İzmir körfezi'nin sedimantolojik, mineralojik ve jeofizik etüdü
Mineralogical sedimantological and geophysical investigation of izmir bay
Yazar: MÜGE ATALAR
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET DUMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
İzmir Körfezi, Ege Denizi'nin büyük ölçekli körfezlerinden biri olup ince taneli sedimentlerin hakim olduğu doğal bir denizel çökelme ortamdır. Bu çalışma kapsamında İzmir Körfezi güncel sedimentlerinin petrografik, jeokimyasal ve jeofiziksel özellikleri araştırılmıştır. Ağır metal düzeyleri 2009 yılında İzmir Körfezinden alınmış bulunan yüzey ve karot sediment örneklerinden belirlendi. Jeokimyasal çalışmalarla ilişkili olarak on sekiz yüzey örneği ve üç karot örneğinde toplam otuz iki element analizi yapılmıştır. Buna göre İzmir Körfezi yüzey sedimentlerinin toplam organik karbon bağlantılı olarak gelişen As, Cr, Cu, Co, P, Pb, V, Zn ve Ti gibi ağır metallerce belirli bir zenginleşme gösterdiği saptanmıştır. Gediz Nehri'nin güncel ağzının güney kesimlerinde görülen ve Cr, Cu, Pb ve Zn gibi ağır metallerle belirlenen zenginleşme Gediz Nehri'nin drenaj alanındaki sanayi etkisini yansıtmakta ve bu nehrin Orta Körfez'in önemli antropojenik kaynaklarından biri olduğuna işaret etmektedir. Karot örneklerinden elde edilen sanayileşme öncesi referans element değerleri kullanılarak bölgeye ait muhtelif kirletici faktörler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışma alanından kaydedilen yüksek ayrımlı sığ sismik veriler kullanılarak alınan örneklerin depolanma ortamlarıyla ilişkisi belirlenmiş ve özellikle güncel sediment verilerinin değerlendirilmesi sağlanmıştır. Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn en yüksek konsantrasyonları endüstriyel faaliyetler nedeniyle iç körfezde bulunduğu belirlendi. Buna karşılık dış körfezde Al, Co, Fe ve Mn jeokimyasal yapısı nedeniyle düşük seviyede, gözlenmiştir. As, Co, Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn karotların üst tabakasında dünya geneli referans değerlerinin daha üstünde olduğu hesaplanmıştır. Zenginleşme faktörü, Mn , Pb , Zn , Cu, Cr ve As açısından yüksek olduğu ve bunların antropojenik kaynaklar tarafından oluştuğu ileri sürülmüştür. İzmir İç Körfezi'nde çökellerinde USEPA sayısal Tortu Kalite Yönergeleri ( SQG ) hesaplamalarına göre, Cu ile Ni yüksek, Cr, Pb ve Zn orta derecede kirli olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The Gulf of Izmir is one of the great natural and polluted bays of the eastern Aegean Sea and is a depositional environment of fine-grained sediment. The petrographic, geochemical and geophysical properties of the Izmir Gulf recent sediments were investigated. Izmir Gulf the levels of heavy metals were determined in surface and core sediments sampled in 2009 from the Izmir Bay. The concentrations of thirty two elements were analyzed on eigteen surface and three core samples. Accordingly, surface sediments in inner Izmir Bay display significant enrichments in As, Cr, Cu, Co, P, V, Zn and Ti associated with notably high concentrations of total organic carbon. The zone of moderate enrichments in Cr, Cu, Pb and Zn south of the present-day mouth of Gediz River suggests that discharge from this river is one of the major sources of anthropogenic input into the Outer Izmir Bay and probably reflects the large quantities of industrial discharge into Gediz River along its course. Pre-industrial elemental concentrations were obtained using core samples and these values are evaluated for comparison of various contamination factors for the region. Using high resolution subbottom profiler data recorded from the area, the evaluations of sedimentary environment and particular relationship of core samples were established. The highest concentrations of As, Cr, Cu, Ni, Pb and Zn were found in the inner bay due to industrial activities. In contrast, maximum levels of Mn, Co, Fe and Al were observed in the outer bay, due to geochemical structure. Cu, Pb, Zn, Ni, As, Cr and Co levels in the upper layer of core sediments were higher than the mean background values of bottom sediments. The enrichment of Cr, Mn, Pb, Zn, Cu and As in the bay seems to be driven by anthropogenic sources. It was found that the sediments in Izmir Inner Bay were generally polluted heavily with Cu, As, Ni, Cr, Pb and moderately with Zn according to the numerical Sediment Quality Guidelines (SQG) of the USEPA