Bazı mürdümük (Lathyrus sativus L.) varyete, hat ve çeşitleri arasındaki morfolojik, tarımsal ve moleküler farklılıkların saptanması üzerine bir araştırma
Research on the determination of morphological and molecular diversity among some varieties, lines and cultivar of grasspea (Lathyrus sativus L.)
Yazar: AYSUN GEDİK
Danışman: PROF.DR. RÜŞTÜ HATİPOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2006?2007 yetiştirme sezonunda 5 mürdümük varyetesi, 4 mürdümükhattı ve bir adet tescil edilmiş mürdümük çeşidi arasındaki morfolojik, tarımsal ve molekülerfarklılıkları saptamak amacıyla yürütülmüştür. Morfolojik ve tarımsal farklılıklar ÇukurovaÜniversitesi Tarla Bitkileri Bölümü araştırma alanında kurulan üç tekrarlamalı tarladenemelerinde, moleküler farklılık ise 10 adet ISSR primerı kullanılarak saptanmıştır.Çalışma sonuçları, incelenen çeşit varyete ve hatlar arasında, bitki boyu, sap uzunluğuve kalınlığı, bitki başına ana dal sayısı, en uzun saptaki yaprak sayısı, bitki başına yaş vekuru ot verimi, % 50 çiçeklenme süresi, bitki başına dolu ve boş meyve sayısı, meyveuzunluğu ve genişliği, bakla başına tohum sayısı ve verimi ile bin dane ağırlığı açısındanönemli farklılıklar olduğunu göstermiştir. Jaccard benzerlik katsayısı 0.33 ile 0.79 arasındadeğişmiş ve ortalama 0.58 olarak bulunmuştur. 0.79 Jaccard benzerlik katsayısıyla L. sativusvar. albus ve L. sativus var. azureus `un genetik olarak birbirlerine en yakın varyetelerolduğu saptanmıştır. L. sativus var. coloratus varyetesi ile 452 nolu hat 0.33 Jaccardbenzerlik katsayısı ile birbirlerine genetik olarak en uzak mesafeyi göstermiştir. ISSRanalizleri sonucu oluşturulan soyağacına göre incelenen çeşit, varyete ve hatlar A ve Bolarak 2 ana gruba ayrılmıştır. 452 nolu hat A grubu içerisin yer almıştır. B grubu ise kendiiçinde B1 ve B2 olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. L.sativus var. coloratus B1 grubuiçerisinde yer almıştır. B2 grubu ise, B21 ve B22 olarak alt gruplara ayrılmıştır. B21 altgrubunu Gürbüz çeşidi oluşturmuştur. B22 alt grubunda ise; 439, 455, 463 hatları ileL.sativus var. albus, L. sativus var.azureus, L. sativus var.biflorus ve L .sativusvar.leucatetragonus varyeteleri yer almıştır.Anahtar Kelimeler: Lathyrus sativus , Morfoloji, Tarımsal Özellik, ISSR Markörleri

Abstract:
The purpose of this study conducted at the Field Crops Department of Agricultural Facultyof Cukurova University during the growing season of 2005-2006 was to determinemorphological and molecular diversity among 5 varieties, 4 lines and one cultivar of grasspea.Morphological diversity was studied in the field experiment arranged in randomized completeblock design with three replications at the research area of Field Crops Department. Moleculardiversity was studied by using 10 of ISSR primers.The results of the study showed that the varieties, lines and cultivar studied werestatistically significant different in plant height, stem length, number of stems per plant, numberof leaves on lengthiest stem of plant, green forage and hay yield per plant, days to 50 %flowering, number of pods per plant, pod length, pod width, number of seeds per pod, 1000 seedweight and seed yield per plant. According to the Jaccard?s similarity index, similarity indexvalues between varieties, lines and cultivar ranged from a minimum of 0.33 to a maximum of0.79, the average being 0.58. From these coefficient values, it was concluded that L. sativusvar. albus and L.sativus var. azureus were close related varieties. L sativus var. coloratusand line 452 were distant related. In the dendrogram obtained from the similarity index dataplants of 5 varieties, 4 lines and one cultivars formed two main groups, as A and B. Thegroup A was occupied by the plants of line 452. There were two sub-groups in the group B,as B1 and B2. Plant of L.sativus var. colaratus fell in to sub-group of BI. Sub-group B2 wasdivided into two sub-sub groups as B21 and B22. The sub-sub group B21 was occupied by theplants of cultivar Gürbüz while the plants of rest of the varieties and lines fell into sub-subgroup of B22.KeyWords: Lathyrus sativus, Morphological characters, Agricultural Characters, ISSR Markers