1980'li yıllar Türk sinemasında bunalımlı ve uyumsuz karakter
Incompatible and depressed characacters in Turkish cinema in the 1980s
Yazar: CEYHAN HANSU
Danışman: PROF. DR. MERAL SERARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Depresif duygulanım = Depressive mood ; Depresyon = Depression ; Karakter = Character ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Uyumsuz davranışlar = Maladaptive behavior ; Uyumsuzluk = Mismatch

Özet:
Bu çalışmada Türk sinemasında 1980'li yıllarda ortaya çıkan film karakterlerindeki dönüşüm incelenmiştir. 12 Eylül 1980 askeri darbesi ile toplumsal alanda yaşanan ani ve hızlı toplumsal dönüşümler, sinema alanını da etkilemiştir. Özellikle toplumsal ve kültürel yaşamdaki depolitizasyon, bireyselliğin yükselişi, kültürel ürünler alanında görülen çeşitlenme gibi etkenlerle geçmiş sinema anlayışı içerisinde temsil edilmeyen yeni karakterler bu dönemde sinemada temsil edilmeye başlanmıştır. 1980'li yıllar Türk sinemasında Yeşilçam döneminin kapandığı ve Yeşilçam'a özgü sinema anlatımının dönüşüme uğradığı bir dönemdir. 1980'li yıllarda Türk sinemasında karakterin Yeşilçam'a hâkim olan anonim özelliklerinden uzaklaşarak, sadece eylemleri ile değil psikolojik boyutuyla da temsil edilmeye başlandığı film örnekleri görülür. Çalışmanın birinci bölümünde toplumsal değişme ve sinema toplum ilişkisini ortaya koyulmuş ve 12 Eylül 1980 askeri darbesine giden süreçte yaşanan sosyal, ekonomik ve politik krizler, darbe sürecinde yaşanan ekonomik, siyasi, kültürel ve toplumsal dönüşümlere değinilmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın ikinci bölümünde anlatı kavramı, sinemada anlatı ve karakter ilişkisi açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, birinci ve ikinci bölümdeki tartışmalardan yola çıkarak belirlenen filmlerin toplumsal ve tarihsel bağlamı ile ilişkisi, bu ilişki çerçevesinde hatırlattıklarının ve unuttuklarının neler olduğu, yaşanan travmaları nasıl aktardıkları, bu aktarımların kolektif bellek süreçleriyle ilişkisi tartışılmış ve kültürel temsil alanlarından biri olan sinemanın dönem filmlerini aktarırken perdeye gerçeğin izlenimini aktararak darbe ile hesaplaşma alanı mı yoksa egemen söylemi yeniden üreterek rahatlama/unutma alanı mı yarattığı saptanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, the transformation of the film characters emerged during 1980's was analyzed. The sudden and rapid social transformations experienced in the society right after the military coup on September 12, 1980 also influenced the field of cinema.  Through the factors such as depolitisation especially seen in social and cultural life, the rise of individualism and the diversification observed in the cultural products, new characters which hadn't been represented in the previous perceptions of cinema were represented in the cinema during that period. The period of 1980's is the time when the age of Yeşilçam in Turkish cinema was closed and the narration which was native to Yeşilçam underwent a transformation.  In 1980's, the characters in Turkish cinema moved away from the anonymous characteristics which were dominant in Yeşilçam and they are represented in the films not only with their activities but also with their psychological dimension. In the first chapter, the social change and the relationship between cinema and society were revealed and the economic, political, cultural and social transformations experienced throughout the process which leads to the military coup on September 12, 1980 were emphasized. Accordingly, the term of narration and the relationship between narration and character in cinema were explained in the second chapter of the study. Starting from the discussions seen in the first and second chapters, the relationships between the films and their social and historical contexts, the issues they reminded or made them forgotten within the framework of this relationship, how they narrated the experienced traumas and the relationship between those narrations and the processes of collective memory were discussed in the third chapter of the study. It was aimed to determine whether cinema as the field of cultural representation transfer the observation of truth in order to recon with the coup or creates a new field of relaxation/forgetting through producing the dominant discourse.