Beden - mekân ilişkisine kentin gündelikliği üzerinden alternatif bir çözümleme: Gerilimler - sönümlenmeler
An alternative search of the body – space relationship through the everydayness of the city: Tensions - releases
Yazar: GAMZE ŞENSOY
Danışman: PROF. DR. OSMAN TUTAL
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mekânsal sabitler içerisinde üretilen aynılaşan deneyimler bedenin kendi deneyimini üretme istencini tetikleyen bir unsurdur. Tasarlanmış olana müdahale eden beden çeşitli mekânsal sapmalara neden olabilmektedir. Bireysel bir tepkinin somutlaşmış hali olarak atfedilebilecek olan bu eylemler, kentsel içeriğin dinamik yapısını biçimlendiren önemli bir etmen olmakla birlikte geçmişten günümüze tartışılagelen mekân kavramına yeni bir bakış sağlaması açısından da değerlidir. Çünkü halen tanımlanması oldukça güç olan mekân nosyonunun tasarlanmışın ötesinde birçok gizli değer barındırdığı söylenebilmektedir. Bir inşa faaliyetinin çok ötesinde anlamlar içeren mekân, zihinde oluşan imgelemler aracılığıyla ortaya çıkarak fiziksel bir hal aldığında beden ile gerilim oluşturan bir olguya evrilmektedir. Bu anlamda, tasarlanan mekân ile yaşantı arasında var olduğu düşünülen ve yeni deneyim olasılıklarını tetikleyerek kentsel içeriği zenginleştiren gerilim üzerine düşünmenin, mekânın yeniden kavramsallaştırılmasına yardımcı olabileceği öngörülmektedir.

Çalışmanın hedefi, günümüzde mekân ve beden arasındaki gerilimli ilişkiyi açarak mekânı yeniden sorgulamaktır. Beden ve mekânın günümüzde birbirini hem var eden hem de öteleyen iki olgu haline geldiğini vurgulayan bu araştırma ile bu durumun ardında var olan tarihsel iz keşfedilmek istenmektedir. Bedenin mekân ile ilişkisine, içerisinde bulunduğu toplumsal, bilimsel, fiziksel bağlam penceresinden bakmaya niyet eden bu çalışmada tartışma; mekân, beden, deneyim ve gündelik hayat kavramları özelinde gerçekleştirilmiştir. Tezin strüktürünü oluşturan her bölümün sonunda yapılan çözülmeler aracılığıyla keşfedilen nirengi noktaları, sonuçta ulaşılacak olan mekân perspektifine yönelik ilişkiler örüntüsünü kurmuştur. İlişkilenmeler sonucunda keşfedilen bağlam ile beden-mekân arasındaki gerilim ilişkisi geleceğe yönelik mekânsal ve bedensel deneyim tartışmaları için fırsat tanımıştır.

Abstract:
Coinciding experiences that are created within spatial constants are elements that trigger the body's desire to create its own experiences. The body that interferes with which has been designed may cause various spatial deviations. This action which can be defined as the solidified state of an individual response, is valuable in terms of bringing a new perspective to the long debated concept of space, as well as being an important aspect that shapes the dynamic structure of urban context; because it can be argued that the notion of space holds many hidden values beyond what is designed. A space which holds meaning far beyond the act of construction, evolves into a state that creates a tension with the body; when taking physical shape by means of visions that form within the mind. In this sense, it is predicted that contemplating the tension which is thought to exist between the designed space and daily life, and which enriches the urban context by triggering new experience possibilities; may help in re-conceptualizing space.

The aim of this study is to reexamine the space by uncovering the tense relationship between body and space. The study emphasizes that body and space have become two concepts which both bear each other into existence but at the same time repel each other. The historical traces behind this case is intended to be discovered through this research. By planning to glance at the body-space relationship through the window of social, scientific and physical context, the discussion is carried out through the concepts of space, body, experience and daily life. The triangulation points that were discovered through the disintegrations at the end of each chapter of this thesis have composed the pattern of relationships directed towards the spatial perspective that is achieved in the end. The context that is discovered as a result of the exchanges and the tension relationship between body and space have given the opportunity for future discussions on spatial and bodily experience.