2. Dünya Savaşı sırasında Türkiye ve Ortadoğu ilişkileri ve Türkiye'ye iltica eden Fransız gemileri örneği
Turkey and Middle East relations at Second World War period and example of French ships asylum to Turkey
Yazar: ÇAĞRI ELİBOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİTHAT ATABAY
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Dünya Savaşı II = World War II ; Fransa = France ; Gemiler = Ships ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Türk-Orta Doğu ilişkileri = Turkish-Middle East relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İltica = Asylum

Özet:
I. Dünya Savaşı sonrasında İngiltere ve Fransa manda rejimlerisuretiyleOrtadoğu coğrafyasına hakim duruma gelmiştir. Bu coğrafyanın yer altı ve üstü zenginlikleri ile kritik ulaşım hatlarını bünyesinde toplamış olması endüstrileşmiş ekonomilerin idamesi ve geliştirilebilmesimaksatlarına kilit hizmette bulunmuştur.İngiltere ve Fransa ekonomileri nazarındakibölgenin elzem durumu,Ortadoğu coğrafyasının kendilerine bağlı kalmasını zaruri kılmıştır. Bu nedenle bölge halklarına harpte ve sonrasında vaadedilen bağımsızlık taahhütleri gerçekleştirilmemiş veyatanınan bağımsızlıklar Irak örneğinde görüldüğü üzere ağır koşullar altında olmuştur. Bahse konu durum bölgede huzur ve düzenin tesis edilememesine sebebiyet vermiştir.Bu atmosfer iki harp arası dönem ileII. Dünya Savaşı süresince Müttefik ve Mihver politikalarında önemli bir parametre olarak değerlendirilmiştir.Müttefikler bölgeyi ellerinde tutma gayretindeyken Mihver güçleri eş zamanlı olarakbir etki alanı tesis etme çabasında bulunmuştur.
Irak'ta meydana gelen Alman yanlısı Raşid Ali'nin hükümet darbesi sonucunda Almanya bölgede askeri varlık gösterme kararı vermiştir.Darbecilere Alman yardımı ulaştırılabilmesi için Suriye hava alanlarının kullanımı gerekmektedir.Fransa'nın imzaladığı ateşkes anlaşması gereğince Suriye ve Lübnan bölgesi işgale uğramamışbölgeler olarak varlığını devam ettirmekte ve askeri güç barındırmaktadır. Bu bağlamda Almanya-Fransa arasında Suriye hava alanlarının kullanımı konusunda görüşmeler gerçekleştirilmiş; ancak görüşmeler bir sonuca ulaşmamıştır.
İngiltere Ortadoğu'nun Mihver'e bırakılmaması maksadıyla yalan haberlere dayalı propaganda yaparak Suriye ve Lübnan'ı Haziran-Temmuz 1941 aylarında işgal etmiştir. İşgal harekatına Türkiye'nin iştirakı maksadıyla görüşmeler yapılmasına karşın Türkiye Misak-ı Milli prensiplerinden ayrılmayarak tarafsızlığını korumuştur.
İşgal harekatında Beyrut'ta bulunan Fransız harp gemileri ateşkes öncesinde İskenderun'a iltica ederek enterne edilmişler;harbin ilerleyen döneminde ise satın alınmıştırlar. Türkiye tarafsız tutumunu bu süreçte de istikrarlı biçimde muhafaza etmiştir.

Abstract:
England and France became the masters of Middle East by mandate regimes at post First World War period. The fact that this geography has gathered underground and above-mentioned riches and critical transportation lines has served as a key service for the maintenance and development of industrialized economies.The essential situation of the region forEngland and France's economies made it necessary to remain under control of them.For this reason, the commitments of independence and the promised independence to the peoples of the region have not been realized.
As a result of pro-German Rashid Ali's government coup in Iraq, Germany decided to show military presence.Syrian airports need to be used in order to get German aid to the putschists.In accordance with the cease-fire agreement, the Syrian and Lebanon continued to exist as non-occupied regions and contain military power.In this context, negotiations were held between Germany and France on the use of Syrian airports, but did not come to a conclusion.
Britain invaded Syria and Lebanon in June-July 1941 by making propaganda based on false news in order to prevent the Middle East from leaving the Axis. Although diplomatic events occured for Turkey's attend to this operation, Turkey maintained neutral.
During the occupation, the French war ships in Beirut were interned by defecting Iskenderun before the cease-fire, were purchased later in the war.Turkey has maintained a consistently neutral stance in this process as well.