Üçüncü Yeni Dergisi üzerinde bir inceleme
An examination On Üçüncü Yeni Magazine
Yazar: HİLAL AYAR
Danışman: PROF. DR. TURGAY ANAR
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Edebiyat dergileri, edebi ürünleri ve sanatçıları okur ile buluşturma işlevine sahiptir. Yenileşme faaliyetlerinin görülmeye başlandığı ilk dönemlerden itibaren şiir dergileri Türk edebiyatına önemli katkılarda bulunmuştur. Bu çalışmada 1980'li yıllarda yayınlanan Anadolu menşeli Üçüncü Yeni şiir dergisi incelendikten sonra dergi temsilcilerinin şiir anlayışlarına, düzenledikleri etkinliklere ve hedeflerine de değinilmiştir. Üçüncü Yeni'nin kendinden önceki Birinci ve İkinci Yeni şiirine tepki göstermesi ve Üçüncü Yeni olarak adlandırılması sebebiyle çalışmamızda diğer şiir hareketlerinden de bahsedilmiş, benzer ve farklı noktaları tespit edilmiştir.
Üçüncü Yeni dergisi edebiyat tarihlerinde, araştırmalarında yeterli ilgiyi görememiştir. Bu çalışma ile amaçlanan Üçüncü Yeni dergisini şiir ile ilgilenen, edebiyat araştırmaları yapan okuyuculara tanıtmaktır. Beş bölümden oluşan çalışmanın Birinci Bölümünde Üçüncü Yeni dergisinin özellikleri, amaçları, temsilcileri tanıtılırken İkinci Bölümünde Üçüncü Yeni dergisi şiir anlayışı örneklerle açıklanmıştır. Üçüncü Bölümde dergi içerisinde bulunan şiir dışındaki türlerden bahsedildikten sonra Dördüncü Bölüm tercüme şiirler, düzenlenen etkinlikler, görsel unsurlar ve dergideki Türk dünyası şiirine ayrılmıştır. Beşinci bölümde ise Birinci ve İkinci Yeni ile benzer ve farklı noktaları karşılaştırılmıştır. 
Üçüncü Yeni ve Birinci Yeni şiiri ortak kitap/dergi yayınlama, toplum anlayışları, halk dilini kullanma çabaları yönleriyle ilişkilendirilebilir. Birinci ve İkinci Yeni, İstanbul-Ankara merkezli olmaları ve biçime önem vermeleri dolayısıyla Üçüncü Yeni ile farklılık gösterir. Üçüncü Yeni ve İkinci Yeni şiirde diğer sanat dalları ile ilişkiler kurulması, vezin, kafiye, edebi sanat kullanımına ve kelimeye önem verilmesi, şiirlerinin belli bir okuyucu kitlesine hitap etmesi açılarından benzetilebilir. Birinci ve İkinci Yeni'den farklı olarak Üçüncü Yeni şiirde ilkeler olması gerektiğini savunur ve Türk dilini, şiirini evrenselleştirme çabası içerisindedir. Üç şiir anlayışında da yenilik önemlidir.

Abstract:
Literary magazines have a function in the case of meeting literary products and artist who produced said products with the reader. From the first periods where the reformation activities started, poetry magazines have had important contributions to Turkish Literature. In this research, after analysing Anatolian origin Üçüncü Yeni poetry magazine which was published in the 1980s, magazine representatives understandings of poetry, activities they have organized and their goals have been mentioned. Because of the fact that Üçüncü Yeni poetry reacts to Birinci and İkinci Yeni poetry that comes before itself and it's being named Üçüncü Yeni poetry, other poetry activities have been mentioned and the similarities and differences of the said poetry activities has been determined in this research.
Üçüncü Yeni poetry movement didn't get enough attention in literary history or researches. The porpouse of this research is to introduce Üçüncü Yeni magazine with readers who are interested with poetry and researches about literature. While in the first chapter of this five chapter research, properities, aims and representatives of Üçüncü Yeni have been introduced, second chapter has explained the understanding of Üçüncü Yeni magazine poetry with examples. After mentioning other genres that have been found in the magazine in the third chapter, fourth chapter has been saved for translated poetry, organized events, visual elements and poetry of Turkish world in the magazine. In the fifth chapter, similarities and differences with Birinci Yeni and İkinci Yeni poetry has been compared.
Üçüncü Yeni and Birinci Yeni poetry can be associated with aspects of collective book/magazine publishing, understanding of society, using public language. Birinci and İkinci Yeni differs from Üçüncü Yeni by being İstanbul-Ankara centered and caring about form. Üçüncü Yeni can be likened to İkinci Yeni poetry by affiliating with other fields of art, prosody, rhyme, usage of literary art and caring about word, poetry addressing certain reader audience. Differently from Birinci and İkinci Yeni, Üçüncü Yeni poetry defends the necessity of having princpal and struggles for universalizing Turkish language, poetry. In all three understanding of poetry innovation is important.