Investigation of dyeing performance and physical properties of 100% cotton yarn produced by different spinning systems
Farklı eğirme sistemleriyle oluşturulmuş % 100 pamuktan eğrilmiş ipliklerin fiziksel özellikleri ve bobin boyama performansının incelenmesi
Yazar: HALİL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN TUĞRUL OĞULATA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Çalışmada, ring, kompakt, open-end rotor ve vorteks (Murata Vortex Spinner) eğirme sistemleri ile üretilmiş ipliklerin kendine özgü yapı ve özelliklerinin, bobin boyama sonrası renk verimliliği üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, işletme şartlarında ve farklı iplik numaralarında ring, kompakt ve rotor eğirme sistemi kullanılarak % 100 pamuklu karde iplikleri ve ring, kompakt, rotor ve vorteks eğirme sistemi kullanılarak da %100 pamuklu penye iplikleri üretilmiş ve ipliklerin fiziksel özellikleri test edilmiştir. Üretilen ipliklerle sabit bobin yoğunluğunda (370 gr/dm3) yumuşak boya bobinleri oluşturulmuş, üniversal bobin boyama makinesinde, reaktif boyarmadde kullanılarak ve üç farklı konsantrasyonda boyama işlemleri tamamlanmıştır. Spektrofotometre cihazı kullanılarak, boyanmış ipliklerin CIELab (L*, a*, b*, c* ve h), renk farkı (ΔE) ve boyama kuvveti (K/S) değerleri belirlenmiştir. Daha sonra testler sonucu elde edilen veriler kullanılarak, SPSS paket programı yardımıyla çeşitli istatistiksel test ve analizler (K-S ve Runs testi, varyans, regresyon ve korelasyon analizleri) gerçekleştirilmiş ve (K/S) değerlerinin tahmin edilmesini sağlayacak uygun regresyon modelleri oluşturulmuştur. Sonuç olarak, spektrofotometrik ölçümler ve istatistiksel analiz sonucunda rotor ve vorteks ipliklerinin ring ve kompakt ipliklere nazaran daha koyu renkte boyandığı ortaya çıkarılmıştır. İplik numarasının, hidrofilite ve bobin sertlik değerinin, iplik tüylülüğünün ve düzgünsüzlüğünün renk üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, effects of different yarn structures and properties, produced with ring, compact, open-end rotor and vortex spinning systems, on the color efficiency of package dyeing were investigated. For this purpose, %100 carded ring, compact and open-end yarns and %100 combed ring, compact, open-end and vortex yarns with different yarn counts which were used from the same raw material blend were produced and wound to perforated plastic dye tubes (cones) according to the principle of loose winding (package density; 370 g/dm3) and the physical properties of the yarns were tested. The bobbins were dyed with reactive dye for different three dyebath concentration in the universal package dyeing machine. CIELab (L*, a*, b*, c* ve h) values, color differences (ΔE) and color strength (K/S) values of dyed yarns were measured by the spectrophotometer. Various statistical test and analyses (K-S and Runs test, Variance, regression and correlation analyses) applied to the data obtained using the SPSS package programme and available regression models were constituted to predict the color strength (K/S) values. In conclusion, It was determined that vortex and rotor spun yarns have darker shades with respect to ring and compact spun yarns. The effect of yarn count, water absorption ability, package hardness, yarn hairiness and unevenness values on color was found as significant.