İş ortaklıklarındaki işlemlerin ve payların muhasebeleştirilmesi, raporlanması: Bir uygulama
Accounting  and reporting of transactions and interests in joint ventures: A sample application
Yazar: EROL PEKER
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ERDAMAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Muhasebe = Accounting ; Muhasebe uygulamaları = Accountin applications ; Muhasebe yönetimi = Accounting management ; Ortak girişimler = Joint ventures ; Uluslararası muhasebe = International accounting

Özet:
Ticari ve stratejik bir işbirliğini ifade eden iş ortaklığı, en geniş anlamıyla, iki veya daha fazla ortağın, kendi faaliyetlerini sürdürürken,  sürekli veya geçici olarak ayrı bir işletme oluşturarak ya da bir işletme oluşturmadan, belirli bir işi gerçekleştirmek için kendi şirketlerinden mali ve teknik destek sağlayarak güç birliğinde anlaşmaları olarak tanımlanabilir. Muhasebe açısından ise, daha çok müşterek kontrol ve ayrı bir işletme unsurları ile kâr elde etme ve bölüşme amacının iş ortaklığının belirleyici özellikleri olduğu görülmektedir.
İş ortaklıkları çeşitli açılardan sınıflandırılabilmekle birlikte, konumuz açısından en önemli ayrım, iş ortaklığının yapısına göre, salt sözleşmeye dayalı ve sermayeye katılımlı iş ortaklıkları olarak birbirinden tamamıyla farklı iki ana grupta sınıflandırılmasıdır. Bu ayrım, tarafların konsolide finansal tablolarına yansıtılacak iş ortaklığındaki payları için muhasebe yönteminin belirlenmesinde önem arz eder. Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (IFRS)?na göre, birinci gruba giren iş ortaklıkları ile ikinci gruba giren iş ortaklıklarından, taraflarına, anlaşmayla ilgili borçlara ilişkin yükümlülük getiren ve bu nedenle, tamamıyla ayrı bir araç üzerinden yapılandırılmamış kabul edilenler, müşterek faaliyetler olarak sınıflandırılır, iş ortaklığı olarak nitelendirilmez.
İş ortaklıklarının yapılandırılması için, sözleşmeli birliktelikler, partnershipler ve tüzel kişiliği olan şirketler, temel hukuki yapılar olarak seçilebilir. Ancak önemli olan, iş ortaklığının ticari faaliyetindeki ihtiyaçlarına uygun bir yapının belirlenmesidir.
En geniş anlamıyla bir iş ortaklığı, bir bağlı ortaklık, iş ortaklığı ya da iştirak yatırımı olabileceği gibi,  müşterek faaliyet de olabilir. İş ortaklığı, bir bağlı ortaklık ise, ana şirket, konsolidasyondan muaf olmadıkça, kontrol gücüne dayanarak, yatırımını konsolidasyona tabi tutar. İş ortaklığı, müştereken kontrol edilen bir iş ortaklığı ya da önemli etkiye sahip bir iştirak yatırımı ise, yatırımcı, yatırımını grubun konsolide finansal tablolarına özkaynak yöntemini uygulayarak dahil eder. İş ortaklığının bir müşterek faaliyet olması durumunda ise, yatırımcı, kontrol ettiği varlık ve borçları ile gelir ve giderlerini, ayrıca ortak varlıklarda, borçlarda, gelir ve giderlerdeki payını, sadece kendi hesaplarına kaydeder.

Abstract:
Joint venture representing commercial and strategic co-operation, definable in broadest meaning as; continuing their activities with two or more parties, by creating permanent or temporary a separate business or without creating a business, making agreement for alliance by providing financial and technical support from their own companies in order to perform a particular business. In terms of accounting, purpose of making profit and dividing, with elements of jointly controlled and separate entity are observed as joint venture?s determinative characters.
As joint venture can be classified in various aspects, more importantly, in terms of our subject, according to structure of joint venture, classified in two group based solely on contract and based on equity as completely different from each other. This classification is important to determine method of accounting for parties? shares reflected in their consolidated financial statements in joint venture. According to International Financial Reporting Standards (IFRS), if parties of first group joint venture and second group joint venture are subjected to obligation for liabilities relating to an arrangement, therefore those are not entirely structured through a separate vehicle; are classified as joint operation, not defined as joint venture.
Contractual alliances, partnerships, incorporated companies can be selected as basic legal structures to form joint venture. But it is important to determine appropriate structure for the need of commercial operation of joint venture. 
Considering a joint venture in the broadest meaning, it can be a subsidiary, an investment in joint venture or in associate as well as a joint operation. If a joint venture is subsidiary; is not exempt from the consolidation of the parent company, based on its control power and consolidates its investment. If a joint venture is a jointly controlled joint venture or in which investor has significant influence over investment in associate, investor adds its investment into group consolidated financial statements by applying equity method. In the event of joint venture as joint operation, investor records its own assets and liabilities, revenues and expenses which it controls, including its share in co-assets, co-debt, co-revenues and co-expenses, only into its own accounts.