Üniversite öğrencilerinde duygusal yeme davranışının duygusal şemalar, bilişsel esneklik ve depresif belirtiler açısından incelenmesi
Investigation of emotional eating behavior in university students in terms of emotional schemas, cognitive flexibility and depressive symptoms
Yazar: NAİME KİRAZ
Danışman: DOÇ. DR. KADİR DEMİRCİ
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin duygusal yeme davranışlarının yeme tutumları, duygusal şemalar, bilişsel esneklik ve depresif belirtiler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi, Antalya Bilim Üniversitesinde öğrenim gören 394 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Ölçüm araçlarını Sosyo-Demogratif Bilgi Formu, Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ), Yeme Tutum Testi Kısa Formu-26 (YTT-26), Leahy Duygusal Şema Ölçeği (LDŞÖ), Bilişsel Kontrol ve Esneklik Ölçeği (BKEÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) oluşturmaktadır. Veriler, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü ANOVA, pearson korelasyon analizi ve, çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Bulgular, duygusal yemenin cinsiyete ve beden kitle indeksine göre farklılaştığını göstermektedir. Duygusal yeme ile yeme tutumları arasında anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur. Duygusal yeme ile duygusal şema alanlarından ruminasyon, farklılık, uzlaşı, duyguları zararlı görme, suçluluk, duygulara karşı zayıflık ve kontrol edilemezlik arasında anlamlı pozitif ilişki bulunurken, anlaşılabilirlik ile arasında anlamlı negatif ilişki bulunmaktadır. Duygusal yeme ile bilişsel kontrol ve esneklik anlamlı negatif, depresif belirtiler anlamlı pozitif ilişkide görülmektedir. Regresyon modeline göre Yeme Meşguliyeti, Farklılık, Cinsiyet, Bilişsel Esneklik ve Uzlaşı birlikte duygusal yeme varyansının %46'sını açıklamaktadır. Mevcut araştırmanın sonuçları, kişilerin yeme tutumlarının ve duygularına yaklaşımlarının duygusal yeme davranışını açıklamada önemli olabileceğini, bu bilişsel ve davranışsal süreçlerle depresif belirtilerin de ilişkili olduğunu göstermektedir. Duygusal yeme, yeme psikopatolojisi ve obezite için risk faktörü olmanın yanında kişinin işlevselliğini bozan bir baş etme mekanizmasıdır. Araştırma bulgularımızın bu alanda yapılacak önleyici çalışmalara ve müdahale programlarına yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study aimed to examine the emotional eating behaviors of university students in terms of eating attitudes, emotional schemas, cognitive flexibility and depressive symptoms. The sample of the study consists of 394 university students. The measurement tools are Socio-Demogrative Information Form, Emotional Eating Scale (EES), Eating Attitude Test Short Form-26 (EAT-26), Leahy Emotional Schema Scale (LESS), Cognitive Control and Flexibility Scale (CCFS), Beck Depression Inventory (BDI) constitutes. Data were examined using independent samples t-test, one-way ANOVA, Pearson correlation analysis and multiple regression analysis. Findings show that emotional eating differs according to gender and body mass index. A significant positive relationship was found between emotional eating and eating attitudes. While there is a significant positive relationship between emotional eating and emotional schemas such as rumination, difference, consensus, seeing emotions as harmful, guilt, weakness against emotions and uncontrollability, there is a significant negative relationship between it and comprehensibility. There is a significant negative relationship between emotional eating and cognitive control and flexibility, and a significant positive relationship with depressive symptoms. According to the regression model, %46 of the variance in emotional eating explained by eating preoccupation,  difference, gender cognitive flexibility and consensus. The results of the current study show that people's eating attitudes and approaches to their emotions may be important in explaining emotional eating behavior, and that depressive symptoms are also associated with these cognitive and behavioral processes. Emotional eating is a coping mechanism that disrupts a person's functionality. It is thought that our research findings will guide preventive and intervention programs in this field.