Finansal tabana yayılmanın belirleyicileri: Türkiye ve dünya uygulaması
Determinants of financial inclusion: An application for Turkey and the world
Yazar: ŞEYMA YILMAZ KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. İSRAFİL ZOR
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı dünya genelinde farklı gelir seviyelerinde bulunan ekonomiler için finansal tabana yayılmaya etki eden makro faktörleri ve farklı gelir seviyelerinde bulunan ekonomiler ile Türkiye için finansal tabana yayılmaya etki eden bireysel faktörleri belirlemektir. Ayrıca finansal tabana yayılmanın önündeki engeller, bireylerin borçlanma tercihleri, tasarruf nedenleri, banka ve kredi kartı kullanımları ve gayrimenkul için kredi kullanımlarına etki eden bireysel faktörler de çalışmada araştırılmıştır. 
Makro faktörlerin finansal tabana yayılma üzerindeki etkisi 2010-2018 dönemi için panel regresyon analizi ile yüksek gelirli, üst-orta gelirli ve alt-orta gelirli ekonomiler için oluşturulan finansal erişim endeksi, finansal kullanım endeksi ve finansal tabana yayılma endeksi aracılığıyla araştırılmıştır. Elde edilen bulgular yüksek gelirli ekonomiler için kişi başına GSYİH'deki ve internet kullanan bireylerin oranındaki artışın finansal tabana yayılmayı olumlu etkilediğini göstermiştir. Üst-orta gelirli ekonomilerde internet kullanan bireylerin oranındaki ve mobil aboneliğe sahip olan bireylerin oranındaki artış finansal tabana yayılmayı artırmaktadır. Alt-orta gelirli ekonomiler için; internet kullanan bireylerin oranındaki, mobil aboneliğe sahip olan bireylerin oranındaki, kişi başına GSYİH'deki ve nüfus artış hızındaki artışın finansal tabana yayılma üzerindeki olumlu etkisi belirlenmiştir. Enflasyonun üst-orta gelirli ve alt-orta gelirli ekonomilerde finansal tabana yayılmayı olumsuz etkilediği de belirlenmiştir. 
Dünya Bankası 2017 Global Findex veri tabanından faydalanılarak cinsiyet, yaş, gelir ve eğitimin finansal tabana yayılma üzerindeki etkisi probit regresyon analizi ile incelenmiştir. Çalışma sonuçları bireysel faktörlerin finansal tabana yayılma göstergeleri üzerinde önemli etkileri bulunduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca bireysel faktörlerin; finansal kurumlarda hesap sahipliğini engelleyen nedenlerin, bireylerin borçlanma tercihlerinin, tasarruf nedenlerinin, banka ve kredi kartı sahipliklerinin ve gayrimenkul için kredi kullanımlarının üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the macro factors affecting financial inclusion for economies with different income levels around the world, and individual factors affecting financial inclusion for economies with different income levels and Turkey. In addition, the individual factors affecting the barriers to the financial inclusion, the borrowing preferences of individuals, the reasons for savings, the use of bank and credit cards and the use of loans for real estate are also investigated in the study. 
The effect of macro factors on financial inclusion is investigated by panel regression analysis for the period 2010-2018 for high-income, upper-middle-income and lower-middle-income economies through the financial access index, financial usage index and financial inclusion index created. The findings reveal that the increase in GDP per capita and the proportion of individuals using internet positively affect the financial inclusion for high-income economies. In upper-middle income economies, the increase in the proportion of individuals using the internet and the proportion of individuals with mobile subscription increases the financial inclusion. The positive effect of the increase in the ratio of individuals using the internet, the ratio of individuals with mobile subscription, per capita GDP and the population growth rate on the financial inclusion is determined for lower-middle income economies.
By using the World Bank 2017 Global Findex database, the effect of gender, age, income and education on the financial inclusion is analyzed with probit regression analysis. The results of the study revealed that individual factors have important effects on the indicators of financial inclusion. In addition, it is concluded that individual factors have an impact on the reasons that prevent account ownership in financial institutions, the borrowing preferences of individuals, their reasons for savings, their bank and credit card ownership, and their use of credit for real estate.