Toksik adenom, toksik multinodüler guatr ve toksik diffüz guatr hastalarında radyoaktif iyot tedavisinin uzun dönemde tiroid bezi, tiroid volümü, nodül yapısı ve tiroid fonksiyonları üzerine etkisi
Long term effect of radioactive iodine treatment in patients with toxic adenoma, toxic multinodular goiter and toxic diffuse goiter on thyroid volume, characteristics of thyroid gland and hyperactive nodule and thyroid functions
Yazar: ILGIN KOÇ
Danışman: PROF. DR. MURAT FAİK ERDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Guatr = Goiter ; Guatr-nodüler = Goiter-nodular ; Hipertiroidizm = Hyperthyroidism ; Radyoaktif iyot = Radioactive iodine ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases

Özet:
Amaç: Toksik Diffüz Guatr (TDG), Toksik Adenom (TA) ve Toksik Multinodüler Guatr (TMNG) hastalarında radyoiyot (RAİ) tedavisinin uzun dönemde etkileri konusunda literatürde açık olup, çalışmamızda RAİ tedavisi sonrası uzun dönemde tiroid fonksiyon testleri, tiroid bezi volümü, sıcak-soğuk nodül volümleri, tiroid bezi parankimi ve sıcak nodüllerde meydana gelen ultrasonografik değişiklikler ve bu değişimlere neden olan faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda retrospektif olarak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Polikliniği'ne 01/01/2000-01/02/2021 tarihleri arasında hipertiroidi nedeniyle başvuran TDG, TA ve TMNG tanılı, RAİ tedavisi almış, preablatif ve postablatif en az 36 ay ve sonrasında poliklinikte tiroid ultrasonografisi yapılmış hastaların tiroid fonksiyon testleri ve ultrasonografi raporları incelenmiştir. 
Bulgular: Tiroid USG ile ortalama takip süreleri TDG, TA ve TMNG grubu için sırayla 89.2/ 79.2/101.7 aydı. Ortalama tiroid volümü küçülme yüzdesi sırayla %84.1±1.4/%56.6±3.1/ %51.1±6.7 olarak saptandı. Tüm tanı gruplarında tiroid volümü ve sıcak nodül volümü küçülmesinin, 10-12. yıla kadar istatistiksel anlamlı olarak devam ettiği görüldü (p<0.01). Sıcak nodüllerin takip süresi sonundaki küçülme yüzdesi ise, ortalama %80.5±1.9 olarak saptandı. RAİ tedavisi sonrası 3. ila 10. yıl arasında TDG grubunda yıllık %1.1, TA grubunda %2.0 TMNG grubunda ise yıllık %1.5 hipotiroidi insidansı mevcuttu. Tiroid ve sıcak nodül volümü küçülmesini etkileyen faktörler için yapılan çok değişkenli regresyon analizi sonucunda TDG ve TA hastaları ve sıcak nodüllerde preablasyon volüm büyüklüğü ve hastanın RAİ tedavisi aldığı yaş arttıkça volüm küçülmesinin azaldığı tespit edildi. Hipotiroidi riskinin tüm hasta grubu için lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmesinde, tiroid volümü artışı ve tiroid volüm küçülmesindeki azalma ile ters yönde korele olduğu görüldü. Tanı bazında ise preablasyon metimazol (MMI) kullanımı, propiltiyourasil (PTU) ile karşılaştırıldığında hipotiroidi gelişimini arttırmaktaydı. Sıcak nodüller RAİ tedavisi sonrası ultrasonografik olarak daha solid ve hipoekoik görünme eğilimindeydi (p<0.01, p<0.01).
Sonuç: Radyoiyot  tedavisinin uzun dönem etkilerini incelediğimiz çalışmada tiroid bezi ve sıcak nodül volümlerinin 10-12. yıl takiplerine kadar dahi istatistiksel olarak anlamlı şekilde küçülmeye devam ettiği görüldü. 
Anahtar kelimeler: Hipertiroidi, Toksik diffüz guatr, Toksik adenom, Toksik multinodüler guatr, Radyoiyot tedavisi

Abstract:
Aim: Little is known about the long-term effects of radioiodine (RAI)  treatment in patients with Toxic Diffuse Goiter (TDG), Toxic Adenoma (TA), and Toxic Multinodular Goiter (TMNG). We aimed to investigate the changes in thyroid function tests, thyroid volume, hyper-hypoactive nodule volumes and sonographic features in long-term follow-up after RAI treatment, and to investigate the factors associated with these changes.
Data: In our study, patients diagnosed with TDG, TA and TMNG and treated with RAI in our outpatient clinic between 01/01/2000 and 01/02/2021 due to hyperthyroidism were retrospectively analyzed. Thyroid function tests and ultrasonography reports of patients who underwent thyroid ultrasonography in our department before and at least 36 months after RAI were examined.
Findings: Mean sonographic follow-up periods were 89.2, 79.2 and 101.7 months for TDG, TA and TMNG groups. At the end of these periods, mean thyroid volumes reduced by 84.1±1.4%/56.6±3.1%/51.1±6.7%, respectively. Mean hyperactive nodule volume reduction was 80.5±1.9% at the end. We observed statistically significant volume reduction in volume of thyroid gland and hyperactive nodules upto 12 years (p<0.01). In the 3rd year to 10th year follow-up, the annual incidence of hypothyroidism was 1.1% in the TDG group, 2.0% in the TA group and 1.5% in the TMNG group. Linear regression analysis was used to investigate the factors affecting thyroid and hyperactive nodule volume reduction. Among TDG and TA patients, preablation thyroid volume and age were negatively correlated with thyroid volume reduction. Similar results were obtained in the reduction of the hyperactive nodule volume.   According to multivariate logistic regression analysis, thyroid gland volume and volume reduction rate were statistically significant factors affecting the development of hypothyroidism after RAI treatment in the whole study group. Methimazole use in the pre-RAI period was associated more frequently with the development of hypothyroidism in TDG, TA and TMNG patients compared to propylthiouracil. Hyperactive nodules characteristics changed to a more solid and hypoechogenic appereance after RAI treatment (p<0.01, p<0.01 respectively).
Conclusion: The study shows that there is a significant reduction of the thyroid gland and hyperactive nodule volumes for 10-12 years of follow-up after RAI treatment.
Keywords: Hyperthyroidism, Toxic diffuse goitre, Toxic adenoma, Toxic multinodular goiter, Radioiodine ablation treatment