Modern Kırgız edebiyatında 1920- 1940 yılları arasındaki mensur eserlerde "kadın algısı"
Reception of "woman" in prose works of modern Kyrgyz in 1920- 1940 years
Yazar: KÜBRA TÜRKMENOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HALİT AŞLAR
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Edebi eserler estetik kaygı ve haz amacı güdülerek yazılmakla beraber ortaya çıktığı tarihi dönemin vaka ve olgularına da ışık tutabilmektedir. Edebiyat sanatı içerisinde üretilen eserler toplumun sosyal ve psikolojik yönlerini de bünyelerinde barındırabilirler. Edebiyat incelemeleri sadece bir edebi metni incelemekle kalmaz, bakış açısı ve metoduna göre toplumun kültürel kodlarını ve tarihsel süreç içerisinde yaşadığı evreleri de ortaya koyabilir. Kırgız edebiyatında da dönem dönem eserlerin toplumsal açıdan farklı konuları ele aldığı görülmektedir. Modern Kırgız edebiyatının oluşumundan savaş dönemine kadarki sürede kaleme alınan eserlerin en popüler teması; genç kızların trajik hayatı, Kırgız kadınlarının o dönemdeki yeri, kadın hakları, kadın erkek eşitsizliği gibi toplumsal meselelerdir. Bu ve bunun gibi toplumda algı yaratacak meselelerin eserlere konu olması edebiyatın vazgeçilmez faaliyetlerinden biridir. Kırgız edebiyatına gerek nazım ve nesir gerekse tiyatro türünde kazandırılan edebi eserlerde, döneme damgasını vuran toplumsal, sosyal ve siyasal meselelere değinilmeden geçilmediği görülür.
Bu çalışmada, 1920- 1940 yılları arasındaki Kırgız yazarlar tarafından kaleme alınan hikâye ve tiyatro türündeki eserlerde kadınlar üzerindeki algıyı vurgulamak amacıyla ne tür temaların yer aldığı incelenmiştir. Eserlerde kadın hakları ve özgürlüğü temasının sosyal, siyasi ve toplumsal etkenlerin tesiriyle eserlere nasıl yansıtıldığı ele alınmıştır. Bu mensur eserlerle birlikte o dönemin Kırgız kadınlarının toplumdaki, eğitimdeki, evlilikteki, aile evindeki vb. konumu ve yarattığı algı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda edebiyata kazandırılan bu mensur eserlerin muhtevası aracılığıyla da gün yüzüne çıkarılması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Modern Kırgız Edebiyatı, Mensur Eser, Kadın Algısı.

Abstract:
Through literary works written in literature, history and historical events are shed light on. It is also aimed to reflect the social and psychological conditions of the society with the aforementioned history in this historical process. In Kyrgyz literature, it is seen that periodical works deal with different social issues. The most popular theme of the works written in the period from the formation of modern Kyrgyz literature to the war period; These are social issues such as the tragic life of young girls, the place of Kyrgyz women in that period, women's rights, inequality between men and women. It is one of the indispensable activities of literature that these and similar issues that will create perception in society are the subject of works. It is seen that in the literary works brought to Kyrgyz literature both in verse, prose and theater, the social, social and political issues that left their mark on the period are not passed without mentioning.
In this study, it was examined what kind of themes were included in the works of story and theater written by Kyrgyz writers between 1920 and 1940 in order to emphasize the perception on women. It has been discussed how the theme of women's rights and freedom in the works is reflected in the works with the influence of social, political and societal factors. Along with these prose works, the Kyrgyz women of that period in society, education, marriage, family home, etc. position and the perception it created were tried to be revealed. At the same time, it is aimed to bring to light through the content of these prose works brought to literature.
Keywords: Modern Kyrgyz Literature, Prose Work, Perception of Women.