Yüksek riskli olan ve olmayan gebelerde belirsizliğe tahammülsüzlüğün algılanan stres, psikolojik sağlamlık, psikolojik kırılganlık ve annelik algısına etkisi
The effect of intolerance of uncertainty on perceived stress, psychological resilience, psychological vulnerability and perception of motherhood in high-risk and non-high-risk pregnants
Yazar: BÜŞRA ÇALLI
Danışman: DOÇ. DR. HACER ALAN DİKMEN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Bu çalışma ile yüksek riskli olan ve olmayan gebelerin belirsizliğe tahammülsüzlüğün algılanan stres, psikolojik sağlamlık, psikolojik kırılganlık ve annelik algısı üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma vaka-kontrol ve ilişki arayıcı türde olup Ağustos-Aralık 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Çalışma verileri 2. ve 3. trimestirdeki 550 yüksek riskli gebe ve 550 yüksek riskli olmayan gebe olmak üzere toplam 1100 gebeden toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ-10), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ), Psikolojik Kırılganlık Ölçeği (PKÖ) ve Gebelerin Kendilerini Algılama Ölçeği (GKAÖ) kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren nicel değişkenlerin iki grup arası karşılaştırmalarında Student-t test kullanılmıştır. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare test, Fisher-Freeman-Halton test kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Çalışma öncesi etik izin ve kurum izni alınmıştır.

Çalışmada yüksek riskli olan gebelerin yaş ortalaması 26,59±5,03, yüksek riskli olmayan gebelerin 26,60±5,75, gebelik haftası ortalaması  33,01±3,6 olarak bulunmuştur. Yüksek riskli olan gebelerin %60,5'inde erken doğum tehdidi, %14,0'ünde gebeliğin hipertansif hastalıkları, %12,4'ünde erken memran rüptürü, %8,0'inde kanama, %5,1'inde gestasyonel diyabetes mellitus olduğu bulunmuştur. Yüksek riskli olan gebelerin belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği puan ortalaması 65,35±19,47, algılanan stres ölçeği puan ortalaması 18,82±2,75, psikolojik sağlamlık ölçeği puan ortalaması 16,99±3,90, psikolojik kırılganlık ölçeği puan ortalaması 16,29±4,87 ve gebelerin kendini algılama ölçeği puan ortalaması 25,60±2,93 olarak bulunmuştur. Yüksek riskli olmayan gebelerin  belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği puan ortalaması 65,19±21,7, algılanan stres ölçeği puan ortalaması 16,65±5,24, psikolojik sağlamlık ölçeği puan ortalaması 20,19±4,09, psikolojik kırılganlık ölçeği puan ortalaması 15,71±5,36 ve gebelerin kendini algılama ölçeği puan ortalaması 26,53±2,64 olarak bulunmuştur. Yüksek riskli olan ve olmayan gebelerin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri ile algılanan stres ve psikolojik kırılganlık arasında pozitif yönlü, psikolojik sağlamlık arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Yüksek riskli olan ve olmayan gebelerin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyi ile gebelerin kendilerini algılama düzeyi arasında ise anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.

Sonuç olarak bu çalışma ile yüksek riskli olan ve olmayan gebelerin belirsizliğe tahammülsüzlüğün algılanan stres ve psikolojik kırılganlık düzeyini artırıcı yönde, psikolojik sağlamlık düzeyini ise azaltcı yönde etkilediği saptanmıştır. Ayrıca yüksek riskli olan ve olmayan gebelerin belirsizliğe tahammülsüzlüğün gebelerin kendilerini algılama düzeyine ise etkili olmadığına ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Annelik algısı; belirsizlik; psikososyal sağlık; stres; yüksek riskli gebelik

Abstract:
This study aimed to examine the effect of intolerance of uncertainty on perceived stress, psychological resilience, psychological vulnerability, and perception of motherhood in high-risk and non-high-risk pregnant women. This is a case-control correlational study and data were collected between August and December 2022. Study data were collected from a total of 1100 pregnant women, 550 high-risk pregnant women and 550 non-high-risk pregnant women in the 2nd and 3rd trimesters. Intolerance of Uncertainty Scale (IUS), Perceived Stress Scale, Brief Psychological Resilience Scale (BPRS), Psychological Vulnerability Scale (PVS), and Pregnant Women's Self-Perception Scale (PWSPS) were used to collect the data. Student-t test was used for comparisons between two groups of normally distributed quantitative variables. Pearson chi-square test and Fisher-Freeman-Halton test were used to compare qualitative data. Statistical significance was accepted as p<0.05. Ethical approval and institutional permission were obtained before the study.

The mean age of high-risk pregnant women was 26.59±5.03 years, the mean age of non-high-risk pregnant women was 26.60±5.75 years, and the mean gestational age of all women was 33.01±3.6 weeks. It was found that 60.5% of high-risk pregnant women had risky preterm labor, 14.0% had hypertensive diseases of pregnancy, 12.4% had premature rupture of membranes, 8.0% had hemorrhage, and 5.1% had gestational diabetes mellitus. The mean score of intolerance of uncertainty scale was 65.35±19.47, the mean score of perceived stress scale was 18.82±2.75, the mean score of psychological resilience scale was 16.99±3.90, the mean score of psychological vulnerability scale was 16.29±4.87, and the mean score of self-perception scale of pregnant women was 25.60±2.93. 
In the non-high-risk pregnant women, the mean score of intolerance of uncertainty scale was 65.19±21.7, the mean score of perceived stress scale was 16.65±5.24, the mean score of psychological resilience scale was 20.19±4.09, the mean score of psychological vulnerability scale was 15.71±5.36 and the mean score of self-perception scale of pregnant women was 26.53±2.64. In high-risk and non-high-risk pregnant women, there was a positive correlation of intolerance of uncertainty levels with perceived stress and psychological vulnerability, and a negative correlation with psychological resilience. In high-risk and non-high-risk pregnant women, no significant relationship was found between the level of intolerance of uncertainty and the level of self-perception of pregnant women.

In conclusion, this study found that intolerance of uncertainty had an increasing effect on perceived stress and psychological vulnerability and a decreasing effect on psychological resilience in high-risk and non-high-risk pregnant women. In addition, it was found that intolerance of uncertainty in high-risk and non-high-risk pregnant women did not affect the level of self-perception of pregnant women.

Keywords: Perception of motherhood; uncertainty; psychosocial health; stress; high-risk pregnancy.