Çalışanların eserleri ve buluşları üzerindeki fikri mülkiyet hakları
Intellectual property rights on the works and inventions of the employee
Yazar: AYŞE ADIGÜZEL
Danışman: YRD. DOÇ. RECEP NARTER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Buluş = Discovery ; Eser sahibi = Ownership work ; Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu = Intellectual and Artistic Work Law ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Patent hakkı = Patent right ; Çalışanlar = Workers ; İşçiler = Workers

Özet:
Fikri mülkiyete konu eserler ve buluşlar ilk olarak eser ya da buluş sahibinin şahsında ve malvarlığında doğar. Ancak eser sahibinin ya da buluşçunun hukuki statüsü ve fikri çalışmasını gerçekleştirdiği sürece bağlı olarak, eser ya da buluş üzerindeki haklar ve bu hakların sağladığı yetkiler eser ya da buluş sahibinden başka bir kişi tarafından kullanılabilmektedir. Bu durum, eser ya da buluş sahibinin çalışan olduğu ve eserin ya da buluşun iş ilişkisi sırasındaki çalışmasının sonucu olarak elde edildiği hallerde söz konusu olmaktadır.
Bu tez çalışmasında, çalışanların ürettikleri eserler ve buluşlar üzerindeki haklar ve bu hakların kullanımına ilişkin hususlar, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri çerçevesinde incelendi. Üç bölümden oluşan tezin birinci bölümünde; genel olarak fikri mülkiyet kavramı, fikri ve sınai haklar ele alındı. İkinci bölümde; fikri haklara konu eser kavramı, eser türleri, eser sahipliği ve FSEK m. 18 uyarınca çalışanların eserleri ve bu eserler üzerindeki hak ve yetkilerin kullanımı konuları anlatıldı. Tezin son bölümünde ise buluş, çalışanların buluşları, işçi buluşu ve türleri ile bunların buluş sahibine ve işverene sağladığı haklar ve getirdiği yükümlülükler açıklandı. Sonuç bölümünde yürürlükteki hükümlerin yerindeliğine ilişkin değerlendirmeler yapıldı.



Anahtar Sözcükler: Fikri mülkiyet, eser, buluş, patent, işçi.

Abstract:
The works and inventions which are the issues of intellectual property are firstly emerges from its owner and his property. However; depending on the process in which the author or the inventor perform  the legal status and the intellectual work, the rights on the work or  invention and the powers of these rights are able to used by another person except the writer.  This case is in question  in some situations like that; the owner of the work or invention must be employee and the work or invention must be obtained as a result of the operation during business.
In this thesis, the rights on the works and inventions of the employee, and the ways of the usages of these  rights are examined under the provisions of the Law No. 5846 on Intellectual and  the Works of Art and Law No. 551 the Decree Law on the Protection of Patent Rights. This study consists of three parts; in the first part, the concept of intellectual property, and intellectual and industrial property rights are discussed. In the second part,the concept of the work of intellectual property rights, the types of work, the ownership of work, and the works of employee in accordance with FSEK 18, and the usage of the rights and powers on those Works are explained. And finally, In the last part, these are  clarified: the invention, the invention of the employee, worker inventions and types, and the rights and obligations of these inventions for the inventor. In the conclusion part, appropriateness of the current provisions are evaluated.


Key Words: Intellectual Property, Work, Invention, Patent, Employee