İslâm ahlâk düşüncesi geleneği ve Osmanlı'nın son döneminde kaleme alınan felsefî ahlâk risaleleri
Tradition of Islamic moral thought and philosophical ethics treatises written in the late Ottoman period
Yazar: NUR TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA NECİP YILMAZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
İslâm tarihinin gelişim sürecinde ortaya çıkan ahlâkî problemlerin çözümü ile ilgili birçok düşünür, eserler kaleme almış ve böylece bir İslâm ahlâk düşüncesi geleneği oluşmuştur. Kindî, Fârâbî, İbn Miskeveyh, Gazzâlî, Nasîrüddin Tûsî bu düşünce geleneğinin önde gelen sîmalarıdır. İslâm ahlâk düşüncesi geleneği farklı ekollerle gelişimini ve etkisini yüzyıllar boyu sürdürmüş, her çağda bu düşünce geleneğine katkı sağlayan birçok düşünür yetişmiştir. Osmanlı Devleti'ndeki batılılaşma çabalarıyla Batı düşüncesi, her alanda olduğu gibi, ahlâk anlayışlarını da etkilemiştir. Bunun sonucunda bazı yazarlar dinî ahlâkın ahlâkî problemlerin çözümünde yetersiz olduğu iddiasını gündeme getirmişlerdir. Diğer yandan bu tartışmalar kimi yazarları İslâm ahlâk düşüncesi geleneğini yeniden ele alıp değerlendirmeye, bu gelenekten yola çıkarak ahlâkî problemlere çözüm üretmeye itmiş ve birçok yazar ve düşünür ahlâkî problemlerin çözümünde İslâm ahlâk düşüncesi geleneğiyle bağ kurmaya çalışarak her düzeyde eserler kaleme almışlardır. Bu yayınlar özellikle II. Meşrutiyet sonrası daha da artmıştır. Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin son döneminde kaleme alınan felsefî ahlâk risaleleri hakkında bilgi verilerek Mehmed Abdulkadir tarafından kaleme alınan Mekârim-i Ahlâk adlı risale latinize edilmiş, gelenekle bağ kurma çabası açısından incelenip değerlendirilmiştir.

Abstract:
Many thinkers have written works on the solution of moral problems that have emerged in the development process of Islamic history, and thus a tradition of Islamic moral thought has been formed. Kindî, Fârâbî, İbn Miskeveyh, Gazzâlî, Nasîrüddin Tûsî are the leading figures of this tradition of thought. The tradition of Islamic moral thought has continued its development and influence with different schools for centuries, and many thinkers have been raised in every age who contributed to this tradition of thought. With the westernization efforts in the Ottoman Empire, Western thought also affected moral understandings as in every field. As a result, some authors have brought forward the claim that religious morality is insufficient in solving moral problems. On the other hand, these debates have led some writers to reevaluate the tradition of Islamic moral thought, to find solutions to moral problems based on this tradition, and many writers and thinkers have written works at all levels by trying to connect with the tradition of Islamic moral thought in the solution of moral problems. These publications, especially It increased even more after the Second Constitutional Monarchy. In this study, giving information about the philosophical ethics treatises written in the last period of the Ottoman Empire, the treatise named Mekârim-i Ahlâk written by Mehmed Abdulkadir was latinized and examined and evaluated in terms of trying to establish a bond with tradition.