Çocuk merkezli uygulamalar için öğretmen destek programının okul öncesi öğretmenlerin uygulamalarına yansımasına ilişkin bir eylem araştırması
An action research on the reflection of the teacher support program for child-centered practices on preschool teachers' practices
Yazar: SEDA ESKİDEMİR MERAL
Danışman: PROF. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Öğretmen desteği = Teacher support ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırma, Çocuk Merkezli Uygulamalar için Öğretmen Destek Programı'nın okul öncesi öğretmenlerinin çocuk merkezli uygulamalarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.  Bu temel amaç doğrultusunda öğretmenlerin çocuk merkezli eğitimle ilgili görüşleri ile çocuk merkezli eğitimi planlama ve uygulama ile ilgili ihtiyaçlarının belirlenmesi de hedeflenmiştir. Araştırma karma yöntem eylem araştırması deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada üç ayrı çalışma grubu bulunmaktadır. Çalışma grubu I,  Antalya ili Konyaaltı, Kepez ve Muratpaşa ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 7 anaokulu ve 6 anasınıfında olmak üzere 13 farklı okulda görev yapmakta olan 100 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışma grubu II, Çalışma grubu I'deki çocuk merkezli eğitimi uygulama ile ilgili problem yaşadığını, desteğe ihtiyaç duyduğunu ve eğitime katılmayı istediğini ifade eden öğretmenler arasından konuya ilişkin daha detaylı ve derinlemesine bilgi almak amacıyla seçilen 22 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışma grubu III, Konyaaltı ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız bir anaokulunda görev yapan ve eğitim programına katılmaya gönüllü olduğunu ifade eden 8 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Genel Bilgi Formu, Görüşme Formu-1, Görüşme Formu-2, Görüşme Formu-3, Program Değerlendirme Formu ve Çocuk Merkezli Eğitim Gözlem Formu aracılığıyla toplanmıştır. Görüşme formlarından elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Çocuk Merkezli Eğitim Gözlem Formundan elde edilen verilerin analizi için tekrarlayan ölçümler için ANOVA ve Friedman iki yönlü ANOVA kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin çocuk merkezli eğitim hakkında bilgi düzeylerinin iyi olduğu ancak uygulama konusunda problem yaşadıkları ve desteğe ihtiyaç duydukları bulunmuştur. Öğretmenlerin en çok; çocukların bireysel farklılıkları/ ilgi alanlarının farklı olmasından, sınıf mevcudunun fazla olmasından, sınıfın küçük olmasından/uygun olmamasından ve malzeme/materyal eksikliğinden dolayı çocuk merkezli eğitimi uygulamada problem yaşadıklarını ifade ettikleri görülmüştür. Öğretmenlerin en çok eğitim,  fiziki ortam/materyal ve personel desteği almak istedikleri belirlenmiştir. Yapılan gözlemler ve görüşmelerden elde edilen bulgular sonucunda 12 hafta boyunca uygulanan Çocuk Merkezli Uygulamalar için Öğretmen Destek Programı'nın okul öncesi öğretmenlerinin çocuk merkezli uygulamalarını olumlu etkilediği bulunmuştur. Programın en çok çocuk katılımına, eğitim ortamının düzenlenmesine, davranış yönetimine, etkinliklerin planlaması ve uygulanmasına katkı sağladığı görülmüştür. Uygulamadan 4 hafta sonra yapılan izleme ölçümlerinde de programın etkisinin devam ettiği bulunmuştur. Öğretmenler programı; öğrenme merkezlerini düzenleyerek, ödül ceza ve övgüye yer vermeyerek, çocukları günü planlama, uygulama, değerlendirme ve sınıfı düzenlemeye dahil ederek uygulamaya geçirdiklerini ifade etmişlerdir. Öğretmenler programın kendilerine, yetişkin denetimini azaltmada, çocuklara söz hakkı vermede, bilgilerini yenilemede katkı sağladığını ifade ederken; sınıflarındaki çocukların da program sonrasında öz güvenlerinin ve içsel motivasyonlarının arttığını, daha bağımsız olduklarını, okula daha severek geldiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenlerin tamamı programla ilgili olumlu görüş bildirerek programın beklentilerini karşıladığını, programı keyifli bulduklarını, programın uygulamalı ve detaylı bir içeriğe sahip olduğunu ifade etmişlerdir.

Abstract:
The research was conducted to examine the effect of the Teacher Support Program for Child-Centered Practices on the child-centered practices of preschool teachers. In line with this main purpose, it is also aimed to determine the opinions of teachers about child-centered education and their needs regarding child-centered education planning and implementation. The research was carried out in the mixed method action research pattern. There are three separate study groups in the study. Study group I consists of 100 pre-school teachers working in 13 different schools, including 7 independent kindergartens and 6 kindergartens affiliated to the Ministry of National Education, in Konyaaltı, Kepez and Muratpaşa districts of Antalya province. Study group II consists of 22 pre-school teachers selected in order to get more detailed and in-depth information on the subject among the teachers in Study group I, who stated that they had problems with the implementation of child-centered education, needed support and wanted to participate in the education. Study group III consists of 8 pre-school teachers working in an independent kindergarten affiliated to the Ministry of National Education in Konyaaltı district and expressing their willingness to participate in the education program. The data of the research were collected through General Information Form, Interview Form-1, Interview Form-2, Interview Form-3, Program Evaluation Form and Child-Centered Education Observation Form. The data obtained from the interview forms were analyzed with the content analysis method. For the analysis of the data obtained from the Child-Centered Education Observation Form, ANOVA for repeated measures and Friedman two-way ANOVA were used. As a result of the research, it was found that the teachers' knowledge level about child-centered education was good, but they had problems in practice and needed support. It was seen that the teachers mostly stated that they had problems in applying child-centered education due to the individual differences/interests of the children, the crowded classes, the small/inappropriateness of the class, and the lack of materials/equipments. It has been determined that teachers mostly want to receive education, physical environment/material and personnel support. As a result of the findings obtained from the observations and interviews, it was found that the Teacher Support Program for Child-Centered Practices, which was implemented for 12 weeks, positively affected the child-centered practices of preschool teachers. It has been observed that the program mostly contributes to the participation of children, organization of the educational environment, behavior management, planning and implementation of activities. It was found that the effect of the program continued in the follow-up measurements made 4 weeks after the application. Teachers stated that they put into the program by organizing learning centers, avoiding rewards, punishments and praise, and involving children in planning the day, applying, evaluating and organizing the classroom. While teachers stated that the program contributed to reducing adult supervision, giving children a voice and renewing their knowledge; they also indicated that the self-confidence and intrinsic motivation of the children increased after the program, they became more independent, and they came to school more willingly. All of the teachers expressed positive opinions about the program and stated that the it met their expectations, that they found the program enjoyable, and that it had a practical and detailed content.