Engelli çocukların engellilikleri dışındaki sağlık sorunları ve sağlık hizmetinden yararlanma durumları: Kontrollü saha çalışması
Health problems of disabled children apart from their disabilities and their health service utility: Case-control study
Yazar: YASEMİN DURDURAN
Danışman: PROF. DR. SAİD BODUR
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Sağlık hizmetleri = Health services

Özet:
Çalısmanın amacı Konya il merkezinde yasayan zihinsel ve bedensel engelli çocuklarınsosyodemografik özelliklerinin belirlenmesi, engellilikleri dısında sağlık sorunlarının saptanması,sağlık hizmetlerinden yararlanma durumlarını etkileyen faktörlerin tespit edilmesi, engelli çocuğasahip olan ailelerin beklentilerilerinin belirlenmesidir.Çalısmada, Türkiye Özürlüler Arastırması 2002'de 10?19 yastaki engelliler içinde süreğenhastalık dısı özürlülük oranının tüm özürlüler içindeki oranının % 42.3 olduğu dikkate alınarak buoranın örneklemde % 10,0'luk sapma içinde temsilini % 95 güven düzeyinde ve % 90 güçlesağlayacak örneklem büyüklüğü formülle hesaplandı. Arastırmanın örneklemini Konya il merkezindeikamet eden 0?18 yas zihinsel ve bedensel engelli 258 çocuk ile benzer sosyokültürel ve demografiközelliklere sahip 258 engelli olmayan çocuk olusturdu. Veri toplamada, çocuğun annesine veya birinciderecede bakımını üstlenen kisiye anket uygulandı. Kategorik verilerin gruplar arasıkarsılastırılmasında Ki-Kare testinden yararlanıldı.Çalısmaya alınan engelli çocukların % 40,7'si zihinsel engelli, % 31'i zihinsel ve bedenselengelli idi. Çoğunluğunun bir özrü vardı (% 58,9). Engelli çocuğu olan ailelerin sağlık hizmetlerindenyararlanmada tercih ettikleri ilk kurulus; % 53,5 hastane, % 40,7 sağlık ocağı, % 1,6 özel doktor veyapoliklinik idi. Kontrol grubuna göre engelli çocukların engellilikleri dısındaki sağlık problemlerindehastanede yatıs oranı 6 kat fazla idi. Yine engelli çocuk aileleri daha yüksek oranda (2.8 kat) sağlıkhizmet alımında güçlük yasıyorlardı. Kontrol grubuna göre engelli çocukları için ailelerin muayenedısı sağlık giderleri 3 kat fazla idi. Kontrol grubuna (% 4,7) göre engelli çocuklarda kronik hastalıkgörülme yüzdesi (% 27,5) oldukça fazlaydı. Kontrol grubuna göre engelli çocukların son bir yıliçersinde engellilikleri dısında geçirdiği hastalıklar 2 kat fazla idi. Engelli çocuğu olan aileler buçocuklarını engellilik dısında da kontrol grubuna göre daha fazla sağlık kuruluslarına götürüyordu.Engelli grubunda % 50,0'sinin, kontrol grubunda % 25,2'sinin sağlık hizmetlerinden ek beklentisivardı. Engelli ailelerinin % 28,3'üne göre sağlık kurulusları fiziksel olarak uygun değildi. Sağlıkocağından hizmet alımında % 8,2'si problem yasamıstı. Ayrıca % 31,8'inin sağlık hizmet alımında birtakım sikâyetleri vardı. Engelli çocuk aileleri, sağlık personelinin engelliye yaklasımı konusunda %21,3 oranında olumsuz görüs belirtti.Önlenebilir engelliliklerin önlenebilmesi ve engelli çocukların sağlık hizmetlerindenengellilikleri dısında da düzenli olarak faydalanabilmeleri amacıyla tüm sağlık personeli, sağlık kurumve kurulusları entegre çalısarak, fiziki, isleyis ve hizmet açısından engelli ailelerine kolaylastırıcıolmalı, engelli çocuklar rutin izleme programlarına dahil edilmelidir.

Abstract:
The purpose of the study is to define sociodemographic characteristics of the children withmental disabilities and physically handicapped living in the city center of Konya, to determine thehealth problems they encounter except for their disabilities, to find the factors that affect their state ofbenefiting from health services and to identify the expectations of their families.When considering that the ratio of non chronical disability among those between the ages of10 and 19, according to the Handicapped Research of Turkey 2002, including all handicappeds, is42.3%, the sample size of this rate that would represent in an assurance level of 95% and with a forceof 90% within a deviation of 10.0 % was measured with a formula. The sample of the study consistsof 258 disabled children between the ages of 0-18 and 258 no disabled children who have similarsociocultural and demographic characteristics, residing in the city center of Konya. To gatherinformation, surveys were conducted for the mother of disabled child and for the person who lookafter them. Chi-square test was used in the comparison of categorical data within the groups.40.7% of the disabled children included in the study had mental disability and 31% were bothmentally and physically handicapped. Most of them had only one handicap (58.9%). The health carefacilities that the families with disabled children benefit from are hospitals (53.5%), health carecenters (40.7%) and private clinics or polyclinics (1.6%). The rate of disabled children?s staying inhospitals when they encounter health problems apart from their disabilities were six times more thanthe control group. Besides, the families with disabled children had, at a higher level (2.8 times),difficulties in getting health service. Health expenses of the families for their disabled children apartfrom their examinations were three times more than the control group. Chronical diseases were seen indisabled children (27.5%) much more in contrast with the control group (4.7%). Disabled childrenalso experienced diseases apart from their disabilities two times more than the control group in the lastone year. The families with disabled children take their disabled children to health care facilities morethan their control group. 50.0 % in the disabled group and 25.2% in the control group had additionalexpectations from health services. According to 28.3% of the families with disabled children, healthcare facilities were lacking in terms of material possessions. 8.2% had problems in getting servicefrom health care centers. Moreover, 31.8% had some complaints about getting health service. Familieswith disabled children, health personnel approach to disability issues at a rate of 21.3% stated negativeopinions.All health personnels, health institutions and organizations should work in an integratedmanner and provide comfort for families with disabled children to inhibit possessible handicaps and inorder disabled children to benefit from health services properly apart from their disabilities as well.Children with disabilities must be included in routine monitoring programs.