Cerrahi servislerinde çalışan hemşirelerde ayak sağlığı sorunları ve ilişkili faktörler
Foot health problems and related factors in nurses working surgical services
Yazar: FUNDA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MELEK NİHAL ESİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ayak = Foot ; Ağrı = Pain ; Cerrahi = Surgery ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing

Özet:
Hemşirelik mesleği, iş sağlığı açısından en riskli meslekler arasında gösterilmektedir. Özellikle cerrahi servislerinde çalışan hemşirelerde; çok fazla hastaya çok yoğun hemşirelik bakımı verilmesi nedeniyle, daha fazla KİS sorunlarına maruz kaldıkları belirtilmektedir. Cerrahi girişim sonrası hastanın iyileşme süreci ve cerrahi girişimin türüne bağlı olarak hemşirenin bakım verici rolündeki iş yükü, uygun olmayan duruş veya iş stresi gibi faktörlere bağlı olarak farklılık gösterebilmektedir.  Özellikle uzun süre ayakta durmayı gerektiren işler, bazı ayak sorunlarına yol açabilmektedir. Yapılan araştırmalarda, bir iş günü içerisinde toplam çalışma saatinin %30'undan daha fazla ayakta kalmanın ayak sorunları riskini arttırdığı, günün %45-50'sinden daha fazla ayakta kalmanın ise özellikle ayak sorunlarına yönelik semptomların ortaya çıkışında önemli olduğu belirtilmiştir. Hemşirelerde çalışma koşullarına bağlı olarak özellikle, kas iskelet sistemi hastalıkları yaygın bir risk faktörüdür. Bunlardan birçoğunun değerlendirilmesi yapılmış olsa da; kas iskelet sistemi kapsamında yer alan ayak-ayak bileği ağrı ve yakınmalarının nedenlerine yönelik sorunlar ve bunu etkileyen faktörlere yönelik çalışmaların oldukça az olduğu görülmektedir. Bunlardan birçoğunun değerlendirilmesi yapılmış olsa da; kas iskelet sistemi kapsamında yer alan ayak-ayak bileği ağrı ve yakınmalarının nedenlerine yönelik sorunlar ve bunu etkileyen faktörlere yönelik çalışmaların oldukça az olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı cerrahi servislerinde çalışan hemşirelerin ayak sağlığı sorunları ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla planlanmıştır. 
   Çalışmanın tasarım tipi tanımlayıcı-ilişki arayıcı olarak belirlenmiştir. Araştırmanın evrenini yatak sayısı 200 ve üzeri olan, en az 3 cerrahi servisi bulunan İstanbul 'un Anadolu ve Avrupa yakasında yer alan 10 tane özel hastane, çalışma evrenini ise uygulama izni alınılabilen 3 hastanede çalışan 300 cerrahi servis hemşiresi oluşturmuştur. Örneklem grubunu ise; 3 özel hastanede çalışan 300 cerrahi hemşiresinden, amaçlı örnekleme ile seçilen 166 cerrahi servis hemşiresi oluşturmuştur. Toplamda ise; araştırmaya katılmayı kabul eden 141 cerrahi servis hemşiresine ulaşılmıştır. 
   Araştırmanın verileri "Hemşirelerin Tanıtıcı Özellikleri Formu, FAOS-Ayak-Ayak Bileği Araştırması Ölçeği, SF 36-Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, Mann Whitney U testi ile Kruskal Wallis Testi yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki Pearson Korelasyon analizi ile FAOS-Ayak-Ayak Bileği Araştırması Ölçeğinin, SF 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği üzerindeki etkisi regresyon yöntemi ile analiz edilmiştir. 
    Çalışmanın bulgularında, araştırmaya katılan kadın hemşirelerin oranının %80,1, en fazla KİS ağrısının bacak (%83) ve ayak (%80,9),) bölgelerinde görüldüğü, ayak bölgelerine göre, en çok ağrının ayak tabanında olduğu (%53,9), ayak-ayak bileğine yönelik en fazla sorunun ise nasır (%24,8) ve halluks valgus (%18,4) olduğu görülmüştür. Ayak-ayak bileği araştırması ölçeğinin 'BKİ ve haftalık çalışma süresi' açısından farklılaştığı, FAOS-Ayak-Ayak Bileği Araştırması Ölçeği ile SF 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği arasında zıt yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Bunun sonucunda uzun süreli çalışan ve uzun saatler ayakta kalan hemşirelerin çalışma düzenlerinin uygun planlanması, günlük çalışma temposunun düzenlenmesi, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, iş streslerinin ve başa çıkma yöntemlerinin belirlenmesi, hemşirelerin ayak sağlığına yönelik çalışmaların arttırılması ve daha ayrıntılı irdelenmesinin gerekliliği sonucuna varılmıştır. 

 Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Cerrahi Servis, Ağrı, Cerrahi Servis Hemşireleri, Ayak sağlığı

Abstract:
It is to say that the nursing profession is among the most risky professions in terms of occupational health. Especially in nurses working in surgical services, it is stated that because too many patients are given very intensive nursing care, they are exposed to more MSD problems. After surgery, depending on the patient's recovery process and the type of surgery, the workload of the nurse in the caregiver role may vary depending on factors such as iappropriate posture or work stress. Especially jobs that require standing for a long time can cause some foot problems. Research has found that standing at more than 30% of the total working hour within a working day increases the risk of foot problems. In addition, standing for more than 45 to 50% of the day is particularly important in the emergence of symptoms for foot problems. In nurses, especially musculoskeletal diseases are a common risk factor depending on working conditions. It is observed that there are few studies on the causes of foot-ankle pain and complaints within the scope of musculoskeletal system and the factors affecting it. The aim of this study was to determine the foot health problems and related factors of nurses working in surgical services.
   The design type of the study was descriptive and correlational. The universe of the research consists of 10 private hospitals located on the Anatolian and European side of Istanbul, with beds number 200 and above, with at least 3 surgical services. The target population of the study consisted of 300 surgical service nurses working in 3 hospitals where permission to apply could be obtained. The sample group consisted of 166 surgical nurses selected by purposive sampling from 300 surgical nurses working in 3 private hospitals. In total, 141 surgical service nurses who agreed to participate in the study were participated.   
   The data of the study were collected with the "Descriptive Characteristics of Nurses Form, FAOS-Foot-Ankle Scale, SF 36-Quality of Life Scale. In the evaluation of the data, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis Test were used. The relationship between variables was analyzed with Pearson Correlation Analysis and the effect of FAOS-Foot-Ankle Research Scale on SF 36 Quality of Life Scale analyzed with regression method.
    In the findings of the study, it was found that the proportion of female nurses participating in the study (80.1%) was mostly seen in the legs (83%) and feet (80.9%) regions of the MSD pain. In addition, according to the foot regions, it was found that the most pain was in the soles of the feet (53.9%), and the most problems related to the foot-ankle were callus (24.8%) and hallux valgus (18.4%).  It was found that the foot-ankle survey scale differs in terms of 'Body Mass İndex and weekly working time'. In addition, it was found that there was a significant and negative correlation between the FAOS-Foot-Ankle Research Scale and the SF 36 Quality of Life Scale. 
   As a result, it was concluded that the working order of nurses who work for a long time and who stay up for long hours and their daily working pace needed to be planned. Their working conditions needed to be improved and work stresses and coping methods needed to be determined. In addition, it is to say that studies on nurses' foot health should be increased and examined in more detail.

Keywords: Nursing, Surgical Service, Pain, Surgical Service Nurses, Foot Health