7. sınıf öğrencilerinin dijital vatandaşlık kavramının alt boyutlarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi
Examination and evaluation of 7th grade students' opinions on the sub-dimensions of the digital citizenship concept
Yazar: MUSTAFA SEZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP KÜREKLİ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sayısal vatandaşlık = Digital citizenship

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 7. sınıf öğrencilerinin dijital vatandaşlık kavramının alt
boyutlarına ilişkin görüşlerini incelenmek ve değerlendirmektir. Bu kapsamda il
merkezi ve kasabadaki öğrencilerle çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2021-
2022 eğitim-öğretim yılında Nevşehir ilinde 7. sınıfta öğrenim görmekte olan 30
kasaba okulu ve 30 merkez okulu olma üzere 60 öğrenciden oluşmaktadır. Bu çalışma,
nitel yöntemden yararlanılarak yapılan bir vaka incelemesidir. Araştırma aşamasında
yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. İçerik analizi
yöntemiyle araştırmadan elde edilen veriler çözümlenerek ana temalar
oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgulara göre kasaba ve merkez
okullarındaki öğrenciler arasında birbirine yakın sonuçların ortaya çıktığı
görünmektedir.

Araştırma kapsamında görüşlerine başvurulan öğrenciler, dijital erişim boyutuna dair
en çok eğitim ve eğlence amaçlı internete eriştiklerini belirtmişler; ayrıca e-devlet ve
MHRS gibi resmi kurum uygulamalarına erişmek için de internet kullandıklarını ifade
etmişlerdir. Dijital ticaret boyutu açısından öğrenciler en çok internet alışverişi
yaptıklarını, ürünleri karşılaştırdıklarını ve ürün yorumlarını dikkate aldıklarını
söylemişlerdir. Dijital iletişim boyutunda ise öğrenciler internet üzerinden iletişim
kurduklarını, sosyal medya hesaplarına sahip olduklarını ve iletişim kurarken
kısaltmalar ve emojilerden faydalandıklarını belirtmişlerdir. Dijital okuryazarlık
boyutu ile ilgili öğrenciler en fazla sanal dünyada karşılaştıkları bilgileri
sorguladıklarını ve internetin verimli kullanımına yönelik bir eğitim almadıklarını
söylemişlerdir. Dijital etik boyutuna dair belirtilen görüşlere bakıldığında öğrencilerin
en çok izin almadan başkasına ait içerikleri paylaşmadıkları cevabını verdikleri
görülmektedir. Ayrıca öğrencilerin etik ve telif hakkı gibi kavramları da bilmedikleri
ortaya çıkmaktadır. Dijital kanun boyutu konusunda öğrenciler sosyal medyada
yapılan paylaşımların suç unsuru olabileceğini bildiklerini ifade etmişlerdir. Dijital
haklar ve sorumluluklar boyutu açısından bakıldığında, öğrencilerin internet
ortamında haksızlığa uğradıklarında başvurabilecekleri mercileri bildiklerini
söyledikleri görülmektedir. Dijital sağlık boyutu ile ilgili gelen görüşlere bakıldığında
öğrencilerin temel ihtiyaçlarını ve arkadaşlarını/ailelerini internete tercih ettikleri,
sanal ortamlarda uzun süre geçirdiklerinde sağlıklarının olumsuz etkilendiği ve
elektronik bir cihazı bırakmaları istendiğinde sinirlendikleri görülmektedir. Son boyut
olan dijital güvenlik ile ilgili gelen görüşlere bakıldığında, öğrencilerin en çok
internette karşılaştıkları herhangi bir bağlantı adresine girmedikleri görülmektedir. 

Ayrıca öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun kendisini internet ortamında güvende
hissetmediği ortaya çıkmaktadır. Öğrencilerin sosyal medya hesapları için aynı şifreyi
kullandıkları ve çoğu öğrencinin lisanslı bir anti virüs programı kullanmadığını
belirttiği görülmektedir. Ücreti ödenmiş bir anti virüs programından yararlandığını
ifade eden öğrencilerin tamamı il merkezinde öğrenim görmektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine and evaluate the views of 7th grade students
on the sub-dimensions of the concept of digital citizenship. In this context, we worked
with students in the city center and town. The study group of the research consists of
60 students, 30 from town school and 30 from central school, who are studying in the
7th grade in Nevşehir in the 2021-2022 academic year. This study is a case study using
the qualitative method. During the research phase, data were collected through a semistructured interview form. The main themes were formed by analyzing the data
obtained from the research with the content analysis method. According to the findings
obtained as a result of the research, it is seen that the results are close to each other
among the students in the town and central schools.

The students whose opinions were asked within the scope of the research stated that
they mostly access the internet for educational and entertainment purposes regarding
the digital access dimension; they also stated that they use the internet to access official
institution applications such as e-government and MHRS. In terms of digital
commerce dimension, students said that they mostly shop online, compare products
and take product comments into consideration. In the digital communication
dimension, the students stated that they communicate over the internet, have social
media accounts, and use abbreviations and emojis while communicating. Regarding
the digital literacy dimension, the students said that they mostly questioned the
information they encountered in the virtual world and they did not take a course for
the efficient use of the internet. Considering the opinions about the digital ethics
dimension, it is seen that the students mostly give the answer that they do not share the
content of someone else without permission. In addition, it is revealed that the students
do not know the concepts such as ethics and copyright. Regarding the digital law
dimension, the students stated that they knew that sharing on social media could be a
criminal element. In terms of digital rights and responsibilities, it is seen that students
say that they know the authorities they can apply to when they are wronged on the
internet. Considering the opinions about the digital health dimension, it is seen that
students prefer their basic needs and friends/family to the internet, their health is
negatively affected when they spend a long time in virtual environments and they get
angry when they are asked to leave an electronic device. Considering the opinions
about the last dimension, digital security, it is seen that most of the students do not
enter any link they encounter on the internet. 

In addition, it is revealed that a large majority of students do not feel safe in the internet environment. It is seen that students use the same password for their social media accounts and most students state that they do not use a licensed anti-virus program. All the students who stated that they benefited from a paid anti-virus program are studying in the city center.