Yetişkin bireylerin kendi kendine ilaç kullanım özellikleri
SELF-medication patterns among adulthood
Yazar: AKGUL BABAYEVA
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE DEMİR
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı / Moleküler Tıp Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Yetişkinler = Adults ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İlaç reçeteleri = Drug prescriptions ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Kendi kendine ilaç kullanımı dünya çapında yaygın bir Halk sağlığı sorunudur. Çalışmada
yetişkin bireylerin kendi kendine ilaç kullanımı ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
amaçlanmıştır. Tanımlayıcı nitelikte yapılan çalışma, Kırşehir'in Mucur ilçesindeki bir Aile
Sağlığı Merkezine kayıtlı 160 yetişkin birey ile yürütülmüştür. Araştırmada verileri, literatüre
dayalı geliştirilen 27 soruluk anket formuyla toplanmıştır. Verilerin analizinde, sayı, yüzde,
ortalama ve Ki-Kare testi kullanılmıştır. Araştırmada bireylerin %40,6'sı kadın olup yaş
ortalaması 29,10±8,54'tür. Bireylerin %23,1'inin doktor tarafından tanılanmış mevcut kronik
hastalığı olduğu, %23,8'inin düzenli ilaç kullandığı ve günlük kullanılan ilaç sayısı
ortalamasının 1,20±1,72 olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan yetişkin bireylerin yarıdan
fazlasının (%68,8) kendi kendine ilaç kullandığı, ağrı kesicinin bireyler tarafından en çok
kullanılan ilaç olduğu ve kendi kendine ilaç kullanımının ilk sebebi önceden aynı ilacı
kullanma olarak belirlenmiştir. Bireylerin yaş grupları, cinsiyet, medeni durum, çalışma
durumu, algılanan gelir durumu, aile yapısı ve birlikte yaşanılan kişiler ile kendi kendine ilaç
kullanımı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Eğitim düzeyi yüksekokul ve üzeri olan
bireylerin kendi kendine ilaç kullanımının daha fazla olduğu bulunmuştur (p<0,05).
Bireylerin sosyal güvence durumu, sağlık kurumuna ulaşmada sorun yaşama durumu, doktor
tarafından tanılanmış mevcut kronik hastalığı olma durumu ve düzenli ilaç kullanımına göre
kendi kendine ilaç kullanımı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Evde eczane
dolabında, buzdolabında ya da dolapta ilaç bulunduran bireylerin kendi kendine ilaç kullanım
oranının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yetişkin bireylerin, kendi kendine ilaç
kullanma oranı oldukça yüksektir.

Anahtar Kelimeler: İlaçlar, kendi kendine ilaç kullanımı, yetişkin birey.

Abstract:
Self-medication is a world-wide common community health problem. In this study, it is aimed
to research self-medication of adult ındividuals and factors affecting on it. Descriptive
research study has been carried out on 160 adult ındividuals registered to a Family Health
Center of Mucur District of Kırşehir. Research data has been gathered by using 27 question
survey form that was developed based on literature. Number, percentage, average and chisquare tests were used in data analysis. %40,6 of individuals in research are women with
avereage age of 29,10±8,54. It was determined that %23,1 of individuals has chronic illness
diagnosed by doctor, %23,8 regularly take medication and average number of medication
taken daily is 1,20±1,72. It was determined that more than half (%68,8) of the participants
self-medicate, pain killers are the most common medications used by individuals and the
primary reason for self-medication is usage of the same medicine beforehand. Not any
meaningful relation between self-medication and age groups, sex, marital status, employment
status, percieved income status, family structure and cohabitants of the individuals has been
detected. It was found that self-medication among individuals with education level of college
degree and higher is more common (p<0,05). Not any meaningful relation has been
determined between self-medication and social security state of an individual, problem in
access to healthcare or having chronic illness diagnosed by doctor. It was found that selfmedication ratio of individuals keeping medicines in medicine chest, refrigerators or cupboard
at home is higher (p<0,05). Adults have a high rate of self-medication.
Keywords: Adult individual, medcine, self-medication