Meslek liselerinde çalışan öğretmenlerin üstbiliş becerileri ile sosyal uyumları arasndaki ilişki(İstanbul Anadolu Yakası örneği)
The relation between social adaptation and metacognition skills of teachers working at vocatinal high schools
Yazar: ERDOĞAN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HALİL EKŞİ
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişüstü beceri = Metacognitive skills ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Uyum = Adjustment ; Öğretmenler = Teachers ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu araştırmada, Meslek Liselerinde görev yapan öğretmenlerin üstbiliş becerileri ile sosyal uyum düzeylerinin demografik değişkenlerinde farklılaşma olup olmadığı çok boyutlu olarak incelenmiştir.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, Giriş, İlgili Literatür, Yöntem, Bulgular, Sonuç, Tartışma ve Öneriler olmak üzere 5 ana bölümden oluşmaktadır.Araştırmanın evrenini, 2008?2009 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Anadolu Yakası'ndaki resmi Meslek Liselerinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini İstanbul İli Anadolu Yakasında bulunan Ümraniye,Kartal, Sultanbeyli, Kadıköy, Üsküdar, Beykoz, Pendik , Tuzla ve Maltepe ilçelerinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. İlçe ve okullar belirlenirken iki aşamalı tesadüfî örnekleme yöntemi kullanılmıştır.İlk aşamada Anadolu Yakası'nda bulunan 10 ilçeden 6'sı, ikinci aşamada belirlenen 6 ilçeden 11 değişik program uygulayan meslek lisesinden 8 tür Meslek Lisesinde görev yapan toplam 270 öğretmen seçilmiştir.Araştırmanın veri toplama araçları olarak iki ölçek ve bir de bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin demografik/diğer bağımsız değişkenler hakkında bilgi toplamak amacı ile araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri olan üstbiliş becerileri Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30) (Tosun ve Irak,2007) ile, sosyal uyum düzeyleri ise Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği (SUKDÖ) (Akkaya ve Diğerleri,2008) ile ölçülmüştür.Araştırmada; normal dağılım özelliği göstermeyen dağılımlar için non-parametrik teknikler, normal dağılım özelliği gösteren dağılımlar için ise parametrik analiz teknikleri; bağımsız grup t testi, non-parametrik Mann Whitney-U testi, tek boyutlu varyans analizi (ANOVA) ve non-parametrik Kruskal Wallis-H testi kullanılmış olup, manidarlık .05 düzeyinde sınanmıştır.Bu Araştırmanın sonuçlarıyla öğretmenlerin, Kişisel Bilgi Formu ile Üst biliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30) ve Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği (SUKDÖ) puanlarında farklılıkları incelenen değişkenler; cinsiyet, yaş, medeni durum, branş, en son mezun olunan okul, çocuk sahibi olup-olmama durumu, eş çalışma durumu , mezun olunan okul türü, çalışma sekli, öğretmenlik mesleği kıdemi, görev yaptığı okuldaki çalışma süresi, algılanan okul imkânları, mesleki yayın takibi, ev sahipliği, algılanan gelir düzeyleridir.Araştırma sonunda üstbiliş ile sosyal uyum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığı, üstbiliş ölçeğinin alt boyutları olan ?olumlu inançlar? erkek kültür öğretmenlerinde yüksek düzeyde olduğu, ?bilişsel farkındalık? alt boyutunun sözleşmeli-ücretli ,bekar meslek dersi öğretmenlerinde yüksek düzeyde olduğu, ?bilişsel güven? alt boyutunun kadrolu öğretmenlerde yüksek düzeyde olduğu, ?kontrol edilmezlik? alt boyutunun aynı kurumda 4-7 yıl çalışan öğretmenlerde daha az süre çalışan öğretmenlere göre yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca ?Eşi çalışan?, ?evli?, ?meslek dersi öğretmenlerinin? ve ?bayan öğretmenlerin? sosyal uyum düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.Anahtar Sözcükler: Biliş, üstbiliş, sosyal uyum, öğretmen, bilişsel gelişim. Sosyal gelişim, Üstbiliş Ölçeği.

Abstract:
In this research, the differences in demographic variables of metacognition skills and socialization grades of teachers working at Vocational High Schools are analyzed multidimensionally. Scan method is used in the research. It includes five main parts such as; entrance, related literature, method, inventions, the results and finally argument and suggestions.The participants of the study are teachers of the Vocational High School working in districts of Istanbul in Anatolia side (Ümraniye, Kartal, Sultanbeyli, Kadıköy, Üsküdar, Beykoz, Pendik, Tuzla and Maltepe) during the term of 2007-2008 academic years.The districts and schools were selected through two-staged casual sampling method. For the first stage, 6 districts out of 10 were selected and for the second stage 270 teachers were selected from 8 different Vocational High Schools that have 11 dıfferent alternative schedules are determined.Two scales and an questionnaire form were used as the data collection means for the study. The questionnaire form developed by the researcher was used by teachers, participants of the study, in order to get information about demographic independent variables. As interdependent variables of the research; Social adaptation, Social Adaptation Self-Evaluation Scale (SUDKÖ stands for Social Adaptation Self-Evaluation Scale), Metacognition Scales were measured by Metacognition Scale (ÜBÖ-30 stands for Metacognition Scale).In this research, for results in abnormal scattering format and results with normal distribution different techniques are used. For abnormal scatterings, non-parametrical techniques were more proper, whereas for normal scatterings, parametric analysis were more proper to use. Additionally, Unaffiliated Group t Test, Non-Parametrical Mann Whitney-U Test, One Dimensional Variance Analysis (ANOVA- stands for Analysis of Variance), Non-Parametrical Kruskal Wallis ?H Test, Pearson Product Moment Correlation Analysis are also applied with 0,5 percent significance.As the result of this study, an analysis of factors affecting differences of grades of the Metacognition Questionnaire and Social Adaptation Self-Evaluation Scale revealed that among various factors: gender, age, marital status, profession, the faculty which has been graduated and its type, having a child or not, wife?s working circumstances, manners of working, the seniority of teaching profession, working period where he/she is assigned, comprehended school resources, following professional publications, sphere of duties, being a house owner, comprehended income level were crosschecked.It has revealed that; there is no a logical and statistical relation between Metacognition and Social Adaptation and ?Positive Believes? which are subdivisions of Metacognition Scale among male teachers, Subdivision of ?Metacognition Awareness? among contractual, salaried and regular teachers, Subdivision of ?Metacognition Reliability? among regular teachers and subdivision of ?Uncontrollable? among teachers working for the same foundation compared to those working less years besides, the Social Adaptation Level among married, female and wife?s working teachers have a high level.Key Words: Cognition, Metacognition, Social Adaptation, teacher, Metacognition Evolution, Metacognition Scale (ÜBÖ-30 stands for Metacognition Scale and Social Adaptation Self- Evolution Scale (SUDKÖ stands for Social Adaptation Self- Evolution Scale).