Kripto para volatilitesine etki eden makroekonomik faktörlerin koşullu değişen varyans ve zaman serisi analizleri ile belirlenmesi
Determination of macroeconomic factors affecting cryptocurrency volatility with conditionally varying heteroscedasticity models and time series analysis
Yazar: SULTAN GİZEM KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ESAT TOPALOĞLU
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
2008 yılında yaşanan küresel ekonomik kriz sonrası yaşanan bunalım sonucunda Bitcoin; Satoshi Nakamoto tarafından ilk kripto para birimi olarak tasarlanmış, internet oyunlarında geleneksel para karşılığında satın alınır hale gelmiş ve son olarak yatırımcılar tarafından kripto para borsalarında yatırım aracı olarak talep görmeye başlamıştır. Geleneksel para birimlerinden farklı olarak merkeziyetsiz ve devlet otoritesinden bağımsız olarak blockchain alt yapısı ile güvence altına alınmış bir sanal para birimidir. Yatırımcıların kısa zamanda daha fazla getiri elde etme istekleri kripto paralara olan ilgiyi arttırmış ve işlem hacmi en yüksek kripto para birimi olan Bitcoin haricinde birçok alternatif coin(altcoin) kripto para borsalarında işlem görmeye başlamıştır.
Bu çalışmada işlem hacmi ve piyasa değeri en yüksek kripto para olan Bitcoin volatilitesini etkilediği düşünülen makroekonomik faktörler ile arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Çalışmada, Bitcoin volatilitesi ile BIST100, enflasyon, döviz kuru(USD) ve altın fiyatları arasındaki ilişki Nisan 2012 – Eylül 2021 dönemlerini kapsayan aylık veriler esas alınarak ARDL Eşbütünleşme Testleri, Granger ve Todo – Yamamoto Nedensellik analizleri, Etki – Tepki analizi ve Varyans Araştırması ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda; Bitcoin volatilitesi ile BIST100, enflasyon, döviz kuru ve altın değişkenleri arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin varlığı saptanmış ve uzun dönemli ARDL katsayı tahmin sonuçlarına göre altın ile Bitcoin volatilitesi arasında uzun dönemli negatif ilişki tespit edilmiştir. Kümülatif Fourier-Frekans Toda & Yamamoto Granger nedensellik analizi sonuçlarına göre; altından Bitcoin volatilitesine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığı tespit edilmiş olup, diğer taraftan Bitcoin volatilitesi ile BIST100, enflasyon ve döviz kuru arasında herhangi bir nedensellik ilişkisinin bulunmadığı saptanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Kripto para, Bitcoin, Volatilite Yayılımı, Zaman Serisi Analizi

Abstract:
As a result of the depression after the global economic crisis in 2008, Bitcoin; It was designed by Satoshi Nakamoto as the first crypto currency, became available for traditional money in internet games, and finally began to be demanded by investors as an investment tool in crypto currency exchanges. Unlike traditional currencies, it is a virtual currency that is decentralized and secured with blockchain infrastructure independently of government authority. Investors' desire to get more returns in a short time has increased the interest in cryptocurrencies and many alternative coins (altcoins) have started to be traded on crypto currency exchanges, except Bitcoin, which is the crypto currency with the highest transaction volume.
In this study, it is aimed to reveal the relationship between the transaction volume and the macroeconomic factors that are thought to affect the volatility of Bitcoin, the highest market value. In the study, the relationship between Bitcoin volatility and BIST100, inflation, exchange rate (USD) and gold prices was analyzed by ARDL Cointegration Tests, Granger and Todo - Yamamoto Causality analysis, Impact - Response analysis and Variance Research based on monthly data covering the April 2012 - September 2021 periods. analyzed. As a result of the analysis; The existence of a long-term cointegration relationship between Bitcoin volatility and BIST100, inflation, exchange rate and gold variables was determined, and according to the long-term ARDL coefficient estimation results, a long-term negative relationship was determined between gold and Bitcoin volatility. According to the cumulative Fourier-Frequency Toda & Yamamoto Granger causality analysis results; It has been determined that there is a one-way causality relationship from gold to Bitcoin volatility, on the other hand, there is no causality relationship between Bitcoin volatility and BIST100, inflation, and exchange rate.

Keywords: Criypto Currency, Bitcoin, Volatilty Spillover, Time Series Analysis