Yazılı duygusal dışavurum paradigmasının etkililiğinin menopoza geçiş döneminde olan kadınlarda incelenmesi
An examination of the written emotional disclosure paradigm in women in transition to menopause
Yazar: BURCU EBRU AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. GÜLAY DİRİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresyon = Depression ; Kadınlar = Women ; Kaygı = Anxiety ; Menopoz = Menopause ; Psikolojik sıkıntı = Psychological distress ; Stres = Stress ; Tematik inceleme = Thematic analysis ; Yazılı duygusal dışavurum paradigması = Written expressive disclosure paradigm ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Menopoza geçiş dönemi psikolojik sıkıntıların görülebileceği ve yaşam
kalitesinin düşebileceği bir evredir. Duygu ve düşünceleri yazılı olarak ifade
etmeye dayanan Yazılı Duygusal Dışavurum Paradigması (YDDP) psikolojik ve
fiziksel değişkenler üzerinde olumlu etkiler yaratabilmektedir. Bu çalışmada
menopoza geçiş döneminde görülebilecek psikolojik sıkıntılar ve menopoza özgü
yaşam kalitesini yordayan değişkenleri, YDDP'nin etkililiğini ve yazma
temalarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda katılımcılar
müdahale (olumlu, olumsuz, öz-şefkat odaklı) ve kontrol (nötr ve yazmayan
kontrol) olmak üzere beş ayrı gruba seçkisiz atanmıştır. Yaşları 40-54 (Ort.=
47.86, SS= 3.03) arasında olan 144 kadına Kişisel ve Sağlık İlişkili Bilgi Formu,
Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-42, Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği,
Nesneleştirilmiş Beden Bilinci Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, ÖzDuyarlık Ölçeği ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Formu
uygulanmıştır. Verilere hiyerarşik regresyon analizi, 5x3 tekrar ölçümlü karma
ANOVA ve tematik analiz uygulanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizleri
sonucunda duygu durumu etkileyen olay, beden izleme, benlik saygısı, öz-şefkat
ve duygu düzenleme güçlüğünün psikolojik sıkıntıları yordadığı görülmüştür.
Son âdet zamanı, son zamanlarda yaşanan stresli olay, beden kitle indeksi, ilişki
durumu, beden izleme, öz-şefkat ve duygu düzenleme güçlüğünün ise menopoza
özgü yaşam kalitesini yordadığı görülmüştür. Tekrar ölçümlü karma ANOVA
bulguları olumlu ve öz-şefkat odaklı yazma uygulamalarının menopoza özgü
yaşam kalitesi ve öz-şefkat üzerinde olumlu değişimler yaratabildiğini
göstermiştir. Tematik analizler sonucunda menopoza geçiş döneminde
kadınların olumlu ve olumsuz olarak değerlendirilebilecek bedensel, duygusal,
toplumsal, kendilik ve diğerleri ilişkili pek çok değişim ve dönüşüm yaşadıkları
tespit edilmiştir. Bulgular güncel alanyazın ışığında tartışılarak klinik
göstergeleri, araştırmanın güçlü ve sınırlı yanları aktarılmış ve gelecek dönem
çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Menopoza Geçiş, Psikolojik Sıkıntı, Menopoza Özgü
Yaşam Kalitesi, Yazılı Duygusal Dışavurum Paradigması, Tematik Analiz.

Abstract:
The transition to menopause is a period in which psychological distress
may arise, and the quality of life may decrease. The "Written Emotional
Disclosure Paradigm" (WEDP), which is based on expressing feelings and
thoughts in writing, may positively affect psychological and physical variables. In
this study, it was aimed to determine the variables that predict the psychological
distress seen during the transition to menopause and the menopausal-specific
quality of life, the effectiveness of WEDP and the writing themes. For these
purposes, the participants were randomly assigned to five groups: intervention
(positive, negative, self-compassion-oriented) and control (neutral writing and
non-writing). Personal and Health-Related Information Form, Depression
Anxiety Stress Scale-42, Menopause-Specific Quality of Life Questionnaire,
Objectified Body Consciousness Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale, SelfCompassion Scale and Brief Version of the Difficulties in Emotion Regulation
Scale (DERS-16) were administered to 144 women aged 40-54 (Mean= 47.86, SD=
3.03). Hierarchical regression analysis, 5x3 mixed ANOVA with repeated
measures and thematic analysis were used to analyze the data. As a result of
hierarchical regression analysis, it was seen that events affecting mood, body
surveillance, self-esteem, self-compassion, and emotion regulation difficulty
predicted psychological distress. Last menstruation period, recent stressful
events, body mass index, relationship status, body surveillance, self-compassion,
and emotion regulation difficulty were found to predict the menopause-specific
quality of life. Results of mixed ANOVA with repeated measures showed that
positive- and self-compassion-focused writing practices might create positive
changes in the menopause-specific quality of life and self-compassion. As a result
of the thematic analyses, it was observed that during the transition to menopause,
women experience various positive and negative physical, emotional, social, self
and others-related changes and transformations. The findings were discussed in
light of the current literature, providing clinical implications, strengths and
limitations of the research, and suggestions for future studies.
Keywords: Transition to Menopause, Psychological Distress, MenopauseSpecific Quality of Life, Written Emotional Disclosure Paradigm, Thematic
Analysis.