Hayat bilgisi dersinde gerçekleştirilen müze uygulamaları
Museum practises in the course of social studies
Yazar: HACER BİLGE TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. BURÇİN TÜRKCAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Müze eğitimi = Museum education ; Müzeler = Museums ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
İlkokul, öğrencilerin kendini ve çevresini tanımasını, kendini geliştirerek çevresine uyum sağlamasını ve yaratıcı düşünme, problem çözme, eleştirel düşünme, yansıtıcı düşünme becerilerini geliştirmeyi amaçlar. Hayat Bilgisi dersi bu amaçlara ulaşmak için kullanılan en etkin derslerden biridir. Hayat Bilgisi dersi, çocuğun içinde yaşadığı doğal ve toplumsal olayları, olguları tanımasını, anlamasını, yorumlamasını, ilke, genelleme ve yöntemleri kullanarak analiz etmesini, yeni çözümler önerip değerlendirme yapmasını sağlar. Özellikle 2004 yılında değişen Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programında, öğrencilerin aktif olduğu öğrenme ortamları önerilmiştir. Etkili ve kalıcı öğrenmeler için öğrenme ortamları öğrencilerin gözlem, araştırma ve keşif yapmasına olanak tanımalı, öğrencilere gerçek yaşantılar ve somut nesneler vasıtasıyla ilk kaynaktan veri sağlamalıdır. Geleneksel okulların sınırlı fiziksel imkânlarının aksine müzeler, öğrencilere kendilerini özgür hissettikleri bir öğrenme ortamı sunmaktadır. Özellikle soyut düşünme becerileri henüz gelişmemiş ilkokul öğrencileri için, beş duyuyu kullanarak, keşfederek, araştırarak, bizzat uygulamalara katılarak öğrenme ortamı sağlayan müzelerde yapılan eğitim daha etkili ve kalıcı olabilecektir.
Bu araştırmanın amacı, Hayat Bilgisi dersi içinde gerçekleştirilen müze uygulamalarını öğretmen ve öğrenci görüşleri ile bu uygulamalar için yapılmış etkinliklere ilişkin hazırlanmış dokümanlara dayalı olarak incelenmesi olarak belirlenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımına uygun olarak gerçekleştirilen bu araştırmanın katılımcılarını, Eskişehir ilinde 2012-2013 öğretim yılında görev yapan daha önce Hayat Bilgisi dersi içinde müze uygulaması yapmış 20 sınıf öğretmeni ile bu uygulamalara katılmış 2., 3. ve 4. sınıfta okuyan 30 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı-yapılandırılmış görüşme formları ve doküman incelemesi ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonucunda, sınıf öğretmenlerinin müzelere ilişkin yeterli ve doğru bilgilerinin olmadığı, uygulamalarda ön hazırlığa önem vermediği, daha çok davranışsal boyutta kuralları hatırlattığı, soru cevap ve sohbet dışında öğretmenlerin müze uygulaması öncesinde, sırasında ve sonrasında öğrencilerin kalıcı ve etkili öğrenmeleri için yeteri kadar etkinlik yapmadıkları ortaya çıkmıştır. Sınıf öğretmenlerinin Hayat Bilgisi dersi içinde müze uygulamaları yapmayı ders ile bağlantı kuran, dersi pekiştiren, öğrencilerin düşünce becerilerini geliştiren, kalıcı ve etkili öğrenme sağlayan, eğlenceli, faydalı, olumlu uygulamalar olarak değerlendirdikleri ortaya çıkmıştır. Bu olumlu görüşlerin yanında sınıf öğretmenlerinin küçük bir kısmı da müze uygulamalarını zaman alıcı, riskli, zor ve sıkıcı bulmuştur. Araştırmada müze uygulamalarına ilişkin öğrenci görüşlerine de yer verilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin büyük bir kısmının müze uygulamalarını güzel, eğlenceli, dikkat çekici, heyecanlı, bilgilendirici, yararlı, etkili öğrenmeyi sağlayan uygulamalar olarak değerlendirdikleri görülürken, küçük bir kısmının müze uygulamalarını gürültülü, sıkıcı ve korkutucu bulduğu ve Hayat Bilgisi dersine katkısının olmadığını düşündükleri sonucuna varılmıştır. 
Araştırmada son olarak öğretmenlerin müze uygulamaları öncesinde ön hazırlık yapması, müzelerin öğrenci seviyesine uygun olarak belirlenmesi, müze uygulamalarının MEB tarafından yapılması ve ücretsiz olması önerilmiştir. Müze uygulamalarında drama, rehber anlatımı, oyun yoluyla öğrenme, bulmaca çözme, canlandırma, arkeolojik kazı ve beyin fırtınası gibi öğrencilerin dersi daha iyi anlamalarını sağlayacak etkinlikler yapılması önerilmiştir.

Abstract:
Primary school education aims to raise individuals who know self, others and the environment around them, suit into the society, have problem solving, critical thinking, and reflective thinking abilities. The course of social studies is one of the most effective course in order to achieve these goals. This course ensures that students know, understand, interpret, analyze, evaluate and offer new solutions to natural and social issues around them. Especially in the revised curriculum, launched in 2004, proposes student centered teaching environment. To achieve effective and long term learning; teaching environments should give opportunities like observation, research and explore to students and should provide hands-on learning opportunities. On contrary of the limited physical facilities of traditional schools, museums give an environment that students feel the free. Especially for the students who don't have the abstract thinking ability, learning by using the five senses, exploring, researching, and practising can be more effective.
The aim of this study is determined as to investigate and analyse museum practises in the course of social study. To achieve this aim the opinions of teachers and students, and activities which prepared for museum practises is used as primary data. The participants of this research which conducted as a quantitave research is determined among the teachers who used the museum practises in the course of social science in 2012-2013 in Eskişehir and the students who participated to museum practises in the course of social science before. So 20 primary school teachers and 30 students from grade 2, 3, and 4 had been interviewed. The data of the research collected with semi-structured interview forms that created by researcher and document review. Descriptive analyses is used as method.
The findings of the research are as follows; primary school teachers don't have efficient and right perception about museums. They don't give enough attention to preliminary preparations for visits to museums. They don't provide enough activities apart from talking and question-answer teaching method to students before, during or after museum practises. Primary school teachers think that museum practises create a bound with the topic of the course, solidify the informations, enhance students thinking abilities, provide long term and effective learning. And they also describe the museum practises as fun, useful and positive activities. Beside these positive opinions some primary school teachers also think that museum practises are time consuming, risky, hard and boring. This research also focuses on students' opinions about museum practises. A major part of the students who participate the research think that museum practises are nice, fun, remarkable, exciting, informative, helpful, and provide effective learning. A small part of the students think that museum practises are noisy, boring, frightening and don't contribute to course of social science.
The following recommendations offered for museum practices; teachers should prepare some activities before visits, museums should be determined according to level of students, museum practises should be supported by Ministry of Education and the visits should be free for students. In addition to these; activities like drama, guided tours, learning by games, solving puzzles, acting, archaeological experiences, and brainstorm should be used for making students more engaged to the course.