Güncellenen lisans programının fen bilimleri öğretmen adaylarının laboratuvar kullanımına yönelik özyeterlik inançlarına etkisi(Kırıkkale ili örneği)
The effect of the updated undergraduate program on self-equity beliefs of candidates of science teachers for laboratory use(Example of Kırıkkale province)
Yazar: HATİCE MELİKE NİKBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN DURKAYA
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fen bilimleri, çevremizdeki canlı ve cansız varlılar olmak üzere evreni tanımamızı sağlayan bir derstir. Fen bilimleri dersi ile çevremizde gerçekleşen çeşitli olayların neden ve nasıl meydana geldiğini araştırma, bu olayların sonuçlarını sorgulama ve sonuçlara mantıklı çözümler üretebilme becerileri kazandırılmaya çalışılmaktadır. Bu kazanımların gerçekleşmesinde fen laboratuvarı çok önemlidir.
Bu araştırma, fen bilimleri öğretmen adaylarının 2018 öğretim yıllında güncellenen fen bilgisi öğretmenliği lisans programının laboratuvar uygulamalarına yönelik öz-yeterlik inançlarına olan etkisini incelemek ve öğrencilerin laboratuvar güvenliği hakkındaki bilgilerini ölçmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Araştırma evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Kırıkkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi öğretmenliği lisans programında öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi; nicel bölümde 102 öğretmen adayının ve nitel bölümde ise 32 öğretmen adayının katılımı ile gerçekleşmiştir. Araştırmada nicel veriler için veri toplama aracı olarak "Laboratuvar Öz yeterlik Ölçeği", "Laboratuvar Güvenlik Ölçeği", "Laboratuvar Güvenliği Bilgi Testi" ve "Laboratuvar Malzemeleri Bilgi Testi" kullanılmıştır. Nitel veriler için veri toplama aracı olarak odak grup görüşmesi yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 23 istatiksel analiz paket programı, nitel verilerde ise içerik analiz yöntemi kullanılmıştır.
Nicel analiz sonucunda elde edilen verilere göre, fen bilimleri öğretmen adaylarının laboratuvar uygulamalarına yönelik öz yeterliklerinde cinsiyet ve mezun olunan lise değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmadığı, sınıf değişkenine göre üçüncü sınıf öğretmen adaylarının laboratuvar uygulamalarına ilişkin öz yeterliklerinin diğer sınıflara oranla anlamlı farkın yüksek olduğu tespit edilmiştir. Fen bilimleri öğretmen adaylarının laboratuvar güvenliğine ilişkin bilgi düzeylerinde cinsiyet ve mezun olunan okul değişkenine göre anlamlı bir farklılık olmadığı ancak sınıf değişkeni bakımından üçüncü sınıfların laboratuvar güvenlik bilgi düzeylerinin ikinci sınıflarınkinden büyük olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının güvenlik sembolleriyle ilgili bilişsel düzeylerine bakıldığında adayların büyük çoğunluğu güvenlik sembollerini doğru cevaplamıştır. Deney malzemelerini tanımaları ile ilgili bilişsel düzeylerine bakıldığında ise adayların büyük çoğunluğunun mikroskop, voltmetre, ampermetre ve büyüteç gibi malzemeleri bildikleri, kolaylıkla bilmeleri gereken diğer deney malzemelerini ise bilmedikleri tespit edilmiştir.
Nitel veriler incelendiğinde; birinci ve ikinci sınıf öğretmen adaylarının alan eğitimi ve meslek bilgisi derslerini teorik olarak aldıkları için laboratuvar uygulamalarına yönelik bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu görülmektedir. Üçüncü ve dördüncü sınıf öğretmen adaylarının ise laboratuvar uygulamalarında bilgi düzeyleri ve performans başarılarının yeterli olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak laboratuvar uygulamalarının fen bilimleri programındaki yeri ve önemi laboratuvar ortamında yapılan çeşitli uygulamalar ile kazanıma dönüştürülebilir. Öğretmen adaylarının deney ve laboratuvar kültürüne sahip olmaları ancak daha fazla laboratuvar uygulamalarına yer verilmesi ile mümkün olabilir. Bir başka ifadeyle kültürel yapı öğrenilerek eğitim yoluyla kazanılmaktadır. Laboratuvar uygulamalarına ilişkin kültürel oluşumun yapılandırılabilmesi için belli bir süreç gerekmektedir. Öğretmen adaylarında laboratuvar uygulamalarına yönelik bir kültürel oluşumun meydana gelebilmesi için uygulamalı laboratuvar ders süresinin arttırılması, öğretmen adaylarının daha fazla deney yapmaları, birlikte öğrenme gerçekleştirmeleri ve paylaştıkları deneyimlerin daha fazla olması gerektiği öngörülmektedir.

Abstract:
Science is a course that allows us to get to know the universe, including living and non-living things around us. With the science course, it is aimed to gain the skills of researching why and how various events taking place in our environment occur, questioning the results of these events and producing logical solutions to the results. Science laboratory is very important in realizing these gains.
This research was conducted to examine the effect of science teacher candidates' self-efficacy beliefs about laboratory practices of the science teaching undergraduate program updated in the 2018 academic year and to measure students' knowledge about laboratory safety.
Quantitative and qualitative research methods were used together in the research. The research population consists of teacher candidates studying in Kırıkkale University Faculty of Education Science Teaching undergraduate program in the 2020-2021 academic years. The sample of the research; It was realized with the participation of 102 teacher candidates in the quantitative part and 32 teacher candidates in the qualitative part. In the research, "Laboratory Self-Efficacy Scale", "Laboratory Safety Scale", "Laboratory Safety Knowledge Test" and "Laboratory Materials Knowledge Test" were used as data collection tools for quantitative data. A focus group interview was conducted as a data collection tool for qualitative data. SPSS 23 statistical analysis package program was used in the analysis of quantitative data, and content analysis method was used in qualitative data.
According to the data obtained as a result of quantitative analysis, it has been determined that there is no significant difference in the self-efficacy of science teacher candidates for laboratory practices according to gender and graduated high school variable, while the self-efficacy of third-grade science teacher candidates for laboratory practices according to the classroom variable has a significant difference compared to other classes. It has been found that there is no significant difference in the knowledge levels of science teacher candidates about laboratory safety according to gender and graduated school variable, but in terms of class variable, the laboratory safety knowledge levels of third graders are greater than those of second graders. When the cognitive levels of the teacher candidates about the safety symbols were examined, the vast majority of the candidates answered the safety symbols correctly. When the cognitive levels related to the recognition of experimental materials are examined, it has been found that the vast majority of candidates know materials such as microscope, voltmeter, ammeter and magnifying glass, and they do not know other experimental materials that they should easily know.
When qualitative data are examined, it is seen that the knowledge levels of first and second grade teacher candidates for field education and vocational knowledge courses are insufficient for their application to the laboratory because they take them theoretically. On the other hand, it has been determined that the knowledge levels and performance achievements of third and fourth grade teacher candidates are sufficient in their applications to the laboratory.
When qualitative data are examined; It is seen that the first and second year teacher candidates' knowledge levels about their laboratory applications are insufficient since they take the field education and vocational knowledge courses theoretically. It was determined that the knowledge levels and performance achievements of the third and fourth grade teacher candidates were sufficient in their applications to the laboratory. As a result, the place and importance of laboratory applications in the science program can be transformed into gains with various applications in the laboratory environment. It is only possible for science teacher candidates to have an experiment and laboratory culture by including more laboratory practices. In other words, cultural structure is acquired through learning and education. A certain process is required in order to structure the cultural formation related to laboratory practices. It is foreseen that teacher candidates should increase the duration of applied laboratory lessons, make more experiments, learn together and share more experiences in order for a cultural formation towards laboratory practices to occur.