Kronik hastalıklarda öz-bakım yönetimi ölçeği ve uyum soru formu'nun Türkçe'ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliği
Vali̇di̇ty and reli̇abi̇li̇ty of Turki̇sh versi̇on of the self care management process i̇n chroni̇c i̇llness and the compli̇ance questi̇onnai̇re
Yazar: SADIK HANÇERLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. FİSUN ŞENUZUN AYKAR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Ölçekler = Scales ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu araştırma, Kronik Hastalıklarda "Öz Bakım Yönetimi Ölçeği-K"(SCMP-G) ve "Uyum Soru Formu'nu" Türkçe'ye uyarlamak, geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacı ile metodolojik ve Öz Bakım Yönetimi ile Uyum düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile kesitsel bir çalışma olarak planlanmıştır.
Araştırmada kullanılan 'Kronik Hastalıklarda Öz Bakım Yönetimi Ölçeği-K' (SCMP-G)" ve "Uyum Soru Formu'nun'' geçerlik ve güvenirliğini saptamak için Araştırmanın örneklemini; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları, Göğüs Hastalıkları, Kardiyoloji Kliniklerinde Aralık 2013 - Mart 2014 tarihleri arasında tedavi gören 222 hasta oluşturmuştur. Bu araştırmada örneklem kapsamına alınacak kronik hastalığa sahip bireylerin, kronik hastalılarda öz bakım ve uyumu etkilediği düşünülerek; yaş ve kronik hastalık tanısı ölçüt olarak kullanılmıştır. Her bir klinikten örnekleme alınacak bireyler bu iki ölçütler göz önüne alınarak tabakalara ayrılmıştır. SCMP-G ölçeği, örneklem grubuna uygulandıktan sonra test-tekrar test için 15 gün arayla 39 bireye ikinci kez uygulanmıştır.
Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan kronik hastalık değerlendirme formu, Jones LC. tarafından geliştirilen SCMP-G ölçeği ve Hilbert GK. tarafından geliştirilen uyum soru formu kullanılmıştır. Bu araştırmada SCMP-G'nin geçerlik çalışmasında ölçeğin dil eşdeğerliği, içerik geçerliği ve yapı geçerliği yöntemleri, güvenirlik çalışmasında iç tutarlık, madde analizi ve test-tekrar test güvenirliği yöntemleri, uyum soru formu'nun geçerlik çalışmasında ölçeğin dil eşdeğerliği, güvenirlik çalışmasında gözlemciler arası güvenirlik ve paralel form güvenirliği kullanılmıştır.
SCMP-G ölçeğinin yapılan faktör analizi sonucunda iki boyutlu olarak kullanılabileceği belirtilmiştir. Ortalaması 127.87±17.07 olan ölçeğin iç tutarlık (cronbach alfa) katsayısı 0.85 olduğu, madde toplam korelasyon katsayılarının 0.20'nin üzerinde olduğu, test-tekrar test değişmezlik katsayısının 0.978 olduğu saptanmıştır.
Uyum Soru Formu'nun gözlemciler arası tutarlık düzeyi ve gözlemciler arası güvenirliği oldukça yüksek düzeyde (ICC= 0.691, p<0.001), Cronbach Alfa değeri 0.56  bulunmuştur.
Sonuç olarak SCMP-G ve Uyum Soru Formu 'nun Türk toplumu için geçerliğinin ve güvenirliğinin yüksek olduğuna karar verilmiştir.

Abstract:
This methodological research was conducted for the purpose of adapting for Turkish the self care management in chronic illness and the compliance questionnaire and to evaluate the relationship between self care and compliance of chronic illness.
Sample of this research for to determine the validity and reliability of Turkish version of The Self-Care Management Process In Chronic Illness and The Compliance Questionnaire; 222 patient who are treated at the clinics of Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları, Göğüs Hastalıkları, Kardiyoloji between December 2013-March 2014. İn this research; the individiuals who have chronic disease will be included the research, with thought that age, chronic disease effects self care and compliance. After the SCMP-G was administered to the sample, to conduct a test-retest, it was given again 15 days later to 39 patient.
The data were collected using  a questionnairre developed by the researcher and SCMP-G, developed by Jones LC. and the compliance questionnaire, developed by Hilbert GK. in this research in the validity and reliabilty study for the SCMP-G, The tool's language equivalency, internal consistency, item analysis and test-retest methods, for compliance questionnaire; language equivalency, parallel form and inter-rater reliabilty methods were used.
As a result of factor analysis of SCMP-G it was determined that it could be used as a two-dimensional tool. The mean was 127.87±17.07 and the tool's internal consistency coefficient was 0.85, the item total correlation coefficients was higher than 0.20 for all items. And the test-retest stabilty coefficient was 0.978.
Cronbach alpha coefficient of the compliance questionnaire was 0.56,  parallel form and inter-rater reliabilty was rather high(ICC=0.671 p<.001).
İn conclusion it was determined that the turkish version of the tools has high validity and reliability.