İlkokul öğrencilerinin çeşitli değişkenler açısından yalnızlık düzeyleri ve arkadaşlık niteliklerinin incelenmesi
Investigation of primary school students' lonely levels and friendship qualities in terms of various variables
Yazar: PINAR AKTAN
Danışman: PROF. DR. SONGÜL TÜMKAYA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin çeşitli değişkenler açısından yalnızlık düzeyleri ve arkadaşlık nitelikleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmada yalnızlık düzeyleri ve arkadaşlık nitelikleri puanlarının, sosyo-demografik değişkenlere (cinsiyet, akademik başarı, anne-baba eğitim durumu, anne-babanın mesleği, anne- babanın kronik hastalığı, anne-baba birliktelik durumu, kardeş sayısı ve gelir düzeyi) göre farklılık gösterip göstermediği ve yalnızlık düzeyini yordamada arkadaşlık niteliklerinin alt boyutlarının etkililiği incelenmiştir. Araştırma, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin çeşitli değişkenler açısından yalnızlık düzeyleri ve arkadaşlık nitelikleri arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçlayan ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır.
Araştırmanın evrenini 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılında Adana ilindeki ilkokullarda öğrenim gören 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemini ise araştırmanın yapıldığı yıl içinde Adana merkez ilçelerindeki (Yüreğir, Seyhan, Sarıçam, Çukurova) ve Karataş ilçesindeki ilkokullarda öğrenim gören 4. sınıf öğrencileri arasından basit rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen ve gönüllü olan toplam 889 öğrenci oluşturmaktadır.
Araştırmada ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin sosyo-demografik özelliklerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", yalnızlık düzeylerini belirlemek amacıyla Kaya (2005) tarafından Türkçe'ye uyarlanması yapılan "Çocuklar İçin Okul Temelli Yalnızlık Ölçeği" ve öğrencilerin arkadaşlık niteliklerini ölçmek amacıyla Öztürk (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanması yapılan "Arkadaşlık Niteliği Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS-22 programına girilerek analiz edilmiştir. İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin, araştırmanın iki bağımlı değişkeni olan yalnızlık düzeyi ve arkadaşlık niteliğinin, cinsiyet, anne-baba birliktelik durumu, anne-baba eğitim durumu, anne-babanın mesleği, anne- babanın kronik hastalığı, kardeş sayısı, gelir düzeyi ve akademik başarı bağımsız değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi için tek yönlü MANOVA tercih edilmiştir. İlkokul 4. Sınıf öğrencilerinin yalnızlık düzeyleri ile arkadaşlık nitelikleri algıları arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi, öğrencilerin arkadaşlık nitelikleri algılarının, yalnızlık düzeylerini yordayıp yordamadığını belirlemek için ise Çoklu Doğrusal Regresyon analizi yapılmıştır. 
Çalışma sonucunda ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin düşük düzeyde yalnızlık yaşadığı, arkadaşlık niteliğinin güven boyutunda daha çok arkadaşlık niteliği algıladığı, arkadaşlık niteliğinin yalnızlık düzeyini yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.
 Araştırmada ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin cinsiyet, babanın eğitim düzeyi, babanın kronik hastalığı, kardeş sayısına göre yalnızlık düzeylerinin farklılaşmadığı görülmüştür. Ancak annenin eğitim düzeyi, annenin mesleği, babanın mesleği, anne-babanın birlikteliği, annenin kronik hastalığı, gelir düzeyi, akademik başarısına göre yalnızlık düzeylerinin farklılaştığı belirlenmiştir. Annesi okur-yazar olmayan öğrencilerin, anne eğitim düzeyi farklı olan diğer öğrencilere göre; annesi ev kadını olan öğrencilerin, annesi memur olan öğrencilere göre; babası serbest meslek çalışanı olan öğrencilerin, babası memur olanlara göre; anne-babası ayrı olan öğrencilerin, anne-babası birlikte olanlara göre; annesinde kronik bir hastalık bulunan öğrencilerin, annesi kronik bir hasta olmayanlara göre; kardeş sayısı 2 olan öğrencilerin, kardeş sayısı farklı olan diğer öğrencilere göre; aile gelir düzeyi düşük olan öğrencilerin, gelir düzeyi iyi olanlara göre; akademik başarısı orta olanların, akademik başarısı iyi olanlara göre yalnızlık düzeylerinin anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Araştırmada ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin cinsiyet, anne-babanın birlikteliği, annenin kronik hastalığı, babanın kronik hastalığına göre arkadaşlık niteliğinin farklılaşmadığı görülmüştür. Annesi üniversite mezunu olan öğrencilerin, anne eğitim düzeyi farklı olan diğer öğrencilere göre; annesi memur olan öğrencilerin, annesi ev kadını olan öğrencilere göre; babası üniversite mezunu olan öğrencilerin diğer öğrencilere göre, babası memur olan öğrencilerin, baba mesleği farklı olan diğer öğrencilere göre; kardeş sayısı 2 olan öğrencilerin, kardeş sayısı farklı olan diğer öğrencilere göre; aile gelir düzeyi iyi olan öğrencilerin, diğer gelir düzeylerine sahip öğrencilere göre; akademik başarısı iyi olanların, akademik başarısı orta olanlara göre arkadaşlık niteliği toplam puanlarının daha yüksek olduğu ve anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Yalnızlık, arkadaşlık, arkadaşlık niteliği, ilkokul öğrencileri.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between loneliness levels and friendship qualities of primary school 4th grade students in terms of various variables. In the study, loneliness levels and friendship quality scores differed according to socio-demographic variables (gender, academic achievement, education level of parents, occupation of parents, chronic illness of parents, coexistence of parents, number of siblings and income level). and the effectiveness of the sub-dimensions of friendship qualities in predicting the level of loneliness will be examined. The research is a descriptive study in the relational survey model, which aims to determine the relationship between the loneliness levels and friendship qualities of primary school 4th grade students in terms of various variables.
The universe of the research consists of 4th grade students studying in primary schools in Adana in the 2020-2021 academic year. The sample consists of 889 volunteer students selected by simple random sampling method among the 4th grade students studying in primary schools in Adana central districts (Yuregir, Seyhan, Sarıçam, Çukurova) and Karataş district during the year the research was conducted.
In the research, "Personal Information Form" developed by the researcher to determine the socio-demographic characteristics of primary school 4th grade students, "School-Based Loneliness Scale for Children" adapted into Turkish by Kaya (2005) to determine the loneliness levels, and Öztürk (2016) adapted into Turkish by the "Friendship Quality Scale" was used. The obtained data were analyzed by entering the SPSS-22 program. The level of loneliness and friendship quality, which are the two dependent variables of the primary school 4th grade students, were determined by gender, parental relationship status, parental education level, parental occupation, parental chronic illness, number of siblings, income level and academic achievement. One-way MANOVA was preferred to determine whether it differs according to its independent variables. Pearson Product-Moment Correlation analysis was used to determine the relationship between the loneliness levels of primary school 4th grade students and their perceptions of friendship qualities, and Multiple Linear Regression analysis was conducted to determine whether students' perceptions of friendship qualities predict their loneliness levels.
As a result of the study, it was concluded that primary school 4th grade students experienced a low level of loneliness, the quality of friendship perceived more friendship quality in the dimension of trust, and the quality of friendship predicted the level of loneliness.
In the study, it was observed that the loneliness levels of the 4th grade primary school students did not differ according to gender, father's education level, father's chronic disease, and the number of siblings. However, it was determined that the levels of loneliness differed according to the education level of the mother, the occupation of the mother, the occupation of the father, the union of the parents, the chronic illness of the mother, the income level, and academic success. The students whose mothers were illiterate compared to the other students whose mothers had a different education level; According to the students whose mothers are housewives and whose mothers are civil servants; The students whose fathers are self-employed compared to those whose fathers are civil servants; Compared to the students whose parents are separated, those whose parents are together; students whose mothers had a chronic disease compared to those whose mothers did not have a chronic disease; Compared to students with 2 siblings, other students with different number of siblings; students with low family income compared to students with high income levels; It was concluded that those with medium academic achievement had a significantly higher level of loneliness than those with good academic achievement.
In the study, it was observed that the quality of friendship of primary school 4th grade students did not differ according to gender, parental association, mother's chronic disease, father's chronic disease. Compared to other students whose mothers are university graduates, the mother's education level is different; According to the students whose mothers are civil servants and whose mothers are housewives; Compared to other students whose fathers are university graduates, students whose fathers are civil servants compared to other students whose fathers are different; Compared to students with 2 siblings, other students with different number of siblings; Compared to students with good family income, students with other income levels; It was concluded that the students with good academic achievement had higher friendship quality total scores and differed significantly compared to those with medium academic achievement.