Kütahya ve Balıkesir (Bandırma) illerinden toplanan Amaranthus retroflexus L. tohumlarının çimlenme davranışları.
Germination behaviour of seeds of Amaranthus retroflexus L. collected from Kütahya and Balıkesir (Bandırma)
Yazar: SAVAŞ KINAY
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ÖLÇER FOOTITT
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada A. retroflexus tohumlarının çimlenme davranışları araştırılmıştır. Olgun tohumlar, Türkiye' nin Ege ve Marmara bölgeleri içinde yer alan Kütahya (2011 ve 2012) ve Bandırma' da (2012) doğal olarak yetişen popülasyonlardan toplanmıştır. Tohumların dormansi ve çimlenme potansiyelleri H2O, KNO3, GA3 içeren ortamlarda, daimi karanlık ve aydınlık koşullarda, dört sabit sıcaklık derecesinde (25, 30, 35 ve 40 °C) test edilmiştir. 
Dormant olmayan tohumlar ışık hassasiyetini kaybederek hem karanlık hem de aydınlık ortamda çimlenmiştir. Karanlıkta çimlenme, sıcaklığın 25 °C den 35 °C çıkarılması ile artmış ve maksimum çimlenme 35- 40 °C de olmuştur. Daimi ışık altında, tohumlar uygulanan tüm sıcaklıklarda yaklaşık % 100 çimlenmiştir. Kütahya' dan toplanan dormant tohumlar, karanlıkta test edilen hiçbir sıcaklıkta çimlenmemiştir. Daimi ışık altında tohumlar 25, 30 ve 40 °C de çimlenmemiş, fakat 35 °C de % 97 oranında çimlenmiştir. Benzer şekilde Bandırma' dan toplanan tohumlar, karanlık ortamda 25 ve 30  °C çimlenmemiş, 35 ve 40 °C de ise maksimum %20- 30 çimlenme gerçekleşmiştir. Bununla beraber, daimi ışık altında sıcaklığın 25 °C den 40 °C ye artırılması çimlenmeyi artırmış ve maksimum çimlenme %85 ile 35 °C de görülmüştür. 
Sonuçlar dormant olmayan tohumların ışıkta geniş bir sıcaklık aralığında çimlendiğini ve yüksek sıcaklıklarda karanlıkta da çimlenmenin olduğunu göstermiştir. Taze, dormant tohumlar, dormansilerinin ortadan kalkması için hem ışık hem de yüksek sıcaklığa (35 °C) ihtiyaç duymaktadır. Kütahya ve Bandırma' dan toplanan tohumların dormansi seviyeleri karşılaştırıldığında, Kütahya' da doğal olarak yetişen popülasyonlardan toplanan tohumların Bandırma' dan toplananlara göre daha dormant olduğu bulunmuştur. Bu farklılık iki bölge arasındaki yükseklik ve sıcaklık farkına bağlanabilir. Kütahya (969 m), Bandırma' ya (63 m) göre daha yüksek bir konumda yer almaktadır ve Kütahya' daki ortalama aylık hava sıcaklığı Balıkesir-Bandırma' ya göre daha düşüktür. Bu da A. retroflexus' da tohum dormansisinin ana bitkinin maruz kaldığı sıcaklıktan etkilendiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Amaranthus spp, dormansi, kırmızı köklü tilki kuyruğu.

Abstract:
The germination behaviour of seeds of A. retroflexus was investigated. Mature seeds were collected from naturally occuring populations in Kütahya (2011 and 2012) and Bandırma (2012) in the Aegean and Marmara regions of Turkey. Seeds dormancy and germination potential wastested on H2O, GA3 and NO3, in continuous darkness and light conditions at four constant temperatures (25, 30, 35 and 40 °C). 
Non dormant seeds lost their light sensitivity and germinated in both light and dark. Dark germination increased with temperature from 25 to 35 °C and maximum germination occurred at 35-40 °C. In continious light, seeds germinated almost 100 % at all temperatures applied. Dormant seeds from Kütahya did not germinate in the darkness at any temperature tested. In continious light, seeds did not germinate at 25, 30 and 40 °C, but germinated to 97% at 35 °C. Similarly, seeds from Bandırma did not germinate at 25 and 30°C, with a maximum germination of 20-30% achieved at 35 and 40 °C in darkness. However in continious light, germination increased with temperature from 25 to 40 °C, with a maximum germination of 85% at 35 °C. 
The results indicated that nondormant seeds germinate in the light over a widerange of temperatures with dark germination occurings at high temperatures. Fresh dormant seeds requires both light and high temperature (35 °C) to release their dormancy. When dormancy levels of seeds collected from Kütahya and Bandırma are compared seeds colected from naturally occuring populations in Kütahya were more dormant than those from Bandırma. This difference can be attiributed to differences in altitude and temperature between two locaties. Kütahya (969 m) is situated at a higher altitude than Bandırma (63 m) and the average monthly air temperature is lower than Balıkesir- Bandırma. This indicates that seed dormancy in A. retroflexus is influenced by the temperature experianced by the mother plant. 
Keywords: Amaranth spp, dormancy, redroot pigweed.