Türkiye'deki ilk kuşak Azerbaycanlı göçmenlerde kültürleşme
Acculturation of first generation azerbaijani immigrants in Turkey
Yazar: ALİMRAN ABDİNOV
Danışman: DOÇ. DR. ASİL ÖZDOĞRU
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan Türkleri = Azerbaijan Turks ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Kültürleşme = Acculturation ; Uluslararası göç = International migration ; Ölçekler = Scales

Özet:
Türkiye'de yaşayan Azerbaycanlı göçmenler hakkında çok fazla araştırma bulunmamakla birlikte var olan çalışmalar genelde Azerbaycanlı göçmenlerin temel özelliklerini araştırmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de ikamet eden Azerbaycanlı göçmenlerin kültürleşme yönelimlerini; cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve benzeri demografik özelliklerini ve bunların arasındaki ilişkileri ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Çalışmanın katılımcı grubunu İstanbul'da yaşayan yaş ortalaması 35,20 olan 65 erkek ve 75 kadın toplam 140 ilk kuşak Azerbaycanlı göçmen oluşturmaktadır. Katılımcılara demografik bilgi formu ve kültürleşme ölçeğinden oluşan anket formları bireysel olarak uygulanmıştır. Kültürleşme ölçeği, Berry ve Ataca tarafından 2002 yılında geliştirilen 44 maddelik beşli Likert tipinde bir öz bildirim ölçeğidir. Ölçek verileri yapı geçerliği ve iç tutarlılık açısından incelenmiştir. Ayrıca ölçek verilerinin normal dağılım özelliği göstermesi nedeniyle ilişkisel analizlerde parametrik denence testleri kullanılmıştır.
Yapılan analizler kültürleşme ölçeğinin Azerbaycanlı göçmenlerin kültürleşme yönelimlerini ölçebilmesi  açısından güvenirliği ve geçerliği olan bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Bulgulara göre katılımcıların kültürleşme yönelimlerinden en çok ayrılma yöneliminde daha sonra da sırasıyla bütünleşme, marjinalleşme ve asimilasyon yönelimlerinde bulundukları tespit edilmiştir. Yaş, medeni durum, göç nedeni, kullanılan dil gibi bazı demografik değişkenleriyle kültürleşme yönelimleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar görülmüştür.
Araştırmanın bulguları Türkiye'de yaşayan Azerbaycanlı göçmenlerin farklı kültürleşme yönelimleri sergilediklerini ve bu yönelimlerin alan yazında da tespit edilen çeşitli bireye ve gruba ait demografik özelliklerle ilişkili olduğunu teyit etmektedir. Bu ve benzeri çalışmalarla Türkiye'de yaşayan Azerbaycanlı ve diğer göçmenlerin psikolojik, sosyal ve kültürel özelliklerinin daha çok incelenmesine ihtiyaç bulunmaktadır.

Anahtar kelimeler: Azerbaycanlı göçmenler, kültürleşme yönelimleri, ayrılma, asimilasyon, bütünleşme, marjinalleşme

Abstract:
There are many studies on Azerbaijani immigrants living in Turkey, but they generally focus on basic characteristics of Azerbaijani immigrants. This study aims to identify the acculturation orientations of Azerbaijani immigrants residing in Turkey, their demographic characteristics such as age, civil status, and educational background, and the relationship among them.
The participants included 140 first-generation Azerbaijani immigrants (65 men and 75 women) living in Istanbul and with a mean age of 35.20 years. The participants were individually administered the Demographic Information Form and the Acculturation Scale. The Acculturation Scale is a 44-item 5-point Likert-type scale, developed by Berry and Ataca in 2002. The data from the scale were studied in terms of construct validity and internal consistency. As the data manifested normal distribution, parametric hypothesis tests were used in the relational analysis.
The analysis indicated that the Acculturation Scale is a valid and reliable tool for measuring acculturation orientations of Azerbaijani immigrants. According to the findings, among the acculturation orientations of the participants, separation ranked the first, followed by integration, marginalization, and assimilation. There are statistically significant differences between certain demographic variables such as age, civil status, reason for immigration, and the language used and the acculturation orientations.
The study's findings confirmed that the Azerbaijani immigrants living in Turkey exhibited different acculturation orientations and these orientations were related to various demographic characteristics of individuals and groups identified in the literature. Further studies are needed for the in-depth investigation of psychological, social and cultural characteristics of Azerbaijani and other immigrants living in Turkey.

Keywords: Azerbaijani immigrants, acculturation orientations, separation, assimilation, integration, marginalization