Beş faktör kişilik modelinin tüketici satın alma davranışı üzerindeki etkisi: Otomobil sektöründe ampirik bir çalışma
The effect of five factor personality model on consumer purchasing behavior: An empirical study in the automobile industry
Yazar: FATİH GÜLAÇTI
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP BAYDAŞ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kullanıcı davranışları = User behaviors ; Ürün pazarlaması = Product marketing ; İşletmeciden tüketiciye = Business to consumer

Özet:
Çalışmada beş faktör kişilik modeli özelliklerinin, otomobil satın alma davranışı üzerinde bir etkiye sahip olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın verileri Türkiye'nin yedi bölgesinde yaşayan 1013 kişiden kolayda örneklem ve kota örneklem yöntemiyle anket formu uygulanarak toplanmış, elde edilen veriler SPSS ve AMOS programları aracılığıyla analize tabi tutulmuştur. 
	Çalışmada beş faktör kişilik modeli; "yeniliğe açıklık, sorumluluk, dışa dönüklük, uyumluluk ve nevrotiklik" boyutlarında, somut ürün özellikleri; "satış sonrası hizmetlere dayalı ürün özellikleri, markaya dayalı ürün özellikleri, kalite ve konfora dayalı ürün özellikleri ve çevre duyarlığına dayalı ürün özellikleri" boyutlarında ve genişletilmiş ürün özellikleri ise "soyutluk, statü, imaj, sosyalleşme, fiyat ve ihtiyaç" boyutlarında incelenmiştir. 
	Analiz sonucunda beş faktör kişilik modeli özelliklerinin dışadönüklük boyutunun, marka, soyutluk, statü, imaj, sosyalleşme ve ihtiyaç boyutlarını pozitif yönlü ve anlamlı olarak etkilediği belirlenmiştir. Sorumluluk boyutunun, kalite ve konfora dayalı ürün özellikleri, satış sonrası hizmetlere dayalı ürün özellikleri, çevre duyarlığına dayalı ürün özellikleri, soyutluk, statü, fiyat ve marka boyutlarını pozitif yönlü ve anlamlı olarak etkilediği belirlenmiştir. Uyumluluk boyutunun satış sonrası hizmetlere dayalı ürün özellikleri, marka ve kalite boyutlarını negatif anlamda, sosyalleşme boyutunu ise pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği ortaya çıkmıştır.  Yeniliğe açıklık boyutunun satış sonrası hizmetlere dayalı ürün özellikleri boyutunu negatif yönde anlamlı olarak etkilediği belirlenmiştir. Nevrotiklik boyutunun marka, soyutluk, statü, imaj, sosyalleşme ve ihtiyaç boyutlarını pozitif anlamda anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
In the study, it was investigated whether the five-factor personality model characteristics have an effect on the car buying behavior. The data of the study were obtained from 1013 people living in seven regions of Turkey by applying a questionnaire form with convenience sampling and quota sampling method. The data collected from the questionnaire form were analyzed through SPSS and AMOS programs. 
	In the research the five-factor personality model was examined in the dimensions of "openness to experience, contientiousness, extraversion, agreeableness and neuroticism"; tangible product characteristics were examined in the dimensions of "product features based on after-sales services, product features based on brand, product features based on quality and comfort and product features based on environmental sensitivity"; extended product features were examined in "intangibility, status, image, socialization, price and requirement" dimensions. 
	As a result of the analysis, it was determined that the five factor personality model features positively and significantly affect the extraversion dimension, brand, abstraction, status, image, socialization and requirement dimensions. It has been determined that the dimension of contientiousness has a positive and significant effect on product features based on quality and comfort, product features based on after-sales services, product features based on environmental sensitivity, intangibility, status, price and brand dimensions. It has been determined that the agreeableness dimension affects the product features, brand, and quality dimensions based on after-sales services in a negative sense, and the socialization dimension in a positive sense. It has been determined that the dimension of openness to experience negatively affects the dimension of product features based on after-sales services. It has been determined that the neuroticism dimension positively affects the dimensions of brand, intangibility, status, image, socialization and requirement.