Mimari tasarım stüdyo eğitiminde iletişim
Communication art architectural design studio education
Yazar: LEVENT ARIDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN ULUSU URAZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu araştırmanın temel konu alanı, mimari tasarım stüdyolarıdır. Araştırmanın bu doğrultuda olmasının en önemli nedeni, mimari tasarım formasyonunun kazandırmasında önemli bir rolü olan stüdyoların özenle ele alınmasının gerekliliğine olan inancımızdır. Araştırmada, danışan-danışman etkileşimini aydınlatacak danışman davranışı, danışanın merkezde olduğu bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Tasarlamanın nasıl öğrenildiğini ve tasarlama davranışının dil temelli yapısının içeriğini açıklayabilmek üzere, danışanla etkileşim içindeki danışmana yer verilmektedir. Burada savunulan görüş, özellikle stüdyoda, tüm ifade araçlarının ortak noktası olarak söze dökülmeleri ihtiyacıdır. Her türlü ifadenin söze dökülmesi, deneyimin farkındalığını arttıran önemli bir araçtır. Söze dökülen ifade, araştırmanın savunduğu görüşün modeli olarak diyalogla anlam kazanır. Araştırma, stüdyo ortamında etkileşimin niteliğini belirleyen danışmanın davranışını, dil temelinde anlamaya yöneliktir. Danışmanın tavrı ve bu tavrın psikolojik ve felsefi temelleri stüdyo eleştirilenleri çerçevesinde incelenmektedir. Bu incelemeye, stüdyo ortamındaki gözlemlerden yola çıkılarak bakılmıştır. Araştırmada, stüdyo yaşantısı ve onun önemli bir parçası olan masa başı stüdyo eleştirilerinin çok yönlü düşünmek ve yeniyi üretmek için açık bir seçenek sunduğunu düşünülerek, tasarım eleştirisindeki farklı yaklaşımları ortaya koyan empatik ve etik danışman tavrını açıklamak hedeflenmektedir. Bu bağlamda izlenen yol genel olarak aşağıdaki gibi sıralanabilir: ? İnceleme alanı olarak stüdyo eleştirilerinin hangi yönde genişleyip daralacağma karar vermek için ilgili literatür taranmıştır. ? Elde edilen ipuçlarını sağlamlaştırmak amacıyla danışanlar arasında anket çalışması yapılmıştır. ? Başta elde edilen deneyimin bu araştırmaya temel oluşturmasını sağlamak için stüdyo ortamları gözlemlenerek kayıtlara geçirilmiştir. Araştırma bu kayıtlara dayandırılmıştır. Kısaca araştırmada, kuramsal çalışmayla gözlemlerin birlikte yürüdüğünü söylenebilir. Anket ve gözlemler, çizdiğimiz kuramsal çerçeve için doğrulayıcı değil, zenginleştirici, somutlaştıncı, açıklayıcı, tamamlayıcı ipuçları vermektedir. ? Literatür girdisinden sonra alan çalışmasına veya alan çalışmasından elde edilen veriler sonrası öneri ve saptamalara birlikte yer verilmiş, alan çalışması ve kuramsal altyapı, bölüm olarak birbirinden ayrılmamıştır. ? Danışan-danışman diyalogunun içinde düşünülen temel etkenler, psikolojik ve felsefi temeller olarak incelenmiş ve sonrasında, böyle bir diyalog için davranış modeli önerisine gidilmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde; çalışmanın konusu tanıtılmakta ve araştırmanın nedenleri ortaya konmaktadır. İkinci bölümde; danışan-danışman etkileşiminde içinde bulunulan durumu açıklığa kavuşturmak, geçmişten günümüze transfer edilen olumlu-olumsuz alışkanlıkların bilincine varmak, danışan-danışman etkileşimi içindeki diyalogu oluşturacak ortamı araştırmak için mimari tasarım eğitiminin tarihine ve öğrenme psikolojisinin tarihsel gelişimine, bu gelişimin geldiği en son nokta olarak empati kavramına yer verilmektedir. Burada danışmanın, danışanı anlama çabasının sonucunda oluşan empatik tutumun, karşılıklı ortaklık anlayışını geliştirdiğini, diyalog ortamının yolunu açarak, danışan ve danışmanı yenilikçi bir tasarım anlayışına götürdüğü görüşü savunulmaktadır. Üçüncü bölümde; diyalogu oluşturabilecek dilin, etik-estetik yapısı, mimari tasarım ve danışan-danışman etkileşimi bağlamında, mimari tasarım eğitimine temel olabilecek bilgi kuramları irdelenmekte, Kant'ın "etik" kuramı; özgürlük, Croce'nin "estetik" kuramı; sezgi-ifade, Wittgenstein'm "dil" kuramı; etik-estetik birliği temelinde tartışılmakta ve yöntemler önerilmektetir. Bu yöntemler bağlamında, stüdyo eleştirileri incelenerek tasarım diyalogunun yapısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde; danışan- danışman etkileşiminde davranış modeli olarak diyalogun açılımı yapılarak tasarım eleştirileri bağlamında ömeklenmekte ve stüdyodaki farklı eylem düzeylerinde diyalogu ortaya çıkarabilecek davranışlar tespit edilmeye çalışılmaktadır. Araştırmanın son bölümünde; etik-estetik-dil-değerlendirme arasındaki ilişkiler, üst- eleştiri bağlamında tartışılmakta, böyle bir stüdyo ortamı veya danışan-danışman diyalogunun taşıdığı anlamlar, buna bağlı olarak tasarımla ile ilgili çıkarımlar ve geleceğe yönelik araştırmalar için konu alanları, sorular ve önerilerde bulunulmaktadır.

Abstract:
The main subject area of this study is the architectural design studios. The reason for this is our belief that studios are the important environments through which architectural design formation can be given and thus must be carefully considered. The advisors attitude in determining the student-advisor interaction has been considered from a student centred approach point of view in this study. In order to explain how design is learnt and the content of the verbal based design attitude structure, the advisor in interaction with the student is considered. The view that is advocated in this study is that especially in the studio, common to all means of expression is verbal interaction. Verbal expression is an important tool in increasing awareness in experience. Verbal expression finds meaning in dialogue. The study is geared towards understanding the advisors attitude, which determines the quality of interaction in studio environment, at verbal basis. The advisors attitude and the philosophical as well as psychological basis of this attitude is considered in the framework of studio criticisms. Observations made at studio environments were used in the study. The study aims to explain the attitude of an emphatic and ethical advisor who puts forward different approaches in criticising design. The reason for this choice is the belief that such an advisor encourages many sided thinking and production of new ideas which is an important aspect of studio life. In this context, the steps followed could be listed as follows: ? Research on literature to determine in which areas studio criticisms will expand and contract has been carried out. ? A questionnaire has been administered among students to verify the clues obtained. ? In order to make use of the experiences gained at the beginning the studio environments have been observed and the observations have been recorded. The study is based on these records. It could be said that theoretical work has been done alongside observations. The questionnaires and observations are not used to verify the theoretical framework but rather give clues to enhance and explain the theoretical aspects. ? The field work or the recommendations and findings reached from data gathered through field work were dealt together with data obtained from research on literature and thus not given in separate sections. ? The basic factors believed to be present in the student-advisor dialogue were investigated as psychological and philosophical bases and a model was recommended for this type of dialogue. In the first part, the subject of the study and the reasons for carrying out this research has been explained. In the second part, the history of architectural design education, the historical development of learning psychology and empathy which is the last point arrived has been given in order to clarify the existing situation of advisor-student interaction, gain an understanding of positive-negative habits that has been transferred from the past to now, and investigate the environment which will shape the dialogue in student-advisor interaction. Here, it is advocated that the empathic attitude resulting from the efforts of the adviser to understand his/her students opens the way to dialogue resulting in the development of a partnership and an innovative design approach. In the third part, the basic knowledge theories that could form the basis of architectural design studios in the context of ethical and aesthetic structure of language, architectural design and student-advisor interaction are examined. In this context, the "ethics" theory of Kant, the "aesthetic" theory of Croce and "language" theory of Wittgenstein are discussed on the basis of freedom, intuition-expression, and ethics-aesthetics respectively and some methods are recommended. In the context of these methods, the studio criticisms were examined to determine the structure of design dialogue. In the fourth part, by expanding on dialogue as a behavioural model in student-advisor interaction, examples of design criticisms are given and attempts are made to determine the attitudes that will bring forward the dialogue at design studios different action levels In the last part of the study, the relationship between ethics-aestheticş-language-assessment are discussed in the context of super-criticism and the meanings of such studio environments or student-advisor dialogues carry, the inferences related to design based on this dialogue and future research areas as well as questions and recommendations are given.