Çevre ve turizm ilişkisine PM2.5 ile bakış: Seçilmiş AB ülkeleri üzerine panel veri analizi
A view of the relationship between environment and tourism through PM2.5: Panel data analysis on selected EU countries
Yazar: SİDAR ATALAY ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AVCI ; PROF. DR. ALPER ASLAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Hava kirliliği = Air pollution ; Turizm = Tourism ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Çevre ve turizm ilişkisi, turistik destinasyonların çevresel kalitesi ve sürdürülebilirliği açısından büyük önem arz etmektedir. Avrupa Birliği ülkeleri, turistik destinasyonları, kültürel mirası ve doğal güzellikleriyle tanınan popüler turizm merkezleri ile dikkat çekmektedir. PM2.5, hava kalitesinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi noktasında önemli bir çevresel göstergedir. Bu çalışmada 1990-2019 yılları arasında seçilmiş 15 AB ülkesi için PM2.5 değeriyle çevre ve turizm arasındaki ilişkinin panel analizi ile tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, PM2.5, gayrisafi yurtiçi hasıla, enerji tüketimi, turist varışları ve dış ticaret açığı verileri araştırmada kullanılan değişkenlerdir. Yapılan analizde, ilk olarak yatay kesit bağımlılığı, homojenite ve birimkök testleri uygulanmıştır. Ardından panel ARDL ve panel nedensellik testleri açıklandıktan sonra elde edilen bulgular yorumlanmıştır. ARDL uzun dönem katsayı tahmin sonuçlarına göre, gayrisafi yurtiçi hasıla,  değişkeninde meydana gelen %1'lik bir artış modelin bağımlı değişkeni ve çevre kirliliğini temsil eden PM2.5 değişkenini %0.22 oranında artırmaktadır. Enerji kullanım oranında meydana gelen %1'lik bir artış PM2.5 değişkeninde %0.30 oranında artışa sebep olmaktadır. Turist varışlarındaki %1'lik artış çevre kirliliğini %0.19 oranında artırmaktadır. Son olarak dış ticaret açığında meydana gelen %1'lik artış çevre kirliliğini %0.32 oranında artırmaktadır. Nedensellik analizi sonuçlarına göre, turist varışlarından PM2.5 değişkenine; enerji kullanımı değişkeninden PM2.5 değişkenine doğru tek yönlü bir nedenselliğin olduğu fakat hem dış ticaret açığı değişkeninden hem de GSYH değişkeninden PM2.5 değişkenine doğru herhangi bir nedensellik olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Turist varışları değişkeni ve GSYH değişkeni arasında ise çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Bununla birlikte analiz sonucunda enerji kullanımı değişkeni ve GSYH değişkeni arasında tek yönlü bir nedensellik bulunurken enerji kullanımı değişkeninden dış ticaret açığı değişkenine doğru nedenselliğe ulaşılamamıştır. Son olarak, hem dış ticaret açığı değişkeninden hem de enerji kullanımı değişkeninden turist varışlarına doğru tek yönlü nedensellik sonucu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The relationship between the environment and tourism is of great importance in terms of the environmental quality and sustainability of tourist destinations. EU countries are known for their popular tourism centers with tourist attractions, cultural heritage, and natural beauty. PM2.5 is an important environmental indicator for measuring and assessing air quality. This study aims to examine the relationship between PM2.5 values and the environment-tourism nexus for selected 15 EU countries between 1990 and 2019 using panel analysis. The variables used in the study are PM2.5, gross domestic product, energy consumption, tourist arrivals and trade openness data. In the analysis, cross-sectional dependence, homogeneity, and unit root tests were initially applied. Then, after explaining the panel ARDL and panel causality tests, the obtained results were interpreted. According to the long-term coefficient estimation results of ARDL, a 1% increase in gross domestic product variable increases the dependent variable of the model and the environmental pollution represented by the PM2.5 variable by 0.22%. A 1% increase in energy usage rate causes a 0.30% increase in the PM2.5 variable. A 1% increase in tourist arrivals increases environmental pollution by 0.19%. Finally, a 1% increase in the trade deficit leads to a 0.32% increase in environmental pollution. According to the results of causality analysis, from tourist arrivals to PM2.5 variable; It was concluded that there is a unidirectional causality from the energy use variable to the PM2.5 variable, but there is no causality from both the foreign trade deficit variable and the GDP variable to the PM2.5 variable. Bidirectional causality was detected between the tourist arrivals variable and the GDP variable. However, as a result of the analysis, a one-way causality was found between the energy use variable and the GDP variable, while causality from the energy use variable to the foreign trade deficit variable was not found. Finally, a unidirectional causality emerged from both the foreign trade deficit variable and the energy use variable to tourist arrivals.