Ölüm ve ölümsüzlük: Ateist varoluşçu felsefe ve İslam düşüncesi bağlamında mukayese
Death and immortality: Comparison in the context of atheist existential philosophy and Islamic thought
Yazar: MEHMET DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. CELAL BÜYÜK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bilinçli bir varlık olan insan çevresinde gördüğü, algıladığı, hissettiği her şeye anlam vermek istemektedir. İnsanın bu anlam arayışı ise kendinden başlamaktadır. Ölüm ve ölümsüzlük konuları insanın bu anlam arayışında oldukça önemli bir yere sahiptir. Çünkü ölüm, insanın deneyimleyemediği bir durumdur. Dolayısıyla insan, ölümü ve ölümsüzlüğü anlamak ve anlamlandırmak istemektedir. Birçok din ve felsefi ekol de insanın bu anlam arayışına cevap vermeye çalışmaktadır.  İslam düşüncesine baktığımızda, insanın ölümüne bir sondan çok, yeni bir başlangıç olarak bakmaktadır. Çünkü İslam düşüncesine göre bir ruha sahip olan insan, bu dünyaya belli bir süre yaşamak için gönderilmiştir. Dolayısıyla insan, ölüm ile beraber sonsuz yaşayacağı asıl yurduna dönecektir. Ateist varoluşçu felsefe ise insanın özünün varlığından önce geldiğini kabul eder. Bu düşünceye göre insanın varlığı kendiliğindendir. Bir yaratıcı olmadığından insanın tek yaşamı da buradadır. Dolayısıyla ölüm dediğimiz olgu, insanlar için bir son anlamına gelmektedir. Bu çalışma, insanın anlam dünyasında büyük öneme sahip olan ölümü, temelde birbirine zıt olan İslam düşüncesi ve ateist varoluşçu felsefe açısından ele almakta ve tartışmaktadır. Çalışmamızın amacı her iki düşüncenin benzer ve farklı yönlerini ortaya koymak ve böylelikle ölüm ve ölümsüzlük hakkında farklı bir perspektif sunmaktır. Araştırmamızda nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Ateist varoluşçu filozoflardan, Sartre, Camus ve de Beauvoir ele alınırken, İslam düşüncesinden Farabi, İbn Sina ve Gazali'nin görüşleri esas alınarak iki düşünce arasında mukayese yapılmıştır.

Abstract:
Being a conscious creature, human wants to give meaning to everything they see, perceive and feel around them. Man's search for meaning begins with himself. The topics of death and immortality have a very important place in man's search for meaning. Because death is a situation that a person cannot experience a second time. Therefore, humans want to understand and make sense of death and immortality. Many religions and philosophical schools try to answer this human search for meaning. Islamic thought views human death as a new beginning rather than an end. Because, according to Islamic thought, humans who have a soul were sent to this world to live for a certain period of time. Therefore, after death, man will return to his original home where he will live forever. Atheist existential philosophy, on the other hand, accepts that the essence of man precedes his existence. According to this idea, human existence is spontaneous. Since there is no creator, man's only life is here. Therefore, the phenomenon we call death means an end for people. This study deals with and discusses death, which has great importance in the human world of meaning, from the perspective of Islamic thought and atheist existential philosophy, which are fundamentally opposed to each other. The aim of our study is to reveal the similar and different aspects of both ideas and thus to offer a different perspective on death and immortality. Document analysis method was used in our research. While the atheist existential philosophers Sartre, Camus and de Beauvoir were discussed, a comparison was made between the two ideas based on the views of Farabi, Ibn Sina and Ghazali from Islamic thought.