Sosyal bütçe harcaması olarak yükseköğretim ve ekonomik kalkınma ilişkisi
The relationship of higher education and economic development as social budget expenditure
Yazar: SERDAR DUMLUPINAR
Danışman: DOÇ. DR. EREN ÇAŞKURLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Sosyal bütçe = Social budget ; Sosyal devlet = Social state ; Toplam faktör verimliliği = Total factor productivity ; Yükseköğretim = Higher education

Özet:
80'li yıllardan günümüze kadar geçen sürede bilgi toplumu ve bilgi teknolojileri yapılarının gelişmesi, ekonomik kalkınmanın beşeri sermaye ve teknoloji ile birlikte anılmasına sebep olmuştur. Yükseköğretim sektörü, bilginin üretilmesi ve donanımlı bir işgücünün oluşturulmasına yaptığı katkı ile ekonomik kalkınma sürecinde belirleyici bir role sahiptir. Ekonomik kalkınma yoksunluğu, toplumlarda başta işsizlik ve yoksulluk olmak üzere pek çok sosyal dışlanmanın kaynağını oluşturur. Sosyal yapılarda ortaya çıkan risk ve ihtiyaçları takip eden, dinamik yapıya sahip sosyal devletlerin, ekonomik kalkınma problemine çözüm üretmek amacına yönelen sosyal bütçe uygulamaları, bilgi toplumu yapısının gerekliliklerini gözetmek durumundadır. Çalışmanın amacı, yükseköğretimin kamusallığı bağlamında sosyal bütçe öğesi olma niteliğini ve yükseköğretim sektörü Ar-Ge harcamalarına yönelen finansman kaynakları farklılıklarını dikkate alarak tespit etmektir. Bu bağlamda yükseköğretim Ar-Ge harcamalarının finansman kaynağı farklılıklarına göre toplam faktör verimliliğine olan etkisi ekonometrik tahmin yöntemleri ile tespit edilecektir. Ekonometrik analizde ise 2000-2017 yılları arası, toplam 27 ülke örneği veri setine sahip, panel veri analizi uygulanmıştır. Ekonometrik model, eşbütünleşme ve hata düzeltme modeli ile tahmin edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre yükseköğretim Ar-Ge harcamaları içerisinde kamusal kaynaklarının payının artması, toplam faktör verimliliğini etkilememektedir. Özel sektör ve yurtdışı fon kaynaklı yükseköğretim Ar-Ge harcamaları ise toplam faktör verimliliğine olumlu etki etmesine rağmen istatiksel anlamlılık tespit edilememiştir.

Abstract:
The development of information society and information technology structures in the period from the 80's to the present has caused economic development to be associated with human capital and technology. The higher education sector has a determining role in the economic development process with its contribution to the production of knowledge and the creation of a well-equipped workforce. Deprivation of economic development is the source of many exclusion in societies, especially unemployment and poverty. Social budget implementations, which follow the risks and needs that arise in social structures and aim to find solutions to the economic development problem of dynamic social states, have to observe the requirements of the information society structure. The aim of the study is to determine the qualification of higher education as a part of the social budget in the context of the social budget items and the sources of financing for higher education R&D expenditures, taking into account the differences.  In this context, the effect of higher education R&D expenditures on total factor productivity will be determined by econometric estimation methods according to the differences in funding sources. In econometric analysis, panel data analysis was applied between the years 2000-2017, with a data set of 27 countries in total. The econometric model is estimated by the cointegration and error-correction model. According to the results of the study, the increase in the share of public resources in higher education R&D expenditures does not effect the total factor productivity. Although it has a positive effect on total factor productivity in higher education R&D expenditures originating from the private sector and foreign funds, no statistical significance has been determined.