Soma bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanmaya yatkınlığının araştırılması
Investigation of soma region coals with respect to spontaneous combustion susceptibility
Yazar: HASAN HÜSEYİN ILICA
Danışman: PROF. DR. CEM ŞENSÖĞÜT ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZER ÖREN
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden İşletme Ana Bilim Dalı / Maden İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Kömür madenciliğinin yapılmasını zorlaştıran etkenlerden biriside kömürün kendiliğinden yanma olayıdır. Çeşitli parametreler içeren kendiliğinden yanma işlemi, sadece yeraltı madenciliğinde değil açık işletmelerde, depolarda ve kömürün uzun mesafeli kara ve deniz yoluyla naklinde de görülmektedir. Ocaklarda iş güvenliğini büyük ölçüde tehdit eden bu olayın, can kaybı ve insan sağlığını bozucu etkileri bulunmaktadır. İşletmelerde ise ekonomik kayıplar ile birlikte üretim kayıplarına da yol açmaktadır. Geri dönüşü olmayan zararlara sebebiyet vermemesi için iyi bir planlama ve denetim gerektiren ciddi bir konudur. Kömürlerin kendiliğinden yanması bünyesel, çevresel ve üretim yöntemlerine bağlı olarak gelişmektedir. Kendiliğinden yanmanın açtığı sorunları ortadan kaldırmak için kömürlerin kendiliğinden yanma durumlarının önceden tespit edilerek sınıflandırılması gerekmektedir.
Bu çalışmada Işıklar ocağı, İmbat Madencilik ve Demir Export Eynez ocaklarından alınan numunelerle Soma Bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanmaya yatkınlıkları genel olarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Kesişim noktası metodu kullanılarak, ocaktan alınan 10'ar adet numuneyle toplam 30 adet deney yapılmıştır. Numunelerin kimyasal analizleri de yaptırılmış ve Soma Bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanma risk değerleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen değerlere bakılarak Soma Bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanmaya "yüksek" yatkınlıkta olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
One of the factors that make coal mining difficult is the spontaneous combustion of coal. Spontaneous combustion including various parameters is not only met in underground mining, but also in surface mining, stockyards and long-distance transport of coal by land and sea. This event, which threatened the occupational safety in mines, has effects of causing loss of lives and defecting human health. In mining enterprises, it causes production losses along with economic losses. It is a serious matter that requires good planning and supervision in order not to cause irreversible damages. Spontaneous combustion of coals develops depending on internal, environmental factors and production methods. In order to eliminate the problems caused by spontaneous combustion, the spontaneous combustion conditions of coals must be determined and classified beforehand.
In this study, spontaneous combustion tendencies of Soma Region coals were generally determined with samples taken from Işıklar Colliery, İmbat Mining and Eynez Colliery of Demir Export. Using the crossing point method, a total of 30 experiments were carried out with 10 samples taken from each colliery. Chemical analyzes of the samples were also carried out and the risk of spontaneous combustion of the Soma Region coals was determined. Based on the values obtained, it has been determined that the coals of the Soma Region have a "high" tendency to spontaneously combustion.