Hatay ilinde bulunan yerli bal arısı (Apis mellifera) ırkında genetik varyasyonun morfolojik yöntemler kullanılarak belirlenmesi
Determination of genetic variation using morphological methods in the local honey bee (Apis mellifera) breed in Hatay province
Yazar: GÜLDEN AYVAZ BAYKAL
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ GÜL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arılar = Bees ; Bal arısı = Honey bee ; Genotip = Genotype ; Hatay = Hatay ; Morfolojik özellikler = Morphological properties

Özet:
Bu çalışmada, Hatay İli Kırıkhan, Yayladağı, Altınözü, Reyhanlı ve İskenderun ilçelerinde belirlenen arı popülasyonlarını temsil eden toplam 40 adet koloniden alınan ve herbir kolonide 15'er adet işçi arıda 41 adet karakterin morfolojik karakterizasyonu yapılmıştır. Morfolojik olarak toplam 24.600 biyometrik ölçüm alınmıştır. 
Denemeyi Hatay ili arı genotipinin morfolojik özellikleri arasında da çok sayıda karakter yönünden önemli farklılıklar belirlenmiştir. İlçelerden elde edilen değerler morfolojik karakterler yönünden Duncan çoklu karşılaştırma testi ile karşılaştırıldığında, kıl uzunluğu, dördüncü tergum (parlak zemin) genişliği, tomentum indeks, dil uzunluğu, femur uzunluğu, tibia uzunluğu, arka bacak uzunluğu, üçüncü tergit genişliği, dördüncü tergit genişliği, vücut büyüklüğü, üçüncü sternit genişliği, mum aynaları arası mesafe, altıncı sternit uzunluğu, kanat uzunluğu, kanat genişliği, kübital a kanat damar uzunluğu, kübital indeks, N23. J10. K19, D7, E9, G12. J16 ve O26 kanat damar açıları, ikinci tergit rengi, üçüncü tergit rengi, dördüncü tergit rengi ve scutellum renk, dördüncü tergum (keçe bant) genişliği, metatarsus uzunluğu, metatarsus genişliği, metatarsal indeks, mum aynası uzunluğu, mum aynası genişliği, altıncı sternit genişliği, kübital b kanat damar uzunluğu özellikleri yönünden % 1 önem düzeyinde birbirinden farklı (P<0.01); B4 ve L13 kanat damar açıları % 5 önem düzeyinde birbirinden farklı (P>0.01, P<0.05) ve altıncı sternum indeksi ile A4 kanat damar açıları yönünden ise ilçeler arasındaki fark önemsiz (P>0.05) bulunmuştur. 
Çalışmada ayrıca arı örneklerinin morfolojik yapı yönünden koordinat sisteminde Canonical Discriminant haritalama ile nerede yer aldıkları belirlenmiştir. Koordinat sistemine bakıldığında Kırıkhan ve Reyhanlı ilçelerinden alınan örneklerin birbirlerine yakın kümelendikleri, Yayladağı, İskenderun ve Altınözü ayrı bir yerde birbirlerine yakın konumlandıkları görülmüştür.

Abstract:
In this study, morphological characterization of 41 characters in 15 worker bees of each colony, taken from a total of 40 colonies representing the bee populations determined in Kırıkhan, Yayladağı, Altınözü, Reyhanlı and İskenderun districts of Hatay Province, was performed.
Significant differences were determined between the morphological features of the bee genotype of Hatay province in the experiment, in terms of many characters. When the values were obtained from the districts, compared with Duncan multiple comparison test in terms of morphological characters, hair length, fourth tergum (bright background) width, tomentum index, tongue length, femur length, tibia length, hind leg length, third tergite width, fourth tergite width, body size, third sternite width, distance between wax mirrors, sixth sternite length, wing length, wing width, cubital a wing vein length, cubital index, N23. J10. K19, D7, E9, G12. J16 and O26 wing vein angles, second tergite color, third tergite color, fourth tergite color and scutellum color, fourth tergum (felt band) width, metatarsus length, metatarsus width, metatarsal index, wax mirror length, wax mirror width, sixth sternite width, cubital b wing, vessel length different from each other at 1% significance level (P<0.01), B4 and L13 wing vein angles were different from each other at 5 % significance level (P<0.05, P>0.01), while, sixth sternum index and A4 wing vein angles were similar to each other (P>0.05). 
In the study, it was also determined where the bee samples were located in the coordinate system in terms of morphological structure with Canonical Discriminant mapping. When the coordinate system is examined, it is seen that the samples taken from Kırıkhan and Reyhanlı districts are clustered close to each other, Yayladağı, Iskenderun and Altınözü are located close to each other in a separate place.