Tip 2 diyabetli bireylerde öz etkililiğin cinsel yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of self-efficacy on quality of sexual life in individuals with type 2 diabetes
Yazar: ŞULE GÜZLE
Danışman: DOÇ. DR. AYLA DEMİRTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2

Özet:
Amaç: Bu araştırma, tip 2 diyabetli bireylerde öz etkililiği ve cinsel yaşam kalitesini belirlemek, ikisi arasında ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı ve prospektif olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Gazi Hastanesi Diyabet ve Obezite Polikliniğine başvuran diyabetli bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise bu polikliniğe Mart 2022–Mart 2023 tarihleri arasında başvuran, en az 6 aydır Tip 2 DM tanısı almış olan, 18-65 yaş arasında olan, son dört hafta içerisinde cinsel yönden aktif olan, evli ya da düzenli cinsel partneri olan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 204 birey oluşturmuştur. Araştırma kapsamında veriler; yüz yüze görüşme yöntemi ile araştırmacı tarafından toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak; "Hastaların Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Veri Toplama Formu", "Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın", "Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Erkek" ve "Tip 2 Diyabetlilerde Öz Etkililik Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, dağılım özelliğine göre seçilmiş tanımlayıcı istatiksel yöntemler (sayı, yüzde, ortanca ve standart sapma) ile Kolmogorov- Smirnov Testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman Korelasyon testi kullanılarak analiz edilmiştir. 
Bulgular: Araştırmaya katılan diyabetli bireylerin yaş ortalaması 49,27±10,70'tir. Katılımcıların %50,98'i kadın, %49,02'si erkek, %85,29'u evli bireylerden oluşmaktadır. Tip 2 Diyabet Öz Etkililik Ölçeğinin toplam puan ortalaması 81,18±10,14 (min-maks: 47,00-97,00) olup, alt boyutlarından diyet+ayak kontrolü puan ortalaması 47,16±6,98; tıbbi tedavi puan ortalaması 22,17±2,50 ve fiziksel egzersiz puan ortalaması 8,09±1,63 olarak saptanmıştır. Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puan ortalaması 69,74±16,13 (min-maks: 27,27-181,82) olarak bulunmuş, kadınların ölçek puan ortalaması 67,57±11,24 iken erkeklerin puan ortalaması 71,98±19,79'dur. Bireylerin öz etkililikleri ve cinsel yaşam kalitesi ile yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu, meslek, beden kütle indeksi, diyabet süresi, diyabet öncesi cinsel yaşamı değerlendirme durumu ve kullanılan farmakolojik tedavi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0,05). Tip 2 Diyabet Öz Etkililik Ölçeği toplam puanları ile Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puanları arasında pozitif yönlü güçlü düzeyde bir ilişki saptanmıştır (r=0,72, p<0,05). Ayrıca Tip 2 Diyabet Öz Etkililik Ölçeği toplam puanları ile Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın puanları arasında pozitif yönlü güçlü düzeyde bir ilişki bulunurken (r=0,67, p<0,05), Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Erkek puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre Tip 2 diyabetli bireylerin öz etkililikleri ve cinsel yaşam kalitesi her iki cinsiyette yüksek düzeyde saptanmıştır. Aynı zamanda öz etkililik düzeyleri arttıkça, cinsel yaşam kalitesinin de arttığı bulunmuştur. Bireylerin yaş ve beden kütle indeksi değerlerinin azalması, eğitim düzeyinin artması ile öz etkililikleri ve cinsel yaşam kaliteleri artmaktadır. Bu sonuçlara göre hemşirelere; diyabetli bireylerin tedavi ve bakımını bütüncül olarak ele alması, öz etkililik düzeyi ve cinsel yaşam kaliteleri ile bunları etkileyen faktörleri sorgulaması ve sorunlara yönelik eğitimlerin düzenlenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: cinsel yaşam kalitesi, hemşirelik bakımı, öz etkililik, tip 2 diyabet

Abstract:
Aim: This study aimed to determine self-efficacy and sexual life quality in individuals with type 2 diabetes and to examine the relationship between the two.
Materials and Methods: The study was conducted as descriptive and prospectively. The population of the research consisted of individuals with diabetes who applied to Gazi University Health Research and Application Center Gazi Hospital Diabetes and Obesity Polyclinic. The sample of the study was those who applied to this polyclinic between March 2022 and March 2023, were diagnosed with Type 2 DM for at least 6 months, were between the ages of 18-65, were sexually active in the last four weeks, were married or had a regular sexual partner, and were included in the study. It consisted of 204 individuals who volunteered to participate. Data within the scope of the research; It was collected by the researcher by face-to-face interview method. As a data collection tool; "Data Collection Form on Descriptive Characteristics of Patients", "Quality of Sexual Life Scale-Female", "Quality of Sexual Life Scale-Male" and "Self-Efficacy Scale in Type 2 Diabetics" were used. The data obtained were analyzed using descriptive statistical methods (number, percentage, median and standard deviation) selected according to their distribution characteristics, as well as Kolmogorov-Smirnov Test, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis test and Spearman Correlation test.
Results: The average age of diabetic individuals participating in the research is 49.27±10.70. 50.98% of the participants are women, 49.02% are men, and 85.29% are married individuals. The total score of the Type 2 Diabetes Self-Efficacy Scale is 81.18±10.14 (min-max: 47.00-97.00), and the subscale diet+foot control score is 47.16±6.98; The treatment treatment score was 22.17±2.50 and the physical exercise score was 8.09±1.63. The total score of the Sexual Quality of Life Scale was given as 69.74±16.13 (min-max: 27.27-181.82), while women's measurement score was recorded as 67.57±11.24 points, while it was 71.98±19.79.  There was no significant significant difference between the self-effects of performance and quality of sexual life and age, gender, marital status, educational status, employment status, occupations, body mass index, duration of diabetes, pre-diabetes sexual life evaluation status and pharmacological treatment used (p< 0.05). There is a strong positive relationship between the Type 2 Diabetes Self-Efficacy Scale total scores and the Sexual Quality of Life Scale total scores (r=0.72, p<0.05). Additionally, while there was a strong positive relationship between the total scores of the Type 2 Diabetes Self-Efficacy Scale and the Sexual Quality of Life Scale-Female scores (r=0.67, p<0.05), there was no significant relationship between the Sexual Quality of Life Scale-Male scores. (p>0.05).
Conclusion: According to the research results, the self-efficacy and sexual life quality of individuals with Type 2 diabetes were found to be high in both genders. It has also been found that as self-efficacy levels increase, the quality of sexual life also increases. As individuals' age and body mass index values decrease and their education level increases, their self-efficacy and sexual life quality increase. According to these results, nurses: It is recommended that individuals with diabetes should consider the treatment and care holistically, question their self-efficacy level and sexual life quality and the factors affecting these, and organize training sessions on the problems.
Keywords: nursing care, quality of sexsual life, self-efficacy, type 2 diabetes