Bireysel ve sosyal faktörlerin madde bağımlılığı şiddeti üzerindeki yordayıcı etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of predictor effects of individual and social factors on severi̇ty of drug addiction
Yazar: SELÇUK ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Bağımlılık = Dependency ; Başa çıkma = Coping ; Kişisel faktörler = Individual factors ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Sosyal faktörler = Social factors ; Ölçekler = Scales ; Öz kontrol = Self-control

Özet:
Araştırmanın amacı, bireysel koruyucu faktörlerden başa çıkma tutumları, öz kontrol, duygu düzenleme ve psikolojik sağlamlık ile sosyal koruyucu faktörlerden ailedeki koruyucu etmenler, algılanan aile, özel insan ve arkadaş sosyal desteği değişkenlerinin madde bağımlılığı üzerinde yordayıcı etkilerinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu, madde kullanımı öyküsü ve madde bağımlılığı tanısı bulunan 18-65 yaş aralığındaki 101 erkek katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri toplamak için "Kişisel Sosyodemografik Bilgi Formu", "Ailedeki Koruyucu Etkenler Ölçeği", "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği", "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği", "Başa Çıkma Stilleri Ölçeği Kısa Formu", "Kısa Öz Kontrol Ölçeği", "Bağımlık Profil İndeksi Kısa Formu" ve "Duygu Düzenleme Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizini yapmak için SPSS 22.0 programı kullanılmıştır. Verilerin analizi aşamasında ise Pearson Korelasyon Analizi, Aşamalı Regresyon Analizi ve Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. Katılımcıların, algılanan sosyal arkadaş desteği, duygulara odaklanma ve ortaya koyma ve dürtüsellik faktörleri bağımlılık şiddetini en iyi şekilde açıkladıkları saptanmıştır. Bu sonuçlardan sosyal faktör değişkenlerinin bireysel faktör değişkenlerine göre daha önemli bir role sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca madde bağımlılığı şiddetine katkı oranları bakımından analiz sonuçları, madde bağımlılığı şiddetini açıklayabilecek başka önemli faktörlerin de olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmanın sonuçları literatür ile ilişkilendirilerek tartışılmış ve gelecekte yürütülecek çalışmalara yol göstermesi amacıyla önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to examine the predictive effects of individual protective factors such as coping attitudes, self-control, emotion regulation and resilience, and family protective factors as social protective factors, perceived family, special person and friend social support variables on substance addiction. The study group of the research consists of 101 male participants between the ages of 18-65 with a history of substance use and a diagnosis of substance addiction. In order to collect the data of the study, "Personal Sociodemographic Information Form", "Family Protective Factors Scale", "Multi-Dimensional Scale of Perceived Social Support", "Short Psychological Resilience Scale", " Coping Styles Scale Short Form (CSS)", "Brief Resilience Scale", "Addiction Profile Index Short Form" and "Emotion Regulation Scale" were used. SPSS 22.0 program was used to analyze the data. Pearson Correlation Analysis, Stepwise Regression Analysis and Multiple Regression Analysis were used in the analysis of the data. It was determined that the participants perceived social friend support, focusing and expressing emotions, and impulsivity factors explained the severity of addiction in the best way. From these results, it was seen that social factor variables have a more important role than individual factor variables. In addition, the results of the analysis in terms of contribution rates to the severity of substance addiction revealed that there are other important factors that can explain the severity of substance addiction. The results of the research were discussed in relation to the literature and suggestions were made to guide future studies.