TFRS 9 standardı kapsamında karşılık uygulamalarının Türk bankacılık sektörüne etkisinin incelenmesi
Investigation of the impact of provision applications on the Turkish banking sector within the scope of TFRS 9 standards
Yazar: TEVFİK AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. BANU DİNCER
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts

Özet:
Teknolojik gelişmeler ve küreselleşmenin etkisiyle bilgiye erişimin
kolaylaşması, ülkelerin para ve sermaye piyasalarının global ölçekte birbirleriyle
etkileşiminin hızlanması ve çok uluslu şirketlerin sayısının artması muhasebe
sistemlerinde ortak bir finansal raporlama dili kullanılmasını gerekli kılmıştır.
Nitekim, ülkelerin yerel mevzuatının ve kültürlerinin farklı olması muhasebe
sistemlerinin ve muhasebe politikalarının da farklı olması sonucunu yaratabilmekte,
bu durum işletmeler ile ilişki içinde bulunan paydaşlar açısından finansal raporlamalar
sonucu üretilen bilgilerin karşılaştırılması ve analiz edilmesi hususlarında zorluklara
neden olabilmektedir.
Finansal tabloların, kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayacak makul bilgiyi
sunma, şeffaf, raporlama sonucu üretilen bilgilerin tutarlı ve karşılaştırılabilirliğini
sağlama amacıyla 1973 yılında Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi (UMSK,
International Accounting Standards Committee - IASC) Londra'da faaliyetine
başlamış, komitenin uzantısı olan Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu
(International Accounting Standards Board - IASB) bağımsız bir düzenleyici otorite
olarak Uluslararası Muhasebe Standartları (UMS- International Accounting
Standards- IAS) ve Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarını (UFRS,
International Financial Reporting Standards - IFRS) geliştiren ve yayımlayan kurul
olarak faaliyet göstermektedir.
IASB tarafından Uluslararası Muhasebe Standardı 39 (IAS 39) adıyla
yayımlanan ve finansal araçların ölçümü muhasebeleştirmesi ve sınıflandırılması
konularını içeren standardın güncellenmesi 2008 küresel finans krizi ile birlikte hız
kazanmıştır. Nitekim, özellikle Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere finans
sektöründe derinlik kazanan 2008 krizi ile birlikte finansal kuruluşların kredi risklerine
ilişkin ayırdıkları kredi karşılıkları yetersiz kalmış, sermayeleri erimiş ve uygulanan
muhasebe yöntemleri tartışılmaya başlanmıştır. Bu kapsamda, IAS 39 standardının
güncellenmesine yönelik çalışmalar neticesinde; Uluslararası Finansal Raporlama
Standardını (IFRS 9) taslak metni 2014 yılında yayımlanmıştır.
Finansal varlıkların ölçümü, sınıflandırılması, finansal tablolara alınma, finansal
tablo dışı bırakma ve riskten korunma muhasebesine ilişkin konularını içeren IFRS 9
standardı özellikle varlıkların değer düşüklüğünün ölçülmesi ve sınıflandırılması
konularına yönelik getirdiği yeniliklerle IAS 39'dan farklılaşmaktadır.
Uluslararası alanda düzenleyici otorite olarak faaliyet gösteren adı geçen kurullar
tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartlarının Türkiye'de
uyumlaştırılması ve uygulanmasından denetleyici ve düzenleyici otorite olarak
kurulan Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK)
sorumludur.
Ülkemizde halihazırda KGK tarafından, 16 tanesi finansal raporlama standardı
ve 25 tanesi muhasebe standardı olmak üzere 41 adet standart yayımlanmış olup, IFRS
9 a geçiş kapsamında KGK tarafından 01.01.2018 tarihinde Türkiye Finansal
Raporlama Standardı 9 (TFRS 9) yürürlüğe konulmuştur. TFRS 9 Standardı, IFRS 9
standardının birebir Türkçe çevirisi olarak yayımlanmıştır.
Öte yandan, Türk bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankalar, Bankaların
Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik uyarınca KGK'nın yayımladığı muhasebe standartlarıyla
uyumlu olarak varlık ve yükümlülüklerini muhasebeleştirmektedir. Diğer taraftan,
bankaların kredi karşılıklarına ilişkin uygulamalar muhasebe standartları haricinde
ilgili bankacılık mevzuatlarında ayrıca düzenlemiştir. Nitekim Türkiye Muhasebe
Standardı 39 da (TMS 39), kredi zarar karşılıklarının hesaplanmasına ve uygulamasına
ilişkin somut bir hüküm bulunmamakta olup, bu açıdan bankalar gerçekleşen zarar
yaklaşımı çerçevesinde BDDK tarafından belirlenen kriterler uyarınca kredilere zarar
karşılığı ayırmakta ve sınıflandırmaktadırlar.
Bu kapsamda 01.01.2018 tarihinde TFRS 9 a geçiş ile birlikte, kredi
karşılıklarının düzenlendiği Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin
Belirlenmesi ve Bunlar için Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik (Mülga Yönetmelik) yerine Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar için
Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Yeni
Yönetmelik) 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu çerçevede, bankalar
tarafından kredi karşılık uygulamaları TFRS 9 öncesi Mülga Yönetmelik çerçevesinde
yürütülmekteyken, TFRS 9 'a geçiş ile birlikte, TFRS 9 ile uyumlu Yeni Yönetmelik
kapsamında kredilerine karşılık ayrılmaktadır.
TFRS 9 uygulamaları öncesi bankalar gerçekleşen zarar yaklaşımı çerçevesinde
sınıflandırılan gruba karşılık gelen sabit oranlar üzerinden kredilere genel ve özel
karşılık ayırmaktaydılar.
Diğer taraftan, TFRS 9 ile birlikte genel karşılıklar yerini, on iki aylık beklenen
kredi zarar karşılığı ile borçlunun kredi riskinde önemli sayılabilecek artış nedeniyle
ayrılan ömür boyu beklenen kredi zarar karşılığı tutarlarına; özel karşılık ise yerini,
borçlunun temerrüde düşmüş olması dolayısıyla ayrılan ömür boyu beklenen kredi
zarar karşılığı tutarlarına bırakmıştır. Ayrıca kredilerin sınıflandırılmasında ilişkin
kriterler açısından TFRS9 öncesi ve sonrasında yönetmelikte önemli bir farklılık
bulunmamaktadır
Kredilerin sınıflandırmasında en temel kriter olarak objektif süre kriteri kabul
edilmiş olup, bu minvalde, kredi taksit ödemelerinde 90 gün, 180 gün ve 1 yıldan fazla
gecikme yaşanan krediler sırasıyla 3. 4. ve 5. Grupta izlenerek özel karşılığa tabi
tutulmakta ve anılan krediler donuk alacak olarak adlandırılmaktadır. Kredi taksit
ödemelerinde gecikme olmayan krediler ile gecikme gün sayısı 30 günden fazla olan
ancak 90 günü aşmayan krediler ise sırasıyla 1. ve 2. Grupta izlenerek genel karşılığa
tabi tutulmakta ve bu ilk iki grupta izlenen krediler canlı krediler olarak
adlandırılmaktadır.
TFRS 9 ile birlikte beklenen kredi zarar yaklaşımı çerçevesinde bankalar,
geliştirdikleri içsel modeller kapsamında kredilerinin temerrütlerine ilişkin olasılık
hesaplamaları yapmakta ve beklenen kredi zararı karşılığı hesaplayarak kredilerine
karşılık ayırmaktadırlar. Bankalar tarafından geliştirilen içsel modellerde geleceğe
yönelik yönelik tahminler ve makro değişkenler kullanılmaktadır.
Bu açıdan, beklenen kredi zararı, mümkün sonuçlar dikkate alınarak olasılıklara
göre ağırlıklandırılmış tutar, makul ve desteklenebilir bilgi ve paranın zaman değeri
gibi hususları yansıtacak şekilde ölçülmekte olup, beklenen kredi zararı hesaplamasına
ilişkin olarak uygulamada basit yaklaşım, genel yaklaşım ve krediye göre düzeltilmiş
yaklaşım olmak üzere 3 farklı yaklaşım bulunmaktadır.
Bununla birlikte, beklenen kredi zararı hesaplamasına esas teşkil eden dört
parametre bulunmakta olup, bu parametreler a) temerrüt olasılığı (Probability of
Default, PD), b) temerrüt halinde kayıp (Loss Given Default, LGD) c) temerrüt
tutarları ve (Exposure at Default EAD) d) etkin faiz (Effective Interest Rate, EIR)
oranıdır. Temerrüt olasılığı, gelecek dönemlere ilişkin temerrüt olasılığını; temerrüt
halinde kayıp, gelecek dönemlere ait temerrüt riskinin gerçekleşmesi durumundaki
kaybı; temerrüt tutarı ise temerrüt riskinin gerçekleşmesi durumunda tahmini risk
tutarını; etkin faiz oranı ise nakit akışlarının bugünkü değere indirgeyen faiz oranıdır.
Bankalar tarafından, kurulan modellemeler, modellemelerde kullanılan
değişkenler ile bankalara özgü içsel ve dışsal faktörlerin farklılık arz etmesi temerrüt
olasılığı (PD) hesaplamalarında farklı sonuçların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Bu durum haliyle beklenen kredi zararı hesaplamasını da etkilemektedir.
Diğer taraftan, uluslararası bankacılık düzenlemelerinden sorumlu Basel
Komitesi banka portföylerinde kredi riski artışının ve kredi kalitesindeki düşüşün,
kredi zararın gerçekleşmesinden çok daha önce başladığı gerçeğinden hareketle,
beklenen zarar hesaplamalarına dayanan muhasebe uygulamasını desteklemekte olup,
beklenen kredi zararı hesaplamasına ilişkin olarak komite tarafından yayımlanan
çalışmalar bankaların beklenen kredi zararı hesaplamalarında rehber olmuştur.
Bu kapsamda, Basel çalışmaları da dikkate alınarak bankalar tarafından,
kredinin ilk muhasebeleştirmeden sonra kredi kalitesinde yaşanan değişimlere göre
krediler için 3 aşamalı değer düşüklüğü modeli öngörülmüştür. Birinci aşamada ilk
muhasebeleştirmeden bir sonraki raporlama döneminde kadar kredi riskinde önemli
bir artış olmayan veya raporlama tarihinde düşük kredi riski bulunan finansal
varlıklara ilişkin 12 aylık beklenen kredi zararı hesaplamaktadır. İkinci aşamada, ilk
muhasebeleşmeden sonra kredi riskinde önemli artış olan fakat değer düşüklüğüne
ilişkin tarafsız bir kanıt olmayan finansal varlıkları içermektedir. Bu krediler için
beklenen kredi zarar karşılığı ömür boyu beklenen kredi zararı yöntemi ile
muhasebeleştirilmektedir. Üçüncü aşamada ise, raporlama tarihinde değer düşüklüğü
için tarafsız kanıtın olduğu finansal varlıkları içerir. Bu varlıklar için, ömür boyu
beklenen kredi zararı muhasebeleştirilmektedir.
Yukarıda ifade edildiği üzere, TFRS 9'a geçiş ile birlikte, bankaların kredi karşılık
uygulamalarında köklü değişiklikler olmuş ve bankaların kredi zararlarının
hesaplanması bankaların tercihine bırakılmıştır. TFRS 9 öncesi bankalar tarafından sabit oranlar uygulanarak kredilere karşılık ayrılırken, TFRS 9 sonrası gelecekte
makro ekonomik veriler de dikkate alınarak oluşturulan içsel modellerle bankalar
kredilerine beklenen kredi zararı hesaplanması beklenilmektedir. Diğer taraftan,
bankaların, kredilerinde oluşan zararların ölçülerek mali tablolarında gösterilmesi ve
bu kredilere karşılık ayrılması; beklenmeyen durumlar karşısında sermayelerinin
korunması ve aktif kalitesi üzerine değerlendirmemiz açısından önemlidir. Bu açıdan,
Türk bankacılık sektörünün TFRS 9 öncesi ve sonrası kredi karşılık uygulamaları
incelenmesi önem arz etmektedir.
Literatürdeki çalışmaların incelenmesinden, TFRS 9'un henüz yeni bir konu
olması ve standardın uygulamasının 2018 sonrası dönemi kapsaması dolayısıyla yeteri
kadar analiz edilecek verinin bulunmaması gibi kısıtlar nedeniyle, konu ile ilgili
yapılan çalışmaların TFRS 9'un açıklanması ve TMS 39'dan farkı ile bankaların
finansal tabloları üzerinden TFRS 9 un etkisine bakılması üzerinde yoğunlaştığı
görülmüştür.
Çalışmada ilk olarak TFRS 9 muhasebe standardından bahsedilmiştir. Daha sonra
TFRS 9 öncesi bankaların kredi risklerine ilişkin ayırdıkları kredi karşılıkları ile TFRS
9 uygulamaları sonrası bankalar tarafından ayrılan beklenen kredi zararı arasındaki
farklar örnekler aracılığıyla açıklanmıştır.
Son olarak ise TFRS 9 un Türk bankacılık sektörünün kredi karşılıkları üzerinde
etkisi, oluşturulan bir regresyon modeli aracılığı ile incelenmiştir. TFRS 9
uygulamalarının yanı sıra kredi karşılıklarını etkileyen diğer göstergeler; bankaların
karlılık yönetimleri, makro ekonomik değişkenler ve bankaların kendilerine özgü
dinamikleri de oluşturulan modele dahil edilmiştir. Nitekim TFRS 9 sonrasında kredi
karşılıklarında bir değişim beklenirken, söz konusu dönemde Türkiye'nin içinde
bulunduğu konjonktür ve bankaların mali durumlarının da kredi karşılıklarını
etkilediği düşünülmektedir.
Oluşturulan model tahmininde 2013-2019 tarihleri arasında Türk Bankacılık
Sektöründe sürekli faaliyette bulunan ve TFRS 9'un uygulanmaya başlandığı 2018
tarihinden itibaren kredi karşılıklarını TFRS 9 kapsamında ayıran 33 bankaya ilişkin
veri kullanılmıştır. Modelde bağımlı değişen olarak, TFRS 9 uygulamaları öncesi
bankaların özel ve genel kredi karşılıkları ile TFRS 9 uygulamaları sonrası bankaların
beklenen kredi zarar karşılıkları dikkate alınmıştır. Bağımsız değişken olarak ise
literatür taraması kapsamında anlamlı çıkan ve kredi karşılıklarını etkilediğini
düşündüğümüz bankalara özgü değişkenler ile makro ekonomik değişkenler
kullanılmıştır. Kukla değişken olarak ise, TFRS 9'un uygulanıp uygulanmadığı
durumu ile Ağustos 2018 yılından itibaren Türkiye'deki piyasalarda görünen daralma
durumu baz alınmıştır. Kukla değişken; TFRS 9 uygulamaları öncesi ve piyasalarda
görünen daralma öncesi 0 değerini alırken, TFRS 9 un uygulandığı ve piyasalarda
daralmanın yaşandığı dönemde 1 değerini almıştır.
Zaman ve yatay kesit verilerinin bir arada kullanılmasında dolayı oluşturulan
panel veri modeli stata ekonometri programı kullanılarak panel veri analizi yöntemiyle
tahmin edilmiştir.
Yapılan analiz sonrasında; 2018 yılı Haziran ayından itibaren ekonomide yaşanan
daralmanın bankaların kredi karşılıklarını %8 artırmasına rağmen, kredi karşılıklarının
TFRS 9 kapsamında hesaplanmasıyla birlikte kredi karşılıklarında % 9 oranında bir
azalma görülmüştür. Ayrıca makro ekonomik değişkenlerden Gayri Safi Yurt İçi
Hasılanın kredi karşılıklarını negatif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu açıdan 2018
yılından itibaren ekonomide görülen küçülmenin kredi karşılıklarını artırmasına
rağmen, bankaların oluşturdukları içsel modelleri ile kredi karşılıkları daha düşük
hesapladıkları; bu açıdan beklenen kredi zararı hesaplama modellerinin yaşanılan
ekonomik daralma ile örtüşmediği, makro ekonomik öngörülerin modellerde yeteri
kadar dikkate alınmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan, modele dahil edilen bankalara özgü değişkenlerden kredi ve
takipteki krediler ile kredi zarar karşılıkları arasında pozitif yönlü ilişki olduğu diğer
bir ifadeyle karşılıkları artırdığı sonucuna ulaşılmış olup, bu açıdan bankaların kredi
politikalarının, risklerin yönetilebilirliği açısından önem arz ettiği değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: 1)Türkiye Finansal Raporlama Standardı 9, 2)Ulusal
Muhasebe Standardı 39, 3)Beklenen Kredi Zararı, 4)Karşılıklar

Abstract:
The easiness of reaching knowledge with the impact of technological
developments and globalization, the acceleration of interaction between money and
capital markets of the countries in a global scale and the increase in the number of
multi-national companies have made it obligatory to use a common financial reporting
language in the accounting systems. As a matter of fact, the difference between local
legislation and cultures of the countries may also lead to differences in the accounting
systems and accounting policies, causing difficulties for stakeholders related to the
enterprises in the issues of comparison and analyses of the information produced as a
result of financial reportings.
IASC (International Accounting Standards Committee) went into action in
London in 1973 in order to make it possible for financial statements to present rational
information that will meet customers' needs, and to provide comparability and
consistency of the transparent information produced as a result of reportings. IASB
(International Accounting Standards Board), the extension of the committee, serves as
the council that develops and publishes International Accounting Standards and
International Financial Reporting Standards as a regulatory authority.
The updating of the standard that is published as IAS 39 by IASB and is
comprised of the measurement, recognition and classification of financial instruments
accelerated with the 2008 Global Financial Crisis. Indeed, with the 2018 crisis
intensified in financial sector, particularly in the USA, loan provisions requirements
allocated by the financial institutions concerning the credit risk turned out to be
inadequate, their capitals melted away and the accounting methods in use came under
question. Within this framework, in consequence of studies to update the IAS 39
Standards, the exposure draft of International Financial Reporting Standards (IFRS 9)
was published in 2014.
IFRS 9 which consists of the issues such as measurement and classification of
the financial assets, inclusion in financial statements, exclusion from financial
statements and hedge accounting differs from IAS 39 especially in that it comes with
innovations concerning measurements and classifications of impairment of assets.
Public Oversight, Accounting and Auditing Standards Authority (POA),
founded as a supervisory and regulatory authority, is in charge of adaptation and
application of accounting and financial reporting standards published by the aforesaid
committees serving internationally as a regulatory authority in Turkey.
In our country, 41 standards has now been published by POA, 16 of these being
financial reporting standards and 25 being accounting standards, and TFRS 9 Financial
Instruments Standard was brought into force by POA on 01/01/2018 as part of
transition to IFRS 9. TFRS 9 Standarts has been published as a Tuskish direct
translation of the IFRS 9. TFRS 9 Standarts a été publié en tant que traduction directe
en tchèque de l'IFRS 9.
On the other hand, the banks operating in Turkish banking sector recognize their
assets and obligations in compliance with the accounting standards published by POA
as per the Regulation on the Procedures and Principles for Accounting Practices and
Retention of Documents by Banks. Besides, applications concerning the loan
provision requirements of banks also regulated in respective banking legislations
concerned apart from accounting standards. Verily, there is not a concrete judgement
regarding the calculations and applications of provision for loan losses in IAS 39
standard, and in this respect, banks allocate and classify provision for loan losses
within the scope of incurred loss model and the criteria determined by BRSA (Banking
Regulation and Supervision Agency).
Within this scope, with transition to TFRS 9 on 01/01/2018 Regulation on
Procedures and Principles for Classification of Loans and Provisions to be Set Aside
(Current Regulation) came into force on 01/01/2018 instead of Regulation on
the Procedures and Principles for Determination of Qualifications of Loans and
Other Receivables by Banks and Provisions to be Set Aside (Abrogated Regulation)
where loan provision requirements are regulated. In this framework, while loan
provision requirement applications by banks were conducted in the scope of Abrogated
Regulation prior to TFRS 9, with transition to TFRS 9, banks allocates loan provision
requirements within Current Regulation in compliance with TFRS 9.
Prior to TFRS 9 applications, banks allocated general and private provision for
loans on the basis of fixed rate corresponding to the group classified within the scope
of incurred loss model.
The provisions coming with TFRS 9, on the other hand, gave way to the sum of
12-month expected credit loss provisions and lifetime expected credit loss provisions
due to the increase that can be regarded as significant at debtor's credit risk; and private
provisions gave way to the sum of lifetime expected credit loss provisions allocated
because of debtor's lapsing into default. Moreover, in terms of the criteria concerning
the classification of loans, there is not a significant difference in regulation either prior
to or after TFRS 9.
Objective duration criterion is accepted as the most basic criterion for the
classification of loans, and in this manner, loans having a delay in loan instalment
payments for 90 days, 180 days and for more than a year are subjected to private
provisions by being followed in the 3rd, 4th and 5th groups respectively, and the
aforesaid loans are called as frozen receivables. The loans not having any delays in
loan instalment payments and the ones with 30-day delay but not exceeding 90 days
are subjected to general provisions by being followed in the 1st and 2nd groups
respectively, and the loansfollowed in these two groups are called as performing loans.
With TFRS 9, banks within the framework of expected credit loss model
estimate the possibilities concerning their loan defaults within the internal models they
develop and allocate provisions for themselves by calculating expected credit loss
provisions. In the internal models developed by banks predictions and macro variables
are used.
For this reason, expected credit loss is measured in a way that will represent such
issues as weighted sum according to possibilities by considering possible results,
rational and supportable information and time value of money, and there are 3 different
approaches in use including basic model, general model and adjusted to credit
approach concerning the calculation of expected loan loss.
Besides, there are four parameters that serve as the basis for calculation of
expected loan loss: a) probability default (PD), b) Loss Given Default (LGD), c)
Exposure at Default (EAD), d) Effective Interest Rate (EIR). Probability Default
describes the probability default concerning prospective periods; Loss Given Default
describes the losses in the case of materialisation of default risk regarding prospective
periods; Exposure at Default describes the estimated risk exposure in the case of
materialisation of default risk; finally Effective Interest Rate is the interest rate that
reduces cash flow into the current value.
The fact that the modellings developed by banks and the variables used in the
modellings differ from internal and external factors exclusive to banks leads to
different results in calculation of Probability Default. This, naturally, has an impact on
the calculation of expected loan loss.
On the other hand, the Basel Committee that isin charge of international banking
regulations supports the accounting practice based on calculations of expected loss
considering the fact that credit risk increase in banking portfolios and credit quality
decrease started much earlier than materialisation of loan loss. Moreover, studies
published by the committee concerning the calculation of expected loan loss has been
a guide for banks to calculate their expected loan loss.
Within this framework, a three-stage impairment model is predicted by banks —
taking Basel studies into account as well— for loans according to the changes in credit
quality after initial recognition of the loan. In the first stage, 12-month expected loan
loss is calculated concerning financial assets that don't have a significant increase in
credit risk from initial recognition to the next reporting period or that have a low credit
risk on the reporting date. The second stage includes the financial assets that have a
significant increase in credit risk following the initial recognition but not an objective
evidence concerning impairment. Expected credit loss provisions for these loans are
recognized in the method of lifetime expected credit loss. As for the third stage, it
includes the financial assets that have an objective evidence for impairment on the
reporting date. For these assets, lifetime expected loan losses are recognized.
As mentioned before, with transition to TFRS 9, there has been radical changes
in the loan provisions practices of banks, and the calculation of loan losses of banks
has been left to the free will of banks. While prior to TFRS 9, provisions for loans
were allocated by banks applying the fixed rates, after TFRS 9, banks are supposed to
calculate the expected loan losses for their loans with the internal models developed
by also considering prospective macroeconomic data.
Besides, demonstration of the losses in their loans in their financial statements
by banks after measuring these losses and their allocation of provisions for these loans
are important in the sense that we can evaluate them on their protection of capitals and
their active quality when faced with unexpected situations. Thus, examination of loan
provisions practices of Turkish banking sector prior to and following TFRS 9 is of
vital importance.
It has been made clear from the examination of studies in literature that studies
regarding this issue concentrate on the explanation of TFRS 9 and on the examination
of the impact of TFRS 9 on the basis of financial statements of banks by contrasting it
with TAS 39. This is due to the fact that TFRS 9 is a hot topic and that the practice of
the standard comprises post-2018 period, thus making it difficult to find enough data
to analyse.
In this study of ours, TFRS 9 standard is mentioned firstly. After that, the
differences between the loan provisions allocated by banks concerning credit risks
prior to TFRS 9 and the expected loan losses allocated by banks following TFRS 9
practices are explained through examples.
Finally, the impact of TFRS 9 on the loan provisions in Turkish banking sector
is examined by means of a regression model created. As well as TFRS 9 practices,
other indicators affecting loan provisions, profitability managements of banks,
macroeconomic variables and the exclusive dynamics of banks are also included in the
model. As a matter of fact, while there was an expectation of change in loan provisions
in the post-TFRS 9 period, it is considered that the circumstances Turkey was in and
the financial status of banks in the aforesaid period also affected loan provisions.
The data used in the predicted model was in regard to 33 banks which constantly
operated in Turkish banking sector between 2013-2019 and allocated loan provisions
within TFRS 9 starting from the year 2018 when TFRS 9 came into practice. As the
dependent variable in the model, general and private provisions of banks prior to TFRS
9 and expected loan loss provisions of banks following TFRS 9 practices are taken
into account. As the independent variable, exclusive variables to banks and
macroeconomic variables that, within the literature review, we thought significant and
affected the loan provisions are used. As the dummy variable, the cases that TFRS 9
is applied or not applied and the contraction status seen in the markets of Turkey from
August 2018 onwards are based on. While the dummy variable has the value of 0 prior
to TFRS 9 practices and the contraction status in markets, it has the value of 1 in the
period when TFRS 9 was practised and contraction was experienced in markets.
The panel data model, created due to the use of time series data and cross
sectional data together, is predicted by panel data analysis method using Stata
Econometrics Programme.
As a result of the analysis, it is seen that there was a 9% decrease in loan
provisions with the calculation of loan provisions within TFRS 9 although contraction
in the economy from June 2018 onwards increased the loan provisions of banks as
much as 8%. Moreover, it is found out that one of the macroeconomic variables, Gross
Domestic Product negatively affected loan provisions.
In this respect, it is concluded that although economical contraction from 2018
onwards increased loan provisions, banks calculated the loan provisions with their
internal models at a lower level; therefore, expected loan provision calculation models
did not correspond and macroeconomic anticipations were not paid enough attention
to in the models.
On the other hand, it is concluded that among the exclusive variables to banks
included in the model, there is a positive correlation between loans and nonperforming loans and loan loss provisions; in other words they increase the provisions.
Thus, it is considered that credit policies of banks are important in terms of
manageability of risks.
Key Words
TFRS 9 Financial Instrument Standard, International Accounting Standards 39,
Expected Credit Lost, Provision







Avec la facilité de l'accès à l'information en raison des évolutions
technologiques et de la mondialisation, ainsi qu'avec l'accélération de l'interaction des
marchés monétaires et financiers des pays entre eux à l'échelle mondiale et
l'augmentation du nombre de sociétés multinationales ont rendu nécessaires
l'utilisation d'un langage commun de communication de l'information financière dans
les systèmes comptables. En effet, les différentes législations locales et cultures des
pays peuvent entraîner des systèmes comptables et des politiques comptables
différentes. Cette situation peut causer des difficultés de comparaison et d'analyse des
information générées à la suite des rapports financiers pour la partie prenantes en
contact avec les entreprises.
Le comité des normes comptables internationales(International Accounting
Standards Commitee – L'IASC) a commencé ses activités à Londres en 1973 afin de
fournir avec les états financiers des informations raisonnables pour répondre aux
besoins des utilisateurs, assurer la cohérence et la comparabilité des informations
produits à la suite des rapports. L'international Accounting Standards Board (IASB)-
le prolongement du comité- fonctionne comme une autorité réglementaire
indépendante qui élabore et publie des normes comptables internationales et des
normes internationales d'information financière.
La mise à jour de la norme publiée par l'IASB sous le nom de Norme Comptable
Internationale 39, qui comprend la mesure, la comptabilité et la classification des
instruments financiers, s'est accélérée avec la crise financière mondiale de 2008. En
effet, avec la crise de 2008 qui a pris de l'ampleur dans le secteur financier, notamment
aux Etats-Unis, les provisions de crédit allouées par les institutions financières aux
risques de crédit étaient insuffisantes, leurs capitaux se sont effondrés et les méthodes
comptables appliquées ont été commencé à être discutées. Dans ce cadre, à la suite des
travaux de mise en jour de la norme IAS 39, le projet de texte de la norme
internationale d'information financière(IFRS9) a été publié en 2014.
La norme IFRS9 qui couvre les sujets d'évaluation et de classement des actifs
financiers, d'inclusion dans les états financiers, d'exclusion des états financiers et de
comptabilité de couverture; différencie d'IAS 39 notamment avec les innovations
qu'elle apporte pour l'évaluation et classement des dépréciations d'actifs.
L'autorité de surveillance publique de comptabilité et d'audit (KGK) établie en
Turquie en tant qu'autorité de surveillance et de réglementation est responsable de
l'harmonisation et de la mise en œuvre des normes comptables d'information
financière qui ont été déclarées par les comités qui fonctionnent comme une autorité
de régulation sur la scène internationale.
Actuellement, 41 normes, dont 16 sont des normes d'information financière et
25 sont des normes comptables, ont été traduits et publiées par KGK en Turquie et
dans le cadre du passage à IFRS9, la Norme TFRS9 sur les instruments financières a
été mis en vigueur par KGK le 01.01.2018.
En revanche, les banques opérant dans le secteur bancaire turc comptabilisent
leurs actifs et passifs conformément aux normes comptables publiées par l'KGK ainsi
qu'au règlement sur les procédures et principes concernant les pratiques comptables
des banques et le conservatories des documents.
D'un autre côté, les dispositions relatives aux prêts bancaires sont réglementées
séparément dans les règlementation bancaires connexes, à l'exception des normes
comptables. À cet égard, les banques affectent et classent les provisions de pertes dans
le cadre des critères déterminés par l' l'Agence de réglementation et de supervision
pour l'approche de pertes réalisées.
Dans ce contexte, avec le passage à TFRS 9 le 01.01.2018, « règlement sur les
procédures et principes concernant la classification des prêts à leurs disposition » et
entré en vigueur au lieu de « règlement sur les détermination des qualifications des
prêts et autres créances par les banques et procédures et principes concernant les
dispositions». À cet égard, les pratiques des provisions des prêts sont adaptés par les
banques dans le cadre du pré-TFRS 9 l'ancien règlement, les provisions des prêts sont
allouées au titre du nouveau règlement conformément au TFRS9 avec le passage au
TFRS9.
Avant les pratiques de TFRS 9, les banques affectaient des provisions générales
et spéciales aux emprunts à taux fixe correspondant au groupe classé dans le cadre de
l'approche par perte réalisée.
En revanche, avec TFRS 9, les provisions générales sont remplacées par la
provision pour pertes sur prêts attendues sur douze mois et les montants qui ont été
réservé de pertessur créances attendue sur la durée de vie en raison d'une augmentation
importante du risque de crédit de l'emprunteur; la provision spéciale a été remplacée
par les montants qui ont été réservés la provision pour pertes sur prêts attendues à vie
en raison du défaut du débiteur. De plus, il n'y a pas de différence significative dans la
réglementation avant et après TFRS 9 en termes de critères de classement des prêts.
Le critère de durée objective a été considérée comme critère principal dans la
classification des prêts, et à cet égard, les prêts avec un retard de 90 jours, 180 jours et
plus d'un an en versements de prêts sont suivis dans les 3ème, 4ème et 5èmegroupes,
respectivement, et lesdits prêts sont appelés prêts créances irrécouvrables. Les prêts
sans retard dans les versements échelonnés et les prêts avec plus de 30 jours de retard
mais n'excédant pas 90 jours sont suivis respectivement dans les premier et deuxième
groupes et soumis à des dispositions générales, et les prêts dans ces deux premiers
groupes sont appelés prêts vivants.
Dans le cadre de l'approche des pertes de crédit attendues avec TFRS 9, les
banques effectuent des calculs de probabilité de défaillance de leurs prêts dans le cadre
des modèles internes qu'elles ont développés et répartissent les provisions pour leurs prêts en calculant la provision pour pertes de crédit attendue. Dansles modèlesinternes
développés par les banques, les prédictions futures et les macro-variables sont
utilisées.
À cet égard, la perte de crédit attendue est mesurée en tenant compte des résultats
possibles pour refléter des questions telles que le montant de pondération selon les
probabilités, les informations raisonnables et justifiables, et la valeur temps de l'argent
et il existe 3 approches différentes dont l'approche simple, l'approche générale et
l'approche ajustée sur les prêts dans la pratique concernant le calcul de la perte de
crédit attendue.
Cependant, quatre paramètres sont à la base du calcul de la perte de crédit
attendue; ce sont a) la probabilité de défaut (Probability of Default, PD), b) la perte
en cas de défaut (Loss Given Default, LGD) c) les montants de défaut (Exposure at
Default EAD) d) le taux d'intérêt effectif (Effective Interest Rate, EIR). Probabilité
de défaut est la probabilité de défaut pour les périodes futures; perte en cas de défaut
est la perte en cas de risque de défaut pour les périodes futures; le montant du défaut
est Montant du risque estimé en cas de risque de défaut; le taux d'intérêt effectif est le
taux d'intérêt qui réduit les flux de trésorerie à la valeur actuelle.
Les différences entre les variables utilisées dans les modélisations établies par
les banques et les facteurs internes et externes spécifiques aux banques entraînent des
résultats différents dans les calculs de probabilité de défaut (PD). Cette situation
affecte également le calcul de la perte de crédit attendue.
En revanche, le Comité de Bâle, qui est responsable de la réglementation
bancaire internationale, soutient la pratique comptable basée sur le calcul des pertes
attendues, car l'augmentation du risque de crédit dans les portefeuilles bancaires et la
baisse de la qualité du crédit ont commencé bien avant la survenance des pertes de
crédit, et les études publiées par le comité sur les calculs de pertes de crédit attendues
sont été un guide dans le calcul des pertes.
Dans ce contexte, un modèle de dépréciation en 3 étapes a été prevu compte tenu
des études de Bâle, par les banques en fonction de changement de la qualité du crédit
après la comptabilisation initiale du prêt. Dans un premier temps, depuis la
comptabilisation initiale jusqu'à la prochaine période de reporting, une perte de crédit
attendue sur 12 mois est calculée sur les actifs financiers qui ne présentent pas
d'augmentation significative du risque de crédit ou qui sont faible risque de crédit à la
date de reporting. Dans la deuxième étape, après la comptabilisation initiale, il couvre
les actifs financiers avec une augmentation significative du risque de crédit et aucune
preuve objective sur la déficience. La provision pour pertes sur créances attendue pour
ces prêts est comptabilisée selon la méthode de la perte sur créances attendues à vie.
La troisième étape comprend des actifs financiers avec une preuve de dépréciation
objective à la date de clôture. Pour ces actifs, les pertes de crédit attendues à vie sont
comptabilisées.
Comme indiqué ci-dessus , avec le passage àTFRS 9, il y a eu des changements
radicaux dans les pratiques de provision de prêt des banques et il appartient aux
banques de calculer les pertes de crédits des banques. Avant le TFRS 9, les banques
déterminaient des provisions pour prêts en appliquant des taux forfaitaires. Après TFRS 9, les banques sont prévu de pouvoir calculer les pertes de crédit attendues sur
leurs prêts avec des modèles internes créés en tenant compte des données
macroéconomiques futures.
En revanche, ce changement est important car il permet aux banques de mesurer
les pertes sur leurs prêts et de les montrer dans les états financiers, et aussi d'il fourni
que le capital des banques est protégé contre les situations imprévues. À cet égard, il
est important d'examiner les pratiques de provision de crédit du secteur bancaire turc
avant et après TFRS 9.
Avec l'analyse des études dans la littérature, il n'y a pas suffisamment de données
à analyser à cause de TFRS 9 est encore un nouveau sujet et les pratiques de la norme
couvre la période post-2018, Il a été observé qu'les études se concentraient sur la
divulgation de TFRS 9 et sa différence par rapport à TAS 39 et sur l'impact de TFRS
9 sur les états financiers des banques.
Dans notre étude, d'abord, la norme comptable TFRS 9 a été mentionnée.
Ensuite, les différences entre les provisions de crédit qui ont été allouées par les
banques concernant leurs risques de crédit avant le TFRS 9 et la perte de crédit
attendue alloué par les banques après les pratiques TFRS 9 sont expliquées par des
exemples.
Enfin, l'impact de TFRS 9 sur les provisions de crédit du secteur bancaire turc,
a été examiné à travers un modèle de régression créé. En plus des pratiques TFRS 9,
d'autres indicateurs affectant les dispositions de crédit; la gestion de la rentabilité des
banques, les variables macroéconomiques et la dynamique spécifique des banques sont
également incluses dans le modèle. En effet, après les TFRS9, un changement de la
provision de crédit est attendu; la conjoncture actuelle de la Turquie et aussş la
situation financière des banques, sont pensé pour affecter la provision de crédit.
Dans l'estimation du modèle, les données sur 33 banques, qui ont opéré en
continu dans le secteur bancaire turc entre 2013-2019 et qui ont alloué leurs provisions
de prêts dans le cadre de TFRS 9 depuis 2018, l'année où TFRS9 a été commencé à
être mis en œuvre, ont été utilisées. La variable dépendante dans la modèle, les
provisions de prêts privés et généraux des banques avant les appliques TFRS 9 et les
provisions pour pertes sur créances attendues des banques après les pratiques TFRS 9
ont été prises en considération. La variable indépendante dans la modèle, est les
variables spécifiques aux banques et les variables macroéconomiques, qui sont
considérées comme significatives dans le cadre de la revue de la littérature,
qui affectent les provisions de crédit. Dans la variable fixe, la situation que TFRS 9
soit appliqué ou non et la situation de contraction qui est vu dans les marchés turc sont
pris comme base. Variable fixe; Alors qu'il était de valeur de 0 avant la mise en œuvre
de TFRS 9 et avant la contraction des marchés, il a pris la valeur 1 lorsque TFRS 9 a
été appliqué et les marchés se sont contractés.
Modèle de données de panneau créé en utilisant ensemble les données de temps
et de section horizontale, a été estimé par la méthode d'analyse des données de panel
en utilisant le programme d'économétrie stata.
Après l'analyse; depuis juin 2018, bien que la contraction de l'économie a
augmenté les provisions de prêts des banques de 8%, les provisions de prêts ont
diminué de 9% avec le calcul des provisions de prêts dans le cadre de TFRS 9. En
outre, il est conclu que les variables macroéconomiques affectent négativement les
provisions de prêts au PIB. Bien que la contraction de l'économie ait accru les
provisions de crédit depuis 2018, les banques ont calculé leurs provisions de prêts plus
bas avec leurs modèles internes. À cet égard, il est conclu que les modèles de calcul
des pertes de crédit attendues ne coïncident pas avec la contraction économique et les
prévisions macroéconomiques ne sont pas suffisamment prises en compte dans les
modèles.
En revanche, il est conclu qu'il existe une corrélation positive entre les prêts non
performants et les provisions de pertes sur prêts, qui figurent parmi les variables
propres aux banques incluses dans le modèle, et à cet égard, il est conclu que les
politiques de prêt des banques sont importantes en termes de gestion des risques.
Mots clés:
1)Norme D'information Financière de la Turquie 9, 2)Norme Comptable
Internationale 39, 3)Crédit Attendu Perdu, 4)Dispositions