Türkiye'de vergi kayıp ve kaçaklarının önlenmesi açısından vergi suç ve cezalarının değerlendirilmesi: Antalya ili örneği
Evaluation of the tax crimes and penalties from the point of prevention of tax losses and tax evasion in Turkey, sample of Antalya city
Yazar: HATİCE HEREK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN GÜÇLÜ ÇİÇEK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Vergi affı = Tax amnesty ; Vergi cezaları = Tax penalty ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergi kayıpları = Loss of taxes ; Vergi kaçakçılığı = Tax evasion ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergi suçları = Tax offences

Özet:
Vergi, devletlerin kamu harcamalarını yerine getirebilmesi için gerekli olan en önemli finansman kaynağıdır. Vergiler, devlet tarafından karşılıksız olarak cebren alınan gelir kaynağı olmaları nedeniyle vergi yükü oluşturmakta ve yükümlüler tarafından hoş karşılanmamaktadır. Bu nedenle vergi kayıp ve kaçağı gibi vergi verimliliğini olumsuz yönde etkileyen davranışlar ortaya çıkmaktadır. Yükümlülerin vergiye karşı davranışlarını belirleyen faktörleri, mükellef açısından vergi ahlak ve bilinci, vergi idaresi açısından ise yönetim anlayışı olarak tanımlamak mümkündür.Gerek gelişmiş, gerekse gelişmekte olan ülkeler vergi kaybını minimize edici tedbirler alma konusunda büyük çaba içerisindedirler. Vergi açısından hükümet politikaları içerisinde vergiye karşı gösterilen tepkilerin minimuma indirilmesinde en önemli etken olan vergi bilinç ve ahlakının yerleştirilmesi ve yükümlülerin devlete olan güven duygusunun arttırılması başlıca hedef ve amaç olmalıdır.Bu tezin amacı, mükelleflerin vergiyi nasıl algıladıkları, yükümlüsü oldukları mevzuata ne derece hâkim olduğu ve mükellefleri vergi kayıp ve kaçaklarına iten nedenlerin neler olduğu ve bu sorunlara idarenin ne gibi çözüm önerileri sunulabileceğinin değerlendirilmesidir. Mükellefleri, ticari hayatlarında vergi kaçakçılığına iten nedenlerin neler olduğu ve bu doğrultuda mükelleflerin vergi cezalarına bakış açılarının nasıl olduğunun değerlendirilmesi ise bir diğer amacını oluşturmaktadır.Bu bağlamda tezin ilk bölümünde vergi kavramı, verginin tarihçesi ve vergileme ile ilgili temel unsurlara değinilmiştir. İkinci bölümde, vergi kayıp ve kaçaklarına neden olan belli başlı faktörler ile çözüm önerileri ve vergi kayıp ve kaçaklarının önlenmesi amacıyla vergi kanunları ile hüküm altına alınan vergi kabahat/suç ve cezalarının neler olduğu, mükellefler üzerinde ne gibi müeyyideler oluşturduğu ele alınmıştır. Son olarak üçüncü bölümde ise, Antalya ili mükellefleri tarafından verginin ne anlama geldiği, vergi kayıp ve kaçakları ile vergi cezalarının nasıl algılandığının tespiti amacıyla literatürde yaygın olarak kullanılan çeşitli istatistiksel testler yoluyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulardan, mükelleflerin vergiyi kamu hizmetlerinin bir karşılığı olan zorunlu bir ödeme olarak gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte çalışma kapsamında yer alan mükelleflerin vergi idaresine güven duymadıkları, eğitim düzeyleri ile yükümlüsü oldukları kanunlara uyum derecelerinin değişiklik gösterdiği saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergi Bilinci, Vergi Kayıp ve Kaçakları, Vergi Cezaları, Vergi Denetimi

Abstract:
Tax is the most significant source of finance for the government to fulfill the public expenditures. Taxes establish a burden for the obligators due to the fact that they are the income sources which are collected by compulsion and therefore the obligators? approach to the taxation is involuntarily. Consequently, there emerge behaviors such as tax evasion and losses, which have negative effects on the efficiency of the taxes. The factors that determine the approach of the obligators toward taxes can be explained as the tax awareness and morality from the point of the obligator; and as the management approach from the point of the tax office.Both the developed and the developing countries pay great efforts to take the necessary precautions to minimize the tax losses. Among the policies of the government, the disposition of tax awareness and morality, which are in fact the most important factors to minimize the negative reactions towards taxation and to raise the trust of the obligated towards the government, should be the fundamental target and purpose from the point of taxation.The purpose of this thesis is to make an evaluation on how the obligators perceive the tax, to what extent they are aware of the legislation that they are subject to and what would be the reasons that push the obligators toward tax evasion and losses, and what kind of solutions the administration may present for these issues. Revealing the reasons that push the obligator to tax evasion and evaluation of the approach of the obligators in parallel to the reasons thereto, establishes another purpose.To this extent, in the first part of the thesis, tax concept, history of taxation and the fundamental aspects of taxation are touched upon. In the second part; the main factors that lead to tax evasion and losses and solution suggestions; what the misconduct/crime and punishments are that are provided as per the taxation laws in order to prevent the tax losses and tax evasion, and the compulsions applied on the obligators are handled. Finally, in the third part, it is analyzed by means of common statistical tests in the literature, what tax means for the obligators in Antalya City, how the tax losses and evasions and the punishments thereto are perceived. From the obtained findings it is concluded that the obligators perceive the tax as a compulsory payment against the public services. Together with this, it is detected that the obligators, who were under the scope, do not have trust towards the tax office, and their education levels and coherence levels to the subject legislation varies.Key Word: Tax, tax awareness, tax losses and tax evasions, tax penalty (punishments), tax supervision.