Bilim ve sanat özgürlüğü
Freedom of the science and art
Yazar: AHMET EMİR ALADAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT BUĞRA TAHTALI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bilim ve sanat en etkin düşünceyi ifade biçimlerinden biridir. Bu nedenle ortaya çıktığı
ilk günden beri bilimsel ve sanatsal faaliyetler kimsenin söylemeye cesaret edemediği ve
toplumu yakından ilgilendiren konuları kamuoyu ile paylaşırken bir şekilde yönetimlerin,
devletlerin ve çeşitli ideolojik grupların baskısına ve sınırlandırmasına maruz kalmıştır. Bilim ve sanatın tüm bu baskı ve sınırlandırmalarla mücadele edebilmesi için günümüz modern
anayasalarında bilim ve sanat, müstakil olarak bilim ve sanat özgürlüğü veya ifade özgürlüğü
ile koruma altına alınmıştır.
Bu çalışmada öncelikli olarak bir eserin bilimsel veya sanatsal nitelik taşıması için
sahip olması gereken şartlar belirlenmeye çalışılmıştır. Sonrasında ise bilim ve sanat
özgürlüğünün hukuki niteliği ve kapsamı, anayasa, idare ve ceza hukuku ile ilişkisi ile bilim ve sanat özgürlüğünün sınırlandırılması konusu incelenmiştir. İnceleme sırasında iç hukukumuz, öncelikle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere uluslararası hukuk düzenlemeleri ile karşılaştırmalı hukukta başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere diğer devletlerin bilim ve sanat özgürlüğü ile ilgili düzenlemeleri dikkate alınmıştır. Yapılan tüm inceleme ve tartışmalar sonucunda bir eserin bilimsel veya sanatsal bir eser olarak adlandırılabilmesi için bazı niteliklere sahip olması gerektiği ve ancak bu eserlerin özel olarak bilim ve sanat özgürlüğünün koruma alanından istifade edebileceği, bilim ve sanat özgürlüğünün ifade özgürlüğünden daha geniş ve özel bir korumaya ihtiyaç duyduğu, bilim ve sanatın diğer temel hak ve özgürlüklere müdahale etmediği süre boyunca devlet veya devlet dışı organlar tarafından sınırlandırılmaması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Science and art are one of the effective methods of expressing ideas. Therefore, while scientific and artistic activities are sharing issues of public interests that are no one
dares to say, they are exposed to pressure and limiting of states, administrations and various ideological groups since first appearance. For science and art to deal with all these pressure and limitations, science and art are protected independently with freedom of science and art of freedom of expression in modern constitutions.
In this study, it is primarily tried to determine conditions for a work to have a scientific
and artistic quality. After that, the topic of legal nature and scope of science and art, their relations with constitutions, administration and criminal law and limitation of freedom of science and art are examined. During study, our domestic law, international law regulations especially European Convention on Human Rights and in comparative law, regulations of freedom of science and art of all countries and the USA in particular have been considered.
As a result of all the investigations and discussions it has been reached that, to call a work a scientific or artistic work, it has to have some qualifications, however, these works could benefit from the protection of freedom of science and art in particular, freedom of science and art needs greater and special protection than freedom of expression and, science and art should not be restricted by state and non-state organs unless they intervene in fundamentals rights and freedoms.