Özel eğitime gereksinimi olan öğrencilerin sosyal destek düzeyleri
Social support levels of students who have necessity of special education
Yazar: YALÇIN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM YILDIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada özel eğitime gereksinimi olan öğrencilerin aileden, arkadaştan ve öğretmenden algıldıkları sosyal destek düzeyleri; cinsiyetlerine, ailelerinde başka özel eğitim alan kişinin olup olmamasına, annenin ve babanın çalışıp çalışmamasına, ailenin gelir düzeyine, annenin ve babanın eğitim düzeyine ve öğrencilerin öğrenim gördükleri özel eğitim alanına (görme, işitme, ortopedik ve üstün yetenekli) göre incelenmiştir.Araştırma grubunu 2007- 2008 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinin üç merkez ilçesi, Altındağ, Yenimahalle ve Mamak'ta ilköğretimde ve lisede öğrenim gören özel eğitime gereksinimi olan 208 öğrenci oluşturmaktadır.Öğrencilerin sosyal destek düzeyleri Yıldırım (1997) tarafından geliştirilen ve Yıldırım (2004) tarafından revizyonu yapılan ?Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASDÖ-R)? ile ölçülmüştür. Araştırmada ele alınan diğer değişkenler ile ilgili bilgiler ise araştırmacı tarafından geliştirilen `Kişisel Bilgi Formu' ile elde edilmiştir.Verilerin analizinde Çok Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve t testi kullanılmıştır. Varyans analizi sonucunda F değerinin anlamlı çıkması durumunda farkın kaynağını belirlemek amacıyla Scheffe Testi uygulanmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular şu şekildedir:Özel eğitime gereksinimi olan öğrencilerin öğrenim gördüğü özel eğitim alanı değişkenine göre aileden algılanan sosyal destek düzeylerinin anlamlı derecede farklılık gösterdiği bulunmuştur. Ancak; cinsiyet, ailede başka özel eğitim alan kişinin olup olmaması, annenin çalışıp çalışmaması, babanın çalışıp çalışmaması, ailenin gelir düzeyi, annenin öğrenim düzeyi ve babanın öğrenim düzeyi değişkenlerine göre özel eğitime gereksinimi olan öğrencilerin aileden algılanan sosyal destek düzeyleri anlamlı faklılık göstermemiştir.Özel eğitime gereksinimi olan öğrencilerin arkadaştan algılanan sosyal destek düzeyleri cinsiyet, ailenin gelir düzeyi ve öğrencinin öğrenim gördüğü özel eğitim alanı değişkenlerine göre anlamlı derecede farklılık gösterdiği bulunmuştur. Ailede başka özel eğitim alan kişinin olup olmaması, annenin çalışıp çalışmaması, babanın çalışıp çalışmaması, annenin öğrenim düzeyi ve babanın öğrenim düzeyi değişkenlerine göre de özel eğitime gereksinimi olan öğrencilerin arkadaştan algılanan sosyal destek düzeyleri anlamlı faklılık göstermemiştir.Cinsiyet, ailenin gelir düzeyi ve öğrencinin öğrenim gördüğü özel eğitim alanı değişkenlerine göre özel eğitime gereksinimi olan öğrencilerin öğretmenden algılanan sosyal destek düzeylerinin anlamlı derecede farklılık gösterdiği bulunmuştur. Ancak; ailede başka özel eğitim alan kişinin olup olmaması, annenin çalışıp çalışmaması, babanın çalışıp çalışmaması, annenin öğrenim düzeyi ve babanın öğrenim düzeyi değişkenlerine göre öğretmenden algılanan sosyal destek düzeyleri anlamlı farklılık göstermemiştir.Araştırma bulguları alanyazın rehberliğinde tartışılmış ve yorumlanmıştır. Psikolojik Danışma ve Rehberlik alanında ve benzer konularda çalışma yapacak araştırmacılara çeşitli öneriler sunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Algılanan sosyal destek, aile desteği, arkadaş desteği, öğretmen desteği, özel eğitim, öğrenci.

Abstract:
This study examines sought to investigate social support level of students who have necessity of special education. Three areas of social support were assessed including parents, friends and teachers. These areas were investigated in terms of the following demographic variables: Gender, whether they have have brothers or sisters who are handicapped or not, whether their parents work or not, the situation of income, the education situation of mother and father, the area of their special education (visual handicapped, hearing handicapped, disapled handicapped and gifted students).The sample use in this study was composed of 208 students who have necessity of special education and all of whom enrolled in Primary School and High School settled in Antındağ, Yenimalle, Mamak; three central devision of Ankara.The social support levels of students were measured using ?Perceived Social Support Scale (PSSS-R)? developed by Yıldırım (1997) and revised by Yıldırım (2004). The information relating to the remaining variables was obtained throught the use of ?The Personal Information Form? which was developed by the researcher.Data were initially analyzed through the use of many ways variance analyses (ANOVA) and t test was used. In the event that a statistically significant F value being returned Scheffe Test was utilized when comparing multiple groups in an attempt to determine the source of difference(s).The finding which were derived from this study are as follows:The effect of student?s special education area, were found significant upon the level of social support that students received from family. But the effects of gender, whether another person who has special education in family or not, whether mother works or not, whether father works or not, the situation of income, the level of mother?s education and the level of father?s education were not found to be significant upon the level of social support that students received from family.The effect of gender, the situation of income and student?s special education area were found significant upon the level of social support that students received from friends. The effect of whether another person who has special education in family or not, whether mother works or not, whether father works or not, the level of mother?s education, the level of father?s education, were not found to be significant upon the level of social support that students received from friends.The effect of gender, the situation of income, student?s special education area were found significant upon the level of social support that students received from teachers. But the effect of whether another person who has special education in family or not, whether mother works or not, whether father works or not, the level of mother?s education, the level of father?s education were not found to be significant upon the level of social support that students received from teachers.The findings of this study were discussed in the light of current related professional literature and suggestions for additional research were offered.Key Words: Perceived social support, family support, friend support, teacher support, special education, student.