2000 sonrası Türkiye tiyatrosunda distopyalar ve ortak temalar bağlamında incelenmeleri
Post 2000 dystopias in Turkish theater and analyzing in the context of common themes
Yazar: AZİZ ER
Danışman: PROF. MEHMET BİRKİYE ; DOÇ. DR. SELEN KORAD BİRKİYE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Distopya = Dystopia ; Gözetim = Surveillance ; Oyun yazarları = Play wrights ; Oyun yazarlığı = Playwriting ; Tiyatro = Theatre ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre ; Ütopya = Utopia ; İktidar = Government

Özet:
İnsanlarda daha iyi ve daha doğru bir toplumsal örgütlenme arayışının sonucu olarak ortaya çıkan ütopyalar, 19. Yüzyıl'da bilimsel ve teknolojik gelişmelerin artmasıyla yerlerini distopyalara bırakmıştır. Distopyalar, ütopyaların aksine hem yönetimsel hem de bireysel koşullar açısından yaşanabilecek en kötü yeri temsil etmektedirler. Aynı zamanda distopyalar, tarihsel gerçekliğe uygun düşecek nitelikte kendi dönemlerini de yansıtan politik metinlerdir. Distopyaların ülkemizdeki gelişim sürecine baktığımızda Cumhuriyet Dönemi öncesinden başlayarak milenyuma kadar olan süreçte, bu türdeki eserlerin ülkemiz oyun yazarlığı ve edebiyatı alanında çok da yaygınlaşmadığını görürüz. 2000 yılından sonra ise distopya yazımı edebi eserlerde olduğu kadar dramatik metin yazımında da yerli yazarların tercih ettiği bir türe dönüşmüştür. Türkiye aynı dönemde güçlü bir iktidar anlayışıyla yönetilmeye başlanmış ve üst üste siyasi kırılmalar yaşamıştır. 
Bu çalışmada ütopya ve distopyaların tarihsel süreci, distopyaların bilim kurguyla ilişkisi, tür ve alt türleri, 2000 sonrası yerli oyun yazarlarında eğilimler ele alınmıştır. Aynı dönemde yerli oyun yazarları tarafından yazılan dokuz distopya metin incelenmiş ve ortak temaları saptanmıştır. Ayrıca yerli oyun yazarlarının bu distopyaları bilimsel ve teknolojik gelişmelere ek olarak 2000'li yılların başından beri varlığını sürdüren güçlü muhafazakâr iktidarın, toplumun üzerindeki baskı ve gözetimini arttırmasından etkilenerek yazıp yazmadıkları değerlendirilmiştir.

Abstract:
Utopias, which emerged as a result of the search for a better and more accurate social union in humans, were replaced by dystopias with the increase in scientific and technological developments in the 19th century. Dystopias, unlike utopias, represent the worst place to live in terms of both managerial and individual conditions. At the same time, dystopias are political texts that reflect their own periods that are in accordance with historical reality. When we look at the development process of dystopias in our country, we see that such works have not become widespread in the field of playwriting and literature in our country in the period from pre-republican to the millennium. After 2000, dystopia writing has become a genre preferred by local authors in writing dramatic text as well as in literary works. In the same period, Turkey has started to be managed by a strong sense of rule and had political consecutive breakage.
In this study, the historical process of utopias and dystopias, the relationship of dystopias with science fiction, genres and subgenres, trends in local playwrights after 2000 were discussed. In the same period, nine dystopian texts written by local playwrights were examined and their common themes were identified. Besides, it was evaluated whether the local playwrights wrote these dystopias, in addition to scientific and technological developments, by being influenced by the strong conservative power that had been in existence since the beginning of the 2000s, by increasing the pressure and surveillance of society.