Türkiye'de iller ve bölgelerarası mali yakınsamanın mekansal analizi
Spatial analysis of fiscal convergence between cities and regions in Turkey
Yazar: KEMAL BUĞRA YAMANOĞLU
Danışman: PROF. İBRAHİM ÖZKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Kamu ekonomisi = Public economy ; Mali yakınsama = Fiscal convergence

Özet:
Son yıllarda politika yapıcıların temel kaygısı, farklı bölgeleri veya ülkeleri benzer bir ekonomik kalkınma düzeyine getirme girişimine odaklanmıştır. Bu nedenle araştırmalar yakınsama politikalarının sadece kişi başı gelire değil aynı zamanda diğer değişkenlere de dayalı olarak değerlendirilmesine dayanmaktadır. Genel olarak neoklasik büyüme teorisinin bir sonucu olduğu düşünülen yakınsama aslında büyüme literatürünün etrafında geliştiği merkezi bir konudur. Bu tezde, gelir yakınsaması ile birlikte Türkiye'de bölgesel maliye politikaları arasındaki yakınsamanın varlığı Solow Büyüme Modeli çerçevesinde araştırılmıştır. Modelden yola çıkarak, ekonomiler arasında gelir yakınsaması mevcut olduğunda vergi gelirlerinin ve kamu harcamalarının da yakınsayacağını varsaymak makul bir hipotez gibi görünmektedir. Ayrıca, geleneksel gelir büyümesi modellerinde mekansal bağımlılık bulunduğundan yerel maliye politikasındaki büyümenin iller arasında da mekansal olarak ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bu sebeple, il bazında uygulanan maliye politikalarının panel veri modeli ve mekansal panel veri modelleri (SAR, SEM, SAC, SDM) ile analiz edilmesiyle mekansal etkileşimin yakınsamaya etkisi ortaya çıkarılmıştır. Mekansal olmayan modellere göre kişi başı gelir, vergi ve kamu harcaması değişkenleri 2006-2020 dönemi için 81 il bazında koşullu yakınsama sergilemektedir. Mutlak yakınsama olgusuna sadece kişi başı gelir ve vergi gelirinde rastlanmıştır. Mekansal panel modellerinin sonuçları ise söz konusu dönemde sadece kişi başı gelir ve kamu harcaması değişkenleri için mekansal etkileşimin olduğunu göstermektedir. Kamu harcamaları ve vergilerin yakınsama ve büyümeye etkisi, hem mekansal hem de mekansal olmayan modeller yardımıyla da irdelenmiştir. Her iki değişkenin de söz konusu dönemde büyüme ve yakınsamaya katkısı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The main concern of policy makers in recent years has focused on attempting to bring different regions or countries to a similar level of economic development. For this reason, research is based on the evaluation of convergence policies based not only on per capita income but also on other variables. Convergence, which is generally thought to be a result of neoclassical growth theory, is actually a central issue around which the growth literature has developed. In this thesis, the existence of convergence between income convergence and regional fiscal policies in Turkey has been investigated within the framework of the Solow Growth Model. Based on the model, it seems a reasonable hypothesis to assume that tax revenues and public expenditures will also converge when there is income convergence between economies. In addition, since there is spatial dependence in traditional income growth models, it is thought that the growth in local fiscal policy is also spatially related between provinces. For this reason, the effect of spatial interaction on convergence was revealed by analyzing the fiscal policies implemented on a provincial basis with panel data model and spatial panel data models (SAR, SEM, SAC, SDM). According to non-spatial models, per capita income, tax and public expenditure variables show conditional convergence on the basis of 81 provinces for the period 2006-2020. Absolute convergence was found only in per capita income and tax income. The results of the spatial panel models, on the other hand, show that there is only spatial interaction for the per capita income and public expenditure variables in the period. The effects of public expenditures and taxes on convergence and growth are also examined with the help of both spatial and non-spatial models. It has been determined that both variables contributed to growth and convergence in the period.