Tarihsel süreç içerisinde Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu ve il Kamu Hastaneleri Birlikleri: Yönetim ve örgütlenme bağlamında bir değerlendirme
Turkish Public Hospitals Institution and Associations of Provincial Public Hospitals in the historical process: An evaluation in terms of administration and organization
Yazar: SİBEL GÖK
Danışman: PROF. DR. AHMET HAMDİ AYDIN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Kamu Hastaneleri Birliği = Public Hospitals Union ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu = Turkish Public Hospitals Institution ; Yönetim = Management ; Örgütlenme = Organization

Özet:
Bireyin sahip olduğu en değerli varlık olarak nitelendirebileceğimiz sağlık, geçmişte olduğu gibi bugünde sahip olduğu önemi korumakta ve hatta günden güne güçlenmektedir. Çünkü artık günümüzde sağlık ve sağlıklı yaşam tüm dünyada bir trend haline gelmiştir. İnsanlar eskisinden olduğundan daha çok sağlığına dikkat etmekte, sadece hastalandığında değil, hastalanmamak ve sağlıklı bir şekilde hayatlarını devam ettirmek için çeşitli sağlık hizmetlerini almaya ihtiyaç duymaktadır. İhtiyaç duyulan bu sağlık hizmetleri öteden beri devletin temel hizmetlerinden biri olarak görülmüş ve daha çok devlet eliyle topluma ulaştırılmaya çalışılmıştır. Ancak son yıllarda sağlık hizmetlerinin gerek üretiminde gerekse yönetiminde çeşitli değişiklikler/reformlar gündeme gelmiş ve sağlık sistemini yeniden yapılandırma çalışmaları başlatılmıştır. Türkiye'de ise sağlık sisteminin yeniden yapılandırılması çalışmalarından biri de 2000'li yıllarda "sağlıkta dönüşüm programı" kapsamında başlamıştı. Bu programın bir ürünü olarak ise Sağlık Bakanlığına bağlı olarak Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu ve Kurumun taşra teşkilatı olarak da İl Kamu Hastaneleri Birlikleri oluşturulmuştu.
Bu çalışmanın temel amacı, altı yıllık bir dönemde hizmet veren ve 2017 yılında faaliyetine son verilen Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu ve İl Kamu Hastaneleri Birliklerinin yönetsel ve örgütsel anlamda karşılaştığı sorunları saptamak ve bu sorunlara çözüm önerileri geliştirmektir. Araştırmada, anket yöntemi kullanılmıştır. Anket 2016 yılında Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu ve İl Kamu Hastaneleri Birlikleri henüz faaliyette iken gerçekleştirilmiştir. Anket Türkiye'nin yedi farklı bölgesinden kendi bölgesini temsil edecek yeterliliğe sahip birer il (İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Ankara, Samsun, Van, Gaziantep)  seçilerek sağlık kurumlarında çalışan 1000 katılımcıya (yönetici, doktor, hemşire, diğer sağlık personeli) uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda, belli bir dönem hizmet veren Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu ve İl Kamu Hastaneleri Birlikleri ile ilgili olarak; Sağlık Bakanlığı'nın taşra teşkilatının sahip olduğu örgütlenme biçiminin bazı aksaklıklara neden olması tıbbi malzeme alımlarının Genel Sekreterlikler tarafından tedarik edilmesinin hastanelerin sıkıntı yaşamalarına neden olması, yetki çatışması, denetim zafiyeti, örgüt içi iletişimde azalma gibi yönetsel ve örgütsel anlamda önemli sorunlar saptanmıştır. Nitekim yönetimde aksama olması, illerde sağlıkla ilgili yönetimin üç başlı olması (Halk Sağlığı Kurumu, İl Sağlık Müdürlükleri, İl Kamu Hastaneleri Birlikleri) ve üç kurum arasında koordinasyon sorununun yaşanması, yetki karmaşasının ortaya çıkması, artan bürokrasi nedeniyle hizmette gecikme olması ve benzeri sorunlar gerekçe gösterilerek söz konusu kurum ve birlikler kaldırıldı ve böylece Türkiye'de yeni bir sağlık reformu sürecine girilmiş oldu. Başarılı bir sağlık reformu için yukarıda belirtilen sorunların giderilmesi gerekir.

Anahtar Kelimeler: Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, İl Kamu Hastaneleri Birlikleri, Yönetim, Örgütlenme, Sağlıkta Dönüşüm.

Abstract:
Health, which may be considered as the most precious asset for individuals, preserves its importance today as it was in the past and even strengthens itself from day to day. Therefore nowadays health and healthy life is becoming a trend all over the world. Comparing with their past, people are more concerned with their health, they do not see a doctor only when they are sick but tends to get various health services even when they are healty in order to keep them alive and healthy. These health care services have long been regarded as one of the basic services of the state and more and more are being handled by the state. However, in recent years, various changes / reforms in the production and administration of health services have been initiated to restructure the health system. Restructuring the health care system in Turkey has started with the health transformation program during the 2000s. As a result of this program the Turkish Public Hospitals Institution, as a sub-unit of the Ministry of Health, and the Associations of Provincial Public Hospitals as the rural units of the Institution were created. 
The primary aim of this study is to identify the administrative and organisational problems of the Turkish Public Hospitals Institution and the Associations of Provincial Public Hospitals which served for a period but terminated in 2017, and to develop solutions for these problems. As the qoestionnaire was carried out in 2016 when Turkish Public Hospitals Institution was not termimated. As the research method of this study was carried out and 1000 people working in the health sector (administrators, doctors, nurses ans the other personnel) in seven cities (İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Ankara, Samsun, Van, Gaziantep), each representing a geografic region of Turkey, participated into the questionnaire. The study is concluded by idenfying essential administrative and organisational problems such as being multi-headed, numerousness of unnecessary bureaucratic operations, weaknesses of coordination and lack of control, related to the Turkish Public Hospitals Institution and the Associations of Provincial Public Hospitals, served for a period of time. Thus, the Institutionn and Assocatoions mentioned above are already terminated probably because of these or the similar peoblems and therefore a new health reform process began in Turkey. For a successful health reform the problems indicated above need to be solved. 

Keywords: TurkishPublic Hospitals Institution, Associations of Provincial Public Hospitals, Administration, Organization, Health Transformation.