Aile benzerliği yaklaşımı temelli öğretim etkinliklerinin 6. sınıf öğrencilerinin bilimin doğası anlayışlarına yansımalarının araştırılması
An investigation of the reflections of teaching activities based on family resemblance approach on 6th grade students' understanding of the nature of science
Yazar: HANDAN GERNİ
Danışman: PROF. DR. SUAT ÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Aile Benzerliği Yaklaşımı (ABY) temelli öğretim etkinliklerinin ilköğretim 6. sınıf "Ses ve Özellikleri" ünitesi ile bütünleştirilerek doğrudan yansıtıcı bilimin doğası öğretiminin; öğrencilerin bilimin doğasını anlayışlarına ve ses ve özellikleri ünitesindeki başarılarına etkisini araştırmaktır. 
Yöntem: Bu araştırmada karma araştırma modellerinden gömülü desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel kısmında ön-test ve son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Nitel kısımda ise deney grubundaki öğrencilerle uygulama sonunda mülakatlar yapılmış ve toplanan veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Bayburt ili Demirözü ilçesinde bulunan iki okulda eğitim öğretimine devam eden 37 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın yürütüldüğü okulun 6. sınıfların tek şube olması ve öğrenci sayısının az olması nedeniyle kontrol grubu benzer özelliklere sahip başka okuldan seçilmiştir. Deney grubu (n=13) ve kontrol grubu (n=24) öğrenci ile yürütülmüştür. "Ses ve Özellikleri" konusunun öğretiminde, 5haftalık uygulama sürecinde, deney grubunda ABY temelli öğretim etkinliklerinin doğrudan yansıtıcı öğretimi ile bilimin doğası öğretimi, kontrol grubunda ise MEB tarafından öngörülen öğretim programındaki yöntemler kullanılmıştır.  Araştırmada veri toplama aracı olarak ABY Ölçeği, Başarı Testi ve Mülakat Görüşme Soruları kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Nitel veriler için de içerik analizi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmanın nicel bulguları, gerçekleştirilen öğretim uygulamaları sonrasında ABY temelli öğretim etkinlikleri doğrudan yansıtıcı öğretimi ile öğrencilerin bilimin doğası anlayışlarına ve akademik başarılarına etki ettiği göstermektedir. Bu iki değişken üzerinden yapılan karşılaştırmalarda deney ve kontrol gruplarının puan ortalamaları arasında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olduğu uygulanan istatistik testleri sonucunda belirlenmiştir. Nitel verilere uygulanan içerik analizi de yapılan doğrudan yansıtıcı bilimin doğası öğretiminin öğrencilerin bilimin doğasını anlayışlarına olumlu etkisi bulunduğunu göstermiştir.
Sonuçlar: ABY temelli öğretim etkinliklerinin doğrudan yansıtıcı öğretiminin fen bilimleri dersi ''Ses ve Özellikleri'' ünitesi ile bütünleştirilerek öğrencilerin bilimin doğasını anlayışlarını ve ünitedeki başarılarını olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: bilimin doğası, doğrudan yansıtıcı öğretim, aile benzerliği yaklaşımı, ses ve özellikleri

Abstract:
Purpose: The aim of this study isto investigate the reflections of teaching activities based on the Family Resemblance Approach (FRA) with the direct reflective teaching approach on students' understanding of the nature of science and their achievement in science lessons to integrate NOS teaching into the 6th grade "Sound and its Properties" unit.
Method: In this study, embedded design from mixed research models was used. In the quantitative part of the study, a quasi-experimental design with pretest-posttest control group was used. In the qualitative part, interviews were conducted with the students in the experimental group at the end of the application and the collected data were subjected to content analysis. The study group of the research consists of 37 students continuing their education in twosschools in Demirözü district of Bayburt province in the 2022-2023 academic year. The study was conducted with the experimental group (n=13) and control group (n=24) students. In the teaching of the subject of "Sound and its Properties", during the 5-week application process, the experimental group used the direct reflective teaching approach and the NOS teaching of the FRA-based teaching activities in the experimental group, and the methods in the curriculum prescribed by the Ministry of National Education were used in the control group.  In the study, the FRA Scale, Achievement Test, and Interview Questions were used as data collection tools. SPSS package programme was used to analyze the quantitative data. Content analysis was also used for qualitative data.
Findings: The quantitative findings of the study show that after the teaching practices, the direct reflective teaching approach of the FRA-based teaching activities influenced students' understanding of NOS and academic achievement. In the comparisons made on these two variables, it was determined because of the statistical tests that there was a statistically significant difference between the mean scores of the experimental and control groups in favor of the experimental group. The content analysis applied to the qualitative data also showed that the direct reflective NOS instruction had positive reflections on students' understanding of NOS.
Conclusions: It was concluded that the integration of the direct reflective teaching approach of the NOS-based teaching activities into the science course unit had a positive effect on students' understanding of NOS and their achievement in the science course.

Keywords: NOS, direct reflective teaching, family resemblance approach, sound, and its properties unit