Alkolden beklentiler ölçeği-III (yetişkin) Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
The validity and reliability of the alcohol expectancy questionnaire-III (adult) Turkish form
Yazar: SELCAN YILDIZELİ
Danışman: PROF. DR. İNCİ İLHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Bağımlılık = Dependency ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada Brown ve arkadaşları tarafından geliştirilen Alkolden Beklentiler Ölçeği-III Yetişkin Formu Türkçeye uyarlanarak geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Alkolden beklentiler teorisi doğrultusunda yapılan çalışmalar alkolün nedenselliğini ve alkolden beklentileri araştırmaya odaklanmış, alkol kullanımı ile alkolden beklentiler arasında güçlü bir ilişki bulunarak daha güçlü beklentilerin daha yüksek alkol tüketimi ile sonuçlandığını ortaya koymuşlardır. ABÖ-III-Y alkolden olumlu beklentileri ölçmek için tasarlanan, içme davranışını açıklamada beklentileri ölçmek konusunda en kapsamlı ölçektir. ABÖ-III-Y'nin olası alkol bağımlılığını önlemede, alkol tüketimini yordamada, alkol bağımlılığı ve nüks sürecindeki faktörleri anlamada yardımcı olacağı ve alkolden beklentiler teorisinin çalışılmasına olanak sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçla yapılan çalışma doğrultusunda alkol kullanım bozukluğu tanısıyla tedavi gören ve tanı almaksızın alkol kullanan toplam 402 kişiye ABÖ-III-Y, İNÖ-GF ve AKBTT ölçekleri uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda ABÖ-III-Y  Cronbach alfa değeri 120 madde için ,972, testin ilk yarısı için ,949 ikinci yarısı için ,933 olarak bulunmuştur. Spearman-Brown Katsayısı ,904 , Guttman-Split Half  katsayısı  da ,903 olarak elde edilerek ölçeğin oldukça güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır. KMO değeri .933, Bartlett Küresellik testi değeri p<.001 bulunarak faktör analizine uygunluğu görülmüştür. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonrasında toplam varyansın %37,88'ini açıklayan 5 alt faktör ölçeğin orijinaliyle de uyumlu olarak şu şekilde oluşturulmuştur: Genel Olumlu Değişiklikler, Artan Sosyal Girişkenlik ve Kaygının Azalması, Gevşeme ve Gerilimi Azaltma, Cinsellikte Artış, Fiziksel Rahatlama. Yapılan madde analizinde madde gücü  ,40'ın altındaki maddeler çıkarıldıktan sonra oluşturulan ölçekte Cronbach alfa değeri 82 maddenin tümü için ,967, alt ölçekler için de ,930-,779arasında değişmektedir. Yapılan analizlerde ABÖ-III-Y ile İNÖ-GF arasında r=,64 düzeyinde AKBTT  ile arasında ,24 düzeyinde anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. ABÖ-III-Y ölçek puanları doğrultusunda katılımcıların alkolden beklentilerinin AKBTT sonuçları, eğitim durumu, alkol kullanımı, yaş ve cinsiyetlerine göre anlamlı farklılıklar oluşturduğu görülmüştür. Analizler sonucunda ABÖ-III-Y'nin yeterli ölçüde güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, validity and reliability studies were carried out by adapting Adult Form of Alcohol Expectations Scale (AES) -III that developed by Brown et al. Studies based on the theory of alcoholic expectation have focused on investigating the causality of alcohol and alcohol expectations and it has found as a strong relationship between alcohol use and alcoholic expectation, indicating that stronger anticipation results in higher alcohol consumption. The AES-III is the most comprehensive measure designed to measure positive expectations from alcohol, measuring expectations of drinking behavior. In the prevention of possible alcohol dependence AES-III, alcohol consumption is thought to be helpful in understanding the factors of alcohol dependence and recurrence process in the procedure, which allows the study of the alcohol-expectant theory. For this purpose, AES-III, İNÖ-GF, and AKBTT scales were applied to a total of 402 subjects who were diagnosed as having alcohol use disorder and who were alcohol users without a diagnose. In the light of analyzes, Cronbach's alpha value of AES-III, 120 items, was found to be .972 and for the first half of the test.949, for the second half of the test.933 Cronbach's alpha values were found. The Spearman-Brown coefficient .904 and the Guttman-Split Half coefficient .903 were found and these findings showed that the scale is quite reliable. KMO value .933, Bartlett Globalness test value p <.001, and it was found to be suitable for factor analysis. The 5 sub-factors that account for 37.88% of the total variance after the confirmatory factor analysis are also consistent with the original scale as follows: General Positive Changes, Increased Social Assistance and Reduced Anxiety, Relaxation and Stress Reduction, Increase in Sexuality and Physical Relaxation. In the item analysis, the Cronbach's alpha value for the scale created after subtracting the items under .40 was found .967 for all 82 items and for subscales it was between .930 - .779. Moreover, following analyzes showed that a significant correlation was found between the AES-III and INÖ-GF at r = .64 and at r = .24 between AES-III and AKBTT. In the direction of the AES-III scale scores, it was seen that the alcoholic expectation of participants had significant differences according to the results of AKBTT, educational status, alcohol use, age and gender. Consequently with result of analyzes, it is concluded that AES-III is a sufficiently reliable and valid measuring tool.