Bir bakır madeni sahası yatırım değerlendirmesinin Monte Carlo simulasyonu ile gerçekleştirilmesi
Investment appraisal of a copper mining with implementation of Monte Carlo simulation
Yazar: MERVE KARAABAT VAROL
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM UĞUR ; PROF. DR. SELAMET GÜRBÜZ ERÇELEBİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Maden işletmeleri = Mining enterprises ; Maden mühendisliği = Mine engineering ; Madencilik yatırımları = Mining investments ; Risk analizi = Risk analysis ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment

Özet:
Madencilik yatırımları, maden yatağındaki belirsizliklerden dolayı yüksek riskli yatırımlardır. Bu belirsizlikler; teknolojik, ekonomik ve politik kaynaklı olabilmektedir. Bu yüzden, madencilik sektöründeki bir işletmenin yatırım kararı alınmadan önce, ekonomik değerlendirilmesi yapılarak riskli durumlar göz önünde bulundurulmalıdır. Bu ekonomik değerlendirme sırasında, işletmeye başlamadan önce yapılacak tüm yatırımlar detaylandırılmalı, yıllık nakit akışları oluşturulmalı ve riskli durumlar göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir. Değerlendirme esnasında nakit akışından, net bugünkü değer (NBD), iç karlılık oranı (İKO) ve geri ödeme süresi (GÖS) gibi parametreler elde edilmekte, bu parametreler kullanılarak belirsizlik altında yatırımın duyarlılık ve risk analizi yapılmaktadır.  
Bu tez çalışmasında, günümüzde önemi gittikçe artan bakır metalinin bulunduğu madenin yatırımının ekonomik olup olmadığı değerlendirilmiştir. Uygulama sahası olarak Siirt iline 40 km uzaklıkta bulunan Madenköy köyündeki maden sahası ele alınmıştır. 
Yapılan değerlendirmeler sonucunda, ortalama tenörü %2,35 Cu olan 39.821.000 ton rezerve sahip bakır madeninin açık işletme yöntemiyle yılda 1.500.000 ton cevher üretimi yapılarak 25 yıl işletileceği anlaşılmıştır. Burada amaç, 25 yıl üzerinden nakit akışlarını oluşturmak ve oluşan nakit akışları üzerinden net bugünkü değeri (NBD), iç karlılık oranını (İKO) ve geri ödeme süresini (GÖS) bulduktan sonra yatırımın duyarlılık ve risk analizini değerlendirmektir.  
Tüm maliyetler göz önünde bulundurularak iki farklı durum için nakit akışı tablosu hazırlanmıştır. Birinci durum, toplam yatırım tutarının %100 özsermaye ile karşılanacağı, ikinci durumda ise toplam yatırım tutarının %30 özsermaye + %70 banka kredisi ile karşılanacağı varsayılmıştır. İndirgeme oranı % 15 alınarak, birinci durumda net bugünkü değerinin (NBD) 312.285.355 TL, iç karlılık oranının (İKO) %32 olacağı hesaplanmıştır. İkinci durumda, aynı indirgeme oranı ile yatırımın net bugünkü değerinin 255.889.742 TL, iç karlılık oranının ise %28 olacağı anlaşılmıştır. 
Hesaplanan işletme maliyeti, cevher hazırlama maliyeti, cevher satış fiyatı ve tenör değerlerinin ± % değişimleri ile net bugünkü değer ve iç karlılık oranı değerleri karşılaştırılarak duyarlılık analizi yapılmış ve analiz sonuçları grafik halinde verilmiştir. Bu analiz her iki varsayım için de yapılmıştır. 
Bu çalışma, Monte Carlo benzetim yöntemiyle net bugünkü değeri ve iç karlılık oranını değerlendirme üzerinedir. Monte Carlo benzetim yönteminin uygulanması için @Risk 6.0 programı kullanılmıştır. Uygulama sırasında dikkate alınan belirsizlikler, işletme, cevher hazırlama ve ilk yatırım maliyeti, cevher konsantre satış fiyatı ve ortalama tenördür. Bu belirsizlikler kullanılarak, Monte Carlo benzetim yöntemi 100.000 iterasyon sonucunda oluşan net bugünkü değerleri ve iç karlılık oranlarını olasılık dağılımı olarak verilmiştir.  
Çalışma sonucunda, %100 özkaynak kullanılması durumunda, net bugünkü değeri 0,90 olasılıkla 129 milyon TL' den; 0,50 olasılıkla 481 milyon TL' den yüksek olmakta, iç karlılık oranının % 15'ten küçük olma olasılığı 0,018 olarak bulunmuştur. %30 özkaynak + %70 banka kredisi ile yatırım yapılacağı durumda ise net bugünkü değeri 0,90 olasılıkla 62 milyon TL' den; 0,50 olasılıkla 414 milyon TL' den yüksek olmakta, iç karlılık oranının % 15'ten küçük olma olasılığı 0,05 olarak bulunmuştur.

Abstract:
Mining investments are potentially carrying high risks due to the mineral deposit uncertainties. These uncertainties could be based on technological,  economical or political. Therefore, risks shall be taken into consideration by making economic assessment before any mining investment decision. In this economical assessment, all investments should be detailed, annual cash flows to be generated and all risks must be considered before beginning operation. Parameters such as net present values(NPV), internal rate of return(IRR), payback period(PP) can be extracted from the cash flow in the assessment. These parameters can be used for sensitivity and risk analysis of investment under uncertainty. 
In this thesis study, copper mine investment has been assessed if the investment is worth as economically which the value of the mine has been growing gradually. Madenkoy mineral site which is 40km away from city of Siirt has been taken as a practice of location. 
After all these assessments, it has been understood that this copper mine that has average %2.35 Cu grade and 39.821.000 tonnes reserve. It could be extracted 1.500.000 tonnes ore/year in 25 years by open pit mining method. Here the aim is generate the cash flow of over 25 years and after calculating NPV, IRR, PP over these cash flows, it is to evaluate sensitivity and risk analysis of investment.
Two different cash flow tables have been prepared based on two different scenarios considering all costs. It is assumed that; in the first situation, total investment is defrayed by %100 equity capital, in second one, total investment is defrayed by %30 equity capital + %70 bank credit. In the first case NPV has been calculated as 312.285.355 TL and IRR %32 by considering the discount rate is %15. Using the same discount rate, it is recognized that second case NPV has been found as 255.889.742 TL and IRR %28.
Sensitivity analysis has been done and results of analysis are graphed by comparing ± % changes of calculated operating cost, processing cost, concentrate ore selling price and grade values with NPV and IRR. That analysis has been done for both cases.
This study is about evaluation of NPV and IRR by using the Monte Carlo Simulation Method. @Risk 6.0 program has been used to apply this simulation method. Capitalized investment cost, concentrate ore selling price, average grade, operating and processing cost have been considered as uncertainties during implementation. NPV and IRR are provided as probability distribution after 100.000 iteration using Monte Carlo Simulation Method by considering these uncertainties.
As a conclusion, in the case of using %100 equity capital is found that 0,90 possibility of NPV is higher than 129 million TL, 0,50 possibility of NPV is higher than 481million TL and possibility of being less than %15 IRR is 0,018. In other case, investing by using %30 equity capital + %70 bank credit, 0,90 possibility of NPV is higher than 62 million TL, 0,50 possibility of NPV is higher than 414 million TL and possibility of being less than %15 IRR is 0,05.