Tercüman gazetesindeki dil ve edebiyat yazılarının bibliyografyası (1883-1917)
Essays of language and literature in the Tercüman journals : A bibliography (1883-1917)
Yazar: YILMAZ ÖZKAYA
Danışman: PROF.DR. YAVUZ AKPINAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tercüman gazetesi, Rusya Müslümanlarının sosyal, kültürel ve siyasi gazetesiolmakla birlikte 35 yıllık yayın hayatı boyunca milli bir kimlige bürünmüstür. 1883-1917 yılları arasında çıkmıs olan gazete, Çarlık Rusyası sınırları içerisinde olan çesitliTürk topluluklarının yükselen sesi olmus, bütün Türk âlemini kültürel anlamda birbütün halinde görerek modern bir Türk toplumu olusturmak istemistir.Tercüman gazetesi Kırım'da zuhur etmis olmasına ragmen dili sadelestirilmisOsmanlıcaya yakındır. Fakat gazetenin dili hem kuzey Türklerinin hem de güneyTürklerinin anlayacagı sade bir Türk dilidir. Çesitli Türk sivelerinden kelimelerkullanan gazete yayın hayatı boyunca ortak bir dil kurma çabası içerisine girmis vebunda da kısmen basarılı olmustur. Kısmen diyoruz çünkü 1905 Rus mesrutiyetiylegelen serbestlik ortamında mahalli siveler gittikçe agır basmaya baslamıs ve 1917bolsevik ihtilali sonrasında Sovyet Rusya Türk topluluklarını birbirinden ayırmak içinbu mahalli sivelerin edebî dil haline gelmesine sebep olmustur.Tercüman gazetesi dil yazılarına önem verdigi kadar edebî yazılara da önemvermis bu vesileyle gazetede tefrika halinde roman ve hikâyeler yayımlanmıstır. Buyazıların amacı halkı bilgilendirmek, bilinçlendirmek ve okumalarını tesvik etmektir.Bu yazılar Rusya Türklerinin 19 yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın baslarında matbuatfaaliyetlerini ve modernlesme asamasında neler yaptıklarının birer kanıtıdır. Bu çalısmaRusya Türkleri üzerinde çalısan arastırmacılara faydalı olacaktır.

Abstract:
Although Tercüman is the political, social and cultural newspaper of the RussianMuslims, it wrapped itself in a national identity since its 35 years puplication life. Thenewspaper which was puplished between the years 1883 and 1917 became the risingvoice of the Turkish community by considering Turks as a whole in a cultural meaning.Though Tercuman newspaper existed in Crimea, the language is close to thesimple Ottoman Turkish language. But the language of the newspaper can beunderstood by both northern and Southern Turks.the newspaper which used words fromvarious Turkish accents aimed to form a common language all through its existence.Itwas successfull partly because after the Russian Revolution, local accents rised andSoviet Russia made these local accents literary language in order to seperate Turkishcommunities.Tercüman newspaper paid attention to both literature and language writings thus,novels and stories were published in the newspaper. The aim of these writings was tomake the public to learn,and to read.These writings are the proof of the publicationfacilities and modernization of the Russian Turks durıng the end of the 19th century andbeginning of the 20th century. This work will help to the researchers who study onRussian Turks.