Mudârabe sözleşmesinde kâr
The profit in the Mudaraba contract
Yazar: CEMAL KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH DURMUŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics
Dizin: Fon sistemi = Fund system ; Fon yönetimi = Fund management ; Kar = Profit ; Kar payı = Dividend ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Katılım hesabı = Participation account ; Mudarebe = Partnership

Özet:
Bu çalışma, katılım bankacılığı fon toplama işleminde esas alınan mudârabenin mahiyetini, uygulamasını ve kârını tartışmaktadır. Tezimizde mudârabe ve kârı üç aşamada ele alınmış ve bu aşamalar aynı zamanda tezin ana bölümleri olarak tasarlanmıştır. Birinci bölümde klasik mudârabenin ortaklıktan ziyade kendine özgü bir akit olduğu vurgulanmış ve faizsiz bankacılık sisteminde uygulanmakta olan mudârabe ile mukayesesi yapılmıştır. Ardından kâr ve kârla ilgili kavramlar ele alınmış ve fıkıhtaki kâr oluşum sebepleri, iktisattaki kâr oluşum teorileriyle karşılaştırılarak incelenmiştir. İkinci bölümde klasik mudârabe kârının tahakkuku, istihkakı ve dağıtımı ele alınmıştır. Bu bölümde tarafların işletim sürecindeyken kâr üzerindeki haklarının niteliği belirlenmiş, mudârabe kârı ve kârının dağıtımı ile ilgili meseleler ayrıntılı bir şekilde tahlil edilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde faizsiz bankacılık sisteminde tatbik edilen mudârabenin mahiyeti, işleyişi ve tartışmalı konuları ile katılma hesabının kârının tahakkuku, hesaplanması ve dağıtımı ele alınmıştır. Buna bağlı olarak katılma hesabından ayrılan rezervlerin, karşılıkların, masrafların, vadesinden önce çekilen sermayenin kârının ve bankanın havuzdan günlük olarak aldığı kâr payının fıkha uygunluğu tartışılmıştır.

Abstract:
This work discusses the nature, the application and the profit of mudaraba which is the base of fund-raise process of participation banks. In the work mudaraba and its profit are discussed in three phases which are as well conceived as main chapters of the work. In the first chapter, it is emphasized that classical mudaraba is a contract different from partnership and a comparison is made between classical mudaraba and mudaraba which is being applied in interest free banking. Subsequently, profit and related terms are dealt with, and profit making means of fıqh are compared with profit making theory of modern economics. The second chapter of work is dedicated to fulfilling, passing into possession and distribution of classical mudaraba profit. In this capter, the nature of rights of the parties on profit, while it is in process, is determined and the issues about profit of mudaraba and its distribution are discussed in detail. In chapter three, nature of mudaraba that is applied in interest free banking systems, its process and relevant controversial points, and fulfilling of profit of participation account, its calculation and its distribution are discussed. Accordingly, reserves that are spared from participation account, provisions, expenses, bank charges, profit of capital which is withdrawed early, dividends taken daily by bank from the pool are discussed in respect to their compliance with fıqh.