Veri zarflama analizi ile etkinlik ölçümü: İzmir ili devlet hastanelerinde bir uygulama
Efficiency measurement with data envelopment analysis: An application in İzmir state hospitals
Yazar: İLKNUR KAR
Danışman: PROF. DR. ERHAN DEMİRELİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Hastane ve Sağlık Kur. Yön. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Devlet hastaneleri = State hospitals ; Hastaneler = Hospitals ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik ölçümü = Productivity measurement ; İzmir = Izmir

Özet:
Yaşlı nüfusun artması, sağlık hizmetlerine olan talepteki büyüme, kronik hastalıkların yaygınlaşması ve sağlık teknolojilerindeki yenilikler sağlık hizmetlerinin maliyetini artırırken toplam sağlık harcamalarında da artış yaşanmasına neden olmaktadır. Bu nedenle sınırlı kaynakların etkin ve verimli kullanımı sunulan hizmetlerin sürekliliği açısından son derece önem arz etmektedir. 
	Bu çalışma kapsamında İzmir ilinde faaliyet gösteren tüm kamu hastanelerinin göreceli etkinliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda karar verme birimlerinin ölçeğe göre sabit getiri ve ölçeğe göre değişken getiri varsayımları altında etkinliklerinin ölçülmesi, ölçek etkinliğinin hesaplanması ve etkin olmayan birimlerin etkin düzeye getirilebilmesi için yapılması gereken iyileştirmelerin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca hesaplanan süper etkinlik skorları aracılığıyla da etkin karar verme birimlerinin kendi içerisindeki sıralamasını ortaya koymak amaçlanmıştır.  
	Girdi değişkeni olarak fiili yatak sayısı, uzman ve pratisyen hekim sayısı, hemşire sayısı kullanılırken, çıktı değişkeni olarak poliklinik hizmet sayısı, taburcu olan hasta sayısı ve ameliyat sayısı kullanılmıştır. Bu araştırmada kullanılan 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ait veriler, Sağlık Bakanlığı, İstatistik, Analiz Bilgi Sistemleri Daire Başkanlığı birimlerinden yazılı izin ile temin edilmiştir. Yürütülen analizlerde Dea Solver paket programı kullanılmıştır.
	Araştırmanın evrenini, İzmir ilinde faaliyette bulunan Sağlık Bakanlığı'na bağlı genel devlet hastaneleri, genel dal hastaneleri, genel eğitim ve araştırma hastaneleri oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında örneklem seçilmemiş olup araştırma evreninin tamamı üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. 
	Yapılan analizler sonucunda hem ölçeğe göre sabit getiri varsayımında hem de ölçeğe göre değişken getiri varsayımında etkin sonuçlar vererek ölçek etkin bulunan hastane sayısı 2014 yılında 8, 2015 yılında 10, 2016 yılında ise 6 olarak bulunmuştur. İzmir ilinde faaliyet gösteren kamu hastanelerinin etkinlik ortalaması skorları 2014 yılından 2015 yılına gelindiğinde artış gösterirken, 2016 yılında bir önceki yıla göre azalış göstermiştir. Etkin olmayan hastanelerin etkinlik sınırına erişebilmesi için taburcu edilen hasta sayısı ve ameliyat sayısının artırılması önem arz etmektedir.

Abstract:
The increase in elderly population, growth in demand for health services, the spread of chronic diseases and innovations in health technologies increase the cost of health services and also lead to an increase in total health expenditures. Therefore, efficient and effective use of limited resources is highly important in terms of the continuity of the services. 
In this study it's aimed to assess relative efficiency of all public hospitals operating in İzmir province. In this context, it is aimed to measure efficiency of decision making units in prospect of constant return to scale and variable return to scale, calculate to scale efficiency, determine to improvements for bring inefficient units to the efficient level. It is also aimed to determine the ranking of effective decision-making units within themselves through the calculated super efficiency scores. 
The number of actual hospital beds, physicians and nurses are used as input variables; the number of outpatients, discharged patients and surgeries are used as output variables. The data for the years 2014, 2015 and 2016 used in this research were obtained with written permission from the Ministry of Health, Statistics and Analysis Information Systems Department. The Dea Solver package program was used for the analysis carried out. 
General state hospitals, branch hospitals, education and research hospitals are constitute population of the study. No sample was selected within the scope of the study and analyzes were conducted with the entire study population. 
As a result of the analyzes conducted, the number of the scale efficient hospitals is found to be 8 in 2014, 10 in 2015 and 6 in 2016, with effective results on the assumption of constant return to scale and variable return to scale. 
The average efficiency scores of public hospitals operating in İzmir increased from 2014 to 2015, but it is decreased in 2016 compared to the previous year. It is important to increase the number of patients discharged and the number of operations so that ineffective hospitals can reach the efficacy level.