Gazi Hastanesi'nde normal yemek alan hastaların öğle yemeği tüketimleri, beslenme durumuna katkısı ile oluşan artıkların ve nedenlerinin saptanması
Determination of patients? meal consumptions who consume normal meal in Gazi Hospital, its benefit on their nutritional status, plate waste and its reasons
Yazar: DUYGU PEKMEZCİ
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN KARAAĞAOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin hazırlama ve dağıtma = Food handling ; Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Gıda atıkları = Food wastes ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Yemek yemek = Eating ; Yemekhaneler = Refectories

Özet:
Araştırma, Gazi Üniversitesi Hastanesi'nin yataklı servislerinde tedavi görmekte olan ve normal yemek tüketen hastalar (n=161) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Hastaların öğle yemeği tüketimlerinin, beslenme durumuna katkısı, yemek hizmetlerinden memnuniyeti, oluşan yemek artık miktarları ve artık nedenleri; hasta birey, hastalık ve hastane hizmetleri yönünden incelenmiştir. Hastaların %41.6'sı dahiliye, %58.4'ü ise cerrahi servislerinde yatarak tedavi almışlardır. Hastaların %50.0'si girişimsel tedavi yöntemleri, %41.7'i ise rahat pozisyonda oturamama nedenleri ile yardımsız yemek yiyemediklerini belirtmişlerdir. Hastaların %56.5'inde, hastaneye yattıktan sonra iştah değişikliği olmadığı öğrenilmiştir. Ancak iştahının azaldığını (%28.6) belirtenlerin %43.5'inin ağrılardan, %37.0'sinin moral bozukluğundan, %34.8'inin ise hastane ortamından etkilendiği belirlenmiştir. Hastaların genelde %44.7'sinin hastane dışından yiyecek/içecek (su hariç) sağladığı ve bunun daha çok ara öğünlerde tüketmek üzere alınan hazır meyve suları ile bisküvi-kraker vb. besinler olduğu öğrenilmiştir. Dahiliye servislerindeki hastaların yemeklerde artık bırakma oranları; 1.kaplarda %4.2-50.0, 2.kaplarda %15.8-37.5 ve 3.kaplarda %11.1-60.2 arasında değişmektedir. Cerrahi servislerde ise bu oranlar sırasıyla %6.3-38.1, %18.0-36.4 ve %12.9-44.4 arasındadır. Genelde 1.kaplarda yer alan balık yemeklerinde, artık oranı en yüksek (%41.2) düzeydedir. Dahiliye servislerinde artık oranı en düşük olan yiyecekler; çorbalar (%15.8) ve komposto-meyve suları (%11.1) iken, cerrahi servislerde çorbalar (%18.0), pilavlar (%18.0) ve yoğurt-ayran-cacık (%12.9) olmuştur. Genelde her üç kap için ?miktarların fazla gelmesi? artık bırakma nedeni olarak ilk sırada yer almaktadır. Hastaların öğle yemeğinde tükettikleri yiyecek/ içeceklerden aldıkları enerji, erkeklerin günlük enerji gereksinimlerinin ortalama %56.0±20.0'ını, kadınların ise %51.8±22.0'ını karşılamaktadır. Öğle yemekleri ile gereksinimi karşılama oranı en düşük besin ögeleri; kalsiyum (erkek:%20.3±1.8, kadın:%15.7±0.9), potasyum (erkek:%28.3±0.9, kadın:%22.4±1.0) ve posa (erkek:%32.9±13.1, kadın:%34.3±14.4) olmuştur. Hastaların psikolojik ve iştah puanları ile yemeklerin tüketim oranları arasında önemli pozitif korelasyonların olduğu saptanmıştır (p<0.05). Hastanede yatarak tedavi alan bireylerin beslenme durumlarını, günlük olarak etkileyen birçok etmen bulunmaktadır. Bu nedenle, hastalar yakından izlenmeli, beslenme durumlarını etkileyen faktörler değerlendirilmeli ve bu doğrultuda bireye özgü yaklaşımlarla beslenme planı yapılmalıdır.

Abstract:
This research is practiced on patients (n=161) who had been undergoing hospitalized therapy and consuming normal meal at Gazi University Hospital. Patients? meal consumptions? at lunch and its benefits on their nutritional status, their satisfaction from foodservice, amounts of food waste and its reasons were investigated in terms of patients, illnesses and hospital food services. Individuals included in the research were hospitalized 41.6% at medical wards and 58.4% at surgical wards. Patients remarked that not to consume foods without help cause of interventional treatment methods (50.0%) and not to sit at comfortable position (41.7%). Majority of patients (56.5%) were mentioned that there had no change on their appetites. Patients whom remarked they had decreased appetites (28.6%) were determined that 43.5% of them affected from pain, 37.0% from enervation, 34.8% from hospital environment. It is learned that generally 44.7% of patients provided food and beverage (except water) out of hospital and they were prepared fruit juice, biscuits-crackers etc. more likely to consume at snacks. Food waste ratios determined at medical wards were %4.2-50.0 for 1.dishes, 15.8-37.5% for 2.dishes and 11.1-60.2% for 3.dishes. Food waste ratios at surgical wards were changed between 38.1-66.3%, 18.0-36.4% and 12.9-44.4% respectively for dishes. Generally highest waste ratio among food groups was fish foods (41.2%) at 1.dishes. The lowest waste ratio among food groups at medical wards was at soups (15.8%) from 2.dishes and at compotes-fruit juices (11.1%) from 3.dishes, at surgical wards at soups (18.0%) and pilafs (18.0%) from 2.dishes with yoghurt-ayran-cacik (12.9%) from 3.dishes. Generally ?excessive amounts? was the first reason for plate waste at meals. Energy content of meal consumed at lunch were met daily energy requirement meanly 56.0±20.0% for men and meanly 51.8±22.0% for women. The lowest requirement meeting rates for nutrient was calcium (men: 20.3±1.8%, women: 15.7±0.9%), potassium (men: 28.3±0.9%, women: 22.4±1.0%) and fiber (men: 32.9±13.1%, women: 34.3±14.4%). Significant correlations were found between patients? physicological and appetite points with consumption amounts of foods (p<0.05). There are many factors that affect hospitalized individuals nutritional status? at daily basis. Therefore, patients should be monitored closely, factors that affected nutritional status of patients should be evaluated and in this direction nutrition plans should be made specific to individual approaches.