Kars yerli ağzında cümle ve cümle yapıları /
Yazar: İBRAHİM BALCI
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUKİM SAĞIR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Cümle yapısı = Sentence structure ; Dilbilgisi = Grammar ; Kars = Kars

Özet:
Bu çalışmada, Kars yerli ağzından derlenmiş metinlerden hareketle, söz konusu ağzın cümle yapıları ve kalıplan incelenmiş, yazı dili ve aydın konuşmasıyla benzer ya da farklı yönleri açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Metinlerin incelenmesine geçilmeden önce, konuşma dili ile yazı dili çeşitli yönlerden karşılaştırılmış, yazı dilinin sağlamlık, kalıcılık ve kolay kavranabilirlik yönleriyle, asıl dil olan konuşma diline üstünlük sağladığı görülmüştür. Derleme metinleri incelenirken, başlangıç noktası olarak kelime grupları ele alınmıştır. İnceleme sonucunda, Kars yerli ağzında bulunan kelime gruplarının yapısal özellikleri ve kullanım sıklıkları yönünden yazı dili ve aydın konuşmasından farklı bir görüntü sergilemedikleri tespit edilmiştir. Kars yerli ağzının cümle yapılan ve kalıpları değerlendirilirken önce cümlenin kurucu öğeleri ve bu öğeler arasındaki uyum üzerinde durulmuş, daha sonra söz konusu cümleler yapılan, yüklemlerinin türü, öğelerinin dizilişi ve anlamları bakımından gözden geçirilip sınıflandırılmıştır. Kars yerli ağzı ile yazı dili ve aydın konuşması arasında genel bir karşılaştırma yapıldığında, genel konularda paralellik gözlenmekle beraber, yazı dili ve aydın konuşmasında sık kullanılan bazı yapıların ve cümle türlerinin Kars yerli ağzında ya nadiren tercih edildiği, ya da hiç kullanılmadığı görülmüştür. Son olarak Kars yerli,ağzı,Erzurum ili ağızlan ve Gaziantep ağzı ile söz dizimi seviyesinde karşılaştırılmış, bu iki ağzın Kars yerli ağzıyla olan benzerlikleri ortaya konmuştur.

Abstract:
In this thesis, looking over the local dialect of Kars city, it has been searched of this dialect's structures and forms and it has been tried to clear similar or different ways of written language and intellectual speaking. Before searching the articles, speaking and written language have been compared invarious ways. Written language is more dominant as confidence, permanence and understandability agains the speaking language. While searching the collected articles, at the beginning; word groups has been looked over as starting point at the end of the searching the word groups structural features in Kars local dialect and using it frequency are not different rather than written language and intellectual speaking. While accomplishing the local dialect of Kars city's sentence structures and forms, firstly, it has been looked over the founder elements and the harmony between the elements and then sentence structures, kind of predicate, the order of elements and their meaning have been divided into classes. When we compare between Kars local dialect and written language and intellectual speech. It's seen a similarity in major subjects. But some structures and sentence kinds which is used often in written language and intellectual speaking preferred occasionally or not in the dialect of Kars city. Finally, the local dialect of Kars city was compared with Erzurum and Gaziantep dialects in word order level and it's expressed the similarities of these two dialects with the local dialect of Kars.