Özgeci davranış ve kontrol odağı ile sosyal girişimcilik arasındaki ilişki: Azerbaycan ve Türkiye arasında karşılaştırmalı bir araştırma
The relationship between altruistic behavior and locus of control and social entrepreneurship: A comparative research between Azerbaijan and Turkey
Yazar: KANAN İBRAHİMOV
Danışman: DOÇ. DR. MALİK VOLKAN TÜRKER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Uluslararası İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Denetim odağı = Locus of control ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Sosyal girişim = Social enterprise ; Sosyal girişimci = Social entrepreneur ; Türkiye = Türkiye ; Ölçekler = Scales ; Özgecilik = Altruism

Özet:
Bu araştırmanın konusu özgeci davranış ve kontrol odağı ile sosyal girişimcilik arasındaki ilişkiyi bulmaya yöneliktir. Bu üç kavramı birleştiren birçok unsur bulunmaktadır. Söz konusu üç olgu öncelikle literatür taramasına tabi tutulmuştur. Üç olgunun esas olan ortak unsuru kişinin davranışlarının toplumda ve kişinin kendi üzerinde bıraktığı etkidir. Kısaca açıklanacak olursa; özgeci davranış bir fedakârlık yapma, yardımda bulunma olarak nitelendirilirken, kontrol odağının kişinin yaşamı boyunca yaptıklarını içsel ve dışsal faktörlere atıf etmesi, sosyal girişimcilik ise toplumda dezavantajlı durumda olan kişilere yardımda bulunma eylemi olarak ifade edilebilir.
Bu çalışmanın amacı sosyal girişimcilik, özgeci davranış ve kontrol odağı olgularını ayrı ayrı inceleyerek aralarındaki ilişkiye ait bir saha araştırması gerçekleştirmektir. Bu araştırma kapsamında çevrimiçi anket formu düzenlenerek her olguya uygun birer ölçekten oluşan karma bir anket hazırlanmıştır. Bu anket doğrultusunda Azerbaycan ve Türkiye'de eş zamanlı olarak birer saha araştırması yapılmıştır. Kullanılan anket formu 4 bölümden ve 84 maddeden oluşmaktadır. Birinci bölümde örnekleme dahil olan bireylerin demografik özelliklerine yönelik 4 soru sorulmuştur. İkinci bölümde Hockerts (2015) tarafından geliştirilmiş ve Akar (2020) tarafından Türkçeleştirilmiş olan "Sosyal Girişimcilik Öncülleri Ölçeğinin" Türkçe uyarlanması kullanılmıştır. Bu ölçek 17 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır.  Üçüncü bölümde Rushton ve arkadaşları (1981) tarafından geliştirilen ve Önem (2019) tarafından Türkçeleştirilen, 20 maddeden oluşan Özgecilik ölçeği kullanılmıştır. Dördüncü bölümde ise Rotter'in geliştirmiş olduğu İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği 'nin Dağ (2002) tarafından Türkçeleştirilmiş ve Likert tipinde hazırlanmış olan hali kullanılmıştır. Söz konusu ölçek kontrol odağını beş faktör ve 47 maddelik bir envanter ile ölçmektedir. Araştırmanın veri toplama süreci 30 Ekim- 25 Aralık 2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma sonucunda bireylerin özgeci davranış ve kontrol odağı yönelimi ile sosyal girişimcilik yönelimi değişkenleri arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca bireylerin özgeci davranış düzeyleri ile sosyal girişimcilik yönelimleri açısından Azerbaycan ve Türkiye'den katılımcılar arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.

Abstract:
Our study seeks to understand the connection between Social Entrepreneurship, Locus of Control, and Altruistic Behaviour. These three ideas are connected by a number of factors. Within the framework of our investigation, each of them was looked at separately. The impact of a person's behaviour on society and on that person personally is the main factor linking the three notions. The locus of control refers to the internal and external factors that a person has done throughout his life, and social entrepreneurship can be explained as an act of helping people who are disadvantaged in society. To put it simply, altruistic behaviour can be described as making a sacrifice and helping. The purpose of this study was to investigate the relationship between the notions of social entrepreneurship, altruistic behaviour, and locus of control. A Google questionnaire and a questionnaire with scale questions appropriate for each idea were created within the parameters of this study. Fieldwork was carried out concurrently in Turkey and Azerbaijan in accordance with this survey. The study employed the online survey method. The used questionnaire has 4 sections and 84 questions. Four questions about the demographic details of the people who made up the sample were asked in the first section. The second component of the Hockerts (2015) "Social Entrepreneurship Precursors Scale" in Turkish consists of 17 questions and 4 sub-dimensions. A 20-item question designed by Rushton et al. (1981) to gauge altruism level was added in the third section. The Internal-External Locus of Control Scale developed by Rotter was replaced in the fourth section by the Locus of Control Scale developed by Dağ which is more thorough and Likert-type. The aforementioned scale uses a list of five elements and 47 items to measure the locus of control. The items were responded to on a 5-point Likert scale. The process of gathering study data took place between October 30 and December 25, 2022. As a result of the research, significant relationships were found between individuals' altruistic behaviour and locus of control orientation and social entrepreneurship orientation. In addition, significant differences were found between the participants from Azerbaijan and Turkey in terms of individuals' altruistic behaviour levels and social entrepreneurship orientations.