Uluslararası hukukta dokunulmazlık ve Cemal Kaşıkçı örneği
International law immunity and the example of Jamal Khashoggi
Yazar: GAZİ MURAT PEKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ITIR ALADAĞ GÖRENTAŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyasi Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Cinayet = Murder ; Diplomatik dokunulmazlık = Diplomatic immunity ; Dokunulmazlık = Immunity ; Kaşıkçı, Cemal = Kaşıkçı, Cemal ; Uluslararası hukuk = International law ; Yargı muafiyeti = Judical exemption

Özet:
Bu çalışmada dokunulmazlık kavramının uluslararası hukuktaki karşılığı ve devletin
ülke dışındaki temsilcilerine tanınan yargı bağışıklığının hukuki çerçevesi analiz edilmeye
çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda uluslararası hukuk alanında diplomasi temsilcilerinin
yargı bağışıklığının çerçevesini çizen 1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana
Sözleşmesi'nin hükümleri ile 1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkındaki Viyana
Sözleşmesi'nin hükümleri değerlendirilmiştir. Dış hatları anılan sözleşmelerle çizilecek
şekilde ülkemizde başka bir devletin konsolosluk binalarında vuku bulan bir cinayetin bu
düzenlemeler üzerinden açılımı yapılmaya çalışılmış, uluslararası hukuk bakımından bu
olayın nasıl değerlendirilmesi gerektiği tartışılmıştır. Cemal Kaşıkçı Cinayeti özelinde bir
devletin misyon sahibi temsilcilerinin organize bir şekilde konsolosluk konutunda suç
işlemesinin sonuçları ile yargı bağışıklığının kapsamının bu tarz bir suçta geçerli olup
olmayacağı analiz edilmeye çalışılmıştır. Böyle bir suç söz konusu olduğunda, devletin
sorumluğu ve suç işleyen temsilcilerin eylemlerinin devlete isnat edilip edilemeyeceği önemli
bir tartışma konusudur. Bu çalışmada, buradan hareketle uluslararası kuruluşların bu tarz
olaylarda izlediği yöntemler, ürettiği çözümler de dikkate alınarak konunun
değerlendirilmesine ilişkin çözüm önerileri ileri sürülmüştür. Uluslararası hukuk
düzenlemelerinin genelde devleti öne koyan bir tutum içerisinde olması dolayısıyla Cemal
Kaşıkçı cinayeti ve bu cinayette devletin sorumluluğuna ilişkin soru işaretleri henüz devam
etmektedir. Diğer taraftan geçmişte yaşanan benzer olaylardan örnekleme yapılabileceği de
düşünüldüğünde Birleşmiş Milletler'in dokunulmazlıkların kötüye kullanılmasına ilişkin
tutumu da önem kazanmaktadır. Çalışma Cemal Kaşıkçı cinayetinde kimin ne kadar
sorumluluğu ileri sürülebilir ve aslında uluslararası hukuk bakımından konu nasıl ele
alınmalıdır sorularına cevap aramaktadır. Çalışmamızın Kaşıkçı cinayeti benzeri olayların
değerlendirilmesinde en azından araştırmacılar için kaynak teşkil edebileceğini düşünüyoruz.
 Tez çalışmam esnasında bilgi, birikim ve tecrübeleri ile bana yol gösteren ve destek
olan değerli danışman hocam sayın Dr. Öğr. Üyesi. Itır Aladağ Görentaş'a sonsuz saygılarımı
ve teşekkürlerimi sunarım.

 Anahtar Kelimeler: Uluslararası Hukuk, Diplomatik Dokunulmazlık, Yargı
Bağışıklığı, 1961 ve 1963 Viyana Sözleşmeleri, Cemal Kaşıkçı Cinayeti,

Abstract:
In this study, the equivalent of the concept of immunity in international law and the
legal framework of the immunity granted to the representatives of the state abroad have been
tried to be analyzed. For this purpose, the provisions of the 1961 Vienna Convention on
Diplomatic Relations, which outlines the immunity of the representatives of diplomacy in the
field of international law, and the provisions of the 1963 Vienna Convention on Consular
Relations were evaluated. A murder that took place in the consulate buildings of another state
in our country, the outlines of which will be drawn with the aforementioned conventions, has
been tried to be explained through these statutes, and how this event should be evaluated in
terms of international law has been discussed. In the case of the murder of Jamal Khashoggi,
it has been tried to analyze whether the results of an organized crime in the consular house of
the representatives of a state's mission and whether the scope of judicial immunity will be
valid in such a crime. In the case of such a crime, the responsibility of the state and whether
the actions of the perpetrators of the crime can be attributed to the state is an important issue.
In this study, taking into account the methods followed by international organizations in such
events and the solutions they produced, solution proposals for the evaluation of the issue were
put forward. Due to the fact that international law regulations generally put the state first,
question marks regarding the murder of Jamal Khashoggi and the responsibility of the state in
this murder still continue. On the other hand, considering that examples can be drawn from
similar events in the past, the attitude of the United Nations regarding the abuse of immunities
gains importance. The study seeks answers to the questions of who can be held responsible
for the murder of Jamal Khashoggi and how the issue should be handled in terms of
international law. We think that our study can at least be a resource for researchers in the
evaluation of events like the Khashoggi murder.

 Key Words: International Law, Diplomatic Immunity, Immunity from Jurisdiction,
1961 and 1963 Vienna Conventions, Jamal Khashoggi Murder