Kinethöyük'ten bulunan Helenistik döneme ait bir grup ince çeperli seramiğin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A group of Hellenistic pottery from Kinethöyük: A comperative study
Yazar: AYŞE BATMAN
Danışman: PROF.DR. COŞKUN ÖZGÜNEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
ÖZETAnadolu'nun Kilikya Bölgesi'ndeki bulunan yerleşimlerin tarihi Paleolitik Dönem'ekadar eskiye uzanır. M.Ö. 323 yılında Büyük skender'in ölümüyle başlayan HelenistikDönem'de önemi giderek artan ve bir ticaret merkezi haline dönüşen bölge; irili ufaklıbirçok liman şehrine sahiptir. Kilikya Bölgesi'nin söz konusu liman şehirlerinden olanssos; bugün Kinet Höyük olarak bilinmektedir. lk olarak 1991 yılında Dr.Marie-Henriette Gates ve Dr. lknur Özgen tarafından yüzey araştırılması yapılmış ve 1992yılında sistematik kazı çalışmalarına başlanmıştır. Söz konusu arkeolojik çalışmalar 2007yılında son bulacaktır.Bu araştırmada; Kinet Höyük'teki Helenistik Dönem yerleşimi ve buna bağlı olarakda çıkartılan seramik parçaları tipolojik olarak incelenmiştir; Tel Anafa ve Antiokya'dangelen benzer parçalarla karşılaştırılmıştır.Araştırma konusu olan Kinet Höyük yerleşiminin beş ana yerleşim katından oluştuğugörülmektedir. Höyükte bulunan en iyi korunmuş Helenistik Dönem yapı kalıntılarıhöyüğün kuzey ve batı taraflarında görülmektedir. Kinet Höyük'te bulunan GeçHelenistik Dönem yapı katmanı, çanak çömlek parçaları ve küçük buluntular açısındanTel Anafa ve Antiokya malzemeleriyle karşılaştırıldığında oldukça fakirdir. Fakat KinetHöyük'teki bu yapıda oda tabanlarından gelen malzeme ile çöp çukurlarından gelenmalzeme istatistiksel olarak karşılaştırıldığında çöp çukurlarından gelen malzemenindaha fazla olduğu görülmüştür. Bu da, sağlıklı incelemenin zor olduğu izleniminivermektedir.Tel Anafa höyüğündeki kazı çalışmaları iki seri olarak yapılmıştır: Bunlardan ilkiS.S.Weinberg başkanlığında Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan MissouriÜniversitesi'ne bağlı Sanat ve Arkeoloji Müzesi'nin katkılarıyla 1968-1973 yıllarıarasında beş sezon olarak yapılmış, ikinci seri kazı çalışmaları ise; yine Amerika BirleşikDevletleri'nde bulunan Michigan Üniversitesi'ne bağlı Kelsey Müzesi ve MissouriÜniversitesi Sanat ve Arkeoloji Müzesi'nin sponsorluğunda 1978-1986 yılları arasındaS.S.Weinberg ve S.Herbert tarafından yürütülmüştür. Yapılan kazı çalışmaları sonundahöyükte beş ana yerleşim katı olduğu ve bunların da alt yapı katmanlarına ayrıldığısaptanmıştır.lk kazı serisinin sonunda höyükte mimari olarak günümüze en iyi korunarak gelmişyapı katının Helenistik Dönem yerleşimine ait olduğu anlaşılmıştır. Kazı başkanı olanS.S. Weinberg, ele geçen sikkelere ve mühürlü amfora kulplarına dayanarak HelenistikDönem yerleşiminin M.Ö. I. yy.'a tarihlendiğini belirtmiştir.Söz konusu yapı, Kinet Höyük'teki yapıdan oldukça farklıdır. Bu yapı, yon ve Korintstilinde inşa edilmiş sütunlarla çevrili bir avlu ve bu avluya açılan odalardan oluşmuştur.Bu tarzda bir mimari Kinet Höyük'te bulunmamaktadır.Kinet Höyük'ten gelen seramik buluntularının depozitlerine bakıldığında GeçHelenistik Dönem Yapısı ve Erken Helenistik Dönem Yerleşimi arasındaki tahribatkatlarından geldiği görülür. Tel Anafa'da da durum aynıdır. Söz konusu seramiklerintipolojik ve kil yapılarına bakıldığında bazı ortak veya benzer özelliklerin dışında farklıözellikler olduğu da görülür. Tel Anafa seramiklerinin hamur renkleri matkahverenginden pembeye kadar çeşitlilik göstermekte; öte yandan ise Kinet Höyük'tenbulunan seramiklerin genel olarak koyu turuncu, turuncu ve soluk sarı olarak değişiklikgösterdikleri görülmüştür. Bu tarz renk değişimleri, kapların dış ve iç yüzeylerinde degörülebilmektedir. Her iki höyükten gelen malzemeler tipolojik olarakkarşılaştırıldıklarında tabaklar, kâseler ve içki kapları şeklindeki sıralamanın aynı olduğu;fakat bu kapların biçimlerinde bazı farklılıklar olduğu görülmüştür.Tüm bu veriler ışığında; Kinet Höyük ve Tel Anafa arasında Helenistik Dönemseramikleri açısından fazla bir benzerlik olmadığı anlaşılmış; söz konusu seramiklerinfarklı atölyelerde üretildiği fikri doğmuştur.

Abstract:
SUMMARYThe history of the settlements in the region of Cilicia dates back to the Paleolithictimes. The importance of the region had increased during the Hellenistic Period whichbegins after the death of Alexander the Great in 323 B.C. The city of Issos, which wasone of the most important trade and port cities of the Cilician region, is known as KinetHöyük today. The first archaeological survey had taken place in 1991 on the directorateof Marie-Henriette Gates and lknur Özgen. The systematic excavations had begun in1992 and 2007 will be the last excavation season.In this research; typological comparison and analyses of the Hellenisticsettlement and the related pottery from Kinet Höyük, with the pottery from Antioch andTel Anafa.According to the stratigraphical point of view, there are five main settlementlayers had been found on the site itself. The best preserved settlement patterns of theHellenistic settlement can be seen on the northern and the western part of the mound.Kinet Höyük seems very poor in terms of small finds and pot sherds when it is comparedwith Tel Anafa and Antioch material. Although, if the number of pottery material iscompared with the ones that came from the floor levels and the pits; it can be seen that,the number of the material from the pits are much more than the ones from the floorlevels. This means; due to the contemination of the archaeological material in the pits,sometimes it can be difficult to have exact information from the pots.The excavations in Tel Anafa had taken place in two series: the first one wascontinued in the years between 1968-1973 as five seasons on the directorate of S.S.Weinberg, which was sponsored by The Museum of Art and Archaeology and thesecond series was continued in the yeras between 1978-1986 as eight seasons on thedirectorate of S.Herbert and S.S.Weinberg which was sponsored by The Kelsey Museumof The Michigan University and The Art and Archaeology Museum of The MissouriUniverstiy. According to the excavation results, there are five main settlement layerswhich are also divided into sublayers on the mound.At the end of the first excavation season, it was understood by the directors of theexcavation is that; the best preserved settlement patterns are belong to the HellenisticPeriod. Weinberg had dated this settlement to Ist century B.C. with the help of Hellenisticcoins and the stamped amphora handles that were found from this layer. This LateHellenistic Period building has a very different architectural details from the one in KinetHöyük. The rooms of this building opens to the main courtyard which is surrounded bythe Ionian and the Corinthian columns. There is no clue about this kind of architecture inKinet Höyük.When looking at the deposits of the Kinet Höyük itself, it can be clearly seen that;almost all the pot sherds are coming from the destruction layer which is located betweenthe late Hellenistic and early Hellenistic settlement. This stiuation is same in Tel Anafa.After the typological and the clay analyses of the pot sherds it was understood that, thereare some similarities and differences between the ones from Kinet Höyük and Tel Anafa.The color of the fabric of the Tel Anafa ones vaires from pale brown to pink; however,the color of the fabric from the ones from Kinet Höyük varies from dark orange, orangeand buff. These kind of color changes can be visible not only on the fabric of the potsherds but also, on the exterior and the interior faces of the material. The fine warecategories from both sites are same like; plates, bowls and drinking cups, but there aresome differences on the shapes.According to the results of all these information it is understood that, there are noexact similarites between the ESA (Eastern Sigillatta A) of Tel Anafa and Kinet Höyük.In relation with this; two different pottery workshops can be thought for these pot sherdexamples.