Sürdürülebilir kentsel dönüşüm: LEED-ND ölçütleri bağlamında İstanbul metropolitan alanında Piyalepaşa İstanbul ve Bayrampaşa eski cezaevi kentsel dönüşüm projelerinin değerlendirilmesi
Sustainable urban transformation: Eevaluation of Piyalepasa Istanbul and Bayrampasa eski cezaevi urban transformation projects in the Istanbul metropolitan area within the context of LEED-ND measurements
Yazar: MUSTAFA KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM ŞANLI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ceza infaz kurumları = Prisons ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization ; İstanbul-Bayrampaşa = İstanbul-Bayrampaşa ; İstanbıl-Beyoğlu-Piyalepaşa = İstanbıl-Beyoğlu-Piyalepaşa

Özet:
Teknolojinin ve üretim yöntemlerinin gelişmesiyle birlikte ülkemizde ve dünyada kentlere yapılan göçler artmış ve kentlerdeki nüfus yığılmaları yukarı yönlü ivme kazanmış, bu da kentsel gelişmeyi arttırmıştır. Kentsel gelişme projelerinin yanı sıra plansız ve çarpık yapılaşmanın olduğu, niteliksiz ve depreme dayanıksız alanlarda ise kentsel dönüşüme gereksinim duyulmuştur.  Günümüzde yapılaşmanın hızla devam ettiği kentsel dönüşüm ve kentsel gelişme projeleri fiziki açıdan ele alınıyor olsa da genellikle enerji verimliliğinin, sürdürülebilirlik ölçütlerinin ve doğal dengenin gözetilmediği, projelerin finansal, sosyal, çevresel ve ekolojik açılardan bütüncül bir tasarım ve uygulama ilkesiyle ele alınmadığı görülmektedir. Çalışmanın başlıca amacı; sürdürülebilir kentsel gelişme ve kentsel dönüşümün uygulanabilirliğinin alan çalışması kapsamında incelenecek ve LEED-ND ölçütlerine göre test edilecek projeler üzerinden ortaya konulmasıdır. Böylelikle üretilecek veya dönüştürülecek yerleşim birimlerindeki dönüşümün yalnızca fiziksel boyutta değil; sosyal, finansal, ekolojik ve organizasyonel olarak bütüncül bir tasarım yaklaşımıyla üretilerek çevresine, ekonomiye ve doğal kaynaklara daha duyarlı olması gerekliliğine dikkat çekilecektir.
Bu tez, giriş bölümü dahil olmak üzere toplam 6 bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıştır. Tez çalışmasının ikinci bölümünde, kavramsal açıklamalar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, öncelikle yeşil bina sertifika sistemleri, sonra sürdürebilir mahalle sertifika sistemleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde, dünyada ve ülkemizde en çok kullanılan sertifika sisteminin LEED olmasından dolayı bu çalışmada LEED Sertifikasyon Sistemi'ne yoğunlaşılmış ve detaylı olarak incelenmiştir. 
Çalışmanın beşinci bölümü ise alan çalışması bölümüdür. Alan çalışması kapsamında daha önce hiçbir kurum ve kuruluş tarafından, sürdürülebilirlik ve LEED Neighborhood Development (LEED-ND) sertifikasının ölçütleri bağlamında incelenmemiş, test edilmemiş, herhangi bir sertifikaya sahip olmayan ''Bayrampaşa Eski Cezaevi Kentsel Dönüşüm Alanı'' ve Türkiye'nin ilk LEED-ND Gold sertifikasına sahip ''Piyalepaşa İstanbul Projesi'' incelenmiştir. Bayrampaşa Eski Cezaevi Kentsel Dönüşüm Projesi'nin sürdürülebilirliği LEED-ND sertifikasının ölçütleri kapsamında test edilmiş ve sertifikaya uygunluğu tartışılmıştır. Piyalepaşa İstanbul Projesi'nin ise, mahalle ölçeğinde sürdürülebilirliği sağlayabilmek için LEED-ND ölçütlerine nasıl uygunluk gösterdiği, hangi tasarım kararları ve sürdürülebilirlik uygulamalarına başvurduğu ve bu çerçevede elde ettiği çevresel avantajlar incelenerek sürdürülebilir kentsel gelişme ve kentsel dönüşümün uygulanabilirliğine dikkat çekilmiş, yeni geliştirilecek ve dönüştürülecek projelere örnek teşkil etmesi hedeflenmiştir. 
Tezin son bölümü olan altıncı bölümde, çalışma alanında yapılan çalışmalar ve edinilen bulgular ışığında genel değerlendirme yapılmış, sürdürülebilirliğin mahalle ölçeğinde sağlanabilmesi için bazı tasarım ve uygulamaya ilişkin görüşler sıralanmıştır.
Sonuç olarak, yeni inşa edilecek veya kentsel dönüşüme uğrayacak proje alanlarında sürdürülebilirliğin sağlanmasında LEED-ND sertifikasının ölçütlerinin ve tasarım gereksinimlerinin önemi ortaya koyulmuş, projelerin LEED-ND sertifikasına uygun olarak inşa edildiğinde sürdürülebilirliğin önemli ölçüde sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: LEED-ND, Piyalepaşa İstanbul, Bayrampaşa Eski Cezaevi Kentsel Dönüşüm, Sürdürülebilir Kentsel Gelişme, Sürdürülebilir Kentsel Dönüşüm

Abstract:
With the development of technology and production methods, migration to cities has increased in Turkey, and population agglomerations in cities have gained acceleration, which has increased urban development. In addition to urban development projects, the urban transformation was needed in areas that are not earthquake resistant with unqualified and unplanned construction. Although urban transformation and urban development projects, where the construction continues rapidly today, are handled physically, it is seen that energy efficiency, sustainability criteria, and natural balance are not observed, and the projects are not handled with a holistic design and application principle in financial, social, environmental and ecological aspects The main purpose of this study is to reveal the applicability of sustainable urban development and urban transformation through projects that will be examined within the scope of fieldwork and tested according to LEED-ND criteria. Thus, the transformation in the settlements to be produced or transformed is not only physical terms; the same time, attention will be drawn to the necessity of being more sensitive to the environment, economy, and natural resources by producing with a holistic design approach integrating social, financial, ecological, and organizational aspects.
This thesis consists of 6 chapters, including the introduction. In the introduction section, the purpose, scope, and method of the study are explained. In the second part of the thesis, conceptual explanations are discussed. In the third part, firstly, green building certification systems, then sustainable neighborhood certification systems were examined comparatively. In the fourth chapter, Since LEED is the most used certification system in the world and in Turkey, in this study, the LEED Certification System has been focused on and examined in detail.
The fifth part of the study is the case study part. Bayrampasa Urban Transformation Area, which has not been examined, tested, and certified by any institution and organization in the context of sustainability and LEED Neighborhood Development (LEED-ND) certification criteria and Istanbul Piyalepasa Project, which has Turkey's first LEED-ND Gold certificate were examined within the scope of fieldwork. The sustainability of the Bayrampasa Urban Transformation Project has been tested within the scope of the criteria of the LEED-ND certificate and its compliance with the certificate has been discussed. The Piyalepasa Istanbul Project, was examined, how it complied with the LEED-ND criteria to ensure sustainability at the neighborhood scale, which design decisions and sustainability practices it applied; and by examining the environmental advantages it has achieved, the applicability of sustainable urban development and transformation was highlighted and it is aimed that it will set an example for the projects that will be developed and transformed.
In the sixth chapter, which is the last chapter of the thesis, A general evaluation was made in the light of the field studies and the findings, and some opinions on design and implementation are listed in order to ensure sustainability at the neighborhood scale.
As a result, the importance of the criteria and design requirements of the LEED-ND certificate in ensuring sustainability in the project areas to be newly built or undergoing urban transformation has been revealed, and it has been concluded that sustainability is automatically provided when the projects are built by the LEED-ND certificate.

Keywords: LEED-ND, Piyalepasa Istanbul, Bayrampasa Urban Transformation, Sustainable Urban Development, Sustainable Urban Transformation