Sosyal kimlik kuramı bağlamında bireylerin kimlik ve aidiyet tanımlamaları: Kocaeli Kafkas Kültür Derneği örneği
Definition of identity and belonging of individuals in the context of social identity theory: Kocaeli Caucasus Cultural Association case
Yazar: ELVAN AYDEMİR DADAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLÜFER DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Dernekler = Associations ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Kimlik = Identity ; Sosyal kimlik = Social identity ; Çerkezler = Circassians

Özet:
Bu çalışma, son yıllarda artan kimlik ve etnisite tartışmalarına, yüzyıldan fazla zaman önce Türkiye topraklarına gelen Çerkes kimliği ışığında bir değerlendirme sunmak amacıyla hayata geçirilmiştir.
Çerkesler 1800'lü yıllardan bu yana Türkiye'de varlık gösteren etnik guruplardan birini meydana getirmektedirler. Literatürdeki çeşitli kaynaklarda Çerkeslere, "Türkiye'deki mevcut kültüre en fazla uyum sağlayabilmiş etnik grup" olarak yer verilmiştir. Bu veri Çerkeslerin sosyal kimlik anlayışlarını ve kimlik tanımlamalarındaki dönüşümü inceleme gerekliliğini doğurmuş, bu çalışmada da bu inceleme, Sosyal Kimlik Kuramı bağlamında gerçekleştirilmiştir.
Kimlik literatürde farklı şekillerde tanımlanmıştır. Bu tanımlardan biri de kişi veya grubun kendini tanımlaması ve kendini diğer kişi ve gruplar arasında konumlamasıdır. Kimlik bununla birlikte, kişinin kendisini içerisine doğduğu çevrenin etkisiyle algılayışı ve bu algıdaki pratikleri hayata dökmesiyle ortaya konan bir süreci de ifade etmektedir. Bu anlamda süreç, içerisinde tarihsel, biyolojik, psikolojik, antropolojik ve sosyolojik birçok faktörü ve enstrümanı barındırır. Bu noktada tüm bu enstrümanların bir aradalığı, sosyal bir kimlik olan etnik kimliği ortaya çıkarmaktadır. Çalışmada, Çerkesler'in etnik kimliğine ilişkin doneler elde edilerek, sosyal kimlik kuramı çerçevesinde değerlendirmesi sunulmuştur.
Kuramsal, tarihsel ve uygulamalı olmak üzere 3 bölümden oluşan bu çalışmanın kuramsal kısmında Sosyal Kimlik Kuramı ele alınmış, kavramları ve varsayımlarıyla incelenmiştir. Çalışmanın tarihsel kısmında, uygulama evreni olarak seçilen Çerkesler'in sosyal kimliklerine anlam kattığı düşünülen sürgün süreci, nedenleri ve sonuçlarıyla ele alınarak, sürece ilişkin veriler sunulmuştur. Çalışmanın alan araştırması kısmında ise etkin şekilde Kocaeli Kafkas Kültür Derneği'nde varlık gösteren bireylerin, kimlik ve aidiyet tanımlamaları sorgulanarak, Sosyal Kimlik Kuramı bağlamında değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada nitel verilerin toplanması için gözlem ve görüşme tekniklerinden yararlanılmış, veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir
Çalışmanın neticesinde; bir kültürü ayakta tutan ve devamını sağlayan dil gibi en temel unsurlardan birini günümüze sağlıklı bir biçimde taşıyamamış olmasına rağmen, hâlâ etkili şekilde ayakta duran ve diğer kültür unsurlarını ve pratiklerini sürekli kılmayı başarmış olan Çerkes toplumunun, bu başarıyı nasıl elde ettiğine dair verilere ulaşılmış ve bu veriler sosyal kimlik kuramı bağlamında değerlendirilmiştir.
Anahtar kelimeler: 
Kimlik, Etnik Kimlik, Etnik Grup, Aidiyet, Sosyal Kimlik Kuramı, Çerkesler

Abstract:
This study intends to contribute increasing literature on identity and ethnicity with a focus on Circassian identity that roots back to more than one hundred years in Turkey.
Circassian identity is one of the major ethnic groups in Turkey that existed since 1800s. In the literature, Circassians are referred many times as "the ethnic group that adopted to current cultural norms in Turkey perfectly." Such general perception towards Circassian ethnic identity necessitates to investigate Circassian people's definition of their social identity and its transformation in time. This study draws from social identity theory to examine construction and transformation of Circassian identity.
Identity is defined in the literature via multiple characterizations. In one definition identify is individual or group's definition of themselves in addition to their positioning themselves among other individuals and groups. At the same time identity embraces individual's social perception of identity that is developed within the group that individual is born into. Within this context identity consists of historical, biological, psychological, anthropological and sociological components. All these components constitute ethnic identity that is also socially constructed. This study presents an examination of Circassian ethnic identity referring to social identity theory.
This thesis is composed of three chapters presenting theoretical framework, historical background and analysis of the findings derived from field study. In the theoretical part, social identity theory is presented and evaluated through its concepts and propositions. In the historical background, Circassian exile is investigated through its reasons and results as a significant tragedy shaping Circassian ethnic identity. Last part presents the field study and findings derived from interviews with members of Kocaeli Caucasian Culture Association. Individuals' identity and belonging definitions are also examined through social identity theory in this part.
 
The study presented the factors behind Circassian's success in preservation of different cultural practices in years although lacking knowledge of Circassian language as a strong binding cultural component among them. The data on these findings are also analyzed through social identity theory.
Key words: 
Identity, Ethnic Identity, Ethnic Group, Belonging, Social Identity Theory, Circassians