Ampute futbolunda üst ekstremite kuvvetinin koşu performansına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of upper extremity strength on running performance in amputee football
Yazar: ELİF ANAHTARCIOĞLU KOLAY
Danışman: PROF. DR. YAŞAR TATAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Spor ve Sağlık Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, elit ampute futbol oyuncularında üst ekstremite izokinetik kas kuvvetinin koşu ve yön değiştirme performansına etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 17-41 yaş aralığında elit 15 erkek ampute futbolcu dahil edilmiştir. Sporcuların, omuz fleksiyon (FLEX), ekstansiyon (EXT), abduksiyon (ABD) ve adduksiyon (ADD) ile dirsek fleksiyon (FLEX) ve ekstansiyon (EXT) konsantrik kuvvetleri izokinetik dinamometre ile 60°/s ve 180°/s açısal hızlarda (AH) değerlendirilmiştir. Koşu performansı, elektronik kronometre sistemi kullanılarak 30 m sprint ve T kare yön değiştirme testleri (T2YDT) ile değerlendirilmiştir. Zirve tork (ZT) ve normalize zirve tork (NZT) ölçümleri ile koşu süreleri arasında korelasyon ve regresyon analizi yapılmıştır. Omuz ve dirsek eklemleri ortalama agonist-antagonist kas kuvvet oranları (AGO/ANTO) ZT değerlerinin oranı ile hesaplanmıştır.
Bulgular: T2YDT, 30m ve 10m sprint süre ortalamaları sırasıyla 6,56±0,31 sn, 5,62±0,39 sn ve 2,15±0,16 sn olarak ölçülmüştür. 180°/sn AH'daki sol omuz FLEX NZT'u ile 30 m sprint testi süresi arasında negatif yönlü korelasyon bulunmuştur (p<0,05). T2YDT süreleri ile 60°/s ve 180°/s AH'lardaki sol omuz FLEX NZT ve 60°/s sağ dirsek FLEX_NZT'u arasında negatif yönlü korelasyon bulunmuştur (p<0,05). AGO/ANTO konsantrik kuvvet oranları; omuz FLEX/EXT= 60°/s: 0,95 - 0,98; 180°/s: 0,85 – 0,91; ABD/ADD= 60°/s: 0,79 - 0,83; 180°/s: 0,66 – 0,69; dirsek FLEX/EXT= 60°/s: 0,54 - 0,61; 180°/s: 0,45 – 0,53 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmanın sonuçları elit ampute futbolcularda, omuz fleksör kuvvetlerinin 30 m sprint ve yön değiştirme performansını, dirsek fleksör kuvvetlerinin ise yön değiştirme performansını artırdığını göstermektedir. Üst ekstremite, özellikle omuz ve dirsek fleksör kuvvet egzersizlerinin  ampute futbolcuların antrenman programına eklenmesi sportif performansı artırabilir.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to determine the effect of upper extremity isokinetic muscle strength on running and change of direction performance in elite amputee football players.
Materials and Methods: Fifteen elite male amputee football players ages 17-41 years were participated in the study. The strength values of shoulder flexion (FLEX), extension (EXT), abduction (ABD), and adduction (ADD), as well as elbow flexion (FLEX) and extension (EXT), were measured at angular velocities (AV) of 60°/s and 180°/s using an isokinetic dynamometer. Running performance was evaluated through the 30-meter sprint and the T-Square Agility Test (TSAT) using an electronic timing system. Correlation and regression analyses were performed between peak torque (PT) and normalised peak torque (NPT) values and running test times. The average agonist-antagonist muscle strength ratios (AGO/ANTO) for shoulder and elbow joints were calculated by the ratio of PT values.
Results: The mean times of TSAT, 30m and 10m sprint were 6.56±0.31 sec., 5.62±0.39 sec. and 2.15±0.16 sec., respectively.At an angular velocity of 180°/s, a negative correlation was found between the normalized peak torque of the left shoulder flexion and the completion time of the 30-meter sprint test (p<0.05). The completion times of the TSAT exhibited a negative correlation with the normalized peak torque of left shoulder flexion at angular velocities of 60°/s and 180°/s, as well as with the normalized peak torque of right elbow flexion at 60°/s (p<0.05). AGO / ANTO concentric strength ratios for the shoulder FLEX/EXT= 60°/s: 0.95 - 0.98; 180°/s: 0.85 - 0.91; ABD/ADD= 60°/s: 0.79 - 0.83; 180°/s: 0.66 - 0.69. For the elbow, the ratios were determined as FLEX/EXT= 60°/s: 0.54 - 0.61; 180°/s: 0.45 - 0.53. 
Conclusion: This study shows that shoulder flexor strength increases 30 m sprint and change of direction performance and elbow flexor strength increases change of direction performance in elite amputee football players.The addition of upper extremity, especially shoulder and elbow flexor strength exercises to the training programme of amputee football players may improve sportive performance.