Inula fragilis Boiss. & Hausskn. üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical studies on Inula fragilis Boiss. & Hausskn.
Yazar: KÜBRA UZUN
Danışman: PROF. DR. FUNDA NURAY YALÇIN ; DOÇ. DR. PERİHAN GÜRBÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Inula L. = Inula L. ; Seskiterpenler = Sesquiterpenes ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Uzun, K., Inula fragilis Boiss. & Hausskn. Üzerinde Farmakognozik Araştırmalar, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakognozi Programı, Doktora Tezi, Ankara, 2023. 	Inula L. (Asteraceae) türleri başta seskiterpen laktonlar olmak üzere terpenik bileşikler, flavonoitler, fenolik asitlerce zengin ülkemizde ve dünyada halk arasında yaygın kullanıma sahip bitkilerdir. Bu çalışmada endemik bir tür olan Inula fragilis Boiss. & Hausskn üzerinde fitokimyasal ve biyolojik etki çalışmaları yapılması planlanmıştır. Bitkinin toprak üstü kısmından sırasıyla diklorometan ve metanol ile hazırlanan ekstrelerden sekonder metabolit izolasyonu yapılmıştır. Toplamda 13 bileşik ve altı adet ikili karışım izole edilmiştir.  Spektroskopik yöntemler (1D-2D NMR, MS, IR spektroskopisi) kullanılarak ya da standart madde ile karşılaştırılarak üç farklı triterpen (11-okso-urs-12-en-3β-il asetat, α-amirin:β-amirin), bir adet steroit ikili karışımı (stigmasterol:β-sitosterol), sekiz farklı seskiterpen lakton (4α,5α-epoksi-10,14H-inuviskolit, konfertin:graveolit, 4,5-epoksi-10,11,13,14H-inuviskolit:graveolit, 1β-hidroksi alantolakton, 4α-hidroksi-9β,10β-epoksi-1,3H-gaya-11(13)-en-12,8α-olit, 11α,13-dihidro-4H-ksantolongin-4-O-β-glukozit, 4-hidroksi-1,10H-psödogaya-11(13)-en-12,8-olit), sekiz farklı flavonoit (apigenin, nepetin, luteolin, krisoeriol:hispidulin, jaseosidin:apigenin, apigenin-7-O-rutinozit ve patuletin-7-O-(6''-O-asetil)-glukozit) ve iki  fenolik asit (4-hidroksi benzoik asit ve klorojenik asit) olmak üzere 23 farklı bileşiğin yapısı aydınlatılmıştır. Metanol, diklorometan, su ekstreleri ile izolasyon çalışmalarında kullanılan ekstre ve fraksiyonlara LNCaP, DU-145, PC-3, HeLa, MDA-MB-231, A549 kanser hücre hatları ve PNT1A sağlıklı prostat hücre hattında MTT yöntemi ile yapılan sitotoksisite çalışmaları yapılmıştır ve diklorometan ekstresinin metanolde çözünen fraksiyonunun tüm kanser hücre hatlarında en düşük IC50 değerine sahip fraksiyon olduğu tespit edilmiştir. İzole edilen bileşik ve ikili karışımların sitotoksisite testleri ise LNCaP ve PNT1A hücre hatlarında gerçekleştirildiğinde 1β-hidroksi alantolakton bileşiğinin LNCaP hücre hattında 6,313±0,467 μM olarak belirlenen IC50 değeri ve yüksek hücre seçiciliği ile en dikkat çeken bileşik olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Uzun, K., Pharmacognosical studies on Inula fragilis Boiss. & Hausskn., Hacettepe University, Graduate School of Health Sciences, Pharmacognosy Program, PhD Thesis, Ankara, 2023. Inula L. (Asteraceae) species are rich in terpenic compounds, especially sesquiterpene lactones in addition to flavonoids, phenolic acids and they are widely used in folk in our country and in the world. In this study it is planned to carry out phytochemical and biological effect studies on an endemic species Inula fragilis Boiss. & Hausskn. Secondary metabolites were isolated from the aerial parts of the plant extracts prepared with dichloromethane and methanol, respectively. In totally, 13 compounds and six binary mixtures were isolated. The structures of 23 different compounds, including three different triterpenes (11-oxo-urs-12-en-3β-il acetate and α-amyrin:β-amyrin), one  steroid binary mixture (stigmasterol:β-sitosterol), eight sesquiterpene lactones (4α,5α-epoxy-10,14H-inuviscolide, confertin:graveolide mix, 4,5-epoxy-10,11,13,14H-inuviscolide:graveolide mix, 1β-hydroxy alantolactone, 4α-hydroxy-9β,10β-epoxy-1,3H-guaia-11(13)-en-12,8α-olide, 11α,13-dihydro-4H-xantholongin-4-O-β-glucoside, 4-hydroxy-1,10H-pseudoguaia-11(13)-en-12,8-olide), eight flavonoid (apigenin, nepetin, luteoline, chrisoeriol:hispiduline, jaseosidin:apigenin, apigenin-7-O-rutinoside, patuletin-7-O-(6''-O-acetyl)glucoside) and 2 phenolic  acids (chlorogenic acid and 4-hydroxy benzoic acid) were elucidated by using spectroscopic methods (1D-2D NMR, MS, IR spectroscopy) or by comparison with the standard compound. Methanol, dichloromethane, water extracts and the extracts and fractions used in the isolation studies were subjected to cytotoxicity studies by MTT method on LNCaP, DU-145, PC-3, HeLa, MDA-MB-231, A549 cancer cell lines and PNT1A healthy prostate cell line. The fraction of dichloromethane extract soluble in methanol was found to have the lowest IC50 value in all cancer cell lines. When the cytotoxicity tests of the isolated compounds and binary mixtures were performed on LNCaP and PNT1A cell lines, it was determined that 1β-hydroxy alantolactone was the most remarkable compound with an IC50 value of 6.313±0.467 μM and high cell selectivity in LNCaP cell line.