Nef'î Divanında bitkiler ve hayvanlar üzerine bir inceleme
An analysis on the plants and animals in Nef i divan
Yazar: FADİME ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKKAYA
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
?Nef'î Divanı'nda Bitkiler ve Hayvanlar Üzerine Bir İnceleme? başlığını taşıyan tezimiz, bitkiler ve hayvanlar olarak iki başlık altında incelenmiştir. Bu başlıklar da incelendikleri bölümde yine gruplara ve başlıklara ayrılmıştır. Bitkiler incelenirken ağaçlar, çiçekler, ot, çemen, çiçek bahçeleri, meyveler gibi alt başlıklara ayrılmış, bu alt başlıklar da yine kendi arasında başka unsurlarla olan ilişkileri doğrultusunda incelenmiştir. Hayvanlar bölümü de buna benzer şekilde irdelenmiştir. Bu bölümde de hayvanlar, önce kara ve su hayvanları olarak gruplandırılmış, sonra diğer incelemelere geçilmiştir. Burada önce kara hayvanları ele alınmıştır. Kara hayvanları da kendi arasında dört ayaklı hayvanlar, kuşlar, sürüngenler, böcekler ve efsanevi hayvanlar olarak gruplara ayrılmıştır. Suda yaşayanlar hayvanlar ise, balıklar ve yengeçler olarak ele alınmıştır. Bu bölümler de diğerleri gibi kendi alt başlıkları doğrultusunda hangi unsurlarla ilgiliyse onlarla incelenmeye tabi tutulmuştur.Nef'î, Divanı'nı oldukça geniş bir hayal gücü ile hazırlamıştır. Burada adeta onun hayvanlarla ve bitkilerle derin bir muhabbete girdiğini söyleyebiliriz. Nef'î, divanda övdüğü kişiye kimi zaman bir gülle övgülerde bulunmuş kimi zamansa onun üstün meziyetlerini atlarının özellikleriyle ifade yolunu seçmiştir. Burada tabii Nef'î'nin müthiş hayal gücünün önemi yadsınamaz. Nef'î'nin memduhun eşyalarını bile överken yeri geldiğinde hayvanlardan ya da bitkilerden yararlandığını açıkça sezebiliyoruz. Örneğin, incelediğimiz tezin ilerleyen bölümlerinde memduhun kılıcının renk ve şekil yönünden bir timsaha benzetildiğini göreceğiz. Memduhun kılıcı bir timsahı andırır ve onun rengarenk taşlarla bezenmiş kabzası bir timsahın rengarenk derisi gibidir. Kılıcın şekil ve renk yönüyle bir hayvana benzetilmesi müthiş bir hayal gücünün ürünüdür. Yine atların mükemmel olması da sahibine mâl edilerek bu yolla hem memduh övülmüş hem de onun atlarına bir mükemmellik kazandırılmıştır.Hayaller akıcı bir dille anlatıldığı zaman gerçekte mükemmelliği yakalar. Bu mükemmelliği Nef'î Divanı'nda görmek mümkündür. O, zengin anlatımıyla engin hayal gücünü birleştirmiştir. Divan bu haliyle gerçek bir hazine haline gelmiştir. Nef'î, divanda unsurları işlerken geleneğin dışına çıkmamış buna mukabil bitki ve hayvanları geleneklerin ortaya koyduğu durumlarla yoğurmuş, ayrıca anlatımı mübalağalı bir şekilde kullanarak günümüze sunmuştur. Bu şekilde bitkiler ve hayvanlar dile gelmiş ve insana özgü durumları üstlenerek esere zenginlik katmıştır.Anahtar SözcüklerNef'î, Bağ, Ağaç, Çiçek, Hayvan.

Abstract:
This thesis study "An Analysis on the Plants and Animals in Nef i Divan" is examined under two titles as plants and animals. These titles are also classified into groups and subtitles. While analyzing the plants, this part is divided into subtitles such as trees, flowers, grass; fenugreek, flower gardens, and these subtitles are also analyzed through the relationship among themselves. Again animal parts are studied as welL in this part, animals are first grouped as ground animals and water animals and then some other studies are made. Firstly, here, the ground animals are handled. Ground animals are divided into groups as four-legged animals, birds, creepers, insects and legendary animals. As water animals, fish are discussed. These parts are also subdivided and analyzed through the relationship with the other elements as other parts.Nef i wrote his Divan with quite vivid imagination. it may be said that Nef i is like in a deep friendly conversation with animals and plants. Nef i sometimes praises someone tc the skies and sometimes explained the superior skills of this person by mentioning his horses' features. it is, of course, seen Nef i drives fonvard his unique imagination side. And also sometimes it is obviously perceived that Nef i benefits from animals or plants while praising the goods of glorifıed man. For instance, in the progressive parts of this thesis study, we will see that Nef i assimilates the sword of glorified man to a crocodile in the aspects of form and colour. This situation is a fabulous imagination of Nef i. Again, by attributing the perfectness of the horses to their owner, Nef i both praised the glorified man and enhanced excellence to his horses. For this reason, we may say that horses gain eligibility in divan.Dreams reach perfection in reality when they are told fluently. it is possible to see this perfection in Nef i Divan. He combined rich narration and deep imagination. So Divan becomes a real treasure. While discussing the elements in divan, Nef i never digresses of the tradition, on the other hand he combines plants and animals with the ways that tradition created, and also represents it today by using the narration exaggeratedly. So plants and animals start to talk and add riehness to the work by taking role that belong to human.Key WordsNef?î, Garden, Tree, Flower, Animal.