Ekonomi-çevre ilişkisi ve sürdürülebilir kalkınma: Ampirik bir değerlendirme
Economics-environment relationship and sustainable development: An empirical evaluation
Yazar: ONUR TUTULMAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞAHİNÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Zaman serileri analizi = Time series analysis ; Çevre = Environment ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve

Özet:
Sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilirlik konusu günümüzde gerek teorik alanda, gerekse de devletleri, kurumları ve uluslararası örgütleriyle tüm dünyayı içine alan politik uygulama alanında gündemdeki en sıcak konulardan birini oluşturmaktadır. Sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilirlik konusunun çevre, ekonomi ve sosyal boyutuyla geniş bir alanı kapsayan disiplinler arası (interdisipliner) yapısı ve aynı zamanda çözüm vizyonuyla gelen pragmatik ve politik tarafı bulunmaktadır. Bu çalışmada sürdürülebilir kalkınmanın disiplinler arası yapısı ve farklı disiplinler içinde gelişen farklı paradigmaların konuya yaklaşımı ile sürdürülebilir kalkınmanın çözüm vizyonu olma özelliği incelenmekte ve bu çerçevede önemli konu başlıklarıyla konu özetlenmeye çalışılmaktadır.Çalışmanın uygulama konusu çevre ve ekonomi arasındaki ilişkiye ilişkin önemli ve bir hipotezi ortaya koyan indirgenmiş form çevresel Kuznets eğrisi (ÇKE) üzerinedir. Analiz bölümü kendi içinde üç ayrı bölümde ele alınabilecek olup, ilk olarak 45 ülkenin 40 yıllık verilerinden oluşan panel veri analiziyle, çevre ve ekonomiyi temsilen, CO2 salımı (emisyonu) ve kişibaşı gelir arasındaki ilişkinin türü araştırılmakta, sonrasında bu panel veri içersindeki Türkiye serisi daha yakından zaman serisi analizi ile incelenmekte ve panel veri analizi ile ortaya çıkan sonuçların genel analiz çerçevesine uygunluğu tartışılmaktadır. Son olarak sürdürülebilir kalkınma içerisinde önemli bir konuyu oluşturmakta olan, GSYİH gibi salt büyüme ölçütleri yerine kullanılabilecek kalkınma ölçütlerine bir örnek oluşturan insani kalkınma indeksi (HDI) ile yapılan analiz gerçekleştirilmiştir. Ekonometrik analiz sonucu Türkiye analizinde birinci derecede entegre olan seriler arasında eşbütünleşme saptanmıştır. Panel veri analizi daha muğlak sonuçlar vermekle beraber eşbütünleşme yönünde bulgular ağır basmıştır. ÇKE modellerinin verdiği dönüm noktalarında önemli sapmalar görülmesine karşın genelde analiz sonuçlarının işaret ettiği ilişki türlerinin birbirleriyle uyum içerisinde olduğu tespit edilmiştir. İnsani kalkınma indeksi ile yapılan sınamaların da kübik formda bir ÇKE ilişkisi saptanmasına karşın, aynı veri uzunluğunun mevcut olmayışı ve dönüm noktalarının reel sayılarla ifade edilememesi, çevre-büyüme ve çevre-kalkınma ilişkileri arasında tam bir karşılaştırma yapmayı engellemektedir.

Abstract:
Sustainable development and sustainability subject is a hot issue both in the academical areas and in pragmatical and political applications for states, entities and international organizations. Sustainable development and sustainability has not only a wide interdisiplinary structure which includes environmental, economical and social dimensions, but also it has a political and pragmatical properties which is coming from its being solution vision. In this study, the interdisiplinary structure of the sustainable development and its different paradigms developed in different disciplines and also solution vision of sustainable development are being analysed and are being tried to summarised in this framework.At the emprical part of the study, reduced form environmental Kuznets curve (EKC) which propose an important theory on the relationship between environment and economics is applied. Econometrical analysis can be examined under three subdivision. First of all, a panel data analysis is applied, using 45 countries and 40 years time span panel and estimating the relationship between the CO2 emissions which is representing the environment and the GDP per capita which is representing the economical development. Then a time series analysis is applied as a country analysis, taking the Turkey time series from the same panel and comparing the results with the result of the general panel analysis. Finally, the analysis is repeated with using the human development index (HDI), which constitutes an important example in the framework of the important dispute of the alternative progress and development measurings for GDP. In the econometric analysis, a cointegration between the first degree integrated series of Turkey determined. Although being more ambigous, important signs are determined for a cointegration in the panel data analysis. In spite of the fact that a wide variety among the turning points because of the well known sensitivity of the EKC models, the results about the type of the relationship and their final indications are consistent. In the analysis part using with the HDI, a cubical form EKC relationship is determined, while the shorter time span of the data set and the having complex number roots for the turning points make it is not possible to make legitimate comparisons with the other EKC results.