Destinasyon rekabetçilik faktörlerinin bölgesel turizm talebine etkisi: Türkiye Düzey-1 bölgeleri için panel veri analizi
The impact of destination competitiveness factors on regional tourism demand: A panel data analysis for Turkey Level-1 regions
Yazar: BURCU YÜRÜK
Danışman: PROF. DR. ŞENNUR SEZGİN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma, destinasyon rekabetçilik faktörlerinin turizm talebine olan etkilerini
araştırarak, bölgesel turizm stratejilerine yeni bir perspektif sunmayı
amaçlamaktadır. Türkiye'nin Düzey-1 bölgeleri üzerinde gerçekleştirilen analiz
2010-2020 dönemini kapsamakta olup, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV)
yöntemleri kullanılarak hesaplanan destinasyon rekabetçilik endekslerinin bölgesel
turizm talebi üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların
güvenilirliği ve etkinliği için Uygun Genelleştirilmiş En Küçük Kareler (FGLS-
Feasible Generalized Least Squares), Panel Düzeltilmiş Standart Hatalar (PCSEs-
Prais-Winsten Regression) ve İnteraktif Sabit Etkiler (IFE - Interactive Fixed
Effects) modelleri tercih edilmektedir.
Çalışmada elde edilen ampirik bulgular incelediğinde; üçüncü bölümde yer alan
destinasyon rekabetçilik endekslerinin bölgelerin turizm rekabetçilik potansiyellerini
açıklayabildiklerini görülmektedir. Dördüncü bölümde ise; FGLS, PCSE ve IFE
modellerinde turizm altyapı ve genel altyapı endeksinin turizm talebini pozitif
etkilediği reel efektif döviz kuru ve COVID-19 salgınının ise negatif etkilediği
görülmektedir. Buna karşın doğal ve geliştirilmiş kaynaklar endeksinin FGLS ve
PCSE modellerinde turizm talebi üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğunu
söylemek mümkündür. Çevre ve iklim endeksinin ise turizm talebi üzerinde
istatistiksel olarak anlamlı bir etkisine rastlanmamaktadır. Doğal ve geliştirilmiş
kaynaklar endeksinin ise FGLS ve PCSE modellerinde turizm talebini pozitif
etkilediğini söylemek mümkündür. Elde edilen bulgular turizm talebine yönelik
geliştirilecek politikalarda sosyo-kültürel değişkenlerin de önemi kanıtlar niteliktedir.

Abstract:
This study aims to provide a new perspective on regional tourism strategies by
investigating the effects of destination competitiveness factors on tourism demand.
The analysis of Turkey's Level-1 regions covers the period 2010-2020 and reveals
the effects of destination competitiveness indices calculated using Multi-Criteria
Decision Making (MCDM) methods on regional tourism demand. Feasible
Generalized Least Squares (FGLS), Panel Corrected Standard Errors (PCSEs - Prais-
Winsten Regression) and Interactive Fixed Effects (IFE) models are preferred for the
reliability and efficiency of the findings.
The empirical findings of the study show that the destination competitiveness indices
in the third section can explain the tourism competitiveness potential of the regions.
In the fourth section, it is seen that tourism infrastructure and general infrastructure
index positively affect tourism demand in FGLS, PCSE and IFE models, while real
effective exchange rate and COVID-19 pandemic negatively affect tourism demand.
On the other hand, the natural and developed resources index has a positive effect on
tourism demand in the FGLS and PCSE models. The environment and climate index
does not have a statistically significant effect on tourism demand. On the other hand,
the natural and developed resources index has a positive effect on tourism demand in
the FGLS and PCSE models. The findings obtained prove the importance of socio-
cultural variables in the policies to be developed for tourism demand.