İslam Ceza Hukukunda irtidat ve temel insan hakları bağlamında değerlendirilmesi
The apostati̇ze in İslamic penal law and its assessment in the context of basic human rights
Yazar: FATİH ORHAN
Danışman: PROF. DR. NASİ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Din değiştirme = Change of faith ; Temel haklar = Fundamental rights ; İnanç özgürlüğü = Belief freedom ; İnsan hakları = Human rights ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam ceza hukuku = Islamic criminal law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma İslâm ceza hukukunda yer alan ve İslâm dininden çıkan kişilere tatbik edilen irtidad cezasını ve bu cezanın inanç özgürlüğü ile nasıl bir ilişkisi olduğunu içermektedir. Dört bölümden oluşan çalışmanın giriş/birinci bölümünde İslâm hukukundaki "suç" ve "ceza" kavramları üzerinde durduk. Bu bağlamda suç ve ceza kavramlarının tanımları, özellikleri ve suça uygulanacak cezanın oran ve şeklinin neye göre değişeceği gibi bazı teknik ayrıntılara yer verdik. 
İkinci bölümde din değiştirmenin hangi koşul ve şartlarda suç telakki edildiğini ele aldık. Ayrıca kişinin kâfir olmasını gerektirecek söz ya da eylemlere, inanç değiştiren kişide aranan özelliklere,  din değiştirmenin suç olduğuna ilişkin getirilen delillere ve bu delillerin genel olarak değerlendirilmesine yer verdik.  
Üçüncü bölümde ridde suçuna uygulanan ve klasik fıkıh kitaplarında yer alan idam cezası ve bu konudaki görüş farklılıklarına yer verdik. İdam cezası yanında bu cezaya tâbi olarak takdir edilen mürtedin mirası, malî tasarrufları ve evliliği gibi konulardaki diğer yaptırımları da ele aldık. Dördüncü bölümde ise ridde cezası ile inanç özgürlüğü arasında nasıl bir ilişki olduğunu değerlendirdik. 
Her ne kadar cezanın hangi suç için takdir edildiği ile ilgili farklı görüşler söylenmiş olsa da bu çalışma sonunda irtidad cezasının bizatihi kalpte olan inancın değiştirilmesinden ziyade devlet rejiminin ve ideolojisinin kendisi üzerine oturtulduğu, bir bakıma vatandaşlık/kimlik bağı kabul edilen inancın değiştirilmesine takdir edilmiş bir ceza olduğu kanaatine hâsıl olduk. Beşerî sistemlerde "vatan hainliği" şeklinde tanımlanan rejime ve devlet ideolojisine karşı gelme suçuyla aynı olan bu cezanın vicdanda cereyan inanç üzerinde bir yaptırımın olmaması nedeniyle inanç özgürlüğünü kısıtlayan bir yönü bulunmamaktadır.



Anahtar Sözcükler: İrtidad, suç, ceza, inanç, özgürlük

Abstract:
This study includes apostasy penalty, practiced in Islamic penal law and applied to people leaving from Islam, and how this penalty has relationship with the freedom of belief. This study consists of four chapters. In the first chapter, we stand on "crime" and "penalty" concepts in Islamic law. In this context, we have given the place some technical details as definitions and characteristics of the concept of crime and punishment and what will change penalty rate and shape which applied to the crime. 
In the second chapter, we have discussed that in which condition and terms the apostatize is regarded as a crime. We have also given place the word or action that requires people to be unbeliever, wanted features of person who changed belief, evidences brought with regard to that the crime of apostasy and overall evaluation of these evidences.
In the third chapter, we have presented the death penalty, applied to crime of apostasy and situated in classical Islamic law books and differences of opinion on this issue. We have also discussed issues besides the death penalty as subject to this penalty, appreciated for apostates heritage; his/her financial savings and other sanctions such as marriage. In the fourth chapter, we have evaluated how the relationship between freedom of religion and penalty for apostasy.
Although there are different opinions about which crime the punishment was appreciated; at the end of this study, we have concluded that penalty of apostasy in Islam, in itself, is not changing the heart of faith, on the contrary it is a punishment appreciated for changing the faith accepted as a citizenship/identity bond that was placed on the state ideology and regime. Due to the lack of a sanction on faith happening in conscience, there is no side of this punishment restricting freedom of belief that defined as "Treason" in human systems and the same as the crime against the regime and the state ideology.



Keywords: Apostasy in Islam, crime, criminal, faith, freedom.