Gemi insanları için yıldırma (mobbıng) ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması
Mobbing scale for seafarers validity and reliability study
Yazar: LEYLA TAVACIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE CEYLAN
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çalışma, "Yıldırma (Mobbing) Ölçeği denizcilik sektörüne özel olmalı mıdır?" temel araştırma sorusuna bağlı olarak denizcilik sektöründe yıldırma olgusunu incelemeyi amaçlamaktadır. Yıldırma, denizcilik sektöründe yaygın olarak görülen ve iş tatminini ciddi şekilde düşüren bir durumdur. Bu çalışmada; denizde çalışmaya devam eden gemi personelinin maruz kaldıkları veya maruz kaldıklarını düşündükleri yıldırma olgusunu araştırmak amacıyla, denizcilik sektörüne özgü bir yıldırma ölçeği geliştirilmiştir.
Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği analizinde, 18 madde için hesaplanan Cronbach alfa güvenirlik katsayısı 0,939 olarak yüksek bulunmuştur. Madde toplam korelasyon değerleri 9,584 ile 18,63 arasında değişmektedir. Madde toplam korelasyonu 0,30'dan düşük olmadığı ve 18 maddenin de yüksek güvenirlik düzeyinde olduğu için hiçbir madde çıkarılmamıştır. Ölçeğin geçerlik çalışmasında faktör yapısının belirlenebilmesi için anketteki maddeler üzerinde Varimax döndürme ve temel bileşenler analizi yöntemleri ile faktör analizi yapılmıştır. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda, toplam varyansın %75,08'ini açıklayan 4 faktörlü bir yapı elde edilmiştir ve faktör yüklerinin 0,512 ile 0,731 arasında uygun aralıklarda olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda, uyum iyiliklerinin olumlu sonuçlandığı ve yapı geçerliğinin sağlandığı görülmüştür. Ölçeğin test-tekrar test korelasyon değeri r = 0,966 olarak bulunmuş ve farklı zamanlarda yapılan iki uygulama arasında yüksek pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p < 0.01). Sonuç olarak, geliştirilen ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir'.

Abstract:
The study aims to examine the phenomenon of intimidation in the maritime industry based on the basic research question "Should the Mobbing Scale be specific to the maritime industry?". Mobbing is a common phenomenon in the maritime sector and seriously reduces job satisfaction. In this study, a maritime sector-specific mobbing scale was developed in order to investigate the mobbing phenomenon that the ship personnel who continue to work at sea are exposed to or think that they are exposed to.
In the internal consistency reliability analysis of the scale, Cronbach's alpha reliability coefficient calculated for 18 items was found to be 0.939. Item total correlation values ranged from 9.584 to 18.63. Since the item total correlation was not lower than 0.30 and all 18 items had a high level of reliability, no item was removed. In order to determine the factor structure of the scale in the validity study, factor analysis was performed on the items in the questionnaire with Varimax rotation and principal component analysis methods. As a result of the exploratory factor analysis, a 4-factor structure explaining 75.08% of the total variance was obtained and it was determined that the factor loadings were in the appropriate ranges between 0.512 and 0.731. As a result of confirmatory factor analysis, it was seen that the goodness of fit was positive and construct validity was ensured. The test-retest correlation value of the scale was found to be r = 0.966 and there was a high positive correlation between the two applications made at different times.