Fiziksel hastalığa uyum güçlüğü yaşayan hastalarda konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireliği modeli geliştirme çabası
A model of consultation-liaison psychiatry nursing model for the patients who had impaired adjustment due to physical illness
Yazar: NAZMİYE KAÇMAZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. YASEMİN KUTLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Fiziksel hastalığa uyumda güçlük yaşayan hastaların uyumunu sağlamaya yönelik bir konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireliği modeli geliştirmek amacıyla yapılan bu çalışmanın yöntemi, model geliştirme süreci adımları izlenerek oluşturulmuş, analitik bir çalışmadır. Araştırmanın ortamım İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi' nin Hematoloji, Nefroloji, Endokrin, Diyabet, İnfeksiyon, Kadın Hastalıkları, Göğüs hastalıkları, Ortopedi ve Kardiyoloji klinikleri oluşturmuştur. Bu kliniklerde yatarak tedavi gören, farklı fiziksel hastalığa sahip hastaların hastalığa psikososyal uyumları ve bunu etkilediği düşünülen bazı değişkenlerle (demografik özellikleri, hastalıklarının özellikleri, psikososyal özellikleri, hastalığın nasıl algılandığı, baş çıkmada kullandıkları yöntemler) arasındaki ilişki incelenmiştir. Verilerin toplanmasında hasta tanıtım formu, Hastalığa Psikososyal Uyum Öz Bildirim Ölçeği (PAIS-SR), Hastalığı Değerlendirme Ölçeği (MIQ), Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HAD), Çokboyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği Ve Başa Çıkma Yollan Ölçeği (WCI) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde ve ortalama değerler kullanıldı. PAIS-SR ölçeğinden elde edilen psikososyal uyum puanlarının Kolmogorov-Simirrov Z testi ile normal dağıldığı görüldü. Buna göre olguların sosyodemogrofik, fiziksel hastalık ve hastanın psikososyal durumlarına ait özellikler ile PAIS-SR değerleri arasındaki ilişkiler unpaired stutent-t testi, Anova testi, Pearson, ve Spearman's rho Corelasyon testi ile sınandı. Bağımlı değişken ile bağımsız değişkenler arasındaki anlamlılığı belirlemek için LSD testi kullanıldı. Sonra psikososyal uyum ile ilişkili olduğu düşünülen ve saptanan değişkenlere Logistic Regresyon (Forvvard-LR) yöntemi ile multipl analiz yapıldı. Sonuçta değişkenlerin tek tek değil, birlikte anlam kazandıkları ve depresif, hastalığının günlük yaşam aktivitelerini etkilediğini düşünen, genel tutumundan memnun olmayan, hastalık sonrasında kararlarında tamamen değişiklik yapması gerektiğini düşünen hastaların psikososyal uyumunun bozulmasını direkt etkilediği bulundu. Elde edilen sonuçlar ve literatür bilgisi ışığında, Selye'nin Adaptasyon, Maslow'un Temel İnsan Gereksinimleri, Lazarus'un Baş Etme Kuram' larından ve Genel Sistem Teorisi ile Kriz Teorisi' nden de yararlanılarak, uygulamaya dönük çok boyutlu işlevsel bir konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireliği modeli geliştirildi.

Abstract:
The methodology of this analytic study which aims to develop a consultation- liaison psychiatry nursing model for patients who are experiencing difficulties in adapting to physical illness, was prepared by following the steps of model development process. The research was carried out in Hematology, Nephrology, Endocrinology, Diabetes, Infection Diseases, Gynecology, Orthopedics and Cardiology Clinics in Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine. The relationships between psychosocial adaptation and demographics, physical illness, psychosocial variables, perception of the illness and coping mechanisms of inpatients from the above mentioned clinics were investigated. The questionnaire package was composed of: Patient Information Questionnaire, Psychosocial Adjustment to Illness Scale-Self Report (PAIS-SR), Meaning of Illness Questionnaire (MIQ), Hospital Anxiety-Depression Scale (HAD), Multivariate Perceived Social Support Questionnaire and Ways of Coping Inventory (WCI). Frequency, percent and mean values were used in the analysis of the findings. It was found that the psychosocial adaptation scores from the PAIS-SR Scale were normally distributed according to Kolmogorov-Simirnov Z test. With this stand point, the relationship between sociodemographics, physical illnesses and psychosocial conditions and PAIS-SR values of the cases were analyzed by using unpaired student-t test, ANOVA, Pearson and Spearman rho correlation. LSD was used in order to further determine the significance between dependent and independent variables. Lastly, variables which were thought or determined to be related with psychosocial adaptation were multiply analyzed using Logistic Regression (Forward-LR) Findings suggested that variables were significant only when considered together and were directly effective on psychosocial adaptations of the patients who are depressive, thinking that physical illness effected their daily activities, believing that decisions should be changed after the physical illness. Within the light of the findings of this study and findings from the related literature, a multidimensional, applicable consultation liaison psychiatry nursing model was developed by using Adaptation Model of Selye, Basic Human Needs of Maslow Coping Theories of Lazarus, General System and Crises Theories