Kronik hastalığa sahip genç ve yaşlı hastaların ilaç uyumu ve akılcı ilaç kullanım bilgi düzeylerinin incelenmesi
Investigation of drug compliance and rational drug use knowledge levels of younger and older patients with chronic diseases
Yazar: MEHTAP GÜNEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLA DEMİRTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Hastalar = Patients ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Kronik Hastalığa Sahip Genç ve Yaşlı Hastaların İlaç Uyumu ve Akılcı İlaç Kullanım Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi
Amaç: Bu araştırma kronik hastalığa sahip genç ve yaşlı bireylerin ilaç uyum durumlarını ve akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeylerini belirlemek amacı ile yapılmıştır.  
Gereç ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı olarak, 9 Eylül -31 Aralık 2019 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma örneklemini; Pursaklar Devlet Hastanesi, dahiliye polikliniğine/kliniğine başvuran, 18 yaş üzeri olan, en az bir kronik hastalığı olan, en az 1 tane sürekli ilaç kullanan, herhangi bir iletişim engeli olmayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden hastalar oluşturmuştur. Araştırma 65 yaş altı 105, 65 yaş ve üzeri 105 olmak üzere toplamda 210 hasta ile yürütülmüştür. Araştırmanın uygulaması, dahiliye polikliniklerinin bulunduğu kattaki hasta bekleme salonunda ve dahiliye kliniğindeki hasta odasında yapılmıştır. Görüşmeler yüz yüze yapılmış olup, yaklaşık 15-25 dakika sürmüştür. Araştırmanın verileri "Hasta Demografik Bilgi Formu", "Türkçe Modifiye Morisky Ölçeği" ve "Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ile Ki-kare testleri, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Türkçe Modifiye Morisky Ölçeğine göre hastaların ilaç uyumu incelendiğinde 65 yaş altı ve 65 yaş ve üstü grupta, bilgi düzeyi ve motivasyon bakımından gruplar arasında anlamlı farklılığın olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Akıcı İlaç Kullanım Ölçeği puanının 65 yaş altı hastalarda 37,32, 65 yaş ve üzeri hastalarda 34,72 olduğu belirlenmiş olup, akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyinin 65 yaş altı hastalarda 65 yaş üstü hastalarına göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Türkçe Modifiye Morisky Ölçeği ile Akıcı İlaç Kullanım Ölçeği puanları arasında anlamlı düzeyde pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Kronik hastalığı olan ve sürekli ilaç kullanan genç ve yaşlı hastaların, ilaç kullanımı ile ilgili bilgi eksikliklerinin belirlenmesi ve özellikle yaşlı hastalara akılcı ilaç kullanımı konusunda eğitim programlarının düzenlemesi önerilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Akılcı ilaç kullanımı, genç, hemşirelik, ilaç uyumu, kronik hastalıklar, yaşlı

Abstract:
Investigation of Drug Compliance and Rational Drug Use Knowledge Levels of Younger and Older Patients with Chronic Diseases
Purpose: This study was conducted to investigate the status of the drug compliance and rational drug use knowledge levels of younger and older patients with chronic diseases.  
Materials and Methods: This descriptive study was conducted between September 9, 2019 and December 31, 2019. The study sample consisted of patients who applied to the internal medicine outpatient/inpatient clinics of Pursaklar State Hospital, were over 18 years old, had at least one chronic disease, was continuously taking at least 1 medication, did not have any communication impairments, and accepted to participate in the study. The study was conducted with a total of 210 patients, with 105 patients under the age of 65 and 105 patients at the age of 65 or over. The study was carried out in the patient waiting room on the floor of the internal medicine outpatient clinic and in the patient room of the internal medicine inpatient clinic. The interviews were held face to face and lasted approximately 15-25 minutes. Data were collected by using "Patient Demographic Information Form," "Turkish Modified Morisky Scale" and the "Rational Drug Use Scale." For evaluating the data, descriptive statistical methods, Chi-square tests, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test and Spearman correlation analysis were used. Statistical significance level was taken as p<0.05.
Findings: When the drug compliance of the patients in age groups under the age of 65 and at the age of 65 or over was examined according to the Turkish Modified Morisky Scale, no significant difference was found between the groups in terms of knowledge level and motivation(p>0.05). In the Rational Drug Use Scale, the median of the total score was calculated as 37.32 in patients under the age of 65 and as 34.72 in patients at the age of 65 or over, and it was found that rational drug use knowledge level was significantly higher in the group of patients under the age of 65 than in the group of patients at the age of 65 or over. It was found that there is a significant positive correlation between the scores of the Turkish Modified Morisky Scale and the Rational Drug Use Scale.
Result: It is recommended that the information gaps on drug use in younger and older patients with chronic diseases who are on continuous medication are identified and that education programs are organized on rational drug use especially for older patients.  

Keywords: Chronic diseases, drug compliance, nursing, old, rational drug use, young