Huzurevlerinde ve aileleri yanında kalan yaşlıların sosyal destek ağları: Konya örneği
Social support networks for aging population at nursing homes and home caregiving environment: Evidence from Konya
Yazar: ADEM DAĞ
Danışman: PROF. DR. SUNA BAŞAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile desteği = Family support ; Aile işlevleri = Family functions ; Huzurevleri = Nursing homes ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal destek ağı = Social support network ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu çalışmada, huzurevi ve ev ortamında yaşayan yaşlıların sosyal destek ağlarının yapısı ve başarılı yaşlanmaya olan etkisi incelenmiştir. Huzurevi ve ev ortamında yaşayan yaşlıların sosyal destek ağı, ilişkide bulunulan kişi sayısı, maddi, duygusal, bilişsel sosyal destek düzeylerini tespit etmek için; araştırmanın nicel bileşenleri Lsns-18, Algılanan Arkadaş Desteği Ölçeği, Algılanan Aile Desteği Ölçeği; Sosyo-Çevresel Teori, araştırmanın ağ bileşenlerini oluşturan, sosyal ağ listesi, güven ağı isim üreteci, danışma ağı isim üreteci; Anthony Giddens'ın Yapılaşma Teorisi,  derinlemesine görüşme formu ise H. Garfinkel'in Etnometodoloji yaklaşımıyla incelenmiştir. Araştırma verileri Konya Dr. İsmail Işık Huzurevi ve Konya ili ve ilçelerinde ev ortamında yaşayan toplam 417 katılımcıya uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, yaşlıların sosyal destek ağlarının şekillenmesine yaşanılan ortamın yaptığı etki aktif yaşlanma, yaşama dâhil olma, sosyal kültürel bütünlük tartışmaları çerçevesinde incelenmiştir. Huzurevi işlevsel teoriye (deficit model) göre çalışan, yaşlıyı edilgen pozisyona iten ve sosyal destek ağlarını zayıflatan bir modeldir. Yaşlıların hem çocuk hem de arkadaş ilişkilerini devam ettirebileceği, aynı zamanda onlara mümkün olduğunca yakın bir çevrede yaşamaya devam edebileceği "mesafeli yakınlık" çözüm olarak ön plana çıkmıştır. Araştırmada, huzurevinde yaşayan yaşlıların maddi ve bilişsel sosyal destek ağlarında ailelerine yer vermedikleri, duygusal sosyal destek ağlarında ailenin kendileri için her şeyden önemli olduğu belirlenmiştir.  Bu durum "kaybedilen sosyal destek" olarak isimlendirilmiştir. Yaşlıların değer araştırması yapılmış ve en güvenilir kişinin eşleri olduğu, eşlerinden sonra katılımcılar erkek çocuklarını, kız çocuklarından daha çok güvenilir bulduklarını belirtmişlerdir. Kız çocuklarının ana ve babasına daha yakın olduğuna dair toplumsal algı doğrulanmamıştır. Bu durum araştırmanın beklenmedik sonucu olarak raporlanmıştır.

Abstract:
In this study; elders', who live in nursing homes and home environment, structure of social support networks and effect on successful aging were analyzed. In order to determine the elders' social support network, the number of people they are in contact with, and their financial, cognitive and social support levels; qualitative components of the research Lsns-18, Perceived Friend Support Scale and Perceived Family Support Scale were analyzed by Social and Environmental Theory; social network list, trust network name generator, consultation network name generator were analyzed by Anthony Gidden's Structuration Theory; and in-depth interview from was analyzed by Garfinkel's Ethnomethodology approach. Research data were applied on total 417 participants living in Konya Dr.İsmail Işık Nursing Home and in home environment in Konya Province and districts. Findings acquired from the research, the effect of living environment on shaping the elders' social support networks, the active aging and the involvement in life, were analyzed within the framework of social and cultural integrity discussions. According to functional theory (deficit model); nursing home is a model that pushes the elders to passive position and that weakens social support networks. "Distant Closeness" has come to the forefront as the solution that elders can maintain their relationship with children and friends, and at the same time, continue to live in a close environment as much as possible. In the research, elders living in nursing homes didn't include their families in financial and cognitive social support networks, and expressed that family comes first for them before anything else in emotional social support networks. This situation was called as "lost social support". Value research of the elders were carried out, and accordingly; elders expressed that the most trustworthy person for them is their spouse, also of the participants expressed that they rather trust their sons, and expressed that they rather trust their daughters. The social perception that girls are much closer to their mothers and fathers was not supported. This situation was reported as the unexpected outcome of the research.