Tarama testlerinin etkinliklerinin karşılaştırılması için örneklem genişliği saptaması ve tarama testleri yardımı ile prevalans kestirimi.
Sample size determination for evaluating efficiency of screening tests and prevalence estimation with help of screening tests.
Yazar: SELCEN PEHLİVAN
Danışman: PROF.DR. ERGUN KARAAĞAOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics

Özet:
Tarama, tanınmamıs hastalık veya kusurun hızlı bir sekildeuygulanabilen testler, incelemeler veya diger islemlerle öngörü amaçlı olarakbelirlenmesidir. Bir tarama testinin dogrulugunun degerlendirilmesi için, duyarlılıgıyüksek ve klinikte sık kullanılan standart bir test ile karsılastırılması gerekir. Bukarsılastırma amacına yönelik olarak tarama testinin standart testten ne kadar dahaiyi oldugu veya ne kadar daha kötü olmadıgı sorusuna yanıt, bagıl dogruluk ölçütleriolan bagıl duyarlılık ve bagıl seçicilik oranları ile bu oranların güven aralıklarındanelde edilir. Bu çalısmanın amacı, bir tarama testinin standart testlekarsılastırılmasında kullanılan eslesmis ve eslesmemis arastırma tasarımları içinörneklem genisligi hesaplaması, tarama test sonuçlarından prevalans kestirimi ve buhesaplamaları bir uygulama üzerinde göstermektir. ki testin karsılastırılması içinkullanılan farklı arastırma tasarımları vardır. Bu çalısmada ele alınan, eslesmis veeslesmemis arastırma tasarımlarıdır. Tarama testinin dogrulugunu saptamaya yönelikbu iki tasarım için de alınması gereken örneklem genislikleri farklılık gösterir. Buamaca yönelik uygulama, Mikro Eliza yöntemi ile HBsAg oldugu saptanan 100 hastave HBsAg olmadıgı saptanan 100 saglıklı birey olmak üzere toplam 200 bireyüzerinde yapılmıstır. Bireylerden alınan kanlara, Latex Aglütinasyon Testi ve AconMarka Kaset Test uygulanmıs ve test sonuçları eslesmis ve eslesmemis arastırmatasarımına göre düzenlenmistir. Bu pilot çalısmanın sonucunda Acon Marka KasetTestin performans ölçütlerinin Latex Aglütinasyon Testinden daha düsük oldugu,dolayısıyla iki test karsılastırması için ?daha kötü olmama? arastırmasınıntasarlanmasının gerektigi öngörülmüstür. Karsılastırma için kurulan ?daha kötüolmama? hipotezlerinin kontrolüne yönelik alınması gereken örneklem genisligieslesmis ve eslesmemis arastırma tasarımları için saptanmıstır. Her iki testinperformans degerlerinden, prevalans kestirimleri hesaplanmıs ve altın standart test ileelde edilen prevalans degeriyle kıyaslanmıstır.Anahtar Kelimeler: prevalans, duyarlılık, seçicilik, örneklem genisligi, bagılduyarlılık

Abstract:
Screeningis defined as the presumptive identification of unrecognized disease or defect by theapplication of tests, examinations, or other procedures which can be applied rapidly.For the assesment of the accuracy of screening test, it must be compared with thestandart test having high sensitivity and frequent usage at clinic. As directed to thegoal of this comparison, answer to the question about if a screening test is superior tostandart test or non-inferior is obtained from relative sensitivity and relativespecificity together with the confidence intervals of them, which are relativeaccuracies. The aim of this study is to calculate sample size for paired and unpairedstudy designs which are used to compare a screening test with standard test, toestimate prevalence from the screening test results and to illustrate these calculationswith an application. There are various types of study designs used to compare twotests. In this study, paired and unpaired study designs are considered. Being directedto determining the accuracy of screening test, sample sizes to be taken for thesedesigns are different. The application directed to this objective was undertaken ontotal 200 individuals, 100 of them are patients detected as HBsAg (+) and 100 arehealty detected as HBsAg (-) by Micro Eliza method. Latex Agglutination Test andAcon Casette test were applied to the blood samples taken from individuals and testresults were ordered for paired and unpaired study designs. After this pilot study itwas anticipated that performance of Acon Cassette Test is lower than LatexAgglutination Test and consequently to compare these two tests ?non-inferiority?study must be designed. Sample sizes which must be taken for evaluating ?noninferiority?hypothesis that are used to compare tests, was calculated for paired andunpaired study designs. Prevalence estimations were calculated from performancevalues of both tests and were compared with the prevalence estimation valuescalculated from gold standard.Key Words: prevalence, sensitivity, specificity, sample size, relative sensitivity.