Rivastigminin lipozom formülasyonunun geliştirilmesi ve hücre kültürlerinden geçişinin incelenmesi
Development of liposome formulation of rivastigmine and investigation of transport properties through cell cultures
Yazar: NECİBE BAŞARAN MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHAGÜL DEĞİM
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Alzheimer hastalığı günümüzde sıklıkla karşılaşılan ve bellek fonksiyonlarında ciddi azalmalara neden olarak, hastaların günlük hayatlarını sürdürmelerini zorlaştıran bir hastalıktır. Bu çalışmada, Alzheimer hastalığı tedavisinde kullanılan rivastigminin üç tip lipozom formülasyonu hazırlanmıştır. Hazırlanan lipozom formülasyonlarının karakterizasyonu ve stabilite çalışmaları yapıldı. Formülasyonlarda kullanılacak maddelerin farklı derişimleri için MTT testleri yapıldı. Rivastigminin Caco-2 ve MDCK hücre kültürlerinden geçiş özellikleri, diyaliz membrandan salım kinetikleri çözelti formülasyonlar ile kıyaslanarak incelendi. Hücre kültürü geçiş çalışmaları sonucunda geçirgenlik katsayıları hesaplandı. Rivastigmin formülasyonları hayvanlara uygulandı. Kandan ve beyinden AChE inhibisyon yüzdesi hesaplandı. Beyinlerin TEM mikroskobu fotoğrafları çekildi. Hazırlanan lipozomlarda rivastigminin enkapsülasyon verimleri, rivastigmin, rivastigmin ile dimetil-beta-siklodekstrin, rivastigmin ile sodyum taurokolat içeren lipozomlar için sırasıyla %35.4, %29.9 ve %25.2 olarak hesaplandı. Stabilite çalışmalarında lipozomların partikül büyüklüğü ve büyüklük dağılımları, zeta potansiyelleri, etkin madde miktar tayinleri incelendi, raf ömürleri hesaplandı. Tüm sonuçlar değerlendirildiğinde en stabil formülasyonun rivastigmin ile sodyum taurokolat içeren lipozomlar (4ºC'de raf ömrü 21 gün), onu takiben rivastigmin ile dimetil-beta-siklodekstrin içeren lipozomların(4ºC'de raf ömrü 14 gün) olduğu görüldü. Hücre kültürlerinden geçişi incelenen formülasyonların % kümülatif geçiş değerleri incelendiğinde çözeltiler arasında en fazla geçişin sodyum taurokolat içeren çözeltiler (Caco-2:%87.2, MDCK:%69.9), lipozomlar arasında ise sodyum taurokolat içeren lipozomlara ait olduğu görüldü (Caco-2:%12.8, MDCK:%31.5). Geçirgenlik katsayıları hesaplandığında en yüksek değerlerin sodyum taurokolat lipozomlarına (Caco-2:-0.75, MDCK:-1.15) ait olduğu görüldü. Diyaliz membrandan salım kinetikleri uyum ölçütleriyle değerlendirildiğinde tüm lipozomların rivastigmini birinci derece kinetikle saldığı görüldü. Hayvan deneyleri kan ve beyin sonuçları incelendiğinde en yüksek AChE inhibisyon değerleri rivastigmin ile sodyum taurokolat içeren lipozomlar için bulundu. TEM mikroskobu görüntüleri de sonucu destekledi.

Abstract:
Alzheimer?s disease is one of the most common diseases today. It causes loss of memory function and obstructs the daily lives of patients. We prepared three formulations of rivastigmine which is used for the treatment of Alzheimer?s disease. Characterisation and stability studies of liposome formulations were done. MTT tests were occured for different concentrations of the materials that were used in formulations. Absorption properties of rivastigmine through Caco-2 and MDCK cells and kinetics of release through dialysis membrane were studied. Permeability coefficents were calculated after absorption studies of cell cultures. Rivastigmine liposomes and solutions were applied to animals. % AChE inhibition values were calculated with blood and brain samples. The photographs of the brains were taken by TEM microscope. The encapsulation efficiency of liposomes were found %35.4, %29.9 and %25.2 for rivastigmine, rivastigmine and sodium taurocholate, rivastigmine and di-methyl-beta-CD liposomes respectively. In stability studies, particle size and size distribution, zeta potential, rivastigmine amount were investigated and shelf lives of liposomes were calculated. Whole results were considered and the most stable formulation was found to be rivastigmine and sodium taurocholate liposome (shelf life at 4ºC - 21days) and rivastigmine and di-methyl-beta-CD liposomes (shelf life at 4ºC - 14 days) following. The highest values of % cumulative amount of rivastigmine passed through the cell cultures were found to be at rivastigmine and sodium taurocholate solution (Caco-2:%87.2, MDCK:%69.9) between solutions, rivastigmine and sodium taurocholate liposome (Caco-2:%12.8, MDCK:%31.5) between liposomes. Permeability coefficients were calculated for both cell culture systems. The highest values belonged to sodium taurocholate liposomes (Caco-2:-0.75, MDCK:-1.15). Kinetics of release through dialysis membrane were calculated. The results showed that release of rivastigmine through all liposome formulations occured with first order kinetics. Blood and brain sample results of animal studies were examined and the highest values of AChE inhibition were observed for rivastigmine and sodium taurocholate liposomes. The TEM microscope photographs supported that result.