İki kere farklılık potansiyeli tarama listesinin geliştirilmesi
The development of potential twice exceptionality screening list
Yazar: SEDA NUR ŞAKAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BALOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu = Attention deficit and hyperactivity disorder ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Özel eğitim = Special education ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İki kere farklı öğrenci = Twice exceptional student

Özet:
Bu çalışmada iki kere farklılık potansiyeli taşıyan bireylerin taranmasında kullanılmak üzere bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, keşfedici sıralı karma yöntem deseninde yürütülmüştür. Nitel araştırma çalışma grubu, kartopu örnekleme yöntemiyle belirlenen, 14 katılımcıdan oluşmuştur (11 öğretmen ve üç uzman). Bireysel görüşmeler (Sekiz öğretmen), odak grup görüşmesi (üç öğretmen), madde yazım oturumları (üç alan uzmanı) ve alanyazın taraması sonucunda ulaşılan nitel veriler, içerik analizi ile çözümlenmiş ve İki Kere Farklılık Potansiyeli Tarama Listesi (İKFTL) madde havuzunun oluşturulmasında kullanılmıştır. İKFTL madde havuzu, dört alt kategoride toplam 67 maddedir. Nicel araştırma çalışma grubu, kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen 300 öğretmenden oluşmuş ve İKFTL'nin psikometrik özelliklerini araştırmada kullanılmıştır. İKFTL'nin psikometrik özellikleri; dört alt kategori için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, alt-üst %27 güvenilirliği, Cronbach α ve McDonald ω güvenilirlik katsayıları ile sınanmıştır. Analizler, 50 maddeden oluşan dört kategorili İKFTL'nin geçerlilik ve güvenilirlik ölçütlerini sağladığını göstermiştir. İKFTL, öğrencilerin %29-%36'sının yüksek iki kere farklılık potansiyeline sahip olduğunu yordamıştır. Öğretmenlerinin %13.33'ü iki kere farklılığa yönelik eğitim almıştır ve eğitim almış olup olmamak İKFTL alt boyut puanlarında anlamlı farklılık oluşturmamıştır. Öğretmenlerin başarılı olarak algıladıkları öğrencilerin öğrenme güçlüğü ve dikkat eksikliği alt kategorilerinde İKFTL puanları, başarısız olarak algılananlardan daha yüksektir.

Abstract:
The purpose of this study was to develop a measurement tool to screen individuals who are likely to be twice exceptional. The study employed an exploratory sequential mixed method design. The qualitative research study group consisted of 14 participants (11 teachers and three researchers) determined by snowball sampling method. The qualitative data collected through individual interviews (with eight teachers), focus group interviews (with three teachers), item development sessions (with three researchers), and literature review were analyzed using content analysis and used for developing an IKFTL item pool. The IKFTL item pool consisted of 67 items with four sub-categories. Furthermore, the quantitative research study group consisted of 300 teachers determined by the convenience sampling method and was used to investigate the psychometric properties of IKFTL. Psychometric properties of IKFTL were tested using the exploratory and confirmatory factor analysis for four subcategories, top-bottom 27% reliability coefficients, Cronbach α, and McDonald ω reliability coefficients. The results showed that the four-category IKFTL consisting of 50 items met the validity and reliability criteria. The IKFTL predicted that 29% to 36% of students demonstrated high potential of twice-exceptionality. Moreover, 13.33% of their teachers received training on twice-exceptionality. However, whether they received training on twice-exceptionality did not make a significant difference in IKFTL sub-dimension scores. The learning disability and attention deficit sub-categories scores in IFTL for the students perceived as successful by their teachers were higher than those perceived as unsuccessful.