Çimento sektöründe sosyal yaşam döngüsü değerlendirmesi
Social life CYCLE assessment in the cement sector
Yazar: BÜŞRA CİCİ
Danışman: PROF. DR. BEYHAN PEKEY
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Beyaz yakalı = White collar ; Mavi yakalı çalışanlar = Blue collar workers ; Sosyal hayat = Social life ; Yaşam döngüsü = Life cycle ; Çalışanlar = Workers ; Çimento = Cement ; Çimento sektörü = Cement sector

Özet:
Günümüzde çimento üretimi, kullanımı ve bertarafı sırasında sosyal konuların analizi, şirketler için sürdürülebilir kalkınmaya yönelik sosyal sorumlulukları açısından giderek daha önemli hale gelmektedir. Sosyal Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (Social Life Cycle Assessment, S-LCA), ürünlerin veya hizmetlerin yaşam döngüsündeki faaliyetlerin çalışanlar, toplum, tüketiciler, yerel topluluk, değer zinciri aktörleri paydaşı üzerindeki sosyal etkileri hakkında bilgi vererek, şirketlerin sosyal olarak sorumlu bir şekilde çalışmalarını kolaylaştırmayı sağlayan bir yöntemdir. Bu çalışmada, ana faaliyeti çimento üretimi olan bir işletmenin sosyal yaşam döngüsü, Birleşmiş Milletler Çevre Programı/Çevresel Toksikoloji ve Kimya Derneği (United Nations Environment Programme/The Society of Environmental Toxicology and Chemistry, UNEP/SETAC) tarafından önerilen paydaş kategorileri dikkate alınarak çalışan paydaşı açısından incelenmiştir. Çalışan paydaşının alt kategorileri iş sağlığı ve güvenliği (İSG), fırsat eşitliği/ayrımcılık, adil maaş, çocuk işçi, sosyal yardım/sosyal güvenlik, çalışma saatleri, zorla çalıştırma, sendikalaşma ve toplu pazarlık özgürlüğü sosyal konularını içermektedir. Hammaddenin ocaklardan çıkarılmasından başlayarak, ocaklarda elde edilen hammaddenin fabrikaya nakliyesi, üretim aşamaları ve çimento paketleme süreçlerinde mavi ve beyaz yaka çalışanların sosyal ve sosyo-ekonomik yönlerinin ve bunların sosyal yaşam döngüsünü kapsayan olumlu ve olumsuz etkileri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.  Envanter analizinde sahaya özgü veriler çalışanlarla gerçekleştirilen anketler aracılığı ile toplanmış, belirlenen alt kategorilerin etki değerlendirmesinde 0 ile 4 arasında puanlama yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda mavi yaka çalışanlar açısından en olumsuz sosyal etkiye sahip alt kategoriler 2 puan ile sosyal yardım/sosyal güvenlik ve sendikalaşma ile toplu pazarlık özgürlüğü olmuştur. Beyaz yaka çalışanlar açısından sosyal etkiler olumlu sonuçlanmış ve tüm alt kategoriler 4'er puan olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
Today, during the production, use and disposal of cement, the analysis of social issues is becoming increasingly important for companies in terms of their social responsibilities for sustainable development. Social life cycle assessm is a method that facilitates companies to work in a socially responsible manner, by providing information about the social impact of products or services, activities in the life cycle, worker, society, consumers, local community, value chain actors on their stakeholders. In this thesis study, the  S-LCA of an enterprise whose main activity is cement production has been examined in terms of worker stakeholder among the stakeholder categories proposed by UNEP/SETAC. Subcategories of worker stakeholders includes social issues, occupational health and safety, equal opportunities/discrimination, fair salary, child labor, social benefit/social security, working hours, forced labor, freedom of association and collective bargaining. Starting from the extraction of the raw material from the quarries, the transportation of the raw material obtained in the quarries to the factory, social and socio-economic aspects of blue and white collar employees working in production stages and cement packaging processes and their positive and negative impacts covering the S-LCA were evaluated comparatively.In inventory analysis, site-specific data were collected through questionnaires conducted with employees, and a scoring method between  0-4 was used in the impact assessment of the determined subcategories.As a result of the study, the subcategories with the most negative social impact for blue-collar employees was social assistance/social security and freedom of association and collective bargaining with 2 score. Social impacts have resulted positively in terms of white collar employees and all subcategories are calculated as 4 score.