Buket Uzuner'in hikâye ve romanlarında kişiler
Characters in Buket Uzuner's stories and novels
Yazar: LEYLA TUBA TOPTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. AHMET BOZDOĞAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Buket Uzuner, öykü ile başlayan edebi hayatını, gezi yazıları, otobiyografi, deneme ve ses getiren romanlarla genişleten özgün yazarlardan biridir. Eserlerinde ele aldığı karakterlerin toplum sorunlarıyla bütünleşen içsel yolculuklarını yansıtışında kullandığı kurgusal nitelikler, klasik edebiyat tarzının dışında olmuştur. Böylece eserlerinin modern ve postmodern kurgusuyla, karakterlerin kimlik sorunlarını ve bunalımlarını yansıtışındaki özgünlüğü, yazarı çağdaşlarından ayıran en ayırt edici özellik olarak dikkat çekmiştir.Bu tezde, Buket Uzuner'in hikâye ve romanlarındaki kişiler incelenmiş, romanlardaki kahramanların ortak özellikleri saptanarak, karakterlerin kurgulanışı ve deneyimlerin yansıtılma yöntemi sorgulanmıştır. Tezin birinci bölümünde, tüm romanların ve hikâyelerin özetine yer verilerek, bu karakterlerin eserlerdeki işlevlerine ve rollerine değinilmeye çalışılmıştır. İkinci kısımda, eserlerdeki ortak özelliklerine göre gruplandırılan karakterler, bu gruplandırma dahilinde detaylı olarak irdelenmiştir. Böylece tüm romanlardaki ve hikâyelerdeki kahramanlar ortak noktalarına göre sınıflandırılmıştır..Karakterlerini oluştururken, toplumsal değerleri göz önünde bulunduran yazar, toplum içerisinden seçtiği kahramanlarının kimlik problemlerini ön planda tutmuştur. Yarattığı karakterlerini, toplumsal dokuyu oluşturan bireylerden seçmeye dikkat eden yazar Buket Uzuner, bireyin toplum içerisindeki varolma sorununa da bir ayna tutmuş, 1980 sonrası Türkiyesinde yaşayan kuşağın iç hesaplaşmalarına ve ayakta kalma mücadelelerine de karakter tahlilleriyle yer vermiştir. Eserlerdeki kahramanların niteliklerinin belirlenmesinde önemli yer tutan bu tahliller, aynı zamanda bireyin toplumsal dönüşüm içerisindeki rolünü de belirlemiştir. Böylece yazarın kullandığı teknikler ile karakterlerin sunuluşları arasındaki ilişki kendiliğinden ortaya çıkmıştır.Buket Uzuner, eserlerinde toplumun politik dönüşümlerine yer verirken de bireyi esas almış, çoğunlukla aydınlar arasından seçtiği karakterlerinin kimliklerine yönelik sorgulayışını, eser kahramanlarının ruh tahlilleriyle yansıtmayı tercih emiştir. Bu sebeple önem kazanan karakter tahlilleri, hikâye ve romanlarda yer alan farklı anlatı türlerinin temaya uygun seçimini de ön plana çıkarmıştır. Böylece yazar farklı birikim ve sınıflardan gelen zengin bir kişi kadrosu ile eserlerinde hem dekoratif hem de asli unsur olarak kullandığı kişilerini oluştururken, Türk Romanı Tarihi için ilginç tipler ve karakterler yaratmıştır. Tezin ikinci bölümünde bu özellikleriyle gruplandırılan tipler, kişiler ve karakterler farklı bakış açılarıyla ele alınmıştır.

Abstract:
Buket Uzuner is one of the genuine authors who has broadened her literary life beginning with stories to travel memories, autobiography, essay, and outstanding novels. The fictional features she uses for reflecting her characters? inner journeys involving involving their social problems she considers in her works is other than the traditional literature style. Thus the modern and postmodern content of her works and the originality of her reflecting the conflicts and personal problems of the characters has been a great attribute to separate her from her contemporary.Considering the social values, while creating them, the author has mainly dealt with the personal problems of her characters which she has picked up from her own society. In this thesis the characters in Buket Uzuner?s novels and stories are studied on, together with determining on the common features of the hero(in)s, the fictioning of the characters and the mirroring style of the experiences are questioned. In the fist part of the thesis inheriting the summaries of all the novels and the stories it is attempted to refer to the roles and the functions of these characters in the works. In the second part, the characters grouped as to their common features are researched in depth in this grouping basis. Therefore all the hero(in)s in all of the stories and novels are categorized according to their common aspects.The author Buket Uzuner who is careful at choosing her characters among the individuals forming the social structure, has also mirrored the existence conflicts of the individuals in the society and has also included in the inner considerations and the struggles of being secure of the generation living in Turkey after 1980s through her character analysis. These analyses which has a significant role on determining on the characteristics of the hero(in)s have also determined the roles of the individuals in the social change. Hence the relationship between the techniques the author uses and the presenting of the characters has been appeared spontaneously.While embodying the political alteration of the society, Uzuner has had the individual as a basis and has chosen to reflect her questionings of the personalities her characters, mostly chosen from the literate man , through the psychological analysis of them. Thus gaining a great importance, the characteristic analysis has marked the appropriate choice of the theme in the different narration types appeared in novels and stories. So the author is observed to create different hero(in)s and characters for the Turkish Novel History, while creating her own individuals she used in her works both as decorative and actual components with a filthy character staff coming from different classes and educational status. In the second part of the thesis, the characters, hero(in)s and the personalities grouped with these features are considered from the different point of views.