Soyut ve temsili resimlerin estetik değerlendirilmesinde uzman ve acemilerin beyin aktivitelerinin incelenmesi
Examination of experts and novices brain activity during aesthetic evaluation of abstract and representational paintings
Yazar: MİRAY PEKER
Danışman: DOÇ. DR. EROL YILDIRIM
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Kızılötesi spektroskopi = Infrared spectroscopy ; Nöroestetik = Neuroaesthetics ; Soyut resim = Abstract painting

Özet:
Nöroestetik, nesnelerin estetik açıdan değerlendirilmesi esnasında beyinde neler olduğunu, beynin güzelliğe verdiği yanıtları ve bu deneyimin biyolojik mekanizmalarını inceleyen bir alandır. Bu araştırmada soyut ve temsili resimler estetik olarak değerlendirilirken uzman ve acemilerde meydana gelen elektrofizyolojik değişiklikleri Elektroensefalografi (EEG) osilasyon yöntemi ile ve hemodinamik değişiklikleri Fonksiyonel Yakın Kızılötesi Spektroskopi (fYKS) yöntemi ile görüntülemek amaçlanmıştır. Araştırmada uzman-acemi grupları ve temsili-soyut resim koşullarınndan oluşan 2x2 karışık faktöryel desen (gruplar arası+gruplar içi) kullanılmıştır. Çalışmaya resimle profesyonel olarak ilgilenen (uzman) ve resimle ilgilenmeyen (acemi) 21-35 yaş arası sağlıklı ve gönüllü 33 kişi alınmıştır. EEG analizine 15 acemi, 13 uzmanın verisi; fYKS analizine 11 acemi, 9 uzmanın verisi dahil edilmiştir. Deneyde 2 farklı kategoride 40'ar resim (temsili ve soyut) sunulmuş ve resimler estetik açıdan değerlendirilirken eşzamanlı olarak 29 kanaldan EEG kaydı, 18 kanaldan fYKS kaydı alınmıştır. EEG bulgularımızda delta ve teta yanıtlarında gruplar ve resim türleri arasında anlamlı faklılıklar çıkmıştır (p<0,05). Temsili resimler değerlendirilirken frontal, oksipital, parietal ve fronto-parietal bölgelerin; soyut resimler değerlendirilirken frontal ve oksipital bölgelerin etkili olduğu görülmüştür. Uzmanlarda ve temsili resimlerde hemodinamik yanıtın daha yüksek olduğu bulundu. Uzmanlık ile elektrofizyolojik gücün, aktifleşen bölge sayısının ve oksihemoglobin oranının arttığı tespit edildi. Bulgularımız resim alanında uzmanlaşmış olmanın ve resim türünün görsel estetik değerlendirme sürecini etkilediğini göstermektedir.

Abstract:
Neuroaesthetics is a field that studies what happens in the brain during the aesthetic evaluation of objects, the brain's responses to beauty, and the biological mechanisms of this experience. In this study, it was aimed to view the electrophysiological changes that occur in experts and novices with the Electroencephalography (EEG) oscillation method and the hemodynamic changes with the Functional Near Infrared Spectroscopy (fNIRS) method, while the abstract and representational paintings are evaluated aesthetically. In the study, 2x2 mixed factorial design (between groups + within groups) consisting of expert-novice groups and representational-abstract painting conditions was used. 33 healthy volunteers between the ages of 21-35 who are professionally interested in painting (expert) and not interested in painting (novice) were included in the study. Data of 15 novices and 13 experts for EEG analysis; data of 11 novices and 9 experts were included in the fNIRS analysis. In the experiment, 40 pictures (representational and abstract) were presented in 2 different categories, and while the pictures were evaluated in terms of aesthetics, EEG recordings from 29 channels and fNIRS recordings from 18 channels were taken simultaneously. In our EEG findings, there were significant differences between groups and picture types in delta and theta responses (p<0.05). It was seen that frontal, occipital, parietal and fronto-parietal regions were effective when evaluating representative paintings, and frontal and occipital regions were effective when evaluating abstract paintings. Hemodynamic response was found to be higher in experts and in representational paintings. It was determined that the electrophysiological power, the number of activated regions and the oxyhemoglobin ratio increased with expertise. Our findings show that specialization in the field of painting and the type of painting affect the visual aesthetic evaluation process.