Menapoz dönemindeki kadınlarda östrojen kullanımı ve diyet örüntüsünün kan lipidleri ve genel sağlık durumu üzerine etkileri
The Affects of estrogen replacement therapy and nutritional status on the serum lipids profile and health status in the postmenopousal women
Yazar: MELTEM ŞAHİNLER
Danışman: PROF.DR. NAZAN BOZKURT
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Kemik dansitesi = Bone density ; Lipidler = Lipids ; Menopoz = Menopause ; Östrojenler = Estrogens

Özet:
ÖZET Bu çalışma, menapoz dönemindeki kadınlarda östrojen kullanımı, beslenme durumu, kemik mineral dansitesi, antropometrik, hormonal ve biyokimyasal parametreler arasındaki etkileşimi incelemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya alınan menapoz dönemindeki kadınlar üç gruba ayrılmıştır. 1. Grup; bir yıldan uzun süre östrojen tedavisi olanlar, 2. Grup; bir yıldan daha kısa süren östrojen tedavisi alan kadınlar, 3. Grup; östrojen tedavisi almayan kadınlar. Eşleştirme yapabilmek amacıyla, kontrol grubu olarak, doğurganlık çağındaki kadınlar alınmıştır. Her gruptan 15 'er kadının antropometrik ölçümleri, lipid profilleri, hormonal,biyokimyasal, hematolojik tetkikleri yapıldıktan sonra, evlerine gidilerek; kadınlara ait kişisel bilgiler, fiziksel aktivite değerlendirmeleri, beslenme durumları ve alışkanlıklarının saptanması amacıyla hazırlanan soru formları doldurulmuştur. Her gruptan rastgele seçilen 6 kadının ( toplam 24 ) kemik minerali dansitelerine bakılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, uzun süreli östrojen tedavisi alan kadınların Hgb, platelet ve lenfosit düzeyleri en yüksektir. Kolesterol, trigliserit ve VLDL-K'leri ise en düşük bulunmuştur. Menapoz döneminde hiç östrojen tedavisi almayan kadınların kemik mineral dansitesi en düşüktür (p<0.05). Bütün gruplarda bulunan kadınlarda süt ve ürünlerinin tüketimi önerilenden düşüktür. Buna rağmen kalsiyum preparatı alan kadınların %55.5'inin kemik yoğunluğu normal sınırlar içindedir. Alınan enerji, toplam protein, kalsiyum, demir, çinko ve niasin tüketimi menapoz dönemindeki kadınlarda düşüktür. Enerji, yağ tüketimi ve çinko ile kolesterol arasında negatif yönde, C vitamini ile trigriserit arasında pozitif, VLDL-K arasında negatif ilişki kurulmuştur. Bu çalışmada, menapoz döneminde, istenilen lipid profili ve kemik yoğunluğunun sağlanmasında, hormon replasmanı, fiziksel aktivite, beslenme gibi etmenlerin bir arada düşünülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Menapoz, östrojen, lipidler, kemik mineral dansitesi, beslenme. iv

Abstract:
ABSTRACT The aim of this is to find out the relationships between estrogen replacement therapy on nutritional status, bone mineral density, anthropometry, biochemical and hormonal parameters.The samples of study consist of 45 postmenapause women. Women were divided into 4 groups.First group is consist of 15 women who has been taken estrogen replacement for longer than one year. Second group for is consist of 15 women who has been taken estrogen replacement for shorter than one year.Third group has not taken any estrogen replacement. 15 premenopausal women was selected as control. At the begınıng of the study blood samples were taken from all of the subject to determine serum concentrations of hemotologıc parameteres (RBC, WBC, Hb, Hct, LYMPH, LYMPH%, MCV, PLT), biochemical parameteres ( BS, SGPT, SGOT, creatmin, urea, cholesterol, tnglisent, HDL-K, VLDL-K and LDL-K )and hormons ( LH, E2, P, Prl ). Weight, height and skinfold thickness of all of the subjects were also measured. In second step of the study 6 women from each group were selected to cany out mineral bone density.Food consumption survey intake and physical activity was carried for 3. consequence days and nutrient intake was calculuted by using food composition tables.In same days, physical activity leves were determined by using a questinary.The findings of study showed that in women who were taking estrogen replacement therapy for more than a year total cholesterol, triglyserid and VLDL-K has been decreased and Hgb, PLT and LYMPH and bone mineral density increased (p<0.05). While E2 levels have increased, bone mineral density increased and serum cholesterol, VLDL-K and trigliserit has been decreased. There were statistical differences between the parameters of pre and postmenopausal groups. During postmenopause periods, they consumed, energy, protein, calcium, iron, zinc and niasin a little (p<0.05). As a conclusion we can say that estrogen replacement therapy has no found effect on serum lipid profile and bone health.However rutine physical activity may help quality of life of postmenopouzal women in respect to cardiovasculer risk factor and bone health. Key words : menopause, estrogen, lipids, bone mineral density, nutrition