Orhun Yazıtları ile İyi ve Kötü Prens Öyküsü'nde yan cümleler
Subordinate clauses in The Inscriptions of Orhun and The Story of Good Prince and Evil Prince
Yazar: ÜMİT HUNUTLU
Danışman: PROF. DR. MUHARREM DAŞDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cümle = Sentence ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Orhun Yazıtları = Orhun Inseriptions ; Yan cümleler = Clauses ; İyi Niyetli Hanzade İle Kötü Niyetli Hanzade = İyi Niyetli Hanzade İle Kötü Niyetli Hanzade

Özet:
Bu çalışmada Eski Türkçenin iki ayrı dönemine ait olan "Orhun Yazıtları" ile "İyi ve Kötü Prens Öyküsü" yan cümle değerleri bakımından incelenmiştir. Yan cümlelerin yapısını, görevlerini, zaman değerlerini; temel cümleyle olan ilişkilerini ve uyumlarını belirlemek ve seçilen örnek metinlerden hareketle özellikle Köktürk ve Uygur Türkçesinde yan cümlelerin ortak ve farklı yönlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. 
Çalışma, altı bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; Orhun Yazıtları ile İyi ve Kötü Prens Öyküsü hakkında genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde; cümle ve yan cümle kavramlarının sınırları belirlenmiş, yan cümle incelemelerinde izlenecek yol açıklanmıştır. İkinci bölümde, tespit edilen yan cümleler yapıları bakımından değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde eserlerdeki yan cümlelere ait ögeler; kuruluş şekilleri, işaretli ve işaretsiz görev ögeleri bakımından incelenmiştir. Dördüncü bölümde, eserlerdeki yan cümlelerin öge dizilişleri gösterilmiştir. Beşinci bölümde, yan cümlelerin temel cümleyle ilintili olarak zaman değerleri tespit edilmiştir. Altıncı bölümde, yan cümlelerin istatistiksel yönü üzerinde durulmuş ve sayısal verilerden hareketle iki eser mukayese edilmiştir. Sonuç bölümünde bu çalışmadan elde edilen bulgular sıralanmış ve çalışmanın sonunda, faydalanılan eserler kaynakça hâlinde sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: 
Orhun Yazıtları, İyi ve Kötü Prens Öyküsü, Yan cümle, Eski Türkçe.

Abstract:
Subordinate clauses in "The Inscriptions of Orhun" and "The Story of Good Prince and Evil Prince" that belong to different periods of Old Turkish Language have been examined in terms of value in this study. In this study, it is aimed to determine structures, functions, time values of subordinate sentences and relation, adaptation of subordinate clauses with main clauses. It is also aimed to determine different and common aspects of subordinate clauses, especially in Köktürk and Uygur Languages, based on these works. 
This study consists of six chapters. In the introductory part, general information about The "Inscriptions of Orhun" and "The Story of Good Prince and Evil Prince" has been given. In the first part, the boundaries of main clauses and subordinate clauses have been determined and it has been explained how a subordinate sentence should be examined. In the second part, identified subordinate clauses have been evaluated in terms of structure. In the third part, parts of speech that belong to subordinate clauses have been examined in terms of syntax, marked and unmarked functional elements. In the fourth part, the order of parts of speech in subordinate clauses has been determined. In the fifth part, time values of subordinate clauses related to main clauses have been identified. In the sixth part, the statistical aspects of subordinate clauses have been focused on and numerical comparison of the two works through the data has been made. In conclusion, the results obtained from the study are listed under items and end of the study are presented in the form of reference works utilized.

Key words: 
The Inscriptions of Orhun, The Story of Good Prince and Evil Prince, Subordinate clauses, Old Turkish Language.