Mersin tarihi kent merkezindeki kültürel mirası yorumlamak
Interpretation of the cultural heritage in Mersin historical city center
Yazar: AYŞENUR SAĞIR
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM UÇAR
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel koruma = Urban conservation ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Tarihi kentlerin zaman içerisinde geçirdiği fiziksel, ekonomik, sosyal ve kültürel değişimler kent kimliğini oluşturan bileşenlerin ve kültürel mirasın zarar görmesine neden olabilmektedir. Yaşanan kimlik kaybı, toplum ve kent arasındaki manevi bağın yıkılması ve aidiyet duygusunun zedelenmesi sonucunu doğurmaktadır. Günümüzde tarihi kentlerdeki koruma yaklaşımları çoğunlukla yapılı çevreye yönelik fiziksel müdahalelere odaklanmaktadır. Oysaki toplum ve kent arasındaki bağın onarılması da fiziksel çevrenin onarılması kadar değerlidir. Bu sebeple kültürel mirasın korunmasında, toplum bilinci geliştirmek ve halkın katılımını teşvik etmek amacıyla yorumlama ve sunum faaliyetlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Yorumlama; bir alanın önemini aktarmak, alana yönelik anlayış ve saygıyı geliştirmek amacıyla yapılan tüm çalışmalardır. Yorum ve sunum, toplum ve miras arasında anlamlı bir bağ kurulmasına yardımcı olur. 19. yüzyılın önemli liman kentlerinden biri olan Mersin, 60'lı yıllardan itibaren sahip olduğu özgün değerleri olumsuz etkileyen müdahalelerle karşı karşıya kalmıştır. Bunun sonucunda Mersin tarihi kent merkezi, bağlamından kopmuş bir alana dönüşmüştür. Bugün tarihi kent merkezinin sosyal, kültürel ve tarihi önemi ve kentin sahip olduğu tarihi kimlik algılanamaz durumdadır. Alanın öneminin ve sahip olduğu değerlerin aktarımı için yorumlama ve sunum faaliyetlerine ihtiyaç duyulmaktadır.
Çalışmanın amacı, Mersin tarihi kent merkezinin yorumu ve sunumu için temel ilkeleri belirlemek ve yöntem önerileri sunmaktır. Bu ilkelerin belirlenmesinde alanda yapılan analiz ve değerlendirmeler ile ICOMOS Kültürel Miras Alanlarının Yorumlanması ve Sunumu Tüzüğü'nde belirlenen erişim ve anlama, bilgi kaynakları, ortama ve bağlama dikkat, özgünlüğün korunması, sürdürülebilirlik için planlama, kapsayıcılık kaygısı, araştırma, eğitim ve değerlendirmenin önemi ilkeleri temel alınmıştır. Çalışmada yorumlama ve sunum kavramının kuramsal gelişimi ve uygulamaları değerlendirilerek yorumlama ve sunum için temel ilkeler belirlenmiştir. Belirlenen ilkeler doğrultusunda Mersin tarihi kent merkezinin sosyal, kültürel ve tarihi önemini aktarmak, kentin sahip olduğu değerler hakkında farkındalık kazandırmak, toplum ve kent arasındaki bağın onarılmasını sağlamak, tarihi kent merkezindeki somut ve somut olmayan kültürel mirasının korunmasında yerel halkın katılımını teşvik etmek, yok olmuş somut ve somut olmayan kültürel mirasın toplumsal bellekteki yerini canlandırmak için yöntem önerileri sunulmuştur.

Abstract:
The physical, economic, social and cultural changes that historical cities undergo over time can cause damage to the components of urban identity and cultural heritage. The loss of identity results in the destruction of the spiritual bond between the society and the city and the damage to the sense of belonging. Today, conservation approaches in historic cities mostly focus on physical interventions in the built environment. However, restoring the bond between society and the city is as valuable as restoring the physical environment. For this reason, interpretation and presentation activities are needed to raise public awareness and encourage public participation in the conservation of cultural heritage. Interpretation is all the work done to convey the significance of a site and to develop understanding and respect for it. Interpretation and presentation help to create a meaningful connection between society and heritage. As one of the 19th century's most important port cities, Mersin has faced interventions that have negatively affected its original values since the 60s. As a result, Mersin's historic city center has been transformed into an area detached from its context. Today, the social, cultural and historical importance of the historic city center and the historical identity of the city are not perceived. Interpretation and presentation activities are needed to convey the importance of the area and its values.
The aim of the study is to determine the basic principles and to propose methodological recommendations for the interpretation and presentation of Mersin's historic city center. These principles are based on the analysis and evaluation of the site and the principles of access and understanding, information sources, attention to setting and context, preservation of authenticity, planning for sustainability, concern for inclusiveness, and importance of research, training, and evaluation as set out in the ICOMOS Charter for the Interpretation and Presentation of Cultural Heritage Sites. In the study, the theoretical development and practises of the concept of interpretation and presentation were evaluated and basic principles for interpretation and presentation were determined. In line with the determined principles, methodological suggestions are presented to convey the social, cultural and historical importance of the historical city center of Mersin, to raise awareness about the values of the city, to restore the bond between the society and the city, to encourage the participation of local people in the protection of tangible and intangible cultural heritage in the historical city center, and to revive the place of disappeared tangible and intangible cultural heritage in social memory.