İran Devrimi sonrası Suudi Arabistan-İran arasında yükselen rekabeti etkileyen temel faktörlerin bir incelemesi
Saudi Arabia and Iran: A reading of main factors ascending their rivarly in the middle east since the İslamic revolution
Yazar: SAHAR BEN YOUNES
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Suudi Arabistan = Saudi Arabia ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution

Özet:
Riyad ile Tahran arasındakinüfuz mücadelesi, Ortadoğu'daki neredeyse bütün çatışmaları kapsayacak şekilde en üst düzeye ulaşmıştır. Her ne kadar mezhepçilik bu rekabeti karakterize eden temel unsur olsa da, bu araştırma krizin mezhepsel okumasını aşmayı hedeflemektedir. Bu araştırmada, bu iki ülkeyi çatışmaya sevkeden politik ve ekonomik sebepler ve sahip oldukları ortak tarih, kültür ve dine rağmen İran ve Suudi Arabistan'ın neden işbirliği yapamadığı soruları incelenmektedir. Bu çalışmanın temel odak noktası, mevcut bölgesel karmaşaya bir netlik getirmek adına çatışmanın pragmatik bir okumasını sunmaktır. Söz konusu amaca ulaşmak için bu çalışmada, vaka incelemesi araştırma stratejisi çatısı altında, geniş kapsamlı mülakatlar, belge analizleri ve gözlem yöntemlerinden yararlanılarak karma bir metodoloji uygulanmıştır. Bu araştırmanın sonuçları, İran İslam Cumhuriyeti'nin kurulmasından bu yana her iki devletin de savunma-saldırı ikilemine dahil olduklarını göstermektedir. Irak'ın düşmesi ve Arap Baharı ile geçmişteki var olan bölgesel düzendeki kilit nitelikteki ittifakların değişmesi ve bölgesel gücün yeniden tanımlanması sonucu iki devletin ilişkilerinde güvensizlik hakim olmuştur. Her iki ülke de bir diğerinin komşu başarısız ülkelere müdahale etme tehdidi altındakendini hissederek Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen'de savaş ilan etmiş ve böylece rekabeti daha üst seviyeye çıkarmışlardır. Bu araştırmanın sonuçları, bu siyasi rekabete askeri teçhizatlanma ve petrol pazar payı için yürütülen ekonomik mücadelenin de eşlik ettiğini ve "JCPOA" İran Nükleer Anlaşması'nın uygulanması sırasında da söz konusu rekabetin daha da kötüleştiğini vurgulamaktadır. Bu araştırmanın söz konusu sonuçları, iki ülkeyi çatışmaya iten sebepleri Neo-Realist teori merceği altında tartışmaktadır ve bölgesel sistemin doğasının ve birbirlerine karşı sürekli artan tehdidin iki ülkeyi çatışmaya ittiğini kanıtlayarak bu ülkeler arasındaki güvenlik ikileminin giderek büyüdüğünün altını çizmektedir.

Abstract:
The struggle for influence between Riyadh and Tehran has reached its highest level to encompass nearly every conflict within the Middle East. Although sectarianism has been the main aspect characterizing this rivalry, this research extends far beyond the sectarian reading of the crisis. In fact, it explores further political and economic factors that brought these two countries at odds, raising the question "why can't Iran and Saudi Arabia reach cooperation despite their shared history, culture and religion?" The primary concern of this study is to highlight a pragmatic reading of the conflict in order to clarify the current regional turmoil. For this purpose, this study adopts a mixed methodology conducting in-depth interviews, document analysis and observation under the umbrella of a case study research strategy. The results of this research show that both states have been caught in defense-offense dilemma since the establishment of the Iranian Islamic Republic. Distrust reined the two country's relations as the fall of Iraq and the rise of the Arab spring reshaped the preexisting regional order by altering key alliances and redefining regional power. Each, threatened by the intervention of the other in the neighboring failing states, has declared proxy wars in Iraq, Syria, Lebanon and Yemen and has thus driven the rivalry to a higher level. Results underline that this political competition was accompanied by a military buildup and an economic struggle for oil Market share and got worsened during the implementation of "JCPOA" Iranian Nuclear Deal. The results discuss these driving factors through Neorealist theory lenses and underline the growth of the security dilemma between the two states proving that the nature of the regional system and the growing threat stemming from each other is what really provokes them to behave offensively. The study finally draws future avenues on how to resolve this conflict through international mediation and the evocation of mutual interests that have once brought Iran and Saudi Arabia to a détente period.