Değirmen Deresi (Kastamonu) üzerindeki alabalık işletmelerinin bentik makroomurgasızlara etkisi
The effect of land based trout farms on the benthic macroinvertebrates at Değirmen Brook (Kastamonu)
Yazar: HASAN YAMAN
Danışman: PROF. DR. MİNE KIRKAĞAÇ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı / Su Ürünleri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Fiziksel parametreler = Physical parameters

Özet:
Bu çalışmada, Kastamonu İlinde bulunan Değirmen Deresinin makroomurgasız kompozisyonunun belirlenmesi ve karada kurulu iki gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss,Walbaum, 1792) çiftliğinin çıkış sularının bentik makroomurgasız yapısı üzerine etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma, Mayıs 2016 - Ocak 2017 tarihleri arasında yürütülmüştür. Bentik makroomurgasız örnekleri dere üzerinde seçilen 5 istasyondan mevsimsel olarak alınmış; su sıcaklığı, çözünmüş oksijen, elektriksel iletkenlik ve pH ölçümleri yapılmıştır. Su kalitesine ilişkin sonuçlar Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'ne göre değerlendirilmiş ve derenin genel olarak "Yüksek Kaliteli Su" sınıfında olduğu belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizi için SPSS 22 paket programı kullanılmış, istatiksel değerlendirmeler için de tek yönlü varyans analizlerinden Duncan Testi uygulanmıştır. Bentik makroomurgasız kompozisyonu, 12 takım içerisindeki 23 familyaya ait toplam 2517 bireyden oluşmuş, en baskın grup Gammaridae familyası olmuştur. Bentik makroomurgasız ortalama toplam bolluğunun, istasyonlara ve mevsimlere göre değişimi istatistiki olarak önemli bulunmuştur (p<0,05). Shannon- Weiner çeşitlilik indeksi (H), 0-2,26 arasında bulunmuş, tür çeşitliliğinin kaynak bölgesindeki 1. istasyonda ve son istasyon olan 5. istasyonda düşük olduğu tespit edilmiştir. Bentik makroomurgasızların dağılımında; alabalık işletmesinin çıkış suyunun karıştığı 2. istasyon da dahil, kirliliğe toleransı düşük bireylerin genellikle derenin üst kısımlarındaki istasyonlarda bulunduğu gözlemlenmiş, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin ve yerleşimin olduğu bölgelerden sonra gelen son istasyonda ise daha toleranslı türler tespit edilmiş, aynı zamanda birey sayısı da azalmıştır. Sonuç itibariyle, Değirmen Deresinden elde edilen bentik makroomurgasız ve su kalitesine ilişkin sonuçlar bilimsel bir veri tabanı oluşturmakta ve dere üzerindeki alabalık işletmelerinin çıkış sularının henüz olumsuz etkisi görülmemekle birlikte, su kalitesi indikatörü olan bentik makroomurgasızlar açısından derenin uzun dönemli izlenmesi önerilmektedir.

Abstract:
In this study, it has been aimed that the determination of macroinvertebrate composition of Değirmen Brook in Kastamonu Province, and of the effects of two inland rainbow trout (Oncorhynchus mykiss, Walbaum, 1792) farm's discharge water on the benthic macroinvertebrate fauna. The study has been exercised between May 2016 - January 2017. The benthic macroinvertebrate samples were seasonally taken from 5 stations selected on the stream, and water temperature, dissolved oxygen, electrical conductivity and pH were measured. The results related to water quality has been evaluated according to the Regulation on Surface Water Quality and it has been determined that the stream was generally classified as "High Quality Water". SPSS 22 package program was used for the analysis of the data obtained in the study and Duncan one-way variance analysis was used for statistical analyses. Benthic macroinvertebrate composition has consisted of 2517 individuals belonging to 23 families in 12 orders, and the most dominant group is "Gammaridae" family. The variation of mean total abundance of benthic macroinvertebrates in terms of stations and season has been found statistically significant (p <0.05). Shannon - Weiner diversity index (H) is between 0 and 2,26, and species diversity is low in the first station located in source region and the last station located in the 5th station. When taking into consideration distribution of benthic macroinvertebrates, it has been observed that low tolerated species for pollution is generally situated in stations at the upper parts of the brook, including second stations where located in a point into which discharge water of farm flows, and high tolerated species has been found in the last stations located following areas on which exists agricultural and animal husbandry activities and settlements. Consequently, the results related to macroinvertebrate and water quality obtained from Değirmen Brook provides a scientific database. It is also suggested that the brook should be monitored throughout long-term in terms of benthic macroinvertebrate that they are indicators of water quality, even though negative effect of discharge waters of the farms has not been seen yet.