Lise öğrencilerinin bilişsel esnekliklerine göre problemli internet kullanımlarının incelenmesi
Investigation of problems of internet uses according to cognitive flexibility of high school students
Yazar: ALİ ŞENYİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. BİNNAZ KIRAN ESEN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem davranış = Problem behavior ; Ölçekler = Scales ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırmanın amacı problemli internet kullanımı ve alt boyutlarının (internetin aşırı kullanımı, sosyal fayda-sosyal rahatlık ve internetin olumsuz sonuçları) bilişsel esneklik, cinsiyet ve yatılı öğrenci /gündüzlü öğrenci olma değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir.  Araştırma örneklemini Adana ili merkez ilçelerindeki ortaöğretim kurumlarında eğitimlerine yatılı ve gündüzlü devam eden ve tesadüfî küme örnekleme yöntemi ile seçilen 1642 öğrenci (830'u erkek 812'si kız) oluşturmaktadır. Ayrıca bunların 565'i yatılı lise öğrencisi 1077'si gündüzlü lise öğrencisidir.
Bu araştırmada lise öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerini belirleyebilmek için "Bilişsel Esneklik Ölçeği" ve problemli internet kullanımlarını belirlemek için "Problemli İnternet Kullanım Ölçeği- Ergenlik " uygulanmıştır. Kişisel bilgilerini belirlemek amacıyla  "Kişisel Bilgi Formu" uygulanmıştır. 
Çalışma ilişkisel tarama modelinde yapılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde değişkenler arasındaki farkın anlamlı olup olmadığını belirlemek amacıyla çift yönlü varyans analizi (ANOVA) tekniği kullanılmıştır. Farklılıkların kaynağını test etmek için LSD testi kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir.
Araştırmadan elde edilen istatistiksel analizlerin sonucuna göre lise öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyi arttıkça problemli internet kullanımları, internetin olumsuz sonuçları, sosyal fayda/sosyal rahatlıkları ve aşırı kullanımları azalmaktadır. Problemli internet kullanımları ve internetin olumsuz sonuçları cinsiyete göre farklılaşmazken; sosyal fayda/sosyal rahatlık erkekler lehine,  aşırı kullanım ise kızlar lehine farklılaşmaktadır.	
 Araştırmanın bir diğer bağımsız değişkeni olan lise öğrencilerinin yatılı öğrenci ya da gündüzlü öğrenci olmalarına göre problemli internet kullanımı, internetin olumsuz sonuçları, sosyal fayda/sosyal rahatlık ve aşırı kullanımları farklılaşmamaktadır.
Bu çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda problemli internet kullanımını önleyici ve azaltıcı özellikle grup çalışmalarının yapılması çalışmalarının yapılması önerilmektedir. Buna ek olarak da bilişsel esneklik düzeyini artırmaya dönük çalışmalar da yapılması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Problemli İnternet Kullanımı, Bilişsel Esneklik, Lise Öğrencileri, Yatılı/Gündüzlü Öğrenci

Abstract:
The purpose of this study is to investigate whether problematic internet use and its sub dimensions (overuse of internet, social benefit-social comfort and negative results of the internet) differ significantly according to cognitive flexibility, gender, and foster / daytime student variables. The research sample consists of 1642 students (830 male and 812 female) selected by random sampling and clustered during daytime training in secondary education institutions in central districts of Adana province. In addition, 565 of them are boarding high school students and 1077 are day school high school students.
In this study, "Cognitive Flexibility Scale" was used to determine cognitive flexibility levels of high school students and "Problematic Internet Usage Scale - Adolescence" was used to determine problematic internet usage. "Personal Information Form" has been applied to determine personal information.
The study was conducted in a relational screening model. In the analysis of the research data, bi-directional analysis of variance (ANOVA) technique was used to determine whether the difference between the variables was meaningful. The LSD test was used to test the source of the differences. Significance level in the study was accepted as .05.
According to the results of the statistical analyzes obtained from the research, as the level of cognitive flexibility of high school students increases, problematic internet usage, negative results of the internet, social benefits / social comforts and overuse are decreasing. Problematic internet usage and negative results of internet do not differ according to sex; social benefit / social comfort differs for men, while overuse differs for girls.
 According to the fact that high school students who are independent variables of the research are boarding students or day students, problematic internet use, negative results of the internet, social benefit / social comfort and overuse do not differ.
It is suggested that studies of making group studies especially prevent and reduce problematic internet usage in the direction of findings obtained from this study. In addition, it is suggested that studies should be carried out to increase the level of cognitive flexibility.

Key Words: Problematic Internet Usage, Cognitive Flexibility, High School Students, Boarding Students/Daytime Students