Çeviribilim uygulamaları açısından Anna Karenina romanının Rusçadan Türkçe'ye yapılan çevirilerinin analizi
Analysis of translations of Anna Karenina novel from Russian into Turkish in terms of translation studies
Yazar: MELİHA OSKAY GÖKALP
Danışman: PROF. DR. AYLA KAŞOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Anna Karenina = Anna Karenina ; Roman = Novel ; Rusça = Russian ; Tolstoy, Lev Nikolayeviç = Tolstoy, Lev Nikolayeviç ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Farklı dillerin ortaya çıkışını simgeleyen "Babil Kulesi" öyküsü ve yazının bulunması çeviri tarhinin başlangıcını oluşturur. Antik Çağ'da Romalılar dönemi, çeviri faaliyetlerinin başladığı dönem olarak kabul edilir. Çeviri, tarihsel süreçte çeşitli kuramsal yaklaşımlarla uzun bir yol katettikten sonra bilim dalı olma özelliğine kavuşur. İlk başta çeviri, dilbilimin çatısı altında varlığını sürdürür. 20. yüzyılın ikinci yarısında ise James S. Holmes'un "The Name and Nature of Translation Studies" adlı makalesiyle birlikte genç bilim dalının adı duyulmaya başlar. Çalışmamıza temel oluşturması açısından dünya çapında uygulamaya yönelik kuramsal ve betimleyici yaklaşımlarla gelişmekte olan genç bilim dalı çeviribilimin tarihsel sürecine değinilecektir. Ayrıca, kültürel alışverişin en önemli unsurlarından biri olan yazın çevirisi kapsamında L. N. Tolstoy'un "Anna Karenina" adlı eseri 6 farklı çevirmenin yorumuyla değerlendirilecektir. Ayşe Hacıhasanoğlu, Leyla Şener, Ergin Altay, Hasan Ali Ediz, Rasin Tınaz, Zarina Yıldırım gibi çevirmenler tarafından Rusça aslından çevrilen Tolstoy'un "Anna Karenina" eseri, çeviribilim uygulamaları kapsamında orijinal eserle karşılaştırmalı incelemesi yapılacak ve yapılan çevirilerdeki ortak sorunlar üzerinde durulacaktır. Yazın çevirisinde iki önemli unsur; biçim ve içerik eşdeğerliğinin çeviri sürecinde çevirmenlerin aldıkları kararlar ve uyguladığı stratejiler doğrultusunda ne yönde etkilendiği saptanmaya çalışılacaktır. Bu çalışmadaki amaç, çeviriyi iyi-kötü şeklinde yargılamak değil,  sunduğumuz alternatif çevirilerle nitelikli bir yazın çevirisinin oluşumuna katkı sağlamak ve birden fazla çevirisi yapılan eserlerin değerlendirilmesine üst bakış açısı kazandırmaktır.

Abstract:
The story "Tower of Babylon" – which symbolizes the emergence of different languages – and the invention of writing both mark the start of translation history. The Roman period in the Ancient Age is regarded as the beginning of translation efforts. Translation became a discipline after having gained ground through certain theoretical approaches in the historical process. In the beginning, translation existed under linguistics. But in the second half of the 20th century, the young discipline began to make a name for itself thanks to the article "The Name and Nature of Translation Studies" by James S. Holmes. Drawing upon the historical process of translation studies – a discipline still young but developing through theoretical and descriptive approaches, this paper examines six different translations of L. N. Tolstoy's novel, Anna Karenina, in Turkish by the translators Ayşe Hacıhasanoğlu, Leyla Şener, Ergin Altay, Hasan Ali Ediz, Rasin Tınaz and Zarina Yıldırım. The following study provides a comparative analysis of the translations with the original Russian copy and elaborates on common problems in the translations, within the framework of literary translation and translation studies. The paper explores how equivalence in form and content – which are two major elements of literary translation – affected the translators' decisions and strategies during the process of translation. The aim of this study is not to judge the translations as good or bad but to contribute to the making of a qualified literary translation via alternative translations, and to provide and overall point of view in evaluation of literary works that have more than one translated version.