Hadislerde emanet ve ihanet
Entrustment and betrayal in the hadiths
Yazar: KAMİL TOPRAK
Danışman: PROF. DR. NEVZAT AYDIN
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm, insanların hayatları boyunca güvenilir insanlar arasında, güvenli bir ortamda yaşamasını
amaçlayan bir dünya görüşüne sahiptir. Tamamen güvene dayalı bir hareketi ifade eden emanet
prensibi, adil bir toplum düzeninde, bu düzenin sağlıklı işlemesinde ve müminlerin kendi
aralarındaki olağan sosyal ilişkilerinde ortaya çıkmaktadır. Gerek Allah tarafından gerekse
insanlar tarafından kişiye iade edilmek üzere verilen maddî ve manevî her şey emanet
kapsamına girmektedir. İnsanın, kendisine emanet olarak bırakılan herhangi bir şeyi zayi
etmesi, eksiltmesi, kamu malını haksız olarak üzerine geçirmesi, verdiği sözde durmaması, dini
emirleri yerine getirmemesi vb. ise emanetin zıttı olan ihanetin muhtevası içine girmektedir.
İslâm'da, ihanetin bütün çeşitlerinden uzak durulması istenmiştir. Bu çalışmada, temel hadis
kaynaklarında, özellikle Kütüb-i Sitte'de yer alan emanet ve ihanet ile ilgili hadislerin
değerlendirilmesi yapılmış ve bu kavramlardan çıkarılabilecek sonuçlara değinilmiştir.
Çalışmanın birinci bölümünde emanetin önemi ve sosyal boyutu, emanete ihanet etmek,
emaneti zayi etmek, emaneti ehline teslim etmek, emanetin kaldırılması, ümmetin emaneti
kadınlar, Hz. Peygamber'in (s.a.s) emanet sıfatı, Hz. Peygamberin (s.a.s) bıraktığı emanetler
ile maddî ve manevî emanetler konuları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise ihanet
kavramının hadislerde nasıl yer bulduğuna, ihanetin toplumsal zararlarına, kamu malına
ihanete, ihanete sebebiyet veren etkenlere ve tarihteki bazı ihanet örneklerine değinilmiştir.
Emanete sarılmanın, ihanetten ise uzak durmanın insanoğluna neler kazandıracağı üzerinde
durulmuştur. Bir Müslüman için emanet bilincinin hayatının merkezinde olması gerektiği
görülürken, ihanetin ise hayatının hiçbir döneminde yer almaması gerektiği sonucuna
varılmıştır.

Abstract:
Islam has a worldview that aims to make people live in a safe environment among reliable
people throughout their lives. The principle of entrustment, which refers to a movement based
entirely on trust, emerges in a fair society order, in the healthy functioning of this order and in
the ordinary social relations of believers among themselves. Everything material and moral that
is given to be returned to the person, both by Allah and by people, falls within the scope of
trust. The fact that a person loses and decreases everything left to him, unfairly passes public
property on him, does not keep his promise, does not fulfill religious orders, etc. falls into the
content of betrayal, which is the opposite of the entrustment. In Islam, it was requested to stay
away from all kinds of betrayal. In this study, the hadiths related to the concepts of trust and
betrayal in the basic hadith sources, especially in Kütüb-i Sitte, were evaluated and the results
that can be drawn from these concepts were mentioned. In the first part of the study; the
importance and social dimension of the entrustment, betraying the entrustment item, wasting
the entrustment item, not handing over the entrustment thing to its people, removing the
entrustment, women whoese entrustment of ummah, the entrustment title of Hz. Prophet
(pbuh), The entrustments left by the Hz. Prophet (pbuh) and the topics of material and spiritual
entrustments were emphasized. In the second part, how the concept of betrayal found its place
in the hadiths, the social damages of betrayal, the betrayal of the public property, the factors
that caused betrayal and some examples of betrayal in history are mentioned. It has been
emphasized what human beings will bring to human beings to embrace the entrustment and
staying away from betrayal. While it is understood that the consciousness of entrustment should
be at the center of a Muslim's life, it is concluded that betrayal should never occur in any part
of their life.