Türkiye küçükbaş hayvan yetiştiriciliği potansiyelinin belirlenmesi: Fiyat projeksiyonunun yapılması
Determination of Türkiye's ovine breeding potential: Making a price projection
Yazar: İSA YAVUZ KARAHAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA OLFAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Zootekni Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye coğrafi özellikleri bakımından her türlü hayvancılık faaliyetlerinin yapılması için uygun ortam ve potansiyele sahiptir. Bu faaliyetler arasında küçükbaş hayvancılık önemli bir yer tutmaktadır. Türkiye'de 1975'li yıllarda 40,54 milyon baş koyun bulunurken bu miktar 2010'lu yıllara kadar 21,79 milyona kadar düşmüştür. Bu tarihten sonra artan destekler ve hayvancılığın önemi ile koyun popülasyonu 2022 yılında 44,69 milyon olurken, keçi sayısı da 11,58 milyon ve toplam küçükbaş sayısı ise 56,27 milyon olarak belirlenmiştir. Üretime yönelik planlamaların yapılabilmesi için üretim potansiyelinin ve fiyatların tahmin edilmesi gerekmektedir. Bunun için çalışma kapsamında kırmızı et piyasasına yönelik bir tahmin gerçekleştirilmiştir.  Kırmızı et üretim miktarına ait tahminlerde (2000-2021) 21 yıllık zaman serisi verileri kullanılmış ve çift üstel düzeltme metodu ile tahminler gerçekleştirilmiştir. Belirtilen zaman serisine ilişkin (Kolmogorow Smirnow) normallik testi uygulanmış ve veri setinin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Toplam kırmızı et üretim miktarı içinde, koyun etinin oranı 2021 yılında %19 iken 2025 yılında %22 düzeyine çıkması öngörülmektedir. Hayvan varlığının tahminlemesinde 19 yıllık (2003-2021) zaman serisi incelenmiştir. Büyük ve küçükbaş hayvan sayılarına ilişkin olarak sığır, koyun ve keçi hayvan sayılarına ait zaman serilerine çift üstel düzeltme yöntemi uygulanarak 5 yıllık (2022-2026) tahminler yapılmıştır. 2020 yılında 72 milyon baş olan toplam hayvan sayısının 2025 yılında 94 milyon başa yükseleceği öngörülmektedir. 2020 yılında toplam canlı hayvan varlığının %75'ini küçükbaş %25'ini ise büyükbaş hayvanlar oluştururken, 2025 yılında ise toplam canlı hayvan varlığı içinde büyükbaşların oranının %20 düzeyine düşeceği tahmin edilmektedir. Yapılan değerlendirmede Türkiye kişi başı kırmızı et tüketim miktarı 2020 yılında 17,3 kg olarak gerçekleşmiş ve 2025 yılına kadar artarak 17,6 kg düzeyine çıkacağı hesaplanmıştır. Ayrıca karkas kırmızı et fiyatları üzerinde yapılan tahminde, 2020 yılında 77 TL olan karkas kırmızı et fiyatının 2023'e kadar yükseliş trendini sürdürerek 180 TL civarına yükselmesi ve 2025 yılında 147,4 TL'ye düşmesi tahmin edilmektedir.

Abstract:
Turkey has a suitable environment and potential for all kinds of livestock activities in terms of its geographical characteristics. Small cattle breeding has an important place among these activities. While there were 40.54 million heads of sheep in Turkey in 1975, this amount decreased to 21.79 million by the 2010s. After this date, with the increasing support and the importance of animal husbandry, the sheep population was 44.69 million in 2022, while the number of goats was 11.58 million and the total number of ovines was 56.27 million. In order to make production-oriented planning, production potential and prices must be estimated. For this purpose, an estimate was made for the red meat market within the scope of the study. In the estimations of the amount of red meat production (2000-2021), 21-year time series data were used and estimates were made with the double exponential correction method. Normality test was applied for the specified time series (Kolmogorow Smirnow) and it was determined that the data set had a normal distribution. While the rate of sheep meat in the total red meat production amount was 19% in 2021, it is expected to increase to 22% in 2025. A time series of 19 years (2003-2021) was examined in the estimation of animal existence. Regarding the numbers of cattle, sheep and goats, 5-year (2022-2026) estimates were made by applying the double exponential correction method to the time series of cattle, sheep and goat numbers. It is predicted that the total number of animals, which was 72 million in 2020, will increase to 94 million in 2025. In 2020, 75% of the total livestock assets are small cattle and 25% are bovine animals. In the evaluation made, the amount of red meat consumption per capita in Turkey was realized as 17.3 kg in 2020 and it was calculated that it would increase to 17.6 kg by 2025. In addition, in the estimation made on carcass red meat prices, it is estimated that the price of carcass red meat, which was 77 TL in 2020, will continue its upward trend until 2023, increasing to around 180 TL and decreasing to 147.4 TL in 2025.