Vestibular activities and participation measure" ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliği
Cross-cultural adaptation, validation and reliability of the Turkish version of the vestibular activities and participation measure
Yazar: ŞAZİYE PEKDEMİR
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER ÇETİŞLİ KORKMAZ
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Vertigo = Vertigo ; Vestibül = Vestibule ; Vestibüler fonksiyon testleri = Vestibular function tests ; Vestibüler hastalıklar = Vestibular diseases ; Ölçekler = Scales

Özet:
Vertigo, bir hareket yanılsaması olup; genellikle bir baş dönmesi hissi olarak tanımlanmaktadır. Vestibüler disfonksiyon engelliğe neden olabilmekte ve hastalar aktivite gerçekleştirmekten kaçınabilmektedirler. Bu tür kaçınma davranışları adaptasyonu daha da olumsuz etkileyerek daha fazla engelliliğe neden olabilmektedir. Vertigo tanılı hastalarda engellilik düzeyini ölçmek için kullanılan çok sayıda test, anket ve ölçüt bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı vertigo tanılı bireylerde "Vestibüler Aktiviteler ve Katılım (VAK) Ölçütü"nü Türkçe'ye uyarlayarak, geçerlik ve güvenirliğini saptamaktır. Çalışmaya vertigo tanısı alan 200 gönüllü hasta dâhil edilmiştir. Dâhil edilme kriterlerine uygun 200 hastanın yaş ortalaması 48,68 ± 13,04 yıldır. Hastaların % 72'si (n = 144) kadın, % 28'i (n = 56) ise erkekti. Araştırmaya katılan hastaların demografik ve klinik özellikleri kayıt edildikten sonra, hastalar VAK Ölçütü'nün Türkçe versiyonu, Baş Dönmesi Engellilik Envanteri (BDEE), Berg Denge Ölçeği (BDÖ) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) kullanılarak bir fizyoterapist tarafından değerlendirildi. VAK Ölçütü 3-7 gün ara ile tekrar uygulandı. Çalışmada kullanılan VAK Ölçütü'nün 1-2, BDEE, BDÖ ve BDE ortalama puanları sırasıyla 3,05 ± 0,73 - 3,11 ± 0,73, 75,74 ± 18,62, 49,41 ± 10,22 ve 10,26 ± 7,75 olarak bulundu. VAK Ölçütü'nün test-tekrar test tutarlılık katsayısının 0,99 olduğu belirlendi. VAK Ölçütü'nün 1-2'sinin Cronbach alfa güvenirlik katsayıları sırasıyla 0,96 ve 0,96 olduğu kaydedildi. Çalışmada VAK Ölçütü'nün alt boyutları ile BDEE toplam ve alt parametreleri (fiziksel, duygusal, fonksiyonel) ve BDE arasında anlamlı bir ilişki olduğu, geçerli ve güvenilir bir ölçüt olduğu saptandı (p<0,05). VAK Ölçütü ve BDÖ sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0,05). VAK Ölçütü ileriki çalışmalarda, vertigo tanılı bireylerin günlük yaşam aktivitelerindeki limitasyonları ve katılımdaki kısıtlılıkları iyileştirmeyi hedefleyen fizyoterapi ve rehabilitasyon programlarında öncesi ve sonrası değerlendirmelerin yapılmasında ve ilerlemelerin kaydedilmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçek olarak kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Vestibüler aktiviteler ve katılım ölçütü, vertigo, baş dönmesi, geçerlik, güvenirlik.

Abstract:
Vertigo is an illusion of movement often described as a feeling of dizziness. VD can cause disability and therefore patients may avoid performing daily activities. Such avoidance behaviors may further affect adaptation and lead to more disability. There are many tests, questionnaires and criteria used to measure the level of disability in patients with vertigo. The aim of this study to determine its validity and reliability of the Vestibular Activities and Participation Measure (VAP) by adapting into Turkish in individuals with vertigo. The mean age of 200 patients who met the inclusion criteria was 48.68±13.04 years. 72% (n = 144) of the patients were female and 28% (n = 56) were male. After patients' demographics and clinical characteristics were recorded, the patients were evaluated with the Turkish version of the VAP, the Dizziness Disability Inventory (DDI), the Berg Balance Scale (BBS), and the Beck Depression Inventory (BDI) by a physiotherapist. VAP Measure was reapplied within 3-7 days. The mean scores of VAP Measure 1-2, DDI, BBS, and BDI used in the study were found as 3.05±0.73 - 3.11±0.73, 75.74±18.62, 49.41±10.22, and 10.26±7.75, respectively. The test-retest consistency coefficient of the VAP was determined to be 0.99. The Cronbach's alpha reliability coefficients of VAP 1-2 were determined as 0.96 and 0.96, respectively. A significant correlation was found between the sub-dimensions of the VAP and the total and sub-parameters of DDI (physical, emotional, functional) and BBS (p<0.05) in this study. There was no statistically significant relationship between VAP and BDI scores (p>0.05). In future studies, the VAP Measure could be used as a valid and reliable scale for making pre- and post-assessments and recording progress in physiotherapy and rehabilitation programs that aim to improve the limitations in daily living activities and participation in individuals with vertigo.
Keywords: Vestibular activities and participation measure, vertigo, dizziness, validity, reliability.