Martin Buber'in eğitim felsefesinin, diyalog (İlişki) ve "ben ve sen" kavramları çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of Martin Buber's educational philosophy in the framework of dialogue (related) and I and thou concepts
Yazar: YASİN ELÇİ
Danışman: PROF. DR. EMEL KOÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Eğitim genel olarak insan davranışlarında davranış değişikliği oluşturma olarak tanımlanır.
Antik dönemde asillere özel olan ve hitabet sanatını ön planda tutan eğitim Orta Çağ
Avrupasında din temellidir. Sanayi Devrimi döneminde iş ve işgücü temelli iken 20.
yüzyılda eğitim özgürlüğü temele almıştır. Her dönemde eğitimin temel figürü olan
öğretmen ve öğrenci farklı yetkiler, sorumluluklar ve görevler üstlenirler. 20. yüzyıl öncesi
eğitim anlayışında "öğretmen" sınırsız yetki ve güce sahip iken öğrenci sadece öğretmenin
vereceği eğitimin gereklerini yapmakla yükümlüdür. 20. yüzyılda ortaya çıkan özgürlük
temelli modern eğitim anlayışları öğrenciyi ve "öğrencinin sınırsız özgürlüğünü" ön planda
tutarken öğretmeni bir yardımcı olarak görmüş ve arka plana itmiştir. Buber bu anlayışların
her ikisini de eleştirerek hem öğretmenin hem de öğrencinin ön planda tutulduğu "diyalog"
temelli eğitim anlayışını ortaya koyar. Diyalog temelli eğitim anlayışında ilişki içindekiler
birbirini tüm farklılıkları ve gerçeklikleri ile kabul ederler. Buber bu tür ilişkileri temelde
"Ben-O" ve "Ben-Sen" ilişkileri olarak ikiye ayırır. "Ben-Sen" ilişkileri diyalog temelli
ilişkiler iken "Ben-O" ilişkileri ise "monolog" temellidir. Monolog bir varlığı tecrübe etme,
onu şekillendirme ve bir kalıba koyma esasına dayanır. Monolog gerçek bir ilişki değildir.
Hem öğretmen temelli klasik eğitim anlayışı hem de öğrenci temelli eğitim anlayışı "Ben-
O" ilişkilerini temsil eder. Tezde öncelikle Buber'in hayatı ve eserleri ile ilgili bilgi
verilmiştir. Bu bölümde Buber'in yaşamının, fikirlerine nasıl etki ettiği üzerinde detaylı
olarak durulmuştur. Çocukluk yıllarında tanıştığı Hasidizm anlayışı onun fikirlerinin
oluşmasında etkili olmuştur. Üniversite yıllarında almış olduğu derslerin sınıf ortamında
nasıl işlendiği onun eğitim ile ilgili görüşlerinin oluşmasında etkili olmuştur. Buber, diyalog
felsefesini oluştururken bazı filozof ve felsefi akımlardan etkilenmiştir. Tezde Buber'in
felsefi etkilenimlerine de yer verilecektir. Buber özellikle varoluşçuluktan derinden
etkilenmiştir. Buber düşüncesini şekillendirirken bazı filozofların insan nedir? sorusuna
verdikleri cevapların etkisinde kalmıştır. O, Kant'ın insan nedir? sorusuna verdiği cevabın
ve Nietzche'nin üstün insan kavramının kendi düşünce hayatını derinden etkilediğini
hayatını kâleme aldığı Meeting kitabında belirtmektedir. Buber'in diyalog felsefesi ve
eğitime ilişkin metaforları, tezde "Ben-Sen" ve "Ben-O" ilişkileri çerçevesinde detaylı
olarak ele alınacaktır. Buber'in felsefi anlayışının tamamında metaforların etkili olarak
kullanıldığını görmek mümkündür. İnsanlar arasındaki ilişkileri "Ben-O" ve "Ben-Sen"
olarak ikiye ayırdıktan sonra tüm metaforları bu ilişkiler çerçevesinde kullanır. Öğretmeni
heykeltıraş, bahçıvan, usta metaforları ile tanımlarken eğitimde kullanılacak yöntemleri
huni, pompa, diyalog metaforları ile tanımlar. Tanrı'ya ezeli Sen metaforu yoluyla seslenir.
Ayrıca Buber'in eğitime dair söz ettiği değerler ve diyalog felsefesinin eğitime uygulamaları
tezin ilgili bölümlerinde ele alınmıştır.

Abstract:
Education is generally defined as creating behavioral change in human behavior. The
education, which was special to the nobles in the ancient period and prioritized the art of
oratory, was religion-based in the Middle Ages. While it was based on work and labor during
the Industrial Revolution, it was based on freedom of education in the 20th century. In every
period, the teacher and the student, who are the main figures of education, assume different
authorities, responsibilities and duties. In the understanding of education before the 20th
century, while the teacher had unlimited authority and power, the student was only
responsible for fulfilling the requirements of the education given by the teacher. While the
freedom-based modern education approaches that emerged in the 20th century prioritized
the student and the unlimited freedom of the student, they saw the teacher as an assistant and
pushed them into the background. Buber criticizes both of these understandings and puts
forward the understanding of dialogue-based education in which both the teacher and the
student are prioritized. In the dialogue-based education approach, those in relationship
accept each other with all their differences and realities. Buber basically divides these types
of relationships into I-It and I-Thou relationships. I-Thou relationships are dialogue-based,
while I-It relationships are monologue-based. Monologue is experiencing, shaping, and
molding a being. Monologue is not a real relationship. Both teacher-based classical
education approach and student-based education approach represent I-It relationships. In our
thesis, information about Buber's life and works will be given. In this section, it will be
discussed in detail how Buber's life influenced his ideas. The understanding of Hasidism,
which he met in his childhood, was influential in the formation of his ideas. How the courses
he took during his university years were taught in the classroom environment was influential
in the formation of his views on education. Buber was influenced by some philosophers and
philosophical movements while creating his philosophy of dialogue. Buber's philosophical
influences will also be included in our thesis. He was particularly deeply influenced by
existentialism. What is the human of the philosophers who influenced him?
Their answers to the question were effective. I. Kant's What is man? The answer he gave to
the question and Nietzsche's concept of the superior man states that he deeply affected his
thought life in his Meeting book, in which he wrote his own life. Buber's philosophy of
dialogue and metaphors about education will be discussed in detail within the framework of
I-It and I-Thou relations. It is possible to see metaphors throughout Buber's philosophical
understanding. After dividing the relations between people into two as I-It and I-Thou, he
uses all metaphors within the framework of these relations. While he defines the teacher with
the metaphors of sculptor, gardener and master, he defines the methods to be used in
education with the metaphors of funnel, pump and dialogue. He calls God by the name of
the eternal Thou metaphor. In addition, the sections related to Buber's educational values
and the applications of the philosophy of dialogue to education will be covered in our thesis.