Acil kontraseptif yöntemlerin 15-49 yaş kadınlar tarafından bilinme ve uygulanma durumu ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and usage of emergency contraceptive methods and related factors among 15-49 years old women
Yazar: MISTAN ARSLANCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÇETİN ; UZMAN MÜJGAN KAYA TUNA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Aile Planlaması = Family Planning ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Anketler = Questionnaires ; Kadınlar = Women ; Kontraseptif ajanlar = Contraceptive agents ; Kontraseptif cihazlar = Contraceptive devices

Özet:
Amaç: Çalışmamızda 15-49 yaş grubu tüm üreme çağı kadınlarda Acil Kontraseptif Yöntemlerin bilinme uygulanma durumunun istenmeyen gebelik istemli istemsiz düşük ile ilişkisi araştırıldı. Araştırmanın yapıldığı Aile Sağlığı Merkezinin Acil Kontraseptif Yöntem kullanımındaki yeri ve hedefi saptanmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu çalışma İstanbul Kartal 1 No'lu Aile Sağlığı Merkezi'nde bulunan 012, 013, 014, 015, 016 No'lu birimlerde yürütüldü. Örneklem bilinen evrende bilinmeyen prevelansta %95 güven aralığı, %5 hata payı ve %10 veri kaybı göz önüne alınarak 392 kişi olarak belirlenmiştir. Bu birimlere kayıtlı 15-49 üreme çağındaki 407 kadın birey çalışmaya alındı. Veriler çalışmacılar tarafından oluşturulan bir anket formuyla toplandı.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 34,4±7,7 yıl idi. Katılımcıların % 41,6 (n=170)'si 8 yıl ve altı eğitime sahipti. Katılımcıların %65,4(n=266)'ü herhangi bir gebelikten korunma yöntemi kullanmaktaydı. İstenmeyen gebelik öyküsü olan kadın oranı %17,3(n=59)'tür. İstemsiz gebelik öyküsü olan kadınların %95,7(n=44)'si korunmasız bir cinsel ilişki sonrasında gebe kalmıştır. Ertesi gün hapı terimini duyanların %62,1(n=113)'i bu yöntemin nasıl kullanılacağını bilmektedir. Çalışmaya katılanların %11,3(n=46)'ü daha önce en az bir defa acil gebelikten korunma yöntemi kullanmıştır. Gebelik sayısı arttıkça yöntem kullananların oranı anlamlı olarak artmaktadır. AGKY kullanıcıların büyük çoğunlunun bu yöntemi sağlık personelinden duydukları (ASM: %32,6; Kadın Doğum Hekimi: %23,9) (χ=15,860; p=0,003) saptandı. AGKY başarısızlıkları ele alındığında en sık karşılaşılan durum geri çekme yönteminin başarısızlığı (%55,9; n=19)'dır. Yöntem kullanımına karşın gebe kalanların oranı %10,9(n=5)'dur. Katılımcılar yöntemi Eczaneden(%87,0; n=40), ASM'den %13,0(n=6), temin ettiğini belirtmiştir. Katılımcıların %27,5 (n=112)'i  AGKY'ni bundan sonra kullanacağını belirtmiştir.
Sonuç: Katılımcılarımızda istenmeyen gebelik oranları ile AGKY kullanımı arasında anlamlı bir fark vardır. Anket vasıtasıyla alınan bilgi sonucu AGKY kullanabileceklerini belirten katılımcıların kullananlara göre en az iki kat artış mevcuttur. Katılımcıların farklı bir eğitime ihtiyacı olduğu görülmüştür. AGKH daha çok gece eczanelerden alınmaktadır. Yan etkisi daha az ve fiyatı yüksek olan bu hapların ihtiyacı olan bireylere ASM'den verilmesinin kullanım oranlarını arttıracağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Aims: We have studıed to examıne the knowledge and application of emergency contraceptive methods in reproductive age women (15-49 years) and their relationship with unintended pregnancy and involuntary abortion. We have determıned the place and target of the Family Health Center where the research is performed in the use of Emergency Contraceptive Methods.
Methods: This descriptive study was conducted in Units 012, 013, 014, 015, 016 in Istanbul Kartal No.1 Family Health Center. The sample was determined to be 392 people in the known universe by considering 95% confidence interval, 5% error margin and 10% data loss in unknown prevalence. 407 female individuals in reproductive age(15-49 years) registered to these units were included in the study. The data were collected by a questionnaire formed by the researchers and an informed consent sheet was obtained from each individual (See Annex-2.2).
Results: The mean age of the participants was 34.4 ± 7.7 years. 41.7% (n=170) of the participants had a 8 year or less period of education. 65.4% (n=266) of the participants used any contraception method. The rate of women with unwanted pregnancy history was 17.3% (n=59). 47.7% (n=194) of the participants had sexual intercourse without using a contraceptive method. 95.7% (n=44) of women with a history of unwanted pregnancy became pregnant after an unprotected sexual intercourse. 62.1% (n=113) of those who knew the term morning after pill knew how to use this method. 11.3% (n=46) of the participants used emergency contraception method at least once before. As the number of pregnancies increased, the rate of those using the method increases significantly. The income level of the participants is corrolated with the use of methods of emergency contraception. Monthly income of 52.2% (n=24) of ECM (Emergency contraception method) users is between 2021-4040 TL (χ=16,360; p=0,003). It was found that the majority of ECM users heard this method from health personnel (FHC: 32.6%; Obstetrician: 23.9%) (χ=15.860; p = 0.003).
Failure of withdrawal method (55.9%; n=19) is the most common situation when ECM failures are considered. The proportion of women who got pregnant despite the use of the method was 10,9% (n=5) and all of them terminated the pregnancy by curettage. The participants stated that they obtained the method from Pharmacy (87.0%; n=40) and from FHC 13.0% (n=6). 27.5% (n=112) of the participants stated that they would use ECM from now on.
Conclusion: There was a significant difference between the rates of unwanted pregnancy and the use of ECM in our participants. As a result of the information obtained through the questionnaire, there was at least twice the increase among the participants who stated that they could use ECM compared to those who already uses the method. It was seen that the participants needed a different training. ECP was mostly taken from pharmacies at night. We thougt that if these pills, which have less side effects and high price, are given to individuals in need by Family Health Centers, it will increase their usage rates.
KEY WORDS: Emergency contraception, post-coital contraception, contraception