Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde bulunan Beyhan Sultan'a ait vakfiyelerin tezyinatı (1444 numaralı vakfiye kasa defteri)
The illumination of waqfeyahs belonging to Beyhan Sultan in Archive of the General Directorate of foundations (Waqfeyahs Cash Book with number 1444)
Yazar: SİNEM GÜL UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. PINAR TOKTAŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Vakfiyeler bir vakfın usul ve esaslarını bildiren belgelerdir. Bu belgelerde vakfedilen malların neler olduğu, bunlardan kimlerin nasıl yararlanacağı, kimlere hangi miktarda ödeme yapılacağı gibi bilgiler yer alır. Vakfiyeler, ait olduğu dönemin kültürel, tarihi, hukuki ve iktisadi yapısını gün yüzüne çıkaran, aynı zamanda hat, tezhip, ebru ve cilt gibi kitap sanatlarını günümüze yansıtan önemli vesikalardır. Bu araştırmanın konusu Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Bulunan Beyhan Sultan'a Ait Vakfiyelerin Tezyinatı (1444 Numaralı Vakfiye Kasa Defteri) olarak belirlenmiştir. 1444 Numaralı vakfiye kasa defterinin tezyinatı, XIX. yüzyılda yapılan tezhip örneklerini içermesi açısından önemlidir. Araştırmaya ilişkin bilgiler dijital veriler ve görseller ile sınırlıdır. Vakfiyelerde yer alan tezhipler renk, teknik, motif ve kompozisyon özellikleri açısından detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular eser inceleme formlarına işlenerek katalog oluşturulmuştur. Verilerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanarak, bulgular uygun tablolar halinde yorumlanmıştır. Vakfiyelerde yer alan tezhiplerin bire bir çizimleri yapılmıştır. Eserde zemin renginde lacivertin yanı sıra bej, yeşil, turkuaz mavi ve vişneçürüğü gibi renklerin de kullanıldığı görülmüştür. Motif bakımından incelendiğinde, üslûplaştırılmış çiçek motiflerinin yanı sıra akantüs yaprakları, natüralist üslûpta çiçekler, vazo, sepet gibi rokoko ve barok üslûbunda motiflerin de eserde kullanıldığı görülmüştür. Uygulanan teknikler incelendiğinde, iğne perdahtı tekniğinin çok sık uygulandığı, klâsik tezhip tekniğinin sadece unvan sayfalarında uygulandığı, halkâri tekniğinin ise eserde en çok uygulanan teknik olduğu anlaşılmıştır. 1444 Numaralı vakfiye kasa defterinden esinlenerek, üç adet özgün eser tasarlanmış ve uygulanmıştır

Abstract:
Waqfeyahs are documents stating the procedures and principles of a foundation. These documents contain information such as what the donated goods are, who will benefit from them and how, and to whom and what amount will be paid. Waqfeyahs are important documents that reveal the cultural, historical, legal and economic structure of the period to which they belong, and also reflect book arts such as calligraphy, illumination, marbling and binding to the present day. The subject of this research has been determined as the illumination of waqfeyahs belonging to Beyhan Sultan in Archive of the General Directorate of Foundations, (Waqfeyahs Cash Book with number 1444). Waqfeyahs Cash Book, which is the subject of this research, is important because it reflects the illumination examples made in the 19th century. Information regarding the research is limited to digital data and images. The illuminations in the waqfeyahs were analyzed in detail in terms of color, technique, motif and composition features. The findings obtained were recorded in the work review forms and a catalog was created. The frequency and percentage values of the data were calculated and the findings were interpreted in appropriate tables. Exact drawings of the illuminations included in waqfeyahs were made. In addition to dark blue as the background color of the work, colors such as beige, green, turquoise blue and cherry blossom were also used. When examined in terms of motifs, it was seen that in addition to stylized flower motifs, rococo and baroque motifs such as acanthus leaves, naturalist style flowers, vases and baskets were also used in the work. When the techniques applied were examined, it was understood that the iğne perdahtı technique was applied very frequently, the classical illumination technique was applied only on title pages and the halkâri technique was the most applied technique in the work. Inspired by the Waqfeyahs Cash Book with number 1444, three original works were designed and implemented.