Heqın politikası kapsamında Göktürk-Çin ilişkileri (534-744)
Gokturk-China relations in the scope of the Heqin policy (534-744)
Yazar: SELMA BAŞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYHAN AFŞİN ÜNAL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Evlilik = Marriage ; Göktürkler = Kök Turks ; Heqin politikası = Heqin policy ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Sui-T'ang Hanedanlığı = Sui-T'ang Dynasty ; Türk tarihi = Turkish history ; Türk-Çin ilişkileri = Turkish-China relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Çin = China

Özet:
Göktürkler dönemi (534-744) Göktürkler ve Çin arasında sınır güvenliği, askeri
ve siyasi ittifak, azınlıkları parçalama ve iki devletin iliĢkileri güçlendirme amacıyla
heqin politikası uygulanmıĢtır. Bu sebeple çalıĢmada Göktürk-Çin iliĢkileri heqin
politikaları üzerinden ele alınmıĢtır. I. Göktürk Devletinin kuruluĢuna, Doğu ve Batı
olarak ikiye ayrılıĢ sürecine, daha sonra II. Göktürk Devletinin kuruluĢuna değinilerek
Çin ile olan siyasi iliĢkileri ve heqin politikası doğrultusunda yapılan evlilik
anlaĢmalarının uygulanma nedenleri, koĢulları ve sonuçları araĢtırılmıĢtır.
Ashina boyu 551 yıllarında Juan-juanlara bağlı olarak varlığını devam ettirirken
Bumin Kağan'ın Changle Prenses ile evliliği Göktürk-Çin arasında yapılan ilk heqin
anlaĢması olmuĢtur. Sonrasında yapılan iki evlilik anlaĢması on dört yıllık aralarla (565-
579 yılları) devam etmiĢtir. Bu süreçten sonra Göktürk Devleti Doğu-Batı olarak
bölünme yaĢarken, Çin yeniden tek çatı altında toplanmıĢtır. Fetret Döneminde
gerçekleĢen üç evlilik ise Çin'in lehine sonuçlanmıĢtır. II. Göktürk Döneminde
Göktürklerin güçlü siyasi duruĢundan dolayı Çin heqin taleplerini reddetmiĢtir. Özetle
devletlerin zayıf veya güçlü oluĢu heqin politikasını doğrudan etkilemiĢtir. Heqin
politikasının amaçları sınır güvenliği, askeri ittifak, azınlık ulusları parçalama, iliĢkileri
güçlendirme olarak sınıflandırılabilir. Çin bir müttefike ihtiyaç duyduğunda, Göktürkler
iç siyasette karıĢıklık sebebiyle güç kazanmak istediğinde evlilik gerçekleĢtirmek
istemiĢtir. Ancak talebin hangi devlet tarafından geldiğine bakıldığında talep eden
tarafın çoğunlukla Göktürkler olduğu görülmektedir.

Abstract:
Heqin policy was implemented between Gokturks and China with the aim of
border security, military and political alliance, breaking up minorities and strengthening
the relations between the two states in Gokturks period (534-744). For this reason,
Gokturk-China relations are discussed through heqin policies in this study. By referring
to the foundation of the I. Gokturk State, the process of splitting into two as East-West
and the establishment of the II. Gokturk State, its political relations with China and the
reasons, conditions and results of the implementation of the marriage agreements made
in line with the heqin policy were investigated.
While the Ashina tribe continued to exist depending on the Juan-juan in 551, the
marriage of Bumin Kagan with the Changle Princess was the first heqin agreement
between Gokturk and China. The two marriage agreements made afterwards continued
at intervals of fourteen years (565-579). After this process, while the Gokturk State was
divided as East-West, China was gathered under one roof again. Three marriages during
the Interregnum period ended in favor of China. Due to the strong political stance of the
Gokturks in the II. Gokturk Period, China rejected the heqin demands. In summary, the
weakness or strength of the states directly affected the heqin policy. The aims of the
heqin policy can be classified as border security, military alliance, fragmentation of
minority nations, strengthening relations. When China needed an ally and the Gokturks
wanted to gain power due to the turmoil in domestic politics, they wanted to marry.
However, when looked at which state the request came from, it is seen that the
requesting party is mostly the Gokturks.