XIX. Yüzyılda Osmanlı tarımının modernleşmesi ve tarımı geliştirmek için uygulanan teşvik politikaları
Modernization of Ottoman agriculture and incentive polities for development of agriculture in 19 century
Yazar: ADEM KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. ARİF BİLGİN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Osmanlılar = Ottomans ; Tarım = Agriculture ; Teşvik politikaları = Incentive policies

Özet:
19.yüzyılda yaşanan siyasi olaylar ve savaşlar devletin ekonomisini olumsuz yönde etkilemiştir. Bunun yanı sıra bu dönemde gerçekleştirilmeye çalışılan modernleşme çabaları da ekonomiye büyük yük getirmiştir. Bu yükün altından kalkmak isteyen Osmanlı yöneticileri en temel vergi kaynağı olan tarımı iyileştirmek için bir takım önlemler almışlardır ve bu alanda çeşitli politikalar ortaya koymuşlardır. Bu amaçla zirai bürokrasi oluşturulmuş, tarım konusunda eğitim vermek amacıyla ziraat okulları açılmış, Avrupa'ya öğrenciler gönderilmiştir. Osmanlı iktisat hayatı içinde çok önemli bir yere sahip olan tarımı iyileştirmek ve modernleştirmek amacıyla devletin yaptığı yapılan çalışmalar arasında üreticilere sağladığı teşvikler önemli bir yer tutmaktadır. Osmanlı Devleti, ekonomisi için çok önemli olan tarımı geliştirmek amacıyla üreticisini teşvik etmiş midir? Ettiyse, devletin üretimi teşvik etmek amacıyla uyguladığı yöntemler nelerdir? Bu yöntemler ne dereceye kadar başarılı olmuştur? İşte bu soruların cevabı bu tezde bulunmaya çalışılırken, literatürden ve arşiv belgelerinden yararlanılmıştır.Devlet tarımı teşvik etmiştir. Bu amaçla zirai ürün ticaretini serbest bırakmış, devlet tekellerini ortadan kaldırmış, üreticiye vergi muafiyeti sağlamıştır. Kredi kuruluşları oluşturan devlet, üreticiye kredi vermiş, Avrupa ve Amerika'dan getirdiği ıslah edilmiş iyi cins tohumları üreticisine dağıtmış, tarım makinelerinin geliştirilmesini teşvik etmiş, açtığı sergilerle Osmanlı üreticilerine pazar bulma konusunda yardımcı olmuş, ziraata destek olanları ödüllendirmiş, ürün fiyatlarına zam yapmıştır.Yapılan bu teşviklerle 19.yüzyıl içinde ziraî üretim artmış, buna paralel olarak geçimlik bir ekonomi tarzı giderek yerini piyasa ilişkileri güçlenmiş bir yapıya bırakmıştır.

Abstract:
The political events and the wars in 19.century affected Ottoman economy negatively. In addition to these negative factors, the modernization movements in this era were great strain on Ottoman economy. Ottoman administrators that wanted to overcome all of these problems took some precautions to improve the agriculture that was the most important source of tax and they also practiced some new policies.For this purpose, agricultural bureaucracy was formed, agricultural schools was founded for training about agriculture, and students also were sent to Europe for taking education about agriculture. The financial incentives provided for producers had an important place through the operations that were done by the state for improving and modernizing the agriculture that has an effective place in Ottoman Economic life.Did Ottoman State encourage its producers for developing the agriculture that was so important for its own economy? If it did, what were the methods of the state for encouraging agriculture? Did these methods become successful or not? While all of these questions wanted to be answered in this study, all related literature, archival documents, books and magazines are researched.In that era state encourage agriculture. For this purpose state released the trade of agricultural products, abolished the monopolies, and provided tax exemptions to agricultural producers. State found credit institutions and gave credits to the producers, brought high quality grain from Europe and America, encouraged the development of agriculture industry and machines. The state also helped the Ottoman producers by opening exhibitions and by this way producers could easily found markets for their products. In addition to these, the people who support the agriculture was awarded.By all of these incentives, the agricultural production in 19. Century increased, in parallel with this, the old agricultural system that was only for living was replaced by the new structure that was based on market relations.