Malezya kurumsal zekât uygulamasında zekâtın toplanma usulü ve sarf yerlerinin fıkhî açıdan değerlendirilmesi
The evaluation of collection method and distribution places of zakat in Malaysia corporate zakat application in terms of fiqh
Yazar: ÖMER FARUK OLGUN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KUMAŞ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Malezya = Malaysia ; Malezya hukuku = Malaysian law ; Zekat = Alms ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Modern dönemde zekâtın mükelleflerce ferdi olarak verimsiz ve ihmalkâr bir şekilde yürütülmesi, dünya genelinde artan açlık ve fakirlik, servetin bir zümrenin elinde tekelleşmesi gibi hakikatler, zekâtın Hz. Peygamber ve Hulefâ-yi Râşidîn dönemlerinde olduğu gibi yeniden devlet eliyle yürütülmesi gerektiği gerçeğini bizlere hatırlatmıştır. Günümüzde zekât yönetimini devlet eliyle gerçekleştiren Suudi Arabistan, Mısır, Endonezya ve Malezya gibi ülkeler arasında Malezya'nın kurumsal zekât uygulaması alanında kendini giderek geliştirmesi, zekât yönetimindeki yenilikçi anlayışı ve bu alandaki başarısıyla diğer ülkelere kıyasen daha ön plana çıktığı görülmüştür. Malezya kurumsal zekât uygulamasının bu temâyüz etmiş tecrübesinin fıkhî açıdan incelenmesi ve bu çalışmanın modern dönem İslam hukuku çalışmalarına katkı sağlaması amacı bizi bu çalışmayı gerçekleştirmeye sevk etti. Bu itibarla gerçekleştirilen bu çalışmada Malezya'daki kurumsal zekât sistemi hakkında bilgiler verilerek bu bilgiler ışığında klasik ve modern kaynakların taranmasıyla zekâtın toplanma usulü ve sarf yerlerinin fıkhî açıdan tahlil edilmesi amaçlanmıştır. Malezya'daki zekât sistemini ortaya koyarken ülkede zekât yönetiminde en başarılı konumda olan Federal Bölge ve Selangor eyaletlerinin uygulamalarına yoğunlaşılmış, yer yer diğer eyaletler hakkında da malumatlar zikredilmiştir.
Bu çalışma neticesinde Şâfiî mezhebine mensup Malezya Devleti'ndeki Müslümanların, zekâtın toplanma ve sarf usulleriyle alakalı fıkhî konularda diğer mezheplerin görüşleriyle de amel ettiği, özellikle çağdaş ilim adamlarının ictihadlarından âzami derecede istifade ettiği tespit edilmiştir. Ayrıca zekâtta temlik şartını dikkate almadıkları, mâl-i müstefâd kapsamında gelir-maaş üzerinden zekât tahsilinde havl şartına itibar etmedikleri ve zekâtın sarf yerlerinden özellikle müellefe-i kulûb, rikâb ve fî sebîlillah sınıflarını oldukça geniş tanımladıkları fark edilmiştir. Zekât sarf yerlerinden bazı sınıflar kapsamında gayri müslimlerin de zekât fonundan yararlanabildiği ve eyaletler arasında zekât transferi olmadığı saptanmıştır. Ayrıca zekât sarf yerlerine yönelik fakirlik şartını fakir ve miskin sınıfları haricinde pek dikkate almadıkları anlaşılmıştır.

Abstract:
In the modern era, the facts such as the inefficient and negligent execution of zakat by the obligated, the increasing hunger and poverty throughout the world, the monopolization of wealth in the hands of a group, reminded us of the fact that zakah administration should be carried out by the state again, as it was in the times of the Prophet  (peace be upon him) and the Four Caliphs (may Allah be pleased with them) . Today, it has been seen that among countries such as Saudi Arabia, Egypt, Indonesia and Malaysia, which carry out zakat management by the state, Malaysian corporate zakat application has gradually developed itself in terms of its innovative approach in zakat management and its success in this field has come to the fore compared to other countries. With the belief that it will contribute to the modern period of Islamic law studies, the examination of Malaysian corporate zakat application in terms of fıqh prompted us to carry out this study. In this respect, it is aimed with this study to analyze the method of collecting zakat and the places where it is disributed in terms of fıqh by giving information about the institutional zakat system in Malaysia, and by scanning classical and modern fıqh sources. While revealing the zakat system in Malaysia, the practices of the Federal Territory and Selangor states, which are the most successful in zakat management in the country, were focused on, and information about other states was also mentioned from time to time. 
As a result of this study, it has been determined that the Muslims in the State of Malaysia, who belong to the Shafi'i madhhab, also acted on the opinions of other madhhabs on the fiqh issues related to the collection and disbursement methods of zakah, and they especially benefited from the ijtihads of contemporary scholars. In addition, the study also finds that they do not take into account the tamlik condition in zakat, they do not stipulate completeness of hawl condition for the collection of zakat over income-salary within the scope of al-mal al-mustafad, and they interpret rather broadly the classes of those whose hearts are to be reconciled, and to free the captives and for the cause of Allah. It has been observed that non-Muslims can also benefit from the zakat fund within the scope of some classes of places where zakat is spent, and there is no zakat transfer between the states.