Kırıkkale ilinde çalışan minibüs şoförlerinin iş sağlığı ve güvenliği koşulları ile iş-yaşam dengesi
Occupational health and safety conditions and work-life balance of minibus drivers working in Kırıkkale province
Yazar: DEREN ÖZYÜREK UCAEL
Danışman: PROF. DR. ALİ NACİ YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Kesitsel tipteki bu çalışma ile Kırıkkale ilinde çalışan minibüs şoförlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilişkili çalışma koşulları ayrıca iş yaşam dengesi düzeyinin saptanması amaçlanmıştır. Veriler 2022 yılı Mayıs- Temmuz aylarında yüz yüze anket uygulaması ile toplanmış, 339 minibüs şoföründen 280 çalışmaya katılmıştır (%82,6). Çalışma grubunun tamamı erkek, yaşlarının ortalaması 45,92 yıldır, %40,9'u 20 yıldan fazla süredir minibüs şoförü olarak çalışmaktadır. %34,3'ü sosyal güvencesi olmadan çalıştığını, %38,9'u minibüs şoförü olarak çalışmaya başladıktan sonra genel sağlık durumunun kötüleştiğini belirtmiştir. %54,3'ü günde 14 saatten fazla çalışmakta, %65,0'ı gece çalışması yapmaktadır. %46,6'sı minibüs şoförü olarak çalışırken şiddete maruz kaldığını belirtmiştir. Şiddete maruz kalan katılımcılar arasında en sık maruz kalınan şiddet türünün sözel şiddet olduğu, yapılan regresyon modeline göre minibüs şoförü olarak çalışma süresi arttıkça 1,031 kat (GA: 1,004-1,059), gece çalışması yapanlar diğerlerine göre 1,97 kat (GA: 1,144-3,422), yolcularla iletişim sorunları yaşayanlar diğerlerine göre 4,26 kat (GA: 1,047-17,347) daha sık şiddete maruz kalmaktadırlar. Aile gelirinin yetersiz ve iş yükünün yoğun olduğunu belirten, öğünlerini atlayan veya zamanında yiyemeyen, yoğun trafik, trafik kurallarına uymayan sürücüler, gürültü, motor titreşimi, egzoz gazına maruz kalma, sürekli aynı pozisyonda oturarak çalışma nedeniyle sorun yaşayan, yorgunluk veya bitkinlik nedeniyle araç kullanmakta zorluk yaşayan, sosyal güvencesi olmayan, gece çalışması yapan, uyku sorunu yaşayan, yakın çevresine yeteri kadar vakit ayıramayan katılımcıların iş-yaşam dengesi ölçek toplam puanının daha düşük olduğu saptanmıştır. Minibüs şoförlerinin uygun çalışma koşullarında çalışması için sorunlar ayrıntılı tespit edilmeli, sağlıklı yaşam uygulamaları teşvik edilmeli, minibüs şoförlerinin ihtiyaç ve talepleri göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar Sözcükler: Minibüs şoförü, İş Sağlığı ve Güvenliği, Çalışma Koşulları, İş-yaşam dengesi

Abstract:
This cross-sectional study aimed to assess the working conditions and work-life balance of minibus drivers in Kırıkkale province concerning occupational health and safety. The research was conducted in-person within Kırıkkale province during May to July 2022. The study delved into the sociodemographic traits, health status, work experience, and occupational health and safety aspects of 280 (82,6%) out of 339 minibus drivers. Additionally, the outcomes of the work-life balance scale were analyzed. All participants were male, averaging 45.92 years old, with 40.9% having worked as minibus drivers for over two decades. A notable 34.3% reported lacking social security coverage, and 38.9% claimed their general health declined since becoming minibus drivers. 54.3% of them work more than 14 hours a day, 65.0% of them work at night. 46.6% stated that they were exposed to violence while working as a minibus driver. The regression analysis revealed that verbal violence was the most prevalent form of violence encountered. Moreover, for each increase in years of minibus driving, the likelihood of violence exposure rose by 1.031 times (CI:1.004-1.059). Working night shifts increased this risk 1.97 times (CI:1.144-3.422), while communication difficulties with passengers escalated the likelihood by 4.26 times (CI: 1.047-17.347). Minibus drivers experiencing insufficient family income, heavy workload, irregular meals, traffic congestion, noncompliance with traffic rules, noise, engine vibrations, exhaust fume exposure, prolonged sitting, driving fatigue, and exhaustion scored lower on the work-life balance scale. Also, those without social security, night-shift workers, individuals with sleep issues, and those unable to allocate time for personal matters exhibited lower work-life balance scores. In order to cultivate favorable working conditions for minibus drivers, it is imperative to meticulously identify issues and consider the drivers' requirements and preferences.

Keywords: Minibus driver, Occupational Health and Safety, Working Conditions, Work-life balanc