Ankara kent merkezlerinde 1950 sonrası büro/işhanı yapıları: Kentsel ve mimari okumalar
Office buildings built in city centers in Ankara after 1950:Urban and architectural readings
Yazar: EZGİ ÇAĞLA UCARI
Danışman: PROF. DR. ADİLE NURAY BAYRAKTAR
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ankara = Ankara ; Büro tasarımı = Office design ; Bürolar = Offices ; Kent merkezi = City center ; Kent mimarisi = Urban architecture

Özet:
Ankara, tarihsel süreç içinde köklü medeniyetlere ev sahipliği yapmış önemli bir kenttir. Osmanlı Dönemi'nde geleneksel bir yapılanma gösteren kent, Cumhuriyet Dönemi'nden sonra modern bir kurguyla hızla yeniden inşa edilmeye başlanmıştır. Bu dönemde Atatürk Bulvarı boyunca Ulus'tan başlayarak Çankaya'ya doğru gelişen kentte Ulus ve Kızılay merkezleri ve süreç içinde Kavaklıdere Alt Merkezi oluşmuştur. Ankara üzerine yapılacak kentsel ve mimari okumalar açısından kent merkezleri önemli odaklardır. 1930'larda yapılar ve kamusal açık alanlarla şekillenen Ulus, kentin tek merkezidir. 1950'lerde daha önce Ulus'ta olan pek çok faaliyetin Kızılay'a geçmesiyle kentin yeni merkezi Kızılay olmuştur. 1970'lerde bu kez Kavaklıdere'nin yeni bir alt merkez özelliği kazanmaya başladığı görülmektedir. 
Tez kapsamında, Ulus Merkez, Kızılay Merkez ve Kavaklıdere Alt Merkez'in mekânsal oluşumları ile merkez özellikleri ortaya konularak önemli bir kırılmayı işaret eden 1950 sonrasında inşa edilen Büro/ İşhanı yapılarına odaklanılmıştır. Tez çalışmasında bu yapılar toplumsal ve ekonomik yapıya, kentin planlı gelişim sürecine, merkezlerin değişimine, yasal ve yönetsel mevzuata ve dönemsel mimari yaklaşımlara bağlı olarak araştırılmış ve belgelenmiştir. Büro/ İşhanı yapıları; yakın çevre/ cadde/ sokak ilişkileri, kullanım çeşitliliği, plan kararları, biçim kararları ve getirdiği yenilikler/öncül rolü /özgünlüğü dikkate alınarak sınıflandırılmıştır. Bu yapılar, bulundukları merkez ile ilişkilenen, merkezin dönüşümünü etkileyen, aynı zamanda bu dönüşümden etkilenen yapılar olarak dönem belgelemesinde oldukça önemlidir.  Büro/ İşhanı yapılarının tipolojik olarak karşılaştırılmasını ve mevcut durumlarının tespit edilmesini kapsayan bu çalışmanın, bu içeriği ile kendinden sonra yapılacak araştırmalar için bir altlık olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Ankara is an important city which has hosted ancient civilizations in the historical process. Ankara, which showed a traditional structure in the Ottoman Period, began to develop and change rapidly as a modern city after the Republican Period. In this period; Ulus and Kizilay are becoming centers and within that period Kavaklıdere becomes Subcenter in the city which began to develop along Ataturk Boulevard, starting from Ulus towards Çankaya.  In terms of urban and architectural readings about Ankara, city centers are the main focuses. Ulus, which shaped by structures and public space in 1930s, is the only center of the city. In the 1950s after many activities that had previously been in Ulus were transferred to, Kızılay has become new commercial and cultural center in the city. In the 1970s, it is seen that Kavaklıdere has started to have characteristic of new sub center. 
In this study, the Office Buildings built after 1950, which indicating significant turning point, are focused by revealing the spatial formations and central characteristics of Ulus Center, Kizilay Center and Kavaklıdere Subcenter. In the scope of the study, the Office Buildings are examined and documented within the specified time interval; in terms of social and economic fractures, development process of the city, centres' development, legal and administrative legislation, and periodic architectural approaches. The Office Buildings are classified by considering their close environment, relations with the street and avenue, variety of use, plan construct, functions, innovations and pioneering roles. The Office Buildings in Ankara are crucial in terms of period documentation as they are associated with the center where they are located and affecting the transformation of the center as well as being affected of this transformation. This study, which covers the typological classification and determination of current status of Office Buildings, will be a base for the studies to be carried out after it, with these qualifications.