Ertelenmiş vergi ve kazanç yönetimi ilişkisi: BİST SINAİ endeksindeki işletmeler üzerine bir araştırma
The relationship between deferred tax and earning management: A study on the companies traded with the XUSIN index
Yazar: ÖMER AYVAZ
Danışman: PROF. DR. ABDULKERİM DAŞTAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, ertelenmiş vergi ile kazanç yönetimi arasındaki ilişkiyi BİST SINAİ endeksinde işlem gören işletmeler üzerinden incelemektir.

Çalışmada, belirtilen amaç doğrultusunda birinci bölümde, ertelenmiş vergiye değinilerek, ertelenmiş verginin tanımı, ortaya çıkmasındaki nedenler, ilgili muhasebe standardı hakkında genel bilgilendirme, ertelenmiş verginin hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi, finansal tablolardaki gösterimi ve dönem sonu işlemleri ile ilgili örnek bir uygulamaya yer verilmiştir. İkinci bölümde, kazanç yönetimine değinilerek, kazanç yönetiminin tanımı, amaçları, nedenleri ve güdüleyicileri, yöntemleri, teknikleri, kazanç yönetimini ölçüm teknikleri ve etkilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise ertelenmiş vergi ile kazanç yönetimi arasındaki ilişki BİST SINAİ endeksinde işlem gören işletmeler üzerinden tespit edilmeye çalışılmıştır.  Bu kapsamda üçüncü bölümde, konu ile ilgili literatürdeki çalışmalara, araştırmanın amacı ve önemine, yöntemine, hipotez geliştirmesine, örneklem seçimine, kazanç yönetiminin ölçülmesine ve değişkenlerin tanımlanmasına değinilmiştir. Son olarak araştırma istatistiksel testler ile analiz edilmiş olup elde edilen bulgular değerlendirilmiştir.

Çalışmada hipotezlerin test edilmesi için işletmelerin 2012-2021 yılları arasındaki 3. çeyrek ve 4. çeyrek dönem finansal raporlarına ilişkin veriler analiz edilmiştir. Burgstaler ve Dichev (1997), tarafından geliştirilen formüller yardımı ile kazanç düşüşünden kaçınmak ve zarardan kaçınmak için kazanç yönetimi yaptığı tahmin edilen işletmeler ile kontrol grubu olarak belirlenen işletmeler tespit edilmiştir. Bu oluşturulan iki grup arasında ertelenmiş vergi açısından farklılık olup olmadığı istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda, ertelenmiş vergi gideri/geliri değişkeni ile iki grup ortalaması arasında anlamlı farklılık görülmediği; net ertelenmiş vergi varlığı/yükümlülüğü değişkeni ve cari ertelenmiş vergi varlığı/yükümlülüğü değişkeni ile iki grup ortalaması arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Ertelenmiş Vergi, Kazanç Yönetimi, BİST SINAİ

Abstract:
The aim of this study is to examine te relationship between deferred tax and earning management through the companies traded with the XUSIN (BIST SINAI) index.

In accordance with the stated purpose of the study, in the first chapter, by mentioning the deferred tax, a sample application is given about the definition of deferred tax, the reasons for its occurance, general information about the relevant accounting standard, calculation and accounting of deferred tax, its presentation in financial statements and adjusting processes. In the second chapter, by mentioning the earning management, definition of earning management, its aims, reasons and motivations, methods, techniques, measurement techniques and effects of earning management are stated. In the third chapter, the relationship between deferred tax and earning management has been tried to be determined over the businesses traded in the XUSIN index. In this context, in the third chapter, studies in the literature on the subject, the purpose and importance of the research, method, hypothesis development, sample selection, measurement of earning management and definition of variables are mentioned. Finally, the research was analyzed with statistical tests and the findings were evaluated.

In this study, in order to test the hypotheses developed in line with the above mentioned purpose, the data analysis for the 3rd quarter and 4th quarter financial reports for the years 2012-2021 of the businesses has been done. With the help of the formulas developed by Burgstaler and Dichev (1997), businesses that are estimated to have earning management in order to avoid decrease of earning and avoid loss and the businesses that will be determined as the control group have been identified. It is evaluated with statistical tests whether there is a difference in terms of deferred tax between these two groups. As a result of the findings, it is observed that there was no significant difference between the deferred tax expense/earning variable and the average of the two groups but there is a significant difference between the net deferred tax asset/liability variable and the current deferred tax asset/liability variable and the average of the two groups. Keywords: Deferred Tax, Earning Management, XUSIN (BİST SINAİ)