Özel öğrenme güçlüğü tanısı almış çocukların kişilik özellikleri ve saldırganlık eğilimlerinin projektif yöntem olan resim çizme yolu ile incelenmesi
Investigation of personality traits and agressin tendencies of children diagnosed with spesific learning disabilities by drawing pictures a projective method
Yazar: AYSEL COŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN DEMİR
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Saldırganlık = Aggressiveness ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Özel öğrenme güçlüğü, özel eğitim alan öğrenciler arasında yaygın olarak 
görülen alanlardan bir tanesidir. Özel öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencilerin 
akademik güçlüklerin yanı sıra yaşadıkları sosyal ve psikolojik güçlükler öğrencilerin 
gündelik yaşamlarında güçlüklere sebebiyet vermektedir. Kendilerini ifade 
edebilmeleri için gereken, dili kullanabilme ve düşüncelerini organize edebilme 
noktasında yaşadıkları zorluklar sebebiyle akranlarına kıyasla daha fazla zorlandıkları 
bilinmektedir. Bu araştırmada özel öğrenme güçlüğü tanısı almış çocukların kişilik 
özellikleri ve saldırganlık eğilimleri projektif bir yöntem olan resim çizme yolu ile 
incelenmiştir. Yazma ve okuma performansı göstermenin kaygısını hissetmeden 
kişilik özelliklerine ve duygu durumlarına yönelik bilgilere ulaşmak amaçlanmıştır. 
Araştırma kapsamında 2023-2024 eğitim öğretim yılında bir özel eğitim ve 
rehabilitasyon merkezinde özel eğitim alan öğrencilere ulaşılarak "Bir Kaktüs Resmi 
Çiz Testi" ve "Var Olmayan Hayvan Çiz Testi" uygulanmıştır. Birebir görüşmelerin 
sağlandığı esnada sosyodemografik bilgiler alınmıştır. Uygulamanın gerçekleştirildiği 
100 özel öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencinin 65'ini erkek öğrenciler, 35'ini kız 
öğrenciler oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular analiz edilirken öğrencilerin 
çizimlerinde büyüklük, küçüklük, konum, kullanılan renkler gibi özellikler dikkate 
alınmıştır. "Bir Kaktüs Resmi Çiz" testinde dikenler, saksı, kaktüsün yabani veya 
evcimen oluşu değerlendirmeye alınmıştır. "Var Olmayan Hayvan Çiz Testi"nde 
hayvanların reaktif ve proaktif saldırganlık belirtileri üzerinde durulmuştur. Bunun 
için çizilen organlar, çizimlere eklenen özellikler incelenmiştir. Çizimler incelenirken 
öğrencilerin yansıttıkları duygular üzerinde durulmuştur. Elde edilen bulguların 
cinsiyete göre farklılıklarına dikkat edilmiştir. Tüm verilerin frekansları alınarak nicel 
hale getirilmiştir. 
Araştırma bulgularına göre öğrencilerin çoğunluğu saldırganlık eğilimlerine 
sahiptir ve cinsiyet fark etmeksizin reaktif saldırganlık özelliklerine yönelik çizimler 
ortaya koyulmuştur. Tüm katılımcılarda evcimen kişilik özelliklerine yönelik çizimler 
ortaya koyulmuştur ancak erkek öğrenciler özgürlük ve bağımsızlık ihtiyaçlarını kız 
öğrencilere göre daha fazla yansıtmıştır. Sakinlik, hırçınlık, korumacı özellikler ve 
kaygılı duyguduruma yönelik ipuçlarının tüm öğrencilerde birbirine yakın oranlarda 
yansıtıldığı görülmüştür. Kız öğrenciler erkek öğrencilere göre daha dışadönük 
olabilecekleri yönünde çizimler ortaya koymuştur. Kız öğrencilerin hem olumsuz-çökkün duyguduruma yönelik hem de neşeli duyguduruma yönelik çizim oranlarının 
erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Otoriteye baş kaldırmaya 
yönelik ipuçları erkek öğrencilerde kız öğrencilere göre daha yüksektir. Cinsiyetler 
ayrı ayrı ele alındığında evcimen oluş, aidiyet duymama ve bağımlı kişilik 
özelliklerinin kız öğrencilerde (0.94) kendi cinsiyetleri içinde, erkek öğrencilerde 
(0.60) kendi cinsiyetleri içinde olmak üzere birebir aynı oranda ortaya koyulduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Özel Öğrenme Güçlüğü, Kişilik, Saldırganlık

Abstract:
Specific learning disabilities are one of the most common areas among students 
receiving special education. In addition to academic difficulties, social and 
psychological difficulties experienced by students with specific learning disabilities 
cause difficulties in their daily lives. It is known that they have more difficulties than 
their peers due to their difficulties in using language and organizing their thoughts, 
which are necessary for them to express themselves. This study examined the 
personality traits and aggression tendencies of children diagnosed with specific 
learning disabilities through drawing pictures, a projective method. It was aimed to 
reach information about their personality traits and emotional states without feeling 
the anxiety of writing and reading performance. 
Within the scope of the research, "Draw a Cactus Test" and "Draw a Non-Existent Animal Test" were applied to students receiving special education in a special 
education and rehabilitation center in the 2023-2024 academic year. 
Sociodemographic information was obtained during one-to-one interviews. Of the 100 
students with specific learning difficulties, 65 were male students and 35 were female 
students. While analyzing the findings, features such as size, smallness, location, and 
colors used in the students' drawings were taken into consideration. In the "Draw a 
Cactus" test, thorns, pot, whether the cactus was wild or domestic were taken into 
consideration. In the "Draw an Animal That Doesn't Exist Test", reactive and proactive 
aggression symptoms of animals were emphasized. For this purpose, the drawn organs 
and added features were analyzed. While analyzing the drawings, the emotions 
reflected by the students were emphasized. Attention was paid to the differences of the 
findings obtained according to gender. All data were quantified by taking frequencies. 
According to the research findings, the majority of the students had aggression 
tendencies and drawings of reactive aggression traits were revealed regardless of 
gender. All participants showed drawings of homebody personality traits, but male 
students reflected their need for freedom and independence more than female students. 
It was observed that cues for calmness, irritability, protective traits and anxious mood 
were reflected at similar rates in all students. Female students drew drawings 
suggesting that they might be more extraverted than male students. It was observed 
that female students had higher rates of drawing both negative-depressed mood and 
cheerful mood than male students. Clues about rebelling against authority were higher 
in male students than in female students. When the genders were considered 
separately, it was seen that homebody, non-belonging and dependent personality traits 
were revealed at the same rate in female students (0.94) within their own gender and 
in male students (0.60) within their own gender.

Keywords: Specific Learning Disabilities, Personality, Aggression