Mimari özellikleriyle Akhisar evleri
Akhisar houses with architectural characteristics
Yazar: MELİKE ZEYBEK TONGA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYGÜL UÇAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Sanatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Evler = Houses ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Manisa-Akhisar = Manisa-Akhisar ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimari yapı = Architectural structure ; Mimari ögeler = Architectural elements ; Mimari özellikler = Architectural characteristics

Özet:
Manisa ilinin ilçelerinden biri olan Akhisar'da ilk yerleşmeler M.Ö. 3500 yıllarına dayanmaktadır. Kent tarih boyunca Lidya, Pers, Roma, Bizans gibi önemli uygarlıkların yaşamak için tercih ettiği bir bölge olmuştur. 14. yüzyılın başında Türkleşme süreci başlamış olup, uzun yıllar Osmanlı yönetiminde kalmıştır. Bu dönemde cami, han, medrese gibi anıt yapıların yanı sıra çok sayıda ev, dükkân gibi sivil yapılar inşa edilmiştir. Cumhuriyet döneminin başlaması ile farklı alanlarda yaşanan gelişmeler imar faaliyetlerini de etkilemiştir. Sivil mimaride apartman ve toplu konutların yanı sıra nitelikli konutlar da inşa edilmiştir. Savaşlar, doğal afetler ve koruma bilincinin yerleşmemiş olması çok sayıda geleneksel evin harap olmasına sebep olmuştur. Günümüze ulaşabilen örnekler geçmişin konutları hakkında bilgi sahibi olmamızı sağlaması açısından önem taşımaktadır. 
Savaşlar sonrası gerçekleşen göçlerin etkisiyle ortaya çıkan kültür etkileşimleri de 
konut mimarisini etkilemiştir. Akhisar'da günümüze gelebilmiş tarihi evlerde hem Türk hem de Rum konut mimarisi özellikleri görülmektedir. Genel olarak yapımı 19. yüzyılın son yarısı ile 20. yüzyılın ilk yarısı olarak tarihlenebilen bu konutların tek, bodrum + tek, iki ya da bodrum + iki katlı örnekleri mevcuttur. İncelenen konutlardan iki tanesi gönyeli kapalı çıkmalıdır. Dış sofalı istisna örneklerin dışında birçoğu plan tipi açısından iç sofalı özelliktedir. Girişleri genellikle sokaktan sağlanmaktadır. Özgün örnekler dışındaki konutlar mimari özellikleri bakımından benzerlik gösterirler. Bunların genellikle derin giriş nişlerine sahip olan cepheleri simetrik ve asimetrik olabilmektedir.  İki katlı evlerin bir kısmı balkonludur. Sayıları az olmakla birlikte cumbalı türde olan konutlar vardır. 
Tüm özellikleriyle Akhisar evleri; kentin coğrafi koşullarının, tarihinin, kültür etkileşimleri ve çağın etkilerinin maddi kültüre olan yansımasını anlatırlar. Tarihe tanıklık eden bu konutları korumaya yönelik çalışmaların hız kazanması birçok açıdan önemlidir.  

Anahtar Kelimeler: Akhisar Evleri, Geleneksel Ev, Akhisar, Manisa.

Abstract:
The first settlements in Akhisar, which is one of the districts of the city of Manisa, date back to 3500 B.C. The city has been a preferred destination by many important civilizations such as Lydia, Persia, Rome and Byzantium throughout the history. Turkification process started at the beginning of the 14th century in the city which remained under Ottoman rule for many years. Monumental structures such as mosques, inns, madrasas and many civil buildings such as shops and houses were built during this period. With the beginning of the Turkish Republic era, developments in different areas affected the zoning activities. In the civil architecture, apart from apartments and housing units, qualified houses were also built. Wars, natural disasters and lack of conservation awareness have led to the destruction of many traditional houses. The examples that survived until today are crucial in terms of providing us the information about the housing of the past.
Cultural interactions caused from the post war immigrations have affected housing architecture considerably. The historical houses which are still standing to the present day in Akhisar exhibit architectural features from both Turkish and Greek residential. The construction process of the houses can be dated starting from the late 19th century and early 20th century. The houses can be observed as one-storey, one-storeywith basement, two-storey or two-storeywith basement. Two of the dwellings examined should come out closed with miter.Apart from the exceptions in the examples of external dwelling,most of it have characteristics of interior in terms of plan type. Entrance to the houses is usually through the street. The residences show similarities among each other in terms of architectural features apart from unique examples. Some of the two-storey houses contain a balcony. There are also few examples of houses with bay windows.
Every aspect of Akhisar houses tells the story of the reflection of the geography, history, cultural interactions and the impacts of the century on the material culture. The studies which aim for the preservation of these houses that witnessed centuries is at great importance and must be increased.

Key Words: Akhisar Houses, Traditional House, Akhisar, Manisa.