Antakya aktarlarında satılan bazı bitkisel çayların ağır metal içerikleri yönünden incelenmesi
Determination of heavy metal contents of some herbal teas sold in herbalists in Antakya
Yazar: HACI SEFA TERCAN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AYANOĞLU
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Bitkisel çaylar = Herbal teas

Özet:
Bu çalışma, Antakya'da tüketilen bitki çaylarının bazı ağır metal içeriklerinin belirlenmesi amacıyla 2011 – 2013 yılları arasında yürütülmüştür. Çalışmada, aktarlarda en fazla satışı yapılan ve yörede en fazla kullanılan bitkisel çaylar olarak adaçayı (Salvia aramiensis L.), biberiye (Rosmarinus officinalis L.), hibiskus (Hibiscus sabdariffa L.), ıhlamur (Tilia argentea Desf.), sinameki (Cassia angustifolia Vahl.), yeşil çay (Camellia sinensis L.) ve zahter (Thymbra spicata L.) belirlenmiştir. Bu bitkisel çay örneklerinde rutubet (%), toplam kül (%), suda çözünen kül (%), asitte çözünmeyen kül (%), ham selüloz (%) oranlarının belirlenmiş ve bitkisel çay örneklerinin ağır metal (Al, Zn, Cu, Fe, Cd, Pb) içerikleri araştırılmıştır. 
Yedi bitkisel çayda onikişer farklı örnekle yapılan analizlerde ortalama rutubet oranı en düşük sinamekide (% 5.49), en yüksek hibiskusda (% 7.39); toplam kül oranı ise en düşük yeşil çayda (% 4.86), en yüksek adaçayı (% 7.42) ve biberiyede (% 7.53) elde edilmiştir. Suda çözünen kül değerleri en düşük yeşil çay (% 2.72) ve en yüksek sinamekiden (% 8.16) elde edilmiştir. Asitte çözünmeyen kül oranı değerleri en düşük yeşil çay (% 0.35) ve ıhlamurda (% 0.37) elde edilirken en yüksek hibiskus (% 1.02)  örneklerinden elde edilmiştir. En düşük ham selüloz oranı % 26.76 ile ıhlamur bitkisinde elde edilirken en yüksek değerler % 31.65 ile biberiye bitkisinde gerçekleşmiştir.
Denemede tespit edilen en düşük ve en yüksek ağır metal değerleri; Al için 1.00 ppm (ıhlamur) – 19.42 ppm (yeşil çay), Cu için 0.16 ppm (sinameki) – 0.29 (yeşilçay), Zn için 0.40 ppm (sinameki)- 0.87 ppm (adaçayı), Fe için 1.39 ppm (ıhlamur) – 5.05 ppm (adaçayı) bulunmuştur. Kadmiyum (Cd), tüm örneklerde 0,10 ppm ile 0,11 ppm arasında tespit edilmiştir.  Denemede en yüksek kurşun içerikleri ortalama 0.06 ppm ile adaçayı ve biberiye örneklerinde elde edilmiştir. Yeşil çay örneklerinde ise hemen hemen hiç kurşun bulunmamıştır.

Anahtar Kelimler: Bitkisel çay, ağır metal, Antakya

Abstract:
This study was conducted in order to determine heavy metal contents of herbal tea samples consumed in Antakya between the years of 2011 and 2013. In this study, it was determined that sage (Salvia aramiensis L.), rosemary (Rosmarinus officinalis L.), hibiscus (Hibiscus sabdariffa L.), linden (Tilia argentea Desf.), senna (Cassia angustifolia Vahl.), green tea (Camellia sinensis L.) and zahter (Thymbra spicata L.) are the top selling and locally most widely used herbal teas. In this herbal tea samples, humidity (%), total ash (%), water soluble ash (%), acid insoluble ash (%), crude fiber (%) rates were determined and heavy metals (Al, Zn, Cu, Fe , Cd, Pb) content of herbal tea samples were investigated.
Seven herbal tea with 12 replicates were analized and the lowest average moisture content were obtained from senna (5.49%) and the highest value in hibiscus (7.39%) while the lowest total ash content were found in green tea (4.86%) and the highest value in sage (7.42%) and rosemary (7.53%).
The lowest and the highest heavy metals values in the experiment; for Al 1.00 ppm (linden) - 19.42 ppm (gren tea), for Cu 0.16 ppm (sena)-0.29 (gren tea), for Zn 0.40 ppm (sena) – 0.87 ppm (sage), for Fe 1.39 ppm (linnen) – 5.05 ppm (sage) were found. Cadmium (Cd) was determined between 0.10 ppm and 0.11 ppm in all samples. In the experiment the highest average lead content were obtained from sage and rosemary with 0.06 ppm. Barely no lead was found in the samples of green tea .

Keywords: Herbal tea, heavy metals, Antakya