Atmosferik anlatılar üzerinden post-dijital çizim
Post-digital drawing through atmospheric narratives
Yazar: AYBİKE BATUK
Danışman: DOÇ. DR. SAİT ALİ KÖKNAR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Atmosferik anlatılar üzerinden güncel bir mimari çizim pratiği olan post-dijital çizimlere odaklanan tez çalışması, temsil ve algılayan ilişkisini atmosfer üzerinden kuran bu temsil biçiminin yaratıcı potansiyellerini ortaya koymayı amaçlar. Bu doğrultuda atmosfer, post-dijitale bakmayı sağlayan çerçeve bir kavram olmuş, post-dijital çizimleri atmosferik imajlar olarak kavramsallaştırarak bu temsillerin özellikle duyumsanabilir ve imajinatif etkiler üreten niteliklerini görünür hale getirmeye çabalamıştır. Kendisi ile ilişki kuran özneye atmosferik deneyimler yaşatan temsilleri irdeleyebilmek için resimsel ve mimari imgelere birlikte bakmak, post-dijital temsil dünyasına giden yolu açan görsel keşifleri ortaya çıkarmaya yardım etmiştir. Atmosferin kavramlaştırılması ve bu kavramsallaştırma üzerinden irdelenen görsel anlatılar, atmosferik taktikleri belirgin hale getirmiştir. Bu taktikler iki yönlü bir okumayı olanaklı kılmış; bir taraftan önce anlamsal niteliklerle sonra da bu niteliklerin dönüştüğü atmosferik eksenler aracılığıyla sökülen atmosfer kavramına geriye dönük bir değerlendirme yapmaya imkân sağlarken, diğer taraftan da post-dijital çizimlerin hangi görsel nitelikleriyle atmosferik etkiler ürettiğinin keşfi için bir altlık oluşturmuştur.
Araştırma, ikinci bölümde atmosfer kavramının anlamsal yakınlık kurduğu kavramların keşfi ile başlamıştır. Atmosferin anlamsal yakınlıklarına göre sinonim haritasında bir araya getirilen açılımlarının, bir imgenin atmosferik etkiler üretebilmesini sağlayan duyusal, tinsel, bağlamsal ve havasal nitelikleri bağlamında kavramsal bir okuması yapılmıştır. Atmosferik niteliklerin başlıklar verilerek gruplandırılması,  kavramsal bir omurga inşa etmiştir. Nitekim bu nitelikler, sonraki bölümde görsel anlatılarla girdikleri ilişki sayesinde imgenin deneyimleyen öznede yarattığı atmosferik etkisini tanımlayan eksenlere dönüşmüştür. Üçüncü bölümde ise insanın tüm bedeni ile duyumsadığı, görünür ve görünmez kuvvetler arasında bir arayüz gibi çalışarak tinsel duyumlar üreten, doğrudan havasal fenomenlerle ilişkilenen ya da yer, yerin ruhu gibi bağlamı meydana getiren atmosferin iki boyutlu görsel imgeler aracılığıyla nasıl temsil edilebildiğinin arayışı odak olur. Burada, ikinci bölümde kavramın anlamsal açılımları aracılığıyla elde edilen ve dört başlıkta incelenen atmosferik nitelikler görsel anlatılar üzerinden sökülmeye başlar. Bu sökümün ortaya koyduğu ve aynı zamanda bu sökümü mümkün kılan atmosferik taktikler doğrudan atmosfer kavramının nitelikleri ile özne arasındaki bağı kuran araç olmuştur. 
Kavramlar ve taktikler arası ilişkisellikleri görünür kılmak için üretilen 'anlatı-taktik tablosu', taktiklerin anlatılarda birlikte kullanılma sıklıklarına göre konumlandıkları  'taktik tablosu' ve bu tablolardaki kümelenmelerin incelenmesiyle ortaya çıkan durum şu olmuştur; duyumsanabilirlik ve imajinatif etki görsel anlatılara atmosferik nitelikler kazandıran başlıca kavramlarken, tüm taktikler bu etkilere giden yolu oluşturan ve açan pozisyonlar olarak çalışmaktadır. İmajinatif etkiyi imgenin sadece tinsel nitelikleri, duyumsanabilirliği ise imgenin yalnızca duyusal nitelikleri üretmemekte başka nitelikler de bu atmosferik etkileri üretmede pay sahibidir. Yani buradaki çıkarım havasal olanın da yaşantısal olanın da duyumsanabilir algının kuruluşunda ve imajinatif imgenin oluşumunda etkisinin olduğudur. Hatta daha büyük bir çıkarım olarak taktiklerin tümünün doğrudan ya da dolaylı olarak imajinatif ve duyumsanabilir olanın tetiklenmesine yönelik söküm çalışmaları olduğunu söylenebilir. Bir diğer çıkarım da atmosferik taktiklerin eksenlerden bağımsızlaşarak üst ölçekten taktiksel gruplar üretmeleridir. Bu gruplar 'gözün imge düzleminde dolaştıran taktikler', 'imgeyi açan taktikler', 'nesneyi yok eden takikler' ve 'anlatısallaştıran taktikler' olarak sıralanabilir.
Tüm bu çıkarımları post-dijital çizimlerle buluşturma misyonuna sahip dördüncü bölümde ise atmosferik etkinin ve bu etkiyi meydana getiren taktiksel keşiflerin post dijitalde nasıl üretildiği konusu post-dijital dünyayı meydana getiren dinamikler ile açılır. Post-dijital çizimlerin öncelikli olarak temsil nesnesi ve özne arasındaki atmosferik ilişkiyi hangi nitelikleriyle ürettiği araştırılmış, bu tartışmalar üzerinden de  atmosferik taktik tablosunun bir altlık olarak kullanıldığı 'post-dijital çizim atlası' üretilmiştir. 
Sonuç bölümünde ise, tüm bu sökümler ve karşılaştırmalar sonucunda duyumsal ve imajinatif bir iletişim biçimi tarifleyen atmosferin, mimari temsilin özne ile ilişkisini içkinleştirerek zenginleştirebileceği gibi tasarlama pratiklerinde de ufuk açıcı potansiyeller barındırdığına yönelik çıkarımlar yapılmıştır.

Abstract:
The thesis study focused on creative potentials of the post-digital drawing practice that establish a relation between representation and perception through atmosphere. Post-digital drawings, which is a contemporary architectural drawing practice has been studied through atmospheric narratives. Accordingly, the atmosphere has become framework notion to look at post-digital and conceptualized post digital drawings as atmospheric images in order to make these representations particularly qualification of the sensible and imaginative effects visible. Looking at the pictorial and architectural imagery together to examine representations that give atmospheric experiences to the subject itself, helped to uncover the path that leads to discoveries of the post-digital representation.  The conceptualization of the atmosphere and the visual narratives examined through this conceptualization have made atmospheric tactics significant. These tactics made a binary reading possible. On the one hand, it provides a retrospective assessment of the concept of the atmosphere, which is deconstructed by means of semantic features where transformed through atmospheric axes, on the other hand it provides a basis for the discovery for which visual qualities of post-digital drawings. This journey begins in the second chapter with the discovery of the synonyms of the atmosphere concept, in other words intimacy of the semantic concepts.
A conceptual reading of the synonym map which brought together according to the semantic proximity of the atmosphere is made in the context of sensory, spiritual, contextual and aerial qualities that enable an image to create atmospheric effects. Grouping atmospheric qualities by sorting with headings has created a conceptual main structure. In the next chapter, these qualities turned into axes that define the atmospheric effect on the subject through the relationship with visual narratives.
The third part focuses on the search of representation of the atmosphere through two dimensional visual images which has been sensed by the whole body of the human being, works as an interface between visible and invisible forces, generates spiritual sensations that is directly related to the air phenomena or constitutes the context such as the genius loci. In the second part of the third chapter, the atmospheric qualities obtained through the semantic expansions of the concept which examined in four titles begin to deconstruct through visual narratives. The atmospheric tactics of this deconstruction, which also make this deconstruction possible, have been the instrument that directly links the attributes of the concept of atmosphere with the subject.
It is necessary to emphasize some concepts that arise from the axes in establishing that link but their scope and potential exceeds these axes. Synesthesia reveals imaginative being and sensation. It also includes tactics and methods that can be put through sensation. The concepts of architectural ethnography allow us to try to understand the existing environment and to study the contextual atmosphere in the design environment. In this part of the thesis, these two concepts are emphasized as concepts that will have a valuable position in the architectural literature within the framework of design and representation.
At this point, despite the risk of being reductive, it is worth mentioning that all the titles and dismantles in the second and third chapters are produced to examine the concept of the atmosphere in detail. As a matter of fact, in the third chapter all the concepts and narratives which come together within the framework of sensible, imaginative, experiential and encircling axes are analyzed in by being independentized on these axes and their relations with each other. Atmospheric tactics have also been the final outputs of the progressive deconstruction process. From now on, all concepts obtained as a result of deconstruction process have shed light on a holistic evaluation and discussion.
The narrative-tactics table which produced to make the relations between concepts and tactics visible are positioned together with the tactics table according to their frequency of usage in narratives, and the situation that emerges from the clusters in these tables are as follows; while sensibility and imaginative effect are the main concepts that give atmospheric qualities to visual narratives, all tactics create and open the way to these effects. The imaginative effect does not only produce the spiritual qualities of the image and the sensibility of the image, not only the sensory qualities of the image, but also other qualities have a share in producing these imaginative effects. In other words, the inference in that matter is both the aerial and the experiential to have an impact on the establishment of the sensible perception and the formation of the imaginative image. In fact, as a larger inference, all of the tactics can be said to be deconstruction works, directly or indirectly, to trigger the imaginative and sensible. Another conclusion is that atmospheric tactics are independent of axes and produce tactical groups from larger perspective. These groups can be listed as tactics that make the eye wonder trough the image, tactics that open the image, tactics that destroy the object and the narrative tactics. In the fourth chapter, which has the mission of combining all these implications with post-digital drawings, the atmospheric effect and how the tactical discoveries that make this effect which produced in post-digital are explained with the dynamics that make up the post-digital world. Thus, atmospheric relationship of the post-digital drawing between the subject and the object has been investigated, and the 'post-digital drawing atlas, which uses the atmospheric tactical table as a base, has been produced through these discussions.
In the conclusion chapter, as a result of all these deconstructions and comparisons, it is concluded that the atmosphere, which describes a sensory and imaginative form of communication, can enrich the relationship between architectural representation and the subject, as well as contains potentials in the design practices.
In summary, atmospheric thought builds great potential both in the relationship of the image with the outside world and in the design of the image. At that point, it can be considered that the thesis study may contribute to the field of architectural representation in two directions. The first is the emphasis on atmospheric perception as a communication model in representation; The idea is that it can mediate the production of more intrinsic and conductive sensing modes with representations that can communicate. On the other hand the conceptualization of post-digital representations as atmospheric images, which reveals their imaginative and sensory qualities and opens up the communication between the subject and the object, as well as creativity and design reflexes. This idea is based on the fact that atmospheric forms are beyond being architectural representation method but also a thinking tool. With all these qualities, the concept of atmosphere defines a conductive relationship especially between perceiver-perceived and design-representation, which increases sensual richness and triggers creativity in the design scale.