Dârülfünûn felsefe hocaları ve felsefî görüşleri
Philosophy teachers and philosophical views of the Darulfünun
Yazar: ASIM ONUR SAYIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KÖKCÜ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Darülfünun = University ; Felsefe = Philosophy ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı alimleri = Ottoman scholars ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period

Özet:
Yeni fikirler ve yeni sistemler geçmişte ortaya konmuş fikirler ve sistemlerin harmanlanması ve çarpışmasından doğar. Çalışmamız özel olarak Osmanlı modernleşmesinde mühim bir yere sahip olan Dârülfünûn'da tedris edilen felsefe derslerinin ve bu dersleri veren müderrislerin var olduğunu göstermesi bakımından önem arz etmektedir. Bu dönemde genel olarak Batı felsefî akımları ve filozoflarından etkilenildiği, destek alındığı ve yabancı eserlerin tercüme edilerek ders kitabı olarak okutulduğu görülmektedir. Tezimizde Darülfünûn felsefe hocaları üzerinden Osmanlı aydınının fikirlerinin ne yönde şekillendiği ve o günkü toplumun fikrî yapısını nasıl etkilediği hususları ele alınmaktadır.
Çalışmamızın ilk bölümünde; modernleşme amacıyla ortaya çıkan Dârülfünûn kurma teşebbüslerine, kurulan bu Dârülfünûn'un hangi aşamalardan geçtiğine, ders programlarına ve bu dersleri hangi müderrislerin okuttuğuna değinilmiştir. İkinci bölümde ise Dârülfünûn'da felsefe hocalığı yapan Ahmet Mithat Efendi, Emrullah Efendi, Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi, Babanzâde Ahmed Naim, Mehmed Ali Aynî, İsmail Hakkı İzmirli, Salih Zeki, Rıza Tevfik ve Ziya Gökalp gibi isimlerin öncelikle hayatları ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, daha sonra kaleme aldıkları felsefe konulu eserler, ders notları ve makaleler tetkik edilerek felsefî görüşleri ortaya konulmuştur.

Abstract:
New ideas and new systems arise from the blending and collision of ideas and systems introduced in the past. Our study is especially important in terms of showing that there are philosophy courses taught in Darulfünun, which has an important place in Ottoman modernization, and that there are professors who teach these courses. In addition to this, In general, it has been studied considering the subject of being influenced, supported by Western philosophical movements and philosophers, and their works translated and used as textbooks. Our thesis also deals with the way in which the ideas of the Ottoman intellectuals were shaped and how the intellectual structure of the society of that day developed.
In the first part of our study; Attempts to establish a Darulfünun that emerged with the aim of modernization, what stages this established Darulfünun went through, its curriculum and which scholars taught these courses were mentioned. In the second part, information about the lives and works of names such as Ahmet Mithat Efendi, Emrullah Efendi, Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi, Babanzâde Ahmed Naim, Mehmed Ali Aynî, İsmail Hakkı İzmirli, Salih Zeki, Rıza Tevfik and Ziya Gökalp, who taught philosophy at Darulfünun, was given first afterwards, their philosophical views were revealed by examining the works on philosophy, lecture notes and articles they wrote.