Bisfenol-A'nın sıçan kan viskozitesi üzerine etkisi
Effect of bisphenol-A on rat blood viscosity
Yazar: ZÜLFÜYE REYYAN DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. MEDİNE AYŞİN TAŞAR ; DR. SEMİH SANDAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bisfenol-A (BPA), plastik kaplar, oyuncaklar, sofra gereçleri, tıbbi
cihazlar ve polikarbonat şişelerde, sentetik polimer ve termal kâğıt endüstrisi gibi
bazı endüstrilerde yaygın olarak kullanılan kimyasal bir bileşiktir. BPA'nın toksik ve
inflamatuvar etkisinin kan hücrelerinin ve plazma proteinlerinin miktar, sayı ve
içeriğini etkilediği bilimsel araştırmalarla gösterilmiştir. Ancak tam kan ve plazma
viskozitesi üzerine etkileri bilinmemektedir. Bu nedenle bu çalışmada, BPA ile
plazma ve tam kan viskozitesi arasındaki ilişkinin gösterilmesi amaçlanmaktadır.
Gereç Yöntem: 24 adet 250±20 gr Wistar albino erkek sıçan rastgele dört
gruba ayrılarak birinci gruba boş enjeksiyon, ikinci gruba 1 cc mısır yağı, üçüncü
gruba 5 mg/kg BPA, dördüncü gruba 50 mg/kg BPA uygulanarak, beş hafta sonunda
tam kan ve plazma viskozitesi, hemogram, biyokimyasal parametreler ve vücut
ağırlıklarının değerlendirilmesi yapılmıştır. Viskozite tayini Vilastic Bioprofiler
(Vilastic Scientific, Inc, Austin, Texas, United States) cihazı ile yapıldı. Tam kan
viskozite tayini için düşük, orta, yüksek kayma hızı olarak 5, 50 ve 200 sn - ¹
kullanıldı.
Çalışmanın istatistiksel analizi SPSS kullanılarak gerçekleştirildi.
Tanımlayıcı istatistiklerle gruplara ait veriler; aritmetik ortalama, standart sapma,
ortanca ve minimum-maksimum kullanılarak verildi. Sayısal verilerin dağılımını
belirlemek için Shapiro-Wilk testi uygulandı. Verilerin dağılımları normal olmadığı
için non-parametrik testler kullanıldı. Gruplar arası korelasyon değerlendirmeleri
Spearman korelasyon testi ile yapılmış olup, tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık
sınırı p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Vücut ağırlıklarında 28. Günde D grubu vücut ağırlığı ortancası, A
ve B gruplarına göre yüksek saptandı (p=0,006). A grubu beyaz küre ortanca değeri,
C ve D grubuna göre daha düşük saptandı (sırasıyla p=0,004; 0,001). B grubu
trombosit ortanca değeri, C ve D grubuna göre anlamlı derecede düşük saptandı
(sırasıyla p=0,010; <0,001). Gruplar arası değerlendirmede D grubu glukoz ortanca
değeri, B ve A gruplarına göre anlamlı derecede yüksek saptandı (sırasıyla p=0,001;

11

0,027). Gruplar arası değerlendirmede A ve B grupları total protein ortanca değeri, C
ve D gruplarına göre istatiksel olarak yüksek saptandı (sırasıyla p=0,025; 0,013).
D grubu albumin ortanca değeri, A ve B gruplarına göre anlamlı derecede
düşük saptandı (sırasıyla p=0,034; 0,007).
D grubu trigliserit ortanca değeri, A ve B gruplarına göre anlamlı derece
yüksek saptandı (sırasıyla p=0,004; 0,025).
Gruplar arasında tam kan viskozitesi 50 sn -1 ve 200 sn -1 kayma hızlarında
istatistiksel fark saptandı (p=0,001). Plazma viskozitesi parametresinde gruplar
arasında istatistiksel fark saptandı (p=0,002).
Total kolesterol ile tam kan viskozitesi 200 sn -1 arasında negatif yönde, orta
düzeyde ilişki saptandı (r=-0,422; p=0,040). Trigliserit ile tam kan viskozitesi 50 sn -1
ve viskozitesi 200sn -1 arasında negatif yönde orta düzeyde ilişki saptandı (sırasıyla
r=-0,440, p=0,032; r=-0,536; p=0,007). Plazma viskozitesi ile trigliserit ve LDL
arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki saptandı (sırası ile, r=0,673; p<0,001;
rr=0,448; p=0,028).
Sonuç: Çalışmamızda deneklerin tam kan viskozitesi düşük, orta ve yüksek
kayma hızlarında karşılaştırılmıştır. Düşük kayma hızında gruplar arasında anlamlı
fark saptanmamıştır. Yüksek kayma hızında ise 50 mg/kg BPA verilen grubun tam
kan viskozitesi düşük doz verilen ve kontrol grubuna göre anlamlı derece düşük
saptanmıştır. Bisfenol A maruziyeti ile plazma viskozitesi arasında belirgin bir ilişki
bulunmuştur. Özellikle plazma viskozitesindeki artış, çeşitli araştırmalarda
gösterildiği gibi, kan akışına karşı direnci artırarak sağlık üzerinde olumsuz etkilere
neden olabilir. Bu durum hipertansiyona yol açabilir ve dokulara oksijen iletimini
engelleyerek potansiyel olarak organ işlev bozukluğuna sebep olabilir.

Abstract:
Objective: Bisphenol-A (BPA) is a chemical compound widely used in some
industries such as plastic containers, toys, tableware, medical devices and
polycarbonate bottles, synthetic polymer and thermal paper industry. Scientific
studies have shown that the toxic and inflammatory effects of BPA affect the
amount, number and content of blood cells and plasma proteins. However, its effects
on whole blood and plasma viscosity are not known. Therefore, this study aims to
show the relationship between BPA and plasma and whole blood viscosity.
Materials and Methods: 24 250±20 g wistar albino male rats were randomly
divided into four groups and administered empty injection to the first group, 1 cc
corn oil to the second group, 5 milligrams mg/kg BPA to the third group, and 50
mg/kg BPA to the fourth group. Whole blood and plasma viscosity, hemogram,
biochemical parameters and body weights were evaluated after five weeks. Viscosity
determination was performed with Vilastic Bioprofiler (Vilastic Scientific, Inc,
Austin, Texas, United States). Low, medium and high shear rates of 5, 50 and 200 s-¹
were used for whole blood viscosity determination.
Statistical analysis of the study was performed using SPSS. Descriptive
statistics and data belonging to the groups were given using arithmetic mean,
standard deviation, median and minimum-maximum. Shapiro-Wilk test was applied
to determine the distribution of numerical data. Since the distribution of the data was
not normal, non-parametric tests were used. Intergroup correlation evaluations were
performed with Spearman correlation test and the statistical significance limit was
accepted as p<0.05 in all analyzes.
Results: The median body weight of group D was higher than groups A and
B at day 28 (p=0.006). The median white blood cell count in group A was lower than
in groups C and D (p=0.004; 0.001, respectively). The median platelet value in group
B was significantly lower than in groups C and D (p=0.010; <0.001, respectively).
The median glucose value in group D was significantly higher than in groups B and
A (p=0.001; 0.027, respectively). The median total protein values of groups A and B

13

were significantly higher than those of groups C and D (p=0.025; 0.013,
respectively).
The median value of albumin in group D was significantly lower than in
groups A and B (p=0.034; 0.007, respectively).
The median value of triglyceride in group D was significantly higher than in
groups A and B (p=0.004; 0.025, respectively).
There was a statistical difference between the groups in whole blood viscosity
at shear rates of 50 s-1 and 200 s-1 (p=0.001). There was a statistical difference
between the groups in plasma viscosity parameter (p=0.002).
Total cholesterol was negatively and moderately correlated with whole blood
viscosity 200 s-1 (r=-0.422; p=0.040). Triglycerides were negatively and moderately
correlated with whole blood viscosity 50 s-1 and viscosity 200 s-1 (r=-0.440,
p=0.032; r=-0.536; p=0.007, respectively). There was a moderate positive correlation
between plasma viscosity and triglycerides and LDL (r=0.673; p<0.001; rr=0.448;
p=0.028, respectively).
Conclusion: In our study, whole blood viscosity of the subjects was
compared at low, medium and high shear rates. There was no significant difference
between the groups at low shear rate. At high shear rate, the whole blood viscosity of
the group given 50 mg/kg BPA was significantly lower than the low dose and control
groups. A significant relationship was found between bisphenol A exposure and
plasma viscosity. Increased plasma viscosity in particular, as shown in various
studies, can cause adverse health effects by increasing resistance to blood flow. This
can lead to hypertension and interfere with oxygen delivery to tissues, potentially
causing organ dysfunction.