Üniversite öğrencileri örnekleminde iman gelişimi ve dinsel fundamentalizm arasındaki ilişkiler üzerine bir çalışma
A study on the relationships between faith development and religious fundamentalism in a sample of university students
Yazar: ABDULVAHİD SEZEN
Danışman: PROF. DR. RECEP YAPAREL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Psychology of religion ; Fundamentalizm = Fundamentalism

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öncelikle İman Gelişimi (İG) ile Dinsel Fundamentalizm (DF) değişkenleri arasındaki ilişkiyi, daha sonra da aynı değişkenlerin bazı demografik değişkenlerle (yaş, cinsiyet, sınıf, sosyo-ekonomik düzey (SED), öğrenim alanının türü gibi) olan ilişkilerini incelemektir.Bu çalışmanın örneklemini, DEÜ'ne bağlı İlahiyat Fakültesi'nin İlahiyat ve DKAB bölümleri ve Eğitim Fakültesi'nin Sınıf Öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören öğrencileri arasından tesadüfî yöntemle seçilmiş 411 kişi (erkek=167, kız=244) oluşturmaktadır. Deneklerin yaş ranjı, 17?30 olup, yaş ortalaması ise 21.34'dür.Veri toplama araçları olarak, Leak, Loucks ve Bowlin (1999) tarafından geliştirilen İman Gelişimi Ölçeği ile Altemeyer ve Hunsberger (2004)'in geliştirmiş olduğu Dinsel Fundamentalizm Ölçeği kullanılmıştır.Elde edilen bulgular, İG ile DF, yaş ve sınıf değişkenleri arasında p<.001 düzeyinde anlamlı bir ilişkinin olduğunu, ancak cinsiyet, öğrenim görülen bölüm ve SED değişkenleriyle anlamlı bir ilişkinin olmadığını göstermektedir. Öğrencilerin, sınıflar açısından İG ortalama puanları arasındaki farklılaşmayı saptamak için yapılan tek yönlü varyans analizi sonucunda, birinci sınıf ve dördüncü sınıflar arasında anlamlı farklılaşmanın olduğu (F(3.407)=3.737, p<.05) tespit edilmiştir.DF değişkenine bakıldığında, bu değişkenin öğrenim görülen bölüm ve sınıf değişkenleriyle p<.001 düzeyinde anlamlı bir korelasyona sahip olduğu bulunmuştur. Ancak, DF ile cinsiyet ve SED değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bölümler açısından DF ortalama puanları arasındaki farklılaşmayı saptamak için yapılan tek yönlü varyans analizi sonucunda, sınıf öğretmenliği bölümünün DF ortalama puanlarıyla, DKAB bölümünün ve İlahiyat Bölümünün DF ortalama puanları arasında anlamlı farklılaşmanın olduğu (F(2.408)=60.197, p<.001) tespit edilmiştir. Bunun dışında, öğrencilerin sınıflar açısından DF ortalama puanları arasındaki farklılaşmayı saptamak için yapılan tek yönlü varyans analizi sonucunda, birinci, üçüncü ve dördüncü sınıflardaki öğrencilerin DF ortalama puanları arasında anlamlı farklılaşmanın olduğu (F(3.407)=37.208, p<.001) tespit edilmiştir. Ayrıca ikinci sınıfların DF ortalama puanları ile dördüncü sınıfların DF ortalama puanları arasındaki fark da p<.01 düzeyinde anlamlı olarak saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: 1) İman Gelişimi Kuramı, 2) İman Gelişimi Evreleri, 3) James W. Fowler, 4) Dinsel Fundamentalizm

Abstract:
The aim of this study, first of all, is to examine the relationship between Faith Development (FD) and Religious Fundamentalism (RF); later, the relationships between the same variables and demografical variables such as age, gender, class, socio-economic status (SES) and education.The sampling group of study (411 students: 167 male, 244 female) are randomly selected from the pool of students who study at faculties of Dokuz Eylul University such as Divinity and Education Sciences. The age of samples range from 17 to 30 (mean age=21.34).Faith Development Scale, which is constructed and developed by Leak, Loucks and Bowlin and Religious Fundamentalism Scale, which is constructed and developed by Altemeyer and Hunsberger, are instruments which are used for gathering data.The results showed that, FD was correlated with RF, age and class variables at p<.001 significant level; but not correlated to the other variables such as gender, education and SES. As a result of the one-way analysis of variance which is carried out in order to determine the difference between FD avarage points from the point of students? classes, it is assigned that there is a significant difference between first and forth classes.As for the variable of RF, it has been found that it was significantly correlated with education and class variables at p<.001. However, but not correlated to the other variables such as gender and SES. As a result of the one-way analysis of variance which is carried out in order to determine the difference between RF avarage points from the point of students? education, it is assigned that there is a significant difference between the departments of DKAB and Ilahiyat. In addition, one-way analysis of variance which is carried out in order to determine the difference between RF avarage points from the point of students? classes, it is assigned that there is a significant difference between first, third and forth classes. However, it has been found that variance between the second class? RF avarage points and forth? avarage points at p<.01 significant level.Key Words: 1) Faith Development Theory, 2) Stages of Faith Development, 3)James W. Fowler, 4) Religious Fundamentalism