Konya Merkez ilçelerdeki berber/kuaför güzellik salonlarında çalışan kişilerin ergonomik faktörlere bağlı mesleki risklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of occupational risks related to ergonomic factors of people working in barber / hairdresser and beauty salons in the central districts of Konya
Yazar: FEVZETTİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA GÖKŞİN CİHAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Berberler = Barbers ; Ergonomi = Ergonomics ; Güzellik merkezleri = Beauty centers ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Konya = Konya ; Kuaförlük = Hair dressing ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık = Health

Özet:
Amaç: Bu çalışmada kuaför ve güzellik salonlarında çalışanların mesleki olarak maruz kaldıkları ergonomik riskleri ve mevcut kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını (KİSR) analiz etmek ve ergonomik çalışma koşulları hakkında  bilgi ve farkındalıklarını arttırmak amaçlandı.
Yöntem: Çalışma Kasım 2019-Ağustos 2020 tarihleri arasında Konya İli Merkez ilçelerinde kuaför ve güzellik salonlarında çalışan 256 gönüllü ile yapıldı. Katılımcılara Sosyodemografik bilgi formu, Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlığı Taraması Ölçeği (CMDQ) , Visual Anolog Ölçeği (VAS) ve Sağlık Algısı Ölçeklerinden (SAÖ) oluşan anket formu uygulandı. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows) 22,0 programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların %66,8' i erkek , %23,8' i 21-30 yaş aralığında, %39,8' i 31-40 yaş aralığında, %50' si lise ve üstü eğitimli, %42,2' si fazla kilolu, %75,8' inin kronik rahatsızlığı yok ve %53,1' inin KİSR' lığı var idi. Katılımcıların %21,9' u bel ağrısı, %9' u el bileği problemleri, %6,2' si eklem rahatsızlıkları nedeniyle sağlık kuruluşuna başvurmuş idi. Katılımcılarda 40 yaş üzeri ve mesleki tecrübesi 30 yılı geçenlerde KİSR sıklığı artıyor idi. Günlük çalışma saatinin ve haftalık çalışma gününün KİSR sıklığı ile anlamlı ilişkisi yok idi. Bütün mesleksel aktivitelerde katılımcıların en fazla hissettiği rahatsızlık ağrı ve uyuşma idi. Katılımcıların en fazla ağrı, uyuşma, kasılma, tutulma, karıncalanma hissettikleri işlem saç kesimi idi. KİSR' lığı sıklık açısından ilk üç bölge sırasıyla bel , sırt ve boyun; şiddet açısından sol ön kol, sol üst kol, sol el bileği ve iş gücü kaybı açısından sağ el bileği, sol üst kol, sırt bölgeleridir. CMDQ risk skoru açısından ise en yüksek olan kısımlar bel, sırt, boyun bölgeleridir. CMDQ risk skoru  kadın cinseyette, 33 yaş üstünde, evli olanlarda, ortaokul ve altı olan grupta, meslekte 20 yılın üzerinde aktif çalışanlarda, mesleği salonda çalışarak öğrenenlerde ve boyu 173 cmden kısa olanlarda anlamlı yüksek idi. Kadın cinsiyette sağ omuz, her iki el bileği, her iki ayak bileği CMDQ risk skor ortalamaları anlamlı yüksek idi. Katılımcıların SAÖ toplam puanları incelendiğinde ölçek toplam puanı 75 üzerinden 51,8±5,6  
puan iken alt boyutları açısından ise en yüksek puan ortalaması kontrol merkezi (18,3±3,4) idi. Erkeklerde özfarkındalık, sağlığın önemi ile SAÖ toplam puan ortalaması anlamlı olarak daha yüksek iken; 33 yaş üstünde sağlığın önemi anlamlı olarak daha yüksek idi. Lise ve üstü 
grupta kesinlik anlamlı olarak yüksek iken sağlığın önemi ortaokul ve altı olan grupta anlamlı olarak yüksek idi. Usta ve kalfalarda çıraklara göre özfarkındalık, sağlığın önemi, SAÖ toplam puanı anlamlı olarak yüksek iken; kesinlik çıraklarda usta ve kalfalara göre anlamlı olarak yüksek idi. VAS' ı kadın cinsiyette anlamlı olarak daha yüksek iken 33 yaş ve üstü kişiler anlamlı olarak daha yüksek VAS'a sahip idi. Ortaokul ve altı seviye eğitim görenler daha yüksek VAS'a sahip idi. 10 yılın altında  çalışanlar 11 yıl ve üstü diğer tüm gruplara göre anlamlı düşük VAS'a sahip idi. 11 yıl ile 20 yıl arası çalışanlarda ise 21 yıl ile 30 yıl arası çalışanlara göre anlamlı düşük VAS'a sahip idi. Haftalık ve günlük çalışma süresinin VAS ile istatistiksel anlamlı ilişkisi bulunmamıştır. Katılımcılarının yaşı ile VAS,  CMDQ skoru, meslekte çalışma süresi arasında anlamlı olarak pozitif korelasyon varken; aynı zamanda meslekte çalışma süresi ile CMDQ skoru arasında  anlamlı olarak pozitif korelasyon saptanırken  SAÖ'nin hiç biri ile anlamlı korelasyonu bulunmamaktadır. Toplam CMDQ skoru ile VAS arasındaki korelasyon incelendiğinde pozitif yönde orta düzeyde korelasyon saptandı. Doğrusal regresyon analizinde VAS'ın % 38,3' ü toplam CMDQ skoruna atfedildiği tespit edildi.
Sonuç: Bu çalışmada kuaförlerde iki kişiden birinde KİSR olduğu görülmüştür. Çalışanlarda KİSR sıklığı diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı vb. kronik rahatsızlıkların sıklığının toplamından iki kat fazla olarak bulunmuştur. Çalışmadaki bu sonuçların kuaför ve güzellik salonlarındaki çalışma şartlarının gözden geçirilmesine, standartların yeniden belirlenmesine, çalışanların sağlıkları ile ilgili görüşlerine yönelik bilgilendirilmelerine yönelik katkısı olacağı düşünülebilir. Çalışma bulgularının teyit edilebilmesi için daha büyük örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: In this study, it is aimed to analyze the occupational ergonomic risks and existing musculoskeletal system disorders (MSD) of the employees working in hairdressers and beauty salons and to increase their knowledge and awareness about ergonomic working conditions.
Method: The study was conducted with 256 volunteers working in hairdressers and beauty salons in the central districts of Konya Province between the dates of November, 2019 and August, 2020. A questionnaire form consisting of socio-demographic information form, CMDQ, VAS and Health Perception Scales (HPS) was carried out with the participants. SPSS 22.0 program was used for statistical analysis. Statistical significance was accepted as p<0, 05.
Results: 66.8% of the survey participants were male, 23.8% of them were in the age group 21-30 and 39.8% of them were in the age group 31-40, 50% of them had a high school education and above, 42.2% of them were overweight, 75.8% of them had no chronic disease and 53.1% of them had MSR. 21.9% of the participants had applied to the health institution for low back pain, 9% of them for wrist problems, and 6.2% of them for joint disorder. The frequency of MSD was increasing in the participants who were over the age of 40 and who had more than 30 years of professional experience. There was no significant correlation between daily working hours and weekly working days with the frequency of MSD. Pain and numbness were the most common discomfort experienced by the participants in all occupational activities. Pain and numbness were the most common discomfort experienced by the participants in all occupational activities. The procedure in which the participants felt the most pain, numbness, spasm, stiffness and tingling was hair cutting. The first three parts in terms of MSR frequency in the body are respectively, waist, back and neck; in terms of severity of MSD they are left forearm, left upper arm, left wrist; and in terms of loss of workforce because of MSD they are right wrist, left upper arm and back. In terms of CMDQ risk score, the highest score for the bodypartsare for the waist, back and neck regions. The CMDQ risk score was significantly higher in females, above 33 years of age, married, middle school age group and younger group, active workers in the profession over 20 years, those who learned their profession by working in the hair salons, and those who were shorter than 173 cm tall. CMDQ risk scores of the right shoulder, both wrists and both ankles were significantly higher in female gender. When the HPS total scores of the participants were analyzed, the scale total score was 51.8 ± 5.6 points out of 75, while the highest mean score in terms of sub-dimensions was the control center (18.3 ± 3.4). While HPS total score average was significantly higher in males with the help of their perception of self-awareness and importance of health; the importance of health variable score was significantly higher among the group above 33 years of age. While precision was significantly higher in the group of high school age and above, the importance of health was significantly higher in the group of middle school age and below. While the HPS total score of self-awareness and the importance of health was significantly higher in masters and journeymen than apprentices; precision was significantly higher for apprentices than masters and journeymen. While VAS was significantly higher in female gender, people aged 33 and over had a significantly higher VAS. The ones who had secondary school level education and below had higher VAS. Employees working for less than 10 years had significantly lower VAS than all other groups working for 11 years and more.Employees working for 11 years to 20 years had significantly lower VAS compared to those working for 21 years to 30 years. There was no statistically significant relationship between weekly and daily working hours and VAS. While there is a significant positive correlation between the age of the participants and VAS, CMDQ score, and duration of employment; at the same time, a significant positive correlation was found between the duration of employment and the CMDQ score; however, there was no significant correlation between HPS and any of them. When the correlation between the total CMDQ score and VAS was evaluated, a moderate positive correlation was found.In linear regression analysis, it is confirmed that 38.3% of VAS is attributed to the total CMDQ score.
Conclusion: In this study, it is observed that one out of two people in hairdressers has MSD. The frequency of MSD in employees was found to be twice of the total frequency of chronic diseases such as diabetes, hypertension, heart disease, etc. It can be thought that these results of the study will contribute to the review of working conditions in hairdressers and beauty  
salons, to redefine the standards, and to inform the employees about their opinions about their health. More studies with larger samples are needed to confirm the study findings.