Okuma yazma problemi olan çocuklarda gazi okuma yazma eğitim programının etkililiğinin işitsel işlemleme açısından incelenmesi
Examination of the effect of gazi reading writinig education program in children having reading and writing problem with regard to auditory processing
Yazar: IŞIK SİBEL KÜÇÜKÜNAL
Danışman: PROF. DR. AYŞE DİLEK ÖĞRETİR ÖZÇELİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Eğitim programları = Education programs ; Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Okuma-yazma güçlüğü = Reading-writing difficulty ; Sesbirim = Phoneme ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; İşitsel işlemleme = Auditory processing

Özet:
Okuma yazma öğretiminin sağlanabilmesi için çocuğun konuşma sesleri gelişimini tamamlamış yani fonolojik becerileri kazanmış olması gerekir. Konuşma sesleri bir dile ait ses sistemi olup ses sinyallerindeki frekans, şiddet ve süre farklılıklarının algılanmasıyla saptanır. Bu algının gerçekleşmesini sağlayan sistem işitsel işlemleme olarak ifade edilmektedir. Okuma ve yazma fonksiyonu, sağ ve sol hemisferin sesleri işlemlemesi, korpus kallozum yoluyla interhemisferik mesaj alışverişi ve işitsel işlemleme fonksiyonunun da dahil olduğu bir dizi süreci içermektedir. Her iki kulağa gelen işitsel bilgiler, işitilen sırayla korunur. Bilgi işitilen sırada işlenemez ise, işitsel işlemleme güçlüğü oluşur. Tüm sınıf seviyeleri için iletilen ve alınan bilginin çoğu işitsel olduğundan öğrenme için işitsel işlemleme elzemdir. Bu araştırmanın amacı okuma ve yazma problemi olan çocuklarda, işitsel işlemleme güçlüğünün mevcut olup olmadığının değerlendirilmesi ve çocuğun işitsel işleyişinin hangi eğitsel tedavi programları ile düzeltilebileceğinin araştırılmasıdır. Nicel araştırma yapılmış olup, Kontrol 1 (normal gelişim gösteren) grubu 10 çocuk, Kontrol 2 (okuma yazma problemi) grubu 10 çocuk ve Deney (okuma yazma problemi) grubu 10 çocuk olmak üzere toplam 30 çocuk araştırmaya alınmıştır. Araştırmaya alınan çocukların yaş ortalaması 84 aydır. Veri toplama aracı olarak işitsel işlemleme testleri alt test 3 dikotik kelimeler ve alt test 4 dikotik cümleler, konuşma seslerini tanıma testi, yazma becerisi ölçeği ve yanlış analizi envanteri ön test ve son test olarak uygulanmıştır.  Ön testlerde okuma yazma problemi görülen Kontrol 2 ve Deney grubunda Kontrol 1'e göre tüm testlerde düşük puan elde edildiği görülmüştür. Okuma yazma problemini gidermede işitsel işlemleme eğitim programı olarak hazırlanan Gazi Okuma Yazma Eğitim Programı (GOYEP) 12 hafta süresince Deney grubuna uygulanmıştır. Program bitiminde Kontrol 2 (okuma yazma problemi) ve Deney grubuna ait son test sonuçlarında Deney grubunun okuma yazma becerilerinin anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, işitsel işlemleme testleri ile karşılaştırılmıştır. İşitsel işlemleme bozukluğunun, yazılara ait seslerin farkındalığı ve okumayı öğrenme üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Deney grubunun fonemleri GOYEP uygulamasından sonra net olarak tespit etmeleri, bu çocukların eğitim öncesi duydukları veya okudukları kelimeleri oluşturan sesleri, seslerin kelime içindeki sıralarını fark etmekte güçlük yaşadıklarını göstermektedir. Bu bulgu, okuma ve yazma problemlerinin sebebi olarak görülmüştür. Araştırma sonucunda, okuma ve yazma problemi görülen çocukların eğitsel tedavisinde GOYEP yönteminin etkili olabileceği görülmüştür.

Abstract:
To teach reading and writing, the child must acquire phonological skills first. Speech sounds are the sound system of a language and are determined by detecting frequency, intensity and time differences in audio signals. The system enabling this perception to occur is expressed as auditory processing. Reading and writing function includes a series of processes including the right and left hemispheres processing the sounds, interhemispheric message exchange via the corpus callosum, and the auditory processing function. Audio information from both ears is preserved in an audible sequence. If the information cannot be processed in an audible sequence, auditory processing difficulties occur. Because most of the information transmitted and received for all grade levels is auditory, auditory processing is essential for learning. The aim of this study is to evaluate the presence of auditory processing difficulties in children with reading and writing problems and to investigate which educational treatment programs can be used to correct the child's auditory functioning. A total of 30 children were included in the study: 10 children in Control 1 (normal development) group, 10 children in Control 2 (reading and writing problem) group and 10 children in the Experiment (reading and writing problem) group. The mean age of the children are 84 months. As the data collection tool, Scan-C test for auditory processing was applied. Besides, sub-test 3 for dichotic words, sub-test 4 for dichotic sentences, speech sounds recognition test, writing skill scale and mis-analysis inventory as pre-test and post-test were also implemented. In the pre-tests, it was observed that all the tests according to Control 1 had low scores in the Control 2 and the Experimental group with reading and writing problems. Gazi Reading Writing Education Program (GRWEP) was prepared as an auditory processing training program in 12-week experimental group. At the end of the program, it was observed that the literacy skills of the experimental group were significantly higher in the control group (reading and writing problem) and the final test results of the experimental group. The findings were compared with auditory processing tests. It was found that the auditory processing disorder has an effect on the awareness of symbols of the speech sounds and learning to read. The fact that the experimental group determined the phonemes clearly after the GRWEP application showed that these children had difficulties in recognizing the speech sounds they heard or read and their sequence in the words. This finding was seen as the reason for reading and writing problems. As a result of the study, it was seen that GRWEP method could be effective in the educational treatment of children with reading and writing problems.