Hazar Bölgesi'nde enerji mücadelesi ve Türkiye
Energy struggle in Caspian Region and Turkey
Yazar: ÇAĞLAR ÖZER
Danışman: PROF. DR. İRFAN KAYA ÜLGER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Doğal gaz = Natural gas ; Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Hazar bölgesi = Caspian region ; Hazar petrolü = Caspian petroleum ; Petrol = Petroleum ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Hazar Bölgesi, sahip olduğu petrol ve doğal gaz rezervlerinden dolayı SSCB'nin dağılmasının ardından bölgesel ve küresel aktörler arasında yoğun enerji mücadelesinin yaşandığı bir alan haline gelmiştir.
Bu araştırmada; Hazar Denizi'ne kıyıdaş devletlerin (Rusya, Kazakistan, İran, Türkmenistan, Azerbaycan), küresel güçlerin (ABD, Çin, AB) ve Türkiye'nin Hazar Bölgesi politikalarının, Hazar Havzası'nda enerji üretimini, arzını ve güvenliğini nasıl belirlediğini açıklayıp analiz etmek amaçlanmıştır.
Bu bağlamda Hazar Havzası'na yönelik yapılan araştırmalar incelendiğinde; Türkiye ile Hazar Denizi'ne kıyıdaş ülkeler ve küresel aktörlerin Hazar Bölgesi politikalarının bölgedeki enerjinin üretimi, arzı ve güvenliğini belirlemesini bütünsel olarak inceleyen bir çalışmaya rastlanılmadığı için bu araştırma konu olarak seçilmiştir. 
Tezin temel hipotezi "Hazar Denizi'ne kıyıdaş devletlerin, küresel güçlerin ve Türkiye'nin Hazar Bölgesi politikaları, Hazar Havzası'ndaki enerji üretimi, arzını ve güvenliğini belirlemektedir" olarak esas alınmıştır.
Bu kapsamda araştırmanın bağımsız değişkeni "Hazar Denizi'ne kıyıdaş devletlerin, küresel güçlerin ve Türkiye'nin Hazar Bölgesi Politikaları", bağımlı değişkeni ise "Hazar Havzası'nda enerji üretimi, arzı ve güvenliği" olarak belirlenmiştir.
Nitel araştırma yöntemlerine göre yürütülen araştırmada belgesel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın teorik altyapısı; Realizm, Liberalizm ve Fonksiyonalizm gibi ana akım teorilerinin tamamlayıcısı olarak değerlendirilen, bölge temelli olgulara ve olaylara daha detaylı açıklamalar getiren Bölgesel Güvenlik Kompleksi Teorisi (BGK)'ne dayandırılmıştır. Araştırma sonucunda araştırmanın temel hipotezi büyük oranda doğrulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hazar Bölgesi, Enerji Güvenliği, Enerji Mücadelesi, Petrol, Doğal Gaz

Abstract:
The Caspian Region has become an area of intensive energy challenge among the regional and global actors following the collapse of the USSR due to its petroleum and natural gas reserves. 
This study aims to explain and analyze the extent to which the Caspian Region policies of the Caspian Sea coastal states (Russia, Kazakhstan, Iran, Turkmenistan, Azerbaijan), global powers (the USA, China, EU), and Turkey determine energy production, supply, and security in the Caspian Basin. 
In this context, upon examining the research studies conducted on the Caspian Basin; this research subject is chosen since no research study that holistically investigated the Caspian Region policies of Turkey and the Caspian Sea coastal states as well as the global actors in determining the production, supply and security of energy in the Region has been found. 
The main hypothesis of the thesis is based on "the policies of the Caspian region of the States, global powers and Turkey that are coastal to the Caspian Sea determine the production, supply and security of energy in the Caspian Basin". In this context, the independent variable of the research study is determined as "the Caspian Region Policies of the Caspian coastal states, global powers, and Turkey", whereas the dependent variable is determined as "the energy production, supply, and security in the Caspian Basin". 
The documentary analysis method is used in the research study which is conducted according to qualitative research methods. The theoretical background of the research study is based on the Regional Security Complex Theory (RSC) which is considered as a complement to mainstream theories such as Realism, Liberalism, and Functionalism providing more detailed explanations for region-based phenomena and events. As a result of the research study, the basic hypothesis of the research is substantially accepted.

Keywords: Caspian Region, Energy Security, Energy Challenge, Petroleum, Natural Gas