Engelli çalışanların, sağlık kurulu raporlarındaki engel oranı değerleri kullanılarak bir risk değerlendirme yöntemi geliştirilmesi: Döküm sektöründe bir uygulama
Developing a risk assessment method for disabled employees by using the obstacle rate values in the health board reports: An application in the casting industry
Yazar: ONUR GARİPOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE ENSARİ ÖZAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Döküm endüstrisi = Casting industry ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Metal döküm = Metal casting ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Şiddet oranı = Intensity ratio

Özet:
Çalışma hayatında özel politika gerektiren grupların ayrı olarak değerlendirilmesi mevzuatımızda belirtilmiştir. Özel politika gerektiren gruplar içerisinde yer alan engellilerin, İş kanunu kapsamında belirli oranlarla çalıştırılma zorunlulukları bulunmaktadır. Bu kapsamda engelli personellerin işe alımlarından sonra çalışma ortamlarındaki risk faktörleri kendi yeterliliklerinden hareketle etkin bir şekilde analiz edilmeli, personel kendi becerisine uygun çalışma pozisyonunda değerlendirilmelidir.
Bu çalışmanın öncelikli amacı, kamu ve özel sektör iş kollarında çalışmaları yasal yönden zorunlu olan engelli bireylere daha güvenli bir çalışma ortamının sağlanması için tüm iş kollarında kullanılabilecek bir risk değerlendirme yöntemi geliştirilmesidir. Bursa'da faaliyet gösteren bir döküm fabrikasında çalışan 15 engelli personel örneklem olarak seçilmiştir. Bireylerin özlük bilgileri gizli tutularak yapılan çalışmada, engelli personellerin sağlık durumlarına uygun pozisyonda çalışmaları amaçlanarak, geliştirilen risk değerlendirme yöntemi uygulanmıştır.
Geliştirilen risk değerlendirme yönteminde, her bireyin tek tek sağlık durumları ve çalışma koşulları dikkate alınarak sayısal veriler ile değerlendirilmiştir. Engelli personelin engellilik sağlık kurulu raporundaki engel oranı şiddet parametresi olarak ve çalışma ortamında bulunan risk etmenleri puanlanarak olasılık parametresi olarak kullanılmıştır. Kişilerin sağlık durumu bilgilerine göre mutlak çalıştırılmaması gerekli işler, ön koşullandırma yapılarak analiz yöntemine dahil edilmiştir. Risk değerlendirmesi yöntemine, "Engelli Personel Risk İndeksi" kısaca EPRİ adı verilmiştir.
Bulgularda elde edilen sonuçlar doğrultusunda sağlık durumlarına göre uygun olmayan koşullar altında çalışan dokuz engelli personel için operasyonel düzenlemelerin yapılması veya fiziki ortam koşullarının iyileştirilmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Separate evaluation of groups that require special policies in working life is specified in our legislation. Persons with disabilities, who are in groups that require special policies, have to be employed at certain rates within the scope of the Labor Law. In this context, after the recruitment of disabled personnel, the risk factors in the working environment should be analyzed effectively based on their own competencies, and the personnel should be evaluated in a working position suitable for their skills.
 The primary purpose of this study is to develop a risk assessment method that can be used in all business lines in order to provide a safer working environment for people with disabilities, who are legally required to work in public and private business lines. 15 disabled personnel working in a casting factory operating in Bursa were selected as a sample. In the study, which was done by keeping the personal information of the individuals confidential, the risk assessment method developed with the aim of working in a position suitable for the health status of the disabled personnel was applied.
In the developed risk assessment method, each individual's health status and working conditions were evaluated with numerical data. The disability rate in the disability health board report of the disabled personnel was used as the severity parameter and the risk factors in the working environment were scored and used as the probability parameter. The jobs that should not be employed according to the health status information of the people were included in the analysis method by preconditioning. The risk assessment method is called "Disabled Employee Risk Index", shortly DERI.
In line with the results obtained in the findings, suggestions were made to make operational arrangements or improve the physical environment conditions for nine disabled personnel working under conditions that are not suitable for their health status.