Buğday kuraklık desteğinde eşik yağış değerinin belirlenmesi
Determination of rainfall threshold amount in wheat drought subsidies
Yazar: MEHMET GEYİK
Danışman: PROF. A. NAFİ BAYTORUN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buharlaşma = Evaporation ; Buğday = Wheat ; Kuraklık = Drought

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yarı kurak bölgelerde buğday evapotranspirasyon (ET)-verim ilişkileri, verim, üretim maliyetleri ve Akçakale ile Ceylanpınar ilçelerinin yağış değerleri kullanılarak ekonomik düzeyde üretim yapılabilecek eşik yağış değerini bulmak, elde edilen bu sonuçlardan yararlanarak karar alıcılara buğday kuraklık desteğinin verilip verilmeyeceği konusunda bilgi desteği sağlamaktır.Bu amaç için yarı kurak bölge sınıfına giren Şanlıurfa'nın Akçakale ve Ceylanpınar ilçeleri örnek olarak seçilmiştir. Çalışmada Şanlıurfa Toprak ve Su Kaynakları Araştırma Enstitüsü Koruklu ve Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Güneydoğu Anadolu Projesi Araştırma istasyonunda yürütülmüş buğday ET-verim ilişkileri, verim, üretim maliyetleri ve Akçakale ve Ceylanpınar ilçelerinin yağış değerleri alınmıştır. Yağış ve etkili yağış ile %50 olma olasılığına göre ET-verim ilişkilerinden hesaplanan verim ve buğdayın birim fiyatı 0.70 TL/kg ile çarpılarak birim (dekar) alandan hesaplanan gelir Akçakale'de 156?170 ve 49?113 TL/da, Ceylanpınar'da ise 155-162 ve 22-104 TL/da'dır. %80 olma olasılığına göre Akçakale'de 50-114 ve 0-82 TL/da, Ceylanpınar'da ise 0-95 ve 0-6 TL/da olarak hesaplanmıştır. Buğdayın üretim maliyeti 169 TL/da'dır. Hem yağış değerlerinden hem de etkili yağış değerlerinden elde edilen gelir, üretim maliyetlerinden daha küçük çıkmıştır.Uzun yıllık yağış ortalaması Akçakale'de 263 mm, Ceylanpınar'da 285 mm; etkili yağış Akçakale'de 169 mm, Ceylanpınar'da ise 150 mm bulunmuştur. Uzun yıllık yağış miktarları %50 ve 80 olasılıklara göre Akçakale'de 265 ve 147 mm, Ceylanpınar'da 256 ve 91 mm'dir. Ekonomik buğday üretimi yapabilmek için yıllık yağışın alt eşik ortalama sınır değerleri Akçakale'de 391 mm, Ceylanpınar'da ise 455 mm civarında olması gerekmektedir. Bu yağış değerlerinde üretici kar edememektedir. Bu değerler üretim maliyeti ile gelirin biri birine eşit olduğu koşullardaki yağış değeridir. Eğer buğday üreticisinin üretimden %20 kar etmesi düşünülüyorsa yağış miktarları 469?546 mm olması gerekir. Sonuç olarak, anılan ilçelerde buğday kuraklık desteğinin verilmemesi önerilebilir.

Abstract:
Aim of this study, in semi arid regions are to determine threshold amount of rainfall to produce wheat economically average using evapotranspiration (ET)-yield relationship, yield-production costs, long-term rainfall data of Akçakale and Ceylanpınar counties to give information to the decision maker whether or not to provide the drought subsidies using results of the the study.The study region is Akçakale and Ceylanpınar counties of Şanlıurfa city. Because these counties in semi arid region. ET-yield relationship, yield-production costs and long-term rainfall data of Akçakale and Ceylanpınar counties were taken from two studies conducted in Şanlıurfa Soil and Water Source Research Station in Koruklu and Çukurova University Agriculture Faculty Southeast Anatolia Project Research Station. Income was calculated as 156-170 and 49-113 TL/da in Akçakale, 155-162 and 22-104 TL/da in Ceylanpınar using rainfall and effective rainfall with 50% contingency and yield estimated from ET-yield relationship, assuming that wheat price is 0.70 TL/kg, as 50-114 and 0-82 TL/da in Akçakale and 0-95 ve 0-6 TL/da in Ceylanpınar with 80% contingency. Production cost of wheat was 169 TL/da. Income obtained from both rainfall and effective rainfall was lower than production costs.Annual long term rainfall is 263 mm in Akçakale, 285 mm in Ceylanpınar and effective rainfall is 169 mm in Akçekale, 150 mm in Ceylapınar. Annual long term rainfall with 50% and 80% contingency are 265 and 147 mm in Akçakale , 265 and 91 mm in Ceylanpınar respectively. In order to produce wheat economically average annual long term rainfall threshold should have 391 mm in Akçakale and 455 mm in Ceylanpınar. Procuders can not get profit at this level of rainfall, since income and production costs were equal. A little profit would be got form wheat production in that rainfall level. If it is wanted that wheat productor make profit 20% from production, the rainfall level should be between 459 and 546 mm. Consequently, wheat drought subsidy also should not given in current places.