16-36 ay arası çocuklarda ekran maruziyetinin dil ve konuşma gelişimi üzerindeki etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of screen exposure on language and speech development in children between 16-36 months
Yazar: CEREN KEBİR
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Dil gelişimi = Language development ; Ekran maruziyeti = Screen exposure ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Televizyon = Television ; Ölçekler = Scales

Özet:
AMAÇ: Dijital ekran kullanımı, teknolojinin ilerlemesi ile hızla artmaktadır ve dijital ekran doğumdan itibaren çocukların da hayatının bir parçası haline gelmektedir. Çocuklarda dijital ekran maruziyetinin kısa ve uzun vadeli etkileri konusunda birçok araştırma yapılmaya devam etmektedir. Çalışmamızda, 16-36 ay arası çocuklarda dijital ekran maruziyetinin dil ve konuşma gelişimi üzerindeki etkisinin sosyodemografik veriler ve Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri-II (TİGE-II) ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız Ekim-Aralık 2022 tarihleri arasında yürütülen tanımlayıcı tipte kesitsel bir araştırmadır. Araştırmanın evreni 2 aylık periyotta Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğine başvuran ve Genel Pediatri Servislerinde yatan 200 hastadan, 16-36 ay aralığında olup dil ve konuşma gelişimini etkileyecek herhangi bir hastalığı olmayan hastalardan oluşmaktadır. Çalışma için örneklem büyüklüğü; referans makaleden yola çıkılarak, 0.05 yanılgı, 0.95 güven aralığında güç analizi ile 90 hasta olarak hesaplanmıştır. Örneklem seçiminde basit rastgele örneklem seçim yöntemi kullanıldı. Çalışma için etik kurul izni ve idari izinleri alındı. İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Genel Çocuk Servislerinde yatan, 16-36 ay yaş aralığında olup dil ve konuşma gelişimini etkileyecek herhangi bir hastalığı olmayan çocuklardan, çalışmaya katılma kriterlerini karşılayanların anne veya babalarından tarafımızca oluşturulan toplam 25 sorudan oluşan Sosyodemografik Veri Formu ve 2 ana bölüm ,9 alt bölümden oluşan Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri-II' yi doldurmaları istendi. Çalışma anketi ve TİGE-II, tarafımızca katılımcılarla yüz yüze dolduruldu.
Çalışmada veri analizi için SPSS 25.0 (SPSS Inc., Chicago, Illinois,
ABD) paket programı kullanılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik bilgilerine ve çeşitli değişkenlerine dair tanımlayıcı veriler frekans (N ve %) tabloları şeklinde verilmiştir. Sürekli değişkenler ise Ort. ±SS şeklinde verilmiştir. Çalışmanın ölçek alt boyut puanları normallik varsayımları açısından incelendiğinde normal dağılım göstermediği belirlenmiştir (Kolmogorov-Smirnov değerleri p<0.05). Bundan dolayı normal dağılım göstermeyen ölçek alt boyut puanları ile katılımcıların sosyodemografik verileri arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek üzere nonparametrik testler uygulanmıştır. Gruplar arasında anlamlı fark çıkması durumunda, Post-Hoc testlerinden Games-Howell testi kullanılmıştır. Ölçek alt boyut puanları ile çeşitli değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için spearman korelasyon analizi yapılmıştır. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: 1 Ekim- 1 Aralık 2022 tarihleri arasında Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Genel Pediatri Servislerinde yatan 90 çocuğun ailesi ile yüz yüze görüşme yöntemiyle tarafımızca oluşturulan anket ve TİGE-II formu dolduruldu. Ankette çocuğun yaşı, cinsiyeti, aileyle ilgili sosyodemografik bilgiler ve çocuk ve ebeveynlerin ekran kullanım durumlarına ait sorular soruldu. Katılımcıların, %58,9'u erkek, %41,1'i kızdı. Annelerin %61,1'i ev hanımıydı. Baba mesleğinin %42,2 işçi olduğu ve ailelerin %50,0'ının aile gelir durumunun orta düzey olduğu belirlenmiştir. Çocukların %88,9'unun ekranla tanıştığı, %66,3'ünün 0-12 ay arasındayken ekranla tanıştığı, %55,0'ının 1 günde 1 saatten fazla ekran kullanım süresi olduğu ve %58,8'inin en çok televizyon ekranı tercih ettiği belirlenmiştir. Ayrıca çocukların %83,3'ünün okul öncesi eğitime gitmediği belirlenmiştir. Annesi çalışan çocukların ekran kullanım süresi anlamlı olarak daha az bulunmuştur (p=0.031). Anne eğitim seviyesi lisans ve üstü olan çocukların ekran kullanım süreleri anlamlı olarak daha az bulunmuştur (p=0.003). Benzer şekilde baba eğitim seviyesi lisans ve üstü olan çocukların da ekran kullanım süreleri anlamlı olarak daha az bulunmuştur (p=0.030). TIGE-II ölçeği alt boyutlarından Söylenen sözcük puanı (Z=-1,984 p=0.047), Ortalama sözce uzunluğu puanı (Z=-2,096 p=0.036), Durum ekleri puanı (Z=-2,218 p=0.027) ile "Çocuğunuz ekranla tanıştı mı?" sorusu arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Ekranla tanışmayan çocukların tanışanlara kıyasla Söylenen sözcük puanı, Ortalama sözce uzunluğu puanı ve Durum ekleri puanı daha yüksek bulunmuştur. TIGE-II ölçeği alt boyutlarından Söylenen sözcük puanı (Z=-3,215 p=0.001), Sözcük kullanım puanı (Z=-2,618 p=0.009), Sözcük eki puanı (Z=-2,391 p=0.017), Birden fazla sözcüğü cümle içinde kullanma puanı (Z=-2,395 p=0.017), Ortalama sözce uzunluğu puanı (Z=-3,261 p=0.001), Durum ekleri puanı (Z=-3,754 p<0.001), Fiil ekleri puanı (Z=-2,920 p=0.003) ve Karışık cümle yapısı puanı (Z=-2,493 p=0.013) arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Ekranla 13-24 aylıkken tanışan çocukların 0-12 ay tanışan çocuklara kıyasla Söylenen sözcük puanı, Sözcük kullanım puanı, Sözcük eki puanı, Birden fazla sözcüğü cümle içinde kullanma puanı, Ortalama sözce uzunluğu puanı, Durum ekleri puanı, Fiil ekleri puanı ve Karışık cümle yapısı puanı daha yüksek bulunmuştur. 
SONUÇ: Çalışmamızın sonucunda erken çocukluk döneminde ekran kullanım sıklığının yüksek olduğu görülmüştür. Ebeveynlerin, çocuklarda ekran kullanımının zararlı olduğunu düşünmelerine rağmen ekran kullanımının giderek artan oranda ve daha küçük aylarda başladığı görülmüştür. Ebeveynlerin çoğunlukla çocuklarını oyalamak amacıyla yemek yedirirken, işleri olduğu zaman ya da ağladıkları zaman ekran vermeleri, çocuklarla olan iletişimi azaltmakta ve çocuklarda bilişsel ve gelişimsel problemlere neden olabilmektedir. Çalışmamızda da gördüğümüz şekilde ekran maruziyeti olan ve ekran maruziyetine başlangıç yaşı daha erken olan çocuklarda dil gelişimi anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Dil gelişiminin olumsuz yönde etkilenmesi için ekran maruziyeti yegâne kriter olmamakla birlikte, ekran kullanımının çocuklarda kısa ve uzun vadede birçok zarara neden olabileceği düşünülmektedir. Biyopsikososyal yönden çocuk sağlığını korumada önemli yeri olan birinci basamak sağlık hizmetleri esnasında ekran maruziyetinin de sorgulanması ve bu konularda anne babalarda farkındalığın oluşmasına katkı sağlanması önem arz etmektedir. 


Anahtar Kelimeler: çocuk, dil gelişimi, ekran, televizyon, TIGE-II

Abstract:
AIM: The use of digital screens is increasing rapidly with the advancement of technology and the digital screen becomes a part of children's lives from birth. Much research continues to be conducted on the short- and long-term effects of digital screen exposure in children. In our study, it was aimed to evaluate the effect of digital screen exposure on language and speech development in children aged 16-36 months with sociodemographic data and Turkish Communication Development Inventory- II (TIGE-II).
MATERIALS AND METHODS: Our study is a descriptive cross-sectional study conducted between October and December 2022. The population of the study consisted of 200 patients who applied to the Pediatrics Clinic in a 2-month period and were hospitalized in the General Pediatric Services, and patients aged 16-36 months who did not have any disease that would affect language and speech development. Sample size for the study; Based on the reference article, it was calculated as 90 patients by power analysis at 0.05 error, 0.95 confidence interval. Simple random sampling method was used. All children who were eligible for the study were included in the study after obtaining consent from their parents. Ethics committee permission and administrative permissions were obtained for the study. Parents of children aged 16-36 months who are hospitalized in Istanbul Basaksehir Cam and Sakura City Hospital Child Health and Diseases Clinic General Child Services and do not have any disease that may affect language and speech development Sociodemographic Data Form consisting of 25 questions in total and Turkish Communication Development Inventory-II consisting of 2 main sections and 9 subsections they were asked to fill in. The study questionnaire and TIGE-II were filled in face to face by the participants.
SPSS 25.0 (SPSS Inc., Chicago, Illinois, USA) package program was used for data analysis in the study. Descriptive data on the sociodemographic information and various variables of the participants are given in the form of frequency (N and %) tables. Continuous variables are given as mean + standard deviation. When the scale sub-dimension scores of the study were examined in terms of normality assumptions, it was determined that they did not show normal distribution (Kolmogorov-Smirnov values (p<0.05). Therefore, which are nonparametric tests, were applied to determine whether there was a significant difference between the sub-dimension scores of the scale that did not show normal distribution and the sociodemographic data of the participants. In case of significant difference between the groups, the Games-Howell test, one of the Post-Hoc tests, was used. Spearman correlation analysis was performed to determine the relationships between the scale sub-dimension scores and various variables. p<0.05 was considered statistically significant.
RESULTS: Between October 1 and December 1, 2022, the questionnaire and TIGE-II form created by us through face-to-face interviews with the families of 90 children hospitalized in Basaksehir Cam and Sakura City Hospital Child Health and Diseases Clinic General Pediatric Services were filled. In the questionnaire, questions were asked about the child's age, gender, sociodemographic information about the family, and the screen use status of the child and parents. Of the participants, 58.9% were male and 41.1% were female. 61.1% of the mothers were housewives. It was determined that the father's occupation was 42.2% and the family income level of 50.0% of the families was medium. 88.9% of the children were acquainted with the screen, 66.3% of them met the screen when they were between 0-12 months, 55.0% of them had more than 1 hour of screen use in a day, and 58.8% of them were mostly screened. determined to be preferred. In addition, it was determined that 83.3% of the children did not attend pre-school education. Screen use time was found to be significantly less in children whose mothers were working (p=0.031). Screen usage time was found to be significantly less in children whose mothers had a bachelor's degree or higher education level (p=0.003). Similarly, screen use times of children with a father's education level of undergraduate and higher were found to be significantly less (p=0.030). Spoken word score (Z=-1.984 p=0.047), mean utterance length score (Z=-2.096 p=0.036), case suffixes score (Z=-2.218 p=0.027), which are sub-dimensions of TIGE-II scale "Is your child acquainted with the screen?" there was a statistically significant difference between the questions. Spoken word score, Average utterance length score and Situation suffix scores were found to be higher in children who were not acquainted with the screen compared to those who did. Spoken word score (Z=-3.215 p=0.001), Word usage score (Z=-2.618 p=0.009), Word suffix score (Z=-2.391 p=0.017), Multiple words in a sentence from TIGE-II scale sub-dimensions using score (Z=-2.395 p=0.017), Average utterance length score (Z=-3.261 p=0.001), Case suffixes score (Z=-3.754 p<0.001), Verb suffixes score (Z=-2.920 p=0.003) and Mixed sentence structure score (Z=-2,493 p=0.013), a statistically significant difference was found. Spoken word score, Word usage score, Word suffix score, Using more than one word in a sentence score, Average utterance length score, Case suffixes score, Verb suffixes score, and Mixed sentence structure compared to children who were introduced to the screen at 13-24 months of age compared to children who were introduced to the screen at 0-12 months. score was higher.
CONCLUSION: As a result of our study, it was observed that the frequency of screen use in early childhood is high. Although parents thought that screen use in children was harmful, it was observed that screen use began to occur at an increasing rate and in younger months. While parents often make their children eat to keep them entertained, screen when they have work or when they cry, reduces communication with children and may cause cognitive and developmental problems in children. As we have seen in our study, language development was found to be significantly lower in children with screen exposure and younger age at onset of screen exposure. Although screen exposure is not the only criterion for negatively affecting language development, it is thought that screen use may cause many harms in children in the short and long term. It is important to question screen exposure during primary health care services, which have an important place in protecting child health from the biopsychosocial aspect, and to contribute to the creation of awareness in parents on these issues.


Keywords: child, language development, screen, television, TIGE-II