Asghar Farhadi sinemasında toplumsal cinsiyet : Çarşamba ateşi, Elly hakkında ve bir ayrılık filmleri üzerine bir inceleme
Social gender at ashgar farhadi  cinema: A research about movies of fireworks Wednesday, about elly, a separation
Yazar: REŞİDE BABUÇCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL KARADUMAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Farhadi, Asghar = Farhadi, Asghar ; Sinema = Cinema ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; İran sineması = Iran cinema

Özet:
İran tarihini etkileyen siyasi, kültürel ve sosyal olayların ışığında gelişim gösteren İran sineması, devrim sonrası yaşadığı dönüşümle dünya sinemasında önemli bir yer edinmiştir. Kendine özgü sinemasal anlatımı ve hikâyeleriyle gerçekçi bir tutum içerisinde olan İran sinemasının, son dönem yönetmenlerinden olan Ashgar Farhadi, filmleriyle uluslararası başarılar kazanmıştır. İran sinemasının genel özelliklerini görebileceğimiz filmlerinde, bununla beraber gündelik yaşamdan kesitler de sunan Farhadi sineması, karakter bazında değerlendirildiğinde mesaj kaygısından uzaktır. Asghar Farhadi filmlerinde İran sinemasının kendi dinamikleri, yönetmenin sinemasal üslubu ve İran tarihinin geçirdiği evreler bir bütün olarak sunulur. Farklı kültürel, sosyo-ekonomik yapıya sahip karakterlerin aynı zeminde buluştuğu Farhadi filmlerinde, kadın ve erkek olmanın getirdiği bir takım sorumluluklar ve bu durumu kuvvetlendiren bir takım öğeler söz konusudur. Bu öğelerin toplum hayatına ne ölçüde etki ettiği, bu etkinin sonuçları yönetmen tarafından izleyiciye bırakılır.
Etki alanının genişliği sebebiyle toplumsal cinsiyet kavramını destekleyen en önemli unsurlardan biri de sinema sanatıdır. Sinema sanatı da bu kavramı çoğu zaman pekiştirir. Karakterlerin sinemada gösteriliş biçimi, toplum içinde konumlandırılışı ve karakterlere atfedilen roller ataerkil ideolojinin bir tezahürü olarak değerlendirebilir. Ashgar Farhadi sinemasında da kadınlık ve erkeklik öğeleri, karakterlerin toplum içindeki tutumları, toplumsal cinsiyet unsurları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Özellikle bu araştırmanın konusu olan Çarşamba Ateşi, Elly Hakkında ve Bir Ayrılık filmlerinde toplumsal cinsiyet rollerinin belirginliği dikkat çekmiştir. Çalışmaya konu olan filmlerde toplumun kültürel, sosyal ve sınıf olarak farklı kesimlerinden olan bireylerin aynı bakış açısıyla hareket ettiği görülmüştür. Yönetmenin kamerayı kullanış biçimi, tasarladığı kompozisyonlar, kamera kullanımı, bireyler üzerinde büyük bir baskı oluşturan hâkim ideolojinin toplumsal düzen içerisindeki konumunu eleştirel boyuttadır. Bu çalışmada İran sinemasının geçirdiği evreler temel alınarak Asghar Farhadi sineması özelinde, ataerkil ideolojinin eleştirildiği savı ele alınmış, seçilen filmler içerik analizi yöntemiyle incelenmiş ve bu savın doğruluğu araştırılmıştır.

Abstract:
Cinema Iran which was advanced in the light of political, cultural and social events that affects history of Iran take an important place in the world cinema. Asghar Farhadi who is one of the last period directors of Cinema Iran, has realistic approach in his stories and has a distinctive sinematic expression had a great international success with his films. We can see general properties of Iran cinema in his films and also see sections of daily life. When we evaluate his films in character base, it gets out of apprehension of message. In Asghar Farhadi films, own dynamics of Iran cinema, director‟s sinematic style, periods of Iran history are presented all in all. Men and women who have different cultural properties meet at the same ground, being man or woman means different responsibilities for each other and some factors are matter of in Farhadi films. The director leaves results to audience.
One of the important part of connection is media because it‟s impact area is wide. Media supports gender. Cinema, which is assessed a part of the media, consolidates this gender term. Roles of character,having a position in the society, representation of characters in the cinema can be assessed appearing of male-dominated system. In Farhadi cinema, items of woman and man, attitudes in the society, and items of gender is examined elaborately. Especially; at subject of this study which is "Fireworks Wednesday, About Elly, A Seperation" films, explicit of gender‟s roles point out. It was seen that in spİte of being different cultural, social classification, they act with same viewpoint at these films. Using of camera, composition, cinematic representation criticize that the situation of main ideology on the social order.
At this study, chosen films was examined by method of content analysis. We examined that the thesis of criticization of male dominated ıdeology and tried to find trueness of this thesis.