Ortaokul öğretmenlerinin okul dışı çevrelere gezi düzenlemeye ilişkin öz yeterliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi: Tokat ili örneği
Examining secondary school teachers' self-efficacy in organizing trips to out-of-school environments in terms of different variables: Sample of Tokat province
Yazar: MÜGE PEKİN
Danışman: PROF. DR. AYKUT EMRE BOZDOĞAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik öz yeterlilik = Academic self-efficacy ; Bilimsel alan gezileri = Scientific field trips ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Okul dışı etkinlikler = Extracurricular activities ; Okul dışı öğrenme = Out-of-school learning ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğretmenlerinin okul dışı çevrelere gezi düzenlenmeye ilişkin öz yeterliklerinin farklı değişkenler açısından incelemektir. Araştırma betimsel tarama modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırma da Tokat il merkezindeki ortaokullarda görev yapan 117'si erkek ve 91'i kadın olmak üzere toplam 208 Fen bilimleri, Sosyal bilgiler, Matematik ve Türkçe öğretmenleri ile gerçekleştirilmiştir. Örneklemin seçilmesinde tabakalı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Araştırma da üç kategoriden oluşan ölçme aracı kullanılmıştır. Ölçme aracının ilk kısmında, ortaokul öğretmenlerine ait cinsiyet, mezun olunan fakülte, branş, lisansüstü eğitim durumu, hizmet süresi gibi demografik özellikler tespit edilirken, ölçme aracının ikinci kısmında ise öğretmenlerin okul dışı çevrelere ilişkin görüşlerinin alındığı 2 kapalı uçlu ve 2 açık uçlu soru olmak üzere toplam 4 soru bulunmaktadır. Ölçme aracının üçüncü bölümünde ise Bozdoğan (2015) tarafından geliştirilen "Okul Dışı Çevrelere Eğitim Amaçlı Gezi Düzenleyebilme Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği" (EAGÖÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın genel amacı doğrultusunda cevapları aranan alt problemlere yönelik ölçek puanından elde edilen verilerin gerekli istatistiksel çözümleri için betimsel istatistik yöntemlerinden (f) frekans, (%) yüzde ve (x̄) aritmetik ortalama kullanılmıştır. Yapılan araştırmada ölçekten elde edilen veriler normal dağılım gösterdiği için parametrik analiz yöntemlerinden ANOVA ve t-testinden yararlanılmıştır. Açık uçlu sorular ise içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda öğretmenlerin gezi düzenleme noktasında kendilerini yeterli gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte öğretmenlerin gezi düzenlemeye yönelik öz yeterlik inanç puanları; eğitim durumu değişkeninde farklılaşırken, cinsiyet, mezun oldukları bölüm, gezi düzenleme sıklığı ve hizmet süresi değişkenlerinde farklılaşmadığı görülmüştür.  Farklı branşlardaki öğretmenlerin okul dışı öğrenme ortamları olarak en sık okul bahçesini kullandıkları belirlenmiştir. Öğretmenler gezi düzenleme faaliyetleri süresince öğrenci, veli ve kurumlardan izin alma, öğrencilerin kontrolünü ve güvenliğini sağlama ve öğrencilerden gezi dönütü alma gibi sorunlar yaşadıkları belirlenmiştir. Bu sonuçlardan yola çıkarak öğretmenlerin, okul dışı ortamlardan en sık okul bahçesini tercih etme durumu göz önünde bulundurulduğunda okul bahçelerinin daha yeşil ortamlar haline getirilmesi ve gerçek bir bahçe algısının öğrencilere kazandırılabilmesi için çevre düzenlemeleri ve peyzaj projeleri teşvik edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to examine secondary school teachers' self-efficacy in organizing trips to out-of-school environments in terms of different variables. In this research the descriptive survey method was used. The research was carried out with a total of 208 Science, Social Studies, Maths and Turkish teachers, 117 of whom were males and 91 of whom were females, working in secondary schools in the city center of Tokat. The stratified sampling method was used in the formation of the sample. A assessment tool consisting of three parts was used in the study. In the first part of the, assessment tool demographic characteristics of secondary school teachers such as gender, faculty of graduation, branch, postgraduate education status, profession service period are determined and in the second part of the assessment tool, there are a total of 4 questions, 2 of which are closed-ended and 2 of which are open-ended questions about teachers' views on out-of-school environments. In the third part of the assessment tool, "Self-Efficacy Belief Scale for Planning and Organizing Educational Trips to Out of School Settings" (EAGÖÖ) developed by Bozdoğan (2015) was used too. Within the framework of the general purpose of the study, among the descriptive statistical methods (f) frequency, (%) percentage and (x̄) arithmetic mean were used for the necessary statistical solutions of the data obtained from the scale score for the sub-problems of which answers are sought. In the research, since data from the scale showed normal distribution, the parametric analysis methods ANOVA and t-test were used. Open-ended questions were subjected to content analysis. As a result of the research, it was concluded that the teachers considered themselves sufficient about organizing trips.  It was observed that teachers' self-efficacy belief scores for organizing trips were differentiated by variables educational status. However, it was observed that they were not differentiated by variables such as gender, the department they graduated from, frequency of organizing trips and the profession service period. It was determined that teachers in different branches most frequently used the school garden as out-of-school learning environments. It was defined that teachers experienced problems such as getting permission from students, parents and institutions, ensuring control and safety of students, and receiving trip feedback from students during the trip organization activities. Based on these results, when considering that teachers most frequently preferred school gardens among out-of-school environments, it is recommended to make school gardens greener, encourage environmental regulations and landscaping projects to give students a real garden perception.