Çalışma saatlerinin iş kazaları üzerindeki etkisi: Erzurum ili örneği
The effect of working hours on work accidents: Case of Erzurum
Yazar: MEDENİ AKPOLAT
Danışman: DOÇ. DR. BAHRİ GÜR
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kazalar = Accidents ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Erzurum = Erzurum ; Kazalar = Accidents ; Çalışma saatleri = Working times ; İş kazaları = Occupational accidents

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de çalışma hayatında önemi zamanla artan sorunların başında iş kazaları gelmektedir. Çalışmamızın ilk aşamasında iş kazaları ile ilgili genel kavramsal çerçeveden ve Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)İş Müfettişleri tarafından 2016-2020 yılları arasında Erzurum ilinde sahada incelemesi yapılan iş kazaları referans alınarak iş kazaları ile çalışanın yaş grupları, cinsiyeti, eğitim düzeyi arasındaki ilişkiler ve çalışma saati, haftanın çalışma günleri, coğrafi bölgeler ve işkolu arasındaki ilişkilerle ilgili iş kazası profil çalışması yapılarak ilişkiler analiz edilmiştir. İkinci aşamada ise kaza sonucuna etkisi araştırılacak değişkenler olarak cinsiyet, haftanın çalışma günü, mesleki eğitim, iş saati, yaş grupları, coğrafi bölge kullanılmış olup kaza sonucunu oluşturan bağımlı değişkeni çok seçenekli olarak ölüm, uzuv kaybı ve yaralanma şeklinde ayrı ayrı ele alarak Multinominal Logit Model ile analizi yapılmıştır. 
Cinsiyet, haftanın çalışma günü, mesleki eğitim, yaş grupları, iş saatleriile iş kazası sonuçları arasında anlamlı ilişkiler bulunduğu görülmüştür. Çalışmamızda, bireylerin yaralanmalı kazalara karışma olasılığı %58 ile en yüksek değeri almıştır. Uzuv kaybının olduğu kazalara karışma olasılığı %21,3 iken ölümlü kazalara karışma olasılığı %20,6 bulunmuştur. Yaralanma olasılığı üzerinde ilk gün ve mesleki eğitim değişkeninin istatistiki açıdan anlamlı olmadığı görülmektedir. Cinsiyet değişkeni istatistiki açıdan %1 düzeyinde anlamlı ve işareti negatif bulunmuştur. Yaş grup değişkeni dördüncü (50-54 ve 55-59) grup hariç tüm gruplar için istatistiki açıdan %1 seviyesinde anlamlı bulunmuştur. Vardiya değişkeninde birinci vardiya referans alınmış ikinci ve üçüncü vardiya sırası ile istatistiki açıdan %5 ve %1 düzeyinde anlamlı ve negatif bulunmuştur. Uzuv kaybı yaşama olasılığı üzerinde cinsiyet ve ilk gün değişkeninin istatistiki açıdan anlamlı olmadığı görülmektedir. Mesleki eğitim değişkeni istatistiki açıdan %0,5 düzeyinde anlamlı ve işareti pozitif bulunmuştur. Yaş grup değişkeni tüm gruplar için istatistiki açıdan %1 ile %2 seviyesi aralığında anlamlı olup negatif ilişkili bulunmuştur. Vardiya değişkeninde birinci vardiya referans alınmış ikinci vardiyada anlamlı çıkmamış, üçüncü vardiya düzeyinde anlamlı ve negatif bulunmuştur. Araştırmada çıkan sonuçlar neticesinde: iş kazalarının önlenmesi için mesleki eğitimler, işbaşı eğitimleri, kazaların yoğun gerçekleştiği saatlerin analizi, cinsiyet faktörü, yaş faktörü, tehlikeli iş kolları belirlenmesi ve bilimsel çalışmalar yapılarak kazaların azaltılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: İş Kazaları, Multinominal Logit Model, İş Sağlığı ve Güvenliği, İnsan Faktörü.

Abstract:
Occupational accidents are one of the most important problems in working life in the world and in Turkey. In the first stage of our study, based on the general conceptual framework related to occupational accidents and the occupational accidents examined in the field in Erzurum between 2016-2020 by the Ministry of Family, Labor and Social Services Guidance and Inspection Department Labor Inspectors in Turkey, occupational accidents and age groups, gender of the employee are taken as reference. Relationships were analyzed by conducting an occupational accident profile study on the relations between education level and working hours, working days of the week, geographical regions and the business line. In the second stage, gender, working day of the week, vocational education, working hours, age groups, geographical region were used as the variables whose effects on the accident outcome would be investigated. Was analyzed with.
	It has been observed that there are significant relationships between gender, working day of the week, vocational education, age groups, working hours and occupational accident results. In our study, the probability of individuals to be involved in injury accidents was the highest with 58%. While the probability of being involved in accidents involving limb loss was 21.3%, the probability of being involved in fatal accidents was 20.6%. It is seen that the first day and vocational training variables on the probability of injury are not statistically significant. The gender variable was statistically significant at the 1% level and the sign was negative. The age group variable was statistically significant at the 1% level for all groups except the fourth (50-54 and 55-59) group. In the shift variable, the first shift was taken as reference and the second and third shifts were found to be statistically significant and negative at the level of 5% and 1%, respectively. It is seen that the variables of gender and first day on the probability of experiencing limb loss are not statistically significant. Vocational education variable was statistically significant at the 0.5% level and its sign was positive. The age group variable was statistically significant between 1% and 2% for all groups and was negatively correlated. The first shift was taken as reference in the shift variable and it was not significant in the second shift, and it was found to be significant and negative at the third shift level. As a result of the result of the research: vocational trainings, on the job trainings, analyis of busy hours of accidents, gender factor, age factor, determination of dangerous busines lines and scienfitic studies aimed at reducing accidents in order to prevent occupational accidents. 

Key Words:Occupational Accidents, Multinominal Logit Model, Occupational Health and Safety, Human Factor.