Okul öncesi eğitim kurumlarında  öğrenci sağlığı ve güvenliği uygulamalarının Milli Eğitim Bakanlığı standartlarına uygunluğu
Compliance of health and safety practices  with Ministry of National Education's standards in early childhood education institutions
Yazar: GÜLİSTAN DUMAN TÜNAY
Danışman: DOÇ. DR. ŞAKİR ÇINKIR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Güvenlik = Security ; Güvenlik hizmetleri = Security services ; Milli Eğitim Bakanlığı = Ministry of National Education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sağlık = Health ; Standartlar = Standards ; Öğrenci sağlık hizmetleri = Student health services

Özet:
Bu araştırmada, Ankara ili sınırları içinde bulunan dokuz merkez ilçede (Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak, Yenimahalle, Sincan, Etimesgut, Gölbaşı, Pursaklar) anaokulları ile bünyesinde anasınıfı bulunduran okul müdürleri ve okul öncesi öğretmenlerinin Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Öğrenci Sağlığı ve Güvenliği Uygulamalarının Milli Eğitim Bakanlığı Standartlarına Uygunluğuna dair görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca okul öncesi eğitim kurumlarında kayda geçmeyen ancak her an yaşanabilen çocukların sağlık ve güvenliklerini tehdit eden okul kazaları, nedenleri ve önleme stratejileri neler olduğu saptanmaya çalışılmıştır. 
Bu araştırma nicel ve nitel yöntemlerin kullanıldığı karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutundaki örneklemini, 2016 – 2017 eğitim öğretim yılında Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde dokuz merkez ilçede (Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak, Yenimahalle, Sincan, Etimesgut, Gölbaşı, Pursaklar) anaokulları ile bünyesinde anasınıfı bulunduran okul müdürleri ve okul öncesi öğretmenleri oluşturmuş, toplamda 135 okul müdürü, 183 okul öncesi öğretmeniyle çalışılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda okul kazaları, nedenleri ve önleme stratejilerinin betimlenmesi amacıyla 15 anasınıfı, 15 anaokulu öğretmeniyle görüşülmüştür. 
Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Öğrenci Sağlığı ve Güvenliği Uygulamalarının Milli Eğitim Bakanlığı Standartlarına Uygunluğu Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde SPSS Paket Programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistik tekniklere başvurulmuştur. Katılımcıların görüşlerinin karşılaştırması görev ve okul türüne göre T testi analizi ile yapılmıştır. Ayrıca ölçekle elde edilen görüşler ilçe değişkenine göre Kruskall Wallis testinden de yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri 15 anaokulu ve 15 anasınıfı öğretmeni ile araştırmacı tarafından geliştirilen "Okulöncesi Eğitim Kurumlarında Okul Kazaları, Nedenleri ve Önleme Stratejilerine İlişkin Öğretmen Görüşleri" görüşme formuyla ile toplanmıştır. Nitel veriler görüşme formlarının analizi ile raporlandırılmıştır.
Araştırmada ulaşılan sonuçlara göre okulda sağlık hizmetleri kapsamında velilere koruyucu sağlık hizmeti verilmesinde eksiklik yaşandığı fakat tuvaletlerde tuvalet kâğıdı ve her musluk-lavaboda sürekli sıvı sabun bulundurulduğu tespit edilmiştir.  Görev türüne göre hem öğretmenlerin hem de yöneticilerin, okul türüne göre hem anaokulunda hem de anasınıfında çalışanların okulda öğrenci sağlığı boyutunda kişisel rehberlik ve psiko-sosyal destek hizmetlerinde eksiklik gördükleri, okul temizlik hizmetlerinin ise en iyi düzeyde olduğunu düşündükleri belirlenmiştir. 
Okulda öğrenci güvenliği boyutunda araştırmada çocukların velilere veya velileri tarafından yetki verilen kişilere teslim edildiği ancak okul taşımalı servis hizmetleri hakkında velilere yönelik bilgilendirme toplantısı yapılmasında eksiklik görülmüştür. Görev türüne göre hem öğretmenler hem de yöneticiler en az sıklıkta karşılandığını belirttikleri alt boyut taşımalı eğitim hizmetleri, en çok sıklıkta karşılandığını belirttikleri alt boyut okulda fiziki güvenliği olmuştur. Okul türüne göre hem ana okulda hem de anasınıfında çalışanlar okulda fiziki güvenliği alt boyutunun en yüksek düzeyde karşılandığı görüşleri bildirmişlerdir. Anaokulunda çalışanlar okul yakın çevresinin güvenliğini, anasınıflarında çalışanlar taşımalı eğitim hizmetlerini yetersiz bulmuşlardır.
Araştırmanın nitel boyutunda okul öncesi eğitim kurumlarında okul kaza türü olarak en çok düşme, en az çatlak ve kesik ile karşılaşıldığı belirlenmiştir. Okul kazalarının genel olarak Çocuğun Kendisinden kaynaklandığı ve Okuldaki Çevresel Önlemlerin Yetersizliğine bağlı yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır.  Okul kazalarından en çok çocukların etkilendiği, kazalara en çok 36-48 Ay grubundaki çocuklarda ve erkeklerde rastlanıldığı, kazaların çoğunlukla sınıf, okul bahçesi, merdiven gibi okul bölümlerinde yaşandığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin sınıflarında kaza yaşanmaması için fiziksel düzenlemeler yaptıkları görülmüştür. Okulların çoğunun kaza konusunda nasıl hareket edileceğine dair politikalarının olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the views of principals and teachers working in preschools and schools with nursery class in nine districts (Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak, Yenimahalle, Sincan, Etimesgut, Gölbaşı, Pursaklar) within Ankara province regarding the Compliance of Health and Safety Practices with Ministry of National Education's Standards in Early Childhood Education Institutions. Additionally, in this study it is also intended to detect the school accidents and its' causes and prevention strategies which are not recorded but potentially pose a threat to health and safety of children in early childhood education institutions.    
The study is a survey model, including quantitative and qualitative research methods. In the quantitative phase of the study, target population consisted; 135 principals and 183 preschool teachers working in preschools and primary schools with nursery class in nine districts (Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak, Yenimahalle, Sincan, Etimesgut, Gölbaşı, Pursaklar) within Ankara Metropolitan Municipality in school year of 2016 – 2017. 
In the qualitative phase of the study, the data was obtained from 15 teachers working in preschools and 15 teachers working in schools with nursery class to detect the school accidents and its' causes and prevention strategies which are not recorded but potentially pose a threat to health and safety of children in early childhood education institutions.    
The quantitative data of this research was obtained using "Compliance Criterion for Health and Safety Practices with Ministry of National Education's Standards in Early Childhood Education Institutions" developed by the researcher. SPSS software package is used in order to analyze quantitative data of the research. Descriptive statistical techniques like percentage, frequency, arithmetic mean and standard deviation are applied in the analysis of the data. 'T test analysis' was utilized in order to compare the views of the participants with respect to administrative function and school type. Kruskall Wallis test was also used for the views obtained from the criteria with respect to district variable. The qualitative data of the research is obtained from 15 teachers working in preschools and 15 teachers working in schools with nursery class, using the interview form established by the researcher 'Teacher's View on School Accidents, Causes and Prevention Strategies in Early Childhood Education Institutions'. Qualitative data is reported by analyzing the interview forms. 
According to the obtained results, protective health service for parents is found insufficient in the scope of health services in schools but it is detected that toilet paper and liquid soup is always available in the toilets. It is also stated that in the administrative function type both teachers and principals, in the school type workers in both preschools and nursery classes mention insufficiency in personal guidance and psychological counselling in the scope of student health, whereas they find school cleaning facilities the best. 
The result of the research in the student safety in school feature show that children are submitted to their families or the people authorized by the families but there is an insufficiency in informative meetings for parents regarding school transportation services. In the administrative function type, both teachers and principals find educational transportation services the most rarely compensated sub-feature and they find physical safety the most frequently compensated sub-feature. Based on the school type, the participants working in both preschools and nursery classes find physical safety the most frequently compensated sub-feature. The participants working in preschools find the safety of school and its neighborhood insufficient, whereas transportation services are found insufficient by participants working in nursery school.     
In the qualitative phase of the research, among the school accidents mostly falling is encountered, on the other hand fractures and incision are the rarest in preschool education institutions. Generally, the school accidents are caused by the children themselves and the lack of environmental precautions in school. It is also discovered that mostly children themselves are affected by the accident, 36 – 48 months age group and boys are faced mostly with accidents and classroom, school garden and stairs are the most common places where accidents happen. Teachers tend to make physical arrangements in order not to face accidents. It is revealed that most of the schools do not have a policy about how to react in accidents.