Kemoterapi alan kanser hastalarında yaşam biçimi davranışları, beslenme alışkanlıkları ve beslenme durumları
Lifestyle behaviors, nutritional habits and nutritional status in cancer patients receiving chemotherapy
Yazar: EBRU GENÇ
Danışman: PROF. DR. BURCU TOKUÇ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışmada, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi (TNKÜ) Hastanesi Medikal Onkoloji polikliniğinde kanser tanısıyla izlenen ve kemoterapi alan hastaların yaşam biçimi davranışlarının, besin tüketim sıklıklarının, riskli beslenme alışkanlıklarının ve beslenme durumlarının kanser türlerine göre belirlenerek bulgular ışığında kanserli hastalara tedavi boyunca ve sonrasında önerilecek yaşam biçimi alışkanlıklarına, beslenme biçimlerine yönelik gerçekleştirilecek eğitimler/girişimlerde başarılı olmak amaçlanmıştır. Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olan bu araştırma TNKÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Medikal Onkoloji Kliniğinde kemoterapi almakta olan 176 hasta üzerinde yürütülmüştür. Veri toplanması için literatürden yararlanılarak oluşturulan kişinin demografik bilgileri ve hastalık öyküsünün yanı sıra yaşam biçimi ve beslenme alışkanlıklarını ve besin hazırlama, saklama koşullarını sorgulayan iki bölümden oluşan bir "Anket Formu", üç sorudan oluşan ve hastaların beslenme müdahalesine ihtiyacı olup olmadığını tespit etmeye yarayan "Kısa Nutrisyonel Değerlendirme Formu" ve "Besin Tüketim Sıklığı Formu" kullanılmıştır. Araştırmaya katılmış olan tüm bireylere ilişkin bilgiler anket formundaki sorular bireylere doğrudan kendilerine, yüz yüze sorularak elde edilmiştir. Veriler IBM SPSS Statistics 20 programında değerlendirilerek, tanımlayıcı istatistikler için ortalama ±Standart sapma, sayım değerleri için oranlar kullanılmıştır. Karşılaştırmalı analizler için Student t testi ve Ki-Kare testleri uygulanmıştır. Katılımcıların %54'ü kadın ve %46'sı erkektir. Kadın hastalarda meme kanseri en sık görülen kanser türüyken, erkek hastalarda akciğer kanseri daha sık görülmektedir. Kısa Nutrisyonel Değerlendirme Formu'na (KNDF) göre katılımcıların beslenme alışkanlıkları değerlendirilmiş ve kadınların %64,2'sinin erkeklerin ise %39,5'inin iyi beslendiği saptanmıştır (p<0,05). Hastaların %55,2'sinin vücut kitle indeksi (VKİ) 25'in üstündedir. Katılımcıların KNDF'a göre beslenmeleri değerlendirilmiş ve vücut kitle indeksi 40 ve üzeri olanların %83,3 ile en beslendiği saptanmıştır (p<0.05). Kemoterapinin yan etkilerine bağlı olarak hastaların %60,2'si öğün atlayabilmektedir. Kadınların erkeklere göre daha dengeli ve sağlıklı beslendikleri gözlemlenmiştir (p<0,001). Katılımcıların yeterli ve dengeli beslenme örüntüsünün oluşturulması amacıyla bireylerin tanı anından itibaren beslenmeleri bir uzman tarafından takip edilmeli ve tedavi süresince beslenme durumunun değerlendirilmesi önerilebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the lifestyle behaviors, food consumption frequencies, risky eating habits and nutritional status of patients who were followed up with a diagnosis of cancer and received chemotherapy in Tekirdağ Namık Kemal University (TNKU) Hospital Medical Oncology clinic according to the cancer types and to be successful in the trainings/interventions to be carried out regarding the lifestyle habits and nutritional forms to be recommended to cancer patients during and after treatment in the light of the findings. This cross-sectional and descriptive study was conducted on 176 patients receiving chemotherapy in TNKU Medical Faculty Hospital Medical Oncology Clinic. In order to collect data, a two-part "Questionnaire Form" that questions the demographic information and disease history of the person as well as lifestyle and nutritional habits and food preparation and storage conditions, a "Short Nutritional Assessment Form" consisting of three questions and used to determine whether the patients need nutritional intervention, and a "Food Consumption Frequency Form" were used. Information about all individuals participating in the study was obtained by asking the questions in the survey form directly to the individuals, face to face. The data were evaluated in the IBM SPSS Statistics 20 program, and mean ± Standard deviation was used for descriptive statistics and rates were used for count values. Student t test and Chi-Square tests were applied for comparative analyses. 54% of the participants were female and 46% were male. While breast cancer is the most common cancer type in female patients, lung cancer is more common in male patients. The nutritional habits of the participants were evaluated according to the Brief Nutritional Assessment Form (KNDF), and it was determined that 64.2% of the women and 39.5% of the men were well nourished (p<0.05). 55.2% of the patients had a body mass index (BMI) above 25. The participants' nutrition was evaluated according to the KNDF, and it was determined that those with a body mass index of 40 and above were the most nourished with 83.3% (p<0.05). Due to the side effects of chemotherapy, 60.2% of patients may skip meals. It was observed that women had a more balanced and healthy diet than men (p<0.001). In order to create an adequate and balanced nutritional pattern for the participants, the nutrition of the individuals should be monitored by a specialist from the moment of diagnosis and it may be recommended to evaluate the nutritional status during the treatment period.