Mimari tasarım yarışmalarında değerlendirme sürecine yönelik bulanık AHS tabanlı bir yöntem
A fuzzy AHS based method for the evaluation process in architectural design competitions
Yazar: MERYEM SEVDE DOĞRUER
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN PALABIYIK
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Mimari tasarım = Architectural design ; Mimari yarışmalar = Architectural competitions ; Yarışmalar = Competitions

Özet:
Mimarlık disiplininde önemli bir yere sahip olan mimari tasarım yarışmaları; mimarın, 
değerlendiricilerin ve belli amaçlarla ortaya koyulan projelerin bütününden oluşan bir 
araçtır. Bu araç cesur ve yenilikçi ortamlar oluşturarak hem mimarın gelişimine hem de 
mimarlık ortamına katkı sağlamaktadır. Buna karşın yarışmalarda karşılaşılan bazı 
problemler yarışmalara bakış açısını olumsuz etkileyerek yarışmalara karşı olan güveni 
azaltmaktadır. Bu kapsamda değerlendirme problemi bu olumsuz bakış açısının 
oluşmasındaki en önemli etmenlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Genel olarak 
yarışmalardaki değerlendirmelerin tarafsız bir süreç olarak işlenmesi beklenmektedir. Fakat
bu süreç içerisinde kullanılabilecek sistematik değerlendirme yöntemlerinin azlığı ve bu 
yöntemlerin süreç içerisinde kullanılamayacağına dair baskın olan görüş, yarışmalarda
büyük ölçüde sübjektif görüşlerle değerlendirmelerin yapılarak ödüllere karar verilmesine 
neden olmaktadır. Sunulan bu çalışmada, yarışmalarda karşılaşılan değerlendirme 
problemlerine odaklanılarak, bu doğrultuda mimari tasarım yarışmalarında uygulanabilecek 
sistematik bir değerlendirme yönteminin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bu yöntem ile
mimari tasarım yarışmalarındaki değerlendirme sürecinin daha objektif ve bilinçli bir şekilde 
işleyebileceği öngörülmektedir. Yöntemde, projelerin ikili karşılaştırılmalarına olanak veren 
Bulanık AHS tabanlı DDSS yazılımından faydalanılmıştır. 
Yöntem üniversite ve kamu işbirliği kapsamında yürütülen bir yarışma üzerinden test 
edilmiştir. İki aşamalı olarak organize edilen yarışmanın; birinci aşamasında yöntem eğitim 
süreci paralelinde ele alınırken; ikinci aşamasında alanında uzman bağımsız bir jüri 
yönetiminde değerlendirme sürecine entegre edilmiştir. Bu süreç sonunda çalışma 
kapsamında geliştirilen değerlendirme yönteminin, mimari tasarım yarışmalarındaki karar 
adımlarında uygulanması ile ilgili belirgin bir potansiyele sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Architectural design competitions, which have an important place in the discipline of 
architecture; It is a tool that consists of the architect, the evaluators and the projects put 
forward for certain purposes. This tool contributes to both the development of the architect 
and the architectural environment by creating bold and innovative environments. On the 
other hand, some problems encountered in the competitions affect the perspective of the 
competitions negatively and reduce the confidence in the competitions. In this context, the 
problem of evaluation emerges as one of the most important factors in the formation of this 
negative point of view. In general, evaluations in competitions are expected to be treated as 
an impartial process. However, the scarcity of systematic evaluation methods that can be 
used in this process and the dominant opinion that these methods cannot be used in the 
process cause the awards to be decided by making evaluations with mostly subjective 
opinions in competitions. In this study, it is aimed to develop a systematic evaluation method 
that can be applied in architectural design competitions by focusing on the evaluation 
problems encountered in the competitions. With this method, it is foreseen that the 
evaluation process in architectural design competitions can work more objectively and 
consciously. In the method, Fuzzy AHS based DDSS software was used, which allows 
pairwise comparison of projects.
The method was tested on a competition conducted within the scope of university and public 
cooperation. The competition, which is organized in two stages; In the first stage, while the 
method was handled in parallel with the education process; In the second stage, it was 
integrated into the evaluation process under the management of an independent jury, who 
are experts in their fields. At the end of this process, it has been determined that the 
evaluation method developed within the scope of the study has a significant potential to be 
applied in decision steps in architectural design competitions.