Rehberlik ve araştırma merkezlerinde eğitsel tanılama üzerine sosyolojik bir değerlendirme
A sociological review on educational diagnosis in guidance and research centers
Yazar: BERİVAN BİRAL
Danışman: DOÇ. DR. UMUT TÜMAY ARSLAN YEGEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Erken teşhis = Early diagnosis ; Rehberlik = Guidance ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Rehberlik ve Araştırma Merkezi = Centres of Educational Guidance and Research ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Teşhis = Diagnosis ; Zeka testleri = Intelligence tests ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Zekâ testleri ve eğitsel tanılamanın tarihsel ve sosyolojik boyutlarıyla incelendiği bu tezde, tanılama yöntemleri ve tanılama sonrası süreçlerle ayrımcı toplumsal yapılar arasındaki ilişkiler irdelenmekte, özel eğitim koşullarının ayrımcı olmayacak biçimlerde nasıl düzenlenebileceği araştırılmaktadır.
Türkiye'de özel gereksinimli çocuklar çocuk psikiyatrisinde tıbbi tanılama, Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde (RAM) ise eğitsel tanılama ile değerlendirilmektedirler. Tanılama uygulamaları özel eğitim hizmetleri alanında önemli bir basamaktır. Çocuklar tanılama uygulamalarının öncesinde ve sonrasında sorunlar yaşamaktadır. Uyarlama zekâ testleri çocukların kimi zaman yanlış tanı ile yönlendirilmelerine sebep olabildiği gibi kimi zamansa tanı almış çocukların eğitim alanında çeşitli biçimlerde ayrımcılıklarla karşılaşmalarına neden olabilmektedir. Bu çalışmada özel eğitim hizmetlerinden yararlanan çocukların ve ailelerinin  tanılama öncesinde ve sonrasında gelişen sorunlarının nasıl bir ilişkiler ağı içinde olduğu incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Zekâ Testleri, Özel Gereksinimli Çocuklar, RAM, Eğitsel Tanılama, Özel Eğitim, Çocukluk

Abstract:
In this thesis, the historical and sociological dimensions of intelligence tests and educational diagnosis are examined. The relationships between diagnostic methods, post-diagnostic processes and discriminatory social structures are problematized. And also, alternative answers are searched for this question: How special education conditions can be reorganized in non-discriminatory ways?
In Turkey, "children with special needs" are evaluated with medical diagnostic methods in the field of child psychiatry and educational diagnosis methods in Guidance and Research Centers. Diagnostic applications are seen as an important step in the field of special education services. Children are experiencing some serious problems before and after diagnostic procedures. Adaptive intelligence tests can sometimes lead to misdiagnosis of children, and sometimes they can cause discrimination in education in different ways.
In this study, the problems of children who are benefiting from special education services and their families, which are confronted before and after diagnosis will be analyzed in in a network of complex relationships.

Keywords: Intelligence Tests, Educational Diagnosis, Children with Special Needs, Guidance and Research Centers, Special Education, Childhood