Zorunlu iç ve dış göçle gelen nüfusun kentsel yaşam deneyimleri ve adaptasyon süreç analizinde kapsayıcı kent modeli: Hatay örneği
The urban life experiences of the forced domestic and international migrant population and the inclusive urban model in adaptation process analysis: The case of Hatay
Yazar: ZEHRA GÜNGÖRDÜ
Danışman: PROF. DR. BUKET AYŞEGÜL ÖZBAKIR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Zorunlu göç, pek çok farklı boyutuyla kentlerin mevcut durumunu ve geleceğini etkileyen ve iyi yönetilemediği durumlarda birçok krize yol açabilen bir süreçtir. Bu sürecin doğru yönetilebilmesinin anahtar konuları olarak eğitim, sağlık, istihdam gibi konular ön plana çıkmakla birlikte temel ihtiyaç olan barınma sorununun çoğu kez göz ardı edildiği bilinmektedir. Barınma ihtiyacı, zorunlu göçün niteliğine göre geçici ya da kalıcı konut sunumu ile ülkelerin konut ve göç politikası doğrultusunda karşılanmaktadır. Ancak zorunlu göçmenlerin barınma sorununa çözüm geliştirmemek de bir politika olarak benimsenmektedir. Öte yandan söz konusu politikalar zorunlu iç ve dış göç ile gelenler arasında da farklılaşmaktadır. Ülkemizde yasal statü olarak her ne kadar Geçici Koruma Kapsamında (GKK) olarak nitelendirilseler de zorunlu göçmen olarak tarif edebileceğimiz Suriyeli nüfus için geçici barınma dışında bir barınma politikası benimsenmemiş olması bu durumun en can alıcı örneğidir. Bir diğer boyutuyla ise ülkemizde iskân politikası çerçevesinde barınma politikası benimsenmiş zorunlu göç deneyimleri de mevcuttur. Bu tez çalışmasında zorunlu göç; iç ve dış olarak iki boyutuyla zorunlu göçmenlerin konut deneyimleri üzerinden ele alınmaktadır. Çalışma zorunlu dış göçmenler olarak değerlendirilen GKK statüsüne sahip Hatay ilinde yaşayan Suriyeliler ile zorunlu iç göçmenler olarak değerlendirilen 26.06.1961 tarihli kararname ile Trabzon'un Çaykara ilçesinden Hatay'a yerleştirilen Karadenizlileri kapsamaktadır. Çalışmanın odağında; her iki grubun yaşadıkları konutlardaki barınma deneyimleri kapsayıcı konut politikaları kavramsal bakış açısıyla konut hakkı temelinde irdelenmiştir. Tez çalışması "Kentsel Mültecilerin Adaptasyon ve Uyum Süreçlerine Yeni Bir Bakış Açısı: Kapsayıcı Kent İnşası Amaçlı Sosyal İnovasyon Deneyi" başlıklı, 117K826 Kodlu ve TÜBİTAK 1003- Öncelikli Alanlar AR-GE Projeleri Destekleme Programı kapsamında tamamlanmış projenin saha çalışmaları ve yaşayan laboratuvar deneyinden yararlanarak, zorunlu dış göçmenler olarak nitelendirilen Suriyeliler 'in konuta erişimi ve konut beklentilerini irdelemiştir. Aynı zamanda projeden bağımsız olarak "Karadenizliler" olarak nitelendirilen Çaykara ilçesinden zorunlu iç göçle Hatay ili Kırıkhan ilçesinde yerleştirilen zorunlu iç göçmenlerle de saha araştırması aracılığı ile göç öyküleri ve hak temelli bir konutta yaşamlarının var olup olmadığının izlerini araştırmıştır. Böylelikle zorunlu iç ve dış göçle aynı kent mekânını paylaşan göçmenlerin tanımlamalarıyla kapsayıcı bir kentte olması gereken konut politikasının çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. Kapsayıcı bir kentte zorunlu göçmenler için olması gereken konut politikası; paydaş katılımı, ekonomik destek, psiko sosyal destek mekanizması, konum, kültürel elverişlilik, hizmetlere erişilebilirlik, elverişli fiziksel tasarım olmak üzere toplam yedi boyutuyla tanımlanmış ve açıklanmıştır.

Abstract:
Forced migration is a process that affects the current situation and future of cities with its many different dimensions and can lead to many crises if not managed well. While issues such as education, health and employment come to the fore as the key issues for the correct management of this process, it is known that the basic need for shelter is often overlooked. The need for shelter is met in line with the housing and immigration policies of the countries, with the provision of temporary or permanent housing depending on the nature of the forced migration. However, not developing a solution to the housing problem of forced immigrants is also adopted as a policy. On the other hand, these policies also differ between those who come with forced internal and external migration. The most crucial example of this situation is the fact that a shelter policy other than temporary accommodation has not been adopted for the Syrian population, which we can describe as forced immigrants, although they are described as under Temporary Protection (GKK) in terms of their legal status. In another dimension, there are also experiences of forced migration in our country, which has adopted a housing policy within the framework of the settlement policy. In this thesis, forced migration; It is discussed through the housing experiences of forced immigrants in two dimensions as internal and external. The study includes Syrians living in Hatay province, which has the status of GKK, which is considered as forced foreign immigrants, and Black Sea residents who were settled in Hatay from Çaykara district of Trabzon with the decree dated 26.06.1961, which is considered as forced internal immigrants. In the focus of the study; The housing experiences of both groups in the houses they live in were examined on the basis of the right to housing from the conceptual point of view of inclusive housing policies. The thesis work, titled "A New Perspective on Adaptation and Adaptation Processes of Urban Refugees: Social Innovation Experiment for Inclusive City Construction", Code 117K826 and TÜBİTAK 1003- Priority Areas R&D Projects Support Program, benefiting from the field studies and living laboratory experiment of the completed project, The access to housing and housing expectations of Syrians, who are described as external migrants, were examined. At the same time, independent of the project, with the forced internal migration from the Çaykara district, which is described as "Black Sea people", and the forced internal immigrants who were settled in the Kırıkhan district of Hatay province, through field research, the migration stories and the traces of their existence in a right-based residence were investigated. Thus, the framework of the housing policy that should be in an inclusive city has been tried to be drawn with the definitions of immigrants who share the same urban space with forced internal and external migration. Housing policy for forced migrants in an inclusive city; It is defined and explained with seven dimensions in total: stakeholder engagement, economic support, psycho-social support mechanism, location, cultural availability, accessibility to services, and convenient physical design.