II. Meşrutiyet döneminde tarih düşüncesi
The idea of history in the Second Constitutional era
Yazar: MEHMET KAAN ÇALEN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM SEZGİN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Tarih araştırmacıları = History researcher ; Tarih araştırmaları = History research ; Tarih bilinci = Historical consciousness ; Tarih metodolojisi = History methodology ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
Tarih en genel mânâsıyla insanoğlunun kendisini bilme ihtiyacını karşılar. İnsanoğlu, kim olduğu, nereye veya neye ait olduğu, nereden gelip nereye gittiği gibi varoluşuna ilişkin meseleleri tarih düşüncesi denilen düşünce yapılarıyla çözer. Bu itibarla bir toplumun veya bir dönemin tarih düşüncesi bilmek, söz konusu toplum veya dönemi anlayabilmek adına çok önemlidir. Bu tez çalışması da Türk tarihinin önemli kavşaklarından birisi olan II. Meşrutiyet dönemine, tarih düşüncesi penceresinden yaklaşarak dönemin anlaşılmasına mütevazı bir katkı yapmak amacıyla kaleme alınmıştır. Çalışmanın esasını, II. Meşrutiyet dönemine ait çeşitli süreli koleksiyonlarını, ders kitaplarını ve tarih eserlerini incelemek suretiyle dönemin tarihçilerinin ve aydınlarının tarih, tarihçilik, tarih yazımı, tarihin epistemolojisi, tarih metodolojisi, tarih eğitimi gibi konularda ortaya koydukları düşüncelere odaklanmak teşkil etmiştir.Modernleşme sürecinin tabiî bir neticesi olarak Osmanlıların genel olarak bilime özel olarak ise tarih bilimine bakışları daha 19. yüzyılın başından itibaren değişmeye başlamış ve bu değişim II. Meşrutiyet döneminde büyük bir ivme kazanmıştır. Tarihe ilginin arttığı, tarihçiliğin konu, zaman ve mekân plânında genişlediği, popüler ve ilmî düzeydeki yayınların muazzam ölçüde artış gösterdiği, ilk kurumsal tarih çalışmalarının yapıldığı, batılı usûllerin önem kazandığı, tarih felsefesine ve tarih yazımına ait çeşitli meselelerin ilk defa tarihçiliğimizin gündemine girdiği, ilk ilmî dergilerin neşredildiği bir dönem olarak II. Meşrutiyet, pek çok konuda olduğu gibi tarihçilik konusunda da Cumhuriyet için bir temel vazifesi görmüş ve modern Türk tarihçiliğinin üzerinde yükselebileceği zemini hazırlamıştır.Anahtar Kelimeler: Tarih, Tarih Metodolojisi, Tarihyazımı, Tarih Düşüncesi, II. Meşrutiyet Dönemi.

Abstract:
History, in its most general meaning, satisfies the need of mankind to know itself. Mankind solves such issues relating to its existence like who he is, where or what he belongs to, where he comes from and where he goes with the aid of thinking frames called the idea of History. Thus it is crucial to know the idea of History of a society or a period in order to understand a particular society or period. This thesis has been written in order to make a humble contribution to the understanding of the Second Constitutional Era -via approaching the period in terms of the Idea of History- which is one of the most important breaking points in Turkish History. The core of the study is comprised by focusing on the thoughts of historians and intellectuals of the period which they set forth on History, Historiagraphy, Historical Epistemology, Historical Methodology and History education.As a natural consequence of the process of modernization, the Ottomans? approach to science in general and especially to History started to change. This change gained a great acceleration in the Second Constitutional Era. The Second Constitutional Era -as a period during which interest in History grew, historiagraphy extended in terms of subject matter, time and space, popular and academic publications boosted greatly, first institutional historical studies were performed, western methods gained importance, various subjects concerning Philosophy of History and Historiography were put on our Historiography agenda, first academic journals were published- served as a basis for Historiography for the Republican Era as in many cases and formed a fundament on which modern Turkish Historiography could raise.