1970-1980 arası Türk romanında ekonomi
Economy in Turkish novels between 1970-1980
Yazar: SELMA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. AHMET BOZDOĞAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ekonomi = Economy ; Roman = Novel ; Tarım = Agriculture ; Ticaret = Trade ; Türk romanı = Turkish novel ; Vergiler = Taxes ; Yoksulluk = Poverty ; Yolsuzluk = Corruption

Özet:
Ekonomi, insanoğlunun kavramsal olarak yeryüzü sahnesinde var olduğu günden beri yaşamını idame ettirebilmek için geliştirdiği ilişkilerin bütünüdür. Ekonominin toplumsal hayattaki hayati rolünü en iyi ifade eden anlayışlardan biri şüphesiz Karl Marks tarafından sistemleştirilen Tarihî Maddecilik felsefesidir. Bu anlayışa göre alt yapı olarak adlandırılan ekonomik ilişkiler, toplumun üst yapısı olarak adlandırılan ahlak, hukuk, sanat gibi kültürel değerlerini belirleyen yegâne unsurdur. Çalışmaya dâhil edilen romanlarda da ekonomideki gelişmelerin mahiyetine göre toplumsal yaşamdaki ahlaki, hukuki, sanatsal faaliyetlerin geliştiği ya da gerilediği gözlemlenmiştir. Toplumsal yaşamda bu denli hayati öneme sahip olan ekonomik ilişkilerin geçmişten günümüze doğru incelenmesi aynı zamanda insanoğlunun siyasi, sosyal, kültürel gelişimini de ortaya koyacaktır. Söz konusu değişimi, gelişimi tespit etmek için salt tarihî vesikaların kullanımı şüphesiz insan tecrübesinden yoksun olacağı için istatistiki veri olmanın ötesine geçemeyecektir.
İnsan gerçeğini yansıtan tecrübenin tespiti için en önemli kaynak genelde edebiyat özelde romandır. Ortak bir bilincin aktarıcısı olan edebî eserler, ekonomik görüntüyü yansıtması açısından sosyolojik bir veri niteliği kazanır ve geleceğin inşasında yararlanılacak kaynaklar arasında yerini alır. "1970-1980 Arası Türk Romanında Ekonomi" başlıklı doktora tez çalışması kapsamında 1970-1980 arası dönemde 514 tane yayımlanmış roman tespit edilmiştir. Tespit edilen romanlardan nitel araştırma yöntemlerinden örnekleme yöntemi ile 81 tane roman okunarak 38 tane yazara ait 72 roman tezde kullanılmıştır. "Giriş ve Sonuç" dışında beş bölümden oluşan bu çalışmada "Osmanlı Dönemi, Atatürk Dönemi, İnönü Dönemi, Menderes Dönemi ve İhtilaller Arası Dönemde" Türkiye'de takip edilen millî, liberal, devletçi, ithal ikameci ekonomi politikalarının genelde toplum özelde insan hayatına nasıl yansıdığı konusu, nitel araştırmanın temel özelliklerinden biri olan döküman analizi gibi veri toplama teknikleri kullanılarak romanlardaki olay ve olgulardan hareketle kendi bağlamında değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışma içerisinde elde edilen verilerden hareketle özellikle yazarların eserlerini hangi saiklerle kaleme aldığı ve okuyucularına hangi mesajları vermek istediği tespit edilemeye çalışılmıştır. İnsanların bir arada refah, huzur ve güven içinde yaşamalarını sağlamakla yükümlü olan devlet, takip edeceği ekonomi politikalarını da geçmişte edinilen ekonomik tecrübelerden yararlanarak belirleyebilir. Bu çalışma ile tarihî süreç içinde sosyal, siyasi ve ekonomik olaylara bağlı olarak Türk milletinin ekonomik durumunu şekillendiren politikaların tecrübi yaşantısının yeni politikaların geliştirilmesinde yararlı olacağı düşünülmektedir.  
Anahtar Kelimeler: Osmanlı Dönemi, Atatürk Dönemi, İnönü Dönemi, Menderes Dönemi, İhtilaller Arası Dönem, roman ve ekonomi, ekonomi politikaları

Abstract:
Conceptually, economy is the totality of the relations that human beings have developed in order to sustain their lives since the day they appeared on the earth's stage. One of the concepts that best expresses the vital role of economics in social life is undoubtedly the philosophy of Historical Materialism systematized by Karl Marx. According to this understanding, economic relations, which are called the infrastructure, are the sole determinant of cultural values such as morality, law and art, which are called the superstructure of society. It has been observed that moral, legal and artistic activities in social life develop or decline in the novels of the period that are the subject of study, depending on the nature of the developments in the economy. Analyzing economic relations, which are of such vital importance in social life, from the past to the present will also reveal the political, social and cultural development of humankind. The use of purely historical documents to detect the change and development in question will undoubtedly not go beyond being statistical data, as it will lack human experience. 
The most important source for determining the experience that reflects human reality is literature in general and the novel in particular. Literary works, which are the transmitters  of a common consciousness, acquire the nature of sociological data in terms of reflecting the economic image and take their place among the resources to be used in the construction of the future. Within the scope of the doctoral thesis titled "Economy in the Turkish Novel between 1970-1980", 514 novels published in the period between 1970-1980 were identified. Among the identified novels, 80 novels were read by sampling method, one of the qualitative research methods, and 72 novels belonging to 38 authors were used in the thesis. In this study, which consists of five chapters other than "Introduction and Conclusion", the issue of how the national, liberal, statist, import-substitution economic policies followed in Turkey in the "Ottoman Period, Atatürk Period, İnönü Period, Menderes Period and Inter-Revolutionary Period" are reflected in the life of society in general and human life in particular, has been tried to be evaluated in its own context based on the events and phenomena in the novels by using data collection techniques such as document analysis, which is one of the basic features of qualitative research. Based on the data obtained in the study, it was tried to determine which thoughts the authors wrote their works with and which messages they wanted to give to their readers. The state, which is obliged to ensure that people live together in prosperity, peace and security, can determine the economic policies to be followed by making use of the economic experiences gained in the past. With this study, it is thought that the experience of the policies shaping the economic situation of the Turkish nation depending on the social, political and economic events in the historical process will be useful in the development of new policies.  
Keywords: Ottoman Period, Atatürk Period, İnönü Period, Menderes Period, Inter-Revolutionary Period, novel and economy, economic policies.