Nörodejeneratif süreçte rol oynayan biyobelirteçlerin otizm spektrum bozukluğu etyopatogenezindeki rolünün değerlendirilmesi
Evaluation of the role of biomarkers that play a role in the neurodegenerative process in the etiopathogenesis of autism spectrum disorder
Yazar: MÜRŞİDE ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA DEMİRCİ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Son yıllarda yapılan çalışmalar iki farklı yaş grubunu etkileyen OSB ile Alzheimer hastalığı'nın etyopatogenezinde ortak yolakların olduğunu saptayarak nörodejenerasyonun OSB etyolojisindeki rolüne odaklanmıştır. Nöroinflamasyon ve nörodejenerasyon mekanizmaları üzerine etkili olan APOE, SHC-1 ve nörodejenerasyon mekanizmasına karşın nöroplastisitede aktif rol oynayan IGF-1'in OSB etyolojisindeki rolü merak uyandırmaktadır. Bu çalışmanın temel amaçları OSB teşhisi konulmuş çocuklardaki APOE genotipleri, gen ekspresyon ve serum düzeyleri, SHC-1 ve IGF-1 gen ekspresyon düzeylerinin OSB teşhisi konulmuş çocukların sağlıklı kardeşleri ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılmasıdır.
YÖNTEM VE GEREÇ: Çalışmaya, DSM-5 tanı ve sınıflama sistemine göre OSB tanısı almış 2-12 yaş arasındaki 24 çocuk ile anne, baba ve kardeşleri alındı. Kontrol grubu olarak hasta grubu ile cinsiyet ve yaş açısından eşleştirilmiş 24 sağlıklı çocuk ile anne ve babaları dahil edildi. Çalışmada sosyodemografik veri formu, psikiyatrik tanıları değerlendirmek için Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli DSM-5-Türkçe kullanıldı. Serum örneklerinden APOE genotiplemesi, gen ekspresyon ve serum düzeyi, SHC-1ve IGF-1 gen ekspresyon düzeyleri bakıldı.
BULGULAR: Hasta grubunun yaş ortalaması 5,0±2,75 iken, kontrol grubunun yaş ortalaması 6,37±2,66 kardeş grubunun yaş ortalaması 8,5±6,62 idi. APOE gen ekspresyon düzeyleri hasta grubunda, ebeveynlerinde ve kardeşlerinde daha yüksek saptandı. IGF-1 gen ekspresyon düzeyleri ise hasta grubu, ebeveynleri ve kardeşlerinde daha düşük saptandı. SHC-1 gen ekspresyonu açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı.
SONUÇ: Etyolojide çalıştığımız genlerin özellikleri dikkate alındığında,  nöroinflamasyon ve nörodejenerasyon üzerinden etkili olan aynı zamanda metabolik etkileride bulunan birçok gene dair daha geniş örneklemli yeni çalışmalara ihtiyaç duyulduğu aşikardır.
Anahtar Sözcükler: Otizm, nörodejenerasyon, APOE, SHC-1, IGF-1

Abstract:
OBJECTİVE: Studies conducted in recent years have focused on the role of neurodegeneration in the etiology of ASD, finding that there are common pathways in the etiopathogenesis of ASD and Alzheimer's disease, which affect two different age groups. Neuroinflammation and the role of APOE, SHC-1, which has an effect on neurodegeneration mechanisms, and IGF-1, which plays an active role in neuroplasticity as opposed to the neurodegeneration mechanism, in the etiology of ASD raises curiosity. The main aims of this study are to compare APOE genotypes, gene expression and serum levels, SHC-1 and IGF-1 gene expression levels in children diagnosed with ASD with healthy siblings of children diagnosed with ASD and healthy controls.
METHOD AND MATERIAL: In the study, 24 children between the ages of 2 and 12 who were diagnosed with ASD according to the DSM-5 diagnosis and classification system, and their mothers, fathers and siblings were evaluated. As a control group, 24 healthy children and their mothers and fathers, matched with the patient group in terms of gender and age, were included. In the study, the sociodemographic data form, Affective Disorders and Schizophrenia Interview Schedule for School-Age Children, Present and Lifetime Version, DSM-5(translate Turkish), was used to evaluate psychiatric diagnoses. APOE genotyping, gene expression and serum levels, SHC-1 and IGF-1 gene expression levels were examined from serum samples.
RESULTS:  While the average age of the patient group was 5.0±2.75, the average age of the 1st control group was 6.37±2.66 and the average age of the sibling group was 8.5±6.62.
APOE gene expression levels were found to be higher in the patient group, their parents and siblings. IGF-1 gene expression levels were found to be lower in the patient group, their parents and siblings. No significant difference was detected between groups in terms of SHC-1 gene expression.
CONCLUSION: Considering the characteristics of the genes we studied in etiology, it is obvious that new studies with larger samples are needed on many genes that are effective on neuroinflammation and neurodegeneration but also have metabolic effects.
Keywords: Autism, neurodegeneration, APOE, SHC-1, IGF-1