Denizel, gölsel kaynak kayalar ve kömürlerin organik jeokimyasal özellikleri ve n-alkan sistematiği: Seçilmiş sahalar üzerine uygulanması
The organic geochemical characteristics of the marine, lacustrine source rocks and coals, and the n-alkane systematics: Application on selected areas
Yazar: HAZAR VARDALOĞLU
Danışman: PROF. DR. REYHAN KARA GÜLBAY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Yatakları ve Jeokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada; denizel kaynak kayalar grubunda yer alan Dereköy (Antalya) ve Çağlayan (Sinop) formasyonlarının, gölsel kaynak kayalar grubunda yer alan Beypazarı (Ankara) ve Seyitömer (Kütahya) bitümlü şeyllerinin, kömürler grubunda yer alan Yatağan-Milas (Muğla) ve Seyitömer (Kütahya) kömürlerinin, organik jeokimyasal özellikleri ve n-alkan sistematikleri araştırılmıştır. Organik madde içeriği bakımından, Muğla ve Seyitömer kömürleri düşük-orta seviyede, Çağlayan Formasyonu orta düzeyde, Beypazarı ve Seyitömer bitümlü şeylleri ise oldukça yüksek TOK değerlerine sahiptir. Piroliz (Rock Eval)/TOK analiz sonuçlarına göre; Dereköy Formasyonu için; Tip II, Çağlayan Formasyonu için Tip II-III, Beypazarı ve Seyitömer bitümlü şeylleri için baskın olarak Tip I, Muğla ve Seyitömer kömürleri için de Tip III kerojen içeriği belirlenmiştir. Tmax ve PI değerlerine göre Dereköy Formasyonu ile Muğla ve Seyitömer kömürlerinin olgunlaşmadığı, Çağlayan Formasyonu ile Beypazarı ve Seyitömer bitümlü şeyllerinin ise erken olgun olduğu belirlenmiştir.  n-alkan dağılımlarına göre Dereköy ve Çağlayan formasyonları; çoğunlukla denizel algal, Beypazarı ve Seyitömer bitümlü şeylleri algal, Muğla ve Seyitömer kömürleri çoğunlukla karasal organik içermektedir. Pr/Ph oranları; Beypazarı ve Seyitömer bitümlü şeyllerinin anoksik, Çağlayan Formasyonunun oksik, Dereköy Formasyonu, Muğla ve Seyitömer kömürlerinin ise suboksik ortam koşullarında çökelmiş olduklarını göstermektedir. Pwax ve Paq değerlerine göre; Muğla ve Seyitömer kömürlerindeki organik maddenin, çökeldiği andaki iklim koşullarının kuru ve soğuk olduğu, bu organik maddeleri oluşturan bitki türlerinin ise, suyu seven damarlı ve yüksek bitkiler olduğu sonuçlarına varılmıştır. İstatistiksel olarak yapılan değerlendirmeler sonucunda; farklı kökenden türeyen organik maddelerin, farklı n-alkan gruplaşmaları oluşturduğu ve bunun sonucunda denizel, gölsel kaynak kayalar ve kömürlerin birbirlerinden ayrıldığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, organic geochemical characteristics and the n-alkane systematics of marine [Dereköy Formation (Antalya), Çağlayan Formation (Sinop)], lacustrine [Beypazarı (Ankara) and Seyitömer (Kütahya) oil shales] source rocks and coals (Muğla and Seyitömer coals) have been examined.  In terms of organic matter content, the Çağlayan Formation has an assessable (medium) level TOK values, and the Beypazarı, Seyitömer oil shales and the Muğla, Seyitömer coals have extremely high TOK values. The Pyrolysis (Rock Eval)/TOK analysis results are as follows; Dereköy Formation; Type II; for the Çağlayan Formation Type II-III; for the Beypazarı and Seyitömer oil shales Type I, II; for the Muğla and Seyitömer coals, Type  III kerogen. According to the Tmax and PI values, it has been determined that the source rocks have not become mature yet. According to the n-alkane distributions, the Dereköy and Çağlayan formation have been derived mostly of algal organic matter; the Beypazarı and Seyitömer oil shales have been derived of algal and terrestrial; the Muğla and Seyitömer coals have been derived mostly of terrestrial organic matter; and show similar distributions among themselves. The Pr/Ph rates have revealed that the Beypazarı and Seyitömer oil shales contain anoxic; the Çağlayan Formation oxic; the Dereköy Formation, Muğla and Seyitömer coals contain suboxic organic matter precipitated in medium conditions. According to the Pwax and Paq values; it has been concluded that the climate conditions of the organic matter in Muğla and Seyitömer coals were humid at the time of precipitation; and the plant types that constitute these organic matters were hydrophilic, streaked, and high ones. At the end of the statistical assessments, it has been concluded that the organic matters that are derived from different stems formed different n-alkane groups; and as a result of this, the marine, lacustrine source rocks and coals were separated from each other.