Gösterişçi tüketim eğiliminin genişletilmiş benlik ile ilişkisi: Otomobil sahibi olmak üzerinden bir araştırma
The relationship between conspicous consumption tendency and extended self: A research on automobile possessing
Yazar: ABDULLAH CENK KATI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EMRE ŞEVİK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Davranış Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alışveriş davranışları = Shopping behavior ; Genişletilmiş benlik = Extended self ; Gösterişçi tüketim = Conspicuous consumption ; Tüketici psikolojisi = Consumer psychology ; İnsan davranışı = Human behavior

Özet:
Bu araştırmanın amacı; benliğin sahip olunan materyallerle genişlediğini ve tüketim eyleminin benliği şekillendirebilen unsurlardan biri olduğunu ileri süren Genişletilmiş Benlik Teorisi kapsamında gösterişçi tüketim ile genişletilmiş benlik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma kapsamında, gösterişçi tüketim eğilimi "Gösterişçi Tüketim Ölçeği" ile; benlik genişletme eğilimi ise "Genişletilmiş Benlik Ölçeği"nin otomobil sahipliği üzerinden uyarlanmış hali ile değerlendirilmiştir. Çalışma 18 yaş üzeri ve otomobil sahibi olan 656 kişi ile çevrimiçi ankete cevap verme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler SPSS ve AMOS programları ile analiz edilmiştir. Bulguların analizinden önce ölçeklerin çalışma kapsamında güvenirlik ve geçerlilik analizleri gerçekleştirilmiş, ölçeklerin bu çalışma kapsamında güvenilir ve geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın ilk hipotezi "Gösterişçi tüketim eğilimlerinin benlik genişletme üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi vardır." olup, ikinci hipotez; "Tüketicilerin gelir düzeyine göre gösterişçi tüketim eğilimleri arasında anlamlı bir farklılık vardır" şeklinde belirlenmiştir. Üçüncü hipotez ise "Tüketicilerin gelir düzeylerine göre benlik genişletme eğilimleri arasında anlamlı bir farklılık vardır"dır. Yapılan analizler sonucunda gösterişçi tüketim ile genişletilmiş benlik arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilerek birinci hipotez kabul edilmiş, gelir seviyesi ile gösterişçi tüketim arasında anlamlı bir ilişki tespit edilemeyerek ikinci hipotez reddedilmiş ve gelir seviyesi ile genişletilmiş benlik arasında kısmen anlamlı bir fark tespit edilerek üçüncü hipotez kısmen kabul edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine relationship between conspicous consumption and extended self within the context of Extended Self Theory that suggests selfness extends with the materials which individuals own and consumption is one of the factors that can determine selfness. In this study the tendency of conspicous consumption was measured by "Conspicous Consumption Scale". The tendency of self extention was measured by "Extended Self Scale"; which was adapted on the concept of owning an automobile. The study was conducted on 656 automobile owners over 18 years old. The method of research was online survey. The data reached by this study was analyzed with SPSS and AMOS programmes.  Before analyising the study's findings, the reliablity and validity analysis of two scales were performed. Both scale's values were determined as reliable and valid. The first hypothesis of this study is; "Conspicous consumption tendencies have pozitive and significant effect on extanding self.". Second hypothesis is; "There is a significant difference between consumers income levels and conspicous consumption tendencies". Third hypothesis is; "There is a significant difference between consumers income levels and extended self tendencies". As a result of analysis performed; since a positive significant relation was determined between conspicous consumption and extended self, first hypothesis is accepted. No significant relation was determined between income level and conspicous consumption, therefore second hypothesis is denied . The third hypothesis is partly accepted due to indication of a partly significant relation between income level and extended self.