Zarar sigortalarında sigorta tazminatının belirlenmesi
Determination of insurance compensation in loss insurance
Yazar: ENES DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MERTOL CAN
Çankaya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kar kaybı sigortası = Profit loss insurance ; Kasko sigortası = Comprehensive coverage ; Mali sorumluluk sigortası = Liability insurance ; Mesleki sorumluluk sigortası = Professional liability insurance ; Sorumluluk sigortası = Liability insurance ; Trafik sigortası = Traffic insurance ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law ; Yangın sigortası = Fire insurance ; Zorunlu mali sorumluluk sigortası = Compulsory liability insurance ; İhtiyari mali mesuliyet sigortaları = Voluntary financial liability insurance

Özet:
Zarar sigortaları, riskin meydana gelmesiyle birlikte teminat altına alınan menfaat üzerinde oluşacak zararın giderildiği sigorta türüdür. Zarar sigortaları 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun altıncı kitabı olan "Sigorta Hukuku" kitabında İkinci Kısmın Birinci Bölümünde düzenlenmiştir. TTK sistematiğinde "mal sigortaları" ve "sorumluluk sigortaları" kapsamında ele alınan zarar sigortalarına, doktrinde kanunun sistematiğinden farklı bir perspektiften bakılarak aktifin sigortaları ve pasifin sigortaları yaklaşımıyla ele alınmıştır. Riskin meydana gelmesiyle sigortalanan menfaatte bir zarar oluşur. Bu zarar sigorta zararıdır. Sigortalan menfaatte meydana gelen zararın belirlenmesi için, rizikonun şekline göre bir takım teknik bilgileri ihtiva etmeyi gerektirecek bir uzmanlığa ihtiyaç duyulur. Sigorta zararının belirlenmesi için gerekli ihtisasa sahip kişiler sigorta eksperi olarak adlandırılırlar. Bu zararın belirlenmesi için taraflar aralarında yapacakları bir delil sözleşmesi ile hakem-bilirkişilerden faydalanmaları da mümkündür. Sigorta eksperi ve hakem-bilirkişilerin çalışma usulleri belli başlı kurallar dahilindedir. Bu uzmanların çalışmaları ve ortaya koyacakları rapor ile sigorta zararı tespit edilmiş olacaktır. Bu noktada sigortacının ortaya konan sigorta zararından hangi ölçüde sorumlu olacağı sorusu ortaya çıkmaktadır. Sigortacının meydana gelen sigorta zararında gidermekle sorumlu olduğu miktar ise sigorta tazminatını oluşturmaktadır. Sigorta tazminatı sigortanın aktifin sigortaları ve pasifin sigortalarından olmasına göre farklılıklar oluşturmaktadır. Bunların dışında tazminat tutarını etkileyen kanuni sebepler ve akdi sebepler de bulunmaktadır. Bu çalışmada zarar sigortalarına hâkim olan ilkeler ışığında sigorta zararı ve sigorta tazminatının belirlenmesi açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde zarar sigortası kavramına ve bu sigorta türünün meblağ sigortasından farkına değinildikten sonra ikinci bölümde sigorta zararının belirlenmesi irdelenmiş, üçüncü ve son bölümde de sigorta tazminatını şekillendiren etmenler incelenmiştir.

Abstract:
Insurance losses refer to the type of insurance that covers the damage incurred on the insured interest upon the occurrence of a risk. Insurance losses are regulated in the Second Part of the First Section of the sixth book of the Turkish Commercial Code, Law No. 6102, titled "Insurance Law." Within the framework of the Turkish Commercial Code, insurance losses, encompassing "property insurance" and "liability insurance," are approached from a different perspective that distinguishes between active and passive insurances, deviating from the code's systematic categorization. When a risk materializes, resulting in a loss on the insured interest, it becomes an insurance loss. Determining the loss incurred on the insured interest necessitates expertise involving technical information depending on the form of the risk. Individuals possessing the required expertise to determine insurance losses are referred to as insurance experts. Parties may also resort to a proof agreement or utilize arbitrators-experts to determine the loss, depending on their arrangement. The procedures for the work of insurance experts and arbitrators-experts are governed by specific rules. The determination of the insurance loss is crucial in addressing the question of the extent of the insurer's liability for the incurred loss. The amount for which the insurer is responsible for mitigating in the event of an insurance loss constitutes the insurance compensation. Differences in insurance compensation arise based on whether it falls under active or passive insurances. Additionally, legal and contractual factors impact the amount of compensation. This study aims to elucidate the determination of insurance losses and insurance compensation in light of the principles dominating insurance losses. The first section of the study touches upon the concept of insurance losses and the distinction between this type of insurance and amount insurance. The second section delves into the determination of insurance losses, while the third and final section examines the factors shaping insurance compensation.