10-25 yaş arası Sivas ili sporcularının antropometrik ve motorik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of anthropometric and motoric characteristics of athletes in Sivas province between the ages of 10-25
Yazar: SERCAN ACAR
Danışman: PROF. DR. BAŞAK KOCA ÖZER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Fizik Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Spor = Sports
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Antropometrik parametreler = Antropometric parameters ; Motorik özellikler = Motoric features ; Sivas = Sivas ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Fiziki yapıyı etkileyen faktörler arasında beslenme, hormonal etki, genetik,
sosyodemografik yapı ve spor aktiviteleri yer almaktadır. Özelikle spor ve fiziksel
aktivite, cinsiyet ve yaş gözetmeksizin tüm bireylerin vücut kompozisyonunu etkileyen
bir faaliyettir. Son yüzyılda özellikle ülkemizde, spora verilen değerin artması bireylerin
erken yaşta farklı branşlarda sportif aktivitelerde bulunmasına neden olmuştur. Bu
çalışmada sporcuların fiziki ve motor özellikleri incelenerek birbirleriyle olan ilişkilerini
tespit etmek amaçlanmıştır.

Araştırma Sivas ilinde yaşayan 10-25 yaş arası 86 (erkek) elit serbest stil güreşçi,
38 (16 erkek-22 kız) elit hentbolcu, 26 (15 erkek-11 kız) elit atlet, 18 (8 erkek-10 kız) elit
voleybolcu, 43 (23 erkek-20 kız) elit tekvandocu, 161 (erkek) elit futbolcu ve 30 (20
erkek-10 kız) elit basketbolcu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Her bir sporcu yaş ve
cinsiyete göre kategorilere ayrılıp değerlendirilmiş ve sporculardan sosyodemografik ve
beslenmelerine yönelik bilgiler bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Daha sonra
sporculardan antropometrik ölçümler (boy, ağırlık, uzunluk ölçüleri, genişlik ölçüleri,
deri kıvrımı kalınlıkları ve çevre ölçüleri) alınmış ve sporcuların vücut kompozisyonu
tespit edilerek, somatotipleri oluşturulmuştur. Buna ek olarak, sporculara
motor/performans testleri yapılmış ve değişkenler arasındaki ilişki belirlenmiştir.

Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, tüm branşlardaki sporcular için kahvaltı
ve akşam yemeği öğününün önemli olduğu fakat referans değerlere göre yeterli enerji ve
makro besinleri almadığı tespit edilmiştir. Tüm branşlardaki sporcularda sigara ve alkol
kullanımı tespit edilmemiştir. Antropometrik değerlerin tüm branşlarda yaş ile birlikte
arttığı, cinsiyetler arasında ve yaş kategorileri arasında yağ yüzdeleri ve kas yüzdeleri
arasında anlamlı farkların olduğu belirlenmiştir. Cinsiyetler arasında tüm branşlarda
371
kızlar daha yüksek deri kıvrımı kalınlıklarına ve yağ yüzdelerine sahiptir. Atletizm ve
basketbol branşlarındaki sporcuların altbacak uzunlukları, diğer branşlardaki sporcularla
karşılaştırıldığında daha yüksek bulunmuştur. Kas yoğunluğu ve yağ yoğunluğu en fazla
olan spor branşları güreş, voleybol ve basketbol iken en az olan atletizmdir. Tüm
branşlarda somatotip bileşenlerinin literatürdeki çalışmalarla benzerlik gösterdiği ortaya
çıkmıştır. Motor/performans ölçümlerinde kuvvet ve dayanıklılığı ölçen testlerde
güreşçilerin, sürati ölçen testlerde atletlerin ve futbolcuların ön plana çıktığı
gözlemlenmiştir. Tüm branşlarda genel olarak ağırlık, boy, altbacak uzunluğu ve kulaç
genişliği ile sağlık topu fırlatma, sağ ve sol el pençe kuvveti ve durarak uzun atlama
arasında güçlü pozitif bir ilişki var iken flamingo denge testi ve disklere vurma ile negatif
bir ilişki tespit edilmiştir. Özellikle güreş, atletizm, tekvando ve basketbol branşında
erken yaşta spora başlayan bireylerin performans açısından daha iyi sonuçlar elde ettiği
gözlemlenmiştir.

Abstract:
Among the factors that affecting physical structure include nutrition, hormonal
effect, genetics, socio-demographic structure and sports activities. Sports and physical
activity is an activity that affects the body composition of all individuals regardless of
gender and age. In the last century, especially in our country, the increase in the value
given to sports caused individuals to engage in sports activities in different branches at
an early age. In this study, the physical and motor characteristics of the athletes were
determined and detected of their relationship with each other was aimed.

This study was realized on 86 (male) elite freestyle wrestlers, 38 (16 boys-22 girls)
elite handball players, 26 (15 boys-11 girls) elite athletes, 18 (8 boys-10 girls) elite
volleyball players, 43 (23 boys-20 girls) elite teakwondo players, 161 (boys) elite football
players and 30 (20 boys-10 girls) elite basketball players that aged of 10-25 years living
in Sivas province. Each athlete was categorized and evaluated according to age and
gender, and sociodemographic and nutritional information was collected from the athletes
through a questionnaire. Then, anthropometric measurements (body height and weight,
length, width, skinfold thickness and circumference measurements) were taken from the
athletes. The body composition of the athletes were determined and somatotypes were
formed. In addition, motor / performance tests were performed on athletes and the
relationship between the variables was determined.

According to the results of the study, it is found that breakfast and dinner meals
are important for athletes in all sport branches but they were not get enough energy and
macro nutrients according to reference values. Cigarette and alcohol use was not detected
in athletes in all sport branches. It was determined that anthropometric values increased
with age in all branches and there were significant differences between fat percentages
and muscle percentages between sexes and age categories. In all sport branches, between
genders, girls have higher skinfold thicknesses and fat percentages. It was found that the
lower leg lengths of athletes of the athletics and basketball branches were higher than the
athletes in the other branches. The sports branches with the highest muscle density and
fat density are wrestling, volleyball and basketball while athletics is the least. In all sport
branches, it was found that somatotype components were similar to the studies in the
literature. In performance measurements, wrestlers in strength and endurance tests;
athletes and football players in speed were found to be in the foreground. In all sports
branches, there was a strong positive correlation between weight, height, lower leg length
and arm span with throwing medicine ball, right and left hand paw force and standing
long jump, while a negative correlation was found with flamingo balance test and tapping
the discs. It has been observed that individuals who start early ages sports especially in
wrestling, athletics, taekwondo and basketball branches get better results in terms of
performance.