Trabzon Kızılay kan merkezine başvuran kan donörlerinin kan gruplarının dağılımı ve donörlerin demografik özellikleri
Distribution of blood groups and demographic characteristics of blood donors admitted to Trabzon Kizilay blood center
Yazar: AHMET BURAK ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: ABO kan grup sistemi = ABO blood group system ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Kan = Blood ; Kan bağışı = Blood donation ; Kızılay = Kızılay ; Trabzon = Trabzon

Özet:
Amaç: Bir bölgede kan gruplarının dağılımı hakkında doğru bilgiye sahip olmak, bireylerin ihtiyaçları ve kan bankası işlemleri için yararlı olmasının yanında bilimsel katkı da sağlayacaktır. Literatürde, Trabzon'da ABO ve Rh kan gruplarının dağılımını ve kan bağışçılarının demografik özelliklerini inceleyen bir çalışma bulunmayıp bu araştırmada, Trabzon ili Kızılay Kan Merkezine başvurmuş olan kan bağışçılarının ABO ve Rh kan gruplarının dağılımlarının incelenmesi ve demografik özelliklerinin belirlenmesi ile elde edilen bilgilerin veri tabanı oluşturma ve donör kazanım programlarına katkı sağlaması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Araştırma Retrospektif (geriye dönük) olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 1 Ocak 2016- Eylül 2019 tarihleri arasında Türk Kızılay'ı Bölge Kan Merkezine kan veren 105.513 sağlıklı bağışçı oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında kan bağışçısı kayıt formu kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde istatistik paket programı olan SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 23 versiyonu kullanılarak, Ki kare testi ile analiz edildi ve gruplar arasındaki fark belirlenmesinde p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamızda kan grup dağılımları incelendiğinde 44.776 kişinin (%42.44) A kan grubu, 44.342 kişinin (%42.02) O kan grubu, 11.207 kişinin (%10.63) B kan grubu, 5.006 kişinin (%4.75) AB kan grubuna sahip olduğu, her kan grubunda Rh+ olanların sayısının Rh- olanlardan daha fazla olduğu görüldü ve kan grubu sıklığının A>O>B>AB şeklinde olduğu tespit edildi. Kan bağışında bulunanların 87.033'ünün (%82.49) erkek, 18.480'inin (%17.51) kadınlardan oluştuğu, K/E oranının 0,21/1 olup erkeklerin kadınlara göre daha fazla kan bağışında bulunduğu görüldü. Yaş grup dağılımları incelendiğinde; bağışçıların %44.98'inin 18-25 yaş, %20.52'sinin 26-35 yaş, %17.47'sinin 36-45 yaş, %13.22'sinin 46-55 yaş, %3.81'inin ise 56-65 yaş grubunda yer aldığı görüldü. Bağışta bulunan bireylerden 12.571 kişinin (%11.91) ilkokul, 10.389 kişinin (%9.85) ortaokul ve 31.187 kişinin (%29.56) lise mezunu, 50.901 kişinin (%48.24) ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencisi veya mezunu olduğu ve 465 kişinin (%0.44) herhangi bir eğitimi olmadığı görüldü. Kan bağışında bulunan kişiler meslek gruplarına göre incelendiğinde, birçok meslek grubundan donörün olduğu ve bunlardan en fazla bağışta bulunan grupların %31.9 ile öğrenci, %23.34 ile serbest meslek ve %8.58 ile işçilerden oluştuğu belirlendi.
Sonuç: Trabzon ili ABO ve Rh kan grupları profilinin Türkiye ortalama değerlerine yakın olduğu belirlendi. Türkiye genelinde olduğu gibi, A kan grubu oranı belirgin olarak yüksek ve B ile AB kan grupları oranları belirgin olarak düşük bulunmuştur. 18-25 yaş arası yaş grubunun kan bağışı konusunda farkındalığının diğer yaş gruplarına oranla yüksek olduğu görüldü. Kan bağışı konusunda erkek cinsiyetin kadınlara oranla daha fazla bağışta bulunduğu tespit edildi. Lisans ve üzeri eğitime sahip bireylerin bağışta bulunanların önemli bir kısmını oluşturduğu ve donörler meslek gruplarına göre incelendiğinde en fazla bağışta bulunan grubu öğrencilerin oluşturduğu saptandı. Öncelikle kadın, 25 yaş üstü ve lisans öncesi eğitime sahip bireylerin donör olarak kazanımlarının sağlanması amacıyla destek ve bilgilendirme programlarının yapılması donör sayısını arttırmada etkili olacağı ve her bölgenin kan grubu dağılımlarının belirlenmesi ile acil ya da yoğun kan ürünü ihtiyaçlarının hızlı ve kolay şekilde giderilebilmesi sağlanacaktır. Sonuçlarımızın kan gruplarının dağılımı ve bölgenin donör demografisi konusunda veri tabanı oluşmasına katkıda bulunacaktır. 


Anahtar Kelimeler: ABO, kan grubu, demografik özellikler, kan bağışçısı, Rh

Abstract:
Objectives: Having correct information about the distribution of blood groups in a region will not only be beneficial for needs of individuals and blood bank operations, but will also provide scientific contribution. In the literature, there is no study examining the ABO and Rh blood groups and demographic characteristics of blood donors in Trabzon. In this study, it was aimed to analyze the distribution of ABO and Rh blood groups of blood donors who applied to the Trabzon Red Crescent Blood Center and to determine their demographic characteristics and to contribute to the database and donor acquisition programs.
Material and Methods: The research was done retrospectively. The population of the research is 105.513 healthy donors who donated blood to the Turkish Red Crescent Regional Blood Center between January 1, 2016 and September 2019. Blood Donor Registration Form was used to collect the data. Results were analysied with SPSS program (Statistical Package for the Social Sciences, version 23) using Chi-square test, p<0,05 was considered to be statistically significant. 
Results: When blood group distributions were examined in our study, it was determined that 44.776 people (42.44%) had A blood group, 44.342 people (42.02%) O blood group, 11.207 people (10.63%) B blood group, 5.006 people (4.75%) had AB blood group and the number of Rh + in each blood group was higher than Rh- and the frequency of blood group was A> O> B> AB. It was observed that 87.033 (82.49%) of the blood donors were men and 18.480 (17.51%) were women, and the K / E ratio was 0.21 / 1 and men donated more blood than women. When the age group distributions are examined; 44.98% of donors were in the age group of 18-25, 20.52% in the age group of 26-35, 17.47% in the age group of 36- 45, 13.22% in the age group of 46- 55, and 3.81% in the age group of 56-65. It was determined that 12.571 people (11.91%) are primary school, 10.389 people (9.85%) are secondary school and 31.187 people (29.56%) are high school graduates, 50,901 people (48.24%) are associate, undergraduate, graduate and doctoral students or graduates and 465 people (0.44%) did not have any education. When the blood donors were analyzed by profession groups, it was determined that there were donors from many profession groups and the highest donor groups consisted of 31.9% students, 23.34% self-employed and 8.58% workers.
Conclusions: Trabzon province of ABO and Rh blood groups were determined to be close to Turkey average value profile. As in Turkey, A blood group ratio was significantly high and B and AB blood group rates were significantly lower. The awareness of the age group between the ages of 18-25 about blood donation was higher than the other age groups. Regarding blood donation, it was determined that male sex donated more than women. It was determined that individuals with undergraduate and higher education constitute a significant part of the donors and when donors are examined as profession groups it was the group of students who donated the most blood. Support and information programs espacially for women, over 25 age group and pre-graduate persons to be donors will be appropriate to increase the number of donors. And by determining the blood group distributions of each region, urgent or intensive blood product needs will be resolved quickly and easily. Our results will contribute to the creation of a database on the distribution of blood groups and donor demography of the region.


Key Words: ABO, blood group, demographic features, blood donor, Rh