Özel eğitimli okul öncesi çocukların resimlerindeki sanatsal gelişimlerinin bütünleştirilmiş etkinlikler kapsamında değerlendirilmesi
The evaluation of artistic improvement in the paintings of preschool special education children within the scope of integrated activities
Yazar: HACER DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ASUMAN AYPEK ARSLAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bileşik Sanatlar Ana Sanat Dalı / Bileşik Sanatlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Okul öncesi çağındaki engelli çocukların gelişim alanları üzerinde sanat çalışmaları önemli bir etkiye sahiptir. Özellikle resim sanatı, engelli bireylere etkin öğrenme deneyimleri imkanı sunabilmektedir. Bu çalışmada, Mardin ili Artuklu ilçesi Hülya Özer Özel Eğitim Anaokulu'nda 5 özel eğitim sınıfında toplam 27 öğrenci üzerinde 16 hafta boyunca periyodik şekilde deneysel resim uygulamaları yapılmıştır. Ağır zihinsel engelli sınıfı, hafif zihinsel engelli sınıfı, ağır otizm sınıfı, hafif otizm sınıfı ve işitme engelli sınıfı olmak üzere beş sınıfta her hafta bir kavram üzerinde durulmuş ve bu kavramla ilgili bütünleştirilmiş etkinlikler yapılmıştır. Hikaye anlatma, oyun etkinliği, müzik etkinliği, serbest zaman etkinlikleri, sanat etkinlikleri, fen-matematik etkinlikleri ve okuma-yazma etkinliklerinin tamamı bütünleştirilmiş etkinlikler adı altında uygulama çalışmalarında kullanılmıştır. 16 hafta boyunca, haftanın konusu olan kavramla ilgili engelli deneme grubuna iki resim yaptırılmıştır. İlk resim bütünleştirilmiş etkinliklerden önce, ikinci resim ise bütünleştirilmiş etkinliklerden sonra çalışılmıştır. Etkinlikler öncesi resimlerle, etkinlikler sonrası resimler arasındaki farklar, gerçeğe yakın çizim yapabilme, yönerge yardımıyla resim yapabilme, boya kalemlerini kullanma ve resim yapma isteği yönlerinden değerlendirilerek gelişim grafikleri tespit edilmiş, yöntemin sanatsal gelişim düzeyine etkisi belirlenmiştir. Araştırma deney modelindedir. Deney grubunda yer alan 5 engel grubundaki öğrencilerin bütünleştirilmiş etkinliler öncesi ve sonrası resimleri arasındaki anlamlı farklar tespit edilerek, bütünleştirilmiş etkinliklerin resimlerdeki sanatsal gelişime olan etkisi ölçülmüştür. Deney uygulamaları sonucunda, beş engelli sınıfta bulunan toplam 27 öğrenci üzerindeki sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Yapılan istatistiksel değerlendirmeler ışığında, bütünleştirilmiş etkinliklerin okul öncesi hafif zihinsel engelli, hafif otizm ve işitme engelli öğrencilerin resimlerinde olumlu performanslara sebep olduğu, buna karşın bütünleştirilmiş etkinliklerin ağır zihinsel engelli öğrencilerin resimlerinde düşük ölçekli olumlu etkiler gösterdiği; ağır otizm öğrencilerinin resimlerinde ise hiçbir olumlu etki göstermediği sonucu ortaya çıkmıştır.  Bütünleştirilmiş etkinliklerde resim, müzik, tiyatro gibi birden fazla sanat alanında ortak çalışmalar gerçekleştirilmiş, alan yazınında eğitim bilimlerinden istifade edilmiştir. Bu sebeple çalışma disiplinler arası bir özellik taşımaktadır.

Abstract:
Activities in art have a significant impact on the developmental aspects of children with disabilities in preschool age. Painting, in particular, can provide efficient learning experiences for people with disabilities. In this study, experimental painting implementations were conducted periodically for 16 weeks with a total of 27 students in 5 special education classes at Hülya Özer Special Education Kindergarten in the Artuklu district of Mardin province. In five classes (severe intellectual disability class, mild intellectual disability class, severe autism class, mild autism class, and hearing impaired class), one concept was focused on each week, and integrated activities were carried out related to this concept. Storytelling, game activities, music activities, leisure time activities, art activities, science-mathematics activities, and literacy activities were all used in the implementation studies within the framework of integrated activities. For 16 weeks, the disabled experimental group was asked to make two paintings related to the concept of the week. The first painting was practiced before the integrated activities, and the second painting was practiced after the integrated activities. The differences between the paintings before and after the activities were evaluated in terms of the ability to draw more realistically, painting with the help of instructions, using crayons, and the desire to draw; the improvement graphs were determined; and the effect of the method on the level of artistic improvement was determined. The research is in the experimental model. The effect of integrated activities on artistic improvement in the paintings was measured by determining the significant differences between the paintings of the students with five disabilities in the experimental group before and after the integrated activities. At the end of the experimental implementations, the results on a total of 27 students in five disabled classes were statistically evaluated. In light of the statistical evaluations, it was determined that the integrated activities resulted in positive performances in the paintings of preschool students with mild intellectual disabilities, mild autism, and hearing impairment. However, the integrated activities showed low-scale positive effects in paintings of students with severe intellectual disabilities and no positive effects in paintings of students with severe autism.  In integrated activities, joint studies were carried out in more than one art field, such as painting, music, and theater, and educational sciences were utilized in the literature. Therefore, the study has an interdisciplinary characteristic.