Yazılım fotogrametrisi ile orman alanlarına yönelik coğrafi verilerin elde edilmesi
The acquisition of geographic data through softcopy photogrammetry in forestry
Yazar: HÜSEYİN YURTSEVEN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN YENER
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ölçme Bilgisi ve Kadastro Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Günümüzde Türkiye'de ormancılık çalışmalarında kullanılmak üzere üretilen altlıkların büyük bir çoğunluğunun elde edilmesinde fotogrametrik yöntemler kullanılmaktadır. Fotogrametrik yöntemler gelişen bilgisayar teknolojisine paralel olarak, geçmişte kullanılan çok karmaşık yapıdaki analog ve analitik fotogrametrik aletlerin yerini bilgisayar yazılım ve donanımları almıştır. Böylece eskiden hardcopy formatta (kağıt baskı) üretilen altlıklar artık sayısal formatta bilgisayar ortamında üretilebilmekte ve coğrafi bilgi sistemi ortamında değerlendirilebilmektedir. Bu çalışmada, ormancılık çalışmalarında kullanılmak üzere seçilen bir uygulama alanı üzerinden coğrafi verilerin günümüz teknolojik olanaklarından faydalanılarak yazılım fotogrametrisi (sayısal fotogrametri) yöntemi ile nasıl elde edilebileceği incelenmiştir.Çalışmanın ilk bölümünde fotogrametri kavramı kısaca açıklanarak, tezin amacı ve kapsamı belirtilmiştir.İkinci bölümde fotogrametri biliminin gelişimi, ormancılık çalışmalarındaki kullanım alanları ve önemi kısaca açıklanarak literatürdeki yeri belirtilmiştir.Üçüncü bölümde çalışmada kullanılan yazılım fotogrametrisi yöntemiyle ilintili olarak fotogrametrik prensipler belirtilmiş ve fotoyorumlamanın prensiplerine de değinilerek ormancılık çalışmalarında bu yöntemin nasıl uygulandığı açıklanmıştır. Yazılım fotogrametrisi yöntemi ve yöntemin uygulanmasında kullanılan işlemler açıklanarak, çalışmanın akış diyagramı verilmiştir.Bulgular bölümünde çalışma alanı üzerinde yazılım fotogrametrisi yönteminin uygulamaları gerçekleştirilmiş ve elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Bu sonuçlara göre, yapılan havai üçgenleme sonucunda uygulama modeline ait karesel ortalama hata değeri 1,6230 m olarak elde edilmiştir. Oluşturulan model üzerinden çalışma alanına ait sayısal yükseklik modeli ve ortofoto haritalar üretilerek bu haritalar tez içerisinde sunulmuştur. Ayrıca stereo model üzerinden yapılan yorumlamalarla, çalışma alanına ait meşcere haritası ve yol durumunu gösterir haritalar üretilmiştir.Tartışma ve sonuç kısmında elde edilen verilerin nasıl değerlendirilebileceği hakkında yorumlar ve önerilere yer verilmiştir.Sonuç olarak, yapılan bu çalışma ile ormancılık çalışmalarında altlık olarak kullanılabilecek niteliklere sahip, orman alanlarına yönelik coğrafi veriler tamamen sayısal ortamda elde edilmiştir.

Abstract:
Nowadays many of the maps for using in Turkey?s forestry applications are produced by photogrammetric methods. Parallel to the development in computer technology, instruments used in photogrammetric studies replaced from very complex old analog and analytic photogrammetric instrument to computer software and hardware. Thus maps, they produced in hardcopy formats in the past that, are now producing in digital (softcopy) formats and they can be evaluated in geographic information systems. In this research, today?s technologic opportunities are applicated on one research area to understand how to obtain geographic data?s using by softcopy (digital) photogrammetric methods in forestry applications.In the first chapter, photogrammetry concept is shortly explained and this thesis? aims and scopes are denoted.In the second chapter, the development of photogrammetry science, its usage in forestry applications and importance are shortly described and its place in the literature is underlined.In the third chapter, related to softcopy photogrammetric methods, photogrammetry and photointerpretation principles are explained and approaches to these methods in forestry applications are interpreted. Then, softcopy photogrammetric methods and in their application processes are explained and flow chart is given.In the findings chapter, softcopy photogrammetric methods and its processes are applied on the research area and results are evaluated. Based on the results, after the application of aerial triangulation process root mean square error (RMSE) of application model is derived as 1,6230 m. Reffered to built model, digital terrain model and orthophoto maps are produced and are given in the thesis. Additionally, produced digital elevation model is checked on by SRTM data and its results are showed. And based on stereo models, forest stand map and road maps are interpreted and produced, based on stereo models.In the final chapter, evaluations of the produced data are interpreted and gave some suggestions about how to utilize these data are given.In conclusion, this research, the acquisition of geographic data qualifiaed for using in forestry applications is accomplished in computer media through softcopy photogrammetry.