Havalimanlarında operasyonel etkinlik ölçümü: Seçilmiş havalimanlarında bir uygulama
Operational efficiency measurement at airports: An application in selected airports
Yazar: VEYSİ ASKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜNAL BATTAL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Hava alanları = Airports ; Operasyonel etkinlik = Operational efficiency ; Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile birlikte kullanımı her geçen gün artan hava taşımacılığı modunun en önemli paydaşlarından biri olan havalimanlarının önemi artmıştır. Havalimanlarının yaygın bir şekilde kullanılması belirli bir aşamadan sonra havalimanlarında yoğunluktan kaynaklı kapasite sorunun yaşanmasına neden olmuştur. Bunun sonucunda havalimanlarının daha etkin ve verimli kullanılabilmesi için havalimanı yöneticileri tarafından bir takım çalışmalar yapılmıştır. Büyük yatırımlar gerektiren havalimanlarının sadece finansal açıdan değerlendirilmesinin verimlilik açısından karşılaştırma olanağı sağlamadığı düşünülmektedir. Bu açıdan havalimanlarının faaliyetlerini verimli ve etkin bir şekilde sürdürebilmeleri için operasyonel açıdan da değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
	
Bu çalışmada ilk olarak performans ve performans ölçüm sistemleri hakkında ayrıntılı bir şekilde bilgi verilmiş, ardından havalimanlarında performans ölçümünün nasıl yapıldığı anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise Veri zarflama analizinde kullanılan modeller hakkında bilgi verilmiş ve hangi modellerin kullanılacağı belirtilmiştir. Son bölümde ise 2014 yılında ACI (Airport Councıl International) tarafından yapılan sıralamada yolcu trafiği açısından dünyanın en büyük 25 havalimanı içerisinde verilerine ulaşılabilen 20 havalimanın etkinlik ölçümü veri zarflama analizi aracılığı ile yapılmıştır. Uygulama aşamasında 4 adet girdi 3 adet çıktı analize dâhil edilmiştir. Havalimanı sayısının fazla olmasından dolayı etkinlik ölçümü Deap programı ile yapılmıştır. Uygulama aşamasında temel veri zarflama analizi modelleri olan CCR modeli İle BCC modeli kullanılmıştır. CCR modeli ile yapılan etkinlik ölçümünde 10 havalimanın etkin çıktığı 10 tanesinin ise etkin çıkmadığı görülmüştür. Girdi odaklı BCC modeli ile yapılan etkinlik ölçümünde 14 havalimanın etkin çıktığı 6 havalimanın ise etkin çıkmadığı görülmüştür. Çıktı odaklı BCC modelinde ise 13 havalimanın etkin çıktığı 7 havalimanın ise etkin çıkmadığı tespit edilmiştir. Ardından etkin çıkamayan havalimanlarının etkin duruma geçebilmesi için örnek almaları gereken referans havalimanları belirlenmiştir. Son bölümde ise etkin çıkmayan havalimanlarının etkin olabilmeleri için girdi ve çıktı değişkenlerini ne kadar arttırmaları veya ne kadar azaltmaları gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
Today, with the technological advancements, the use of air transportation mode is increasing day by day. The importance of airports which are one of the most important shareholders in air transportation mode is increasing. The intensive use of airports led to capacity problems. To solve these problems, airport managers did some studies to use airports more efficient and productive. The evaluation of airports which requires high amount of investment only with regard to finance is not sufficient in comparing airports' productivity. Airports should be evaluated with operational aspects in order to sustain airport activities efficiently and productively.

In this study, firstly, performance and performance measurement systems were explained in details and then, how performance measurement are done at the airports were explained. In the third part, models which are used in the data envelopment analysis were mentioned and which models were utilized. In the last part of the study, 20 airports among the biggest 25 airports (Airport Council International 2014 ranking) with regard to passenger numbers and 3. Airport in İstanbul Which will be operational in the first part of 2018 were analyzed with data envelopment analysis to reveal effectiveness measurement. In practice, 6 inputs and 3 outputs were included in the analysis. Due to high numbers of airports, Deap program was utilized. In practice, CCR and BCC models which belong to basic data envelope analysis were utilized. According to CCR model, 16 airports were evaluated as efficient and 4 airports were evaluated as inefficient. According to BCC model, 16 airports were determined as efficient and 4 airports were determined as inefficient. After that, to make inefficient airports into efficient airports, reference airports were determined. Lastly, how much the increase and decrease in input and output variables were determined to make inefficient airports into efficient airports.