Kemoterapi alan hastalarda periferal nöropatinin yaşam kalitesi üzerine etkisi ve baş etme yöntemlerinin etkinliğinin incelenmesi
The effect of peripheral neuropathy on the quality of life in patients with chemotherapy and investigation of the effectiveness of methods
Yazar: SULTAN ÇALLI
Danışman: PROF. DR. VESİLE ÜNVER
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Nöropatiler = Neuropathies ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Tanımlayıcı nitelikte bu çalışma, kemoterapi alan kanser hastalarında periferal nöropatinin yaşam kalitesi üzerine etkisi ve yapılan girişimlerin etkinliğini belirlemek için yapıldı. Çalışmaya Kasım 2016 – Aralık 2018 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin İç Hastalıkları Tıbbi Onkoloji Servisi ve Polikliniğinde tedavi alan toplam 346 hasta alındı. Veri toplama aracı olarak; Hasta Tanılama Formu, EORTC QLQ-C30, EORTC QLQ-CIPN20, Periferal Nöropatiye Bağlı Yaşanan Sorunlar Formu, Periferal Nöropatiyi Önlemek için yapılan Girişimler Formu ve CTCAE v3.0 Formu kullanıldı. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, normal dağılım göstermeyen iki grup arasında değişkenler Mann Whitney U Testi,  ölçümsel verilerin analizinde Spearman Korelasyon Testi kullanıldı. İstatiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. 
Hastaların %52.6' sı erkek, yaş ortalaması 55.85±12.88, hastalık süresi 3.16±1.73 yıl, ECOG performans skoru 2.48±0.89'dur. Hastaların %42.90' ında grade 3 nöropati mevcuttur. Hastaların EORTC QLQ- C30 yaşam kalitesine ait; genel iyilik hali puanı 44.47±18.09, fonksiyonel skor puanı 52.92±21.47 ve semptom kontrolü puanı ise 48.19±17.24'dir. EORTC QLQ- CIPN20'ye göre hastalar en fazla motor nöropati semptomu yaşamakta olup,  motor nöropati semptom puanı 31.88±25.97'dir. Duyusal, motor ve otonomik nöropatisi olan hastaların genel sağlık durumu, genel yaşam kalitesi ve fonksiyonel skorları arasında ters yönlü, semptom kontrolü ile pozitif yönde ilişki vardır. 
Erkeklerin EORTC QLQ- C30 yaşam kalitesi kadınlardan daha düşüktür. Sonuç olarak; duyusal, motor, otonomik nöropati puanlarının yüksek olan hastaların başetme yöntemi kullanma oranı yüksektir. Bununla birlikte genel iyilik hali, fonksiyonel sağlık puanlarının düşük ve semptom puanlarının yüksek olması, sorunu olan hastanın baş etme yöntemi arayışına girdiğini göstermektedir.

Abstract:
This descriptive study was conducted to determine the effect of peripheral neuropathy on quality of life and the effectiveness of interventions in cancer patients receiving chemotherapy. A total of 346 patients who were treated in the Internal Medicine Medical Oncology Service and Polyclinic of a university hospital between November 2016 and December 2018 were included in the study. The data were collected using Patient Identification Form, EORTC QLQ-C30, EORTC QLQ-CIPN20, Problems Form Peripheral Neuropathy Form, Interventions to Prevent Peripheral Neuropathy Form and CTCAE v3.0 Form. The data were evaluated using descriptive statistics, Mann Whitney U Test and Spearman Correlation Statistical significance level was accepted as p <0.05.
The majority of patients (52.6%) were male, mean age was 55.85 ± 12.88 years, disease duration was 3.16 ± 1.73 years, and ECOG performance score was 2.48 ± 0.89. 42.90% of the patients had grade 3 neuropathy. EORTC QLQ-C30 patients' quality of life; general well-being score was 44.47 ± 18.09, functional score was 52.92 ± 21.47 and symptom control score was 48.19 ± 17.24. According to EORTC QLQ-CIPN20, the patients experienced the most symptoms of motor neuropathy and the motor neuropathy symptom score was 31.88 ± 25.97. Patients with sensory, motor and autonomic neuropathy were significant negative correlation between global health status and functional scores,  positive correlation with symptom control. Men's EORTC QLQ-C30 quality of life is lower than women. As a result; patients with high sensory, motor, autonomic neuropathy scores had higher coping strategies. However, general well-being, functional health scores are low and symptom scores are high, It shows that the patient with the problem is looking for a coping method.

Key Words: Cancer, Chemotherapy, Peripheral neuropathy, Quality of life