İşgörenlerin eğitim düzeylerinin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi
The effect of employee?s educational level on organizational citizenship behavior
Yazar: YASİN KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YEŞİLTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration

Özet:
Küresel rekabet, günümüzde işletmeleri, uzun dönemli başarı ve verimlilik sağlayabilmeleri için değişim, yenilik ve kendine özgü olma gibi yetenekleri elde etmeye yöneltmiştir. Bu yetenekleri ortaya çıkarabilecek en önemli unsur ise insandır. Bir örgüt için önemli olan insan unsuru, ancak eğitim yoluyla nitelikli hale getirilebilir. Ayrıca söz konusu eğitimli ve nitelikli insanların fazladan ortaya koyacakları gönüllü davranışlar, örgütlerin verimliliğine ve geleceğine çok önemli bir şekilde etki etmektedir. Bu bağlamda biçimsel iş tanımlarında yer almayan ancak bir örgüt için çok önemli olan örgütsel vatandaşlık davranışının önemi ortaya çıkmaktadır.İşgörenlerin eğitim düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiyi saptamaya yönelik yapılan araştırmalara rastlanamaması bu araştırmanın yapılmasında belirleyici olmuştur. Araştırmada üç, dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinde yapılan bir uygulama ile eğitim ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla Ankara'daki üç, dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinde çalışan 556 işgörene anket uygulanmıştır.Söz konusu amaca yönelik olarak uygulanan anket üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde işgörenlerin bireysel ve çalıştıkları işletmeye ilişkin çeşitli sorular yer almakta olup, ikinci bölümde eğitim düzeylerine ilişkin sorulara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise örgütsel vatandaşlık davranışlarını belirlemeye ilişkin 19 ifade bulunmaktadır.Bu araştırmada, katılımcıların örgütsel vatandaşlık davranışlarına ilişkin görüşlerinin bireysel ve çalıştıkları işletmeye özgü özellikleri, eğitim düzeyleri, turizm eğitimi alma durumları ve hizmet içi eğitim alma durumlarına göre bir farklılık gösterip göstermediği bağımsız örneklemler için t testi ve varyans analizi ile test edilmiştir.Araştırmada, katılımcıların örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutlarından vicdanlılık davranışlarını en fazla gösterdiği, eğitim düzeylerinin örgütsel vatandaşlık davranışının centilmenlik ve üyelik erdemi alt boyutlarında, turizm eğitimi alma durumlarının üyelik erdemi alt boyutunda ve hizmet içi eğitim alma durumlarının özgecilik, vicdanlılık ve üyelik erdemi boyutlarında anlamlı farklılıklar bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bayan işgörenlerin daha fazla özgecilik davranışı ve dört yıldızlı otel işletmelerinde çalışan işgörenlerin daha fazla nezaket davranışı sergilediği sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar kelimeler: Eğitim, örgütsel vatandaşlık davranışı, hizmet içi eğitim, turizm eğitimi.

Abstract:
Global competition have made it compulsory for many enterprises to have the abilities such as change, innovation and uniqueness in order to obtain long term success and productivity. The most important factor that will put these abilities in front is human. Human factor can only be qualified through a sound education and training. Besides, willing behavior that will be performed by the educated and qualified people has an important impact on the productivity and the future of the enterprises. In this context, the importance of organizational citizenship comes to the fore, which is not available in the formal definition of occupations but is important for an organization.The major motivation in this study is the fact that so far there has been no research detected that examines the relationship between the educational level of employees and organizational citizenship. The study aims to investigate the relation between education and organizational citizenship behavior through a questionnaire conducted at three, four and five star hotels. To serve this purpose a questionnaire was applied to 556 employees at three, four and five start hotels located in Ankara.The questionnaire administered is composed of three parts. The first part hosts the questions related to the employees and the place where the employees work at. In the second part, three are questions related to the educational level of the employees. In the third part, there are 19 statements aiming to find out the organizational citizenship behavior of the employees.In this study, using t test for independent samples and variance analyses, whether the opinions on the organizational citizenship of the participants vary according to individual and enterprise-related characteristics, their tourism education background and their in-service training status.As a result of the analyses performed, it has been concluded that participants perform conscience behavior most, a sub-dimension of the organizational citizenship behavior, and there are statistically significant differences among the sub-dimensions of gentlemanliness and membership virtue, the sub?dimension of membership virtue in tourism education background and altruism, conscientiousness and membership virtue belonging to in-service training status. Besides, it has also been concluded that female employees exert more altruistic behavior and employees at four-star hotels perform more courtesy behavior.Keywords: Education, organizational citizenship behavior, in-service education, tourism education