19. yüzyıl Yıldız Sarayı Albümleri ışığında Akdeniz uygarlıkları kültürel mirası
Cultural heritage of 19th century Mediterranean civilizations in the light of Yıldız Palace Albums
Yazar: NACİYE KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. NİHAL TÜNER ÖNEN
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Eski Çağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History

Özet:
19. yüzyılda, Avrupa'da yaşanan sanayi devrimi ardından gelişen aydınlanma hareketleri ile entelektüel bilinç yükselir, batı varoluşunu doğuya bağlar, köklerini Antik Yunan ve Roma'da arar, böylelikle Oryantalizm akımı ortaya çıkar. Bu dönemde bilimsel çalışmalar ve araştırmalar yapılabilmesi için çeşitli enstitüler kurulur. Bu gelişmelerin yanı sıra dönemin önemli siyasi güçleri olan İngiltere, Fransa ve Almanya Doğu coğrafyasındaki zengin kültürel mirasa sahip olma dürtüsü ile hareket ederler. Hedefteki topraklar, daha çok Akdeniz'in doğusudur. 1840 yılında fotoğraf makinasının icadı ile, seyahat edip, gördüklerini fotoğraf karesinde sabitlemek dönemin en popüler aktivitesi haline gelir. Bu sayede doğuya seyahat eden gezgin fotoğrafçılar vasıtası ile geniş bir koleksiyon elde edilirken bu gelişmelerden geri kalmak istemeyen Osmanlı imparatorluğunda Sultan II. Abdülhamid'in (1876-1909) yönetiminde yenilik hareketleri gözlenir. Sultan, istihbarat, propaganda ve keşfetme arzusuyla imparatorluğun dört bir yanına ayrıca dönemin güçlü ülkelerine fotoğrafçılar gönderir. Gezginlerden elde edilen fotoğrafların yanı sıra hediye gelen fotoğraflar ile sultanın koleksiyonu gelişir. Osmanlı imparatorluğu, döneminde nadir bulunacak ve tarihe ışık tutacak bir fotoğraf koleksiyonuna sahip olurken, dönemin önemli ülke ve kültürlerine ait 19. yüzyılın görsel tarihine önemli bir armağan bırakır. Günümüze değin süren savaşlar, doğal tahribatlar ve göçler ile değişen sınırlar, söz konusu fotoğrafları günümüzde önemli birer belge haline getirmiştir. Akdeniz uygarlıklarının zengin kültürel mirasının yansıtıldığı binlerce fotoğrafı içeren Yıldız Albümleri 19. yüzyıla ait değerli bir kaynak niteliğindedir ve bu zengin görsel veri sosyal, ekonomik, siyasi ve kültürel okumalarının yanında kültürel miras konusunda geçmişe dönük incelemeler yapmaya olanak sağlamasının yanı sıra, Akdeniz coğrafyasında yaşayan günümüz toplumları için de birleştirici bir ortak mirastır.

Abstract:
The Yıldız Palace Albums, created with the personal curiosity of the Ottoman Sultan Sultan
Abdülhamid II, is one of the most important visual archives of the 19th century. In the Yıldız Palace
Albums, which contain 36,585 photographs in 918 albums in total, many buildings, monuments
and sculptures from ancient times, many of which were photographed for the first time, are very
valuable for the preservation and transfer of cultural heritage to future generations. These albums
include photographs taken during the reign of Sultan Abdülhamid II (1876-1909) in the late
Ottoman Empire, which ruled for hundreds of years in the geographies where Mediterranean
civilizations emerged, as well as photographs taken by travelers of the period.
The Yıldız Palace Albums are also very important for the science of archaeology in the
geography where Mediterranean civilizations developed and spread. The knowledge of the many
monumental structures and archaeological findings unearthed in the historical and cultural
geography of the Mediterranean, which is the source of a significant portion of today's scientific
data and which contains extremely rich data in terms of archaeology, art history and epigraphy, has
not been sufficiently shared with the peoples living in the same geography today.
In addition to historical and cultural geographies such as Anatolia, Thrace, the Balkans and
Mesopotamia, the albums reflect the traces of the Mediterranean cultural basin from Syria, Jordan,
Lebanon and Palestine to Egypt and North Africa (Tunisia, Libya, Algeria). In addition,
Mediterranean countries such as Italy, France, Malta and Spain The albums also include
photographs of the cultural heritage of Mediterranean countries such as the Mediterranean,
mainland Greece and the Aegean islands.
Among the important data in the Yıldız Palace Albums, which also include visual
documents from the beginning and infancy of archaeology in Anatolia, are Osman Hamdi Bey's
excavations of Nemrut and the story of the Istanbul Archaeology Museum, as well as the Hittite
and Assyrian excavations carried out by foreigners in Anatolia in the 19th century. This rich image,
which has been around for 150 years, sheds light on the present day as if it were taken yesterday,
and as prescient as if it speaks to the future. Many mounds and ruins in the Mediterranean cultural
basin, which are documents of the thousands of years of history of a vast geography where state
names and borders have changed, are known by different names today. Due to wars and terrorism,
many artifacts in regions such as Syria, Palestine, Egypt and Lebanon have been destroyed or
destroyed.
The Yıldız Palace Albums, which contain thousands of photographs reflecting the rich
cultural heritage of the Mediterranean civilizations, are a valuable source of 19th-century data and
this rich visual data allows for social, economic, political and cultural readings as well as
retrospective studies on the cultural heritage of Antiquity and the Middle Ages.
Key Words: Yıldız Sarayı Albümleri, Sultan II. Abdülhamid, Fotoğraf, Kültürel Miras,
Akdeniz Uygarlıkları, Eski Çağ, Oryantalizm.