Iain M. Banks'in romanlarında transhümanizm: Phlebas'ı Hatırla, Cebirci ve Oyunların Oyuncusu
Transhumanism in Iain M. Banks' novels: Consider Phlebas, The Algebraist, The Player of Games
Yazar: CANER GÜREL
Danışman: DOÇ. DR. KUBİLAY GEÇİKLİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Language and Literature
Dizin: Genetik = Genetics ; Modern teknoloji = Modern technology ; Posthümanizm = Posthumanism ; Transhümanizm = Transhumanism ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Ölümsüzlük = Immortality

Özet:
Bu çalışmanın amacı Iain M. Banks'in Phlebas'ı Hatırla, Cebirci ve Oyunların Oyuncusu adlı bilim kurgu romanlarını transhümanizm bağlamında incelemektir. Çalışmada transhümanizmin tanımına, tarihsel gelişim sürecine, modern teknolojilerle insanlığın bütünleşmesine ve transhümanizmin incelenen bilim kurgu romanlarındaki iz düşümlerine açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada bilim ve teknolojinin insan hayatında değişen ve gelişen yaşam biçimlerine etkisi, insanın kendi benliği ve makine arasındaki karmaşık ilişki, insanın fiziksel, zihinsel ve duygusal değişimlerinin izleri ve toplumda oluşturduğu etkiler, insan ve makinenin birleşmesi gibi konular Iain M. Banks'in bilim kurgu romanlarına yansıdığı şekliyle ele alınıp transhümanizm felsefesi çerçevesinde irdelenerek analiz edilmektedir.
 Bu çalışma giriş ve sonuç bölümleri dışında üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturan birinci bölümde transhümanist ve posthümanist kuramın önde gelen kuramcılarının yapıtlarında tartışmaya açtıkları fikirler/kavramlar üzerine yoğunlaşılmıştır. Transhümanizm ve posthümanizm felsefesi karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde modern teknolojinin insanın dönüşümü üzerindeki etkisini daha derinlemesine anlamaya yardımcı olmak için transhümanistlerin bizzat üzerinde durduğu biyoteknoloji, nanoteknoloji, sanal gerçeklik teknolojisi, yapay zekâ, robotik ve siborg teknolojileri gibi ileri teknolojiler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde transhümanizmin Iain M. Banks'in bilim kurgu romanlarındaki yansımaları genetik müdahaleler, yapay zekâların varlığı, uzun yaşam ve ölümsüzlük temaları çerçevesinde karşılaştırmalı olarak irdelenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Transhümanizm, posthümanizm, teknoloji, yapay zekâ, genetik, ölümsüzlük,  üstün-insan, insan-ötesi.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the science fiction novels of Iain M. Banks named Consider Phlebas, The Algebraist and The Player of Games in the context of transhumanism. In the study, it has been intended to clarify the definition of transhumanism, its historical background, the integration of humanity with modern technologies and the traces of transhumanism in the science fiction novels examined. In the study, the effects of science and technology on the changing and developing life styles in human life, the complex relationship between the human self and the machine, the traces of humans' physical, mental and emotional changes and the effects of it on society, the unification of human and machine are analyzed as they have been reflected upon Iain M. Banks' science fiction novels based on the philosophy of transhumanism.
This study consists of three chapters apart from the introduction and conclusion parts. In the first chapter, which constitutes the theoretical framework of the study, the focus is on the ideas/concepts brought by the leading transhumanist and posthumanist theorists in their works. The philosophy of transhumanism and posthumanism are examined comparatively. In the second part of the study, advanced technologies such as biotechnology, nanotechnology, virtual reality technology, artificial intelligence, robotics and cyborg technologies are examined in detail in order to understand the effect of modern technology on human transformation. In the third part of the study, the reflections of transhumanism in Iain M. Banks' science fiction novels are examined comparatively within the framework of the themes of genetic interventions, artificial intelligence, long life and immortality.

Key Words: Transhumanism, posthumanism, technology, artificial intelligence, genetics, immortality, transhuman, posthuman.