Eleştirel pedagoji bağlamında Paulo Freıre ve Ivan Illıch'in eğitim felsefesi anlayışlarında eğitim kurumlarının işlevi
The function of educational institutions in the conceptions of educational philosophy of Paulo Freire and Ivan Illich in the context of critical pedagogy
Yazar: NİLGÜN GENÇ
Danışman: PROF. DR. SEMA ÖNAL
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Eğitim, insanlık tarihinde üzerinde en çok düşünülen konulardan biri olmuştur. Eğitimle ilgili yapılan tanımların ortak vurgusu, eğitimin, bireyde kendi yaşantıları yoluyla istendik davranış değişikliği meydana getirme süreci olmasıdır. Felsefe ve eğitimi birleştiren temel unsur insan ögesidir. Felsefe, insan düşüncesinin bir ürünüdür ve insan bu ürün aracılığıyla eğitilir. Eğitim felsefesi, eğitimin ne olduğunu tartışan, onu belirleyen faaliyetleri ve eğitim alanını meydana getiren kavramları sorgulayıp çözümleyen bir felsefe disiplinidir. Eleştirel eğitim felsefesi, 20.yüzyılda hem klasik eğitim felsefesine hem de analitik eğitim felsefesine yönelik ortaya çıkmış ve aynı zamanda onların bir sentezi olan yeni bir eğitim felsefesi akımıdır. Paulo Freire ve Ivan Illich, eleştirel pedagojinin (eleştirel eğitim felsefesi) önde gelen isimleri olarak kabul edilirler. Freire, Brezilya'da yetişkinler için okuma yazma programlarını yürütürken gözlemlediği sessizlik kültürünün olumsuzluklarını ortaya koymuş ve bunun da eleştirel bilincin geliştirilmesiyle aşılabileceğini savunmuştur. Düşüncelerinin temelinde Marksizmin etkilerini gördüğümüz Freire, bankacı eğitim modelinden kurtularak diyaloğa dayalı ve problem çözmeye odaklanmış bir eğitim modeli önermiştir. Bu süreci gerçekleştirmede eleştirel bilinçle yetiştirilmiş öğretmenlerin etkili olacağını savunmuştur. Illich ise liberal bakış açısıyla kamu kurumu olarak okulları ve buralarda yürütülen eğitim öğretim süreçlerinin olumsuzluklarını eleştirmiştir. Bu olumsuzlukların nasıl düzeltilebileceği ile ilgili öneriler ortaya koymuştur. Bu çalışmada eleştirel pedagoji bağlamında Paulo Freire ve Ivan Illich'in eğitim felsefesi anlayışlarında eğitim kurumlarının işlevleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla nitel araştırma modellerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak Paulo Freire ve Ivan Illich'in bu tezin konusu ile ilgili olarak öne çıkan eserleri incelenmiştir. Freire ve Illich'in eğitim felsefelerinin şekillenmesinde onların hayat serüvenlerinin ve ideolojik düşüncelerinin etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
Education has been one of the most thought-about topics in human history. The common emphasis of the definitions about education is that education is the process of bringing about the desired behavioral change in the individual through his own experiences. The fundamental element that combines philosophy and education is the human element. Philosophy is a product of human thought and people are educated through this product. Philosophy of education is a philosophical discipline that discusses what education is, questions and analyzes the activities that determine it and the concepts that make up the field of education. Critical philosophy of education is a new philosophy of education movement that emerged in the 20th century regarding both classical education philosophy and analytical philosophy of education and is also a synthesis of them. Paulo Freire and Ivan Illich are considered leading figures in critical pedagogy (critical philosophy of education). Freire revealed the negativities of the culture of silence he observed while running literacy programs for adults in Brazil and argued that this could be overcome by developing critical consciousness. Freire, whose thoughts we see the effects of Marxism on the basis of, got rid of the banking education model and proposed an education model based on dialogue and focused on problem solving. He argued that teachers trained with critical consciousness would be effective in carrying out this process. Illich, on the other hand, criticized schools as public institutions and the negativities of the education and training processes carried out in them, from a liberal perspective. It has put forward suggestions on how these negativities can be corrected. In this study, the functions of educational institutions in the understanding of Paulo Freire and Ivan Illich's philosophy of education were tried to be revealed in the context of critical pedagogy. For this purpose, the prominent works of Paulo Freire and Ivan Illich related to the subject of this thesis were examined by using the document analysis method, one of the qualitative research models. It has been seen that Freire and Illich's life adventures and ideological thoughts were effective in shaping their educational philosophies.