Kronik böbrek hastalığında kırılganlık düzeyi, fonksiyonel kapasite ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of frailty level, functional capacity and quality of life in patients with chronic kidney disease
Yazar: DÖNDÜ İRİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN KATAYIFÇI
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Dispnea = Dyspnea ; Egzersiz = Exercise ; Kırılganlık = Frailty ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Kronik böbrek hastalığı (KBH) olan hastalarda, böbrek fonksiyonu azaldıkça egzersiz kapasitesi, solunum fonksiyonları, fiziksel aktivite seviyesi, yaşam kalitesinde azalma, kırılganlıkta artma görülebilmektedir. Ancak literatürde bu parametrelerin etkilenimine ait veriler net değildir. Bu çalışmanın amacı KBH hastalarında kırılganlık, solunum fonksiyonu, solunum ve periferik kas kuvveti, egzersiz kapasitesi, fiziksel aktivite seviyesi, yaşam kalitesi, depresyon, yorgunluk, uyku kalitesi, kognitif fonksiyonlar ve dispne düzeyinin sağlıklı bireylerle karşılaştırılmasıydı. Çalışmaya 60 hasta (27K/33E, 52,0±13,9 yıl), 45 sağlıklı (12K/33E, 51,1±7,4 yıl) dâhil edildi. Egzersiz kapasitesi [6 dakika yürüme testi (6-DYT)], solunum fonksiyonları (spirometre), solunum kas kuvveti [maksimal ekspiratuar basınç (MEP), maksimal inspiratuar basınç (MİP)], periferik kas kuvveti (dinamometre), yaşam kalitesi (SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği), kırılganlık düzeyi (Fried ve Frail Kırılganlık İndeksi), yorgunluk [Yorgunluk Şiddeti Ölçeği(YŞÖ)], dispne algılaması [Modifiye Medical Research Council (MMRC)], fiziksel aktivite düzeyi [Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA)], depresyon [Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD)], uyku kalitesi [ Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ)], kognitif fonksiyonlar [Standirdize Mini Mental Test (SMMT)] değerlendirildi. KBH hastalarının 6-DYT mesafesi (p<0,001), periferik ve solunum kas kuvveti kas kuvveti (p<0,05), FEV1, %FEV1, PEF,
%PEF, FEF25-75, %FEF25-75 değerleri (p<0,05) UFAA parametreleri (p<0,05), SF-36 sosyal fonksiyonellik hariç diğer parametreleri (p<0,05), SMMT puanı (p<0,001) sağlıklılardan istatiksel anlamlı olarak daha az, MMRC (p<0,001), YŞÖ (p<0,05), Fried ve Frail kırılganlık anketi puanları (p<0,001) HAD anksiyete ve depresyon puanları (p<0,001), PUKİ uyku kalitesi indeksi, uyku etkinliği, uyku bozukluğu ilaç kullanımı (p<0,05) KBH grubunda sağlıklı gruba göre istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti. KBH hastalarının fonksiyonel egzersiz kapasitesi, periferik ve solunum kas kuvveti, solunum fonksiyonları, yaşam kalitesi, fiziksel aktivite düzeyi azalmış; dispne, yorgunluk algısı, kırılganlık düzeyi, anksiyete ve depresyon düzeyi artmış, uyku kalitesi bozulmuştur. Hastaların değerlendirme programında kırılganlık durumu da gözönüne alınarak değerlendirilmeli ve hastalar kardiyopulmoner rehabilitasyona yönlendirilmelidir.

Abstract:
As kidney function decreases, exercise capacity, respiratory functions, physical activity level, quality of life may decrease and frailty may increase in patients with chronic kidney disease (CKD). However, data about effects of these parameters are not clear in literature. Aim of this study was to compare frailty level, pulmonary function, respiratory and peripheral muscle strength, exercise capacity, physical activity level, quality of life, fatigue, depression, quality of sleep, cognitive function, dyspnea perception level in patients with CKD and healthy individuals. Sixty patients (27F/33M, 52.0±13.9 years), 45 healthy (12F/33M, 51.1±7.4years) were included in study. Exercise capacity [6-minute walk test (6- MWT)], respiratory function (spirometer), pulmonary muscle strength [maximal expiratory pressure (MEP), maximal inspiratory pressure (MIP)], peripheral muscle strength (dynamometer), quality life (SF-36 Quality of Life Scale), frailty level (Fried and Frailty Frailty Index), fatigue [Fatigue Severity Scale (FSS)], dyspnea perception [Modified Medical Research Council (MMRC)], physical activity level [International Physical Activity Questionnaire (IPAQ)], depression [Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS)], quality of sleep [Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI)], cognitive function [The Standardized Mini Mental State Examination (SMMSE)] were evaluated. The 6-MWT distance (p<0.001), peripheral and respiratory muscle strength (p<0.05), FEV1, %FEV1, PEF, %PEF, FEF25-75, %FEF25-75 (p<0.05), IPAQ parameters (p<0.05), SF-36 subscale
paremeters except for social functionality (p<0.05), SMMSE scores (p<0.001) were statistically significantly lower and MMRC (p<0.001), FSS (p<0.05), Fried and Frailty Frailty Index scores (p<0.05), HADS (p<0.001), PSQI subjective sleep quality, sleep latency, sleeping medication use (p<0.05) were higher in patients with CKD compared with controls. Functional exercise capacity, respiratory and peripheral muscle strength, pulmonary function, quality of life, physical activity level are decreased, perception of dyspnea and fatigue, frailty, anxiety and depression level are increased, sleep quality is impaired in patients. In evaluation program, the frailty should be taken into consideration, and patients should be referred to cardiopulmonary rehabilitation.