Yaşlı bireylerde MIND diyetine uyumun bilişsel işlev, kırılganlık ve fiziksel aktivite düzeyi üzerine etkisi
The effect of compliance with the MIND diet on cognitive function, frailty and physical activity level in elderly
Yazar: HİLAL ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HABİBE ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Araştırma, 65 yaş ve üzeri bireylerde Nörodejeneratif Gecikme için Akdeniz-DASH Müdahalesi (MIND) diyetine uyumun bilişsel işlev, kırılganlık ve fiziksel aktivite düzeyi üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Erzincan il merkezinde bulunan beş aile sağlığı merkezine, Kasım 2020-Ekim 2021 tarihleri arasında herhangi bir nedenle başvuran ve araştırma kriterlerini karşılayan 150 gönüllü birey katılmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri yapılmış, yarı kantitatif besin tüketim sıklığı ve geriye dönük bir günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Bireylerin bilişsel işlev düzeyleri Standardize Mini Mental Test (SMMT), kırılganlık düzeyleri FRAIL, fiziksel aktivite düzeyleri Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Değerlendirme Ölçeği (PASE) ölçekleri ile değerlendirilmiştir. Besin tüketim kaydı ve yarı kantitatif besin tüketim sıklığı anketinden, tüketilen besinlerin miktarları belirlenmiş ve MIND diyetine uyum puanı hesaplanmıştır. Araştırmaya 76 erkek ve 74 kadın birey katılmış olup örneklemin yaş ortalaması 71.31±5.15 yıldır. Beden Kütle İndeksine göre erkeklerin %39.5'i hafif şişman, kadınların %40.5'i 1. derece şişmandır. Bel kalça oranına göre kadınların çoğunluğunun (%93.2) android tip şişman, erkeklerin çoğunluğunun ise (%64.5) normal değerlere sahip olduğu bulunmuştur. Türkiye Beslenme Reheberi'ne göre bireylerin enerji, karbonhidrat, protein, yağ, posa, tiamin, riboflavin, niasin, folat, B12, A, C vitamini, magnezyum, demir ve çinko alımlarının yeterli düzeyde olduğu saptanmıştır. Bireylerin MIND diyetine uyum puanı 9.5 (7.5-11), SMMT ölçeği puan ortalaması 22.54±3.98, FRAIL puan ortalaması 2.00±1.64, PASE puan ortalaması 191.93±62.65 olarak hesaplanmıştır. MIND diyetine uyum puanına göre enerji ve besin ögeleri alımı farklılık göstermemektedir (p>0.05). MIND diyetine uyum puanı ile SMMT ve FRAIL puanları arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki (p<0.05) bulunurken, PASE toplam puanı ile bir ilişki olmadığı saptanmıştır. Bireylerin MIND diyet puanındaki bir birimlik artış ortalama SMMT puanında 0.002, FRAIL puanında 0.450 birimlik artışa neden olmuştır (p<0.05). Bu çalışma sonucunda, yaşlı bireylerde MIND diyetine uyum göstermenin bilişsel işlevler ve kırılganlık ile pozitif ilişkili olduğu bulunmuştur. MIND diyetine uyumun bilişsel işlevler ve kırılganlık üzerine etkisinin belirlenmesi için daha geniş örneklemli uzun süreli çalışmaların yapılması önerilir.

Anahtar Kelimeler:  Bilişsel İşlev; Fiziksel Aktivite;  Kırılganlık; MIND Diyeti; Yaşlı Bireyler.

Abstract:
The research was conducted descriptively to determine the effect of adherence to the Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay (MIND) diet on cognitive function, frailty and physical activity level in individuals aged 65 years and over. 150 volunteers who applied in five family health centers located in the city center of Erzincan for any reason between November 2020-October 2021, and met the research criteria participated  the study. Anthropometric measurements of individuals were made, semi-quantitative food consumption frequency and retrospective daily food consumption records were taken. The cognitive function levels of the individuals were evaluated by Standardized Mini Mental Test (SMMT),frailty levels by FRAIL, physical activity levels by Physical Activity Assessment Scale for the Elderly (PASE) scales. The amounts of nutrients consumed were determined and the MIND diet adherence score was calculated from the food consumption record and semi-quantitative food consumption frequency questionnaire. 76 male and 74 female individuals participated in the study, and the average age of the sample was 71.31±5.15 years. According to BMI, 39.5% of men were overweight and 40.5% of women were first degree obese. According to the waist to hip ratio, it was found that the majority of women (93.2%) had android obese, and the majority of men (64.5%) had normal values. According to the Turkey Dietary Guidelines, it was determined that individuals' energy, carbohydrate, protein, fat, fiber, thiamine, riboflavin, niacin, folate, vitamin B12, A, C, magnesium, iron and zinc intakes are at an adequate level (>67%). The adherence score of the individuals with the MIND diet was calculated as 9.5 (7.5-11.0), the mean score of the SMMT scale was 22.54±3.98, the mean FRAIL score was 2.00±1.64, and the mean PASE score was calculated as 191.93±62.65. The intake of energy and nutrients did not differ according to the MIND diet adherence score (p>0.05). While there was a weak positive correlation (p<0.05) between the MIND diet adherence score and SMMT and FRAIL, there was no correlation with the PASE total score. A one-unit increase in the MIND diet score of individuals caused an increase of 0.002 in the mean SMMT score and 0.450 in the FRAIL score (p<0.05). As a result of this study, it was found that adherence to the MIND diet in elderly individuals is positively associated with cognitive functions and frailty. It is recommended to conduct long-term studies with a larger sample to determine the effect of adherence to the MIND diet on cognitive functions and frailty.
Key Words: MIND diet; cognitive function; frailty; physical activity.