Vekalet teorisi bağlamındaki kayırmacılığın vekalet maliyetleri ile ilişkisi
The relationship between favoritism and agency costs within the context of agency theory
Yazar: BİLGE TİMUÇİN EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEN GÜMÜŞTEKİN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Beş yıldızlı oteller = Five star hotels ; Kayırma = Favoritism ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Maliyet = Cost ; Oteller = Hotels ; Vekalet = Representation ; Vekalet teorisi = Agency theory

Özet:
Sanayi devrimi ve sonrasında yaşanan gelişmelere koşut olarak firmaların sahiplik ve yönetimi arasındaki ayrım belirgin duruma gelirken, yetki devri uygulamaları yaygınlaşarak, firma sahipleri  yönetim hakkını vekalet ilişkisi kurdukları yöneticilere devretmişlerdir. Ancak vekalet ilişkisi içinde olan taraflar arasında, farklı amaç ve çıkarların söz konusu olması, çeşitli vekalet sorunlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu noktada, firma sahipliği ve yönetiminin birbirinden ayrılması ile oluşan vekalet sorunlarının çözümü için, yönetici ve firma sahiplerinin çıkarlarını ortak bir paydada birleştirmek amacıyla gerçekleştirilen tüm faaliyetler ve harcamalar vekalet maliyetlerinin oluşmasına yol açmıştır.
 Söz konusu sorunların giderilmesi için firma sahibi veya yöneticiler kayırmacı uygulamalara yönelebilmektedirler. Taraflar arasında bilgi asimetrisini azaltarak "güven duygusu"nun doğmasında önemli işlevler üstlenerek fırsatçılık korkularının yok olmasına neden olan kayırmacı uygulamalar, çıkarların uzlaştırılması yoluyla vekalet maliyetlerinde önemli azalışlar meydana gelmesinde önemli bir etken olabilir.
Bu bağlamda temel kavramlar başlığını taşıyan çalışmanın ilk bölümünde; vekalet teorisi ve kayırmacılık olgusu açıklanmıştır. İkinci bölümde ise; bu iki kavram arasındaki ilişkiler ortaya konularak, söz konusu ilişkilerin vekalet maliyetlerine olan etkileri incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son kısmında da; Antalya'da Beldibi, Belek ve Kadriye'de faaliyet gösteren kırk yedi beş yıldızlı konaklama işletmesinde çalışmakta olan  yüz iki üst ve orta düzey yönetici ile gerçekleştirilen anketten elde edilen veriler SPSS 17 paket programı çerçevesinde analiz edilerek yorumlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Vekalet Teorisi, Vekalet Maliyetleri, Kayırmacılık

Abstract:
The separation between company ownership and management became apparent in parallel with the industrial revolution and the developments following it, with the delegation of authority becoming widespread, and company owners delegating their management rights to managers they had formed agency relationships with. However, various agency problems appeared as the parties within the agency relationship had different goals and objectives. At this point, all activities and expenses undertaken with the aim of solving the agency problems created by the separation of company ownership and management, and uniting the interests of managers and company owners under one common denominator, resulted in the generation of agency costs.
Company owners and managers may tend towards applications of favoritism, which cause opportunism fears to be eliminated by assuming important functions in the establishment of the "feeling of trust" through the reduction of the asymmetry of information, and be an important factor in the realization of significant reductions in agency costs, by reconciling these interests, in order to resolve these problems.
Within this context, the phenomenon of agency theory and favoritism has been explained in the first section of the study, entitled basic concepts. The relationship between these two concepts has been set out, and the impacts of the said relationships on agency theory have been examined in the second section. In the third and final section, the data obtained from the surveys carried out with one hundred and two middle and senior managers employed at forty-seven five star accommodation facilities in Beldibi, Belek and Kadriye, in Antalya, have been analyzed and interpreted within the framework of the SPSS 17 package program.
Keywords: Agency Theory, Agency Costs, Favoritism