Modernleşme sürecinde Türkiye'de evlilik kurumunun işleyişi ve boşanma eğilimlerinin seyri
The mecanism of institution of marriage of and the course of htr divorcement tendencies while Turkey experiencing the period of modernization
Yazar: BUKET ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ARSLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Boşanma = Divorce ; Evlilik = Marriage ; Kadınlar = Women ; Modernleşme = Modernization

Özet:
Evlilik ve boşanma sistemleri, üyelerini biçimlendirişi, bilinçlendirişi ve yarattığı fırsatları farklı olan her toplumun değerler dizgisi içinde çeşitli biçimlerde ortaya çıkmıştır. Hem ilgili bireyler, hem de bireylerle toplum arasında bir sözleşme niteliği taşıyan evliliğin en genel işlevi, tarih boyunca her toplumun kendi düzeniyle son derece yakın olan cinsel ilişkiler düzeni sağlamış olmasıdır.Evlilik ve evliliği sona erdiren boşanma kurumları, modernleşme sürecine dâhil olan her toplumda tektip olarak düzenlenmiştir. Mahalli örf, adet ve geleneklerden uzaklaşma, kurallar ve değerler alanında laikleşme, sanayileşme, şehirleşme, okullaşma, kitle iletişim ve ulaşımda yaygınlaşma ve her alanda rasyonelleşme süreci, evlilik kurumunun işleyişini ve boşanma eğilimlerinin seyrini etkilemiştir.Günümüzde yükselen bir seyir izleyen boşanmalar, bir yandan evlilik kurumunun işleyişinde ortaya çıkan bir sonucun somutlaşmış halini; diğer yandan sosyal ve yasal koşulların boşanmayı kolaylaştırıcı etkisini göstermektedir.Çalışmada modernleşme sürecinde Türkiye'de evlilik kurumunun işleyişi ve boşanma olgusunun oluşumu, gelişimi ve değişimi açıklanmaktadır. Aynı zamanda günümüzdeki evlilik ve aile bağlarının ve değerlerinin anlamı ve anlamı besleyen ve etkileyen süreç analiz edilmektedir.Pozitif durum saptaması yaparak değerler dizgisinin ve kurumların varlığını sorgulayabilen Sosyoloji, bulgularıyla yeniden düzenlenebilmelerin önünü açabilmekte ve geleceği tayin edebilir bir görev üstlenmektedir. Bu bağlamda çalışma konusu, bir yandan, süreçte yapılan düzenlemelerin aileyi nasıl etkilediğinin ve hukuki boyutun pozitif ahlakta içselleştirilip içselleştirilmediğinin anlaşılmasına; diğer yandan, değişim sürecindeki aşamaların karşılaştırılmasına imkân sağlamaktadır.

Abstract:
The marriage institution has helped to establish sexual relations throughout history by inserting its own specifications besides forming the human beings, and making them conscious and through the opportunities it has led, all of which are different for every society. It has also presented either a written or an unwritten oral form of agreement in terms of the individuals it is related in such a way not being in contradiction with the structure of the society. Furthermore, the termination of marriage has been arranged in a way so as not to be in contradiction with the social structure.The range of values, which are included into the modernization period for the societies have shown a tendency to gain a monotype nature.The modernization is the duration in which the societies gradually deviate from their own traditions and customs while actualizing the national traditions and customs, the rules? and values? being secularized, the industrialization, urbanization, education and schooling the mass communication and transportation means becoming more common and thus the society?s becoming rationalized in every scope.In another words, the modernization period in which a lot of variables are in interaction with each other causes to establish new relation modes by eradicating the previous relation patterns. The individuals who have became ready for adopting the new behavior patterns for each passing generation change their roles, attitudes, needs and traditions.Modernization process has changed the mechanism of institution of marriage. Today, the divorcements showing a tendency to increase are the negative result?s becoming concrete, which emerge within the mechanism of marriage. While on one hand the increasing tendencies refer to the press-reaction relation within the institution of marriage, on the other hand they show that the social conditions and the legal procedures have made the divorcement much easier.The mechanism of the institution of marriage and the establishment, development and the changes in the divorcement phenomenon in Turkey experiencing the period of modernization are handled and examined by this study. On the other hand, the meaning of the marriage and the range of values and the ties of family and the duration affecting and feeding this meaning is analyzed.Being able to question the existence of range of values and the institutions by positive determination, the sociology may pave the way for rearranging through its findings and it functions as something that is able to determine the future of range of values and institutions. Within the context mentioned above, while on one hand, the subject of the study enables to understand how the arrangements that have been made during the modernization period have affected the family and to comprehend whether the legal aspect has internalized in terms of positive morality, on the other hand it ensures to compare the stages during the change period.