Anöstrüs dönemin farklı mevsimlerinde laparoskopik yöntemle tohumlanan ivesi, morkaraman ve tuj ırkı koyunlarda döl verimi kuzularda büyüme ve yaşama gücü özellikleri
Reproductive traits of Awassi,Redkaraman and Tushin inseminated via laparoscopic technic in anestrus season and growing perfonmance and survivability of their lambs
Yazar: FERDA KÖYCEĞİZ
Danışman: PROF. DR. HAKKI EMSEN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Dölleme-yapay = Insemination-artificial ; Fertilite = Fertility ; Koyunlar = Sheep ; Morkaraman koyunları = Morkaraman sheeps ; Tuj koyunları = Tuj sheeps ; İvesi koyunları = Awassi sheeps

Özet:
Bu çalışmada; anöstrus dönemin farklı mevsimlerinde (bahar-yaz) laparoskopik yöntemle tohumlanan İvesi, Morkaraman ve Tuj ırkı koyunlarda tohumlama mevsimi ve farklı baba hatlarının koyunların üreme özellikleri, kuzuların yaşama gücü ve büyüme performansı üzerine etkileri incelenmiştir. Toplam 88 Morkaraman, 60 İvesi, 73 Tuj ırkı koyunlarda anöstrus dönemde iki farklı mevsimde (bahar ve yaz döneminde) laparoskopik suni tohumlama yapılmıştır. Denemeye alınan tüm koyunların vajinalarında 30 mg FGA içeren süngerler 12 gün boyunca tutulmuş ve süngerlerin çıkarılmasını müteakip 600 I.U. PMSG enjeksiyonu uygulanmıştır. Koyunlarda taze sperma ile (her bir cornuuteriye 50 milyon) intrauterin tohumlama gerçekleştirilmiştir. Koyunlarda kızgınlık uyarılmasına cevap, her bir ırkta farklı olup İvesilerde %79.6, Morkaramanlarda %59.0 ve Tuj ırkında %63.7 olarak gerçekleşmiş, ırklar arası farkların önemli olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Yerli ırk, Romanov ve %50 Romanov melezi koçlarla yapılan suni tohumlamalarda elde edilen kuzularda sütten kesim ağırlığı bahar ve yaz döneminde sırasıyla 17.8 kg ve 19.8 kg olarak tespit edilmiş ve fark istatistikî olarak önemli bulunmuştur. Kuzularda yaşama gücü yerli ırk babaya sahip olanlarda %82, %50 Romanov melezi babaya sahip olanlarda %96 ve %25 kan dereceli Romanov babaya sahip olanlarda %97 olup aralarındaki farklar önemli (p<0.05) bulunmuştur. Tohumlama mevsiminin sütten kesim ağırlığı üzerine etkisi önemli bulunmuştur (p<0.05). Romanov baba hatlı kuzularındaki yüksek yaşama gücü, mevsim dışı kuzulamada başarı açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
In this study were investigated to effects of sire breed (Romanov, Romanov crosbred,(local breed Redkaraman Awassi, Tuj)), and insemination season (spring and summer) on reproductive traits of ewes and growing performance and viability of their lambs. A total of 88 Redkaraman, 60 Awassi and 73 Tuj ewes were laparoscopically inseminated in two different seasons (spring and summer) in anestrus period. All of the ewes were treated with vaginal sponge containing 30 mg fluorgestone acetate for 12 days and recieved injection of 600 I.U. PMSG at sponge removal. Ewes were inseminated intrauterine (i.u) with fresh-extended semen (50 million motile spermatozoa per uterine horn). Estrus response was significantly differed for the breed of sheep (Awassi: 79.6%; Redkaraman: 59.0%; Tuj:63.7%) (P<0.05). Weaning weight of lambs obtained inseminated with local ram, Romanov ram and %50 of Romanov crosbredin spring and summer season was determinated as 17.8 kg and 19.8 kg respectively, and different was found significant (p<0.05). Survivability rates of lambs were 82% for lambs sired by local rams, 96% for lambs sired by %50 Romanov cros ram 97% for lams sired by %25 Romanov rams (P<0.05). Season had significant (P<0.05) effect on weaning weight of lambs. Higher survivability of Romanov sired lambs was would increase success of out season outcome, an important constraint of the sheep industry.