Uzaktan bulunma ve sanallığın mimarlıktaki belirleyici kriterleri üzerine bir sınıflandırma denemesi
A trial classification of the determinant criteria for telepresence and virtual in architecture
Yazar: CEREN AYDAL YÜCEL
Danışman: DOÇ.DR. MURAT SOYGENİŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
`Sanal' kavramı, mimarlık disiplininde üzerinde tartışılan bir kavramdır. Disiplin kendisinisanalın içinde katmanlar biçiminde yeniden var etmesine ek olarak, sanalın içindegelişebileceği çevrenin belirgin bir bölümünü de oluşturmaktadır. nsan yaşamının barınmaihtiyacının karşılanma şekli ile önemli ölçüde biçimlendiği düşünüldüğünde, mimarlıkdisiplini ile sanal arasındaki özel yakınlaşmanın nedeni de anlaşılabilir hale gelmektedir.`Sanal' genellikle ele alındığı gibi gerçeklikten ayrık bir küme üzerinde tanımlı değildir.Tersine, kavramsal ve bilişsel açıdan sanallık gerçekliğin belirgin katmanlarından birinioluşturur. Sanal kavramı bu açıdan bakıldığında gerçek olan ancak somut olmayandır.Böylelikle, sanal mimarlıktan söz edildiğinde -sanal kavramının yapısı gereği- `gerçek'mimarlıktan söz edilmektedir. Sanal mimarlık ?gerçek mimarlık?tır. Aynı zamanda potansiyelmimarlığı da içinde barındırır.Bu çalışmada, sanal kavramı ele alınırken, kavramın oldukça indirgenmiş bir sunumu olan?bilgisayar kökenli olma? özelliği arka plana itilerek, kavramın bilişsel özünü mimarlık-mekan-birey-roller bağlamında ortaya koymaya çalışan bir analitik çerçeve çizilmektedir.Çözümleme kavramsal düzlemde yapıldıktan sonra ise, sanalın yeniden sentezlenmesindeçoğunlukla bilgisayar teknolojilerine dayanan mevcut ve potansiyel uygulamaların sunduğuçeşitlilik ve zenginliğe atıfta bulunulmaktadır.Mimarlık-mekan-birey-roller dörtlüsü ile tanımlanmaya çalışılan çerçevede bulunma bireylem veya eylemsizlik durumunu yansıtır. Sanal mimarlık çerçevesinde ele alındığında ise`uzaktan bulunma' formunu alarak, somut olmasa da ?eylemli? bir hali barındırır. Mimarininözünde yatan mekan algısının eylemliliğe sanal kanalıyla kavuşması tezin özünüoluşturmaktadır. Birey rollerinin uzaktan bulunma ile bağlantısı ise bu öze bağlı olarak tezindüşünsel kurgusunu zenginleştirmektedir.Sanalın gerçek dünyadaki bilgisayar oyunları, sinema eserleri, fantezi rol oyunları, ve iletişimgibi farklı uygulama alanlarındaki örneklerinin çözümlenmesiyle elde edilen yapı taşlarıkullanılarak, sanal mimarlığa ilişkin beşli bir sınıflandırma önerisi geliştirilmektedir.Anahtar Kelimeler : Sanal mimari, sanal mekan, sanal tasarım, sayısal tasarım, uzaktanbulunmaJÜR :1. Doç. Dr. Murat SOYGEN Ş (Danışman) Kabul Tarihi: 12/10/20052. Doç. Dr. Meral ERDOĞAN Sayfa Sayısı : 943. Doç. Dr. Sinan Mert ŞENER

Abstract:
Concept of `virtual? attracts a great deal of discussion in the architectural discipline. Thisdiscipline not only allows `virtual? to re-create itself in the form of layers but also becomes adistinctive part of the environment in which virtual can develop. When it is thought that livesof human beings are shaped considerably by their sheltering needs, the reason of the specialcloseness in the relationship between the architecture and virtual can be well comprehended.`Virtual? is not disjoint from reality, despite it is often thought to be so. On the contrary,virtuality constitutes a significant layer of reality from a conceptual and cognitive point ofview. Virtual, in that sense, is real yet not concrete. Consequently, talking about virtualarchitecture is equivalent to talking about real architecture, owing to the very nature of theconcept of virtual. Virtual architecture is real architecture and contains as well the potentialarchitecture.In this study, an analytical framework is proposed over the integrated domain of architecture-space-individual-and-roles in attempt at highlighting the cognitive core of `virtual?; keeping inbehind the reduced form presentation of the concept as ?being computer generated?. Theconceptual analysis is followed by the re-synthesis of virtual which benefits much fromspecific references to the rich resources of computer aided applications, both present andpotential.In the framework defined by `architecture place-individual-roles? quad, `presence? reflects asituation of `action? or `inaction?. When it is argued out in the outline of virtual architecture, itgets the form of `remote presence? and includes an `active? situation although it is notconcrete. Perception of space that lies beneath the essence of architecture and activated byvirtual constitutes the core of this thesis. The connection between user roles and remotepresence enriches the overall scenario of this thesis depending on this essence.Different reflections of virtual into the real world, such as computer games, work of cinemaart, fantasy role playing, and communication are analyzed and the resulting constituents areused for making a quintet classification of virtual architecture.Keywords : Virtuality architecture, virtual space, virtual design, digital design, telepresenceJURY:1. Doç. Dr. Murat SOYGEN Ş (Supervisor) Date: 12/10/20052. Doç. Dr. Meral ERDOĞAN Page : 943. Doç. Dr. Sinan Mert ŞENER