Kronik obstrüktif akciğer hastalığında bronkodilatörlere akım ve volüm değişkenliğinin araştırılması
Evaluation of flow and volume variability to bronchodilator in chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: AYŞE NİGAR HALİS
Danışman: PROF. DR. NURHAYAT YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Kronik obstrüktif akciğer hastalığında bronkodilatör yanıt, kısa ekili bronkodilatör sonrası ekspiratuar akım hızlarındaki değişimi inceleyen reversibilite testi ile değerlendirilir. Mevcut rehberlerde FEV1'de başlangıç değerine göre ?%12+200 ml artış reversibilite kriteri olarak kabul edilir. KOAH olgularının birçoğunda bronkodilatör tedaviden sonra FEV1'de sınırlı bir değişim meydana gelmesine rağmen semptomatik ve fonksiyonel olarak anlamlı iyileşme görülmekte, egzersiz toleransı artmaktadır. Bu durum muhtemelen statik ve dinamik hiperenflasyonun azalmasına bağlıdır. Hiperenflasyonun göstergesi olarak RV, FRC, IC ve TLC'deki değişiklikler ölçülebilir . Özellikle IC'deki artış birçok çalışmada pozitif bronkodilatör cevap olarak kabul edilmiştir.KOAH'lılarda FEV1'de artış olmadan hastaların bronkodilatör tedaviden fayda görüyor olmalarına dayanarak, bronkoditör yanıta sadece FEV1 ile bakılmasının yeterli olmadığı, dinamik hiperinflasyondaki değişimi gösteren parametrelerinde bronkodilatör testte yanıt göstergesi olarak kabul edilmesi gerektiği hipotezi ile yola çıkılarak, KOAH olgularında kısa etkili bronkodilatör sonrası ekspiratuar akım hızları ve akciğer volümlerinde meydana gelen değişim incelenmiştir.Polikliniğimize başvuran hastalardan GOLD 2008 raporuna göre en az orta şiddette KOAH tanısı almış olan ve son 6 haftadır stabil dönemdeki 40 olgu prospektif olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların vücut pletismograf ile ekspiratuar akım hızları, akciğer volümleri ve hava yolu dirençleri ölçülmüş, ardından 400 ?g salbutamol ölçülü doz inhaler+spacer aracılığıyla uygulanmış ve 15-20 dakika sonra ölçümler tekrarlanmıştır. Reversibilite için FEV1'de başlangıca göre ?%12+ 200 mL artış, IC'de predikte değere göre ?%10 + mutlak değer olarak 200 mL artış kriterleri kullanılmış, ayrıca IC'de başlangıç değerine göre ?%12 +200 mL değişim gösterenler incelenmiştir.40 KOAH'lı olgunun %60'ı orta, %40'ı ise ağır KOAH evresinde olup, ortalama FEV1'leri 1,57±0,50 L (%54±13) bulunmuştur. Salbutamol sonrası FVC, FEV1, FEF 25-75, SVC, IC, FRC, RV ve sRAW ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı değişimler meydana gelmiş (p<0,05), TLC ve ERV'de ise anlamlı değişiklik olmamıştır (p>0,05). FEV1'de başlangıca göre ?%12+ 200 mL artış kriterini olguların %28'i, IC'de beklenen değere göre ?%10+200 mL artış kriterini %23'ü, IC'de başlangıca göre ?%12+200 mL artışı ise %28'i sağlamıştır. Olgu grubunun %43'ü bu kriterlerin herhangibirine göre reversibldir. FEV1'e göre reversibl olmayan %13 olgu, IC'de beklenen değere göre ?%10+200 mL artış kriterine göre reversibilite göstermektedir. IC'de reversibilite kriteri beklenene göre değil, başlangıca göre ?%12+200 mL artış olarak alındığında %5 daha fazla olgu reversibl bulunmuştur. FEV1'e göre reversibl olan ve olmayan grupların IC, FRC ve RV'de meydana gelen değişimleri farklı değildir.Sonuç olarak, KOAH'ta reversibilite değerlendirilirken, FEV1'deki değişimin yanı sıra IC'de meydana gelen artış da dikkate alındığında bronkodilatöre yanıt oranının arttığı görülmektedir. FEV1 artmasa da hiperenflasyon azalabilmektedir. IC'deki artış bronkodilatör yanıt kriteri olarak kabul edilmelidir.

Abstract:
In Chronic Obstructive Lung Disease (COPD) bronchodilator response is assessed by reversibility test, which measures the change in expiratory flow rates after administration of short-acting bronchodilator. In current guidelines, reversibility criteria is a ?12%+200 ml increase in FEV1 from baseline. Although in most COPD patients change in FEV1 is very limited after bronchodilator treatment, significant symptomatic and functional development and increase in exercise tolerance is observed. This condition is most probably due to decrease in static and dynamic hiperinflation. RV, FRC, IC and TLC which are indicators of hyperinflation can be measured. Especially an increase in IC is considered as positive bronchodilator response in many studies.Considering COPD patients benefit from bronchodilator treatment without a significant increase in FEV1, thus developing the hypothesis that FEV1 measurement is not sufficient in evaluating bronchodilator response and parameters indicating dinamic hyperinflation should also be considered as parameters in bronchodilator response; changes in expiratory flow rates and lung volumes after short-acting bronchodilator administration is investigated in COPD patients.Among our outpatient clinic patients, 40 cases who are diagnosed as moderate COPD at best and have been stable in the last 6 weeks have been enrolled prospectively in our study. Expiratory flow rates, lung volumes and airway resistance have been measured by body pletismography, followed by administration of 400 ?g salbutamol by measured dose inhaler+spacer after which the tests were repeated 15-20 minutes later. For reversibility, ?12%+ 200 mL increase in FEV1 from baseline, ?10% increase from predicted value and an absolute value of 200 ml increase in IC were used as criteria; furthermore cases showing an increase of ?12%+ 200 mL in IC from baseline have been evaluated.Of the 40 COPD patients, 60% had moderate whereas 40% had severe COPD with a mean FEV1 of 1,57±0,50 L (%54±13). After salbutamol, FVC, FEV1, FEF 25-75, SVC, IC, FRC, RV and sRAW measurements showed statistically significant changes (p<0,05) with no significant change in TLC and ERV(p>0,05). ?12%+ 200 mL increase in FEV1, ?10%+200 mL increase in IC from predicted value and ?12%+200 mL increase in IC from baseline criteria were fulfilled by 28%, 23% and 28% of the cases, respectively. 43% of the cases were reversible according to any of the criteria. 13% of the cases who were not reversible according to FEV1, were reversible according to ?10%+200 mL increase in IC from predicted value. When reversibility was considered as ?12%+200 mL increase in IC from baseline and not the predicted value, 5% more cases were reversible. Reversible and irreversible groups according to FEV1, showed similar differences in IC, FRC and RV changes.In conclusion, when increase in IC is taken into consideration besides FEV1 in evaluating reversibility in COPD, an increase in bronchodilator response rate is observed. Hyperinflation may be reduced with no significant increase in FEV1. IC increase should be accepted as a criteria of bronchodilator response.