Kâzî Beyzâvî'nin hadis ilmindeki yeri
Qadi al-Baydawi's place in the hadith literature
Yazar: BÜNYAMİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. YAVUZ KÖKTAŞ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Sünnet = Sunna

Özet:
Kâzî Beyzâvî VII. Yüzyılda yaşamış ve İslamî ilimlerin neredeyse her alanında eser vermiş önemli bir ilim adamıdır. Ancak Beyzâvî'nin tefsir alanındaki yetkinliği, İslamî ilimlerin diğer alanına olan vukufiyyetini gölgede bırakmıştır. Bu tezde Beyzâvî'nin hadis ilimlerine ve hadis şerh edebiyatına katkısı tespit edilmeye çalışılmıştır. Hadis şerhçiliği, hadislerin anlaşılması ve yorumlanması için yapılan açıklamaları ve yorumları içerir. Kâzî Beyzâvî'nin hadis şerhçiliği, derin tefsir bilgisi ve İslami ilimlerdeki engin tecrübesiyle dikkat çeker. Beyzâvî, hadisleri yorumlarken dil bilimsel, tarihsel ve fıkhi açılardan kapsamlı analizler yapmıştır. Bu analizler sayesinde hadislerin doğru anlaşılmasına katkıda bulunmuştur. Onun açıklamaları, sadece hadislerin metinlerini açıklamakla kalmamış, aynı zamanda bu metinlerin İslam hukukuna ve ahlakına nasıl uygulanacağı konusunda da rehberlik etmiştir. Bu tez, Kâzî Beyzavi'nin hadis şerhçiliğinin metodolojisini, katkılarını ve İslamî ilimlerdeki yerini incelemektedir. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Beyzâvî'nin haber teorisi, Beyzâvî'ye göre bilgi ve bilgiyi elde etme yolları; akıl, havâss-ı selîme ve haber incelenmiştir. İkinci bölümde ise Beyzâvî'nin sünnet anlayışı, sünnetin Kur'an'daki konumu ve Hz. Peygamber'in fiilleri bağlamında ele alınmıştır. Son olarak ise üçüncü bölümde Beyzâvî'nin hadis şerhçiliği, teknik ve yöntem açısından dikkatlice tetkik edilmiştir. Bu bağlamda Beyzâvî'nin haber ve sünnet anlayışı açısından Râzî'yi takip etmekle beraber hadis şerhçiliği hususunda özgün bir yaklaşıma sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This thesis examines the contributions of Qadi al-Baydawi, a prominent scholar who lived in the 7th century and produced works in nearly every field of Islamic sciences, to the science of hadith and hadith commentary literature. Although al-Baydawi is best known for his expertise in tafsir (Quranic exegesis), his profound knowledge in other Islamic sciences should not be overlooked. Our study explores how Qadi al-Baydawi's hadith commentary is shaped and developed by his deep understanding of tafsir and his extensive experience in Islamic sciences. Al-Baydawi conducted comprehensive analyses of hadiths from linguistic, historical, and jurisprudential perspectives, significantly contributing to the accurate understanding of hadiths. His explanations not only clarified the meanings of the hadith texts but also provided guidance on how these texts should be applied to Islamic law and ethics. This thesis meticulously examines Qadi al-Baydawi's methodology, contributions, and his position in Islamic sciences concerning hadith commentary. The study is organized into three main sections, aside from the introduction. The first section addresses al-Baydawi's theory of news (khabar), his perspectives on knowledge and the methods of acquiring knowledge, and concepts such as reason (aql), sound senses (hawass salima), and news (khabar). The second section explores al-Baydawi's understanding of the Sunnah in terms of its position in the Quran and the actions of the Prophet Muhammad. The third and final section meticulously examines al-Baydawi's hadith commentary in terms of techniques and methods. In this context, it is concluded that while Qadi al-Baydawi follows Fakhr al-Din al-Razi in terms of understanding news and the Sunnah, he possesses a unique approach to hadith commentary.