Bitkisel yağ içeren diyetlerle beslenen gökkuşağı alabalığının (Oncorhynchus mykiss) yağ asidi metabolizması
Fatty acid metabolism of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) fed diets containing vegetable oil
Yazar: İREM KÖSE REİS
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ ; PROF. DR. DURAN ÜSTEK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı / Yetiştiricilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Lipid metabolizması = Lipid metabolism

Özet:
Bu araştırmada, balık yağı yerine susam yağı (SY), keten tohumu yağı (KTY) ve zeytin yağının
(ZY) ayrı ayrı kullanıldığı diyetlerle beslenen jüvenil gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus
mykiss)'nın büyüme performansı, vücut kompozisyonu ve yağ asidi kompozisyonu ile birlikte
yağ asidi metabolizması ölçülmüştür. Toplam 60 gün süren yemleme deneylerinde başlangıç
ağırlıkları ortalama 42 g olan balıklar kullanılmıştır.
Balıkların büyüme performansı değerleri yapılan ölçümler sonucunda canlı ağırlık artışı,
spesifik büyüme oranı, yemden yararlanma oranı, kondüsyon faktörü, vücut kompozisyonu,
hepatosomatik ve viserosomatik indeks değerleri hesaplanmıştır. Araştırmada kullanılan yem
ve balık örneklerindeki besin maddeleri miktarı, yağ asidi kompozisyonu ile balıklardan alınan
karaciğer örneklerindeki yağ asidi kompozisyonu saptanmıştır.
Deney sonunda balıklardaki en düşük ağırlık artışı (61,17 g) SY grubunda gerçekleşmiş
(P<0,05) ve bitkisel yağların kullanıldığı diğer deney grupları arasındaki fark önemsiz
bulunmuştur (P>0,05). Balıkların spesifik büyüme hızları, yemden yararlanma oranları ve
kondüsyon faktörü değerlerinde deney grupları arasında istatistiksel olarak önemli bir fark
bulunmamıştır (P>0,05).
Diyetlerde bitkisel yağ kullanımına bağlı olarak n-6 PUFA oranları artmıştır. Buna karşın KTY
diyeti hariç n-3 PUFA ve n-3 HUFA oranları azalmıştır (P<0,05). Araştırmamızda, diyetlerde
kullanılan yağların balık dokularındaki yağ asidi profilini doğrudan etkilediği görülmüştür.
Araştırmada gökkuşağı alabalıklarının yağ asidi metabolizmasını belirlemek amacı ile tüm
vücut yağ asidi denge metodu kullanılmıştır. Bu metoda göre denemedeki en yüksek
oksidasyon miktarlarının 18C'lu yağ asidi gruplarında olduğu saptanmıştır (P<0,05). Deney
balıklarının 18:2n-6 yağ asidini 20:2n-6 ve 18:3n-6 yağ asitlerine dönüştürebildikleri
görülmüştür.
Genetiksel olarak yapılan analizler sonucunda balıkların yağ asidi metabolizmasında etkili olan
enzimlerden Δ6 desaturaz enzimi ve elongaz enzimlerinin transkripsiyon oranı ölçümleri
yapıldı. Elde edilen sonuçlara göre Δ6 desaturaz enzimi aktivitesinin en yüksek olduğu grup n-
6 yağ asitlerini yüksek oranda içeren susam yağı (SY) grubunda bulunmuştur. 18:3n-3 yağ asidi
bakımından zengin olan keten tohumu (KTY) grubu ile 18:1n-9 yağ asidi bakımından zengin
olan zeytin yağı (ZY) grubundaki Δ6 desaturaz enzim aktivitesi benzer bulunmuştur. Kontrol
grubunda ise bu aktivite en düşük oranda görülmüştür. Elongaz enzim transkripsiyon oranı ise
deney grupları arasında oldukça farklı bulunmuştur. Elongaz enzim aktivitesi kontrol grubunda
en yüksek, SY ile KTY grubunda benzer ve ZY grubunda en düşük bulunmuştur.
Sonuç olarak araştırmamızda genetiksel olarak Δ6 desaturaz enzim transkripsiyon oranı ölçümü
ülkemizde ilk kez çok net bir şekilde yapılmıştır. Ancak diğer yağ asitlerinin metabolizmasında
etkili olan Δ5 ve Δ9 desaturaz enzimleri transkripsiyon oranı ölçümleri bilim dünyasında henüz
tam olarak netleştirilememiştir. Gelecekteki çalışmaların bu konu üzerinde devam etmesine
ihtiyaç vardır.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of dietary linseed oil (LO), sesame oil (SO)
and olive oil (OO) on growth performance, body composition, tissue fatty acid and fatty acid
metabolism of juvenile rainbow trout, Oncorhynchus mykiss. Fish with an initial average weight
of 7,42 g were used for feeding trials during a period of 60 days.
Growth performance of fish were calculated as individual growth performance, specific growth
rate, feed conversion ratio, condition factor, body composition, hepatosomatic and
viscerosomatic index values. Proximate composition and fatty acid composition of
experimental feeds or fish and liver fatty acid composition of fish were determined.
At the end of the feeding trials, mean individual weight gain of the fish was found the lowest
value (61,17 g) in SO group (P<0,05). No significant differences were found among the other
experimental diets which were used vegetable oils (P>0,05). Specific growth rate, feed
conversion ratio and condition factor were not influenced by dietary treatments.
Depending on the use of vegetable oil in diets increased the rates of n-6 PUFA increased.
However, n-3 PUFA and n-3 HUFA ratio decreased except for the LO diet (P<0,05). In our
study, tissue fatty acid profiles of fish were directly affected by oils used in diets.
In the study whole body fatty acid balance method was used to determine the fatty acid
metabolism of rainbow trout. According to this method, the highest amounts of oxidation were
found in 18C fatty acid groups (P <0,05). Experimental fish were able to convert 18: 2n-6 fatty
acids to 20: 2n-6 and 18: 3n-6 fatty acids.
The transcription rate of Δ6 desaturase and elongase enzymes that are effective in fish fatty acid
metabolism measurements were performed. In the result of this measurement Δ6 desaturase
enzyme activity was found the highest in sesame oil (SO) group that contains a high proportion
of n-6 fatty acid. Δ6 desaturase enzyme activity were similar in the groups of linseed oil (LO)
and olive oil (OO) which are rich in 18:3n-3 and 18:1n-9, respectively. Δ6 desaturase enzyme
activity was found lowest in the control group. The elongase enzyme transcription rate was
significantly different between experimental groups(P <0.05). Elongase enzyme activity is
highest in the control group and the lowest in OO group. Elongase enzyme activity of SO and
LO groups were found similar.
As a result of this research, Δ6 desaturase enzyme transcription rate measurement was carried
out in our country for the first time in a very clear way. However Δ5 and Δ9 desaturase enzymes
transcription rate measurements has not yet been fully clarified in the scientific world. Future
studies are encouraged to conduct on this issue.