Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda etkileşimli kitap okuma programının sözcük dağarcığı üzerindeki etkililiğinin incelenmesi
Examining the impact of the interactive book reading program on the vocabulary of children diagnosed with autism
Yazar: DİLARA YAZICI ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÖZAK
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Etkileşimli kitap okuma = interactive book reading ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Söz varlığı = Vocabulary

Özet:
Bu araştırmada Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda sözcük dağarcığı üzerinde etkileşimli kitap okuma programının etkililiğinin incelenmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda çocukların kelimeleri öğrenmedeki edinim düzeyleri, öğretimin tamamlanmasının ardından katılımcıların kalıcılık performansları ve edindikleri beceriyi farklı kişi, ortam ve materyallere de genelleyebilme performansları incelenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni etkileşimli kitap okuma programı, bağımsız değişkeni ise sözcük dağarcığı olarak belirlenmiştir. Tek denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli ile tasarlanan bu araştırmaya yaşları 5-6 olan otizm tanılı 3 erkek çocuk katılım göstermiştir. Katılımcılara "Babamın Battaniyesi" adlı hikâye kitabı etkileşimli kitap okuma programı stratejileri takip edilerek okunarak çocukların bilmedikleri tespit edilen "korsan, hamak, buzağı, kızılderili, çadır" kelimelerinin öğretilmesi hedeflenmiştir. İlgili araştırmada doğru gerçekleştirilen davranışların yüzdesini tespit edebilmek amacıyla beceri kayıt formları oluşturulmuş ve sıklık kaydı tekniği kullanılarak ölçüm sağlanmıştır. Buna ek olarak gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği verilerine yer verilmiştir. Guvenirlik bulguları incelendiğinde yüksek bulgular elde edildiği görülmektedir. Araştırmanın sosyal geçerlik verilerinde katılımcıların ailelerine ve eğitimcilerine yer verilmiş olup araştırmanın sosyal açıdan önemli olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları incelendiğinde ise her üç katılımcının hedef kelimeleri öğrenebildiği, farklı kişi, ortam ve materyallere genelleyebildiği ve çalışmanın sonlanmasının ardından 1. 2. ve 4. haftasında toplanan izleme verilerinde hedef becerinin kalıcılığını sağladıkları görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Etkileşimli Kitap Okuma Programı, Sözcük Dağarcığı, Erken Okuryazarlık Becerileri

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the impact of the interactive book reading program on the vocabulary of children diagnosed with autism.In this context, thelevel of children's achievement in learning words, theretention performance of the participants after the completion of the teaching, and the performance of generalizing the achieved skills to different people, environments and also materials were examined.  The dependent variable of the study was specified as the interactive book reading program, while the independent variable was the vocabulary.  Three male children diagnosed with autism spectrum disorder, aged between 5-6 years, participated in this study, which was designed with a multiple probe design across participant, which is one of the single-subject research model.  It was aimed to teach the participants the words "pirate, hammock, calf, Indian, tent", which were determined not to be known by children, by reading the storybook called "My Father's Blanket" by following the strategies of the interactive book reading program.  In there lated research, skill registration forms were created in order to determine the percentage of correctly performed behaviors and measurements were made using the frequency registration technique. In addition, inter-observer reliability and application reliability data were included. When the reliability findings were examined, it was seen that high findings were obtained.  In the social validity data of the research, the families and instructors/educators of the participants were included and it was determined that the research was socially important.  When the research findings were examined, it was seen that all three participants were able to learn the target words, generalize them to different people, environments and materials, and ensure the permanence of the target skill in the follow-up data collected in the 1st, 2nd and 4th weeks after theend of the study.

Keywords: Autism Spektrum Disorder, Interactive Book Reading, Vocabulary, Early Literacy Skills