Yoğun bakımda yatan hastaların aktivite durumu, kısıtlılıkları ve hemşirelik girişimlerınin belirlenmesi: Bir gözlem araştırması
Determination of activity status, limitations and nursing interventions of patients in intensive care unit: An observation study
Yazar: GİZEM ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE KOL
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Hareket = Movement ; Hareket aktivitesi = Motion analysis ; Hareket kısıtlılığı = Mobility limitation ; Hareketlilik = Mobility ; Hareketsizlik = Immobility ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların aktivite durumunu, kısıtlılıklarını ve hemşirelik girişimlerini belirlemektir. 
Yöntem: Araştırma gözlemsel, tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Araştırma Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Anestezi Yoğun Bakım Ünitelerinde, Ekim 2023- Mart 2024 tarihleri arasında toplam 528 gözlem saati ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan "Bireylerin Aktivite Durumu ve Kısıtlılıkları ile Hemşirelik Bakım Girişimleri Gözlem Formu" ile toplanmıştır. Çalışmada kategorik değişkenler frekans (n) ve yüzde (%) ile sürekli değişkenler ortalama±standart sapma (SS), medyan (IQR 25-75) değerleri ile analiz edilmiştir. 
Bulgular: Araştırmada hastaların %46,2'sinin eklem açıklığına yönelik aktiviteleri, %42,9'unun kas gücüne yönelik aktiviteleri yapabildiği ve %27,7'sinin beslenme, bireysel hijyen, boşaltım gibi günlük yaşam aktivitelerine yönelik hareketleri yapabildiği belirlenmiştir. Hastalarda hareket kısıtlılığı yaratan nedenler; %54,9 ile bilinç durumuna ve %53,8 ile fiziksel ortama yönelik nedenler olmuştur. Günlük yaşam aktivitelerini yerine getirebilen hastaların beslenebilmesi için el-kol hareketlerine yardım (%66,7), bireysel hijyeni için yardım (%70,6) hemşirelik girişimlerinin gerçekleşme yüzdeleri anlamlı şekilde yüksek orandadır. Bununla birlikte günlük yaşam aktivitelerini yerine getirebilen hastalarda hastanın ayağa kalkması ve belirli mesafeyi yürümesine yardımcı olma (% 7,8) girişimi oldukça düşük orandadır. Yatak başı yüksekliğinin ayarlanması gibi bazı hemşirelik girişimlerinde rutin olarak yüksek oranda gerçekleştiği gözlemlenmiştir. 
Sonuç: Araştırma sonucunda yoğun bakımda yatan hastaların eklem açıklığı ve kas gücü gerektiren aktiviteleri ve beslenme, hijyen, mobilizasyon gibi günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirme kapasitesine sahip olduğu belirlenmiştir. Hemşirelik girişimlerinin de bu hastalar için hareket gereksinimine yönelik destekleyici yönde olduğu, ancak bazı girişimlerin rutin eylemler olarak gerçekleştirildiği belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Yoğun bakım; aktivite; hemşirelik; hareket kısıtlılığı; hareket gereksinimi

Abstract:
Objective: The aim of the study is to determine the activity status, restrictions, and nursing interventions of patients in the intensive care unit.
Method: The study was conducted as an observational, descriptive type. It was carried out in the Anesthesia Intensive Care Units of Akdeniz University Hospital between October 2023 and March 2024, with a total of 528 observation hours. The data were collected using the "Observation Form for Individuals' Activity Status and Restrictions with Nursing Care Interventions," prepared by the researcher based on the literature. In the study, categorical variables were analyzed with frequency (n) and percentage (%), while continuous variables were analyzed with mean ± standard deviation (SD) and median (IQR 25-75) values.
Results: The study determined that 46.2% of the patients could perform activities related to joint mobility, 42.9% could perform activities related to muscle strength, and 27.7% could perform activities related to daily living activities such as nutrition, personal hygiene, and excretion. The reasons creating movement restrictions in patients were related to consciousness status (54.9%) and physical environment (53.8%). The implementation rates of interventions such as assisting with arm movements for feeding (66.7%) and personal hygiene (70.6%) were nursing significantly high for patients who could perform daily living activities. However, the intervention rate for helping patients to stand up and walk a certain distance (7.8%) was quite low. It was also observed that some nursing interventions, such as adjusting the bed height, were routinely performed at a high rate.
Conclusion: The study concluded that patients in intensive care have the capacity to perform activities requiring joint mobility and muscle strength, as well as daily living activities such as nutrition, hygiene, and mobilization. Nursing interventions were found to be supportive of the movement needs of these patients, although some interventions were performed as routine actions.
Key words: Intensive care; activity; nursing; movement restriction; movement need