Bireylerin madde kullanma eğilimi ile yaşam amacı arasındaki ilişki ve bu ilişkide öz kontrolün moderatör rolünün incelenmesi
The relationship between individuals' substance use tendencies and life purpose and investigation of the moderator's role of self-control in this relationship
Yazar: CEYLAN SAĞLAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE SARUHAN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Son zamanlarda dünya genelinde madde kullanımının özellikle gençler arasında yaygınlaştığı görülmektedir. İlgili literatür incelendiğinde madde kullanım yatkınlığı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi inceleyen birçok çalışma olmasına karşın yaşam amaçları ile madde kullanım yatkınlığı arasındaki ilişki ve bu ilişkide öz kontrolün rolünün araştırılmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın amacı bireylerin madde kullanma yatkınlık ile yaşam amaçları arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide öz kontrolün düzenleyici rolünü araştırmaktır. Yapılan çalışmaya 252 kadın ve 118 erkek olmak üzere toplam 370 kişi katılmıştır. Katılımcılara içerisinde kişisel bilgi formu, Madde Kullanım Yatkınlığı Ölçeği, Yaşam Amaçları Ölçeği ve Öz Kontrol Ölçeği'nin yer aldığı anket formu kullanılmıştır. Yapılan karşılaştırma analizleri sonucunda cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu ve yaşanılan yer değişkenlerinin katılımcıların yaşam amaçları ve madde kullanım yatkınlığı düzeylerine etki ettiği görülmüştür. Korelasyon analizi sonucunda yaşam amaçları ile öz kontrol puanlarının madde kullanım yatkınlığı puanı ile negatif ilişkisi bulunmuştur. Düzenleyicilik etkisinin incelenmesinde, yaşam amaçları ile madde kullanım yatkınlığı arasındaki ilişkisinde öz kontrolün düzenleyici etkisi bulunmuştur. Elde edilen bulgular, madde kullanım yatkınlığının daha iyi anlaşılmasında yaşam amaçları ve öz kontrol kavramlarının önemini göstermektedir. Önleyici ve koruyucu adımların atılmasında çalışma bulguları literatüre güncel ve önemli bilgiler sunmaktadır.

Anahtar kelimeler: Madde kullanım yatkınlığı, Madde bağımlılığı, Yaşam amaçları, Öz kontrol, Moderatör

Abstract:
Lately, it has been seen that substance use has become widespread worldwide, especially among young people. Although many studies examine the relationship between substance use tendency and life satisfaction, the relationship between life goals and substance use tendency and the role of self-control in this relationship has not been investigated. This study examined the relationship between substance use tendency and life goals and the moderator role of self-control in this relationship. A total of 370 people, 252 women and 118 men, participated in the study. A questionnaire including personal information form, Substance Use Tendency Scale, Life Purposes Scale and Self-Control Scale was used with the participants. As a result of the comparative analyzes, it was seen that the variables of gender, age, marital status, education level and place of residence affected the participants' life purposes and substance use tendency levels. As a result of the correlation analysis, a negative relationship was found between life purposes and self-control scores and substance use tendency scores. In the examination of the regulatory effect, the moderating effect of self-control was found in the relationship between life purposes and substance use tendency. The findings show the importance of life purposes and self-control concepts in better understanding of substance use tendency. The study findings provide current and important information to the literature in taking preventive and protective steps.

Keywords: Substance use, Substance use tendency, Life goals, Self-control, Moderation