Türkiye` de parasal aktarım mekanizmasının döviz kuru kanalı: VAR modeli analizi
Exchange rate channel of monetary transmission mechanism in Turkey: VAR model analysis
Yazar: DURMUŞ ÇAĞRI YILDIRIM
Danışman: DOÇ.DR. SEYFETTİN ERDOĞAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Parasal aktarım mekanizması merkez bankasının uygulayacağı para politikasıdeğişimlerinin ekonomi üzerinde yaratacağı etkileri göstermektedir. Ancak parapolitikasının fiyatları ve çıktıyı etkilediği kanallar hakkında görüş birliği yoktur.Literatürde genel olarak üç ya da dört kanalın varlığı kabul görmektedir; faiz kanalı,kredi kanalı ve varlık fiyatları kanalı. Döviz kuru kanalı ise bazı çalışmalarda tek birkanal olarak kabul edilirken, diğer çalışmalarda döviz kuru kanalı varlık fiyatlarıkanalına dahil edilmektedir. Açık bir ekonomide esnek döviz kuru altında parapolitikasının işleyişinin anlaşılması parasal aktarım mekanizması içinde döviz kurukanalının işleyişinin anlaşılmasına bağlıdır. Bu bağlamda bu çalışmada döviz kurukanalı incelenmektedir. Merkez bankası para arzını değiştirerek faizlerietkileyebilmektedir. Sermaye hareketleri ulusal ve yabancı faiz oranına duyarlıolduğundan dolayı faiz değişimleri sermaye hareketlerine neden olmaktadır. Sermayehareketlerinin değişimi ise ihracat ve ithalat hacmi üzerinden dış ticaret dengesini vegayri safi milli hasılayı etkilemektedir. Makroekonomik değişkenler ile döviz kurlarıarasındaki ilişkiler çoklu ve oldukça karmaşıktır. Ayrıca farklı dönemler içerisindedöviz kurlarındaki bir değişimin çıktı ve fiyatlar üzerindeki etkisi oldukça farklıolabilmektedir. Bu bağlamda döviz kuru kanalının incelenmesi ampirik bir konudur.Bu araştırmanın ana amacı döviz kuru kanalının 1995:01 ile 2006:12 arasındakidönemdeki etkinliğinin etki tepki fonksiyonu ve Varyans ayrıştırması analizlerikullanılarak araştırılmasıdır. Parasal aktarım mekanizmasının döviz kuru kanalınınekonomi üzerinde sahip olduğu etkiler, ekonominin dışa açıklığı, döviz kuru rejimi,bankaların açık pozisyonları, sermaye hareketliliğinin yapısı, reel döviz kuru vedolarizasyon gibi birçok faktöre bağlıdır. Ampirik analiz döviz kuru kanalının ekonomiüzerinde güçlü bir etkiye sahip olmadığını göstermektedir. İhracattan doğan kayıp ileithalat doğan kazanç etkilerinin birbirini nötrlemesinden dolayı döviz kuru kanalınınekonomi üzerindeki etkisi kısmen görülmektedir.Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru Kanalı, Parasal Aktarım Mekanizması, Döviz KuruKanalının Belirleyicileri, VAR Modeli, Türkiye

Abstract:
Monetary transmission mechanism illustrates the effects of monetary policychanges to be practiced by central bank on the economy. However, there is noagreement about the channels in which monetary policy affects prices and output. Ingeneral, three or four channels are accepted within the literature: interest rate channel,credit channel and asset prices channel. Exchange rate channel is sometimes accepted asa single channel and in other studies it is included in asset prices channel. In an openeconomy, understanding the processing of monetary policy under the flexible exchangerate depends on understanding the processing of exchange rate channel within themonetary transmission mechanism. In this context, this study analyzes the exchange ratechannel. Central Bank may change money supply and affect the interests. Since capitalmovements are sensitive to national and foreign interest rate. Interest changes causecapital movements. Capital movements? changes can also affect the balance of foreigntrade and gross national product through export and import value. The relationshipbetween macroeconomic variables and exchange rates are multiple and quiet complex.Furthermore, the effect of changes in exchange rates during different periods on outputand price may be quite different. In this context, analyzing the exchange rate channel isan empirical issue.The main objective of this study is to search the efficiency of exchange rate channelbetween the periods 1995:01 and 2006:12 using impulse response function and variancedecomposition analyses. The effects of exchange rate channel of monetary transmissionmechanism on economy depend on several factors such as economy?s openness,exchange rate regime, banks? short positions, structure of capital movements, realexchange rate and dollarization. Empirical analysis illustrates that exchange ratechannel does not have strong influence on economy. Since effects of loss resulting fromexport neutralize the effects of profit resulting from import, effects of exchange ratechannel on economy can be seen partly.Key words: Exchange Rate Channel, Monetary Transmission Mechanism, Determinersof Exchange Rate Channel, VAR Model, Turkey