Dünya genelinde kıdem tazminatı uygulamaları ve Türkiye için alternatif modeller
Severance pay applications worldwide and alternative models for Türkiye
Yazar: MUHARREM KOCAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ARİF YAVUZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kıdem tazminatı = Severence pay

Özet:
Kıdem tazminatı kavramı Türkiye'de çalışma hayatına ilk olarak 3008 Sayılı İş Kanunu ile 1936 yılında girmiş bir kavramdır. Daha sonra birçok kez değişikliğe uğrayan kıdem tazminatı uygulamaları Türkiye'de halen çalışma hayatının ve iş hukuku alanının, üzerinde hararetli tartışmaların yaşandığı temel konuları arasında yer almaktadır.  
Kıdem tazminatı konusu, kanun koyucunun konuya ilişkin uzlaşı arayışına rağmen gelinen noktada işçi kesiminin de işveren kesiminin de memnun olmadığı yönleriyle üzerindeki tartışmaların uzun soluklu olarak devam ettiği bir alan olma özelliğini devam ettirmektedir. Bu sebeple işçi kesimi de işveren kesimi de kıdem tazminatı uygulamasının mevcut halinin kendi durumları açısından olumsuzluklar barındırdığını ve güncellenmesi gerektiğini savunmaktadırlar. 
Kıdem tazminatı konusunun tüm tarafların asgari müşterek taleplerini karşılayacak biçimde çözüme kavuşturulamaması birçok sorunu beraberinde getirmekle birlikte öncelikle çalışma barışını zedelemektedir. Kamuoyu önünde tartışmaya açıldığı her durumda ülke gündeminde üst sıralarda yer alarak konunun taraflarını karşı karşıya getiren bu konuda, kalıcı ve sürdürülebilir bir düzenlemenin hayata geçirilmesi Türkiye için büyük bir kazanım olacaktır. 
Bu kapsamda, bu çalışmada kıdem tazminatının kavramsal çerçevesi, Türkiye'deki tarihsel gelişimi ve dünya genelindeki kıdem tazminatı uygulamalarının özellikleri detaylarıyla incelenerek, gerek bu uygulamaların olumlu yönlerinden faydalanarak gerekse Türkiye'ye özel şartların getirdiği kısıtlardan hareketle; işçi ve işveren kesimi ile birlikte kamu otoritesinin beklentilerine cevap verebilecek nitelikte ve dahası toplumsal faydanın öne çıkarıldığı alternatif olabilecek model ve/veya uygulama önerileri sunulması hedeflenmiştir. 
Kamu otoritesinin kıdem tazminatı konusunda varmak istediği nihai noktanın bir fon modeli olduğu yıllar içeresinde kamuoyu ile paylaşılan birçok kanun taslağı ile ortaya koyulduğu gibi, yürürlükteki 4857 sayılı İş Kanunu'nun geçici 6. Maddesi ile de açıkça belirtilmiştir. Bu bağlamda bu çalışmanın sonuç bölümünde ise fon modelleri içerisinde hangi modelin Türkiye için daha uygulanabilir olduğuna yönelik değerlendirmelere yer verilmiştir.

Abstract:
The concept of Severance Pay is a concept that first entered the work life of our country in 1936 with the Labour Law No. 3008. Severance Pay Practices, which has been changed many times afterwards, and is still among the first issues of working life in our country and in parallel with this, labour law is among the main issues on which heated debates are experienced.  
Despite the legislator's search for consensus on the issue, the subject of Severance Pay continues to be an area where the debates on the aspects that both the workers and the employers are not satisfied with continue for a long time. For this reason, both workers' and employers argue that the current state of the severance pay application has negativities in terms of their own situations and should be updated. 
The fact that the issue of severance pay cannot be resolved in a way that meets the minimum joint demands of all parties brings along many problems, significantly disrupting the harmony in the work place. Since it is one of the top topics of the country, causing parties to confront each other whenever there is a public debate on the issue, it will be a great gain for our country to implement a permanent and sustainable regulation on this issue. 
In this context, in this study, by examining in detail the conceptual framework of severance pay, its historical development in our country and severance pay practices around the world, both by benefiting from the positive aspects of these practices and by starting from the constraints imposed by the conditions specific to our country; it is aimed to present a model and / or application proposals that can meet the expectations of the public authority together with the anticipations of the employees and employers and moreover, that can be an alternative in which social benefit is prioritized. 
As has been revealed by many law drafts shared with the public over the years, the final point that the public authority wants to reach on the issue of severance pay is a fund model, which is also clearly stated in the provisional 6th article of the Labor Law No. 4857 currently in force. In this context, in the conclusion section of this study, various regulation alternatives within the framework of the fund model are included.