Anopheles sacharovi popülasyonlarında insektisit direnç allellerinin mevsimsel değişimlerinin belirlenmesi
Determination of seasonal variations of insecticide resistance alles in anopheles sacharovi populations
Yazar: NAZLI PİNAR
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN DOĞAÇ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Arthropoda şubesinin Insecta sınıfına ait Diptera takımının Nematocera alt takımından Cullicidae familyasına ait Anophelinae alt familyası, Anopheles ve Cellia olmak üzere 2 cins içerir. Anopheles cinsinin içerisinde sınıflandırılan Anopheles sacharovi, sıtmanın vektörüdür. Vektör sivrisinekleri, dünyada birçok tehlikeli hastalığın (sarı humma, sıtma vb.) yayılmasından sorumludur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre 2019 yılında 229 milyon sıtma vakası görülmüş ve bu vakalardan 409 bini ölümle sonuçlanmıştır. Bu hastalık insanlara dişi Anopheles sivrisineklerinin ısırmasıyla bulaşır. Bu nedenle sivrisineklerle mücadele için birçok yöntem kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden biri olan kimyasal mücadelede insektisitler yoğun ve özensiz bir şekilde kullanılmaktadır. Bu nedenle bu canlılarda direnç gelişimi meydana gelmektedir. Sivrisineklerin üreme hızı ve adaptasyon gücü yüksek olduğundan direnç mekanizmalarının araştırılması oldukça önem taşımaktadır.
Bu çalışmada, Anopheles sacharovi sivrisineklerinde insektisitlere karşı direnç kazanma mekanizmalarından biri olan hedef bölge duyarsızlaşması mutasyonları çalışılmıştır. Bu amaçla 6 ilden (Çanakkale, Muğla, İzmir, Aydın, Balıkesir ve Denizli) 3 farklı toplama dönemine ait örnekler toplanarak Asetilkolinesteraz gen ürünündeki G119S mutasyonları ve Voltaj duyarlı sodyum kanal gen ürünündeki L1014S mutasyonları incelenmiştir. 
Asetilkolinesteraz proteinini kodlayan gende, serin mutasyonu, çalışılan dönemler boyunca homozigot olarak tespit edilmemiştir. Mutasyon frekansı birinci toplama döneminde 0.00, ikinci toplama döneminde 0.14 ve üçüncü toplama periyodunda 0.00 olarak belirlenmiştir. Voltaj duyarlı sodyum kanal proteininde ise serin mutasyonunun görülme sıklığı birinci toplama döneminde 0.05, ikinci toplama döneminde 0.13 ve üçüncü toplama periyodunda 0.01 olarak belirlenmiştir. Çalışmamızda hem Ace hem de Vssc genleri için düşük düzeyde direnç mutasyon sıklıkları gözlenmiştir. Bu durum incelenen örneklerde araştırılan insektisit gruplarına karşı direnç gelişiminde hedef bölge duyarsızlaşması mekanizmasının yanı sıra diğer direnç mekanizmalarının daha etkin olabileceğine işaret etmektedir.

Abstract:
The subfamily Anophelinae belonging to the family Cullicidae from the Nematocera suborder of the Diptera order of the Insecta class of the Arthropoda branch includes 2 genera, Anopheles and Cellia. Anopheles sacharovi, classified in the genus Anopheles, is the vector of malaria. Vector mosquitoes are responsible for the spread of many dangerous diseases (yellow  fever, malaria, etc.) in the world. According to the estimates of the World Health Organization (WHO), 229 million malaria cases were seen in 2019, and 409 thousand of these cases resulted in death. This disease is transmitted to humans by the bite of female Anopheles mosquitoes. For this reason, many methods are used to combat mosquitoes. Insecticides are used intensively and carelessly in chemical control, which is one of these methods. Therefore, resistance development occurs in these organisms. Since mosquitoes have a high reproductive rate and adaptability, it is very important to investigate resistance mechanisms.

In this study, target site desensitization mutations, which is one of the resistance acquisition mechanisms in Anopheles sacharovi mosquitoes, were studied. For this purpose, G119S mutations in the Acetylcholinesterase gene product and L1014S mutations in the Voltage sensitive sodium channel gene product were examined by collecting samples from 6 provinces (Çanakkale, Muğla, İzmir, Aydın, Balıkesir and Denizli) from 3 different collection periods.
In the gene encoding the acetylcholinesterase protein, the serine mutation was not found to be homozygous during the periods studied. The mutation frequency was determined as 0.00 in the first collection period, 0.14 in the second collection period and 0.00 in the third collection period. In voltage sensitive sodium channel protein, the incidence of serine mutation was determined as 0.05 in the first collection period, 0.13 in the second collection period and 0.01 in the third collection period. In our study, a low level of resistance mutation frequency was observed for both Ace and Vssc genes. Mutation data different from each other were obtained in two gene products. This indicates that other resistance mechanisms may be more effective in addition to the target site desensitization mechanism in the development of resistance against the investigated insecticide groups in the samples examined.