Ekmeklik buğdayda ekim sıklığının değerlendirilmesinde geleneksel bir ölçünün kullanılması
Usage of a traditional scale in evaluation of planting the frequency of bread wheat
Yazar: YAĞMUR ALDEMİR
Danışman: PROF. DR. AYDIN AKKAYA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2012–2013 ürün yılında, Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma İstasyonu Müdürlüğü deneme alanında gerçekleştirilmiştir. Araştırma tesadüf blokları deneme planına göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür.  İki ekmeklik buğday çeşidi (Ceyhan 99 ve Dariel ) ve 6 ekim sıklığı (200, 300, 400, 500, 600 ve 700 tane/m2) faktöriyel düzenleme yapılarak, 12 kombinasyon her blokta şansa bağlı olarak dağıtılmıştır.
Araştırmada çeşitlerin metrekaredeki başak sayısı, başaktaki tane sayısı, başaktaki tane ağırlığı, tane verimi ve sıklık verim katsayısı incelenmiştir. Metrekaredeki başak sayısı 348- 565 adet, başaktaki tane sayısı 45-63 adet, başaktaki tane ağırlığı 2.039-2.889 g, tane verimi 488- 616 kg/da ve sıklık verim katsayısı 18-80 arasında değişmiştir. 
Dariel çeşidinin tane verimi (616 kg/da), Ceyhan 99 çeşidinden (562 kg/da)  önemli derecede yüksek olmuştur.  Ekim sıklığında 500 tane/m2 ye kadar olan artış tane verimini önemli derecede artırmış, ancak bundan sonra artan ekim sıklığı tane veriminde önemli bir artış sağlamamıştır. Ekim sıklığındaki artışa karşı tane verimi yönünden her iki çeşit benzer tepki göstermiş ve ekim sıklığı x çeşit interaksiyonu önemli olmamıştır.
Bu araştırmada özellikle ülkemizde yetiştiriciler arasında kullanılan bir ölçünün bilimsel yönden ele alınarak incelenmesi amaçlanmıştır. Yetiştiriciler arasında yaygın olarak kullanılan "bire-kaç" aldın ifadesi, "sıklık verim katsayısı" olarak isimlendirilmiş ve ekim sıklığının tane verimi üzerindeki etkisi bu karakter üzerinden ayrıca analiz edilmiştir. Ekim sıklığına ait linear ve kuadratik analizlerde, sıklık verim katsayılarına ait R2 değerleri, tane verimine ait R2 değerlerinden çok yüksek bulunmuştur. Bu sonuç, tane verimine kıyasla sıklık verim katsayısının, ekim sıklığına bağlı varyasyonu açıklama gücünün çok daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
The present study is conducted in the trial area of the Eastern Mediterranean Transaction Zone Agricultural Research Station Directorate in 2012-13 crop year. The research is conducted with 4 iterations with randomly selected research blocks. Two bread wheat species (Ceyhan 99 and Dariel) was distributed randomly in 6 planting frequency (200, 300, 400, 500, 600 and 700 grain/m2) while making factorial arrangements and spread into 12 combinations randomly. 
The spike number in meter square, the grain number in the spike, the grain weight in the spike, grain yield and frequency yield coefficient are examined for the two species. The values ranged as the spike number in meter square was 348-565,  the grain number in the spike was 45-63, grain weight in the spike was 2.039-2.889g, grain yield was 488 -616 kg/da and frequency yield coefficient was 18-80. 
The grain yield of Dariel species (616 kg/da) was significantly superior to Ceyhan 99 (562 kg/da). The planting frequency of 500 grain/m2 increased the grain yield significantly, but further increases in the frequency didn't make sense. Despite the increase in the planting frequency, the two species reported similar reactions by means of grain yield and planting frequency x species interaction was not important.
The scientific investigation of a method which is being used by the breeders is aimed in the present study. The famous statement of the breeders "How much in account for what?" is named as frequency yield coefficient and the effect of planting frequency on grain productivity is further analyzed. In the linear and quadratic analyses related to the planting frequency coefficients, the R2 values were higher of the ones related to the grain yield. This result put forth that the frequency yield coefficient is able to explain more about the variation related to the planting frequency than the grain yield.