Çukurova koşullarında farklı kökenli çöven (Gypsophıla sp.) türlerinde kök verimleri ve saponin içeriklerinin araştırılması
Determination of saponin content and root yield different origin soapwort (Gypsophila sp.) species at the çukurova conditions
Yazar: MEMET İNAN
Danışman: PROF. SALİHA KIRICI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZDOKTORA TEZÇUKUROVA KOŞULLARINDA FARKLI KÖKENL ÇÖVEN (GYPSOPHILA SP.)TÜRLER NDE KÖK VER MLER VE SAPON N ÇER KLER N NARAŞTIRILMASIMemet NANÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTARLA B TK LER ANAB L M DALIDanışman: Prof. Dr. Saliha KIRICIYıl: 2006, Sayfa: 90Jüri: Prof. Dr. Saliha KIRICIProf. Dr. Menşure ÖZGÜVENYrd. Doç. Dr. Abdulhabip ÖZELProf. Dr. Halis ARIOĞLUProf. Dr. Atilla GÜRBu çalışma, bazı Gypsophila türlerinin kök verimleri ve saponin içeriklerininbelirlenmesi amacıyla 2002- 2003 ve 2003- 2004 yetiştirme sezonlarında, ÇukurovaKoşullarında yürütülmüştür. Çalışmada G. pallida (Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi TarlaBitkileri Bölümü), G. paniculata (Ticari Çeşit), G. bicolor (Van- Özalp Yeni Tulgalı Köyü)ve G. arrosti var. nebulosa (Isparta- slamköy, Atabey Ovası ve Kuleönü) türünün üç farklıekotipi bölgeye uyum sağlarken, G. bitlisensis (Bitlis- Alacabük Dağı), G. pilosa (Urfa-Birecik) ve G. ruscifolia (Van- Başkale, Köprüağzı Köyü) türleri çoğaltılamamıştır.Çoğaltılabilen türlerde bitki boyu 5.03- 123.50 cm, dal sayısı 3.9- 12.97 adet/bitki, bintohum ağırlığı 0.537- 2.519 g, tohum verimi 39.25- 80.08 kg/da, kök boyu 27.27- 44.53 cm,kök çapı 0.65- 4.42 cm ve protein oranı % 7.03- 9.31 arasında değişim göstermiştir. Enyüksek kuru kök verimi bir yaşındaki bitkilerde 472.15 kg/da ve iki yaşındaki bitkilerde837.87 kg/da olarak G. pallida türünde tespit edilmiştir. En düşük kuru kök verimi ise biryaşındaki bitkilerde 14.00 kg/da ve iki yaşındaki bitkilerde 143.59 kg/da olarak G. bicolortüründe belirlenmiştir. Köklerdeki en yüksek saponin oranı (% 16.79- 18.02) bir ve ikiyaşındaki bitkilerde G. bicolor türünde saptanırken, en düşük saponin oranı da G. paniculata(% 8.89- 9.02) türünde saptanmıştır. Saponin verimleri ele alındığında bir ve iki yaşındakibitkilerde G. pallida türü bölge için önerilmektedir.Anahtar Kelimeler: Gypsophila, Çöven, Saponin Oranı, Kültüre Alma

Abstract:
ABSTRACTPhD THESISDETERMINATION OF SAPONIN CONTENT AND ROOT YIELD DIFFERENTORIGIN SOAPWORT (GYPSOPHILA SP.) SPECIES AT THE ÇUKUROVACONDITIONSMemet NANDEPARTMENT OF FIELD CROPSINSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCESUNIVERSITY OF ÇUKUROVASupervisor: Prof. Dr. Saliha KIRICIYear: 2006, Pages: 90Jury: Prof. Dr. Saliha KIRICIProf. Dr. Menşure ÖZGÜVENAssoc. Prof. Dr. Abdulhabip ÖZELProf. Dr. Halis ARIOĞLUProf. Dr. Atilla GÜRThis study was conducted to determine root yield and saponin content of someGypsophila species at Çukurova conditions in 2002- 2003 and 2003- 2004. G. pallida(Department of Field Crops, Agricultural Faculty, University of Ankara), G. paniculata(commercial cultivar), G. bicolor (Van- Özalp, Yenitulgalı village) and different three ecotipof G. arrosti var. nebulosa (Isparta regions) were adapted but G. bitlisensis (Bitlis- AlacabükMountain), G. pilosa (Urfa- Birecik) and G. ruscifolia (Van- Başkale- Köprüağzı village)species were not able to reproduced in the Çukurova conditions.In These species, plant hight 123.50- 5.03 cm, number of branch 12.97- 3.9 per plant,grain weight 2.519- 0.537 g, seed yield 80.08- 39.25 kg/da, root lenght 44.53- 27.27 cm, rootdiameter 4.42- 0.65 cm and protein rate 9.31- 7.03 % were varied. The highest dry root yieldof one year old plant 472.15 and two years old plant 837.87 kg/da were obtained from G.pallida. The lowest dry root yield 14.00- 143.59 kg/da in the first and second years oldrespectively were obtained from G. bicolor. The highest saponin content was obtained fromG. bicolor (16.79 % and 18.02 %, first and second age respectively), and the lowest ones wasdetermined in G. paniculata (8.89 % and 9.02 %, respectively) species. In regard to saponinyield, G. pallida was suggested for that region because it had maximum value for saponinyield.Key Words: Gypsophila, Soapwort, Saponin Content, Domestication