Klinik örneklerden izole edilen gram negatif çomaklarda beta-laktamaz aktivitesi ve antibiyotiklere direnç durumları
Beta-lactamase activity and susceptibility to antibiotics of gram negative bacilli isolated from clinical materials
Yazar: SEMA YANIK
Danışman: PROF.DR. MÜZEYYEN MAMAL TORUN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2003
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
ÖZET Çalışmamızda Ocak 2002- Eylül 2002 tarihleri arasında istanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesinin çeşitli klinik ve polikliniklerinden Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı'mız laboratuvarlarına gönderilen çeşitli klinik örneklerden izole edilen 484 Gram negatif çomak kökeni prospektif olarak toplanmıştır. Bu bakterilerin NCCLS önerileri doğrultusunda çeşitli antibiyotiklere karşı gösterdikleri direnç oranları disk difüzyon testi ile belirlenmiştir. Ayrıca bu bakteriler GSBL ve IBL oluşturmaları açısından çift disk sinerji ve direkt indüksiyon testleri ile araştırılmıştır. Yatan hastalardan izole edilen 52 K. pneumoniae kökeninin %51.9'nda, polikliniğe başvuran hastalardan izole edilen 26 kökenin ise % 23'nde GSBL üretimi tesbit edilmiştir. GSBL üreten kökenlerin tümü ampisilin, amoksisilin/ klavulanik asit, piperasilin, sefazolin ve sefuroksim'e direnç, imipenem ve sefoksitin'e duyarlı lık tesbit edilmiştir. GSBL üretmeyen kökenlerin tamamında ampisilin'e dirençli iken, imipenem ve sefoksitin'e direnç yoktur. K. pneumoniae kökenlerinde yatan hastalar ve polikliniğe başvuran hastalar arasında amoksasilin-klavulanik asit(p=0.003), piperasilin-îazobaktam(p=Q.004), sefazolin(p=0.002), sefotaksim(p=0.001), seftriakson(p=0.001), gentamisin(0.033)'e direnç oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Yatan hastalardan izole edilen 66 E. coli kökeninin %16.6'nda, polikliniğe başvuran hastalardan izole edilen 54 kökenin ise%5.5'nde GSBL üretimi tesbit edilmiştir. GSBL üreten kökenlerin tümü ampisilin, piperasilin, sefazolin ve sefuroksim' e dirençli iken; sefoperazon-sulbaktam, sefoksitin ve imipeneme duyarlı bulunmuştur. GSBL üreten kökenlerde yatan hastalar ve polikliniğe başvuran hastalar arasında antibiyotiklere direnç oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaz iken, GSBL üretmeyen kökenlerde yatan hastalar ve polikliniğe başvuran hastalar arasında amoksisilin-klavulanik asit ve piperasilin/tazobaktama direnç oranlan arasında istatistiksel olarak fark bulunmuştur(p=0.039 ve p=0.027). 81Yatan hastalardan izole edilen 118 P. aeruginosa kökeninin %4'nde GSBL üretimi tesbit edilirken, polikliniğe başvuran hastalardan izole edilen kökenlerin hiçbirisinde GSBL üretimi tesbit edilmemiştir. GSBL üreten 6 kökenin tamamında piperasilin, seftriakson, piperasilin-tazobaktam, sefepim, sefotaksim, aztreonam ve amikasine direnç varken; imipenem, meropenem, netilmisin ve sefoperazon-sulbaktama direnç oranlarının arttığı gözlenmesine rağmen en etkili antibiyotikler olarak tesbit edilmiştir. Çalışmamızda yatan hastalar için GSBL üreten ve üretmeyen P. aeruginosa kökenlerinde piperasiSineCp^O.OSS), piperasilin / tazobaktama (p=s0.002), sefbperazon sulbaktama (p^O.fMS), aztreonama(p=0.00), netilmisinefp^O.OS) diemç oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. K. pneumoniae ve E. coii dışındaki diğer enterik bakterilerden Serratia, Citrobacter, Morganella, Proteus ve Enterobacter cinslerinde bulunan yatan hastalardan izole edilen 29 ve poliklinik hastalarından izole edilen 8 köken olmak üzere toplam 37 enterik bakterinin GSBL oluşturmadığı, yalnızca IBL oluşturduğu tesbit edilmiştir. IBL oluşturma sıklıkları, yatan hastalardan izole edilen kökenlerde %62, polikliniğe başvuran hastalardan izole edilen kökenlerde ise %60 olarak bulunmuştur. Tüm kökenler imipenem, meropenem, sefepim, sefoperazon-sulbaktam ve amikasine duyarlı bulunmuştur. Bu kökenlerde ( IBL üreten ve üretmeyen ) yatan hastalar ve polikliniğe başvuran hastalar arasında antibiyotiklere direnç oranlan arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yatan hastalardan izole edilen 76 P. aeruginosa kökeninin %64.4'nde, polikliniğe başvuran hastalardan izole edilen 42 kökenin ise %35.7'nde IBL üretimi tesbit edilmiştir. IBL üreten kökenlerin tümünde seftriakson, sefotaksime direnç gözlenirken, seftazidim, sefoperazon-sulbaktam ve aztreonam en etkili antibiyotikler olarak bulunmuştur. IBL üretmeyen kökenlerde ise sefotaksim, ko- trimoksazole direnç oranı en yüksek iken; imipenem, meropenem ve aztreonam bu kökenler de en etkili antibiyotikler olarak bulunmuştur. Yaptığımız çalışmada, yatan hastalar ve poliklinik hastaları arasında IBL üreten kökenlerde imipenem ve ko-trimoksazole direnç oranları (sırasıyla p=0.042 ve p=0.042), IBL üretmeyen kökenlerde ise imipenem (p=0.016), meropenem (p=0.00), 82seftriakson (p=0.038), sefotaksim (p=0.037), sefepim(p=0.011), pîperasilin/tazobakîam(p=0.02), amikasin(p-O.OO) ve ko-trimoksazol(p=0.00)'e direnç oranları istatistiksel olarak anlamlı fark göstermiştir. İncelenen A. baumanii ve S. maltophilia kökenlerinde IBL ve GSBL üretimine rastlanmamıştır. Yatan hastalardan izole edilen A. baumanii kökenleri denenen çoğu antibiyotiğe karşı %90 civarında direnç gösterirken bu kökenlere en etkili antibiyotikler netilmisin ve sefoperazon-sulbaktam olarak bulunmuştur. Poliklinik hastalarından izole edilen kökenlerin antibiyotiklere direnç oranları ise yatan hastalardan izole edilen kökenlere göre çok daha düşük bulunmuştur. İncelenen 10 köken arasında piperasilin-tazobaktam ve gentamisin direncine rastlanmamıştır. Çalışmamızda 51 'i yatan hastalardan, 10'u polikliniğe başvuran hastalardan izole edilen 61 Acinetobacter kökeni arasında imipenemfp^O.uSS), seftazidimfp^O.OO), seflriakson (p=0.027), sefotaksim (p=0.00), sefepim (p=0,Q02), piperasilin/tazobaktam (p=0.00), piperasilin (p=0.00), aztronam (p=0.024), gentamisin (p=0.00), amikasin (p=0.00), ko-trimoksazol (p=0.00) ve siprofloksasin (p=0.00)'e direnç oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. izole edilen 14 S. maltophilia kökeninin tamamı imipenem ve aztreonama dirençli, ko-trimoksazole duyarlı bulunmuştur. Yatan hastalar ve polikliniğe başvuran hastalar arasında antibiyotiklere direnç oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. 83

Abstract:
SUMMARY In this prospective study we collected 484-gram negative bacilli strains, which were obtained, from clinical materials from several departments of Cerrahpaşa Medical Faculty. The study was performed between January 2002 and September 2002. These bacteria were examined for the resistance rates to several antibiotics according to NCCLS criteria by disk diffusion method. Also extended spectrum of beta-lactamase (ESBL) and inducible beta-lactamase (IBL) production were investigated by double disk synergy test and direct induction method, respectively. ESBL production was determined in 51,9% of 52 K. pneumonia strains isolated from hospitalized patients and in 23% of 26 strains isolated from ambulatory patients. All strains were found resistant to AMP, AMC, PRL, CXM and sefazolin but none of them were found resistant to IMP and FOX. ESBL negative strains were resistant to AMP but not to IMP and FOX. Resistance rates to K. pneumonia isolated from hospitalized and policlinic patients were significantly different as follows; AMC (p=0.03), TZP (p=0.004), KZ (p=0.002), CTX (p=0.001), CRO (p=0.001), GN (p=0.033). ESBL production was determined in 16.6% of 66 E. coli strains isolated from hospitalized patients and in 5.5% of 54 strains isolated from ambulatory patients. All strains were found resistant to AMP, PRL, KZ and CXM, susceptible to SCF, FOX and IMP. In ESBL negative strains there were significant differences in resistance rates between hospitalized and policlinic patients for AMC (p=0.039) and TZP (p=0.027). However there were not significant differences for ESBL positive strains between hospitalized and policlinic patients. ESBL production was determined in 4% of 118 P. aureginosa strains isolated from hospitalized patients. In the strains isolated from outpatients ESBL production could not be detected. ESBL positive 6 strains were all resistant to PRL, CRO, TZP, FEP, CTX, AZT, AK. Although the resistance rates to IMP, MEM, NET, SCF were increased, it was observed that these were the most effective antibiotics against these strains, in hospitalized patients significant difference rates were detected between ESBL positive and ESBL negative strains of P. aeruginosa for the following antibiotics PRL (p=0.033), TZP (p=0.002), SCF(p=0.045), ATM (p=0.00) and NET (p-0.03). 84In 37 other enteric bacteria like Serratia, Citrobacter, Morganella, Proteus and Enterobacter strains isolated from hospitalized patients, ESBL production could not be detected. Only IBL production was determined in these strains, 62% from hospitalized patients and 60% from ambulatory patients. There were no resistance to IMP, MEM, FEP, SCF and AK. In these strains whether IBL production is positive or negative there were not significant difference between hospitalized and policlinic patients isolates. IBL production was determined in 64% of 76 P. aeruginosa strains isolated from hospitalized patients and in 35.7% of 42 strains isolated from ambulatory patients. All the strains were resistant to CRO, CTX and susceptible to CAZ, SCF, ATM. The resistance rates to CTX, SXT were high in IBL negative strains and IMP, MEM, ATM were susceptible to them. The resistance rates between hospitalized and policlinic patients in IBL positive strains for IMP (p~0.042) and SXT (p=0.042) were significantly different. However in IBL negative strains the resistance rates between hospitalized and policlinic patients were significantly different for IMP (p*0.016), MEM