7-11yaş grubundaki çocuklarda ölüm kavramı ve ölüm kaygısının araştırılması
Death concept and death anxiety in children aged 7 to 11 years
Yazar: NAZLI SİNEM KOYTAK
Danışman: DOÇ. DR. BEHİYE ALYANAK ; DOÇ. DR. PINAR ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Psikolojik etki = Psychological effect ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales ; Ölüm = Death ; Ölüm kaygısı = Death anxiety ; İletişim = Communication

Özet:
Bu çalışmada 7-11 yaş grubundaki çocuklarda ölüm kavramının gelişimi ve ölüm kaygısı araştırılmıştır. Ebeveynlerin çocuklarıyla ölüm hakkında kurdukları iletişimin niteliği ile çocukların ölümü kavrayış düzeyleri ve yaşadıkları ölüm kaygısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Bununla birlikte, ebeveynlerin ölüm kaygısı düzeyleri ile çocuklarının ölümü kavrayış düzeyleri ve çocukların yaşadığı ölüm kaygısı arasında bir ilişki olup olmadığı da araştırılmıştır. Çocukların ölüm nedeniyle yaşadıkları kayıp deneyiminin, çocukların ölüm kavrayış düzeyi ve yaşadıkları ölüm kaygısı ile ilişkisinin olup olmadığı; ebeveynin çocuğuyla ölüm hakkında iletişim kurma becerisi ile ebeveynin yaşadığı ölüm kaygısı arasında bir ilişkinin varlığı da sorgulanmıştır.Araştırmaya dahil edilen 67 çocuğun yaş ortalaması 8,28 (ss.1,23) olup, yaşları 7 ile 11 arasında değişmektedir (31 kız ve 36 erkek). Ayrıca katılımcı çocukların anne ve babaları da çalışmaya katılmıştır. Çocuklarda Ölüm Kavramına İlişkin Görüşme Formu ölüm kavramına ilişkin geri döndürülemezlik, evrensellik, kaçınılmazlık, sonlanma ve nedensellik alt kavramlarının edinilme düzeyini de içerecek şekilde çocukların ölüm kavramını anlayış düzeylerini tespit etmek amacıyla kullanılmıştır. Ölüm Hakkında İletişim Ölçeği ebeveynlerin çocuklarıyla ölüm hakkında iletişim kurma becerilerini değerlendirmek amacıyla; Çocuklar için Ölüm Kaygısı Ölçeği çocuklarda ölüm kaygısını; Ölüm Kaygısı Ölçeği ise ebeveynlerin yaşadığı ölüm kaygısını ölçmek amacıyla kullanılmıştır.Çocukların ölüm kavrayışları ve yaş arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ölüm kavramına ilişkin alt kavramlardan sadece geri döndürülemezlik alt kavramı ve yaş arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Nedensellik alt kavramının ise en zor edinilen alt kavram olduğu bulunmuştur. Çocuklarda ölüm kaygısının varlığı tespit edilmekle birlikte yaş ve ölüm kaygısı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çocukların ölüm kavrayış düzeyleri ile ölüm kaygısı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ebeveynlerin çocuklarıyla ölüm hakkında iletişim kurma becerileri ile çocuklarının ölüm kavrayış düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiş; benzer şekilde, ebeveynlerin ölüm hakkındaki iletişim kurma becerileri ile çocukların ölüm kaygısı düzeyleri arasında da negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Diğer yandan ebeveynlerin ölüm kaygısı düzeyleri ile çocukların ölüm kavrayış düzeyleri ve ölüm kaygısı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca Ebeveynlerin çocuklarıyla ölüm hakkında iletişim kurma becerileri ile yaşadıkları ölüm kaygısı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Çocukların ölüm deneyimleri ile ölüm kavrayış düzeyleri ve ölüm kaygısı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Abstract:
This study investigated the development of death concept and death anxiety in children aged between 7 and 11 years. The relationship between the quality of parents? communication about death with their children and children?s conceptualization of death; and their death anxiety was studied. Parental death anxiety was also investigated in relation to children?s conceptualizaton of death and children?s death anxiety. Death experience, defined as a loss of close relative(s) due to death, was also examined in relation to children?s conceptualizaton of death and children?s death anxiety. Furthermore the relationship between parental communication about death and parental anxiety was investigated.67 children with a mean age of 8,28 (between 7 and 11 years, 31 female and 36 males) and both parents were admitted to the study. Death Concept Interview for Children was administered to assess children?s understanding of overall death concept including the subconcepts of death concept: irreversibility, universality, inevitability, cessation and causality. Communication on Death and Dying Questionnaire was used to measure parents? communication about death. Death Anxiety Scale for Children and The Revised Death Anxiety Scale were used to assess children?s death anxiety and parental death anxiety respectively.A significant positive relationship was found between children?s death conceptualization and their age. Understanding of all four subconcepts except irreversibility, were found to have a significant positive relationship between children?s age. Understanding of the subconcept of causality appeared to be more difficult for children to master. Although some degree of death anxiety was evident in children, no relationship was found between children?s death anxiety and their age. Besides, there was not a significant relationship between children?s conceptualization of death and their death anxiety. A significant positive relationshipwas found between parents? communication about death and children?s death conceptualization. Similarly a significant negative relationship was found between parents? communication about death and children?s death anxiety. On the other hand, no relationship was found between parental death anxiety and children?s conceptualization of death and their death anxiety. A significant relationship was found between parents? communication about death and parental death anxiety. Death experience was not found to be correlated with children?s conceptualization of death and their death anxiety.