Ebelikte afet ve acil durumlarda hazırbulunuşluk eğitim modeli ve değerlendirme ölçeğinin geliştirilmesi
Development of a disaster and emergency preparedness training model and assessment scale in midwifery
Yazar: ESRA ÇÖMEZOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATMA DENİZ SAYINER
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç:Ebelikte afet ve acil durumlarda hazırbulunuşluk  eğitim modeli ve bu eğitim modelinden bağımsız olarak geliştirilmiş ölçeğin etkililiğini değerlendirme amaçlanmıştır. 
Yöntem:Araştırma T.C. Sağlık Bakanlığı Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesinde  15 Nisan 2022 – 30 Kasım 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir.Karma yöntem kulanılan bu araştırmadatoplam 1025katılımcı yer almıştır.SPSS programı ile Nicel verilerin betimsel analizleri, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Roc Curve testi, cronbach's alpha,AMOS programı ile Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA),MAXQDA programı ile nitel veriler analizi edilmiştir. Eğitim modeli geliştirilirken uzman görüşlerialınmış,konu merkezli tasarım yaklaşımı benimsenmiştir. Eğitim modeli etkililiğini belirlemek üzere yarı deneysel tasarım ile deney grubuna eğitim verilmiş, öncesi ve sonrasında başarı testleri ve geliştirdiğimiz ölçek uygulanmıştır. Sonuçlar arasındaki fark eşleştirilmiş t testi ile incelenmiştir. 
Bulgular: Ölçek geliştirme aşamasında,AFA  ve DFA analizleri sonrası dört faktörlü ve 20 madden oluşan ölçek geliştirilmiştir.Ölçeğin uyum iyilik değerleri kabul edilebilir değerlerdedir; X2/df=1.92, p<.001, CFI=.915, TLI=.900, SRMR=.700, RMSEA= .069. Ölçeğin güvenilirlik katsayıları tüm boyutlarda ve genelde α ≥ .74 bulunmuştur. Ölçek, ROC Curve analizi sonucunda65 puanının duyarlılıkta ve özgüllükte ayrım sağladığı bulunmuştur.Eğitim modeli uygulama öncesi ve sonrası gerçekleştirilen, başarı testi ve ölçek puanları  arasındaki farkincelendiğinde son test puanları öntest puanlarından anlamlı olarak yüksektir; sırasıyla t(37)=24.3, p<.001 , d=5.69 ve , t(37)=5.39, p<.001 d=0.79. 
Sonuç:Ebelikte Afet ve Acil Durumlarda Hazırbulunuşluk Ölçeği geçerli ve güvenilirdir.Geliştirilen eğitim modeli etkilidir. 
Anahtar Kelimeler: Ebelik, afet ve acil durum,eğitim modeli, hazırbulunuşluk, ölçek

Abstract:
Aim: It is aimed to evaluate the effectiveness of the disaster and emergency preparedness training model in midwifery and the scale developed independently of this training model.
Methodology:The research was conducted at the Başakşehir Çam and Sakura City Hospital of the Turkish Ministry of Health between April 15, 2022, and November 30, 2023. A mixed-method approach was employed, involving a total of 1025 participants. Descriptive analyses of quantitative data were performed using the SPSS program, including Exploratory Factor Analysis (EFA), Roc Curve test, Cronbach's alpha, while Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted with the AMOS program, and qualitative data were analyzed with the MAXQDA program. To determine the effectiveness of the training model, a quasi-experimental design was used; the experimental group received training, and pre- and post-tests as well as the developed scale were applied. Differences in results were examined using paired t-tests.
Findings: In the scale development phase, a four-factor, 20-item scale was developed following EFA and CFA analyses. The scale's fit indices were in acceptable ranges; X2/df=1.92, p<.001, CFI=.915, TLI=.900, SRMR=.700, RMSEA= .069. Reliability coefficients for the scale were found to be α ≥ .74 across all dimensions and in general. The scale, based on ROC Curve analysis, was found to differentiate effectively at a score of 65 for sensitivity and specificity. When examining the difference between pre- and post-implementation test scores and scale scores of the training model, post-test scores were significantly higher than pre-test scores; t(37)=24.3, p<.001, d=5.69 and, t(37)=5.39, p<.001, d=0.79 respectively.
Results:The Midwifery Disaster and Emergency Preparedness Scale is valid and reliable. The developed training model is effective.
Keywords: Midwifery, disaster and emergency, training model, preparedness, scale