Altı ay altı yaş arası çocuklarda iştahsızlık sıklığı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
The frequency of appetite loss and determination of affecting factors in children aged between six months and six years
Yazar: CELAL BİRLİK
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÇÖL
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebekler = Infant ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Fobiler = Phobic disorders ; Çocuklar = Children ; İştah = Appetite

Özet:
Amaç:  İştah, yiyeceklere karşı duyulan bilinçli bir istek, iştahsızlık ise açlık hissini algılayamama, hiçbir besine karşı yeme isteği duymama, yeterli büyüme gelişme için alınması gereken besinlerin çeşitli nedenlerle reddi olarak tanımlanabilir. Bu çalışmanın amacı günümüzde giderek yaygınlaşmış bir sorun olan iştahsızlık probleminin sıklığını ve altta yatan nedenleri tanımlamaktır. Böylece çocuklarda iştahsızlığın neden olduğu büyüme gelişme geriliklerinin önüne geçmek mümkün olacaktır.
 Gereç ve Yöntem: Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD.  "Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği", "Genel Pediatri" polikliniklerine kontrol amacıyla başvuran, daha önceden bilinen bir hastalığı olmayan altı ay altı yaş arası çocukların ebeveynlerinden, anket formunu doldurmayı kabul eden 800 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. İştahsızlık sıklığı %47 olarak kabul edilip yaklaşık %5'lik bir fark olacağı öngörülerek minimum örneklem büyüklüğü 784 olarak belirlendi. Katılımcılara demografik bilgiler ve beslenme alışkanlıklarını içeren anket soruları yöneltilmiştir. Veriler SPSS 22.00 paket programında değerlendirilmiş ve P<0,05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. 
 Bulgular: Çalışma, yaş ortalaması 52,67±19,93 ay (6.00-72.00) olan 800 olgu (390 kız/410 erkek) ile yürütüldü. Vücut ağırlığı düşük olan annelerin çocuklarında iştahsızlığın daha sık olduğu görüldü (p<0.05). İştahsız olan çocukların çoğunda boy persantili üç ve altındaydı (p<0.05). Eğitim almamış anne çocuklarında iştahsızlığın daha sık görüldüğü saptandı (p<0.05). Gebeliği sırasında kendisini mutsuz ya da değersiz hisseden annelerin çocuklarında iştahsızlık probleminin daha sık olduğu gözlendi (p<0.05). Düzenli olarak üç öğün beslenmeyen çocuklarda iştahsızlığa anlamlı derecede sık rastlandı (p<0.05). Çocuklarını yemek yeme sırasında zorladığını belirten anne çocuklarında iştahsızlık daha sık gözlemlendi (p<0.05).
     Sonuç: İştahsızlık günümüzde annelerin en çok yakındığı sağlık problemlerinin başında yer almaktadır. Annenin vücut ağırlığı, gebelik sırasında geçirdiği hastalıklar, annenin kendini mutsuz hissetmesi, anne baba eğitim düzeyi, çocuklarda ek gıdaya geçiş zamanı, verilen ek gıdanın türü ve özellikleri, öğün zamanlarının düzenli, üç öğün şeklinde olması ve aile ile beraber yenilmesi iştahsızlığı etkileyen faktörlerden bazılarıdır. İştahsızlık nedenlerinin belirlenip çözümlenmesinin ve bakım verenlerin uygun bir eğitim almasının önemi ortaya konmuştur.

       Anahtar Kelimeler: İştahsızlık, Seçici yeme, Yemede isteksizlik, Yeni besin fobisi.

Abstract:
Aim and Background: Appetite can be defined as a conscious desire for food, whereas loss of appetite is defined as the inability to perceive hunger along with lack of desire to eat any food, and rejection of nutrients, essential for adequate growth and development, for various reasons. The aim of this study is to determine the prevalence of loss of appetite, which is an increasingly common problem, and describe the underlying causes. Thus, growth and developmental deficiencies resulting from loss of appetite among children can be prevented.

       Material and methods: This study was carried out in Gaziantep University, Faculty of Medicine, Department of Paediatrics. It was carried out on 800 healthy children aged 0-6 years those referring to the "General Pediatrics" and "Well-Child" outpatient clinics for routine health care visits who agreed to fill out questionnaire. The incidence of loss of appetite was assumed to be 47% and a difference of approximately 5% was predicted and the minimum sample size was decided as 784. The participants were surveyed about their demographic information and feeding habits. The obtained data were evaluated in SPSS 22.00 package program and P<0.05 values were considered statistically significant.

       Results: The study was carried out with 800 cases (390 female / 410 male) with a mean age of 52.67 ±19.93 months (6.00-72.00). Loss of appetite was found to be more frequent in children of mothers with lower body weight (p <0.05). Height percentile in majority of the children with loss of appetite were three or below (p <0.05). Loss of appetite was found to be more frequent in children with uneducated mothers (p <0.05). It was observed that the loss of appetite is more frequent in the children of mothers who felt unhappy or worthless during pregnancy (p <0.05). Loss of appetite was encountered significantly more in children who did not have a regular three meals a day diet (p <0.05). Lose of appetite was observed to be more frequent in children whose mothers stated that they force fed their children (p <0.05).

       Conclusion: Loss of appetite is one of the most common health problems that mothers complain about today. Mothers' body weight, illnesses during pregnancy, feeling unhappy, parents' education levels, transition to supplementary food in children, type and characteristics of preferred supplementary food, regularity of meal times and eating three meals a day with the family are some of the factors affecting the loss of appetite. The importance of identifying and resolving the causes of loss of appetite and providing appropriate training for caregivers has been demonstrated.

       Keywords: Loss of appetite, Picky eating, Fussy eating, Food neophobia.