Türkiye'de ulusal basında çevre haberciliği üzerine eleştirel bir inceleme
A critical analysis of environmental journalism in Turkey's national press
Yazar: BÜŞRA AKMAN
Danışman: DOÇ. DR. EMEK ÇAYLI RAHTE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Basın = Press ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Gazeteler = Newspapers ; Habercilik = Journalism ; Medya = Media ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Türk basını = Turkish press ; Çevre = Environment

Özet:
İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan gezegen ölçeğindeki ekolojik yıkım, çevre konusunu 20. yüzyılın ikinci yarısından bu yana politik ve kamusal gündemin merkezine taşımıştır. Medya, çevre meselelerinin tanımlanması ve anlaşılması ve de politika, toplum ve bilim alanındaki paydaşları bir araya getirerek, ortak çözüm yollarının araştırılması ve geliştirilmesi için etkileşim sağlayacakları bir alandır. Çevre ve medya ilişkisinden yola çıkan bu araştırma, medyanın etik ve politik sorumluluğunu tartışarak, bu ilkeler çerçevesinde çevre gazeteciliğini ele almaktadır. Çevre gazeteciliğinin performansına odaklanan çalışmada, bu alanda yaşanan sorunlara ve nedenlerine değinilerek etik çerçevede nitelikli bir haberciliğin izi sürülmektedir. Bu kapsamda, Türkiye'de ulusal basından farklı politik görüşleri yansıtması amacıyla, Akşam, Birgün, Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet, Sabah olmak üzere altı medya kuruluşu seçilerek içerikleri incelenmiştir. Çevre gazeteciliği bağlamında ele alınmak üzere, Cerattepe Madeni, Akkuyu Nükleer Santrali ve 3. Havalimanı konularından son beş yıl içinde gerçekleşen ikişer olay üzerinde medya içeriklerine nitelik analizi, içerik analizi ve söylem analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, medyanın içinde bulunduğu kültürel, politik ve toplumsal koşulların çevre haberlerine nasıl yansıdığı ortaya konmuştur. Çevre konularının ülkenin gündeminde yer alma biçimine bakıldığında, haberlerin çevresel bağlamından ziyade politik ve ideolojik çerçevede ele alındığı görülmektedir. Bu araştırmada, ulusal basının habercilik temel niteliklerinde düşük, çevre gazeteciliği niteliklerinde ise oldukça düşük seviyede bir performans gösterdiği bulgulanmıştır. Türkiye'de çevre gazeteciliğinin bir uzmanlık olarak gelişmesi için, medyanın bu tezde değinilen yöntemleri uygulayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Since the second half of 20th century, planetary-scale anthropogenic destruction of ecology brought environmental issues into the very center of political and public agenda. The media facilitates policy, community, and science stakeholders to interact, easing to identify and understand environmental issues that may lead to study and develop solutions. This research, which is based on relations between environment and media, discusses environmental journalism in a framework of principles regarding the ethical and political responsibility of media. To focus on the performance of environmental journalism, issues experienced in this area and their respective causes are studied to trace the footsteps of qualified journalism within an ethical framework. For this purpose, six national media organizations in Turkey (Akşam, Birgün, Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet, and Sabah) that reflect different political views, are analyzed. In the context of environmental journalism, a sample of contents based on three independent environmental incidents (A mining facility in Cerattepe, a nuclear power plant in Akkuyu, and the third airport of Istanbul), represented by two separate events that took place in the past five years, are examined by qualitative, content, and discourse analyses. Conclusions gathered in this study reveal, how the cultural, political and social conditions in the media, reflect on the presentation of environmental news. News about environmental issues, are handled within a purely political and ideological frame of reference. Another major finding of the study suggests that the national press perform fairly low on basic journalistic qualities and even lower on environmental journalism quality criteria. Finally, in order to develop environmental journalism as a specialization field in Turkey, the media could implement methods that are presented in this study.