K. K. T. C. Lefkoşa ilçesinde ilköğretim okullarına devam eden 9 yaş çocuklarının anne tutumları ile kardeş ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of nine year old children attending primary schools in Northern Cyprus Turkish Republic-Lefkoşa (Nicosia) district in terms of relationship between mothers attitudes and sibling relationships
Yazar: FİSUN KÖSE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERAP DEMİRİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Kıbrıs-Lefkoşa = Cyprus-Lefkoşa ; Çocuk gelişimi = Child development ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu çalışmanın amacı, dokuz yaşındaki çocukların anne tutumlarını, kardeş ilişkilerini ve anne tutumlarının kardeş ilişkileri üzerindeki etkisini ortaya çıkarmak olarak belirlenmiştir. Bu amaçla, dokuz yaşındaki çocukların anne tutumları ile kardeş ilişkileri; cinsiyet, kardeş durumu, kardeş cinsiyeti, kardeş yaşı, anne öğrenim durumu ve aile gelir düzeyi değişkenlerine göre incelenmiş; ayrıca çocukların farklı cinsiyet ve farklı kardeş durumlarına, anne öğrenim durumuna ve aile gelir düzeyi değişkenlerine göre anne tutumlarının kardeş ilişkileri üzerinde etkili olup olmadığı araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemini K.K.T.C. Lefkoşa ilçesinde ilköğretim okullarına devam eden dokuz yaşındaki 147 kız, 153 erkek çocuk ve onların anneleri oluşturmaktadır. Çocuklar ve ailelerine ilişkin tanıtıcı bilgiler Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir. Annelerin çocuğunu yetiştirirken kullandığı tutumları belirlemek amacıyla Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği (Parental Attitude Research Instrument; P.A.R.I), çocukların kardeşleriyle olan ilişkilerini nasıl yorumladıkları hakkında bilgi toplamak için Kardeş İlişkileri Anketi (Sibling Relationships Questionnaire; S.R.Q.) kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizleri, bilgisayar S.P.S.S. 10.0 istatistik programı ile yapılmıştır. Annelerin çocuk yetiştirme tutumlarım, anne öğrenim durumu ve aile gelir düzeyinin etkilediği, dokuz yaşındaki çocukların kardeş ilişkileri algılarını kardeş durumu, kardeş yaşı ve anne öğrenim durumunun etkilediği tesbit edilmiştir. Ayrıca rolünü reddeden anne tutumunun kendinden büyük kardeşi olan çocuklarda sıcaklık/yakınlık davranışları üzerinde, demokratik, rolünü reddeden ve geçimsizlik anne Mumlarının kendinden büyük kız kardeşi olan çocuklarda sıcaklık/yakınlık davranışları üzerinde, sıkı disiplin tutumunun kendinden küçük kardeşi olan ve kendinden küçük erkek kardeşi olan çocuklarda statü/güç davranışları üzerinde, rolünü reddeden ve sıkı disiplin tutumlarının kendinden küçük erkek kardeşi olan çocuklarda çatışma faktörü üzerinde, aşırı koruyuculuk ve rolünü reddeden anne tutumunun ailesinin aylık gelir düzeyi 600 milyon ve daha az olan çocukların sıcaklık/yakınlık faktörü üzerinde, rolünü reddeden anne tutumunun ailesinin aylıkin gelir düzeyi 901 milyon ve daha fazla olan çocukların sıcaklık/yakınlık davranışları üzerinde etkili olduğu tesbit edilmiştir. Bu sonuçlara göre anne tutumlarının çocukların kardeşlik ilişkilerini algılamalarını önemli ölçüde etkilediği görülmektedir. Bu nedenle anneler çocuklarına demokratik ortam yaratarak onların tüm gelişimlerine katkı sağlayabilecekleri gibi kardeşlik ilişkilerini de bu yolla pekiştirerek daha olumlu hale gelmesini destekleyebileceklerdir. Başka araştırmalarda farklı örneklem grupları üzerinde ve başka değişkenler kullanılarak bu konunun farklı yönlerinin incelenmesi bu konuya yeni boyutlar katacaktır.

Abstract:
Purpose of this study was determined as putting down maternal attitudes, sibling relationships and impact of maternal attitudes upon sibling relationships on 9 year olds. In this regard, maternal attitudes and sibling relationships of 9 year olds were examined based on gender, sibling condition, gender of the sibling, age of the sibling, educational level of the mother and income level of the family variables; also further researches were conducted in order to see whether maternal attitudes have any impact on sibling relationships based on different gender and different sibling condition, educational level of the mother and income level of the family variables. Sample of the study comprises 9 year old 147 girls and 153 boys who are attending primary schools in Northern Cyprus Turkish Republic, Lefkoşa District and mothers of the same. Introductory information regarding the children and their families were obtained via Personal Information Form. Parental Attitude Research Instrument (P.A.R.I.) was used in order to determine attitudes of mothers while raising their children and Sibling Relationships Questionnaire (S.R.Q.) was used in order to obtain information on how children interpret their relationships with their siblings. Analyses of the data obtained were conducted with the computer statistics program S.P.S.S. 10.0. It was understood that attitudes of mothers towards child raising were influenced by educational level of the mother and income level of the family and that perceptions of 9 year olds regarding sibling relationships were influenced by sibling condition, age of the sibling and educational level of the mother. Furthermore, maternal attitude of role-rejecting has an impact on warmth/ intimacy behaviours on children with elder siblings, establishing a democratic attitude, rol-rejecting and lack of harmony in relationship attitudes have an impact on warmth/ intimacy behaviours on children with elder sisters, attitude of strict discipline has an impact on status/ power behaviours on children with younger siblings and younger brothers, attitudes of role-rejecting and strict discipline have an impact on rivalry factor on children with younger brothers and attitude of excessive protecting and maternal attitude of role-rejecting have an impact on warmth/ intimacy behaviours on children whosefamilial monthly income is TL600 million or less and on those whose familial monthly income is TL901 million or more. According to the aforementioned results, it is seen that maternal attitudes influence perceptions of children towards sibling relationships to a great extent. Therefore, mothers may contribute to overall development of their children by creating a democratic environment as well as they may reinforce and support positive sibling relationships in the same way. In other researches, examining different standpoints of the same subject on different sample groups and by using different variables will add different dimensions to the same subject.