Bursa Nakış El Sanatları Müzesinde bulunan Türk işi ve hesap işi işlemeli ürünler
Evaluation of Turkish and calculation techniques in Bursa Embroidery Handicrafts Museum
Yazar: KIYMET ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA KASAPLI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bursa = Bursa ; El sanatları = Handicrafts ; Hesap işi ürünler = Counting handicrafts ; Müzeler = Museums ; Türk işleme sanatı = Turkish embroidery art ; İşlemeler = Embroideries

Özet:
Bu araştırmada; Bursa ili Nakış El Sanatları Müzesinde bulunan 21 adet Türk işi ve 19 adet Hesap işi tekniği ile çalışılmış özgün eserler araştırma kapsamına alınmıştır. Bursa Nakış El Sanatları Müzesinde bulunan 40 adet özgün eser tespit edilmiş ve fotoğrafları çekilmiştir. Araştırma kapsamında literatür taraması yapılarak; Bursa'nın tarihi gelişimi, coğrafi konumu, ekonomik durumu, kültürel yapısı, sanat, el sanatları, işleme, işlemenin tarihçesi, müze ve müzecilik ile Türk işi ve Hesap işinin tarihçesi ve genel özellikleri araştırılmıştır. Hazırlanan bilgi formları doğrultusunda tespit edilen eserlerin özellikleri incelenerek belgelenmiştir. İnceleme sonucu elde edilen veriler doğrultusunda Bursa ili Nakış El Sanatları Müzesinde bulunan Türk işi ve Hesap işi tekniği ile işlenmiş eserlerin tür, boyut, kullanılan gereçler, teknik, renk, motif, kompozisyon özellikleri ile eserlerin bugünkü durumları tespit edilmiştir. Türk işi ve Hesap işi tekniği ile işlenmiş eserlerin büyük bölümünü peşkir ve uçkur oluşturmaktadır. Eserlerin çeşitlerine göre pamuklu dokuma, keten dokuma ve az da olsa diğer kumaşlar kullanılmıştır. İğne tekniklerinde genellikle düz pesent iğnesi, verev pesent iğnesi ve gözeme tekniğinin kullanıldığı bunların yanında muşabak, sarma, balıksırtı iğne tekniklerinin de tercih edildiği görülmektedir .Kenar temizlemelerinde genellikle çırpma dikişi ve saçak bırakarak ve saçak bükülerek kenar temizliği yapıldığı tespit edilmiştir. İşlemelerin büyük oranda altın, açık yağ yeşil, açık mavi, açık pembe, koyu yağ yeşil, turkuaz, leylak tercih edilmiştir. İşlemelerin büyük çoğunluğunda bitkisel ve nesneli bezemeler tercih edilmiştir. Büyük çoğunluğunda düzgün sıralamalı ve bağlantılı sıralamalı kompozisyon tercih edilmiştir.

Abstract:
In this study; 21 pieces of Turkish work and 19 pieces of original works that were studied with the calculus technique in the Embroidery Handicrafts Museum in Bursa were included in the research. 40 original works in Bursa Embroidery Handicrafts Museum were identified and their photographs were taken. Within the scope of the research, by making a literature review; The historical development, geographical location, economic situation, cultural structure, arts, handicrafts, embroidery, history of embroidery, museum and museology, Turkish business and accounting business and general characteristics of Bursa were investigated. The features of the works identified in the direction of the prepared information forms were examined and documented. In line with the data obtained as a result of the examination, the type, size, materials used, technique, color, motif, composition features of the Turkish work and Calculation work technique in Bursa province Embroidery Handicrafts Museum and the current status of the works were determined. Most of the works, which were processed with Turkish work and calculation technique, consist of napkins and kerchiefs. According to the types of the works, cotton weaving, linen weaving and other fabrics were used. It is seen that in needle techniques, straight pesent needle, oblique pesent needle and eyelet technique are generally used, as well as mushabak, wrapping, herringbone needle techniques are preferred. Gold, light oil green, light blue, light pink, dark oil green, turquoise, lilac were preferred for embroideries. In most of the embroideries, plant and object decorations were preferred. In the vast majority of them, neatly ordered and linked-ordered compositions are preferred.