Çok kriterli karar verme yöntemleri ile endüstri 4.0 uyum süreci için yol haritasının belirlenmesi: Gaziantep tekstil sektör örneği
Determination of the roadmap for the industry 4.0 compliance process with multi-criteria decision-making methods: The example of the Gaziantep textile sector
Yazar: ESRA OVALI
Danışman: DOÇ. DR. MERT ÖZGÜNER
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Küreselleşmeninde etkisiyle adını sıklıkla duyduğumuz dijitalleşme olgusu, oldukça etkin bir kullanım alanına sahip olup endüstriyel alanda da kapsamlı bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu olgu şirketlerin alacakları yönetim ve stratejik kararlarının arkasındaki başlıca itici güç olarak düşünülmektedir. Endüstride en yaygın dijital uygulama Endüstri 4.0 olarak da bilinen akıllı üretimdir. Endüstriyel şirketler akıllı üretimin belirgin potansiyelini kabul ederek dijital dönüşüm için gerekli olan büyük yatırımlarını bu yöne sevk etmektedirler. Modern tarihte bir değişim dalgası olarak da bilinen bu yeni kavram, üreticilerin hedeflerine daha hızlı bir şekilde ulaşmalarını sağlayan; akıllı, özerk ve merkezi olmayan fabrikaların ekosistemini mümkün kılan yeni üretim teknolojilerinin bir sentezidir. Rekabet gücünü korumak, hızlanmak ve uyum sağlamak için şirketler, bu yeni iş modelini ve teknolojilerini kendi sistemlerine entegre etmesi gerekmektedir. İş ortamlarındaki teknolojik gelişmeler ve yenilikler firmaların hem uzun dönem hem de kısa dönem performansını etkilemektedir. Teknolojideki alternatiflerin ve yönlendirmelerin belirsizliğinden dolayı firmalar ileriye dönük planlarını, teknolojik gelişmeleri destekleyecek stratejiler formüle ederek belirlemelidir. Bu sebeple, firmalar rekabet avantajı sağlayan teknolojiler geliştirmek için mevcut teknolojilere uygun bir yol haritası kullanmalıdır. Bu nedenle, Endüstri 4.0'ın ihtiyaç duyduğu dijital dönüşüm sürecinde firmaların başarıya ulaşması için doğru teknolojik ve stratejik yol haritalarını kendi sistemlerine entegre etmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Gaziantep ilinde faaliyet gösteren 5 önemli tekstil firmasının Endüstri 4.0'a uyum süreci incelenmiştir. Öncelikle yeni bir dijital dönüşüm olan Endüstri 4.0 terimiyle ilgili kapsamlı literatür araştırması yapılmıştır. Endüstri 4.0 teknolojileri ve temel dizayn prensipleri hakkında bilgiler verilmiştir. Firmaların, Endüstri 4.0 teknolojisi kullanımında nasıl bir stratejik yol haritası izlemesi gerektiğine dair araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmalar sonucunda Endüstri 4.0'a uyum sürecinde kullanılacak olan kriterler belirlenmiştir. İlk olarak belirlenen kriterler çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan AHP Yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinin ardından VIKOR, COPRAS, MOORA ve PROMETHEE II yöntemleri kullanılarak firmaların Endüstri 4.0'a hangi ölçüde uyum sağladığı belirlenmeye çalışılmıştır. Matematiksel veriler kullanılarak yapılan analiz sonuçlarına göre firmalar kendi aralarında sıralaması yapılarak, Endüstri 4.0'a en çok uyum sağlayan tekstil firması belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The phenomenon of digitalisation, which we often hear about with the effect of globalisation, has a very effective usage area and has started to be used extensively in the industrial field. This phenomenon is considered as the main driving force behind the management and strategic decisions of companies. The most common digital application in industry is smart production, also known as Industry 4.0. Industrial companies recognise the significant potential of smart manufacturing and are investing heavily in digital transformation. This new concept, also known as a wave of change in modern history, is a synthesis of new production technologies that enable an ecosystem of smart, autonomous and decentralised factories that enable manufacturers to achieve their goals faster. To remain competitive, accelerate and adapt, companies need to integrate this new business model and technologies into their systems. Technological developments and innovations in the business environment affect both the long-term and short-term performance of firms. Due to the uncertainty of alternatives and directions in technology, firms should determine their future plans by formulating strategies to support technological developments. For this reason, firms should use a roadmap appropriate to existing technologies to develop technologies that provide competitive advantage. Therefore, in the digital transformation process required by Industry 4.0, companies need to integrate the right technological and strategic roadmaps into their systems in order to achieve success. In this study, the adaptation process of 5 important textile companies operating in Gaziantep province to Industry 4.0 is analysed. Firstly, comprehensive literature research was conducted on the term Industry 4.0, which is a new digital transformation. Information about Industry 4.0 technologies and basic design principles are given. Research has been conducted on how companies should follow a strategic road map in the use of Industry 4.0 technology. As a result of these researches, the criteria to be used in the process of adaptation to Industry 4.0 were determined. Firstly, the determined criteria were weighted with the AHP Method, which is one of the multi-criteria decision-making methods. After determining the criteria weights, VIKOR, COPRAS, MOORA and PROMETHEE II methods were used to determine the extent to which the companies adapt to Industry 4.0. According to the results vi of the analysis using mathematical data, the companies were ranked among themselves and it was tried to determine the textile company that adapted the most to Industry 4.0.