Streptozotosin ile oluşturulan deneysel diyabet modelinde hesperidinin siyatik sinir üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of hesperidin on the sciatic nerve in an experimental diabetes model created by streptozotocin
Yazar: MEHMET HAFİT BAYİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİKRET ALTINDAĞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN YILDIZHAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik nöropatiler = Diabetic neuropathies ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Hesperidin = Hesperidin ; Siyatik sinir = Sciatic nerve ; Streptozotosin = Streptozotocin ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Diyabetik nöropati (DNP), diyabet sendromunun önemli bir komplikasyonudur. Hesperidin (HES) anti-inflamatuar, anti-kanserojen, anti-oksidan özeliği bilinen bir flavonoiddir. Bu çalışmada, sıçanlarda streptozotosin (STZ) ile oluşturulan DNP modelinde HES'in koruyucu etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada 28 adet Wistar Albino sıçan dört gruba ayrıldı (n=7); kontrol, HES, DNP ve DNP+HES. DNP gruplarına çalışma başlangıcında (0. gün) STZ (45 mg/kg i.p.) uygulandı. Çalışmanın 3. günü tüm grupların kan şekeri seviyeleri ölçülerek, DNP ve DNP+HES gruplarındaki sıçanlarda diyabet oluştuğu doğrulandı. Bundan sonra HES gruplarına 14 gün boyunca 100 mg/kg/gün HES intragastrik (i.g.) yol ile uygulandı. Çalışma süresince (0., 3., 10., ve 17. günlerde) ortalama kan şekeri seviyesi ölçümü, ortalama ağırlık değişimi, kuyruk kaldırma ve sıcak plaka testleri yapıldı. Çalışma sonunda sıçanlardan alınan siyatik sinir örneklerinde histopatolojik, stereolojik ve immünohistokimyasal olarak değerlendirildi. Bulgularımıza göre; 17. günün sonunda kontrol ile kıyaslandığında DNP grubunun kuyruk kaldırma ve sıcak plaka testi sürelerinin anlamlı düzeyde kısaldığı görüldü. DNP+HES grubunun kuyruk kaldırma ve sıcak plaka testi süreleri kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde kısalırken, DNP grubuna kıyasla daha uzun olduğu gözlemlendi. Hematoksilen-eozin (HE) ve toluidin blue (TB) ile yapılan incelemede kontrol ve HES gruplarında siyatik sinir normal histolojik yapıda görülürken, DNP grubunda endonöral yapıda bozulma ve aksonlarda dejenerasyon görüldü. DNP+HES grubu DNP grubuyla kıyaslandığında daha aksonlarda daha az dejenarasyon ve endonöral yapının daha düzenli olduğu görüldü. Stereolojik incelemede, DNP grubundaki siyatik sinirlerde akson sayısının anlamlı derecede azaldığı görüldü. Kontrol, HES ve DNP+HES grupları arasında ise toplam akson sayıları arasında anlamlı bir farka rastlanılmadı. Gruplar arasında, immünohistokimyasal değişimler incelendiğinde ise DNP grubunda yoğun tip 4 kolajen ve fibrinojen ekspresyonuna rastlanırken, Kontrol, HES ve DNP+HES gruplarında düşük tip 4 kolajen ve fibrinojen ekspresyonuna rastlandı.  
Sonuç olarak, çalışmamızın bulguları HES tedavisinin STZ kaynaklı DNP hasar mekanizmalarını baskılayarak ağrı eşiğini ve kan şekeri seviyesini düzelttebileceğini, siyatik sinirlerde dejenerasyonu, tip 4 kolajen ve fibrinojen ekspresyonunu azalttabileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Diabetic neuropathy (DNP) is a major complication of diabetes. Hesperidin (HES) is a flavonoid with known anti-inflammatory, anti-carcinogenic, anti-oxidant properties. In this study, it was aimed to investigate the protective effect of  HES in a model of streptozotocin-induced DNP in rats. In the study, 28 Wistar Albino rats were divided into four groups (n=7); control, HES, DNP and DNP+HES. STZ (45 mg/kg i.p.) was administered to the DNP groups at the begining of the study (day 0). On the 3rd day of the study, blood glucose levels of all groups were measured and it was confirmed that diabetes occurred in rats in DNP and DNP+HES groups. After that, 100 mg/kg/day HES was administered intragastric (i.g.) to HES groups for 14 days. During the study period (days 0, 3, 10, and 17), average blood glucose level measurement, average weight change, tail lift and hot plate tests were performed. At the end of the study, sciatic nerve samples taken from rats were evaluated histopathologically, stereologically and immunohistochemically. According to our findings; At the end of the 17th day, compared to the control, the tail withdrawal and hot plate test times of the DNP group were significantly shortened. While the tail lift and hot plate test times of the DNP+HES group were significantly shorter compared to the control group, it was observed that they were longer compared to the DNP group. In the examination performed with hematoxylin-eosin (HE) and toluidine blue (TB), the sciatic nerve was observed in normal histological structure in the control and HES groups, while endoneural deterioration and degeneration of the axons were observed in the DNP group. When the DNP+HES group was compared to the DNP group, less degeneration of the axons and more regular endoneural structure were observed. Stereological examination showed a significant decrease in the number of axons in the sciatic nerves in the DNP group. There was no significant difference between the control, HES and DNP+HES groups in the total axon numbers. When immunohistochemical changes were examined between the groups, intensive type 4 collagen and fibrinogen expression was observed in the DNP group, while low type 4 collagen and fibrinogen expression were found in the Control, HES and DNP+HES groups.  
In conclusion, the findings of our study reveal that HES treatment can improve pain threshold and blood sugar level by suppressing STZ-induced DNP damage mechanisms, reduce degeneration of sciatic nerves, type 4 collagen and fibrinogen expression