İstanbul'da eğitim donatımlarının planlanmasına ve uygulanmasına yönelik model araştırması
Model research on planning and application of education infrastructures in Istanbul
Yazar: SUAT ÇABUK
Danışman: PROF. DR. YÜCEL ÜNAL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
1970 sonrasında dünyada, her alanda hızlı bir değişim dönemine girilmiştir. Özellikle ekonomik, sosyal ve politik alanlarda yaşanan değişimler, yeni olguların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Eğitim, yeni olguların ortaya çıktığı, hızlı değişimlerin yaşandığı alanların başında gelmektedir. Yaşanan değişimlerin bir sonucu olarak, Türkiye'de geleneksel donatım planlamasına ve uygulamasına yönelik yeni yöntemlerin ve ilkelerin geliştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tez çalışması bu ihtiyacı karşılamaya yardımcı olmak üzere hazırlanmıştır. Tezin bütününde, değişim olgusu çerçevesinde eğitim donatımlarının planlanması ve uygulanması ele alınmıştır. Daha önce kent planlama alanında eğitim konusuyla ilgili olarak hazırlanan tezler ve makaleler ağırlıklı olarak kamusal eğitim donatımlarma yöneliktir. Bu çalışmada ise hem kamusal hem de özel ve sivil toplum kuruluşlarına ait eğitim donatımları mcelenmiştir. Tez çalışması yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tez konusunun seçilme nedenleri, tezin amacı, kapsamı ve yöntemi ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, donatım kavramı, donatımların sımflandıniması ve bir donatım türü olarak sosyal donatımlar ele alınmıştır. Gerek donatım kavramı gerekse donatımlarm sınıflandırılması konusunda planlama üteratüründe ortak bir terminolojiye henüz ulaşılamamıştır. Bunun sonucunda her iki kavram konusunda da farklı yaklaşımlar geliştirilmiştir. Donatımlarm smıflandırılması konusunda kabul edilen yaklaşımlar şunlardır;. Türlerine göre donatımlar,. Ölçek ve yer aldıkları bölgelere göre donatımlar,. Elde ediliş biçimlerine göre donatımlar,. Mülkiyet ve yönetimlerine göre donatımlar,. Amaçlarına göre donatımlar. Tezin temelini oluşturan eğitim, bir sosyal donatım türüdür. Sosyal donatımlar amaçlarına göre donatımlar içinde yer almaktadır. Sosyal donatımlarm kapsamı içerisine yönetim donatımları, eğitim donatımları, sağlık donatımları, sosyo-kültürel donatımlar, yeşil donatımlar ve spor donatımları girmektedir. Tez kapsamında sosyal donatım türlerinin toplumsal yaşamdaki önemleri, başlıca özellikleri, dünyada ve Türkiye'de kabul edilen alan standartları, planlamada dikkate alınması gerekli düzenleme ilkeleri ortaya konulmuştur. Tezin üçüncü bölümünde kent planlamada bir sosyal donatım türü olarak eğitim donatımları ele alınmıştır. Eğitimin amacı tarihi süreçte değişmekle birlikte, bireyde davranış değiştirme, geliştirme, uyum yaratma ve sosyalizasyonu sağlayarak sağlıklı bir toplum meydana getirmektir. Bireysel anlamda eğitim süreci insanın doğumuyla başlar, Ölünceye kadar devam eder. Günümüz eğitiminin temelleri aydınlanma, sanayi ve Fransız devrimleri ile atılmıştır. Bu devrimlerden beri eğitim, en temel insan haklarından biridir. Her devlet vatandaşlarına en kaliteli ve en uzun süreli eğitim hizmetini vermekle yükümlüdür. Eğitimde ulaşılan düzey toplumsal yapının bir göstergesi olmakla birlikte üretkenliğin, daha çağdaş yaşam talebinin, dolayısıyla da ülkesel ve bölgesel kalkınmışlığın göstergelerinden biri sayılmaktadır. Çağımızda eğitim; ekonomik kazanç sağlayan, toplumun verimini ve refahım yükselten bir alan haline gelmiştir. Bu sebeple her türlü kamusal ve özel kuruluşun eğitim hizmetine aktif katılımı, olumlu ve gerekli bir durum olarak kabul edilmektedir. Tüm dünyada kurumsal eğitim, günden güne gelişmektedir. Günümüzde nüfusun çok önemli bir kesimi aynı anda eğitim yapılan içinde toplanmıştır. Daha önce hiç bir çağda, günümüzde olduğu kadar insan, sistemli olarak bu amaç için oluşturulmuş eğitim mekanlarında toplanmamıştır. Yine hiç bir çağda, günümüzdeki kadar uzun bir eğitim dönemi için insanlar bir araya getirilmemiştir. Dördüncü bölümde, 1970 sonrasında dünyada, 1980 sonrasında Türkiye'de yaşanan genel değişimler ve bu genel değişimlerin İstanbul'da eğitime, kente ve kentin planlarına olan etkileri ele alınmıştır. Değişim, günümüzde en fazla tartışılan kavramlardan biri haline gelmiştir. Tarım devrimiyle birinci, sanayi devrimiyle ikinci değişimi yaşayan dünya tarihi, 1960'lann sonlarından itibaren ortaya çıkan sorunların 1970'lerin ortalarında büyük bir krize yol açması ile yeni bir değişim dönemine girmiştir. Bu yeni dönemin adlandırılmasında postmodernizm, postfordizm, postkapitalizm gibi ifadeler kullamlmaktadır. Ancak bu döneme damgasını vuran akün neoliberalizm olmuştur. Gelişmiş ve bazı gelişmekte olan ülkelerde 70' li yılların sonlan ve 80 'li yıllann başlarında neoliberal düşünceleri savunan yöneticiler (Reagan, Thatcher, Khol, Nakasone, Özal ve diğerleri) iktidara gelmişler ve neoliberal politikaları uygulamaya geçirmişlerdir. 1970'li yıllarda dünyada yaşanan krizden Türkiye de etkilenmiştir. Yaşanan ekonomik krize, ülkede giderek artan anarşi ve siyasi bunalımlar da eklenmiştir. Bu döneme 1980 yılında ekonomik yaşamda 24 Ocak kararlarıyla, siyasi ve toplumsal yaşamda ise 12 Eylül darbesi ile son nokta konulmuştur. 1983 yılında neoliberal görüşleri savunan bir siyasi parti iktidara gelmiş ve neoliberal politikaları uygulamaya koymuştur. Böylece cumhuriyet tarihi 1980 öncesi ve sonrası olmak üzere iki farklı döneme ayrılmıştır. Yaşanan değişimler insana dair her alam olduğu gibi kent planlama alanım da etkilemiştir. 1970'lerin ortalarında baş gösteren kriz, planlamayı da etkisi altına almış ve büyük ölçekli modeller başta olmak üzere tüm planlama sistemine yönelik ağır eleştiriler (planlama öldü mü?, planlar raflarda toz kapladı vb.) yapılmıştır. Bu eleştiriler altında planlama kendini yenileme arayışına girmiştir. Ancak bu arayışlar çabalan neoliberalizmin planlamaya cephe almasını önleyememiştir. Neoliberalizmde "planlamanın bireylerin özgürlüklerini tehdit ettiği, bireylerin seçme hakkım ortadan kaldırdığı savunulmakta" dolayısıyla bütün planlama yaklaşımları reddedilmektedir. Planlamada 1975-1985 yılları arasında yaşanan durgunluk dönemi ardından, planlamanın 1990'larda yok olacağı tahminleri yapılmıştır. Fakat geleceğin rastlantıya bırakılamayacağı fark edilerek, başta İngiltere olmak üzere bir çok ülkede piyasa sistemine uyumlu yeni planlama stilleri geliştirilmiştir. Bu stiller; problemlerle karşılaştıkça onlara çözüm arayan, kısa vadeli ve parçacı yaklaşımları içermektedir. Ekonomik, sosyal, politik ve teknolojik alanlarda yaşanan değişimler her sahada olduğu gibi eğitim sahasında da etkili olmuş, eğitim 1970'li yılların ortalarından itibaren yeni bir boyut kazanmıştır. Yeni dönemde devletler eğitimde etkinliklerini sürdürmekle birlikte ekonomideki özelleşme ve özelleştirme politikalarına paralel olarak, özel öğretim kurumları hızlı bir gelişme kaydetmiştir. Televizyon aracılığıyla uzaktan eğitim imkanı ortaya çıkmış, böylece eğitim mekandan bağımsızlaşmaya başlamıştır. 1990'larda ise internet üzerinden eğitim gündeme gelmiş ve eğitimde mekandan bağımsızlaşma süreci daha da hızlanmıştır. Özellikle yükseköğretimde seminerler, konferanslar, sınavlar yanında dersler de internet üzerinden gerçekleştirilmektedir. Geliştirilen bu yeni öğretim biçimi ile yükseköğretimde geniş alanlara ve büyük yapılara olan talep azalacak, üniversiteler bilişim ve iletişim gücü yüksek komplekslere dönüşecektir. Değişimin etkileri, eğitim tesislerinin planlanmasında ve uygulanmasında da görülmeye başlanmıştır. Yeni dönemle birlikte eğitim tesisleri için hizmet alanları oluşturulması, yürüme mesafelerinin (750 m vb.) belirlenmesi, belli bir büyüklükte okul yapılması, okulun komşuluk biriminin diğer bir ifadeyle ilköğretim biriminin merkezinde bulunması, eğitim tesisleri ile kent hiyerarşisi kurulması gibi planlama ve tasarım kriterleri gelişmekte olan ülkelerin büyükşehirlerinde uygulanamaz duruma gelmiştir. Geleneksel planlama ve tasarım kriterlerinin yerini giderek kaliteli çevrede, her türlü teknik ve sosyal donatıma sahip kaliteli okullarda, kaliteli eğitim verilmesi yönünde genel bir yaklaşım almaktadır. Bu yaklaşımı benimseyen yeni okullar için kent içinde yeterli arsa bulunamamasından ötürü, kentin çeperlerinde kampus biçiminde okulların kurulmasına başlanmıştır. Bu yaklaşım ilköğretim ve ortaöğretim tesislerinin planlamasında yeni bir yaklaşım olmuştur. Beşinci bölümde, 1980 sonrasında Türkiye'de eğitim donatımı planlamasında ve uygulamasında yaşanan değişimlerin İstanbul kentine ve bu kentin planlamasına olan etkilerini ele alan alansal bir araştırmaya yer verilmiştir. Tezin bu bölümünde ilk olarak ankete dayalı araştırmanın amacı, kapsamı, yöntemi, araştırma hipotezleri ve ahhipotezleri, veri toplama araçları, veri toplama araçlarının uygulanması ve verilerin analiz edilmesi ele alınmıştır. İkinci olarak da A, B, C ve D anketlerinden elde edilen bilgi ve bulgular istatistiksel analizleri ile birlikte ortaya konulmuştur. Araştırma için İstanbul'un seçilmesinin başlıca nedenleri; - Türkiye'de değişimin motoru durumunda olan kentin İstanbul olması, - Türkiye'nin dünya kenti olarak İstanbul'u hazırlaması, - Türkiye'de en fazla kentsel kamusal ve özel öğretim kurumlarının İstanbul'da bulunması, - Eğitim donatımlarının yer seçiminde, planlanmasında ve uygulanmasında yaşanan değişimlerin en fazla İstanbul'da hissedilmesi, - İstanbul için elde edilecek sonuçların önemli bir kısmının diğer Türkiye metropoliten kentleri için de kabul edilebilir olmasıdır. Araştırmada dört farklı anket kullanılmıştır. Bu anketler şunlardır; a- Kamu ilk ve ortaöğretim tesislerine yönelik anket ( Ek:A) b- Özel sektöre ve vakıflara ait ilk ve ortaöğretim tesislerine yönelik anket (Ek:B) c- Kamu yükseköğretim kurumlarına yönelik anket ( Ek:C) d- Vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik anket ( Ek:D)Anketlerdeki soruların bir kısmı bilgi almaya ve diğer bir kısmı da eğitim donatımı planlamasında ve uygulamasında ortaya çıkan değişimleri ve eğilimleri irdelemeye yöneliktir. tstatistiki değerlendirmeye uygun bulunan 557 adet A ile B anketine ve 9 adet C ile D anketine ilişkin veriler, bilgisayar ortamında Excel ve SPSS / PC 9.0 (Statistical Packge for Social Sciences) paket programlan kullanılarak analiz edilmiştir. Analizde kullanılan teknikler, toplanan verilerin özelliklerine göre değişiklik göstermektedir. Anketlerde yer alan sorular kısmen ayrı, kısmen birlikte analiz edilmiştir. Süreksiz ve sınıflamalı sorular; frekans ve yüzde kullanılarak bağımlı değişkene göre değerlendirilmiştir. Likert tipi dereceleme ölçeğinden elde edilen veriler ölçeğin özelliklerinden dolayı sürekli ve aralık ölçeğinde kabul edilmiştir. Bu tip veriler için önce ortalama ile betimlemesi yapılmış, daha sonra değerlendirmeler arasında bir farklılaşma olup olmadığım tespit etmek amacıyla tek yönlü (ANOVA) ve çok yönlü (MANOVA) varyans analizleri kullanılmıştır. Analizin anlamlı çıkması durumunda farkın hangi gruplar veya seçenekler arasında olduğunu saptamak amacıyla Tukey HSD Testinden (Tukey's Honestly Significant Difference Test) yararlanılmıştır. Test işlemlerinde genellikle 0,05 anlamlılık düzeyi esas alınmıştır. Gerçekleştirilen A ile B ve C ile D anketleriyle aşağıdaki konulara ilişkin bilgi ve bulgular elde edilmiştir;. Okullarda tedrisat durumu, kuruluş tarihleri, öğrenci, öğretmen, derslik ve laboratuar sayılan, ideal öğrenci kapasiteleri ve kullanılan derslik sayılan tespit edilmiştir. Üniversitelerde ise öğrenci sayısı, ideal öğrenci kapasiteleri, öğretim üyesi sayısı ve vakıf üniversitelerinde yabancı öğrenci sayılan belirlenmiştir.. Okulların ve üniversitelerin derslik binası kat adetleri, parsel alanları, bina taban alanları, bahçe alanları, inşaat alanları gibi fiziki mekan bilgileri tespit edilmiştir. Bu bilgilerden yararlanılarak İstanbul için ortalama değerler bulunmuştur.. Okulların ve üniversitelerin sahip olduklan teknik ve sosyal donatımlara (otopark, spor alanları, bilgisayar sayısı vb) ilişkin sayısal bilgiler toplanmış ve bu donatımların yeterlilik düzeyleri araştınlmıştır.. Okullara ve üniversitelere ilişkin temel standartlar (öğrenci/öğretmen, öğrenci/öğretim üyesi, bahçe alanı/öğrenci, öğrenci/bilgisayar vb.) hesaplanmıştır.. Özel öğretim kurumlarında okul sahiplik dağılımı belirlenmiştir.. Okullara ve üniversitelere kayıtlı öğrencilerin geliş yerleri araştınlmıştır.. Okullara ve üniversitelere kayıtlı öğrencilerin sosyo-ekonomik profilleri belirlenmiştir.. Öğrencilerin okula ve üniversitelere ulaşım biçimleri saptanarak, okul-ev arası ulaşım ilişkileri incelenmiştir.. Servis taşımacılığının boyutlan ortaya konulmuş ve servislerin geliş yerlerine göre İstanbul'un ulaşım sistemine olan etkileri tespit edilmiştir.. Mimarileri, güvenlikleri, gürültüden uzaklıkları, ulaşılabilirlikleri ve kentsel konumlan açısından okul ve üniversite yönetimlerinin memnuniyet düzeyleri ölçülmüştür.. Okulların mimari, üniversitelerin kampus topolojileri belirlenmiştir.. Kamu okullarında eğitim kalitesi ve yönetilebilirlik açısından olması gereken öğrenci ve derslik sayılan ile arsa büyüklükleri belirlenmiştir.. Okulların ve üniversitelerin imar planı kararlarına uygunluk düzeyleri tespit edilmiştir.. Sekiz yıllık zorunlu eğitime geçilmesinin okulların fiziki yapılanmasına, öğrencilerin psiko-sosyal yapılarına ve eğitime olan olumlu ve olumsuz etkileri irdelenmiştir.. Okul ve üniversite yöneticilerinin kent dışı kampuslaşma eğilimine ilişkin olumlu ve olumsuz düşünceleri saptanmıştır.Eğitimde yaşanan sorunlar içerisinde fiziki mekan sorunlarının yeri ve önemi araştırılmıştır. Okul ve üniversite yöneticilerinin kamu-özel-vakıf okul ve üniversitelerine ilişkin bakış açıları incelenmiştir. Özel okulların ve vakıf üniversitelerinin gelişmesinde etkili olan faktörler araştırılmıştır. Özel öğretim kurumlarının ve vakıf üniversitelerinin tercih edilmesinde etkili olan faktörler, önem derecesine göre belirlenmiştir. Eğitim hizmetlerinin kentsel alanda sunulma biçimine ilişkin düşünceler tespit edilmiştir. Özel okulların ve vakıf üniversitelerinin yer seçim kriterleri tespit edilmiştir. Özel öğretim okullarının ve vakıf üniversitelerinin kuruluşunda imar hükümlerinin ve imar planlarının etki boyutu araştınlmştır. Özel öğretim okullarının "Özel öğretim kurumlarına ait standartlar yönergesi" nde belirtilen hükümlere ilişkin görüşleri alınmıştır. Özel öğretim okullarının veya vakıf üniversitelerinin İstanbul'da nerelerde kurulmasının daha uygun olabileceği konusunda eğilimler tespit edilmiştir. Özel öğretim okullarının kentlerde düzenli gelişmesi için gerekli olan faktörler ortaya konulmuştur. Üniversitelerin ülke geneline yaygınlaşmasının önündeki engeller sorgulanmıştır. Vakıf üniversitelerinin büyükşehirlerde toplanma nedenleri irdelenmiş, diğer şehirlere yayılmalarının sağlanması için atılabilecek adımlar araştırılmıştır. Üniversite yapılarının eğitim amaçlı yapılıp yapılmadığı ve ihtiyaçları karşılayıp karşılamadıkları araştırılmıştır. Üniversite kampus projelerinin tasarım özellikleri saptanmıştır. Vakıf üniversitelerine yönelik yapılaşma ve imar standartları getirilmesinin olumlu sonuçlar verip vermeyeceği konusu araştırılmıştır.. Vakıf üniversitelerinin kurulma sürecinde devletten aldıkları yardımlar irdelenmiştir. Altıncı bölümde tezin daha önceki kuramsal ve uygulamalı kısımlarından yararlanılarak eğitim tesislerinin planlanmasına ve uygulanmasına yönelik genel bir model geliştirilmiştir. Bu genel model iki boyuttan oluşmaktadır. Birinci boyut ölçek boyutu olup üst ölçek ve alt ölçek olmak üzere iki grupta ele alınmaktadır. Üst ölçekte eğitim donatımlarının planlanmasını ve uygulanmasını yönlendiren ülkesel ve bölgesel genel kararlar mekanizması yer almaktadır, ah ölçekte ise eğitim donatımları planlanmasını ve uygulamasını yönlendiren yerel özel kararlar mekanizması bulunmaktadır. Modelin ikinci boyutu ise tez kapsamında ortaya konulan bulgulara göre oluşturulan sistematik etkenler ve sistematik olmayan etkenler boyutudur. Bu genel model çerçevesinde İstanbul' daki ilköğretim ve ortaöğretim tesislerine yönelik iki, yükseköğretim tesislerine yönelik üç model şeması üretilmiştir. Hazırlanan genel model, eğitim donatımlarının planlanmasında ve uygulanmasında ortaya çıkan yeni gelişmeleri, Türkiye planlama sistemiyle ilişkilendirecek bir yaklaşımda hazırlanmıştır. Bu yaklaşım sayesinde eğitime ilişkin her türlü karar planlamaya ve dolayısıyla kentlere uyarlanabilmektedir. Bu yapısıyla da model, dinamik ve esnek bir modeldir. Kentlerin özelliklerine bağlı olarak temel parametreler değiştirilebilmekte, böylece farklı büyüklükteki kentler için değişmez bir şema ile eğitim donatımı planlamasına yaklaşılması gibi yanlış bir anlayış ortadan kaldırılmaktadır. Yedinci ve son bölümde bu tez çalışması ile ulaşılan bilgi ve bulgular değerlendirilerek, genel sonuçlar çıkarılmış, gelecekte bu konuda yapılacak çalışmalara ışık tutması için bazı önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
After 1970, a rapid change started to be experienced in all fields in entire world. Especially the changes experienced in the economic, social and political aspect caused new facts to appear. Education is on top of the fields where such new facts appeared and rapid changes occurred. As a result of these experienced changes, new methods and principles are required to be developed in Turkey for the re-planning of the traditional education infrastructure and the application of the new system. This thesis has been prepared in order to assist in meeting this requirement. The planning and application of the education infrastructures within the framework of the fact of change has been dealt with in the entirety of this thesis. The other thesis, lectures and articles published previously in the field of education with respect to urban planning were mostly orientated to public education. But this thesis deals both the education infrastructure of private institutions and civil society organizations besides the public education. The thesis work consists of seven chapters. In the first chapter is laid down, the reason why this thesis theme is chosen, the aim and scope of as well as the research method used in the thesis. The second chapter deals with the concept of education infrastructure, the classification of the education infrastructure and the social infrastructures as a separate infrastructure type. But neither with respect to the concept of education infrastructure nor to the classification of education infrastructures could a common terminology be archived yet in the planning literature. As a result thereof, different approaches have been developed for both concepts. The acceptable and applicable approaches agreed upon for the classification of the education infrastructures are as set below:. Education infrastructures after their types;. Education infrastructures after their scales and location areas;. Education infrastructures after their method of acquisition;. Education infrastructures after their ownership and managements;. Education infrastructures after their aims. Education that makes up the basis of this thesis is a social infrastructure type. Social infrastructures take their place in infrastructures pursuant to their aims. The scope of social infrastructures includes the management infrastructures, the education infrastructures, the health infrastructures, the socio-cultural infrastructures, the green-infrastructures and the sporting infrastructures. Within the scope of this thesis is also laid down the importance of the social infrastructure types in social life, their principal characteristics, and the facility standards acceptable and applicable in Turkey and in the whole world, as well as the design principles to be considered for and during the planning of the infrastructures. The third chapter of the Thesis deals with the education infrastructures as a social infrastructure type in urban planning. Even if the aim of education changes within the historical process, its principal target is always to modify and develop the behaviors of the individual, to ensure its adaptation to the society, and thus to socialize the individual and to form a sound society. The education process starts with the birth in the individual manner and continues the entire life until death of the individual. The Enlightenment, the Industrial Revolution and the French Revolution have laid the foundations of our today's education. Since these revolutions, education is one of the basic human rights. Every state is obliged to provide its citizens the highest quality in education and the longest education term as possible. The level reached in education is not only an indicator of the social structure of the relevant society but also of its social productivity and demand for a contemporary life; and thus of its countrywide and regional development level. Today, education is a field that provides economic contribution and enhances the productivity and prosperity of the society. Therefore, an active participation and contribution of any public and private institution in and to the education services is evaluated positively and deemed as a requirement. In the entire world, the institutional education develops day by day. In our today, a significant part of die population is gathered at the same time in large education facilities for common education. At no time before were so many people gathered systematically in such large and extensive education facilities for a common education. And at no time before were so many people gathered for such a long education period. The fourth chapter of this Thesis deals with the general changes experienced in the world after 1970 and in Turkey after 1980, and the effects and impacts of such changes to the education in Istanbul, to the city and to the urban plans of Istanbul. Change is one of the most discussed concepts of our today. The world history that experienced the first significant change with the agricultural revolution and the second one with the industrial revolution entered a new change period after the problems occurred at the end of 60's converted to a great crisis in the middle of 70's. For the denomination of this new period, expressions such as post-modernism, postfordism or post-capitalism are used. But the trend that impressed this period was the neo-liberalism. In the end of 70 's and by the beginning of 80 's, in most of the developed countries and in some developing countries some leaders (such as Reagan, Thatcher, Kohl, Nakasone, özal and the others) who argued the neo-liberal thinking came in power and commenced to practice neo-liberal policies. From the crisis in 70's that was experienced in the whole world, naturally Turkey was affected too. To the crises experienced at that time in Turkey was added also the day-by-day increasing anarchism and the then political straits in the country. This period of distress ended then in 1980 by the so-called Economic Decrees of 24 January in term of economic life and by the Military Uprising of 12 September in terms of social life. In 1983, a political party representing neo-liberal opinions came in power and started to apply neo-liberal policies. Thus, the Republican History is divided into two periods; the period before and after 1980. All the changes experienced affected the people also in urban planning like in any other fields. The crisis occurred in the middle of 70's impacted also the planning, and all the planning system, but on the first place the large sized models have been criticized very hardly and even disparaged (did the planning die?, the plans are covered with dust on shelves). Under this very hard criticism tried the planning to finds out ways to renew itself. But even such attempts could not prevent the neo-liberalism to take side against planning. Neo-liberalist thinking argues that the "planning threatens the liberty of the individuals and removes their choice right", and thus rejects all the planning approaches. After the stagnation period in planning between 1975 and 1985, it was estimated that the planning would completely removed in 90's. However, considering that the future cannot be left to coincidences, in a lot of countries, but in the first place in England, new planning styles have been developed which were in compliance with the market system. These styles included short term and fractional approaches which tried to find solutions when encountered problems. And the changes experienced in economic, social, political and technological aspect showed their effect also in die field of education like in many other fields, and as of the middle of 70's the education gained a new dimension. In the new period, even if the governments have continued their efficiency in education, the private education institutions developed rapidly thanks to privatization in economy and to the privatization policies. Owing to TV, remote education was possible, and thus, also the education became independent from the location and place. In 90's started the education via internet, which accelerated the education to become independent from location and place. Especially in post-graduate and academic education, besides the seminars, conferences and exams also the lectures were organized via internet. Thanks to this new education method, the need and demand for great areas and large buildings will be much more diminished in the future, and the universities will be converted into complexes with high information and communication power. The effects of change have also been observed in the planning and implementation of education facilities. In the new period, the planning and design criteria such as creation of service areas for education facilities, fixing of walking distances (750 mts. etc.), construction of school buildings in certain sizes, location of the school building into the center of neighborhood units and establishment of an urban hierarchy with the education facilities became unfeasible and impracticable in metropolis of developing countries. The traditional planning and design criteria were replaced by the general approach of providing high-quality education in high-quality schools having all the necessary technical equipments and social facilities and being located in a high-quality environment. As for new schools to be constructed organized in the light of this new approach no sufficient land could be provided, such new schools were constructed in campuses as satellite complexes around the cities. This was a new approach in the planning of new primary and secondary school facilities. In the fifth chapter takes place a field research that deals with the effects and impacts of changes experienced after 1980 in the planning and application of education infrastructure in Turkey upon the city of Istanbul and the planning of this city. In this chapter of the Thesis, firstly the aim, scope, method, research hypothesis and sub-hypothesis of an inquiry based research as well as the data collection means and its application and the analyzing of the data has been explained. And secondly, the information and findings obtained from the inquiry questionnaires A, B, C and D have been laid down together with their statistical analyze results. Istanbul is chosen for this research as: Istanbul is that city which is the motive power of change in Turkey; Turkey is preparing Istanbul as world city; in Turkey, the most public and private education facilities are located in Istanbul; the changes in choice of location, planning and application of education infrastructures occur mostly in Istanbul; a significant part of the results obtained for Istanbul are applicable also for the other metropolis of Turkey. Four different questionnaires has been used and applied in this research. They are: a- Questionnaire for public primary and secondary school facilities (Annex: A) b- Questionnaire for private and foundation primary and secondary school facilities (Annex: B) c- Questionnaire for state university facilities (Annex: C) d- Questionnaire for foundation university facilities (Annex: D) Apart of the questions in the inquiry questionnaires is orientated to information supply while another part aims to investigate the changes and trends occurred in planning and application of education infrastructure. 557 data obtained from the questionnaire A and B and 9 data obtained from the questionnaire C and D which were worth to be evaluated statistically have been analyzed with computer by using the package software programs Excel and SPSS / PC 9.0 (Statistical Package for Social Sciences). The techniques used for the analysis varied pursuant to the characteristics of the data collected. The questions in the questionnaire have been analyzed partially separately and partially collectively. Discontinuous and classified questions have been evaluated pursuant to depending variables by using frequency and percentage values. The dataobtained from the Licert type gradation scale have been assumed as to be in continuous and interval scale due to the characteristic of such gradation scale. Such type of data has firstly been described by using the average values, and then the univariate (ANOVA) and the multivariate (MANOVA) variance analysis have been used in order to ascertain whether there are any differences between the assessments. In cases where the analysis gave significant results, the Tukey's HSD Test) has been used to ascertain between which groups or alternatives the difference occurred. For the tests, the level of significance is taken as 0,05 in generally. By the inquiries carried out by the questionnaires A & B and C & D, the following information and findings on the below mentioned points have been obtained:. In the schools: the instruction, the date of establishment, the number of pupils, teachers, classrooms and laboratories, the ideal pupil capacity and the number of used classrooms has been ascertained. In universities: the number of students, the ideal student capacity, the number of lecturers and the number of foreign students in foundation universities has been ascertained.. The physical information such as the number of flats, parcel surface areas, ground- plan surface areas, playground surface areas and construction site surface areas of the classroom buildings of schools and universities have been ascertained. In the light of this information, the average values for Istanbul have been calculated.. Numeric data about the technical and social infrastructure (parking lots, playing fields and sports-grounds, number of computers etc.) of schools and universities have been collected and the sufficiency level of such infrastructure has been investigated.. The basic standards (pupil/teacher, student/lecturer, playground/pupil, student (pupil)/computer) for schools and universities have been calculated.. For private education facilities, the school ownership distribution has been ascertained. For school and universities, the places from where the pupils or students arrive have been investigated.. The socio-economic profiles of pupils/students of schools/universities have been ascertained.. The means and methods how the pupil/students arrive their schools/universities as well as the school/university-house transportation relationship have been investigated.. The extension and dimensions of school-bus service has been laid down, and ihe effect/ impact of school-busses on/to transportation system in Istanbul have been ascertained.. The satisfaction level of the school and university administrations with respect to architectural design of the school and university buildings, their security, distance from noise sources, accessibility from the city and their urban location has been measured.. For schools the architectural and for universities the campus topologies have been ascertained.. In public schools, the numbers of pupils and classrooms as well as the size of surface are of their lands have been ascertained in terms of their quality of education and their ability to be administrated.. The compliance of school and university building with the relevant urban construction development plans has been ascertained.. The positive and negative effects of the transition to mandatory education of eight years on the education, the physical structures of the school buildings and on the psycho-social structures of the pupils have been investigated.. The positive and negative opinions of the school and university administrators upon the trend to campus construction outside the city have been ascertained.. The place and importance of the physical location problem of education facilities amongst the education problems has been investigated.. The opinions of the school and university administrators upon the public, private and foundation schools and universities have been investigated. The factors effecting the development of private education facilities and foundation universities have been investigated.. The modus how the education services are presented in urban areas has been ascertained.. The factors causing the private schools and foundation universities to be chosen have been ascertained in their importance order.. The location criteria applied by the private schools and foundation universities have been ascertained.. It has been ascertained to which extend the construction development sentences and plans have effected the foundation of private schools and foundations universities.. The opinions of the private schools regarding the sentences mentioned in the "Standards Directive for Private Education Facilities" have been ascertained.. The trends regarding the place of establishment of private schools and foundation universities in Istanbul have been ascertained.. The factors being necessary for the regularly development and spreading out of private schools and foundation universities in cities have been laid down.. The obstacles preventing the universities to spread out to the entire country have been laid down.. The reasons why foundation universities are assembled in metropolis have been investigated, and a research is done into me steps to be taken in order to cause the foundation universities to spread out to other cities.. It has been investigated whether the construction of university buildings are education oriented and purposed or not, and whether they meet the existing needs.. The design characteristics of university campus projects have been ascertained.. It has been investigated whether it would be useful to enforce construction and development standards for foundation universities or nor.. The extra allowances and the financial supports, which the foundation universities got from the government for and during their establishment, have been investigated. In the sixth chapter, a general model for the planning and application of education facilities has been developed in the light of the theoretical and practical issues mentioned in this Thesis. This general model consists of two dimensions. The first dimension is the size scale dimension, which is divided in two groups: the first one is the upper-scale and the second one the lower-scale. In the upper-scale takes place the countrywide and regional general resolutions mechanism that directs the planning and application of the education infrastructure. And in the lower-scale takes place the regional specific local resolutions mechanism that directs the planning and establishment of the education infrastructure. The second one is the systematic dimension, which is also divided in two groups: the first one is the systematic factors and the second one the non-systematic factors. Within the framework of this general model, two separate model schemes have been produced for the primary and secondary school facilities in Istanbul, and three further separate model schemes for the university facilities. The general model has been prepared under such approach as any new development occurred in the planning and application of education infrastructure can easily be adapted to the overall planning system of Turkey. Thanks to this approach, any education related decision can be adapted and applied to the planning and thus to the cities. And also from this structural aspect is the model very dynamic and flexible. Depending on characteristic features of a relevant city, the basic parameters can be changed, and thus the very wrong understanding of approaching to the education infrastructure planning on basis of an unalterable schema for any and all cities of different sizes is removed. In the seventh and last chapter of the thesis, the ascertained information and findings have been assessed and a general conclusion is reached besides some suggestions proposed for the future studies and workings to be made in this field.