Türkiye'de alışveriş merkezlerinde kadın çalışanların yaşadığı sorunlar: Bursa ili örneği
Problems of female employees in Turkey shopping centers: Bursa example
Yazar: NAZMİYE GÜLAY
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN BACAK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU KANYILMAZ POLAT
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Bursa = Bursa ; Kadın sorunları = Women problems ; Kadınlar = Women ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Çalışan kadınlar = Working women ; İş hayatı = Work life ; İşletme sorunları = Operational problems

Özet:
Toplumsal yapı nedeniyle kadınlara yüklenen geleneksel roller kadını iş hayatından uzaklaştırmaktadır. Kadın annelik, eş, çocuk bakımı ve ev işleri ile uğraşırken çalışma hayatında kalsa dahi ev ekonomisine destek olmaktadır. Gerekli eğitimi alamayan kadın çalışma hayatında genel olarak hizmet sektöründe yer almaktadır. Araştırmamızda kadınlar için iş imkanı yaratan alışveriş merkezlerinde (AVM) çalışma sürelerinin esnek olması, vardiyalı çalışma, haftalık izin süresi ve kadın çalışanın müşteri ya da yöneticileri ile yaşadığı sıkıntılar incelenmiştir. 
Bu araştırmanın detaylandırılması adına kadınların çalışma yaşamında karşılaştıkları sorunlar literatür taraması yapılmış ve AVM'lerde çalışan kadınların sorunları geliştirilerek araştırma soruları oluşturulmuştur. 5 sorun çerçevesinde oluşturulan sorular Bursa ilinde bulunan 4 AVM'de toplamda 15 kadın katılımcıya yöneltilmiştir. Araştırmamızın amacına yönelik 24 soru hazırlanarak Nitel Araştırma Yöntemi yapılandırılmış görüşme tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Bursa İlindeki 4 AVM büyüklük, konum ve müşteri portföyleri göz önünde bulundurularak seçilmiştir. Araştırmanın gerçekleştirilmesi için seçilen katılımcılar kartopu örnekleme yöntemi ile araştırmaya dahil edilmiştir. 15 katılımcıdan 5 katılımcı ilkokul, 4 katılımcı lise, 4 katılımcı önlisans ve 2 katılımcı ise lisans mezunudur. 
Yapılandırılmış görüşme tekniği ile oluşturulan sorular katılımcıların onayı alınarak ses kayıt cihazına kaydedilmiş ya da yazılı olarak kayıt altına alınmıştır. AVM'lerde çalışan kadın çalışanlarla yapılan görüşmeler tamamlandıktan sonra araştırmacı ses kayıtlarında herhangi bir değişiklik yapmadan görüşmelerin dökümünü gerçekleştirmiştir. Yazılı hale getirilen görüşmelerin tamamı okunarak değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucuna göre Maxqda 2018 Demo Sürümü programında temalar ve bu temaları kapsayan alt kodlar oluşturulmuştur. AVM'de çalışan kadınlar ile yapılan görüşmelerden rast gele üç görüşme seçilerek araştırmacı ve iki uzman tarafından birbirinden bağımsız olarak tema ve alt kodlamalar değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda araştırma sorularına cevaplar alınmıştır. Aynı zamanda araştırma sorularının dışında AVM'de çalışmanın zorluklarının yanında memnun edici yönlerinin olduğu ortaya çıkmıştır. 
AVM'de kadın çalışanlar ücret, çalışma süresi, çalışma ortamı, kişisel ilişkilerden kaynaklı sorunlar ve iş-aile-yaşam dengesi gibi konularda memnun olmazken bu sorunlara karşın araştırmaya katılan katılımcıların işlerini sevdiğini ortaya çıkmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde kadınların çalışma yaşamına girişi, kadın çalışanların istihdama katılımının belirleyicileri ve kadın çalışma profili incelenirken ikinci bölümde AVM'lerin tarihsel gelişimi ve AVM çalışma ortamında yaşanan sorunlar incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise AVM'lerde çalışan kadın çalışanların sorunları yapılandırılmış nitel araştırma yöntemi ile analiz edilerek araştırma sorularına cevaplar aranmıştır.

Abstract:
Traditional roles imposed on women due to social structure distract women from business life. The woman supports the home economy even if she stays in working life while dealing with motherhood, spouse, housewife, child care and household chores. Women who do not receive the necessary training are generally involved in the service sector in working life. In our study, the flexibility of working hours, shift work, weekly leave period and the problems experienced by the female employee with their customers or managers were examined in shopping centers that create job opportunities for women.
In order to elaborate this research, the problems that women face in working life are reviewed in the literature and research questions are constituted by developing the problems of women working in shopping malls. The questions created within the framework of 5 problems were produced and directed to a total of 15 women participants in 4 shopping malls in Bursa. For the purpose of our research, 24 questions were prepared and Qualitative Research Method was conducted with structured interview technique. In the research, 4 shopping malls in Bursa were selected considering their size, location and customer portfolios. Participants selected for carrying out the research were included in the research by snowball sampling method. 5 out of 15 participants are primary school, 4 are high school, 4 are associate degree and 2 are undergraduate.
The questions created by structured interview technique were recorded to the voice recorder or recorded in writing with the consent of the participants. After the interviews with the female employees working in shopping malls were completed, the researcher recorded the interviews without making any changes in the sound recordings. All written interviews were read and evaluated. According to the evaluation results, themes and subcodes covering these themes were created in Maxqda 2018 Demo Edition program. Three interviews were selected randomly from the interviews with women working in the shopping malls and the themes and subcoding were evaluated independently by the researcher and two experts. As a result of the evaluations, answers to the research questions were obtained. At the same time, apart from the research questions, it was found out that besides the difficulties of working at the shopping center, there were satisfying aspects.
While the female employees at the shopping center were not satisfied with the issues such as wages, working hours, working environment, problems related to personal relations and work-family-life balance, it was revealed that the participants in the survey loved their work. In the first part of the study, the women's entry into the working life, the determinants of female employees' participation in employment and the profile of the women's work are examined, in the second part the historical development of shopping malls and the problems experienced in the shopping malls are examined. In the third part, the problems of the female employees working in shopping malls were analyzed by structured qualitative research method and the answers to the research questions were sought.