Obezite kamu spotlarının alımlanması; kalitatif bir çalışma
The reception analysis of obesity public spots; a qualitative study
Yazar: BURCU GÜNER DİRİ
Danışman: PROF. DR. MELTEM ÇİÇEKLİOĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Biyoiktidar = Biopower ; Kalitatif analiz = Qualitative analysis ; Kamu spotları = Public service announcement ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Obezite = Obesity ; Sağlık = Health ; Sağlık Bakanlığı = Ministry of Health ; Sağlık iletişimi = Health communication ; Sağlık politikası = Health policy

Özet:
Modern tıbbın rasyonaliteye dayanması sağlık anlayışının tek boyutlu olmasına yol açmıştır. Bir iktidar odağı olan tıp, hem hastalıkların tedavi yöntemlerinde hem de bir hastalığı tanımlamada tek tip bir söylem ortaya koymaktadır. Çalışmanın ilk kısmında yer alan Michel Foucault'nun biyo-iktidar kavramı modern tıp pratiklerinin anlaşılması açısından önemli bir kavramdır. Bireyin sağlıklı olması için tek sorumlu kendisi olamaz. Sağlık politikaları, devletler, uluslararası örgütler sağlıktan sorumlu
iktidar organlardandır. Modern tıbbın bileşenlerinden olan tüm organlar arasında sağlıklı beden algısının tek bir biçim olarak tariflenmesi hususunda konsensüs mevcuttur. Biyo- iktidar, modernizmle beraber bireyler üzerinde tek tip bir doğruya işaret ederek bedenüzerinde tahakkümü ifade etmektedir. Sağlık, güzellik ve zayıflık temelli olduğundan beden denetimi bu doğrultuda şekillenmektedir. Sağlığın tanımında yer alan ruhsal ve sosyal açıdan iyi olma hâlini yok eden toplumsal algı, obeziteyi diğer hastalıklardan
farklı kılmaktadır. Birçok hastalık kişinin toplumdan soyutlanmasına neden olabilmektedir ancak obezite doğrudan kişinin dış görünüşüyle ilgili olduğundan ve hastalık şikayetinin başlıca nedenlerinden birisinin estetik kaygı olmasından dolayı sosyal izolasyon, damgalanma gibi toplumsal etkileri daha fazla barındırmaktadır.Obezite kampanyalarının bu sosyal izolasyonu yeniden üretecek nitelikte olması
obeziteye karşı farkındalık oluşturma ve bireylerde davranış değişikliği yaratma amacının önünü kesmektedir. Eğitim materyallerinin sosyolojik boyut göz önüne alınmadan üretilmesi; amacın tam tersi bir sonucun doğmasını kaçınılmaz kılmaktadır. Obezite toplumsal boyutu göz ardı edilerek ele alınamaz. Toplumsal algıya ve modern tıbbın sağlıklı beden algısına müdahale olmaksızın obezitenin önüne geçmek mümkün değildir. Bu yüzden çalışmada obezitenin dünyada ve Türkiye'de artmasına değinilerek, Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın Obezite ile Mücadele Programı kapsamında ürettiği üç kamu spotunun hedef kitle tarafından nasıl alımlandığı, gelecekte üretilecek olan kamu spotlarına ışık tutması hedefiyle incelenmiştir. Farklı yaş, cinsiyet, BKİ ve eğitim
seviyesi gruplarından 30 katılımcı ile yapılan derinlemesine görüşmeler ve odak grup görüşmeleri sonucuna göre izlenen kamu spotlarına dair farklı kod açımları yapılmasına rağmen kamu spotlarındaki unsurlar yüksek oranda negatif olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca yapılan görüşmelerdeki verilere göre kamu spotlarında sağlıklı beslenme konusundan bahsedilmesine rağmen, sağlıklı besine ulaşma meselesine yer verilmemesi; aynı şekilde fiziksel aktivitenin öneminden bahsedilmesine rağmen, imkânlara değinilmemesi eksiklik olarak görülmektedir. Dolayısıyla ortaya çıkan genel kanaat; kamu spotlarının tek başına bir davranış değişikliği yaratamayacağıdır.

Anahtar Kelimeler: Modern tıp, biyo-iktidar, sağlık, kamu spotu, obezite, sağlık iletişimi.

Abstract:
The rationality of modern medicine has led to a one-dimensional understanding of health. Medicine, as a center of power, reveals a uniform discourse in both the treatment of diseases and in defining a disease. In the first part of the study, Michel Foucault's concept of bio-power is an important concept for understanding modern medical practices. The individual cannot be the sole responsible for the health of the individual. Health policies, states and international organizations are the governing bodies responsible for health. There is consensus that all organs, which are components of modern medicine, describe healthy body perception as a single form. Bio-power refers to domination over the body by pointing to a uniform truth on individuals with modernism. Because health, beauty and weakness are based on body control is shaped in this direction. Social perception, which destroys mental and social well-being in the definition of health, makes obesity different from other diseases. Many diseases can
lead to social isolation, but obesity has more social impacts, such as social isolation and stigmatization, since it is directly related to the external appearance of the person and aesthetic concern is one of the main causes of the complaint. The fact that obesity campaigns are able to reproduce this social isolation obstructs the aim of raising awareness against obesity and creating behavior changes in individuals. Production of educational materials without considering the sociological dimension; the opposite of the purpose makes it inevitable that a result is born. Obesity cannot be handled by ignoring its social dimension. It is not possible to prevent obesity without interfering with social perception and healthy body perception of modern medicine. So the study of obesity by referring to the increase in the world and in Turkey, the Ministry of Health Obesity Control Program how he perceived as powerfully by the target audience of the product, three public spotlight scope has been examined with the aim of shedding light on the public spotlight, which will be produced in the future. Although in-depth interviews with 30 participants from different age, gender, BMI and educational level
groups and different code expansions were made according to the results of the focus group interviews, the elements in the public spots were evaluated as highly negative. Furthermore, according to the data in the interviews, although the issue of healthy nutrition is mentioned in public spots, the issue of access to healthy food is not included; although the importance of physical activity is mentioned in the same way, it is seen as a lack of not mentioning the possibilities. Therefore, the resulting general opinion; public spots alone cannot create a change of behavior.

Key Words: Modern medicine, biopower, health, public spot, obesity, health communication.