Pediatrik yaş grubunda tıbbi işlem ve tedavi retlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of medical procedure and treatment rejections in pediatric age group
Yazar: MİNE KORCUM
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Ve Cerrahisi Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aydınlatılmış onam = Informed consent ; Doktorlar = Physicians ; Tedavi reddi = Treatment refusal ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuklar = Children ; İhmal = Neglect

Özet:
Giriş ve Amaç: Aydınlatılmış onam, iyi hekimlik uygulaması önkoşullarından biridir ve tıp etiğinin temel ilkelerinden olan özerklik ilkesine dayanmaktadır. Çocukluk yaş grubu, doğası gereği ebeveynlerin söz hakkı sahibi olduğu bir yaş grubudur. Hasta hakları açısından bakıldığında, tıbbi işlem ve tedavi reddi doğal bir hak olmakla birlikte, bu hak çocukluk çağında (0-18 yaş) ebeveynlerin sorumluluğundadır. Ancak bu hakkın ebeveynler tarafından kullanıldığı bazı durumlarda, tıbbi bakış açısıyla çocuğun yüksek yararının gözetilmediği de aşikardır. Tıbbi işlem ve tedavi retlerinin bu yönüyle tıbbi ihmal kapsamına girdiği de düşünülebilir. Bu kapsamda, çocukluk yaş grubunda, hangi girişimsel işlemin ya da tedavi reddinin söz konusu olduğu, hangi yaş grubu ve cinsiyetin daha çok etkilendiği gibi tanımlayıcı değerlendirmelerin yapılması, sorunun değerlendirmesinde başlangıç noktasıdır. Bu noktadan hareketle, bu tez çalışmasının amacı, hastanemiz yataklı servislerinde tıbbi işlem ve tedavi reddi sıklığının saptanması, riskli hasta grubunun özelliklerinin belirlenmesi, sıklıkla reddedilen girişimlerin tanımlanması ve ret sonrası yapılan bildirim sıklığının saptanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda hastanemiz Acil Servis, Yoğun Bakım Üniteleri (Yenidoğan, Çocuk Dahiliye ve Cerrahi Yoğun Bakım Üniteleri), tüm genel pediatri ve yan dal klinikleri ile cerrahi kliniklerinde izlenmiş tüm hastaların dosyaları, hastane veri tabanındaki yatış özetleri, tutulmuş olan tıbbi işlem ve tedavi ret formları incelendi. Çalışmamıza 0-18 yaş aralığında, 1 Ocak- 30 Haziran 2019 tarihleri arasında tıbbi işlem ve tedavi reddi veren tüm hastalar çalışmaya dahil edildi. Örneklem büyüklüğü Open Epi programı kullanılarak güven aralığı %95, güç %80 olacak şekilde, 6 aylık dönemde hastanemiz yataklı servislerinde yatan hastaların popülasyon oranlarına bakılarak 300 hasta olarak hesaplandı. Çalışma süresince %10 kayıp belirtilerek, örneklem büyüklüğü 330 hasta olarak belirlendi. Araştırma süresi 6 ay olarak belirlendi. Bu süreçte kayda geçen 348 hasta çalışmaya dahil edildi.
Araştırmadan elde edilen veriler ile ilgili istatistiksel analizler SPSS versiyon 22.0 yazılımı kullanılarak yapıldı. Kullanılan temel istatistikler frekans dağılımları ve yüzdelik hesaplamalarıdır.
Bulgular: Çalışmamıza dahil ettiğimiz 6 aylık süreçte, hastane veri tabanı ve hasta dosyalarının geriye yönelik incelenmesi ile elde edilen bilgiler doğrultusunda toplam 12844 hasta tarandı. Tıbbi işlem ve tedavi reddi veren toplam 348 hasta çalışmaya dahil edildi. Ret oranı %2,7 olarak belirlendi. Bu hastaların cinsiyet açısından %56,6'sının kız, %43,3'ü erkek olduğu görüldü. Yaş aralığı açısından değerlendirildiğinde hastaların %35,9'unun (n=125) oyun ve okul öncesi çocuğu (1-6 yaş) olduğu görüldü. Ret veren hastaların %50,6'sının (n=176) acil seviste tedaviyi reddettiği görüldü. Tıbbi işlem ve tedavinin reddedildiği zaman olarak bakıldığında hastaların %52,3'ünün (n=182) nöbet şartlarında yapılması planlanan müdahaleyi reddettiği izlendi. Reddedilen durumlar değerlendirildiğinde, ret veren hastaların %87 sinin (n=303) hastane yatışını reddettiği saptandı. Yatış reddi veren hastalar tanı yönünden incelendiğinde en sık görülen tanı %26,1 bronkopnömoni/pnömoni (n=91) olarak saptandı. Girişim reddi veren hastalar incelendiğinde; 39 hastanın %46,1'inin (n=18) lomber ponksiyon yapılmasını reddettiği saptandı. Tıbbi işlem ve tedavi reddi veren hastaların %7,5'ine (n=26) ret formuna ek olarak tutanak ile bildirim ile ilgili işlem yapıldığı , %92,5'ine (n=322) ise yapılmadığı belirlendi. Ret veren anne-babaların yaklaşık olarak yarısının ilkokul-ortaokul düzeyi eğitim aldığı görüldü. Hastaların eğitim durumu değerlendirildiğinde %72,5 inin (n=233) okul çağında olmadığı saptandı. Çalışmamızda hastaların %63,3'ünün kronik hastalığı olmadığı tespit edildi. Mevcut kronik hastalıklar açısından değerlendirildiğinde; en sık görülen hastalık %24,2 oranla (n=31) epilepsi olarak saptandı. Ret veren hastaların %56,3'ünün (n=196) 4 ve üzeri yataklı odalarda yatırılarak izlendiği saptandı. Çalışmamızda %60,1 oranla (n=209) ret formunu imzalayan ebeveynin anne olduğu saptandı.
Sonuç: Çocuk hastalarda tıbbi işlem ve tedavi reddi her yaş grubunda görülebilmektedir. En sık ret verilen yer Acil Servis, en sık reddedilen durum hastaneye yatırılarak izlem önerisidir. En sık reddedilen tıbbi girişim ise lomber ponksiyondur. Ret sonrası, idari birimlere ve çocuk koruma sistemlerine bildirim sıklığı ise düşüktür. Çocuk haklarından biri olan sağlıklı yaşama hakkının ailelerinin sorumluluğuna bırakılması durumunda, çocuğun tibbi ihmale uğramasının önlenebilmesi açısından bildirim sıklığının artması için gerekli çalışmalar yürütülmelidir.
Anahtar Kelimeler: Tedavi reddi, Tıbbi işlem reddi, Çocuk ihmali, Tıbbi ihmal

Abstract:
Introduction: Informed consent is one of the prerequisites for good medical practice and is based on the principle of autonomy, one of the basic principles of medical ethics. Childhood age group is an age group in which parents have the right to speak by nature. From the perspective of patients' rights, although refusal of medical treatment and treatment is a natural right, this right is the responsibility of parents in childhood (0-18 years). However, from a medical point of view, in some cases where this right is exercised by parents, it does not appear to be beneficial for the child. It can also be thought that medical procedures and treatment refusals fall within the scope of medical negligence in this respect. In this context, making descriptive evaluations such as which invasive procedure or treatment is rejected in childhood, which age group and gender are most affected is the starting point in the evaluation of the problem. From this point of view, the purpose of this thesis study is to determine the frequency of medical procedures and treatment refusals in our hospital, to define the characteristics of the risky patient group and the frequently rejected procedures , and to determine the frequency of reporting related to refusal of treatment.
Materials and Methods: In our study, the files of all patients followed in our hospital's Emergency Service, Intensive Care Units (Neonatal, Pediatric Internal Medicine and Surgical Intensive Care Units), general pediatrics clinics, sub-branch clinics and surgical clinics, hospitalization summaries in the hospital database, medical procedures and treatment rejection forms were scanned. All patients aged 0-18 years who refused medical procedures and treatment between 1 January and 30 June 2019 were included in the study. The sample size was calculated as 300 patients using the Open Epi program with 95% confidence interval and 80% power. The sample size was determined as 330 patients, indicating 10% loss during the study. The research period was determined as 6 months. 348 patients who were registered during this period were included in the study.
Statistical analysis of the data obtained from the research was made using SPSS version 22.0 software. The basic statistics used are frequency distributions and percentage calculations.
Results: During the 6-month period examined in our retrospective study, a total of 12844 patients were scanned from the hospital database and patient files. A total of 348 patients who refused medical procedures and treatment were included in the study. The rejection rate was determined as 2,7%. 56,6% of the patients were girls and 43,3% were boys. When evaluated in terms of age range, it was seen that 35,9% (n = 125) of the patients were game and preschool children (1-6 years old). It was observed that 50,6% (n = 176) of medical procedures and treatment refusals were on emergency services. It was observed that 52,3% (n = 182) of medical procedures and treatment refusals were for the procedures planned to be performed under shift conditions. When all medical procedures and treatments rejected were evaluated, it was found that 87% (n = 303) of them refused hospitalization. When the patients who refused hospitalization were examined in terms of diagnosis, the most common diagnosis was found to be 26,1% bronchopneumonia / pneumonia (n = 91). When the patients who refused to procedure were examined in terms of diagnosis; 46,1% (n = 18) of 39 patients refused lumbar puncture. It was determined that 7,5% (n = 26) of the patients who refused medical procedures and treatment were notified with a report in addition to the rejection form, and 92,5% (n = 322) did not. When the education levels of the parents who refused medical procedures and treatment were examined, it was seen that about half of them were primary-secondary school graduates. When the education level of the patients was evaluated, it was found that 72,5% (n = 233) were not at school age. It was determined that 63,3% of the patients included in our study did not have a chronic disease, and 36,7% had a chronic disease. When evaluated in terms of current chronic diseases; The most common disease was found to be epilepsy in 24,2% (n = 31). It was found that 56,3% of the patients (n = 196) were followed up in rooms where 4 or more patients were hospitalized. In our study, 60,1% (n = 209) found that the parent who signed the rejection form was the mother.
Conclusion: It is thought that medical procedures and treatment refusals are inadequately controlled in our health system. In order to observe the right of the child to a healthy life, patients who are refused medical procedures and treatment should be followed up. Medical procedures and conditions that cause refusal of treatment should be examined, and the rate of refusal should be reduced by taking necessary measures.
Keywords: Treatment refusal, Medical procedure refusal, Child neglect, Medical neglect