Türk makam müziği'nde viyolonsel eğitimi: Başlangıç seviyesi için etütler
Violoncello education in Turkish maqam music: Etudes for beginner level
Yazar: GÖKHAN SIĞIRTMAÇ
Danışman: DOÇ. DR. YELDA ÖZGEN ÖZTÜRK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Performans Ana Sanat Dalı / Çalgı-Ses Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Etüt = Etude ; Makame = Maqamah ; Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Müzik eğitimi = Music education ; Viyolonsel = Cello ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; Çalgılar = Musical instruments

Özet:
Günümüzde güzel sanatlar liseleri, konservatuarlar ve özel müzik kurslarında viyolonsel çalgısı özelinde Türk Makam müziği eğitimi verilmektedir. Bu eğitim sürecinde kullanılan çeşitli kaynakların varlığından söz edilebilir. Bu kaynaklardan birçoğu Klasik Avrupa müziğinde kullanılmak üzere geliştirilen teknik alıştırmalar ve etüt kitaplarıdır. Ancak Türk Makam müziği eğitiminde viyolonsel için yazılmış kaynakların sınırlı olduğu ve bu alanda yapılacak çalışmalara ihtiyaç duyulduğu bir gerçektir. Bu çalışmada, viyolonselin tarihi ve Türk Makam müziği eğitimi hakkında bilgiler verilmektedir. Bu bilgilerin yanı sıra, Türk Makam müziği alanında viyolonsele yeni başlayan öğrenciler için başlangıç seviyesinde yazılan etütler sunulmaktadır. Etütler, basit yani temel makamların yapısı içerisinde yer alan basit dörtlü ve beşlileri ele almış, bu dörtlü ve beşlilerin müziğe ve viyolonsele yeni başlayan öğrencilere bir arada öğretilmesi amaçlanmıştır. İkinci bölümde, viyolonselin Türk Makam müziğindeki yeri ve tarihsel sürecine değinilmiştir. Yine aynı bölümde viyolonselin Avrupa'da tarih sahnesine çıkışı, gelişimi hakkında bilgiler verilmiştir. Metotların kısıtlılığı sorununun giderilmesi yönünde sunulan çözüm önerileri ile birlikte bu sürece katkı sağlaması amaç edinilen yeni bir bakış açısı sunulmuştur. Üçüncü bölümde, basit dörtlü ve beşliler için yazılmış etütlere yer verilmiştir. Viyolonselin ses sahasına göre başlangıç seviyesine uygun etütler yazılmıştır. Türk Makam müziği icrasında sol anahtarı kullanılmaktadır. Bu sebeple etütlerin yazımında sol anahtarı tercih edilmiştir. Özellikle detache, legato ve staccato yay tekniklerini geliştirecek etütler yazılmıştır. Etütlerde kullanılan Türk Makam müziğine ait perdelerin daha iyi özümsenmesi amacıyla çalışmaya ses kayıtları eklenmiştir. Çalışmanın bir sonraki aşamasında bolâhenk düzende yazılmış olan etütler farklı ahenklere transpoze edilmiştir. Transpozisyon, Türk Makam müzik eğitiminin başlangıcından itibaren öğrenciye kazandırılması gereken bir pratiktir. Bu amaçla seçilen etütler, süpürde, kız neyi ve mansur ahenklerine göre yeniden yazılmıştır. Bu tez konservatuvarlar, güzel sanatlar liseleri ve eğitimine yeni başlayan viyolonsel öğrencileri için yararlı olacaktır. Bölümlerdeki çalışmalar verilen kurallara göre uygulandığı takdirde, basit makamların dörtlü ve beşlileri kavranılacak ve başlangıç seviyesinde yeterli bilgiye sahip olunacaktır.

Anahtar Kelimeler: Viyolonsel, Türk Makam Müziği, Etüt, Eğitim, Makam.

Abstract:
Turkish Maqam music is currently taught at fine arts high schools, conservatories and private music courses, specifically for the violoncello. It can be said that there are various sources used in the training process. Many of these resources are technical exercises and etude books improved to use in classical European Music. However, it is a fact that the resources written for the violoncello in Turkish Maqam music education are limited, and further studies in this field are needed. In this study, we try to give information about the history of the violoncello and the violoncello education in Turkish Maqam music. In addition to this information, we present the beginner level etudes which have been written for the students who have just started playing violoncello in the field of Turkish Maqam music. The etudes have dealt with simple tetrachords and pentachords which took part within the structure of simple, in other words basic maqams. It has been aimed to teach these tetrachords and pentachords together to the students who have just started music and the violoncello. The second chapter focuses on the historical process of the violoncello and the place it was taken by it in Turkish Maqam music. In the same chapter, some information was given about the appearance on the historical stage in Europe and the development of the violoncello. The new perspective aiming to contribute to this process, along with the solution proposals introduced to eliminate the problem of scarcity of methods has been presented. The third chapter contains the etudes which are written for simple tetrachords and pentachords. The etudes are written considering the sound scale of violoncello for the beginner level. The clef was used in the performance of Turkish Maqam music. For this reason, the clef was preferred in the writing of etudes. Etudes have been written to improve string techniques, especially detache, legato, and staccato. Exemplary audios were added to this study for a better understanding of the pitches of Turkish Maqam music used in the etudes.In the next stage of the study, the etudes written in the Bolâhenk tuning were transposed to different tuning. Transposition is a practice that should be taught to the students from the beginning of Turkish Maqam music education. Therefore, the etudes selected with this purpose were rewritten in the tuning systems of süpürde, kız neyi and mansur. This dissertation will be useful for conservatories, fine arts high schools and violoncello students who have just started their education. If the studies in the sections are performed according to the given rules, the tetrachords and pentachords of the basic maqams will be comprehended and sufficient knowledge will be obtained at the beginner level.

Keywords: Violoncello, Turkish Maqam music, Etude, Maqam, Education, Tuning