Hematolojik malignitelerde semptom kontrolü
Symptom control in hematological malignancies
Yazar: ZÜHAL MEHREKULA
Danışman: PROF. DR. Z. ÇİÇEK FADILOĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Onkoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Lenfoma = Lymphoma ; Lösemi = Leukemia ; Lösemi-lenfositik-kronik-B hücreli = Leukemia-lymphocytic-chronic-B-Cell ; Lösemi-miyeloid = Leukemia-myeloid ; Lösemi-miyeloid-akut = Leukemia-myeloid-acute ; Lösemi-miyeloid-kronik-BCR-ABL pozitif = Leukemia-myelogenous-chronic-BCR-ABL positive ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Özbakım = Self-care

Özet:
AMAÇ: Ortaya çıkan belirti ve semptomlar, semptom yönetimi modeli parametrelerine uygun ölçekler doğrultusunda belirlemek ve semptom kontrolünü değerlendirmek.GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmanın örneklemini, 20.11.2009 ? 30.05.2010 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Dahiliye Anabilim Dalı Hematoloji Bilim Dalı'nda hem ayaktan hem de yatarak tedavi almak için başvuran, araştırma sınırlılıklarına uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 40 yatarak tedavi gören, 100 ayaktan tedavi gören hasta oluşturmuştur Araştırma verileri hastalar ile birebir görüşme tekniği ile toplanmıştır. Memorial Semptom Tanılama Skalası, Hasta Tanıtım Formu, Karnofsky Performans Skalası, SF- 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, Öz-Bakım Gücü Ölçeği kullanılmıştır Araştırmadan elde edilecek verilerin analizi SPSS 15.0 ve 17.0 paket programında gerçekleştirildi.BULGULAR: Yapılan çalışma sonucuna göre ayaktan tedavi gören hastaların %52 si erkek, %34'ü 50-59 yaş grubu arasında, %81'i evli % 28'i lise mezunu, % 46'sı emekli, % 42'si SSK' ya bağlı, %57'si ilde yaşamakta, % 51' i eş ve çocuklarla yaşamakta ve % 46'sının gelir giderlerini karşıladığı bulunmuştur. Yatarak tedavi gören hastaların % 57.5'i kadın, % 35'i 18-29 yaş grubu , % 67.5'i evli, % 32.5'i lise mezunu, % 22.5'i emekli ve % 20'si öğrenci, emekli sandığına ve SSK' ya bağlı olan hasta oranları eşit (% 42.5) olarak saptanmıştır. ytgh % 32.5'i HL, %25'i AML tanılı, ayaktan tedavi gören hastaların %43'ü NHL tanılıdır. KPÖ puanı ytgh'ın ortalaması :59.25±12.68, ayaktan tedavi gören hastalar'in ortalaması : 65.20±11.41 bulunmuştur. memorial semptom tanılama skalası (MSTS) alt skalaları tüm hastalar için dağılımı MSTS- GDİ ( global distres indeks) ortalaması :1.537±0.79, MSTS- fiziksel ortalaması :1.30±0.77, MSTS- psiko ortalaması : 1.44±0.92, total memorial semptom tanılama skalası (TMSTS) ortalaması :1.13±0.57 saptanmıştır. SF-36 yaşam kalitesi alt gruplarından mental sağlık alt ölçek puanı ytgh ve ayaktan tedavi gören hastalarda en yüksek çıkmıştır. Ayaktan tedavi gören hastalar için ortalama :66.36, ytgh için : 59.80 bulunmuştur. Rol kısıtlılığı- fiziksel iki grup arasında en düşük ölçek puanını almıştır.Ayaktan tedavi gören hastalar için :15.50, ytgh için :25 bulunmuştur. İki grup arasında fark olup olmadığını belirlemek için yapılan t-testi sonucuna göre fiziksel fonksiyon, ağrı, sosyal fonksiyon ve mental sağlık için anlamlı fark olduğu saptanmıştır(p<0.05). Öz bakım gücü puanı ytgh'da :103.32±18.92, ayaktan tedavi gören hastalar da :111.48±11.99 bulunmuştur. Özbakım gücü ölçeği puanının ayaktan tedavi gören hasta ve ytgh için karşılaştırılması için de kullanılan t testi analizi sonucu iki grup arasında anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır( p<0.05).SONUÇ: Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda hastaların semptomlarının uyarlanabilirliği kanıtlanmış ve yeni geliştirilmekte olan ölçeklerle belirlenmesi ve hastaların yaşam kalitelerini ve öz bakımlarını en yüksek düzeye ulaştıracak semptom yönetim programları ile hastalık ve tedaviye bağlı semptomların kontrolünün sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
PURPOSE: Determination of the newly-occuring indicators and symptoms in accordance with the scales which are suitable for the symptom management parameters and the evaluation of the symptom control.MATERIAL AND METHOD: The sample of the research was formed by 40 ,inpatients, and 100 outpatients between the dates of 20.11.09-30.05.2010 in the Hematology Department of Internal Diseases in Aegean University Medical Faculty. Research data was collected by making face-to-face interviews with the patients. Memorial Symptom Definition Scale, Patient Introduction Survey, Karnofsky Performance Sclae, SF-36 Life Quality Scale, Self-Care Agency Scale were used. Data obtained from the research were analyzed in the SPSS 15.0 and 17.0 software package programs.FINDINGS: According to the results of the study; %52 of the outpatients were found to be male, % 34 of them were found to be in the 50-59 age group, % 81 of them were found to be married, % 28 of them were found to be high school graduates, % 46 of them were found to be on pension, % 42 of them were found to be on SSK pension, % 57 of them were found to be living in urban areas, % 51 of them were found to be living with their spouses and children and %46 of them were found to have equal income and spending. % 57.5 of them inpatients were found to be female, % 35 of them were found to be in the 18-29 age group, % 67.5 of them were found to be married, % 32.5 of them were found to be high school graduates, % 22.5 of them were found to be on pension, % 20 of them were found to be students, and the ratio of them getting pension from SSK and Pension Fund were found to be equal (% 42.5). % 32.5 of inpatients have HL, % 25 of them have AML diagnosis, % 43 of outpatients have NHL diagnosis. KPO score inpatients average was found as : 59.25±12.68, outpatients average was found as : 65.20±11.41. In the distribution of the subscales of the Memorial Symptom Assessment Scale (MSAS); Memorial Symptom Assessment Scale -GD1 (Global Distress Index) average was found as : 1.537±0.79, Memorial Symptom Assessment Scale - physical average was found as :1.30±0.77, Memorial Symptom Assessment Scale - psycho average was found as : 1.44±0.92, Total Memorial symptom Assessment Scale (TMSTS) average was found as : 1.13±0.57. Among the SF-36 QoL subgroups; mental health subscale score were found to be higher in inpatients and outpatients. Average score was found as : 66.36 for outpatients and : 59.80 for inpatients. Rol limitation-physical were found to have the lowest scale score among two groups ( :15.50 for outpatients, : 25 for inpatients). According to the results of the t-test which was made to determine whether there were any differences between two groups; a statistically significant difference was found for the components of physical function, pain, social function and mental health (p<0.05). Self-care power socre was found as : 103.32±18.92 in inpatients, and : 111.48±11.99 in outpatients. According to the analysis of the T-test results which was used for the comparison of outpatients and inpatients; a statistically significant difference was found between two groups (p<0.05). Self-care Agency scale score was not found high for both of the groups, and it was accepted as medium-level.CONCLUSION: In the light of the data obtained from the study; adaptation of the diseases and the symptoms related to the treatment was proven for the patients and the control of these symptoms is advised to be determined with the newly-developed scales and symptom management programs which will carry the life qualities and self-care of the patients to the highest level should be used.