Bilgisayar tomografi destekli vücut yağ kütlesi ölçümü ve menisküs yırtıklarıyla korelasyonu
CT-based body adipose tissue quantification and correlation with meniscal tears
Yazar: HASAN ABBASGULIYEV
Danışman: PROF. DR. FATİH ALPER
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Menisküs = Meniscus ; Obezite = Obesity ; Tomografi = Tomography ; Visseral yağlanma = Visceral fatigue

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı bilgisayarlı tomografi tabanlı batın içi adipoz dokusunu kuantifiye etmek ve bunu vücut kitle indeksi ile olan ilişkisini ortaya koymaktır. Aynı zamanda bu çalışma grubunda diz manyetik rezonans görüntülerinde menisküs hasarı ile hem VKİ hem de intrabdominal yağ kitlesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Gruplar arası ilişkiyi otomatik intraabdominal yağ kitlesi ölçüm yapılan veriler ile kıyaslamak ve bu tip otomatik ölçümlerin yeniden üretilebilirliğini ve kullanım için uygunluğunu ortaya koymaktır.

Materyal Metod: 2010 Ocak-2023 Aralık tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi hasta arşiv kayıt sisteminde başka sebeplerle (acil endikasyon vb.) kontrastlı veya kontrastsız batın tomografi (BT) çekimi olan ve BT çekiminden en az 1 yıl içerisinde (ileriye veya geriye dönük ya da mevcutsa eşzamanlı çekilen) diz menisküs hasarı için 3 Tesla Manyetik Rezonans Görüntülemesi (MRG) mevcut olan hastaların verileri taranması hedeflendi. 
Hastaların vücut kitle indeksi (VKİ) sistemde mevcut bilgilerden elde olunacaktır. Bu veriler 4 farklı grup şeklinde analiz edilmesi düşünüldü (1= düşük, 2= normal, 3= kilolu, 4= obez). 
Diz MRG görüntüleri analiz edilip her bir dizde medial ve lateral menisküslerin T2 ağırlıklı görüntülerde sinyal değişiklikleri 5 farklı evrede değerlendirilmesi hedeflendi (Evre 1, 2a, 2b, 2c, 3).
Çalışma grubu hastaların cilt altı (subkutan) ve batın içi (visseral) adipoz dokusu 3D Slicer programı (versiyon 4.10.2 https://www.slicer.org) kullanılarak volümetrik olarak hesaplanması ve değerler SCAT (subkutan adipoz doku) ve VAT (visseral adipoz doku) olarak kaydedilmesi hedeflendi. VAT ve SCAT değerleri hem VKİ hem de menisküs hasar dereceleri ile analizi yapılması amaçlandı. İstatistiksel sonuçların anlamlılığı p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.

Bulgular: Çalışmada değerlendirilen 41 hastanın %51'i (n = 21) erkek, %49'u (n = 20) kadın ve ortalama yaş 30±9 idi. Hastaların ortalama vücut kitle indeksi 25.9±4.6 olarak saptandı. 

Batın içi ve cilt altı volümetrik yağ değerlendirmelerinde ortalama cilt altı adipoz doku (SCAT) volümü 260.31±145.74; batın içi adipoz doku (VAT) volümü 315.74±226.96 olarak saptandı. 

VAT ile VKİ arasında negatif korelasyon bulunmuş olup (r= -0.3, p= 0.01) SCAT ile VKİ arasında herhangi bir korelasyon saptanmadı (r= 0.2, p= 0.8). 

Medial menisküs (MM) hasar derecesi ile VKİ arasında pozitif sıkı korelasyon bulundu (r= 0.7, p =0.01). Ancak SCAT ile MM hasarı arasında istatiksel olarak anlamlı fark ve korelasyon bulunmamıştır. 

Lateral menisküs hasarı ile hem VKİ hem SCAT hem de VAT arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla, p = 0.6, p= 0.8, p= 0.8).

Sonuç: Bu çalışma VAT, VKİ ve medial menisküs hasarı arasında ilişkiyi araştıran öncü çalışmadır ve VAT'ın VKİ gibi bir endeks olarak kullanılmasının yaygınlaştırılması için daha büyük ölçekli ve kıyaslamalı çalışmalara ihtiyacı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Aim: In our study, to quantify intra-abdominal/visceral fat measurement (adipose tissue) supported by computed tomography and reveal its relationship with body mass index. At the same time, to evaluate the relationship between meniscus damage and BMI and intrabdominal fat mass in knee magnetic resonance images in this study group. To compare the relationship between groups with data from automatic intra-abdominal fat mass measurements and to demonstrate the reproducibility and suitability of such automatic measurements for use.

Material & Method: From January 2010 through December 2023, patients who had an abdominal tomography (CT) scan with or without contrast agents for other reasons (emergency, etc.) in the Atatürk University Research Hospital patient archive record system along with opportunistic knee Magnetic Resonance Imaging (MRI) of the knee within at least 1 year from the period CT imaging were retrieved. The final sample size was selected upon a thorough analysis based on inclusion vs. exclusion criteria. 
The body mass index (BMI) of the patients is obtained from the information available in the patient data system. These data are analyzed in 4 different groups (1 = low, 2 = normal, 3 = overweight, 4 = obese).
Knee MRI images are analyzed and signal changes in T2-weighted images of the medial and lateral meniscus of each knee were recorded in 5 different stages (Stage 1, 2a, 2b, 2c, 3).
Subcutaneous and visceral adipose tissue of the study group patients are calculated volumetrically using the 3D Slicer program and the values are recorded as SCAT and VAT, respectively. VAT and SCAT values are analyzed with both BMI and meniscus damage degrees. The significance of statistical results was evaluated at the p<0.05 level.

Results: Of the 41 patients evaluated in the study, 51% (n = 21) were male, 49% (n = 20) were female, and the mean age was 30±9. The mean body mass index of the patients was determined as 25.9±4.6.
In the intra-abdominal and subcutaneous volumetric fat evaluations, the mean subcutaneous adipose tissue (SCAT) volume was determined as 260.31±145.74; visceral adipose tissue (VAT) volume was determined as 315.74±226.96.
A negative correlation was found between VAT and BMI (r= -0.3, p= 0.01), and no correlation was found between SCAT and BMI (r= 0.2, p= 0.8).
A positive tight correlation was found between the degree of medial meniscus (MM) damage and BMI (r= 0.7, p =0.01). However, no statistically significant difference or correlation was found between SCAT and MM damage.
There was no statistically significant difference between lateral meniscus damage and both BMI, SCAT, and VAT values (p = 0.6, p = 0.8, p = 0.8, respectively).

Conclusion: This study is a pioneer in investigating the relationship between VAT, BMI, and medial meniscus damage and shows that larger scale and comparative studies are needed to expand the use of VAT as an index like BMI.