Çoklu travma hastalarında mortalite belirteci olarak  fibrinojen düzeyi ve laktat klirensinin değerlendirilmesi
Evaluation of fibrinogen level and lactate clearance as mortality indicators in multiple trauma patients
Yazar: SERTAÇ ADIGÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞEN ÇIĞŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Fibrinojen = Fibrinogen ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Çoklu travma = Multiple trauma

Özet:
Amaç: Travma tüm dünyada ve ülkemizde en önemli sağlık sorunlarından biridir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her geçen dakika en az 9 insanın, bir yılda ise 5.8 milyon insanın travma nedeniyle hayatı son bulmaktadır. Ülkemizde ve dünyada travmatik yaralanmalarda laktat klirensi ve fibrinojenin mortaliteye etkisi üzerine yapılan çalışmalar kısıtlıdır. Bu çalışma ile multi travmalı hastalarda fibrinojen ve laktat klirensinin mortalite üzerindeki etkisini, travma resüsitasyonuna katkısını ve fibrinojen değeri ile laktat klirensinin birbirleri ile olan ilişkisini karşılaştırmayı amaçladık.
		Materyal ve Metod: Çalışmamızda; 21.10.2019-20.06.2020 tarihleri arasında Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniğine multi travma nedeniyle başvuran 18 yaş üstü hastalar prospektif olarak incelenmiştir. Bu hastaların demografik özellikleri, bilinen hastalıkları, kullandığı ilaçları, yaralanma mekanizması, yaralanmanın anatomik bölgeleri, vital bulguları, GKS, laboratuvar bulguları ve sonlanımı incelendi. Başvuru anı ve 2. saat laktat değerleri ile fibrinojen değerleri ölçüldü. Ayrıca her hasta için AIS, ISS, RTS skorları ve laktat klirensi hesaplandı. Laktat değerleri ve fibrinojenin mortalitedeki kesim değeri, spesifite ve sensitivitesi için ROC eğrisi kullanıldı. P<0,05 anlamlı kabul edildi.
		Bulgular: Çalışmaya toplam 161 hasta dahil edildi. Hastaların 129'u (%80,1) erkek, 32'si (%19,9) kadındı. Yaş ortancası 41 idi. 22 hasta (%13,7) bir ay içerisinde eksitus olmuştur. Çalışmamızda mortalite için yapılan ROC analizinde 1. laktat için EAA=0,701 cm², 2. laktat için EAA=0,821 cm², fibrinojen için EAA=0,680 cm² olarak tespit edildi. Mortal seyreden hastaların 1. ve 2. laktat seviyeleri anlamlı olarak yüksek, laktat klirensi ve fibrinojen değerleri anlamlı olarak düşük saptandı. 1. ve 2. laktat seviyesinin fibrinojen ile arasında negatif yönlü korelasyon saptandı. Laktat klirensinin fibrinojen ile arasında korelasyon saptanmadı.
		Sonuç: Mortal seyreden hastalarda kan laktat seviyeleri yüksek, laktat klirensi ve  fibrinojen düzeyleri düşük saptanmıştır. Bu parametreler hasta takibinde kullanılabilir gibi gözükse de, bu kapsamda yapılacak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
		Anahtar Kelimeler: Travma, laktat klirensi, fibrinojen

Abstract:
Aim:  Trauma is one of the most important health problems in our country and all over the world. According to WHO statistics every minute at least 9 people's lives, in one year 5.8 million people's lives end due to Trauma. Both in our country and in the world the studies on traumatic injuries in lactate clearance and the effect of fibrinogen on mortality are limited. In this study, we aim to compare the effect of fibrinogen and lactate clearance on mortality in patients with multiple traumas, their contribution to trauma resuscitation and the relationship between fibrinogen level and lactate clearance.  
Material and Method: In our study; patients over the age of 18 admitted to the Emergency Medicine Clinic of Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital for multiple traumas between 21.10.2019-20.06.2020 were prospectively studied. Demographic characteristics, known diseases, medications used, mechanism of injury, and anatomical regions of injury, vital signs, GCS, laboratory findings and outcome of these patients were examined. Lactate values and fibrinogen values were measured at the time of admission and at the 2nd hour. Besides, for each patient AIS, ISS, RTS scores and lactate clearance was calculated. The ROC curve was used for lactate values and cut-off value of fibrinogen in mortality, specificity and sensitivity. P value <0.05 was considered significant.
Results: A total of 161 patients were included in the study. 129 (80.1%) of the patients were male and 32  (19.9%) were female. The average age of the patients was 41. 22 (13,7%) patients were excitus in one month. In this study, in the ROC analysis for mortality, it was determined that AUC for 1st lactate = 0.701 cm², AUC for 2nd lactate = 0.821 cm², AUC for fibrinogen = 0.680 cm². The first and second lactate levels of the mortal patients were found to be significantly higher, and their lactate clearance and fibrinogen values were found to be significantly lower. A negative correlation was determined  between  the 1st and 2nd lactate levels and fibrinogen. There was no correlation between lactate clearance and fibrinogen.
Conclusion: In mortal patients blood lactate  levels were determined  high, lactate clearance and fibrinogen levels were found to be low. Although these parameters seem to be used in patient follow-up, more studies are needed to be held on this context.
Keywords: Trauma, lactate clearance, fibrinogen