Denizel kültürel peyzaj kavramı: İstanbul Heybeliada örneğinde bir değerlendirme
The concept of maritime cultural landscape: An assessment in Heybeliada- Istanbul
Yazar: BURCU AYAN
Danışman: PROF. DR. İLKDEN TAZEBAY
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
?İnsanla ilgili gerçeği en şaşmaz şekilde yarattığı çevre açıklar.? (Cansever 1984)Kültürel peyzaj araştırmalarının başlıca amacı insan ve yarattığı çevre arasındaki karşılıklı ilişkiyi anlamak ve bu ilişki sonucu ortaya çıkan ürünleri, ortaya çıktığı alanı ve insanı da kapsayacak şekilde korumak, dengeli kullanımını ve sürdürülebilirliğini sağlamaktır.Kültürel peyzaj ülkemizde yeni bir kavram olarak karşımıza çıkmasına rağmen birçok ülke literatüründe yerini hızla almıştır. Üzerinde yapılan çalışmalar ve tanımın geliştirilmesi ile kapsamı genişlemiş olup kültürel peyzaj kavramından ve denizel arkeolojiden yola çıkılarak denizel kültürel peyzaj kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavramın ortaya çıkmasında en büyük etkenlerden biri denize ait yaşam kültürünün diğer yaşam kültürlerine oranla daha belirgin özelliklerle kendini göstermesi ve kendine özgü ürünler vermesi olmuştur.Çalışmanın amacı denizel kültürel peyzaj kavramını irdelemek ve bu kavramı İstanbul-Heybeliada üzerinde örneklemektir. Bu bağlamda; insan-deniz-kültürel peyzaj ilişkisini temel alarak zamansal ve mekansal ölçekte oluşan kültürel peyzaj özelliklerini, ada kapsamında incelemek ve kendine özgü özellikler sergileyen denizel kültürel peyzaj özelliklerini belirlemektir.Çalışma kapsamında denizel kültürel peyzaj kavramı ve araştırma alanı olarak seçilen İstanbul-Heybeliada'nın denizel kültürel peyzaj özellikleri incelenmiş, bu alanda kavramın en önemli bileşenleri olan insan-kültür ve deniz öğeleri arasındaki karşılıklı etkileşimin peyzaja yansımaları zamansal süreç içerisinde irdelenmiştir. Sonuç olarak alanın denizel kültürel peyzaj özelliklerinin değişimi ve bu değişime neden olan unsurlar saptanmış ve kavram kapsamında alana yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
?The environment formed by human explains the reality related with him in a most unfailing manner? (Cansever 1984).The main objective of cultural landscape studies is to understand the relationship between human and the environment and to preserve the emerging products, the area and the human, to ensure its balanced use and sustainabilityAlthough the cultural landscape appears a new concept in Turkey, it has taken its place rapidly in the literature of many other countries. Its scope has been widened by studies conducted on it and cultural landscape concept leaded from maritime archeology to the concept of maritime cultural landscape has emerged. One of the factors in the emergence of this concept is that, the maritime culture has manifested itself with more evident features compared with the other cultures and it has yielded specific products.The objective of the study is to examine the concept of the maritime cultural landscape and to exemplify it on an appropriate area. In this context, by using the relationship of the human-sea-cultural landscape as a basis, to examine cultural landscape features at a temporal and spatial scale within the scope of an island where this trilateral relationship is experienced in the most evident manner and by determining these cultural landscape features with unique characteristics, to put forth the possibility of applicability of the concept of ?maritime cultural landscape? in similar fields.Whilst the concept of the maritime cultural landscape has been explained within the scope of the study, the potential of the maritime cultural landscape of Heybeliada in Istanbul chosen as a research area has also been researched and in this area the reciprocal interaction between human-culture and sea that are the most important components of maritime cultural landscape concept and the reflections of this interactions on the landscape have been examined within the historical process.Consequently,the change of the maritime cultural landscape features of the area and the factors that cause this change have been detected and suggestions have been presented for the area within the scope of concept.