Hegemonik kültürleşme ve reklam ilişkisi: İbn Haldun'un Umran İlmi perspektifinden bir tartışma
The relationship between hegemonic acculturation and advertising: a discussion from Ibn Khaldun's perspective of Umran Science
Yazar: MİHRİCAN TEPE
Danışman: PROF. DR. VESİLE ÇAKIR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Reklamcılık Ana Bilim Dalı / Reklamcılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Reklamcılık = Advertising
Dizin: İletişim sosyolojisi = Communication sociology

Özet:
Bu çalışmada, İbn Haldun'un "Umran İlmi" perspektifinden bir yaklaşım benimsenerek hegemonik kültürleşmenin reklam mekanizmasındaki işlerliğine odaklanılmıştır. Çalışmanın temel amacı, hegemonik kültürleşmenin örüntülerini İbn Haldun'un "Umran İlmi" perspektifinde anlamak ve bu örüntülerin kurulmasında reklamın rolünü saptamaktır. Çalışma sahasında yorumsayıcı çatı perspektifinden fenomonolojik desende nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Biri göstergebilimsel çözümleme diğeri odak grup görüşmesi olmak üzere birinin diğerini takip ettiği iki nitel yöntemin birlikte kullanımı ile veri erişimi sağlanmıştır. Odak grup görüşmelerinde bir araştırma dokümanı olarak kullanılmak üzere seçilen reklam filmi aynı zamanda çalışmada analizi yapılması gerekli görülen bir envanter olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada, önce belirli kriterler çerçevesinde yapılan tarama sonucunda reklam filmi seçilmiş ve onun göstergebilimsel analizi yapılmıştır. Daha sonra bu reklam filminin izletildiği 5 ayrı oturumdan oluşan odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir.  Her iki teknikte de olasılıklı olmayan örneklem yönteminden amaçlı örneklem tipi tercih edilmiştir. Göstergebilimsel çözümlemede Roland Barthes'in analiz yöntemi takip edilmiştir. Odak grup görüşme verilerinin kodlanmasında ve analizinde ise bilgisayar destekli nitel bir veri analiz yazılımı olan MAXQDA programı kullanılmıştır. İbn Haldun'un "Umran İlmi"nde ele aldığı kavramlara ve bu kavramlara yüklediği anlamlara sadık kalınarak yönetilen bu çalışmada kavramların karşılıklarına erişildiği tespit edilmiştir. Çalışma neticesinde kültürlerarası temasın sağlanmasında ve hegemonik kültürleşme söylemlerinin telkininde reklam mekanizmasının önce reddedildiği, İlm-i Umran çerçevesinde yapılan tartışmalar sonunda ise ilişkili bir öge olarak algılandığı saptanmıştır. İbn Haldun'un teorisi bağlamında kurgulanmış olan bu çalışmanın iletişim alanına yeni bir perspektif kazandıracağını söylemek mümkün görünmektedir.

Abstract:
This study focuses on the functioning of hegemonic acculturation in the advertising mechanism by adopting an approach from Ibn Khaldun's "Science of Umran" perspective. The phenomenological pattern of the qualitative research approach was used in the study. Data were collected through the combined use of two qualitative methods, one of which is semiotic analysis and the other is focus group interview. The commercial film selected to be used as a research document in the focus group interviews was also considered as an inventory that needed to be analyzed in the study. In the research, first, the commercial film was selected within the framework of certain criteria and its semiotic analysis was made. Afterwards, focus group interviews consisting of 5 separate sessions were held in which this commercial film was watched. The method of Roland Barthes was followed in semiotic analysis. The MAXQDA program was used in the analysis of focus group interview data. In this study, which was managed by adhering to the concepts that Ibn Khaldun dealt with in "The Science of Umran" and the meanings he attributed to these concepts, it was determined that the equivalents of the concepts were reached. As a result of the study, it was determined that the advertising mechanism was first rejected in ensuring intercultural contact and inculcating hegemonic acculturation discourses, and it was accepted as a related element at the end of the discussions within the framework of İlm-i Umran. It seems possible to say that this study will bring a new perspective to the field of communication.