Uçak trim performans parametresinin anfıs ile modellenmesi
Modeling of aircraft trim performance parameter with anfis
Yazar: FADİŞ RABİA YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA YILDIRIM DALKIRAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Günümüzde uçaklar hızlı, güvenli ve konforlu olmalarından dolayı ulaşım sektöründe önemli bir yere sahiptir. Uçaklar, uzak mesafeleri yakın hale getirmiştir. Uçaklar, en çok kalkış ve iniş esnasında, uçuş konfor ve güvenliğini etkileyen hava olaylarına ve uçuşu etkileyen dış etmenlere maruz kalmaktadır. Bu etmenlerin meydana getirdiği sarsıntı ve salınımları absorbe ederek, uçağın denge ve kararlılığını korumak için yatay stabilize ile trim verilir. Bu trim değerinin belirlenmesi ve araştırılması, uçuş konforu için önemlidir. Bu yüzden bu tez çalışmasında, iniş fazında uçağa etki eden bazı parametrelerin trim değerinin üzerindeki etkisi incelenmiştir. Trim değerinin incelenmesinde uyarlamalı ağ tabanlı bulanık çıkarım sistemi (Adaptive Network Based Fuzzy Inference System, ANFIS) kullanılmıştır. Bu çalışmada, flap pozisyonu, hava hızı, uçağın bulunduğu yükseklik ve uçağın ağırlık merkezinin konumu giriş parametresi olarak alınmış ve çıkışta trim değerinin değişimi tahmin edilmeye çalışılmıştır. Tahmin modeli için Airbus A319 uçağına ait kara kutudan elde edilen gerçek veriler kullanılmıştır. ANFIS yapısında 4 farklı üyelik fonksiyonu ve 9 farklı kural seti kullanılarak modelleme yapılmıştır. Yapılan modellerin sonuçları karşılaştırıldığında, Gbell üyelik fonksiyonu ile elde edilen model sonucunun diğer üyelik fonksiyonu model sonuçlarından daha iyi olduğu görülmüştür. Her bir üyelik fonksiyonu modeli ile elde edilen sonuçlar, tablo ve şekil olarak verilmiştir. Bu sonuçlar, ANFIS yapısının hava araçlarında veri tahmini için başarılı olduğunu ve gelecek çalışmalar için kullanılabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Today, airplanes have an important place in transportation sector because they are fast, safe and comfortable. Planes have made long distances close. Airplanes are mostly exposed to weather events that affect flight comfort and safety during take-off and landing and external factors affecting flight. By absorbing the vibrations and oscillations caused by these factors, the plane is trimmed with horizontal stabilization to maintain balance and stability. Determining and investigating this trim value is important for flight comfort. Therefore, in this thesis, the effect of some parameters affecting the plane during the landing phase on the trim value was investigated. Adaptive Network Based Fuzzy Inference System (ANFIS) was used to examine the trim value. In this study, the flap position, air velocity, the altitude of the aircraft and the position of the center of gravity of the aircraft were taken as input parameters and the change in trim value at the output was tried to be predicted. For the prediction model, the actual data obtained from the black box of the Airbus A319 aircraft were used. In the ANFIS structure, 4 different membership functions and 9 different rule sets were modeled. When the results of the models are compared, it is seen that the model result obtained with Gbell membership function is better than the other membership function model results. The results obtained with each membership function model are given in tables and figures. These results show that ANFIS structure is successful for data estimation in aircraft and can be used for future studies.