Uzungöl Özel Çevre Koruma Bölgesi'nin biyotop haritalaması ve ekoturizm açısından değerlendirilmesi
Biotope mapping and the evaluating of Uzungöl Special Environment Protection Area regarding ecotourism
Yazar: EMRAH YALÇINALP
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA VAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Ekoturizm = Ecotourism ; Trabzon = Trabzon ; Uzungöl = Uzungöl ; Uzungöl Tabiat Parkı = Uzungöl Natural Park

Özet:
Ekoturizm, doğa, çevre ve ekoloji ile ilgili birçok kavramla kıyaslandığında göreceli olarak yeni diye nitelendirilebilecek bir kavramdır. Doğal ve kültürel kaynak değerlerin korunması ve sürdürülebilir bir biçimde turizme kazandırılmasından hareketle ortaya çıkmışsa da, tanımlanmasında ve ele alınmasındaki farklı yaklaşımlar nedeniyle zaman zaman eleştirilere de maruz kalmıştır.Bu araştırmada Trabzon'un Çaykara ilçesi yakınlarında bulunan Uzungöl Özel Çevre Koruma Bölgesi araştırma alanı olarak seçilmiş, bu alanın ekoturizm potansiyelini en somut ve gerçekçi biçimde ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu potansiyelin nesnel verilere dayanabilmesi için öncelikle alanın EUNIS sınıflandırma sistemine göre biyotopları tespit edilmiştir. Daha sonra bu biyotoplar CBS ile uydu görüntüleri de kullanılarak sayısal ortamda haritalandırılmıştır. 2 yıl boyunca yılın her döneminde gerçekleştirilen anket çalışmaları ile alanın ziyaretçi profili ve bu profillerin karakteristik özellikleri ile öncelik sıralamaları tespit edilmiştir. Alan belirlenen 20 adet ekoturizm potansiyeli belirleme kriteri doğrultusunda CBS yardımıyla değerlendirilmiş ve daha önce tespit edilen 3 farklı ziyaretçi profillerinin önceliklerine göre ekoturizm potansiyeli haritaları oluşturulmuştur.Alanın ekolojik hassasiyetleri, mevcut altyapı durumu, ziyaretçilerin erişim karakteristikleri gibi özellikler göz önünde tutularak alanın ekoturizm planlamasında önemli bir altlık teşkil edecek zonlama yaklaşımı geliştirilmiş, bunlara bağlı sonuç ve öneriler ortaya konulmuştur.

Abstract:
Ecotourism, as a term, can be described as relatively new when comparing with many other phenomena regarding nature, environment and ecology. Although ecotourism was created to be able to use natural and cultural resources for tourism in a sustainable way, it was also criticized especially because of the different approaches to the term and its implementations.In this study, a special environment protection area, Uzungöl in Çaykara district of Trabzon, was chosen as the research area. Main purpose of the study is to calculate ecotourism potential of the research area in an objective and scientific way. To do this, biotope classification regarding EUNIS was done first. Then, these biotopes were used to be able to create biotope map of the area using satellite images via GIS. Visitor (or ecotourist) profiles in the research area and their basic characteristics were identified owing to the questionnaires, which had been done during all seasons within 2 years. The area was evaluated according to 20 ecotourism identification criteria, which had been created before, via GIS and ecotourism potential maps of the area were created according to 3 different ecotourist profiles.In the last stage, the interim zone planning approaches were created regarding ecological sensitiveness, current infrastructure facilities and accessibility characteristics of the ecotourist profiles.