Küresel iklim değişikliğinin pH ve tuzluluk açısından sucul canlılar üzerindeki etkisi
The effect of global climate change on aquatic life in terms of pH and salinity
Yazar: ASLIHAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AYSEL GAMZE YÜCEL IŞILDAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
İklim değişikliğinin, doğal sistemler üzerindeki etkileri gerek yerel gerek bölgesel ve 
gerekse küresel ölçekte her geçen gün daha fazla hissedilmektedir. Bu değişiklikler, sucul 
ekosistemleri de etkileyerek su altı canlılarının yaşam koşullarını önemli ölçüde 
değiştirmektedir. Bu çalışmada, midyelerin iklim değişikliğinden nasıl etkilendiği ve bu 
etkilerin sucul ekosistemlere olası sonuçları ele alınmıştır. Bu kapsamda 14 ve 60 gün süre 
ile farklı pH, sıcaklık ve tuzluluk konsantrasyonlarına maruz kalan tatlı su midyelerinde 
kabuk ağırlığı, hemosit sayımı ve biyokimyasal parametrelerdeki değişiklikler incelenmiştir 
Fizyolojik parametrelerden hemosit sayısı, biyokimyasal parametrelerden MDA, AOPP, 
protein ve glutatyon-S-transferaz analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, en yüksek 
MDA değeri 22°C sıcaklıkta, ‰2 tuzluluk ve 6,5 pH değerinde ölçülmüştür. 18°C'de 60 
gün boyunca ‰1 tuzlulukta pH değerindeki azalma MDA değerinde artışa neden olmuştur 
(p<0.05). 22°C'de 60 gün boyunca ‰2 tuzlulukta pH değerindeki azalma, 18°C 'ye göre 
MDA değerlerinde daha fazla artışa neden olmuştur. Aynı şekilde en yüksek GSH değeri 
22°C sıcaklık, ‰2 tuzluluk ve 6,5 pH değerinde ölçülmüştür. 18°C'de 60 gün boyunca ‰1 
tuzluluk seviyesinde pH'ın 7,5 seviyesinden 6,5 seviyesine düşmesi GSH seviyesinde artışa 
neden olduğu saptanmıştır (p<0.05). 18°C ve 22°C sıcaklıklarında 60 günlük maruziyet 
sürecinde pH değerinde meydana gelen düşüş istatistiksel açıdan önemli bir artışa neden 
olmuştur (p<0.05). En yüksek hemosit sayısı 18°C sıcaklık, 14 gün, ‰2 tuzluluk ve 6,5 pH 
değeri koşullarında 60.142 ± 13.918 x 103 /mL olarak ölçülmüştür. Uzun süreli maruziyet, 
hemosit sayısı üzerinde belirgin bir azalışa neden olmuştur (p<0.05). Yüksek tuzluluk ve 
düşük pH değerlerinin hemosit sayılarında azalışa neden olduğu saptanmıştır(p<0.05).

Abstract:
The effects of climate change on natural systems are increasingly felt at local, regional, and 
global scales. These changes significantly alter the living conditions of aquatic organisms, 
impacting aquatic ecosystems. This study focuses on how mussels are affected by climate 
change and discusses the potential consequences of these effects on aquatic ecosystems. In 
this context, changes in shell weight, hemocyte count, and biochemical parameters were 
examined in freshwater mussels exposed to different pH, temperature, and salinity 
concentrations for 14 and 60 days. Physiological parameters, including hemocyte count, and 
biochemical parameters such as MDA, AOPP, protein, and glutathione-S-transferase 
analysis were conducted. According to the results, the highest MDA value was measured at 
22°C temperature, 2‰ salinity, and pH 6.5. A decrease in pH value at 1‰ salinity for 60 
days at 18°C led to an increase in MDA values (p<0.05). A decrease in pH value at 2‰ 
salinity for 60 days at 22°C resulted in a greater increase in MDA values compared to 18°C. 
Similarly, the highest GSH value was measured at 22°C temperature, 2‰ salinity, and pH 
6.5. A decrease in pH value from 7.5 to 6.5 at 1‰ salinity for 60 days at 18°C led to an 
increase in GSH levels (p<0.05). The decrease in pH values during the 60-day exposure at 
18°C and 22°C caused a statistically significant increase (p<0.05). The highest hemocyte 
count was measured at 18°C temperature, 14 days, 2‰ salinity, and pH 6.5 conditions as 
60.142 ± 13.918 x 103 /mL. Prolonged exposure led to a significant decrease in hemocyte 
count (p<0.05). High salinity and low pH values were found to cause a decrease in hemocyte 
counts (p<0.05).