Bazı omurgalı hayvanlarda pektoral kas (M. pectoralis)'in morfolojik ve histokimyasal yönlerden incelenmesi /
Yazar: FATİME GEYİKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ÖZKARAL
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Histokimya = Histochemistry ; Morfoloji = Morphology ; Omurgalılar = Vertebrates

Özet:
Bu araştırmada, vücut hacmi ve hareketleri farklı olan beş ayrı omurgalı hayvan türünden (tavşan, serçe, kertenkele, kurbağa ve alabalık) pektoral kas alınarak kas liflerinin morfolojik ve Mstokimyasal yönlerden farklılıkları incelendi. Bu amaçla hayvanlardan alman taze doku örneklerinin bir yansı -20°Cde dondurulduktan sonra dondurma mikrotomunda Miyozm-Adenozintrifosfataz, Suksinik dehidrogenaz ve Sudan siyahı B boyama yöntemleri uygulandı. Doku örneklerinin diğer parçalarının rutin histolojik yöntem ile parafin blokları hazırlandı. Bu parafin bloklardan elde edilen 5 (im kalınlığındaki kesitlere genel histolojik yapıyı belirlemek amacıyla Hematoksilen-Eozin ve kas liflerinin glikojen içeriğini saptamak amacıyla da Periyodik asit-Schiff boyama yöntemleri uygulandı. İncelenen türlerde kas dokusunun histolojik yapısı benzerlik gösterdi. Ancak kas liflerinde nukleusun yerleşimi yönünden farklılıklar izlendi. Tavşan, serçe ve alabalıkta nukleuslar çoğunlukla liflerin kenarında, sarkolemmanın hemen altında görülmesine karşın, kurbağa ve kertenkelede nukleuslar liflerin çoğunlukla iç kısmında yerleşmişti. Histokimyasal incelemelerimiz sonucu, türler arasında ve hatta aynı türe ait kas demetlerini oluşturan liflerde gerek çap yönünden gerekse boyanma yoğunluğu yönünden bir farklılığın mevcut olduğu saptandı. Buna göre beş ayrı hayvan türünün pektoral kasında genel olarak kırmızı, beyaz ve ara olmak üzere üç lif tipi ayırdedildi. Ancak türler arasında bu liflerin bkbirine oranının farklı olduğu saptandı. Bununla beraber, kertenkele pektoral kasımda belirgin bir bölmeli yapı gözlenmiş ve aynı zamanda tonik olarak niteleyebileceğimiz lif tipi de ayırdedilmiştir.

Abstract:
In this study, morphological and histochemical properties of pectoral muscle fibers of five different species (rabbit, sparrow, lizard, frog, trout) were investigated. For this purpose, the pectoral muscles were taken from these animals. For this purpose, a half the fresh tissue samples taken from the animals were frozen at -20°C, cross-sections were cut on cryostat and the dye methods of Myosin-Adenosinetriphosphatase, Succinic dehydrogenase and Sudan black B were applied. The other half of the tissue samples were prepared in shaped paraffin blocks for ordinary histologic method. To the sections with 5 jjm thickness of this paraffin blocks were applied Heamatoxylin-Eosin dye method to determine the general histological structure and Periodic acid-Schiff dye method to determine the glycogen contents of muscle fibers. The histological structures of muscle tissue were similar between the examined species. But, there were some differences in the localization of the nuclei of muscle fibers. That is, nuclei were localized either at the peripheral of fibers, under the sarcolemma (rabbit, sparrow and trout) or at the internal of fibers (frog and lizard). As a result of the histochemical investigations it was found that there was a heterogenity in both the diamater and stain density of muscle fascicles between the species, even in the same species. We may determine three type of fibers as red, white and intermediate, in the pectoral muscles of these five different animals. However, the ratio of these fibers between the species were different. Moreover, an obvious compartmen talized structure has been observed in pectoral muscle of lizard and also a fiber type which can be qualify as tonic has been isolated.