Kızılcahamam ilçesi halk ilaçları
Folk medicines of Kizilcahamam district
Yazar: GİZEM ÖZATKAN
Danışman: DOÇ. DR. GALİP AKAYDIN ; DOÇ. DR. İLHAN GÜRBÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Türkiye'de yapılan halk ilaçları çalışmaları incelendiğinde, Ankara'nın Kızılcahamam İlçesi üzerinde ayrıntılı bir çalışma olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, 2007 ve 2008 yıllarında yöreye bilimsel geziler düzenlenerek Kızılcahamam Halk İlaçları araştırılmıştır. Sahada mülakat yöntemi kullanılarak yapılan araştırmalar neticesinde, toplam 32 familyadan 59 cinse ait 64 türün (69 takson) halk ilacı olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, yörede az da olsa hayvansal ve diğer kaynaklı halk ilaçlarının da kullanılmakta olduğu belirlenmiştir. Kızılcahamam'da en çok Asteraceae, Rosaceae ve Lamiaceae familyalarına ait bitkilerin halk ilacı olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bölgede bitkiler başlıca gastrointestinal sistem ve solunum yolu rahatsızlıklarına karşı kullanılırken, bunu ürogenital sistem, romatizma, kardiyovasküler sistem rahatsızlıklarının takip ettiği belirlenmiştir. Halk ilacı olarak kullanılan bitkilerin yaklaşık %83'ü dâhilen, kalanı ise haricen kullanılmaktadır. Bunların %32'si herhangi bir işlemden geçirilmeden (dâhilen veya haricen) kullanılmaktadır. Diğerleri ise başlıca çay şeklinde hazırlanarak (infüzyon veya dekoksiyon) kullanılmaktadır. Yörede tespit edilen bitkilerden 8 tanesinin, yurdumuzda halk ilacı olarak ilk kez Kızılcahamam'da kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca 16 bitkinin ise bilinen kullanımlarının yanı sıra, yeni kullanımlarına da rastlanmıştır. Bilimsel gezi düzenlenen köylerin %41'inde halk ilacı ile ilgilenen veya kullanan kimse olmadığı belirlenmiştir. Böylece halk ilaçlarının hızla kaybolmakta olduğu bir kez daha ortaya çıkmıştır. Bu nedenle halk ilacı araştırmalarının öncelikle çalışılmamış yöreler hedeflenmek üzere, tüm yörelerde hızla yapılması gereklidir.Anahtar kelimeler: Kızılcahamam, Halk İlaçları, Ankara, Tıbbi Bitkiler.

Abstract:
When studies made on folk medicines in Turkey are examined, it is determined that there is not a detailed study upon Kızılcahamam district of Ankara. Therefore, folk medicines of Kızılcahamam are studied by carrying out scientific trips to the region in years 2007 and 2008. In consequence of the surveys by using field interview method, 64 species (69 taxon) which belongs to 59 genus of 32 families are determined to be used as folk medicines. In addition, even if just a bit animal and other sourced folk medicines are determined to be used in the region. Plants from Asteraceae, Rosaceae and Lamiaceae families are determined to be used most as folk medicines in Kızılcahamam. Plants are mainly used for gastrointestinal system and respiratory tract diseases in the region; it is observed that genitourinary system, rheumatism, cardiovascular system diseases follow them. Approximately 83% of the plants that are used as folk medicine are used internally, the rest is used externally. 32% of them are used (internally or externally) without any processing. The others are mainly used by preparing like tea (infusion or decoction). Eight of the plants determined in the region are determined to be used as a folk medicine first time in Turkey. Furthermore, new usages of 16 plants are met other from known usages. In 41% of the villages which scientific trips carried out, it is determined that nobody is using or interested in folk medicines. Thus, it is arised once again that folk medicines are dissapearing rapidly. For this reason, folk medicine studies are needed to be done quickly in all the regions primarily aiming at not studied regions.Keywords: Kızılcahamam, Folk Medicines, Ankara, Medicinal Plants.