Adbilim açısından Türkiye'deki dini mezhep, tarikat ve cemaat adları
Names of religious sects, cults and congregations in Turkey in terms of onomastics
Yazar: HASAN ALİ ORAL
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ŞAHİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Lehçeleri Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: İslami tarikatlar = Islamic religious orders

Özet:
"Adbilim Açısından Türkiye'deki Dini Mezhep, Tarikat ve Cemaat Adları" adlı bu çalışmamızın bir tez olarak ortaya çıkmasına neden problem: "İslami topluluklara ait kökadlarının ortaya çıkmasına neden olan amiller nedir?" sorusudur. Bu sorunun cevabı bizi İslamî toplulukların isim verme geleneğine ulaştırmıştır. İslamî kökadları yani kökadcıl söz varlığı tarihi yöntem kullanılarak toplanmış ve istatistik yöntemiyle de grafiklendirilmiştir. Tezimizin birinci bölümünde öncelikle tez adında geçen kavramlar ilâhiyat, sosyoloji ve etimoloji bilimleri açısından ele alınmış sonra da bu kavramların ortaya çıkış süreci incelenmiştir. Ardından İslamî kökadları türlerine göre sınıflandırılmıştır. Bölüm sonucunda koşutadlarla (allonim) beraber toplam 1230 adet İslamî kökadı tespit edilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde İslamî kökadları leksik- semantik sınıflandırmaya tabi tutulmuştur.  Bu bölümde İslamî kökadları 21 ana başlıkta incelenmiştir. Bölüm sonucunda en yüksek 635 adet ile kişiadlı kökadı, ikinci sırada ise 104 adet ile inanç, anlayış biçimlerine göre isimlendirilen kökadları olduğunu tespit ettik. Diğer sınıflandırmaların genel toplam içinde kayda değer bir ağırlık oluşturmadığını gördük. Üçüncü bölümde kökadlarını yapısal olarak sınıflandırdık. Bu bölüm sonucunda türemiş yapılı kökadlarının 995 adet ile en yüksek kökadına sahip olduğu sonucuna ulaştık. Tartışma ve öneriler bölümünde ilâhiyat, tarih, sosyoloji ve adbilim bağlamında sonuçları değerlendirdik.

Abstract:
The problem that caused this study of ours to emerge as a thesis titled "Names of Religious Sects, Cults and Congregations in Turkiye in Terms of Onomastics" is the question "What are the factors that led to the emergence of root names of Islamic communities?" The answer to this question has brought us to the naming tradition of Islamic communities. Islamic root names, that is, the root nominal vocabulary, were collected using the historical method and graphed using the statistical method. In the first part of our thesis, firstly, the concepts mentioned in the name of the thesis were discussed in terms of theology, sociology, and etymology, followed by an analysis of the emergence process of these concepts. Then, Islamic root names were classified according to their types. As a result of the section, a total of 1230 Islamic root names were identified, including allonyms. In the second part of our study, Islamic root names were subjected to lexical-semantic classification. In this section, Islamic root names are examined under 21 main headings. At the end of the section, we found that the highest number of root names is person-named, with 635, followed by 104 names categorized according to beliefs and understanding. We observed that other classifications did not contribute significantly to the overall total. In the third part, we classified root names structurally. As a result of this part, we came to the conclusion that it has the highest number of derived root names with 995. In the discussion and suggestions section, we evaluated the results in the context of theology, history, sociology, and onomastics.