Nöromiyelitis optika spektrum olgularında bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of cognitive functions in neuromyelitis optica spectrum cases
Yazar: ÖZLEM ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL EKMEKCİ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Miyelit = Myelitis ; Nöromiyelitis optika = Neuromyelitis optica

Özet:
Giriş ve Amaç: Nöromiyelitis optika spektrum (NMOS) hastalığı her ne kadar 
geçmişte miyelit ve optik nörit ile sınırlı bir hastalık olarak düşünülse de biyokimyasal 
tetkikler ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) alanlarındaki gelişmelerle birlikte 
NMOS hastalığının serebral sendrom, diensefalik sendrom, beyin sapı tutuluşu, area 
postrema sendromu gibi çok daha renkli klinik tablolarla karşımıza çıkabileceği
anlaşılmıştır. Son yıllarda NMOS hastalığı ile ilgili dikkat çeken bir bulgu da NMOS 
olgularında bilişsel tutuluştur. Bu konuya olan ilgi giderek artsa da halen literatürde sınırlı 
sayıda çalışma mevcuttur. Çalışmamızda, NMOS hastalarının bilişsel fonksiyonlarının 
değerlendirilmesi ve hastalığın hangi bilişsel alanlarda bozulmaya sebep olduğunun ortaya 
konması ayrıca bilişsel bozulma ile demografik özellikler, klinik özellikler, depresyon 
arasında ilişkinin araştırılması amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda NMOS tanılı çalışmaya dahil edilme kriterlerini
sağlayan 20 hasta ve hastalarla yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi açısından benzerlik gösteren 23 
sağlıklı gönüllüye; bilgi işleme hızı, dikkat, seçici dikkat, dikkati sürdürme, yürütücü 
işlevler, sözel akıcılık, sözel öğrenme ve bellek, görsel öğrenme ve bellek alanlarını 
değerlendiren nöropsikolojik testler ve Beck depresyon ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Nöropsikolojik test uygulanan NMOS tanılı 20 olgudan 11'inde (%55) 
en az 2 kognitif alanda bozulma saptanmıştır. NMOS hastalarında birçok kognitif alanda; 
dikkat, bilgi işleme hızı, sözel bellek, görsel bellek, yürütücü fonksiyonlar ve sözel 
akıcılıkta sağlıklı bireylere göre anlamlı etkilenme olduğu gözlenmiştir. NMOS 
hastalarının Beck depresyon ölçeklerinde sağlıklı gönüllülere göre anlamlı farklılık 
saptanmamış ve kognitif test başarısı ile depresyon arasında da anlamlı ilişki 
bulunmamıştır. Motor engellilik ile uygulanan testler arasında ilişki saptanmamıştır. 
Aquaporin 4 (AQP4) seropozitif hastalar ile negatif hastalar arasında çalışmamızda 
kognitif açıdan herhangi bir farklılık bulunmamıştır. 
Sonuç: NMOS olgularında yüksek oranda bilişsel bozukluk saptanabilmektedir. Bu 
bozukluk fiziksel engellilikten bağımsız olarak ortaya çıkabilmektedir. NMO hastalarının 
izlemlerinde ve tedaviye yanıtlarının değerlendirilmesinde bilişsel fonksiyonlar da göz 
önünde bulundurulmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Nöromiyelitis optika; Kognitif bozukluklar; Kognitif etkilenme

Abstract:
Introduction and Objective: Although neuromyelitis optica spectrum (NMOS) 
disease was considered as a disease limited to myelitis and optic neuritis in the past, it has 
been understood that NMOS disease may present with more colorful clinical presentations
such as cerebral syndrom, diensephalic syndrom, brain stem involvement, area postrema 
syndrom with the developments in biochemical examination and magnetic resonance 
imaging (MRI) fields. Another striking finding about NMOS disease in recent years is 
cognitive involvement in NMOS cases. Although the interest in this subject is increasing, 
there are still a limited number of studies in the literature. In our study, it is aimed to 
evaluate the cognitive functions of NMOS patients and to reveal which cognitive areas the 
disease causes impairment, and to investigate the relationship between cognitive 
impairment and demographic characteristics, clinical features, and depression.
Materials and methods: In our study, 20 patients with NMOS who met the 
inclusion criteria and 23 healthy controls who have similar age, gender and education level
with patients. Neuropsychological tests which examine information processing speed, 
attention, selective attention, sustained attention, executive functions, verbal fluency, 
verbal learning and memory, visual learning and memory components of cognition and 
Beck depression scale were applied to the patients and healty controls.
Results: Cognitive impairment in at least 2 cognitive domains was found in 11 
(55%) of 20 NMOS patients who underwent neuropsychological testing. It was observed 
that many cognitive domains in NMOS patients; attention, information processing speed, 
verbal memory, visual memory, executive functions and verbal fluency were significantly 
affected compared to healthy individuals. No significant difference was found in the Beck 
depression tests of NMOS patients compared to the controls and there was no significant 
relationship between cognitive test success and depression. There was no relationship 
between motor disability and the neuropsychological tests applied. In our study, no 
cognitive difference was found between Aquaporin 4 (AQP4) seropositive patients and 
negative patients.
Conclusion: High rate of cognitive impairment can be detected in NMOS cases. 
This impirment can occur independently from physical disability. Cognitive functions 
should also be considered in the follow-up of NMO patients and in evaluating their 
response to treatment.
Key words: Neuromyelitis optica; Cognitive disorders; Cognitive impairment