Futbol hakemlerinin liderlik özelliklerinin karar vermeleri üzerine etkisi
The effect of leadership characteristics of football referees on thei̇r decision-making
Yazar: ERKAN AYKURT
Danışman: DOÇ. DR. SUZAN DAL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Futbol = Football ; Hakemler = Arbitrators ; Karar verme = Decision making ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Spor = Sports

Özet:
Liderlik, olabileceklerle ilgili olarak diğer insanlara görüş ve yön vermeyi gerektirir. Etkili liderlik birtakım gelenekler yaratmada becerikli olmayı gerektirir. Etkili liderler takım sporlarıyla ilişkili olarak takım kültürü yaratmada başarılıdırlar. Bu kültür, takım sporcularının, yardımcıların ve bu organizasyona katkıda bulunan herkesin seçimi, motivasyonu, ödüllendirilmesi, korunması ve birleştirilmesini içine almaktadır. Antrenörlük yüz yüze yapılan bir liderlik şeklidir.
 Çeşitli geçmişe sahip olan insanları, bunların yetenek ve deneyimlerini, ilgilerini birleştirir. Liderler fiziksel, psikolojik ve sosyal çevrenin bilincinde olarak bunlardan yararlanmada başarılıdırlar. Mükemmel liderlik veya antrenörlük, insanları harekete geçirmede, psikolojik becerileri ve özellikle de insanlar arası iletişim becerisini gerektirir. Konuşmak, dinlemek, rica etmek, tartışmak, anlaşmak, cesaretlendirmek, teselli etmek vb. iyi iletişim becerilerini gerektirir (Konter, 1996). 
Sporda liderlik diğer yönetim alanlarına göre daha fazla önem taşımaktadır. Çünkü spor kulüplerinin yapısı diğer organizasyonlara benzememektedir. Spor olaylarında lider, belirlenmiş amaçlara doğru grubu etkilemek için etkin olarak yer alır. Bu nedenle lider ile sporcular uzun süreli ilişkiler içine girmektedirler. Bu süreç içinde lider çeşitli başarı duygusunu, ihtişamı, hüznü, hayal kırıklığını, acıyı, sevinci sporcularıyla paylaşırlar. Bu durum takım içinde çok özel bir hava yaratır (Koruç, 1995). 
Başarının yakalanması da sağlanır. Başarı, bir işin, bir düşüncenin, bir arzunun ya da projenin, kişinin veya kurumun isteği doğrultusunda ve usulüne uygun olarak, belirli süre içinde gerçekleştirilmesidir. Başarının sağlanmasında liderlere çok iş düşmektedir. Sporun liderlik özelliklerini geliştirdiği birçok çalışmada belirtilmiştir (Çakıcı, 2019) 
Spor günümüzde, önemli sektör olarak gelişimini sürdürmektedir. Yarışmalar ve yüksek performans beklentisi, sporla ilgilenenlerin ortak konuları arasında yer almaktadır. Özellikle futbol, günümüzde insanların ilgi odağı haline gelmiştir. Sırasında milyonların izlediği bu sporun saha içerisindeki yönetimi spor eğitimi almış, futbol hakemleri tarafından yapılmaktadır (Sunay 1992).
 Bir futbol maçının güzel, heyecan verici, Fair Play ilkeleri içersinde, bol gollü geçmesinde, bitmesinde veya düzensiz, olaylı, kavgalı bir hava içersinde oynanmasında hakemin rolü son derece önemlidir (Orta 2000). 
Bir futbol hakeminin; müsabaka süresince iyi bir performans sergilemesi için oyunla ilgili kendisinden beklenen fiziksel talepleri karşılaması gerekir. Ayrıca, hakemin müsabaka esnasında fiziksel ve psikolojik yükün altında olmasına karşın, oyun süresince her an hızlı karar verebilmesi de önemlidir. Son yıllarda futbol oyununun temposunun önemli oranda artmasına bağlı olarak, hakemlerden istenen fiziksel talepler önemli oranda artmıştır. Yapılan bilimsel araştırmalar günümüzün üst düzey futbolunda aktivite profili ve psikolojik talepler hakkında detaylı bilgiler sağlamaktadır (Erişim 2006). 
Hakem, kendini her açıdan güvende hissettiği sürece doğru karar verebilir, aynı hakimlerin korunması gerektiği gibi. Hakemin, kolay elde edilebilir ve hınç alınabilir olduğu izlenimi, hakemlik dışı camiaları hakeme karşı harekette cesaretlendirir (Bilgen 2004). Futbol açık alanda oynanan bir oyun olduğundan, bir maçta verilen bir kararla bir başka maçta verilen kararı etkili bir şekilde karşılaştırmak oldukça zordur (Lane ve ark 2006). 
5 Bireysel farklılıklar karar verme davranışı üzerinde etkilidir. Çok seçenekli kararlar bireyler açısından daha fazla güçlük ortaya çıkarmaktadır. Bu durum bireyde strese yol açar. Aynı zamanda bu karar karmaşıklığı bireyi karar vermede olumsuz etkiler (Shiloh ve ark 2001). 
Yararlı ya da etkin bir karar verebilmek için zamanlama ve sürecin doğru uygulanması gerektiğim belirtmektedir(Kneeland,2001)Karar verme sürecinde öncelikle problemin (amacın) ortaya konulması gerektiğini vurgulamaktadır. Karar verme sürecindeki son adım ise verilen kararların uygulanması ve sonuçların değerlendirilmesidir (Adair,2000)
Yaptığımız bu çalışmaya İstanbul'da görev yapan 130 farklı klasman da yer alan futbol hakemi katılmıştır. Çalışmamızda karar verme stilleri ölçeği ve çok faktörlü liderlik ölçeği kullanılmıştır. Yaptığımız anket çalışmasında verilerin düzgün dağılmamasından ötürü Kruskall Wallis kullanılmıştır.

Abstract:
Leadershipneedstogiveopinionsanddirectiontootherpeople in relationtowhattheymay be interested in. Effectiveleadershipmust be skillful in creating a number of comers. Effectiveleadersthosewhoareassociatedwithteamsportsaresuccessful in creating a teamculture. Thisculture has beentakenfortheselection, motivation, pay, protectionandunification of teamathletes, assistantsandeveryonewhoparticipates in thisorganization. Coaching is a form of face-to-faceleadership.
               People withdiversebackgroundscombinetheirtalentsandexperiences, interestsDecoupled. Leadersaresuccessful in takingadvantage of themconsciously in theirphysical, psychologicalandsocialenvironment. Excellentleadershiporcoachingrequirestheabilityto mobilize people, psychologicalskills, andespeciallytheabilitytocommunicateDecisivelybetweenpeople. To talk, listen, ask, argue, understand, encourage, comfort, etc. goodcommunicationskillsarerequired (Konter, 1996).
Leadership in sports is of moreimportancethan in otherareas of management. Becausethestructure of sportsclubs is not similartootherorganizations. Insportsevents, theleadertakes an activepart in ordertoinfluencethegrouptowardsthe set goals. Forthisreason, theleaderandtheathletesenterintolong-termrelationships. Duringthisprocess, theleadersharesvariousfeelings of head, pride, wishfulthinking, disappointment, pain, joywiththeathletes. Thiscreates a veryspecialatmosphere in theteam (Koruç, 1995).
Thecapture of success is alsoensured. Success is achieved in a certainperiod of time in accordancewiththewishes of a job, a thought, a desireor a project, a personor an institution, and in accordancewiththeprocedure. A lot of workfallstotheleaders in ensuringsuccess. It has becomecleartomanythattheleadershipcharacteristics of sportshavedeveloped (Çakıcı, 2019)
Today, sportscontinuestodevelop as an importantsectoralsector. Competitionsandtheexpectation of highperformanceareamongthecommontopics of thosewhoareinterested in sports. Dec. Especiallyfootball has becomethefocus of people'sattentionnowadays. Inthemeantime, themanagement of thissport, which is watchedbymillions, on thefield has beencarriedoutbyfootballrefereeswhohavereceivedsportstraining (Sunay 1992).
The role of thereferee in a beautiful, exciting, Fair Play principles of a footballmatch, a passwith a lot of goals, an eventful, brawlingairpassage at theendorirregular, thegame is extremelyimportant (Mid-2000).
                  A footballreferee; For a goodperformanceexhibitionduringthecompetition, he needstocomparethephysicaldemandsexpected of himaboutthegame. It is alsoimportantthatthereferee can make a quickdecision at any time duringthegameagainstthephysicalandpsychologicalriseduringthematch. Inrecentyears, the tempo of thefootballgame has beenconnectedto an importantratio, andthephysicaldemandsrequiredfromrefereeshavebeenbroughtto an importantratio. Scientificresearchprovidesdetailedinformationabouttheactiveprofileandpsychologicaldemands in today'shigh-levelfootball (Accessed 2006).
                  As long as therefereefeelssafefrom his point of view, he can maketherightdecision, just as judgesshould be protected. Theimpressionthatthereferee is easilyobtainableandresentment can be takenencouragestheexternalcommunities of arbitrationtoactagainstthereferee (Bilgen 2004). Football became a gameplayed in an openfield, it wasdifficulttoeffectivelyconfront a decisionmade in onematchwith a decisionmade in anothermatch (Lane et al 2006).
                5 Individualdifferenceshave an impact on thedecision-makingcase. Multi-choicecarsaremorepowerfulthanindividuals. Thissituationleadstostress in theindividual. At thesame time, thisdecision mix does not affecttheindividual'sdecision-making(Shiloh et al. 2001).
Inordertomake an injuredoreffectivedecision, time andprocessneedto be appliedcorrectly (Kneeland, 2001) Thepriority problem (goal) in thedecision-makingprocessneedsto be placed in themiddle. Thelast step in thedecision-makingprocess is theimplementation of decisionsmade in the ISE andtheevaluation of theirresults (Adair, 2000)
Inthisstudy, 130 footballrefereesfromdifferentclassesworking in Istanbulparticipated. Inourstudy, decision-makingstylesscaleandmulti-factorleadershipscalewereused. Kruskall Wallis wasused in oursurveystudyduetothefactthatthedatawere not distributedproperly