İBB Atatürk Kitaplığı Bel_Yz_K0340 numarada kayıtlı şiir mecmuası (İnceleme-metin)
Poetry collection registered as Bel_Yz_K0340 at IMM Atatürk Library (Analysis-text)
Yazar: TUBA POLAT
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET KUZUBAŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Varoluşundan beri fehmetme ve izah etme gayreti içerisinde olup kendisinden 
öncekilerin oluşturduğu anlamlar dünyasından kendi dünyasını anlamlandırmaya 
çalışan insan "dil"e maruz kalmış, bu da onun kendisini ve yaşadığı toplumu bilmesi
için tanımlamayı dolayısıyla sınırlılığı getirmiştir. Bu sınırlılığı aşkın bir mertebe
isteyen ancak kültürel izleri dimağında taşıyan şairler dilin tüm imkânlarını 
kullanarak sınırlılık içinde bir sınırsızlık yakalama arzusundadır. Nitekim klasik Türk 
edebiyatında kalıplaşmış terkiplerin ve mazmunların algoritmik bir yaklaşımla ele 
alındığı divanlar, mesneviler, tezkireler, mecmualar vb. bu arzunun timsali 
mesabesindedir. 
Çalışma odağı olarak ele alınacak mecmualar, muhtelif konular barındıran
Osmanlı kültürünün asırlardır taşıyıcısı niteliğinde olan kişisel kompliasyonlardır.
Klasik Türk edebiyatının çeşitli nazım şekil ve türlerini, ilaç tariflerini, şairlerle ilgili 
daha önce bilinmeyen bilgileri ve divanlarda bulunmayan şiirleri kendisinde 
barındıran; hatırlanmayan şairleri hatırlatarak ekol haline gelmiş şairlerle aynı 
sayfada söz sahibi kılacak şekilde eşitlemiş kültürel yankılardır ve her biri gönüllü
araştırmacılar tarafından modernize edilmeyi beklemektedir.
Günümüze kadar gelen kültürel yankılardan biri de İBB Atatürk Kitaplığı 
Bel_Yz_K0340 numarada kayıtlı mecmuadır. 57 varaktan ve 180 metinden oluşan 
Mecmua'da 13 ila 19. yüzyıl şairlerinin yer aldığı görülmektedir. Çeşitli aruz 
kalıplarının kullanıldığı mecmuada 51 gazel, 31 şarkı, 46 koşma, 11 murabba', 3 
ilahi, 11 beyit ve müfret, 1 kaside, 1 müstezad, 1 vezn-i âher, 1 terkib-i bent, 1 
tahmis, 1 musammat bulunmaktadır.
İki bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde mecmuanın tanımına ve 
sınıflandırılmasına, şairlerin mecmuaya bakış açısına yer verilmektedir. İkinci 
bölümünde ise çoğu metinler Osmanlıca olmak üzere Mecmua'nın tenkitli metni bulunmaktadır.

Anahtar kelimeler: Dil, klasik Türk edebiyatı, mecmua, tenkitli metin, İBB Atatürk Kitaplığı Bel_Yz_K0340

Abstract:
Man, who has been trying to understand and explain since his existence and 
trying to make sense of his own world from the world of meanings created by those 
before him, has been exposed to "language", and this has brought limitations and 
therefore definition to his ability to know himself and the society he lives in. Poets
who want to transcend this limitation, but who carry cultural traces in their minds, 
desire to capture limitlessness within limitations by using all the possibilities of 
language. As a matter of fact, in Classical Turkish literature, there are divans, 
mesnevi, tezkires, poetry anthologies, etc. where formulaic compositions and themes 
are handled with an algorithmic approach. It is the epitome of this desire.
The poetry anthologies that will be discussed as the focus of the study are 
personal compilations that have been the carriers of Ottoman culture for centuries, 
containing various subjects. It contains various verse forms and genres of classical 
Turkish literature, medicine recipes, previously unknown information about poets, 
and poems that are not found in divans; They are cultural echoes that remind us of
unremembered poets and make them equal on the same page with poets who have 
become schools, and each of them is waiting to be modernized by volunteer 
researchers.
One of the cultural echoes that has survived until today is the poetry anthology
registered at the IBB Atatürk Library, number Bel_Yz_K0340. It can be seen that 
poets from the 13th to the 19th centuries are included in the Journal, which consists 
of 57 pages and 180 texts. In the poetry anthology, where various aruz patterns are 
used, there are 51 ghazals, 31 songs, 46 running, 11 murabba', 3 hymns, 11 couplets 
and mufret, 1 kaside, 1 müstezad, 1 vezn-i aher, 1 terkib-i bent, 1 tahmis, 1 
musammat.
The first part of the study, which consists of two parts, includes the definition 
and classification of the poetry anthology and the poets' perspective on the poetry anthology. In the second part, there are critical texts of the poetry anthology, most of which are in Ottoman Turkish.

Key words: Language, classical Turkish literature, poetry anthology, critical text, IBB Atatürk Library Bel_Yz_K0340