Muhataplarının seviyesi bağlamında Gazzâlî'nin kelâm algısındaki çeşitlilik sorunu
The problem of diversity in the understanding of al-Ghazzali's theology in the context of his addressee's level
Yazar: ZEYNEP ARIĞ
Danışman: PROF. DR. İLYAS ÇELEBİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Gazzali = Gazali ; Kelam = Islamic theology ; Mantık = Logic ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
"Muhataplarının seviyesi bağlamında Gazzâlî'nin kelâm algısındaki çeşitlilik sorunu" başlığını taşıyan tez, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Gazzâlî'nin hayatı ve eserleri kronolojik bir şekilde ele alınmış, eserlerinde yer alan kelâmî görüşleri küllî bir bakışla incelenmiştir.
Birinci bölümde Gazzâlî'nin mantık ilmini kelâm ve diğer dinî ilimlere medhal olarak tanımlama süreci ve "Onun kelâm algısında mantık biliminin yeri ve önemi" işlendikten sonra Gazzâlî'nin kelâm algısında 'öteki' durumunda bulunan felsefe ile irtibatı ele alınmıştır. Gazzâlî'nin felsefe ile ilişkisi incelendikten sonra felsefeye dair en mühim eseri olan Tehâfütü'l-Felâsife'de muhataplarına karşı izlediği tutum, onları nasıl bir sınıflandırmaya tâbi tuttuğu ve onlar hakkında kullandığı tanımlayıcı lafızlar ortaya konularak bu bölüm tamamlanmıştır.
İkinci bölümde Gazzâlî'nin kelâm ilmine dair eserlerinde muhataplarının seviyesi, zaman, mekan ve şartlara göre değişen ve çeşitlilik gösteren kelâm algısı ele alınmıştır. İlmî bir hiyerarşi olarak nitelendirdiğimiz avam-havass ayrımı ve bu entelektüel sınıflandırmada kelâm ilminin öğrenim düzeyinin nasıl olması gerektiği, kelâm ilmini tahsil edecek kişide bulunması gereken nitelikler ve avamın tevil karşısında nasıl bir tutum izlemesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: 
Gazzâlî, Kelâm, Felsefe, Avam-Havass, İlmî Hiyerarşi

Abstract:
The thesis entitled as "The problem of diversity in the understanding of al-Ghazzali's theology in the context of his addressee's level" consists of an introduction part and two chapters. In the introduction of the study, the life and the works of al- Ghazzali are presented in a chronological order; and his views of ilm'al-Kalaam (literarily science of discourse) are analysed through a holistic approach.
In the first chapter after dealing with the identification process of al- Ghazzali on the science of logic as an introduction of ilm'al-Kalaam and other religious sciences, the place and importance of logic in his perception of ilm-al Kalaam is evaluated. Al- Ghazali's consideration of philosophy which is otherized is also examined. After analysing the relation of al- Ghazzali with philosophy, at the last part of this chapter the study focuses on how al- Ghazzali names, identifies and classifies his interlocutors in his famous work, Tehâfütü'l- Felâsife.
In the second chapter, Ghazzali's understanding of al-kalam has handled in his works on the sistematic theology according to the his adressee's levels, time, location and circumstances. Firstly, the differences between avam-havass were examined as intellectual hierarchy. In this hierarcy, we evaluated the necessary qualitatives that the person who would like to learn the theology should learn and how the avam should behave in the event of te'vil.

Key Words: 
Ghazzali, Kalaam, Philosophy, avam-havass, intellectual hierarchy.