Çocukluk çağında psikiyatrik belirtiler ve baş ağrısı ilişkisi
The relationship between psychiatric symptoms and headache in childhood
Yazar: ARZU YAVUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ERSÖZ ALAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ağrı = Pain ; Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Psikiyatrik belirtiler = Psychiatric symptoms ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Bu çalışma çocuk ve ergen ruh sağlığı polikliniğine başvuran 8-
16 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlerin, yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş kendi 
sosyal çevrelerindeki psikiyatrik yakınması olmayan akranlarıyla baş ağrısı ve 
psikiyatrik belirtiler açısından karşılaştırıldığı kesitsel bir vaka kontrol çalışmasıdır. 
Araştırma grubuna 8-16 yaş arasında, ilk kez polikliniğe başvuran, daha önce baş ağrısı 
şikayeti ile tıbbi yardım arayışı olmamış ve son 3 aydır psikotrop ilaç kullanmamış 
102 çocuk ve ergen (31 (%30.4) kız) alınmıştır. Kontrol grubuna ise araştırma grubuna 
alınan çocuk ve ergenlerin yakın çevresinde benzer yaş ve cinsiyette olan, daha önce 
psikiyatrik ve baş ağrısı yakınması olmamış 100 çocuk ve ergen (37 (%46.5) kız)
alınmıştır. Çocuk ve ergenlerden Baş Ağrısı Nedeniyle Ergenlerin Yaşadığı Sıkıntılar 
(HARDSHIP) Anketi, Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Çocuklar için 
Durumluk ve Kaygı Envanteri (ÇDKE-ÇSKE), Çocuklar İçin Uyku Kalitesi Ölçeği ve 
Uyku Değişkenleri Anketi(ÇUK-UD) ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. 
Ebeveynlerden sosyodemografik bilgi formu, Yenilenmiş Conners Anababa 
Derecelendirme Ölçeği KısaTürkçe Formu (Y-CAD-K), Güçler ve Güçlükler Anketi 
(GGA) veÇocuklar İçinUyku Bozuklukları Ölçeği'ni (ÇUBÖ) doldurmaları 
istenmiştir. Araştırma grubunda hem tek ebeveyn hem de geniş aile yapısı, anne ve 
babalarda kronik hastalık tanısı, babalarda baş ağrısı bozukluğu tanısı ve olumsuz 
yaşam olayı daha fazla saptanmıştır. Araştırma grubunun HARDSHIP'de'geçen yıl 
içerisinde baş ağrısı olma durumunu' daha fazla bildirdikleri ve yaşam kalitesine dair 
soruları daha fazla olumsuz yanıtladıkları gözlenmiştir. Ayrıca araştırma grubunda 
ÇDÖ, ÇDKE, ÇSKE, Y-CAD-K, GGA, ÇUBÖ, ÇUK-UD puanlarının kontrol 
grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırma grubu 
içerisinde geçen yıl baş ağrısı olanların olmayanlara göre daha yüksek ÇDÖ, ÇDKE 
ve ÇSKE puanlarına sahip olduğu gözlenmişken; GGA, Y-CAD-K, ÇUBÖ ve ÇUKUD puanları açısından gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. 
Örneklemde son 1 hafta içinde baş ağrısı olan gün sayısı ile ÇDÖ, ÇDKE, ÇSKE, 
GGA – Aşırı hareketlilik, Duygusal sorunlar, Akran sorunları, Toplam puan, ÇUBÖ -
uykuyu başlatma ve sürdürme sorunları, uykuda solunum sorunları aşırı uykululuk 
sorunları ve ÇUK-UD - uyku kalitesi puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki 
saptanmışken Y-CAD-K puanları arasında bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak 
psikiyatrik yakınması ve baş ağrısı yakınması olan çocuk ve ergenlerde daha yüksek 
oranlarda depresyon, durumluk ve sürekli kaygı belirtileri olduğu saptanmıştır. 
Psikiyatrik yakınması olan çocuk ve ergenlerde son bir haftada baş ağrısı olan gün 
sayısı arttıkça hem depresyon ve kaygı belirtileri hem de uyku sorunları artmıştır. 
Psikiyatrik yakınması olan çocuk ve ergenlerde baş ağrısı içe yönelim belirtileri ile 
ilişkili bulunurken dışa yönelim belirtileri ile ilişkili bulunmamıştır. Gelecekte 
yapılacak çalışmalarda baş ağrılarının tipi ile psikiyatrik belirtilerin tanısal olarak 
belirlenmesi tekrarlanması daha genellenebilir ve tutarlı sonuçlar elde edilmesini 
sağlayacaktır.

Abstract:
This is a cross-sectional case-control study 
in which children and adolescents between the ages of 8 and 16 who applied to the 
child and adolescent mental health outpatient clinic were compared with their peers 
in their social environment, matched for age and gender, in terms of headache and 
psychiatric symptoms.102 children and adolescents (31 (30.4%) girls) aged 8-16 
years, who applied to the outpatient clinic for the first time, had not sought medical 
help with headache complaints, and had not used psychotropicdrugs for the last 3 
months, were included in the study group.In the control group, 100 children and 
adolescents (37 (46.5%) girls)of similar age and genderin the immediate environment 
of the children and adolescents included in the study group with no previous 
psychiatric or headache complaints were included.Children and adolescents filled in 
Headache-Attributed Restriction, Disability, Social Handicap & Impaired 
Participation (HARDSHIP) Questionnaire, Children's Depression Scale (CDS), 
Children's State and Anxiety Inventory (CLE-MLS), Children's Sleep Quality Scale, 
and Sleep Variables Questionnaire (CDU-UD) scales. Parents were asked to fill out a
sociodemographic information form, the Revised Conners Parent Rating Scale Short 
Turkish Form (R-CPRS-S), the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), and 
the Children's Sleep Disorders Questionnaire (CSDQ).In the study group, both singleparent and extended family structure were more common, mothers and fathers had 
more chronic diseases, fathers had more headaches and more negative life events were 
reported.Also in the study group, more headaches in the past year, which is one of the 
screening questions in the HARDSHIP questionnaire, and more negativity in 
questions about the quality of life was reported.All scores of CDI, SAIC, TAIC, 
CPTR-RS, SDQ, SDSC, andSQS-SVQ were significantly higher in the study group.In 
the study group higher CDI, SAIC, and TAIC scores were found in those who had 
headache in the last yearfrom those who had not.Besides there were no significant 
differences between them in terms of CPTR-RS, SDQ, SDSC, and SQS-SVQ 
scores.A positive significant correlation was found between the number of days with 
headaches in the lastweek and CDI, SAIC, TAIC, Hyperactivity, Emotional problems, 
Peer problems, Total score for SDQ, problems in initiating and maintaining sleep, 
breathing problems during sleep, excessive sleepiness problems of SDSC, and SQSSVQ-sleep quality scores in the study group. This correlation was not found between 
the number of days with headaches in the last 4 weeks and CPTR-RS scores. As a 
result, children and adolescents with psychiatric complaints and headaches had higher 
rates of depression, state, and trait anxiety symptoms.In children and adolescents with 
psychiatric complaints, when the number of days with headaches increased in the last 
week, depression and anxiety symptoms with sleep problems also increased.While 
headache was associated with internalizing symptoms in children and adolescents 
with psychiatric complaints, it was not associated with externalizing 
symptoms.Studies on relationship between diagnosis of headache and psychiatric 
disorders will provide more consistent and generalizable results.