Grafik kullanıcı arayüzlerinde metaforların kültürlerarası kavranışı (Fransa ve Türkiye'de bir e-öğrenim sitesi üzerinden karşılaştırmalı bir çalışma)
The cross-cultural understanding of the metaphors in the graphical user interfaces (a comparative study in France and Turkey on an e-learning site)
Yazar: KEREM RIZVANOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. ÖZHAN TINGÖY
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Çagdas metafor teorisi, metaforu dünyayı kavrayısımızın temel ve kaçınılmazbir bileseni olarak tanımlar. Metaforlar bilgisayar grafik arayüzlerinin de temel birbileseni olup, gerçek yasam deneyimlerini etkilesimli ortamlara tasımak suretiylekullanıcıların bilgisayar sistemleriyle etkilesimlerinde önemli bir rol üstlenmektedirler.Ancak her kültür kendine has deneyimlere, degerlere ve geleneklere sahiptir. nsanbilgisayaretkilesimi alanında kültürlerarası arastırmalar yapılmakta olup, yalnızcasınırlı bir sayıda arastırma metaforların kültürlerarası algılanısı ve kavranısınaodaklanmıstır. Bu tez çalısması temelde grafik kullanıcı arayüzlerindeki metaforlarınkavranısını arastırmaktadır. Öncelikli olarak, metaforların kavranısının kullanıcılarınkültürel arkaplanına baglı olarak farklılasacagı hipotezi sınanacak olmakla birliktearastırma, `kullanıcı deneyiminin' bir baska deyisle kullanıcıların bir arayüze yönelikbeklentilerinin, dolasım stratejilerinin ve tutumlarının arayüzde kullanılan metaforlarınkültürlerarası kavranısına göre farklılık gösterecegini önermektedir. Çalısma, uzamsalbir kampüs metaforu üzerine kurulu olan bir fransız e-ögrenim sitesinin Türk ve Fransızkatılımcılar tarafından kavranısı üzerine odaklanmıstır. Literatürde, özellikle Türkkültürünün arayüzleri kavrayısını ve kullanımını inceleyen bir çalısmanın olmaması,örneklem seçimini ilgili literatüre bu dogrultuda katkı yapmak üzere belirleyen önemlibir unsurdur. Uygulama alanı olarak bir e-ögrenim ortamı seçilmistir, çünkügünümüzde küresel düzeyde e-ögrenim hizmeti veren egitim kurumları özellikle kültürelçesitlik gösteren bir kullanıcı profiliyle karsı karsıyadır. Arastırmada; anket, birincil veikincil metaforların ve ikonların kavranısına yönelik egzersizler, görev gözlem vesöylesi gibi farklı veri toplama araçlarını içeren özgün `gözlem temelli çoklu-yöntemyaklasımı' benimsenmistir. Yöntem yaklasım dahilinde antropoloji literatüründenkültürel deger yönelimleri, kültürel grupları tanımlamak ve kavrayıslarını ölçmek üzerekullanılmıstır. Sonuçlar, web sitesindeki metaforların kavranısının özellikle gerçekdünya ve dil deneyimi ekseninde iki kültüre göre farklılık gösterdigini ortaya koymustur.Çalısma, metaforların kültürlerarası kavranısının kullanıcı deneyimini de bellidüzeylerde etkiledigini göstermistir.

Abstract:
The contemporary theory of metaphor defines the metaphor as a major andindispensable part of our ordinary, conventional way of conceptualizing the world(Lakoff and Johnson, 1980). The metaphors are the core idioms of the contemporarygraphical user interface and have an important role in helping users interact withcomputer systems, since they carry the experiences of the real world to the interactivemedia, but every culture shares different experiences and values. However, only alimited number of studies focused on the cross-cultural perception and understanding ofmetaphors in the user interfaces. This thesis investigates the influence of culture inunderstanding metaphors in graphical user interfaces. It evaluates the main hypothesisthat the understanding of metaphors differs due to the cultural backgrounds of theusers, but the study also proposes that the expectations, the navigation strategies andthe attitudes of the users towards an interface also differ due to the cross-culturalunderstanding of the metaphors proposed by the interface. The study focused on crossculturalunderstanding of a French e-learning site -based on a spatial campusmetaphor- for Turkish and French users. The lack of cross-cultural usability researchon Turkish culture and the contribution of this study to the relevant literature was areason for the choice of this sample. An e-learning site was chosen for the study,because nowadays educational institutions, which offer distance learning to studentsglobally, are also faced with challenge of cultural diversity. The study applied an`observation based multi-method approach? including various data collectioninstruments like background questionnaire, exercises for understanding of auxiliarymetaphors and icons, task observations and interview. Cultural value orientations fromthe anthropological literature were also used to describe the cultural groups andevaluate their understanding. The findings support the notion that the understanding ofthe metaphors in the web site differed across the two cultural groups especially due tothe real world and language experiences. The study also concluded that the crossculturalunderstanding of the metaphors did influence the user experience at variouslevels.