İlköğretim okul öğretmenlerinin iş yükü algısı ve iş-aile çatışması
Perceptions of elemantary school teacher?s work overload and work family conflict
Yazar: FUNDA KELEŞ AY
Danışman: PROF. DR. CEVAT CELEP
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çatışma = Conflict ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers ; İş yükü = Workload ; İş-aile çatışması = Work-family conflict

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin iş yükü algılarının ve iş-aile çatışmalarının düzeyinin belirlenerek, iş yükü algısı ile iş-aile çatışması arasında ilişkinin saptanmasıdır. Bu bağlamda öğretmenlerin iş- aile ve aile- iş çatışmalarının cinsiyet, yaş, eğitim durumu, medeni durum, sahip olunan çocuk sayısı, aile ile yaşayan diğer kimselerin varlığı, çocuk bakım sorunun çözümü, aile sorumluluklarına ayrılan zaman, haftalık ders saati ve okuldan çıkış saati değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi araştırmanın genel amacı kapsamındadır.Araştırmanın evrenini 2009-2010 eğitim-öğretim yılında Kocaeli İli İzmit İlçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 63 resmi ilköğretim okulunda görev yapan 1782 sınıf ve branş öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini İzmit merkez ilçesinde bulunan 63 okuldan küme örneklem yöntemi ile seçilen 30 okul ve bu okullarda görev yapan toplam 550 öğretmen oluşturmuştur. Örneklem kapsamındaki öğretmenlere uygulanan 550 adet anketten hatalı ve eksik doldurulanlar çıkarıldıktan sonra 509 adet anket analizlerde kullanılmıştır. Araştirma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen İş Yükü Algısı Ölçeği ve Netenmeyer (2000) tarafından geliştirilerek Aycan ve Eskin (2005) tarafından Türkçe'ye uyarlanan iş-aile çatışması ölçeği gerekli izinler alınarak kullanılmıştır. Araştırma verileri öğretmenlerin değerlendirdiği anket yolu ile elde edilmiştir. Anket verileri SPSS 13.0 programına girilerek analiz edilmiştir.Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin iş yükü algılarının iş aile çatışmalarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte yapılan analizler, kadın öğretmenlerin yaşadığı iş?aile çatışmasının, erkek öğretmenlerin yaşadığı iş?aile çatışmasından daha fazla olduğunu, aynı zamanda kadın öğretmenlerin yaşadığı iş?aile çatışmasının aile?iş çatışmasından da daha fazla olduğu bulunmuştur. Medeni durum itibariyle yapılan anova testinde eşinden ayrı çocuğu yanında yaşayan öğretmenlerin yaşadığı aile?iş çatışmasının bekar öğretmenlere oranla daha fazla olduğu belirlenmiştir. Eşin çalışma durumuna göre öğretmenlerin yaşadığı iş?aile çatışması arasındaki farklılığa ilişkin yapılan t testi sonucunda eşi çalışan öğretmenlerin eşi çalışmayan öğretmenlere göre daha fazla iş?aile çatışması yaşadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Çocuk sahibi olma durumuna göre yapılan anova testinde üç çocuk sahibi öğretmenlerin, bir çocuk sahibi öğretmenlere ve hiç çocuk sahibi olmayan öğretmenlere oranla daha fazla aile?iş çatışması yaşadıkları sonucu elde edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin yaşadığı iş-aile çatışmasının aile sorumluluklarına ayrılan zamana göre farklılaştığı saptanmıştır.Anahtar Sözcükler: İş-aile çatışması, iş yükü algısı

Abstract:
This study aims to define the level of theachers? perception of workload and work-family conflict, and to determine the relationship between work and family conflict. The general aim includes to investigate if there is a difference between teachers? work- family and family-work conflicts and gender, age, educational background, marital status, the number of children that parents have, the other people who lives with the family, the time which is allocated to family responsibilities, weekly schedule and the time that teacher leaves school.The research?s environment includes 1782 class and branch teachers who works in 63 public primary school in İzmit at Kocaeli on 2009-2010 academic year. The sample of this research contains 550 teachers who works in 30 schools that is choosen random from 63 schools in İzmit central district. After eliminating the inaccurate and deficient surveys from the sample of 550 surveys, 506 surveys used to analyse the data. The research data is obtained from the survey ?Workload Perception Scale? that has been developed by the researcher and ?Work- Family Conflict Scale? that has been developed by Netenmayer (2000) and adapted to Turkish language by Aycan & Eskin (2005) and used after getting authorization. The research data is obtained from the survey that is answered by the teachers and are analized by SPSS 13.0.According to findings, teachers? workload perceptions have an effect on teachers? work-family conflict. Besides the analyze shows that schoolmistress cope with much more work-family conflict than masters and also schoolmistress? work-family conflict is much more than their family-work conflict. The data obtained from ANOVA test with marital status variable shows that the teachers who are divorced and lives with their children have bigger family-work conflict than single teachers. The result from t test which is used to determine the difference between working and unemployed spouse shows that teachers who have a working spouse have bigger work-family conflict than teachers who have an unemployed spouse. The data obtained from ANOVA test with children number variable shows that the teachers who have three children have bigger work-family conflict than who have one child or none. Moreover, teachers? work-family conflict differentiates according to the time that allocated to family responsibilities.Key Words: Work-family conflict, work overload