Ortadoğu ve Kuzey Afrika'da doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde kurumların rolü: 1990-2014
The role of institutions on foreign direct investments in the Middle East and North Africa: 1990-2014
Yazar: EMRE SAYGIN
Danışman: PROF. DR. TİĞİNÇE OKTAR
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Ekonomi Politiği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Kuzey Afrika = North Africa ; Ortadoğu = Middle East ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yatırımlar = Investments ; Yönetişim kurumları = Governance institutions

Özet:
Benzer coğrafi, sosyal, ekonomik, kültürel parametrelere sahip ülkelerin ekonomik performansları arasında ciddi farklılıklar bulunabilmektedir. Bu gerçeğe geçmiş dönemlerde çok çeşitli teorik açıklamalar getirilmekte ise de, son dönemde söz konusu ekonomik performans farklılıklarını, kurumları ön plana çıkarmak suretiyle açıklayan kurumsal iktisat ekolü dikkat çekmektedir. Kurumsal iktisat ekolüne göre her bir ülkede/ekonomide, günlük yaşamı düzenleyen anayasa, kanun ve benzeri yazılı hukuki kurallar gibi formel; gelenekler, alışkanlıklar gibi enformel kurumlar mevcuttur. Bu kurumlar toplumsal yaşamın her boyutundaki belirsizlik ve riskleri azalttıkları ölçüde kapsayıcı olmakta, tersi durumda ise dışlayıcı nitelik taşımaktadırlar.

Bu bağlamda, doğal kaynaklar ve aktif işgücü miktarı bakımından oldukça zengin olmasına rağmen, özellikle 90'lı yıllardan sonra, kalkınmanın finansmanında en önemli dış kaynak olarak ortaya çıkan küresel doğrudan yabancı sermaye yatırımı akımlarından yeteri kadar pay alamayan Ortadoğu ve Kuzey Afrika'da, kurumların doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki etkisi panel veri analizi yöntemi ile incelemiştir.
Sonuç olarak, doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde ifade özgürlüğü ve hesap verilebilirlik ile düzenlemelerin kalitesinin %1, yönetimin etkinliğinin %5 ve hukukun üstünlüğünün %10 düzeyinde anlamlı etkisinin bulunduğu, siyasal istikrar ve şiddetsizlik ile yolsuzluğun kontrolü göstergelerinin ise anlamlı bir etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
There are serious differences between economic performances of countries which have similar geographic, social, economic and cultural parameters. Although this reality was explaining with various theoretical forms previously, institutionalism what use institutions for analyzing the subject, take over at the last terms. According to institutionalism, there are some formal institutions like constitution, codes etc. and informal institutions like traditions, practices etc. to organize/regulate the daily life. These institutions may be inclusive or exclusive to their characteristic that rise/fall ambiguity, in social life.

In this context, we researched the effects of institutions on foreign direct investments with panel data analysis, in the Middle East and North Africa which a rich region about natural resources and labor force, couldn't take advantage from global foreign direct investment inflows that come up the most important external source for development especially raised after nineties.

We found that voice and accountability(%1), requlations quality (%1), government effectivenesss (%5) and rule of law (%10) have significiant; on the other hand political stability-nonviolence and control of corruption have no significiant effect on foreign direct investments.