Tüketici yalnızlığının alışveriş motivasyonu ile içgüdüsel satın alma davranışı üzerine etkisi
The effect of consumer loneliness on shopping motivation and impulsive purchasing behavior
Yazar: FATMA KÖMÜRCÜOĞLU SOYTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AYTEKİN FIRAT
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Alışveriş = Shopping ; Alışveriş davranışları = Shopping behavior ; Motivasyon = Motivation ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Satın alma kararı = Purchasing decision ; Sosyal yalnızlık = Social loneliness ; Tüketiciler = Consumers ; Yalnızlık = Loneliness ; Ölçekler = Scales ; İçgüdü = Instinct

Özet:
Dijitalleşme ve sonrasında yaşanan gelişmeler ile insanların hem yakınlaştığı hem de birbirinden uzaklaştığı bir dönem olduğundan söz edilmektedir. Pandemi birçok insanın psikolojik olarak içine kapanmasına ve yalnızlaşmasına neden olmuştur. Aynı şekilde dijitalleşme ile de insanların daha çok fiziksel sosyalleşmeden uzaklaştığı bu durumun sosyal bağlantıların kalitesinde bir azalmaya yol açtığı söylenebilmektedir. Bu dönemde yapılan araştırmalar insanların eskiye göre kendilerini yalnız hissettikleri yönünde olmuş ve bu durum akla şu soruları getirmiştir. İnsanlar kendilerini yalnız hissettikçe içgüdüsel olarak nasıl satın alma davranışı göstermektedir? Ve yalnızlık durumunun tüketici alışveriş motivasyonu üzerine etkisi var mıdır? Bir diğer soru ise Alışveriş motivasyonlarımız içgüdüsel satın alma davranışımızı etkiler mi? Bu sorulardan yola çıkarak bu çalışmada yalnızlık, alışveriş motivasyonu ve içgüdüsel satın alma davranışları incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği ile demografik bilgiler, yalnızlık ölçeği, alışveriş motivasyonu ölçeği ve içgüdüsel satın alma ölçekleri kullanılarak veriler toplanmıştır.
Çalışmanın sonucunda yalnızlık ile içgüdüsel satın alma davranışının bilişsel boyutu arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu, yalnızlık ile alışveriş motivasyonunun sosyal alışveriş ve rol alışverişi boyutu arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlişki testi sonucunda yapılan regresyon analizine göre ise model anlamlı bulunmuş ve yalnızlığın alışveriş motivasyonunun sosyal alışveriş ve rol alışverişi alt boyutu ile içgüdüsel satın alma davranışının bilişsel alt boyutunda etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Son olarak alışveriş motivasyonu içgüdüsel satın alma davranışını etkilediği model anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
It is argued that the digitalization and developments after have led to a period when people get both closer and more distant to each other. The pandemic has caused many people to become psychologically withdrawn and lonely. Likewise, it can be said that digitalization has led to a decrease in the quality of social connections, as people move away from physical socialization. Studies conducted in this period have showed that people felt lonely compared to the past, which gave rise to following questions. How do people instinctively show buying behaviour when they feel lonely? Does the state of loneliness have an effect on the shopping motivation of the consumer? And another question is "does our shopping motivation affect our instinctive buying behaviour?" Based on these questions, the current study aimed to examine loneliness, shopping motivation and instinctive buying behaviour. In this connection, data were collected using the questionnaire technique, which is one of the quantitative research methods, and a demographic information form, the loneliness scale, shopping motivation scale and instinctive purchasing scale. 
As a result of the study, it was concluded that there is a significant and positive correlation between loneliness and the cognitive dimension of instinctive buying behaviour, and that there is a significant and negative correlation between loneliness and the socialization and making others happy dimension of shopping motivation. According to the regression analysis made as a result of the relationship test, the model was found to be significant and it was concluded that loneliness has an effect on the socialization and making others happy sub-dimension of shopping motivation and the cognitive sub-dimension of instinctive buying behaviour. Finally, the model in which shopping motivation affects instinctive buying behaviour was found to be significant.