Postpartum dönemde birinci basamak sağlık kuruluşlarında ebe ve hemşireler tarafından verilen aile planlaması hizmetlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of family planning services provided by midwives and nurses in primary health care institutions in the postpartum period
Yazar: AİŞE MERYEM GÜLTEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASİYE KOCATÜRK
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Aile Planlaması = Family Planning ; Ebelik = Midwifery

Özet:
Doğum sonu dönemde, kadınların, yeni bir gebelikten korunmak için bilgi ve desteğe ihtiyacı vardır. Çalışmalar kadınların bu dönemde yeterli düzeyde danışmanlık almadığını ortaya koymaktadır. Araştırma, birinci basamak sağlık kurumlarında ebe ve hemşireler tarafından doğum sonu dönemdeki kadınlara verilen aile planlaması hizmetlerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, 1 Mart – 5 Haziran 2023 tarihleri arasında, tanımlayıcı ve kesitsel türde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Birinci Basamak Sağlık Kurumlarında çalışan 98 ebe ve hemşire oluşturmuştur. Örneklem, çalışmaya katılmaya gönüllü 81 kişi ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında literatür doğrultusunda hazırlanan 69 soruluk veri toplama formu ve "Kontraseptif Bilgi Ölçeği'' kullanılmıştır. Veriler, SPSS 22.0 istatistik programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde parametrik yöntemler kullanılmıştır. Ebe ve hemşirelerin %48,1' i 41 yaş ve üzerindedir. %79' u lisans mezunudur, %88,9' u aile planlaması (AP) ile ilgili bir eğitim almıştır. Eğitim alanların %29,2 si AP kursu almıştır. AP danışmalığında kendini yeterli görme ortalamaları 7,780±1,962 olarak saptanmıştır.Kurumlarında AP danışmanlık hizmeti verilmeyenlerin kontraseptif bilgi toplam puanları, kurumlarında AP danışmanlık hizmeti verilenlerin kontraseptif bilgi toplam puanlarından düşük bulunmuştur. Ebe ve hemşirelerin postpartum dönemde kadınlara sıklıkla önerdikleri yöntemler kondom ve RİA olmuştur. Kontraseptif bilgi ölçeği toplam puan ortalaması 17,617±3,080 olarak saptanmıştır. Kontraseptif bilgi arttıkça, postpartum dönem AP uygulamaları artmaktadır. Ebe ve hemşirelerin postpartum dönem aile planlaması bilgi ve uygulamaları yeterli değildir. Aile planlaması hizmetlerini aktif olarak yerine getirebilmek için uygun zaman, mekan ve güncel bilgiyi içeren eğitimlere ihtiyaçları vardır.
Anahtar Sözcükler: Aile planlaması, birinci basamak sağlık hizmetleri, ebe, kontrasepsiyon

Abstract:
In the postpartum period, women need information and support to prevent a new pregnancy. Studies indicate that women do not receive adequate counseling during this period. This research was conducted to evaluate the family planning services provided to women in the postpartum period by midwives and nurses in primary health care institutions. The study was conducted in a cross-sectional and descriptive type between March 1 and June 5, 2023. The population of the study consisted of 98 midwives and nurses working in Primary Health Care Institutions. The sample was completed with 81 volunteers participating in the study. Data were collected using a 69-question data collection form prepared based on the literature and the "Contraceptive Knowledge Scale". The data were evaluated using the SPSS 22.0 statistical program. Parametric methods were used in the analysis of the data. Of the midwives and nurses, 48.1% were 41 years old and above, 79% had a bachelor's degree, and 88.9% had received education related to family planning. Among those who received training, 29.2% attended a family planning course. The mean self-sufficiency score in family planning counseling was found to be 7.780±1.962. Family planning counseling services are provided except in prison Family Health Centers. The total contraceptive knowledge scores of those who do not provide family planning counseling services in their institutions were found to be lower than those who provide family planning counseling services. The methods frequently recommended by midwives and nurses to women in the postpartum period were condoms and IUDs. The mean total score of the Contraceptive Knowledge Scale was found to be 17.617±3.080. As contraceptive knowledge increases, postpartum family planning practices also increase. Midwives' and nurses' knowledge and practices of postpartum family planning are inadequate. They need appropriate time, space, and training that includes up-to-date information to actively provide family planning services.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          
Keywords: Family planning, primary health care services, midwife, contraception