Çocuk gastronomisi: Okul öncesi eğitim kurumunda bir uygulama
Children's gastronomy: An Application in preschool education institution
Yazar: REVŞEN AKAY
Danışman: DOÇ. DR. FATİH VAROL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
ÖZET
Çocuk gastronomisi, çocukların beslenme alışkanlıklarını, sağlıklı yiyecek seçimlerini ve yemek pişirme becerilerini geliştirmeye yönelik bir eğitim alanıdır. Bu kavram, çocukların erken yaşta gıda ile kurdukları ilişkiyi olumlu yönde şekillendirmeyi amaçlamaktadır. Çocuk gastronomisi kapsamı, sadece sağlıklı ve dengeli beslenmeyi öğretmekle kalmaz; aynı zamanda çocukların motor becerilerini, el-göz koordinasyonunu, sosyal-duygusal gelişimini ve bilişsel yeteneklerini de destekler. Bu eğitim, günümüzün sağlık sorunlarından biri olan obezite ve yeme bozuklukları gibi problemlerin önlenmesinde etkin rol oynar. Erken yaşta edinilen sağlıklı beslenme alışkanlıkları, yetişkinlikte de devam ederek, bireylerin yaşam kalitesini ve sağlığını olumlu yönde etkiler. Okul öncesi eğitim kurumlarında çocuk gastronomisi uygulamaları, hem çocukların gelişimsel süreçlerini desteklemek hem de toplumda sağlıklı beslenme alışkanlıklarının yaygınlaşmasına katkı sağlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, çocuk gastronomisi eğitiminin yaygınlaştırılması, çocukların bütüncül gelişimi ve toplum sağlığı açısından büyük bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır.
Bu çalışmada, gastronomi ve mutfak sanatları bölümünden mezun olan öğrencilerin, okul öncesi eğitim kurumlarında çocuklara mutfak eğitiminin verilebilmesi ve çocukların erken yaşta mutfak becerileri kazanabilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde gastronomi kavramının kapsamı, çeşitleri ve diğer bilimlerle ilişkisi ele alınırken; ikinci bölümde beslenme kavramı, sağlıklı beslenmenin tanımı ve besin grupları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise okul öncesi eğitim ve beslenme, beslenme alışkanlıkları ve okul öncesi kurumlarda gastronominin önemi konularına değinilmiştir. Dördüncü bölümde ise araştırmanın önemi, amacı ve yöntemi, veri toplama analizleri ve sınırlılıklar açıklanmıştır.
Araştırmanın evrenini Türkiye genelinde faaliyet gösteren tüm okul öncesi eğitim kurumları oluşturmaktadır. Ancak evrenin çok geniş coğrafyada olması ve tüm evrene ulaşılması hem zaman hem de maliyet açısından mümkün olmadığından olasılığa dayalı örneklem yöntemi tercih edilmiştir. Bu bağlamda, Konya'da bulunan Selçuk Üniversitesi Nasrettin Hoca Uygulama Anaokulunda eğitim gören okul öncesi çocukların velileri (n=20)  örneklem grubunu oluşturmaktadır. Nicel verilerin analizi için SPSS paket programı kullanılarak gerekli analizler yapılmış ve sonuçlar uygun tablolar ile değerlendirilmiştir. 
Nitel araştırma verilerine ulaşmak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi için MAXQDA programı kullanılmıştır ve karma model uygulanmıştır.
Bu araştırma sürecinde 36-60 ay arası çocuklara yönelik verilen uygulamalı eğitimler sonucunda çocukların mutfak eğitiminden keyif aldıkları ve memnuniyetlerinin yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca öğrenci velilerinden alınan izinler doğrultusunda güvenli çalışma alanları sağlanmış ve velilerin memnuniyeti yapılan analiz sonuçlarından anlaşılmaktadır. Çocukların sınıf ortamından mutfak ortamına geçişleri ve bu geçişin gastronomi ve mutfak sanatlarına uygun hijyen, üniforma ve çalışma ekipmanları ile sağlanması memnuniyet düzeyini artırmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Çocuk Gastronomisi, Okul Öncesi Eğitim, Çocuklarda Mutfak Eğitimi, Gastronomi Eğitimi, Çocuk Beslenmesi.

Abstract:
ABSTRACT
Children's gastronomy is an educational field aimed at developing children's dietary habits, healthy food choices, and cooking skills. This concept seeks to positively shape the relationship children form with food from an early age. The scope of children's gastronomy not only includes teaching healthy and balanced eating but also supports the development of children's motor skills, hand-eye coordination, social-emotional growth, and cognitive abilities. This education plays a crucial role in preventing problems such as obesity and eating disorders, which are among today's health concerns. Healthy eating habits established at a young age continue into adulthood, positively impacting individuals' quality of life and health. Implementing children's gastronomy practices in early childhood education institutions is critically important for supporting children's developmental processes and promoting widespread healthy eating habits in society. Thus, the expansion of children's gastronomy education emerges as a significant necessity for holistic child development and public health.
This study aims to enable graduates from gastronomy and culinary arts programs to provide culinary education to children in early childhood education institutions and to help children acquire cooking skills at an early age. The first section of the research discusses the scope of the gastronomy concept, its varieties, and its relationship with other sciences. The second section examines the concept of nutrition, the definition of healthy eating, and food groups. The third section addresses early childhood education and nutrition, dietary habits, and the importance of gastronomy in early childhood institutions. The fourth section details the research's significance, purpose, methodology, data collection analyses, and limitations.
The research population consists of all early childhood education institutions operating across Turkey. However, due to the extensive geography of the population and the infeasibility of reaching the entire population in terms of both time and cost, a probabilistic sampling method has been employed. Accordingly, the sample group comprises parents (n=20) of early childhood children attending Selçuk University Nasrettin Hoca Practice Kindergarten in Konya. Quantitative data were analyzed using the SPSS software package, and the results were evaluated with appropriate tables.
To obtain qualitative research data, a semi-structured interview technique was used. The qualitative data were analyzed using the MAXQDA program, and a mixed-method model was applied.
During the research process, it was observed that children aged 36-60 months enjoyed and were highly satisfied with the culinary education provided. Additionally, based on the permissions obtained from parents, safe working environments were ensured, and the parents' satisfaction was evident from the analysis results. The transition of children from the classroom environment to the kitchen environment, supported by hygiene, uniforms, and working equipment appropriate to gastronomy and culinary arts, increased their level of satisfaction.
Keywords: Child Gastronomy, Preschool Education, Culinary Education for Children, Gastronomy Education, Child Nutrition.