II.Meşrutiyetten Harf Devrimine güzel sanatlar dergilerinde dekoratif öğeler ve illüstrasyonlar
Elements and illustrations found in the fine arts periodicals published during the term between the 2nd Constitutional period and the Alphabet Reform
Yazar: ARZU AKKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHA TANMAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
II. Meşrutiyet?in ilanının basın alanında yarattığı özgürlük ortamında, gazete ve süreli yayınların sayısı çoğalmış, cemiyet ve dernek yayınları ile birlikte spesifik alanlara ilişkin yayın sayısında da artış olmuştur. Bu dönemde, farklı sosyal tabakalara hitap eden edebiyat, mizah, kadın, çocuk vb. dergiler arasında güzel sanatlar alanında yayımlanan dergiler de görülmektedir.
Bu çalışmada, II. Meşrutiyet ile Harf Devrimi arasındaki yirmi yıllık sürede yayımlanan güzel sanatlar dergilerinin görsel malzemesi ele alınmaktadır. Çalışma güzel sanatlar alanında yayımlanan dergilerin tespit edilmesi, tespiti yapılan dergilerin tasarım özellikleri ve görsel unsurlarının (dekoratif öğe-illüstrasyon) incelenmesi ve  içerik ve görsel malzeme açısından dönemin politik-sosyal-ekonomik durumu ve kültürel değerleri bağlamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır.
İncelemeler sonucu 31 adet dergi tespit edilmiştir. Dergiler, genel özellikleri, yayın ilkeleri ve ele aldıkları konular açısından tanıtıldıktan sonra,  matbaa, yayınevi, idari-yazar kadroları ve yayın içerikleri baz alınarak ortak bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Ardından, tanıtımı yapılan dergilerin tasarım özelliklerine geçilmiş, dergiler, 19. yüzyılın son, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde tasarım anlayışında görülen değişimler göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Son aşamada dergiler, görsel malzemeleri açısından değerlendirmeye alınmıştır. Öncelikle görsel malzemenin tespiti ve gruplandırılması  yapılmış,  dekoratif öğeler ve illüstrasyonlar olmak üzere ikiye ayrılan unsurlar, çeşitli değişkenlerin ışığında ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti?nde  1908 ve 1928 yılları arasında yaşanan siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel dönüşümlerin, güzel sanatlar dergilerinin, içerik ve görsel malzemesini nasıl şekillendirdiği sorusu cevaplandırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The freedom of press following the declaration of the 2nd Constitution occasioned an increase in the number of newspapers and periodicals and there was a rise in the number of publications on specific fields as well as publications of societies and associations. It is possible to see a proliferation in periodicals on literature, humour, women, children etc. addressing various social strata as well as in those published in the field of fine arts during this period.
This study focuses on visual material from the fine arts periodicals published during the twenty-year period between the 2nd Constitutional Period and the Alphabet Reform. It is the object of the study to identify the periodicals published in the field of fine arts, to examine the design features and visual elements (decorative elements ? illustrations) of the identified periodicals and to evaluate them in terms of contents and visual materials and within the context of the political-social-economic circumstances and cultural values of the period.
31 periodicals were identified as a result of the research conducted. Following an introduction of the periodicals in terms of their general features, publication principles and their subject matters, they were subjected to a joint evaluation on the basis of factors such as their printing houses, publishing houses, administrative-writing staff and contents. After this attention was paid to the design features of the introduced periodicals, and the periodicals were examined with an eye to the changes seen in design understandings in the last quarter of the 19th century and the first quarter of the 20th century. Finally the periodicals were evaluated in terms of their visual materials. First the identification and grouping of the visual materials were conducted, and the elements, which were divided into two groups, namely decorative elements and illustrations, were examined in greater detail in the light of certain variables. Finally the answer to the question of how the political, social, economic and cultural transformation experienced in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey between 1908 and 1928 helped shape the contents and visual materials of fine arts periodicals was sought.