Hârûnürreşîd'in şairliği ve çevresindeki şairler
Hârûnürreşîd's poetry and the poets around him
Yazar: HARUN REŞİT SEYYAH
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED FATİH TURAN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyografi = Biography ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Belagat = Eloquence ; Vezin = Meter ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada Abbâsî devletine siyasi, ekonomik, kültürel olarak her alanda parlak dönemini yaşatmış olan en meşhur halifesi Hârûnürreşîd'in şairlik yönü ve çevresindeki şairler incelenmiştir. 
Çalışma, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte araştırmanın önemi, amacı, sınırları, metodu ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir.
Birinci bölümde genel olarak dönemin sosyal, ekonomik, ilmi ve edebi durumu ile Hârûnürreşîd'in hayatı; ailesi, eğitimi, kişiliği ve halifeliği ele alınmıştır.
İkinci bölümde Hârûnürreşîd'in şiirleri, muhteva, şekil ve üslup bakımından açıklanarak konularına göre tasnif edilmiştir. Şiirlerinde kullandığı bahirler ve edebi sanatlar örnekleriyle gösterilmiştir. Hârûnürreşîd'in çevresinde yaşamış, özellikle halifeliği döneminden başlayarak vefatına kadar geçen zaman içerisinde Abbâsî sınırları içerisinde bulunmuş önemli şairlerden bahsedilmiştir. Bu şairler; meşhur şairler, asıl şöhretleri farklı alanlarda olmakla beraber kayda değer şiirleri olanlar ve bayan şairler olmak üzere üç başlık altında izah edilmiştir.
Sonuç olarak ise elde edilen bilgi ve bulgular değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerde Hârûnürreşîd'in Arap edebiyatında aruz ilmini, şiir yazabilecek ölçüde bildiği ve şiirlerinde belâgat ilimlerini maharetle kullanabildiği anlaşılmıştır. Özellikle şiirin toplumda şairlerle kalmayıp tüm kesimler tarafından önemsendiğinde sevgi, saygı, zarafet, heyecan, uyum ve duygudaşlık gibi birçok üstün meziyetlerin o toplumda tekâmül ettiği, böylece maddi ve manevi kalkınmışlığa katkı sağladığı görülmüştür.

Abstract:
In this study, the poetic side of the most famous caliph Harunürreşid giving the Abbâsîd state a brilliant period in every field politically, economically, culturally, and the poets around him are examined. The study consists of introduction, two chapters and conclusion. In the introduction, information about the importance, purpose, limits, method and sources of the research is given. 
In the first chapter, the social, economic, scientific and literary situation of the period and the life of Harunürreşid, his family, education and caliphate are discussed.
In the second chapter, Harunürreşid's poems are explained in terms of content, form and style. The poems are classified according to their subjects. The meter and literary arts he uses in his poems are shown with examples. Important poets living around Harunürreşid within the Abbâsîd borders, especially from the caliphate period until his death, have been mentioned. These poets are explained under three headings: famous poets, those who have notable poems although their main fame is in different fields, and female poets.
As a result, the information and findings obtained were evaluated. In these evaluations, it was understood that Harunürreşid knew the science of aruz in Arabic literature to the extent that he could write poetry and was able to use the sciences of rhetoric in his poems. Especially when poetry is cared for not only by poets but by all segments of society, it has been seen that many superior virtues such as love, respect, elegance, excitement, harmony and empathy develop in that society, thus contributing to material and spiritual development.