Farklı fonksiyonlar ile birlikte kullanılan cami yapılarının antalya genelinde incelenmesi
Analysis of mosque buildings used with different functions in antalya
Yazar: BÜŞRA SELİN KEPENEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM BAKIR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanlık tarihinin her döneminde din yaşamın ayrılmaz bir parçası olmuştur ve kutsal yerler, insan yaşamı ile ilahi yaşam arasında somut, elle tutulabilir bir bağlantı sağlamaktadır. Camiler de İslamiyet'in başlangıcından beri inşası teşvik edilen kutsal yapılardır. Şehirlerin oluşumuna katkısı büyük olan camiler, Müslüman toplumlar için hayatın merkezinde yer almıştır. Zamanla camilere yüklenen işlevlerin azalması ve gördüğü fonksiyonların müstakil binalara ayrılması camilerin salt birer ibadet yapısına dönüşmesine yol açmıştır. Ancak son dönemlerde uygulanan dini politikalar, camilerin tekrar gündelik yaşama olan katkısının arttırılmasına yöneliktir. İşlevleri yaptırana göre değişiklik gösteren kent ölçekli ve mahalle ölçekli camiler olarak gruplandırdığımız camilerin sayısı, Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan alınan verilere göre her yıl bin adet daha artmaktadır. Diğer yapı tiplerinde inşaat konusunda yasal bir düzenleme bulunmasına rağmen cami yapılması hakkında yasal bir düzenlemenin olmaması camileri düzensiz, kuralsız bir yapı türü haline getirmiştir. Plan çalışmalarında ve yönetmeliklerde bulunan eksikliklerin net bir şekilde ortaya konulmamasından dolayı cami yapılarının kullanımı üzerine farklı görüşler ortaya çıkmıştır.
Bu çalışmada, camilerin erken dönem İslam toplumlarından itibaren nasıl kullanıldığı ve Türklerin İslamiyet'le birlikte Anadolu'da kurduğu şehirlerden günümüze kadar cami kullanımındaki değişikliklerin tarihsel gelişimi incelenmiş, geçmişten günümüze camilerin giderlerinin nasıl karşılandığına dair incelemeler yapılmış, camilerin maddi kaynaklar bulmak adına yapıya eklediği ticaret fonksiyonu değerlendirilmiştir. Modern veya geleneksel üslupla yapılmış olduğuna bakılmaksızın, programında yer alan işlevlerle değerlendirilen camilerin imar ve biçimlenişinde ciddi problemler olduğu görülmüştür.

Abstract:
Religion has been an integral part of life in every period of human history and sacred places provide tangible link between human life and divine life. Mosques are also sacred structures that have been promoted since the beginning of Islam. Mosques, which have a great contribution to the formation of cities, have been at the center of life for Muslim societies. Over time, the decrease in the functions assigned to mosques and the separation of their functions into detached buildings caused mosques to turn into mere prayer structures. However, recently implemented religious policies are aimed at increasing the contribution of mosques to daily life again. The number of mosques that we group as urban-scale and neighborhood-scale mosques, which differ according to the ones who have their functions, increase by one thousand every year according to the data obtained from the Directorate of Religious Affairs. Although there is a legal regulation on construction in other building types, the absence of a legal regulation on mosque construction has made mosques an irregular structure type. Since the deficiencies in the plan studies and regulations were not clearly revealed, different opinions emerged on the use of mosque buildings.
In this study; Studies on how to meet the expenses of mosques from the past to the present have been examined, then the commercial functions that mosques have added to the building in order to find financial resources have been evaluated within the scope of the historical development of the changes in the use of mosques from the cities established by the Turks in Anatolia since the early period of Islamic societies. Regardless of whether it is made in a modern or traditional style, it has been observed that there are serious problems in the formation of mosques that are evaluated with the functions included in the program.