Evrensel insan hakları ile Afganistan Anayasası'ndaki temel hak ve hürriyetlerin karşılaştırılması
A contrast between global human ri̇ghts and the basi̇c ri̇ghts of the Afghan Consti̇tuti̇on
Yazar: RAHMATULLAH HASANİ
Danışman: PROF. DR. GONCA BAYRAKTAR DURGUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Temel haklar = Fundamental rights ; Temel özgürlükler = Fundamental freedoms ; İnsan Hakları Evrensel Bildirisi = Human Rghts Universal Communique ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu tezin amacı, Afganistan Anayasası'nın Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi ile temel hak ve özgürlükler açısından karşılaştırmaktır. Bu araştırma üç bölümden oluşmuştur: Birinci bölümde Afganistan'ın sosyal, siyasal ve hukuki yapısı, Afganistan siyasi tarihi ele alınarak incelenmiştir. İkinci bölümünde Afganistan anayasasında yer alan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi esasları gereğince belirlenen temel hak ve özgürlükler incelenmiştir. Bu inceleme şu başlıklar altında yapılmıştır: "Yaşam hakkı, insan onuruna saygı, ayrımcılık yasağı, eşitlik, özgürlük, bireysel güvence, yükümlülükten beraatı asli, kişisel suçlar, kendi vatandaşını yabancı ülkeye teslim etmeme prensibi, işkence yasağı, avukat seçme hakkı, görüş özgürlüğü, ifade özgürlüğü, seçme ve seçilme hakkı, parti kurma hakkı, protesto hakkı, iş hakkı, konut dokunulmazlığı, mülkiyet hakkı, eğitim hakkı, sağlık hakkı, aile desteği, seyahat ve konaklama hakkı, yazışma iletişim hakkı ve basın dokunulmazlığı ve Afganistan Anayasası'nda kadınların yeri." Bu araştırmanın üçüncü bölümünde bireylerin siyasi hak ve özgürlüklerinin milli ve evrensel boyutta desteklenme şekli incelenmiştir. Amaca ulaşmak için literatür taraması yapılmış ve gerek Türkçe, gerek Farsça kaynaklardan yararlanılmıştır. Afganistan anayasası içerisinde yer alan insan hak ve özgürlükleri, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nde belirlenen maddelerle karşılıklı olarak ele alınmış ve bilimsel yöntem basamakları kullanılarak incelenmiştir. Bu çalışmada, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin Afganistan'ın yeni Anayasasındaki yerinin önemini açığa çıkarmaktadır. Ama maalesef Anayasada olan insan hak ve özgürlükleri, uygulama aşamasında ihmal edilmektedir.

Abstract:
This thesis aims to examine the constitution of Afghanistan in regard with the universal human rights declaration in three sections. Firstly, Afghan social, political, and judicial systems in the light of the politics of this country. Secondly, basic human rights of Afghan constitution are examined, as they are stated in the universal human rights declaration as follows: right to live, right to be respected (as a human being), unlawfulness of discrimination, equality, freedom, individual assurances, acquittal primary, individual crimes, principle of not surrendering citizens to other countries, prohibition of torture, right to lawyers, freedom of thought, freedom of expression, right to elect and be elected, right to form organizations, right to protest, right to work, right to immunity of estate, right to own, right to get education, right to get medical care, right fort the family to get supported, right to travel and accommodations, right to write and communicate along with the immunity of the press, and lastly statue of women in the constitution of Afghanistan. Last, analization of how the political rights and liberties are supported at the national and global level. This thesis is based upon Turkish and Persian books etc. for research resources. A scan of related terms to the concept and contents has also been executed. The steps to the scientific method were abided by when comparing human rights and liberties in the constitution of Afghanistan with how they stand in the universal human rights declaration. This research shows concisely the civil rights and freedoms mentioned above in the new acted constitution of Afghanistan. Unfortunately, fully execution of the civil codes are disregarded.