Mimarlıkta bulanıklaşan fiziksel sınırlar: 2000 sonrası yapı örnekleri üzerinden bir inceleme
Blurring physical boundaries in architecture: An analysis of post-2000 building examples
Yazar: ASLI YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE DÜZGÜN BEKDAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sınır üzerine düşünmek, mimarlık üzerine düşünmektir, çünkü mimari mekan sınırlarıyla var olur. Sınır; iç ile dış, kamusal ile özel, açık ile kapalı gibi birtakım zıtlıkların birbirine dokunduğu alandır. Fiziksel, sosyal, kültürel, algısal türleriyle çok yönlü bir kavram olup tanımlayan, ayıran, birleştiren bir eleman olarak mimarlık disiplininde makro ölçekten mikro ölçeğe etkin rol oynamaktadır. Bu tez çalışmasında ana amaç sınırların mimari tasarıma etkilerine odaklanan yeni çalışmalara altlık olacak bir ön çalışma hazırlamaktır.
Mimarlığın ve mekan kavramına bakışın hızla değiştiği günümüz dünyasında sınır kavramının da sürekli bir değişim içinde olması kaçınılmazdır. Bu değişim sonucu sınırların kimi zaman keskinleştirildiği, kimi zaman ise 'bulanıklaştırıldığı' ve zıtlıklar arasındaki ilişkiyi güçlendiren bir eşik, bir arayüz olarak kullanıldığı çağdaş tasarımlar üretilmektedir. Sınırları bulanık mekan, tek bir deneyimi dikte etmeden, farklılaşmalara ve zengin etkileşimlere olanak tanır. Sınır kavramının yalnızca engelleri, bulanıklaşma kavramının da netliğini yitirme ve karmaşayı çağrıştıran olumsuz anlamlarına odaklanmak yerine bu iki kavramın da gelişmeye açık, farklı olasılıkların peşine düşen ve arada durumları meydana getiren yanlarını araştırmak önemli ve potansiyelli bulunmuştur. Bu doğrultuda sınır ve sınırlarda bulanıklaşma literatür çalışması ile ele alınmış, elde edilenler üzerinden mimarlıkta sınır oluşturan dört ana öge "biçim, hareket, yapı elemanları ve katmanlaşma" şeklinde tanımlanmıştır. Geniş bir kavram olan sınırların fiziksel yönüne odaklanarak 2000 sonrasında yapılmış çeşitli çağdaş yapı örneklerinde bu fiziksel sınırlar içerik analizi ile incelenmiştir. Analizler değerlendirildiğinde, tasarımın bağlamına, oluşturulması amaçlanan mekansal atmosfere uygun durumlarda sınırları bulanıklaştırmanın potansiyelli mekanlar ve mekansal deneyimler sunabileceği düşünülmüştür. Sınır bulanıklaşmaya başladığında 'siyah' ya da 'beyaz'ın yerini 'gri', 'o' ya da 'bu'nun yerini 'hem o hem bu' alacak; artan çarpışmalar daha fazla etkileşimi, olasılığı ve sınır-sız deneyimi beraberinde getirebilecektir. Bu çalışmada fiziksel sınırlarda bulanıklaşmaya odaklanılmış olup gelecekte sınırlara farklı yönlerden yaklaşan ve mekan-sınır-insan ilişkisini sorgulayan yeni çalışmaların üretilebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Thinking about the boundary is thinking about architecture, because architecture exists with the boundaries of space. Boundary is the area where some contrasts such as inside and outside, public and private, open and closed touch each other. The boundary, which is a multifaceted concept with its physical, social, cultural and perceptual types, plays an active role in the discipline of architecture from macro scale to micro scale as an element that defines, separates, unites. The main purpose of this thesis is to prepare a preliminary study that will serve as a basis for new studies focusing on the effects of boundaries on architectural design.
In today's world, where architecture and the concept of space are changing rapidly, it is inevitable that the concept of boundary is also in a constant change. As a result of this change, contemporary designs are produced in which the boundaries are sometimes sharpened and sometimes 'blurred' and used as a threshold, an interface that strengthens the relationship between contrasts. The space with blurred boundaries allows for differentiations and rich interactions without dictating a single experience. Instead of focusing only on the obstacles of the concept of boundary and the negative meanings of the concept of blurring, which evokes confusion and loss of clarity, it has been found important to explore the aspects of these two concepts that are open to development, pursue different possibilities and create situations in-between. Therefore, boundaries and the blurring of boundaries has been dealt with by a literature study, and four main elements that form boundaries in architecture are defined as "form, movement, building elements and layering". Since the boundary is a broad concept, this study focuses on the physical aspect of boundaries and these physical boundaries were examined by content analysis in post-2000 contemporary building examples. When the analyzes were evaluated, it was thought that blurring the boundaries in situations suitable for the context of the design and the spatial atmosphere intended to be created could offer potential spaces and spatial experiences. When the boundary begins to blur, 'black' or 'white' will be replaced by 'gray', 'that' or 'this' will be replaced by 'both that and this'; increased collisions will bring more interaction, possibility and un-limited experience. In this study, it is focused on the blurring of physical boundaries, and it is thought that new studies that approach boundaries from different aspects and question the space-boundary-human relationship can be produced in the future.