Kuraklık stresi altındaki mısır fidelerine (Zea mays L.) dışarıdan selenyum (Se) uygulamalarının büyüme parametreleri, su durumu ve lipid peroksidasyonu üzerine iyileştirici etkilerinin belirlenmesi
Determination of amendatory effects on growth parameters, water status and lipid peroxidation of exogenous application of selenium (Se) to maize seedlings (Zea mays L.) under drought stress
Yazar: SEYİT AHMET TEKİŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KÜÇÜKÖDÜK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışma, kuraklık stresi altındaki mısır fidelerine dışarıdan selenyum uygulamalarının büyüme parametreleri, su durumu, glisin betain içeriği, karbonhidrat içeriği, prolin ve lipid peroksidasyon seviyeleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Tezimizde kuraklık stresi için %25 PEG konsantrasyonu ve 5 ve 15 µM selenyum (Se) dozları seçilmiştir. Yalnız Se uygulamaları mısır köklerinde nisbi su içeriği (RWC), ozmotik potansiyel, glisin betain, karbonhidrat içeriği ve lipid peroksidasyon (TBARS) seviyelerini üzerine etki etmezken, RGR'yi azalttı, prolin içeriğini ise artırdı. Sadece Se uygulamaları yaprakların RWC, RGR, ozmotik potansiyel, klorofil floresans, glisin betain içeriği ve lipid peroksidasyonu seviyelerini değiştirmemiş, karbonhidrat ve prolin içeriklerinde ise artışa neden oldu. Kuraklık stresine maruz bırakılan mısır köklerinde RWC, RGR, ozmotik potansiyel ve prolin içerikleri azalmıştır ancak glisin betain, karbonhidrat içeriği ve lipid peroksidasyon seviyelerinde önemli oranda artış meydana geldiği gözlendi. Kuraklık uygulanan yapraklarda ise RWC, RGR, ozmotik potansiyel ve klorofil floresansı azaldı, karbonhidrat içeriği değişmedi, glisin betain, prolin ve lipid peroksidasyonunda ise artış tespit edildi. PEG indüklü ozmotik stres altındaki fidelere eksojen olarak selenyum uygulamaları hasarların ortadan kaldırılmasında önemli bir etkiye sahip olduğu belirlendi. Kuraklık stresinin oluşturduğu zararlar selenyum uygulamalarıyla kök ve yapraklarda elimine edilebilmiştir. Kuraklığın tarımsal üretimde bitki gelişimi ve veriminde ciddi kayıplarına neden olduğu düşünülecek olursa, bulgularımızın sonucu olarak dışarıdan uygulanan selenyum, kuraklık stresine karşı bitki savunma mekanizmalarını tetikleyebilmekte ve strese bitkilerin adaptasyonuna yardımcıdır.

Abstract:
This study is done in order to determine the impacts of selenium treatments on corn seedlings under drought stress from outside on growth parameters, water status, the contents of glycine betaine and carbohydrate, the levels of proline and lipid peroxidation. In our thesis, the doses of 25% PEG and 5 and 15 µM selenium (Se) concentrations were chosen for drought stress. While Se treatments alone did not affect on relative water content (RWC), osmotic potential, glycine betaine, the content of carbohydrate and the level of lipid peroxidation (TBARS) in maize roots, it decreased RGR and increased the content of proline. Se treatments did not change RWC, RGR, osmotic potential, chlorophyll fluorescence, the content of glycine betaine and the levels of lipid peroxidation of leaves, but lead to increasing the contents of carbohydrate and proline. In the roots of maize exposed to drought stress, RWC, RGR, osmotic potential and the content of proline decrease but it was observed a significant increase in the contents of glycine betaine, carbohydrate and the level of lipid peroxidation. In the leaves exposed to drought, RWC, RGR, osmotic potential and chlorophyll fluorescence decreased, the content of carbohydrate did not change and glycine betaine, proline and lipid peroxidation increase. It was determined that exogenous selenium treatments on seedlings under PEG-induces osmotic stress had an important impact on the removal of damages. It was determined that the damages produced the stres treatment could be eliminated with selenium application in roots and leaves. If it is thought that drought leads to serious losses in plant growth and yield in agricultural production, had as a result of our findings exogenous selenium treatments could trigger the plant defense mechanisms against drought stress and help the adaptation of plants to stress.