Sovyet Türk halklarının Latin harflerine geçişinin Türkiye'deki yansımaları
Reflections of transition of the soviet Turkish nations to Latin letters in Turkey
Yazar: KORAL DURMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ ÇALIŞKAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Dış Türkler = Turkish diaspora ; Kamuoyu = Public opinion ; Latin harfleri = Latin characters ; Orta Asya ülkeleri = Central Asia countries ; Rusya Türkleri = Russia Turks ; Türk Cumhuriyetleri = Turkish Republics ; Türk basını = Turkish press ; Türk kamuoyu = Turkish public opinion ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Türkler uzun yıllar boyunca Göktürk ve Uygur alfabesini kullandıktan sonra İslam dinini kabul edip Arap harflerine geçtiler. Yaklaşık on asır kullandıkları Arap Alfabesi'nin Türk diline uygun olmadığı zamanla anlaşıldı ve XIX. yüzyıldan itibaren Arap harflerinin ıslahı ve değiştirilmesi tartışmaları yaşandı. 
Ruslar, Çarlık döneminden itibaren Türk halklarının dilini, dinini ve kültürünü değiştirmek suretiyle Ruslaştırmayı amaçladı. Çarlık hükümetinin yerine geçen Sovyetler Birliği'nde de bu politika devam ettirildi. Sovyetler Birliği'nde bu politika "Sovyetleştirme" ya da "Sovyet İnsanı (Homo Sovieticus) Yaratma" olarak adlandırıldı. Sovyet hükümeti iktidara geldikten sonra Türklerin medeni milletler seviyesine ulaşmasını desteklemek bahanesiyle Türklerin Latin harflerine geçişini destekledi. Asıl amaçları Türkleri önce Arap harflerinden koparmak daha sonra da zamanla Kiril harflerine geçmesini sağlamaktı. 
Rusya Türkleri de kendisine yaratılan bu özgür ortamdan yararlanarak 1920'li yıllardan itibaren Latin harflerine geçiş çalışmaları yaptılar. 1926'da düzenlenen I. Bakü Türkoloji Kurultayı'ndan sonra ise kademeli olarak Latin harflerine geçtiler. Rusya Türkleri'nin Latin harflerine geçmesi Türkiye'de büyük yankı yarattı. Türkiye Cumhuriyeti de Mustafa Kemal önderliğinde 1929 yılında Latin harflerine geçiş yaptı. 1935 yılından itibaren Rusya Türkleri'nin tamamı Sovyet hükümeti tarafından Kiril Alfabesi'ne geçirildi.

Abstract:
Turks used the Göktürk and Uygur alphabet for many years, accepted the religion of Islam and used to the Arabic letters. The Turks understood that the Arabic alphabet, which they used for nearly ten centuries, was not in eligibility with the Turkish language.
The Russians aimed to change the language, religion and culture of the Turkish people from the time of the Tsardom period and to Russianize them. This policy was continued in the Soviet Union, which replaced the tsarist government. In the Soviet Union, this policy was called "Sovietization" or "create a Soviet person (Homo Sovieticus)". After the Soviet government came to power, the Turks supported the transition of the Turks to Latin letters under the pretext of reaching the level of civilized nations. Their main purpose was to break the Turks first from the Arabic letters and then to make them move to Cyrillic letters.
The Russian Turks made use of this free environment and from the 1920s onwards, they worked for the transition to Latin letters. After the first Baku Turkology Congress held in 1926, they gradually progressed to Latin letters. To accept Russian Turks's as Latin letters it had a big impact in Turkey. Republic of Turkey, under the leadership of Mustafa Kemal made the transition to the Latin alphabet in 1929. Russia Turks were transition to the Cyrillic alphabet from 1935 by the Soviet government.