Özdeş olmayan paralel makine çizelgeleme problemleri için yapay arı koloni algoritması ile bir uygulama
An implementation of artificial bee colony algorithm for non-identical parallel machine scheduling
Yazar: BETÜL BENLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERDAL CANIYILMAZ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Çizelgeleme, üretim ortamlarındaki belli amaçları gerçekleştirmek için kaynakların faaliyetlere belli bir zaman periyodu boyunca atanmasıdır. Günümüzdeki rekabetçi ortamda etkin bir çizelgeleme işletmeyi bir adım öne taşıyabilmektedir. Çizelgeleme konusunun bir dalı olan iş çizelgelemede belli bir performans ölçütünü en iyi yapacak iş sırası araştırılmaktadır. Bu problem uygulamalardaki kısıtları açısından önemli bir araştırma konusudur. Uygulamada ortaya çıkan kısıtların modellenmesinin zor ve problemlerin büyük boyutlu olması sebebiyle optimum sonucu veren yöntemlerin uygulanamadığı durumlarda sezgisel yaklaşımlar devreye girmektedir. Son yıllarda bilim adamları bu tür zor optimizasyon problemlerinin çözümü için tabiatta var olan doğal sistemler üzerinde çalışmaya yönelmişlerdir. 
Bu çalışmada gerçek hayat problemlerini daha iyi yansıtan özdeş olmayan paralel makine problemi için arıların yiyecek arama davranışlarının modellenmesiyle oluşturulan yapay arı koloni algoritması önerilmiştir. Bir işletmenin bir haftalık üretim planındaki işler kullandıkları hammaddelere göre gruplandırılmış ve gruplar arası hazırlık zamanları tespit edilmiştir. Hazırlık zamanları en aza indirilerek işlerin gecikme olmadan maksimum tamamlanma zamanı minimize edilmeye çalışılmıştır. Algoritmanın verdiği sonuçlar işletmede gerçekleşen güncel çizelge ile karşılaştırılmış ve daha etkin olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Paralel makine çizelgeleme; yapay arı koloni algoritması; yapay 
zeka optimizasyon teknikleri.

Abstract:
Scheduling is an assignment of resources to the operations during a period of time to accomplish certain objectives in production environments. In today's competitive environment an effective scheduling can make enterprises move one step forward. Job scheduling that is a branch of scheduling is an investigation to find job order to optimize certain objectives. This is an important research problem in terms of the constraints in applications. Heuristic approaches come into play in cases which exact methods can not be applied due to constraints that is hard to model. In recent years, scientists have tended to study on the natural systems for the solution of such difficult optimization problems.
In this study, an artificial bee colony algorithm, which models foraging behaviours of honey bees, is proposed for non-identical parallel machine scheduling which reflects better the real life problems. The operations of a week production plan in a firm are grouped according to the using of raw materials and the setup times have been obtained between the groups. Makespan have been minimized without delays minimizing setup times. The results of algorithm have been compared with the actual schedule and it is  found that the results of algorithm is more effective.

Keywords: Parallel machine scheduling, artificial bee colony algorithm, artificial 
intelligence optimization techniques.