Türk vergi sisteminde sermaye piyasasına yönelik muafiyet ve istisnaların analizi
Analysis of tax exemptions and exceptions in Turkish tax system for capital market
Yazar: İLHAMİ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ KIZILOT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Muafiyet = Exemtion ; Sermaye piyasası = Capital market ; Sermaye piyasası araçları = Capital markets instruments ; Sermaye piyasası kurumları = Capital markets institutions ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergiler = Taxes ; İstisna = Exception

Özet:
Ülkelerin ekonomik kalkınmasında ve büyümesinde sermaye piyasalarının katkısı büyüktür. Ülke içindeki tasarrufların yatırıma dönüşmesi ve buna ek olarak yabancı fonların ülkeye kazandırılması için sermaye piyasası kurumlarının ve araçlarının geliştirilmesi ve teşvik edilmesi şarttır. Teşvik mekanizmaları içinde vergiler, bilhassa muafiyet ve istisnalar önemli bir yere sahiptir.Günümüzde ülkeler özellikle yabancı fonları çekebilmek amacıyla da-ha çok muafiyet ve istisna düzenlemelerine gitmektedirler. Küresel rekabetin de etkisiyle sermaye piyasalarına yönelik vergi düzenlemeleri yapılırken benzer nitelikteki ya da rakip ülkelerdeki vergi düzenlemeleri de dikkate alınmaktadır.Bu çalışma ile yürülükteki çeşitli vergi kanunlarında yer alan sermaye piyasası kurumları ve araçlarına yönelik vergi muafiyet ve istisnaları ile bunların getiriliş amaçları ve geçirdiği aşamalar irdelenmiş, uygulamada karşılaşılan sorunlar belirtilerek bunların çözümüne yönelik öneriler getirilmiştir.Halka açıklığı özendirecek, kamu borçlanma senetleri ile özel sektör borçlanma senetleri arasındaki vergi yükünü eşitleyecek, yeni geliştirilecek sermaye piyasası araçları ile kurumlarını kapsayacak nitelikteki muafiyet ve istisna düzenlemeleri tasarruf sahiplerini sermaye piyasalarına yöneltecektir.Haczedilemezlik istisnasının yargı kararlarının gereğinin yerine getiril-mesini engellemeyecek ve mülkiyet hakkını ihlal etmeyecek şekilde uygu-lanmasını sağlamaya yönelik kanun düzenlemesi yapılması yararlı olacaktır.Taşınmazları Devlet malı hükmünde olan kurumların emlak vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri için yeni bir yasal düzenlemeye ihtiyaç olmayıp sorun idari ve yargısal yöntemlerle çözümlenebilir.Vergi oranının sıfır olarak belirlenmesinin, pay sahibi olmayan denetim kurulu üyelerine kar payı verilip verilmeyeceğinin ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları kazanç istisnasından yararlanma koşullarının kanun düzenlemesi ile yapılması önemlidir.Muafiyet ve istisna uygulamalarına ilişkin mevcut sorunların çözümü sermaye piyasasını geliştirecek ve vergi ödeme kapasitesini artıracaktır.

Abstract:
Capital markets are of great importance in countries' economic development and growth. To convert domestic savings into investment and, in addition, to attract foreign funds, the development of capital markets and institutions must be encouraged. Taxes, tax exemptions and exceptions in particular, have an important place in incentive mechanisms.In order to attract foreign funds, countries apply tax exemption and exception arrangements nowadays. With the impact of global competition, tax regulations of similar or opponent countries are taken into account when making tax arrangement for capital markets.With this study; tax exemptions and exceptions valid for the capital market institutions and instruments, objectives of these arrangements, historical process and the problems encountered in the application of these arrangements have been discussed and suggestions related to solve these problems have been made.We are in believe that to encourage openness to Public, to syn-chronize tax burden on the public debt securities and private bonds, the tax exemptions and exceptions regulations, which will be covering the new de-veloping capital market instruments and institutions, will lead savers to the capital markets.In addition, law arrangement which will ensure that privilege from dis-tress will be applied without violating to fulfillment of judicial decisions and implementation of property rights would be useful.There is no need to issue a new law to solve the problems related to applicability of property tax exemption for the institutions whose property re-garded as Public Property and might be solved through administrative and judicial methods.It is essential to have laws for application zero tax rate, for the case of whether dividend payment will be made to the audit members who is not shareholder, and for the conditions of tax exemption of real estate investment trust.To solve the current problems related to applications of exemptions and exceptions will develop capital markets and tax payment capacity will increase.