Üstün Yetenekliler Eğitim Programları Değerlendirmeleri Öğrenci Formunun (ÜYEP-DÖF) revize edilmesi ve psikometrik özelliklerinin araştırılması
Revision of the Education Programs for Talented Students Evaluations Student Form (EPTS-ESF) and its psychometric properties
Yazar: GÜLŞAH AVCI
Danışman: PROF. DR. UĞUR SAK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Üstün Zekalılar Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Psikometrik analiz = Psychometric analysis ; Psikometrik ölçümler = Psychometric measurements ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üstün Yetenekliler Eğitim Programı = Education Programs for Talented Students ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmada Üstün Yetenekliler Eğitim Programları Değerlendirmeleri Öğrenci Formu (ÜYEP-DÖF) revize edilmiş ve ölçeğin psikometrik özellikleri araştırılmıştır. Türkiye genelinde BİLSEM'lerdeki öğrenci yoğunluğu dikkate alınarak 7 farklı şehirden 9 farklı BİLSEM araştırma grubuna dâhil edilmiştir. Bu merkezlerde 6, 7 ve 8. sınıf düzeyindeki 319 katılımcıdan elde edilen veriler değerlendirilmiştir. 
 	Araştırmada revize edilen ÜYEP-DÖF; Üstün Yetenekliler Eğitim Programları'nda (ÜYEP) kullanılan bir ölçektir. ÜYEP'e devam eden 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin program hakkındaki görüşlerini ve memnuniyet düzeylerini belirlemek amacıyla kullanılmaktadır (Sak, 2011a, 2013). Ölçeğin revize edilmesinde; Amerika Birleşik Devletleri Üstün Yetenekli Çocuklar Ulusal Birliği (NAGC, 2010) tarafından geliştirilen üstün yetenekli öğrencilerin eğitim programı standartları, Maker Modeli'nin program boyutlarındaki farklılaştırmaları ve VanTassel-Baska'nın Entegre Müfredat Modeli'nden yararlanılmıştır. Bu modeller ve standartlarla birlikte 5 boyut altında toplanan ölçek için 58 madde belirlenmiştir. Uzman görüşleri ve pilot uygulamalar doğrultusunda ölçeğe "amaçlar" boyutu eklenmiştir. Boyutlar; amaçlar, içerik, süreç, ürün/değerlendirme, öğrenme ortamı, öğretmen biçiminde düzenlenmiştir. 
Yapı geçerliği çalışması kapsamında, açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Faktör belirleme yöntemi olarak temel bileşenler analizi (PCA-Principal components analysis) kullanılmıştır. Önce, ölçek maddelerinin iç tutarlığı incelenmiş ve Cronbach Alpha değeri 0,96 olarak hesaplanmıştır. Faktör analizi sonuçlarına göre altı maddenin çıkarılmasından sonra ise iç tutarlılık katsayısı 0,97 olarak bulunmuştur. 55 madde ile yapılan analiz sonucunda, öz değeri 1'in üzerinde olan 13 bileşen (faktör) olduğu görülmüştür. Bu bileşenlerin toplam varyansa katkısı % 63,519 olarak hesaplanmıştır. Ancak birinci faktörün tek başına varyansa %33,364 oranında katkı sağladığı görülmüştür. Bunun yanı sıra maddelerin büyük bölümünün ilk faktör altında kabul edilebilir yüklere sahip olmaları, ölçeğin yapısını tek faktöre zorlamıştır. Alanyazın doğrultusunda örneklem büyüklüğü de dikkate alınarak, birinci faktör üzerindeki faktör yükleri 0,40'ın altında olan maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Toplam madde sayısı 55 olarak uygulanan form, analiz sonrasında 49 maddeye indirilmiştir. Maddeler ölçekten çıkarıldıktan sonra yeniden temel bileşenler analizi gerçekleştirilmiş ve maddeler tek faktör altında toplanmıştır. Tek faktör 17,945'lik bir öz değere sahip olup toplam varyansın %36,622'sini açıklamıştır.
 ÜYEP-DÖF'ün iç tutarlılık değeri mükemmel düzeyde bulunmuştur. Ancak faktör analizi, başlangıçta önerilen kuramsal yapıyı desteklememiştir. Faktör yüklerinin ölçeği tek faktörlü bir yapıya zorladığı görülmüştür. Analizler sonucunda ölçekte beklenen 6 boyutlu bir yapı yerine tek boyutlu bir yapıyla karşılaşılması, araştırma için hedeflenmeyen bir sonuç olmuştur. Belirlenen maddelerin ölçekten çıkarılmasıyla 49 maddeden oluşan bütüncül bir ölçek elde edilmiştir. Elde edilen ölçek için; herhangi bir sayıda boyutlandırmaya zorlanamayan, tek başlık altında toplanabilen ve üstün yetenekli öğrencilere yönelik eğitim programının öğrenci tarafından değerlendirilmesi amacıyla kullanılabilecek bir yapıda olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.



Anahtar Sözcükler: eğitim programları, öğrenci değerlendirme formu, programdeğerlendirme, üstün yetenekliler

Abstract:
The purpose of this study was to revise and investigate the psychometric properties of the Education Program for Talented Students Evaluations Student Form (EPTS-ESF). Considering the student density in Turkey, the study involved nine different Science and Art Centers (SAC) from seven different cities. The data from 319 of these participants were evaluated, in which 6th, 7th and 8th graders constituted the dataset. 
EPTS-ESF, which was revised in the current study, is currently being used in Education Programs for Talented Students (EPTS) to address student perspectives and satisfaction (Sak, 2011a, 2013). While revising the scale; education program standards of NAGC, program dimensions modifications of Maker Model and Integrated Curriculum Model of VanTassel-Baska are integrated. Using these standards and models, 58 items were sheltered under five dimensions. The dimension of "purposes" was added to the current form through expert opinions and piloting. Dimensions were organized as purposes, content, process, product/evaluation, learning environment and teacher. 
An exploratory factor analysis (EFA) was conducted for construct validity. Principal components analysis (PCA) was used for factor extraction. Internal consistency coefficient (alpha) was identified as 0.96. The coefficient was 0,97 after six items were deleted. As a result of the analysis with 55 items, 13 components with eigenvalues over 1 were detected. These components explained 63,519% of the variance. However, it was observed that the first factor explained 33,364% of the variance on its own. In addition, as most items had acceptable loadings under the first factor, a single-factor structure was forced. Considering the sample size, items with loadings less than 0,40 were eliminated. The final form involved 49 items after the analysis. Principal components analysis was conducted again and the one-factor structure revealed an eigenvalue of 17,945 with a total variance of 36,662%.
It was found that the internal consistency of the EPTS-ESF was excellent. However, factor analysis did not support the expected structure at the inception. That is, a single-factor structure was more plausible. In this regard, encountering with a unidimensional structure instead of a six-dimension structure was beyond the researcher's expectation. In short, a single-factor and holistic scale with 49 items was revealed which can be used to evaluate educational programs addressing the gifted students.



Keywords: education programs, gifted education, program evaluation, student
evaluation form