Umut odaklı psiko-eğitim programının lise öğrencilerinin umut düzeyine etkisi
The effects of hope oriented psycho-education program on hope level of high school students
Yazar: BİLGE BAĞCI
Danışman: PROF. DR. FATMA SELDA ÖZ SOYSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerine yönelik hazırlanmış Umut Odaklı Psiko-Eğitim Programının öğrencilerin umut düzeyine etkisini incelemektir. 
Araştırmada ön-test, son-test, izleme-testinden oluşan deney ve kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden ve 11. sınıfa devam eden 40 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Öğrencilerin 20'si deney grubunda, 20'si ise kontrol grubunda yer almaktadır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, "Sürekli Umut Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Umut Odaklı Psiko-Eğitim Programı yapılandırılmış sekiz oturumdan oluşmaktadır. Ön-test uygulaması sonrası deney grubuna sekiz oturumdan oluşan psiko-eğitim programı uygulanırken kontrol grubuna herhangi bir işlemde bulunulmamıştır. Psiko-eğitim programı uygulamasının ardından deney ve kontrol grubundaki öğrencilere son-test uygulaması yapılmış ve altı hafta sonra izleme-testi uygulanmıştır. Verilerin analizi SPSS 26 istatistik programında gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde, deney ve kontrol grubunda yer alan öğrencilerin ön-test puan ortalamalarını karşılaştırmak amacıyla bağımsız örneklemler için t-testi kullanılmıştır. Öğrencilerin puan ortalamalarının zaman içerisindeki değişimini incelemek amacıyla bağımlı örneklemler için t-testi yapılmıştır. Son-test ve izleme-testi puan ortalamalarını karşılaştırmak amacıyla ise tek yönlü kovaryans analizi (ANCOVA) gerçekleştirilmiştir. Tek yönlü kovaryans analizinde katılımcıların ön-test puanları ortak değişken olarak kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, Umut Odaklı Psiko-Eğitim Programına katılan deney grubu lise öğrencilerinin, uygulanan Sürekli Umut Ölçeği alt boyutları olan alternatif yollar düşüncesi ve eyleyici düşünce ile genel umut düzeylerinin programdan sonra anlamlı bir şekilde arttığı ve bu artışın altı haftalık izleme-testinde de korunduğu görülmüştür. Umut Odaklı Psiko-Eğitim Programının lise öğrencilerinin umut düzeylerini artırmada etkili bir program olduğu söylenebilir. Araştırma bulguları, ilgili alanyazın bağlamında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Umut, umut odaklı psiko-eğitim programı, lise öğrencileri.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of a Hope-Focused Psycho-Education Program on the hope level of high school students.
In the study, a quasi-experimental design with experimental and control groups consisting of pre-test, post-test and follow-up test was used. The study group of the research consisted of 40 high school students who voluntarily participated in the study and were in the 11th grade. 20 students were in the experimental group and 20 students were in the control group. In the study, "Dispositional Hope Scale" and "Personal Information Form" prepared by the researcher were used as data collection tools. Hope-Focused Psycho-Education Program consists of eight structured sessions. After the pre-test application, a psycho-education program consisting of eight sessions was applied to the experimental group, while no intervention was applied to the control group. After the psycho-education program, a post-test was administered to the students in the experimental and control groups and a follow-up test was administered six weeks later. The data were analyzed using the SPSS 26 statistical program. In the data analysis, independent samples t-test was used to compare the pre-test mean scores of the students in the experimental and control groups. In order to examine the change in the mean scores of the students over time, a dependent samples t-test was conducted. One-way analysis of covariance (ANCOVA) was performed to compare the post-test and follow-up-test mean scores. In the one-way covariance analysis, the participants' pre-test scores were used as covariates.
As a result of the study, it was observed that the levels of alternative pathways thinking and agency thinking, which are the sub-dimensions of the Dispositional Hope Scale, and the general hope levels of the experimental group high school students who participated in the Hope-Focused Psycho-Education Program increased significantly after the program and this increase was maintained in the six-week follow-up test. It can be said that the Hope-Focused Psycho-Education Program is an effective program in increasing the hope levels of high school students. The findings of the study are discussed in the context of the related literature and recommendations are presented.
Keywords: Hope, hope-focused psycho-education program, high school students.