Siyasal iktidar ve medya: AKP ve Doğan Medya Grubu üzerine bir çözümleme
Political power and media: A analyse on AKP and Dogan Media Group
Yazar: ZUHAL KIRMIZIOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLSEREN ADAKLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Doğan Medya Grubu = Doğan Media Group ; Medya = Media ; Medya ilişkileri = Media relations ; Siyasi iktidar = Political power ; Siyasi partiler = Political parties ; İktidar = Government ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
Günümüzde Türkiye medyasının siyasal sistem karşısında göreli bağımsızlığa sahip olduğu ancak ekonomik sistemle bütünleştiği söylenebilir. Medyanın mülkiyet yapısındaki değişmeler, medyanın hükümetlerle olan ilişkilerini de etkilemektedir. Medya kartelleri şirket kazançlarını artırabilmek için siyasal baskı unsuru olarak kullanılan güç merkezleri haline gelmiştir. Bu karteller çıkar sağlamak amacıyla hükümetlerle güç birliği içine girmekte ve bunun sonucunda da seçimlerde bir siyasi partinin yanında yer alarak yönetimdeki yozlaşmaları ve başarısız uygulamaları göz ardı edebilmektedir.Siyasal iktidar ve medya arasındaki ilişkinin tarihsel arka planına bakıldığında ana akım medyanın her zaman siyasal merkeze odaklanan, neredeyse muhalif olma özelliği göstermeyen bir yaklaşım benimsediği fark edilmektedir. Oysa ki 2002 seçimlerinde AKP'yi çok destekler gibi görünmeyen, yayın organlarında dengeli bir siyaset izlemeye çalışan Doğan Medya Grubu (DMG) ile Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) arasındaki ilişkilerin günümüze kadar ki seyrine bakıldığında, ilişkinin zaman zaman uyumlu, kimi zaman da krize açık olduğu fark edilmektedir. Bir yanda ?milli görüş? ideolojisinin yerine ?muhafazakâr demokrasiyi? benimsediği ve İslami özelliklere sahip olduğu iddia edilen AKP, öte yanda ?basından medyaya geçiş? sürecinde Türk burjuvazisinin önemli bileşeni olan Doğan Grubu bulunmaktadır. İki özne konumu arasındaki ilişkinin seyri dahilinde AKP-DMG arasındaki ilişki süreçleri örneğin çatışma/gerilim ve uzlaşma dönemlerine bakılmıştır. Bu çalışmada biri siyasal iktidar, diğeri ana akım medyayı temsil eden bu iki toplumsal kesim arasındaki kimi zaman uyumlu kimi zamanda çatışmalı ilişkinin toplumsal dinamikleri ve temel belirleyenlerinin ne olduğu sınıf ilişkileri ve güç ilişkileri dolayımında açıklanmaya çalışılmıştır.Çalışmanın birinci bölümünde, devlet/burjuvazi ilişkisini açıklamak amacıyla bir dönüm noktası olan 1980 sonrası yeni sağ, muhafazakârlık ve siyasal İslam'ın geliştiği politik, iktisadi, kültürel, toplumsal ortamı ele alınmıştır. Bu bölümde siyasal aktör olan AKP'nin muhafazakâr demokrat kimliği ile 1980 sonrası Türkiye'nin sermaye birikim süreci arasında ilişki kurulmaya çalışılmıştır. İkinci bölüm ise yine Türkiye'de her alanda bir yapılanma süreci olması bakımından önem taşıyan 1980 sonrası medyanın dönüşümü incelenmeye çalışılmıştır. Bu bölümde, 1980 sonrası değişen devlet/burjuvazi ilişkisine bağlı olarak bölüşüm ilişkilerine, enflasyon, kredilendirme, kriz yönetimi gibi işlevlere katılan devlet ile yapısal olarak dönüşümün bir parçası olan medya arasında ilişkiye dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Bu minvalde Türk burjuvazisinin önemli temsilcisi olan DMG ile iktidar blokunun bir unsuru olan AKP dönemi medya arasında bir ilişki kurulması amaçlanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, iki kesim arasındaki ilişkinin yoğunluk kazandığı olaylar tablolaştırılmış, günümüze kadar ki seyri uğraklar zinciri içerisinde analiz edilmeye ve açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede 2002?2009 yılları arasında AKP-DMG arasındaki ilişkinin medyada nasıl yer aldığı, daha çok hangi konuların tartışıldığı gösterilmiştir. AKP ve DMG ilişkisinin yoğunlaştığı dönemler incelenirken Hürriyet gazetesinde olaylarla ilgili verilen haber, köşe yazıları niteliksel içerik analizine tabi tutulmuştur.Çalışmada küresel pazarda yayılma ve genişleme kaygısıyla hareket eden, dev holding bünyesindeki DMG ile siyasal iktidarı temsil eden ve toplumsal formasyonda güç ilişkilerini düzenleyen aktörlerden biri olan AKP arasında gel gitli/salınımlı ilişkinin devlet, hükümet ve sermayenin zorunlu olarak girdiği ilişkiler dahilinde gerçekleştiği ortaya çıkmıştır. Hegemonik blokun iki farklı bileşeni/ farklı iki toplumsal grubu arasındaki bu ilişkide, uzlaşmazlığın/anlaşmazlığın mevcut iktidar blokunu sarsıntıya uğratmayacak şekilde ilerlediği, geçici olduğu, yani ilişkinin ?uzlaşmalı çatışmaya? dayandığı saptanmıştır.

Abstract:
Today, it can be said that Turkish media has a relative independence against the political system although it seems that it is integrated with the economic system. The changes in the ownership structure of the media effect its relation with governments, as well. In order to increase the company profits media monopolies have become the power centers which are used as the political pressure bases. So as to make profit, these monopolies may collaborate with governments, and consequently, they may stand close to one political party during the election and may overlook the corruption and the failures of the government.When the historical background of the relation between political power and media is viewed it is seen that the mainstream media always focuses on the political center and almost completely loses its dissident character. However, as the state of affairs between Dogan Media Group (DMG) and Justice and Development Party (AKP) is scrutinized from 2002 election - when the DMG didn?t show an enthusiastic support for the AKP- to today an uneven course of events, sometimes tuneful and some other times open to crises, is noticed. On one side there exists AKP which is claimed to adopt `conservatory democracy? with Islamic inclinations leaving `nationalistic view? ideology, and on the other side Dogan Holding which is a prominent component of the Turkish bourgeoisie during the course of transition from `press to media?. Within the state of affairs of these two subjects, AKP-DMG, their relations, for example in terms of conflict/tension and compromise times, are scrutinized. Through this study, the social dynamics and basic determinative factors of this uneven course of events between these two social group, the political power and the representative of mainstream media, is aimed to be explained within class relations and power collaborations.In the first part of the study, the existing political, economic, cultural and social environment in which new right, conservatism and political Islam developed, after 1980, a turning point in the state/bourgeoisie relations, is dealt with. In this part, it is sought to show the relation between the post 1980 capital accumulation period of Turkey and political actor AKP?s conservative democrat identity. As for the second part, the transformation of media after 1980, which stands for the restructuring of Turkey in every sense, is handled. In this part, it is aimed to draw the attention to the relation between the state which started to take part in distribution relations, inflation, credit facility and crisis management as a result of the changing state/bourgeoisie relations after 1980, and the media which is structurally a part of the transformation. In that sense, it is aimed to construct a tie between DMG, an important symbol of Turkish bourgeoisie, and AKP period media, a significant element of political power. In the third part of the study, events that contributed to intensify the relation between the two sides are tabulated and analyzed individually. Within this perspective, how the relation between AKP and DMG from 2002 to 2009 took place in the media, and which topics discussed most are showed. While the periods when the relation in question got intensified are scrutinized the news and the columns published in Hurriyet daily were put through content analyses.Throughout the study, it has been concluded that the uneven/oscillatory state of affairs between DMG, the part of the gigantic Holding moving with the concern of expansion in the global market, and the representative of the political power and one of the actors that regulates the power relations in social structure AKP is the compulsory result of the affairs that is to take place between the state, government and the capital. It has been understood that the antagonism seen in the relation between the two components of the hegemonic bloc is going on without shaking the political power bloc, and it is temporary. In other words, it has been identified that this antagonism depends on a kind of `conciliatory conflict?.