Ölümün ve ölmenin sosyolojisi üzerine kuramsal bir çalışma
A theoretical study on the sociology of death and dying
Yazar: AYŞE EMEL AKALIN
Danışman: DOÇ.DR. ESRA BURCU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
ölüm ve ölmenin sosyolojisinin nasıl bir disiplin olduğunu ortaya çıkarmayı amaçlayan bu çalışmada; ölüm ve ölmenin sosyolojisine ilişkin olarak yapılandırılan çalışmalar dönemsel özelliklerine ve sosyolojik boyutlarına göre sınıflandırılarak ele alınmıştır, ölümün, psikolojik ve biyolojik boyutların yam sıra sosyolojik boyutu da içeren "sosyal bir olgu" olduğu, yoğun literatür taramaları aracılığıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu literatür taraması sürecinde, sosyoloji disiplininin kaynaklarının yanısıra başka uzmanlık alanlarından da kaynaklar taranmış ve hem ölümün ve ölmenin sosyolojisinin özellikleri, hem de ölüm olgusunun sosyal içerinden ortaya konulmaya çahşılmıştjr. Çrahşmada öncelikle, Ölüm ve ölmenin Sosyolojisi üzerinde, temel sosyolojik perspektifler olan, sembolik etkileşimci perspektif, dramaturjik yaklaşım, fenomenolojik yaklaşım, yapısal işlevselci yaklaşım, çatışmacı yaklaşım ve Marksist Perspektif gibi yaklaşımların yönlendirmeleri ile nasıl çalışılabileceği üzerinde durulmuştur. Ayrıca; çalışmada, ölümün ve ölmenin sosyolojisini biçimlendirdiği düşünülen psikanalitik ve varoluşçu yaklaşımlar da incelenmiştir. Çalışmanın Ölüm Çalışmasında Çağdaş Yaklaşımlar başlıklı bölümünde, modernite sürecindeki Ölümü anlamlandırma, algılama ve ele alış tarzlanndaki değişimleri, ölümün inkar edilmesi ve medikalleşmesi odağından ele alan yönelimler üzerinde durulmuştur. Yoksunluk Teorilerinde, ise bir yakınım kaybetme deneyimi üzerinden çeşitli yönelimler incelenmiştir. Bütün bu düşünsel veya uygulamalı araştırmalar sonucu oluşan teorik yaklaşımların incelenmesi ve sistematize edilmesi sonucunda ulaşılan en önemli sonuçlardan biri; Ölümün ve Ölmenin Sosyolojisi alanındaki tüm yaklaşımların teorik ve uygulamalı çalışmalarda iç içe geçmiş olarak mevcut olması ve bütün bu yaklaşımların birbirlerinin oluşumlarını biçimlendirmede etkili olmasıdır. Anahtar Sözcükler: ölüm, ölmek, biyolojik ölüm, psikolojik ölüm, sosyal ölüm, doğal ölüm, doğal olmayan ölüm, kayıp, yoksunluk, keder, yas.

Abstract:
On this study which aims to reveal that the sociology of death and dying is what kind of dicipline, classifies the studies wihch are structured in the branch of the sociology of death and dying according to both periodical qualities and sociological dimensions. By the help of the intensive literature searchs it has been indicated that, death is an sociological phenomenon which contains the sociological dimension except its psychological and biyotogical dimensions. On the literature search process, it has been browsed from other diciplines' resources except sociology and all of these resources has been used in both revealing the qualities of the sociology of death and dying and the social contents of the death phenomenon. On the Sociology of Death and Dying, it has been studied on how it would be studied with the orientations of the Sembolic Interactionist Approach, Dramaturgic Approach, Pnenomenological Approach, Structural Functionalist Approach, Conflict Theory: Markxist Perspektive which are the basic sociological perspectives. Also in this study Psychoanalitical and Existentialist Approachs have been examined as the perspectives which are thought that gived the shape of the Sociology of Death and Dying. In the part of thesis which is entitled as Contemporary Approaches in Death Study, changes in the meaning, perception and handling the death in modernity has been discussed from the focus of denying and medicallisation of death. In the Bereavement Theories, some orientations have been examined from the losing a relative experience. One of the important results of this study is; all of thew approaches in the theoretical and practical studies of the Sociology of Death and Dying intersect and they all have gived shapes to each other. Key Words: Death, dying, biological death, psychological death, social death, natural death, unnatural death, lost, bereavement, grief, mourning.