Türk inşaat sektöründeki bilgi yönetimi uygulamalarında yaşanan problemler ve çözüm önerileri
A study on problems of information management applications in Turkish construction sector and proposed solutions
Yazar: MUSTAFA SELÇUK ÇIDIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ELÇİN TAŞ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilgi yönetimi = Information management ; Değişim mühendisliği = Reengineering ; Proje yönetimi = Project management ; İnşaat = Construction ; İnşaat sektörü = Construction sector

Özet:
Bilgi teknolojisi alanında, özellikle son yirmi yılda baş döndürücü hızda yaşanan gelişmeler dünyayı bilgi çağı adı verilen yeni bir çağa sürüklemiştir. Bilgi teknolojisindeki devrimsel gelişmelerin hayatın her alanına büyük etkileri olmuştur. İçinde bulunduğumuz bilgi çağının getirdiği yeniliklerden iş dünyası da nasibini almış ve iş dünyasının koşulları da büyük ölçüde değişime uğramıştır. Bu yeni çağda küreselleşme, bilgi çağı, bilgi toplumu ve bilgi tabanlı organizasyonlar gibi olgular doğmuş, firmalar için doğru ve hızlı kararlar verebilmek büyük önem kazanmıştır. Sadece hızla değişen koşullara cevap verebilen firmaların varlığını sürdürebildiği bu yeni iş dünyasında doğru ve hızlı karar verebilmenin yolu karar vermeye yardımcı olan bilgi ve bilgiye dair işlevleri doğru bir şekilde yürütmekten geçmektedir. Günümüzde firmaların bilgiye yönetilmesi gereken bir varlık gözüyle bakmaları ve bilgiyi kapsayıcı ve sürdürülebilir politikalar ışığında yönetmeleri bir zorunluluk halini almıştır. Bu bağlamda günümüz firmalarında bilgi yönetimi stratejileri, iş stratejilerini dahi etkiler bir öneme ulaşmıştır.Bilgiyi, iş dünyasının yeni koşullarına ayak uydurabilecek şekilde doğru yönetebilmek adına bilgi teknolojisinin sunduğu imkânlar teknik olarak neredeyse sınırsızdır. Günümüzde bilgi teknolojisinin yardımıyla yapılabileceklerin önündeki en önemli sınırlayıcı faktör sistem tasarlayıcısı ve sistem kullanıcısı rollerindeki insandır. Bu nedenle konu bilgi yönetimi olduğunda, insanların bilgi yönetimi vizyonları ve bilgi yönetimi konusunda yaşadıkları problemlere dair algıları büyük önem kazanmaktadır.İnşaat sektöründeki ürünün, üretim yerinin ve farklı uzmanlık ve organizasyon yapılarına sahip katılımcıların yer aldığı proje temelli üretimin kendine has özelliklerinin neden olduğu karmaşık yapı, inşaat sektörünün bilgi teknolojisi konusunda yerleşik sektörlerdekine göre daha farklı bir seyir izlemesine neden olmuştur. Sektörün kendine has karmaşık ve belirsizliklerle dolu yapısı, bir yandan sektördeki firmaların bilgi ihtiyaçlarının artmasına neden olurken, bir yandan da firmaların bilgi yönetiminde problemler yaşamasına neden olmaktadır. Bu problemler bilginin standart bir şekilde üretilmesinden, bir projede üretilen ya da yakalanan bilginin sonraki projelerde kullanılmak üzere saklanılmasına kadar çok geniş bir yelpazede yaşanmaktadır. Bu noktada, modern bilgi teknolojisinin sunduğu imkânların, inşaat sektörünün belirsiz ve karmaşık yapısı içerisinde firmaların bilgi yönetimi ihtiyaçlarını karşılayabilecek seviyede olup olmadığı ya da bilgi teknolojisinin, firmaların bilgiyi yönetiminde yaşadıkları problemlerin ne kadarını çözebileceği sorusu önem kazanmaktadır.Modern bilgi teknolojisinin yardımıyla başarılabileceklerin önündeki en büyük sınırlayıcı etkenin insanın vizyon ve algısı olduğundan hareketle, inşaat sektöründe bilgi yönetimi uygulamalarındaki problemlerin anlaşılabilmesi ve çözülebilmesi için de öncelikle sektördeki bilgi yönetimi vizyonunun ve bilgi yönetiminde yaşanan problemlere dair algının araştırılması gerekliliği doğmaktadır.Bu sebepten dolayı, bu çalışmada, Türk inşaat sektörünün bilgi yönetimi konusundaki vizyonu ve bilgi yönetiminde yaşadığı problemleri nasıl algıladığı farklı alt sektörlerden üç firmanın dâhil edildiği çoklu vaka analiziyle araştırılmıştır. Elde edilen bulguların ışığında, sektörde bilgi yönetimi konusundaki problemler ve çözüm önerileri ortaya konulmuşturAraştırmanın giriş bölümünde, bilgi teknolojisindeki gelişmeler, bu gelişmelerin iş dünyası üzerindeki etkileri, bilgi yönetiminin yeni iş dünyasındaki yeri ve inşaat sektöründe bilgi yönetiminin önemi üzerinde durulmak suretiyle çalışmanın genel çerçevesi çizilmiştir.İkinci bölümde bilgi, bilgi yönetimi ve bilgi sistemleriyle ilgili kavramlar tanıtılmıştır. Bu kavramlar tanıtılırken tarihsel gelişimlerine yer verilmiş ayrıca bu kavramların birbirleriyle olan ilişkileri açık bir şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu sayede bilgi yönetimi konusunda tutarlı ve net bir çerçeve çizilmiş, sonraki bölümler için bilgi yönetimiyle ilgili bir altyapı hazırlanmıştır.Üçüncü bölümde modern iş dünyasının karşı karşıya olduğu koşullar, iş dünyasındaki değişimin nedenleri, bilgi teknolojisinde yaşanan gelişmelerin günümüz firma organizasyonlarında yarattığı değişiklikler üzerinde durulmuştur. Bu noktadan hareketle günümüz firmalarında bilgi yönetiminin yeri ve önemi irdelenmiş ve günümüz firmalarının nasıl bir bilgi yönetimi uygulamasına ihtiyaç duydukları ortaya konmuştur.Dördüncü bölümde, firmaların bir önceki bölümde ortaya konulan bilgi yönetimine dair ihtiyaçlarını karşılayabilmek üzere, firmaları her açıdan dönüştürmek amacını taşıyan değişim mühendisliği üzerinde durulmuştur. Bu bölümde öncelikle, değişim mühendisliğinin ve yeni iş dünyasının yoğun olarak üzerinde durduğu iş süreci ve süreç odaklı organizasyon kavramları açıklanmıştır. Ardından değişim mühendisliğinin tanımı, prensipleri ve amaçları belirtilmiş ve başarılı bir değişim mühendisliği uygulaması için izlenmesi gereken adımlar belirtilmiştir. Bu bölümde özellikle başarılı bir değişim için iş ve bilgi yönetimi stratejilerinin uyumlu hale getirilmesinin önemi vurgulanmış ve değişim süresince karşılaşılabilecek dirençle başa çıkma yolları ortaya konmuştur.Beşinci bölümde inşaat sektöründe bilgi yönetimi konusu üzerinde durulmuştur. Yapılan literatür araştırması sonucu sektörde bilgi düzeyleri, sektörde bilgi yönetiminin yeri ve önemi, bilgi yönetiminde yaşanan problemler ve bu problemlerin çözülmesinin önündeki engeller ortaya konulmuştur. Ortaya konulan engellerin aşılması için önerilenlere ve gelecekte inşaat sektöründe bilgi yönetimi alanında yaşanması beklenen gelişmelere de yine bu bölümde yer verilmiştir.Altıncı bölümde Türk inşaat sektöründe bilgi yönetimi konusundaki problemlerin ve çözüm önerilerinin ortaya konulabilmesi amacıyla yürütülen çoklu vaka analizinin yöntemine ve bulgularına yer verilmiştir. Firmaların bilgi yönetimi vizyonlarına ve bilgi yönetiminde yaşadıkları problemlere dair algılarına odaklanılarak, üç farklı alt sektörden kendi alanlarında lider konumundaki firmalarla yürütülen araştırmada, sektörde bilgi yönetimi konusundaki problemler altı ana başlık altında toplanmıştır.Araştırmanın sonuç ve öneriler bölümünde ise bir önceki bölümde ortaya konulan problemlerin çözüm önerilerine yer verilmiştir.

Abstract:
The emerging information technology caused the world to enter an entirely new age which is called information age. The revolutionary developments in this area of technology deeply affected our lives. Business world has also took its share from those technological developments and the conditions of the business world have also been changed dramatically. New concepts such as globalisation, information age, information societes and information based organisations were born and making right and quick decisions has become very important for firms. To be able to make right and quick decisions, a good information management is required. Information age urges firms to consider information as an asset which needs to be managed with coherent and sustainable policies. As a result, recently information management strategies have strong relationship with business strategies.To meet the new requirements of the business world in terms of information management, the information technology?s offers are almost infinite. Recently the most restrictive factor about the capabilities of the information technology is the human factor. As the system designer and the system user role, the human is one of the most important components of the information management. As a result, to be able to understand the problems in the information management area, understanding the human perceptions about the information management problems become very important.The properties peculiar to the construction sector caused construction sector to experience a different way in terms of information technology and information management than other sectors. Ambiguousness and complexity of the sector increase the need for information and increase the problems related to the information management for firms at the same time. The problems fall under various themes from creating standardised documents, to effectively storing project information for future use. At this point, it can be said that the main question should be whether the opportunities offered by information technology are capable to meet all the needs of the firms or not in terms of information management.Keeping always in the mind that the human factor is the restrictive factor in terms of the capabilities of the modern information technology; it can be easily said that to understand and overcome the problems in the information management area, the information management vision of the sector and the perceptions of the sector about the encountering problems in this area must be researched and understood.For these reasons this study aims to determine the vision on information management and the perceptions about the information management problems of the Turkish construction sector to further understand the underlying problems and also to make recommndations to solve the problems.In the first chapter the developments at the information technology, the effects of the emerging information technology on the business world, the importance of information management under the new business world conditions and the importance of information management in construction sector has been explained to develop a general understanding about the context.In the second chapter information, information technology and information system concepts have been widely discussed. The historical development of the concepts and the inter relations among these concepts are clearly stated in this chapter. This chapter mainly aims to form a basic frame and strong background about the information management and concepts related.In the third chapter the new conditions of the business world, the triggering reasons of continuous change, the effects of emerging information technology on organizations have been stated. Apart from this point the needs of the modern firms in terms of information management have been explained.In the fourth chapter business process reengineering techniques and related concepts have been explained as a tool for organizational change to achieve good information management practice. Realigning information management strategies and business strategies which is vital to achieve a succesfull organizational change is one of the points of focus in this chapter. The ways to overcome the resistance to changes have also been explained in this chapter.The fifth chapter is about the information management in construction sector. The levels of information, the importance of information management, the problems of information management and the diffuculties to get over these problems in construction sector have been stated after a comprehensive literature survey. The recommendations made to get over these diffuculties and the future provisions of the sector in terms of information management have also been stated.In the sixth chapter, the foundings of the multiple case study conducted to establish the problems of the Turkish construction sector in terms of information management have been stated. This study has been conducted with two points of focus; the first one being the information management vision and the second one being the perceptions about the problems in terms of the information management. Regarding the foundings of the study conducted with three firms from different sub sectors, it has been found that problems fall under six main areas.In the last chapter recommendations to overcome the problems in the six main areas have been made.