Türkiye ve Almanya'da hazırlanan sosyal inceleme raporlarının sistem kuramı bağlamında analizi
Analysis of social study reports prepared in Turkey and Germany in the context of system theory
Yazar: EMİNE ATAMAN
Danışman: DOÇ. DR. HARUN CEYLAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Almanya = Germany ; Raporlar = Reports ; Sistem teorisi = System theory ; Sosyal araştırma = Social research ; Sosyal hizmetler = Social services ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Sosyal hizmet uygulamalı bir bilim olarak çeşitli kuramlardan faydalanmaktadır. Bu kuramlardan birini de sistem kuramı oluşturmakta ve uygulamaya katkı sunmaktadır. Bu çalışma da bu bilgiden hareketle sosyal inceleme raporlarını kuramsal yönden ölçen bir çalışmanın olmayışına dayanmaktadır. Araştırma sorusu sosyal hizmet uygulamalarının bir çıktısı olan sosyal inceleme raporlarında sistem kuramının kullanılıp kullanılmadığını, alt sorusu da Türkiye ve Almanya'da hazırlanan sosyal inceleme raporlarının benzerlik ve farklılıklarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Söz konusu amaçla bu çalışma, nitel araştırmayla temellendirilmiş ve Türkiye ve Almanya'da sosyal hizmet uzmanlarınca hazırlanmış olan çocuk, genç, yaşlı, engelli, aile, kadın, evde bakım, rehabilitasyon, velayet ve koruyucu aile alanlarındaki 20 sosyal inceleme raporu, doküman incelemesi yöntemiyle sistem kuramı bağlamında değerlendirilerek analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularını desteklemesi açısından Türkiye ve Almanya'da hizmet sunan 10 sosyal hizmet uzmanının sistem kuramı ve sosyal hizmet üzerine görüşleri de değerlendirilmiştir.
Doküman incelemelerinde her iki ülkenin karşılaştırılmasına dayanan bulgulara göre çıkan benzer sonuç, sosyal hizmet uzmanlarının bireyin etkileşimde bulunduğu sistemleri bütün olarak ele alarak müdahalelerde bulundukları yönündedir. İki ülkenin farklılıkları noktasında ise Türkiye'deki uygulayıcıların sosyal inceleme raporlarında sıklıkla "sosyal hizmet alanyazınına" atıfta bulundukları, karar verme sürecinde "bütüncül değerlendirme" kavramına vurgu yaptıkları anlaşılmıştır. Almanya'daki uygulayıcıların sosyal inceleme süreç yönetiminde inisiyatif kullandıkları, formel sistemlerle etkileşimlerini rapora yansıttıkları, incelemenin hane dışı mekânlarda da gerçekleştiği ve müracaatçılar üzerinde betimleme yaptıkları anlaşılmıştır. Görüşmelerden elde edilen bulgular, her iki ülkede de sosyal hizmet uzmanlarının bireyin ve ailenin iyilik halini önceleyerek sistem bakış açısını raporlarına yansıttıkları, karar alma ve değerlendirme süreçlerinde sistem kuramından faydalandıkları yönünde olmuştur. 
Çalışmanın bütünsel sonucu ise sistem kuramı bilgisinin kullanıldığı bir sosyal inceleme raporunun müracaatçıların değerlendirilmesi ve onlar için etkin bir müdahale gerçekleştirilmesinde bütüncül bir bakış sunarak doğru karar almaya fayda sağladığını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Hizmet, Sistem Kuramı, Sosyal İnceleme Raporu, Türkiye, Almanya

Abstract:
Social work as an applied science makes use of various theories. One of these theories is system theory and contributes to the application. Based on this information, this study is based on the absence of a study that theoretically measures social review reports. The research problem aims to reveal whether the system theory is used in social study reports, which are an output of social work practices, and the sub-question aims to reveal the similarities and differences of the social study reports prepared in Turkey and Germany. For this purpose, this study is based on qualitative research and prepared by social workers in Turkey and Germany, 20 social analysis reports in the fields of child, youth, elderly, disabled, family, women, home care, rehabilitation, custody and foster family, document analysis method. evaluated and analyzed in the context of systems theory. In order to support the findings of the research, the views of 10 social workers who provide service in Turkey and Germany on systems theory and social work were also evaluated.
According to the findings based on the comparison of both countries in the document reviews, a similar result is that social workers intervene by considering the systems in which the individual interacts as a whole. In terms of the differences between the two countries, it has been understood that practitioners in Turkey often refer to "social work literature" in their social review reports, and they emphasize the concept of "holistic evaluation" in the decision-making process. It was understood that the practitioners in Germany took initiative in the social investigation process management, reflected their interactions with the formal systems in the report, the examination also took place outside the household and they made descriptions on the clients. The findings obtained from the interviews were that social workers in both countries reflected the system point of view in their reports by prioritizing the well-being of the individual and the family, and benefited from systems theory in their decision-making and evaluation processes.
The holistic result of the study reveals that a social review report in which systems theory knowledge is used provides a holistic view in evaluating clients and performing an effective intervention for them, and helps to make the right decision.
Keywords: Social Work, Systems Theory, Social Analysis Report, Turkey, Germany