Turist deneyimi ve tekrar ziyaret etme niyeti arasındaki ilişkide kişilik özelliklerinin aracı rolü: Alternatif turizm türlerine katılan turistler üzerine bir araştırma
The mediating effect of personality traits on the relationship between tourist experience and revisit intention: A research on tourists who attend alternative tourism types
Yazar: ONUR CÜNEYT KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. HALUK TANRIVERDİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alternatif turizm = Alternative tourism ; Deneyim = Experience ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Müşteri deneyimi = Customer experience ; Tekrar gelme niyeti = Revisit intention ; Turist niyetleri = Tourist intention ; Turizm = Tourism ; Tüketici deneyimi = Consumer experience

Özet:
Alternatif turizm türleri, turistlerin yeni istek ve ihtiyaçlarının ortaya çıkmasıyla oluşmuş ve kitle turizmi türlerine alternatif olarak oluşturulan turizm türlerini kapsamaktadır. Turistlerin yeni istek ve ihtiyaçlarının ortaya çıkma nedenlerinden birinin ise farklı bir deneyim yaşama isteğidir. Bu farklı deneyimin oluşması adına ise yaşanılan deneyimin unutulmaz olması gerekmektedir. Unutulmaz bir turizm deneyimi yaşayan turistlerim ise tatillerini gerçekleştirdikleri destinasyonlara olan tekrar ziyaret etme niyetlerinin yüksek olduğu söylenebilir. Bu iki değişken arasındaki ilişkinin açıklanmasında ise turistlerin sahip olduğu kişilik özelliklerinin önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir.
Araştırmanın temel amacı; alternatif turizm türlerine katılan turistlerin deneyimi ve tekrar ziyaret etme niyetleri arasındaki ilişkide kişilik özelliklerinin aracı rolünün incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda genel tarama modeli içerisinde yer alan ilişkisel tarama yöntemi ile araştırma kapsamında incelenecek olan hipotezler oluşturulmuştur. Araştırma amacına yönelik olarak alternatif turizm türleri açısından zengin bir il olan Bolu'da alternatif turizme katılan turistler araştırma evreni olarak seçilmiştir. Veri toplama yöntemi olarak nicel araştırma yöntemlerinden biri olan anket tekniği kullanılmıştır. Bu doğrultuda, alternatif turizm türlerine katılan turistler ile anket çalışması gerçekleştirilmiş 478 anket toplanmış ve analize uygun 420 adet anket bulunmaktadır. Toplanan verilerin analizinde SPSS 24 programı ve Lisrel 8.80 programı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında oluşturulan modelin sorgulaması adına yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, kişilik özelliklerinin, unutulmaz turizm deneyimi ve tekrar ziyaret etme niyeti
arasında aracılık rolü oynadığı belirlenmiştir. Bununla beraber, kişilik özellikleri boyutları arasında yer alan deneyime açıklık boyutunun unutulmaz turizm deneyimi ve tekrar ziyaret etme niyeti arasında aracılık rolü oynadığı soncuna ulaşılmıştır. Ayrıca farklı kişilik özelliklerinin, unutulmaz turizm deneyimi boyutlarını etkilediği belirlenmiştir. Araştırmanın sonunda ulaşılan bilgiler ışığında önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Alternative types of tourism include the types of tourism that emerged as a response to the new demands and needs of tourists and as an alternative to mass tourism. One of the reasons for the new demands and needs is the desire to live a different experience. In order to create this difference, the experience should be memorable. It is assumed that tourists who obtain a memorable tourism experience are likely to have a higher intention to revisit the destination where they spent their vacation. Personality traits of tourists are expected to play an important role to explain the relationship between these two constructs.
The main purpose of this research is to examine the mediating effect of personality traits on the
relationship between tourist experience and revisit intention. For this purpose, a number of hypotheses which were proposed by the relational screening method included in the research model. In the current study, the tourists who participated in the alternative tourism types in Bolu (Turkey) where alternative tourism types are rich were selected as the population of this research. Accordingly, a total of 478 usable questionnaires were collected and 420 questionnaires retained for further analysis. The data were analysed using SPSS 24 and Lisrel 8.80. The Structural Equation Modelling (SEM) was used to test the model suggested.
The findings of the current investigation show that personality traits have a mediating effect on the relationship between memorable tourism experience and revisit intention. However, it was found that the openness to experience dimension has a mediating effect on the relationship between memorable tourism experience and revisit intention. In addition, the findings suggest that different personality traits affect the dimensions of memorable tourism experience. In the light of the findings, the study proposes several implications.