Arkeolojide biyolojik yöntemler:aDNA
Biological methods in archaeology: aDNA
Yazar: DEMET GÜRAL
Danışman: DOÇ. DR. MİHRİBAN ÖZBAŞARAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Prehistorya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Genetik aratırmaların arkeolojiye katkıları gün geçtikçe artmaktadır.Arkeogenetik sözcüü, artık yaygın olarak kullanılmakta, olup, insan, hayvan vebitki DNA'sının incelenmesi ile insanın geçmiinin anlatılması olaraktanımlanmaktadır. Özellikle antik DNA (aDNA)'nın cansız organizmalardanalınabilmesi ve laboratuarda çoaltılabilmesi ile insan ve hayvan topluluklarınınhareketleri, genetik yapıları hakkında birçok ey söylenebilmektedir. Ancakyöntem analizlerinde baarısız sonuçlara da rastlanmaktadır. aDNA analizlerindeesas olarak kullanılmakta olan mitokondrial DNA (mtDNA)dır. Ancak bu geninkendine özgü zaafları nedeni ile, son yıllarda, tüm aratırmaların, Y-kromozomanalizleri ile desteklenmesi gerektii eklindeki yayınlara sıkça rastlanmaktadır.Baarısız sonuçlar eer teoriler veya genellemeler yapacak düzeyde olursa ciddihatalara yol açabilmektedir. Genetik aratırmaların, arkeolojide kullanımında birbaka sorun da, incelemelere balamadan önce doru sorunun sorulması, buaratırmaların hangi katkıda bulunabileceinin batan düünülmesidir. Bunun içinarkeologlarla genetikçilerin birlikte çalıması ve bulgularını birbirleriylepaylaarak, sonuçlara gitmeleri gerekmektedir. Türkiye'deki kazılarda buaratırmalar henüz çok az sayıda kullanılmaktadır. Arkeologlar arasındakonunun bilinirlii ise henüz genel bilgiler düzeyinde olduunu düündürmektedir.Konu ile ilgili yayınların, Türkçe süreli yayınlarda yer alması yararlı olacaktır.Türkiye'deki kazılardan alınacak DNA örneklerinin, uluslar arası nüfus hareketlerive türleri aratırmalarına deerli katkıları olabilecektir

Abstract:
In the recent years, there has been a significant contribution of genetic analysesin archeology. Archaeogenetics, which is widely used now, defines the studies ofhuman, animal and plant DNAs to understand the past of humans. Extraction ofancient DNA (aDNA), from the dead organisms and replicating it in thelaboratories gave us a chance to tell more about the population dynamics andindividuals? genetic structures. However, analyses sometimes produce poorresults. In the analysis of aDNA, mitochondrial DNA (mtDNA) has been widelyused. However, mtDNA has some weaknesses, and therefore, in recentpublications, conducting Y-chromosome analysis along with mtDNA analysis, hasbeen recommended. If the results of analyses claim some general theories, thenthere could be a problem. Another issue of using genetic analyses in archeologyis asking the right question and assessing the contribution of this study from thebeginning. Therefore, it would be essential for archeologists and geneticists tocollaborate, share their findings with each other and come to conclusions,together. Use of genetic analyses in Turkey excavations is few. Among thearchaeologists, who work in Turkey, the information about the analyses seem tobe at the public knowledge level. It would be beneficial to make morepublications in Turkish journals on this topic. DNA samples from Turkish studiescould make significant contributions to international studies of populationdynamics and speciation