Elektrokonvulsif tedavi sırasında kullanılan propofol, ketamin ve propofol-ketamin kombinasyonunun etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of propofol, ketamine and propofol-ketamine combination during electroconvulsive therapy
Yazar: SÜHA BOZBAY
Danışman: PROF. DR. ERCAN TÜRECİ
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestetikler = Anesthetics ; Anestezi = Anesthesia ; Depresyon = Depression ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Ketamin = Ketamine ; Propofol = Propofol ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness

Özet:
Amaç: Elektrokonvulsif tedavi (EKT), psikiyatrik hastalıklarda özellikle tedaviye direçli depresyonda en etkin tedavi yöntemlerinden biridir. Propofol ve ketamin EKT anestezisinde yaygın olarak kullanılan intravenöz (iv) anestezik ajanlardır. Bu çalışmada propofol ve ketaminin tek başlarına kullanıldıklarında ve daha düşük dozlarda birlikte kullanımının uygunluğunu saptamayı amaçladık.
Yöntem: Prospektif, randomize çalışma için hastane etik kurul onayı alındıktan sonra toplam 90 hasta bu çalışmaya dahil edildi. Hastalar kura yöntemi ile üç gruba ayrılarak, sırasıyla propofol (1 mg/kg- iv), ketamin (1 mg/kg- iv) ve propofol (0,5 mg/kg- iv)-ketamin (0,5 mg/kg- iv) uygulandı. Hastaların hemodinamik ve solunumsal değerleri dört evrede (bazal, 0. dakika, EKT sonrası 5. dakika ve derlenme sonrası) değerlendirildi. Hastaların nöbet, spontan göz açma, emirlere uyma, derlenme süreleri ve oluşan yan etkiler gibi parametreleri kaydedildi.
Bulgular: Hastaların sistolik, diyastolik, ortalama kan basınçlarının ketamin grubunda daha yüksek olduğu, propofol ve propofol-ketamin gruplarında hemodinamik verilerin daha stabil olduğu görüldü. Nöbet süresi tüm gruplarda tedavi etkinliği açısından gereken sürelerde bulundu. Nöbet, spontan göz açma, emirlere uyma ve derlenme sürelerinin ketamin grubunda propofol ve propofol-ketamin gruplarına göre uzun olduğu saptandı. Yan etkiler ketamin grubunda diğer gruplara göre daha fazla görüldü.
Sonuç: Propofol ve propofol-ketamin gruplarında ketamin grubuna göre hem hemodinamik ve solunumsal stabilite sağlandı, hem de yan etkiler daha az görüldü. Ketamin grubunda nöbet süresi istenen bir özellik olarak diğer gruplara göre daha uzun bulundu. Ancak spontan göz açma, emirlere uyma ve derlenme sürelerinin daha uzun olduğu saptandı. EKT anestezisinde propofol ve propofol-ketamin uygulamalarının ketamine göre tercih edilebileceği kanısına vardık.

Anahtar sözcükler: Ketamin, propofol, elektrokonvulsif tedavi

Abstract:
Aim: Electroconvulsive therapy (ECT) is the most effective therapy for psychiatric disorders, especially for treatment-resistant depression. Propofol and ketamine are the most common drusg use for for this procedure. The purpose of the study was to investigate the effects of propofol, ketamine, propofol- ketamine combination in patients who gets anesthesia for ECT.
Method: After ethics committee approval ninety patients admitted to this study, randomly divided in 3 groups; propofol (1 mg/kg- iv), ketamine (1 mg/kg- iv) and propofol (0,5 mg/kg- iv)-ketamine (0,5 mg/kg- iv). The patients received single ECT treatment and evaluated for hemodynamic and respiratory profile in four periods (basal, 0. minute, 5. minute, and after recovery). Duration of seizure, spontaneous eye opening, obeying the commands, recovery times and side effects were recorded.
Results: Systolic, diastolic and mean blood pressures in patients were significantly increased in ketamine group, in propofol and propofol-ketamine groups hemodynamic parameters were more stable. Duration of seizure, spontaneous eye opening, obeying the commands and recovery times were significantly longer in ketamine group when compared to propofol and propofol-ketamine groups. The side effects were more common in the ketamine group.
Conclusion: In propofol and propofol-ketamine groups hemodynamic and respiratory parameters were more stable and there have been less side effects. The seizure duration was longer in ketamine group. But duration of spontaneous eye opening, obeying the command and recovery times were longer in ketamine group. The results suggested that propofol and propofol-ketamine combination might be preferable anesthetic agents in ECT.

Key words: Ketamine, propofol, electroconvulsive therapy.