Öğretmenlerin örgütsel stres ile işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Texamination of the relationship between teachers' levels of organizational stress and work alienation
Yazar: ÖZGE ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. NİYAZİ CAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Stres = Stress ; Örgütsel stres = Organizational stress ; Öğretmenler = Teachers ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin örgütsel stres düzeyleri ile işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeliyle desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Adana ilindeki kamuya ait ilkokul ve ortaokullarda görev yapan 15700 öğretmen; örneklemini ise araştırma evreninden tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenen 801 öğretmen oluşturmuştur.  Araştırmada veri toplama araçları olarak Yıldırım, Taşmektepligil ve Üzüm (2011) tarafından Türkçe 'ye uyarlanan "Örgütsel Stres Ölçeği", Elma (2003) tarafından geliştirilen "İşe Yabancılaşma Ölçeği" ile katılımcılara ait demografik bilgilerin yer aldığı "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin SPSS programı kullanılarak yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri bulunmuş, iki kategorili değişkenler arasında anlamlı farkın olup olmadığını tespit etmek için Bağımsız Gruplar t-Testi, ikiden fazla kategorili değişkenleri karşılaştırmak için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), yapılmıştır. Anlamlı fark olan grupların belirlenebilmesi için Post-Hoc (Tukey- LSD) testi, değişkenler arasındaki ilişkinin ortaya konması için ise Pearson Korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin örgütsel stres düzeyleri iş yükü ve beceri alt boyutlarında yüksek; karar verme ve sosyal destek boyutlarında düşük seviyededir. Toplam örgütsel stres düzeyleri ise orta seviyededir. Örgütsel stresin cinsiyet, yaş, branş, öğretmenlik hizmet süresi, görev yapılan okuldaki öğretmen sayısı ve okul türü değişkenlerine göre bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucuna göre öğretmenlerin işe yabancılaşmaları güçsüzlük ve yalıtılmışlık alt boyutlarında düşük, anlamsızlık alt boyutunda çok düşük, okula yabancılaşma alt boyutunda orta düzeydedir. Öğretmenlerin toplam işe yabancılaşmaları ise düşük düzeydedir. İşe yabancılaşma düzeyinin, cinsiyet ve görev yapılan okuldaki öğretmen sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği; yaş, branş, öğretmenlik hizmet süresi, okul türü değişkenlerine göre ise bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Örgütsel stres ile işe yabancılaşma arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir korelasyon ilişkisi olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin toplam işe yabancılaşma düzeylerinin %32'si örgütsel stresin boyutları tarafından açıklanmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between teachers' organizational stress levels and their work alienation levels. The research was designed with the relational survey model, which is one of the quantitative research methods. The population of the research is 15700 teachers working in public primary and secondary schools in Adana in the 2021-2022 academic year; The sample consists of 801 teachers determined by stratified sampling method from the research population. The "Organizational Stress Scale" adapted into Turkish by Yıldırım, Taşmdepligil and Üzüm (2011), the "Work Alienation Scale" developed by Elma (2003), and the "Personal Information Form" that includes the demographic information of the participants were used as data collection tools in the research. Percentage, frequency, arithmetic mean and standard deviation values of the data obtained from the research were found using the SPSS program, Independent Groups t-Test was performed to determine whether there was a significant difference between the variables with two categories, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) was performed to compare the variables with more than two categories. Post-Hoc (Tukey-LSD) test was used to identify groups with significant differences, and Pearson correlation analysis and multiple regression analysis were used to reveal the relationship between variables. According to the findings obtained from the research, teachers' organizational stress levels are high in workload and skill sub-dimensions; decision making and social support dimensions are low. Total organizational stress levels are moderate. It has been determined that organizational stress shows significant differences in some sub-dimensions according to the variables of gender, age, branch, length of teaching service, number of teachers in the school and school type. According to the results of the research, teachers' work alienation is low in the sub-dimensions of powerlessness and isolation, very low in the sub-dimension of meaninglessness, and moderate in the sub-dimension of alienation from school. Teachers' total work alienation is at a low level. The level of work alienation did not show a significant difference according to the variables of gender and the number of teachers in the school; It has been determined that there are significant differences in some sub-dimensions according to the variables of age, branch, teaching service time and school type. It has been observed that there is a positive and significant correlation between organizational stress and work alienation. It has been observed that there is a positive and moderately significant correlation between organizational stress and work alienation. On the other hand, 32% of teachers' total work alienation levels are explained by the dimensions of organizational stress.