Bazı tek yıllık baklagil yem bitkilerinden sonra yetiştirilen ve tavuk gübresi uygulanan arazilerde farklı azot dozlarının mısırın verim ve kalite özellikleri ile su kullanım etkinliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality characteristics of corn and yield efficiency of different nitrogen doses in the fields grown after some perennial legume forage crops and poultry manure applied
Yazar: BEŞİR ERÇELEBİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL KARAŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Eskişehir – Seyitgazi ilçesi koşullarında yem bezelyesi, Macar fiği ve tavuk gübresinin dane mısırın verim ve verim unsurları ile sulama suyu kullanım randımanı üzerinde etkilerini belirlemek amacıyla 2017-2018 vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Çalışmada ön bitki olarak yetiştirilen yem bezelyesi ve Macar fiğinin yeşil ot verimleri belirlenmiş; toprak özellikleri ile dane mısırın verim karakteristiklerindeki değişimler incelenmiştir.

Araştırmada, yem bezelyesi ve macar fiğinin yeşil ot verimleri her iki bitki için 3.5 ton/da, kuru madde oranları sırasıyla % 19.51 ve % 19.73 olarak elde edilmiştir. Yem bitkileri hasadından sonra topraktaki organik madde miktarı macar fiği ve yem bezelyesi için sırasıyla % 20 ve % 23 oranlarında artmıştır. Uygulama konuları ve azot dozlarının (0, 5, 10, 15 ve 20 kg/da) parsel verimine etkileri % 1 düzeyinde önemli bulunmuştur. Tukey gruplandırmasında tavuk gübresi, yem bezelyesi, macar fiği, kontrol konularının her biri farklı grupları teşkil etmiştir. En yüksek dane mısır verimi, öncesinde tavuk gübresi ve 20 kg N/da doz ile 2528 kg/da olarak elde edilmiştir. En düşük verim, kontrol parselinde yer alan ve hiç azotlu gübrenin uygulanmadığı konudan 1816 kg/da olarak elde edilmiştir. Uygulamalar arası farklılıklar bitki boyuna, ilk koçan yüksekliği, koçan boyu ve koçan çapına % 1 düzeyinde etkili olurken, azot dozlarının etkisi bakımından farklılık olmamıştır. Araştırmada ele alınan konulardan 1000 dane ağırlığı, hektolitre, protein oranı ve yağ oranı üzerinde uygulama ve azot dozlarının etkileri istatistik olarak önemli olduğu belirlenmiş; hektolitre ve yağ oranları üzerinde uygulama ve azot dozu arasındaki % 1 düzeyinde interaksiyon tespit edilmiştir. Deneme boyunca, 15 Haziran - 15 Ağustos tarihleri arasında bitki kök bölgesine damla sulama yöntemi ile haftada 50 mm olarak 8 defa sulama yapılmış ve toplam 400 mm sulama suyu uygulanmıştır. Sulama suyu uygulama randımanı değerleri 4.54-6.32 m3/da arasında değişim göstermiştir. Araştırmanın bulguları, kışlık baklagil yem bitkisi yetiştiriciliği ile tavuk gübresi uygulamalarının dane mısır yetiştiriciliğinde olumlu etkilerini ortaya koymakla birlikte, toprakta organik madde birikimine katkı sağlaması ve sonraki bitkiye elverişli bir toprak yönetimi sağladığından tavsiye edilmektedir.

Abstract:
This research was carried out in 2017-2018 vegetation period to determine the effects of forage pea (Pisum sativum ssp. arvense L.), Hungarian vetch (Vicia pannonica Crantz.) and chicken manure on yield and yield components of grain corn, and irrigation water usage efficiency (IWUE) in Eskişehir - Seyitgazi conditions. Grass yields of forage pea and Hungarian vetch grown as pre-plant were determined in the study; changes in soil properties and yield characteristics of grain corn were investigated.

Grass yields of forage pea and Hungarian vetch were 3.5 tons/da for each plants and dry matter ratios of them were 19.51% and 19.73%, respectively. The amount of organic matter in the soil after harvesting of forage crops increased by 20% and 23% for Hungarian vetch and forage pea, respectively. The effects of applications and nitrogen (N) doses (0, 5, 10, 15 and 20 kg/da) on the parcel yield were found significant at 1% level. In the Tukey grouping, each of the applications such as chicken manure, forage peas, Hungarian vetch and control constituted different groups. The highest grain yield was obtained as 2528 kg/da with 20 kg N/da. The lowest yield was obtained as 1816 kg/da from the control plot where no N fertilizer was applied. While the differences in applications were 1% effective on plant height, height of first ear, ear length and ear diameter, there was no difference in terms of the effect of N doses on these characteristics. The effects of application and N doses on 1000 grain weight, hectoliter weight, protein rate and oil content were statistically significant. Hectoliter weight and oil content were determined as 1% interaction between application and N doses. During the experiment, between 15 June and 15 August, irrigation was applied to the plant root zone as 50 mm per week by drip irrigation method and a total of 400 mm irrigation water was applied. Irrigation water use efficiency (IWUE) values varied between 4.54 and 6.32 kg/m3. The findings of the research showed that the effects of winter legume crops cultivation and chicken manure applications on grain maize cultivation can be suggested as they contribute to the accumulation of organic matter in the soil and provide a favorable soil management for the following crops.