Oğuz Atay'ın 'Tutunamayanlar' romanının Lacan'ın psikanalitik kuramı çerçevesinde incelenmesi
Analysis on Oguz Atay's 'Tutunamayanlar' novel pursuant to Lacan's psychoanalytic theory
Yazar: DENİZ TÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN KARAŞ
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Atay, Oğuz = Atay, Oğuz ; Karakter = Character ; Lacan, Jacques = Lacan, Jacques ; Psikanalitik Eleştiri Kuramı = Psychoanalytic Criticism Theory ; Psikanaliz = Psychoanalysis ; Roman = Novel ; Tutunamayanlar = Tutunamayanlar

Özet:
Ontolojik kaygılar geçmiş yüzyıllardan günümüze kadar süregelen temel sorunsallardan biridir. İnsanın kendi doğasını ve gerçekliğini anlama ve anlamlandırma süreci her daim sancılı olmuştur. İnsanların yaşadığı sıkıntılar, travmalar, umutsuzluk, ölüm vb. sorunlar kimi zaman baş edilemeyen kaygılara dönüşür ve insanlar bu noktada bir açmaza girerler. Psikanaliz, yirminci yüzyılda yeni ve radikal bir klinik anlayış oluşturmakla kalmayıp aynı zamanda bu açmazların nedenleri ve çözümlemeleri konusunda da ufuk açıcı bilgiler sunan en kapsayıcı kuramlardan birini oluşturmuştur.
Psikanalitik kurama göre bilinçdışı, insan edimlerinin gizil gücü ve temel kaynağıdır. Bu kaynağa ulaşmanın temel yolu ise söylemlerin yani dil ile açığa çıkan alanın ardında bastırılmış olan anlamın açığa çıkartılmasıdır. Bu noktadan hareketle edebi metinlerin taşıdığı bilinçdışı katmanı psikanaliz ile açıklamak her iki alanın temelinde olan dil bağlamında bir ortaklık sağlamaktadır.
Nitekim psikanalizin kurucusu Freud ve ardılları psikanalitik yöntemi edebi metin çözümlemelerinde kullanmışlar ve Freud; Dostoyevski, Shakespeare gibi yazarların metinlerinin analitik çözümlemesini yapmıştır. Kendi psikanalitik kuramını Freud'a dönüş olarak niteleyen ve bilinçdışının dil gibi yapılandığını söyleyen Jacques Lacan da Sophokles'in Antigone'si, Shakespeare'in Hamlet'i ile ilgili çözümlemeler yapmış ve Edgar Allan Poe'nun "Çalınan Mektup" öyküsünü analiz ederek psikanalizin edebi eser üzerinde uygulanışını göstermiştir. 
Bu çalışmada Lacan'ın psikanalitik kuramının epistemolojik çerçevesinin açıklanabilmesi için öncelikle kavramların kaynağı olarak ele aldığı Freud'un psikanalitik kuramının temel kavramlarının çerçevesi verildikten sonra, Lacan'ın kendi özgün kuramına temel teşkil eden kavramları açıklanmıştır. 
Oğuz Atay'ın 'Tutunamayanlar' romanındaki varoluş metaforu metin ve metinde yer alan karakterler bağlamında ele alınarak, Lacan'ın psikanalitik kuramı çerçevesinde açıklanmıştır. Yalnızlık, anlamsızlık, intihar, ölüm, umutsuzluk, yabancılaşma, absürd gibi romandaki karakterlerin psişelerini oluşturan unsurların bilinçdışı simgelerinin analizi Lacan'ın kuramı ile yapılmıştır.

Abstract:
Since the past centuries to up until now, ontological anxieties have been a member of significant core problematics. It has been always a painful process for a human being to understand and make sense of his nature and realities. Sometimes the problems of distress, traumas, despair, death, etc. that people have experienced, turn into a vexed issue and become a dead end. Psychoanalysis has been a new and radical clinic approach and also has become the most comprehensive theory which provides groundbreaking explanations to these dead ends and root causes of them. 
According to the psychoanalytic theory, the unconscious is the secret power and essential source of human acts. The main way to approach this source is to release meanings beneath the discourses, which mean to release what has been disclosed by language. Hence explaining the unconscious dimension that literary texts inherit ensures a common area that resides at the root of both practices in terms of language. 
As a matter of fact, founder of psychoanalysis, Freud and his consecutives applied psychoanalytic method in their literary text analyses and executed the analytic analyses of texts belonging to writers such as Dostoyevsky and Shakespeare. As Jacques Lacan described his theory as returning back to Freud and stated structure of unconscious as similar to the language and conducted analyses upon Sophocles' Antigone, Shakespeare's Hamlet and Edgar Allen Poe's The Purloined Letter in order to show psychoanalysis practice through literary texts. In this study, after providing essential scope of Freud's psychoanalytic theory to be able to explain epistemological structure of Lacan's psychoanalysis theory, the core concepts of Lacan's own unique theory have been explained.
The existence metaphor within the Oğuz Atay's book named as 'Tutunamayanlar' discussed in the context of text and the characters of the text and explained pursuant to Lacan's psychoanalytic theory. Analysis of unconscious images, belonging to aspects that constitute psyches of book characters, such as solidarity, meaninglessness, suicide, death, hopelessness, alienation, absurd have been applied through Lacan's theory.