İzmit'te 14. ve 16. yüzyıllara ait kentsel düğümlere ilişkin farkındalığın gündelik yaşam üzerinden ölçülmesi
Measuring the awareness of urban nodes of the 14th and 16th centuries in izmit through daily life
Yazar: ZULEYHA KÜBRA ÇAPIN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF YEŞİM KÖSTEN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez, önemli dönüşümlere tanık olan Osmanlı dönemi üç kentsel düğüm noktasına odaklanarak İzmit şehir merkezinin tarihi katmanları hakkında kent sakinlerinin algısını ve farkındalık düzeyini ortaya koymaya çalışmaktadır. Çalışma kent sakinleri ile tarihi miras arasındaki bağlantının zayıflayıp zayıflamadığını anlamaya amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Orhan Camii ve çevresi, Fevziye Camii, han ve hamamı ve Pertev Paşa Külliyesi'ni inceleyen bu tez, İzmit'in kent sakinlerinin 14. ve 16. yüzyılda şekillenen kent merkezlerine ilişkin farkındalık ve algılarını incelemektedir. Köklü bir geçmişe sahip olan ve plansız kentsel gelişim nedeniyle kültürel mirasına yönelik tehditlerle karşı karşıya kalan İzmit tarihi kent merkezini üç düğüm noktası üzerinden inceleyerek ilgili literatürdeki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Seçilen Osmanlı dönemi düğüm noktaları, antik Roma kalıntıları üzerine inşa edilmiş katmanları temsil etmekte ve şehrin tarihsel gelişimini yansıtmaktadır. Araştırma, kentin kimliğinin evrimi, kent sakinlerinin tarihi katmanlara ilişkin farkındalığı ve tarihi izlerin okunabilirliğinin kültürel süreklilik üzerindeki etkisine ilişkin soruları ele almaktadır. Araştırmada karma bir yöntem uygulanmıştır. Bu çerçevede açık ve kapalı uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış bir mülakat formu ile nitel ve nicel veriler elde edilmiştir. Ayrıca kent sakinlerinin tarihi miras algısı ve tarihi katmanların farkındalık düzeyini ortay koyan mülakat sorularına destek olmak için katılımcılara harita okuması yapılmıştır. Bulgular, kent sakinlerinin çok katmanlı tarihi miras hakkında sınırlı bir bilgiye ve farkındalık düzeyine sahip olduğunu ve bu düzeyin kültürel varlıkların
korunmasını etkilediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, kent sakinleri ile tarihi çevreleri arasındaki kopukluğu ortaya çıkararak, şehrin zengin kültürel mirasına ait bilginin geleceğe aktarılmasına yönelik önerilerde bulunmaktadır.

Abstract:
This thesis tries to reveal the perception and awareness level of the city residents about the historical layers of Izmit city center by focusing on three urban nodes of the Ottoman period that witnessed important transformations. The study aims to understand whether the connection between city residents and historical heritage has weakened. In this context, this thesis examines the Orhan Mosque and its surroundings, the Fevziye Mosque, the inn and bathhouse and the Pertev Pasha Social Complex, and examines the awareness and perceptions of Izmit's city residents regarding the city centers shaped in the 14th and 16th centuries. It aims to fill the gap in the relevant literature by examining the historical city center of Izmit, which has a deep-rooted history and faces threats to its cultural heritage due to
unplanned urban development, through three nodes. The selected Ottoman period nodes represent the layers built on ancient Roman ruins and reflect the historical development of the city. The research addresses questions regarding the evolution of the city's identity, residents' awareness of historical layers, and the impact of the legibility of historical traces on cultural continuity. A mixed method was applied in the research. In this context, qualitative and quantitative data were obtained with a semi-structured interview form consisting of open and closedended questions. In addition, a map reading was made to the participants in order to support the interview questions revealing the perception of the city residents' historical heritage and the level of awareness of the historical layers. The findings reveal that city residents have a limited level of knowledge and awareness about the multi-layered historical heritage, and this level affects the protection of cultural assets. Additionally, by revealing the disconnect between the city's residents and their historical environment, it makes suggestions for transferring the knowledge of the city's rich cultural heritage to the future.