K.K. 246 numaralı Ruus Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirmesi (1-130).
K.K transcription and evaluation of the Ruûs Register (nu. 246) (1-130).
Yazar: HÜSEYİN BAYACAR
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLFİYE KOÇAK
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Divan-ı Hümayun = Imperial Council ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
Küçük bir uç beyliği olarak kurulan ve zaman içerisinde büyüyen Osmanlı Devleti, hâkimiyet altına aldığı yerlerde merkezi otoritesini kurmak ve oradaki yerel topluluğun düzenini bozmadan kendi kural ve nizâmını benimsetmek amacıyla çeşitli memur atamaları gerçekleşmiştir. Dolayısıyla ataması yapılan memurların kayıtlarını tutmak için bir kaleme ihtiyaç duyulmuş ve bu ihtiyaç doğrultusunda Ruûs kalemi ortaya çıkmıştır.
Tez çalışmamız da KK. 246 Numaralı Ruûs Defteri'nin 1-130 arasındaki sayfalarının transkripsiyon ve değerlendirmesi yapılmıştır. Defter, Ferhad Paşa'nın sorumluluğunda M. 1585-1586 (H. 993-994) yılları arasındaki tayin, tevcih, timar ve azilleri kapsamaktadır. Yapılan tevcihlerin kim tarafından arz edildiği, bu kişilerin nerede ve hangi görevde bulunduğu ve aldıkları ücretler gibi genel bilgileri içermektedir. Bu bilgiler sayesinde Osmanlı İmparatorluğunun tevcih sistemini ve bu sistemde görevli olan memurların biyografisi hakkında detaylı bilgiler edinebilmekteyiz.
Ruûs kaleminin ne zaman ortaya çıktığına dair kesin bir bilgi bulunmamakla beraber XVI. yüzyıldan itibaren bazı ruûs kayıtlarına ulaşılabildiğini görmekteyiz. Osmanlı Devlet teşkilâtı ve bürokrasisinde tayin ve atamalar devletin en üst düzey karar alma organı olan Divân-ı Hümâyûn'da verilen kararlarla yürütülmekteydi. Hazine ve evkâfın maaş alan orta ve alt düzey her memurunun tayin ve atama belgelerini düzenleyen ve bu belgeleri kaydeden kalem, Ruûs kalemidir. Ruûs kalemi, memurların mâlî işlerine bakar ve buraya ait bütün muameleleri yürütürdü.

Abstract:
The Ottoman State, which was established as a small seigniory firstly, then grown over time, made some various appointments of civil servants in order to establish the central authority in the regions it commanded and without disarranging local settlements, make them assimilate to its own rules and orders.
In this thesis study, transcription and review of1-130 pages of ruus book number 246 name have been made. The book includes informations like appointments, grants, manors and deed indexes that took place on Serdar Ferhad Paska's hands between the years of 1585-1586 (AH 993-994). And also, the general informations such as the grants demanded by whom, where and which position these men had been worked in and the prices they had been paid. In the lights of these informations, we can obtain information about the Ottoman Distribution System and the biographies of the attendants who worked in this system.
While there is no a bead about when the ruus pen appeared, some ruus records can be reached beginning from 16th century. The appointments in Ottoman organization and bureaucracy, were determined by the judgements that were made in the Imperial Council, which was the highest decision-making body of the government. Ruûs pen took care of financial businesses of the officers and ran all the treatments belong to that area