İttihad ve Terakki yönetimine muhalif bir bakış: Hikmet gazetesi (1912)
Critical view at Union and Development governence: Hikmet press (1912)
Yazar: SEVİM AYIK
Danışman: PROF. DR. BELKIS ULUSOY NALCIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Ahmed Hilmi = Ahmed Hilmi ; Gazeteler = Newspapers ; Hikmet gazetesi = Hikmet newspaper ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Muhalefet = Opposition ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemine damgasını vuran İkinci Meşrutiyet dönemi,
mutlakıyet rejiminin sona erdiği, I. Dünya Savaşı ve Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın ardından
başlayacak cumhuriyet dönemine bir hazırlık süreci olarak değerlendirilmektedir. Bu süreç
zarfında meşruti sistemin kalıcı olması adına siyasi fırkaların kurulması, Osmanlı siyasi ve
içtimai hayatında büyük değişikliklerin vuku bulmasına sebep olmuştur. Osmanlı halkı ilk kez
seçimle ve seçimle iktidara gelen hükümetlerle tanışmıştır. Henüz yüz yılı bile bulmayan
geçmişiyle genç Osmanlı matbuatı, İkinci Meşrutiyet dönemini heyecan ve mutlulukla
karşılamış, neşredilen gazete ve mecmua sayılarında büyük artış yaşanmıştır. Çalışmamızda,
İkinci Meşrutiyet dönemi matbuat dünyasının önemli fikir insanlarından biri olan
Şehbenderzade Filibeli Ahmed Hilmi'nin meşrutiyetin mimarı olan İttihad ve Terakki'nin ilk
dört yılda gerçekleştirmiş olduğu icraatlara gazete sütunlarında getirmiş olduğu eleştiriler
ortaya konulmuştur. Çalışmamızda ayrıca Ahmed Hilmi'nin muhalefetinin ekseninin
anlaşılması adına yol gösterici olabilmesi için verilen örneklerin yorumlanması yapılmıştır.
Çalışmamız gerçekleştirilirken ilgili literatür taramasının yanı sıra, Hikmet gazetesinin günlük
nüshaları taranarak ilişkili yazılar tercüme edilmiş ve yorumlanarak son haline getirilmiştir.
Çalışmada betimleyici analiz yönteminden istifade olunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu, İkinci meşrutiyet, İttihad ve Terakki, Fırkacılık,
Muhalefet, Şehbenderzade, Hikmet gazetesi

Abstract:
The Second Constitutional era that marked the last period of the Ottoman Empire is
regarded as the end of the autocratic regime, and a preparatory process of the republican period
to start after the First World War. During this period, the establishment of political parties on
behalf of the constitutional system to be permanent caused great changes in political and social
life in the Ottoman Empire. The Ottoman people for the first time met with the elections and
the governments that came to power with the elections. Yet a hundred or even less years of past,
the young Ottoman press met the second Constitutional period with excitement and happiness,
and the number of published newspapers and magazines greatly increased. In our study, the
criticisms in the columns of the newspaper about the actions performed in the first four years
of Union and Progress party by Şehbenderzade Filibeli Ahmed Hilmi, who is among the
important people in the Second Constitutional era, have been put forward. Our study also
reviewed the examples which have been given by Ahmed Hilmi in order to interpret the axis of
opposition on behalf of guiding the understanding. In addition to the literature survey, the daily
copies of Hikmet newspaper have been scanned and then relevant parts have been translated
and interpreted in this work. The descriptive analysis method has been utilized in this study.
Keywords: Ottoman Empire, second Constitutional Era, Union and Progress, Partisanship,
Opposition, Şehbenderzade, Hikmet Press