Tüm kemik iliği ışınlaması planı, dozimetrisi ve organ hareketlerinin doz dağılımına etkisinin incelenmesi
Total marrow irradiation planning, dosimetry and investigation of the effect of organ motion on dose distribution
Yazar: AYŞE GÜLBİN KAVAK ÖZGER
Danışman: PROF. DR. VEDAT PEŞTEMALCI ; DOÇ. DR. BÜLENT AYDOĞAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Radyoterapi Fiziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Tüm kemik iliği ışınlaması (TKİI) hematolojik maligniteli hastalarda uygulanan bir yöntemdir. Bu yöntemde amaç beyin, gözler, ağız boşluğu, akciğerler, kalp, karaciğer ve böbrekler gibi kritik organları korurken, hedef volümde homojen doz dağılımı elde etmektir. Rando fantom içindeki bütün kemikler konturlanmıştır. Tüm kemiklerden 3mm marjin verilerek planlanan hedef volüm oluşturulmuştur. TKİI yöntemi yoğunluk ayarlı radyoterapi tekniğiyle üç farklı izomerkezden Varian Eclipse planlama sistemi kullanılarak rando fantom üzerine uygulanmıştır. Organ hareketlerinin doz dağılımına etkisini incelemek amacıyla rando fantom içerisine termolüminesans dozimetreler yerleştirilmiştir. Rando çalışmasından sonra TKİI yöntemi hematolojik maligniteli hastalara aynı teknikle uygulanmıştır. Tedavi planları Matrixx fantomu kullanılarak doğrulanmıştır. Tüm planlarda tanımlanan doz 150cGy'den 1200 cGy'dir. Rando fantom çalışmasında tanımlanan dozun %99'u hedef volümün %99'unu kapsamaktadır. Elde edilen doz değerleri konvansiyonel tüm vücut ışınlaması yöntemiyle elde edilen doz değerleri ile karşılaştırılmıştır. İki yöntem arasında akciğerler için %28, gözler için ise %66 azalma olduğu gözlenmiştir. Tüm kemik iliği ışınlamasında organ hareketinin etkisi incelendiğinde, hareketli ve hareketsiz tedavi arasındaki ortalama değişim %5 bulunmuştur. Hastalar için tanımlanan dozun %95'i hedef volümün %95'ini kapsamaktadır. Medyan akciğer dozu %64 bulunmuştur. Tüm planların düzlemsel doz dağılımları %3 ve 3mm gama kriteriyle uyumludur ve gama analiz değerlendirilmesini geçen noktalar %97,3'tür. Bu çalışmada TKİI yöntemi kullanıldığında, normal dokular korunurken, iyi bir hedef volüm kapsamı sağlandığı gösterilmektedir.

Abstract:
Total marrow irradiation which is a method treats patients with hematologic malignancies. It is purpose to obtain homogeneous dose distributions in the planning target volume when sparing critical organs such as brain, eyes, oral cavity, lungs, heart, liver, kidneys, rectum and bladder. All the bones in an anthropomorphic rando phantom were contoured. The planning target volume (PTV) was consisted of 3 mm margin for bones. TMI method was performed using intensity modulated radiation therapy technique (IMRT) with the three isocenter technique for an anthropomorphic rando phantom in Varian Eclipse planning system. Thermoluminescence dosimeters put into the rando phantom to determine the effect of organ motion on dose distribution. TMI method was applied for patients with hematologic malignancies after rando phantom study with same technique. The treatment plans were delivered and verified using Matrixx phantom. The prescribe dose was 1200cGy and 150cGy per fraction for all plans. 99% of prescription dose was covered the 99% of target volume for the rando phantom study. Dose values for PTV and organs at risk (OAR) were compared with that of conventional TBI. It was found dose reduction between these two method 28% for lungs and 66% for eyes. When analyzed the effect of organ motion, the average difference between the motion and no motion delivery was found 5%. When applied TMI method for these patients, 95% of prescribed dose was covered 95% of target volume. Mean lungs dose was found 69%. Planar dose distributions of all plans satisfied the 3% and 3 mm gamma criteria with an average pass rate of 97.3%. Good target coverage with significant normal tissue sparing was showed to provide using TMI method in the present study.