Veri zarflama analizi tekniği ile işletme etkinlik ve verimliliklerinin değerlendirilmesi: 2007-2016 yılları arasındaki İSO 500 şirketleri ile bir uygulama
Evaluation of business efficiency and efficiency with data envelopment analysis technique: An application with ISO 500 companies between 2007-2016
Yazar: ANIL BAŞTANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. M. ŞEBNEM ENSARİ
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; ISO 500 = ISO 500 ; Performans = Performance ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity ; Verimlilik ölçümü = Productivity measurement ; Şirketler = Companies

Özet:
İşletmelerin etkinliklerini ve verimliliklerini belirlemek hem yatırımcılar hem de işletmenin yönetimi için oldukça önemlidir. Geleceğe emin adımlar atmak isteyen işletmelerin performanslarını geçmişe yönelik analiz etmeleri ve sürekli olarak kendilerini geliştirmeleri gerekmektedir.

Bu çalışmada şirketlerin finansal etkinliklerini ölçebilmek ve verimlilikleri hakkında analizler yapabilmek için doğrusal programlama tabanlı bir teknik olan Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılmıştır. Bu teknik ile 2007-2016 yılları arasında her sene İSO 500 listesine girebilmiş, finansal verilerine ulaşılabilen firmaların göreceli etkinlikleri belirlenmiştir. Çalışmada farklı ölçekle ölçülmüş birden fazla girdiye karşılık birden fazla çıktı elde edilmek istenmiş ve bundan dolayı veri zarflama analizi kullanılmıştır. Söz konusu karar verme birimleri için göreceli etkinlik analizinde kullanılabilecek en etkin girdi ve çıktılar belirlenmiştir. Girdi ve çıktıların belirlenme sürecinde geçmişe yönelik veri zarflama analizi yapılarak oluşturulmuş çalışmaların, taraması yapılmış en çok kullanılan ve etkinlik analizi için en uygun olan girdi ve çıktılar belirlenmiştir.

Analiz sonucunda etkin bulunmayan şirketlerin hangi finansal alanlarda etkin olmadığı ortaya konulmuş, geçmiş yıllardaki etkinsizliklerinin sebepleri belirlenmeye çalışılmış ve bir sonraki sene etkinliklerini arttırabilmek için hangi finansal alanlarda değişimler yapmaları konusunda önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Veri Zarflama Analizi, İSO 500, Etkinlik ve Performans

Abstract:
Determining the efficiency and performance of enterprises is very important for both the investors and the management of the enterprise. Businesses who want to take firm steps towards the future are required to analyze their performance in the past and continuously improve themselves.

In this study, Data Envelopment Analysis (DEA), which is a linear programming based technique, is used to measure the financial efficiency of companies and to analyze their efficiency. With this technique, the company was able to enter the ISO 500 list every year between 2007 and 2016 and the relative efficiency of the companies whose financial data could be reached was determined. In this study, more than one input measured at different scales and more than one output were desired and data envelopment analysis was used. The most effective inputs and outputs that can be used in the relative efficiency analysis are determined for these decision units. In the process of identifying inputs and outputs, retrospective data envelopment analysis was performed and the most commonly used inputs and outputs were determined.

As a result of the analysis, the reasons of inefficiency in the previous years were determined as a result of the analysis that the financial areas of ineffective companies remained ineffective. And in the next year, it has been advised which financial areas to make changes in order to increase their efficiency.

Keywords: Data Envelopment Analysis, ISO 500, Efficiency and Performance