Konser geleneğinde yeni boyut: Dijital konserlerde mekân ve seyirci
The new dimension in concert traditions: Spaces and audiences in digital concerts
Yazar: ÖZGE CESUR
Danışman: PROF. DR. MEHMET FIRAT KUTLUK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Elektronik müzik = Electronic music ; Görsel-işitsel medya = Visual-auditory media ; Konser = Concert ; Sanal mekan = Virtual space ; Sayısal konser = Digital concert ; Seyirciler = Audiences ; Yeni medya = New media

Özet:
Profesyonel anlamda konser geleneğinin ortaya çıkışı 18. yüzyıla dayanmaktadır. Yüzyıllar içerisinde ise bu gelenek çeşitli karakteristik değişimler yaşar. Ortaya çıktığı dönemde konser süreleri oldukça uzundur. Ancak 19. yüzyıla gelindiğinde Sanayi Devrimi ile birlikte hedef kitle değişime uğrar. Bu yeni hedef kitle, işçi sınıfından oluşmaktadır ve önceki nesiller kadar boş zamana sahip olmamalarına bağlı olarak konser sürelerinin de kısaldığı söylenebilir.
Daha sonrasında gençlik konserleri, stüdyolarda gerçekleştirilen elektronik müzik konserleri, yılbaşı konserleri gibi farklı türler bu gelenek içerisinde kendine yer bulmuştur. Aynı zamanda farklı müzik türlerinin iç içe geçtiği konserlere rastlamak da mümkündür. Bu durum konser geleneği içinde bir tavır değişikliği olarak yorumlanabilir. Günümüze gelindiğinde ise sosyal medya platformlarında sıkça karşımıza çıkmakta olan dijital konserler, 2000'li yılların başından itibaren gündelik hayatta yerini almaya başlamış yeni bir tür olarak ifade edilebilir.
Dijital konserler, canlı müzik yayınının bir türüdür. Tarihsel açıdan kökleri, 1897 yılında icat edilmiş olan Telharmonium'a kadar götürülebilir. 20. yüzyıl içerisinde, radyo ve televizyon teknolojilerinin kullanımı da canlı müzik yayını için oldukça önemli gelişmelerdir. Günümüze gelindiğinde ise internet teknolojisinin yoğun kullanımıyla birlikte, yeni medya olarak nitelendirilen aracılar yoluyla izleyicisine ulaşan dijital konserler, gün geçtikçe daha sık karşımıza çıkmaktadır.
Dijital konserler incelenirken, mekân ve seyirci kavramları oldukça önemlidir. Bu konser türü için üç farklı boyuttan söz etmek mümkündür: performansın gerçekleştirildiği fiziksel ortam, seyirciye erişimi sağlayan aracı ortam ve seyircinin içerisinde bulunduğu fiziksel ortam. Seyirci söz konusu olduğunda dijital konserlerin, istisnai durumlarla karşılaşılma ihtimali olsa da, çoğunlukla seyircisiz olarak gerçekleştirildiği söylenebilir. Mekân bağlamında seyirci ele alındığında ise, seyircinin konumunun oldukça belirsiz ve varlığını kanıtlayanın da dijital ortamdaki izleyici sayıları olduğu görülmektedir.
Bu çalışma için, konser geleneği ve dijital konserler incelenirken, toplumsal değişimler ve teknolojik yeniliklerin yanı sıra ele alınması gereken bir başka nokta da koronavirüs pandemisi olmuştur. Pandemiyle birlikte dijital konser sayılarında görülen artış, beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan durumların da, geleneği ve ilgili etkinliklerin gerçekleştirilme biçimlerini etkileyebileceğini kanıtlar niteliktedir.

Abstract:
However, the emergence of the professional concert tradition dates back to 18th century. Over centuries these traditions had some various changes in their characteristics. At the time of emergence, the concert durations are quite long. But, in the 19th century, the target group has changed with the Industrial Revolution. The new audiences were the working-class therefor didn't have the time as the previous generations did so the duration of concerts shortened.
Later youth concerts, electronic music concerts in studio and new-year concerts have evolved throughout time in the dimension of concert traditions. We also see that different types of music styles were mixed throughout these events. This also shows an attitude change in concerts. Today, digital concerts, which are frequently encountered in social media platforms, can be defined as a new type of concert which started to take its place in daily life since the beginning of 2000s.
Digital concerts are a type of live music streaming. Historically, it can be traced back to the Telharmonium, which was invented in 1897. In the 20th century the use of radio and television technologies were also very important in the improvement of live music broadcasting. Today, with the massive use of internet technologies, digital concerts which reach the audience through the mediators described as new media, are becoming more frequent.
When examining digital concerts, the concepts of space and audience are very important. When examined in the context of space, it is possible to talk about three different dimensions for this type of concert: the physical environment where the performance is realized, the media that provides access to the audience and the physical environment in which the audience is located. When it comes to the audience, it can be said that digital concerts are mostly held without spectators, although there may be exceptional situations. When the audience is considered in the context of space, it is seen that the audience's position is quite uncertain and the number of viewers in the digital environment is proving its existence.
For this study, while examining the concert tradition and digital concerts, another point to be addressed besides social changes and technological innovations was the coronavirus pandemic. The increase in the number of digital concerts with the pandemic proves that unexpectedly occurring situations may also affect the tradition and the way in which related activities are held.