İklim projeksiyonları kapsamında orta karadeniz bölgesi kuraklık analizi
Drought analysis of the central black sea region within the scope of climate projections
Yazar: SELÇUK ERDEM KURTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ASLI ÜLKE KESKİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Ülkemiz, küresel iklim değişikliğine karşı yerkürenin en hassas bölgelerinden birisidir. İklim değişikliğine bağlı olarak azalan yağışlı dönemler sonucunda dünya üzerindeki bir çok ülke ve bölge ile birlikte Türkiye'nin de yakın gelecekte daha sıcak ve kurak bir iklim yapısına sahip olacağı çalışmalarla ortaya konulmaktadır. Küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olarak normal seviyenin altında kalan yağış ve nem değerleriyle birlikte artan sıcaklık, buharlaşma ve kuru hava söz konusu kuraklığı meydana getirmektedir. Bazı araştırmacılar ekolojik dengeyi bozan bu değişiklerin son yıllarda çıkan ani bir değişim olmadığını ,bu değişimin beşeri varlıklar kadar eski tarihinin olduğunu söylerken, kimi araştırmacılara göre de modernite ve sanayi devrimi ile görüldüğünü ifade etmektedirler. 
Bu çalışmada 1971-2022 yılları arasındaki Amasya, Çorum, Ordu, Samsun ve Tokat illerinde gözlem yağış verilerine dayanarak oluşturulan iklim projeksiyonları kapsamında bölgenin kuraklık analizleri yapılmıştır. Halihazırda bulunan iklim projeksiyonu model ve senaryolarında, öncelikle model ile gözlem verileri arasındaki ilişkiler kıyaslanıp trendler incelendiğinde, gözlenen verinin trendine en yakın iklim modelinin HadGEM-ES2-ES olduğu belirlenmiştir. Belirlenen bu model eşliğinde şehrin, 2080 yılına kadar olan tahmini yağış değerleri çalışmada kullanılmıştır. Buna bağlı olarak belirlenen model senaryolarının tahmin edilen yağış değerleri ile Standartlaştırılmış Yağış İndeksi yöntemi kullanılarak kuraklık analizleri yapılmış, bölgenin kuraklık şiddetleri ve bölgeye etkisi ortaya konulmuştur. Standartlaştırılmış yağış indeksinde hem gözlem yağış verilerinin hem de iklim projeksiyonu kapsamındaki tahmin edilen yağış değerlerinin, 1 aylık, 3 aylık, 6 aylık ve 12 aylık standartlaştırılmış yağış indeksi diyagramları oluşturulmuş, kuraklık kategorilerindeki değişimler tespit edilmiştir.  Buna bağlı olarak bölgede normal kurak dönemlerin azaldığı ve orta şiddetli kuraklık ile çok yağışlı dönemlerin arttığı sonucu ortaya konmuştur.

Abstract:
Our country is one of the most sensitive regions of the world against global climate change. Decreasing rainy periods due to climate change. As a result, growth is beginning to emerge in which Turkey, along with many countries and regions around the world, will have a hotter and drier climate in the near future. As a result of global climate change, drought occurs when rainfall and humidity values remain below normal levels, along with increased temperature, evaporation and dry air. While some say that ecological disruptions are a change that has emerged in recent years and that this change is a formation as old as human beings, some researchers state that it emerged with modernity and the industrial revolution.
In this study, drought analyzes of the region were made within the scope of climate projections created based on observational rainfall data in the cities of Amasya, Çorum, Ordu, Samsun and Tokat between 1971-2022. In the currently available climate projection models and scenarios, when the relationships between the model and observation data were compared and the trends were examined, it was determined that the climate model closest to the trend of the observed data was HadGEM-ES2-ES. With this determined model, the city's estimated precipitation values until 2080 were used in the study. Accordingly, drought analyzes were made using the Standardized Precipitation Index method with the estimated precipitation values of the determined model scenarios, and the drought severities of the region and their impact on the region were revealed. In the standardized precipitation index, 1-month, 3-month, 6-month and 12-month standardized precipitation index diagrams were created for both observation precipitation data and predicted precipitation values within the scope of climate projection, and changes in drought categories were determined. Accordingly, normal dry periods have decreased and moderate drought and very rainy periods have increased in the region.