Öğrenciler arasında gerçekleşen zorbalık eylemleri ve zorbalık konusunda öğrencilerin, öğretmenlerin, ve okul yöneticilerinin görüşleri ve tutumları
Bullying incidents taking place among students and students', teachers' and school administrators' attitudes and views on bullying incidents
Yazar: SEMİH İRFANER
Danışman: PROF. DR. Ş. ŞULE ERÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireysel şiddet = Individual intensity ; Endüstri meslek liseleri = Industrial vocational high schools ; Lise öğrencileri = High schools students ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Okul yöneticileri = School administrators ; Suçlu çocuklar = Delinquent children ; Tutumlar = Attitudes ; Zorbalık = Bullying ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Şiddet = Violence

Özet:
Araştırmanın temel amacı Ankara İli Sincan Endüstri Meslek Lisesi öğrencileri arasında yaşanan zorbalık olaylarının ve bu konuda öğrencilerin, öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin görüşlerini incelemektir. Tarama türü bir araştırma modeli kullanılmıştır. Zorba ve mağdur öğrencilerin zorbalık deneyimlerini ölçmek ve zorbalık hakkındaki görüşlerini öğrenmek için Olweus Zorba Mağdur Anketi uyarlanmış ve uygulanmıştır. Öğretmenlerin okullarında yaşanan zorbalık olayları ile ilgili tutumlarını öğrenmek için Zorbalıkla baş etmek: Öğretmen Anketi uyarlanmış ve uygulanmıştır. Geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları yapılan araç, geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Okul yöneticilerinin okulda yaşanan zorbalık olayları ile ilgili görüşlerini almak için yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılmıştır.Araştırmaya Ankara ili Sincan Endüstri Meslek Lisesi'nde 2008-2009 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde kayıtlı öğrencilerin 673'ükatılmıştır. Okulda kız öğrenci sayısı yok denecek kadar az olduğu için kız öğrenciler örnekleme dahil edilmemişlerdir.Araştırmada elde edilen sonuçlar kısaca şöyledir:1- Araştırmaya katılan öğrencilerin yarıya yakını en az bir veya iki kez zorbalığa maruz kaldıklarını bildirmişlerdir. Duyguysal zorbalık, zorbalığa maruz kalan öğrenciler tarafından en çok maruz kaldıkları zorbalık türü olarak tanımlanmıştır. Bunu sözel zorbalık izlemekte, fiziksel zorbalık ise son sırada yer almaktadır. Öğrenciler en çok sınıf arkadaşlarının, daha sonra bir üst sınıftaki öğrencilerin zorbalığına maruz kaldıklarını ifade etmişlerdir. Mekân olarak en çok okul bahçesinde zorbalığa maruz kaldıklarını aktarmışlardır.2- Zorbalığa maruz kalan öğrencilerin %24,5'u bu deneyimlerini arkadaşları ile %12,3'ü sınıf öğretmenleri ile ve sadece %8,4'ü aileleri ile paylaşmaktadırlar.3- Araştırmaya katılan öğrencilerin %26'sı ayda bir kez, %8,8'i ayda iki yada üç kez ve % 7,3'ü ise haftada bir ile birden fazla kez zorbalık yapmaktadır. Zorbalık eylemleri arasında birinci sırada sözel, ikinci sırada fiziksel zorbalık eylemleri gelmektedir.4- Araştırmaya katılan öğrencilerin yarıya yakını öğretmenlerinin okulda zorbalıkla yeterince mücadele etmediğini düşünmektedir.5- Sincan Endüstri Meslek Lisesi'nde görev yapan okul yöneticileri, okulda zorbalık olaylarının neredeyse hiç gündeme gelmediğini, gelse bile bu olayların sayısının bir elin parmağını geçmediğini belirtmişlerdir. Bununla beraber okul yöneticilerinin zorbalık kavramını sadece fiziksel eylem olarak algıladıkları anlaşılmaktadır. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin okulda yaşanan zorbalık olaylarını ciddiye almadıklarını, bu olayları kendi sorumluluklarında görmediklerini ortaya koymaktadır. Öğrenci görüşleri incelendiğinde öğrencilerin zorbalıktan korktukları, zorbalığı sorunların bir çözümü olarak gördükleri ancak zorbalık mağdurlarına da sempati besledikleri anlaşılmaktadır.6- Öğretmenlerin zorbalık konusundaki görüşlerinin cinsiyet, kıdem ve branşa göre değişmediği ve istatistiksel açıdan aralarında anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
The basic aim of this study is to analyze the bullying incidents taking place among the students at Sincan Vocational High School in the province of Sincan, Ankara as well as the obtained students?, teachers?, school administrators? views and attitudes. The research has been designed with a survey model. In order to assess the bullying frequency of bullying experience and elicit their views on bullying, Olweus Revised Bully Victim Questionnaire tool has been adapted from English into Turkish and used with the students. In order to find out the attitudes of teachers at the vocational high school, Ken Rigby?s Handling Bullying: Teacher Questionnaire has been adapted from English into Turkish and used with the teachers. The validity and reliability tests of the tool have been completed and the tool has been found both valid and reliable to be used in the research. In order to elicit the administrators? views on bullying, a structured interview technique has been used.The research was conducted during the 2008-2009 academic year, Spring term at Sincan Vocational High School in the province of Sincan and 665 students participated in the research. Being few in number due to the school type, girls at the school were not included in the sampling.The obtained results at the end of the research are given below;1- Almost half of the students participating in the research stated that they had experienced bullying as a victim at least once or twice. Students declared that they had been exposed to emotional bullying most, secondarily verbal bullying and the least physical bullying. According to the results elicited from the students, their bullies are mostly from their own classrooms, the same level, secondarily from upper levels. Students also stated that the bullying incidents mostly occurred in the playground within the school premises.2- 24,5% of the students bullied shared their experiences with their friends at school, 12,3% with their class teachers, and only 8,4% with their parents and caregivers.3- Of the students participating in the research, 26% participated in bullying as a bully once a month, 8,8% two or three times a month, and 7,3% once or more a week. Bullies mostly prefer verbal and secondarily physical bullying types.4- Almost 50% of the students believe that the school teachers do not get involved in activities enough regarding handling and preventing bullying incidents.5- The school administrators believe that bullying incidents rarely take place or quite few at Sincan Vocational High School. In addition to that it has been found that they associate bullying with physical violence. The other significant outcome of the research is that teachers are found to be reluctant towards the bullying incidents and do not consider it their responsibility. As for the students? views, they are afraid of bullying incidents and consider them as a threat against their lives, consider bullying as a solution to problems however they feel sympathy towards the victims of bullying.6- According to the statistical analysis, teachers? attitudes towards bullying incidents are the same in terms of their gender, years of experience, and subject matter and there is no statistical difference between them.