Zekâ oyunları ve geleneksel çocuk oyunlarının ortaokul öğrencilerinde dikkat ve görsel algıya etkisi
The effect of intelligence games and traditional children's games on attention and visual perception in secondary school students
Yazar: RAHMİ YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ÇALIK VELİ KOÇAK
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Dikkat = Attention ; Frostig Görsel Algı Testi = Frostig Visual Perception Test ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Oyun davranışı = Play behaviour ; Zeka oyunları = Mind games

Özet:
Araştırmanın amacı; zekâ ve geleneksel çocuk oyunlarının ortaokul öğrencilerinin dikkat ve görsel algı düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırmada kontrol gruplu yarı deneysel (ön test-son test) model ile amaçlı örneklem yöntemi kullanıldı. Araştırma grubunu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Sivas Merkez Süleyman Demirel Ortaokulunda öğrenim gören öğrencilerden, geleneksel çocuk oyunları grubu (n=20), zekâ oyunları grubu (n=20), hem geleneksel çocuk oyunları hem de zeka oyunları grubu (n=20) ve kontrol grubu (n=20) olmak üzere toplam 80 öğrenci oluşturmaktadır. Uygulama gruplarına geleneksel çocuk oyunlarından, seksek, yakan top, mendil kapmaca ve tombik oyunu; zekâ oyunlarından ise, satranç, dama, gri ceviz ve mangala oyunları oynatılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, Uluç (2019) tarafından geliştirilen, gelişimsel görsel algı testi ve Yaycı (2013) tarafından uyarlaması yapılan d2 dikkat testi kullanılmıştır. Uygulama gruplarına belirtilen zekâ ve geleneksel çocuk oyunları haftada 1 gün, 2 saat olacak şekilde 12 hafta boyunca oynatılmıştır. Verilerin analizinde SPPS programından yararlanılarak aritmetik ortalama, frekans, standart sapma ve korelasyon betimsel analizleri kullanılmıştır. Gruplara göre, ön test-son test ve fark puanlarının karşılaştırılması için Kruskal Wallis Testi, görsel algı ve d2 dikkat testi puanlarının değişkenlere göre karşılaştırılması için ise Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır. Bulgulara göre; dikkat ve görsel algı fark puanlarının, tüm gruplar da anlamlı bir şekilde gelişim olduğu görülmüştür. Bu farklılık gruplar arasında hem dikkat hem de görsel algı gelişim düzeylerinde geleneksel çocuk oyunları oynayan uygulama grubu lehine olduğu görülmüştür. Cinsiyet ve spor branşı olma değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermediği görülmüştür. Sonuç olarak; geleneksel çocuk oyunları ve zeka oyunlarının özellikle çocuklar da zihinsel becerileri geliştirmede bir eğitim aracı olarak kullanılabileceği görülmüştür.

Abstract:
This study aims to investigate the effects of intelligence and traditional children's games on the attention and visual perception levels of secondary school students. In the study, the quasi-experimental (pretest-posttest) model with control group and purposive sampling method were used. The study was conducted in the 2021-2022 academic year with a total of 80 students studying at Sivas Merkez Süleyman Demirel Secondary School. The participants were categorized as traditional children's games group (n=20), intelligence games group (n=20), both traditional children's games and intelligence games group (n=20) and the control group (n=20). The traditional children's games including hopscotch, dodgeball, handkerchief snatch and tombik were presented to the experimental groups.  Games including chess, checkers, gray walnut and mangala games were implemented as the intelligent games. The data collection tools consisted of personal information form prepared by the researcher, developmental visual perception test by Dağ and Memiş (2019) and d2 attention test adapted from Yaycı (2013). The intelligence and traditional children's games specified for the experimental groups were played once a week for 2 hours for 12 weeks. In the analysis of the data, arithmetic mean, frequency, standard deviation and correlation descriptive analyzes were applied drawing on the SPPS program. Kruskal Wallis Test, Wilcoxon signed-row test was utilized to compare pretest-posttest and difference scores according to groups, and Mann-Whitney U Test was used to compare visual perception and d2 attention test scores according to variables .05. According to findings, attention and visual perception difference scores significantly improved in all groups. It was revealed that this difference was in favor of the experimental group playing traditional children's games in both attention and visual perception development levels between the groups. It was observed that there was no significant difference according to the variables of gender and being a sports branch. In conclusion, the findings obtained seem to suggest that traditional children's games and intelligence games can serve a useful purpose  as an educational tool for developing mental skills of children.