Harmancık - Orhaneli (Bursa) bölgelerinde gözlenen ofiyolitik kayaların petrolojik özellikleri
Petrological features of ophiolitic rocks observed in Harmancik - Orhaneli (Bursa) regions
Yazar: EVREN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN PARLAK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mineraloji Petrografi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Kuzeybatı Türkiye'de Bursa ilinin güneyinde, İzmir-Ankara-Erzincan (İAE) okyanusal baseninden türeyen Geç Kretase yaşlı Harmancık ve Orhaneli ofiyolitlerine ait mafik ve ultramafik kayaçlar yüzeylenmektedir. Harmancık (Bursa) bölgesinde manto tektonitlerine ait kayaçlar (Cpx-harzburjit, harzburjit ve dunit) ve bunları değişik yapısal seviyelerde kesen tekil diyabaz daykları görülmekte iken, Orhaneli bölgesinde ise az oranda manto tektonitlerine ait peridotitler ile yoğun olarak ultramafik ve mafik kümülat kayaçlar gözlenmektedir. Harmancık bölgesinde yoğun olarak podiform kromitit oluşumları ve az oranda bantlı kromititler, Orhaneli bölgesinde ise baskın olarak bantlı kromititler bulunmaktadır. Harmancık ofiyoliti peridotitleri abisal ve yay-önü karakter sunar, %10-20 oranında kısmi ergime kalıntıları olup 0.38-0.68 Cr# değerlerine sahiptirler. Orhaneli ofiyoliti peridotitleri ise yay-önü karakter sunar, %15-22 oranında kısmi ergime kalıntıları olup 0.47-0.86 Cr# değerlerine sahiptirler. Kromititler podiform kromit olarak sınıflanmaktadır. Harmancık bölgesi kromititlerinin Cr# değerleri 0.66-0.82 arasında, Orhaneli bölgesi kromititleri ise 0.76-0.92 Cr# değerlerine sahip olup >%30 kısmi ergime süreçleri ile oluşmuşlardır. Her iki bölgedeki kromititlerin boninitik özellikteki magmanın yan kayaç (harzburjit) ile etkileşimine bağlı olarak oluştuğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Ultramafic to mafic rocks from the Late Cretaceous Harmancık and Orhaneli ophiolites, derived from the İzmir-Ankara-Erzincan (IAE) oceanic basin, crop out to the south of Bursa in NW Turkey. Harmancık (Bursa) region is characterized by mantle tectonites (Cpx-harzburgite, harzburgite and dunite) and associated isolated dikes intruding at different structural levels, whereas the Orhaneli area is represented mainly by ultramafic to mafic cumulated and mantle peridotites to a lesser extend. In the Harmancık region, there are intense podiform chromitite occurences and less banded chromitites, while in the Orhaneli region there are predominantly banded chromitites. Harmancık region peridotites, presenting abyssal to fore-arc character, were resulted from 10-20% partial melting residues with Cr# values of 0.38-0.68. Peridotites of the Orhaneli ophiolite, on the other hand present a fore-arc character and were resulted from 15-22% partial melting residues with Cr# values of 0.47-0.86. Chromitites are classified as podiform chromites. The Cr# values of the Harmancık region chromitites range from 0.66 to 0.82, while the Orhaneli region chromitites 0.76 to 0.92, suggesting that both chromitites formed by >30% partial melting processes. It was concluded that the chromitites in both regions were formed due to the interaction of the boninitic magma with the host rock (harzburgite).