Konya ilinin tıbbi ve aromatik bitkiler ekonomisi
Economic of medical and aromatic plants in Konya
Yazar: ŞEYMA SELİN ALPTEKİN
Danışman: PROF. DR. KENAN PEKER
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Genel anlamda ekonomi denildiğinde üretim, bölüşüm (fiyat oluşumu), dağıtım, tüketim ve geri dönüşüm ile tekrar kaynak elde edilerek üretim anlaşılmaktadır. Bu çerçevede bakıldığında Konya'da tıbbi ve aromatik bitkiler hem doğadan toplanmakta ve hem de kültürü yapılmaktadır. Son yıllarda tıbbi ve aromatik bitkilere olan ilginin artmasıyla beraber bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin tarımı yapılmaya başlanmış ve fakat yaygınlaşmamıştır. Çalışmanın amacı; Konya ilinin ilçeler itibariyle tıbbı ve aromatik bitkiler üretiminin mevcut durumunu belirlemek, yaygınlaşması için maliyetlerini ortaya koymak, Türkiye ve Konya için sektörün GZTF analizini yaparak gelişmesi için öneriler sunmaktır. Bu kapsamda, ikincil verilerden yararlanarak tıbbi ve aromatik bitkiler sektörünün Dünya, Türkiye ve Konya ilindeki durumu (üretim, dış ticaret, fiyat) son on yıllık güncel veriler ile grafikler,tablolar ve trendler şeklinde ortaya konulmuştur. Konya ilinde doğadan toplanan tıbbi ve aromatik bitkilerden üretim potansiyeli öne çıkan bitkiler olarak dağ kekiği, derici sumağı, toros kardeleni ve Anadolu siklameni belirlenmiştir.  Yörede kültürü yapılan bitkiler ise ilçeler itibariyle kimyon, haşhaş, çörekotu, aspir, çemen (buy) bitkilerinin yanı sıra lavanta yetiştiriciliği olarak belirlenmiştir. GTHB il müdürlüğü çalışanlarının önerileri doğrultusunda gayeli örnekleme metodu kullanılarak seçilen üreticilerle (haşhaş ve kimyon için 10 üretici, çemen ve maydanoz için 2şer yetiştirici) görüşülerek maliyet tabloları doldurulmuştur. Maliyetler belirlendikten sonra, Konya pazarlarında (halk pazarları, dükkânlar, marketler) işlem gören ürünlerin pazarlama durumu belirlenmiştir. Sektörün Türkiye ve Konya ili için GZTF analizi yapılmış ve geliştirilmesi önerileri ortaya konulmuştur. Sonuçta, Konya ilinde tıbbi ve aromatik bitkilerin tarla tarımında yaygınlaşması yerine orman içi odun dışı ürünler olarak yaygınlaşması fırsatı öneri olarak sunulmuştur.  

Anahtar Kelimeler:, Konya, Pazarlama, GZTF analizi, Tıbbi ve aromatik bitki, Üretim yönetimi, Ekonomi

Abstract:
Generally meaning of economics describe production, equilibrium (market price), distribution, consumption, and recycling for production resources again as life cycle approach. Konya province has potential of medical and aromatic plant both collecting from wild, and cultivation. The main problem of this study is to figure out the obstacles of medical and aromatic economics and recommendation for separating of their cultivation in Konya. The economics of medical and aromatic plant in Konya described, cost minimization examined, marketing chain and sector analyses for development in the study. Statistical data and literature uses for production, trade, marketing, and price of medical and aromatic plants at the level of the World, Turkey, and Konya for last ten years. Wild collecting and cultivated plants of medical and aromatic in Konya were determinate. Cost minimization examined as difficulty of minimization with collection data from 14 producers. Marketing chain of medical and aromatic products in Konya markets such as bazars, shopping mall, and super markets were described. After SWOT analyses of Turkey and Konya comparatively, recommendation for medical and aromatic sector development ink Konya figured out as that the production of medical and aromatic plant is hard in Konya farm land except inside forest production. Cumin, poppy, cigarette, aspire, buy plants as well as lavender farming can be separated non-wood product inside forest land. There is just one factory of medical and aromatic plant production in Konya for the industrialization of the sector. 

Key Words: Konya, Marketing, Medical and aromatic plants, Production management, SWOT analysis