Kurumsal iktisat perspektifinden teknoloji ve ekonomik performans: Alternatif bir yaklaşım
Technology and economic performance from the perspective of institutional economics: An alternative approach
Yazar: HÜSEYİN ÖZALP
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN ÜLGEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik performans = Economic performance ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Schumpeter, Joseph Alois = Schumpeter, Joseph Alois ; Teknoloji = Technology

Özet:
Günümüzde şahit olduğumuz hızlı teknik gelişmeler bir yandan modern insanın düşünsel yapısının bir ürünü ve onun bir yansıması iken bir yandan da modern insanı oluşturan düşünsel yapıyı, dünya görüşünü şekillendiren bir unsur durumundadır. Bilimin doğrudan bir üretim gücü olduğu bu şartlarda toplumsal yapıların sahip olduğu karakteristikler de başkalaşmak durumunda kalmaktadır. Öyle ki, bilim ve teknik ilerleme kültüre bağlıyken, meydana gelen değişimin izleri yine kültüre yansımaktadır. Güdüleri, değerleri, irrasyonel doğası ve ekonomik anlamda belirleyiciliği olan etkileşimleriyle insan unsuru, kurumsal bir bakışla analize dâhil edilmelidir. Son dönemlerde ülkelerin ekonomik yapılarını değerlendiren, performans analizi yapan araştırmacıların, daha güçlü büyüme oranları ortaya koyan ülkelerin farklılıklarını açıklamak üzere, geleneksel iktisattan ayrışarak farklı enstrümanlar ile çalıştıkları izlenmektedir. Özellikle 1990'lardan sonra ana akım iktisada muhalif ve daha tutarlı alternatifler sunma yolunda Heterodoks yaklaşımlar önemli adımlar atmıştır. Kurumsal İktisat da bu alanda değerlendirilen ve analizlere daha derin açıklayıcılık katan alternatif bir yaklaşım sergilemektedir.
Ekonomik performansın ardındaki, genellikle göz ardı edilen faktörleri açıklama amacı taşıyan bu çalışmada, kurum, teknoloji ve beşeri sermaye ilişkileri incelenmiş, bu üç değişkenin de uzun dönemde ekonomik büyümeyi destekleyeceği sonucuna varılmıştır. Buna ek olarak kurum ve teknoloji arasındaki ilişkiyi netleştirmek adına ikisinin de bağımlı değişken olarak ele alındığı bir model kurgulanmış ve bu değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu ortaya koyulmuştur. Ayrıca bir ekonomik kurum olarak mülkiyet haklarının teknoloji üzerindeki etkisini ortaya koymak için de bir model değerlendirmeye alınmış, bu analiz sonucuna göre de mülkiyet hakları ve teknoloji arasında uzun dönem ilişkisi bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The rapid technical development witnessed today is both a product and reflection of the modern human's intellectual structure. However, it is also an element that shapes the intellectual structure and worldview that constitutes the modern human. Under these circumstances in which science is a direct productive force, the characteristics of social structures alter as well. In fact, while science and technical progress depend on culture, the traces of change also reflect on culture. The human element with his/her motivations, values, irrational nature, and economically determinant interactions should be included in the analysis using an institutional perspective. In recent times, it is observed that the researchers, who evaluate the economic structures of countries and conduct performance analysis, dissociate themselves from conventional economics and work with different instruments in order to explain the differences among countries that exhibit more robust growth rates. Especially after the 1990s, heterodox approaches have taken crucial steps in terms of presenting opposing and coherent alternatives critical of mainstream economics. Institutional Economics posits an alternative approach within this field and provides a deeper explanatory analysis.
This study aims to explain the generally ignored factors behind economic performance. Therefore, the study examines the relationships among institution, technology and human capital and concludes that these three variables will support economic growth in the long run. In addition to these, in order to clarify the relationship between institution and technology, a model which takes these two as dependent variables is built and it is presented that there is a long-term relationship between these variables. Furthermore, in order to reveal the effect of property rights as an economic institution on technology, a model is assessed. According to this analysis, it is concluded that there is a long-term relationship between property rights and technology.