Osmanlı Devleti'nde Müddei-i Umumlik kurumu ve Erzurum vilayeti Müddei-i Umumiliği
The Ottoman Empire prosecution institutions and Erzurum province prosecution
Yazar: HİLAL BUDAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ÖZTOP
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Adliye teşkilatı = Judicial organization ; Ceza hukuku = Criminal law ; Erzurum = Erzurum ; Müddei-i Umumlik = Müddei-i Umumlik ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Osmanlı Devleti, uzun yıllar dünya siyasetinde önemli bir güç olarak yaşamış ve kendisi ile ilişki içerisinde olan devletler üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur. Ancak zamanla devletin malî ve askerî güç kaybetmesine paralel olarak sosyal alanda bozulmalar başlamış ve yargı sistemi de bundan nasibini almıştır. Tanzimat'tan önce Osmanlı yargı sisteminde idari, adlî, cezaî, hukukî ve ticarî davalara bakan kadıların yetiştiği medreselerin bozulması, kadıların niteliksiz olmaları gibi olumsuzluklar getirmiştir. Hukukun, toplumun içinde yaşayan insanların birbirleri ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallar bütünü olması nedeniyle Adlî sistem, Osmanlı Devleti kanunlaştırma hareketlerini uyguladığı alanlardan biri olarak karşımıza çıkmıştır.

Bu çalışmada Osmanlı hukukunun dayandığı kaynaklar tek tek ele alınarak adlî teşkilatın Tanzimat öncesi ve sonrasındaki durumuna bakılmıştır. Kanunlaştırma faaliyetleri ile yaşanan yenilikler ceza ve hukuk alanında yapılan reformlar, Kadılığın yanında Osmanlı adlî teşkilatında 1879 yılından itibaren yer alan müddei-i umumilik kurumuna değinilmiştir. Müddei-i umumiliğin son dönemlere kadar geçirdiği süreç ele alınmıştır. Osmanlı hukukunda davaların çözüme kavuşturulması için kadıların, inceleme ve soruşturma yapmak gibi görevlerinin yerini zamanla müddei-i umumilik kurumuna nasıl bıraktığı, müddei-i umumiliğin adlî süreçteki yeri Osmanlı toplumuna nasıl faydalı olduğu, gibi sorulara cevap bulmak için merkeze bağlı bir vilayet olan Erzurum Vilayeti örnek alınarak detaylandırılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Osmanlı Devleti, XIX. Yüzyıl, Erzurum Vilayeti, Müddei-i Umumilik, Ceza Hukuku

Abstract:
The  Ottoman Empire lived as an important power in world politics for many years and had an important influence on the states in relation to it. However, in parallel with the loss of financial and military power of the state over time, social deterioration began and the judicial system got its share. Prior to period, the administrative ,judicial,criminal,civil and commercial cases in the judicial system of the Ottoman Empire brought about negative problems such as the corruption of madrasas where the judges(kadi) were raised and the judges(kadi) were unqualified. The legal system was one of the are as in which the Ottoman Empire applied the legalization movements because the law was a set of rules governing the relations of the people living in the society with each other and with the state.

This study examined the sources on which Ottoman state law was based, and addressed the structure of the judicial organization before and after the proir to Tanzimat period. The reforms brought by the new laws in comparison to the old laws, the laws made in the field of punishment and law, the establishment of the Ottoman judicial organization since 1879, the judges(kadi) beside, has been noted.The process from the establishment of the institution to the fall of the Ottoman Empire has been discussed. In order to find answers to the questions such as how the duties ot the judges(kadi) ,such as conducting inverstigations and inverstigations, were replaced over time by the institution of the periodical community was useful to the Ottoman place proces to the judicial system, the Erzurum province, which is a central province, was detailed by the model.

Keywords: Ottoman Empire,19th Century, Erzurum Province, Prosecution, Criminal Law