Kentsel gayrimenkul rantlarının vergilendirilmesi ve Türkiye'de uygulanabilirlik koşullarının analizi
Taxation of urban real estate rents and analysis of applicability conditions in Turkey
Yazar: ALİ EZER
Danışman: PROF. DR. DURAN BÜLBÜL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Değer artış payı = Value added share ; Değerleme = Valuation ; Gayrimenkuller = Real estates ; Kentsel rant = Urban rent ; Rant ekonomisi = Unearned income economy ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Bu tezde Türkiye'de kentsel gayrimenkul rantlarına yönelik vergilerin uygulanabilirliği değerlendirilmektedir. Türkiye'de de özellikle 2000'li yıllardan sonra ekonomik büyüme, finansal piyasaların gelişmesi, doğrudan yabancı sermaye yatırımları, gayrimenkul sektörünü teşvik eden ekonomi ve finans politikaları, kentleşme, nüfus ve göç hareketleri gibi etkenlerin yanında imar düzenlemeleri, kentsel dönüşüm uygulamaları, kamu taşınmazlarına yönelik politika ve uygulamalar, kamu-özel işbirliği projeleri ile kamusal yatırım ve hizmetler sonucu gayrimenkul değerleri hızla yükselmiştir. Bu süreçte kentsel gayrimenkul rantlarının yeterince vergilendirilmemesi söz konusu rantların büyük oranda taşınmaz sahipleri ve geliştiricileri ile çıkar ve baskı grupları tarafından paylaşılmasına yol açmıştır. Ayrıca bu durum sınırlı kaynakların verimsiz ve spekülatif karakterli gayrimenkul sektörüne yönelmesine neden olmuş ve ülkenin büyüme potansiyeli açısından ciddi bir kısıt oluşturmuştur. Kentsel gayrimenkul rantlarının vergilendirilmesi teorik olarak basit ve kolay uygulanabilir gözükse de ciddi uygulama zorlukları bulunmaktadır. Bu tezde kentsel gayrimenkul rantlarının oluşumu, dağıtılması ve kamuya aktarılmasına ilişkin süreçler, rant vergilerinin işleyişi ve etkileri, diğer ülkelerdeki uygulamalar ve Ankara'daki örnek olaylar incelenerek Türkiye'de kentsel gayrimenkul rantlarının etkin ve işlevsel bir şekilde vergilendirilmesi için yerine getirilmesi gereken koşullar analiz edilmiş ve uygulamaya dönük öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this thesis, the applicability of taxes on urban real estate rents in Turkey is evaluated. In Turkey, especially after the 2000s, in addition to factors such as economic growth, development of financial markets, foreign direct investment, economic and financial policies which stimulate the real estate sector, urbanization, population and migration movements, real estate values have increased rapidly as a result of zoning regulations, urban renewal projects, public real estate policies and practices, public-private partnership projects, public investments and services. In this process, the insufficient taxation of urban real estate rents has led to the sharing of these rents by real estate owners, developers and rent-seeking groups. In addition, this situation caused limited resources to turn to the inefficient and speculative real estate sector and created a serious constraint in terms of the country's growth potential. The taxation of urban real estate rents seems theoretically simple and easy to implement, there are serious implementation difficulties. In this thesis, the processes related to the formation, distribution and transfer of urban real estate rents to the public, the functioning and effects of rent taxes, practices in other countries and case studies in Ankara have been examined and the necessary conditions for taxing urban real estate rents in Turkey in an effective and functional way have been analyzed and suggestions for implementation have been tried to be developed.