Haris el- Muhasibi'de ahlak
The ethic according to Harith al- Mohasibi
Yazar: MIHDAT AKTULGA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN HÜSEYİN BİRCAN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
İslam dünyasında farklı ekollerin ahlâk meselesi ile ilgili yeni teoriler geliştirdiği bilinen bir gerçektir. Düşünürlerin ahlak anlayışları, genelde İslam dininin getirmiş olduğu hayat felsefesiyle paralellik arzetmiştir. Bizde bu çalışmamızda öncelikle filozof, kelamcı ve mutasavvıfların görüşlerine yer verdik.Çalışmamızın asıl konusu ise belli bir kategori içine dâhil edilemeyecek kadar kelam, tasavvuf, felsefe ve diğer alanlarda geniş ve derin bilgiye sahip düşünür, Hâris el-Muhâsibî'dir. VIII. Yüzyılın sonlarıyla IX. Yüzyılın başlarında yaşayan Muhâsibî, devrin ileri gelen şahsiyetlerin biri olup düşünceleriyle kendisinden sonra pek çok kişiyi etkilemiştir. Onun özellikle insan, nefis, akıl, kalp ve benzeri konuları tahlil etme noktasında geliştirdiği rasyonel ve realist yöntemlerin, ahlâki sorunları anlama ve bu sorunlara çözüm geliştirme noktasında son derece önemli görülmektedir.Muhâsibî'ye göre bireyin, iyi ve güzel bir ahlâka sahip olması Allah'a inanma, onun emirlerine riayet etme ve onun yasaklarından kaçınmakla mümkündür. Ancak aklın hakikatine engel olan nefs ve nefsin kötü temayülleri ile insanı her durumda kötülüğe dürten şeytan buna engel olmaktadır. Buna karşın insanın nefs ve şeytana verdiği mücadele başarılı olması için akıl, kalp ve iradesini doğru ve yerinde kullanılması kişiyi mutlu ve erdemli yapacaktır.

Abstract:
It is a known that, in the world of Islam, different masters develop new theories about morals matter, Thinker's moral mentalities usually present parellelism with the life philosophy which the religion of Islam has brougt, ın our this study, first of all we gave place to opinions of philosophers, talkers and sufis on this subject.The main subject of our study is Harith al-Muhasibi who has a wide and deep knowledge ın Theology, Sufism, philosophy and other area as can't be included in a certain category, Muhasibi who lived in 8th and 9th centuries, is a notable person of his age and effect most of people who come after him, His rational and realist methods, which he had developed in the point of analysing especially human, desire, mind, heart and similar subject, is seen extremely important in the point of understanding of morals problems and developing solution to these problems.According to Muhasibi one's having a good and beautiful moral is possible by believing God, obeying God's commans, and avoiding from God's prohibitions. However, desire which present mind's truth and satan who prouds people to badness in every condition by desire's bad inclinations, present this. In spite of this, for human's being success full in struggling with desire and saten, using his mind, heart and will power correctly and ones will make him happy and virtuous.Key words: Harith al-Muhasibi, İslamic Philosophy, Ethic/Moral, Virtue, Sufism, Mysticsizn.