Aşikar hipotiroidi ve subklinik hipotiroidi hastalarında elektrofizyolojik bulgular
Electrophysiological findings in patients with overt hypothyroidism and subclinical hypothyroidism
Yazar: EMEL OĞUZ AKARSU
Danışman: PROF. DR. FAHRİYE FERİHA ÖZER
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Hipotiroidizm, bir çok sistem gibi nöromuskuler sistemi de etkileyerek nörolojik semptom ve bulgulara yol açan endokrinolojik bir hastalıktır. Subklinik hipotiroidizm de en sık görülen tiroid fonksiyon bozukluğu olup teorik olarak asemptomatik olduğu kabul edilse de nöromusküler semptom ve bulgulara yol açar.  Aşikar hipotiroidizm ve subklinik hipotiroidizmde klinik ve elektrofizyolojik olarak yapılan çalışmalar sınırlı sayıda hasta üzerinde yapılmıştır.
Çalışmamızda aşikar hipotiroidi ve subklinik hipotiroidi tanısı koyduğumuz hastalarda nöromusküler semptom sıklığını ve elektromiyografi ile nöropati ve miyopati görülme sıklığını uygun kriterlerle belirlenmiş kontrol grubu ile karşılaştırdık.
Çalışmamıza 31 aşikar hipotiroidili hasta, 139 subklinik hipotiroidili hasta ve 50 sağlıklı birey alındı. Çalışmaya alınan bireylerin 180'i bayan, 20'si erkekti. Aşikar hipotiroidi grubunun yaş ortalaması 45.65, subklinik hipotiroidi grubunun yaş ortalaması 40.07, kontrol grubunun yaş ortalaması 40.38 idi. Çalışmamızda hem aşikar hipotiroidi hem de subklinik hipotiroidi grubunda yorgunluk, sabah tutukluğu, kramp, yaygın ağrı, parestezi gibi nöromusküler yakınmaların kontrol grubu ile kıyaslandığında sık görüldüğü saptandı. Bu bulgular literatür ile uyumlu olarak değerlendirildi. Aşikar hipotiroidi grubunda kreatinin kinaz (CK)  düzeyi diğer gruplar ile mukayese edildiğinde belirgin yüksek saptandı. Subklinik hipotiroidi ve kontrol grubunda ise CK düzeyleri arasında anlamlı fark saptanmadı.
Hipotiroidi hastalarında mukopolisakkarid, hiyalüronik asid ve kondritin sülfat gibi müsinöz maddelerin tendonlarda, endonöryumda, perinöryumda ve ekstraselüler kollajen dokularda birikerek tuzak nöropatilerine yol açtığını saptanmıştır. Tuzak nöropatiler arasında en sık görülen karpal tünel sendromu (KTS)' dur. Çalışmamızda elektrofizyolojik olarak aşikar hipotiroidi grubunda KTS sıklığının diğer gruplar ile mukayese edildiğinde istatistiksel olarak anlamlı farklı olduğu gözlendi. Subklinik hipotiroidi grubu ile kontrol grubu arasında KTS sıklığı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmasa da oransal olarak subklinik hipotiroidide KTS sıklığının arttığı gözlendi. 
Hipotiroidi hastalarında periferik sinirlerin etkilendiğini gösteren çalışmalar mevcuttur.  Bizim çalışmamızda da aşikar hipotiroidi ve subklinik hipotiroidi hastalarında elektrofizyolojik olarak polinöropati kriterlerini dolduran bulgular saptanmasa da kontrol grubu ile mukayese edildiğinde motor amplitüd ve ileti hızlarında anlamlı fark saptandı. Bu bulgular bize motor liflerin duysal liflere oranla daha fazla etkilendiğini gösterdi. TSH değerleri ile motor liflerin etkilenmesi arasında aşikar hipotiroidi grubunda daha yüksek bir korelasyon saptanmış iken subklinik hipotiroidi grubumuzda motor liflerin etkilenmesinin şiddeti TSH değeri ile korele bulunmamıştır. Aşikar hipotiroidi grubunda iki hastada miyopati saptanmış olup hastalardan bir tanesi miksödem tablosunda idi.
Hipotiroidizmde motor liflerin ve nöromusküler bölgenin bazal metabolizmanın yavaşlamasına bağlı olduğunu düşündüğümüz etkilenmeleri, tiroid replasman tedavisi sonrası belirgin düzelme gösterebileceğinden, ileriki çalışmalarda tedavi sonrası elektrofizyolojik değerlerin tedavi öncesi değerler ve klinik ile karşılaştırılmasının yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Hypothyroidism is an endocrinological disease that  effects many organ systems as well as the neuromuscular system, causing neurological symptoms and signs. The most common thyroid dysfunction is subclinical hypothyroidism which causes neuromuscular symptoms and signs although  it is theoretically accepted to be asymptomatic. Clinical and electrophysiological studies in overt hypothyroidism and subclinical hypothyroidism have been conducted on a limited number of patients.
In our study, we compared the frequency of neuromuscular symptoms and the incidence of neuropathy and myopathy  detected with electromyography in patients with overt hypothyroidism and subclinical hypothyroidism, with the control group determined with appropriate criteria. 31 patients with overt hypothyroidism, 139 patients with subclinical hypothyroidism and 50 healthy individuals were included in our study. 180 of the individuals included in the study were females and 20 were males. The average age of the overt hypothyroidism group was 45.65 ; subclinical hypothyroidism group 40.07 and the control group was 40,38 years. In our study, it was found that neuromuscular complaints such as fatigue, morning stiffness, cramps, widespread pain, and paresthesia were more common in both overt hypothyroidism and subclinical hypothyroidism groups compared to the control group. These findings were compatible with the literature. Creatinine kinase (CK) level was found to be significantly higher in the overt hypothyroidism group, compared with the other groups. No statistically significant difference was found between subclinical hypothyroidism and control groups in the terms of CK levels.
It is known that mucinous substances such as mucopolysaccharide, hyaluronic acid and chondritin sulfate accumulate in tendons, endoneurium, perineurium and extracellular collagen tissues and cause entrapment neuropathies in patients with hypothyroidism. The most common form is carpal tunnel syndrome (CTS) among entrapment neuropathies. In our study, it was electrophysiologically observed that the frequency of CTS in the overt hypothyroidism group was higher compared to the other groups, and it was  statistically significant. Although there was no statistically significant difference in the frequency of CTS between the subclinical hypothyroidism group and the control group, it was observed that the frequency of CTS increased in subclinical hypothyroidism.
There are studies showing that peripheral nerves are affected in patients with hypothyroidism. In patients with overt hypothyroidism and subclinical hypothyroidism although electrophysiological findings detected in our study were not enough for polyneuropathy criteria, a significant difference was found in motor amplitude and conduction velocities when compared with the control group. These findings showed us that motor fibers were affected more than sensory ones. While a higher correlation was found between TSH values and the involvement of motor fibers in the overt hypothyroidism group, the severity of motor fiber involvement in subclinical hypothyroidism group was not correlated with the TSH values. In the overt hypothyroid group, two patients were myopathic, one of them being in myxedema state.
Since the negative impact of hypothyroidism on motor fibers and neuromuscular junctions via decreased basal metabolism can be improved with  thyroid replacement therapy, we think that it is necessary to compare post-treatment electrophysiological values  with pre-treatment values and clinical findings in novel studies.