Kadın el işçiliğinin terminolojisine dair bir dil değerlendirilmesi
A linguistic evaluation the women handcraft terminology
Yazar: HANDAN ÇITIRIK
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: El işlemeleri = Handworks ; El sanatları = Handicrafts ; Kadınlar = Women ; Söz varlığı = Vocabulary ; Sözlük = Dictionary ; Terimler = Terms ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Bugüne kadar el sanatlarının her biriyle -özellikle geleneksel el sanatlarıyla- ilgili sayısız çalışma yapılmıştır. Üniversitelerin Sanat Tarihi bölümleri, sanata meraklı kimseler ve özellikle son yıllarda Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bu konularda değerli çalışmaları mevcuttur. Ancak bu çalışmalarda terminoloji üzerinde durulmamıştır. Benim değerlendirmemde, geleneksel el sanatı olarak kabul edilen halı, kilim gibi günümüzde sınırlı olarak devam eden el sanatlarının yanı sıra, fabrikasyon nedeniyle unutulmaya yüz tutmuş olan dokumacılık ve iplik üretimiyle ilgili terimler de yer almaktadır. Kadınların sıklıkla ürettiği dantel (oya), örgü, işleme, nakış, vb. işlerle ilgili terimler de geleneksel el sanatı ürünleriyle birlikte sözlükte yerini almıştır. Bu ürünlerle ilgili bazı araç-gereç ve renk isimlerinin yanı sıra bazı teknik terimleri de bunlardan ayrı düşünemeyeceğimiz için sözlüğe dahil ettik.Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm genel bilgilerin verildiği ` Giriş' ve elde edilen dil malzemesinin toparlandığı `Sözlük', ikinci bölüm bu dil malzemesinin söz varlığı olarak oluşumlarının irdelendiği `İnceleme', üçüncü bölüm ise genel bir bakış açısıyla sunulan ` Sonuç' bölümüdür.Çalışmamız, tıpkı çeşitli meslek grubundan insanların kullandığı jargon gibi kadınların da el işi üretiminde kendi aralarında anlaşmalarını sağlayan ve o işi bilmeyen kimselerin kolaylıkla anlayamayacağı bir el işçiliği terminolojisine sahip olduklarını göstermesi, daha önemlisi el işi ürünlerin üretiminin günümüzde azalması nedeniyle yok olmak üzere olan pek çok söz varlığını bir araya getirmesi ve bu suretle muhafazasının sağlanması bakımından daha önceki çalışmalardan farklıdır. Bunların yanı sıra kadınların el işi ürünlere verdikleri isimler onların isimlendirme eğilimlerini de ortaya koymaktadır. Çalışmamın bu doğrultuda daha sonra yapılacak olan çalışmalara kaynak olmasını temenni ederim.Anahtar Kelimeler: Kadın el işçiliği, terminoloji, sözlük, inceleme

Abstract:
Countless studies has been made about each of the individual handcrafts , especially the traditional handcrafts until today. Art history instutitions of the ubiversities, people concerning the art history, and especially in recent years esteemed studies of the Ministery of Tourism and Culture exist.However these studies.has not been fastened on the terminology. In my evaluation, not only some handcrafts such as rug and carpet that still continues on a limited scale which are accepted as traditional handcraft, but also terms related to handloom and fibre work which are about to be forgotten as a result of the industrial manufacturing, do exist. With the traditional handicrafts, the terms related to lace, lag, knit , embroiding and vignette etc. are also take place in the dictionary. Besides some colour and aid names related to these handicrafts, we also included some technical terms which is not possible to be considered seperated.Our study consist of three sections. The first section is ?introduction? in which general information is given and ?dictionary? in which language material that is collected is presented. The second section is ?analysis? in which the way of language material happened to be a vocabulary is analysed ; and the third section is ?result? which is presented in a general perspective.Our study, is diffirent from the previous ones, showing that women use a special terminology about handicraft ,which is difficult for someone who does not know about handcraft, which helps them to ally in-between just as the jargon that other persons from various occupation groups use, , more importantly gathering the vocabularies that are almost forgotten since handcraft is almost ended in present and helps them avoid to be forgotten. Besides all the names given to the handworks by the women also figures out their bias of denomination. I wish our study to be a encheiridion for the following studies.Key Words: The women handcraft,terminology, dictionary, scrutiny