Gıda katkı maddeleri olarak kullanılan monosodyum glutamat, sodyum propiyonat ve potasyum propiyonatın insan lenfosit kültüründe genotoksik etkilerinin belirlenmesi
Determination of the genotoxic effects of food additives monosodium glutamate, sodium propionate and potassium propionate in human lymphocytes culture
Yazar: NAZMİYE ATASEVEN
Danışman: PROF. DR. DENİZ YÜZBAŞIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics

Özet:
Son yıllarda giderek yaşamın bir parçası halini alan gıda katkı maddelerinin genotoksik potansiyellerinin belirlenmesi toplum beslenmesi, insan sağlığı ve yaşam kalitesi açısından oldukça fazla önem taşımaktadır. Bu çalışmada, yoğun kullanımlarına rağmen daha önce insan lenfositlerinde genotoksisiteleri ile ilgili herhangi bir çalışma yapılmamış olan monosodyum glutamat (MSG) (kardeş kromatid değişimi testi hariç), sodyum propiyonat ve potasyum propiyonatın in vitro genotoksik etkileri kromozomal anormallik (KA), kardeş kromatid değişimi (KKD), mikronükleus (MN), comet ve rastgele çoğaltılmış polimorfik DNA-Polimeraz zincir reaksiyonu (RAPD-PCR) testleri kullanılarak incelenmiştir. Genotoksik etkilerin değerlendirilmesi için MSG'ın 250; 500; 1000; 2000; 4000; 8000 µg/mL, sodyum propiyonatın 15,62; 31,25; 62,50; 125,00; 250,00; 500,00 µg/mL, potasyum propiyonatın 7,81; 15,62; 31,25; 62,50; 125,00; 250,00 µg/mL'lik konsantrasyonları kullanılmıştır. Bu katkı maddeleri kromozomal anormallik, kardeş kromatid değişimi ve mikronükleus frekansını kontrole göre önemli düzeyde artırmıştır. Comet testi sonuçlarına göre bu üç gıda katkı maddesi kuyruk yoğunluğu, kuyruk uzunluğu ve kuyruk momentini kontrole göre önemli oranda artırmıştır. Ayrıca bu tez çalışmasında MSG, sodyum propiyonat ve potasyum propiyonatın in vitro genotoksik etkileri insan periferal lenfositlerinde RAPD-PCR metodu ile rastgele 10 bazlık primerler kullanılarak araştırılmıştır. MSG ve potasyum propiyonat ile muameleyi takiben RAPD profillerinde meydana gelen değişiklikler, bant yoğunluğunda artış veya azalış şeklinde ve bantlarda kayıp ve oluşum şeklinde ortaya çıkmıştır. Ancak sodyum propiyonat muamelesi sonucunda kullandığımız primerler ile herhangi bir değişiklik gözlenmemiştir. Elde edilen sonuçlar bu üç gıda katkı maddesinin in vitro koşullarda insan lenfositlerinde genotoksik etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Determining genotoxic potentials of food additives which increasingly becomes a part of life in recent years is quite crucial in terms of human health and life quality. In this study, in vitro genotoxic effects of monosodium glutamate (MSG), sodium propionate and potassium propionate on that any study is not carried out before (except sister chromatid exchange assay for MSG) despite their extensive use were examined in human lymphocytes through chromosome aberration (CA), sister chromatid exchange (SCE), micronucleus (MN), comet and random amplified polymorphic DNA-Polimerase chain reaction (RAPD-PCR) tests. To assess genotoxic effects 250; 500; 1000; 2000; 4000; 8000 µg/mL concentrations of MSG, 15,62; 31,25; 62,50; 125,00; 250,00; 500,00 µg/mL concentrations of sodium propionate and 7,81; 15,62; 31,25; 62,50; 125,00; 250,00  µg/mL concentrations of potassium propionate were used. These food additives significantly increased the frequency of chromosome aberrations, sister chromatid exchanges and micronucleus compared with the control. In the comet assay these additives statistically increased mean comet tail intensity, tail length and tail moment compared with control. In this thesis, in vitro genotoxic effects of the MSG, sodium propionate and potassium propionate were also investigated on human peripheral lymphocytes by analysing the RAPD-PCR with arbitrary 10-mer primers. The changes occurring in RAPD profiles following MSG and potassium propionate treatments include increase or decrease in band intensity and gain or loss of bands. However, sodium propionate treatment induced any changes with primers we used. The obtained results showed that these three food additives have genotoxic effects on human lymphocytes in vitro.