1990 - 2000 ve 2001 - 2007 dönemleri para politikası uygulamalarının karşılaştırılması
A comparison of monetary policy implementations in 1990-2000 and 2001-2007 periods
Yazar: AHMET GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. HASAN SELÇUK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansal Piyasalar ve Yatırım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Para = Money ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu çalışmada; para politikalarının genel çerçevesi, taşıdığı önem ve para otoritelerince niçin tercih edildiği, para politikası stratejilerinin avantaj ve dezavantajları, parasal aktarım mekanizmaları, para politikası araçları ve amaçları incelenmiştir. Bununla birlikte, Türkiyede tarihsel bir süreç içerisinde tercih edilen para politikası amaçları, stratejileri ve bu amaç ve stratejilere ulaşabilmek için kullanılan para politikası araçlarının gelişimi ve değişiminin nasıl ve neden gerçekleştiği, Türkiyede 1990 yılından sonra uygulanan para politikalarının makro ekonomik değişkenler üzerindeki etkileri, uygulamadaki başarısı değerlendirilmiştir. Türkiyede Şubat 2001de yaşanan krizin ardından bankacılık ve finans sektöründe yeniden yapılanma sürecine gidilmiş, Merkez Bankasının yapısında değişiklikler gerçekleştirilmiş, bağımsızlık ve hesap verebilirlik gibi yeni kavramlar uygulamaya konulmuştur. Merkez Bankasının esas amacı fiyat istikrarı olarak belirlenmiş, sabit kur rejiminden vazgeçilerek dalgalı kur rejimine geçilmiş, TL devalüe edilmiş ve piyasa faizleri Merkez Bankasının politika faizi doğrultusunda belirlenmeye başlanmıştır. Merkez Bankası 2001 sonrası dönemde beklentileri yönlendirme konusunda büyük mesafe almış, hazırlanan dönemsel raporlar, basın açıklamaları ve sunumlarla uyguladığı politikalara ve politika duruşuna ilişkin piyasalar sürekli bilgilendirilmiştir. Merkez Bankası kriz sonrası yıllarda yaşanan finansal çalkantılara ve siyasi krizlere rağmen, uyguladığı politikaları tavizsiz sürdürmeye devam etmiştir. Sonuç olarak, Türkiyenin 2002 yılına kadar dünyada kronik enflasyona sahip nadir birkaç ülkeden biri olarak kaldığı, uygulanan para politikası uygulamalarının uzun vadeli ve yapısal değişikliklerden çok günü kurtarmaya yönelik olduğu ve yapılan sık değişikliklerin istikrarlı bir programı engellediği tespitine varılmıştır. Bu durum, insanların uzun vadeli planlar yapmalarına engel olmuş ve hükümetlere duyulan güveni azaltmıştır. İktidara olan güvenin azalması da Türk Lirasına olan güveni sarsmış ve insanların daha güvenilir gördükleri dövize yönelmelerine neden olmuştur. 2002 yılından sonra uygulanan para politikası uygulamaları neticesinde ise fiyat istikrarı sağlanmış, bankacılık sektörünün krizlere dayanıklılığı arttırılmış, ihracatta artışlar yaşanmıştır. Ancak, ekonominin toparlanmaya başlamasıyla beraber cari açık, dış ticaret açıkları artmış ve ekonomik büyüme artışları üretim ve yatırım merkezli olmaktan ziyade ithalat eğilimli ve tüketime yönelik olmuştur.

Abstract:
In this study, a general framework of monetary policies, their significance, the reasons why they are preferred by monetary authorities, advantages and drawbacks of monetary strategies, monetary transmission mechanisms, monetary policy tools and objectives have been researched. In addition to this, objectives, strategies of the monetary policy preferred in Turkey in an historical process, development of the monetary policy tools utilized for achieving these objectives and strategies, how and why such changes took place, effects of monetary policies, which were used in Turkey after 1990's on macro economic variables, and their success in practice were evaluated. After the February 2001 crisis in Turkey, banking and finance sectors took on a restructuring process, certain changes were made within the structure of Central Bank and ne concepts such as independence and accountability were put into effect. Essential objective of Central Bank was designated as price stability, fixed exchange rate regime was abandoned and floating Exchange rate regime was adapted and market interest rates started to be determined in accordance with policy interest rates of Central Bank. Since the period after 2001, Central Bank has made a considerable progress in terms of directing expectations, markets were constantly informed about its policies and political attitudes though  periodical reports, pres releases and presentations. Central Bank has maintained its policies without any compromises in spite of financial turbulences and political crisis after post-crisis years. As a result of this, it has been established that until 2002, Turkey was one of the few countries in the world, which had a problem of chronic inflation, monetary policy in effect were aimed at saving the day rather than long-term and structural changes, and such changes prevented a stabilization programme. Such a situation, prevented people from making long-term plans and decreased peoples trust in governments. The fact that trust in the government decreased also decreased the trust in Turkish Lira and directed people towards Foreign currencies. As a result of the monetary policies put into effect after 2002, price stability was achieved, banking sector's durability against crises was increased and an export rates were improved. However, current deficits and foreign trade deficits increased along with the convalescence of economy, and economic growth started to be import-oriented and consumption-based rather than being production and investment oriented.