Hedonik ve faydacı tüketim bağlamında internet üzerinden alışveriş alışkanlıkları: Bir uygulama örneği
The habits of shopping on the internet in terms of hedonistic and utilitarian consumption
Yazar: EDA SEZERER ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. BAŞAK SOLMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Faydacılık = Utilitarianism ; Hedonik model = Hedonic model ; Sanal alışveriş = Virtual shopping ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Tüketim kültürü = Consumption culture ; İnternet = Internet

Özet:
İhtiyaçların karşılanması sonucunda tüketimin ortaya çıkması tanımı günümüzde hızla artan ürün çeşidi, farklı ve yeni hizmet alanları ile değişime uğramıştır. Kapitalizmin yaygınlaşması ile alışveriş faaliyeti tüketim çılgınlığına dönüşmüş, tüketim olgusunun fonksiyonel boyutu kadar duygusal boyutu da ortaya çıkmıştır. Teknolojinin gelişmesiyle beraber küresel anlamda yoğun rekabetin, hızlı teknolojik değişim ve gelişmelerin yaşandığı günümüz pazar ortamında elektronik alışverişin önemi artmıştır. Artan önem, internet üzerinde alışveriş davranışının etkilendiği etmenlerin ortaya çıkarılmasını gerektirmiştir. Bu etmenlerin en önemlilerinden biri de tüketiciyi satın almaya yönelten güdülerin faydacı mı yoksa hedonist mi olduğudur.
Bu çalışmada tüketicilerin alışveriş davranışlarını etkileyen güdülerden bahsedilmekte ve faydacı ve hedonist güdülerin tanımlarına yer verilmektedir ve araştırmanın temel amacı, Konya ilindeki devlet ve vakıf üniversitelerinde okuyan öğrencileri karşılaştırmalı olarak inceleyerek internet üzerinden alışverişte hazsal ve faydacı tüketimden hangisini tercih ettiklerini ortaya çıkarmak ve bu doğrultuda işletmelere tüketicinin alışveriş ihtiyaçlarını giderme konusunda fayda sağlamaktadır. Bu araştırma kapsamında, Konya'da yaşayan devlet ve vakıf üniversitelerinde okuyan öğrencilerin alışveriş alışkanlıklarının "hazcı ve faydacı" boyutlarının tüketicilerin bu boyutlardan hangileri altında yer aldıkları ve bu tüketicilerin  demografik ve sosyo-kültürel özelliklerine ve ödeme biçimlerine göre hangi kümelerde toplandığı, farklı tüketici kümeleri alışveriş alışkanlıkları, demografik, sosyo-kültürel özellikleri ile birlikte tanımlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tüketim, Tüketim Kültürü, İnternet Üzerinden Alışveriş, Hedonik ve Faydacı Güdüler

Abstract:
The definition of consumption, emerging as a result of meeting the needs, has changed with the variety of products, different and new service areas. With the diffusion of capitalism, the activity of shopping has turned into consumption madness, the emotional dimension as well as the functional dimension of consumption phenomenon has emerged. The increasing importance requires to find out the factors that influence the shopping behavior on the internet. The most significant one of these factors is whether the motivations that prompt the consumer to buy are utilitarian or hedonistic. In this study, the motivations that have an impact on the shopping behaviors are stated and also the definition of utilitarian and hedonistic motivations is taken up.
The main aim in this study is to find out which students prefer to use the hedonistic or utilitarian consumption on the internet by examining the students who study in the state and private universities in Konya in a comparative way, and in this respect it benefits the enterprises to meet the shopping needs of the consumers. Within the scope of this research, "utilitarian and hedonistic" dimension of the shopping habits of students who study in state and private universities living in Konya, whichever of these dimensions the consumer is under, and in which cluster these consumers are collected in accordance with their demographic and socio-cultural characteristic and payment method; different consumer clusters along with shopping habits, demographic, socio-cultural characteristics are defined.
Key Words : Consumption,Consumption Culture, Online Shopping, Hedonistic and  Utilitarian Motivations