Mehmet Atâ bey'in İktitâf adlı ders kitabının Türk dili ve edebiyatı eğitimi açısından analizi
The analyze of  school book İktitaf by Mehmet Atâ from the point of Turkish language and literature
Yazar: SEZAVER ÇAPCI SİPAHİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. METİN KAYAHAN ÖZGÜL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Edebiyat eğitimi = Literature education ; Mehmed Ata = Mehmed Ata ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; İktitaf = İktitaf

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Mehmet Atâ Bey'in Galatasaray Sultânîsi için hazırladığı ve bir mecmûa-i intihâb olarak tanımladığı ders kitabı İktitâf'ı, döneminin Türk dili ve edebiyatı eğitimi anlayışı açısından değerlendirmektir. Bu amaçla çalışmada, İktitâf'ın 1902 ve 1912 baskılarındaki metin seçiminin nasıl yapıldığı ve bu doğrultuda Türk edebiyatı dersinin nasıl örgütlendiği tespit edilmiştir. Araştırmada yöntem olarak doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmanın esere dönük yapılması bu yöntemin kullanılmasını öngörmüştür. Bu bağlamda İktitâf'ın 1902 ve 1912 basımlarından yola çıkılarak II. Abdülhamîd dönemi ve II. Meşrûtiyet dönemde Türk dili ve edebiyatı derslerinin nasıl işlendiği yolunda bilgilere ulaşılmıştır. İktitâf, II. Abdülhamîd döneminde ve II. Meşrûtiyet sonrası dönemde pek çok kez basılan; içerdiği metinler vasıtasıyla okuma ve yazma eğitimi veren bir ders kitabıdır. Kitabın; döneminin devlet kademelerinde çeşitli görevlerde bulunmuş bir devlet adamı, muharrir, edebiyat öğretmeni ve Hammer mütercimi Mehmet Atâ Bey tarafından metinlerin lugat, nahiv ve vezin bilgilerine yönelik bir çalışmayla yazılması, İktitâf'ı diğer Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarından ayıran en önemli özelliğidir. Çalışmanın Atâ Bey ve eseri İktitâf üzerine yapılan ilk çalışma olması eserin yazıldığı dönemdeki Türk dili ve edebiyatı eğitimi tarihinin bilinmesi açısından önem arz etmektedir. Dolayısıyla İktitâf'ın dört kısmını da içeren 1902 yılına ait basımı Lâtin harflerine aktarılmış ve araştırmaya eklenmiştir.



Anahtar Kelimeler: İktitâf, Mehmet Atâ Bey, Türk dili ve edebiyatı eğitimi ders kitabı, II. Abdülhamîd dönemi,  II. Meşrûtiyet sonrası.

Abstract:
The goal of this study is to assess a school book "İktitâf" which Mehmet Atâ Bey originated and defined as a renaissance magazine "mecmûa-i intihâb" from the point of the mentality of Turkish Language and Literature Education. For this purpose, it was discovered in this study how the selection of texts was made in 1902 and 1912 editions of "İktifâf" and how the Turkish literature  was organized accordingly.  The analyze of documents was used in the study as a method. That the study was done for the work stipulated the use of this method. In this regard, Starting from 1902 and 1912 editions of "İktifâf", it was reached to the data on how Turkish language and literature  was administered the era of Abdülhamîd II and post Constitutional period II.Printed quite a lot the era of Abdülhamîd II and post Constitutional period II, the book "İktifâf" is a class book giving education on how to read and write through the texts it included. The fact that the book was written with a study devoted to the vocabulary, syntax and prosody of the texts by Mehmet Atâ Bey, a statesman having performed duties at the state agencies, an author, a literature teacher and an interpreter of Hammer  is the most important distinguishing characteristic that makes it different from other Turkish language and literature school books. 
As this study is the first one to make over Atâ Bey and his work "İktitâf", it is of importance  from the point of knowing  the history of Turkish language and literature teaching. Thus, the edition of 1902 including the four chapters of  "İktitâf" has been transferred into Turkish of Turkey and added to this research .



Key Words: İktitâf, Mehmet Atâ Bey, Turkish Language and Literature teaching school book, the era of Abdülhamîd II, Post-Constitutional period II.