Sanat tarihinde Mahmut Akok
Mahmut Akok in history of art
Yazar: NEVİN ALGÜL
Danışman: PROF. DR. SELÇUK MÜLAYİM
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Sanatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Akok, Mahmut = Akok, Mahmut ; Biyografi = Biography ; Sanat tarihi = Art history ; Türk sanatı = Turkish art

Özet:
Mahmut Akok'un sanat tarihinde kapsadığı yerin anlam ve önemi; özellikle Selçuklu Dönemine ait ve bazıları hala tek başvuru kaynağı olma özelliğini koruyan restitüsyon, rölöve çalışmaları ve gerçekleştirdiği ilk aksonometrik çizim örnekleri sıralanarak "Akokvarî" çizim deyimini Türk sanatına kazandıran çalışmalar gözler önüne serilmektedir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında restorasyon, çizim, plân nedir bilinmezken, ilim adamlarının yanında desinatör olarak, mimar olarak, arkeolog olarak o çalışırdı. Bu arkadaşları : Tahsin Özgüç, Hamit Zübeyr Koşay, Necdet Pençe, Remzi Oğuz Arık, Raci Temizer idi. 1901-1993 tarihleri arasında yaşayan ve Anadolu kültürüne kendini adayan Akok sivil ev mimarisiyle de ilgilenmiş Ahmet Gökoğlu ile ve tek olarak bu konuda çalışmalar yapmıştır. Diğer çalışma arkadaşları Nezih Fıratlı, Nekriman Olcay'dır.
Sadece bir mimar niteliğiyle çizdiği restitüsyon, ilk rölöve çalışmalarında, değil perspektif resimleri çok güzel olduğu için ilk kez kendi adıyla, tarzıyla anılan, sanat tarihçilerin Akokvarî adını taktıkları; bir binayı üç boyutlu gibi 45 derece meyille kesip, sadece binanın dış görünüşünü vermeyip, içini de gösterdiği, içinde ya da dışında daima bir adam silueti olan, binanın cesametini bir anda kıyaslama imkanı veren çizimlerdir bunlar.
Akosonometrik çizimi gerçekleştirmesinin yanı sıra mesleki çevresindeki arkadaşları Raci Temizer, Zübeyr Hamit Koşay, Necdet Pençe, Tahsin Özgüç ile ilk sistematik kazı çalışmalarını da gerçekleştirmiştir.
Yapmış olduğu diğer çalışmaları; çini ve nakış tasarımları ele alınarak büyük bir bölümü belgelenmektedir. Yaşamı, eğitimi, kişiliği, yakın çevresi, meslek arkadaşları, insani boyutu, bağışladığı eserler, buluntularının sergilendiği müzeler bir bütünün içinde ele alınmış, değerlendirilerek bir sonuca varılmıştır.

Abstract:
The importance and meaning of place which Mahmut Akok comprises in history of art; especially some of his works about; restitutions, three dimensional perpective drawings, statistical works, colored pictures, that belong to the Selçuklu period of time; still keep the first application source in the history of art. In this thesis those works are shown in the chronological order.
At the begining of the Republic the concepts of designing, planning , restoration, restitution, perspective drawings (aksonometric design), plan the original design of an old building; statistical studies and colored pictures hadn't been known yet he intoduced those to Turkish history of culture. He cooperated with the scientists such as: Tahsin Özgüç, Hamit Zübeyr Koşay, Necdet Pençe, Remzi Oğuz Arık, Raci Temizer as an architect, as a designer, as an archeolog. He also interseted in civil architecture, he worked about this subject and he also cooperated Ahmet Gökoğlu on this subject .Also cooperated with the others:, Nezih Fıratlı, Nekriman Olcay. His perspectives drawings are called Akokvarî by art historians. He cuts the building with the sloping of 45 degree He contributed like-Akok drawings (Akokvarî) that reflect of the image of human figure it in or outside of it that gave opportunity of comparison to the person who is looking at. He lived from 1901 to 1993. He devoted himself to Anatolian culture. He also had made first systematı'c excavatı'on wı'th hı's professı'onal frı'ends.
The other works related with the compositions of tiles and needleworks are shown as documents. His life, his education, his personal charecter, his close professional friends, his archeological findings that are exhibited in museums, some of his works that are donated are examined in a whole and this work has been completed and has been evaluated.