Karaciğer fibrozisini değerlendirmede difüzyon ağırlıklı mr görüntülemenin rolü /
Yazar: COŞKUN ÖZTÜRKER
Danışman: PROF. DR. HAKAN MUTLU
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Karaciğer fibrozisi, kronik karaciğer hastalarında sıklıkla görülmekte olup erken
dönemde tespit edildiğinde antifibrotik tedaviye olumlu yanıt vermektedir. Karaciğer fibrozisi
günlük pratikte parankim biyopsisi ile tespit edilmektedir ve alternatif noninvaziv tanı
yöntemlerine ihtiyaç vardır. Bu çalışmada amaç difüzyon MR görüntüleme ile fibrotik
karaciğerin apparentdiffusioncoefficient (ADC) değerini belirlemek ve fibrozisi belirlemedeki
yerini araştırmaktır.
Çalışmada 43 hastada [31 kronik hepatit B hastası, 7 alkolik olmayan steatohepatit
(NASH) hasta] görüntüleme 1.5 T, solunum tetiklemeli DW-SS-EPI MR tekniğiyle yapıldı (b
değeri 1000 s/mm2). Hasta tanıları histopatolojik değerlendirme ile elde edildi. Karaciğerin 4
ayrı noktasından ADC değerleri ölçüldü. ADC değerleri, sol lobun lateral ve medialsegmenti
ile sağ lobun anterior ve posteriorsegmentinde, kapsülden ve ana vasküler yapılardan uzak
yerde yaklaşık 2 cm çapında ROİ (region of interest) kullanılarak hesaplandı ve ortaya çıkan
dört değerin ortalaması alındı. Fibrozisin patolojik derecelendirilmesinde ISHAK skoru
kullanıldı. ISHAK evreleme sistemine göre 0 dan 6 ya kadar fibrozis derecesi vardı.
Nonfibrotik (F0) ve orta seviyenin üzerinde fibrotik (F3,F4,F5,F6) karaciğerli
hastaların ADC değerleri arasında anlamlı farklılık vardı (p<0.001) .Yine hafif derecede
fibrotik (F1, F2) hastalar ile orta (F3,F4) ve ileri (F5,F6) derecede fibrotik hastalar arasında
anlamlı farklılık vardı. Ancak nonfibrotik hastalar ile hafif derecede fibrotik hastalar arasında
anlamlı farklılık saptanmadı ve ADC değerleri ile evrelemeye uygun net ayrım yapılamadı.
Ayrıca orta ve ileri derece fibrotik hastalarında ADC değerleri arasında istatiksel olarak
anlamlı farklılık saptanmadı.
Sonuç olarak orta ve ileri derecede fibrotik karaciğerdeki ADC değeri nonfibrotik ve
hafif derecede fibrotik olanlara göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Fakat ADC değeri
perkütan karaciğer parankim biyopsisinin yerini alamamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Siroz; Karaciğer Fibrozisi; Difüzyon Ağırlıklı Görüntüleme.

Abstract:
Liver fibrosis is frequently seen in patients with chronic liver disease and responds
positively to antifibrotic therapy, when detected in early stages. In routine daily practice, liver
fibrosis is usually diagnosed by means of parenchymal biopsy but alternative non-invasive
diagnostic methods are required. The aim of this study was to determine the
apparentdiffusioncoefficient (ADC) values of liver fibrosis in diffusion MR imaging and
investigate their role in detecting fibrosis.
In the study a total of 43 patients [31 chronic hepatitis B, 7 non-alcoholic
steatohepatitis patients] were examined with 1.5 T, respiratory triggered DW-SS-EP MRI
technique. (b value of 1000 s/mm2). Patient's diagnosis were determined by means of
histopathological evaluation. ADC values were measured in the lateral and medial segment of
the left lobe, anterior and posterior segment of the right lobe apart from the capsule and major
vascular structures, at approximately 2 cm diameter, using ROI (region of interest). The mean
of the four separate values was calculated. ISHAK score was used for pathologic grading of
fibrosis. ISHAK consists of a grading system of 0 to 6, depending on the degree of fibrosis.
There was a significant difference between the ADC values of nonfibrotic (F0) and
moderate-to-severe fibrotic (F3, F4, F5, F6) liver of the patients. (p <0.001) Also there was a
significant difference between patients with mild fibrosis (F1, F2) and patients with medium
(F3, F4) and advanced (F5, F6) fibrosis. However, there were no significant differences
between non fibrotic patients and patients with mild fibrosis and a clear distinction of ADC
values appropriate to the grading system could not be made. Also there were no statistically
significant differences in terms of ADC values between patients with moderate and severe
fibrosis.
In conclusion, the ADC values of moderate and severe fibrotic liver were found
significantly lower compared to nonfibrotic and mild fibrotic liver of patients. Still, ADC
values cannot take the place of percutaneous liver parenchymal biopsy.
Key Words: Cirrhosis; Liver Fibrosis; Diffusion Weighted Imaging.