Lyrboton Kome antik yerleşimi arkeoparkı: Bir model önerisi
Lyrboton kome ancient settlement archaeopark: A model proposal
Yazar: İPEK MENZİLCİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KOÇAK
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Antik mimari = Antique architecture ; Deneysel arkeoloji = Experimental archaeology ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Arkeolojik miras alanları, geçmişte o bölgede yaşamış uygarlıklar hakkında önemli bilgiler barındırırlar. Bu bilgiler ışığında o toplumların yaşam biçimleri, sosyo-kültürel yapıları, mimarlık ve sanat anlayışları gibi pek çok konunun anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Bu nedenle arkeolojik miras alanları geçmişle günümüz arasındaki bağı güçlendiren mekânlardır. Bu alanların sadece fiziki değil, sürdürülebilir koruma kararları ile de geleceğe taşınması gerekmektedir. 
Tarihi yapıların çeşitli mimari değişikliklerle halka açılması, bu mekânlardaki bilimsel verilerin modern sunum teknikleriyle ziyaretçilere sunulması, toplumların arkeoloji, mimarlık ve tarih gibi bilim dallarına yönelik farkındalığını ve ilgisini artırmaktadır. 20. yüzyılın ortalarından itibaren arkeolojik yöntemlerle elde edilen eserlerin bağlamından koparılarak kazı alanından uzak müzelerde sergilenme yaklaşımı değişmektedir. Bu yeni yaklaşım, arkeolojik alanların ve eserlerin korunmasıyla birlikte sergilenmesi ve toplumun bu eserlere olan anlayışının geliştirilmesi gerekliliğini vurgular. Arkeoparklar, arkeolojik miras alanlarının modern sunum yöntemidir ve arkeolojik kalıntıların bulunduğu yerlerde, halkın kolayca kavrayabileceği şekilde sergilenen bir alan yönetimi anlayışını benimser. Bu yaklaşım, tarihi kalıntıların korunmasına odaklanırken aynı zamanda ziyaretçilere etkileşimli deneyimler sunarak arkeolojiye ve tarihe olan ilginin artmasını hedefler.
Tez kapsamında yurt içinde ve yurt dışında bulunan arkeopark projelerinden toplanan veriler sonucunda uygulamaların etkileri, faydaları ve sorunları tartışılarak bir arkeolojik doğru alan çalışması önerilecektir. Bu tasarımın ışığında Lyrboton Kome Antik Kenti'nde (Antalya) hazırlanan arkeopark projesi analiz edilecektir.

Abstract:
Archaeological heritage sites contain important information about the civilizations that lived in that region in the past. In the light of this information, it provides an opportunity to understand many subjects such as the lifestyles, socio-cultural structures, understanding of architecture and art of those societies. Therefore, archaeological heritage sites are places that strengthen the link between the past and the present. These areas need to be moved to the future not only physically but also with sustainable conservation decisions.
Opening the historical textures to the public with various architectural arrangements and presenting the scientific data in these fields to the visitors with contemporary presentation techniques increases the awareness and interest of the societies towards the sciences such as archeology, architecture and history. Since the middle of the 20th century, the approach to exhibiting the works obtained by archaeological methods in museums far from the excavation area has been changing. With this new approach, it has become important to protect and exhibit archaeological sites and artifacts, as well as transforming these artifacts into a way that the society can understand. Archaeoparks, which are the contemporary presentation method of archaeological heritage sites, are an area management approach where archaeological remains are exhibited in a way that the society can understand.
Within the scope of the thesis, an archaeological site design will be proposed by discussing the effects, benefits and problems of the applications as a result of the data collected from the archaeopark projects in Turkey and abroad. In the light of this design, the archeopark project prepared in Lyrboton Kome Ancient City (Antalya) will be analyzed.