Kadın yönetmenlerin filmlerinde erkeklik temsilleri: Potter, Labaki ve Vitrinel'de karşılaştırmalı bir analiz
Presentations of masculinity in woman directors' films: A comparative analysis of Potter, Labaki, and Vitrinel
Yazar: IŞIL KIZILIRMAK ATA
Danışman: PROF. DR. ASLIHAN DOĞAN TOPÇU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Eril bakış = Male gaze ; Erkeklik = Masculinity ; Feminist sanat = Feminist art ; Feminizm = Feminism ; Film eleştirisi = Film criticism ; Film çözümleme = Film analysis ; Hegemonik erkeklik = Hegemonic masculinity ; Kadın yönetmenler = Women directors ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis

Özet:
Bu tez çalışmasında, yaşamlarını farklı coğrafyalarda sürdüren; bu bağlamda din, ulus, eğitim, modernite gibi kurumlarla şekillenmiş farklı kimliklere sahip kadın yönetmenlerin kadın bakış açılı filmlerinde başta erkeklik olmak üzere toplumsal cinsiyet temsilleri incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda tezin ilk bölümünde, toplumsal cinsiyet ve erkeklik kavramları, eleştirel erkeklik çalışmalarının tarihçesi, erkeklik kategorileri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise, egemen sinemada toplumsal cinsiyet temsilleri, kadın hareketleri ile sinema üretimleri arasındaki ilişki, feminist film kuramı ve dünyadan kadın yönetmen deneyimleri incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, feminizmin eleştirel erkeklik çalışmalarına alan açtığı 1990'lardan günümüze, farklı coğrafyalarda kadın bakış açısıyla üretim yapan Sally Potter, Nadine Labaki ve Çiğdem Vitrinel'in filmleri, eleştirel erkeklik çalışmalarının sunduğu kavramsal ve kuramsal çerçevede nitel bir yöntemle feminist okumaya tabi tutulmuş ve filmlerdeki kodlar da farklı kültürel yapıların toplumsal cinsiyet inşasına etkisi bağlamında metin analizi yöntemi ile çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda incelenen filmlerde, yönetmenlerin yaşadıkları toplumda geçerli olan iktidar örüntüleri aracılığıyla şekillenen erkeklik ve toplumsal cinsiyet pratiklerinin anlatıya nasıl sızdığı; yönetmenlerin kadın bakış açılı bir perspektiften üretilen bu filmleri eril bakış açısı ve ataerkil sinema kodlarından azade kılıp kılmadıkları tartışmasıyla birlikte karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde, incelenen filmlerde toplumsal cinsiyetin performatif bir inşa hali olduğunu açığa çıkaran yeni bir sinema dili kurulup kurulamadığına ilişkin veriler ortaya konmuş ve yeni çalışmalar için öneriler sıralanmıştır.

Abstract:
In this thesis, gender presentations, especially masculinity, in the movies of diverse women directors have been analyzed. These women directors have different identities shaped by institutions such as religion, nation, education, and modernity since they live in different geographies. In this context, the concepts of gender and masculinity, the history of critical masculinity studies, and, masculinity categories have been presented in the first section of the thesis. In the second section, gender representations in the patriarchal cinema, the relationship between women's movements and films, feminist film theory, and, women director experiences in the world have been examined. The films of Sally Potter, Nadine Labaki, and Çiğdem Vitrinel have been analyzed in the third section. These directors produced films since the 1990s when critical masculinity studies developed under the impact of feminism. These films have been subjected to feminist reading from a qualitative approach under the conceptual and theoretical framework offered by the field. The codes in the films have also been resolved by the text analysis method in relation to different cultural structures on the gender building. In the examined films, it has been explored how the masculinity and gender practices –which are shaped through the power patterns in the societies in which the directors live –infiltrate into the narrative. In the conclusion section, it has been discussed whether a new cinematic language that reveals gender as a performative building progress is created in the examined films, and, suggestions for the future works have been listed.