Türkiye'nin dış ticaret analizi ve ECA bölgesi ile ticari etkinliğinin değerlendirilmesi
Türkiye's foreign trade analysis and evaluation of trade activity with the ECA region
Yazar: ELİF SARIÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. OĞUZ YILDIRIM
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dış ticaret ülkelerin kalkınması ve gelişmesi için önemli bir rol oynamaktadır. Bu
çalışmada, dış ticaretin ülke ekonomisi için son derece önemli bir etken olması üzerine
Türkiye'nin dış ticaretinin analizinin yapılması, ECA (Avrupa ve Orta Asya) ülkeleri ile
ticaretinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda betimsel veri
analizi ve ticaret tamamlayıcılık endeksi kullanılmıştır. Türkiye'nin dış ticaretinin
betimsel analiz yapılarak 1990-2023 yılları dış ticaret seyri incelenmiştir. Böylece en çok
dış ticaret gerçekleştirilen ülkeler ile ihracatı ve ithalatı en çok yapılan ürünlere
ulaşılmıştır. Türkiye'nin dış ticaretinin ilerleme kaydetmesi hususunda ECA bölgesindeki
ülkeler ile dış ticareti ele alınarak değerlendirme yapılmıştır. OECD verilerine göre ECA
bölgesinden 46 ülkenin ticareti kolaylaştırma göstergeleri Türkiye ile birlikte
değerlendirilmiştir. Türkiye'nin ihracat yapısının ECA ülkelerinin ithalat yapısı ile ne
derece örtüştüğü ticaret tamamlayıcılık endeksi ile hesaplanmıştır. Bu doğrultuda,
Türkiye'nin dış ticaretinin hangi ülkelerle ne ölçüde tamamlayıcı olduğu konusunda
sonuçlara ulaşılmıştır.
Ticaret kolaylaştırma performansları ve ticaret tamamlayıcılık endeks sonuçlarına
göre, Türkiye'nin dış ticaretinin ECA bölgesinde bulunan 28 ülke ile yüksek düzeyde
tamamlayıcı nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar dikkate alındığında,
Türkiye'nin ticaretini daha etkili gerçekleştirebileceği ve böylelikle Türkiye dış ticaretine
ve ekonomisine olumlu yansımalar olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Türkiye, dış ticaret, ECA, ticaret tamamlayıcılık endeksi, ticaret
kolaylaştırma göstergeleri

Abstract:
Foreign trade plays an important role for the development and progress of
countries. In this study, it is aimed to analyze Turkey's foreign trade and to evaluate the
efficiency of its trade with European and Central Asian countries since foreign trade is a
very important factor for the economy and development of a country. For this purpose,
descriptive data analysis and trade complementarity index were used. A detailed
descriptive analysis of Türkiye's foreign trade was conducted and the foreign trade trend
for 1990-2023 was analyzed. Thus, the countries with the highest foreign trade and the
products with the highest exports and imports are included. Türkiye's foreign trade with
countries in the Europe and Central Asia region has been evaluated in terms of the
progress in Türkiye's foreign trade. According to OECD data, trade facilitation indicators
of 46 countries in ECA were evaluated together with Türkiye. The extent to which
Türkiye's export structure overlaps with the import profile of European and Central Asian
countries was calculated with the trade complementarity index, and the results were
obtained on the extent to which Türkiye's foreign trade is complementary with which
countries.
According to the results of trade facilitation performances and trade
complementarity index, Türkiye's foreign trade with 28 countries in the Europe and
Central Asia region is highly complementary. Considering the results, it is concluded that
Türkiye can realize its trade more effectively and thus, there may be positive reflections
on Türkiye's foreign trade and economy.
Keywords: Türkiye, foreign trade, ECA, trade complementarity index, trade facilitation
indicator