Havalimanlarının dönüşümü kapsamında ticari havalimanı modelinin incelenmesi
Analysis of the commercial airport model under the transformation of airports
Yazar: DEMET DAĞLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN RODOPLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Gelirler = Incomes ; Hava alanları = Airports ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Trend analizi = Trend analysis

Özet:
Havalimanları hava ulaşım sisteminin önemli bir unsurudur. ABD'de 1978 yılında gerçekleşen deregülasyondan sonra havacılık sektörünün yapısında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Deregülasyon ile birlikte havayollarının hizmet noktalarının artması ve bu noktalarda daha düşük fiyatlar sunmaları, hava taşımacılığını kullanan yolcu sayısında ve önemli merkezlerde trafik artışlarına neden olmuştur. Geleneksel olarak kamu mülkiyetinde faaliyet gösteren havalimanları, bu artan trafik ihtiyacını karşılayabilmek için yeni gelişim arayışlarına girmiş ve deregülasyonu takip eden ticarileşme, özelleştirme ve küreselleşme süreçlerinin sonucunda, kar amacı güden ticari
işletmelere dönüşmüşlerdir.
Günümüzde havalimanları daha dinamik ve rekabetçi bir pazarda faaliyet göstermektedir. Tarihsel olarak havalimanı kavramının yaşadığı dönüşüm doğrultusunda havalimanı işletmeciliği de yapısal bir dönüşüm geçirmiştir. Bu bağlamda, günümüzde havalimanları ürün ve hizmetlerini daha geniş bir yelpazede sunmaktadır ve dolayısıyla havalimanlarının hedefledikleri müşteri segmenti genişlemiştir. Söz konusu genişleme, havalimanlarının gelir yapısında da değişikliğe yol açmış ve havacılık dışı faaliyetlerden elde edilen gelire olan ilgi artmaya başlamıştır.
Bu çalışmada, öncelikle havalimanınlarının dönüşüm süreci incelenmiş ve bu dönüşüm sonucunda ortaya çıkan ticari havalimanı modelinin özellikleri açıklanmıştır. Ardından, 2019 yılı yolcu verilerine göre en yüksek trafik hacmine sahip Avrupa merkezli yedi havalimanı grubunun finansal verilerine dayanarak toplam gelirleri, havacılık gelirleri ve havacılık dışı gelirleri trend analizi ve dikey analiz yöntemleri ile ayrı ayrı incelenmiştir. Çalışma kapsamında, seçilen yedi havalimanı grubunun 2011-2019 dönemi finansal verileri incelenmiş ve gelirler yapılarının yıllara göre değişiminin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Airports are important component of the air transportation system. After the deregulation in the USA in 1978, significant changes have occurred in the structure of the aviation industry. Since deregulation has led to increase in the number of the airline destinations and decrease the offered prices of the airlines, the number of airline passengers and air traffic have increased. The airports, which were traditionally owned by the governments, have sought to develop their facilities and services in order to meet the needs of this icreased traffic. Moreover, the commercialization, privatization and globalization processes alongside deregulation made the airports to be evaluated as commercial enterprises.
Today, airports operate in a more dynamic and competitive market. Airport management has also undergone a structural transformation in line with the transformation experienced by the concept of airport. In this context, airports now offer a wider range of products and services, and therefore the customer segment targeted by airports has expanded. This expansion affected the revenue structure of airports and changed the point of view regarding to the revenue from non-aeronautical activities.
In this study, first of all, the transformation process of airports is examined and the properties of the commercial airport model resulting from this transformation are explained. Then, based on the financial datas of seven European airport groups with the highest traffic volume according to passenger data for 2019, total revenues, aeronautical revenues and non-aeronautical revenues were analyzed separately with trend analysis and vertical analysis methods. Within the scope of the study, the financial data of the seven selected airport groups for the period of 2011-2019 were analyzed and it was aimed to determine the change of revenue structures by years.