Türkiye'de sosyal güvenlik açığı bir doğrusal optimizasyon analizi
Social security deficits in Turkey: A lineer optimization
Yazar: MEHTAP KESKİN
Danışman: PROF.DR. İSMAİL HAKKI ARMUTLULU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dünyanın birçok ülkesinde demografik gelişmelerden dolayı aktüeryal dengelerinbozulduğu gözlemlenmektedir ve bu da mevcut yönetimleri sosyal güvenlik sistemlerindereform yapmaya itmektedir. Vergilerde yapılan düzenlemelerden, çeşitli göç politikaları iletoplumda işgücü profilini değiştirmeye yönelik önlemlerin yanı sıra sisteme bireyselfonlamaya dayalı planların tanıştırılması gibi ?sistemsel reformlar? ya da aktüeryal dengelerionarmaya yönelik parametrik düzeltmelerin denendiği ?parametrik reformlar? tercihedilebilecek reform seçenekleri arasında yer almaktadır.Türkiye'de de özellikle 1990'ların ilk yarısından itibaren sürekli ve hızlı olarakbüyüyen sosyal sigortalar açığı sürdürülemez boyutlara ulaşmıştır ve gecikmeli de olsa önlemalınması gündeme gelmiştir. İlk reform adımı 1999 yılında atıldı. Parametrik bir reform olaraktasarlanan düzenlemenin odaklandığı noktalar emeklilik yaşı, aylık bağlama oranı ve aylıkhesaplama yöntemine ilişkindir. 2006 yılına geldiğimizde ise IMF ile yapılan stand-byanlaşması çerçevesinde sosyal güvenlik kuruluşlarının yapılanmasında ve işleyişinde yenidüzenlemelere gidilmiştir.Biz çalışmamızda reform hareketlerinin yaşlılık sigortasına bağlı sosyal güvenlikaçıkları üzerindeki etkisini incelemeye çalıştık. Çalışmamıza Serdar Sayan'ın modelini bazaldık. Öte yandan yasal düzenlemelerin yanı sıra alternatif olarak kendimiz de üç ayrı senaryoürettik. Bu amaçla emeklilik sisteminin emeklilik yaşı parametresinin değişimine bağlı olarakve çeşitli demografik projeksiyonlar altında 2006 ? 2095 yılları arasında izleyeceği seyriöngörmeye çalıştık.

Abstract:
In many countries, pay-as-you-go systems have been experiencing financialdifficulties in the last twenty years or so. Demographics ordinarily play a key role here andmap actuarial warranties to out of equilibrium states. The need for change is almost universal,but social security reforms come in many varieties. Amending taxes and designing incentivesto re-channel interregional migration flows are two, but at a more general level one mightdiscern two generic options, ``systemic?? reforms and ``parametric?? reforms. The `systemic?means passing from pay-as-you-go to fully funded social security, whereas the `parametric?entails attempts at restoring actuarial equilibria.In Turkey, the social security system is severe deficit, and the `original sin? lies in theearly 1990s. A parametric reform has been launched in 1999, but it became patently obviousin due time that toying with parameter constancy alone would not do. An IMF-induced newreform, augmented with some elements of systemic change, has come to the forefront in 2006.This study takes Prof. Serdar Sayan?s model as the starting point, and aims atvisualising the likely trajectories of the retirement pension obligations and revenues undervarious demographic scenarios. By the same token, we intend to study the impact of variousreform schemes on social security deficits as are explained by the retirement age andretirement pensions.