Paradoksal liderliğin yenilik performansına etkisinde stratejik çevikliğin aracı rolü: Iğdır OSB'de bir karma yöntem araştırması
The mediator role of strategic agility in the effect of paradoxical leadership on innovation performance: A mixed method research in Iğdır organized industrial zone
Yazar: HAKAN ÇAYALAN
Danışman: DOÇ. DR. GÖZDE KOSA
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Paradoksal liderlik = Paradoxical leadership

Özet:
Liderlik örgütler için rekabet avantajı yaratan en önemli faktör olarak görülmektedir. Günümüz rekabet koşullarında ayakta kalmak isteyen firmaların gözardı etmemesi gereken unsurlar; iyi bir lidere sahip olup, yenilikçi bir kurum kültürünü yerleştirmeleridir. Yenilikçi perspektifin ise önemli gerekliliklerinden biri çevik örgütsel yapılara sahip olunmasıdır. Her an yeniliğin peşinde stratejik çevik bir yapıya sahip olma noktasında yine lidere önemli görevler düşmektedir. İyi bir liderden firmaların genel beklentisi ise iş gereklerini işleyişin devamlılığı çerçevesinde uygulatıp kârı maksimize etmesidir. İşleyişin devamlılığı için ise liderin astlarının beklentilerini de gözardı etmemesi gerekmektedir. Bu noktada literatürde yeni kabul edilebilecek bir kavram olan paradoksal liderlik kavramı öne çıkmaktadır. Paradoksal liderlik kavramı iş gerekleri ve işgören beklentilerini bütünleştirebilme yeteneği ile yöneticilere tavsiye edilebilir bir liderlik tarzıdır. 
Özellikle gelişmekte olan bölgelerin sanayisinin kalkındırılmasının önem arz etmesinden dolayı araştırmanın uygulama sahası genel olarak KOBİ sınıfındaki işletmelerin faaliyet yürüttüğü Iğdır ili organize sanayi bölgesi olarak belirlenmiştir. 
Bu tezin amacı paradoksal liderliğin yenilik performansı ve stratejik çeviklik üzerindeki etkilerinin derinlemesine tespit edilmesi ve paradoksal liderlik kavramının kapsamlı biçimde tanımlanabilmesidir. Ayrıca farklı sektörlerden firmaların Iğdır OSB'de faaliyette bulunmasından dolayı sektörel bir karşılaştırma yine tezin hedeflerindendir. Bu doğrultuda çalışmada karma yöntem kullanılmıştır. Bu araştırma kapsamında paradoksal liderliğin yenilik performansını anlamlı şekilde etkilediği ve bu etkide stratejik çevikliğin aracı rolünün bulunduğu, gıda sektörü paradoksal liderlik ortalamalarının diğer sektörlere göre biraz daha düşük seviyede kaldığı nicel araştırma süreci sonunda bulgulanmıştır. Nitel araştırma süreci sonunda ise paradoksal liderlik özellikleri ve gerekliliklerine dair çıktılar sunulmuş ayrıca paradoksal liderlerin paradoksal liderlik alt boyutlarını nasıl tatbik ettiklerine dair örnek olay örüntüleri sunulmuştur. Ayrıca paradoksal liderliğin yenilik performansı ve stratejik çevikliği, stratejik çevikliğin yenilik performansını nasıl etkileyebileceğine dair somut olay örüntüleri de sunulmuştur. 
Paradoksal liderlik kavramının birçok sektöre hitap eden, her an yeniliğe uyumlanabilen, personel ile dinamik değişken ilişki tarzını yansıtan, çatışan zıtlıkları bütünleştirebilen yapısıyla modern ve postmodern liderlik literatüründe kavramsallaştırılan birçok olumlu liderlik tarzından izler taşıdığı ve çağdaş liderlik tarzları arasında konumlandırılabileceği söylenebilir.

Abstract:
Leadership is seen as the most important factor that creates competitive advantage for organizations. Companies that want to survive in today's competitive conditions need to have a good leader and establish an innovative corporate culture. One of the important requirements of the innovative perspective is to have agile organizational structures. The leader has important duties to have a strategic agile structure in pursuit of innovation at all times. The general expectation of companies from a good leader is to enforce business requirements within the framework of the continuity of operation and maximize profits. For the continuity of the functioning, the leader should not ignore the expectations of his subordinates. At this point, the concept of paradoxical leadership, which is a new concept in the literature, comes to the fore. The concept of paradoxical leadership is a leadership style that can be recommended to managers with its ability to integrate job requirements and employee expectations.
It is especially important to develop the industrial zones of the developing regions. For this reason, the application area of the research has been determined as the organized industrial zone of the province of Iğdır, where the enterprises in the SME class operate.
The aim of this thesis is to determine in depth the effects of paradoxical leadership on innovation performance and strategic agility and to define the concept of paradoxical leadership comprehensively. In addition, since companies from different sectors operate in Iğdır OIZ, a sectoral comparison is also one of the objectives of the thesis. In this direction, mixed method was used in the study. Within the scope of this research, it has been found at the end of the quantitative process that paradoxical leadership affects innovation performance and that strategic agility plays a mediating role in this effect, and that paradoxical leadership averages in the food sector are slightly lower than in other sectors. At the end of the qualitative process, outputs on paradoxical leadership characteristics and requirements were presented, and case studies were presented on how paradoxical leaders applied paradoxical leadership sub-dimensions. In addition, concrete case patterns on innovation performance and strategic agility of paradoxical leadership and how strategic agility can affect innovation performance are also presented.
Paradoxical leadership can be positioned among contemporary leadership styles where it bears traces of many positive leadership styles conceptualized in modern and postmodern leadership literature with its structure that appeals to many sectors, can adapt to innovation at any time, reflects a dynamic variable relationship style with personnel, and integrates conflicting contrasts.