J.P. Sartre düşüncesinde insan ve kendini aldatma
Human and self deception in the thought of J.P. Sartre
Yazar: HEDİYE TOPKAFA
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT AVCI
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
İnsanın gerçekte ne'liğine dair soruşturmalar her çağda farklı formlarda önemini korumuştur. Antropoloji, psikoloji, nörobilim gibi farklı disiplinlerle desteklenen insan gerçekliği, sanat ve felsefenin de başat meselesidir. Bilhassa XX. y.y.'da insanlık dışı uygulamalara şahit olan filozoflar ve sanat ehilleri, olanlara kayıtsız kalmamıştır. Bu dönemin etkin düşünürü Jean Paul Sartre da düşünsel serüveninin yoğunluğunu insanı anlamaya ayırarak imtiyazlı yerini almıştır. Sartre, insanı ontolojik temelde değerlendirmekle birlikte gerektiğinde antropoloji, psikoloji gibi disiplinlerden yararlanmıştır. Buna ek olarak sanata önem veren düşünür, roman ve tiyatrolarında felsefesinin anlaşılırlığını artırmıştır. Ancak Sartre'ın felsefesinin tümünün anlaşılması olanaklı değildir. Şu halde bazı fikirleri, gerek meseleyi açıkça ifade etmemesinden gerek görme engeli sebebiyle kimi eserlerini çalakalem yazmasından dolayı araştırmacılar tarafından tartışma konusudur. Bu üzerinde tartışılan konulardan birisi de onun "mauvaise foi" olarak adlandırdığı "kendini aldatma" tutumudur. Sartre, ben'liğe dair kavrayışı bilinci ön planda tutarak; özgürlük, sorumluluk, bunaltı, başkalarıyla ilişkiler çerçevesinde değerlendirir. Bu nosyonlar içerisindeyken insanın ben'liğine yönelik keşiflerinde, ağırlığını taşıyamadığı durumlarda kendini aldatmaya nasıl başvurduğunu anlatır. Bununla birlikte kendini aldatma halindeyken bilincin rollerini açımlar.
  
Anahtar Kelimeler: İnsan gerçekliği, Bilinç, Hiçleme, İç Daralması, Mauvaise Foi

Abstract:
Investigations into what humans really are have maintained their importance in different forms in every age. Human reality, supported by different disciplines such as anthropology, psychology and neuroscience, is also the dominant issue of art and philosophy. Especially in the XX. Philosophers and artists who witnessed inhumane practices in the 20th century did not remain indifferent to what happened. Jean Paul Sartre, the influential thinker of this period, also took his privileged place by devoting the intensity of his intellectual adventure to understanding human beings. Although Sartre evaluated humans on an ontological basis, he benefited from disciplines such as anthropology and psychology when necessary. In addition, the thinker, who attaches importance to art, increased the comprehensibility of his philosophy in his novels and plays. However, it is not possible to understand all of Sartre's philosophy. Therefore, some of his ideas are the subject of discussion by researchers, both because he does not express the issue clearly and because he writes some of his works in a hasty manner due to his visual impairment. One of the issues discussed is the attitude of "self-deception", which he calls "mauvaise foi".  Sartre prioritizes the understanding of self and consciousness; evaluates it within the framework of freedom, responsibility, anxiety, and relationships with others. It tells how people resort to self-deception in situations where they cannot bear their weight, in their explorations of their self while in these notions. It tells how people resort to self-deception in situations where they cannot bear their weight, in their explorations of their self while in these notions. Moreover, it explains the roles of consciousness in the state of self-deception.

Keywords: Human Reality, Consciousness, Con-don't, İnternal Narrowing, Mauvaise Foi