İnfertilite tedavisi alan çiftlerin algıladıkları sosyal destekleri ile yaşadıkları ruhsal semptomlar arasındaki ilişki
The relationship between perceived social support and mental symptoms of couples receiving infertility treatment
Yazar: BİNNAZ AVŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA GÜNER EMÜL
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Hemşirelik = Nursing ; Kısırlık = Infertility ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sosyal destek = Social support ; Üreme = Reproduction ; Üreme teknikleri = Reproduction techniques

Özet:
Bu araştırma, infertilite tedavisi alan çiftlerin algıladıkları sosyal destekleri ile yaşadıkları ruhsal semptomlar arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, 17 Ocak- 27 Nisan 2018 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Tüp Bebek Merkezi Ünitesi'nde infertilite tedavisi alan ve araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 148 infertil çift oluşturmuştur. Veri toplama araçları uygulanmadan önce gerekli etik kurul onayı ve kurum izni alınmıştır. Araştırmanın verileri; infertilite tedavisi alan çiftlerin bazı sosyo-demografik özellikleri ile çiftlerin evlilik ve infertiliye ilişkin bazı özelliklerini belirlemeye yönelik anket formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, iki grup karşılaştırmalarında Student's t Testi, ikiden fazla olan grup karşılaştırmalarında One Way Anova Testi kullanılmıştır. İkiden fazla olan gruplarda anlamlı çıkan sonuçlar Post-hoc Tukey testi kullanılarak değerlendirilmiştir. İki ölçek arası ilişkinin belirlenmesinde Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırmada Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin alt boyut Cronbach alpha katsayıları 0,87 ile 0,90 arasında, Kısa Semptom Envanteri alt ölçeklerinden elde edilen katsayılar ise 0,73 ile 0,85 arasında hesaplanmıştır. Araştırmada kadınların Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puan ortalaması 62,6±14,2, erkeklerin 59,2±14,2 olarak bulunmuştur. Kadınların Kısa Semptom Envanteri anksiyete alt ölçeği puan ortalaması 7,9±8,3, depresyon alt ölçeği puan ortalaması 10,2±8,9, olumsuz benlik alt ölçeği puan ortalaması 6,6±7,0, somatizasyon alt ölçeği puan ortalaması 5,0±4,5 ve hostilite alt ölçeği puan ortalaması 5,7±4,7 olarak belirlenmiştir. Erkeklerin Kısa Semptom Envanteri anksiyete alt ölçeği puan ortalaması 5,3±5,4, depresyon alt ölçeği puan ortalaması 6,7±6,6, olumsuz benlik alt ölçeği puan ortalaması 5,7±6,0, somatizasyon alt ölçeği puan ortalaması 2,7±3,2 ve hostilite alt ölçeği puan ortalaması 5,9±4,7 olarak saptanmıştır. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda kadınlarda anksiyete ile aile ve arkadaş alt boyutu arasında, depresyon ve olumsuz benlik ile aile alt boyutu, arkadaş alt boyutu ve toplam sosyal destek puanı arasında, somatizasyon ile aile ve arkadaş alt boyutu arasında, hostilite ile arkadaş alt boyutu ve toplam sosyal destek puanı arasında negatif yönlü zayıf şiddetli bir ilişkinin olduğu bulunmuştur (p<0,01). Erkeklerde ise anksiyete ile aile alt boyutu ve toplam sosyal destek puanı arasında, depresyon ve olumsuz benlik ile aile alt boyutu, arkadaş alt boyutu ve toplam sosyal destek puanı arasında, somatizasyon ile aile alt boyutu arasında, hostilite ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği tüm alt boyutları ve toplam sosyal destek puanı arasında negatif yönlü zayıf şiddetli bir ilişkinin olduğu bulunmuştur (p<0,01). İnfertilite tedavisi alan çiftlerin algıladıkları sosyal destek düzeyleri arttıkça anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite semptomlarının azaldığı saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda infertilite hemşirelerinin, tedavi sürecinde olan infertil çiftlerin algıladıkları sosyal destek faktörlerini belirlemeleri, destek faktörlerini harekete geçirmek için mekanizmalar oluşturmaları ve tedavi sürecinde gerekli sosyal desteğin sağlanmasına yönelik girişimlerde bulunması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determinate the relationship between perceived social support and mental symptoms of couples receiving infertility treatment. The study sample consisted of 148 infertile couple to Tube Baby Center Unit of Akdeniz University Medical Faculty Hospital between January 07th and April 27th, 2018, receiving infertility treatment and who has met the inclusion criteria. Necessary ethics committee approval and institution permission were obtained before data collection tools were applied. The data of the study was collected by using the Survey Form to determine the some socio-demograpchic and some marriage and infertility characteristics of couples receiving infertility treatment, Multidimensional Perceived Social Support Scale and Brief Symptom Inventory. For the statistical analyses of data; descriptive statistics, Student T-test for difference of two groups and OneWay ANOVA Test for difference of more than two groups comparisons. Meaningful results in groups of more than two were evaluated using Post-hoc Tukey Test. The Pearson Correlation Test was used to determine the relationship between two scales. In the study the subscale cronbach alpha coefficient was found for Multidimensional Perceived Social Support Scale between 0.87 and 0.90; for Brief Symptom Inventory between 0,73 and 0,85. The total mean score of Multidimensional Perceived Social Support Scale was found to be 62,6±14,2 of infertile women, 59,2±14,2 of men. The mean score of the women in the Brief Symptom Inventory anxiety subscale was found to be 7,9 ± 8,3, depression subscale was 10,2 ± 8,9, negative self subscale was 6,6±7,0, somatization subscale was 5,0±4,5 and hostility subscale was 5,7±4,7. The mean score of the men in the brief symptom inventory anxiety subscale was found to be 5,3 ± 5,4, depression subscale was 6,7 ± 6,6, negative self subscale was 5,7±6,0, somatization subscale was 2,7±3,2 and hostility subscale was 5,9±4,7. As a result of the statistical analysis, the relationship between anxiety with family and friend subscale, between depression and negative self with family subscale, friend subscale and total social support score, between somatization with family and friend subscale and between hostility with friend subscale and total support social score were found to be weakly weak in women (p <0.01). The relationship between anxiety with family subscale and total social support score, between depression and negative self with family subscale, friend subscale and total social support score, between somatization with family subscale and between hostility with Multidimensional Perceived Social Support Scale all subscale and total support social score were found to be weakly weak in men (p <0.01). When the perceived social support levels of couples receiving infertility treatment increased, anxiety, depression, negative self, somatization and hostility symptoms decreased. According to the results, infertility nurses are advised to determine the perceived social support factors of infertile couples in the process of treatment, to establish mechanisms to stimulate support factors and to provide necessary social support in the treatment process.