İnflamatuar bağırsak hastalığının glomerüler filtrasyon hızı üzerine etkisi
The impact of inflammatory bowel diseas on glomeruler filtration rate
Yazar: KÜBRA COCİ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ALKIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızda yeni tanı inflamatuar bağırsak hastalığı (İBH); yani
ülseratif kolit (ÜK) veya Crohn hastalığı (CH) tanısı konup takip ve tedavi edilen
hastaların tanı anındaki tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) ile ve 5 yıllık
takiplerindeki eGFR düzeylerine bakılarak İBH'ın uzun vadede eGFR üzerindeki
etkilerini incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya 01 Ocak-31 Aralık 2017 tarihleri
arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Gastroenteroloji Bilim Dalı'na başvurmuş, yeni İBH tanısı almış, 18 yaş ve
üzeri, 5 yıl süreyle takip edilmiş dahil edilme kriterlerine uyan hastalar alındı. Tüm
hastaların bazal ve takiplerindeki kreatinin düzeyleri kullanılarak, böbrek hastalığında
kanıta dayalı klinik uygulama kılavuzu olan Böbrek Hastalıkları: Küresel Sonuçlarının
İyileştirilmesi Vakfı (KDIGO)'da önerilen 2021 Kronik Böbrek Hastalığı
Epidemiyolojisi İş birliği (CKD-EPI) formülü kullanılarak eGFR hesaplandı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan 120 hasta (69 erkek, 51
kadın) alındı. Hastaların 52'si (%43,3) CH, 68'i (%56,7) ÜK tanılıydı. Hastaların
tedavilerinde kullanılan ilaçlardan meselazin kullanmaya devam edenlerin %59,9'u
(n=64) ÜK hastaları iken, geri kalanı (n=40) Crohn hastasıydı. Hastalarda eGFR
düzeyi 3., 4. ve 5. yılda bazale göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü (sırası ile
p=0,003 p<0,001 p<0,001). ÜK ve CH grupları ayrı ayrı incelendiğinde her iki hasta
grubunda da eGFR düzeyi 4. ve 5. yılda bazale göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü
(hepsi için p<0,001). Azatiyopürin kullananlarda bazale göre 5. yıl eGFR düzeyinde
istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,017). En az 1 komorbid hastalık öyküsü
olanlarda bazalde ve izlemde eGFR düzeyi komorbidite olmayanlara göre istatistiksel
olarak anlamlı düşüktü (2. yıl p=0,001 diğer karşılaştırmalar p<0,001). Kronik steroid
olmayan anti-inflamatuar (NSAİİ) kullanımı öyküsü olmayanlarda eGFR düzeyi 4. ve
5. yılda, kullanım öyküsü olanlarda 5. yılda bazale göre istatistiksel olarak anlamlı
düşüktü (hepsi için p<0,001). ÜK şiddeti aktif hastalık olan hastaların bazal ile 5. yıl

x

eGFR düzeyi aktif olmayan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti
(p=0,047).
Sonuç: Çalışmamızda 5 yıllık takip sonunda klinik anlamlı etkisi olmasa da
bazal eGFR seviyesine göre anlamlı eGFR azalması bulundu. İBH tedavisinde
kullanılan azatiyopürin hariç diğer tedavilerin anlamlı olarak tek başlarına eGFR
üzerine olumsuz etkisi saptanmadı. Çalışmamızda eGFR düşüşünde hastalık alt
grubunun, hastalık aktivitesinin, kullanılan ilaçların, NSAİİ kullanımının veya
komorbid hastalıkların hepsinin az çok etkili olduğu, eGFR düşüşünün multifaktöriyel
sebeplerden kaynaklandığı sonucuna varıldı. Takip sonunda bazal eGFR seviyesine
göre anlamlı eGFR azalması izlenmesi, İBH hastalarının böbrek fonksiyonlarının
düzenli ve dikkatli bir şekilde izlenmesi gerektiği görüşünü desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler: Crohn hastalığı, glomerüler filtrasyon hızı, kronik böbrek
hastalığı, ülseratif kolit

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to investigate the impact of newly diagnosed
inflammatory bowel diseases (IBD); Crohn's disease (CD) and Ulcerative colitis (UC)
on eGFR in the long term by looking levels of eGFR at the time of diagnosis and 5
years of follow-up with IBD diagnosed, followed and treated patients.
Materials and Methods: It was planned to include patients who applied to
SBU Sisli Hamidiye Etfal Education and Research Hospital Gastroenterology
Department between January 1 and December 31, 2017, were newly diagnosed with
IBD, were 18 years of age and above, and were followed for 5 years. Among these
newly diagnosed IBD patients, 120 patients who met the inclusion criteria were
included in the study. The baseline and follow-up creatinine levels of all patients were

calculated using the 2021 CKD-EPI formula recomended in KDIGO, an evidence-
based clinical practice guide in kidney disease, and eGFR was calculated for each

patient.
Results: 120 patients (69 men, 51 women) were included in the study. 52
(43.3%) of the patients were diagnosed with Crohn's disease and 68 (56.7%) with
Ulcerative Colitis. Among the drugs used in the patients treatment 59.9 % (n=64) of
those who continued to use meselazin were UC patients while the rest (n=40) were
Crohn's patients. The eGFR level in the patients was statistically significantly lower
in the 3rd year, 4th year and 5th year compared to the baseline (p=0.003 p<0.001
p<0.001, respectively). In both UC and CD groups seperately, the GFR level in both
patient groups, was statistically significantly lower at the 4th and 5th years compared
to the baseline (p<0.001 for all). A statistically significant difference was detected in
the 5th year eGFR level in Azathioprine treatment conditions (p=0.017). In those with
a history of at least 1 comorbid disease, the eGFR level at baseline and at follow-up
was statistically significantly lower than in those without comorbidity (2nd year
p=0.001, other comparisons p<0.001). The eGFR levels were statistically significantly

lower at the 4th and 5th years in those without a history of chronic non-steroidal anti-
inflammatory drugs (NSAID) use, and at the 5th year in those with a history of use

xii

(p<0.001 for all). Patients with active UC disease had significantly higher baseline and
5th year eGFR levels than patients with inactive diseases (p=0.047).
Conclusion: As a result of our study, a significant eGFR desrease was found
compared to the basal eGFR, although it did not have clinically significant effect.
Except for azathioprine used in the treatment of IBD, no significant negative effects
of other treatments on eGFR were detected on their own In our study, it was concluded
that the disease subgroup, disease activity, medications used, chronic NSAID use or
comorbid diseases were all more or less effective in eGFR decline, and that eGFR
decline was caused by multifactorial reasons. A significant decrease in eGFR
compared to the baseline eGFR level at the end of follow-up supports show that that
the kidney functions of IBD patients should be monitored regularly and carefully.
Keywords: Chronic kidney disease, Crohn's disease, glomerular filtration rate,
ulcerative colitis