İran İlhanlı Dönemi mimari süslemesi  XIII-XIV Y.Y
Architectural ornamentation in the period of Iranian Ilkhani
Yazar: SÜLEYMAN BÜLBÜL
Danışman: PROF. DR. RECAİ KARAHAN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Doktora tezi çalısmasında İran coğrafyasında bulunan İlhanlı mimari eserlerimimari süsleme ağırlıklı olarak incelenmistir. İlhanlı merkezi siyasal egemenliği1256-1335 yılları arasında olmakla birlikte, sanattaki süreklilikten hareketle XIV.yy.ın tümü incelemeye alınmıstır.Arastırmalarımız sonucunda, doğrudan İlhanlı mimari ve mimarisüslemesini konu alan ilk ve tek bağımsız çalısmanın 1940-1950'li yıllarda D.Wilbertarafından yapıldığı, konunun daha sonra İran mimari ve sanatı içerisindedeğerlendirildiği görüldü. Tez çalısmamız alanında D.Wilber'in çalısmasından sonrasadece ilhanlı mimari süslemesini konu alan ikinci çalısma olma özelliğine sahiptir.Çalısmada İran'da tespit edilen İlhanlı yapılarının tümü yerinde incelenerekfotoğrafları çekildi. Ağırlıklı olarak mimari süsleme ihtiva eden yapılar kronolojiyedahil edilerek değerlendirilmesi yapıldı. Üç yıllık süre içerisinde birkaç kez İran'aseyahat edilerek yapılarla ilgili bilgiler toplandı. Elde edilen dokümanların tümüsınıflandırılarak kronolojik bir sekilde yazıldı.Doktora tezinde konu olarak İran İlhanlı Mimari Süslemesi seçildiği içinİran coğrafyası dısında, Anadolu'da bulunan İlhanlı eser ve mimari süslemesinegenel bilgi anlamından özet olarak değinildi. Çünkü Anadolu ile İran İlhanlı mimarive mimari süslemesi arasında iklim, coğrafya mezhep vb.konularda büyükfarklılıklar bulunmaktadır.İnceleme ve çalısma esnasında İlhanlı mimari ve mimari süslemesi ileBüyük Selçuklumimari ve mimari süslemesi arasındaki benzerlik ve farklılıklartespit edilerek değerlendirildi. İncelemede tesbit edilen dokuz özgün İlhanlı özelliğidısında İlhanlı mimari ve mimari süslemesi Büyük Selçuklunun devamı seklindekiüslubu ile Türk Sanatı içerisinde değerlendirilebilir sonucuna varıldı. İlhanlı mimarisüslemesinin Büyük Selçuklu üslubunun ileri bir asaması seklinde değerlendirilmesielde edilen verilerle kabul edilebilir.

Abstract:
Within the context of our doctoral study, Ilkhani architectural works wereinvestigated mostly in terms of their ornamentational properties. Although Ilkhani?scentral political sovereignity prevailed between 1256-1335,the whole of XIV centurybecame the focus of our investigation based on the continuum principle in art.In the course of our investigation we observed that the first and the onlyindependent study directly related with Ilkanı architecture and ornamentation wasconducted by D.Wilber in the years between 1940-1950 and that the subject was latereavaluated within the context of Iran `s architecture. Therefore our dissertation is thesecont to be pertained only wiht an investigation on Ilkhani architecture andornamentation after Wilber.In the course of our investigation all of the monuments belonging to IlkhaniIran were first of all determined and then photographed some of them weregraphically drawn. Various trips have been made to the area of investigation in Iranfor theree years of period and a corpora of veri and documents were collected, andthen. they were classified on a chronological basis.During our investigations and analyses analogies and disparities weredetermined evaluations were made between The Great Seldjukian architecture andornamentation and those belonging to Ilkhanı. In the final course of our study weconcluded that the artistic style wrought by Ilkhanı was a continuum of Seldjukianstyle and can be evaluated within the context of Turkish ard in an ad advanced stage.