Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık algıları ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between teachers' perceptions of organizational creativity and teacher autonomy
Yazar: SEÇİL GÖK GÖBEKLİ
Danışman: PROF. DR. AHMET KAYA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Eğitim örgütleri = Education organizations ; Yaratıcılık = Creativity ; Özerklik = Autonomy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık algıları ile öğretmen özerkliği algıları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bazı demografik değişkenlere göre örgütsel yaratıcılık ve öğretmen özerkliği algılarının anlamlı şekilde farklılık gösterip göstermediğini ortaya çıkarmaktır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel ve ilişkisel tarama modellerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini; 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Kahramanmaraş ilinin merkez ilçelerinde (Onikişubat ve Dulkadiroğlu) bulunan resmî ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 9481 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak ulaşılabilen 401 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Balay (2010) tarafından geliştirilen "Örgütsel Yaratıcılık Ölçeği" ve Çolak ve Altınkurt (2017) tarafından geliştirilen "Öğretmen Özerkliği Ölçeği" kullanılmıştır. Analizler ve hesaplamalar SPSS 24.0 programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Örneklem t-testi, Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre araştırmaya katılan öğretmenlerin orta ve yüksek düzeyde örgütsel yaratıcılık algısına ve yüksek düzeyde öğretmen özerkliğine sahip oldukları tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık algılarının kariyer basamağı değişkeni; özerklik algılarının ise kariyer basamağı, mesleki kıdem, bulunduğu okuldaki görev süresi ve okulun öğretim şekli değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür. Yapılan Pearson Korelasyon analizinde hem ölçekler genelinde hem de alt boyutlar düzeyinde öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık algıları ile özerklik algıları arasında düşük ve orta düzeyde pozitif anlamlı ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Buna göre örgütsel yaratıcılık algısı, öğretmen özerkliğindeki değişimin %12'sini açıklayabilmektedir sonucuna ulaşılmıştır. Her iki bağımlı değişkenden elde edilen bulgular alanyazındaki diğer çalışmalarla tartışılmış ve bu kapsamda öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yaratıcılık, özerklik, öğretmen, okul

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationship between the organizational creativity perceptions and teacher autonomy perceptions of teachers working in official educational institutions affiliated to the Ministry of National Education and to reveal whether organizational creativity and teacher autonomy perceptions differ significantly according to some demographic variables. Descriptive and relational screening models, which are quantitative research methods, were used in the study. The universe of the research consists of 9481 teachers working in official primary, secondary and high schools in the central districts of Kahramanmaraş province (Onikişubat and Dulkadiroğlu) in the 2022-2023 academic year. The sample of the research consists of 401 teachers who could be reached by using the stratified sampling method, which is one of the random sampling methods. The personal information form, the "Organizational Creativity Scale" developed by Balay (2010) and the "Teacher Autonomy Scale" developed by Çolak and Altınkurt (2017) were used as data collection tools in the research. Analyses and calculations were performed using SPSS 24.0 program. One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Independent Sample t-test, Pearson Correlation Analysis were used in the analysis of data. According to the findings obtained from the research, it was determined that the teachers who participated in the research had a medium and high level of organizational creativity perception and a high level of teacher autonomy. As a result of the research, it was seen that the teachers' organizational creativity perceptions differed statistically significantly in terms of the career stage variable; and their autonomy perceptions differed statistically significantly in terms of career stage, professional seniority, tenure at the current school and the school's teaching style variables. In the Pearson Correlation analysis, it was determined that there was a low and medium level positive significant relationship between teachers' organizational creativity perceptions and autonomy perceptions both across scales and at the sub-dimensions level. Accordingly, it was concluded that organizational creativity perception can explain 12% of the change in teacher autonomy. The findings obtained from both dependent variables were discussed with other studies in the literature and suggestions were presented within this scope. Keywords: Creativity, autonomy, teacher, school