Bilgi çağında yenilikçi ekonomik gelişmelerin analizi
Analysis of innovative economic development in the knowledge age
Yazar: PINAR DURSUN
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ ERKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bilgi = Information ; Bilgi toplumu = Information society ; Bilgi çağı = Information age ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yeni ekonomi = New economy ; Yenilik = Innovation ; Yenilikçi = Innovative

Özet:
1960'lı yıllardan itibaren toplumsal sistemin sanayi toplumundan yepyeni bir yapıya doğru dönüştüğüne dair tartışmalar başlamış olup bu yeni yapının merkezinde de bilgi olduğu ileri sürülmüştür. Bu yeni yapının merkezinde bilgi ve dolayısıyla insan olduğu için de adına "bilgi toplumu" denilmiştir. Bu dönüşüm sadece sosyologların değil ülkelerin büyümesi ve rekabet gücünü de etkilediği için iktisatçılarında ilgi odağı haline gelmiştir. Zira artık bilgiye ve bilginin somutlaşmış hali olan teknolojiye sahip olan ülkeler ileri ülkeler konumunda yer almıştır. 
Bilgi toplumunun ekonomisi bilgi ve dolayısıyla yenilikler üzerine kurulu olup, gelişme stratejisi ise yenilik güdümlü yenilikçi stratejidir. Yani bu yeni yapıyla birlikte yenilikçi ekonomik gelişme kavramı da gündeme gelmiştir. Ancak burada yenilikçi ekonomik gelişmenin sürdürülebilir olması önemlidir. Bu konuda ise çeşitli aktörlere ve kurumlara görevler düşmektedir. Bu aktörler ve kurumların aralarındaki etkileşim ve ilişki de "Ulusal Yenilik Sistemi" olarak tanımlanmaktadır. Büyüme teorileri incelendiğinde ise Solow modeline kadar, büyüme teorileri bilgiden ve teknolojiden bir şekilde bahsetmesine karşın, bilgiyi ve teknolojiyi büyümenin nedeni olarak görmemiştir. Solow modeli ise büyümenin nedenleri arasına teknolojik ilerlemeyi dâhil etmiş ancak bu değişkenin modelde dışsal olarak belirlendiğini kabul etmiştir. Büyümenin nedeni olan değişkenin, dışsal olarak kabul edilmesi ise aslında büyümenin nedeninin tam olarak açıklanamadığını da göstermektedir. Daha sonraAmerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Japonya gibi ülkelerin yaşadığı büyüme süreçleri de göz önüne alınca bilginin, teknolojinin ve teknolojik ilerlemenin büyüme modellerinde içselleştirilmesi gereği duyulmuş ve içsel büyüme modelleri geliştirilmiştir. 
Bilgi toplumunun öncülerinden sayılan ABD ve Japonya gibi ülkeler Küresel Rekabet Raporu 2012-2013'e göre yenilik güdümlü ekonomiler grubu içinde yer almaktadır. Bu ülkeler ve 1996-2008 dönemine ait verilerle yapılan panel veri analizinde de bilginin üretilmesini sağlayan Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) harcamaları ile yüksek teknoloji ihracatının büyüme üzerine pozitif etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye ise verimlilik güdümlü ekonomiden yenilik güdümlü ekonomiye geçiş aşamasında olan ülkeler grubunda yer almıştır. 
Bu çalışmada, öncelikle bilgi, bilgi toplumu kavramı ele alınmış ardından bilgi toplumu ve önceki toplumsal sistemler analiz edilmiştir. Bilgi toplumu tartışmalarıyla birlikte ortaya çıkan yenilikçi ekonomik gelişme ve unsurları incelendikten sonra büyüme teorilerinin (özellikle içsel büyüme teorilerinin) üzerinde ayrıca durulmuştur. Son olarak ise yenilik güdümlü ekonomiler için Ar-Ge harcamaları ve yüksek teknoloji ihracatının büyüme üzerindeki etkisi incelenmiş ve bu ekonomiler ile Türkiye arasındaki fark ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The discussions on the transformation of the social system from industrial society to a completely new structure began from the 1960s and was asserted that the knowledge was in the center of this completely new structure.  One of the reasons why this is new structure is called "knowledge society" is also due to the fact that it is knowledge-centered and therefore human-centered. This transformation becomes a focus of not only sociologists but also the economists hence it effects the growth and the competitive advantage of the countries. Yet, the countries that are building capacity for knowledge and technology considered as the leading countries.
The economy of the knowledge society is based on knowledge and thereby on innovations while the strategy on development innovation-driven is innovative strategy. In other words, the concept of innovative economic development has come into question with this new structure. However, it is important to emphasize that various actors and institutions are resonshible innovative for the sustainability of economic development. The relationship and interaction among these actors and relationship are defined as "National Innovation System". Although the economic growth theories somehow mentioning of knowledge and technology, these theories haven't considered the knowledge and technology as a reason of growth until the Solow growth model. The Solow growth model explains the reason for the growth as technological progress, however, Solow growth model acknowledges this variable as exogenous to the model. Actually, this acknowledgement of Solow growth demonstrates that the reason for the growth not clearly explained. The endogenous growth model is developed as a result of the necessity for the internalization of technological progress in the growth models as the growth process of in the United States and Japan being considered.
The United States and Japan which are considered as the leading countries of the knowledge society are concluded in the Global Competitivess Report of 2012-2013 as innovation-driven economies. The analysis of panel data between 1996-2008 indicates that the expenditures of Research and Development (R&D) carrying the production of the knowledge and high technology export have positive effect in the innovation-driven countrie's growth. Turkey is involved in the transition from efficiency driven economies to innovation-driven economies. Turkey has still a far way to go become a true knowledge society compared to these countries.
In this study, the knowledge society and preceding social systems are analysed following the concept of knowledge society and mainly the concept of  knowledge. The growth theories are examined with the knowledge society discussions by emphasizing on the endogenous growth theories. Consequently, the effect of the expenditures of R&D and high technology export on the growth for innovation-driven economics are studied and aimed to assert the differences between Turkey and the innovation-driven economies.


Keywords: Knowledge, Agriculture Society, Industrial Society, Knowledge Society, Knowledge Economy, Growth Theory, Panel Data Analysis.