Bankacılık sektöründe hile denetimi: Yaşanan hile olaylarının niteliksel özelliklerinin tespitine yönelik bir araştırma
Fraud auditing in banking sector: A research on characteristic of experienced fraud cases
Yazar: HASAN BAĞIŞLAR
Danışman: DOÇ. DR. ADNAN DÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Denetim = Control ; Hata = Error ; Hile = Fraud ; Muhasebe hata ve hileleri = Accounting mistakes and frauds

Özet:
Küresel etkileşimin ve teknolojik gelişmelerin hızla arttığı dünyada aşırı rekabete bağlı olarak ticari işletmelerin ve ürünlerin çeşitliliği her geçen gün artmaktadır. Baş döndürücü bir hızla artan aşırı rekabet baskısı ve değişen dünyada bireylerin daha lüks ve yüksek standartlarda yaşama istek ve tutkuları hilelerin artmasına neden olmaktadır. Hata ve hilelerin her ikisi de işletmelere zarar verir. Hatalarda kasıt yoktur. Bilgisizlik, dikkatsizlik ve ihmal vardır. Hilelerde ise, işletmenin kaynakları veya varlıkları kasıtlı olarak kötüye kullanılır ve şahsi zenginleşme oluşur. Muhasebe sisteminde ortaya çıkan hata ve hileler artış göstermektedir. Bu durum, hatalı ve hileli işlemler sonucunda oluşturulan finansal tablolara dayanarak karar vermek durumunda olan bilgi kullanıcılarının kararlarında yanılmalarına neden olmaktadır.
Bankacılık sektörü; hızla küreselleşen, teknolojinin etkin kullanıldığı ve rekabet baskısının çok yoğun hissedildiği, kısa zamanda çok büyük işlerin yapıldığı, yaygın hizmet ağlarına ve ürün çeşitliliğine sahip büyük çaplı organizasyonlardan oluşmaktadır. Aynı zamanda doğrudan paranın egemen olduğu finansal hizmetler sunulmaktadır. Bu bağlamda doğrudan para ile iştigal eden bu denli büyük ve hızlı iş yapan bankacılık sektöründe de hata ve hileler kaçınılmaz bir olgudur. İşletmelerde ortaya çıkabilecek hata ve hileleri önlemek ya da asgariye indirebilmek için tepe yönetimlerin merkezden tüm işletme organizasyonuna doğrudan egemen olmaları önemli bir unsurdur. Bunun için tüm organizasyonun sahiplenebileceği etkin bir iç kontrol sisteminin kurulması ve çalıştırılması gerekmektedir.
Bu çalışma kapsamında bankacılık sektöründe yaşanan hilelerin niteliksel özelliklerinin tespitine yönelik yapılan araştırmada:
Katılımcıların;
* Yılda 5-15 adet rutin denetim yaptıkları,
* Yılda 3 defa soruşturma denetimi yaptıkları,
* Tamamına yakınının hileli işlemlerle karşılaştıkları,
* Hilelerin en çok şube satış, şube gişeler ve şube operasyon departmanlarında yaşandığı,
* Hile yapanların yaş aralıklarının 31-40 yaş olduğu,
* Hile yapanların daha çok alt kademe çalışanlar ve orta kademe yöneticiler olduğu,
* Hile yapanların kıdemlerinin 0-10 yıl aralığında olduğu,
* Hile yapanların cinsiyetinin çoğunlukla erkek olduğu,
* Hile yapanların çoğunun evli olduğu,
* Karşılaşılan hile türü olarak çoğunlukla ''müşteri hesaplarından bilgisi dışında
hareketlerle zarara uğratmak'' olduğu,
* Çalışanları hile yapmaya iten nedenler olarak; aşırı hedef ve satış baskısı ile lüks yaşama baskısı ve bankanın zafiyetlerinden oluşan fırsatların öne çıktığı,
* Hilelerin daha çok 2 yıl ve öncesinde denetlenmiş birimlerde yaşandığı,
* İç kontrol sisteminin hileyi önlemede en etkili yöntem olduğu,
* Hile olaylarının genellikle yasal mercilere taşındığı,
* Hile olaylarından dolayı oluşan zararın büyüklüğünün 5 milyon TL üzerinde olduğu,
* Hileyi gerçekleştiren personelin en tipik özelliği olarak; çevresiyle çok uyumlu olması ve sürekli aynı müşterinin işini yapması olduğu
ortaya çıkmıştır.
Özel sermayeli bankalar, kamu bankaları ve katılım bankaları olmak üzere her üç grup bankalardan araştırmaya katılanlara göre hile olaylarında banka gurupları arasında çok bir fark olmadığı da aynı araştırmada ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In a world global interaction and technological developments increase precipitously, excessive competition drives the diversity of commercial entities and products proliferate with every passing day. Dizzyingly intensifying pressure of excessive competition and the passions and desires toward higher life standards and living luxuriously effect the escalation of faults and frauds. Both of faults and frauds damage companies. Faults are not deliberate and contain lack of knowledge, carelessness, and neglect. Frauds, on the other hand, involve private wealth building through misusing the resources and assets of the enterprise deliberately. Faults and frauds in accounting systems are observed to multiply. This situation leads knowledge-users --who are compelled to ground their decisions on financial statements which are manipulated by incorrect and deceitful processes-- to make flawed decisions
Banking industry also consists of rapidly globalizing large-sized organizations having widespread service networks and product diversity, and in which technology is used intensively and pressure of competition is felt deeply while a great amount of operations are tied up in a brief period of time. Furthermore, financial services directly dominated by money are provided in it. In this context, frauds and faults are inevitable in banking industry which deals with money directly and ties up such great transactions in such a fast pace. It is fundamental for top management tooversee the entire business organization from the center to prevent or to minimize the emergence of faults and frauds in corporations. Accordingly, to establish and to run an efficientinternal control system embraced by whole organization.
A survey has been conducted in the context of this study covering the frauds experienced in banking industry. The participants stated that they run approximately 3 extraodinary and 5 to 10 routine inspections a year and almost all of the participants testified to have ancountered at least one deceptive transaction every time. They expressed that such deceptions usually took place at sales departments of branches and cashiers desks and also operations departments. It was found by the participants that those who were entangled in such deceptive deals were mostly low-ranking employees and middle level managers whose ages were between 31 and 40 and experienced 0 and 10 years. They noted that those transactions are mostly rendered by married and male employees. The most encountered from of fraud appeared as impairing customers interests without their knowledge and these frauds were located usually at the offices which were audited 2 year and more than 2 years ago. The participants also stated that these fraudulent practices were usually prosecuted legally, while those who conducted such transactions were perceived as well-adjusted individuals by their friends and other people around and the personel who services to same customer in all time. Like high targets and sales pressing and higher life standards and living luxuriously effect and also banks opportunity working conditions are caused frauds on employees. Total amount of loosings with frauds is over 5 million Türkish Lira. Additionally, a great majority of the participants heve agreed upon internal control as an efficient method for precluding frauds.
Among three bank categories, which are privately-owned banks, puplicly-held banks, and interest-free participation banks, participants of the survey have maintained that no significant difference existed in terms of fraud incidents.