Havayolu taşımacılığı, turizm sektörü ve ekonomik büyümenin partikül madde (PM2,5) üzerindeki etkisi: 16 Eurocontrol üye ülkesi
The impact of air transport, the tourism sector and economic growth on particulate matter (PM2.5): 16 Eurocontrol member states
Yazar: HİCRAN ERGEN
Danışman: PROF. DR. ALPER ASLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Son dönemlerde gündemde olan çevre kirliliği dikkat çeken konular arasında yer
almaktadır. Literatürde ise çevre kirliliğine ilişkin CO2 üzerine birçok çalışma
bulunmaktadır. Toz, polen, küf gibi 10 mikron ve altındaki partiküllere PM10, yanma
sonucu oluşan organik bileşikler gibi partiküllere ise PM2.5 adı verilir. Bu çalışmada ise
günümüzde iklim değişikliğinin önemli etkenlerinden biri olan PM2.5 değişkeni
kullanılmaktadır. Bu çalışmada Avrupa'daki tüm havacılık katılımcılarının çalışmalarını
koordine ederek, bir pan-Avrupa Hava Trafik Yönetim (ATM) sistemi geliştirmek için
teşkilatın ana faaliyet alanları, pan-Avrupa ATM ağının oluşturulması ve geliştirilmesi,
Avrupa çapında sivil havacılık kurallarının hazırlanmasının ve düzenlenmesinin
desteklenmesi, hava seyrüseferleriyle ilgili çalışmalar ve deneyler yapılması ve üye
ülkelerin yaptıkları çalışma sonuçlarının analiz edilmesi amacıyla kurulan
EUROCONTROL'ün 16 üye ülkesini 1990-2019 yılları için hava kargo miktarının (ton),
turizm gelirinin ve GSYİH'nin PM2,5 miktarına etkisi ARDL katsayı tahmini ve Granger
Nedensellik Testi ile analiz edilmektedir. ARDL katsayı tahmin sonucuna göre hava
kargo miktarı, turizm geliri ve GSYİH'deki %1'lik artış sırasıyla PM2,5 miktarında
%0.15, %0.09 ve %0.11'lik bir artışa neden olmuştur. Granger Nedensellik Testi
sonucuna göre ise uzun dönemde PM2.5 miktarından GSYİH'ye tek yönlü; GSYİH'den
turizm gelirlerine de tek yönlü nedensellik olduğu bulunmuştur. Buna göre PM2.5
miktarından turizm gelirlerine dolaylı bir nedensellik olduğu görülmektedir. Bulunan
sonuçlar doğrultusunda, araştırma kapsamındaki EUROCONTROL üyesi ülkelerin
turizm ve hava taşımacılığı faaliyetlerinde hava kirliliğini azaltabilecek politikalar önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hava Kargo, GSYİH, Turizm, PM2.5, ARDL

Abstract:
Environmental pollution, which has been on the agenda recently, is among the
issues that attract attention. In the literature, there are many studies on CO2 related to
environmental pollution. Particles of 10 micron and below such as dust, pollen, mold are
called PM10, and particles such as organic compounds formed as a result of combustion
are called PM2.5. In this study, PM2.5 variable, which is one of the important factors of
climate change today, is used. This study analyzes the effect of air cargo (tons), tourism
income and GDP on PM2.5 for the 16 member countries of EUROCONTROL, which
was established to develop a pan-European Air Traffic Management (ATM) system by
coordinating the work of all aviation participants in Europe, for the years 1990-2019 by
ARDL coefficient estimation and Granger Causality test. According to the ARDL
coefficient estimation result, 1% increase in air cargo amount, tourism income and GDP
caused an increase of 0.15%, 0.09% and 0.11% in PM2.5 amount, respectively.
According to the Granger Causality Test result, in the long run, from PM2.5 amount to
GDP is unidirectional; It is also found that there is unidirectional causality from GDP to
tourism revenues. Accordingly, it is seen that there is an indirect causality from PM2.5
amount to tourism revenues. In line with the results found, policies that can reduce air
pollution in tourism and air transportation activities of EUROCONTROL member countries within the scope of the research are suggested.

Keywords: Air Cargo, GDP, Tourism, PM2,5, ARDL