Yabancılara Türkçe öğretiminde dil bilgisi yapılarının okuma metinlerinde işlevsel kullanımı
Functional use of grammar structures in reading texts in teaching Turkish to foreigners
Yazar: CEYLAN MERİÇ
Danışman: PROF. DR. GIYASETTİN AYTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yabancılara Türkçe öğretimi dil bilgisi kullanımı temel dört becerinin (dinleme, okuma, yazma, konuşma) gelişmesi ve öğrenilmesine rehberlik etmektedir. Bu sebeple dil bilgisi önemli bir bilimdir. Yapılandırmacı yaklaşıma göre dilbilgisi eğitimi bir amaç değil araçtır. Asıl hedef dil öğretimi aracılığıyla dili öğretmektir. Dil bilgisi öğretimi gerek salt gerekse metinler aracılığıyla dil öğretimini desteklemektedir. Dil öğretiminde ezberci yöntemlerden kaçınılmalıdır. Metinlerin kullanımı bu yüzden oldukça önemlidir. Kullanılan metinlerin dilin bütün işlevlerini de içermesi gerekmektedir. Bazı dil bilgisi yapılarının birden fazla işlevi olabilmektedir. Bu işlevler metinler aracılığıyla sezdirilmelidir. Dil çok anlamlı bir yapıya sahiptir. Bir kelime ya da bir ifade birden fazla anlama gelebilmektedir. Dil öğretiminde buna çok dikkat edilmelidir. Öğreticilerin üzerine bu bağlamda çok fazla iş düşmektedir. Karşıdaki öğreniciler daha öncesinde hiç bilmedikleri bir dile maruz kalmakta ve bu dili bütün fonksiyon ve işlevleriyle öğrenmek durumundadırlar. Dilin belirli işlevlerini öğretmemek öğrenici için büyük eksiklik oluşturmaktadır. Günlük ve akademik hayatında bilgi ve deneyimden eksik kalmaktadır. Dilin sahip olduğu işlevleri öğrenici metinler üzerinden öğrenebilmektedir. Bu bağlamda ders materyali olarak kullanılan kitaplardaki metinler dil bilgisi işlevlerini öğreniciye ulaştırmaktadır. Bu açıdan ders kitaplarındaki okuma metinlerinin dili doğru ve bütün olarak vermesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı yabacılara Türkçe öğretimi için kullanılan kitaplardan Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler için Ders Kitabı ve Yeni Hitit Yabancılar için Türkçe Ders Kitabının (B1-B2) seviyelerindeki okuma metinlerinin Diller için Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi kapsamında dil bilgisi konularının işlevlerinin okuma metinlerinde nasıl ele alındığını incelemektir.  Bu inceleme sonucunda Türkçe dil bilgisi işlevlerine metinlerde yer verilmesi daha hızlı ve etkili bir öğrenmeyi gerçekleştirdiği saptanmıştır. Bu alanda hazırlanmış olan ders kitaplarındaki metinlerin daha dikkatli bir açıdan hazırlanması gerekmektedir. Nitel veri toplama tekniklerinden biri olan doküman analizi bu araştırmada tercih edilen yöntem olmuştur. Doküman araştırmasının temel hedefi araştırılan duruma ilişkin bilgileri içeren yazılı envanterleri analiz etmektir (Yıldırım ve Şimşek, 2008). Çalışma beş bölümden meydana gelmektedir. Bölüm bir, tezin problem durumu, amaç, önem, varsayımlar, sınırlılıklar ve tanımlardan içermektedir.  Bölüm iki, kavramsal çerçevedir. Bölüm üç yöntem, bölüm dörtte ise sonuç ve yorumlara yer verilmiştir. Son bölümde tartışma, sonuç ve önerilerden oluşmaktadır.

Abstract:
Teaching Turkish to foreigners guides the development and learning of four basic skills (listening, reading, writing, speaking) using grammar. For this reason, grammar is an important science. According to the constructivist approach, grammar education is a tool, not a goal. The main goal is to teach the language through language teaching. Grammar teaching supports language teaching both purely and through texts. Memorization methods should be avoided in language teaching. That's why the use of texts is very important. The texts used must include all functions of the language. Some grammatical structures may have more than one function. These functions should be implied through texts. Language has a polysemous structure. A word or an expression can have more than one meaning. Great attention should be paid to this in language teaching. In this context, teachers have a lot of work to do. The other learners are exposed to a language they have never known before and have to learn this language with all its functions and functions. Not teaching certain functions of the language creates a great deficiency for the learner. He lacks knowledge and experience in his daily and academic life. The learner can learn the functions of the language through texts. In this context, the texts in the books used as course materials convey grammatical functions to the learner. In this respect, the reading texts in the textbooks must convey the language correctly and in its entirety. The aim of this study is to examine how the functions of grammar topics are handled in the reading texts of the (B1-B2) levels of the Yeni Istanbul Textbook for International Students and the Yeni Hitit Turkish Coursebook for Foreigners, which are the books used to teach Turkish to foreigners, within the scope of the Common European Recommendations Framework for Languages. As a result of this analysis, it was determined that including Turkish grammar functions in texts enabled faster and more effective learning. The texts in the textbooks prepared in this field need to be prepared more carefully. Document analysis, one of the qualitative data collection techniques, was the preferred method in this research. The main goal of document research is to analyze written inventories containing information about the situation under investigation (Yıldırım and Şimşek, 2008). The study consists of five chapters. Chapter one includes the problem statement of the thesis, purpose, importance, assumptions, limitations and definitions. Chapter two is the conceptual framework. Chapter three covers the method, and chapter four covers the results and comments. The last section consists of discussion, conclusions and recommendations.