Türkiye'de 2011-2021 yılları arasında biyoloji eğitimi alanında yapılmış tezlerin analizi
Analysis of theses published in the field of biology education between 2011-2021 in Turkey
Yazar: FATMA ELİF BAYSAL
Danışman: PROF. DR. GÜLCAN ÇETİN
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji = Biology ; Biyoloji eğitimi = Biology education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de 2011-2021 yılları arasında Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının Ulusal Tez Merkezi'nde biyoloji eğitimi alanında yayınlanmış yüksek lisans
ve doktora tezlerinin geliştirilecek kriter listesine göre incelenmesidir. Çalışmada, betimsel
tarama yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada, erişime açık ve tam metin içeren 215 lisansüstü
tez çalışması incelenmiştir. Veriler, lisansüstü tez inceleme formu hazırlanarak analiz
edilmiştir. İnceleme kriterleri şunlardır: Tezin yayınlanma yılı, yayımlanan üniversite, tez
türü, tez dili, anahtar kelimeler, araştırma konuları, amaçlar, araştırma yöntemi ve deseni,
örneklem/çalışma grubu ve örneklem seçim yöntemi, bağımlı-bağımsız değişkenler, veri
toplama araçları, veri analiz yöntemi, sonuç, kaynakça, sayfa sayısı ve ekler bölümü. Veriler,
içerik analizi yöntemine göre analiz edilmiştir. Verilere ilişkin frekans ve yüzde değerleri
hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, en çok tezin 2019 yılında yayınlandığı, yüksek
lisans tezlerinin sayısının doktora tezlerinden daha fazla olduğu, tezlerin çoğunun Gazi
Üniversitesinde yayınlandığı ve araştırılan tezlerin çoğunun Türkçe ağırlıklı olduğu
görülmüştür. En fazla kullanılan anahtar kelimenin biyoloji eğitimi olduğu, konu olarak
öğretim yöntem ve teknik adı geçen konuların fazla çalışıldığı bulunmuştur. Çalışmalar;
K12-öğrencilerinde yoğunlaşmış ve çalışmalarda en çok seçkisiz (rastgele) olmayan
örneklem yöntemi kullanılmıştır. Çalışmalarda, en çok nicel araştırma yöntemlerinden
tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmalarda veri toplama aracı olarak en çok test, veri
analizi yöntemi olarak en çok nicel analiz yöntemlerinden faktör analizi kullanılmıştır.
Bağımsız değişken olarak cinsiyet ve bağımlı değişken olarak da tutum frekansı yüksek
çıkmıştır. Tezler; konular ve ulaşılan sonuçlar bakımından incelendiğinde, olumlu yönde
etkileyen sonuçların daha fazla olduğu görülmüş, çalışmalarda Türkçe ağırlıklı kaynakların
daha fazla kullanıldığı gözlenmiştir. Tezlerde doktora tezlerinin sayfa sayısının daha fazla
olduğu görülmüştür. Tezlerin çoğunda ek bölümünün kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca,
çalışmada incelenen tezlerin sonuçlarına dayanılarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

ANAHTAR KELİMELER: Biyoloji eğitimi, yüksek lisans tezi, doktora tezi, betimsel tarama modeli, içerik analizi

Abstract:
The aim of this research was to analyze the master's and doctoral theses published in the
National Thesis Center of the Council of Higher Education between 2011-2021 in the field
of biology education in Turkey according to the criteria list to be developed. In the study,
215 postgraduate theses, which were open to access and contained full text, were examined
using the descriptive survey method. The data were analyzed by preparing a graduate thesis
review form. The criteria examined were the year of publication of the thesis, the university
published, the type of thesis, the language of the thesis, keywords, research topics,
objectives, research method and design, sample/study group and sample selection method,
dependent-independent variables, data collection tools, data analysis method, conclusion,
references, number of pages, and appendices. The data were analyzed by content analysis
method. Frequency and percentage values related to data were calculated. The results of the
study showed that the most theses were published in 2019, the number of master's theses
was more than doctoral theses, most of the theses were published in Gazi University, and
most of theses were mainly in Turkish. The most used keyword was biology education, and
the most mentioned subjects were teaching methods and techniques in the theses. The studies
focused on K12-students and the non-random sampling method was used the most. Survey
method, one of the quantitative research methods, was used in the studies. In the research,
the most used data collection tool was test was. Factor analysis, one of the quantitative
analysis methods was used mostly as the data analysis method. The frequency of gender as
independent variable and attitude as the dependent variable were high. When theses
examined in terms of subjects and the results achieved, it was seen that the results that had
a positive effect were more, and it was observed that Turkish-based sources were used more
in the studies. The number of pages of doctoral theses in theses was high. The appendix
section was used in most of the theses. Based on the results of the examined theses, various
suggestions were made too.

KEYWORDS: Biology education, master thesis, doctoral thesis, descriptive survey method, content analysis