Kendini ayarlama, öz etkinlik ve dominantlık özellikleriyle birlikte cinsiyet değişkenlerinin lider olarak algılanmadaki etkisinin deneysel ve alan çalışmalarında incelenmesi
The effects of self-monitoring, self-efficacy, dominance personality, and gender traits on to be perceived as a leader: a laboratory and a field study
Yazar: İLKNUR ÖZALP TÜRETGEN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, uzun yıllardır Amerika'da incelenen bir konu olanbireysel özelliklerin lider ortaya çıkışındaki etkisini, hem farklı bir kültür olarakTürkiye'de incelemek hem de laboratuar çalışmalarında elde edilen bulguları gerçekişletmelerde sınamaktır. Bu amaca yönelik olarak, daha önce lider olarak ortayaçıkmayla ilişkisi olduğu kanıtlanan kendini ayarlama, öz etkinlik ve dominantlıkkişilik özellikleriyle cinsiyet ve cinsiyet rollerinin hem laboratuar hem de alançalışmasında liderlik algısıyla olan ilişkileri incelenmiştir. Öncelikle öğrencilerin yeraldığı laboratuar çalışmasında, katılımcılar cinsiyet ve kişilik özelliklerine göregruplanarak lidersiz grup tartışmalarında bulunmuşlardır. Verilen görevtamamlandıktan sonra grup üyeleri her bir diğer üyeyi sergiledikleri liderlik açısındandeğerlendirmişlerdir. Sonuçlar, incelenen kişilik özellikleri içinde yalnızca kendiniayarlamanın lider ortaya çıkışını anlamlı olarak yordadığı göstermiştir. Ayrıca liderolarak ortaya çıkmada cinsiyetler arası fark olmadığı, androjen kişilerin gruplardadaha fazla lider olarak algılandığı da görülmüştür. Gerçek yöneticiler ve astlarıüzerinde yapılan alan çalışmasında ise, yöneticilerin yine kendini ayarlama özellikleriastları tarafından lider olarak algılamalarını sağlayan tek özellik olmuştur.Yöneticilerin cinsiyetlerinin ve cinsiyet rollerinin lider olarak algılanmaları açısındanfark oluşturmadığı ortaya çıkmıştır. Son olarak lider olarak algılanmanın astlarınörgütsel tutumları üzerinde olumlu etkileri olduğu da gözlenmiştir. Araştırmanınsonuçları, öncelikle Kuzey Amerika'da lider ortaya çıkışında etkili olduğu bulunan özetkinlik ve dominantlık özelliklerinin Türkiye'de aynı etkiye sahip olmadığınıgöstermiştir. Bu durum kültürel farkların liderlik algısını belirlemede önemli birdeğişken olduğunu göstermektedir. Ayrıca, laboratuar ve alan çalışmalarında eldeedilen sonuçların birbirine benzer olması, alandaki laboratuar çalışmasında ortayaçıkan bulguların gerçek iş yaşamına genellenebileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The effect of individual traits on leadership emergence has been investigatedfor a long time in America. The aim of this study is to explore this topic in Turkey as adifferent culture and test the findings of laboratory studies in real organizations. Inorder to do that, self-monitoring, self-efficacy, dominance personality traits, sex andgender role, which were found to be related to leader emergence in previous studies inrelation to leadership perception, were investigated in a laboratory and a field study. Inthe laboratory study, student sample participants were classified by their sex andpersonality traits and joined the leaderless group discussions. After they completed thegiven task, each member evaluated others? leadership. Results showed that amongpersonality traits handled in this research, the only trait that predicted leadershipemergence was self-monitoring. In addition, there was no relationship between sexand leadership emergence and androgynous people emerged as leaders morefrequently. In the other study conducted on real managers and their subordinates, theonly trait which predicted the subordinates? perception of leadership was managers?self-monitoring trait. Also it was found that managers? sex and gender roles did nothave any affect on being perceived as leaders by their subordinates. Finally, theperception of manager as a leader was found to have positive affect on subordinates?organizational attitudes. These results show that as opposed to the research resultsfound in the USA, self-efficacy and dominance do not affect leadership perception.That means cultural differences are important in leadership perception.