Halk belleğinde Türkan Şoray efsanesi
The legend of Türkan Şoray in folk memory
Yazar: AYTEN GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN DURSUN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kültürel aktarım = Cultural transfer ; Kültürel unsurlar = Cultural elements ; Sinema = Cinema ; Toplumsal bellek = Social memory ; Türk sineması = Turkish cinema ; Şoray, Türkan = Şoray, Türkan

Özet:
Kültür, bir milletin maddi ve manevi değerlerinin bütünüdür. Kültürün kapsadığı değerler, gelenek ve görenekler kadim zamanlardan günümüze sözlü, yazılı ve elektronik olarak aktarılarak varlığını sürdürmüştür. Çağımızın koşulları dikkate alındığında kültürel unsurların taşınmasında elektronik kültür ortamlarının önemli bir rol oynadığı görülmektedir. 
Elektronik kültür ortamlarından biri olan sinema, üretildiği dönemin ve toplumun özelliklerini yansıtır. Filmlerde yer alan halk kültürü unsurları ile oyuncuların fiziki ve ruhi portresinin halk tarafından benimsenmesi sinema oyuncuları ile toplum arasında özdeşlik bağı kurulmasını sağlar. Bu bağlamda Türk sinemasının efsaneleşmiş sanatçılarından biri olan Türkan Şoray'ın rol aldığı filmlerde, topluma ait temel değerlerin, geleneklerin, kültürel unsurların ve halkın teamüllerinin varlık gösterdiği tespit edilmiştir. 
Çalışmada Türkan Şoray'ın başrol oyuncusu olarak yer aldığı amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenen otuz filmde bulunan halk kültürü unsurları Sedat Veyis Örnek'in Türk Halkbilimi adlı eserindeki tasnif esas alınarak belirlenmiştir. Aynı zamanda çeşitli kaynaklardan edinilen bilgilerle Türkan Şoray'ın hayatı, sinema yolculuğu, halkla iletişimi ve etkileşimi ile hem Türkan Şoray'ın hem de yer aldığı filmlerde canlandırdığı rollerin fiziki ve ruhi portresi dikkate alınarak Türkan Şoray'ın halk belleğindeki yeri ve efsaneleşme süreci açıklanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Türkan Şoray, Kültürel Aktarım, Kültürel Unsur, Halk Belleği, Efsane.

Abstract:
Culture is the sum of the material and spiritual values of a nation. 
The values, traditions and customs covered by the culture have continued to exist by being transmitted verbally, in writing and electronically from ancient times to the present day. Considering the conditions of our age, it is seen that electronic cultural environments play an important role in the transfer of cultural elements.
Cinema, which is one of the electronic cultural ambient, reflects the characteristics of the period and society in which it was produced. The adoption of the elements of folk culture in the films and the physical and spiritual portrait of the actors by the people ensures that a bond of identity is established between the film actors and the society. In this context, in films starring Türkan Şoray, one of the legendary artists of Turkish cinema, it has been determined that the basic values, traditions, cultural elements and customs of the society exist.
In the study, the elements of folk culture in thirty films determined by the purposeful sampling method in which Türkan Şoray took part as the leading actor were determined on the basis of classification in Sedat Veyis Örnek's book which called Turkish Folklore. At the same time, Türkan Şoray's place in folk memory and the process of becoming a legend are explained, considering the life of Türkan Şoray, her cinema journey, her communication and interaction with people and the physical and spiritual portrait of both Türkan Şoray and her roles in the films she takes part in.
Keywords: Türkan Şoray, Cultural Transfer, Cultural Element, Folk Memory, Legend.