Bilgi tabanlı bağlayıcı takip, sorgulama ve karar destek sistemi
Knowledge-based standard part tracking, querry and decision support system
Yazar: HASAN MERT TAYMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TANSEL ÖZYER
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Havacılık, uzay ve otomotiv gibi yüksek teknolojiye dayalı üretim yapan sanayi
sektörlerinin öncelikli olarak odaklandıkları nokta, maliyetlerin düşürülmesi ve
kalitenin artırılmasıdır. Bu bağlamda montaj işlemi ürünün nihai haline getirilmesi
için hayati öneme sahiptir. Bir veya birden fazla montajı birleştirip son ürünü
üretmek için montaj işlemi sırasında en uygun bağlayıcı elemanı bulmak tasarımcılar
için kritik öneme sahip bir faaliyettir. Uygun bağlayıcıların sorgulanması ve
bulunması farklı bağlayıcıların birbirlerine alternatif olarak sunulması ortak bilgi
birikimini gerektirmektedir. Çoğu zaman farklı mühendisler tarafından alınan
kararlar farklılık gösterebilmektedir. Karar aşamasında tam, doğru ve eksiksiz
tasarım ve montaj bilgisinin kullanımına, kaynakların etkin ve verimli bir şekilde
kullanılması ve doğru kararların verilmesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu tez kapsamında geliştirilen yazılım sayesinde bağlayıcılar için bilgi yoğunluklu,
ortak çalışmaya uygun ve akıllı bir sistem geliştirilmiştir. Tasarım ve montaj
mühendislerinin etkin ve verimli bir şekilde bağlayıcı eleman seçebilmesi
sağlanmıştır. Bunu sağlamak için veri, anlamsal olarak ifade edilmiş ve kurulan
ontoloji ile bilgi tabanı oluşturulmuştur. Ortak kavramsallaştırmalar (ontoloji) ile
kavramlar arası ilişkiler ve kısıtlar modellenmiştir. Etkin, verimli kararlar almaya
dönük bir süreç geliştirilmiş ve bağlayıcıların sorgulanması gerçekleştirilmiştir.
Sorgu sonucuna göre uygun bağlayıcılar özelliklerine göre listelenmiştir. Listelenen
sorgu sonuçları temin süresi, maliyet, uygunluk, stokta mevcut olması ya da geçmişte
gerçekleştirilmiş sorgu tercihleri gibi kıstaslara göre sıralı olarak sunulabilmektedir.
Sorgu kıstaslarına göre yeni çıkarsamalar yaparak sorgu kriterlerinin
zenginleştirilmesine olanak sağlanabilmektedir.
Bağlayıcı eleman yönetimi yazılımının kullanımı ile TUSAŞ (Türk Havacılık ve
Uzay Sanayii Anonim Şirketi) etkin bir standart parça yönetimine sahip olmuş ve
standart parça yönetimini kolaylaştırılmıştır.

Abstract:
Manufacture-based high-tech industries such as automotive and aerospace essentially
pay an attention to reducing costs and improve the quality of their products. In this
context, assembly of products is one prominent part of finalizing the product. During
the assembly, finding the most suitable standard parts1 that combines one or more
bodies of assembly to form the final product is the common task for design
engineers. Quite a few relational standard part databases can be come across at the
market, however none of them properly address the design needs. While querying
relational databases, results are mostly vague or irrelevant, hence it requires domain
experience about the features of parts. On the other hand semantic search [1] by the
help of graphic model, it is possible to navigate and access all standard parts on
graph; it returns relevant results as usual.
In this study, we have created semantic based search engine for inquiring standard
parts from the repository. In our approach, we have modeled and stored Standard
Part data on a commercial RDF (Resource Description Framework) Database [2].
We used OWLIM [3] to store data on database and we have created an intelligent
search engine, which discover link relations on RDF data.
As a result of using this tool in TAI (Turkish Aerospace Industry) we have managed
standard parts effectively in TAI.