Bulanık tabanlı çok kriterli karar verme yöntemleri ile makine ekipman seçimi
Machine equipment selection using fuzzy based multi criteria decision making methods
Yazar: BAHAR ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR ESKİ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bulanık TOPSIS = Fuzzy TOPSIS ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Makine seçimi = Machine selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Üretim işletmelerinde, işletmenin sürekliliğini ve karlılığını sağlayabilmek için makine seçimi oldukça önemli bir karardır. Özellikle işletme için makine seçim kriterlerinin karmaşık olması durumunda karar vermek işletmeler için daha zor olmaktadır. Bu durumda, işletmelerin en doğru kararı verebilmeleri adına alternatifleri çok iyi analiz etmeleri gerekmektedir.
Bu çalışma, plastik enjeksiyon sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin üst düzey yöneticilerinden oluşan bir karar verici grubunun değerlendirmelerini dikkate alarak gerçekleştirilmiştir. Karar verme ekibiyle yapılan görüşmeler sonucu, plastik enjeksiyon makinesi seçim kriterleri belirlenmiştir. İnsan yargılarındaki sözel ifadeleri değerlendirebilmek adına bulanık mantık dahilinde TOPSIS ve VIKOR yöntemleri uygulanmıştır. Belirlenen plastik enjeksiyon makinesi alternatifleri; sadece maliyet, teknik özellikler gibi kalıplaşmış kriterlere göre değil, işletme ihtiyaçlarıyla örtüşecek olan güvenlik, güvenilirlik, çevre dostu olma kriterlerini de dikkate alarak oluşturulmuştur. Oluşturulan kriterler ve alternatif olarak belirlenen makine tipleri, belirlenen karar vericiler tarafından dilsel ifadeler yardımıyla ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Sözel olarak yapılan değerlendirmeler üçgen ve yamuk bulanık sayılar kullanılarak sayısallaştırılmıştır. Bulanık TOPSIS ve bulanık VIKOR yöntemleri uygulanarak makine alternatifleri grup kararıyla değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır.

Abstract:
Machine selection is a very important decision in production enterprises in order to ensure the continuity and profitability of the enterprise. Especially, when machine selection criteria are complex, it is more difficult for businesses to make a decision. In this case, businesses need to analyze the alternatives very well in order to make the right decision.
This study was carried out by taking into account the evaluations of a group of decision makers consisting of senior managers of an enterprise operating in the plastic injection sector. As a result of the interviews with the decision-making team, the plastic injection machine selection criteria were determined. In order to evaluate verbal expressions in human judgments, fuzzy TOPSIS and fuzzy VIKOR methods were applied. Determined plastic injection machine alternatives; It was created not only according to stereotyped criteria such as cost and technical features, but also by taking into account the criteria of safety, reliability and environmental friendliness, which will overlap with business needs. The created criteria and alternatively determined machine types were evaluated separately by the determined decision makers with the help of linguistic expressions. Verbal evaluations were digitized using triangular and trapezoidal fuzzy numbers. Machine alternatives were evaluated by group decision by applying fuzzy TOPSIS and fuzzy VIKOR methods, and the results were compared.