Deprem yaşayan bireylerde bilinçli farkındalık ve sosyal destek düzeylerinin travma sonrası büyümeyle ilişkisi
The relationship between levels of mindfulness and social support in individuals experiencing earthquakes and posttraumatic growth
Yazar: İREM KAFADAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE CEYLAN
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada, yüksek şiddetli depremlerden etkilenen bireylerde travma sonrası büyümenin, bilinçli farkındalık ve sosyal destek ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışmanın amacı, deprem yaşayan bireylerde travma sonrası büyüme düzeylerini belirlemek ve bu büyümenin bilinçli farkındalık ve sosyal destek düzeyleriyle anlamlı bir şekilde ilişkilendirilip ilişkilendirilmediğini incelemektir. Bu analiz, psikolojik müdahalelerin ve destek programlarının geliştirilmesinde yol gösterici olabilir, böylece bireyler travma sonrası daha dirençli hale gelebilir ve yaşamlarını olumlu bir şekilde ileriye taşıyabilirler.
Araştırmanın evrenini, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen depremden etkilenen 18 - 65 yaş aralığındaki 262 birey oluşturmaktadır. Veriler, survey modeli kullanılarak kartopu örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma kapsamında, katılımcılardan Demografik Bilgi Formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Travma Sonrası Büyüme Envanteri (TSBE) ile veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 sürümü kullanılmış ve anlamlılık düzeyi α=0.05 olarak belirlenmiştir. İstatistiksel analizler için Pearson Korelasyon ve Regresyon analizleri yapılmıştır.
Çalışmanın sonuçlarına göre, bilinçli farkındalık ve algılanan sosyal destek düzeyleri ile travma sonrası büyüme arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, algılanan sosyal desteğin, bilinçli farkındalık ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü oynadığı görülmüştür. Travma sonrası büyüme genel boyutunda yapılan analizlerde, evli bireylerin genel boyutta travma sonrası büyüme düzeylerinin anlamlı şekilde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Diğer yandan, cinsiyet, yaş grubu, öğrenim durumu, gelir düzeyi, istihdam durumu, depremde bulunulan il, yakınını kaybetme durumu, il değiştirme durumu, yeni taşındığı ilden memnuniyet durumu ve psikolojik destek alma durumu açısından travma sonrası büyüme genel boyutunda anlamlı farklılıklar bulunmamıştır. Bu sonuçlar, bilinçli farkındalık ve sosyal desteğin, travma sonrası büyümeyi destekleyen önemli faktörler olduğunu göstermektedir.
Anahtar kelimeler: travma sonrası büyüme, bilinçli farkındalık, sosyal destek, deprem

Abstract:
This study examines the relationship between posttraumatic growth and mindfulness and social support among individuals affected by high-magnitude earthquakes. The study aims to determine the levels of posttraumatic growth in earthquake survivors and to investigate whether these growth levels are significantly associated with mindfulness and social support levels. This analysis can guide the development of psychological interventions and support programs, enabling individuals to become more resilient and positively advance their lives after trauma.
The research population consists of 262 individuals aged 18-65 who were affected by the earthquake centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023. Data were collected using the survey model and snowball sampling method. As part of the research, data were collected from participants using a Demographic Information Form, the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS), the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), and the Posttraumatic Growth Inventory (PTGI). SPSS 27.0 was used for data analysis, with a significance level of α=0.05. Statistical analyses included Pearson Correlation and Regression analyses.
The study results indicated a positive and significant relationship between mindfulness, perceived social support levels and posttraumatic growth. Additionally, perceived social support was found to partially mediate the relationship between mindfulness and posttraumatic growth. In analyses of posttraumatic growth, married individuals were found to have significantly higher levels of posttraumatic growth. On the other hand, there were no significant differences in posttraumatic growth levels concerning gender, age group, education level, income level, employment status, the city where the earthquake was experienced, loss of a loved one, relocation status, satisfaction with the new city, and receiving psychological support. These findings suggest that mindfulness and social support are crucial factors supporting posttraumatic growth.
Keywords: posttraumatic growth, mindfulness, social support, earthquake