Cilt kanseri bilgi düzeyi ve güneşten korunma davranışının değerlendirilmesi
Evaluation of skin cancer knowledge level and sun protection behavior
Yazar: DENİZ ŞERİFE CEBECİ
Danışman: DOÇ. DR. MELAHAT AKDENİZ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Deri neoplazmları = Skin neoplasms ; Güneş ışınları = Sunbeams ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı polikliniklerine başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden ve onam veren 18 yaş üzeri hastaların, sosyo-demografik özellikleri, cilt özellikleri, göz rengi ve saç rengi durumları, cilt yanığı ve cilt kanseri ile ilgili ifadeleri incelenerek cilt kanseri bilgi düzeyi ve güneşten korunma davranışlarını belirlemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak tasarlanan araştırmamız, yüz yüze anket ve online anket görüşmeleriyle hazırlanmıştır. Çalışmada "Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği" ve "Güneşten Korunma Davranış Ölçeği" olmak üzere 2 ölçek kullanılmıştır. Güneşten korunma tutumu ve cilt kanseri ve güneş bilgi ölçeğinin puanlarına göre ikili evre gruplar için bağımsız t testi analizi ve üç evre grubun karşılaştırılmasında, varyans analizi (ANOVA) testi kullanılmıştır. Farklı olan grupların tespiti için Sidak ikili karşılaştırma testi uygulanmıştır. Çalışmada katılımcıların güneşten korunma tutumu ve cilt kanseri ve güneş bilgi ölçeği puanları arasında ilişki varlığının tespit edilmesi amacı ile korelasyon analizi yapılmıştır. Çalışmada 0,05'ten küçük p değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Analizler SPSS 22.0 paket programı ile yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 18 yaş ve üzeri 400 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 37,34±15,38, %73,5'i kadın, %60,8'i evli, %85,8'i üniversite mezunu, %81'i gelir getirici bir işte aktif, %85,8'i üniversite mezunu, %31,2'sinin kronik hastalıkları vardır. Katılımcıların %5,5'i çok açık tenli, %30'u açık renk gözlü olup; %24'ü çillere, %79'u benlere, %53,3'nün en az bir kez cilt yanığı öyküsüne, %2,8'i cilt kanseri aile öyküsüne sahiptir. Katılımcıların %17'si günlük 2 saat üzeri güneşe maruz kaldığını, %90,3'ü güneşin cilt kanserine yol açtığını ifade etmiştir.
Sonuç: Çalışmamızda katılımcılar arasında cilt kanseri bilgi düzeyi ve güneşten korunma davranışı üzerine cilt kanseri risk faktörleri ve sosyo-demografik özellikler göz önünde bulundurulduğunda yeterli farkındalık olmadığı gözlenmiştir. Literatürde cilt kanseri bilgi düzeyi ve/veya güneşten korunma davranışı üzerine güvenilirliği doğrulanmış ölçeklerle yapılan araştırmalar az sayıdadır. Ülkemizde birinci basamakta bu şekilde yapılan araştırmalar sınırlı sayıdadır. Birinci basamak hekimlerinin ve/veya hastalarının bilgi düzeyini ve farkındalığını artırmak için çalışmalar artırılabilir ve geliştirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Cilt, Cilt kanseri, Güneş, Güneşten korunma

Abstract:
Objectives: In this study, it was aimed to determine the relationship between socio-demographic characteristics, skin characteristics, eye color and hair color conditions, skin burn and skin cancer expressions and the level of skin cancer knowledge and sun protection behaviors of patients over 18 years of age who applied to the outpatient clinics of Akdeniz University Faculty of Medicine, Department of Family Medicine, accepted to participate in the study and gave consent. 
Methods: Our research, which was designed as descriptive and cross-sectional, was prepared with face-to-face surveys and online survey interviews. Two scales were used in the study, namely "Skin Cancer and Sun Knowledge Scale" and "Sun Protection Behavior Scale". Independent t-test analysis for dual-stage groups and analysis of variance (ANOVA) test was used for comparison of three-stage groups according to sun protection attitude and skin cancer and sun knowledge scale scores. Sidak pairwise comparison test was applied to determine the different groups. In the study, correlation analysis was conducted to determine the existence of a relationship between the participants' sun protection attitude and skin cancer and sun knowledge scale scores. P values less than 0.05 were considered statistically significant in the study. Analyzes were made with the SPSS 22.0 package program.
Findings: 400 people aged 18 and over were included in the study. The mean age of the participants was 37.34±15.38, 73.5% female, 60.8% married, 85.8% university graduate, 81% active in an income generating job, 31.2% have chronic diseases. 5.5% of the participants were very light-skinned and 30% had light-colored eyes; 24% had freckles, 79% had moles, 53.3% had a history of skin burn at least once, and 2.8% had a family history of skin cancer. 17% of the participants stated that they were exposed to the sun for more than 2 hours a day, and 90.3% of them stated that the sun causes skin cancer.
Conclusion: In our study, it was observed that there was not enough awareness among the participants on skin cancer knowledge level and sun protection behavior, considering skin cancer risk factors and socio-demographic characteristics. There are few studies in the literature on skin cancer knowledge level and/or sun protection behavior with validated scales. In our country, studies conducted in this way in primary care are limited in number. Studies can be increased and developed to increase the level of knowledge and awareness of primary care physicians and/or their patients.
Keywords: Skin, Skin cancer, Sun, Sun Protection