Kedi ve köpeklerde periodontal hastalığın oluşma prevalansı ve tedavi seçenekleri
Periodontal disease prevalance and treatment procedures in cats and
Yazar: NEDİME ATAGÜR SELEK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ARICAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Gingival hastalıklar = Gingival diseases ; Gingivit = Gingivitis ; Kediler = Cats ; Köpekler = Dogs ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Periodontitis = Periodontitis ; Prevalans = Prevalence ; Tedavi = Treatment ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Periodontal hastalık gingivitis ve periodontitis olmak üzere iki aşamada tanımlanmaktadır.Gingivitis (diş eti iltabı) diş eti dokularında kaldığı sürece geri dönüşümlü olan bir patolojidir.Periodontitis hastalık sürecinin sonraki aşamasıdır ve mikroorganizmaların neden olduğu ve dişin daha destekleyici yapılarının (periodontal ligament ve alveolar kemiğin) inflamatuar hastalığı olarak tanımlanır.Ülkemizde popülasyonu günden güne artan kedi ve köpeklerin temel fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamak için beslenme davranışının ilk basamağı olan ağız ve diş sağlığına dikkat çekmek amacıyla bu hastalığın insidansının ortaya konması amaçlanmıştır.Özellikle kedi ve köpeklerde yaş,ırk,hayvan sahibinin ilgisi gibi parametreler araştırılmıştır.Böylelikle periodontal hastalığa yatkınlık oluşturabilecek parametreler ve insidans araştırılarak ağız diş sağlığının öneminin doğal yaşam dengesinde vazgeçilmez bir olgu olduğu ispatlanacaktır.

Bu çalışmada S.Ü. Veteriner Fakültesi Cerrahi Anabilim Dalı, Konya ve Petcode Hayvan Hastanesine (Ankara) getirilen 150'şer adet farklı cins,ırk,ağırlık ve yaşta köpek ve kedi kullanılacaktır.Olguların periodontal hastalık, gingivitis,diş çürüğü,aşınma,süt dişi,mine defekti,kırık,gingival hiperplazi ve çekilme, stomatit, diş rezorpsiyonu gibi parametreler göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir.Olguların klinik muayeneleri yapıldıktan sonra radyolojik ve gerekli olan bazı olgularda tomografik muayeneleri yapılmıştır.

Araştırmada kullanılan kedilerin 89'u dişi iken 61 tanesi erkektir. Köpeklerde bu dağılım 72 dişi, 78 erkek şeklinde olmuştur. Çalışmada kullanılan kedilerde periodontal hastalığa yatkınlık melez ırklarda ve scottish foldlarda %75 civarında gözlenirken; yorkshire terrier, pomerian, malta köpeği, chihuahua gibi küçük cins köpeklerde hastalığa yakınlık %80 olarak kaydedilmiştir.

Çeşitli sebeplerle anestezi altında fiziksel,radyolojik ve bilgisayarlı tomografi yöntemleri kullanılarak muayene edilen hastaların 2 yaşını aşmış olanların %80'ninin en az 1 dişinde periodontal hastalık gözlemlenmiştir.Özellikle kedilerin maksillar 108. ve 208. dişlerinde patoloji varken yakalanan hastaların tedavi görmediği taktirde 107. ve 207. dişlerinin de etkilenip periodontal hastalığın şiddetini arttırdığı görülmüştür. Ayrıca küçük ırk köpeklerin ise insisiv dişlerinin periodontal hastalığa yatkınlığı ispatlanmıştır. Cips kırığı (108. ve 208. dişler) sebebiyle 5 yaşını aşmış köpeklerin %60'ında periodontal hastalık mevcuttur.Çalışmaya dahil olan 150 kediden 33'ünde gingivostomatit görülürken 14'ünde total diş çekimi yapılmıştır.

Hasta sahipleri ile yapılan anketler ve genel muayene sonunda kedi sahiplerinin 38 tanesinin hayvanlarının dişlerini fırçalaması gerektiğini bilirken ve 11 tanesinin düzenli diş fırçaladığı ve 9 tanesinin ağzının patolojik olmadığı not edilmiştir. Köpek sahiplerinin ise 87 tanesi diş fırçalaması gerektiğini bildiği halde 42 tanesi diş fırçalamaktadır. Kedilerde diş fırçalatmak konusunda ırksal bir yatkınlık ya da anlamlı bir sonuç bulunamamışken köpeklerde pug cinsinde diş fırçalamanın zor, golden retriever cinsi köpeklerde ise daha kolay olduğu görülmüştür.

İlk altı aylık sürede yavru kedi ve köpeklere diş fırçalama alışkanlığı kazandırmak ve bu profilaksinin ilerleyen zamanlarda korunması ağız ve diş sağlığının korunması için esas şarttır.Hasta sahipleri bu anlamda bilgilendirilmeli ağız ve diş sağlığının önemi vurgulanmalıdır.Periodontal hastalığa yatkınlığın yaş ve evde bakım ile doğru orantılı olduğu düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler:Gingivitis,insidans,

Abstract:
Teeth are very important for the maintenance of a healthy digestive system and a healthy life for mammals. The fact that animals are at the desired weight, can continue with in their physiological limits, healthy functioning of organs and tissues are directly related to oral and dental health as well as proper nutrition. The general condition of the digestive system is impaired in the teeth, as any inflammation or pathology in the teeth will affect the eating habits. Periodontal disease is defined in two stages as gingivitis and periodontitis. Gingivitis is a reversible pathology that remains in the gingival tissues. Periodontitis is the next stage of the disease processand is defined as the inflammatory disease caused by microorganisms and the more supportive structures of the tooth (periodontal ligament and alveolar bone). The first step of feeding behavior is to meet the basic physiological needs of cats and dogs whose population is increasing day by day. In order to draw attention to dental health, it is aimed to reveal the incidence of this disease. Inparticular, parameters such as age, race, animal owner's interest are investigated in cats and dogs.

In this study, at least 150 different breed, race, sex and weight, dogs and cats were used as a materials in Selcuk University Faculty of Veterinary Medicine, Department of Surgery, Konya and Petcode Animal Hospital, Ankara. Considering parameters  such as periodontal disease, gingivitis, tooth decay, milk tooth, enamel defect, enamel hypoplasia, fracture, gingival hyperplasia and with drawal, oral mass, oro-nasalfistula, pulprelease, stuckroot, stomatitis, tooth resorption evaluated. Radiological and tomographic examinations were performed according to the need in some cases.

The cats used in the study were 89 female and 61 male. 72 female and 78 males dogs were included in the study. While the predisposition of cats recorded as mix-hybrids and Scottish fold for periodontal diseases is around 75%, for dogs it is about 80% predisposed to periodontal disease in small breed dogs such as York Shire Terrier, Pomerian, Maltese dog, Chihuahua. It was observed that the first affected teeth were the 108th and 208th teeth near all of the cats with periodontal disease and the problems were more clear on the meanage of 2 years. If the pathology in these teeth can not be cured, the 107. and 207 teeth are affected. Gingivostomatit is was seen in 33 of the 150 cats examined, while total tooth extraction was performed in 14 of them before. The tendency of periodontal disease in small breed dogs to persist with persistent milk teeth, followed by a continuation of 108,109,110,208,209,210 with 3 roots. In addition, 60% of small breed dogs older than 5 years of age have signs of periodontal disease, resulting in incisive tooth loss. Although gingivitis and periodontitis are common in large breed dogs, especially in canine and incisive teeth. Perio-endo disease was observed due to small fragment fragment fracture in 108 of 208 dogs. Only 38 of the owners of cats brush cat'steeth. 9 of 11 cats had no oral dental health pathologies. In dogs, 87 of the patient owners thought that the tooth should be brushed, while 42 of them were given a habit. All of the teeth brushing the teeth of the dental health of thew holeday is going to improve on physical examination. There is noracial meaning related totooth brushing habits in cats. Experiment with Pug breed dogs often fail while Golden Retriever breed dogs brush their teeth withease.

In the first six months, it is essential for the kittens and dogs to gain the habit of brushing their teeth and to maintain this prophylaxis in the future. Patient owners should be informed about this and the importance of oral and dental health should be emphasized. The predisposition to periodontal disease is thought to be directly proportional to age and homecare.

Keywords:Gingivitis, incidence, cats, dogs,periodontitis