Para arzının kontrolü ve enflasyon ilişkisi: Para politikası uygulamaları ile analizi
The relationship between money supply control and inflation: Analysis with monetary policy applications
Yazar: ESENGÜL ÖZDEMİR ALTINIŞIK
Danışman: PROF. DR. BAŞAK TANINMIŞ YÜCEMEMİŞ
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Konvansiyonel bankacılık = Conventional banking ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies

Özet:
Ekonomide küreselleşme sürecinde sınırların kalkmasıyla ekosistemde alınan kararlar ülkeleri genel olarak etkilemeye başlamıştır. Bu nedenle merkez bankalarını yakından ilgilendiren para arzı ve enflasyon hedeflemesi gibi olgular ve bunların kontrolü önem kazanmıştır. Finansal piyasalarda finansal istikrarın sağlanması, güven ve kredibilitenin bozulmaması adına merkez bankalarına birtakım görevler düşmektedir. Merkez bankalarınca bu sorumlulukların yerine getirilebilmesi için gerekli olan önkoşullar sağlanmadıkça, ekonomilerde aksaklıklar yaşanması kaçınılmaz olmaktadır. Her devlet, küreselleşen ekonomide ortaya çıkan aksaklıkların ve sorunların bulaşıcı etkileri nedeniyle korumacı tavırlar sergileyerek merkez bankalarını, para politikalarından sorumlu tutmaktadır.
Bu çalışma ile merkez bankalarının para politikalarının para arzı üzerindeki etkileri ve bu etkilerin makroekonomik değişkenlere nasıl yansıdığını anlamaya odaklanırken, para arzının içselliği ve dışsallığı varsayımları çerçevesinde farklı iktisadi teorileri inceleyerek, para politikası uygulamalarının ekonomik istikrar üzerindeki rolü ele alınmaktadır. Para arzının kontrolü amacıyla kullanılan para politikalarının enflasyon, faiz ve diğer seçilmiş makroekonomik değişkenler üzerindeki etkilerini belirlemek amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, seçilmiş merkez bankalarının para politikalarının yıllar itibariyle nasıl değiştiği ve bu değişikliklerin para arzı ile enflasyon ilişkisi üzerindeki etkileri veri analiziyle irdelenmektedir. Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) para arzının kontrolünde enflasyon ilişkisi detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. TCMB'nin uyguladığı para politikalarının makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisi incelenmiş, seçilmiş diğer ülkelerin merkez bankalarıyla karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır.
Tezin metodolojisi, panel vektör otoregresif analiz yöntemlerini içermektedir. Bu yöntemler, para arzı değişkeninin diğer makroekonomik değişkenlerle nasıl ilişkili olduğunu anlamak için kullanılmıştır.
Sonuçlar, para arzının içselliğinin ve dışsallığının dikkate alınması gerektiğini ve para politikalarının, fiyat istikrarının yanı sıra finansal istikrarın da sağlanmasındaki önemli rolünü vurgulamaktadır. Bu tez, para politikası ve ekonomik istikrar arasındaki kompleks ilişkileri anlamak için kapsamlı bir inceleme sunmaktadır. Amprik bulgular, para politikalarının seçilmiş merkez bankalarının politika tercihleri ve ekonomik koşullarına bağlı olarak nasıl değişebileceğini ve bu değişikliklerin ekonominin genel sağlığı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır.

Abstract:
In the process of globalization in the economy, the removal of borders has led decisions in the ecosystem to generally affect countries. Therefore, phenomena such as money supply and inflation targeting, which closely concern central banks, and the control of these have gained importance. In financial markets, central banks have responsibilities to ensure financial stability, trust, and credibility. In the absence of the necessary prerequisites for central banks to fulfill these responsibilities, disruptions in economies become inevitable. Each state, due to the contagious effects of problems and disruptions arising in the globalized economy, holds central banks responsible for monetary policies by adopting protective attitudes.
This study focuses on understanding the effects of central banks' monetary policies on money supply and how these effects are reflected in macroeconomic variables. Within the framework of assumptions about the endogeneity and exogeneity of money supply, different economic theories are examined, and the role of monetary policy practices in economic stability is discussed. The aim is to determine the effects of monetary policies used to control money supply on inflation, interest rates, and other selected macroeconomic variables. In this context, how the monetary policies of selected central banks have changed over the years and the effects of these changes on the relationship between money supply and inflation are presented through tables. Additionally, using the example of the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT), the relationship between controlling money supply and inflation is explained in detail. The study examines the CBRT's monetary policies and their impact on macroeconomic variables, and a comparative analysis is conducted with central banks of selected other countries.
The methodology of the thesis includes panel vector autoregressive analysis methods. These methods are used to understand how the money supply variable is related to other macroeconomic variables. The results emphasize the importance of considering the endogeneity and exogeneity of money supply and highlight the significant role of monetary policies in ensuring financial stability. This thesis provides a comprehensive examination to understand the complex relationships between monetary policy and economic stability. Empirical findings demonstrate how monetary policies can change based on the policy preferences of selected central banks and economic conditions, and how these changes can impact the overall health of the economy.