18 yaş üstü bireylerde sağlıklı beslenme takıntısı varlığı ile fiziksel aktivite durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between a healthy nutrition and physical activity status in individuals over 18 years old
Yazar: İCLAL ESEN TORAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEREN PAMUK ; DOÇ. DR. ESRA MELTEM KOÇ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
AMAÇ: Sağlıklı beslenmenin sağlık üzerine olumlu etkileri olmakla birlikte bunun aşırı uğraşı haline gelmesi yaşamı olumsuz etkilemektedir. Bir diğer sağlıklı yaşam davranışı ise fiziksel aktivitede bulunmaktır. Bu çalışmanın amacı katılımcıların ortoreksiya eğilimleri ile fiziksel aktivite düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.
GEREÇ YÖNTEM: Tanımlayıcı kesitsel tipte planlanan çalışma 20.07.2020-20.01.2021 tarihleri arasında online anket formuyla yapılmıştır. Çalışmaya 18 yaş üzeri gönüllü bireyler alınmıştır. Çalışmaya herhangi bir yeme bozukluğu olan kişiler alınmamıştır. Çalışmaya etik kurul izni alındıktan sonra başlanmıştır. İlk olarak katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilmiş ve gönüllü olan bireylerin anket başlangıcında onamları alınmıştır. Katılımcılara ilgili literatür doğrultusunda, araştırmacılar tarafından hazırlanmış olan sosyodemografik veri anketi, "Teruel Ortoreksiya Ölçeği" ve "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi- Kısa Form" uygulanmıştır. Örneklem büyüklüğü open epi örneklem hesaplama aracıyla hesaplanmıştır. Örneklem büyüklüğü evreni bilinmeyen formülünden %95 güven aralığı %5 hata payı ile en az 384 kişi olarak hesaplanmıştır. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılması ise ki-kare testi ile yapılmıştır. Sürekli değişkenlerin normal dağılım gösterip göstermediği  Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Kolmogorov-Smirnov testi sonucunda, normal dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında, Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkiler spearman korelasyon testi ile değerlendirildi. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılan 404 kişinin yaş ortalaması 29,81±8,93 (median:28,00, min:18, max:64) olup, %63.1' i kadın idi. Katılımcıların TOS SO alt ölçeği ortalama puanları 21,00±5,40, TOS ON alt ölçeği ortalama puanları 10,56±3 olarak bulundu. Çalışmada katılımcıların fiziksel aktivite düzeyleri UFAA-SF' a göre değerlendirilmiş ve katılımcıların fiziksel aktivite durumları inaktif, minimal aktif ve çok aktif olarak 3 gruba ayrılmıştır. Buna göre; katılımcılardan %19,1'i (n=77) inaktif, %56,4'ü (n=228) minimal aktif, %24,5'i (n=99) ise çok aktif olarak belirlenmiştir. Katılımcıların ortoreksiya ve fiziksel aktivite durumları karşılaştırılmış, ortoreksiya nervosa eğilimi ile fiziksel aktivite durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Sağlıklı ortoreksi ile fiziksel aktivite arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Buna göre fiziksel olarak çok aktif olanların sağlıklı ortoreksi eğilimi daha fazla olarak belirlenmiştir.
SONUÇ: Katılımcıların ortoreksi eğilimleri ve fiziksel aktivite düzeyleri karşılaştırıldığında ortoreksiya nervosa ile anlamlı ilişki bulunmazken sağlıklı ortoreksi ile anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Buna göre sağlıklı ortoreksi eğilimi arttıkça fiziksel aktivite düzeyi de artmaktadır. Bu sonuçlara göre sağlıklı ortoreksi eğilimi olan bireyler fiziksel aktivitede bulunma gibi sağlıklı yaşam davranışlarını da sağlıklı beslenme alışkanlıklarına eklemiştir. Ortoreksiya nervosa eğilimi olanlar ise yalnızca sağlıklı beslenmeyi takıntı haline getirmiştir diyebiliriz. Bu durumda aile hekimliğinde ortoreksi eğilimi olanlar tespit edilmeli bu durum takıntı haline gelmeden danışmanlık verilmeli ve fiziksel aktivite gibi sağlıklı yaşam davranışlarının edinilmesi de desteklenmelidir.
Anahtar kelimeler: ortoreksiya nervosa, sağlıklı ortoreksiya, fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme

Abstract:
AIM: Although healthy nutrition has positive effects on health, its becoming an overworking affects life negatively. Another healthy lifestyle behavior is to engage in physical activity. The aim of this study is to reveal the relationship between orthorexia tendencies of the participants and their physical activity levels.
MATERIAL AND METHOD: The study, planned as a descriptive cross-sectional type, was conducted between 20.07.2020-20.01.2021 with an online questionnaire. Volunteer individuals over the age of 18 were included in the study. People with any eating disorder were not included in the study. The study was initiated after the ethics committee approval was obtained. First, the participants were informed about the study and the consent of the volunteers was obtained at the beginning of the survey. Sociodemographic data questionnaire, "Teruel Orthorexia Scale" and "International Physical Activity Questionnaire-Short Form" prepared by the researchers in line with the relevant literature were applied to the participants. The sample size was calculated using the open epi sample calculation tool. The sample size was calculated as at least 384 persons with a 5% margin of error from the formula with unknown population. Comparison of categorical variables was made using the chi-square test. Whether continuous variables showed normal distribution was evaluated by Kolmogorov-Smirnov test. As a result of Kolmogorov-Smirnov test, Mann-Whitney U test and Kruskal Wallis test were used for intergroup comparisons of parameters not showing normal distribution. Relationships between continuous variables were evaluated using the Spearman correlation test. p <0.05 was considered statistically significant.
RESULTS: The average age of 404 people participating in the study was 29.81 ± 8.93 (median: 28.00, min: 18, max: 64), 63.1% of them were women. The mean scores of the TOS SO subscale of the participants were 21.00 ± 5.40, and the mean score of the TOS ON subscale was 10.56 ± 3. In the study, the physical activity levels of the participants were evaluated according to UFAA-SF and the physical activity status of the participants was divided into 3 groups as inactive, minimally active and very active. According to this; 19.1% (n = 77) of the participants were determined to be inactive, 56.4% (n = 228) to be minimally active, and 24.5% (n = 99) to be very active. The orthorexia and physical activity statuses of the participants were compared, and no statistically significant relationship was found between orthorexia nervosa tendency and physical activity status. A significant relationship was found between healthy orthorexia and physical activity. Accordingly, those who are physically very active have a higher tendency towards healthy orthorexia.
CONCLUSİON: When the orthorexia tendencies and physical activity levels of the participants were compared, there was no significant relationship with orthorexia nervosa, but a significant relationship with healthy orthorexia. Accordingly, as the tendency to healthy orthorexia increases, the level of physical activity also increases. According to these results, individuals with healthy orthorexia tendency added healthy lifestyle behaviors such as physical activity to healthy eating habits. Those who have a tendency to orthorexia nervosa only obsess over a healthy diet. In this case, those with orthorexia tendencies in family medicine should be identified, consultancy should be given before this situation becomes obsessive and the acquisition of healthy lifestyle behaviors such as physical activity should be supported.
Keywords: orthorexia nervosa, healthy orthorexia, physical activity, healthy nutrition