Çevre sağlığı konusunda yapılmış makalelerin bibliyometrik analizi
Bibliometric analysis of the articles which did on environmental health
Yazar: GÜLAY CENNET ÖZSARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL ÖZCAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bibliyografya = Bibliography
Dizin: Ağ haritalama = Network mapping ; Bibliyometri = Bibliometry ; Web of Science = Web of Science ; Çevre sağlığı = Environmental health

Özet:
Amaç: Özellikle çevre sorunlarına bağlı ortaya çıkan ve küresel boyutta toplum sağlığını hatta yeryüzündeki yaşamı tehdit eden durumların sıklıkla görülmesi bilim dünyasında da yeni disiplinlerin, araştırma alanlarının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Milenyumda daha fazla gündeme gelen ve araştırmalara konu olan çevre ve çevre sağlığı gibi çevresel sorunları inceleyen bilim dalları bunlar arasında yer almaktadır ve sağlıktan, mühendisliğe, eğitimden ekonomiye pek çok farklı disiplinde çeşitli yönlerden yapılmış araştırmalara ait makale, kitap, vb yayın mevcuttur. Bunlar toksik etkilenim ve hastalık, çevre epidemiyolojisi, içme suyu kirlilik göstergeleri, toprak kirliliği, hava kirliliğinin sağlık etkileri, çevre afetleri, çevre kirliliğine bağlı hastalıklar, afetlerde çevre sağlığı önlemleri, yüzme havuzları, kaplıca hijyeni, besin kirliliği ve önlenmesi, fare ve sıçan kontrolü, mezarlıklar, yeşil binalar, peyzaj yapılarının yağmur hasadıyla sulanması, çevre ekonomisi karayolu trafik gürültüsü ve rahatsızlık, plastikler ve çevre sağlığı, sağlığın sosyal belirleyicileri şeklinde sıralanabilir.
Bu noktadan hareketle, bu tez çalışmasında Web of Science (WoS) veritabanında Çevre Sağlığı alanında günümüze kadar yayınlanmış olan makalelerin bibliyometrik olarak analizi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metod: Bu amaçla WoS arama sayfasında "Environmental Health" terimi yazılarak yıl sınırlaması uygulanmadan sonuçlar listelenmiştir. Ulaşılan sonuçlar açık erişimli, İngilizce ve Türkçe dillerinde yayınlanmış, dergi makaleleri şeklinde sınırlandırılmıştır. Bunun sonucunda istenen kriterlere uygun 1175 makale bulunmuştur. Bu 1175 makalenin tam metin, dergi, yapılan atıf dâhil tüm verileri text dosyası olarak indirilerek VOSviewer programı üzerinde analizler gerçekleştirilmiştir. 
Bulgular: Yapılan bibliyometrik incelemeler sonucunda özellikle ABD başta olmak üzere dünya genelinde çevre sağlığı alanında çok farklı disiplinlerde araştırmanın gerçekleştirildiği görülmüştür. Yapılan analizler sonucunda çevre sağlığı alanında en fazla çalışmanın ABD'deki araştırmacılar tarafından hazırlandığı, Türkiye'deki araştırmacılar tarafından yayınlanan makalelerin sadece %1,02 (n=12) oranında olduğu saptanmıştır. Araştırma konusu olan çevre sağlığı alanında en fazla makalenin hazırlandığı akademik birim ise Harvard Üniversitesi %2,97 (n=35) olarak karşımıza çıkarken; makalelerin yayınlandığı yıllar incelendiğinde ise WoS'ta ilk makalenin 1991 yılında yayınlandığı, en fazla makalenin ise 2020 yılında yayınlanmış olduğu belirlenmiştir.
Sonuç ve Öneriler: WoS gibi bilim dünyasında saygınlığı yüksek olan indeksler tarafından taranan dergilerin bulunduğu veri tabanlarında ülkemizdeki bilim insanları tarafından üretilmiş makale sayısının son derece az olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, giderek artan çevresel sorunlara dikkat çekilmesi ve çözüm önerilerinin geliştirilebilmesi amacıyla Türkiye'deki bilim insanlarının da bir an önce alandaki mevcut boşlukları dolduracak şekilde uluslararası boyutta araştırmalar yapması gerektiği söylenebilir. Bu amaçla da bilim dünyasının kamu ve özel sektör tarafından desteklenmesinin önemli olduğu düşüncesindeyiz.
Benzer çalışmaların Scopus, Google Scholer, gibi farklı bilimsel veritabanlarında da gerçekleştirilmesi yararlı olacaktır.

Abstract:
Objective: The frequent occurrence of situations that arise due to environmental problems and threaten public health and even life on earth on a global scale has led to the emergence of new disciplines and research areas in the world of science. Among these are the branches of science that examine environmental problems such as the environment and environmental health, which are more on the agenda in the millennium and are the subject of research. There are articles, books, etc. publications on research from various aspects in many different disciplines from health to engineering, from education to economy. These can be listed as toxic exposure and disease, environmental epidemiology, drinking water pollution indicators, soil pollution, health effects of air pollution, environmental disasters, diseases related to environmental pollution, environmental health measures in disasters, swimming pools, spa hygiene, food pollution and prevention, mouse and rat control, cemeteries, green buildings, irrigation of landscapes with rain harvesting, environmental economy, road traffic noise and disturbance, plastics and environmental health, social determinants of health. 
From this point of view, in this thesis, it is aimed to analyze bibliometrically the articles published in the field of Environmental Health in the Web of Science (WoS) database.
Materials and Methods: For this purpose, the term "Environmental Health" was written on the WoS search page and the results were listed without applying the year limitation. The results are limited to open access, published in English and Turkish, and journal articles. As a result, 1175 articles were found in accordance with the desired criteria. All data of these 1175 articles, including full text, journals and citations, were downloaded as text files and analyzed on the VOSviewer program.
Results: As a result of the bibliometric studies, it has been seen that research has been carried out in many different disciplines in the field of environmental health throughout the world, especially in the USA. As a result of the analyzes, it was determined that the most studies in the field of environmental health were prepared by researchers in the USA, with only 1.02% (n=12) of the articles published by researchers in Turkey. While the academic unit in which the most articles were prepared in the field of environmental health, which is the subject of research, is Harvard University, 2.97% (n=35); When the years in which the articles were published were examined, it was determined that the first article in WoS was published in 1991 and the most articles were published in 2020.
Conclusion and Suggestions: It has been concluded that the number of articles produced by scientists in our country is extremely low in the databases of journals scanned by indexes such as WoS, which are highly respected in the scientific world.
In line with the results obtained, it can be said that in order to draw attention to the increasing environmental problems and to develop solution proposals, scientists in Turkey should carry out international studies as soon as possible to fill the existing gaps in the field. For this purpose, we think that it is important to support the scientific world by the public and private sectors.
It would be useful to carry out similar studies in different scientific databases such as Scopus, Google Scholar.