Arkeolojik miras alanlarında hizmet binalarının tasarım kriterlerinin irdelenmesi: Eski Smyrna Bayraklı Ören Yeri kazı evi
Design criteria for additional buildings in archaeological heritage sites: Case study Old Smyrna excavation house
Yazar: AHU SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. MİNE TANAÇ ZEREN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Restorasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Arkeolojik miras alanları, kentlerin ve toplumların kimliklerinin oluşumunda en önemli faktördür. Tarihi çevrede olduğu kadar arkeolojik miras alanlarında da yeni yapı konusu, koruma bağlamında güncel bir başlık olarak tartışılmaya devam edilmektedir. Arkeolojik miras alanlarının korunmasına ve sunumuna yönelik zamanla ihtiyaç duyulan müzeler, ziyaretçi merkezleri ve deneyim merkezleri gibi yeni hizmet yapıları için ulusal ve uluslararası bildirgeler, ilke kararları ve yönetmelikler çıkarılmıştır. Bahsi geçen yapılar kadar ön planda olmayan ancak bilimsel çalışmaların gerçekleştirilmesinde önemli rol oynayan bir diğer hizmet yapısı ise kazı evleridir. 

Arkeolojik çalışmaların zaman içerisinde geçirdiği değişim ve dönüşüm, arkeolojik buluntuların sadece birer nesne olarak değil, geçmiş ve günümüz toplumları ile iletişimin kurulabileceği bir araç olarak değerlendirilmesine öncülük etmiştir. Halkın kültürel miras ile bağ kurmasını, yaşamlarının bir parçası haline getirmesini amaçlayan kazı evlerinin alışılagelmiş çalışma alanlarından farkı bu noktada ortaya çıkmaktadır.

Çalışma kapsamında ulusal ve uluslararası koruma politikaları incelenmiş, UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan arkeolojik alanlarda tasarlanan çağdaş yapıların inşa prensipleri, tasarım kriterleri ve koruma yaklaşımları değerlendirilmiştir. Tez çalışması kapsamında, Eski Smyrna (Bayraklı) Ören Yeri'ne öneri kazı evi projesi hazırlanmıştır.

Abstract:
Archaeological heritage sites are the most important factor in the formation of the identities of cities and societies. The issue of new construction in archaeological heritage sites, as well as in historical environments, continues to be discussed as a current topic in the context of protection. National and international declarations, principle decisions and regulations have been issued for new service structures such as museums, visitor centers and experience centers, which are needed over time for the protection and presentation of archaeological heritage sites. Another service structure that is not as prominent as the structures mentioned but plays an important role in the realization of scientific studies are the excavation houses.

The change and transformation that archaeological studies have undergone over time has led to the evaluation of archaeological findings/artifacts not only as objects but also as a tool for communication with past and present societies. The difference of excavation houses, which aim to connect people with cultural heritage and make it a part of their lives, from conventional work areas emerges at this point.

Within the scope of the study, national and international policies were examined, and the construction principles, design criteria and protection approaches of contemporary structures designed in archaeological sites included in the UNESCO World Heritage List were evaluated. Within the scope of the thesis, an excavation house project proposal was designed for Old Smyrna.