Sağlık karma malının tahsisinde etkinlik sorunu ve Türkiye'de sağlık reformu
The efficiency problem in the allocation of health care service as a mixed good and the health care reform in Turkey
Yazar: VOLKAN YURDADOĞ
Danışman: PROF.DR. GÜNERİ AKALIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
ÖZET YURDADO?, Volkan, Sağlık Karma Malının Tahsisinde Etkinlik Sorunu ve Türkiye'de Sağlık Reformu, Doktora Tezi, Ankara, 2006 Sağlık karma malında tartışmaların çerçevesi sağlık sektöründe kaynak tahsisinin planlama- sosyalizasyon ve piyasa ekonomisi-fiyatlandırma arasında nasıl yapılabileceğinde odaklanmaktadır. Devlet, piyasa ve sağlık ilişkisi ele alınarak, sağlık hizmetlerinin sunumu ve finansmanında devletin ve özel sektörün payı ve rolünün ne olduğu ve olması gerektiği değerlendirilmek istenmektedir. Sağlık karma malının tahsisinde etkinlik sorununun incelenmesi ve sağlık sektörü reform çabalarına yardımcı olmak amaçlanmıştır. Kamusal mallar analizi ile kamu sektörü içinde devletin piyasa ekonomisine müdahalesi ve sağlık karma malıyla ilgili durum belirlenmeye çalışılmıştır. Sağlık ve sağlık hizmetlerinin özellikleri ele alınarak piyasa ekonomisi ve piyasa başarısızlıkları bağlamında incelenmiştir. Sağlık karma malında kaynak tahsisi ve sorunu ile sağlık sektöründe ekonomik değerlendirme yöntemleri incelenmiştir. Sağlık sistemleri belirtilerek Türkiye'de sağlık sistemi ve gelişimi ele alınmış, sağlık sunumu ve finansmanı incelenerek mevcut durum belirlenerek incelenmiştir.Sağlık reformu ele alınıp geçmiş sağlık reformları incelenerek yapılan sağlık sektörü reform çalışmaları bir değerlendirmeye tabii tutularak genel bir analizi yapılmaya çalışılmıştır. Türkiye'de sağlık politikasının devlete büyük sorumluluklar ve yetkiler veren bir anlayışta olduğu görülmektedir.Devletin tam kamusal mal özelliği gösteren sağlık hizmetleri dışında sadece güvenlik ağı yaklaşımı çerçevesinde sınırlı bir finansman fonksiyonu ile birlikte piyasaya üretici ve sunucu olarak müdahale etmesinin mutlaka gerekli olmadığı çerçevesinde sağlık reformlarının piyasa yönelimli olması ve özel sektörün rolünün artırılması,Sağlık Bakanlığının politika belirleyen yönlendiren ve düzenleyici bir yapılanmada olması,desantralizasyon,yönetimlere idari ve mali özerklik verilmesi,etkili ve kademeli sevk sisteminin oluşturulması, genel sağlık sigortasının oluşturulması,hizmet sunumu ve finansmanının birbirinden ayrılması ve sözleşme sisteminin oluşturulması,devletin birinci basamak sağlık hizmetlerine ve koruyucu sağlık hizmetlerine önem vermesi, önceliklerin doğru belirlenmesi ve amaçların gerçekleştirilmesinde alternatif maliyet etkili yöntemlerin kullanılması kaynak tahsisinde etkinliği sağlayabileceği önerilmektedir. Anahtar Sözcükler Sağlık hizmetleri piyasası;Devlet,piyasa ve sağlık; Sağlık sistemleri;Kaynak tahsisinde etkinlik; Sağlık sektörü reformu

Abstract:
ABSTRACT YURDADO?, Volkan, The Efficiency Problem in the Allocation of Health Care Service As a Mixed Good and The Health Care Reform in Turkey, Ph. D. Dissertation, Ankara, 2006 The method about how the resources can be allocated between planning-socialization and market economics-pricing, lays at the core of the arguments in which health care is employed as the main topic of this thesis. The aim of this thesis is to evaluate the shares and roles of public and private sectors in providing and financing the health care services with regard to the relationship between state, market and health sector. The thesis focuses on the analysis of the efficiency problem in the allocation of health care service as a mixed good, and contributes by suggesting possible ways can be pursued for a successfull health care sector reform. The motives for goverment intervention and the situation of the health care are examined in the light of public good nature of the service. The properties of health care market are investigated with reference to market mechanism and market failures. The problem of resource allocation in health service and particular methods for the economic evaluation in this sector are explored. Firstly; the health care systems are identified, and the supply and finance issues of health service are observed in the Turkish health care system in a historical perspective. Both the realized and planned health reforms are discussed for the sake of making a general analysis about the efforts to reform the health sector. It is observed that the health care policy in Turkey is a product of a mentality which define the public sector as the main agent in health care market with varous responsibilities and rights. The thesis argues that there is not an absolute need in any sector for a goverment intervention, as either producer or supplier, based on this view suggests a number of ways for a successful health sector reform as follows: Making health care reforms in a tendency to the market economy and increasing the share of market economy in health care system, restructuring of the Ministry of Health to plays a indicative and regulative role in the sector, decentralization, the managerial and fiscal independency of organizaitons, creating a general health insuarence system, specialization in the providing and financing of service as different steps of system, including the concept of contractual relations in the health sector, increasing the level of importance given to the first step of health service and protective health service by state, determining the right privilages and usage of the alternative cost effectiveness methods can be counted as the the factors that can provide the efficiency in the allocation of funds. Key Words Health care market; State,market and health sector; Health systems; efficiency in the allocation of funds;Health sector reform