Kortikosteroidlerin topikal biyoyararlanımının In Vitro ve In Vivo yaklaşımlarla değerlendirilmesi
Evaluation of topical bioavailability of corticosteroids with In Vitro and In Vivo approaches
Yazar: GÜLER SARIBEY
Danışman: PROF. DR. SEVGİ GÜNGÖR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Bu tezin amacı; dermatolojik hastalıkların tedavisinde kullanılan potent kortikosteroid mometazon furoat'ın farklı yarı katı dozaj formlarının (krem, merhem ve losyon) topikal biyoyararlanımının değerlendirilmesinde kılavuzlardaki in vitro salım (IVRT) ve in vivo vazokonstriktif analiz (VCA) ve bantla soyma (TS) yöntemlerinin karşılaştırılmasıdır.
Mometazonun yarı katı formlarından in vitro salım hızı sentetik membranlar ve Franz difüzyon hücreleri kullanılarak Higuchi Kinetik Modeli'ne göre değerlendirildi. Selüloz asetat membranın inert ve dozaj formlarının salım performansının değerlendirilmesi için uygun bir sentetik membran olduğu ve mometazon salım hızının ürünlerin viskozitesi ile ilişkili olduğu gösterildi.
Mometazonun krem, merhem ve losyon formlarından topikal biyoyararlanımı derideki beyazlatma yanıtına dayalı VCA ve dermatofarmakokinetik esaslı TS yöntemleri 8 gönüllü ile çalışılarak değerlendirildi. İki yöntemde de eşzamanlı aynı gönüllünün farklı kollarına 6 saat uygulama yapıldı. VCA'de uygulama sonrası 24 saat kromametre ile ölçülen sonuçların zamana karşı grafiğinde ortalama AUC değerleri açısından üç dozaj formu için anlamlı farkın olmadığı saptandı. TS'de mometazonun deriye penetrasyonu ürünün uygulama bölgesinden uzaklaştırılması ardından hemen, arınma ölçümleri 18. saat sonunda yapıldı. TEWL ölçümleri ile uzaklaştırılan SC derinliği belirlendi. Normalize edilmiş SC derinliğine karşı bantlardaki LC-MS ile analiz edilen mometazon miktarları ile AUC değerleri hesaplandı. TS yöntemi ile mometazonun deriden penetrasyonunun losyon formundan diğer iki yarı katı forma göre anlamlı oranda yüksek olduğu merhem ve kremm formu arasında ise anlamlı fark olmadığı saptandı.  
Bu tezde; yardımcı maddeleri açısından büyük oranda kalitatif, etken madde için kantitatif benzerliğe sahip mometzonun yarı katı formlarının topikal biyoyararlanımının değerlendirilmesinde, SC'daki kantitatif ilaç miktarı ölçümüne dayalı dermatofarmakokinetik yöntemin daha ayırt edici/ölçülebilir bir yöntem olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
The aim of thesis is to compare in vitro and in vivo methods (Vasoconstrictive Analysis-VCA and Tape Stripping-TS) to evaluate topical bioavailability of semi-solid forms (cream, ointment and lotion) of mometasone furoate, a potent corticosteroid used in treatment of dermatological diseases.
In vitro release of mometasone from semi-solid forms was evaluated by Higuchi Kinetics using synthetic membranes and Franz diffusion cells. Cellulose acetate membrane is suitable, inert synthetic membrane to examine release performance of mometasone semi-solid forms, and its release is related to viscosity of the products.
Topical bioavailability of mometasone from cream, ointment and lotion forms was assesed with VCA (skin-blanching response) and TS (dermatopharmacokinetic appoach) with 8 volunteers. In both methods, products were applied to different arms of same volunteer for 6 hours. In VCA, there was no significant difference between semi-solid forms of mometasone based on AUC calculated from chromameter measurements. In TS, uptake measurements were made following product was removed, clearance were measured after 18 hours. The SC depth was determined by TEWL. AUC were calculated from mometasone amount in tapes as function of normalized SC depth. The skin penetration of mometasone was significantly higher in lotion than other two semi-solid forms while there was no significant difference between cream and ointment in TS method. 
In thesis; it was shown that the dermatopharmacokinetic method based on quantitative drug amount in SC is more discriminative/measurable appoach to assses topical bioavailability of mometasone semi-solid forms, which have qualitative similarity for excipients and quantitative similarity for active substance.