Sarıkamış-Allahuekber Dağları Milli Parkının ilanından sonra geçen süreç içindeki değişimlerin irdelenmesi
Investigation of changes in the process of the Sarikamiş-Allahuekber Mountains National Park
Yazar: AYSEL KISA
Danışman: PROF. DR. SERKAN ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Amaç: Milli Parklar ilan edilirken sahip oldukları kültürel, doğal, arkeolojik ve tarihi değerlerine göre değerlendirilmektedir. Sarıkamış-Allahuekber Dağları doğal bitki örtüsü, yaban hayatı ve savaş tarihi açısından önemli mücadelemize sahne olması nedeniyle 2004 yılında milli park olarak ilan edilmiştir. Sarıkamış-Allahuekber Dağları Milli Parkı ülkemizin tarihinde acı bir olayla anılmakta ve adından yeterince bahsedilmesine rağmen maalesef geçen 17 senede yatırımlar yönünden çok az gelişme olmuştur. Çalışma geçen 17 senede milli parkın gelişiminde yaşanan sorunları tespit ederek, hak ettiği yere gelmesi açısında alınacak önlemler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada Sarıkmış-Allahuekber Dağları'nın milli park olduktan sonraki geçen süreçte yaşadığı değişimlerin ele alınarak ne gibi çalışmalarda bulunulduğu amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma öncelikle literatür taraması yapılarak daha önce yapılan çalışmalar incelenmiş ve bölgenin analizi yapılmıştır. Alanla ilgili yapılan ve yapılması planlanan uygulamaların Doğa Koruma ve Milli parklar Genel Müdürlüğü'nden temini sağlanmıştır. Alan kullanımıyla ilgili olarakta yerel halk ve turistlerle yapılan anket çalışması gerçekleştirilmiş ve istatistiki analizler yapılmıştır.
Bulgular: Yapılan çalışmalar sonucunda Sarıkamış-Allahuekber Dağlarının milli park olduktan sonraki süreçte belirgin bir değişiklik yaşamadığı tespit edilmiştir. Milli Parkın özel koruma bölgesi içerisinde kalmasından dolayı milli parktaki yapılması planlanan birçok faaliyetler ya ertelenmiş ya da tamamlanmamıştır. 
Sonuç: Yapılan incelemeler sonucunda Sarıkmış-Allahuekber Dağları Milli Parkı' nın alan potansiyelinin çok yüksek olduğu ancak yeterli imkân ve yatırımlara kavuşmadığı tespit edilmiştir. 35 başlıkta incelenen milli parkın 12 başlığı tamamlanmış olup, geçen 17 sene sonunda 6 başlıkta çalışmalar devam etmekte ve maalesef 17 başlıkta ise çalışmalara başlanamamıştır. Bundan dolayı planlanan faaliyetlerin bir an önce hayata geçirilmesi ile bölgenin tanınırlığını daha da arttırılmasının hem ülke hem de bölge ekonomisine katkı sağlayacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği kanısına varılmıştır. Ayrıca çalışmada halkında düşünceleri aynı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Purpose: While National Parks are declared, they are evaluated according to their cultural, natural, archaeological and historical values. Sarıkamış-Allahuekber Mountains was declared as a national park in 2004 due to the fact that it was the scene of our important struggle in terms of natural vegetation, wildlife and war history. Sarıkamış-Allahuekber Mountains National Park is remembered with a tragic event in the history of our country and although its name has been mentioned enough, unfortunately, there has been little development in terms of investments in the last 17 years. The study tried to identify the problems experienced in the development of the national park in the last 17 years and to determine the measures to be taken in order to reach the place it deserves. In this study, it is aimed to deal with the changes that the Sarıkmış-Allahuekber Mountains went through in the process after they became a national park, and what kind of studies were carried out.
Method: In this study, first of all, the literature was searched and the previous studies were examined and the analysis of the region was made. The applications that have been made or planned to be done in the area have been provided from the General Directorate of Nature Conservation and National Parks. Regarding the use of the area, a survey was conducted with the local people and tourists and statistical analyzes were made.
Findings: As a result of the studies, it was determined that Sarıkamış-Allahuekber Mountains did not experience a significant change in the process after becoming a national park. Due to the fact that the National Park is in a special protection zone, many activities planned to be carried out in the national park were either postponed or not completed.
Results: As a result of the examinations, it has been determined that the area potential of Sarıkmış-Allahuekber Mountains National Park is very high, but it has not received sufficient opportunities and investments. 12 titles of the national park, which has been examined under 35 titles, have been completed, and at the end of the last 17 years, work continues on 6 titles and unfortunately, studies could not be started on 17 titles. For this reason, it was concluded that the planned activities should be implemented as soon as possible and the recognition of the region should be further increased and reorganized in a way that would contribute to both the country's and the regional economy. In addition, in the study, it was determined that the thoughts of the people were the same.