Topraksız tarımda aşılı fide kullanımının domates (Solanum lycopersicum cv. Altess) yetiştiriciliğine etkileri
The effects of grafting on tomato (Solanum lycopersicum cv. Altess) production at soilless culture
Yazar: HAVVA ÜNAL
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de jeotermal ısıtmalı topraksız tarım seraları her geçen gün artmaktadır ve bu seralarda en çok salkım domates yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bu çalışma aşılı fide kullanımının salkım domates yetiştiriciliğine etkilerini incelemek üzere 1 Aralık 2017-15 Kasım 2018 arasındaki üretim periyodunda, Banaz'da jeotermal enerji ile ısıtılan ticari topraksız tarım işletmesinde yürütülmüştür. Denemede Armstrong ve Maxifort anaçları üzerine aşılanan ve kontrol olarak aşısız Altess salkım domates çeşidi kullanılmıştır.  Yetiştirme ortamı olarak Hindistan cevizi torfu kullanılmış ve bitkilerin su ve besin maddesi gereksinimleri besin çözeltisi uygulaması ile karşılanmıştır. Kapalı sistem sulama yapılmıştır. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 5 tekrarlı düzenlenmiş olup her tekerrürde 3 bitkide ölçümler yapılmıştır. Denemede uç alma işlemine kadar ölçümler devam etmiştir. Haftalık olarak gövde uzunluğu, uç gövde çapı, son salkımın üzerindeki yaprağın uzunluğu, son salkımlar arası mesafe, hasat edilen salkım sayısı ve bitkide bulunan yaprak sayısı belirlenmiştir. Altı salkımda bir kırmızı olum safhasında olan domates salkımlarından örnekler alınarak meyve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla; salkım ağırlığı, meyve ağırlığı; salkım iskeleti boyu, çapı ve ağırlığı; meyve kabuk direnci, meyve çapı ve yüksekliği, meyve kabuk rengi (L, a, b) , pH, EC ölçümleri yapılmış, Suda çözünür kuru madde (SÇKM), meyve kuru madde miktarı, titre edilebilir asitlik (TA), C vitamini, toplam fenol miktarı, antioksidan aktivitesi ve likopen analizleri yapılmıştır. 
Anacın çeşidine bağlı olmakla beraber anaç kullanımı ile aylık gövde büyümesi, yaprak uzunluğu artmış; salkımlar arası mesafe ve uç gövde çapı azalmıştır. Aşılı bitkilerde salkım iskeletinin çapı, SÇKM ve TA miktarlarında artış meydana gelirken antioksidan ve meyve suyu pH'sının azaldığı tespit edilmiştir. Salkım ağırlığı ile meyve ağırlığı, çapı, yüksekliği, kuru madde, sertlik, renk, likopen, C vitamini ve EC değerleri ise aşı uygulamasından etkilenmemiştir. Toplam verimin aşısız Altess bitkilerinde 50 kg/m2, aşılı bitkilerde 52 kg/m2 olduğu saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: Aşılama, topraksız tarım, bitki gelişimi, meyve kalitesi, domates

Abstract:
In Turkey, geothermal heated soilless culture greenhouses are increasing day by day and mostly cluster/vine tomatoes are grown in these types of greenhouses. The study was carried out in a commercial soilless culture greenhouse, heated with geothermal energy located in Banaz during the production period between December 1st 2017 and November 15th 2018 to examine the effects of grafting on cluster tomato cultivation. In the experiment, Altess cluster tomato variety was tested as either ungrafted or grafted onto the commercial rootstocks "Armstrong" and "Maxifort". Cocopeat was used as the growing medium, and nutrient application was managed in a closed system. The experiment was arranged according to the randomized blocks trial design with 5 replicates, and measurements were made on 3 plants in each replication. In the experiment, the measurements continued until the tip removal process. Stem length, tip stem diameter length of leaf on the last cluster, the distance between the last two clusters, the number of harvested clusters and the number of leaves per plant were determined. In order to determine fruit quality characteristics, samples were taken from clusters that were in the red ripening stage in every six clusters. The following measurements and analysis were performed in every collected sample; cluster weight, fruit weight; length, diameter and weight of cluster skeleton; firmness, diameter and height, skin color of fruits; pH and EC of fruit juice were measured. Total soluble solids (TSS) dry matter (DM) content, titratable acidity (TA), vitamin C, total phenol content, antioxidant activity and lycopene analyzes were made. 
Depending on the rootstock variety, grafting increased monthly stem growth and leaf length; but decreased distances between the last clusters and tip stem diameter. diameter of the cluster skeleton. It was also determined that TSS and TA were increased, but antioxidant activity and fruit juice pH were decreased by grafting. Grafting had no significant effect on cluster and fruit weights; diameter, height, DM, firmness color, lycopene, vitamin C, and EC values of tomato fruits. It was determined that the total yield was 50 kg/m2 in ungrafted Altess plants and 52 kg/m2 in grafted plants.

Keywords: Grafting, soilless culture, plant growth, fruit quality, tomato