Allojenik hematopoetik kök hücre nakli yapılan çocuklarda nakil sonrası gelişen sitopenilerin değerlendirilmesi
Evaluation of post-transplant cytopenias in children undergoingallogenic hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: ÖZGE ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. FATMA VİSAL OKUR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation

Özet:
Çocuklarda hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) uzun yıllardan bu yana birçok malign ve malign olmayan hastalığın tedavisinde giderek artan sıklıkta kullanılmaktadır. Nakil sonrası mortalite ve morbidite riskini arttıran önemli komplikasyonlardan biri sekonder sitopenilerdir. Etiyolojide sepsis, viral enfeksiyonlar, graft-versus host hastalığı (GvHH), miyelotoksik ilaçlar, otoimmünite, hazırlama rejimi yoğunluğu, nakil endikasyonu, kök hücre kaynağı, alıcı ve verici arasında kan grubu uyumsuzluğu gibi birçok faktör rol alabilmektedir. Ancak post-transplant sitopenilerin, özellikle çocuk hastalarda tanımlama kriterleri, etiyolojik etkenleri, tanı ve tedavi yönetimi konuları halen tartışmalıdır. Çalışmamızda allojenik HKHN yapılan çocuk hastalarda nakil sonrası gelişen sekonder sitopenilerin sıklığını tespit etmek ve risk faktörlerini belirlemek; bu şekilde riskli hastalar için erken tanı, tedavi ve izlem ile ilgili öneriler geliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmaya ünitemizde, 2008-2023 yılları arasında allojenik HKHN uygulanmış çocuk hastalar (1 ay-20 yıl) dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen 301 hastanın 58'inde (%19,2) nakil sonrası sitopeni gelişmiştir. Sitopeni sıklıkları incelendiğinde en kalabalık grubu 21 hasta ile anemi ve trombositopeninin birlikte görüldüğü grubu oluştururken, bunu 18 hasta ile pansitopeni grubu izlemektedir. İzole nötropenisi olan hasta bulunmamaktadır. Toplamda 23 hastada (%7) nötropeni (N+AN+TN+ATN), 50 hastada (%16) trombositopeni (T+AT+TN+ATN). 47 hastada (%15) anemi (A+AT+AN+ATN) saptanmıştır. Nakil öncesi kan transfüzyonu öyküsü, nakil öncesi immün sitopeni öyküsü, akut GvHH, post-KİT CMV enfeksiyonu/hastalığı, gansiklovir, takrolimus, MMF, fludarabin, büyük hasta ve verici yaşı nakil sonrası sitopeni gelişimi açısından risk faktörleri olarak saptanmıştır. Nakil sonrası sitopeni gelişimi üzerine verici tipi, alıcı ile verici arasındaki ABO kan grubu uyumu ve nakil endikasyonunun etkisi bulunmamıştır. Sonuç olarak, nakil sonrası gelişen sekonder sitopeniler komplike, multifaktöriyel ve ciddi komplikasyonlardır. Bu nedenle bu konuda daha çok kapsamlı tanı, tedavi ve izlem şemalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Pediatric hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) has been used with increasing frequency in the treatment of many malignant and non-malignant diseases for many years. One of the most important complications that increase the risk of morbidity and mortality after transplantation is secondary cytopenias. Many factors may play a role in etiology, such as sepsis, viral infections, graft-versus-host disease (GvHD), myelotoxic drugs, autoimmunity, conditioning regimen intensity, transplantation indication, stem cell source, and blood group incompatibility between recipient and donor. However, definition criteria, etiological factors, diagnosis and management of post-transplant cytopenias, especially in pediatric patients, are still controversial. Our study aims to determine the frequency and risk factors of secondary cytopenias developing after transplantation in pediatric patients who underwent allogeneic HSCT. Thus, it aims to develop recommendations regarding early diagnosis, treatment and follow-up for high risk patients. Pediatric patients (2 months-20 years) who underwent allogeneic HSCT in our unit between 2008 and 2023 were included in the study. Post-transplant cytopenia developed in 58 (19 %) of 301 patients. Anemia with concomitant thrombocytopenia was found to be the largest cytopenia group with 21 patients, followed by pancytopenia group with 18 patients. There are no patients with isolated neutropenia. In total, 23 patients (7%) had neutropenia (N+AN+TN+ATN), 50 patients (16%) had thrombocytopenia (T+AT+TN+ATN). Anemia (A+AT+AN+ATN) was detected in 47 patients (15%). History of blood transfusion before transplantation, history of immune cytopenia before transplantation, acute GvHD, post-HSCT CMV infection/disease, ganciclovir, tacrolimus, MMF, fludarabine, older patient and donor age were determined as risk factors for the development of post-transplant cytopenia. Donor type, ABO blood group compatibility between recipient and donor, and transplant indication had no effect on the development of post-transplant cytopenia. In conclusion, secondary cytopenias that develop after transplantation are complicated, multifactorial and serious complications. Therefore, more comprehensive diagnosis, treatment and follow-up schemes are needed.