Leke örtülmelerinin ötegezegen geçiş ortası zaman ölçümlerine etkisi
Effects of spot occultations on exoplanet mid-transittiming measurements
Yazar: ARİF SOLMAZ
Danışman: PROF. DR. AYSUN AKYÜZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Işık eğrileri = Light curves ; Ötegezegen = Exoplanets

Özet:
Geçiş yapan ötegezegenlerin özelliklerini hassas bir şekilde belirleyebilmek için geçiş ışık eğrilerinde görülebilecek zaman değişimlerini (TTV) tespit etmek oldukça önemlidir. Geçiş ve örtülme ortası zamanları, sistemdeki tedirgin edici etkiler (varsa sistemdeki ilave nesneler, kenar kararması, yıldız aktivitesi, yörünge presesyonu, barınak yıldızın basıklığı gibi) nedeniyle saniye, dakika veya saat mertebesinde, çoğunlukla sinüzoidal şekilde değişebilmektedir. 
Bu çalışmada manyetik aktivite gösteren barınak yıldızlarda gözlenen yüzey lekelerinin gezegen tarafından örtülmesinin geçiş ortası zamanlarındaki değişime etkileri incelenmektedir. Bu etkiler HAT-P-11, HAT-P-36, WASP-52 ve benzeri özellikler sergileyen barınak yıldız sistemlerine ait leke modelleri ve simülasyonları ile ortaya çıkarılmıştır. 
HAT-P-11, HAT-P-36 ve WASP-52'ye ait UT50, T100, ETD, Kepler ve TESS verilerinden hesapladığımız sonuçlara göre geçiş sırasında gezegen tarafından örtülen yüzey lekeleri bu sistemlerin ışık ölçüm yöntemiyle elde edilen ışık eğrilerini bozarak geçiş ortası zamanlarında 1 ila 3 dakika sapmaya neden olduğu belirlenmiştir. Diğer yandan geçiş kirişi dışında kalarak örtülmeyen lekelerin ise geçiş derinliğini etkilediği ve bu lekelerin boyutlarının 20 dereceden 40 dereceye çıktığında gezegen yarıçapının ~%8 oranında değişimine yol açtığı hesaplanmıştır.

Anahtar kelimeler: leke örtülmesi, yıldız aktivitesi, gezegen geçişi, geçiş zamanı değişimi

Abstract:
It is critical to detect timing variations (TTV) in transit light curves in order to accurately determine the characteristics of transiting exoplanets. Due to disturbing effects in the system (if any, additional objects in the system, limb darkening, stellar activity, orbital precession, obliqueness of the host star), transit and mid-occultation times can change in the order of seconds, minutes, or hours, mostly sinusoidally. 
The effects of planetary occultation of surface spots observed in magnetically active host stars on the change in mid-transit times are investigated in this study.These effects were revealed using spot models and simulations of HAT-P-11, HAT-P-36, WASP-52 and other host star systems.
Photometric data for HAT-P-11, HAT-P-36, and WASP-52 from UT50, T100, ETD, Kepler and TESS show that surface spots occulted by the planet during the transit event distort the light curves of these systems. We found that it affects mid-transit time measurements by 1 to 3 minutes. Furthermore, it has been calculated that the un-occulted spots that are not covered by being outside the transit chord affect the depth of transit, and that increasing the size of these un-occulted spots from 20 degrees to 40 degrees causes an 8% error in the planetary radius calculation.

Keywords: spot occultation, stellar activity, planetary transit, transit timing variations