1990 sonrası Türkiye'de çağdaş sanat üretimlerinde giysi
Garment in contemporary art production in Turkey after 1990
Yazar: MERVE BURGAZLI
Danışman: DOÇ. NAZİRE MÜGE SELÇUK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 1990 sonrası = After 1990 ; Beden sosyolojisi = Body sociology ; Giyim = Clothing ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Hazır nesne = Ready made ; Çağdaş sanat =

Özet:
Bu çalışma giyim eşyası olarak ele alınan giysinin 1990 sonrası Türkiye çağdaş sanat uygulamalarında sanat nesnesi biçiminde kullanılması incelemektedir. Çağdaş sanatçılar tarafından giyim eşyaları, sanat uygulamalarında pek çok farklı kavramı temsil etmek ve anımsatmak için kullanılmıştır. Giyim eşyaları, bazen bir sanat eserinin tamamı, bazen bir bileşeni veya parçası olmuştur.
Günümüz sanatının kökleri incelendiğinde, sanatçıların tarih boyunca zamanın ruhu ile dinamik ilişkisine ulaşılmaktadır. Aydınlanma Çağı'ndan, Postmodern sanat uygulamalarına kadar bazı sanatçılar; dönüşüm, başkalaşım olarak adlandırılan olayları, eserlerine etkili biçimde yansıtmış, çağının ilerisinde uygulamalar yapmıştır.
Türkiye tarihinde toplumsal, ekonomik ve politik anlamda önemli dönemeçlerin izi sürülerek 1990 yılı sanatına yön veren gelişmelerin kültürel, ideolojik ve ekonomik anlamda karmaşık ve birbiri ardına gerçekleşen değişimlerle tanımlanmaktadır. Bu anlamda gelişmeler sanat sahnesinde de karşılık bulmuş sanat uygulamaları, mekânları, yapıtları belirgin biçimde farklılaşmıştır. Bu süreç içerisinde birey ile bütünleşik ilişkisi bağlamında ele alınan giyim eşyaları çeşitli anlamların taşıyıcısı konumunda kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı sanatçıların, sanat nesnesi konumunda giysi kullanımında gizli kalmış/açıklanmamış anlamları ortaya çıkarabilmektir.
Çalışma nitel araştırma deseni olan gömülü teori yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma evreninde, 1990 ve sonrasında yapıtlarında giysi kullanan altı sanatçı ile görüşmeler tamamlanmıştır. Çalışmaya katkı sağlamayı kabul eden; Burak Delier, Canan, Gülsün Karamustafa, Neriman Polat, Nezaket Ekici ve Nilbar Güreş ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve gömülü teori desenine uygun MaxQDA 22 programında analizleri yapılmıştır.
Analiz süreci sonunda, tüketim kültürünün etkisi, iletişim aracı, iktidar ve politika nesnesi, kimlik ifade nesnesi, benlikle eşdeğer nesne, maddi kültür nesnesi olmak üzere altı tema ve bu temalardan edinilen iki paralel temaya ulaşılmıştır. Bununla birlikte sanatçıların giysi nesnesi kullanım reflekslerini, sebeplerini ve yönelimlerini açıklayabilecek süreç tanımı yapılmıştır.

Abstract:
This study examines the use of clothing as an art object in contemporary art practices in Turkey after 1990. Contemporary artists have used clothing to represent and evoke many different concepts in their art practices. Clothing has sometimes been a whole, component, or part of a work of art.
When the roots of today's art are examined, the dynamic relationship of artists with the spirit of time throughout history is reached. Some artists, from the Age of Enlightenment to Postmodern art practices, effectively reflected the events called transformation and metamorphosis into their works and did practices ahead of their time.
By tracing critical social, economic and political turns in the history of Turkey, the developments that shaped the art of 1990 are defined by the cultural, ideological and economically complex and successive changes. In this sense, the products have also found a response in the art scene, and art practices, spaces and works have differentiated significantly. In this process, clothing items, discussed in the context of their integrated relationship with the individual, have been used as carriers of various meanings. This study aims to reveal hidden/unexplained meanings in artists' use of clothes as art objects.
The study used the grounded theory method, a qualitative research design. In the research universe, interviews were completed with six artists who used clothes in their works in 1990 and later. Semi-structured interviews were conducted with Burak Delier, Canan, Gülsün Karamustafa, Neriman Polat, Nezaket Ekici and Nilbar Güreş and their analyzes were made in MaxQDA 22 program by the embedded theory design.
At the end of the analysis process, six themes, namely the effect of consumption culture, communication tool, power and politics object, identity expression object, self-equivalent object, material culture object, and two parallel themes derived from these themes, were reached. In addition, a process definition has been made to explain the artists' clothing object use reflexes, reasons and orientations.