Deng Xiaoping'ten günümüze Çin'in iktisadi dönüşümü ve küresel ölçekte etkileri
The economic transformation of China from Deng Xiaoping to the present and its global impacts
Yazar: RAZİYE NAZ TÜRKELİ YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MÜSLÜME NARİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma, Deng Xiaoping liderliğinde başlayan ve günümüze kadar süregelen Çin'in iktisadi dönüşüm sürecini ve bu sürecin küresel ekonomi üzerindeki etkilerini ele almaktadır. 1978'de başlayan bu dönüşüm Çin'i, merkeziyetçi bir sosyalist ekonomiden serbest piyasa odaklı bir küresel güç haline getirmiştir. Deng'in reformları hem iç politikada hem de Çin'in dünya sahnesindeki rolünde radikal değişikliklere sebebiyet vermiştir. Bu çalışma, Çin'in nasıl küresel bir ekonomik aktör haline geldiğini, bu süreçte uygulanan politikaların detaylarını ve bu politikaların küresel ekonomik yapı üzerinde yarattığı dönüşümleri derinlemesine incelemektedir. Çalışmanın odak noktası; Çin'in ekonomik politikalarındaki dönüşüm, özel ekonomik bölgelerin kurulması, dış ticaretin liberalleştirilmesi ve yabancı yatırımların teşvik edilmesi vb. konuları kapsamaktadır. Deng Xiaoping'in reformları, Çin ekonomisine kapitalist piyasa mekanizmalarını entegre ederken devletin ekonomi üzerindeki kontrolünü de stratejik şekilde sürdürmesini sağlamıştır. Bu politikaların sonucunda Çin, dünya mal ve hizmet piyasasında önemli bir oyuncu haline gelmiştir. Reformların küresel etkileri ise bilhassa Çin'in dünya ticaretindeki payının artması, dünya üretim zincirlerine entegrasyonu ve uluslararası doğrudan yatırımların artışı olarak gözlemlenmiştir. Çin'in bu yükselişi, özellikle gelişmiş batılı ekonomilerle olan ilişkilerinde yeni dinamikler yaratmış, ABD ve Avrupa Birliği ile ticari ve stratejik rekabette yeni bir sayfa açmıştır. Ekonomik büyüme, Çin'in teknoloji ve yenilik kapasitesinin gelişimini desteklerken iç pazarın da küresel pazardaki etkisini artırmıştır. Sonuç olarak; Deng Xiaoping'ten günümüze Çin'in iktisadi dönüşümü, sadece Çin'in kendi iç dinamiklerini değil aynı zamanda küresel ekonomik ve siyasi dengeleri de derinden etkilemiştir. Çin'in stratejik reformları, küresel ekonomiye entegrasyonu ve bu süreçte ortaya çıkan yeni küresel ekonomik yapı hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerle olan ilişkilerinde yeni stratejilerin belirlenmesini zorunlu kılmıştır.

Abstract:
This study deals with China's economic transformation process, which started under the leadership of Deng Xiaoping and continues until today, and the effects of this process on the global economy. This transformation, which started in 1978, transformed China from a centralized socialist economy into a free market-oriented global power. Deng's reforms brought about radical changes in both domestic politics and China's role on the world stage. This study examines in depth how China became a global economic actor, the details of the policies implemented in this process, and the transformations these policies created on the global economic structure. The focus of the study covers issues such as the transformation of China's economic policies, the establishment of special economic zones, the liberalization of foreign trade and the promotion of foreign investments. Deng Xiaoping's reforms enabled the state to strategically maintain control over the economy while integrating capitalist market mechanisms into the Chinese economy. As a result of these policies, China has become an important player in the world goods and services market. The global effects of the reforms have been observed especially as the increase in China's share in world trade, its integration into world production chains and the increase in international direct investments. This rise of China has created new dynamics, especially in its relations with developed western economies, and opened a new page in commercial and strategic competition with the USA and the European Union. While economic growth has supported the development of China's technology and innovation capacity, it has also increased the influence of the domestic market in the global market. As a result, China's economic transformation from Deng Xiaoping to the present day has profoundly affected not only China's own internal dynamics but also the global economic and political balances. China's strategic reforms, its integration into the global economy and the new global economic structure that emerged in this process have necessitated the determination of new strategies in its relations with both developing and developed countries.