Ebeveynin duygusal erişilebilirliği ve genel psikolojik sağlık: Duygu düzenleme, kişilerarası ilişki tarzı ve sosyal desteğin rolü
Emotional availability of parents and psychological health: The roles of emotion regulation, interpersonal relationship styles and social support
Yazar: GÖZDE GÖKÇE
Danışman: DOÇ. DR. BİNNAZ BANU YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Ebeveynler = Parents ; Kişiler arası tarz = Interpersonel styles ; Sosyal destek = Social support ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İletişim tarzları = Communication styles

Özet:
Bu çalışmada ebeveyn duygusal erişilebilirliğinin duygu düzenleme güçlüğü, kişilerarası ilişki tarzları, sosyal destek ve genel psikolojik sağlık ile ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca, ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile genel psikolojik sağlık arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğü, kişilerarası ilişki tarzları ve çok boyutlu algılanan sosyal desteğin aracı rolünün olup olmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. Çalışma örneklemini kartopu örnekleme yoluyla ulaşılmış ebeveynleriyle yaşayan 16-45 yaş arası 483 yetişkin oluşturmuştur. Çalışmada katılımcıların ebeveyn duygusal erişilebilirliklerini değerlendirmek amacıyla Ebeveyn Duygusal Erişilebilirliği Ölçeği (LEAP), duygu düzenleme güçlüğünü değerlendirmek için Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ), kişilerarası ilişki tarzlarını değerlendirmek için Kişilerarası İlişki Tarzları Ölçeği (KİTÖ), sosyal desteği değerlendirmek için Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve genel psikolojik sağlığı değerlendirmek için Kısa Semptom Envanteri (KSE) kullanılmıştır. Araştırma soruları çerçevesinde elde edilen bulgular tüm temel değişkenlerin (ebeveyn duygusal erişilebilirliği, duygu düzenleme güçlüğü, kişilerarası ilişki tarzları, çok boyutlu algılanan sosyal desteğin ve genel psikolojik sağlığın) birbirleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Genel psikolojik sağlığı yordayan değişkenleri belirlemek amacıyla yapılan regresyon analizi, yaş, anne-baba ilişkisinin niteliği, annenin bedensel rahatsızlığı, kardeşin bedensel rahatsızlığı, annenin duygusal erişilebilirliği, duygu düzenleme güçlüğü alt boyutlarından strateji, dürtü kontrolü, açıklık, amaçlar, çok boyutlu sosyal destek ölçeğinin alt boyutlarından aile desteği ve kişilerarası ilişki tarzlarından ketleyici tarz değişkenlerinin psikolojik sağlığı yordayan değişkenler olduğunu göstermiştir. Ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile genel psikolojik sağlık arasında aracı değişkenlerin rolünü değerlendirmek için gerçekleştirilen aracı değişken analizi, anne ve baba duygusal erişilebilirliği ile genel psikolojik sağlık arasındaki ilişkide, duygu düzenleme güçlüğü alt boyutlarından açıklık, strateji, dürtü kontrolü ve amaçların; kişilerarası ilişki tarzlarından besleyici tarzın kısmi aracı; çok boyutlu algılanan sosyal desteğin alt boyutlarından aile ve arkadaş desteğinin tam aracı etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile genel psikolojik sağlık arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğü, kişilerarası ilişki tarzları ve çok boyutlu sosyal desteğin tam aracı etkisi olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study, relationships among parental emotional availability, difficulties in emotion regulation, interpersonal styles, perceived multidimensional social support and psychological wellbeing are examined. Besides, the mediator role of emotion regulation, interpersonal styles and perceived multidimensional social support between emotional availability of parents and psychological wellbeing were examined. The sample is composed of 483 adults aged 18-45 who are living with their parents. Emotional Availability of Parents Scale (LEAP) was used to assess participants? parents emotional availability; Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) was used to evaluate participants? difficulties in emotion regulation; Interpersonal Relationship Styles Inventory (IRSI) was used to asssess participants? interpersonal styles; Perceived Multidimensional Social Sopport Scale (PMSS) was used to assess participants?s social support and Brief Symptom Inventory (BSI) was used to assess participants? pyschological wellbeing. The result of the study have shown that all basic variables (emotional availability of parents, difficulties in emotion regulation, interpersonal styles, social support and psychological wellbeing) were related to each others. The predictor variables of psychological wellbeing was found to be age, quality of parent?s relationship, physical treatment histroy of sibling and mother, emotional availability of mother, dimensions of difficulties in emotion regulation including clarity, strategies, impulse control and goals, family support and positive interpersonal style. Results revealed that dimensions of difficulties in emotion regulation including clarity, strategies, impulse control and goals, dimensions of interpersonal styles including positive style and dimensions of social support including family support mediate the relationship between both mother and father emotional availability and psychological wellbeing. Also, difficulties in emotion regulation, interpersonal styles and social support mediate the relationship between both mother and father emotional availability and psychological wellbeing.