Alkol ilişkili kronik karaciğer hastalığı seyrine etki eden faktörler
Factors affecting the course of alcohol-related chronic liver disease
Yazar: BURAK ALPER ZENGİN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN İDİLMAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Karaciğer sirozu-alkolik = Liver cirrhosis-alcoholic ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, alkole bağlı karaciğer hastalığı (AKH) olanlarda demografik ve karakteristik özelliklerin ortaya konulması ve hastalık seyrine etki eden faktörlerin saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Karaciğer Hastalıkları İzlem Polikliniği'nde 01/01/2001 ile 31/12/2021 tarihleri arasında AKH tanısı almış hastalar dahil edilmiştir. Bu hastaların demografik ve klinik özellikleri, tanı sırasındaki risk skorlamaları ile hastalık seyrine etki eden faktörler değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Bu dönemde toplam 15.182 kronik karaciğer parenkim hastası görülmüştür. Bu hastaların 187'si (Erkek/Kadın, 183/4) AKH tanısı almıştı. Tanı anında ortalama yaş 51.6±10.1 olarak izlendi. Bu hastaların, %31'i hepatosteatoz/steatohepatit, %69'u sirozdu. Ortanca takip süresi 32.6 ay idi. Hastaların %35'inde diabetes mellitus (DM), %28'inde hipertansiyon (HT), %16'sında aterosklerotik kalp hastalığı bulunmaktaydı. Hastaların %94'ü sert içki, %88'i ise her gün alkol almaktaydı. Günlük alkol tüketimi ortanca 160 gram ve alkol tüketim süresi ortanca 30 yıl izlendi. Tanı anında hastaların %56'sı aktif sigara kullanmaktaydı. Sirotik hastaların %15'i Child A, %56'sı Child B ve %29'u ise Child C evresindeydi. MELD skoru ortanca 14 (7-33) idi. Sirozlu hastalardan %44'ü tanı anında dekompanse idi. Dekompanse hastaların %71'inde assit mevcuttu. Tanı anında hastaların %5'inde hepatosellüler kanser (HSK), %6 hastada ise karaciğer dışı malignite saptandı. 
Takip süresince 59 hepatosteatoz/steatohepatit olan hastanın %20'sinde siroz gelişti. Bu hastalardan %45'i alkol alımına devam ediyordu. Alkol kullanmaya devam edenlerin %25'inde siroz gelişti. Siroza ilerleyen hastalarda tanı anında FIB-4 skoru ve Forns indeksi anlamlı düzeyde yüksekti (sırasıyla, p=0.02, p=0.001). Tanı anında kompanse sirozu olan 72 hastanın %79'u dekompanse oldu. Takip sırasında dekompanse olan hastaların %75'i alkol kullanımına devam etmekteydi. Tüm hastaların 103'ünde (%67) karaciğer hastalığı sebepli hastane yatış gereksinimi oldu. Bu hastaların 93'ü (%90.2) sirozdu. Tüm siroz hastalarının %7'sinde de novo HSK gelişti. Takip süresince hastaların 24'ü (%12.8) karaciğer nakli olurken, 72'si (%38.5) ise kaybedildi. Tanı anında sirozu olan hastalarda olmayanlara göre mortalite anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0.001). Karaciğer nakli olan ve/veya kaybedilen hastalar daha ileri yaşlı (p=0.014), daha fazla (p<0.001), daha uzun süre (p<0.001) ve daha sert alkol kullanmaktaydı (p<0.05). Aktif alkol kullanımına devam eden ve alkol kullanmama süresi kısa olanlarda karaciğer nakli ve/veya kaybedilen hastalar daha sık izlendi (sırasıyla p=0.001 ve p<0.001). Karaciğer nakli olan ve/veya kaybedilen hastalarda, başlangıç FIB-4 skoru (p<0.001), NFS skoru (p=0.01), Forns indeksi (p<0.001) ve APRI skoru (p=0.005) diğer hastalara göre anlamlı düzeyde yüksekti. Karaciğer nakli olan ve/veya kaybedilen hastalarda hastane yatış sayısı (p=0.013) ve ciddi enfeksiyon sayısı (p<0.001) anlamlı düzeyde yüksekti.
Sonuç: Bu çalışma sonuçlarına göre, AKH morbidite ve mortalitesi yüksek bir hastalıktır. Tanı anında sirozu olan, ileri yaş, yüksek miktarda, uzun süre alkol kullananlarda, aktif sigara içicilerinde hastalık seyrinin kötü gidişli olduğu, karaciğer nakli endikasyonu oluşabileceği ya da mortal seyir göstereceği ileri sürülebilir.  Sirozu olmayan hastalarda, FIB-4 ve Forns indeksi siroz gelişimini öngörmektedir. AKB olanlarda alkolün erken dönemde bırakılmasının ileride oluşabilecek karaciğer ilişkili morbidite ve mortalitenin önlenmesi açısından önemlidir.

Abstract:
Background and Aims: In this study, it was aimed to reveal the demographic and characteristic features and to determine the factors affecting the course of the disease in patients with alcohol-induced liver disease (ALD).
Material and Methods: Patients who were diagnosed with ALD between 01/01/2001 and 31/12/2021 in the Liver Diseases Monitoring Department of Ankara University Faculty of Medicine Gastroenterology Department were included in our study. Demographic and clinical characteristics of these patients, risk scoring at the time of diagnosis, and factors affecting the course of the disease were evaluated.
Results: During this period, a total of 15.182 patients with chronic liver disease were seen. Of these patients, 187 (Male/Female, 183/4) were diagnosed with ALD. The mean age at the time of diagnosis was 51.6±10.1 years. Of these patients, 31% had hepatosteatosis/steatohepatitis and 69% had cirrhosis. The median follow-up was 32.6 months. Of the patients, 35% had diabetes mellitus (DM), 28% had hypertension (HT), and 16% had atherosclerotic heart disease. Of the patients, 94% were drinking spirits and 88% were drinking alcohol every day. The median daily alcohol consumption was 160 grams and the median duration of alcohol consumption was 30 years. At the time of diagnosis, 56% of the patients were active smokers. Of the cirrhotic patients, 15% were at Child A, 56% at Child B and 29% at Child C. The median MELD score was 14 (7-33). Of the patients with cirrhosis, 44% were decompensated at the time of diagnosis. Ascites was present in 71% of decompensated patients. At the time of diagnosis, hepatocellular cancer (HCC) was detected in 5% of the patients and extrahepatic malignancy was found in 6% of the patients.
During the follow-up period, 20% of the 59 patients with hepatosteatosis/steatohepatitis developed cirrhosis. Of these patients, 45% continued to consume alcohol. Cirrhosis developed in 25% of those who continued to use alcohol. In patients who progressed to cirrhosis, the FIB-4 score and Forns index were significantly higher at the time of diagnosis (p=0.02, p=0.001, respectively). Of the 72 patients with compensated cirrhosis at the time of diagnosis, 79% were decompensated. During the follow-up, 75% of the patients who were decompensated continued to use alcohol. Of all patients, 103 (67%) required hospitalization due to liver disease. Of these patients, 93 (%90.2) had cirrhosis. De novo HCC developed in 7% of all cirrhotic patients. During the follow-up, 24 (12.8%) of the patients underwent liver transplantation, while 72 (38.5%) died. Mortality was found to be significantly higher in patients with cirrhosis at the time of diagnosis compared to patients without cirrhosis (p<0.001). Patients who had liver transplantation and/or died were older (p=0.014), more (p<0.001), longer (p<0.001), and used spirits (p<0.05). Liver transplantation and/or death were observed more frequently in patients who continued to use alcohol and had a short period of abstinence (p=0.001 and p<0.001, respectively). The baseline FIB-4 score (p<0.001), NFS score (p=0.01), Forns index (p<0.001) and APRI score (p=0.005) were significantly higher in patients who had liver transplant and/or died. The number of hospitalizations (p=0.013) and the number of serious infections (p<0.001) were significantly higher in patients who had liver transplantation and/or died. 
In conclusion: According to the results of this study, ALD is a disease with high morbidity and mortality. It can be suggested that the prognosis of the disease is poor, liver transplantation indication may occur, or a mortal course may develop in those who have cirrhosis at the time of diagnosis, advanced age, high and long-term alcohol use, and smokers. In patients without cirrhosis, FIB-4 and Forns index predict the development of cirrhosis. It can be argued that early abstinence of alcohol in patients with AUD is important in terms of preventing future liver-related morbidity and mortality.