Müzik emeği, prekarya ve örgütlenme deneyimi
Music labor, precariat and experience in solidarity
Yazar: AYLİN ÇELİKÇİ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP GONCA İNCEDERE
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Müzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu çalışma İstanbul'daki müzisyenlerin ürettiği emek biçimlerini, emek algılarını, örgütlenme ve dayanışma deneyimlerini ortaya çıkarmak ve müzisyenlerin prekaryalığını anlamlandırmak amacıyla hazırlanmıştır. Bu bağlamda genel durum içerisinde müzisyenlerin emek algıları ve örgütlenme deneyimleri prekarya bağlamında nasıl değerlendirilebilir sorusu tezin problematiğini oluşturmaktadır. Çalışmanın ilk varsayımı müzisyenlerin müzik emeği algısının zayıf olduğudur. Çalışma neticesinde bu varsayım doğrulanmış; duygusal emek, ilişkisel emek ve dijital emek gibi gayri maddi emek biçimleri üzerine daha önce farkındalıklarının olmadığı ortaya çıkmıştır. Üstelik post-fordist dönemin gayri maddi emek biçimleri, emek olarak maddi emek biçimlerine göre bütün işçiler tarafından daha zor tanımlanmaktadır. Çalışmanın ikinci varsayımı emek algısı ve güvencesizlik arasındaki ilişki üzerinedir. Müzik emeği algısının zayıf olması müzisyenlerde güvencesizliğe, preker koşullara sebep olmaktadır. Müzik emeği algısının zayıf ve ürünün gayri maddi oluşu müzisyenlerde emeğinin karşılığını maddi olarak talep etmeyi ve hak aramayı zorlaştırmaktadır. Bir diğer varsayım müzisyenlerin kendilerini işçi olarak görmemenin neticesinde dayanışma ve örgütsel anlamda çözülmüş bir durumda olduklarıdır. Sahadan ve netnografiden elde edilen bulgularla bu varsayım hem yanlışlanmış hem doğrulanmıştır.
Sahadan %65 oranında bir işçi kimliği çıkmıştır ancak bu kimliğin güçlü bir proleter kimliğinden farklı özellikleri bulunmaktadır. Müzisyenler örgütsel anlamda çözülmüş durumdadırlar ancak tamamen dağınık değillerdir; dayanışma toplulukları, dayanışma sayfaları, grupları ve ağları bulunmaktadır, kendi içlerinde ihtiyaç durumunda hemen organize olabilmektedirler. Çözüklüğün sebebi olarak ise işçi kimliğinde yaşanan muğlaklığın bir etkisi bulunmakla beraber kimlikten bağımsız temel bir muğlaklık ve güvencesizlik gibi preker koşullara dair nedenler ortaya çıkmıştır. Bunlar müzisyenlerin prekarya oluşunu güçlendiren ipuçlarıdır. Çalışmanın son varsayımı müzisyenlerin prekarya olması sebebiyle örgütlenememeleridir. Bu varsayım doğrulanmıştır, müzisyenler preker koşullar içerisinde yaşamakta ve çalışmaktadırlar. Örgütlenmemenin sebepleri çoğunlukla preker koşullarla ilişkilidir. Çalışmanın varsayımlarının üzerine düşünmek için post-fordist emek biçimleri müzisyenler özelinde incelenmiştir. Bu incelemeyle müzisyenlerin emek algısının zayıf olduğu ve bunun gayri maddilikle ve sektörün yapısal sorunlarla ilişkili nedenleri açığa çıkmıştır. Preker koşullarla ilişkili olan güvencesizlik, belirsizlik ve yalnızlık, müzisyenlere dair toplumsal algı, otonomi, sevilen işi yapmak gibi olgularla ilişkili olabileceğinden çalışma boyunca bu olgular ayrıca incelenmiştir. Çalışma müzisyenler özelinde bir prekaryalık yapısökümü yapmayı amaçlamaktadır. Çünkü bir bütün gibi gözükse de müzisyenlik içerisinde hem bestecilik, öğretmenlik, zanaatkarlık, teknisyenlik gibi mesleki katmanları hem de soyutluk, yıldızlık, kayıt dışı çalışma, mekânda ve iş arkadaşlığında değişkenlik gibi olguları içinde barındırmaktadır. Bütün bunların ayrıca incelenmesi için sahada katmanlı örneklem seçimi tercih edilmiştir. Türkiye'de müzisyen dağılımına dair bir veri bulunmamaktadır ve Türkiye'nin diğer şehirlerinde de düğün ve turizm odaklı veya devlet orkestraları çevresinde müzisyen toplulukları görülse de Ankara, İzmir, İstanbul, müzik sektörünün merkezi kabul edilmektedir. Bu sebeple saha İstanbul genelinde gerçekleştirilmiştir ancak kategorilere uygun olarak İstanbul'da yaşayan ve yakın şehirlere çalışmaya giden müzisyenleri de içermektedir. Saha araştırmasının yanı sıra literatür taraması ve netnografi çalışması gerçekleştirilmiştir

Abstract:
This study has been prepared in order to reveal the forms of labor produced by the musicians in Istanbul, their perceptions of labor, their experiences of organization and solidarity, and to make sense of the precariat of musicians. In this context, the question of how musicians' perceptions of labor and solidarity experiences in the general situation can be evaluated in the context of the precariat constitutes the problematic of the thesis. The first assumption of the study is that musicians have a weak perception of musical labor. As a result of the study, this assumption was confirmed; It turned out that they had no previous awareness of forms of immaterial labor such as emotional labor, relational labor, and digital labor. Moreover, the immaterial forms of labor of the post-Fordist period are more difficult to define by all workers than the material forms of labor as labor. The second assumption of the study is on the relationship between labor perception and insecurity. The weak perception of musical labor causes insecurity and precarious conditions in musicians. The weak perception of musical labor and the immaterial nature of the product make it difficult for musicians to demand the reward of their labor financially and to seek rights. Another assumption is that musicians are in a situation of solidarity and organizational disintegration as a result of not seeing themselves as workers. This assumption has been both falsified and confirmed by findings from the field and ethnography. A worker identity of 65% has emerged from the field, but this identity has different characteristics from a strong proletarian identity. The musicians are organizationally dissolved, but not completely disorganized; there are solidarity societies, solidarity pages, groups and networks, they can be organized within themselves in case of need. As the reason for the resolution, although the ambiguity experienced in the worker's identity has an effect, reasons related to the precarious conditions such as a basic ambiguity and insecurity independent of the identity have emerged. These are the clues that strengthen the musicians' being precariat. The last assumption of the study is that musicians cannot be organized because they are precariat. This assumption is confirmed, musicians live and work in precarious conditions. The reasons for disorganization are mostly related to precarious conditions. In order to reflect on the assumptions of the study, post-Fordist forms of labor were examined specifically for musicians. With this examination, it has been revealed that musicians' perception of labor is weak and the reasons for this are related to immateriality and the structural problems of the sector. These phenomena were also examined throughout the study, as they may be related to precarious conditions, such as insecurity, uncertainty and loneliness, social perception of musicians, autonomy, and doing a favorite job. The study aims to deconstruct a precariatism specific to musicians. Because although it seems like a whole, musicianship includes both professional layers such as composition, teaching, craftsmanship and technician, as well as phenomena such as abstraction, stardom, informal work, variability in space and coworkers. In order to examine all these separately, stratified sample selection was preferred in the field. There is no data on the distribution of musicians in Turkey, and although there are musician ensembles around wedding and tourism-oriented or state orchestras in other cities of Turkey, Ankara, Izmir and Istanbul are considered the center of the music industry. For this reason, the field was held throughout Istanbul, but in accordance with the categories, it also includes musicians living in Istanbul and going to work in nearby cities. In addition to the field research, literature review and netnography study were carried out.