Konteyner limanlarında tehlikeli yük güvenlik yönetimi ve bir liman sistematiği örneği
Dangerous cargoes security management at container ports and example of port's systematic
Yazar: ALİ UMUT ÜNAL
Danışman: PROF. DR. GÜLER ALKAN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Denizcilik = Marine
Dizin: Güvenlik yönetimi = Security management

Özet:
Tehlikeli yükler, dünya çapında ihtiyaç duyulan yükler arasında hızla paylarını arttırmaktadırlar. Dünya ticareti kapsamında yapılan taşımalarda en fazla deniz yolu taşımalarında yer almaktadırlar. Deniz yolu taşımacılığının son dönemlerde giderek artan bir paya sahip olan taşıma türü ise konteyner taşımacılığıdır. Konteyner taşımalarının kilit noktaları olan konteyner limanları her geçen gün gelişen teknoloji ve yenilikler büyümekte ve gelişmektedir. 
Dünya ticaretinde tehlikeli yüklerin taşımalarının güvenli şekilde yapılabilmesi için IMO tarafından hazırlanmış uluslararası geçerliliği olan güvenlik sirkülerleri yayınlanmaktadır. Ülkemizde de Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'na bağlı olan Tehlikeli Mal ve Kombine Taşımacılık Düzenleme Genel Müdürlüğü tehlikeli yüklerin taşınmaları konusunda ulusal düzenlemeler yapmaktadırlar. Yayınlanan uluslararası ve ulusal düzenlemeler ülkemizde konteyner limanları tarafından takip edilmekte ve uygulanmaktadır.
Bu çalışmada tehlikeli yüklerin konteyner taşımaları içindeki artan payları araştırılmış, tehlikeli yüklerin operasyonları esnasında alınması gereken önlemler incelenmiş ve Türkiye'deki konteyner limanlarının oluşturulan sistematiğe göre tehlikeli yük taşımalarına olan güvenlik yönetimi yaklaşımları araştırılmış ve değerlendirilmiştir
Tehlikeli yüklerin konteyner taşınmaları esnasında limanlar tarafından uyulması gereken önemli kurallar bulunmaktadır. Bu kurallar konteyner limanları tarafından uygulamaya alınırken birden çok ana kriter ve alt kritere ayrılarak incelenmesi ve önem sırasına göre uygulanması gerekmektedir. Limanların ana kriter, alt kriter ve tehlikeli yük türlerine yaklaşımlarının ölçülebilmesi için Analitik Hiyerarşi Prosesi yönetimin  uygulamasının uygun olduğu görülmüştür. Limanların ana kriter ve alt kriterlere bağlı olarak tehlikeli yük türleri alternatiflerine olan yaklaşımlarıda incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar değerlendirilerek ülkemizde faaliyet gösteren konteyner limanlarının tehlikeli yüklere karşı uyguladıkları güvenlik yönetimleri karşılaştırılmıştır. Limanların tehlikeli yükler konusunda uygulanan kurallara bakış açılarının farklı olduğu ve ortak bir bakış akışı içinde olmadıkları belirlenmiştir.
Yapılan bu çalışmayla ana kriter ve alt kriterlerin incelenerek tüm limanların ortak bir bakış açısında olmasını sağlayacak ulusal bir çalışmanın gerekli olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmayla elde edilen verilerin limanların güvenlik yönetimleri konusunda farklılar içinde olabilecekleri konusunda bilimsel bir kaynak olması ve limanların diğer limanların bakış açılarını görmeleri için veriler sunması amaçlanmıştır.

Abstract:
Hazardous cargos are increasing their share in the cargos demanded globally. Among the cargos transported for global trade, these cargos are mostly transferred via sea lanes. Another type of transport which is increasing in throughput in sea transport is container transport. Container ports, which are key locations of container transport, are being gradually improved with latest technology and innovations. 
Safety circulars with international validity prepared by IMO are published for the safe transport of dangerous cargoes in world trade. The Transport and Maritime Affairs Directorate General of Dangerous Goods and Combined Transport, which is affiliated with the Ministry of Transport and Communications, also carries out national regulations on the carriage of dangerous goods. Published international and national regulations are followed and implemented by our container ports in our country.
This study researches the increasing share of hazardous cargo in container transportation, examines the measures that should be taken during hazardous cargo operations, as well as analyzing and evaluating the security management approaches to hazardous cargo transport in terms of the systematics implemented in Turkey for container ports.
There are important rules that need to be followed by the ports during transportation of hazardous cargo. Before they are implemented, these rules should be examined by the ports according to many main and sub-criteria, and then implemented in order of significance. In order to measure ports' approaches to these main criteria, sub-criteria and types of hazardous cargo, the Analytical Hierarchy Process management application was considered suitable. The ports' approaches to alternative hazardous cargo types were also examined in terms of said main and sub-criteria. Based on results obtained, the security measures implemented by domestic container ports for hazardous cargo were compared. It is therefore concluded that the ports' perspectives on the hazardous cargo rules differ and they do not share a common opinion on the matter.
This study findings conclude that a country-wide study, which will examine all these main and sub-criteria for the purpose of creating a common perspective for all ports, is required. It is aimed that the data to be acquired through this study will constitute a scientific source on the fact that ports may have differing security management approaches, while providing a means for the ports to be informed about other ports' perspectives on the subject.