Yeni gerçekçilik ve temsil: Yves Kleın'in sanat anlayışı
Neo-realism and representation: Yves Klein's approach of art
Yazar: NECDET DEMİREL
Danışman: DOÇ. DR. SEDA YAVUZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
İnsanlık tarihi, başlangıcından günümüze kadar birçok farklı aşamadan geçmiştir. Bu aşamalar
bazen savaş, afetler gibi olaylardan kaynaklanırken bazen de toplumda köklü değişikler
yapabilecek keşifler, endüstriyel devrimler olabilmektedir. Batı dünyasında 19. yüzyılda
meydana gelen değişimler toplumsal, siyasal ve ekonomik başlıklar altında toplanabilecek
devrimsel yeniliklerdir. Makineleşme kırsaldan kentlere göçe neden olmuş bu durum kentte
yaşayan insanlar arasında sınıfsal kutuplaşmalara yol açmıştır.
Endüstriyelleşme ile başlayan kapitalist düzen tüketim kültürü üzerinde büyük etkiler
yaratmıştır. Tüketim kültürü üzerinden yaşanılan değişimler ile hızla artan kitlesel iletişim
farklı sanat akımlarının ortaya çıkmasına zemin oluşturmuştur. 19. yüzyılın sonu birçok –izm
akımlarının iç içe geçtiği bir dönem olmuştur. Rönesans'tan beri sürekliliğini koruyan
akademik sanat anlayışı bu dönemde Empresyonizm ile birlikte sona yaklaşır. Empresyonizm
ile birlikte, resmin, nasıl olması gerektiği hakkındaki biçimsel yönlü sorgulama plastik
sanatlarda modernizmin başlangıcı olarak kabul edilir. Görünen doğa sanat için artık önemini
yitirmeye başlamıştır.
20. yüzyılın ilk dönemi özellikle Dada akımının yıkıcı anlayışıyla geçmiş dönem ile hesaplaşma
içinde olmuştur. Ayrıca, Dada akımıyla birlikte "ready made" kavramı ortaya çıkmış her türlü
malzemenin sanat öğesine dönüşümün yolu açılmıştır. Yüzyılın ikinci yarısında uygulamalı
sanatlarda büyük gelişmeler yaşanır. Happening, Fluxus, Performans Sanatı, Yeni Gerçekçilik
gibi adlar altında yeni akımlar ortaya çıkar. Bu dönemin akımları sadece resim ve heykele karşı
farklı teknik ve malzemeler bulmakla yetinmemiş, sanatçının ve izleyicinin rolü ile sanat
nesnesinin durumunu yeniden değerlendirmişlerdir. Sanatın malzemesi kimi zaman sanatçının
kendi bedeni, kimi zaman seri üretim nesneleri olmuş, dönemin sanatçıları kendilerini ifade
etmek için her türlü disiplinleri kullanmışlardır. Bu dönem yapıtların çoğu kısa ömürlüdür ve
kalıcı bir sanat yapıtı olmaktan çok geçiciliği vurgulayan eserlerdir. Nesneden ziyade kavramın,
düşüncenin ön planda olduğu bu dönem eserleri satın alınamadıklarından, aynı zamanda sanatın
burjuvanın tekelinde ticari bir meta olmasının da önüne geçilmiş olmuştur.
Tüm bu süreçler içerisinde 1960'lı yıllarda ortaya çıkan Yeni Gerçekçilik akımı hayat ile sanat
arasındaki sınırı yok etmiş istemiş, gerçeğin algılanmasına yeni bir anlayış getirmeyi
hedeflemiştir. Temsile dayalı ifadenin izleyiciye koymuş olduğu mesafeyi kaldırmak
istemişlerdir. Yeni Gerçekçi sanatçılar, sanat yapıtının eşlik ettiği fikrin aşamalarını sanatsal
çalışmanın bir öğesi olarak görmüşlerdir.
Çalışma bu şekliyle gerçekçiliğin sanatın bir görme biçimi olan doğanın temsiliyetinden,
sanatın deneyimleyerek parçası olma durumuna geçişini örnekler üzerinden tartışacaktır.
Anahtar Kelimeler: Gerçekçilik, Yeni Gerçekçilik, Temsil, İfade, Nesne, Mekân, Modernizm

Abstract:
The history of humanity has passed through many different stages from its beginning to the
present day. While these stages are sometimes caused by events such as war and disasters,
sometimes there are discoveries and industrial revolutions that can make radical changes in
society. The changes that took place in the 19th century in the Western world are revolutionary
innovations that can be grouped under social, political and economic headings. Mechanization
has led to migration from the countryside to the cities, and this has led to class polarization
among the people living in the city.
The capitalist order, which started with industrialization, has had great effects on consumer
culture. Mass communication, which has increased rapidly with the changes experienced
through the consumption culture, has created the basis for the emergence of different art
movements. The end of the 19th century was a period when many –ism movements were
intertwined. The understanding of academic art, which has maintained its continuity since the
Renaissance, comes to an end with Impressionism in this period. Along with Impressionism,
the formal questioning of how painting should be is considered the beginning of modernism in
the plastic arts. Visible nature has begun to lose its importance for art.
The first period of the 20th century was in confrontation with the past period, especially with
the destructive understanding of the Dada movement. In addition, the concept of "ready made"
emerged with the Dada movement, paving the way for the transformation of all kinds of
materials into art. In the second half of the century, great developments are experienced in
applied arts. New trends emerge under names such as Happening, Fluxus, Performance Art,
and Neorealism. The movements of this period were not only content with finding different
techniques and materials against painting and sculpture, but also re-evaluated the role of the
artist and the viewer and the state of the art object. The material of art was sometimes the artist's
own body, sometimes the objects of mass production, and the artists of the period used all kinds
of disciplines to express themselves. Most of the works of this period were short-lived and
emphasized transience rather than a permanent work of art. Since the works of this period, in
which the concept and thought were at the forefront rather than the object, could not be bought,
it was also prevented from being a commercial commodity under the monopoly of the
bourgeoisie.
In all these processes, the Neorealism movement that emerged in the 1960s wanted to destroy
the border between life and art and aimed to bring a new understanding to the perception of
reality. They wanted to remove the distance that the representational expression puts on the
audience. Neorealistic artists saw the stages of the idea accompanying the artwork as an element
of artistic work.
In this way, the study will discuss the transition of realism from the representation of nature,
which is a way of seeing art, to the state of being a part of art by experiencing, through examples.
Keywords: Realism, Neorealism, Representation, Expression, Object, Space, Modernism.