Koah tanılı hastalarda fonksiyonelliğin sigara içme ve bırakma durumu ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between functionality, smoking status and smoking cessation in patients diagnosed with COPD
Yazar: EMRE KILINÇ
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: KOAH; solunum yollarının zararlı partiküllerle uzun süreli ciddi teması sonrası genellikle orta ve ileri yaşlarda dispne öksürük balgam gibi semptomlarla ortaya çıkan hayat kalitesini ve fonksiyonelliği bozan önlenebilir kronik bir hastalıktır. Dünyada ölümlerin en başta gelen nedenlerinden birisi olan kronik solunum yolu hastalıklarının ortaya çıkmasında sigara içmek etiyolojik faktörler arasında önemli bir yer teşkil eder. KOAH tanılı hastalarda sigara dumanına uzun yıllar maruz kalınması hastalığın semptom ve şiddetini artırmakta aynı zamanda fonksiyonel performans kaybına yol açarak hastaların merdiven çıkmak,  kıyafet değiştirmek, yürümek gibi günlük aktivitelerini yaparken zorlanmalarına sebep olmaktadır. KOAH tanılı hastalar ailelerinin özverili bakımı sayesinde iyi bir yaşam kalitesine ulaşabilmektedirler, ancak yaşam kalitesinin yanında temel önemli nokta hastaların hayatın farklı alanlarında uğraşlar edinerek hayatlarının amacını ve anlamını artırabilmeleridir. Bu araştırmada üçüncü basamak bir hastanede sigarayı bırakan KOAH tanılı hastalarla, sigara kullanmaya devam eden KOAH tanılı hastaların spirometri testlerinin, Klinik KOAH anketi (CCQ), mMRC ve CAT sonuçlarının karşılaştırılarak iki grup arasındaki fonksiyonellik açısından farkın analizi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Araştırmanın, kesitsel, yüz yüze anket uygulamasıyla yapılması planlanmıştır. Çalışma 01.03.2023 ile 01.06.2023 tarihleri arasındaki 3 aylık periyotta SFT Polikliniğine başvuran KOAH tanılı hastalardan dahil edilme kriterlerini kapsayan 150 katılımcı ile yapılmıştır. SFT Polikliniğine herhangi bir neden ile başvuran KOAH tanılı erişkin yaş bireylerden katılım kriterlerini karşılayan ve gönüllü olan hastalara çalışma hakkında bilgi verilecek, gönüllü ve dahil edilme kriterlerine uygun kişilere demografik özellikler, sigara içme alışkanlıkları, fonksiyonel kapasitelerini ölçmek amacıyla, Taşpınar ve arkadaşları tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılan Klinik KOAH anketi (CCQ) ile PW Jones ve arkadaşları tarafından geliştirilen KOAH değerlendirme anketi (CAT) ve İngiliz Medical  Araştırma  Kurulu tarafında geliştirilen modifiye medical research council (mMrc) dispne skalası ölçeklerini içeren toplam 34 soruluk anket uygulanmıştır. Hastaların solunum fonksiyon testleri kaydedilmiştir. Çalışmamızda hastaların dispne düzeylerini ortaya koyabilmek amacıyla ve KOAH şiddeti sınıflandırmasında GOLD 2021 tanı rehberi kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %73,3'ünün erkek ve ortalama 62,74±10,87 yaşında olduğu saptanmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin çoğunun (%53,4) sigarayı bıraktığı, katılımcıların %46,6'sının sigara kullanmaya hala devam etmekte olduğu, %12,7'sinin ise hayatı boyunca hiç sigara kullanmadığı ve sigaraya başlama yaşının ortalama 18,02±7,77 olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların %66,7'sinin okuryazar veya ilkokul mezunu olduğu saptanmıştır. Çalışmamıza katılan 150 hastanın %87,3'ünün hayatının bir döneminde sigara içtiği, hayatının bir döneminde sigara içen hastaların ise %46,6'sının sigara içmeye devam ettikleri saptanmıştır. Hastaların %12,7'sinin hiç sigara içmedikleri görülmüştür. Sigara kullanmaya devam edenler ile bırakan grup arasındaki CCQ fonksiyonel durum puanları arasında herhangi anlamlı bir fark tespit edilememiştir (p>0.05). Çalışmamızda sigara kullanmaya devam eden grupta bırakan grupa göre paket/yıl değeri ve sigara kullanma süreleri daha yüksek bulunmuş olup,  sigara kullanma süresi ve bireylerin yaşı artıkça CCQ fonksiyonel skor puanlarının daha yüksek olduğu yani fonksiyonel durumlarının daha kötü olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Sigaraya erken yaşta başlamak, çok fazla miktarda sigara tüketmek, uzun yıllar boyunca sigara kullanmak bireylerin solunum fonksiyonları bozmakta ve dispne gelişmesine neden olarak bireyin günlük hayatta aktif olmasını engellemekte ve fonksiyonelliğini bozmaktadır. Sigaraya hiç başlamamak başlanmışsa da klinik olarak semptom vermeden daha önce, erken dönemde bırakılmasının toplam sigara kullanma yılını düşüreceğinden fonksiyonelliği artıracağını ve bireyin toplum içine özgür bir şekilde katılabileceğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: KOAH, dispne, nikotin bağımlılığı , sigarayı bırakma, fonksiyonel durum

Abstract:
Introduction and Purpose: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is a preventable chronic illness that typically manifests in middle and older age with symptoms such as dyspnea, cough, and sputum production, resulting from prolonged exposure of the respiratory tract to harmful particles. It significantly impairs the quality of life and functionality. Smoking plays a crucial role among etiological factors in the development of chronic respiratory diseases, which are leading causes of death worldwide. Prolonged exposure to cigarette smoke in patients diagnosed with COPD not only exacerbates the symptoms and severity of the disease but also leads to a decline in functional performance. This decline, in turn, makes daily activities such as climbing stairs, changing clothes, and walking challenging for patients. Patients diagnosed with COPD can achieve a good quality of life through the dedicated care provided by their families. However, beyond quality of life, an essential aspect is for patients to engage in various activities in different aspects of life, thereby enhancing the purpose and meaning of their lives. This research aims to compare the results of spirometry tests, the Clinical COPD Questionnaire (CCQ), modified Medical Research Council Dyspnea Scale (mMRC), and COPD Assessment Test (CAT) between COPD patients who have successfully quit smoking and those who continue to smoke at a tertiary care hospital. The objective is to demonstrate that the functionality of COPD patients who quit smoking is higher compared to those who continue smoking. Furthermore, the importance of smoking cessation will be emphasized.
Materials and Methods: The research is planned to be conducted using a cross-sectional, face-to-face survey application. The study was carried out with 150 participants who met the inclusion criteria among patients diagnosed with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) presenting to the SFT Polyclinic during the 3-month period between March 01, 2023, and June 01, 2023. Adult individuals diagnosed with COPD who presented to the SFT Polyclinic for any reason and met the participation criteria were informed about the study. Those who volunteered and met the inclusion criteria were subjected to a 34-item questionnaire, including demographic characteristics, smoking habits, and assessments of functional capacities. The questionnaire comprised the Turkish version of the Clinical COPD Questionnaire (CCQ), validated for reliability and validity by Taşpınar et al., the COPD Assessment Test (CAT) developed by PW Jones and colleagues, and the modified Medical Research Council (mMRC) dyspnea scale developed by the British Medical Research Council. Respiratory function tests of the patients were recorded. In our study, the GOLD 2021 diagnostic guidelines were used to classify the severity of COPD in order to determine the level of dyspnea in patients.
Results: It was determined that 73.3% of the participants were male, with an average age of 62.74±10.87 years. The majority of the individuals in the study (53.4%) had quit smoking, while 46.6% continued to smoke, and 12.7% had never smoked throughout their lives. The average age of starting smoking was found to be 18.02±7.77 years. Approximately 66.7% of the participants were literate or had completed primary school. Of the 150 patients participating in our study, 87.3% had smoked at some point in their lives. Among those who had smoked at some point, 46.6% were still smoking. It was observed that 12.7% of the patients had never smoked. There was no significant difference in Clinical COPD Questionnaire (CCQ) functional status scores between the group that continued smoking and the group that quit smoking (p>0.05). In our study, the group that continued smoking had higher pack/years values and longer smoking durations compared to the quitting group. Additionally, it was found that as smoking duration and age increased, CCQ functional score points were higher, indicating worse functional status. In other words, as smoking duration and age increased, individuals' functional status was found to be poorer.
Conclusion: Initiating smoking at an early age, consuming a significant amount of cigarettes, and continuing smoking for many years have been shown to impair individuals' respiratory functions, leading to the development of dyspnea and hindering their ability to be active in daily life, ultimately compromising functionality. Choosing not to start smoking, or if started, quitting in the early stages,  before clinical symptoms such as cough, phlegm, and dyspnea manifest, is believed to reduce the total years of smoking, thereby improving functionality and allowing individuals to participate freely in society.
Key Words: COPD, dyspnea, nicotine addiction, smoking cessation, functional status