Liman işletmelerinde atık yönetimi: Çanakkale limanı örneği
Waste management in port operations: The case of Çanakkale port
Yazar: TANER ÇINAR
Danışman: PROF. DR. YILMAZ YILDIRIM
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Dünyada çevre üzerinde etkisini gösteren birçok kirlenme mevcuttur. Bu kirlilik sanayi, tarımsal, ulaşım vb. sektörlerden kaynaklanabilmektedir. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de deniz yolu ile ulaşım, ilgili sektörler arasında ilk sırada gelmektedir. Türkiye'nin bulunduğu coğrafi konumu ve boğazları nedeniyle deniz trafiği oldukça fazladır. Deniz ulaşımının yoğun kullanılması limanlar için teşvik edici bir etken olmuştur. 
Ulaşım tercihinde denizyoluna yönelim olması ile deniz araçlarından kaynaklanan kirliliğin artmasına neden olmuştur. Deniz ticareti genel kargo yükleri, dökme yükler, RO-RO, sıvı yük, yolcu taşımacılığı ve petrol ürünlerinin taşımacılığı olarak değerlendirilmektedir. Petrol ürünlerinin hem kendisi hem de atıkları çevre ve denizler için ilave riskler ortaya çıkarmaktadır. 
Petrol ürünleri ile ilgili yaşanabilecek olası bir kazanın etkileri çok uzun süre gözüken, yoğun bir çalışma gücü gerektiren, doğal yaşamı ve deniz canlılarını tehdit eden bir kirliliğe sebep olmaktadır.
Bu çalışmada deniz yolu ulaşımına ev sahipliği yapan liman tesisleri ve burada oluşan atıkların yönetilmesi araştırılmıştır. Liman işletmeciliği ve gemi atıklarının kabul edildiği atık kabul tesisleri bu kapsama dâhil edilerek değerlendirilmiştir. Limanda yapılan incelemeler neticesinde atıkların oluşum kaynakları, yönetimi, bertaraf yöntemleri ve yeniden kullanımı noktasında çıkarım yapılmaya çalışılmıştır. İncelenen atıklar operasyonel tehlikeli atıklar, tehlikesiz atıklar, evsel atıklar, tıbbi atıklar ve gemilerden kaynaklı atıklar şeklindedir. 2021 – 2023 yılları arasında limandan çıkan atıklar ve 2020 – 2024 yılları arasında atık kabul tesisine kabul edilen atıklar üzerinde çalışılarak bulgular elde edilmiştir. Bu bulgular limanların atık bertarafı ile ilgili yaşanması muhtemel sorunların öngörülerek azaltabilmesi açısından faydalı olacaktır. Bununla birlikte limanların çevresel etkileri de değerlendirilmiştir. Liman işletmelerinde oluşan atıkların Türkiye sınırları içerisinde değerlendirilerek hammadde tüketiminin azaltılması ve doğal kaynakların korunması için gerekli önlemlerin alınması yönündeki sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract:
There are many pollutions in the world that have an impact on the environment. This pollution is caused by industrial, agricultural, transportation, etc. sectors. As in the world, maritime transportation in Turkey ranks first among the related sectors. Due to Turkey's geographical location and straits, maritime traffic is quite high. Intensive use of maritime transportation has been an encouraging factor for ports. 

The shift in transportation preference towards maritime transportation has led to an increase in pollution caused by marine vessels. Maritime trade is considered as general cargo, bulk cargo, RO-RO, liquid cargo, passenger transportation and transportation of petroleum products. Both the petroleum products themselves and their wastes pose additional risks for the environment and the seas. The effects of a possible accident related to petroleum products cause pollution that is visible for a very long time, requires intensive labor, and threatens natural life and marine life.
In this study, port facilities hosting maritime transportation and the management of wastes generated therein are investigated. Port management and waste reception facilities where ship wastes are accepted are included in this scope and evaluated. As a result of the examinations made in the port, it was tried to make inferences on the sources of waste generation, management, disposal methods and reuse. The wastes analyzed are operational hazardous wastes, non-hazardous wastes, domestic wastes, medical wastes and wastes from ships. Between 2021 and 2023, findings were obtained by studying the wastes discharged from the port and the wastes accepted to the waste reception facility between 2020 and 2024. These findings will be useful in terms of predicting and reducing the possible problems that ports may experience regarding waste disposal. In addition, the environmental impacts of the ports were also evaluated. It has been concluded that the wastes generated in port operations should be evaluated within the borders of Turkey and necessary measures should be taken to reduce raw material consumption and protect natural resources.