Tip 1 diyabet patogenezinde işlenmiş ve ultra işlenmiş besin tüketiminin etkisi
Effect of processed and ultra-processed food consumption on type 1 diabetes pathogenesis
Yazar: SÜMEYYE BETÜL TURGUT
Danışman: PROF. DR. HASAN ÖNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Sanayi toplumuna geçilmesi ve besinlerin işlenmiş ve ultra işlenmiş gıdaların tüketiminin artışı ile başta diyabet, kanser, multipl skleroz, ülseratif kolit gibi hastalıkların sıklığında ciddi bir artış olmuştur. Bizim çalışmamızda ise Tip 1 DM patogenezinde işlenmiş ve ultra işlenmiş besin tüketim sıklığının ilişkili olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmaya 01/05/2022-01/11/2022 tarihleri arasında Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim dalı Çocuk Metabolizma Kliniğinde takip edilen servisimize diyabetik ketoasidoz kliniği ile başvuran hastalardan araştırmaya katılmayı kabul edenler üstünde yapılmıştır. Çalışma süresi içerisinde ortalama 50 hasta ve 50 kontrol grubuna ulaşılmıştır. Yeni Tip 1 DM tanısı alan yaşları 5 ile 18 yaş arasındaki çocuklarda hastaların beslenme düzenini sorgulayıp ve günlük kalori ihtiyacının yüzde kaçının işlenmiş ve ultra işlenmiş gıdalar tarafından karşılandığını tespit edilmiş, tükettiği gıdalar 12 alt başlıkta analiz edilerek kıyaslanmıştır. 
İstatistiksel analiz için SPSS 22 programı kullanılmıştır. Değerlendirme sonuçlarının tanımlayıcı istatistikleri; kategorik değişkenler için sayı ve yüzde, sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma, medyan olarak verilmiştir. Verilerin analizinde t testi, Mann Whitney U testi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. p<0.05 değeri istatistiksel olarak önemli kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 100 çocuğun yaş ortalaması 9.32±3.22'dir (min:5max:17). Hasta ve kontrol grubunda işlenmiş gıda enerji yüzdeleri karşılaştırıldığında tip1 DM çocuklarda ultra işlenmiş gıda tüketiminin sağlıklı çocuklara göre daha fazla olduğu, total işlenmiş gıda yüzdesinin ve abur-cubur yüzdesinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda işlenmiş yağ, et ve diğer kategorisindeki besinlerin miktarının daha fazla olduğu, 11-14 yaş grubunda işlenmiş gıda yüzdesinin, 15-18 yaş grubunda içecek miktarının, 5-10 yaş grubunda ise sebze-meyve miktarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Anti-GAD pozitiflerde işlenmiş et miktarının daha fazla olduğu, adacık hücre pozitiflerde tahıl-ekmek miktarının, Anti-TPO pozitif olanlarda işlenmiş et ve yağ miktarlarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda HbA1c ve yağ yüzdesi arasında negatif yönde zayıf, pastane ürünleri ile pozitif yönde zayıf korelasyon bulunmuştur. 
Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre tip1 DM çocuklarda ultra işlenmiş gıda tüketiminin sağlıklı çocuklara göre daha fazla olduğu, total işlenmiş gıda yüzdesinin ve abur-cubur yüzdesinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda işlenmiş yağ, et ve diğer besinlerin miktarının daha fazla olduğu, 11-14 yaş grubunda işlenmiş gıda yüzdesinin, 15-18 yaş grubunda içecek miktarının, 5-10 yaş grubunda ise sebze-meyve miktarının daha yüksek olduğu olduğu bulunmuştur. Anti-GAD pozitiflerde işlenmiş et miktarının daha fazla olduğu, adacık hücre pozitiflerde tahıl-ekmek miktarının, Anti-TPO pozitif olanlarda işlenmiş et ve yağ miktarlarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda HbA1c ve yağ yüzdesi arasında negatif yönde zayıf, pastane ürünleri ile pozitif yönde zayıf korelasyon bulunmuştur. Literatürde yapılan çalışmalar daha çok yetişkin yaş grubu ve tip 2 DM ve ultra işlenmiş gıda tüketimi arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Tip 1 DM ve ultra işlenmiş gıda tüketimi arasındaki ilişki inceleyen toplum tabanlı prospektif çalışmalara ve toplumda işlenmiş- ultra işlenmiş gıda tüketiminin azaltılması için bilinçlendirme programlarına ihtiyaç vardır

Abstract:
Abstract
Entrance: With industrialization and the increase in the consumption of processed and ultra-processed foods, there has been a serious increase in the frequency of diseases such as diabetes, cancer, multiple sclerosis, ulcerative colitis. In our study, it was aimed to determine whether the frequency of processed and ultra-processed food consumption is related to the pathogenesis of Type 1 DM.
Method: This study was carried out on patients who accepted to participate in the study among the patients who interned to our service presented with diabetic ketoacidosis, who were followed up in the Pediatrics and Metabolism Clinic of Başakşehir Çam and Sakura City Hospital, Department of Pediatrics, between 01/05/2022 and 01/11/2022. During the study period, an average of 50 patients and 50 control groups were reached. In children aged between 5 and 18 years who were diagnosed with New Type 1 DM, the patients' diet was questioned and it was determined what percentage of their daily calorie needs were met by processed and ultra-processed foods, and the foods consumed were analyzed and compared under 12 subtitles.
   The SPSS 22 program was used for statistical analysis. Descriptive statistics of evaluation results; numbers and percentages for categorical variables, mean, standard deviation and median for numerical variables. T test, Mann Whitney U test and Spearman Correlation Analysis were used in the analysis of the data. A value of p<0.05 was considered statistically significant.
 
Results: The mean age of the 100 children included in our study was 9.32±3.22 years                      (min:5 max:17). When the percentages of processed food energy in the patient and control groups were compared, it was found that ultra-processed food consumption was higher in type 1 DM children than in healthy children, and the percentage of total processed food and junk food were higher. It was found that the amount of processed fat, meat and other categories of foods was higher in the patient group, the percentage of processed food was higher in the 11-14 age group, the amount of beverages in the 15-18 age group, and the amount of vegetables and fruits in the 5-10 age group. It was found that the amount of processed meat consumption was higher in Anti-GAD positives, the amount of grain-bread consumption in islet cell positives, and the amount of processed meat and fat consumption in Anti-TPO positives. There was a weak negative correlation between HbA1c and fat percentage in the patient group, and a weak positive correlation with patisserie products
Conclusion:According to the results of our study, it was found that the percentage of total processed and ultra-processed food and junk food consumption were higher in type 1 DM children compared to healthy children. It was found that the amount of processed fat, meat and other categories of foods was higher in the patient group, the percentage of processed food was higher in the 11-14 age group, the amount of beverages in the 15-18 age group, and the amount of vegetables and fruits in the 5-10 age group. It was found that the amount of processed meat was higher in Anti-GAD positives, the amount of grain-bread in islet cell positives, and the amount of processed meat and fat in Anti-TPO positives. There was a weak negative correlation between HbA1c and fat percentage in the patient group, and a weak positive correlation with patisserie products. increases. Studies in the literature mostly examined the relationship between ultra-processed food consumption and type 2 DM in the adult age group. There is a need for population-based prospective studies examining the relationship between type 1 DM and ultra-processed food consumption, and awareness-raising programs to reduce processed and ultra-processed food consumption in the community.
Keywords:Child, Type 1 Diabetes Mellitus, Ultra Processed Food