Sosyal dışlanma ve çalışan yoksulluğu ilişkisinin incelenmesi: Bingöl ili örneği
Investigation of the between social exclusion and working poor: The case of Bingöl province
Yazar: ABDULKADİR İNAK
Danışman: PROF. DR. BEDRETTİN KESGİN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu çalışmada, Bingöl ilinde ikamet eden çalışan yoksul katılımcıların algı seviyelerinin demografik faktörlere göre sosyal dışlanma ölçeği boyutlarında farklılaşma durumu incelenmiştir. Bu incelemeye bağlı olarak da sosyal dışlanma ile çalışan yoksulluğu arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarmak amacıyla ölçeğin boyutları nitel verilerle desteklenmiştir. Araştırmanın modelinde, karma yöntem tasarımlarından "yakınsayan paralel karma yöntem deseni" tercih edilmiştir. Araştırmada demografik verilere dair anket ve sosyal dışlanma düzeyini ölçmeye yönelik "Sosyal Dışlanma Ölçeği" tercih edilmiştir. Bu ölçeğin yanı sıra yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak katılımcılarla derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Araştırma, ölçüt örnekleme ile Bingöl ilinde yaşayan 550 çalışan yoksul bireyle yürütülmüştür. Bu bireylerden 15 katılımcı ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler analiz edilmiş ve sosyal hizmet bakış açısıyla yorumlanarak öneriler geliştirilmiştir.
Bu çalışma sonucunda, günümüzde değişen yoksulluğun bir görünümü olan çalışan yoksulluğu ile sosyal dışlanma kavramları arasında ihtiyaçların karşılanması, eğitim, sağlık, sosyal hizmetler, sosyalleşme, boş zaman değerlendirme vb. alanlarda iç içe geçmiş birtakım ilişkilerin varlığı bu araştırma kapsamında ortaya çıkarılmıştır. Çalışan yoksulluğu, sosyal dışlanmayı kolaylaştırıcı bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslek, çalışılan sektör, çocuk sayısı ve gelir değişkenleri, çalışan yoksul olan bireylerin sosyal dışlanma algı düzeylerinde anlamlı farklılıklar oluşturmaktadır. Bu değişkenlere ilave olarak maddi yoksunluk, ihtiyaçların karşılanma durumu, sağlık, eğitim gibi hizmetlere erişim, sosyalleşme becerileri, boş zaman değerlendirme durumu, sosyal hizmetlere erişim, sosyal aktivitelere katılım, gelecek beklentileri, aile kurumun enformel sosyal güvence işlevi, köylerin kentlerde bir sosyal destek aracı olarak kullanılması gibi faktörler; çalışan yoksul bireylerin sosyal dışlanmaya deneyimlerini etkilemektedir. Araştırma sonucuna göre olarak çalışan yoksulluğu ile sosyal dışlanma sorunlarıyla mücadelede; piyasa şartlarının devlet gözetiminde iyileştirilmesi, insana yakışır iş imkânlarının artırılması, aile, akrabalık, komşuluk, sivil toplum kuruluşları, dernekler, hayırseverlik girişimleri, inanç ritüelleri (fitre, zekât vb.) gibi enformel sosyal güvenlik ve dayanışma unsurlarında küreselleşme ile beraber meydana gelen hasarların giderilmesi ve güçlendirilmesi, birer insan ve vatandaşlık hakkı olarak kamu nezaretinde sosyal refah uygulamalarının ve sosyal hizmetlerin güçlendirilerek sürdürülmesi gerekliliğine ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the differentiation status of the perception levels of the working poor participants residing in the province of Bingöl according to the demographic factors in the dimensions of the social exclusion scale was examined. Based on this analysis, the dimensions of the scale were supported by qualitative data in order to reveal the connection between social exclusion and working poverty. In the model of the research, "convergent parallel mixed method design" was preferred among the mixed method designs. In the study, a questionnaire on demographic data and the "Social Exclusion Scale" to measure the level of social exclusion were preferred. In addition to this scale, in-depth interviews were conducted with the participants using a semi-structured interview form. Criterion sampling was used in the study. The research was carried out with 550 working poor individuals living in the province of Bingöl with criterion sampling. In-depth interviews were conducted with 15 participants from these individuals. The data obtained as a result of the research were analyzed and suggestions were developed by interpreting them from the perspective of social work.
As a result of this study, between the concepts of working poverty and social exclusion, which is a manifestation of the changing poverty today, there is a need to meet the needs, education, health, social services, socialization, leisure time, etc. The existence of some intertwined relations in the fields was revealed within the scope of this research. Working poverty is a factor that facilitates social exclusion. Gender, age, education level, occupation, sector of employment, number of children and income variables create significant differences in the social exclusion perception levels of working poor individuals. In addition to these variables, financial deprivation, meeting needs, access to services such as health, education, socialization skills, leisure time, access to social services, participation in social activities, future expectations, informal social security function of the family institution, villages as a social support tool in cities, factors such as use as; affects the experience of social exclusion of working poor individuals. According to the results of the research, in the fight against working poverty and social exclusion; ıt has been reached the necessity of ımproving the market conditions under the supervision of the state, increasing decent job opportunities, eliminating the damages caused by globalization in informal social security and solidarity elements such as family, kinship, neighborhood, non-governmental organizations, associations, philanthropy initiatives, belief rituals (fıtra, alms, etc.), social welfare practices and social services should be strengthened and maintained under the supervision of the public as human and citizenship rights.