Diyabetik ayak ülseri hastalarında non-alkolik karaciğer yağlanmasının prevalansı ve ilişkili risk faktörleri
Frequency of non-alcoholic fatty liver disease and associated risk factors in patients with type 2 diabetes mellitus and diabetic foot ulcer
Yazar: ENSAR GAZİ GÖÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KARAASLAN
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Giriş-Amaç: Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığının (NAYK), fazla kilolularda,
obezlerde ve tip 2 diyabetes mellitusu (T2DM) olanlarda sıklığının arttığı çok sayıda çalışmalarda
gösterilmiştir. Diyabetik ayak ülserleri (DAÜ), DM'nin kronik mikro ve makrovasküler
komplikasyonları sonucunda meydana gelen ve oluşturduğu katabolik süreçlerle birlikte artan
amputasyon riskine ve mortaliteye sebep olabilen ciddi bir komplikasyondur. T2DM'li bireylerde
NAYK'ın sıklığı ve prognozu ile ilişkili olabilecek çok sayıda faktörler araştırılmaya devam
edilmektedir. Literatürde T2DM ve DAÜ'leri olan bireylerde NAYK sıklığı ile ilgili yapılmış
herhangi bir çalışmaya rastlamadık. DAÜ'sü olan T2DM'li bireylerde artan katabolik süreçler
nedeniyle NAYK sıklığının farklı olabileceğini düşünerek bu çalışmayı tasarladık.
Gereç-Method: Çalışmamıza DAÜ nedeniyle endokrinoloji servisinde takip edilen 100
T2DM'li birey prospektif olarak dahil edildi. 18 yaşın altındaki ve T1DM'li kişiler çalışma dışı
bırakıldı. NAYK'ın varlığı ve derecesi karaciğer ultrasonografisi ile değerlendirildi. Katılımcıların
demografik verileri, laboratuvar bulguları ve vücut kitle indeksleri (VKİ) karşılaştırılmak üzere kayıt
altına alındı. Ayrıca katılımcılar VKİ düzeylerine göre 3 gruba (VKİ≤25, 25-30 ve ≥30 kg/m2)
ayrılarak da karşılaştırıldı.
Bulgular: Genel NAYK sıklığımız %39 bulunmuş olup, her iki cinsiyet arasında NAYK
sıklığı açısından anlamlı fark yoktu (erkeklerde, %42.3; kadınlarda %35.4; p=0.480). NAYK'ı olan
kişilerde ortalama VKİ (27.3±3.4) ve hiperlipidemi sıklığı (%59.0) olmayanlara göre (sırasıyla
25.6±3.7 ve %45.9) anlamlı olarak daha yüksekti (her ikisi için p<0.001). VKİ≤25 kg/m2 olanların
%15'inde, VKİ 25-30 kg/m2 olanların %50'sinde, VKİ ≥30 kg/m2 olanların ise %69'unda NAYK
saptandı. Artan VKİ değerlerinde NAYK varlığının anlamlı olarak yükseldiği görüldü (p<0.001).
Sonuç: NAYK sıklığımız ve fazla kilolu ile obez olgularımızın oranı, güncel literatürde
T2DM'li bireyler için bildirilen oranlardan belirgin bir şekilde daha düşüktü. NAYK'ı olan kişilerde
ortalama VKİ ve hiperlipidemi sıklığı olmayanlara göre daha yüksek olup, artan VKİ dereceleri daha
yüksek NAYK sıklığı ile ilişkiliydi. Bu hasta grubunda düşük VKİ düzeyleri ve ilişkili risk faktörleri konusunda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Alkole Bağlı Olmayan Yağlı Karaciğer Hastalığı, Tip 2 Diyabetes
Mellitus, Diyabetik Ayak Ülseri, Vücut Kitle İndeksi

Abstract:
Objectives: Many studies have demonstrated a higher prevalence of non-alcoholic fatty
liver disease (NAFLD) in individuals who are overweight, obese, or have type 2 diabetes mellitus
(T2DM). Diabetic foot ulcers (DFUs) are a serious complication resulting from chronic micro and
macrovascular complications of diabetes mellitus (DM). They can increase the risk of amputation
and mortality rate due to the catabolic processes that they trigger. Numerous factors that may be
associated with the frequency and prognosis of NAFLD in individuals with T2DM are still being
investigated. We were unable to find any studies in the literature on the prevalence of NAFLD in
T2DM individuals with DFU. This study was designed with the consideration that the frequency of
NAFLD may differ in T2DM individuals with DFU due to increased catabolic processes.
Methods: Our study prospectively included 100 individuals with T2DM who were followed
up in the endocrinology service for DFU. The study excluded individuals who were under 18 years
of age or had T1DM. Liver ultrasound was used to assess the presence and grade of NAFLD.
Demographic data, laboratory findings, and body mass index (BMI) of the participants were
documented for comparative analysis. Additionally, the participants were categorized into three
groups based on their BMI levels (BMI ≤25, 25-30, and ≥30 kg/m2) and compared.
Results: The overall NAFLD frequency was found to be 39%, and there was no significant
difference in NAFLD frequency between both genders (in men, 42.3%; in women, 35.4%; p = 0.480).
Individuals with NAFLD had a significantly higher mean BMI (27.3±3.4) and frequency of
hyperlipidemia (59.0%) compared to those without NAFLD (25.6±3.7 and 45.9%, respectively,
p<0.001 for both). NAFLD was detected in 15% of individuals with a BMI of ≤25 kg/m2, in 50%
of those with a BMI of 25-30 kg/m2, and in 69% of those with a BMI of ≥30 kg/m2. Higher BMI
values were associated with an increased risk of NAFLD (p < 0.001).
Conclusion: In our study, the frequency of NAFLD and the prevalence of overweight and
obese subjects were notably lower than those reported in the current literature for individuals with
T2DM. The mean BMI and frequency of hyperlipidemia were higher in individuals with nonX
alcoholic fatty liver disease (NAFLD) compared to those without. Additionally there was an
association between increasing BMI levels and a higher frequency of NAFLD. Further studies are
needed to investigate low BMI levels and the associated risk factors among this group of patients.
Key Words: Non-Alcoholic Fatty Liver Disease, Type 2 Diabetes Mellitus, Diabetic Foot
Ulcer, Body Mass Index