Ortaöğretimde eğitim hakkı ihlallerine ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşleri: Bir durum çalışması
Student and teacher views on violations of the right to education in secondary education: A case study
Yazar: ÜMİT BİNBİR
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ARASTAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaöğretimde eğitim hakkı ihlallerinin nedenlerine ve etkilerine ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşlerini belirlemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden betimsel durum çalışması ile yürütülen bu araştırmada ölçüt örneklem kullanılarak Ankara ili devlet liselerindeki öğrenci ve öğretmenler katılımcı olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış "Öğrenci Görüşme Formu" ve "Öğretmen Görüşme Formu" kullanılmıştır. Bu formların 25 lise öğrencisi ve 25 lise öğretmeni olmak üzere toplam 50 katılımcıya uygulanmasıyla elde edilen veriler MAXQDA 2020 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları ortaöğretimde eğitim hakkı kapsamında bazı hak ihlallerinin yaşandığını göstermektedir. Bu hak ihlallerinin nedenleri öğrencilerin sosyoekonomik düzeyinin düşük olması ve okula ulaşımda çeşitli sorunlar yaşaması, okulda fiziki yetersizliklerin bulunması, resmî ve özel okulların eşitsizliği, nitelikli öğretmen, araç ve ortam eksikliği,  ayrımcılığa uğrama, zorbalığa maruz kalma ve dikkate alınmama şeklindedir. Eğitim hakkı ihlalleri hem öğrenci hem de öğretmenlerde üzüntüye ve motivasyon kaybına neden olmaktadır. Eğitim hakkı ihlallerinin önlenmesi için yapılması gerekenlere örnek olarak sosyoekonomik düzeyi düşük öğrencilere yardım edilmesi, okula ulaşım engellerinin kaldırılması, okullarda niteliğe ilişkin eksikliklerin giderilmesi, ayrımcılığın ve zorbalığın önlenmesi ve yöneticilerin liyakatle seçilmesi verilebilir. Bu araştırma sonucuna göre eğitim hakkı ihlalleri eğitimdeki eşitsizlikleri derinleştirmektedir.

Abstract:
This study aims to determine students' and teachers' views on the causes and effects of violations of the right to education in secondary-level education. This study was conducted through a descriptive case study, a research method under the qualitative research paradigm. Participants of the study were chosen by using criterion sampling among students and teachers in Ankara state high schools. Semi-structured "Student Interview Form" and "Teacher Interview Form" developed by the researcher were used as data collection tools. The data, obtained via the application of these forms on 25 high school students and 25 high school teachers, 50 participants in total, were analyzed using MAXQDA 2020 program. Research findings show that there are some violations of the right to education in secondary education. The reasons for these rights violations; students' low socioeconomic level and various problems in transportation to school, physical inadequacies at school, inequality between public and private schools, lack of qualified teachers, tools and environments, discrimination, exposure to bullying and being ignored. Violations of the right to education cause sadness and loss of motivation for both students and teachers. Examples of what needs to be done to prevent violations of the right to education are helping students with low socioeconomic status, removing barriers to access to school, eliminating quality deficiencies in schools, preventing discrimination and bullying, and selecting administrators on merit. According to the results of this research, violations of the right to education deepen the inequalities in education.