Primer sjögren sendromlu hastalarda eroziv el osteoartriti sıklığı
Prevalence of erosive hand osteoarthritis in patients with primary sjögren's syndrome
Yazar: ADEM AKSOY
Danışman: PROF. DR. FATOŞ ÖNEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: El = Hand ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome

Özet:
Gerekçe ve Amaç: Primer Sjögren sendromu (SjS) olan hastalarda ortaya çıkan eklem bulguları genellikle romatoid artrittekine benzer yerleşim göstermekte ancak hem klinik hem de radyolojik olarak daha hafif seyretmektedir. Günlük Romatoloji pratiğinde, primer SjS?lu hastalarda sık olarak eroziv el osteoartritinin (OA) de ortaya çıktığı gözlenmiştir. İlgili literatür incelendiğinde; primer SjS ile el OA arasında bir ilişki olup olmadığını araştıran bir çalışma olmadığı görülmüştür.Bu çalışmada primer SjS?lu hastalarda eroziv el OA sıklığının araştırılmasıamaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Romatoloji kliniğinde primer SjS tanısıyla izlenen hastalar telefon ile aranarak hastaneye davet edildi. Kayıtları incelenip ayrıntılı öyküleri alınan ve fizik muayeneleri yapılan hastalardan Amerikan-Avrupa sınıflandırma kriterlerine göre primer SjS tanıları doğrulanmış olanlar çalışmaya alındı. Her hastanın temel demografik, klinik ve laboratuvar bulguları standart bir kayıt formu kullanılarak kaydedildi. Hastalardan elde edilen iki yönlü el-el bileği grafileri deneyimli bir romatoloji uzmanı tarafından değerlendirildi. Kellgren-Lawrence (KL) sınıflamasına göre eklem düzeyinde KL grade (KLG) ³ 2 olması, ?radyografik el OA?; KLG³2 + eklemde ağrı / sızı / tutukluk olması ise ?semptomatik el OA? olarak tanımlandı. ?Eroziv el OA? için EULAR alt komitesi tarafından 2009?da önerilen tanım kullanıldı. Bu tanımlara göre bir veya daha fazla eklemde OA olan hastalar ?olgu düzeyinde el OA? olarak kabul edildi.Bulgular: Çalışmaya 119 primer SjS?lu hasta alındı. 114 hastanın radyolojik incelemeleri elde edildi. Hastaların (110 kadın ve 4 erkek) ortalama yaşları 51.6 2 olarak saptandı. İlk yakınma sıklıkları sırası ile, artralji ( %62.3), göz kuruluğu (%19.3) ve ağız kuruluğu (%14.9) idi. Antinükleer antikor (ANA) 72 hastada (%66.2), romatoid faktör (RF) 33 hastada (%38) ve anti-CCP antikor 3 hastada (%5.4) pozitif olarak bulundu.Radyografik el OA, 62 hastada (%54.5), semptomatik el OA 44 hastada (%38.6) ve eroziv el OA 23 hastada (%20.2) saptandı. Yalnız bir hastada el bilek eklemlerinde daralma ve bir başka hastada 3. metakarpofalangeal eklemde marginal erozyon şeklinde RA benzeri tutulum vardı. El osteoartriti sıklığı ile yaş arasında pozitif korelasyon bulundu ( r:0.513, p< 0,001). Eroziv el osteoartriti olanlar, olmayanlara göre daha yüksek yaş ortalamasına sahipti (p<0.001). Sigara kullanımı (p<0.05) ve ANA pozitifliği (p<0,001), eroziv el osteoartriti olanlarda olmayanlara göre daha sıktı. İnflamasyon göstergeleri ve RF, anti- CCP ile eroziv osteoartrit arasında ilişki saptanmadı. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları, primer SjS?lu hastalarda el OA (özellikle eroziv el OA alt grubu) bulgularının genel populasyonda saptanandan daha sık olduğunu düşündürmüş ve bu konudaki klinik gözlemlerimizi desteklemiştir. Ancak çalışma yöntemleri ve coğrafi bölge farklılıkları gibi çalışmalar arasındaki farklılıkların sonuçları etkileyebileceği göz önüne alınmalıdır. Anahtar kelimeler: Primer Sjögren sendromu, El osteoartriti, Eroziv el osteoartriti

Abstract:
Background and Objective: The most common extra glandular finding of primary Sjogren?s syndrome (SjS) is joint involvement. The distribution of arthritis in SjS is similar to that of rheumatoid arthritis (RA), primarily affecting the small joints of hands but it has a milder course than RA. In the review of literatüre, we found no study investigation the relationship between primary SjS and hand OA. In this study, we aimed to assess the frequency of erosive hand OA in patients with primary SjS. Patients and Methods: The patients with primary SjS who have been followed up in a university hospital were called by telephone and invited to participate to the study. We obtained a detailed medical history and performed full physical examination in patients who agreed to take part in the study. The demographic, clinical and laboratory data were recorded on a standardized form. Standard hand/wrist X-rays were ordered in all patients. They were read by an experienced rheumatologist and classified according to the Kellgren- Lawrence (KL) classification system. At joint level, radiographic hand OA was defined as KL grade ?2, erosive OA as KL grade ?2 plus central erosion and symptomatic hand OA as KL grade ?2 plus pain/aching/stiffness. The definition of ?erosive OA? was made according to the EULAR evidence-based recommendations in 2009. At subject level, participants with ?1 affected joint(s) according to the definitions above were classified as cases.4 Results: We included 119 patients (115 female; 4 male) with primary SjS who fulfilled the American-European classification criteria for primary SjS in this study. The mean age was 51.6 years. Initial symptoms were as follow: arthralgia (62.3%), dry eye (19.3%) and dry mouth (14.9%). Anti-nuclear antibody (ANA) was found to be positive in 72 patients (66.2%), rheumatoid factor (RF) in 33 patients (38%) and anti-CCP antibody in 3 patients (5.4%). The hand/wrist X-rays were obtained in 114 patients (110 female; 4 male). Among them, 62 patients (54.5%) had radiographic hand OA, 44 patients (38.6%) had symptomatic hand OA and 23 patients (20.2%) had erosive hand OA. The prevalence of radiographic, symptomatic and erosive hand OA in female patients was 55.5%, 39.1% and 20.9%, respectively. Joint involvement similar to that in RA were reported in only two patients. The frequency of hand OA in patients was found to be positively correlated with age (r: 0.513, p<0.001). Patients with erosive hand OA had significantly higher mean age than those without erosive hand OA (p<0,001). Cigarette smoking (p<0,05) and ANA positivity (p<0,001) were less common among patients with erosive hand OA than those without erosive hand OA. No relationship was observed between the presence of erosive hand OA and inflammation markers or seropositivity for RF and anti-CCP. Conclusion: This study suggests that the frequency of erosive hand OA may be higher in primary SjS patients than expected in the general population and confirms our clinical observations. However, it should be taken into consideration that methodological and geographic differences between the studies may affect the results. Key words: Primary Sjogren?s syndrome, Hand osteoarthritis, Erosive hand osteoarthritis