Devlet kurumlarının kriz dönemlerinde dezenformasyonla mücadele örneği: Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın deprem bültenleri
An example of state institutions combating disinformation in times of crisis: Analysis of earthquake bulletins of the Presidental Directorate of Communications
Yazar: AYŞE İREM SUNGAR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BARIŞ DOSTER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Yaşadığımız çağda, iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler hayatlarımızın her alanında 
etkili olmaktadır. Bilgiye erişimin kolaylaşması, pratik olarak insan hayatına birçok kazanım getirmiş olmasının yanında dezenformasyona da elverişli ortam sağlamıştır. Yalan haber kavramı iletişim tarihinde çok eski dönemlere dayansa da kitle iletişim araçları bu kavramı farklı boyutlarda incelememizi gerektirecek noktalara taşımıştır. Teknoloji, süratle güncellenerek geliştikçe, avantajlarının yanı sıra sürekli değişim geçiren problemleri de beraberinde getirmektedir. Sosyal medya, internetin yaygın olarak kullanılabilmesi ile oluşturulmuş, dönüşen iletişim ağlarındandır. Sıradan kişilerin aktif şekilde içerik üretebilmesine elverişli ve çift yönlü etkileşimin mümkün olduğu çok kullanışlı bir ortamdır. Sosyal medya mecralarında kişiler kendi konforlu ortamlarından rahatça sosyalleşebilme, haber alabilme, örgütlenebilme gibi kolaylıkları elde edebildikleri için bu ortamlar toplumlar için vazgeçilmez duruma gelmişlerdir. Çevrimiçi ortamlar habercilik pratiklerinde de önemli değişimlere yol açmıştır. Teknolojik kolaylıkların hayatlarımıza getirmiş olduğu kolaylıklar, dezenformasyon oluşturulmasına da son derece elverişlidir. Sosyal medyanın teknolojik imkanları sayesinde, hedef kitleler kolaylıkla etkilenebilir hale gelmişlerdir. Sosyal medya ortamlarında, paylaşılan bilgiler süzgeçten geçmediği için teyit edilebilmesi sıradan kullanıcılar için pek de mümkün olamamaktadır.Günümüzde, dezenformasyona maruz kalan okuyucu/ izleyici/ kullanıcıları doğru bilgilendirebilmek amacıyla, dünyada ve ülkemizde haber doğrulama platformları oluşturulmaya başlanmıştır. Bu platformların örnekleri, akademisyenler ve üniversite öğrencileri gibi gönüllüler ile medya kuruluşlarının oluşturduğu organizasyonlar etrafında konumlanmaktadır. Platformlar özellikle kriz, afet, seçim dönemlerindeki belirsizlik ortamları sebebiyle artan haber ihtiyacına yönelik, oluşan 
dezenformasyon bombardımanlarına karşı bilgilendirmeler yaparak, toplumlar açısından çok önemli 
görev üstlenmektedirler. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, dezenformasyon ile mücadele için 
kurum bünyesinde, Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'ni 2022 yılında hayata geçirmiştir. 
Çalışmamızda, bu devlet kurumunun faaliyetleri, 2023 senesinin Şubat ayında gerçekleşen 
Kahramanmaraş Depremleri özelinde incelenecek ve bu dönemdeki yayınlarının içerikleri analiz 
edilecektir. Bu doğrultuda, DMM koordinatörü Sayın İdris Kardaş'ın yardımcısı uzman, Sayın Mehmet 
Cihat Ağaç ile Ankara Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'ndaki ofislerinde, 07.10.2023 saat 
15:30'da 2 saat 30 dakikalık yarı yapılandırılmış mülakat da gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmamız, devlet kurumu kimliğiyle doğrulama platformu organizasyonu yürütmenin, kriz 
süreçlerinde ne derece etkin kullanıldığını ölçmek, yapılan uygulamaların kriz haberciliği açısından  
değerlendirilmesini yaparak, kurumun tarafsızlığı başta olmak üzere etkilerini ortaya koyabilmek 
amacıyla yapılmıştır.

Abstract:
In the age of we live in, developments in communication technologies have an impact on every 
aspect of our lives. Easier access to information has brought many benefits to human life in practice, as well as providing an environment conducive to disinformation. Although the concept of fake news dates back to ancient times in the history of communication, mass media have carried this concept to points that require us to examine it in different dimensions. As technology rapidly updates and develops, it brings with it constantly changing problems as well as its advantages. 
Social media is one of the transforming communication networks created with the widespread 
use of the internet. It is a very useful environment where ordinary people can actively produce content and where two-way interaction is possible. Social media channels have become indispensable for societies, as people can easily socialize, receive news, and organize from their own comfortable 
environments. Online environments have also led to significant changes in journalism practices. 
The conveniences that technological conveniences have brought to our lives are also extremely 
conducive to the creation of disinformation. Thanks to the technological opportunities of social media, target audiences have become easily influenced. Since the information shared in social media 
environments is not filtered, it is not possible for ordinary users to verify it. 
Today, news verification platforms have begun to be created in the world and in our country in 
order to accurately inform readers/ watchers/ users who are exposed to disinformation. Examples of 
these platforms are located around organizations formed by volunteers such as academics and university students and media organizations. Platforms undertake a very important task for societies by providing information against disinformation bombardments, especially for the increasing need for news due to uncertain environments during crisis, disaster and election periods. The Presidential Directorate of Communications launched the Anti-Disinformation Center within the institution in 2022 to combat disinformation. In our study, the activities of this government institution will be examined, and the contents of its publications will be analyzed. In our study, the activities of this state institution will be 
examined specifically in the context of the Kahramanmaraş Eathquakes that took place in February 2023 and the contents of its publications during this period will be analyzed. In this regard, a 2 hour and 30 minute semi- structured interview was held with the assistant expert of DMM coordinator Mr. İdris Kardaş, Mr. Mehmet Cihat Ağaç, in teheir offices at the Ankara Presidency Directorate of 
Communications, on 07. 10. 2023 at 15: 30. Our Research was conducted to measure how effectively running a verification platform organization with the identity of state institution is used in crisis journalism and to reveal its effects, especially the institution.