Fazla kilolu ve obez adolesanlarda sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve geleceğe yönelik sağlıklı yaşam biçimi seçimlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi
The determination of affecting factors of healthy lifestyle behaviors and towards future healthy lifestyle choices in overweight and obese adolesents
Yazar: TUĞBA DUYGU ÖZMET
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN ARDIÇ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Davranış = Behavior ; Ergenler = Adolescents ; Obezite = Obesity ; Obezite-morbid = Obesity-morbid ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Bu araştırma fazla kilolu ve obez adolesanların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve seçimlerini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı-ilişki arayıcı tipte gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi İstanbul ili Şişli ilçesinde yer alan yedi ortaokulun 5.sınıflarında öğrenim gören fazla kilolu ve obez 258 adolesandan oluşmuştur. Araştırmanın verileri "Demografik Özellikler Formu", "Adolesan Sağlıklı Yaşam Biçimi Seçimleri Ölçeği", Adolesan Sağlıklı Yaşam Biçimi Tutum Ölçeği", Adolesan Sağlıklı Yaşam Biçimi Seçimleri Zorluk Algısı Ölçeği", "Adolesan Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği", "Adolesan Fiziksel Aktivite Bilgi Ölçeği" ve "Adolesan Beslenme Bilgi Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi tanımlayıcı istatistikler, t student testi, One way ANOVA, post-hoc analizi olarak Sheffe testi, Spearman korelasyon ve Çoklu regresyon testleri kullanılarak yapılmıştır. Fazla kilolu ve obez adolesanların sağlıklı yaşam biçimi davranış, seçim, tutum, beslenme ve fiziksel aktivite bilgi düzeyleri düşük, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını gerçekleştirmede algıladıkları zorluk ise yüksek bulunmuştur. Regresyon analizi sonucunda zorluk algısının sağlıklı yaşam biçimi seçimleri ve davranışlarını gerçekleştirmede negatif yönde güçlü ilişkiye sahip bariyer rol oynadığı; sağlıklı yaşam biçimi tutumları ile sağlıklı yaşam biçimi seçimleri arasında pozitif güçlü ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca fazla kilolu ve obez adolesanların cinsiyeti, aile tipini, sağlık algısı, aile ile birlikte fiziksel aktivite yapması ve ekran başında geçirdiği süreler sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve seçimlerini; adolesanların parçalanmış aileye sahip olmaları, sağlık algıları, aile ile birlikte fiziksel aktivite yapma ve anne ve babanın fiziksel aktivite  yapması ise zorluk algılarını etkilemektedir. Sonuç olarak fazla kilolu ve obez adolesanların sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve seçimlerini etkileyen en önemli etmenin zorluk algısı olduğu ve özellikle ailesel özelliklerin bu algıyı etkilediği bulunmuştur.


Anahtar Kelimeler : adolesan sağlığı, obezite, sağlıklı yaşam biçimi davranışları,
sağlıklı yaşam biçimi seçimleri, zorluk algısı.

Abstract:
This study was conducted as a descriptive-corretional  type in order to determine the factors affecting healthy lifestyle behaviors and choices of overweight and obese adolescents.The sample of this study was  composed of overweight and obese 258 adolescents who educated in fifth grade of  seven secondary schools located in Istanbul province of Sisli district .The data of study collected with using the form of demographic characteristics, the scales which are affecting adolescent obesity (Adolescent Healthy Lifestyle Choices Scale, Adolescent Healthy Lifestyle Attitudes Scale, Adolescent Healthy Lifestyle Perceived Difficulty Scale, Adolescent Healthy Lifestyle Behaviors Scale,Adolescent Physical Activity Knowledge Scale,and Adolescent Nutrition Scale). The analyze of data with using descriptional statistics,t student test,One way ANOVA,and Sheffe test, Spearman correlation,multiple regression test as post-hoc analysis. It was found that the levels of healthy  lifestyle behaviors,choices,attitudes,nutrition knowledge and activity is low, the levels of perceived difficulty of making healthy lifestyle behaviors is high in the overweight and obese adolescents. It was found that perceived difficulty was corralated strongly negatively to making healthy lifestyle behaviors and choices and plays barrier role ,healthy lifestyle attitudes strongly positively was corralated  to healthy lifestyle choices in the regression analysis. Also gender,family type, health perception ,doing physical activity with family and the time of watching screen affects healthy lifestyle behaviors and choices,having shattared family, health perception, and doing physical activity of family affects perceived difficulty of adolescents. As a result, it was found that the most important factor that affecting healthy lifestyle behaviors and choices is perceived difficulty and especially familiar charecteristics affects this perception.


Keywords: adolescent health, healthy lifestyle choices, healthy lifestyle
behaviors, obesity, perceived diffculty