Eroin kullanım bozukluğu olan hastalarda metamfetamin kullanımı ile ilişkili özelliklerin değerlendirilmesi
Evaluation of characteristics associated with methamphetamine use in patients with heroin use disorder
Yazar: ZEKİ VATANSEVER
Danışman: DOÇ. DR. İZGİ ALNIAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism

Özet:
Amaç: Günümüzde eroin kullanım bozukluğu olan hastalarda metamfetamin
kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Eroin kullanım bozukluğu olup; metamfetamin
kullanımı olan ve olmayan iki hasta grubu arasında, bağımlılık şiddeti, psikotik
belirtiler, intihar, aşerme gibi klinik özellikler açısından farklılıkları değerlendirmek;
eroin ile birlikte metamfetamin kullanan hastaların metamfetamin kullanım
nedenlerini ortaya koymak; ek olarak iki grup hastanın 3 aylık klinik izleminin
yapılması ve tedavi uyumu ve diğer klinik sonuçlarının karşılaştırılması
amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bakırköy Prof.
Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Erişkin Arındırma Merkezi (AMATEM)'inde yatan, DSM-5 tanı ölçütlerine göre
Eroin Kullanım Bozukluğu tanısı almış toplam 166 hastayı kapsamaktadır. Araştırma
grubu, (i) sadece eroin kullanım bozukluğuna sahip olan kişiler ile (E) (ii) eroin
kullanım bozukluğuna ek olarak metamfetamin kullanımı olan kişiler (E+M) olarak
iki alt gruba ayrılmıştır. Katılımcılar, araştırmacı tarafından yapılan sözel ve yazılı
bilgilendirmeler sonrası yazılı onam vermiş, sosyodemografik ve klinik özellikler veri
formu ile değerlendirilmiştir. Bağımlılık Profil İndeksi- Klinik Formu (BAPİ-K), Kısa
Psikiyatrik Değerlendirme Ölçeği (BPRS) ve İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ)
kullanılarak klinik değerlendirmeler yapılmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS
programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistikler (ortalama, oran, standart sapma) ve
Kolmogorov-Smirnov, Ki-kare, Mann-Whitney U testleri ile veriler
değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan hastalarda metamfetamin kullanımını yordayan
nedenleri değerlendirmek için lojistik regresyon analizi yapılmıştır. İki grup arasında
3 ay süreyle yapılan izlem sonuçları ve tedavi uyumları karşılaştırılmıştır. İstatistiksel
anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışmanın örneklemini oluşturan 166 hastanın 80'i E grubunda,
86'sı ise E+M grubunda yer almıştır. BPRS toplam puan (özellikle pozitif belirtiler)
ile BAPI alt ölçeklerinden aşerme, güvenli davranış eksikliği, heyecan arama,
dürtüsellik ve depresyon alt ölçek puanlarının E grubuna göre daha yüksek olduğu
tespit edilmiştir. İki grup arasında sosyodemografik veriler ve çoğu klinik verilerde
anlamlı farklılık elde edilmemiş olsa da, her iki grup madde kullanım özellikleri
açısından farklılık göstermiştir. E+M grubunun ek madde kullanım oranının E grubuna
göre daha yüksek olduğu, bağımlılık şiddetinin daha yüksek olduğu (BAPI Toplam),
yatarak tedavi sonrası 3 aylık izlemde E grubuna göre daha yüksek oranda kayma
oranına sahip olduğu, daha yüksek düzeyde anksiyete ve depresif belirti puanlarına
sahip olduğu ve İOÖ'ne göre değerlendirilen intihar ile ilgili parametrelerde intihar

x

düşüncelerinin E grubuna göre daha anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır.
Eroin kullanım bozukluğu olan hastalar arasında metamfetamin kullanımını yordayan
nedenler aşerme ve heyecan arama davranışı olarak bulunmuştur. E+M gubunda
metamfetamin kullanım nedenleri arasında en sık görülenler eroinin yol açtığı sedatif
etkileri metamfetamin ile ortadan kaldırmak ve eroin yoksunluk belirtilerini
metamfetamin ile daha kolay atlatmak olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: Çalışmamızda elde edilen bulgular, ek olarak metamfetamin kullanımı
olan grubun eroin kullanım bozukluğu hastalarının farklı bir alt profilini yansıttığını
ortaya koymuştur. Metamfetamin kullanımı olan eroin kullanıcılarının daha şiddetli
bir bağımlılığı olan, daha dürtüsel, yenilik arayışı kişisel özellikleri öne çıkan, daha
riskli davranışlara eğilimli, daha suisidal bir alt grubu temsil ettiği gözlenmiştir. Ek
olarak bu grupta hem aşerme puanları daha yüksek saptanmış, hem de aşerme
metamfetamin kullanımının yordayıcılarından biri olarak değerlendirilmiştir. Bu
sonuç, daha erken dönemde kayma (laps) riski ile birlikte gözden kaçırılmamalıdır.
Çalışmamızın bulgularına göre bu grupta aşerme, dürtüsellik, riskli davranışlar,
depresif ve psikotik belirtiler ile intihar düşünceleri tedavide ve izlemde ele alınması
gereken en önemli noktalardandır.
Anahtar Kelimeler: Eroin kullanım bozukluğu, metamfetamin kullanımı,
bağımlılık şiddeti, intihar, tedavi prognozu, tedavi uyumu

Abstract:
Aim: The use of methamphetamine among patients with heroin use disorder is
on the rise. This research aimed to assess the severity of addiction, psychotic
symptoms, suicidality, craving, and other clinical characteristics of two groups of
patients with heroin use disorder: those who use methamphetamine and those who do
not. The study also aimed to identify the reasons why patients use heroin in
combination with methamphetamine. In addition, the research planned to conduct a 3-
month clinical follow-up of both groups of patients to compare treatment compliance
and other clinical outcomes.
Method: This study includes a total of 166 patients who were diagnosed with
Heroin Use Disorder according to DSM-5 diagnostic criteria and were admitted to the
Adult Detoxification Center (AMATEM) at Sağlık Bilimleri University Istanbul
Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training
and Research Hospital. The study group was divided into two subgroups: (i)
individuals with only heroin use disorder (E) and (ii) individuals with heroin use
disorder along with methamphetamine use (E+M). After verbal and written
explanations provided by the researcher, participants gave written consent and were
assessed using a sociodemographic and clinical characteristics data form. Clinical

evaluations were conducted using the Addiction Profile Index-Clinical Form (BAPI-
K), the Brief Psychiatric Rating Scale (BPRS), and the Suicide Probability Scale

(SPS). Statistical analyses were performed using the SPSS program, and data were
evaluated through descriptive statistics (mean, ratio, standard deviation) as well as
Kolmogorov-Smirnov, Chi-square, and Mann-Whitney U tests. Logistic regression
analysis was conducted to assess the factors predicting methamphetamine use among
the patients. Follow-up results and treatment compliance over a 3-month period were
compared between the two groups. The statistical significance level was set at p<0.05.
Results: Of the 166 patients comprising the study sample, 80 were in the E
group and 86 were in the E+M group. It was found that the total BPRS score
(especially positive symptoms) and the BAPI subscale scores for craving, lack of safe
behavior, excitement-seeking, impulsivity, and depression were higher in the E+M
group compared to the E group. While no significant differences were found between
the two groups in sociodemographic and most clinical data, the two groups differed in
terms of substance use characteristics. The E+M group had a higher rate of additional
substance use, higher addiction severity (BAPI Total), a higher rate of relapse during
the 3-month follow-up after inpatient treatment, higher levels of anxiety and
depressive symptom scores, and significantly higher suicidal thoughts compared to the
H group, as evaluated by the SPS. The factors predicting methamphetamine use among

xii

patients with heroin use disorder were found to be craving and excitement-seeking
behavior. The most common reasons for methamphetamine use in the H+M group
were identified as counteracting the sedative effects caused by heroin with
methamphetamine and alleviating heroin withdrawal symptoms more easily with
methamphetamine.
Conclusion: The findings of our study reveal that the group with additional
methamphetamine use reflects a distinct subprofile of patients with heroin use
disorder. It was observed that heroin users who also use methamphetamine represent

a subgroup characterized by more severe addiction, greater impulsivity, novelty-
seeking personality traits, a higher tendency towards risky behaviors, and more

pronounced suicidal tendencies. Additionally, this group exhibited higher craving
scores, and craving was identified as one of the predictors of methamphetamine use.
This result, along with the increased risk of early relapse (lapse), should not be
overlooked. According to the findings of our study, in this group, craving, impulsivity,
risky behaviors, depressive and psychotic symptoms, and suicidal thoughts are critical
issues that need to be addressed during treatment and follow-up.
Keywords: Heroin use disorder, methamphetamine use, addiction severity,
suicide, treatment prognosis, treatment compliance