Sermaye hareketleri, 1980 sonrası gelişmekte olan ülkeler üzerinde etkisi ve Türkiye özelinde incelenmesi
Capital flows, impact on developing countries after 1980 and review of Turkish economy
Yazar: MUHAMMED FATİH KILIÇ
Danışman: PROF. DR. DİLEK TEKER
Işık Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics ; İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Finansal kriz = Financial crisis ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
1980 sonrası hız kazanan küreselleşme yarışıyla birlikte sermaye hareketlerinin önündeki engellerin de kalkmasıyla gelişmekte olan ülkelere yapılan yatırımlar ciddi artış göstermiştir. Dünya ekonomisinde yaşanan küreselleşme olgusunun etkisiyle, gelişimini tamamlamakta olan devletlerin gereksinim duydukları sermayeleri yabancı yatırımlar ile karşılama yollarına gittikleri bilinmektedir. Liberalleşme akımına hazırlıksız yakalanan gelişmekte olan ülkelerde sermaye hareketleri, özellikle portföy yatırımları, ülke ekonomisine zarar vermiş ve bazı ülkeleri krize sürüklemiştir.24 Ocak 1980 Ekonomik İstikrar Kararları ile Türkiye bu yarışa katılmış ve 1989 yılında çıkarılan 32 Sayılı Kararname ile tamamen finansal serbestleşme içine girmiştir. Bu çalışmada Türkiye'ye gelmekte olan doğrudan yabancı yatırımların Türkiye ekonomi göstergelerinden olan enflasyon, işsizlik ve sanayi üretimi arasındaki ilişki VAR modeliyle analiz edilmiştir. Yapılan Johansen eş bütünleşme testi, etki – tepki analizi ve varyans ayrıştırma analizleriyle değişkenlerin arasındaki ilişki değerlendirmiştir. Çalışmanın sonucunda ise sermaye hareketlerinden doğrudan olan yabancı yatırımların ülkelerin ekonomilerine olumlu yönde etkilerinin olduğu, portföy yatırımların ise üretime yöneltildiği takdirde ekonomiye olumlu katkısı olduğu aksi durumda aniden ülkeyi terk etmesi sonucu kırılganlığı artırıp ekonomik krize neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye'de yabancı sermaye yatırımlarının arttırılması için uygun şartların yaratılması, ekonomik, siyasi ve hukuki istikrarın sağlanması, yabancı sermayeyi teşvik edici düzenlemelerin gerçekleştirilmesine yönelik politikaların izlenmesi gerekmektedir.

Abstract:
After 1980, with the increased globalization race investments in developing countries increased significantly with the lifting of barriers to capital flows. With the effect of globalization in the world economy, developing countries have started to look for ways to meet the capital they need with foreign investments. Capital flows in developing countries that are not ready for the liberalization trend, especially portfolio investments, have damaged the country's economy and plunged some countries into crisis. With the Economic Stability Decisions of January 24, 1980, Turkey entered this race and entered into full financial release with Decree No. 32 issued in 1989. In this study, the relationship between inflation, unemployment and industrial production, which is one of the economic indicators of foreign direct investments in Turkey, was analyzed with the VAR model. Johansen cointegration test, impulse - response analysis and variance decomposition analysis were conducted to evaluate the relationship between variables. As a result of the study, it was concluded that foreign direct investments from capital flows have a positive effect on the country's economy, and portfolio investments contribute positively to the economy if directed to production, otherwise it causes an economic crisis by increasing fragility as a result of leaving the country suddenly. It is necessary to create appropriate conditions for increasing foreign capital investments in Turkey, ensure economic, political and legal stability, and monitor policies for implementing regulations that encourage foreign capital.