Cinsiyet gelişim bozukluğu nedeniyle opere olmuş ergenlerde cinsiyet rolleri ve ebeveynlerde posttravmatik stres bozukluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of sex roles in adolescents operated for gender development disorders and posttraumatic stress disorder in their parents
Yazar: ZEHRA ECE SOĞUCAK
Danışman: DOÇ. DR. ESİN ÖZATALAY
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet gelişim bozuklukları = Disorders of sex development ; Cinsiyet gelişim bozuklukları = Disorders of sex development ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Ergenler = Adolescents ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Stres bozuklukları = Stress disorder ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic

Özet:
Bu çalışmada, cinsiyet gelişim bozukluğu nedeniyle opere olmuş ergenlerde posttravmatik stres bozukluğu, psikopatoloji yaygınlığı, beden algısı, cinsiyet rolleri, yaşam kalitesi, gelecek beklentileri ve ebeveynlerde posttravmatik stres bozukluğunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmamız Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Çocuk Cerrahisi bölümlerinde takipleri devam eden hastalardan 12-18 yaş arasındaki gönüllü, zihinsel gelişim geriliği ve daha önce psikiyatriye başvurusu olmayan 20 ergen ve ebeveyni ile yürütüldü. Okuma-yazmayı bilmeyen, ağır tıbbi ya da mental hastalığı ve mental retardasyonu olanlar çalışmaya alınmadı. Kontrol grubu olarak daha önce herhangi bir sebeple çocuk psikiyatrisi polikliniğine başvurusu olmayan, bilinen önemli bir tıbbi rahatsızlık öyküsü ve zihinsel gelişim geriliği bulunmayan, yaş ve cinsiyet açısından hasta grubu ile eşleştirilmiş 12-18 yaş arası 20 ergen ile ebeveyni dahil edildi. Bütün ergen ve ebeveynler kliniğe davet edildi ve bir çocuk psikiyatristi tarafından değerlendirildi.
Var olabilecek psikopatolojilerini saptamak amacıyla 12-18 yaş aralığındaki olgulara geliştirilmiş yarı yapılandırılmış bir tanı görüşmesi olan Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY/K-SADS-PL) verildi. Ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumlarının ve stresle başa çıkma becerilerinin değerlendirilmesi için, her iki gruba Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği (AHÇYTÖ) ve ebeveynlere travma sonrası stres bozukluğunu değerlendirmek için PTSB soru listesi sivil versiyonu verildi. Travma sonrası stres bozukluğunu değerlendirmek için 12-18 yaş aralığındaki olgularda Çocuklar İçin Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği (ÇTSS-TÖ/ CPTSD-RI), benlik saygısını değerlendirmek için ise Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kullanıldı. Ergenlere Bem Cinsiyet Rolleri Ölçeği, Vücut Algısı Ölçeği, Ergen Gelecek Beklentileri Ölçeği, ergenlerin yaşam kalitelerini değerlendirmeye yönelik kendilerine ve ebeveynlerine ayrı ayrı "Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği" (ÇİYKÖ) verildi.
Çalışma grubunda kontrol grubuna göre ruhsal hastalık tanısı alma oranı yüksek bulunmuştur. Çalışma grubunda en çok konulan tanı enürezis nokturnadır. Çalışma grubundaki ergenlerin ebeveynlere göre yaşam kalitesi daha düşük bulunmuştur. Ebeveyn ve ergenlerin travma puanları arasında her iki grupta anlamlı fark bulunmamıştır. Ancak hastalıklarını bilen ergenlerin ebeveynlerinin daha düşük travma puanları olduğu görülmüştür. Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği ile elde edilen tüm alt puanlarda çalışma grubu ve kontrol grubu arasında anlamlı fark bulunmuştur. Cinsiyet rolleri, beden algısı, benlik saygısı ve ergen gelecek beklentileri açısından çalışma ve kontrol grubu arasında fark saptanmamıştır.
         Cinsiyet gelişim bozukluğu nedeniyle opere olmuş ergenlerde cinsiyet rollerinin, beden algısının, gelecek beklentilerinin, kendilerinde ve ebeveynlerinde posttravmatik stres bozukluğunun ve psikopatolojilerin değerlendirilmesi için daha geniş örneklemi olan kapsamlı çalışmalara gereksinim vardır.

         Anahtar kelimeler:  cinsiyet gelişim bozukluğu, ergen, ebeveyn, psikopatoloji, travma

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate posttraumatic stress disorder, lifelong prevalence of psychopathology, body image, gender roles, quality of life, future expectations and posttraumatic stress disorder in the adolescents, who had undergone surgery because of sex development disorders; and posttraumatic stress disorder in the parents of them.
Our study was carried out with 20 adolescents aged between 12-18 years who were admitted to follow-up in the Departments of Endocrinology and Pediatric Surgery of the Akdeniz University School of Medicine, and their parents. Adolescents with prior psychiatric admission, who did not know how to read or write, who had severe medical or mental illness and/or mental retardation were excluded before. A total of 20 adolescents, age- and gender matched with the patient group, without any medical illness and/or mental retardation consisted the control group. All children and mothers were invited to the clinic and interviewed by a child psychiatrist.
The prevalence of psychopathology in children was assessed using a semi-structured diagnostic interview designed to determine the past and current psychopathologies of children and adolescents according to DSM-IV diagnostic criteria, namely K-SADS (Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia-Present and Lifetime Version). For assessing parenting attitudes and stress coping skills, the Family Life and Parenting Attitudes Scale was given to parents. In adolescents, PTSD was rated using Child Posttraumatic Stress disorder-Reaction Index (CPTSD-RI), and the Rosenberg Self-Esteem Scale was used to assess self-esteem. For the evaluation of PTSD symptoms in parents, PTSD Checklist-Civilian Version (PCL-C) was used. All adolescents were also given Bem sex-roles inventory, Body Image Perception Scale and Adolescent Future Expectations Scale. Quality of Life Scale was given to both adolescents and their parents to assess the quality of life of adolescents.
The life-long prevalance of psychopathology was found to be higher in the study group, compared to the controls. The most common diagnosis in the study group was enuresis nocturna. Quality of life scores reported by the parents were lower than those reported by adolescents in the study group. Trauma scores of parents and adolescents were not significantly different between the two groups. However, parents of adolescents, whose children had information about their illness, have lower trauma scores. There was a significant difference between the study group and the control group in all subscores of the Family Life and Child Raising Attitude Scale. There was no difference between the study and control groups in terms of gender roles, body image, self esteem and future expectations.
There is a need for comprehensive studies with larger samples, about sex roles, body image, future expectations, posttraumatic stress disorder and psychopathology in the adolescents, who had undergone surgery because of sex development disorders.

       Keywords: Disorder of sex development, adolescent, parents, psychopathology, trauma