Vekalet teorisi çerçevesinde hisse senedi maaş yapılarının risk alma davranışı ve finansal performansa etkisi : S & P 500 firmaları üzerine bir uygulama
S & P 500 firms analysis of the effects of stock option compensation on risk taking behaviour and financial performance in the frame of agency theory
Yazar: DUYGU KURT
Danışman: PROF. DR. GÜLER ARAS
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal performans = Financial performance ; Hisse senetleri = Stocks ; Maaş = Wage ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Vekalet teorisi = Agency theory ; Şirket yönetimi = Company management

Özet:
Vekâlet teorisi, firma yönetimi ve sermaye sahipliği kavramlarının günümüz iş dünyasında açıklığa kavuşturulması ve ayrım noktalarının belirlenmesi açısından temelleri oluşturmaktadır. Bu açıdan literatürde geniş bir çalışma alanı bulan teorinin yetki veren ve vekil ilişkisine dayalı olarak ortaya çıkan problemlerin çözümünde büyük rol oynadığı söylenebilir. Teorinin temellerini oluşturan vekâlet problem ve maliyetleri yönetim ve sahiplik kavramlarındaki ayrışımdan ortaya çıkmaktadır. Bu ayrışım yetki devri ile gerçekleşmektedir. Vekâlet teorisi, bu ayrışımdan kaynaklanan problemlerin ölçümlenebilmesi ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı, vekâlet ilişkisinden kaynaklanan sorunlardan biri olan yönetici risk alma davranışı ve buna bağlı olarak ortaya çıkan firma performansının, vekâlet ilişkisinden kaynaklanan sorunlara çözüm olarak görülen ödüllü maaş yapıları ile ne ölçüde ilişkili olduğunun tespitidir. Ödüllü maaş yapılarının amaçlandığı üzere sermaye sahipleri ile yöneticilerin amaç birliğini ne kadar sağladığı ve bunun finansal performansa nasıl yansıdığı analiz edilmiştir. Ayrıca bu etkinin, ödül sistemlerinin farklı yapılarına bağlı olarak değişip değişmediği incelenmiştir. Son olarak global finansal krizin oluşma sebeplerinden biri olarak görülen,yöneticilerin o dönemdeki risk seven yapıdaki davranışlarının bu ödül sistemleri ile ilişkisi araştırılmıştır. Çalışmada 1998-2009 yılları arasında S&P 500 endeksinde yer almış 189 firma panel veri analizi ile araştırılmıştır. Yılların birbirleriyle karşılaştırılması aşamasında her yıl kendi içinde regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Global finansal krizin etkilerinin daha iyi görülmesi amacıyla, veri seti finansal ve finansal olmayan firmalar ayrımına gidilerek bölümlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre ödüllü maaş yapıları, risk alma davranışının ölçütleri olarak incelenen yatırım büyüklüğü değişkenleri ile pozitif yönlü, finansal performans değerleri ile negatif yönlü ilişkilidir. Ödüllü maaşın büyüklüğünün toplam maaş içerisindeki yüzdesi olarak alınan bağımsız değişkenin farklı değerleri için yapılan analizsonuçlarına göre, toplam maaş içerisindeki pay arttıkça, bu durum yatırım büyüklüğü değişkenlerini payı az olan kısma göre daha çok arttırmakta ve finansal performans değişkenleri üzerinde negatif etkilere yol açmaktadır. Yıllar arasında yapılan karşılaştırma sonuçlarına göre de kriz öncesi yıllarda özellikle finansal sektör firmalarında yatırım büyüklüğü değişkenlerinde daha büyük artışlar ve yatırımlardan gelen net nakit akışı değişkeninde finansal olmayan sektöre göre belirgin negatif yönlü ilişkiler elde edilmiştir. Böylece finansal krizin oluşum sebeplerinden biri olan aşırı risk iştahının ödüllü maaş yapıları ile ilişkisi belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Agency theory is the basis for clarifying and explaining the firm management and ownership structure seperation in today?s business world. In this concept the theory has been searched alot and it can be told that the theory has a big role on solving the problems caused by principal and agent relations. Agency problems and agency costs which form the base of the theory, occur from the separation of management and ownership. This separation become into fact with the delegation of the authority. Agency theory is important and inevitable in frame ofquantifying and solving these problems caused by this seperation. The aim of this study is to figure out whether managerial risk taking behaviour and firm financial performance is effected by stock option compensation which is told to be a way to solve agency problems in the literature. It is analyzed how stock option compensation aligns the shareholders? and managers? interests as targeted and its effects on firm financial performance. Furthermore, the study tries to imply how this effect changes related to the different magnitudes of stock option compensation. In the last part, this effect is analyzed whether it has a link to the global financial crisis which is obviously related to the managers? extreme risk seeking behaviour especially in financial sector. In this study, 189 firms from the S&P index are analyzed with the panel data method between years 1998-2009. Additionally, regression method is used to compare each year. The data set is grouped as financial and non financial sector to present the effects of global financial crisis better. According to the results of this study, stock option compensation is positively related to investment magnitudes which are taken as the indicators of risk taking behaviour and it is negatively related to firm financial performance. The bigger magnitudes of the stock option compensation is founded to be related to bigger investment magnitudes in some types of investments and it is related to negative financial performance. According to the results of the comparison of the years, in financial sector the invesment magnitudes are bigger than the non financial sector just two years before the financial crisis and net cash flow from the investing activities is significantly negative when compared with non financial sector. Since therefore it is aimed to find the relation between the extreme risk seeking behavior and the incentive compensation structures.