Değişen öğretim programları sürecinde hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitabı yazarı olmak: Bir eğitimciyi anlamaya çalışmak
Being a life and social studies textbook author in the process of changing educational programs: Trialing to understand an educator
Yazar: EDA DAMLA ZAMBAK
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çocuğa görelik, çocuğa özgülük düşüncelerinin ortaya çıkışı yapılandırmacı yaklaşımı temele almaktadır. Bu anlayış onları didaktik öğretiden uzak onun sesi, onun seçimi ve onun eylemi doğrultusunda okula başladığı andan itibaren gerçek yaşamın bir parçası haline getirmeyi hedefleyen yaklaşımdır. Ancak felsefe olarak çocuğa son derece uygun görünen bu programların ders kitaplarına yansımasının aynı olamadığı durumların olduğu görülmüştür. Bir diğer yandan ise yapılandırmacı anlayış öncesindeki davranışçı anlayış temelindeki programlarda da ders kitapları yazılmıştır. Yazılan ders kitaplarını yazan yazarların olduğu ve temelde bu yazarların döneme hâkim olan eğitim anlayışını derinlemesine benimseyerek eyleme geçmesi gerektiği düşünülmektedir. 
Bu görüşten hareketle yapılan çalışmanın amacı 1998, 2005 ve 2018 Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarına göre yazılmış ders kitaplarının içeriğinde yer alan bilginin sunum yöntemini saptamak, görsel öğelerin işlevlerini belirlemek, etkinliklerde ve tema sonlarında bulunan ölçme değerlendirme çalışmalarında kullanılan soru biçimlerini saptamak; araştırma konusu yazarın öğretim programlarına ve ders kitaplarına ilişkin görüşlerini almaktır.  Bu genel amaç doğrultusunda aşağıda yer alan sorulara yanıt aranmıştır: 
1998, 2005 ve 2018 Yılı Hayat Bilgisi Öğretim Programları'na göre hazırlanmış ders kitapları;
•	bilginin sunumu, 
•	görsel öğeler ve işlevleri, 
•	ölçme ve değerlendirme uygulamaları açısından nasıldır?
•	Araştırma konusu yazarın 1998, 2005 ve 2018 yılı Hayat Bilgisi Öğretim Programlarına ve ders kitaplarına ilişkin görüşleri nasıldır?
Araştırma konusu yazarın 1998, 2005 ve 2018 Yılı Hayat Bilgisi Öğretim Programlarına göre hazırlanmış ders kitapları; 
•	bilginin sunumu,
•	görsel öğeler ve işlevleri, 
•	etkinlikler, ölçme ve değerlendirme uygulamaları açısından nasıldır?
Araştırmada; 1998, 2005 ve 2018 Hayat Bilgisi Programlarına göre yazılmış ders kitaplarında yer alan metinleri, görsel öğeleri ve ölçme değerlendirme çalışmalarını karşılaştırmaya yönelik doküman incelemesi yapılmıştır. Bu araştırmada 18 ayrı ders kitabı incelenmiştir. Diğer yandan araştırma konusu yazarın Hayat Bilgisi Programlarına ve ders kitaplarına ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesinden ve görüşmelerden elde edilen sonuçlara göre;
•	1998 Hayat Bilgisi ders kitaplarında genel olarak örnek olaya yer verilmediği, 2005 Hayat Bilgisi ders kitaplarında konuların genellikle örnek olayla işlendiği, 2018 Hayat Bilgisi ders kitaplarında örnek olay sayısının görece azaldığı,
•	Didaktik ifadelere 1998 Hayat Bilgisi ders kitaplarında sıkça yer verilirken bu sayısının 2005 Hayat Bilgisi ders kitaplarında oldukça azaltıldığı, 2018 Hayat Bilgisi ders kitaplarında görece arttığı,
•	1998 ve 2018 Hayat Bilgisi Programları'na göre 2005 Hayat Bilgisi Programında görsel öğe çeşitliliğinin arttığı ancak fotoğraf sayısının azaldığı,
•	2005 Hayat Bilgisi ders kitaplarında etkinliklere ilişkin açık uçlu soru sayısının 1998 Hayat Bilgisi ders kitaplarına göre artış gösterdiği, ancak 2018 Hayat Bilgisi ders kitaplarında etkinliklere ilişkin açık uçlu soru sayısında 2005'e göre belirgin bir azalma olduğu,
•	2005 Hayat Bilgisi ders kitaplarında tema sonu değerlendirme çalışmasında ölçme türü çeşitliliği sağlanırken 1998 ve 2018 Hayat Bilgisi ders kitaplarında görece çoktan seçmeli soru türü tercih edildiği,
•	Tüm bu değişimlerin araştırma konusu yazar tarafından 1998, 2005 ve 2018 Hayat Bilgisi öğretim programına göre yazılan ders kitaplarında da belirlendiği,
•	Araştırma konusu yazarın 1998 Hayat Bilgisi Öğretim Programı'nı davranışçı, 2005 Hayat Bilgisi Öğretim Programı'nı yapılandırmacı, 2018 Hayat Bilgisi Öğretim Programı'nı karma olarak adlandırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The emergence of ideas of child-specificity and child-specificity is based on the constructivist approach. This understanding is an approach that aims to make them a part of real life from the moment they start school in line with his voice, his choice and his action, away from didactic teaching. However, it has been observed that there are cases where the reflection of these programs, which seem very suitable for the child as philosophy, to the textbooks is not the same. On the other hand, textbooks were written in the programs based on the behaviorist understanding before the constructivist approach. It is thought that there are authors who wrote the textbooks and that these authors should take action by deeply adopting the education understanding that dominated the period.
Based on this view, the aim of the study is to determine the presentation method of the information in the content of the textbooks written according to the 1998, 2005 and 2018 Life Studies Curriculum, to determine the functions of the visual elements, to determine the question forms used in the assessment and evaluation studies in the activities and at the end of the themes; The subject of the research is to get the author's views on curricula and textbooks. In line with this general purpose, answers to the following questions were sought:
Textbooks prepared according to 1998, 2005 and 2018 Life Studies Curriculums;
• presentation of information,
• visual elements and functions,
• how is it in terms of measurement and evaluation practices?
• What are the views of the author, which is the subject of the research, on the Life Studies Curriculum and textbooks in 1998, 2005 and 2018?
Textbooks prepared according to the 1998, 2005 and 2018 Life Studies Curriculum of the author, which is the subject of the research;
• presentation of information,
• visual elements and functions,
• how are the activities in terms of measurement and evaluation practices?
In the research; A document review was conducted to compare the texts, visual elements and assessment and evaluation studies in the textbooks written according to the 1998, 2005 and 2018 Life Studies Programs. In this study, 18 different textbooks were examined. On the other hand, interviews were conducted to determine the author's views on Life Studies Programs and textbooks. According to the results obtained from the document review and interviews;
•	Case studies were not generally included in 1998 Life Studies textbooks, subjects were generally covered with case studies in 2005 Life Studies textbooks, and the number of case studies in 2018 Life Studies textbooks was relatively reduced,
•	While didactic expressions are frequently used in 1998 Life Studies textbooks, this number was considerably reduced in 2005 Life Studies textbooks and relatively increased in 2018 Life Studies textbooks,
•	Compared to the 1998 and 2018 Life Studies Programs, the variety of visual elements increased in the 2005 Life Studies Program, but the number of photographs decreased,
•	The number of open-ended questions about activities in 2005 Life Studies textbooks increased compared to 1998 Life Studies textbooks, but there was a significant decrease in the number of open-ended questions about activities in 2018 Life Studies textbooks compared to 2005,
•	While the variety of measurement types was provided in the end-of-theme evaluation study in 2005 Life Studies textbooks, relatively multiple-choice question types were preferred in 1998 and 2018 Life Studies textbooks,
•	All these changes are also determined by the author, which is the subject of the research, in the textbooks written according to the 1998, 2005 and 2018 Life Studies curriculum,
•	It has been determined that the author of the research named the 1998 Life Studies Curriculum as behaviorist, the 2005 Life Studies Curriculum as constructivist, and the 2018 Life Studies Curriculum as mixed.