Topraksız tarım sisteminde çimlendirilmiş farklı baklagil ve buğdaygil tohum ve karışımlarının yem değerinin belirlenmesi
Determination of feed value of different legume and grass seeds and their mixtures germinated in the hydroponic system
Yazar: ABDULKADİR ERİŞEK
Danışman: PROF. DR. ÜNAL KILIÇ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Yemler ve Hayvan Besleme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, hidroponik sistem ile yetiştirilen bazı baklagil ve buğdaygil yem bitkileri ile bunların karışımlarından elde edilen taze yeşil yemlerin besin madde içeriği, kaba yem kalitesi, in vitro gaz üretimi, metan üretimi ve in vitro gerçek besin madde sindirilebilirliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada Arpa (A), Yulaf (Y), Fiğ (F), İtalyan çimi (İÇ) ve  Sorgum x sudan otu melezi  (SS) tohumları ile Arpa+ Fiğ (AF), Sorgum x sudan otu melezi +Arpa +Fiğ (SSAF), Sorgum x sudan melezi + Fiğ (SSF), Yulaf+ İtalyan çimi+ Sorgum x sudan otu melezi +Arpa (YİÇSSA) ve Yulaf+ İtalyan çimi+ Sorgum x sudan otu melezi +Arpa+Fiğ (YİÇSSAF) tohum karışımları kullanılmıştır. Çalışmada iki farklı besin kaynağı kullanıldı: Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu.
Çalışmada belirlenen sonuçlara göre, 8. ve 12. gün hasat sonrası su verimliliği bakımından en yüksek değere SS, F ve Y yemleri sahip olmuştur. Hasıllar arasında en yüksek HP içeriği (8.gün) Hoagland solüsyonu kullanılan F yeminde tespit edilirken; en düşük HP Hoagland solüsyonu kullanılan Y elde edilmiştir. Hasatın 12.gününde elde edilen verilerde Hoagland solüsyonu kullanılan F'de en yüksek HP olurken; şebeke suyu kullanılan A'da en düşük HP içeriği olmuştur.Yemler HS bakımından incelendiğinde (8.gün) besin kaynağı fark etmeksizin en yüksek HS oranı Y yeminde tespit edilirken, en düşük değerler şebeke suyu kullanımında SS ve SSF'de belirlenmiştir (P<0.05). Yemler HS bakımından incelendiğinde (12.gün) hem solüsyonda hem şebeke suyunda en yüksek değerler A yeminde görülürken; en düşük değerler ise solüsyon kullanımında SS'de belirlenmiştir. Hücre duvarı yapı elemanlarından NDF değeri Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu kullanımında 8.günde hasat edilen bitkilerde en yüksek değer yulafta en düşük değer ise fiğde   bulunmuştur (P<0.05). Hasat işlemi 12.gün yapılan yemlerde Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu kullanımında en yüksek NDF değeri A'da; en düşük ise F'de tespit edilmiştir (P<0.05). Elde edilen yemler ADF bakımından incelendiğinde 8.günde hasat edilen bitkilerde Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu kullanımında en yüksek değeri İÇ hasılının gösterdiği; en düşük değeri ise SSF yemlerinin gösterdiği bulunmuştur (P<0.05). Hasatın 12. gün yapılması durumunda ise yemlerde Hoagland solüsyonu ve şebeke suyu kullanımında en yüksek ADF değeri A, en düşük ADF değeri ise SS'de tespit edilmiştir (P<0.05).
Çalışmada SSF tohum karışımından elde edilen 8  günlük hasıllar en yüksek IVNDFS, IVKMS ve IVOMS değerlerine sahip oldukları olmuştur. İn vitro gaz üretiminde 24 saatlik inkübasyon süresi bakımından en yüksek değeri Hoagland solüsyonu kullanılan SSAF hasılları gösterirken aynı yem için şebeke suyu kullanımında in vitro gaz üretiminin önemli ölçüde düştüğü (P<0.05) görülmüştür. Hoagland solüsyonu kullanılan SSAF ve şebeke suyu kullanılan SSF hasılları yüksek metan üretimi gösterirken SSAF için şebeke suyu kullanımında metan üretiminin önemli ölçüde düştüğü (P<0.05) tespit edilmiştir. Yemlerin OMS bakımından incelenmesinde en yüksek değere Hoagland solüsyonu kullanılan SSAF ve YİÇSSAF hasılları sahip olurken, aynı yemler için şebeke suyu kullanımında bu değerlerin düştüğü (P<0.05) belirlenmiştir. Gruplar içerisinde en yüksek metabolize edilebilir enerji (ME) değerleri F ve SSAF hasıllarında bulunmuştur. SSAF, SS ve YİÇSSAF hasıllarında Hoagland solüsyonu kullanımı şebeke suyuna göre  daha yüksek değerlerin elde edilmesine neden olmuştur (P<0.05). 
Ekonomik değerlendirmeden elde edilen sonuçlara göre en düşük maliyetli 1 kg HP şebeke suyu kullanılan yemler içerisinde hasıl yulafta, Hoagland solüsyonunda ise arpa hasılında elde edilmiştir. En düşük maliyetli 1 kg KM hem Hoagland solüsyonu hemde şebeke suyu kullanımında hasıl yulafta olmuştur. Şebeke suyu kullanılan hidroponik sistemde arpa, yulaf ve fiğ tohumunun tek başına veya arpa + fiğ karışımı şeklinde kullanılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Çalışmada elde edilen bulguların ayrıca, in vivo denemelerde test edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the nutrient content, forage quality, in vitro gas production, methane production, and in vitro true digestibility of fresh green fodder obtained from some legumes and grass seeds and their mixtures in hydroponic systems. In this research, barley (A), oat (Y), vetch (F), ryegrass (IC), sorghum x sudangrass hybrid (SS), barley+ vetch (AF), sorghum x sudan herbage hybrid+ barley+ vetch (SSAF), sorghum x sudangrass hybrid+ vetch (SSF), oat + ryegrass+ sorghum x sudan herbage hybrid + barley (YICSSA) and oat+ ryegrass+ sorghum x sudangrass hybrid+ barley+vetch (YICSSAF) were used. The study utilized two different nutrient sources: Hoagland solution and tap water. 
According to the results obtained in the study, SS, F, and Y feeds had the highest values of water efficiency after the 8th and 12th days of harvest. Among the results, the highest CP content (8th day) was detected in the F feed in the Hoagland solution; The lowest HP was detected in Y feed using Hoagland solution. In the data obtained on the 12th day of the harvest, the highest CP was observed in F, where Hoagland solution was used; the main water used A had the lowest CP content. When the feeds were examined in terms of CF (on the 8th day), regardless of the nutrient source, the highest CF rate was found in Y feed, while the lowest values were determined in SS and SSF in the use of tap water (P<0.05). When the feeds are examined in terms of CF (12th day), the highest values in both Hoagland solution and tap water are seen in A feed; the lowest values were determined in the SS in the use of Hoagland solution. The NDF value, which is one of the cell wall structural elements, was found in the plants harvested on the 8th day in the use of Hoagland solution and tap water; the highest value was found in oats, and the lowest value was found in vetch. The highest NDF value is in A in the use of Hoagland solution and tap water in feeds made on the 12th day of harvest; the lowest was detected in F (P<0.05). When the feeds obtained were examined in terms of ADF, the highest ADF value in the use of Hoagland solution and tap water in the plants harvested on the 8th day was shown by the in product; the lowest value was found in the resulting mixture of SSF (P<0.05). On the 12th day of harvest, the highest ADF value was found in A and the lowest value in SS in the use of Hoagland solution and tap water in feeds (P<0.05).
In the study, 8th day yields obtained from an SSF seed mixture had high IVNDFS, IVDMD, and IVOMD values (P<0.05). In vitro gas production, SSAF yields using Hoagland solution showed the highest value in terms of 24 hours incubation time, while in vitro gas production was found to decrease significantly (P<0.05) in the use of tap water for the same feed. While SSAF in Hoagland solution and SSF in tap water showed high methane production, methane production for SSAF decreased significantly (P<0.05) in the use of tap water. Regarding the OMD values of the feeds, it was determined that the SSAF and YICSSAF yields in the Hoagland solution showed the highest value, and these values decreased (P<0.05) in the use of tap water for the same feeds. The results indicated that F and SSAF yields had the highest metabolizable energy (ME) contents. Additionally, the use of Hoagland solution in SSAF, SS, and YICSSAF products led to even higher values when compared to the use of tap water (P<0.05). 
According to the results obtained from the economic evaluation, among the feeds using 1kg CP mains water, the lowest cost was obtained in oat and barley in the Hoagland solution. The lowest cost 1 kg DM was obtained in oats when using both Hoagland solution and tap water. It was concluded that barley, oat, and vetch seeds should be used alone or as a mixture of barley + vetch in the hydroponic system using tap water. It is recommended that the findings obtained in the study also be tested in in vivo trials.