Enerji vadeli işlem sözleşmeleri üzerinde bir inceleme: Rusya örneği
Energy futures contracts study: Case of Russia
Yazar: JANNAT TURDUMBAEVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERRA EREN SARIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji piyasası = Energy market ; Rusya = Russia ; Türevler = Derivatives ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Vadeli işlem sözleşmeleri = Future contracts

Özet:
Enerji sektöründe fiyatlar dünyanın hemen hemen bütün bölgelerinde devletler tarafından belirlenmektedir. Bu piyasada 1960'lı yıllardan itibaren kısıtlayıcı düzenlemeleri kaldırma ve serbestleştirme politikaları sonucu fiyat riski ile karşı karşıya kalınmıştır. Enerji piyasalarının maruz kaldığı fiyat riski bu piyasada faaliyet gösterenlerin riskten korunma ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Enerjinin yoğun olarak kullanıldığı işletmeler enerji arzındaki istikrarsızlık ve fiyatlardaki dalgalanmalar sebebiyle riskle karşılaşmaktadırlar. Sadece enerjiyi hammadde girdisi olarak kullanan firmalar değil aynı zamanda enerji üretimi ve satışı yapan firmalar da satış gelirlerinin belirsizliği nedeniyle riskle karşı karşıya kalmaktadırlar. Finansal piyasalarda yıllarıdır döviz ve faiz riskinden korunmak amaçlı kullanılan türev piyasalar enerji piyasalarında da kullanılmaya başlanmıştır.Günümüz ekonomilerinde, piyasa oyuncularının üzerinde durdukları en önemli etkenlerden bir tanesi de ?risk? faktörüdür. Vadeli işlem piyasasının ortaya çıkışı ise, risk unsurunu azaltmaktadır. Bu sebeple, bu piyasalar günümüzde hayli önem kazanmıştır. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde bu piyasalar ekonomide belirleyici etken olmuştur. Vadeli işlem piyasasının temel amacı; belirli bir vadede, belirli özelliklere sahip bir malın ya da ekonomik değerin fiyatını bugünden belirlemektir. Ekonomik değerin ya da malın fiyatının bugünden belirlenmesi fiyat riskini ortadan kaldırmaktadır. Firmaların çok sık kullandığı bu finansman tekniği, spekülasyona neden olduğu için yatırımcılar tarafından da ilgi ile takip edilmektedir.Türev piyasalarının yaygınlığı ülkelerin ve piyasaların gelişmişlik düzeyi ile doğru orantılıdır. Bu nedenle, daha çok gelişmiş ülkelerde yoğunlaşmış enerji borsalarının işlem hacimleri gün geçtikçe artmaya devam etmektedir. Enerji ürünlerinin işlem hacimlerinde yalnızca borsalarda değil tezgâh üstü piyasalarda da önemli artışlar yaşanmaktadır. Bu çalışmada enerji piyasaları yapısı, Rusya vadeli işlem piyasası ve bu piyasada uygun koşulların oluşmasıyla enerji riskinden korunmak için henüz yeni kullanılmaya başlayan enerji türevleri incelenmiştir.

Abstract:
while energy commodity prices determined by the governments almost all over the world, deregulation and liberalization on 1960?s makes energy market to face with the price risk. The energy price risk that energy markets have been exposed to is caused from the need for hedging risk faced by participants. Energy-intensive industrials are effected by the uncertainties because of the price fluctuations and instability of the energy supply. Not only firms who use energy as an input but also the energy producers and suppliers faced with risk because of the uncertainty of their revenues. More over the derivatives which have been used in financial markets for hedging price risk, currency and interest rate risk have begun to be used in energy markets.In today?s economies one of the most important factors which the market players concentrate is ?risk?. The main reason of the rise in the derivative operations market is the need for the elimination of the risk factor. That is why, nowadays, the great attention is paid to them. Especially in the United States these markets became the defining factor in the economy. The main objective of the derivative operations market is as following: to define the price of the economic value unit or of the product with specific characteristics in advance within its certain due period. The determination of the price of the product or of the economic value unit in advance, eliminated the hazardous outcomes of the price risk. This financial technique, which is widely used by the companies, is followed and watched closely by the investors.The widespread of the derivative markets is associated with the countries? and markets? development level. Therefore transaction volumes in energy exchanges are increasing in the developed countries. Contract volumes in energy markets have been increasing rapidly not only in exchange markets, but also in OTC Markets. In this thesis had been investigated energy markets structure, Russian Futures markets and energy derivatives, which had established not long ago.