Türk şiirinde İstanbul (1950-1980 dönemi)
Istanbul in Turkish poetry (The period between 1950-1980)
Yazar: BEKİR DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. GÖKAY DURMUŞ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk şiiri = Turkish poem ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İstanbul = Istanbul ; Şiir = Poem

Özet:
İstanbul, dünya tarihinin en köklü mekânlarından biridir. Hemen her anlamda ilgi odağı olan bu mekâna şairler de her dönem yoğun bir ilgi göstermiştir. İstanbul, farklı duygu ve düşüncelerle yüzlerce esere mekân olarak seçilmiştir. Bu seçimlerde birçok farklı etken rol oynamıştır. Bunlar arasında mekân-insan etkileşiminin payı büyüktür. İnsanlar, yaşamın gerektirdiği sebeplerle mekânları değiştirme, mekânlar da sahip oldukları görüntü ve anılarla insanları etkileme özelliğine sahiptirler. Bu çalışma içinde, özellikle mekân-insan etkileşiminden yola çıkılarak İstanbul'un, şiirlerde işlenme sebepleri ve şekilleri incelenmiş ortaya çıkan farklı yaklaşımlar değerlendirilmiştir. Özellikle tematik açıdan ortaya konulan farklı yaklaşımlar konusu, bu araştırmanın temelini teşkil etmektedir. 
İstanbul şiirlerinin çok geniş bir alana yayılmış olması sebebiyle, çalışma 1950-1980 arası dönemle sınırlandırılmıştır. Ancak İstanbul temalı şiirlerde, dönemler arasında yaşanan değişimin daha iyi görülebilmesi adına halk şiirinden başlanarak, Cumhuriyet dönemi şiirine kadar geçen sürede şairlerin İstanbul'a göstermiş olduğu ilgiye de genel olarak değinilmiştir. 1950 sonrası Türk şiirinde İkinci Yeni hareketinin etkili olması araştırmaya dahil edilen şiirlerin bu alanda yoğunlaşması sonucunu da beraberinde getirmiştir.  
Çalışmada ilk olarak İstanbul temalı şiirler tespit edilmiş, elde edilen şiirler çeşitli kıstaslar dikkate alınarak elemeden geçirilmiş ve konularına göre ayrılarak incelenmiştir. İncelemeye dahil edilen şiirlerin seçiminde, eser sahiplerinin edebiyat tarihinde yer verilen isimler olmasına özen gösterilmiştir. Elde edilen şiirler incelendiğinde ortaya temaları bakımından farklı yedi ana başlık ve bunlara bağlı beş alt başlık ortaya çıkarılmıştır. Çalışma sonunda İstanbul'un şiirlere farklı şekillerde yansımasında mekân algısının, tarihi olayların, siyasi çekişmelerin, dini inançların, şairlerin özel yaşamlarının ve sanat kaygısı gibi nedenlerin etkili olduğu görülmüştür.


Anahtar Kelimeler: İstanbul, Mekân, İkinci Yeni.

Abstract:
Istanbul is one of the most essential locations in the world history. In every era, poets showed intense interest in this site which was a focus of interest in almost all fields. With various thoughts and emotions, the city has been chosen as the setting for hundreds of works and many different factors have had a role in these choices. Among these factors, human-place interaction's part is considerable. People have the characteristic of changing places out of reasons that life naturally brings, just like places have the characteristic of influencing people with the images and memories they own. Within this study, the reasons why and methods of how Istanbul is dealt with in poetry are examined and different emerging attitudes are analyzed especially on the basis of human-place interaction. Particularly the subject of diverse approaches presented in terms of theme forms the foundation of this study.
As the poems of Istanbul have spread over a wide area, the study is restricted to a period of time between 1950 and 1980. However in the poems with a theme of Istanbul, the interest poets showed in the city from the times of folk poetry to the republic period is briefly mentioned in order to better demonstrate the change that took place between different periods. The fact that the Second New Movement came into play in Turkish poetry after 1950 causes the poems included in the study to concentrate in this field.
Over the course of the study, firstly poems with a theme of Istanbul were determined, then these poems were selected by taking a set of criteria into consideration and they were examined after being classified by subject. When choosing the poems to be included in the study, care was given to ensuring that the poets have an important place in the literature. When the poems in hand were being analyzed, 7 main headings differing in their themes and 5 connected sub-headings were obtained. At the end of the study, it was discovered that such causes as the perception of place, historical events, political conflicts, religious beliefs, private lives of poets and anxiety over art were influential in Istanbul's reflection on poems in different ways. 

Key words: Istanbul, place, the Second New.