Karaciğer sirozu olan hastalar için mobil sağlık uygulaması geliştirilmesi ve uygulamanın hasta aktiflik düzeyi, öz-etkililik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Development of a mobile health application for patients with liver cirrhosis and the effect of the application on patient activation, self-efficacy, and quality of life
Yazar: FERYA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HİCRAN BEKTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı karaciğer sirozu tanısı olan hastalar için mobil sağlık uygulaması (ReLiver-N App [Rehabilitation of Liver by Nurse Application]) geliştirilmesi ve uygulamanın hasta aktiflik düzeyi, öz-etkililik ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Araştırma metodolojik ve randomize kontrollü deneysel çalışma olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada karaciğer sirozu tanısı olan hastalar için web tabanlı mobil sağlık uygulaması (ReLiver-N App) geliştirilmiştir. İkinci aşamada karaciğer sirozu tanısı ile takip edilen 52 hasta ile Ekim 2022-Mayıs 2023 tarihleri arasında Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı, Kronik Hastalık Yönetimi için 6 Maddelik Öz-etkililik Ölçeği ve Kronik Karaciğer Hastalığı Ölçeği ile uygulamanın etkinliği değerlendirilmiştir. Girişim (ReLiver-N App) grubundaki hastalar ReLiver-N App üzerinden kapsamlı sağlık eğitimine, hasta aktiflik uygulamalarına ulaşmış, haftada bir gün mesaj ile takip edilmiştir. ReLiver-N App ve aktif kontrol grubundaki hastalar 12 hafta süreyle hasta aktiflik uygulamasına yönelik ölçümleri yapmıştır. Veriler tanımlayıcı analizler ve t testi, student t testi, varyans ve regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular: ReLiver-N App ve aktif kontrol grubunun hasta aktifliği, öz-etkililik, yaşam kalitesi düzeylerinin son test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.01). Üç aylık sürede hasta aktiflik uygulamalarına ReLiver-N App grubu %70.8, aktif kontrol grubu %36.0 oranında katılım göstermiştir. Uygulama sonunda ReLiver-N App grubundaki hastaların %65.4'ünün, aktif kontrol grubundaki hastaların %15.4'ünün aktiflik düzeyi "3" olarak bulunmuştur. 
Sonuç: Mobil eğitim içeriği ve öz bakıma katılımı artırmayı hedefleyen hasta aktiflik uygulamaları karaciğer sirozu tanısı olan hastaların aktifliği, öz-etkililik ve yaşam kalitesi düzeylerini artırmıştır. Kapsamlı eğitim içeriği ve hasta aktiflik uygulamalarının hastaların bakım sürecinde kullanılmasının yaygınlaştırılması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: hasta aktifliği, hemşirelik bakımı, karaciğer sirozu, öz-etkililik, yaşam kalitesi.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to develop a mobile health application (ReLiver-N App [Rehabilitation of Liver by Nurse Application]) for patients with liver cirrhosis and to determine the effect of the application on patient activation, self-efficacy, and quality of life.
Methods: The study consisted of two stages: a methodological and randomized controlled trial. In the first stage, a web-based mobile health application (ReLiver-N App) was developed for patients with liver cirrhosis. The second stage of the study was carried out between October 2022 and May 2023 with 52 patients with liver cirrhosis by using the Patient Activation Measure, Self-efficacy for Managing Chronic Disease 6-item Scale, and Chronic Liver Disease Questionnaire. Patients in the intervention (ReLiver-N App) group received comprehensive health education and patient activation practices via the ReLiver-N App and were followed up by text messages once a week. Patients in the ReLiver-N App and active control groups completed the measurements for patient activation practice for 12 weeks. The data were evaluated using descriptive statistics, t-tests, Student's t-tests, variance, and regression analyses.
Results: A statistically significant difference was found between the post-test mean scores of the ReLiver-N App and active control groups in terms of patient activation, self-efficacy, and quality of life (p<0.01). The ReLiver-N App group participated in patient activation practices at a rate of 70.8% and the active control group at a rate of 36.0%. At the end of this study 65.4% of the patients in the ReLiver-N App group and 15.4% of the patients in the active control group had an patient activity level of "3."
Conclusion: Mobile educational content and patient activation practices aimed at increasing participation in self-care increased the level of activation, self-efficacy, and quality of life of patients with liver cirrhosis. It is recommended that the use of comprehensive educational content and patient activation practices in the care process of patients be generalized.
Keywords: liver cirrhosis, nursing care, patient activation, self-efficacy, quality of life.