Süleyman Demirel Döneminde (1991-2000) Türkiye-Türk Cumhuriyetleri siyasi ilişkileri
Suleyman Demirel Period (1991-2000) Turkey-Turkish Republs of political relations
Yazar: YUSUF SEZAİ BAKACAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAHİDE AY
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Demirel, Süleyman = Demirel, Süleyman ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Siyasi tarih = Political history ; Türk Cumhuriyetleri = Turkish Republics ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bolşevikler, 17 Ekim 1917 darbesi ile Rus Çarlına son verdiler ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğini kurdular. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği, demokrasi ve serbest piyasa ekonomisini savunan Batı bloğundan farklı olarak, komünizm ve sosyalizm ideolojileri çerçevesinde yeni bir yönetim biçimini benimsedi. Sovyetlerin, bu farklı siyasi ve ekonomik anlayışı nedeniyle dünya devletleri II. Dünya Savaşından sonra, Doğu ve Batı bloğu taraftarı olarak ikiye ayrıldı. Soğuk savaş dönemi olarak adlandırdığımız bu dönem ABD'nin liderliğini yaptığı Batının galibiyeti ile sonuçlandı ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) 25 Aralık 1991 tarihinde dağıldı. Sovyetlerin dağılması ile Süleyman Demirel'in "Avrasya gerçeği " olarak tanımladığı Türkistan ve Kafkaslarda derin bir stratejik boşluk oluştu. Dünya devletleri Avrasya ile ilgili politikalarını gözden geçirdi. Bu süreçte yüzyıllardır Rus Çarlığı ve Sovyet yönetiminin esareti altında bulunan Türk toplulukları da bağımsızlıklarını ilan etti. Demirel, Sovyetlerin dağılması sonucunda bağımsızlıklarını ilan eden Türklerin kurduğu; Türk cumhuriyetlerini "Candaş, Karındaş Cumhuriyetler" olarak tanımladı. 
Türkiye, bağımsızlığına kavuşan Türk cumhuriyetlerini dünya devletleri içeresinde tanıyan ilk ülke oldu. Türkiye'nin bu devletlerle ortak bir dile, ortak bir hafızaya ve ortak bir kültüre sahip olması ikili ve bölgesel ilişkilerin güçlenmesini hızlandırdı. Bu birliktelikler Türkiye'ye ve Türk cumhuriyetlerine uluslararası alanda büyük bir prestij sağladı. Bu dönemde Türkiye'nin Türk cumhuriyetleri politikası Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından belirlendi. Demirel, Sovyetler Birliğinin dağılması ile dünya devletleri için yeni fırsatlar çıktığını, bölgenin hiç kimsenin nüfuz alanı olmadığını sık sık dünya kamuoyuna ve görüştüğü yabancı devlet yetkililerine açıkladı. Türk kamuoyunda, duygusal ve siyasi sebepler nedeniyle Demirel'in Türk cumhuriyetleri politikaları eleştirilse de Demirel'in reel politikaları sayesinde Türkiye bölgede birçok kazanımlar elde etti. 
Sonuç olarak bu tezin amacı; Süleyman Demirel'in Başbakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı (1991-2000) döneminde Türkiye ile Türkistan Türk cumhuriyetleri arasındaki siyasi ilişkileri, bilimsel bir metot çerçevesinde incelemek ve bu ilişkilerde Demirel'in rolünü ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler: Süleyman Demirel, Siyasi, Komünizm, Türk cumhuriyetleri, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği

Abstract:
Bolshevists terminated Russian Tsarism with the 17 October 1917 coup and they founded the union of socialist's republics. The Union adopted a new government system framed in Communism and socialism   from the West Bloc   Which    supported  democracy and free  market economy  After the second  Word  war  because of  their  different political  and economic understanding Word states were  divided into two blocs as the supporter of eastern and Western Blocs. This period Which we called "Cold War" finished With the victory of west which was leaded  by USA, and the Union  of   soviet  socialists  Republics broke up on 25th  December 1991 there  became a deep and strategic gap in  control  Asia  and Caucasia  which  was defined as "Avrasya gerçeği"  by Demirel,  with the break  up soviet. World states reviewed their polities related to Eurasia. In this  period the Turkic  communities  which had been under soviet  and Russian  Tsarism's  enslavement for centuries declared  their  freedom. Demirel defined these republics as   "Candaş Karındaş Cumhuriyetler" 
Turkey was the first country that acknowledged these Turkic Republics in the World. Economical and regional relations were accelerated between Turkey and these republics because of their common language background and culture. These togetherness provided a big prestige fort his period Turkey's politics about Turkish Republics were defined by the president Demirel
Even Demirel's Turkic Republics policy was criticised because of political and sentimental reasons in Turkic public opinion thanks to his realistic policies Turkey gained a lot in the region 

Key Words: Bolshevists,Demirel's, Turkic Republics, realistic, economic