Acil serviste intravenöz kontrast madde verilerek görüntüleme yapılan hastalarda kontrast madde nefropatisi gelişim insidansı ve  risk faktörleri
Incidence and risk factors of contrast induced nephropathy development in patients imaging using intravenous contrast agent in emergency service
Yazar: OZAN ÖZELBAYKAL
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN KÖYLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Kontrast maddeler = Contrast media ; Radyografi = Radiography ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Amaç:Konya Eğitim ve Araştırma hastanesi acil servisine başvuran ve intravenöz (i.v)kontrast madde kullanılarak görüntüleme yapılan hastalarda, kontrast madde nefropatisi (KMN) insidansını ve risk faktörlerinin belirleyerek bu uygulamalar sonrası kontrast madde nefropatisigelişimi açısından riskli grupta olan hastaları saptamak.
Gereç ve yöntem: Ocak 2014 ile mayıs 2016 tarihleri arasında Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisine başvuran hastalardan intravenöz kontrast madde kullanılarak görüntülemesi yapılanlar hastane otomasyon sisteminden tarandı. Bu hastaların elektronik dosya bilgilerine ve bilgisayarlı tomografi görüntülemelerine hastane bilgi yönetim sisteminden ulaşılarak intravenöz kontrast madde verilen ve hastane içi herhangi bir servise yatırılan 18 yaş üstü hastalar çalışmamıza dahil edildi. Bu hastaların demografik, klinik ve laboratuar verileri, Mehran skorlamaları, tanıları, klinik sonlanmaları ve acil serviste ya da yatırıldığı serviste hastaya uygulanan profilaktik tedaviler çalışmacılar tarafından değerlendirildi. 
Bulgular : Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisine başvuran hastalardan 2753'üne i.v kontrastlı tomografi çekildiği tespit edildi. Tespit edilen bu vakaların  %15,5'i (n=426) çalışmaya dahil edildi. %85,5'i (n=2327)  ise çalışma dışı bırakıldı. 426 hastanın 34'ünde (% 8,0) i.v kontrast madde uygulamasını takiben nefropati geliştiğini tespit edildi. 75 yaş üstü olgularda KMN gelişimi açısından istatistiksel olarak anlamı ilişki saptandı (p<0.05). KMN gelişimi ile hipertansiyon  (p<0.05), diabetes mellitus (p<0.05), konjestif kalp yetmezliği (p<0.05), koroner arter hastalığı (p<0.05), anemi  (p<0.05), kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH) (p<0.05) ve atrial fibrilasyon (p<0.05) ile istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi. 100 ml ve üzeri kontrast madde uygulanan vakalarda KMN gelişimi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.05). Kreatinin düzeyi  > 1,2 mg/dl olan hastalarda KMN gelişim sıklığı istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p<0.05).Normotansif hastalar ile hipotansif olan hastalar arasında  KMN gelişimi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.05). Mehran skorlamasına göre yüksek riskli grupta olmanın KMN gelişimi açısından istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü ( p<0.05).KMN gelişen vakalarda yatış süresi ortalaması 10,1 ± 4,7 gün olduğu, KMN gelişmeyen vakalarda yatış süresinin 5,2 ± 2,7 gün olduğu tespit edildi. KMN gelişimi ile yatış süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edildi ( p<0.05). Mehran skorlaması ile yatış süresi arasında anlamlı ilişki tespit edildi (p<0.05). KMN gelişen 34 vakanın 5'inin (% 14,7) ex olduğu KMN gelişmeyen 392 vakanın ise 6'sının (%1,5) ex olduğu saptandı. KMN gelişen grupta gelişmeyenlere göre mortalite oranları anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.05).
Sonuç: Özgeçmişinde diabetes mellitus, hipertansiyon, konjestif kalp yetmezliği,koroner arter hastalığı, anemi ,atrial fibrilasyon, kronik obstruktif akciğer hastalığı olan,75 yaşın üstünde olan, bazal kreatinin düzeyi 1,2 mg/dl üzerinde olan , Mehran skorlamasına göre yüksek risk grubunda yer alan ve acil servise başvuru sırasında hipotansiyon saptanan hastalar KMN gelişimi için risk altındadır. Acil serviste kontrast madde uygulanan işlemlerde KMN gelişim sıklığı düşüktür. KMN gelişen hastaların hastanede yatış süreleri ve mortalite oranları daha yüksektir.
Anahtar kelimeler:
Kontrast madde, kontrast madde nefropatisi, acil servis

Abstract:
Objective :The aim of this study is to determine the frequency of contrast induced nephropathy (CIN) development , causes that facilitate the development of CIN and also identify the patients who are at risk for CIN, in patients imaging using intravenous contrast agent in Konya Education and Research Hospital Emergency Department.
Material and method:Patients imaging using intravenous contrast media in Konya Education and Research Hospital Emergency Department between January 2014 and May 2016 has been searched on electronical medical records system of our hospital. Patient files and CT scans have been found on automation system of our hospital. Patients over 18 years of age and patients  followed in the hospital for longer than 48 hours after imaging using intravenous contrast agent  were identified.Patients' demographic, clinic and laboratory datas , Mehran scores, diagnosis, prognosis and prophylactic treatment datas evaluated by researchers.
Results:We determined 2753 patients who are admitted to  Konya Education and Research Hospital Emergency Department and taken CT scan  with intravenous contrast media. 15.5% (n = 426) of the detected cases were included in the study. 85.5% (n = 2327) were excluded from the study. 34 of 426 patients (8.0%) were diagnosed with contrast induced nephropathy. A statistically significant relationship determined between patients older than  75 years and CIN (p<0.05). Statistically significant correlation determined between CIN and diabetes mellitus (p<0.05),hypertension (p<0.05),congestif heart failure                                           (p<0.05)  , coronary arterial disease (p<0.05) , anemia (p< 0.05) , atrial fibrilation (p<0.05)   and chronic obstructive pulmonary disease (p<0.05). Statistically significant difference determined between CIN and contrast media volume over 100 ml (p<0.05). Statistically significant correlation determined between CIN and patients with creatinine levels over 1,2 mg/dl (p<0.05). Statistically significant difference determined between normotensive patients and hypertensive patients (p<0.05). Statistically significant correlation determined between CIN and high risk group of Mehran scoring ( p<0.05).We determined that the mean duration of hospitalization was 10.1 ± 4.7 days in CIN positive group and 5.2 ± 2.7 days in CIN negative group.Statistically significant difference determined between CIN and duration of hospitalization ( p<0.05).Statistically significant difference determined between Mehran scoring and duration of hospitalization ( p<0.05). We determined 5 (% 14,7)  of 34 patients were death in CIN positive group and 6 (%1,5)  of 392 patients in CIN negative group. Statistically significant difference determined about mortality between CIN positive and negative groups (p<0.05).

Conclusion:Patients with diabetes mellitus, hypertension, congestive heart failure,coronary arterial disease, anemia ,atrial fibrilation, chronic obstructive pulmonary disease , older than 75 years, creatinine levels over 1,2 mg/dl,high risk groups in Mehran scoring and presence of hypotension during admission to the emergency department are at risk for CIN. The incidence of CIN development is low in procedures performed with contrast agent in emergency service.In CIN positive patients duration of hospitalization is longer and mortality rates are higher.
Key words :
Contrast agent, contrast induced nephropathy, emergency department