Anahtar sözcüklerin söz varlığını geliştirmeye etkisi
The effect of key words on vocabulary development
Yazar: MELEK SEVİNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET CANBULAT
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anahtar kelime = Keyword ; Kelimeler = Words

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 4. ve 5. sınıf Türkçe Eğitim Programında geçen ?Sağlık ve Çevre? teması ile ilgili anahtar sözcüklerin kavranmışlık düzeyleri ve söz varlığı gelişimi üzerindeki etkisini belirlemektir.Araştırmada nitel araştırma yöntemine bağlı olarak betimsel tarama modeli kullanılmış; nitel araştırma yöntemlerinden görüşme ve doküman analizi teknikleri kullanılmıştır.Araştırmanın evrenini, 2006-2007 eğitim-öğretim yılında Bolu ili A ilçesindeki ilköğretim kurumlarında öğrenim gören 4. ve 5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın anahtar sözcükler verilerek, anahtar sözcükler verilmeden, anahtar sözcükleri buldurmaya yönelik sorulan sorularla yazdıkları hikayeler ve oluşturdukları zihin haritaları aşamalarında evrenden örneklem alınmamıştır, evren örneklemi oluşturmaktadır. Ancak temaya uygun sorulan soruların sözlü cevapları ve cevapların kayıt edildiği görüşme yönteminde ?Kartopu veya Zincirleme Örneklemi? alınmıştır. Hikaye yazma ve zihin haritası çalışmalarında 4. sınıflarda 71, 5. sınıflarda 74 öğrenci ile çalışılmıştır. Görüşme ise 4. sınıflarda 29, 5. sınıflarda 21 öğrenci ile yapılmıştır.Verilerin toplanmasında, yarı yapılandırılmış görüşme ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmadaki temel veri toplama araçları; öğrencilerin yazdıkları hikayeler, oluşturdukları zihin haritaları ve araştırmacı tarafından uzman görüşleri alınarak hazırlanan görüşme sorularıdır.Verilerin analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Veriler, araştırma sorularının ortaya koyduğu temalara göre organize edilmiştir. Yapılan betimsel analizden elde edilen bulgular, düzenlenmiş ve yorumlanmıştır.Araştırmanın geçerlilik ve güvenilirliliğini sağlamak için araştırmalar sınıf ortamında, öğretmen gözetiminde yapılmıştır. Öğrencilere gerekli zaman verilmiş, her hangi bir müdahale de bulunulmamıştır. Görüşmede sorulan sorular uzman görüşleri alınarak hazırlanmış ve öğrencilerin anlayacakları şekilde sorulmuştur.Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.1)Birinci Alt Probleme İlişkin Elde Edilen Sonuçlara)Anahtar sözcükler verilerek yazdıkları hikayelerle ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok doğru anlamda kullanılan ?ağaçlar? en az doğru anlamda kullanılan ?durak? anahtar sözcüğü, 5. sınıflarda en çok doğru anlamda kullanılan ?orman? en az doğru anlamda kullanılan ?endüstri? anahtar sözcüğü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.b)Anahtar sözcükler verilmeden yazdıkları hikayelerle ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?kavşak? anahtar sözcüğünün kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?eğitim? anahtar sözcüğünün kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.c)Anahtar sözcüklerle temaya uygun sorular sorularak yazdıkları hikayelerle ilgili sonuçlar;4. sınıflarda en çok ?kanguru? en az ?sıçramak? anahtar sözcüğünün kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?kuduz? en az ?cömert? anahtar sözcüğünün kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.2)İkinci Alt Probleme İlişkin Elde Edilen Sonuçlara)Sorular sorularak cevapların ses kaydına alındığı çalışmayla ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?antibiyotik? anahtar sözcüğünün kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?atık? en az ?toprak ana? anahtar sözcüğünün kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.3)Üçüncü Alt Probleme İlişkin Elde Edilen Sonuçlara)Anahtar sözcükler verilerek oluşturdukları zihin haritası çalışmasıyla ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?ağaçlar? en az ? kulak misafiri olmak? anahtar sözcüğünün kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?kamu oyu eğitimi? anahtar sözcüğünün kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.b)Anahtar sözcükler verilmeden oluşturdukları zihin haritası çalışmasıyla ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?ağaçlar? en az ?durak ve yakmak? anahtar sözcüklerinin kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?doğal zenginlik, toprak ana, sanayileşmek, turizm ve deney? anahtar sözcüklerinin kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.c)Sorular sorularak yaptıkları zihin haritası çalışmasıyla ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?ağaçlar? en az ?kesmek ve fren sesi? anahtar sözcüklerinin kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?toprak ana? anahtar sözcüklerinin kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Kavram, Sözcük, Anahtar Sözcük, Zihin Haritası, Söz Varlığı

Abstract:
The purpose of the study is to determine the effect of key words, which take part in 4th and 5th grade's Turkish Language Education Programme and are related to " health and environment theme, on vocabulary development and comprehension levels.In this study description method is used as a qualitative research technique. Moreover, interview and document analysis techniques are applied.All of the 4th and 5th grade students at primary education schools during 2006-2007 education year in district A, which is a district of Bolu, forms the target population of the study. Three main stages are followed in this study. Although key words are given in the first stage, they are not provided in the second stage. In the third stage, students are expected to write short stories making use of the answers they give to the questions( designed fort he purpose of finding keywords) and they are expected to form mind maps. During the above mentioned stages, sampling is not taken from the population. On the contrary, population forms the sampling. However, snowball and chain samplings were taken during the interview method in which oral answers of subject related questions are recorded. 74 5th grade and 71 forth grade students have participated in short story writing and mind map activities. Interview has been carried out with 29 4th grade and 21 fifth grade students.Semi- structured interview and document analysis techniques are used in data collection process. Main data collection instruments (means) are stories written by students, mind maps and interview questions prepared by consulted specialists.Descriptive data analysis method is used in data evaluation process. the data is organized according to the subjects that are determined by research questions. Findings which are obtained from descriptive analysis are organized and interpreted.In order to provide validity and reliability of the study, the research is corried out in real class atmosphere with the guidance of a teacher. Students have enough time to answer the questions and there is not any intervention. Questions are prepared according to the views of specialists and asked in an understandable language.The following results are concluded:1)Results about the first sub problema) It is observed from the short stories written by the given key words that, forth grade students have used the word ?ağaçlar? correctly and the word ?durak? incorrectly. Likewise, fifth grade students have used the word ? orman? correctly and ? edüstri? incorrectly.b) According to the stories written without key words, forth grade students have used ?hastalık? frequently and ?kavşak? rarely. Similarly, fifth grade students have preferred to use ?hastalık? frequently and ?eğitim? rarely.c) Forth grade students have mostly used the word ?kanguru? and rarely used the word ?sıçramak? while writing stories in the light of key words and answers of the comprehension questions. Moreover, it is concluded that fifth grade students have mostly used ?kuduz? and rarely used ?cömert?.2)Results obtained from second sub problema)Interview records have shown that while forth grade students have preferred the word ?hastalık? at maximum and ?antibiyotik? at minimum level, fifth grade students have used ?atık? at maximum level and ? toprak ana? at minmum level.3) Results obtained from third sub problema)Results of the mind map activities( by giving the key words) point out that while forth grade students have used the word ?ağaçlar? at maximum and the word ?kulak misafiri olmak? at minimum level, ?hastalık? is stated at maximum and ?kamuoyu eğitimi? is stated at minimum level among fifth grade students.b)Results of Mind map activities which are prepared without key words present that, while forth grade students have used ?ağaçlar? mostly, they have used ?durak? and ?yakmak? rarely. In addition to the following results, fifth grade students have used ?hastalık? at maximum level but they have chosen ?doğal zenginlik, toprak ana, sanayileşmek, turizm and deney? at minimum level.c)In the light of the mind map activities done by asking questions, it can be inferred that forth grade students have commonly used ? trees? but they have rarely chosen the words ?kesmek and fren sesi?. Furthermore, ?hastalık? is mostly preferred but ?toprak ana? is rarely preferred by fifth grade students.Key words: concept, word, key word, mind map, vocabulary