Tanzimat'tan Meşrutiyet'e Türkiye'de kaza yönetimi (1842-1876)
Kaza administration in Turkey from Tanzimat to Constitutional monarcy (1842-1876)
Yazar: SADIK FATİH TORUN
Danışman: PROF. DR. MUSA ÇADIRCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
Tanzimat dönemi bir çok konuda olduğu gibi Türk İdare Tarihi' nin de dönüm noktalarından biridir. Bu dönemde, idari alanda köklü değişiklik yapılmış ve bir anlamda modern Türkiye'nin idari yapısı şekillenmeye başlamıştır. Bir önemli değişiklikte ilk kez sancak ve köy arasında kaza idari biriminin oluşturulması idi. Kazaların yöneticisine müdür denilmekteydi. Müdürler bölge ileri gelenlerinden birinin, oy birliğiyle seçilmesiyle göreve başlıyorlardı. Kaza müdürlerinin yolsuzluk yapmalarını önlemek için ise onlardan halkın güvendiği bir kişiyi kefil olarak göstermesi istenmekteydi. Başlıca görevleri vergilerin herkesin gelirine göre düzenli bir şekilde toplanıp zamanında hazineye teslim edilmesi olan kaza müdürlerinin bölgenin asayişi ve güvenliğini sağlamak, bayındırlık, sağlık gibi alanlarda da görevleri vardı. Kaza bölgesini ilgilendiren bütün bu işler Kaza İdari Meclislerinde görüşülüp karara bağlanıyordu. Bu meclisin üyeleri oldukça uzun ve karmaşık bir seçim sürecinden sonra belirlenmekteydi. Bu meclislerde kaza müdürü müftüsü, hakimi, katibi ve gayr-i Müslimlerin reis-i ruhanileri ve seçilen dört üye çalışmalara katılmaktaydı. Kaza yöneticisi olan müdürlerinin alman bütün önlemlere rağmen görevlerini kötüye kullandıkları ve zimmetlerine para geçirdikleri tespit edilmiş ve yapılan yargılamalarda suçlu bulunanlara çeşitli cezalar verilmiştir. Ülke idaresindeki, genel düzenlemelerle birlikte kaza idaresinde de sık sık yeni düzenlemelere gidilmiştir. İlk olarak 1849 yılında yayımlanan Eyalet Meclisleri Talimatnamesi ardından 1858 Vülât-ı İzam ve Mutasamfin-i Kiram ile Kâimekâmların ve Müdürlerinin Vezaifini Şâmil Talimat ve 1864 ve 1871yıllannda yürürlüğe giren Vilâyet Nizâmnâmelerinde kaza. idaresinin nasıl olacağı ve bu idarede görevli kişiler belirlenmiştir. 76

Abstract:
Tanzimat period is one of the turning points of Turkish Administration History like as many other subjects. The local administrative structure of modern Turkey, started to form with the radical changes that were made in the field of local administration. In 1842, after the abolishment of the task of muhassil, a new provincial administrative unit was formed which were given the name kaza. Kazas were directed by local adminisrators, called müdürs. Müdürs were elected unanimously from the prominent people of the kazas. Kaza müdürs had to denote a reliable person as guarantor in order to prevent unlawful actions of them The main task of müdürs was to collect taxes according to the revenues of people and was to sent the taxes treasury at the right time. In addition to this, müdürs had missions about providing security of the regions and the field of health and public works. All these tasks of kazas were discussced in the small council(Kaza Meclisi) of kazas. The members of this council were defined after a long and complex election period. The members of small councils were müdür, the local jurisconsult (müftü), kadı, treasury scribe (katib), the leaders of non-Muslim millets and elected four person. Altough many measures were taken to perevent unawful actions of the kaza müdürs,they took unfair advantage of their jobs and they were charged with different guilties. With the general reorganizations of provincial administration, kaza manegament also was changed frequently. Firstly an act was made in 1849,named the law of the provincial large councils (Eyalet Meclisleri Talimatnamesi), and then the others acts were made which were named the duties of vali, kaymakams, müüdrs 11in 1858, and the Provincial Reform Laws (Vilayet Nizamnamesi) in the years 1864 and 1871. 78