Uluslararası belgeler ışığında sosyal güvenlik hakkı: Türk Hukuku bakımından bir değerlendirme
The right to social security within the context of international treaties: An evaluation in respect to Turkish Law
Yazar: PELİN TUAÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ NAZIM SÖZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Antlaşmalar = Treaties ; Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Sosyal güvenlik hakkı = Social security right ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Uluslararası sözleşmeler = International conventions

Özet:
Bir insan hakkı olarak sosyal güvenlik hakkı aynı zamanda devlete
pozitif faaliyette bulunma ödevi yükleyen bir sosyal haktır. 20. yüzyılın ikinci
yarısında insan haklarının korunması ulusalüstü bir aşamaya geçmiştir. Bu
dönemde medeni ve siyasi hakların yanı sıra sosyal haklar da uluslararası ve
bölgesel sistemler tarafından koruma altına alınmıştır. Bu bakımdan
uluslararası insan hakları hukuku belgeleri içerisinde sosyal güvenlik hakkının
yerini inceleme gerekliliği doğmuştur. İncelemeyi yaparken Türk Hukukunda
düzenlenen sosyal güvenlik hakkının uluslararası hukuk karşısındaki
durumunun incelenmesi de bir gerekliliktir.
Andlaşmalar sadece devletlere yükümlülük getirmemektedir. Aynı
zamanda kişilere de sübjektif bir takım haklar tanıyıp, yargı organları önünde
doğrudan talep edilebilme ihtimalini ortaya çıkarmaktadır. Sosyal haklar içeren
düzenlemeler bakımından da doğrudan uygulanabilir olup olmadıklarının
tespiti önemli bir sorun teşkil etmektedir. Hükümlerin doğrudan uygulanır (self
executing) olması için genel olarak bir andlaşmanın iç hukuk bakımından
kişilere sübjektif haklar tanıyabilmesi ve yargı organları tarafından hukuk
normu olarak uygulanabilmesi gerekmektedir.
Sosyal güvenlik hakkını ayrıntılı bir şekilde düzenleyen belgeler
Uluslararası Çalışma Örgütü ve Avrupa Konseyi Belgeleridir. Söz konusu
kuruluşlar sosyal güvenlik hakkını korumayı denetim mekanizmaları
kullanarak sağlamaktadır. Sosyal güvenlik hakkı Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi'nde açıkça düzenlenmese de denetim organı olan Avrupa İnsan 
Hakları Mahkemesi'nin sosyal güvenlik hakkına ilişkin kararları
bulunmaktadır.
Devletin sosyal güvenlik hakkını sağlarken getirdiği yasal
düzenlemelerin, tarafı olduğu uluslararası belgelerle uyumunun sağlanması
gerekmektedir. Aynı zamanda söz konusu yükümlülük Anayasa'nın 90.
maddesinden de kaynaklanmaktadır. Söz konusu belgelerdeki düzenlemeler ve
denetim organlarının kararları ışığında Türk Hukuku'nda düzenlenen kısa
vadeli ve uzun vadeli sigorta kolları değerlendirilmesi gereği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The right to social security as a human right is also a social right that
imposes a positive obligation to the governments. In the second half of the 20th
century the protection of human rights went through a supranational stage. In
this period civil and political rights as well as social rights have been protected
by international and regional systems. In this respect the necessity to examine
the right to social security in respect of international human rights law
instruments was born. The examination of the right to social security held in
Turkish law against international law when examining the situation is also a
necessity.
Treaties not impose obligations only to the governments. But also entitle
subjective rights and raise the possibility that rights can be claimed directly in
front of the judiciary. It constitutes a major problem of determining whether
the regulations are self executing including in terms of social rights. In order to
apply the provisions of treaties directly the treaty must entitle subjective rights
to individuals and must be applied as norms of law in domestic law by judicial
bodies.
International treaties that regulate the right to social security in detail
are adopted by the International Labour Organisation and the Council of
Europe. These organizations are using monitoring procedures to ensure
protection of the right to social security. Even though the right to social security
which didn't clearly enacted in the European Convention on Human Rights, the 
vii
European Court of Human Rights, supervisory body of the ECHR, have
decisions relating to social security rights.
It is necessary that the legal regulations of the State ensured about the
right to social security comply with the international agreements. This necessity
also results from the Constitution, Article 90. In the light of regulatory in the
specified aggements and the decisions of the monitoring bodies it has emerged to
be assessed in short-term and long-term insurance banches of Turkish law.