Kayseri ili için alansal kaynaklı emisyon envanteri
Areal source emission inventory for the province of Kayseri
Yazar: DİLŞAD APAYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ DADAŞER ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı Kayseri ili için Ekim 2011 - Eylül 2012 dönemine ait alansal kaynaklı emisyonların envanterlenmesidir. Yaklaşık 1,2 milyon nüfusa sahip Kayseri, İç Anadolu Bölgesi'nin önemli illeri arasındadır. Kayseri ilinde özellikle ısınma sezonunda hava kirliliği düzeyleri artmaktadır. Bazı dönemlerde kükürt dioksit (SO2) ve partiküler madde (PM) düzeyleri yönetmeliklerle belirlenen sınır değerlerin üzerinde gerçekleşmektedir. Buna karşılık, Kayseri'de henüz alansal kaynaklı emisyonların envanterlenmesi konusunda kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada Kayseri ilinin alansal kaynaklı hava kirliliği emisyonları hesaplanarak, bu emisyonların hava kalitesine olan etkileri belirlenmiştir. Envanterleme çalışmasında Kayseri'de hava kalitesi bakımından ölçülen parametreler olan SO2 ve PM parametreleri yanında, azot oksitler (NOx) ve karbonmonoksit (CO) gibi farklı kirleticilerin de emisyonları belirlenmiştir. Çalışma, Kayseri kent merkezinde (Kocasinan, Melikgazi ve Talas ilçelerinde yer alan 105 mahallede) yürütülmüştür. Mahalleler bazında doğalgaz, yerli kömür ve ithal kömür tüketim düzeyleri belirlenmiştir. Avrupa Çevre Ajansı tarafından yayınlanan emisyon faktörlerinin kullanımı ile kirletici emisyonları hesaplanmıştır. Sonuçlar, Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak görselleştirilmiştir. Kayseri için Ekim 2011 - Eylül 2012 döneminde toplam SO2 emisyonu 3.023 ton, NOx emisyonu 1.251 ton, CO emisyonu 9.193 ton, PM emisyonu ise 844 ton olarak hesaplanmıştır. Kayseri için Ekim 2011 - Eylül 2012 döneminde alansal kaynaklı birim alandaki toplam SO2 emisyonu 8,29 ton/km2, birim alandaki toplam NOx emisyonu 3,43 ton/km2, birim alandaki toplam CO emisyonu 25,21 ton/km2, birim alandaki toplam PM emisyonu ise 2,32 ton/km2 olarak hesaplanmıştır. SO2 ve PM emisyonlarının %99,8'lik kısmı kömürden kaynaklanmaktadır. NOx emisyonlarının %54,6'lık kısmı doğalgazdan, CO emisyonlarının ise %97,3'lük kısmı kömürden kaynaklanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kayseri, alansal kaynaklı hava kirliliği, emisyon envanteri

Abstract:
This study aims to develop an inventory of air pollutants from areal sources for Kayseri for the October 2011 – September 2012 period. Kayseri, with a population of 1.2 million, is one of the largest cities in the Central Anatolia region of Turkey. Air pollution becomes a major problem in the city center during the winter season due to the use of large amounts of fuels for domestic heating. In some periods, sulfurdioxide (SO2) and particulate matter (PM) concentrations become higher than the limit values set by the Air Pollution Control and Management Regulation. However, no study has been conducted yet into Kayseri determine the emissions from areal sources. In this study, emissions from areal sources were calculated and the effects of areal sources on the air quality in Kayseri were examined. With this study, emissions of PM and SO2 as well as nitrogenoxides (NOx) and carbonmonoxide (CO) were determined. The study was conducted the Kayseri city center (at 105 districts within Kocasinan, Melikgazi and Talas municipalities). For each district, the amount of natural gas, domestic coal, and import coal use were determined. With the use of emission factors published by the European Environmental Agency, emissions were calculated. Results were mapped using Geogrophical Information Systems. During the October 2011 - September 2012 period, total SO2 emissions were 3023 ton, NOx emissions were 1251 ton, CO emissions were 9193 ton and PM emissions were 844 ton. Emission of total SO2, NOx, CO and PM per unit area were calculated for Kayseri for the October 2011 – September 2012 period 8.29 ton/km2, 3.43 ton/km2 , 25.21 ton/km2 and 2.32 ton/km2  respectively. 99.8% of SO2 ve PM emissions were due to coal. 54.6% of NOx emissions were due to natural gas. 97.3% of CO emissions were due to coal.
Keywords: Kayseri, areal source air pollution, emission inventory