Azerbaycanın bölgedeki enerji faaliyetleri ve ulusal kalkınma sürecinde enerjinin rolü
Azerbaijan's energy activities in the region and the role of energy in the national development process
Yazar: ARZUMAN ALİYEV
Danışman: DOÇ. DR. VUGAR İMANBEYLİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Enerji kaynakları özellikle 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında ülkelerin gelişiminde önemli bir faktör haline gelmiştir. Sanayi Devrimi'yle birlikte enerji kaynaklarının önemi daha da artmıştır. Özellikle son elli seneden beridir petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan ülkeler bu kaynaklar sayesinde ekonomik alanda önemli ilerlemeler kaydetmişlerdir. Ayrıca enerji kaynakları dış politika aracı olarak da kullanılagelmiştir.
Petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan Azerbaycan için de bu kaynakların önemi tartışılmazdır. Bu çalışma da özellikle 1991 sonrasında yani Azerbaycan'ın bağımsızlık döneminde bu enerji kaynaklarıyla ilgili ülke yönetiminin geliştirdiği stratejileri incelemekte, bu enerji kaynaklarının ülkenin genel ekonomik gelişimindeki ve dış politikasındaki rolünü araştırmaktadır. Çalışma, enerji kaynaklarının Azerbaycan ekonomisinin gelişiminde ve ülkenin uluslararası alanda saygın bir aktör olarak yer almasında son derece kritik bir rol oynadığını ileri sürmektedir.
1990'lı yılların başlarında formüle edilen enerji stratejileri planlı bir şekilde uygulamaya geçirilmiş, başlangıçta yabancı yatırımcılardan sermaye çekilmiş ve burada çok aktörlü konsorsiyumlar kurulmuş, yurtdışından teknoloji transferleriyle birlikte yerli üretimin verimliliği artırılmış, akabinde bu kaynakların yurtdışı piyasalarına nakli için sınır-ötesi boru hatları projeleri kademeli olarak devreye alınmış ve neticede enerji arz güvenliği de garanti altına alınmıştır. Bu süreçte Azerbaycan, bölgesel ve kıtasal çapta çeşitli işbirlikleri geliştirmiştir. Enerji kaynaklarından gelen mütemadi ve muazzam gelirler sayesinde Azerbaycan ekonomisinin makro-iktisadi gelişiminin bir dönüşüm geçirdiği söylenebilir.

Abstract:
Energy resources have become an important factor in the development of countries, especially in the late 19th and early 20th centuries. With the Industrial Revolution, the importance of energy resources has increased even more. Especially since the last fifty years, countries with oil and natural gas resources have made significant progress in the economic field thanks to these resources. Energy resources have also been used as a foreign policy tool.
The importance of these resources for Azerbaijan, which has also oil and natural gas resources, is indisputable. This study examines the strategies developed by the country's leadership regarding these energy resources, especially after 1991, i.e. during Azerbaijan's independence period, and investigates the role of these energy resources in the country's overall economic development and foreign policy. The study argues that energy resources have played a critical role in the development of Azerbaijan's economy and also in establishing the country as a respected actor in the international arena.
It can be said that the energy strategies formulated in the early 1990s were implemented in a planned manner, in this context initially attracting capital from foreign investors and establishing multi-actor consortia, increasing the efficiency of domestic production through technology transfers from abroad, then gradually constructing cross-border pipeline projects for the transportation of these resources to world markets, and thus ultimately guaranteeing energy supply security. In this process, Azerbaijan has developed a variety of regional and continental partnerships. It can be argued that the macro-economic development of the Azerbaijani economy has been transformed thanks to the constant and enormous revenues from energy resources.