Okul öncesi öğretmenlerin erken okuryazarlık becerilerine yönelik yeterliklerinin belirlenmesi
Determining of competencies of preschool teachers on the early literacy skills
Yazar: HALİME KÜBRA TÜRKÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP BURAK ; PROF. DR. EMİNE AHMETOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Okuma-yazma etkinliği = Reading-writing activity ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi öğretmenlerin erken okuryazarlık becerilerine yönelik yeterliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini kartopu örneklem yöntemiyle ulaşılan 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Türkiye'de okul öncesi eğitim kurumunda veya ilkokul bünyesinde anasınıfında görev yapan okul öncesi öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 380 okul öncesi öğretmenine ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Erken Okuryazarlık Bilgi Testi" ve "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Çalışmalarına İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin normalliği test edilmiştir ve dağılım normalitesi sağlandığı için araştırmada parametrik analizler tercih edilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde Pearson korelasyon katsayısı, Bağımsız Gruplar için t- Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) teknikleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları doğrultusunda okul öncesi öğretmenlerin erken okuryazarlık becerilerine yönelik bilgi düzeyleri ile okuma yazmaya hazırlık çalışmalarına ilişkin yeterlik algıları arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra erken okuryazarlık konusunda daha yüksek bilgi birikimine sahip öğretmenler, sınıflarında okuma yazmaya hazırlık çalışmalarını yürütme konusunda kendilerini daha yeterli hissetmektedirler. Öğretmenlerin cinsiyet, yaş ve mesleki kıdem, okuldaki pozisyonu, öğrenim durumu, daha önce erken okuryazarlık eğitimi almış olma durumuna göre erken okuryazarlık bilgi düzeyleri arasında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur. Ayrıca öğretmenlerin çalıştıkları kurumun türüne, sınıfındaki çocukların yaş grubuna göre erken okuryazarlık bilgilerinde anlamlı bir farka rastlanmazken, görev yaptıkları kurumun sosyo-ekonomik durumuna göre erken okuryazarlık bilgi düzeyleri arasında anlamlı düzeyde bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Bunların yanı sıra öğretmenlerin erken okuryazarlığın tanımına katılma/ma durumu, erken okuryazarlık becerilerini okul öncesi dönemde desteklemeye katılma/ma durumu ve sınıfı erken okuryazarlık becerilerine yönelik düzenlemeyi önemli bulma/ma durumuna göre erken okuryazarlık bilgi düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunurken, teknolojinin erken okuryazarlık becerilerinin gelişimine etki düzeyine ilişkin görüşlerine göre erken okuryazarlık bilgi düzeyleri arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the competencies of preschool teachers towards early literacy skills. The study was designed as a relational screening model which is a type of quantitative design. The sample of the research is made up of preschool teachers who work in a preschool educational institution or a kindergarten within a primary school in Turkey during the fall semester of the 2021-2022 academic year, which was achieved by the snowball sampling method.  Within the scope of the research, 380 preschool teachers were reached. In the research, "Personal Information Form", "Early Literacy Knowledge Test" and "Pre-School Teachers' Proficiency Perceptions Scale Related to Literacy Preparation Studies" were used as data collection tools.   The normality of the research data was tested and parametric analyses were preferred in the study because the normality of the distribution was ensured.   Pearson correlation coefficient, the Independent Samples t Test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) techniques were used to analyze the research data.   In accordance with the research findings, it was concluded that there is a significant positive and low-level relationship between the knowledge levels of preschool teachers regarding early literacy skills and sufficiency of their regarding as preparation studies of reading writing. In addition, teachers with higher knowledge of early literacy feel more adequate to carry out literacy preparation work in their classrooms.  It was found that there was a significant difference between the early literacy knowledge levels of teachers according to gender, age and professional seniority, position at school, educational status, and the fact that they had previously studied early literacy.  In addition, it was determined that while there was no significant difference in early literacy knowledge according to the type of institution they work for and the age group of the students in their class, there was a significant difference between the levels of early literacy knowledge according to the socio-economic status of the institution they work in.  In addition, teachers agreeing on the definition of the status of early literacy, early literacy skills early literacy preschool class status, and agreeing to support important for developing early literacy skills find the arrangement according to the situation and find significant differences between the knowledge levels were found.  According to their views on the effect of technology on the development of early literacy skills, no significant difference was found between the levels of early literacy knowledge.