Yabancılar için Türkçe Öğretim Seti'ndeki metin altı soruların Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre incelenmesi
Examination of the questions under texts in the Turkish for Foreigners Teaching Set according to the Revised Bloom Taxonomy
Yazar: FATMA ÇIRAK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TURNA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Dil öğretim seti = Language learning set ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Dinleme-anlama = Listening-understanding ; Metin = Text ; Okuduğunu anlamak =   ; Okuma becerileri = Reading skills ; Okuma metinleri = Reading texts ; Türk dili =   ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Dil toplum içi ve toplumlar arası iletişimin en büyük vasıtasıdır. Bu sebeple dil eğitiminin temel materyalleri olan ders kitaplarının hazırlanmasında birtakım önemli unsurlar göz önünde bulundurulmalıdır. Ders kitapları, öğrencilerin öğrenme sürecini destekler nitelikte hazırlanmalıdır. Bu hususta ders kitabında yer alan metinler ve metinler bağlamında yer verilen soruların; öğrenmeyi desteklemesi, kolaylaştırması, zihinsel becerileri üst seviyede kullanmaya yardımcı olması gerekmektedir. Eğitim niteliğinin ölçülmesinde taksonomilerden yararlanılmaktadır. Bu araştırmada cevap aranan sorular şunlardır: Gazi TÖMER Yabancılar İçin Türkçe A1, A2, B1, B2 ve C1 Ders ve Çalışma Kitapları'ndaki dinleme ve okuma metinlerinde yer alan metin altı soruların "Yenilenmiş Bloom Taksonomisi"nin bilişsel süreç boyutuna ve bilgi boyutuna göre sınıflandırılması nedir? Bunların sıklığı nedir? Çalışmada amaç, Gazi Üniversitesi TÖMER- Türkçe Öğrenim Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından okutulan Gazi TÖMER Yabancılar İçin Türkçe Ders ve Çalışma kitaplarında yer alan dinleme ve okuma metinlerindeki metin altı sorularının Bloom Taksonomisi' ndeki bilişsel alanda hangi düzeyde ve ne sıklıkta yer aldığını tespit etmektir. Bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden tarama (betimsel araştırma) modeli kullanılmıştır. Betimsel çalışmalarda, var olan durumlar ortaya koyulur ve açıklanır. Araştırma bağlamında hedeflenen dil düzeyi Türkçe A1, A2, B1, B2 ve C1'dir. Okuma ve dinleme metinlerine dair hazırlanan metin altı sorularıyla çalışma sınırlandırılmıştır. Kitaplarda ulaşılmak istenen nitelikler doküman incelemesi yöntemiyle tespit edilmiştir. İncelenen veriler taksonomiye ve dil düzeylerine göre kategorize edilmiştir. Verilerin analizinde, nitel verilerin analizi olan betimsel analizden faydalanılmıştır. Bu çalışmada da var olan durumların ele alınması söz konudur. Bu çalışmada okuma metinleri kapsamında, 3090 soru yer alırken dinleme metinleri kapsamında 1537 sorunun yer aldığı görülmektedir. Okuma ve dinleme becerisine dair metin altı soru sayısı karşılaştırıldığında dinleme becerisine yönelik sorulara daha az yer verildiği anlaşılmaktadır. Okuma metinlerinde bilişsel süreçler doğrultusunda, en çok hatırlama düzeyi sorulara (1514) yer verildiği en az ise yaratma düzeyi sorulara (1) yer verildiği tespit edilmiştir. Bilgi boyutu kapsamında ise en çok olgusal bilgi boyutuna (1468) yer verilirken en az üst bilişsel bilgi boyutuna (30) yönelik sorulara yer verilmiştir. Dinleme metinlerinde bilişsel süreçlerden en çok hatırlama düzeyine (1318) ilişkin sorulara yer verilirken en az yaratma düzeyine (2) ilişkin sorulara yer verilmiştir. Değerlendirme düzeyine ilişkin soru örnekleri ise tespit edilememiştir. Bilgi boyutu doğrultusunda ise en çok olgusal bilgi boyutuyla (1130)  ilgili, en az üst bilişsel bilgi boyutuyla (39) ilişkili sorulara yer verildiği görülmektedir. Tüm bu bilgiler sonucunda, okuma ve dinleme metinlerine dair hazırlanan metin altı sorularının üst bilişsel hedefleri yoklamada yetersiz olduğu görülmektedir.

Abstract:
Language is the greatest medium of communication within and between societies. For this reason, some important factors should be considered in the preparation of coursebooks, which are the main materials used for language education. Coursebooks should be prepared in a way that supports the learning process of students. In this respect, the texts in the coursebook and the questions included in the context of the texts should promote and facilitate learning and help to use cognitive skills at a high level. Taxonomies are used to measure the quality of education. The questions to be answered in this research are as follows: How are the questions in the listening and reading texts of Gazi TÖMER Turkish for Foreigners A1, A2, B1, B2 and C1 Textbooks and Workbooks classified in accordance with the cognitive processing and knowledge dimensions of "The Revised Bloom Taxonomy"? What is their frequency? The study aims to determine at what level and how often the questions of the listening and reading texts in the Gazi TÖMER Turkish for Foreigners Courses and Workbooks taught by Gazi University TÖMER- Turkish Research and Application Center are included in the cognitive domain of Bloom's Taxonomy. In this study, the descriptive research model, which is one of the qualitative research methods, was used. In descriptive studies, existing situations are presented and explained. In the scope of this research, the targeted language level is Turkish A1, A2, B1, B2, and C1. The study was limited to text-based questions prepared for listening and reading texts. The attributes desired to be achieved in the books were determined using the document analysis method. The analyzed data were categorized according to the taxonomy and language levels. While analyzing the data, descriptive analysis, which is the analysis of qualitative data, was practiced. In this study, current situations are discussed, and it is realized that there are 3090 questions in reading texts, while there are 1537 questions in the listening texts. When the number of text-based questions on reading and listening skills is compared, it is understood that the books contain fewer questions about listening skills. In line with cognitive processes in the reading texts, it was confirmed that the remembering questions (1514) were included the most while creating questions (1) were minimal. Regarding the knowledge dimension, the factual knowledge dimension (1468) was included the most, while the questions related to the metacognitive knowledge dimension (30) were included the least. In the listening texts, while the questions related to the remembering (1318) of the cognitive processes were included the most, the questions related to creating (2) were included the least. Examples of questions regarding the level of evaluation could not be attained. In line with the knowledge dimension, it is seen that questions about factual knowledge (1130) were involved the most, and questions about metacognitive knowledge (39) were involved the least. Consequently, it is confirmed that the questions prepared for reading and listening texts are insufficient to study the metacognitive targets.