Osmanlı klasik dönem vakanüvislerinin gözüyle fıkhi meseleler
Some fiqh issues in the eyes of the chroniclers of the Ottoman classical age
Yazar: LEYLA BİTMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET GAYRETLİ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Vakanüvis = Vakanüvis ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmamız, Osmanlı klasik dönem fıkhî meselelerini kendi zamanının tarihçilerinin gözüyle tespit etmek, bunların arka planını irdelemek ve İslam hukuku açısından tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır. Yaşadıkları dönemi yazılı olarak aktararak bilgi kaynaklığı yapan vakanüvisler, canlı şahit olmaları ve olayların topluma yansımalarını tespit etmeleri açısından büyük önem arz etmektedir. Bugünden geçmişe sağlıklı bir bakış açısı kazanabilmek ve önyargılardan kurtulabilmek açısından vakanüvislerin eserlerini ele almak bir zorunluluk haline gelmiştir.
 Çalışmamızın ilk bölümünde Osmanlı klasik dönemini farklı zaman dilimlerini sağlıklı olarak temsil edebilecek bir şekilde vakanüvislere ait eserlerden seçmeler yaptık. Sonrasında bu eserleri baştan sona taramak suretiyle İslam hukuku meselesi olabilecek tespitleri derledik. İkinci bölümde bu meseleler hakkında İslam hukuku uzmanlarının değerlendirmelerine ve şahsî kanaatlerimize yer verdik.
Çalışmamızın birinci bölümünde tarama modeli, ikinci bölümünde ise nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışma ile vakanüvis kayıtları ve eserleri taranarak İslam hukukuna ait meselelerin tarihçilerin gözüyle nasıl görüldüğü ortaya konmuştur. Ayrıca bu çalışmada sadece tespitle yetinilmemiş, konunun uzmanları tarafından söz konusu dönemde ortaya çıkan meselelere ilişkin yapılan değerlendirmeler de ele alınmış ve döneme ait sağlıklı bir tablo ortaya çıkmasına gayret edilmiştir. Bu vesileyle söz konusu döneme ilişkin ortaya konan bazı hatalı ve eksik değerlendirmelerin tekrar gözden geçirilmesine imkân sağlanmış olmaktadır.

Abstract:
This study has been prepared to determine fiqh issues of the Ottoman classical age through the eyes of chroniclers, to examine their background, and to determine them in terms of Islamic law. The chroniclers, who are sources of information by conveying their period in writing, are very important as they are witnesses and identify the reflections of the events on the society. It has become a necessity to deal with the works of chroniclers to gain an alternative viewpoint from the present to the past and to get rid of prejudices.
In the first part of the study, we made a selection from the works of the chroniclers in a way that could accurately represent the different periods of the Ottoman classical age. Afterwards, we compiled the findings that could be an issue of Islamic law by scanning these works from beginning to end.
In the first part of the study, the scanning model was used, and in the second part, the qualitative research method was used. This study, it is revealed how the issues of Islamic law appear from the eyes of historians by scanning the records and works of chroniclers. In addition, in this study, not only determinations were made, but also the evaluations made by the experts on the issues that emerged in the forenamed period were also discussed and an effort was made to reveal a realistic picture of the period. In this way, it has been possible to reconsider some of the erroneous and incomplete assessments made before regarding the period in question.