Progresif gevşeme egzersizlerinin romatoid artritli hastaların yorgunluk ve uyku kalitesine etkisi
The effect of progressive muscle relaxation exercise on fatigue and quality of sleep of patients with rheumatoid arthritis
Yazar: NERMİN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. SERAP PARLAR KILIÇ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Gevşeme = Relaxation ; Uyku = Sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Romatoid artritli (RA) bireylerde yorgunluk ve uyku bozuklukları sık
görülen bir durumdur. Romatoid artrit hastalarının %80'inden fazlası
hastalıklarının seyri esnasında bir tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAT) formu
kullanmıĢtır. Bu çalıĢma, RA tanılı hastalarda progresif gevĢeme egzersizleri
(PGE)‟nin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla
yapılmıĢtır.
Hastalar randomize kontrollü olarak müdahale (n=35) ve kontrol (n=37)
gruplarına ayrılmıĢtır. Ön test olarak gruplardaki tüm hastalara hasta tanıtım
formu, Yorgunluk ġiddet Ölçeği (YġÖ) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi Ġndeksi
(PUKĠ) uygulanmıĢtır. Son test aĢamasına kadar (altı hafta sonra) kontrol grubuna
rutin hemĢirelik bakımı, müdahale grubuna ise altı hafta boyunca PGE
uygulanmıĢtır. Altıncı haftanın sonunda gruplardaki tüm hastalara YġÖ ve PUKĠ
tekrar uygulanmıĢtır.
Kontrol grubu değerleriyle kıyaslandığında, müdahale grubunda uyku
kalitesi bileĢenleri, toplam PUKĠ ve toplam YġÖ puanları istatistiksel olarak
anlamlı düĢük saptanmıĢtır (p<0,05). Toplam PUKĠ ve toplam YġÖ arasındaki
korelasyon incelendiğinde, müdahale grubunda son test toplam PUKĠ ve toplam 
YġÖ puanları arasında pozitif yönde güçlü anlamlı korelasyon saptanmıĢtır
(r=0,658; p=0,001).
Sonuç olarak; PGE‟nin RA hastalarında yorgunluğu azalttığı ve bu
hastaların uyku kalitesini iyileĢtirdiği kanısına varılmıĢtır.

Anahtar Kelimeler: Progresif GevĢeme Egzersizleri, Romatoid Artrit,
Yorgunluk, Uyku Kalitesi

Abstract:
Fatigue and sleep disturbances are common in rheumatoid arthritis (RA)
patients. More than 80% of patients with rheumatoid arthritis used a
complementary and alternative medicine (CAM) form during the course of their
illness. This study was conducted to evaluate the effects of progressive muscle
relaxation exercises (PMR) on fatigue and quality of sleep in patients with RA.
Patients were divided into randomized controlled intervention (n=35) and
control (n=37) groups. Pre-test was applied to all patients in the groups, Fatigue
Severity Scale (FSS) and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Until the posttest
phase (six weeks later), the control group received routine nursing care and
the intervention group received PMR for six weeks. At the end of the sixth week
all the illnesses in the groups were reapplied by FSS and PSQI.
When compared with the control group values, the sleep quality
components, total PSQI and total FSS scores were found to be statistically lower
in the intervention group (p <0.05). When the correlation between total PSQI and
total FSS was examined, there was a strong positive correlation between the posttest
total PSQI and total FSS scores in the intervention group (r=0,658; p=0,001).
As a result; PMR has been shown to reduce fatigue in RA patients and to
improve the quality of sleep in these patients.
Key Words: Progressive Muscle Relaxation Exercise, Rheumatoid
Arthritis, Fatigue, Sleep Quality