Sosyal politika açısından sosyal vatandaşlığın niteliği ve boyutları (Avrupa Birliği örneği)
Characteristics and dimensions of social citizenship in terms of social policy (example of European Union)
Yazar: DOĞA BAŞAR SARIİPEK
Danışman: Y.DOÇ.DR. ABDULKADİR ŞENKAL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
V ÖZET Hem bireyle devlet arasındaki hem de bireylerin kendi aralarındaki hak ve yükümlülükler anlamına gelen vatandaşlığın kapsamında, günümüze gelene kadar önemli değişimler yaşanmıştır. Bu doğrultuda vatandaşlık, hem toplumun sadece belli kesimlerine ait bir ayrıcalık olmaktan çıkmış ve toplumun tamamına yayılmış hem de içerdiği haklara yeni hak kategorileri eklenmiştir. İşte sosyal vatandaşlık da bu doğrultuda, vatandaşlık düşüncesine sivil ve siyasi hakların yanı sıra, sosyal hakların da eklenmesiyle XX. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Sosyal vatandaşlık esas olarak, ekonomik refah ve güvenlik hakkından, sosyal mirasın tamamını paylaşma hakkına ve toplumda hakim olan standartlara uygun modern ve çağdaş bir yaşam sürdürme hakkına kadar uzanan haklar bütünüdür Ancak, sosyal vatandaşlıkta son dönemlerde küreselleşmenin başı çektiği bir dizi faktör neticesinde belli bir gerileme yaşanmış ve sosyal vatandaşlık yerine, hakların azaldığı, buna karşılık yükümlülüklerin ve katılımın arttığı daha aktif bir vatandaşlık telaffuz edilir olmuştur. Bu anlamda, önceleri sosyal refah devleti politikalarının geçerli olduğu birçok büyük devlette bile, artık sosyal haklarda belli oranda azalmanın, buna karşılık vatandaşların birbirlerine ve devlete karşı olan yükümlülüklerinde ise bir miktar artışın yaşandığı aktif-sosyal vatandaşlık karışımı uygulamalar görülmektedir. Tüm bu gelişmelerin ortasında Avrupa Birliği, Birlik vatandaşlığı kavramını ortaya atmış ve buna ilişkin olarak resmi belgelerde ve Birlik anayasasında bazı düzenlemelere gitmiştir. Birlik vatandaşlığı, düzenleniş biçimi bağlamında bazı eleştirilere maruz kalsa da, sonuçta yeni bir kavram olan ulus ötesi vatandaşlığı gerçekleştirmeye çalışması bakımından incelenmeye değer ve önemli bir gelişmedir. Birliğin önde gelen ülkelerinde yerleşik bir sosyal refah geleneğinin de bulunduğu düşünüldüğünde, Birlik vatandaşlığının ister istemez sosyal bazı açılımlar da içereceği, daha açık bir ifadeyle belli düzeyde bir sosyal vatandaşlık örneği teşkil edeceği de açıktır.

Abstract:
VI ABSTRACT Some important changes in the scope of the concept of citizenship which has the meaning of the rights and obligations of citizens both towards to the state and to each other have been existed up to now. In this direction, citizenship is not anymore a privilege for some groups of societies and is spread to all groups and new right categories have been added to it. As a result of these developments, social citizenship appeared in 20th century just after the social rights were added to the concept of citizenship besides civil and political rights. In this context, social citizenship has the meaning of the whole range from the right to a modicum of economic welfare and security to the right to share to the full in the social heritage and to live the life of a civilized being according to the standards prevailing in the society. However, in the social citizenship concept, there has been a decrease because of some factors that are directed by the globalization in the near past and a new citizenship concept which means less rights but more obligations and participation for citizens is replaced with social citizenship. In this context, some applications of the mixture of active-social citizenship that means some decreases in social rights but some increases in obligations of citizens towards to the state and to each other have been seen in some big countries that used to have social welfare policies before. While these developments are happenning, the European Union has produced the concept of "Union Citizenship" and has made some arrangements in legal documents and in the constitution. Although there are some critiques to Union citizenship about its arrangement way, it is still an important and analyse-worthy fact because it is a step to realize the new concept of supranational citizenship. When it is thought that there is a rooted social tradition in the leader countries of European Union, it is obvious that the Union citizenship will inevitably include some social sides; if it is necessary to say it more clearly, it will include some degreee of social citizenship, too.