Yeraltı ve yerüstü faaliyet gösteren bir kömür madeni işletmesinde iş sağlığı ve güvenliği risklerinin değerlendirmesi.
Evaluation of occupational health and safety risks in a coal mine operating underground and overground mining
Yazar: EMRE DEMİR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HAN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Fine Kinney yöntemi = Fine Kinney method ; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu = Occupational Health and Safety Law

Özet:
Madencilik sektörü açısından yeraltı ve yerüstü madenciliği tüm dünyada büyük öneme sahiptir. Yeraltı ve yerüstü madenciliğinin güvenli ve en iyi şartlarda yürütülmesi için en üst düzeyde güvenlik tedbirlerinin alınması gerekmektedir. Yeraltı ve yerüstü madenciliğinde olası herhangi bir kaza ve ölüm riskine karşı işlerin takibi oldukça önemlidir.
Bu çalışmada; Erzurum ilinde yeraltı ve yerüstü faaliyet gösteren bir kömür madeni işletmesinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini etkileyecek çalışma ortamı risklerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi ve alınacak önlemlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yapılan çalışma, nicel risk değerlendirme yaklaşımlarından Fine-Kinney ve nitel yaklaşımlarından biri olan 5x5 matris yöntemleri ile yürütülmüştür. Risk değerlendirme sürecinin birinci adımı tehlikeleri tanımlamaktadır. Dolayısıyla öncelikle tehlike girdileri elde edilmiştir. Çalışmanın yürütüldüğü maden ocağı bölümlere ayrılmış ve tehlikeler kategorilendirilmiştir. Maden ocağı ana ve tali havalandırma bölümü, atölyeler ve çalışma alanları, tahkimat ve kazı işleri, taşıma ve nakliyat işleri, denetim gözetim ve iş organizasyonu yeterliliği, kazan dairesi bölümü, patlayıcı madde depo bölümü, idari sosyal tesisler bölümü, marangozhane bölümü, stok ve döküm sahası bölümü, tahlisiye istasyonu bölümü ve yıkama, eleme ve torbalama tesisi bölümü olmak üzere toplam 12 bölüme ayrılmıştır. Tehlikeler ise patlama, yangın ve su baskını, elektrik ve elektrikli ekipmanlar, acil durum ilkyardım, kimyasal, fiziksel ve biyolojik tehlikeler ve özel güvenlik hizmetleri olmak üzere toplam 5 bölüme ayrılmıştır. Çalışma sonucunda Fine-Kinney risk değerlendirmesinde en fazla kabul edilemez riskin görüldüğü bölüm patlama, yangın ve su baskınının olduğu alan iken, 5x5 matris yönteminde ise en yüksek riske sahip alan ocak ana ve tali havalandırma alanı olduğu ortaya çıkmıştır. 
Fine-Kinney ve 5x5 matris risk analizleri ile yukarıda belirtilen başlıklar altında değerlendirilen tehlikelerin ortaya çıkaracağı risklerin kabul edilebilir risk ve düşük risk düzeylerine indirilebileceği görülmüştür. Uygulanan risk değerlendirmelerinde Fine-Kinney risk değerlendirme yönteminin riskleri derecelendirme noktasında daha kapsamlı, daha verimli, daha net okunabilir sonuçları bizlere verdiği görülmektedir. Tespit edilen tehlike için yapılması gereken müdahale zamanını daha net olarak değerlendirmemizi sağlamıştır. 5x5 matris risk değerlendirmesinin ise daha kolay ve pratik oluşu risklerin hızlı bir şekilde değerlendirilmesi konusunda kolaylık sağlamıştır.

Abstract:
Underground and surface mining are of great importance for the mining industry all over the world. In order to underground and surface mining to be carried out safely and under the best conditions, the highest level of security measures must be taken. It is very important to monitor the work against any possible accident or death risk in underground and surface mining.
In this study; it was aimed to comparatively evaluate the working environment risks that will affect the health and safety of employees in an underground and surface coal mine operating in Erzurum province and to determine the measures to be taken. For this purpose, the study was carried out using Fine-Kinney, one of the quantitative risk assessment approaches, and 5x5 matrix methods, one of the qualitative approaches. The first step of the risk assessment process is identifying the hazards. Therefore, first of all, hazard inputs were obtained. The mine where the study was carried out was divided into sections and hazards were categorized. Mine main and secondary ventilation section, workshops and work areas, fortification and excavation works, transportation and transportation works, inspection supervision and work organization competence, boiler room section, explosives warehouse section, administrative social facilities section, carpentry section, stock and casting It is divided into a total of 12 sections: field section, rescue station section and washing, screening and bagging facility section. Hazards are divided into 5 sections: explosion, fire and flood, electricity and electrical equipment, emergency first aid, chemical, physical and biological hazards and private security services. As a result of the study, the area with the highest unacceptable risk in the Fine-Kinney risk assessment was the area where explosion, fire and flood occurred, it was revealed that the area with the highest risk was the furnace main and secondary ventilation area in the 5x5 matrix method.

With Fine-Kinney and 5x5 matrix risk analyses, it has been seen that the risks posed by the hazards evaluated under the above-mentioned headings can be reduced to acceptable risk and low risk levels. In the applied risk assessments, it is seen that the Fine-Kinney risk assessment method gives us more comprehensive, more efficient and clearer readable results at the point of rating the risks. It has enabled us to more clearly evaluate the intervention time required for the identified hazard. The fact that 5x5 matrix risk assessment is easier and more practical has made it easier to evaluate risks quickly.