Web tabanlı tip 2 diyabet eğitiminin diyabet öz yönetimi üzerine etkisi
The effect of web based type 2 diabetes education on diabetes self management
Yazar: FİLİZ SELEN
Danışman: DOÇ. ÜLKÜ POLAT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Hemşirelik = Nursing ; Kendini yönetme = Self management ; Web tabanlı eğitim = Web based education

Özet:
Bu çalışma, tip 2 diyabet tanılı bireylerde, web tabanlı tip 2 diyabet eğitiminin diyabet öz yönetimi üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmış kontrol gruplu müdahale çalışmasıdır. Çalışma Çorum ili Merkez ilçesinde bulunan Hitit Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Eğitim Birimi'nde yürütülmüştür. Örneklem büyüklüğü sayısı hesaplanması için HbA1c değerinde 2 birim düşüş değişimi öngörülerek (α=0,05; β=0,90) güç analizi ile minimum 68 kişi olarak hesaplanmış olup çalışma 75 kişi (müdahale 38, kontrol 37) ile tamamlanmıştır. Veriler web sitesi üzerinden hasta tanıma formu, diyabette öz yönetim algı skalası, diyabet tutum, öz bakım gücü ölçekleri ve HbA1c, HDL, LDL değerleri takip edilmiş olup eğitim ve danışmanlık sağlayarak elde edilmiştir. Müdahale grubu araştırmacı tarafından geliştirilen web tabanlı eğitim ve izlem sitesi üzerinden takip edilmiş olup kontrol grubuna araştırmacı tarafından herhangi bir girişim yapılmamıştır. Müdahale ve kontrol gruplarının HbA1c, HDL, LDL değerleri, diyabette öz yönetim algı skalası, diyabet tutum ve öz bakım gücü ölçekleri çalışmanın üçüncü ve altıncı aylarında değerlendirilmiştir. Araştırma için İl Halk Sağlığı Müdürlüğü'nden, araştırmayı kabul eden bireylerden ve etik kuruldan yazılı izin alınmıştır. Çalışmanın verileri sayı, yüzde, ortalama, pearson ki-kare, independent t testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Yapılan istatistik analizlere göre müdahale ve kontrol grubu arasında HbA1c ve LDL değerlerinde istatistiksel anlamlı düşüş, diyabet öz yönetim algı skalası, diyabet tutum ölçeği ve öz bakım gücü ölçekleri puan ortalamalarının son test değerlerinde anlamlı fark bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar, web tabanlı eğitim ve izlem çalışmalarının tip 2 diyabet tanılı bireylerin diyabet öz yönetim becerisinin artırılmasında, HbA1c değerlerinin düşürülmesinde etkin olduğunu göstermektedir. Web tabanlı tip 2 diyabet eğitiminin, diyabet yönetimini sağlamak için sağlık bakım hizmetlerinde tamamlayıcı bir araç olarak kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This study is a control group intervention study to determine the effect of web-based type 2 diabetes education on diabetes self-management in individuals with type 2 diabetes. The study was conducted in the central district of Çorum province and carried out in the Training and Research Hospital Diabetes Education Unit of Hitit University. For the calculation of the sample size, 2 units of drop in HbA1c value (α = 0.05; β = 0.90) was calculated as a minimum of 68 persons with power analysis and the study was completed with 75 people (intervention 38, control 37). The data were obtained through patient identification form, self-management perception scale in diabetes, diabetes attitude, self-care scale and HbA1c, HDL, LDL values were followed by providing training and counseling. The intervention group was followed up through the web-based training and monitoring site developed by the researcher and no attempt was made by the researcher to the control group. HbA1c, HDL, LDL values of the intervention and control groups, self-management perception scale in diabetes, diabetes attitude and self-care scale were evaluated in the third and sixth months of the study. Written permission was obtained from the Provincial Public Health Directorate, the individuals who accepted the research and the ethics committee. The data of the study were evaluated with number, percentage, mean, pearson chi-square, independent t-test, repetitive analysis and variance analysis. According to the statistical analysis, statistically significant decrease in HbA1c and LDL values, diabetes self-management scale, diabetes attitude scale and self-care scale scores were found to be significantly different between the intervention and control groups. The results show that web-based education and follow-up studies are effective in decreasing HbA1c values in increasing diabetes self-management skills of individuals with type 2 diabetes. Web-based type 2 diabetes education is recommended to use as a complementary tool in health care services for type 2 diabetes management.