Cengiz Aytmatov ve Yaşar Kemal'in romanlarında tabiat
Nature in the novels of Cengiz Aytmatov and Yaşar Kemal
Yazar: AYBALA SELCEN DOYMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİNÇ YILDIZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada temsil ettikleri ulusların edebiyatında uyandırdıkları yankının yanı sıra dünya edebiyatında da kendine yer bulup çokça okunmuş, eserlerini aynı dönemlerde tanıklık ettikleri siyasi ve sosyal süreçler doğrultusunda toplumcu gerçekçi bir edebiyat anlayışıyla vermiş Cengiz Aytmatov ve Yaşar Kemal'in benzer tabiat algıları ve bu algının sanat anlayışları ile eserlerine yansıyışı ele alınmaktadır. Yaşam öykülerinden hareketle yazarların kendi tabiatlarının nasıl şekillendiği üzerinde durularak iki yazarın konuya uygun olarak seçilmiş eserleri sanat anlayışları çerçevesinde ve tabiat merkezinde şahıs kadrosu, hayvanlar, sosyal hayat, sözlü edebiyat ve dil/anlatım yönüyle incelenip tahlil edilerek örneklerle temellendirilmiş ve bir senteze ulaşma gayretinde olunmuştur. Eserlerde tabiatın farklı algı, olgu ve sembolik yansımalarının değerlendirilmesinin yanı sıra, yazarların toplumcu gerçekçi edebiyat anlayışları ve tabiat meseleleriyle ilgili büründükleri aktivist kimlik doğrultusunda bu konuda topluma ve tüm dünyaya vermek istedikleri mesajların altı çizilmiştir. Edebiyatın sosyal faydacılık yönünün etkisi dikkate alındığında iki yazarın tabiatla ilgili müşterek tutum ve görüşlerinin hem toplum hem de edebiyat sahası açısından kültürel, psikolojik, sosyolojik, ekosistemsel açıdan büyük önem arz ettiği, iki yazarın eserlerinin toplumların ve yeni nesillerin tabiat konusunda bilinçlenmesinde, faydacı çevre politikaları oluşturulmasında etkili olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study examines the similar nature perceptions of Cengiz Aytmatov and Yaşar Kemal, who, in addition to the echo they evoked in the literature of the nations they represented, also found a place in world literature and were widely read, and who produced their works with a social realist literary approach in line with the political and social processes they witnessed in the same periods, and the reflection of this perception on their artistic understanding and works. Based on their life stories, how the authors' own natures were shaped was emphasized, and the works of the two authors, selected in accordance with the subject, were examined and analyzed within the framework of their artistic understanding and in terms of character, animals, social life, oral literature and language/narration in the center of nature, and an effort was made to reach a synthesis. In addition to evaluating the different perceptions, facts and symbolic reflections of nature in the works, the messages that the authors wanted to give to the society and the whole world on this issue were underlined in line with their social realist literary understanding and the activist identity they assumed regarding natural issues. Considering the impact of the social utilitarian aspect of literature, it has been concluded that the common attitudes and views of the two writers regarding nature are of great cultural, psychological, sociological and ecosystem importance for both society and the field of literature, and that the works of the two writers can be effective in raising the awareness of societies and new generations about nature and in the formation of utilitarian environmental policies.