DNA izolasyonu ve elektroforez konuları için rehber materyal geliştirilmesi
Development of guide material for DNA extraction and electrophoresis
Yazar: AYŞEGÜL ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. A. ESER ELÇİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Genetik = Genetics
Dizin: Biyoloji eğitimi = Biology education ; Materyal geliştirme = Material development

Özet:
Araştırmada, DNA izolasyonu ve elektroforez konuları için geliştirilen rehber materyalin, öğrenci başarısına etkisi incelenmiştir.Araştırmada ilk olarak, DNA izolasyonu ve elektroforez konuları ile ilgili olarak hazırlanacak olan rehber materyalin içeriğinin ne olması gerektiği hakkında literatür taraması yapılmış ve biyoloji öğretimin etkili şekilde gerçekleşebilmesi için en uygun öğretim yöntemi deneysel yöntem olarak seçilmiş ve hazırlanacak olan materyalin de bu doğrultuda deneylerden oluşması gerektiği ortaya çıkarılmıştır. Daha sonraki bölümlerde deneysel yöntem ve önemi, DNA'nın yapısal özellikleri, elektroforez tekniği ve kullanım alanları ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Elektroforez tekniğinin ve hangi alanlarda ne işe yaradığının, DNA'nın yapısının, hücredeki yeri ve organizasyonunun en etkili şekilde öğrenilmesini sağlayabilecek deneyler, uygun formatta yazılarak rehber materyal olarak geliştirilmiştir. Rehber materyal geliştirilirken deneysel yöntemin uygulanabilirliği göz önünde bulundurularak deneylerin evsel ve kolay elde edilebilir malzemelerden oluşmasına özen gösterilmiştir. Basit malzemeler gerektirmesine rağmen, bazı imkânsızlıklardan dolayı deney yönteminin uygulanamadığı durumlar için alternatif bir yöntem olarak hazır sanal laboratuar sunumları kullanılmıştır.Araştırmanın deneysel çalışması, 2008-2009 öğretim yılı güz döneminde 170 kişiden oluşan Ankara Atatürk Lisesi ve Ankara Kalaba Anadolu Lisesi 9. sınıf öğrencilerinin oluşturduğu örneklem üzerinde yapılmıştır. Her iki okulda da kontrol grubu, deney 1 grubu ve deney 2 grubu oluşturulmuştur. Araştırmada, DNA izolasyonu ve elektroforez konusu, kontrol grubunda geleneksel öğretim yöntemi olarak kabul edilen düz anlatım yöntemiyle, deney 1 grubunda rehber materyallerden 2 örnek deney seçilerek deneysel yöntemle, deney 2 grubuna ise sanal laboratuar yöntemi kullanılarak işlenmiştir. Araştırma deseni olarak ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmanın verileri iki ölçek kullanılarak toplanmıştır. (1) Mantıksal Düşünme Yeteneği Testi, (2) DNA İzolasyonu ve Elektroforez Başarı Testi uygulanmıştır.Verilerin analizinde, öğrencilerin zihinsel gelişim düzeylerini ölçmek amacıyla kullanılan mantıksal düşünme yeteneği testi için ANOVA (tek yönlü varyans analizi) kullanılmıştır. Oluşturulan grupların kendi içindeki ön test-son test sonuçları bağımlı gruplar için t-testi ile analiz edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin soruların cevabı olarak verdiği açıklamalar, Doğru cevap, Eksik cevap, Yanlış cevap ve Unuttum / Bilmiyorum şeklinde kategorize edilerek çözümlenmiştir. Gruplara uygulanan son testlerden elde edilen veriler mantıksal düşünme yeteneği ve ön bilgileri ortak değişken olarak alınmış ve ANCOVA (Kovaryans analizi) ile analiz edilmiştir.Sonuç olarak DNA izolasyonu ve elektroforez konusunda, rehber materyal kullanılarak öğrenim gören deney 1 grubu öğrencilerinin, sanal laboratuar yöntemi kullanılarak öğrenim gören deney 2 grubu öğrencilerinden ve düz anlatım yöntemi ile öğrenim gören kontrol grubu öğrencilerine göre daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Alınan sonuçlardan geliştirilen materyalin amacına ulaştığı anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra sanal laboratuar yöntemi ile öğrenim gören öğrencilerden oluşan grubun, düz anlatım yöntemi ile öğrenim gören öğrencilerden oluşan gruptan daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Buna göre deneysel yöntemin uygulanamadığı durumlarda sanal laboratuar uygulamaları yapılabileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the effect of guiding material developed for DNA isolation and electrophoresis on the success of the students is analyzed.Regarding the study, first of all the literature on how to prepare the content of the guiding material for DNA isolation and electrophoresis is collected. Then the most effective method for biology teaching is determined as the experimental method, and it has been deduced that the material should include experiments. In the following sections, information on experimental method and its emphasis, DNA?s structural characteristics, electrophoresis technique and its usage are given. The empirical guiding material is prepared in the appropriate format in order to teach electroferosis technique, its usage, and usefulness, DNA?s structure, its positioning in the cell and its organisation in the most effective way. When preparing the guiding material, the applicability of the empirical method is taken into consideration, and it has been paid attention to determine the related material used in experiments to be among the ones in home and obtained easily. Although simple methods are generally used, in certain cases of not applying empirical method because of impossibilities, visual laboratory presentations are used as an alternative.Sample of the study is collected in 2008?2009 fall semester and is composed of 170 students of Ankara Atatürk High School and Ankara Kalaba Anatolian High Schools?s 9th classes. In this study, DNA isolation and electrophoresis are teached by simple explanation method, as a traditional way, to control group; it is done via empirical method to Experiment 1 Group by picking up 2 example experiments. In addition, it is done to Experiment 2 Group via visual laboratory method. Pre-test / final test pattern with control group is used as the research pattern. Data of the research is collected by using two scales. (1) Logical Thinking Skill Test, (2) DNA İsolation and Electroforez Success Test are applied.When analyzing data, ANOVA (single ended variant analysis) is used for Logical Thinking Skill Test in order to measure students? cognitive development levels. Pre-test / final test results of the groups amongst themselves are analyzed via t-test for dependent groups. The answers of the students are categorized as true answer, irregular answer, false answer, and I forgot / I don?t know. Data collected from the final tests are analised with ANCOVA nevertheless close reasoning ability and advance information is adopted as common variable.In conclusion, it is stated that Experiment 1 Group who has been lectured by using guiding material are more successful than Experiment 2 Group who are lectured by using visual laboratory method and control group who are lectured by standard explanation method. Therefore it is understood that the guiding material has fulfilled its purpose. Besides, it is founded that students lectured via visual laboratory method are more successful than those who are lectured via standard explanation. Because of this result, where there is no way to apply empirical method; visual laboratory method could be preferred, and at least visual information could be supplied.