Kızılçam orman topraklarında yangın sonrası fenolik madde değişimi ve bu değişimin kızılçam fide gelişimi ile ilişkilendirilmesi
Changes of phenolic substances after fire in turkish red pine forest soils and their relationship with the seedling growth of Turkish red pine
Yazar: FİLİZ EKŞİ
Danışman: DOÇ. DR. BURÇİN YENİSEY KAYNAŞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Allelopatik etki = Allelopathic effect ; Fenolik maddeler = Phenolic matters ; Fide büyümesi = Seedling growth ; Pinus brutia = Pinus brutia ; Tohum çimlenmesi = Seed germination ; Yangın = Fire

Özet:
Bu çalışmada, yangınların vejetasyon tarafından salgılanan ve toprakta biriken allelopatik fenolik maddeler üzerindeki etkisi ve yangın nedeniyle fenolik madde miktarında ortaya çıkabilecek potansiyel değişimin kızılçam (P. brutia Ten.) tohum çimlenme ve fide gelişimi ile toprağın fiziksel ve kimyasal parametreleri üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda Muğla'nın Fethiye İlçesi'ne bağlı Göcek bölgesinde 2019 yılında meydana gelen örtü ve tepe yangınları ile tahrip olan alanlardan ve yanmamış alanlardan alınan toprak örnekleri fenolik madde miktarları, fiziksel ve kimyasal toprak özellikleri, kızılçam tohum çimlenmesi ve fide gelişimi açısından karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, toprak örneklerine ait toplam fenolik madde miktarları düşük ve birbirine yakın bulunmuştur. Tohum çimlenmesi ve fide gelişimi değeri açısından en yüksek toplam boy, gövde ve kök uzunluğu değerleri örtü yangın alanı topraklarında, en yüksek kuru ağırlık ve taç uzunluğu değerleri yanmamış alana ait topraklarda tespit edilmiştir. En yüksek çimlenme oranı tepe yangın alanı topraklarında bulunmuştur. Toprak analizleri sonucunda örtü yangın alanı topraklarında satürasyon, organik madde, toplam organik karbon, azot, potasyum, magnezyum ve katyon değişim kapasitesi değerleri yüksektir. Tepe yangın alanı topraklarında elektriksel iletkenlik, kireç, fosfor ve kalsiyum değerleri, yanmamış alan topraklarında ise pH değeri en yüksek bulunmuştur. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, çalışma alanlarında toplam fenolik madde birikimin allelopatik etkilere neden olabilecek miktarlarda olmadığını ancak yangının toprağın fiziksel ve kimyasal parametreleri üzerinde önemli etkiler meydana getirebileceğini ve bu değişimlerin kızılçam tohum çimlenmesini ve fide gelişimini etkileyebileceğini göstermektedir

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the effects of fires on allelopathic phenolic substances released by vegetation and accumulated in the soil, and the effects of potential changes in the amount of phenolic substances due to fire on Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) seed germination and seedling growth, and physical and chemical parameters of the soil. In this context, soil samples taken from the areas destroyed by the surface and crown fires and unburned areas in Göcek region of Fethiye District of Muğla were compared in terms of phenolic substance amounts, physical and chemical soil properties, Turkish red pine seed germination and seedling development. According to the findings, the total phenolic substance amounts of the soil samples taken from the study areas were found to be low and close to each other. In terms of seed germination and seedling growth value, the highest total height, stem and root length values were determined in the soils of the surface fire area, the highest dry weight and crown length values were determined in the soils belonging to the unburned area. The highest germination rate was found in the soils of the crown fire area. As a result of the soil analysis, the saturation, organic matter, total organic carbon, nitrogen, potassium, magnesium and cation exchange capacity values are high in the soils of the surface fire area. Electrical conductivity, lime, phosphorus and calcium values were found to be highest in soils of the crown fire, and pH values were found to be highest in soils of the unburned area. The findings obtained as a result of the study show that the total phenolic substance accumulation in the study areas is not in amounts that can cause allelopathic effects, but fire can have significant effects on the physical and chemical parameters of the soil, and these changes may affect the seed germination and seedling growth of Turkish red pine.