Yüksek kapasiteli düşey depolama tanklarının tasarımı
Design of high capacity vertical storage tanks
Yazar: EMRE ÇABUK
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ARMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mekanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bu çalışma kapsamında her alanda yaygınlaşan kompozit malzeme teknolojilerinden yararlanılarak, özellikle büyük kapasiteli tanklarda hedeflenen iç basınç ve dış basınç (vakumlama basıncı) değerlerini emniyetle karşılayacak tank üretimi için analizler yapılacaktır. Bu amaçla, yüksek kapasiteli depolama tankının tasarım parametrelerinin anlatıldığı 4 bölümden ve analizlerin yer aldığı 5. bölümden oluşmuştur.

Birinci bölümde, yüksek kapasiteli depolama tankları hakkında genel bilgilere ve sınıflandırılmasına yer verilmiştir. Depolama tankına etkiyen yüklerin tanımlanması ve yükler karşısında oluşan gerilmeler anlatılmıştır. İç basınç altındaki kaplarda genel gerilme analizi yapılarak kapalı kaptaki genel gerilme formülleri ortaya konulmuştur.

İkinci bölümde, depolama tankı tasarım standartlarına ve depolama tankı malzemesi ve seçimine yer verilmiştir. API 650 'ye göre yüksek kapasiteli düşey depolama tankı tasarım kurallarına yer vererek, tank kabuk kalınlığının hesap yöntemleri ortaya konulmuştur.

Üçüncü bölümde, silindirik depolama tanklarının deprem tasarım parametreleriyle sismik yük hesaplanması verilmiştir. 

Dördüncü bölümde, dış basınca neden olan rüzgar yükünün, yapının her yükseklikteki kuvvet ve momentlerinin tasarımı verilmiştir. 

Beşinci bölümde, proseste kullanılan tank model alınarak kuşak sarımı yapılmadan iç ve dış basınç analizleri yapılacaktır. Daha sonra tank çevresi çelik kuşak ile sarılarak kuşak kalınlığı, genişliği değiştirilerek farklar ortaya konulacaktır. En son olarak, kuşak için kompozit malzemeden (karbon/ epoksi) sarımlar yapılacaktır. Kompozit kuşak genişliği, kuşak kalınlığı ve kuşak sayısı veya kuşaklar arası mesafenin dış basınçtan kaynaklanan burkulma yüküne etkisi araştırılacaktır.

Ek 1' de 14 metre yüksekliğinde ve 4,8 metre çapında 250 m3 hacminde ebatlarında paslanmaz çelik tankın tasarım parametreleriyle kabuk kalınlığı seçimi ek 2'de sismik kapasitesi ek 3'de rüzgar yüküne kaşı tasarımı yapılmıştır.

Abstract:
Within the scope of this study, by making use of composite material technologies which are widespread in every field, especially for large capacity tanks, analyzes will be made for the production of tanks which will meet the targeted internal pressure and external pressure (vacuum pressure) values safely. For this purpose, the design parameters of the high capacity storage tank are explained in 4 sections and the analysis consists of section 5.

In the first part, general information and classification of high capacity storage tanks are given. Description of the loads acting on the storage tank and stresses caused by the loads are explained. The general stress formulas in closed containers were made by analyzing the general stress in the vessels under internal pressure.

In the second section, storage tank design standards and storage tank material and selection are given. According to API 650, high capacity vertical storage tank design rules have been introduced and calculation methods of tank shell thickness have been put forward.

In the third chapter, the seismic load calculation of the cylindrical storage tanks with earthquake design parameters is given.

In the fourth part, the design of the forces and moments of the wind load, which causes the external pressure, at every height of the structure is given.

In the fifth section, internal and external pressure analyzes will be performed without belt winding taking the tank model used in the process. Afterwards, the tank circumference will be wrapped with steel belt and the differences will be revealed by changing the belt thickness and width. Finally, windings of composite material (carbon / epoxy) will be made for the belt. The effect of composite belt width, belt thickness and number of belts or distance between belts on the buckling load caused by external pressure will be investigated.

In Annex-1, the thickness of the stainless steel tank, which is 14 meters in height and 4.8 meters in diameter and 250 m3 in volume, was selected with the design parameters of the shell thickness and the seismic capacity in Annex -2 and the wind load in Annex -3.