Çalışan ve çalışmayan kadınlarda hedonik açlık ile akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between hedonic hunger and compliance with the mediterranean diet in working and non-working women
Yazar: UĞUR SEVİM KALENDER
Danışman: PROF. DR. YASEMİN BEYHAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, 18-65 yaş arası çalışan ve çalışmayan kadınlarda; hedonik açlık varlığı ile Akdeniz diyetine uyum düzeyinin karşılaştırılması ve hedonik açlık ile Akdeniz diyetine uyum durumunun; Beden Kütle İndeksi (BKI) (kg/m2), sigara kullanımı, alkol tüketimi, hızlı-hazır besin tüketimi ve öğün atlama gibi durumlar arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya 200 kadın katılmıştır. Katılımcıların seçiminde çalışan ve çalışmayan kadınların sayısının eşit ve/veya yakın olmasına dikkat edilmiştir.  Kadınların demografik verileri, beslenme bilgi düzeyleri ve alışkanlıkları ile ilgili veriler yüz yüze anket yöntemiyle alınmış olup; hedonik açlık düzeyleri 'Besin Gücü Ölçeği (BGÖ)' ve Akdeniz diyetine uyum düzeyleri ise 'Akdeniz Diyetine Bağlılık Ölçeği (MEDAS)' kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerinin analizi SPSS 23.0 programıyla yapılmıştır. Verilerinin analizi sonucunda kadınların toplamda %61,6'sının 18-34 yaş arası, %22,6'sının 35-49 yaş arası ve %15,7'sinin de 50-65 yaş arasında olduğu belirlenmiştir. Kadınların çoğunun yüksekokul mezunu olduğu, bu oranı lise mezunu olanların takip ettiği saptanmıştır. Kadınlardan %43,8'inin BKI (kg/m2) değerlerinin 25 ve üzerinde olduğu, %35,5'inin hızlı-hazır besin tükettiği, %42.0'sinin öğün atladığı, %37,5'inin kahvaltı yapmadığı belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, çalışan kadınların %74,0'ünde, çalışmayan kadınların %72,0'sinde hedonik açlık olduğu ve çalışan kadınların %48,0'inin, çalışmayan kadınların %42,0'sinin Akdeniz diyetine diğerlerinden daha düşük skorda uyum gösterdiği belirlenmiştir. Çalışan ve çalışmayan kadınların eğitim düzeyleri, hızlı-hazır besin tüketme ve öğün atlama alışkanlıkları ile alkol tüketme oranları, hedonik açlık düzeyleri ve Akdeniz diyetine uyum skorları benzerlik gösterirken, çalışmayan kadınlarda BKİ değerleri ile kahvaltı yapma alışkanlıkları çalışan kadınlara kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Hedonik açlığı yüksek düzeyde olan kadınlarda Akdeniz diyetine uyum skorlarının daha düşük olduğu (p<0,05) tespit edilmiştir. Hedonik açlığı olmayan kadınlarda ortalama Akdeniz diyeti uyum skoru 9,1 iken, hedonik açlığı olan kadınlarda bu skor 5,5 olarak bulunmuştur. Hedonik açlığı olan kadınlar ile olmayan kadınlar arasında; BKİ (kg/m2) değeri ortalamaları (23,7 kg/m2; 23,4 kg/m2), eğitim düzeyleri, kahvaltı yapma alışkanlıkları ve alkol tüketme alışkanlıkları arasında benzerlik (p>0,05) bulunurken; hedonik açlığı olan kadınların sigara içme (%85.0) ve hızlı-hazır besin tüketme alışkanlığı (%88,7) oranının, hedonik açlığı olmayan kadınlara kıyasla daha yüksek (p<0,05) olduğu saptanmıştır. Ayrıca Akdeniz diyetine uyum skorları düşük kadınların (%45) Akdeniz diyetine uyum skoru yüksek kadınlara (%21) kıyasla daha fazla öğün atladıkları ve hızlı-hazır besin tüketme alışkanlıklarının daha fazla olduğu görülmüştür (p<0,05).

Abstract:
This study included working and non-working women between the ages of 18-65; Comparison of the presence of hedonic hunger and the level of compliance with the Mediterranean diet and the status of hedonic hunger and compliance with the Mediterranean diet; It was planned and carried out to examine the relationship between Body Mass Index (BMI) (kg/m2), smoking, alcohol consumption, fast-food consumption and skipping meals. 200 women participated in the study. In the selection of participants, care was taken to ensure that the number of working and non-working women was equal and/or close. Data regarding women's demographic data, nutritional knowledge levels and habits were obtained by face-to-face survey method; Hedonic hunger levels were evaluated using the 'Nutritional Power Scale (NPS)' and compliance levels with the Mediterranean diet were evaluated using the 'Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS)'. Data analysis was done with SPSS 23.0 program. As a result of the analysis of the data, it was determined that a total of 61.6% of the women were between the ages of 18-34, 22.6% were between the ages of 35-49 and 15.7% were between the ages of 50-65. It was determined that most women were college graduates, followed by those who graduated from high school. 43.8% of the women had a BMI (kg/m2) value of 25 and above, 35.5% consumed fast-food, 42.0% skipped meals, 37.5% did not have breakfast. According to the research findings, According to the research findings, 74.0% of working women and 72.0% of non-working women have hedonic hunger, and 48.0% of working women and 42.0% of non-working women comply with the Mediterranean diet at a lower score than others. has been determined. While the education levels, fast-food consumption and meal skipping habits, alcohol consumption rates, hedonic hunger levels and Mediterranean diet compliance scores of working and non-working women were similar, BMI values ​​and breakfast eating habits were found to be significantly higher in non-working women (P<0.05) compared to working women. It was determined that the compliance scores to the Mediterranean diet were low (P<0.05) in women with a high level of hedonic hunger in general. While the average Mediterranean diet compliance score was 9.1 in women without hedonic hunger, this score was 5.5 in women with hedonic hunger. Between women with hedonic hunger and women without; While there is a similarity (P>0.05) between BMI (kg/m2) values (23,7 kg/m2; 23,4 kg/m2), education levels, breakfast eating and alcohol consumption habits, women with hedonic hunger have a higher rate of smoking (85.0%) and fast-food consumption (88.7%) than women without hedonic hunger (It was determined that P<0.05). There was no difference (P>0.05) in the adaptation scores of women to the Mediterranean diet depending on their education level, BMI (kg/m2) and breakfast habits; It was determined that women with low Mediterranean diet compliance scores (90 women) had more habits of skipping meals and consuming fast-ready foods, and consumed higher amounts of alcohol and cigarettes (P<0.05) compared to women with high Mediterranean diet compliance scores (42 women).