Sosyal üstünlük yönelimi, sistemi meşrulaştırma, adil dünya inancı ve işyerinde engelli çalışanlara yönelik tutumların ilişkisi: Kamuda bir işyeri örneği
Relation between social dominance orientation, system justification, belief in a just world and attitudes towards disables at workplace: An example of a public office
Yazar: KÜBRA ÖZTÜRK SEVER
Danışman: DOÇ. DR. FATMA YILDIRIM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Adil dünya inancı = Belief in a just world ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Sistemi meşrulaştırma = System justification ; Sosyal baskınlık = Social dominance ; Tutumlar = Attitudes ; İşyeri davranışları = Workplace behaviors

Özet:
Bu çalışmada işyerinde engellilere yönelik tutumlarla sosyal üstünlük yönelimi, sistemi meşrulaştırma, adil dünya inancı ve bazı bireysel-örgütsel değişkenlerle ilişkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırma kamuya ait bir işyerinde, çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden tüm personelle gerçekleştirilmiştir.
Engellilere yönelik çalışmalar sosyal bilimler içerisinde görece yeni bir alandır. Engelli konusu ve engellilik hali öncelikle tıbbın ardından mimari, şehir planlamacılığı, endüstriyel tasarım gibi bilim dallarının kapsamına girmiş, engellilik hali düzeltilmesi gereken bir bozukluk olarak algılanmıştır. Sosyal model çerçevesinde engellilerin durumunun ele alınması yaklaşık olarak 1960'lı yılların sonrasına denk gelir. İkinci Dünya savaşı sonrasında gazilerin rehabilitasyonu ve azalan işgücüne engeli olan bireylerin katılmasına duyulan gereksinim de engellilik halinin kişisel değil toplumsal bir yaklaşım gerektirdiğini ortaya koymuştur (Bezmez vd., 2011: 17). 
Günümüzde İnsan Hakları Modeline uygun olarak, toplumsal destek sistemlerinin engeli olan bireylere fırsat eşitliği sağlaması beklenir; ancak olumsuz tutum ve önyargılar bunu zorlaştırır (Subaşıoğlu, 2008: 401). Üstelik engeli olan bireylere yönelik ayrımcılık diğer dezavantajlı gruplara (kadınlar, etnik-dini azınlıklar, LGBTİ+ bireyler) düşünüldüğünde daha görünmez biçimde gerçekleşir. Özellikle engeli olan bireylerin istihdamı tüm dünyada beklenen ve hedeflenen düzeyde gerçekleşmemekte; istihdam edilen engelliler de düşük vasıflı işlerde ve düşük ücretle çalışmaktadırlar (Yıldırım vd., 2011: 48-51).

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the correlations between the social dominance orientation, system justification and the belief in a just world and some individual-organizational variables with the attitudes towards disabled people in the workplace. The research was carried out in a public sector workplace with all staff who voluntarily agree to participate in the study.
Studies on people with disabilities are a relatively new field of study in social sciences. The disability issue and disability status have been included first in medicine and then in the branches of science such as architecture, urban planning, industrial design and disability status was seen as a disorder to be cured. The case of the people with disabilities was started to be approached within the framework of the social model approximately after 1960s. The rehabilitation of veterans after the Second World War and the need for the participation of people with disabilities in the reduced labor force have also revealed that disability statues requires not a personal but a social approach (Bezmez vd., 2011: 17). 
Today, in accordance with the Human Rights Model, social support systems are expected to provide equality of opportunity for people with disabilities; however, negative attitudes and biases make it difficult (Subaşıoğlu, 2008: 401). Moreover, discrimination against people with disabilities is more invisible when compared to the discrimination against other disadvantaged groups (women, ethnic-religious minorities, members of LGBTI+). The employment of people with disabilities in particular is not taking place at the expected and targeted level all over the world; the employed people with disabilities are working in low-skilled and low-paying jobs (Yıldırım vd., 2011: 48-51).