Deleuze'de edebiyatın yaratıcı bir etkinlik olarak felsefede konumlandırılışı
The positioning of literature in philosophy as a creative activity in Deleuze
Yazar: BEYZA ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. OGÜN ÜREK
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez, Deleuze'ün edebiyatı "yaratıcı bir etkinlik" olarak tanımladığı
felsefesinde konumlandırma biçimini irdelemektedir. Felsefe tarihinde filozoflar,
edebiyata ilişkin farklı yaklaşımlar ortaya koymuştur ve genellikle ya edebiyatı
felsefenin aracı olarak konumlandırarak ya da öznesinden bağımsız bir yerde
değerlendirerek ele almıştır. Edebiyata felsefe kadar mesai harcayan önemli
filozoflardan biri de Deleuze'dür. Kendisinden önceki filozoflardan farklı olarak
Deleuze, felsefeyi ve edebiyatı görevleri bakımından birbirleriyle ortak olarak
görmüştür. Ona göre felsefe kavram yaratan, edebiyat da algılam ve duygulamlar
yaratan disiplinlerdir. Felsefeyi yaratıcı bir disiplin olarak tanımlayan Deleuze,
felsefenin yeni problemler yarattığını ancak problemleri çözmekle yükümlü
olmadığını söylemektedir. Edebiyatı da kavramsal yaratımı tamamlamak, yeni
varoluş durumları ve oluşumları yaratmakla görevlendirildiğini de teslim etmiştir.
Oysa felsefe, bir düşünme formu; edebiyat ise düşünmenin yazma ile ifade edilme
şeklidir. Bundan dolayı Deleuze'ün edebiyatı yeniden ele alması ve tanımlaması
gerekir. Fakat o, edebiyatı felsefenin nesnesi haline getirmiş ve edebiyatı felsefî
görüşlerinin araçsal projeksiyonu olarak kullanmıştır. Son tahlilde Deleuze,
öznenin devre dışı bırakıldığı, nesnel bir edebiyat anlayışı ortaya koymuştur. Bu
anlayış, edebiyata ve felsefeye bakış açılarını da etkilemektedir. Öyle ki edebiyatın
felsefe olup olmayacağı, edebiyatın kendisine ait bir nesnesinin varlığı ya da
yokluğu sorunsalı, özellikle de edebiyatın felsefenin nesnesi haline getirilip
getirilmeyeceğinin araştırılmasını zorunlu kılmıştır. İşte bu tez, bu problemi
tartışmak adına Giriş Bölümü'nde Deleuze'den önceki filozofların edebiyatı ele
alma biçimini irdelemektedir. Birinci Bölüm, Deleuze'ün felsefesini; İkinci Bölüm
Deleuze'ün edebiyata yaklaşımını; Üçüncü Bölüm ise Deleuze'ün metinleri içinden
edebiyat ve felsefeyi değerlendirmiştir. Sonuç Bölümü'nde ise felsefî antropoloji
temelinde, Deleuze'ün edebiyatı konumlandırma biçimi eleştirilmiş, bu biçimin
felsefe-edebiyat ilişkisindeki durumu değerlendirilmiştir.

Abstract:
This thesis examines Deleuze's positioning in his philosophy, which he defines
as a "creative activity". Philosophers in the history of philosophy have put forward
different approaches to literature and have generally handled literature either by
positioning it as a tool of philosophy or by evaluating it in a place independent of
its subject. One of the important philosophers who spent as much time on
literature as philosophy was Deleuze. Unlike the philosophers before him, Deleuze
saw philosophy and literature as common to each other in terms of their duties.
According to him, philosophy is the discipline that creates concepts and literature
creates perceptions and emotions. Deleuze, who defines philosophy as a creative
discipline, says that philosophy creates new problems but is not responsible for
solving them. He also admitted that he was tasked with completing the conceptual
creation of literature and creating new states of existence and formations.
However, philosophy is a form of thinking; Literature, on the other hand, is the
way of expressing thinking through writing. Therefore, Deleuze needs to
reconsider and define literature. But he made literature the object of philosophy
and used literature as an instrumental projection of his philosophical views. In the
final analysis, Deleuze put forward an objective understanding of literature in
which the subject is excluded. This understanding also affects their perspectives on
literature and philosophy. So much so that whether literature will be philosophy,
the existence or absence of an object of literature itself has made it necessary to
investigate whether literature can be made an object of philosophy. In order to
discuss this problem, this thesis examines the way in which philosophers before
Deleuze handled literature in the Introduction. Chapter One, Deleuze's
philosophy; The second part is Deleuze's approach to literature; The third part
evaluated literature and philosophy among Deleuze's texts. In the Conclusion
Section, Deleuze's way of positioning literature on the basis of philosophical
anthropology was criticized and the situation of this form in the relationship
between philosophy and literature was evaluated.