Filistin sorununa Şii bir yaklaşım -Seyed Ziâeddin Tabâtabâî örneği -
A Shiite approach to the palestinian problem - The example of Seyed Ziâeddin Tabatabâi -
Yazar: SAYED NABİULLAH HABİBİ
Danışman: DOÇ. DR. CAFER ACAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Filistin = Palestine ; Filistin sorunu = Palestine problem ; Tabatabai, Ziaeddin = Tabatabai, Ziaeddin ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran ; İslam tarihi = Islamic history ; Şia = Şia ; Şiiler = Shi'is

Özet:
Kudüs ve Filistin meselesi karşısında stratejisi ve takip ettiği siyaset itibariyle
anlaşılmaya ve üzerinde durulmaya ihtiyaç duyulan bir coğrafya ve ideoloji olarak İran ve
Şii dünyanın yaklaşımı önemli bir başlık olarak üzerinde durulmaya muhtaçtır. Bu müstakil
bir başlık olmakla birlikte bu tezin çerçevesinin dışındadır.
Bu çalışmada İranlı bir devlet adamının sürgün yıllarında Kudüs'te Kudüs müftüsünün
yanında yer alarak müdafaa çalışmalarına katılması ve uzun bir süre burada ikamet ederek
süreçlerin yönetilmesinde yer almış bulunan Ziâeddin Tabâtabâî'nin Kudüs ve Filistin
meselesine dair yaklaşımları ele alınmıştır. Konuyla ilgili farsça olarak Rıza Azeri Şehirzâi
tarafından kaleme alınmış Ziâeddin Tabâtabâî ve Filistin isimli bir çalışma üzerinden
değerlendirilmiştir. Tabâtabâî'nin İran'ın o dönemde resmi siyasetinin dışında bir
görünümle çalışmaları yürüttüğü sürece ilişkin görüş ve açıklamaları bu çalışmada yer
almıştır. Farsça ve İran'da yayınlanan bir çalışma olması vesilesiyle İran'ın resmi ya da gayri
resmi görüşlerini yansıtan fikirlerin anlaşılmasına katkı sağlayacağı mütalaa olunmuştur.
Çalışmamızın son başlığı ise İran'da devlet başkanlığı yapmış Tabâtabâî'nin Kudüs ve
Filistin meselesi ile ilgili çalışmaları bağlamında bilgi ve değerlendirmeler sunulmuştur.
Çalışmanın mütemmim bir cüzü olması amacıyla çalışmaya kaynaklık etmiş Azeri'nin
çalışmasının tercümesi ilim camiasının bilgisine sunulmuştur.
Ziâeddin Tabâtabâî özelinde Şii bir devlet adamının Filistin ve Kudüs meselesindeki
durumunu ele aldığımız bu çalışmada öncelikli olarak Azeri'nin bu konuya tahsis edilmiş
çalışmasındaki malzemeler kullanılmıştır. Buna ek olarak Arapça, Türkçe ve Farsça olarak
yazılmış ve kaynakçada tadat edilmiş pek çok kaynak bu çalışmanın alt yapısında ve vücuda
getirilmesinde istifade edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: İslâm Tarihi, İran, Şii, Filistin, Kudüs, Ziâeddin Tabâtabâî

Abstract:
In terms of its strategy and politics towards the Kudus and Palestine issue, Iran's and
the Shiite world's approach as a geography and ideology needs to be understood and it is
emphasized as an important topic. Although it is a separate title which is outside of the scope
of this thesis.
In this study, the approaches of an Iranian statesman, Ziyâeddin Tabatabai, who took
part in the resistance of Palestine by standing next to the mufti of Kudus during his exile
years and took part in the management of the processes by residing there for a long time, His
view and understanding over the issue of Jerusalem and Palestine are discussed. It has been
evaluated through a study called Ziyâeddin Tabatabai and Palestine, which was written by
Reza Azarı Shahrezae in Persian. Tabatabai's views and statements about the process of
Iran's work with a view outside of the official policy at that time are included in this study.
It is thought that it will contribute to the understanding of ideas that reflect Iran's official or
unofficial views on the occasion of being a study published in Persian and Iran.
The last part of this study is the ideas and evaluations of Tabatabai, who was the head
of state in Iran, in the context of his work on the issue of Kudus and the Palestinian. As a
complement part of the study, the translation of Azari's work, which was the source of this
study, had presented to the knowledge of the scientific community.
In this study, in which we deal with the situation of a Shiite statesman on the Palestine
and Kudus issue in particular, Ziyâeddin Tabatabai, primarily the materials in the work of
Azeri devoted to this subject were used. In addition, many sources written in Arabic, Turkish
and Persian and modified in the bibliography were used in the infrastructure and body of this
study.
Key Words: History of Islam, Iran, Jerusalem, Shia, Ziyaeddin Tabatabai