Bitkisel biyolojik çeşitlilik ve genetik kaynaklarının sürdürülebilir kullanım stratejilerinin değerlendirilmesi
Assessment of strategies on sustainable use of plant biodiversity and genetic resources
Yazar: ESİN DİLBİRLİĞİ
Danışman: PROF. DR. MURAT E. YAZGAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Biyolojik çeşitlilik = Biological diversity ; Stratejik planlama = Strategic planning

Özet:
Biyolojik çeşitlilik ve tamamlayıcı unsuru olan genetik kaynakların koruma çalışmaları exsituve in-situ yöntemleri ile yapılmaktadır. Yöntemlerin uygulanması, yasal düzenlemelerçerçevesinde hazırlanan strateji belgeleri ile gerçekleştirilmektedir. Taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerin getirdiği sorumluluklar ülkemiz biyolojik çeşitlilik ve genetik kaynaklarpolitikalarını etkilemektedir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliğine katılım müzakereleri deülkemiz biyolojik çeşitlilik stratejilerini yönlendirmektedir. Bu nedenle, mevcut veri ve yasalmevzuat altında ülkemizin zengin biyolojik çeşitlilik ve genetik kaynaklarını ülke koşullarıgözetilerek nasıl yönlendirebileceğimiz konusu gittikçe önem kazanmaktadır.Genel olarak; bu çalışma ülkemiz biyolojik çeşitliliği ve genetik kaynaklarının korunmasınayönelik tüm verilerini bir araya toplanmış ve ülkemiz açısından detaylı bir analizinisunmuştur. Spesifik olarak ise, biyolojik çeşitlilik, uluslararası sözleşmeler, anlaşmalar veorganizasyonlar, bitki genetik kaynakları koruma yöntemleri, AB ve Türkiye mevzuatı içindebiyolojik çeşitlilik ve bitki genetik kaynakları konuları irdelenmiştir. En önemli başlık iseBiyolojik çeşitlilik ve genetik kaynakların etkin korunması, kullanılması ve ekonomik değeredönüştürülmesine yönelik sürdürülebilir bir stratejilerinin belirlenmesine amaçlayan yapılananket çalışmasıdır. Elde edilen anket verileri ile genetik kaynaklar potansiyelimizindeğerlendirilebileceği bir strateji modeli önerilmiştir. Yapılan bu çalışmanın ülkemizinbiyolojik çeşitlilik ve genetik kaynakları konusuna gelecek çeyrek yüzyıl için ışık tutmasıbeklenmektedir.Anahtar Kelimeler: Biyolojik çeşitlilik, genetik kaynaklar, koruma yöntemleri, korumastratejisi, sürdürülebilir kullanım.

Abstract:
Conservation of biological diversity and its complementary element `the genetic resources?have been studied by ex-situ and in-situ methods. Implementation of these methods has beendone under the body of strategic documents developed by legal frameworks. The legalresponsibilities that are derived from previously signed international agreements by TurkishGovernment affect biodiversity and genetic resources policies of our country. In addition,accession negotiations of Turkey to European Union have also give direction to our country?sstrategies on biodiversity and genetic resources. Hence, it becomes more important how tooperate Turkey?s rich biodiversity and genetic resources considering country conditions underthe current data and legal framework.In general, current study combined all relevant data related to protection of biodiversity andgenetic resources and analyzed them from the perspective of our country?s own sake. Inparticular, topics on biodiversity, international laws, agreements, organizations, conservationmethods of plant genetic resources, biodiversity and genetic resources in Turkish and EUlegislative frameworks has been studied in detail. The most important topic in the study,however; is the questionnaire study, which aims to reveal a strategic model regarding fineconservation on biodiversity and genetic resources, use and convert it into economic value.With the help of data obtained from questionnaire study, a strategic model to asses ourpotential was recommended. It is anticipated that results obtained from the current study willshed light on Turkish biodiversity and genetic resources work plan for a few decades.Key Words: Biological diversity, genetic resources, conservation systems, conservationstrategies, sustainable use.