Çocuk Enfeksiyon Polikliniğine başvuran uzamış öksürükle gelen hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesi
Evaluation of patients presenting to the Pediatric Infection Clinic with prolonged cough: A retrospective study
Yazar: KÜBRA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM İCLAL BAYHAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Öksürük hastaneye başvuru sebeplerinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Aileler
ve hastalar için psikolojik hasar oluşturmakta, sağlık çalışanları için artmış iş yüküne
yol açmaktadır .Dünya genelinde öksürük tedavisine yılda 10 milyar dolardan fazla
harcama yapılıyor olması, gereğinden fazla tetkik ve tedaviye sebep olması nedeni ile
en önemli sağlık problemlerinden biri haline gelmiştir. Öksürük, altta yatan basit
sebeplerden kaynaklanabileceği gibi, yaşamı tehdit eden ve erken tanı konulmadığı
takdirde geri dönüşsüz sonuçlar ortaya çıkaran önemli hastalıkların da habercisi
olabilir. Çalışmamızda tarihleri Kasım 2016 ile Mart 2020 tarihleri arasında Ankara
Yenimahalle Eğitm Araştırma Hastanesinde Çocuk Enfeksiyon polikliniğine
başvuran ve 1 ay ile 18 yaş arasında olan hastaların dosyaları incelendi.İki haftadan
uzun süren öksürük şikâyeti ile başvuran hastaların verileri hastane bilgi işletim
sistemi üzerinden geriye dönük olarak toplanmıştır.Hastaların kliniği, tanı aşamaları,
aldığı tanılar, izlem süreleri incelenmiştir. Toplamda 333 hasta incelenmiştir.
Çalışmada en sık saptanan tanılar üst solunum yolu enfeksiyonu , pnömoni, sinüzit,
larenjit, bronşiolit olmuştur. Kronik öksürüğü (>4 hafta) olan hastalar 216 hasta
(%64,9) ve subakut (<4 hafta) öksürüğü olan hastalar 117 (%35,1) olarak saptandı.
Bu hastalar kendi içinde cinsiyet,prematürite,daha önce geçirilen alt solunum yolu
enfeksiyonu öyküsü,atopi öyküsü , adenoid vejetasyon öyküsü, reflü, bilinen
hastalık, kreşe gitme , okula gitme , okula giden kardeşe sahip olma, öksürük vasfı,
tipi, ateş eşlik etmesi gece ve gündüz farkı, akciğer filmi bulguları, aldığı son tanılar,
laboratuar bulguları, aldığı tedaviler , yatış, düzelme, ne zaman düzeldiği açısından
karşılaştırıldı. Bu açıdan bakılan kronik yada subakut gruptaki hastalarda anlamlı
farlılık bulunmamıştır. Bu çalışmada hastaların %73 (n:244) akciğer grafisi çekilmiş
olup, çekilen hastaların %54 (n:132)'ünde patolojik bulgu (infiltrasyon, atelektazi,
efüzyon, lober pnömoni) olduğu görülmüştür. Polikliniğimize başvuran tüm hastalara
serum fizyolojik ile nazal irigasyonu önerilmiştir. .Literatürde özellikle COVID-19

67

enfeksiyonu sonrası bu konu üzerine yapılmış in vitro çalışmalarda ucuz, güvenli ve
kabul edilebilir bir alternatif sunabileceği düşünülerek, bu tedavi şeklinin faydalı
olduğu ilerki zamanlarda da özellikle viral enfeksiyonların virülansının bu tedavi
modalitesiyle kırılabileceğinin önüne ışık tutulmaktadır. Ancak tabiki bu alanda
daha fazla , yüksek kaliteli ve yeterince güçlü araştırmalara ihtiyaç olduğu da bir
gerçektir.

Hastaların %68 (n:229) i bizim polikliniğimize başvuru öncesi antibiyotik tedavisi
kullanmıştır. Başvuru sonrası 40 hastaya yatırılarak veya ayaktan antibiyotik tedavisi
verilmesi gerekmiştir .Bu kadar yüksek oranda antibiyotik kullanımının da ,özellikle
hastaların çoğunluğunun ÜHYS ,pnömoni olduğu düşünülürse bu hastalıkların da
yarısından fazlasının viral enfeksiyon olduğu literatürde bilinmesi sebebi ile sadece
40 hastanın gerçekten antibiyotik tedavisine ihtiyacı olması da akılcı antibiyotik
kullanımına dikkat çekmek çalışmamızın dolaylı amaçlarından olmuştur.
Çalışmada 22 hastanın öksürük şikayeti bir kez tekrarladı. 5 hastanın iki kez, 6
hastanın üç kez tekrarladı. Sadece 1 hastanın dört kez şikayetinin tekrarlandığı
görüldü. Hastaların ortalama takip süresi 83 gün olup, medyan (IQR) 20 olarak
bulundu. Çalışmamızda yer alan hastaların hiçbirine antitüssif, ekspektoran ve
bitkisel ürünler önerilmemiştir. Laboratuvar bulgularına bakıldığında persistan
öksürüğü olanlar ve olmayanlar arasında da bulgular açısından anlamlı fark
bulunamamıştır. Literatürle benzer şekilde akut faz reaktanlarının persistan
öksürüğün etiyolojisini araştırmada belirgin faydası saptanmamıştır.
Sonuç olarak persistan öksürüğün nedeni sıklıkla antibiyotik gerektirmeyen, serum
fizyolojik ile nazal irrigasyon yapılarak düzelen kendini sınırlayan enfeksiyonlardan
kaynaklanmaktadır.

Anahtar kelimeler: Pediatri, kronik öksürük, nazal irigasyon,subakut öksürük,üst
hava yolu sendromu ,pnömoni

Abstract:
Cough constitutes a significant portion of hospital admissions. It creates
psychological damage for families and patients, while leading to increased workload
for healthcare workers. With global spending on cough treatment exceeding 10
billion dollars annually, it has become one of the most important health problems due
to its tendency to cause excessive tests and treatments. Cough can stem from simple
underlying causes or herald serious diseases that, if not diagnosed early, may result
in irreversible consequences.
In our study, medical records of patients aged between 1 month and 18 years who
presented to the Pediatric Infection Outpatient Clinic at Ankara Yenimahalle
Education and Research Hospital between November 2016 and March 2020 were
reviewed. Data of patients presenting with cough lasting more than two weeks were
collected retrospectively from the hospital information system. The clinic, diagnostic
stages, diagnoses received, and follow-up periods of the patients were examined. A
total of 333 patients were included in the study. The most commonly observed
diagnoses in the study were upper respiratory tract infection, pneumonia, sinusitis,
laryngitis, and bronchiolitis.
Patients were categorized into those with chronic cough (>4 weeks) comprising 216
patients (64.9%) and those with subacute (<4 weeks) cough comprising 117 patients
(35.1%). These patients were compared based on various factors such as gender,
prematurity, history of previous lower respiratory tract infection, history of atopy,
adenoid vegetation history, reflux, known diseases, attendance to daycare or school,
having a sibling attending school, characteristics of cough, presence of fever, diurnal
variation, findings on chest X-ray, final diagnoses, laboratory findings, treatments
received, hospitalization, recovery, and time to recovery. No significant differences
were found between patients in the chronic or subacute groups.

69

In this study, 73% (n: 244) of patients underwent chest X-ray, and 54% (n: 132) of
these patients had pathological findings (infiltration, atelectasis, effusion, lobar
pneumonia). Nasal irrigation with saline solution was recommended to all patients
attending the outpatient clinic. Considering particularly in vitro studies conducted on
this subject, especially post-COVID-19 infection, it is thought that this treatment
modality could offer a cheap, safe, and acceptable alternative, and it sheds light on
the potential of breaking the virulence of viral infections with this treatment modality
in the future. However, it is a fact that more, high-quality, and sufficiently strong
research is needed in this field.
68% (n: 229) of patients had received antibiotic treatment before their referral to our
outpatient clinic. After referral, 40 patients needed hospitalization or outpatient
antibiotic treatment. Given the high rate of antibiotic use, especially considering that
the majority of patients had diagnoses of upper respiratory tract infection and
pneumonia, and knowing that more than half of these diseases are viral infections
according to the literature, it is noteworthy that only 40 patients truly needed
antibiotic treatment, indirectly emphasizing the importance of rational antibiotic use
in our study.
In the study, the complaint of cough recurred once in 22 patients, twice in 5 patients,
three times in 6 patients, and four times in only 1 patient. The mean follow-up period
of the patients was 83 days, with a median (IQR) of 20 days. None of the patients in
our study were recommended antitussive, expectorant, or herbal products. When
laboratory findings were examined, no significant difference was found between
those with persistent cough and those without in terms of findings. Similar to the
literature, the significant benefit of investigating the etiology of persistent cough with
acute phase reactants was not found.
In conclusion, persistent cough is often caused by self-limiting infections that
typically do not require antibiotics, and can be resolved by nasal irrigation with
saline solution.
Keywords:Pediatrics, chronic cough, nasal irrigation, subacute cough, upper airway
syndrome, pneumonia