Karaciğer nakli yapılan hastalarda immunsupresif tedaviye uyumun yaşam kalitesine etkisi
The effect of liver transplant patients' compliance with immunosuppressive treatment on quality of life
Yazar: SELVER ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. SİBEL ERKAL İLHAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma karaciğer nakli hastalarının immunsupresif tedaviye uyumlarının yaşam kalitesine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Araştırma Ağustos 2023-Kasım 2023 tarihleri arasında İnönü Üniversitei Karaciğer Nakil Enstitüsünde araştırma kriterlerini sağlayan 164 hasta ile tanımlayıcı kesitesel olarak yapılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında   ''Hasta Tanıtım Formu'', ''İmmünsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği'', ''Kısa Form-36 (SF-36) Yaşam Kalitesi Ölçeği'' kullanılmıştır. Verileri değerlendirmede yüzdelik, ortalama, Manny Whitney, Kruskall Wallis ve Ki-kare testleri kullanılmıştır.
Katılımcıların yaş ortalaması 51,32±13,87 yıl çoğunluğu erkek olduğu, bireylerin çoğunluğu ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde eğitim aldığı belirlenmiştir. 
Karaciğer nakil olan hastaların, eğitim durumuna, cinsiyet, sigara ve alkol kullanma durumu, boy, kilo, nakil üzerinden geçen süre, günlük alınan ilaç sayısı, medeni durum, yaş, sürekli ilaç kullanımı gerektiren hastalık durumu, aylık gelirine, immunsupresif ilaç eğitimi alma durumu, astım , şeker, hipertansiyon hastalığına göre İmmunesupresif Tedaviye Uyum Ölçeği (İTUÖ) puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05).
Karaciğer nakli olan hastaların SF-36 ölçeği alt boyutlarından ''Ağrı'' alt boyutu ile Astım (KOAH) hastalığı olma durumu, SF-36 Yaşam Kalitesi alt boyutlarından ''Ağrı'' alt puanları ile cinsiyet arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). 
Bu çalışmada karaciğer nakli olan hastaların yaşları ve eğitim düzeyleri ile  SF-36 Yaşam Kalitesi ölçeği alt boyutlarından ''Fiziksel Fonksiyon'' ve ''Fiziksel Rol Güçlüğü'' puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<0.05).
SF-36 ölçeği alt boyutlarından ''Vitalite'' alt boyutunun İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği ile arasında düşük düzeyde ve anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu bulunmuştur (p<0.05). SF-36 Yaşam Kalitesinin diğer alt boyutları ile İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği ile arasında bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05).

Abstract:
This study was conducted to examine the effect of liver transplant patients' compliance with immunosuppressive treatment on their quality of life.
The research was conducted as a descriptive cross-sectional study between August 2023 and November 2023 at İnönü University Liver Transplant Institute with 164 patients who met the research criteria. "Patient Information Form", "Immunosuppressive Treatment Compliance Scale", "Short Form-36 (SF-36) Quality of Life Scale" were used to collect the data of the study. Percentage, mean, Manny Whitney, Kruskall Wallis and Chi-square tests were used to evaluate the data.
It was determined that the average age of the participants was 51.32±13.87 years, the majority of them were male, and the majority of the individuals received primary and secondary education.
Liver transplant patients' education level, gender, smoking and alcohol use, height, weight, time since transplantation, number of medications taken daily, marital status, age, disease requiring continuous medication use, monthly income, and status of receiving immunosuppressive medication training. It was determined that there was no statistically significant relationship between the mean scores of the Immunosuppressive Treatment Compliance Scale (ITUS) according to diseases such as diabetes, asthma, hypertension (p>0.05).
It has been determined that there is a relationship between the "Pain" sub-dimension of the SF-36 scale and the presence of Asthma (COPD) in patients with liver transplantation, and between the "Pain" sub-scores of the SF-36 Quality of Life sub-dimensions and gender (p< 0.05). It was determined that there was a statistical relationship between the "Pain" sub-score of the SF-36 Quality of Life sub-dimensions and gender (p<0.05).
In our study, it was determined that there was a statistically significant difference between the ages and education levels of liver transplant patients and the mean scores of "Physical Function" and "Physical Role Difficulty" sub-dimensions of the SF-36 Quality of Life scale (p<0.05).
Among the SF-36 scale sub-dimensions, only the "Vitality" sub-dimension was found to have a low and significant relationship with the Immunosuppressive Treatment Compliance Scale (p<0.05). There was no relationship between the other sub-dimensions of SF-36 Quality of Life and the Immunosuppressive Treatment Compliance Scale (p>0.05).