Türkçe ve Bulgarca konuşan iki dilli bireylerde düzenek kaydırımı ve karıştırımı
Code switching and code mixing in Bulgarian-Turkish bilingual individuals
Yazar: İSMAİL ORKUN ATASOY
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSÜM SONGÜL ERCAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Dilbilim Ana Bilim Dalı / Genel Dilbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Bulgarca = Bulgarian ; Düzenek değiştirimi = Code switching ; Sosyodilbilim = Sociolinguistic ; Türkçe = Turkish ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
İkidillilik, toplumdilbilim bağlamında ele alınan kavramlardan biridir ve günümüzde dünya nüfusunun en az yarısında görülen önemli bir olgudur. İkidilli bireyler, iki ayrı dili yetkin olarak kullanan kişiler olarak tanımlanabilir. İkidilli bireylerde görülen en belirgin ve en önemli dilsel olgular düzenek kaydırımı ve düzenek karıştırımıdır ve bunlar bir söylem bağlamında iki ayrı düzeneğin birlikte kullanılmasıyla ortaya çıkmaktadır. Tümce ya da tümcecik düzeyinde bir dilden başka bir dile geçiş yapılması biçiminde meydana gelen değiştirimler düzenek kaydırımı; aynı tümcede diğer dildeki bir ek, sözcük ya da öbeğin kullanılması da düzenek karıştırımı olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada, ikidilli Bulgaristan Türklerinin günlük konuşmalarında kullanılan düzenek kaydırımları ve karıştırımları incelenmekte; söz konusu görüngülerin hangi iletişimsel işlevleri gerçekleştirdikleri ve söz konusu işlevlerden hangilerinin daha sık yeğlendikleri araştırılmaktadır. Sözü geçen araştırma sorularını yanıtlandırmak amacıyla ikidilli Bulgaristan Türklerinin ses kayıtları alınmış, çevriyazıya dönüştürülmüş ve gerekli çözümlemeler yapılmıştır. Sonuç olarak Bulgaristan Türklerinin günlük konuşmalarında 11 işleve yönelik olarak düzenek kaydırımı, 7 işleve yönelik olarak da düzenek karıştırımı yaptıkları ve hem nicel olarak hem de işlev açısından konuşmalarda kaydırımların karıştırımlardan daha fazla olduğu saptanmıştır. Anahtar Sözcükler: Düzenek Kaydırımı, Düzenek Karıştırımı, Toplumdilbilim, İkidillilik, Bulgarca-Türkçe İkidilli Bireyler.

Abstract:
Bilingualism is one of the concepts studied within the context of sociolinguistics and is a significant phenomenon observed in at least half of the world population today. Bilingual individuals can be defined as those who have proficient mastery of two different languages. The most noticeable and significant linguistic phenomena observed in bilingual individuals are code switching and code mixing, and these emerge as a result of the combined use of two separate codes in a discourse context. The switches in the form of switching from one language to another at the sentence or clause level are called code-switching; the use of an affix, word or phrase within the same sentence in the other language, on the other hand, is called code-mixing. In this study, the code-switching and code-mixing mechanisms used in the daily conversations of bilingual Bulgarian Turks were examined; it was investigated which communicative functions these phenomena performed and which of these functions were preferred more frequently by the language users. In an attempt to answer the above-mentioned research questions, voice recordings of bilingual Bulgarian Turks were taken, translated into transcription and the requisite analyzes were made. In conclusion, it was found that the Bulgarian Turks performed code-switching with 11 functions and code-mixing for 7 functions in their daily conversations, and the code-switching in speech was more frequent than code-mixing both quantitatively and funtionally. Keywords: Code-Switching, Code-Mixing, Sociolinguistics, Bilingualism, Bulgarian-Turkish Bilingual Individuals.