Eleştirel jeopolitik yaklaşım çerçevesinde Kıbrıs Barış Harekâtı: Gazetelerin incelenmesi (Hürriyet, Milliyet, Cumhuriyet, Milli Gazete)
In the critical geopolitical approach Cyprus Peace Operation: Newspaper review (Hürriyet, Milliyet, Cumhuriyet, Milli Gazete)
Yazar: İSMAİL BAYDİLİ
Danışman: DOÇ. DR. BEYZADE NADİR ÇETİN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Kurumlar Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Barış harekatı = Peace operation ; Eleştirel jeopolitik = Critical geopolitics ; Gazeteler = Newspapers ; Kıbrıs = Cyprus ; Kıbrıs Savaşı = Cyprus War ; Kıbrıs sorunu = Cyprus problem ; Söylem = Discourse ; Türk basını = Turkish press

Özet:
Kıbrıs Türkiye için hem jeopolitik hem de stratejik açıdan oldukça değerlidir. Kıbrıs'ın kontrolünün başka bir toplum ya da devletin elinde olması Türkiye'yi zora sokacak durumların yaşanmasına neden olabilecektir. Bu nedenle Türkiye 20 Temmuz 1974 tarihinde adaya bir harekât düzenleyerek Kıbrıs'ın en azından belirli bir oranının Kıbrıslı Türklerin kontrolünde kalmasını sağlamıştır. Fakat bu harekâtı gerçekleştirmeden önce içeride ve dışarıda harekâta sebep olacak haklı gerekçelerin oluşturulması ve bu gerekçelerin kamuoyuna doğru anlatılması gerekmekteydi. Dönemin hükümeti bu gerekçeleri iç ve dış kamuoyuna aktarabilmek için eleştirel jeopolitik yöntemleri kullanmıştır.

Çalışma, 37. Hükümetin Kıbrıs Barış Harekâtı sürecindeki söylem ve eylemlerini eleştirel jeopolitik açıdan değerlendirmektedir. Kitle iletişim araçlarının popüler yapıları ciddi bir ekti gücüne sahiptir. 37. Hükümet de bu etki gücünü kullanarak, kamuoyunda bir fikir birlikteliği oluşmasını sağlamıştır. 20 Temmuz 1974 günü geldiğinde Türk kamuoyu Kıbrıs Barış Harekâtı'nın destekçisi ve savunucusu halini almıştır. Böylece 37. Hükümet Kıbrıs ile ilgili yaptığı eylemlerde Türk kamuoyundan hiçbir eleştiri almamıştır.

37. Hükümet'in göstermiş olduğu bu çaba, eleştirel jeopolitik bir hamledir. Basın söylemleri yolu ile temsiller ve tasavvurlar oluşturularak, mağdur Kıbrıs ve Kıbrıslılar, kurtarılmış ve "Yavruvatan Kıbrıs"ın kurulması için ilk hamle gerçekleştirilmiştir.

Bu kapsamda 37. Hükümetin kuruluş günü olan 26 Ocak 1974 tarihinden, Harekât günü olan 20 Temmuz 1974 tarihine kadarki Hürriyet Gazetesi, Milliyet Gazetesi, Cumhuriyet Gazetesi ve Milli Gazete'deki haberler gün gün incelenmiş, oluşturulan söylem, temsil ve tasavvurların eleştirel jeopolitik yaklaşımla izi sürülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Eleştirel Jeopolitik, Popüler Jeopolitik, Söylem, Gazete Analizi

Abstract:
Cyprus is very valuable to Turkey both geopolitically and strategically. If Cyprus control is in the hands of another state or nation, itcould cause situations that mightput Turkey in difficult conditions. This is the reason Turkey launched an operation on the island on July 20, 1974, ensuring that at least a certain proportion of Cyprus remained under the control of Turkish Cypriots. However, before carrying out this operation, it was necessary to create internal and external justified reasons that willcause the operation, and these reasons should be explained clearly to the public. The government of the period used critical geopolitical methods to convey these justifications to the internal and external public.

The study evaluates the discourse and actions of the 37th government during the Cyprus peace operation from a critical geopolitical perspective. The popular structures of the mass media have a serious andimpactful power. The 37th government used this power of influence to create unity in the public opinion. On July 20, 1974, the Turkish public became supporters and advocates of the Cyprus Peace Operation. Thus, the 37th Government received no criticism from the Turkish public in its actions regarding Cyprus.

This effort by the 37th Government is a critical geopolitical move. By creating representations and conceptions through media discourse, the first move for rescuing aggrieved Cyprus and the Cypriots, andthe establishment of "young nativeCyprus"was carried out.

From January 26, 1974, the day of the establishment of the 37th government toJuly 20, 1974, the day of the operation, news by Hürriyet newspaper, Milliyet newspaper, Cumhuriyet newspaper and Milli newspaper has been examined day by day and thediscourse, representation and conceptionscreated have been traced with critical geopolitical approach.

Keywords: Cyprus, Critical Geopolitics, Popular Geopolitics, Discourse, Media Analysis