Elazığ ilinde bireysel emeklilik sistemine yönelik tutumların değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes towards individual pension system in Elazığ province
Yazar: SEVİL DİKMELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ESRA PEKER
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Girişimcilik ve İnovasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sigortacılık = Insurance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel emeklilik = Individual retirement ; Elazığ = Elazığ ; Emeklilik sistemi = Pension system ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems

Özet:
Beklenmeyen krizler ve gelecekte olması muhtemel sorunlar, ülkelerin sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılandırılmasını zorunlu kılmıştır. Genel bir ifade ile toplumu oluşturan bireylerin herhangi bir farklılık gözetilmeksizin bugünlerinin ve geleceklerinin sosyoekonomik açıdan güvence altına alınması sosyal güvenlik olarak tanımlanmaktadır. Sosyal güvenlik birçok farklı unsuru içerisinde barındırmaktadır. Bu unsurlar arasında hastalık, yoksulluk, emeklilik, iş kazaları yer almaktadır. Bu bağlamda belirtilen unsurlar ile bireylerin karşılaşması durumunda zararlarının telafi edilmesine yönelik sistemler geliştirilmiş ve bu sistemler bütün haliyle sosyal güvenlik sistemi olarak tanımlanmaktadır.
Son yıllarda yaşanan sağlık şartlarının gelişmesi nüfus içerisinde yaşlı nüfus oranının yükselmesine neden olmuştur. Bu gelişme sosyal güvenlik kurumlarında sürdürülebilir mali dengenin sağlanabilmesi adına sistemi tehdit eden bir unsur olarak kabul edilmiş ve sistemin reform ihtiyacını ortaya koymuştur. Bu nedenle ülkeler sosyal güvenlik sistemlerinde reformlara giderek çok ayaklı sosyal güvenlik sistemlerini geliştirmişlerdir.  Çok basamaklı sosyal güvenlik sistemleri üçayaktan oluşmaktadır. Birinci ayak; devlet tarafından yürütülen zorunlu katılımın esas alındığı sosyal güvenlik sistemlerinden oluşmaktadır. İkinci ayak ise kamu ve özel sektörün işbirliğinde zorunlu ya da gönüllü katılımı esas alan sosyal güvenlik sistemlerinden oluşmaktadır. Son ve üçüncü ayak ise tamamen özel sektör tarafından gönüllülük ilkesinin esas alındığı sosyal güvenlik sistemlerinden oluşmaktadır. Çok ayaklı sosyal güvenlik sistemi olarak adlandırılan sistemin geleneksel ve tek ayaklı sosyal güvenlik sisteminden farkı ise sadece devletin değil, aynı zamanda özel sektöründe sisteme dâhil edildiği bir sistem anlayışıdır. Çok ayaklı yapı ile beraber emeklilik sistemlerinde özel sektörün payı ciddi oranlarda artış göstermiştir. Bu dönüşüm sürecinde çok ayaklı yapı içerisinde BES sistemi de yer almakta olup sosyal güvenlik sistemlerinin önemli ayağını oluşturmaktadır.
Çalışmanın temel amacını BES sisteminin Elazığ ili genelinde etkinliğinin değerlendirilmesi ve ampirik olarak ölçülmesi oluşturmaktadır. BES konusu üzerine yapılan birçok farklı çalışmaların literatürde yer almaktadır. Ancak Elazığ ili kapsamında yapılan Bireysel Emeklilik Sistemi'nin değerlendirildiği bir çalışma olmaması çalışmanın özgün yönünü oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü hesaplanırken sadece Merkez ilçe nüfusu dikkate alınmış, basit rassal örnekleme yöntemi kullanılmış ve örneklem sayısı Elazığ merkez için % 5'lik kabul edilebilir hata oranı ve % 95'lik güven seviyesi varsayımı altında hesaplanarak 384 kişi olarak belirlenmiştir. Ancak yapılan anketlerden bazılarında eksik veri olması nedeniyle 366 kişinin anketi değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmanın sonunda elde edilen bulgular ile Elazığ ilinde BES sisteminin mevcut durumu ortaya konmuş, Elazığ ili için sistemin görünümü daha net ifade edilmiştir. Bunlara ilave olarak çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda BES sistemine yönelik oluşturulan hipotezler oluşturularak Kikare testi ile ilişkinin varlığı test edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda Elazığ ilinde BES sisteminin temel belirleyicisinin gelir durumu ve katılımcıların çalıştığı sektör olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Unexpected crises and possible problems in the future made obligatory countries to restructure their social security systems. With a  general expression,   the fact that  individuals  forming  society  their present and  future  times  guarantee  from socioeconomic point of  view without considering any difference  is defined  as social  security. Social security incorporates many different elements.  Among these elements, Illness, poverty, retirement, and job accidents take place. In this context,  in case that individuals meet the elements specified, systems  were developed for compensating their losses  and all of  these systems are defined  as  social security system as a whole.
In the last years, the development of health conditions caused the rate of old age population to rise. This development for sake of being able to provide sustainable fiscal development in social security institutes, is accepted as an element threatening the system,   and it revealed the reform need for the system.  Therefore, countries, making reforms in their social security systems, developed multi-legged social security systems.  Multi-legged social security systems consist of three legs.  The first leg  consists  of social security  systems,  in  which obligatory participation  carried  out  by government is based on, while the second leg consists of  social security  systems based on obligatory or voluntary participation in cooperation with public and private sector.  The third step consists of social security systems, in which voluntary participation, carried out completely private sector, is based. The difference of the system, called multi-legged  social security system,  from traditional and single-legged  social security system is an approach of  system, in which not only government but also private sector is  included in  the system.  Together with multi-legged structure, the share of private sector in pension systems has increased in the serious rates.  In this transformation process, in multi-legged structure, IPS takes place and consists of an important step of social security steps.
The main aim of the study consists of the efficiency of IPS in wide-Elazığ City and of measuring empirically.  Many different studies carried out IPS take place in the literature. But, the lack of any study, in which individual pension system is evaluated in the scope of Elazığ city forms the original aspect of the study.  While the size of  sample is calculated,  only the population of  the central district  was  based on, simple randomly sampling  method   was used;  and calculating  the number of  sample under  the assumption of acceptable error rate of 5% and security level of 95%,  the number of  participants was identified as 384 people.  However, due to the fact that there is missing data in some of the survey data,   the survey of 366 people were included in evaluation.  With the findings obtained at the end of the study, the existing state of IPS in Elazığ City was introduced and obtained the view of system for Elazığ City was more clearly expressed.  In addition to these, in the direction of the findings obtained from the study, it was identified that forming for hypotheses for IPS,   the presence of the relationship was tested by Chi-square test.  In the direction of the findings obtained, the main determinative of IPS in Elazığ city was identified as the income state and the sector, where the participants work.