Beslenme danışma merkezine başvuran kadınların beslenme okuryazarlığının obezite ile ilişkisi
The relationship between nutritional literacy and obesity of women applying to the nutrition counseling center
Yazar: SEDA CİNEMRE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÖZERSON KOÇ
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Bu çalışma kadınlarda beslenme okuryazarlığı düzeyinin obezite ile bir ilişkisinin olup olmadığını ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır.
İstanbul Bahçelievler İlçe Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Sağlıklı Beslenme ve Obezite Danışma Birimi'ne başvuran 385 kadınla gerçekleştirilmiştir.
Veri toplama aracı olarak birinci aşamada '' Tanımlayıcı Bilgi Formu'' ve ikinci aşamada ''Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı'' kullanılmıştır. Anketler yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Toplanan veriler SPSS 22.0 programı kullanılarak analiz yapılmıştır. Karşılaştırmalı analizlerde Ki-Kare testi kullanılmıştır. Tüm istatistikler için anlamlılık düzeyi p˂0.05 olarak kabul edilmiştir.
Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 36±10,10 yıldır. Kadınların vücut ağırlığı ortalaması 72,2±14,24 kg olarak bulunmuş olup %38,2' si hafif obez ve %29,4' ü obez olarak saptanmıştır. BKİ sınıflandırmasına göre zayıf/normal olanlar (32,09±8,98 yıl) ile hafif obez (38,44±9,99 yıl) ve obez (39,60±9,68 yıl) olanların yaş ortalamaları farklılık göstermekte olup zayıf/normal olanların yaş ortalaması anlamlı olarak daha düşüktür (p˂0,001). BKİ sınıflandırmasına göre zayıf/normal olma oranı bekarlarda, lise ve üniversite eğitim düzeyine sahip kişilerde, memurlarda, tanısı konulmuş hastalığı olmayanlarda, düzenli egzersiz/yürüyüş yapanlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p˂0,001).
Katılımcıların YBOYDA' dan aldığı puan ortalaması 26,78±4,13 olup kadınların %78,7' sinin yeterli beslenme okuryazarlığına, %21,3' ünün sınırda beslenme okuryazarlığına sahip olduğu bulunmuştur. 
	Beslenme okuryazarlığı yeterli olanların yaş ortalaması (36,01±10,30 yıl) sınırda/yetersiz olanların yaş ortalamasına (39,94±8,89 yıl) göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p˂0,001). Beslenme okuryazarlığı yeterli olanların oranı ve YBOYDA puan ortalamaları bekarlarda, üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip kişilerde, memurlarda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p˂0,001).
	Beslenme okuryazarlığı sınırda/yetersiz olanların obezite oranlarının anlamlı olarak yüksek olduğu ve obezite oranı arttıkça beslenme okuryazarlığı düzeyinin azaldığı bulunmuştur (p˂0,001). Aynı zamanda beslenme okuryazarlığı yeterli olanların BKİ ortalaması (26,8 kg/m²) sınırda/yetersiz olanların BKİ ortalamasına (29,6 kg/m²) göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p˂0,001). 
	Türk toplumunda evde yemek yapan ya da eve alınacak besinlere karar veren kişiler çoğunlukla kadınlardan oluştuğu için kadınlarda beslenme okuryazarlığını daha da iyileştirmek ve yetersiz taraflarını geliştirmek için eğitim programları düzenlemenin faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried out with 385 women who applied to the Healthy Nutrition and Obesity Counseling Unit of Istanbul Bahçelievler District Health Directorate in order to reveal whether the level of nutritional literacy in women has a relationship with obesity.
As a data collection tool, "Descriptive Information Form" was used in the first stage and "Evalutaion Instrument of Nutrition Literacy On Adults" was used in the second stage. The questionnaires were applied using face to face interview technique. The collected data were analyzed using the SPSS 22.0 program. The significance level for all statistics was accepted as p˂0.05.
The average age of the women participating in the study is 36 ± 10.10 years. The average body weight of women was found to be 72.2 ± 14.24 kg, and 38.2% were found to be mildly obese and 29.4% as obese. According to the BMI classification, the average age of the underweight / normal (32.09 ± 8.98 years) and mildly obese (38.44 ± 9.99 years) and obese (39.60 ± 9.68 years) The average age of normal ones is significantly lower (p˂0.001). According to the BMI classification, the ratio of being underweight / normal was found to be significantly higher in singles, people with high school and university education, civil servants, those who do not have a diagnosed disease, and those who do regular sports (p˂0,001).
The mean score of the participants from the EINLA is 26.78 ± 4.13, and it was found that 78.7% of the women had adequate nutrition literacy and 21.3% had borderline nutrition literacy.
The mean age of those with sufficient nutritional literacy (36.01 ± 10.30 years) was found to be significantly lower than the average age of those who were borderline / insufficient (39.94 ± 8.89 years) (p˂0.001). The proportion of those with sufficient nutritional literacy was found to be significantly higher among singles, people with university or higher education, and civil servants (p˂0,001).
It was found that the obesity rates of those with borderline / insufficient nutritional literacy were significantly higher and the nutritional literacy level decreased as the obesity rate increased (p˂0,001). At the same time, the average BMI of those with sufficient nutritional literacy (26.8 kg / m²) was found to be significantly lower than the average BMI (29.6 kg / m²) of those who were borderline / insufficient (p˂0.001).
Since the people who cook at home or decide on food to be bought in the Turkish society are mostly women, it is thought that organizing training programs to further improve the nutritional literacy of women and develop their inadequacies will be beneficial.