Roma Hukuku'nda iniuria ve Türk Hukuku'nda kişilik haklarının korunması
Iniuria in Roman law and the protection of individual rights in Turkish law
Yazar: ASLI DEMİRKALP
Danışman: DOÇ. DR. EŞREF KÜÇÜK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hakaret suçu = Criminal libel ; Iniuria = Iniuria ; Kişilik hakkı = Personality right ; Roma hukuku = Roman law ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; Türk hukuku = Turkish law ; Ölenin hatırasına hakaret suçu = Insulting the memory of the deceased

Özet:
Hukuk düzeni insanların birbirleriyle olan hak ve yükümlülüklerini belirlerken bir yandan da sahip olduğu hak ve özgürlükleri korumaktadır. İnsanlar, hukukun hakları koruyan bu kurallarına uymakla beraber, kendi hak ve özgürlüklerinin korunmasını talep etme hakkına da sahiptir. Kişiliğe ait hak ve değerler kişilik haklarını oluşturan ve çeşitli şekillerde korumaya alınmış olan haklardır. Kişilik hakları tarih boyunca değişime uğramıştır. Bu çalışmada kişilik haklarının Roma Hukuku'ndan günümüze gelişimi incelenmiş olup aynı zamanda ölen kişinin hatırasına hakaret suçunun tarihsel gelişimi ve günümüz ceza hukukuna yansıması değerlendirilmiştir.
Roma Hukuku'nda kişilerin maddi ve manevi varlıklarına karşı gerçekleştirilen tecavüzleri kapsayan iniuria, ius civile'nin tanımış olduğu bir delictum (haksız fiil) türüdür. Iniuria, zaman içinde pek çok değişikliğe uğrayarak kişinin manevi haklarını da içine alarak kapsamı oldukça geniş bir hale gelmiştir. Iniuria hem Roma Hukuku'nda hem modern hukukta oldukça önemli bir konumdadır.
Çalışmanın birinci bölümünde, Roma Hukuku'nda kişi kavramı ve hak ehliyeti açıklanmış, akabinde Roma Hukuku'da iniuria'nın yeri ve tarihsel gelişim süreci incelenmiştir. Roma Hukuku'nda kişilik haklarının korunma yolları tasniflenmiş ve ölüye karşı işlenen iniuria değerlendirilmiştir. İkinci bölümde iniuria, Türk Hukuku bakımından incelenmiş, Medeni Hukuk ve Ceza Hukuku kapsamında kişilik haklarının korunma yolları açıklanmış ve Roma Hukuku'nda temeli atılmış olan "ölene karşı işlenen iniuria'nın" günümüz hukuku kapsamında kanunlaştırılan "ölenin hatırasına hakaret suçu" değerlendirilmiştir.

Abstract:
While the legal order determines the rights and obligations of people with each other, it also protects the rights and freedoms they have. People have the right to demand the protection of their rights and freedoms, as well as these rules that protect the rights by law. Rights and values belonging to individuals are rights that constitute individual rights and are protected in various ways. Individual rights have evolved throughout history. In this study, the development of individual rights from Roman Law to the present day has been examined, and also the historical development of the crime of insulting the memory of the deceased and its reflection on today's criminal law is evaluated.
iniuria is a type of delictum (tort) recognized by the ius civile, which includes violation of the corporeal and spiritual entity of individuals in Roman Law. iniuria has undergone many changes over time, and its scope has become quite wide by including the moral rights of individuals. iniuria has a very important position in both Roman Law and modern law.
In the first part of the study, the concepts of person and legal capacity in Roman Law was explained, and then the place and historical development process of iniuria in Roman Law was examined. The ways of protecting individual rights in Roman Law have been classified and iniuria committed against the deceased has been evaluated. In the second part, iniuria is examined in terms of Turkish Law, the ways of protecting individual rights within the scope of Civil Law and Criminal Law are explained and the "iniuria committed against the deceased", whose foundation was laid in Roman Law and which is the origin of "the crime of insulting the memory of the deceased", which is enacted within the scope of today, is evaluated.