Yetişkinlerde yeme farkındalığı, beslenme bilgi düzeyi ve besin alımının incelenmesi
Investigation of mindful eating, nutritional knowledge level and nutrient intake in adults
Yazar: VİLDAN KARACA
Danışman: PROF. DR. NESLİŞAH RAKICIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Farkındalık = Awareness ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Yeme farkındalığı = Mindful eating ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yetişkinlerde yeme farkındalığı ile beslenme bilgi düzeyi ve besin alımı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmaya 19-45 yaş arasında 205'i kadın, 127'si erkek olmak üzere 332 yetişkin birey dahil edilmiştir. Bireylerin, dört besin grubundaki besinlerden günlük tükettikleri porsiyon miktarları, beyana dayalı vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve bel çevresi değerleri, Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30) ve Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (BBD) puanlarına ilişkin bilgiler çevrimiçi anket yolu ile toplanmıştır. Çalışmanın sonucunda bireylerin YFÖ-30 puanı cinsiyete göre farklılık göstermezken, erkeklerde duygusal yeme puanı kadınlarda ise yeme kontrolü ve bilinçli beslenme puanı anlamlı olarak daha yüksektir bulunmuştur (p<0,05). Kadınların BBD puanı erkeklerden anlamlı olarak daha yüksektir. (p<0,01). Yaş arttıkça duygusal yeme ve disinhibisyon puanları artmıştır (p<0,05). Zayıf bireylerde, şişman bireylere göre YFÖ-30 puanı anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,05). YFÖ-30 puanı arttıkça vücut ağırlığı, bel çevresi, BKİ ve bel/boy oranı anlamlı olarak azalmıştır (p<0,01). BBD puanı arttıkça YFÖ-30 puanı (r=0,141, p<0,05), yeme kontrolü puanı (r=0,186, p<0,01) zayıf düzeyde; yeme disiplini puanı (r=0,320, p<0,01) orta düzeyde artış göstermiştir. Süt grubu besinlerin toplam porsiyon miktarı arttıkça yeme disiplini puanı artmıştır (r=0,160, p<0,01). Ekmek-tahıl grubu besinlerin toplam porsiyon miktarı ile farkındalık ve enterferans hariç tüm alt faktörler ve YFÖ-30 puanı arasında negatif anlamlı bir ilişki vardır (p<0,05). Regresyon analizi için elde edilen modeller YFÖ-30 puanı üzerinde anlamlı sonuç vermiştir. Buna göre YFÖ-30 puanındaki varyansın %7,4'ünü ekmek-tahıl, sebze-meyve grubu toplam porsiyon miktarı; %8,5'ini çikolata, bisküvi/kurabiye, sıvı yağ tüketim miktarı; %7,8'ini BKİ; %2,0'ını BBD puanı açıklamıştır. Yeme farkındalığının sağlıklı besinlerin seçimine, porsiyon kontrolünün sağlanmasına katkıda bulunabileceği sonucuna varılmıştır. Beslenme bilgisi ile beraber yeme farkındalığı hakkında toplumun bilgilendirilmesi, vücut ağırlığı yönetimi için faydalı olabilir.

Abstract:
The aim of this study was to examine the relationship between mindful eating and nutritional knowledge level, food intake in adults. A total of 332 adults, 205 women and 127 men, between ages of 19-45 were included in this study. The daily portion amounts consumed by individuals from foods in four food groups, body weight, height, waist circumference values based on the statement, information on the Mindful Eating Questionnaire (MEQ-30) and Nutrition Knowledge Level Scale (NKL) scores were collected through an online survey. As a result of this study, while MEQ-30 score of individuals didn't differ according to gender, emotional eating score in men, eating control and conscious nutrition score in women were found significantly higher (p<0,05). NKL score was significantly higher in women than men (p<0,01). As the age increased emotional eating and disinhibition scores increased (p<0,05). MEQ-30 score was significantly higher in weak individuals than in obese (p<0,05). As the MEQ-30 score increased body weight, waist circumference, BMI and waist/height ratio significantly decreased (p<0,01). As the NKL score increased MEQ-30 score (r=0,141, p<0,05), eating control score (r=0,186, p<0,01) were weakly; eating dicipline score (r=0,320, p<0,01) moderately increased. As the total portion amount of milk group foods increased eating dicipline score increased (r=0,160, p<0,01). There was a negative, significant relationship between total portion amount of bread-cereal group foods and all sub-factors except mindfulness and interference, and MEQ-30 score (p<0,05). The models obtained for the regression analysis gave significant results on the MEQ-30 score. According to this, 7,4% of the variance in the MEQ-30 score was total portion amount of bread-cereal, vegetable-fruit groups; 8,5% chocolate, biscuit/cookies, oil consumption amount; 7,8% BMI; 2,0% NKL score explaned. It has been concluded that mindful eating could contribute to choosing healthy foods and providing portion control. Informing the society about mindful eating along with nutrition knowledge might be beneficial for body weight management.