Tüketicilerin su ürünleri tüketiminin davranışsal olarak incelenmesinde yerleşim yerinin öneminin karşılaştırmalı olarak araştırılması: Erdemli ve Gülnar ilçesi örneği
Comparative investigation of the importance of residential place in behaviorally investigation of consumers' consumption of seafood products: The case of Erdemli and Gülnar districts
Yazar: BİLGE SAVAŞ ENGİN
Danışman: PROF. DR. FAHRİ KARAYAKAR
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Gerçekleştirilen çalışmada, Erdemli ve Gülnar ilçelerinde yaşayan bireylerin, su ürünleri tüketim alışkanlıkları ve bunları etkileyebilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Erdemli ilçesinde 242 kişi ve Gülnar ilçesinde 171 kişi olmak üzere toplamda 413 kişi (%63'ü erkek ve %37'si kadın) ile yüz yüze sorulmuş olan anket çalışması, 2023 Eylül ve Ekim aylarında gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaşları karşılaştırıldığında %24'ünün 21 yaşından küçük, %12'sinin 21-30, %20'sinin 31-40, %24'ünün 41-50 ve %20'sinin 51-60 yaşları aralığındadır. 
Erdemli ve Gülnar ilçeleri et tüketim tercihleri bakımından incelendiğinde, Erdemli ilçesinde bireylerin %58'inin kırmızı et, %26'sının beyaz et ve %17'sinin balık eti tükettiği, Gülnar ilçesinde ise bireylerin %57'sinin beyaz et, %23'ünün kırmızı et ve %20'sinin balık eti tercih ettiği belirlenmiştir. Anket çalışmasına katılan bireylerin, %19 oranında Çipura, %21 oranında Levrek, %14 oranında Sardalya, %22 oranında Hamsi, %3 oranında Mezgit, %4 oranında İstavrit, %4 oranında Lüfer, %5 oranında Alabalık ve %8 oranında diğer balık türlerini tercih ettiği belirlenmiştir. Tüketicilerin balığın yanında %14 oranında Midye, %4 oranında Havyar, %2 oranında Alg, %10 oranında Karides, %16 oranında Kalamar, %5 oranında Ahtapot tüketirken, %49 oranında herhangi bir su ürünleri tüketmedikleri görülmüştür. Tüketicilerin %2'sinin büfede (balık ekmek, fastfood), %83'ünün evde, %2'sinin piknikte ve %13'ünün restoranda balık tüketmeyi tercih etmektedir. Kırmızı etin (%43) tavuk eti (%39) ve balık etine (%18) göre daha yüksek oranda tercih edildiği belirlenmiştir. Tüketicilere satın aldıkları balığın taze olup olmadığını nasıl anladıkları sorulduğunda, %10 oranında derisinin rengi, %24 oranında kokusu, %41 oranında gözleri, %5 oranında etin sertliği, %12 oranında bilmiyorum ve %8 oranında diğer olarak cevapladığı tespit edilmiştir. Anket çalışmasına katılanların aylık su ürünleri tüketim miktarları karşılaştırıldığında, %62'sinin 1kg-3kg, %25'inin 3kg-5kg, %5'inin 5kg-8kg, %3'ünün 8kg-10kg ve %4'ünün hiç su ürünleri tüketmediği görülmüştür. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen anket sonuçlarına göre, Erdemli ve Gülnar ilçelerinde bulunan tüketicilerin su ürünlerine karşı bilinçli olduğu fakat ilköğretim seviyesinde bulunan bireylerin daha çok bilgilendirilmesi ve su ürünleri tüketimine yönlendirilmesi gerektiği gözlenmiştir. Su ürünleri üretim sektörünün, tüketici halk tarafından talebi karşılayabilmesi için teknolojik gelişmelerin fabrika veya avcılık türlerine göre daha fazla entegre edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Balıkçılığa destek amaçlı yatırımların artırılmasının yanı sıra halkın su ürünleri tüketimi açısından bilinçlendirilmesi de büyük önem arz etmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the consumption habits of individuals living in Erdemli and Gülnar districts and the factors that may affect them. The survey study, which was conducted face-to-face with a total of 413 people (63% male and 37% female), 242 people in Erdemli district and 171 people in Gülnar district, was carried out in September and October 2023. When the ages of the participants are compared, 24% of the participants are younger than 21, 12% are between 21-30, 20% are between 31-40, 24% are between 41-50 and 20% are between 51-60. 
When Erdemli and Gülnar districts were examined in terms of meat consumption preferences, it was determined that 58% of individuals in Erdemli district consumed red meat, 26% white meat and 17% fish meat, while in Gülnar district, 57% of individuals preferred white meat, 23% red meat and 20% fish meat. It was determined that 19% of the individuals participating in the survey preferred sea bream, 21% sea bass, 14% sardines, 22% anchovies, 3% haddock, 4% horse mackerel, 4% bluefish, 5% trout and 8% other fish species. In addition to fish, 14% of consumers preferred mussels, 4% caviar, 2% algae, 10% shrimp, 16% squid, 5% octopus and 49% did not consume any other seafood. 2% of consumers prefer to consume fish at buffets, 83% at home, 2% at picnics and 13% at restaurants. Red meat (43%) was preferred more than chicken meat (39%) and fish meat (18%). When consumers were asked how they can tell whether the fish they buy is fresh or not, it was determined that 10% answered as the color of the skin, 24% as the smell, 41% as the eyes, 5% as the hardness of the meat, 12% as don't know and 8% as other. When the monthly consumption amounts of aquaculture products of the respondents were compared, it was seen that 62% of them consumed 1kg-3kg, 25% of them consumed 3kg-5kg, 5% of them consumed 5kg-8kg, 3% of them consumed 8kg-10kg and 4% of them did not consume any aquaculture products. According to the results of the survey conducted within the scope of the study, it was observed that the consumers in Erdemli and Gülnar districts are conscious of aquaculture products, but individuals at the primary education level should be informed more and directed to the consumption of aquaculture products. For the aquaculture production sector to meet the demand of the consumer public, it is thought that technological developments should be integrated more than factory or fishing types. In addition to increasing investments to support fisheries, it is of great importance to raise awareness of the public in terms of aquaculture consumption.