Bombus arısı bombus terrestris (hymenoptera: apidae) immün sistem hücrelerinin metamorfoz sürecinde incelenmesi
Investigation of bumblebee bombus terrestris (hymenoptera: apidae) immune system cells during metamorphosis
Yazar: MELİS UYSAL
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ÇAKICI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Arıların polinasyonda görev almaları hem bitki populasyonlarının devamlılığını sağlar hem de meyvelerin verimliliğini artırır. Uzun yıllardır tozlaşmadaki etkinlikleriyle bilinen bombus arıları en değerli ve önemli arı türlerinden biridir. Bu çalışmada, Bombus terrestris işçi arılarının metamorfoz sürecinde (larva, pupa ve ergin) immün sistem hücrelerinin analizleri yapılmıştır. Bağışıklık sisteminin önemli elemanı olan hemositlerin, gelişimsel süreçteki tipleri ve miktarları araştırılmıştır. Her 3 evrede de prohemosit, plazmatosit, granülosit, sferülosit ve önositoid hücrelerinin varlığı tespit edilmiştir. Üç evre arasındaki istatistiksel karşılaştırmalara göre, prohemosit hücre tipinde pupa evresindeki hücre alan değerleri hem larva hem de ergin evre alan değerlerinden istatistiksel açıdan küçüktür. Granülosit hücre tipinde larva evresinin hücre alan değerleri hem pupa hem ergin evre hücre alan değerlerinden istatistiksel olarak büyük iken, pupa evresinin hücre alan değerleri de ergin evreden istatistiksel açıdan büyüktür. Sferülosit hücre tipinde ise, larva evresinin hücre alan değerleri hem pupa hem de ergin evre hücre alan değerlerinden istatistiksel açıdan büyük iken, pupa evresinin hücre alan değerleri ise ergin evre hücre alan değerlerinden istatistiksel açıdan olarak büyüktür. Plazmatosit hücre tipinde ergin evre hücre alan değerlerinin hem larva hem de pupa hücre alan değerlerinden istatistiksel açıdan büyük olduğu tespit edilmiştir. Önositoid hücre tipinde larva evresinin hücre alan değerleri hem pupa hem de ergin evredeki hücre alan değerlerinden istatistiksel açıdan büyüktür. Bununla birlikte, 1mm3 hemolenfteki hemosit sayıları istatistiksel açıdan karşılaştırıldığında üç gelişim evresinin birbirleri ile arasında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiş olup, larva evresindeki hemosit miktarının pupa ve erginlerin hemosit miktarından istatistiksel açıdan anlamlı olarak fazla olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ergin evredeki hemosit miktarının da pupa evresindeki hemosit miktarından istatistiksel açıdan anlamlı fazla olduğu saptanmıştır. Bu çalışma Bombus arısı gelişim evreleri arasında hemositlerdeki bazı parametreler açısından hem benzerlikler hem de farklılıkların bu hücrelerin görevleri ile bağlantılı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Participation of bees in pollination ensures the continuity of plant populations and increases the productivity of fruits. Bumblebees, which is known for their pollination activities over the years, are one of the most valuable and important bee species. In this study, immune system cells were analyzed in the metamorphosis period (larvae, pupae and adult) of Bombus terrestris workers. The types and amounts of hemocytes, which are the important elements of the immune system, in the developmental process were investigated. The presence of prohemocyte, plasmatocyte, granulocyte, spherulocyte and oenocytoid cells were detected in all 3 stages. According to statistical comparisons, in the prohemocyte cell type, the area values of the pupal hemocyte are statistically smaller than the area values of both larval and adult stages. In the granulocyte cell type while the hemocyte cell area values of the larval stage are statistically greater than the cell area values of both pupal and adult stages, the cell area values of the pupal stage are also statistically greater than the adult stage. In the spherulocyte cell type, while the cell area values of the larval stage are statistically greater than the cell area values of both pupal and adult stages, the cell area values of the pupal stage are statistically greater than the adult stage cell area values. In the plasmatocyte cell type, adult stage hemocyte cell area values are statistically greater than both larva and pupal cell area values. In the oenocytoid cell type, the hemocyte cell area values of the larval stage are statistically greater than the cell area values of both pupal and adult stages. On the other hand, when the hemocyte numbers in 1mm3 hemolymph were compared statistically, it was detected that there was a significant difference between the three developmental stages and it was determined that the amount of hemocyte in the larval stage was statistically higher than the amount of hemocyte in pupae and adults. Also, it was determined that the amount of hemocyte in the adult stage was statistically significantly higher than the amount of hemocyte in the pupal stage. This study shows that both similarities and differences in some parameters in hemocytes between bumblebee developmental stages depend on their functions of these cells.