Sporcularda denetim odağı ve saldırganlık eğilimi arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Relationship between locus of control and tendency to aggresiveness in athletes
Yazar: ESMA GÜN
Danışman: DOÇ. DR. ZİYA BAHADIR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Spor = Sports
Dizin: Denetim odağı = Locus of control ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Sporcular = Sportsmen ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı farklı branşlardaki sporcuların denetim odağı ve saldırganlık eğilimi arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışmanın evrenini, farklı illerdeki lisanslı sporcular oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini; Kars, Kayseri, Niğde, Muş, Malatya ve Sivas illerinde bulunan lisanslı, bireysel ve takım sporu yapan, 164'ü bayan ve 443'ü erkek olmak üzere toplam 607 sporcu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, "Rotter Denetim Odağı Ölçeği" ve "Kiper Saldırganlık Envanteri" kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen veriler istatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak bilgisayar ortamında değerlendirilmiş ve veriler hem tanımlayıcı istatistiksel metotlar (Sayı, Yüzde, Ortalama, Standart sapma)  hem de betimleyici yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca  veriler arası karşılaştırmada ve farklılıkların tespitinde t-testi, Tek yönlü Anova testi ve  Tukey Post Hoc testleri, ayrıca korelasyon ve regresyon analizleri kullanıldı.
Araştırma sonucunda; sporcuların denetim odağı puan ortalamalarının cinsiyet, yaş, meslek, gelir düzeyi, branş, sağlık düzeyi değişkenlerine göre anlamlı fark yoktur.    
Erkek sporcuların atılganlık ve genel saldırganlık puanları bayan sporculardan yüksek çıkmıştır. Yıkıcı saldırganlık ve edilgen saldırganlık puanları ortalamalarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı fark yoktur. 
Sporcuların atılganlık puan ortalamalarının yaş grubu değişkenine göre anlamlı fark vardır. Buna göre sporcularda yaş ilerledikçe atılganlık puanlarının da arttığı görülmüştür. Ayrıca sporcularda yaş gurubun düşmesi ile edilgen saldırganlık puanlarında doğru orantılı anlamlı bir artış tespit edilmiştir. Yaş gurubu düşük sporcuların edilgen saldırganlık puanları yaşları yüksek olan sporculara oranla yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yıkıcı saldırganlık puanların da ise yaş değişkenine göre anlamlı fark yoktur.   Sporcuların atılganlık puanları ortalamalarının meslek değişkenine göre anlamlı fark vardır.  Buna göre öğrenci olan sporcuların edilgen saldırganlık puanları, öğrenci olmayan sporcuların edilgen saldırganlık puanlarından yüksek bulunmuştur. 
Ayrıca denetim odağı saldırganlık arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Buna göre denetim odağı arttıkça yıkıcı saldırganlık, genel saldırganlık ve edilgen saldırganlık düzeyi artmakta ve atılganlık puanları azalmaktadır. 


Anahtar Kelimeler: Denetim Odağı, Saldırganlık, Spor

Abstract:
Aim of this research was to analyse the relationship between locus of control and tendency to aggressiveness in athletes. Target population of the study is comprised of registered sportsmen from various cities. Considering availability of sample group of the research, 607sportsmen , 164   (27,0 %) of which are females and 443 are males  (73,0 %) at the age of 18 and over; doing individual or team sports in Kars, Kayseri, Niğde, Muş, Malatya and Sivas were selected by convenience sampling method.  "Rotter's Locus of Control Scale" and "Kiper's Aggressiveness Inventory" were used as data collecting tool.  
Datum collected in the research were evaluated in computer environment by using statistical analyse methods and they were analysed both descriptive statistical methods (number, percentage, average, standard deviation) and descriptive statistical methods. Also in comparison of datum and identifying differences t- test, One Way Anova Test and Tukey Post Hoc tests were used, correlation and regression.
As a result of the study, there is no significant difference in average locus of control score of the sportsmen according to gender, age, income level, branch, and health level factors. 
Assertiveness and aggressiveness scores of male athletes are higher than female athletes. There is no meaningful difference between destructive aggressiveness and passive aggressiveness average scores according to gender factor. 
There is significant difference between aggressiveness average scores of the athletes in terms of gender factor. It was observed that the older they are the higher their aggressiveness level is.  Meanwhile the younger they are the higher their passive aggressiveness is. Passive aggressiveness level of young athletes is higher than the old ones'.  There is no important difference in destructive aggressiveness scores according to age factor. 
Meaningful difference exits in assertiveness scores of the athletes. Aggressiveness score of the student athletes is higher than non-students. It was also noticed that there is an important relation between locus of control and destructive aggressiveness. (r=0.274; p=0,000<0.05). Consequently, the higher locus of control is, the higher destructive aggressiveness, general aggressiveness and passive aggressiveness and the lower assertiveness score is.


Key Words: Locus of Control, Aggressiveness, Sports