Matematik öğretmenlerinin model oluşturma etkinliği tasarım süreçleri ve etkinliklere yönelik görüşleri
Mathematics teachers? views concerning model eliciting activities, developmental process and the activities themselves
Yazar: AYŞE TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA BUKOVA GÜZEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Liseler = High schools ; Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Model tabanlı öğretim = Model based teaching ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Model oluşturma etkinlikleri (MOEler), geleneksel okul matematiğinin ötesinde, öğrencileri matematiksel düşünmeyle meşgul eden ve elde edilen çözümün, iletişim kurmak, mantıklı kılmak ve gerçekçi durumları çözüme kavuşturmak için kullanılabildiği kavramsal araçlar ya da modeller içeren gerçekçi ve karmaşık problemlerdir (Lesh ve Zawojewski, 2007'den akt. Thomas ve Hart, 2010). Bir uygulamanın MOE olabilmesi için; Gerçeklik, Model Oluşturma, Öz Değerlendirme, Yapı Belgelendirme, Model Genelleme ve Etkili Prototip prensiplerini sağlaması gerekmektedir (Lesh, Hoover, Hole, Kelly ve Post, 2000).Bu yüksek lisans tez çalışmasının amacı ise matematik öğretmenlerinin MOE tasarım süreçlerini ve bu etkinliklere yönelik görüşlerini incelemektir. Bu araştırmanın verileri nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması yöntemi ile toplanmıştır. İzmir ilinde görev yapmakta olan 51 matematik öğretmeni ile 20-24 Haziran 2011 tarihleri arasında Matematik Çalıştayı I: Model Oluşturma Etkinlikleri adındaki çalıştayda MOE tasarlama süreci gerçekleştirilmiştir. Bu 51 matematik öğretmeni arasından maksimum çeşitliliğe dayanan 17 matematik öğretmeni ile tez çalışması yürütülmüştür.Çalışmanın verileri odak grup görüşmeleri, MOE tasarım süreçlerinin video kayıtları ile öğretmenlerle gerçekleştirilen grup ve bireysel görüşmelerden elde edilmiştir. Çalıştay öncesinde gerçekleştirilen ilk odak grup görüşmesinde, öğretmenlerin MOEler hakkındaki ön bilgilerini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Ardından öğretmenlerin iki günlük MOE tasarım süreçleri ve yarım günlük MOE revizyon süreçleri videoya kaydedilmiştir. Tasarım süreci sonunda gruplarla gerçekleştirilen görüşmelerde, grupların kendilerini MOE tasarım prensiplerine göre değerlendirmeleri istenmiştir. Çalıştayın sonunda öğretmenlerle gerçekleştirilen son odak grup görüşmesinde ise öğretmenlerin derslerinde MOE uygulama durumları ile ilerideki derslerinde MOE tasarlama ya da literatürde var olan MOElerden yararlanma tercihleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Son olarak da gönüllü matematik öğretmenlerinin, kendi tasarladıkları MOEleri derslerinde uygulamalarının ardından kendileriyle bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir.Öğretmenlerin tasarladıkları MOElerin, prensipleri ne ölçüde sağladığını ortaya çıkarmak amacıyla söz konusu MOEler doküman incelemesine tabi tutulmuştur. Tasarım süreci, tasarım süreci sonunda gruplarla gerçekleştirilen görüşmeler ve okul uygulamaları sonrası gerçekleştirilen görüşmeler de içerik analizi ile kuramsal çerçeveye dayalı olarak analiz edilmiştir. Benzer şekilde öğretmenlerle gerçekleştirilen odak grup görüşmelerinin incelemesinde de içerik analizinden yararlanılmıştır.Araştırmada elde edilen verilerden, çalışmanın başlangıcında öğretmenlerin MOElerle ilgili ön bilgilerinin olmadığı sonucunda ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin tasarladıkları MOElerde en çok Gerçeklik Prensibi en az da Ekili Prototip Prensibi'nin varlığına önem verdikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin hazırladıkları tanıtıcı makale ve hazır oluş sorularının problem durumu ile ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra çalışma gruplarının neredeyse hepsinin tasarım sürecine gerçek yaşam durumu bulmayla başladıkları, sonrasında ise model oluşturmaya çalıştıkları belirlenmiştir. Çalıştay öncesinde gerçekleştirilen ilk odak grup görüşmesinde MOEler hakkında bilgi sahibi olmayan öğretmenler, MOEleri içerdikleri kelimelerin anlamlarından yararlanarak tanımlamaya çalışmışlardır. Çalıştay sonrasında gerçekleştirilen son odak grup görüşmesinde ise, öğretmenlerin neredeyse hepsinin derslerine MOElerden yararlanabileceklerini belirtmişler ve hem MOE tasarlayabileceklerini hem de var olan MOEleri kullanabileceklerini ifade etmişlerdir.

Abstract:
Model Eliciting Activities (MEAs) are realistic and complicated problems comprising conceptual tools or models which engages students in mathematical thinking and in which the obtained solution can be used to communicate, to make it reasonable and to bring realistic cases to a solution (Thomas and Hart, 2010 citing from Lesh and Zawojewski, 2007). An implementation should provide the reality, model construction, self-assessment, construct documentation, model generalization, and effective prototype principle so that it can be a MEA (Lesh, Hoover, Hole, Kelly, and Post, 2000).The aim of this master thesis is to study the MEA designing processes of mathematics teachers and their opinions on these activities. The data of this study was collected through case study which is one of the qualitative research methods. MEA designing process was carried out in the workshop named Mathematics Workshop I: Model Eliciting Activities with 51 Mathematics teachers working in İzmir in June 20-24, 2011. Of these 51 Mathematics teachers, thesis study was performed with 17 teachers chosen through maximum diversity.The findings of the study were obtained from focus group interviews, the video records of the teachers? MEA designing processes, the group and individual interviews performed with the teachers. During the first focus group interview performed before the workshop, it was aimed to reveal the teachers? pre-knowledge about MEAs. Afterwards, teachers? two-day MEA designing processes and half-day MEA revision processes were videotaped. In the interviews made with the groups at the end of the designing process, the groups were asked to assess themselves in accordance with MEA designing principles. In the last focus group interview made with teachers at the end of the workshop, it was tried to disclose the teachers MEA implementation in their classes and their preferences to design MEA in their future classes or benefit from MEA currently present in the literature. Finally, after the volunteer mathematics teachers implemented MEAs, which they had designed, in their classes, individual interviews were performed with them.The MEAs in question were subjected to document analysis in order to find out the extent to which the teacher-design MEAs cover the principles. The designing process, the interviews made with the groups at the end of the designing process and the interviews after the school implementations were analyzed using content analysis depending on the theoretical frame. Correspondingly, content analysis was utilized in the assessment of focus group interviews performed with teachers.From the information obtained in the study, it follows that the teachers did not have any pre-knowledge about MEAs at the beginning of the study. Also, the teachers were determined to have attached importance on the presence of the reality principle at most and on the presence of effective prototype principle at least. It was concluded that the introductory article and the readiness questions were related to the problem situation. Besides, it was determined that almost all of the study groups started the designing process through finding out the real life situation and then tried to construct a model. In the first focus group interview before the workshop, the teachers with no information about MEAs tried to define MEAs making use of the names of the words they include. In the last focus group interview, almost all the teachers stated that they could benefit from MEAs in their classes and cited that they could both design MEA and utilize the existing MEAs.