Yetişkin bireylerin değişen vardiyalarına göre hedonik açlık, dikkat düzeyleri ve beslenme durumlarının karşılaştırılması
Comparison of hedonic hunger, attention levels and nutritional status of adults according to changing shifts
Yazar: NİLSU DURAL
Danışman: DOÇ. DR. ESEN YEŞİL
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Sabit vardiya düzeni dışında çalışanlarda bilişsel performansta düşüklük, kısa süreli hafızada bozulmalar, uykusuzluk ve yorgunluk oluşabilmektedir. Bu çalışma, özel bir şirkette bir gün sabah (07.00-15.00) ertesi gün akşam (15.00-23.00)  vardiyasında çalışan 19-64 yaş arası tüm yetişkin bireylerin vardiyalarına göre hedonik açlıklarını, dikkat düzeylerini ve beslenme durumlarını karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Bu araştırmaya, Aralık 2022 – Mayıs 2023 tarihleri arasında bir spor merkezinde iki farklı vardiyada çalışan 19-64 yaş arası yetişkin bireyler dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen bireylerin tüm bilgileri yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak iki görüşme şeklinde elde edilmiştir. Bireylere sabah vardiyasındaki ilk görüşmede tanımlayıcı özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite durumları ile ilgili sorular içeren anket formu uygulanmış ve antropometrik ölçümleri ile 1 günlük besin tüketim kaydı alınmıştır,  Besin Gücü Ölçeği ile hedonik açlık durumları ve d2 Dikkat Testi ile de dikkat düzeyleri değerlendirilmiştir. İlk görüşmeden 4 hafta sonra akşam vardiyasında bireylerin tekrar antropometrik ölçümleri ile 1 günlük besin tüketim kaydı alınmış, bireylere Besin Gücü Ölçeği ve d2 Dikkat Testi uygulanmıştır. Bireylerin yaş ortalaması 29.9±10.03 yıldır. Kadın ve erkek bireylerin 4 hafta içinde antropometrik ölçümlerinde istatiksel anlam içeren bir değişiklik gözlenmemiştir (p>0.05). Katılımcıların akşam vardiyasındaki ortalama besin gücü ölçeği puanının sabah vardiyasına göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Akşam vardiyasında ölçülen besin gücü ölçeği puan sınıflamasına göre sabah vardiyasında hedonik açlığı olan kadın bireylerin olmayanlara göre ortalama vücut ağırlığı değerinin daha yüksek olduğu gözlenmiştir (p<0.05). Sabah ve akşam vardiyalarında ölçülen, dikkat testi değerlendirmesinde sabah vardiyası ortalama dikkat testi yüzdesinin akşam vardiyasına göre daha düşük olduğu gözlenmiştir (p<0.05). Çalışmada bireylerin yaşı arttıkça dikkat düzeyinin azaldığı tespit edilmiştir. Akşam vardiyası günü kadın bireylerde dikkat durumu iyi olanların kötü olanlara göre ortalama vücut ağırlığı değerinin daha yüksek; vücut kas kütlesi değerinin ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Bu çalışmada hedonik açlığı olan bireylerin daha yüksek kalça çevresi ve yağ kütlesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca dikkat durumu kötü olanların beden kütle indeksi (BKİ), bel çevresi ve kalça çevresi değerlerinin daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Bununla birlikte hem akşam hem sabah vardiya gününde bireylerin dikkat durumu kötüleştikçe Besin Gücü Ölçeği puanlarının arttığı tespit edilmiştir. Farklı vardiya düzeninde çalışmanın bireylerin beslenme durumunu ve dikkat performansını etkilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Low cognitive performance, deterioration in short-term memory, insomnia and fatigue may occur in those who work outside of fixed shifts. This study aims to compare the hedonic hunger, attention level and nutritional status of all adult individuals between the ages of 19-64 working in a private company in the morning (07.00-15.00) and the next day (15.00-23.00) shift according to their shifts. Adult individuals aged 19-64 working in two different shifts in a sports center between December 2022 and May 2023 were included in this study. All the information of the individuals included in the study was obtained in the form of two interviews using face-to-face interview technique. In the first interview in the morning shift, a questionnaire form containing questions about descriptive characteristics, nutritional habits and physical activity status was applied to the individuals, and 1-day food consumption records were taken with anthropometric measurements. 4 weeks after the first interview, anthropometric measurements and 1-day food consumption records of the individuals were taken again during the evening shift, and the Power of Food Scale and the d2 Attention Test were applied to the individuals. The mean age of the individuals was 29.9±10.03 years. No statistically significant change was observed in the anthropometric measurements of female and male individuals within 4 weeks (p>0.05). It was determined that the average power of food scale score of the participants in the evening shift was higher than in the morning shift (p<0.05). According to the power of food scale score classification measured in the evening shift, it was observed that the mean body weight value of female individuals with hedonic hunger in the morning shift was higher than those without (p<0.05). In the evaluation of the attention test, which was measured in the morning and evening shifts, it was observed that the average percentage of the attention test in the morning shift was lower than in the evening shift (p<0.05). In the study, it was determined that the level of attention decreased as the age of the individuals increased. In the evening shift day, the average body weight value of women with good attention was higher than those with poor attention; body muscle mass value was found to be lower (p<0.05). In this study, it was determined that individuals with hedonic hunger had higher hip circumference and fat mass. In addition, it was observed that the body mass index (BMI), waist circumference and hip circumference values were higher in those with poor attention status. On the other hand, it was determined that the Power of Food Scale scores increased as the attention status of the individuals worsened on both the evening and morning shift days. It was concluded that working in different shifts affects the nutritional status and attention performance of individuals.