Coğrafya'da çevre eğitimi ve sorunları
Environmental education and problems in geography
Yazar: ALİ OSMAN KOCALAR
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ÖZEY
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya = Geography ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; Çevre = Environment ; Çevre bilgisi = Environmental knowledge ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre dersi = Environment lesson ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre kuruluşları = Environmental organizations

Özet:
Asıl konusu çevredeki canlı ve cansız varlıklarla insan arasındaki etkileşimin olduğu coğrafya, çevrenin hem doğal hem de kültürel elemanlarını birlikte verebilmektedir. Coğrafya çevre ile ilgili bilgilerin en çok yer aldığı, aynı zamanda çevre bilincinin de en fazla verildiği derstir. Kuşkusuz günümüz dünya sorunlarına herkesten daha yakın olan coğrafyacılar sadece ilköğretim, ortaöğretim ve üniversite öğrencileri için değil; yöneticiler, diplomatlar, iş ve ticaret insanları için de eğitim çalışmaları yapmalıdırlar. Bundan dolayı, araştırmanın amacı Coğrafya'da çevre eğitimi ve sorunlarını tespit edip çözüm yolları üretmektir. Araştırmada tarama(survey) modelinden yararlanılmıştır. Bu model çerçevesinde, ilköğretim, ortaöğretim, yükseköğretim öğrencileri ve halkın farklı demografik özellikleri olan adayların görüş ve önerileri var olan duruma dayalı bir biçimde betimlenmeye çalışılmıştır.Tarama modeline uygun olarak düzenlenen araştırmada aşağıdaki sorulara cevaplar aranmıştır:1.Adayların cinsiyetleri ile çevre ilgi ve davranışları arasında anlamlı ilişki var mıdır?2.Adayların yaşları ile çevre ilgi ve davranışları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?3.Adayların eğitim durumları ile çevre ilgi ve davranışları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?4.Adayların aylık gelir durumu ile çevre ilgi ve davranışları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?5.Adayların meslekleri ile çevre ilgi ve davranışları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?Araştırmanın örneklemini, 2011-2012 eğitim öğretim yılında Çekmeköy ilçesindeki ilköğretim, ortaöğretim, yükseköğretim öğrencileri ile halktan rastgele seçilen 620 aday oluşturmaktadır. Araştırmada ölçek olarak, çalışma kapsamında öğrencilerin çevre ilgi ve davranışlarını belirlemek amacıyla, güvenirlik katsayısı 0,89 olarak hesaplanmış olan ?çevre anketi? kullanılmıştır. Bu anket üç bölümden oluşmaktadır. Anketin birinci bölümünde kişisel bilgi soruları, ikinci bölümünde çevre ilgi soruları, üçüncü bölümünde çevre davranışlarını tespit etmeyi amaçlayan sorular bulunmaktadır.Araştırmadan elde edilen verilerle ilgili yapılan analizler ve araştırma verilerinin çözümlenmesinde ?SPSS? bilgisayar programından yararlanılmış, istatistiksel teknik olarak da betimsel analizler kullanılmıştır. Analizlerde, aritmetik ortalama (X), yüzde, frekans ve açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır.Gruplar arası anlamlılık testlerinde 0.05 anlamlılık düzeyi esas alınmıştır. Açımlayıcı faktör analizi yapılmadan önce Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testi yapılmıştır. Örneklemin faktör analizi için uygun olduğunu test eden KMO testi ölçüm değerinin 0,833 Bartletttesti kikare değerinin ise 2632,677 (df=231, p=.000) olduğu tespit edilmiştir.Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, adayların çevre ilgi ve davranışları cinsiyete, yaş durumuna, eğitim ve meslek durumlarına ve aylık gelirlerine göre farklılıklar göstermektedir. Ayrıca en önemli tespitlerden birisi de adayların çevresel ilgilerini davranışa dönüştürme konusunda yetersiz olmalarıdır. Araştırmaya katılanların aynı ilçe sınırları içerisinde yaşamalarına rağmen çevre sorunlarına karşı gösterdikleri ilgi ve duyarlılık düzeyleri farklılaşmaktadır.Anahtar Kelimeler: Çevre, Çevre Eğitimi, Coğrafya Eğitimi, Çevre Sorunları, Çevre Bilinci.

Abstract:
Geography? main subject is to study the interactions between living and non-living beings with the natural and cultural elements surrouinding the environment. Information which related to the environment can mostly be seen in geography and it teaches environmental awarenss at the same time. Undoubtedly, geographers are aware of today?s world problems more than anyone else and they should provide not only primary, secondary, higher educations students, but also adminisrators, diplomats, people of business world with the educational training.In this study, it was amied to identify environmental education and problems in geography and survey method used during the study. Within the framework of this study with the opininons and suggestions of primary, secondary, higher education students and of people having different professions were selected to describe the situation on the subject.In line with the survey model, it was sought to answer the following questions1. Is there a significant relationship between responders? gender and behaviour and atttudes towards the environment?2.Is there a significant relationship between responders? age gender and behaviour and atttudes towards the environment?3.Is there a significant relationship between responders? level of education and behaviour and atttudes towards the environment?4.Is there a significant relationship between responders? monthly income and behaviour and atttudes towards the environment?5.Is there a significant relationship between responders? profession and behaviour and atttudes towards the environment?Sample of the study consists of 620 people who are primary, secondary and higher education students from the Çekmeköy district in the academic year 2011-2012 and people having different background and different demographic features selected randomly from the public.In order to determine students?s behaviour and attitudes towards the environment, in the study reliability coefficient measured as 0.89 and a questionnaire on the environment was counducted. The questionnaire consists of three parts. In the first part there are personal questions, questions about the environment are in the second part and third part contains the quesitons aiming to identify the environmental attitude scales.Analyses made based on the findings from the study and SPSS computer programme for data analysis and as statistical technique for descriptive analysis were used. In analyses, arithmetic mean (X), percentage, frequency, and exploratory factor analysis carried out.Level of significance in intergroup is kaen as 0.05. Before carrying out exploratory factor analysis Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) and Bartlett tests were conducted. KMO, which tests the suitibility of the sample for factor analysis and its measurement value is 0.833 and Barlett test set 2632.677 (df= 231, p=000).According to the findings obtained from the study, responders? behaviour and attitudes related to the environment vary with the gender, age, level of education, monthly income and profession. One of the most important findings, people are insufficient in turning attitudes into action. Despite living in the same district, responders? level of awareness and attitudes towards the environment differ.Keywords: Environment, Environmental Education, Geography Education, Environmental Issues, Environmental Awareness.