Tarihsel süreç içinde özel idarelerin toplum kalkınmasına etkilerinin sosyolojik incelemesi
In the historical process of the community development administration sociologi̇cal study of the effects
Yazar: SALİH AYHAN
Danışman: PROF. DR. METİN EROL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kırsal kalkınma = Rural development ; Kırsal toplum = Rural communities ; Reform = Reform ; Toplum kalkınması = Community development ; Yerel hizmetler = Local services ; Yerel yönetimler = Local administrations ; İl özel idareleri = Provincial special administrations

Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışmasının asıl amacı; Türkiye'de yerel yönetim sisteminin geçirdiği evreler ışığında, İl Özel İdarelerindeki kurumsal ve yasal değişiklikler, bunun yansımaları ve bu kurumun topluma, özellikle kırsalın kalkınmasına olan etkilerini ele almaktır.
Türkiye'nin yerel yönetim sisteminin önemli bir parçası olan il özel idarelerinin geçmişi Osmanlı Devletinin son dönemlerine kadar dayanmaktadır. Kurulduğu dönemin zor şartlarına rağmen o dönem itibariyle oldukça reformist bir anlayışla kurulan il özel idareleri; daha sonraki dönemlerde görev ve yetkileri daraltılmış, teşkilat yapısı, hizmet kapasitesi, mali ve insan kaynağı yetersizliği gibi sebeplerle kendisine verilen görevleri yerine getiremeyen bir kuruluş haline gelmiş, aradan geçen zaman içinde sürekli eleştiri konusu olmuş, hatta bir yerel yönetim birimi olup olmadığı tartışılır hale gelmiştir.
Türkiye'de yarım asırdır kamu yönetimi alanında reform çalışmaları daima gündemde kalmış, bu kapsamda birçok denemeler yapılmışsa da bu çalışmaların birçoğu sonuçsuz kalmıştır. Ancak, özellikle 2000'li yıllardan itibaren kamunun yeniden yapılandırılması kapsamında başlatılan reform çalışmaları, il özel idarelerinin de yeniden yapılandırılması ele alınarak bu kurumların çağdaş ve yerinden yönetim anlayışına uygun bir yerel yönetim teşkilatı haline gelmesi için önemli adımlar atılmıştır. 
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde yerel yönetimlerin tanımı, varoluş sebepleri ve tarihsel süreci ele alınmış, ikinci bölümünde yerel yönetimlerin Türkiye'de ortaya çıkışı, gelişimi, yerel yönetim sistemleri ve il özel idareleri açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise il özel idarelerini 2000'li yıllara kadar taşıyan eski İl Özel İdaresi Kanunu ile 2005 yılında çıkarılan reform niteliğindeki 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun karşılaştırmalı analizi yapılarak yeni kanunun getirdiği köklü değişikliklere, kurumun teşkilat yapısına, işleyişine ve görev ve sorumluklarına yer verilmiştir. Dördüncü ve son bölümünde de il özel idarelerinin topluma, toplum kalkınmasına etkileri, kırsalda gösterdiği performansın halka yansımalarına ve ilçelerde reform niteliğinde olan KÖYDES projesine yer verilmiştir.
Yerel yönetimler, il özel idareleri demokratik yönetim yapısının temel unsurlarından birisini oluşturmakta ve sosyolojik etkenlerin yanı sıra, özellikle yerel kamusal hizmetlerin sunumunda etkinliği artırmak amacıyla hemen her toplumda bu yönetimlere yer verilmektedir. Bu çalışma ile bu denli önemli bir sistem derinlemesine ele alınmış, uygun metod ve materyallerden istifade edilmiş, kaynak çeşitliliği ile yararlı bir çalışma ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Yerel Yönetimler, İl Özel İdareler, Toplum Kalkınması, KÖYDES, Reform

Abstract:
The basic objective of the master thesis is to mention about legal and institutional changes in Provincial Special Administrations, reflections, and the effects of these administrations to development of rural areas.
The past of provincial special administrations, the important part of local management sysyem of Turkey, based on the last terms of Ottoman Empires. Although there were difficult conditions in that term, the duties and authorities of provincial special administrations which were set in reformist type   were decreased and then they became the institutions which did not do their duties because of the reasons as structure of the organization, service capacity and financial and human resources. They were criticized and moreover they became open to question.
The reform activities in public administrations are current for 50 years in Turkey, in this extent, although a lot of activities were tried, lots of these activities were not resulted. But important activities were done for provincial special administration to local management organization suitable to contemporary management by doing reform activities.
The study includes four parts. In the first part, the definition of local management, the reasons to become, and historical process of local management were mentioned. In the second part, emerging of local management in Turkey, improvement, local management systems and provincial special administrations were mentioned. In the third part of the study, by doing comparison analysis between old Provincial Special Administration Law and 5302 numbered Provincial Special Administration Law from 2005, the changes of new law, the organization structure of institution, process and duties and responsibilities were mentioned. In the last and fourth part of the study, the effects of Provincial Special Administrations to social improvement, reflections of performance in rural areas and KOYDES (Village Infrastructure Provide Project) project, as reform, in district were mentioned.
Local managements are one of the basic items of provincial special administrations democratic management structure and in addition to the social effects, especially these managements are in almost all societies to increase efficiency in local public services. This study mentioned about this kind of study deeply. Suitable methods and materials were used and thanks to resource variety, beneficial study was tried to do.

Key Words: Local Managements, Provincial Special Administrations, Society Development, Village Infrastructure Provide Project, Reform