Meteorolojik karakterli bir afet: Türkiye'de dolu yağışları ve zararları
Hail hazards in Turkey as a meteorological event
Yazar: ABDULLAH CEYLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NECLA TÜRKOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Son 20 yıl içerisinde dünya genelinde doğal afetler nedeniyle 3 milyondanfazla insan yaşamını yitirmiş, bir milyardan fazla insan ise bu afetlerdenolumsuz etkilenmiştir. Bazı bölgeler bu etkilerden uzak kalmayı başarabilirken,kimi bölgeler bir afetten kurtulmadan diğeriyle karşı karşıya kalmaktadır.Unutulmamalıdır ki, ekstrem bir doğa olayı ancak can ve mal kaybınaneden olduğu taktirde bir afet halini almaktadır. Doğal afetlerin meydanagelmesi önlenemez. Fakat uygun önlemler alınarak ve afet yönetim planlarısayesinde afetlerin olumsuz etkilerini azaltmak olasıdır. Dolu yağışınınoluşumunun önlenmesi, günümüzdeki teknolojik gelişmelerle henüz mümkünolamamaktadır. Bu konuda yapılan çalışmalar ise teoriden öteye gidememiştir.Bunun yanı sıra, yağan dolunun bir afete dönüşmesini önlemek mümkündür.Bu konuda yapılacak en önemli çalışmalardan birisi olay tabanlı riskdeğerlendirme modelleri geliştirmek ve dolu afet risk bölgelerini belirlemektir.Bu tez çalışmasında Türkiye'de 1967-2004 yılları arasında meydana gelen doluyağışlarının en fazla gözlendiği yıllar ve bölgeler belirlenmiş, ayrıca 1940-2004yılları arasında meydana gelen dolu afetlerinin zamansal ve bölgesel dağılımlarıincelenerek riskli bölgeler ortaya konmaya çalışılmıştır.Herhangi bir doğal afetin olacağının önceden bilinmesi, bunundoğuracağı olumsuz sonuçların giderilmesinde büyük öneme sahiptir. Kısa süreöncesinde bilme, can ve malın korunması için tedbirlerin alınmasına imkantanır. Bu konuda son yıllarda gözlenen gelişmeler ve ülkemizde uygulananyöntemler tez çalışmasının ilgili bölümlerinde detaylı olarak verilmiştir.

Abstract:
During the last twenty years, more than 3 million people have been killedbecause of natural disasters all around the world. Also, more than one billionpeople had adverse affects of these disasters in the same period. It is importantto recognize that an extreme natural event only becomes a natural disasterwhen it has an impact on human settlements and activities. There is a strongsocial as well as natural science component to natural disasters and while theevents themselves cannot be prevented, their disastrous consequences can oftenbe reduced by appropriate advance planning, the preparation of emergencymeasures on the part of the community at risk. In assessing the sensitivity andvulnerability of communities to weather and climate hazards, long-term climaterecords and related sectoral information are of vital importance. Such recordsare also essential for preparedness planning and response strategies that buildresilience for coping with extreme events. One of the most important study todecrease vulnerabilities of hail precipitation on all sectors is to develop an eventbase risk evaluation models and to determine the hail hazard risk areas. In thisstudy, the risk areas in Turkey were determined by using the hail hazard datafrom Turkish State Meteorological State for the period of 1940-2004. Its spatialand temporal distributions also examined in detail. Early warning systems havevital importance for decreasing the vulnerabilities of any natural hazards. Thesesystems depending on recent scientific developments are also explained in thisstudy.