Türkiye'de kullanılan şeftali ve nektarin anaçlarının kök-ur nematodu türlerine (Meloidogyne spp.) tepkileri ile dayanıklılık genlerinin moleküler işaretleyicilerle belirlenmesi
Determination of the response of peach and nectarin rootstocks used in Turkey against root-knot nematodes (Meloidogyne spp.) and the resistance genes of them with molecular markers
Yazar: MÜRŞİDE YAĞCI
Danışman: PROF. DR. GALİP KAŞKAVALCI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de şeftali ve nektarin yetiştiriciliğinde kullanılan Garnem, Cadaman, GF677, M-29, Barrier ve Nemaguard anaçlarının, Ege Bölgesi şeftali-nektarin alanlarında yapılan sürveyler sonucunda elde edilen Meloidogyne incognita (Kofoid & White) Chitwood ve Meloidogyne javanica (Treub) Chitwood [Tylenchida: Meloidogynidae]'nın farklı popülasyonlarına karşı tepkilerini araştırarak, dayanıklı çeşitlerdeki dayanıklılık kaynağını moleküler düzeyde belirlemek için yapılmıştır.
Sürveyler sonucunda, İzmir ilinde şeftali-nektarin üretiminin yoğun olduğu ilçelerden Selçuk'ta 9, Tire'de 5, Torbalı'da 2 bahçede kök-ur nematodları tespit edilmiştir. Aydın ve Manisa illerine bağlı bahçelerde zararlıya rastlanmamıştır. Analizler sonucunda M. incognita'nın %63,4 ve M. javanica'nın %36,6 oranında bulunduğu saptanmıştır.
Meloidogyne javanica (TR16-2, TR12-1, S5-1) popülasyonu ve Meloidogyne incognita (TR10-3, S4-1) popülasyonu, her bir popülasyondan 3000 adet ikinci dönem larva tüm anaçlara inokulasyonu yapılmıştır. İnokulasyondan 120 gün sonra anaçların köklerinde oluşan gal oranı ve topraktaki ikinci dönem larva sayısı belirlenmiştir. M. javanica'nın TR16-2 popülasyonu; Cadaman, Garnem, M-29, Nemaguard ve Barrier anaçlarında gelişmemiş ve ur oluşturmamıştır. GF677 anacı ise M. javanica'nın TR16-2 popülasyona duyarlı bulunmuştur. Cadaman, Garnem, M-29 ve Nemaguard anaçları M. javanica'nın TR12-1 popülasyonuna dayanıklı tepki göstermiştir. Barrier ve GF677 anacı M. javanica'nın TR12-1 popülasyonuna hassas tepki vermiştir. M. javanica'nın S5-1 popülasyonuna; Cadaman, Garnem, Nemaguard ve M-29 anaçları dayanıklılık göstermiş, Barrier ve GF677 anaçları ise duyarlı tepki vermiştir. M-29, Cadaman ve Garnem dayanıklı, Barrier, Nemaguard ve GF677 M. incognita'nın S4-1 popülasyonuna duyarlı tepki vermiştir. Cadaman ve Garnem anaçları M. incognita'nın TR10-3 popülasyonuna dayanıklı reaksiyon göstermiştir. Nemaguard ve GF677 anacı ise M. incognita'nın TR10-3 popülasyonuna duyarlı bulunmuştur.
Anaçlarda kök-ur nematodlarına dayanıklılığı sağlayan genler moleküler işaretleyicilerle belirlenmiştir. Sonuçlar doğrultusunda, GF677 anacı tüm popülasyonlara duyarlı, Nemaguard ve Barrier anacı bazı popülasyonlara dayanıklı, bazılarına duyarlı tepki vermiştir. Garnem, M-29 ve Cadaman anaçları denemelerde kullanılan bütün nematod popülasyonlarına yüksek oranda dayanıklılık göstermiştir.

Abstract:
This study was conducted to determine the responses of Garnem, Cadaman, GF677, M-29 Barrier and Nemaguard rootstocks which is used in Turkey peach and nectarine growing areas against different populations of Meloidogyne incognita (Kofoid & White, 1919) Chitwood, 1949 and Meloidogyne javanica (Treub, 1885) Chitwood, 1919 [Tylenchida: Meloidogynidae] obtained from peach-nectarine areas of the Aegean region; and the resistance genes.
Root-knot nematodes was detected in Izmir districts where widespread area of peach, such as Selçuk 9 orchards, Tire 5 orchards, Torbalı 2 orchards. Besides this, the nematodes were not observed in district of Manisa and Aydın. As results of laboratory analysis, M. incognita and M. javanica were found as 63.4% and 36.6% in the infested areas respectively.
All rootstocks were inoculation with 3000 second stage larvae of Meloidogyne javanica (TR16-2, TR12-1, S5-1) and Meloidogyne incognita (TR10-3, S4-1) populations. After 120 days from inoculation, the rate of gal formed in the roots of the rootstocks and the second stage larvae populations in the soil were determined. M. javanica TR16-2 population did not neither generate gal nor produce in Cadaman, Garnem, M-29, Nemaguard and Barrier rootstocks. GF677 rootstock gave susceptible response. Cadaman, Garnem, M-29 and Nemaguard rootstocks showed resistance to M. javanica TR12-1 population. Barrier and GF677 rootstocks gave susceptible responses to M. javanica TR12-1 population. Cadaman, Garnem, Nemaguard and M-29 rootstocks showed resistance to M. javanica S5-1 population, while Barrier and GF677 rootstocks gave susceptible responses to the population. M-29, Cadaman and Garnem rootstocks showed resistance to M. incognita S4-1 population. Barrier, Nemaguard and GF677 rootstocks gave susceptible responses to M. incognita S4-1 population. Cadaman and Garnem rootstocks showed resistance to TR10-3 M. incognita population but Nemaguard and GF677 gave susceptible responses to the population, respectively. 
Genes that provide resistance in rootstock have been screened with molecular markers. The results showed that GF677 rootstock is susceptible to all populations, Nemaguard and Barrier rootstocks showed both susceptible and resistant to some of populations. Garnem, M-29 and Cadaman rootstocks have high resistance to all nematode populations used in experiments.