Psöriazis hastalarında kronik yorgunluk varlığının araştırılıp bununla ilişkili etkenlerin gösterilmesi
Investigation of chronic fatigue and related factors in psoriasis patients
Yazar: BURAK YALÇIN
Danışman: PROF. DR. İLKNUR ALTUNAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Psoriyazis = Psoriasis ; Uyku = Sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Giriş: Psöriazis toplumda ortalama %1-3 sıklığında gözlenen, eritemli zeminde üzeri skuamlar ile karekterize kronik ve inflamatuar bir deri hastalığıdır. Psöriazis hastalığı multifaktöryel bir hastalık olup, genetik ve çevresel faktörlere bağlı olarak değişiklikler gösterir. Gelişiminde enfeksiyonlar, stres ve travma gibi uyarıcı faktörlerin rol oynadığı psöriazisin etyopatogenezi tam olarak bilinmemektedir. Psöriazis bireylerin yaşamlarını fiziksel, sosyal ve emosyonel açıdan etkiler. Hastalığın şiddetine göre kişinin günlük ihtiyaçlarını gidermesi dahi zor olabilir. Yıllar boyu seyreden bu kronik hastalığın varlığı hastayı karamsarlığa, umutsuzluğa, yorgunluğa, uykusuzluğa ve depresyona sürükleyebilir. Bu çalışmada, psöriazis hastalarında kronik yorgunluk varlığının araştırılıp bununla ilişkili etkenlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu kesitsel çalışmaya, psöriazis yan dal polikliniğine başvuran, Türkçe okuma-yazma bilen, mental geriliği olmayan, soruları anlayabilen, yapılacak anketleri özgür iradeleriyle onaylamış, sadece topikal tedavi alan, 18-50 yaş arası, 66 tane plak psöriazisli hasta ve 60 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Psoriatik artriti olan hastalar; tanı almış psikiyatrik bir hastalığı olan hastalar; metabolik sendrom, kalp hastalığı, hipertansiyon, Diabetes Mellitus tanısı olan hastalar; tanı almış bir kanser hastalığı olan hastalar; psöriazis dışı kronik inflamatuar veya romatolojik hastalık tanısı olan hastalar; tanımlanmış B12 veya demir eksikliği olan hastalar; tanımlanmış tiroid hastalığı olan hastalar ve kronik alkolizm varlığı olan hastalar bu çalışmadan hariç tutulmuştur. Tüm katılımcılara Piper Yorgunluk Ölçeği, Bireysel Özellikler Tanıtım Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Beck Depresyon ve Beck Anksiyete Testleri, STOP Risk Skalası testleri uygulanacak ve ayrıca psoriazis hastaları Psöriazis Alanı ve Şiddeti İndeksi (PAŞİ) ile değerlendirmeye alınacaktır. İstatistiksel analiz için Pearson Ki-Kare ve Fisher's Exact Test kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki korelasyonların incelenmesi için Spearman Rho Korelasyon katsayısı kullanılmıştır. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda psöriazis hastalarındaki yorgunluk düzeyi kontrol grubundaki deneklerden yüksek bulunmakla birlikte aradaki fark istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşmamıştır.(p=0,870) Obstrüktif uyku apnesi için yüksek risk altındaki hasta oranı psöriazisli hastalarla kontroller arasında istatistiksel olarak farklı bulunmamıştır.(p=0,995) Psöriazis ile uyku kalitesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.(p=0,883) Psöriazisli hastalarla kontroller arasında depresyon(p=0,356) ve kaygı düzeyleri(p=0,103) açısından istatistiksel açıdan bir fark bulunmamıştır. Hastalarla kontroller arasında anlamlı farklar bulunmamakla birlikte hastaların kendi aralarında yapılan değerlendirmesinde hastalık şiddeti arttıkça yorgunluk(p=<0.001), depresyon(p=0,002) ve kaygının(p<0,001) arttığı ve uyku kalitesinin bozulduğu(p=0,014) tespit edilmiştir.
Sonuç: Hastalar ile kontrol grubu arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Hastalar ile kontrol grubu arasında anlamlı fark olmamasının sebebi psöriazis hastalarının diğer komorbiditeler açısından görece sağlıklı ve PAŞİ skorlarının sistemik ve konvansiyonel tedavi almayacak şekilde düşük olması olabilir. Kontrol grubunun yorgunluk, uyku apnesi, uyku kalitesi, anksiyete ve depresyon gibi faktörlerinin görece yüksek çıkması; grubun yaşam standartlarından ve metropol koşullarından kaynaklanıyor olabilir. Sigara ile psöriazis arasındaki ilişki başta olmak üzere araştırılan bazı değişkenlerde muhtemelen örneklemin küçük olması sebebiyle anlamlı sonuçlara ulaşılamamıştır. Hastalarla kontroller arasında anlamlı farklar bulunmamakla birlikte hastalık şiddeti arttıkça yorgunluk, depresyon ve kaygının arttığı ve uyku kalitesinin bozulduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar özellikle şiddetli psöriazisi olan hastaların psikiyatrik değerlendirme için yönlendirilmesinin önemli olduğunu göstermektedir. Bu değişkenlerin ileride yapılacak çalışmalarda daha büyük örneklemler kullanılarak araştırılması faydalı olacaktır.
Anahtar kelimeler: psöriazis, yorgunluk, depresyon, kaygı, uyku

Abstract:
Introduction: Psoriasis is a chronic and inflammatory skin disease characterized by an erythema and desquamation and has incidence of 1-3% in the community. Psoriasis is a multifactorial disease and varies depending on genetic and environmental factors. The etiopathogenesis of psoriasis, which is caused by stimulating factors such as infections, stress and trauma, is not known. Psoriasis affects individuals physically, socially and emotionally. Depending on the severity of the disease, it can be difficult to meet the daily needs of the person. The presence of this chronic disease over the years can lead to pessimism, hopelessness, fatigue, insomnia and depression. The aim of this study was to investigate chronic fatigue in psoriasis patients and to evaluate related factors.
Materials and Methods: In this cross-sectional study, 66 psoriasis patients, aged between 18-50 years, who could read and write in Turkish, had no mental retardation, could understand the questions, approved the questionnaires with their free will, and received only topical treatment and 60 healthy control groups were included. Patients with psoriatic arthritis, a diagnosed psychiatric disease, metabolic syndrome, heart disease, hypertension, diabetes mellitus, cancer, non-psoriatic chronic inflammatory or rheumatologic disease, defined B12 or iron deficiency, defined thyroid disease and patients with chronic alcoholism were excluded from this study. Piper Fatigue Scale, Individual Characteristics Presentation Form, Pittsburgh Sleep Quality Index, Beck Depression and Beck Anxiety Tests, STOP Risk Scale tests were applied to all participants and psoriasis patients were evaluated with Psoriasis Area and Severity Index (PASI). Pearson Chi-Square and Fisher's Exact Test were used for statistical analysis. Spearman Rho Correlation Coefficient was used to examine the correlations between the scales. Statistical significance level was accepted as p <0.05.
Results: In our study, although the level of fatigue in psoriasis patients was higher than the control group, the difference was not statistically significant (p = 0.870). There was no statistically significant relationship between sleep quality of the groups (p = 0.883). Although there were no significant differences between the patients and controls, it was found that as the severity of the disease increased fatigue (p = <0.001), depression (p = 0.002) and anxiety (p <0.001) and deteriorated the sleep quality (p = 0.014).
Conclusion: There was no significant difference between the patients and the control group. The reason for the absence of a significant difference between the patients and the control group may be that the psoriasis patients were relatively healthy in terms of other comorbidities, and their PASI scores were low so as not to receive systemic and conventional treatment. The factors such as fatigue, sleep apnea, sleep quality, anxiety and depression are relatively high in the control group can be due to the living standards and metropolitan conditions of the. Significant results could not be reached in some of the investigated variables, especially the relationship between smoking and psoriasis, probably due to the small sample size. Although there were no significant differences between the patients and controls; fatigue, depression and anxiety increased and sleep quality was deteriorated as the severity of the disease increased. These results indicate that it is important to direct patients with severe psoriasis for psychiatric evaluation. It will be useful to investigate these variables by using larger samples in future studies.
Key words: psoriasis, fatigue, depression, anxiety, sleep