Yapay zekâ ve siborg teknolojisi: Matrix Revolutions ve Matrix Resurrections
Artificial intelligence and cyborg technology, Matrix Revolutions and Matrix Resurections
Yazar: ÇAĞLA ŞENTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE BİLGİNER KUCUR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Matrix = Matrix ; Sayborg = Cyborg ; Sinema = Cinema ; Teknoloji = Technology ; Transhümanizm = Transhumanism ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Teknolojinin bir getirisi olan yapay zekâ 1950'li yıllarda kendini tam anlamıyla göstermeye başlayarak insan hayatında yerini almıştır. Canlıların ve insanın davranış biçimlerinden yola çıkarak, sistemlerin modelleme çalışmasına yapay zekâ adı verilmektedir. Yapay zekânında gelişmesiyle ortaya çıkan bir başka kavram ise siborgdur. Yarı insan ve yarı robot varlıklar olarak tanımlanan bu kavram 1960'lı yıllarda kendini göstermeye başlamıştır. Bu doğrultuda zamanla günümüz teknolojisine paralel olarak ilerlemeye başlayan yapay zekâ ve siborg alanında yapılan çalışmalar da artış göstermeye başlamıştır ve üretilenin hızla tüketildiği, keşfedilenin hızlı benimsendiği ve yeniye olan ilginin en üst seviyede olduğu bir döneme yani günümüze gelinmiştir. Yapay zekânın konu olduğu bir başka alan ise filmlerdir. Filmlerden bir kısmı yapay zekânın olumlu etkilerini ele alırken bir kısmı ise yapay zekânın olumsuz getirilerini gerçek yaşamla bağdaştırarak geleceğe dair mesaj yoluyla izleyiciye vermektedir. 
Araştırma kapsamında ele alınan Matrix Revolutions ve Matrix Resurrections filmlerinde yapay zekâ ve siborgu görmek mümkündür. Bu çalışmada yapay zekâ ve siborgun Matrix 3 ve Matrix 4 filmlerinde nasıl ele alındıklarını, filmlerin arasındaki olan 19 yıllık süre zarfında yapay zekânın işleniş biçimine ve gerçek hayatla ilişkilendirerek izleyiciye geleceğe dair nasıl mesaj verdiklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın ilk iki bölümünde literatür taraması yapılarak yapay zekâ ve siborgun tarihsel gelişimi, yapay zekânın kullanım alanları, bu konuda çalışmalar yapan bilim adamları, günümüzde kullanılan yapay zekâ uygulamaları ve bilim kurgu sinemasında yapay zekânın yeri araştırılarak günümüze kadar oluşumu ortaya koyulmuştur. Araştırmanın üçüncü bölümü olan uygulama kısmında ise Matrix 3 ve Matrix 4 filmlerinde yapay zekâ ve siborg teknolojisi örneklem olarak belirlenmiştir. Örneklem olarak ele alınan filmler nitel içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir.

Abstract:
Artificial intelligence, which is a result of technology, started to show itself fully in the 1950s and took its place in human life. Based on the behavior of living things and human beings, the modeling of systems is called artificial intelligence. Another concept that emerged with the development of artificial intelligence is cyborg. This concept, defined as half-human and half-robot beings, began to manifest itself in the 1960s. In this direction, studies in the field of artificial intelligence and cyborg, which have started to progress in parallel with today's technology over time, have also started to increase, and we have reached a period when what is produced is consumed rapidly, what is discovered is adopted quickly and the interest in the new is at the highest level. One of the studies in the field of artificial intelligence is movies. While some of these movies deal with the benefits of artificial intelligence, others give the audience a message about the future by associating the negative consequences of artificial intelligence with real life.
 It is possible to see artificial intelligence and cyborg in the movies Matrix Revolutions and Matrix Resurrections. In this study, it is aimed to examine how artificial intelligence and cyborg are handled in Matrix 3 and Matrix 4, how artificial intelligence is handled in the 19 years between the films, and how they give the audience a message about the future by associating them with real life. In line with this purpose, in the first two parts of the study, the historical development of artificial intelligence and cyborg, the areas of use of artificial intelligence, scientists working on this subject, artificial intelligence applications used today, and the place of artificial intelligence in science fiction cinema were investigated and its formation until today was revealed. In the application part, which is the third part of the research, artificial intelligence and cyborg technology in Matrix 3 and Matrix 4 movies were determined as a sample. The films taken as a sample were analyzed by qualitative content analysis method.