Armut yetiştiriciliğinde kullanılan farklı anaçların tuzluluğa toleranslarının morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal parametreler ile incelenmesi
Investigation to salinity tolerance of different rootstocks used in pear growing with morphological, physiological and biochemical parameters
Yazar: MELİH AYDINLI
Danışman: PROF. DR. FATMA YILDIRIM
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Tuz stresi = Salt stress ; Tuz toleransı = Salt tolerance

Özet:
Dünyada, sulanan tarım arazilerin yaklaşık %50'sinde tuzluluk sorunu bulunmaktadır. Özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde tuzlulaşan alanlarının giderek artması, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. 
Bu çalışmada,  farklı düzeylerde oluşturulan NaCl stresi altında bazı armut (OHxF 97, OHxF 333 ve Fox 11) ve ayva (BA 29) anaçlarının göstermiş olduğu tepkilerin morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal parametreler ile belirlenmesi amaçlanmıştır. 2017 ve 2018 yıllarında iki kez tekrarlanan çalışmada, sıcaklık kontrollü serada 18 lt' lik saksılarda bulunan bir yaşlı aşısız bitkilere; kontrol [3 mM], 20 mM, 40 mM ve 80 mM sodyum klorür (NaCl) içeren sulama suyu iki ay boyunca uygulanmıştır. Çalışmada, tuz stresi arttıkça stoma iletkenliği linear olarak azalırken, SOD, CAT, GPX, GR aktiviteleri linear olarak artmıştır. Tüm anaçlarda 80 mM NaCl uygulaması Na+ içeriği artırmış, P4+ ve B+ içeriğini ise nispeten azalmıştır. Bitki boyu, kök yaş ağırlığı, yaprak alanı, zararlanma derecesi, klorofil yoğunluğu, lipit peroksidasyonu, yapraklardaki Na+ miktarı bakımından Fox 11 ile BA 29 anaçları daha olumsuz etkilenmiştir. NaCl stresi altında stoma iletkenliğindeki azalma OHxF 97 anacında en az olmuştur. Yapraklardaki glisin betain miktarı OHxF anaçlarında, prolin içeriği ise Fox 11 anacında daha yüksek bulunmuştur. Klorojenik asit ve arbutin miktarları, Fox 11 anacında tuz stresi ile birlikte nispi veya önemli azalma göstermiştir. Yapraklardaki SOD, CAT, APX, GR ve DHAR enzim aktiviteleri OHxF anaçlarında, özellikle de OHxF 97 anacında tuz stresi ile birlikte önemli düzeyde değişmiştir. Fox 11 ve BA 29 anaçları daha düşük GPX aktivitesi göstermişlerdir. 
Sonuçta, NaCl stresine OHxF 97 anacı daha toleranslı, Fox 11 anacı ise daha duyarlı olarak bulunmuştur.

Abstract:
In the world, approximately 50% of irrigated agricultural lands have salinity problems. The gradual increase in saline areas, especially in arid and semi-arid regions, threatens the sustainability of agricultural production. 
In this study, it was aimed to determine the responses of some pear (OHXF 97, OHXF 333 and Fox 11) and quince (BA 29) rootstocks under different levels of NaCl stress by morphological, physiological and biochemical parameters. For this purpose, one-year-old ungrafted plants in 18 lt pots in a temparature controlled greenhouse; Irrigation water containing control [3 mM], 20 mM, 40 mM, and 80 mM sodium chloride (NaCl) was applied for two months. The study was repeated for two years (2017 and 2018). In the study, stomatal conductivity decreased linearly as salt stress increased, while SOD, CAT, GPX, GR activities increased linearly. While Na+ content increased in 80 mM NaCl application, P4+ and B+ content decreased. Fox 11 and BA 29 rootstocks were more adversely affected in terms of plant height, root fresh weight, leaf area, degree of damage, chlorophyll density, lipid peroxidation and sodium contents in the leaves. The amount of glycine betaine in the leaves was higher in OHxF rootstocks, and the proline content was higher in Fox 11 rootstock. Chlorogenic acid and arbutine amounts showed a relative or significant decrease with salt stress in Fox 11 rootstock. SOD, CAT, APX, GR and DHAR enzyme activities in the leaves were significantly changed in OHxF rootstocks, especially in OHxF 97 rootstocks, with salt stress. Fox 11 and BA 29 rootstocks showed lower GPX activity.
As a result, OHxF 97 rootstock was found to be more tolerant and Fox 11 rootstock more sensitive to NaCl stress.