Havalimanı meydan kontrol ünitesi iş yükü karar destek sistemi: İzmir Adnan Menderes havalimanı örneği
Aerodrome control unit workload decision support system: Izmir Adnan Menderes airport case
Yazar: MERT DURGUT
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM TARHAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems
Dizin: Adnan Menderes Havalimanı = Adnan Menderes Airport ; Hava alanları = Airports ; Hava trafiği = Air traffic ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; İzmir = Izmir ; İş yükü = Workload

Özet:
Hava trafik kontrol hizmetini hizmet alan trafiğin havadaki pozisyonu ve uçuştaki safhasına göre üç bölüme ayırmak mümkündür. Bu bölümler meydan kontrol, yaklaşma kontrol ve saha kontrol bölümleridir. 7 gün 24 saat hizmet verilen havalimanlarında Hava Trafik Kontrol hizmeti de kesintisiz bir şekilde meydan kontrol ünitelerinden sağlanır. Hava Trafik Kontrol hizmeti işin yapısı gereği yüksek dikkat, anlık karar alma ve hızlı sorun çözme gibi gereksinimler içerir. Bu sebeplerden yoğun iş yüküne belirli bir süre maruz kalan kontrolörlerde dikkat kaybı artabilir ve karar verme yetisinde bozukluklar meydana gelebilmektedir. 
Bunların yanında meydan kontrol ünitelerinde sorumlu olunan işin yükü meteorolojik şartlar, uçuş yoğunluğu gibi birtakım değişkenlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Temel aerodinamik prensipler gereği uçaklar hâkim rüzgâr yönünü karşılayarak iniş ve kalkış yapmak isterler ve bu durum olası pist değişiklikleri için temel bir sebeptir. Bunun yanında sis, pus gibi meteorolojik sebeplerle görüşün düştüğü dönemlerde uçakların daha hassas yaklaşma yapması gerekebilir, uçaklar arası ayırma değerlerinin artması gerekebilir, yer operasyonlarında uçaklara sağlanan hizmetin hassasiyeti artabilir. Ayrıca, uçuş yoğunluğunun yüksek olduğu zaman dilimlerinde kritik ayırmaların yapılması gerekir. Bu gibi durumlar iş yükünün arttığı, stresin arttığı, riskin arttığı dönemlerdir.
Bu durumlar göz önüne alındığında Meydan kontrol ünitelerinde çalışan kontrolörler için olası iş yükünün yoğunluğunu gelecek saat dilimleri için tahmin edebilmek birçok açıdan çok önemli bir durum haline gelmektedir.  
Tez kapsamında geliştirilen sistem sayesinde kontrolör önündeki zaman dilimi için olası iş yükünü etkileyen faktörlerin tahmini değerlerini bir arada görebilmektedir. Kullanıcının bütün değişkenleri anlaşılır bir yapıda bir arada değerlendirebilmesi ve tahmini veriler doğrultusunda daha tutarlı kararlar alması hedeflenmiştir

Abstract:
The air traffic control service may divide into three parts according to the position of the traffic receiving service and the phase in flight. These sections are aerodrome control, approach control, and area control. At airports where service is provided 24/7 days a week, ATC service is also provided from aerodrome control units continuously. Due to the nature of the work, ATC service includes high attention, instant decision making and fast problem solving. For these reasons, controllers exposed to heavy workload may lose attention and experience disorders in their decision-making ability.
Moreover, workload of the aerodrome control units varies depending on meteorological conditions and flight intensity. Due to aerodynamic principles, airplanes want to land and take off by meeting prevailing wind direction, and this is a fundamental reason for possible runway changes. During periods of low visibility due to meteorological reasons (eg. fog and haze), aircraft may need to approach more precisely, separation values between aircraft may need to be increased, and the sensitivity of the service provided in ground operations may increase. In addition, critical separations must be made during periods of high flight intensity. Such situations are periods of increased workload, stress, and risk.
Considering these, predicting the intensity of the possible workload for the future time zones is crucial for the controllers. Thanks to system developed in thesis, controller can see the estimated values of the factors affecting the possible workload for the time period. It is aimed that user can evaluate all the variables together and makes more consistent decisions in line with the estimated data.