Postmodern dönemde bir anlam arayışı olarak din
Religion as a search for meaning in the postmodern era
Yazar: YUNUS KALKAN
Danışman: PROF. DR. LATİF TOKAT ; DR. ÖĞR. ÜYESİ S
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
İnsanlık tarih boyunca varlığa ve yaşama dair bir merak içerisinde olmuştur. Bu merak varlığın ve yaşamın "ne olduğundan" ziyade ne "anlam"a geldiğine yöneliktir. Anlam bu bakımdan insanlığın sorguladığı ilk kavramlardan biridir. Bu sorgulamanın neticesinde insanlık tarihin farklı dönemlerinde farklı cevaplara ulaşmıştır. Tarih öncesi çağlarda anlam doğa ve onun kanunlarıyla ilgili bir kavramken, tarihi çağlarda anlam mitlerin ve dinlerin kapsamına giren bir nosyona dönüşmüştür. Modern döneme gelindiğinde ise anlam konum değiştirerek dışarıda değil onu sorgulayan insanın kendisinde aranmaya başlanmıştır. Anlamın konum değiştirmesiyle birlikte insanın anlam arayışında bir artış yaşanmıştır. Bunun en önemli nedeni insanın kendisinde aradığı anlamı karşılayamamış olmasıdır. Modern dönemde yaşanan felaketlerin ve savaşların insan kaynaklı olması aranan anlamın insanda olmadığını göstermiştir.
	Postmodern döneme gelindiğinde ise anlam arayışı tümüyle tarih sahnesinden çekilmiştir. Anlam arayışını modern dönem ve öncesine ait bir uğraş olduğu gerekçesiyle reddeden postmodernizm, aynı zamanda anlam olarak lanse edilen bütün üst-anlatıların insanlığa kötülük getirdiğini düşünerek eleştirmiştir. Bu çerçevede hem bir üst-anlatı hem de bir anlam arayışı olarak Din postmodern eleştirinin kapması dahiline girmiştir. Dine yöneltilen postmodern eleştirilerin odağının anlamsal olmaktan ziyade anlatısal sebeplere dayandığı görülmüştür. Dolayısıyla postmodernizm anlamını koruyan fakat anlatısal olmayan bir din tasavvur etmektedir. Ancak bu dinin yapısı gereği pek mümkün görünmemektedir. Bu nedenle paradoks gibi görünen bu konunun açıklığa kavuşturulması postmodernizm ve din tartışmaları açısından elzemdir.

Abstract:
Throughout history, humanity has been curious about existence and life. This curiosity is directed to "what existence and life mean" rather than "what they are". In this respect, meaning is one of the first concepts that humanity inquires about. As a result of this inquiry, humanity arrived at different answers in different periods of history. While in prehistoric times, meaning was entirely a concept about nature and its laws, in historical times it became a notion that falls within the scope of myths and religions. When it comes to the modern period, by changing position, meaning started to be searched not outside, but within the human himself who inquires about it. With the changing position of the meaning, there has been an increase in man's search for meaning. The most important reason is that humanity has been unable to meet the meaning he is searching for within himself. The fact that human-induced disasters and wars in the modern era have shown that the searched meaning is not within man himself.
When it comes to the postmodern period, the search for meaning has completely withdrawn from the stage of history. Postmodernism, which rejects the search for meaning because it is an occupation belonging to the modern and earlier period, has also criticized all meta-narratives, which are presented as meaning, by thinking that they bring evil to humanity. In this context, religion as both a meta-narrative and a search for meaning has been included in the scope of postmodern criticism. It has been seen that the focus of postmodern criticism directed at religion is based on narrative reasons rather than semantics. Accordingly, postmodernism envisions a religion that retains its meaning but is not narrative. However, this does not seem possible due to the nature of religion. For this reason, it is essential to clarify this issue seems like a paradox in terms of postmodern and religious discussions.