Okul yönetiminde veriye dayalı karar verme ve mesleki işbirliğinin akademik başarı ile ilişkisi
The relationship between data-informed decision making in school management, teacher collaboration, and academic achievement
Yazar: BURCU TOPTAŞ
Danışman: PROF. DR. İNAYET AYDIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı Ankara ili kamu ortaokullarında görev yapan okul yöneticileri ile öğretmenlerin görüşlerine göre veriye dayalı karar verme ve mesleki işbirliğinin akademik başarı ile ilişkisini sınamaktır. Araştırmada karma araştırma desenlerinden keşfedici ve açımlayıcı sıralı desenler birlikte yürütülmüştür. Bu kapsamda öncelikle yapının keşfedilmesi için nitel araştırma kullanılmış, okul yöneticileri ve öğretmenlerle görüşmeler yapılmıştır. Bunun ardından okul yöneticileri ve öğretmenlerin veriye dayalı karar verme ve mesleki işbirliğine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla nicel veriler toplanmıştır. Açımlayıcı sıralı desenin nitel boyutunda ise araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu yardımıyla nitel veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel bölümünün örneklemini Ankara ilinin dokuz ilçesinde kamu ortaokullarında görev yapan 213 okul yöneticisi ile 402 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklemin seçiminde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Katılımcıların ölçek maddelerine verdikleri yanıtların değerlendirilmesinde aritmetik ortalama ve standart sapma kullanılmış; görüşler arasında değişkenlere göre anlamlı farklılık olup olmadığının saptanmasında ise t-testi ve tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Veriye dayalı karar verme ve mesleki işbirliğine yönelik yönetici ile öğretmen görüşleri arasındaki ilişkinin düzeyi ve yönünü açıklamak için Pearson korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Araştırmada akademik başarı ölçütü olarak öğrencilerin okul başarı puanları toplanmıştır. Bu ilişkinin saptanması için 973 öğretmenden veri ve 9651 öğrencinin okul başarı puanı verisi toplanarak hiyerarşik linear modelleme ve CHAID analizi yapılmıştır.  Araştırmanın nitel boyutu, Ankara ilinde görev yapan 10 ortaokul yöneticisi ile 10 öğretmenden oluşan, nicel analizlere göre uç değer niteliği (en yüksek ve en düşük ortalamaya sahip) taşıyan okullarda gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada toplanan nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. 
Yönetici ve öğretmen görüşlerine göre okullarda en fazla demografik veriler kullanılmaktadır. Öğretmenlerin, okul yöneticilerinin, okulda ve Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ile il ve ilçe milli eğitim müdürlüklerinde veriye dayalı karar verme düzeyleri yüksektir. Okul yöneticileri öğretmenlere göre anlamlı düzeyde daha fazla veri kullanmaktadırlar. Öğretmenlere göre öğretmenlerin, yöneticilerin, okulda, MEB ve il, ilçe millî eğitim müdürlerinin veriye dayalı karar vermeleri, eğitim durumu değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Okul yöneticilerine göre yöneticilerin veriye dayalı karar vermesi ve okulda veriye dayalı karar verme eğitim durumu değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ön lisans ve lisans mezunu yöneticilerin görüşlerine göre öğretmenler ile MEB, il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri anlamlı düzeyde daha yüksek veriye dayalı karar vermektedir. Okul yöneticilerine göre yöneticilerin veriye dayalı karar vermesi ve okulda veriye dayalı karar verme, eğitim durumu değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Eğitim fakültesinden mezun olan okul yöneticileri ile öğretmenlere göre, öğretmenler anlamlı şekilde daha yüksek düzeyde veriye dayalı karar vermektedirler. Araştırma ve istatistik eğitimi alan yönetici ile öğretmenler anlamlı şekilde daha yüksek düzeyde veriye dayalı karar vermektedirler. Müdürler, müdür yardımcılarına göre anlamlı şekilde daha yüksek düzeyde veriye dayalı karar vermektedirler.
Mesleki işbirliği okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşlerine göre yüksektir. Okul yöneticileri ile öğretmenlerin mesleki işbirliğine ilişkin görüşleri cinsiyet, kıdem, okuldaki görev süresi, eğitim durumu, mezun olunan kurum değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Öğretmen görüşlerine göre veriye dayalı karar vermenin tüm boyutlarıyla ve mesleki işbirliğinin arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır. HLM analizinin sonucuna göre okullar arasında okul başarı puanına göre anlamlı farklılık bulunmaktadır. Bu farklılık okul yöneticilerinin veriye dayalı karar vermelerinden ve okulda veriye dayalı karar verilmesinden kaynalanabilmektedir. CHAID analizinin sonucuna göre okul başarı puanına göre öğrencilerin not ortalamalarının sınıflamasında öğrencilerin okul başarı puanlarını en iyi açıklayan değişken, öğretmenin veriye dayalı karar vermesidir.

Abstract:
The aim of this research to investigate the relationship between data-informed decision-making and teacher collaboration concerning academic achievement, as perceived by school administrators and teachers in public middle schools located in Ankara. To achieve this aim, a mixed research design incorporating exploratory and explanatory sequential designs was employed. Initially, qualitative research was employed to delve into the underlying structure of the relationship, involving in-depth interviews with school administrators and teachers. Subsequently, quantitative data were collected to gauge the perspectives of school administrators and teachers on data-informed decision-making and teacher collaboration. Qualitative data were gathered through semi-structured interviews with participants from schools exhibiting extreme values, both with the highest and lowest averages, in comparison to the quantitative analysis. The quantitative part of the study involved 213 school administrators and 402 teachers from public middle schools across nine districts in Ankara. The sample selection was carried out using stratified sampling. Data analysis included the use of arithmetic mean and standard deviation to assess participants' responses to scale items. To determine whether there were significant differences, t-tests and one-way analysis of variance were conducted. Furthermore, the Pearson correlation coefficient was computed to elucidate the strength and direction of the relationship between data-informed decision-making and teacher collaboration, as perceived by administrators and teachers. To investigate this relationship further, data were gathered from 973 teachers, along with the academic performance scores of 9651 students, nested within schools. Hierarchical linear modeling and CHAID analysis were applied to explore the data. The qualitative aspect of the study involved 10 school administrators and 10 teachers from schools exhibiting extreme values, identified through purposive sampling based on the results of quantitative analyses. The qualitative data collected in this phase were subjected to content analysis. 
Key findings from the study revealed that, according to the perspectives of administrators and teachers, demographic data were predominantly utilized within schools. It was observed that teachers, administrators, and the Ministry of National Education (MoNE) at various levels (school, provincial, and district) displayed a high degree of engagement in data-informed decision-making. Notably, administrators exhibited a greater inclination toward data utilization compared to teachers. Furthermore, no significant disparities in data-informed decision-making were observed among teachers, administrators, and the MoNE across different education levels. However, administrators holding associate degrees, along with teachers and the MoNE at various levels, were found to engage significantly more in data-informed decision-making. Additionally, teachers, particularly those who graduated from education faculties and received research and statistics education, exhibited significantly higher levels of data-informed decision-making. Administrators consistently outperformed vice principals in this regard.
Regarding teacher collaboration, the study identified a high level of collaboration among both teachers and administrators. Analyses revealed no significant variations in the views of administrators and teachers based on variables such as gender, seniority, years of service in the school, education level, and the institution from which they graduated. Furthermore, according to teachers' views, a positive and significant correlation existed between data-informed decision-making and teacher collaboration. Lastly, HLM analyses unveiled significant disparities in school success scores among different schools, with data-informed decision-making by school administrators and within schools being influential factors. CHAID analysis highlighted that the teacher's data-informed decision-making played a pivotal role in explaining variations in students' grade point averages, based on their school success scores. In conclusion, this study sheds light on the complex interplay between data-informed decision-making, teacher collaboration, and academic achievement in public middle schools.