Kurd Efendi tefsiri 1b-158a (Giriş-inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)
The tafsir of Qurd Efendi 1b-158a (Introduction-review-text-index-facsimile)
Yazar: MEHMET AKİF AYVAZ
Danışman: PROF. DR. FARUK GÜRBÜZ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Osmanlıca = Ottoman ; Oğuz Türkçesi = Oghuz Turkish

Özet:
Kurd Efendi namdar Muhammed b. Ömer tarafından yazıldığı tahmin edilen Kur'an-ı Kerim tefsirinin birinci cildini (1b-158a) inceleyen bu çalışma 3 ana bölümden oluşmuştur: "İnceleme", "Metin", "Dizin". Çalışmanın "Giriş" bölümünde Türk dilinde Kur'an tercümelerinde görülen yöntemler ile Kurd Efendi'nin hayatı, eserleri ve mevcut yazma hakkında bilgi verilmiştir. "İnceleme" bölümünde eserin Eski Anadolu Türkçesi dönemi eserlerinde görülen ve bu dönem eserlerinden ayrılan dikkat çeken dil özellikleri verilmeye çalışılmıştır. "Metin" bölümü, Berlin Devlet Kütüphanesi dijital arşivine 1066 arşiv numarasıyla kayıtlı yazmanın çeviri yazı işaretleriyle aktarılmasından oluşmaktadır. Çalışmanın "Dizin"i, metinde Türkçede kullanılan bütün kelimelerin, terkiplerin ve birleşiklerin bağlam anlamları, kullanım sıklıkları, kaynak dilleri, sözcük türleri ile bu sözcüklerdeki eklerin detaylı bir şekilde sunulduğu bölümdür. Bu bölüm, işlevsel dizin-sözlük ihtiyacı temel alınarak hazırlanmıştır. "Tıpkıbasım" bölümünde yazmanın 1b-158a varaklarının özgün hâli yer almaktadır. Eski Anadolu Türkçesi dönemine bir katkı sağlamasını temenni ettiğimiz bu çalışmanın "Sonuç" bölümü ise eserin Kur'an tercümeleri arasındaki yeri, diğer tercümelerden farkı hususunda görüşlerimizin aktarıldığı, müellifi ve kalemi hakkında değerlendirmelerimizin bulunduğu kısımdır.

Eski Anadolu Türkçesi, Türkçe Kur'an Tercümeleri, Türkçe Tefsir

Abstract:
This study, which examines the first volume (1b-158a) of the tafsir of the Noble Qur'an, which is estimated to have been written by Muhammad b. Omar, known as Qurd Efendi, consists of 3 main parts: "Review", "Text", "Index". In the "Introduction" section of the study, information is given about the methods used in the translations of the Qur'an in Turkish, as well as about the life, works and current manuscript of Qurd Efendi. In the "Review" section, it has been tried to give the remarkable Turkish language features of the work that are seen in the works of the Old Anatolian Turkish period and that are separated from the works of this period. The "Text" section consists of transferring the manuscript registered in the digital archive of the Berlin State Library with the archive number 1066 with translation writing marks. The "Index" section of the study is the part where all the words used in Turkish in the text, the context meanings of the fullings and combinations, the frequency of use, the source languages, the types of words and the affix in these words are presented in detail. This section has been prepared based on the need for a functional index and dictionary. In the "Facsimile" section, the original version of the 1b-158a leaves of the manuscript is included. The "Conclusion" section of this study, which we hope will make a contribution to the Old Anatolian Turkish period, is the section in which our views on the place of the work among the Qur'an translations, its difference from other translations, and our evaluations about the author and his style are presented.

Old Anatolian Turkish, Turkish Qur'an Translations, Turkish Tafsir