Ortadoğu'da Bizans İmparatorluğu-Haçlı ilişkileri (1099-1131)
Byzantine Empire-rusader relations in the middle East (1099-1131)
Yazar: AHMET ENES KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. BİRSEL KÜÇÜKSİPAHİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Antakya Haçlı Prinkepsliği = Principality of Antioch Crusaders ; Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Filistin-Kudüs = Palestine-Jerusalem ; Haçlı seferleri = Crusades ; Haçlılar = Crusaders ; Kudüs Haçlı Krallığı = The Crusader Kingdom of Jerusalem ; Orta Çağ = Middle Ages ; Ortadoğu = Middle East ; Trablus Haçlı Kontluğu = Tripoli Crusader County ; Urfa Haçlı Kontluğu = Urfa Crusade County

Özet:
Bu çalışmada, insanlık tarihinde derin izler bırakmış Haçlı Seferleri'nin mahiyeti, aynı inanca sahip olduğu düşünülmesine rağmen Hristiyan âleminin zıt iki ayrı kutbunu temsil eden papalık ve Bizans İmparatorluğu ekseninde ele alınarak gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Taraflar arasındaki münasebetler değerlendirilirken Doğu'nun ve Batı'nın dinî, siyasî, askerî ve sosyal geleneklerinin birbirinden farklı gelişim safhaları dikkate alınmış ve bunların Haçlı Seferleri dönemindeki yansımaları 1131 yılına kadar konu edinmiştir. Bu süre içinde Haçlıların Bizans İmparatorluğu ile beklenenin aksine ortak amaçlara hizmet etmediği gözlemlenmiştir. İki taraf arasında Anadolu'da görünür olmaya başlayan sorunlar Haçlıların Urfa, Antakya, Kudüs ve Trablus'ta kurdukları kontluklarla iyice aşikâr olmuştur. Bu kontlukların dışında imparatorluğun hâkimiyetinin olduğunu iddia ettiği birçok bölgede Haçlılar, küçük idareler halinde varlığını sürdürmeye çalışmış, Avrupa'da sefere çıkmadan önce düşman addettikleri Müslümanlar üzerinde kurdukları baskının yanında din kardeşi olduklarını söyledikleri ve yardım sözü verdikleri imparatorluk arazileri üzerine de saldırılarda bulunmuşlardır.

Haçlıların bölgedeki yayılımcı tutumları ve papalığın ideallerini imparatorluk üzerinde gerçekleştirme gayretleri sebebiyle Bizans İmparatoru Aleksios ve oğlu Ioannes Komnenos gerek Avrupa'da gerek Ortadoğu'da Haçlılarla sadece askerî değil, siyasî ve dinî boyutta da mücadeleler vermiştir. Haçlılar ise birkaç istisna dışında imparatorluğun kendilerine yeterince yardımda bulunmadığını ve Haçlıların idealleriyle çatıştığı için ihanet içinde olduklarını düşünmüş, hatta zaman zaman kaynaklarda Ortodoksları kâfir olarak ilan etmişlerdir. Neticede ilk Haçlı hareketinde bulunan kişilerin yerini yeni nesle bırakmasına kadar geçen sürede (1099-1131) Hristiyan Dünya'nın iki ayrı mensubu seferin başındaki söylemlerinden taban tabana zıt bir tutum sergilemişler ve birbirleri üzerinde tahakküm kurmaya çalışmışlardır.

Anahtar Kelimeler: Bizans İmparatorluğu, Haçlı, Ortadoğu, Batı, Roma, Kudüs

Abstract:
In this study, the two different poles of the Christian world, representing the Papal and Byzantine Empire, were tried to be brought to light though the nature of the Crusades, which left deep impression in the human history, has been considered to have the same belief. While evaluating the relations between the parties, different stages of development of religious, political, military and social traditions of the East and the West and their reflections during the Crusades until the year of 1131 were taken into consideration. It was observed during this period that the Crusaders did not serve common purposes contrary to the expectations of the Byzantine Empire. The problems that became visible in Anatolia between the two sides became evident with the districts established by the Crusaders in Edessa, Antioch, Jerusalem and Tripoli. Apart from these districts, the Crusaders tried to maintain their existence as small administrations in many regions where they claimed that the empire was dominant. Before the expedition in Europe, they also put as much pressure on the lands of the empire where they say they are religious brothers and promise to help as the oppression on the region of Muslims who they deemed enemies.

Due to the imperialist attitudes of the Crusaders in the region and the efforts of the Papacy to realize their ideals over the empire, Byzantine Emperor Alexios and his son Ioannes Komnenos fought against the Crusaders not only in the military dimension but also in political and religious dimensions in Europe and Middle East. The Crusaders, with a few exceptions, thought that the empire did not provide them with enough assistance and that they were betrayed because it was in conflict with the ideals of the Crusaders, even they occasionally declared the Orthodox as infidels. As a result, until the first Crusaders left their place to the new generation (1099-1131), two separate groups of the Christian World acted in contrast to their discourse of the beginning of the expedition and tried to dominate each other.

Keywords: The Byzantine Empire, Crusades, Middle East, West, Rome, Jerusalem