Böbrek nakilli hastalarda metabolik sendrom, FGF-23 ve sistemik inflamasyon arasındaki ilişki
Relationship between metabolic syndrome, FGF-23 and systemic inflammation in kidney transplant patients
Yazar: ONUR TANRIKULU
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÜNAL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Hem hayvan modelleri hem de epidemiyolojik çalışmalarda artmış fibroblast büyüme faktörü-23 (FGF-23) düzeylerinin hipertansiyon (HT) gelişiminde rol oynayabileceği gösterilmiştir. Kronik böbrek hastalığı (KBH) olan hastalarda, abdominal obezite, tip 2 Diabetes mellitus (DM) ve metabolik sendrom (MS) ile yakından ilişkili olan bir durum olan insülin direnci ile artmış FGF-23 düzeyleri arasında bir ilişki olduğu ortaya konmuştur. İnsülin direnci olan KBH olan hastaların daha yüksek FGF-23 düzeylerine sahip olduğu ortaya konmuştur. MS'de, santral adipoz dokunun inflamasyonu, adipokin üretimine yol açar ve ardından adipokinlerin genel dolaşıma salgılanmasıyla genel inflamatuar duruma katkıda bulunur. Bildiğimiz kadarıyla, böbrek nakli hastalarında MS ve onun bileşenleri ile FGF-23 arasında ilişkiyi değerlendiren çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı böbrek nakli hastalarında, fosfatürik bir hormon olan MS ve onun bileşenleri ile FGF-23 ve sistemik İnflamasyon arasındaki ilişkiyi değerlendirmekti.
Hastalar ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya 70 böbrek nakli hastası alınmıştır. Hastaların rutin tetkiklerinin yanısıra serum FGF-23 ve 24 saatlik idrarda fosfor ve sodyum atılımları bakıldı. MS'yi tanımlamak için IDF 2009 ölçütleri kullanıldı; (1) abdominal obezite varlığı, (2) serum trigliserid (TG) düzeyinin ≥150 mg/dL olması veya hipertrigliseridemi için tedavi alıyor olmak, (3) Yüksek dansiteli lipoprotein (HDL) kolesterol düzeylerinin erkeklerde <40 mg/dL veya kadınlarda <50 mg/dL olması, (4) sistolik kan basıncının (SKB) ≥130 mmHg, diyastolik kan basıncı (DKB) ≥85 mmHg olması veya antihipertansif tedavi alıyor olmak, (5) açlık kan şekerinin (AKŞ) ≥100 mg/dL olması veya önceden teşhis edilmiş Tip 2 Diabets mellitus tanısı olmak veya antidiyabetik tedavi almak. Abdominal obesite + 2 ölçüt veya abdominal obezite olmayan durumlarda kalan 4 ölçüt varlığı MS olarak değerlendirildi. Bulgular: Hastaların 44'ü (%62.9) erkek, 26'sı (%37.1) kadındı. Ortalama yaş 44.8 ± 13.5 yıldı. MS sıklığı oldukça yüksek saptandı; 34 hastada (%48.6) MS sahipti. Benzer olarak abdominal obezite de oldukça sık rastlanan bir antiteydi; 50 (%71.4) hasta abdominal obeziteye sahipti. Yetmiş hastanın ortalama serum kreatinin düzeyi 1.4 ± 0.7 mg/dl idi. Günlük idrarla albümin ve protein atılımları sırasıyla 25 (1.0- 3379) mg ve 125 (43-4333). Günlük idrarla sodyum atılımı ortanca 135 (23-448) mmol idi. Serum FGF-23 düzeyi 91.8 (77.2-172.5) pg/ml saptandı.
MS olan ve olmayan hastalar arasında demografik ve klinik bulgular karşılaştırdığında, iki grup arasında cinsiyet ve nakilden sonraki takip süresi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark görülmemiştir (p: >0.05). MS'si olan hastalarda yaş (49.3 ± 12.4 yıla karşın 40.6 ± 13.3 yıl, p: 0.007), vücut kitle indeksi (30.0 ± 4.2 kg/m2'ye karşın 24.2 ± 4.2 kg/m2, p: 0.001), bel çevresi (105.2 ± 11.0 cm'ye karşın 88.2 ± 13.8, p:0.001), abdominal obezite varlığı [34 (%100) hastaya karşın 16 (%44.4) hasta, p: <0.001] ve diyastolik kan basıncı [80 (55-120) mmHg'ye karşın 70 (60-85) mmHg, p: 0.033] bu sendroma sahip olmayan hastalara kıyasla anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Öte yandan Sistolik kan basıncı da MS grubunda daha yüksekti ama p değeri istatistiksel anlamlılık sınırındaydı [130 (90- 190) mmHg'ye karşın 120 (90-160) mmHg, p: 0.050].
MS olan ve olmayan hastalar arasında biyokimyasal bulgular karşılaştırdığında, MS olan hastalarda CRP [5.2 (0.8-62.5) mg/l'ye karşın 1.5 (0.6-25.5) mg/l, p: 0.001], total kolesterol (210 ± 52 mg/dl'ye karşın 179 ± 51 mg/dl, p: 0.015), LDL (133 ± 44 mg/dl'ye karşın 110 ± 42 mg/dl, p:0.032) ve TG [207 (74-624) mg/dl'ye karşın 129 (45-207) mg/dl, p: <0.001] düzeyleri MS olmayan hastalara kıyasla anlamlı olarak daha yüksek saptandı. MS olan grupta HDL [47 (27-88) mg/dl'ye karşın 52 (24-101) mg/dl, p: 0.011] ve serum albümin (4.4 ± 0.3 g/dl'ye karşın 4.6 ± 0.3 g/dl, p: 0.016) düzeyleri MS olmayan gruptan anlamlı olarak düşük bulundu.
Öte yandan 2 grup arasında serum serum kreatinin, kalsiyum, fosfor ve FGF-23 düzeyleri ile günlük idrarla sodyum, fosfor, albümin ve protein atılımları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p: >0.05). Abdominal obezitesi olan ve olmayan hastalar arasında idrarla günlük fosfat atılımı ve serum FGF-23 düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi (p: >0.05).
Sonuç: MS olan böbrek nakli hastaları daha yüksek sistemik imnflamasyon yüküne sahiptir. Öte yandan bu hastalarda serum FGF-23 düzeyi ile MS ve onun bileşenleri arasında herhangi anlamlı bir ilişki gösterilememiştir.

Abstract:
Aim: Both animal models and epidemiological studies have shown that increased fibroblast growth factor-23 (FGF-23) levels may play a role in the development of hypertension (HT). An association between insulin resistance and increased FGF-23 levels has been demonstrated in patients with chronic kidney disease (CKD), a condition closely associated with abdominal obesity, type 2 Diabetes mellitus (DM) and metabolic syndrome (MS). It has been demonstrated that patients with insulin- resistant CKD have higher FGF-23 levels. In MS, inflammation of central adipose tissue leads to adipokine production and subsequent secretion of adipokines into the general circulation, contributing to the overall inflammatory state. To our knowledge, there are no studies evaluating the relationship between MS and its components and FGF-23 in kidney transplant patients. The aim of this study was to evaluate the relationship between MS, a phosphaturic hormone, and its components, and FGF-23 and systemic Inflammation in kidney transplant patients.
Patients and Method: 70 kidney transplant patients were included in this cross- sectional study. In addition to the routine examinations of the patients, serum FGF- 23 and 24-hour urine phosphorus and sodium excretions were measured. IDF 2009 criteria were used to define MS; (1) presence of abdominal obesity, (2) serum triglyceride (TG) level ≥150 mg/dL or being treated for hypertriglyceridemia, (3) high-density lipoprotein (HDL) cholesterol levels <40 mg/dL in men or <50 mg/dL in women mg/dL, (4) systolic blood pressure (SBP) ≥130 mmHg, diastolic blood pressure (DBP) ≥85 mmHg or being on antihypertensive treatment, (5) fasting blood sugar (FBG) ≥100 mg/dL or Having a previously diagnosed Type 2 Diabetes mellitus or receiving antidiabetic treatment. The presence of abdominal obesity + 2 criteria or the remaining 4 criteria in cases where there was no abdominal obesity was evaluated as MS.
Results: 44 (62.9%) of the patients were male and 26 (37.1%) were female. The mean age was 44.8 ± 13.5 years. The frequency of MS was found to be quite high; 34 patients (48.6%) had MS. Similarly, abdominal obesity was a very common entity; 50 (71.4%) patients had abdominal obesity. The mean serum creatinine level of 70 patients was 1.4 ± 0.7 mg/dl. Daily urinary albumin and protein excretions are 25 (1.0-3379) mg and 125 (43-4333), respectively. The median daily urinary sodium excretion was 135 (23-448) mmol. Serum FGF-23 level was detected as 91.8 (77.2- 172.5) pg/ml.
When demographic and clinical findings were compared between patients with and without MS, no statistically significant difference was observed between the two groups in terms of gender and follow-up period after transplantation (p: >0.05). In patients with MS, age (49.3 ± 12.4 years vs. 40.6 ± 13.3 years, p: 0.007), body mass index (30.0 ± 4.2 kg/m2 vs. 24.2 ± 4.2 kg/m2, p: 0.001), waist circumference ( 105.2 ± 11.0 cm versus 88.2 ± 13.8, p:0.001), presence of abdominal obesity [34 (100%) patients versus 16 (44.4%) patients, p: <0.001] and diastolic blood pressure [80 (55- 120) mmHg versus 70 (60-85) mmHg, p: 0.033] was found to be significantly higher compared to patients without this syndrome. On the other hand, systolic blood pressure was also higher in the MS group, but the p value was at the limit of statistical significance [130 (90-190) mmHg vs. 120 (90-160) mmHg, p: 0.050].
When biochemical findings were compared between patients with and without MS, CRP [5.2 (0.8-62.5) mg/l versus 1.5 (0.6-25.5) mg/l, p: 0.001], total cholesterol (210 ± 52 mg/l) in patients with MS. dl versus 179 ± 51 mg/dl, p: 0.015), LDL (133 ± 44 mg/dl versus 110 ± 42 mg/dl, p: 0.032) and TG [207 (74-624) mg/dl versus 129 (45- 207) mg/dl, p: <0.001] levels were found to be significantly higher compared to patients without MS. HDL [47 (27-88) mg/dl vs. 52 (24-101) mg/dl, p: 0.011] and serum albumin (4.4 ± 0.3 g/dl vs. 4.6 ± 0.3 g/dl) in the MS group. , p: 0.016) levels were found to be significantly lower than the non-MS group.
On the other hand, no statistically significant difference was detected between the 2 groups in terms of serum creatinine, calcium, phosphorus and FGF-23 levels and daily urinary sodium, phosphorus, albumin and protein excretions (p: >0.05). No statistically significant difference was detected between patients with and without abdominal obesity in terms of daily urinary phosphate excretion and serum FGF-23 levels (p: >0.05).
Conclusion: Kidney transplant patients with MS have a higher systemic inflammation burden. On the other hand, no significant relationship could be demonstrated between serum FGF-23 levels and MS and its components in these patients.
Key Words: kidney transplantation, FGF-23, metabolic syndrome, systemic inflammation.