Kocaeli Üniversitesi afet ve acil durum yönetim sistemi modeli
A proposed model for disaster and emergency management system of Kocaeli University
Yazar: SERPİL GERDAN
Danışman: PROF. DR. OYA ÇAKIN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Risk analizi = Risk analysis ; Risk yönetimi = Risk management

Özet:
Doğal afetler ülkesi olan ülkemizde, kentleşme ve yoğun nüfus artışı nedeniyle afet riskleri oldukça yüksektir. Artan risklere karşı yapılan zarar azaltma çalışmaları ise yetersiz kalmaktadır. Yaşanan 1999 depremleri ülkemizi ve ilimizi gerek can kaybı gerekse ekonomik açıdan fazlasıyla etkilemiş ve olay sonrası müdahale hedefli reaktif yaklaşımlar yerine olay öncesi önlemlerin alındığı proaktif yaklaşımların gerekliliğini bir kez daha göz önüne sermiştir.Afetlerle ilgili önlemlerin olay meydana gelmeden önce alınması veya olası zararların en aza indirilmesi prensibine dayanan proaktif anlayış, risk yönetiminin önemini ve gerekliliğini ön plana çıkarmaktadır. Afet zararlarının azaltılması, ülke, bölge ve kurumların niteliklerine göre risklerin belirlenmesi ve giderilmesiyle mümkün olabilir.Bu tez çalışmasında, Kocaeli Üniversitesi için ?Afet ve Acil Durum Yönetim Sistemi Modeli? oluşturulmuştur. Bu model oluşturulurken, bireyden topluma afet bilinci ile her kurum için afet ve acil durum planlamasının önemi de vurgulanmıştır. Bu amaçla, üniversitemiz Umuttepe yerleşkesinde doğal afetlerle ilgili farkındalık, tutum değişikliği ve bireysel önceliklerin belirlenmesine yönelik bir anket uygulaması yapılmış ve önemli sonuçlar elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda belirlenen iki fakülte için ?Afet ve Acil Durum Planlaması? yapılmıştır. Planlama süreci, mevcut durum analizi, risk analizi, zarar azaltma önlemleri, müdahale ekiplerinin oluşturulması ve afet eğitimlerini kapsamaktadır. Çalışmaların bütünü afet yönetim sistemi için bir model niteliğindedir. Bir eğitim kurumu, herhangi bir tehlike ile karşı karşıya kaldığında eğitim-öğretim, personel, öğrenciler ve bina stoğu tehlikeden etkilenecektir. Üniversiteler gibi bilim üreten kurumların afete yönelik mücadele çalışmalarında diğer kurumlara öncü ve örnek olmaları gerekir. Üniversiteler birden fazla yerleşke ve farklı öğrenci profiline sahiptirler. Bu nedenle her birim, oluşturulacak çalışma grubu veya kurul önderliğinde mevcut durum analizlerini yaparak tehlike türüne göre önceliklerini belirlemeli, zarar azaltma çalışmalarını sürdürmeli ve planlarını hazırlamalıdır. Gerekli hallerde üniversite tarafından bu çalışmalar desteklenmelidir. İşte bu tez çalışması bu sürece yol gösterecek planlamayı içermekte, zarar azaltma çalışmalarının nasıl yürütüleceği ile gerekli eğitimlerin içerikleri hakkında bilgi sunmakta ve ?Afet ve Acil Durum Yönetim Sistemi? için bir model oluşturmaktadır.

Abstract:
Considering the rapid increase in population and urbanization, disaster risk is increased in Turkey, a country which is situated in a tectonically active area and exposed to several natural hazards, mostly earthquakes. M=7.4 earthquake occurred on 17th August, 1999 was the milestone to highlight the issue of ?risk management? in Turkey. Because the earthquake had strong impact on the whole Marmara region, in particular the city of Kocaeli, from both social and economical point of view. Therefore, the key issues such as mitigation measures for a pro-active approach of disaster management were put forward to reduce the impact of the forthcoming earthquakes and other natural, technological or man-made hazards.This pro-active approach is based on the principles of eliminating or reducing risks before an event occurred; on contrast to the earlier re-active approach in emergency management system, mostly focused on the response after the event, Hence, definition and elimination of hazards and risks, the mitigation measures and the planning and preparedness are the basis of the risk management system for disasters, Besides, community involvement is essential for the best practice.In this dissertation, a model for risk and emergency management for the Umuttepe Main Campus of Kocaeli University has been put forward, based on the principles mentioned above. Kocaeli University, had impact damage and lessons learned by the experience of 1999 earthquake, but 10 years passed after the earthquake and either personnel or student profile has been changed since then. Therefore, a survey was conducted to investigate the level of awareness and attitude changes of the personnel and students in Umuttepe Main Campus about disasters, their impacts and mitigation measures. Considering the results of the survey Faculty of Education and Faculty of Science&Literature were selected as pilot and ?Disaster and Emergency Management Plans? were prepared for the both. This planning process comprices the analysis of the current situation, risk analysis, definition of mitigation measures, defining the disaster committee and the trainings. All these efforts characterize a model of an integrated disaster and risk management system.