Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde finansal bütünleşme - ekonomik büyüme ilişkisinin panel veri analizi
The panel data analysis of financial integration - economic growth nexus in developed and developing countries
Yazar: MURAT BELKE
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATEŞ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Finansal bütünleşmeler = Financial integrations ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Çalışmanın amacı, finansal bütünleşme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi 1984-2010 dönemindeki 80 gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede panel veri teknikleri kullanarak incelemektir. Ayrıca çalışma, sermaye akımlarının kompozisyonunun (doğrudan yabancı yatırımlar, portföy hisse senedi yatırımları ve borç akımları) ve eşik koşullarının (finansal gelişme, kurumsal kalite, ticari açıklık ve makroekonomik istikrar) finansal bütünleşme-ekonomik büyüme ilişkisine etkisini de incelemektedir. Çalışmada hem kural-temelli (de jure) hem de miktar-temelli (de facto) finansal bütünleşme göstergeleri kullanılmaktadır. Miktar-temelli finansal bütünleşme göstergeleri, doğrudan yabancı yatırım, portföy hisse senedi, borç ve toplam yükümlülüklerden ve brüt varlıklar ve yükümlülüklerden oluşmaktadır. Çalışmada sermaye hareketleri hem akım hem de birikimli stok olarak ele alınmaktadır. 
Sonuçlar, kural-temelli finansal bütünleşme değişkeninin ekonomik büyümeyi pozitif etkilediğini göstermektedir. Bulgulara göre finansal bütünleşme seviyesinin yüksek olduğu ülkeler, finansal bütünleşme seviyesinin düşük olduğu ülkelere nispeten daha hızlı büyümektedir. Sermaye akımlarının ekonomik büyüme etkisi, sermaye akımlarının kompozisyonuna, inceleme dönemine ve ülkenin bulunduğu bölgeye bağlıdır. Doğrudan yabancı yatırımlar ve portföy hisse senedi yükümlülükleri ekonomik büyümeyi pozitif etkilerken, borç stokları negatif etkilemektedir. Borç şeklindeki sermaye akımlarının ekonomik büyüme üzerinde önemsiz hatta negatif etkisi bulunmaktadır. Sonuçlar, sermaye akımı çeşitlerinin ekonomik büyüme üzerinde farklı etkiye sahip olduğunu öne süren kompozisyon hipotezini desteklemektedir. Finansal bütünleşme-ekonomik büyüme ilişkisini inceleyen uygulamalı literatür finansal bütünleşme göstergesi olarak genellikle brüt varlıklar ve yükümlülükler stokunu kullanmaktadır. Brüt varlıklar ve yükümlülükler stokunun ekonomik büyüme üzerindeki etkisi negatiftir. Uygulama sonuçları yabancı sermayenin ekonomik büyümeye destek olduğunu, ancak ekonomik büyümenin desteklenmesinde yurt içi tasarrufların yabancı sermayeden daha önemli olduğunu göstermektedir. Ayrıca sermaye akımlarının gelir seviyesine etkisi, gelirdeki büyümeye etkisini aşmaktadır. Sermaye akımlarının seviye etkisi, büyüme etkisinden daha önemlidir.
İnceleme dönemindeki finansal krizler (Latin Amerika, Doğu Asya ve özellikle 2008 küresel finans krizi) ve sermaye akımlarındaki daralma-genişleme dönemleri, sermaye akımlarının büyüme etkilerini engellemektedir. Krizlerin yoğunlaştığı 1990'lardan sonra sermaye akımlarının ve özellikle doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerindeki pozitif etkisi azalmaktadır. Krizlerin maliyetleri, sermaye akımlarının pozitif büyüme etkilerini baskılamaktadır. Sermaye akımları ve ekonomik büyüme arasındaki pozitif ilişki dönem olarak 1980'lerde, ülke grupları arasında Latin Amerika ve Doğu Asya ülkelerinde ve gelişmekte olan ülkelere nispeten gelişmiş ülkelerde daha güçlüdür.
Çalışma finansal bütünleşme-ekonomik büyüme ilişkisinde eşik hipotezine yönelik sınırlı kanıtlar sunmaktadır. Ayrıca farklı sermaye akımlarına ilişkin farklı eşik koşulları geçerli olmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerindeki etkisi ülkenin makroekonomik istikrar seviyesine bağlıdır. Yüksek enflasyon seviyesi, doğrudan yabancı yatırım akımlarının ekonomik büyüme üzerindeki pozitif etkisini azaltmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımların büyüme etkisi, makroekonomik istikrarsızlık düzeyi düştükçe artmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımlar, enflasyon seviyesi, bütçe ve cari işlemler dengesi, büyüme oranı gibi yapısal makroekonomik faktörlere duyarlıdır. Bulgular borç stoklarının ekonomik büyüme üzerindeki negatif etkisinin, finansal gelişme seviyesi arttıkça azaldığını göstermektedir. Ağırlıklı kanıtlar, finansal bütünleşme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin genellikle doğrusal olduğunu, etkileşim etkilerinin tüm sermaye akım türleri için geçerli olmadığını göstermektedir. Finansal bütünleşmenin ekonomik büyümeye etkisi eşik koşullarına bağlı değildir.

Abstract:
This study is aimed to investigate the relationship between financial integration and economic growth using panel data techniques for 80 developed and developing countries over the period 1984-2010. Moreover this study examines how the composition of capital flows (foreign direct investment, portfolio equity investment and debt flows) and threshold conditions (financial development, institutional quality, trade openness and macroeconomic stability) effect the financial integration-economic growth relation. This study employs both rule-based (de jure) and quantity-based (de facto) financial integration indicators. Quantity-based financial integration indicators consist of foreign direct investment, portfolio equity, debt and total liabilities, and gross assets and liabilities. In this study, the capital movements are represented both as a flow and as an accumulated stock variable.  
Results show that rule-based financial integration variable positively affects economic growth. Findings indicate that more financially integrated countries grow faster relative to less financially integrated ones. The effect of capital flows on economic growth depends upon the composition of capital flows, research period and the region of the country. Foreign direct investment and portfolio equity liabilities positively affect economic growth while debt stock negatively affects economic growth. The capital flows in the form debt liabilities have negligible even negative effect on economic growth. These results support the composition hypothesis which asserts that the types of capital flows have different effects on economic growth. The empirical literature on financial integration-economic growth nexus generally uses gross assets and liabilities stocks as a financial integration indicator. The effect of gross assets and liabilities stocks on growth is negative. Empirical results show that the foreign capital flows support economic growth, but domestic savings are more important than foreign capital for supporting economic growth. Moreover, the effect of capital flows on income level is higher than the income growth. The level effect of capital flows is more important than the growth effect. 
The financial crises during the research period (Latin America, East Asia and 2008 global financial crises) and boom-bust cycles in the capital flows hamper the growth effects of capital flows. After the 1990's when the crises intensified the positive impact of capital flows especially foreign direct investment on economic growth decreased. The costs of crises suppress the positive growth effect of capital flows. The positive relation between capital flows and economic growth is stronger in 1980's and, in East Asia-Pacific and Latin America region and, in developed countries relative to the developing countries. 
This study has limited evidence about threshold hypothesis in the financial integration-economic growth nexus. Moreover types of capital flows have different threshold conditions. The effect of foreign direct investment on growth depends upon the level of macroeconomic stability of country. High level of inflation decreases the positive impact of foreign direct investment on economic growth. The growth effect of foreign direct investment increases as the level of macroeconomic instability decreases. Foreign direct investment is sensitive to the structural macroeconomic factors such as the level of inflation, budget balance, current account balance and growth rate. Findings show that the negative effect of debt stocks on economic growth decreases as the level of financial development increases. Dominant evidence indicates that the relationship between financial integration and economic growth appears to be generally linear and, the interaction effects don't apply to the every type of capital flow. The effects of financial integration on economic growth are not contingent on the threshold conditions.