Bosnalı ressam Safet Zec
Bosnian painter Safet Zec
Yazar: REDZEP NIKSIC
Danışman: PROF. DR. AHMET KAMİL GÖREN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bosna = Bosnia ; Ressamlar = Painters ; Zec, Safet = Zec, Safet

Özet:
En önemli Boşnak ressamlarından biri olan Safet Zec, hayatının büyük bir kısmını, 1945 yılından Sosyalist Yugoslavya Federatif Cumhuriyeti'nin dağılışına kadar, çalkantılı sosyo-politik olaylarla şekillenmiş yoğun sanatsal bir yaşamın sahnesi olan Yugoslavya Sanat Sahası'nda eser yaratarak geçirdi. Bu dönemde güzel sanatlarda ortaya çıkan fenomenler, onun yaratıcılığını oldukça etkiledi ve zamanla yeni sanatların, özellikle enformal ve yeni figüratif yönlerin mutlak bir temsilcisi olarak konumlandı. 
Sanatçının Türkiye'de neredeyse hiç tanınmıyor olmasından dolayı, bu çalışmada ilgili sanat tarihi literatürünün, bu sanatçı hakkındaki monografi içeriklerinin ve kendisiyle yapılan mülâkatın analizi ve en temsili 48 eserinin estetik analizi nihayetinde, sosyo-politik hadiseler bağlamında hayatı ve yaratıcılığı ortaya konulmuştur. Dört grup motif kullandığı tespit edilmiştir: mimari (Bosna mahallesi, ev, avlu, taraba, duvar, cami, tekke, medrese ve kule  motifi), peyzaj, ölüdoğa (ekmek, bez, masa, konserve), insan figürleri ve uzuvları (portreler, eller, yüzü olmayan insan motifleri, beden). Teknik söz konusu olduğunda, kalemle, tüyle, mürekkeple çizim, lavi çini mürekkep, renkli mürekkep tüy kalem, tüy kalem, sepya kalemi, aside yedirme (etching), kuru kazıma, flomaster, kurşun kalem; kolaj, tempera – kartona ve tuvale yağlı boya –kâğıda, kartona, tuvale ve tahtaya, akuatint (leke baskı) – derin baskı tekniği; karışık teknik kullanmaktadır. Format, daha küçük olan 20x20 cm'den daha büyük olan 200x180 cm'ye kadar değişmektedir. Eserlerde, sıklıkla, ifade araçlarını değiştirerek tekrarladığı, büyüklüklerini deneyimlediği ve yapım teknikleriyle çevrelediği aynı motifleri kullanmaktadır.

Abstract:
One of the most influential Bosniak painters, Safet Zec, spent a significant part of his life creating in the so-called Yugoslav artistic space, which from 1945 until the dissolution of the Socialist Federative Republic of Yugoslavia was the stage for intense artistic life shaped by turbulent socio-political events. The phenomena which emerged at that point in time in the fine arts had a significant impact on his work, and over time, he emerged as the most prominent representative of a new art, specifically the art informal and neofiguration movements. 
Since this artist was almost unknown to the Turkish expert public, following the analysis of the relevant literature on the history of art, the content of monographs on this artist, and interviews carried out with him, the esthetic analyses of 48 of his most representative works represent his life and opus in the context of socio-political events. It was determined that he uses four groups of motifs: architectural (the motif of the Bosnian mahala, house, avlija, fence, wall, mosque, tekija, madrassa and tower...), scenery, still life (bread, cloth, tables, basins, cans), human figures and their parts (portraits, hands, motifs of people without faces, the human body). When it comes to technique, he uses drawing – in pencil, pen, ink, ink lavee, feather ink in color, feather ink, sepia toning, copper etching, drypoint, felt pen marker and charcoal; collage, tempera paint – on cardboard and on canvas; oil painting – on paper, cardboard, canvas and boards; aquatint – the intaglio printing technique; combined techniques. His formats range from smaller ones, 20x20, to larger ones 200x180 cm. He often uses the same motifs in his work, which he repeats over and over again, changing the means of expression, experimenting with their size, and framing them with his technique of choice. His palette ranges from green, via azure, to brick and red.