Zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin sosyal bilgiler dersi bağlamında farklı boyutlarıyla incelenmesi
Examination of time and chronology perception skills with different dimensions in the context of social studies course
Yazar: FATMA ÇANAKLI
Danışman: DOÇ. DR. ADEM BELDAĞ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Sosyal Bilgiler dersi içeriğinde birçok disiplin ve beceri barındırmaktadır. Bu
becerilerden bir tanesi zaman ve kronolojiyi algılama becerisidir. Bu beceri ile tarihi
olayların anlaşılması kolaylaşır. Bu çalışmanın temel amacı zaman ve kronolojiyi
algılama becerisinin öğretim programı, ders kitabı ve öğretmen görüşleri
doğrultusunda incelenmesidir. Bu çalışmada zaman ve kronoloji becerisi bağlamında;
2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB)
tarafından onaylanan Sosyal Bilgiler ders kitapları ve Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin
görüşleri incelenmiştir. Veri toplama aracı olarak kontrol listeleri ve yarı
yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Verilerin analizi için içerik analizi
tekniğinden yararlanılmıştır. Bu çalışmada sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki
özel amaçların zaman ve kronoloji becerisini kazandırmaya yönelik olduğuna
ulaşılmıştır. Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan öğrenme alanları incelendiğinde
zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin dengeli dağılmadığı görülmüştür. Sosyal
Bilgiler ders kitaplarında bulunan "Kültür ve Miras" öğrenme alanında bu beceriye
sıklıkla yer verildiği görülmektedir. Öğretmen görüşlerine göre zaman ve kronolojiyi
algılama becerisinin kazandırılmasında tarih şeridi, somut materyal kullanımı eğitsel
oyunlar ve rol oynamanın etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar
doğrultusunda zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin daha etkin bir şekilde
kazandırılması için ders sürecinde gerekli materyal ve etkinliklerle kullanılması
önerilebilir.

Abstract:
Social Studies course includes many disciplines and skills. One of these skills
is the ability to perceive time and chronology. This skill facilitates the understanding
of historical events. The main purpose of this study is to examine the ability to perceive
time and chronology in line with the curriculum, textbook and teacher opinions. In this
study, in the context of time and chronology skills, the 2018 Social Studies
Curriculum, Social Studies textbooks approved by the Ministry of National Education
(MoNE), and the opinions of Social Studies teachers were examined. Checklists and
semi-structured interview forms were used as data collection tools. Content analysis
technique was used to analyze the data. In this study, it was found that the specific
objectives in the social studies curriculum are aimed at gaining time and chronology
skills. When the learning areas in the Social Studies textbooks were examined, it was
seen that the ability to perceive time and chronology was not distributed evenly across
themes. It is seen that this skill is frequently included in the "Culture and Heritage"
learning area in Social Studies textbooks. According to the teachers' opinions, it was
concluded that history strip, use of concrete materials, educational games and roleplaying were effective in gaining the ability to perceive time and chronology. In line
with these results, it can be recommended to use the necessary materials and activities
in the lesson process in order to gain the ability to perceive time and chronology more
effectively.