Türk dili ve edebiyatı eğitiminde mizahın yeri
The place of humor in Turkish language and literature education
Yazar: ASLIHAN KELEŞ KURTOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KURT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Mizah = Humour ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course ; Türk dili ve kültürü eğitimi = Turkish language and culture education ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Türk dili ve edebiyatı dersi; edebî metinler aracılığıyla Türkçenin inceliklerini ve edebiyatın tarih içindeki seyrini tanıtmak ve bu metinlerle aynı zamanda millî, manevi, kültürel ve evrensel değerleri aktarabilmek amaçlarını taşır. Bunların yanında Türk dili ve edebiyatı eğitimiyle birlikte öğrencilerin dört dil becerisini başarıyla kullanan etkili iletişimciler olmaları; anlama ve anlatma olarak sınıflandırılan bu becerileri günlük yaşamlarında da etkin biçimde kullanmaları hedeflenmektedir. Çağın öğrenenlerinden temel beklenti eleştirel düşünebilmeleri ve düşündüklerini yazılı veya sözlü olarak etkili şekilde aktarabilmeleridir. Türk dili ve edebiyatı eğitiminde mizahi metinlerin dersin öğrenme hedeflerine katkı sağlayacağı, içerdikleri unsurlar ve dil ögeleriyle öğrencilerin eleştirel düşünme, yaratıcı yazma başta olmak üzere üst düzey becerilerini geliştirebileceği düşünülmektedir. Mizahi durumu algılamanın bireyin öğrenmesine fayda sağlaması da eğitim bilimleri kapsamında araştırmalara konu olmuştur. Bu tespitler ışığında hazırlanan çalışmada nitel araştırma desenlerinden yararlanılmıştır. Çalışmanın veri kaynaklarını belgeler oluşturmaktadır. "Belgesel gözlem" ya da "doküman metodu" gibi isimlerle de anılan veri toplama sürecinde işlevsellik ve güncellik göz önünde bulundurulmuştur. 2005, 2015 ve 2018 Türk dili ve edebiyatı dersi öğretim programları incelenmiş, günümüzde okutulmakta olan ders kitapları taranmıştır. 2018 öğretim programında yer alan türlerle ve -2023 yılında değişen ölçme ve değerlendirme esaslarınca- dört dil becerisiyle ilişkilendirilebilecek alanlar belirlenmiştir. Belirlenen bu alanlarda mizahi metinlerden faydalanarak dil becerilerini geliştirmeye yönelik uygulama örnekleri hazırlanmıştır. Çalışmada kuramsal çerçeve olarak mizahla ilgili temel bilgiler verildikten sonra bulgular ve yorumda günümüzde Türk dili ve edebiyatı eğitiminde mizahi metinlerin kullanımına değinilmiş ve hazırlanan örnek uygulamalar sunulmuştur. Bu uygulamalarda kullanılacak metinler ekler bölümünde verilmiştir.

Abstract:
Turkish language and literature course aims to introduce the subtleties of Turkish language and the course of literature in history through literary texts and to convey national, spiritual, cultural and universal values through these texts. In addition to these, with Turkish language and literature education, it is aimed that students become effective communicators who successfully use the four language skills and use these skills, which are classified as comprehension and expression, effectively in their daily lives. The main expectation from contemporary learners is that they should be able to think critically and communicate their thoughts effectively in written or oral form. It is thought that humorous texts in Turkish language and literature education will contribute to the learning objectives of the course, and with the elements and language elements they contain, they can develop students' high-level skills, especially critical thinking and creative writing. The benefit of perceiving the humorous situation to the individual's learning has also been the subject of research within the scope of educational sciences. In the study prepared in the light of these findings, qualitative research designs were utilized. The data sources of the study consist of documents. In the data collection process, also known as "documentary observation" or "document method", functionality and timeliness were taken into consideration. The 2005, 2015 and 2018 Turkish language and literature curricula were examined and the textbooks currently being taught were reviewed. The areas that can be associated with the genres in the 2018 curriculum and the four language skills -according to the principles of measurement and evaluation changed in 2023- were determined. In these areas, examples of applications for developing language skills by using humorous texts were prepared. After giving basic information about humor as the theoretical framework of the study, the use of humorous texts in Turkish language and literature education today is mentioned in the findings and interpretation and the implementations prepared are presented. The texts to be used in these implementations are included in the appendices.