Türkiye'de fizyoterapistlerde tükenmişlik, iş doyumu ve yaşam kalitesi düzeylerinin araştırılması
Investigation of physiotherapists' burnout, job satisfaction and quality of life levels in Turkey
Yazar: GONCA ÜSTÜNBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İ. ENGİN ŞİMŞEK
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Fizik tedavi = Physical therapy ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Yardımcı sağlık personeli = Allied health personnel ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de farklı klinik ortamlarda çalışan fizyoterapistlerin tükenmişlik, iş doyumu ve yaşam kalitesi seviyelerini belirleyerek ilgili faktörlerin bu parametreler üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmaya devlete bağlı kurumlarda, özel rehabilitasyon merkezlerinde, özel dal merkezlerinde çalışan ve akademisyen olarak görev yapan, yaş ortalamaları 28,35 ± 5,73 olan 439 gönüllü fizyoterapist katılmıştır. Çalışma kapsamında fizyoterapistlerin demografik ve mesleki bilgileri alınmış, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ile tükenmişlik düzeyleri, İş Doyum Ölçeği ile iş doyum düzeyleri, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Anketi ile yaşam kaliteleri değerlendirilmiştir. Çalışmamıza katılan fizyoterapistlerin; 114'ü (%26) devlete bağlı kurumlarda, 193'ü (%44) özel rehabilitasyon merkezlerinde, 111'i (%25,2) özel dal merkezlerinde çalışmakta ve 21'i (% 4,8) akademisyen olarak görev yapmaktadır. Yapılan analizlerde toplam iş doyumu skoru ile mesleki yeterlilik hakkındaki görüş arasında pozitif, meslek yasasının olmayışından etkilenme arasında negatif bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Yapılan regresyon analizinde iş doyumunu en çok etkileyen parametrelerin işverenlerin kongre ve seminere katılıma desteği, kişisel başarıda düşme ve duygusal tükenme olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Lisans ve lisansüstü gruplar karşılaştırıldığında; kongre ve seminerlere katılım, bu etkinliklere katılıma işveren desteği, mesleki yeterlilik, kişisel başarıda düşme gibi parametrelerde fark bulunurken (p<0,05); duygusal tükenme, duyarsızlaşma, toplam iş doyumu açılarından fark bulunamamıştır (p>0,05) Yüksek, normal ve düşük iş doyumu grupları arasında yapılan analizlerde ise yaş, mesleki kıdem, çalışılan kurum, yaşam kalitesi alanları, mesleği bırakma eğilimi gibi parametreler bakımından fark bulunmuştur (p<0,05). Fizyoterapistlerin iş doyumunun arttırılması için işverenler gerekli konularda bilinçlendirilmeli ve mesleki sınırları belirleyen bir yasanın düzenlenmesi için çalışmalar yapılmalıdır.Anahtar kelimeler: Fizyoterapist, iş doyumu, tükenmişlik, yaşam kalitesi

Abstract:
The aim of this study was to determine burnout, job satisfaction and quality of life levels and the effects of related parameters on these levels in physiotherapists working in different clinical environments in Turkey. 439 volunteers, with an average of 28, 35 ± 5,73 years, working at public hospitals, private rehabilitation centers and private outpatient centers were included in study. After gathering demographic and occupation related data, level of burnout, job satisfaction and quality of life were evaluated using Maslach Burnout Inventory, Job Satisfaction Questionnaire and World Health Organization Quality of Life Questionnaire, respectively. Of the physiotherapists included in the study, 114 (%26) were working at public hospitals, 193 (%44) were working at private rehabilitation centers, 111 (%25, 2) were working at private health centers and 21 (%4,8) were working as an academic staff. A positive correlation was found between total job satisfaction and professional competency; while, analysis showed that job satisfaction was negatively correlated with the lack of regulatory occupational laws (p<0,05). Based on regression analyses, the most effective parameters on job satisfaction were employers? support in physiotherapists? participation to seminaries, personal accomplishment and emotional exhaustion (p<0,05). Comparing physiotherapists with bachelor degree and master of science degree showed that, there were differences between them in the aspects of participation to seminaries, employers? support, professional competency and personal accomplishment but there weren?t any differences in the levels of emotional exhaustion, depersonalization and total job satisfaction between two groups (p>0,05). Based on analyses on physiotherapists with low, moderate and high level job satisfaction, age, duration in the occupation, type of workplace, quality of life domain scores and tendency to quit occupation were found different (p<0,05). It is recommended that, employers should be aware and informed about the needs of physiotherapists and a regulatory occupational law should be administered to the population as soon as possible in order to improve physiotherapists? job satisfaction and productivity.Key Words: Physiotherapist, Job Satisfaction, Burnout, Quality of Life