Çağdaş zihin felsefesinde bilinç problemi: Bir panpsişizm savunusu
Problem of consciousness in the contemporary philosophy of mind: A defense of panpsychism
Yazar: FERHAT ONUR
Danışman: PROF. DR. ÇETİN BALANUYE
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilinç = Consciousness ; Felsefe = Philosophy ; Modern felsefe = Modern philosophy ; Panpsişizm = Panpsychism ; Zihin felsefesi = Mind of philosophy

Özet:
Çağdaş zihin felsefesinde tartışıldığı şekliyle bilinç problemi, zor problem olarak da bilinen beynin bilinci neden ve nasıl ortaya çıkardığı problemidir. Bilinç neden vardır ve beyinle nasıl bir ilişki içerisindedir? Başta materyalist ve düalist türleri olmak üzere bu sorulara vevap vermeye çalışan çeşitli metafizik yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bunların indirgemeci olanları bilinci beyne indirgemekte (qualia problemi), indirgemeci olmayanları ise bilinçle beyin arasında nedensel bir bağ kurmakta (zihinsel nedensellik problemi) başarısız olduklarından fenomenal deneyimin varlığını açıklayamamaktadırlar. Panpsişizm hem indirgemecidir hem de değildir. Çünkü panpsişizmde insan bilincinin beyne indirgenebilmesi bilincin gerçekliğin temel bir unsuru olarak düşünülmesi koşuluna bağlanır; yani biyolojik düzeyde insani deneyimin ortaya çıkabilmesi için kimyasal ve fiziksel düzeylerde de deneyimsellik, dolayısıyla belli bir tür ve derecede bilinç var olmalıdır. Ne var ki, mikro düzeydeki deneyimlerin makro düzeydeki deneyimleri üretmekte nasıl bir rol oynayacağını açıklamak panpsişizm için problem olabilmektedir (kombinasyon problemi). Buna göre, bu çalışmada fizikalist ve monist bir yaklaşım olarak anlaşıldığında (çift-yön fizikalist pandeneyimcilik) panpsişizmin bilinç problemi karşısında diğerlerine kıyasla daha tercih edilir bir pozisyon olduğunu göstermeye çalıştık. İnsan bilincinin varlığının ancak maddenin kendinde deneyimsel olduğu kabul edildiğinde anlaşılır kılınabileceğini iddia ederek, zihinselliğin ve fizikselliğin yalnızca epistemolojik bir ikilik oluşturduğunu ileri sürdük. Bu görüşte bilinç ve beyin arasında nedensel bir ilişki olmadığından zihinsel nedensellik problemi ortadan kalkarken qualia probleminin kombinasyon problemine dönüştürmesiyle üstesinden gelinemez bir problem teorik bakımdan çözülebilir bir forma kavuşturulmaktadır. Bu temelde panpsişizmin benimsenmesi için iyi gerekçelere sahip olduğumuzu, tüm metafizik yaklaşımların artıları ve eksileri dikkate alındığında en iyi açıklamanın panpsişizm tarafından getirildiğini savunduk. Son olarak panpsişizmin kabulünün bilimsel ve etik açıdan bazı olumlu sonuçları olabileceğini örneklendirdik.

Abstract:
Problem of consciousness as it is discussed in the contemporary philosophy of mind, also known as the hard problem, is the problem of why and how brain produces consciousness. Why there is consciousness at all and how it relates to brain? Various metaphysical approaches have advanced to answer these questions, most notably materialistic and dualistic ones. Among these approaches which are reductionists failed to reduce consciousness to brain (the problem of qualia) and others which are non-reductionists failed to establish a causal relation between consciousness and brain (the problem of mental causation). Panpsychism is both reductionist and non-reductionist. Because in panpsychism reducibility of human consciousness to brain is bound up with the condition of thinking consciousness as a fundamental element of reality; namely, to emerge human experience at the biological level, experientiality, hence consciousness in certain form and degree must be present at the chemical and physical levels. But explaining what role do micro experiences play to produce macro experiences can be a problem (the combination problem) for panpsychism. So, in this study we tried to show that when it is understood as a physicalistic and monistic approach (dual-aspect physicalist panexperientialism) panpsychism is more preferable position to face the problem of consciousness in comparison with others. We claimed that the existence of human consciousness can be made intelligible only if matter is accepted as experiential in and of itself and put forward the idea that mentality and physciality constitute a dualism only in an epistemological sense. In this view, for there is no causal relation between brain and consciousness the problem of mental causation goes away and with transforming the qualia problem to the combination problem, an insurmountable problem is restored to a theoretically tractable form. On this basis we argued that there are good reasons to embrace panpsychism and when we considered the pros and cons of all metaphysical approaches it is panpsychism which brings the best explanation. Finally we exemplified some of the scientifically and ethically favorable consequences of accepting panpsychism.