Türk Tayyare Cemiyeti /
Yazar: MAHMUT AKDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AZMİ SÜSLÜ
Atatürk Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Havacılık endüstrisi = Aviation industry ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele = National Struggle ; Türk Hava Kurumu = Turkish Aeronautical Association ; Türk Tayyare Cemiyeti = Turkish Airplane Society

Özet:
İlkçağlardan itibaren havacılıkta en fazla İleri giden «İlletlerden birinin Türk'ler olduğunu, bayrak, efsane ve edebi yatlardan anlıyoruz» îslâm medeniyetinde ilk uçma faaliyetini 880 tarihinde Endülüs'lü Firnas'ta görmekteyiz. Selçuklular devrinde Bizans'ta bir Türk olan Sıraceddin başarısız bir uçuş denemesi yapmıştır. 1002*' de ise, yine başarısızlıkla sonuçlanan imara Cevheri»nin uçma teşebbüsü, 1633'de Hazerfan Ahmet Çelebi ve Lagari Basan Çelebi ile başarıya ulaşmıştır. Bu arada tür ki erin Astronomi bilgisinin tarih boyunca diğer milletlerden önde olduğu görülmektedir. Fakat, modern havacılık Wigiht ve Vilbur kardeşlerin 1903 'de uçmaları ile başlamıştır. Kasa zamanda bütün dünyayı etkiler. Türkiye'de ise havacılık teşebbüsü 1911 'de Tayyare Komisyonunun kurulması ile başlar, Balkan Savaşları, Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşında başarılı çalışmalara rastlamak mümkündür* En önemli gayret ise 16 Şubat 1925 'de Mustafa Kemal'in gayretleri ile kurulan Sark Tayyare Cemiyeti ile gerçekleşmiştir. Yine 1925 'te Kayseri Uçak fabrikası kuruldu. 1935 'de Türk Kuşu tesisleri açılmıştır. 1936 'da înönü Eğitim Tesisleri faaliyete geçmiştir. 1937 'de ise, Etimesgut Uçak Fabrikası yapılmıştır. Bunlar İçin yetiştirici kursları ve çeşitli et kinlikleri ile bazı özel teşebbüslerin de gayretleri sonucu Orta- doğunun en güçlü kuruluş olan Türk Hava Kurumu Atatürk'ün ölümünden sonra eski önemini kaybetmiştir. Fakat bazı teşebbüsler yine görülmektedir. İkinci Dünya Savaşı yıllarında ülkeleri işgale uğrayan Polonyalı havacılar savaş süresince Türk Havacılığına büyük hizmetler vermişlerdir. Bu yıllarda Gazi Motor Fabrikası kurulmuştur. Savaş sonrası ile faaliyetler durmuştur. Ortadoğunun en güçlü kuruluş olan Türk Hava Kurumu gerileme devresine girmiştir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin hava gücü ise, dünyanın en güçlü kuruluşları içinde yerini almıştır. Atatürk tarafından 1925 'te başlatılan havacılık ruhu hiçbir zaman sönmemiş ve 1974 'te Kıbrıs Baş ir Hare kâtından sonra toplanan yardımlarla yeniden canlanan bu ruhla TUSAŞ kuruldu. Türk havacılığı Atatürk'ün hedeflediği doğrulltuda yeniden yapılanmaya başladı.

Abstract:
One of the nations. Who have been mostly interested in the aviation is the Turks, we can understand it from their flag, legands and literature. In of the muslim civilation the first fhight has been performed in 880 by Firnas from Endulusia. Sivaceddin who was a Turk in Bizantium made an unsuccesful try of flight at that period. We see another failure in an attemp of İmam Cevheri, but in 1633 Hazerfan Ahmet Çelebi and f,agari Hasan Çelebi arrived at success. The knowledge of astronomy and history are more than other nations. Modern aviation started with the flight of Wright and Vilbur brothersin 1903. It effected the world in a short time. The first attempt in us started with the foundation of the Aeoreplane Commission. It is possible to meet successful works during the II. Balkan War and the First World War. The most important try was the Turkish Aeroplane Association wpicp was founded with the efforts of Atatürk in 1925. In the same year an arroplane factory was opened in Kayseri In 1935 Türkkuşu bases were opened. In 1936 İnönü Educational bases were opened. In 1937 some in-service courses and performances have been arranged in the Etimesgut Aviation factories. But these tried lost the importance after the death of Atatürk. But some of the tries went on. During the second world war the Polish aviators took part in the Turkish aviation. Gazi engine factory was built. A lot of performances were performed during the 2. nd World War. After the war these efforts stopped partly. The most powerful foundation of the mid dle-east entered the stopping term. Nowadays the air force of the Turkish army has become the strongest foundation. The aviation soul which was Stardet by Atatürk in 1925 has never put out. After the Cyprus Peace Operation in 1.974 with the help of Turkish Nation TUSAŞ was founded. Turkish Aeroplane Industry was rearranged in the directions of Atatürk.