Yüzey yapı değişiklikleri ile öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki üzerine bir inceleme
An investigation on the effects of surface structure changes on students' reading comprehension
Yazar: İREM BAYRAKTAR
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN DURUKAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilim = Linguistics ; Dil eğitimi = Language education ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Okuduğunu anlama becerisi =

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yüzey yapı değişikliğine uğramış bilgilendirici ve hikâye edici metinler ile okuduğunu anlama becerisi açısından düşük, orta ve yüksek seviye olarak gruplandırılan 7. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, Türkçe ders kitaplarında bulunan biri bilgilendirici biri hikâye edici türde olmak üzere iki metin üzerinde yapılan yüzey yapı değişiklikleri ile öğrenci seviye gruplarında okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki tespit edilmiştir. 
Araştırma, nicel ve nitel verilerin bir arada toplandığı karma yöntem niteliği taşımaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Samsun ili Atakum ve İlkadım ilçesinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı devlet okullarında 7. sınıfta öğrenim gören 525 öğrenci oluşturmaktadır. 
 Araştırmanın nicel verileri Okuduğunu Anlama Başarı Testi, Ateşman Okunabilirlik Formülü, Akşamla Gelen Metni Okuduğunu Anlama Soruları, Tac Mahal Metni Okuduğunu Anlama Soruları ve Okuma Tutum Ölçeği ile; nitel verileri ise Metinler Üzerinde Yapılan Değişimler İçin Öğrenci Görüşme Formu ile toplanmıştır. Nicel veriler SPSS 21 programında frekans, yüzde, ANOVA, Friedman Testi analizleriyle; nitel veriler ise içerik analizi ile değerlendirilmiştir.  
Araştırma sonunda, yüzey yapı değişiklikleri ile öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri arasında anlamlı bir ilişki olduğu; öğrencilerin metinler üzerinde yapılan yüzey yapı değişikliklerine karşı olumlu görüş belirttikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda metinlerin öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerine etkisini daha etkili hâle getirmek amacıyla ilerde yapılabilecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to determine the relationship between the informative and narrative texts exposed surface structure and the reading comprehension skills of 7th grade students assigned as low, medium and high levels. For this purpose, two texts from Turkish textbooks including an informative and a narrative text were selected and the changes in surface structure as well as their effects on the reading comprehension in the different student level groups were determined.
The research is based on a mixed method and makes use of both quantitative and qualitative data. The study group consists of 525 students attending the 7th grade in state schools affiliated to the Ministry of National Education located in the districts Atakum and İlkadım in Samsun.
The quantitative data of the study was collected by means of a reading comprehension achievement test, the Ateşman Readability Formula, Akşamla Gelen Reading Comprehension Questions, Tac Mahal Reading Comprehension Questions and a Reading Attitude Scale; the qualitative data was collected through a Student Questionnaire Focusing on the Changes Made on the Texts. The quantitative data was analysed with the SPSS 21 program using frequency, percentage, ANOVA and the Friedman Test; qualitative data was evaluated by content analysis.
The study found that there is a significant correlation between the changes in the surface structure and students' reading comprehension. Students responded positively to the surface structure changes in texts. Based on these findings, suggestions for future research to be carried out to further enhance the impact of texts on students' reading comprehension are made.