Wechsler çocuklar için zeka ölçegi IV Türkçe formundaki maddelerin işlev farklılığının sosyo-ekonomik düzey ve cinsiyet açısından incelenmesi
An investigation of socioeconomic status and gender bias on wechsler intelligence scale for children: Fourth edition -Turkish form items
Yazar: ELİF BENGİ ÜNSAL ÖZBERK
Danışman: PROF. DR. NİZAMETTİN KOÇ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsiyet farkları = Gender differences ; Psikolojik ölçekler = Psychological scales ; Rasch modeli = Rasch model ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Wechsler ölçekleri = Wechsler scales ; Zeka ölçümü = Intelligence scale ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmanın amacı Wechsler Çocuklar için Zeka Ölçeği IV Türkçe formundaki maddelerin sosyo-ekonomik düzey ve cinsiyete göre işlev farklılığı gösterip göstermediğinin, birden fazla yöntemle incelenmesidir.
Araştırmada WÇZÖ-IV Türkiye Uyarlama ve Standardizasyon Çalısmasına ait 819 kişilik ön uygulama verileri kullanılmıştır. Çalışma WÇZÖ-IV'ün çoklu puanlanan maddelerden oluşan Küplerle Desen, Benzerlikler, Sayı Dizisi, Sözcük Dağarcığı, Harf-Rakam Dizisi, Kavrama alttestleri ve ikili puanlanan maddelerden oluşan Resim Kavramları, Mantık Yürütme Kareleri, Resim Tamamlama, Genel Bilgi, Aritmetik, Sözcük Bulma olmak üzere toplam 12 alttest ve bu alt testlerde yer alan 315 madde üzerinden yürütülmüştür. Araştırmanın verileri düzenlenirken tüm alt testlerin testi durdurma kuralına göre durdurulduğu gözlenmiştir. Uygulayıcılar ise testi durdurma kuralı doğrultusunda sorulmayan soruları 0 olarak puanlamışlardır. Durdurma kuralı, WÇZÖ-IV'deki maddelerin güçlüklerine göre sıralanması ve bu sebeple çocuğun ard arda yaptığı belli sayıdaki yanlıştan sonraki soruları doğru cevaplandırmayacağı varsayımına dayanmaktadır. Ancak gerçek durumu düşündüğümüzde, testi durdurma kuralı sonrasındaki sorular tam olarak yanlış değil, sorulmamış sorulardır. Bu yüzden durdurma kuralı ile sorulmayan maddelerin yanlış olarak kabul edilmeme varsayımı altında sonuçların nasıl farklılılaşacağına ilişkin bilgi sunması amacı ile çalışmaya ek bir koşul eklenmiştir. Böylece araştırmanın amacı doğrultusunda, iki koşul altında (Testi durudurma kuralı doğrultusunda sorulmamış maddelerin 0 olarak puanlandığı koşul ve testi durdurma kuralı doğrultusunda sorulmamış maddelerin kayıp veri olarak kabul edilip çoklu veri atama yaklaşımı olan yordayıcı ortalama eşleştirme tekniği ile doldurulduğu koşul), maddelerin işlev farklılığı içerip içermediğine karar vermek için ikili puanlanan maddeler açısından Rasch kestirimleri, Mantel‐Haenszel, SIBTEST yöntemleri, çoklu puanlanan maddeler açısından da Kısmi Puan Modeli, Mantel Test ve Poly-SIBTEST yöntemleri kullanılmıştır.
Araştırmanın bulgularına göre koşul 1 için ana alt testlerden küplerle desen alt testinde 1, benzerlikler alt testinde 4, resim kavramları alt testinde 2, sözcük dağarcığı alt testinde 3, mantık yürütme kareleri alt testinde 1, kavrama alt testinde 1, yedek alt testlerden resim tamamlama alt testinde 11, genel bilgi alttestinde 4, aritmetik alt testinde 2, sözcük bulma alt testinde 3 maddede çalışmada kullanılan en az iki yönteme göre cinsiyet açısından MİF'e rastlanmıştır. Koşul 2 için ise en az iki yönteme göre cinsiyet açısından MİF içeren maddeler benzerdir. Koşul 1 için ana alt testlerden küplerle desen alt testinde 1, resim kavramları alt testinde 1, sözcük dağarcığı alt testinde 3, kavrama alt testinde 2, yedek alt testlerden resim tamamlama alt testinde 3, genel bilgi alttestinde 3, aritmetik alt testinde 2 maddede çalışmada kullanılan en az iki yönteme göre yüksek-düşük sosyo-ekonomik düzey açısından MİF'e rastlanmıştır. Orta-düşük sosyo-ekonomik düzey açısından ise koşul 1 için en az iki yönteme göre, ana alt testlerden benzerlikler alt testinde 1, sayı dizisi alt testinde 1, resim kavramları alt testinde 1, sözcük dağarcığı alt testinde 1, harf-rakam dizisi alt testinde 1, mantık yürütme kareleri alt testinde 1, kavrama alt testinde 3, yedek alt testlerden resim tamamlama alt testinde 1, aritmetik alt testinde 4, sözcük bulma alt testinde 2 maddede MİF'e rastlanmıştır. Koşul 1 için ana alt testlerden küplerle desen alt testinde 1, sayı dizisi alt testinde 1, resim kavramları alt testinde 1, sözcük dağarcığı alt testinde 2, mantık yürütme kareleri alt testinde 1, yedek alt testlerden resim tamamlama alt testinde 1, aritmetik alt testinde 2 maddede çalışmada kullanılan en az iki yönteme göre yüksek-orta sosyo-ekonomik düzey açısından MİF'e rastlanmıştır. Her bir düzey için Koşul 2'de en az iki yönteme göre cinsiyet açısından MİF içeren koşul 1'deki maddeler ile benzerdir.
Araştırmada kullanılan MİF belirleme yöntemleri incelendiğinde, genel olarak yöntemlerin birbiriyle tutarlı sonuçlar verdiği ancak cinsiyet açısında MİF içeren maddelerin tespitinde Mantel-Haenszel, SIBTEST ve Mantel Test, Poly-SIBTEST istatistikleri daha tutarlı sonuçlar verirken sosyoekonomik düzeye göre MİF içeren maddelerin tespitinde Mantel-Haenszel, Rasch MODELİ ve Mantel Test, Kısmi Puan Modelinin daha tutarlı sonuçlar verdiği görülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to begin the process of applying current differential item functioning detection methods to intelligence tests by investigating potential gender and socio-economic status bias in the WISC-4. In addition, this study has shown similarities and differences in practice by comparing three DIF-detection techniques: The Rasch estimations, SIBTEST and the Mantel‐Haenszel techniques for dichotomous items; Partial Credit Model, Mantel Test ve Poly-SIBTEST for polytomous items.
In this study, Wechsler Intelligence Scale for Children: Fourth Edition Turkish standardization test pilot data were used. In accordance with the Wechsler Intelligence Scale for Children: Fourth Edition standardization study, data were collected from 817 children by psychologists. In accordance with the purpose of the study, 315 items were used both in polytomous scored subtests such as Block Design, Similarities, Digit Span, Vocabulary, Letter-Number Sequencing, Comprehension, and dichotomous scored subtest such as Picture Concepts, Matrix Reasoning, Picture Completion, Information, Arithmetic and Word Reasoning. 
	While organizing data for final analysis, one problem that exists with the Wechsler Intelligence Scale for Children is called the "discontinue rule". For example, in the similarities subtest the discontinue rule stops the test administration after five consecutive incorrect answers.  This situation can cause different students might take different numbers of items. When conducting analyses on the WISC-4, researchers assume that not asked items would be answered incorrectly. Because the items are arranged in order of difficulty and the testing stops after five consecutive incorrect answers, there is no opportunity for the child to attempt any of the remaining items. Thus, this study looks whether this type of scoring method has an effect on DIF analyses using two different methods: a) scoring unanswered items as incorrect and assume not asked items as missing and b) using multiple imputation-predictive mean matching.
According to results, for condition 1, from subtests in core battery, 1 item from Block Design, 4 items from Similarities, 2 items from Picture Concepts, 3 items from Vocabulary, 1 item from Matrix Reasoning, 1 item from Comprehension, from subtests in supplemental battery, 11 items from Picture Completion, 4 items from Information, 2 items from Arithmetic, 3 items from Word Reasoning are identified as DIF occurring items according to gender by at least 2 methods. Items are identified as DIF according to gender for condition 2 similar with condition 1. According to condition 1, from subtests in core battery, 1 item from Block Design, 1 item from Picture Concepts, 3 item from Vocabulary, 2 item from Comprehension, from subtests in supplemental battery, 3 item from Picture Completion, 3 item from Information, 2 item from Arithmetic are identified as DIF according to high-low socio-economic status by at least 2 methods. In accordance with moderate-low socio-economic status and condition 1, from subtests in core battery item from 1 item from Similarities, 1 item from Digit Span, 1 item from Picture Concepts, 1 item from Vocabulary, 1 item from Letter-Number Sequencing, 1 item from Matrix Reasoning, 3 item from Comprehension, from subtests in supplemental battery 1 item from Picture Completion, 4 item from Arithmetic, 2 item from Word Reasoning are identified as DIF occurring items by at least 2 methods. As to condition 1, from subtests in core battery, 1 item from Block Design, 1 item from Digit Span, 1 item from Picture Concepts, 2 item from Vocabulary,1 item from Matrix Reasoning, from subtests in supplemental battery, 1 item from Picture Completion, 2 item from Arithmetic are identified as DIF occurring items according to high-moderate socioeconomic status by at least 2 methods. Items are identified as DIF according to socio-economic status for condition 2 similar with condition 1.
In terms of DIF methods, Mantel-Haenszel, SIBTEST and Mantel Test, Poly-SIBTEST results were similar while investigating DIF according to gender also Mantel-Haenszel, Rasch estimations and Partial Credit Model, Mantel Test results were similar while investigating DIF according to socioeconomic status.