Aile mahkemeleri uygulamalarında yaşanan sorunların aile mahkemesi uzmanlarının tükenmişlik düzeylerine ve iş doyumlarına etkisi
The effect of problems experienced in family court practice on family court practitioners? burn-out level and job satisfaction
Yazar: ELVAN ATAMTÜRK
Danışman: PROF. DR. İLHAN TOMANBAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile mahkemeleri = Family courts ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Tükenmişlik = Burnout ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, aile mahkemeleri uygulamalarında yaşanan sorunların, aile mahkemesi uzmanlarının tükenmişlik düzeylerine ve iş doyumlarına etkisinin incelenmesidir.Bu çalışma betimsel bir çalışmadır. Tamsayım yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışmada Türkiye'de aile mahkemelerinde çalışan 131 aile mahkemesi uzmanına ulaşılmıştır. Araştırmada veriler, sosyo-demografik bilgilerin yer aldığı kişisel bilgi formu, aile mahkemeleri uygulamalarında yaşanan sorunların yer aldığı soru kâğıdı, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Minnesota İş Doyum Ölçeği'ni içeren dört veri toplama aracı kullanılarak elde edilmiştir.Elde edilen verilerin istatistiksel analizlerinde, çoklu gruplarda tek yönlü varyans analizi ve ikili gruplarda t-testi kullanılmıştır. Farkın kaynağını belirlemek için Scheffe Çoklu Karşılaştırma Testi ve Tukey HSD Testi uygulanmıştır. Edinilen tüm sonuçlar için anlamlılık değeri p<0,05 olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı olarak kabul edilmiştir.Elde edilen bulgulara göre yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma, çalışılan kadro, mezun olunan bölüm, aile mahkemelerindeki görev süreleri ve adlî sistemdeki hizmet süreleri değişkenlerinin tükenmişlik ve iş doyumu üzerinde etkili bir değişken olmadığı saptanmıştır.Aile mahkemesi uzmanlarının, tükenmişlik düzeyleri ve iş doyumlarının ortalamalarına bakıldığında; duygusal tükenmişliklerinin orta düzeyde olduğu (¯X=14,80), düşük düzeyde duyarsızlaşma gösterdikleri (¯X=4,44), kişisel başarı noksanlığının yüksek düzeyde olduğu (¯X=20,92), iş doyumlarının ise (¯X=63,33) nötr düzeye yakın bir seviyede olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.Teknik işleyiş açısından yaşanan sorunların tükenmişlik düzeylerine ve iş doyumlarına etkisi incelendiğinde, adlî sistemin bir parçası olarak görülmeme sorunu ile iş doyumu arasında; işbirliği yapma sorunu ile duygusal tükenme arasında; eşgüdüm sorunu ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında; işyükü sorunu ile duygusal tükenme arasında; meslekî değerlendirmeleri özgürce yapamama sorunu ile iş doyumu arasında; vakalar hakkında görüş bildirmek için yeterli zamanın olmaması sorunu ile duygusal tükenme ve iş doyumu arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Buna karşın hâkimlerle bireysel sorunlar yaşama durumları ile tükenmişlik ve iş doyumu arasında; adlî sistemde yer alan diğer personelle sorun yaşama durumları ile tükenmişlik ve iş doyumu arasında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Çalışma ortamı açısından yaşanan sorunların tükenmişlik düzeylerine ve iş doyumlarına etkisini incelediğinde, vakalar için ayrı bir oda olmaması sorunu ile duygusal tükenme ve iş doyumu arasında; bilgisayar, yazıcı, kırtasiye malzemesi gibi materyallerin eksikliğinden kaynaklanan sorunlar ile duygusal tükenme ve iş doyumu arasında; yapılan işe göre alınan maaşın yetersiz bulunması sorunu ile duygusal tükenme ve iş doyumu arasında; diğer mahkemelere bilirkişi olarak görevlendirildiğinde ücret alamama sorunu ile duygusal tükenme ve iş doyumu arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır.Altyapısal sorunlardan görev tanımının yapılmamış olması sorunu ile duygusal tükenme ve iş doyumu arasında; sosyal incelemelerde güvenlik sorunu ile duygusal tükenmişlik ve iş doyumu arasında; yeterince hizmet içi eğitim alamama sorunu ile duygusal tükenme arasında anlamlı farklılık olduğu; buna karşın sosyal incelemelerde araç tahsisi sorunu ve sosyal incelemeler için yol ücreti alamama sorunu ile tükenmişlik ve iş doyumu arasında herhangi bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Sonuç olarak aile mahkemesi uzmanlarının sosyo-demografik özelliklerinin tükenmişlik düzeylerine ve iş doyumlarına etkisinin genel anlamda olmadığı; bununla beraber uygulamada yaşanan sorunların tükenmişlik düzeylerine ve iş doyumlarına olumsuz yönde güçlü bir etkisinin olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The general purpose of this study is to determine the effect of problems experienced in family court practice on family court practitioners? burn-out level and job satisfaction.This is a descriptive study. This study which had been carried out by the technique of full-enumeration, 131 family court practitioners working in Turkey were reached. The data from participants had been taken under the topics of socio-demographic characteristics, problems experienced in family court practice, Maslach Burn-Out Inventory and Minnesota Job Satisfaction Inventory included in the survey form.One Way ANNOVA and t-test had been used for analysis of data. During further analysis of the data, Scheffe test and Tukey HSD testhad been utilized. To determine the source of the difference Scheffe test had been used while in cases where no difference is detected Tukey HDS test had been used. For the result meeting significance value of p<0,05 had been considered significant.It had been found that variables of age, gender, marital status, having children, vocational position, the department of graduation, working period in family courts and working period in the juridical system are not significant in relation to burn-out and job satisfaction.When the average of family court practitioners? burn-out level and job satisfaction level are examined; emotional exhaustion turned out to be at medium level (¯X=14,80), depersonalization level was determined to be low (¯X=4,44) while the level of personal accomplishment turned out to be high (¯X=20,92) and lastly their level of job satisfaction was found close to being neutral (¯X=63,33).In terms of the technical process, when the effect of experienced problems on burn-out level and job satisfaction; it had been found that the difference between the problem of being ignored as a part of juridical system and job satisfaction is significant while the problem of cooperation and emotional burn out and depersonalization has significant difference; the problem of work load and emotional burn out has significant difference; there is significant difference between being limited about professional evaluation and job satisfaction and the lack of time for presenting evaluations of clients and emotional burn out as well as job satisfaction; as opposed to these findings it had been found that experiencing personal problems with court judges and burn out and job satisfaction has no significant difference while it had been found to be the case in terms of the relation between experiencing problems with personnel in the juridical system and burn out and job satisfaction.In terms of work environment, when the effect of experienced problems on job satisfaction is analyzed it had been found that there is significant difference between lack of a separate room for working with clients and emotional burn out and job satisfaction; the problems stemming from the lack of materials and tools like computers, printers and stationeries and emotional burn out and job satisfaction; the problem of perceiving the salary insufficient for the job and emotional burn out and job satisfaction; the lack of payment when assigned as expert witness in another court and emotional burn out and job satisfaction.It had been found that there is significant difference between the lack of the definition of job due to infrastructural problems and emotional burn out and job satisfaction; the problem of security during social evaluation and emotional burn out and job satisfaction; the problem of the lack of sufficient in-service training and emotional burn out while there is no significant difference between the problem of the lack of allocation of vehicle during social evaluation and emotional burn out and job satisfaction; the lack of road fee payment and emotional burn out and job satisfaction.Consequently, it had been found that the effect of family court practitioners? socio-demographic characteristics on their burn out level and job satisfaction is generally non-existent while the problems during the application has much stronger effect on their burn out level and job satisfaction.