Multiple skleroz hastalarında uyku patolojilerinin incelenmesi
Investigation of sleep pathologies in multiple sclerosis patients
Yazar: HURİYE ÜNLÜEL
Danışman: PROF. DR. SEVDA İSMAİLOĞULLARI
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Patoloji = Pathology ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Amaç: Multiple skleroz (MS), genç erişkinlerde yaşam kalitesini etkileyen ve özürlülükle sonuçlanan en sık kronik, nörodejeneratif hastalıktır. MS'e eşlik eden uyku bozuklukları genellikle sorgulanmamaktadır. Bu çalışmada MS'lerde görülen uyku bozukluklarının sıklığının belirlenmesi ve yaşam kalitesi, yorgunluk ve demografik özellikler ile ilişkisinin gösterilmesi amaçlandı.
Materyal ve metod:  Erciyes Üniversitesi Nöroloji MS polikliniğinde 2018 ve 2019'da 130 MS hastası çalışmaya katıldı. Demografik verileri, MS tipi, EDSS değerleri, lezyon lokalizasyonu kaydedildi. Hastalara MS Yaşam Kalite Ölçeği, Yorgunluk Şiddeti Ölçeği, Uluslararası Uyku Bozuklukları Sınıflaması 3'e göre uyku hastalıkları soru formu, Epworth Uykululuk Skalası, STOP-BANG anketi, Beck anksiyete ve depresyon skalaları uygulandı. 
Bulgular: Araştırmaya %71,5 kadın olmak üzere 130 hasta dâhil edildi. Hastalarda %26,2 insomni, %81,5 hipersomni, %28,5 huzursuz bacaklar sendromu, %45,4 kramp, %9,2 bruksizm ve %10,8 uyku apnesi riskinde artış izlendi. Ayrıca %3,1 katapleksili narkolepsi, %6,9 uyurgezerlik, %19,2 uyku terörü, %33,1 uykuda konuşma, %17,7 uykuda yeme, %32,3 karabasan, %13,1 REM uyku davranış bozukluğu öyküsü vardı. İnsomnisi olanların yıllık atak sayısı, serebellar bulguları daha sık ve EDSS daha yüksekti. İnsomni, hipersomni, kramp ve uyku apnesi olanların yaşam kalitesi daha düşük izlendi. İnsomni ve krampı olanların yorgunluğu daha sıktı. İnsomni, hipersomni, HBS, kramp, uykuda konuşma ve karabasanı olanların depresyon ve anksiyete, uyku apnesi olanların anksiyete puanları yüksekti. Uyku bozuklukları olanların MR lezyonları ve tedavilerinde anlamlı farklılık izlenmedi.
Sonuç: Bu çalışmada MS hastalarına uyku bozukluklarının çok sık eşlik ettiği ve yaşam kalitesini etkilediği, özellikle insomninin yıllık atak sayısı ve özürlülükte artışa yol açtığı, depresyon ve anksiyete ile ilişkili olabileceği gösterildi. 
Anahtar kelimeler: Multiple skleroz, uyku bozuklukları, yaşam kalitesi, yorgunluk

Abstract:
Aim:  Multiple sclerosis (MS) is the most common chronic, neurodegenerative disease that affects the quality of life and causes disability in young adults. Sleep disorders accompanying MS are generally not questioned. In this study, it was aimed to determine the frequency of sleep disorders seen in MS and to show its relationship with quality of life, fatigue, and demographic features.
Materials and methods: 130 MS patients in 2018 and 2019 were included in the study at the Erciyes University Neurology MS outpatient clinic. Demographic data, MS type, EDSS,  lesion localization were recorded. Patients were administered the MS Life Quality Scale, Fatigue Severity Scale, Sleep Diseases Questionnaire according to the International Classification of Sleep Disorders 3, Epworth Sleepiness Scale, STOP-BANG questionnaire, Beck anxiety and depression scales.
Results: The study included 130 patients, 71.5% female. Patients had 26.2% insomnia, 81.5% hypersomnia, 28.5% restless leg syndrome, 45.4% cramps, 9.2% bruxism and 10.8% an increased risk of sleep apnea. Also, 3.1% cataplexy narcolepsy, 6.9%,  sleepwalking, 19.2% sleep terror, 33.1% speaking, 17.7% eating, 32.3% nightmare, 13.1% REM sleep behavior disorder history it had. Annual episodes, cerebellar findings of those with insomnia were more frequent and EDSS was higher. The quality of life of those with insomnia, hypersomnia, cramps, and sleep apnea was lower. Those with insomnia, hypersomnia, restless leg syndrome, cramping, speech during sleep and nightmares, depression, and anxiety, and those with sleep apnea anxiety were high. There was no significant difference in MR lesions and treatment those with sleep disorders.
Conclusion: In this study, it was shown that MS patients are frequently accompanied by sleep disorders and affect the quality of life, especially insomnia may cause an increase in annual attacks and disability and may be related to depression and anxiety. 
Keywords: Multiple sclerosis, sleep disorders, fatigue, quality