Madde bağımlısı olan ergenlerin ebeveynlerinin dini başa çıkma süreçlerinin incelenmesi (İstanbul örneği)
Analysis of the religious coping processes for the parents of drug addicted adolescents (The case of İstanbul)
Yazar: FURKAN CİRİT
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dini başa çıkma = Religious coping ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; İstanbul = Istanbul ; Şükür = Praise

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, madde bağımlısı ergenlere sahip olan ebeveynlerin bu zor dönemlerinde yaşadıkları dini başa çıkma süreçlerini anlamak ve buna yönelik etkinliklerini ortaya çıkarmaktır. Bu şekilde çalışmamızda bu ebeveynlerin dinî/manevî eğilim ve yaşantıları ile çocuklarının zorlu süreçlerinin onları bu açıdan nasıl etkilediği anlaşılmaya çalışılmıştır. Nitel bir araştırmayı içeren çalışmada veriler, mülakat yöntemine uygun olarak, yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini, İstanbul'da yaşayan Yeşilay bünyesindeki danışmanlık merkezine (YEDAM) gelen madde bağımlısı 10 ergen bireyin anneleri oluşturmaktadır. Bu kişilerle, yarı yapılandırılmış mülakat formu ile yüz yüze görüşme ve gözlemler yapılmıştır. Betimsel analiz ile veriler çözümlenerek bulgular ortaya konmuş ve gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. 
Tezin başlığının ebeveynler olmasına karşın katılımcılar arasında baba bulmak mümkün olmadığı için sadece anneler üzerinden veri elde edilmiştir. Bu veri tek başına dahi çocuklar ve aile desteği konusunda önemli bir bulgu olarak karşımıza çıkmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, söz konusu anneler, olumlu dini başa çıkma yöntemlerini olumsuz olana göre daha fazla kullanmaktadır. Yine çoğunluğu kadere inandıklarını ama bu yaşadıkları süreci sadece kaderle açıklayamayacaklarını ifade etmiştir. Katılımcıların yarısından fazlası umutsuzluk yaşadıklarını ama bunu aşmada Allah inançlarının kendilerine katkı sağladığını belirtmiştir. Katılımcı annelerin hepsi bunu Allah'ın kendileri için verdiği bir sınav olarak görmüş, kendilerini şükreden kişiler olarak ifade etmişlerdir. Fakat bir kısmı da bu durumu bazen sorguladığını ifade etmiştir. Madde bağımlısı olmayan diğer çocuklara karşı bir imrenme ve kendi çocuğuyla bir karşılaştırma olmasına karşın Allah'ın adaletini sorgulama davranışı çok az görülmüştür. Dini başa çıkma etkinliği olarak en çok duanın etkili olduğu görülmüş, bazı manevi halk inanç uygulamalarına yöneldikleri de (türbeye gitme, muska taşıma, cemaatlerin uygulamalarından faydalanma) tespit edilmiştir. Ayrıca bu süreçte en çok da eş desteğinin olmamasından yakındıkları görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Madde Bağımlılığı, Ergenlik, Ebeveyn Olma, Dini Başa Çıkma Yönelimleri, Şükür

Abstract:
The aim of this study is to understand the religious coping processes of the parents who have drug addicted adolescents and to reveal their related activities during their such difficult times. In the study, we aimed at discovering how these parents' religious/spiritual tendencies and beliefs and their experiences during the mentioned difficult time period have affected them. In accordance with face-to-face interview method, the data used in this qualitative research was collected through semi-structured interview form. The sample group of the research consists of mothers of 10 drug addicted adolescents who live in İstanbul and come to Yeşilay affiliated consultancy centers. Face-to-face interviews and observations are conducted with the sample group in semi-structured interview form. Then, by analyzing the data with descriptive analysis, findings are revealed and detailed evaluations are made. 
Although thesis topic mentions "parents", since it was difficult to find fathers as participants, data was obtained only through the mothers. Despite this limitation, the findings based on the obtained data proves to be significant with regards to explaining the relationship between adolescents and family support. According to the findings, the mothers in the sample group, use positive religious coping methods more than the negative ones. Majority of them states that they believe in fate, however, they maintained that the process they go through cannot be explained solely by fate. More than half of the participants express that they feel hopeless, nevertheless, they state that their beliefs in Allah help them in dealing with this situation. All of the participant mothers believe that this situation is a test for them from Allah, and they see themselves as grateful persons. Yet, some of them states that sometimes they question this situation. Findings reveal that although parents tend to have envy towards other children who are not addicted to drugs and compare their children with others, the behavior of questioning God's justice is rarely seen. It is seen that, making dua is referred as the most efficient religious coping activity, and it is followed by some public spiritual practices such as going to tombs, carrying amulet and benefiting from practices of religious communities. In addition, it is observed that the primary complaint of the mothers is not getting adequate support from their husbands. 

Keywords: Drug Addiction, Adolescence, Parents, Religious Coping Trends, Gratitude