Osmanlı'da modern kolluğa geçiş: 1903 Nizamnamesine göre Osmanlı Jandarma Teşkilatının kuruluşu
Transition to modern law enforcement in the Ottoman Empire: The establishment of the Ottoman Gendarmerie Organization according to the 1903 Gendarmerie Regulation
Yazar: OSMAN DİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT DÜZCÜ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Güvenlik teşkilatı = Security establishment ; Jandarma = Gendarmerie ; Kolluk hizmetleri = Police services ; Nizamnameler = Nizamnames ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; İç güvenlik = Internal security

Özet:
Osmanlı'da iç güvenlik alanında yeni tedbirler hem gereklilikti hem de isyan edenlerin hamiliğini yapan Batılıların bir isteğiydi. Modern Osmanlı iç güvenliği böyle bir sebepler dizisi içerisinde meydana getirilmeye çalışılmıştır. Özellikle Osmanlı taşrasında kaybolan huzuru yeniden tesis etmek için önce mülki bir çekirdeğin üzerine bina edilen zaptiye kurulmuş, daha sonra zaptiyenin mevcut hali ile yeterli gelmediği kanısına varılmış ve köklü bir revizyon yapma ihtiyacı hissedilmiştir. Osmanlı aydınında bu dönemde gelenek haline gelen Batılı örneğe bakarak yenilik yapmak jandarma için de geçerli olmuş; İtalya ve Fransa örneklerine bakıldıktan sonra Fransa örneğini bire bir denilebilecek bir ölçüde Osmanlı'ya tatbik etme kararı alınmıştır. 
Balkanlardaki isyan durumlarının giderek kızışması ve Batılıların da taraf olmasıyla Balkanlarda Osmanlı'ya iç güvenlik ile alakalı yeni sorumluluklar yüklemişlerdi. Bunlardan biri olan Mürzterg Planı çerçevesinde yeni iç güvenlik oluşturmak için çalışmalara başlayan Osmanlı jandarma nizamnamesi yapmaya koyulmuştur ve bu yeni teşkilatın kuruluş aşamasında İtalyan General Emilio De Giorgis'i görevlendirmiştir. Jandarmayı düzenleyen yeni nizamname yukarıda söylendiği gibi Fransız kaynaklı bir nizamname olup önce rapor olarak sunulmuş ardından 1903 yılında yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Nizamname,jandarmayı hizmete alım, hiyerarşi, görev çerçevesi, özlük hakları, iç disiplin, olağandışı görevleri, adli durumlardaki görevleri, mahkum nakillerinde, yol güvenliğinde olacakları rol gibi geniş bir çerçevede ele almıştır. Özellikle zaptiye döneminin keyfi davranışları engellenmek istenmiş, ast üst ilişkisini düzenleyen maddeler geniş bir çerçevede ele alınmıştır. Okur yazar olmak önemli görülmüş yükselmek için avantaj sağlamıştır. Bu yeni nizamname yürürlüğe girdiği yıldan itibaren büyük bir değişiklik yapılmaksızın Cumhuriyet devrine kadar fiilen yürürlükte kalmış 1930 yılında 1706 numaralı jandarma kanunu ile mülga hale gelmiştir.

Abstract:
In the Ottoman Empire, new measures in the field of internal security were
both a necessity and a desire of the Europeans who were the protectors of the rebels.
Modern Ottoman internal security has been tried to be created within such a series
of reasons. Especially in order to re-establish the lost peace in the Ottoman
provinces, the zaptiye, which was built on a civil core, was first established, and
then it was concluded that the zapiye was not sufficient in its current state and the
need for a radical revision was felt. It was also valid for the gendarmerie to innovate
by looking at the western example, which became a tradition for the Ottoman
intellectuals in this period. After looking at the examples of Italy and France, it was
decided to apply the example of France to the Ottoman Empire to an extent that can
be called one-to-one.
With the escalation of the revolts in the Balkans and the Westerners' taking
sides, they imposed new responsibilities on the internal security of the Ottomans in
the Balkans. The Ottomans, who started to work to create a new internal security
within the framework of the Mürzterg Plan, which is one of them, started to make
a gendarmerie regulation and appointed Italian General Emilio De Giorgis during
the establishment of this new organization. As mentioned above, the new regulation
regulating the gendarmerie is a French-sourced regulation, first presented as a
report and then published in 1903 and entered into force. The regulation dealt with
the gendarmerie in a wide framework such as recruitment, hierarchy, duty
framework, personal rights, internal discipline, extraordinary duties, duties in
judicial cases, their role in prisoner transfers and road safety. In particular, the
arbitrary behavior of the zaptiye period was tried to be prevented, and the articles
regulating the subordinate relationship were discussed in a wide framework. Being
literate was considered important and provided an advantage for promotion. From
the year it entered into force, this new regulation remained in effect until the
Republic era without any major changes.