Engelli bireye sahip ailelerin problem çözme becerisi ve psikolojik dayanıklılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Çorum örneği
Examining the relationship between problem solving skills and psychological resilience of families with disabled persons: The case of Çorum
Yazar: İLHAN ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. SERAP DAŞBAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile = Family ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada Çorum Belediye Başkanlığı'na bağlı hizmet veren Engelli Eğitim Merkezi'nden hizmet alan engelli bireye sahip ailelerin problem çözme becerisi ile psikolojik dayanıklılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi ve çeşitli değişkenler açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Bu araştırma nicel bir araştırma olup ilişkisel tarama modeline uygun şekilde düzenlenmiştir. Çalışmada tam sayım yöntemiyle Engelli Eğitim Merkezi'nde kayıtlı olan toplam 208 engelli bireyin ailelerinin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Ancak Covid-19 pandemi süreci nedeniyle araştırmaya 129 kişi katılım sağlayabilmiştir. Araştırma kapsamında veri toplamak amacıyla; "kişisel bilgi formu", "Problem Çözme Envanteri" ve "Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler IBM SPSS 22.0 paket programına girilerek gerekli olan analizler yapılmıştır.
Çalışmada elde edilen bulgulara göre; engelli bireye sahip ailelerin gelir durumu arttıkça problem çözme becerisinin de arttığı görülmüştür. Problem yaşandığında 'suçlayıcı' ve 'ilgisiz' tutum sergileyenler ile problem çözmede ' kabul etmeye açık olma' özelliğine sahip olanların problem çözme becerilerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Problem çözmede 'iyimserlik' ve 'kararlı duygular' duygusal başa çıkma stratejisi kullananların, problem çözmede 'çözüm için bir plan yapıp bu plana uygun adımlar izleyenlerin' ve problemle karşılaştığında 'çözebileceğime inanırım' hissine sahip olanların problem çözme becerilerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Problem yaşandığında 'suçlayıcı' ve 'ilgisiz' tutum sergileyenlerin, problem çözmede ' kabul etmeye açık olma' özelliğine sahip olanların ve problem çözmede  'anlık çözüm yolları bulmaya çalışan' engelli bireye sahip ailelerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin daha düşük olduğu görülmüştür. Problem çözmede 'iyimserlik' ve 'kararlı duygular' duygusal başa çıkma stratejisi kullananların ve problemle karşılaştığında 'çözebileceğime inanırım' hissine sahip olan engelli bireye sahip ailelerin psikolojik dayanıklılıklarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan engelli bireye sahip ailelerin problem çözme becerisi ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasında orta düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Engelli bireye sahip ailelerin problem çözme sürecindeki tutum, duygusal başa çıkma stratejileri, sahip olduğu özellikler, kullanılan yöntemler ve çözüme yönelik hislerinin problem çözme becerisi ve psikolojik dayanıklılık üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Bu nedenle engelli bireye sahip ailelerin problem çözme sürecine ilişkin bilgi, bilinç ve farkındalık düzeylerini geliştirecek çalışmalar yapılmasının problem çözme becerileri ve psikolojik dayanıklılıklarına katkı sağlayacağı öngörülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Aile; Engelli; Problem Çözme Becerisi; Psikolojik Dayanıklılık

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the relationship between problem solving skills and psychological resilience of families with a disabled individual receiving service from the Disabled Education Center, which is affiliated to Çorum Municipality, and to compare them in terms of various variables.
This research is a quantitative research and was organized in accordance with the relational screening model. In the study, it was aimed to reach all the families of 208 disabled individuals registered in the Disability Education Center with the full count method. However, due to the Covid-19 pandemic process, 129 people were able to participate in the research. In order to collect data within the scope of the research; "Personal Information Form", "Problem Solving Inventory" and "Adult Resilience Scale" were used. The data obtained in the research were entered into the IBM SPSS 22.0 package program and the necessary analyzes were made.
According to the findings obtained in the study; It has been observed that as the income status of families with a disabled person increases, problem solving skills also increase. It has been determined that the problem solving skills of those who exhibit 'accusative' and 'indifferent' attitudes when a problem is experienced, and those who have the trait of 'openness to accepting' in problem solving are low. It has been determined that those who use 'optimism' and 'stable feelings' emotional coping strategy in problem solving, those who 'make a plan for a solution and follow the steps in accordance with this plan', and those who have the feeling of 'I believe I can solve it' when faced with a problem have higher problem solving skills. It has been observed that the psychological resilience levels of those who have an 'accusative' and 'indifferent' attitude when they experience a problem, those who have the 'openness to accept' feature in problem solving, and families with a disabled person who 'try to find instant solutions' in problem solving are lower. It has been determined that the psychological resilience of those who use 'optimism' and 'stable feelings' emotional coping strategies in problem solving and families with disabled individuals who have the feeling of 'I believe I can solve it' when faced with a problem is higher. In addition, a moderate negative significant relationship was found between the problem-solving skills and psychological resilience levels of the families with a disabled person who participated in the research. It has been observed that the attitudes, emotional coping strategies, characteristics, methods used and feelings towards the solution in the problem-solving process of families with disabled individuals are effective on problem-solving skills and psychological resilience. For this reason, it is predicted that studies that will improve the knowledge, awareness and awareness levels of families with a disabled person will contribute to their problem-solving skills and psychological resilience.
Key Words: Family; Disabled; Problem Solving Skills; Psychological Resilience