Klâsik Türk şiirinde tevhîd (Başlangıçtan XVI. asrın sonuna kadar)
Tevhid in classical Turkish poetry (From the beginning to the end of the 16th century)
Yazar: İSA AKPINAR
Danışman: PROF. DR. ÜZEYİR ASLAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Klasik Türk edebiyatı = Classical Turkish literature ; Klasik edebiyat = Classical literature ; Tevhid = Tevhid ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Klâsik Türk şiiri sahasında kaleme alınan tevhîdlerin tespît ve değerlendirilmesini esâs alan bu çalışma, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde, İslâm düşüncesi  ve edebiyatta tevhîdin mâhiyet, tarîf ve tahdîdi üzerinde durulmuştur.
Çalışmanın birinci bölümü, Arap ve Fars şiirinde kaleme alınan tevhîdlerin tespît ve incelemesini havîdir. Arap şiirinde, Câhiliye devrinden XI. asrın başlarına kadar olan dönem esas alınmıştır. Fars şiiri ise Samânîler ile Timurlu Devleti'nin teessüs ettiği tarih arasındaki beş asırlık devre ile sınırlandırılmıştır.
Tezin ikinci bölümü, teşekkül devrinden XVI. asrın nihâyetine kadar klâsik Türk şiirindeki tevhîdlerin tespit ve incelenmesine tahsîs edilmiştir. Üç ana başlık altında ele alınan bu bölümde, kronoloji ve coğrafya esâsına bağlı kalınarak Türkçenin bütün lehçelerinde telîf edilen manzûm eserlerin tevhîdler açısından değerlendirilmesi yapılmıştır.
Üçüncü bölümde tevhîdler yapı, dil ve üslûp açısından incelenmiştir. Dördüncü bölüm ise tevhîdlerin edebî ve fikrî yönden değerlendirilmesine ayrılmıştır. Çalışmanının muhassalası, sonuç bölümünde muhtasaran ortaya konulmuştur. Tespît edilip çalışmada kullanılan Türkçe tevhîdlerin nazım şekli esaslarına göre dökümü, tezin sonunda tablo hâlinde verilmiştir.

Abstract:
The study, which bases on the determination and the evaluation of the "tevhids" that written on the field of the Classical Turkish Poetry, consists of entry and four section. For the entry, Islamic thoughts and the origin of "tevhid" in  the literature are discoursed.
              The first section contains the determination and the evaluationof the "tevhids" which was written in Arabic and Persian poetry. In Arabic poetry, the period; from the Cahiliye period to the beginning of the century XI was based on. The persian poetry is limited with the 5-Century period from Samanids to Timurids. 
              The second section of the thesis contains the determination and the evaluation of the "tevhids" in Classical Turkish Poetry  from the foundation to the end of the Century XVI.     In this section which was held under three articles Poetical works which are written in all Turkish dialects are investigated by helding to the cronology an geography in terms of "tevhids". 
               In the third section, "tevhids" are examined in terms of pattern language and wording. The forth section is reserved for evaluation of  tevhids' literate and intellectual ways. Results of the study are presented as a summary in the conclision part.  The list of the Turkish "tevhids", which determined and used in the study, due to the poetry way rules, is given as a chart at the end of the thesis.