Türkiye'de kamu denetçiliği kurumu ve idari yargıya etkisi
The ombudsman institution in Turkey and its effect on administrative jurisdiction
Yazar: MUHARREM OCAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TEKİN AVANER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kamu Denetçiliği Kurumu = Ombudsman Institution ; Kamu denetimi = Public inspection ; Ombudsman = Ombudsman ; İdari denetim = Administrative supervisions ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
Anayasa'da yer verilen hukuk devleti ilkesinin koşullarından biri de yönetimin eylem ve işlemlerinin hukuka uygun olup olmadığının yargısal yolla denetiminin sağlanması olup, söz konusu denetim ülkemizde idari yargı eliyle yapılmaktadır. Ancak gelinen noktada, idari yargının iş yükü, yargılamanın masraflı olması gibi etkenler nedeniyle yönetilenlerin hak arama hürriyetini etkin bir şekilde kullanamadığı bilinen bir gerçektir. Bu durum Kamu Yönetimi sistemimizde, idarenin yargısal denetimine alternatif olabilecek denetim biçimleri arayışına neden olmuştur.
2000'li yıllardan önce değişik platformlarda tartışılma imkânı bulan Kamu Denetçiliği Kurumu, Avrupa Birliği ile yürütülen üyelik müzakereleri çerçevesinde, müktesebatın uyumlaştırılması ve Kamu Yönetimi'nin etkin denetimi ihtiyacının gereği olarak, yasal çalışmaların yapılması boyutunda yeniden gündeme gelmiş ve ilk olarak 5548 sayılı Kanun ile mevzuatımızdaki yerini almıştır. Fakat kurumun Anayasal dayanağı olmadığı gerekçesiyle ilgili Kanun'un Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi sonrasında, Kamu Denetçiliği Kurumu'nun mevzuatımızdaki yerini alması 2012 yılında gerçekleşmiştir.
Bu çalışmada, 6328 sayılı Kanun ile kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu incelenerek, Kurum'un idari yargıya etkisinin araştırılması hedeflenmiş olup; birinci bölümde, denetim kavramı, idarenin başlıca denetim araçları ve Ombudsman Denetimine ilişkin bilgilere yer verilmiş, ikinci bölümde Kamu Denetçiliği Kurumu'nun ülkemizdeki oluşumuna ilişkin yaşanan gelişmeler ve yasal çalışmalar ele alınarak, 6328 sayılı Kanun incelenmiş ve nihayet üçüncü bölümde, Kamu Denetçiliği Kurumu'nun, idari yargıya alternatif bir başvuru yolu olabileceği ve idari yargının iş yükünün azaltılmasına olanak sunabileceği ifade edildikten sonra Kurum tarafından verilen bazı kararların incelenmesi ve idari yargı ile karşılaştırılması suretiyle kararlarının etkinliği konusuna değinilerek, Kurum'un hali hazırda idari yargıya etkisi değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kamu Yönetimi, İdarenin Denetimi, Kamu Denetçiliği, İdari Yargı.

Abstract:
One of the clauses of principles of state of law stated in Constitution is to ensure judicial review whether the actions and procedures of the administration are justifiable. Judicial review is carried out by the administrative jurisdiction in our country. However, at this point, it is common knowledge that the ruled cannot effectively use the right to legal remedies because of the factors such as the workload of administrative jurisdiction and cost of trials. This situation has led the administration to be in search of review techniques as an alternative to judicial review in Public Administration system.
The Ombudsman Institution which found the opportunity to be discussed on different platforms before the years of 2000s became a current issue again within the frame of membership negotiations conducted with the European Union, within the scope of doing legal research in order to synchronize the legislation and as a need of effective review required for the Public Administration. Moreover, it first took place in our legislation by the Law No. 5548. However, on account of the fact that the institution does not have constitutional basis, after the cancellation of the applicable law by Constitutional Court, the Ombudsman took place in our legislation in 2012.
In this study, it is aimed to examine the Ombudsman Institution established by the Law No. 6328 and research its effect on administrative jurisdiction. First chapter of the thesis handles the concept of review, the main review tools of administration and information related to the Ombudsman Review; second chapter deals with some developments and legal studies concerning the formation of the Ombudsman Institution in Turkey and the Law No. 6328 has been examined in this chapter; finally in the third chapter, that the ombudsman might be an alternative application way to the administrative justice and provides administrative justice an opportunity for reducing its workload has been firstly stated and then the effectiveness of the judgments after the examination of some judgments by the Institution and their comparison with the administrative justice has been mentioned and the available influence of the Institution on administrative justice has been evaluated.

Keywords: Public Administration, Review of the administration, The Ombudsman, Administrative Jurisdiction