İstatistiksel süreç kontrolü sisteminin küçük ölçekli bir işletmede geliştirilmesi ve uygulanması
Developing and implementing a statistical process control system in a small-sized company
Yazar: ÇİĞDEM BENK
Danışman: DOÇ.DR. İSMAİL EROL
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalısmasında, öncelikle kalite ve kalite kontrol kavramlarına iliskintanımlara yer verilerek, sürekli gelisme ve istatistiksel kalite kontrol kavramı detaylıolarak incelenmistir. Daha sonra istatistiksel kalite kontrol araçları olan yedi istatistikaraç ile proses ve makine yeterlilik hakkında ayrıntılı bilgi sunulmustur. Bir sonrakiasamada ise çesitli isletmelerde yapılan uygulamalar ile ilgili literatür sergilenmis,elde edilen bulgular kullanılarak orijinal ekipman üreticisi firmaların tedarikçisiolarak çalısan küçük ölçekli bir isletme için istatistiksel süreç kontrol modeligelistirilip uygulanmıstır. Örnek olarak bir yarı mamulün üretiminde kullanılan parçaiçin belirli dönemlerde alınan veriler değerlendirilerek, istatistiksel süreç kontrolsisteminin bu isletmede kurulabileceği ve gelistirilebileceği örneklerle gösterilmistir.Örnek alma planına göre 01.10.2005 tarihinde yarım sat içinde rasgele alınanörneklerin boy uzunluğu ölçülerek, histogramı çizilmis ve parçanın üretimininyapıldığı otomat torna makinesinin yeterlilik analizi yapılmıstır. Mevcut toleranslariçin makine yeterliliği sağlanmıstır. Daha sonra 01.10.2005 tarihinde 8:30-18:30mesai saatleri içinde arasında üretilen parçalardan her yarım saatte bes olmak üzerealınan 100 adet örneğin frekans dağılım tablosu olusturularak, histogram çizilmistir.Yapılan hesaplamalar sonucu elde edilen verilerle proses yeterlilik analizi yapılarakX ve R grafikleri çizilmistir. Kontrol grafikleri ve proses yeterlilik analizisonuçlarına göre süreçte kusurlu ürünlere neden olan etkenlerin arastırılması içinbeyin fırtınası yapılmıs ve neden- sonuç diyagramı olusturulmustur. Yapılan ilkproses yeterlilik analizi sonucunda; karsılasılan aksaklıklar giderildikten sonra02.10.2005 tarihinde 8:30-18:30 mesai saatleri içinde arasında üretilen parçalardanher yarım saatte bes olmak üzere alınan 100 adet örneğin frekans dağılım tablosuolusturularak, histogram çizilmistir. ?kinci proses yeterlilik analizi, X ve Rgrafiklerine göre üretilen parçalar spesifikasyonlara göre uygun olarak üretildiği veprosesin kontrol altında olduğu sonucuna varılmıstır.Böylelikle firma, önerilen istatistiksel süreç kontrolü sistemini kullanarakhatalı ürün oranını azaltabilmek ve müsterilerinin ihtiyaçlarını daha iyi kosullardakarsılayabilmistir.Son olarak yapılan bu çalısma ile istatistiksel süreç kontrolü sisteminin küçükölçekli isletmelerde de rekabeti gelistiren bir araç olarak kullanılabileceği ortayakonulmustur.

Abstract:
In this thesis, first, the concepts of continuous improvement and statisticalcontrol were reviewed in detail. Then, information regarding seven quality tools andprocess/machine capability analysis, which are the basics of statistical quality controlwere presented. Next, related literatures about the applications of statistical qualitycontrol in various companies were demonstrated. Finally, a framework on statisticalquality control for a small sized company, which is a supplier for original equipmentmanufacturers, was developed and implemented using the findings of the otherresearchers. In order to demonstrate that such a system can be developed andimplemented in the company, a data set was gathered from the production process ofa component, which is used for a work-in-process. According to a sampling plan, adata was gathered randomly on October 1st, 2005, and by using the data a histogramwas drawn and a machine capability analysis was done for a lathe machine. For thecurrent tolerances, it was concluded that machines were capable of producing rightcomponents. Then, on October 1st, 2005, 100 parts were picked up randomlybetween 8:30 and 18:30, and a histogram was drawn using the frequencydistribution. Using the same data, process capability analysis was also done, and XBarand R charts were prepared. According to the results derived from the controlcharts and process capability analysis, to find why the process manufactureddefective products, a brainstorming was done and a cause-and-effect diagram wasdeveloped. After the problems encountered in the first process capability analysiswere resolved, 100 parts were gathered randomly on October 2nd, 2005, between 8:30and 18:30. Using the new data, a histogram were drawn. Then, X-bar, R charts andthe second process capability analysis were prepared. It was concluded that theprocess was in control and the parts were produced according to the specifications.Hence, the company was able to produce less defective products and better meet itscustomer needs implementing the proposed system. Another important conclusionderived from this research is that statistical control system can be used to increasecompetitive advantage even for small sized companies