Formel olmayan iletişim becerileri envanterinin geliştirilmesi ve işitme kayıplı ve normal işiten çocukların iletişim becerilerinin incelenmesi
Development of informal communication skills inventory and examination of communication skills of children with hearing loss and normal hearing
Yazar: ESRA GENÇ
Danışman: PROF. DR. YILDIZ UZUNER
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biçimsel iletişim = Formal communication ; Formel olmayan öğrenme = Non-formal learning ; Sohbet = Conversation ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İletişim = Communication ; İletişim becerisi = Communication skill ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu araştırmada hem süreç hem de ürün değerlendirmesine olanak sağlayan Formel Olmayan İletişim Becerileri Envanteri'nin (FOİBE) geliştirilmesi, 3-6 yaş arası koklear implant kullanan işitme kayıplı ve normal işiten çocukların iletişim becerilerinin incelenmesi ve iletişim becerileriyle ilişkili değişkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Sonuç olarak dikkati yöneltme becerileri, taklit becerileri, sıra alma becerisi, sohbetin yapısı, iletişimsel işlevler ve sohbetin işlevi kontrol listelerinden oluşan FOİBE'nin geçerli, güvenilir ve kullanışlı bir ölçme aracı olduğu ortaya konulmuştur. Koklear implantlı çocukların FOİBE toplamında normal işiten çocuklarla benzer performans sergiledikleri belirlenmiştir. Kontrol listeleri bağlamında incelendiğinde ise koklear implantlı çocukların normal işiten akranlarına göre istatistiksel olarak daha fazla taklit becerileri sergiledikleri, diğer kontrol listelerinde ise gruplar arasında istatistiksel olarak fark olmadığı ortaya konmuştur. Cinsiyet, anne öğrenim ve çalışma durumu, baba yaşı, baba ile birlikte geçirilen süre ve aile geliri demografik değişkenleri hem koklear implantlı hem de normal işiten çocukların iletişim becerileri ile ilişkili bulunmuştur. Ayrıca aile eğitimi alma sıklığı ve süresi, tanı yaşı, koklear implant sayısı, koklear implant kullanma süresi, koklear implant olmadan önce işitme cihazı kullanma süresi ve işitme cihazı ve koklear implant toplam kullanma süresi odyolojik değişkenlerinin koklear implantlı çocukların iletişim becerileriyle ilişkili değişkenler olduğu ortaya konmuştur. Koklear implantlı çocukların odyolojik değişkenlerden olabilecek maksimum düzeyde ve erken dönemde yararlanmalarının normal işiten çocuklarla benzer performans sergilemelerinin temel sebebi olarak düşünülmektedir. 
Anahtar Sözcükler: Dikkati yöneltme becerileri, Taklit, Sıra alma, İletişimsel işlevler, Sohbetin yapısı, Sohbetin işlevi.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop the Informal Communication Skills Inventory (ICSI), which allows both process and product evaluation, to examine the communication skills of children with hearing loss and normal hearing between the ages of 3-6 using cochlear implants, and to determine the variables related to communication skills. As a result, it has been revealed that the ICSI, which consists of checklists for attention-directing skills, imitation skills, turn-taking skills, conversation structure, communicative functions, and conversation function, is a valid, reliable and useful measurement tool. It was revealed that children with cochlear implants performed similarly to children with normal hearing in total ICSI, exhibited statistically more imitation skills in the context of checklists than their peers with normal hearing, and there was no statistical difference between groups in other checklists. Demographic variables of gender, maternal education and employment status, paternal age, time spent with the father, and family income were found to be associated with the communication skills of both children with cochlear implants and normal hearing. In addition, it has been revealed that the audiological variables of the frequency and duration of family education, age at diagnosis, number of cochlear implants, duration of cochlear implant use, hearing aid use before cochlear implantation, and total use of hearing aids and cochlear implants are variables associated with the communication skills of children with cochlear implants. The fact that children with cochlear implants benefit from audiological variables at the maximum possible level and in the early period is thought to be the main reason for their similar performance with children with normal hearing.
Keywords: Attention-directing skills, Imitation, Turn-taking, Communicative functions, Conversation structure, Conversation function.