Bazı Phlomis türleri üzerine fitokimyasal araştırma
Phytochemical investigation on some Phlomis species
Yazar: MEHMET CEMİL ÜREN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA CENGİZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışma, bazı Phlomis türleri (Phlomis armeniaca WILLD., P. nissolii L., ve P. pungens WILLD. var. pungens) çözücü özütlerinin (etil asetat, methanol ve su) antioksidan aktivitelerini ve aynı zamanda bu türlerin yağ asiti profillerinin araştırmayı amaçlamaktadır. Antioksidan aktivite, radikal süpürüm aktivite (DPPH ve ABTS), indirgeme gücü (CUPRAC ve FRAP), toplam antioksidan aktivite (β-karoten renk açılım ve fosfomolibdenyum yöntemleri) ve metal şelatlama kapasitesi testleri gibi farklı testler kullanılarak belirlendi. Özütlerdeki toplam fenolik, flavonoid ve saponin bileşik miktarları spektrofotometrik olarak tespit edildi. Ayrıca özütlerdeki fenolik bileşikler, RP-HPLC ile belirlendi. Buna ilaveten bitkilerin uçucu yağ bileşenleri GC ve GC-MS ile karakterize edildi.
Uçucu yağlarda germakren D ana bileşen olarak bulundu (%7.2-24.7). Ayrıca n-heksadekanoik asit, heksahidrofernasil aseton, β-karyofillen ve linalool diğer uçucu yağ bileşenleri olarak tespit edildi. Yağ asitleri arasında, P. armeniaca ve P. pungens var. pungens bitkilerinde yüksek oranda C18:3 ω3 (sırasıyla; %23.14 ve %24.64) ve C18:2 ω6 (sırasıyla; %18.01 ve %17.51) yağ asitleri tespit edildi. P. armeniaca ve P. pungens var. pungens uçucu yağları kaydadeğer antioksidan, metal şelatlama ve büyük oranda da indirgeme gücü etkisi gösterdi. Ayrıca bu uçucu yağlar orta derecede ABTS katyon radikal süpürüm aktivite sergiledi.
HPLC analizlerine göre, klorogenik asit ve (+)-kateşin P. nissolii bitkisi özütlerinde ana bileşen olarak tespit edildi. Buna ragmen P. pungens var. pungens taksonunun tüm özütlerinin klorogenik asit bakımından zengin olduğu saptandı. Elde edilen bu sonuçlar, üç Phlomis taksonunun insan sağlığı için değerli bir doğal ürün olması yanında gıda, kozmetik ve ilaç uygulamaları için de alternatif katkı maddesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study aimed to investigate the antioxidant activity of solvent extracts (ethyl acetate, methanol and water) from some Phlomis species (Phlomis armeniaca WILLD., P. nissolii L., and P. pungens WILLD. var. pungens)as well as their fatty acid contents. The antioxidant capacity were evaluated using different established methods, speciﬁcally free radical scavenging (DPPH and ABTS), reducing power (FRAP and CUPRAC), total antioxidant capacity (β-carotene bleaching and phosphomolybdenum methods) and metal chelating activity. Total antioxidant components (phenolic, flavonoid and saponins) of the extracts were determined spectrophotometrically. In addition, phenolic components in these extracts were detected by using reverse phase high-performance liquid chromatography-diode array detector (RP-HPLC-DAD). In addition, essential oils of the plants were characterized using GC and GC-MS.
Germacrene D found as the major compound for the oils (24.7-7.2%). Additionally, n-hexadecanoic acid, hexahydrofarnesyl acetone, β-caryophyllene, and linalool were other main compounds for the oils. Among the fatty acids, C18:3 ω3 and C18:2 ω6 were determined in high quantities in (23.14% and 18.01%) and P. pungens var. pungens (24.64% and 17.51 %). Essential oils of P. armeniaca and P. pungens var. pungens showed remarkable antioxidant and metal chelating activities as well as their great reducing power potentials. These oils also showed moderate scavenging effect on ABTS radicals.
According to HPLC analysis, chlorogenic acid and (+)-catechin found as the major compounds for P. nissolii, while chlorogenic acid was the major phytochemical for the all fractions of P. pungens var. pungens. These findings suggest that three Phlomis taxa are valuable source of natural agents for human health and could be useful as additives for food, cosmetic or pharmaceutical applications.