Stok maliyetlerinin Vergi Usul Kanunu ve TMS-2 stoklar standardı açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi, hesaplanması ve muhasebe uygulamaları
Comparative review, calculation and accounting applications of stock costs in terms of tax procedure and TAS-2 stocks standard
Yazar: TURHAN ERMAN
Danışman: PROF. DR. ABİTTER ÖZULUCAN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Muhasebe uygulamaları = Accountin applications ; Stok maliyetleri = Stock costs ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Türkiye Muhasebe Standartı 2 = Turkish Accounting Standarts 2 ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code

Özet:
Globalleşmenin bilim, siyaset, ekonomi ve teknolojideki etkileri her geçen gün arttıkça ve her alanda etkisini sürdürmeye devam ettikçe, sermaye hareketlerinin küresel düzeyde serbestleşmesinin de tesiriyle belirli esas ve normlar doğrultusunda tek düzen standart bir muhasebe sistemine gereksinim de artmaktadır. Bu gereksinimin temelinde, ülkeler arasındaki muhasebe farklılıklarının ortadan kaldırılmaya çalışılması yatmaktadır. Ekonomik faaliyetlerin küreselleşmesi, ülkeler arası sermaye hareketlerine hız kazandırmıştır. Bu durumun bir çıktısı olarak yüksek değerde, şeffaf, karşılaştırılabilir, tam set ve doğru olarak hazırlanmış mali tablolara olan gereksinim oldukça önemli hale gelmiştir. Artan rekabet koşullarında işletmeler faaliyetlerini daha iyi bir şekilde devam ettirebilmek için, faaliyette bulundukları ülke dışına çıkarak dünyaya açılmışlar ve uluslararası alanda faaliyetlerini arttırmışlardır. Bu durum, işletmelerin hazırlayacağı mali tablolar için ortak bir raporlama stilini ve tek düzen standart bir muhasebe sisteminin uygulanmasını ihtiyaç, hatta zorunlu hale getirmiştir. Bu amacın yerine getirilebilmesi için öncelikle dünyanın farklı ülkelerinde uygulanmak üzere Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) ve Uluslararası Muhasebe Standartları (UMS) düzenlenmiş sonra da ülkemizde bu standartlara uyumlu Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) yürürlüğe girmiştir. Söz konusu bu standartlar sermaye piyasalarını daha etkin kılabilmek için herkes tarafından kabul gören bir finansal raporlama lisanı oluşturmayı hedefleyen bütünleştirici bir araçtır ve yatırım kararı almada göz ardı edilemeyecek bir öneme sahiptir.
İşletmelerin dünyaya açılabilmeleri ya da üretim ve ticari etkinliklerini düzenli bir şekilde sürdürebilmelerinde en önemli varlık kalemlerinden birisi de stoklardır. Türkiye'de muhasebe uygulamalarının vergiye dayalı olarak gerçekleştirilmesi nedeniyle, işletmeler de zorunlu olarak stoklara yönelik muhasebe kayıtlarını, raporlamaları ve değerlemeleri Vergi Usul Kanunu'nun hükümlerine göre ele almaktadırlar. Fakat bazı hükümler yalnızca mali karın tespit edilmesi için bir kıstas olup; muhasebe düzenine yönelik kuralların tamamı olarak düşünülmemelidir.
Stokların söz konusu bu öneminden dolayı bu tez çalışmasında öncelikle stoklar Vergi Usul Kanunu ve TMS-2 Stoklar Standardı hükümleri çerçevesinde olası bütün yönlerden ele alınarak karşılaştırılmış ve benzer ve farklı yönleri bir tablo şeklinde verildikten sonra, stokların Vergi Usul Kanunu ve TMS-2 Stoklar Standardına göre muhasebeleştirilmesine yönelik örnekler verilmiş, böylece her iki düzenleme arasındaki yaklaşım farklılıklarının mali tablolara etkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
As the effects of globalization in politics, science, technology and economy increase day by day and continue to affect every field, the need for a uniform standard accounting system in line with certain norms and principles increases with the effect of the liberalization of capital movements at the global level. The basis of this requirement is to try to eliminate the accounting differences between countries. The globalization of economic activities has accelerated capital movements between countries. As a result of this situation, the need for high quality, comparable, transparent, accurate and fully prepared financial statements has become very important. In the conditions of increasing competition, businesses have opened up to the world by going out of the country in which they operate and increased their activities in the international arena in order to continue their lives in a better way. This situation has made it necessary, even compulsory, to apply a common reporting style and a uniform standard accounting system for the financial statements to be prepared by enterprises. In order to fulfill this purpose, first of all, International Financial Reporting Standards (IFRS) and International Accounting Standards (UMS) have been prepared to be applied in different countries of the world, and then Turkish Accounting Standards (TAS) in accordance with these standards have entered into force in our country. These standards are an integrative tool that aims to create a financial reporting language that is accepted by everyone in order to make the capital markets more effective, and they have an undeniable importance in making investment decisions.
Inventories are one of the most important assets for businesses to open up to the world or to maintain their production and commercial activities on a regular basis. Due to the fact that accounting practices in Turkey are tax-based, businesses also deal with the accounting records, reporting and valuations for inventories in accordance with the provisions of the Tax Procedure Law. However, some provisions are only a criterion for determining financial profit; should not be considered as the whole of the rules for the accounting system. Due to this importance of stocks, in this thesis study, first of all, inventories are compared by considering all possible aspects within the framework of the provisions of the Tax Procedure Law and TAS-2 Stocks Standard, and after the similar and different aspects are given in a table, the stocks are compared according to the Tax Procedure Law and TAS-2 Stocks Standard. In this way, the effects of the differences in approach between the two regulations on the financial statements have been tried to be revealed.