Evde sağlık hizmetleri biriminde kayıtlı böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda anemi sıklığı ve demir aşırı yüklenmesinin değerlendirilmesi
Evaluation of anemia frequency and iron overload in patients with renal dysfunction registered in the home HEALTH services unit
Yazar: ALPAY VURAL
Danışman: DR. ZEYNEP AŞIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anemi = Anemia ; Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Ferritin = Ferritin ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Giriş: Kronik böbrek hastalığı (KBH) yaşlı nüfusta sık görülen mortalite ve morbidite nedenlerinden biridir. Glomerüler filtrasyon hızının (GFR) progresif bir şekilde bozulması ile seyreder. KBH'nin önemli komplikasyonlarından bir tanesi anemidir. Hem GFR'nin daha fazla düşmesine neden olur, hem de KBH hastalarında önemli mortalite nedenlerinden biri olan kardiyovasküler sistem komplikasyonlarına yol açar. Bu çalışmada evde sağlık hizmetleri biriminde izlenen hastaların böbrek fonksiyonları, anemi parametreleri ve ilişkili belirteçler incelenmiştir.
Yöntem: Çalışmamıza; 01.01.2011 ve 01.01.2023 arasında Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'nde takip edilen 6215 hasta dahil edilmiştir. Hastaların, hastane bilgi yönetim sisteminde kayıtlı laboratuvar sonuçları ve demografik özellikleri incelenerek çeşitli istatistiksel analiz çalışmaları yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 74'tür. Hastaların %38'inde 60 mL/dk/1,74 m2'den düşük GFR seviyesi gözlenmektedir. Hastaların yaşları ile GFR düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki bulunmuştur (p < 0,001). Hastaların %60'ında anemi gözlenmektedir. Bu oran kadınlarda %57 iken erkeklerde %63'dür Hastaların GFR düzeyleri ile hemoglobin düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif bir korelasyon bulunmuştur (p < 0,001). Böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastaların %46'sında 100 ng/mL'den düşük ferritin değeri, %10'unda 500 ng/mL'den yüksek ferritin değerleri gözlenmektedir.
Sonuç: Evde sağlık hizmetlerine gereksinim duyan hastaların, yüksek yaş ortalaması göz önüne alınırsa, kronik hastalık insidansının artması beklenmektedir. Yüksek mortalite, komorbidite ve yaşam kalitesinin bozulması ile ilişkili olan, böbrek fonksiyonlarının progresif olarak bozulması ile seyreden kronik böbrek hastalığı, bu kronik hastalıkların başında gelmektedir. Ayrıca bu hastalarda topluma göre daha düşük hemoglobin ve daha yüksek ferritin seviyeleri gözlenmektedir. Bu yüzden yaşlı ve bakıma muhtaç hastaların kronik böbrek hastalığı açısından taranması ve erken tanı konulması, komplikasyonların yönetilmesi, birinci basamağın koruyucu hekimlik yaklaşımı açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
Introduction: Chronic kidney disease (CKD) is a common cause of mortality and morbidity in the elderly population. It is characterized by progressive deterioration of glomerular filtration rate (GFR). One of the important complications of CKD is anemia. It both causes further decline in GFR and leads to cardiovascular complications, which is one of the major causes of mortality in CKD patients. In this study, renal function, anemia parameters and related markers were analyzed in patients followed up in a home care unit.
Methods: Patients who were followed up in Antalya Training and Research Hospital Home Care Services Unit between 01.01.2011 and 01.01.2023 and who met the inclusion criteria were examined in our study. Laboratory results and demographic characteristics of the patients registered in the system database were examined and various statistical analysis methods were performed.
Results: The mean age of the patients included in the study was 74 years. A GFR level of less than 60 mL/min/1.74 m2 was observed in 38% of the patients. A significant correlation was found between age and GFR levels (p < 0.001). Anemia was observed in 60% of the patients. This rate was 57% in women and 63% in men. A significant and positive correlation was found between GFR levels and hemoglobin levels (p < 0.001). Ferritin levels lower than 100 ng/mL were observed in 46% of patients with renal dysfunction and ferritin levels higher than 500 ng/mL were observed in 10% of the patients.
Conclusion: Considering the high average age of patients requiring home health care services, the incidence of chronic diseases is expected to increase. Chronic kidney disease, which is associated with progressive deterioration of renal function and is associated with high mortality, comorbidity and impaired quality of life, is one of the leading chronic diseases in elderly. In addition, lower hemoglobin and higher ferritin levels are observed in these groups compared to the general population. Therefore, screening elderly patients and patients in need of care for chronic kidney disease, making appropriate diagnoses and managing complications are important for primary care physicians.