Yönetici hemşirelerin liderlik tarzları ile astların yönetici hemşirelerinin liderlik tarzlarını algılamalarının araştırılması
Nursing management leadership styles and the perception of their staff nurses regarding the leadership style
Yazar: NİLGÜN GÖKTEPE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Yönetici hemşirelerin liderlik tarzları ile astların yöneticilerinin liderlik tarzlarını algılamasının araştırılması amacıyla bu çalışma, tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlanmıştır. Araştırma evrenini, İstanbul ilindeki bir özel hastanenin yataklı birimleri ve bir başhemşireye bağlı olarak çalışan diğer özel birimleri oluşturmakta olup, 16 başhemşire ve bunlara bağlı çalışan 190 hemşirenin tamamı araştırma kapsamına alınmış ve herhangi bir örneklem seçim yöntemine gidilmemiştir. Bu araştırmada, araştırmacı tararından literatür desteği ile yöneticiler ve astlar için geliştirilen iki ayrı veri toplama aracı kullanılmıştır. Her iki veri toplama aracının liderlik tarzlarım belirlemeye yönelik sorulan aynı olup, sadece ifadelerde değişiklikler yapılmıştır. Geliştirilen veri toplama araçlarının dil geçerliliği için, dört uzman görüşü alındıktan sonra bir birimde bir yönetici ve 20 çalışan hemşire üzerinde pilot çalışma yapılmıştır. Pilot çalışma sonrasında, formlarda gerekli görülen değişiklikler yapılarak anket formlarına son şekilleri verilmiştir. Anket formları tüm birimlere kapalı zarf yöntemiyle dağıtılmış ve aynı yöntemle toplanmıştır. Anket uygulanan birimlerden birinde,katılım çok düşük olduğu için bu birim araştırma kapsamından çıkarılmış, araştırma verileri 15 yönetici hemşire ve 165 astın verdiği yanıtlar üzerinden değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, liderlik tarzını belirlemeye yönelik soruların her birinin hangi liderlik tarzım ölçmeye yönelik olduğu konusunda dört uzman görüşü alınmış, bu görüşler ve literatür desteği ile sınıflamaya karar verilmiştir. Anket formlarının kapsam geçerliliği için her iki anketin liderlik tarzına ait sorulan için item analizi yapılmış, aynca Cronbach's Alpha değerlerine bakılmış ve yöneticilere uygulana anket için Cronbach's Alpha=0,8214, astlara uygulana anket için ise Cronbach's Alpha = 0,9521 bulunmuştur. Araştırma sonucunda aşağıdaki bulgular elde edilmiştir:. Yönetici hemşirelerin büyük bir çoğunluğunun, eğitim durumlarının düşük (sağlık meslek lisesi ve ön lisans mezunu ), yaşlannın genç, mesleki deneyim sürelerinin ve kurumda çalışma sürelerinin fazla olduğu,. Yönetici hemşirelerin yönetimle ilgili kurs ve seminere katılım oranlannın fazla ancak, yönetimle ilgili hizmetiçi eğitim alma durumlannın ise az olduğu,. Yönetici hemşirelerin grubuna liderlik yaparken sıkıntı yaşadığı en önemli konuların, çalışanlan motive etmek ve emir vermek olduğu, 72. Yönetici hemşirelerin liderlik tarzlarını ölçmeye yönelik sorulardan en fazla puanı işe yönelik liderlik sorularına verdikleri,. Astlara ait sosyo-demografik özelliklere bakıldığında; astların büyük çoğunluğunun eğitim düzeyinin düşük olduğu, mesleki deneyimlerinin az olduğu, kurumda çalışma sürelerinin ve yönetici hemşiresiyle birlikte çalışma sürelerinin az olduğu,. Astların çalışmak istediği yöneticide bulunmasını istediği en önemli özelliklerin, çalışana değer verme ve yönetim bilgi - becerisine sahip olma özelliklerinin olduğu,. Astların büyük bir bölümünün yönetici hemşiresiyle çalışmayı istediği, astlar arasından az da olsa yöneticisiyle çalışmayı istemediği için kurumdan ayrılmayı düşünenlerin olduğu,. Astların, yöneticilerinin liderlik tarzlarına ait sorulardan en yüksek puanlan işe yönelik liderlik tarzına ait sorulara verdikleri,. Yönetici ve astların liderlik özelliklerine verdikleri yanıtların karşılaştırılmasında, olumlu tutum, esneklik, uyumluluk, ekip çalışmasına yatkınlık, grubu ikna etme becerisi, dürüstlük ve ikna becerisi konularında istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların bulunduğu,. Yönetici hemşirelerin liderlik tarzları ile astların yönetici hemşirelerin liderlik tarzlarım algılamalarına yönelik yanıtların karşılaştırılması sonucunda, çalışana yönelik ve genel liderlik özellikleri/becerileri konularında istatistiksel olarak çok ileri düzeyde anlamlı farklılıklar bulunduğu (p<0,001), işe yönelik liderlik tarzında ise anlamlı bir fark bulunmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Sonuç olarak araştırmanın yapıldığı özel hastanede görevli yönetici hemşirelerin işe yönelik liderlik tarzını sergileyen ve klasik yönetim anlayışına sahip yöneticiler oldukları, çalışana yönelik olmadıkları ve astların da yöneticilerinin liderliğini bu şekilde algıladıkları söylenebilir. 73

Abstract:
This study which is made for the purpose of researching the way of leadership for the executive nurses and the way of leadership of their inferior executives is planned to be as descriptive and sectional. Theuniverse of study comprises inpatient units of a private hospital and other specific units working as attached to the senior nurse, and 16 senior nurses and 190 regular nurses working as attached to them are included in the scope of study and no sampling selection method was referred. In this study, with the literature support the researcher uses two separate data collection means that were developed for executives and inferiors. The questions directed to the specification of the leadership types for both data collection means are the same, except for certain changes made in their relevant statements. A pilot work was assessed and introduced on one executive and 20 regular nurses employed in one unit after having received the views of four specialists for the purpose of language validation used for the data collection means already developed. After the pilot work was completed, the Inquiry forms were finalised having made the required changes in such forms. The inquiry forms were distributed to all units in closed envelopes and collected in the same way back. Since the participation rate was so low in one of the units where such inquiry was implemented, this unit was excluded from the research scope, and the research data was assessed on the answers given by 15 executive nurses and 165 inferior nurses. IN the assessment of data, the vies of four specialists are taken so as to decide which of the questions directed to specify the leadership type is directed to measure what type of leadership each, and the relevant decisions are taken on the basis of such views and literature support. For the purpose of effectiveness of the scope of the inquiry forms and for the questions belonging to the leadership type of both inquiries Cronbach's Alpha values are referred and Cronbach's Alpha =0.8214 and Cronbach's Alpha =0.9521 values are found for the inquiries applied to the executives and inferiors respectively. 74The following findings are obtained at the end of the said research:. That the executive nurses had low educational background in majority (such as, vocational Health Care School, and college degree), with younger age, having longer experience and seniority in the employment "service term".. The executive nurses appeared having high rate of participation in management courses and seminars, but low in the related in-house and on the job training.. The executive nurses embracing with difficulties while leading their teams which primarily constituted to motivate the staff and giving directives to the same.. The maximum point was given to the questions of leadership directed to the work out of the questions,which were directed to measuring the leadership type of the executive nurses.. When looked at the socio-demographic properties of the inferiors, the academic level of the inferiors have been very low, with insufficient professional experience, having less seniority together with their executive nurses in the employment "service term".. The most important characteristics that inferiors willing to work with the executives to have are; appreciation of their inferiors, and management information and skills.. Most of the inferiors are willing to work with executive nurses, and there have been certain number of inferiors, even if they constitute a minority, willing to terminate with the employer because they do not want to work with their executives and superiors.. The maximum point was given to the questions of leadership directed to the work out of the questions,which were directed to characteristics of the leadership type of the executive nurses j by the inferiors.. When a comparison is made between the answers given to the leadership characteristics of executives and inferiors, significant differences are found statistically on the subject matters such as; positive behaviour, flexibility, consistency, familiarity with team work, team persuasion skills,, honesty, and persuasion skill.. When we made a comparison between the leadership types of the executive nurses and the inferior nurses', it is found out that there have been very significant differences statistically about the subject matters such as; leadership characteristics 75directed to the employee and general leadership characteristics (pO.OOOl), no significant differentiation is found in the work oriented leadership type. As a matter of result, it may be said that the executive nurses employed in the private hospital where this study is carried out, are having classical management concept that displays rather work oriented, leadership type but not oriented to the staff and inferiors. 76