Sürekli diplomasi öncesi Osmanlı Devleti'nde yabancı elçiler (Elçi–ağırlama–huzura kabul)
Foreign envoys before permanent diplomacy in the ottoman state(Envoy–hosting–acceptance)
Yazar: MUSTAFA CAN
Danışman: PROF. DR. HAMZA KELEŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Elçi = Envoy ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Protokoller = Protocols ; Teşrifat = Protocol ; Yeni Çağ = New Age

Özet:
Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nde yabancı elçiler, bu elçilerin ağırlanışları ve huzura kabulleri ele alınmıştır. Elçiler bir devletin başka bir devlet nezdindeki gözü, kulağı ve düşünen dimağı olmuşlardır. Bu nedenle elçi kabul eden devletin elçilere olan yaklaşım tarzı, elçi gönderen devletin neyi görmesi, işitmesi ya da düşünmesi isteniyorsa ona göre şekillenmiştir. Çalışma boyunca ilk olarak tarihsel süreçte elçilik geleneği üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda Eski Yunan, Roma, Bizans, İlk Türk devletleri, İslamiyet dönemi ve Türk-İslam devletlerinde elçilik geleneği ele alınmıştır. Sonrasında ise Osmanlı elçilik geleneği hakkında bilgi verilmiş ve arkasından Osmanlı Devleti'nde yabancı elçiler, ağırlanmaları ve huzura kabulleri şeklinde bir sıralama izlenmiştir. Çalışma dönem olarak Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan, sürekli diplomasiye geçişine kadar olan süreyi kapsamaktadır. Bu süreç içerisinde yabancı elçilere karşı yaklaşım tarzı, Osmanlı devlet gelenekleri ve diplomasi anlayışı çerçevesinde şekillenmiştir. Bu yaklaşım tarzı ve elçi kabulleri, Türk devlet gelenekleri, İslam devlet anlayışı ve hâkim olunan topraklardaki devlet mirası çerçevesinde şekillenmiş ve Osmanlı diplomasisinin geçirdiği evrime paralel bir değişim arz etmiştir. Söz konusu dönemde elçilere büyük devlet olma düşüncesine göre davranılmış ve bu düşünce elçi kabullerinin her aşamasına yansımıştır. Bu ise elçilerin ağırlanış ve huzura kabullerinin, Osmanlı Devleti'ni diğer devletlerden ayıran bir özellik taşımasına neden olmuştur. Çalışma sonucunda Osmanlıların devlet gelenekleri ile kendilerine has diplomasi yöntemlerinin yabancı elçilere karşı olan yaklaşım, bu elçilerin ağırlanmaları ve huzura kabulleri bağlamında görülmesi mümkün olmuştur. Ayrıca Osmanlı devlet teşkilatının temellerini oluşturan Türk töresi, İslam devlet anlayışı ve hâkim olunan topraklardaki devlet mirası da, farklı bir sahada tekrar müşahede edilmiştir.

Abstract:
In this study, the foreign envoys in the Ottoman Empire, the hosting of these envoys and their admissions to the palace was discussed. Envoys are the eyes, the ears and the thinkers of a state before another state. For this reason, the way how states approach the visiting envoy is shaped by what envoy-sending state is wanted to see, hear and think. During the study, firstly, the tradition of embassy in the historical process was explained. In this context, the embassy tradition in the ancient Greek, Roman, Byzantine, First Turkic states, Islamic period and Turkish-Islamic states was discussed. Later, information about the Ottoman embassy tradition was provided. Then, foreign envoys in the Ottoman Empire, their acceptance and hosting were discussed. The study covers the period from the establishment of the Ottoman State to the permanent diplomatic transition. In this process, the approach towards foreign embassies was shaped within the framework of Ottoman state traditions and diplomacy. This approach style and envoy acceptance were shaped in the context of Turkish state traditions, Islamic state understanding and state heritage in the dominant lands, and it presented a parallel change in the evolution of Ottoman diplomacy. In this period, Ottoman Empire treated envoys according to the idea of being a great state, and this thought was reflected at every stage of the acceptance of envoys. This, in turn, led to the fact that the hosting and reception of envoys carry a characteristics that distinguishes the Ottoman State from other states. As a result of the study, the approach of the Ottomans to foreign envoys by state traditions and their own diplomatic methods has been possible to be seen in the context of hosting and acceptance of the envoys. In addition, the Turkish customs, the understanding of the Islamic state and the state heritage in the dominant lands, which constitute the foundations of the Ottoman state organization, have been reexamined in a different field.