Yeni 1-amino-1-tiyo-4,4-dikloro-2-nitrobüta-1,3-dien türevlerinin sentezi
Synthesis of new 1-amino-1-thio-4,4-dichloro-2-nitrobuta-1-,3-diene derivatives
Yazar: AYŞE ÇİĞDEM DOMANIÇLI
Danışman: PROF. DR. ÜMİT SALAN ; PROF. DR. DİETER E. KAUFMANN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Son 40-45 yıldır nitro bileşiklerinin kimyası kapsamlı bir şekilde çalışılmıştır. Nitro bileşiklerine olan ilginin en önemli nedeni nedeni çeşitli organik bileşiklerin sentezi için benzersiz ara ürünler olarak kullanılma imkanlarından kaynaklanmaktadır. 
Nitrobütadienlere ve özellikle onların halojen türevlerine ilgi de son yıllarda artmıştır. Nitrobütadienlerin halojen türevleri, nükleofilik vinilik sübstitüsyon (SNVin) reaksiyonlarının aydınlatmaları için uygun modellerdir. 
Elektron-çekici etkilerinden dolayı nitro grubu bağlı nitrobütadienler nükleofilik katılma reaksiyonlarına girerler. Örneğin, en küçük nitroalkadien, 1-nitrobütadien çeşitli nükleofilik reaktiflerle kolaylıkla reaksiyona girer. Bu reaksiyonların ilerleyişi nükleofilin yapısına göre değişmektedir.  
Nitro-sübstitüe polihalobüta-1,3-dienler dikkate değer kimyasal ve mikrobiyolojik özelliklerinden dolayı, yakın zamandaki araştırmaların konusu olan yeni sınıftaki organik bileşiklerin bir öğesi olmuştur. 
Bu çalışmada, elektronik olarak dikkat çeken pentaklor-2-nitrobüta-1,3-dien türevleri, son derece yüksek derecede sübsititüe (yer değiştiren) bir çok bileşik için başlangıç maddesi olarak kullanılmıştır. 
Bu çalışmanın amacı yeni 1-amino-1-tiyo-4,4-diklor-2-nitrobüta-1,3-dien türevlerini sentezlemektir. Sentezlenen bu bileşiklerin yeni nitrobütadienler olarak potansiyel özel mikrobiyolojik (antibakteriyel, antifungal ve antiviral) özellikler sergileyecekleri düşünülmektedir. 
Çalışmada, 1-amino-1-tiyo-4,4-diklor-2-nitrobüta-1,3-dienlerin yeni türleri ve sonraki ürünleri sentezlenmiştir. Gerektiğinde yeni bileşikler kolon kromotografisi ile saflaştırılmıştır ve IR, MS, 1H NMR, and 13C NMR ile yapıları aydınlatılmıştır. Sentezlenen bileşiklerin hepsinin önerilen yapılarıyla uyumlu olduğu gözlenmiştir.
Başlangıç maddesi olarak pentaklornitrobütadien ve nükleofil olarak pirolidin, azepan, hekzametilenimin kullanılarak şu maddelerin sentezi gerçekleştirilmiştir: (E)-4-(1-(benziltiyo)-3,4,4-triklor-2-nitrobüta-1,3-dien-1-il)morfolin (10), (E)-1-(3,4,4-trikloro-2-nitro-1-(p-toliltiyo)büta-1,3-dien-1-il)azepan (12), (E)-4-(azepan-1-il)-1,1-dikloro-3-nitro-4-(p-toliltiyo)büt-3-en-2-on (13), (E)-1-(3,4,4-triklor-2-nitro-1-(p-toliltiyo)büta-1,3-dien-1-il)pirolidin (14), (E)-1,1-dikloro-3-nitro-4-(pirolidin-1-il)-4-(p-toliltiyo)büt-3-en-2-on (15), (E)-2-(3,4,4-trikloro-2-nitro-1-(p-toliltiyo)büta-1,3-dien-1-il)-1,2,3,4-tetrahidroizokinolein (16), 4,5-dimetil-2-(2,3,3-trikloro-1-nitroalliliden)-1,3-ditiyolan (18).

Abstract:
The chemistry of nitro compounds has been inclusively practiced for the last 40-45 years. The interest in nitro compounds is firstly based on the opportunities of their application as unique intermediate products for the synthesis of various organic compounds. 
In recent years attention increased to nitrobutadienes, and mostly their halogen derivatives. Halogen derivatives of nitrobutadienes are appropriate models for clarification of the nucleophilic vinylic substitution (SNVin).
Because of the electron-accepting effect of the nitro group nitrobutadienes reacts in nucleophilic addition reactions. For instance, that the smallest nitroalkadiene, 1-nitrobutadiene, easily reacts with multiple nucleophilic reagents. The way of these reactions depends on the structure of the nucleophile.  
Nitro-subtituted polyhalobuta-1,3-dienes are units of a quite new class of organic compounds that became the subject of latest researchs due to their particular chemical and microbiological properties. 
In this study electronically remarkable pentachloro-2-nitrobuta-1,3-diene derivatives were used as starting materials for a number of highly substitued compounds.
The aim of this work was the synthesis of  new 1-amino-1-thio-4,4-dichloro-2-nitrobuta-1,3-diene derivatives. These synthesized compounds are being considered as new nitrobutadienes potentially displaying special microbiological (antibacterial, antifungal and antiviral) activities.
In this study, some new types of 1-amino-1-thio-4,4-dichloro-2-nitrobuta-1,3-dienes and subsequent products were synthesised. Whenever necessary new compounds were purified by column chromatography and their structures determined by means of  IR, MS, 1H NMR, and 13C NMR. It has been observed that all the compounds targeted for synthesis are compatible with the proposed structures.
Using pentachloronitrobutadiene as a starting material and pyyrrolidine, azepane, hexamethylenimine as nucleophiles, these materials were synthesised: (E)-4-(1-(benzylthio)-3,4,4-trichloro-2-nitrobuta-1,3-dien-1-yl)morpholine (10), (E)-1-(3,4,4-trichloro-2-nitro-1-(p-tolylthio)buta-1,3-dien-1-yl)azepane (12), (E)-4-(azepan-1-yl)-1,1-dichloro-3-nitro-4-(p-tolylthio)but-3-en-2-one (13), (E)-1-(3,4,4-trichloro-2-nitro-1-(p-tolylthio)buta-1,3-dien-1-yl)pyrrolidine (14), (E)-1,1-dichloro-3-nitro-4-(pyrrolidin-1-yl)-4-(p-tolylthio)but-3-en-2-one (15), (E)-2-(3,4,4-trichloro-2-nitro-1-(p-tolylthio)buta-1,3-dien-1-yl)-1,2,3,4-tetrahydroisoquinoline (16), 4,5-dimethyl-2-(2,3,3-trichloro-1-nitroallylidene)-1,3-dithiolane (18).