Spermophılus citellus'un hibernasyon ve hibernasyon sonrası karaciğer ve sindirim kanalı'nın histolojik ve sitolojik yapılarının incelenmesi
Examination of histological and cytological structure of digestive tract and liver of Spermophilus citellus hibernation and post-hibernation
Yazar: HİLAL ÖZDİL
Danışman: PROF. DR. MENDERES SUİÇMEZ
Hitit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Doğal ortamlarından alınan Spermophilus citellus'lar deneyler esnasında laboratuvar şartlarında beslenmiş ve korunmuştur. Hibernasyonda olan ve hibernasyon sonrasındaki deney grupları anestezi altında disekte edilerek hem ışık mikroskobu hem de elektron mikroskobunda incelenmek üzere karaciğer ve ince bağırsaktan doku örnekleri alınmıştır. S. citellus'un hibernasyon esnasında ve sonrasında ince bağırsak ve karaciğer dokularında bazı değişiklikler gözlenmiştir. İnce bağırsakta hibernasyon esnasında villusların boylarında ve kript derinliğinde azalma, epitel hücrelerinde parçalanma ve inflamasyon alanlarının (özellikle kan damarları çevresinde) oluştuğu tespit edilmiştir. Villus uzunluğundaki azalma en çok duodenumda ve en az ileumda gözlenmiştir. Karaciğerde ise hibernasyon esnasında glikojen taneciklerinin azalması ve hibernasyon sonrası duruma göre bu taneciklerin toplu halde bulunması, hibernasyon sonrasında yıldız şeklinde görülen glikojen taneciklerinin hibernasyon esnasında yuvarlaklaştığı tespit edilmiştir. Ek olarak karaciğerde hibernasyon esnasında çekirdek ve endoplazmik retikulum etrafında glikojen taneciklerinin sayılarının azalması, mitokondrilerin küçülmesi, endoplazmik retikulum yapılarının bozulması, kupffer hücrelerinin artması, hepatik venlerin lümeninin daralması gibi değişiklikler hibernasyon esnasında tespit edilmiştir. Hibernasyon esnasında ince bağırsak ve karaciğerde meydana gelen bu değişiklikler hibernasyon sonrası ortadan kalkmıştır.

Abstract:
Spermophilus citellus, taken from their natural environment, were fed and preserved under laboratory conditions during the experiments. Experimental groups in hibernation and after hibernation were dissected under anesthesia, and tissue samples were taken from the liver and small intestine for examination under both light microscopy and electron microscopy. Some changes were observed in the small intestine and liver tissues of S. citellus during and post-hibernation. During hibernation in the small intestine, it was determined that the villi lengths and crypt depths decreased, epithelial cells were fragmented and areas of inflammation (especially around blood vessels) were formed. The decrease in villus length was observed mostly in the duodenum and least in the ileum. In the liver, it was determined that the glycogen particles decreased during hibernation and these particles were found in bulk according to the situation post-hibernation, and the glycogen particles, which were seen as stars post-hibernation, became rounded during hibernation. In addition, during hibernation in the liver, changes such as decrease in the number of glycogen particles around the nucleus and endoplasmic reticulum, shrinkage of mitochondria, deterioration of endoplasmic reticulum structures, increase in kupffer cells, narrowing of the lumen of hepatic veins were detected during hibernation. These changes that occurred in the small intestine and liver during hibernation disappeared post-hibernation.