Ekspozür alanı ve kanal ağızlarında gözlenen pulpal kanamanın amputasyon endikasyonu açısından uyumu
Accordance of pulpal bleeding with indication of pulpal amputation in exposure area and canal orifices
Yazar: DENİZ GÜRSEL
Danışman: PROF. DR. LEYLA SEVİNÇ DURUTÜRK
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental pulpa = Dental pulp ; Süt dişleri = Tooth deciduous ; Çocuk diş hekimliği = Pediatric dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı, derin çürüklü süt dişlerinde çürüğün temizlenmesi sırasında meydana gelen çürüklü pulpa ekspozürlerinde ekspozür alanındaki kanamanın rengi ve süresi ile pulpa odasının açılıp koronal pulpanın çıkartılmasından sonra kanal ağızlarından gelen kanamanın rengi ve süresinin karşılaştırılarak ekspozür alanı ile kanal ağızlarındaki kanama özelliklerinin birbiri ile ne oranda uyumlu olduğunun belirlenmesidir.
Çalışmada, yaşları 5 ile 9 arasında değişen 42'si erkek, 39'u kız olmak üzere toplam 81 çocukta, klinik ve radyografik olarak herhangi bir periradiküler patoloji olmayan ve çürüklü pulpa ekspozürü olan 92 adet derin çürüklü alt ikinci süt azı kullanılarak bu dişlerde ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanamanın süresi ve rengi değerlendirilmiştir. Buna göre, ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanamanın süresi 5 dk'nın altında ise kanamanın "normal" olduğu, 5 dk'nın üstünde ise "aşırı" olduğu kabul edilerek dişler ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanamanın uyumlu olup olmamasına göre iki ana gruba ayrılmıştır. Ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanamanın uyumlu olduğu dişler (Grup A) daha sonra ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanamanın "normal" olduğu (Grup A-1) ve "aşırı" olduğu dişler olarak (Grup A-2) 2 alt gruba ayrılmıştır. Ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanamanın uyumlu olmadığı dişler ise (Grup B) ekspozür alanında "normal", kanal ağızlarında "aşırı" kanama olan dişler (Grup B-1) ve ekspozür alanında "aşırı", kanal ağızlarında "normal" kanama olan dişler olarak (Grup B-2) 2 alt gruba ayrılmıştır. Tüm gruplarda ekspozür alanı ve kanal ağızlarında gözlenen kanamanın rengi "açık kırmızı" veya "koyu kırmızı" olarak kaydedilmiş ve "normal" kanamanın "açık kırmızı", "aşırı" kanamanın ise "koyu kırmızı" renkte olması esas alınarak "öngörülen" kanama rengi tanımlanmış ve gözlenen kanama rengi ile aralarındaki uyum değerlendirilmiştir.
Dişlerin gruplara göre dağılımı tek örneklem Ki-Kare analizi ile istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanamanın süresi bakımından "öngörülen" kanama rengi ile gözlenen kanama rengi arasındaki uyum McNemar testi ile belirlenmiştir.
Çalışmanın sonuçları, ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanama özelliklerinin birbiri ile uyumlu olma olasılığı kadar uyumsuz olma olasılığının da bulunduğunu; ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanama süreleri birbiri ile uyumlu ise bu dişlerin büyük çoğunluğunda hem ekspozür alanı hem de kanal ağızlarındaki kanamanın "normal" olduğunu, ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanama süreleri birbiri ile uyumlu değilse uyumsuzluğun genellikle kanal ağızlarındaki kanamanın "normal", ekspozür alanındakinin ise "aşırı" olması şeklinde ortaya çıktığını; ekpozür alanındaki kanama süresinin "normal" olması durumunda dişlerin büyük çoğunluğunda kanal ağızlarındaki kanamanın da "normal" olduğu, ekspozür alanındaki kanamanın "aşırı" olduğu durumlarda ise dişlerin büyük çoğunluğunda kanal ağızlarındaki kanamanın "normal" olduğunu; kanal ağızlarındaki kanamanın "normal" olması durumunda ekspozür alanındaki kanamanın "normal" olma olasılığı kadar "aşırı" olma olasılığının da bulunduğunu, kanal ağızlarındaki kanamanın "aşırı" olması durumunda ise ekspozür alanındaki kanamanın "normal" olma olasılığının çok az olduğunu; amputasyon endikasyonu bakımından kanama kontrolünün sadece kanal ağızlarında yapılması durumunda dişlerin amputasyon için uygun bulunma olasılığının daha yüksek olduğunu; ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanama süreleri birbiri ile uyumlu ise kanama "normal" olduğu takdirde bütün dişlerde kanama renginin "açık kırmızı", kanama "aşırı" ise yine bütün dişlerde "koyu kırmızı" olduğunu; ekspozür alanı ve kanal ağızlarındaki kanama süreleri birbiri ile uyumlu değilse kanama "normal" olduğu takdirde kanama renginin "açık kırmızı" olduğu ancak kanama "aşırı" ise kanama renginin "koyu kırmızı" olma olasılığı kadar "açık kırmızı" olma olasılığının da bulunduğunu göstermiştir.
Buna göre, kanal ağızlarındaki kanamanın "normal" olması nedeniyle pulpa amputasyonu için uygun olduğu düşünülen dişlerde ekspozür alanındaki kanamanın "aşırı" olma olasılığının da bulunması karşısında, pulpanın durumunun belirlenmesi açısından ekspozür alanında kanama kontrolü yapılmasının gerekli olup olmadığını ve kanama kontrolünün sadece kanal ağızlarında yapılmasının teşhiste hata olasılığını arttırıp arttırmadığını tartışmak gerektiği kanısındayız.

Abstract:
Aim of this study is to qualitatively compare the color and duration of bleeding seen during caries excavation of primary teeth resulting in pulpal perforation with the bleeding seen in canal orifices after coronal pulpal amputation.
81 children (42 boys, 39 girls) ranging between 5 to 9 years of age with deep dentin caries lesions with pulpal exposure, showing no clinical and radiographic pathologies were included in the study. A total of 92 deep dentin lesions of lower 2nd primary molar teeth were evaluated in terms of bleeding properties in canal orifices and pulpal exposure area. Bleeding time under 5 mins was considered "normal" whereas bleeding time over 5 mins was considered "extreme". Teeth with matching bleeding times in pulpal exposure area and canal orifices were included in Group A (Group A-1, normal; Group A-2, extreme), non- matching bleeding times were included in Group B (Group B-1, normal in exposure area, extreme in canal orifices; Group B-2, extreme in exposure area, normal in canal orifices). In all groups, bleeding color observed in pulpal exposure and canal orifices was recorded as "light red" or "dark red". Estimated bleeding color was defined with regard to the principle of "normal" bleeding being "light red"; "extreme" bleeding being "dark red" and estimated bleeding color was compared with the observed color.
Distribution of teeth according to groups was analyzed with chi square single sample test. Match between estimated and observed bleeding color was analyzed with McNemar test.
Results of our study showed that bleeding properties in pulpal exposure area and canal orifices may or may not match each other. When bleeding time in exposure area and canal orifices matched, bleeding was found to be mostly "normal" in both exposure area and canal orifices. When bleeding time in exposure area and canal orifices did not match, bleeding was found to be mostly "normal" in canal orifices and "extreme" in exposure area. When bleeding time in exposure area was "normal", bleeding time in canal orifices was found to be mostly "normal". When bleeding time in exposure area was "extreme", bleeding time in canal orifices was found to be mostly "normal". When bleeding time in canal orifices was "normal", bleeding time in exposure area was found to be "normal" or "extreme". When bleeding time in canal orifices was "extreme", bleeding time in exposure area was found to be mostly "extreme" and with very low incidence of being "normal". When bleeding control was done only in canal orifices then there was a higher incidence for teeth to be suitable for amputation. When bleeding time was "normal" for both exposure area and canal orifices, all teeth showed a bleeding color of "light red". When bleeding time was "extreme" for both exposure area and canal orifices all teeth showed a bleeding color of "dark red". When bleeding time of exposure area and canal orifices did not match, "normal" bleeding showed a color of "light red"; however "extreme" bleeding showed a color of both "light" and "dark" red.
In conclusion, for teeth which are thought to be suitable for amputation due to "normal" bleeding in canal orifices; there may be "extreme" bleeding in exposure area. However further discussions are needed in order to express the necessity of bleeding control in exposure area to define the status of pulp and to assess the accuracy restriction of bleeding control only to canal orifices for diagnosis.