Hipofiz adenomu ve diğer sellar tümörlerin operasyon sonrası klinik takibi
The clinical follow-up of pituitary adenoma and other sellar tumors after surgery
Yazar: ERSİN ÖZASLAN
Danışman: PROF. DR. FAHRİ BAYRAM
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Dahiliye Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz hormonları = Pituitary hormones ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Prognoz = Prognosis ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
ÖZETGiriş-Amaç: Hipofiz adenomunun ameliyat sonrası agresif davranış gösterebileceği veya nüks edebileceğini önceden belirleyebilecek uygun bir parametre henüz yoktur. Ancak yapılan çalışmalar hipofiz adenomlarının prognozunu hastanın yaşı, cinsiyeti, tümör tipi, tümör boyutu, kavernöz sinüs invazyonu, bazal hormon seviyeleri ve immunohistokimyasal boyanma özelliklerinin etkileyebileceğini göstermiştir. Çalışmanın amacı hipofiz adenomu ile ilgili demografik veriler dışında olgularımızda prognozu hangi faktörlerin etkilediğini belirlemektir.Gereç ve Yöntem: Ocak 2000 ve Haziran 2012 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroşirurji servisinde iki beyin cerrahisi uzmanı tarafından hipofiz adenomu ve sellar kitle nedeniyle opere edilen ve endokrinoloji bölümü tarafından takip edilen 275 olgu retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya dahil edilen 243 hastanın isim, soy isim, dosya numarası, tanı yaşı, cinsiyet, yaşadığı yer, telefon numaraları, geliş şikayetleri, şikayetlerin başlangıç tarihi, tanı tarihi, operasyon tarihi, operasyon tipi, patoloji, immunohistokimyasal boyamalar, operasyon sonrası aldığı tedaviler, operasyon öncesi ve operasyon sonrası bazal hipofiz hormonları ve MR takipleri kaydedildi.Bulgular: Olgularımızda sellar bölge tümörlerinin yaklaşık % 85'i hipofiz adenomu idi ve hipofiz adenomları en sık 4.-5. dekatlarda görülmekte idi. Olgularımızda total rezeksiyon oranının % 50'den daha az olduğu görüldü. Total rezeksiyon yapılan olguların prognozu daha iyi idi. Akromegali, prolaktinoma ve nonfonksiyone adenom olgularında tümör boyutu büyüklüğünün prognozu olumsuz etkilediği bulundu. Akromegalide kadın, prolaktinomada erkek cinsiyetin prognozu kötü idi. Kavernöz sinüs invazyonu olan prolaktinoma ve nonfonksiyone adenom olgularında prognoz daha kötü idi. Fonksiyonel adenomlarda bazal hormon seviyesi yüksek olanların prognozu daha kötü bulundu.Sonuç: Hipofiz adenomlarında prognozu etkileyen tek bir faktörden bahsetmek mümkün değildir. Cerrahın deneyiminin tedaviye olan katkısı elbette tartışılmazdır. Akromegali ve prolaktinoma olgularımızda cinsiyet, tümör boyutu ve bazal hormon seviyesinin, prolaktinomada ek olarak kavernöz sinüs invazyonunun, Cushing hastalığı olgularımızda operasyon sonrası bazal kortizol seviyesinin, nonfonksiyone adenom olgularımızda ise tümör boyutu, kavernöz sinüs invazyonu ve immunohistokimyasal boyanma özelliklerinin prognozu etkilediği bulundu.Anahtar Kelimeler: Hipofiz adenomu, prognoz, hipofiz hormon, immunohistokimyasal boyama

Abstract:
ABSTRACTIntroduction-Objective: There is no appropriate parameter which can predict that a pituitary adenoma may exhibits aggressive behavior or recur after surgery. However, previous studies showed that the prognosis of pituitary adenomas may be affected by age, gender, tumor type, tumor size, invasion of cavernous sinus, baseline hormone levels and immunohistochemical staining properties. The aim of present study is to determine which factors other than demographic data related to pituitary adenoma affect the prognosis.Material and Method: Two-hundred seventy five cases who had been operated for pituitary adenoma and sellar mass by 2 neurosurgeon in the Neurosurgery Department between January, 2000 and June, 2012 and had been followed by Endocrinology Department of Erciyes University, Medicine School were retrospectively reviewed. Name, surname file number, age at diagnosis, gender, residence, phone numbers, presenting complaints, onset time of complaints, time of diagnosis, type of operation, pathology, immunohistochemical staining, postoperative treatments received, pre- and post-operative baseline pituitary hormone levels and MR imagings were recorded for the 243 patients included.Findings: In our cases, 85% of the tumors at sellar region was pituitary adenoma and pituitary adenomas were most commonly seen at fourth or fifth decades. It was seen that total resection rate was lower than 50%. Cases with total resection had better prognosis. It was found that extent of tumor size negatively affected the prognosis in cases with acromegaly, prolactinoma and non-functional adenoma. Female gender had poorer prognosis in acromegaly, while male gender in prolactinoma. Prognosis was poorer in prolactinoma and non-functional adenoma cases with invasion to cavernous sinus. In functional adenomas, it was found that prognosis was poorer in cases with higher hormone levels.Conclusion: It is impossible to cite a single factor which affects prognosis in pituitary adenomas. The contribution of surgeon to management is indisputable. It was found that prognosis is affected from gender, tumor size and baseline hormone levels in cases with prolactinoma and acromegaly , while it is affected from cavernous sinus invasion in addition to these factors in cases with prolactinoma; from baseline cortisol levels in cases with Cushing disease; from tumor size, cavernous sinus invasion and immunohistochemical staining properties in cases with non-functional adenoma.Keywords: Pituitary adenoma, prognosis, pituitary hormone, immunohistochemical staining