Geç başlangıçlı sepsis tanısı alan prematüre yenidoğanlarda ardışık organ yetmezlik değerlendirme skoru (Nsofa) ve laktat değerlerinin mortaliteyi öngörmedeki yeri
The role of sequential organ failure assessment score (Nsofa) and lactate values in predicting mortality in preterm newborns with late-onset sepsis diagnosis
Yazar: ELİF DEMİRCİ AŞANSU
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY TOPCUOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / ​Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada geç başlangıçlı sepsis nedeni ile takip edilen hastalarda, laktat değeri ve nSOFA skoru birlikte değerlendirildiğinde sepsise bağlı mortaliteyi öngörebilme gücünün saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Bu amaçla, 32 hafta ve altında, yenidoğan yoğun bakımda geç başlangıçlı sepsis nedeni ile izlenmiş olan 100 bebek geriye dönük olarak hasta dosyalarından taranmıştır. Bu hastaların sepsis tanı anı 0. saat kabul edildiğinde, -24, 0, +12, +24 ve +48. saatlerdeki hemogram, kan gazı, CRP, PCT, laktat değerleri değerlendirilmiş ve her saat için nSOFA skorları hesaplanmıştır. Laktat değerleri ve nSOFA skorlarının mortalitesi için ROC analizleri yapılarak, ölen ve sağ kalan hastalar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığı karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 100 hastadan 64'ü, herhangi bir kültüründe üremesi olup kanıtlanmış geç başlangıçlı sepsis olarak kabul edilmiştir ve 36'sı herhangi bir kültüründe üremesi olmamış ancak klinik ve laboratuvar bulguları sepsis ile uyumlu olması nedeni ile klinik geç başlangıçlı sepsis olarak kabul edilmiştir. Hastaların 43'ü kız, 57'si erkek olup, ortalama gestasyon haftaları 27 hafta (22-32), ortalama doğum ağırlıkları 965 gramdır (320-2190). Enfeksiyon odakları değerlendirildiğinde en sık %57 oranında pnömoni, en az ise %1 oranında abse odağı izlenmiştir. 
Hastaların kan kültürlerinde üreyen mikrooganizma dağılımlarna bakıldığında, sırasıyla en sık üreyen etkenler; %26 (n:26) Staphylococus hemolyticus, %16 (n:16) Staphylococcus epidermidis, %8 (n:8) Klebsiella pneumonia, %6 (n:6) Staphylococcus capitistir. Ölen ve sağ kalan hastalar arasında kültürde üremesi olan ve olmayanlar karşılaştırıldığında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p:0,103).
nSOFA skoru sepsis kaynaklı ölen ve sağ kalan hastalar arasında -24 (p:0,041), 0 (p:<0,001), +12 (p:0,003), +24 (p:<0,001), +48. (p:<0,001) saatlerinde karşılaştırıldığında, ölen hastalarda nSOFA skoru istatistiksel olarak daha yüksek saptanmıştır.
Laktat 2 mmol/L'nin üzerinde ve nSOFA skoru 4'ün üzerinde kestirim değerleri kabul edilip, ölen hastalar değerlendirildiğinde saat ilerledikçe daha fazla kişinin bu skor açısından beraberlik gösterdiği dikkat çekmektedir. -24. saatte ölenlerin %35,3'ü, 0. saatte ölenlerin %50'si, +12. saatte ölenlerin %68,8'i, +24. saatte ölenlerin %87,5'i, +48. saatte ölenlerin ise %73,3'ünün laktat değeri 2 mmol/L'nin üzerinde ve nSOFA skoru 4'ün üzerindedir.
Laktat ve nSOFA skorunun, sepsis kaynaklı mortaliteyi öngörme durumunu değerlendirmek için ROC analizleri yapılmıştır. ROC analizi ile elde edilen en iyi AUC değerleri +24. saatte elde edilmiştir, laktat için 0,859, nSOFA için 0,962'dir.
Sonuç: Yendioğan ölümlerinin en önemli sebebi olan sepsis için, erken dönemde kullanılan risk hesaplama skorları sayesinde sepsise bağlı mortalitenin azalması beklenmektedir. Çalışmamızda laktat değeri 2 mmol/L'nin üzerinde ve nSOFA skoru 4'ün üzerinde olan hastalarda, mortalite oranı anlamlı olarak yüksek bulunmuş ve mortaliteyi öngörebilme açısından sepsis şüphesi öncesinden başlanarak ardışık olarak kullanılabileceği gösterilmiştir.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to determine the predictive power of lactate levels and nSOFA score in assessing sepsis-related mortality in patients with late-onset sepsis.
Materials and Methods: To achieve this goal, a retrospective analysis was conducted using medical records of 100 infants who were monitored in the neonatal intensive care unit due to late-onset sepsis in infants born at 32 weeks gestation or less. Hemogram, arterial blood gas, CRP, PCT, and lactate values were evaluated at -24, 0, +12, +24, and +48 hours from the time of sepsis diagnosis, which was considered as hour 0. Additionally, nSOFA scores were calculated for each hour. ROC analyses were performed to compare lactate levels and nSOFA scores between deceased and surviving patients and determine if there were statistically significant differences.
Results: Among the 100 included patients, 64 had confirmed late-onset sepsis with positive cultures, while 36 were considered as clinical late-onset sepsis due to compatible clinical and laboratory findings despite negative cultures. Of the patients, 43 were female and 57 were male, with a mean gestational age of 27 weeks (range: 22-32) and a mean birth weight of 965 grams (range: 320-2190). The most common site of infection was pneumonia, accounting for 57% of cases, while abscess was the least common, observed in only 1% of cases.
Regarding the distribution of microorganisms isolated from blood cultures, the most frequently identified pathogens were Staphylococcus hemolyticus (26%, n=26), Staphylococcus epidermidis (16%, n=16), Klebsiella pneumoniae (8%, n=8), and Staphylococcus capitis (6%, n=6). No significant difference was found between deceased and surviving patients with regard to culture-positive and culture-negative cases (p=0.103).
When comparing nSOFA scores between sepsis-related deceased and surviving patients at -24 (p=0.041), 0 (p<0.001), +12 (p=0.003), +24 (p<0.001), and +48 hours (p<0.001), statistically higher nSOFA scores were observed in deceased patients.
Lactate levels above 2 mmol/L and nSOFA scores above 4 were considered predictive values, and as the hours progressed, an increasing number of patients showed concordance in terms of these scores among the deceased. At -24 hours, 35.3% of the deceased had lactate levels above 2 mmol/L and nSOFA scores above 4, while these values were observed in 50% at hour 0, 68.8% at +12 hours, 87.5% at +24 hours, and 73.3% at +48 hours.
ROC analyses were performed to evaluate the ability of lactate and nSOFA score to predict sepsis-related mortality. The highest AUC values obtained from the ROC analysis were at +24 hours, with 0.859 for lactate and 0.962 for nSOFA.
Conclusion: Early implementation of risk assessment scores in the diagnosis of sepsis, which is the leading cause of neonatal deaths, is expected to reduce sepsis-related mortality. Our study demonstrated that elevated lactate levels above 2 mmol/L and nSOFA scores above 4 were significantly associated with higher mortality rates and could be used consecutively to predict mortality, starting before suspected sepsis.