Çocuklar için gündelik hayattan tarifler
Recipes from everyday life for children
Yazar: FATMA ZEHRA YARAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SİNAN KAÇALİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışmada gündelik hayatta duyulan elli altı kelimenin sıhhatli tarifi yapılmağa çalışılmıştır. Ana dilini öğrenen bir çocuk veya yeni bir dil öğrenen biri, önce elle tutulur gözle görülür nesnelerin adlarını, sonrasında ancak zihniyle kavrayabileceği kelimeleri öğrenir. Bu sebeple somuttan soyuta ilkesine bağlı kalarak çalışmada eşya tarifleri incelenmiştir. Araştırmanın problemini "İncelenen kelimelerin belli başlı Türkçe
sözlüklerde yer alan tarifleri isabetli mi?" sorusu oluşturmaktadır.
Tarifleri yapmadan önce Türkçe öğretiminde yararlanılan bilindik sözlüklere bakılmış
ve bu eşyaların irtibatlı olduğu, mesleğinde uzun yıllar tecrübe edinmiş şahıslarla
görüşülmüştür. Her bir kelime bu iki kaynaktan edinilen bilgilere göre tarif edilmiştir.
İncelenen kelimeler arasında mana ve kullanılış farkları ifade edilerek öbür sözlüklerdeki
tarifler değerlendirilmiştir. Çalışmada düzen; kelimenin tarifi, öbür sözlüklerdeki tarifler, aradaki fark ve hülasa kısmı şeklindedir.
Çalışmada, incelenen kelimelerin genellememekle birlikte muhtelif sözlüklerdeki eksikleri tespit edilmiş ve tamamlanmağa çalışılmıştır. Bütün bu eksikler tarifin akılda kalmasına, okuyan kişinin bilgiyi sindirmesine mâni olmaktadır.
Çalışmada ele alınan kelimeler, Türkçe ders kitabının içindeki bu kelimelerin geçtiği
metinlerle birlikte veya ders kitabındaki başlıklara göre yazılmış bir sözlükte kullanılmak
üzere çalışılmıştır. Sözlüğün kitabın arkasındaki bir liste gibi değil ders kitabının içindeki bir konu gibi sindirilmesi gereklidir. Öğrenciye verilecek vazifelerle ve seviyesine göre hazırlanan metinlerle Türkçeyi ana dili olarak konuşan veya yabancı dil olarak öğrenen birinin dilin inceliklerine vakıf olması sağlanacaktır.

Abstract:
In this study, it has been tried to make soundly definitions of the words that are often
heard in daily life. A child learning his mother tongue or a new language first learns the
names of seemingly concrete objects and after that learns the words that he can only grasp
with his mind. For this reason, fifty-six object names were examined in the study, abide by
the principle of concrete to abstract. The problem of the research is the question "Are the
definitions of the examined words in the main Turkish dictionaries accurate?"
Before making the definitions, looked up the dictionaries in the field and interviewed
with professionals who dealing with these items. Each word is described according to this information. Differences in meaning and usage between the examined words were expressed and the definitions in other dictionaries were evaluated. The order of the study; the definition of the words, examining the definitions in other dictionaries, the differences and the extract part.
Although not generalizing the words examined in the study, the deficiencies in various
dictionaries were determined and tried to be improved. All these deficiencies prevent the
recipe from being remembered and the reader from digesting the information. All these
deficiencies prevent the definitions from being remembered and the reader from digesting
the information.
The words examined in this thesis were studied to be used together with the texts in
the Turkish textbook or in a dictionary written according to the titles in the textbook. The dictionary should be read like a topic in the textbook, not like a list at the back of the book. With the texts prepared according to the level of the student, it will be ensured that someone who speaks Turkish as a mother tongue or learns it as a foreign language will have a grasp of the subtleties of the language.