Finansal krizler, finansal regülasyon ve Türkiye ekonomisi üzerindeki etkisi
Financial crises, financial regulation and its effect on the Turkish economy
Yazar: AZAD OSMANLI
Danışman: PROF. DR. NURDAN ASLAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bağımsız düzenleyici kurumlar = Independent regulatory foundations ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal kriz = Financial crisis ; Finansal regülasyon = Financial regulation

Özet:
1990 sonrası dönemde, ICT'de (Bilişim ve İletişim Teknolojileri) yaşanan gelişmeler, uluslararası ticaret üzerinde büyük etkiler yaratmıştır. Bu süreçte ülkelerin mal ve sermaye piyasalarının serbestleştirme hızı artmıştır. Özellikle gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerin mal ve sermaye piyasalarını hızlı bir şekilde serbestleştirmesi bu ülkelerin zayıf finansal sistemlerini daha kırılgan hale getirmiştir. Bununla birlikte, gelişmiş ekonomilerde yaşanan durgunlukların etkisi, diğer ülkelere daha hızlı sirayet etmiştir. Türkiye de 1980 sonrası yaşanan serbestleşme döneminde, diğer gelişmekte olan ülkelerdekine benzer etkilere maruz kalmıştır ve 1990 sonrasında ortaya çıkan global krizlerden etkilenmiştir. Bu çalışmada, 1990 sonrasında yaşanan global krizlerin Türkiye'ye etkisinin yanında, bu etkilerin yoğun olarak görüldüğü bankacılık kesimi ele alınacaktır. Türkiye'deki bankacılık kesimi ele alınırken sektörün sorunları, uluslararası sermaye hareketlerinin değişen yapısı ve ülkedeki siyasi istikrarsızlığın etkileri değerlendirilecektir.        
Türkiye ekonomisi, Cumhuriyet döneminden itibaren çeşitli dönemlerde krizlere maruz kalmıştır. Krizlerin ortaya çıkış nedenleri, zaman içinde farklılıklar göstermekle beraber, krizlerin oluşumunu açıklamada kullanılan nedenlerin ortak ve zaman içinde çözümü gerçekleştirilemeyen sorunlardan kaynaklandığı gözlenmektedir. Ayrıca, dünya ekonomisinin bir parçası olarak değerlendirdiğimiz Türkiye ekonomisi, krizlerinin oluşumunda ülke ekonomisinin dünya ekonomisi ile etkileşiminin varlığı da göz ardı edilememektedir.
1980'li yıllar, dünya genelinde uygulamaya geçirilen ekonomik politikaların etkinliğinin azaldığı bir dönem olarak değerlendirilir. Ekonomi politikalarındaki bu azalma, 1990'larda finansal krizleri ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu krizler Türkiye ekonomisinde de yaşanmıştır. 1994 ve 2001 yıllarında yaşanan krizlerin temelde farklı nedenleri olmamakla beraber tetikleyici nedenleri açısından ve mevcut sorunların birikerek büyümesinden kaynaklanan farklılıklar içermektedir. Türkiye ekonomisinde 1950'li yıllardan itibaren çeşitlenerek ve birikerek gelen bazı sorunlar vardır. Bu sorunların bazıları her iki krizin (1994, 2001) nedenleri olarak sayılabilir:
•	Kamu açıklarının ortaya çıkmasındaki ilk aşama olarak değerlendirilen 1950'li yıllardan itibaren başlayan bütçe denkliğindeki bozulmalar,
•	Türkiye ekonomisinde 1950'li yıllarda başlayıp, 1970'li yıllarda yüksek seviyeye ulaşan enflasyon,
•	1989 yılında 32 sayılı kararname ile hayata geçirilen sermaye hareketlerindeki serbestleşme,
•	Bankacılık sektöründeki aksaklıklar.
Bu temel nedenler dışında, krizleri birbirinden ayıran nedenlerde vardır. Şubat 2001 krizini 1994 krizinden farklı kılan en önemli nokta 2001 krizinin, ortaya çıktığında uygulanmakta olan ve dünya genelindeki uygulamalarının çoğu krizle sonuçlanan, döviz kuruna dayalı istikrar programıdır.

Abstract:
Developments in ICT (Information and Communication Technologies) in the post-1990 period have had a great impact on international trade. This process has also accelerated the liberalization of countries' capital markets. Especially rapid liberalization of the goods and capital markets of developing and less developed countries has made the financial systems of these countries more fragile. At the same time, the effects of recessions in advanced economies have become more influential in other countries. Turkey also has been exposed to similar effect in the post-liberalization occurred after 1980 and has been affected by the global crisis began in the 1990s. The banking sector is seen as intense these effects near the impact of the global crisis on Turkey will be addressed in this study. When dealing with the problems of the banking sector in Turkey will be evaluated and the effects of the changing nature of political instability in the country in international capital movements.
The Turkish economy has been exposed to several economic crises since it was established. Although these crises differ from each other, the reasons behind them seem to be common and originated from problems that could not be solved in the time.
Actually, interaction between the Turkish economy, as a part of the world economy and the world economy cannot be overlooked when regarding the reasons behind crises occured in the Turkish economy. As all over the world, financial crises of the 1990s' regarded as congestion of economic policies started to operate after the 1980s occured, the Turkish economy faced with crises since the 1990s. Although 1994 and 2001 crises does not differ from each other basically, they have some differences in triggering factors.
Below mentioned reasons can be regarded as the causes of both crises:
•	Spoiling of budgetary balance since the 1950s as the first step of public deficits,
•	Inflation which came into place first in the Turkish economy since 1950 and kept high since the 1970s,
•	Decision of liberalisation in Turkey's capital account completely in 1989,
•	Banking sector fragility.