Fen bilimleri dersi için geliştirilen eğitsel oyunların sınıf öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi
Evaluation of educational games developed for science courses in accordance with classroom teachers' opinions
Yazar: BEGÜM AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. CANAY PEKBAY
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Oyun insan yaşamıyla ilişkilendirildiğinde en çok çocukluk dönemi akıllara gelmektedir. Çünkü çocuklar oyunla büyümekte ve hayatı öğrenmektedir. İlkokul dönemiyle birlikte öğrenmeler belirli bir düzen içerisinde öğrencilere verilmekte, yaşam boyu kullanacağı faydalı bilgilerin temeli burada atılmaktadır. İlkokulda oyun ve çocuk bir bütün olarak düşünülmeli; eğitim süreçlerinde oyuna yer verilerek öğrencilerin gelişimi çok yönlü olarak desteklenmelidir. Özellikle günümüzde bireylerden beklenen üst düzey düşünme, araştırmacılık ve sorgulama becerilerine sahip olma özelliği ilkokuldan itibaren alınacak fen eğitimiyle mümkündür. Dolayısıyla okullarda yer verilen oyunlar bu hedefleri kapsamalı, eğitici bir rol üstlenmeli, motive edici ve öğrencide ilgi uyandırıcı niteliğe sahip olmalıdır. Sınıf öğretmenleri de bu özellikleri dikkate alarak dersini işlemelidir. Derste kullanılan aynı oyunlar bir süre sonra öğrencilerin sıkılmasına sebep olacağından öğretmenlerin farklı oyunlar bilmesi, fen bilimleri dersine uyarlayacağı oyunları geliştirmesi öğrenciler için önem arz etmektedir. Bu bağlamda gerçekleştirilen bu araştırma ilkokulda görev yapan sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri dersi öğretiminde kullanılmak üzere araştırmacı tarafından geliştirilen eğitsel oyunlar hakkındaki görüş ve önerilerini almak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseni kullanılmıştır. Olgubilim, bir durumun onu etkileyen ve onun etkilediği faktörleri içerisine alarak incelenmesini araştırır. Yapılan bu araştırmada da sınıf öğretmenlerinin geliştirilen eğitsel oyunlar hakkındaki düşünceleri ve deneyimlerinin araştırıldığı belirtilebilir. Bu amaçla ilk olarak çalışmada kullanılmak üzere araştırmacı tarafından 4. sınıf fen bilimleri dersi 1. dönem kazanımlarına yönelik iki uzman görüşü alınarak on üç eğitsel oyun geliştirilmiştir. Geliştirilen eğitsel oyunlar 2022-2023 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Ümraniye ilçesinde yer alan bir devlet okulunda görev yapan dört sınıf öğretmeninin katılımıyla uygulanmış ve 1. yarıyıl dönemi sonuna kadar yürütülmüştür. Oyunların uygulanması esnasında araştırmacı tarafından gözlem yapılarak çeşitli notlar alınmıştır. Uygulama sonunda ise araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşü alınarak düzenlenen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak sınıf öğretmenlerinin görüşleri alınmıştır. Alınan görüşler nitel veri analiz yöntemlerinden içerik analizi yöntemi kullanılarak çeşitli kod ve temalara ayrılarak incelenmiştir. Elde edilen veriler gözlem notlarıyla desteklenmiştir. Çalışma sonucunda sınıf öğretmenlerinin oyun ve eğitsel oyun hakkındaki tanımlarının alanyazında yer alan çalışmalarla benzer nitelikte olduğu söylenebilir. Öğretmenler tasarlanan eğitsel oyunlara yönelik görüşlerini avantajlar, dezavantajlar, sevilen oyunlar ve sevilmeyen oyunlar temalarıyla belirttikleri görülmüştür. Buna ek olarak öğretmenler geliştirilen eğitsel oyunların öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor olarak gelişimlerine olumlu olarak katkıda bulunduğunu belirtirken; tüm oyunlar başta olmak üzere, "Bu nasıl hareket?" ve "Hangisinde su var? Haydi fosil yapalım." oyunlarına yönelik çeşitli önerilerde de bulundukları sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan gözlemler sonucunda öğrencilerin oyunları sevdikleri, derse katılımlarının arttığı ve bir sonraki derste oynayacakları oyunları merak ederek derse geldikleri görülmüştür. Buna ek olarak öğretmenler tarafından akademik başarının arttığı ve ders içi olumlu davranışların ise çoğaldığı araştırmacıya belirtilmiştir. Oyunların uygulama aşamasında bazı öğretmenlerin öğrenci mevcudu ve sınıfların fiziki boyutlarına göre oyunları tekrar revize edip uyguladıkları görülmüştür. Uygulama esnasında kalabalık sınıflarda oluşan sesin fazlalığı, öğrencilerin öğretmeni dinleyememesi ve sürekli soru sorma davranışları ön plana çıkarken; mevcudu az olan sınıfta bu durumun tam tersi olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin kalabalık sınıflarda her öğrenci ile bireysel olarak ilgilenemediği ve sınıfta yapılması gereken oyun hazırlıklarının ise eve ödev olarak verildiği gözlemlenmiştir. Son olarak müfredatın yoğunluğu, okulun imkânları ve öğrencilerin kişisel kabiliyetlerinin eğitsel oyunların uygulanmasını olumsuz etkileyen dezavantajlar olarak ön plana çıktığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
When games are associated with human life, childhood is what comes to mind the most. Because children grow and learn about life through play. Starting from the primary school period, learning is given to students in a certain order, and the foundation of useful knowledge that they will use throughout their lives is laid here. In primary school, play and the child should be considered as a whole; The development of students should be supported in many ways by including games in educational processes. Especially today, the high-level thinking, research and questioning skills expected from individuals are possible with science education starting from primary school. Therefore, the games included in schools should cover these goals, play an educational role, be motivating and arouse interest in students. Classroom teachers should also teach their lessons taking these features into consideration. Since the same games used in the lesson will cause students to get bored after a while, it is important for teachers to know different games and develop games that they can adapt to science lessons. In this context, this research was conducted to obtain the opinions and suggestions of primary school classroom teachers about educational games developed by the researcher to be used in science teaching. The phenomenological pattern, one of the qualitative research methods, was used in the research. Phenomenology investigates the examination of a situation by including the factors that affect it and are affected by it. It can be stated that in this research, the thoughts and experiences of classroom teachers about the developed educational games were investigated. For this purpose, first of all, thirteen educational games were developed by the researcher to be used in the study by taking the opinions of two experts regarding the 1st term achievements of the 4th grade science course. The developed educational games were implemented in the 2022-2023 academic year with the participation of four classroom teachers working in a public school in Ümraniye district of Istanbul and continued until the end of the 1st semester. During the implementation of the games, the researcher made observations and took various notes. At the end of the application, the opinions of the classroom teachers were taken using the semi-structured interview form developed by the researcher and arranged by taking expert opinion. The opinions received were analyzed by dividing them into various codes and themes using the content analysis method, one of the qualitative data analysis methods. The data obtained was supported by observation notes. As a result of the study, it can be said that classroom teachers' definitions of games and educational games are similar to the studies in the literature. It was observed that teachers expressed their opinions about the designed educational games with the themes of advantages, disadvantages, popular games and disliked games. In addition, teachers stated that the educational games developed positively contributed to the cognitive, affective and psychomotor development of students; "What kind of move is this?", especially in all games. and "Which one has water? Let's make fossils." It was concluded that they also made various suggestions for games. As a result of the observations, it was seen that the students liked the games, their participation in the lesson increased, and they came to the lesson curious about the games they would play in the next lesson. In addition, the teachers stated to the researcher that academic success increased and positive in-class behaviors increased. During the implementation phase of the games, it was observed that some teachers revised and implemented the games according to the number of students and the physical size of the classes. During the application, the excessive noise in crowded classrooms, students' inability to listen to the teacher and constant individual attention to each student in crowded classes and that the game preparations that should be done in class are given as homework. Finally, it was concluded that the intensity of the curriculum, the school's facilities and the personal abilities of the students stand out as disadvantages that negatively affect the implementation of educational games.