Çalışma yeterliliği, iş tatmini ve görev performansı ilişkisini belirlemeye yönelik bir araştırma
A research for determining the relationship between work ability, job satisfaction and task performance
Yazar: ALPTEKİN DEVELİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FEDAİ ÇAVUŞ
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Görev performansı = Duty performance ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Performans = Performance ; Yeterlilik = Sufficiency ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Çalışanların fizyolojik, psikolojik ve zihinsel sağlıklarının yaptıkları işin gereklerini yerine getirmeye uygunluk düzeyi iş yaşamını etkileyen önemli bir durumdur. Bu durum çalışma yeterliliği olarak kavramsallaştırılmış ve uluslararası yazında yer edinmiştir. Ancak, ulusal yazın bu konuda oldukça kısıtlı kalmıştır. Araştırmada, çalışma yeterliliğinin kavramsal temelleri incelenmiş ve ilgili kavramın ölçme aracı olan çalışma yeterliliği endeksi Türkçeye uyarlanmıştır. Ayrıca, araştırma kapsamında kullanılan görev performansı ölçeği de yine Türkçeye uyarlanmıştır. 

Düzey belirleyici bir yapıda olan çalışma yeterliliği endeksi sayesinde tespit edilen çalışma yeterliliği; düşük, orta, iyi ve mükemmel şeklinde düzeylere ayrılabilmektedir. Diğer yandan, yansıtıcı yapıda olan iş tatmini ve görev performansı ölçekleri tek boyutlu yapılardan oluşmaktadır. Bu kapsamda, çalışma yeterliliği düzeyleri ile iş tatmini ve görev performansı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bununla birlikte, çalışma yeterliliğinin iş tatmini ve görev performansı üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri belirlenmiştir.

Araştırma, nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiştir. 2018 yılı Kasım ayında kolayda örnekleme yöntemi ve kesitsel zamanlı, yüz yüze anket tekniği ile veri toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Osmaniye Valiliği'ne bağlı olarak il merkezinde hizmet veren kurumlarda çalışan 555 kişiden oluşmaktadır. Ayrıca doğrudan ve dolaylı etki analizleri, kısmî en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi ile 5000 türev örneklem oluşturularak gerçekleştirilmiştir. 

Elde edilen sonuçlara göre, çalışma yeterliliği düzeylerinin gelişim göstermesi ile iş tatmini ve görev performansının artması aynı yönde ilişkilidir. Diğer yandan, çalışma yeterliliği, iş tatminini ve görev performansını doğrudan tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Ayrıca çalışma yeterliliği, iş tatmini aracılığıyla görev performansını dolaylı olarak tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Bu çalışmayla ilk defa belirlenen bu aracılık etkisi, ulusal ve uluslararası yazına katkısı bakımından araştırmanın önemli bir bulgusudur. Çalışmanın kuramsal katkısı tartışılmış, iş yaşamındaki uygulayıcılara ve gelecekte yapılacak araştırmalara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The level of suitability of the physiological, psychological, and mental health of the employees to fulfill the requirements of their work is an important condition affecting the business life. This situation has been conceptualized as work ability and has taken place in international literature. However, national literature has been very limited in this regard. In the research, the conceptual foundations of work ability were examined and the work ability index, which is the measurement tool of the related concept, was adapted to Turkish. In addition, the task performance scale used in the research was also adapted to Turkish. 

The work ability determined through the work ability index, which has a summative construct; it can be divided into levels as poor, moderate, good, and excellent. On the other hand, job satisfaction and task performance scales, which are reflective, consist of one-dimensional structures. In this context, the relationships between work ability levels and job satisfaction and task performance were examined. Besides, direct and indirect effects of work ability on job satisfaction and task performance have been determined.

The research was patterned with the quantitative research method and correlational research design. Accordingly, in November 2018, data were collected through the convenience sampling method and cross-sectional, face-to-face survey technique. The sample of the study consists of 555 people working in the institutions that serve in the city center affiliated to Osmaniye Governorship. In addition, direct and indirect effects analysis were carried out by creating 5000 derivative samples with partial least squares structural equation modeling. 

According to the results, the improvement of work ability levels and the increase in job satisfaction and task performance are related in the same direction. On the other hand, work ability positively contributes to directly predicting job satisfaction and task performance. In addition, work ability positively contributes to indirectly predicting task performance through job satisfaction. This mediation effect determined for the first time is an important finding of the research in terms of its contribution to national and international literature. The theoretical implications of the study were discussed, and suggestions were made to the practitioners in business life, and to further researches.