Bazı yeni ceviz çeşitlerinin alternatif tozlayıcılarının belirlenmesi
Determination of alternative pollinators of some new walnut varieties
Yazar: EBRU ŞERBETÇİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SÜTYEMEZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMA BOYACI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, cevizde verim ve kalite yönlerinden üstün özelliklere sahip bazı yeni ceviz çeşitlerinin tozlayıcı alternatiflerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada ana çeşitler olarak 'Diriliş, Bertiz Hilali, Ede, Helete Güneşi, İstiklal 100 ve Cerit Yıldızı çeşitleri kullanılmıştır. Seçilen bu çeşitlerden Ede ve Cerit Yıldızı'nın "Kısmi Homagami", Bertiz Hilali, Diriliş, Helete Güneşi ve İstiklal 100 "Protandri" çiçeklenme özelliğine sahip oldukları belirlenmiştir.
Çeşitlere göre, dişi çiçeklerde aktiflik süreleri, Diriliş ve Helete Güneşi çeşitlerinde 12 gün, Bertiz Hilali ve Ede çeşitlerinde 13 gün, İstiklal 100 çeşidinde 10 gün ve Cerit Yıldızı çeşidinde 11 günlük periyotta gerçekleşmiştir.
Araştırma kapsamında ana çeşitler için alternatif tozlayıcıların belirlenmesine yönelik olarak 298 genotipin çiçeklenme özellikleri belirlenmiştir. Bu genotipler içerisinde 37 genotipin alternatif tozlayıcı olarak kullanılabileceği belirlenmiştir.
Ana çeşitlerden, Diriliş için 20 genotipin, Bertiz Hilali ve Helete Güneşi için 17 genotipin, Ede için 22 genotipin, İstiklal 100 için 18 genotipin ve Cerit Yıldızı için 30 genotipin tozlayıcı olarak kullanılabileceği tespit edilmiştir.
Muhtemel tozlayıcı olarak belirlenen genotiplerden en fazla püskül yoğunluğuna (5 puan) 36, 47, 48, 69, 98, 102, 114, 123, 169, 174 ve MT-3 genotiplerin sahip olduğu belirlenmiştir.
Kalite ve verim bakımından üstün özelliklere sahip ana çeşitler için çok sayıda tozlayıcı alternatiflerin olması önemli avantajdır. Bu çeşitlerle bahçe tesisinde ana çeşit/tozlayıcı oranına dikkat edilerek birden fazla tozlayıcı kullanılma imkânının olması verimlilik yönünden önemlidir.

Abstract:
This study was carried out to determine pollinator alternatives of some new walnut varieties with superior properties in terms of yield and quality. In this research, 'Diriliş, Bertiz Hilali, Ede, Helete Güneşi, Istiklal 100 and Cerit Yıldızı cultivars were used as the main cultivars. It has been determined that Ede and Cerit Yıldızı, among these selected varieties, have "Partial Homagami", Bertiz Hilali, Diriliş, Helete Güneşi and Istiklal 100 "Protandri" flowering characteristics.
According to the cultivars, the activity period in female flowers was 12 days in Diriliş and Helete Güneşi cultivars, 13 days in Bertiz Hilali and Ede cultivars, 10 days in İstiklal 100 cultivar and 11 days in Cerit Yıldızı cultivar.
Within the scope of the research, flowering characteristics of 298 genotypes were determined in order to determine alternative pollinators for main varieties. It was determined that 37 genotypes among these genotypes could be used as alternative pollinators.
It has been determined that 20 genotypes for Diriliş, 17 genotypes for Bertiz Hilali and Helete Güneşi, 22 genotypes for Ede, 18 genotypes for Istiklal 100 and 30 genotypes for Cerit Yıldızı can be used as pollinators.
It was determined that 36, 47, 48, 69, 102, 114, 123, 169, 174 and MT-3 genotypes had the highest tassel density (5 points) among the genotypes determined as possible pollinators.
It is an important advantage to have many pollinator alternatives for the main varieties with superior characteristics in terms of quality and yield. The possible of using more than one pollinator by paying attention to the main variety/pollinator ratio in the garden facility with these varieties is important in terms of efficiency