Durum etiği penceresinden ötanazi ve tarihi
History of euthanasia from the standpoint of situation ethics
Yazar: AHMET ALTAY ÜNALTAY
Danışman: PROF. DR. ARIN NAMAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Biyoetik = Bioethics ; Hospis bakımı = Hospice care ; Irkçılık = Racism ; Merhamet = Mercy ; Nazi = Nazi ; Terminal bakım = Terminal care ; Tıp etiği = Medical ethics ; Ötanazi = Euthanasia ; İntihar = Suicide ; İntihar-yardımlı = Suicide-assisted

Özet:
Bu çalışmamızda Dünya ötanazi tarihi incelenmiş, özellikle 1933-1945 Nazi
Almanyası'nın ötanazi tarihindeki menfi etkisi üzerinde durulmuştur. Nazilerin
işledikleri insanlık suçlarının, ötanazi adı altında sürdürülmüş ve gizlenmiş olsa dahi,
gerek niyet, gerek uygulama olarak ötanazi ile bir ilgisinin olmadığı tespit edilmiş, bu
nedenle bu karanlık devirin ötanazi tarihinden çıkarılması teklif edilmiştir. Nazilerin
ırkçılık ve "üstün insan" tezleri başka şekilde günümüze kadar kimi tıbbi-sosyal
uygulamaları belirlemiş olmakla beraber bu başka bir araştırma alanıdır, konumuzla bir
ilgisi yoktur.
2. Dünya Savaşı'ndan sonra ötanazi hakkı mücadelesi tüm ülkelerde hızını kesmeden
sürmüş, birçok Batılı ülkede bu hakların tanınmasıyla sonuçlanmıştır. Ancak Belçika ve
Hollanda gibi ülkelerde uygulamaların amacı aştığı ve cinayet soruşturmalarına konu
olduğu da görülmüştür.
Türkiye'de ise, ötanazi hakkı tanınmamış, din ve devletin resmi temsilcilerince bu konu
tamamen dışlanmış ve mahkum edilmiş olmakla beraber, çok sayıda ümitsiz hastanın
kendini öldürdüğü ve bu trendin arttığı tespit edilmiştir. Bu insanlar bazan vahşice ölüm
yöntemlerine dahi başvurabilmektedirler.
Genelde tıbbi etik sorunlara, özelde ise ötanazi ile ilgili sorunlara yaklaşımda Dr.
Joseph Fletcher'ın "durum etiği" felsefesi bir usul olarak önerilmiş, köklerini
Hıristiyan ahlakından alan bu felsefenin Türk - İslam kültüründe karşılıkları olup
olmadığı incelenmiştir.
Sonuç olarak çalışmamız, ötanazi konusunda bir karar telkin etmemiş, ancak kişinin
kendi hayatı üzerine vereceği karara saygı gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Abstract:
This study tries to analyse the global history of euthanasia, stressing the 1933-1945
Nazi Germany's distorting effects in it. The Nazi atrocities, perpetuated under the name
of "euthanasia" have nothing to do with it regarding the objectives and the practice.
Therefore, we propose to exempt the dark age of Nazism from the history of euthanasia.
The Nazi racist ideology and the "supreme race" thesis may have inspired certain
medical research and practice in post war years, but they are subjects of another study;
we leave them out for now.
After World War II , the quest for freedom for euthanasia has continued resulting in
change of laws granting euthanasia rights in many Western countries. In some countries
like Belgium and the Netherlands, euthanasia practices sometimes surpassed their
boundaries resulting in criminal investigations for murder. In Turkey, there is no right
for euthanasia; state authorities and religious authorities have condemned and outlawed
its practice. Yet we see, that many terminally ill people kill themselves, and this trend is
on the rise. Sometimes, these people even apply savage methods to kill themselves.
For an approach to bioethical problems in general and ethical problems concerning
euthanasia in particular, this study proposes Dr. Joseph Fletcher's "situation ethics" as a
method. Situation ethics is based on Christian ethics, so we also made an inquiry, if we
can also obtain an ethical basis in the Turco -Islamic culture for this philosophy.
As a result, this study doesn't imply a clearcut ethical decision on euthanasia, but it
stresses the importance to honor one's own decision on one's own life.