Cüneyt Ülsever ve Patricia Cornwell'in polisiye romanlarındaki sosyolojik unsurların karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of sociological factors in Patricia Cornwell's and Cüneyt Ülsever's crime novels
Yazar: EJDER ÇELİK
Danışman: PROF. DR. GÜLAY ARIKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cornwell, Patricia = Cornwell, Patricia ; Edebiyat = Literature ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Polisiye romanlar = Detective novels ; Roman = Novel ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Ülsever, Cüneyt = Ülsever, Cüneyt

Özet:
Çalışmamızda en genel anlamda toplum ve edebiyat ilişkisinin bir yansıması olarak edebiyat eserinin sosyolojik bir inceleme sahası olduğu gerçeğinden hareket edilmiştir. Buradan hareketle disiplinler arası bir çalışma olarak karşılaştırmalı edebiyat sosyolojisi kapsamında bir çalışma konusu belirlenmiştir.Çalışmamızda bir edebiyat türü olan polisiye romanlarda suç ve toplum ilişkisinin yansımasının eser metni analiziyle ortaya çıkarılması amacıyla iki ayrı ülkeden aynı türde eserler veren birer yazar ve bu yazarların üçer eseri araştırma sahası olarak seçilmiştir. Bu yazarlar Türkiye'den Cüneyt Ülsever ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) den Patricia Cornwell'dir.Seçtiğimiz iki yazarın ortak özellikleri toplumsal konulara duyarlı polisiye alt türü olan Kara Roman (roman noir) ve Şüphe (suspence) türünde yazmış olmalarıdır. Böylece gerçek yaşamdaki sosyal olay ve olgulara göndermelerin yapıldığı, gerektiğinde eleştirel yaklaşımların sergilendiği eserler üzerinde çalışma olanağı sağlanmıştır.Çalışmamızda iki farklı toplum yapısı içinde yazılmış polisiye romanların yazıldıkları dönemin sosyal yapısı, otorite-birey ilişkileri, suç ve suçlu profili, suç oluşumu üzerindeki sosyal çevre etkilerinin romana yansımasındaki farkların ve benzerliklerin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu çerçevede yazarların yaşadıkları toplumsal yapıdan etkilenme durumları, gerçek yaşamdaki sosyal olay ve olguları romanlarında işleyiş biçimleri, bireysel görüş ve önerilerini romanlarına yansıtmaları dikkat edilen hususlar olmuştur.Çalışmamızın birinci bölümünde araştırmanın kuramsal, kavramsal çerçevesi ve araştırma yöntemi üzerinde durulmuştur. Konuyla ilgili temel kavramlar açıklanmış, konuların analiz edileceği sosyolojik suç kuramları ve edebiyat bilimi kuramları üzerinde durulmuştur. Bu bölümde çalışmamızda takip ettiğimiz nitel araştırma yöntemi açıklanmıştır.İkinci bölümde edebiyat sosyoloji ilişkisi üzerinde durularak edebiyat sosyolojisinin, siyasi rejim, kültür kurumu, sosyal tabaka ve dilbilim problemleri gibi edebi olayları çerçeveleyen sosyal yapı ve teknik durumları inceleyen niteliği üzerinde durulmuştur. Sosyolojik unsurlarla edebiyat eseri arasındaki etkileşimler ve bağlantılar verilmeye çalışılmış, böylece edebiyat eserinin, edebiyat sosyoloji için elverişli bir gözlem alanı olduğu vurgulanmıştır.Üçüncü bölümde polisiye romanın Batıda ve Türkiye'de sosyal değişimlerle bağıntılı gelişimi anlatılarak, üzerinde çalıştığımız eserler ve yazıldıkları dönemdeki eser ve toplum ilişkisinin tarihsel arka planı verilmiştir. Böylece romanlardaki sunumların hem edebi tür açısından hem de toplumsal yapı açısından bağlı oldukları gelişim çizgisi içerisinde değerlendirmeleri için bir zemin hazırlanmıştır.Dördüncü bölümde toplumsal değişimin etkileri açısından Patricia Cornwell ve Cüneyt Ülsever'in romanlarının analizi yapılmıştır. Bu bölümde romanların sosyal unsurlar bakımından incelenmesi, karakterlerin sosyal durumları, suçun işlendiği ve çözümlendiği çevresel koşulların özellikleri, suç ve suçluluk olgularının işlenişi, suçun takibi ve katın analiz yöntemleri, polis teşkilat yapısının vurgulanışı üzerinde durulmuştur. Böylece iki yazarın yaşadıkları toplumsal yapının romana yansıması değişik yönlerden ele alınmaya çalışılmış, kuramsal analiz için veriler elde edilmiştir.Sonuç ve değerlendirme bölümünde ise tüm çalışma boyunca ortaya konan inceleme verilerinin sosyolojik suç kuramları açısından analizi yapılarak polisiye romanların suç ve suçlu ile ilgili parametrelerinin toplumsal yapı ve değişim açısından anlamı ortaya konmaya çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Suç , Suçlu, Suçluluk, Sosyal Sapma, Polisiye Roman, Ölüm, Cinayet, Kriminoloji.

Abstract:
In our study, the most general sense, the relationship between society and the literary work of literature as a reflection of the fact that a sociological study area has been acting. Starting from this interdisciplinary study of comparative literature as a study subject was determined within the scope of sociology.In our study, which is a literary detective novels trace the reflection of the relationship between crime and society in order to uncover the text in two different countries, the same type of analysis works by one author and the author of three works that were selected as a research area. These authors Cuneyt Ulsever from Turkey and Patricia Cornwell from The United States (U.S.)The common features of the two authors chose to societal issues, sub-species, the roman noir detective novel and doubt (Suspicion), the type that they had written. Thus, references to real-world social events and facts, where necessary, provided the opportunity to work on critical approaches to works on display.In our study, written detective novels are written in two different social structure, social structure of the period, the authority-individual relations, crime and the offender profile, the effects of crime on the generation of novel image to the social environment is intended to reveal the differences and similarities. In this context, the authors affected by their social structure, status, forms of operation in the novels of real life social event, and the facts, the issues that reflect the individual views and suggestions have been novels.Theoretical research is the first part of this study, focused on the conceptual framework and research methodology. Explained the basic concepts on the subject, the issues will be analyzed sociological theories of crime and theories of literary criticism are emphasized. This section describes how qualitative research study that followed.The second section, with emphasis on the relationship between literature, sociology, literature, sociology, political regimes, cultural institutions, such as the social stratum of literary and linguistic problems viewing the events surrounding the nature of social structure and the technical conditions are emphasized. The interactions between elements and the links to be given a work of sociological literature studied, so that the work of literature, literature, sociology, emphasized that an observation area for the convenient.The third chapter by explaining the development of detective novels in the West and associated social changes in Turkey, and the community working on artifacts and written work period is the historical background of the relationship. Thus, both in terms of literary genre novels and social structure in terms of presentation, they are connected to a ground line of development has been prepared for in the reviews.The fourth section, the effects of social change in terms of novels, Patricia Cornwell and Cuneyt Ülsever'in analysis was performed. In this section, the social factors examined in terms of novels, characters, social status, environmental conditions and analyzed characteristics of the crime was committed, a crime and treated in cases of guilt, crime tracking and analysis methods of floor, the police focused on the organizational structure of the emphasis given. Thus two different ways to handle it the reflection of the author's novels in their social structure studied, the theoretical data were obtained for analysis.Conclusion and evaluation section of the review set out throughout the entire study by analyzing data in terms of sociological theories of crime detective novels about crime and criminals, aims to reveal the meaning of the parameters studied in terms of social structure and change.Key Words: Crime, Guilty, Guilty, Social Distortion, Thriller, Death, Murder, Criminology