Adölesanların yeme davranışları, uyku kaliteleri ve beslenme durumunun belirlenmesi
Determination of eating behavior, sleep quality and nutritional status of adolescents
Yazar: NİSA NUR KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ALİ CEBİRBAY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Ergen psikolojisi = Adolescent psychology ; Ergenler = Adolescents ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Yemek yemek = Eating

Özet:
Kesitsel tarama modelinin kullanıldığı çalışmada veri toplama aracı olarak katılımcıların sosyo-demografik bilgilerini içeren anket formu, 24 saatlik besin tüketim kaydı, Pittsburgh Uyku Kalite Ölçeği ve Yeme Davranış Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 22.0 ve BEBİS programından yararlanılmıştır. Çalışmaya 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Konya ili merkez Selçuklu, Meram, Karatay ilçelerinde bulunan 8 farklı lisede öğrenim görmekte olan 14-18 yaşlarındaki 580 adölesan katılmıştır. Katılımcıların %52.9'u erkek, %47.1'i kız, yaş ortalaması 15.58 ± 0.92'dir. Uyku kalitesi %42.4'ünün iyi, %57.6'sının kötü bulunmuştur. Uyku kalitesi puanı kızlarda 5.79±0.17, erkeklerde 5.27±0.15'dır, aralarında anlamlı fark (U=37095.50, p=0.016) vardır. Yeme davranışı puan ortalaması 211.04±61.32 olarak bulunmuş olup, kızlar (205.73±59.86) ve erkeklerde (215.77±62.31) yeme davranışları puanları arasında anlamlı ilişki (t=1.97, p=0.049) tespit edilmiştir. Katılımcıların yeme davranış düzeylerinin %13.4'ünün kötü, %75.7'sinin orta, %10.9'unun iyi olduğu belirlenmiş, cinsiyete göre anlamlı fark (χ2=1.952, p=0.377) bulunmamıştır. Uyku kalitesi puanlarıyla yeme davranış puanları arasında anlamlı ilişki (r=0.029, p=0.490) bulunmamıştır. Ortalama enerji (kkal), protein (g), karbonhidrat (g), lipit (g), posa (g) tüketimleri sırasıyla 1594±387.37, 65.83±21.43, 198.03±63.97, 57.97±18.97, 16.78±7.01 olarak belirlenmiştir. Vitamin ve minerallerin yeterlilik durumu yaşa, cinsiyete göre değerlendirilmiş ve yeterlilik durumu farklılık göstermektedir. Toplam enerji, E, D, B1 vitaminleriyle Ca, Zn, Fe, Se minerallerinin tüm adölesanlarda önerilen miktarda alınmadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların uyku kalitesiyle yeme davranışları arasında doğrudan ilişki saptanamamıştır (r=0.029, p>0.05). Adölesanların yeme davranışları, uyku kaliteleri ve beslenme durumlarının artırılmasına yönelik politikalar geliştirilmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır.
Anahtar Kelimeler: adölesan, uyku kalitesi, yeme davranışı, beslenme durumu

Abstract:
In this study, a cross-sectional survey model was used as a data collection tool, questionnaire including socio-demographic information, 24-hour food consumption record, Pittsburgh Sleep Quality Scale and Eating Behavior Scale were used. SPSS 22.0 and BEBIS program were used to evaluate the data. In the 2018-2019 academic year, 580 adolescents aged 14-18 studying at 8 different high schools in Konya, Selçuklu, Meram and Karatay districts participated in the study. 52.9% of the participants were male, 47.1% were female and the average age was 15.58±0.92. Sleep quality was found to be good in 42.4% and poor in 57.6%. Sleep quality score was 5.79±0.17 in girls and 5.27±0.15 in boys, with a significant difference (U = 37095.50, p=0.016). The mean score of eating behavior was found to be 211.04±61.32, and there was a significant importance (t=1.97, p=0.049) between girls (205.73±59.86) and boys (215.77±62.31). It was determined that 13.4% of the eating behavior levels of the participants were poor, 75.7% were moderate and 10.9% were good. There was no significant difference according to gender (χ2: 1.952, p=0.377). There was no significant relationship between sleep quality scores and eating behavior scores (r=0.029, p=0.490). Average total energy (kcal), protein (g), carbohydrate (g), lipid (g), dietary fibre (g) consumption were 1594±387.37, 65.83±21.43, 198.03±63.97, 57.97±18.97, 16.78±7.01 respectively. The adequacy of vitamins and minerals was evaluated according to age, gender, and adequacy status varies in all. It was found that total energy, E, D, B1 vitamins and Ca, Zn, Fe, and Se were not taken in the recommended intake in all adolescents. Policies and measures should be taken to improve the eating behaviors, sleep quality and nutritional status of adolescents.
Keywords: adolescent, sleep quality, eating behavior, nutritional status