Radyo ve tv kuleleri üzerinden teknolojinin ontolojik incelemesi: Torre de collserola
Ontological analysis of technology on radio and tv towers: Torre de collserola
Yazar: BERKE MEDER
Danışman: DOÇ. DR. NESİP ÖMER EREM
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Megastrüktür = Megastructure ; Sibernetik = Cybernetics ; Teknoloji felsefesi = Philosophy of technology ; Teknoloji okuryazarlığı = Technology literacy

Özet:
Tez kapsamında teknoloji kavramı "bizi yapan şeyleri yaptığımız" ilişkisel bir ontolojinin parçası olarak değerlendirilmektedir. Kısacası teknoloji, en geniş tanımı ile insanoğlunun doğa ile kurduğu ilişkide hayatını sürdürmek için ürettiği, bunu yaparken kendini tekrar tekrar tanımladığı tüm süreçleri, nesneleri içeren ve içinde bir miktar kendini aradığı bir kavram olarak değerlendirilmektedir. 
Teknolojinin ontolojik alanındaki okuma Martin Heidegger, Gilbert Simondon, Lewis Mumford, Jaques Ellul gibi isimlerle birlikte tartışılmaktadır. Tez, Simondon'un kurmuş olduğu yeni ontolojik alana göre canlı ve cansız varlıkların bir arada değerlendirilmesi ile birlikte yarı-kararlılık (metastability) ve ontogenez (ontogenesis) kavramları ön plana çıkartmaktadır. Simondon'un, Aristo'dan bu yana süren bireyleşme külliyatının insan odaklı yaklaşımına karşılık teknoloji kavramını insan olmayandan (non-human) başlayarak tartışması onu çağdaşlarından ayırmakta, bireyleşme kavramına olduğu kadar canlılık meselesine de yeni bir perspektif getirmektedir. Tez bu tartışmaların ardından, teknolojinin özünde yatan tartışmanın organiklik ve mekaniklik olduğunu savunmaktadır.
Fernández-Galiano'nun makine incelemesi tezin teorik strüktürünü kurma açısından organik ve mekanik ilişkisinde teknik nesneye bir yaklaşım yöntemi sunmaktadır. Tez kapsamında organik ve mekanik anlatısı mekanikliğin ne olduğu, mekanik nesne düşüncesinin zaman içerisinde nasıl evrildiği ve bu evrimleşme sürecinde organikliğin mekanikleşmeye karşı aldığı pozisyonu içermektedir. Tez mekanikliği hareket makinesi, enerji makinesi ve sensör makinesi olmak üzere farklı bağlamlarda incelemektedir ve teknolojik gelişmelerle birlikte mekaniklik ve organiklik arasındaki ilişkinin muğlaklaştığını, mekaniği organik olarak okuma ya da organiği mekanik olarak okuma pratiklerinin gittikçe birbirine geçtiğini öne sürmektedir. 
Norbert Wiener tarafından kullanılan sibernetik kavramı ise makinelere dair üçlü okumaya dördüncü olarak eklemlenerek, canlılık tartışmasına daha da yaklaştırmaktadır. Sibernetikleşme, organikliği daha yakından incelediğimiz ve etki-tepki mekanizmalarının dijital olarak tasarlandığı bir sistem bütünü olarak karşımıza çıkmaktadır. Kısacası, bir teknik nesnenin veri transferi, veriyi ekranlar aracılığla göstermesi, insanın verileri incelemesi ve kontrol panelinden sisteme müdahale edebilmesini kapsayan bu teori, günümüzde gelişerek yapay zeka, arttırılmış gerçeklik gibi güncel teknolojik gelişmelerin temelini oluşturmaktadır.
Mekanik olanın organiklik ile ilişkisinde "sensör makinesi olarak organizma" kısmını altyapı kavramı ile desteklemeyi amaçlamaktadır. Çünkü altyapı kavramı kent ve teknik nesne arasındaki akışa izin veren sistemleri ve dolayısıyla bir yapının onsuz düşünülmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ardından mimarlık alanında altyapı kavramının en sık karşılaşılan alanı olan megastrüktür imgelerine değinilmiştir. 
Bu noktada tez, radyo ve televizyon kulelerini bu altyapısallığın gözle görülebilir bir düğüm noktası ve kentsel bir simgesi olarak değerlendirmeyi önermektedir. Genel bir radyo televizyon kuleleri incelemesinin ardından tez kapsamında Barcelona'daki Torre de Collserola, radyo televizyon yapısı 1992 Barcelona olimpiyatları ve Barcelona kentsel planı bağlamında değerlendirilmektedir.
 Torre de Collserola yapısını teknik özellikleri yani tez kapsamında belirlenen hareket makinesi, enerji makinesi ve sensör makinesi kavramları ile değerlendirmeye alarak, kent ile olan ilişkisini kentte bir bilgi taşıyıcısı olarak Torre de Collserola'nın megastrüktür ve kent bağlamındaki organiklik tartışması yapılmaktadır. Yapılan değerlendirme sonucunda Torre de Collserola yapısının organiklik ve mekaniklik kavramları ile olan ilişkisinde radyo ve televizyon kulelerinin güncel durumu göz önünde bulundurularak organiklik kavramının baskın olduğu ileri sürülmektedir. Radyo ve televizyon kuleleri mimarlık bağlamında mekaniklik kavramı ile ön plana çıksa da tez kapsamında Collserola'nın organiklik potansiyeli barındırdığı savunulmaktadır.
Tezin mekanik olana dair anlatısını teknolojik nesne okuması kurarken, organik olana dair anlatısını ise kentsel bağlam kurmaktadır. Tez, kentsel bağlamda organikliği maddesel olmayan (immaterial) tarafından inceleme altına almaktadır.

Abstract:
Starting from the archaic discussions of the concept of technology, the thesis deals with the definitions and approaches of concepts such as technique, technical object, technology from Ancient Greece to the present within the scope of the philosophy of technology. According to Simondon, technology is the means by which invention, through invention, reveals and actually invents the workings of the world. The thesis' perspective on the concept of technology is part of a relational ontology where "we do the things that make us". Any tool that produces, transforms and directs us is within the definition of technology. Therefore, what is called technology today? More than the question, when is technology? question is asked. After all these discussions, within the scope of the thesis, technology, with its broadest definition, is evaluated as a concept that includes all the processes and objects that human beings produce to maintain their life in their relationship with nature, and in which they search for themselves to some extent.
Heidegger's thoughts on technology are in three important statements: 1) technology is different from modern technology; 2) that technology is a mode of revelation; 3) The ontological reading of the concept of technology, which is discussed over 3 different themes in relation to the statements "technology is not equivalent to the essence of technology", is based on Martin Heidegger's book The Question Concerning Technology (1977) and deepened with Gilbert Simondon's discussions on the theory of individuation.
  Simondon, who forms the basis for the vitality questioning of technical objects in the thesis, differs from the human-oriented approach of the individuation corpus that has continued since Aristotle, and his discussion of this concept starting from the non-human distinguishes him from his contemporaries and brings a new perspective to the concept of individuation as well as to the issue of vitality. .. The questioning of the vitality of technical objects is discussed in the literature with the duality of organic and mechanical, which is the field of discussion of engineering and biology disciplines. Beyond a chronological study of technological development, academic architect Luis Fernández-Galiano examines machines in different contexts: motion machine, energy machine and sensor machine. Fernández-Galiano's analysis of machinery offers a method of approach to the technical object in its organic and mechanical relationship in terms of establishing the theoretical structure of the thesis. . Within the scope of the thesis, the narrative of this section includes what mechanicalness is, how the idea of mechanical object evolved over time, and the position that organicity takes against mechanization in this evolution process. Academic architect Luis Fernández-Galiano argues that the relationship between mechanicality and organicity has become ambiguous with technological developments, and the practices of reading mechanics organically or reading organics mechanically are increasingly intertwined.
The concept of cybernetics, which was first used by Norbert Wiener, was examined in the context of city and object in order to bring the triple reading of machines closer to the discussion of vitality. The system, in which the data received through sensors from matter, energy and information flow as environmental inputs, is processed by a certain system software and creates feedback to its environment with a feedback system, is the most basic of cybernetic theory.
The thesis aims to bring a new perspective to the stance towards cybernetics with the concepts of infrastructure and digital connectivity, after Simondon's contribution and criticisms to cybernetics. From this point of view, he argues that a physical infrastructure and digital connectivity are critical in today's conditions for the feedback loop to work in a mechanical system. Infrastructure and connectivity concepts are a continuation of the review on organic and mechanical concepts. It aims to support the "organism as a sensor machine" part in the relationship of the mechanical with organicity with the concept of infrastructure. While the technological object reading establishes the narrative of the thesis about the mechanical, the urban context establishes the narrative about the organic.
The concept of infrastructure includes other important notions. The mostly non-human-centered existence of the infrastructure causes the infrastructure elements to be associated with uncanny areas, dark and run-down areas that are inhabited by people excluded by the society. For example, the community of homeless people under bridges and the increase in illegal artistic activities such as graffiti in tunnels strengthen the relationship between the uncanny and infrastructure objects. Infrastructures also appear as systems formed by being articulated with each other. For example, if we take a highway, the highway itself is an example of infrastructure and there is a rain gutter system attached to it and at the same time there are traffic lights to regulate the passage of vehicles.
It is possible to evaluate contemporary urban infrastructures through 3 elements: infrastructural elements that provide the flow of matter, infrastructural elements that provide energy flow and finally urban infrastructures that provide information flow. The triple separation of urban infrastructures is related to urban infrastructure technologies and technological objects in the scope of the thesis. The relationship between the 3 different meanings of the technological object (motion, energy and sensor) and the 3 different things (matter, energy and information) that flow in urban infrastructures in the previous chapters is very important within the scope of the thesis.
To summarize, the generally accepted concept of organicity can be defined in terms of being composed of systems, containing organisms that are part of an evolutionary process, and regulating a flow process.
The movement, energy and sensor machine readings that make up his mechanics narrative correspond to matter, energy and information flow in the city in his organic narrative. In cities, which Manuel Castells defines as the connection points between the global and the local, the equivalent of the global is space of flows and the local counterpart is the concept of space of places. Flow spaces, which represent networks that bring together people and activities in separate locations, determine their place in the global economy through the connectivity of cities in transportation, communication networks and their potential to use human resources effectively. In this respect, all networks that enable the flow of matter, energy and information in cities serve as an important bridge between the global and local context of the city.
Within the scope of the thesis, information and communication are examined in three main categories: Networks, nodes and fluids. Networks represent the digital connections of information; Nodes cover the physical environment necessary for established digital networks, and finally, fluids describe both producers and consumers of information flowing through networks and nodes. The urbanization process, along with the intense modernization, caused the need for planning as the industrial age triggered the migration around the world. Groups such as Archizoom and Archigram have produced solutions to urban problems by displaying different approaches to the way of planning modern cities.
At this point, the thesis proposes to evaluate the radio and television towers as a visible nodal point and an urban symbol of this infrastructuralism. After a general analysis of radio and television towers, Torre de Collserola in Barcelona is evaluated in the context of the 1992 Barcelona Olympics and the Barcelona urban plan.
  By evaluating the Torre de Collserola structure with its technical features, namely the concepts of motion machine, energy machine and sensor machine determined within the scope of the thesis, the discussion of Torre de Collserola's megastructure and organicity in the context of the city is made as an information carrier in the city, its relationship with the city.