Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk romanında yabancı eğitimciler üzerine bir inceleme
A study on foreign instructors in Turkish novels from the Tanzimat Period to the Republican era
Yazar: CEYLAN AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SABAHATTİN ÇAĞIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Değişim = Change ; Eğitim = Education ; Eğitim tarihi = Educational history ; Eğitimciler = Educators ; Roman = Novel ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Türk romanı = Turkish novel ; Yabancılar = Foreigners

Özet:
1839 yılında ilan edilen Tanzimat fermanı siyasal, sosyal ve kültürel hayatımızda kırılma noktası olmuştur. Bu fermanın ana düşüncesi olan Batı medeniyetindeki gelişmeleri ülkemize tatbik etme ve bu sayede hem devletin devamını sağlama hem de azınlıkların da içinde yer aldığı toplumun modernleşme taleplerini karşılama arzusu hayatı yeniden düzenlemiştir.
Tanzimat'tan itibaren eğitimin iki yönlü değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Zira bu döneme gelinceye kadar sıbyan mektebi, medrese gibi dönemin eğitim kurumlarında İslamî ilimlerin ağırlıklı olarak öğretildiği bilinmektedir. Ancak bu dönemden itibaren pozitif bilimler önem kazanmıştır. Bunun yanı sıra yabancı dil öğretiminin ilk sırada yer aldığı belirlenmiştir. Bazı istisnalar haricinde artık Arapça ve Farsça yerine Fransızcanın önem kazandığı görülmektedir. Eğitimdeki değişimin diğer boyutu ise çocuk terbiyesi alanında görülür. Ananelere uygun olarak ağırbaşlı, saygılı, gelenek ve göreneklerine düşkün bireyler olarak yetiştirilen gençlerin bu dönemden itibaren farklı özellikler sergilemeye başladığı görülür. Özgürlüğüne düşkünlük, saygısızlık, toplum yaşayışının çok dışında alışkanlıklar ve davranışlar sergilemek, bencillik, savurganlık bunların başlıcalarıdır.

Eğitimde görülen tüm bu değişikliklerde en büyük pay sahiplerinin ise konak hayatının artık olmazsa olmazları arasına giren yabancı eğitimciler olduğu aşikârdır. Yurt dışından çeşitli sebeplerle gelen mürebbiye ve mürebbilerin hem ev hayatını hem de toplum hayatını şekillendirdiği görülmüştür. Bu şekillendirmenin mahiyeti ise yabancı eğitimcilerin bilgi seviyesi, ahlâk anlayışı, parayla olan ilişkileri gibi değişkenlere göre farklılıklar gösterir.Dönemin roman ve hikâyelerine baktığımızda Stendhal'ın "Roman, cadde üzerinde gezdirilen bir aynadır." sözünün haklılığını ispatlarcasına yabancı eğitimcilerin toplumun değişimindeki payını toplumun dikkatli bir üyesi olan yazarların gözünden açıkça izleyebilmekteyiz.

Abstract:
The declaration of Admistrative Reforms in 1839 is a breaking point in our political, social and cultural life. The main aim of this declaration- to apply the developments in Western civilazation to our contry and move along Ottoman Empire by satisfying the demands of the community about modernization including the minorities- redesigned life. There became fundamental differences in all parts of life such as families, fashion, Daily language, entartainment and education.It's determined that Turkish education system cahnged in two ways after the declaration. It's known that Islamic knowledge has been taught in children's schools and madrasahs until this period. But after than positive science became more important. Also teaching foreign language came to the top of educational priorities. French gained much mıre importance instead of Arabic and Persian languages except some fields. Anaother dimension of educational evulution occurs in methods of children's discipline. The young people raised as respectfuk, conservative and dignified individuals behave differently after this period. Being indigent about their personal freedom, disrespect, inappropirate habits, egoism and prodigality are some of these different behaviours.

It's obvious that the foreign tutors who became an" obligation" for Ottoman mansion life, had the leading role in all these alternations in education. Female and male governesses coming from abroad with several reasons, designed both house life and social life. Nature of this design depends on the variables like knowladge, ethics and financial sensibilities of these governesses.When we take a close look at novels and short stories published during this period, we can clearly observe the part of foreign educators in community's evolution from the eyes of authors who are careful members of society, just like proof for Stendhal's famous phrase: " Novel is a mirror which shows the Street."