Kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin bakım veren aile üyelerinde ruh sağlığı okuryazarlığının damgalanmayı yordayıcı etkisinin incelenmesi
Examining the predictor of mental health literacy and stigma among family caregivers with chronic mental illness
Yazar: ZEYNEP ÇENGELCİ
Danışman: PROF. DR. ZEKİYE ÇETİNKAYA DUMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin bakım verenlerinin ruh sağlığı okuryazarlığı ve damgalama düzeylerinin belirlenmesi ve ruh sağlığı okuryazarlığı düzeylerinin damgalama düzeylerine etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarımda yapılmıştır.
    Araştırma, Haziran 2023- Şubat 2024 tarihleri arasında İzmir ilinde bulunan iki üniversite hastanesinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini kronik ruhsal hastalığa bakım veren 216 birey oluşturmuştur. Veri toplamada Bakım Verenlere Yönelik Tanıtıcı Bilgi Formu, Aile Görüşme Formu- Damgalama Alt Ölçeği ve Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, yüzde, sayı, ortalama, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. 
    Bakım verenlerin Bilgi Odaklı RSOY boyutu puanı (r=-0.298, p<0.05), İnanç Odaklı RSOY boyutu puanı (r=-0.238, p<0.05), Kaynak Odaklı RSOY boyutu puanı (r=-0.398, p<0.05) ve RSOY toplam puanları (r=-0.357; p<0.001) ile Damgalama Alt Ölçeği puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu ve RSOY toplam puan ve alt boyut puanlarının Damgalama Alt Ölçeği puanını %24 oranında açıkladığı görülmüştür (𝑅2=0.240).
    Bakım verenlerin damgalanma düzeylerinin yüksek ve RSOY düzeylerinin düşük olduğu ve ruh sağlığı okuryazarlığının damgalanmayı yordadığı saptanmıştır. Ruhsal hastalığı olan bireylerin bakım verenlerinin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeylerini arttırmaya ve damgalanma düzeylerini azaltmaya yönelik eğitim ve müdahale programlarının uygulanması ve etkinliğinin değerlendirilmesi önerilmiştir.
Anahtar Sözcükler: bakım veren aile üyesi, damgalama, kronik ruhsal hastalık, psikiyatri hemşireliği, ruh sağlığı okuryazarlığı
Tezin Sayfa Adedi: 70
Danışman: Prof. Dr. Zekiye ÇETİNKAYA DUMAN

Abstract:
The study was done as descriptive, correlation-seeking design to determine the mental health literacy and stigma levels of family caregivers of individuals with chronic mental illnes and examining the effect of mental health literacy levels on the stigma levels of individuals with chronic mental illness.
    The study has done in two university hospitals in Izmir province between June 2023 and February 2024. The sample of the study consisted of 216 caregivers. Data collection involved the use of the Caregiver's Information Form, Family Interview Schedule – Stigma Section, and Mental Health Literacy Scale. Data evaluation included percentage. number, mean, Pearson correlation analysis and multiple regression analysis.
    There is a significant negative relationship between the Information-Focused MHL Dimension (r=-0.298, p<0.05), Belief-Focused MHL Dimension (r=-0.238, p<0.05), Resource-Focused MHL Dimension (r=-0.398, p<0.05) and the total score of Mental Health Literacy (r=-0.357, p<0.05) between the Stigma Subscale. It was observed that the MHL total score and subscale scores explained the Stigma Subscale score by 24% (𝑅2=0.240).
    It was concluded that the caregiver's stigma levels were high and MHL levels were low and MHL had a predictive effect on stigma. It is recommended to implement education and intervention programs and evaluate their effectiveness aimed at increasing the mental health literacy levels of caregivers of individuals with mental illness and reducing their levels of stigma.
Keywords: chronic mentall illness, family caregivers, mental health literacy, psychiatric nursing, stigma.
Page Number: 70
Advisor: Prof. Dr. Zekiye ÇETİNKAYA DUMAN