Avrupa Birliği Hukukunun önceliği ilkesinin üye devletler tarafından uygulanması: Karşılaştırmalı bir analiz
Implementation of the principle of priority of European Union law by the member states: A comparative analysis of the member states of the European Union
Yazar: DİDEM SAYGIN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap devletleri = Arabian countries ; Avrupa Birliği hukuku = European Union law ; Hukuk düzeni = Law order ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law

Özet:
Öncelik ilkesi AB hukuk düzeninin farklı ulusal hukuk düzenlerine sahip AB üyesi ülkelerde yeknesak uygulanmasını sağlamak amacıyla önem kazanan Birlik hukuk düzeninin en temel ilkelerinden biridir. Bu ilke kapsamında AB hukuk düzeni hiyerarşik açıdan üye ülkelerin ulusal hukuk düzenlerinin üstünde bir konumda yapılanmaktadır. Ancak AB hukukunun olası ulusal hukukla çatışması durumunda ihtilafların ne şekilde çözüleceği sorunsalı ve üye ülkelerin bu ilkeye yönelik tutumları öncelik ilkesinin AB hukuk düzeni içerisinde işleyişinde etkilidir. Bu çalışmada, AB hukukunun yeknesaklığını sağlayan öncelik ilkesinin üye ülkeler çerçevesinde uygulanışı üye ülkelerin Adalet Divanı'na bu kapsamda taşıdıkları davalar ışığında incelenecektir. Öncelik ilkesine ilişkin üye ülkelerin Adalet Divanı'na taşıdığı davalar genel olarak Anayasal düzen, temel hakların korunması ve yetki sorunu kapsamında çevrelenmiştir. Bu nedenle çalışmada öncelik ilkesiyle ilgili olarak üye ülkelerde karşılaşılan sorunlu alanlar, mevcut Adalet Divanı içtihatları ve ulusal Anayasaların AB hukuku düzenlemeleri paralelinde irdelenmiştir.
Bu çalışmada, AB hukuk düzeniyle ulusal hukukun çatıştığı alanlar incelenirken, üç sorunlu alan temel alınmıştır. Üye ülkelerin temel haklar konusundaki hassasiyetleri, Anayasal aykırılık ve Anayasal uyumlaştırma ve yetkinin kimde olduğu sorunu kapsamında öncelik ilkesinin gelişimi incelenmiştir. Ulusal hukukun AB hukuku ile çatıştığı alanların öncelik ilkesi üzerinde yarattığı etki değerlendirilmiş ve sorunlu görünen alanların aslında öncelik ilkesinin AB hukuk düzeni kapsamında ilerlemesine katkıda bulunduğu kanısına varılmıştır. ABAD kararlarıyla öncelik ilkesine yönelik yapılan değerlendirmeler, üye ülke hukuk düzenlerinde bu ilkenin oturtulmasının ve AB temel kaynaklarında bu ilkeye yer verilmesinin yolunu açacaktır.

Abstract:
The priority principle is one of the most fundamental principles of the Union legal order, which has gained importance in order to ensure uniform application of EU legal order in EU member states with different national legal orders. Within the scope of this principle, the EU legal order is structured hierarchically above the national legal order of member states. However, the question of how disputes can be resolved if EU law conflicts with possible national law is problematic and the attitudes of member states towards this principle are influential in the operation of the priority principle in the EU legal order. In this study, the implementation of the priority principle, which provides the uniformity of the EU law within the member states, will be examined in the light of the cases in which the member states have the Court of Justice in this context. The actions taken by the Member States relating to the priority principle to the Court of Justice are generally encompassed by the constitutional order, the protection of fundamental rights and the issue of kompetenz-kompetenz. For this reason, the problematic areas in Member States related to the priority principle in the study were examined in line with the existing case law of the Court of Justice and the EU legal regulations of national Constitutions.
In this study, while examining areas where EU law and national law conflict, three problematic areas are addressed. The development of the priority principle has been examined in the context of the sensitivities of Member States on fundamental rights, Constitutional incompatibility and Constitutional harmonization and the question of who is competent. The impact of the national law on the priority issue of the fields confronting the EU law has been assessed and it has come to the conclusion that the problematic areas actually contribute to the progress of the priority principle within the EU legal framework. Evaluations made on the priority basis with the decisions of the ECJ will open the way for this principle to be laid down in the legal arrangements of the Member States and to include this principle in the EU basic resources.