Anadolu sahası Türk halk hikayelerinde mitolojik unsurlar
The mythological elements in anatolian field of Turkish folk tales
Yazar: EMİNE AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ÖCAL OĞUZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
insanlığın ilk zamanlarında oluşan mitler, kendi içinde birtakımdeğişikliklere uğrayarak günümüze kadar gelebilmişlerdir. Mitlerin günümüzetaşınmasında önemli bir yeri olan ve hala da yaşamasını sağlayan halkanlatılarıdır. Mitler, halk anlatıları içinde genellikle simgeler şeklindebulunmakta, bu şekilde varlığını sürdürmektedir. Hemen hemen her anlatıtürünün içinde mitik unsurlara rastlamak mümkündür. Bu anlatılardan biri dehalk hikâyeleridir.Bu tezde, Anadolu sahası halk hikâyelerinde mitolojik unsurların yerive önemi üzerine bir çalışma yapılmıştır. Bunun için mitoloji üzerine yapılançalışmalar göz önüne alınarak halk hikâyeleri incelenmiş; halk hikâyelerindetespit edilen birçok unsurun mitolojideki karşılığı örnekler verilerek tespitedilmiştir.Tez dört bölüm altında incelenmiştir. lk bölümde, hikâyelerdeolağanüstü özellikleri bulunan kahramanlara yer verilmiş; bu kahramanlarınmitolojide karşılıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. kinci bölümde, hikâyelerdegeçen tabiat unsurlarından ağaç, su, dağ ve mağara üzerinde durulmuştur.Bu unsurların mitolojideki görünümleri değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümdeise ilk iki bölüm haricinde, hikâyelerde geçen diğer olağanüstü unsurlara yerverilmiştir. Burada ölüp dirilme, ruh-can ve kut anlayışı, kıyafet değiştirme, vegelecekten haber verme; mitolojideki görünümüyle ilişkilendirilmeyeçalışılmıştır. Son bölümde ise, mitolojide geçen sayılar ve renklerinhikâyelere yansımaları üzerine bir inceleme yapılmıştır.Yapılan bu çalışma sonucunda, halk hikâyelerinde zengin bir mitolojivarlığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Myths that are created during the early times of mankind are extant byundergoing some changes within themselves. Folk tales play an importantrole for myths to be present today and still it is the folk tales that keep themyths alive. Generally myths exist in folk tales as symbols and carries theirexistence in this way. Almost in every narration there are some elementsfrom the myths. One of these narrations are folk tales.In this thesis the importance and the place of mythological elementsin Anatolian field of folk tales is studied. For this reason considering theother studies on mythology, folk tales are studied. The counter parts of manyelements in mythology, which are present in folk tales, have been stated withnecessary examples.This thesis consists of four main parts. First part includes thesupernatural heroes in the tales and the equivalences of those heroes in themyths are tried to find out. In the second part natural elements like trees,water, mountains and caves are examined. The appearance of theseelements in the myths are estimated. In the third part rather than the first twoparts the other supernatural subjects in the folk tales are taken place. In thispart; resurrection, concepts of life-soul and crown, change of clothes andthose who report from future are tried to be associated with their counterparts in mythology. The last part is the study of effects of numbers andcolors that are stated in mythology on folk tales.As a consequence of this research a rich mythological existencefound in folk tales.