Dijital çağda din eğitimi alan kız öğrencilerde din kurumu algısının değişim ve dönüşümü üzerine bir araştırma
A research on the change and transformation of religious institution perception in girl students taking religious education in the digital
Yazar: SELVER BERK
Danışman: DOÇ. DR. BEYZADE NADİR ÇETİN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Gelişen iletişim ağları ve teknolojik reformlar toplumsal hayata hâkim olmuş vaziyettedir. Bu durum dijital çağ olarak atfedilen yeni bir çağı ortaya koymaktadır. Geleneksel medya unsurlarının modern anlamdaki dijital medya unsurlarına dönüşümü toplumsal değişime katkıda bulunmaktadır. Bu değişim süreci toplumsal hayattaki her alanı etkilediği gibi dini süreçleri ve dini yaşam biçimlerini de etkisi altına alarak yeni bir dijitalleşme aşamasını ortaya koymuştur. Dijital çağın getirisi olan dini dönüşümler; dini pratik, ritüel, kimlik oluşumu, yapılanmalar, algılamalar, anlayışlar yönünde olmuştur. Geleneksel dini anlayışlar dijital süreçle değişime uğrayarak yeni iletişim teknolojileriyle etkileşime girmekte ve dini ibadet, anlayış, inanç, ritüel ve kabuller bakımından farklı algılama ve yorumlama biçimleri oluşmuştur. 
Çalışma dini ritüelleri ve ibadetleri teknoloji ile kesiştiren bireylere ilişkin herhangi bir nicel veri ortaya koyma durumu taşımamaktadır. Yalnızca görüşme yapılan kişilerin konu ile alakalı görüşlerinin günümüz dijital toplumuyla ve teknolojik gelişmelerle bağlantısını anlamaya ve analiz etmeye çalışılması durumu söz konusudur. Çalışmada ele alınan din fenomeni ve dijital çağın getirisi olan teknoloji başlığı daraltılarak din eğitimi alan gençlerde dini unsurların teknoloji ile değişimi ve bağlantısı ele alınmıştır. Böylece çalışmada odak nokta olarak ele alınan tekno dini pratikler bağlamında değişen, dönüşen ve farklılaşan din fenomeni üzerinden oluşturulan çalışma evrenini Kahramanmaraş İlindeki Kız İmam Hatip Lisesi öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise Kahramanmaraş İlinde yer alan Hacı Mehmet Kalay Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde eğitim gören 15 öğrenci oluşturmaktadır. Görüşmecilerle konunun içeriğine bağlı olarak oluşturulan 12 adet derinlemesine görüşme soruları değerlendirilip yorumlanmıştır.
Araştırmanın sonucunda, dijital iletişim teknolojilerinin gün geçtikçe çeşitlenmesi, fonksiyonlarının artması ve yaygınlaşması, bireysel ve toplumsal düzeyde hızlı bir dijitalleşme sürecine geçilmesini sağlamıştır. Bu süreç, düşünce biçimleri ve davranış kalıpları ile sosyal ilişkileri yeniden inşa etmektedir. Bu aşamada, toplumsal yaşamın mühim bir parçası olan din olgusu da dijital teknolojilerle etkileşime girmektedir. Dijital iletişim teknolojilerinin hayata geçirilmesi ve kullanımının artması ise, dindeki dijitalleşmenin kapsamını gün geçtikçe daha da genişletmektedir. Kullanıcılar, dijital medyayı dini bilgiye ulaşma ve eğitim gibi ihtiyaçlarını gidermek ve bazı dini ritüellerin kolaylaştırması hedeflenerek, bazen araç bazen de bir ortam olarak kullanmaktadırlar. Dinin dijitalize olmasıyla, iletişim teknolojileri dini deneyim ve alışkanlıklara etki etmekte ve bu alışkanlıkları dönüştürmektedir. Böylelikle dijital kültür içerisinde harmanlanan din ve dindarlığın önemi ile etki alanını tekrardan ele alınıp tanımlanma ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Bu biçimde Dijital Din olarak ifade edilen dijital kültür tabanlı din ve dindarlık biçimlerinin bazı dini eşraflarda dinin bir takım adab ve erkanını zedeleyebileceği endişesine neden olabileceğini göz önünde bulundurmak gerekir. Bununla beraber din ve dindarlıktaki dijitalleşmenin, bazı hususlarda dini yaşamayı daha kolay hale getire bileceği de bir yok sayılamaz bir gerçektir.
Anahtar Kelimeler: Dijital Çağ, Din, Toplumsal Değişim, Dijitalleşme, İletişim Teknolojileri

Abstract:
Developing communication networks and technological reforms have dominated social life. This situation reveals a new era referred to as the digital age. The transformation of traditional media elements into modern digital media elements contributes to social change. This process of change has revealed a new stage of digitalization by affecting all areas of social life, as well as religious processes and religious lifestyles. Religious transformations that are the result of the digital age; religious practice, ritual, identity formation, structures, perceptions, understandings. Traditional religious understandings have changed with the digital process, interacting with new communication technologies, and different perceptions and interpretations have emerged in terms of religious worship, understanding, belief, ritual and acceptance.
The study does not reveal any quantitative data on individuals who intersect religious rituals and worship with technology. It is only a matter of trying to understand and analyze the connection of the opinions of the interviewees with today's digital society and technological developments. The phenomenon of religion discussed in the study and technology, which is the return of the digital age, was narrowed down and the change and connection of religious elements with technology in young people receiving religious education were discussed. Thus, the study universe, which is formed over the phenomenon of religion that changes, transforms and differentiates in the context of techno-religious practices, which is considered as the focal point in the study, consists of the students of the Girls Imam Hatip High School in Kahramanmaraş. The sample of the study consists of 15 students studying at Hacı Mehmet Kalay Girls Anatolian Imam Hatip High School located in Kahramanmaraş. 12 in-depth interview questions created with the interviewees depending on the content of the subject were evaluated and interpreted.
As a result of the research, the diversification of digital communication technologies day by day, the increase and spread of their functions, has led to a rapid digitalization process at the individual and social level. This process rebuilds thought patterns and behavior patterns and social relations. At this stage, the phenomenon of religion, which is an important part of social life, also interacts with digital technologies. The realization and increasing use of digital communication technologies, on the other hand, expands the scope of digitalization in religion day by day. Users use digital media sometimes as a tool and sometimes as a medium, aiming to meet their needs such as access to religious information and education and to facilitate some religious rituals. With the digitalization of religion, communication technologies affect and transform religious experiences and habits. Thus, the importance of religion and religiosity blended in digital culture and the need to reconsider and define its sphere of influence arises. It should be taken into account that digital culture-based religion and forms of religiosity, which are expressed in this way as Digital Religion, may cause some religious notables to be concerned that religion may harm some of their morals. However, it is an undeniable fact that the digitalization of religion and religiosity can make living religion easier in some respects.
Keywords: Digital Age, Religion, Social Change, Digitalization, Communication Technologies