Böbrek nakli olan hastalarda öz yönetim ve immünsupresif ilaç uyumu incelenmesi
Investigation of self-management and immunsupressive drug adaptation in patients with renal transplant
Yazar: ŞULE KARSLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE SERAP KOÇAK
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma böbrek nakli olan hastaların nakil sonrası öz yönetim düzeylerini ve immünsupresif ilaç uyumunun incelenmesi amacıyla uygulanmıştır. Araştırmanın evreni Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi Nefroloji - Organ Nakli Polikliniğine 2009 yılından 2021 yılına kadar başvuran 413 böbrek nakli olmuş 134 hasta oluşturmuştur. Veri toplama araçları; sosyo demografik ve tanıtıcı özellikler formu, Böbrek Nakli Alıcılarında Öz Yönetim Ölçeği ve Organ Nakli Hastalarında İmmünsupresif Tedaviye Uyum Ölçeğidir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzdelik ve ortalama değerleri, Kolmogorov Smirnov Testi t testi, varyans analizi veya nonparametrik Kruskal Wallis H testi, Mann-Whitney U kullanılmıştır. Çalışmaya başlamadan önce gerekli izinler alınmıştır. Çalışma bulgularına göre hastaların %63'ü erkek, %27'si 31-40 yaş grubunda, %76'sı evli, %84'ü ilkokul – ortaokul öğrenimine sahip ve %48'inin gelir giderine eşittir. Böbrek Nakli Alıcılarında Öz Yönetim Ölçeği'nin alt boyutlarından "normal olmayan durumları erken dönemde fark etme ve bunlarla baş etme" puanı 3,065±0,524, "günlük yaşamda öz bakım davranışları ve stresle baş etme" puanı 3,046±0,459, "kendi kendine izleme" puanı 2,485±0,882 olarak hesaplanmıştır. Hastaların cinsiyet, alkol kullanım durumu sorularına verilen yanıtlar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Bunların dışında ölçek puan ortalamasıyla sigara kullanım durumu, fiziksel egzersiz yapma durumu ve donör türü arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Organ Nakli Hastalarında İmmünsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği toplam puan ortalaması 3,051±0,417 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin puan ortalaması ile cinsiyet, alkol kullanım durumu, fiziksel egzersiz yapma durumu, nakil sonrası ilaç kullanımı ve diğer yapmanız gerekenler hakkında eğitim alma durumu, donör türü sorularına verilen yanıtlar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Bunların dışında ölçek puan ortalamasıyla sigara kullanım durumu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Böbrek Nakli Olan Hastalarda Öz Yönetim ve İmmünsupresif İlaç Uyumunun İncelenmesi'nde öz yönetim ve uyumun birbiri ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. İmmünsupresif tedaviye uyumu artırmak ve öz yönetimi sağlayabilmek için periyodik olarak eğitimler yapılmalıdır.

Abstract:
This study was conducted to examine the post-transplant self-management levels and immunosuppressive drug compliance in patients with kidney transplantation. The population of the study consisted of 134 patients with 413 kidney transplants who applied to Gaziantep University Şahinbey Research and Application Hospital Nephrology - Organ Transplant Polyclinic from 2009 to 2021. Data collection tools; socio-demographic and descriptive characteristics form, Self-Management Scale in Kidney Transplant Recipients and Scale of Adherence to Immunosuppressive Treatment in Organ Transplant Patients. Number, percentage and mean values, Kolmogorov Smirnov Test t test, analysis of variance or nonparametric Kruskal Wallis H test, Mann-Whitney U were used in the evaluation of the data. Necessary permissions were obtained before starting the work. According to the study findings, 63% of the patients are male, 27% are in the 31-40 age group, 76% are married, 84% have primary school - secondary school education, and income is equal to 48%. One of the sub-dimensions of the Self-Management Scale for Kidney Transplant Recipients, the score of "recognizing abnormal situations in the early period and coping with them" is 3.065±0.524, the score of "self-care behaviors and coping with stress in daily life" is 3.046±0.459, and the score of "self-monitoring" It was calculated as 2.485±0.882. There was no significant difference between the answers given to the patients' questions about gender and alcohol use (p>0.05). Apart from these, a significant difference was found between the scale mean score and smoking status, physical exercise status and donor type (p<0.05). The mean score of the Scale of Compliance with Immunosuppressive Treatment in Transplant Patients was calculated as 3.051±0.417. There was no significant difference between the mean score of the scale and the answers given to the questions about gender, alcohol use, physical exercise status, post-transplant drug use and other things to do, donor type (p>0.05). Apart from these, a significant difference was found between the scale mean score and smoking status (p<0.05). In the Examination of Self-Management and Immunosuppressive Drug Compliance in Patients with Kidney Transplantation, it was determined that self-management and compliance were related to each other. In order to increase compliance with immunosuppressive therapy and to provide self-management, periodic trainings should be conducted.