Rusçadan Türkçeye basın çevirilerinde söz sanatları
Figures of speech in journalisctic translations from Russian to Turkish
Yazar: DOĞA ARAL
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ÇİĞDEM DALKILIÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Basın dili = Press language ; Haber dili = News language ; Rusça = Russian ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Yabancı basın = Foreign press

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Rus basın dilinde söz sanatları kullanımının ve Türkçeye çevirilerinin ne şekilde gerçekleştiğini ve ifadeye kattığı anlamı Rus ve Türk basınından örneklerle ortaya koymaktır. Bu çalışmada, uluslararası iletişimin sağlanmasında büyük öneme ve etkiye sahip olan haber çevirileri Rusça-Türkçe dil çiftinde söz sanatları kullanımı ekseninde ele alınmıştır. Haberlerin Rus basınından Türk okuyucular için çevrilmesi sürecinde kaynak dilde kullanılan söz sanatlarının hedef dilde ne şekilde aktarıldığı karşılaştırmalı betimleyici bir çalışmayla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, inceleme için kaynak haberler ve çeviri haberler dijital basından elde edilmiştir. İnceleme için örneklerin seçiminde kaynak metinlerde söz sanatlarının yer aldığı belirlenerek çevirilerindeki durum karşılaştırılmıştır. Cümle ve metin düzeyinde incelenen örnekler sonucunda Rusça basın dilinde söz sanatları kullanımı ve Türkçeye çevirilerinin üslup ve anlamsal özellikleri ortaya konulmuş olup, Rusça ve Türkçede söz sanatları kullanımının sözcük düzeyinde anlamsal eşdeğerliliğinin sağlandığı ancak stilistik figürlerin sözdizimsel açıdan farklılıklara sahip olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda Rus basın dilinde en sık kullanılan söz sanatlarının metafor, epitet, küçültme, kapsamlama mecazları ve paralellik ve tezat figürleri olduğu, bunların çevirilerinde ise genellikle sözcüğü sözcüğüne çeviri ve değiştirme stratejisinin kullanıldığı belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the use of figures of speech in the Russian press language and the way in which their translation into Turkish takes place and the meaning they add to the expression with examples from the Russian and Turkish press.
In this study, news translations, which have a great importance and impact in providing international communication, are discussed in the axis of the use of figures of speech in the Russian-Turkish language pair. In the process of translating the news from the Russian press for Turkish readers, a comparative descriptive study has been tried to reveal how the lyric arts used in the source language are conveyed in the target language. For this purpose, source news and translation news for review have been obtained from the digital press. As a result of the examples examined at the sentence and text level, the use of figures of speech in the Russian press language and the stylistic and semantic characteristics of their translation into Turkish were revealed, and it was determined that the semantic equivalence of the use of lyrics in Russian and Turkish was ensured at the word level, but the stylistic figures had syntactic differences. At the same time, it has been determined that the most frequently used figures of speech in the Russian journalistic language are metaphor, epithet, litotes, synecdoche and stylistic parallelism and antithesis, and in their translations, literal translation and modification are generally used.