Kent kıyılarının dolgu alanlarında rüzgar şiddetine bağlı olarak kullanım yoğunluğunun düşmesi sorununun Maltepe dolgu alanında tespiti
Investigation of the relationship between wind force and decreasing the intensity of usage in Maltepe coastal fill area
Yazar: MİRAY ATMACA
Danışman: DOÇ. DR. SERVER FUNDA KERESTECİOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kıyı alanları ihtiyaca göre değişik kullanım alanları olarak planlanmıştır. Kullanım alanlarından biri de dolgu alanlarıdır. Rüzgâr yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bir doğal elemandır. Yapılan literatür çalışmalarında bir iklimsel veri olan rüzgârın, tasarım kriterlerinde belirleyici eleman olarak tasarıma dahil edilmesi gerektiği görülmüştür. Rüzgâr belirleyici eleman olarak tasarıma dahil edilmediğinde konforsuz açık alanlar ortaya çıkmaktadır. Veriler göz önünde bulundurularak, Maltepe dolgu alanının, doldurulmadan önceki kıyı alanından farklı iklimsel verilere sahip olduğu düşünülmektedir. Kıyıda, deniz kenarında kullanım oranlarının ise doldurulmadan önceki kullanıma göre düştüğü düşünülmektedir. Kullanıcı oranının kullanıcı tipine ve mevsime göre de değişiklik gösterdiğine iki yıllık bireysel gözlem ile varılmıştır. Projenin amacı, yapılan gözleme dayalı olarak bir araştırma tasarımı planlayarak Maltepe dolgu alanındaki kullanım oranının rüzgâr şiddetine bağlı olarak değiştiği sorununu ortaya koymaktır.

Birinci bölümde; tez çalışmasının literatür özeti, amacı, yöntemi ve araştırma tasarımı konu edilmiştir. 
İkinci bölümde; açık alanda konforlu bulunma durumu ile ilgili skalaları (Olgyay, 1973),Wise, 1970), Penwarden, 1973), (Zorer Gedik, vd., 2014) biyoklimatik konforu tanımlayan, kentlerde açık alan ve kıyı dolgu alanlarındaki sorunları konu eden ilgili literatür ve yapılan literatür araştırmasından, oluşturulan yöntem sonucu elde edilen değerlendirme ölçütleri sunulmuştur. Aşağıdaki yöntemler ile,
•	Açık alanda konfolu bulunma skalaları değerlendirilerek, Maltepe dolgu alanında biyoklimatik konfor durumu için değerlendirme ölçütü 5 m/s veya 18km/h olarak belirlenmiş, alanda belirlenen üç noktada rüzgâr hzı-hava sıcaklığı ölçümü yapılarak,
•	Anket çalışması yapılmış ve yapılan anket çalışmasından elde edilen sonuçlar kullanıcı memnuniyeti açısından değerlendirilerek,
•	Kullanım yoğunluğunu değerlendirmek için alanın fotoğrafları çekilerek değerlendirme ölçütleri oluşturulmuştur.

Üçüncü bölümde; literatür araştırması sonucu elde edilen skalalar ve seçilme sebepleri,  çalışma alanı olarak Maltepe dolgu alanının seçilme sebepleri ve dolgu alanı projesinin planları ve alan bilgileri, Maltepe'nin konumu ve tarihsel gelişim süreci konu edilmiştir.
Dördüncü bölümde; kentlerin açık alanlarında konforlu bulunma durumu ve biyoklimatik konfor skalasına göre alanda yapılan rüzgâr hızı-hava sıcaklığı ölçüm bulguları değerlendirilmiş ve yapılan anket, çekilen fotoğraflar yardımı ile dolgu alanının kıyısında kullanım yoğunluğunun düştüğü tespiti ortaya konarak bulgular sunulmuştur.
Beşinci bölümde; çalışmanın sonuçları tartışılmıştır.
Bu çalışma İstanbul Maltepe'de yer alan dolgu alanını belirtilen tasarım ölçütü rüzgâr hızı açısından inceleyerek, kullanım yoğunluğuyla alakalı bir tespit çalışması yapmıştır. Edinilen skalalarda açık alanda 5 m/s veya 18 km/h üzerinde rüzgâr hızının, kullanıcının rahatsız olduğu eşik değer kabul edilmiştir. Metot ve materyaller;
•	Maltepe kıyısı rüzgâr yönü ve hızını analiz eden harita ve grafikler elde edildi.
•	Belirlenen üç noktada rüzgar ölçüm cihazları ile aynı anda ölçümler yapıldı. 20-21 Mayıs, 27-28 Mayıs tarihlerinde kullanıcılar ile anket yapıldı.
•	Kullanım oranını değerlendirmek için alanın 19-26-27 kasım, 4-18 aralık, 7-8-15 ocak, 4-18-26 şubat, 11-18-25 mart, 8-23-30 nisan, 6-13-20 mayıs tarihlerinde fotoğrafları çekildi.
Kullanım yoğunluğunun Maltepe dolgu alanının kıyısında düştüğünün tespiti; kullanıcılarla yapılan anketler, rüzgâr hızı ve hava sıcaklığı ölçümleri, çekilen fotoğraflar, elde edilen grafikler ve rüzgâr haritaları değerlendirilerek yapılmıştır. İncelemeler sonucunda rüzgâr ve kullanıcı arasındaki ilişkinin Maltepe dolgu alanı örneğinde tespitleri yapıldı. Rüzgârın alan kullanımını etkilediği sonucuna ulaşıldı.  RüzgVrın dolgu alanlarının kıyı şeridinde kullanıcı üzerindeki etkisine göre tasarımcıların açık alan düzenlemelerinde alacağı önlemler konusundaki ihtiyaç ve kullanım sezonunu uzatabilmek için kararlar alınması ihtiyacı ortaya çıkarıldı.

Abstract:
Coastal areas are planned as different usage areas according to need. One of usage areas is the fill areas. Wind is a natural factor that directly affects the quality of life. In the literature studies conducted, it has been seen that the wind, which is a climatic data, must be included in design criteria as a determining element. Uncomfortable open spaces arise when the wind is not included in design as a determining element. Considering the data, it is thought that the Maltepe fill area has climatic data different from the coastal area before filling. It has been considered that the usage rate at the seaside and on the coast decreased when compared to the usage before filling. The two-year individual observation concludes that the rate of the user varies according to the type of user and the season. The purpose of the project is to plan a research design based on the observations made, and thus to reveal the problem that the usage rate in Maltepe fill area changes depending on the wind intensity.

In the first chapter; literature summary, purpose, method and research design of the thesis study are discussed.

In the second chapter; the relevant literature, which describes the scales (Olgyay, 1973), Wise, 1970), Penwarden (1973), (Zorer Gedik, et al., 2014) and bioclimatic comfort associated with being comfort in open space and which discusses problems in outdoor areas and coastal fill areas in urban areas, and the evaluation criteria obtained from the literature study through the method created are presented. Through the following methods, 

•	Assessing the scales associated with being comfort in open space, the evaluation criteria for the bioclimatic comfort condition at Maltepe fill area were determined as 5 m/s or 18 km/h, and the wind speed-air temperature measurements were conducted at three points determined in the field,
•	A questionnaire study was conducted and the results obtained as a result of the questionnaire study were evaluated in terms of user satisfaction, and
•	Assessment criteria were established by taking photographs of the area to evaluate the intensity of use.

In the third chapter; the evaluation criteria and selection reasons obtained from the literature study through, the reasons for selecting Maltepe fill area as the study area and the plans and field information of the fill area project, the location of Maltepe and its historical development process are discussed.
In the fourth chapter; the condition of being comfort in the open spaces of the urbans and the findings on the wind speed - air temperature measurements conducted in the field according to the bioclimatic comfort scales were evaluated, and the findings were presented by putting forward the detection, reached through the photographs taken and the questionnaire study conducted, that the intensity of use decreased at the coast of the fill area.
In the fifth chapter; the results of the study are discussed.
This study conducts a determination study related to usage intensity, through examining the fill area located in Maltepe, Istanbul in terms of specified design criterion wind speed. In the scales obtained, the wind speed over 5 m/s or 18 km/h at the open space has been accepted as a threshold at which the user becomes uncomfortable. Through methods and materials;

•	Maps and graphics analyzing the wind direction and speed in Maltepe coast were obtained.
•	Measurements were made simultaneously through the wind measurement devices at the three points determined. A questionnaire was made with the users on May 20-21, May 27-28.
•	In order to evaluate the rate of use, the photographs of the area were taken on 19-26-27 November, 4-18 December, 7-8-15 January, 4-18-26 February, 11-18-25 March, 8-23-30 April and 6-13- May 20.
The finding that the intensity of use decreases in the coast of Maltepe fill area was made by evaluating questionnaires with the users, wind speed and air temperature measurements, photographs taken, graphics obtained and wind maps. As a result of the examinations, the determinations about the relationship between the wind and the user were made in the example of Maltepe fill area. The result is that the wind affects the use of the field. The need about the precautions that the designer shall take in open space arrangements according to the effect of the wind on the user in the coastal line of the fill areas and the need to take decisions so as to extend the use season have been revealed.