Toplumsal eşitsizlikler üzerinde etnisitenin etkisi
The effects of ethnicity on social unequality
Yazar: POLAT SAİT ALPMAN
Danışman: PROF. DR. MÜZEYYEN AYTÜL KASAPOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Etnik kimlik = Ethnic identity ; Etnisite = Ethnicity ; Eşitsizlik = Inequality ; Kimlik = Identity ; Kültürel eşitsizlik = Cultural inequality ; Kürtler = Kurdish ; Mekan = Space ; Sosyal sınıf = Social class ; İstanbul-Beyoğlu-Tarlabaşı = İstanbul-Beyoğlu-Tarlabaşı

Özet:
Bu çalışma Kürt olma halini sınıfsal ilişkiler ve tahakküm mekânizmaları ile kentsel mekân ve mekânsal farklılaşma bağlamında ele alan saha çalışmasının bulgularından hareketle toplumsal eşitsizlik ile etnik kimlik arasındaki ilişkiyi açıklamayı amaçlamaktadır. Kürt olma halini, enformelleşme ve prekarizasyon bağlamında ele alan çalışma, sınıfsal ilişkiler, mekânsal farklılaşma ve kimliğin inşasında rol oynayan dinamikler üzerinden Kürtlüğü kentsel mekândaki deneyimlerle inşa edilen enformel bir kimlik olarak tartışmaktadır.

İstanbul gibi metropol niteliğine sahip bir kentte, Kürt olma halinin belirleyenlerinden biri olan etnik tahakküm mekânizmasının sınıfsal sömürü ilişkileri içerisinde neden olduğu eşitsizlik ve ayrımcılıkların, mekânsal farklılaşma bağlamında yeniden üretilmesi ve buna eşlik eden emek süreci içerisindeki etnik tabakalaşmanın Kürt kimliğine enformel bir nitelik atfederek onu kimliğe hapsetmesi, metropoldeki Kürt kimliğinin başlıca belirleyenlerinden ve göstergelerinden biridir. İstanbul, Beyoğlu örnekleminde yapılan çalışmada kimlik üzerindeki tahakkümün başta emek süreci olmak üzere gündelik yaşamın çeşitli düzeylerinde nasıl tecrübe edildiği ve bu tecrübelerin kentsel mekânda Kürt olma halini nasıl etkilediği çalışmaya dahil edilen başlıca konulardır.

Çalışma içerisinde 2000 sonrası İstanbul'a göç eden Kürt emek gücü açısından Tarlabaşı'nda barınmanın emeğin yeniden üretilmesinde önemli bir mekânsal uğrak olduğu gözlemlenmiştir. Tarlabaşı'nda barınmak ile Beyoğlu'nda çalışmak arasında iç içe geçmiş ve birbirinin nedeni haline gelen ilişkisel bir bağ bulunmaktadır. Emeğin yeniden üretilmesi açısından barınmak ile çalışmak arasındaki ilişki, mekânsal farklılaşmanın bu konudaki işlevini göstermektedir.

Kürt olma halinin bir bütün olarak deneyimlendiği kentsel koşullar altında, Tarlabaşı'na barınmayı ve Beyoğlu'nda çalışmayı zorunlu kılan üretim ilişkilerinin, Kürt kimliğine sınıfsal bir nitelik kazandırdığı ve katılımcıların kendilerini tanımlarken aslında sadece etnik tahakkümün buyurgan kodlarıyla değil aynı zamanda sınıfsal konumlar ile de algıladıkları gözlemlenmiştir. Ancak buna rağmen ezilmişliklerini sadece Kürt olma halinin bir fonksiyonu olarak değerlendirmekte ve toplumsal yapılar içerisindeki nesnel konumlarını buradan hareketle yorumladıkları bulgulanmıştır.

Abstract:
This study aims to explain the relationship between social inequality and ethnic identity. It is based on the findings of a field study which discusses the state of Kurdishness in the context of class relations and the mechanisms of domination along with urban space and spatial differentiation. The study, which deals with the state of Kurdishness in the context of informalization and precarization, presents Kurdisness as an informal identity constructed through experiences in urban space.

The inequalities and discrimination resulted from ethnic domination in class-related exploitative relations and as one of the main indicators of the state of Kurdishness, have been reproduced in the context of spatial differentiation. These, along with ethnic stratification in labour process, have reduced Kurdishness to the identity by attributing an informal nature to it. This has become one of the main signs and indicators of Kurdish identity in İstanbul which is a metropol city. The study in the sample of Beyoğlu, İstanbul has focused on how the domination over the identity has been experienced in daily life, particularly in labour process and how these experiences have affected the state of Kurdishness in urban space.

In the study, it has been observed that housing in Tarlabaşı as an important spatial resort to reproduce labour for Kurdish labour force migrated to İstanbul after 2000. There is a relational connection between housing in Tarlabaşı and working in Beyoğlu which have been intertwined and become the reason of each other. The relationship between housing and working demonstrates the function of spatial differentiation in the reproduction of labour. 
 
Under the circumstances of the city in which the state of Kurdishness has been experienced as a whole, the production relations requiring housing in Tarlabaşı and working in Beyoğlu have assigned Kurdish identity a class-related quality. It has been observed that the participants, when it is asked to identify themselves,  perceive it as not only related to peremptory codes of ethnic domination but also class-related positions. However, it has been also discovered that they have been evaluated their suppression as a function of the state of Kurdishness and interpreted their objective positions according to this evaluation.