Karma kullanımlı çok katlı konut yapılarında sürdürülebilir tasarım kriterleri
Sustainable design criteria of mixed-use residential high-rise buildings
Yazar: ÖZGE SÜZER
Danışman: PROF. DR. MELTEM YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Konut = Dwelling house ; Konut tasarımı = Housing design ; Konut yapımı = Housing contruction ; Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design ; Tasarım = Design

Özet:
Dünyanın bugün, doğal kaynakların tükenme riski, küresel ısınma, çevre kirliliği ve yapılı çevrede güvenlik ve gürültü kirliliği gibi maruz kaldığı sorunların büyük bir kısmından yapı endüstrisi sorumludur. Sürdürülebilir tasarım prensipleri, çevreye verilen zararı en az seviyeye indirgerken; teknik, ekonomik, sosyal, kültürel ve estetik açılardan tatminkar mekanlar sunmayı içermektedir. Bu bağlamda, artan globalleşmeyle birlikte ortaya çıkan `Karma Kullanımlı Çok Katlı Konut Yapıları'; hızlı şehir yaşantısına ayak uydurmak isteyen kullanıcısına birçok faaliyeti bir yapı içerisinde sundukları ve aynı zamanda yarı-açık kamusal alanlar oldukları için sahip oldukları sürdürülebilir yaklaşımla dikkat çekmektedirler. Bu `kendi kendine yetebilir' lüks kompleksler, üst gelir grubunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere özellikle İstanbul'da her geçen gün sayıca artmaktadır. Öte yandan, bu yüksek maliyetli projelerin yeşil ve sürdürülebilir bir yaklaşıma sahip olması beklenirken, bazıları yalnızca bunu ticari bir etiket olarak kullanabilmektedir.Bu tez İstanbul'da örnek olarak seçilen bazı `Karma Kullanımlı Çok Katlı Konut Projeleri'ni ne derece yeşil ve sürdürülebilir oldukları açısından incelemektedir. Projelerin analizleri, dünyada yaygın olarak kullanılan yeşil bina sertifika sistemlerinden biri olan Amerikan LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) sistemi baz alınarak yapılmıştır. LEED sistemi model alınarak bu yapı tipi için uygun nitelik ve niceliksel sürdürülebilir tasarım kriterleri belirlenmiştir. Sistemin kriterleri doğrultusunda çıkarılan 53 adet soruyu içeren anket; örnek analizi için seçilen projelerin yetkililerince cevaplanmış ve projeler otoritelerin söz konusu sorulara verdiği cevaplar ile yerinde gözlemler ışığında değerlendirilmişlerdir.LEED sistemi değerlendirmesi, Sürdürülebilir Araziler, Enerji, Su Kaynakları, Malzeme ve Kaynaklar, ve İç Mekan Yaşam Kalitesi olmak üzere beş ana kategoriden oluşmaktadır. Tezde proje analizinde kullanılan anket, her bir kategori altında oluşturulan soruları kapsamaktadır. Seçilen örnek projelerin, her kategoriye ait başarı puanları ve dolayısıyla her kategoriye ait başarı yüzde oranları; projelerin sorularda gerçekleştirilmesi beklenen kriterleri yerine getirip getiremediklerine göre ve bu sorulara biçilen puanlar doğrultusunda hesaplanmıştır. Takiben tüm projeler için kategoriler bazındaki yüzde başarılarının ortalaması hesaplanmış ve bu doğrultuda İstanbul'da bu yapı tipi için uygulamada hangi kategorilere öncelik verildiği ve hangi kategorilerin nispeten arka planda kaldığı saptanmıştır.Ayrıca, ele alınan beş ana kategori bağlamında İstanbul'a ait istatistiki veriler derlenerek, söz konusu kategorilere ilişkin çevre sorunlarının İstanbul için ne durumda olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır.Sonuç olarak, tezde, analiz edilen örnek `Karma Kullanımlı Çok Katlı Konut Projeleri'nin kategoriler bazında gösterdikleri başarı sıralaması ile, LEED sisteminin otoritelerince çevre sorunlarına verilen önceliğe bağlı olarak fikir birliği yoluyla her bir kategori için tespit edilen yüzde ağırlıklarının ortaya koyduğu önem sıralaması kıyaslanmış ve İstanbul'un bu kategoriler bağlamındaki koşulları göz önünde bulundurularak İstanbul'da söz konusu yapı tipinin üretiminde dikkat edilmesi gereken hususlar, yapılan olumlu ve olumsuz uygulama ve yaklaşımlar ortaya konmaya çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Sürdürülebilirlik, Ekolojik Mimari, Kentleşme, Yüksek Konut Yapılaşması, Yeşil/Sürdürülebilir Sertifika Sistemleri, Karma Kullanımlı Yapılar

Abstract:
Today, the World is facing problems like; threat for depletion of natural resources, global warming, pollution, lack of security and noise pollution in built environments, for which the construction industry is largely responsible. Principles of sustainable design involves providing technically, economically, socially, culturally and aesthetically pleasing spaces, while minimizing environmental damage. The emergence of `Mixed-Use High-Rise Residential Buildings? parallel to ever growing globalization, come to attention with their sustainable approach as they provide various facilities in a single entity for its residents who wish to keep up with the fast urban life and act as semi-open public spaces at the same time. These `self-sufficient?, luxury residential complexes have been ever increasing in numbers especially in Istanbul, to meet the needs of high income groups. Additionally, while these high budget projects are normally expected to have a green and sustainable approach, some projects may only have a green and sustainable look for marketing purposes.This thesis examines selected case studies of `Mixed-Use High-Rise Residential Building Projects? in Istanbul, as to what extent they are really green and sustainable. Project analysis was carried out by taking the American `LEED? (Leadership in Energy and Environmental Design) System as the basis, which is one of the most widely used Green Building Rating Systems globally. By taking the LEED system as a model, suitable qualitative and quantitative sustainable design criteria were determined for this type of buildings. The survey composed of 53 questions was answered by the authorities of the selected case studies. The projects were evaluated according to these answers and observations made at the project sites.The LEED system is composed of five main categories which are; Sustainable Sites, Energy, Water Resources, Materials and Resources and Indoor Environmental Quality. The survey used in the project analysis covers questions belonging to each category. Based on the assigned points for each question and the projects? performances to fulfill the expected criteria, the points gathered by the projects under each category, and consequently, the percentages of achievement under each category of each project were calculated. As a result, obtained average values for each category indicated the priorities of the categories in implementation for this type of buildings in Istanbul.Furthermore, under the mentioned five categories the statistical data of Istanbul were examined and the severity of the environmental problems considered in these categories were tried to be assessed for the metropolitan Istanbul.Finally, the hierarchal order based on the selected case studies? successes under these categories were compared with the order of priorities for the environmental problems set forth by the LEED system, based on the assigned weights for each category derived by the consensus of the LEED authorities. As a result, while taking into consideration the conditions of Istanbul under these mentioned categories, the important issues to be paid attention to, and the positive and negative aspects of the applications and approaches for the production of Mixed-Use High-Rise Residential Buildings in Istanbul have been tried to be put forward.Keywords: Sustainability, Ecological Architecture, Urbanization, High-Rise Residential Complexes, Green/Sustainable Buildings Rating Systems, Mixed-Use Buildings