Kullanıcı sözleşmeleri bağlamında Türk toplumunun anlık mesajlaşma uygulamalarına güveni ve farkındalık analizi
Turkish society's confidence and awareness analysis in instant messaging applications in the context of user agreements
Yazar: GÜLDEN AVCI
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM SENA ARVAS
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Stratejik İletişim Ana Bilim Dalı / Stratejik İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Teknolojik gelişmelerin insan hayatına yansımalarının en belirgin görüldüğü alan yüzyıllardan bu yana iletişim olmuştur. İletişim teknolojilerindeki gelişmeler, internetin icadından önce yüzyıllar süren kısır bir haberleşme ağına insanoğlunu mahkûm kılarken internetin icadı ile birlikte aradaki yıllar kısa sürede telafi edilmiştir. Fiziksel sınırları yok eden ve dijital bir iletişim ağı ile sarmalanan dünyada tüm insanlar sosyal medya teknolojileri ve uzantıları ile birbirinden anında haber alır hale gelmiştir. Devletlerin hegemonyasında olan "haberleşme ve özgürlük" kavramları yerini teknoloji şirketlerinin başrol oynadığı yeni bir dijital çağa bırakmıştır. Güvenli ve hızlı iletişimi sağlama taahhüdü karşılığında kullanıcılara ait pek çok kişisel veriyi kullanıcı sözleşmeleri adı altında toplama hakkı elde eden teknoloji şirketleri hummalı bir veri toplama yarışına girmiştir. Dolayısıyla yüzyılın en değerli metasının veri olduğunu kanıtlanmıştır.   
Bu çalışmada da kullanıcıların vazgeçilmez iletişim metotlarının başında gelen WhatsApp, BiP, Telegram anlık mesajlaşma uygulamalarına ait kullanıcı sözleşmeleri kişisel verilerin kullanılması ve korunması bağlamında ele alınmıştır. Anket çalışmasında kullanıcıların uygulamaya duyduğu güven ve kullanıcı sözleşmelerine farkındalık düzeylerini ölçmek üzere hazırlanan sorular ile ulusal ve uluslararası düzeyde örnek bir araştırma oluşturmak amaçlanmıştır. Bu bağlamda veri güvenliği konusunda literatürde yer alan ulusal ve evrensel hukuki metinler (anayasa, kanun, sözleşme, bildirge, vb.) ile veri koruma merkezleri ve kurullarının çalışmaları referans alınmıştır. Literatür taraması yapılan bu çalışmada ayrıca Google anket üzerinden toplanan veriler betimleyici analiz yöntemi ile yorumlanmıştır. 
Buna göre Türk toplumunda ilk sırada tercih edilen WhatsApp uygulamasının kullanımı bir alışkanlık haline gelmiştir. Uygulamaları kullanan çoğunluğun en büyük tedirginliği mesaj içeriklerinin başkaları tarafından okunması, kaydedilmesi, saklanması ihtimalidir. Kullanıcıların büyük çoğunluğu kullanıcı sözleşmesinin ne olduğunu bilmiyor ya da okumamıştır. Ayrıca hukuki sorunlar karşısında başvurulacak merciler konusunda da net bir bilgiye sahip olmayan kullanıcılar, devletin ilgili kurumları tarafından hem korunmak hem de bilgilendirilmek istemektedir. Teknoloji, hukuk, iletişim bilimleri temelinde geniş bir perspektifle analiz edilen bu çalışmada incelenen kullanıcı sözleşmeleri ve gizlilik politikaları ile literatüre ve sosyal bilimler alanına özgün bir araştırma kazandırıldığı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Anlık Mesajlaşma Uygulamaları, Veri, Kişisel Veri, Kullanıcı Sözleşmeleri, Güven, Farkındalık.
Bilim Kodu: 111501-111513
Sayfa Sayısı: xvi + 172 
Tez Danışmanı: Doç. Dr. İbrahim Sena ARVAS

Abstract:
For centuries, the impact of technological advances on human existence has been greatest in the field of communication. Before the advent of the internet, advancements in communication technologies confined humanity for years to a stagnant network of communication. With the advent of the Internet, however, time rapidly made up for this deficit. In a world without physical boundaries and surrounded by a digital communication network, all individuals are now instantaneously connected via social media technologies and their extensions. Once dominated by states, the concept of "communication and freedom" has given way to a new digital era in which technology companies assume the lead. Under the guise of providing secure and quick communication, these companies have entered a frantic race to acquire vast quantities of personal data through user agreements. It has therefore been demonstrated that data is the most valuable asset of the 21st century.
This study examines the user agreements of instant messaging applications like WhatsApp, BiP, and Telegram with regard to the use and protection of personal data. The purpose of this sample research is to assess the level of trust users have in applications and their cognizance of user agreements through the use of information questions. National and international legal texts (declarations, constitutions, statutes, and contracts, etc.) on data security, as well as the works of data protection centres and boards, were consulted during the evaluation of the trustworthiness and awareness of user agreements. This study is founded on a literature review employing and the Google survey data was interpreted using descriptive analysis.
Consequently, WhatsApp, the most popular application in Turkish culture, has become a habit. The majority of application users are most concerned about the possibility of others reading, saving, or storing their message content. The majority of users are oblivious of or have not read the user agreement. In addition, users who lack clear information about the authorities to be consulted in legal matters anticipate protection and education from the pertinent state institutions. Through the examination of user agreements and privacy conditions, this study, analysed from a comprehensive perspective based on technology, law, and communication sciences, is considered to contribute an authentic and multidisciplinary research to the literature in the field of social sciences.
Key Words: Instant Messaging Applications, Data, Personal Data, User Agreements, Trust, Awareness.
Science Code: 111501-111513
Number of Pages: xvi+ 172
Thesis Advisor: Assoc. Prof. İbrahim Sena ARVAS, Ph.D.