Duygusal uyaranların dikkat üzerindeki etkisinin göz izleme yöntemi kullanılarak incelenmesi
The investigation of the emotional stimuli on attention by using eye tracking method
Yazar: TÜLAY YILDIRIM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET KOYUNCU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Deneysel Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dikkat = Attention ; Duygu = Emotion ; Göz hareketleri = Eye movements ; Göz izleme = Eye tracking

Özet:
Duyguların değerlik ve uyarılma olmak üzere iki boyutunun olduğu düşünülmektedir. Değerlik, kişilerde yaklaşma ya da kaçınma tepkilerine yol açan uyaranın yarattığı etkinin olumlu ya da olumsuz olmasına işaret etmektedir. Uyarılma ise fizyolojik ve psikolojik açıdan uyanık olma düzeyini ifade etmektedir. Duygu ve dikkat çalışmalarında genellikle duygunun değerlik boyutuna odaklanılmaktadır. Uyarılma boyutu dikkati değerlik ile aynı yönde etkileyebileceği gibi farklı yönde de etkileyebilir. Bu çalışma kapsamında değerlik boyutuna ek olarak uyarılma boyutunun dikkat sistemi üzerindeki etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Uluslararası Afektif Fotoğraf Bataryası'ndan seçilen 128 fotoğrafın kullanıldığı iki ayrı deney düzenlenmiştir. Birinci deneyde hazırlama aşamasında farklı değerlik (olumsuz, nötr, olumlu) ve uyarılma (düşük, yüksek) düzeyindeki uyaranlar fiksasyon noktasının 5.2° periferalinde 450 ms. sunulmuştur. Hazırlama aşamasını maskeleme ve katılımcının tepki vereceği yoklama uyaranı takip etmiştir. İkinci deneyde rekabet durumunun yaratılması için hazırlama aşamasında nötr ve duygusal uyaran eşzamanlı olarak sunulmuş ve etkili işlemenin incelenebilmesi için katılımcıların göz hareketleri kaydedilmiştir. Katılımcılardan istenen, yoklama uyaranının hazırlama uyaranı ya da uyaranlarından herhangi biri ile aynı (fiziksel özellikleri farklı) ya da benzer olduğuna karar vermesidir. Yüksek uyarılma düzeyi her iki deneyde de daha geç tepkilere yol açmıştır. İkinci deneyde yüksek uyarılma düzeyindeki olumsuz uyaranlara bakma süresi daha kısa olmasına rağmen bu uyaranların tanınma performansının daha yüksek olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
The studies investigating emotion and attention revealed that emotional stimuli are processed more efficiently and capture attention more rapidly than neutral stimuli. Although some early studies have controlled for arousal and valence values of stimuli, these properties could be orienting attention in different ways. The aim of this study is to investigate the role of arousal (high vs. low) in addition to valence values (pleasant vs. unpleasant) of pictorial stimuli. Two experiments were conducted to assess preferential processing of different valence and arousal values of stimuli. In the first experiment one prime picture (neutral picture, high/low arousal, pleasant/unpleasant pictures) was presented 450 ms and peripherally 5.2° away from fixation. Masking (500 ms) and probe picture followed prime picture. In the second experiment two prime pictures (one neutral, one emotional) competing for processing resources were presented simultaneously and the eye-tracking methodology was used to assess the processing efficiency of stimuli. Subjects decided whether probe pictures were identical or related with prime picture(s). The stimuli were chosen from the International Affective Picture System (IAPS, 2008). High arousal stimuli were detected more quickly in both of experiments. In spite of shorter gaze duration, accuracy was higher for high arousal negative stimuli in the second experiment.