Yapay zekanın sanat eğitiminde kullanılmasına yönelik bir uygulama örneği
An application example for the use of artificial intelligence in the art education
Yazar: MELİKE ERDURMUŞ
Danışman: DOÇ. GONCA HÜLYA YAYAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Son yüzyılda meydana gelen teknolojik gelişmeler, sanat dünyasında büyük bir değişim
yaratmıştır. Bu değişimin en son aşaması ise yapay zekâ olarak adlandırılan teknolojinin
günümüz sanat ürünlerinde kullanımı ile gerçekleşmektedir. Özellikle görsel sanatlar
alanına müdahil olan yapay zekâ ürünleri, yaratıcılık ve yetenekten ziyade artık tekniğin
kullanıldığı bir üretme sürecini ön plana çıkarmaktadır. Bu durum sanatta yeni bir
düşünme ve algılama sürecini ortaya çıkarırken sanatın var olan niteliğinin ise
sorgulanmasını gerekli kılmıştır. Bu sorgulamada önemli olan hususlar; geleneksel sanat
mekanlarının bilgisayar ortamlarına devredilişi, estetik kaygıdan yoksun bir tavrın
kullanımı, geleneksel malzemelerin yerini bilgisayar ve yapay zekâ ürünlerinin almış
olması, yeni ifade biçimlerinin açığa çıkması ve bu gelişmeler ile izleyicinin algısının da
yeni bir boyut kazanmasıdır. Araştırma, tüm bu oluşumların çözümlenmesi, yapay zekânın
sanat etkinliği ve eğitiminde kullanımının irdelenmesi yanında bugün nasıl ve nerelerde
kullanıldığının ortaya konularak etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla ele alınmıştır. Bu
bakımdan araştırma kapsamınca belirlenen Uşak Mehmet Sesli Ortaokulu'nun 5. Sınıfında
öğrenim gören 21 öğrencinin oluşturduğu çalışma grubuyla, yapay zekâ teknolojisi ile
çalışan GauGAN isimli resim üretme programı üzerinden eğitim-uygulama aşamalı bir
deneysel çalışma yürütülmüştür. Çalışmanın uygulama sürecinde öğrencilerin hem doğal hem de yapay ortamda oluşturdukları resimlerinden, araştırmacı günlüğünden ve
sesli/işitsel kayıt cihazlarından nitel yöntem ile veriler elde edilirken öğrenci resimlerinin 3
alan uzmanı tarafından değerlendirmeleri sonucunda ise nicel yöntem ile veriler elde
edilmiştir. Bu sebeple karma araştırma yöntemi kullanılarak ele alınan çalışmanın,
teknoloji ile erginleşen sanatın geçirdiği yapısal ve biçimsel değişimlerinin incelenmesi
bakımından geleceğin sanat eğitimcileri, öğrencileri ve ilgilileri açısından bir öngörü
kılavuzu oluşturması nedeniyle önem arz ettiği düşünülmektedir.

Abstract:
Technological developments in the last century have created a great change in the art
world. The last stage of this change is realized with the use of technology called artificial
intelligence in today's art products. Artificial intelligence products, which are especially
involved in the field of visual arts, highlight a production process in which technique is
now used rather than creativity and talent. While this situation reveals a new thinking and
perception process in art, it has made it necessary to question the existing quality of art.
The important points in this inquiry are; The transfer of traditional art spaces to computer
environments, the use of an attitude devoid of aesthetic concern, the replacement of
traditional materials with computer and artificial intelligence products, the emergence of
new forms of expression and the perception of the audience gaining a new dimension with
these developments. The research has been discussed in order to analyze all these
formations, to examine the use of artificial intelligence in art activity and education, as
well as to reveal how and where it is used today and to evaluate its effects. In this respect,
an experimental study with an education-practice phase was carried out with the study
group consisting of 21 students studying in the 5th grade of Uşak Mehmet Sesli Secondary
School, which was determined within the scope of the research, through the painting
production program called GauGAN, which works with artificial intelligence technology. In the application process of the study, data were obtained by qualitative method from the
pictures created by the students in both natural and artificial environments, the researcher's
diary and audio/visual recording devices, while the data were obtained with the
quantitative method as a result of the evaluation of the student pictures by 3 field experts.
For this reason, it is thought that the study, which is handled using the mixed research
method, is important because it creates a foresight guide for future art educators, students
and interested parties in terms of examining the structural and formal changes of art that
has matured with technology.