Oyun, spor ve fiziki etkinlikler derslerine katılan engelli öğrencilerin sosyal becerileri ve sosyal davranışlarının akran reddi açısından öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Investigation of social skills and social behaviors of disabled students participating game, sports and physical activities lessons in TERMS of PEER rejection according to teachers' views
Yazar: MUSTAFA HAN
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL SAVUCU ; DOÇ. DR. ATİKE YILMAZ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Akran = Peer ; Engelli sporları = Sports for persons with disabilities ; Engellilik = Disability ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal davranış = Social behavior ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma oyun, spor ve fiziki etkinlikler derslerine katılan engelli öğrencilerin akran reddi ile sosyal becerileri ve sosyal davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada engelli öğrencilerin akran reddine maruz kalıp kalmadıkları hakkındaki bilgilere ulaşmak için öğrencilerin öğretmenlerine iki adet ölçek uygulanmıştır. Araştırmaya, 1. 2. ve 3. kademe özel eğitim okullarında çalışan ve oyun, spor ve fiziki etkinlikler derslerinden sorumlu 63 beden eğitimi öğretmeni ve 253 özel eğitim öğretmeni olmak üzere toplam 316 öğretmen dahil edilmiştir. Araştırma betimsel ve ilişkisel tarama modelinde bir araştırma olarak kurgulanmıştır.
Araştırma kapsamında "Causes of Peer Rejection Scale (Akran Reddetme Nedenleri Ölçeği)" ölçeğinin Türkçe 'ye uyarlama çalışması yapılmış ve "Oyun, Spor ve Fiziki Etkinlikler Dersi Akran Reddetme Ölçeği Öğretmen Formu" adıyla literatüre kazandırılmıştır. Güvenirlik ve geçerlilik çalışması yapılan "Oyun, Spor ve Fiziki Etkinlikler Dersi Akran Reddetme Ölçeği Öğretmen Formu" veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Ayrıca Okul Sosyal Davranış Ölçeği de araştırmada veri toplamak için kullanılmıştır.
Verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programı, verilerin normallik dağılımı için Kolmogorov-Smirnov testi, ikili karşılaştırmalarda Mann-Withney U testi, çoklu karşılaştırmalarda ise Kruskal Wallis-H testi kullanılmıştır.
Araştırmada, engelli öğrencilerin sahip olduğu sosyal beceriler ve sosyal davranışlar nedeniyle akranları tarafından akran reddine maruz kalıp kalmadıkları araştırılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin yaşı, cinsiyeti, branşı, öğrenci sayısı, yaşadığı şehir, hizmet yılı vb. değişkenler ile öğrencilerin akran reddi ilişkisi de incelenmiştir. Bahsedilen bu değişkenlerin tamamında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0.05).
Araştırmada akranlarına göre daha düşük seviyede sosyal beceriye sahip ve daha fazla olumsuz sosyal davranışa sahip engelli öğrencilerin akranları tarafından daha fazla akran reddine maruz kaldığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Engelli Öğrenciler, Oyun-Spor ve Fiziki Etkinlikler, Akran Reddi, Sosyal Beceri ve Sosyal Davranış, Öğretmen Görüşleri.

Abstract:
This research was conducted to examine the relationship between peer rejection, social skills and social behaviors of students with disabilities who participated in the game, sports and physical activities lessons. In the research, two scales were applied to the teachers of the students in order to obtain information about whether the students with disabilities were exposed to peer rejection. A total of 316 teachers, including 63 physical education teachers and 253 special education teachers, who work in 1st, 2nd and 3rd grade special education schools and are responsible for game, sports and physical activities lessons, were included in the research. The research was designed as a descriptive and relational survey model.
Within the scope of the research, the adaptation of the "Causes of Peer Rejection Scale" into Turkish was made and it was brought to the literature under the name of " Game, Sports and Physical Activities Lesson Peer Rejection Scale Teacher Form ". In the research, the "Game, Sports and Physical Activities Lesson Peer Rejection Scale Teacher Form", which was adapted into Turkish after the reliability and validity studies, was used as a data collection tool. In addition, the School Social Behavior Scale was used to collect data in the research.
The SPSS 22.0 package program was used in the analysis of the data, the Kolmogorov-Smirnov test for the normality distribution of the data, the Mann-Withney U test for pairwise comparisons, and the Kruskal Wallis-H test for multiple comparisons.
In the study, it was investigated whether students with disabilities were exposed to peer rejection by their peers due to their social skills and social behaviors. In addition, teachers' age, gender, branch, number of students, city of residence, years of service, etc. the relationship between the variables and students' peer rejection was also examined. In all of these mentioned variables, a significant difference was found regarding peer rejection (p<0.05).
In the study, it was concluded that students with disabilities who have lower social skills and more negative social behavior than their peers are exposed to more peer rejection by their peers.

Key Words: Disabled Students, Game-Sports and Physical Activities, Peer Rejection, Social Skill and Social Behavior, Teachers' Views.