Demir eksikliği anemisi olan yetişkin hastalarda ilaca uyumun yorgunluk üzerine etkisi
The effect of medication compliance on fatigue in adult patients with iron deficiency anemia
Yazar: BÜŞRA TEMEL
Danışman: PROF. DR. SİBEL ERKAL İLHAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anaerobik yorgunluk = Anaerobic fatigue ; Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency

Özet:
Bu çalışma demir eksikliği anemisi tanısı almış, ilaç tedavisine başlamış hastalarda ilaca uyumun yorgunluk üzerine etkisini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası ve İlaca Uyum Bildirim ölçeği kullanılmıştır. Çalışma İstanbul'da bir eğitim ve araştırma hastanesi dahiliye polikliniğinde Haziran 2023 – Şubat 2024 tarihleri arasında 76 demir eksikliği anemisi tanısı almış hasta üzerinde yapılmıştır. Hastalardan çalışmaya katılmaları için gönüllü onam alındıktan sonra Kişisel Bilgi Formu ve Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası uygulanmıştır. Hastalara uygulanacak ilaç hakkında araştırmacı tarafından 15-20 dk. sürecek şekilde eğitim verilmiştir.  Hastalar 1 ay sonra kontrole Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası ve İlaca Uyum Bildirim Ölçeğiyle uygulanmıştır. 
Çalışmada hastaların %96,1' kadın ve %28,9'u 50 yaş ve üzerindedir. Hastaların ilaç kullanım öncesi Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalasına ilişkin Yorgunluk Alt Skalası puan ortalaması 6,14±1,39 ve ilaç kullanım sonrası 3,45±1,18, ilaç kullanım öncesi Enerji Alt Skalası puan ortalaması 4,63±0,99 ve ilaç kullanım sonrası 6,02±1,03 bulunmuştur. İlaç kullanımı öncesi ve sonrası yorgunluk ve enerji düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmüştür. İlaç kullanım sonrası yorgunluk düzeyleri azalırken, enerji düzeylerinde artış görülmüştür. İlaç kullanım sonrası hastalara uygulanan İlaca Uyum Bildirim Ölçeği puan ortalamaları 4,47±0,68'dir. Hastaların %89,5'i ilaca yüksek uyum göstermiştir. Hastaların ilaç kullanım sonrası İlaca Uyum Bildirim Ölçeği ile Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalasına ilişkin Yorgunluk Alt Skalası puan ortalaması arasında düşük düzeyde negatif ilişki ve Enerji Alt Skalası puan ortalaması arasında düşük düzeyde pozitif ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuca göre hastaların ilaca uyum düzeyleri arttıkça yorgunluk düzeylerinin azaldığı ve enerji düzeylerinin arttığı görülmüştür. Demir eksikliği olan hastalarda ilacı düzenli ve doğru kullanmanın uyum düzeyini arttırdığı, ilaç kullanımda hastaların bilinçlenmesi için eğitim verilmesinin ve takip edilmesinin semptomların azalmasında da etkisi olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of medication compliance on fatigue in patients diagnosed with iron deficiency anemia and who started medication treatment. The Personal Information Form, Visual Similarity Scale for Fatigue, and Medication Adherence Report Scale were used as data collection tools in the study. The study was conducted on 76 patients diagnosed with iron deficiency anemia in an internal medicine outpatient clinic of a training and research hospital in Istanbul between June 2023 and February 2024. After obtaining voluntary consent from the patients to participate in the study, the Personal Information Form and Visual Similarity Scale for Fatigue were applied. The patients were trained by the researcher for 15-20 minutes about the medication to be administered. The patients were followed up 1 month later with the Visual Similarity Scale for Fatigue and Medication Adherence Report Scale.
The percentage of women are 96.1 and 28.9 are 50 years of age or older.. The mean score of the patients' Fatigue Subscale of the Visual Similarity Scale for Fatigue before medication use was 6.14±1.39 and 3.45±1.18 after medication use, and the mean score of the Energy Subscale before medication use was 4.63±0.99 and 6.02±1.03 after medication use. A statistically significant difference was observed between fatigue and energy levels before and after medication use. While fatigue levels decreased after medication use, energy levels increased. The mean score of the Medication Adherence Reporting Scale applied to the patients after medication use was 4.47±0.68. 89.5% of the patients showed high compliance with the medication. A low-level negative correlation was found between the mean score of the Medication Adherence Reporting Scale and the Fatigue Subscale of the Visual Similarity Scale for Fatigue after medication use, and a low-level positive correlation was found between the mean score of the Energy Subscale. According to this result, it was observed that as the patients' compliance with the medication increased, their fatigue levels decreased and their energy levels increased. It is thought that regular and correct use of the medication in patients with iron deficiency increases the compliance level, and that providing education and monitoring to raise awareness of patients in medication use also has an effect on the reduction of symptoms.