Talep tarafı katılımı modelinin Türkiye elektrik piyasası üzerindeki teknik ve finansal etkileri
Technical and financial effects of the demand-side participation model on the Turkish electricity market
Yazar: AYÇA ÜMÜŞ ECE
Danışman: PROF. DR. KURTULUŞ BORAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Arz = Supply ; Elektrik piyasası = Electric market ; Talep = Demand ; Talep tarafı katılımı = Demand side participation

Özet:
Günümüzde elektrik piyasasında tam rekabet piyasa modeline kavuşmasıyla birlikte, sahneye arz ve talep güçleri çıkmıştır. Arz ve talep güçleri arasında arz tarafında bir egemenlik görülürken talep tarafı daha âtıl kalan bir güç haline gelmiştir. Bu durum, arzın talebe göre şekillendiği bir piyasa kurgusuna sahip olunmasına neden olmuştur. Talep tarafının elektrik ticaretinde âtıl kalması, elektrik şebekesinde bir esneklik kaynağı olarak görülen talep tarafı katılımını ortaya çıkarmıştır. Talep tarafı katılımı, nihai tüketicilerin elektrik tüketim alışkanlıklarını değiştirerek tüketicileri daha az elektrik enerjisini tüketmeye teşvik etmektedir. Ayrıca tertiplenmiş talep eğrisini düzeltmek için elektrik tüketiminin kullanımının yoğun olmadığı zaman dilimine kaydırmaktadır. Bu bağlamda, ülkemizde elektrik piyasasında talep tarafı katılımı gelişme dönemindedir. Talep tarafı katılımının teşvik edilmesine yönelik düzenleyici çerçeveye, konuyla ilgili genel önerilere ve uygulama metodolojilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Alternatif bir arz kaynağı olarak görülen talep tarafı katılımı için Avrupa Birliği uygulamaları ve mevzuat alt yapısı değerlendirilerek ülkemiz için yapılacak proaktif düzenlemelerin altı çizilmeye çalışılmıştır. Ülkemizde talep tarafının elektrik piyasasına doğrudan katılımı yoktur. Talep tarafı katılımının yürürlüğe girmesinden sonra elektrik piyasası üzerindeki etkileri değerlendirilecektir. Bu bağlamda sistem güvenilirliğinin sağlanması, fazla maliyetlerden kaçınma, enerji verimliliği, güçlü ve doğru fiyat sinyallerinin üretilmesi ve âtıl atılımların ortadan kalkması ele alınacaktır. Esneklik kaynağı olan talep tarafı katılımı modeli hayata geçirildiğinde piyasa üzerindeki olası etkileri üzerinde durulmuştur. Ayrıca talep tarafı katılımı uygulamalarının ülkemizde yaygınlaştırılması ve teşvik edilmesine ilişkin olarak düzenleyici çerçeve açısından genel öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Today, with the pure competition market model in the electricity market, supply and demand forces have emerged on the scene.While there is a dominance on the supply side between the supply and demand forces, the demand side has become a more inactive force.This situation has led to a market structure in which supply is shaped according to demand.The idleness of the demand side in electricity trading has found out demand side participation, which is seen as a source of flexibility in the electricity grid. Demand-side participation encourages consumers to consume less electricity by changing the electricity consumption habits of final consumers. It also shifts the demand curve to the time period when the use of electricity consumption is not intense. In this context, demand-side participation in the electricity market in our country is in its development period. There is a need for a regulatory framework, general recommendations and implementation methodologies to promote demand-side participation. For demand-side participation, which is seen as an alternative source of supply, European Union practices and legislative infrastructure have been evaluated, and proactive arrangements to be made for our country have been tried to be highlighted. In our country, the demand side does not directly participate in the electricity market. After the entry into force of demand-side participation, its effects on the electricity market will be evaluated. In this context, ensuring system reliability, avoiding excessive costs, energy efficiency, generating strong and accurate price signals, and eliminating idle breakthroughs will be discussed. When the demand-side participation model, which is a source of flexibility, is implemented, its possible effects on the market are emphasized. In addition, general suggestions were presented in terms of the regulatory framework regarding the dissemination and promotion of demand-side participation practices in our country.