Osmanlı'dan sonra Bulgaristan'daki Arap dili eğitimi ve öğretimi
The education and training of the arabic language in bulgaria after ottoman period
Yazar: ADİLE ÖZMERDİVANLI
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN FAZLIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Arapça = Arabic ; Bulgaristan = Bulgaria ; Dil eğitimi = Language education

Özet:
Bulgaristan'da Arap dili eğitimi ve öğretiminin tarihi uzundur, zira ülke beş asrı yakın bir süre Osmanlı hâkimiyeti altında kalmıştır. Bulgaristan'daki Arap dili eğitimi ve öğretiminin Osmanlı'nın çekilişinden sonra nasıl geliştiğini tahlil etmek amacıyla yazılan bu çalışmada birçok farklı konu ayrıntılı olarak incelenmiştir. Çalışmada literatür taraması ve Bulgaristan'da gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlar kullanılmıştır. Çalışma üç bölümünden oluşmaktadır. Birinci bölümünde Bulgaristan'ın eğitim tarihine yer verilmiştir. Bulgaristan'ın kurulmasından günümüze kadar ana hatlarıyla farklı siyasi dönemlerde nasıl eğitim politikaları uygulandığı incelenmiştir. Bununla birlikte Bulgaristan'daki Müslüman azınlığın farklı dönemlerde devletin uyguladığı eğitim politikalarından nasıl etkilediklerine de yer verilmiştir. İkinci Bölümünde Osmanlı dönemindeki Arap dili eğitimi incelenmiştir. Çalışmanın bu bölümünde, Osmanlı döneminde Bulgaristan'da var olan mektep ve medreseler hakkında bilgi verilmiş, Bulgaristan'daki medreselerden ve kütüphanelerden kalan eserlerden oluşan farklı Şarkiyat koleksiyonlarında mevcut eserler incelenmiş ve medreselerin Arap dili eğitimi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde de Osmanlı'dan sonra Bulgaristan'daki Arap dili eğitimi ve öğretimi incelenmiştir. Bulgaristan'daki Arap dili bölümünün kuruluşu ve zamanla nasıl geliştiğini, kurucularının kim oldukları, hayatları ve eserleri tanıtılmış ve onların Bulgaristan'daki şarkiyat çalışmalarının yerleri incelenmiştir. Arap dili bölümlerindeki güncel programlar ve kullanılan kaynaklar da tahlil edilmiştir. Bu çalışmaların Bulgaristan'daki Müslümanlar için neden önemli oldukları sorusuna da cevap verilmiştir. Bu bölümde ayrıca günümüzde Bulgaristan'da Müslümanların dini okullarındaki Arap dili eğitimi de incelenmiştir. Sonuç kısmında ayrıntılı bir değerlendirmeye yer verilmiştir ve konu hakkında bazı önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Arabic language education and training in Bulgaria have a long history, as the country remained under the Ottoman rule for nearly five centuries. This study was conducted to analyze how Arabic language education and training in Bulgaria developed after the Ottoman withdrawal, and many different subjects were examined in detail. In the study, a literature review was conducted, and in addition, semi-structured interviews conducted in Bulgaria were used. The study consists of three parts. In the first part, information was given about the educational history of Bulgaria. The practices of education policies in different political periods from the establishment of Bulgaria to the present are examined. In addition, how the Muslim minority in Bulgaria was influenced by the education policies of these different periods was also examined. In the second part, the Arabic language education in the Ottoman period was examined. In this part of the study, three main points are discussed: schools and madrasas in Bulgaria during the Ottoman period work in different Oriental collections consisting of works from madrasas and libraries in Bulgaria, and Arabic language education in madrasas. The third part of the study examined Arabic language education and teaching in Bulgaria after the Ottoman Empire. The establishment of the Arabic language department in Bulgaria and how it developed over time, who the founders were, their lives and works were introduced, and the importance of their oriental studies in Bulgaria was examined. Current programs and sources used in Arabic language departments are also analyzed. The importance of these studies for Muslims in Bulgaria is also explained. In this part, the Arabic language education in the religious schools of Muslims in Bulgaria today was also examined. In the conclusion, a detailed evaluation was made, and some suggestions were made.