YouTube'da dijital çocuk emeğini izleyici çocuklar ve ebeveynler perspektifinden anlamaya yönelik nitel bir araştırma
A phenomenological research to understand digital child labor on YouTube from the perspective of audience children and parents
Yazar: YASEMİN CINGI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SENA KÖSEDAĞ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Sosyal medya, internet tabanlı platformlar aracılığıyla kullanıcıların içerik oluşturduğu, paylaştığı ve etkileşimde bulunduğu dijital bir iletişim aracı olarak günümüzde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Sosyal medya platformları, bireylerin yaşamlarına yeni dijital alışkanlıklar kazandırırken, çocuklar da bu değişen dijital dünyada farklı beceriler edinmektedir. Bu becerilerden biri, YouTube gibi bir sosyal medya platformunda içerik üreterek yayınlamaktır. Yayınlanan içerikler bazı çocuklar için gelir kaynağı haline gelmektedir. Böylece, geleneksel çocuk işçiliği kavramından farklı olarak, teknoloji destekli ve çocuğun dijital emeğini içeren yeni bir iş alanı ortaya çıkmaktadır. Bu platforma katılımın aileler aracılığıyla gerçekleştiği birlikte açılan kanallardan ve yayınlanan videolardan anlaşılmaktadır. Bu çerçevede çalışma, YouTuber olarak faaliyet gösteren çocukların, izleyen diğer çocuklar tarafından nasıl algılandığını ve bu çocukların aslında birer işçi olarak faaliyet gösterip göstermediklerini anlamaya çalışmakla birlikte, ebeveynlerin de bu konudaki görüşlerini kendi deneyimlerinden hareketle öğrenmeyi amaç edinmiştir. Yapılan çalışmalar incelendiğinde, dijital çocuk emeğinin doğrudan izleyici çocuklar ve ebeveynler tarafından nasıl algılandığına dair yeterli çalışmanın olmadığı görülmüş, bu nedenle bu araştırmanın literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmüştür.
Araştırmada, YouTube çocuk kanallarını takip eden 5-13 yaş arasındaki 19 çocuk ve 16 ebeveyn ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmeler Maxqda 2022 Analytics Pro veri analiz programında kodlanarak analiz edilmiştir. Katılımcı çocukların, YouTuber çocukların faaliyetlerini bir iş veya emek olarak görmedikleri ve dolayısıyla YouTuber çocuklara da işçi gözüyle bakmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin YouTuber çocukları aileleri tarafından yönlendirilen, kendi çocuklarını etkileyen, emekleri sömürülen ve mahremiyetleri ihlal edilen bireyler olarak gördüğü ve aynı zamanda YouTuber'ların ebeveynlerin zor durumlarında başvurduğu bir kurtarıcı olduğu ulaşılan bir diğer sonuçtur.
Anahtar Kelimeler: Dijital çocuk emeği, çocuk YouTuber, çocuk izleyici, çocuk işçi, YouTube

Abstract:
Social media, a digital communication tool, is widely used today through internet-based platforms where users create, share, and interact with content. While social media platforms introduce new digital habits into individuals' lives, children also acquire different skills in this evolving digital world. One of these skills is creating and publishing content on a social media platform like YouTube. The published content becomes a source of income for some children. Thus, a new field of work emerges, supported by technology and involving the digital labor of children, different from the traditional concept of child labor. It is understood that participation in this platform is facilitated by families through opened channels and published videos. Within this framework, this study aims to understand how children who operate as YouTubers are perceived by other child viewers and whether these children are actually considered as workers. Additionally, it seeks to learn the perspectives of parents on this matter based on their own experiences. Upon reviewing existing studies, it was noted that there is a lack of sufficient research on how digital child labor is perceived directly by child viewers and parents. Therefore, it is believed that this research will make a significant contribution to the literature.
In the research, in-depth interviews were conducted with 19 children between the ages of 5-13 who follow YouTube channels for children, as well as 16 parents. These interviews were coded and analyzed using the Maxqda data analysis program. It was concluded that participant children do not view the activities of YouTuber children as a job or labor, and consequently, they do not perceive YouTuber children as workers. Another result is that parents see YouTuber children as individuals who are manipulated by their families, who influence their own children, whose labor is exploited and whose privacy is violated, and at the same time, YouTubers are a savior that parents turn to in difficult situations.
Keywords: Digital child labor, kids YouTuber, child audience, child labor, YouTube