Avrupa Birliği ortak tarım politikasının Türkiye'nin tarım politikasına etkilerinin Merkezi Doğu Avrupa ülkeleri deneyimleri çerçevesinde değerlendirilmesi: Buğday, şeker ve pamuk piyasaları
Evaluation of the effects of the European Union common agricultural policy on Turkey's agricultural policy in the framework of the experience of Central and Eastern European countries: Wheat, sugar and cotton markets
Yazar: TUĞBA KOŞAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR TEOMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Buğday piyasası = Wheat market ; Doğu Avrupa = Eastern Eurepean ; Doğu Avrupa ülkeleri = Eastern European countries ; Ortak tarım politikası = Common agricultural policy ; Pamuk piyasası = Cotton market ; Tarım politikaları = Agricultural policies ; Türkiye = Türkiye ; Şeker = Sugar

Özet:
Türkiye'de tarım politikalarını yönlendiren ve reforme edilmesine etki eden dışsal etkenlerin başında Avrupa Birliği'ne (AB) tam üyelik için gerçekleştirilen Ortak Tarım Politikasına (OTP) uyum çalışmaları gelmektedir. AB-Türkiye ilişkilerinin temelini oluşturan Ankara Anlaşmasının imzalandığı 1963 yılından günümüze kadar uzun bir süre geçmiş olmasına rağmen, Türkiye'nin AB üyeliğine ilişkin belirsizlik devam etmekte olup; çeşitli kurumlar ve çalışmalarda tam üyelik, tam üyelikten farklı ayrıcalıklı ortaklık veya Gümrük Birliği (GB) güncellemeleri gibi görüşler sunulmaktadır. Bu tezin amacı, AB'ye aday ülke olan Türkiye'nin üyelik durumunda uyum sağlamak zorunda kalacağı OTP temelinde, Türkiye'ye üretici refahı, tüketici refahı açısından ürün bazında bir refah artışı kazandırıp kazandırmayacağı hususunun farkların farkı yöntemi kullanılarak incelenmesidir. Tezde, Türkiye'nin olası AB üyeliğinin buğday, şeker ve pamuk piyasalarına olan refah etkilerinin, Birliğe son genişleme dalgası ile üye olan Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkelerinin (MDAÜ) deneyiminin incelenmesi suretiyle ortaya konulması hedeflenmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, AB'ye girişin MDAÜ için şekerde dış ticaret dengesinin olumlu, pamukta ise olumsuz yönde etkilendiği, buğdayda kayda değer bir farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. AB ortak gümrük mevzuatının belirlediği liberalizasyon koşullarının MDAÜ ülkeleri bakımından farklı tarımsal ürünler özelinde değişik sonuçlar doğurduğu açıktır. Dolayısıyla tarımsal ürünler için liberalizasyon neticesinde ticaret yaratıcı etkilerin, ürün bazında refah artırıcı etkileri değişkenlik göstermektedir. Bu durum, Türkiye'nin seçilmiş stratejik ürünler açısından her ürün gurubuna göre farklı politikalar geliştirmesi gereğini ortaya koymuştur. Böylece, GB'nin güncellenerek ilave alanlarda serbest ticaret anlaşmalarının devreye sokulmasını öngören senaryo en uygun seçenek olup dikkat edilmesi gereken husus, ülke içi fiyat düşmeleri karşısında doğacak olan üretici refah kaybındaki düşmenin gelir ve girdi desteği başta olmak üzere çeşitli destek mekanizmalarının devreye sokularak tazmin edilmesi gereğidir.

Abstract:
At the forefront of the external factors that shape and reform agricultural policies in Turkey is harmonizations with the Common Agricultural Policy. Although a long time has passed when the Ankara Agreement was signed since 1963, the uncertainty regarding Turkey's membership continues. In various studies, opinions such as full membership, privileged partnership different from full membership, or Custom Union updates are offered. The aim of the thesis is to examine whether membership will bring an increase in product-based welfare to Turkey in terms of producer welfare/customer welfare using the difference in difference method. In the thesis, it is aimed to reveal the welfare effects of turkey's possible EU membership on wheat, sugar and cotton markets by examining the experience of the Central and Eastern European Countries (CEEC), which became memebers of the Union with the last enlargement wave. Results indicated that the foreign trade balance of the EU entry was positively affected for sugar, negatively for cotton, and there was no significant differentiation in wheat. It is clear that the liberalization have different consequences for different agricultural products. Therefore, the welfare-enhancing effects of trade-creating effects on product basis vary. This situation revealed the need for Turkey to develop different policies for each product group in terms of selected strategic products. Thus, the scenario that envisages the introduction of free trade agreements in additional areas by updating the Custom Union is the most appropriate option, and the decrease in producer welfare loss that will arise in the face of domestic price decreases should be compensated by introducing various support mechanisms, primarily income and input support.