Ergenlerde öznel iyi oluş ve psikolojik esneklik arasındaki ilişkinin farklı sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi
Analysis of relationship between subjective well-being and psychological flexibility with respect to sociodemographic variables in adolescents
Yazar: BEYZA ÇELİK ERDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFİYE KAYA CİCERALİ
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Psikolojik esneklik ve öznel iyi oluş, sağlıklı bir psikolojik yapıya sahip olmanın önemli bileşenleri olarak değerlendirilmektedir. Psikolojik esneklik, ergenlerin davranışlarını iyileştirerek değişen hayat koşullarına uyum sağlamalarını kolaylaştırır. Öznel iyi oluş ise ergenlerin kendi yaşamlarını değerlendirerek kendileri hakkında olumlu zihinsel ve duygusal duygular geliştirmesiyle ilişkilidir. Psikolojik esneklik ile öznel iyi oluş arasında önemli bir ilişki olduğu ileri sürülmektedir ve bu iddia literatürdeki çalışmalarla tutarlı bir şekilde desteklenmektedir. Ancak, bu ilişkinin altında yatan mekanizmaları incelemek de önemlidir. Bu doğrultuda, bu araştırmanın amacı ergenlerde psikolojik esneklik ile öznel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişki üzerinde demografik özelliklerin düzenleyici rolünü incelemektir. Araştırmada, psikolojik esneklik ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi, algılanan akademik başarı durumu ve ailenin ortalama aylık gelir durumunun düzenleyici etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın verileri 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Amasya ili Merzifon ilçesinde farklı ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 735 lise öğrencisinden toplanmıştır. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Öznel İyi Oluş Ölçeği ve psikolojik esnekliği ölçmek için Kabul ve Eylem Formu-II, Öz-Şefkat Ölçeği-Kısa Formu ve Beş Faktörlü Bilgece Farkındalık Ölçeği-Kısa Formu kullanılmıştır. Öznel iyi oluş ile aralarındaki korelasyonun en yüksek çıkmasından dolayı verilerin analizinde Kabul ve Eylem Formu-II'den elden edilen veriler kullanılmıştır. Literatürdeki sonuçları destekleyecek şekilde bu araştırma, psikolojik esneklik ile öznel iyi oluş arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir. Araştırma modelinde yer alan hipotezleri test etmek ve düzenleyicilik etkisini ölçmek için Process 2.16 programında Model 1 kullanılarak düzenleyicilik analizi yapılmıştır. Sonuçlar, cinsiyet, okul türü, algılanan akademik başarı durumu ve ailenin ortalama aylık gelir durumlarının düzenleyici etkisinin olmadığını, yalnızca sınıf düzeyinin düzenleyici bir etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca araştırma sonucunda hem psikolojik esneklik hem de öznel iyi oluş düzeylerinin cinsiyet ve akademik başarıya göre anlamlı farklılık gösterdiği, ancak okul türü, sınıf düzeyleri ve aile geliri düzeylerine göre farklılaşmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Psychological flexibility and subjective well-being are notable components of a healthy psychological structure. Psychological flexibility facilitates adolescents' adaptation to changing living conditions by improving their behavior. Subjective well-being, on the other hand, is related to adolescents' evaluation of their own lives and the development of positive mental and emotional perspectives about themselves. It has been suggested that there is a significant relationship between psychological flexibility and subjective well-being, and some studies in the literature have consistently supported this claim. However, it is also important to examine the mechanisms underlying this relationship. Reflecting on this information, this study aims to examine the moderator role of demographic characteristics in the relationship between psychological flexibility and subjective well-being levels in adolescents. In the study, it was investigated whether some demographic characteristics, such as gender, school type, grade level, perceived academic success status, and average monthly income of the family, had a moderator effect on the relationship between psychological flexibility and subjective well-being. The study included 735 high school students attending different secondary schools in the Merzifon district of Amasya province in the 2022-2023 academic year. Study data were collected from these students by using a Personal Information Form, the Subjective Well-being Scale, and Acceptance and Action Questionnaire-II, the Self-Compassion Scale-Short Form, and the Five-Facet Mindfulness Questionnaire-Short Form to measure psychological flexibility. Since the correlation between the scales and subjective well-being was the highest, the data obtained from the Acceptance and Action Questionnaire-II was used in the analysis. Supporting the results in the literature, this study showed that there was a relationship between psychological flexibility and subjective well-being. A moderation analysis was conducted using Model 1 on the Process 2.16 software to test the hypotheses in the research model and to measure the moderator effect. The results revealed that gender, school type, perceived academic success status, and average monthly income of the family did not have a moderator effect but that only the grade level did. Additionally, it was found that both psychological flexibility and subjective well-being levels showed significant differences according to gender and academic success but that there was no difference in terms of school type, grade levels, and family income levels.