Dahili ve cerrahi bilimler uzmanlık öğrencilerinde ruhsal liderlik ve tükenmişlik sendromu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relation between the spiritual leadership and burnout syndrome in residents of internal and surgical sciences
Yazar: MAHMUT SAMİ YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Liderlik = Leadership ; Ruhsal liderlik = Spiritual leadership ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
AMAÇ: Ruhsal liderlik, çalışanların manevi ihtiyaçlarını karşılayarak hem birbirleriyle hem de bir parçası oldukları organizasyonla bağı güçlendirmeyi ve bu yolla verimliliği arttırmayı amaçlayan bir liderlik modelidir. Tükenmişlik sendromu ise özellikle insanlarla yüz yüze çalışan kişilerde ortaya çıkan, hizmet kalitesi ve verimlilikte azalmaya sebep olan bir kavramdır. Çalışmamızda dahili ve cerrahi bilimler uzmanlık öğrencilerinde ruhsal liderlik ve tükenmişlik sendromu arasındaki ilişkinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi, aynı zamanda çözüm önerileri sunulması ve literatüre katkı sağlanması hedeflenmektedir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza 01.10.2020 ve 01.12.2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapmakta olan, çalışmamıza katılmaya gönüllü 206 uzmanlık öğrencisi dahil edilmiştir. Çalışmamız kesitsel prospektif bir anket çalışmasıdır. Araştırmaya katılan bireylere 12 sorudan oluşan katılımcı bilgi toplama formu, ruhsal liderlik düzeyini belirlemek için 21 sorudan oluşan Ruhsal Liderlik Ölçüm Aracı (RLÖA), tükenmişlik düzeyini belirlemek için 22 sorudan oluşan Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) uygulanmıştır. İstatistiksel analiz ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılan bireylerin %60,2'si kadın, %39,8'i erkektir. Yaş ortalaması 28,07±1,86 yıldır. Bireylerin ana branş dağılımına baktığımızda %53,4'ü dahili bilimler, %46,6'sı cerrahi bilimler branşındadır. RLÖA genel puan ortalamasının 55,43±16,62 olduğu, MTÖ genel puan ortalamasının ise 51,38±7,88 olduğu belirlenmiştir. Hem RLÖA hem de MTÖ genel  puanları açısından dahili bilimler uzmanlık öğrencileri ile cerrahi bilimler uzmanlık öğrencileri arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Çalışmamızda RLÖA ile MTÖ genel puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. RLÖA genel puanı ile MTÖ'nün duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma alt boyutları arasında negatif yönlü, kişisel başarı boyutu arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. MTÖ genel puanı ile RLÖA'nın çağrı/anlam alt boyutu hariç diğer 4 alt boyutu ile negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. RLÖA'nın çağrı/anlam alt boyutu hariç 4 alt boyutu ile tüm MTÖ alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir.
SONUÇ: Dahili ve cerrahi bilimler uzmanlık öğrencileri yüz yüze hizmet verdikleri ve zorlu şartlarda çalıştıkları için tükenmişlik sendromuna maruz kalabilecek meslek gruplarından biridir. Elde edilen verilere göre ruhsal liderlik modelinin benimsenmesi ile tükenmişlik sendromu düzeyinin azaltılabileceği tespit edilmiştir. Bu yüzden; sağlık kurumlarında görev yapan tüm çalışanlara ruhsal liderlik ve tükenmişlik sendromu ile ilgili eğitim verilmesi, özellikle kurumlardaki yöneticilerin ruhsal liderlik modelini benimsemesi sağlanmalıdır. Ruhsal liderliğin sağlık çalışanları üzerine etkisini inceleyen daha fazla sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır. Benzer çalışmaların farklı kurum ve branşlardaki sağlık çalışanları üzerinde yapılması literatürün zenginleşmesine katkı sağlayacak ve gelecekteki çalışmalar için yol gösterici olacaktır.
Anahtar Kelimeler: liderlik, tükenmişlik, tıp, asistanlık

Abstract:
AIM: Spiritual leadership is a leadership model which aims to improve productivity by meeting the spiritual needs of workers that both strengthen the connection with the other workers and the organization that the workers are the part of it. On the other hand, burnout syndrome is a concept which occurs especially in people who work face to face with other people that causes a decrease in both productivity and service quality. In the research, it is aimed to evaluate the relation comparatively between the terms spiritual leadership and burnout syndrome among the residents in the internal and surgical sciences. At the same time, it also aims proposing solutions and contributing to the literature.
MATERIAL AND METHOD: 206 medical residents who work at the Health Sciences University (HSU), Haydarpasa Numune Training and Research Hospital between the dates 10.01.2020 and 12.01.2020 were voluntarily included in the study. Our study is a prospective, cross-sectional survey study. A participant information form consist of 12 questions, Spiritual Leadership Measurement Tool (SLMT) which consists of 21 question to determine the level of spiritual leadership, Maslach Burnout Index (MBI) which consists of 22 questions to determine the level of burnout were applied. For statistical analyses and calculations, IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 programs were used. The level of statistical significance has been accepted as p <0.05.
RESULTS: 60,2% of the individuals who attended to the research are women, while 39,8% are men. The age average is 28,07±1,86. When the main branch distribution is considered, 53.4% are interior sciences while 46,6% are surgical sciences. It is determined that SLMT general point average is 55,43±16,62 and MBI general point average is 51,38±7,88. There is no significant difference found between the interior sciences residents and surgical science residents both in SLMT and MBI general points. There is avoidant meaningful relation found between SLMT and MBI in our research. It is determined that there is an avoidant meaningful relation between SLMT general points and MBI emotional burnout and desensitization sub-dimensions and there is a positive meaningful relation with personal achievement. It is determined that there is an avoidant meaningful relation found between MBI general points and four sub-dimensions of SLMT except call/meaning sub-dimension. There is statistically meaningful relation found between all the MBI sub-dimensions and four SLMT sub-dimensions except call/meaning sub-dimension.
CONCLUSION: Residents of internal and surgical sciences are among occupation groups which might face burnout syndrome since they work face to face in tough working conditions. Due to the obtained data, it is determined that with the actualization of spiritual leadership model the level of burnout syndrome can be reduced. Hence; all the workers of health care institutions should be provided with spiritual leadership and burnout syndrome trainings. Especially it should be ensured that institution administrators should actualize the spiritual leadership model. More researches analyzing the spiritual leadership's effect on health workers are needed.
Keywords: leadership, burnout, medicine, residency