Hafif zihinsel engelli kadın bireylere uygulanan 8 haftalık hemsball antrenmanlarının uyku, kalp atım hızı ve oksijen satürasyonu seviyesi üzerine etkileri
Hafif zihinsel engelli kadin bireylere uygulanan 8 haftalik hemsball antrenmanlarinin uyku kalitesi, kalp atim hizi ve oksijen satürasyonu üzerine etkilerinin i̇ncelenmesi.
Yazar: GÜLCAN BAYINDIRLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ÖDEK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antrenman = Training ; Engelli sporları = Sports for persons with disabilities ; Kalp hızı = Heart rate ; Oksijen satürasyonları = Oxygen saturation ; Spor = Sports ; Uyku = Sleep ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals

Özet:
Birçok araştırmada fiziksel aktivitenin sağlık üzerindeki olumlu etkilerine yer verilmiştir. Engelli bireyler fiziksel aktiviteye katılım konusunda dezavantajlı grup içerisinde yer almaktadır. Hemsball engelli bireylerin de kolaylıkla katılabileceği yeni spor branşlarından birisidir. Bu araştırmada hemsball branşına özgü hafif-orta şiddetli antrenmanların hafif zihinsel engelli kadın bireylerin uykusunu (uyku kalitesi, uyku süresi), dinlenik kalp hızlarını, oksijen saturasyon seviyelerini nasıl etkilediği araştırılmıştır. Araştırmaya 10 hafif zihinsel engelli kadın (yaş: 25.4±6.28yıl, boy: 1.71±0.10m, kilo: 68.40±11.80kg) katılmıştır. Katılımcılar 5'er kişilik deney ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Araştırmamızın deney grubunu devlet koruması altında umut evlerinde kalan engelli kadın bireyler oluştururken, kontrol grubuna ise aile yanında kalan engelli bireyler seçilmiştir. Deney grubuna 8 hafta süresince, haftada 3 defa, 15 dakikası ısınma ve soğumayı kapsayacak şekilde yaklaşık 70 dk süren hafif-orta şiddetli (KAH rezervi ≅ %50), hemsball branşına özgü egzersizleri içeren antrenmanlar uygulanmıştır. Kontrol grubu ise bu sürede rutin yaşantısına devam etmiştir. Katılımcıların uykuya ve kalp atım hızına ilişkin verileri (dinlenik ve egzersiz) göğüs bantlı aktivite monitörleri, oksijen saturasyon değerleri ise pulse-oksimetre ile haftalık bazda ölçülmüştür. Grup içi ön-test ve son-test sonuçları karşılaştırmaları Wilcoxon Eşleştirilmiş İki Örneklem Testi ile gruplar arası karşılaştırmalar ise Mann-Whitney U Testi kullanılarak yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesine Spearman Korelasyon Katsayısı göz önünde bulundurulmuştur. Araştırmanın sonuçları 8 haftalık süreç sonunda deney ve kontrol grupları arasında uyku kalitesi ve süresi, oksijen saturasyon düzeyi ve dinlenik kalp atım hızı açısından anlamlı bir fark olmadığını (p>0.05); hem deney hem de kontrol gruplarında 8 haftalık süreç içerisinde belirtilen değişkenlerde anlamlı bir artma veya azalma olmadığı (p>0.05); egzersiz kalp atım hızı ile uyku kalitesi ve egzersiz kalp atım hızı ile uyku süresi arasında anlamlı bir ilişki olmadığını göstermiştir (p>0.05). Bununla birlikte, deney grubuna uygulanan egzersizler VKİ üzerinde olumlu etkiye sebep olmuştur (p<0.05)Buna karşın kontrol grubunun VKİ değerleri anlamlı ölçüde artmıştır (p<0.05). Araştırmanın en önemli bulgularından biri istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiş olmasına rağmen 8 haftalık süreç sonunda deney grubundaki katılımcıların dinlenik kalp atım hızlarında yaklaşık %10 azalma meydana gelmesidir. Bu bulgu dezavantajlı grup içerisinde yer alan engelli bireylerin hafif-orta şiddetli Hemsball branşı antrenmanları ile uyku kalitesi ve süresinden ödün vermeden kardiyovasküler uygunluk düzeylerinin artırabileceğini işaret etmektedir. 

Anahtar kelimeler: Engelli, Hemsball, Uyku, Kalp Atım Hızı

Abstract:
Many studies have included the positive effects of physical activity on health. Disabled individuals are in the disadvantaged group in terms of participation in physical activity. Hemsball is one of the new sports branches that disabled people can easily participate in. In this study, it was investigated how light-moderate training specific to hemsball affects sleep (sleep quality, sleep duration), resting heart rates, and oxygen saturation levels of women with mild mental disabilities. Ten mildly mentally disabled women (age: 25.4±6.28year, height: 1.71±0.10m, weight: 68.40±11.80kg) participated in the study. Participants were divided into experimental and control groups of 5 each. The experimental group of our research consisted of disabled female individuals under the protection of the state. The control group of our study consisted of disabled individuals living with their families. For 8 weeks, 3 times a week, consisting of 15 minutes of warming up and cooling down and lasting approximately 70 minutes, light-moderate intensity (HR reserve ≅ 50%), exercises specific to hemsball were applied to the experimental group. The control group continued their routine life during this period. Participants' sleep and heart rate data (resting and exercise) were measured on a weekly basis by activity monitors with chest bands, and oxygen saturation levels were measured with pulse oximetry on a weekly basis. Intra-group comparisons of pre-test and post-test results were made using the Wilcoxon Paired-Sample Test and intergroup comparisons were made using the Mann-Whitney U Test. The Spearman Correlation Coefficient was taken into account in examining the relationships between the variables. The results of the study showed that there was no significant difference between the experimental and control groups in terms of sleep quality and duration, oxygen saturation level and resting heart rate at the end of the 8-week period (p>0.05); there was no significant increase or decrease in the specified variables in both the experimental and control groups during the 8-week period (p>0.05); there was no significant relationship between exercise heart rate and sleep quality, and between exercise heart rate and sleep duration (p>0.05). However, the exercises applied to the experimental group had a positive effect on BMI (p<0.05), whereas the BMI values of the control group increased significantly.  One of the most important findings of the study is that although there was no statistically significant difference, at the end of the 8-week period, the resting heart rate of the participants in the experimental group decreased by about 10%. This finding indicates that the disabled individuals in the disadvantaged group can increase their cardiovascular fitness levels without sacrificing sleep quality and duration with light-moderate Hemsball training.

Keywords: Disabled, Hemsball, Sleep, Heart Rate