Kuduz aşı merkezine başvuran hastalarda aşı şemalarına ve aşı markalarına göre yan etkilerin karşılaştırılması
Comparison of side effects according to vaccination diagnosis and vaccination brands in patients who applied to the rabies vaccination center
Yazar: TUĞBA SARI
Danışman: PROF. DR. NECLA TÜLEK
Sağlık Bakanlığı / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Kuduz, insanlarda ve birçok memeli hayvanda ölümcül seyreden ensefalomiyelite yol açan akut viral bir zoonotik hastalıktır. Kuduzun mevcut bir tedavisinin olmaması nedeniyle profilaksi çok önem önem kazanmaktadır.
Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün Kuduz Korunma ve Kontrol Yönergesi'nde yer alan ve bu yönergeye göre kuduz riskli temas sonrası uygulanan RIG + 5 doz aşı (0.3.7.14.28.gün) ve RIG bulunamadığı veya uygulanamadığı durumlarda uygulanan "2-1-1"aşı şeması sonrası gelişebilecek yan etkiler araştırılmıştır.
Çalışmaya Şubat-2010 ile Aralık-2010 tarihleri arasında S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Kuduz Aşı Merkezi'ne şüpheli ısırık nedeniyle başvuran hastalardan çalışma prensiplerine uyan 1685 hasta dahil edildi.
1685 kişinin 1420'si (%84,2)  Zagrep şemasına, 265 kişide (%15,7) at kaynaklı immunglobulinin de yapıldığı Essen şemasına  alındı. Verorab ile 761 kişi (%45,2), Abhayrab ile 924 kişi (%54,8) aşılandı.
 Başvuran kişilerin cinsiyetlerine göre gözlenen yan etkiler incelendiğinde tüm şikayetlerin kadınlarda daha fazla görüldüğü saptandı.
Ayrıca sürekli ilaç kullanmasını gerektirecek kronik hastalığı olanlarda da aşı yapılan yerde ağrı %11,3,  baş ağrısı %12,4, eklem ağrısı %10,5 anlamlı olarak yüksek bulunurken, diğer şikayetler ile kronik hastalık öyküsü arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
Yaş gruplarına göre yan etkiler incelendiğinde ise 15 yaş altı grup 1, 15-60 yaş arası grup 2 ve 60 yaş üzeri grup 3 olarak ayrılmıştır. 15 yaş altındaki grupta ateş %21,2, kusma %2,4, öksürük %2,1 olarak diğer gruplara göre anlamlı yüksek saptanmıştır. 15-60 yaş arasındaki kişilerde ise baş ağrısı %8,8, eklem ağrısı %6,7 olarak diğer gruplara göre anlamlı yüksek bulundu.
İlk aşı dozu sonrası yan etkiler 2-1-1 şeması uygulananlarda daha fazla bulunmuştur.
Aşı günlerine göre Verorab ve Abhayrab isimli aşı karşılaştırıldığında ise Abhayrab grubunda ilk aşıdan sonra daha fazla yan etki görülmüştür.
Tüm aşı günlerinde genel olarak yan etkiler incelendiğinde 2-1-1 ve 5 doz aşı+Ig uygulanan grup arasında en fazla yan etki 2-1-1 aşı şeması uygulananlar olarak saptandı. 
Tüm aşı günlerinde yan etkiler genel olarak incelendiğinde Verorab ve Abhayrab aşı grupları arasında en fazla yan etki Abhayrab grubunda izlenmiştir. 
Başvuranlarda aşıya ya da immunglobuline bağlı olduğu düşünülen çok ciddi yan etkilerle karşılaşılmamıştır.

Abstract:
Rabies is a zoonotic viral disease that produces an almost uniformly fatal encephalitis in humans and most other mammals. Rabies remains untreatable therefore recieving prophylaxis is the most significant way to fight against rabies.
            In the present study post-exposure prophylaxis suggested by the Ministry of Health of Turkey  with 2-1-1 vaccination protocol and the 5 doses regimen with use of horse originated rabies immunoglobulin used for prophylaxis was observed for side effects .
            We reviewed records from february 2010 to december 2010 and identiﬁed 1685 patients who had received vaccination at our Rabies vaccine health center. A total of 1685 patients were vaccinated at our rabies vaccine health center, 265 patients (%15,7) administered the Essen regimen with equine RIG and 1420 patients (%84,2) administered Zagreb regimen, without equine RIG respectively. Out of the 1685 vaccinated patients, 761 patients (%45,2)  were vaccinated with Verorab and 924 patients (%54,8) were vaccinated with Abhayrab. 
            Among the 1685 patients who had received rabies vaccination female patients had a higher percentage in all side effects when compared wtih male patients. The patients who had chronic illnes also significantly increased side effects; pain on arm (%11,3), headache (%12,4) and joint pain (%10,5) compared to the patients without chronic illness. Patients administered in to the study were also examined in 3 groups; 0-15years, 15-60years and 60 years and above respectively. In the first group (0-15years) fever %21,2, vomitting %2,4 and coughing %2,1; in the second group (15-60years), headache %8,8, joint pain %6,7 were significantly increased compared to the other groups.
           The first dose of vaccination in the 2-1-1 regimen increased the side effects compared to the first dose in the essen regimen. In total when the essen regimen and the zagrep regimen was compared zagrep regimen was significantly increased in the total side effects. 
           The first dose of vaccination in the Abhayrab vaccine kit increased the side effects compared to the first dose in the Verorab vaccine kit. In total when the Abhayrab vaccine kit and the Verorab vaccine kit was compared Abhayrab vaccine kit was significantly increased in the total side effects.