Yönetici çalışan etkileşiminin çalışan performansına etkisi: Örgüt iklimi ve çalışan proaktif davranışının rolü
Effect of manager-employee interaction on employee performance: The role of organizational climate and employee proactive behavior
Yazar: NESLİHAN LATİFOĞLU
Danışman: PROF. DR. SALİH ZEKİ İMAMOĞLU
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Çalışan performansı = Employee performance

Özet:
Çalışan performansını neyin artırabileceği sorusunun cevabına yönelik arayışlar sürerken daha önce yapılan araştırmalar, yüksek çalışan performansının hem örgütler hem de çalışanlar için çok önemli sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Rekabet gücünün en önemli unsurlarından biri olan çalışan performansının artırılmasına duyulan ihtiyaç da güncelliğini korumaktadır. Mevcut araştırmalar Lider Üye Etkileşimi (LMX) ve çalışan performansı arasındaki ilişkiyi araştırmış fakat çalışan proaktif davranışının bu ilişkideki rolü daha önce incelenmemiştir. 
Bu çalışma; yönetici çalışan etkileşimi ve çalışan performansı arasındaki ilişkinin altında yatan mekanizmaları ve düzenleyici süreçleri araştırmayı amaçlamıştır. Sosyal Değişim Teorisi (Social Exchange Theory) ve Öz Kararlılık Teorisini (Self Determination Theory) göz önünde bulundurarak çalışan proaktif davranışının yönetici çalışan etkileşimi ile çalışan performansı arasındaki ilişkide aracı etkiye sahip olduğu savunulmaktadır. Ayrıca yenilikçi iklimin bu dolaylı etkiyi düzenleyeceği öngörülmektedir. Veriler, kolayda örnekleme metodu kullanılarak Gebze ve İstanbul'da bulunan çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşlarda çalışan 266 kişiden anket yoluyla toplanmıştır.
Araştırmanın hipotezleri yapısal eşitlik modeli ve PROCESS makrosu kullanılarak test edilmiştir. Bulgular, yönetici çalışan etkileşiminin çalışan performansıyla pozitif şekilde ilişkili olduğunu ve çalışan proaktif davranışının bu ilişkiye aracılık ettiğini göstermektedir. Ayrıca yenilikçi iklim de yönetici çalışan etkileşimi ve çalışan proaktif davranışı arasındaki pozitif ilişkiyi düzenlemektedir. Ulaşılan sonuçlar, yönetici çalışan etkileşiminin çalışan proaktif davranışı aracılığı ile çalışan performansını nasıl artırdığına ve yenilikçi iklimin yönetici çalışan etkileşimi ve çalışan proaktif davranışı arasındaki ilişkiyi ne zaman artırdığına dair daha derin bir anlayış sağlamaktadır. Bunlarla beraber bu çalışma, yönetici çalışan etkileşimi ile çalışan performansı arasındaki ilişkide çalışan proaktif davranışının aracı etkisini inceleyen ilk çalışma olduğu için bu bağlamda gerçekleştirilen mevcut araştırmaları genişletmiştir. Araştırmanın katkıları, teorik ve pratik çıkarımları ile sınırlılıkları tartışılarak gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
While the search for answers to the question of what can increase employee performance continues, previous research shows that high employee performance has very important consequences for both organisations and employees. The need for increasing employee performance, which is one of the most important elements of competitiveness, remains current. Existing research has investigated the relationship between leader member interaction (LMX) and employee performance, but the role of employee proactive behaviour in this relationship has not been examined before. 
This study aims to investigate the mechanisms and regulatory processes underlying the relationship between manager-employee interaction and employee performance. Considering social exchange theory and self-determination theory, it is argued that employee proactive behaviour has a mediating effect on the relationship between manager-employee interaction and employee performance. It is also predicted that innovative climate will regulate this indirect effect. Data were collected from 266 employees working in organisations operating in various sectors in Gebze ve Istanbul by using convenience sampling method.
The hypotheses of the research were tested using the structural equation model ve the PROCESS macro. The results show that manager-employee interaction is positively related to employee performance and that employee proactive behavior mediates this relationship. In addition, the innovative climate regulates the positive relationship between manager-employee interaction and employee proactive behavior. The obtained results give a deeper understveing of how manager-employee interaction increases employee performance through employee proactive behavior and when innovative climate increases the relationship between manager employee interaction and employee proactive behavior. Furthermore, this study expves the existing research in this context as it is the first study to examine the mediating effect of employee proactive behavior on the relationship between manager employee interaction and employee performance. The contributions, theoretical ve practical implications and limitations of the research were discussed and directions for future research were proposed.