Mesleki seçim hedeflerinin kariyer engelleri ve sosyal bilişsel değişkenler tarafından yordanmasına ilişkin bir model sınaması
Testing a model on the prediction of career choice goals through career barriers and social cognitive variables
Yazar: MUSTAFA SÜRÜCÜ
Danışman: PROF. DR. HASAN BACANLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer engelleri = Career barriers ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Sosyal bilişsel kariyer teorisi = Social cognitive career theory ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın amacı üniversite birinci sınıf öğrencilerinin kariyer engelleri, öz-yetkinlik, sonuç beklentileri ve ilgileri ile mesleki seçim hedefleri arasındaki ilişkilerini bir model çerçevesinde incelemektir.Çalışma grubuna, birinci sınıfa devam eden 520 kız, 221 erkek ve 2 cinsiyet belirtmeyen toplam 743 üniversite öğrencisi katılmıştır. Verilerin toplanmasında Algılanan Kariyer Engelleri Ölçeği, Matematik Öz-Yetkinlik Ölçeği, Mesleki Sonuç Beklentileri Ölçeği, Temel Bilim İlgisi Ölçeği ve Mesleki Seçim Hedefleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS, AMOS ve LISREL istatistik paket programlarıyla analiz edilmiştir. Araştırmada önerilen hipotezleri sınamak için Pearson momentler çarpımı korelasyonu ve yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır.Araştırma sonuçları algılanan kariyer engelleri, matematik öz-yetkinliği ve bilim ilgisinin doğrudan ve dolaylı olarak mesleki seçim hedefleriyle ilişkili olduğunu ve sınanan bu model bir bütün olarak mesleki seçim hedefleri ile doğrudan ilişkilidir. Algılanan kariyer engelleri, matematik öz-yetkinliği ve bilim ilgisi mesleki seçim hedefleri ile doğrudan ilişkilidir. Algılanan kariyer engelleri ve mesleki seçim hedefleri ilişkisinde matematik öz-yetkinliğinin aracı değişken olduğu söylenebilir. Matematik öz-yetkinliği mesleki seçim hedefleri ilişkisinde bilim ilgisinin, aracı değişken olduğu söylenebilir. Algılanan kariyer engelleri, matematik öz-yetkinliği ve mesleki sonuç beklentileri ile negatif yönde anlamlı düzeyde ilişkilidir. Matematik öz-yetkinliği mesleki sonuç beklentileri ve bilim ilgisi ilişkileri (orta düzeyde) anlamlıdır. Algılanan kariyer engelleri bilim ilgisi ilişkileri pozitif, düşük düzeyde ancak anlamlıdır. Toplam ilişkiler karşılaştırıldığında, mesleki seçim hedefleri üzerinde diğer yordayıcılara göre matematik öz-yetkinliğinin en önemli yordayıcı olduğu görülmüştür. Bunu sırasıyla algılanan kariyer engelleri ve bilim ilgisi izlemektedir. Sonuçlar literatür ve kuramlar açısından tartışılmış, ileride yapılacak araştırmalara ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Kariyer engelleri, öz-yetkinlik, sonuç beklentileri, seçim hedefleri

Abstract:
The aim of this research is to analyze the correlations of the career barriers, self-efficacy, outcome expectations and interests of freshman university students on their career choice goals in the framework of a model.The study group includes 743 university freshman students?520 female, 221 male and 2 students not reported gender. Perceived Career Barriers Scale, Mathematical Self-Efficacy Scale, Vocational Outcome Expectations Scale, Basic Science Interest Scale and Career Choice Goals Scale were used to collect the data. The data were analyzed by using statistical package programs like SPSS, AMOS and LISREL. Pearson Moment Correlation Coefficient and Structural Equation Model were applied in order to test the hypotheses suggested in the research.The results indicated that mathematical self-efficacy and science interest are related either directly or indirectly to career choice goals and this suggested model as a whole accounts for the career choice goals. Perceived career barriers, mathematical self-efficacy and science interest have a direct correlation on career choice goals. It can be asserted that mathematical self-efficacy is the mediator variable in the relation of perceived career barriers to the career choice goals. The relation of mathematical self-efficacy to career choice goals can be reported to be moderated by science interest. The correlations between perceived career barriers and mathematical self-efficacy and occupational outcome expectations are adversely mildly meaningful. The correlations between mathematical self-efficacy and occupational outcome expectations and science interest are mildly meaningful. The correlation between perceived career barriers and science interest positively little, though meaningful. When the total correlations are compared, it is perceived that mathematical self-efficacy is the most effective of the predictors on the career choice goals. It is followed by perceived career barriers and science interest respectively as important predictors of career choice goals. The results have been discussed in terms of literature and theory and specific suggestions were proposed for future studies.Keywords: Career barriers, self-efficacy, outcome expectations, choice goals