Şehir hastanelerindeki sirkülasyon sisteminin yön bulmaya etkilerinin mekân dizimi ile incelenmesi: Konya şehir hastanesi örneği
Analysis of the effects of the circulation systems in city hospitals on wayfinding via spacesyntax: Case of Konya city hospital
Yazar: MEHMET NORASLI
Danışman: PROF. DR. KERİM ÇINAR
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Doku = Texture ; Mekan dizimi analiz yöntemi = Space syntax analysis method ; Sirkülasyon sistemi = Circulation system ; Yön bulma = Direction finding ; Şehir hastaneleri = City hospital

Özet:
Yön bulma kavramı, kişilerin bulunduğu mekânlar içerisinde erişim sağlayabilmesi için sergiledikleri temel bir davranış şeklidir. Mekânsal algı üzerine kurgulanan yön bulma davranışı, özellikle karmaşık fonksiyonlu yapılarda tasarım problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tür yapılarda yön bulma sorununun yaşanması kullanıcıları stres, karmaşa, zaman kaybı gibi olumsuzluklara sürüklemektedir. Bu tez çalışmasında, Konya Şehir Hastanesi'nin sirkülasyon alanları, araştırmanın örneklem alanını oluşturmaktadır. Şehir hastanelerinin mekânsal biçimlenişine göre oluşan sirkülasyon sisteminin analiz edilmesi; çevresel faktörler kapsamında tasarım ögeleri, renk ve dokunun hastanelerde yön bulma davranışına etkisinin araştırılması hedeflenmektedir. Çalışmanın yönteminde, ilk olarak Konya Şehir Hastanesi'nin zemin katını oluşturan sirkülasyon alanları mekân dizimi ile analiz edilmiştir. Mekân dizimi ile edinilen bağlanabilirlik, bütünleşiklik ve ortalama derinlik verilerine dayanarak yapılan deneyler için rota oluşturulmuştur.  Buna göre anket çalışması için animasyon ve görseller hazırlanmıştır. Hatırlanabilirlik, yönelme kararı ve mekânsal kalite analizlerinin belirlenmesi için tasarım ögeleri, renk ve doku değişkenleri kullanılarak toplam 399 kişiye anket yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda, mekânsal biçimlenişe göre merkezi sirkülasyon sistemiyle oluşturulan bölgeler ve düğüm noktaları, erişilebilirlik seviyesinin en yüksek olduğu yerler olmasının yanı sıra mekânsal yoğunluğun en fazla yaşandığı yerler olarak tespit edilmiştir. Tasarım ögeleri, renk ve doku ile oluşturulan çevresel faktörlerin yön bulma davranışı üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Yapılan çalışmanın, mekân analizi bakımından tüm şehir hastanelerine; sirkülasyon alanlarında tasarım ögeleri, renk ve dokunun kullanımı bakımından tüm hastanelere referans olması düşünülmektedir.
  
Anahtar Kelimeler: Şehir hastaneleri, sirkülasyon sistemleri, yön bulma, mekân dizimi, renk, doku

Abstract:
The concept of wayfinding is a basic behavior that people display to gain access within the spaces they are in. The behavior, built on spatial perception, materializes as a design problem, especially in structures with complex functions. Experiencing direction-finding tribulation in such structures drags the users to problems such as stress, confusion and time loss. In this thesis study, circulation areas of Konya City Hospital constitute the sample area of the research. The aim is to analyze the circulation system formed according to the spatial configuration of city hospitals, and to investigate the effects of design elements, color and texture on wayfinding behavior in hospitals within the scope of environmental factors. In the method of the study, firstly, the circulation areas forming the ground floor of Konya City Hospital were analyzed with space syntax. Based on the connectivity, integration and average depth data acquired by spatial syntax, a route was created for the experiments. Accordingly, animations and visuals were designed for the survey study. A total of 399 people were surveyed by using design elements, color and texture variables to determine memorability, orientation decision and spatial quality analysis. As a result of the research, the regions and nodal points formed by the central circulation system according to the spatial formation were determined as the places where the spatial density is the highest, as well as the places with the highest accessibility level. It has been resolved that environmental factors, created by design elements, color and texture are efficacious on wayfinding behavior. It is also believed that the study will be a reference to all city hospitals in terms of space analysis, and to all hospitals in terms of the use of design elements, color and texture in circulation areas.

Key Words: City hospitals, circulation systems, wayfinding, space syntax, color, texture