Otizm spektrum bozukluğu olan bir ortaokul öğrencisine matematiksel problem çözme stratejilerinin öğretimi
Teaching mathematical problem-solving strategies to a middle school student with autism spectrum disorder
Yazar: MERVE GÖRMEZ CEYLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ÜNAY
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitimin temel amacı bağımsız yaşayabilmek için insanlara temel becerileri kazandırabilmektir. Okuma, yazma ve matematik becerileri gibi akademik beceriler bunlardan bazılarıdır. Normal gelişim gösteren bireyler bu becerileri doğal ortamlarında fazla uyarlamaya gereksinim duymadan edinebilirken özel gereksinimli bireyler bu becerilerin ediniminde birtakım düzenlemelere ve uyarlanmış programlara gereksinim duyarlar. Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan bireyler, özel gereksinimli bireyler içerisinde sıklığı gün geçtikçe artmakta olan bir gruptur. 
Bu çalışmada OSB olan bir ortaokul öğrencisine problem çözme becerisinin öğretilmesi hedeflenmiştir. Çalışmaya katılan öğrenci ile Polya tarafından geliştirilen problemin anlaşılması, çözülmesi için stratejinin belirlenmesi, problemin çözülmesi ve yanıtın doğruluğunun kontrol edilmesi için problem çözme aşamaları üzerinden öğretimler yapılmıştır. Problemin anlaşılması aşamasında anahtar sözcük ve verilenleri/istenilenleri belirleme, strateji belirleme ve problemin çözülmesi aşamalarında canlandırma ve şekil çizme stratejileri ve yanıtın kontrol edilmesi aşamasında çözümün doğruluğunu sınama becerisi öğretimleri yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması ile yürütülen bu çalışma Artvin il merkezinde yedinci sınıfa devam eden OSB olan bir erkek öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma sonucunda OSB olan öğrencinin problemin anlaşılmasında kullanılan stratejileri yedi oturumda, çözme aşamasında kullanılan stratejilerden canlandırma stratejisini altı oturumda, şekil çizme stratejisini dört oturumda, çözümün doğruluğunu sınama becerisini dört oturumda öğrendiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışmanın sosyal geçerliğini sağlamak üzere sınıf öğretmeni ve öğrenci velisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme bulgularında, problem çözme becerisinin öğrenciye öğretilmesinin daha önceki bu beceriye ilişkin olumsuz deneyimlerinin olumlu yönde evrilmesine, stratejileri edinmesinin problemleri kolaylıkla çözebilmesine ve alışveriş yapma gibi matematik becerilerini öğrenebilmesi, okuduğunu anlama gibi türkçe becerilerini geliştirebilmesi umudu oluşturmasını sağladığı belirtilmiştir.

Abstract:
The main purpose of education is to provide people with basic skills to live independently. Academic skills, such as reading, writing, and math, are some of these. While individuals with normal development can acquire these skills in their natural environment without the need for much adaptation, individuals with special needs require specific arrangements and adapted programs to acquire these skills. Individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD) are a group whose frequency among individuals with special needs is increasing day by day.
This study aimed to teach problem-solving skills to a middle school student with ASD. The participant in the study was instructed using the problem-solving stages developed by Polya, which involve understanding the problem, determining a strategy for solving it, executing the solution, and checking the correctness of the answer. The teaching methods included key words identification and determination of given/wanted information in the problem understanding stage, animation and drawing strategies in the strategy determination and problem-solving stages, and the ability to assess the correctness of the solution in the answer-checking stage. This action research, conducted as one of the qualitative research methods, involved a male seventh-grade student diagnosed with ASD in Artvin city center.
As a result of the study, it was observed that the student with ASD acquired the strategies for understanding the problem in seven sessions, the animation strategy in six sessions, the drawing a figure strategy in four sessions, and the ability to test the correctness of the solution in four sessions. Additionally, semi-structured interviews were conducted with the classroom teacher and the student's parents to ensure the social validity of the study. According to the findings from these interviews, teaching problem-solving skills to the student positively influenced their previous negative experiences related to this skill. The acquisition of strategies not only helped the student solve problems more easily but also facilitated the learning of mathematical skills, such as shopping, and the development of Turkish skills, such as reading comprehension.