Tam protez hastalarında oklüzal kuvvet dağılımının dijital oklüzal analiz yöntemi ile değerlendirilmesi
The evaluation of complete denture wearers' occlusal force distribution with digital occlusal analysis method
Yazar: UMUT CAN TUĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT ESKİTAŞÇIOĞLU
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental oklüzyon = Dental occlusion ; Isırma kuvveti = Bite force ; Takma diş-tam = Denture complete ; Takma dişler = Dentures ; Çene-dişsiz = Jaw-edentulous

Özet:
Tam dişsiz hastaların protetik rehabilitasyonu ile hastaya estetik ve fonksiyonel eksiklikleri iade edilirken sosyal ve psikolojik durumu da iyileştirilir. Tam protezler, tüm bu etkileri tek bir yapı ile oluşturmasıyla diğer protezlerden ayrılırken; bu komplike yapının zorlukları da beraberinde gelir. Ölçünün yanında oklüzyonun ideal şekilde yeniden oluşturulması, doğru şekilde alınan çene ilişki kayıtlarının yanında, doğru yapay diş seçimi ve oklüzal uyumlama ile mümkün olur. Bu amaçla çalışmamızda kompozit, akrilik rezin ve porselen dişler kullanılarak yapılan tam protezlerin 6 aylık süreçte oklüzal kuvvet dağılım değerleri değişimi, kantitatif olarak oklüzal temas noktalarını gösteren T-scan oklüzal kuvvet analiz sistemi (T-scan III, Tekscan Inc, South Boston, ABD) ile değerlendirilmiştir. Bu sistemde sistemin sensörü ağza yerleştirildikten sonra kayıt başlatılır ve hastanın sentrik oklüzyon pozisyonu dahil bütün oklüzal hareketlerinin lokalizasyonları ve nicel miktarları kayıt altına alınmış olur. Alınan veriler kuvvet birimi olarak değil, total kuvvetin yüzdelik bölümü olarak, her diş bölgesinde oluşan değer sistem tarafından verilmektedir. Bunun yanısıra bu kuvvetlerin bileşke alanı olan kuvvet merkezi (Center of Force-COF) 2D grafik alanında görsel olarak sunulmaktadır. Çalışmamızda sağ ve sol oklüzal kuvvet verileri arasındaki farkın (DNG) değişimi değerlendirilmiş; COF'deki değişim gözlemlenmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler itibariyle DNG verilerinin istatistiksel olarak anlamlı olmasada sayısal olarak değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Porselen diş grubuna ait verilerin en düşük, akrilik rezin diş grubuna ait verilerin daha fazla değişim gösterdiği tespit edilmiştir. En fazla değişim kompozit rezin diş grubunda gözlenmiştir. COF'nin incelendiği görüntülerde en az değişim yine porselen diş grubunda iken en fazla değişim kompozit rezin diş grubunda gözlenmiştir. Bu da kuvvet merkezinin kompozit rezin diş grubunda daha fazla anterior pozisyona değişimi şeklinde açıklanır. Diğer mekanik ve fiziksel özelliklerinin yanında oklüzal kuvvetlerin lokalizasyonları ve bunların değişiminin incelendiği bu çalışma sonuçlarına göre başarılı bir oklüzyon oluşturulduktan sonra porselen diş grubu bunun idame ettirilmesinde daha iyi sonuçlar vermiştir. Primer kontakların, kuvvet merkezinin ve sağ/sol oklüzal kuvvet dengesinin oluşturulmasında T-scan cihazı klinik uygulamalarda da rahatlıkla kullanılabilecek önemli bir araçtır.

Abstract:
Within prosthetic rehabilitation of edentulous patients, social and psychological states improved while aesthetics and functional deficiencies completed. Complete dentures separates of the other prosthesis, all these effects achieves with it. Full dentures by creating a single structure with all these effects differ from other prostheses and it brings the challenges of this complex structure. Besides the impression, re-establishing optimal occlusion, in addition to record correct jaw contact records, it may be possible with the right choice of artificial teeth and occlusal adjustment. We investigated occlusal force distribution and the values changes in full dentures made using acrylic resin, composites and porcelain teeth in 6-month period. The occlusal force distribution value changes were evaluated with T-scan occlusion analysis device (T-scan III, Tekscan Inc, South Boston, USA). T-scan's oral sensor was placed into mouth and within starting recording centric, exantric positions and the other types of contacts were recorded and quantitative amounts were registered. The received data, not as a force unit, as a percentage part of the total force values formed by each tooth of is given by the system. Furthermore, the combination of these forces, center of force (COF) were presented in the 2D graphics area visuals. In our study, the difference between the left and right occlusal force changes (DNG) evaluated and changes in COF was observed. According to the study, DNG data was not statistically significant but it has been found to vary numerically. The data of the porcelain teeth group showed the smallest change, acrylic resin teeth group data has been found to show more alteration than porcelain teeth group. Maximum changes were observed in the composite resin teeth group. While the COF images were analysed, minimal changes observed in the porcelain teeth group, composite resin group was observed at the maximum change. This may be described as in the composite resin teeth group, the COF shifts through more anterior position. According to the results of this study, the localization of occlusal force and changes, besides mechanical and physical properties, it has been shown to give better results and better maintained occlusion in the porcelain group after a successful occlusion created. At the creation of left and right balanced occlusion, COF and primary contacts, the T-scan device is an important device and should be used in clinically easily.