1982 Anayasası başlangıç kısmı çerçevesinde Anayasa yargısının meşruluğu sorunu
Issue of the legitimacy of the Constitutional within the framework preamble of 1982 Constitution
Yazar: YUNUS EMRE ALDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİ KESER
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Anayasa yargısı = Constitutional justice ; Meşruiyet = Legitimacy

Özet:
Bir hukuk devleti olabilmenin en temel gereği, egemenliği kullanan tüm erklerin başta
Anayasa olmak üzere belirli normların sınırlamasına tabi olmasıdır. Anayasa yargısının ilk
görünümleri ile hukuk aleminde somut bir varlık kazanmasından itibaren, anayasal denetim
yetkisine ilişkin meşruluk tartışmaları da gündeme gelmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin sahip
olduğu denetim yetkisinin belirli sınırları mevcuttur. Meşru niteliğe sahip bir denetim
yetkisinden söz edebilmek için, yargılama faaliyetinin hukuk ile çizilen bu sınırlar içerisinde
icra edilmesi gerekir.
Anayasa yargısının meşruluğu problemi, içeriğinde yer alan pek çok soru başlığı ile
hukuk ve siyaset alanını uzun yıllardır meşgul etmiş bir konudur. Tez çalışmamızın amacı bu
meşruluk sorununa, 1982 Anayasası'nın Başlangıç kısmı çerçevesinde yaklaşmaktır.
1982 Anayasası'nın 176. maddesi ile Başlangıç kısmının, Anayasa metnine dahil
olduğu kabul edilmiştir. Başlangıç kısmı yapısı itibariyle, Anayasa'nın diğer hükümlerinden
ayrı bir karaktere sahiptir. Çalışmamızda, Başlangıç kısmı içeriğinde yer alan soyut niteliğe
sahip ilkelerin anayasal denetimde kendisine ne şekilde yer bulacağı ve Anayasa
Mahkemesi'nin Başlangıç kısmını kaynak olarak kullanırken sahip olduğu denetim yetkisinin
sınırları, anayasa yargısının meşruluğu sorunu kapsamında irdelenmiştir.
Çalışmamızda öncelikle anayasa yargısının meşruluğu sorunu ele alınarak, bu soruna
yönelik temel soru başlıkları incelenmiştir. Ardından başlangıç kısımlarının genel niteliği ve
ülke anayasalarından örnekler değerlendirilmiştir. 1982 Anayasası'nın Başlangıç kısmı
irdelenerek, Başlangıç kısmının hukuki niteliği ve anayasal yargılamadaki yeri inceleme
konusu olmuştur. Çalışmamızın son bölümünde, Anayasa Mahkemesi'nin Başlangıç kısmına
ilişkin tutumu incelenmiş; Başlangıç kısmı çerçevesinde laiklik ilkesinin ele alınışı ve siyasi
partilere ilişkin yargılamalar değerlendirilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin Başlangıç kısmında yer alan ilkeleri, denetiminin temel
kaynağı olarak kullanması gerektiği ancak meşruluk zemininden kopmaması için ilkelerin
yorumunda anayasal sınırları gözeterek, denetimin özünde yer alan hukukilik niteliğini
koruması gerektiği değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Başlangıç Kısmı, 1982 Anayasası, Anayasa Yargısı, Meşruluk Sorunu,
Anayasa Mahkemesi

Abstract:
The most fundamental requirement of being a constitutional state is that all the powers
that use sovereignty are subject to the restrictions of certain norms, especially the
Constitution. Since the first appearance of the constitutional jurisdiction gained a tangible
presence in the legal realm, legitimacy discussions on the constitutional jurisdiction have also
been raised. There are certain limits to the supervisory authority held by the Constitutional
Court. In order to speak of a legitimate judicial review power, judicial action must be carried
out within these limits set by law.
The problem of legitimacy of the constitutional jurisdiction is a subject that has
occupied the field of law and politics for many years, with many questions in its content.
Article 176 of the 1982 Constitution states that the Preamble is included in the text of
the constitution. Preamble is of a different character from the other articles of the
Constitution. In this working, how the abstract principles in the Preamble will use in the
constitutional jurisdiction and limits of jurisdictional powers of the Constitutional Court when
using the Preamble as a resource it was examined within the scope of the problem of
legitimacy of the constitutional jurisdiction.
In this working, first of all, the question of the legitimacy of the constitutional
jurisdiction and the main question titles is examined. Then, the attribute of the Preamble and
examples from the constitutions of other countries were evaluated. Preamble of the 1982
Constitution was examined and the legal status of the Preamble and its function in the
constitutional proceedings were examined. In the last part of this working, the attitude of the
Constitutional Court regarding the Preamble was examined; within the framework of the
Preamble, the using of the principle of secularism and the judgments regarding the political
parties were evaluated.
It was evaluated Constitutional Court should use the principles in the Preamble as the
main source of its jurisdiction but in order to prevent detachment from legitimacy, it should
protect the legal attribute of the jurisdiction, by considering the constitutional limits in the
interpretation of the principles.

Keywords: Preamble, Constitution of 1982, Constitutional Jurisdiction, Issue Of Legitimacy,
Constitutional Court