Premenstrual sendromda beslenme durumu ve yeme tutumunun değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status and eating attitude in premenstrual syndrome
Yazar: KÜBRA IŞGIN
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Menstrüasyon = Menstruation ; Premenstrüel sendrom = Premenstrual syndrome ; Yeme tutumu = Eating attitudes

Özet:
Bu çalışmanın amacı, premenstrual sendromda (PMS) diyetin rolü ile PMS olan ve olmayan adölesan bireylerin beslenme durumları, besin tercihleri ve yeme tutumu ile  antropometrik ölçümler ve kemik mineral yoğunluğu gibi diyet ile ilişkili parametreleri incelemektir. Çalışmada lisede öğrenim gören, 13-19 yaşlarındaki 383 öğrencinin PMS durumunu saptamak için Premenstrual Sendrom Ölçeği (PMSÖ) kullanılmış ve PMS prevalansı %55.9 olarak saptanmıştır. PMS'li bireylerde depresif duygulanım %88.8, anksiyete %53.7,  yorgunluk %93.5, sinirlilik %91.6, depresif düşünceler %77.1,  ağrı  %76.6, iştah değişiklikleri %74.8, uyku değişiklikleri %73.8,  şişkinlik  %52.3 oranında görülmektedir. Katılımcıların çoğu orta düzeyde fiziksel aktiviteye sahipken; ağır aktivite düzeyine sahip bireyler PMS'li olmayanlarda daha yüksek orandadır (p>0.05). PMS'lilerin %79'unda, PMS'li olmayanların %69.2'sinde dismenore durumuna rastlanmaktadır (p<0.05). PMS'li bireylerin %88.3'ü, PMS olmayan bireylerin %78'i premenstrual dönemde iştahlarının arttığını beyan etmiştir (p<0.05). İki grupta da tatlı tüketme isteği, farklı tat arzulama durumları arasında en yüksek paya sahiptir (p<0.05). PMS şiddeti ile yağdan gelen enerji yüzdesi arasında pozitif yönlü kuvvetli bir ilişki mevcuttur. PMS için risk teşkil eden doymuş yağ asitleri, araşidonik asit, kolesterol ve sakkaroz alımları PMS'li bireylerde daha yüksektir (p>0.05). PMS'li bireylerin %68.5'i, PMS'li olmayan bireylerin ise %64.0'ü yüksek glisemik indeksli bir diyet almaktadır (p>0.05). PMS'li bireylerde tiamin, D, E ve C vitaminleri, magnezyum, bakır, manganez alımı daha fazla; A, K vitaminleri, niasin, biotin, folik asit, ve B12 vitaminleri ile sodyum, potasyum, kalsiyum, fosfor, kükürt, klor, demir, çinko alımları daha düşüktür (p>0.05). Yağdan gelen enerji oranı açısından iki grupta da premenstrual dönem ve menstrual dönem arasında önemli bir fark mevcuttur (p<0.05). Alınan karbonhidrat miktarı, PMS'li bireylerde premenstrual ve menstrual dönemde farklılık göstermezken (p>0.05); PMS'li olmayan bireylerde farklılık söz konusudur (p<0.05). PMS'li bireylerde yeme tutum bozukluğu görülme oranı %23.8, PMS'li olmayanlarda %11.8'dir (p<0.05). Üç Faktörlü Yeme Testi (TFEQ-R18) toplam skoru ile duygusal yeme davranışı ve kontrolsüz yeme davranışı skorları PMS'li bireylerde daha yüksektir (p<0.001). Beden Kütle İndeksi (BKİ) değeri, PMS'li bireylerde daha yüksektir (p>0.05). Vücut yağ kütlesi ve yağ oranı, obezite derecesi, PMS'li bireylerde daha yüksek iken; yağsız vücut kütlesi, iskelet kas kütlesi, toplam mineral miktarı, kemik mineral yoğunluğu daha düşüktür (p>0.05).  Görüldüğü gibi, PMS beslenme durumu ve yeme tutumu ile ilişkilidir ve PMS semptomlarını önlemek için uygun bir beslenme ve yaşam tarzının geliştirilmesi önemlidir. Bu durumun detaylı incelenmesi için daha büyük çaplı çalışmalara ihtiyaç vardır.


Anahtar sözcükler: premenstrual sendrom, beslenme durumu, yeme tutumu.

Abstract:
The objective of this study was to examine the role of diet in premenstrual syndrome (PMS) and to determine nutritional status, food preference, eating attitude and also parameters related to diet such as anthropometric measurements and bone mineral density in participants with PMS and without PMS.  Premenstrual Syndrome Scale (PMSS)  was used to determine the status of PMS on 383 high school students, aged 13-19 and prevalance of PMS was found to be 55.9%.  According to PMSS subscales, 88.8% of students with PMS had depressive feelings, 53.7% had anxiety, 93.5 % had fatigue, 91.% had irritability, 77.1% had  depressive thoughts, 76.6% had pain, 74.8% had changes in appetite, 73.8 %  had changes in sleeping habits, 52.3 % had swelling. Vigorous activity level was more common in people without PMS than people with PMS, while most of participicants had moderate activity level (p>0.05). Dysmenorrhea was seen in 79% of people with PMS and 69.2% of people without PMS (p<0.05). Increased appetitite according to people's own decision was reported in 88.3%  of people with PMS, and 78% in people without PMS (p<0.05). The desire of sweet foods had the most common in the desires of different taste in both of groups (p<0.05). There was a positively strong relation between severity of PMS and percent of energy from fat. Intake of saturated fatty acids, arachidonic acid, cholesterol and saccharose were higher level in PMS group than the others (p>0.05). Dietary glycemic index was in high level in 68.5% of people with PMS and 64.0% people without PMS (p>0.05). In people with PMS, thiamine, vitamin E, vitamin D and vitamin C, magnesium, copper, manganese intakes were higher; vitamin A and K, niacin, biotin, folic acid, vitamin B12  and sodium, potassium, calcium, phosphorus, sulphur, chlor, iron and zinc intakes were lower than the others (p>0.05). The percent of energy from fat was significantly different in premenstrual and menstrual period in both of groups (p<0.05). While carbohydrate intake was not different in premenstrual and menstrual period in PMS group (p>0.05), there was a significant difference in group without PMS (p<0.05). Disordered eating was 23.8% in people with PMS and 11.8% in people without PMS (p<0.05). In PMS group, total TFEQ-R18 score, emotional eating behaviour and uncontrolled eating behaviur scores were more than others (p<0.001). Body Mass Index (BMI) values were higher in PMS group (p>0.05). Fat free mass, skeletal muscle mass, total mineral mass, bone mineral content were lower; while body fat mass, percent of body fat, obesity degree were higher in PMS group (p>0.05). As seen, PMS is related to nutritional status and eating attitude and having an appropriate nutrition and life style is important to prevent PMS symptoms.  Further studies are needed to be examined of this situation in detail.

Key words: premenstrual syndrome, nutritional status, eating attitude.