Covıd-19 pandemi dönemi öncesi ve sonrasında tip 1 diyabetli çocuk olguların izlemi
Surveillance of type 1 diabetic children:pre and post covid-19 pandemic periods
Yazar: ÖZGE MARANGOZ
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM EROL ; UZMAN FERİDE FÜSUN TAHMİSCİOĞLU BUCAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Şiddetli Akut Solunum Sendromu Koronavirüs 2 (SARS-CoV-2)'ün, mortalite ve morbiditesinin yüksek olması, hastalığı önleyici ya da terapötik müdahalelerin kesin, net olmaması, virüsün hızla yayılmasını önlemek amacıyla sosyal mesafe, tecrit, karantina gibi önlemler alındı. Bu önlemlerin Koronavirüs Hastalığının (COVID-19) insidansının azalmasındaki etkinliğine rağmen, diyabet gibi fiziksel aktivitenin önemli olduğu, bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar üzerindeki etkisi bilinmemektedir. Bu çalışmada, karantina döneminin, tip 1 diyabet hastası çocukların tedavisi, hastalığın seyrine etkisinin araştırılması, metabolik parametrelerine, antropometrik ölçümlerine etkisi, diyete uyumlarının, fiziksel aktivitelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Nisan 2019- Ağustos 2020 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk endokrinoloji polikliniğinden takipli tip 1 diyabet tanılı 1 ay-18 yaş arası çocuklar dahil edildi. Hastaların kayıtları retrospektif olarak incelenerek tetkik sonuçları çalışma çizelgesine kaydedildi. Hastalar, sistem üzerinde belirtilen telefon numaralarından aranarak ve ailelerinden hazırlanmış sözlü onam formu ile onam alınarak aileler çalışma ile ilgili bilgilendirildi. Ailelere çalışmamız için hazırlanan Çocuk ve ergenler için fiziksel aktivite anket formunda yer alan sorular yöneltildi. Antropometrik değerleri ile ilgili bilgiler hastanemiz poliklinik başvurularındaki izlemlerinde yapılan boy ve kilo ölçümlerine göre kaydedildi. Çalışmamıza kronik nörolojik hastalığı ve kardiyovasküler hastalığı olan hastalar dahil edilmedi.
Bulgular: Çalışma 39'u (%54,2) kız ve 33'ü (%45,8) erkek olmak üzere toplam 72 tip 1 diyabet tanılı çocuk ile yapılmıştır. Çocukların pandemi öncesi yaş değerleri 1.5 ile 14,75 arasında değişmekte olup, ortalaması 9,54±3,22 iken pandemi sonrası yaş değerleri 3 ile 16,75 arasında değişmekte olup, ortalaması 11,3±3,2'dir. Anketin %5,6'sını çocuklar, %94,4'ü aileler tarafından yanıtlanmıştır. 
Çocuk ve ergenler için fiziksel aktivite anket formun verilen yanıtlara göre çocukların %1,4'ü pandemi öncesi hiç spor yapmadıkları, %34,7'si pandemi döneminde hiç spor yapmadığı, en sık görülen aktivite pandemi öncesinde etrafta koşmak ve biraz oynamak iken, pandemi döneminde çoğunlukla hareketsiz ve kısa mesafeler yürümek olarak belirlendi
Çalışmaya katılan çocukların %22,2'si COVID-19 geçirirken, %77,8'i geçirmemiştir. COVID-19 geçiren 16 çocuğun hastalık esnasında %43,8'inde insülin tedavi dozu değişimi yapılmışken, %56,3'ünde yapılmamıştır. Pandemi süresince çalışmaya katılan çocukların %31,9'u diyabetik ketoasidoz geçirmiştir.
Pandemi öncesine göre pandemi sonrasında; uyku süresinde, HDL değerinde görülen artış, LDL değerinde görülen düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p:0,000; p<0,05) (p:0,000; p<0,05) (p:0,042; p<0,05).
Pandemi öncesi boy SDS, tartı SDS, vücut kitle indeksi (VKİ) SDS, HbA1c, kolesterol, trigliserid değerlerine göre pandemi sonrasında görülen değişimler istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0,05).
Sonuç: Covid-19 pandemisinin, takip ettiğimiz tip 1 diyabet tanılı hastaların fiziksel aktivitelerini azalttığı fakat boy Standart Deviasyon Skoru (SDS), tartı SDS, VKİ SDS, HbA1c, kolesterol, trigliserid değerlerinde arttırıcı etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, çocuk, diyabet, karantina

Abstract:
Aim: Given the high mortality and morbidity rates of Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2), the lack of clear preventive or therapeutic interventions, and the rapid spread of the virus, measures such as social distancing, isolation, and quarantine have been taken to prevent its spread. Although these measures have been effective in reducing the incidence of COVID-19, their impact on chronic non-communicable diseases such as diabetes, where physical activity is important, is unknown. This study aimed to investigate the effect of the quarantine period on the treatment and course of type 1 diabetes in children, as well as its impact on metabolic parameters, anthropometric measurements, dietary adherence, and physical activity.
Materials and Methods: The study included children aged 1-18 years diagnosed with type 1 diabetes who were followed up at the pediatric endocrinology clinic of the Health Sciences University Bagcilar Training and Research Hospital between April 2019 and August 2020. Their records were retrospectively reviewed and the test results were recorded on the study schedule. Families were informed about the study and provided verbal consent. Information regarding physical activity and anthropometric values was recorded based on a questionnaire and height and weight measurements taken during hospital outpatient clinic visits. Patients with chronic neurological and cardiovascular diseases were excluded from the study.
Results: The study was conducted with a total of 72 children diagnosed with type 1 diabetes, 39 (54.2%) of whom were female and 33 (45.8%) were male. The children's ages before the pandemic ranged from 1.5 to 14.75, with a mean of 9.54±3.22, while the ages after the pandemic ranged from 3 to 16.75, with a mean of 11.3±3.2. 5.6% of the survey was answered by the children, while 94.4% were answered by the families.
According to the responses given in the physical activity questionnaire for children and adolescents, 1.4% of the children did not do any sports before the pandemic, and 34.7% did not do any sports during the pandemic. The most common activity before the pandemic was running around and playing, while during the pandemic it was mostly inactive and walking short distances.
22.2% of the children who participated in the study had COVID-19, while 77.8% did not. Of the 16 children who had COVID-19, insulin treatment dosage was changed in 43.8% of them during the illness, while it was not changed in 56.3%. 31.9% of the children who participated in the study had diabetic ketoacidosis during the pandemic.
Compared to before the pandemic, statistically significant increases were observed in sleep time and HDL levels, and a statistically significant decrease was observed in LDL levels (p:0.000; p<0.05) (p:0.000; p<0.05) (p:0.042; p<0.05).
Changes in height SDS, weight SDS, BMI SDS, HbA1c, cholesterol, and triglyceride values after the pandemic compared to before the pandemic were not statistically significant (p>0.05).
Conclusion: The COVID-19 pandemic reduced the physical activity of patients diagnosed with type 1 diabetes but did not have an increasing effect on height SDS, weight SDS, BMI SDS, HbA1c, cholesterol, and triglyceride values.
Keywords: Covid-19, children, diabetes, quarantine