Piyano ile makamsal dikte yazma becerisinin geliştirilmesi üzerine örnek bir çalışma yöntemi
A sample study method on development of maqam dictation with piano
Yazar: ALİ BİLİCİ
Danışman: PROF. SADIK ÖZÇELİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Dikte = Dictation ; Kulaktan öğretim = Teaching by ear ; Makamlar = Modes ; Müzik eğitimi = Music education ; Müziksel işitme = Musical hearing ; Piyano = Piano ; Çalgı eğitimi = Instrumental education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, mesleki müzik eğitimi veren kurumlarda okutulmakta olan Batı Müziği Teorisi ve İşitme Eğitimi dersinin içeriğinde bulunan, Makamsal Dikte Yazma konusu ile ilgili bir çalışma yöntemi geliştirmek ve bu çalışma yönteminin, öğrencilerin bu alandaki başarılarına etkisini ortaya koymaktır. Araştırma nicel yöntemde kurgulanmış ve deney öncesi desenlerden tek grup öntest- sontest deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2019-2020 Eğitim Öğretim yılı Güz döneminde, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı'nda lisans üçüncü sınıfa devam eden ve Batı Müziği Teorisi ve İşitme Eğitimi dersini almakta olan, on bir (11) öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmacı tarafından hazırlanan çalışma yöntemi sekiz (8) haftalık bir süreci kapsamaktadır. Bu sürecin öncesinde piyano ile çalınabilecek makamlardan hangilerinin araştırma için daha uygun olacağı, beş uzmana sorulmuş ve en çok yanıtı alan Hicaz, Nikriz ve Nihavend makamları araştırmanın temelini oluşturmuştur. Daha sonra araştırmacı tarafından, her hafta için birer adet olmak üzere sekizer adet Hicaz, Nikriz ve Nihavend dikte alıştırması yazılmıştır. Ayrıca öntest ve sontest için de her üç makamda dikteler hazırlanmıştır. Yazılan dikteler uzman görüşlerine sunulmuş ve uzmanların istedikleri değişiklikler yapıldıktan sonra uygulama sürecine başlanmıştır. Öntest yapıldıktan sonra, her hafta iki saat olmak üzere, sekiz haftalık çalışma planı uygulanmıştır. Öğretim sürecinden sonraki hafta, sontest uygulaması yapılmış ve öğrencilerin yazmış oldukları dikteler puanlanmıştır. Buna paralel olarak katılımcıların demografik bilgilerine de yer verilmiştir. Elde edilen veriler, SPSS 23.0 programına işlenmiş ve analizleri yapılmıştır. Katılımcı sayısı düşük olduğu için (n=11) verilerin analizinde normal dağılım göstermeyen gruplarda kullanılan testlerden biri olan Spearman Brown Sıra Farkları korelasyon katsayısı testi ile Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmış ve ayrıca etki büyüklüğü değerleri de elde edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; uygulanan örnek çalışma yöntemi sayesinde katılımcıların, üç makamda da "orta ve yüksek düzeyde olumlu gelişme gösterdikleri" ortaya çıkmıştır. Bunun yanında çalışma yönteminin en etkili olduğu makamın "Nihavend" makamı olduğu, onun ardından "Nikriz" makamı ve üçüncü sırada "Hicaz" makamının geldiği tespit edilmiştir. Katılımcıların "sosyo-demografik" özellikleri ile "öntest- sontest" puan ortalamalarının çaprazlanmasından çıkan sonuçlara bakıldığında: "yaş" boyutunda, 20-21 yaş grubunun 24-25 yaş grubuna göre daha yüksek puanlar aldığı fakat 24-25 yaş grubunun öğretim sürecinde daha büyük ilerleme gösterdiği ortaya çıkmıştır. "Cinsiyet" boyutunda, kadın öğrencilerin öntestte daha düşük puan almalarına rağmen sontestte erkeklerden daha yüksek puan aldıkları ve daha başarılı oldukları tespit edilmiştir. "Mezun olunan lise türü" boyutunda, "diğer lise" mezunu öğrencilerin öntest ve sontestte daha yüksek puanlar aldıkları fakat Güzel Sanatlar Lisesi mezunu öğrencilerin öntest- sontest puan ortalamalarına bakıldığında daha büyük gelişim gösterdikleri görülmüştür. Uygulanan çalışma yönteminin öğrencilerin makamsal dikte yazma becerilerini geliştirdiği tespit edildiği için; mesleki müzik eğitimi veren kurumlarda bu çalışma yöntemi ve içeriğindeki makamsal alıştırmaların kullanılması, bu araştırmanın Türk Müziği çalgılarıyla da gerçekleştirilmesi önerilmiştir. Yapılan kaynak taramalar sonucunda, makamsal dikte kaynaklarının çok sınırlı sayıda olduğu ve bu kaynakların hem nitelik hem de nicelik açısından arttırılması önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to develop a teaching model on maqam music dictation, which is a subject of the Western Music Theory and Ear Training lesson, which is taught at institutions providing vocational music education and to reveal the effect of this studying method on students' success in this field. The research was designed in the quantitative method and one group pretest-posttest design was used for the experiment. The study group of the study consists of eleven (11) students who attend Gazi University Gazi Education Faculty Fine Arts Education Department Music Education Department undergraduate third year and are taking Western Music Theory and Ear Training courses in the fall semester of 2019-2020 academic year. The curriculum prepared by the researcher covers an eight (8) week period. Before this process, it is asked to five experts that which maqams are more suitable to study with piano, and most of the experts chose Hicaz, Nikriz and Nihavend maqams. After that, eight Hicaz, Nikriz and Nihavend dictation exercises were written by the researcher, one for each week. In addition, dictations were prepared in all three maqams for pretest and posttest. The dictations written were presented to the expert opinions and after the changes requested by the experts, the application process started. After the pretest, an eight-week curriculum was implemented, two hours each week. In the week after the teaching process, posttest was applied, and the dictations written by the students were scored. In line with this, demographic status of the participants are also included. The data obtained were processed in SPSS 23.0 program and analyzed. Spearman Brown Order Differences correlation coefficient test, which is one of the tests used to analyze the coefficients of the groups that do not show normal distribution, was used in the analysis. Then, descriptive statistics of the participants were presented. As the number of participants is low (n = 11), the Wilcoxon Signed Ranks Test used in the groups that do not show normal distribution was used in the analysis of the data and also the effect size values were obtained. According to the results of the research; thanks to the study method it was revealed that the participants showed "moderate and high-level positive development" in all three maqams in the curriculum. In addition, it was determined that the maqam that the curriculum was most effective was the "Nihavend" maqam, followed by the "Nikriz" and the third place "Hicaz". Considering the results of crossing the "socio-demographic" characteristics of the participants and the average of the "pre-test-post-test" score: In the "age" dimension, the 20-21 age group received higher scores than the 24-25 age group, but the 24-25 age group received higher making progress; In the "gender" dimension, although female students got lower scores in the pretest, they scored higher than men in the posttest and were more successful; In the "graduated high school type" dimension, students of "other high school" graduates got higher scores in the pre-test and post-test, but when the average of the pre-test-post-test scores of the students graduated from Fine Arts High School improved. Because of the success that study method had, it is suggested to imply that method in vocational music schools. As a result of the resource scan, it has been seen that there is only a few maqam dictation resources exist. So it is suggested that the quality and the quantitiy of these resources should be increased by the experts of this specific field.