2002-2022 dönemi Türk dış politikası'nın insani güvenlik yaklaşımı ışığında değerlendirilmesi
Evaluating Turkish foreign policy of 2002-2022 in light of human security approach
Yazar: ÖMER ÇELİK
Danışman: PROF. DR. NAİL YILMAZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Güvenlik = Security ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy ; İnsani güvenlik = Human security

Özet:
Uluslararası ilişkiler teorilerinin sütunlarını üzerine bina ettikleri ortak temel "güvenlik kavramı"dır. Bu kavram normatif nitelikte olup subjektif olarak ele alınmakta ve tanımlanmaktadır. Bu nedenle zamana ve şartlara göre birbirinden oldukça farklı nitelikte güvenlik yaklaşımları ortaya çıkmıştır. İnsani güvenlik kavramı Soğuk Savaş sonrası dönemin halen de geçerliliğini büyük ölçüde koruyan birey merkezli güvenlik yaklaşımlarına verilen ortak isimdir. Sadece teorik bir kavram olmanın ötesinde, BM'nin resmi doktrini ve kavramın etrafında yürütülen tüm tartışma ve spekülasyonlara rağmen, insan merkezli politikaların hareket noktasıdır. İnsanlığa yönelik tüm tehditlere karşı bütünsel bir perspektif sağlaması bakımından da dikkate değerdir. Ancak kavramı diğer politika alanlarından ayıran belirgin bir sınırının olmaması, anlaşılırlığını ve uygulanabilirliğini güçleştirmektedir. Bu çalışmada kavramı etkili ve kullanışlı kılma adına, insani güvenlik kavramının sınırlandırılmasına ve rafine edilmesine yönelik bir teşebbüsün ardından, Türkiye'nin 2002-2022 yılları arasındaki dönemde sergilemiş olduğu dış politikasının insani güvenlik odaklı olduğu ve insani güvenlik kavramının küresel düzeyde hayat bulabilmesi için, BM merkezli uluslararası yapının adalet ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde reforme edilmesi gerekliliği öne sürülecektir.

Abstract:
The common basis on which international relations theories build their pillars, is the concept of "security". However, this concept is normative and is being tackled and defined subjectively. Therefore, quite different security approaches have emerged according to time and circumstances. Human security is the common term given to those human-centric security approaches, which came out just after the cold war and still survive. Besides being just a theorical concept, it is the official doctrine of the UN and a starting point of human centric policies, despite all the arguments and speculations, which have been conducted around it. It is remarkable in terms of providing a holistic perspective against all the threats against human beings. However, lack of a precise boundary between the concept and other political areas, makes its clarity and implementation difficult. In this study, to make the concept effective and practical, after an attempt to limit and refine the human security concept, it will be argued that the foreign policy, which has been performed by Türkiye between 2002 and 2022, is human security focused and that in order for the human security concept to be realized globally, it is required that the international system, which is centered at the UN, should be reformed along with the principles of justice and equality.