Bir okul öncesi eğitim sınıfındaki kaynaştırma uygulamalarının özel eğitim danışmanlığı desteğiyle iyileştirilmesi: Bir eylem araştırması
Improving inclusive practices in a preschool classroom through consultation: An action research
Yazar: AYŞE BÜŞRA SUBAŞI YURTÇU
Danışman: PROF. DR. EMİNE SEMA BATU ; PROF. DR. SERHAT ODLUYURT
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eylem araştırması = Action research ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim danışmanlığı = Consultation ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu araştırma, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan bir çocuğun kayıtlı olduğu bir okul öncesi sınıfındaki kaynaştırma uygulamalarının özel eğitim danışmanlığı (ÖED) desteğiyle iyileştirilmesinin amaçlandığı bir eylem araştırması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın veri toplama araçlarını gözlem, yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmacı günlüğü, geçerlik komitesi toplantı tutanakları, resmi belgeler, yansıtma ve ÖED toplantı tutanakları, kontrol listesi, süreç ürünleri ve günlük plan oluşturmuştur. Eylem planları davranış problemlerini önleme ya da durdurma ve öğrencinin etkinliklere katılım süresini artırmaya yönelik uygulamalar, ipucu ve pekiştirme sistemlerinin etkili kullanımı, uyarlama becerileri, akran öğretimi ve fırsat öğretimi uygulamalarını kapsamıştır. OSB olan çocukta belirlenen değişiklikler sözel ifadelerin, sosyal etkileşimin, bilinçli davranışlar ve algı düzeyinin artması, yönergelere uyma, boyama becerilerinin gelişmesi, sınıf rutinlerine dahil olma, anlamlı etkinliklerle meşgul olunan sürenin uzaması, kendini uyaran davranışların süresinin azalması, bireysel ve grup oyunlarına dahil olma olmuştur. Öğretmen üzerindeki katkıları ise Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı süreçleri, çocuğun sınıf süreçlerine dahil edilmesine yönelik uygulamalar, velileri bilinçlendirme, etkili pekiştirme ve ipucu sistemleri, olumsuz davranışları önleme, OSB olan çocuğa sunulan yönergeler ve fırsat öğretimi uygulamasına ilişkin yeterliğin artması olarak belirlenmiştir. Ayrıca diğer katılımcılar üzerinde oluşan katkılar ve süreçte gerçekleştirilen uyarlamalar raporlanmış; uygulama ve ileri araştırmalara yönelik  öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This research is designed as a three-stage action study aiming to improve inclusion practices through consultation in a preschool classroom where a student with autism spectrum disorder (ASD) is enrolled. The data collection tools were observation, semi-structured interviews, researcher diary, validity committee meeting records, official documents, reflection and consultation meeting records, checklist and daily plans. The action plans included practices aimed at preventing or stopping behavioral problems, practices to increase the duration of student participation in activities, effective use of prompting and reinforcement systems, adaptation skills, peer mediated intervention and incidental teaching. The changes determined for the student with ASD were increase in verbal expressions, starting to follow instructions, increase in social interaction, increase in conscious behavior, awareness and perception level of his surroundings, development of pencil holding and painting skills, starting to be included in classroom routines, prolongation of time spent in meaningful activities, decreased duration of self-stimulating behaviors, increased duration of participation in class activities and starting to be involved in individual and group play. The contribution to the teacher was determined as increased competence in IEP processes, practices for the inclusion of the student in classroom processes, raising awareness of parents, effective reinforcement and prompting systems, preventing problem behaviors, instructions offered to students with ASD, and incidental teaching. In addition, non-targeted contributions on other participants and adaptations in the process were reported. Suggestions for the implementation and dissemination of consultation and future research regarding the consultation have been presented.