Miyosen yaşlı kömür içerikli Himmetoğlu Havzası'nın (Göynük-Bolu) palinolojisi ve paleoekolojisi
Palynology and palaeoecology of the miocene coal-beari̇ng Hi̇mmetoğlu basi̇n, Göynük-Bolu-Turkey
Yazar: BURCU GÜRLER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SERKAN AKKİRAZ
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu tez kapsamında, Sakarya Zonu içerisinde yer alan Miyosen yaşlı Himmetoğlu Havzası'ndaki linyitli çökellerin palinolojisi ve paleoekolojisi çalışılmıştır. Miyosen süresince kıta içinde gelişmiş olan gölsel Himmetoğlu Havzası'nın temelini Üst Maestrihtiyen-Alt Paleosen aralığında oluşmuş olan kayalar oluşturmaktadır. Miyosen yaşlı linyitli çökeller bu temel kayaları üzerine uyumsuz olarak gelmektedir. Himmetoğlu'nun kuzeybatısında yüzlek veren Himmetoğlu Formasyonu alttan üste çamurtaşı, konglomera, linyit, organik şeyl, marn, silisifiye kireçtaşı, kiltaşı ve tüfit gibi tortullardan oluşmaktadır. 
Bu çalışmada yaklaşık 19m kalınlığında ölçülü kesit alınmıştır. Linyit içerikli tortullardan palinolojik amaçlı örnekler derlenmiştir. Palinolojik topluluklarda konifer ve geniş yapraklı orman topluluğu bitkileri egemendir. Tüm topluluklar içerisinde en düşük oranı bataklık-tatlısu topluluğu oluşturmaktadır. İstif genelinde Pityoposorites labdacus, Pityosporites microalatus, Momipites punctatus, Tricolporopollonites megaexactus ssp. brühlensis, Tricolpopollonites microhenrici, Ulmipollonites undulosus ve Alnipollonites verus formları bol miktarda gözlenmektedir. Ayrıca kesit boyunca tatlısu ortamını belirten yeşil alglerden Botryococcus braunii ve Sigmapollis pseudosetarius formları da kaydedilmiştir. Polen yüzdelerindeki değişime göre 5 farklı yersel polen zonu ayırt edilmiştir. Sporomorf topluluklarında spor çeşitliğinin ve yüzdesinin az olması, Momipites quietus, Subtriporopollonites anulatus ssp. nanus ve Platycaryapollonites miocaenicus'un az oranda gözlenmesi nedeniyle tortullaşmanın Erken-?Orta Miyosen'de gerçekleşmiş olduğunu göstermektedir.
Elde edilen paleoiklimsel veriler yıllık ortalama sıcaklığın 17.2-21.1°C, kış ve yaz ayları sıcaklıklarının sırasıyla 5,5-13,3°C ve 27,3-27,9°C olduğunu göstermektedir. Yıllık yağış miktarı ise 1217-1355mm arasındadır. Bitki örtüsü belirgin bir değişim göstermemekte ancak istif boyunca sıcaklık ve yağış miktarlarında küçük dalgalanmalar görülmektedir. Sonuç olarak çökelim süresince sıcak, yağışlı ve nemli bir iklim hüküm sürmüştür.

Anahtar Kelimeler: Erken-Orta Miyosen, Göynük, Himmetoğlu Formasyonu, Paleoekoloji, Palinoloji.

Abstract:
Within the scope of this thesis, the palynology and paleoecology of the lignite-bearing sediments of the Miocene Himmetoğlu Basin located in the Sakarya Zone have been studied. The rocks formed during the late Maastrichtian-early Palaoecene constitute basement of the Himmetoğlu lacustrine basin that were deposited in the continenantal area during the Miocene. Miocene lignite bearing deposits are unconformably overlie these basement rocks. The Himmetoglu Formation that crops out at the northwestern side of Himmetoglu Basin consists of mudstone, conglomerates, lignite, organic shale, marl, silicified limestone, claystone and tuffite.
In this study, a measured section about 19 m thickness was taken. Samples were compiled from lignite-bearing sediments. Coniferous and broad leaved plants are dominant in the palynological asssociations. Pityoposorites labdacus, Pityosporites microalatus, Momipites punctatus, Tricolporopollonites megaexactus ssp. brühlensis, Tricolpopollonites microhenrici, Ulmipollonites undulosus and Alnipollonites verus are abundant along the sequence. Green algae Botryococcus braunii and Sigmapollis pseudosetarius indicating the freshwater environment were also reported. According to changing of polen percentages, five different local polen zones were determined. Sedimentation occurred during the Early-?Middle Miocene due to less variety and percentages of spores and low rate of Momipites quietus, Subtriporopollonites anulatus ssp. nanus and Platycaryapollonites miocaenicus.
  The palaeoclimate data obtained are between 17.2 and 21.1 °C for the average annual temperature and winter and summer temperatures changes between 5.5 and 13.3, 27.3 and 27.9, respectively. Annual precipitation is between 1217 and 1355mm. Plant cover does not show a significant change but there are some small fluctuations in temperature and precipitation along the sequence.  As a result during the sedimentation the climate smay have been hot, rainy and humid.

Keywords: Early-Middle Miocene, Göynük, Himmetoğlu Formation, Palaeoecology, Palynology.