İzmir Orta Körfez'deki planktonik organizmalarda Pb-210 ve Po-210 düzeylerinin aylık değişiminin incelenmesi
The investigation of monthly changes of Pb-210 and Po-210 levels in planktonic organisms of İzmir Middle Bay
Yazar: EBRU TATAR
Danışman: PROF.DR. GÜNGÖR YENER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Kurşun = Lead ; Planktonik organizmalar = Planktonic organisms

Özet:
Deniz canlılarının, insanlar tarafından alınan radyasyon dozunaönemli katkıda bulunan 210Po'u yüksek konsantasyonda içerdiğiliteratürde pek çok çalışmada gösterilmiştir. Deniz ekosistemindeki doğalradyonüklidler üzerine yapılan çalışmalar sayesinde denizlerdeki besinzinciri ile radyonüklidlerin insanlara transfer mekanizması anlaşılabilir.Planktonik organizmalar deniz ortamlarında radyonüklidlerin dinamiğive taşınmaları için önemlidir ve çeşitli radyonüklidleri yüksekkonsantrasyonlarda biriktirebilirler. Bu özellikleri planktonikorganizmaların sularda radyonüklid biyomonitörü olarak kullanılmalarınaolanak sağlar.Bu çalışmada, plankton kepçesi (45 ?m göz açıklığına sahip) ileUrla-İzmir'den toplanan plankton örneklerinde 210Po ve 210Pbkonsantrasyonları mevsimsel periyotlarla tayin edilmiştir. Örneklemedensonra 120 ?m'lik plankton bezi ve 0.45 ?m membrane filtreden süzülenve etüvde kurutulan örneklere daha sonra radyokimyasal işlemlerVIuygulanmış ve polonyum elektrokimyasal depozisyon yöntemi ile bakırdiskler üzerine toplanmıştır. 210Po'un alfalarının ölçülmesinde, silikonyarı-iletken ve PIPS dedektörlü iki ayrı alfa spektrometresi kullanılmıştır.İlk depozisyondan sonra kalan çözeltiler, 210Po ve 210Pb'un dengeyegelmesi için yaklaşık 12 ay bekletilmiştir. Çözeltide tekrar edilen ikincidepozisyondan sonra ölçülen 210Po aktivitelerinden 210Pb aktivitelerihesaplanmıştır.İlkbahar ve yazın ilk aylarında 210Po aktivite konsantrasyonudiğer aylara kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Maksimum 210 Pokonsantrasyonu 223 ± 5 Bq kg-1 (kuru kütle) olarak 0.45-120 ? maralığındaki ve minumum aktivite 40 ± 6 Bq kg-1 (kuru kütle) olarak? 120 ? m plankton örneklerinde gözlenmiştir. Bunun küçükorganizmalarda konsantrasyon faktörünün yüksek olmasındankaynaklandığı söylenebilir.Plankton örneklerinde tayin edilen 210Pb aktivitekonsantrasyonlarının 19± 3-103 ± 8 Bq kg-1(kuru kütle) aralığındadeğiştiği gözlenmiştir.Anahtar sözcükler: Plankton, Urla-İzmir, 210Po,210Pb, biyoizleyici.

Abstract:
Marine biota have been found to contain high concentrations of210Po, which is considered to be the major contributor to radiation doseconsumed by man. Studies on natural radioactivity in marine ecosystemsoffer considerable scope for understanding the mechanism ofradioactivity transfer to man through the marine food chain. Planktonicorganisms are important in the dynamics and transport of radionuclidesin the marine environments and also they can accumulate variousradionuclides in elevated concentrations in their bodies so this ability hasprovide their use as biomonitors of radionuclides in waters.In this work, 210Po and 210Pb radionuclide concentrations inplankton samples collected with a plankton net (45?m nylon mesh ) fromUrla-İzmir are determined seasonally. After collecting, the samples werefiltered trough 120 ?m nylon mesh and 0.45 ?m membrane filters andoven dired. After radiochemical processes performed usingVIIIelectrochemical deposition technique, polonium was collected on thecopper disks. Two different alpha spectrometers, one with surface-barrierSi detector and other with passivated implanted planar silicon (PIPS)detector were used for alpha measurements of 210Po activityconcentrations. The solutions were left for approximately 12 months toallow the ingrowth of 210Po from 210Pb. The solutions were then used forsecond depositions and 210Pb activities were calculated from themeasured 210Po activies.In spring and early summer periods, the activity concentrations of210Po were found to be higher than those of other months. The maximum210Po was measured as 223±5 Bq kg-1 (dry wt) for the samples0.45-120 ?m range and the minimum activity was found as 40 ± 6 Bqkg-1(dry wt) in the samples with size >120?m. This could be becauseconcentration factors are larger in smaller organisms.The activity concentrations of 210Pb in the samples studied werefound to vary between 19± 3-103 ± 8 Bq kg-1 (dry wt).Keywords: Plankton, Urla-İzmir, 210Po, 210Pb, biomonitor.