Lise öğrencilerinin farklı kimliklere dair kalıp yargıları ve bunların kaynakları
High school students' stereotypes about different identities and their sources
Yazar: AYŞE BEŞTEPE
Danışman: DOÇ. DR. FATİH YAZICI
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Kimlik = Identity ; Kolektif kimlik = Collective identity ; Lise öğrencileri = High schools students ; Önyargı = Prejudice ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Bu araştırmada, lise öğrencilerinin farklı kimliklere ilişkin hangi kalıp yargılara sahip olduğunu, ilgili kalıp yargıların nasıl ortaya çıktığını tespit etmek ve kalıp yargıların oluşumunda eğitimin rolünü ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel bir yaklaşımın temel alındığı çalışma, durum çalışması deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Tokat ilinde yer alan 4 ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 275 lise öğrencisi oluşturmuştur.  Lise öğrencilerinin ulusal, etnik, dini ve cinsel kimliklere dair sahip olduğu kalıp yargıların değerlendirilmesinde, açık uçlu soru formundan elde edilen verilerden yararlanılmıştır. Katılımcılardan "Suriyeli", "Ermeni", "Yunan", "Kürt", "Musevi", "Hristiyan", "Kadın" ve "Erkek" denilince akıllarına gelen kavramları yazmaları ile bu kavramlarla ilk kez nerede ve nasıl karşılaştıklarını ifade etmeleri istenmiştir. Katılımcılar tarafından verilen yanıtlar, ana ve alt temalar şeklinde kategorilere ayrılmış, daha sonra da içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulgularına göre, lise öğrencilerinin Suriyelilere dair en çok "sığınmacı" ve "mazlum", Ermenilere dair en çok "gayrimüslim" ve "düşman", Yunanlara dair en çok "özenti" ve "gayrimüslim", Kürtlere dair en çok "anlaşılması zor" ve "doğulu", Musevilere dair en çok "kâfir" ve "zalim", Hristiyanlara dair en çok "kâfir" ve "gayrimüslim", kadınlara dair en çok "anne" ve "şiddet mağduru", erkeklere dair ise en çok "şiddet yanlısı" ve "kendini kadınlardan üstün gören" stereotiplerine sahip olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda ortaya çıkarılan kalıp yargıların kaynaklarının ise aile, sosyal çevre, medya ve eğitim olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kolektif kimlik, Öteki, Kalıp yargı, Önyargı, Ayrımcılık, Eğitim

Abstract:
In this research, it is aimed to determine which stereotypes high school students have about different identities and how the related stereotypes emerge and to reveal the role of education in the formation of stereotypes. The study, based on a qualitative approach was conducted in a case study pattern. The study group of the research consisted of 275 high school students studying in four secondary education institutions in the province of Tokat in the 2019-2020 academic year. The data obtained from the open-ended question form were used to evaluate the stereotypes of high school students about national, ethnic, religious and sexual identities. The participants were asked to write down the concepts that come to mind when the words Syrian Armenian Greek Kurdish Jewish Christian Women and Men are mentioned, and to express where and how they encountered these concepts for the first time. The answers given by the participants were categorized as main and sub-themes, and then they were subjected to content analysis. According to the research findings, high school students are the most refugees and oppressed about Syrians, the most non-Muslim and hostile about Armenians, the most wannabe and non-Muslim about Greeks, the most obscure and oriental about Kurds, the most infidel and cruel about Jews, the most infidel and cruel about Christians. It has been concluded that infidels and non-Muslims have stereotypes about women mostly as mothers and victims of violence, and about men who are mostly pro-violent and consider themselves superior to women. As a result of the research, it has been determined that the sources of the stereotypes are family, social environment, media and education.
Keywords: Collective identity, Other, Stereotype, Prejudice, Discrimination, Education