Kemoterapinin neden olduğu oral mukozit için sıçan modeli oluşturma
Developing a rat model for oral mucositis induced by chemotherapy
Yazar: MİNA TÜRKMEN KARAÇÖL
Danışman: PROF. DR. BUĞRA ÖZEN
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Stomatit = Stomatitis ; Sıçanlar = Rats ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Günümüzde kanserler, salgınlar ve buna benzer hastalıklar hastaların yaşam standartlarını etkilemekte ve hastalıklara bağlı mortalite riski gün geçtikçe artmaktadır. Kanser tedavisinde birçok yöntem kullanılmakla beraber en sık kullanılan yöntemlerin başında kemoterapi tedavisi gelmektedir. Kemoterapide kullanılan antimetabolit ajanlar, malign özelliği gösteren hücrelerin büyümesini, gelişmesini ve proliferasyonunu durdururken diğer bir yandan ise malignite özelliği göstermeyen normal hücreleri de etkilemektedir. Kemoterapinin sitotoksik zararından en çok zarar gören hücreler, hızlı bölünebilme özelliğine sahip oral mukoza epitel hücreleridir. Oral mukoza hücrelerinin baskılanması sonucu mukozal bariyerin bozulur ve mukozit tablosu meydana gelir. Oral mukozit tablosunda hastalarda şiddetli ağrılar, beslenmede zorluk, enfeksiyon ve uzun hastane kalış süreci izlenir ve bu belirtiler hastanın tedavi sürecini olumsuz yönde etkilemektedir.
Bu çalışmanın amacı, oral mukozit tedavisinde çalışmalarının yapılabileceği ideal bir sıçan modeli oluşturmaktır. Oral mukozit modeli oluşturabilmek için birbirini izleyen 4 farklı pilot ve bir ana çalışma yapılmıştır. Birinci pilot çalışmada toplam 100 mg/kg 5-Fu intraperitoneal (i.p.) olarak 4 sıçana uygulanmış fakat oral mukozit oluşturulamamıştır. İkinci pilot çalışmada yanak mukozası iğne ucu ile çizilmiş sıçanlara toplamda 120 mg/kg 5-Fu uygulaması yapılmış olup, bu modelde de başarı elde edilememiştir. Bu sıçanlar sakrifiye edilmeyerek 2. Siklusta birinci gün 60 mg/kg, 3. Gün 150 mg/kg ve 5. Gün 60 mg/kg 5-Fu uygulanmış, sıçanların yanakları çizilerek asetik asit (AA) sürülmüş ve oral mukozit modeli başarı ile oluşturulmuştur. Bunun üzerine 4. çalışmaya geçilerek 40 sıçana 3. çalışmanın gereç yöntemi uygulanarak oral mukozit modeli elde edilmeye çalışılmış fakat hayvanların tümü 4. günde kaybedilmiştir. Literatürdeki bu çalışmalarda kullanılan doz miktarlarına bağlı mortalitenin tam olarak gerçeği yansıtmadığı düşüncesiyle modelin tam olarak çalışabilmesi ve gelecekteki diğer çalışmalarda hayvan kayıplarının önüne geçebilmesi amacıyla 5. Çalışma planlanmıştır. Bu amaçla çalışmamızda 6 aylık Sprague Dawley cinsi erkek 22 adet erişkin sıçan kullanılmıştır. Çalışmadaki sıçanlar 5 farklı gruba ayrılarak kontrol grubuna seçilen 2 sıçan haricindeki tüm hayvanlara 1. gün 60 mg/kg, 5.gün 150 mg/kg olmak üzere toplamda 2 kez i.p. olarak 5-Fu verilmiş ve bütün hayvanların yanak mukozası çizilerek %20'lik A.A. uygulaması yapılmıştır. 13. Günde hayvanlar sakrifiye edilip, kan ve doku örnekleri alınmıştır.
Edinilen bulgular ışığında, 60mg/kg + 150 mg/kg dozlarında verilen 5-Fu ile yanak mukozasına %20'lik asetik asit (15 ul) uygulamalarının oral mukozit oluşturarak hayvanların bir çalışmada kullanılabilecek kadar uzun süreli, düşük mortalite verileri ile hayatta kalabildiği klinik, histolojik ve laboratuar bulguları ile desteklenmiştir.
Anahtar kelimeler: Oral Mukozit, Sıçan modeli, 5-Fluorourasil, Kemoterapi, Asetik asit

Abstract:
Today, cancers, epidemics and similar diseases affect the living standards of patients and the risk of mortality due to diseases increases day by day. Although several methods are used in cancer treatment, the most commonly used one is chemotherapy treatment. The antimetabolite agents used in chemotherapy stop the growth, development and proliferation of the cells with malignant characteristics.  They also affect normal cells that do not show malignant characteristics. The cells most damaged by the cytotoxic damage of chemotherapy are oral mucosal epithelial cells which have rapid division. As a result of the suppression of oral mucosa cells, the mucosal barrier is disrupted and mucositis occurs. The oral mucositis causes severe pain, difficulty in feeding, infection and a long hospital stay, and these symptoms affect the patient's treatment process negatively.
The aim of this study was to create an ideal rat model that can be studied in the treatment of oral mucositis. In order to create an oral mucositis model, 4 different pilots and a main study were conducted consecutively. In the first pilot study, a total of 100 mg/kg 5-Fu was administered intraperitoneally (i.p.) to the 4 rats, but oral mucositis could not be induced. In the second pilot study, a total of 120 mg / kg 5-Fu was administered to the rats whose buccal mucosa was drawn with a needle, and this model was also unsuccessful. These rats were not sacrificed and 5-Fu administered in the 2nd cycle again as 60 mg/kg on the first day 150 mg/kg on the 3rd day, 60 mg/kg on the 5th day and acetic acid (AA) was applied by scratching the cheeks of the rats, then the oral mucositis model was successfully established. Thereupon, as a 4th study, the oral mucositis model was tried to be obtained by applying the material method of the 3rd study to the 40 rats, but all animals were lost on the 4th day. The 5th study was planned in order to make the model work fully and to prevent animal losses in other future studies, considering that the mortality depending on the dose amounts used in these studies in the literature does not reflect the reality. For this purpose, 22 adult male rats of 6 months old Sprague Dawley breed were used in this study. The rats in the study were divided into 5 different groups and all animals except 2 rats selected as the control group received 60 mg / kg on the first day and 150 mg / kg 5-Fu i.p. on the fifth day were given as and the buccal mucosa of all animals was drawn and 20% A.A. has been applied. On the 13th day, animals were sacrificed, and blood and tissue samples were taken.
In the light of the findings obtained, the clinic, where the administration of 20% acetic acid (15 μl) to the buccal mucosa with 5-Fu given at doses of 60mg / kg + 150 mg / kg can cause oral mucositis and the animals can survive with low mortality data for a long time enough to be used in a study was supported by histological and laboratory findings.

Keywords: Oral mucositis, Rat model, 5-Fluorouracil, Chemotherapy, Acetic acid