Muhammed Burhâneddîn-i Belhî'nin Farsça rubaileri- İnceleme-metin-çeviri
Persian rubaiyat of Muhammed Burhaneddin Belhi analysis- Text-translation
Yazar: MEHMET ALİ ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÖZ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Fars edebiyatı = Persion  literature ; Fars şiiri = Persion peom ; Farsça = Persian ; Muhammed Burhaneddin-i Belhi = Muhammed Burhaneddin-i Belhi ; Rubai = Rubai ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmanın ağırlıklı kısmını, çocuk yaşta ailesi ile birlikte Afgan Türkistanı'ndan göç etmiş ve İstanbul'da yaşamış muhacir şair Muhammed Burhâneddîn-i Belhî'nin Farsça rubai metinleri, bu rubailerin Türkçe çevirileri ve rubailer üzerine yapılmış tematik çalışma oluşturmaktadır. 
Burhâneddîn-i Belhî, küçük yaşta ailesi ile birlikte Afganistan'ın Belh şehrinden göç ederek Osmanlı'nın son yüzyılında yaşamıştır. Şiiri ruhun gıdası sayan şair, bulunduğu her meclisi şiirleriyle şenlendirmiştir. Dönemin dil ve üslup anlamında farklı bir noktaya gelmiş olmasına rağmen o Türkçede divan şiiri geleneğini sürdürmüş; yirminci yüzyılın ilk yarısında İstanbul'da Farsça klasik şiir geleneğinin örneklerini vermiştir. 
Çalışmamızda Çehâr-bâg isimli Farsça rubailerinin metin neşri yapılmış, eserde yer alan 1668 rubainin Türkçe çevirisi yapılmıştır. Rubailer, konu itibarıyla incelenmiş ve bu rubailer üzerinden şairin şiir ve duygu dünyası irdelenmiştir. Bu rubailer, "şairin beşeri duygu dünyası", "fikir dünyası" ve "manevi duygu dünyası" başlıkları altında incelenmiştir. Şairin beşeri duygu dünyasına "gurbet", manevi duygu dünyasına "ilahî aşk", düşünce dünyasına da "rintlik" temaları hâkimdir. Gönlü, Peygamber ve Ehl-i Beyt sevgisiyle dolu olan şair, dönemin tekke-medrese tartışmalarından uzak durarak yirminci yüzyılda İslâm dünyasının ihtiyacı olan İslâm birliğini savunmuştur.

Abstract:
The majority of this work consists of rubai texts by Muhammed Burhâneddîn-i Belhî, an emigrant poet who emigrated from Afghan Turkistan during his childhood with his family and lived in Istanbul, Turkish translations of these rubaiyat and thematic works based on these rubaiyat.
Burhâneddîn-i Belhî emigrated from the city of Belh in Afghanistan at a young age with his family and lived in the last age of the Ottoman Empire. Considering poetry the sustenance of the soul, the poet brightened up every gathering he took part in with his poems. Although the era had come to a different standpoint in terms of language and literary style, he continued the tradition of divan poetry in Turkish and produced the first examples of classical Persian poetry in the first half of the twentieth century.
In our work, the textual publication of the Persian rubaiyat named Çehâr-bâg has been made and 1668 rubaiyat in the work have been translated to Turkish. Rubaiyat have been studied in terms of their subjects and the poet's emotions and his world of poetry have been examined by way of using these rubaiyat. These rubaiyat have been examined under the categories of "poet's sphere of humane emotions", "his sphere of ideas" and "his sphere of manawi emotions". 
"Longing for homeland" is prevalent in the poet's sphere of humane emotions, "love of Allah" is prevalent in his sphere of manawi emotions, and "the state of rind (رند)" is prevalent in his sphere of thoughts. The poet, whose heart is filled with the love of Prophet and Ahl al-Bayt, gave wide berth to the arguments about dargah-madrasa and defended the unity in Islam which was what was needed in the world of Islam in the twentieth century.