Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanlarının COVID-19 pandemisinde yaşanan etik sorunlar ile ilgili görüşlerinin değerlendirilmesi
The evaluation of infectious diseases and clinical microbiology specialists' perspectives on ethical problems in COVID-19 pandemica
Yazar: YASEMİN KOÇER TULGAR
Danışman: PROF. DR. MİNE ŞEHİRALTI
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: COVID 19 = COVID 19

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlarının pandemi sürecinde ortaya çıkan etik sorunlara ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ulaşılmış verilerin ortaya çıkabilecek benzer durumlarda etiğe uygun rehberlerin oluşturulması ve önerilere ulaşılması konusunda katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 
Yöntem: Bu çalışma kesitsel bir araştırmadır. Hazırlanmış olan anket formu, Google Formlar kullanılarak, katılımcılara, 11.03.2021- 03.06.21 tarihleri arasında çevrimiçi anket olarak sunulmuştur. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Dernekleri aracılığı ile e-posta olarak ve sosyal ağ uygulamaları aracılığı ile katılımcılara ulaşılmıştır. İki yönlü hipotezlerin test edilmesinde, istatistiksel anlamlılığın kabul edilmesi için p<0.05 değeri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza %75,9'u kadın,% 24,1'i erkek, yaş ortalaması 43,74±9,24 yıl olan toplam 232 uzman katıldı. Katılımcıların önemli bir kısmı (%91,7) sokağa çıkma yasağının etkili olması için tüm topluma uygulanması gerektiğini, yarısından fazlası bireyin özerkliğini sınırlayan bir uygulama olmadığını (%60,1)  ve kısıtlamalar yerine toplumun bilgilendirilerek kurallara uymasının mümkün olmayacağını (%55,8)  belirtmişti. HES kodu uygulamasını katılımcıların yarısından fazlası (%67,4) bireyin mahremiyetine aykırı bulmamış, önemli bir kısmı ise işyerlerinde (%78,3) ve toplu taşımalarda (%79,2) kullanılmasını toplum sağlığı için gerekli görmüştü. Uzmanların önemli bir kısmı (%94,8) gerçeği bilme hakkından dolayı halkın epidemiyolojik verileri bilmesini gerekli bulmuştu. Katılımcılarımızın yarısından fazlası (%67,0) pandemi döneminde sağlık çalışanlarına tedavi etme/bakım verme konusunda gönüllüğün esas alınmasını doğru bulmamıştı, önemli bir kısmı (%79,4) sağlık çalışanlarıyla pandemi döneminde yüksek riskleri içeren yeni bir sözleşme yapılması gerektiğini düşünmekteydi. Katılımcıların önemli bir kısmı kişisel koruyucu ekipman eksikliğinde (%89,3) veya sağlık çalışanı risk grubunda (%79,8) ise ve yarıdan fazlası bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri risk grubunda bulunuyorsa (%58,5) çalışanın bu konuda zorunlu tutulmaması gerektiğini düşünmekteydi. Pandemi sürecinde yoğun bakım ihtiyacı benzer olan hastalar arasında seçim yapılması gerektiğinde katılımcıların önemli bir kısmı sağlık çalışanlarına (%80,3), tedaviyle daha fazla kaliteli yaşam yılı kazanacak olan hastaya (%77,7), prognozu daha iyi olan hastaya (%75,9), yarıdan fazlası sağlık çalışanıyla temas sonrası hastalanan aile bireyine (%61,5), tedaviye hızlı yanıt verecek olan hastaya (%60,7) öncelik verilmesi gerektiğini düşünmekteydi. COVID-19 aşısının uygulanmasında katılımcıların tamamına yakını sağlık çalışanlarına (%98,7), önemli bir kısmı kronik hastalığı olanlara (%89,9), bakım evi gibi kalabalık ortamlarda yaşayanlara (%83,9), 65 yaş üstü (%78,0) sağlıklı bireylere öncelik vermişti. 
Sonuç: Çalışmamızda katılımcılarımızın toplumsal yararı ön planda tuttukları; geleneksel özerklik kavramından çok ilişkisel özerklik kavramını benimsedikleri; verdikleri kararlarda dayanışma, karşılıklılık ve araçsal değer kavramlarının etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaş, mesleki deneyim süresi, cinsiyet ve COVID-19 ile ilgili yaşanmış olumsuz durumlar gibi özellikler, katılımcıların incelemiş bulunduğumuz bazı konulardaki kararlarında etkili olmuştur.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, tıp etiği, adalet, özerklik

Abstract:
Objective: This study aims to explore the opinions considered regarding the ethical challenges by specialists in Infectious Diseases and Clinical Microbiology during the pandemic. These findings are anticipated to contribute to the development of ethical guidelines and recommendations for similar situations in the future.
Method: This study is a cross-sectional survey design. Data was collected through a semi-structured questionnaire, administered online via Google Forms. The survey was made available to participants between March 11, 2021, through June 3, 2021. Participants were reached via email through Infection Diseases and Clinical Microbiology Societies and through various social media platforms. Statistical significance was as p<0.05.
Results: A total of 232 specialists participated in our study, with 75.9% of  them  being female and 24.1% male, average age 43.7 years. A significant portion of the participants (91.7%) believe that a curfew be applied to the entire population for it to be effective. More than half expressed that such measures would not limit individuals autonomy (60.1%)  and that it would not be possible for society to comply with the rules by informing them instead of setting restrictions (55.8%). Regarding the "HES code" application, more than half of the participants (67.4%) did not find it to infringe on individuals' privacy, and a substantial number considered it necessary for public health, especially in workplaces (78.3%) and public transportation (79.2%). A considerable majority of specialists (94.8%) deemed it necessary for the public to have access to epidemiological data due to the right to know the truth. More than half of our participants (67.0%) did not agree with prioritizing voluntariness in providing treatment/care to healthcare workers during the pandemic. A significant proportion (79.4%) suggested the need for a new agreement that considers the increased risks faced by healthcare workers during the pandemic. A significant portion of the participants (89.3%) believed that if there was a shortage of personal protective equipment or if healthcare workers were in a high-risk group (79.8%), and were responsible for caring for family members in the high-risk group (58.5%), the employee should not be compelled in this regard.  During the pandemic, when the need for intensive care had to result in choosing between patients with similar requirements, a significant portion of the participants believed that priority should be given to healthcare workers (80.3%), patients who would gain more quality years of life through treatment (77.7%), and patients with a better prognosis (75.9%). More than half thought that priority should be given to family members who fell ill after contact with a healthcare worker (61.5%) and patients who would respond rapidly to treatment (60.7%). Nearly all participants prioritized healthcare workers (98.7%) in the administration of the COVID-19 vaccine, while a significant portion also prioritized those with chronic illnesses (89.9%), individuals living in crowded environments like nursing homes (83.9%), and those aged 65 and older (78.0).
Conclusions: The findings of our study demostrate that participants prioritize social benefit as their consideration. They tended to endorse the concept of relational autonomy over traditional autonomy, with their decisions strongly influenced by principles of solidarity, reciprocity, and instrumental value. Furthermore, the investigation reveals that factors such as age, years of professional experience, gender, and previous adverse experiences related to COVID-19 significantly impact their decisions on various issues.

Keywords: COVID-19; ethics,medical; justice; personal autonomy