Vatandaş için medeni bilgiler kitabındaki insan hakları ve demokrasi konularının etkin vatandaşlık öğrenme alanı kazanımları açısından incelenmesi
Investigation of human rights and democracy issues in the book on civil knowledge for the citizens in terms of the outcomes of effective citizenship learning field
Yazar: AHMET AYDIN
Danışman: PROF. DR. MESUT AYDIN
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Vatandaşlık = Citizenship ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Sosyal Bilgiler programı özünde Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı, ülkesini ve manevi değerlerini içselleştirip koruyan, demokrasi ve insan haklarına saygı duyan, eleştiren düşünme yeteneğine sahip, çevresinde gelişen olaylara karşı duyarlı olan, üretmekten kaçmayan ve sorumluluklarının bilincinde olan vatandaşlar yetiştirme gayesiyle oluşturulmuştur. Bu tanımdan bazı noktaları dikkatle incelediğimizde aslında Sosyal Bilgiler programı etkin vatandaşlar yetiştirmeyi hedeflemektedir.
Mustafa Kemal Atatürk savaşlardan yeni çıkmış halkın, ekonomik anlamda güçlükler çektiği henüz Cumhuriyet'in ilk yıllarında etkin ve etkili vatandaşlar yetiştirme gerekliliğinin farkındaydı. Askeri ve ekonomik zaferlerin eğitim ile desteklenmediği sürece ülkenin kalkınamayacağının farkındaydı ki henüz savaş bitmeden 1921 yılında milli eğitime yön vermek parolasıyla maarif kongresi düzenlemişti. Eğitimin savaşta dahi olunsa önemliliğini benimseyen bir liderin; ülkesine ve manevi değerlerine bağlı, eleştirel düşünebilen, bilime ve üretmeye önem veren vatandaşlar yetiştirmek istemesi elbette hiç şaşırtıcı olmayacaktır. Bu düşünceden hareketle İsmet İnönü'ye yazdığı bir mektupta;
"Vatan çocuklarını iyi vatandaş olarak yetiştirmek için yurt bilgisinin önemi bilinmektedir. Yurt bilgisi notları olarak öğretmen Afet Hanım tarafından şimdiye kadar yayınlanan seçim, vergiler, askerlik ve vatandaş için medeni bilgiler kitaplarının gerekli kısımlarını bir araya getirerek ve (vatandaş için medeni bilgiler kitabının birinci cildi olarak yeniden bastırılmak üzere düzenlenmesini önerdim." cümlelerini kullanmıştır.
Bu araştırma nitel bir desene sahiptir ve verilerin toplanması doküman incelemesi yöntemi ile gerçekleşmiştir. Amacı "Vatandaş İçin Medeni Bilgiler kitabındaki İnsan Hakları ve Demokrasi konularının Etkin Vatandaşlık öğrenme alanı açısından irdelenmesi" olarak belirtilebilir. Araştırmanın çalışma gurubu etkin vatandaşlık öğrenme alanı kazanımları ve Vatandaş için Medeni Bilgiler kitapları olarak belirlenmiştir. Vatandaş İçin 
Medeni Bilgiler kitabında, insan hakları ve demokrasi konulu, etkin vatandaşlık kazanımları çerçevesinde altmış konu başlığına ulaşılmış ve incelenmiştir. Elde ettiğimiz bu altmış konu başlığı beş kategoriye ayrılıp kodlamalar yapılmıştır. 
Araştırma beş bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıkları ve tanımlara ilişkin bilgiler yer almıştır. İkinci bölümde kuramsal bilgilerle birlikte ilgili çalışmalara yer verilmiştir. Üçüncü kısımda araştırmanın yöntemine dair; araştırmanın modeli, çalışma grubu, verilerin toplanması ve verilerin analizi bilgilerine yer verilmiştir. Araştırmanın dördüncü bölümünde elde ettiğimiz bulgular tablolar yardımı ile anlatılırken beşinci bölümde ise sonuca dair bilgilere ve araştırmacılara yönelik önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Sosyal Bilgiler, Etkin Vatandaşlık, İnsan Hakları, Demokrasi

Abstract:
In essence, the Social Studies program was created with the aim of raising citizens who are loyal to Atatürk's principles and reforms, who internalize and protect their country and moral values, respect democracy and human rights, have the ability to think critically, are sensitive to the events surrounding them, do not shy away from producing, and are aware of their responsibilities. When we examine some points from this definition carefully, the Social Studies program actually aims to raise effective citizens.
Mustafa Kemal Atatürk was aware of the necessity of raising active and effective citizens in the first years of the Republic, when the people, who had just come out of wars, were struggling economically. He was aware that the country would not be able to develop unless military and economic victories were supported by education. He organized an education congress in 1921 with the slogan of giving direction to national education, before the end of the war. A leader who embraces the importance of education even in war; Of course, it will not be surprising that he wants to raise citizens who are loyal to their country and moral values, who can think critically, and who attach importance to science and production. Based on this idea, in a letter he wrote to İsmet İnönü;
"The importance of patriotism is known in order to raise the children of the country as good citizens. I suggested that the necessary parts of the election, taxes, military service and civil information books for the citizen published so far by the teacher Afet Hanım should be brought together and arranged to be reprinted as the first volume of the civil information book for the citizen."
This research has a qualitative design and data collection was carried out by document analysis method. Its purpose can be stated as "Examination of Human Rights and Democracy issues in the Civil Information for Citizens book in terms of Active Citizenship learning area". The study group of the research was determined as effective citizenship learning field achievements and Civil Information for Citizen books. For Citizen
In the Civil Information book, sixty topics on human rights and democracy, within the framework of effective citizenship acquisitions, were reached and examined. These sixty topics we obtained were divided into five categories and coded.
The research consists of five parts. In the first part, information about the purpose, importance, limitations and definitions of the research is included. In the second part, theoretical information and related studies are included. In the third part, about the method of the research; The model of the research, the study group, data collection and data analysis information are included. In the fourth part of the study, the findings we obtained are explained with the help of tables, while in the fifth part, information about the result and suggestions for researchers are given.
Keywords: Social Studies, Effective Citizenship, Human Rights, Democracy