Karol Szymanowski'nin oryantal-empresyonist dönemi yapıtlarında gözlenen Doğu kültürü etkilerinin bestecinin "Op.27, Üçüncü Senfoni"si bağlamında incelenmesi
Assessment of Eastern culture influences in oriental-impressionist era works of Karol Szymanovsky in the context of "Op.27, Third Symphony" of the composer"
Yazar: BERTAN RONA
Danışman: PROF. GÜLPER REFİĞ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Müzik = Music
Dizin: Doğu kültürü = Eastern culture ; Oryantalizm = Orientalism ; Romantizm = Romanticism ; Senfoni = Symphony ; Szymanowski, Karol = Szymanowski, Karol ; İslam kültürü = Islamic culture

Özet:
Karol Szymanowski'nin Birinci Dünya Savaşı yıllarına (1914-1918) denk gelen ve oryantal-empresyonist olarak adlandırılan bestecilik dönemindeki temel yönelimi, Doğu ve İslam kültürleri olmuştur. Bestecinin bu yöneliminde, Hafız Şirazi ve Celâleddin Rûmi gibi şairlerin şiirlerini tanımasının yanısıra, 1914 yılında çıktığı Kuzey Afrika gezisinin de büyük etkisi bulunmaktadır. Bu gezide yalnızca bölgenin gelenek ve göreneklerini değil, sanatı ve müziğini de yakından tanıma fırsatı bulan Szymanowski, edindiği izlenimleri, oryantal-empresyonist dönemi yapıtlarında ve bu yapıtları arasında çok önemli bir yeri olan Op.27, Üçüncü Senfoni'sinde  yansıtmaya çalışmıştır. 

Ne var ki, bestecinin Arap müziği ve İslam kültürüne ilişkin bilgisinin yeterli düzeyde olmadığı bilinmektedir. Ayrıca, yapıtlarında kullandığı Avrupa müziğinin çalgıları, orkestra ve tonal sistemi de onun Arap müziğini tam olarak yansıtabilmesi açısından elverişli değildir. Doğu ve İslam kültürlerine yönelik algısı daha çok düşünsel ve edebî bakımdan biçimlenen Szymanowski, bu kültürlere öncelikle pastoral, tarihsel ve öznel açılardan yaklaşmış, bu kapsamda söz konusu kültürlerin zaman, geçicilik, mistisizm ve vecd gibi öğelerine odaklanmıştır. Oryantal-empresyonist dönemi yapıtlarında izlenimcilik adını olumlayan bir biçimde betimleyici müzik dilini tercih eden Szymanowski'nin bu bestecilik dönemindeki ve Üçüncü Senfoni'deki genel yaklaşımı, romantizm akımı çerçevesinde de değerlendirilebilir.



Anahtar Kelimeler: Szymanowski, Doğu, İslam, Oryantalizm, Romantizm, Celaleddin Rumi.

Abstract:
Basic tendency of Karol Szymanowski in his composition period which fell on the First World War (1914-1918) and is called as oriental-impressionist are East and Islamic cultures.  Besides being familiar with poems of poets like Hafez-e Şirazi and Jalāl ad-Dīn Rūmī, his North Africa trip in 1914 has also strong influence on the composer's tendency. Szymanowski, who found an opportunity to get closely acquinted with not only customs and traditions of the region, but also its art and music, tried to reflect his impressions on oriental- impressionist period works and on the Op.27, Symphony No.3, which has an important role among said works. 

However, the composer's knowledge on Arabic music and Islamic culture is far away from being through. Moreover, instruments, orchestra and tonal system of European music that he used are not suitable to reflect Arabic music entirely. Szymanowski, whose perception towards East and Islamic cultures was shaped in an intellectual and literary sense, approached to these cultures from pastoral, historical and subjective perspectives firstly and focused on elements of these cultures such as time, temporariness, mysticism and ecstasy. As a composer preferring descriptive music language in the manner affirming the impressionism in his works  in oriental-impressionist period, Szymanowski's general approach in this composition period and in Op.27, Symphony No.3 could be evaluated within the scope of romanticism movement.


Key Words: Szymanowski, East, Islam, Orientalism, Romanticism, Jalāl ad-Dīn Rūmī.