Demir Özlü'nün hikâyeciliği
Story writing of Demir Özlü
Yazar: İBRAHİM TURAN DAŞDEMİR
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET ÖNAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Demir Özlü'nün Hikâyeciligi? adını tasıyan bu çalısmanın amacı; Türkedebiyatında 1950 sonrası dönemde eser vermeye baslayan Demir Özlü'nünhikâyecilerindeki ortak yönleri tespit etme ve bu dönem Türk hikâyeciligininana çizgilerini belirlemektir. 1950 sonrası Türk hikâyeciliginde yazarın yerininanlasılması, aynı zamanda bu dönemde ortaya konulan eserlerin Türk kültürhayatına bir katkısının olup, olmadıgının tartısılması anlamında bir bakısaçısı da tasımaktadır. Bu çalısmada yöntem olarak Demir Özlü'nün eserlerimerkezde olmak üzere; yazarın hayatı, eser verdigi dönemin özellikleri, kendikusagının sanat anlayısı, yazarın eserlerinde görülen hâkim bakıs açısı olanvarolusçu felsefenin özellikleri dikkate alınmak suretiyle eserler, yapılarıbakımından incelenmistir.Üç bölüm altında toplanan bu çalısmanın birinci bölümünde yazarınhayatı, eserlerini yayımladıgı basın organları, mizacı, edebiyat ve sanatanlayısı; ikinci bölümünde yazarın eser vermis oldugu türlere göre eserlerinintanıtılması; üçüncü ve son bölümünde de yazarın hikâyeciliginin ortaknoktaları tespit edilmeye çalısılmıstır.Demir Özlü'nün hikâyeciligini eserlerinden hareketle üç ana dönemeayırmak mümkündür. Varolusçu düsüncenin egemen oldugu dönem,toplumsal bakıs açısının agırlık kazandıgı dönem, sürgünlük ve sonrasıdönemdir. Yazarın hikâyelerindeki sahıs kadrosu; erkekler, kadınlar, evliçiftler, çocuklar ve insan toplulukları baslıkları altında toplanabilir. Bu kisilerisosyal statülerine, fiziksel özelliklerine göre tasnif etmek mümkündür. Genelolarak bakıldıgında hikâyelerde çogunlukla sanatçı ve sanat çevresine yakınkisiler, sokaklarda karsılasılabilecek sıradan insanlar, askerler, polisler,bekçiler, garsonlar, mirasyediler, sıra dısı olanlar, farklı cinsel egilimi olanlar,hayat kadınları gibi kisiler görülür. Bu kisiler genellikle anlatıcının iliskidebulundugu, ilgi duydugu ya da arzuladıgı kisiler olup, sosyal statülerine veyadinî inanıslarına göre okura tanıtılırlar.278Mekânların anlatımı, yazarın eserlerinde önemli bir yere sahiptir. Mekânbir oda olabilecegi gibi, bir bar, bir pastane ya da bir sehirdir. Yazarınhikâyelerinde görülen mekânlar su baslıklar altında toplanır: Yasamolaylarına sahne olan yerler: Alanlar, caddeler, sokaklar, oteller, barlar,lokantalar, pastaneler, oteller, odalar. Dinî ibadet yerleri: Camiler, kiliseler,katedraller. Ülkeler ve kentler: Türkiye ve Türkiye'deki kentler, Yabancıülkeler ve kentlerdir.Demir Özlü'nün hikâyelerinde temayı olusturan en temel düsüncevarolus düsüncesi ve varolusla ilgili kavramlardır. Bunaltı, sanrı/düs,bagsızlık, suçluluk duyma, anlamsızlık, hiçlik duygusu, ölüm düsüncesi veintihar, cinsellik, içki içmek varolusla ilgili görülen kavramlardır. Hikâyelerdekitemalar içerisinde ikinci sırada toplumsal bakısla ilgili olanları gelir. Bunlar;ideoloji, degisim, dinî inanıs, siyasî olaylar, toplumsal normlar, tutuklulukolarak sıralanabilir. Yazarın özellikle 1970'li yıllarda kaleme aldıgı hikâyelerdebelirgin bir biçimde toplumsal bir bakıs açısının ön plana çıktıgıgörülmektedir. Hikâyelerde görülen temalar içerisinde üçüncü sıradasürgünlük ve ona baglı olarak yabancılık ve yalnızlık yer alır. Yalnızlık veyabancılık aynı zamanda varolussal bir kavram olarak da kendinigöstermektedir.Basta öykü olmak üzere roman, deneme, anı, günlük, makale yazarıolan Demir Özlü, öykü ve romanın asıl islevinin bilgi vermek olmadıgını,kurmaca oldugunu hiç gözden uzak tutmamıs, hikâyelerinde, toplumsalkonuları da islemesine ragmen, siyasi, politik düsüncelerini hikâyelerininanlatımında ön plana geçecek düzeyde yer vermemistir. Bu düsünceleriniedebiyatın diger türleri olan deneme, makale gibi türlerde dile getirmeyeçalısmıstır.

Abstract:
The purpose of this study named ?Story Writing of Demir Özlü? is todetermine the common points of the writings of Demir Özlü writing after 1950and the main lines of Turkish Story writing of this period. Understanding ofthe place of the writer in Turkish Story writing after 1950 has a point of viewin that whether it contributes to Turkish Culture Life. In this study mainly thewritings of Demir Özlü, his life and the features of the period in which hewrites, understandings of his contemporaries and the properties ofexistentialism which is the main point of view of his stories are analyzed.The study consists of three parts. In the first part, the life of the writer,press publishers of his writings, his disposition and his art & literatureunderstanding are analyzed; in the third part the common points of the storywriting of the writer is tried to be determined.It is possible to divide the story writing of Demir Özlü into three periodsby means of his works. The first period is dominated by the existentialistperiod, the second one is the period dominated by social point of view andthe last period is the period of exile and post-exile. The character groups ofhis work consist of men, women, married couples, children and societies. It isalso possible to categorize them according to their social status and physicalcharacteristics. Generally, the characters are mainly policemen, watchmen,waiters and waitresses, spendthrifts, homosexuals, prostitutes etc. Thesecharacters introduced to the reader according to their social status and theirreligious belief have relationship with the writer.Settings are very important in his works. Settings can be a room, bar,patisserie or a city. Settings are generally streets, hotels, inns, restaurants,cafes, patisseries, hotels and rooms, religious buildings in which peopleworship such as masques, churches, cathedrals, countries and cities.280The basic theme of the story of Demir Özlü is the idea of existence andconcepts about existence. Depression, hallucination, dream, looseness,sense of guiltiness, meaninglessness, nihilistic ideas and suicide, sexuality,drinking are the concepts about existence. The secondary themes of thestories are the concepts about existence. The secondary themes of thestories are the concepts about society and the point of view of the societysuch as ideology, alteration, religious belief, political events, social normsand imprisonment. The point of view of society is clearly seen in the workswritten in 1970. The tertiary themes seen in the stories are exile, alienationand loneliness. Loneliness and alienation are also concepts of existentialism.Demir Özlü, mostly story writer, also writes novels, essays, memories,diaries and articles, thinks that the main function of the story and novel is notto teach lesson. He always takes into consideration that story and novel areonly fictions. However he writes about social matters, he avoids stressing hispolitical ideas in his works. His political ideas can be seen only in his essaysand articles.