Bebeklere D vitamini verilmesini ve kesilmesini etkileyen faktörler
Factors affecting giving and discontinuation of vitamin D to infants
Yazar: SELEN HÜRMÜZLÜ
Danışman: DOÇ. DR. TÜLİN REVİDE ŞAYLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebekler = Infant ; Besin destekleri = Dietary supplements ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Vitamin D'nin, 2005 yılından beri ülkemizde aile sağlığı merkezlerinde ücretsiz dağıtılmasına ve kullanımın önemi konusunda sağlık personelleri eğitilmesine karşın halen yeterli süre kullanılmadığı görülmüş olup bunun sebepleriyle ilgili yeterince yapılmış çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızda,hastanemizde annelere yapılan anket çalışması ile 560 bebeğin D vitamini kullanma durumu ve kullanmıyorsa sebepleri sorgulanarak sonuçları değerlendirildi. D vitamini kullanma oranı yaşamın ilk 6 ayında %88,5 iken 12.-24. ayında %28'e gerilediği gözlendi(p:0,001).D vitamini alma durumu ile doğum haftası arasında farklılık bulunmadı (p:0,766).D vitamini verilme oranı sadece mama ile beslenen bebeklerde diğer beslenme şekillerine göre yüksek bulundu (p<0,001). D vitamini verilme oranlarının aile hekimine düzenli giden (%95,7), D vitamini ile ilgili bilgi alan (%91,4) ve bebeğine gerekli aşılarını yaptıran (%98) ailelerde daha yüksek olduğu görüldü (sırasıyla p:0,028, p:0,025, p:0,014). Aile hekimine gitmeyen bebeklerin D vitaminini kullanmama riskinin 2.7 kat arttığı gözlendi. Bebeklere D vitamini verilme oranı çekirdek ailelerde (%64.8) kalabalık ailelerden(%54.9) daha fazla idi (p:0,045). Ailenin D vitamin vermesi ile hasta çocuğu olması, çocuk sayısı ve aylık geliri, annenin yaşı,babanın ve annenin eğitim düzeyleri ve çalışma durumları arasında istastistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (hepsi için p>0,05).Annelerin%87.1'i gebeliği boyunca D vitamini kullanmamıştı.Gebeyken D vitamini kullanması ile bebeğe D vitamini vermesi arasında farklılık bulunmadı (p:0,312).D vitamini kullanmayan bebeklerin daha sık üsye ve ishal oldukları görüldü (sırasıyla p:0,001,p:0,006). İlk 6 aydaki bebeklerin %11,5'inde, 7.-12. aylar arasındakilerin  %22,5'inde, 12-24 aylık bebeklerin %72'sinde D vitamini kesilmişti. En önemli kesilme sebebi ilk 6 ayda ve 7-12 ayda (sırasıyla %80 ve %40) ailenin reddetmesiyken, 12-24 aylık bebeklerde hemşirenin kesmesi(%45) ve ailenin reddetmesi (%36,9) olarak saptandı. Sağlık personellerinin D vitamini kesmelerinin en önemli nedeni ise yeterli olduğunu düşünmeleriydi (%76,3). Yeterli olması sebebiyle kesilme oranının 12 ay ve sonrasında (%83,1), ilk yaştakinden (%47,6) daha fazla olduğu görüldü (p:0,004). D vitaminini kesen hekimlerin %22,5'i bebeğin fontanelinin kapanmasını, %10,3'ü böbrek taşını gerekçe göstermiştir. D vitamini kesilen bebeklerin %38'i hemşire tarafından doktor kontrolu olmaksızın kesildiği için bebekleri aşılama sırasında doktorun da değerlendirmesi gerektiği düşünülmektedir. Sonuç olarak bu çalışmada D vitamininin yaşamın ilk yılında kullanma oranının (%83) yüksek olduğu ve D vitaminin verilme oranının aile hekimine giden ve D vitamini hakkında bilgi alan ailelerde daha yüksek olduğu; aile hekimine gitmeyen bebeklerin ise D vitamini kullanmama riskini 2,7 kat arttığı gözlendiği için bebeklerin düzenli olarak aile hekimine gitmesinin önemi gösterildi. Anne sütü alan bebeklerde D vitamini kullanımının daha az olduğu (%58) göz önüne alınarak sağlık personellerinin anneleri bebeğin anne sütü alması konusunda eğitirken D vitamini kullanma hakkında bilgi vermesinin gerektiği ve hatta 'bebek dostu hastane projesi' ile 'D vitamin yetersizliğinin önlenmesi ve kemik sağlığının korunması projesi' ile birlikte yürütülmesi gerektiği düşünüldü. Yaşamın ilk yılında D vitaminin kesilmesinin en önemli sebebinin ailenin reddetmesi olması aile eğitiminin bu yaşta kullanım konusundaki anahtar rolü olduğunu gösterdi. Sağlık personeli tarafından bebeklerin yanlış endikasyonla D vitamini kesildiği gözlenmiş olup D vitamininin kullanımı konusunda eğitim almaları gerektiği kanaatine varıldı.

Anahtar kelimeler: bebek, D vitamin desteği, uyumluluk

Abstract:
Despite Vitamin D is distributed free since 2005 in family medicine centers and health care professionals are trained about the importance for infants, it seems to be administration period is still not adequate and studies about reasons of this matter still lacking. The rate of supplementing vitamin D was 88.5% in the first 6 months of life but decreased to 28% by the 12-24 month period (p: 0.001). There was no statistical difference between vitamin D intake rates and birth week (p: 0,766). The rate of vitamin D supplementation was found to be higher in infants who were fed only with formulas (p <0.001). It was observed that vitamin D supplementation rates were higher in those , who visits family physicians (95.7%), who received information about vitamin D (91.4%) and who had the necessary vaccinations (98%) (p:0.028, p:0.025, p:0.014 respectively). It was observed that the risk of not using vitamin D increased by 2.7 times in families who dont visit family practitioners.
The rate of supplementing vitamin D to infants was higher in nuclear families (64.8%) than in crowded families (54.9%) (p: 0.045). There was no statistically significant difference between the administiration of vitamin D to the infnt and having a sick kid, the number of children in family, monthly income, the age of the mother, the level of education of the father and the mother (for all p> 0.05). 87.1% of the mothers did not use vitamin D throughout their pregnancy. There was no significant difference between vitamin D supplementation to infant and vitamin D supplementation during pregnancy (p: 0,312). Infants who did not use vitamin D were found to have more frequent upper respiratory infections and diarrhea (p: 0.001, p: 0.006, respectively). Vitamin D supplementation had been stopped in 11,5% of babies in the first 6 months, 22.5% of between 7-12 months, 72% of 12-24 months . The most important reason for discontinuation was the rejection of the family in the first 6 months and in 7-12 months (80% and 40%, respectively). The most important reason for the discontinuation of vitamin D by health professionals is that they think it is sufficient (76.3%). The cut-off rate was found to be more in after 12 month of age (83.1%) than before (47.6%) when compared (p:0.004). Physicians who advised discontinuation of vitamin D, showed reason as baby's fontanelle closing (22,5%) and them having kidney stones (%10,3). It is thought that the physician should also evaluate the babies during vaccination because 38% of the babies whose vitamin D has been discontinued by the nurse without doctor. In conclusion, the rate of supplementing vitamin D in the first year of life was higher (83%) as in the families who were informed about vitamin D and who went to the family physician. The risk of not using vitamin D is 2.7 times higher in families who dont visit family practitioner. Considering that the supplementing of vitamin D is less (58%) in infants who are breastfed, health care staff should inform mothers about the supplementation of vitamin D when educating the mother about breastfeeding and in fact 'baby friendly hospitals' project should unite with ' Prevention of vitamin D deficiency and protection of bone health' project. As the most important reason for the discontinuation of vitamin D in the first year of life is the family refusal, it shows that family education has a key role in vitamin Dsupplementation at this age.  It was observed that the health care professionals stopped Vitamin D supplementation with wrong indications so it is concluded education about the supplementation of vitamin D should be given to them.

Key words: infant, Vitamin D supplementation, adherence