Öğrenme güçlüğü destek eğitimi alan çocukların aile ilişkileri ile sosyal duygusal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between children's family relationships and social emotional skills of children getting learning disability support education
Yazar: DEVRİM GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. AYSEL KÖKSAL AKYOL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Beceri = Skill ; Destek eğitim programları = Suppord education programs ; Duygusal beceri = Emotional skills ; Sosyal beceri = Social skill ; Çocuklar = Children ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Bu araştırma öğrenme güçlüğü destek eğitimi alan çocukların aile ilişkileri ile sosyal duygusal becerilerinin incelenmesi, çeşitli değişkenlere göre aile ilişkileri ile sosyal duygusal becerilerde farklılık olup olmadığını belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya İzmir il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı, öğrenme güçlüğü olan çocuklara hizmet veren, amaca yönelik olarak seçilmiş 3 adet özel eğitim merkezinde, öğrenme güçlüğü destek eğitimi alan ve 4. ve 5. sınıfa devam eden 54 çocuk ile aynı sınıf düzeyinden herhangi bir öğrenme güçlüğü destek eğitimi almayan 54 çocuk, toplamda ise 108 çocuk dahil edilmiş olup, öğrenme güçlüğü destek eğitimi almayan çocuklar öğrenme güçlüğü destek eğitimi alan çocuklarla aynı okullara devam eden çocuklardan belirlenmiştir. Araştırmada çocuklar ve aileleri ile ilgili demografik bilgileri edinmek için araştırmacı tarafından kazırlanan "Genel Bilgi Formu", çocukların aile ilişkilerini belirlemek için "Çocuklar için Aile İlişkileri Ölçeği", çocukların sosyal duygusal becerilerini saptamak için "Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Pearson ve Sperman korelasyon katsayısı önemlilik testleri kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda, Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin alt boyutu olan Geliştirici Aile İlişkileri ve Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği tolpam puanlarında anlamlı bir farklılık ortaya çıktığı, öğrenme güçlüğü destek eğitimi almayan çocukların bu ölçeklerde öğrenme güçlüğü destek eğitimi alanlardan daha yüksek puan aldığı bulunmuştur. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin bir diğer alt boyutu olan Engelleyici Aile İlişkileri'nde öğrenme güçlüğü destek eğitimi alınıp alınmamasının farklılığa neden olmadığı görülmüştür. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda 9, 10, 11 yaşın anlamlı bir farklılığa neden olmadığı belirlenirken, Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda 9, 10, 11 yaşın öğrenme güçlüğü destek eğitimi almayan çocuklar üzerinde anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüş, 10 yaşındaki çocukların hem 9 hem de 11 yaşındaki çocuklardan daha yüksek puan aldıkları belirlenmiştir. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin alt boyutu olan Geliştirici Aile İlişkileri Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda öğrenme güçlüğü destek programı almayan çocuklarda anne öğrenim düzeyi değişkenine göre farklılık olduğu görülmüş, annesinin öğrenim düzeyi üniversite olan çocukların ilk-orta okul olan çocuklardan daha yüksek puan aldıkları belirlenmiştir. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin bir diğer alt boyutu olan Engelleyici Aile İlişkileri ve Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda ise her iki grup için anne öğrenim düzeyinin anlamlı bir farklılığa neden olmadığı belirlenmiştir. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin alt boyutu olan Geliştirici Aile İlişkileri Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda öğrenme güçlüğü destek eğitimi almayan çocuklarda baba öğrenim düzeyi değişkenine göre farklılık olduğu görülmüş, babasının öğrenim düzeyi üniversite olan çocukların ilk-ortaokul olan çocuklardan daha yüksek puan aldıkları belirlenmiştir. Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda öğrenme güçlüğü destek eğitimi almayan çocuklarda baba öğrenim düzeyi değişkenine göre farklılık olduğu görülmüş, babasının öğrenim düzeyi üniversite olan çocukların, lise olan çocuklardan daha yüksek puan aldıkları belirlenmiştir.  Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin bir diğer alt boyutu olan Engelleyici Aile İlişkileri'nden alınan toplam puanlarda ise her iki grup için baba öğrenim düzeyinin anlamlı bir farklılığa neden olmadığı belirlenmiştir. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin alt boyutu olan Geliştirici Aile İlişkileri Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda özel eğitim kurumuna 13-24 ay arası süreyle devam eden çocukların ve de 25 ay ve üstü süreyle devam eden çocukların, 12 ay ve altı süreyle devam eden çocuklardan daha yüksek puan aldıkları belirlenerek, özel eğitim kurumuna devam edilen sürenin geliştirici aile ilişkilerinde faklılığa neden olduğu görülmüştür. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin bir diğer alt boyutu olan Engelleyici Aile İlişkileri'nden ve Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda ise özel eğitim kurumuna devam edilen sürenin anlamlı bir farklılığa neden olmadığı belirlenmiştir. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği ve Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği'nden alınan toplam puanlarda cinsiyetin, sınıf düzeyinin, çocukların kardeşi olup olmamasının, doğum sırasının, anlamlı bir farklılığa neden olmadığı belirlenmiştir. Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği'nin alt boyutu olan Geliştirici Aile İlişkileri Ölçeği ile Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği toplam puanları arasında pozitif; Engelleyici Aile İlişkileri Ölçeği ile Sosyal Duygusal Beceri Algısı Ölçeği toplam puanları arasında negatif düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This investigation was done to examine the family relationships and social emotional skills of the children getting education for learning disability and to determine the effects of some variants on family relationships and social emotional skills. For This investigation 3 special education centers were connected to the Ministry of National Education in the city center of İzmir and served children with learning disabilities. From these special education centers 54 children who got learning disability education support and attended to grades 4 and 5,  and 54 children who did not receive any learning disability education support and from the same grade level were included in the investigation. The children who did not get learning disability education support were determined from the same schools with the children who get learning disability support education. In the investigation "General Information Form", which had been prepared by the investigator to obtain demographic information about children and their families, "Family Relationships Scale for Children" to determine their family relations and "The Perception of Social Emiotional Skills Scale" to determine children's social emotional skills were used. In the analysis of the data, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis H test,  Pearson and Spearman Correlation Coefficient Significance Tests were used.
As a result of the investigation, it observed that there was a significant difference in the scores of the Developer Family Relationships Scale which is sub dimensional of Family Relationships for Children Scale and the Perception of Social Emotional Skills scale. The children who did not get any learning disability education support got higher scores than those who got learning disability education support. It has observed that whether the children got learning disability education support or not did not cause a difference in Blocking Family Relationship Scale, another sub dimensional of Family Relationship Scale for children. While it was determined that the ages 9, 10 and 11 did not cause a significant difference in total scores obtained from the Family Relationship Scale for Children, in the total scores from the perception of Social Emotional Skills scale it was obseerved that these ages caused a significant difference for the children who did not get any learning disability education support. The children of 10 years old get higher scores than both the children of 9 years old and 11 years old. In the scores from Improving Family Relationships Scale, a sub dimension of Family Relationship Scale for Children, it was observed that mother's education level had a significant effect on children who did not get any learning disability education support. Children whose mother's levels of education were university, got higher scores than those whose mother's levels of education were primary or secondary school. In total scores of cildren frem Blocking Family Relationship Scale, another subdimensional of Family relationship Scale for Children, it was observed that the mother's level of education did not cause a significant difference for both groups. In the total scores of Improving Family Relationship Scale, it was observed that father's education level had significant effect on children who did not get any learning disability education support. The children whose fathers levels of education were university, got higher scores than those whose farthers' levels of education were primary or seconday school. In the total scores of Social Emotional Skills Scale it was observed that the father's education level had a significant effect on children who did not get any learning disability education support. The children whose fathers' levels of education were university got higher scores than those whose fathers' education levels were high school. In the total scores of Blocking Family Relationship Scale, it was observed that the father's education level did not cause a significant difference for both groups. In the total scores of Improving Family Relationship Scale, it was observed that children who had attended special education centers got 13-24 months and 25 and more months got higher scores than those who had attended the special education centers less than 12 months. So, it was obvious that the period children had attended to special education centers was effective. However, in the total scores from the Blocking Family Relationship Scale and the Perception of Social Emotional Skills Scale it was determined that the period children had attend to special education center did not have a significant difference. From the investigation, we get the result that there was a positive meaningful relationship between the total scores of Improving Family Relationship Scale and the Perception of Social Emotional Skills Scale, and there was a negative meaningful relationship between Blocking Family Relationship Scale and the Perception of Social Emotional Skills Scale.