Trapunto kapitonelerin tekstilde üç boyutlu sanat objesine dönüşümü
Transformation of trapunto quilts into three dimensional art objects in textiles
Yazar: ÖNİZ TÜMER
Danışman: DOÇ. NESLİHAN YAŞAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Tekstil üretiminde ve sanatında kullanılan tekniklerden biri olan kapitone birçok ülkenin geleneksel tekstil tekniği ve kültürel mirası olarak karşımıza çıkmaktadır. Çok farklı kullanımları olan kapitone tekstillerin en bilineni geleneksel yorganlardır. Tekstil yüzeyini hacimlendiren, desenlendiren doku veren bir teknik olan kapitone de iki farklı kumaş ve arada bir dolgu malzemesi olacak şekilde birlikte dikilerek elde edilir. Özellikle dış giysi ya da örtü olarak soğuktan korunmak için sıklıkla tercih edilmektedir. Dolgu malzemesi olarak pamuk, yün gibi doğal ya da polyester gibi sentetik elyaf kullanılmaktadır. Kapitone tekniklerinden biri olan trapunto diğerlerinden farklı olarak yüzeyde üç boyuta yakın hacimsel etkiler elde etmek için kullanıldığı görülmektedir. Bu kapitonelerde desenlerin belli kısımlarında daha kabarık bir görüntünün elde edilmesi için ekstra dolgu katı kullanılmaktadır.
Günümüzde birçok tekstil sanatçısı ve moda tasarımcısı bu teknikten faydalanarak üç boyutlu sanatsal tekstil çalışmaları ortaya koymakta ya da giysiler tasarlamaktadır. Moda dünyasına yön veren önemli tasarımcıların sanatsal etkiler taşıyan kapitone kumaştan giysi tasarımları bulunmaktadır. Sanatsal çalışmalarda hacim elde etmek için kullanılan kapitone ile rölyef etkili dokular ya da üç boyuta giden sanatsal çalışmalara zemin oluşturulmaktadır.
Bu çalışmanın amacı; geleneksel kapitone tekniklerinden biri olan trapunto kapitonelerinin günümüz çağdaş sanat bilinci etkisinde lif sanatı eserlerde yeni örneklerini ve kullanımlarını ortaya koymaktır. Literatür taraması yapılarak farklı kültürlerdeki kullanımları ile kapitone tekniğinin geçmişten günümüze önemli eski ve yeni örnekleri değerlendirilmiş ve incelenmiştir. Tekstil tasarımı ve üretimi pek çok tekniği ile sürekli kendini yenileyen ve geliştiren yeni eğilimlere çabuk uyum sağlayan geniş bir alandır. Bu doğrultuda son dönem kapitone tekniği ve trapunto kapitoneleri ile üretilmiş sanatsal yaklaşımların doku ve hacim açısından bu alana ve lif sanatına katkıları sonuç bölümünde değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: tekstil, kapitone, trapunto, lif sanatı, doku, hacim

Abstract:
Quilting, which is one of the techniques used in textile production and art, appears as a traditional textile technique and cultural heritage of many countries. The most well-known of the quilted textiles, which have many different uses, are traditional quilts. Quilting, which is a technique that gives volume and texture to the textile surface, is obtained by sewing together two different fabrics and filling material in between. It is often preferred as an outer garment or cover to protect from the cold. Natural fibers such as cotton, wool or synthetic fibers such as polyester are used as filling material. One of the quilting techniques, trapunto, unlike the others, is used to achieve volumetric effects close to three dimensions on the surface. In these quilts, extra padding is used in certain parts of the patterns to achieve a fluffier look.
Today, many textile artists and fashion designers make use of this method, creating three-dimensional artistic textile works or designing clothes. Important designers who shape the fashion world have designs of clothes made of quilted fabric with artistic influences. Quilting, which is used to create volume in artistic works, creates a basis for relief-effect textures or artistic works that go into three dimensions.
The aim of this study is to reveal new examples and uses of trapunto quilts, one of the traditional quilting techniques in fiber art works under the influence of today's contemporary art consciousness. By making a literature review, important old and new examples of the quilting technique from the past to the present evaluated and the findings examined with their use in different cultures. Textile design and production is a wide field that adapts quickly to new trends that constantly renew and develop itself with its many techniques. In this direction, the contributions of artistic approaches produced with the latest quilting and trapunto quilting technique to this field and fiber art in terms of texture and volume will be evaluated in the conclusion section.
Key words: textile, quilt, trapunto, fiber art, structure, volume