Alcea rosea L. türüne ait tohumlarda dormansiyi kırma çalışmaları ve tohum depolanabilirliğinin belirlenmesi
Alcea rosea L. studies of breaking dormance in seeds of species and determination of seed storability
Yazar: EMİNE ERĞAN
Danışman: PROF. DR. KAZIM MAVİ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma süs bitkisi ve tıbbi bitki olarak kullanılabilen Alcea rosea L. türünün üç farklı genotipinde dormansinin tespit edilmesi ve farklı tohum uygulamaları ile mevcut dormansinin kırılabilmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada kontrol (U0), arkalı önlü tek delme (U6), arkalı önlü tek delme+GA₃ (U7), arkalı önlü tek delme+Ferula (U8), arkalı önlü tek delme+su (U9), arkalı önlü tek delme+KNO₃ (U10) uygulamalarının çimlenme ve çıkış testi sonrasında tohum kalitesi ve fide kalitesi üzerindeki etkilerinin saptanması ve genotiplere ait tohumların depolanabilirliğinin (0, 75, 150, 225 ve 300 gün 25℃'de depolanan tohumlar) belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Fizyoloji labaratuvarı ve araştırma seralarında 2021-2023 yılları arasında yürütülmüştür. Çimlenme, çıkış ve depolama sonrası yapılan çimlenme testlerin ardından çimlenme-çıkış oranı (%), çimlenme-çıkış süresi (gün), çimlenme-çıkış hızı, çimlenme-çıkış hız katsayısı, çıkış indeksi, yaprak eni (cm), yaprak boyu (cm), fide boyu (cm), gerçek yaprak sayısı (adet) ve gövde çapı (mm) ölçüm ve gözlemleri alınmıştır. Çimlenme testi sonrasında en yüksek çimlenme oranı %49 ile Genotip 3'den ve U2 uygulamasından, en kısa çimlenme süresi ise 3 gün ile Genotip 3'den ve U1 uygulamasından, 3.43 ile en yüksek çimlenme hızı değeri Genotip 3'den ve U2 uygulamasından, 33.33 değeri ile çimlenme hızı kat sayısı değeri en yüksek Genotip 3'den ve U1 uygulamasından elde edilmiştir. Çıkış parametreleri incelendiğinde Genotip 1'de U8 uygulamasından en yüksek çıkış oranı değeri (%77), Genotip 3'te U9 uygulamasından en kısa çıkış süresi (4.47 gün), Genotip 3'te U9 uygulamasından en yüksek çıkış hızı değeri (3.26), Genotip 3'te U9 uygulamasından en iyi çıkış hız katsayısı değeri (22.6), Genotip 1'de U8 uygulamasından en yüksek çıkış indeksi değeri (3177.49) elde edilmiştir. Tüm genotiplere ait sonuçlar ayrı ayrı incelendiğinde U6, U9 ve U7 uygulamalarının çıkış parametrelerini önemli ölçüde iyileştirdiği gözlemlenmiştir. Fide özelliklerinde ise yaprak eni değeri (5.91cm) en yüksek Genotip 1'de U10 uygulamasından, yaprak boyu (4.63 cm) en iyi gelişim Genotip 1'de U10 uygulamasından, en fazla gerçek yaprak sayısı (5 adet) Genotip 1'de U0 uygulamasından ve Genotip 3'te (5 adet) U6 uygulanmasında tespit edilmiştir. Fide boyunda en iyi gelişim gösteren uygulamalar ise Genotip 1'de (11.03 cm) U0 uygulaması, gövde çapının ölçülmesi sonucunda en iyi gelişim gösteren uygulama Genotip 1'de (1.77 mm) U10 uygulaması olarak belirlenmiştir. U6, U9, U10, U7 uygulamalarının fide kalitesi üzerine önemli etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Genel olarak depolama süresi arttıkça çimlenme süresinin uzadığı ve çimlenme oranının azaldığı söylenebilmektedir. Dormansi kırma uygulamaları sonucunda ise Alcea rosea L. tohumlarında fizikomorfolojik dormansi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out to detect and to break dormancy in three different genotypes of Alcea rosea L. with different seed treatments, which can be used as an ornamental and medicinal plant. In the thesis, control (U0), single piercing with front and back (U6), single piercing with back and front + GA₃ (U7), single piercing with back and front + Ferula (U8), single piercing with back and front + water (U9), single piercing with back and front + KNO₃ (U10) it was aimed to determine the effects of treatments on seed quality and seedling quality after germination and emergence test and to determine the storability (25℃ for 0, 75, 150, 225 and 300 days) of seeds. The thesis was conducted in Hatay Mustafa Kemal University Physiology laboratory and greenhouses between 2021-2023. Following the germination tests performed after germination, emergence and storage, germination-emergence rate (%), germination-emergence time (days), germination-emergence speed, germination-emergence speed coefficient, emergence index, leaf width (cm), leaf length (cm), seedling height (cm), true number of leaves (number) and stem diameter (mm) measurements and observations were taken. The highest germination rate was 49% from Genotype 3 and U2 treatment, the shortest germination time was 3 days from Genotype 3 and U1 treatment, the highest germination rate value was 3.43 from Genotype 3 and U2 treatment, 33.33. The highest value and germination rate coefficient value were obtained from Genotype 3 and U1 treatmens. The highest seedling rate value from the U8 treatment in Genotype 1 (77%), the shortest seedling emergence time from the U9 treatment in Genotype 3 (4.47 days), the highest seedling emergence rate value from the U9 treatment in Genotype 3 (3.26), In Genotype 3, the best emergence rate coefficient value (22.6) was obtained from the U9 treatment, and in Genotype 1, the highest emergence index value (3177.49) was obtained from the U8 treatment in emergence tests. When the results of all genotypes were examined separately, it was observed that U6, U9 and U7 treatments significantly improved the parameters. In terms of seedling characteristics, the highest leaf width value (5.91cm) was obtained from the U10 treatment in Genotype 1, the best development in leaf length (4.63 cm) was obtained from the U10 treatment in Genotype 1, and the highest number of real leaves (5 number) was obtained from the U0 treatment in Genotype 1. and Genotype 3 (5) were detected in U6 treatment. The treatments that showed the best development in seedling height were determined as U0 treatment in Genotype 1 (11.03 cm), and as a result of measuring the stem diameter, the treatment that showed the best development was determined as U10 treatment in Genotype 1 (1.77 mm). It has been observed that U6, U9, U10, U7 treatments have significant effects on seedling quality. It can be said that, in general, as the storage time increases, the germination time gets longer and the germination rate decreases in storege. As a result of treatments, it was determined that there was physicomorphological dormancy in Alcea rosea L. seeds.