Kazakistan'da orta sınıfın oluşum dinamikleri ve özellikleri
Formation dynamics and features of the middle class in Kazakhstan
Yazar: GÜLNAR TAZHİBAYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RIDVAN TURHAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kazakistan = Kazakhstan ; Orta sınıf = Middle class ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyal grup = Social group ; Sosyal yapı = Social structure

Özet:
Bu tez çalışmasında bağımsızlığın kazanılmasından sonra Kazakistan'da orta sınıfın
oluşum dinamikleri ve özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla Kazakistan'ın birçok açıdan en
önemli şehirlerinden biri olan Nur Sultan'da sosyolojik bir araştırma yapılmış ve çeşitli
sonuçlara ulaşılmıştır. Çalışmadaki temel amaç bağımsızlık sonrasında piyasa ekonomisine
geçen Kazakistan'ın toplumsal ve ekonomik açıdan yaşadığı dönüşümü ortaya koyabilmek ve
bu doğrultuda orta sınıfın oluşumu, özellikleri ve değişimini kavrayabilmektir.
Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde kavramsal çerçeve ortaya
koyulmuş ve bir analiz aracı olarak sınıf, orta sınıf ve yeni orta sınıf kavramlarının
sosyolojide ele alınış biçimleri açıklanmıştır.
İkinci bölümde, Kazakistan'ın yaklaşık yetmiş yıl boyunca Sovyet Sosyalist
Cumhuriyetler Birliği'nin bir üyesi olması nedeniyle, SSCB'de toplumsal yapı ve tabakalı
yapının genel özellikleri incelenmiş ve Sovyet rejiminin Kazakistan'ın genel toplumsal
yapısını nasıl şekillendirdiği ele alınmıştır.
Üçüncü bölümde bağımsızlık sonrası Kazakistan'da toplumsal yapı, tabakalaşma ve
orta sınıf tartışmalarının genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Özellikle Kazakistan'lı sosyal
bilimcilerin Kazakistan orta sınıfı üzerine analizleri ortaya koyulmuş ve bu çalışmalar eleştirel
bir gözle ele alınmıştır.
Çalışmamızın dördüncü ve son bölümünde ise Nur Sultan şehrinde orta sınıfın oluşum
dinamikleri ve özellikleri üzerine gerçekleştirdiğimiz araştırmanın sonuçları paylaşılmıştır.
Çalışmada temel olarak nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Örneklem grubu olarak
seçtiğimiz küçük ve orta ölçekli işletme sahipleri, doktorlar ve öğretim üyelerinden oluşan
385 kişiye yapılandırılmış anket uygulanmış ve bu yolla aynı değişkenler hakkında çok sayıda
kaynaktan veri toplanmıştır. Katılımcıların meslekleri, ekonomik gelirleri, eğitim seviyeleri,
dünya görüşleri ve değerleri, tüketim alışkanlıkları ve yaşam tarzları açısından orta sınıf
olarak konumlandırılabilecek kişiler olmasına özen gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kazakistan, Orta sınıf, Yeni Orta Sınıf, Sosyal Yapı, Sosyal Değişim, Sosyal Gruplar.

Abstract:
In this thesis, the dynamics and characteristics of the formation of the middle class in
Kazakhstan after the independence were analyzed. For this purpose, a sociological research
was conducted in Nur-Sultan, which is one of the most important cities of Kazakhstan in
many respects, and various results were reached. The main purpose of the study is to reveal
the social and economic transformation of Kazakhstan, which switched to a market economy
after independence, and to cover the formation, characteristics and change of the middle class
in this direction.
In the first part of the study, the conceptual framework is revealed and the ways in
which the concepts of class, middle class and new middle class considered in sociology are
explained as an analysis tool. In the second part, due to the fact that Kazakhstan was a
member of the Union of Soviet Socialist Republics for about seventy years, the general
characteristics of the social structure and stratified structure in the USSR were examined and
how the Soviet regime shaped the general social structure of Kazakhstan.
In the third chapter, a general evaluation of the social structure, stratification and
middle class discussions in Kazakhstan after independence was revealed. In particular, the
analyzes of Kazakh social scientists on the Kazakh middle class have been presented and
these studies have been critically examined.
In the fourth and last part of the study, the results of the research on the formation
dynamics and characteristics of the middle class in Nur-Sultan are shared. Quantative research
method was used in the study. A structured questionnaire was applied to 385 people
consisting of small and medium-sized business owners, doctors and faculty members that
were selected as a sample group, and thus data about the same variables were collected from
many sources. Attention has been paid to the fact that participants are people who can be
positioned as middle class in terms of their profession, economic income, education levels,
worldviews and values, consumption habits and lifestyles.

Keywords: Kazakhstan, Middle Class, New Middle Class, Social Structure, Social Change, Social Groups.