Kişisel anlatılar bağlamında portre ve ifade
Portrait and expression in the context of personal narratives
Yazar: SEHER ORTAKÇI
Danışman: DOÇ. FIRAT ENGİN
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bileşik Sanatlar Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sanat alanında portre kavramı Orta Çağ'dan günümüze kadar farklı teknik ve yorumlamalarla varlığını devam ettirmiştir. Sanatçıların kişisel anlatıları, portre çalışmaları üzerinden ifade kavramıyla yorumlanarak eserlerde portre ve ifade üzerine yeni bir pencere açılması açısından önemlidir. Fotoğraf, heykel, resim ve edebiyat gibi farklı alanlarda ele alınan portre kavramı, tarihsel süreç içerisinde sürekli gelişme göstermiş ve günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir. Sanatta portre her zaman ve her dönemde etkili bir anlatım yolu olmuş, öznenin biricik oluşunu anlamlandırmıştır. 
Bu araştırma, portre ve ifade kavramlarını, referans sanatçıların kişisel anlatıları üzerinden oluşturdukları portre resimleri incelenerek, kişisel anlatıların sanatçı ve eser üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Portrede kişiler resmedilirken kişilerin ifadeleri ve duygu durumları oldukça önem arz etmektedir. Sanatçı, portre oluşturma sürecinde modelin ifadesini aktarırken kendi anlatılarını da portreye yansıtmaktadır. Dolayısıyla portrede hem sanatçının hem de modelin duygu durumu, yaşantısı birlikte anlatılmaktadır. 
Bu araştırmada da portreye, kişisel anlatılar ve ifade kavramı bağlamında sanat tarihsel süreç ve sanatçıların eserleri üzerinden değinilmiştir. Yaşadığı toplumla birlikte çevresindeki farklı etmenlerden etkilenen sanatçı, eserine yaşantısından izler aktarmaktadır. Bu doğrultuda sanatçının içinde bulunduğu toplum yapısı, ruhsal durumu, hayata bakış açısı gibi farklı durumlar sanatçının kişisel anlatısı olarak eserde özgün bir ifade diline dönüşmektedir. Sanatçı eserini kendi kişisel anlatılarıyla bütünleştirerek aktarmaktadır. Bu bilgiler ışığında kendi oluşturduğum portre çalışmalarında kişisel anlatılar ve ifade biçimleri temel alınmıştır. Araştırma sürecinde nitel araştırma yöntemleri kullanılarak kaynak tarama yapılmıştır. Konu ile ilgili elde edilen verilerle birlikte sınıflandırmalar yapılmış, portre ve ifade kavramlarının tarihsel süreç içerisindeki oluşumları göz önünde bulundurulmuş ve sanatçı örnekleriyle birlikte konu eserler üzerinden de zenginleştirilmiştir. Çalışmada portre ve ifade kavramları referans sanatçıların kişisel anlatıları ile sınırlandırılmıştır.

Abstract:
The concept of portrait in the field of art has continued its existence with different techniques and interpretations from the Middle Ages to the present day. The personal narratives of the artists are important in terms of opening a new window on portrait and expression in the works by interpreting them with the concept of expression through portrait works. The concept of portrait, which is discussed in different fields such as photography, sculpture, painting and literature, has constantly developed throughout the historical process and has continued to exist until today. Portrait in art has always been an effective way of expression in every period and has given meaning to the uniqueness of the subject. 
This research aims to analyze the concepts of portrait and expression by examining the portrait paintings created by reference artists based on their personal narratives, and the impact of personal narratives on the artist and the work. When depicting people in portraits, their expressions and emotional states are very important. While the artist conveys the model's expression during the portrait creation process, he also reflects his own narratives onto the portrait. Therefore, the emotional state and life of both the artist and the model are depicted together in the portrait. 
In this research, portrait is discussed through the art historical process and the works of artists in the context of personal narratives and the concept of expression. The artist, who is influenced by the society he lives in as well as different factors around him, transfers traces of his life to his work. In this regard, different situations such as the social structure of the artist, his mental state, and his perspective on life turn into a unique language of expression in the work as the artist's personal narrative. The artist conveys his work by integrating it with his own personal narratives. In the light of this information, the portrait works I created were based on personal narratives and forms of expression. During the research process, source scanning was conducted using qualitative research methods. Classifications were made with the data obtained on the subject, the formation of the concepts of portrait and expression in the historical process was taken into consideration, and the subject was enriched through works along with examples of artists. In the study, the concepts of portrait and expression are limited to the personal narratives of the reference artists.