Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar, sağlıklı kardeşleri ve sağlıklı kontrollerde nörofilament hafif zincir ve Tau protein seviyelerinin incelenmesi /
Yazar: FIRAT ÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLYAS KAYA ; ÖĞR. GÖR. YAŞAR TANIR
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Endofenotip = Endophenotype ; Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases ; Nörofilament hafif zincirleri = Neurofilament light chains ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Tau proteinleri = Tau proteins

Özet:
Otizm spektrum bozukluğunun (OSB) etiyolojisinde çevresel ve genetik faktörlerin rolu bilinmektedir. Son yıllarda nöroaksonal hasar ve nörodejenerasyonun OSB etiyolojisindeki rolü üzerinde bazı araştırmalar ve çalışmalar yapılmıştır. Nörofilament Hafif Zincir (NfL) ve Tau Proteini nöroaksonal hasar ve nörodejenerasyonun birer belirteci olarak kullanılmaktadır. Literatürde ise birçok nörodejeneratif hastalığın etiyolojisine yönelik NfL ve Tau çalışmaları mevcut olup OSB ile bu iki proteinin ilişkisini inceleyen çalışmaların sayısı kısıtlıdır. Bu çalışmanın temel amaçları OSB teşhisi konulmuş çocuklardaki serum NfL ve Tau seviyelerinin OSB teşhisi konulmuş çocukların sağlıklı kardeşleri ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması, ek klinik özellikler ve hastalık şiddetinin bu biyobelirteç adaylarının serum düzeyleri ile olası ilişkisinin araştırılmasıdır.  
 Çalışmamız DSM-5 tanı kriterlerine göre OSB teşhisi almış vaka grubu, OSB' li çocukların sağlıklı kardeşleri ve sağlıklı kontrol grubu olmak üzere 3 ayrı gruptan oluşmaktaydı. Vaka grubu ve sağlıklı kardeşlere 43 katılımcı, sağlıklı kontrollere 42 katılımcı dâhil edilmiş olup vaka grubu ile sağlıklı kontroller yaş ve cinsiyet açısından benzer tutuldu. Çalışma örnekleminin klinik ve sosyodemografik özelliklerini değerlendirmek için sosyodemografik veri formu, psikiyatrik tanıları değerlendirmek için Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli DSM-5-Türkçe (ÇDŞG-ŞY-DSM-5-T) kullanıldı. Ayrıca olgu grubunun klinik özelliklerini değerlendirmek için Çocukluk Çağı Otizm Değerlendirme Ölçeği, Sorunlu Davranış Kontrol Listesi, Güçler Güçlükler Anketi kullanıldı. Her üç gruptan kan örnekleri alındı. Serum örnekleri ELISA yöntemi ile değerlendirilerek NfL ve Tau düzeyleri ölçüldü. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde SPSS 26.0 programı kullanıldı.
 Vaka grubu 8 kız ve 35 erkek, sağlıklı kardeşler 19 kız ve 24 erkek ve sağlıklı kontroller 7 kız ve 35 erkekten oluşmaktaydı. Vaka grubunun yaş ortalaması ay olarak 72,20±28,60 iken, sağlıklı kardeşlerin yaş ortalaması 84,83±39,32, sağlıklı kontrollerin yaş ortalaması 73,85±27,67 idi. Ortalama yaş açısından vaka grubu ve sağlıklı kontroller benzerdi (p=0,149). Vaka grubunun serum NfL düzeyleri her iki kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (sırasıyla p=0,031 ve p=0,008). Vaka grubunun serum Tau düzeyi ile her iki kontrol grubu arasında anlamlı fark bulunmadı (sırasıyla p=0,21 ve p=NS). OSB şiddetiyle NfL ve Tau düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık veya korelasyon saptanmadı (sırasıyla p=0,465, r=0,134 ve p=0,167, r= -0,250).
  Bu çalışmanın neticesinde OSB etiyolojisinde serum NfL düzeylerinin önem teşkil edebileceği düşünülmüştür. Ayrıca bazı OSB vakalarında da Tau' nun rol oynayabileceği düşünülmüştür. Serum NfL düzeyinin vaka grubu ile kontrol grupları arasında farklılık göstermesi OSB' de nöroaksonal hasarın varlığının olabileceğini düşündürmektedir. NfL ve Tau ile ilgili daha geniş örneklemlerde, uzunlamasına ve multidisipliner bir yaklaşımın olduğu daha çok çalışmaya ihtiyaç mevcuttur.

Abstract:
The role of environmental and genetic factors in the etiology of autism spectrum disorder (ASD) is known. In recent years, some experiments and studies have been conducted on the role of neuroaxonal damage and neurodegeneration in the etiology of ASD. Neurofilament Light Chain (NfL) and Tau Protein are used as markers of neuroaxonal damage and neurodegeneration. In the literature, there are many NfL and Tau studies for the etiology of many neurodegenerative diseases, and the number of studies examining the relationship between ASD and these two proteins is limited. The main objectives of this study are to compare serum NfL and Tau levels in children diagnosed with ASD, with healthy siblings of children diagnosed with ASD and healthy controls, and to investigate the possible relationship between additional clinical features and disease severity with serum levels of these biomarker candidates.
 Our study consisted of 3 separate groups: the case group diagnosed with ASD according to the DSM-5 diagnostic criteria, the healthy siblings of children with ASD, and the healthy control group. The case group and healthy siblings included 43 participants, and the healthy controls included 42 participants, and the case group and healthy controls were kept similar in terms of age and gender. Sociodemographic data form was used to evaluate the clinical and sociodemographic characteristics of the study sample, and the Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children, Present and Lifetime Version DSM-5-Turkish (CDSG-ŞY-DSM-5-T) was used to evaluate psychiatric diagnoses. In addition, Childhood Autism Rating Scale, Problematic Behavior Checklist, Strengths and Difficulties Questionnaire were used to evaluate the clinical features of the case group. Blood samples were taken from all three groups. Serum samples were evaluated by ELISA method and NfL and Tau levels were measured. In addition, SPSS 26.0 program was used to evaluate the research data.
 The case group consisted of 8 girls and 35 boys, healthy siblings 19 girls and 24 boys, and healthy controls 7 girls and 35 boys. While the mean age of the case group was 72,20±28,60 months, the mean age of healthy siblings was 84,83±39,32, and the mean age of healthy controls was 73,85±27,67. Case group and healthy controls were similar in terms of mean age (p=0,149). Serum NfL levels of the case group were found to be significantly higher than both control groups (p=0,031 and p=0,008, respectively). There was no significant difference between the serum Tau level of the case group and both control groups (p=0,21 and p=NS, respectively). There was no statistically significant difference or correlation between the severity of ASD and NfL and Tau levels (p=0,465, r=0,134 and p=0,167, r= -0,250 respectively).          
 As a result of this study, it was thought that the differences between the ASD case group and the control groups may be important in the etiology of ASD in terms of serum NfL levels. The difference in serum NfL levels between the case group and control groups suggests that there may be neuroaxonal damage in ASD. More studies with a longitudinal and multidisciplinary approach are needed in larger samples related to NfL and Tau.