Birleştirilmiş sınıfta ilk okuma yazmayı öğrenme ve öğretme sürecinin betimlenmesi: Bir durum çalışması
Describing the process of beginning reading and writing instruction in a multigrade class: A case study
Yazar: MERVE AÇAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Birleştirilmiş sınıflar = Combined classes ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Okuma = Reading ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Okuma-yazma öğretimi = Reading-writing instruction ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Araştırma, Türkçenin yetersiz konuşulduğu bir yörede birleştirilmiş sınıfta görev yapan bir öğretmenin deneyimlerinden yola çıkarak ilk okuma yazma sürecini betimlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmacının görev yaptığı Şanlıurfa İlinin birleştirilmiş sınıflı köy okulunda bulunan, okuma yazma bilmeyen 7 öğrenci çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Birleştirilmiş sınıflarda ilk okuma yazma sürecini betimlemek amacıyla yapılan çalışmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen, 'İlk Okuma Yazma Süreci Gözlem Formu' kullanılmıştır. Bunun yanı sıra var olan durumu en iyi şekilde yansıtmak ve ayrıntılarıyla ortaya koymak amacıyla araştırmacı günlük tutmuş, video kayıtları yapmış, gerekli gördüğü yerleri not almış ve zaman zaman da fotoğraflamalar yapmıştır. Verilerin analizinde, araştırma ile ilgili ayrıntıların ortaya konulmasına fırsat vermesi açısından betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada ilk okuma yazmanın hazırlık aşaması, 1. grup (e,l,a,t) ve 2. grup (i,n,o,r,m) seslerin öğrenme ve öğretme sürecinin nasıl şekillendiği betimlenmiştir. Hazırlık aşamasında ortaya konulan durum incelendiğinde, öğrencilerin çoğunluğunun aileleriyle birlikte mevsimlik göçe katılmaları sebebiyle sürece geç başladıkları, bazılarının hazırlık sürecine tamamen katılamadıkları görülmüştür. Ayrıca Türkçe dil becerilerinin yetersiz olmasından dolayı süreçte öğrencilerin verilen yönergelere uygun davranmakta zorlandıkları ortaya konulmuştur. Bunun yanı sıra araç gereç eksikliği ve el kaslarının gelişmemiş olmasından dolayı etkinlikler tam olarak amacına ulaşamamıştır. 1. grup (e,l,a,t) seslerin verilmesi aşamasında ise, sesi hissetme ve tanıma, yazma ve okuma ile seslerden hece, kelime ve cümle oluşturma süreci incelenmiştir. Ses çalışmaları sürecinin, öğrencilerin Türkçe dil yetersizliği, aile desteğinin olmaması, araç-gereç eksikliği ve ödevlerin yapılmaması gibi nedenlerden sürecin normal programdan yaklaşık 2-3 hafta uzadığı görülmüştür. Öğrencilerin sesi hissetme ve seslerden hece, kelime ve cümle oluşturma aşamasında çok fazla zorlandıkları ortaya konulmuştur. 2. grup (i,n,o,r,m) seslerin verilme aşamasında yine Türkçe dil becerilerindeki yetersizlikler, aile desteğinin olmaması ve ödev yapmama sorunları gözlemlenmiştir. Ancak seslerin hissetme ve tanıma aşaması ile hece, kelime cümle oluşturma aşaması birinci grup seslerin verilme sürecinden daha olumlu sonuçlanmıştır. Öğrenciler okula alıştıkça, Türkçeyi anlayıp kullanabildikçe nispeten daha başarılı olmuşlardır. Ayrıca birleştirilmiş sınıfta ilk okuma yazma sürecinin sürdürülmesi de birden fazla grupla çalışan araştırmacının zaman yetersizliği yaşamasına neden olmuştur. Bununla birlikte bağımsız sınıflarda uygulanan programın birleştirilmiş sınıfların özüne uymadığı ve kazanımlarının eksik kaldığı görülmüştür. Birleştirilmiş sınıflar için ayrı bir program hazırlanması, birleştirilmiş sınıflı ilkokulların materyal yönünden desteklenmesi, özellikle iki dilli öğrencilerin bulunduğu bölgelerde okul öncesi eğitimine önem verilmesiyle birlikte aile okul ilişkilerinin güçlendirilmesi gibi önlemler alınarak sürecin daha olumlu hale getirilebileceği önerilmiştir.

Abstract:
This study aims to describe the first reading and writing process based on the experiences of a teacher teaching a multigrade class in a region where people do not speak Turkish adequately. To this end, 7 students who did not know how to read and write were included in the study group. These students attended a village school with amultigrade class located in Şanlıurfa Province of Turkey where the researcher worked.This is a case study, which is a qualitative research design.'The First Reading and Writing Process Observation Form', which was developed by the researcher, was used for data collection. In addition, to reflect and expand on the existing situation in the best way possible, the researcher kept a journal, did videorecording, took notes when required, and took photos from time to time. This study describesthe preparation phase for the first reading and writing as well as the process of learning and teaching the 1st group (e,l,a,t) and the 2nd group (i,n,o,r,m) sounds. It was seen that most students took part in the preparation phase latebecause they were engaged in seasonal migration together with their families, and some did not take part in the whole preparation process. Moreover, it was observed that the students had difficulty in following the instructions because they had poor Turkish language skills. Also, the objectives of activities were not achieved completely because of lack of materials and weak hand muscles. In the phase of teaching the 1stgroup sounds (e,l,a,t), feeling and recognizing sounds, writing and reading them, andforming syllables, words, and sentences out of them were examined. Sound works took 2 to 3 weeks longer than scheduled because the students did not have Turkish language proficiency; parents did not support their children; materials were lacking; the students did not do homework; and so on.It was noticed that the students had great difficulty in feeling the sounds and forming syllables, words, and sentences out of them. Inadequacy of Turkish language skills, lack of family support, and problems about homework were experienced in teaching the 2ndgroup sounds (i,n,o,r,m), too. However, the students were better at feeling and recognizing the sounds and forming syllables, words, and sentences out of themin the 2nd group sounds in comparison to the 1st group sounds. The students were relatively more successful as they got used tothe school and understood and practiced Turkish. Additionally, the first reading and writing process in the multigrade class caused the researcher working with more than one group to experience lack of time. What is more, it was realized that the curricula applied in separate grades were not appropriate to the essence of multigrade classes, and acquisitions were insufficient. Taken all together, it is suggested that a separate curriculum be prepared for multigrade classes; primary schools with multigrade classes be provided with material support; importance be attached to preschool education especially in regions where bilingual students live; and school-family relationships be strengthened.