Dönüşümcü ve etkileşimci liderlik davranışının iş yaşam kalitesi ve örgütsel bağlılık üzerine etkisi: Beş yıldızlı otel çalışanları üzerine bir araştırma
The effect of transformational and transactional leadership on quality of work life and organizational commitment
Yazar: MEHMET NURİ SEVGİN
Danışman: DOÇ. DR. KAMİL UNUR ; DOÇ. DR. YILMAZ AKGÜNDÜZ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Oteller = Hotels ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İş hayatı kalitesi = Quality of work life

Özet:
Bu çalışmada, dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin iş yaşam kalitesi ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın alt amacı; iş yaşam kalitesinin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisini belirlemektir. Ayrıca katılımcıların dönüşümcü ve etkileşimci liderlik algılarının iş yaşam kalitesi ve örgütsel bağlılık algılarında demografik ve mesleki özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini de belirlemektir. Araştırmanın evrenini, 2018 yılında Antalya'daki, tüm yıl faaliyet gösteren, beş yıldızlı otel işletmelerindeki işgörenler; araştırmanın örneklemini ise evreni temsil edecek sayıda ulaşılan işgörenler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında, 1 Nisan- 31 Mayıs 2018 tarihleri arasında toplanan 509 anketin verileri analiz edilmiştir. Verilere, uç değerler analizi ve çoklu normal dağılım testleri uygulanmıştır. Verilerin analizinde, açıklayıcı istatistiklerden, faktör analizi, t-testi, ANOVA, korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin iş yaşam kalitesi ve örgütsel bağlılık üzerinde etkisinin olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın alt amaçlarına ilişkin analizler sonucunda, dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin iş yaşam kalitesi ve örgütsel bağlılık üzerinde etkisi olduğu, iş yaşam kalitesinin örgütsel bağlılık üzerinde etkisi olduğu ve örgütsel bağlılığın iş yaşam kalitesi üzerinde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Demografik ve mesleki özelliklere ilişkin bulgularda dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin cinsiyete göre idealleştirilmiş etki ve istisnalarla yönetim (aktif) boyutunda; medeni duruma göre tam serbestlik tanıyan liderlik boyutunda, turizm eğitimi alma durumuna göre destek, motivasyon ve tam serbestlik tanıyan liderlik boyutunda; çalışılan pozisyon değişkenine göre tam serbestlik tanıyan liderlik boyutunda; çalışılan pozisyona göre tam serbestlik tanıyan liderlik boyutunda ve çalışılan departmana göre tam serbestlik tanıyan liderlik ve idealleştirilmiş etki boyutunda anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. İş yaşamı kalitesinin yaşa ve aylık gelire göre sağlanan hizmet boyutunda; çalışılan departmana göre çalışma koşulları boyutunda anlamlı farklılaştığı tespit edilmiştir. Örgütsel bağlılığın medeni duruma ve turizm eğitimi alma durumuna göre duygusal ve normatif bağlılık boyutlarında; eğitime, çalışılan pozisyona ve çalışılan departmana göre devam bağlılığı boyutunda anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada, dönüşümcü ve etkileşimci liderlik tarzlarının iş yaşam kalitesi ve örgütsel bağlılığa olan etkisi incelenmiştir. Dönüşümcü ve etkileşimci liderliğin otel sektörü çalışanlarının birtakım örgütsel davranışları üzerinde olumlu yönde etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgudan hareketle otel işletmeleri sahiplerinin dönüşümcü ve etkileşimci yaklaşıma sahip lider yöneticileri istihdam etmeleri önerilebilir. Böylelikle işletmelerinde iş yaşam kalitesini ve örgütsel bağlılığı artırarak işletme verimliliğini etkinliğini ve rekabet gücünü geliştirebilirler.
Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü ve Etkileşimci Liderlik, İş Yaşam Kalitesi, Örgütsel Bağlılık.

Abstract:
The main objective of this study is to determine the effect of transformational and transactional leadership on quality of work life and organizational commitment. The secondary objective; the effect of quality of work life on organizational commitment. In addition, it is also determined whether the variables of transformational and transactional leadership perceptions of the participants differ according to their demographic and professional characteristics in the perception of work-life quality and organizational commitment. The study universe consists of the employees who work in five-star hotels that operating the whole year in Antalya in 2018. The sample of the study is the employees whose number is representative of the universe. Within the context of the study, the data of 509 questionnaires collected between the 1st of April and the 31st of May in 2018. Data were analyzed using analysis of outlier and multiple normal distribution tests. In addition to descriptive statistics, factor analysis, t-test, ANOVA, correlation, and regression analyses were used. The study findings indicate that transformational and transactional leadership affects the quality of work life and organizational commitment. The analysis of the secondary objectives indicates that of transformational and transactional leadership affect separately quality of work life and organizational commitment. By the way, quality of work life affects organizational commitment and organizational commitment that affect the quality of work life. Transformational and transactional leadership was observed to differ according to gender variable in the dimensions of idealized influence and management by exception (active); and according to marital status in dimensions of supported, motivation and laissez-faire leadership; according to the work position variable in the dimension of laissez-faire leadership; according to the work department variable in the dimensions of laissez-faire leadership and idealized influence. Quality of work life differed according to age and income variable in the dimension of provided service; according to work department in the dimension of work conditions. Organizational commitment differed according to marital status and receiving tourism education variables in the dimensions of affective and normative commitment; according to education, work position and work department variables in the dimension of continuance commitment. In this study, the effect of transformational and transactional leadership styles on the quality of work life and organizational commitment is examined. It is determined that transformational and transactional leadership has a positive effect on some organizational behaviors of the hospitality industry employees. Based on this finding, it can be suggested that owners of hotels should employ managers who have a transformational and transactional leadership approaches. In this way, they can improve the operational productivity, efficiency and competitiveness of the enterprise by increasing the quality of work life and organizational commitment.
Keywords: Transformational and Transactional Leadership, Quality of Work life, Organizational Commitment.