Sadrâ'ya göre ölüm sonrası hayat
Life after the death by Mulla Sadrâ
Yazar: MAHMUT MEÇİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAMDİ ONAY
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez, on yedinci yüzyılda İslam Felsefesine yeni bir ivme kazandıran
Molla Sadrâ'nın ölüm sonrası hayata dair düşüncelerini konu almaktadır. 
Kendinden önceki gerek dini gerekse felsefi birikimden alabildiğine beslenen 
Molla Sadrâ bu düşünceler arasında güçlü ve cesur bir sentez kurar. Hikmet-i 
Müteâliye/Aşkın Hikmet adıyla sistemleştirdiği felsefesinin temelinde kendi 
icadı olan hareket-i cevherî teorisi vardır. Ölüm sonrası hayata ilişkin 
görüşlerini de bu teori üzerinden açıklayan Sadrâ, cismani meâd akli delillerle 
ispatlanamaz diyen Meşşaîlerin aksine İslam'ın meâd öğretisini aklî delillere 
dayandırarak açıklığa kavuşturur. Konunun kapsamı, tarihselliği ve Molla 
Sadrâ'nın kendinden önceki felsefi gelenekle kurduğu sağlam bağlantılar 
dikkate alınarak ele alınmıştır. Bu bağlamda İslam öncesi dinlerde, İslam 
dininin temel kaynağı Kur'ân'da, Antik Yunan düşüncesinde ve Molla Sadrâ 
öncesi İslam Felsefesi tarihinde ölüm sonrası hayat tasavvurları ana hatları ile 
verilmiştir. Son bölümde ise Molla Sadrâ'nın düşünceleri bizzat kendi 
eserlerinden yararlanılarak ayrıntılı bir biçimde işlenmiştir. Bu çalışmanın 
amacı, Molla Sadrâ'nın akıl ile nakli birleştiren perspektifinden şu sorulara
cevap bulmaktır: Ölüm sonrasında bir hayat var mıdır? Dünya hayatı ile ölüm 
sonrası hayat arasında varoluş bakımında ne fark vardır? Yeniden diriliş bu 
organik bedenle mi olacak yoksa salt ruhani bir diriliş mi olacaktır? Cismânî 
meâd aklî delillerle ispatlanabilir mi? Nefsin mahiyeti ve bedenle ilişkisi nedir? 
Kabir hayatı var mıdır? Sırat Köprüsü nedir? Amel defterleri nasıl yazılır?

Anahtar Sözcükler: Molla Sadrâ, Ahiret, Meâd, Hareket-i Cevherîiv

Abstract:
This thesis covers views of Mulla Sadra, who had significantly 
improved the Islamic philosophy at seventeenth century, on the life after the 
death. Being fed by both religious and philosophical background before him, 
Mulla Sadra establishes a strong and courageous synthesis among these ideas. 
The theory of "substantial motion" he invented constructs a basis for his 
philosophy systematized by the name "Transcendent Philosophy". Explaining 
his views on the life after-death through this theory, Sadra clarifies the Islamic 
resurrection theory through logical arguments despite the Peripatetics claiming 
that the corporeal resurrection cannot be proven through logical arguments. 
The scope of the issue has been handled by considering its historical aspects 
and the robust connections established by Mulla Sadra with philosophical 
tradition. In this context, descriptions of the life after-death in religions before 
Islam, in The Holy Koran which is the fundamental source of Islam, in the 
Antique Greek views and in the History of Islamic philosophy before Mulla 
Sadra, are outlined. In the last chapter, opinions of Mulla Sadra are studied in 
detail using his own works. This work aims to answer the following questions 
through the perspective of Mulla Sadra which combine the logic and the 
recounted. Is there a death after the life? What is the difference between the 
existing life and the life after-death in terms of existence? Will resurrection be 
through this organic body or be a pure spiritual? Can corporeal resurrection be 
proven by logical evidences? What is the nature of lower-self and its relation 
with the body? Is there a life in the grave? What is the "Sirat Bridge"? How the 
deed books are written?

Keywords: Mulla Sadra, Eschatology, Resurrection, Substantial Motion