Kardiyak cerrahi yoğun bakım ünitesinde çocuğu olan annelerde anksiyete, depresyon, algılanan sosyal destek ve yaşam doyumu
Anxiety, depression, perceived social support and life satisfaction mother who have children in cardiac surgery intensive care unit
Yazar: FATMA BOZDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZNUR BAŞDAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Depresyon = Depression ; Sosyal destek = Social support ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri-pediyatrik = Intensive care units-pediatric ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocuklarda görülen kronik hastalıkların önemli bir kısmını konjenital kalp hastalıkları (KKH) oluşturmaktadır. Çocuklarda KKH görülme sıklığı %0.4-0.8 arasındadır ve bu oran prematüre bebeklerde artış göstermektedir. Tanısal ve cerrahi tekniklerdeki ilerlemeler, son yirmi yılda KKH olan küçük çocukların sağkalım oranlarında ve yaşam kalitesinde çarpıcı bir şekilde artış ile sonuçlanmıştır. Bununla birlikte hasta çocuk ve ailesi kronik hastalığın getirdiği psikososyal etkilere daha uzun süre maruz kalmaktadır. Bu araştırma; kardiyak cerrahi yoğun bakım ünitesinde çocuğu olan annelerde anksiyete, depresyon, algılanan sosyal destek ve yaşam doyumu düzeylerini belirlemek amacıyla planlanmıştır.
Araştırma, çalışmaya katılmak isteyen kardiyak cerrahi yoğun bakım ünitesinde çocuğu olan 211 anne ile  yapılmıştır. Araştırma için, etik kurul, kurum izni ve annelerin onamı alınmıştır. Veriler "Tanıtıcı Özellikler Anket Formu", "Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ)", "Aileden ve Arkadaştan Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (AASDÖ/ARASDÖ)" ve "Yaşam Doyum Ölçeği (YDÖ)" aracılığı ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, İndependent t, Mann-Whitney U, ANOVA, Kruskal-Wallis, Paired Samples t , Wilcoxon Signed Rank, Bonferroni testleri ve  Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.   
Eşi ilkokul mezunu olan annelerde HAD-A ölçeği puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çocuğu daha önce ameliyat geçiren annelerin HAD-D ölçeği puan ortalamalarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Kendisi ve eşi üniversite mezunu olan ve çekirdek ailede yaşayan annelerin AASDÖ puan ortalamalarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Üniversite mezunu, çalışan ve eşi memur olan annelerin ARASDÖ puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çocuğu daha önceden ameliyat geçirmeyen annelerin AASDÖ puan ortalamalarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Lise mezunu, eşi üniversite mezunu ve memur olan annelerin YDÖ puan ortalamalarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.  Çocuğu daha önceden ameliyat geçirmeyen annelerin YDÖ puan ortalamalarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. HAD-A ile HAD-D ölçek puanları arasında pozitif yönde, HAD-A ölçek puanları ile YDÖ puanları arasında negatif yönde, HAD-D ile YDÖ puanları arasında negatif yönde korelasyon saptanmıştır. YDÖ puanları ile AASDÖ ve ARASDÖ puanları arasında pozitif yönde ve AASDÖ ile ARASDÖ puanları arasında pozitif yönde korelasyon olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda; KCYBÜ'sinde çocuğu olan annelerin yaşadıkları anksiyete ve depresyon düzeyini azaltmak için profesyonel eğitimler verilmesi, sosyal destek kaynaklarını etkin şekilde kullanmaları ve yaşam doyumlarının artırılması için rehberlik edilmesi önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Pediatrik kardiyak cerrahi, anne, yaşam doyumu, anksiyete, depresyon, sosyal destek.

Abstract:
An important part of the chronic diseases seen in children is congenital heart diseases (CHD). The incidence of CHD in children is in the range of 0.4-0.8% and this rate increases in premature babies. Progress in diagnostic and surgical techniques has resulted in a striking increase in survival rates and quality of life for young children with CHD in the past two decades. However, the affected child and family are exposed to the psychosocial effects of chronic illness for a longer time.This research; in mothers who have children in cardiac surgery intensive care unit  planned to determine depression, perceived social support and life satisfaction levels.
The study was conducted with 211 mothers in a cardiac surgical intensive care unit who wanted to participate in the study. For the research, ethics committee, institutional permission and maternal approval were taken. Data were collected via "Introductory Characteristics Survey Form", "Hospital Anxiety and Depression Scale" (HADS), " Perceived Social Support Scale from Family and Friend (PSSSF/PSSSF)" and "Life Satisfaction Scale (LFÖ)". In evaluating the data; descriptive statistics, Independent t, Mann-Whitney U, ANOVA, Kruskal-Wallis, Paired Samples t, Wilcoxon Signed Rank, Bonferroni tests and Pearson correlation analysis.
It was determined that the average scores of HAD-A scale were higher in mothers whose spouse was a primary school graduate. Mothers of children who have previously undergone surgery HAD-D scale scores were found to be higher. It has been determined that the mothers whose themselves and husbands are university graduates and who live in core families have a higher Perceived Social Support Scale from Family point average. Mothers who are university graduates, husbands are working and civil servants are determined to have higher average scores of Perceived Social Support Scale from Friend. Mothers of children who do not have previously undergone surgery Perceived Social Support Scale from Family scores were found to be higher. Themselves higher school graduates,  husbands university graduates and civil servant mothers were found to have higher mean scores of LFÖ. Mothers of children who do not have previously undergone surgery LFÖ scores were found to be higher. There was a positive direction between HAD-A and HAD-D scale scores, Negative direction between HAD-A scale scores and LFÖ scores, negative direction correlation between HAD-D and LFÖ scores. There was a Positive direction  between LFÖ scores and Perceived Social Support Scale from Family and Perceived Social Support Scale from Friend and  scores positive direction correlation between Perceived Social Support Scale from Family and Perceived Social Support Scale from Friend scores. In line with these results; providing professional trainings to reduce the anxiety and depression level of mothers who have children in CSİCU, use social support resources effectively and it can be suggested that guidance is given to increase life satisfaction.

Key Words: Pediatric Cardiac Surgery, mother, life satisfaction, anxiety, depression, social support.