Ağız ve diş sağlığına ilişkin bilgi ve tutumların toplumsal etkenler açısından incelenmesi
Analysis of knowledge and attitudes related to oral and dental health in terms of social factors
Yazar: ZEYNEP HALE KELEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA BİLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dental sağlık hizmetleri = Dental health services ; Sağlık sosyolojisi =   ; Tıp sosyolojisi = Medical sociology

Özet:
Toplum sağlığının geliştirilmesi ve sağlıktaki eşitsizliklerin giderilmesi amacıyla yapılacak çalışmaların amacına ulaşabilmesi sağlık sorunlarının ardında yatan sosyal faktörlerin anlaşılması ile mümkündür. Ağız sağlığı, sağlıklı dişlere sahip olmaktan öte bireysel ve toplumsal olarak sağlıklı olmanın ve yaşam kalitesinin bir göstergesidir. Bu nedenle sağlıklı toplum hedefine ulaşmak için ağız sağlığının sosyal belirleyicilerinin bilinmesi ve bu konuda farkındalık yaratılması gerekmektedir.
Bu çalışma kamu ve özel sektöre ait ağız ve diş sağlığı hizmeti veren kurumlara başvuran hastaların ağız ve diş sağlığına ilişkin tutum ve davranışları ile bunları etkileyen sosyal belirleyicilerin anlaşılmasını amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle 20 katılımcı ile yapılan derinlemesine görüşmelerde katılımcıların sağlık hastalık algısı, yaşam tarzı-ağız ve diş sağlığı ilişkisi, sağlık bilgisi edinme yolları, diş tedavisi ve diş tedavi kurumu ile ilgili tecrübe ve tercihleri incelemiştir. 
Çalışmada elde edilen verilere göre katılımcıların diş tedavisi ile ilgili kurum tercihlerinde güven unsuru öne çıkmaktadır. Güven unsuru yapılacak tedavinin niteliği ile ilgili olduğu kadar ekonomik kaygılarla da ilgili olmakta ve bireylerin kurum tercihini etkilemektedir.
Çalışmada ağız sağlığının belirleyicilerinin genel sağlığın sosyal belirleyicileri ile benzer olduğu, ancak ağız bakım alışkanlıklarının kazanıldığı erken yaşam dönemi, aile ve okulun etkisi ile beslenme alışkanlıklarının ağız sağlığı açısından genel sağlığın sosyal belirleyicilerine göre daha önemli olduğu görülmüştür. Ağız ve diş sağlığı ile ilgili olarak erişkinlerin en önemli bilgi kaynağı internettir. Bilgi edinmenin yanı sıra toplumda estetik uygulamaların artan talebinde ve tüketim alışkanlıklarının yönlendirilmesinde de internet ve kitle iletişim araçlarının etkisi yadsınamayacak boyuttadır. Bu nedenle internet ve kitle iletişim araçlarının sağlığın sosyal belirleyicileri içinde ayrı bir başlık olarak incelenmesinin faydalı olacağı görülmektedir.

Abstract:
Studies which focus on improving public health and eliminating the inequalities in health can reach their aim on the condition that the social factors lying behind health problems are understood. Beyond having healthy teeth, oral health is an indicator of individual and social health and quality of life. Therefore, social determinants of oral health should be known and awareness towards this should be raised in order to achieve the goal of a healthy society.
	The aim of this study is to understand the attitudes and behaviors of patients applying to public and private oral and dental institutions and their social determinants. During in-depth interviews conducted with 20 participants with qualitative research method, the participants' perception of health and disease, the relationship between lifestyle and oral health, ways of acquiring health knowledge, and their experiences and preferences of dental treatment and dental care institutions. 
	According to the data obtained in the study, the trust factor stands out in the preferences of the institutions regarding dental treatment. The element of trust is related to the economic concerns as well as the quality of the treatment and affects individuals' institution choices.
	In this study, it has been observed that the determinants of oral health are similar to the social determinants of general health; however, the early life period in which oral care habits are acquired under the guidance of family and school, has been detected to be more important for oral health than the social determinants of general health. Internet is the most important source of information of oral health for adults. In addition to obtaining information, the impact of the internet and mass media on the increasing demand of aesthetic practices in the society and on the manipulation of consumption habits is undeniable. Therefore, it would be useful to examine the internet and mass media as a special topic within the social determinants of health.