Milli Mücadele dönemi edebiyatında edebi tenkit
Literary critism during the National Struggle period literature
Yazar: HACER GÜLŞEN
Danışman: PROF. DR. KÂZIM YETİŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eleştiri = Literary criticism ; Edebi eserler = Literary works ; Edebiyat = Literature ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Edebî tenkit, edebiyat ve sanat eserlerini inceleyerek bu eserler hakkında hüküm verme sanatıdır. Edebiyatın konusu içine giren her şey aynı zamanda tenkidin de konusu olur. Araştırma konumuz "Millî Mücadele Dönemi Edebiyatında Edebî TenW tir. Bu çalışmada 1918 yılından 1922 yılı sonuna kadar çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanmış makaleler incelenmiş, bu nedenle önce gazete ve dergiler taranmıştır. Makalelerin işlenmesi sonucunda çalışmamız dört bölümden oluştu, önce Fransızca "critique " ile tenkit kavramları üzerinde durularak bizde tenkidin "critique " sözcüğü karşılığı olarak kullanıldığı tarihî seyri içinde verildi. Batıda ve bizde tenkidin tarihî gelişiminden bahsedilerek araştırma konumuz olan Millî Mücadele döneminde teorik olarak tenkit ile devrin estetik ve sanat anlayışları üzerinde duruldu. Sonra dil ve edebiyat alanlarında tenkidin görünüşü verilerek, edebî türlerde tenkit türünün durumundan bahsedildi. Sonuç olarak denilebilir ki, Millî Mücadele döneminde tenkit alanında nazariyattan çok, pratiğe önem verilmiştir. Gerçek anlamda tenkidin kurulması ise Cumhuriyet döneminde başlar. Bu dönemi Cumhuriyet dönemi tenkidine bir geçiş devresi saymak daha doğru olacaktır. Zira Cumhuriyet döneminin sistematik tenkidi bu günlerin ürünüdür, örneğin Nurullah Ata ( Ataç ) gibi Cumhuriyet döneminin önemli tenkitçileri bu dönemde yetişir. Türkçülük akımının da etkisiyle millî ruhu bulmaya çalışan edebiyatçılarımız, gerçek manada tenkidin bir tür olarak kurulması ve yerleşmesi için çalışmışlar, bu konuda öncülük etmişlerdir.

Abstract:
Literary criticism is the art of examining literary texts and works of art and making judgments about them. Everything which is covered by literature is also covered by criticism. Our subject of research is "Literary criticism during the National Struggle Period Literature". The articles published in the newspapers and magazines from 1918 to the end of 1922 have been examined for this research. Therefore, firstly newspapers and magazines have been scanned. As a result of studying the articles, our research has been formed in four parts. Firstly, we focused on the French word "critique" and criticism concepts and explained that Turkish word tenkit "criticism" is used as its equivalent according to its historical progression. Mentioning the historical progression of criticism in the West and our country, we have theoretically focused on our subject of research "criticism" as well as aesthetic and art views of the period. Then, the images of criticism in the fields of language and literature have been given and the status of criticism in literary genres has been mentioned. As a result, we can conclude that practice was more important in criticism than theories during the National Struggle period. Criticism began to form in a real sense during the Republic Period. It will be quite right to regard this period as a transition to the Republic criticism. Because the systematic criticism of the Republic period is a product of this period. For example, important critics of Republic period such as Nurullah ATA (ATAÇ) are educated during this period. Our literary men who tried to find out the national spirit with the influence of the Turkish Nationalism Movement made efforts for the recognition and approval of criticism as a genre in a real sense and became the forerunners in this field.