Ayvalık zeytin fidanlarında su stresine bağlı olarak bitki su stres indeksi (CWSI)'nin değişimi ve CWSI ile stoma iletkenliği arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Change of crop water stress index (CWSI) depending on water stress on Ayvalik young olive tree and determination of relationship between CWSI and stomatal conductance
Yazar: MESUT PARLAK
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN AKKUZU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Zeytin = Olive

Özet:
Bu çalışma, 2012 yılında Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Bornova Zeytincilik Araştırma İstasyonunda, TAGEM/BBAD/12/AO8/P06/1 nolu projenin alt projesi olarak saksılarda yetiştirilen 3 yaşlı Ayvalık çeşidi zeytin fidanlarında yapılmıştır. Oldukça yaygın olarak yetiştirilen çeşitlerden biri olan Ayvalık çeşidinin su stresine gösterdiği tepki, bitki su stres indeksinin (CWSI) zamansal değişimleri gözlenerek irdelenmiş ve bitki su stres göstergesinin stoma iletkenliği (gs) ile ilişkisi ortaya koyulmuştur. Çalışmada, konular, bitki su tüketiminin %100 (I100), %66 (I66), %33 (I33)'ü kadar su uygulanması şeklinde oluşturulmuştur. Bitkinin fizyolojik özelliklerini incelemek amacıyla, yaprak sıcaklığı ve hava sıcaklığı farkı (Tl-Ta) ve stoma iletkenliği (gs), saptanmıştır. Bitkinin morfolojik özelliklerini incelemek amacıyla ise gövde çapı, bitki boyu, sürgün çapı ve sürgün uzunluğu değerleri belirlenmiştir.
Araştırmada sulama suyu ihtiyacı 40.7 ile 123.3 lt/saksı arasında, bitki su tüketimi ise 48,2 ile 129 lt/saksı arasında değişiklik göstermiştir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre morfolojik parametreler, Tl-Ta ve gs değerlerinde konular arasındaki fark istatiksel açıdan önemli bulunmuştur.
Araştırmada, bitki sıcaklığı, hava sıcaklığı ve buhar basıncı açığı ölçümlerine göre elde edilen alt ve üst baz eşitliklerine göre bitki su stres indeksi değerleri hesaplanmıştır. Dönem boyunca hesaplanan ortalama CWSI değerleri I100 konusu için 0.09, I66 konusu için 0.30 ve I33 konusu için 0.48 olarak elde edilmiştir.
Bitki su stres indeksi (CWSI) ve stoma iletkenliği arasında önemli ilişki bulunmuş konulara göre I100 konusu için R2=0.577, I66 konusu içinR2=0.59 ve I33 konusu için R2=0.41 olarak elde edilmiştir.
Zeytinin su stresine karşı tepkisinin belirlenmesinde, (gs) ve taç sıcaklığı ölçümleri ve buna bağlı olarak bitki su stresi indeksi (CWSI) n belirlenmesinden yararlanılabilir Ayvalık çeşidi ,kuraklığa toleranslı bir çeşit olarak, kurak yada su kaynağının yetersiz olduğu alanlarda yetiştiriciliği önerilebilir.

Abstract:
This research was carried out on three years old olive (cv Ayvalık) trees grown in pots at field condition in Bornova Olive Research Station, Ministry of Food Agriculture and Livestock in 2012. Response to water stress of cv Ayvalık was investigated with temporal changing of CWSI. Also relation between CWSI and stoma activity was determined. In this experiment 3 different irrigation treatments consist of: I100 of (100% of ETa) , 2) I66 (66% of ETa), 3) I33 of (33% of ETa), were applied Some physiologic parameters of crops such as, stomatal conductance (gs), leaf temperature, air temperature difference (Tl-Ta) and also morphologic parameters of the trunk diameter, plant height, shoot diameter, shoot length were determined.
In this experiment, irrigation water requirements were ranged between 40.7 to 123.3 liters/pot and actual evapotranspirations were ranged between 48,2 to 129liters/plant. Difference in morphologic parameters leaf-air temperature differences, stomatal conductance values were found statistically significant among treatmentsts.
Crop water stress index (CWSI) was calculated from lower and upper equations that were optained from vapor pressure deficit, leaf and air temparatures measurements. Averages CWSI values were 0.09, 0.30  and 0.48 for I100. I66  and I33 respectively.
The relations between CWSI and stomatal conductance were found statistically significant. The values were R2=0.577 for I100, R2=0.59 for I66 R2=0.41 for I33.
Leaf temperature, stomatal conductance measurements and CWSI can be used to determine the water stress level of olive trees. Also, for growing in arid or water scarce areas, cv Ayvalık can be recommended as a drought tolerant olive cultivar.