Üstünlük vehmi ve örgütsel sinizm ilişkisi: Akademisyenler üzerinde bir çalışma
Superiority bias and organizational cynicism relationship: A study on academicians
Yazar: ELİF MİRAY KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akademik personel = Academic personnel ; Akademisyenler = Academicians ; Efdaliyet = Superiority ; Sinizm = Cynicism ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütsel sinizm = Organizational cynicism ; Üstün yetenek = Gifted

Özet:
Akademisyenler hem bilim insanı hem de eğitimci olan üniversite çalışanlarıdır. Ancak her akademisyenden aynı kişilik ve davranış özelliklerini beklemek yanlış olacaktır. Bazı akademisyenler kendilerini hiç olmadıkları bir kişi gibi gösterebilirler ya da kurumlarına karşı olumsuz duygular besleyebilirler. Üstünlük vehmi, kişinin kendisini diğer insanlardan üstün görerek yanılgıya düşmesidir. Örgütsel sinizm ise kişilerin çalıştıkları örgüte karşı oluşturdukları negatif tutumların bütünüdür. Bu durumların ikisi de olumsuz ve kişilerin iş yaşamlarını etkileyebilecek durumlardır.
Bu çalışmada akademisyenlerde üstünlük vehminin var olup olmaması ve eğer varsa bu üstünlük vehminin örgütsel sinizm ile ilişkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma evrenini Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi merkez yerleşkelerinde bulunan akademisyenler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 305 akademisyene ulaşılmıştır. Araştırmada üç bölümden oluşan bir veri toplama aracı kullanılmıştır. Birinci bölümde katılımcılara ait kişisel bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde araştırmacı tarafından geliştirilen akademisyenlerdeki üstünlük vehmini ölçmek için oluşturulan ifadeler, üçüncü bölümde ise Brandes ve arkadaşları (1999) tarafından geliştirilmiş ve Kalağan (2009) tarafından tezinde kullanılmış olan Örgütsel Sinizm Ölçeği kullanılmıştır. Üstünlük Vehmi ifadelerinin Cronbach's Alpha katsayısı r= 0.918, Örgütsel Sinizm Ölçeği'nin ise r= 0.936 olarak bulunmuştur.
Araştırma sonuçlarına göre; akademik yeterlilik vehmi boyutunda ortaya çıkan üstünlük vehmi puanları akademisyenlerin yaş gruplarına göre karşılaştırıldığında yaş ilerledikçe üstünlük vehminin arttığı; medeni durumlara göre karşılaştırıldığında evli olan akademisyenlerin bekâr olanlardan daha fazla üstünlük vehmine sahip olduğu; benzer şekilde kurumda çalışma sürelerine göre karşılaştırılma yapıldığında, kurumda çalışma süreleri arttıkça akademik yeterlilik bakımından kendilerini diğer akademisyenlerden daha yüksekte gördükleri; fakülte alanlarına göre karşılaştırılma yapıldığında sağlık bilimlerinde çalışanların diğerlerine göre daha az üstünlük vehmine sahip oldukları ve son olarak da unvanlarına göre karşılaştırıldığında profesör ve doçentlerin diğer akademisyenlere göre daha fazla üstünlük vehmine sahip oldukları tespit edilmiştir. İnsan ilişkileri vehmi ve düşünsel nitelikler vehmi boyutlarında ortaya çıkan üstünlük vehmi puanları cinsiyete göre karşılaştırıldığında erkeklerde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Üstünlük vehmi ile örgütsel sinizm arasındaki ilişki, korelasyon analizi ile incelenmiştir ve araştırma sonuçlarına göre akademik yeterlilik vehmi ile bilişsel tutumlar ve duyuşsal tutumlar arasında; güvenilirlik vehmi ile bilişsel, duyuşsal ve davranışsal tutumlar arasında; insan ilişkileri vehmi ile bilişsel ve duyuşsal tutumlar arasında; düşünsel nitelikler vehmi ile bilişsel, duyuşsal ve davranışsal tutumlar arasında; topluma katkı vehmi ile sadece duyuşsal tutumlar arasında pozitif bir ilişki bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Akademisyen, üstünlük vehmi, örgütsel sinizm

Abstract:
The academicians are university staff, both scientists and educators. However, it will be wrong to expect the same personality and behavioral characteristics from each academician. Some academicians may show themselves to be like never before, or they may have negative feelings towards their institution. Superiority bias is the illusion that one should perceive himself as superior to other people. Organizational cynicism, on the other hand, is the whole of the negative attitudes that people create against the work they do. Both of these situations are negative and situations that can affect people's work lives.
In this study, it was tried to determine whether there is superiority bias in academicians, and if so, to determine the relation of this superiority bias and organizational cynicism. The research community is composed of academicians who are located in the central campuses of Isparta Süleyman Demirel University. 305 academicians were reached within the scope of the research. A three-part data collection tool was used in the study. In the first part, personal information belonging to participants was given. In the second part, expressions created to measure superiority bias in academicians developed by the researcher, in the third part, the Organizational Cynicism Scale developed by Brandes et al. (1999) and used in his dissertation by Kalağan (2009) was used. Cronbach's Alpha of Superiority bias expressions r= 0.918, Cronbach's Alpha of the Organizational Cynicism Scale r= 0.936 were found.
According to the results of the research, it was found that; superiority bias scores emerging in academic sufficiency suspicion dimension when compared by the age groups of the academicians, as age increases, superiority bias increases; compared by marital status, married academics have more superiority bias than single; similarly, when compared by working span in the institution, when the working hours in the institution increases, they see themselves higher than other academicians in terms of academic sufficiency; when compared by the faculty branches, the health sciences workers have less superiority bias than others and finally when compared by their titles, professors and associate professors were found to have more superiority suspicion than other academicians. According to the results of the research, it was found that; superiority bias scores emerging in human relationships suspicion and intellectual qualities suspicion dimensions when compared with gender; higher in males than females. Relationship between superiority bias and organizational cynicism was examined by correlation analysis and according to results of the research, there is a positive relationship between academic sufficiency suspicion and cognitive attitudes and affective attitudes; between reliability suspicion and cognitive attitudes, affective attitudes, behavioral attitudes; between human relationships suspicion and cognitive attitudes, affective attitudes; between intellectual qualities suspicion and cognitive attitudes, affective attitudes, behavioral attitudes; between society contribution suspicion and only affective attitudes.

Keyworks: Academicians, Superiority Bias, Organizational Cynicism