Taksan ve platin bazlı kemoterapi alan hastalarda ev tabanlı yürüyüş programının periferal nöropati, yorgunluk ve yaşam kalitesine etkisi
Effect of home-based walking program on peripheral neuropathy, fatigue and quality of life in patients receiving taxane and platinum-based chemotherapy
Yazar: HAVA KARA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ARIKAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma taksan ve platin bazlı kemoterapi alan hastalarda ev tabanlı yürüyüş programının periferal nöropati, yorgunluk ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Araştırma tek kör (katılımcı) randomize kontrollü deneysel çalışma deseni ile yapıldı.  Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Ayaktan Kemoterapi  Ünitesinde 15 Eylül 2023-30 Ağustos 2024 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırma ilk kez taksan ve/veya platin bazlı kemoterapi alan, dahil edilme ölçütlerini karşılayan 44'ü girişim, 44'ü kontrol grubu olmak üzere 88 katılımcı ile tamamlandı. Girişim grubuna sekiz haftalık "Ev Tabanlı Yürüyüş Programı" uygulandı. Kontrol grubuna "Sağlık Bakanlığı Fiziksel Aktivite Rehberi" verilerek bilgilendirme yapıldı, kliniğin standart bakımı uygulandı. Veriler, "Hasta Tanıtım Formu", "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (Kısa Form- IPOQ)", "NCI-CTCAE v5.0 Toksisite Kriterleri", "EORTC QLQ-CIPN20", "Kanser Yorgunluk Ölçeği" ve "EORTC QLQ-C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği" kullanılarak toplandı. 
Bulgular: Girişim ve kontrol grubu arasında periferal nöropati, yorgunluk ve yaşam kalitesi son test puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulundu (p<0.001). Gruplar arası karşılaştırmada kontrol grubuna göre girişim grubunun periferal nöropati ve yorgunluk puan ortalamaları daha düşük, yaşam kalitesi puan ortalaması daha yüksek bulundu (p<0.01).
Sonuç: Ev tabanlı yürüyüş programının, taksan ve platin bazlı kemoterapi alan hastalarda periferal nöropati ve yorgunluğun önlenmesi ve azaltılmasında, yaşam kalitesinin artmasında etkili olduğu bulunmuştur. Ev tabanlı yürüyüş programının taksan ve platin bazlı kemoterapi alan hastalarda uygulanması önerilir.

Abstract:
Objective: The study aims to evaluate the effect of home-based walking program on peripheral neuropathy, fatigue and quality of life in patients receiving taxane and platinum-based chemotherapy.
Method: The study was conducted with a single-blind (participant) randomized controlled experimental study design. It was conducted at Akdeniz University Hospital "Outpatient Chemotherapy Unit" between September 15, 2023 and August 30, 2024. The study was completed with 88 participants, 44 in the intervention group and 44 in the control group, who met the inclusion criteria and received taxane and/or platinum-based chemotherapy for the first time. The intervention group was applied an eight-week "Home-Based Walking Program". The control group was informed by giving the "Ministry of Health Physical Activity Guidelines" and the standard care of the clinic was applied. Data were collected using the "Patient Identification Form", "International Physical Activity Questionnaire (IPAQ- Short Form)", "National Cancer Institute (NCI) -CTCAE v5.0 Toxicity Criteria", "EORTC QLQ-CIPN20", "Cancer Fatigue Scale" and "EORTC QLQ-C30 (Quality of Life Scale).
Results: Between the intervention and control groups significant difference was found between the post-test mean scores of peripheral neuropathy, fatigue and quality of life (p<0.001). In the comparison between the groups, the intervention group compared to the control group, the mean peripheral neuropathy and fatigue scores were lower, and the mean quality of life score was higher (p<0.01).
Conclusion: Home-based walking program was found to be effective in preventing and reducing peripheral neuropathy and fatigue and increasing quality of life in patients receiving taxane and platinum-based chemotherapy. Home-based walking program is recommended for patients receiving taxane and platinum-based chemotherapy.