Ergenlik döneminde bulunan öğrencilerin aile ilişkilerinin okul yaşamına yansımaları ve okul sosyal hizmeti
The effects of family relations of adolescent students on school life and implications for school social work
Yazar: NURULLAH ÇALIŞ
Danışman: DOÇ. DR. ERCÜMENT ERBAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ergenler = Adolescents ; Okul hayatı = School life ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal hizmetler = Social services ; Öğrenci destek hizmetleri = Student support service ; Öğrenci hizmetleri = Students services

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, ergenlik döneminde bulunan öğrencilerin aile ilişkilerinin ve ailelerinin işlevsellik özelliklerinin okuldaki eğitim hayatlarını nasıl etkilediğini anlamak ve öğrenciler ile ailelerinin özellikle eğitimi ilgilendiren konularda karşılaştıkları sorunların çözümüne katkı sunmak üzere sosyal hizmetin okul ortamındaki rolünü ortaya koymaktır.
Araştırma modelinin tasarlanmasında karma yöntemden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda Ankara'nın merkez ilçelerinden Altındağ'da bulunan meslek liselerinde öğrenim gören 397 öğrenci ile çalışılmıştır. Katılımcılardan sosyo-demografik bilgiler ile okul ve aile bağlamında sorular içeren bilgi formu ile aile işlevselliğine yönelik algılarını belirlemek üzere Aile Değerlendirme Ölçeği'ni yanıtlamaları istenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğrencilerin okul yaşamı, aile ilişkileri, ailelerin işlevselliği, ailelerin yaşadığı güçlükler ile aile-okul etkileşimini daha derinlikli anlamak üzere nicel boyuta katılan öğrenciler arasından seçilen 22 öğrenciyle ve rehberlik öğretmenleri ve okul yöneticilerinden oluşan 8 okul personeliyle görüşülmüştür.
Araştırma bulguları doğrultusunda ergen öğrencilerin aile yaşantılarının okul yaşamı üzerinde oldukça etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ailenin işlevsel bir sistem haline gelmesi için güçlendirilmesi son derece önemlidir. Bu doğrultuda, öğrencilerin ve ailelerinin sorun ve ihtiyaçlarının çözülmesi ve daha etkin okul-aile etkileşiminin sağlanmasına yönelik öneriler okul sosyal hizmeti kapsamında belirli bir uygulama modeli çerçevesi içinde sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to understand how family relations and family functioning of adolescent students effect their education in school, and to find out social work roles in school settings to contribute solving school-related problems that students and their families face with.
Mixed methods were used to design the research model. A total of 397 students from certain vocational high schools located in Altındağ, which is a central district of Ankara the Capital, participated in quantitative phase. Participants initially were asked to respond a survey which included questions about their socio-demographic information and their school-family context, then they were asked to respond McMaster Family Assesment Device to identify their perceptions of family functioning. In qualitative phase, 22 students who were selected from participants of quantitative phase and 8 school personnel including school counsellors and school administrators were interviewed for in-depth understanding of students' school life, family relations, functioning of their families, family difficulties, and family-school interactions.
In accordance with overall research findings, it was concluded that the family life experiences of adolescent students is highly effective on their school life. In this respect, certain recommendations to solve problems of students and their families and enable more effective family-school partnerships have been presented in a framework for specific practice model based on school social work practices.