Disfajisi olan inmeli bireylerde boston rezidü ve temizleme skalasının türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability of boston residue and clearance scale in stroke patients with dypshagia
Yazar: SAMET TOSUN
Danışman: PROF. DR. SAİME SEYHUN TOPBAŞ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Bu çalışmanın amacı geçerli ve güvenilir bir araç olan Boston Rezidü ve Temizleme Skalası'nın (BRTS) Türkçe diline adaptasyonunun yapılmasıdır. Araştırma, BRTS ölçeğinin çevrilmesi ve ardından ölçeğin Türkçe versiyonunun geliştirilmesiyle başlamıştır. Araştırmacılar, inme sonrası yutma semptomlarıyla hastaneye başvuran ve yatırılan 25 hastadan oluşan bir örneklemden FEYD kayıtları topladı. Bu kayıtlar, yutma bozukluklarının değerlendirilmesine uygunluğunun sağlanması amacıyla düzenleme işlemlerine tabi tutulduktan sonra, değerlendirilmek üzere beş uzmandan oluşan bir panele gönderilmiştir. Değerlendirme süreci BRTS ölçeğinin uyarlamasının değerlendiriciler tarafından kullanılmasını içermektedir. Uzmanların puanlaması hem açıklayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak değerlendirilmiştir. Türkçe BRTS'nin değerlendiriciler arası güvenilirliği mükemmel bulunmuştur (Krippendorff'un alfa katsayısı değerleri 0,93-0,95 arasında değişiklik göstermiştir). AFA, 12 madde için 3 ana gizli faktörü ortaya çıkardı. BRACS-Tr yüksek iç tutarlılığa sahipti (Chronbach alfa değerleri 0,88 ile 0,93 arasında değişiklik göstermiştir). DFA ise tüm uyum kriterlerinin kabul edilebilir veya mükemmel uyum seviyelerine ulaştığını gösterdi. Bulgular; önerilen faktör yapısının doğrulandığını göstermektedir. Yakınsama geçerliliği, madde güvenilirliğini ve yapı (bileşik) güvenilirliğini ölçmek için AVE (Average Variance Extracted) değerleri hesaplandı. Çıkarılan ortalama varyans değerlerinin tamamının 0,61 - 0,73 arasında olması yakınsama geçerliliğin kanıtı olarak kabul edilmiştir. BRTS aracının Türkçe uyarlaması hem güvenilirlik hem de geçerlilik gösterdiği için özellikle klinik ortamda gözlenen rezidü şiddetinin değerlendirilmesinde kullanışlı ve güvenilir bir araçtır.

Abstract:
The objective of this study is to conduct an adaptation of the Boston Residue And Clearance Scale (BRACS), a validated and reliable tool, in the Turkish language. The research commenced by  translating the BRACS scale into Turkish and subsequently developing a Turkish version of the scale. The researchers collected FEES recordings from a sample of 25 hospitalized patients who presented with post-stroke swallowing symptoms. Once the recorded films were subjected to editing procedures to ensure their appropriateness for assessment of swallowing disorders, they were subsequently dispatched to a panel of five specialists for evaluation. The evaluation process involved the utilization of the adaptation of the BRACS instrument. The scoring of the experts was evaluated through the utilization of both explanatory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA). Turkish BRACS had excellent inter-rater reliability (Krippendorff's alpha coefficient values ranged from 0.93-0.95). EFA revealed 3 main latent factors for the 12 location items. Turkish BRACS had high internal consistency (Chronbach's alpha values ranged from 0.88 to 0.93). CFA showed that all fit criteria reached acceptable or perfect fit levels. Findings indicate that the proposed factor structure was validated. To measure convergent validity, item reliability, and construct (composite) reliability, the AVE (Average Variance Extracted) values were calculated. All average varience extracted values are between 0,61 - 0,73 which was considered as evidence of convergent validity. The Turkish adaptation of the BRACS tool demonstrates both reliablity and validity, rendering it a useful and credible tool for assessing residual severity, particularly in clinical settings.