Güneydoğu Anadolu bölgesinde kemiricilerde alveoler ekinokokkozis varlığının araştırılması
Investigation of alveolar ecinococcosis presence in rodents in the Southeastern Anatolia region
Yazar: AYŞEGÜL KORKMAZ
Danışman: DOÇ. ALİ TÜMAY GÜRLER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Echinococcosis = Echinococcosis ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Kemiriciler = Rodentia ; Kistler = Cysts ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'de bulunan kemiricilerde alveolar ekinokokkozisin makroskobik, mikroskobik ve moleküler yöntemlerle varlığının araştırılması ve yaygınlığının ortaya konması amacı ile yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Çalışmada, 115O281 nolu TÜBİTAK 1001 araştırma projesi kapsamında Adıyaman, Gaziantep ve Şanlıurfa illerinden toplanan 53 kemirici örneği kullanılmıştır. Kemirici örnekleri 8 ilçede 12 lokasyona kurulan Sherman tipi kapanlar ile yakalanmış, tür tayinleri morfolojik olarak yapılmıştır. Nekropsi incelemesinde tüm iç organlar alveolar ekinokokkozis bakımından morfolojik olarak muayene edilmiş, şüpheli örneklerde kist benzeri yapılar ölçümleri yapıldıktan ve fotoğraflandıktan sonra bir bistüri yardımıyla dokudan çıkartılmıştır. Elde edilen örneklerden DNA ekstraksiyonu yapılmış, ardından E. multilocularis'in ND1 geninin 395 bp'lik kısmı PCR ile çoğaltılmış ve parazitin varlığı araştırılmıştır.
Bulgular: Proje kapsamında toplanarak incelemesi yapılan 53 yabani kemirici örneğinin 4'ünde alveolar ekinokok şüpheli kist ya da lekeler ile karşılaşılmıştır. Şüpheli örneklerden ikisi Urfa-Siverek, diğerleri Adıyaman-Tut ve Gaziantep-Oğuzeli ilçelerinde bulunmuştur. Bunlardan büyük olan kistik yapı makroskobik muayenede Strobilocercus fasciolaris  olarak teşhis edilmiştir. Diğer üç şüpheli leke örneği ise PCR ile çoğaltılmış ve E. multilocularis'in larva formu olan alveolar ekinokokkozis olmadığı moleküler yöntemler sonucunda görülmüştür.
Sonuç: Sonuç olarak bu çalışma, Türkiye'nin güneydoğusunda E. multilocularis'in varlığının ortaya çıkarılması amacıyla yapılan ilk araştırma olmuş, incelemesi yapılan hiçbir kemiricide parazite rastlanmamıştır. Yapılan bu çalışma ile hastalığın bölgedeki durumu hakkında ilk epidemiyolojik veriler sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Alveolar kist; Echinococcus multilocularis; Güneydoğu Anadolu;
Kemirici; Türkiye

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate the presence and prevalence of alveolar echinococcosis by using macroscopic, microscopic and molecular methods in rodents in Southeastern Anatolia.
Material and Method: In this study, 53 rodent samples collected from the provinces of Adıyaman, Gaziantep and Şanlıurfa were used as part of the TÜBİTAK 1001 research project No. 115O281. Samples of rodents were caught with Sherman type traps established on 12 locations in 8 districts / 3 cities, and species determinations were made morphologically. In necropsy examination, all internal organs were examined morphologically in terms of alveolar echinococcosis, and suspicous materials were removed from the tissue with a scalpel after  measurements. DNA was extracted from the obtained materials, and then was amplified 395 bp of the ND1 gene of E. multilocularis by PCR.
Results: Alveolar echinococcus suspected cyst or spots were found in 4 of 53 wild rodent specimens. Two of the suspicious samples were found in Urfa-Siverek, others in Adıyaman-Tut and Gaziantep-Oğuzeli districts. The larger cystic was identified as Strobilocercus fasciolaris on macroscopic examination. The other three suspected stain samples were amplified by PCR. It was found out that these three samples were not alveolar echinococcosis, which is the larval form of E. multilocularis in molecular methods.
Conclusion: As a result of this study, this study was the research to reveal the presence of E. multilocularis in rodents in Southeastern Anatolia. No parasites were detected in any rodents examined. End of the study, the first epidemiological data about alveolar echinococcoisis in rodents in the region is presented.

Keywords: Alveolar cyst; Echinococcus multilocularis; Rodent; Southeast Anatolia;
Turkey