Çocuklar için yaşam kalitesi ölçeği kök hücre nakli modülü (Çiykö-khn)'nün türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish reliability and validity study of pediatric quality of life inventory stem cell transplant (Pedsql- sct) module
Yazar: ÜMRAN GÜL AYVALIK BAYDUR
Danışman: PROF. DR. ESRA ÇÖP
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) duygusal, sosyal ve bilişsel alanlarda dahil olmak üzere bir çocuğun yaşamının tüm yönlerini etkiler. Benzer şekilde, zorlu nakil sürecinin, bir çocuğun genel yaşam kalitesini etkileyen uzun vadeli sonuçları olabilir. Bu nedenle nakil öncesi ve sonrası bu çocukların ve ergenlerin yaşam kalitesinin değerlendirilmesi, riskli olanların belirlenmesi ve erken müdahale edilebilmesi yaşam kalitelerinin iyileşmesine katkıda bulunacaktır. Ülkemizde halen
geçerlik ve güvenirliği yapılmış HKHN uygulanan çocuklara yönelik bir yaşam kalitesi ölçeğinin olmaması bu alandaki ihtiyacı göstermektedir. Bu çalışmada amacımız Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği Kök Hücre Nakli Modülü'nün Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır.

Yöntem: Çalışmanın örneklemi hastanemiz Kemik İliği Transplantasyon (KİT) kliniğinde 2010-2022 yılları arasında nakil olan 1-21 yaş arası 188 çocuk ve ergenden oluşturuldu. Çalışmada katılımcılar tarafından sosyodemografik veri formu, Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği Kök Hücre Nakli Modülü (ÇİYKÖ-KHN) ve Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) çocuk, ergen ve ebeveyn formları, klinisyen tarafından doktor veri formu dolduruldu. Ölçeğin geçerliğini incelemek için açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi (EFA ve DFA), eşzamanlı geçerlik; güvenirliğini incelemek içinse iç tutarlılık, test-yeniden test ve çocuk-ebeveyn yanıtları arasında korelasyon bakıldı.

Bulgular: Yapı geçerliğini incelemek için yapılan EFA'da KMO değeri 0,901 bulundu, toplam 7 faktör çıkarıldı ve toplam varyansın %65,2'sini açıkladığı gösterildi. DFA sonucunda χ2/df 2,088, RMSEA 0,062 bulundu. Eş zamanlı geçerlik için bakılan ÇİYKÖ-KHN ve ÇİYKÖ toplam puanları arasındaki korelasyonun 0,711-0,911 arasında değiştiği görüldü. İç tutarlılık için bakılan Cronbach alfa katsayıları 0,931-0,967 arasında olup yüksek güvenirliği, test-tekrar test için bakılan ICC katsayıları ise 0,650-0,864 arasında olup iyi-mükemmel güvenirliği gösterdi. Ebeveyn-çocuk formları arasındaki ICC katsayısı 8-12 yaş (0,876), 13-18 yaş (0,834) olarak bulundu. Bu da değerlendiriciler arası güvenirliğin mükemmel olduğunu gösterdi.

Sonuçlar: Çalışmamız Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği Kök Hücre Nakli Modülü Türkçe formunun HKHN'den sonra çocukların yaşam kalitesini değerlendirmek için geçerlik ve güvenirliğinin yüksek olduğunu göstermiştir.

Anahtar Sözcükler: HKHN, yaşam kalitesi, geçerlik, güvenirlik

Abstract:
Aim: Hematopoetic stem cell transplantataion (HSCT) influences all aspects of a child's life including emotional, social and cognitive ones. Similarly, challenging transplantation process may have long term impact on general quality of life for the child. Therefore, evaluation of quality of life in these children in pre and post transplantation period, determination of those with high risk factors, and early intervention may contribute to the improvement of quality of life. In our country, there is still no quality of life scale administered to the children undergoing HSCT, which
indicates the unmet need in this area. The aim of the present study is to carry out Turkish validity and reliability study of PedsQL- SCT module.

Material and Method: Sample of the stuyd comprised 188 children and adolescents between the ages of 1-21 undergoing transplantation in Stem Cell Tansplantation (SCT) unit of our hospital between 2010-2022. Participants filled sociodemographic data form, Pediatric Quality of Life Inventory Stem Cell
Transplant (PedsQL- SCT) module and Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL) child, adolescent and parent forms and clinicians filled physician data form. In order to evaluate the validity of scale, exploratory and confirmatory factor analysis (EFA and CFA) and to concurrent reliability; internal consistency, test-retest and correlation between child-parent answers were assessed.

Results: In order to evaluate construct validity, EFA was performed and yielded a KMO value of 0.901. Overall 7 factors were shown to explain 65.2% of total variance. After CFA, χ2/df results was found to be 2.088 and RMSEA 0.062. For concurrent validity correlation between overall PedsQL- SCT ve PedsQL scores was found to vary between 0.711-0.911. For internal consistency, Cronbach's alpha coefficients were calculated to be between 0.931-0.967, indicating high reliability and ICC coefficient calculated for test-retest were between 0.650-0.864, indicating- good-excellent reliability. ICC coefficient between parent and children answers was. found to be 8-12 age (0.876) and 13-18 age (0.834), indicating that reliability between inter-raters was excellent.

Conclusion: The present study has demonstrated that Turkish form of Pediatric Quality of Life Inventory Stem Cell Transplant (PedsQL- SCT) module has high reliability and validity in the evaluation of quality of life after HSCT procedure.

Key Words: HSCT, quality of life, validity, relaibaility.