Ortaokul 7.sınıf  Türkçe ders kitaplarında yer alan hikâye edici metinlerin yaratıcılığın boyutları açısından incelenmesi
Examination of the narrative texts in 7th grade Turkish textbooksin terms of the dimensions of creativity
Yazar: KİBAR YAKIŞIR OĞUL
Danışman: DOÇ. DR. SELMA ERDAĞI
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yaratıcı düşünen birey yeniliklere açık ve üretken olur. Bu nedenle eğitim programlarında da 21. yüzyıl becerileri arasında kabul gören yaratıcı düşünme becerisine yer verilmiştir. Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan yaratıcı düşünme becerisinin öğrencilere, Türkçe dersi için vazgeçilmez olan kitaplarda kullanılan hikâye edici metinler aracılığıyla verilmesi mümkündür. Yaratıcı düşünme becerisi ve yaratıcı düşünme boyutlarının Türkçe ders kitaplarında yer verilen hikâye edici metinlerde kullanılma durumunun incelendiği bu çalışmada, Türkçe ders kitaplarındaki hikâye edici metinlerde yaratıcı düşünme ve yaratıcı düşünme boyutlarının ne ölçüde kullanıldığının, yaratıcı düşünmenin hangi boyutlarına daha çok yer verildiğinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, MEB tarafından ortaokul 7. sınıflarda okutulması kararlaştırılan iki ayrı yayınevine ait Türkçe ders kitaplarındaki hikâye edici metinler incelenmiştir. Elde edilen bulgular doküman analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.  Bu çalışmada her iki yayınevine ait Türkçe ders kitaplarındaki yaratıcı düşünme boyutlarının kullanıldığı hikâye edici metinler tespit edilmiş ve bulgular tablolaştırılmıştır. Ardından elde edilen bulgular doğrultusunda metinlerden örnek bölümler verilmiştir. Bu metinlere yönelik etkinlikler incelenerek metinde kullanılan boyutu destekleyen etkinliklerin olup olmadığı incelenmiş ve metinlerden alınan örnek bölümlerin altına bu etkinliklerden de örnekler sunulmuştur. Daha sonra her iki yayınevine ait kitaplardaki hikâye edici metinler yaratıcı düşünme boyutlarına göre karşılaştırılarak metinlerin bu boyutları içerme durumlarının frekans ve yüzde dağılımları verilmiştir. Bu çalışmanın sonuncunda, MEB Yayınlarına ait 7. sınıf Türkçe ders kitabındaki hikâye edici metinlerde, Özgün Yayınlarındaki metinlere göre yaratıcılığın boyutlarına daha fazla yer verildiği tespit edilmiştir. Özellikle Özgün Yayınlarında ayrıntılama boyutunun yer aldığı hikâye edici metinlerin daha az, esneklik boyutunun ise daha fazla olduğu tespit edilmiştir. MEB Yayınlarında da esneklik boyutunun yer aldığı metinlerin daha fazla olduğu elde edilen bulgular arasındadır. Ayrıca Özgün Yayınlarında yaratıcılığın hiçbir boyutunun kullanılmadığı metinlere yer verilmişken, MEB Yayınlarında ise her metinde en az bir boyutun yer aldığı hikâye edici metinler kullanılmıştır.

Abstract:
A creative-thinkingin dividual is open to innovations and productive. For this reason, the creative thinking skill, which is accepted among the 21st century skills, is included in the education programs. It is possible to teach the creative thinking skill in the Turkish Language Curriculum to the students through the narrative texts used in thebooks, which are indispensable for the Turkish lesson. In this study, which examines the use of creative thinking skill and creative thinking dimensions in narrative texts in Turkish textbooks, it is aimed to determine to what extent creative thinking and creative thinking dimensions are used in narrative texts in Turkish textbooks, and which dimensions of creative thinking are given more place. For this purpose, the Turkish textbooks of two different publishing houses decided to be taught in secondary school 7th grades by the Ministry of National Education were examined.  The findings obtained were analyzed by document analysis method. In this study, narrative text susing the creative thinking dimensions in the Turkish textbooks of both publishers were determined and the findings were tabulated. Then, in line with the findings obtained,  sample sections from the texts were given. By examining the activities for these texts, it was examined whether there were activities supporting the dimension used in the text and examples of these activities were presented under the sample sections taken from thetexts. Then, the narrative texts in the books of both publishers were compared according to the dimensions of creative thinking, and the frequency and percentage distributions of the texts' inclusion of these dimensions were given. At the end of this study, it was determined that the dimensions of creativity were included more in the narrative texts in the 7th grade Turkish textbook of Publications of the Ministry of National Education compared to the texts in Özgün Publications. Especially in Özgün Publications, it was determined that the narrative texts with the dimension of elaboration were less and the flexibility dimension in these texts was higher. It is among the findings that there are more texts that include the flexibility dimension in Publications of the Ministry of National Education. In addition, while texts in which no dimension of creativity is used were included in Özgün Publications, narrative texts with at least one dimension in each text were used in Publications of the Ministry of National Education.