Bazı entomopatojen fungus izolatlarının patates güvesi [(Phthorimaea operculella) (Zeller) (Lepidoptera: Gelechiidae)]' nin mücadelesinde kullanım olanakları
Possible use of some entomopatogenic fungal isolates in the control of potato tuber moth [(Phthorimaea operculella) (Zeller) (Lepidoptera: Gelechiidae)]
Yazar: MÜSLÜM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. DÜRDANE YANAR ; PROF. DR. YUSUF YANAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Beauveria bassiana = Beauveria bassiana ; Biyolojik mücadele = Biological control ; Entomopatojenler = Entomopathogens ; Funguslar =

Özet:
Bu çalışma yerel entomopatojen fungus Beauveria bassiana (Balsamo-Crivelli Voillemin (GOPT-DYYLD, GOPT-228, GOPT-562), Metarhirzium brunneum (Petch) (ORP-13) izolatları ve ticari preparat Nostalgist BL (Beauveria bassiana strain Bb-1 %1,5,1x108 kob/ml min) 'nin patates güvesinin [(Phthorimaea operculella Zeller (Lepidoptera: Gelechiidae)] yumurta ve 3'üncü dönem larvalarına karşı etkinliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür.  Patates güvesinin 3'üncü dönem larvalarına karşı entomopatojen fungusların yumruya ve yaprağa püskürtme yöntemi ve yumurta dönemlerine karşı ovisidal etki çalışması olmak üzere 3 farklı yöntem kullanılmıştır. Laboratuvar ortamında üretimi yapılan GOPT-DYYLD, GOPT-228, GOPT-562 ve ORP-13 entomopatojen fungus izolatları 1x105, 1x106, 1x107 ve 1x108 konidia/ml spor yoğunluğunda hazırlanarak ve ticari preparat (Nostalgist BL 1x108 konidia/ml) mukayese ilacı kullanılarak doz-ölüm denemeleri yürütülmüştür.  Yumruya püskürtme yönteminde yerel izolatlar ve Nostalgist BL 1x108 dozunda 14'üncü gündeki düzeltilmiş ortalama yüzde ölüm verileri % 50'nin altında kalmıştır.  Yaprağa püskürtme uygulamasının 1x108 spor/ml dozunda 5'inci günde GOPT-DYYLD, GOPT-228, GOPT-562 ve ORP-13 izolatlarında sırasıyla %61.0±2.76, %67.0±2.13, %69.0±1.00 ve %75.0±1.66 oranında ortalama yüzde ölüme neden olmuştur. Yerel izolatlar, yaprak uygulamasında dokuzuncu  
günde %95'in üzerinde ortalama yüzde ölüme neden olmuştur. Nostalgist BL'de sırasıyla beşinci günde %37.0±2.13, dokuzuncu günde ise %64.5±5.51 oranında ortalama yüzde ölüm ile etkinliği yerel izolatlara göre düşük kalmıştır. Ovisidal etki denemelerinde en yüksek etki ORP-13 (%61.5±2.89) izolatında görülürken bunu GOPT-562 (%47.5±1.34), GOPT-228 (%28.0±2.49), GOPT-DYYLD (%19.0±2.08) ve Nostalgist BL (%11.0±0.6) etkiye sahip olurken aynı izolatların yumurtadan çıkan larvaların ergin döneme ulaşma yüzde engelleme oranı sırasıyla %73.0±1.0, %61.9±2.0, %47.2±2.45, %34.3±2.59 ve %14.7±1.43 oranında olmuştur. Zaman-ölüm verilerinde LT50 değerleri ORP-13 de 2.18(1.86-2.50)/gün, GOPT-228 2.82(2.46-3.19)/gün, GOPT-562 2.86(2.5-3.1)/gün ve GOPT-DYYLD de 3.09(2.75-3.44)/gün olmuştur. Mukayese ilacında (Nostalgist BL) LT50 değeri 6.74(5.7-8.1)/gün olarak yerel izolatlara göre etkinliği düşük kalmıştır.  Elde edilen bulgular ışığında yaprağa uygulama metodunda ORP-13 ve GOPT-228 izolatları ile patates güvesi mücadelesinde ümit var sonuçlar elde edilmiştir. Bu konuda daha detaylı çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the effectiveness of local entomopathogenic fungus isolates (Beauveria bassiana (Balsamo-Crivelli Voillemin) and Metarhirzium brunneum (Petch)) and commercial preparation (Nostalgist BL) against potato moth [(Phthorimaea operculella Zeller (Lepidoptera: Gelechiidae)] eggs and 3rd instar larvae under laboratory conditions.  Three different methods were used: Spraying method of entomopathogenic fungi on tubers and leaves to control 3rd instar larvae of potato moth and ovicidal effect study on it's egg stage. GOPT-DYYLD, GOPT-228, GOPT-562 and ORP-13 entomopathogenic fungus isolates produced in the laboratory were prepared at 1x105, 1x106, 1x107 and 1x108 conidia/ml spore concentrations and by using commercial preparation (Nostalgist BL) dose-mortality trials were performed. According to the results of the analysis, in the tuber spraying method, the 1x108 spores/ml concentration of the local isolates and Nostalgist BL had below 50% percent mortality rate on the 14th day. According to the percent mortality data on the 5th day in leaf spray trials, mortality rates caused by GOPT-DYYLD, GOPT-228, GOPT-562 and ORP-13 were %61.0±2.76, %67.0±2.13, %69.0±1.00 ve %75.0±1.66 respectively. At the end of 9th day, all the local isolates had over %95 mortality rate.  On the other hand, the commercial preparation caused %37.0±2.13, %64.5±5.51  at  the end of 5th and 9th day respectively. While  ORP-13 was the most effective isolate in ovicidal effect trials, ovicidal effects of GOPT-562, GOPT-228, GOPT-DYYLD and Nostalgist BL were %47.5±1.34, %28.0±2.49, %19.0±2.08,  and %11.0±0.6 respectively.  The rate of hatched lavae reaching adult stages in ORP-13, GOPT-562, GOPT-228, GOPT-DYYLD and Nostalgist BL aplications were %73.0±1.0, %61.9±2.0, %47.2±2.45, %34.3±2.59 ve %14.7±1.43 respectively. The LT50 of ORP-13, GOPT-228, GOPT-562, GOPT-DYYLD isolets at 1x108 were 2.18(1.86-2.50)/day, 2.82(2.46-3.19)/day, 2.86(2.5-3.1)/day and 3.09(2.75-3.44)/day respectively. It was determined that Nostalgist BL had a lower killing ability than local isolates with a LT50 value of 6.74(5.7-8.1)/day. As a result of this study, it has been seen that entomopathogenic fungi ORP-13 ve GOPT-228 local isolates have a potential to control the larva in leaf spraying method and egg stages of the potato moth. It is thought that the more detailed studies should be carried out under field conditions.