Nietzsche'ci paradigmada tragedyanın yeri ve tragedya kuramının alternatif tiyatroda yansımaları
The role of tragedia in Nietzsche paradigm and alternative theater reflections of the tragedia theory
Yazar: BÜLENT YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ASLIHAN ÜNLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; Rasyonellik = Rationality ; Sokrates = Socrates ; Tiyatro = Theatre ; Trajedi = Tragedy

Özet:
Nietzsche'nin  tragedya  kuramı,  kolektif,  katılımcı  ve  dönüştürücü  bir  tiyatronun  nasıl olması  gerektiğini,  böyle  bir  tiyatro  ruhu  içinde  varolan  insanın  yaşamın  içinde  nasıl etkin  bir  rol  oynadığını  göstermesi  açısından  önemlidir.  Nietzsche'ye  göre  bugünkü  tiyatro anlayışının,  tiyatronun  kolektif,  katılımcı,  bütünleştirici  ve  bu  özelliğinden  dolayı dönüştürücü  varoluşundan  uzaklaşıp  sistemin  içinde  işlevsiz  bir  araç  haline  gelmesinin temel  nedeni  Dionisyak  özün  yerini  Sokratik/Apollonik  aklın  almış  olmasıdır.  Bu  nedenle onun  tiyatro/tragedya  anlayışı,  Sokrates'le  başlayan  ve  Aristoteles'le  ivmelenen  rasyonel akla  karşı  verdiği  tartışma  ve  mücadele  içinde  ortaya  çıkmıştır  ve  ona  göre  ilkin  bu hakim  düşünce  ile  hesaplaşılmalıdır.  Tiyatro  ancak  bu  koşulda  tekrar  eski  Dionysosçu ruhuna  kavuşabilecek  ve  yeni  insan  yaratılabilecektir.  Bu  görüşleri  nedeniyle  Nietzsche, hem  felsefe  tarihinde  hem  de  tiyatro  anlayışında  büyük  değişiklikler  gerçekleştiren  bir filozoftur.Nietzscheci  bu  düşünsel  çizgi,  20.  yüzyıl  tiyatro  düşünür  ve  uygulayıcılarının üzerinde  anlaştıkları  bir  noktadır.  Bu  nedenle  tiyatro  içindeki  yeni  arayışlar,  tiyatronun mevcut  problemini  çözmek,  tiyatroya  tekrar  ilk  zamanlardaki  o  kolektif  ruhunu  kazandırmak için  uğraşmışlardır.  Onların  gördüğü  bu  ruh,  tragedyanın  ilk  zamanlarındaki;  ritüelistik bir  etkinlik  düzleminde  varolduğu  zamanlardır  ve  bu  nedenle  20.  yüzyıl  tiyatro hareketleri yüzlerini  ileriye  değil,  geriye;  ritüelistik  tiyatro  zamanlarına  çevirmişlerdir.  20.  yüzyıl tiyatro  hareketlerinin  geldiği  düşünsel  izlek,  Nietzscheci  bir  izlektir.Bu  tez  kapsamında, tragedya  ve  tiyatro  anlayışının  bu  tartışmalar  ekseninde  nasıl  başkalaşım  geçirdiği  ve nihayetinde  bu  başkalaşımın  farkına  varılmasıyla,  alternatif  tiyatro  hareketlerinin Nietzsche  ile  bu  izlekte  nasıl  buluştuğu  gösterilmeye  çalışılmıştır.

Abstract:
Nietzsche's  theory  of  tragedy  is  important  to  show  how  a  collective,  participatory,  and  transformative  theater  should  be,  and  how  an  active  person  in  such  a  theater  spirit  plays  an  active  role  in  life.  According  to  Nietzsche,  the  reason  for  the  departure  of  the  present  theater  understanding  from  the  collective,  participatory,  integrative  existence  of  the  theater  is  that  the  Dionysian  essence  is  the  Socratic  /  Apolonic  mind.  For  this  reason  his  understanding  of  the  theater  /  tragedy  has  become  evident  by  the  debate  he  has  begun  with  Socrates  and  the  rational  rationality  that  continues  with  Aristotle,  and  according  to  him,  it  must  first  be  accounted  for  by  this  dominant  thought.  Only  in  this  condition  can  the  theater  become  the  old  Dionysian  spirit  and  new  people  can  be  created.  Because  of  his  views,  Nietzsche  is  a  philosopher  who  has  made  great  changes  both  in  the  history  of  philosophy  and  in  the  theater  understanding.  This  intellectual  line  of  Nietzsche  is  a  point  that  20th-century  theater  thinkers  and practitioners  have  agreed  upon.  For  this  reason,  new  quests  in  the  theater  tried  to solve  the  present  problem  of  thetheater,  to  bring  back  that  collective  spirit  to  the theater.The  soul  they  see  is  in  the  early  days  of  tragedy  as  a  ritual  activity,  and for  this  reason,  the  20th-century  theater  movements  are  not  the  forward,  but  the backward,  to  ritualistic  theater  times.The  intellectual  line  of  20th-century  theater movements  is  the  intellectual  line  of  Nietzsche.In  this  thesis,  it  was  tried  to  show how  the  understanding  of  tragedy  and  theater  changed  in  the  direction  of  these discussions  and  how  the  alternative  theater  movements  met  with  Nietzsche  in  this intellectual  line.