Susurluk nehri havzasında taşkın frekans analizi
Flood frequency analysis in Susurluk river basin
Yazar: AYŞE DOĞANÜLKER
Danışman: DOÇ. DR. ALPER SERDAR ANLI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Diziler = Sequences ; L-momentler yöntemi = L-moments method ; Susurluk Havzası = Susurluk Basin ; Taşkın frekans analizi = Flood frequency analysis

Özet:
Taşkınlar doğal bir oluşum ile meydana gelen toplum yaşamı ve ekonomi üzerinde olumsuz etkilere yol açan afet olarak tanımlanmaktadır. Ülkemizde yaşanan doğal afetler arasından depremlerden sonra en büyük can ve mal kayıplarına sebep olan taşkınlar artan nüfus etkisiyle ortaya çıkan plansız şehirleşme, akarsu yataklarındaki kontrolsüz yapılaşmalar ve değişen iklim ile zamanla etkisini ve yaşanma sıklığını arttırmıştır. Bu yüzden günümüzde taşkınların büyüklükleri ve meydana gelme frekanslarının en doğru biçimde tahmin edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Yapılan bu araştırma da Susurluk Havzasında L moment yöntemleriyle noktasal ve bölgesel frekans analizini gerçekleştirmek amaçlanmıştır. Bölgesel frekans analizi için havzadan seçilen 22 akım gözlem istasyonundaki verilerden yararlanarak yıllık maksimum ve kısmi süreli diziler elde edilmiştir. İlk aşamada bölgede bulunan istasyonlar bir bütün olarak ele alınmıştır. Fakat istasyonların birbiri ile uyumsuz çıkmıştır. Havzada coğrafi bilgi sistemleri ile bulunan istasyonlara ait çeşitli fizyolojik özellikler yardımıyla kümeleme analizi gerçekleştirilerek 3 bölgeye ayrılmıştır. Üç bölgede düzensizlik çıkmamıştır ve homojenlik sağlanmıştır. Homojenlik sağlandıktan sonra her bölge için en uygun dağlım belirlenmiştir. Daha sonra noktasal frekans analizi için yıllık maksimum ve kısmi süreli dizilerin L moment ve L moment oranları ile olasılık dağılım ve sürelere göre tekrarlama miktarları tahmin edilmiştir. Sonuç olarak bölgesel taşkın frekans analizinde yıllık maksimum dizilerde en iyi uygunluk sağlayan genel lojistik dağılım iken kısmi süreli dizilerde birinci ve ikinci bölgeler için Genel Pareto ve Pearson tip 3 üçüncü bölge için bu iki dağlıma ek olarak genel normal dağılımı da uygunluk sağlamıştır.

Abstract:
Floods are defined as disasters that occur as a result of a natural formation and cause negative effects on society life and economy. Floods that cause the greatest loss of life and property after earthquakes among the natural disasters experienced in our country, unplanned urbanization caused by the increasing population, uncontrolled settlements in river beds and changing climate have increased its impact and frequency of occurrence over time. Therefore, it is of great importance to estimate the magnitude of floods and the frequency of their occurrence in the most accurate way.
In this research, it is aimed to perform point and regional frequency analysis with L moment methods in the Susurluk Basin. For regional frequency analysis, annual maximum and partial time sequences were obtained by using the data from 22 flow observation stations selected from the basin. In the first stage, the stations in the region were considered as a whole. But the stations were incompatible with each other. Clustering analysis was performed with the help of various physiological characteristics of the stations located in the basin with geographic information systems, and they were divided into 3 regions. There was no irregularity in the three regions and homogeneity was achieved. After achieving homogeneity, the most suitable distribution was determined for each region. Then, for point frequency analysis, L moment and L moment ratios of annual maximum and partial duration sequences, probability distributions and repetition amounts according to durations were estimated. As a result, in the regional flood frequency analysis, while the general logistic distribution provides the best fit in the annual maximum series, the General Pareto and Pearson type 3 for the first and second regions in the partial duration series, and the general normal distribution in addition to these two distributions for the third region.