Modern İspanyol grafik romanlarında iç savaş olgusu: Kolektif bellek ve toplumsal travma
The civil war in modern Spanish graphic novels: Collective memory and collective trauma
Yazar: FETHİYE KABATAŞ KESKİN
Danışman: PROF. DR. RAFAEL CARPINTERO ORTEGA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İspanyol Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Toplumsal travma = Collective trauma

Özet:
Bu doktora tezinin amacı, ailelerinin hatıraları aracılığıyla İspanyol İç Savaşı'nı işleyen Antonio Altarriba ve Kim'in El arte de volar, Jaime Martín'in Jamás tendré veinte años, Sento'nun Dr Uriel ve Miguel Francisco'nun Espacios en blanco adlı grafik romanlarını, kolektif bellek ve toplumsal travma açısından incelemektir. Bu araştırmayı yapabilmek için öncelikle Maurice Halbwachs'ın kolektif bellek konusundaki fikirlerine yer verilerek öncesi ve sonrasıyla İspanyol İç Savaşı aktarılmıştır. Kolektif bellek aracılığıyla nesilden nesile aktarılan iç savaşın ve sonrasının toplumsal travması, tez çalışmasının en geniş analiz kısmını oluşturmaktadır. Çünkü bu grafik romanların yazılma sebeplerinden biri, susturulan ve unutturulmaya çalışılan aile üyelerinin yaşadıkları toplumsal travmayı dile getirmek ve aktarabilmektir. 
Bu çalışmada grafik romanlardaki toplumsal travmayı en etkili şekilde yansıtan örnekler seçilerek ve Sigmund Freud ile Jacques Lacan gibi önemli psikanalistlerin fikirlerine yer verilerek yakın panel okuması yapılmıştır. Will Eisner, Scott McCloud ve Thierry Groensteen gibi önemli çizgi roman kuramcılarının fikirlerinden de inceleme boyunca yararlanılmıştır. İncelenen grafik romanlarda renk seçimi, farklı perspektif kullanımı, panel çerçevesi gibi unsurlar aracılığıyla toplumsal travmanın etkili bir şekilde aktarıldığı görülmüştür.
Analiz yapılırken toplumsal travma yaratan benzer olayları karşılaştırabilmek için, iç savaş dönemi ve sonrası ayrı başlıklarda incelenmiştir. Ayrıca Jamás tendré veinte años dışında incelenen grafik romanlarda, rüyalar, insanların hayvan formunda çizilmesi, edebi eserlere atıflar gibi kimi gerçeküstü ögeler aracılığıyla toplumsal travmaların simgesel düzeyde ifade edildiği saptanmıştır. Sonuç olarak ise tüm grafik romanlarda iç savaşın kolektif belleğinin yeniden üretildiği ve bu toplumsal travmanın etkili bir şekilde aktarıldığı görülmüştür. Çizgi romanın kendine özgü yöntemlerinin ise bu travmayı aşma işlevine sahip olabileceği tespit edilmiştir.

Abstract:
This doctoral thesis aims to analyze El arte de volar of Antonio Altarriba and Kim, Jamás tendré veinte años of Jaime Martín, Dr Uriel of Sento and Espacios en blanco of Miguel Francisco, which narrates the Spanish Civil War through the memories of the families of the graphic novelists in terms of collective memory and collective trauma. In this research, firstly, the ideas of Maurice Halbwachs about collective memory and the Spanish Civil War period are presented. This thesis focuses especially on the analysis of the collective trauma of civil war and postwar passed down from generation to generation through collective memory. Because one of the reasons for creating these graphic novels is to express and reflect the collective trauma experienced by the family members who had been silenced and whose experiences and memories were almost forgotten.
This study offers a close reading of the graphic novels by choosing the most remarkable examples of collective trauma in graphic novels by referring to the opinions of psychoanalysts such as Sigmund Freud and Jacques Lacan. Furthermore, this thesis cites the ideas of comics theorists such as Will Eisner, Scott McCloud, and Thierry Groensteen. It portrays that these graphic novels express collective trauma prominently through the use of elements such as color selection, different perspectives, and panel frames. The Civil War and the Postwar Periods were discussed as two separate chapters in order to compare similar events that caused collective trauma. This thesis illustrates that the collective trauma of the Civil War and Postwar Period is expressed in all graphic novels except "Jamás tendré veinte años" on a symbolic level by using various surreal elements such as dreams, people drawn as animals and references to literary works. It concludes that all graphic novels arduously reproduce and intensely convey the collective memory of the civil war. This thesis emphasizes that the selected graphic novels and the graphic novel as an art form in itself serve as a means of overcoming this collective trauma.