Orta anadolu bölgesinde yetiştirilen bazı ekmeklik buğday genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality characteristics of some bread wheat genotypes grown in the central anatolian region
Yazar: YUNUS KÜÇÜKKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKİYE BUDAK BAŞÇİFTÇİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Tane Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada kamu ve özel sektöre ait bazı buğday çeşitlerinin verim ve kalite özellikleri incelenmiştir. Tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak, Eskişehir ili, Çifteler ilçesi Yıldızören Mahallesi Nbc Tarım araştırma tarlasında, 2020-2021 sezonunda kurulan denemede 23 çeşit kullanılmıştır.
Denemede Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından tescil edilen Karaduman, Ramisbey, Atay-85, Yunus çeşitleri; Ankara Tarla Bitlileri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından tescil edilen Ayten Abla, Çavuş, Demirhan çeşitleri; Konya Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen Ahmetağa, Selçuklu, Tuğra, Yavuz çeşitleri; Edirne Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen Abide, Albaşak, Anafarta, Damla, Eylül, Gelibolu, Yüksel çeşitleri ve Eskişehir Nbc Tarım Tarafından geliştirilen Çağdaş, Ezgi, Mesutözen çeşitleri kullanılmıştır. Çalışmada çeşitlere ait bitki boyu, başak boyu, başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başak ağırlığı, başaklanma süresi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, tane verimi, protein oranı, gluten miktarı, hasat indeksi, sertlik, nişasta, rutubet, zeleny sedimantasyon değerleri incelenmiştir.
Araştırmada kullanılan çeşitlerin bitki boyu 66,2-96,3 cm arasında, başak boyu 6,5- 8,9 cm arasında, başakçık sayısı 10,9-15,5 adet arasında, başakta tane sayısı 20,2-33,6 adet, başak ağırlığı 0,8-1,8 g arasında, başaklanma süresi 188,6-201 gün arasında, bin dane ağırlığı 29,3-40,4 g arasında, hektolitre ağırlığı 74,7-81,5 kg/hl tane verimi 361-562,3 kg/da arasında, protein oranı % 10,5-12,8 arasında, gluten miktarı % 20,8-27,3 arasında, hasat indeksi % 25,7-33,3 arasında sertlik 27,3-66,4 arasında, zeleny sedimantasyon değeri 25,8- 39,34 ml arasında tespit edilmiştir.
Denemede en yüksek tane verimini 562,33 kg/ da ile Çağdaş çeşidinden elde edilmiş olup, bunu sırasıyla 521,73 kg/da ile Ayten Abla, 506,33 kg/da ile Anafarta çeşidi takip etmiştir. Çevre şartlarının genotiplerin verim ve kalite özelliklerine olan etkisi dikkate alınarak seçim yapılması gerektiğinden kalite özelliklerinin yanında verimde makul seviyede olan Mesutözen ve Çavuş çeşitleri ön plana çıkmış olup Eskişehir bölgesi için uyum gösteren çeşitler olmuştur.

Abstract:
In this study the yield and quality characteristics of some public and private wheat varieties were investigated. In the Nbc Agriculture research field, in Yıldızören District of Çifteler district of Eskişehir province, 23 varieties were used in the experiment established with 3 replications to the randomised complete block design in the 2020-2021 growing season.
In the trial, Karaduman, Ramisbey, Atay-85, Yunus cultivars registered by Eskişehir Transitional Zone Agricultural Research Institute; Ayten Abla, Çavuş, Demirhan registered by Ankara Field Crops Central Research Institute; Ahmetağa, Selçuklu, Tuğra owned by Konya Bahri Dağdaş International Agricultural Research Institute; Yavuz, Abide, Albaşak, Anafarta, Damla, Eylül, Gelibolu, Yüksel cultivars registered by Edirne Trakya Agricultural Research Institute; and Çağdaş, Ezgi, Mesutözen varieties improved by Nbc Agriculture were used. In the study, plant height, spike length, number of spikelet, number of grains in a spike, spike weight, heading time, thousand kernel weight, hectoliter weight, grain yield, protein ratio, gluten amount, harvest index, grain hardiness, starch rate, humidity, zeleny sedimentation of the varieties were examined.
The plant height of the varieties used in the research is between 66.2-96.3 cm, the spike length 6.5-8.9 cm, the number of spikelets 10.9-15.5, the number of grains per spike 20.2-33.6., spike weight 0.8-1.8 g, heading time 188.6-201 days, thousand kernel weight 29.3-40.4 g, hectolitre weight 74.7-81.5 kg/hl, grain yield 361-562.3 kg/da, protein rate 10.5-
12.8%, gluten amount 20.8-27.3%, harvest index 25.7-33.3%, grain hardness 27.3-66.4 and zeleny sedimentation value varied between 25.8-39.34 ml. In the experiment, the highest grain yield was obtained from the Çağdaş variety with
562.33 kg/da, followed by Ayten Abla with 521.73 kg/da and Anafarta variety with 506.33 kg/da. Since selection must be made by taking into account the effect of environmental conditions on the yield and quality characteristics of genotypes, Mesutözen and Çavuş varieties, which have a reasonable level of yield as well as quality characteristics, have come to the fore and have become varieties suitable for the Eskişehir region conditions.