Kentsel toprakta değer artış süreci kentleşme ve kentsel rant ilişkisi: Kayseri örneği
The process of increase in the value of urban land relationship between urbanization and the urban rent: Sample of Kayseri
Yazar: SEÇİL GÜL MEYDAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEMİH HALİL EMÜR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel rant = Urban rent

Özet:
Kentsel yaşam ve toprak rantı arasında, yaşamsal ve kentsel ihtiyaçların toprak üzerinde yer seçimine ve yer seçimi kararlarının arazi değeri artışı ve azalışlarına, dolayısıyla kentsel yaşam üzerinde sosyal ve mekansal farklılaşmalara neden olan bir ilişki bulunmaktadır. Kentleşme süreci kavramsal olarak olumlu dinamiklere sahip olarak değerlendirilse de, ekonomik, toplumsal ve yönetsel açıdan zamanında alınmayan kararlar, kentsel yaşamın kalitesi ve devamlılığı konusunda tehdit oluşturabilmektedir. Kentleşme en basit anlamıyla bir nüfus birikim süreci olarak tanımlanırsa, artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak için bütün kentsel faaliyetler ve hizmetler, toprak üzerinde yer seçmek zorundadır. Kentleşmeye paralel olarak barınma, çalışma, dinlenme, eğlenme ve ulaşım gibi kentsel temel ihtiyaçlarda gelişerek değişmekte ve çeşitlenmektedir, bu süreç ise kentsel toprakta değer artışına neden olmaktadır.Sermaye birikim sürecinde önemli bir araç olan toprak, birçok aktör tarafından kontrol edilmektedir. Rant kavramında, hak edilmemiş bir kazanç yer almaktadır. Hak etmek için emek harcamak ve sermaye araçlarını kullanmış olmak gereklidir. Dolayısıyla, kentsel toprak kıtlığı toprak sahibine, hiçbir çaba harcamaksızın, kısa ve uzun vadede bir rant sağlayabilmektedir. Temel bir hak olan mülkiyetin, kentsel aktörler tarafından kötüye kullanılması, telafisi mümkün olmayan birçok kentsel sorunun yaşanmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada, kentsel toprağı kıymetli kılan özellikler ve spekülatif faaliyetler, emek, sermaye, hak ve adalet bağlamında kentsel rant içinde sorgulanarak incelenmektedir. Hızlı bir kentleşme süreci yaşayan ve kentsel rantın giderek arttığı Kayseri ili, kentleşme ve kentsel rant ilişkisi, güncel plan ve gerçekleşen arazi kullanım kararları bağlamında incelenmektedir.Anahtar Kelimeler: Rant, Kent, Kentleşme, Kentsel Toprak Rantı, Arsa Spekülasyonu

Abstract:
The relationship always exists between urban life and land rent due to location of land, the urban life and needs, landuse decisions, the change of land prices and the social and location differentiation in urban life. However, urbanization process conceptually has positive dynamic effects on urban life, the decisions about economic, social and administrative factors can have a negative effect on urbanization and its continuity. Basicly, urbanization can be defined as accumulation of population groups and in order to supply the needs of inreasing population, all urban activities and services have to take place on urban land spatially. In parallel to urbanization, basic urban needs such as houses, workplaces, recreative and entertainment places and transportation facilities, also develope and differentiate on urban land and such processes cause an increase on urban land values.Land, as a capital accumulation tool, is an important resource and controlled by many actors. In the concept of rent, unearned accumulation is defined and labor and capital have to be used in order to attain earnings. Due to scarcity of urban land, in short and long term, land can provide rent without any effort to land owner. The property as a basic human right, has led to many unrepairable urban problems in the case of misuse by the urban actors. In this study, the features that make the land an urban value and speculative activities by the framework of the labor, capital, rights and urban rent. The city of Kayseri, that has a rapid urbanization process in a state of urban rent gradually increasing, is examined in connection with its urbanization and urban rent and by analysing the current master plans and landuse decisions realized.Keywords: Rent, Urban, Urbanization, Urban Land Rent, Speculation