Türkiye'nin bitki toksisitesi veritabanı
Plant toxicity database of Turkey
Yazar: SIDIKA ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. BİNTUĞ ÖZTÜRK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı / Farmasötik Botanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitkiler = Plants ; Bitkiler-toksik = Plants-toxic ; Toksisite = Toxicity ; Toksisite testleri = Toxicity tests ; Türkiye = Turkey ; Veri tabanı = Database

Özet:
Bilerek ya da bilmeden kullanıma bağlı olarak meydana gelen akut zehirlenmelerden sorumlu bitkilere ek olarak, pek çok hastalığın tedavi sürecinde gizlice ya da açıkça kullanılan tıbbi bitkisel ürünler ve bitkisel gıdaların toksisite potansiyelleri bulunduğu bilinmektedir. Bitkilerde bulunan metabolitler, insan sağlığını olumlu etkileyebildiği kadar, olumsuz yönde de etkileyebilmekte, akut ve kronik hastalıklara neden olabilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü, 2004 yılında yayınladığı bitkisel ilaçların farmakovijilansı hakkındaki bir yönergede, bitkisel ilaç kullanımındaki artışa bağlı olarak gözlenen advers reaksiyonların, acilen izlenmesinin ve rapor edilmesininin yerel, ulusal ve küresel ölçekteki önemini vurgulamaktadır. T.C. Sağlık Bakanlığı'nın 1. basamak sağlık hizmetlerine yönelik olarak hazırladığı, "Zehirlenmeler Tanı ve Tedavi Rehberi" adlı kaynakta, zehirlenmelere yönelik olarak, temel ve ileri yaşam desteği verilmesinin hemen ardından, zehirlenme öyküsünün alınması ve kaynağa yönelik kanıt tespiti basamaklarına yer verilmektedir. Bu çalışmanın amacı; Türkiye'de çeşitli amaçlarla kullanılan ve toksisite potansiyeline sahip bitkiler hakkında, kapsamlı, sorgulanabilir, Türkçe, sayısal bir bilgi kaynağı oluşturmaktır. Hazırladığımız bilgi kaynağında, Türkiye'de doğal yayılışı bulunan ya da yaygın kullanıma sahip 423 toksik bitki hakkında, ana kaynaklardan derleme yoluyla ulaştığımız, "Bitkinin Latince Adı", "Zehirli Kısmı", "Toksik Bileşikleri", "Toksik Dozu", "Klinik Bulgular", "Detoksifikasyon", "Kontrendikasyon/Uyarılar", "Gıda Etkileşimi", "İlaç Etkileşimi" vb. 15 farklı bilgi paketine ait veri yer almaktadır. Veritabanımız, sağlık hizmetindeki diğer paydaşlarla uygulamaya yönelik olarak yürütülebilecek ortak çalışmalar sonrasında, bitki zehirlenmelerine yönelik bir karar destek sistemi hedefi doğrultusunda geliştirilebilecek, Türkiye'nin ilk zehirli bitkiler veritabanı olmaya adaydır.

Abstract:
It is known that in addition to plants causing the toxicity responsible for acute intoxication depending on the use intentionally or not, medicinal herbal products and plant-based ones secretly or openly used in the treatment of many diseases have toxicity potentials. Metabolites in plants can affect human health in a positive or negative way causing acute and chronic diseases. In the directive on pharmacovigilance of herbal medicines published in 2004, WHO emphasizes the importance of monitoring and reporting serious adverse reactions due to an increase in herbal drug use at a local, national, and global scale. In "Guidelines for the diagnosis and treatment of intoxication" prepared by Turkish Ministry of Health for Primary Health Care Services, right after basic and advanced life supports are provided,  the steps of taking the intoxication history and determining the evidence are included. This study aims to create a comprehensive numerical source of information in Turkish about plants having toxicity potential and used for various purposes in Turkey. In our source of information, there are data about 423 poisonous/toxic plants being naturally distributed or widely used in Turkey, from 15 different information packs such as "Latin name of the plant", "Toxic part", "Toxic compounds", "Toxic dose", "Clinical outcomes", "Detoxification", "Contraindications/Warnings", "Food Interaction", "Drug interaction", etc. Our database has a potential to be the first toxic plants database in Turkey to be developed in line with the objective of a decision support system for plant poisoning after practical collaborations with other stakeholders in the health sector.