Sınır kişilik özelliklerinde bağlanma, kendine zarar verme davranışı, bilişsel kontrol ve esnekliğin incelenmesi
An investigation of attachment, non-suicidal self-injury, cognitive control and flexibility in borderline personality traits
Yazar: ECE ŞERMET
Danışman: PROF. DR. BAYRAM MERT SAVRUN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Bilişsel kontrol = Cognitive control ; Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Kendine zarar verme davranışı = Self-injurious behavior ; Sınırda kişilik bozukluğu = Borderline personality disorder

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınır kişilik özellikleri, güvensiz bağlanma boyutları, intihar niyeti taşımayan kendine zarar verme davranışı, bilişsel kontrol ve esneklik kavramları arasındaki korelasyonu incelemektir. Bu doğrultuda klinik olmayan bir örneklemde, 18-65 yaş aralığında olan 461 katılımcıya ulaşılmıştır. Veri toplama amacıyla Demografik Bilgi Formu, Borderline Kişilik Envanteri (BDE), Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II (YİYE-II), Kendine Zarar Verme Envanteri (KZVDDE) ve Bilişsel Kontrol ve Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, sınır kişilik özellikleri ve güvensiz bağlanma arasında pozitif yönde ilişki bulunmaktadır. Güvensiz bağlanma düzeyinin sınır kişilik özelliklerini anlamlı bir şekilde yordadığı görülmektedir. Bunun yanı sıra, klinik olmayan bu örneklemde kendine zarar verme davranış riski ele alınarak davranışın varlığı ve işlevlerin alt boyutları incelenmiştir. Güvensiz bağlanma boyutlarının kendine zarar verme işlevlerini yordadığı görülmektedir. Bunun yanı sıra, sınır kişilik özellikleri ile hem kendine zarar verme işlevi hem de otonom işlev alt boyutu arasında pozitif yönde güçlü seviyede ilişki gözlenmiştir. Kendine zarar verme işlevleri ve değişkenler arası korelasyon incelendiğinde; literatür bulgularındaki birincil işlev olan affekt regülasyon yerine, belirgin olarak kendini cezalandırma, kişiler arası sınırlar, intikam alma işlevlerinin araştırma değişkenleriyle ilişkisi ön plana çıkmaktadır. Bununla birlikte, bilişsel kontrol ve esneklik düzeyi ile hem sınır kişilik özellikleri hem de güvensiz bağlanma düzeyi arasında negatif yönde ilişki gözlenmiştir. Kaygılı bağlanma boyutu ve bilişsel kontrol ve esnekliğin alt boyutu olan duygular üzerinde kontrol arasında negatif yönde güçlü seviyede ilişki bulunmuştur. Tüm bunlara ek olarak, güvensiz bağlanma düzeyi ve kendine zarar verme işlevleri arasındaki ilişkide sınır kişilik özelliklerinin düzenleyici bir rolü olduğu görülmektedir. Çalışmanın bulguları, sınır kişilik özelliklerinde güvensiz bağlanma boyutları, kendine zarar verme davranışı varlığı ve bilişsel kontrol ve esneklikte zorlanma arasındaki ilişkiye işaret etmektedir. Anahtar kelimeler: sınır kişilik özellikleri, bağlanma, güvensiz bağlanma, kendine zarar verme davranışı, bilişsel kontrol ve esneklik

Abstract:
The purpose of this study is to examine the correlation between borderline personality traits, insecure attachment dimensions, non-suicidal self-injury, cognitive control and flexibility. In this regard, the research consists of a total of 461 participants, between the ages of 18-65 in a non-clinical sample. Demographic Information Form, Borderline Personality Inventory (BPI), Experiences in Close Relationships Inventory-II, Inventory of Statements About Self-Injury (ISAS), and Cognitive Control and Flexibility Scale were used for data collection. According to the research findings, a significant positive correlation has been observed between borderline personality traits and insecure attachment. It appears that the level of insecure attachment significantly predicts borderline personality traits. In addition, the presence of the behavior and sub-dimensions of functions were examined by considering the risk of self-injury in the non-clinical sample. It appears that insecure attachment dimensions predict self-injury functions. The results revealed that there is a positive and strong correlation between borderline personality traits and both the self-injury function and the autonomous function sub-dimension. According to the examination of the findings relative to self-harm functions and correlations between variables, instead of affect regulation, which is the primary function in the literature findings, self-punishment, interpersonal boundaries, and revenge are the functions that stand out. The results indicate a negative correlation between the level of cognitive control and flexibility with both borderline personality traits and insecure attachment level. Besides, the results revealed that there is a significant negative and strong correlation between the anxious attachment dimension and control over emotions sub-dimension. In addition to all this, it appears that borderline personality traits have a moderating role in the association between insecure attachment level and self-injury functions. The findings of the study indicate a correlation between borderline personality traits, insecure attachment dimensions, the presence of self-injury, and difficulty in cognitive control and flexibility. Keywords: borderline personality traits, attachment, insecure attachment, non-suicidal self-injury, cognitive control and flexibility