanmıştır. Çocukların uyum düzeyleri ile ebeveynlerinin algılanan sosyal destek düzeyleri arasında anlamlı fakat önemsenmeyecek düzeyde ilişki; psikolojik iyi oluş düzeyleri arasında anlamlı düzeyde zayıf ve negatif yönlü; yeterlik düzeyleri arasında anlamlı düzeyde orta ve negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Ebeveynlerin yeterlik düzeyleri ile algılanan sosyal destek düzeyleri arasında anlamlı düzeyde zayıf ve pozitif yönlü; psikolojik iyi oluş düzeyleri arasında anlamlı düzeyde orta ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Ebeveynlerin psikolojik iyi oluş düzeyleri ile algılanan sosyal destek düzeyleri arasında anlamlı düzeyde zayıf ve pozitif yönlü bir ilişki ortaya konmuştur. Ayrıca ebeveyn yeterliği ve psikolojik iyi oluşun, çocuk uyumundaki toplam varyansın %33'ünü yordadığı bulunmuştur. Bulgular alanyazın doğrultusunda tartışılarak öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Uyum, özyeterlik, ruh sağlığı, algılanan sosyal destek

Abstract:
This study aimed to examine the relationship between the adjustment levels of children aged 2-12 years and their parents' efficacy, psychological well-being, and perceived social support levels. Purposeful sampling method was used in the study and 505 parents (442 mothers, 63 fathers) and their children (261 girls, 244 boys) working as care staff in Child Homes affiliated to the Child Homes Coordination Centers within the Ministry of Family and Social Services in NUTS 2 (26 sub-regions) provinces representing Turkey constituted the sample of the study. The research data were collected with the Voluntary Participation Form, Child/Parent Information Form, Child Adjustment and Parent Efficacy Scale 2 - 12 Years (CAPES-TR), Psychological Well-being Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale. Independent Groups t-test, One Way Analysis of Variance (ANOVA), Pearson Correlation Coefficient, Multiple Linear, and Hierarchical Regression Analysis were used in the analysis of the data. It was determined whether the scale scores differed according to different demographic variables. It was significant but negligible level relationship between the adjustment levels of the children and the perceived social support levels of their parents, a significant weak and negative relationship was found between the psychological well-being levels and a significant moderate and negative relationship was found between the efficacy levels. A significant weak and positive relationship was found between parents' efficacy levels and perceived social support levels, and a significant moderate and positive relationship was found between psychological well-being levels. A significant weak and positive relationship was revealed between the psychological well-being levels of the parents and their perceived social support levels. In addition, parental efficacy and psychological well-being were found to predict 33% of the total variance in child adjustment. The findings were discussed in line with the literature and suggestions were presented.
Key Words: Adjustment, self efficacy, mental health, perceived social support