Kaygı bozukluğu olan çocuklara uygulanan bilişsel davranışçı müdahalelerin çocukların kaygı düzeyine etkisi: Meta analiz çalışması
The effect of cognitive behavioural interventions applied to children with anxiety disorders on their anxiety level: A meta-analysis study
Yazar: HACER ALEMDAR
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL KARACA
Düzce Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry

Özet:
Bu araştırma, kaygı bozukluğu olan çocuklara uygulanan bilişsel davranışçı terapi (BDT) müdahalelerinin çocukların kaygı düzeyine etkisinin belirlenmesi amacı ile meta-analiz yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Bilişsel davranışçı terapinin çocukların kaygı düzeyine etkisinin incelendiği randomize kontrollü ve yarı deneysel çalışmaları belirlemek için "PubMed", "Science Direct", "Scopus", "Web of Science" ve "ULAKBİM" veri tabanları kullanılmıştır. Kapsamlı bir literatür taraması ile dahil edilme kriterlerine uygun olan çalışmalar bu araştırma için seçilmiştir. Çalışmaların metodolojik kalite değerlendirilmesi randomize kontrollü çalışmalar ve yarı-deneysel çalışmalar için Joanna Briggs Institute (JBI) tarafından geliştirilen "Kritik Değerlendirme Kontrol Listeleri" ile yapılmış olup, verilerin meta-analizinde Review Manager 5.4.1 programı kullanılmıştır. Çalışmaya 2015-2024 yılları arasında yayınlanmış olan 29 çalışma dahil edilmiştir. Araştırmaların toplam örneklem hacmi 3.028 (deney grubu:2.214 ve kontrol grubu:814)'dir. Yapılan meta-analizde kaygı bozukluğu olan çocuklara uygulanan BDT müdahalelerinin çocukların kaygı düzeyinin düşürülmesinde etkili olduğu belirlenmiştir (SMD:-1,51, 95%: -2,07, -0,95, Z=5,28,  p<0,00001). Çocuklara uygulanan BDT türlerinden en çok bilişsel davranışçı oyun terapisinin çocukların kaygı düzeyini düşürmede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır (SMD: -2.41, 95%: -2,95, -1.88, Z=8.84, p<0.00001). Uygulama sonrası, 3.-6. ve 12. ay sonrası izlem testleri sonuçlarına göre BDT'nin çocukların kaygı düzeyini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalttığı saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda bu meta-analiz çalışması, çocuklarda kaygı bozukluklarının tedavisinde BDT'nin etkinliği konusunda literatüre önemli bir güncelleme sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kaygı, Çocuk, Bilişsel davranışçı terapi, Bilişsel davranışçı müdahale

Abstract:
This study was conducted using meta-analysis method to determine the effect of cognitive behavioral therapy (CBT) interventions applied to children with anxiety disorder on children's anxiety level. Databases such as "PubMed", "Science Direct", "Scopus", "Web of Science" and "ULAKBIM" were used to identify randomized controlled and quasi-experimental studies examining the effect of cognitive behavioral therapy on children's anxiety levels. After a comprehensive literature review, studies that met the inclusion criteria were selected for this study. Methodological quality assessment of the studies was performed with the "Critical Appraisal Checklists" developed by the Joanna Briggs Institute (JBI) for randomized controlled trials and quasi-experimental studies, and Review Manager 5.4.1 program was used for meta-analysis of the data. The study was included 29 studies published between 2015 and 2024. The total sample size of the studies was n=3,028 (experimental group n=2,214 and control group n=814).In the meta-analysis, it was determined that CBT interventions applied to children with anxiety disorder were effective in reducing the anxiety level of children (SMD: -1.51, 95%: -2.07, - 0.95, Z=5.28, P<0.00001). Among the CBT types applied to children, cognitive behavioral play therapy was found to be most effective in reducing children's anxiety levels (SMD: -2.41, 95%:-2.95, -1.88, Z-8.84, p<0.00001). According to the results of the post-intervention, 3rd-6th and 12th month follow-up tests, it was found that CBT reduced the anxiety level of children in a statistically significant way. In accordance with these results, this meta-analysis provides an important update to the literature on the effectiveness of CBT in the treatment of anxiety disorders in children.

Keywords: Anxiety, Child, Cognitive Behavioral Therapy, Cognitive Behavioral Intervention