Hemşirelik rol, yetkinlik ve yeterliklerin belirlenmesi
Determination of nursing role, competency and competences
Yazar: BERNA AKÇAKOCA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ORGUN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı temel ve güncel hemşirelik rol, yetkinlik ve yeterliklerin saptanarak, hemşirelikte rollere yönelik yetkinlik ve yeterliklerin belirlenmesidir.
Yöntem: Çalışmada nitel ve nicel yöntem, yaklaşım ve kavramlarının bir arada kullanıldığı karma araştırma yöntemlerinden sıralı karma yöntem araştırma tekniği kullanılmıştır. Araştırma verileri Ocak 2021-Şubat 2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma; Bireysel Görüşmeler, Çalıştay Programı, Delphi Çalışması ve Uzman Paneli olmak üzere dört aşamada tamamlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden olan bireysel görüşmelerde araştırmacı tarafından geliştirilen "Görüşme Formu" kullanılarak ilgili paydaş gruplarından birer kişinin seçilmesi ile Temmuz-Ağustos 2022 tarihleri arasında 11 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular çalışmanın ikinci aşamasına veri oluşturmuştur. Çalışmanın ikinci aşaması olan 'Hemşirelikte Rol, Yetkinlik ve Yeterlik Belirleme Çalıştayı'na HEMED, HEPDAK, HEMDEK,  HEMED, YÖK, THD, ÖHDER kurum ve kuruluşların temsilcileri, meslek üyesi ve meslek üyesi adaylarına, hemşirelik eğitim veren tüm yükseköğretim kurumları davet edilmiş ve 111 katılımcı ile tamamlanmıştır. Çalıştay verileri araştırmacı tarafından oluşturulan "Çalıştay veri toplama formları" ile toplanmıştır. Çalıştay bulguları çalışmanın üçüncü aşamasına veri oluşturmuştur. Araştırmanın üçüncü aşaması Türkiye'deki hemşirelik fakülteleri'nde (n:15) görev yapan öğretim üyeleri ile Delphi tekniği kullanılarak yapılmıştır. Veriler Haziran-Kasım 2022 tarihleri arasında e-Delphi şeklinde toplanmıştır. Delphi çalışmasından elde edilen verilere son halinin verilebilmesi için alanında uzman yedi öğretim üyesi ile uzman paneli yapılmış ve tüm başlıklar ve maddelerden görüş alınarak çalışma sonlandırılmıştır.
Bulgular: Bireysel görüşmelerden, hemşirelik rolleri kategorisinde 15, hemşirelik yetkinlikleri kategorisinde 13 ve hemşirelik yeterlikleri karegorisinde 36 önerme elde edilmiştir. Bu verilerden ve literatürden yararlanarak çalıştay veri toplama formları oluşturulmuş ve çalıştay sonunda, güncel hemşirelik rolleri başlığına yedi, güncel hemşirelik yetkinlikleri başlığına 10, güncel hemşirelik yeterlikleri başlığına 24 önerme sunulmuş bununla birlikte hemşirelikte rollere yönelik yetkinlikler ve hemşirelikte yetkinliklere yönelik yeterlikler gruplaması yapılmıştır. Bu veriler üzerinden gerekli düzenlemeler yapılarak 39 önerme ve "hemşirelikte rollere yönelik yetkinlikler" ve "hemşirelikte yetkinliklere yönelik yeterlikler" gruplamaları yapılarak Delphi birinci tur formu katılımcılara sunulmuştur. Delphi çalışmasının birinci turuna hemşirelik fakültelerinden 82 öğretim üyesi katılmıştır. Dephi turu sonucunda tüm önerme ve gruplamalarda görüş birliği sağlanmıştır. Bu sonuçtan yola çıkarak ikinci tura gidilmemiş, ancak  hemşirelik rollerine yönelik yetkinlik ve yeterlikler tablosu oluşturularak delhi birinci turu katılımcılarına bütüncül bir bakış sağlamak açısından gönderilmiştir. Gönderilen tablo maddeleri uygun bulunmakla birlikte sadeleştirilimesi yönünde önemli geribildirimler alınmış ve bu doğrultuda uzman paneli yapılmıştır. Alanında uzman yedi kişi ile gerçekleştirilen uzman paneli sonucunda güncel ve temel hemşirelik rolleri için beş, hemşirelik yetkinlikleri için dokuz, hemşirelik yeterlikleri için 40 önerme kabul edilmiştir. Ayrıca rollere yönelik yetkinlik gruplamasında 12 yetkinliğin, yetkinliklere yönelik yeterlikler gruplamasında 40 yeterliğin yazılması uygun bulunarak çalışma sonlandırılmıştır. 
Sonuç: Temel ve güncel olarak belirlenen hemşirelik rollerine yönelik yetkinlik ve yeterlikler ilgili kurum ve kuruluşlarca kullanılabilecek ulusal bir rapor ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik Eğitimi, Hemşirelikte Roller, Hemşirelikte Yetkinlikler, Hemşirelikte Yeterlikler

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the basic and current nursing roles, competency and competence, and to determine the competency and competences in line with the roles in nursing.
Method: In the study, the sequential mixed method research technique, which is one of the mixed research methods in which qualitative and quantitative methods, approaches and concepts are used together, was used. Research data were collected between January 2021 and February 2023. Research; It was completed in four phases: Individual Interviews, Workshop Programme, Delphi Study and Expert Panel. Interview Form was used in individual interviews, which is one of the qualitative research methods.
Interviews were held with 11 people between July and August 2022, with one person selected from each stakeholder group. The obtained findings formed data for the second phase of the study. Representatives of HEMED, HEPDAK, HEMDEK, HEMED, YÖK, THD, ÖHDER institutions and organizations, professional member and professional member candidates, and all higher education institutions providing nursing education were invited to the second stage of the study, the "Workshop on Role, Competency and Competence Determination in Nursing". The workshop was completed with 111 participants. Workshop data were collected with workshop data collection forms created by the researcher. The workshop findings provided data for the third phase of the study. The third stage of the research was conducted with the faculty members working in the Faculties of Nursing in Turkey (n:15) using the Delphi technique. Data were collected in the form of E-Delphi between June and November 2022. In order to finalize the data obtained from the Delphi study, an expert panel was held with seven experts in their fields and the study was terminated by obtaining opinions from all titles and items.
Result: From the interviews, 15 propositions were obtained in the category of nursing roles, 13 in the category of nursing competency, and 36 in the category of nursing competencies. Workshop data collection forms were created by using these data and literature.
At the end of the workshop, seven propositions were presented under the title of current nursing roles, 10 under the title of current nursing competency, and 24 propositions were presented under the title of current nursing competencies, and a grouping of competency for roles in nursing and competencies in nursing was made. The Delphi first round form was presented to the participants by making the necessary arrangements on this data, and grouping 39 propositions and "competency in line with roles in nursing" and "competency in line with competencies in nursing" 82 faculty members participated in the first round of Delphi. As a result of the Dephi tour, a consensus was reached in all propositions and groupings. Based on this result, no second round of dephi was made. However, "Table of Nursing competency and competencies line with nursing roles" was created and sent to the people who participated in the first round. the purpose of this is for the participants to evaluate the study from a holistic perspective. Although the submitted table items were found appropriate, important feedback was received to simplify them, and an expert panel was formed accordingly. As a result of the expert panel held with seven experts in their fields, five titles for current and basic nursing roles, nine titles for nursing competency and 39 titles for nursing competencies were accepted. In addition, the study was concluded by finding it appropriate to write 12 competency in the competency groups for roles and 40 competencies in the competencies group for competencies.
Conclusion: Current and fundamentally determined; competency and competencies for nursing roles has produced a national report that can be used by relevant institutions and organizations.
Keywords; Nursing Education, Nursing Roles, Nursing Competency, Nursing Competences