Farklı hasat zamanlarının Çukurova koşullarında tatlı sorgum bitkisinden yem ve biyogaz üretimine etkileri
The effects of different harvest times on forage and biogas production from sweet sorghum under Çukurova conditions.
Yazar: BURAK BEYAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP İRFAN NAZLI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Organik gübreler = Organic fertilizers

Özet:
Bu araştırma Çukurova koşullarında 6 farklı hasat zamanının (karınlanma, çiçeklenme, süt
olum, yumuşak hamur, sert hamur ve fizyolojik olgunluk) 3 farklı tatlı sorgum çeşidinden (M81-E,
Dale, Icsv 93046) yem ve biyogaz üretimine etkilerini araştırmak amacıyla 2022 yılı yetiştirme
mevsiminde tesadüf bloklar bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak
yürütülmüştür. Araştırmada en yüksek kuru madde verimi (2510 kg/da) fizyolojik olgunluk
evresinden elde edilmiş olup, onu önemsiz farklarla sert hamur, süt olum ve yumuşak hamur evreleri
izlemiştir. Araştırmada incelenen yem kalitesi ile ilgili parametreler dikkate alındığında, en yüksek ham protein oranının (%9.63) sert hamur evresinden, en yüksek nispi yem değeri (80.11)'nin ise süt olum evresinden elde edildiği fakat yumuşak hamur ve süt olum evreleri arasında nispi yem değeri bakımından istatistiksel olarak önemli düzeyde bir farklılığın saptanmadığı görülmektedir. Bu
sonuçlar Çukurova koşullarında tatlı sorgum bitkisinden sürdürülebilir bir yem üretimi için hasadın
süt olum ile fizyolojik olgunluk evreleri arasında yapılabileceğini göstermektedir.
Araştırmada incelenen biyogaz üretimi ile ilgili parametreler dikkate alındığında, en yüksek
teorik spesifik metan (429 L CH4/UK) ve teorik metan verimlerinin (993 m3/da) sert hamur
evresinden elde edildiği görülmektedir. Bu sonuçlar Çukurova koşullarında tatlı sorgum bitkisinden
sürdürülebilir bir biyogaz üretimi için hasadın sert hamur evresinde yapılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This research was conducted to investigate the effects of 6 different harvest times (booting,
flowering, milk stage, soft dough stage, hard dough stage and physiological maturity) on forage and
biogas production from 3 different sweet sorghum varieties (M81-E, Dale, Icsv 93046) under
Çukurova conditions, according to the experimental design of split plots in randomized blocks with
3 replications during the 2022 growing season. In the research, the highest dry matter yield (2510
kg/da) was achived with the physiological maturity stage, followed by hard dough, milk and soft
dough stages with slight differences. Considering the forage quality parameters examined in the
research, it is seen that while the hard dough stage exhibited the highest crude protein ratio (9.63%),the highest relative feed value (80.11) was obtained from the milk stage, but there was no significant differences between the soft dough and milk stages in terms of the relative feed value. These results show that harvesting can be done between the milk and physiological maturity stages for a sustainable forage production from sweet sorghum under Çukurova conditions.
Considering the biogas production parameters examined in the research, it is seen that both
of the highest theoretical specific methane (429 L CH4/UK) and theoretical methane yields (993
m3 /da) were obtained from the hard dough stage. These results show that harvesting can be done at
the hard dough stage for a sustainable biogas production from sweet sorghum under Çukurova
conditions.