Maksiller darlığa sahip bireylerde ortopedik tedavi ile uyku solunumu üzerinde görülen değişikliklerin farklı yöntemler ile incelenmesi
Investigation by different methods of the changes in sleep patterns after orthopedic treatment in patients characterized by transverse maxillary deficiency
Yazar: SAİMİR HOXHA
Danışman: PROF. DR. TÜLİN UFUK TOYGAR MEMİKOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Alveolar kenar artırılması = Alveolar ridge augmentation ; Horlama = Snoring ; Maksilla = Maxilla ; Maksilla hastalıkları = Maxillary diseases ; Ortodonti = Orthodontics ; Ortopedik cerrahi = Orthopedic surgery ; Proteinler = Proteins ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Araştırmamızın amacı maksiller darlık ile karakterize sınıf I,II,III malokluzyonlu ve aynı zamanda solunum disfonksiyonu görülen bireylerde fonksiyonel ortopedik tedavi amacıyla uygulanan fonksiyonel/ortopedik apareylerinin Home Sleep Study (Home SS) sefalometrik görüntüleme yöntemi ile, kan ve idrar testleri sayesinde protein taramasıyla solunum disfonksiyonu üzerindeki etkisini incelemek  ve böylece ortodontik tedavinin, standart pediatrik OSAS tedavi protokolu içerisinde yer alabileceğini göstermek, aynı zamanda yeni teşhis yöntemlerin kullanılabilirliğini incelemektir. 
Maksiller transversal yetersizliğe ve sınıf I, II, III malokluzyona sahip, solunum problemi olan toplam 30 birey çalışmaya dahil edilmiştir. Bu bireylerden 15'i tedavi grubunu, 15'i kontrol grubunu oluşturmuştur. Araştırmaya dahil edilen her bireyden rutin ortodontik kayıtların yanı sıra taşınabilir cihazlarla evde uyku testi uygulanmıştır. Bunlarla beraber solunum bozukluklarını araştıran bir anket uygulanmıştır. Bunların dışında hastalardan evde uyku testi kayıtlarından sonraki sabah idrar ve kan örnekleri alınıp Fatty Acid Binding Protein 4 (FABP4), Gelsolin, Perlekan (heparan sulfat proteoglikan), Kallikrein, Üromodulin, Orosomukoid ve ürik asit düzeyleri incelenmiştir. Tedavi grubundaki bireylere semi-rapid maksiller genişletme tedavisi uygulanmıştır. Tedavi grubunda overcorrection elde edilene kadar geçen süre ortalama 5,01±0,96 ay ve kontrol grubundaki bireylerin takip süresi ise ortalama 5,38±1,36 aydır.  Bu sürecin sonunda sefalometrik ve model ölçüm sonuçları, uyku kayıt testi, kan ve idrar tahlil sonuçları ile karşılaştırılmıştır.
Tedavi/kontrol öncesi ve sonrası değişiklikler ve gelişim aşamaları normal dağılım gösteren değişkenler için Student's-t testi ve dağılımın normale uymadığı değişkenler için Mann-Whitney U testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Her bir gruptaki tedavi/kontrol etkileri normal dağılım gösteren değişkenler için eş yapma t-testi ve dağılımın normale uymadığı değişkenler için Wilcoxon işaret testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Parametreler arasındaki ilişkilerin saptanabilmesi için ise pearson korelâsyon testi ve Spearman rank korelâsyonu uygulanmıştır. 
Maksiller ekspansiyon tedavi sonrasında farengeal hava yolu alanlarında genişleme olduğu tespit edilmiştir. Özellikle nazofarinks (p<0,05) ve toplam alan ölçümünde (p<0,01) farengeal hava yolu boyutları artmıştır. Uyku kayıt testi sonuçlarına gore AHİ (p<0,05) azalmıştır. Tedavi sonrasında plazmadaki Kallikrein düzeyin azalması (p<0,05) ve idrardaki ürik asit düzeyin klinik düzeyinde azalması önemli bulunmuştur. Bunların yanında plazmadaki Orosomukoid, Gelsolin, Üromodulin, Kallikrein, FABP4 ve Perlekan parametreleri ile interkanin ve intermolar mesafe parametreleriyle p<0,01, interpremolar mesafe parametre ile p<0,05 düzeyinde anlamlı negatif bir korelasyon saptanmıştır. Kafanın alt ön bölgedeki sagital yöndeki boyutların (A-VER, B-VER, Gn-VER, Go-VER) artmasıyla idrardaki Orosomukoid, Kallikrein, Perlekan ve plazmadaki Üromodulin azalması ile istatistiksel olarak ilişkili bulunmuştur. Ağız boşluğunun hacminin artması ve dilin daha önde konumlanması sonucunda hafif derecedeki OSAS'lı çocuklarda pozitif yönde ilerleme kaydedilmiştir. Orosomukoid, Gelsolin, Üromodulin, Kallikrein, FABP4, Perlekan gibi proteinler ve ürik asit etkileşimleri daha fazla incelenerek OSAS teşhisinde bir proteomik haritası oluşturulması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the impact of appliances used with the purpose of functional orthopedic treatment on the respiratory system of patients with narrow maxillary ridge who are diagnosed with class I, II, III malocclusion and respiratory dysfunction. This is achieved through protein screenings of blood and urine tests, which are based on the application of Home Sleep Study (Home SS) cephalometric imaging techniques.  In this way, this study shows that orthodontic treatments are an integral part of the standard paediatric OSAS treatment protocol and, at the same time, investigates the possible usage of alternative diagnostic methods.

In total 30 individuals with respiratory problems diagnosed with maxillary transverse deficiency and Class I, II, III with malocclusion, have been included in the study. 15 of these indididuals consist the treatment group whereas the other 15 individuals consist  the control group. Besides routine orthodontic records, portable devices have been used to carry out home sleep tests for every single individual included in the study.  In addition, a questionnaire was distributed to investigate the respiratory disorders of the patients. The morning after the sleep tests were recorded urine and blood samples were collected with the purpose of measuring the Fatty Acid Binding Protein 4 (FABP4), Gelsolin, Perlecan (heparan sulfate proteoglycan), Kallikrein, Uromodulin's, Orosomucoid and uric acid levels. Semi-rapid maxillary expansion treatment was applied to individuals in the treatment group. The mean time needed to achieve overcorrection is 5.01 ± 0.96 months for the individuals in the treatment group, whereas the average follow-up period for the individuals in the control group is 5.38 ± 1.36 months. At the end of this process, cephalometric and model measurement results were compared with the sleep test, blood and urine test results.
The changes before and after the treatment / control and development stages were compared utilizing Student's-t test for normally distributed variables and Mann-Whitney U test for those variables that were not normally distributed. Treatment/control effects in each group were evaluated using the co-t-test for variables with normal distribution and Wilcoxon signed-ranks test for variables that do not fit to normal distribution. The Pearson correlation test and Spearman's rank correlation were applied to determine the relationship between parameters.
Pharyngeal airway space expansion was observed after maxillary expansion treatment. In particular, the nasopharynx (p <0.05) and total field measurements (p <0.01) of pharyngeal airway dimensions increased. According to the sleep test results a decrease in AHI (p <0.05) was observed. The reduction in plasma Kallikrein levels after treatment (p <0.05) and clinical level reduction of uric acid levels in the urine were found significant. Besides a significant negative correlation at the p <0.05 level was found between orosomucoid in plasma Gelsolin, Uromodulin, Kallikrein, FABP4 and Perlecan parameters with intercanin and Intermolar distance parameters and p<0.01 with interpremolar distance parameters. The increase in the sagital dimensions of the lower front area (A-VER, B-VER, Gn-VER, Go-VER) was found to be statistically associated with the decrease in Orosomucoid in urine, Kallikrein, Perlecan and Uromodulin in plasma. 

The increase in oral cavity volume and the ahead positioning of the tongue can be considered as a slight positive progress in children with OSAS. A proteomic map for the diagnosis of OSAS can be generated by a further investigation of Orosomucoid, Gelsolin, Uromodulin, Kallikrein, FABP4, Perlecan like proteins and uric acid interactions.