Yoksulların vatandaşlık algısı üzerine sosyolojik bir çalışma: Konya örneği
A sociological study on citizenship perception of the poor: The case of Konya
Yazar: HALİME ÜNALDI GÖKALP
Danışman: PROF. DR. REŞAT AÇIKGÖZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı yoksulların vatandaşlık algılarını ortaya koymaktır. Çalışma yoksulların vatandaşlığı nasıl algıladıkları ve vatandaşlığa dair ne düşündükleri temel sorusundan hareket etmektedir. Bununla birlikte yoksulların vatandaşlık görev ve sorumluluklarına dair düşünceleri,  en temel vatandaşlık hakları olan eğitim, sağlık, sosyal güvenlik haklarını kullanıp kullanmadıkları, devletin yoksullara yaptığı sosyal yardımlara ulaşma ve kaynaklara eşit erişim konusunda ne düşündükleri,  yapılan yardımların yeterli gelip gelmediği hususunda ne söyledikleri, devlet denilince yoksulların anlam dünyalarında nelerin belirdiği ve devlete aidiyet duygusunun oluşup oluşmadığı bu çalışmanın yanıt aradığı sorulardır. 
Çalışma yoksulların yoksulluğa ve vatandaşlığa ilişkin algılarını, devlete aidiyet hislerini sosyal yardımlar, sosyal haklar ve sosyal dışlanma bağlamında analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada bu amaç çerçevesinde nitel araştırma yöntemi ve bu yönteme ait temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma Konya Büyükşehir merkez ve merkez ilçelerinde 50 kişiden oluşan bir çalışma grubu ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu resmi ve genel kabulde yoksul olarak kabul edilenlerden ve genellikle de sosyal yardım alanlardan oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak görüşme tekniği kullanılmıştır.
Bu araştırmada yoksulların vatandaşlık kavramına, görevlerine ve haklarına ilişkin yeterli bilgilerinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak vatandaşlık görevleri ile ilişkilendirilen devlet/vatan/bayrak için canını vermek düşüncesinin varlığı yoksulların milli çıkarlar etrafında birleşebilmeleri reflekslerini göstermesi açısından önemlidir. Bu refleks toplumsal bilinçaltı olarak yerleşikleşmiş milliyetçi ve muhafazakâr bir düşüncenin yoksullarda mevcut olduğunu göstermektedir. Bulgulara göre yoksulların Cunhuriyetçi toplulukçu, pasif vatandaşlık anlayışına sahip olduğu anlaşılmıştır. Devletten beklentilerde ve devlete aidiyet hislerinin oluşmasında yaşanan yoksulluğun etkisinin yoğun olduğu saptanmıştır. Çalışmaya göre yoksulların, yoksulluk ve zenginlik algısının yoksulluk kültüründen beslendiği ve gelecekten emin olmadıkları görülmüştür. Ayrıca katılımcıların büyük bir oranı yoksulluktan kurtulabileceklerine inanmamaktadırlar.
Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, vatandaşlık, yoksullar, sosyal dışlanma, sosyal yardım, devlet.

Abstract:
The subject of this study is the presentation of the citizenship perception of poor people. The study takes its lead from the fundamental point of how poor people recognize citizenship and what they think about it. Additionally, the study tries to answer the questions that arise from the thoughts of these people regarding the rights and duties of a citizen, if they benefit from their rights to receive education, healthcare and social assistance, and what they think about the reachability to the social aid distributed by the state and equal access to the resources. Moreover, what poor people say about if the poor relief is enough or not, what comes to their mind when they hear the word state, and if they feel a sense of belonging are among the questions that this paper tries to answer.
 The study aims to analyze poor people's perceptions of poverty and citizenship, their sense of belonging to the state in the context of social assistance, social rights and social exclusion.The qualitative research method and its basic qualitative research pattern were used in this study within the framework of this purpose. The research was conducted with a group of 50 in central Konya province and its central districts. The members of the study group are the ones who are acknowledged to be poor both officially and in general acceptance and those who usually receive social assistance. The data collection tool is the interview technique. 
The study found that indigent people do not have proper knowledge about the citizenship concept and the duties and rights of a citizen. However, the existence of a thought of self-sacrifice for the sake of state/homeland/flag related to the citizenship duties is crucial concerning demonstrating reflexes of uniting around national interests. It shows that a nationalist and conservative idea, which is deep-seated in the social subconscious, is present in the minds of people experiencing poverty. According to the findings, it is understood that the poor have a republican collectivist, passive citizenship understanding. It was figured out that the effect of poverty on expectations from the state and the formation of feelings of belonging to the state is intense. According to the study, the perception of poverty and wealth of the poor is fed by the culture of poverty and they are not sure about the future. In addition, a large proportion of the participants do not believe that they can get out of poverty.
Key words: Poverty, citizenship, the poor, social exclusion, poor relief, state