Adölesanlarda yeme bozukluğu sıklığının  saptanması ve beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Assessment of eating disorders prevalence and nutrition habits in adolescents
Yazar: SİMAY MİRİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE TÜLAY BAĞCI BOSI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Adölesan yaş grubunda çocuk ve adölesanlar için Akdeniz Diyet Kalitesi İndeksi (KIDMED) ile Akdeniz Tipi Diyete (AD) uyum ve Yeme Tutum Testi 40 (YTT-40) ile yeme bozukluğuna yatkınlık sıklığının saptanması  amaçlanmıştır. Antakya bölgesindeki 46 lisede 27.000 öğrenci eğitim görmektedir. Evren büyüklüğü bilinen formüle göre  p :0,50 seçilerek  örneklem hesaplanmıştır. Basit rastgele örnekleme yöntemi ile çalışma yapılacak liseler ve sınıflar seçilmiştir. Kesitsel tipte epidemiyolojik bir çalışma yapılmıştır. Veriler çalışmanın amacına uygun yapılandırılmış anket formu ile gözlem altında Mart-Nisan 2022'de toplanmıştır. Veri formu;  KIDMED ve YTT-40 ile toplanmıştır. Veri formunda kişilerin beden algısı sorgulanmış ve boy uzunluğu/vücut ağırlığı değerleri beyana dayalı toplanmıştır. KIDMED ölçeğinin  değerlendirmesi ; ≥8 puan optimal AD, 4-7 puan AD uygunluğunun geliştirilmesi gerektiği , ≤3 puan ise çok düşük beslenme kalitesi ,YTT-40'soru formundan "≥30" puan alan kişiler "yeme davranışı bozukluğuna yatkın" olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerin analizi IBM SPSS 20® ile çalışmanın kesim noktası p:0,50 olarak alınarak yapılmıştır. Öğrencilerin belirttiği boy uzunluğu ve vücut ağırlığına göre beden kütle indeksi Z skorları (BAZ) hesaplanmış olup ; kiloluluk ve şişmanlık sıklığı erkeklerde %25,3, kadınlarda %12,9'dur. Öğrencilerin AD  uyum sıklığı %53,7 orta düzeyde ve %9,5 optimal düzeydedir. Öğrencilerin yeme bozukluğuna yatkınlık sıklığı %13,7'dir.  Erkek öğrencilerin AD uyumunun optimal olma sıklığı kadınlara göre anlamlı olarak daha yüksek iken (sırasıyla %13,5,%7,3) (p<0,05),  kadın öğrencilerin yeme bozukluğuna yatkınlıklarının erkek öğrencilere göre daha yüksektir (sırasıyla %16,2, %9,5) (p<0,05). AD uyum düzeyi  ve  yeme bozukluğuna yatkınlık arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Öğrencilerin  BAZ 'a göre AD uyum ve yeme bozukluğuna yatkınlık arasında istatistiksel olarak fark saptanmamıştır (p>0,05). Diyet yapan öğrencilerin diyet yapmayanlara göre daha yüksek YTT-40 puanı aldığı bulunmuştur (p<0,05). Öğrencilerin beden algısı ve yeme bozukluğuna yatkınlık sıklığı arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05).Bedeninin kilolu ve şişman olarak tanımlayan öğrencilerin yeme bozukluğuna yatkınlık sıklığı zayıf ve normal olanlarak tanımlayanlara göre daha yüksektir (p<0,05). Adölesan yaş grubundaki öğrencilere; sağlıklı beslenme,  Akdeniz tipi beslenme,  beslenmeye bağlı kronik hastalıklar, yeme bozuklukları konularında muldisipliner yaklaşımlı eğitimler verilerek sağlıklı beslenme, sağlıklı yaşam davranışları geliştirmeleri farkındalığı arttırılmaldır. Öğrencilerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, yeme bozukluğu ve şişmanlık konularında izlem çalışmalarının sürekliliği sağlanması son derece önemlidir.

Anahtar Kelimeler : Adölesan, Akdeniz Tipi Diyet, Şişmanlık, KIDMED, YTT-40

Abstract:
It was aimed to determine the frequency of compliance with the Mediterranean Diet (MD) with the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) and the frequency of susceptibility to eating disorders with the Eating Attitude Test 40 (EAT-40) for children and adolescents in the adolescent age group. 27,000 students are studying in 46 high schools in the Antakya region. The sample was calculated by selecting p:0.50 according to the known formula for the population size. The high schools and classes to be studied were selected by a simple random sampling method. A cross-sectional epidemiological study was conducted. The data was collected under observation in March-April 2022 with a survey form structured for the purpose of the study. Data form; Collected with KIDMED and EAT-40. In the data form, people's body perception was questioned and height/body weight values were collected based on declaration. Evaluation of the KIDMED scale; ≥8 points optimal, 4-7 points indicate that MD compliance needs to be improved, ≤3 points indicate very low nutritional quality, and those who score "≥30" on the EAT-40 questionnaire are considered to have an eating behavior disorder was evaluated as "prone". The analysis of the data obtained was made with IBM SPSS 20®, taking the cut-off point of the study as p: 0.50. Body mass index Z scores (BAZ) were calculated according to the height and body weight stated by the students; The prevalence of overweight and obesity is 25.3% in men and 12.9% in women. Students' MD compliance frequency is 53.7% at a moderate level and 9.5% at an optimal level. The frequency of students being prone to eating disorders is 13.7%. While male students' frequency of optimal MD compliance is significantly higher than female students (13.5%, 7.3%, respectively) (p<0.05), female students' susceptibility to eating disorders is higher than male students (16.2%, respectively). , 9.5%) (p<0.05). No significant relationship was found between MD compliance level and susceptibility to eating disorders (p>0.05). There was no statistical difference between students' MD compliance and susceptibility to eating disorders according to their BAZ (p>0.05). It was found that students who were on a diet had higher EAT-40 scores than those who were not on a diet (p<0.05). A significant relationship was found between students' body image and the frequency of susceptibility to eating disorders (p<0.05). The frequency of susceptibility to eating disorders of students who define their bodies as overweight and fat is higher than those who define their bodies as thin and normal (p<0.05). For students in the adolescent age group; Awareness of healthy nutrition and healthy lifestyle behaviors should be increased by providing multidisciplinary training on healthy nutrition, Mediterranean-type nutrition, nutrition-related chronic diseases, and eating disorders. It is important to ensure the continuity of follow-up studies on students' body weight, height, eating disorders, and obesity.

Keywords: Adolescent, Mediterranean Diet, Obesity, KIDMED, EAT-40