Petrol tankerlerinde meydana gelen deniz kazalarının risk analizi
Risk analysis of oil tanker accidents
Yazar: ÖZKAN UĞURLU
Danışman: PROF. DR. ERCAN KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada IMO'nun (International Maritime Organization) düzenlemiş olduğu GISIS (Global Integrated Shipping Information System) sisteminde kayıtlı deniz kaza verileri incelenmiştir. Çalışmada elde edilen bilgiler değerlendirilerek tablolaştırılmış ve sistematik bir veri tabanı oluşturulmuştur. Veri tabanı 1998-2010 yılları arasında petrol tankeri statüsündeki gemilerde meydana gelen kaza verilerini içermektedir. Veri tabanında geminin operasyonel durumu, kazanın boyutu, mevcutsa kazanın zamanı, geminin bayrağı, gemini tonajı, geminin mevkii, kazaya neden olan temel etmenler, kazanın çevresel, ekonomik ve personel etkisi değerlendirmeye alınmıştır. Petrol tankerlerinde meydana gelen çatma çatışma, karaya oturma ve yangın patlama kazaları için open FTA (Fault Tree Analysis) programı kullanılarak risk analizi yapılmıştır. Risk analizi yapılırken IMO'nun biçimsel emniyet değerlendirmesi yönteminden faydalanılmıştır. Ayrıca coğrafi bilgi sistemi kullanılarak deniz kazalarının yoğunlaştığı deniz alanları belirlenmiştir. Kaza verilerine göre petrol tankerleri için yüksek riskli kaza türleri sırasıyla çatma çatışma, karaya oturma ve yangın patlama deniz kazalarıdır. Deniz kazalarının oluşumundaki en büyük etmen insan hatasıdır. Çatma çatışma kazalarına neden olan başlangıç olaylarının % 77'si ve karaya oturma kazalarının % 81'i insan hatası kaynaklıdır. Petrol tankeri kazalarının % 74'ü ekonomik kayıpla, % 20'si ölüm ve yaralanmayla ve % 6'sı da çevre kirliliğiyle sonuçlanmıştır. Petrol tankeri kazalarının en yoğun olarak yaşandığı denizalanı kuzey Avrupa'yı çevreleyen denizlerdir.

Abstract:
In this study, marine accident data registered in GISIS (Global Integrated Shipping Information System) were investigated. The GISIS database includes accidents and events in the text format, that is hard to analyze systematically. Therefore, tables were formed by the assessment of acquired data and the systematic database was settled. The database includes the information of the accidents during the period between 1998 and 2010 in oil tankers. Size, time, main causes (if registered), environmental, economical and personal effects of accident and operational situation, flag, tonnage and location of ship were taken into account. The risk assessments were carried out using open FTA (Fault Tree Analysis) program for the incidents as collision contact, grounding and fire-explosion occurred in oil tankers. During the analysis, the Formal Safety Assessment of the International Maritime Organization (IMO) was used. Concentration of marine accidents in sea areas have been also identified by using Geographical Information System (GIS). According to the data of the incidents, high risk of accident types of the oil tankers are collision contact, grounding and fire-explosion, respectively. The main reason of the marine accidents is human error. % 77 of initial events Collision and % 81 grounding are due to human failures. The oil tanker incidents resulted in economical lost (%74), death or injury (%20) and environmental pollution (%6), respectively. It is determined by GIS that oil tanker accidents are more densely occurred at the seas around the north Europe.