Sikkeler ışığında Troas ve Mysia'da kent kurucuları ve kuruluş mitleri
City founders and foundation myths Troas and Mysia
Yazar: İLKCAN KIRLI
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP SENCAN ALTINOLUK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Kuruluş = Foundation ; Mitler = Myths ; Mysia bölgesi = Mysia region ; Sikke = Coin ; Troas bölgesi = Troas region

Özet:
Koloni kurma süreci M.Ö. 10. yüzyılda başlayıp, çeşitli aşamalarla Roma
İmparatorluk Dönemi sonuna kadar devam eden denizaşırı kent kurma faaliyetleridir. En
kapsamlı kolonizasyon hareketleri, Büyük Kolonizasyon Dönemi olarak adlandırılan, M.Ö.
750-550 yılları arasında gerçekleşmiştir. Ana kentler seçtikleri bir ktistes
() önderliğinde yeni koloniler kurmuşlardır. Koloni kurma işlemi Hellenler için
oldukça önemli olduğundan ktistesler de önemli özelliklere sahip figürler olarak karşımıza
çıkar. Çünkü kentin kurucusu aynı zamanda kentin kimliğini nitelemektedir.
Antik dönemde bir kentin kurulma işlemi birtakım ritüeller ile
gerçekleştirilmekteydi. Ktistes ve ona eşlik eden bir grup kolonist öncelikle bilicilik
merkezine gider ve kahinden kent kuruluşu ile ilgili bilgiler alırdı. Böylece kurucular ilahi
ve dini bir onay almış olurdu. Kentin kurulacağı yer ise kehanetler doğrultusunda
belirlenirdi. Tüm bu dini ritüeller ve kehanetler kentin kurucusuna ilahi anlamlar
yüklemekteydi. Kurucunun ölümüyle birlikte kent kurma işlemi tamamlanırdı. Ölümünün
ardından çoğunlukla ktistes kentte tanrılaştırılır ve tapınım görürdü.
Özellikle Panhellenizm kavramının yaygınlaştığı dönem ile birlikte Anadolu'da
yaşayan Hellen kentleri kendi köklerini Hellenli atalarına dayandırma isteği duymuşlardır.
Böylece bu dönemde yeni kuruluş mitleri de türetilmiştir.
Bu çalışmada, Arkaik Çağ'dan (MÖ 7. yüzyıl) Roma İmparatorluk Dönemi sonuna
(MS 4. yüzyıl) kadar olan süreçte, Troas ve Mysia bölgesi kentlerinin sikkeler üzerinde yer
alan kurucuları saptanmaya çalışılmıştır. Sikkeler üzerinde görülen ve kurucu
ikonografisine uygun olduğu düşünülen figürlerin antik literatür ve arkeolojik malzemeler
yardımıyla kimliği belirlenmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ktistes, Kolonizasyon, Panhellenizm, Troas, Mysia, Mitler

Abstract:
The colony establishing process includes over-seas city building activities, which
start BC 10th century and last until the end of the Roman Imperial Period through various
steps. The most extensive colonization movements took place between the years 750-550
BC, which is called the Great Colonization Period. The main cities established new
colonies under the leadership of a ktistes () they chose. Since the colony building
process is very important for the Hellenes, the ktistes appear as figures with important
characteristics. Because the founder of the city also characterizes the identity of the city.
In ancient times, the establishment of a city was carried out with some rituals. Ktistes
and a group of colonists accompanying her/him would first go to the oracle and get
information about the establishment of the city. Thus, the founders would have received
divine and religious approval. The place where the city would be established was
determined in accordance with the prophecies. All these religious rituals and prophecies
attributed divine meanings to the city's founder. With the death of the founder, the city-
building process was completed. After her/his death, ktistes was often deified and
worshiped in the city.
Especially with the period when the concept of Panhellenism became widespread,
the Hellenic cities living in Anatolia felt the desire to base their roots on their Hellenic
ancestors. Thus, in this period, new founding myths were also derived.
In this study, the founders of the cities of Troas and Mysia on the coins were tried to
be determined in the period from the Archaic Age (7th century BC) to the end of the
Roman Imperial Period (4th century AD). The identity of the figures seen on the coins and
thought to be suitable for the founding iconography was tried to be determined with the
help of ancient literature and archaeological materials.
Keywords: Ktistes, Colonization, Panhellenism, Troas, Mysia, Myths