Dijitalleşmiş danslar: Eklemlenmiş bedenler, performanslar ve mekanlar
Digitalized dances: Articulated bodies, performances and spaces
Yazar: GÜL KAPLAN EKEMEN
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR AYDOĞDU KARAASLAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bale ve Dans = Ballet and Dance ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Tarih boyunca insanın teknolojik edimleri ile sürekli gelişerek ve birbirleriyle eklemlenerek şekillenen iletişim sistemleri, günümüzde insan yaşamını dijital platformlara taşımaktadır. Günümüz teknolojisinin sağladığı olanaklar, yaşamın pek çok alanında olduğu gibi dans alanında da kullanılmış, yeni teknolojilerle eklemlenen gösteriler, dansta dijital çağı başlatmışlardır. Dans alanında son yıllarda gelişen yeni teknolojileri deneyimlemek isteyen pek çok dansçı ve koreograf, bu teknolojileri kullanabilen şirketler ve onların mühendisleriyle iş birliği içinde çalışmalar gerçekleştirmektedir. Disiplinler arası iş birlikleriyle, dansçının bedenini, dansın yer aldığı mekânı ve dans performansını dönüştüren gösteriler sergilenebilmektedir. Yeni teknolojilerle, artık hayatta olmayan sanatçıların yer aldığı veya yaşlanmış sanatçıların gençleştirilmiş hallerinin kullanıldığı gösteriler hazırlamak ya da geçmişte yapılmış ve efsaneleşmiş performansları yeniden canlandırmak mümkün hale gelmiştir. Benzer şekilde, tamamen sanal bedenlerle hazırlanmış koreografilerin sergilenmesi söz konusu olmuştur. 
Bu çalışmada "teknolojinin sahne üzerinde nasıl kullanıldığı ve dansın anlatım olanaklarına nasıl bir etkisi olduğu", "dansı gerçekleştiren fiziksel bir bedene gereksinim olup olmadığı", "dansın gerçekleştirildiği uzamların nereler olabileceği", "dans performanslarının insanın fiziksel kapasitesini aşıp aşamayacağı" gibi sorulara cevap aranmaktadır. Bu amaçla, araştırma evreni olarak belirlenmiş olan YouTube video paylaşım sitesinde yer alan ve yeni teknolojiler kullanılarak sahnelenmiş olan dans performansları arasından, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiş sekiz dans gösterisi seçilmiştir. Örnekleme dahil edilen dansların anlatısı gösterge bilimsel olarak analiz edilmiş ve gösteriler bedensel mekânsal ve performansal dönüşüm açısından değerlendirilmiştir. 
Sonuç olarak, yeni teknolojilerin birbirine eklemlenerek kullanılmasıyla, sahnede anlatımsal boyutta hayal gücünün ötesine geçen tasarımların ortaya çıktığı dans performanslarının gerçekleştirilebilmesini sağladığı görülmüştür. Dans performanslarında yer alan bedene yönelik ölçüler, ırk veya cinsiyet gibi politik ya da psikolojik önyargı ve kalıpları ortadan kaldırarak saf harekete odaklanmayı mümkün kıldığı anlaşılmıştır. Benzer şekilde, dansta insan bedenine bağımlığın ortadan kaldırıldığı, robotik veya dijital teknolojilerle üretilen, kurgulanan veya programlanan bedenlerin dans performanslarının sahnelenebildiği görülmüştür. Performansın sergilenme olanaklarını arttıran iletişim teknolojileriyle fiziksel mekânın özgürleştiği ve dansın geleneksel sahne ortamından bağımsız olarak izleyiciye ulaşabildiği görülmüştür. Yeni teknolojilerin kullanımıyla, dans gösterilerinde insan bedeninin fiziksel kapasitesinin üzerine çıkılabildiği, ölüm veya yaşlanma gibi doğa kanunlarının aşılabildiği anlaşılmıştır. İleri teknolojilerin sahnede kullanılmasına olanak tanıyan disiplinler arası tasarım süreçlerinin, dansı dijitalleştirdiği ve dans gösterilerinde anlam yaratma ve mesaj iletme işlevini dönüştürdüğü görülmüştür. Bu bulgular ışığında, dans bilimi içinde dans teknolojileri başlığı altında bir çalışma alanı oluşturulmasının kaçınılmaz olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Communication systems, which have been shaped by constantly developing and articulating with the technological acts of human beings throughout history, carry human life to digital platforms today. The opportunities provided by today's technology have been used in the field of dance, as in many areas of life, and the dance performances articulated with new technologies have started the digital age in dance. Many dancers and choreographers who want to experience the new technologies that have developed in the field of dance in recent years work in cooperation with companies and their engineers that can use these technologies. With interdisciplinary collaborations, shows that transform the dancer's body, the place where the dance takes place and the dance performance can be exhibited. With new technologies, it has become possible to prepare shows with artists who are no longer alive or to use rejuvenated versions of aging artists, or to revive the legendary performances of the past. Similarly, it is possible to exhibit choreographies prepared entirely with virtual bodies.
This study seeks answers to questions such as "how technology is used on the stage and how it has an effect on expression possibilities of the dance", "whether there is a need for a physical body that performs the dance", "where can be the spaces to perform the dance", "whether the dance performances go beyond human physical capacity". For this purpose, eight dance performances were selected using the purposive sampling method among the dance performances staged using new technologies on the YouTube video sharing site, which was determined as the research universe. The narrative of the dances included in the sample was analyzed semiotically and the performances were evaluated in terms of body, space and performance transformation.
As a result, it has been seen that the use of new technologies by articulating them enables the realization of dance performances in which designs that go beyond imagination in expressive dimension are realized. It has been understood that body measures in dance performances make it possible to focus on pure movement by eliminating political or psychological prejudices and stereotypes such as race or gender. Similarly, it has been seen that the dependence on the human body is eliminated in dance, and dance performances of bodies produced, fictionalized or programmed with robotic or digital technologies can be staged. It has been seen that the physical space is liberated with communication technologies that increase the possibilities of performing the performance, and the dance can reach the audience independently of the traditional stage environment. With the use of new technologies, it has been understood that the physical capacity of the human body can be exceeded in dance performances, and the laws of nature such as death or aging can be overcome. It has been seen that interdisciplinary design processes, which allow advanced technologies to be used on stage, digitize dance and transform the function of creating meaning and conveying messages in dance performances. In the light of these findings, it has been concluded that it is inevitable to create a study area under the title of dance technologies within the science of dance.