Lise matematiğinden üniversite matematiğine getirilen sosyomatematiksel normların oluşum sürecinin incelenmesi
Examining sociomathematical norms transferred from high-school mathematics to university mathematics
Yazar: BERNA TELCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA ÖZTÜRK
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Sosyomatematiksel norm = Sociomathematical norm ; Sınıf kültürü = Class culture

Özet:
Matematik öğrenme ortamındaki davranışların, öğrencilerde oluşan matematik yapma kültürüne etkisi sosyomatematiksel normlarla görülebilir. Matematik öğrenme kalitesi yüksek sınıf ortamlarının düzenlenmesinde hangi davranışların etkili olduğu sosyomatematiksel normların oluşum sürecinin incelenmesi sonucunda belirlenebilir. Üniversiteye başlamadan önce öğrencilerin bulundukları sınıflarda kazandıkları matematik yapma kültürünün, üniversite matematiğine geçiş sürecine nasıl destek olduğu belirlenerek, bu geçiş sürecini kolaylaştıracak stratejiler geliştirilebileceği ve yapılan öğretimin kalitesinin artırılabileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda araştırma ile lise matematiğinden üniversite matematiğine getirilen sosyomatematiksel normların oluşum sürecinde etkili olan faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Sınıf içerisinde matematiksel tartışmaları düzenleme rolünde olan öğretmenlerin sosyomatematiksel normların oluşum sürecinde de etkisi göz ardı edilemez. Bu kapsamda nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasının kullanıldığı bu araştırma, Trabzon ilinde yer alan üç farklı lisede görev yapan yedi matematik öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Sınıf içi gözlemler ve matematik derslerini yürüten öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda sınıf mikrokültüründe yer alan sekiz adet sosyomatematiksel norm belirlenmiştir. Belirlenen sosyomatematiksel normların birçoğunun matematiksel düşünmeyi engelleyici normlar olduğu tespit edilmiştir. Sosyomatematiksel normların oluşumunu etkileyen faktörlerin; sınıf seviyesi, öğrenci seviyesi, öğrenme alanı, öğretim yöntemi ve alan bilgisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğretmenlerin matematiksel düşünmeyi destekleyen sınıf ortamlarının düzenlenmesinde dikkat etmeleri gereken noktalar üzerinden önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The behaviors in the mathematics learning environment can be observed through sociomathematical norms, which influence the mathematics-making culture formed in students. The effective behaviors in organizing high-quality mathematics learning environments can be determined by examining the process of sociomathematical norm formation. It is thought that understanding how the mathematics-making culture acquired by students in their classrooms before entering university supports the transition to university mathematics can facilitate the development of strategies to ease this transition and enhance the quality of instruction. In this context, this research aims to investigate the factors affecting the formation process of sociomathematical norms brought from high-school mathematics to university mathematics. The influence of teachers, who facilitate mathematical discussions in the classroom, on the formation of sociomathematical norms is significant. Consequently, this study utilized a case study design, a qualitative research methodology, and was conducted with seven mathematics teachers from three different high schools in Trabzon. Data were collected through classroom observations and semi-structured interviews with the teachers conducting mathematics lessons. The data obtained were analyzed using descriptive analysis methods.
Based on the findings of the research, eight sociomathematical norms were identified. It was concluded that many of the identified sociomathematical norms are norms that may limit mathematical thinking. The factors affecting the formation of sociomathematical norms include class level, student level, learning area, teaching method, and subject matter knowledge. Based on the results obtained from the research, recommendations were made regarding the points that teachers should pay attention to in organizing classroom environments that support mathematical thinking.