Türkiye'de müzik yeteneği algısının ve müzikal sofistikasyonun incelenmesi
Examining the perception of musical ability and musical sophistication in Turkey
Yazar: YUSUF DURSUN
Danışman: PROF. DR. TURAN SAĞER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Müzikal yetenek = Musical ability

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de genel nüfusun müzik yeteneği kavramına ilişkin görüşleri ile müzikal sofistikasyon seviyeleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu temel amaç doğrultusunda ilişkisel tarama modeli kullanılan araştırmada, 1278 katılımcıdan veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, katılımcıların demografik özelliklerini öğrenmek üzere Kişisel Bilgi Formu, Müzik Yeteneği Algısı Anketi ve bu çalışma kapsamında Türkçeye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI) kullanılmıştır.
Türkçeye uyarlaması yapılan Gold-MSI'ın geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda (n=118); Gold-MSI-TR envanterinin alfa katsayıları, Gutmann λ6 güvenirlik katsayıları, test-tekrar test korelasyon katsayıları oldukça yüksek iç tutarlılık göstermiştir. Envanterin tüm alt ölçekleri arasında ve genel müzikal sofistikasyon ile pozitif yönde anlamlı ve orta ile çok güçlü düzeyde ilişki olduğu bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi 2 model üzerinde incelenmiş ve sonuçlara göre en iyi uyum gösteren (5 ölçek + Genel Müzikal Sofistikasyon) model tercih edilmiştir. 
Araştırmada, katılımcıların müzik yeteneği algısı ve müzikal sofistikasyon seviyeleri; cinsiyet, yaş, meslek, eğitim durumu, sosyo-ekonomik statü (SES), doğdukları bölge, yaşadıkları bölge, müzik aleti çalma ve müzikle olan ilişkileri gibi demografik değişkenler açısından da incelenmiştir. Türkiye'de genel nüfusun müzik yeteneği kavramına ilişkin görüşleri (n=1152) altı ana tema altında toplanmıştır. Ayrıca, katılımcıların müzik yeteneği kavramına ilişkin görüşleri cinsiyet, yaşadıkları bölge, müzik aleti çalma ve müzikle ilişkilerine göre farklılık göstermiştir. Gold-MSI-TR envanterine ilişkin puanlar incelendiğinde ise (n=1278), katılımcıların genel müzikal sofistikasyon seviyeleri 'orta üstü' olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte; cinsiyet, yaş, meslek, eğitim durumu, SES, doğdukları bölge, müzikle ilişki ve müzik aleti çalma gibi demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Duygular alt ölçeği dışındaki tüm alt ölçekler ve genel müzikal sofistikasyon seviyeleri ile müzik yeteneği algıları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Müzik yeteneğine ilişkin görüşlerin, genel müzikal sofistikasyon seviyesi üzerinde anlamlı ve büyük etkilere sahip olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the relationship between the views of the general population in Turkey on the concept of musical talent and their level of musical sophistication. In line with this main purpose, a relational survey model was used in the study and data were collected from 1278 participants. Personal Information Form, Perception of Musical Ability Questionnaire and Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI), which was adapted into Turkish and validity and reliability studies were conducted within the scope of this study, were used as data collection tools.
As a result of the validity and reliability analyses of Gold-MSI adapted into Turkish (n=118); alpha coefficients, Gutmann λ6 reliability coefficients, test-retest correlation coefficients of Gold-MSI-TR inventory showed very high internal consistency. There was a significant positive correlation between all subscales of the inventory and overall musical sophistication at 'moderate' to 'very strong' level. Confirmatory factor analysis was analysed on 2 models and according to the results, the best fitting model (5 scales + General Musical Sophistication) was preferred. 
In the study, the participants' perception of musical talent and musical sophistication levels were also analysed in terms of demographic variables such as gender, age, occupation, educational status, socio-economic status (SES), region of birth, region of residence, playing a musical instrument and their relationship with music. The views of the general population in Turkey on the concept of musical talent (n=1152) were categorised under six main themes. The participants' views on the concept of musical talent differed according to their gender, region of residence, playing a musical instrument and their relationship with music. When the scores related to the Gold-MSI-TR inventory were analysed (n=1278), the general musical sophistication level of the participants was determined as 'above average'. It was concluded that there were significant differences according to demographic variables such as gender, age, occupation, educational status, SES, region of birth, relationship with music and playing a musical instrument. Significant relationships were found between all subscales except the emotions subscale and general musical sophistication levels and perceptions of musical talent. It was found that the views on musical talent had significant and large effects on the general level of musical sophistication.