Türkiye'de çağdaş sanat piyasasının gelişimi: 2001 krizi ve İktisat Bankası koleksiyonunun satılışı
Development of contemporary art market in Turkey: 2001 Economic crisis and the sale of the Iktisat Bank collection
Yazar: GÜHER GAMZE RASTGELDİ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP YASA YAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bankalar = Banks ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Ekonomik kriz Şubat 2001 = Economical crisis February 2001 ; Koleksiyon = Collection ; Modern sanat = Modern art ; Modern sanat akımları = Modern art movements ; Müzayedeler = Auctions ; Sanat = Art ; Sanat politikaları = Arts policies ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de çağdaş sanat piyasasının gelişimi süreci ele alınmıştır. Sanat piyasasının oluşumu, Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze tarihsel toplumsal bağlam içinde değerlendirilmiştir. Tezin odağında, Türkiye'de 2001 ekonomik krizinin sanat piyasasının gelişimine etkisi ve kriz sonrası İktisat Bankası Koleksiyonu'nun satılışı yer almaktadır. 

1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de devletin kültür sanat alanındaki etkinliği azalmaya başlamıştır. Sermaye ve sahiplerinin ve şirketlerin kültür alanındaki ve daha sonra çağdaş sanat alanındaki etkinliklerinin artışı 1970'li yıllarda gerçekleşmiştir. 1980 darbesi sonrası ülkenin küresel kapitalist sisteme entegrasyonu ile paralel şekilde, sanat alanında ulusal ve uluslararası etkinlikler hızla yükselişe geçmiş, özel sektörün de bu alana ilgisi yoğunlaşarak yükselmiştir. 

İktisat Bankası Koleksiyonu'na Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu tarafından el konulması ve koleksiyonun satışı bu süreçte önem taşıyan bir gelişmedir. 2001 ekonomik krizi sonrası iflas eden bankalar arasında yer alan İktisat Bankası'na ait sanat koleksiyonu, eserlerin nasıl değerlendirileceği üzerine uzun tartışmaların ardından müzayede yolu ile satılmış, koleksiyonda yer alan bazı eserlerin rekor fiyatlara alıcı bulması kamuoyunda geniş ilgi görmüştür. 

Bu çalışmada, İktisat Bankası Koleksiyonu'nun satılışı, Türkiye sanat piyasasının önemli gelişim evrelerinden biri olan 2001-2010 arasındaki dönemin manzarası içinde devlet dışı aktörlerin artan etkinliği bağlamında değerlendiriliyor. Ayrıca, sermaye sahiplerinin kültür-sanat alanındaki etkinliğinin artışını hazırlayan gelişmelerin tarihsel ekonomi-politik tahlili çalışmanın temel çerçevesini oluşturuyor.

Abstract:
In this study, the process of development of the contemporary art market in Turkey is discussed. The formation of the art market has been evaluated within the historical and social context from the Ottoman Empire era to the present. The focus of the thesis is the sale of Iktisat Bank Art Collection after 2001 crisis and its impact to the development of the art market in Turkey.

From the beginning of 1950s, the state's cultural and artistic activities in Turkey began to decline. The increase of the activities of the capital and companies in the field of culture took place in the 1970s. In parallel with the integration of the country into the global capitalist system after the 1980 coup, national and international activities in the field of art increased rapidly and the interest of the private sector in this field increased.

The acquisition of Iktisat Bank Collection by the TMSF (Savings Deposit Insurance Fund) and the sale of this collection are important developments in this process. Art collection of Iktisat Bank, which is among the banks that went bankrupt after the 2001 economic crisis, was sold through auctions after long discussions on how to evaluate the works.

In this study, the sale of the Iktisat Bank's Collection, considered in the context of increased activity by non-state actors in the period between 2001-2010. In addition, the historical economic-political analysis of the developments that prepare the increase of the efficiency of the capital in the field of culture and art constitutes the basic framework of the study.