Ağaç tür çeşitliliği ve işletme şeklinin Kazdağı göknarının (Abies nordmanniana subsp. equi-trojani) çap büyümesine etkisi
The effects of tree species richness and management type on diameter growth of Kazdağı fir (Abies nordmanniana subsp. equi-trojani))
Yazar: GÖKHAN ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT KARA
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ağaçlar = Trees ; Göknar =   ; Kayın ağacı = Beech ; Tür zenginliği = Species richness ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Ağaç türü zenginliği meşcere verimliliği üzerinde genel olarak olumlu etkilere sahip, meşcere sıklığı ise genellikle olumsuz etkilere sahip olsa da, çeşitli çalışmalar meşcerelerde zenginlik-verimlilik ilişkilerine dair mevcut bilgilerimizin farklı ağaç türünden oluşan ormanlar için yetersiz olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, Kazdağı göknarı (Abies nordmanniana subsp. equi-trojani) ormanlarında doğu kayınının (Fagus orientalis L.) karışıma katılması durumunda ağaç türü çeşitliliğinin ve meşcere tipinin meşcere verimliliğini etkileyip etkilemediği gözlemlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda dört farklı meşcere seçilmiştir; a) göknar seçme ormanı, b) göknar aynı yaşlı ormanı, c) karışık göknar-kayın seçme ormanı, ve d) aynı yaşlı karışık göknar-kayın ormanıdır. Bu dört farklı meşcere tipinde çap artımının değişimi incelenmiştir. Bu tez çalışması Sinop Orman Bölge Müdürlüğü Ayancık Orman İşletme Müdürlüğü Akgöl Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma yapılan dört farklı meşcerenin her birinden 15'er adet 20x20 m büyüklüğünde deneme alanları alınmıştır. Ağaç tür çeşitliliğinin ve meşcere sıklığının 5-yıllık çap artımı üzerine olan etkilerinin tespit edilmesi amacıyla "Rastgele Etkiler Modeli" (Random Effects Model) regresyon analizi kullanılmıştır. "Tür Çeşitliliği" ve meşcere sıklığının 5-yıllık çap artımı üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Tür çeşitliliği ile çap artımı arasında ters bir ilişki söz konusudur. Meşcere sıklığı ile çap artımı arasında da ters bir ilişki söz konusudur. Meşcere sıklığının artması 5-yıllık çap artımının azalmasına sebep olmuştur. Meşcere tipinin 5-yıllık çap artımı üzerindeki etkileri karşılaştırıldığında, meşcere tipinin 5-yıllık çap artımı üzerinden anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bu çalışmanın bulgular, göknar ve kayın ağaçlarından oluşan meşcerelerdeki tür çeşitliliği kontrollerine ilişkin anlayışımızı geliştirecektir. Fakat, çalışmada elde edilen bulgular saf göknar ormanlarının karışık göknar-kayın ormanlarına tercih edilmesi için kesinlikle bir sebep değildir.

ANAHTAR KELİMELER: Artım, göknar, kayın, tür zenginliği, verimlilik

Abstract:
Although tree species richness generally has positive effects on stand productivity and stand density generally has negative effects, various studies show that our current knowledge of stands' richness-productivity relationships is insufficient for forests consisting of different tree species. In this study, it was observed whether tree species diversity and stand type affect stand productivity when Oriental beech (Fagus orientalis L.) joins to the mixture in Kazdağı fir (Abies nordmanniana subsp. equi-trojani) forests. For this purpose, four different stands were selected; a) uneven-aged fir forest, b) fir even-aged forest, c) mixed fir-beech uneven-aged forest, and d) mixed fir-beech even-aged forest. The variation of diameter increment was investigated in these four different stand types. This thesis study was carried out within the boundaries of Sinop Regional Directorate of Forestry, Ayancık Forest Management Directorate, Akgöl Forestry Operation Unit. Fifteen plots of 20x20 m were taken from each of the four different stands studied. "Random Effects Model" regression analysis was used to determine the effects of tree species diversity and stand density on 5-year diameter increase. It has been determined that "Species Diversity" and stand density have a significant effect on 5-year diameter increase. There is an inverse relationship between species diversity and diameter increase. There is also an inverse relationship between stand density and diameter increase. The increase in stand density caused a decrease in the 5-year diameter increase. When the effects of the stand type on the 5-year diameter increase were compared, it was determined that the stand type had a significant effect on the 5-year diameter increase (p<0,05). The findings of this study will improve our understanding of species diversity controls in fir and beech stands.

KEYWORDS: Beech, fir, productivity, richness, yield