Arapça çeviride sözcük ve kalıplaşmış ifadeler düzeyinde genel eşdeğerlik sorunları
General equivalence problems at lexical and phrasal levels in arabic translation
Yazar: MEHMET HAKKI SUÇİN
Danışman: PROF. DR. AZMİ YÜKSEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Arap Dili Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Arapça = Arabic ; Eşdeğerlik = Equivalency ; Türkçe = Turkish ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation

Özet:
ÖZET "Arapça Çeviride Sözcük ve Kalıplaşmış îfadeler Düzeyinde Genel Eşdeğerlik Sorunları" adlı bu çalışma, sözcük ve kalıplaşmış ifadeler düzeyinde genelde kaynak dil ile hedef dil arasında, özekle ise Arapça-Türkçe ve Türkçe- Arapça çeviride karşılaşılan eşdeğerlik sorunlarını ve bu sorunları çözmek için izlenebilecek stratejileri ele alan betimsel bir araştırma niteliği taşımaktadır. Çalışmanın Birinci Bölümünde çeviride eşdeğerlik yaklaşımları genel hatlarıyla incelenmiştir. Bu bölümde Jakobson, Nida, Catford, el-Câhiz, Vinay ve Darbemet, House, de Beaugrande ve Dressier, Hatim ve Mason, Newmark, ve Baker' in yaklaşımlarına yer verilmiştir. îkinci Bölümde sözcük düzeyinde genel eşdeğerlik sorunları ele alınmıştır. Bu bölümde sözcüğün anlam çerçevesi kapsamında anlam türleri çeviri sorunları açısından mcelenmiştir. Ayrıca Arapçamn stilistik özelliklerinden -olan biçimsel ve anlamsal sözcük yinelemesi ile Arapça çeviride eksilti işlemi ele alınmıştır. Diller arası sözcük ahşverişmin sonucu olarak anlam kaymasına uğrayan "faux amis" olgusu da bu bölümde incelenmiştir. Üçüncü Bölümde kahplaşmış ifadeler düzeyinde eşdeğerlik sorunları ele alınmış, bu çerçevede eşdizimler, deyimler ve atasözleri incelenmiştir. Dördüncü Bölümde sözcük ve kalıplaşmış ifadeler düzeyinde çeviride izlenebilecek bazı stratejiler saptanmıştır. Bu stratejiler kültürel ikame, telafi, özelleştirme ve genelleştirme, açımlama, ekleme ve çıkarma başlıkları altında incelenmiştir. Sonuç bölümünde çalışmada ulaşılan genel kanaatler ve öneriler yer almaktadır.

Abstract:
11 ABSTRACT This study titled "General Equivalence Problems at Lexical and Phrasal Levels in Arabic Translation'' is a descriptive study to deal with the equivalence problems at lexical and phrasal levels encountered in translation from any source language to any target language in general, and from Arabic to Turkish and from Turkish to Arabic in particular, and the strategies to follow in order to overcome these problems. Chapter One deals with the approaches to equivalence in translation in general terms. This section give the approaches of Jakobson, Nida, Catford, al-Jâhiz, Yinay and Darbelnet, House, de Beaugrande and Dressier, Hatim and Mason, Newmark, and Baker. Chapter Two discusses the general equivalence problems at the lexical level. The semantic types within the scope of "semantic framework of the word" are investigated with respect to translation problems. Also the formal and semantic lexical repetition, which is a stylistic features of Arabic, and ellipsis in Arabic translation are also examined. The case of faux amis [iaJse friends], which has undergone a semantic shift as a result of an interlingual lexical exchange. Chapter Three examines the equivalence problems at phrasal IeveL In this context, collocations, idioms and proverbs are investigated. Chapter Four gives certain translation strategies which may be used at lexical and phrasal levels. These strategies are studied under the headings cultural transposition, compensation, partieularization and generalization, paraphrase, addition and omission. Conclusion gives the general conclusions of the study and several suggestions.