Yerel sofralık domates populasyonlarının organik tarıma uygunlukları ve organik çeşit geliştirme amacıyla kullanım olanakları üzerine araştırmalar
Researches on determining local table tomato populations available for organic farming and usage opportunities to improve organic cultivars
Yazar: SEÇKİN KAYA
Danışman: PROF. DR. EFTAL DÜZYAMAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki ıslahı = Plant breeding ; Domates = Tomato ; Genetik varyasyon = Genetic variation ; Organik tarım = Organic farming

Özet:
ÖZETYEREL SOFRALIK DOMATES POPULASYONLARININ ORGANİK TARIMA UYGUNLUKLARI VE ORGANİK ÇEŞİT GELİŞTİRME AMACIYLA KULLANIM OLANAKLARI ÜZERİNE ARAŞTIRMALARKaya, SeçkinDoktora Tezi, Bahçe Bitkileri Ana Bilim DalıTez Yöneticisi: Prof. Dr. Eftal DÜZYAMANEylül, 2012, 112 SayfaBu çalışma, 2008 ve 2009 yıllarında Bornova ve Menemen lokasyonlarında, yerel sofralık domates populasyonlarının organik tarıma uygunlukları ve organik çeşit geliştirme amacıyla kullanım olanaklarının araştırılması amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, çeşitli kaynaklardan elde edilen 33 farklı domates genotipi taranmıştır.Domates genotipleri iki lokasyonda da açık tarla koşullarında, tesadüf blokları deneme desenine göre, her tekerrürde 30 bitki olacak şekilde organik tarım şartlarında yetiştirilmiştir. Bitkiler damla sulama yöntemi ile sulanmış ve gübreleme kompost çayı kullanılarak yapılmıştır.2 yıl ve 2 ayrı lokasyonda kurulan denemelerde, verim, meyve çap ve boyu, meyve rengi, toplam suda çözünebilir kuru madde, titre edilebilir asit, C vitamini miktarı, meyve suyunda pH ve EC, bitkilerin yaprak alanı indeksi değerleri, oluşturulan biyokütle, nispi büyüme oranı, parsellerdeki yabancı ot miktarları, bitki vejetatif aksamındaki azot, fosfor ve potasyum miktarları belirlenmiştir.Elde edilen ortalama değerlere göre; verim açısından kontrol çeşitleri genellikle üstün performans sergilemişlerdir. Ancak, TR49646, PI6203302 GI, TR72500 ve Ege-3 genotipleri gösterdikleri yüksek ve kararlı verim değerleri ile bu özellik açısından umutvar bulunmuştur. Bu çeşitler sahip oldukları bu genetik potansiyel bakımından ileride yürütülecek organik ıslah programlarında kullanılabilir. Diğer yandan, genotipler çok çeşitli meyve kalite özellikleri sergilemişlerdir. TR69155 genotipi, sahip olduğu suda çözünebilir kuru madde ve C vitamini miktarı bakımından umutvar olarak belirlenmiştir TR40581 yaprak alanı bakımından, TR62573 vejetatif biyokütle ve nispi büyüme oranı bakımından, Ege-5 ve Ege-6 genotipleri ise besin maddelerinin etkin kullanımı bakımından umutvar özellikler sergilemişlerdir. Çalışmada, genotip × lokasyon ve genotip × yıl interaksiyonları önemli bulunmuştur. Ancak bu önem seviyesi genotiplerin önem seviyesine göre çok düşük kalmaktadır.Anahtar sözcükler: Domates, yerel populasyonlar, organik tarım, organik ıslah, çeşit geliştirme.

Abstract:
ABSTRACTRESEARCHES ON DETERMINING LOCAL TABLE TOMATO POPULATIONS AVAILABLE FOR ORGANIC FARMING AND USAGE OPPORTUNITIES TO IMPROVE ORGANIC CULTIVARSKaya, SeçkinPh.D in Department of HorticultureSupervisor: Prof. Dr. Eftal DÜZYAMANSeptember,2012, 109 PagesThis research was conducted to determine the local table tomato populations available for organic farming and usage opportunities to improve organic cultivars in 2008 and 2009 in two different locations. For this purpose, 33 different tomato genotypes obtained from different sources, were studied.Tomato genotypes were cultivated in open land conditions according to randomized block design, with 30 plants in each repetition, under organic conditions. Trials were irrigated using trickle irrigation systems and fertilized with compost tea.Total yield, yield per plant, size of the fruits, fruit color, total soluble solid content of fruits, titrable acidity, pH and EC of fruit juice, vitamin C, leaf area index of the plants, biomass, relative growth rate, and weed in the parcels, total nitrogen, total potassium and phosphorus in the plant vegetative parts were determined both in two locations and years.According to the results obtained, control cultivars gave the best yield performance, generally. But, TR49646, PI6203302 GI, TR72500 and Ege-3 genotypes showed high and stable yields and found promising. These populations may be used in breeding programmes, according to their genetic potential that they had, in the near future. On the other hand, genotypes showed a great variability in quality traits. TR69155 determined promising according to total soluble solid content and vitamin C that it has. Populations showed promising traits such as, TR40581 for leaf area index, TR62573 for vegetative biomass and relative growth rate, Ege-5 and Ege-6 for nutrient use efficiency. Also, genotype × location and genotypes × year interactions were found important, statistically. But, the importance levels of interactions were less than the importance level of the genotypes.Keywords: Tomato, local populations, organic farming, organic breeding, cultivar development.