2017 Anayasa değişikliğinin öncesinde ve sonrasında Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı
2017 before changing the Constitution and after the Presidency in Turkey
Yazar: YÜCEL EVİZ
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ DEMİRHAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasa değişiklikleri = Constitutional amendments ; Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Cumhurbaşkanı = President

Özet:
Cumhurbaşkanlığının önemli bir makam olduğu şüphe götürmez. Çünkü,
Cumhurbaşkanlığı adeta anayasal düzenin kilit taşıdır. Anayasa Mahkemesi dahil
olmak üzere "bağımsız" yargının, Yükseköğretim Kurulu'nun ve "özerk"
üniversitelerin zirvesinde kimlerin oturacağını esas itibariyle Cumhurbaşkanı
kararlaştırıyor; emri altındaki Devlet Denetleme Kurulu marifetiyle bütün sivil kamu
idaresini her an denetleyebiliyor. Ayrıca, diğer bütün yüksek bürokratik mevkilere
ancak Cumhurbaşkanının onayıyla atama yapılabiliyor. Bakan atama ve azillerinde
etkilidir. Yürütmenin yegâne temsilcisi olan Cumhurbaşkanı silahlı kuvvetlerin
"başkomutanı" ve Milli Güvenlik Kurulu'nun şekli patronu olan da odur. Türkiye'de
uzun yıllardır tartışılan konuların başında; Cumhurbaşkanlığı makamının yetkileri, bu
yetkilerin fazlalığı ve başkanlık sisteminden Yarı Başkanlık sistemine kadar bir dizi
model önerisi gelmektedir. Siyasi tıkanıklıklardan kurtulmak adına önerilen pek çok
siyasi sistem tercihi acaba ne kadar faydalı ve hayata geçirilebilir tasarımlardır. Bunlar
da incelenmeye muhtaç konulardır. 1982 Anayasası ile iyice güçlenen ve pek çok
yetkilerle donatılan Cumhurbaşkanlığı bizim sistemimizde ne ifade etmektedir. 
III
Bu çalışma Türkiye'de cumhurbaşkanlığı makamını, cumhurbaşkanlığının
önemini, cumhurbaşkanlığı için verilen politik mücadeleleri, cumhurbaşkanın
anayasalardaki konumunu, bu makamın diğer erklerle ilişkisini inceleme konusu
yapmıştır. Bu kapsamda önce yönetim biçimleri, hükümet sistemleri ve Osmanlı
döneminin yönetim ve hükümet biçimi hakkında bilgi verilmiştir. Ardından
cumhuriyet döneminin hükümet biçimi tercihi ve bu tercihin sebepleri üzerinde
durulmuş, cumhurbaşkanlığı makamının taşıdığı önem ve bunun zaman içinde
geçirdiği değişim, dönemin anayasaları, seçimleri, aktörleri ve makama gelmek için
girişilen güç mücadeleleri bağlamında detaylı bir şeklide ele alınmıştır. Çalışmada
ayrıca cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ve bu sisteme geçiş sebepleri, yeni sistemin
getirdikleri detaylı bir biçimde incelenmiştir.
Yukarıdaki incelemeler bağlamında Türkiye'de cumhurbaşkanlığı makamı,
daima en önemli makam olmuş ve ülke siyasetinin gözetilmesinde en tepede yer
almıştır. Bunu, Atatürk'ün başkanlık gibi bir sistem dururken, halkın iradesinin tam
tecelli olması için cumhurbaşkanlığı makamını ihdasından anlayabiliriz. Bu nedenle
cumhurbaşkanlığı makamı daima bir güç mücadelesine dönüşmüş ve siyaseti
etkilemeye çalışan ordu gibi güç odaklarının ilgi odağı haline gelmiştir.
Cumhurbaşkanlığı makamının öneminden dolayı; parlamenter sistemin
çıkmazlarından kurtulmak, ekonomik bunalımları engellemek, hükümet krizlerinin
önüne geçmek, erklerin bağımsızlığını sağlamak, yürütmedeki çift başlılığı kaldırmak
için, sistem değişikliğine gidilmiş ve yeni sisteme, Cumhurbaşkanlığı Hükümet
Sistemi denilmiştir.
Anahtar Sözcükler
Hükümet Sistemleri, Türkiye, Cumhurbaşkanlığı Makamı, Cumhurbaşkanlığı
Seçimleri, Anayasalar, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi

Abstract:
There is no doubt that the Presidency is an important authority. Because the
presidency is the keystone of the constitutional order. The President of the Republic
decides who will sit at the summit of the "independent" judiciary, including the
Constitutional Court, the Council of Higher Education and "autonomous ivers
universities; the State Supervisory Board under the order of the civilian public
administration at any time can supervise. n addition, all other high bureaucratic
positions can only be appointed with the approval of the president. The Minister is
effective in appointments and expulsions. The only representative of the executive is
the ur commander-in-chief in of the armed forces and the boss of the National Security
Council. one of the issues discussed in Turkey for many years; powers of the
presidential authority, surplus of these powers and a series of model proposals from
the presidential system to the semi-presidential system. It is debatable how useful and
realizable designs are the choices of many political systems proposed in order to get
rid of political blockages. These are subjects that need to be examined. The presidency,
which was strengthened with the 1982 Constitution and equipped with many powers,
means what is in our system. Its development in the historical process and the Turkish
Type Presidency "or Presidential Government System" have been examined.
V
In this study, the presidential office in Turkey, the importance of the
presidency, given the political struggle for the presidency, the position of president in
the constitution, has to review the relations with other powers of these authorities. In
this context, first of all, the forms of government, government systems and the
administration and government of the Ottoman period were given information. Then,
the choice of the form of government of the republican period and the reasons for this
preference were emphasized and the importance of the presidential authority and its
change over time were discussed in detail in the context of constitutions, elections,
actors and power struggles to come to the authority. In this study, the presidential
government system and the reasons for the transition to this system are examined in
detail.
Presidency in Turkey in the context of the above examinations, always at the
top has been involved in the observance of the most important authorities and the
country's politics. We can understand this from the establishment of the presidential
office in order to ensure the full manifestation of the will of the people while Atatürk
stands as a presidential system. For this reason, the presidential office has always
turned into a power struggle and has become the center of attention of power centers
such as the army trying to influence politics.
Due to the importance of the Presidency; In order to get rid of the stalemates
of the parliamentary system, to prevent economic crises, to prevent government crises,
to ensure the independence of the powers, to remove the double head of the executive,
the system was changed and the new system was called the Presidential Government
System.
Keywords
Government Systems, Turkey, Presidential Authority, Presidential Elections,
Constitution, Presidential System of Government