Atatürk Üniversitesi Tıp fakültesi çalışanları kohortunda kilo değişiminin beslenme ve antropometrik analizlerle ilişkisi
The relationship of weight change with nutritional and anthropometric analysis in cohort of Ataturk University Faculty of Medicine employees
Yazar: ESRA PEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN ÇAYIR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Kilo alma = Weight gain ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Giriş ve Amaç: Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de fazla kilo ve obezite önemli bir halk sağlığı sorunudur. Türkiye'de erişkinlerin %37'sinin fazla kilolu, %32'sinin ise obez olduğu tahmin edilmektedir. Yeterli ve dengeli beslenmeyle sağlıklı kilonun korunması ve kilo vermek mümkündür. Genellikle bireylerin beslenme durumunun saptanmasında 24 saatlik besin tüketim kaydı ve antropometrik ölçümler kullanılır. Sağlıklı yaşam biçimi davranışı oluşturmada rol model olan sağlık çalışanlarının yaşam biçimleri örnek olmalıdır. Bu nedenle bu çalışmada, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi çalışanlarının kilo değişimlerinin beslenme ve antropometrik ölçümlerle ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Nisan 2015-Ocak 2016 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 229 kişi alındı. Katılımcıların herhangi bir müdahale olmaksızın 6 ay boyunca üç defa (0, 3, 6. ay) 24 saatlik besin tüketimi bilgileri ve antropometrik ölçümleri alındı. Araştırmada veri toplama aracı olarak genel bilgi toplama formu, 24 saatlik besin tüketim formu ve Bebis® beslenme bilgi programı, Tanita® marka beden tartısı, mezura ve tansiyon aleti kullanıldı. Çalışma verilerimiz SPSS 20.0.0 paket programıyla analiz edildi. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra hipotez testleri olarak Ki-kare testi, Student-t testi, Paired sample t-test, Pearson Korelasyon analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. 
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 31,6±9,6 yıldı. Katılımcıların %41,9'unun sigara içtiği, %71,2'sinin düzenli yemek yediği, %72,5'inin minimal aktif olduğu ve %52'sinin hiç spor yapmadığı saptandı. Takipte 3.ay antropometrik ölçümlerde azalma olurken 6.ay ölçümlerde artma görüldü. Katılımcıların %10,9'u obez, %28,8'i fazla kiloluydu ve katılımcıların %51,5'i aynı kiloda seyretti. Altı aylık takip sonunda kilo verenlerin günlük tüketilen kalorinin %15,3'ünün protein, %41,3'ünün yağ ve %43,5'inin karbonhidrat olduğu görüldü. Düzenli spor yapanların ortalama 0,3 kg verdiği ve bel çevresinin ortalama 2,3 cm azaldığı görüldü. Başlangıçta obez olan bireylerin 6 aylık takip sonunda ortalama 0,2 kilo verdiği görüldü. Uyku süresiyle vücut ağırlığı arasında negatif korelasyon mevcuttu. Kilo verenlerin ortalama 8 saat ve kilo alanların 7,2 saat uyuduğu saptandı.  
Sonuç: Bu çalışmada, herhangi bir müdahale yapmadan da düzenli aralıklarla kilo, BKİ, bel çevresi, kalça çevresi gibi antropometrik ölçümlerin yapılmasının ve beslenme durumunun saptanmasının özellikle obezlerde farkındalık oluşturduğu ve kişilerin kilo verdiği görüldü. Aile hekimliği uygulamalarında bireylerin düzenli aralıklarla antropometrik ölçümlerin kaydedilmesi ve beslenme durumunun saptanmasıyla bireylerin kilo kontrolü sağlanabilir. Çalışmamızda birçok faktörün (uyku süresi, beslenme, vs.) kilo almada ve vermede etkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca aile hekimleri kilo vermeyi ve almayı etkileyen faktörleri de sorgulamalıdır.

Abstract:
Introduction and Aim: Overweight and obesity is a major public health problem in Turkey like all over the world. It is estimated that 37% of adults is overweight, and 32% of adults is obese in Turkey. Losing weight and maintaining healthy weight is possible with an adequate and balanced diet. Generally, 24-hour dietary consumption recording and anthropometric measurements are used for determination of nutritional status of individuals. The lifestyles of health staffs  who are role models should be an example to resuming healthy lifestyle behaviors. Therefore, we aimed to investigate the relationship of weight change with nutritional and anthropometric analysis of Ataturk University Faculty of Medicine employees.  
Materials and Methods: 229 employees who referred to Ataturk University Faculty of Medicine and voluntary to join our study were enrolled between April 2015 and January 2016. 24 hour dietary consumption recording and anthropometric measurements were obtained three times (0, 3, 6 months) over 6 months without any intervention. The general information form, 24-hour dietary consumption form, Bebis® nutrition assesment program, Tanita® body weight scales, tape measure, and sphygmomanometer were used to collect data in this study. Data were analyzed with SPSS 20.0.0 package program. Chi-square test, Student's t-test, Paired sample t-test, Pearson correlation analysis were used as hypothesis test in addition to descriptive statistics. Statistical significance level was accepted as p<0.05. 
Results: The mean age of the individuals who participated in our study was 31.6±9.6 years. 41.9% of the participants were smoked, 71.2% of them had eaten regular meals, 72.5% of them were minimal active and 52% of them never do sports. The anthropometric measurements decreased on 3rd month while increased on 6th month in the follow-up. 10.9% of participants were obese, 28.8% of them were overweight and 51.5% of participants remained in the same weight. It was observed that 15.3% of consumed daily calories was protein, 41.3% was lipid and 43.5% was carbohydrates of individuals who lose weight at the end of the six-month follow-up. It was observed that individuals who do sport regularly weighted loss a mean of 0.3 kg, and waist circumference was reduced a mean of 2.3 cm. Individuals who initially obese loss weight an mean of 0.2 kg at the end of the 6 months follow-up. The duration of sleep had a negative correlation with body weight. It was determined that individuals who loss weight slept a mean of 8 hours and individuals who weight gain slept a mean of 7.2 hours.  
Conclusion: It was observed that to perform anthropometric measurements such as weight, BMI, waist circumference, hip circumference and to determination of nutritional status at a regular interval provide to loss weight and create awareness especially obese without any intervention in this study. In family medicine practices, weight control can be provided by recording of anthropometric measurements at regular intervals and determining nutritional status of individuals. In our study, many factors (sleep duration, nutrition, etc.) have been found to be effective for weight gain and weight loss. Furthermore, family physicians should question the factors affecting weight loss and weight gain.