1900-1920 yılları arasında Batı Türkistan'daki gelişmeler ve İstanbul dergilerine yansımaları
Developments in Western Turkistan between 1900 and 1920 and reflections on Istanbul magazines
Yazar: AYŞEGÜL ERARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA YILMAZ VURGUN
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Batı Türkistan = Western Turkistan ; Buhara Hanlığı = Bukhara Dynasty ; Dergiler = Magazines ; Devrimler = Revolutions ; Hive Hanlığı = Hive Khanate ; Türk basını = Turkish press ; Türkistan = Turkistan ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Çalışma üç bölümden oluşturulmuştur. Giriş kısmında tezin amacından, öneminden,
konusundan ve yönteminden bahsedilmiştir. Çalışmanın ana kaynağını oluşturan
dergilere kısaca yer verilmiştir. Birinci bölümde Batı Türkistan bölgesindeki Buhara ve
Hive hanlıklarının 1900–1920 yıllarındaki siyasi durumları anlatılmıştır. Bu dönem
hanlıkların Rus işgali içerisinde bulunduğu dönemdir. Bu yüzden işgal altında bulunan
bölgenin bağımsızlık mücadelelerinden, isyanlarından bahsedilmiştir. Birinci Dünya
Savaşı'nın başlaması ile Rusya'da meydana gelmiş olan 1917 Rus Şubat ve Ekim
ihtilallerinin Türkistan'a etkileri üzerinde durulmuştur.
İkinci bölümde hanlıkların sosyal hayatı üzerinde durularak bölgede yaşayan topluluklar
hakkında bilgi verilmiştir. Halkın gün içerisindeki yaşam hayatlarına gündelik
hayatlarına değinilmiştir. Rus baskısının iyiden iyiye belirginleştiği bu dönemde Rus
hükümetinin halkın sosyal yaşamına nasıl bir etkide bulunduğu üzerine durulmuştur.
Müslüman halkı Ruslaştırma politikasının uygulandığı bu dönemde halk milli
duygularını ayakta tutmaya büyük önem vermiştir. Ayrıca bu bölümde iktisadi durumda
ortaya koyulmuştur. Ekonominin gelişme imkânı bulduğu pazarlar, ithalat ve ihracat
mallarına değinilmiştir. Bu bölgede uygulanan tarım ürünlerinden, pamuk ve meyve
yetiştiriciliği ve ithalatı üzerinde durulmuştur.
Üçüncü bölümde hanlıkların kültürel ve eğitim durumları ele alınmıştır. Kültürel
etkileşimlerine ve eğlencelerine değinilmiştir. Evlenme, sünnet ve beççe gibi eğlenceler
hakkında bilgi verilmiştir. Mektep ve medrese eğitiminden bahsedilmiş, hanlıklarda
bulunan medreselere ve burada verilen derslere değinilmiştir. Eğitimde uygulanan yeni
sistem olan usul-ü cedid hareketi üzerine durulmuştur. Yeni usul sadece eğitimde değil
başka bir alan olan gazete ve dergi neşrinden de bahsedilmiştir.

Abstract:
The study is composed of three parts. In the introduction, the purpose, importance,
subject and method of the thesis are mentioned. The journals that constitute the main
source of the study are given briefly. In the first chapter, the political situations of
Bukhara and Hive khanates in the West Turkestan region between 1900–1920 were
explained. This period is the period when the khanate occupied the Russian occupation.
Therefore, the struggle for independence of the region under occupation, revolts have
been mentioned. The beginning of the First World War and the effects of the February
1917 Russian February and October revolution in Turkestan were emphasized.
In the second part, the social life of khanates was emphasized and information was
given about the communities living in the region. The daily lives of the people in the
day are mentioned. In this period, when Russian pressure became more pronounced, the
effect of Russian government on the social life of the people was emphasized. In this
period, when the policy of Russification of the Muslim people was practiced, the people
gave great importance to maintaining their national feelings. In addition, this section is
presented in the economic situation. Markets, import and export goods, where the
economy has the opportunity to develop, have been mentioned. Cotton and fruit
cultivation and importation of agricultural products applied in this region are
emphasized.
In the third chapter, cultural and educational statuses of khanates are discussed. Cultural
interactions and entertainment are mentioned. Information about marriages,
circumcision and becca are given. School and medrese education are mentioned. The
new system, which is applied in education, is focused on procedural-cedid movement.
The new procedure has been mentioned not only in education, but also in other areas,
such as newspapers and magazines.