Okul öncesi öğretmenlerinin toplama ve çıkarma kavramlarına ait pedagojik alan bilgilerinin incelenmesi
Investigation of preschool teachers' pedagogical field knowledge on the conceptions of addition and subtraction
Yazar: RUKİYE GÖKDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA AKINCI ; DOÇ. DR. SADİYE KELEŞ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Çalışmanın amacı okul öncesi öğretmenlerini toplama ve çıkarma kavramlarına ait pedagojik alan bilgilerinin incelenmesidir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışma, fenomenoloji çalışmasıdır. Çalışmanın araştırma grubunu farklı anaokullarında görev yapmakta olan üç okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma grubunun seçiminde amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Seçilen katılımcıların mesleki deneyim süreleri farklı olup hepsi de lisans mezunu öğretmenlerdir. Cinsiyet, öğrenim durumu, görev yaptığı il/ilçe kapsamında anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Çalışmanın verileri görüşme(mülakat) yoluyla toplanmıştır. Görüşmelerde elde edilen verilerin kaydedilmesinde ses kayıt ve not alma yöntemleri beraber kullanılmıştır. Öğretmenlerin sahip oldukları pedagojik alan bilgileri incelenerek temalar oluşturulmuştur. Elde edilen bulguların analizinde nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Öğretmenlerin toplama ve çıkarma işlemlerine ait pedagojik alan bilgilerine ilişkin bulguları Lee'nin pedagojik alan bilgisi kapsamında incelenmiştir. Lee'nin pedagojik alan bilgisi kavramı noticing (fark etme), interpreting (yorumlama) ve enhancing (geliştirme) başlıkları altında incelenmiş ve öğretmenlerin görüşlerinin enhancing (geliştirme) kavramı altında çeşitlendiği tespit edilmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin toplama ve çıkarma işlemlerine ait görüşleri enhancing (geliştirme) kapsamında incelendiğinde; sayının kardinalitesi, problemin türü, somut nesneler ve semboller, çizimler, etkili sayma stratejisi ve saymanın otomatikleştirilmesi, manipülatifler, toplama ve çıkarma stratejileri, bütünleştirilmiş etkinlik, gelişimsellik, motivasyon ve oyun olmak üzere on bir bölümde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin üçünün de sayının kardinalitesine değindikleri, somut nesnelerin kullanımına önem verdikleri, çocuğun gelişimsel özelliklerine dikkat ettikleri, saymanın otomatikleştirilmesi, motivasyon kavramına değindikleri genellikle dışsal motivasyonu sağlayacak durumlar oluşturdukları ve oyuna dayalı etkinlikler kullandıkları tespit edilmiştir. Toplama ve çıkarma kavramları incelenirken öğretmenlerin kullandıkları problem türlerinin genellikle sonucu bilinmeyen problem üzerinde durdukları sadece bir öğretmenin bunu yanında değişenin bilinmediği problem türüne yer verdiği tespit edilmiştir. Çıkarma işlemine ait stratejilerden yaygın olarak ''atma'' stratejisini kullandıkları diğer stratejilerin üzerinde durmadıkları tespit edilmiştir. Bütünleştirilmiş etkinlik kapsamında öğretmenlerden ikisinin tasarladığı etkinliklerin diğer alanlarla ilişkili olmasına dikkat ettikleri ve bir öğretmenin sınıf dışı etkinlikler düzenlediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin toplama ve çıkarma kavramlarına ait konu alan bilgileri incelendiğinde verdikleri sözel problem durumlarının çeşitli olmadığı, farklı durumların öğrenciye sunulmadığı tespit edilmiştir.  Araştırmanın önerileri iki başlık altında incelendiğinde araştırma sonucundan elde edilen önerilerden bazıları öğretmenlerin düzenlediği sınıf ortamları ve uygulama süreçleri incelendiğinde çocukların kendilerine özgü stratejiler geliştirmelerine fırsat verilecek ortamlar dizayn etmeleri ve uygun öğrenme ortamları sağlanmaları gerektiğidir. Öğretmenlerin tasarladığı etkinliklerin bütünleştirilmiş etkinlikler olmasına böylelikle birden fazla duyuya hitap ederek kalıcı ve anlamlı öğrenmelerin gerçekleşmesine ortam sağlayacak etkinlikler planlamaları önerilmektedir.  Öğretmenlerin büyük grup etkinliği yanında akran iletişiminden yararlanarak bir öğrenme ortamı sağlamaları önerilmektedir. Diğer araştırmacılara önerilenler ise farklı veri toplama araçları kullanarak farklı bir kavramsal çerçevede bulguların analiz edilmesidir.

Abstract:
The aim of the study is to examine the pedagogical content knowledge of pre-school teachers regarding the concepts of addition and subtraction. This study, in which the qualitative research method is adopted, is a phenomenology study. The research group of the study consists of three preschool teachers working in different kindergartens. Easily accessible sampling method, one of the purposeful sampling methods, was used in the selection of the research group. The professional experience periods of the selected participants are different, and all of them are teachers with a bachelor's degree. There is no significant difference in terms of gender, education level, province/district where they work. The data of the study were collected through interview. Voice recording and note-taking methods were used together to record the data obtained during the interviews. Themes were formed by examining the pedagogical content knowledge of the teachers. Content analysis method, one of the qualitative data analysis methods, was used in the analysis of the findings. The teachers' findings regarding the pedagogical content knowledge of addition and subtraction were examined within the scope of Lee's pedagogical content knowledge. Lee's pedagogical content knowledge concept was examined under the titles of noticing, interpreting and enhancing, and it was found that teachers' views were diversified under the concept of enhancing. When the views of preschool teachers on addition and subtraction processes are examined within the scope of enhancing; cardinality of number, type of problem, concrete objects and symbols, drawings, effective counting strategy and automating counting, manipulatives, addition and subtraction strategies, integrated activity, developmental, motivation and play are analyzed in eleven sections. According to the findings, it was determined that all three of the teachers mentioned the cardinality of the number, gave importance to the use of concrete objects, paid attention to the developmental characteristics of the child, mentioned the concept of automatic counting, motivation, and generally created situations that would provide external motivation and used game-based activities. While examining the concepts of addition and subtraction, it was determined that the types of problems used by the teachers generally focused on the problem of unknown outcome, and only one teacher included the type of problem in which the variable was unknown. It has been determined that among the strategies of the subtraction, they commonly use the "throwing" strategy and do not emphasize other strategies. Within the scope of the integrated activity, it was determined that two of the teachers paid attention to the fact that the activities they designed were related to other areas, and one teacher organized out-of-class activities. When the subject knowledge of the teachers about the concepts of addition and subtraction was examined, it was determined that the verbal problem situations they gave were not varied and different situations were not presented to the students. When the suggestions of the research are examined under two headings, some of the suggestions obtained from the research are that when the classroom environments and application processes organized by the teachers are examined, it is necessary to design environments that will allow children to develop their own strategies and to provide appropriate learning environments. It is suggested that the activities designed by the teachers are integrated activities so that they can plan activities that will provide an environment for permanent and meaningful learning by appealing to more than one sense. It is recommended that teachers provide a learning environment by making use of peer communication as well as large group activity. What is suggested to other researchers is to analyze the findings in a different conceptual framework using different data collection tools.