Yetişkin üreme çağındaki kadınların kullandıkları aile planlaması yöntemlerinden memnuniyeti ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the satisfaction of the adult reproductive age women from the family planning methods and the affecting factors
Yazar: EZGİ PINAR ERCAN
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile planlaması = Family planning ; Doğum kontrolü = Contraception ; Eğitim düzeyi = Education level ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Kadınlar = Women ; Kontraseptif cihazlar = Contraceptive devices

Özet:
Giriş: Aile hekimlerinin aile planlaması danışmanlığı yapmak, bireyleri bilgilendirmek, kendilerine uygun yöntemleri seçmelerine yardımcı olmak, seçtikleri yöntemleri doğru kullanıp kullanmadıklarını takip etmek konusunda görevleri vardır. İstenmeyen gebeliklerin önlenmesinde, ana-çocuk sağlığının korunmasında, üreme sağlğının iyileştirilmesinde etkin ve modern AP yöntemlerinin kullanılmasının önemi büyüktür. Bu çalışmada yetişkin üreme çağındaki kadınların kullandıkları AP yöntemlerinden memnuniyeti ve etkileyen faktörler değerlendirilmiştir.

Gereç ve Yöntem: Prospektif, tek merkezli, gözlemsel tanımlayıcı olarak yapıldı. Çalışmaya 01.06.2016-31.12.2016 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı nüfustan çalışmamıza katılmaya gönüllü 194 hasta dâhil edildi. 18 yaş altındaki hastalar çalışmaya dâhil edilmedi. Anket formu hastalarla birebir yüz yüze görüşme tekniğiyle dolduruldu. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.

Bulgular: Katılımcıların yaş ortalamaları 35,3±7,3 (min: 19, maks: 49) yıl idi. Katılımcıların eğitim durumlarına göre oranları %10,8 (n:21) okuma-yazma bilmiyor, %5,2 (n:10) okuma-yazma biliyor, %59,8 (n:116) ilköğretim, %23.2 (n:45) lise, %1,0 (n:2) üniversite şeklinde idi.

Katılımcıların kullandıkları yöntemlerin sayı ve oranları; RIA %21,6 (n:42), kondom %10,8 (n:21), hap %6,7 (n:13), geri çekme %44,8 (n:87), iğne aylık %1,5 (n:3), tüp ligasyonu %14,4 (n:28) idi.

18-24 yaş aralığında kondom kullanım oranı diğer yaş gruplarına göre, 35 yaş üstünde tüp ligasyonu oranı diğer yaş gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti.

Okuma yazması olmayanlarda tüp ligasyonu oranı, okuma yazma bilen grupta geri çekme oranı, lise ve üniversite mezunlarında hap kullanım oranı diğer gruplara göre yüksekti.RIA ve aylık iğne kullananlarda kendi memnuniyeti, kondom ve geri çekme yöntemi kullananlarda eşin memnuniyet oranları düşüktü.

RIA kullanımında kanamada artma, aylık iğnede kanamada azalma oranları yüksekti.

Geri çekme yönteminde ve kondom kullanımlarında danışmanlık alma oranı düşüktü.

Tüp ligasyonu yöntemini kullananlarda ailede kişi sayısı ortalaması diğer yöntemlere göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti. Ailedeki kişi sayısı 6 kişi ve üstünde olanlarda tüp ligasyonu oranı yüksekti.

Sonuç: Çalışmamızda etkili ve modern AP yöntemi kullanımının istenilen seviyede olmadığı görülmüştür. Toplumdaki bireylerin eğitim ve gelir düzeylerinin arttırılması, AP danışmanlığının ve AP hizmetlerinin yaygınlaştırılması etkili ve modern AP yöntemlerinin kullanımını arttıracaktır. AP danışmanlığı ve AP hizmetlerinin verilmesinde aile hekimlerine önemli görevler düşmektedir.

Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, aile planlaması, eğitim düzey

Abstract:
Introduction: Family physicians have responsibilities in terms of family planning counselling, informing individuals about family planning, helping them to choose the suitable planning method for themselves and following up whether they apply the methods correctly. The importance of using effective and modern family planning methods is significant in terms of preventing unintended pregnancies, protecting mother and child health and improving reproduction health. In this study, satisfaction of the adult women of reproductive age from the family planning methods and the factors affecting their satisfaction are evaluated.

Material and Method: A prospective, monocentric, observational and definitional study was conducted. 194 patients out of the population registered to Bağcılar Family Health Center of Haseki Health Application and Research Center of the University of Health Sciences were included to the study, at the dates between 01.06.2016 – 31.12.2016. The patients aged under 18 were excluded. The questionnaire form was filled in by the patients with the technique of face to face meeting. For statistical analysis, the programme SPSS 15.0 by Windows was used. Statistically alpha significance level was presumed as p<0,05.

Findings: The mean ages of the participants were 35,3±7,3 (min: 19, max: 49). The percentage distribution of the educational level of the participants is that 10,8% (n:21) of the participants were illiterate, 5,2% (n:10) were literate, 59,8% (n:116) were primary school graduate, 23,2% (n:45) were high school graduate and 1,0% (n:2) were university graduate.

The number and percentage of the methods that the participants have used were: intrauterine device 21,6% (n:42), condom 10,8% (n:21), oral contraceptive pills 6,7% (n:13), withdrawal 44,8% (n:87), monthly injections 1,5% (n:3), tubal ligation 14,4% (n:28).

The usage of condom was relatively higher in the 18-24 age group, tubal ligation was more frequently used at the ages over 35.The rates of using tubal ligation were relatively higher among the illiterates, just as the withdrawal in the literate group and oral contraceptive pills in the high school and university graduates.

Self satisfaction rate was low in the participants using intrauterine device and monthly injections; satisfaction rate of the spouse was low in the participants using condom and withdrawal.

In the usage of intrauterine device, the increase in vaginal bleeding rates were high, whereas in the usage of monthly injections the decrease in bleeding rates were high.

Consulting with a doctor rates were low in the usage of withdrawal and condom methods.

The average number of the family members were significantly the highest in the participants using tubal ligation, compared to the other methods. The participants having 6 or more members in their family the rates of using tubal ligation was high.

Conclusion: It is seen in our study that the usage of effective and modern family planning methods is not yet at a desired level. To increase the educational and income level in society and promote family planning counselling and family planning services will increase the usage of the effective and modern family planning methods. Family physicians have significant duties of family planning counselling and providing family planning services.

Keywords: Family Medicine, Family Planning, Level of Education.