GLİ Tunçbilek kömürlerinde kendiliğinden yanmanın sıkışma etkisine bağlı olarak incelenmesi
Research on the spontaneous combustion of GLI Tunçbilek coal with regards to the natural compaction
Yazar: İSA BİÇER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. A.HADİ ÖZDENİZ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Kendiliğinden yanma = Spontaneous coubustion ; Kömür = Coal

Özet:
Birçok kömür işletmesinde stok yangınları sonucu üretimde aksamalar ve maddi kayıplar oluşmaktadır. Çalışma GLİ Tunçbilek işletmesindeki Yörgüç panosu ve Beke panosundan alınan kömürlerle oluşturulan endüstriyel boyutlu stok üzerinde yapılmıştır. Bu çalışmada endüstriyel boyutlu stok sahalarında ve açık ocakta üretime hazır halde bulunan kömürlerde bekleme sonucu oluşacak kendiliğinden yanma olayı sıkışma etkisine bağlı olarak araştırılmıştır.Kendiliğinden yanmanın tespitinde laboratuvar şartlarında deneyler yapılmakta olup kullanılan numuneler çok düşük miktarlarda (gr) olduğundan kömür panosunun genelini temsil edememektedir. Dolayısıyla laboratuvar ölçekli yapılan bu çalışmalar geneli tasvir etmede son derece yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle de kendiliğinden yanma olayının tespitinde büyük ölçekli bir deneysel çalışma yapılması zorunlu olmaktadır.Kendiliğinden yanma olayı ile yığının doğal şartlarda sıkışması arasındaki ilişki kurulabilmesi amacıyla çalışmada kullanılan kömürler 2 farklı panodan seçilmiştir. Bunun nedeni aynı hava koşullarının farklı panolardan alınan kömürlere nasıl etki edeceği araştırılmıştır. Bu panolar ocakta üretim sırasında da yanma olayı gözlenen Yörgüç panosu (A stoğu) ve üretim esnasında herhangi bir yanma belirtisi gözlenmeyen Beke panosudur (B stoğu). Deneyler Garp Linyitleri İşletmesi sahası içinde uygun bir yere 2 farklı panodan alınan tüvenan kömürlerle oluşturulan endüstriyel boyuttaki stok üzerinde yapılmıştır. Kendiliğinden yanma olayının yığın sıkışmasına bağlı olarak incelenmesinde stok doğal ortam koşullara maruz bırakılmıştır. Aynı zamanda stok üzerinde etkili olan parametrelerden hava sıcaklığı, hava nemi, atmosfer basıncı rüzgâr hızı ve yönü ölçülmüştür.Yörgüç stoğu (A stoğu) kömürlerinde 5 adet, Beke stoğu (B stoğu) kömürlerinde 6 adet sensör olmak üzere toplam 11 adet sensör kullanılmıştır. Bu sensörlerden alınan sıcaklık verileri analog-dijital dönüştürücü pano vasıtasıyla ºC olarak ölçülmüştür. Sıkışmanın tespit edilmesinde lasermetre kullanılmıştır. Bu çalışmalar neticesinde Yörgüç stoğu (A stoğu) kömürlerinde 28 günlük bir süre sonunda %2,53 sıkışma, Beke stoğu (B stoğu) kömürlerinde ise % 1,90 `lık bir sıkışma 47 günlük bir süre sonunda saptanmıştır.

Abstract:
In many coal facilities, there are serious disruption in production and losses due to fires in the stocks. The study has been conducted on stocks of industrial scale coal, which were compiled by coal taken from Yörgüç and Beke panels in the GLI Tunçbilek facility. In this study, the spontaneous combustion of the coals, which are stockpiled in the industrial stock sites and in open-pit mines ready for production, was investigated with its relation to compression.In the determination of spontaneous combustion, several tests on material have been carried out in laboratory conditions. However, since the material utilized in these tests is in small amount (in grams), these studies conducted in laboratory conditions usually fail to represent the general picture. Hence, there is an important need for a larger scale experiment with regards to the determination of spontaneous combustion process.The types of coal, which have been selected to be studied with regards to the relationship between spontaneous combustion process and the natural compression of the stockpile, have been collected from two different panels. The reason for this is to analyze the effect of same weather conditions on different types of coal taken from different panels. These panels are the Yörgüç panel (A stockpile), in which a spontaneous combustion is detected during production in the mine, and the Beke panel (B stockpile), in which no spontaneous combustion has occurred during production. The study has been conducted on raw coal stockpiles designed at the normal industrial size, taken from two different panels in an appropriate field belonging to the Western Lignite Corporation (WLC). In this study of spontaneous combustion process in its relation to compression, the stock has been left in its natural environment. In the meantime, the parameters which affect the stock, such as temperature, humidity, atmosphere pressure, wind speed and direction have also been measured.A total of 11 sensors, five in Yörgüç coal stock and six in Beke coal stock, have been utilized. The data received form these censors have been calculated as ºC by using analogue ? digital converter panel. A laser meter has been used to detect the compression. As a result of this study, a 2,53% compression has been detected in Yörgüç coal (A stockpile) in 28 days, and a 1,90% compression in Beke coal (B stockpile) in 47 days.