Anadolu mandalarında erken gebelik teşhisinin luteal vaskularizasyon, luteal boyut ve kan progesteron konsantrasyonu ölçümleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of early pregnancy diagnosis by luteal vascularization luteal size and blood concentration measurements in Anatolian buffaloes
Yazar: ALİ CAN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. GÜVEN KAŞIKÇI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Gebelik-hayvanda = Pregnancy-animal ; Luteal faz = Luteal phase ; Manda = Mandate ; Progesteron = Progesterone ; Teşhis = Diagnosis ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Dünya ve Türkiye'de önemi ve yetiştiriciliği gittikçe artan, süt ve et verimi bakımından büyük fayda sağlanan bir hayvan türü olan mandalar (Bubalus bubalis) hayvancılık alanında önemli bir etkinliğe sahiptir. Mandaların çok zor bakım ve beslenme şartları altında dahi yaşamını ve verimliliğini sürdürebilme, bunun yanında uzun bir reprodüktif ömre sahip olmaları onları yetiştiricilik anlamında çekici kılmaktadır. Mandaların östrus belirtileri ineklerle kıyaslandığında oldukça düşük olarak görülmüş, böylelikle sürü senkronizasyonu gerekli hale gelmiştir. 
Çalışmamızda bu amaçla sağlıklı, gebe olmayan 50 adet (n=50) Anadolu mandasına yeni sayılabilecek ve gebelik oranları umut veren bir senkronizasyon yöntemi olan Doublesynch protokolü uygulandı. Bu hayvanlar sabit zamanlı 96. saatte kızgınlık belirtisine bakılmaksızın tohumlandı. Tohumalama sonrası 3, 5, 10 ve 15. günlerde renkli doppler USG kullanılarak tüm hayvanların muayene edildi. Ovaryumlardaki luteal alan büyüklüğü (korpus luteum) ve luteal vaskularizasyon alanları kaydedildi. Aynı günlerde tüm hayvanlardan kan numuneleri alınarak kan-P4 konsantrasyonu ölçümleri yapıldı. Tüm bu bulguların istatistiksel olarak değerlendirilip erken gebelik tayini ve bu parametrelerin karşılaştırılması amaçlandı. 
Sonuç olarak Doublesynch protokolünün etkili bir senkronizasyon yöntemi olduğu düşünüldü. Erken gebelik teşhisi için değerlendirdiğimiz kan-P4 konsantrasyonunun ancak suni tohumlama sonrası 10. günden sonra belirteç olabileceği; gebe hayvanlarda gebeliğin şekillendiği kornu uteri tarafındaki korpus luteum büyüklüğünün gebe olmayanlara göre suni tohumlama sonrası 5. günden itibaren farklılaşarak arttığı, luteal vaskularizasyon alan büyüklüğünün ise yine gebelerde gebeliğin şekillendiği kornu uterideki korpus luteumda gebe olmayanlara göre suni tohumlama sonrası 3. günden itibaren büyüyerek fark gösterdiği sonucuna varıldı. Erken gebelik tespitinde en duyarlı parametrenin luteal vaskularizasyon alan karşılaştırması olduğu, daha sonra luteal büyüklük ve son olarak kan-P4 konsantrasyonu olduğu sonucuna ulaşıldı.

Anahtar Kelimeler: Manda, erken gebelik teşhisi, renkli Doppler ultrasonografi, luteal kan akışı, Doublesynch protokolü

Abstract:
The water buffaloes (bubalus bubalis) are the animals of beneficial properties such as dairy products, meat yield and strength. The buffaloes has an important activity in the field of animal husbandary in Turkey and all over the World. The buffaloes have the feature of sustaining their life and productivity even under very difficult care and feding conditions, in addition buffaloes have a long reproductive life, making them attractive in terms of breeding. The estrus symptoms of buffaloes have been seen as a rather weak compared to cows, so herd synchronization has become a necessity.
In this study, the doublesynch protocol, which is a new synchronization method that can be considered as a new and high pregnancy rate, was applied 50 (n=50) healthy and non-pregnant Anatolian buffaloes. These animals were inseminated  artificial at fixed-timed  96th hour regardless of the sign of estrus. After insemination, all animals were examined on days 3, 5, 10 and 15 using color doppler ultrasonograpy. The luteal area sizes and luteal vascularization areas were recorded in the ovaries of all animals. On the same days, blood-P4 concentration measurements were made by collecting blood samples from all animals. It was aimed to evaluate all these findings statistically and to determine early pregnancy and to compare these parameters.
As a result, the doublesynch protocol was thought to be an effective synchronzation method. It was thought that the blood- P4 concentration we evaluated for early pregnancy diagnosis could only be a marker from 10th day after artificial insemination. In pregnant animals, the size of the corpus luteum, in which pregnancy is shaped, increases from the 5th day after artificial insemination compared to non-pregnant animals. It was observed that the size of luteal vascularization area showed a difference in the corpus luteum in the uterus, in which the pregnancy shaped in pregnant animal, bu growing from the 3rd day after artificial insemination compared to non pregnant buffaloes. It was concluded that the most sensitive parameter in early pregnancy detection was luteal vascularization area comparison, then luteal size area and finally blood- P4 concentration.

Key Words: Buffaloes, Early pregnancy detection, Color doppler ultrasonography, luteal blood flow, doublesynch protocol