Eğitim ve öğretim ekseninde toplumsal cinsiyet kaynaklı eşitsizliklerin izdüşümleri
Mapping gender inequalities in education and training
Yazar: GAMZE ACAR ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. NURŞEN ADAK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eşitsizlik = Inequality ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Toplumsal yaşamın pek çok alanı üzerinde belirleyici olan eğitim, toplumsal cinsiyet rollerinin oluşumunda da etkili olabilmektedir. Önemli bir toplumsallaşma aracı olarak eğitim, mevcut cinsiyete dayalı işbölümünü geleneksel değer ve normlara dayalı olarak yeniden üretebileceği gibi adalet temelinde kadın-erkek eşitliğinin benimsenmesine katkı sunabilir.  Bu nedenle okullar, sahip oldukları kültürel iklim ve bilgi aktarım süreçleri ile geleneksel cinsiyetçi kalıp yargı ve egemen değerlerin varlığını korumasında ya da eşitlik yönünde değiştirilmesinde önemli bir role sahiptir. 
Bu yüksek lisans tez çalışmasında, Türk eğitim sisteminde toplumsal cinsiyet kaynaklı eşitsizliklerin var olup olmadığı ve varsa bu eşitsizliklerin eğitim aracılığı ile pekiştirilme biçimleri temel problemler olarak ele alınmıştır. Antalya'da gerçekleştirilen ve niteliksel araştırma modelinin benimsendiği çalışmada derinlemesine görüşme tekniği ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla, öğretmen ve idarecilerle görüşmeler yapılmıştır. Bu bağlamda, katılımcılarla yapılan görüşmelerin çözümlemelerinden elde edilen örnekler ve anlatılar tematik olarak kategorize edilmiştir. Böylece toplumsal cinsiyet kaynaklı eşitsizliklerin eğitim-öğretim sistemindeki açık ya da örtük izdüşümlerinin olup olmadığının araştırılması, varsa toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizliklerin okul ortamındaki yansımalarının ve eğitim döngüsü içinde yeniden üretiliş biçimlerinin saptanması amaçlanmıştır. 
Antalya'nın merkez ilçesi olan Kepez'deki bir ortaokulda gerçekleştirilen ve Akdeniz Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen bu araştırmanın sonuçları arasında göre, eğitimde dikey bir ayrışmanın var olduğu, genellikle okul yönetimde erkeklerin yer alması, kadınların okul ortamında ve sınıflarda disiplin ve otorite kurma konusunda erkeklerle kıyaslandığında daha yetersiz oldukları algısı bulunmaktadır. Araştırma bulgularından bir diğeri ise hem kadın hem de erkek öğrencilerin argo konuşmalarına tanık olan katılımcı öğretmenlerin, en fazla kadınlardaki argo konuşmaları yadırgamakta olmalarıdır. Ek olarak erkek öğrencilerin daha fazla fiziksel yaptırımlarla karşılaşmakta oldukları vurgulanmıştır.

Abstract:
Education, which is determinant on many areas of social life, can also be effective in the formation of gender roles. Education as an important means of socialization is able to reproduce the current gender-based work distribution  in terms of  traditional values and norms  as well as make contribution to the acceptance of gender equality on the basis of justice. For this reason schools, via their cultural forms and data transferring processes,  have an important role in preserving the existence of the traditional gender based stereotypes and the sovereign values or in the alteration for justice.
In this master's thesis, whether the gender inequalities exist in the Turkish education system or not and if available, the ways in which these inequalities are reinforced through education are considered as the main problems. In the study which has been carried out in Antalya and the qualitative research model has been adopted in principle, interviews have been made with teachers and school administrators through the in-depth interview technique and a semi-structured interview form. In this context, the examples and narratives obtained from the analysis of the interviews with participants have been thematically categorized. Thus the investigation of whether the apparent or implicit mapping gender inequalities are in being in the Turkish education and training system or not, if any, the determination of reflections of the existing inequalities on school atmosphere and the ways for reproducing these inequalities within the education schedule have been aimed. 
According to the results of this study conducted at a secondary school in a central district Kepez in Antalya province and supoorted by Akdeniz University The Scientific Research Projects Coordination Unit (BAP), it has been observed that the vertical segregation in education and men's overrepresentation in the school management occupations exist. It has been emphasized that women are less sufficient in authoritative classroom management when compared with men. Participants in this study, who witnessed the slang expressions by both male and female students, have been more likely to condemn the ones by women. In addition, male students have been subjected to more physical sanctions.