Alışveriş merkezlerinin tasarım kriterleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of shopping centers regarding design criteria
Yazar: ÖNER SALTAN
Danışman: DOÇ.DR. GÜLÇİN PULAT GÖKMEN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Değerlendirme = Evaluation ; Tasarım ilkeleri = Design principles ; Tüketim = Consumption

Özet:
Alısveris merkezleri günümüzde sosyal hayatın bir parçası haline gelmistir. Alısveris vetüketim kavramıyla baslayan bu sektör dünyada oldugu gibi ülkemizde hızlagelismektedir. Bu merkezler; magazaları, aydınlatması, iklimi, bitki örtüsü, gölleri,yolları, meydanları, eglence birimleri, yemek alanları ile kent simülasyonu, hızlı yasayankentlinin sıkıstırılmıs mekanları olmustur. Bu baglamda; bir kenti olusturan ögelerdenyararlanılarak alısveris merkezlerinin kent ile benzerligi çalısma içeriginde belirlenenkurguya göre incelenmistir. Çalısma, ortaya koydugu bu fikrin gelisim sürecianlatımıyla baslamaktadır. Çalısmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmis, dahaönce yapılmıs çalısmalar kısaca özetlenerek arka plan çalısması yapılmıstır. Tüketim,alısveris kavramı açıklanmıs ve farklı toplumlarda bulunan farklı kültürdeki alısverismekanlarının türleri ve özellikleri tarihsel süreç içerisinde incelenmistir. Günümüzegelindiginde ise yeni bir tüketim mekanı olan alısveris merkezlerinin sınıflandırılması,türleri ve özellikleri anlatılmıstır. Lynch'in kent ile ilgili çıkarımlarından yararlanılarakkent tasarım kriterleri belirlenmis ve bu kriterlere bina tasarım kriterleri de eklenerek,alısveris merkezlerinde kullanım sekli tespit edilip, irdelenmistir. Uluslararası AlısverisMerkezleri Konseyi (ICSC) tarafından ödüllendirilmis yurt dısı örnekler, yurtdısındanörnek alınarak yapılmıs veya yine aynı konsey tarafından ödüllendirilmis stanbulörnekleriyle toplam onyedi adet alısveris merkezinin kent ve bina tasarım kriterleriçerçevesinde incelemesi yapılmıstır. stanbul'daki alısveris merkezleri, tasarım kriterleriile yurt dısı alısveris merkezi incelemelerinden elde edilen bilgilere göre karsılastırılarakdegerlendirilmis ve bu degerlendirme bir tabloda özetlenmistir. Sonuçta alısverismerkezlerinin, kentin sosyo-ekonomik durumunu, kimligini yansıtan, zaman ve yapıorganizasyonu açısından sıkıstırılmıs, simülasyon mekanlar haline geldigine, kentealternatif olarak kullanıldıgına ve bu nedenle kent için gerekli olan düzenlemelerinalısveris merkezleri için de geçerli oldugu sonucuna varılmıstır.Anahtar Kelimeler: alısveris merkezleri, tasarım ilkeleri, kent kurgusu, tüketim,alısveris merkezlerinin tarihçesi, degerlendirme

Abstract:
Nowadays, shopping centers has became a part of the social life. This sector which beganwith the concept of consumption and shopping, has been developing rapidly in ourcountry as in the world. These centers have become simulations of the city by theircompressed places with stores, illumination, climate, vegetation, lakes, roads, openspaces and entertainment units for citizens who live fast. The similarities of shoppingcenters and the city are examined through the elements constituting the city. Theconcepts of consumption, shopping, features and the kinds of shopping centers indifferent societies and cultures are explained. The criteria of city design are determinedby utilizing Lynch?s inferences about the city. Thus, the usage of shopping centers isanalyzed by integrating the criteria of building design. The examples from abroad,rewarded by International Council of Shopping Centers, and shopping centers builtafter abroad of stanbul rewarded by the same council are taken into consideration toconstitute the criteria of the city and building design. The design criteria of shoppingcenters in stanbul are evaluated by compairing with the information which wasobtained from the examinations of shopping centers from abroad and summarized witha table. To sum up, shopping centers are used as alternatives for the city itself in the wayof, its socio-economic factors and identity and also they are like simulated spaces of timeand building organization. Moreover, it can be claimed that the needs and arregementsfor the city are same as for the shopping centers.Keywords: shopping centers, design principles, city form, consumption, history ofshopping centers, evaluation