İşlevini yitirmiş alanlardan dönüştürülen üniversite yapılarının mimari esneklik analizi
Architectural flexibility analysis of university buildings transformed from dysfunctional zones
Yazar: AHMET KURNAZ
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE PINAR ARABACIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanlar, toplum, ihtiyaçlar, doğal çevre ve yapma çevre gibi birçok katmanda sürekli bir değişim gerçekleşmektedir. Bu değişimlerin, eş zamanlı olarak, yapma çevrenin değişmesi için baskı yapan yaşama ve çalışma biçimini de büyük bir ölçüde etkilediği ve değiştirdiği görülmektedir. Yaşanan hızlı değişimler, mimarlıkta yeni hedefleri ortaya koymuştur. Hedef olarak yapı ile kullanıcı arasındaki olası problemleri gidermek, uyumu sürekli hale getirmek ve yapının işlevsel ömrünü arttırmak yer almaktadır. Mimari esneklik, bu hedefleri gerçekleştirmek için problemlere karşı çözüm önerisi olarak düşünülmektedir.
Değişen yaşam koşulları ve yeni işlevsel ihtiyaçlar karşısında yapılar, bu ihtiyaçlara cevap verememe durumuyla karşı karşıya kalabilmektedir. Bu yapılar, işlevsel olarak kullanılamasalar da yapısal ömürlerini doldurmadıkları için fiziksel olarak varlıklarını devam ettirirler. Kamusal belleğin birer parçası olan tarihi yapıların günümüz ihtiyaçlarına uyumlu bir şekilde yeniden işlevlendirilerek kullanıma kazandırılması, tarihsel, kültürel, ekolojik ve ekonomik sürdürülebilirliği sağlamaktadır. 
Günümüzde çok fazla tarihi yapının eğitim, özellikle üniversite yapısı olarak yeniden işlevlendirildiği görülmektedir. Tüm bu gelişmeler ışığında, işlevini yitiren ve daha sonrasında korunup yeniden işlevlendirilerek üniversite yapısı olarak kullanılan tarihi yapılar, çalışmanın temelini oluşturur. Çalışmada, değişik boyut ve ölçeklerdeki esneklik stratejileri ve bu stratejileri sağlayan tasarım yaklaşımları ortaya konmuştur. Bununla beraber İstanbul'da bulunan ve yeniden işlevlendirilerek üniversite yapısı olarak kullanılan tarihi yapılardan belirli ölçütlere göre seçilen örnekler, esneklik stratejileri açısından irdelenmiştir. Bu tarihi yapıların işlevlendirilmeden önce sahip olduğu esneklik değerleri ve özellikleri de tespit edilmiştir. Yapılan çalışmada ortaya çıkan sonuçlar doğrultusunda, yapıların öngörülemeyen gelişimlere açık olmasının, işlevsel değişimlere uyum sağlayabilmesinin, kullanıcıya değişim veya dönüşüm imkânı sağlayan mekânlar üretilebilmesinin, sahip olduğu esneklik değerleri ile sağlanabildiği gözlenmiştir.

Abstract:
Many layers like people, society, needs, the natural environment and, the artificial environment undergo a constant change. It is observed that these changes also influence and change the style of life and work pressuring the artificial environment to change greatly and simultaneously. Rapid changes reveal new objectives in the architecture. Solving the problems emerging among the building and the user, making the adaptation continuous, and increasing the functional life of the building are among the objectives. Architectural flexibility is viewed as a solution offered for problems to achieve goals.
Buildings may be unable to adjust to change when faced with changing living conditions and new functional needs. Although these buildings can no longer be used functionally, they continue to exist physically since their structural life has not been expired. Refunctioning historical buildings, a part of public memory, in accordance with today's needs provides historical, cultural, ecological, economic sustainability. 
It is observed that today many historical buildings have been refunctionalized as educational buildings, especially university buildings. In the light of all these developments, historical buildings that have lost their functionality then preserved and refunctionalized as university buildings form the basis for the study. Flexibility strategies with different sizes and scales as well as the design approaches providing these strategies are presented in the study. Furthermore, examples of refunctionalized historical buildings located in Istanbul selected according to certain criteria and used as university buildings were examined in terms of flexibility strategies. The flexibility values and features of these historical buildings were also determined before refunctionalized.  In line with the results obtained in the study, it is observed that the readiness of buildings to unforeseeable developments, to adapt to functional changes, and the creation of spaces allowing users to change or transform can all be provided through the flexibility values they possess.