Eşinden şiddet gören ve görmeyen çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik özelliklerinin, ruh sağlığı sürekliliklerinin ve toplumsal cinsiyet rollerinin incelenmesi
The study of the multi-measure agentic personality traits, mental health continuum and gender roles of working women who are and are not exposed to spousal violence
Yazar: EBRU ÇANAKÇI
Danışman: PROF. DR. FULYA ŞAHİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Eylemlilik = Agency ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Kadınlar = Women ; Ruh sağlığı = Mental health ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Yakın partner şiddeti = Intimate Partner violenc ; Çalışan kadınlar = Working women ; Şiddet = Violence

Özet:
Araştırmada, çalışan kadınların eşinden gördükleri şiddetin ve yakınlarından aldıkları sosyal desteğin çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri düzeylerini anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığı incelenmiştir. Ayrıca, araştırmada eğitim ve gelir düzeylerine göre çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rollerinin anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Araştırma, karşılaştırmalı betimsel ve nedensel bir çalışmadır. 
Araştırmanın çalışma grubunu 695 çalışan kadın oluşturmuştur. Araştırmada gerekli verileri elde etmek için "Aile İçi Kadına Yönelik Şiddet Ölçeği", "Çok Yönlü Eylemli Kişilik Ölçeği", "Ruh Sağlığı Sürekliliği Kısa Formu", "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği" ve "Kişisel Bilgiler Formu" kullanılmıştır. Veriler, çözümlenirken SPSS21 Paket Programı'ndan yararlanılmıştır. 
Araştırmada, öncelikle çalışan kadınların eşinden şiddet görme, çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri düzeyleri ile yüzdelik değerleri hesaplanmıştır. Araştırmada, çalışan kadınların eşinden gördüğü şiddetin ve yakınlarından aldıkları sosyal desteğin çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri düzeylerini anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığını belirleyebilmek için Doğrusal Regresyon Analizi yapılmıştır. Ayrıca, araştırmada eğitim ve gelir düzeylerine göre çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rollerinin anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirleyebilmek için MANOVA-Wilks' Lambda(λ) Testinden yararlanılmıştır. Farklılığın nereden kaynaklandığını belirleyebilmek için Diskriminant (Ayırıcı) Analiz Testi kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda, çalışan kadınların %61.2'sinin eşinden gördüğü şiddet düzeyleri düşük; %38.2'sinin ise yüksek bulunmuştur. Çalışan kadınların %51.2'sinin çok yönlü eylemli kişilik düzeyleri düşük; %48.8'inin ise yüksek bulunmuştur. Çalışan kadınların %44.6'sının ruh sağlığı sürekliliği düzeyi düşük;     %55.4'ünün ise yüksek bulunmuştur. Çalışan kadınların %47.5'inin geleneksel toplumsal cinsiyet rollerine sahip oldukları; %52.3'ünün ise eşitlikçi toplumsal cinsiyet rollerine sahip oldukları bulunmuştur.
Araştırmanın sonucunda,  eşinden şiddet görme değişkeninin, çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişiliklerinin (öz yeterlilik, öz saygı, iç denetim odağı ve yaşam amaçları) anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet gören çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik özellikleri puan ortalamasının, eşinden şiddet görmeyen kadınlarınkinden anlamlı düzeyde daha düşük olduğu bulunmuştur.
Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet görme değişkeninin, çalışan kadınların ruh sağlığı sürekliliklerinin (duygusal, sosyal ve psikolojik iyi olma) anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet gören çalışan kadınların ruh sağlığı sürekliliği puan ortalamasının, eşinden şiddet görmeyen kadınlarınkinden anlamlı düzeyde daha düşük olduğu bulunmuştur.
Araştırmanın sonucunda, eşinden şiddet görme değişkeninin, çalışan kadınların toplumsal cinsiyet rollerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırma sonuçları, eşinden şiddet gören çalışan kadınların, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin geleneksel tutuma sahip olduğunu gösterirken eşinden şiddet görmeyen çalışan kadınların, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutuma sahip olduğunu göstermiştir.
Araştırmanın sonucunda, sosyal desteğe sahip olmak değişkeninin, çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişiliklerinin (öz yeterlilik, öz saygı, iç denetim odağı ve yaşam amaçları) ve ruh sağlığı sürekliliklerinin (duygusal, sosyal ve psikolojik iyi olma) anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, sosyal desteğe sahip olan çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik özellikleri puan ortalaması ve ruh sağlığı sürekliliği puan ortalaması, sosyal desteğe sahip olmayan çalışan kadınların  çok yönlü eylemli kişilik puan ortalamasından ve ruh sağlığı sürekliliği puan ortalamasından anlamlı düzeyde  yüksek bulunmuştur. Ancak, araştırmanın sonucunda, sosyal desteğe sahip olmak değişkeninin, çalışan kadınların toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarının (geleneksel ya da eşitlikçi) anlamlı bir yordayıcısı olmadığı bulunmuştur. 
Araştırmanın sonucunda, eğitim düzeyine göre çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri puan ortalamalarının anlamlı olarak farklılık gösterdiği ortaya konulmuştur. Lisansüstü program mezunu olan kadınların çok yönlü eylemli kişilik özellikleri puan ortalaması ve toplumsal cinsiyet puan ortalaması en yüksek çıkmıştır. Ortaokul mezunu olan kadınların ruh sağlığı sürekliliği puan ortalaması en yüksek çıkmıştır.
Araştırmanın sonucunda, ekonomik gelire göre çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rolleri puan ortalamalarının anlamlı olarak farklılık gösterdiği ortaya konulmuştur. Ekonomik geliri yüksek olan çalışan kadınların çok yönlü eylemli kişilik, ruh sağlığı sürekliliği ve toplumsal cinsiyet rollerinden eşitlikçi rol puan ortalamaları en yüksek çıkmıştır.
Araştırmanın bulguları, ilgili alan yazın ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study analyses whether spousal violence and support from close social circle significantly predict levels of multi-measure agentic personality, mental health continuum and gender roles for working women. Moreover, it also examines whether the multi-measure agentic personality, mental health continuum and gender roles of working women significantly differ in terms of their level of education and economic income. This is a descriptive and causal research.  
The study group consists of 695 working women. The " Scale of Domestic Violence Against Women", "Multi-Measure Agentic Personality Scale (MAPS)", "Mental Health Continuum Scale (MHC)", "Gender Role Attitudes Scale (GRAS)" and a "Personal Information Form" were employed to obtain the required study data. Data analysis is based on the software package SPSS 21. 
First, the levels and percentage values of working women's exposure to spousal violence, multi-measure agentic personality, mental health continuum and gender were calculated for the study. Linear Regression analysis was performed to identify whether spousal violence and support from close social circle significantly predict the levels of multi-measure agentic personality, mental health continuum and gender roles of the working women. Furthermore, MANOVA-Wilks' Lambda(λ) Test was employed to determine whether multi-measure agentic personality, mental health continuum and gender roles of working women significantly differ according to their level of education and income. Discriminant Analysis Test was used to identify the source of the difference. 
The results revealed that 61.2% of the working women are exposed to low levels of spousal violence, while 38.2% of them suffer from high levels of spousal violence.  51.2% of the working women have low levels of multi-measure agentic personality, while 48.8% of them have high levels of multi-measure agentic personality. 44.6% of the working women have low levels of mental health continuum, while 55.4% of them were found to have high levels of mental health continuum. 47.5% of the working women have traditional roles, while 52.5% of them have egalitarian roles in terms of gender roles. 
The results of the study showed that the spousal violence variable is a significant predictor of multi-measure agentic personality (self-efficacy, self-esteem, locus of self-control and life purposes) of the working women. According to the study results, it was found that working women who are exposed to spousal violence have significantly lower multi-measure agentic personality mean scores than those who are not exposed to spousal violence.  
The results of the study revealed that the spousal violence variable is a significant predictor of mental health continuum (emotional, social and psychological well-being) of working women. According to the results of the study, the mean mental health continuum score of the working women who are exposed to spousal violence was found to be significantly lower than those who are not exposed to spousal violence. 
The results of the study showed that the spousal violence variable is a significant predictor of gender roles of working women. The study results revealed that the working women who are exposed to spousal violence have a traditional attitude towards gender roles, while those who are not exposed to spousal violence have an egalitarian attitude towards gender roles. 
The social support variable was found to be a significant predictor of multi-measure agentic personality (self-efficacy, self-esteem, locus of self-control and life purposes) and mental health continuum (emotional, social and psychological well-being) of working women. The results of the study revealed that the working women with social support have significantly higher mean scores of multi-measure agentic personality and mental health continuum than those who are not social support. On the other hand, the study results showed that the social support variable is not a significant predictor of gender roles (traditional or egalitarian) of working women. 
According to the results of the study, it was revealed that in terms of education level, the mean scores of multi-measure agentic personality, mental health continuum and gender roles significantly differ among the working women. The women with a post-graduate degree were found to have the highest mean scores of multi-measure agentic personality and gender. On the other hand, the mean scores for mental health continuum are the highest among the women who are secondary school graduates. 
The results of the study demonstrate that in terms of economic income, the mean scores for multi-measure agentic personality, mental health continuum and gender significantly differ among working women. Working women with a high economic income were found to have the highest mean scores of multi-measure agentic personality, mental health continuum and egalitarian gender roles.
The study results are discussed in the light of the literature and certain suggestions are made.