Dokuz Eylül Üniversitesi aile sağlığı merkezlerine başvuran proton pompa inhibitörü kullanan hastaların ilaç kullanma özelliklerinin saptanması
Dokuz Eylül Üniversitesi Aile Sağlığı merkezlerine başvuran proton pompa inhibitörü kullanan hastaların ilaç kullanmaözelliklerinin saptanması
Yazar: AZER GÜNAYDIN
Danışman: PROF. DR. VİLDAN MEVSİM ; DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Proton pompası inhibitörleri = Proton pump inhibitors ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Proton pompa inhibitörleri (PPİ), mide asit salgısını en güçlü şekilde bloke
eden benzimidazol türevi olan, dünyada en sık kullanılan ilaç gruplarından birisidir.
Proton pompa inhibitörleri son 30 yıldır tüm dünyada yaygın şekilde kullanılmaktadır ve
dünyada en çok kullanılan ilaçlar listesinde ilk üç arasındadır. Gereksiz ve uzun süre
kullanımı yaygındır. Asit ilişkili hastalıkların tedavisinde güvenilir ve etkin olan proton
pompa inhibitörlerinin çeşitli araştırmalarda %46 ile %61 oranında tedavi için kanıta
dayalı olmayan endikasyonla reçete edildiği ortaya konmuştur. Biz bu çalışmada Dokuz
Eylül Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'nde proton pompa inhibitörü kullanan
katılımcıların kullanım özelliklerini saptamak istedik.
Gereç ve yöntem: 1 Aralık 2018 ile 31 Aralık 2018 tarihleri arasında başvuran ve
proton pompa inhibitörü kullanan bireyler gönüllülük esasına göre bu çalışmaya dahil
edilmiştir. Çalışmaya katılan tüm hastaların sosyodemografik ve klinik verileri hazırlanan
anket formu aracılığıyla hastalarla birebir yüz yüze görüşmeyle toplanmıştır. Çalışmanın
verileri IBM SPSS (statistical package for social sciences) 22.0 paket programı
aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde; tanımlayıcı
analizler (ortalama, standart sapma ve yüzde), ki kare analizi, student t testi, ANOVA ve
lojistik regresyon kullanılmıştır.
Bulgular: Proton pompa inhibitörü kullanan 197 kadın ve 120 erkek toplam 317
katılımcının verileri değerlendirildi. Katılımcıların %24,3'ü 58 yaş ve üzeriydi.
Katılımcıların %65'i 0-60 ay arası proton pompa inhibitörü kullanmaktadır ve
katılımcıların %33,4'ü esomeprazol kullanmaktadır. Katılımcıların proton pompa
inhibitörü kullanım süresi cinsiyet ve yaş grupları açısından istatistiksel olarak anlamlı
bulunmuştur. Katılımcıların %95,3'ü bir hekim tarafından reçete edilerek kullanmaktaydı.
İlacın günlük aynı saatte alınması erkeklerde kadınlara göre anlamlı olarak daha
yüksekti. Hekimin proton pompa inhibitörünü günlük kullanım önerisi yaş grupları
açısından istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.013).
Sonuç: En sık kullanılan üç ilaç grubundan biri olan proton pompa inhibitörlerinin
%95,3'ü hekim tarafından reçete edilmiş olup %24,9 u aile hekimliğinde reçete
ettirilmiştir. Büyük çoğunluğun hekim tarafından reçete edilmesine rağmen uzun yıllar
kullanım mevcuttur. Çalışmanın hastaların beyanına dayanması her ne kadar kısıtlılık
olabilecekse de veriler yapılacak diğer çalışmalar ile genişletilebilir.
Anahtar Kelimeler: proton pompa inhibitörleri, aile hekimliği, akılcı ilaç kullanımı

Abstract:
Aim: Proton pump inhibitors (PPİs) are one of the most commonly used drug
classes worldwide, with benzimidazole derivatives that block gastric acid secretion most
strongly. PPİs have been widely used all over the world for the past 30 years and are
among the top three on the list of the most used drugs around the world. Its
unnecessary and prolonged use common. It has been demonstrated that PPİs which
are reliable and effective in the treatment of acid-related diseases have been prescribed
for treatment with a non-evidence-based indication prevalance is 46-61% in various
studies. In this study, we aimed to investigate the prevalence of inappropriate PPİ
usage and the conditions associated with inappropriate PPİ use in the Dokuz Eylul
University Family Medicine Centers (FMC)
Materials and Methods: Individuals who applied between 1 December 2018 and
31 December 2018 and who use proton pump inhibitors were included in this study on a
voluntary basis. Sociodemographic and clinical data of all the patients participating in
the study were collected face to face with the patients via the prepared questionnaire.
The data of the study were analyzed by IBM SPSS (statistical package for social
sciences) 22.0 package program. In the statistical evaluation of the data; Descriptive
analyzes (mean, standard deviation and percentage), chi square analysis, student t test,
ANOVA and logistic regression were used.
Results: 38%of the students that participated in the study were male and 62%of
them were female. 24.3% of the participants were aged 58 and over. 65% of the
participants use proton pump inhibitors for 60 months and below, 33.4% of the
participants use esomeprazole. The duration of proton pump inhibitor use was
statistically significant in terms of gender and age groups. %95,3 of the participants
were presciribed by a doctor. Taking the drug at the same time daily was significantly
higher in men than in women. The recommendation of the physician to use the proton
pump inhibitors daily was statistically significant in terms of age groups (p=0.013).
Conclusion: 95.3% of proton pump inhibitors, one of the three most frequently
used drug groups, were prescribed by the physician and 24.3% were prescribed in
family medicine. Although the vast majority of drugs are prescribed by a physician, they
are available for many years. Although the study may be limited based on the patient's
statement, the data can be extended with other studies to be conducted.
Keywords: proton pump inhibitors, family medicine, rational drug use