Türkiye'nin su kaynakları ve su kullanımı konusundaki öğretmenlerin tutum ve davranışları
On Turkey's water resources and water use attitudes and behaviors of teachers
Yazar: MUSTAFA ÜSTÜNER
Danışman: DOÇ. DR. RECEP BOZYİĞİT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya = Geography ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Duyuşsal davranışlar = Affective behaviours ; Duyuşsal tutum = Affective attitude ; Su kaynakları = Water resources ; Su kullanımı = Water use ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Su canlı yaşamının var olması adına hayati bir unsurdur. Dünyadaki tüm canlı varlıkların ve nihayetinde insanların hepsinin faaliyetlerinin devam etmesini sağlayan unsur sudur. Araştırmanın amacı, öğretmenlerin Türkiye'nin su kaynakları ve su kullanımı konusuna yönelik tutum ve davranış düzeylerini ortaya koymaktır. Son yıllarda oldukça azalan kullanılabilir su kaynaklarını tutumlu bir şekilde kullanma bilinci aşılamaktır. İsteklerin sonsuz imkanların sonlu olduğu yaşadığımız dünyada sürdürülebilirlik açısından suyun korunması ve tasarruf edilmesine yönelik farkındalık geliştirilmelidir. Yapılan çalışma insanların su kullanımını tasarruf ve idareli kullanma noktasında mevcut durumu tespit etmek adına önem arz etmektedir. Bu doğrultuda öğretmenler ve öğrenciler bilinçlendirilebilecek ve belli bir uyanış gerçekleştirilebilecektir. Bu durum gelecek kuşakların ihtiyacı olan su kaynaklarının korunması açısından büyük önem arz etmektedir. Daha yaşanılabilir bir dünya için bunu yapmak bir keyif meselesi değil bir zorunluluktur. Türkiye'nin üç tarafı denizlerle çevrilmiş şekliyle yarımada olsa bile su kaynakları açısından çok da zengin bir konumda değildir. Özellikle Akdeniz ve Karadeniz bölümlerinde yağışlar dağlardan dolayı kıyı kesimlere düşer. Ancak Ege bölümünde yağışlar az da olsa iç bölgelere kadar sokulabilmektedir. Tüm bu verilenler değerlendirildiğinde suyun önemi ve suyun tutumlu bir şekilde kullanılmasının gerekliliği çok daha iyi anlaşılmaktadır.
Bu çalışma, mevcut durumu incelemeyi amaçlayan betimsel nitelikli tarama modelinde yürütülmüş bir nicel araştırmadır. Araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Konya genelinde ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Bu evreni temsil etmek üzere farklı branşlardan 416 öğretmen örnekleme alınmıştır. Araştırmada Öğretmenlerin su kullanımı konusuna yönelik tutum ve davranışları cinsiyet, yaş, medeni durum, görev yaptıkları okul türü, branşı, eğitim durumu ve görevdeki hizmet yılı değişkenlerine göre belirtilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama aracı Yıldız Fevzioğlu vd. (2010:91-104)'nun geliştirdiği "Yetişkinlere yönelik su kullanım anketi"dir. Yapılan anketten sonra veriler Spss istatiksel analiz programına yüklenerek betimsel istatistik tekniği, t-testi ve Anova yöntemleriyle hesaplama yapılmıştır. Ayrıca anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu tespit etmek için Post-hoc karşılaştırma testlerinden hata payını kontrol altında tutabilmek için Scheffe tercih edilmiştir.
Sonuç olarak istatistiksel veriler incelenmiş elde edilen verilere göre öğretmenlerin su kullanımına ilişkin tutum düzeylerinin 50.78 ortalamayla Tamamen Katılıyorum seçeneğinde yani en yüksek seviyede olumlu olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin su kullanımına ilişkin davranış düzeylerinin ise 46.83 ortalama ile Sıkça nitelik grubuna tekabül ettiği görülmektedir. Bu durum da olumlu olarak karşılanabilir. Su kullanımına ilişkin tutum düzeyleri değişkenler (Cinsiyet, Yaş, Medeni Durum, Görev Yaptıkları Okul Türü, Branş Türü, Eğitim Durumu, Hizmet Yılı) açısından incelendiğinde tamamında anlamlı bir farklılık görülememiştir. Su kullanımına ilişkin davranış düzeyleri değişkenler açısından incelendiğinde ise Cinsiyet, Medeni Durum ve Eğitim Durumu değişkenlerinde anlamlı bir farklılık görülememiştir. Yaş değişkeninde 46-50 yaş aralığındakiler ile 26-30 yaş aralığında yer alan öğretmenler arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmış ve 46-50 yaş aralığında bulunan öğretmenlerin 26-30 yaş aralığındakilere göre daha olumlu davranışa sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Görev Yaptıkları Okul Türü değişkeninde ise İlkokul kademesinde görev yapan öğretmenler ile Ortaokul ve Lise kademesinde görev yapan öğretmenler arasında anlamlı bir farka rastlanmış burada da İlkokul kademesinde görev yapan öğretmenler hem Ortaokul hem de Lise kademesinde görev yapan öğretmenlere göre daha olumlu davranışlara sahip oldukları görülmüştür. Branş türü değişkenine göre Sınıf Öğretmenliği branşında yer alan öğretmenler ile Sözel Grup ve Sayısal Grup branşlarında yer alan öğretmenler arasında anlamlı farklılık tespit edilmiş ve Sınıf Öğretmenliği branşında bulunan öğretmenler öbür iki grupta bulunan öğretmenlere nazaran su kullanımı konusunda daha olumlu davranışlara sahip oldukları anlaşılmıştır. Son olarak Hizmet Yılı değişkeninde de 6-10 hizmet yılında yer alan öğretmenlerle 21-25 ve 26 ve üzeri hizmet yılı bulunan öğretmenler arasındaki anlamlı farklılıktan da 21-25 ve 26 ve üzeri hizmet yılı bölümündeki öğretmenler daha olumlu davranışa sahip oldukları anlaşılmıştır.

Abstract:
Water is a vital element fortheexistence of life. Water is the element that ensures the permanence of the activities of all living creatures on earth and ultimately all human beings. The objective of the study is to reveal the attitudes and behavior levels of teachers towards Turkey's water resources and water usage. It is to instill awareness of using the available water resources, which have decreased considerably in recent years, sparingly. In the world we live in, where demands are endless and possibilities are finite, awareness should be raised for the conservation and saving of water in terms of sustainability. The study is important to determine the current situation in terms of saving and sparing water usage of people. Thus, teachers and students will be conscious and a certain awakening will be realized. This situation is of great importance with regards to protecting the water resources that future generations need. It is a necessity, not a matter of pleasure , for a more livable world. Although Turkey is a peninsula surrounded by seas on three sides, it is not in a very rich position in terms of water resources. Especially in the Mediterranean and Black Searegions, precipitation falls on the coastal areas due to the mountains. However, in the Aegean region, precipitation can be penetrated to the iner regions, even if it is a little. When all these are evaluated, the prominence of water and the necessity of using water sparingly can be better understood.
This study is a quantitative research carried out in descriptive survey model aiming to examine the current situation. The population of the research comprises of teachers working in primary, secondary and high schools throughout Konya in the 2021-2022 academic year. To represent this population, 416 teachers from different branches were sampled. In the study, teachers' attitudes and behaviors towards the subject of water usage were determined according to the variables of gender, age, marital status, schooltype, branch, educationlevel and years of service. The data collection tool used in the research was "Water usage questionnaire for adults" developed by Yıldız Fevzioğlu et al. (2010: 91-104). Afterthesurvey, the data were loaded into the SPSS statisticalanalysis program, and calculations were made with descriptive statistics technique, t-test and Anovamethods. In addition, Scheffe was preferred in order to keep the margin of error under control from the Post-hoc comparison tests in order to ascertain in which groups the significant difference was.
As a conclusion, statistical data were examined and according to the obtained data, it was seen that teachers' attitudes towards water usage were positive with an average of 50.78 in the Totally Agree option, that is, at the highest level. It is seen that the behavior levels of the teachers' water usage correspond to the Frequent quality group with an average of 46.83. This situation can also be viewed positively. When the level of attitude towards water usage is examined in terms of variables (Gender, Age, Marital Status, Type of School They Worked, Type of Branch, Educational Status, Years of Service), no notable difference was detected in all. When the behavior levels connected to water usage were analyzed in terms of variables, no notable difference wasobserved in the variables of Gender, Marital Status and Educational Status. In the age variable, a notable difference was found between the teachers aged 46-50 and the teachers aged 26-30, and it was concluded that the teachers aged 46-50 had more positive behavior than those  aged 26-30. In the Variable of the Type of School they worked, a notable difference was found between the teachers working at the primary school level and the teachers working at the secondary and high school levels and also seen that the teachers working at a primary school had more positive attidutes than the teachers working at the secondary and high school levels.  According to the branch type variable, a notable difference was found between the teachers in the Primary School Teaching branch and the teachers in the Verbal Group and Numerical Group branches, and it wasunderstood that the teachers in the Primary School Teaching branch had more positive behaviors about water usage compared to the teachers in the other two groups. Finally, in the variable of working years the significant difference between the teachers who have 6-10 years working durations and those who have 21-25 and 26 and more service years, it has been understood that the teachers in the department of 21-25 and 26 and more working durations have more positive behaviors.