İbn-i Sînâ'da tanım eeorisi"
Theory of definition in Avicenna
Yazar: ŞİFANUR KAYA
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ALTUNYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Tanım kuramı mantık disiplininin temel konularından biri olan, epistemolojinin ve ontolojinin esas karakterini teşkil etmektedir. Böylece tanım, bilginin epistemik düzlemde başlangıç noktasında yer alan iki konudan biridir. Mevcut iki konudan ilki kıyas ikincisi ise tanımdır. Bu tez, İslam Mantıkçılarından İbn-i Sînâ'nın felsefe ve mantık anlayışları içerisinde ontolojik ve epistemolojik bakışını yansıtarak tanım teorisini nasıl ele aldığını açıklamayı amaçlamaktadır. Tanım, mantıkçı filozofun mantıksal düzleminde değerlendirildiğinde iki açıdan analiz edilmektedir. Varlığın ilk olarak tespiti ve tasdiki daha sonra ise onun mahiyetine ilişkin ne olduğunun sorgulanmasıdır. 
	Tez giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde, araştırmanın amacı, konusu ve kapsamı yer alır. Tezin birinci bölümünde amaç "Tanım nedir?" sorusuna cevap aramak ve tanımın İbn-i Sînâ mantığındaki yerini belirtip tanıma zemin olacak unsurları sorgulamaktır. Bu  bağlamda mantıkçı filozof için önem arz eden kavram, mahiyet, önerme ve kıyas gibi başlıkların sırayla tanımla bağlantısına yer verilmektedir. Tezin ikinci bölümünde ise tanım teorisinin İbn-i Sînâ'da nasıl anlaşıldığına ve mevcut hakkında hakiki bilgi elde etmek için yöntemlerin neler olduğuna değinilmektedir. 
	"İbn-i Sînâ'da Tanım Teorisi" başlıklı çalışma Aristoteles ve İbn-i Sînâ merkezli olup, İslam mantıkçılarının tanım ile ilgili meselelere dair görüşlerine yer verilerek problem; epistemolojik, ontolojik ve kavramsal boyutta ele alınıp sınırlandırılmaktadır. Tarihsel süreci takip eden tezde ilk olarak problem tanımlanarak literatür değerlendirilmesi yapılmaktadır. Toplanılan verilerle konu tartışılıp elde edilen bulgular sonuçlandırılmaktadır.

Abstract:
The theory of definition constitutes the essential character of epistemology and ontology, one of the fundamental subjects of the discipline of logic. Thus, definition is one of the two topics at the starting point of knowledge on the epistemic plane. The first of these two subjects is syllogism and the second is definition. This thesis aims to explain how Avicenna (Ibn Sīnā), one of the Islamic logicians, deals with the theory of definition by reflecting his ontological and epistemological perspective within his understanding of philosophy and logic. When definition is evaluated on the logical plane of the logician philosopher, it is analyzed from two perspectives. First, it is the determination and affirmation of existence, and then it is the questioning of what is related to its essence. 
	The thesis consists of an introduction, two chapters and a conclusion. The introduction of the thesis includes the purpose, subject and scope of the research. In the first part of the thesis, the aim is to seek an answer to the question "What is definition?" and to specify the place of definition in Avicenna's logic and to question the elements that will be the basis for definition. In this context, the titles that are important for the logical philosopher, such as concept, essence, proposition, and syllogism, are related to definition in turn. In the second part of the thesis, how the theory of definition is understood in Avicenna and what are the methods for obtaining true knowledge about the existent are discussed. 
	The study titled "The Theory of Definition in Avicenna" is centered on Aristotle and Avicenna, and the problem is discussed and limited in epistemological, ontological and conceptual dimensions by including the views of Islamic logicians on issues related to definition. Following the historical process, the thesis first defines the problem and evaluates the literature. The issue is discussed with the collected data and the findings are concluded.