Sosyal bütçeleme anlayışı: Türkiye üzerine bir inceleme
Understanding social budgeting: A study on Turkey
Yazar: TUĞÇE SENA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN TÜRKAL
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Sosyal bütçe = Social budget ; Sosyal devlet = Social state ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Sosyal bütçe, gelir ve harcama kalemleri aracılığı ile vatandaşların yaşam standartlarını arttırmayı hedefleyen bütçeleme olarak ifade edilmektedir. Sosyal bütçelemenin iki yönü bulunmaktadır. Bunlardan birincisi; sosyal harcama ve sosyal gelirden oluşan bir sosyal muhasebe sistemi olmasıdır. İkincisi ise; sosyal adalette, işsizlik ile mücadelede, gelirin adil dağıtılmasında, yaşam seviyelerinin arttırılmasında ve yoksullukla mücadelede kullanılan orta vadeli bir plan olmasıdır. Sosyal bütçe kapsamında sosyal refah, beşerî sermaye, eğitim, sosyal sermaye, sosyal güvenlik, barınma, sürdürülebilir çevre, sağlık, istihdam, dinlenme, din ve kültür bulunmaktadır. Sosyal bütçenin harcama ve gelir olarak iki yönü vardır. Gelir yönü sosyal kamusal gelirden oluşmaktadır. Sosyal kamusal gelirin toplanmasında; vergi adaleti, kayıt dışı ekonomi, vergi harcamaları etkilidir. Harcama yönü ise eğitim, sağlık, sosyal güvenlik ve istihdam harcamalarından oluşmaktadır. Sosyal bütçelemenin teorik olarak temeli yaşam kalitesine dayanırken uygulama yönünü sosyal refah devleti meydana getirmektedir. Sosyal bütçe yaklaşımları arasında günümüzde cinsiyete duyarlı bütçeleme, katılımcı bütçeleme ve çocuklara yönelik bütçeleme bulunmaktadır. Sosyal bütçelemenin, Türkiye'de etkili bir biçimde yıllar itibariyle uygulanabilmesi, sosyal bütçenin tarihsel gelişimi, hukuki altyapısı, sağlanması gereken asgari şartlar ile sosyal bütçelemenin amaçları, içeriği ve analiz edilmesi, uygulama yöntemleri ve şartlarına yer verilmesi bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.
Çalışmanın ilk bölümünde sosyal devlet, sosyal bütçe kavramları ve teorik çerçevesi ile sosyal bütçenin önemi ve amaçları, ikinci bölümde Türkiye'de sosyal bütçelemenin dönemler itibariyle gelişimi, hukuki altyapısı ve uygulama örnekleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde Türkiye'de sosyal bütçeleme anlayışının sosyal ve ekonomik yönleri ile ne derece uygulanabilir olduğu ele alınmış olup, 2005 yılından sonraki dönemde sunulan hizmetler ve gerçekleştirilen sosyal bütçe harcamaları ile sosyal bütçenin uygulanabilirliği değerlendirilmiştir.

Abstract:
Social budget is expressed as budgeting to increase living standards along income and expenditure items. Social budgeting has two aspects. The first of these; It is a social accounting system consisting of social expenditure and social income. The second is; It is a medium-term plan used in social justice, in the fight against unemployment, in the fair distribution of income, in increasing the living standards and in the fight against poverty. The social budget includes social welfare, human capital, education, social capital, social security, housing, sustainable environment, health, employment, recreation, religion and culture. Social budget has two aspects as expenditure and income. The income aspect consists of social public income. In the collection of social public income; tax justice, informal economy, tax expenditures are effective. The expenditure aspect consists of education, health, social security and employment expenditures. While the theoretical basis of social budgeting is based on the quality of life, the social welfare state creates the implementation aspect. Among the social budgeting approaches today are gender-sensitive budgeting, participatory budgeting and budgeting for children. The effective implementation of social budgeting in Turkey over the years, the historical development of the social budget, its legal infrastructure, the minimum requirements to be met, the aims, content and analysis of social budgeting, its implementation methods and conditions are the subject of this study.
In the first part of the study, the social state, social budget concepts and theoretical framework, the importance and objectives of the social budget, the development of social budgeting in Turkey over the periods, its legal infrastructure and application examples are emphasized. In the last part of the study, the social and economic aspects of the social budgeting approach in Turkey are discussed and to what extent it is applicable, the services offered in the period after 2005, the social budget expenditures and the applicability of the social budget are evaluated.