Dönüşümsel liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide öğretmen liderliği ve kolektif öğretmen yeterliğinin aracılık rolü
The mediating role of teacher leadership and collective teacher efficacy in the relationship between transformational leadership and school effectiveness
Yazar: ESRA SESLİ
Danışman: DOÇ. DR. İSA YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Kolektif yeterlik = Collective aficiency ; Liderlik = Leadership ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, temel olarak dönüşümsel liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide 
öğretmen liderliği ve kolektif öğretmen yeterliğinin sıralı aracılık rolünü ortaya çıkarmak 
amaçlanmıştır. Diğer taraftan dönüşümsel liderlik ile kolektif öğretmen yeterliği arasındaki 
ilişkide öğretmen liderliğinin; öğretmen liderliği ile okul etkililiği arasındaki ilişkide kolektif 
öğretmen yeterliğinin aracılık rolünün olup olmadığının belirlenmesi araştırmanın diğer
amaçları arasındadır.
Yöntem: Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelindedir. 
Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Antalya ilinin Kaş 
ilçesindeki kamu anaokulları, ilkokullar, ortaokullar ve liselerde görev yapan toplam 937 
öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi ise olasılığa dayalı örnekleme yöntemlerinden 
tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen 346 okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğretmeninden 
oluşmaktadır. Veriler 'Dönüşümsel Liderlik Ölçeği', 'Öğretmen Liderliği Ölçeği', 'Kolektif 
Öğretmen Yeterliği Ölçeği' ve 'Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği' kullanılarak toplanmıştır. Bu 
ölçeklerin yapı geçerliği ve iç tutarlık katsayıları mevcut verilerle tekrar incelenmiş, elde edilen 
kanıtlar raporlanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS ve LISREL programları 
kullanılmıştır. Veriler yapısal eşitlik modellemesi ve Process Makro bootstrap tekniği 
kullanılarak çözümlenmiştir.
Bulgular: Araştırmada ileri sürülen 11 hipotezden 10'u kabul edilmiş, 1'i reddedilmiştir. 
Okullarda sergilenen dönüşümsel liderlik davranışlarının öğretmen liderliği, kolektif öğretmen 
yeterliği ve okul etkililiğini; öğretmen liderliği davranışlarının kolektif öğretmen yeterliği ve 
okul etkililiğini; kolektif öğretmen yeterliğinin ise okul etkililiğini olumlu etkilediği 
bulgularına ulaşılmıştır. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda dönüşümsel liderlik ile okul 
etkililiği arasındaki ilişkide öğretmen liderliği ve kolektif öğretmen yeterliliğin sıralı aracılık 
rolüne sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Aynı amaç doğrultusunda dönüşümsel liderlik ile 
okul etkililiği arasındaki ilişkide öğretmen liderliğinin aracılık rolünün olduğu, fakat aynı 
ilişkide kolektif öğretmen yeterliğinin aracılık rolünün olmadığı kanıtlarına ulaşılmıştır. 
Araştırmanın ek amaçları doğrultusunda ise dönüşümsel liderlik ile kolektif öğretmen yeterliği 
arasındaki ilişkide öğretmen liderliğinin; öğretmen liderliği ile okul etkililiği arasındaki ilişkide 
kolektif öğretmen yeterliğinin aracılık rolünün olduğu bulgularına ulaşılmıştır.
Sonuçlar: Bu araştırmada dönüşümsel liderliğinin olumlu etkisinin okul etkililiğine daha çok 
yansıması için, öğretmen liderliği ve kolektif öğretmen yeterliğinin desteklenmesi gerektiği 
sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: liderlik, dönüşümsel liderlik, okul etkililiği, öğretmen liderliği, kolektif 
öğretmen yeterliği

Abstract:
Purpose: This study aimed to reveal the sequential mediating role of teacher leadership and 
collective teacher efficacy in the relationship between transformational leadership and school 
effectiveness. On the other hand, the relationship between transformational leadership and 
collective teacher efficacy was examined. In this context, determining whether collective 
teacher efficacy is mediating the relationship between teacher leadership and its influential role 
in school is among the other aims of the research.
Method: The research is in the correlational survey model, one of the quantitative research 
methods. The research population consists of 937 teachers working in public kindergartens, 
primary schools, secondary schools and high schools in the Kaş district of Antalya province in 
the spring term of the 2021-2022 academic year. On the other hand, the research sample consists 
of 346 pre-school, primary, secondary and high school teachers selected by stratified sampling, 
one of the probability-based sampling methods. Data were collected using the 
'Transformational Leadership Scale', 'Teacher Leadership Scale', 'Collective Teacher Efficiency 
Scale' and 'Perceived School Effectiveness Scale'. The construct validity and internal 
consistency coefficients of these scales were re-examined with the available data, and the 
evidence obtained was reported. SPSS and LISREL programs were used in the analysis of the 
research data. The data were analyzed using structural equation modeling and the Process 
Macro bootstrap technique.
Findings: In the thesis, 10 out of 11 hypotheses were accepted, and one was rejected. It has 
been observed that the transformational leadership behaviors exhibited in schools affect teacher 
leadership, collective teacher efficacy and school effectiveness. However, teacher leadership 
behaviors affect collective teacher efficacy and school effectiveness. In this sense, it has been 
found that collective teacher efficacy positively affects school effectiveness. In line with the 
primary purpose of the research, it was found that teacher leadership and collaborative teacher 
efficacy have a sequential mediating role in the relationship between transformational 
leadership and school effectiveness. For the same purpose, it has been found that teacher 
leadership has a mediating role in the relationship between transformational leadership and 
school effectiveness, but that collective teacher efficacy does not mediate in the same 
connection. In line with the additional purposes of the study, it was found that collective teacher 
efficacy has a mediating role in the relationship between transformational leadership and 
collective teacher efficacy and between teacher leadership and school effectiveness.
Conclusions: This research concluded that teacher leadership and collective teacher efficacy 
should be supported for the positive effect of transformational leadership to be reflected more 
in school effectiveness.
Keywords: leadership, transformational leadership, school effectiveness, teacher leadership, 
collective teacher efficacy