Ekşi kara ve gök üzüm (Vitis vinifera L.) çeşitlerinin ampelografik özellikleri
Ampelographic description of ekşi̇ kara and gök üzüm (Vitis vinifera L.)
Yazar: ÖMER EKER
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KARA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Karakter tanımlama = Character definition

Özet:
Bu çalışmada, Konya İli Hadim, Bozkır ve Güney Sınır ilçelerinde yoğun olarak yetiştirilen, yörede sofralık, kurutmalık ve şıralık olarak en çok tercih edilen antik üzüm (Vitis vinifera L.) çeşitleri 'Ekşi Kara' ve 'Gök Üzüm'ün ampelografik özellikleri 2012 yılında son şekli verilen OIV üzüm ve asma anaç çeşit tanımlama kriterleri listesinde yer alan 69 asıl tanımlayıcıdan 63'ü ve 89 tamamlayıcı karakterden 81'i olmak üzere toplam 144 karakterle tanımlanmıştır. 'Ekşi Kara' çeşidinde görülen farklı tipler ayrıntılı olarak incelenmiş ve farklılıkların sınırlı düzeyde kaldığı tespit edilmiştir. OIV kriterlerine göre incelenen üzüm çeşitlerinin minimal, asıl ve tamamlayıcı tanımları oluşturulmuştur. Özetle incelemelerde kullanılmak üzere her iki çeşidin minimal tanımları aşağıda verilmiştir. 
'Ekşi Kara' üzüm çeşidinin minimal tanımı
Genç sürgün: Sürgün ucu tipi (OIV 001) 5 (Tamamen açık)
Genç sürgün: Sürgün ucunda dik tüy yoğunluğu (OIV 004) 9 (Çok yoğun)
Sürgün: Arka arkaya gelen sülük sayısı (OIV 016) 1[Kesikli (2 veya daha az)]
Genç yaprak: Aya üst yüzeyinin rengi  (4. yaprak) (OIV 051) 4 (Bakırımsı - kızıl)
Olgun yaprak: Ayanın şekli (OIV 067) 3 (Beşgen şeklinde)
Olgun yaprak: Dilim sayısı (OIV 068) 3 (Beş)
Olgun yaprak: Aya üst yüzeyinde antosiyanin renklenme alanı (OIV 070) 3 (1. Dallanma noktasına kadar)
Olgun yaprak: Dişlerin şekli (OIV 076) 3 (Her iki tarafı dışbükey)
Olgun yaprak: Sap cebinin açıklık / üst üste binme durumu (OIV 079) 5 (Kapalı)
Olgun yaprak: Sap cebi kenarında damarla sınırlanma (OIV 81-2) 1 (Sınırlanma yok)
Olgun yaprak: Aya alt yüzeyinde ana damarlar arasında yatık tüylerin yoğunluğu (OIV
084) 5 (Orta)
Olgun yaprak: Aya alt yüzeyinde ana damarlar üzerinde dik tüylerin yoğunluğu  (OIV 087) 3 (Düşük)
Tane: Şekli (OIV 223) 4 (Dar elipsoit) Tozlanma durumuyla değişmektedir.
Tane: Kabuk rengi  (OIV 225) 6 (Mavi siyah)
'Gök Üzüm' çeşidinin minimal tanımı 
Genç sürgün: Sürgün ucu tipi (OIV 001) 5 (Tamamen açık)
Genç sürgün: Sürgün ucunda dik tüy yoğunluğu (OIV 004) 9 (Çok yüksek)
Sürgün: Arka arkaya gelen sülük sayısı (OIV 016) 1[Kesikli (2 veya daha az)]
Genç yaprak: Aya üst yüzeyinin rengi  (4. yaprak) (OIV 051) 3 (Bronz)
Olgun yaprak: Ayanın şekli (OIV 067) 3 (Beşgen şeklinde)
Olgun yaprak: Dilim sayısı (OIV 068) 3 (Beş)
Olgun yaprak: Aya üst yüzeyinde antosiyanin renklenme alanı (OIV 070) 2 (Sadece sap bağlantı noktasında)
Olgun yaprak: Dişlerin şekli (OIV 076) 3 (Her iki tarafı dışbükey)
Olgun yaprak: Sap cebinin açıklık / üst üste binme durumu (OIV 079) 7 (Üst üste binmiş)
Olgun yaprak: Sap cebi kenarında damarla sınırlanma (OIV 81-2) 1 (Sınırlanma yok)
Olgun yaprak: Aya alt yüzeyinde ana damarlar arasında yatık tüylerin yoğunluğu (OIV 084) 5 (Orta)
Olgun yaprak: Aya alt yüzeyinde ana damarlar üzerinde dik tüylerin yoğunluğu  (OIV 087) 3 (Düşük)
Tane: Şekli (OIV 223) 3 (Yuvarlak)
Tane: Kabuk rengi  (OIV 225) 1 (Yeşil sarı)

Anahtar Kelimeler: Üzüm tanımlama, Antik çeşitler, Vitis vinifera L., Konya

Abstract:
In this study, two ancient grape (Vitis vinifera L.) varieties 'Ekşi Kara' and 'Gök Üzüm' densely grown in Konya province Hadim, Bozkır and Güney Sınır districts, the most preferred for table, raisins and concentrated grape juice in this area were described by the  of 63 from 69 main character and 81 of 89 complementary and totally 144 characters of OIV grape varieties and rootstocks identification criteria of 152 the characters. Ekşi Kara varieties of different types have been examined in detail and it was determined that the differences remained at limited level. According to OIV criteria of analyzed grape varieties minimal, basic and complementary definitions have been created. Minimal definitions of both varieties is given below for summary views. 
Minimal descriptors of 'Ekşi Kara'
Young shoot: aperture of tip (OIV 001) 5 (fully open)
Young shoot: density of prostrate hairs on tip (OIV 004) 9 (very high)
Shoot: number of consecutive tendrils (OIV 016) 1 (2 or less)
Young leaf: colour of upper side of blade (4th leaf) (OIV 051) 4 (copper - reddish )
Mature leaf: shape of blade (OIV 067) 3 (pentagonal)
Mature leaf: number of lobes (OIV 068) 3 (five)
Mature leaf: area of anthocyanin colouration of main veins on upper side of blade (OIV 070) 3 (up to the 1st bifurcation)
Mature leaf: shape of teeth (OIV 076) 3 (both sides convex)
Mature leaf: degree of opening/overlapping of petiole sinus (OIV 079) 5 (closed)
OIV 081-2 Mature leaf: petiole sinus base limited by veins 1 (not limited)
OIV 084 Mature leaf: density of prostrate hairs between the main veins on lower side of blade 5 (medium)
Mature leaf: density of erect hairs on main veins on lower side of blade (OIV 087) 3 (low)
Berry: shape (OIV 223) 4 (narrow ellipsoid) Differs by pollination.
Berry: colour of skin (OIV 225) 6 (blue black)

Minimal descriptors of 'Gök Üzüm'
Young shoot: aperture of tip (OIV 001) 5 (fully open)
Young shoot: density of prostrate hairs on tip (OIV 004) 9 (very high)
Shoot: number of consecutive tendrils (OIV 016) 1 (2 or less)
Young leaf: colour of upper side of blade (4th leaf) (OIV 051) 3 (bronze)
Mature leaf: shape of blade (OIV 067) 3 (pentagonal)
Mature leaf: number of lobes (OIV 068) 3 (five)
Mature leaf: area of anthocyanin colouration of main veins on upper side of blade (OIV 070) 2 (only at the petiolar point)
Mature leaf: shape of teeth (OIV 076) 3 (both sides convex)
Mature leaf: degree of opening/overlapping of petiole sinus (OIV 079) 7 (overlapped)
Mature leaf: petiole sinus base limited by veins (OIV 081-2) 1 (not limited)
Mature leaf: density of prostrate hairs between the main veins on lower side of blade (OIV 084) 5 (medium)
Mature leaf: density of erect hairs on main veins on lower side of blade (OIV 087) 3 (low)
Berry: shape (OIV 223) 3 (broad ellipsoid)
Berry: colour of skin (OIV 225) 1 (green yellow)

Keywords: Grape description, Ancient grapes, Vitis vinifera L., Konya