Okul çağı çocuklarının vücut kitle indeksi ve vücut yağ oranlarını etkileyen faktörler
Factors affecting body mass index and body fat ratio in school age children
Yazar: NİMET PINAR YILMAZBAŞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÜLBİN GÖKÇAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Obezite = Obesity ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Giriş: Çocukluk çağında obezite prevalansı tüm dünyada artmaktadır ve 'Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)' obeziteyi en önemli halk sağlığı problemlerinden biri olarak göstermektedir. 
Amaç: Bu çalışmanın amacı, iki farklı yaş grubundaki (6 yaş ve 11 yaş) çocukların VKİ ve vücut yağ oranlarındaki değişimlerin saptanması; bunu etkileyen faktörlerin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tipte epidemiyolojik bir çalışmadır. Biri özel diğeri devlet okulu olmak üzere iki farklı okulda, iki farklı yaş grubunda (6 ve 11) Ocak-Mart 2016 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, egzersiz alışkanlıkları, beslenme şekilleri, ekran süreleri ailelerine gönderilen anket formu ile değerlendirilmiş, vücut ağırlığı, boy, bel çevresi, vücut yağ oranı değişkenleri araştırmacı tarafından kendi okullarında kaydedilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 495 çocuğun 270'i (%54.5) 6 yaşında ve katılımcıların %50.7'si kızdır. Katılımcıların %21.2'si fazla kilolu, %14.5'i obezdir. Onbir yaş grubu çocukların kendi elektronik cihazlarına sahip olma oranı (%68) 6 yaş grubu öğrencilerine oranla (%22) anlamlı derecede yüksek saptanmıştır (p<0.05). Altı yaş grubu çocukların %75,6'sı hergün kahvaltı yapmakta iken, bu oran 11 yaş grubunda %51,6'dır. Normal ve düşük kilolu olan çocukların günlük ekran süresi, fazla kilolu ve obez olan çocuklardan anlamlı şekilde kısadır. Onbir yaş grubundaki öğrencilerin VKİ ve yağ yüzdesi ortalamaları, 6 yaş grubu öğrencilerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir. Devlet okuluna giden öğrencilerde obezite oranı (%15,9), özel okula giden öğrencilerden (%6) daha yüksek olmakla birlikte, aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir.
Sonuç: Ülkemizde okul çağı çocuklarında 6 yaştan 11 yaşa obezite prevalansı artmaktadır. Bu konuda en etkili faktör ekran süresi olarak saptanmıştır. Obeziteyi önlemeye yönelik girişimlerde yaşla birlikte değişen beslenme alışkanlıkları ve uzayan ekran süreleri göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Obezite, çocuk, okul çağı, vücut kitle indeksi, vücut yağ oranı

Abstract:
Introduction: The prevalence of obesity in childhood is increasing all over the world and the World Health Organization (WHO) shows obesity as one of the most important public health problems. 
Objective: The aim of this study is to investigate the changes in BMI and body fat ratios of children in two different age groups (6 and 11 years of age), and to search for influencing factors on obesity. 
Material and Methods: Our study is a cross-sectional epidemiological study. It was held between January and March 2016 in two different schools, one private and the other public school. Participants' sociodemographic characteristics, exercise habits, eating patterns, screening times were evaluated by a questionnaire form and body weight, height, waist circumference, body fat ratio variables were recorded by the researcher in their schools.
Findings: Two hundred and seventy children (54.5%) participated in the study were 6 years old and 50.7% of them were female. Of children 21.2% were overweight and 14.5% are obese. In the 11 years group the rate of having their own electronic devices was (68%) significantly higher (p <0.05) than the 6 year old group (22%). While 75.6% of the children in the 6 age group were having breakfast every day, in 11 age group it was 51.6%. The daily screen time of children with normal and low weight was significantly shorter than the children who were overweight and obese. The mean BMI and body fat values of the students in the age group of 11 years were significantly higher than the 6 year old group. Although the obesity rate (15,9%) was higher in public school, than those attending private school (6%), this was not statistically significant (p> 0.05). 
Conclusion: According to our results, the prevalence of obesity in school children increased from 6 to 11 years. Screen time was found to be the most important factor influencing obesity. The changes in eating habits by age, and prolonged screening times should be considered in interventions to prevent obesity

Key Words: Obesity, child, school age, body mass index, body fat ratio