Pamuk üretiminde üretim girdileri, üretim masrafları ve karlılık durumunun belirlenmesi: Şanlıurfa ili örneği
Determination of Production Inputs, Production Costs and Profitability on Cotton Production: The case of Şanlıurfa Province
Yazar: YILDIZ DURAN
Danışman: DOÇ. DR. YEŞİM AYTOP
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Dünya ve Türkiye ekonomisi için stratejik öneme sahip olan pamuk bitkisi, tekstil ve hazır giyim sanayisi başta olmak üzere birçok sektörün hammadde kaynağıdır. Yarattığı katma değer ve istihdam olanakları ile ülke ekonomisine önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Çok eski dönemlerden beri üretimi yapılan ve çeşitli sektörlerde kullanılan pamuk, insanların giyinme ihtiyacını karşılamaktadır. Günümüzde nüfusun hızla artması pamuk üretimine olan talebi de artırmıştır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de pamuk üretiminin en fazla olduğu Şanlıurfa ilindeki pamuk üreticilerinin pamuk üretim girdilerini, maliyet ve kârlılığı hesaplamaktır. Bu amaca istinaden Şanlıurfa ilinde 377 pamuk üreticisi ile anket çalışması yapılmıştır. Verilerin analizinde Tek Ürün Bütçe Analiz Yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilere göre üreticilerin ortalama 223.26 da işletme arazisine sahip oldukları, ortalama 140.79 da alanda pamuk ürettikleri ve ortalama 523.29 kg/da verim elde ettikleri belirlenmiştir. Pamuk üretim masraflarının 4097.15 TL/da olduğu tespit edilmiştir. Üretim masraflarının %71.73'ünü değişken masraflar, %28.27'sini sabit masraflar oluşturmaktadır. Araştırma alanında 1 kg pamuğun satış fiyatı 10.40 TL olarak hesaplanmıştır. Pamuk üretiminde tarımsal destekler dahil Gayri Safi Üretim Değeri 6068.22 TL/da bulunmuştur. Tarımsal destekler dahil net kar ortalama 1971.07 TL/da, destekler dahil olmadan 1345.07 TL/da'dır. Oransal kar ise 1.48 olarak bulunmuştur. Fark ödeme desteğinin üretime olan etkisi girdi desteğinden daha fazladır ve fark ödeme desteği ile girdi desteğinin yüksek olması pamuk üretimini arttırırken, desteklerin düşük olması üretimi azaltma eğilimindedir. Ülke için stratejik öneme sahip pamuk bitkisinden elde edilen kârlılığın hesaplanması karar vericiler tarafından yapılacak destekleme politikalarında önemli rol oynayacaktır.

Abstract:
The cotton plant, which holds strategic importance for both the global and Turkish economies, is a raw material source for many sectors, primarily the textile and ready-to-wear industries. It significantly contributes to the national economy through the value it adds and the employment opportunities it creates. Cotton, which has been produced and used in various sectors since ancient times, meets the clothing needs of people. Today, the rapid increase in population has also increased the demand for cotton production. This study aims to calculate the production inputs, costs, and profitability of cotton producers in Şanlıurfa Province, where cotton production is the highest in Turkey. To achieve this goal, a survey was conducted with 377 cotton producers in Şanlıurfa Province. The data analysis used the Single Product Budget Analysis Method. According to the data obtained in the study, it was determined that the producers have an average of 223.26 decares of operational land, produce cotton on an average of 140.79 decares of land, and obtain an average yield of 523.29 kg/da. The cost of cotton production was found to be 4097.15 TL/da. Of the production costs, 71.73% are variable costs and 28.27% are fixed costs. The selling price of 1 kg of cotton in the research area was calculated as 10.40 TL. The Gross Production Value, including agricultural subsidies, was found to be 6068.22 TL/da. The net profit, including agricultural subsidies, is an average of 1971.07 TL/da, while without subsidies it is 1345.07 TL/da. The proportional profit is found to be 1.48. The effect of the difference payment support on production is greater than the input support, and high levels of difference payment support and input support increase cotton production, while low levels of these supports tend to reduce production. Calculating the profitability of the strategically important cotton plant will play a crucial role in the support policies to be developed by decision-makers.