Okul öncesi işitsel işlemleme testi (İŞTE)'nin geliştirilmesi ve e-kitap materyallerinin 60-72 aylık çocukların işitsel işlemleme becerine etkisinin incelenmesi
Development of preschool auditory processing test (PAP) and investigation of the effect of e-book materials on the auditory processing skills of 60-72 months old children
Yazar: ELİF KÜÇÜKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALEV ÖNDER ; DOÇ. DR. ÖZGÜL POLAT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Elektronik kitap = Electronic book ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Testler = Tests ; İşitme algısı = Auditory perception ; İşitsel işlemleme = Auditory processing

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi dönem çocukların işitsel işlemleme becerilerini değerlendirmek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının ve işitsel işlemleme becerilerini desteklemeye yönelik kitap materyallerinin (elektronik kitap ve basılı kitap) geliştirilmesi amaçlanmıştır. Geliştirilen işitsel işlemleme kitap materyallerinin 60-72 aylık okul öncesi eğitim alan çocukların işitsel işlemleme becerilerine etkisinin incelenmesi araştırmanın bir diğer amacıdır. Bu kapsamda araştırma üç aşamada yürütülmüştür.

Araştırmanın birinci aşaması 48-72 aylık çocuklar için Okul Öncesi İşitsel İşlemleme Testi (İŞTE) geliştirme çalışmasıdır. Testin görünüş geçerliği araştırmacı ve 7 alan uzmanından alınan görüşlerle değerlendirilmiştir ve kapsam geçerlik oranı> kapsam geçerlik indeksi oranını sağlandığından kapsam geçerliği de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. İstanbul ili Avrupa ve Anadolu yakalarındaki anaokulları arasından seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenen anaokullarına devam eden 48-72 aylık 502 çocuktan veri toplanarak geçerlik güvenirlik hesaplamaları yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi işlemleri ile İŞTE'nin yapı geçerliliği sınanmış; son hali ile ölçek 21 liste ile düzenlenmiş ve öz değeri 1'in üzerinde 4 bileşen bulunmuştur. İç tutarlılık katsayıları Ses Bilgisel Farkındalık: Aynı Sesle Başlayanlar alt testi için 0.84; Ses Bilgisel Farkındalık: Aynı Sesle Bitenler alt testi için 0.86; Kısa Süreli İşitsel Bellek alt testi için 0.94; İşitsel Ayırt Etme alt testi için 0.78 ve testin tamamı için 0.88 olarak hesaplanmıştır. Değerler testin güvenilirliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Madde kalan ve madde toplam puan p<0.01 düzeyinde anlamlı oldukları görülmüş; alt ve üst %27'lik dilimlerde yer alan puan grupları arasında yapılan t testinde bütün maddeler p<0.01 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Zamana göre değişmezlik katsayıları da tüm alt testler için 0.80'in üzerinde bulunmuştur. Testin benzer ölçek güvenirliği için Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı (EOBDA)-Ses Bilgisel Farkındalık Becerilerini Değerlendirme Alt Testi, Marmara İlköğretime Hazır Oluş Ölçeği (MİHÖ)-Uygulama Formu: Ses Çalışmaları Alt Ölçeği ve Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi (SİMİBT) 30 kişilik bir gruba uygulanmıştır. Elde edilen puanlar İŞTE Aynı Sesle Başlayan Kelimeler ve Aynı Sesle Biten Kelimeler Alt Testleri (İŞTE1-2) puanları ve toplam puanlarla karşılaştırmalar İŞTE ile benzer ölçekler arasında anlamlı bir korelasyon olduğu göstermiştir.

Araştırmanın ikinci kısmı, işitsel işlemleme becerilerinin alt boyutlarına yönelik kitap geliştirme ve materyal tasarım araştırması olarak tasarlanmıştır. Elektronik İşitsel İşlemleme Kitapları (E-İK) ve Basılı İşitsel İşlemleme Kitapları (B-İK) oluşturulmak üzere, işitsel işlemleme becerilerinin desteklenmesine yönelik 10 adet hikaye amaç, içerik ve tasarımları açısından görünüş ve kapsam geçerliği belirlenmiştir. Ardından hikayeler uzman görüşüne sunulmuş, alınan geri bildirimlere göre her hikâyede düzenlemeler yapılarak görünüş geçerliği sağlanmıştır. Hikayelerin değerlendirilmesi sonucunda kapsam geçerlik oranı> kapsam geçerlik indeksi sağlandığından kapsam geçerliği istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Araştırmanın üçüncü kısmı gerçek deneme modellerinden "Ön test-Son test Kontrol Gruplu Deneysel Model" kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanmış olan Elektronik İşitsel İşlemleme Kitapları (E-İK) ve Basılı İşitsel İşlemleme Kitapları'nın (B-İK) 60-72 aylık çocukların işitsel işlemleme becerilerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. İstanbul Çekmeköy'de Özel Ya-Pa Anaokulu'na devam eden 60-72 aylık 6 çocuk Deney E-İK'de, 6 çocuk Deney B-İK'de ve 6 çocuk Kontrol Grubunda olmak üzere toplam 18 çocuk çalışma grubunu oluşturmaktadır. Gruplara "Okul Öncesi İşitsel İşlemleme Testi-İŞTE" ön test uygulaması yapılmıştır. 12 hafta süren uygulamaların sonunda, kitapların işitsel işlemleme becerileri üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla son test uygulaması yapılmıştır. Son test uygulamasından 1 ay sonra izleme testi olarak bir uygulama daha yapılmıştır. Ön test-son test -izleme testi sonuçları arasında arasındaki farkın tespiti için MANCOVA (Çoklu Kovaryans Analizi) yapılmıştır. İstatistiksel analiz sonucunda çalışma grupları arasında anlamlı farklar olduğu; Deney E-İK grubunun, ön test göre düzenlenmiş son test ve izleme puanları aritmetik ortalamalarının Deney B-İK ve kontrol grubundan anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür. Buradan hareketle geliştirilen e-kitap uygulamalarının işitsel işlemleme becerileri açısından etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: işitsel algı, işitsel işlemleme, e-kitap, erken okuryazarlık

Abstract:
This research aims to develop a valid and reliable measuring tool for evaluating the auditory processing skills of pre-schoolers and reading materials (electronic books and printed books) for promoting their auditory processing skills. Another goal of the research is to analyse the effect of the developed auditory processing reading materials on the auditory processing skills of 60-72-month-old pre-schoolers. In this scope, the research was conducted in three phases.

The first phase of the research covers a study on developing a Preschool Auditory Processing Test (PAPS) for 48-72-month-old children. Face validity of the test was evaluated based on the views of the researcher and seven field experts. Besides, content validity ratio > content validity index ratio was obtained; therefore content validity was found to be statistically significant. Validity and reliability calculations were made by gathering data from 502 48-72-month-old pre-schoolers who receive education in the European or Anatolian side of Istanbul and were determined through a random sampling method. Construct validity of PAPS was tested via the process of exploratory factor analysis. The final version of the scale was arranged with 21 lists, and 4 components with eigenvalue > 1 were detected. Coefficients of internal consistence were as follows: 0.84 for subtest of Auditory Informational Awareness: Words That Start with the Same Sound; 0.86 for subtest of Auditory Informational Awareness: Words That End with the Same Sound; 0.94 for subtest of Short-Term Auditory Memory; 0.78 for subtest of Auditory Discrimination and 0.88 for the whole test. The values indicate the high reliability of the test. It was seen that residual and total scores of the item were significant at p<0.01 level. As a result of the t test performed between the score groups within the lower and upper zones of 27%, all items were found to be significant at p<0.01 level. Moreover, coefficients of time invariance were calculated as 0.80 for all sub-tests. The Early Literacy Skills Assessment Tool (ELSAT)-Assessment Sub-Test of Auditory Informational Awareness Skills, Marmara Scale of Readiness for Primary Education (MSRPE)- Application Form: Sub-Scale of Auditory Studies and Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test (SARPST) were applied to a group of 30. The scores of the PAPS Sub-Tests of Words That Start with the Same Sound, Words That End with the Same Sound (PAPS1-2) and the total scores were compared. The comparisons showed a significant correlation between PAPS and similar scales.

The second phase of the research was designed as developing books and material design for sub-dimensions of the auditory processing skills. To generate Electronic Auditory Processing Books (E-PB) and Printed Auditory Processing Books (P-PB), the face and content validity of 10 stories, aimed to promote auditory processing skills were determined with regards to goal, content and design. Later, the stories were submitted to experts to receive their opinions. Each story was adjusted based on the feedback and face validity was achieved. Scope validity ratio > scope validity index was met at the end of the evaluation of stories, so scope validity was found to be statistically significant.

One of the real trial models, "Pre-Test & Post-Test Experimental Model with Control Group" was used in design of the third phase. It was aimed to reveal the effect of Electronic Auditory Processing Books (E-PB) and Printed Auditory Processing Books (P-PB) prepared by the researcher on auditory processing skills of 60-72-month-old children. In total, 18 60-72-month-old children who go to Private Çekmeköy Ya-Pa Private Preschool in Istanbul, made up the study group. Of the children, 6, 6 and 6 were included in E-PB, P-PB and Control Group, respectively. The groups were subjected to The Preschool Auditory Processing Test (PAPS) pre-test. At the end of the practices which last for 12 weeks, a post-test was implemented with the purpose of identifying the effect of books on auditory processing skills. A follow-up test was carried out 1 month after the post-test application. MANCOVA (Multiple Analysis of Covariance) was conducted to find the difference between the results of the pre-test, post-test and followup test. In consequence of the statistical analysis, it was seen that there were significant differences between the study groups, and arithmetic means of the post-test scores adjusted for pre-test, and of the follow-up test scores which were obtained from the Experimental E-PB group were significantly higher than those of the Experimental P-PB and control groups.

Key Words: auditory perception, auditory processing, e-book, emergent literacy