Dişi akkeçilerde üreme aksı hormonlarının yıllık değişimi
Annual changes in the reproductive axis hormones in female white goats
Yazar: SİMGE TÜTENK DOĞDAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜRSEL DELLAL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Zootekni Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada. 1.5 yaşlı 5 baş ve 2.5 yaşlı 5 baş olmak üzere toplamda 10 baş dişi Akkeçi'de Gonadotropin Salgılatıcı Hormon (GnRH), Folikül Uyarıcı Hormon (FSH), Lüteinleştirici Hormon (LH) östrojen, progesteron ve prolaktin hormonlarının bir yıl boyunca değişimleri farklı fizyolojik dönemler, canlı ağırlık ve yaş faktörüne göre incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre dişi Akkeçilerde Aralık, Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım ayları ile aşım,gebelik,laktasyon dönemlerinde GnRH (ng/L), FSH (mIU/ml), LH (mIU/ml), östrojen (ng/L), progesteron (ng/ml) ve prolaktin (ng/mI) hormonlarının genel ortalamaları sırasıyla; 18.65±1.547, 19.10±1.390, 22.13±1.764, 18.77±1.664, 21.41±1.879, 22.67±2.054, 18.18±1.400, 19.90±1.744, 26.08±1.386, 16.46±1.462, 18.54±1.129, 16.44±1.145, 1.26±0.107, 1.24±0.158, 1.26±0.158, 1.30±0.167, 1.39±0.178, 1.26±0.163, 1.36±0.177, 1.21±0.164, 1.48±0.155, 2.36±0.189, 1.48±0.139, 2.30±0.256, 1.94±0.186, 2.25±0.232, 1.87±0.276, 1.75±0.244, 2.18±0.191, 2.17±0.154, 2.96±0.711, 1.96±0.236, 1.82±0.132, 2.60±0.339, 2.26±0.262, 2.29±0.175, 14.21±3.790, 8.66±3.536, 14.60±5.064, 13.16±4.404, 17.51±5.204, 15.90±4.530, 20.69 ±5.189, 20.29±5.113, 19.46±4.557, 24.51±5.436, 19.34 ±4.537, 18.43±4.461, 2.99±0.304, 4.09±0.373, 3.86±0.389. 3.22±0.371, 3.50±0.408, 2.43±0.350, 3.26±0.374, 2.93±0.358, 3.65±0.248, 3.54±0.317, 4.20±0.317, 4.00±0.366, 20.83±4.177, 12.47±4.388, 24.92±7.452, 23.15±6.821, 25.92±7.168, 34.34±7.431, 34.76±7.329, 34.34±6.681, 33.47±6.783, 40.45±7.425, 35.58±6.460, 29.85±6.150; 17.50±1.032, 19.02±0.726, 21.65±0,766, 1.92±0.092, 1.47±0.080 1.34±0.071, 2.43±0.203, 2.02±0.108, 2.22±0.154, 21.93±4.764, 13.81±3,192, 18.77±3.914, 3.87±0.234, 3.63±0.176, 3.15±0.149, 38.02±6.675, 22.24±4.863 ve 32.56±6.424 olarak tespit edilmiştir. Akkeçilerde LH dışındaki diğer hormonların ortalama değerler bakımından aylar arasında görülen farklılıklar istatistiksel olarak önemli (p<0.05) bulunmuştur. 1.5 ve 2.5 yaşlı dişi Akkeçilerde GnRH (ng/L), FSH (mIU/ml), LH (mIU/ml), östrojen (ng/L), progesteron (ng/ml) ve prolaktin (ng/ml) hormonlarının genel ortalamaları sırasıyla; 21.49±0.826, 17.29±0.852, 1.60±0.060, 1.55±0.062, 2.00 ±0.010, 2.44±0.101, 14.61 ±4.888, 21.72±4.930, 3.50±0.163, 3.61±0.170, 26.99±7.00 ve 34.89±7.01 olarak saptanmıştır. GnRH ve LH dışındaki hormonların ortalama değerleri bakımından yaş grupları arasında gözlenen farklılıkları istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır.

Abstract:
In this research, the annual changes in Gonadotropin-Releasing Hormone (GnRH), Follicle-Stimulating Hormone (FSH), Luteinizing Hormone (LH), estrogen, progesterone, and prolactin hormones were examined in a total of 10 female White goats, consisting of 5 goats aged 1.5 years and 5 goats aged 2.5 years, considering different physiological periods, body weight, and age factors. According to the research results, the general averages of GnRH (ng/L), FSH (mIU/ml), LH (mIU/ml), estrogen (ng/L), progesterone (ng/ml), and prolactin (ng/ml) hormones in female Akkeçiler during the months of December, January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, as well as during the breeding, pregnancy, and lactation periods, were determined follows: 18.65±1.547, 19.10±1.390, 22.13±1.764, 18.77±1.664, 21.41±1.879, 22.67±2.054, 18.18±1.400, 19.90±1.744, 26.08±1.386, 16.46±1.462, 18.54±1.129, 16.44±1.145, 1.26±0.107, 1.24±0.158, 1.26±0.158, 1.30±0.167, 1.39±0.178, 1.26±0.163, 1.36±0.177, 1.21±0.164, 1.48±0.155, 2.36±0.189, 1.48±0.139, 2.30±0.256, 1.94±0.186, 2.25±0.232, 1.87±0.276, 1.75±0.244, 2.18±0.191, 2.17±0.154, 2.96±0.711, 1.96±0.236, 1.82±0.132, 2.60±0.339, 2.26±0.262, 2.29±0.175, 14.21±3.790, 8.66±3.536, 14.60±5.064, 13.16±4.404, 17.51±5.204, 15.90±4.530, 20.69 ±5.189, 20.29±5.113, 19.46±4.557, 24.51±5.436, 19.34 ±4.537, 18.43±4.461, 2.99±0.304, 4.09±0.373, 3.86±0.389. 3.22±0.371, 3.50±0.408, 2.43±0.350, 3.26±0.374, 2.93±0.358, 3.65±0.248, 3.54±0.317, 4.20±0.317, 4.00±0.366, 20.83±4.177, 12.47±4.388, 24.92±7.452, 23.15±6.821, 25.92±7.168, 34.34±7.431, 34.76±7.329, 34.34±6.681, 33.47±6.783, 40.45±7.425, 35.58±6.460, 29.85±6.150; 17.50±1.032, 19.02±0.726, 21.65±0,766, 1.92±0.092, 1.47±0.080 1.34±0.071, 2.43±0.203, 2.02±0.108, 2.22±0.154, 21.93±4.764, 13.81±3,192, 18.77±3.914, 3.87±0.234, 3.63±0.176, 3.15±0.149, 38.02±6.675, 22.24±4.863 ve 32.56±6.424. In White goats, the differences observed between months in the average values of hormones, except for LH, were found to be statistically significant (p<0.05). The general averages of GnRH (ng/L), FSH (mIU/ml), LH (mIU/ml), estrogen (ng/L), progesterone (ng/ml), and prolactin (ng/ml) hormones in 1.5 and 2.5-year-old female Akkeçiler were determined as follows: 21.49±0.826, 17.29±0.852, 1.60±0.060, 1.55±0.062, 2.00±0.010, 2.44±0.101, 14.61±4.888, 21.72±4.930, 3.50±0.163, 3.61±0.170, 26.99±7.00, and 34.89±7.01, respectively. The differences observed between age groups in the average values of hormones, except for GnRH and LH, were not found to be statistically significant.