Din, mezhep ve kurtuluş teorileri bağlamında Ortadoğu'yu yeniden okumak: İsrail örneği
Readi̇ng Mi̇ddle East i̇n the context of reli̇gi̇ons, sects and theori̇es of li̇berati̇on
Yazar: ZEHRA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET YAVUZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Dinler tarihi = History of religions ; Kurtuluş = Independence ; Mezhepler = Sects ; Ortadoğu = Middle East ; Yahudiler = Jews ; İsrail = Israel

Özet:
Bütün dinlerin nihaî amacı mensuplarını feraha ve felaha; yani "kurtuluşa" erdirmektir. Tarihî süreç içinde dinler sıkıntılı, zorlu, meşakkatli bir süreçten kurtulmanın yollarının ve vâsıtaların reçetesini farklı olarak sunmuşlardır. Örneğin; Yahudiler, kurtuluşun Hz. Süleyman dönemine tekrar dönülerek gerçekleşeceğini savunmuş; bu yüzden de Hz. Dâvut soyundan bir kurtarıcının gelmesini gerekli görmüşlerdir. 
Kurtuluş inancı ve beklentisi, hemen her dinde önem arz eden bir konu olmuştur. Bu konuyu toplumlar gerek kutsal kitaplarından dolayı, gerek içinde bulundukları psiko-sosyal süreçler ve şartlar itibariyle önemsemişlerdir. Bu anlayışın daha belirgin olarak Yahudilikte var olması dikkat çekmektedir. Yahudi mezheplerinde bu anlayışa dair benzer ve ayırt edici yönler çalışmamıza konu olmuştur. Yahudiler, kurtuluş ve kurtarıcı inancına tarihsel olarak eziyete uğradıkları ve zorluğa düştükleri (kıtlık, köleleştirilme, çıkış, sürgün, vb.) süreçlerde ve dönemlerde daha sıkı bağlanmış ve içinde bulundukları sıkıntıdan kurtarılacaklarına dair beklentileri artmıştır.
Yahudilerin "mesih" olarak adlandırdıkları bu kurtarıcı, kendilerini "eski"den olduğu gibi ihtişamlı döneme yeniden ulaştıracak kimse olarak görülmüştür. İçerisinde bulundukları sancılı süreçten kurtulmanın da kendi gayret ve çabaları ile mümkün olduğuna inanmışlar; dolayısıyla "kurtuluş" için mesihin gelişine / dönüşüne ortam hazırlamaya çabalamışlardır. "Toplumsal gerçeklik farklılıklarla beraber şekillenir" hükmüne bağlı olarak, Yahudi toplumunda tarih içinde ortaya çıkan mezheplerin bu konuya yaklaşımlarının birbirlerinden farklı olması beklenen bir durumdur. Meselâ Reformist Yahudiler mesih inancını reddederlerken, Ortodoks Yahudiliğe göre, mesih; kurtarıcı olarak mutlaka tarihe ve hayata dönecektir.

Abstract:
The aim of all religions is ultimately to achieve salvation and prosperity. Religion spresented different recipes to how to get out of a situationor a painful process. Judaism argues that salvation would be possible by returning to the time of the prophet Solomon and they see that the savior would come from the line age of the prophet David.
Faith and expectation of salvation have been a vital subject in almost every religion. This subject has been considered by societies both from the perspective of holy book sand psycho-social course they are in. It is note worthy that this conceptexistsin Judaism. Similar and distinctive aspects of Jewish sectsregarding this concept were the subject of ourstudy. The Jews were attached more tightly to the faith of salvation when they suffered and during the period of exile. Thus, their expectation to be saved from this hard ship in creased.
The savior, whom they call the Messiah, was considered as the one who would bring the Jews back to the oldest and most glorious period.
The Jews attempted to prepare the environment for Messiah to get rid of the painful process they are in with the irownefforts. The approaches of the Jewish sects to this subject varies from each other. There form is rejected the belief in Christ, but according to the Orthodoxsect, Christ would come to earth as a savior.