İntihar düşüncesi ile intihar girişimini ayırt edici etmenler olarak psikolojik belirleyici öğeler
Psychological determinants as differentiating factors between suicidal ideation and suicide attempt
Yazar: MERVE KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. ELİF GÜNERİ YÖYEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikoloji = Psychology ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İntihar = Suicide ; İntihar teşebbüsü = Suicide-attempted

Özet:
Araştırma intihar girişiminde bulunan ve intihar düşüncesi olan bireyleri ayırt edici psikolojik faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca intihar girişiminde bulunan, intihar düşüncesi olan ve intihar girişimi ve düşüncesi olmayanların demografik değişkenlere (cinsiyet, ailede psikiyatrik tanı, ailede intihar girişimi öyküsü vb.) göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 18-55 yaş aralığında, 108 intihar girişiminde bulunan, 197 yalnızca intihar düşüncesi olan ve 177 intihar düşüncesi ve girişimi olmayan toplamda 482 kişi oluşturmaktadır. Araştırma verileri Demografik Bilgi Formu, İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ), Psikolojik Acı Ölçeği (PAÖ), Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği (DSKÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Kişilerarası İhtiyaçlar Anketi (KİA), Edinilmiş İntihar Yeterliliği-Ölüm Korkusuzluğu Ölçeği (EİY-ÖKÖ) ve Genel Tutumlar ve İnanışlar Ölçeği Kısa Formu (GTİÖ-KF) ile toplanmıştır. Veriler SPSS 24 programı ile analiz edilmiş olup Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi, Ki-Kare Testi, Lojistik Regresyon Analizi (Backward Stepwise) uygulanmıştır. İntihar girişiminde bulunan, intihar düşüncesi olan ve intihar girişimi ve düşüncesi olmayanların tüm ölçeklerde gruplar arası anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. İntihar girişiminde bulunanlar, yalnızca intihar düşüncesi olanlardan PAÖ, Öfke/Dürtüsellik Alt Ölçeği, BDE, KİA, Başkalarına Yük Olma Alt Ölçeği, EİY-ÖKÖ açısından daha yüksek puan almıştır. İntihar girişiminde bulunma ve yalnızca intihar düşüncesi olma grupları arasında demografik değişkenlerden cinsiyet, ailede psikiyatrik tanı, psikolojik destek alma, tanı alınan psikiyatrik hastalığın varlığı, psikiyatrik ilaç kullanımı açısından anlamlı fark bulunmuştur. İntihar düşüncesinden girişime geçişte öfke/dürtüsellik, algılanan başkalarına yük olma, edinilmiş intihar yeterliliği/ölüm korkusuzluğu, cinsiyet, ailede psikiyatrik tanı ve psikolojik destek alma anlamlı yordayıcılar olarak bulunmuştur. Araştırmanın bulguları literatür çerçevesinde tartışılmış, öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The research was conducted to investigate the psychological factors distinguishing suicide attempters and ideators.  In addition, it is investigated whether suicide attempters, suicidal ideators, and nonsuicide attempters and ideators differed according to demographic variables (such as gender, family psychiatric diagnosis, family history of suicide attempt). Study sample consisted of 482 people aged between 18-55, 108 of whom had attempted suicide, 197 had only suicidal ideation and 177 had no suicidal idea or attempt. Research data was collected through Demographic-Information Form, Anger/Impulsivity Sub-Scale (A/ISS), Hopelessness/Loneliness Sub-Scale (H/LSS), The Psychache Scale (TPS), State and Trait Anxiety Inventory (STAI), Beck Depression Inventory (BDI), Interpersonal Needs Questionnaire (INQ), Acquired Capability for Suicide Scale-Fearlessness about Death (ACSS-FAD) and General Attitudes and Beliefs Scale Short Form (GABS-SF). The collected data was analyzed with SPSS, and One Way Analysis of Variance (ANOVA), Pearson Correlation Analysis, Chi-Square Test and Logistic Regression Analysis were applied. It is found that there was a significant difference between the all groups (suicide attempters, suicidal ideators, and nonsuicide attempters and ideators) on all scales. Furthermore, suicide attempters had higher scores than ideators in PAI, A/ISS, BDI, BSI, Perceived Burdensomeness Sub-Scale (PBSS), ACSS-FAD. There was a significant difference between suicide attempters and ideators in terms of gender, psychiatric diagnosis in family, receiving psychological support, presence of diagnosed psychiatric illness, and psychiatric medication usage. A/ISS, PBSS, ACSS, gender, family psychiatric diagnosis and psychological support were significant predictors in the transition from suicidal ideation to attempt. The research findings were discussed within the literature, and suggestions were presented.