Banyo sistemleri tasarım başarımının artırılmasına yönelik sertifika tabanlı bütünleşik bir süreç yönetim modeli
A performance-based integrated system for bathroom design at building premises level
Yazar: SIRMA KONUK
Danışman: PROF. DR. ALAATTİN KANOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
BANYO SİSTEMLERİ TASARIM BAŞARIMININ ARTIRILMASINA YÖNELİK SERTİFİKA TABANLI BÜTÜNLEŞİK BİR SÜREÇ YÖNETİM MODELİ
ÖZET
21.yüzyılda hakim olan değişkenlik ve dinamiklik kavramları; tasarım dünyasının geneline etki ederek, mimari ve iç mimari tasarımlarda da varlığını göstermiştir. Bu kavramların bir sonucu olarak; iç mekanların yenilenmesi ile ilgili taleplerin artması ve yeni tasarımların oluşturulması bir akım haline gelmiştir. Yenileme, değiştirme kavramları ile birlikte; tasarımların verimliliğini (optimizasyon) artırmak için farklı arayışlara girilmiştir. Bunlardan biri olan tasarım yönetimi; tasarımın erken evrelerinde devreye girmesi gereken, hedeflenen zaman, kalite ve maliyette tasarımın tamamlanmasını sağlayan faaliyetlerdir. Tasarım yönetimi kavramı tüm bunlara ek olarak; bütünleştirme, planlama, koordinasyon, risklerin azaltılması ve yenilikçilik sağlanması konularını da kapsamaktadır. İç mekan tasarımlarında da sürecin verimli ilerleyebilmesi için yönetim aktiviteleri eş zamanlı olarak gerçekleştirilmelidir. 
Kullanıcıların hem fizyolojik, hem de psikolojik gereksinimlerini karşılaması gereken banyolar; ısı, sıcaklık, ses, koku, nem, buhar, su, elektrik ve doğalgaz gibi kontrol edilmesi gerekli etmenleri barındırmaları nedeniyle en çok yenilenen konut içi mekanlardandır. 
Banyolar; tasarımları, içerdikleri sağlık ekipmanları ve eylem alanları nedeniyle konut maliyetine yüksek oranda etki eden önemli birimlerdir. Her konutta zorunlu olarak bulunması gereken banyolar; temel ihtiyaçların önemli bir kısmının karşılandığı mahaller olarak tanımlanır. Tüm bu nedenlerden dolayı başarımın arttırılmasına yönelik titizlikle çalışılması gereken mekanlardır. 
Çalışma kapsamında banyo mekanları üzerine yapılan araştırmalar ve literatür taraması sonucunda problem, banyo sistemleri tasarım süreçlerinde başarımı ölçmeye yönelik bütünleşik modellerin eksikliği olarak tespit edilmiştir. Genel olarak tasarım başarımına yönelik çalışmaların literatürde yer aldığı tespit edilirken; banyo tasarımında başarımın değerlendirilmesine yönelik tüm tasarım sürecini kapsayan herhangi bir çalışmaya rastlanmamış olup; çoğunlukla kapsam olarak seçilen kısıtlı sayıda banyo ekipmanı dikkate alınarak oluşturulan olasılıklar ve banyo tasarım kombinasyonları üzerine kurulmuş modellere rastlanmıştır. Bu izlenimler ışığında yapılan çalışmanın banyo tasarımlarında sağlıklı bir başarım değerlendirmesi yapılabilmesi için hem sektörel faaliyetlerde hem de literatür açısından önemi oldukça büyüktür.
Belirtilen eksikliklerin tespiti üzerine, temel hedefi "teknik açıdan banyo iç mekan gereksinimleri, kullanıcı ihtiyaç ve talepleri ışığında belirlenen tüm tasarım parametreleri ve başarım tabanlı yapım esas alınarak banyo sistemleri tasarım başarımının artırılmasına yönelik bütünleşik bir süreç yönetim modelinin geliştirilmesi" şeklinde belirlenmiş olan bu tez çalışması; sürdürülebilirlik kavramını esas alarak başarım ölçümü yapmayı hedefleyen, Kanoğlu ve diğ. (2008) tarafından yürütülmekte olan "SIMURG: A Performance-Based and Sustainability-Oriented Integration Model Using Relational Database Architecture to Increase Global Competitiveness of Turkish Construction Industry in Industry 4.0 Era" başlıklı master projenin bir altprojesi niteliğindedir.
"SIMURG_COMMON_BLUE: A Performance-Based Integrated System for Bathroom Design at Building Premises Level/ Banyo Sistemleri Tasarım Başarımının Artırılmasına Yönelik Sertifika Tabanlı Bütünleşik Bir Süreç Yönetim Modeli"; 3 temel boyuttan "Ürün (Product Related/Built Environment) Boyutu" bağlamında, yapma çevreyi oluşturan düzeylerden "Yapı Mahalleri/Building Premises" düzeyi bağlamında değerlendirilmektedir. Bir diğer boyut ise odaklanılan kelimeler olup, çalışma içerisinde geçen anahtar kelimeler şu şekilde listelenmiştir: SIMURG, Sürdürülebilirlik (sustainability), Bütünleştirme (integration), Birlikte Çalışabilirlik (interoperability), Yenilikçilik (innovativeness), Rekabetçilik (competitiveness) ve Tasarımla Rekabet (competition by design), Şeffaflık (transparency), Tutarlılık (consistency), Hesap Verebilirlik (accountability), Meşruiyet (legitimacy), Banyo (bathroom), Banyo Tasarımı (bathroom design), Başarım Tabanlı Tasarım (Performance-Based Design), Başarım Tabanlı Yapım (Performance-Based Building), Başarım Tabanlı Yapım Süreci (Performance-Based Building Process), Başarım Tabanlı Değerlendirme ve Yapım (Performance-Based Assesment and Building).
Başarım Tabanlı Değerlendirme için mevcut üç boyutlu yapının dördüncü boyutu olarak düşünülebilecek olan Katmanlar (Layer) arasından "Standart" katman setinde yer alan Anahtar Başarım Göstergeleri (KPIs: Key Performance Indicators) bağlamında geliştirilen bir süreç yönetim modelidir.
Tez kapsamında banyo tasarımı başarım değerlendirmesi yapılabilmesi için banyoların sahip olması gereken minimum teknik boyutlara, mekan ihtiyaçlarına uyum sağlayabilecek form bilgisine, ergonomik vitrifiye boyutlarına ve daha birçok alt bileşene ihtiyaç duyulmakla birlikte; tasarımın estetik, kullanıcı ihtiyaçlarıyla uyumlu ve işlevsel olabilmesi için çeşitli parametreler yani KPI (Key Performance Indicator/Anahtar Başarım Göstergesi) setleri belirlenmiştir.
Yapılan literatür çalışmaları, sektörel incelemeler, belirlenen parametreler ve ağırlıkları ışığında; kavramsal boyuttaki esasları bu çalışma kapsamında ortaya konan SIMURG_COMMON_BLUE modelinin nesnel boyuttaki karşılığı olan yazılım modeli, diğer tüm altprojeler için olduğu gibi SIMURG Master Proje ana modelinin konusudur. Çalışmanın sentez aşamasında geliştirilmesi planlanan kavramsal model oluşturulacaktır. 
İnşaat sektöründe banyo sistemleri ekipmanları tasarımı yapan firmalar rekabet içerisinde olduğu için başarım değerlendirme konusu oldukça önemli bir husustur. Geliştirilen model sayesinde sektörde banyo tasarımı üzerine çalışan firmalar, başarım tabanlı değerlendirme sistemi aracılığıyla gerçekleştirdikleri her bir banyo tasarımı veya banyo ekipman tasarımı için yeterliliklerini, eksikliklerini, tasarım sürecinde oluşan problemleri ve problemlerin süreç boyunca hangi aşamalarda oluştuğunu tespit edebilecek; belirlenen sorunlarla ilgili gerekli önlemleri alarak bu konuda verimlilik (optimizasyon) sağlayabileceklerdir. 
Tez çalışması 5 ana bölümden oluşmakta olup; birinci bölümünde ele alınan problemin arka planı, konuyla ilgili mevcut çalışmalar, problem tanımı, çalışmanın kapsam ve sınırları açıklanmıştır. İkinci bölümde banyo kavramı tarihsel gelişim süreci ve banyo sistemlerine ilişkin teknik bilgilere yer verilmiş olup; üçüncü bölümde banyo tasarımını etkileyen faktörler ve banyo tasarımına ilişkin başarım parametreleri irdelenmiştir. Dördüncü kısımda ise; SIMURG Master Proje genel bilgilerinden, SIMURG_COMMON_BLUE özelinde kavramsal ve tez kapsamında olmamasına karşın master projeden alınan veritabanı modeli görselli anlatımla açıklanmıştır. Başarım tabanlı yapım ve değerlendirme kavramı ve bu kavram kapsamında yapılan çalışmalar incelenmiştir. Beşinci kısım olan son bölümde, çalışma sonucunda elde edilen çıkarımlar aktarılmıştır.

Abstract:
A PERFORMANCE-BASED INTEGRATED SYSTEM FOR BATHROOM DESIGN AT BUILDING PREMISES LEVEL
SUMMARY
In 21th century, differentiation and dynamism concepts, influence the design world in general and show some traces in architectural forms and interior design naturally. As a result of these concepts; the demand for renewal of interior spaces and the creation of new designs have become a trend. With the concepts of renewal and replacement, in order to increase the efficiency (optimization) of designs, different searches have been undertaken. One of them is design management, these are the activities that should be activated in the early stages of the design, which ensure the completion of the design at the targeted time, quality and cost. Furthermore; design management concept includes integration, planning, coordination, risk mitigation and more innovative approaches. In more depth lookage, management activities should be carried out simultaneously in order to proceed efficiently in interior design.
Baths that must meet both physiological and psychological needs of users; are the most renewed domestic spaces which contain the must be controlled various factors such as the heat, temperature, noise, odor, humidity, steam, water, electricity and natural gas.
Bathrooms are important units that have a high impact on housing cost owing to their design, health equipments and the spaces of actions. The bathrooms are a necessity for designing a house which is defined as the places where a significant part of the basic needs are met. In a nutshell, the aim is for a better optimization of interior spaces which can be also regarded as suitable interior comfort conditions. For all these reasons, these are places that need to be meticulously studied to increase performance.
As a result of researches and literature surveys related to bathroom spaces within the scope of the study, the problem is found to be the lack of integrated models for evaluating performance in bathroom system design processes. In general, it is determined that the various studies related to design performance take place in the literature, but no studies have been found covering the whole design process for evaluating the performance in bathroom design. Models based on the possibilities and bathroom design combinations, which are created by taking into account a limited number of bathroom equipment, mostly selected as scope. In the light of these impressions, the study is of great importance both in sectoral activities and in the literature in order to make a healthy performance evaluation in bathroom designs.
After the deficiencies are identified, the main objective of this thesis is to develop an integrated process management model to increase the design performance of the bathroom systems based on all design parameters and performance-based construction determined in light of the bathroom interior requirements, user needs and demands; aiming to measure performance based on the concept of sustainability, Kanoğlu et al. (2008) is a subproject of the master project titled "SIMURG: A Performance-Based and Sustainability-Oriented Integration Model Using Relational Database Architecture to Increase Global Competitiveness of Turkish Construction Industry in Industry 4.0 Era".
This study is "SIMURG_COMMON_BLUE: A Performance-Based Integrated System for Bathroom Design at Building Premises Level" which is a sub-project of master project entitled as "SIMURG: A Performance-Based and Sustainability-Oriented Integration Model Using Relational Database Architecture to Increase Global Competitiveness of Turkish Construction Industry in Industry 4.0 Era" by Kanoğlu and others (2008). 
SIMURG_COMMON_BLUE is based on three dimentional surfaces, building environment and product related database in the context of creating artifical environment, building premises. The latter dimension of the database which is focusing on key words can be listed as SIMURG, Sustainability, Integration, Interoperability, Innovativeness, Competitiveness and Competition by Design, Transparency, Consistency, Accountability, Legitimacy, Bathroom, Bathroom Design, Performance-Based Design, Performance-Based Building, Performance-Based Building Process, Performance-Based Assesment and Building. There is another dimension which can be called as standard layers' set is reforming process management model in the context of key performance indicator.
It is a process management model developed in the context of Key Performance Indicators (KPIs) in the "Standard" layer set among layers which can be considered as the fourth dimension of the current three-dimensional structure for Performance Based Evaluation.
In order to make a performance evaluation of the bathroom design, the minimum technical dimensions of the bathrooms, form information that can adapt to the space requirements, ergonomic vitrification dimensions and many other sub-components are needed; KPI (Key Performance Indicator) sets have been determined for the design to be aesthetical, user-friendly and functional.
Performance assessment is a very important issue since the companies that design bathroom equipment systems in the construction sector are in competition. With the help of the developed model, companies working on bathroom design in the sector will be able to determine their competencies, deficiencies, problems occurring in the design process and the stages during which the problems emerge while the design of each bathroom design or bathroom equipment they are performing through performance-based evaluation system; will be able to provide efficiency (optimization) by taking necessary measures related to the identified problems.
The thesis includes of 5 main chapters. In the first part of thesis, the importance of the research and the background of the subject are examined, the problem within the framework is indicated, the existing examples related to performance-based construction and performance-based evaluation in bathroom design in the literature are mentioned, aims of study and its research methodology are given. Additionally, it is explained why this study is needed and where the existing models are insufficient. 
In the second part; the historical development about concept of bathrooms, technical information about the bathroom systems, such as main areas of action for bathroom, bathroom equipment and measurement information, placement of bathroom equipment in space and performance indicators in bathroom design are given.  
In the third chapter; bathroom design parameters and factors affecting bathroom design, such as user, bathroom, action-related and bathroom equipment properties are examined.
In the fourth part, from the general information of the SIMURG Master Project, the database model taken from the master project is explained with a visual expression, although it is not covered by the conceptual and thesis in the case of SIMURG_COMMON_BLUE. The concept of performance based production and assessment and the studies carried out within the scope of this concept are examined.
In the last section, which is the fifth part, the results obtained from the study are presented.
As a conclusion, it should be evaluated as a meaningful and important improvement initiative thanks to measuring performance in bathroom spaces in terms of time, cost and quality, eliminating problems in the design process, creating controlled designs and all other advantages mentioned; because of the fact that this study will be developed with some researches in many aspects in the future.