Orta Doğu'da devlet dışı silahlı aktörlerin oluşumu: Irak ve Suriye örnekleri
Formation of non-state armed actors in the Middle East: The cases of Iraq and Syria
Yazar: ÜMİT TETİK
Danışman: PROF. DR. BAYRAM ALİ SONER
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet dışı aktörler = Non-state actors ; Irak = Iraq ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Silahlı çatışma = Armed conflicts ; Suriye = Syria ; Terörizm = Terrorism ; Ulusal güvenlik = National security ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası terörizm = International terrorism

Özet:
Güvenlik araştırmaları kapsamında devlet dışı silahlı aktörlerin (DDSA) silahlı çatışmaları ve profillerine ilişkin "tanımlayıcı" çalışmalara akademik ilgi artmıştır. Buna karşın DDSA'ların neden ortaya çıktığına ilişkin "açıklayıcı" amacı haiz akademik çalışmaların kısıtlı kaldığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada Uluslararası İlişkiler disiplininde sıklıkla başvurulan "analiz düzeyleri" konseptinin bileşenleri; uluslararası sistem (bağımsız değişken) ve devlet (düzenleyici değişken) düzeyleri dikkate alınarak, Orta Doğu'da DDSA'ların ortaya çıkışının (bağımlı değişken) nedenleri açıklanmıştır. Açıklayıcı amaca sahip tezde, Orta Doğu'da yer alan ve devlet dışı silahlı çatışmaların yoğun olarak yaşandığı Irak ve Suriye ülkeleri örnek olay olarak seçilmiştir. DDSA'ların ortaya çıkışı tarihsel süreç analizi, trend analizi ve karşılaştırmalı örnek olay yöntemleri etrafında açıklanmıştır. İlgili örnek olaylar ve tezin analitik çerçevesi ışığında bu çalışmanın, Orta Doğu'da DDSA'ların ortaya çıkmasına neden olan "en önemli sebepleri" keşfetme amacı söz konusudur. Böylece akademik açıdan, Orta Doğu'da bulunan DDSA'lara yönelik "kuramsal 'açıklayıcı' bir yapısal çerçeve" inşa edilmiştir. Çalışmanın bahse konu akademik amacı aynı zamanda, DDSA'ların oluşumunu açıklayan ve politika yapım süreçlerinde de başvurulabilecek "Politika Yönelimli Teori" (Policy-Oriented Theory) inşasını ihtiva etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Devlet Dışı Silahlı Aktörler, Orta Doğu, Irak, Suriye, Politika Yönelimli Teori İnşası.

Abstract:
Within security studies, academic interest has increased in doing descriptive studies on armed conflicts and profiles of non-state armed actors (NSAAs). Yet, it has been observed that academic studies with an explanatory purpose on why NSAAs emerged remained relatively limited. In this study, as the levels of analysis, which is frequently used in the discipline of International Relations, major causes behind the emergence of NSAAs in the Middle East (the dependent variable) are elaborated on by taking into account the impacts of international system (independent variable) and state (regulatory variable) levels. In the thesis, which has an explanatory purpose, Iraq and Syria have been chosen as case countries in the Middle East due to the fact that both lands have proved to be more vulnerable to the issue of non-state armed conflicts. In doing this, the rise of NSAAs is explained by employing methods as historical process analysis, trend analysis, and comparative case studies. In light of these case studies and the analytical framework of the thesis, this study aims to reveal the "most prominent causes" that have led to the emergence of NSAAs in the Middle East. Thus, from an academic perspective, there will be an attempt to build a "theoretical 'explanatory' structural framework" as to the rise of the NSAAs in the Middle East. The aforementioned academic purpose of the study also includes developing a "Policy-Oriented Theory," which would contribute to policy-making processes pertaining to measures to be taken to counter NSAAs.
Key Words: Non-State Armed Actors, The Middle East, Iraq, Syria, Policy Oriented Theory Building.