Diyete eklenen doymuş yağ asitleri ve fruktozun lipoprotein profili ve kolesterol metabolizması ile ilişkisi
Relationship between saturated fatty acids or fructose added diet and lipoprotein profile and cholesterol metabolism
Yazar: ELİF ULUĞ
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN NERGİZ ÜNAL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diyet = Diet ; Fruktoz = Fructose ; Karaciğer = Liver ; Kolesterol = Cholesterol ; Lipidler = Lipids ; Lipoproteinler = Lipoproteins ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Günümüzde besin sanayisinin gelişimi ile birlikte artan işlenmiş besin tüketimi ve dolayısıyla yüksek doymuş yağ asitleri ve fruktoz alımı, artan kronik hastalık prevalansı ile ilişkilendirilmektedir. Bu çalışmada farelerde yüksek doymuş yağ asitleri ve fruktoz alımının karaciğerde kolesterol metabolizması ile kan lipit ve lipoprotein profili üzerine etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Dokuların elde edildiği bir önceki çalışmada C57BL/6 erkek fareler (n=40, 8 haftalık) standardizasyon amacıyla 2 hafta boyunca standart yem ile beslenmiştir. Fareler 4 gruba ayrılmış ve 15 hafta boyunca standart yem, yüksek tekli doymamış yağ asitleri, yüksek doymuş yağ asitleri yada yüksek fruktoz içeren diyetler ile ad bilitum olarak beslenmişlerdir. Diyet müdahalesi sonunda kan alınmış ve dokular izole edilerek deney sonlandırılmıştır. Çalışma sonunda en yüksek yem tüketiminin fruktoz grubunda olduğu saptanmıştır (p<0,05). Diyet müdahalesi grupların enerji alımlarının anlamlı yüksek olmasına (p<0,001) paralel olarak vücut ağırlıklarındaki değişim kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,05). Plazma ve karaciğer total kolesterol, plazma LDL-K, non-HDL-K (p<0,05) ve apo-B seviyeleri (p<0,001) ile total kolesterol/HDL-K, LDL-K/HDL-K (p<0,05) ve apo-B/apo-A1 oranları (p<0,001)  yüksek doymuş yağ asidi veya fruktoz alan gruplarda diğer gruplara kıyasla daha yüksek, plazma HDL-K (p<0,05) ve apo-A1 (p<0,001) düzeyleri ise anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Plazma VLDL-K ve Lp(a) düzeyleri gruplar arasında farklılık göstermemiştir (p>0,05). Western-blot bulgularında ise yüksek doymuş yağ asitleri veya fruktoz alan gruplarda HMG-CoA redüktaz ve ACAT-1 enzim seviyelerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, kolesterol metabolizması ve lipoprotein profilini altında yatan mekanizmalar ile olumsuz etkilediği için bireysel farklılıklar ve diyetteki diğer faktörler değerlendirilerek doymuş yağ asitleri ve fruktoz alımı sınırlandırılmalıdır.

Abstract:
Currently, along with development of food industry, consumption of high saturated fatty acids and fructose via processed food are associated with increased chronic disease prevalence. Therefore, the aim of the study was to examine the effects of dietary high saturated fatty acids or fructose intake on cholesterol metabolism, blood lipid and lipoprotein profile in mice. The previous study had been performed with C57BL/6 type male mice (n=40, 8 weeks old). After the standardization period for 2 weeks, mice had been divided into 4 groups and fed with standart chow, high monounsaturated fatty acids, high saturated fatty acids or high fructose containing diets ad libitum for 15 weeks.  At the end of the study, the animals had been sacrificed; then blood and tissues were isolated immediately. It was determined that feed intake in fructose group was higher than other groups (p<0.05). In parallel energy intake of dietary manipulation groups were higher than control (p<0.001), body weights in these groups were higher compared to the control (p<0.05). Plasma and liver total cholesterol levels, plasma LDL-C, non-HDL-C (p<0.05), apo-B levels (p<0.001), total cholesterol/HDL-C, LDL-C/HDL-C (p<0.05) and apo-B/apo-A1 ratios (p<0.001) were higher and plasma HDL-C (p<0.05) and apo-A1 levels (p<0.001) were lower in high saturated fat and high fructose fed groups compared to other groups. It was determined that plasma VLDL-C and Lp(a) values were not different among all groups (p>0.05). According to western-blot analysis, the contents of HMG-CoA reductase and ACAT-1 in high saturated fatty acids and high fructose groups were higher compared high monounsaturated fatty acids and control groups. In conclusion, these results showed that dietary high saturated fatty acids or fructose intake affected the cholesterol metabolism and lipoprotein profile with underlying mechanisms. Hence, saturated fatty acids and fructose intake should be limited in the diet in accordance to the individual differences and other dietary factors.