Türk ve İran romanında meşrutiyete bakış: Sultan Hamit düşerken ve Korkunç Tahran romanlarına karşılaştırmalı bir yaklaşım
Constitutionalism view in Turkish and Iranian novel: A comparative approach to the novels collapse of Sultan Hamid and Dreadful Tehran
Yazar: SAEIDEH MIRZA ZADEH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERVET TİKEN
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Fars edebiyatı = Persion  literature ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; İran romanı = Iranian novel

Özet:
İnsanın düşünce tarzında var olan karşılaştırma, yöntemsel olarak karşılaştırmalı edebiyatın temelindedir. Karşılaştırmalı edebiyat, farklı kültürlerin edebiyatlarını araştırma ve tanıma, yabancı olanı öğrenme, ortak veya farklı yanlarını ortaya çıkarma gereksiniminden doğan bir bilimdir. Bu çalışmada da Türkiye ve İran'da birbirine yakın zamanlarda yaşanan Meşrutiyet dönemine değinerek, Nahit Sırrı Örik'in tarihi romanı Sultan Hamit Düşerken ve Murtaza Müşfik Kazimiʼnin dönem romanı sayılan Tahran-i Mahuf'u (Korkunç Tahran)  iki bölümde incelendikten sonra, bu eserleri yapı ve tema açısından benzer ve farklı yönlerini tespit etmeye çalışılmıştır. Meşrutiyet döneminde iki ülkede yaşanan olaylar benzerlikler göstermektedir. Bu neden ile iki eser incelenerek Meşrutiyet dönemini iki ülkenin sosyolojik ve siyasal yapısı hakkında da bilgi verilmektedir. 
Bu çalışma sonucunda, aynı dönemlerde fakat farklı toplumlarda yaşamış yazarların kaleme alınan bu eserlerde benzer ve farklı temalar bulunmaktadır. Aralarında göze çarpan birkaç farklılığın dışında, birbirleriyle örtüşen benzer özelliklerin olduğunu tespit etmek mümkündür. Farklı ülkelerde yaşayan yazarlar o dönemde neler yaşandığına dair bilgilerini romanda aktarmışlardır. Farklı yazarlar bu eserlerinde konuyu ele alış biçimleri ve kültürel katkıları aynı değildir. İki yazar da ara sıra diyalog kurma, mektup yazma ve geriye dönüş yöntemleri gibi teknikler kullanmışlardır.
 Benzer coğrafî, toplumsal ve ekonomik koşullara sahip toplumlarda devlet düzeni ve örgütlenişi, insanların geçim kaynakları, hayata bakış açıları ve yaşamda karşılaştıkları sorunların birbirine benzer olması kaçınılmazdır. Benzer toplumsal koşullarda yaşayan milletlerde bu benzerliklerin edebiyata da yansıması olağan bir durumdur. Söz konusu eserleri okura tanıtılmak amacıyla farklı bölümlerde inceledikten sonra üçüncü bölümde yapı ve tema açısından benzer ve farklı noktaları tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Comparison which is a part of human mind is the base of comparative literature in the terms of principles and methods. Comparative literature is a science which studies different cultures' literature and introduces them, learns different parts of that and is require to express common and different points of that. In this research also, by emphasizing on Constitutionalism which has happened approximately in the same era in Iran and Turkey, there is an attempt to establish common and different points of two historical books of collapse of Sultan Hamid by Nahit Sırrı Örik and seasonal novel of  dreadful Tehran by Murtaza Müşfik Kazimi in the terms of structure and content. The events which happened in the Constitutionalism era in two countries of Iran and Turkey are very similar . thus by accurate assessment of two works, some information has been given about social and political structure of both countries. Regarding that there are many works from both authors, just one work has been studied from each one. At the end, the works of these two authors who have lived in the same era but with different cultures, there are some similarities and differences in the terms of content, they have had many common points among some different items. Both authors have lived in two different countries and enter their information about the events of constitutionalism era into their novels. Undoubtedly, these two different authors don't have a same method for expressing the problems and culture. But, both of them have used some techniques like back warding, writing dialogues and letter-writing and so on. in the nations who have similar and same economic and geographical situations, the similarity among income resource of people, their attitude towards life and the problems with which they cope must not been ignored. In these countries which have similar social situation, the effect of these similarities on the literature is also a normal affair. After assessing these two mentioned books, in various parts of third section, there is an attempt to prove the structural and content similarities and differences.