Güncel sanatta estetiğin dönüşümü - transformal estetik kavramı
Transformation of aesthetics in contemporary art - the concept of transformal aesthetics
Yazar: NAZİR ÖZBAKIŞ
Danışman: DOÇ. BARIŞ YILMAZ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Estetik = Aesthetics ; Estetik dönüşüm = Aesthetic transformation ; Güncel sanat = Contemporary art ; Modern sanat = Modern art ; Transformal estetik = Transformal aesthetics

Özet:
Sanat insanlığın ilk çağlarından günümüze kadar hep var olmuştur. Geçmiş dönemlerde sanat bilincinde üretilmese de estetik kavramının insan bilincinde oluşmasından sonra üretilen nesnelerde sadece işlevsellik değil duyusal ve işitsel bir tatmin oluşturması adına üretimler gerçekleşmiştir. Kendini sürekli geliştiren insanlık ürettiği eserlerde her seferinde daha güzeli bulmaya ve estetik olarak daha güzeli daha iyiyi elde etmeye çalışmıştır. Yaşamın içinde var olan sanat, yaşamın kendisinden beslenmiş ve sürekli olarak dönüşüme devam etmiştir. Bu değişimde estetiğin sanat üzerine çok büyük etkisi vardır. Bu etkiyi yaşanılan çağın kültürel, dini, psikolojik, felsefi, ekonomik ve politik birçok unsur dönemin estetik algısında değişime katkıda bulunmuştur.
Sanatla para her zaman ilişki içindedir ancak yakın çağa kadar bir bütün olmamıştır. Geçmiş çağlarda sanat hem üretimi için gerekli materyaller hem de eserin yapımını talep edenleri toplumun yüksek kesimlerinden olmasından dolayı sanat geçmişten günümüze kadar burjuva olarak adlandırılan toplumun üst kesimlerine hitap etmiş 2. Dünya savaşı sonrasında ortaya çıkan akımlar sonucunda sanatçılar daha özgürleşmişlerdir. Zamanla sanatçıların elde ettikleri bu özgürlük, sanatçıları sanatın en uç noktalarına kadar zorlamasına sebep olmuş ve bunun sonucunda geçmişte bildiğimiz katı forma sahip olan sanat daha akışkan bir hal almıştır. Sanat, sanat olarak adlandırıldığından beri hep değerli olmuştur ancak rönesansla başlayan saray ressamlığı ile başlayan serüvende sanat eseri para kaynağı haline gelmiş ve bunu doğru şekilde yönlendirdikleri taktirde ciddi kazanç edilebileceklerini fark etmişlerdir. Bu durum 20. yüzyılda da ortaya çıkan sanat akımları ve bazı sanatçılar sayesinde giderek hız kazanmış sanatın meta yönü giderek ortaya çıkmıştır.  Her ne kadar birçok sanatçı bu duruma karşı gelse ve buna karşı yönelimde bulunsalar da bunun önüne geçememişlerdir. Zamanla sanatın meta bir değerinin olması eserin üretilmesindeki estetik kaygıyı giderek düşürmüştür. Eserin metasal değeri arttıkça eserden estetik beklenti giderek düşmektedir. Dönemin sonlarına doğru bazı sanatçılar eserlerini tamamen metasal beklenti ile üretmiş, satılan yüksek meblağlı eserler ise daha fazla konuşulmalarına yol açmıştır. Sanat eleştirmenleri, galeriler, koleksiyonerler, küratörler ve sanatçılar bu süreçte markalaşmaya başladılar ve markalaşmışın altındaki eserler giderek daha fazla meblağlara yükselmesine sebep olmuştur. Bu süreç yaşanırken artık seyirci daha fazla para eden eserler görmek istiyor ve neyin onu bu kadar değerli kıldığına dair düşünmesini sağlamıştır. Estetik kavramının meta bir değer ile birleşimi transformal estetik kavramının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Estetik bir beklenti olmaksızın üretilen eserlerde, eserin fiyatının yüksek olması ve iyi pazarlanması esere estetik bir değer katmaktadır. Bunun bilinciyle üretilen eserler, estetik bir çabaya gerek duymadan sadece çok pahalı olması gerekiyordu ve bu sayede daha fazla talep görebilmektedir. Galeriler, koleksiyonerler eserlere bu sebepten sahip olmak istemektedirler bu onlar için hem onu satın alabilecek güçte olduklarını gösterirken hem de esere sahip olmanın yanı sıra kendilerinin reklamlarını da yapmalarını sağlamaktadır. Markalaşmış sanatçılar ve galerilerin sunduğu şeylere sahip olmak insanlar için bir tatmin oluşturuyor ve estetik açısından bir çabaya sahip olmasa da eserin meta karşılı güzel olduğunu düşündürmektedir. Satın alan kişi yeterince markalaşmış ise eseri bir yatırım objesi olarak saklayabilme veya kendi markasını da katarak olduğundan çok daha fazla miktara satabilmektedir.

Abstract:
Art has always existed from the first ages of humanity to the present day. Although it was not produced in the consciousness of art in the past, after the concept of aesthetics was formed in the human consciousness, productions were realized in order to create not only functionality but also sensory and auditory satisfaction in the objects produced. Humanity, which constantly improves itself, has always tried to find the more beautiful in the works it produces and to achieve the better aesthetically. Art, which exists in life, was nourished by life itself and continued to transform continuously. In this change, aesthetics has a great impact on art. Many cultural, religious, psychological, philosophical, economic and political elements of the era in which this effect was experienced contributed to the change in the aesthetic perception of the period.
Art and money have always been in a relationship, but they did not become a whole until recently. In the past, art has appealed to the upper segments of the society, which is called the bourgeois from the past to the present, because of the materials required for its production and the people who demand the production of the work from the higher parts of the society. This freedom gained by the artists over time has forced the artists to the extremes of art, and as a result, the art with the solid form we know in the past has become more fluid. Art has always been valuable since it was called art, but in the adventure that started with the palace painter, which started with the renaissance, the work of art became a source of money and they realized that they could make serious profits if they directed it correctly. This situation has gradually gained momentum thanks to the art movements and some artists that emerged in the 20th century, and the commodity aspect of art has gradually emerged. Although many artists opposed this situation and tended against it, they could not prevent it. Over time, the fact that art has a commodity value has gradually reduced the aesthetic concern in the production of the work. As the meta value of the work increases, the aesthetic expectation from the work gradually decreases. Towards the end of the period, some artists produced their works with purely commodity expectations, and the high amount of works sold caused them to be talked about more. Art critics, galleries, collectors, curators and artists started to become brands in this process, and the works under the branding caused more and more amounts to rise. While this process is going on, the audience now wants to see more expensive works, and it has made them think about what makes it so valuable. The combination of the concept of aesthetics with a meta value has led to the emergence of the concept of transformal aesthetics. In the works produced without an aesthetic expectation, the high price of the work and its good marketing add an aesthetic value to the work. The works produced with this awareness had to be very expensive, without the need for an aesthetic effort, and thus could be in greater demand. For this reason, galleries and collectors want to own the works, this shows that they have the power to buy it, and it also allows them to advertise themselves as well as owning the work. Owning what branded artists and galleries offer creates satisfaction for people and suggests that the work is beautiful against the commodity, even if it does not make an effort in terms of aesthetics. If the buyer is branded enough, he can keep the work as an investment object or sell it for much more than it is by adding his own brand.