Gıda sektöründe sürdürülebilir pazarlama uygulamalarının kullanımı üzerine bir araştırma
A research on the use of sustainable marketing applications in the food industry
Yazar: DİLAY DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ADANACIOĞLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Ekolojik dengede meydana gelen bozulmalar, hammadde kaynaklarının tükenmesi sürdürülebilirliğe olan ilginin gün geçtikçe artmasına neden olmaktadır. Sürdürülebilir sistemler geleceğe yönelik ekolojik dengenin korunması ve yaşamın devam etmesi açısından önemli bir gereklilik olarak görülmektedir.
Sosyal, çevresel ve ekonomik boyutlar ile ifade edilen sürdürülebilirliğe olan artan ilgi ve çeşitli firmaların kontrolsüz faaliyetleri sonucu ekosistemde oluşan zararlar, gıda firmalarının pazarlama, üretim, dağıtım, hammadde gibi aşamalarında sürdürülebilir yöntemleri seçmesini zorunlu hale getirmeye başlamıştır. Bu doğrultuda, firmaların ilgisi normal pazarlama yöntemlerinden daha farklı bir yaklaşım olan sürdürülebilir pazarlamaya yönelmektedir. Bu çalışmada 4 farklı gıda sektörünün sürdürülebilir pazarlama yönetim tercihleri, sürdürülebilir pazarlama hakkındaki görüşleri, sürdürülebilir pazarlamaya geçiş sırasında olası sorunların ne derece önemli oldukları ve sürdürülebilir pazarlamanın incelenen gıda alt dalları için olumlu etkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Bu kapsamda yapılan anket çalışması içecek (15 firma), zeytin ve zeytin ürünleri (15 firma), süt ve süt ürünleri (17 firma), çikolata ve şekerleme (18 firma) olmak üzere 4 farklı gıda alt sektöründen seçilen 66 adet firmayla ile gerçekleştirilmiştir. 
Çalışmanın ilk kısmında sürdürülebilirlik kavramı, sürdürülebilirlik ile ilgili bu zamana kadar yapılan çalışmalar, sürdürülebilir pazarlama stratejileri, bu konu ile ilgili yapılan çalışmalar ve gıda ürünlerinin pazarlanmasında sürdürülebilir pazarlama uygulamalarının kullanım durumu ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci kısmında ise, araştırma kapsamında çalışmaya katılan gıda firmalarının sürdürülebilir pazarlama uygulamalarını kullanım durumuna yönelik araştırma sonuçlarına yer verilmiştir. 
Araştırma bulgularına göre Türkiye'de faaliyet gösteren gıda firmalarının büyük çoğunluğunun sürdürülebilir pazarlama hakkında doğru bilgiye sahip olmadıkları, sürdürülebilir pazarlamanın beraberinde getirdiği maliyeti bir yük olarak gördükleri ve sürdürülebilir pazarlamaya geçişte tüketici tercihlerinin önemli bir etken olduğu tespit edilmiştir. Sürdürülebilir pazarlama boyutlarından sosyal boyut firmalar tarafından en az önemsenen, ekonomik boyut ise en çok önemsenen boyut olarak bulunmuştur. Genellikle firmalar çevresel yaklaşımlardan su tasarrufu ve geri dönüşüme en yüksek önemi verdiği görülürken, buna karşın yalnızca alanında öncü ve ihracat yönelik faaliyet gösteren firmalar karbon salınımının kontrolüne dikkat ettiği tespit edilmiştir.  Çalışmaya katılım gösteren firmaların genel sürdürülebilirlik indeksi 0-1 arasında 0.70 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuç değerlendirildiğinde firmaların sürdürülebilir oldukları söylenebilir.

Abstract:
The deterioration in the ecological balance and the depletion of raw material resources cause the interest in sustainability to increase with each passing day. Sustainable systems are seen as an important necessity in terms of preserving the ecological balance for the future and the continuation of life.
The increasing interest in sustainability expressed by social, environmental, and economic dimensions and the damages in the ecosystem due to the uncontrolled activities of various companies have started to make it necessary for food companies to choose sustainable methods in stages such as marketing, production, distribution, and raw materials. Accordingly, the interest of companies is directed towards sustainable marketing, which is an approach different from normal marketing methods. In this study, the sustainable marketing management preferences of 4 different food sectors, their views on sustainable marketing, the importance of the possible difficulties during the transition to sustainable marketing, and whether sustainable marketing has a positive effect on the food sub-branches examined. In this context, the survey was carried out with 66 companies selected from 4 different food sub-sectors: beverage (15 company), olive and olive products (15 company), milk and dairy products (17 company), chocolate, and confectionery (18 company).
In the first part of the study, the concept of sustainability, studies on sustainability, sustainable marketing strategies, studies on this subject and the use of sustainable marketing practices in marketing food products are discussed. In the second part of the study, the research results regarding the use of sustainable marketing practices of the food companies participating in the study are included.
According to the findings of the research, it has been determined that the majority of food companies operating in Turkey do not have accurate information about sustainable marketing, they consider the cost brought by sustainable marketing as a burden, and consumer preferences are an important factor in the transition to sustainable marketing. Among the sustainable marketing dimensions, the social dimension is considered the least important by the companies, while the economic dimension is the most important one. Generally, it has been determined that companies attach the highest importance to water saving and recycling from environmental approaches, whereas only companies that are pioneers and export-oriented companies pay attention to the control of carbon emissions. The overall sustainability index of the companies participating in the study is calculated as 0.70 between 0-1 which means food companies in this study are sustainable.