Pompaj depolamalı santrallerin bilgisayar destekli ön tasarımı
Computer supported preliminary design of pumped hydropower plants
Yazar: ALİ PEKER
Danışman: PROF. DR. ŞAHNAZ TİĞREK
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yenilenebilir Enerji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Enerji verimliliği = Energy efficiency ; Hidroelektrik santralleri = Hydroelectric power plants ; Hidrolik = Hydraulics ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Fosil yakıtların tükenebilir bir enerji olması ve çevreye olan etkilerinden dolayı birçok ülke çare olarak yenilenebilir enerjiye yönelmektedir. Bu durumda var olan enerji potansiyelinin en iyi şekilde kullanılabilmesi ülkelerin enerji bağımlılığını daha aza indirebilmektedir. Enerji üretim ve tüketimindeki dalgalanmaların sert düşüş ve artışları gözlemlenebildiğinden enerjinin depolanması, enerji tüketiminin pik seviyede olduğu zamanlarda yeterli ve düzenli enerji arzını sağlayabilmektedir. Bir enerji depolama sistemi ve yenilenebilir olarak kabul edilen Pompa Depolamalı Hidroelektrik Santraller (PDHES) Türkiye'de henüz inşa edilmemiştir. Oysaki Dünya genelindeki enerji depolama sistemlerinin %97'si PDHES santrallerdir.
Pompalı hidroelektrik santrallerin, enerjide arz güvenliğini artırdığı ve doğa dostu bir enerji depolama çeşidi olduğu öne sürülmekle beraber, maliyet avantajı sağlayabilmesi gün içinde değişen elektrik fiyatlarına bağlıdır. Bu sebeple teknik olarak uygun olan bir santralin güncel enerji fiyatlarıyla ön tasarımını hızlı bir şekilde gerçekleştirerek fayda zarar analizini yapabilen bir bilgisayar programı karar vericilerin projenin gerçekleşme safhasına hızlı bir geçiş yapmasını sağlayacaktır.
Bu sebeple çalışma kapsamında Pompaj depolamalı hidroelektrik santrallerin hidrolik ve ekonomik tasarımında yardımcı olacak STAP isminde bir program geliştirilmiştir. Analiz yapabilen, programın doğrulaması daha önce planlaması yapılan Aslantaş PDHES verileri kullanılarak yapılmış ve farklı elektrik tüketim tarifelerine göre analizler gerçekleştirilmiştir.Yapılan teknik ve fizibilite çalışmalarında pompalı hidroelektrik santrallerin maliyet avantajı sağladığı, enerjide arz güvenliğini artırdığı, ve doğa dostu bir enerji depolama çeşidi olduğu görülmüştür.
Bu bağlamda türkiyenin yenilenebilir enerji sitemlerine yönelmesi ve üretebildiği enerjiyi pik saatlerde kullanabilmek üzere pompajlı hidroelektrik santralleri inşasına ve barajlı hidroelektrik santallerinin PDHES'e dönüşümünü sağlaması ve bu entegrasyonu kolay depolama çeşidini kullanmaya bir an önce geçmesi gerekmektedir.
Yapılan bu çalışmada Türkiyenin elektrik pazarı hakkında bilgi verilmiş olup PDHES'lerin Mühendislik ve ekonomik tasarımınında yardımcı olacak bir program geliştirilmiştir.

Abstract:
In recent years, several countries are turning to renewable energy as a remedy to meet increasing energy being the facts that fossil fuels are exhaustible and have environmental effects. In this case, the best use of the existing energy potential can reduce the energy dependence of countries to a lesser extent. Since fluctuations in energy production and consumption can be observed with sharp decreases and increases, energy storage can ensure adequate and regular energy supply at times when energy consumption is at a peak level. Pump-Storage Hydroelectric Power Plants (PDHES) are accepted both energy storage systems and renewables, yet there have not been built in Turkey. On the other hand 97% of the energy storage systems worldwide are PDHES power plants.
Although it is claimed that pumped hydroelectric power plants increase the security of supply in energy and are an environmentally friendly type of energy storage, their ability to provide cost advantage depends on the electricity prices that change during the day. For this reason, a computer program that can quickly perform the preliminary design of a technically suitable power plant with current energy prices and analyze the benefit and cost will enable the decision makers to make a rapid transition to the realization phase of the project.
For this reason, a program called STAP has been developed to assist in the hydraulic and economic design of pumped storage hydroelectric power plants. Verification of the program was made by using Aslantaş PDHES data, which was planned before, and analyzes were carried out according to different electricity consumption tariffs.Pumped hydro power plants, feasibility studies and technical advantages in cost, increase security of energy supply, and eco-friendly energy storage variant.
In this context, Turkey should turn to renewable energy sites and ensure the construction of pumped hydroelectric power plants and the conversion of dammed hydroelectric power plants to PDHES in order to use the energy it can produce at peak hours and switch to using this type of storage that is easy to integrate as soon as possible.
In this study, information about the electricity sunday of Turkey was provided and a program was developed to assist in the engineering and economic design of PDHES.