Türkiye'de çevresel güvenlik bağlamında sürdürülebilir enerji politikaları
Sustainabile energy policies in the context of environmental security in Turkey
Yazar: ÖRGEN UĞURLU
Danışman: PROF.DR. NESRİN ALGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Enerji = Energy ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
ÖZETGelişmenin sürükleyici öğesi olan enerji, günümüzde giderek politika ileözdeşleşmektedir. Enerji politikalarının oluşturulması ve uygulanması sırasındasürdürülebilir olmaları ve sürdürülebilirliğin bir öğesi olan enerji güvenliğinisağlamaları da önemlidir. Ancak, enerji güvenliği kavramı, çevresel güvenliğiiçerecek şekilde genişletilmediği sürece enerji politikaları sürdürülebilirliğisağlamaktan uzak olacaklardır. Bu sorunsalın giderimi, her iki olgunun tek tek değil,bütünleşik olarak ele alınmalarıyla sağlanabilir.Enerji politikalarının sürdürülebilirliğine ve enerji güvenliğine ilişkin varolanalgılama, enerji arzının sürdürülebilirliği ve arzın güvenliği biçimindedir. Türkiye,arzın karşılanmasını fosil yakıtlar gibi yenilenemeyen ya da yenilenmesi uzun sürelergerektiren kaynaklara öncelik vererek gerçekleştirmektedir. Bu tutumla, gelecek onyıllar içinde büyük enerji krizleri, buna bağlı ekonomik krizler ve çevresel yıkımlarbeklenmelidir.Bu yıkımı önleyebilmek için, ülkenin enerji güvenliği kavramınıçevresel güvenliği içerecek şekilde geliştirmesi ve politikalarını bu yeni kavramçerçevesinde oluşturması gerekmektedir.Yenilenemeyen kaynaklara yapılan yatırımların ve hazırlanan projelerin nedenolacağı zorunlu göç, yok olan tarihsel ve kültürel doku, değişen ekosistemin halksağlığına, flora ve faunaya etkileri gibi sosyal ve çevresel sonuçları çevresel güvenliksorunudur ve ayrıca bir insan hakkı olarak çevre hakkı ihlali anlamına gelir.Bu çalışmada, Türkiye'nin enerji politikaları ve onu etkileyen öğeler tartışılırkeniçinde Türkiye'nin de yer aldığı uluslararası projeler irdelenmiştir. BunlardanTürkiye'nin hem enerji gereksinimini ve uluslararası ilişkilerini etkileyen, hem deçevresel tehditler içeren Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Projesi'nin, bölgesel ve küreselgüç tartışmalarının ve arayışlarının bir yansıması olarak petropolitika aracı olupolmadığı sorusuna yanıt aranmıştır.Türkiye'nin çevre ve enerji politikalarında sürdürülebilirlik sorunu oluşturacak birdiğer olgu, ülkenin taraf olduğu ve olmayı planladığı yasal düzenlemelerin getireceğiyükümlülüklerdir. Bu yükümlülüklerden biri olan Kyoto Protokolü'nün imzalamasının,enerji politikaları bağlamında yaratabileceği sorunlar incelenmiştir.367

Abstract:
SUMMARYToday, energy as an engrossing element of development has increasingly becomeidentical with politics. It is crucial for energy policies not only to be sustainable duringthe development and implementation processes, but also to ensure energy security asan element of sustainability. On the other hand, the concept of energy security cannot be able to secure sustainability if it is not expanded to include environmentalsecurity. The problem could only be solved through the analysis of both conceptswith an integrated approach rather than taking up each of them separately.However, the existing perception is that sustainability of energy policies and energysecurity is identical with the sustainability of energy supply and supply security.Turkey?s energy supply system mainly depends on un-renewable sources or sourceswith extended regeneration times. With this approach, immense energy crisestogether with economic crises and environmental disasters should be expected in theupcoming decades.The social and environmental impacts of the existing investments and ongoingprojects on non-renewable energy sources, such as forced emigration, demolishedhistorical and cultural structures, the effects of altered ecosystems on public health,flora and fauna, are environmental security problems, and certainly are violation ofenvironmental right as a fundamental human right.In this study, while discussing Turkish energy policies and other factors that affect it,the international projects in which Turkey takes place were also explicated. Thethesis explored the question of whether the Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC) Project,affecting Turkey?s energy supply as well as its international relations and havingenvironmental threats, is a petropolitics tool or not as being a reflection of regionaland global power debates and research.The responsibilities due to the international legal arrangements, which Turkey hasbecome or will become a party to, may also cause sustainability problems incountry?s environmental and energy policies. In this thesis, the problems which mayoccur by the signing of the Kyoto Protocol, in the context of energy policies, werealso investigated.368