Üst gastrointestinal sistem kanamalı hastalarda prognostik faktörlerin değerlendirilmesi /
Yazar: ONUR TALAS
Danışman: PROF. DR. SEYRAN BOZKURT
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Üst gastrointestinal sistem kanaması (ÜGİK) hafif kanamalardan ciddi kanamalara yol açabilen, mortalite riski taşıyan önemli klinik tablodur. ÜGİK nedeniyle başvuran hastalarda prognozu etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlandı.
Acil Servise ÜGİK ön tanısıyla başvuran ve özefagogastroduodenoskopi yapılan hastalar dahil edildi. Hastaların verileri retrospektif olarak incelendi.
Çalışmamıza 591 hasta dahil edildi. Hastaların %53,8'inin hastaneye yatırıldığı ve ölüm oranının %5,9 olduğu tespit edildi. Alzheimer /demansı olanların 2.406 kat (p=0,045), kronik karaciğer hastalığı /siroz olanların 3,830 kat (p=0,002) daha fazla endoskopik tedavi ihtiyacı olabileceği tespit edildi. Ayrıca sistolik kan basıncı (SKB), hemoglobin ve platelet düzeyindeki her birimdeki düşüklükte endoskopik tedavi ihtiyacının arttığı gözlendi (p değerleri sırasıyla p=0,012; p=0,003; p=0,013). Glaskow koma skoru (GKS), SKB ve hemoglobin düzeyindeki her birimdeki düşüklüğünün ve Alanin amino transferaz (ALT) değerindeki her bir birimlik artışın hastanın yatış ihtiyacını arttırdığı gözlendi (p değerleri sırasıyla p=0,037, p=0,032, p<0.001, p=0.015). Glikoz (p=0,004), Aspartat amino transferaz (AST) (p=0,039), Charlson Komorbidite İndeks (CCI) (p=0,026) parametresinde bir birimlik yükselme, GKS (p=0,001), oksijen saturasyonu (SpO2) (p=0,015), SKB (p<0,001), hemoglobin (p<0,001) ve ALT (p=0,037) düzeyindeki her birimdeki düşüklükte yoğun bakım yatış ihtiyacını arttırdığı gözlendi. Kronik kalp yetmezliğinin 4,255 kat (p=0,034), kronik böbrek yetmezliğinin 6,291 kat (p=0,016), metastazsız malignite varlığının 9,536 kat (p=0,008) ve kronik karaciğer hastalığı /siroz varlığının 13,332 kat (p=0,004) mortaliteyi arttırdığı tespit edildi. C reaktif protein (CRP) (p<0,001) değerindeki her bir birimlik artışın, GKS (p<0,001), SpO2 (p=0,002), SKB (p=0,001), ve beyaz kan hücresi (p=0,007) düzeyindeki her birimdeki düşüklükte mortaliteyi arttırdığı gözlendi.
Sonuç olarak, GKS, SpO₂, sistolik kan basıncı, hemoglobin, platelet, ALT, CRP, CCI, kronik karaciğer hastalığı/siroz ve malignite varlığının, ÜGİK hastalarında prognozu etkileyen önemli parametreler olduğu saptandı.


Anahtar Kelimeler: Acil servis, Prognoz, Üst Gastrointestinal Sistem Kanaması

Abstract:
Upper gastrointestinal tract bleeding (UGIC) is an important clinical picture that can lead to mild to severe bleeding and carries a mortality risk. We aimed to determine the factors affecting the prognosis in patients admitted with UGIC.
Patients who presented to the emergency department with a prediagnosis of UGIC and underwent esophagogastroduodenoscopy were included. The data of the patients were analyzed retrospectively.

591 patients were included in our study. It was determined that 53.8% of the patients were hospitalized and the mortality rate was 5.9%. Patients with Alzheimer's disease/dementia were 2.406 times (p=0.045) and patients with chronic liver disease/cirrhosis were 3.830 times (p=0.002) more likely to need endoscopic treatment. In addition, it was observed that the need for endoscopic treatment increased with each unit decrease in systolic blood pressure (SBP), hemoglobin, and platelet levels (p values p=0.012; p=0.003; p=0.013, respectively). It was observed that each unit decrease in Glasgow coma score (GCS), systolic blood pressure (SBP) and hemoglobin level and each unit increase in alanine amino transferase (ALT) increased the need for hospitalization (p values p=0.037, p=0.032, p<0.001, p=0.015, respectively). One unit increase in glucose (p=0.004), aspartate amino transferase (AST) (p=0.039), Charlson Comorbidity Index (CCI) (p=0.026), GCS (p=0.001), oxygen saturation (SpO2) (p=0.015), SBP (p<0.001), hemoglobin (p<0.001), and ALT (p=0.037) increased the need for intensive care unit hospitalization. Chronic heart failure increased mortality 4.255-fold (p=0.034), chronic renal failure 6.291-fold (p=0.016), presence of malignancy without metastasis 9.536-fold (p=0.008), and presence of chronic liver disease/cirrhosis 13.332-fold (p=0.004). Each unit increase in C-reactive protein (CRP) (p<0.001) and each unit decrease in GCS (p<0.001), SpO₂ (p=0.002), SBP (p=0.001), and white blood cell (p=0.007) levels increased mortality.

In conclusion, GCS, SpO₂, SBP, hemoglobin, platelets, ALT, CRP, CCI, presence of chronic liver disease/cirrhosis, and malignancy were found to be important parameters affecting prognosis in UGIC patients

Keywords: Emergency department, Prognosis, Upper Gastrointestinal Bleeding