Ordu ili coğrafi işaret farkındalık düzeyinin ölçülmesi ve Perşembe ceviz helvasının sürdürülebilir gastronomi turizmi açısından önemi
Measuring the geogaphical indication awareness level in Ordu province and the importance of Perşembe walnut halvah in terms of sustainable gastronomy
Yazar: SAYDEN CÖRÜT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PERİHAN KENDİRCİ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Coğrafi işaret tescili, bir bölgenin sahip olduğu yöresel ürünlerin yanı sıra tarihi, siyasi, kültürel, sosyal ve doğal dokusunun da tanınmasını sağlayan bir mekanizmadır. Bu çalışma, Ordu'da yaşayan yerel halkın, Ordu mutfağı kapsamında coğrafi işaret tesciline sahip yerel ürünlere dair bilgi düzeyini anlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, Ordu mutfağı ve coğrafi işaretli gıda ürünleri detaylı olarak ele alınmış ve bu kavramların gastronomi turizmi ile arasındaki bağlantı incelenmiştir. Ordu'da yaşayan yerel halk ile coğrafi işaret bilgi düzeyinin belirlenmesi amacıyla 419 katılımcıyla anket çalışması gerçekleştirilmiş olup, elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak "Anova Testi" ve "T Testi" ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; katılımcıların büyük kesiminin coğrafi işaret kavramı hakkında bilgi sahibi olduğu saptanmıştır. Katılımcı görüşleri yöreye özgü gastronomi ürünlerinin coğrafi işaretleme almış olmasının, ürünlerin bölgeye özgü olduğunu tanımladığı, ilin tanıtımında önemli olduğu, ürünleri gelecek nesillerin de tanımasını sağladığı ve şehre kimlik kazandırdığı yönündedir. Bunun yanı sıra tutum puanlarının yalnızca eğitim ve cinsiyet kategorilerine göre değişkenlik göstermekte olduğu sonucuna varılmıştır. 
Çalışmanın ikinci bölümünde ise Ordu'nun coğrafi işaretli ürünü olan Perşembe Ceviz Helvasının sürdürülebilir gastronomi turizmi bağlamında incelenmesi, geliştirilmesi ve tanıtımı için yapılabilecekleri ortaya koymak amacıyla Perşembe ilçesinde yaşayan dört Perşembe ceviz helvası üreticisiyle görüşme gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler istatistiksel yöntem kullanılmadan içerik analiziyle yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre üretici perspektifinden Perşembe Ceviz Helvasının tarihi, üretimi ve uygulanan tarif, ürünün gastronomi turizmine etkisi, ürünün tanıtım boyutu ve gelecek nesillere aktarımı konusunda bilgiler edinilmiştir. Bu bilgiler ışığında üreticilerin tamamının Perşembe Ceviz Helvası'nın tarihini bildiği ve üretimini belli bir reçete doğrultusunda gerçekleştirdiği, yöreyi ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin ürünü tercih ettikleri fakat ürünün tanıtım faaliyetlerinin etkisiz ve yetersiz olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ürünün gelecek nesillere aktarımı konusunda istekli olduklarını belirten üreticiler ürünün Perşembe ilçesi sınırları içinde satışına olumlu yaklaşım gösterirken, Perşembe dışında satışı hususunda ürünün orijinalliğini kaybedebileceği kaygısı ve ekonomik rekabetin artma olasılığı nedeniyle olumsuz yaklaşım sergiledikleri gözlemlenmiştir.

Abstract:
Geogaphical indication registration is a mechanism that ensures the recognition of not only the local products of a region but also its historical, political, cultural, social, and natural texture. This study was conducted to understand the level of knowledge of local people living in Ordu regarding locally registered products within the scope of Ordu cuisine. Additionally, Ordu cuisine and geogaphically indicated food products were extensively examined, and the connection between these concepts and gastronomic tourism was investigated. A survey was conducted with 419 participants living in Ordu to determine the level of geogaphical indication knowledge among the local population, and the data obtained were analyzed using the "Anova Test" and "T Test" with the SPSS progam. According to the research results, it was determined that the majority of participants were knowledgeable about the concept of geogaphical indication. The participants' opinion is that the geogaphical marking of regional gastronomy products defines the products as unique to the region, is important in the promotion of the province, enables future generations to recognize the products and gives them an identity. In addition, it was concluded that attitude scores vary only according to education and gender categories.
In the second part of the study, interviews were conducted with four producers of Perşembe Walnut Halvah, a geogaphically indicated product of Ordu, who reside in the Perşembe district, in order to identify what can be done to examine, develop, and promote Perşembe Walnut Halvah within the context of sustainable gastronomic tourism. The data obtained were interpreted through content analysis without using statistical methods. According to the research results from the perspective of producers, information was obtained regarding the history of Perşembe Walnut Halvah, its production and applied recipe, the impact of the product on gastronomic tourism, the promotional aspect of the product, and its transfer to future generations. Based on this information, it was found that all producers are knowledgeable about the history of Perşembe Walnut Halvah and produce it according to a specific recipe. It was observed that both local and foreign tourists visiting the region prefer the product; however, the promotional activities for the product were found to be ineffective and inadequate. While the producers expressed willingness to transfer the product to future generations and showed a positive attitude towards selling the product within the boundaries of the Perşembe district, they exhibited a negative attitude towards selling it outside Perşembe due to concerns about losing its originality and the possibility of increased economic competition.