Tip 2 diabetes mellituslu hastalarda diyabetik nefropatinin erken bulgusu olan mikroalbüminüri ile, renal rezistif indeks ve total renal volüm arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between microalbuminuria, an early sign of diabetic nephropathy, and renal resistive index and total renal volume in patients with type 2 diabetes mellitus
Yazar: ECE TOPRAKÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLIHAN ÇALIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Tip 2 diyabeti olan hastalarda, diyabetik nefropatinin erken bulgusu olan mikroalbüminüri ile renal rezistif indeks ve total renal volüm arasındaki ilişkiyi incelemek, renal Doppler ultrasonun diyabetik nefropatinin erken evresini tespit etmede bir alternatif yöntem olarak kullanılabilirliğini göstermeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak yapılan çalışmamızda 01.01.2023 ile 31.07.2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Seyrantepe Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları polikliniğine başvuran veya herhangi bir sebeple İç Hastalıkları Kliniğinde yatışı olan 18 yaş üzerindeki Tip 2 DM tanılı hastalar ve sağlıklı kontrol grubu alındı. Dışlama kriterleri; gebelik, yapısal böbrek hastalığı varlığı, renal transplant öyküsü, hemodiyaliz tedavisi alan hastalar, GFR <15 ml/dk olan hastalar, postrenal patoloji varlığı, eş zamanlı üriner sistem enfeksiyonu geçiren hastalar olarak belirlendi. Her hasta için demografik bilgiler, antropometrik ölçümler, komorbid hastalıklar, biyokimyasal parametreler, 24 saatlik idrar örnekleri (mikroalbümin ve kreatinin) ve renal Doppler ultrason verileri kaydedildi. Tip 2 diyabetik hastalar normoalbüminürik ve mikroalbüminürik olarak iki gruba ayrıldı. Renal rezistif indeks değeri 0.7 ve üzerinde olan hastalar yüksek kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmaya toplam 117 hasta dahil edildi. Diyabetik hasta grubunda 40 hasta normoalbüminürik, 40 hasta mikroalbüminürik idi. 37 sağlıklı katılımcı da kontrol grubu olarak alındı. Hastaların yaş ortalaması; normoalbüminürik grupta 60,98±9,07 yıl, mikroalbüminürik grupta 61,05±9,93 yıl ve kontrol grubunda 39,19±10,73 yıl saptandı. Diyabetik grubun yaş ortalaması istatistiksel analizde 
anlamlı yüksek tespit edildi (p<0,001). Normoalbüminürik ve mikroalbüminürik grup arasında komorbid hastalık durumu, ACEi veya ARB kullanımı ve laboratuvar parametreleri (albüminüri ve kreatinin hariç) karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). RRI değeri normoalbüminürik grupta 0,70±0,06, mikroalbüminürik grupta 0,71±0,08 ve kontrol grubunda 0,58±0,05 olarak saptandı. Kontrol grubunun RRI
değerinin her iki hasta grubunun RRI değerinden anlamlı olarak düşük olduğu (p<0,001), bununla birlikte normoalbüminürik ve mikroalbüminürik grup arasında anlamlı fark bulunmadığı belirlendi (p>0.05). Tek değişkenli ve çok değişkenli analizlerde yüksek RRI değeri ile ileri yaş arasında güçlü ilişki (Odds ratio=16,125)ve albüminüri ile ilişki saptandı. Normoalbüminürik hastalarda yaklaşık 12 kat, mikroalbüminürik hastalarda ise yaklaşık 16 kat daha yüksek RRI saptanma olasılığı olduğu görüldü. Hastaların total renal volüm değeri normoalbüminürik grupta 140,21±34,23
cm3/m2, mikroalbüminürik grupta 154,88±38,25 cm3/m2 ve kontrol grubunda 153,51±24,19 cm3/m2 olarak saptandı. İstatistiksel analizde, gruplar arasında total renal volüm değeri açısından anlamlı fark görülmedi (p=0,096).
Sonuç: Çalışmamızda Tip 2 diyabetik normoalbüminürik ve  mikroalbüminürik hasta grubunda, RRI değeri yüksek saptanırken; kontrol grubuna 
kıyasla total renal volümde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı. Bu bulgular, GFR düşüşü ve mikroalbüminüri olmadan bile diyabetik hastalarda vasküler düzeyde hasarın başladığını ve renal Doppler ultrason ile hemodinamik değişikliklerin saptanabileceğini desteklemektedir. Fakat RRI değerini etkileyen birçok faktör olduğu unutulmamalıdır. Çalışmamızdaki kısıtlayıcı faktörler ve gruplar arasındaki yaş 
uyumsuzluğunun total renal volüm ile ilgili sonuçları etkilediğini ve daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: Diabetes Mellitus, mikroalbüminüri, rezistif indeks, total 
renal volüm

Abstract:
Objective: In our study, we aimed to evaluate the relation between renal resistive index and total renal volume in the early stage of diabetic nephropathy in Type 2 diabetic patients and to demonstrate that potential utility of renal Doppler ultrasound as an alternative method for detecting the early stage of diabetic nephropathy.
Materials and Methods: In this retrospective study, we included patients age 18 and above who were diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus and either visited the Internal Medicine outpatient clinic or were inpatient setting at Seyrantepe Hamidiye Etfal Health Application and Research Center Hospital between 01.01.2023 and 31.07.2023. A healthy control group was also included. Exclusion criteria were 
determined as follows: presence of pregnancy, structural kidney disease, history of renal transplant, patients receiving hemodialysis treatment, patients with GFR <15 ml/min, presence of postrenal pathology, and patients with concurrent urinary system infection. Demographic information, anthropometric measurements, comorbidities, biochemical parameters, 24-hour urine samples (microalbumin and creatinine), and
renal Doppler ultrasonography data were recorded for each patient. The patients with Type 2 diabetes were divided into two groups: normoalbuminuric and microalbuminuric. The patients with a renal resistive index value ≥0.7 were considered high. 
Results: A total of 117 patients were included in the study. In the diabetic patient group there were 40 normoalbuminuric patients, 40 microalbuminuric patients, and 37 healthy participants were also included as the control group. The mean ages of the patients were determined as follows: normoalbuminuric group 60,98±9,07 years, microalbuminuric group 61,05±9,93 years and control group 39,19±10,73 years. The mean age in the diabetic group was found to be significantly higher in the statistical analysis (p<0.001). When comparing the comorbidity status, ACEi or ARB usage, and laboratory parameters (except albuminuria and creatinine) between the normoalbuminuric and microalbuminuric groups, no significant differences were observed (p>0.05). The RRI value was determined to be 0,70±0,06 in the normoalbuminuric group, 0,71±0,08 in the microalbuminuric group, and 0,58±0,05 in the control group. The RRI value of the control group was significantly lower than the RRI values of both diabetic groups (p<0.001). However, no significant difference was found between 
the normoalbuminuric and microalbuminuric groups regarding RRI (p>0.05). In both univariate and multivariate analyses, a strong association was found between high RRI values and advanced age (Odds ratio=16.125) as well as with albuminuria. It was observed that in normoalbuminuric patients, there was an approximately 12 foldhigher probability of having a higher RRI, while in microalbuminuric patients, this 
probability was approximately 16-fold higher. The total renal volume value for patients was determined to be 140,21±34,23 cm3/m2 in the normoalbuminuric group, 154,88±38,25 cm3/m2 in the microalbuminuric group, and 153,51±24,19 cm3/m2 in the control group. In the statistical analysis, no significant difference was observed in terms of total renal volume value among the groups (p=0.096).
Conclusion: In our study, RRI values was found to be high in the Type 2 diabetic normoalbuminuric and microalbuminuric patient groups; but there was no statistically significant relation in total renal volume compared to the control group. These findings support that even in the absence of GFR decline and microalbuminuria, vascular damage begins in diabetic patients and hemodynamic changes can be detected 
with renal Doppler ultrasound. However, it should be noted that there are many factors influencing the RRI value. We believe that the limiting factors in our study and the age discrepancy between the groups may have affected the results related to total renal volume, and there is a need for more comprehensive studies to address this issue.
Keywords: Diabetes Mellitus, microalbuminuria, resistive index, total renal 
volume