Afet lojistiği ağ tasarımı optimizasyonu: Tuzla ilçesi örneği
Disaster logistics network design optimization: Tuzla district case
Yazar: SALİH ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. HALİM KAZAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Ağ tasarımı = Network design ; Deprem = Earthquake ; Doğal afetler = Natural disasters ; Karışık tam sayılı doğrusal programlama = Mixed  integer linear programming ; Lojistik = Logistics ; Optimizasyon = Optimization ; İstanbul-Tuzla = Istanbul-Tuzla

Özet:
Afetler, insanlık tarihi boyunca doğa ile verdiği yaşam mücadelesinde maruz kaldığı en önemli sorunlardan biridir. Teknolojik gelişmeler ve bilimsel çalışmalar sayesinde nedenleri ve sonuçları hakkında daha çok bilgi sahibi olsak da, doğal afetlerin tamamen engellenmesi mümkün değildir. Buna rağmen, afetlerin şiddetinin zayıflatılması ve etkilerinin azaltılması için birçok çalışma yürütülmektedir.
Bu çalışma, günümüzde insanları en çok etkileyen afet türlerinin başında gelen deprem sonrası sürecin optimizasyonuna yönelik yürütülmüştür. Deprem sonrası müdahale aşamasında yapılması gerekenlerin planlandığı bu çalışmada amaçlanan; depremden ağır yaralı olarak kurtulan hastaların en kısa sürede tedavi altına alınmasını sağlayacak lojistik ağı tasarlamaktır. Bu doğrultuda problemin çözümü için iki aşamalı bir çözüm modeli önerilmiştir. Birinci aşama yeni bir matematiksel karışık tamsayılı programlama modeli önerilmiştir. İkinci aşamada ise, matematiksel modelin çıktıları yeni hasta seçim yöntemiyle periyot bazında simüle edilmiştir. Önerilen model sayesinde hastaların hangi ambulans ile hangi hastaneye taşınması gerektiği tespit edilmiş, toplam süreyi minimum yapacak olan tercihler oluşturulmuştur.
Son olarak, geliştirilen yeni matematiksel model ve hasta seçim yöntemi İstanbul İli Tuzla İlçesi için yapılan deprem tahmin bilgileri ile sınanmıştır. Birinci durum senaryosu ile mevcut durum analizi yapılmış, ikinci ve üçüncü durum senaryolarında parametre ve kısıtlardaki değişimle beraber modelin duyarlılığı test edilmiştir.

Abstract:
Disasters are one of the most important problems that humankind has been exposed to throughout history in its struggle to survive with nature. Although we have more information about the causes and consequences of natural disasters thanks to technological developments and scientific studies, it is not possible to completely prevent them. However, many studies are carried out in order to weaken the severity of disasters and minimize their effects afterwards. 
This study was carried out for the optimization of the post-earthquake process since earthquake is one of the most destructive natural disaster types today. The aim of this study, in which things to do in the post-earthquake intervention phase is planned; is to design a logistics network that will ensure that patients who survived the earthquake with severe injuries are treated as soon as possible. In this direction, a two-stage solution model is proposed for the solution of the problem. In the first stage, a new mathematical mixed integer programming model is proposed. In the second stage, the outputs of the mathematical model were simulated on a period-by-period basis with the new patient selection method. With the proposed model, which ambulance should transport patients to which hospital was determined and preferences that would minimize the total time were formed. Thanks to mixed integer programming, ambulances were directed to transport specified patients. 
Finally, the developed new mathematical model and patient selection method were tested with earthquake forecast data for Tuzla District of Istanbul Province. Baseline analysis was made with the first case scenario, and the sensitivity of the model was tested with the change in parameters and constraints in the second and third case scenarios.