Hava fotoğraflarının sensör yöneltme modelleri ve geleneksel modeller kullanılarak yöneltilmesi
Orientation of aerial photographs using with sensor orientation models and traditional models
Yazar: ALİ ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FEVZİ KARSLI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Hava fotoğrafları = Aerial photographs ; Parametrik olmayan modeller = Nonparametric models

Özet:
Fotogrametrik çalışmalarda sayısal değerlendirme için, resimlerin çekimden sonra yöneltme işleminin yapılması gerekir. Yöneltmelerin yapılması çeşitli dik koordinat sistemleri arasında transformasyonu gerektirir. Genel amacı resimler yardımı ile harita üretmek, bir başka deyişle resim koordinatlarından arazi koordinatlarına ulaşmak olan fotogrametride bu işlem iki yöntem ile gerçekleştirilebilir. Birinci yöntem olarak adlandırılan analog yöntemle stereo değerlendirme aletlerinde karşılıklı ve mutlak yöneltme işlemleri ile arazi koordinatlarına ulaşılır. İkinci olarak analitik yöntemle doğrusallık ve eş düzlemlilik koşulu ile sayısal olarak resim koordinatlarından arazi koordinatlarına geçiş sağlanır.Bu çalışmada, uydu görüntülerinin geometrik olarak düzeltilmesi amacıyla uygulanan matematiksel modellerden birisi olan Rasyonel Fonksiyon Modeli (RFM)`nin hava fotoğraflarına uygulanabilirliği ve modelin diğer klasik (geleneksel) metotlarla mukayesesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda çalışma için Kırşehir ili Kaman ilçesine ait, Zeiss RMK -Top15 analog hava kamerasıyla bindirmeli olarak çekilmiş siyah beyaz hava fotoğrafı çifti kullanılmıştır.Uygulamada, sözü geçen görüntü çifti için farklı Yer Kontrol Noktası (YKN)-Denetim Noktası (DN) kümeleriyle parametrik olmayan matematiksel modeller kullanılarak verinin analizi yapılmıştır. Yer kontrol noktaları, Kaman ilçesine ait 1:1000 ölçekli halihazır haritadan tedarik edilmiştir. Kontrol ve denetleme noktaları farklı sayı ve yönde değişik kombinasyonlar oluşturacak şekilde seçilmiştir. MATLAB yazılımı ile kullanılan her bir matematiksel model için kod yazılmıştır. Fotogrametrik işlem ve metotlar için alternatif bir model olarak kullanılan RFM'nin farklı YKN-DN kümeleri kullanılarak diğer matematiksel modellerle kıyası irdelenmiştir. Noktaların resim koordinatları (jeodezik koordinatlar) ile dengeleme sonucu bulunan koordinatları arasındaki farkların iki boyutlu hata vektörleri çizdirilmiştir.Çalışmada elde edilen test sonuçları, yüksek mertebeden polinomyal fonksiyonların oranını kullanan RFM'nin klasik metotlara nazaran daha hassas sonuçlar verdiğini göstermiştir.

Abstract:
For a numerical evaluation in Photogrammetric Works, some calculations must be done after taking pictures. To make these calculations consists of transformation between different perpendicular coordinate systems. In photogrammetry which the overall aim is to produce map with the help of images, in other words to reach from image coordinates to land coordinates, this process can be achieved by two methods. In the analog method that can be named as the first method it is possible to reach with mutual and absolute orientation process in stereo assessment tools. As secondary in analytical method with the condition of linearity and coplanarity the numerical transition is provided from image coordinates to land coordinates.In this study, it is aimed at applicability of Rational Function Model (RFM) in the aerial photographs which is one of the mathematical models applied to satellite images and the comparison of this model with the other traditional methods. In this content, for the work the pair of panchromatic aerial photographs taken as overlap with Zeiss RMK - Top15 analog aerial camera were used that belongs to Kırşehir, Kaman district.In practice, analysis of data have been made using nonparametric mathematic models with different sets of GCPs-CPs for the mentioned image pair. Ground Control Points are supplied from 1:1000 scaled maps that belong to Kaman district. Control and Checking points are selected in such a way to form various combinations at different numbers and directions. Using MATLAB software, the codes have been written seperately for the used mathematical models. Using different sets of GCPs-CPs, the comparision of RFM that is used an alternative method for photogrammetric procedures and methods with other mathematical models are discussed. Two-dimensional error vectors are formed according to the differences between land coordinates of the points and the coordinates found as a result of balance.In the end when we looked at the test results, the Rational Function Model gave sensitive results than traditional models.