Yoğun bakımda intrakranial basınç artışı olan olgularda optik sinir kılıfı çapının ultrasonografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of optic nerve sheath diameter by ultrasonography in patients with intracranial pressure elevation in intensive care unit
Yazar: ASLI ARICAN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET BİNDAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı / Yoğun Bakım Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Kraniyoserebral travma = Craniocerebral trauma ; Radyolojik görüntüleme =

Özet:
İntrakranial basınç artışı; TBH, iskemik veya hemorajik SVO, intrakranial kitle gibi nedenlere bağlı olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu hastaların yönetiminde İKB takibi ve tedavisi oldukça önemli rol oynamaktadır. İKB artışının tespiti için çeşitli invaziv ve non-invaziv yöntemler bulunmaktadır. İnvaziv yöntemlerin uygulama maliyeti, enfeksiyon riski ve cerrahi ekip gerekliliği gibi nedenler klinisyenleri İKB değerlendirilmesi için non-invaziv tekniklere yönlendirmiştir. Ultrasonografik OSKÇ ölçümü hastaya zarar vermemesi, kolay tekrarlanabilir olması, yatak başında uygulanabilirliği ve daha düşük maliyeti nedeniyle açısından son yıllarda popülerliği artan non-inzaviv bir yöntemdir.
Çalışmamızda kranial BT ile İKB artışı tespit edilmiş hastalarda optik sinir kılıfı çapındaki değişikliklerin prognoz üzerine etkisini ve kranial BT bulguları ile OSKÇ artışının korelasyonunu değerlendirmeyi amaçladık. 
Haziran-Aralık 2023 tarihleri arasında yoğun bakımımızda takip edilen İKB artışı kranial BT ile tespit edilmiş hastalarda her iki gözde vitroretinal bileşkenin 3 mm posteriorundan OSKÇ ölçümleri yapıldı. Çalışmaya yoğun bakımda beyin hasarı ile takipli 50 hasta ve 36 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Tomografik olarak İKB artışıyla uyumlu görüntüleme bulguları olan hasta grubunda OSKÇ sağlıklı gruba göre yüksek saptandı. Kranial BT' de orta hat kayması ve ödem görülen hastalarda OSKÇ diğer BT bulgularına göre daha yüksek ölçüldü. Ayrıca yoğun bakım takibinin 3. ve 5. günlerinde tomografik bulgu olarak ventrikül basısı olan hastalarda da daha yüksek saptandı. Optik sinir kılıfı çapı; mortalite oranları, GKS ve FOUR skorları ile anlamlı ilişkili saptanırken, APACHE II ve SOFA skorları ile ilişkili bulunmadı. Yoğun bakıma entübe gelen olgularda OSKÇ yüksek ölçülürken, takipleri esnasında entübe edilenlerde ise daha düşük bulunmuştur. Çalışmamızda mortalite oranları tüm skorlamalar ile ilişki olarak saptanmıştır.
Çalışmamızın sonucunda OSKÇ ölçümlerinin yoğun bakımda İKB artışı tespitinde kullanılabileceğini ve prognoz tahmininde kullanılabileceğini düşünmekteyiz. Özellikle hemodinamik olarak instabil, BT çekimi için radyoloji ünitesine gidemeyecek olan olgularda İKB artışı ultrasonografik OSKÇ ölçümü ile takip edilebilir.
Anahtar Kelimeler: Beyin Hasarı, İntrakranial Basınç Artışı, Kranial Bilgisayarlı Tomografi, Optik Sinir Kılıfı Çapı, Ultrasonografi

Abstract:
Intracranial pressure elevation can occur due to various reasons such as TBI, ischemic or hemorrhagic stroke, intracranial masses, among others. In the management of these patients, monitoring and treatment of ICP play a crucial role. There are various invasive and non-invasive methods for detecting increased ICP. Factors such as the cost of invasive methods, risk of infection, and the need for surgical expertise have led clinicians to prefer non-invasive techniques for ICP assessment. Ultrasonographic measurement of ONSD has gained popularity in recent years as a non-invasive method due to its safety, ease of repeatability, bedside applicability, and lower cost.
In our study, we aimed to evaluate the effect of changes in optic nerve sheath diameter on prognosis and to assess the correlation between cranial CT findings and ONSD increase in patients with confirmed intracranial pressure elevation by cranial CT. ONSD measurements were taken bilaterally from 3 mm behind the vitreoretinal junction in both eyes of patients diagnosed with intracranial pressure elevation by cranial CT between June-December 2023 in our intensive care unit. The study included 50 patients with brain injury in intensive care follow-up and 36 healthy volunteers. ONSD was found to be higher in the patient group with imaging findings consistent with increased ICP compared to the healthy group. Patients with midline shift and edema on cranial CT had higher ONSD measurements compared to other CT findings. Additionally, higher ONSD was observed in patients with ventricular compression as a tomographic finding on the 3rd and 5th days of intensive care follow-up. Optic nerve sheath diameter was found to be significantly associated with mortality rates, GKS, and FOUR scores, but not with APACHE II and SOFA scores. ONSD was measured higher in patients who were intubated upon admission to the intensive care unit, while lower measurements were found in patients intubated during follow-up. Mortality rates were found to be associated with all scoring systems in our study.
In conclusion, we believe that ONSD measurements can be used in the detection of intracranial pressure elevation in intensive care and can be used in prognosis estimation. Especially in patients who are hemodynamically unstable or unable to undergo CT imaging, intracranial pressure elevation can be monitored with ultrasonographic ONSD measurement.
Keywords: Brain Injury, Intracranial Pressure Elevation, Cranial Computed Tomography, Optic Nerve Sheath Diameter, Ultrasonography