Avrupa Birliği hukukunda ayrımcılıkla mücadele: 2000/78 sayılı direktif özelinde bir inceleme
Anti-discrimination in European Union law: A review specially to directive 2000/78
Yazar: BARIŞ ÖZGÜR RAKICI
Danışman: PROF. DR. İLKE GÖÇMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Avrupa Birliğinde ayrımcılıkla mücadele konusu geçmişi eskiye dayanmış olsa da
açıkça AB müktesebatında yer alması Amsterdam Antlaşması sonrasında mümkün olabilmiştir.
Bu tarihten sonra ise AB Temel Haklar Şartının da dahil olduğu birincil hukuk kaynakları ve
2000/78 sayılı direktifin olduğu ikincil hukuk kaynakları AB müktesebatında yerini almaya
başlamıştır. Bu çalışmanın ilk bölümünde bu kapsamda ayrımcılık yasağının AB hukukundaki
gelişim süreci, bu konudaki birincil, ikincil hukuk kaynakları ve uluslararası anlaşmalar
çerçevesinde ele alınmaktadır.
Çalışmanın ikinci bölümünde ise Birliğin ikincil hukuk kaynaklarından olan 2000/78
sayılı İş ve Mesleki Alanda Eşit Muamelenin Gerçekleştirilmesine Yönelik Genel Bir Çerçeve
Getiren direktif incelenmektedir. Bu kapsamda ilk olarak direktifin kapsama alanı, hangi
amaçla çıkartıldığı ve genel özelliklerinden bahsedimektedir. Akabinde direktifte yer alan
mesleki gereklilik, pozitif eylemi uyumlaştırma tedbilerinin neler olduğu incelenmektedir. En
son olarak ise direktifin etkinliğinin arttırılabilmesi için getirilen hak arama yolları, ispat
kuralları ve mağdurlaştırma terimin neler olduğu ele alınmaktadır.
Bu konuda ABAD tarafından verilen kararlarda ise direktifin hukukun genel ilkeleri de
gözetilerek geniş ve amaçsal olarak yorumlandığı ve bu şekilde direktifin kapsama alanının
arttırıldığı anlaşılmaktadır. Lakin ABAD bu şekilde hareket ederken üye devletlerin takdir
yetkilerine karışmamak istediği de anlaşılabilmektedir. Tüm bu anlatılanlar ışığında uzunca
bir süredir farklı şekilde gelişen ayrımcılıkla mücadele hukukunun gelişmesinde ABAD'ın
temel bir etken olduğu, bu kapsamda Birliğe ve üye devletlere yol gösterdiği söylenebilecektir.

Abstract:
The issue of fighting discrimination inside the European Union has a long history
however it was explicitly included in the Union's acquis following the Amsterdam Treaty. Since
that date, primary legal sources including the EU Charter of Fundamental Rights and secondary
legal sources such as Directive 2000/78 have become part of the Union's acquis.This first
section of the study examines the development process of the prohibition of discrimination in
Union law and focusing on primary and secondary legal sources and international agreements.
The second section of the study examines Directive 2000/78, which is one of the
secondary legal sources of the Union, and provides a general framework for equal treatment in
employment and occupation. Firstly, the scope of the directive, the purpose for its enactment,
and its general characteristics are discussed. Eventually, the professional requirements and the
measures for accommodating positive action included in the directive are examined. In the end,
the study addresses the means of seeking remedies, rules of proof, and the concept of
victimization introduced to enhance the effectiveness of the directive.
In these decisions, the Court of Justice has taken into consideration the general
principles of law and interpreted the directive extensively and purposively, resulting in an
expansion of its scope. However, it is apparent that the Court of Justice is careful not to encroach
upon the discretionary powers of the Member States while adopting this approach. Considering
all of these factors, it can be said that the Court of Justice has been a crucial factor in the
development of anti-discrimination law, guiding both the Union and the Member States.