Melih Cevdet Anday'ın tiyatro oyunları üzerine bir inceleme
A study on Melih Cevdet Anday's theatre plays
Yazar: SEVDE KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ÖZPAY
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Absürd tiyatro = Absurd theatre ; Modern tiyatro = Modern theatre ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre

Özet:
"Melih Cevdet Anday'ın Tiyatro Oyunları Üzerine Bir İnceleme" adını taşıyan bu çalışmada, yazarın daha önce müstakil olarak ya da toplu ama sınırlandırılmış konular özelinde çalışılmış olan tiyatro oyunlarının tek bir çatı altında incelenmesi amaçlanmıştır. Giriş ve dört bölümden oluşan çalışmanın, "Giriş" bölümünde araştırmanın konusu, amacı, önemi ve yöntemi üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Melih Cevdet Anday'a kadar modern Türk tiyatrosunun gelişimsel süreci verilerek Anday'ın, içine doğduğu atmosfer hakkında fikir vermek amaçlanmıştır. "Hayatı, Sanatı ve Eserleri" adını taşıyan ikinci bölümde yazarın hayatı ve mizacı hakkında bilgiler verilmiştir. "Eserleri" başlığı altında telif ve tercüme eserlerinin bibliyografik künyeleri gösterilmiştir. Üçüncü bölümde sanatçının sanat, edebiyat ve dil konusundaki düşünceleri, röportajlarından, anılarından, çeşitli yazılarından derlenerek bir araya getirilmiştir. Dördüncü bölüm, tiyatro oyunlarının incelenmesine ayrılmıştır. Bu bölümde yazarın dokuz oyununun, basımı ve sahnelenmesi hakkındaki detaylı bilgilerin ve içeriklerinin verilmesi yoluyla tanıtımı yapılmıştır. Ayrıca yazarın, Oktay Rifat ile ortaklaşa yazdığı, sonrasında sahnelenen ama kitaplarına alınmamış olan Kıskançlar adlı oyunu hakkında da ulaşılabilen tüm bilgiler çalışmaya eklenmiştir. Olay örgüsü kısmında, buna elverişli oyunların neden sonuç ilişkisi içinde sıralanan vaka zincirleri verilmiştir. Olayın geri planda kaldığı oyunlar için diyaloglar üzerinden bölümleme yoluna gidilmiştir. "Temalar" başlığı altında, Anday'ın oyunlarında tespit edilen temalar işlenmiştir. "Kişiler" bölümünde oyun kişileri fonksiyonları ve tipleri bakımından incelenmeye çalışılmıştır. Anday'ın soyut oyunlarındaki kişilerin çoğu bu sınıflandırmalara uygun olmaktan uzaktır. Bu bağlamda kişiler, imkânlar ölçüsünde incelemeye dâhil edilmiştir. "Zaman" ve "Mekân" bölümlerinde de oyunlar bu yönlerden incelenmiştir. Çalışmanın "Sonuç" kısmında elde edilen bulgular sunulmuş, "Yararlanılan Kaynaklar" kısmında kaynakların listesi verilmiştir.

Abstract:
This study, titled "A Study on Melih Cevdet Anday's Theater Plays", aims to examine all of the theater plays in terms of structure and theme while addressing the artist's life story and artistic personality. The main motivation for this study was that academic studies on Anday were limited to the author's works in other literary genres or to narrower-scope studies of theater plays.Within the scope of the study, 9 theater plays of the author were examined. The scope of the readings was expanded in order to understand the plays that exhibited incompatible theater characteristics more clearly. By scanning many different sources written on the author's life and art, it was aimed to proceed more accurately in the author's world of thought and, from there, to read the layered, symbolic structure of the works more accurately.The aim and method of the study, which consists of an introduction and four sections, are given in the "Introduction" section, and in the first section, the modernization process of Turkish theater is explained through its course in the Tanzimat, Constitutional Monarchy and Republic periods, and it is aimed to shed light on the stages that theater went through until Melih Cevdet Anday, who showed his real presence in Turkish theater after the 1960s, and in what atmosphere Anday wrote. The second section is devoted to the bibliographic information of Melih Cevdet's life, art and works. In the third section, titled "Thoughts on Art, Literature and Language," the author's views on this subject are compiled from various sources. In the fourth section, which includes the main purpose of the study, the plays are examined one by one in terms of structure and theme.