Öğretmenlerin duygu durumlarının öğrencilerin duygu, duyuş ve değer edinimlerini yordama düzeyi
Predicting level of teachers' emotional states on students' emotion, affection and value achivements
Yazar: İREM NUR DOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHADDİN ACAT
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitim ortamlarındaki duygular, öğrencilerin düşüncelerini, güdülenme düzeylerini ve 
eylemlerini derinden etkileyen önemli bir role sahiptir. Duygular, bilişsel, duyuşsal,
fizyolojik ve güdüsel bileşenlerden oluşur ve bu nedenle akademik başarı üzerinde 
belirleyici bir etkisi vardır. Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin duygusal durumlarının 
öğrencilerin derslere ilişkin duygularını ve sahip oldukları değerleri ne ölçüde 
yordadığını belirlemek; ayrıca öğrencilerin derse ilişkin duygularının ders türü ve sınıf 
düzeyi gibi değişkenlere göre farklılaşma düzeyini incelemektir.
Bu çalışmada, Başarı Duyguları Anketinin derse ilişkin duygular bölümü ve Ortaokul 
Öğrencileri İçin Değerler Ölçeği ortaokul kademesindeki 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin 
ders duygularının ve değerlerinin farklılaşma durumunu tespit etmek amacıyla 
uygulanmıştır. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Fen Bilimleri, Matematik, Türkçe, Sosyal 
Bilgiler ve Yabancı Dil derslerine giren öğretmenler için Öğretmenlerin Öğretim 
Duygudurumları Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın evreni Kırıkkale ili merkezde 
bulunan okullara devam eden 6. ve 7. sınıf öğrencileri oluşmaktadır. Elde edilen 
verilerin analizinde betimsel istatistik, ilişkisiz örneklemler T-testi, ANOVA, basit 
doğrusal regresyon analizi ve kovaryans analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular 
doğrultusunda öğrencilerin ders öncesi, sırası ve sonrasındaki duygusal deneyimlerini 
ve değer algılarını detaylı bir şekilde incelenmiştir. Sonuç olarak, öğrencilerin 
genellikle olumlu özellikle sergilediğini, ancak güvenilirlik konusunda zayıflıklar 
yaşadığını ortaya koymaktadır. Öğrenciler çevreye ve akademik konulara karşı 
sorumluluk bilinci taşırken, güvenilirlik eksiklikleri, özellikle emanet eşya kullanımı 
gibi durumlarda dikkat çekmektedir. Duygusal açıdan, öğrenciler ders öncesinde umut 
ve keyif gibi olumlu duygular yaşarken, ders sırasında gurur ve keyif duyguları öne 
çıkmaktadır. Ancak, kaygı ve sıkılma gibi olumsuz duygular da gözlemlenmektedir. 
Ders sonrasında ise gurur ve keyif duygularının baskın olduğu görülmüştür. Araştırma,
eğitim ortamlarının güvenilirlik ve kaygı gibi faktörleri azaltacak şekilde 
düzenlenmesinin önemine vurgu yapmaktadır.
Bulgular, ders türlerinin ve öğretmenlerin duygusal durumlarının öğrencilerin 
deneyimlerini anlamlı şekilde yordadığını göstermektedir. Din kültürü ve ahlak bilgisi 
dersinin, düşük kaygı ve yüksek umut gibi olumlu duygulara yol açtığı, buna karşın 
matematik ve yabancı dil derslerinin daha yüksek kaygı ve umutsuzluk oluşturduğu
belirlenmiştir. Sosyal bilgiler dersinde ise öfke duygusunun yüksek olduğu 
saptanmıştır. Ayrıca, öğretmenlerin kaygı düzeyi ve duygusal durumlarının,
öğrencilerin derslere yaklaşımını ve derse ilişkin duygularını önemli ölçüde yordadığı
bulunmuştur.

Abstract:
Emotions in educational settings play a significant role in shaping students' thoughts, motivation levels, and actions. Emotions consist of cognitive, affective, Physiological, and motivational components, making them a determining factor in academic success. The aim of this study is to examine the extent to which teachers' emotional states predict students' emotions related to lessons and their values, as well as to analyze how students' emotions about lessons differ based on variables such as lesson type and grade level.
In this study, the Achievement Emotions Questionnaire (specifically its section on emotions related to lessons) and the Values Scale for Middle School Students were applied to 6th and 7th-grade students to identify variations in their emotions and values regarding lessons. For teachers teaching courses such as Religious Culture and Ethics, Science, Mathematics, Turkish, Social Studies and Foreign Languages the Teachers' Instructional Emotional States Scale was used. The study population consisted of 6th and 7th-grade students attending schools in the central district of Kırıkkale Province. Data analysis involved descriptive statistics, independent sample t-tests ANOVA, simple linear regression analysis and covariance analysis. Based on the findings, students' emotional experiences before. During, and after lessons, as well as their perceptions of values, were examined in detail.
The results indicate that students generally exhibit positive traits but face challenges regarding reliability. While students demonstrate a sense of responsibility towards the environment and academic matters, reliability issues—particularly in situations like handling entrusted belongings—stand out. Emotionally, students experience positive emotions such as hope and enjoyment before lessons, with feelings of pride and enjoyment being prominent during lessons. However, negative emotions such as anxiety and boredom were also observed. After lessons, pride and enjoyment were the most dominant emotions. The research underscores the importance of organizing educational environments to mitigate factors like anxiety and promote trustworthiness.
The findings reveal that lesson types and teachers' emotional states significantly predict students' experiences. For instance, the Religious Culture and Ethics course fosters positive emotions such as low anxiety and high hope, whereas Mathematics and Foreign Language lessons tend to generate higher anxiety and hopelessness. Additionally, anger was found to be prominent in Social Studies lessons. Furthermore, teachers' levels of anxiety and emotional states significantly predict students' attitudes toward lessons and their emotions related to them.
Keywords: Emotion, Pre-lesson, During-lesson, Post-lesson, Values