Piyasadan satın alınan kara mürver çiçeklerinin avrupa farmakopesi kriterlerine göre kalite kontrolleri ve fenolik bileşiklerin ypsk ile analizi
Quality control of black elderberry flowers purchased from the market according to european pharmacopoeia criteria and analysis of phenolic compounds by hplc
Yazar: MERVE TÜRKER
Danışman: PROF. DR. DİDEM DELİORMAN ORHAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Anadolu'da kara mürver olarak bilinen Sambucusnigra L. (Viburnaceae) bitkisinin çiçekleri diüretik, diaforetik ve laksatif amaçlarla kullanılmaktadır. Bu çalışmada aktarlardan ve internet sitelerinden temin edilen çay örnekleri ile organik tarımla üretilen bir örnek Avrupa Farmakopesi 10.0 monografında belirtilen kalite kriterleri açısından değerlendirilmiş ve bu örneklerde Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi tekniği kullanılarak rutin, kafeik asit, klorojenik asit ve hiperozit tayinleri yapılmıştır. Örnekler, Avrupa Farmakopesi 10.0'da yer alan "Sambuciflos" monograflarında belirtildiği gibi mikroskobik analiz, yabancı madde tayini, kurutma kaybı, kül içeriği tayini ve ince tabaka kromatografisi analizleri için incelenmiştir. Mikroskobik analizlerde, istenen tüm doku elementlerini içermeyen örneklerin yanı sıra farklı bitki ve/veya organlara ait doku elementleri de gözlenmiştir. Tüm örneklerin kurutma kaybı ve kül miktarları uygun bulunmuştur. Organik tarımla üretilen örnekte kafeik asit tespit edilemezken makroskobik analizde kaba pedikül parçalarının yüksek miktarda olduğu görülmüştür. YPSK analiz sonuçları fenolik bileşik miktarlarının her örnekte farklı olduğunu göstermiştir. Tüm bulguların ışığında çalışmada kullanılan örneklerin Arupa Farmakopesi 10.0 standartlarına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu farklılıkların bitkilerin toplanma zamanı, toplanma ve kurutma yöntemlerine bağlı olduğu düşünülmektedir. Sonuç olarak, halk sağlığı açısından tıbbi çay yapımında kullanılması hedeflenen bitkisel drogların (hem organik hem piyasa örnekleri) farmakope kriterleri açısından standardize edilmesi gerektiği gerçeği bir kez daha ortaya konulmuştur.

Abstract:
The flowers of Sambucusnigra L. (Viburnaceae), known as black elderberry in Anatolia, are used for diuretic, diaphoretic, and laxative purposes. In this study, tea samples obtained from herbalists and internet sites and a sample produced by organic farming were evaluated in terms of the quality criteria specified in the European Pharmacopoeia 10.0 monograph, and rutin, caffeic acid, chlorogenic acid, and hyperoside were determined in these samples using the High Performance Liquid Chromatography(HPLC) technique. The samples were examined for microscopic analysis, determination of foreign matter, loss on drying, determination of ashcontent, and thinlayer chromatography analyses as specified in the 'Sambuciflos' monographs in the European Pharmacopoeia 10.0. In the microscopic analyses, tissue elements of different plants and/or organs were observed, as well as samples that did not contain all there quired tissue elements. Loss on drying and ash content of all samples were found to be appropriate. While caffeic acid could not be detected in the sample produced by organic farming, macroscopic analysis showed a high amount of coarse pedicle fragments. HPLC analysis results showed that phenolic compound amounts were different in each sample. In the light of all findings, it was concluded that the samples used in the study did not comply with the standards of the Pharmacopoeia 10.0. These differences are thought to be due to the collection time, collection, and drying methods of theplants. As a result, the fact that herbal drugs (both organic and market samples) intended to be used in medicinal tea production for public health should be standardized in terms of pharmacopoeia criteria has once again been revealed.