Bertrand Russell'ın klasik mantığa getirdiği eleştiriler
Bertrand Russell's critics of classical logic
Yazar: GÜLİZAR BÜLBÜL
Danışman: DOÇ.DR. İBRAHİM ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
ÖZETBertrand Russell'ın klasik mantığa getirdiği eleştiriler; metafizikselkavramlara yönelik eliştiriler, özne- yüklem mantığına yönelik eleştiriler ve tasımkuramının biçimine yönelik eleştiriler olmak üzere üç bölümde incelenmiştir.Russell'ın metafiziksel kavramlara yönelik eleştirileri: Russell'a göremetafizik dünyayı bir bütün olarak anlama girişimidir. Russell bir bütün olarakevrenin doğası üzerine bir şey söylemenin mümkün olmadığını düşünmektedir.Geleneksel görüş ise evreni felsefenin asıl konusu olarak görmüştür ve onu başkahiçbir şeye yüklenemeyecek pek çok yüklemin öznesi yapmıştır.Russell'ın Aristoteles mantığındaki metafiziksel kavramlara yönelikeleştirileri kategoriler kuramına, töz kavramına ve öz kavramına yöneliktir. TözAristoteles'in varlık kategorisidir. Töz, ilk ve asıl anlamda var olan ne bir taşıyıcıiçin söylenen ne de bir taşıyıcı içinde olan varlıktır. Tözün üç türü vardır: Duyulurtöz, duyulur ezeli-ebedi töz, hareketsiz töz.Russell'a göre töz sözcüklerin kullanımı ile ilgili bir kavramdır. Olayları biryığın içinde toplamanın bir yoludur.Özne-yüklem mantığı Russell'a göre töz nitelik metafiziğinin etkisiyle ortayaçıkmıştır. Aristoteles mantığında özne-yüklem biçimi tek biçim olarak kabuledilmiştir ancak ilişkisel önermeler özne yüklem önermeleri ile ifade edilemezler.İlişki iki terimin sahip olduğu bir yüklem değildir. Simetrik ilişkilerin yüklemlereindirgenmesi mümkündür. Ancak asimetrik ilişkilerin özelliklere ve yüklemlereindirgenmesi mümkün değildir.Russell'a göre tüm matematik önermeleri formel mantıktan türetilebilir.Matematiğin ve mantığın ortak konusu belirli şeylerle ya da belirli özelliklerle değil147her hangi bir şey ya da her hangi bir özellik hakkında söylenebilenlerle ilgilidir.Russell bu konuda geleneksel mantıktaki tasım kuramının yetersiz kaldığınıdüşünmektedir. Russell bu konuda geleneksel mantıktaki tasım kuramının yetersizkaldığını düşünmektedir. Russell'a göre mantığın alanı ile bilginin alanını farklıdırve birincisi tamamen a priori düşünme ilkelerine dayanırken ikincisi bir tanıma fiiligerektirir.Russell'a göre ?Bütün Yunanlılar insandır? önermesinin ?Sokrates insandır?önermesinden daha karmaşık bir biçimi vardır. ?Sokrates insandır? özne olarak?Sokrates?i alır, ancak ?Bütün yunanlılar insandır? özne olarak ?bütün Yunanlılar?ıalmaz. Özel isimlerin karşılık geldikleri varlıklar doğrudan tanıma yoluyla bilinir.Bir insan, bazı insanlar, her insan , bütün insanlar, şimdiki İngiltere kralı, şimdikiFransa kralı, güneş sisteminin kütle merkezi gibi ifadeleri `belirtici ifade' (denotingphrase) olarak adlandırır. Belirtici ifade önerme içinde bir bileşen olarak alınamaz.İçinde belirtici ifade geçen önermelerin doğru şekilde çözümlenmesi gerekir.Russell'a göre bir önerme bir objeler grubunun bütününü gösteren bir ifadeyiiçine alamaz. Çünkü bu bütün objelerin karşılık geldiği bir varlık yoktur. Russell'ınifade ettiği tipler kuramına göre belli bir türün bütün özelliklerinin bir takımınınkendisi bu özelliklerden bir olamaz. ?Sokrates ölümlüdür? gibi bir elementaryhükmün doğruluk tanımı ile ?bütün insanlar ölümlüdür? gibi bir genel hükmündoğruluk tanımı farklıdır.148

Abstract:
ABSTRACTBertrand Russell?s critics of classical logic is considered in three parts: criticsto metapsychical concepts, critics to subject- predicate logic, critics to forms ofsyllogism.Russell?s ciritics to metapsychical consepts: According to Russell, metaphsicsis the attempt to concieve the world as a whole. Russell thinks, it is impossible thatuttering anything on the nature of the Universe. The traditional view regarded theuniverse as the main subject of philosophy and made it itself the subject of variouspredicates which could not be applied to any particular thing in the Universe.Russell?s critics to metapsyhical consepts in Aristotle?s logic is directed to thetheory of categories, the conseption of substance and the conception of essence.Substance is Aristotle?s category of the being. Substance is being that is in first andoriginal sense and neither predicable of a subject nor present in a subject. There isthree kinds of substance: empirical substance, empirical eternal substance,motionless substance.According to Russell, substance is conceps that connected with the use ofwords. Subtance is a way of collecting events into bundles. A substance is supposedto be the subject of properties. But when we take away the properties , and try toimagine the substance by itself we find thet there is nothing left. `France? is only alinguistic convenience and there is not a thing called `France? over and above itsvarious parts.Subject-predicate logic, according to Russell, arose through substance-attribute metapsychics. Aristotle?s logic assumed that all sentences are of thesubject-predicate form. According to Russell, relational propositions aren?t expressed149in subject predicate form. It is possible that symmetrical relations are reduced topredicates, but it is impossible that asymmetrical relations are reduced to propertiesand predicates.According to Russell, it is possible that all propositions of mathematics arederived from logic. Common subject of mathematics and logic doesn?t deal withparticular things and particular properties, but deals with what can be said about anything or any properties. Russell thinks that syllogism in traditional logic was failed inthis subject. According to Russell subject of logic and subject of knowledge aredifferent. First is based on a priori principle of tought, later is involved the act ofacquaintance.According to Russell the statement ` all Greeeks are men? is much morecomplex in form than the statement `Sokrates is a man?. `Sokrates is a man? hasSokrates for its subject but, `all Greeks are men? does not have ` all Greeks? for itssubject. Things that proper names designate are known by direct acquaintance. Thephrases such as all men, a man, some men, the king of France, are not assumed tohave any meaning in isolation but a meaning is assigned to every proposition inwhich they occur. Propositions contain such phrases have to be analyzed in correctform.According to Russell, a proposition must not contain total set of objects.According to theory of types, Russell advocate, the definition of truth for anelementary judgement such as ` Sokrates is mortal? different from the definition oftruth for general judgement such as ` all men are mortal?150