Hipofiz adenomlu hastalarda oksidatif ve kromozomal DNA hasarının sitom yöntemi ve 8-OHdG ölçümü ile araştırılması
Investigation of oxidative and chromosomal DNA damage by cytome assay and 8-OHdG measurement in patients with pituitary adenomas
Yazar: NAZMİYE BİTGEN
Danışman: PROF. DR. HAMİYET DÖNMEZ ALTUNTSŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; DNA hasarı = DNA damage ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Kromozomlar = Chromosomes ; Mikroçekirdek = Micronucleus ; Oksidatif hasar = Oxidative damage

Özet:
Hipofiz adenomları genellikle yavaş büyüyen iyi huylu tümörlerdir ve klinik, patolojik ve biyolojik olarak diğer beyin tümörlerinden farklılık gösterirler. Bu çalışmanın amacı en sık görülen hipofiz adenomlarından prolaktinoma, akromegali ve non fonksiyone adenomlu hastalarda, salgılanan farklı hormonların DNA hasarı üzerine etkisini Sitokinez-bloke mikronükleus sitom (Cytokinesis-Block Micronucleus Cytome; CBMN cyt) ve 8-hidroksi-2?-deoksiguanozin (8-OHdG) yöntemlerini kullanarak araştırmaktır. 
Çalışmada, yeni teşhis konulmuş ve herhangi bir tedavi almamış 30 akromegali, 27 prolaktinoma ve 30 non-fonksiyone adenom olmak üzere 87 hasta ile hastalarla benzer yaş ve cinsiyette toplam 35 sağlıklı bireyin kan örnekleri analiz edilmiştir. Hipofiz adenomlu hastaların hepsinde de DNA hasar parametrelerinden olan mikronükleus (MN), nükleoplazmik köprü (nucleoplasmic bridges; NPB) ve nükleer tomurcuk (nuclear buds; NBUD) ile apoptotik ve nekrotik hücre frekansları kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.001). Akromegalili ve prolaktinomalı hastaların nükleer bölünme indeksi (nuclear division index; NDI) değerleri kontrollerle karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamazken (p>0.05), non-fonksiyone adenomlu hastalarda kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.001). Ayrıca akromegali ve prolaktinomalı hastaların plazma 8-OHdG değerleri kontrollerle karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunurken (p<0.005), non-fonksiyone adenomlu hastalarda kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0.001).  
Sonuç olarak, artan kromozomal ve oksidatif DNA hasarı parametreleri, hipofiz adenomlu hastalarda ileride gelişebilecek olası kanser riski ile ilişkili olabilir. Ancak hipofiz adenomu gelişimi ve karsinogenez oluşumu çok basamaklı ve multifaktöriyel bir süreçtir. Bu nedenle hipofiz adenomlu hastaların kanser riski açısından özellikle DNA hasar parametreleri ile uzun süreli olarak takip edilmesini önerebiliriz.

Anahtar Kelimeler: Hipofiz adenomu, Mikronükleus, Oksidatif hasar, Sitom yöntemi.

Abstract:
Pituitary adenomas are generally benign and slow growing tumors with clinical, pathological and biological characteristics different from the others. However, the effects of the released pituitary hormones on the DNA damage in adenoma cells are still unknown. The aim of this study was to investigate such effects in especially prolactinoma, acromegaly and non-functional adenomas by using the latest Cytokinesis-Block Micronucleus Cytome (CBMN cyt) and 8-hydroxy-2?-deoxyguanosine (8-OHdG) assay methods. 
The study was carried out using blood samples of active untreated 87 patients: 30 with acromegaly, 27 with prolactinoma and 30 with non-functional adenoma in addition to total 35 age- and sex-matched healthy controls. The DNA damage parameters (micronucleus; MN, nucleoplasmic bridges; NPBs and nuclear buds; NBUDs) and the frequency of apoptotic and necrotic cells in lymphocytes of patients with pituitary adenomas were found to be significantly higher than those in controls ( p<0.001). When compared with control subjects, statistically significant differences in nuclear division index (NDI) values were observed in patients with non-functional adenoma (p<0.001), but no statistically significant differences in NDI values were observed in patients with acromegaly and prolactinoma (p>0.05). The plasma 8-OHdG levels were found to be significantly higher (p<0.005) in patients with acromegaly and prolactinoma and significantly lower (p<0.001) in patients with non-functional adenoma when compared with those in controls. 
In conclusion, both elevated chromosomal DNA and oxidative DNA damage can be used as potential biomarkers for predicting the increased risk of malignancy in patients with pituitary adenomas. However, the progression of pituitary adenomas and carcinogenesis are multistep and multifactorial process. Long-term follow-up of patients with pituitary adenomas would still be necessary to establish the cancer risk especially with DNA damage parameters.

Keywords : Cytome assay; Micronucleus; Oxidative damage; Pituitary adenoma.