Devletin ekonomideki yerine teorik bir yaklaşım: İbn Haldun'un karşılaştırmalı analizi
A theoretical approach to the place of state in the economy: A comparative analysis of İbn Khaldun
Yazar: HİLAL TÜZGEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARAKAŞ
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Devlet = State ; Devlet görevleri = Public duties ; Devlet gücü = State power ; Devlet kuramı = State theory ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomi tarihi = Economic history ; İbn Haldun = İbn Haldun

Özet:
İbn Haldun, uygarlık tarihinin öncüsü olarak bilinmekle birlikte, sosyoloji, felsefe, hukuk, ekonomi gibi sosyal bilimlerin pek çok alanında orijinal fikirlere imza atmıştır. Onun sosyal bilimlere getirdiği farklı ve yeni bakış açısı çok sayıda bilim insanını etkilemiş, düşünceleri üzerine pek çok çalışma yapılmıştır. Ekonomiye ilişkin fikirleri üzerinde düşünülmeyi ve çalışılmayı beklemeye devam etmektedir. Bu tezin hareket noktası söz konusu eksikliğin giderilmesidir. Çalışmanın konusu, İbn Haldun'a göre devletin ekonomideki yeridir. Konu incelenirken, İbn Haldun'un insan doğasına yaklaşımından yola çıkılmıştır. Onun insan doğası yaklaşımından hareketle devlet olgusuna bakışı araştırılıp, devlete yaklaşımının ise, ekonomiye ilişkin düşüncelerine etki edip etmediği tespit edilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, İbn Haldun'un düşünce sisteminin oluşmasına katkı sağlayan çevresel şartlar değerlendirilecek, teorilerini zenginleştiren ve orijinal bir şekilde öne sürdüğü umran, asabiye, bedevilik, haderilik gibi kavramlar ele alınaarak, dönemler ve taklit kuramlarına değinilmiştir. Bu kavram ve kuramları değerlendirmenin, İbn Haldun'un fikir dünyasına girmemizi kolaylaştıracağı düşünülmektedir. İkinci bölümde, İbn Haldun'un devlet teorisi incelenmiştir. Bu incelemede, Machiavelli, Hobbes, Locke, Rousseau ve Marx'ın devlet teorilerinden faydalanılmıştır. Böylelikle hem devlet teorisinin daha iyi anlaşılması hem de İbn Haldun'un özgün yanlarının ortaya çıkarılması umulmaktadır. Üçüncü bölüme gelindiğinde çalışmanın ana konusu olan İbn Haldun'a göre devletin ekonomideki yeri, onun insana ve devlete bakış açısı bağlamında ele alınmıştır. Diğer yandan, İbn Haldun'un görüşlerinin bazı modern ekonomik yaklaşımlarla benzerlik taşıdığı, hatta kimi düşünürle aynı çizgide olduğu iddia edilmektedir. Bu çalışmada aynı zamanda bu yaklaşımların geçerliliği araştırılmış, literatürdeki, İbn Haldun'un modern ekonomik görüşlerden hangisi yakın olduğu tartışmalarına netlik kazandırılmaya çalışılmıştır. 
İbn Haldun yaşadığı çağın ve coğrafyanın sınırlarını aşarak sosyal bilimlerin pek çok alanında olduğu gibi ekonomi alanında da bilim dünyasına ışık tutmayı başarmıştır. Görüşleri pek çok düşünüre esin kaynağı olmuştur. Bu durum, İbn Haldun'un bazı teorisyenlerle aynı çizgide olduğunun düşünülmesine sebep olmuştur. Ancak bu çalışma göstermektedir ki, İbn Haldun'un başlı başına ele alınması gereken fikir dünyası herhangi bir akımla özdeşleşemeyecek kadar özgündür.

Abstract:
Ibn Khaldun who is known as the pioneer of the history of civilization, has written original ideas in many areas of social sciences such as sociology, philosophy, law and economy. His new and different perspectives on social sciences have influenced a great number of scholars and many studies have been carried out on his ideas. His ideas regarding economy still awaits to be considered and studied. The essential aim of the thesis is the elimination of this deficiency. The subject of this thesis is the place of the state in the economy according to Ibn Khaldun. The Ibn Haldun's approach of human nature constitutes the basis for the study. From the approach of human nature, the view of the state Will be examined and later whether the approach to the state affects the thoughts of the economy. In the first chapter, the environmental conditions that contribute to the formation of Ibn Khaldun's thought system will be evaluated. The concepts of Sociology, Asabiya, Nomadic Life, City of Life which enrich his theories and proposed in a original way will be addressed and periods and the theories of imitation will be mentioned. Evaluating these concepts and theories facilitates to enter the idea world of Ibn Khaldun. In the second chapter, Ibn Khaldun's state theory will be examined comparatively with the state theories of Machiavelli, Hobbes, Locke, Rousseau and Marx. Thus, the main aim of this study is to understand the state theory better and reveal the specific aspects of Ibn Khaldun. In the third chapter, the place of the state in the economy will be discussed in the context of his view on human and the state. On the other hand, it is claimed that Ibn Khaldun has similarities with some modern economic approaches, even in line with some scholars. In this study, the validity of these approaches is investigated. The debates about the convergence between Ibn Khaldun and other modern economic theories in the literature is clarified. Ibn Khaldun surpassed the borders of the era and geography where he lived and succeeded in shedding light in the field of economics as in many areas of social sciences.
His opinions have inspired many scholars. This led to a consideration that Ibn Khaldun is in same line with some theorists. However, this thesis shows that Ibn Khaldun is a school in itself and his world of ideas is so unique that it cannot be identified with any current.