Oktay Rifat'ın şiirlerinde doğa farkındalığı: Çevreci eleştiri ışığında bir okuma
The awareness of nature in Oktay Rifat's poetry: An ecocritical approach
Yazar: ÖZGE AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. GONCA GÖKALP ALPASLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Doğa = Nature ; Rifat, Oktay = Rifat, Oktay ; Türk şiiri = Turkish poem ; Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Şiir = Poem

Özet:
Doğaya insan eliyle verilen zarar giderek hızlanmaktadır. Dünyanın sürdürülebilir geleceğini tehdit eden bu durumun temelinde insan merkezci felsefi, siyasi ve iktisadi yaklaşımlar vardır. Bu çalışma, söz konusu yaklaşımlardan farklı olarak edebiyat araştırmalarında çevreyi ve doğayı önceleyen bir bakış açısı geliştirmeyi hedefler. Son yıllarda ortaya çıkan ve gelişimini sürdüren çevreci eleştirinin Türk edebiyatı çalışmalarında da çevresel bilincin güçlenmesi ve yerleşmesini sağlamak için Türkoloji'ye tanıtılması gerekmektedir. Bu bağlamda, modern Türk şiirinin önemli şairlerinden Oktay Rifat'ın şiir evreni, çevreci eleştirinin uygulama alanı olarak seçilmiştir. Çünkü Oktay Rifat'ın şiirleri ünlü çevreci eleştirmen Lawrence Buell'in çevreci eleştirinin ne olduğuna dair belirlediği dört temel ölçüte cevap veren yetkin bir malzemedir. Oktay Rifat şiirinde doğa ve çevre yüzeysel bir şiir bileşeni ya da basit bir dekor olarak kullanılmanın ötesine geçer. Çevresel bilginin sezgisel boyutta hissedildiğine işaret eden bu çalışmada, Oktay Rifat şiirlerinde genel olarak doğanın değerinin, çevre hakkının ve çevrenin geleceğinin sorgulandığı görülür.



Anahtar Sözcükler 
Doğa, çevre, çevre bilinci, çevreci eleştiri, Oktay Rifat, doğa farkındalığı

Abstract:
The damage that has been given to the nature by human is accelerating gradually. On the basis of this condition, which threatens the sustainable future of the world there are anthropocentric philosophical, political and economical approaches. This thesis aims to improve a standpoint which prioritizes the environment and nature discrepantly to the mentioned approaches. Lastly showed up and continiously  improving ecocritical approach, should be introduced to the Turcology for strengthening and settling the environmental awareness in also Turkish literature studies. For his reason, one of the important poets of modern Turkish literature Oktay Rifat's poetry was chosen as theoretical composition. Because his poems are competent works which can counterpose four criteria specified by eminent ecocritic Lawrence Buell for identifying what the ecocriticism is. In Oktay Rifat's poetry, environment and nature are overreached for being used, just as a superficial poem component or a simple decor. In this thesis, which refers environmental knowledge is being sensed in intuitive extent, it is noticed that, in Oktay Rifat's poetry generally worth of nature, environmental right and the future of environment are being examined.



Key Words
Nature, environment, the consciousness of environment, ecocriticism, Oktay Rifat, the awareness of 
nature