Yusuf El-Erdebilî'nin (Ö.779/1377) "El-Envâr li A'mâli'l-Ebrâr" isimli eserindeki Şafii mezhebine muhalif görüşlerinin incelenmesi
Analysis of the opinions against rules to Shafi sect on the "El-Envâr li A'mâli'l-Ebrâr" of Yusuf Ardabili (D.779/1377)
Yazar: MOHAMMED HASHIM DHAHIR ALSADA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH ACAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: El-Envar li A'mali'l- Ebrar = El-Envar li A'mali'l- Ebrar ; Erdebili = Erdebili ; Mezhepler = Sects ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslam hukuku = Islamic law ; Şafiler = Shafis ; Şia = Şia

Özet:
Şafiî mezhebi müteahhir alimlerin kitapları incelendiğinde genellikle "el-Envar'ın hilafına" ifadesiyle karşılaşılır. Bahsedilen bu lafız ile ne kastedildiğini araştırmak üzere hazırlanan bu yüksek lisans tezi,  Yusuf b. İbrahim Erdebilî'nin  Şafiî mezhebinin yerleşik esaslarına muhalif olarak yaptığı ictihadların, hangi açılardan müteahhir alimleri tarafından zayıf olarak değerlendirildiğini tespit için yapılmıştır.   
Öncelikle Erdebilî'nin yaşadığı dönem, hayatı ve ilmî kişiliği hakkında bilgi verildi. Ardından, Şafiî mezhebine mensup bölgelerde hâlâ ilmî bakımdan değerli bir çalışma sayılan ve Şafiîlerin yaşadığı Kuzey Irak'tan Azerbaycan sınırındaki Erdebil'e kadar olan bölgede ders kitabı olarak okutulan el-Envar li Amali'l-Ebrar adlı eser hakkında bilgi verildi.  
İmam Şafiî'nin talebeleri ve içtihatlarının çeşitliliği mezhepte farklı görüşlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ancak bu durum âlimler nezdinde İmam Şafiî'nin Mısır'da kesinleştirdiği, usulu ve kaidelerine göre belirtilen, Nevevî ve Rafiî'nin ittifak ettiği meseleler ile ikisinin ihtilaf ettikleri durumda ise Nevevî'nin görüşünün öne alındığı ve son olarak müteahhir Şafiî muhakkiklerinin görüşü olan mutemed görüşün sabit hale gelmesine kadar devam etmedi. Erdebilî'nin Nevevî ve müteahhir Şafiî âlimleri dönemi arasında yaşaması, özellikle de bu dönemde Şafiî mezhebinin prensiplerinin netleşmesi sebebiyle onun mezhepte ittifak edilen usullere muhalif bazı içtihatları müteahhir Şafiî fakihleri tarafından zayıf kabul edilmiştir.  
Bu çalışmada, Şafiî mezhebi müteahhir fıkıh kitaplarında yer alan "el-Envar'ın hilafına" ifadesiyle müellifin mezhebe muhalif 38 görüşünü tespit edilmiş, öncelikle meseleyle ilgili Erdebilî'nin görüşü zikredilerek, aslında Şafiî mezhebinde mutemed görüşün ne olduğu izah edilerek, metinde zor anlaşılan bazı ifadeler açıklanmıştır. Ayrıca Erdebilî'nin bazı örnek içtihatları zikredilerek diğer dört mezheple karşılaştırmasını yapılmış mezhebe muvafık veya muhalif olma oranı tespit edilmiştir.

Abstract:
When the books of the recent scholars of the Shafii sect are examined, the expression "contrary to al-Envar" is usually encountered. In the study, first of all, information was given about the period, life and scientific personality of Ardabilî. Afterwards, information was given about the work titled al-Envar li Amali'l-Ebrar, which is still considered a valuable scientific study in the regions belonging to the Shafii sect and which is used as a textbook in the region from Northern Iraq where Shafiis live to Ardabil on the border of Azerbaijan.

 The diversity of Imam Shafii's students and ijtihad resulted in the emergence of different views in the sect. However, in the case of scholars' disagreement with the issues determined by Imam Shafii in Egypt, which are stated according to the rules and principles of Imam Shafii, and the al-Nawawi and Rafi alliance, the opinion of Nawawi is put forward and finally the view of the muthaf, which is the opinion of the contractor Shafii. It did not continue until it became stable. Due to the fact that Ardabilî lived between the Nawawi and the last Shafii scholars period, and especially the principles of the Shafii sect became clear in this period, some of his ijtihads opposed to the methods agreed in the sect were considered weak by the contractor Shafii scholars.

 In this study, 38 views of the author opposing the sect were determined with the expression "contrary to al-Envar" in the Shafii sect contractor fiqh books, firstly mentioning the opinion of Ardabili about the issue, explaining what is the main view of the Shafii madhhab, and it is difficult to understand in the text. some expressions are explained. In addition, some sample ijtihads of Ardabili were mentioned and compared with the other four sects.