Bağimsiz denetimin gözetimi ve Türkiye uygulaması
Public audit oversight and the implementation in Turkey
Yazar: RANA ATASOY
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim kuruluşları = Independent auditing companies ; Denetçiler = Controller ; Finansal tablolar = Financial statements ; Gözetim = Surveillance ; İşletme denetimi = Business control

Özet:
İşletmelerinin iç ve dış ilgilileri farklı nedenlerle işletme yönetiminden güvenilir, doğru ve yeterli finansal bilgiye ihtiyaç duyarlar. Söz konusu finansal bilgilerin güvenliğinin sağlanmasında en önemli araç ise bağımsız denetimdir. Bağımsız denetçiden, finansal tablo kullanıcıları adına hareket eden gizli bir ajan niteliği taşıması beklenirken, mesleğin özü ve varoluşu, kamuoyunun bağımsız denetçiye ve hazırladığı denetim raporuna duyduğu güvene bağlıdır.Başta ABD olmak üzere çeşitli ülkelerde, 2000'li yıllardan itibaren yaşanan büyük şirket iflaslarında, şirket yönetiminin başarısızlığının yanısıra finansal raporlanmalardaki başarısızlıkların, yani güvenilir olmayan finansal raporlama ve açıklamaların da payının büyük olması nedeniyle, söz konusu raporlarda imzası bulunan denetim sektörüne duyulan kamuoyu güveninde ciddi sorunlar yaşanmıştır.Denetim mesleğinin sosyal sorumluğunu yerine getirebilmesi ve toplumda yaşadığı güven ve itibar kaybının telafi edilmesi amacıyla önce ABD ve daha sonra AB ve uluslararası düzeydeki kanun yapıcılar ve düzenleyici kurumlar, yüksek kalitede uluslararası bağımsız denetim standartlarının geliştirilmesi, ulusal standartların uluslararası standartlara uyumunun sağlanması ve bağımsız denetimin gözetimini gerçekleştirecek özerk yapıda organizasyonlar oluşturulması ile ilgili çalışmalar gerçekleştirmektedirler.Söz konusu organizasyonlar, bağımsız denetim firmalarının raporlarının hazırlanmasında kamu çıkarını gözetmek ve bağımsız denetçileri denetlemenin yanısıra, denetim ilke ve standartlarının geliştirilmesi ve uluslararası bağımsız denetim standartlarının oluşturulması ile ilgili çalışmalar yapmaktadır. Bağımsız denetimin kamusal gözetim sisteminin oluşturulduğu ülkelerde gerçekleştirilen anket ve çalışmalar, sistemin bağımsız denetimin itibarının geri kazanılmasına yardımcı olduğu kadar, şirket finansal tablolarının ve bağımsız denetim raporlarının sağlığı açısından da olumlu etkileri olduğunu ortaya koymaktadır.Ülkemizde ise, AB'nin 8. Direktifinin üye ülkelerde bir denetim gözetim kurulu oluşturulmasını gerektirmesi nedeniyle uyum süreci çerçevesinde Maliye Bakanlığı'nca Türkiye Denetim Standartları ve Kamu Gözetimi Kurumu Taslak Kanun Tasarısı hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulmuştur.Halihazırda TBMM'de yasalaşması beklenen ve bağımsız denetim konusuna ilişkin olarak çok önemli düzenlemelere gidilmiş olan TTK Tasarısı'nda da bağımsız denetimin gözetimindeki dağınık yapının ortadan kaldırılması ve denetim standartlarının tek bir yetkili otorite tarafından belirlenmesini temin etmek amacıyla kamu tüzel kişiliğini sahip Türkiye Denetim Standartları Kurulu'nun kurulması talep edilmektedir.Türkiye Denetim Standartları ve Kamu Gözetimi Kurumu Taslak Kanun Tasarısının detaylı incelemesi gerçekleştirildiğinde, Tasarının AB müktesebatı ve ABD'de çıkarılan SOA'na genel anlamda uyum sağlayan pek çok sayıda çağdaş yenilik ve düzenlemeyi de beraberinde getirmekle birlikte, Tasarı ile oluşturulacak Kurumun, TÜRMOB çatısı altında yapılandırılmaması, denetim ile ilgili standartların belirlenme yetkisinin tamamen bu Kuruma devredilmesi ve Kurumun yetki alanının çok geniş düzenlenmiş olması başta olmak üzere bazı hususlarında çekincelerimiz bulunmaktadır.

Abstract:
Both outside and inside related parties of the corporates demand, reliable, accurate and adequate financial information of the corporate for a number of various reasons and audit is the most important tool to ensure the security of such financial information. The society expects the auditors to act as a confidential agent that serves the needs of the community, hence confidence inspired by the independent auditor is the essence of the function, its very reason for existing.This public confidence on the audit sector was seriously shaken with the collapse of the major corporations mainly in USA and in other countries of the world that were linked to not only to the failures of the corporate executives but also to questionable financial statements and auditor?s reports.In order for the audit profession to fulfill its social responsibility, and to restore public trust and the credibility of the sector, the law makers and legislators first in the USA, than in other developed countries of the world mainly EU and other multinational organizations at the international level had started working on the development of international audit standards, and to establish regulatory framework in countries that would comply with the international standards and a new structure of organizations for the oversight of the auditors.These organizations, act to protect public interest, perform the oversight function on the auditors as well as in setting the audit principles and standards and international auditing standards. In countries where the public oversight systems for auditors have been established, there have been surveys and studies performed regarding the efficiency of such oversight, and the results reveal that establishment of such a system had helped for the audit profession to restore the public trust and had positive effects on the health of the financial statements of the corporates.In our country with Directive 8 of the EU requiring the establishement of an public oversight system on the auditors the Ministry of Finance had prepared and submitted a draft ?Public Auditing Standards And Public Audit Oversight Organization? law and submitted to Turkish Grand National Assembly.The draft Turkish Commercial Code that has been submitted to the Turkish Granda National Assembly to be enacted also puts importance on the audit structure of the country and demands a single competent authority whish is a public legal authority to be established on the oversight of the profession to eliminate the currently dispersed structure.When analyzed Turkey Auditing Standards and the Public Oversight Authority Draft Bill, brings many comtemporary new applications and regulations that fit in the overall essense of the EU Directive and the SOA of the USA, however we have reservations mainly on the issues of; the institution not to be established under the supervision of TURMOB, the sole power of the established institution to issue audit regulations in Turkey, and the very broad scope of authority given to the institution.