Abdurrezzâk K?şânî ve Şerhu Fususi'l-Hikem adlı eserinin tahkîk ve tahlîli
Abd al-Razzaq Q?sh?n? and the investigation and analysis of his Sharh Fusus al-Hikam
Yazar: ABDURRAHİM ALKIŞ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT EROL KILIÇ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion
Dizin: Kasani = Kasani ; Tasavvuf = Mystic ; Vahdet-i vücud = Unity of existence ; İbn Arabi = İbn Arabi

Özet:
Fusûs'un tabîatında olan yoğun mânâyı kelimelere sığdırma problemi, eserin üzerinde çok sayıda şerhin yazılmasına neden olmuştur. İbnü'l-Arabî bu eserinde vahdet-i vücûd fikriyâtı ile ilgili nihâî görüşlerini bir arada toplu olarak vermiştir. Allah-Kâinât ilişkisi eserin temel konularındandır. Ekberî İrfânın 8. yüzyıldaki en önemli mümessillerinden olan Abdürrezzâk-ı K?şânî, Fusûsu'l-Hikem'i Reb'-i Reşîdî Hank?hı'nda okutmuş ve eserin sırlarını açıklayan Şerhu Fusûsi'l-Hikem'ini kaleme almıştır. K?şânî bu şerhine, tasavvuf ilminin ıstılâhları ile örülmüş üç kısa mukaddeme ile başlamıştır. Kendisinin ifâde ettiği gibi bu üç mukaddeme Fusûs'un ekser fasslarını analiz etmede büyük önem taşır. Kısa ve öz olamsı cihetiyle Fusûs'un anlaşılması için kullanışlı bir şerh olup Fusûs çalışanlarının başvurduğu ilk şerhlerden olmuştur. Vahdet-i vücûd fikriyâtı ve hakîkatleri, şerhin üzerinde temerküz ettiği esâs sâhalardır. Bu çalışmamızda K?şânî'nin doktrin yoğunluklu Fusûs şerhini müellif nüshasına dayanarak sağlıklı bir metin hazırladık. Metnin sıhhatinin te'yîdi için müellifin ders halakasında talebeleri tarafından istinsâh edilip müellife okunan iki nüshayı da metin bölümü çalışmamızda kullandık. Toshihiko İzutsu ve Ebü'l-A'lâ el-Afîfî başta olmak üzere pekçok araştırmacı K?şânî'nin Fusûs şerhinin matbû nüshası üzerinden önemli çalışmalar yaptığından, bu matbû nüshanın müellif nüshasına dayalı olmamasından ve tahkîksiz bir şekilde basılıp çok ciddi hatâlar içermesinden dolayı hazırladığımız metni matbû nüsha ile de mük?bele ettik. Eserin arka planının iyi bilinmesi için eserde geçen âyetlerin, hadîslerin, târihî olayların, şiirlerin, meşhûr olan felsefî ve hikemî sözlerin mûteber kaynaklardan asıllarını, açıklama ve ayrıntılarını dipnot şeklinde ortaya koyduk. Bu notları kaydederken yüzlerce kaynak taradık.

Abstract:
The problem of dealing with intensive meanings in the nature of Fus?s by words have produced writing numerous commentaries on the work. Ibn al-Arabî collected his conclusive opinions on wahdat al-wuc?d in his Fus?s. The relationship betwen God and nature is one of the main topics of the work. Abd al-Razz?q Q?sh?n?, one of the most important representatives Akbar? Wisdom at the 8 th century, taught it in Hank?h-ı Rab?-i Reş?d? and wrote a commentary on, which explains secrets of the work. Q?sh?n?, began his commentary by three short introductions that that describe the main concepts of teology. As he stated, these three introductions are essential to analyze other parts of the Fus?s. Since it is short useful commentary to understand Fus?s and is one of the first commentaries that is referred to by later scholars. The idea of wahdat al-wuc?d and its esence is the main source of the commentaries to build their viws on. In this work, we prepared doctrinal text of Fus?s depending on author?s hand-script. We used two other copies that are written by author?s pupils in his courses and has been presented to the author, in order to get affirmation for the authenticity of the text. As Toshihiko İzutsu, Ebu al-A?lâ al-Afîfî and many other researchers have worked on printed copies of Q?sh?n??s Sharh Fus?s al-Hikam, but since these copies does not depend on author?s hand-script and contain many serious errors, we referred to the manuscript. In order to be well understood, we used original verses of the Koran and hadiths, and compared the main sources historical events, poems, famuos philosophical and oracular allegations with their explanations and details in the footnotes. We checked hundreds of sources to get our references.