II. Dünya Savaşı'nın Türk dünyası hikâyelerine yansımaları
II. reflections of World War II on Turkish world stories
Yazar: NALAN DEMİRKIRAN
Danışman: PROF. DR. ZHYLDYZ ISMAILOVA
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
II. Dünya Savaşı, 20. asırda dünya genelinde yapılmış bir savaştır. 1939'dan 1945 yılına kadar süren savaş, dünya uluslarının çoğunu kapsayan küresel bir askerî çatışmadır. Tarihsel süreç içerisinde en fazla kayıpla sonuçlanan savaşın etkisi sadece geçtiğimiz asırla sınırlı kalmamış tarih boyunca görülen en tesirli savaş olmuştur. Altı yıl süren savaşta elli milyondan fazla insan hayatını kaybetmiştir. Savaşa dahil olan ülkeler ekonomik, toplumsal, psikolojik ve siyasi yönlerden fazlasıyla etkilenmiştir. Bu alanda yapılan çalışmalar yetersiz olduğundan Türk dünyası hikâyelerinin incelenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmanın birinci bölümünde; savaş kavramı açıklanarak, savaşa dahil olan devletler hakkında bilgi verilmektedir. II. Dünya Savaşı'nın nedenleri ve sonuçlarına değinilmektedir. SSCB' ye bağlı Türk Cumhuriyetleri (Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan, Kırım, Azerbaycan) hakkında bilgi verilerek, savaşın ekonomik, psikolojik ve toplumsal sıkıntıları açıklanmıştır. Savaş döneminde Türk kadınının rolü üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise; hikâye kavramı açıklanmıştır. Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan, Kırım ve Azerbaycan ülkelerinin tarihlerinden ve edebiyatlarından bahsedilerek savaşın edebiyata etkileri üzerinde durulmuştur. Bu ülkelere ait üçer adet olmak üzere; toplamda on beş hikâye seçilerek, savaşın hikâyelere yansımaları incelenmiş ve savaş sembolleri üzerinde durulmuştur. Savaşın yıkıcı etkilerine bütün hikâyelerde rastlanılmaktadır. Temaların hikâyelerde benzerlik gösterdiği görülmektedir.  Yaşanılan kayıplar, siyasi baskılar, korku, adaletsizlik, toplumsal değişim, kimlik arayışı ve umutlu bekleyiş temalarına sıkça değinilmektedir. Bu çalışmada II. Dünya Savaşı'nın Türk dünyası hikâyelerine yansımaları, belirlenen hikâyeler üzerinden incelenmeye çalışılmıştır. Savaşın insanlarda bıraktığı derin izler, semboller üzerinden açıklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Savaş; II. Dünya Savaşı; Türk Dünyası; Hikâye

Abstract:
World War II was a war fought around the world in the 20th century. The war, which lasted from 1939 to 1945, was a global military conflict involving most of the world's nations. The effect of the war that resulted in the most casualties in the historical process was not limited to the last century, but it was the most effective war in history.More than fifty million people lost their lives in this war that lasted six years. Countries involved in the war were greatly affected economically, socially, psychologically and politically. Since the studies in this field are insufficient, it is important to examine the stories of the Turkish world. In the first part of this study; The concept of war is explained and information is given about the states involved in the war. The causes and consequences of World War II are mentioned. Information was given about the Turkish nations affiliated with the USSR (Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan, Crimea, Azerbaijan) and the economic, psychological and social difficulties of the war were explained. The role of Turkish women during the war was emphasized. In the second part; The concept of story is explained. The history and literature of Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan, Crimea and Azerbaijan were mentioned and the effects of the war on literature were emphasized. Three from each of these countries; A total of fifteen stories were selected, the reflections of the war on the stories were examined and war symbols were emphasized. The devastating effects of war can be seen in all stories. It can be seen that the themes are similar in the stories. Themes of losses, political pressures, fear, injustice, social change, search for identity and hopeful expectation are frequently mentioned. In this study, the reflections of the World War II on the stories of the Turkish world have been tried to be examined through the determined stories. The deep scars left by the war on people are explained through symbols.

Keywords: War; World War II; Turkish World; Story