Hasat sonrası ultraviyole-B ışın uygulamalarının faklıtiplere ait biber çeşitlerinin muhafazası üzerine etkileri
Effects of postharvest ultraviolet-B light applications on the storage of different types of pepper varieties
Yazar: GÜLTEN AKKANAT
Danışman: DOÇ. DR. ADEM DOĞAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez kapsamında hasat sonrası farklı dozlarda UV-B ışın uygulamalarının
'Kapya' ve 'Şili' tipi biberlerin muhafaza ve raf ömrü üzerine etkilerinin belirlenmesi
amaçlanmıştır. Bu amaçla ticari olum aşamasında hasat edilen 'Star' (Kapya) ve 'Kızıl'
(Şili) biber çeşitlerinin muhafaza ve raf ömrü üzerine 8, 16 ve 24 kJ/m2 dozlarında
ultraviyole-B (UV-B) uygulamalarının etkileri incelenmiştir. Hasat sonrasında UV-B
uygulaması sonrasında biberler köpük tabaklar içerisine alınarak streç film ile
paketlenmiş ve 8°C sıcaklık ile %90-92 oransal nemde depolanmıştır. Ayrıca muhafaza
süresince belirli aralıklar ile alınan örnekler 20°C sıcaklık ve %65-70 oransal nemde 3
gün süreyle raf ömrüne tabi tutulmuştur. Çalışmada muhafaza ve raf ömrü sürecinde 10'ar
günlük aralıklar ile ağrılık kaybı miktarı, meyve renk değerleri (h°, C* ve L), titre
edilebilir asit (TEA) miktarı, suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) miktarı, toplam
fenolik madde (TFM) miktarı, antioksidan aktivitesi (AA), askorbik asit ve toplam
karotenoid miktarları incelenmiştir.
Çalışmada Kapya tipi 'Star' ve Şili tipi 'Kızıl' biber çeşitlerine ait meyvelerde
muhafaza ve raf koşulları süresince en yüksek ağırlık kaybı kontrol uygulamasında tespit
edilmiştir. UV-B dozlarında daha düşük ağırlık kaybı göstermiş ancak kendi aralarında
istatistiksel bir farklılık gözlenmemiştir. Raf ömrü koşulların sonunda 'Star' biber
çeşidinde 16 ve 24 kJ/m2 UV-B uygulamalarının daha düşük ağırlık kaybına sahip olduğu
belirlenmiştir. Muhafaza süreci sonunda en düşük ortalama hue açı (h°) değeri 'Star'
çeşidinde 24 kJ/m2 UV-B uygulamasında tespit edilirken 'Kızıl' çeşidinde tüm UV-B
dozlarında tespit edilmiştir. Raf koşullarında her iki çeşitte de 8, 16 ve 24 kJ/m2 UV-B
uygulamalarının daha düşük h° değerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Muhafaza ve raf
koşullarında en yüksek C* değeri 'Star' çeşidinde 8 kJ/m2 UV-B, 'Kızıl' çeşidinde ise 24
kJ/m2 uygulamasında tespit edilmiştir. Hem muhafaza hem de raf koşullarında UV-B ışın
uygulanan biberlerde daha yüksek L* değerleri saptanmıştır. Hem muhafaza hem de raf
koşulları sonunda UV-B uygulamalarında her iki çeşitte de SÇKM ve TEA miktarları
kontrole göre daha yüksek bulunmuştur. Her iki çeşitte de muhafaza sonunda 8 ve 16
kJ/m2 UV-B uygulamalarının meyvelerin TFM miktarını artırdığı tespit edilmiştir. 'Star'
çeşidinde muhafaza süresinde AA ortalaması TFM miktarına benzer olarak 8 ve 16 kJ/m2
uygulamasında yüksek tespit edilirken raf koşullarında 8 kJ/m2
uygulamasında tespit
edilmiştir. 'Kızıl' çeşidinde ise AA ve askorbik asit miktarı açısından ise 8 kJ/m2 UV-B
uygulamasının daha yüksek değerlere sahip olmuştur. 'Star' çeşidinde askorbik asit
düzeyindeki düşüşün yavaşlatılmasında 8 kJ/m2 UV-B uygulaması etkili bulunmuştur.
Her iki çeşitte de toplam karotenoid miktarı açısından ise 8 ve 16 kJ/m2 UV-B
uygulamaları ön plana çıkmıştır.
Çalışma sonunda her iki çeşitte de UV-B ışın uygulamaları renk ve biyokimyasal
özellikler açısında pozitif katkılar sunmuştur. Çalışmada 8 kJ/m2 UV-B uygulamalasının
depolama ek olarak raf koşullarında bekletme sonrasında diğer dozlara göre daha yüksek
askorbik asit ve antioksidant aktivitesi göstermesi nedeniyle her iki çeşit içinde uygun
olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this thesis was to determine the effects of postharvest UV-B
illimunation at different doses on the storage and shelf-life of capia and chile pepper
types. For this purpose, the effects of ultraviolet-B (UV-B) treatments at doses of 8, 16,
and 24 kJ/m² were investigated on the storage and shelf-life of the 'Star' (Capia) and
'Kızıl' (Chile) pepper cultivars, harvested at commercial maturity. After harvest, the
peppers treated with UV-B illimination were placed on foam trays, sealed with stretch
film, and stored at 8°C with 90-92% relative humidity. Additionally, during the storage
period, samples were subjected to shelf-life testing at 20°C and 65-70% relative humidity
for 3 days at specific intervals. During the study, parameters such as weight loss, fruit
color values (h°, C*, and L), titratable acidity (TA), soluble solid content (SSC), total
phenolic content (TPC), antioxidant activity (AA), ascorbic acid content, and total
carotenoid content were evaluated at 10-day intervals during storage and shelf life
periods.
In the study, the highest weight loss of the Capia type 'Star' and Chile type 'Kızıl'
peppers cultivars was observed in the control group under both cold storage and shelf
conditions. While lower weight loss was recorded with UV-B treatments, no statistical
difference was found among the UV-B doses. However, at the end of the shelf-life period,
16 and 24 kJ/m² UV-B treatments resulted in lower weight loss in the 'Star' variety. At
the end of the storage period, the lowest average h° value was found in the 'Star' cultivar
with the 24 kJ/m² UV-B treatment, while all UV-B doses exhibited similar values for the
'Kızıl' cultivar. During shelf life conditions, both varieties showed lower h° values for
the UV-B doses of 8, 16, and 24 kJ/m². Throughout storage and shelf-life conditions, the
highest C* value was observed with the 8 kJ/m² UV-B dose for the 'Star' variety and the
24 kJ/m² dose for the 'Kızıl' variety. Both cultivars exposed to UV-B radiation during
storage and shelf conditions exhibited higher L* values compared to the control. At the
end of storage and shelf-life periods, the levels of SSC and TA were significantly higher
in the UV-B treated peppers compared to the control group. For both cultivars, UV-B
treatments of 8 and 16 kJ/m² increased the TPC at the end of storage. In the 'Star' variety,
the average AA activity, during storage was high for the 8 and 16 kJ/m² treatments, while
under shelf-life conditions, the 8 kJ/m² treatment was more effective. For the 'Kızıl'
cultivar, the 8 kJ/m² UV-B treatment resulted in the higher levels of AA and ascorbic acid
levels. The 8 kJ/m² UV-B treatment was found effective in slowing down the decrease in
ascorbic acid levels in the 'Star' cultivar. With respect to total caroteneid content, the 8
and 16 kJ/m² UV-B treatments stood out for both varieties.
In conclusion, UV-B light applications in both varieties provided positive
contributions in terms of color and biochemical properties. In the study, 8 kJ/m2 UV-B
application is considered suitable for both varieties as it demonstrated higher ascorbic
acid and antioxidant activity compared to other doses after storage and shelf-life
conditions.