Çeşitli ülkelerin tıbbi malpraktis olguları ile bazı gelişmişlik göstergeleri arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between medical malpractice cases and several development indicators of various countries
Yazar: SAMET GÜLMEZ
Danışman: PROF. DR. FATMA YÜCEL BEYAZTAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hukuk = Law
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Tıbbi sorumluluk = Medical liability ; Yanlış teşhis ve tedavi = Malpractice

Özet:
Tüm meslekler için kullanılabilecek bir kavram olmasına rağmen, tıp ile özdeşleşerek "tıbbi malpraktis" kavramını ifade etmek için kullanılan malpraktis kelimesi temelde; uygunsuz, yasadışı veya ihmalkar mesleki davranış anlamına gelmektedir. Tıbbi malpraktis kavramı yazılı tarih kadar eski olmakla birlikte, kavramın modern haline kavuşması 19. ve 20. yüzyıllarda gerçekleşen çeşitli mesleki, hukuki, sosyal ve ekonomik değişimler ile mümkün olmuştur. Hekimliğin riskli doğası nedeniyle çeşitli ülkelerde tıp hukuku ayrıca değerlendirilmeye, buna yönelik yasalar çıkartılmaya başlanılmasına rağmen halen birçok ülkede, çoğu kez multifaktöryel olarak ortaya çıkan bu tür istenmeyen sonuçların bireysel olarak cezalandırıldığına ve tıbbi malpraktis konusunun mesleki sorumluluk sigortasına indirgendiğine şahit olunmaktadır. Çalışmamızda çeşitli ülkelere ait hekimlere karşı oluşturulan şikayet ve tıbbi malpraktis olgu sayıları ile bazı sağlık, hukuk ve ekonomik gelişmişlik göstergeleri arasındaki ilişkinin tespiti hedeflenmiştir. Sonuçta; tıbbi malpraktis olgularının ve hekimlere karşı şikayetlerin, davaların, tazminatların giderek arttığı ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde bu duruma yönelik çözüm hususunda atılabilecek adımlara ilişkin değerlendirmelerde bulunulması amaçlanmıştır. Çalışmamızda Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan alınan izin ile tıbbi malpraktis istatistiklerine internet üzerinden ulaşılabilen Almanya, California, Danimarka, Meksika ve Norveç'in 2013-2018 yılları arasına ait verileri elde edilmiştir. Toplam şikayet sayılarında hekimlerin payı Almanya'da %86, Danimarka'da %89, Meksika'da %90 olarak, tıbbi malpraktis olgularında hekimlerin payı ise Almanya'da %77, California'da %69, Danimarka'da %81, Meksika'da %97 olarak bulunmuştur. Hekimlere yönelik şikayetlerin tıbbi malpraktis olarak neticelenme oranları Almanya'da %24, California'da %28, Danimarka'da %23, Meksika'da %12, Norveç'te ise %29 olarak bulunmuştur. Tıbbi süreçlerdeki tanı ve tedavi safhalarının sıklıkla tıbbi malpraktis iddialarına konu olduğu tespit edilmiştir. Ortopedi ve travmatoloji, genel cerrahi, kadın hastalıkları ve doğum ile iç hastalıkları bölümlerin tıbbi malpraktis iddia ve olgularında ciddi pay sahibi oldukları görülmüştür. Ülkelere ait tıbbi malpraktis iddia ve olgu sayılarının, insani gelişme endeksi ile pozitif yönde güçlü derecede, hukukun üstünlüğü endeksi ile ise pozitif yönde çok güçlü derecede korele olduğu, iddiaların tıbbi malpraktis olarak neticelenmesi oranı ise insani gelişme ve hukukun üstünlüğü endeksleri ile pozitif yönde güçlü derecede korele olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak bu çalışmada; hem literatürdeki bilgiler hem de çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlar ışığında tıbbi malpraktis konusunun, ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkeler açısından daha da önem arz ettiği görülmüştür. Bu nedenle ülkemizde tıbbi malpraktis kavramını muğlaklıktan kurtararak konuya yönelik özel kanunlar düzenlenmesi, iddiaların mahkeme dışında değerlendirileceği kurulların oluşturulması, hasta güvenliği sigorta sistemi kurularak tıbbi süreçlerde ortaya çıkan ve hastada kalıcı bir hasara yol açan yaralanmaların tazmin edilmesinin sağlanması ile tıbbi müdahalelerin her zaman risk taşıdığı ve şifanın garanti edilemeyeceği gerçeğinin göz önünde tutulmasının sağlanmasıyla hekimlerin hedef haline getirilmesinin engellenmesi gibi önlemlere gereksinimin olduğu kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Although it is a term that can be used for all occupations, the word malpractice, which is used to express the concept of "medical malpractice" by being identified with medicine, basically means inappropriate, illegal or negligent professional behavior. Even tough the concept of medical malpractice is as old as written history, it has reached its modern state with various professional, legal, social and economic changes that took place in the 19th and 20th centuries. Due to the risky nature of medicine, it has started to evaluate separate from other fields and specialized laws have been enacted in various countries but despite these, it is still witnessed in many countries that such undesirable events, which most of the time occur as result of the common result of many factors, are punished on an individual basis, and the issue of medical malpractice is only considered in term of professional liability insurance. In our study, it was aimed to determine the relationship between the number of medical malpractice allegations and cases of various countries and several healthcare, judicial and economic development indicators. And it is aimed to evaluate the actions that can be taken to solve the issue in developing countries where medical malpractice claims and lawsuits against physicians, and the amounts of compensations are increasing gradually, like as in our country. In our study, after the permission of the Non-Invasive Clinical Research Ethics Committee of Sivas Cumhuriyet University Faculty of Medicine, data obtained from Germany, California, Denmark, Mexico and Norway whose medical malpractice statistics could be accessed online, between the years 2013 and 2018, and these data were evaluated according to various development indicators. The share of physicians in the total number of complaints was found to be 86% in Germany, 89% in Denmark, and 90% in Mexico. The share of physicians in medical malpractice cases was found to be 77% in Germany, 69% in California, 81% in Denmark, and 97% in Mexico. And the ratio of medical malpractice cases to complaints against physicians was found to be 24% in Germany, 28% in California, 23% in Denmark, 12% in Mexico, and 29% in Norway. It has been determined that the diagnosis and treatment stages in medical processes are often subject to medical malpractice claims. It has been observed that the departments of orthopedics and traumatology, general surgery, gynecology and obstetrics, and internal medicine have a significant share in medical malpractice claims and cases. The number of medical malpractice claims and cases of countries were found to be strongly positive correlated with the human development index, and very strongly positive correlated with the rule of law index. The ratio of medical malpractice to complaints against physicians was found to be strongly positive correlated with the rule of law and the human development indices.
As a result of this research, it has been evaluated that the issue of medical malpractice is even more important for developing countries such as our country in the light of both the information in the literature and the results that we have obtained in our study. In conclusion, it has been concluded that measures should be taken in our country, such as defining the term of medical malpractice more specific, legislating laws particularly for medical liability, establishing committees for out of court evaluation of the claims, forming a patient safety insurance system to compansate the injuries, which occur in the medical processes and cause permanent damage to the patients, and preventing physicians from being targeted by taking into account the fact that medical interventions always carry risks and the cure cannot be guaranteed.