Sütyemez-1 ceviz çeşidinde serbest tozlanmış tohumlardan elde edilen genotiplerin fenolojik ve moleküler karakterizasyonu
Determination of phenological and genetic differences in genotypes obtained from free pollinated seeds in sütyemez-1 walnut cultivar
Yazar: ESRA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MEHMET SÜTYEMEZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada Sütyemez-1 ceviz çeşidinde serbest tozlanmış tohumlardan elde edilen 95 genotipin fenolojik ve genetik farklılıkları tespit edilmiştir. Ana bitki ile genotipler arasındaki fenolojik farklılığı belirlemek için tomurcuk patlama, ilk yapraklanma, yaprak sararma ve yaprak döküm dönemleri gibi özellikler incelenmiştir. Genetik varyasyonu belirlemek amacıyla ise 12 adet ISSR primeri ve 5 adet SRAP primeri kullanılmıştır.
Ceviz genotiplerinde tomurcuk patlamanın 62 gün, ilk yapraklanmanın 60 gün, yaprak sararmanın 32 gün ve yaprak dökümünün ise 44 gün gibi bir periyotta gerçekleştiği belirlenmiştir. Ana bitki (Sütyemez-1) ile genotipler mukayese edildiğinde, tomurcuk patlama ile ilk yapraklanmada %96.84, yaprak sararmada %78.9 ve yaprak dökümde %88.4 seviyesinde fenolojik varyasyon olduğu tespit edilmiştir. 
Yapılan moleküler analizler sonucunda toplamda 45 bant elde edilmiş olup, bu bantlardan 42 tanesinin polimorfik olduğu görülmüştür. Bu bantlara göre polimorfizm oranın %93.3 ve ortalama allel sayısının ise 4.6 olduğu belirlenmiştir. En fazla bant ISSR-11 primerinden (7 amplifikasyon) elde edilmiştir. Genotiplere göre polimorfizm bilgi içerik (PIC) değeri 0.51 ile 0.99 arasında değişirken, ortalama PIC değerinin ise 0.91 olduğu hesaplanmıştır. Kümeleme analizi sonucunda, genotiplerin net bir şekilde 2 ana kümeye ayrıldığı belirlenmiştir. 
Araştırmada kullanılan populasyonun hem fenolojik hem de genetik olarak önemli bir varyasyona sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, gen kaynaklarının yönetiminde morfolojik ve moleküler verilerin birlikte kullanılmasının oldukça önemli olduğu görülmektedir. Ayrıca, akraba ceviz genotiplerinde genetik farklılıkların belirlenmesinde ISSR ve SRAP markör tekniklerinin etkili bir yöntem olduğu teyit edilmiştir.

Abstract:
In this study, phenological and genetic differences of 95 genotypes obtained from free-pollinated seeds of Sütyemez-1 walnut cultivar were determined. In order to determine the phenological differences between the main plant and genotypes, traits such as budburst, first foliation, leaf yellowing and defoliation dates periods were investigated. 12 ISSR and 5 SRAP primers were used to determine genetic variation.
Among the phenological characteristics examined in the study, it was determined that was distributed budburst, first leafing, leaf yellowing and defoliation 62 days, 60 days, 32 days and 44 days, respectively. When the walnut genotypes were compared with the main plant (Sütyemez-1), phenological variation was detected at 96.84% in first leafing with bud burst, 78.9% in leaf yellowing, and 88.4% in defolation.
As a result of genetic analysis, a total of 45 bands were obtained and 42 of these bands were found to be polymorphic. According to these bands, the polymorphism rate was 93.3% and the average number of alleles was 4.6. Most bands were obtained from ISSR-11 primer (7 amplifications). According to genotypes, Polymorphism Information Content (PIC) value ranged between 0.51 and 0.99, while the mean PIC value was calculated as 0.91. As a result of clustering analysis, the genotypes were clearly divided into 2 main clusters.
It was determined that the population used in the study had a significant variation in both phenological and genetically and that the use of morphological and molecular data together in the management of gene resources revealed a more clear characterization. In addition, it has been confirmed that ISSR and SRAP marker techniques are effective in determining genetic differences in related walnut genotypes.