Türk resim sanatında 1914-1935 dönemi savaş temalı tabloların incelenmesi
Analysis of war themed paintings between 1914-1935 period in Turkish painting arts
Yazar: UFUK ALKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN KAHRAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Asker ressamlar = Military painters ; Dünya Savaşı I = World War I ; Kurtuluş Savaşı = Independence War ; Resim sanatı = Painting art ; Savaş = War ; Tablolar = Paintings ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Çanakkale Savaşı = Çanakkale War

Özet:
Farklı coğrafyalarda gelişen ve geçmişten günümüze kadar uzun yıllar süregelen
Türk Sanatı, Anadolu'da çağına uygun yöntemlerle geliştirilerek, çağdaş Türk
sanatının şekillenmesinde büyük rol oynamıştır.
Çağdaş Türk resim sanatı tarihi incelendiğinde, 19. yüzyılın ikinci yarısında,
savaşı tema olarak ele alınan yapıtların, yağlıboya resim sanatının oluşmasıyla
beraber başladığı görülür. Konusu Balkan Harbi olan resimleri, bu bağlamda
erken örnekler olarak görebiliriz. Milli Mücadele ve savaş temalı tabloların
yapılması ise, genelde Kurtuluş Savaşı'nın yaşandığı yıllara denk gelmektedir.
Savaş temalı resimlerin o yıllarda yapılmasında, dönemin ileri görüşlü devlet
adamları tarafından teşvik edilmesindeki önemi yadsınamaz. Asker ressamlar
kuşağında doğum tarihi 1880'li yıllara rastlayan sanatçılar, Balkan, I. Dünya,
Çanakkale ve Kurtuluş Savaşlarını her yönüyle yaşamışlardır. Sanatçı kişilikleri
bu ortamda oluşmuştur. Sanayi-i Nefise'de gördükleri eğitimden sonra, sanat
eğitimlerine Paris'te devam etmişlerdir. Birinci Dünya Savaşından sonra Millî
Mücadele adıyla var olma savaşı verilmiştir. Kurtuluş Savaşı sürecinde çökmekte
olan imparatorluğu ve farklı bir düzen anlayışını yapılandırma aşamalarının
sancıları yaşanmıştır. Yaşanan bu süreçte sosyal anlamda sanatın popülasyonu
bile sezilmezken, bu savaşlara katılan, yaralanan ve hatta şehit olan birçok
sanatçı olmuştur. İlk defa bu sebeple Türk resim sanatında 1914-1935 dönemine
ait savaş temalı resimler yapılmıştır.
Sanat olgusunu anlamanın en iyi yolu, sanat yapıtını çözümlemekle mümkündür.
Çözümlemelerde, Erwin Panofsky'nin sanat dünyasında geçerliliği onaylanmış
ve sanat alanlarında çok kullanılmakta olan "İkonografik ve İkonolojik Sanat
Eleştirisi" yönteminden yararlanılmıştır. İkonografik çözümlemeyle, sanat
objelerinde iskeleti oluşturan formlarla, konu ve konsept arasında bir ilişki
kurulmasını, hayal edilen izlenimlerin çözümlenerek, hikaye ve alegoriler tespit
edilmesi amaçlanmıştır. İkonolojik çözümleme ise, sanat yapıtının yapıldığı
dönemi, tarihsel özelliklerini sanatçının kişiliğini ve yaşadığı dönemin sanat
yapıtına etkisini belirlemek için yapılmıştır.

Abstract:
Developing in different regions and making its existence felt from the past into
the present, Turkish art, has had a great role in the formation of contemporary
Turkish art in the 21st century by evolving in Anatolia in accord with the proper
techniques of the era.
When the history of contemporary Turkish painting is analysed, during the
second half of the 19th century with the emergence of the art of oil painting,
works of art focusing on war as their theme have started to be seen. Paintings
depicting the Balkan War can be seen as examples in this context. Paintings of
our War of Independence coincide with the years of the War of Independence. In
those years, the encouragement to paint the aforementioned themed paintings
coming from forward looking statesmen cannot be denied. Painters from the
generation of military painters whose birthdates fall in the 1880's, have lived the
Balkan War, World War I, Gallipoli and the Turkish War of Independence with
all its aspects. Their artistic personas have been formed under these
circumstances. After the education they received in the school of fine arts, they
continued their art education in Paris. With the start of WWI, they had to return
back to the country. After WWI, came the years of the National Independence.
During the period of the National Independence the nation experienced the
destruction of an empire and the birth pains of a new regime. Many of our artists
joined this war, were wounded or martyred. For this reason war paintings using
the battle of the period of 1914-1935 as their theme were made in Turkish
paintings.
The best way to understand the concept of art is by analyzing works of art.
E.Panofsky's Iconographic analysis is to establish a relationship between the
topic and concept, to discover stories and allegories by analyzing the imagined
impressions. Iconological analysis is to determine, the era in which the work of
art was made, its historical characteristics, the personality of the artist and the
effects of that era on the work or art.