Ergenlerin sağlık okuryazarlığı ile sağlık algısı, tutumu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between health literacy and health perception, attitude and healthy lifestyle behaviors of adolescents
Yazar: NURAN YULU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN IŞIK ESENAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Algı = Perception ; Ergenler = Adolescents ; Sağlık = Health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tutumlar = Attitudes ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Tanımlayıcı tipte olan bu çalışma ergenlerin sağlık okuryazarlığını belirlemek ve bu düzey ile sağlık algısı, tutumu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışı arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmıştır.
Araştırma Eylül 2019- Kasım 2019 tarihleri arasında 7 okulda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini oluşturan Ankara ilinin merkez ilçelerine bağlı devlet liselerinde okuyan 770 öğrenci araştırmaya katılmıştır. Merkez ilçeler kümeleri oluşturmuştur. Her bir kümeden yeteri kadar öğrenci sayısına ulaşıldığında lise seçimi de sonlandırılmıştır. Liseler basit rastgele örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Bir sınıftan araştırmaya katılacak öğrenci sayısı hesaplanırken heterojen bir örneklemin olması hedelenmiş ve hem sınıf düzeyine hem de alanlara göre tabakalandırma yapılmıştır.  Öğrenci seçimi basit rastgele örneklem yöntemine göre yapılmıştır.
Veri toplamada Sağlık Okuryazarlık Ölçeği, Sağlık Algısı Ölçeği, Sağlık Tutum Ölçeği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları II Ölçeği ve sosyo-demografik bilgi formu kullanılmıştır. SPSS 20.0 paket programı kullanılarak, sosyodemografik özelliklerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelik; bağımsız iki grup ortalamasının karşılaştırılmasında t testi; SOYÖ ile STÖ, SAÖ, SYBDÖ II ortalamalarının karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi (ANOVA), farkın anlamlı olduğu durumlar için ileri analizlerin yapıldığı Post Hoc testi (Tukey); ölçekler ve alt boyutlar arasındaki ilişkinin belirlenmesi için korelasyon analizi yapılmıştır.
Araştırmada ergenlerin sağlık okuryazarlık düzeyi ile sağlık algısı, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve sağlık tutumu arasında anlamlı düzeyde pozitif yönlü ilişki bulunmuştur (p<0,001).  Bu anlamlılık korelasyon analizi ile değerlendirildiğinde sağlık tutumu, sağlık algısı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile pozitif yönlü korelasyon bulunmuştur (sırasıyla r=61, r=67, r=61). Ergenlerin sağlık okuryazarlık düzeyleri arttıkça sağlık tutumu, sağlık algısı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları da artmaktadır.

Abstract:
This descriptive study was conducted to determine the health literacy of adolescents and to reveal the relationship between this level and health perception, health attitude and healthy lifestyle behavior.
The study was carried out in 7 schools between September 2019 and November 2019. 770 students studying in state high schools in the central districts of Ankara, which constituted the universe of the study, participated in the research. Central districts formed clusters. When enough number of students from each cluster was reached, high school selection was also terminated. High schools were selected by simple random sampling method. While calculating the number of students to participate in the research from a class, the existence of a heterogeneous sample was targeted and stratification was made according to both grade level and areas. Student selection was made according to simple random sampling method.
Health Literacy Scale, Health Perception Scale, Healthy Lifestyle Behavior II Scale and socio-demographic information form prepared by the researcher were used for data collection. Using SPSS 20.0 package program, in evaluation of sociodemographic characteristics, number and percentage were used; t-test for comparing mean scores of independent two groups; One-way analysis of variance (ANOVA) was used to compare the mean scores of SOYÖ and STÖ, SAÖ, and SYBDÖ II,Post Hoc test (Tukey) for further analysis in cases where the difference is significant and Pearson Correlation analysis was used to determine the relationship between scales and sub-scales.
There was a significant relationship between adolescents' health literacy level and health attitudes, health perception and healthy lifestyle behaviors (p <0.001). When this significance was evaluated by correlation analysis, a positive correlation was found with health attitude, health perception and healthy lifestyle behaviors (r = 61, r = 67, r = 61, respectively). As health literacy levels of adolescents increase, health attitudes, health perception and healthy lifestyle behaviors increase.