Tasavvufta nefsin sıfatlarından öfke
Anger from attributions of nafs in sufism
Yazar: HALİDE UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ÇUBUKCU
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nefs = Soul ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf felsefesi = Philosophy of mysticism ; Öfke = Anger ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanın hayatında duyguları, oldukça önemli bir alan kaplar. İnsan duygularına göre karar alır, yaşamına şekil verir ve davranışlarını değiştirir. İnsanın hayatını etkileyen, davranışlarını değiştiren en önemli duygulardan biri de öfkedir. Gerektiği şekilde kullanıldığında insanın dış tehlikelere karşı korunmasını sağlar. Ancak öfke kontrol altına alınmayıp, insanın fıtratındaki var ediliş amacına uygun kullanılmadığında hem insanın  kendisine hem de muhatabına zarar vermekte, bireysel ve toplumsal açıdan birçok olumsuz sonuca sebep olmaktadır. Kur'ân ve hadislerde, öfke duygusunun yok edilmesi değil, doğru yer ve zamanda kullanılması emredilmiştir. Çalışma nefsin sıfatlarından öfkenin çeşitli sorunlara neden olduğunu ancak nefsin isteklerinin güçlü bir irade ile kontrol altına alınmasıyla sorunların giderilebileceğini vurgulamaktadır. Çalışmanın amacı, nefsin sıfatlarından biri olan öfkeyi çeşitli yönleriyle ele almaktır.
Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde. Kur'ân'ı Kerim'de öfke başlığı altında gazap manasına gelen gayz, suht, esef, hiddet  kelimeleri ayetler çerçevesinde ele alınmıştır. Hadislere göre öfke konusunda Hz.Peygamber'in öfkeli olduğu durumlar incelenerek öfkesine ne şekilde hakim olduğundan  ve öfkesine sebep olan durumlardan bahsedilmiş, Hz. Peygamber'in hilm sıfatına vurgu yapılarak davranışlarıyla insanlara olan örnekliğinden söz edilmiştir. Psikolojide öfke kısmında öfkenin psikolojik bir kavram olarak ne ifade ettiği üzerinde durularak psikologların görüşlerine yer verilmiştir. Tasavvufta insanın manevi yapısı başlığı altında, akıl, ruh, kalp ve nefs kavramları üzerinde durulmuştur. Nefs konusunda öncelikle nefsin iki sıfatından biri olan şehvet kavramı açıklanmış, heva kavramıyla ilişkisine değinilmiştir. Nefsin ikinci sıfatı gazap kavramından  kısaca sözedilmiştir
 İkinci bölümde ise, öfkenin sebepleri maddeler halinde açıklanarak öfkenin kontrolü için sabır, affetme ve hilmin önemine vurgu yapılmıştır. Öfke duygusunun gerekliliği, öfkenin  ifrad ve tefrid boyutu, öfke kontrolünden bahsedilerek bu hususta hadislerde tavsiye edilen yöntemler zikredilmiştir.

Abstract:
Emotions play a critical role in a person's life. People make decisions based on their emotions, and these decisions shape and influence their life. Anger is one of the most powerful emontions that can influence a person's life and conduct. It gives protection against external hazards when used properly. When anger is not managed and used for the purpose for which it was created in human nature, it causes harm to both the person and the addressee, as well as a slew of negative consequences on a personal and social level. In the Qur'an and hadiths, it is ordered not to destroy the feeling of anger, but rather to use it at the appropriate time and place. The study emphasizes that anger, one of the nafs' characteristics, causes a variety of issues, but that these issues can be resolved by controlling the nafs' desires with a strong will. The goal of this research is to consider a wide range aspects of anger, which is one of the soul's adjectives. 
The research is divided into two sections. In the first part, the words wrath, suht, regret, and anger, which in the Qur'an mean wrath, are discussed within the framework of verses under the title of anger. The Prophet's anger was examined in the hadiths, as well as how he controlled his anger and the situations that caused his anger. The Prophet's hilm attribute is highlighted by the fact that his actions serve as an example to others. The psychologists perspectives on anger what expression is it as a psychological notion are presented in the section on anger in psychology. The notions of mind, soul, heart, and soul are stressed in Sufism under the label of the spiritual framework of man.The concept of lust, which is one of the two nafs adjectives, is described, as well as its relationship to the concept of nafs.The concept of wrath, the soul's second aspect, has been briefly discussed.
In the second section, the causes of anger are listed in items, and the necessity of patience, forgiveness, and wisdom in controlling anger is highlighted. The necessity of anger, the dimension of excess and discontent, and anger regulation are discussed, in this connection as well as the ways advocated in the hadiths.