Türk romanında gülmece: 1950'den günümüze
Humour in Turkish novel: From 1950 to today
Yazar: ESRA KARLIDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN GONCA GÖKALP ALPASLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Gülmece dili = Humour language ; Hiciv = Satire ; Kara mizah = Black humor ; Mizah = Humour ; Roman = Novel ; Ses uyumu = Synchrony ; Türk mizah edebiyatı = Turkish humor literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Uyumsuzluk = Mismatch ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Gülmece; dilin sınırlarını kaldıran, dili değiştirerek, dönüştürerek, ona farklı bir kimlik kazandıran bir anlatım biçimidir.Ele aldığı sorunu, okurun önüne çıkartır; ancak farklı bir yoldan bunu yapar. Doğal olarak da gülmeceyi yaratmada, birçok dil uyumsuzluğu ve bu uyumsuzlukların ortaya çıkardığı gülmece türleri kendini gösterir. Türk Romanında Gülmece: 1950'den Günümüze adlı bu tezde de karşımıza çıkan dil uyumsuzlukları ve bu uyumsuzlukların bir araya gelerek doğurduğu gülmece türleri ele alınmıştır. Tez; Orhan Kemal'in Murtaza (1952), Salȃh Birsel'in Dört Köşeli Üçgen (1957), Rıfat Ilgaz'ın Hababam Sınıfı (1957), Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam (1959), Aziz Nesin'in Zübük (1961), Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü (1961), Sevgi Soysal'ın Tante Rosa (1968), Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar (1971), Muzaffer İzgü'nün Halo Dayı ve İki Öküz (1973), Adalet Ağaoğlu'nun Bir Düğün Gecesi (1979), Sulhi Dölek'in Geç Başlayan Yargılama (1980), Erhan Bener'in Macellos Da Vinci'nin Serüvenleri (1981), Latife Tekin'in Berci Kristin Çöp Masalları (1984), Leyla Erbil'in Karanlığın Günü (1985), Esen Yel'in Demokrasi Sakız Çiğniyor (1987) Emre Kongar'ın Hocaefendi'nin Sandukası (1989), Metin Kaçan'ın Ağır Roman (1990), Vüsat Bener'in Bay Muannit Sahtegi'nin Notları (1991), Tahsin Yücel'in Bıyık Söylencesi (1995), İhsan Oktay Anar'ın Kitab-ül Hiyel (1996) adlı romanları üzerinden ilerlemiştir. 1950 ve 2000 arasından seçilen bu romanlarda, gülmecenin günümüze nasıl taşındığı, roman üzerinde hangi dönüşümlerden geçtiği ya da içerisinde nelerin aynı kaldığı üzerinde durulmuştur.Sonuç olarak gülmece her dönem var olmuştur; kimi dönüşümlerden geçse de, hatta postmodern sanatın içerisine sızıp evrimleşse de, çağdaş Türk romanının içerisindeki dil zenginliklerinden biridir.

Abstract:
Humour is a style of discourse that breaks down language barriers, placing a different identity on language by changing and transforming it. It shows the reader the subject matter it dwells upon by using a different route. Therefore, the creation of humour involves a great deal of language incongruence and different genres of humour begotten by said incongruence appear. In this Doctoral Dissertation named Humour in Turkish Novel: From 1950 to Today, the language incongruences that we come across and the many different kinds of humour they beget when they converge are analysed. The thesis proceeds by evaluating the following novels: Murtaza (1952) by Orhan Kemal, Four Angled Triangle (1957) by Salah Birsel, The Class of Hababam (1957) by Rıfat Ilgaz, The Idle Man (1959) by Yusuf Atılgan, Zübük (1961) by Aziz Nesin, The Institute of Clock Adjustments (1961) by Ahmet Hamdi Tanpınar, Aunty Rosa (1968) by Sevgi Soysal, The Disconnected (1971) by Oğuz Atay, Uncle Halo and Two Oxen (1973) by Muzaffer İzgü, A Wedding's Night (1979) by Adalet Ağaoğlu, Delayed Impeaching (1980) by Sulhi Dölek, The Adventures of Macellos Da Vinci(1981) by Erhan Bener, Berci Kristin Litter Stories (1984) by Latife Tekin, The Day of Darkness (1985) by Leyla Erbil, Democracy is chewing a piece of gum (1987) by Esen Yel, The Treasure Chest of Hocaefendi (1989) by Emre Kongar, Heavy Novel (1990) by Metin Kaçan, The Notes of Mr. Muannit Sahtegi (1991) by Vüsat Bener, Mustache Discourse (1995) by Tahsin Yücel, The Book of Deceit (1996) by İhsan Oktay Anar. In these novels culled from the period between 1950 and 2000, the topics of how the concept of humour has been transmitted to today, what kinds of transformations it has gone through in novels or what has been maintained within it unchanged are discussed. Consequently, even if it underwent certain transformations, not to mention it evolved by infiltrating postmodern art, humour has always existed; adding to the richness and variety of language in the modern Turkish novel.