Okul temelli bilinçli farkındalık programının 48-72 aylık çocukların okul olgunluğuna etkisi
Impact of school-based mindfulness program on school readiness of children aged 48-72 months
Yazar: MİHRİBAN ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. ADALET KANDIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik yetkinlik = Academic self-efficacy ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children

Özet:
Bu araştırma, "Okul Temelli Bilinçli Farkındalık Programının 48-72 Aylık Çocukların Okul
Olgunluğuna Etkisi"ni incelemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmada; nicel
ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanılarak karma yöntem desenlerinden gömülü
karma desende tasarlanmıştır. Öntest-sontest-izleme testi kontrol gruplu yarı deneysel
desene ek olarak gözlem ve görüşmeler de araştırmada yer almıştır. Araştırmada veri
toplama aracı olarak, "Kişisel Bilgi Formu", "Okul Olgunluğu Değerlendirme Aracı Çocuk
Formu", "Okul Olgunluğu Değerlendirme Aracı Ebeveyn Formu", "Okul Temelli Bilinçli
Farkındalık Programı Öğretmen Görüşme Formu", "Okul Temelli Bilinçli Farkındalık
Programı Ebeveyn Görüşme Formu" ve "Araştırmacı Günlüğü" kullanılmıştır. Araştırmanın
deneysel desenin yürütülmesindeki çocuk çalışma grubunu; Gaziantep ili merkezindeki
Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı bir anaokuluna devam eden 48-72 ay arası çocuklardan
deney1 grubunda 23 çocuk, deney2 grubunda 26 çocuk ve kontrol grubunda 22 çocuk olmak
üzere toplamda 71 çocuk oluşturmuştur. Ebeveyn çalışma grubunu ise deney grubundaki
çocukların ebeveynlerinden 22 ebeveyn ve kontrol grubundan 19 ebeveyn olmak üzere
toplamda 41 ebeveyn oluşturmuştur. Deney1 grubuna araştırmacı tarafından, deney2
grubunda ise sınıf öğretmeni tarafından sekiz hafta boyunca haftada üç gün "Okul Temelli
Bilinçli Farkındalık Programı" uygulanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubu
ise, deney2 grubunda uygulama yapan sınıf öğretmeni ve deney grubundaki çocukların
ebeveynlerinden oluşmuştur. Araştırmanın çocuk boyutundaki nicel verileri SPSS.25 paket
programı aracılığıyla parametrik testlerden karışık ölçümler 3x3 ANOVA; ebeveyn
boyutundaki verileri 2x2 ANCOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri
ise betimsel analizi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, "Okul Temelli
Bilinçli Farkındalık Programı"nın deney1 ve deney2 grubuna uygulanmasından hemen sonra yapılan deney1, deney2 ve kontrol grubu okul olgunluğu değerlendirme aracının hem
çocuk formu hem de ebeveyn formunda deney grubunun lehine anlamlı farklılık olduğu
saptanmıştır (p<=0,05). Deney1 ve deney2 grubu çocuklarının okul olgunluğu
değerlendirme aracı çocuk formunda, sontest puanları arasında anlamlı farklılık olmadığı
görülmüştür (p<0,05). "Okul Temelli Bilinçli Farkındalık Programı"nın uygulama sürecinin
dört hafta sonunda izleme ölçümlerinde de deney grubunun lehine anlamlı farklılık
oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0,05). Tüm bu bulgulardan yola çıkarak, "Okul
Temelli Bilinçli Farkındalık Programı"nın çocukların okul olgunluğunda etkili olduğu ve
programın zamana dayalı ölçümlerinde dört haftalık zaman diliminde de etkisinin devam
ettiği söylenebilir. Deney2 grubunda uygulama yapan sınıf öğretmeni ve deney grubu
çocuklarının ebeveynleri ile yapılan görüşmelerde, "Okul Temelli Bilinçli Farkındalık
Programı"nın çocukların okul olgunluğunu desteklediği ve bütüncül gelişimine katkı
sunduğu ifade ettikleri belirlenmiştir.

Abstract:
This research was designed and conducted to investigate the impact of the "School-Based
Mindfulness Program on School Readiness of Children Aged 48-72 Months." The study
employed an embedded mixed-methods design, integrating both quantitative and qualitative
research methods. In addition to a pretest-posttest-follow-up test control group quasiexperimental
design, observations and interviews were also conducted. The data collection
instruments included a "Personal Information Form," "School Readiness Assessment Tool
Child Form," "School Readiness Assessment Tool Parent Form," "School-Based
Mindfulness Program Teacher Interview Form," "School-Based Mindfulness Program
Parent Interview Form," and "Researcher Diary." The study involved a total of 71 children:
23 in experimental group 1, 26 in experimental group 2, and 22 in the control group, all
attending a kindergarten under the authority of the Ministry of National Education in
Gaziantep, Turkey. The parent group consisted of 41 parents: 22 from the experimental
groups and 19 from the control group. The "School-Based Mindfulness Program" was
implemented for eight weeks, three days a week, by the researcher for experimental group 1
and by the classroom teacher for experimental group 2. Quantitative data from the children
were analyzed using parametric tests (mixed measures 3x3 ANOVA), and data from parents
were analyzed using 2x2 ANCOVA. Qualitative data were analyzed descriptively. The
results indicated significant improvements favoring the experimental groups immediately
after the implementation of the "School-Based Mindfulness Program" in both child and
parent forms of the school readiness assessment tool (p <= 0.05). There were no significant
differences in posttest scores between experimental groups 1 and 2 in the child form of the
assessment tool (p < 0.05). Significant positive effects of the program were also observed in follow-up measurements four weeks after the implementation (p < 0.05). Based on these
findings, it can be concluded that the "School-Based Mindfulness Program" is effective in
enhancing children's school readiness, and its effects persist over time. Interviews with the
classroom teacher of experimental group 2 and parents of children in the experimental group
indicated that the program supports children's school readiness and contributes to their
holistic development.