Osmanlı mavi-beyaz tasarımlarında çin etkisi (New York Metropolitan Müzesi örnekleri üzerine bir inceleme)
Chinese influences on the Ottoman blue-white designs (A research on the New York Metropolitan Museum's plates)
Yazar: GÖKÇE ŞEFREN
Danışman: PROF. DR. SİTARE TURAN BAKIR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı / Eski Çini Onarımları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Osmanlılar = Ottomans

Özet:
İznik mavi-beyaz seramiklerinin kaynağı, Osmanlılara İpek Yolu üzerinden ulaşan ve sarayda kullanıldığı birçok yayında belirtilmiş olan Çin porselenlerine dayandırılmakta ve bunun sonucunda saray nakkaşlarının Osmanlıya özgü yeni üsluplar geliştirdikleri kabul edilmektedir.Çalışmamızın başlangıcında, konumuz doğrultusunda odaklandığımız Çin Yuan ? Ming ve Klasik Osmanlı Mavi Beyaz Dönemlerinden genel hatlarıyla bahsettikten sonra, çalışmamızın kaynağını oluşturan New York Metropolitan Müzesi'yle ilgili genel bilgiler vermekteyiz. Oniki parça Osmanlı seramiği ve onbir parça Çin porseleninden oluşan katalog bölümünde her bir parça titizlikle tanımlanmaktadır. Karşılaştırma ve değerlendirmede, tüm Osmanlı katalog seramiklerinin, form, kompozisyon şemaları, motif detayları ve renklendirme programları tasarım odaklı bir yaklaşımla incelenerek, seçilen Çin örnek veya örnekleriyle ilişkilendirilmektedir. Eşli karşılaştırmalar, çeşitli resim, kompozisyon şema çizimleri ve motif detay görüntülerinden oluşan tablolarla desteklenmektedir.Bu karşılaştırmalar sonucunda, Osmanlı mavi-beyaz seramikleri ve Çin porselenlerindeki, vazo, şamdan, sürahi, maşrapa ve bunlar gibi su kabı formlarının ağız ve gövdelerinde, kaselerin iç ve dış yüzeylerinde, tabakların merkez, çanak ve bordürlerinde yer alan kompozisyon şemalarının genel kurgu itibariyle birbirlerine benzediklerini görmekteyiz. Birebir aynı olan şemaların yanı sıra Osmanlı saray nakkaşlarının özgün yorumlarıyla ortaya çıkan ve araştırmalarımız esnasında Çin örneklerinde rastlamadığımız kompozisyon şemalarıyla da karşılaşmaktayız. Motiflerin, Çin örneklerinde daha gerçekçi bir anlatımla, Osmanlı örneklerinde ise daha iki boyutlu ve simetrik stilizasyonlarla tasarlandığı görülmektedir.Bu anlatımlar doğrultusunda, birçok yayın, özel koleksiyon ve müze koleksiyonlarından derlediğimiz resim bölümümüzdeki örneklere göndermeler yaparak, bulguların her iki dönem genelinde nasıl görüldüklerinden söz etmekteyiz. Benzerliklerin yanı sıra Osmanlı örneklerindeki farklı ve özgün yaklaşımlara da dikkat çekmeye çalışmaktayız.ANAHTAR KELİMELER: Osmanlı, Çin, Ming, Yuan, Mavi-beyaz porselen, Mavi-beyaz seramik.

Abstract:
Iznik?s blue-white ceramics origins are based on Chinese blue-white porcelains reached to the Ottoman Empire over the Silk Road and were used at the palace as issued in several publishings and after it is accepted that palace muralists developed new original Ottoman style.At the beginning, we mentioned Chinese Yuan and Ming Dynasties and Classical Ottoman Blue-White Period and then we presented The New York Metropolitan Museum which constituted the source of our study. All the pieces are described carefully in the catalogue part containing twelve Ottoman ceramics and eleven Chinese porcelains. In the comparision and assessment part, all Ottoman catalogue ceramic?s composition schemas, motif details and coloring programs are mentioned and matched with selected Chinese plates. The tables containing composition schema drawings and motif images are supported this dual comparisions.After these references, we saw that Ottoman and Chinese vase, candlestick, jug forms mouth rims and bodies, bowls inside and outside bodies, plates centers, cavettos and rims composition schemas are similar. Also palace muralists maked some different compositions that we didn?t see in Chinese porcelains during our research. Chinese motifs are described more realistic than the dimensional and symetrical stylization of Ottoman motifs.According to these expressions, we mention how the evidences were seen in the other plates by making references to the pictures collected from several publishings, special collections and museums collections. We tried to show the originalities of the Ottoman style as well as the similarities.KEY WORDS: Ottoman, Chinese, Ming, Yuan, Blue-white porcelain, Blue-white ceramic.