Geri dönüşüm pamuk liflerinden open-end rotor ipliklerin özellikleri üzerinde eğirme parametrelerinin etkileri
The effects of spinning parameters on the properties of open-end rotor yarns from recycled cotton fibers
Yazar: HÜSEYİN OKANDAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN GAZİ TÜRKSOY
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Açık uç eğirme = Open end spinning ; Ham pamuklu ürün = Gray cotton product ; Pamuk = Cotton ; Tekstil atıkları = Textile waste ; Yeniden kazanma = Recycling

Özet:
Hızlı üretim ve tüketim dinamiklerine dayanan hızlı moda trendleri, doğal tekstil kaynaklarının tüketiminin artmasına ve tekstil atıklarının ilave atık yükü oluşturmasına yol açan faktörlerden biri olmuştur. Son yıllarda artan toplumsal sürdürülebilirlik bilinci ile bu atıkların, çevresel yükünün azaltılmasına yönelik çalışmalar önem kazanmıştır. Kaynakların sürdürülebilirliğini sağlamak için doğal kaynakların verimli kullanılması ve geri dönüştürülebilir atıkların değerlendirilmesi gerekmektedir. Diğer bir deyişle, doğrusal üretimden dairesel üretime geçiş, sürdürülebilirlik hedeflerine daha iyi hizmet edecektir. Tekstil ve konfeksiyon sektörünün ana hammaddesi olan pamuk lifinin çevresel yük sorunu, lifin yaşam döngüsünün uzamasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada, geri dönüşüm pamuk ve işlenmemiş pamuktan üretilen Open-End (OE) rotor ipliğin özelliklerine üretim parametrelerinin etkisi araştırılmıştır. OE-rotor iplikleri, tüketici öncesi atık tekstil ürünlerinden elde edilen geri dönüşüm pamuk lifleri (r-CO) ile işlenmemiş pamuk (C) liflerinin %50/50 oranlarında karışımlarından eğrilmiştir. Çeşitli rotor iplik üretim parametrelerinin (rotor tipi, düze tipi ve tork tipi) düzgünsüzlük, tüylülük, hata indeksi (IPI), kopma mukavemeti ve kopma uzaması gibi iplik özelliklerine etkileri incelenmiştir. Sonuçlara göre, üretim parametrelerinin mukavemet değerleri dışında ölçülen tüm iplik özellikleri üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. En dar yivli rotor tipi, çentiksiz spiral düze (navel) tipi ve büküm durdurma etkisi olmayan yeşil tork tipi ile üretilen %50/50 r-CO/C OE-rotor iplik numunelerinin daha düşük düzgünsüzlük, tüylülük, hata indeksi ve daha yüksek kopma uzaması değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tüketici Öncesi Tekstil Atıkları, İşlenmemiş Pamuk, Geri Dönüşüm Pamuk, Open-End Rotor İplik

Abstract:
Recent fast fashion trends, based on fast production and consumption dynamics has been one of the factors leading to increased consumption of natural textile resources and the additional volumes of textile waste.  With the increasing social awareness of sustainability in the last few years, studies related to reducing the environmental load problem of these wastes has gained importance. In order to ensure the sustainability of resources, efficient use of natural supplies and evaluation of recyclable wastes are required. In other words, the shift from linear to circular production will serve the sustainability goals better. The environmental load problem of the cotton fiber, the main raw material of the textile and apparel industry, obligates the extension of the fiber's life cycle.  In this study, the effects of production parameters on properties of open-end yarn made from recycled cotton and virgin cotton were investigated. Open-end rotor yarns were spun from the blends of recycled cotton fibers obtained from  pre-consumer cotton products (r-CO) and the virgin cotton (C) fibers with 50/50 % ratios. The effects of production parameters (rotor type, navel type and torque type) on yarn properties such as unevenness, hairiness, imperfection indicator (IPI), tenacity and breaking elongation, were examined. According to the results the effect of the production parameters on all measured yarn properties except tenacity values, is statistically significant. It was concluded that %50/50 r-CO/C open-end rotor  yarn samples producing by rotor type with narrowest groove, spiral navel type without notch and green torque type without twist stopping effect, led to lower unevenness, hairiness, IPI and higher breaking elongation.

Keywords: Pre-Consumer Textile Waste, Virgin Cotton, Recycled Cotton, Open-End Rotor Yarn