SBÜ İstanbul DR. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesinde takipli 503 human immunodeficiency virus (HIV) ile enfekte hastada fırsatçı enfeksiyon-kanser prevalansı, ilişkili risk faktörleri ve mortalite oranları
Opportunistic infection-cancer prevalence, related risk factors and mortality ratios in 503 human immunodeficiency virus (HİV) infected patients followed in SBU İstanbul DR Lütfi Kirdar City Hospital
Yazar: DİLARA AKMAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE BATIREL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: AIDS = AIDS ; Enfeksiyonlar = Infections ; HIV = HIV ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Amaç: Türkiye'de HIV (Human immunodeficiency virüs) enfeksiyonuyla ilgili damgalanma sorunu yüzünden hastalar geç dönemde ciddi fırsatçı enfeksiyon (FE) ve maligniteler ile hastaneye başvurmaktadır. HIV/AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) hastaları için fırsatçı enfeksiyonların ve malignitelerin epidemiyolojisinin anlaşılması bunların önlenmesi açısından önemlidir. Bu çalışmada HIV/AIDS hastalarında görülen fırsatçı enfeksiyonların ve malignitelerin bölgemizdeki prevalansını, risk faktörleri ve mortalite ile olan ilişkilerini belirlemeyi amaçladık.

Materyal ve Metod: Retrospektif gözlemsel kohort çalışma olarak dizayn edilen çalışmada; 1 Ocak 2010 - 31 Ağustos 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji kliniğinde ayaktan ve/veya yatarak takip edilen 503 HIV enfekte hastaya ait veriler geriye doğru taranarak çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik, klinik ve laboratuvar parametreleri kayıt altına alınarak gelişen koenfeksiyonlar, fırsatçı enfeksiyonlar, maligniteler ve klinik seyir belirlenmiştir.

Bulgular: HIV/AIDS tanısı ile takip edilen hastalarımızın 116(%23,1)'sında FE tespit edildi. En sık saptanan FE'ler sırasıyla kandidiyazis, Pneumocystis carinii pnömonisi (PCP) ve zona zosterdi. FE gelişenlerde 50 yaş üstü olmak, düşük beden kitle indeksi (BKI), kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH) veya kronik böbrek hastalığı (KBH) eşlik etmesi, ateş, öksürük, dispne ve kilo kaybı şikayetleriyle başvurmak, HIV ribonükleik asit (RNA)'in 100.000 IU/ml üzerinde olması, CD4+ T lenfosit sayısının 200 hücre/mm3'ün altında olması, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) evre III , kategori B ve C grubunda yer almaları, antiretroviral tedavi (ART) uyumsuzluğu anlamlı risk faktörleri olarak saptandı. Malignite tespit edilen 27 (%5,4) hastanın 17'sinde AIDS-tanımlayıcı malignite (ATM) mevcuttu. En sık ATM'ler; Non-Hodgkin Lenfoma (NHL), en sık AIDS-tanımlayıcı olmayan maligniteler (ATOM); anal kanser ve akciğer kanseri olarak belirlendi. Malignite gelişenlerde 50 yaş üstü olmak, CD4+ T lenfosit sayısının 200 hücre/mm3'ün altında olması, CDC evre 3 ve kategori C grubunda yer almak anlamlı risk faktörleri olarak saptandı. Tüm hastalar içinde %21 sifiliz, %9 Human Papilloma Virüs (HPV), %4 Hepatit B virüsü (HBV), %0,3 Hepatit C virüsü (HCV) ile koenfeksiyon tespit edildi. Uzun dönem takip ettiğimiz hastalarda mortalite oranı %4,8, ölüm nedeni %61'inde FE, %38'inde maligneteler (en sık lenfoma) idi.

Sonuç: HIV enfekte hastalarda ART çağı ile birlikte mortalite ve morbidite azalmasına rağmen, ülkemizde hala FE ve maligniteler HIV/AIDS hastalarında morbidite ve mortalitenin ana nedenlerinden olmaya devam etmektedir. Ülkemizde hala toplumsal önyargı, damgalanma korkusu ve hastalık hakkında bilgisizlik nedeniyle HIV enfekte hastalar ileri evrede hastaneye başvurmaktadır. Bu konuda toplumda öncelikle HIV bulaşının önlenmesi-korunma, HIV enfekte bireylerde ise erken tanı ve tedavi için HIV enfeksiyonu farkındalığını artırmak adına ulusal bilgilendirme etkinliklerine ve eğitimlerine ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Human Immunodeficiency Virus (HIV), Acquired Immunodeficiency Syndrome (AIDS), fırsatçı enfeksiyon, malignite

Abstract:
Objective: Due to the stigma problem related to HIV (Human immunodeficiency virus) infection in Turkey, patients are admitted to the hospital with severe opportunistic infections (OI) and malignancies in the late period. Understanding the epidemiology of OI and malignancies for HIV/AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) patients is important for their prevention. In this study, we aimed to determine the prevalence of opportunistic infections and malignancies seen in HIV/AIDS patients in our region, and their relationship with risk factors and mortality.

Materials and Methods: In this retrospective observational study; the data of HIV-infected patients who were followed up in the University of Health Sciences Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital Infectious Diseases and Clinical Microbiology clinic as an outpatient and/or inpatient between 1 January 2010 and 31 August 2021were included by retrospective scanning. The sociodemographic, clinical and laboratory parameters of the patients, co-infections, OI, malignancies and clinical course were recorded.

Results: OI were detected in 116 (23.1%) of our patients followed-up with the diagnosis of HIV/AIDS. The most frequently detected OI were candidiasis, Pneumocystis carinii pneumonia (PCP), and zona zoster, respectively. Being over 50 years old, low body mass index (BMI), accompanying chronic obstructive pulmonary disease (COPD) or chronic kidney disease (CKD, fever, cough, dyspnea and weight loss, HIV ribonucleic acid (RNA) over 100,000 copies/mL, the CD4+ T lymphocyte count below 200 cells/mm3, the Centers for Disease Control and Prevention (CDC) stage III, category B and C groups, non-compliance to anti-retroviral therapy (ART) were identified as significant risk factors in patients who developed OI. AIDS-defining malignancy (ADM) was present in 17 of 27 (5.4%) patients with malignancy. The most frequent ADM was Non-Hodgkin Lymphoma (NHL), the most common non-AIDS-defining malignancies (NADM) were anal cancer and lung cancer. Being over 50 years old, having CD4+ T lymphocyte count below 200 cells/mm3, being in CDC stage III and category C groups were found to be significant risk factors in those with malignancy. Among all patients, co-infection with syphilis was detected in 21%, Human Papilloma virus (HPV) in 9%, Hepatitis B virus (HBV) in 4%, Hepatitis C virus (HCV) in 0.3%. The overall mortality rate was 4.8%, the cause of death was OI in 61%, and malignancies (most commonly lymphoma) in 38% of the patients we followed up for a long time.

Conclusion: Despite the decrease in mortality and morbidity in HIV-infected patients with the age of ART, opportunistic infections and malignancies still continue to be the main causes of morbidity and mortality in HIV/AIDS patients in our country. HIV-infected patients still apply to the hospital in advanced stages due to ignorance about the disease, social prejudice and fear of stigma in our country. In this regard, there is a need for national information activities and trainings in the society in order to raise awareness of HIV infection primarily for the prevention of HIV transmission, early diagnosis and treatment of HIV-infected patients.

Key words: Human Immunodeficiency Virus (HIV), Acquired Immunodeficiency Syndrome (AIDS), opportunistic infection, malignancy