Üniversite öğrencilerinin ekmek tüketim durumları ve israflarının belirlenmesi üzerine bir çalışma
A study on the determination of bread consumption status and waste of university students
Yazar: MÜNEVVER KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA SARPER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Ekmek = Bread ; Ekmek tüketimi = Bread consumption ; Gıda israfı = Food waste ; Tüketim = Consumption ; Üniversite öğrencileri = University students ; İsraf = Extravagance

Özet:
Tarih boyunca insanoğlunun en çok ürettiği ve tükettiği gıda ürünü ekmektir. Toplumumuzun kutsal değerlerinden biri, aynı zamanda alın terini, paylaşmayı ve bereketi ifade etmektedir. Kendisine atfedilen bu kutsal değerlere rağmen ülkemizde ve dünyada en fazla israf edilen gıda ürünlerinden biridir. Bu araştırma Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi'nde okuyan öğrencilerin ekmek tüketimi ve israflarının belirlenmesi için planlanıp yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı güz döneminde Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi'nde öğrenim gören lisans düzeyindeki 400 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin cinsiyetleri incelendiğinde %59,8'inin kadın, %40,2'sinin erkek olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin annelerinin %74,8'inin ev hanımı, %49,8'inin ilkokul mezunu; babalarının %22,5'inin emekli, , %37,2'sinin ortaokul mezunu olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin %61,8'inin evde ailesi ile ikamet ettiği ve %38,0'inin 0-500 arasında aylık ortalama gelir düzeyine sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin %36,1'inin ekmeği fırından aldığı ve %31,7'sinin ekmek alım yerini yakın olduğu için tercih ettiği, %72,8'inin her gün beyaz ekmek tükettiği,  %24,0'ünün her gün iki adet beyaz ekmek aldığı, %18,6'sının doyurucu olması nedeniyle ekmek tercihi yaptığı, %48,2'sinin ekmeği en çok sabah öğününde tükettiği, %36,0'sının plastik poşet ile ekmeği satın aldığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin %29,8'inin yarım somun ekmek israf ettiği ve ekmek israf durumları ile yaş, sınıf, ortalama gelir durumu ve ekmek alım davranışı arasında anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Öğrencilerin %45,0'inin günlük ihtiyacından biraz fazlası ekmek alımı yaptığı, %72,0'sinin ekmeğin tamamını tüketemediği ve kalan bölümü değerlendirdiği, %29,8'inin tüketilmeyen ekmeği hayvanlara vererek ve %4,8'inin çöpe atarak israf ettiği tespit edilmiştir. Öğrencilerin %52,8'inin ihtiyaçtan fazla ekmek alınması sebebiyle ekmek israfı yapıldığını düşündüğü tespit edilmiştir. Öğrencilerin %95,2'sinin bayat ekmekleri hayvanlara vermenin israf olmadığını düşündüğü belirlenirken, %95,2'sinin bayat ekmekleri çöpe atmanın israf olduğunu düşündüğü tespit edilmiştir. Öğrencilerin %52,5'inin "Ekmek temel gıda maddesidir" yargısına tamamen katıldığı tespit edilmiştir. Tedbir amacıyla günlük ihtiyacından çok daha fazla ekmek alımı yapan öğrencilerin diğer öğrencilere göre daha fazla ekmek israfı yaptığı tespit edilmiştir. İhtiyaçtan fazla ekmek satın alınması israfın başlıca nedeni olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak ekmeğe ulaşılabilirlik kolay olduğundan, öğrencilerin alışveriş alışkanlıklarını değiştirerek günlük ihtiyaçlarını giderecek sayıda ekmek almaları büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Throughout history, the food product that mankind produces and consumes the most is bread. One of the sacred values of our society, it also expresses effort, sharing and fertility. Despite these sacred values attributed to it, it is one of the most wasted food products in our country and in the world. This research was planned and conducted to determine the bread consumption and waste of the students studying at Ankara Hacı Bayram Veli University Faculty of Tourism. The sample of the research consists of 400 undergraduate students studying at Ankara Hacı Bayram Veli University, Faculty of Tourism in the fall semester of the 2020-2021 academic year. It was determined that 59.8% of the students were female and 40.2% were male. It was found that 74.8% of the mothers of the students were housewives, 49.8% were primary school graduates, and 22.5% of their fathers were retired and 37.2% were secondary school graduates. It was determined that 61.8% of the students lived at home with their family and 38.0% had an average income level between 0-500. It was found that 36.1% of the students received the bread from the bakery and 31.7% preferred it because was close, 72.8% consumed white bread every day, 24.0% bought two white bread every day, 18.6% preferred bread because it was satisfactory, 48.2% consumed the bread mostly in the breakfast and 36.0% purchased the bread with a plastic bag. It was found that 29.8% of the students wasted half a loaf of bread and there was a significant difference between bread waste situations and age, grade, average income status and bread purchase behavior (p<0.05). It was determined that 45.0% of the students bought bread a little more than their daily need, 72.0% could not consume the whole bread and used the remaining part differently, 29.8% of the students wasted the unconsumed bread by giving it to animals and 4.8% by throwing it away. It was found that 52.8% of the students thought that bread was wasted because more bread was taken than needed. It was determined that 95.2% of the students thought that giving the stale bread to animals was not a waste, while 95.2% of the students thought that throwing the stale bread into the garbage was waste. It was found that 52.5% of the students completely agree with the statement "Bread is the basic food item". It has been determined that students who buy more bread than their daily needs as a precautionary measure waste more bread than other students. Buying more bread than needed is the main reason for wastage. However, since bread is easily accessible, it is of great importance for students to change their shopping habits and buy enough bread to meet their daily needs.