Türkiye'de siber zorbalık ve siber farkındalığa yönelik yapılan çalışmalar ve eğitsel faaliyetlerin incelenmesi
Investigation of studies and training activities on cyberbullying and cyber awareness in Türkiye
Yazar: TAYFUN ŞENOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET NACİ ÇOKLAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Siber zorbalık = Cyberbullying

Özet:
Günümüzün sanal tehlikelerinden biri olarak nitelendirebileceğimiz siber zorbalık kavramı, teknolojinin yaygın kullanımıyla sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Siber zorbalığa karşı farkındalık oluşturmak, bireyleri siber zorbalığın tehlikeleri konusunda bilinçlendirmek ve onları koruyucu önlemler almaya teşvik etmek ya da siber zorba olma yönelimlerinin zararlarına karşı bilinç kazanılması açısından önemlidir. Bu nedenle eğitim kurumlarında, aile içinde ve toplum genelinde siber zorbalıkla ilgili bilinçlendirmeye yönelik çalışmalara ve bilgi paylaşımlarına yer verilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu konulara akademik çalışmalarda da sıklıkla yer verilmesi gereklidir. Bu sayede, herkesin dijital ortamda güvende olması ve siber zorbalığın kişilerde oluşturabileceği etkilerden korunmanın sağlanabileceği düşünülmektedir. 
Bu araştırmada siber zorbalık ve siber farkındalık ile ilgili yapılan çalışmalara ve eğitsel faaliyetlere yönelik incelemeler yapılmıştır. Araştırmanın amacı, teknoloji kullanımına önem verilen çağımızda dijital ortamları aktif olarak kullanan kişilere yönelik Türkiye'de siber zorbalık ve siber farkındalık üzerine yapılan çalışmalar ve eğitsel faaliyetlerin değerlendirmesini yapmaktır. Nicel araştırma yöntemi ile yapılan bu çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. 
Son yıllarda teknoloji kullanımı alanları ve çevrim içi platformların kullanımındaki artışlar, sosyal medya platformlarının bu yıllarda çeşitliliğinin artması, kullanıcı profillerinin küçük yaşlara kadar inmesi göz önünde bulundurularak 2015- 2023 yılları arasındaki çalışmalar ve bazı kurumlarca yapılan eğitsel faaliyetler incelenmiştir. Araştırma konusunu içeren akademik çalışmalar Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tez merkezi ve Google Akademik veri tabanlarında erişime açık yüksek lisans ve doktora tezleri ile diğer akademik çalışmalardan oluşmuştur. Konu ile ilgili toplam 75 akademik çalışma, araştırmada oluşturulan alt amaçlara göre detaylı olarak incelenmiştir. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak çalışma tarama formu oluşturulmuştur. Araştırmaya dahil edilen 75 akademik çalışma tek tek incelenerek bu forma işlenmiştir. Çalışma tarama formunda her çalışma numaralandırılarak verilerin analizinde çalışma numaralarına göre açıklamalar yapılmıştır. Verilerin analizinde yüzde (%) ve frekans (N) gibi tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Analizden edilen sonuçlar ile yapılan önerilerin kategorileştirilmesi için içerik analizine başvurulmuş, sonuçlar yine betimsel istatistikler şeklinde sunulmuştur. 
Araştırma sonunda, incelenen çalışmalardan elde edilen veriler ve sonuçlara göre akademik çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The concept of cyberbullying, which we can describe as one of today's virtual dangers, is frequently encountered with the widespread use of technology. It is important to raise awareness against cyberbullying, to raise awareness of individuals about the dangers of cyberbullying and to encourage them to take protective measures or to raise awareness about the harms of being a cyberbully. For this reason, there is a need to include awareness-raising studies and information sharing about cyber bullying in educational institutions, within the family and in society. These issues should also be included in academic studies. In this way, it is thought that everyone can be safe in the digital environment and protected from the effects of cyberbullying on people.
In this research, studies and educational activities on cyber bullying and cyber awareness were examined. The aim of the research is to evaluate the studies and educational activities on cyber bullying and cyber awareness in Turkey for people who actively use digital environments in our age where the use of technology is given importance. In this study conducted with quantitative research method, scanning model was used.
Considering the areas of technology use and the increase in the use of online platforms in recent years, the increase in the diversity of social media platforms in these years, and the decrease in user profiles to young ages, studies and educational activities carried out by some institutions between 2015 and 2023 were examined. Academic studies covering the research topic consist of master's and doctoral theses and academic studies that are accessible in the Council of Higher Education thesis center and Google Scholar databases. A total of 75 academic studies on the subject were examined in detail according to the sub-goals established in the research.
A study screening form was created as a data collection tool in the research. In this form, 75 studies included in the study were examined one by one and entered into the form. Each study was numbered in the study screening form and explanations were made according to the study numbers in the analysis of the data. Descriptive statistics such as percentage (%) and frequency (N) were used in the analysis of the data. Content analysis was used to categorize the results obtained from the analysis and the suggestions made, and the results were again presented in the form of descriptive statistics.
At the end of the research, suggestions were made for academic studies according to the data and results obtained from the studies examined.