Hulki Aktunç'un öykülerinin tematik olarak incelenmesi
Thematic analysis of Hulki Aktunç's stories
Yazar: HALİL HAN
Danışman: DOÇ. DR. HALUK ÖNER
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cinsellik = Sexuality ; Doğaüstü = Supernatural ; Hikaye = Story ; Tema = Theme ; Yabancılaşma = Alienation ; Yalnızlık = Loneliness ; Ölüm = Death

Özet:
Yazar Hulki Aktunç, 1960 sonrası Türk edebiyatının önemli isimlerinden biridir. 1968-2011 yılları arasında geçen edebî yaşamında Türk edebiyatına roman, hikâye, deneme, şiir, sözlük ve söyleşi türlerinde önemli eserler kazandırmıştır. Yazarın "Gidenler Dönmeyenler", "Kurtarılmış Haziran", "Ten ve Gölge", Bir Yer Göstericinin Hayatı" ve "Güz Her Şeyi Bilir" olmak üzere toplam beş öykü kitabı vardır.

Yazarla ilgili yapılan akademik çalışmaları incelediğimizde, hikâyelerinin tematik incelenmesi noktasında bütüncül ve detaylı bir çalışmanın olmadığını tespit ettik. Bu çalışmamızda bu eksikliği gidermeyi, Aktunç'un adı geçen eserlerini derinlemesine ve çok yönlü bir tematik çalışmayla değerlendirmeyi amaçlamaktayız. Ayrıca çalışmamızın bundan sonra yapılacak akademik çalışmalara kaynaklık edeceği inancındayız. 

Hulki Aktunç'un edebi yaşamını 1980 öncesi ve sonrası olmak üzere iki ana döneme ayırmak mümkündür. Bilhassa hikâyelerinden "Gidenler Dönmeyenler" (1976) ve "Kurtarılmış Haziran" (1977), 1980 öncesi döneme ait eserleridir. Bu eserlerde Aktunç, çoğunlukla toplumsal meselelere eğilirken, sınıf ayrımı, nefret suçu, çeşitli sebeplerle ötekileştirme gibi temalar üzerinde ısrarla durmuştur. Bu temaların odağında özellikle 6-7 Eylül olayları ve 15-16 Haziran işçi olayları vardır. 1980 sonrası döneme ait "Ten ve Gölge" (1985), "Bir Yer Göstericinin Hayatı" (1989) ve "Güz Her Şeyi Bilir" (1998) isimli eserlerinde ise daha çok kentli insanın yabancılaşması, yalnızlığı, aidiyetsizliği, gibi toplum kaynaklı bireysel meselelere değinmiştir. Ayrıca cinsellik, ölüm, doğaüstü olaylar gibi meseleleri de eserlerinde oldukça sıra dışı bir üslupla ele almıştır. 

Çalışmamıza öncelikle kapsamlı bir literatür taraması yaparak başladık. Yazarın roman, hikâye, şiir, deneme, söyleşi ve sözlük alanındaki çalışmalarını edindik. Ayrıca yazarın başta edebi dergiler olmak üzere çeşitli süreli yayınlardaki demeçlerini ve yazılarını derledik. Aktunç ve eserleri üzerine yazılan yazıların olduğu kaynaklardan da faydalandık. Daha sonra bu kaynaklardan konumuzla ilgili olanları tasnif ettik. Eserleri tema tespiti nazarıyla okuyup her hikâye ile ilgili ön notlar aldık. Akabinde oluşturduğumuz bu ön tespitleri tema başlıkları halinde bölümlere ayırdık. Sonuç olarak da tüm bu çalışmalarımızı tema başlıklarına göre ve belirli bir düzen halinde anlatma yoluna gittik. Tema tespitlerimiz esnasında çokça metin içi atıf yaparak tespitlerimizi desteklemeyi amaçladık. Tüm bu çalışmalarımız neticesinde yazarın 80 öncesi dönemde toplumsal meselelere, 80 sonrasında da bireysel konulara eğildiğini, anlatımlarında kalıpları yıkan dil özelliklerine başvurduğunu (kasıtlı olarak noktalama ve yazım hataları yapmak veya yeni kelimeler üretmek gibi) tespit ettik. Bu bağlamda yazarın öykülerini toplumsal ve bireysel temalar olmak üzere iki ana başlık altında inceledik. Sonuç bölümde ise çalışmamızı genel hatları ile değerlendirdik.

Abstract:
Hulki Aktunç is a significant figure in Turkish literature post-1960. Between 1968 and 2011, he produced a substantial body of work encompassing novels, short stories, essays, poetry, dictionaries, and interviews. His five short story collections—Gidenler Dönmeyenler, Kurtarılmış Haziran, Ten ve Gölge, Bir Yer Göstericinin Hayatı, and Güz Her Şeyi Bilir—constitute a notable portion of his literary output.

An analysis of the existing academic studies on Aktunç reveals the lack of a comprehensive thematic examination of his stories. This study aims to fill this gap by conducting an in-depth and multifaceted thematic analysis of the aforementioned collections. We believe this research will contribute significantly to the existing scholarship on Aktunç and Turkish literature.

Aktunç's literary career can be divided into two distinct periods: pre-1980 and post-1980. His earlier works, such as Gidenler Dönmeyenler and Kurtarılmış Haziran, primarily explore social issues like class division, hate crimes, and ostracism, often contextualized within significant historical events like the September 6-7 Pogrom and the June 15-16 Workers' Protests. In contrast, his later works, including Ten ve Gölge, Bir Yer Göstericinin Hayatı, and Güz Her Şeyi Bilir, delve into themes of urban alienation, loneliness, and a sense of displacement. These stories also address unconventional topics like sexuality, death, and the supernatural, employing innovative narrative techniques. 

The methodology employed in this study involved a thorough literature review, encompassing Aktunç's novels, short stories, poetry, essays, interviews, dictionaries, and contributions to literary journals and periodicals. Additionally, secondary sources discussing Aktunç and his work were consulted. Relevant materials were categorized, and the short stories were analyzed to identify thematic patterns. Preliminary notes were taken for each story and subsequently organized into thematic sections. The findings were systematically presented under thematic headings, supported by numerous in-text citations to strengthen the arguments.

The study concludes that Aktunç's pre-1980 works predominantly focus on societal issues, while his post-1980 works delve into individualistic themes. His distinctive narrative style, characterized by innovative language use and unconventional grammar and punctuation, is a hallmark of his work. The short stories were analyzed under two primary categories: social and individual themes. The conclusion provides an overall assessment of the study's findings.