Ölüm kaygısı ile panik bozukluk arasındaki ilişkide benlik saygısı ve bilinçli farkındalığın aracılık rolü
The mediation role of self-esteem and mindfulness in the relationship between death anxiety and panic disorder
Yazar: AYŞE ALTUNKAYA ERDOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. HAYRETTİN KARA
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Panik bozukluk = Panic disorder ; Ölçekler = Scales ; Ölüm = Death ; Ölüm kaygısı = Death anxiety

Özet:
Bu tezin amacı; ölüm kaygısı ile panik bozukluk arasındaki ilişkide
benlik saygısı ve bilinçli farkındalık düzeyinin aracılık rolüne ilişkin olarak
geliştirilen teorik modeli test etmektir. Araştırmanın evrenini, 20-60 yaş
aralığında olup bir psikiyatri uzmanı tarafından DSM-5 tanı kriterlerine göre
panik bozukluk tanısı konmuş kadın ve erkek hastalar oluşturmaktadır.
Örneklemi ise 20-60 yaş aralığında olup bir psikiyatri uzmanı tarafından DSM5 tanı kriterlerine göre panik bozukluk tanısı konmuş kadın ve erkek hastalardan
gönüllü olarak araştırmaya katılan 154 kişi oluşturmaktadır. Araştırmanın
verileri; "Kişisel Ölüm Korkusu Ölçeği" (Florian ve Kravetz, 1983), "Yaşam
Boyu Panik-Agorofobik Spektrum Ölçeği Öz Bildirim Formu (PASÖ-ÖB)",
"Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği", "Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ)" ve
"Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Araştırmada deneklerin ölüm kaygısı
ve panik bozukluk belirtileri ile benlik saygısı ve bilinçli farkıdalık düzeyleri
arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişki, Yapısal Eşitlik Modellemesi ile test
edilmiştir. Araştırma sonucunda test edilen model, veri tarafından
desteklenmiştir. Sonuçlara göre ölüm kaygısı örtük değişkeni ile benlik saygısı
örtük değişkeni arasında negatif yönde anlamlı, benlik saygısı ile panik bozukluk
örtük değişkeni arasında negatif yönde anlamlı, ölüm kaygısı ile bilinçli
farkındalık örtük değişkeni arasında negatif yönde anlamlı, bilinçli farkındalık
ile panik bozukluk örtük değişkeni arasında orta düzeyde ve negatif yönde
anlamlı ve benlik saygısı ile bilinçli farkındalık örtük değişkenleri arasında ise
pozitif yönde kuvvetli düzeyde anlamlı ilişkinin olduğu bulunmuştur. Sonuçlar,
ölüm kaygısı ile panik bozukluk değişkenleri arasındaki ilişkide, benlik saygısı ve bilinçli farkındalık değişkenleri aracılığıyla kurulan yolların anlamlı
olduğunu göstermektedir. Araştırmanın sonuçlarına göre ölüm kaygısı ile panik
bozukluk arasında benlik saygısının ve bilinçli farkındalığın kısmi aracılık rolü
bulunmuştur. Bu araştırmada test edilen modeldeki beş dolaylı yola yönelik
bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ölüm Kaygısı, Panik Bozukluk, Benlik Saygısı, Bilinçli
Farkındalık, Aracılık Rolü

Abstract:
The aim of this thesis is to test the theoretical model developed
regarding the mediating role of self-esteem and mindfulness in the relationship
between death anxiety and panic disorder. The universe of the study consists of
male and female patients between the ages of 20-60 and diagnosed with panic
disorder by a psychiatrist according to DSM-5 diagnostic criteria. The sample is
composed of 154 individuals who voluntarily participated in the study among
the male and female patients between the ages of 20-60 and diagnosed with panic
disorder by a psychiatrist according to DSM-5 diagnostic criteria. The data of
the study were collected by using "Personal Fear of Death Scale (Florian and
Kravetz (1983)", "Lifelong Panic-Agoraphobic Spectrum Scale Self-Report
Form (PASÖ-AS)", "Rosenberg Self-Esteem Scale" and "Conscious Awareness
Scale (BİFÖ)". In the study, the direct and indirect relationships between the
death anxiety and panic disorder symptoms of the subjects and their self-esteem
and mindfulness levels were tested by Structural Equation Modeling. There was
a negative significance between the implicit variable of death anxiety and the
self-esteem implicit variable; a negative significance between self-esteem and
the implicit variable of panic disorder, a negative significance between the
implicit variable of death anxiety and mindfulness, a moderate and negative
significance between the implicit variable of mindfulness and panic disorder,
and a strong positive relationship between self-esteem and minfulness implicit
variables. The results show that the ways established through the variables of
self-esteem and mindfulness are significant in the relationship between death anxiety and panic disorder variables. According to the results of the study, a
partial mediating role of self-esteem and mindfulness was found between death
anxiety and panic disorder. The findings of the five indirect paths in the model
tested in this study were discussed in the light of the literature.

Key words: Death Anxiety, Panic Disorder, Self Esteem, Mindfulness,
Mediation