Hukuk aracılığıyla rıza üretimi: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi örneği
Manufacturing consent through law: The case of the European Court of Human Rights
Yazar: FATMA NUR ARTIRAN
Danışman: PROF. DR. EMİR KAYA
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kamu hukuku = Public law

Özet:
Bu çalışmada, rıza kavramının çok boyutlu doğası ele alınarak, bu kavramın farklı bilim dalları ve düşünce okullarıyla ilişkisi incelenmektedir. Rıza, bireysel irade beyanı olmanın ötesinde, toplumsal ve hukuki düzenin yapı taşlarından biri olarak değerlendirilmiştir. Psikoloji, felsefe ve sosyoloji disiplinleri, rızanın güç ve otorite ilişkilerinde nasıl bir rol oynadığını anlamak için temel bir çerçeve sunmaktadır. Bu kapsamda, otoritenin meşruiyet kazanma çabasının, rıza üretimi ile nasıl şekillendiği irdelenmiştir.
Araştırma, rızanın üretim süreçlerini teorik bir zeminde açıklayarak, bu süreçlerin hukuk ve yargı sistemleri içinde nasıl işlerlik kazandığını ortaya koymaktadır. Rıza üretimi, yalnızca bireyler arası ilişkilerde değil, aynı zamanda devletler ve uluslararası kurumlar arasındaki ilişkilerde de önem arz etmektedir. Çalışma, modern toplumlarda hegemonik güçlerin karşılıklı etkileşim yoluyla meşruiyet ve rıza üretme süreçlerine odaklanmaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), bu süreçlerin pratikte nasıl işlediğini anlamak için bir örneklem olarak ele alınmıştır. AİHM'nin kararları, yapısal özellikleri ve politik etkileri, rıza üretim süreçleri bağlamında değerlendirilmiş; Mahkeme ile Avrupa Konseyi üyesi devletler arasındaki etkileşim analiz edilmiştir. Ancak çalışma, AİHM'yi merkeze almak yerine, rıza kavramına ve rıza üretim süreçlerine dair daha geniş bir teorik çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.
Türkçe literatürde rızanın hukuk ve yargı bağlamında ele alınışına dair eleştirel yaklaşımların eksikliği göz önünde bulundurularak, bu çalışma hem teorik hem de pratik bir katkı sağlamayı hedeflemektedir. Eleştirel ve disiplinler arası bir yöntemle yürütülen bu araştırma, rıza üretiminin toplumsal ve hukuki alanlardaki önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This study examines the multidimensional nature of the concept of consent by exploring its relationships with various disciplines and schools of thought. Consent is evaluated not only as an individual expression of will but also as a foundational element of social and legal order. Psychology, philosophy, and sociology provide a fundamental framework for understanding the role of consent in power and authority relations. In this context, the study investigates how the quest for legitimacy by authority is shaped through the process of manufacturing consent.
The research explains the mechanisms of manufacturing consent on a theoretical basis and reveals how these processes function within legal and judicial systems. Manufacturing consent is significant not only in interpersonal relations but also in the interactions between states and international institutions. The study focuses on how hegemonic powers in modern societies mutually engage in dynamic interactions to sustain legitimacy and manufacture consent.
The European Court of Human Rights (ECHR) is used as a case study to understand how these processes operate in practice. The ECHR's decisions, structural characteristics, and political implications are evaluated within the framework of manufacturing consent, and the interaction between the Court and Council of Europe member states is analyzed. However, the study does not center solely on the ECHR but aims to present a broader theoretical framework regarding the concept of consent and its mechanisms.
Considering the lack of critical approaches in the Turkish literature addressing consent in the context of law and judiciary, this study seeks to provide both theoretical and practical contributions. Conducted through a critical and interdisciplinary method, this research emphasizes the importance of manufacturing consent in social and legal contexts.