Mekânsal sürekliliğin tiyatrolar üzerinden okunması
Reading spatial continuity through theaters
Yazar: ESMA CURAVCI
Danışman: DOÇ. DR. YASEMEN ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kolektif bellek = Collective memory

Özet:
Kentler, farklı dönemlere ait katmanlardan ve bu katmanlarda yer alan imgelerden oluşan bir bütündür. Yaşanılan döneme geçmiş dönemlerin izlerini aktaran katmanlar kent belleğinin bir kanıtıdır. Kent belleği, kentlilerin yere ait kolektif hafızasının bir ürünüdür (Rossi, 2006). İmgesel değer taşıyan ögelerin sürekliliği, kente ve bireylere ait belleği tanımlayan özdür. Sürekliliklerin kesintiye uğraması halinde bellekten söz edilememektedir. Bireyler, kentlerle ve mekânlarla devamlı bir ilişki içerisindedir. İlişkiyi ortaya koyan, kentlerin ve mekânların fiziksel varlığı, yüklendikleri işlevleri veya bireylerin buralara atfettiği anlamlardır. Zaman içerisinde bağlamından kopan fiziksel çevre ögeleri ve değişen işlevler süreklilikleri sekteye uğratırken, bireylerin çevresiyle kurduğu ilişkileri ve oraya ait hafızasını değiştirmektedir. 
Tez kapsamında ise, bu yaklaşımlar çerçevesinde oluşturulan kuramsal zeminde, Kadıköy ilçesi Caferağa, Osmanağa ve Rasimpaşa Mahallelerindeki tiyatro mekânlarının süreklilikleri ve kırılmaları sorgulanmıştır. Kişisel gözlemlerle fark edilen bu mahallelerdeki tiyatroların sayıca çokluğu yerinde yapılan çalışmalarla da desteklenmiştir. Öncelikle Kadıköy'deki tiyatro yaşantısı başlangıcından itibaren sorgulanmış ve buradaki ilk tiyatro mekânından, son açılan tiyatroya kadar olan bir tablo hazırlanmıştır. Tabloda yer alan tiyatroların zamansal süreçteki süreklilikleri ve kırılmaları incelenmiştir. Lynch'in kolektif belleğin oluşumunu kentteki imgelerin yanında kentlilerin imgeleri nasıl algıladığıyla da ilintili iki yönlü bir süreç olarak tanımlamasından yola çıkılarak kentlilerin tiyatroları nasıl algıladığı anket yöntemiyle sorgulanmıştır (Lynch, 2019).  
Bu incelemeler doğrultusunda her yıl alana yeni sahneler eklendiği ve mevcuttaki sahnelerden kapananlar olduğu gözlenmiştir. Tiyatro mekânları özelinde bölgede hızlı bir değişim ve dönüşüm yaşanmaktadır. Tiyatroların sayıca artışının daha fazla olmasıyla tiyatro mekânlarının kent içindeki yoğunluğu da giderek artmaktadır. Kadıköy'ün devingen tiyatro yaşantısının dinamikleri tez kapsamında sorgulanmıştır.

Abstract:
Cities are a whole consisting of layers belonging to different periods and images in these layers. The layers that convey the traces of the past periods to the living period are a proof of the urban memory. Urban memory is a product of the citizens' collective memory of the place (Rossi, 2006). The continuity of imaginative elements is the essence that defines the memory of the city and individuals. If the continuities are interrupted, there is no mention of memory. Individuals are in a constant relationship with cities and places. What reveals the relationship is the physical existence of cities and places, their functions or the meanings that individuals ascribed to them. While the physical environment elements which are detached from their context and changing functions, disrupt the continuity in the course of time, they change the relationships that individuals establish with their environment and the memory of that place.
Within the scope of the thesis, the continuities and ruptures of the theater spaces in Caferağa, Osmanağa and Rasimpaşa Neighborhoods of Kadıköy district were questioned on the theoretical ground created within the framework of these approaches. The large number of theaters in these neighborhoods, which were noticed by personal observations, were also supported by on-site studies. First of all, the theater life in Kadıköy was questioned from the beginning and a table was prepared from the first theater venue to the last opened theater. The continuities and breaks of the theaters in the table in the temporal process are examined. Starting from Lynch's definition of the formation of collective memory as a two-way process related to how the citizens perceive the images as well as the images in the city, how the citizens of the city perceive the theaters was questioned with the survey method (Lynch, 2019).  
In line with these investigations, it has been observed that new scenes are added to the area every year and there are some that are closed from the existing ones. There is a rapid change and transformation in the region, especially in theater venues. With the increase in the number of theaters, the density of theater spaces in the city is also increasing. The dynamics of the dynamic theater life of Kadıköy was questioned within the scope of the thesis.