Madencilik faaliyetleri sonrasında kazaların araştırılması ve arazi kullanımının belirlenmesi için yöntem önerisi: Mermer madenciliği uygulaması
Investigation of accidents after mining activities and method recommendation for land use determination: Marble mining application
Yazar: NİHAT ÇAĞIL ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. EBRU VESİLE ÖCALIR AKÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Kazalar = Accidents

Özet:
Madencilik faaliyetlerinin bitirilmesi sonrasında gerekli çevresel ve teknik önlemlerin alınmaması halinde ekolojik yapıda zararlar meydana gelmekte ve maden sahalarında kazalar yaşanmaktadır. Maden sahalarında oluşabilecek çevresel problemlerin azaltılması ve meydana gelebilecek kazaların önlenmesi amacıyla, madencilik sonrası alan kullanım planlamalarının oluşturulması gerekmektedir. Bu amaçla, mermer ocaklarının faaliyetlerinin bitirilmesi sonrasında alan kullanım planlamalarının belirlenmesi için coğrafi bilgi sistemleri, bulanık üyelik fonksiyonları, çok ölçütlü karar verme yöntemleri ve uzman görüşlerini içeren bir model geliştirilmiştir. Batı Akdeniz bölgesinde yer alan Antalya, Burdur ve Isparta illeri çalışma bölgesi olarak belirlenmiştir. Analitik ağ süreci yöntemi kullanılarak, alan kullanım kararına etki eden ölçütlerin ağırlıkları belirlenmiştir. Ölçütlerin standardizasyonunda bulanık üyelik fonksiyonları kullanılmıştır. Modelin uygulanması neticesinde tarım arazisi, ağaçlandırma alanı, rekreasyon alanı, endüstriyel gelişim alanı ve döküm alanı kullanım uygunlukları belirlenmiştir. Uygulaması yapılan model ile mermer sahaları için en uygun alan kullanım şekli tahsis edilmiştir. Alan kullanımının belirlenmesinde en etkili ölçütlerin, yerleşim alanları, yol ağı, su kaynakları ve yaban hayatı ölçütleri olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre ağaçlandırma alanı, rekreasyon alanı ve döküm alanı kullanımın uygunluğu sayılarının, göreceli olarak diğer alan kullanım türlerine göre fazla olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, planlamada belirli bir sistematik yaklaşımın oluşturulmasıyla fizibilite açısından faydalı sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
If the necessary environmental and technical measures are not taken after the completion of the mining activities, ecological structure damages occur and accidents happen on the mining fields. In order to reduce the environmental problems that may occur and to prevent accidents in the mining fields, post-mining land use planning needs to be established. For this purpose, a model has been developed which includes geographic information systems, fuzzy membership functions, multi-criteria decision making methods and expert opinions to determine the land usage plans after finishing the activities of the marble quarries. Antalya, Burdur and Isparta, which are located in the western Mediterranean region, have been identified as working regions. Using the analytical network process method, the weights of the criteria affecting the land use decision were determined. Fuzzy membership functions are used in the standardization of the criteria. As a result of application of the model; agricultural land, afforestation area, recreation area, industrial development area and landfill area land usage suitability are determined. With the application of the model, the most suitable land usage for marble areas has been allocated for use. It has been determined that the most effective criteria for determining land usage are settlement areas, road network, water resources and wildlife criteria. According to the results obtained, the appropriateness numbers of the usage of afforestation area, recreation area and landfill area were found to be relatively higher than those of other land usage types. As a result of the study, beneficial results have been obtained in terms of feasibility by establishing a specific systematic approach to planning.