48-66 aylık çocukların bilişsel işlevlerinin dinamik değerlendirilmesi ve erken çocuklukta bilişsel işlevleri geliştirme etkinliklerinin katkısının incelenmesi
Dynamic assessment of 48-66-month-old children's cognitive skills and the effects of the cognitive activities in early childhood
Yazar: KÜBRANUR GÖZÜTOK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ AKŞİN YAVUZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Dinamik değerlendirme = Dynamic assessment ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Performans = Performance

Özet:
Araştırmanın amacı, 48-66 aylık çocukların bilişsel işlevlerinin dinamik değerlendirilmesi ve etkinlikler yoluyla çocukların bilişsel işlevlerinin desteklenmesidir. Araştırma gerçek deneme modellerinden ön test-son test kontrol gruplu deneme modeli ile tasarlanmıştır. Araştırma evrenini, Edirne il merkezinde bulunan Milli Eğitime Bakanlığı'na bağlı devlet ve anasınıfı ve bağımsız anaokullarına devam eden 48-66 aylık okul öncesi dönem çocuklar oluşturmaktadır. 
Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, aile tarafından doldurulan çocuk değerlendirme aile formu, öğretmenler tarafından doldurulan çocuk değerlendirme öğretmen formu ile Bilişsel İşlevlerin Uygulanması Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından çocukların ihtiyaçlarına uygun desteği sağlamak üzere MEB 2013 programı ile uyumlu sınıflandırma, işitsel bellek, görsel bellek, dikkat, örüntü, bakış açısı alma, sözel planlama gibi bilişsel işlevleri destekleyecek biçimde kurgulanan etkinlikler aynı zamanda çocukların öğrenmelerinde etkili olan davranışlardan öz düzenleme, sebat etme, hayal kırıklığı ile başa çıkabilme, esnek düşünme, motivasyon, etkileşim kurmayı da destekleyecek özelliklere sahiptir. Deney grubuna Ekim-Ocak ayları arasında toplam 12 hafta süresince, her hafta, haftada en az 2 gün, günde 2 etkinlik olarak planlanmış toplam 59 etkinlik uygulanmıştır. 
Araştırma sonucunda; 12 hafta süren etkinlik uygulamaları sonrasında yapılan değerlendirmeyle deney grubunda yer alan çocukların sınıflandırma, işitsel bellek, görsel bellek ve örüntü görevinde kontrol grubundaki çocuklardan daha başarılı oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte uygulanan etkinlikler deney grubunda yer alan çocukların bilişsel işlevlerinin davranış boyutunda; özdüzenleme, sebat etme, etkileşim kurma ve duyarlılığına önemli katkılar sağlamıştır. Hem deney hem de kontrol grubundaki çocukların aileleri ve öğretmenleri çocukların bilişsel işlevlerindeki performans değişikliklerini ve davranışsal değişimlerini gözlemlemişlerdir. Bu gözlemler çocukların bilişsel işlev performanslarındaki değişimle parallelik göstermektedir.

Abstract:
The aim of the present study is to evaluate 48-66-month-old children's cognitive skills using Dynamic Assessment and to support children's cognitive skills with activities. A pretest-posttest experimental design was employed. The target population of the study is the 48-66-month-old children in state funded schools in Edirne City Center. 
A demographics form developed by the researcher, a child evaluation form completed by parents and the Application of the Cognitive Functions Scale was used. The activities, which are the independent variable in the study, are designed in line with the National Ministry of Education' Preschool Program to support children's cognitive skills, including classification, auditory memory, attention, patterns, perspective taking, and oral planning as well as helping children gain the skills and behaviors that will aid them in learning, such as self-regulation, persistence, coping with disappointment, flexible thinking, motivation, and interaction. The experimental group received a total of 59 activities, which lasted for 12 weeks (2 activities a week and at least 2 days a week) between October and January. 
The results revealed that after the training the children in the experimental group did better in classification, auditory memory, visual memory, and pattern tasks compared to the children in the comparison group. In addition, the activities seemed to enhance children's self-regulation, persistence, starting interactions and sensitivity in the experimental group. Both parents and teachers observed the changes in children's cognitive performance and behaviors in both the experimental and the comparison group. The observations made by parents and teachers are in line with those of the researcher.