Osmanlı Türkiye'sinde depremler ve afet yönetimi (1900-1923)
Earthquakes and disaster menagement in Ottoman Turkey (1900-1923)
Yazar: ZEHRA İRKİN
Danışman: DOÇ. DR. SELAHATTİN SATILMIŞ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Deprem = Earthquake ; Doğal afetler = Natural disasters ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Doğal afetler, özellikle depremler, tarihin en erken dönemlerinden itibaren toplumu en çok etkileyen faktörlerden biri olmuştur. Osmanlı Devleti'nin son çeyreğini ve bu çalışmanın zaman dilimini kapsayan 1900-1923 yılları arasında çok sayıda deprem yaşanmış, bunlardan bir kısmı büyük hasara ve can kayıplarına yol açmıştır. Bahsi geçen tarihler arasındaki yirmi üç yılda 82'si hasara ve bunlardan bazıları da önemli sayıda can kaybına yol açan 639 depremin meydana geldiği, arşiv belgeleri ve gazetelerden elde edilen veriler ışığında tespit edilebilmiştir. Özellikle 1901 Erzurum, 1902 Çankırı, 1903 Malazgirt, 1907 Bitlis, 1909 İzmir-Koyulhisar, 1912 Mürefte, 1914 Isparta-Burdur ve 1919 Soma depremleri gibi afetler, büyük yıkımlara, zararlara, can kayıplarına ve yüzlerce, hatta binlerce insanın açıkta kalarak çeşitli sıkıntılar çekmesine neden olmuştur. Böylesi felaketler sonrasında Osmanlı Hükumeti ile mahalli idareciler afet yönetimi bağlamında depremzedelerin beslenme ve barınma ihtiyaçlarının sağlanması, kalıcı meskenlerinin inşa edilmesi büyük önem arz etmiştir. Büyük harcamalar yapılmasını gerektiren bu işlerin masraflarının bir kısmını karşılamak için yardım kampanyaları da düzenlenmiştir. Kısaca bu çalışmada depremlerde yaşanan can ve mal kayıplarının miktarı tespit edilmeye, depremlerin devlet ve toplum üzerindeki sosyo-ekonomik etkileri ile merkezi ve mahalli hükumetlerin depremlerde sergilediği afet yönetimi ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Natural disasters, especially earthquakes, have been one of the most influential factors on society since the earliest periods of history. There were many earthquakes between 1900 and 1923, covering the last quarter of the Ottoman Empire and the time period of this study, some of which caused great damage and loss of life. In the twenty-three years between the aforementioned dates, it has been determined in the light of the archive documents and the data obtained from the newspapers that 639 earthquakes occurred, 82 of which caused damage and some of them caused significant loss of life. Disasters such as 1901 Erzurum, 1902 Çankırı, 1903 Malazgirt, 1907 Bitlis, 1909 İzmir-Koyulhisar, 1912 Mürefte, 1914 Isparta-Burdur and 1919 Soma earthquakes have caused great destruction, damage, loss of life and hundreds, even thousands of people, suffering various distresses caused. After such disasters, the Ottoman Government and local administrators, in the context of disaster management, were of great importance to provide the nutrition and shelter needs of the earthquake victims and to build their permanent residences. Aid campaigns were also organized to cover some of the costs of these works, which require large expenditures. Briefly, in this study, it has been tried to determine the amount of loss of life and property in earthquakes, the socio-economic effects of earthquakes on the state and society, and the disaster management of central and local governments in earthquakes.