Kentsel dirençlilik endeksi geliştirilmesi: Ankara Metropoliten alan örneği
Development of urban resilience index: A case study on Ankara Metropolitan area
Yazar: ŞEYMA ELİF DİNCER
Danışman: PROF. DR. ÖZGE YALÇINER ERCOŞKUN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Ankara = Ankara ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Kentsel dirençlilik = Urban resilience ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Günümüzde kent planlama, kentsel dirençlilik ve iklim değişikliği konuları gelişen ve
değişen teknolojik koşullar çerçevesinde farklı ele alınmaktadır. İklim değişikliği, afetler,
çevre verileri ve kaynakların etkin kullanımı ile ilgili yapılan çalışmalar kentlerin ekolojik
sınırların aşılmasından sorumlu olduğunu göstermektedir. Kentler, bu sorunların hem
kaynağı hem de kentte yaşayanlar ve kentsel altyapılar üzerinde tehditler bakımından en
çok etkilenenidir. Küresel nüfus artışı ile kentler üzerinde bir baskı oluşturan belirsiz ve
sürekli değişen riskler karşısında kentlerin hazırlıklı olma ve güvenli olup olmadığına dair
algılar değişmekte ve kentlerin bu sorunlarını yönetmek için yeni paradigmalara ihtiyaç
duyulmaktadır. Kentsel dirençlilik kavramı ve kentsel alanlarda uygulama yöntemleri
üzerinde fikir birliği bulunmayan bir konudur. Bu araştırmada kentsel dirençlilik
alanındaki mevcut yaklaşımlar, kuramlar ve uygulamalar arasındaki ilişkinin nasıl
sağlanacağı tartışılmıştır. Dirençlilik kavramının sayısal ölçüm teknikleri ile planlama
uygulamalarında yer bulması gerekliliği ve bu uygulama yöntemlerinin nasıl çalıştırılacağı
açıklanmıştır. Kentsel dirençliliği sağlamak için planlama karar destek sistemi oluşturma
sürecinde ölçüm ve endeks çalışmalarına girdi verecek göstergeler araştırılıp yeni
göstergeler önerilmiştir. Yapılan çalışma ile kentsel dirençlilik endeksi formülü belirlenmiş
ve Ankara'nın metropoliten ilçelerinde bu göstergelere ve kentsel dirençlilik özelliklerine
göre planlamaya girdi verecek analizler ve endeks haritaları yoluyla ortaya konmuştur.
Ankara'nın metropoliten ilçelerini inceleyen bu çalışmaya göre kentsel dirençlilik endeksi
en yüksek ilçe Gölbaşı, en düşük ilçe ise Keçiören olarak çıkmıştır.

Abstract:
Ever-changing and advancing technologies of today affect how we perceive and discuss
about; urban planning, resilience and climate change. Recent studies on climate change,
disasters, effective use of resources and collected environmental data proof that in fact the
cities are the main factor on exceeding of ecological limits and unsustainable
environments. As the creators and source of these problematic environments; cities affect
its very own components the most, such as inhabitants and urban infrastructures of the city.
New paradigms and action plans are essential to solve complex risks that are putting
pressure on cities, related to global over-population and inconsistent circumstances all
leading a change in perception on how cities are safe and fail-proof. Concept of urban
resilience and application methods on urban areas is a topic with no consensus on it yet, so
this study discusses how to establish the link between different approaches, theory and
practices on urban resilience. The study further examines how the concept of resilience
should be included in the planning practice with quantitative methods and how these
methods shall be implemented. Indicators for measurement & index studies are researched
and new indicators are suggested for the creation process of a decision support system for
planning to provide urban resilience. As a result of the research an urban resilience index
formula is determined through analysis and index maps via geographic information
systems to create an input for the planning in case study of central districts of Ankara;
exhibiting the urban resilience characteristics. The case study on Metropolitan districts of
Ankara has found that the district with the highest urban resilience index is Gölbaşı, and
the lowest district is Keçiören.