Minimal sanatta form ve mekan ilişkisi
The relationships between form and space in minimal art
Yazar: BÜLENT BULDUK
Danışman: Y.DOÇ. CEMİL ERGÜN ; Y.DOÇ. DEVABİ KARA
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Biçim = Form ; Mekan = Space ; Minimalizm = Minimalism ; Sanat = Art

Özet:
çerigi en aza indirilmis sanat? olarak tanımlanan Minimalizm, 1960'larda ortayaçıkmıs bir akım olmasına ragmen, 20.YY'ın daha hemen baslarında bazısanatçıların çalısmaları ile ilk sinyallerini verdigi söylenebilir. Bu sanatçılargeleneksel formların bir türlü dısına çıkamayan zamanın kabullerini yıkmıs vekendi sanatsal duruslarıyla yeni formatlar sunarak özgün bir dil olusturmuslardır.20.YY'la birlikte yapıt-mekan iliskisi de sorgulanmaya baslanmıstır.Rönesans'tan bu yana ?kabul edilen bir ön plandan hareket etmek ve ön planaperspektif aracılıgı ile görünebilir bir derinlik izlenimi getirmek yerine, Kübistressamlar, saglam ve tasvir edilen bir arka plandan hareket ederler. Böyle birhareketle sanatçı, belli bir biçim seması içinde ön plana dogru çalısır.?1 Gerçeknesneleri özgün bir biçimde resimlerinde kullanan Kübistler, böylelikle resmigerçek mekana açan ilk sanat hareketi olmustur. Günümüze kadar bir çoksanatçının referans noktası olarak aldıgı Marcel Duchamp'ın ?hazır-nesne?leriise nesneyi baglamından koparmaya yönelik bir girisimdir. Bundan böyle sanatyapıtı sınırsız bir mekan özgürlügüne sahiptir. Çöplük birikintilerini, endüstriartıklarını resimlerine sokan Kurt Schwitters daha sonra bu nesnelerle birmekanın içini düzenlemistir. Mekanı ele geçiren bu türden isleri `mekan = sanatyapıtı'ydı. El Lissitski' de tıpkı Schwitters gibi bir insanın gerçekten içinegirebilecegi, deneyimleyebilecegi üç boyutlu bir mekan tasarlamıstır. Bu ikisanatçı yerlestirmelerin bir nevi öncüsü olmustur. Gerçeküstücü'ler ise nesnelerikendi dogal ortamlarından çıkartarak sasırtıcı, düssel bir ortama tasıdılar.20.yy da sanatta gelisen saflasma egilimi yada minimal egilimler sürecinde bazısanatçılar, sembolik bir dil kullanarak kendilerini ifade etmeye basladılar.Semboller ve imgeler, sanatçının renk ve biçimleriyle birlesip, yapıtı ortayaçıkaran unsurlar oldu. Bu durum soyut sanata giden bir yol olmustur. Soyutsanatla birlikte sanatçılar nesne ötesine, görüntünün ardına ya da askın birvarlıga ulasma çabası içine girdiler. Sanatçılar saf olanın pesine düstüler veobjesiz sanata dogru kaymaya basladılar. ?Resmine zararlı oldugu gerekçesiyledogal görüntüleri ilk eleyen ressam Vassili Kandinsky?2, resmi ?sıfır noktası?naçeken Kazimir Malevich ve resim yüzeyinde derinlik yanılsamasına gerekolmadıgını düsünen Piet Mondrian bu egilime öncülük etmislerdir.Bu sanatçılarla baslayan saflasma süreci Minimal sanatla doruk noktasınaulasmıstır. 1960'larda A.B.D'de ortaya çıkan Minimalizm, bir yandan soyutdısavurumculugun romantik tavrına diger yandan da optik yanılsamaya dayananPop Art ve Op Art'a karsı bir tepki niteligindedir. ?Minimal Art ile resim ve heykelebambaska bir disiplin gelmis form ve mekân anlayısından tutun da, plastiksanatları ilgilendiren hemen her öge Minimal Art'ta degisime ugramıstır.?3 "Sanatsanat içindir " ilkesini yücelten Minimal Sanatta resim ve heykelde bir andagöze çarpan düzen ve bütünlük önemlidir. Minimalistler resimlerinden artistikbiçimleri, renkleri atmıslardı. Tuvallerin formlarını olusturan sınırları yapıtlarınadahil etmislerdir. Mekan resimlerin bir elemanı haline gelmistir. Heykeltraslarise yapıtlarında geleneksel heykelin vazgeçilmezi olan ?kaide? unsurunu ortadankaldırmıslardır. Sanatçılar heykelin yer alacagı mekanla iliskisini sorgulamıs,mekana göre islerini sekillendirmis ve sergilemislerdir.Ancak 1960'ların sonuna gelindiginde Minimalizm bir çok yönden elestirilmeyebaslanmıstı. Geometrinin dayattıgı sınırlar, hayattan kopma ve el isçiligininneredeyse yok sayılması bu elestirilerden bazılarıdır. Bir süre sonra çesitli2 Mehmet YILMAZ, Modernizmden Post-modernizme Sanat, Ankara, Ütopya Yayınevi, 2006,s.633 Özkan EROGLU, ?Minimal Art?, Yapı Dergisi, sayı:199,stanbul 1998, s.121gruplardan genç sanatçılar Minimalist estetigin degerlerini yeni umulmadıknoktalara tasımıstır. Post-minimalistler olarak anılan bu sanatçılar Minimalsanatın asırı biçimciliginin aksine kalıcılıgı olmayan, geçiciligi vurgulayanbiçimsel özellikleri kullanmıslardır.Batı'lı anlamda görsel sanatlarla 18.YY'ın sonlarında tanısan Türkiye iseCumhuriyetin kurulmasıyla beraber yeni yönelimlere sahne olur. Ancak bireyselve özgün çıkıslar 1950'lerde baslar. Bu tarihten itibaren sanatçılar soyutlamayayönelirler. 60'lara gelindiginde Türk plastik sanatları dünyadaki örneklerineparalel bir sekilde saf soyuta ve Minimal Sanata uzanan bir anlayısta örneklervermistir. Bugün ise hem ressamlar hem heykel sanatçıları yapıtlarında minimalformları sıklıkla kullanmaktadır.

Abstract:
Minimalism which is described as ?Art which its content is minimized? is born in1960s but in the early 20th century it was giving the signals of birth by some ofthe works of some artists. These artists broke the recognitions of their timewhich could not pass the lines of conventional forms, and with their own artisticstands they produced a new language by creating new formats.By 20th century, work-space relations have started being inquired. Since theRenaissance ?instead of working in a foreground and producing a visible senseof depth to the foreground by perspective; Cubist Artists work with a valid andwell-described background. With such an act the artist works toward theforeground in a certain format diagram.? Cubism by using real objects in aunique way, were the first art movement to open art to real space. ?Readymade?of Marcel Duchamp, who is still being referenced by artists of our time, isan attempt to separate the object from its context. Since that, art has a freedomof infinitive space. Kurt Schwitters inserted trash piles, industrial wastes to hispaintings and later on designed an interior space by these objects. Such workswhich seized the space were `space=artwork?. El Lissitski, just like Schwitters,created three dimensional spaces which a human could get in and experience.These two artists were some kind of the leaders of installations. Further more,Surrealists took objects out of their own natural environments and put them in asurprising and an imaginary environment.In 20th century, with purification in art or minimal tendencies some artistsexpressed themselves by using a symbolic language. Symbols and images,combined with artist?s colors and forms, became the elements to compile awork. This leaded the way to abstract art. With abstract art, artists began tryingto go beyond the sight and over the reality of the objects. Artists began goingafter the purification and moved towards objectless art. ?Vassili Kandinsky whowas to first to eliminate objects claiming they are damaging his art? KazimirMalevich who drew the art to ?zero-point? and Piet Mondrian who denied theneed of illusion of depth in the surface of a painting, have leaded thismovement.The era of purification reached its peak by Minimal Art. Minimalism appeared inUSA in 1960s as a reaction to both the romantic attitude of abstractexpressionism and optic illusions of pop-art and op-art. ?Minimal Art has broughta new disciple to painting and sculpture, and changed everything fromunderstanding of form and space to every aspect of plastic arts.? Minimal Artpraises ?Ars gratia artis? and in Minimal Art, painting and sculpture, an obviousmethod and unity is important. Minimalists ceased using artistic forms andcolors. Canvas? borders were included in paintings. Space became an elementof their works. And sculptors ceased using pedestals which had been seen asindispensable, they inquired the relationship between sculpture and its place.They shaped their works according to its place and exhibited them in that way.But in the late 60s Minimalism was being questioned in many ways. Linesimposed by geometry, disconnection from real life, and handwork almost beingignored are the main subjects of critics. After some time, young artists fromdifferent groups have brought Minimalist aesthetic to a new and unexpectedplace. These artists, called Post-Minimalists, despite of the over-formal stanceof Minimal Art, used forms that emphasized impermanency.Turkey who met visual arts in western sense in late 18th century has been astage for new tendencies after the declaration of Republic but individual andinventive risings began in 1950s. After this date, artists began abstracting. In60s parallel to world?s tendencies, examples in a mentality in pure abstract andsimilar to Minimal Art were given. Today both artists and sculptors use minimalforms in their works often.