Ailesinde kanser öyküsü olan-olmayan kadınların meme kanserine yönelik koruyucu davranış geliştirmelerinde ebenin rolü
The role of midwives on women?s improving a protective behaviour against breast cancer whether they have a family history of cancer or not
Yazar: MAHİDE DEMİRELÖZ
Danışman: PROF.DR. GÜLSÜN ÖZENTÜRK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Bu araştırma, 20?49 yaş arası, okur-yazar, evli, sosyal güvencesi olan ve ailesinde kanseröyküsü olan-olmayan kadınlara meme kanseri risk faktörleri ile birincil ve ikincil korunma (erken tanı)önlemleri konularında verilen yüz-yüze ya da grup eğitimlerinin etkinliğini değerlendirmek amacı ileplanlanmıştır. Tanımlayıcı ve müdahale çalışmasıdır. Araştırma, Mart 2006-Nisan 2007 tarihleriarasında Çamkule Levent Kara sağlık ocağı bölgesinde yürütülmüştür.Ailesinde kanser öyküsü olan-olmayan kadınların yaş, eğitim ve ekonomik durumları birbiri ileeşdeğer olup, her iki grup arasında bulunan farkın istatistiksel olarak da anlamlı olmadığı saptanmıştır(p>0.05). Ailesinde kanser öyküsü olan kadınların kanser ile ilgili risk algılama durumları (%75.8),Ailesinde kanser öyküsü olmayan kadınlara oranla daha (%62.8) yüksek olup, bulunan farkistatistiksel olarak da anlamlıdır (p<0.005).Ailesinde kanser öyküsü olan kadınların meme kanserinden korunma ve erken tanıya ilişkinbilgilerinin ailesinde kanser öyküsü olmayan kadınlara oranla daha yüksek olmasına karşın kanserolma endişesi ile meme kanserinde erken tanı-tarama uygulamalarına katılmadıkları ve bu bilgiyitutum ve davranışa dönüştürmedikleri saptanmıştır.Ailesinde kanser öyküsü olan-olmayan kadınlarda eğitimden önce, bilgi kazanç puanıortalamaları arasında istatistiksel olarak bulunan fark anlamlı (p<0.05) ancak eğitimden sonra, bulunanfark anlamsız (p>0.05) olup, sonuçlar ailesinde kanser öyküsü olan kadınların meme kanserikonusunda daha duyarlı olduklarını göstermektedir.Yüz-yüze eğitimi alan kadınların bilgi kazanç puan ortalaması 4.67, grup eğitimi alan kadınlarınbilgi kazanç puan ortalaması 3.04'dir. Yüz-yüze ya da grup eğitimi her iki grupta da etkili olupkadınların ?meme kanserinden korunma ve erken tanıya ilişkin? sorulara verdikleri doğru yanıtyüzdeleri verilen eğitimle birlikte yükselmiştir. Araştırma sonuçları, özellikle risk altındaki kadınlarınmeme kanserinden korunma ve erken tanı programlarına yönlendirmelerinde ebelerin önemlisorumlulukları olduğunu göstermektedir. Ayrıca sonuçlar, kadınların bilgi, tutum ve davranışkazanmalarında yüz-yüze eğitimlerin grup eğitimlerine göre daha etkili olduğunu göstermektedir.Anahtar sözcükler: Meme kanseri, ailede kanser öyküsü, erken tanı, ebeE-mail: mahide.demireloz@ege.edu.tr

Abstract:
This survey was planned to evaluate the efficiency of face to face or group educationcontaining breast cancer risk factors and primary and secondary precautions of protection against thedisease (like early diagnosis) and which was given to literate and married women aged between 20-49and who had social reassurance and came from families with or without breast cancer history. It isboth a defining and an intervening study carried out in Çamkule Levent Kara Primary Health CareCenter area between March 2006 and April 2007.Women surveyed in the treatment and control groups were equal to each other in terms of age,education and financial state and it was found that there was no statistically meaningful differencebetween the two groups (p>0.05). The cancer risk perception of the women in the treatment groupwas higher (%75.8) than the women in the control group (%62.8) and this suggests that the differenceis statistically meaningful (p<0.005).The research points out that although the knowledge level of early diagnosis and protectionagainst breast cancer is higher in the treatment group than in the control group, the women in the firstgroup were found to avoide participating in the early diagnosis applications with the fear of developingthe disease. Thus the data suggests that they could not transfer knowledge to behaviour.The survey points out that before the education the statistical difference between knowledgegaining grade point avearages among women in treatment and control groups is meaningful (p<0.05)but no meaningful difference can be seen after education (p<0.05). To investigate further the findingsshow that women with family history of breast cancer were more conscious about the disease.The knowledge gaining grade point average of the women who had face to face education is4.67 and the knowledge gaining grade point average of the women who had group education is 3.04.The study indicates that both face to face and group education were effective for both groups and thepercentages of true answers received from the questions related to protection against breast cancerand early diagnosis increased by means of the education. The findings of the survey suggest thatmidwives have important responsibilities in guiding women under the risk of breast cancer aboutprotecting themselves against and diagnosing the disease at an early stage. The data declares thatface to face education is more effective for women than group education in terms of gaining somecertain knowledge, behaviour and attidute.Key words: Breast cancer, family history of cancer, early diagnosis, midwifeE-mail: mahide.demireloz@ege.edu.tr