Mental retardasyonu olan dismorfik çocuklarda, subtelomerik kromozomal düzensizliklerin saptanması: Subtelomerik floresan ın situ hibridizasyon (FISH) tarama ve yüksek rezolüsyon bantlama uygulamaları
Subtelomeric FISH and high resolution banding techniques in mental retardation
Yazar: BİLGE SEVER
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL OĞUR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Genetik = Genetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: FISH = FISH ; Kromozom düzensizlikleri = Chromosome aberrations ; Zeka geriliği = Mental retardation ; Zeka geriliği-çocuk = Mentally retarded children ; Çocuklar = Children

Özet:
Mental retardasyon önemli halk sağlığı sorunlarından biri olmasına rağmen etyolojisi henüz net olarak aydınlatılamamıştır. Kromozom anomalileri, mental retardasyonun bilinen en sık nedenlerinden biridir. Standart kromozom inceleme yöntemleri ile 2-3 Mb' den büyük kromozomal değişiklikler saptanabilir. Yakın tarihte kromozomların subtelomerik bölgelerindeki değişikliklerin mental retardasyonun etyolojisinde önemli bir yeri olduğu ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu submikroskobik değişiklikler rutin sitogenetik analiz yöntemleriyle saptamazlar. Bu bölge değişikliklerini değerlendirmek için yüksek rezolüsyon bantlama ve subtelomerik FISH yöntemi gibi daha ayrıntılı değerlendirme yöntemlerine ihtiyaç vardır.Bizim çalışmamız, 2 hasta grubu üzerinde yürütülmüştür. Birinci gruptaki 25 hasta, gerek ?konvansiyonel sitogenetik analiz yöntemi?, gerekse ?yüksek rezolüsyon bantlama yöntemi? ile karyotip analizi normal bulunan ve bu nedenle subtelomerik bölge değişikliği, ?FISH tarama yöntemi? ile incelenenler , ikinci gruptaki 17 hasta ise subtelomerik bölge değişikliği ?yüksek rezolüsyon bantlama yöntemi? ile saptananlardır.Çalışmamızda subtelomerik bölge değişiklerinin sıklığını birinci grupta %4, ikinci grupta ise %9 olarak belirledik. Biz çalışmamız sonucunda, yüksek rezolüsyon G bantlamanın subtelomerik bölge değişikliklerini saptamada önemli rolü olsa da sıklıkla subtelomer FISH gibi ileri yöntemlerle doğrulanması gerektiğini gördük. Ayrıca literatürde ve ülkemizde tanımlanan hasta sayısı az olduğu için seçim kriterlerini belirlemek ve genotip- fenotip ilişkisini daha net kurabilmek için vakaları literatürde bildirilen vakalarla karşılaştırdık. Klinik bulguların, subtelomerik değişikliği ilgilendiren lokusa, değişikliğin büyüklüğüne ve genlerin etkileşimine bağlı olarak çok farklı olabileceğini saptadık.Subtelomerik bölge değişikliklerini saptamaya yönelik analiz yöntemlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaşması ile subtelomerik bölge değişikliği saptanan hasta sayısı artacaktır. Literatürde bildirilen hasta sayısının artması ile daha net genotip-fenotip ilişkisi kurulabilecektir. İleride böylece mental retardasyonun etyolojisi hakkında daha fazla bilgi sahibi olunabilecek ve genetik danışmanın etkinliği artırılabilecek ve ailevi olgularda pre-natal tanı şansı elde edilecektir.

Abstract:
Although mental retardation is one of the most important public health problem, causes of mental retardation are poorly understood. Chromosomal abnormalities are one of the most common causes of mental retardation.It was recently shown that subtelomeric rearrangements may be a common cause of mental retardation. Standard cytogenetic analysis is capable of detecting DNA rearrangements of larger than 3 Mb. Standard cytogenetic analysis can not detect these submicroscopic subtelomeric chromosomal rearrangements. High resolution and subtelomer FISH analysis are two diffrent techniques in which subtelomerik rearrangements could be detectable.Our study consists of two group of patients. In the first group, 25 patients who have normal karyotype were screened for subtelomeric rearregements by FISH. In the second group, 17 patients were evaluated by high resolution karyotype analysis for subtelomeric rearregements.In our study, the frequency of subtelomeric rearrangements is %4 for the first group and %9 for the second group. Our results show that high resolution karyotype analysis has an important role for detecting subtelomeric rearregements but the results often need to be confirmed by subtelomer FISH studies.The number of reported cases with subtelomeric rearrangements is still inadequate. This genotype-phenotype correlations has not yet been established. In our study we compared the findings of our patients with the cases, reported in literature. We suggest that more data are needed to delineate the phenotype- genotype correlation. Also, the identificiation of subtelomeric rearrangements will be helpfull for clinical and pre-natal counselling.