Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve Türkiye
Foreign direct investments and Turkey
Yazar: DEVLET GÖZ
Danışman: PROF. DR. HARUN BAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Gelişmekte olan ülkelerin, kalkınmalarını gerçekleştirebilmek için, ihtiyaç duydukları sermaye birikimini sağlayan araçlardan birisi olarak doğrudan yabancı sermaye yatırımları, teknolojik yenilik ve yönetim bilgisiyle rekabeti geliştirip istihdam yaratmak, ödemeler dengesi açıklarının kapatılmasında, büyüme ve ekonomik kalkınmanın finansmanında önemli katkılar sağlamaktadır. Bu nedenle doğrudan yabancı sermaye yatırımları, gelişmekte olan ülkeler için değerlendirilmesi gereken önemli unsurlardan biridir.Bu çalışmada, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve Türkiye ekonomisi açısından gelişmeler analiz edilmeye çalışılmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünü doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını yönlendiren faktörler oluşturmaktadır. Firmaları kendi ülkeleri dışında yatırıma yönlendiren nedenlerin daha iyi anlaşılabilmesini sağlamak için bu bölümde öncelikle doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri, avantajları ve dezavantajları üzerinde durulmakta, daha sonra doğrudan yabancı sermaye yatırımı teorileri ve son olarak ta doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye giriş yolları açıklanmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde dünyada ve gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının tarihsel gelişimi ve günümüzdeki durumu sektörel ve bölgesel olarak incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise özellikle 1980 sonrası dönemde Türkiye'ye giren ve Türkiye'den çıkan doğrudan yabancı sermaye yatırımları bölgesel ve sektörel olarak analiz edilmektedir.Türkiye ekonomisi doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına karşı olumsuz bir tutum sergilemeyen, liberal mevzuata sahip bir ülkedir. Ancak doğrudan yabancı sermaye yatırımı çekme potansiyeli açısından, sahip olduğu potansiyelin oldukça gerisinde kalmaktadır. Ayrıca ülkemize gelen yabancı sermayenin reel yatırım yerine daha çok özelleştirmeler, şirket birleşmeleri ve gayrimenkul alımı gibi alanlara yönelmesiyle yabancı sermayeden beklenen olumlu etki yetersiz kalmıştır. Bu bağlamda başarısızlığa yol açan etkenlerin araştırılması ve çözüm yoluna gidilmesi önem arz etmektedir. 1980'li yıllardan itibaren Türk firmalarını yurtdışında yatırım yapmaya yönlendiren nedenler ise araştırılması gereken bir diğer konudur. Çok fazla üzerinde durulmasa da son dönemlerde Türkiye'nin yurtdışı yatırımları giderek artmaktadır. Sermayenin yetersiz olduğu, dolayısıyla yabancı sermayeyi kendine çekebilmek için çeşitli reformlar yapan ülkemizde Türk firmaların yurtdışı yatırımları sermaye kaçışı olarak değerlendirilmektedir. Türk dış yatırımları etkinliğinin artırılması için yurtiçi yatırımların da teşvik edilmesi gerektiği ve dış yatırımların bir kamusal politikaya dayandırılması gerektiği görülmektedir.Anahtar Kelimeler:Sermaye Hareketleri, Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Sermaye İhracı, Gelişmekte Olan Ülkeler, Türkiye Ekonomisi

Abstract:
Means of direct foreign investment as one of the means that provides capital accumulation developing countries need in order to realize their development makes important contribution to develop competition and create jobs with knowledge of technological innovation and management information, to pay off deficits of balance of payments and growth and in financing economic development. Therefore, foreign direct investments are one of the important elements which must be evaluated for developing countries.In this study, it has been trying to analyze of direct foreign investments that play an important role in the national economy and international capital flows and regarding to developments of Turkish economy. The first section of study that consists of 3 sections constitutes the factors that lead to direct direct foreign investments. Markers, advantages and disadvantages of direct foreign investments are focused on in order to understand the reasons why companies are investing outside their home country; additionaly the theory of direct foreign investments and finally entrance ways of direct foreign investments are described. In the second part of the study, the historical development and present status of direct foreign investments in the world and developing countries are reviewed on sectoral and regional basis. In the third section, direct foreign investments which entered to Turkey and exited from Turkey has been analyzed regionally and as sectoral in the period after 1980.Turkish economy, one of the developing countries, is a country that has liberal legislation and that does not exhibit a negative attitude towards direct foreign investments. However, Turkey remains well behind the present potential in terms of potential attracting direct foreign investments. In addition, positive effects expected from the foreign capital remains inadequate turning foreign capital to areas such as privatizations, mergers and real estate purchases rather than real investment coming to our country. In this context, to investigate factors leading to failure and its solution is of great importance. Since the 1980s the reasons why the Turkish companies invest abroad is another issue to search for. Although there is no much emphasis on it, foreign investment in Turkey is increasing in the last period. In our country which capital is insufficient, so the various reforms are made to attract foreign capital, the foreign investments of Turkish companies are assessed as capital flight. It appears that in order to increase efficiency of Turkish foreign investments it is required to encourage domestic investment and foreign investment should be based on a public policy.Key Words: Capital Flows, Foreign Direct Investments, Capital Outflows, Developing Countries, Turkish Economy.