Primer hiperparatiroidinin farklı formlarında glukoz-lipid metabolizması ve osteokalsin, lipokalin-2 düzeylerinin değerlendirilmesi
Assesment of glucose-lipid metabolism and osteocalcin, lipocalin-2 levels in different forms of primary hyperparathyroidism
Yazar: SEZEN GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE KUBAT ÜZÜM
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Glükoz = Glucose ; Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Lipidler = Lipids ; Lipokalin = Lipocalin ; Metabolizma = Metabolism ; Osteokalsin = Osteocalcin

Özet:
Amaçlar: Son dönemlerde kemiğin endokrin bir organ olduğu ve kemikten salınan bazı moleküllerin glukoz metabolizması, insülin direnci ve obezite ile ilişkili olabileceğini gündeme getiren çalışmalar bildirilmiştir. Çalışmamızda primer hiperparatiroidinin (PHPT) farklı formlarında osteokalsin ve lipokalin-2 konsantrasyonlarını belirlemeyi, paratiroidektomi sonrası bu belirteçlerin takipteki önemini ve operasyon kararında etkili olup olmayacağını araştırmayı hedefledik.
Hastalar ve Yöntemler: Çalışma grubumuz asemptomatik PHPT (n=34, yaş ortalaması 53±7,4), aşikar PHPT hastaları (n=17, yaş ortalaması 45,1±12,9) ve sağlıklı kontrollerden (n=33, yaş ortalaması 50,2±5,0) oluşmaktaydı. Paratiroidektomi olan hastalar ameliyat sonrası 3. ayda tekrar değerlendirildi. Başlangıçta ve postoperatif dönemde kalsiyum, fosfor, PTH, glukoz, insülin, lipid profili, leptin, adiponektin, ghrelin, lipokalin-2 ve osteokalsin ölçümü için kan örnekleri alındı, vücut yağ kompozisyon ve karotis intima-medya kalınlıkları ölçüldü.
Bulgular: Aşikar ve asemptomatik primer hiperparatiroidili hastalarda osteokalsin ve adiponektin konsantrasyonları benzer yaş ve cinsiyet dağılımına sahip sağlıklı kontrollere göre yüksek bulunurken (p=0,003 ve p<0,001), hastalık grupları arasında anlamlı fark görülmedi. Paratiroidektomi olan hastalarda postoperatif 3. ayda osteokalsin düzeyinde anlamlı düşüş görüldü (p=0,01), ancak kontrol grubuna göre hala yüksek düzeyde saptandı. Postoperatif değerlendirmede hastalarda başlangıca göre kilo artışı olmasına rağmen HOMA-IR (p=0,01), yağ oranında (p=0,04), HbA1c' de (p=0,001) azalma, kas (p=0,008) ve kemik (p<0,001) kitlesinde iyileşme, serum ghrelin konsantrasyonunda artış (p=0,01) saptandı. Leptin, lipokalin-2, karboksillenmemiş osteokalsin düzeylerinde gruplar arasında ve postoperatif değerlendirmede fark saptanmadı. Osteokalsin; femur boyun ve toplam kemik mineral yoğunluğu (KMY)  ile pozitif, adiponektin; radius 1/3 distal KMY ile negatif korele idi.
Sonuçlar: Primer hiperparatiroidide osteokalsinin yüksek, adiponektinin düşük olması enerji homeostazı ve kemik metabolizması üzerinde etkili bulunmuştur. (Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje numarası: TTU-2019-33441)

Abstract:
Objectives: Recent studies have been reported that bone is an endocrine organ and some molecules released from bone may be associated with glucose metabolism, insulin resistance and obesity. In this study, we aimed to determine the osteocalcin and lipocalin-2 concentrations in different forms of primary hyperparathyroidism (PHPT) and to investigate the importance of these markers in the follow-up after parathyroidectomy and whether they would be effective in operation decision.
Patients and methods: Our study group consisted of asymptomatic PHPT (n=34, mean age 53±7,4 years), overt PHPT patients (n=17,mean age 45,1±12,9 years) and healthy controls (n=33, mean age 50,2±5.0 years). Patients with parathyroidectomy were reevaluated 3 months after surgery. Blood samples were taken for calcium, phosphorus, PTH, glucose, insulin, lipid profile, leptin, adiponectin, ghrelin, lipocalin-2 and osteocalcin measurement at baseline and postoperative period, body fat percentage and carotid intima-media thickness were measured.  
Results: Osteocalcin and adiponectin concentrations were found to be higher in patients with overt and asymptomatic primary hyperparathyroidism compared to healthy controls with similar age and sex distribution (p = 0.003 and p<0.001), whereas there was no significant difference between patient groups. Patients with parathyroidectomy had a significant decrease in osteocalcin level in the third month of postoperative period (p=0.01), but still higher than the control group. In postoperative evaluation, although there was an increase in weight compared to baseline, HOMA-IR (p = 0.01), fat ratio (p = 0.04), HbA1c (p=0.001) decrease and muscle (p=0.008) and bone mass (p<0.001) improvement, increase in serum ghrelin concentration (p=0.01) revealed. Leptin, lipocalin-2, undercarboxylated osteocalcin levels were not different between the groups and postoperative evaluation. Osteocalcin was positively correlated with femoral neck and total bone mineral density (BMD), while adiponectin was negatively correlated with radius 1/3 distal BMD.
Conclusions: In primary hyperparathyroidism, high osteocalcin and low adiponectin were found to have an effect on energy homeostasis and bone metabolism. (This study was funded by Istanbul University with the project number TTU-2019-33441).