Öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ve örgütsel vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers' emotional intelligence levels and organizational citizenship levels
Yazar: ŞERİFE SARIGÖL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR BALI
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin duygusal zekâ algı düzeyleri ile örgütsel 
vatandaşlığa yönelik algı düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve çeşitli sosyo 
demografik değişkenlerin bu algı düzeylerini etkileyip etkilemediğini incelemektir. 
Araştırma nicel araştırma türlerinden biri olan yordayıcı korelasyonel araştırma modeli 
ile yürütülmüştür. Araştırmanın evreni Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet 
okullarında çalışan 3637 öğretmenden örneklemi ise uygun örnekleme yöntemi ile 
seçilen Erzincan ilinde görev yapan 499 öğretmenden oluşmaktadır. 
Araştırma verileri toplanırken "Demografik Bilgiler Formu", "Rotterdam 
Duygusal Zekâ Ölçeği" ve "Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği" kullanılmıştır. 
Araştırmada veri toplama süreci tamamlandıktan sonra kontrol maddelerine doğru 
cevap vermediği tespit edilen 35 kişi araştırmaya dâhil edilmemiştir. Veriler analiz 
edilirken, sırasıyla betimsel istatistik ölçüleri (frekans ve yüzdeleri), çarpıklık ve 
basıklık istatistikleri, ölçme araçlarından elde edilen ölçümlerin geçerliği için 
doğrulayıcı faktör analizi, güvenirliği için Cronbach alfa katsayısı kullanılmıştır. Grup 
karşılaştırmaları için bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmış olup değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon 
analizi ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık algı 
düzeylerine ilişkin ortalama 4.20, duygusal zekâ algı düzeylerine ilişkin ortalama 3.94 
olarak belirlenmiştir. Her iki algı düzeyinde de ortalamanın yüksek olduğu görülmüştür. 
Öğretmenlerin cinsiyet, yaş, medeni durum, kıdem yılı, öğrenim durumu değişkenlerine 
göre hem örgütsel vatandaşlık algı düzeylerinde hem de duygusal zekâ algı 
düzeylerinde anlamlı bir farklılaşma görülmemiştir. Okul türü değişkenine göre ise 
öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık algı düzeylerinde anlamlı farklılaşma görülmemiş 
fakat duygusal zekâ algı düzeylerinde anlamlı farklılaşma görülmüştür. Lise kademesi 
kademesinde görev yapan öğretmenlerin duygusal zekâ algı düzeyleri ilkokul ve 
okulöncesi düzeylerinde görev yapan öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmüştür. 
Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık algı düzeyleri ile duygusal zekâ algı düzeyleri 
arasında düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Elde edilen bulguya 
göre öğretmenlerin duygusal zekâya yönelik algıları, örgütsel vatandaşlığa yönelik algı 
düzeylerindeki değişimin %15'ini açıklamaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationship between teachers' perception 
levels of emotional intelligence and perception levels of organizational citizenship and 
to examine whether various socio-demographic variables affect these perception levels. 
The research was conducted with a predictive correlational research model, which is 
one of the quantitative research types. The population of the study consists of 3637 
teachers working in public schools affiliated to the Ministry of National Education and 
the sample consists of 499 teachers working in Erzincan province selected by 
convenient sampling method. 
"Demographic Information Form", "Rotterdam Emotional Intelligence Scale" and 
"Organizational Citizenship Behavior Scale" were used to collect the data. While 
analyzing the data, descriptive statistics measures (frequency and percentages), 
skewness and kurtosis statistics, confirmatory factor analysis for the validity of the 
measurements obtained from the measurement tools, and Cronbach's alpha coefficient 
for reliability were used respectively. Independent samples t-test and one-way analysis 
of variance (ANOVA) were used for group comparisons, and correlation analysis and simple linear regression analysis were used to determine the relationship between 
variables. 
According to the findings obtained from the study, the mean of teachers' organizational 
citizenship perception level was 4.20 and the mean of emotional intelligence perception 
level was 3.94. It was seen that the average was high level in both variables. There was 
no significant difference in both organizational citizenship perception levels and 
emotional intelligence perception levels according to gender, age, marital status, years 
of seniority, and education level variables. According to the school type variable, there 
was no significant difference in teachers' organizational citizenship perception levels, 
but there was a significant difference in their emotional intelligence perception levels. It 
was seen that the emotional intelligence perception levels of teachers working at high 
school were higher than those working at primary school and preschool. A low level 
positive and significant correlation was found between teachers' organizational 
citizenship perception levels and emotional intelligence perception levels. According to 
the findings, teachers' perceptions of emotional intelligence predicts 15% of the 
variance in their perceptions of organizational citizenship.