Daimi nezaretçinin görev, yetki ve sorumlulukları & nezaretçiler açısından maden işletmelerinin değerlendirilmesi
Duties, authorities and responsibilities of the permanent supervisor & evaluation of mine operations by supervisors
Yazar: MURAT MARAL
Danışman: PROF. DR. ORHAN KURAL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Maden sahalarının teknik ve emniyet açısından denetiminin sağlanması için mevzuat gelişiminde Maden Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde çeşitli nezaretçilik uygulamaları gerçekleşmiştir. Bunlar, fenni nezaretçilik, teknik nezaretçilik ve daimi nezaretçilik gibi faklı uygulamalardır.
Faaliyet gösterilen maden sahalarında çalışılan ruhsat sahaları içinde yapılan faaliyetlerin iş sağlığı ve güvenliği göz önünde bulundurularak ve planlanan üretim planına uygun olarak gerçekleştirilmesi adına "nezaretçilik" konusunda maden kanunu ve diğer ilgili mevzuatta hükümler mevcuttur. 
Birden çok saha bakılabilen bir teknik nezaretçilik sistemiyle birlikte en az 30 işçi üstünde çalışan işletmeler ve en az 15 işçi çalışan yer  altı işletmelerinde bir maden mühendisini daimi nezaretçi olarak atama zorunluluğu varken, bunun 2015 yılında 3213 sayılı Maden Kanununda 6592 sayılı Kanun değişikliğiyle kaldırılması sonrasında, bu sahalarda da daimi nezaretçilik atanma zorunluluğu getirildi. Böylece teknik nezaretçiliğin yükümlülükleri daimi nezaretçilik yükümlülüklerine eklenmiştir. Daimi nezaretçi, görev aldığı işyerindeki faaliyetleri ile ilgili eksiklik ve aksaklıkları gidermek amacıyla önlemleri belirleyerek ruhsat sahibine ya da rödovansçıya bildirir. İşveren de bunlardan sorumludur. Nezaretçi bu aksaklıkları bildirmediği takdirde cezai sorumluluğa tabidir. 
Nezaretçi, maden işletmelerinde üstlendiği görevlerle, azami güvenlik şartları altında optimum kazancın sağlanması noktasında kritik bir görev üstlenmektedir. Ruhsat sahalarında üretim yapılması için daimi nezaretçinin istihdamı kanun ile zorunlu tutulmuştur. Uygulamada daimi nezaretçinin asıl görevleri madencilik faaliyetlerini denetlemek ve bunları nezaretçi defterine bildirmektedir. Bu durum aslında nezaretçinin hem üretim mühendisliği hem de denetim faaliyetini tek başına aynı sahada üstlenmesi sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Fakat aslında nezaretçinin, madencilik faaliyetleri üzerindeki görevi ile denetim görevinin ayrı mekanizmalar tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Nezaretçinin güvenlik ve teknik anlamda sorunlarını ruhsat sahibine nesnel bir şekilde aktarması için, onun karşısında maddi bir aidiyet içerisinde olmaması gerekir. Bunun için daimi nezaretçilerin hizmet karşılığının bir ödenek içerisinde tarafsız bir kurum tarafından verilmesi önem arzetmektedir.
Daimi nezaretçinin görev-yetki ve sorumlulukları son olarak 21.09.2017 tarihinde yayınlanan Maden Yönetmeliğinin 125. maddesinde belirtilmiştir. Buradaki en büyük değişim, önceki Kanun değişikliklerinde ve ilgili Yönetmeliklerde teknik ve daimi nezaretçinin görev, yetki ve sorumluluklarının şu anki daimi nezaretçi tanımında toplanmış olmasıdır. Böylece bu değişimin idari, hukuki ve cezai olarak yansımaları daha kapsamlı olarak ortaya çıkmıştır. Hukuki sorumluluğun temelini nezaretçi açısından daimi nezaretçi defteri oluşturmaktadır. Bu deftere; ruhsat sahası koordinatları, madenin cinsi ve grubu, faaliyetler ve izin alanları, üretim miktarı ve yöntemi, sahada çalışan organizasyon ve çalışanlarla ilgili bilgiler nezaretçi tarafından takibi yapılarak işlenmektedir. Ayrıca basamak boyutlandırması ve tehlikeli durumların; patlayıcı madde ve patlatmanın çevresel etkilerinin; yeraltı çalışmalarında gerekli yüzey bağlantıları, nakliyat yolları, havalandırma ve tahkimat kontrolünün daimi nezaretçi tarafından, görev-yetki ve sorumluluğu kapsamında, gerçekleştirilmesi gerekmekte olup daimi nezaretçinin bu teknik konulara hakim olması beklenmektedir. 
Bu durum farklı bir açıdan aslında bir maden kazası oluşması durumunda mahkemelerde hakimlerin ve atayacakları bilirkişilerin; nezaretçinin görev, yetki ve sorumluluklarını -iş güvenliği uzmanı ve diğer teknik elemanlarla birlikte- olay şartlarına göre nesnel değerlendirmesini gerektirmektedir. Ancak, bu hiç de kolay olamamaktadır.
Özellikle nezaretçinin tehlike oluşturacak eksiklik ve aksaklıkların tespit edilmesi noktasında İSG uzmanlarıyla çoğunlukla örtüşen bir iş ilişkisi içinde olması, İSG uzmanı ile daimi nezaretçinin sorumluluklarının birbirinden net olarak, tamamen ayrılmamış olması, bilirkişilerin raporuna göre kaza anında kusur oranları belirlemesinde hakimlerin zorlanmasına neden olmaktadır. Hakimlerin ve bilirkişilerin; nezaretçinin ve İSG uzmanının görev, yetki ve sorumluluklarının net olarak ayrıldığını görebilmesi gerekmektedir. Aslında ülkemizde iş güvenliği uzmanının daimi nezaretçi olduğu bir sistemin koşullarının oluşturulması ve bu doğrultuda gereken planlamanın yapılması gerekmektedir.
Türkiye'de bir maden kazası durumu ortaya çıktığında sorumlulukların belirlenmesi ve dağıtılması için hakimler maden işletme organizasyon şemasını incelemekteler. Ancak bu görev tanımlarının ticaret siciline ya da MAPEG'e bildirilmesi gerekmektedir. 
Yargı, yargı kararları; maden kazalarında madencilere ve maden şirketlerine iyi gözle bakmamaktadır. Bu suretle çoğunlukla madenciliğin aleyhine kararlar vermektedir. Bu anlayış artık değişmeli ve kalkınmanın öncü sektörü madenciliğe gereken değer  verilmelidir.  
Ayrıca birçok maden kazası durumunda ülkemizde alt mevzuatın ayrıntılı hükümler sevk etmemiş olması nedeniyle, arada kalan durumlar olduğunda mevzuat açık verebilmekte ve sorunlar çözülememektedir. Bu gibi durumlarda hakimin takdirine göre karar verilmektedir. Ancak hakimin değerlendirmesinde; takdir hakkını genişletmeyecek bir mevzuatın ortaya konması ve kazaların azaltılması adına MAPEG'in denetimlerdeki rolünün arttırılması yerinde olacaktır.
Zira, madencilikte gelişmiş ülkelerde olduğu gibi maden denetim sorumluluklarının AÇSHB'ye verilmesi doğru bir yaklaşım değildir. Ülkemizde maden işletme projesinin MAPEG tarafından incelenmekte olduğu dikkate alındığında, AÇSHB'nin bu projeden haberdar olmadan madenler için tüm iş sağlığı ve güvenliğini, bunun denetim sorumluluğunu üstlenmesi ve kontrol etmesi mümkün değildir. Bu noktada AÇSHB'nin yeterli altyapıya sahip olmadığı ve iş kazalarının tümünün MAPEG'e bildirilmesinin zorunlu olduğu unutulmamalıdır. Ayrıca MAPEG'in; kaza oranları, istatistikleri oluşturarak, denetimlerle beraber uygun çözümler üretilebilecek teknik altyapıya sahip bir kurum olması hususları dikkate alınarak MAPEG'in personel sayısının yeterli sayıya ulaştırılmasıyla denetimlerde rolü daha da kuvvetli kılınmalı, bu suretle madenlerde denetim yetkisi AÇSHB'den alınmalıdır. 
Bu çalışmada; nezaretçinin görev, yetki ve sorumlulukları teknik ve hukuki açıdan araştırılmış ve "Survey Monkey" anket programıyla daimi nezaretçilerin gözünden maden işletmeleri içerisinde uygulanması gereken nezaretçi sistemi konusu değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir. Var olan sorunların giderilmesine yönelik olarak nezaretçilik sistemi kapsamında çözüm önerileri getirilmiştir. Görev, yetki ve sorumluluklar hukuki ve teknik açısından açıklandıktan sonra madencilik sektöründe olması gereken idari denetim modeli önerilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmadan çıkarılan ana sonuçlar şöyle sıralanabilir:
•	Var olan sistemde mühendislerin yaşadığı problemler vardır.
•	Nezaretçilik konusu mühendisler tarafından bir denetim mekanizması olarak görülmektedir.
•	Denetim mekanizmasının bağımsızlığı denetimin objektifliği açısından en önemli unsurdur.
•	Denetimin bağımsızlığını etkileyen en önemli faktör nezaretçilik görevi gören mühendislerin işverene finansal bağımlılığıdır.
•	MAPEG'in kontrolü altında oluşturulacak bir fon olması ve nezaretçilerin ücretlerini buradan edinmesi gerektiği ortaya konulmuştur. 
•	Denetimin işletme projesine uygunluğu açısından MAPEG'in bölge müdürlükleri kurarak işletme ve nezaretçiyle daha sıkı aralıklarla bir iletişim 
içinde bulunması gerektiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
In order to ensure that the mining sites are inspected in terms of technical and safety, various legislative practices have been carried out in the legislation of the Mining Law and related regulations. These are different applications such as supervising, technical supervision and permanent supervision.
There are provisions in the mining law and other relevant legislation on lığı supervision ği in order to ensure that the activities carried out within the licensed mining sites are carried out in accordance with the planned production plan, taking into account occupational health and safety.
While there was an obligation to appoint a technical supervisor at the mine sites with less than 30 workers, it was obliged to appoint permanent supervision in these fields after the removal of the Law no. Thus, the obligations of technical supervision have been added to the obligations of permanent custody. The permanent supervisor shall determine the measures in order to eliminate the deficiencies and deficiencies related to the activities in the workplace and inform the registration holder or renegator. The employer is also responsible for these. If the supervisor does not report these failures, he is subject to criminal liability.
The supervisor undertakes a critical role in achieving optimum gains under maximum security conditions with the duties undertaken by the mine enterprises. The employment of permanent supervisors is required by law for production in license areas. In practice, the main tasks of the permanent supervisor supervise the mining activities and report them to the supervisor's book. In fact, this situation is the result of the supervisor taking over both the production engineering and the inspection activity on the same field alone. In fact, however, the supervisor needs to carry out the task of inspection with separate mechanisms. 
In order for the supervisor to convey his security and technical problems objectively to the licensee, he must not have a material belonging to him. For this purpose, it is important to ensure that the provision of service provision of permanent custodians is provided by an impartial institution.
The duties and authorities of the permanent supervisor are finally stated in Article 125 of the Mining Regulation published on 21.09.2017. The biggest change here is that the duties, powers and responsibilities of the technical and permanent supervisor in the previous Law amendments and the relevant Regulations were collected in the definition of the current permanent custodian. Thus, the administrative, legal and criminal reflections of this change have emerged more extensively.
 The permanent supervisory book is the basis of the legal responsibility for the supervisor. In this book; license area coordinates, type and group of the mine, activities and permit areas, production amount and method, information about the organization and employees working in the field are monitored by the supervisor. In addition, step size and dangerous situations; environmental impacts of explosives and blasting; necessary surface connections, transport routes, ventilation and fortification control in underground works are to be carried out by the permanent supervisor within the scope of duty-authority and responsibility and the permanent supervisor is expected to dominate these technical issues. 
This is a different aspect of the fact that in the case of a mine accident in the courts and the experts to appoint the judges; It requires the supervisor to evaluate his duties, authorities and responsibilities with the occupational safety expert and other technical staff according to the circumstances of the incident. However, this is not easy at all.
The fact that the supervisor is in a working relationship with OHS specialists at the point of defining the deficiencies and faults that will create a danger, the responsibilities of the OHS expert and the permanent supervisor are not completely separated from each other, cause the judges in the determination of the defect rates at the time of the accident according to the report of the experts. Judges and experts; the supervisor and OHS expert should be able to see clearly the duties, authorities and responsibilities of the OHS expert. In fact, it is necessary to establish the conditions of a system where the occupational safety specialist is the permanent supervisor and the necessary planning should be made accordingly.   When a mine accident situation arises in Turkey, judges review the mine enterprise organization chart to determine and distribute responsibilities. However, these job descriptions must be reported to the trade registry or to MAPEG.  
Judiciary, judicial decisions; mine mining miners and mining companies do not look well. In this way, it often makes decisions against mining. This understanding should be changed and the leading sector of development should be given the necessary value for mining.  
Moreover, due to the fact that in the case of many mining accidents, sub-legislation in our country has not sent detailed provisions, the legislation can be open and problems cannot be solved when there are situations. In such cases it is decided at the discretion of the judge. However, in the evaluation of the judge; it would be appropriate to increase the role of MAPEG in audits in order to introduce legislation that will not expand the discretion and to reduce accidents.
Because, as in developed countries, mining control responsibilities are not the right approach. Considering the fact that the mine operation project is being examined by MAPEG in our country, it is not possible for MoLSS to undertake and control all occupational health and safety for mines without being aware of this project. At this point it should be noted that MoLSS does not have sufficient infrastructure and that all work accidents are notified to MAPEG. In addition, MAPEG; Taking into account the fact that the number of personnel of MAPEG is sufficient by taking into account the accident rates, statistics, and the technical infrastructure that can be produced with appropriate inspections, together with the audits, the role of MAPEG in audits should be further strengthened and thus the audit authority in the mines should be taken from MoLSS. 
In this study; The duties, authorities and responsibilities of the supervisor were investigated both technically and legally and the supervisor system which was to be applied within the mine enterprises through the "Survey Monkey" survey program was evaluated and analyzed. In order to solve the existing problems, solutions were proposed within the scope of supervision system. After explaining the duties, authorities and responsibilities in terms of legal and technical aspects, it has been suggested to propose an administrative control model which should be in the mining sector. The main results from this study can be listed as follows:
•	There are problems experienced by engineers in existing system.
•	Supervision is seen by engineers as an audit mechanism.
•	Independence of the audit mechanism is the most important element in terms of the objectivity of the audit.
•	The most important factor affecting the independence of the audit is the financial dependence of the engineers on the employer.
•	It should be noted that there is a fund to be established under the control of MAPEG.
In terms of compliance of the audit with the business project, it was observed that MAPEG should establish regional directorates and should be in closer contact with the supervisor