Bilinçli farkındalık ile evlilik uyumu arasındaki ilişkide yaşantısal kaçınma, değer odaklı yaşam ve evlilikte bilinçli farkındalığın aracılık rolü
The mediating role of experiential avoidance, value-oriented life and mindfulness in marriage in the relationship between mindfulness and marital adjustment
Yazar: SELEN GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. SEYDİ AHMET SATICI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Evlilik süresi = Duration of marriage ; Kabul ve kararlılık terapisi = Acceptance and commitment therapy ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Yaşam değerleri = Life values

Özet:
Bu araştırma evli bireylerin bilinçli farkındalıkları ile evlilik uyumları arasında yaşantısal kaçınma, değer odaklı yaşam ve evlilikte bilinçli farkındalığın çoklu sıralı aracılığını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında evli bireylerin evlilik uyumlarının yaş, cinsiyet, çocuk sahibi olma, eşler arasındaki yaş farkı, evlilik süresi, eğitim durumu ve zor ve olumsuz konuşmalardan kaçınma durumu değişkenleri açısından anlamlı derecede farklılaşıp farklılaşmadığı da incelenmiştir. Araştırmanın katılımcı grubu Türkiye'de yaşayan 22 ile 68 yaş arasındaki evli bireylerden oluşmaktadır. Araştırmaya 257'si kadın, 173'ü erkek olmak üzere toplam 430 evli birey katılmıştır. Veri toplama aracı olarak, "Demografik Bilgi Formu", "Kabul ve Eylem Formu-II", "Evlilikte Uyum Ölçeği", "Değer Odaklı Yaşam Ölçeği", "Evlilikte Bilinçli Farkındalık Ölçeği" ve "Bilinçli Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesi için IBM SPSS 26 kullanılmıştır. Veriler; bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson moment korelasyon katsayısı ve regresyon temelli bootstrapping tekniği kullanılarak incelenmiştir. 
Araştırma sonucunda; katılımcıların evlilik uyum düzeylerinde cinsiyet, eğitim düzeyi, eş eğitim düzeyi ve eşler arasındaki yaş farkı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bunun yanında evlilik uyumu düzeylerinde yaş, çocuk sahibi olma, evlilik süresi, zor ve olumsuz konuşmalardan kaçınma durumuna göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bootstrapping tekniği sonucunda ise bilinçli farkındalık ile evlilik uyumu arasında yaşantısal kaçınma ve evlilikte bilinçli farkındalığın sıralı aracılık etkisi olduğu ve benzer şekilde bilinçli farkındalık ile evlilik uyumu arasında değer odaklı yaşam ve evlilikte bilinçli farkındalığın sıralı aracılık etkisi olduğu bulunmuştur. Araştırmanın bulguları, alanyazın ve yapılan araştırmalar ışığında tartışılmış, öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study was conducted to examine the multiple serial mediation of experiential avoidance, value-oriented life and mindfulness in marriage between mindfulness and marital adjustment of married individuals. Within the scope of the study, it was also examined whether the marital adjustment of married individuals differed significantly in terms of age, gender, having children, age difference between spouses, duration of marriage, educational status, and avoidance of difficult and negative conversations. The participant group of the study consists of married individuals between the ages of 22 and 68 living in Turkey. A total of 430 married individuals, 257 women and 173 men, participated in the study. "Demographic Information Form", "Acceptance and Action Form-II", "Marital Adjustment Scale", "Value-Oriented Life Scale", "Mindfulness in Marriage Scale" and "Mindfulness Scale" were used as data collection tools. IBM SPSS 26 was used to analyze the data obtained. The data were analyzed using independent sample t test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson moment correlation coefficient and regression-based bootstrapping technique.
As a result of the study, no significant difference was found in the marital adjustment levels of the participants according to the variables of gender, education level, spouse education level and age difference between spouses. On the other hand, a significant difference was found in marital adjustment levels according to age, having children, duration of marriage, and avoiding difficult and negative conversations. As a result of the bootstrapping technique, it was found that there was a sequential mediation effect of mindfulness and experiential avoidance in marriage between mindfulness and marital adjustment, and similarly, there was a sequential mediation effect of mindfulness and value-oriented life in marriage between mindfulness and marital adjustment. The findings of the study were discussed in the light of the literature and researches and recommendations were presented.