1975 ambargosunun Türkiye ABD ilişkilerine etkileri
The effects of the 1975 embargo on Turkey-US relations
Yazar: HACI HALİL DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA EDİP ÇELİK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu tez, 1975 yılında ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı silah ambargosunun Türkiye ABD ilişkilerine etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaçla; ambargonun nedenleri, uygulanması ve kaldırılması süreçleri, ambargonun Türkiye'nin siyasi, ekonomik, askeri ve stratejik açılardan sonuçları, ambargoya karşı Türkiye'nin aldığı karşı önlemler ve tepkiler ele alınmıştır. Ana  hipotezi; ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı silah ambargosunun Türkiye-ABD ilişkilerini ciddi şekilde zedelediği, Türkiye'nin milli savunma sanayisinde çabalarını hızlandırdığı, Türkiye'nin NATO ve Batı ittifakı ile ilişkilerini gözden geçirmesine yol açtığı, bölgesel ve küresel politikalarında daha aktif ve çeşitli rollere teşvik ettiğidir. Tez beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın amacı, konusu ve kapsamı ve sınırlılıkları belirtilmiştir. İkinci bölümde konuyla ilgili önceki çalışmalar , üçüncü bölümde Türkiye-ABD ilişkilerinin tarihsel gelişimi özetlenmiştir.  Dördüncü bölümde ambargonun nedenleri, ambargo kararını etkileyen faktörler ve Türkiye'nin tepkileri üzerinde durulmuştur . Beşinci bölümde, ambargonun Türkiye üzerinde siyasi, ekonomik, stratejik ve özellikle askeri açılardan etkileri değerlendirilmiştir. Tezin sonucunda, ana hipotezin büyük ölçüde doğrulandığı görülmüştür. Buna göre ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı silah ambargosu, Türkiye-ABD ilişkilerini ciddi şekilde zedelemiş, Türkiye'nin savunma sanayisinde bağımsızlaşma çabalarını hızlandırmış, Türkiye'nin NATO ve Batı ile ilişkilerini gözden geçirmesine, SSCB ile yakınlaşmasına neden olmuş, Türkiye'nin bölgesel ve küresel politikalarında daha aktif ve çeşitli bir rol oynamasını teşvik etmiştir. Tez, Türkiye-ABD ilişkilerinin tarihi, siyasi ve stratejik boyutlarını bir arada ele alarak, bu alanda yapılmış çalışmalara katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Abstract:
This thesis aimed to examine the effects of the arms embargo imposed by the USA on Turkey in 1975 on Türkiye-US relations. For this purpose, the reasons for the embargo, its implementation and removal processes, the political, economic, military and strategic consequences of the embargo for Turkey, the countermeasures and reactions taken by Turkey against the embargo were discussed. Its main hypothesis is that the US arms embargo on Turkey seriously damaged Turkey-US relations, accelerated Turkey's efforts in the national defense industry, caused Turkey to review its relations with NATO and the Western alliance, and caused Turkey to become more active and active in its regional and global policies. is that it encourages various roles. The thesis consists of five chapters. In the first section, the purpose, subject, scope and limitations of the research are stated. In the second section, previous studies on the subject are summarized, and in the third section, the historical development of Türkiye-US relations is summarized. In the fourth chapter, the reasons for the embargo, the factors affecting the embargo decision and Turkey's reactions are discussed. In the fifth chapter, the political, economic, strategic and especially military effects of the embargo on Türkiye were evaluated. As a result of the thesis, it was seen that the main hypothesis was largely confirmed. Accordingly, the arms embargo imposed by the USA on Turkey seriously damaged Turkey-US relations, accelerated Turkey's efforts to become independent in the defense industry, caused Turkey to review its relations with NATO and the West, and got closer to the USSR. and encouraged it to play a more active and diverse role in global policies. The thesis aims to contribute to studies in this field by considering the historical, political and strategic dimensions of Turkey-US relations together.