El ve ayağa uygulanan aromaterapi masajının kemoterapi ilişkili periferal nöropatik ağrı ve yorgunluk üzerine etkisi
The effect of aromatherapy hand and foot massage on chemotherapy induced peripheral neuropathic pain and fatigue
Yazar: NUR İZGÜ
Danışman: DOÇ. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Ayak = Foot ; Ağrı = Pain ; El = Hand ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Masaj = Massage ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nöropatiler = Neuropathies ; Yorgunluk = Fatigue ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
İzgü, N., El ve Ayağa Uygulanan Aromaterapi Masajının Kemoterapi İlişkili Periferal Nöropatik Ağrı ve Yorgunluk Üzerine Etkisi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü İç Hastalıkları Hemşireliği  Programı Doktora Tezi, Ankara, 2017. Randomize kontrollü deneysel tasarıma sahip bu araştırmanın amacı, oksaliplatin tedavisi alan kanser hastalarında el ve ayağa uygulanan aromaterapi masajının kemoterapi ilişkili periferal nöropatik ağrı ve yorgunluk üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırma, Haziran 2015-Ağustos 2016 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi ve Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi ayaktan kemoterapi ünitelerinde yürütülmüştür. Araştırma örneklemini tabakalı randomizasyonla seçilmiş 20 müdahale ve 20 kontrol olmak üzere toplam 40 hasta oluşturmuştur. Araştırmanın 1. ve 6. haftaları arasında, müdahale grubundaki hastalara ev ziyareti yapılarak, haftada 3 kez olmak üzere toplam 18 seans aromaterapi masajı uygulanmıştır. 7. ve 8. haftalar arasında herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Kontrol grubundaki hastalara ise rutin bakım dışında herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Araştırmada nöropatik ağrıyı değerlendirmek için "Douleur Neuropathique 4 Questions (DN4) Ağrı Anketi", ağrı şiddetini değerlendirmek için "Görsel Analog Skala (VAS)" ve yorgunluk şiddetini değerlendirmek için "Piper Yorgunluk Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verileri, araştırmanın ilk günü ile araştırmanın 2., 4., 6., ve 8. haftalarında toplanmıştır. Araştırmada, müdahale grubundaki hastaların 4. ve 6. hafta DN4 ağrı anketi puan ortancası kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuş, 6. haftada kontrol grubunda nöropatik ağrısı olan hasta oranının müdahale grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). 2., 4. ve 6. hafta VAS puan ortancası müdahale grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Araştırma süresi boyunca gruplar arasında yorgunluk şiddeti açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Araştırmada 6 hafta boyunca uygulanan aromaterapi masajının periferal nöropatik ağrı görülme sıklığı ve ağrı şiddetini azalttığı, yorgunluk şiddetini etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre, oksaliplatin tedavisi alan hastalarda kemoterapi ilişkili periferal nöropatik ağrının önlenmesinde ve ağrı şiddetinin hafifletilmesinde aromaterapi masajının kullanımı önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Aromaterapi, masaj, kemoterapi ilişkili periferal nöropatik ağrı, yorgunluk, kanser 
Bu araştırma Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir (Proje No. TDK-2015-6430).

Abstract:
Izgu, N., The Effect of Aromatherapy Hand and Foot Massage on Chemotherapy Induced Peripheral Neuropathic Pain and Fatigue, Hacettepe University Institute of Health Sciences Medical Nursing Department Doctor of Philosophy Thesis, Ankara, 2017. This randomized controlled study aimed to examine the effect of aromatherapy hand and foot massage on chemotherapy induced peripheral neuropathic pain and fatigue in cancer patients receiving oxaliplatin based chemotherapy regimens. The study was carried out in the outpatient chemotherapy units of Hacettepe University Oncology Hospital and Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital between June 2015 and August 2016. The sample of the study consisted of totally 40 patients including 20 intervention and 20 control who were selected with stratified randomization. Between 1st and 6th weeks of the study, aromatherapy massage was applied to both hands and feet of patients in intervention group, 3 times in a week, during home visits and each intervention patient received totally 18 aromatherapy massage sessions. Between 7th and 8th weeks, no intervention was applied. As for control group patients, no application was performed except for routine care. Neuropathic pain was detected with "Douleur Neuropathique 4 Questions (DN4)", pain severity with Visual Analog Scale (VAS) and fatigue severity with Piper Fatigue Scale. The research data was collected on the first day of the study, at 2nd, 4th, 6th and 8th weeks of the study. The median score of DN4 was statistically lower in intervention group than control group at 4th and 6th weeks (p<0.05). Besides, the rate of peripheral neuropathic pain was significantly higher in control group at 6th week compared to intervention group. The median score of VAS in intervention group was significantly lower than control group at 2nd, 4th and 6th weeks (p<0.05). In terms of fatigue severity, intervention and control group were not significantly different throughout the study (p>0.05). In this study, aromatherapy massage applied to both hands and feet during 6 weeks was found to be effective in preventing neuropathic pain and relieving pain severity. The application was not effective in decreasing fatigue severity. According to these results, aromatherapy massage can be recommended in cancer patients receiving oxaliplatin based chemotherapy regimens to prevent neuropathic pain and relieve pain severity. 

Key Words: Aromatherapy, massage, chemotherapy induced peripheral neuropathic pain, fatigue, cancer.
This study was financially supported by the Scientific Research Projects Coordination Unit of Hacettepe University (Project number. TDK-2015-6430).