Yetkisiz hekimlik suçları (1219 sayılı kanun m.25 ve m.41)
Unauthorized practice of medicine crimes (Article 25 and 41 of Turkish law no. 1219)
Yazar: SERENAY AĞIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜN ÖZYÜKSEL
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tıbbi müdahaleler yapısı gereği, gerçekleştirilen müdahaleye bağlı olarak, çoğunlukla, vücut bütünlüğünü ihlal eden müdahaleler olmaları sebebiyle yaralama suçunun unsurlarını taşıyan müdahalelerdir. Hukukumuzda, tıbbi müdahalelerin hukuka uygun kabul edilebilmesi için dört koşulun bir arada bulunması gerekmektedir. Bu dört koşul; yetki, rıza, tıbbi gereklilik ve özenli tıbbi müdahaledir. İstisnaları bulunmakla birlikte, tıbbi müdahale gerçekleştirilirken bu şartlardan birinin dahi bulunmaması müdahaleyi hukuka aykırı hale getirmektedir.
Tıbbi müdahalelerin hukuka uygunluk tartışmalarına ilişkin süreç takip edildiğinde ilk olarak hukuka uygunluğun paternalist bir yaklaşım ile hekime tanınmış bir hak olduğu ve hakkın icrası niteliğinde olduğu gerekçesi ile hukuka uygun olduğu kabul edilmiş, ardından, süreç içerisinde, hukuk sistemlerinde temel insan haklarına verilen önemin de artması ile tıbbi müdahalelerin hukuka uygunluğunun yalnızca hekimin hakkın icrası noktasında toplanamayacağı, hastanın rızasının varlığı ile birlikte tıbbi müdahalelerin hukuka uygun olabileceği görüşü baskın gelmiştir. Zaman içerisinde, sağlık hukuku alanının da gelişmesi ile, hukukumuzda tıbbi müdahalenin hukuka uygun kabul edilebilmesi için dört koşulun bir arada bulunması gerekliliği noktasına gelinmiştir. Tıbbi müdahalelerin hukuka uygunluk şartlarının farklı yazarlarca farklı başlıklar altında da değerlendirildiği, hatta bazı şartların bir diğer şartın kapsamında olduğu belirtilerek üç şart olarak da ele alındığı görülmekle birlikte bu tartışmalar bu çalışmanın kapsamı dışındadır.
Tıbbi müdahalenin yetki şartını taşımaması da diğer dört şarttan birinin yokluğu durumunda olduğu gibi tıbbi müdahaleyi hukuka aykırı hale getireceği gibi yetkisiz hekimlik suçlarını oluşturmaktadır. Yetkisiz hekimlik suçlarının, tıbbi müdahalelerin dokunduğu temel hak ve özgürlükler ile suçla korunan değerin ağırlığı göz önünde bulundurulduğunda oldukça önemli suçlar olduğu görülmektedir.
1219 sayılı Kanun'da düzenlenen yetkisiz hekimlik suçları; Kanun'un 25. maddesinde düzenlenen yetkisiz hekimlik suçu ve 41. maddesinde düzenlenen yetkisiz diş hekimliği suçu olmak üzere iki çeşittir. Temelde hemen hemen benzer unsurlara sahip olan bu iki suç fail, fiil ve yaptırım unsurları noktasında birbirlerinden ayrılmaktadır.
Yetkisiz hekimlik suçları, açıklanan nedenlerle önemli suçlar olmalarına rağmen doktrinde yetkisiz hekimlik suçuna ilişkin yalnızca 1 adet makale bulunmakta; yetkisiz diş hekimliği suçuna ilişkin hiçbir çalışma bulunmamaktadır. Doktrinde yetkisiz hekimlik suçlarına, yalnızca tıp ceza hukuku alanında yazılmış kitaplarda yer verilmiş olup bu kitapların sayısı 4'ü geçmemektedir. Bu nedenle bu çalışmanın konusu "Yetkisiz Hekimlik Suçları" olarak belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Hekim; Diş Hekimi; Sağlık Personelleri; Sağlık Hakkı; Tıp Ceza Hukuku; Sağlık Hukuku; 1219 Sayılı Kanun.

Abstract:
Basically, medical interventions, according to the type of intervention, are mostly violating the corporeal integrity of individual by nature. That is why they have the characteristics of injury crimes. In Turkish legal system, a medical intervention must fulfill all of the 4 requirements specified. These are authorization, consent, indication and careful application. Apart from the exceptions, if a medical intervention does not carry one of these four conditions, that means this intervention is unlawful.
When the arguments about the compliance of the medical interventions with laws are followed, it can be seen that in the beginning medical interventions were accepted lawful because of the authorization of the physician. This idea were representing a paternalistic approach. In time, this approach left its place to a patient- centered approach in the light of the developments in the studies of human rights. In this patient-centered approach, medical interventions were accepted lawful by the consent of the patient. In the light of the developments in the studies of health law, medical interventions are accepted lawful by fulfilling all of the 4 conditions. Variations in the name or content of these 4 conditions may be seen in the different books. Some authors prefer to acknowledge these conditions as 3. But these arguments are out of scope of this study.
As indicated above, one of these four conditions are missing in a medical intervention, that means this intervention is unlawful. If a medical intervention does not fulfill the authorization condition, it also presents unauthorized practice of medicine crimes. As the fundamental rights related to medical interventions and the legal value retained via crime are taken into consideration, the value of the unauthorized practice of medicine crimes can be seen clearly.
Unauthorized practice of medicine crimes are enacted in Turkish Law no. 1219 as two crimes. First one is unauthorized practice of medicine crime which is enacted in article 25 and the other one is the unauthorized practice of dental practitioner crime which is enacted in article 41. Basically the have similar characteristics but they have differences in the elements of offender, act and sanction.
Despite the importance of these crimes as specified above, there is only one study about the unauthorized practice of medicine crime and there is no study about unauthorized practice of dental practitioner crime in the doctrine. These crimes are only mentioned in the books about medical crimes and there are only 4 books including these crimes. That is why the subject of this study determined as the "Unauthorized Practice of Medicine Crimes".

Keywords: Physician; Dentist; Healthcare Personnels, Right to Health; Medical Crimes; Health Law; Turkish Law No. 1219.