Gestasyonel diabetes mellitus tanısı konulan gebelerde serum total ve biyoaktif fibroblast büyüme faktörü-21 düzeyi ve metabolik parametrelerle ilişkisi
Serum total and bioactive fibroblast growth factor-21 levels in pregnant women diagnosed with gestational diabetes mellitus and relationship with metabolic parameters
Yazar: ALİ OSMAN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. DEVRİM SİNEM KÜÇÜKSARAÇ KIYICI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabet-gebelik sırasında = Diabetes-gestational ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Fibroblast büyüme faktörü = Fibroblast growth factor ; Gebelik = Pregnancy ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Fibroblast büyüme faktörü 21 (FGF-21) diyabet, obezite ve dislipidemi gibi metabolik hastalıklarda önemli rol oynayan bir hormondur. Bu çalışmada; gestasyonel diyabetes mellitus (GDM) tanılı hastalarda serum total ve biyoaktif FGF-21 seviyelerini araştırmayı ve sağlıklı gebe kontrollerle karşılaştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: GDM tanısında iki aşamalı tarama yöntemi ve Carpenter ve Coustan kriterleri kullanıldı. Çalışmaya GDM tanılı 40 hasta ve 39 sağlıklı kontrol dahil edildi. Serum FGF-21 ve biyokimyasal parametreleri ölçmek için 24.-28. gebelik haftaları arasında 8-10 saat açlık süresini takiben kan örnekleri alındı. Total ve biyoaktif FGF-21 seviyeleri ELISA yöntemi ile belirlendi.
Bulgular: GDM tanılı hastalarda sağlıklı gebe kontrollere göre yaş ortalaması (sırasıyla; 33,1±5,0 ve 28,4±6,2 yıl, p<0,001) ve beden kitle indeksi (BKİ) daha yüksekti (sırasıyla; 30,4±5,2 ve 24,8±2,8 kg/m2, p<0,001). Serum glukoz seviyeleri GDM tanılı hastalarda daha yüksek iken (97,0±18,3 ve 87,0±10,8 mg/dl, p=0,012) iki grubun serum insülin seviyeleri istatistiksel olarak farklı değildi (13,8±7,6 ve 12,9±4,0 mU/L, p=0,65). İki grup arasında HOMA-IR, serum total kolesterol, LDL kolesterol, trigliserid, HDL kolesterol, TSH, ALT kreatinin düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. GDM tanılı hastalar sağlıklı gebe kontrollerle karşılaştırıldığında iki grup arasında serum total ve biyoaktif FGF-21 düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (sırasıyla; 197,8±107,5 ve 222,4±108,9 pg/ml, p=0,054, 148,3±80 ve 165,3±81,2 pg/ml, p=0,067). Serum total ve biyoaktif FGF-21 seviyeleri ile serum insülin düzeyleri (sırasıyla; p=0,007, r=0,300 ve p=0,007, r=0,301) ve HOMA-IR (sırasıyla; p=0,008, r=0,294, ve p=0,009, r=0,293) arasında pozitif, yaş arasında negatif korelasyon mevcuttu (sırasıyla p=0.037, r=-0.235 and p=0.044, r=-0.228). 
Sonuç: Serum total ve biyoaktif FGF-21 düzeylerinin GDM tanılı hastalarda ve sağlıklı gebe kontrollerde benzer olduğu, serum insülin düzeyleri ve HOMA-IR ile pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. Bu sonuçlar serum total ve biyoaktif FGF-21 seviyelerinin GDM varlığından çok serum insülin seviyeleri ve insülin direnci ile ilişkili olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: total FGF-21, biyoaktif FGF-21, gestasyonel diyabetes mellitus, insülin direnci

Abstract:
Aim: Fibroblast growth factor 21 (FGF-21) is a hormone which plays an important role in metabolic diseases such as diabetes, obesity and dyslipidemia. In this study; we aimed to investigate the serum total and bioactive FGF-21 levels in patients with gestational diabetes mellitus (GDM) and compared with healthy pregnant controls.
Material and Methods: A two-step screening method and Carpenter and Coustan criteria were used in the diagnosis of GDM. Forty patients with GDM and 39 healthy controls were included in the study. Serum samples of patients were taken in the morning following 8-10 hours fasting period between 24th-28th gestational weeks to measure serum biochemical variables and FGF-21 levels. Total and bioactive FGF-21 levels were determined by enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA).
Results: The mean age and body mass index (BMI) were higher in patients with GDM compared with healthy pregnant controls (33.1±5.0 vs 28.4±6.2 years, p<0.001 and 30.4±5.2 vs 24.8±2.8 kg/m2, p<0.001; respectively). Serum glucose levels were also higher in patients with GDM (97.0±18.3 vs 87.0±10.8 mg/dl, p=0.012) while serum insulin levels of the two groups were not statistically different (13.8±7.6 vs 12.9±4.0 mU/L, p=0.65). There was no statistically significant difference between two groups in terms of HOMA-IR, serum total cholesterol, LDL cholesterol, triglyceride, HDL cholesterol, TSH, ALT creatinine levels. When the patients with GDM were compared with healthy pregnant controls, there was no statistically significant difference in serum total and bioactive FGF-21 levels between the two groups (197.8±107.5 vs 222.4±108.9 pg/ml, p=0.054 and 148.3±80 vs 165.3±81.2 pg/ml, p=0.067; respectively). Serum total and bioactive FGF-21 levels were positively correlated with serum insulin levels (p=0.007, r=0.300 and p=0.007, r=0.301) and HOMA-IR (respectively; p=0.008, r=0.294 and p=0.009, r=0.293) while they were negatively correlated with the age (p=0.037, r=-0.235 and p=0.044, r=-0.228).
Conclusions: We found that serum total and bioactive FGF-21 levels were similar in patients with GDM and healthy pregnant controls and positively correlated with serum insulin levels and HOMA-IR. These results suggest that serum total and bioactive FGF-21 levels were associated with serum insulin levels and insulin resistance rather than the presence of GDM.

Keywords: bioactive FGF-21, gestational diabetes mellitus, obesity, prediabetes, total FGF-21