Türk Borçlar Kanunu genel hükümleri uyarınca sözleşme sorumluluğuna etki eden nedenler
Reasons affecting contract liability according to the general provisions of the Turkish Law of obligations
Yazar: ÖZGE BİLİCİ KÖSE
Danışman: PROF. DR. DİLER TAMER
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sözleşme sorumluluğu sözleşmenin "hiç ya da gereği gibi ifa" edilmemesi halinde borçlunun muhatap tutulabileceği hukuki durumu ifade eder.  Türk Hukukunda sözleşme sorumluluğuna etki eden birçok kanuni düzenleme bulunmaktadır.

Türk-İsviçre hukuk sisteminde borç ilişkisi nedeniyle alacaklının maruz kalacağı zarardan doğan sorumluluğunun fonksiyonu borçlunun neden olduğu zararın giderilmesidir. Bu bağlamda temel kanuni düzenleme "giderim borcu" başlıklı TBK'nın 112. maddesidir.  Giderim borcunun "genel itibariyle" düzenlendiği bu maddeye bakıldığında borçlunun sorumluluğunun oldukça ağır bir biçimde düzenlendiği tespit edilmektedir.  Buna göre borçlu kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispatlamadıkça zararın tamamından sorumlu tutulacaktır. Oldukça geniş bir sorumluluk  yükleyen bu maddenin sınırlarının "Sorumluluğun ve giderim borcunun kapsamı" başlıklı 114. madde ile çizildiğini ve TBK'nın 114/II maddesinin haksız fiil hükümlerine yaptığı atıfla sorumluluk kapsamının daraltılmaya çalışıldığını görmekteyiz. 

TBK'nın genel ve özel hükümlerinin yanı sıra başkaca mevzuat hükümlerinde de borçlunun sorumluluğuna etki eden birçok özel düzenleme yapılmıştır. Tez kapsamında sadece TBK'nın yaygın uygulama alanı bulan genel düzenlemeleri ekseninde değerlendirme yapılmış ve bu genel düzenlemelerin bazı özel düzenlemelere yansımasından örnekler sunularak konu detaylandırılmıştır.  Kanunda yer alan bu ölçütlerin buluştuğu nokta tarafların sözleşmede aksine geçerli bir düzenleme yapmaması halinde borçlunun sorumluluğu tespit edilirken başvurulacak olmalarıdır.  Uygulamada ise sıklıkla taraf iradesiyle de borçlunun sözleşmesel sorumluluğuna etkide bulunulduğu görülmektedir. Tezin üçüncü bölümünde ise iradi sınırlama hallerine ve bu koşulların geçerlilik şartlarına değinilmiştir.

Abstract:
Contractual liability refers to the legal situation in which the debtor can be addressed if the contract is not "performed at all or duly". There are many legal regulations that affect contract liability in the Turkish Legal System.
In the Turkish-Swiss legal system, the function of the liability of the creditor arising from the damage to be incurred due to the debt relationship is the elimination of the damage caused by the debtor. In this context, the basic legal regulation is Article 112 of the TCO titled "expense debt". Considering this article, in which the debt of reparations is regulated "in general", it is determined that the liability of the debtor is regulated very heavily. Accordingly, the debtor will be held responsible for all the damage unless he can prove that he cannot be blamed. We see that the boundaries of this article, which imposes a very wide responsibility, are drawn with the article 114 titled "The scope of liability and reparation debt" and the scope of liability is tried to be narrowed by referring to the tort provisions of article 114/II of the TCO.

In addition to the general and special provisions of the TCO, many special regulations affecting the liability of the debtor have been made in other legislation provisions. Within the scope of the thesis, only the general regulations of the TCO were evaluated on the axis of the general regulations, and the subject was detailed by presenting examples of the reflection of these general regulations on some special regulations. The point where these criteria in the law meet is that if the parties do not make a valid arrangement to the contrary in the contract, they will be applied when determining the liability of the debtor. In practice, it is seen that the contractual liability of the debtor is often affected by the will of the parties. In the third part of the thesis, the cases of voluntary limitation and the validity conditions of these conditions are mentioned.