Kadın işgücüne yönelik ayrımcılık sorunu: Bursa serbest bölgesi örneğinde kadın yöneticilerin karşılaştıkları ayrımcılık uygulamaları
Gender discrimination against women labor: The case of women executives in Bursa free zone wi̇th respect to discrimination acts
Yazar: ELİF ACAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜR TOPKAYA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Bursa = Bursa ; Cinsel ayrımcılık = Gender discrimination ; Kadın işçiler = Women workers ; Kadın yöneticiler = Women managers ; Kadınlar = Women ; Serbest bölgeler = Free zones ; Yöneticiler = Managers ; İş ayrımcılığı algısı = Perceived employment discrimination

Özet:
Kadınların işe girme kararı almaları, çalışma hayatına katılmaları ve kariyerlerinde yükselmeleri aşamalarında karşılaştıkları birçok engelin temelinde kuşkusuz cinsiyet ayrımcılığı yatmaktadır. Cinsiyet ayrımcılığı ve değişmeyen önyargılar, kadınların çalışma hayatından uzaklaşmalarına sebep olurken, yüksek mevkilere ulaşma konusunda erkekleri ayrıcalıklı konuma taşımaktadır. Tarih boyunca cinsiyete dayalı işbölümüne tabi olan kadınlar üretim ilişkilerinde var olan ataerkil değerlerden oldukça etkilenmiştir. Ataerkil yapının kadın için uygun gördüğü ''eş ve annelik'' görevi kadının ev dışında çalışmasının önündeki en önemli engel olmuştur.
İstihdam edilen kadın sayısında en fazla artış sanayi devrimi döneminde gerçekleşmiştir. Gelişen sanayi ''işçi'' sınıfının doğmasına sebep olurken kadının da ücret karşılığında emeğini satmasının önünü açmıştır. Bu sebeple Sanayi Devrimi kadınların iş hayatında bir dönüm noktasıdır denilebilir. Dönemin başlarında kötü çalışma koşulları ve düşük ücretlerle çalışma hayatında varlık gösteren kadınlar ilerleyen zamanlarda daha iyi şartlara kavuşmuşlardır. İş hayatında Sanayi Devrimiyle beraber varlıklarını kabul ettiren kadınlar, yaşanan I. ve II. Dünya Savaşlarının erkekleri savaşa dahil edip kadınları çalışmak zorunda bırakması ile iş hayatındaki konumlarını sağlamlaştırmıştır. Çalışan kadına ihtiyacın artması çalışma koşullarının iyileşmesine ve ücretlerin artmasına etki etmiştir. Bu durum kadının çalışma hayatına katılmaya daha fazla istek duymasını sağlamıştır. Tüm bunların yanında ilerleyen zaman da yaşanan küreselleşme ve teknolojik gelişmeler işgücü yapısında birtakım değişiklikleri de beraberinde getirmiştir. Değişen toplumsal yapı alışılmışın dışında işgücünün oluşmasını sağlamış, çalışma hayatında kadınlara daha da fazla yer verilmiştir.
Günümüz bilgi toplumunun çalışan prototipine, aldıkları eğitim ve sahip oldukları yetkinlikler sayesinde kadınlar daha uygun olsa da, iş dünyasında kadınların ağırlığı her geçen gün artış gösterse de üst düzey yönetici konumuna ulaşan kadın sayısında halen daha istenilen seviyeye gelinemediği açıktır. Günümüzde tartışması en çok yapılan cinsiyet ayrımcılığı konusu, kadın işgücünün çalışma hayatının çeşitli safhalarında kendini göstermekte fakat en geniş boyutuna terfi konusunda ulaşmaktadır.
Bireysel, örgütsel ve toplumsal olmak üzere üç başlıkta ele alınan nedenler kadınların yönetici olma yolunda karşılaştıkları engelleri oluşturmaktadır. Üst yönetim kademelerine gelmek isteyen kadın çalışanlar erkek meslektaşlarına oranla daha fazla çabalamakta ve mesleklerinin yanında aile içi görevlerini de yerine getirmektedirler. Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de genellikle işin statüsünde artış olduğunda o işi yapan kadın sayısı azalmaktadır ve karşılaşmış oldukları ayrımcılık uygulamaları kadınların kariyerlerinde kilit nokta olmaktadır.
Çalışmada geçmişten günümüze kadın çalışan ele alınırken, çalışan kadının yönetici kadın olma yolunda karşılaştığı cinsiyete dayalı ayrımcılık uygulamaları incelenmeye çalışılmıştır. Son olarak özel sektör kapsamında Türkiye'nin önde gelen bölgelerinden Bursa Serbest Bölge'de faaliyet gösteren firmalarda yönetici konumunda olan çalışanların cinsiyete dayalı ayrımcılık uygulamaları hakkındaki görüşlerini incelemek üzere anket çalışması yapılmış, veriler bu yönde değerlendirilmiştir.

Abstract:
Labor market participation of women bring together different problems with regard to meeting their needs in their work-life and advance in their career steps. Gender discrimination is one of these problems and it also constitutes a basis for many of them. 
Gender discrimination and ever changing prejudices lead women separate from labor markets although they are half of world population and put men into privileged positions with respect to their career life in reaching higher positions. Though women take their casted roles in life with men during the history of production they deeply affected by patriarchal values as well. Patriarchal structure of societies related women with partnership and motherhood roles which in turn put barriers in front of women with respect to working non-domestically. 
Number of employed women increased following the start of Industrial Revolution mostly. Advanced industries caused born of working class and enabled women work for wage. Therefore, it can be said that Industrial Revolution is a milestone in the history of women in the work-life. Women faced severe working conditions in the beginning of the period and gradually their conditions improved. Women made their positions accepted in the work-life through Industrial Revolution strengthened and improved their places in the Ist and IInd World Wars. Increased need for working women also led to improvement in the wages and working conditions. Globalization and technological changes today bring together several new changes in the characteristics of workforce today. Changing societal structure have led unprecedented workforce and women increasingly take new careers as their way. 
Today working women have different problems compared to their previous ones. Although they have the necessary skills and credentials it is seen frequently that male workers are preferred for senior positions in the organizations. Today gender discrimination is a mainstream subject in worklife and it is also most discussed issue with respect to career advancement of women. 
Three main barriers namely individual, organizational and societal constitute barriers for women in becoming a manager. Female employees work harder than male colleagues to become higher positions besides their roles as mothers or partners. Similar to the other countries when the position of a job is at higher level the number of women who can do it decrease.  The discrimination they face become turning point in their careers. 
The study discusses and attempts to examine working women from past to present, gender based discrimination acts to women particularly in advancing in their career positions. Finally, the study conducts a field research in the private sector industrial zone in order to examine whether a gender based discrimination exist against women workers particularly in the senior positions.