Sağlık çalışanlarının performans değerlendirmesinde Bulanık TOPSIS yöntemi
Fuzzy TOPSIS for performance evaluation of healthcare personnel
Yazar: ÖMER ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM ASLAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Bulanık TOPSIS = Fuzzy TOPSIS ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Sağlık personeli = Health personnel ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Sağlık organizasyonlarında, sağlık hizmetini etkin ve kaliteli sunabilmek için sağlık personelinin bireysel performansı kritik role sahiptir. Fakat örgütlerde bireysel performans değerlendirme sürecinde, hale etkisi, kontrast hatalar, subjektif olamama gibi hatalar yapılmaktadır. Bu noktada, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden olan Bulanık TOPSIS Yöntemi aracılığıyla, sözel belirsizliklerin olduğu karmaşık ortamlarda bulanık çevreyi gerçek dünya problemlerine uyarlayarak karar problemini objektif biçimde çözmek mümkündür. 
Bu çalışmanın amacı kamu kuruluşlarına görev yapan sağlık personelinin bireysel performansını değerlendirmek için bilimsel ve objektif bir ölçme sistemi oluşturmak, böylelikle ödüllendirme, terfi, atama gibi insan kaynakları yönetimi ile ilgili konularda örgütsel adalet bağlamında şeffaf ve objektif bir çalışma ortamı yaratmaktır. Çalışmada T.C. Sağlık Bakanlığı'na bağlı İstanbul Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesi'nde görev yapan sağlık personellerinin bireysel performansı Bulanık TOPSIS Yöntemi aracılığıyla değerlendirilmiştir.  Hekimler, hemşireler ve idari memurlar olmak üzere 3 ana grupta değerlendirme yapılmıştır. Çalışmamızın ilk aşamasında literatür taraması neticesinde performans değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. İkinci aşamada bu kriterler için yüzeysel (görünüş) geçerliliğini sağlamak amacıyla öğretim üyelerinden uzman görüşü alınmıştır. Çalışmamızın üçüncü aşamasında kriterler her bir gruba ait sağlık yöneticilerinin değerlendirmesine sunulmuş, pilot çalışmadan sonrası önerilen değişiklikler yapılarak performans kriter listesine son hali verilmiştir. Çalışmamızın dördüncü yani son aşamasında ise 15 hekim, 108 hemşire ve 69 idari personel çalışmaya dahil edilerek Bulanık TOPSIS Yöntemi aracılığıyla sağlık çalışanlarının performans değerlendirmesi gerçekleştirilmiştir.
Karar vericilerin alternatifleri kriterler vasıtasıyla Bulanık TOPSIS Yöntemi ile değerlendirmesi neticesinde yakınlık katsayıları hesaplanarak Hekim grubunda 1. Alternatif (ADR1), idari memur grubunda 30. Alternatif (AM30) hemşire grubunda 66. alternatif (AH66) performans açısından en başarılı personeller olarak belirlenmiştir. Karar vericilerin kriterleri değerlendirmesi neticesinde hekim grubunda K1: İletişim Becerisi (hasta ve hasta yakınları ile) ve  K13: Karar Verme olarak, idari memur grubunda K11: Mesai saatlerine uyum ve işe devamlılık, K19: İş disiplini, hemşire grubunda K5: İş birliği ve takım çalışmasına yatkınlık, K8: Zaman yönetimi, K10: Problem çözme becerisi, K11: Mesai saatlerine uyum ve işe devamlılık, K12: Sorumluluk bilinci ise en önemli performans değerlendirme kriterleri olarak belirlenmiştir.
Bu çalışmada oluşturulan bireysel performans değerlendirme kriterleri ve Bulanık TOPSIS metoduna istinaden oluşturulan bireysel performans değerlendirme sistemi; tüm sağlık personelini kapsadığından, kamu kurumlarının mevcut sistemine entegre edildiğinde çok önemli bir eksikliği gidereceği öngörülmektedir.

Abstract:
For healthcare organizations, individual performance of healthcare personnel plays a critical role in providing healthcare services effectively and with high quality. Therefore, individual performance evaluation is important in terms of increasing the service quality and efficiency of the enterprises. The aim of this study is to create a scientific and objective measurement system to evaluate the individual performance of healthcare personnel working in in the Koşuyolu High Speciality Educational and Research Hospital. 
In the first stage of our study, performance evaluation criteria were determined as a result of the literature review. In the second stage, expert opinions were taken from the faculty members in order to ensure the face validity of these criteria. In the third stage of our study, the criteria were submitted to the evaluation of the health managers of each group as a pilot study. In the fourth phase of our study, 15 physicians, 108 nurses and 69 administrative staff were included in the study and the performance evaluation was carried out through the Fuzzy TOPSIS Method. As a result of evaluating the alternatives of decision makers through the criteria, the 1st Alternative in the physician group, the 30th Alternative in the administrative officer group, the 66th alternative in the nurse group were determined as the most successful personnel in terms of performance. As a result of the evaluation of the criteria by the decision makers, in the physician group K1: Communication Skills (with patients and their relatives) and K13: Decision-making, in the administrative officer group K11: Compliance with working hours and work continuity, K19: In terms of work discipline, in the nurse group K5: Collaboration and teamwork disposition, K8: Time management, K10: Problem solving skills, K11: Adaptation to working hours and continuity, K12: Responsibility awareness were determined as the most important performance evaluation criteria.
Since the individual performance evaluation criteria created in this study and the individual performance evaluation system based on the Fuzzy TOPSIS method covers all healthcare personnel, it is predicted that when it is integrated into the existing system of public institutions, it will eliminate a very important deficiency in these organizations.