Yerin boyutları ve yer kurma pratiklerinin Kapalıçarşı ve Kuyumcukent üzerinden mekânsal olarak okunması
A spatially approach the study of dimensions of place and place making practises over Kapalicarsi and Kuyumcukent
Yazar: EMEL NOYIN AYKOL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN CİRAVOĞLU DEMİRDİZEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mekan = Space ; Yer = Place

Özet:
"Yer" kavramı ve yeri yer yapan faktörler çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Kavramın ilk olarak ortaya çıkışı sanayi devrimi ile ilişkili olsa da, Modernizm ile birlikte  "yer" kavramına ilişkin düşünceler ve eleştiriler yoğunluk kazanmıştır. "Mekân" kavramına karşı olarak geliştirilmiş olan "yer" kavramı günümüze kadar farklı şekillerde algılanmış, yorumlanmış ve eleştirilmiştir. "Mekân" ve "yer" arasındaki ilişkinin irdelenmesi, "mekân"ın "yer" olarak algılanma süreci ve bu süreci etkileyen unsurları araştırmak çalışmanın kuramsal alt yapısını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, alan çalışması üzerinde konu irdelenmektedir.
Bu çalışma giriş ve sonuç bölümleri dışında iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm "yer"in kavramsallaşma sürecini, "yer" kavramına karşı geliştirilen düşünceleri içermektedir. Mekân ve "yer" tanımlamaları yapılarak, mekân ve "yer" arasındaki ayrım üzerine felsefe, beşeri coğrafya ve fenomenoloji literatüründeki argümanların konu alındığı, düşünce metinleri üretilmektedir. "Yer"i "yer" yapan unsurlar; zaman, zemin ve deneyim kavramları irdelenerek, "yer" kavramının "mekân" karşısındaki algısal ayrılığın çözümlenmesi hedeflenmektedir."Mekan"dan "yer"e evrilme sürecinde yer kurma pratiklerinin gündelik ve rutin hareketlerin kendiliğinden gelişerek yere anlam katmasıyla dönüşümü açıklanmaktadır.
Bu konu bir alan çalışmasıyla irdelenmiştir. Kuyumculuk zanaatının, Kapalıçarşı ve çevresinde yerel yönetimlerin baskısı ile gönülsüz olarak Kuyumcukent'e taşınması, kullanıcının zoraki mekân değişimi bir sorun olarak görülmüştür. Bu tez kapsamında uzun yıllar boyunca Kapalıçarşı ve çevresinde üretim yapan zanaatkârlar ile Kapalıçarşı'dan Kuyumcukent'te zorunlu göç eden zanaatkârların mekânsal kullanımları, yer-kurma pratikleri ve mekânsal niteliklerin anlamlı "yer" oluşumuna etkileri belirlenen kuramsal alt yapı çerçevesinde incelenmektedir.
Çalışmanın sonucu olarak, "yer" kavramının anlam ve toplumsal kültürü ifade ettiği bulgulanmıştır. Yerin değişimi sonucunda "yer" kavramı tekrar üretilebilir. Bu üretim sürecinde mekân yeni bir yer oluşumunu etkiler, birey de mekânı değiştirerek, dönüştürerek ya da olduğu gibi kabullenerek yer oluşumunu sağlar. Bu süreçte kültürel bir dönüşüm gerçekleşmektedir. Bu tezde alan çalışması ile desteklenen bulgu "yer"in her hangi bir mekânda yeniden kurulabileceğidir. Ancak bu yeni "yer"in benimsenmesinin / içselleştirilmesinin toplumsal ve kültürel bir sürekliliğin ürünü olması ile bağlantılı olduğu söylenebilir.

Abstract:
The concept of "place" and the factors that makes place the "place" forms the main subject of the study. Despite the fact that the concept emerged with the industrial revolution, critics and ideas regarding concept of "place" intensified  with Modernism. Concept of "place" as developed against the concept of "space" is perceived, interpreted and criticised in different ways until today. Examination of relation between "space" and "place", the process of perception of "place" as "space" and analyzing the factors that affect this process form the theorotical background of this study. In accordance with this purpose, the subject is studied through a field survey.
This study is formed by two main chapters besides introduction and conclusion. First chapter includes the process of conceptualisation of "place" and ideas developed against the concept of "place". Arguments that phenomenology, human geography and philosophy literature use on the difference between "place" and "space" are being discussed.  Analysis of perceptual separation of the concept of "place" against "space" by examining the time, strata and experience as the factors that makes place  a "place" is targeted.  The place making by giving meaning to strata by development of daily and routin actions by itself in the process of evolving from "space" to "place" is explained.
The other part includes the articles regarding the field survey. The transportation of jewelry craftsmanship by the pressure of local governemts at Kapalıçarşı and its peripheral reluctantly and the forced changing of place of users are considered as a problem. The spatial usage of the craftsmen that have been manufacturing at Kapalıçarşı and its environment for many years and the craftsmen that migrated compulsorily from Kapalıçarşı to Kuyumcukent, the place-making and the effects of spatial qualifications to building significant "place" are examined in the context of theorotical background. 
As the conclusion of the study, it is detected that the concept of "place" defines the meaning and the social culture. The concept of "place" can be reproduced by shifting of place. In this production process, the space affects a new emerging of place, the individual provides a formation of place by changing, transforming it or accepting as is. A cultural transformation occurs in this process. In this very thesis, the detection supported by the field research is that "place" can be reformed in any space. However, it is stated that the embracing and the internalising of this new "place" is associated with being a product of a social and cultural continuity.