Polonya Barok edebiyatında Türk etkisi(Waclaw Potocki'nin "Hotin Savaşı" ve Samuel Twardowski'nin "Cesur Elçilik" 
adlı yapıtları çerçevesinde ilk Osmanlı –Lehistan savaş dönemi)
Turkish influence on the Polish Baroque literature
Yazar: MALGORZATA MARIA GAJDA
Danışman: PROF. DR. NEŞE MÜNİSE YÜCE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Leh Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Barok = Baroque ; Barok edebiyatı = Baroque literature ; Etkileşim = Interaction ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Leh edebiyatı = Pole literature ; Polonya = Poland ; Potocki, Waclaw = Potocki, Waclaw ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Polonya Barok edebiyatındaki Türk etkisi konusunda gerçekleştirilen tez araştırması, edebiyat tarihinde Barok dönemi olarak geçen 17. yüzyılda iki komşu ülkenin arasında yaşanan yoğun savaşlardan olan ilk sıcak temas (1620-1621) ile sınırlıdır. Bu tarihi olayın Polonya Barok edebiyatındaki yankıları ve tepkilerini ölçmek amacıyla dönemin Polonya edebiyatında egemen olan soyluların ekolünü temsil eden iki epik şiirsel destan seçilmiştir. Orada kapsamlı bir şekilde işlenen ilk Osmanlı -Lehistan savaş konusu şu şekilde ele alınmıştır: savaş süreci çoğunlukla Waclaw Potocki'nin "Hotin Savaşı" adlı yapıtı, savaştan sonraki barış antlaşmasının onaylanması ise görüşmelere şahsen katılan Samuel Twardowski'nin büyük bir ölçüde tarihi belge niteliğinde olan "Cesur Elçilik" başlıklı eseri temelinde incelenmiştir. Yapıtlarda yer alan olayların çerçevesini oluşturan dönemin tarihi kişilikleri, Osmanlı Devleti'nin yapısı ve işleyişi ve Osmanlıların karakter özellikleri ile alışkanlıkları da analize tabii tutulmuştur.
Düşman konumundaki Osmanlı'ya karşı Avrupa Barok edebiyatında yer alan genel olumsuz yaklaşım, analiz edilen eserlerde de mevcuttur. Her iki eserde "Osmanlı" resmedilirken tarihsel gerçekler sıkça deforme edilmiştir ve dönemin Avrupa'sında bilinen, konuyla ilgili birçok klişe kullanılmıştır. Olaylardan hiç bahsetmeme veya abartılı bir şekilde bahsetmeden kaynaklanan deformasyonlar özellikle askeri müdahalelerin tasvirlerinde oldukça yoğundur. Osmanlı'yı karalamak amacıyla tarafların askeri gücü ve savaş alanındaki tavrı, öldürülenlerin sayısı gibi verilerin manipüle edilmesi, anlatımdaki tarafgirliği göstermektedir. Osmanlı Devleti'nin tarihi ve işleyişi konusunda da tek taraflı olumsuz izlenim yaratmak için verilen bilgiler sıkça yanlış ve genellikle de yüzeysel kalmaktadır. Yapıtlarda kullanılan tipik şark klişelerinden ise Osmanlıların karakteristik özellikleri olarak belirtilen kibir, gaddarlık, açgözlülük ve frenlenemeyen şehvet örnek olarak gösterilebilir. Buna karşın tarihi kişiliklerin tasvirlerinde Avrupa edebiyatlarında hâkim olan Osmanlılar (kötü) – Avrupalılar (iyi) şemasından farklı olarak özellikle Kanuni Sultan Süleyman, Dilaver Paşa ve Halil Paşa'nın portelerinde daha tarafsız yaklaşım sergilenmektedir. Bunun dışında ilk Osmanlı – Lehistan savaşı ve Sultan II. Osman dönemindeki Osmanlı Devleti ve üst tabakalarından gelen tarihi kişilikler ile ilgili tarihi veriler Türk (Osmanlı) tarihi açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
The thesis research implemented in the subject of the Turkish influence on the Polish Baroque literature is limited to the first close contact (1620-1621) of the intensive battles that were encountered between the two neighboring countries in the 17th century which is named as the Baroque period in the history of literature. To measure the echoes and responses of this historical event in the Polish Baroque literature, two epic poetic sagas, representing the school of the nobles who ruled the Polish literature of the period, were selected. Therein, the issue of the first Ottoman–Polish war that was handled in a comprehensive manner has been discussed in the following manner: The period of war has mostly been examined in Waclaw Potocki's work "Battle of Khotyn", while the approval of the post-war peace treaty was examined in the basis of the work entitled "Brave Embassy" – which is qualified as a historical documentary to a great extent - of Samuel Twardowski who had personally participated in the negotiations. The historical personalities of the period that formed the frame of incidents taking place in the works, the structure and functioning of the Ottoman Empire and the Ottomans' characteristic features and habits were subject to analysis as well. 
The general negative attitude that takes place in the European Baroque literature against Ottomans which is in the enemy position exists within the analyzed works. In both works, when the "Ottomans" were portrayed historical facts were often distorted and many clichés known in Europe of that period were used.  Deformations resulting from not mentioning the incidents or from exaggerated mentioning of the events are very intensive specially in portraying military interventions. The parties' military force and their attitude in the battle field, manipulation of data such as those killed in the war demonstrate the bias in the narration in order to discredit the Ottomans.  To create a unilateral negative impression in the matter of Ottoman Empire's history and functioning, the information often is wrong and generally remains superficial. Among the typical clichés used in the works, arrogance, cruelty, greed and the ungovernable lust can be shown as examples of Ottomans' characteristic features.  Notwithstanding, in the depiction of the historical characters, unlike the scheme of Ottomans (evil) – Europeans (good) that was dominant in the history of European literature, a more neutral approach is exhibited in the portraits of Suleiman the Magnificent, Dilaver Pasha and Halil Pasha, in particular.Apart from this, historical data about the first Otoman – Polish war and the Ottoman Empire and historical personalities from upper classes of the reign of the Sultan Osman II. is important in terms of the Turkish (Ottoman) history.