Kemalpaşa ve çevresindeki dini ziyaret yerleri üzerine bir din sosyolojisi araştırması
A study of sacred visiting places in and around Kemalpaşa
Yazar: HİCRET HATUN
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN BULUT
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology

Özet:
Kutsalın tezahürleri, Anadolu inanç tarihinde genel olarak, mezar, yatır, türbe, makam ve çeşme gibi mekânlarda farklı uygulama ve ritüellerle yaşamaya ve varlığını sürdürmeye devam etmektedir. Toplum içerisinde bulunan zengin uygulama ve ritüeller, toplumdaki farklı sosyal ve dini yapılar içerisinde çeşitlenmektedir ve bu durum dini ziyaret mekânlarının sosyo-kültürel bir çözümlemesini gerekli kılmaktadır. Zengin bir kültürel çeşitliliğe sahip olan İzmir İli Kemalpaşa ilçesi bu çalışmanın araştırma alanı olarak belirlenmiştir. Araştırma ile Kemalpaşa ve çevresindeki 21 ziyaret mekânındaki ziyaretçiler ve yerli halkla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak mekânlar incelenmiştir. Araştırma neticesinde elde edilen bilgiler tarafsız bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. 
	Çalışmanın bulguları ise Kemalpaşa ilçesinde bulunan ziyaret yerlerinin büyük bir çoğunluğunun Alevi/Türkmen gruplar tarafından benimsenmiş olduğu söylenebilir. Bu ziyaret yerlerinin yoğunluğunun ve uygulanan ritüellerin farklılığı ziyaret edenlerin din anlayışı ve sosyo-kültürel sermayelerine göre değişmektedir. Sünni bireyler ziyaret edilen mekânlarda genel olarak dualar okuyarak ziyaretini tamamlarken, Alevi/Türkmen bireyler, dualar etme, çaput bağlama, mum yakma, etrafta bulunan taş, tahta veya yapraklarla dileklerini sembolize ettikleri uygulamaları bulunmaktadır. Yine Alevi/Türkmen bireyler dileklerinin kabul olması sonrasında mekânı tekrar ziyaret ederek adaklarını adayıp çevredeki insanlarla paylaşarak kutlama ve şenlikler yapılmaktadır. Kemalpaşa'da ziyaret fenomeni yoğun olarak Aleviler tarafından çeşitli ritüellerle gerçekleştirilen bir halk inanışı uygulamalarıyla olmasına rağmen Sünni bireyler arasında da popülerliği az da olsa bulunmaktadır.

Abstract:
Sacred is an element in human history as old as humanity and existing in human consciousness. The manifestations of the sacred have generally been accepted by the society in the history of Anatolian faith with different practices and rituals in places such as tombs, maqams and fountains. The rich practices and rituals in the society are diversified within different religious groups in the society, and this situation requires a socio-cultural analysis of religious visiting places. The district of Kemalpaşa in İzmir, which has a multicultural structure, has been determined as the research area of this study. In this study, semi-structured interviews were conducted with visitors and local people in 19 visiting places in and around Kemalpaşa, and the places were examined. The findings of the study show that many visiting places in Kemalpaşa district have been accepted and visited by Alevi/Turkmen groups. The number of visitors and rituals applied in these places vary by the religious group that visits. While Sunni individuals generally complete their visits by reciting prayers in the places visited, Alevi/Turkmen individuals have practices such as praying, tying scarfs and rags, burning candles and illustrating their wishes with stones, wood or leaves. After wishes granted, Alevi/Turkmen individuals hold celebrations and festivals by the visiting place, dedicating their vows and sharing them with the people around. As a result, in Kemalpaşa, visiting piety along with some non-secret rituals is mostly adopted by Alevi people though it also has some popularity among Sunni individuals.