Toplumsal cinsiyet ve dindarlık ilişkisi- Ağrı örneği
The relationship between gender and religiosity: A study on the Ağrı example
Yazar: MUHAMMED KADİR ATİLA
Danışman: PROF. DR. HASAN KAPLAN
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Sosyoloji = Sociology ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Toplumsal cinsiyet eşitliği ve toplumsal cinsiyet algılarına ilişkin meseleler hem
psikolojik hem de dini söylemlerde temel tartışma konuları olmaya devam etmektedir.
Bu tartışmalar dil, etnik köken, coğrafya, ebeveyn eğitimi ve din gibi diğer sosyo-
kültürel değişkenlerden ayrı tutulamaz. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Türkiye'de
toplumsal cinsiyet konusunu incelerken bu faktörleri hesaba katmak elzemdir. Ağrı'da
ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde bu konuda karşılaştırılabilir bir tez çalışmasının
olmaması, bu araştırmanın temel motivasyonunu oluşturmuştur.
Bu çalışma, toplumsal cinsiyet algılarının şekillenmesinde aile dinamiklerinin önemini
vurgulamaktadır. Çalışma, teorik çerçevede toplumsal cinsiyet eşitliğine hem
muhalefeti hem de desteği vurgularken, İslami feminizmin kadın sorunlarına bakış
açısını ve bu sorunlara önerdiği çözümleri araştırmaktadır.
Çalışmanın ampirik bileşeni, Ağrı'da ikamet eden bireylerin dindarlık ve toplumsal
cinsiyet algılarına odaklanmaktadır. Toplam 352 katılımcıya (160 erkek ve 192 kadın)
Dini Tutum Ölçeği ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği kullanılarak anket
uygulanmıştır. Toplanan veriler SPSS 27.0 kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular,
dindarlık düzeyleri ile toplumsal cinsiyet algısı arasında negatif yönde anlamlı bir
ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, erkek katılımcıların kadın katılımcılara
kıyasla daha yüksek dindarlık düzeyleri sergiledikleri tespit edilmiştir. Hipotezler daha
sonra bu sonuçlar ışığında analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Dindarlık, Toplumsal Cinsiyet, Toplumsal
Cinsiyet Eşitliği.

Abstract:
The issues surrounding gender equality and gender perceptions remain central topics
of debate in both psychological and religious discourses. These discussions cannot be
divorced from other socio-cultural variables, such as language, ethnicity, geography,
parental education, and religion. Specifically, in Eastern and Southeastern Turkey, it
is essential to account for these factors when exploring the subject of gender. The lack
of comparable thesis studies in Ağrı and the broader Eastern Anatolia region on this
topic served as the primary motivation for this research.
This study emphasizes the importance of family dynamics in shaping gender
perceptions. In the theoretical framework, the study highlights both opposition and
support for gender equality, while exploring the perspectives of Islamic feminism on
women's issues and the solutions they propose to these challenges.
The empirical component of the study focuses on the religiosity and gender
perceptions of individuals residing in Ağrı. A total of 352 participants (160 men and
192 women) were surveyed using the Religious Attitude Scale and the Gender Roles
Attitude Scale. The data collected were analyzed using SPSS 27.0. The findings
revealed a significant negative correlation between religiosity levels and gender
perception. Additionally, it was found that male participants exhibited higher levels of
religiosity compared to female participants. The hypotheses were subsequently
analyzed in light of these results.
Keywords: Gender, Gender Equality, Psychology of Religion, Religiosity.