Bağımlılık alanındaki sivil toplum kuruluşlarından hizmet alan aile üyelerinin deneyimlerine yönelik nitel bir çalışma
A qualitative study on the experiences of family members getting support from non-governmental organizations in the field of addiction
Yazar: ZELİHA ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. KAMİL ALPTEKİN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile = Family ; Aile danışmanlığı = Family counseling ; Bağımlılık = Dependency ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations

Özet:
Bu araştırmanın amacı; sivil toplum kuruluşlarına başvuran madde bağımlısı bireye sahip ailelerin bağımlılık sürecinden kaynaklı sorunlarını, ihtiyaçlarını, yaşantılarını ve beklentilerini fenomenolojik perspektiften derinlikli ve bütüncül bir şekilde incelemektir. Araştırmada kendi anlatılarından yararlanılarak madde bağımlısı bireye sahip ailelerin deneyimleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma desenine sahip araştırma; Konya, Ankara ve Isparta illerinde bulunan, madde bağımlılığı alanında faaliyetler yürüten üç ayrı sivil toplum kuruluşundan hizmet almakta olan madde bağımlısı bireye sahip 19 ailenin temsilcisiyle gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda; madde kullanımına erken yaşlarda, daha çok arkadaş etkisiyle başlandığı ve aileye dayalı nedenlerin madde kullanımında etkili olduğu görülmüştür. Bağımlılık sürecinin hem bağımlı bireyin kendisinde hem de ailesinde farklı boyutlarda (psikolojik, sosyal, ekonomik, fizyolojik vb.) olumsuz değişimlere neden olduğu, tedavi ve remisyon sürecinin ise bağımlı birey için olduğu kadar aile için de önem taşıdığı ve aileyi etkilediği saptanmıştır. Aileler başka bir seçenek, yeni bir yardım arayışı olarak madde bağımlılığının önlenmesi ve rehabilitasyonu alanında çalışmalar yürüten sivil toplum kuruluşlarına başvurmuşlar, bu kuruluşlardan destek almışlardır. Ailelerin bağımlılık sürecine ilişkin kendilerine dair beklentilerinin yanında devletten ve toplumdan da birtakım beklentilerinin olduğu anlaşılmıştır. Genel olarak bakıldığında ailenin bağımlılığın her aşamasında önemli bir yer edindiği sonucuna ulaşılmış, bağımlılık sürecine dair yürütülen çalışmalara ailenin de dahil edilmesi ve aileye yönelik danışmanlık ve diğer hizmetlerin geliştirilmesi başta olmak üzere birtakım öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler
Madde bağımlılığı, aile, aile danışmanlığı, sivil toplum kuruluşu, fenomenoloji

Abstract:
The study aimed to analyze in-depth the problems resulting from the addiction process, needs, lives, and expectations of families with substance addicts who applied to non-governmental organizations from a phenomenological perspective in a holistic way. In the study, it was tried to reveal the experiences of families with substance addicts by using their narratives. The study with a qualitative research design was carried out with the representatives of 19 families with substance addicts receiving service from three different non-governmental organizations that carry out activities in the field of substance addiction in the provinces of Konya, Ankara, and Isparta. As a result of the analyses, it was observed that substance use started at an early age, mostly with friends' influence, and family-related reasons were effective in substance use. It was determined that the addiction process caused negative changes in different dimensions (psychological, social, economic, physiological, etc.) both in the addicted individual and his/her family and that the treatment and remission process was essential for the family as well as for the addicted individual and affected the family. Families applied to NGOs working in the field of substance addiction prevention and rehabilitation as another option and in search of new help and received support from these organizations. It was understood that families had certain expectations from the state and society other than their own expectations regarding the addiction process. In general, it was concluded that the family had an important place in every stage of addiction, and some suggestions were made such as including the family in the studies on the addiction process and developing counseling and other services for the family.

Keywords
Substance addiction, family, family counseling, non-governmental organization, phenomenology