Donatılı ve donatısız yığma yapıların dinamik davranışlarının deneysel olarak incelenmesi
Experimental investigation of the dynamic behavior of reinforced and unreinforced masonry structures
Yazar: NISAR AHMAD MOMINZAI
Danışman: PROF. DR. MAHMUD SAMİ DÖNDÜREN
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Ülkemizin yapı stoğunun büyük bir kısmı deprem riskinin yüksek olduğu bölgelerde konumlanmıştır. Yıkıcı bir deprem olma ihtimali düşünüldüğünde, mevcut binaların deprem güvenliğinin tespiti önemle üzerinde durulması gereken konuların başında gelmektedir. Özellikle küçük yerleşim yerlerinde mevcut yapı stoğunun önemli bir bölümünü oluşturan yığma yapıların deprem güvenliğinin belirlenmesi önemlidir. Bundan dolayı 2019'de yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nde bu konular detaylı olarak açıklanmıştır. Özellikle yönetmelikte yeni yapılacak yığma yapılar için alternatif yığma yapı türleri belirlenmiştir. Bu çalışmada Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin 11. bölümünde yer alan Donatılı ve Donatısız yığma binaların dinamik davranışları deneysel olarak incelenmiştir. Bunun için donatılı yığma yapı numunesi ve donatısız yığma yapı numunesi laboratuvar ortamında üretilmiş ve sarsma tablası üzerinde deneye tabi tutulmuştur. Ve böylece numunelerin doğal titreşim frekansları, periyotları, sönüm oranları ve rijitlikleri değerlendirilmiştir. İki numune deprem titreşimleri altında sarsma tablasında deneye tabi tutularak dinamik davranış yönüyle ve maliyet analizi yönüyle sonuçları karşılaştırılmıştır. Numunelere elastik bölgede kalacak şekilde yer hareketi uygulanmış ve numunelerde herhangi bir çatlak veya hasar oluşmamıştır. Bu sebepten dolayı donatılı yığma yapı numunedeki yerleştirilen donatılar tam anlamıyla çalışmaya başlamadığından numuneler arasında çok büyük rijitlik farkı meydana gelmemiştir. Yapılan deneylerden elde edilen sonuçlarında donatılı yığma yapı numune (N-02), donatısız yığma yapı numuneye (N-01) göre frekans değerinde %11.15 oranında artış, doğal periyotta %10.31 azalış ve doğal sönüm oranında %10.25 azalış olduğu saptanmıştır. Numuneler arasında donatılı yığma yapı numunesinin %25.21 oranında rijitliği artırdığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
A large part of our country's building stock is located in regions with high earthquake risk. Considering the possibility of a devastating earthquake, determining the earthquake safety of existing buildings is one of the most important issues that should be emphasized. It is important to determine the earthquake safety of masonry structures, which constitute a significant part of the existing building stock, especially in small settlements. Therefore, these issues are explained in detail in the Turkish Building Earthquake Regulation, which came into force in 2019. Especially in the regulation, alternative masonry building types have been determined for new masonry buildings. In this study, the dynamic behaviors of reinforced and unreinforced masonry buildings included in the 11th chapter of the Turkish Building Earthquake Regulation were examined experimentally. For this purpose, reinforced masonry structure samples and unreinforced masonry structure samples were produced in a laboratory environment and tested on a shaking table. And thus, the natural vibration frequencies, periods, damping ratios and stiffness of the samples were evaluated. Two samples were tested on a shaking table under earthquake vibrations and the results were compared in terms of dynamic behavior and cost analysis. Ground motion was applied to the samples so that they remained in the elastic region, and no cracks or damage occurred in the samples. For this reason, since the reinforcement placed in the reinforced masonry structure sample did not start to work fully, there was no significant difference in stiffness between the samples. As a result of the experiments, it was determined that the reinforced masonry structure sample (N-02) had an 11.15% increase in frequency value, a 10.31% decrease in the natural period and a 10.25% decrease in the natural damping rate compared to the unreinforced masonry structure sample (N-01). Among the samples, it was observed that the reinforced masonry structure sample increased the stiffness by 25.21%.