Aşağı Seyhan Nehri yüzey sedimetlerinde ağır metal konsantrasyonlarının içeriği ve dağılımı
Heavy metal content and distribution in surface sediments of Lower Seyhan River
Yazar: ÖMER KAZAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÇAĞATAYHAN BEKİR ERSÜ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada altı ağır metalin (Cr, Cu, Mn, Ni, Pb ve Zn) kimyasal dağılımı modifiye edilmiş üç adımlı ardışıklı ayırma yöntemi kullanılarak Seyhan Nehri'nin sedimentine olan etkileri değerlendirilmiştir. Numuneler Ekim 2010 ve Haziran 2011 dönemlerinde altı noktadan numune alınmıştır. Sedimentlerdeki toplam metal konsantrasyonlarının istasyonlara göre farklı dağılımları tesbit edilmiştir. Pb ve Mn hariç, metal dağılımı numune alma dönemleri dikkate alınmaksızın metallerin çoğunluğu kalıntı bölümünde olduğu belirlenmiştir. Bu durum metallerin sedimente güçlü bir şekilde bağlı olduğunun göstergesidir. Metallerin kalıntı bölümü hesaplanmaksızın potansiyel hareketliliği Ekim 2010'da Mn>Zn>Ni>Pb>Cu>Cr, Haziran 2011'de Mn>Zn>Ni>Pb>Cr>Cu sıralaması elde edilmiştir. Metallerin en yüksek bağlı bulunduğu ikinci bölüm organik maddeler ve sülfürlere bağlı bulunduğu 3. adımdır. Bu durumun insan faaliyetlerinden kaynaklı olduğu belirlenmiştir. Tüm istasyonlar için kalıntı bölümü hesaplanmaksızın metallerin dağılımı Haziran 2011'de en yüksektir. Bu durum sediment numunelerindeki organik madde konsantrasyonu ile ilgili olabilir. Olası sediment toksisitesi Risk Değerlendirme Kılavuzu (RAC) kullanılarak değerlendirilmiştir. Risk Değerlendirme Kılavuzu'na göre Cr risk yok, Cu ve Ni düşük risk, Pb ve Zn orta risk metaller iken Mn çevresel riski yüksek olarak sınıflandırıldı. Risk Değerlendirme Kılavuzu'na (RAC) ilaveten Sediment Kalite Kılavuz Değerlerine (SQG) göre Seyhan Nehri toplam metal konsantrasyonları için toksikolojik tehlikesi kirli değil ve orta kirli olarak sınıflandırılabilir.

Abstract:
In this study, chemical fractionation of six heavy metals ( Cr, Cu, Mn, Ni, Pb and Zn) was studied using a modified three- step sequential procedure to assess their impacts in the sediments of the Seyhan River. Samples were collected from six representative stations in two campaigns in October 2010 and June 2011. The total metal concentrations in the sediments demonstrated different distribution patterns at the various stations. Metal fractionation showed that, except for Mn and Pb, the majority of metals were found in the residual fraction regardless of sampling time, indicating that these metals were strongly bound to the sediments. The potential mobility of the metals (non-residual fractions) is reflected in the following ranking: Mn>Zn>Ni>Pb>Cu>Cr in October 2010 Mn>Zn>Ni>Pb>Cr>Cu in June 2011. The second highest proportion of metals was bound to organic matter/ sulfides, originating primarily from anthropogenic activities. Non-residual metal fractions for all stations were highest in June 2011, which may be linked to higher organic matter concentrations in sediment. Potential sediment toxicity was evaluated using the Risk Assessment Code (RAC). Based on RAC classification, Cr pose no risk, Cu and Ni pose low risk, Pb and Zn were classified as medium risk metals, while the environmental risk from Mn was high. In addition, based on the sediment quality guidelines (SQG), the Seyhan River can be classified as a river with no, to moderate, toxicological risks, based on total metal concentrations