Medeni Usul Hukukunda taraf ehliyeti
Capacity to beconme a Party in Civil Procedural law
Yazar: EVRİM ERİŞİR
Danışman: PROF. DR. HAKAN PEKCANITEZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hak ehliyeti = Capacity to have rights ; Medeni usul hukuku = Law of civil procedura ; Taraf ehliyeti = Capacity to become a party

Özet:
ÖZET Taraf ehliyeti, devletten hukuki korunma talep eden ya da kendisine karşı hukuki korunma talep edilen tarafın sahip olması gereken bir dava şartıdır. Bu şart gerçekleşmeksizin, hukuki korunma talep edilen hakkın esasına ilişkin yargılama yapılamaz. Bu nedenle, taraf ehliyeti, bir dava şartı olarak hak arama hürriyetinin sinimi oluşturmaktadır. Bunun yanında taraf ehliyetinin, yalnız işin esasına girilmeden önce değil, yargılamanın tamamlanıp kararın kesin hüküm halini almasına kadarki tüm aşamalarda, bu arada kanun yollarında da bulunması gerekir. Zira, tarafların, yargılamaya etki edebilmek için yapacakları taraf usul işlemlerinin sonuç doğurması, taraf ehliyetine sahip olmalarına bağlıdır. Kimlerin bu ehliyete sahip olduğu, hukuk politikasının bir tercihi olarak hukuk düzenince belirlenmektedir. Bu durum kendisini, özellikle, mal ya da kişi topluluklarının davaya taraf olabilmelerinde göstermektedir. Hukuk düzeninin bu topluluklara taraf ehliyeti tanımasına ilişkin yapacağı tercih, davanın tarafının belirlenmesini sağlayacağı gibi, hükmün icrasının kimin malvarlığında gerçekleştirileceği sorusunun da yanıtını verecektir. Gerçek ve tüzel kişilerin taraf ehliyetini kazanması, hangi andan itibaren usul hukuku ilişkisinin süjesi olabileceklerinin belirlenebilmesi açısından önemlidir. Yine, yargılama devam ederken taraf ehliyetinin sona ermesi, medeni hukuk ile birlikte ele alınması gereken önemli sonuçlar ortaya çıkarır. Öte yandan, tüzel kişiliğin sona ermesi, tasfiyesi ve ilgili sicilden terkini, taraf ehliyeti bakımından özellik göstermektedir. Bu çalışmada, taraf ehliyetinin yalnız dava şartı niteliği değil, medeni usul hukukundaki çeşitli açılımları, bu alandaki diğer kurumlarla ilişkisi de incelenecektir. Özellikle, inceleme konumuzdan kesin bir şekilde ayırdedilmesi ve birbirleri yerine kullanılmaması gereken diğer usuli kavramlarla taraf ehliyetinin karşılaştırılmasına, gerek teorik açıklamalar, gerekse somut örnekler çerçevesinde değinilecektir. Bu bağlamda, çalışmanın birinci bölümünde, taraf ehliyeti hakkındaki genel bilgiler verilecektir. İkinci bölümde, gerçek kişilerin; üçüncü bölümde ise tüzel kişilerin ve tüzel kişiliği olmayan toplulukların taraf ehliyeti değerlendirilecektir. Son bölümde ise, taraf ehliyetinin incelenmesi, buna bağlı olarak taraf ehliyeti eksikliğinin sonuçları üzerinde durulacaktır.

Abstract:
ABSTRACT Capacity to become party, is a condition that the party demanding legal protection or against whom such a legal protection Is requested, should fulfill in a case. Judgement with regard to the merits of the right for which legal protection is demanded, cannot be carried out unless this condition is fulfilled. Therefore, as a condition for a case, capacity to become party, constitutes the limit of the right to access to justice. In addition to this, capacity to become party must be present not only before proceeding to the merits, but also during all stages, from the completion of judgement until the time when it becomes res judicata, including the legal review stage. This is because the consequences of the procedural transactions that the parties will engage In for the purposes of affecting the judgement, depend on their capacity to become a party. Those who possess this capacity are determined by the legal order, according to the preference of the legal policy. This situation is observed especially in cases where associations of property or people are to become party to a case. The preference of the legal order to grant the capacity to become party, will not only lead to the determination of the party to the case, but will also give an answer to the question regarding whose property the judgement shall be enforced on. Gaining capacity to become a party by real and legal persons Is significant for determining at which point they can be the subject of procedural legal relations. Also, when the capacity to become a party comes to an end while judgement continues, significant results that need to be handled along with civil law arise. On the other hand, termination of legal personality, its liquidation and cancellation from the registry, are significant from the point of view of the capacity to become a party. In this study, not only the characteristic of being a condition of case of the competency to become a party, but also Its various aspects in civil procedure law and its relation with other institutions in this field will be examined. Especially, the comparison between the capacity to become party and other procedural concepts that should not be confused and used Interchangeably with capacity, has been examined within the scope of both theoretical explanations and concrete examples. Within this framework, general Information about capacity to become a party will be given In the first chapter of the study. In the second chapter, the capacity to become party for real persons and in the third chapter, the same concept for legal persons and associations which do not enjoy legal personality will be evaluated. The last chapter will emphasize the analysis of capacity to become a party and consequences of the lack of capacity. VI