Kahramanmaraş depremini yaşayan ergenlerin algıladıkları sosyal desteğin travma sonrası stres ve depresyon düzeylerine etkisi
The effect of perceived social support of adolescents experiencing kahramanmaraş earthquake on post traumatic stress and depression levels
Yazar: ŞÜHEYDA KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. EMRİYE HİLAL YAYAN
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Araştırma, Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşayan ergenlerin, algıladıkları sosyal desteğin, travma sonrası stres bozukluğu ve depresyon üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapılan bu çalışma, Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşamış 12-18 yaş arasındaki 525 ergenle gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında, Çocuk Bilgi Formu ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Çocuklar İçin Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği, Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde sayı, yüzdelik dağılım, ortalama, standart sapma, bağımsız örneklem t testi, Levene testi, Bonferroni, Tamhane's T2 testleri ile tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve Path analizi yöntemleri kullanılmıştır.
Bulgular: Cinsiyet, ekonomik durum travma sonrası stres düzeyini, deprem nedenli bir yakınını kaybetme durumu travma sonrası stres ve depresyon düzeyini etkileyen faktörlerdir. Katılımcıların %33.5'inde ağır, %29.9'unda orta düzeyde travma sonrası stres yaşandığı, %47.2'sinde depresyon olduğu saptanmıştır. Ayrıca çocuklar için travma sonrası stres tepki ölçeğinin çocuk depresyon ölçeği üzerindeki etkisinde çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin (β:0.07, p:0.003) aracı rol üstlendiği tespit edilmiştir.
Sonuç: Bu araştırma deprem sonrası ergenlerde travma sonrası stres ve depresyon semptomların varlığını ortaya koymuştur. Ayrıca algılanan sosyal desteğin deprem sonrasında görülen travma sonrası stres ve depresyon ile başa çıkmada önemli bir rol oynadığı sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar hem politika hem de sağlık profesyonelleri için, deprem sonrası müdahalenin geliştirilmesi açısından değerli bilgiler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Deprem, Depresyon, Ergen, Sosyal destek, Travma sonrası stres bozukluğu.

Abstract:
Aim: The study was conducted to examine the effect of perceived social support on post-traumatic stress disorder and depression in adolescents who experienced the earthquakes centred on Kahramanmaraş.
Material and Method: This descriptive and correlational study was conducted on 525 adolescents aged 12-18 years who experienced the earthquakes centred in Kahramanmaraş. Child Information Form, Multidimensional Perceived Social Support Scale, Posttraumatic Stress Reaction Scale for Children and Depression Scale for Children were used to collect the data. Number, percentage distribution, mean, standard deviation, independent samples t-test, Levene's test, Bonferroni's test, Tamhane's T2 test, one-way ANOVA, Pearson correlation analysis and path analysis methods were used to analyse the data obtained.
Results: Gender, economic status, level of post-traumatic stress and loss of a relative due to the earthquake were the factors that influenced the level of post-traumatic stress and depression. It was found that 33.5% of the participants had severe posttraumatic stress, 29.9% had moderate posttraumatic stress and 47.2% had depression. It was also found that the multidimensional perceived social support scale (β:0.07, p:0.003) played a mediating role in the effect of the child posttraumatic stress reaction scale on the child depression scale.
Conclusion: This study revealed the presence of post-traumatic stress and depression symptoms in adolescents after the earthquake. It was also concluded that perceived social support plays an important role in coping with posttraumatic stress and depression after the earthquake. These findings provide valuable information for policy makers and health professionals to improve post-earthquake interventions.
Keywords: Adolescent, Depression, Earthquake, Social support, Post-traumatic stress disorder.