Anlam-üslûp ilişkisi bağlamında Kur'ân'ın üslûp analizi (Fâtiha sûresi örneklemesi)
Analysis of style of the holy Quran in the context of the relation between meaning and style (in the example of surah Fatiha)
Yazar: CELALETTİN DİVLEKCİ
Danışman: PROF. DR. SALİH AKDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Anlam = Meaning ; Arapça = Arabic ; Dilbilim = Linguistics ; Fatiha suresi = Fatiha sura ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sure = Sura ; Üslup analizi = Stylistic analysis ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, Kur'ân'ın üslûp analizini anlam-üslûp ilişkisi bağlamında ele almakta ve Fâtiha Sûresi üzerinde uygulamalı olarak göstermektedir. Çalışmamız yeni bir analiz metodu koymaktan çok, tefsir geleneğimizde mevcut üslûp analizine dair bir damarın -günümüz üslûpbilimin inceleme şekillerini de dikkate alarak- sistematik hale getirilmesinden ibârettir.Giriş kısmında araştırmanın konusu, önemi, yöntem ve kaynakları ile ilgili bilgi verilmiştir.Birinci bölümde Batı ve İslâm dünyâsındaki üslûba dâir tanım ve yaklaşımlara yer verilmiş, bu arada bir üslûp tanımı denemesinde bulunulmuştur. Ayrıca üslûba etki eden faktörler, üslûp çeşitleri; anlam, anlam çeşitleri ve üslûbun anlamla olan ilişkisi ele alınmıştır.İkinci bölümde tanım ve târihçesiyle üslûpbilim; amacı, temel kavramları, belâgatle olan ilişkisi ve metotlarıyla üslûp inceleme şekilleri ele alınmış, bunlar içerisinden tasvîrî üslûp incelemesi üzerinde örnekleriyle durulmuştur.Üçüncü bölümde nevi-dönem üslûbu çerçevesinde nüzul dönemi Arap edebiyatı ve Arap dilinin anlatım araçlarına ana hatlarıyle yer verilmiştir.Dördüncü bölümde tefsir geleneğinin Kur'an üslûbuna olan ilgisi, Kur'ân'ın dil dokusu, Kur'ân'ın ferdî üslûbu, üslûbuna etki eden faktörler, üslûp analizi ve nihâyet Fâtiha Sûresi örneklemesi verilmiştir.

Abstract:
In this survey, the analysis of style of the Quran is studied in the context of the relation between meaning and style and Surah Fatiha is taken as an applied example. The study sytematically puts forward a classical methodology through stylistics which already exists in Tafseer tradition rather than suggesting a brand new methodology for it.In introduction, topics, aims, methods and sources of the subject are laid down.In First part, some definitions and certain approaches about style in The West and the Muslim world are given. A new attempt to define the definition of style is also given. In addition to this, effecting factors on style and varieties of styles are discussed in the context of meaning, varieties of meaning and the relation between meaning and style.In Second part, definition and the history of stylistics in the context of their aim and main concepts are analysed in relation to rhetoric and methodologies. Especially desciptive style-study is analysed with its examples.In Third part, the framework of the tools of expressions (Expressive Devices) of Arabic literature and language in the time of revelation is given in the context of Period-genre style.In the Fourth part, interest of Tafseer tradition towards to the style of Quran, language patterns of Quran, singularity of style (Individual style) of Quran, certain effects on the style, analysis of style and finaly example of Surah Fatiha are examined.