Duygusal zekanın ve tükenmişliğin beyaz yakalı çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi üzerine bir araştırma /
Yazar: ZEYNEP SERAY ALTINTOPRAK
Danışman: PROF. DR. TEVFİK YOLDEMİR
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Beyaz yakalı = White collar ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Bu çalışmada, duygusal zeka, tükenmişlik ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkilerin irdelenmesi amaçlanmaktadır. Örgütler önceden belirlenmiş amaç ve hedefler doğrultusunda çalışmalarını yürütmektedir. Bu amaç ve hedefler doğrultusundan hareket eden çalışanların adil bir ortamda çalışmaları, örgüte karşı kendilerini sorumlu tutmaları ve örgüte güvenmeleri esastır. Nitekim tüm bunlar örgütün sürekliliği için gereklidir. Örgütün başarılı sonuçlar elde etmesi için örgütün kendisini ve çalışanlarını ilgilendiren örgütsel vatandaşlık davranışı, duygusal zeka ve tükenmişlik kavranmaları irdelenmiştir.Bu üç kavramın örgüte kattığı değerlerin fark edilmesi ve anlaşılması, örgütün olumlu sonuçlar elde edebilmesine adına önemlidir.

İstanbul'da çalışan 307 beyaz yakalıya yapılan online anket yöntemi ile elde edilen veriler faktör analizi, korelasyon analizi, regresyon analizi ve bağımsız gruplar t testi yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda duygusal zeka değişkeni yardımseverlik, empati yoksunluğu, karamsarlık ve duygulardan kaçınma olmak üzere 4 boyuta, tükenmişlik değişkeni hassasiyet, duygusal değişim, dayanıklılığını yitirme olmak üzere 3 boyuta, örgütsel vatandaşlık değişkeni sorumluluk almak ve uyumsuzluk olmak üzere 2 boyuta ayrılmıştır. Bulgular doğrultusunda katılımcıların cinsiyetlerinin, medeni durumlarının ve eğitim düzeylerinin boyutlar üzerinde etkiliolmadığı saptandı. Elde edilen bulgular doğrultusunda; yardımseverlik ile sorumluluk almak boyutları arasında anlamlı, yüksek derecede ilişki, empati yoksunluğu ile uyumsuzluk boyutları arasında anlamlı, orta derecede ilişki, karamsarlık ile uyumsuzluk boyutları arasında anlamlı, orta dereceli ilişki bulunmuştur.

İlişki düzeyleri incelendiğinde örgütsel vatandaşlık boyutu ile duygusal zeka ve tükenmişlik seviyeleri boyutları arasında anlamlı ilişkilerin olduğu ifade edilebilir. Duygusal zeka düzeyinin tükenmişliğe göre örgütsel vatandaşlık düzeyine daha çok etki ettiği ifade edilebilir. Çalışanların tükenmişlik düzeyinin yüksek olması örgütsel vatandaşlık ve duygusal zeka düzeylerini düşürdüğü görülürken, duygusal zeka düzeyi yüksek olan çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı sergileme düzeylerinin de yüksek olduğu ifade edilebilir.Duygusal zekası yüksek çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışının arttığı ve tükenmişlik düzeyinin azaldığı sonucuna varılmıştır. Kendi ve çevresinin duygularını anlayan ve kavrayabilen duygusal zekası yüksek çalışan, duygu durumunun olumlu ve pozitif olduğu, iş arkadaşlarına yardım etmeye gönüllü, birbiriyle uyumlu olduğu ve işbirliği yapmak için istekli olduğu, dayanışma ve bağlılıkla işinde aktif olarak çalışacağı anlamını çıkartabiliriz.

Abstract:
In the study, focuses on the relations between emotional intelligence, exhaustion and organizational citizenship behavior. Organizations work by following up their preplan goals and purposes. With this goals and purposes, employees must work in a fair enviroment, feel responsible to the organization and trust to the organization. All of those are necessary for invariability of the organization. Emotional intelligince, exhaustion and organizational citizenship behavior terms are analyzed for the success of the empolyees and the organization. It is important to pay attention to the terms for a succesfull organization.  

Online survey has 307 white collar employees in Istanbul participation. Participants are evaluated by regression analysis, correlation analysis and individiual group t test. Result of the evaluation,  parcitipants divided in 4 groups with emotional intelligence helpfulness, lack of empathy, pessimism and burnout. Other participants divided in 3 groups with exhaustion, losing durability and mood swings.  Last group of participants divided in 2 groups with organizational citizenship behavior and incompatiblity. There is no influence on the parcipants of their marital status, sex and degree of learning. As a result, helpfulness and taking responsibility have a high degree relation. Lack of empathy and incompatiblity have moderate degree relation, also pessimism and incompatiblity have moderate degree relation. 

After analyzing the relation degree of the terms, between emotional intelligence, exhaustion and organizational citizenship behavior have positive relation. Level of emotional intelligence has more affection to the organizational citizenship behavior instead of exhaustion. The high level of the exhausted employees have affected emotional intelligence and organizational citizenship behavior in negative. High level of emotional intelligence affects the organizational citizenship behavior in positive. Also high level of emotional intelligence lowers the level of exhaustion. Employees, which have high level of emotional intelligence and positive approach tend to work more effectively with coworkers. Employees are willing to work with good moral standarts.