Şizofreni ve ilişkili psikotik bozukluklarda serum D-serin ve D-amino asid oksidaz (DAO) düzeylerinin klinik özellikler ile ilişkisi: 6 aylık izlem çalışması
Relationship between serum D-serine and D-amino acid oxidase (DAO) levels and clinical characteristics in schizophrenia and related psychotic disorders: A 6-month follow-up study
Yazar: EDA UZUN
Danışman: UZMAN NESRİN BUKET TOMRUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: D-serin = D-serine ; Diaminoksidaz = Diamine oxidase ; Glutamat = Glutamates ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Reseptörler-N-metil-D-aspartat = Receptors-N-methyl-D-aspartate ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
AMAÇ: Tedavi öyküsü olmayan ve akut alevlenme dönemindeki şizofreni spektrumundaki hastaların serum D-serin ve D-amino asit oksidaz (DAO) düzeylerinin sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmak, klinik özellikler ile ilişkisini incelemek, mevcut parametrelerde 6 ay sonra anlamlı fark olup olmadığını araştırmak ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma popülasyonu, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları EAH Psikiyatri Kliniklerine ilk kez yatışı yapılmış olan, tedavi öyküsü olmayan ve DMS-5'e göre şizofreni ve ilişkili psikotik bozukluklar tanısı alan 89 hasta ve 81 sağlıklı kontrolden oluşturulmuştur. Tüm gönüllüler için sosyodemografik veri formu doldurulmuş, hasta grupta hastalık şiddetinin ve tedaviye bağlı değişikliklerin tespiti için Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI), Global Değerlendirme Ölçeği (GAS), Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği (CŞDÖ) ve Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) uygulanmıştır. Tüm katılımcılardan 6-8 saatlik açlık sonrası D-serin ve DAO düzeylerinin çalışılabilmesi için venöz kan alınmıştır. Aynı biyokimyasal parametreleri hasta grupta 6 ay sonra tekrar çalışılmıştır.
BULGULAR: Hastalarda akut atak sırasındaki D-serin düzeyi, DAO düzeyi ve D-serin/DAO oranı sağlıklı bireylerden anlamlı derecede düşük olarak saptandı. Tedavi başlangıcından 6 ay sonra remisyon döneminde D-serin ve DAO düzeylerinde anlamlı şekilde yükselme olduğu tespit edilmekle birlikte, D-serin/DAO oranında ise anlamlı bir değişiklik görülmedi. 6 ay sonraki D-serin düzeyindeki yükselmeye rağmen, hastalardaki D-serin miktarı ve D-serin/DAO oranı sağlıklı bireylere göre anlamlı derece düşük olarak tespit edildi. Psikotik atak ve remisyon dönemlerinin her ikisinde de serum D-serin düzeyi, DAO düzeyi ve D-serin/DAO oranı ile cinsiyet, depresif belirtiler, anksiyete ve bilişsel fonksiyonlar arasında ilişki saptanmamıştır.
SONUÇ: Bulgular, D-serinin şizofreni ve ilişkili psikotik bozukluklar patofizyolojisinde rolü olabileceği yönündeki görüşleri desteklemektedir. Hastalardaki semptomatik iyileşme ile birlikte D-serin düzeyinde gözlenen anlamlı artış D-serinin terapötik biyomarker olabileceğini düşündürmektedir. D-serin metabolizmasının psikozdaki semptom kümeleriyle ilişkisinin ve antipsikotik ilaçların NMDAR disfonksiyonuna etkilerinin daha iyi anlaşılabilmesi için DAO enzim aktivitesinin doğrudan ölçüldüğü ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar sözcükler: Şizofreni, D-serin, DAO, NMDA, Glutamat, Serum

Abstract:
OBJECTIVE: This study aimed to compare serum D-serine and D-amino acid oxidase (DAO) levels of patients with schizophrenia spectrum disorders who have no history of treatment and are in the acute exacerbation period with a healthy control group, to examine the relationship with clinical characteristics, to investigate whether there is a significant difference in the current parameters after 6 months, and to compare with healthy controls.
METHODS: The study population consisted of 89 patients who were admitted to Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital Psychiatry Clinics for the first time, diagnosed with schizophrenia and related psychotic disorders according to DSM-5, had no history of treatment, and 81 healthy controls. A sociodemographic data form was completed for all volunteers, and the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Clinical Global Impression (CGI), Global Assessment Scale (GAS), Calgary Depression Scale for Schizophrenia (CDSS), and Montreal Cognitive Assessment Scale (MoCA) were applied to determine the severity of the disease and treatment-related changes in the patient group. Venous blood was drawn from all participants after a 6-8 hour fast to examine serum D-serine and DAO levels. The same biochemical parameters were tested again in the patient group after 6 months.
RESULTS: The D-serine level, DAO level, and D-serine/DAO ratio during acute exacerbation in patients were significantly lower than in healthy individuals. A significant increase was found in D-serine and DAO levels during the remission period after 6 months of treatment, but there was no significant change in the D-serine/DAO ratio. Despite the increase in D-serine levels after 6 months, the amount of D-serine and D-serine/DAO ratio in patients was significantly lower than in healthy individuals. There was no relationship between serum D-serine level, DAO level, and D-serine/DAO ratio and gender, depressive symptoms, anxiety, and cognitive functions in both psychotic exacerbation and remission periods.
CONCLUSION: The findings support the view that D-serine may play a role in the pathophysiology of schizophrenia and related psychotic disorders. The significant increase in D-serine levels observed with symptomatic improvement in patients suggests that D-serine may be a therapeutic biomarker. Further studies are needed to directly measure DAO enzyme activity to better understand the relationship between D-serine metabolism and symptom clusters in psychosis and the effects of antipsychotic drugs on NMDAR dysfunction.
Keywords: Schizophrenia, D-serine, DAO, NMDA, Glutamate, Serum