Multiple Skleroz hastalarında tıbbi beslenme tedavisi ve sinbiyotik desteğinin hastalık göstergelerine  ve yaşam kalitesine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of medical nutrition therapy and synbiotic supplementation on disease indicators and quality of life in patients with Multiple Sclerosis
Yazar: HÜLYA OĞUR
Danışman: PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, multiple skleroz (MS) hastalarına uygulanan tıbbi beslenme tedavisi ile tıbbi beslenme tedavisine ek olarak verilen sinbiyotik desteğinin bireylerin beslenme durumları, yaşam kalitesi ve hastalığın klinik seyri üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim Araştırma Hastanesi Nöroloji Bölümü MS Polikliniğine başvuran ve çalışma kriterlerini sağlayan 19-64 yaş aralığında, 92 gönüllü MS'li kadın birey arasından, 12 haftalık müdahale çalışmasını tamamlayan 18 müdahale ve 20 kontrol olmak üzere toplam 38 hasta ile tek kör randomize klinik çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. İlk 6 hafta tüm katılımcılara Akdeniz Diyeti ilkelerine uygun şekilde planlanmış tıbbi beslenme tedavisi eğitimi verilmiş, 6. haftadan sonra katılımcılar randomizasyon tablosuna göre iki gruba ayrılmış; takip eden 6 hafta süresince tıbbi beslenme tedavisine ek olarak kontrol grubuna plasebo, çalışma grubuna ise sinbiyotik destek sabah ve akşam yemekten sonra olmak üzere günde iki kez verilmiştir. Çalışmanın 1., 6. ve 12. haftasında katılımcıların üç günlük besin tüketim kayıtları ve bu kayıtlardan elde edilen Sağlıklı Yeme İndeksi (HEI-2015) puanları, 24-saatlik fiziksel aktivite kayıtları, antropometri ve el kavrama gücü ölçümleri, biyokimyasal göstergeleri, Beck Depresyon Envanteri, Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği, Multiple Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği-54, Genişletilmiş Özürlülük Durumu Ölçeği (EDSS) puanları değerlendirilmiştir. Çalışmanın 1. haftasında katılımcıların diyetle posa, B6 vitamini, potasyum ve demir alımları gereksinmenin altında bulunmuşken, 6. ve 12. haftalarda her iki grupta da posa ve B6 vitamini alımlarındaki yetersizliğin giderildiği gözlenmiştir. Tıbbi beslenme tedavisi ile her iki grupta da 6. ve 12. haftada diyetle enerji, karbonhidrat, yağ, doymuş ve tekli doymamış yağ asidi ve kolesterol alımları ile enerjinin yağdan ve karbonhidrattan karşılanan yüzdeleri 1. haftaya göre azalmış; enerjinin proteinden karşılanan yüzdesi, posa, çözünür ve çözünmez posa alımları ise artmıştır (her biri için p≤0,05). Her iki grupta da tıbbi beslenme tedavisini takiben Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği ve HEI-2015 puanları artış göstermiş (her biri için p≤0,05), ancak çalışma süresince gözlenen değişimlerde gruplar arasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (p>0,05). Antropometrik ölçümlerden vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel, kalça ve üst kol çevreleri, triseps deri kıvrım kalınlığı ve el kavrama gücü her iki grupta da çalışma süresince azalmış (her biri için p≤0,05) olup, sadece triseps deri kıvrım kalınlığı ve üst orta kol çevresindeki değişimler gruplar arasında istatistiksel olarak farklı bulunmuştur (her biri için p≤0,05). Biyokimyasal göstergelerden, çalışma grubunda serum açlık insülin (p=0,026) ve serum LDL kolesterol (p=0,032) düzeyleri çalışma süresince azalmış, serum albümin (p=0,001) ve serum hematokrit (p=0,048) düzeyleri artmıştır;  kontrol grubunda ise çalışma süresince serum trigliserit düzeyi (p=0,035) istatistiksel olarak anlamlı azalma göstermiştir. Katılımcıların EDSS puanları her iki grupta da 6. ve 12. haftalarda anlamlı azalma göstermiş (p≤0,05) olup, gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,022). Bileşik mental sağlık puanı çalışma grubunda 1. ve 12. haftalar arasında (p=0,015); kontrol grubunda ise çalışma süresince istatistiksel olarak önemli artış göstermiştir (p=0,002). Bileşik fiziksel sağlık puanı ise çalışma grubunda 12. haftada 1. ve 6. haftaya göre artarken (p=0,001), kontrol grubunda önemli bir değişim göstermemiştir (p=0,074). Beck Depresyon Envanteri puanı, çalışma grubunda çalışma süresince azalmış (p=0,008) ancak kontrol grubunda istatistiksel olarak önemli bir değişim göstermemiştir (p=0,111). Sonuç olarak, bu çalışmada tıbbi beslenme tedavisinin MS'li bireylerin beslenme durumları, yaşam kaliteleri ve hastalık semptomlarını iyileştirebileceği; tıbbi beslenme tedavisine ek olarak verilen sinbiyotik desteğin hastalığın bazı göstergelerinde olumlu etkiler oluşturabileceği gösterilmiştir. Bununla birlikte, prebiyotik ve probiyotiklerin MS tedavilerinde rutin olarak yer alabilmesi için öncelikle etkinlikleri suş bazında tanımlanmış probiyotikler ve en iyi sinerjik etkiyi gösteren prebiyotiklere yönelik büyük örneklemli ve uzun izlem süreçleri içeren yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
This study was conducted as a randomized clinical trial to examine the effects of medical nutrition therapy applied to multiple sclerosis (MS) patients and synbiotic support given in addition to medical nutrition therapy on the nutritional status of individuals, quality of life and clinical course of the disease. The study was carried out with a total of 38 patients, 18 intervention and 20 control, who completed the 12-week intervention study among 92 volunteer female individuals with MS between the ages of 19-64 who applied to the Bakırköy Prof. Dr. Prof. Dr. Mazhar Osman Education and Research Hospital for Psychiatric and Neurological Disease MS policlinic and met the study criteria. It was conducted as a randomized clinical trial. For the first 6 weeks, all participants were given medical nutrition therapy training planned in accordance with the principles of the Mediterranean Diet. After the 6th week, the participants were divided into two groups according to the randomization table; during the following 6 weeks, in addition to medical nutrition therapy, placebo was given to the control group and synbiotic supplement was given to the study group twice a day, in the morning and in the evening, after meals. In the 1st, 6th and 12th weeks of the study, the participants' three-day food consumption records and Healthy Eating Index (HEI-2015) scores obtained from these records, 24-hour physical activity records, anthropometry and hand grip strength measurements, biochemical indicators, Beck Depression Inventory, Mediterranean Diet Adherence Scale, Multiple Sclerosis Quality of Life Scale-54, Expanded Disability Status Scale (EDSS) scores were evaluated. While the participants' dietary fiber, vitamin B6, potassium and iron intakes were below the requirement in the first week of the study, it was observed that the deficiency in fiber and vitamin B6 intakes was eliminated in both groups in the 6th and 12th weeks. After the medical nutrition therapy, dietary energy, carbohydrate, fat, saturated and monounsaturated fatty acid and cholesterol intakes and the percentages of energy obtained from fat and carbohydrates decreased in both groups in the 6th and 12th weeks compared to the 1st week while the percentage of energy provided by protein, fiber, soluble and insoluble fiber intakes increased (p≤0.05 for each). Following medical nutrition therapy, Mediterranean Diet Adherence Scale and HEI-2015 scores increased in both groups (p≤0.05 for each), but there was no statistical difference between the groups in the changes observed during the study (p>0.05). Among anthropometric measurements, body weight, body mass index, waist, hip and upper arm circumferences, triceps skinfold thickness and hand grip strength decreased in both groups during the study (p≤0.05 for each), and only the changes in triceps skinfold thickness and upper middle arm circumference were found to be statistically different between the groups (p≤0.05 for each). Among the biochemical indicators, serum fasting insulin (p=0.026) and serum LDL cholesterol (p=0.032) levels decreased in the study group, while serum albumin (p=0.001) and serum hematocrit (p=0.048) levels increased during the study. In the control group, serum triglyceride level (p=0.035) showed a statistically significant decrease during the study. Among the biochemical findings serum fasting insulin (p=0.026) and serum LDL cholesterol (p=0.032) levels decreased while serum albumin (p=0.001) and serum hematocrit (p=0.048) levels increased in the study group during the study. In the control group, only serum triglyceride level (p=0.035) showed a statistically significant decrease during the study. EDSS scores of the participants showed a significant decrease in both groups at the 6th and 12th weeks (p≤0.05), and the difference between the groups was found to be statistically significant (p=0.022). The composite mental health score showed a statistically significant increase between the 1st and 12th weeks in the study group (p=0.015) and during the study in the control group (p=0.002). While the composite physical health score increased in the 12th week in the study group compared to the 1st and 6th weeks (p = 0.001), it did not show a significant change in the control group (p=0.074). Beck Depression Inventory score decreased in the study group during the study (p=0.008) but did not show a statistically significant change in the control group (p=0.111). In conclusion, this study showed that medical nutrition therapy can improve the nutritional status, quality of life and disease symptoms of individuals with MS, and synbiotic support given in addition to medical nutrition therapy can have positive effects on some indicators of the disease. In addition, in order for prebiotics and probiotics to be included routinely in MS treatments, new studies with large samples and long follow-up periods are needed, primarily on probiotics whose activities are defined on a strain basis and on prebiotics that show the best synergistic effect.