Diabetes mellituslu olgularda ayak risk durumu ile ayakkabı uygunluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of foot risk status and shoe suitability in patients with diabetes mellitus
Yazar: KÜBRA ÖÇAL
Danışman: PROF. DR. TANER BAYRAKTAROĞLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Ayakkabılar = Shoes ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Risk = Risk

Özet:
Çalışmada diabetes mellituslu olguların ayak risk durumunu ve ayakkabı uygunluğunun değerlendirmesi ile diyabetik olmayan olgularla karşılaştırılması amaçlandı. Çalışmaya Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Obezite ve Diyabet Merkezi Podoloji Kliniği'ne Ocak 2017- Aralık 2020 yılları arasında başvuran 802 hasta alındı. Hastaların demografik, antropometrik, klinik bulguları ve laboratuvar verileri dosyalarından kaydedildi. Kadın olguların %69.9'u , erkek olguların %82.2'si diabetes mellitus tanılı idi. Diyabetlilerde nöropati varlığı (%28.5) diyabetli olmayan olgulara göre anlamlı olarak yüksekti (p=0.009). Diyabetli olgular içerisinde diyabetik ayak ülseri bulunan hastaların Wagner sınıflaması Evre-1 oranı %58.9'dur. Ampütasyon varlığı diyabetli olgularda anlamlı olarak yüksek bulundu (%3.7) (p<0.001). Diyabetli olmayan olgularda hipertrofik tırnak tedavisi (p<0.001), nasır tedavisi (p=0.020), batık tırnak varlığı (p<0.001), batık tırnak tedavisi (p<0.001), dinamik yürüme analizi (p=0.034), baropodometri (p=0.026), tabanlık yapımı (p=0.015), podoscanner (p=0.034) uygulamaları anlamlı yükseklikteydi. Düşük riskli ayağa sahip diyabetli olgularda (%33.2) en uygun ayakkabıyı giyme %34.2 oranında saptandı. Yüksek riskli ayağa sahip diyabetli olgularda (%15.5) yanlış ayakkabı giyme oranı %17.9 olarak bulundu. Orta riskli ayağa sahip diyabetli olguların (%45.8) yanlış ayakkabı kullanımı %41.8'dir. Bu durum diyabetli olguların yanlış ayakkabı kullanımına bağlı olarak en az bir ayak deformitesine sahip olduğunu açıklamaktadır. Diabetes mellituslu olgular nöropati nedeniyle ayak sorunlarını daha az önemsemekte olduğu, istekle podoloji polikliniğine başvuruları ve podolojik işlemlerinin daha az olduğu görülmektedir. Diyabetik hasta ve yakınlarına ayak sağlığı eğitimi verilerek, bakım şartlarının sürekliliği sağlanmalıdır. Bu nedenle diyabetli olguların ayak riskini sınıflandırarak ayak deformitelerinin erken tanı ve tedaviyle birlikte uygun ayakkabı kullanımını sağlamak ve vurgulamak önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, Diyabetik Ayak, Risk Değerlendirmesi, Ayakkabı Uygunluğu

Abstract:
In the study, it was aimed to evaluate the foot risk status and shoe suitability of patients with diabetes mellitus and to compare them with non-diabetic patients. The study included 802 patients who applied to Zonguldak Bülent Ecevit University Obesity and Diabetes Center Podology Clinic between January 2017 and December 2020. Demographic, anthropometric, clinical findings and laboratory data of the patients were recorded from their files. Diabetes mellitus was diagnosed in %69.9 of female cases and %82.2 of male cases. The presence of neuropathy in diabetics (%28.5) was significantly higher than in nondiabetic subjects (p=0.009). The Wagner classification Stage-1 rate of patients with diabetic foot ulcer among the diabetic patients is %58.9. The presence of amputation was found to be significantly higher in patients with diabetes (%3.7) (p<0.001). Hypertrophic nail treatment (p<0.001), callus treatment (p=0.020), presence of ingrown nail (p<0.001), ingrown nail treatment (p<0.001), dynamic gait analysis (p=0.034), baropodometry (p=0.026), insoles construction (p=0.015) and podoscanner (p=0.034) applications were significanty higher in patients without diabetes. Wearing the most suitable shoes was found in %34.2 of diabetic patients (%33.2) with low-risk feet. The rate of wearing the wrong shoes was found to be %17.9 in patients with diabetes (%15.5) with high-risk feet. The use of wrong shoes is 41.8% of the diabetic patients (45.8%) with moderate-risk feet. This explains that patients with diabetes have at least one foot deformity due to the use of incorrect shoes. It is seen that patients with diabetes mellitus care less about foot problems due to neuropathy, their willingness to apply to the podology outpatient clinic and their podological procedures are less. Diabetic patients and their relatives should be given foot health education and the continuity of care conditions should be ensured. For this reason, it is important to classify the foot risk of diabetic patients and to provide and emphasize the use of appropriate shoes together with early diagnosis and treatment of foot deformities.
Keywords: Diabetes Mellitus, Diabetic Foot, Risk Assessment,  Shoe Suitability