Türkiye yazılı basınında Yugoslavya savaşları ve savaş foto muhabirliği
The Yugoslav wars in the Turkish press and war photojournalism
Yazar: DEVRİM DENİZ EROL
Danışman: PROF. DR. FİLİZ TİRYAKİOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Dünyada gerçekleşen savaşların gazetelerdeki haber fotoğraflarıyla sunumu söz konusu olduğunda fotoğraf, fotoğrafı çeken foto muhabirlerinin dışına çıkmaktadır. Bu bağlamda söz konusu tez çalışması, Türkiye yazılı basını içinde yer alan Hürriyet, Sabah, Cumhuriyet, Türkiye ve Zaman gazetelerinin Yugoslavya savaşlarını haber fotoğraflarıyla nasıl sunduğuna odaklanmıştır. Gazetelerin seçiminde, gazetelerin farklı sahiplik ilişkilerine ve yayın politikalarına sahip olmaları göz önünde bulundurulmuştur. Çalışma, gazetelerin Yugoslavya savaşları içinde yer alan Slovenya, Hırvatistan, Bosna ve Kosova savaşlarına ait yayınladıkları fotoğraflar üzerinden gerçekleştirilmiş; fotoğraflar görsel içerik çözümlemesi ve göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Çalışmanın alt amacını ise Türkiye'de savaş foto muhabirliği olgusu oluşturmaktadır. Çalışmanın sonuçları gazetelerin kendilerini Bosna ve Kosova taraflarının yanında konumlandırdıkları yönündedir. Gazeteler, Yugoslavya savaşları içinde yer alan Bosna ve Kosova savaşlarını nicel anlamda ön plana çıkarmışlar; anlam kuruluşlarını da özellikle sivil Bosnalı ve Kosovalıların fotoğrafları üzerinden inşa etmişlerdir. Gazetelerin sunumunda Bosna ve Kosova bölgeleriyle Türkiye arasında yer alan tarihsel, kültürel ve dini ortaklıkların rol oynadığı söylenebilmektedir. Söz konusu sunum, Türkiye'nin savaşlar dönemindeki dış politikasıyla da örtüşmektedir. Bu ortaklıklar dışında gazetelerde yer alan farklı anlamlandırmalar, gazetelerin yayın politikalarıyla açıklanabilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Savaş fotoğrafı, savaş foto muhabirliği, Yugoslavya savaşları, görsel içerik analizi, göstergebilimsel analiz.

Abstract:
Photography goes beyond the authority of the photographer when the presentation of wars by news photography is concerned. In this vein, the present study focuses on the photography presentation of the Yugoslav wars in the Turkish press, with the examples of daily papers Hürriyet, Sabah, Cumhuriyet, Türkiye and Zaman. The papers were selected with regard to diverse ownership relations and publishing policies. The study is based on the photographs published in relation to the Slovenian, Croatian, Bosnian and Kosovo wars, which are all known as the Yugoslavia wars. The photographs were analyzed, using visual content analysis and semiotic analysis methods. The sub-objective of the study is to define the construction of the phenomenon of the war photojournalism in Turkey. The results of the study suggest that the newspapers took sides with Bosnia and Kosovo. In quantitative terms, the newspapers put more emphasis on Bosnia and Kosovo, both involved in the Yugoslav wars, and constructed meanings based mainly on the civilian Bosnia and Kosovo people. It may be concluded that the historical, cultural and religious associations between Turkey, and Bosnia and Kosovo played a role in the coverage of these news in newspapers. This coverage is also related to Turkey's foreign policy during those wars. Apart from these associations, the publishing policies of the newspapers explain their varying interpretations.

Keywords: War photography, war photojournalism, the Yugoslav wars, visual content analysis, semiotic analysis.