Alzheimer hastalığı ve Lewy cisimcikli Demansta karar verme kapasitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of decision-making capacity in patients with Alzheimer's disease and Dementia with Lewy bodies
Yazar: BİRSU BEŞER
Danışman: PROF. DR. HAŞMET AYHAN HANAĞASI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Demans = Dementia ; Karar verme = Decision making ; Lewy cisimleri = Lewy bodies ; Ölçekler = Scales

Özet:
GİRİŞ: Karar verme kapasitesi, mantıklı seçimler yapabilme kabiliyetini ifade eden üst düzey bir yürütücü işlevdir. Erken evrede yürütücü işlevlerde bozulmanın görüldüğü demans sendromunda karar verme kapasitesi özellikle klinik bir çalışma söz konusu olduğunda yeterince araştırılmamıştır.
AMAÇ: Erken evre Alzheimer hastalığı (AH) ve erken evre Lewy cisimcikli demans (LCD) hastalığında karar verme kapasitesinin değerlendirilmesidir.
METOD: Bu çalışmaya erken evre Alzheimer hastası (n=23), erken evre Lewy cisimcikli demans hastası (n=15) ve sağlıklı kontrol (16) olmak üzere toplam 54 kişi dahil edilmiştir. Alzheimer ve Lewy cisimcikli demans hastalarının iç görülerini değerlendirmek için Klinik İç Görü Skalası (CIRS) kullanılmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların ve sağlıklı kontrollerin bilişsel, işlevlerini değerlendirmek için Addenbrooke Kognitif Muayenesi (ACE-R) ve karar verme kapasitelerini değerlendirmek için MacArthur Karar Verme Kapasitesi Değerlendirme-Klinik Araştırma (MacCAT-CR) ölçekleri uygulanmıştır. Grupların kendi aralarındaki iç görü, bilişsel işlevler ve karar verme kapasiteleri Dunn's Posthoc Çoklu Kıyaslama Testi ile kıyaslanmıştır. Tüm test puanlarının MacCAT-CR ile korelasyonu Spearman Korelasyonu Analiz yöntemi ile araştırılmıştır.
BULGULAR: Karar verme kapasitesini yansıtan MacCAT-CR ölçeği ile yapılan korelasyon analizlerine göre, Alzheimer hastalığı grubunda ACE-R testi ve bu testin alt alanları olan dikkat ve oryantasyon, bellek ve görsel-mekansal işlevler test sonuçları ile MacCAT-CR skorları arasında anlamlı korelasyon olduğu gözlenmiştir. Lewy cisimcikli demans grubunda ise  ACE-R testi ve bu testin alt alanları olan dikkat ve oryantasyon, sözel akıcılık ve dil test sonuçları ile MacCAT-CR skorları arasında anlamlı korelasyon olduğu gözlenmiştir. Buna karşın AH ve LCD gruplarının MacCAT-CR skorları arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Alzheimer hastalığı grubunda ve LCD grubunda iç görüyü yansıtan CIRS skorları ile MacCAT-CR skorları arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır.
TARTIŞMA: Karar verme kapasitesi klinik çalışma söz konusu olduğunda hem erken evre Alzheimer hastaları hem de erken evre Lewy cisimcikli demans hastalarında bozuktur. Buna ek olarak karar verme kapasitesindeki bu bozulma, dikkat ve oryantasyon, bellek, sözel akıcılık, dil  ve görsel-mekansal işlevlerdeki bozulma ile ilişkilidir.

Abstract:
BACKGROUND: Decision-making capacity is a high executive function which refers to make sensible choices. Dementia is known as a syndrome which mainly affects executive functions. When it comes to clinical research, there are not enough researches investigates decision-making capacity in dementia. 
OBJECTİVES: To evaluate the capacity to consent in patients with early stage Alzheimer's Disease (AD) and early stage Dementia with Lewy Bodies.
METHOD: 54 subjects with early-stage Alzheimer's Disease (n=23) and early stage Dementia with Lewy Bodies (n=15) and healthy controls (n=16) were included in this study. "Clinical Insight Rating Scale (CIRS)" was used for assessment of insight in patients with early-stage AD and early stage DLB. "Addenbrooke Cognitive Evaluation-Revised (ACE-R)" was applied to assess patients and healthy controls cognitive functions and "MacArthur Capacity To Consent-Clinical Research (MacCAT-CR)" was applied to assess capacity to consent. Dunn's Posthoc Multiple Comparisons Test was used to compare cognitive functions tests and capacity to consent for statistical analysis. Correlation between the scores of all tests and MacCAT-CR were investigated with the Spearman Correlation Analyses method.
RESULTS: Based on MacCAT-CR, the decision-making capacity was found correlated with ACE-R scores and subtests of ACE-R (attention and orientation, memory and visual-spatial functions) in the AD group. ACE-R scores and subtest scores of ACE-R (attention and orientation, verbal fluency and language) also were found correlated with MacCAT-CR scores in the DLB group. However, there was no statistical significance between the AD group's and the DLB group's MacCAT-CR scores. Furthermore, there was also no correlation between AD group's and the DLB group's MacCAT-CR scores and CIRS scores.
DISCUSSION: Decision-making capacity of clinical research was impaired both in early-stage AD and early stage DLB. Furthermore, this impaired decision-making capacity was found related to the deficiency in attention and orientation, memory, verbal fluency and visual-spatial functions.