60-72 aylık çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerilerinin ebeveynlerine ait değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of 60-72 month-old children's auditory reasoning and processing skills in terms of parental variables
Yazar: HASAN SELİMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KEZBAN TEPELİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk gelişimi = Child development ; İşitsel muhakeme = Auditory reasoning ; İşlem becerisi = Processing skills

Özet:
Bu araştırmada 60-72 aylık çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerileri ebeveynlerine ait değişkenler açısından incelenmiştir. Çalışma grubunu 2013–2014 eğitim-öğretim yılında Bingöl il merkezindeki bağımsız anaokulları ile ilkokulların bünyesindeki anasınıflarına devam eden çocukların içinden tesadüfî küme örneklem yöntemi ile seçilen 168 kız 184 erkek öğrenci olmak üzere 352 çocuk ve ebeveynleri oluşturmuştur.
Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerilerini ölçmek için "Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi (SİMİBT)"  kullanılmıştır. Ebeveynlerine ait değişkenlere ilişkin veriler ise "Ebeveyn Kabul-Red/Kontrol Ölçeği Ebeveyn Formu", "Ebeveyn Tutum Ölçeği" ve "Çocuk-Ana-baba İlişki Ölçeği" ölçekleriyle elde edilmiştir.
Elde edilen verileri analiz etmek için Tek Yönlü Varyans Analizi, Tukey Testi ve Regresyon Analizi yapılmıştır.
Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular aşağıdaki şekilde özetlenmiştir:
•	Anne kabul-red düzeyi değişkeni incelendiğinde, çocukların Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi puan ortalamalarının annelerin çocuklarını kabul-red düzeylerine göre farklılaşmadığı bulunmuştur.

•	Anne kontrol düzeyleri ile çocukların Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi puan ortalamaları arasında doğrusal bir ilişki olduğu gözlenmesine rağmen annenin çocuğunu kontrol düzeyine göre çocukların Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma görülmemiştir.

•	Anne-çocuk ilişkisi değişkeniyle ilgili bulgular, düşük ve orta düzey olumlu ilişkiye sahip annelerin çocuklarının Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi puan ortalamalarının, yüksek düzey olumlu ilişkiye sahip annelerin çocuklarının Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi puan ortalamalarından anlamlı düzeyde düşük olduğunu ortaya koymuştur. 

•	Annelerin çocuklarına karşı benimsedikleri tutumların onların işitsel muhakeme ve işlem becerileri testi puan ortalamaları üzerine anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

•	Anne ve babanın yaşları, eğitim düzeyleri ve meslekleri değişkenlerine göre anne ve babanın yaşları, eğitim düzeyleri ve meslekleri birlikte, çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerileri testi puan ortalamaları ile anlamlı bir ilişki vermiştir. Fakat sadece anne eğitim düzeyi değişkeni ile baba mesleği değişkeninin çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerileri testi puanları üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Elde edilen bulgular ışığında ulaşılan genel sonuç: 60 -72 aylık çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerileri puanları, Ebeveynlere ait değişkenlerden anne çocuk ilişkisi, anne eğitim düzeyi ve baba mesleği değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşırken; anne kabul-red ve kontrol düzeyi, anne tutumları, anne baba yaşları, anne mesleği ve baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre farklılaşmamaktadır.

 
Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitim, işitsel muhakeme, işlem becerisi, ebeveyn kabul-red ve kontrol düzeyi, ebeveyn tutumları, anne-çocuk ilişkisi.

Abstract:
This study investigated 60-72 month-old children's auditory reasoning and processing skills in terms of parental variables. The study group consisted of 352 children attending nursery classes attached to primary schools and independent kindergartens in 2013-2014 educational years in Bingöl city centre and their parents. The children were selected through random cluster sampling. 168 of children were females and 184 of them were males. 
The research was conducted in relational screening model. Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test –TARPS was used to measure children's auditory reasoning and processing skills. "Parental Acceptance-Rejection/Control Questionnaire", "Parental Attitude Scale" and "Child-Parent Relationship Scale" were used to obtain data with regard to parental variables. 
Analysis of One-way Variance, Tukey test and regression analysis were conducted to analyze the data obtained.
Findings of the research were summarized as following;
•	When the results related to levels of mother acceptance-rejection are considered, it can be seen that there is not any statistically significant difference between the levels of mother acceptance-rejection in terms of their effects on children's average scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test.
•	Even though there is a linear relationship between levels of mother-control and children's average scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test, it was found that there was not any statistically significant difference between the levels of mother control in terms of their effects on children's average scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test.
•	The results related to variable of mother-child relationship demonstrate that children, whose mothers have low and medium level of positive relationship, their average scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test are significantly lower than children, whose mothers have high level of positive relationship, their average scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test.
•	It was found that there was not any statistically significant effect of mother attitudes towards children on their average scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test.
•	It was found that there was a statistically significant relationship between  mother-fathers' ages, educational levels, occupations and children's average scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test but only variables of mothers' educational levels and fathers' occupations were a significant predictor of children's average scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test.
In the light of the findings obtained it is concluded that mother-child relationship, mothers' educational levels and fathers' occupations as parental variables have a statistically significant effect on children's scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test although there is not any statistically significant effect of mothers' levels of acceptance/rejection and control, mother attitudes, mothers and fathers' ages, mothers' occupations, and fathers' educational levels as parental variables on their scores of Selçuk Auditory Reasoning and Processing Skills Test.



Key Words: Pre-school education, auditory reasoning, processing skills, parental acceptance-rejection and control levels, parental attitudes, mother-child relationship.