COVİD-19 enfeksiyonu geçirmiş ve farklı aşı uygulamasına sahip olgularda immün kompleks oluşumunun araştırılması
Investigation of immune complex formation in cases with COVID-19 infection and different vaccine applications
Yazar: FERHAT OSMAN DAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. BEKİR SAMİ KOCAZEYBEK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı /  Tıbbi Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Alerji ve immünoloji = Allergy and immunology ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines

Özet:
Amaç: COVID-19 enfeksiyonu sonrası pek çok tip III aşırı duyarlılık reaksiyonları ile 
ilişkilendirilen olgu bildirilmiştir. Bundan dolayı COVID-19 aşıları sonrası da tip III aşırı 
duyarlılık reaksiyonlarının tetiklenme olasılığı tartışılmaya başlanmıştır. Çalışmamızda 
COVID-19 ve/veya aşılamaları ile tip III aşırı duyarlılık reaksiyonları arasındaki ilişkiyi 
araştırmayı amaçladık.
Yöntem: Aşısız, Farklı aşı uygulamalarına sahip ve COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş 
olgulardan, ayrıca farklı aşı uygulamalarına sahip ve COVID-19 geçirmemiş olan toplam 135 
olgunun 7-14 gün içerisinde serum örnekleri toplandı. Toplanan serum örneklerinde PEG ile 
çöktürme yöntemi ile immün kompleks varlığı kalitatif olarak, SARS-CoV-2 Spike 
RBD/SARS-CoV-2 IgG/ C3a/C5a/IL-6 ELISA yöntemi ile kantitatif olarak, ANCA IIFA 
yöntemiyle semikantitatif olarak, WBC/nötrofil/trombosit Coulter prensibine göre hematolojik
analizör ile kantitatif olarak araştırılmıştır.
xxi
Bulgular: COVID-19 geçirmiş olgularda klinik seyre göre semptomatik ve asemptomatik 
gruplar arasında immün kompleks varlığı yönünden anlamlı fark saptanamamıştır. Farklı aşı 
uygulamalarına sahip ve COVID-19 geçirmiş olgularda aşı rejimine göre heterolog aşı olan 
grupta anlamlı derecede yüksek immün kompleks varlığı saptanmıştır (p=0,042). Farklı aşı 
uygulamalarına sahip ve COVID-19 geçirmiş olgularda ≤3 ve >3 doz aşı grupları arasında 
immün kompleks varlığı yönünden anlamlı fark saptanamamıştır. COVID-19 geçirmiş olgular 
farklı aşı uygulama tipine göre karşılaştırıldığında anlamlı fark saptanamamış olmasına karşın 
4 (%26,7) pozitif olgu ile 2CV+2BNT grubunda en yüksek immün kompleks varlığı 
saptanmıştır. İmmün kompleks varlığı yaş ve cinsiyet temelli incelendiğinde anlamlı farklılık 
saptanamamıştır. Diğer parametrelerimizde immün kompleks pozitif olgularda olgu sayısının 
azlığına bağlı olarak istatistiki hesaplamalar yapılamamıştır. Ancak tüm olgularda immün 
kompleks varlığı temelinde yapılan çoklu analiz sonucunda WBC ve nötrofil ortalama düzeyleri 
ileri derecede anlamlı saptanmıştır (sırasıyla p=0,003, p=0,013 ve WBC/OR: 5,880, 
Nötrofil/OR: 2,655).
Sonuç: Verilerimiz COVID-19 ve/veya aşılamalar sonrası immün kompleks gelişebileceğini 
ve ilintili bu patofizyolojik süreçte bazı immün moleküllerin düzeyinin de artabileceğini akla 
getirmektedir. Bunun yanında az sayıda olgu da saptansa da artan aşı dozajlarının da bu süreçte 
proaktif rolünün olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Objective: Many case reports have linked post-COVID-19 infection with type III 
hypersensitivity reactions. Consequently, there has been a discussion about the potential 
triggering of type III hypersensitivity reactions following COVID-19 vaccinations. In our study, 
we aim to investigate the relationship between COVID-19 and/or its vaccinations and type III 
hypersensitivity reactions.
Methods: We collected serum samples from 135 subjects within 7-14 days. The subjects 
included unvaccinated individuals, those with different vaccination statuses, those who had 
recovered from COVID-19, and subjects with varying vaccination statuses who had not 
contracted COVID-19. We used the PEG precipitation method to qualitatively assess the 
presence of immune complexes in the collected serum samples. For quantitative analysis, we 
used the ELISA method to measure SARS-CoV-2 Spike RBD/SARS-CoV-2 IgG, C3a, C5a, 
and IL-6, and the IFA method for ANCA. Hematological analysis for WBC, neutrophils, and 
platelets was conducted using a Coulter principle-based hematology analyzer.
xxiii
Results: No significant difference in the presence of immune complexes was observed 
between symptomatic and asymptomatic groups based on the clinical course in individuals 
who had recovered from COVID-19. However, in individuals with different vaccination 
statuses who had recovered from COVID-19, a significantly higher presence of immune 
complexes was found in the heterologous vaccine group (p=0.042). There was no significant 
difference in the presence of immune complexes between the groups that received ≤3 doses 
and >3 doses among individuals with different vaccination statuses who had recovered from 
COVID-19. Although no significant difference was found when comparing individuals who 
had recovered from COVID-19 based on different types of vaccination, the highest presence 
of immune complexes was observed in the 2CV+2BNT group with 4 (26.7%) positive cases. 
No significant differences were found in the presence of immune complexes based on age and 
gender. Due to the small number of immune complex-positive cases in our other parameters, 
we were unable to perform statistical calculations. However, a multivariate analysis based on 
the presence of immune complexes in all subjects revealed that the mean levels of WBC and 
neutrophils were highly significant (p=0.003 and p=0.013, respectively, with WBC/OR: 5.880 
and Neutrophil/OR: 2.655).
Conclusions: Our findings indicate that immune complexes may develope after COVID-19 
infection and/or vaccination. This may lead to an increase in certain immune molecules as part 
of the associated pathophysiological process. Furthermore, although only observed in a small 
number of cases, our results suggest that higher vaccine dosages may also have a proactive role 
in this process.