Geçmişten günümüze ehram dokuma özellikleri ve özgün giysi tasarımları
Past to present ehram of touch features and orijinal clothing designs
Yazar: HATİCE YAŞAROĞLU
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Moda Tasarımı Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Dokuma sanatı = Weaving art ; Dokumalar = Weavings ; Ehram = Ehram ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Kültürel değerler = Cultural values ; Modern tasarım = Modern design ; Tasarım = Design

Özet:
Giyim ve kuşam bir toplumun içinde yaşadığı coğrafi koşulların, kültürel ve ekonomik özelliklerinin, sahip olduğu değer yargılarının, gelenek ve göreneklerin en önemli ve doğal göstergelerinden biridir. Karadeniz Bölgesini, Doğu Anadolu'ya bağlayan Çin-Trabzon Tarihi İpek yolu ile aynı zamanda Trabzon – Tebriz ticaret yolu güzergâhı üzerinde bulunan; Bayburt ve çevresi; kültürel etkileşimlerin de odak noktası olmuştur. Bu etkileşimlerden biride giyim kültürüdür. Ehram dokuması Bayburt ve çevresinde koyunun yününden geleneksel yöntemlerle dokunmakta ve yörede kadınlar dış giyimi olarak giymektedirler. Tarihi çok eskilere dayanan bu dokuma sanatı bölgede varlığını azda olsa sürdürmektedir.  Araştırma; eski bir dokuma kültürümüz olan Ehram dokuma sanatının incelenmesidir. Tarihi gelişim içerisinde ehram dokumasının Türk kültürü içindeki yeri ve önemi belirtilerek; ehram üretiminde kullanılan araç-gereçler ile uygulanan teknik ve kullanımları incelenmiştir. Geçmiş ve günümüz örnekleri ele alınarak, günümüz ihtiyaçları doğrultusunda modern tasarımlara taşınması amaçlanmıştır. Bu çalışma hem kavram, hem gelenek, hem de dokuma olarak değer bulması amacıyla yöredeki ehram kültürünü ve bu kültür içinde şekillenen sanat anlayışının özelliklerini incelemeyi ve ortaya çıkartmayı amaçlamaktadır. Bu nedenle ehram dokumasındaki her rengin ve motifin kendine ait kompozisyon özelliklerinin ortaya konması gerekmektedir. Görünümü aynı olsa bile hiçbir el dokuması bir diğerinin aynısı değildir. Her bir dokuma kendi özgün ortamının ruh ve duygu iklimine sahiptir. Dokuma, dokumacının duygu ve düşünüş biçimini ifade eden soyut varlığının gözle görülebilir hale gelmiş somut ifadesidir. Bu doğrultuda amaçlanan yok olmaya yüz tutmuş ehram dokumacılığın geriye kalan az sayıdaki temsilcilerinin konuyla ilgili bilgi ve birikimlerinden faydalanarak ehram dokumacılığını ve gelecekte artarak devam edecek çalışmalara katkıda bulunabilmektir. Ayrıca bu alanda araştırma yapmak isteyen araştırmacılara, kaynak oluşturması ve kültür değeri olan el sanatlarının gelecek kuşaklara aktarılması da hedeflenen amaçlar arasındadır. Bu araştırma ile ehram dokumasının kumaş araştırmaları yapılmıştır. Her yaş aralıklarına uygun kumaşlar bulunmuştur. 15-30 yaş aralığında beyaz, şekeri boz, 30- 50 yaş aralığında boz(gri), sütlü kahve ve 50- üzeri mor ve siyah renkleri kadınlar tarafından kullanılmıştır. Her rengin ve motifinin 15-30 yaş kadın, 30- 50 yaş kadın ve 50- üzeri yaş kadın aralıkları uygun özelliklerde tasarımlar yapılmıştır bu tasarımlardan yola çıkarak günümüzde giyilebilecek üç özgün çağdaş tasarım çalışması yapılmıştır. Bu tasarımların motifleri ile birlikte uygulaması yapılmıştır. İki yelek bir ceket olmak üzere üç adet özgün tasarım yapılmıştır.

Abstract:
Clothing and clothing is one of the most important and natural manifestations of the geographical conditions, cultural and economic characteristics, value judgments, traditions and customs of a society. It is located on the Trabzon-Tabriz trade path route at the same time with the Sinop-Trabzon Historical Silk road connecting the Black Sea Region to the Eastern Anatolia; Bayburt and it is surroundings; cultural interactions have also been the focus of attention. One of these interactions is clothing culture. The Ehram Textile is woven in Bayburt and its surroundings with traditional methods of sheep wool, and the women in the region wear them as outerwear. This weaving art which is based on history is still continuing in the region. Research; the study of Ehram weaving art which is an old weaving culture. The importance of ehram weaving in Turkish culture in historical development is indicated; the tools and equipment used in the production of the ehram and the techniques and uses applied. It is aimed to move to the modern designs in accordance with today's needs by taking past and present examples. The aim of this study is to investigate and reveal the characteristics of the cult of the ehram and the understanding of art shaped in this culture in order to find value as concept, tradition and weaving. For this reason, it is necessary to reveal the compositional characteristics of each color and motif in the ehram weave. Even if the appearance is the same, no hand-woven is the same as another. Each weaving has its own mood and emotional climate. Weaving is a concrete manifestation of the abstract existence of the weaver's emotional and thoughtful form. In this direction, it is aimed to benefit from the knowledge and accumulation of the remaining few representatives of the destructive Ehram weaving aimed at this direction, and to contribute to Ehram weaving and future works which will continue to increase. In addition, researchers who want to do research in this area, creating resources and transferring culture-worthy handicrafts to future generations are also targeted. With this research, fabric studies of ehram weaving were done. Fabrics suitable for all age ranges were found. In the age range 15-30, white, dark brown, brown (gray), milk coffee and 50- purple and black colors in the age range of 30-50 are used by women. For each color and motif, 15-30 years old women, 30-50 years old women and 50- years old women are designed with appropriate features. From these designs, three original contemporary design works that can be worn today have been made. These designs were applied together with the motifs. There are three original designs, two vest jackets.