Ortaöğretim öğrencilerinin olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilik özellikleri ile gelecek beklentisi ve kariyer kaygısı ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between positive and negative perfectionism features and future expectations and career anxiety of secondary students
Yazar: FATMA TUĞBA SAMANCI
Danışman: PROF. DR. HASAN BOZGEYİKLİ
Selçuk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gelecek beklentisi = Future expectations ; Kariyer = Career ; Kariyer kaygısı = Career anxiety ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma ortaöğretim öğrencilerinin olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilikleri, kariyer kaygıları ve gelecek beklentileri arasındaki ilişkiyi inceleme amacıyla yapılmıştır. Araştırmada tarama modeli olarak ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Konya ilinde lisede öğrenim gören 325 kız ve 181 erkek olmak üzere toplam 506 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilik özelliklerini belirlemek için "Olumlu ve Olumsuz Mükemmeliyetçilik Ölçeği", kariyer kaygılarını ölçmek için araştırmacılar tarafından geliştirilen "Kariyer Kaygısı Ölçeği" ve gelecek beklentilerini belirlemek için araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Ergen Gelecek Beklentileri Ölçeği", demografik değişkenleri belirlemek amacıyla ise "Kişisel Bilgi Formu" uygulanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem T testi, Anova testi, farklılaşmaları tespit etmek amacıyla Post Hoch testleri, Pearson Korelasyon Katsayısı Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilik, kariyer kaygısı ve gelecek beklentisi ölçek puanları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı farklılaşma bulunamamıştır. Olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilik ölçeğinin uyuşmazlık alt boyutuyla sınıf düzeyi değişkeni arasında anlamlı farklılaşma görülmüştür. Kariyer kaygısı ölçeğinin meslek seçimine yönelik alt boyutuyla sınıf düzeyi arasında anlamlı farklılaşma vardır. Gelecek beklentisi ölçek puanları ile sınıf düzeyi arasında anlamlı farklılaşma yoktur. Olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçiliğin yüksek standartlar ve düzen alt boyutlarıyla algılanan sosyo-ekonomik düzey değişkeni arasında anlamlı farklılaşma bulunmuştur. Kariyer kaygısının alt boyutu olan meslek seçimine yönelik boyutuyla algılanan sosyo-ekonomik düzey arasında anlamlı farklılaşma görülmüştür. Gelecek beklentisinin iş ve eğitim, sağlık ve yaşam alt boyutlarıyla algılanan sosyo-ekonomik düzey arasında anlamlı farklılaşma tespit edilmiştir. Olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilik ve kariyer kaygısı ölçek puanları ile lise türü değişkeni arasında anlamlı farklılaşma görülmemiştir. Gelecek beklentisinin din ve toplum alt boyutuyla lise türü arasında anlamlı farklılaşma bulunmuştur. Olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilik, kariyer kaygısı ve gelecek beklentisi ölçek puanları ile anne eğitim düzeyi değişkeni arasında anlamlı farklılaşma bulunamamıştır. Olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçiliğin yüksek standartlar alt boyutu ve kariyer kaygısı ve gelecek beklentisi ölçek puanları ile baba eğitim düzeyi değişkeni arasında anlamlı farklılaşma bulunmaktadır. Toplam olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilik ölçeği ve toplam gelecek beklentisi ölçeğinden alınan puan ortalamaları arasında zayıf düzeyde pozitif anlamlı ilişki bulunmaktadır. Toplam olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçilik ölçeği ve toplam kariyer kaygısı ölçeğinden alınan puan ortalamaları arasında anlamlı ilişkiye rastlanmamıştır. Toplam kariyer kaygısı ölçeğinden alınan puan ortalamaları ile toplam gelecek beklentisi ölçeğinden alınan puan ortalamaları arasında ise zayıf düzeyde negatif anlamlı ilişkilere rastlanmıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda bağımsız değişken olumlu ve olumsuz mükemmeliyetçiliğin kariyer kaygısının alt boyutları olan aile etkisine yönelik ve meslek seçimine yönelik alt boyut puanlarını anlamlı şekilde yordadığı ve bağımsız değişken gelecek beklentisinin de kariyer kaygısının alt boyutları olan aile etkisine yönelik ve meslek seçimine yönelik alt boyut puanlarını anlamlı şekilde yordadığı bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between positive and negative perfectionism, career anxieties and future expectations of secondary school students. The relational survey model was used as the survey model in the research. The sample of the study consists of a total of 506 students, 325 girls and 181 boys, studying at high school in Konya. "Positive and Negative Perfectionism Scale" to determine the positive and negative perfectionism characteristics of students, the "Career Anxiety Scale" developed by the researchers to measure their career anxieties, and the "Adolescent Future Expectations Scale" adapted to Turkish by the researcher to determine their future expectations, in order to determine demographic variables. "Personal Information Form" was applied. Independent sample T test, Anova test, Post Hoch tests, Pearson Correlation Coefficient Analysis and Multiple Linear Regression Analysis were used to analyze the data. As a result of the research, no significant difference was found between positive and negative perfectionism, career anxiety and future expectation scale scores and gender variable. There was a significant difference between the incongruity sub-dimension of the positive and negative perfectionism scale and the grade level variable. There is a significant difference between the sub-dimension of career anxiety scale for career choice and grade level. There is no significant difference between future expectation scale scores and grade level. A significant difference was found between the high standards and order sub-dimensions of positive and negative perfectionism and the perceived socio-economic level variable. There was a significant difference between the sub-dimension of career anxiety, the sub-dimension of career choice, and the perceived socio-economic level. A significant difference was found between the sub-dimensions of work and education, health and life of future expectation and the perceived socio-economic level. There was no significant difference between positive and negative perfectionism and career anxiety scale scores and high school type variable. A significant difference was found between the religion and society sub-dimension of future expectation and the type of high school. There was no significant difference between positive and negative perfectionism, career anxiety and future expectation scale scores and the mother education level variable. There is a significant difference between the high standards sub-dimension of positive and negative perfectionism, career anxiety and future expectation scale scores and the father education level variable. There is a weak positive and significant relationship between the mean scores obtained from the total positive and negative perfectionism scale and the total future expectation scale. No significant relationship was found between the mean scores obtained from the total positive and negative perfectionism scale and the total career anxiety scale. On the other hand, weak negative significant relationships were found between the mean scores from the total career anxiety scale and the mean scores from the total future expectation scale. As a result of the multiple linear regression analysis, the independent variable positive and negative perfectionism significantly predicted the sub-dimensions of family effect and career choice, which are the sub-dimensions of career anxiety, and the independent variable future expectation revealed the sub-dimension scores of family effect and career choice, which are the sub-dimensions of career anxiety. found to be significantly predictive. The findings obtained from the research were discussed in the light of the literature.