Okul öncesi çocuklar için bilim merakı ölçeğinin geliştirilmesi
Developing science curiosity scale for preschool children
Yazar: DUYGU KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN UYANIK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel merak = Scientific curiosity ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Merak = Curiosity ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 60-72 aylık çocukların bilim meraklarını belirlemek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi ve geliştirilen ölçme aracının çeşitli demografik değişkenler (yaş, cinsiyet, okul öncesi eğitime devam etme süresi, sınıfta fen etkinliği yapılma sıklığı, anne-baba eğitim durumu, devam edilen okul türü, sosyoekonomik düzey) ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Tarama modelinde planlanan araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Anadolu ve Avrupa yakasından Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 8 farklı özel ve devlet okul öncesi eğitim kurumundan gönüllülük esasıyla seçilen 60-72 aylık 263 okul öncesi çocuğu oluşturmaktadır. Ölçeğin kapsam geçerliğinin belirlenebilmesi için alan uzmanlarından alınan görüşler çerçevesinde Lawshe tekniği kullanılarak yapılan analizler sonucunda kapsam geçerlik indeksi 0,93 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla yapılan temel bileşen faktör analizi sonucunda ölçeğin 22 maddesi 7 faktör altında toplanmıştır. Uzay, Canlılar/Hayvanlar, Deney, Biyoloji, Canlılar/Bitkiler, Yerbilim, Mühendislik ve Teknoloji faktörlerinden oluşan ölçeğin toplam varyansın %62,44'ünü açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır. Güvenirlik analizi için Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır ve ölçeğin tamamı için Cronbach alfa güvenirlik katsayısı ise 0,76 olarak bulunmuştur. Bunun yanısıra ölçek için yarıya bölme güvenirlik analizi yapılmış ve iki yarı arasındaki korelasyon değeri 0,76 olarak bulunmuştur. Buna ek olarak çalışma kapsamında incelenen demografik değişkenler doğrultusunda ölçekten alınan puanlar ile yaş, sınıfta fen etkinliği yapılma sıklığı, anne-baba eğitim durumu, okul türü arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Ölçekten alınan puanlar ile cinsiyet arasında erkeklerin lehine, okul öncesi eğitime devam etme süresine göre 'Mühendislik ve Teknoloji' faktöründe okula 1-12 ay devam eden çocukların lehine, sosyoekonomik düzeye göre 'Mühendislik ve Teknoloji' faktöründe alt ve üst sosyoekonomik düzeydeki çocukların lehine anlamlı fark bulunmuştur. Yapılan analizler doğrultusunda geliştirilen Bilim Merakı Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, this study aimed to develop a valid and reliable measurement tool in order to determine the science curiosity of 60-72 months old children attending pre-school education institutions and to examine the relationship of the scale developed with various demographic variables (age, gender, duration of attending pre-school education, frequency of science activities conducted in the classroom, education level of parents, type of school attended, socioeconomic level). The study group of the research planned in the survey model consists of 263 preschool children aged 60-72 months, who were selected from 8 different private and public preschool education institutions affiliated to the Ministry of National Education from the Anatolian and European sides of Istanbul in the 2019-2020 academic year, on the basis of volunteerism. In order to determine the content validity of the scale, the content validity index was calculated as 0,93 as a result of the analyses made using the Lawshe technique within the framework of the opinions taken from the field experts. As a result of the principal component factor analysis performed to determine the factor structure of the scale, 22 items of the scale were gathered under 7 factors. It was concluded that the scale consisting of Space, Living things/Animals, Experiment, Biology, Living things/Plants, Earth Science, Engineering and Technology factors explained 62,44% of the total variance. The Cronbach alpha coefficient was calculated for the reliability analysis and the Cronbach alpha reliability coefficient for the whole scale was found to be 0,76. In addition, split-half reliability analysis was performed for the scale and the correlation value between the two halves was found to be 0,76. Findings did not indicate significant difference between the scores obtained from the scale and age, frequency of science activities in the classroom, education level of parents, and school type in line with the demographic variables examined within the scope of the study. However, a significant difference was found between the scores obtained from the scale and gender in favour of boys, in favour of children attending school for 1-12 months in the 'Engineering and Technology' factor according to the duration of attending pre-school education, and in favour of the children in the high and low socioeconomic level in the 'Engineering and Technology' factor according to the socioeconomic level. It is concluded that the Science Curiosity Scale developed in line with the analyses is a valid and reliable measurement tool.