Türkiye cumhuriyeti'nin ilk gümrük ve inhisarlar bakanı Ali Rana Tarhan'ın meclis faaliyetleri
Parliament activities of Ali Rana Tarhan, the first minister of customs and exclusives of the republic of turkey
Yazar: ALİ KEMAL SOYHAN
Danışman: PROF. DR. YILMAZ KARADENİZ
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
İki Dünya Savaşı arasında ve sonrasındaki dönemlerde Türkiye siyasetine yön vermekte ciddi
bir role sahip olan Cumhuriyet Halk Parti'sinin millet-devlet temellerini atma aşamasında
gerçekleştirdiği yeniliklerin halka benimsetilmesinde yaşadığı sorunları; bir taraftan da ülkeyi
daha demokratik bir boyuta ulaştırmak için karşılaştığı sorunları içine alan bu çalışma işte bu
önemli süreçler hakkında bilgiler içermektedir.1939 yılına gelindiğinde Milli Şef'in Batı
devletleri tarafında bulunma isteği, iç politikada yumuşamaların görülmesine sebep olmuştur.
Bu nedenle daha demokratik bir sürece geçme çabalarının dış dünyaya gösterilmesi ve ülkede
ihtiyaç haline muhalefet isteklerinin karşılanması için Müstakil Grup kurulmuştur. Türkiye
Cumhuriyeti'nin ilk Gümrük ve Tekel Bakanı olarak görev yapan Ali Rana Tarhan, görev aldığı
süre içerisinde ülke sorunlarını yakından takip ederek titiz çalışmalar yürütmüştür. İnönü'nün
dikkatini çeken çalışmaları sonucunda Tarhan, Müstakil Grup'un başkan vekili olarak görev
almıştır. Çalışmamızda Türk Demokrasi tarihinin gelişimi, Gümrük ve İnhisarlar Bakanlığının
kurulması, Müstakil Grubun tanımı ve faaliyetlerine detaylı bir şekilde değinildikten sonra Ali
Rana Tarhan'ın meclis faaliyetleri ve konuşmalara yer verilmiştir. TBMM zabıt cerideleri,
dönem ile ilgili yazılı eserler ve hatıralardan faydalanılarak ulaşılan verilerle Ali Rana
Tarhan'ın görev önemi ve dönem hakkında literatür eksikliğinin tamamlanması hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Müstakil Grup, CHP, Demokrasi, Ali Rana Tarhan, İsmet İnönü

Abstract:
The problems experienced by the Republican People's Party, which had a serious role in
directing Turkish politics in the periods between the two World Wars and after, in making the
public adopt the innovations it made at the stage of laying the foundations of the nation-state;
This study, which also covers the problems faced by the country in order to reach a more
democratic dimension, contains information about these important processes.By 1939, the
National Chief's desire to side with the Western states caused a softening in domestic politics.
For this reason, the Independent Group was established to show the outside world the efforts to
move towards a more democratic process and to meet the needs and demands of the opposition
in the country.Ali Rana Tarhan, who served as the first Minister of Customs and Monopoly of
the Republic of Turkey, closely followed the country's problems and carried out meticulous
studies during his tenure. As a result of his work that attracted İnönü's attention, Tarhan served
as the vice president of Müstakil Group.In our study, after discussing in detail the development
of the history of Turkish Democracy, the establishment of the Ministry of Customs and
Exemptions, the definition and activities of the Independent Group, Ali Rana Tarhan's
parliamentary activities and speeches are included. It is aimed to complete the lack of literature
about the importance of Ali Rana Tarhan's duty and the period with the data obtained by using
the Grand National Assembly of Turkey minutes, written works and memories about the period.
Key Words: Independent Group, CHP, Democracy, Ali Rana Tarhan, İsmet İnönü