Şöhret ve mahremiyetin sınırlarına yönelik bir soykütük analizi: Pazar dergisi
A genealogical research on the limits of celebrity and privacy: Pazar magazine
Yazar: AŞKIN ÇİMEN
Danışman: PROF. ŞEBNEM PALA GÜZEL
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dergiler = Magazines ; Magazin = Magazine ; Magazin dergileri = Magazine journals ; Mahremiyet = Privacy ; Medya ilişkileri = Media relations ; Pazar dergisi = Pazar magazine ; Sosyal temsiller = Social representations ; Soykütüğü = Genealogy ; Temsil = Representation ; Şöhret = Fame

Özet:
Bu araştırma, şöhretlerin medya temsillerindeki mahremiyet paylaşımlarına odaklanmakta ve anlamaya çalışmaktadır. Bu doğrultuda, Türkiye'de 1956 yılnda yayım hayatına başlayan Pazar dergisi araştırmanın ekseninde yer almaktadır. Çok partili hayata geçilen Demokrat Parti dönemiyle birlikte canlanan medya ortamında, günümüzle yakından ilintili şöhret tipinin ve söyleminin belirginlik kazandığı düşünülmektedir. Bu bağlamda Pazar dergisi ve şöhretleri araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma için böyle bir tercih yapılmasının nedeni, günümüzde normalleşmiş olan söylem ve pratiklerin geçmişe dönük izini sürerek, neden ve nasıl nüvelendiklerini anlamaya yönelik perspektif kazandırmaktır. Ayrıca konuyla ilgili olarak söz konusu dönemde iktidar ilişkilerinin yeniden düzenlenerek yerleşiklik kazanması ve günümüzdeki kadar kompleks yapıda olmayışı daha tutarlı gözlem yapmaya ve iktidar ilişkilerini açığa çıkarmaya olanak vermektedir. Bu bağlamda günümüz toplumlarında yaygın bir eğilim olarak gözlemlenen, mahremiyetin alenileşmesi durumu hakkında değerlendirmelerde bulunabilmek ve önemli dayanak noktalarına ulaşabilmek mümkün gözükmektedir. Zira çalışma boyunca tarihsel koşullar ile makro iktidar yapılarının yanı sıra birey, etkin özne olarak değerlendirilerek; etken bir fail olarak dikkate alınmaya gayret edilmiştir. 

Erişilebilen tüm sayılar dikkate alınmakla beraber çözümleme sürecinde, yerli şöhretlerin görünür olmaya başladığı 1963 yılından hareketle yoğunluk kazandıkları 1965 yılıyla 1970 yılı arasına odaklanılmıştır. Bu yıllar, film sayısının ve magazinlerin hızla artmasının akabinde birçok kişinin şöhrete kavuşarak kamunun imgeleminde yer almaya başladığı bir dönemdir. Dolayısıyla bu dönemde gözlemlenen hareketlilik; medya ekseninde şöhret ve mahremiyet ilişkisinin tartışılmasına uygun zemin hazırlamaktadır. Çözümleme safhasında şöhretlerin, direkt içeriğin merkezinde yer aldığı fotoğraflar ve metinler inceleme kapsamına dahil edilmiştir. Böyle bir sınırlandırma yapılmasının nedeni bizatihi şöhretlerle ilgili daha fazla veri barındıran içeriklere yoğunlaşmak ve analiz sürecinin etkinliğini arttırmaktır. Bu doğrultuda içerik çözümlemesi yöntemiyle ilk bakışta öne çıkan eğilimler saptanmaya ve gösterilmeye çalışılmıştır. Böylece şöhretlerle ilgili içeriklerin genel bir haritası çıkarılmak istenmiştir. Ardından içerik çözümlemesinde saptanan bulgular dikkate alınarak, öne çıkan söylem ve pratikler üzerinden iktidar ilişkileri irdelenmeye gayret edilmiştir.

 Araştırmanın hedefleri doğrultusunda geçekleştirilen çözümleme ışığında Pazar dergisinin, şöhretin tüm bedeni ve benliğiyle hayatının her köşesinin görünür kılınmasına yönelik söylem ve pratiklerin inşa edilmesine katkı sağladığı görülmüştür. İnşa edilen söylem ve pratikler ise kendi öznelerini/şöhretlerini yaratarak şöhret kategorisinin genişlemesini sağlamış ve günümüz şöhretleriyle benzerlik taşıyan tipolojinin nüvelenmesine zemin hazırlamıştır. Pazar dergisinin dayattığı kurallar çerçevesinde hareket edip kalan bireyler hızla şöhretleşerek kendilerine iktidardan pay sağlamışlardır. Diğer yandan yaratılan iktidar alanı içerisinde, oyunu kuralına göre oynamayı bilen kişilerin özgün taktikler geliştirerek günümüzde de gözlemlenen bazı eğilimlerin kemikleşmesine nasıl katkı sağladıkları ortaya konmuştur.  Derginin, sinema ve medya endüstrisi adına özellikle yaygınlık kazandırmaya çalıştığı "soyunma" pratiğinin, şöhretleşmek adına bazı kimseler tarafından belli mekan ve zamanlarda nasıl ustaca kullanıldığına şahit olunmaktadır. Medyanın seçenekleri daralttığı oyun alanı çerçevesinde kalarak gereklilikleri hızla yerine getiren bireyler, yeni bir şöhret tipi ve şöhretleşme pratiğinin Türkiye'de kök salmasına zemin hazırlamıştır.

Abstract:
This research focuses on the privacy shares of celebrities in media representations and tries to understand them. In this respect, the Pazar Magazine which started publishing in 1956 in Turkey is located in the center of the research. It is thought that the type and discourse of celebrities that is closely related to the present day has gained prominence in the media environment which has been revived with the Democrat Party period which was started with the multi-party system. In this context, Pazar magazine and celebrities constitute the sample of the research. The reason for making such a choice for the research is to provide a perspective for understanding how and why they are replicated by tracing the discourses and practices that are used today. In addition, the reorganization of power relations in the period in question and the establishment of these relations and their relative lack of complexity allows us to make more consistent observations. In this context, it is possible to reach some important bases for evaluating the publicity of privacy which is observed as a common tendency in today's societies. Because during the study, besides the historical conditions and macro power structures, the individual is evaluated as an active subject; has been tried to be considered as a perpetrator.
	
Although all accessible numbers are taken into consideration, the analysis process focuses on the year 1963 when local fame became visible and  the years between 1965 and 1970 when local fame became more noticable. This is a period in which many people have gained fame and began to take part in the imagination of the public following the rapid increase in the number of movies and magazines. Therefore, the observed mobility in this period is allows the relationship between fame and privacy in the media contest. In the analysis phase, photographs and texts in which celebrities were directly at the center of the content were included in the review. The reason for such a limitation is to concentrate on the content that contains more data about the celebrities themselves and to increase the efficiency of the analysis process. In this direction, it is attempted to identify and show the trends that are prominent at first glance by the content analysis method. In this way, an attempt was made to create a general map of celebrity-related content. Then, taking into account the orientations determined in content analysis, power relations were tried to be examined through prominent discourses and practices.
	
In the light of the analysis carried out in line with the objectives of the research, it was seen that Pazar magazine contributed to the construction of discourses and practices aimed at making all aspects of fame and every aspect of life visible. The discourses and practices that built have created their own subject and fame and expanded the category of fame and prepared the basis for the reproduction of individuals who are similar to today's fame. Those who act within the framework of the rules imposed and those who stay within the framework of these rules have quickly become celebrities. On the other hand, within the field of power created, it has been demonstrated how the people who know how to play the game according to the rule develop original tactics and contribute to the ossification of some tendencies observed today. It is witnessed how the "undressing" practice, which the magazine tries to gain widespread in the name of cinema and media industry, is used skillfully by some people in certain places and times in order to become celebrities. Those who accept the rules and adapt quickly in the field of play where the media offer no other options have prepared the ground for a new type of fame and method to become rooted in the country.

Erişilebilen tüm sayılar dikkate alınmakla beraber çözümleme sürecinde, yerli şöhretlerin görünür olmaya başladığı 1963 yılından hareketle yoğunluk kazandıkları 1965 yılıyla 1970 yılı arasına odaklanılmıştır. Bu yıllar, film sayısının ve magazinlerin hızla artmasının akabinde birçok kişinin şöhrete kavuşarak kamunun imgeleminde yer almaya başladığı bir dönemdir. Dolayısıyla bu dönemde gözlemlenen hareketlilik; medya ekseninde şöhret ve mahremiyet ilişkisinin tartışılmasına uygun zemin hazırlamaktadır. Çözümleme safhasında şöhretlerin, direkt içeriğin merkezinde yer aldığı fotoğraflar ve metinler inceleme kapsamına dahil edilmiştir. Böyle bir sınırlandırma yapılmasının nedeni bizatihi şöhretlerle ilgili daha fazla veri barındıran içeriklere yoğunlaşmak ve analiz sürecinin etkinliğini arttırmaktır. Bu doğrultuda içerik çözümlemesi yöntemiyle ilk bakışta öne çıkan eğilimler saptanmaya ve gösterilmeye çalışılmıştır. Böylece şöhretlerle ilgili içeriklerin genel bir haritası çıkarılmak istenmiştir. Ardından içerik çözümlemesinde saptanan bulgular dikkate alınarak, öne çıkan söylem ve pratikler üzerinden iktidar ilişkileri irdelenmeye gayret edilmiştir.

 Araştırmanın hedefleri doğrultusunda geçekleştirilen çözümleme ışığında Pazar dergisinin, şöhretin tüm bedeni ve benliğiyle hayatının her köşesinin görünür kılınmasına yönelik söylem ve pratiklerin inşa edilmesine katkı sağladığı görülmüştür. İnşa edilen söylem ve pratikler ise kendi öznelerini/şöhretlerini yaratarak şöhret kategorisinin genişlemesini sağlamış ve günümüz şöhretleriyle benzerlik taşıyan tipolojinin nüvelenmesine zemin hazırlamıştır. Pazar dergisinin dayattığı kurallar çerçevesinde hareket edip kalan bireyler hızla şöhretleşerek kendilerine iktidardan pay sağlamışlardır. Diğer yandan yaratılan iktidar alanı içerisinde, oyunu kuralına göre oynamayı bilen kişilerin özgün taktikler geliştirerek günümüzde de gözlemlenen bazı eğilimlerin kemikleşmesine nasıl katkı sağladıkları ortaya konmuştur.  Derginin, sinema ve medya endüstrisi adına özellikle yaygınlık kazandırmaya çalıştığı "soyunma" pratiğinin, şöhretleşmek adına bazı kimseler tarafından belli mekan ve zamanlarda nasıl ustaca kullanıldığına şahit olunmaktadır. Medyanın seçenekleri daralttığı oyun alanı çerçevesinde kalarak gereklilikleri hızla yerine getiren bireyler, yeni bir şöhret tipi ve şöhretleşme pratiğinin Türkiye'de kök salmasına zemin hazırlamıştır.