Akciğer tüberkülozlu olgularında birinci grup antitüberküloz ilaçlara bağlı yan etkiler ve sıklığı
The side effect and frequency of the first group anti-tuberculosis drugs in patients with pulmonary tuberculosis
Yazar: THIERRY SIBOMANA
Danışman: PROF. DR. SEDAT ALTIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Yedikule Göğüs Hastalıkları Ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Antitüberküloz ajanlar = Antitubercular agents ; Toksisite = Toxicity ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Tüberküloz-pulmoner = Tuberculosis-pulmonary ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Tüberküloz tedavisinde ilaçların toleransı önemli bir sorundur. İlaçların neden
olduğu sorunlar, basit cilt döküntülerinden nörolojik semptom ve bulgulara, hafif
transaminaz yükselmelerinden toksik hepatitten ölüme kadar değişen bir spektrum
göstermektedir. Biz de, hastanemiz tüberküloz polikliniğinde, akciğer tüberkülozu tanısı
alıp birinci grup antitüberküloz ilaç tedavisi başlanan hastalarda görülen ilaç yan etki
oranlarını retrospektif olarak değerlendirmeyi amaçladık.
MATERYEL VE METOD:
Tüberküloz polikliniğimize başvuran ve akciğer tüberkülozu tanısı alıp
antitüberküloz tedavisi başlanan 100 olgu retrospektif olarak çalışmaya alındı. Bu
olguların cinsiyeti, aldıkları olgu tanımları, ek hastalık, TB dışı ilaçları, aldığı tedavi,
alkol ve sigara alışkanlığı, aktif hepatit varlığı (HBs Ag, anti HBs, diğer markerlerin
durumu), serolojik durum (HİV), balgam yayma durumu, balgam kültürü durumu ve
başlangıç karaciğer enzimleri durumu gibi veriler ve gelişen yan etkileri analiz edildi.
BULGULAR:
100 olgunun yaş ortalaması 35,89±15,46 olup bunların 66' sı erkek, 34'ü
kadındı. Hastaların 85' i yeni olgu olup, 15' i ise daha önce tedavi görmüş olguydu ve
bunların % 18'inde ek hastalık mevcuttu. Hastaların % 59'unda ilaca bağlı yan etkiler
görülmüş olup bunların %75,8'i kadın, % 24,2'si ise erkekti. Yan etkilerin % 72'u
minör, % 28'i majör yan etkilerdi. En sık görülen yan etki % 43 ile hiperürisemiydi.
Bunu % 23 ile hepatotoksisite ve kaşıntı gibi yan etkileri izlemekteydi. En az görülen
yan etki ise % 2 ile ototoksisite ve trombositopeniydi. Yan etki gelişen hastaların %
15'inde ilaçları kesildi. Kronik alkolizm, hepatit B, C enfeksiyonu olan olgularda
hepatotoksisite gelişme oranı olmayanlara göre daha fazlaydı.
SONUÇ:
Bizim çalışmamızda, tüberküloz tedavisi sırasında en sık karşılaşılan ilaca bağlı
yan etki hiperürisemi olarak saptanmıştır. Ancak hiçbir hastada tedavi kesilmesini
gerektirecek düzeye yükselmemiştir ve belirgin semptom yaratmamıştır. Yine
bekleneceği üzere, hastanın daha önce Hepatit geçirmiş olması, HCV ve HBsAG
pozitifliği ve bulantı kusma şikayetlerinin oluşu da, hepatotoksisite gelişmesi açısından
anlamlı bulunmuş olduğundan bu özelliklere sahip hastalara daha fazla özen
gösterilmeli ve daha sık aralıklarla biyokimyasal açıdan tetkik edilmelidirler.
Çalışmamıza alınan kadın hasta oranı daha az olmasına karşın, yan etkilerin
kadın hastalarda erkeklere göre daha fazla oranda geliştiği saptanmıştır. Bu nedenle de,
yan etkiler açısından kadınların daha dikkatli takip edilmesi gerektiği düşünülmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: Tüberküloz, yan etkiler, ilaç toksisitesi

Abstract:
ABSTRACT
INTRODUCTION:
The tolerance of drugs in tuberculosis treatment is an important problem. The
problems caused by drugs range from simple skin rashes to neurological symptoms and
findings, from mild transaminase elevations to toxic hepatitis death. We aimed to
evaluate retrospectively the side effects of the drug in tuberculosis policlinic patients
who were diagnosed with pulmonary tuberculosis and who were treated with first group
antituberculosis drugs.
MATERIALS AND METHODS:
100 patients who applied to our tuberculosis polyclinic and had a diagnosis of
pulmonary tuberculosis and started antituberculosis treatment were rectrospectivily
included in the study. Sex, case definitions, additional illness, non-TB drugs, treatment,
alcohol and smoking habits, presence of active hepatitis (HBs Ag, anti HBs, other
markers), serologic status (HIV), sputum smear status, sputum culture Status and initial
liver enzyme status and drug side effects of these cases were analyzed.
RESULTS:
Mean age of 100 cases was 35,89 ± 15,46. 66 of them were male and 34 were
female. 85 of the patients were new cases, 15 were recurrent cases and 18% had
additional diseases. Side effects related to drugs were observed in 59% of the patients.
75.8% of them were female and 24.2% were male. 72 % of side effects were minor, and
28 % were major side effects. The most frequent side effect was hyperuricemia with
43%. Side effects such as hepatotoxicity and pruritus were followed by 23%.
Ototoxicity and thrombocytopenia were observed in 2% of the patients with the least
side effect.15% of the patients with side effects need to be withdrawn. Patients with
chronic alcoholism, hepatitis B, C infection have a higher incidence of hepatotoxicity
than those without hepatotoxicity.
CONCLUSION:
İn our study, the most common adverse side effect during tuberculosis treatment
was hyperuricemia. However, in any patient, treatment has not risen to the point that it
should be discontinued and does not cause any significant symptoms.
Again, as expected, patients with prior hepatitis, HCV and HBsAg positivity and nausea
and vomiting complaints were found to be important in terms of hepatotoxicity
development, so patients with these characteristics should be more careful and
biochemically examined more frequently. Although the proportion of female patients
included in the tudy was lower, side effects were found to be more elevated in female
than in male patients. It is thought that women should be followed more carefully in
terms of side effects.
KEYS WORDS: Tuberculosis, Side effects, drug toxicity