Birinci basamağa başvuran tip 2 DM hastalarında görülen anksiyete ve depresyonun hastalık algısı ile ilişkisi
The relationship between anxiety and depression risk with the illness perception in the diabetes mellitus patients admitted to the primary care
Yazar: CEREN AKKOL
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Algı = Perception ; Anksiyete = Anxiety ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Ölçekler = Scales

Özet:
Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM) hastalarında sıklıkla karşılaşılan depresyon ve anksiyete ile düşük yaşam kalitesi, diyabetik öz bakımda kötüleşme, kontrolsüz kan şekeri ve diyabet ile ilişkili komplikasyon riskinde artış arasında ilişki bulunmuştur. Bu nedenle diyabetli vakalarda hastalık algısı ve depresyon verilerinin değerlendirilmesi ve bu verilerin hastaların eğitim ve tedavi planlarına yansıtılması diyabetin kontrol altına alınmasında ek fayda sağlayacaktır.
Bu araştırma; birinci basamağa başvuran diyabet hastalarının hastalık algısının depresyon anksiyete ile ilişkisini ve diyabet hastalarında depresyon anksiyete ile ilişkili faktörleri saptamayı amaçlanmaktadır.
İzmir ili Konak ilçesinde Aile Sağlığı Merkezi (ASM) başvurularından çalışmaya katılmayı kabul eden 18 yaş üstü ve Tip 2 DM hastalığına sahip olan 330 hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. Dışlama kriterleri psikiyatrik ilaç kullanıyor olmak ve çalışmaya katılmayı kabul etmeme olarak belirlenmiştir. ASM'lere başvuran hastalara yüz yüze görüşme şeklinde sosyodemografik ve klinik bilgiler formu, HADS (hastane anksiyete ve depresyon ölçeği) ve HAÖ (hastalık algısı ölçeği) anketleri uygulanmıştır.
Katılımcıların %25,5'inde anksiyete riski, % 37,3 'ünde depresyon riski bulunmuştur.   Anksiyete ve depresyon riski olan hastaların takip davranışlarında uyumsuz oldukları görülmüştür. Hastalık algısı ile anksiyete ve depresyon riski arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Çalışmanın sonucuna göre anksiyete ve depresyonun hastalık algısının olumsuz alt kategorilerinde daha yüksek puanla ilişkili iken olumlu alt kategorilerde daha düşük puanla ilişkili olduğu saptanmıştır. Hastalık algısı ve anksiyete depresyon düzeyi; DM süresi, çalışma durumu, yaş ve gelir düzeyi ile ilişkili bulunmuştur.
Diyabetik hastaların sağaltımları planlanırken psikiyatrik yönden değerlendirilmeleri ve hastalık algısı varlığının göz önüne alınması; bu hastalar için optimal sağaltım ve bakım koşullarının gerçekleşmesini sağlayacaktır.

Abstract:
Depression and anxiety are frequent in Type 2 DM patients and found to be associated with poor quality of life, worsening of diabetic self care, poor glycemic control and higher complication rate. Thus, in diabetic individuals, assessment of illness perception and depression and include these data into the patient education and treatment plan will avail to keep diabetes under control. 
The aim of this research is to investigate association between illness perception and depression and anxiety and factors related with depression and anxiety in diabetic patients in primary care.
330 patients who have Type 2 DM and older than 18 years old have been included to study in family health centers in Konak, Izmir. The exclusion criteria were the current use of any medication due to any psychiatric disorder, and not to agree participate in the study. Data was collected via questionnaire consist of socio-demographic variables and clinical information. HADS (Hospital Anxiety and Depression Scale) and IPQ (Illness Perception Questionnaire) have also been conducted.
Depression and anxiety risks have been found in 37,3% and 25,5% of patients respectively. Risk of anxiety and depression were found to be associated with poor treatment compliance. Depression and anxiety were significantly correlated with illness perception. According to results of study, anxiety and depression were associated with higher scores in the negative subcategories and lower scores in the positive subcategories of the illness perception.
 During management of diabetes assessment of illness perception and psychiatric evaluation should be taken into account in order to achieve optimal management and care conditions.