Kimya öğretmen adaylarının laboratuvar güvenliği konusundaki bilgi ve beceri düzeylerinin deney etkinlikleri kapsamında incelenmesi: Bir durum çalışması
Exploring the knowledge and skill levels of laboratory safety of chemistry pre-service teachers within the scope of experimental activities: A case study
Yazar: BİLGE YAVUZCAN
Danışman: DOÇ. DR. NALAN AKKUZU GÜVEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Güvenlik = Security ; Güvenlik kuralları = Safety rules ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Laboratuvar deneyleri = Laboratory experiments ; Laboratuvar çalışmaları = Laboratory studies ; Laboratuvarlar = Laboratories

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kimya öğretmen adaylarının laboratuvar güvenliği konusundaki temel bilgi ve beceri düzeylerini deney etkinlikleri kapsamında incelemektir. Çalışmada öğretmen adaylarının laboratuvar güvenliği konusundaki bilgi ve becerileri 7 farklı kategoride ele alınmıştır. Bu kategoriler; cam malzeme ve özellikleri, kimyasal maddelerin zararlılıkları, kimyasal maddelerin zararlılıklarına yönelik alınması gereken önlemler, laboratuvar teknikleri, kimyasal maddelerin depolanması, ilk yardım ve genel güvenlik kuralları şeklindedir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılmıştır. Araştırmada tek bir analiz birimi olarak bir öğrenci grubu üzerine odaklanıldığı için bütüncül tek durum deseninden yararlanılmıştır. Bu durum çalışmasının katılımcılarını Buca Eğitim Fakültesi Kimya Öğretmenliği Programı'nda okuyan ve Genel Kimya Laboratuvar dersi alan 21 öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırma 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılı Bahar döneminde Genel Kimya Laboratuvarı dersinde deney etkinlikleri kapsamında gerçekleştirilmiştir. Veriler, kişisel bilgi anketi (KBA), laboratuvar güvenliği konusuna ilişkin çalışma yaprakları (LGÇY), laboratuvar güvenliği öz değerlendirme formları (LGÖF), yarı yapılandırılmış görüşme formları (YYGF) ve laboratuvar güvenliğine ilişkin araştırmacı gözlem formları (LGAGF) olmak üzere farklı veri toplama araçları kullanılarak toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizleri nitel ve nicel yaklaşımlar göz önünde bulundurularak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonunda öğretmen adaylarının deney yaparken cam malzemelerin kullanılması sırasında gereken hususlara dikkat etmediklerini, kimyasal maddelerin zararlılıklarını fiziksel, çevre ve sağlık açısından sınıflandırma konusunda yetersiz oldukları ve kimyasal maddelerin zararlılık piktogramlarını çizmede zorluk yaşadıkları, ayrıca kimyasal maddelerin zararlılıkları ile ilgili sahip oldukları eksik bilgilerden kaynaklı kimyasal maddelerin zararlılıklarına yönelik alınması gereken önlemler konusunda da zorlandıkları ortaya çıkmıştır. Öğretmen adaylarının laboratuvar güvenliği konusunda özellikle cam malzeme ve özellikleri, kimyasal maddelerin zararlılıkları, kimyasal maddelerin zararlılıklarına yönelik alınması gereken önlemler ve laboratuvar teknikleri kategorilerinde eksik ve hatalı bilgilere sahip oldukları ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the basic knowledge and skill levels of chemistry teacher candidates on laboratory safety within the scope of experimental activities. In the study, the knowledge and skills of pre-service teachers on laboratory safety were discussed in 7 different categories. These categories are; glass materials and their properties, the harmfulness of chemicals, the precautions to be taken for the harmfulness of chemicals, laboratory techniques, storage of chemicals, first aid and general safety rules. Qualitative research methods and techniques were used in this study. Since the research focused on a student group as a single analysis unit, the holistic single case design was used. The participants of this case study consisted of 21 pre-service teachers studying in the Buca Education Faculty Chemistry Teaching Program and taking General Chemistry Laboratory course. The research was carried out within the scope of experiment activities in the General Chemistry Laboratory course in the spring semester of the 2021-2022 academic year. The data were collected in different forms, including personal information questionnaire (PIQ), laboratory safety worksheets (LSW), laboratory safety self-assessment forms (LSSF), semi-structured interview forms (SSIF) and investigator observation forms (IOF) on laboratory safety collected using tools. The analysis of the data obtained from the research was carried out by considering qualitative and quantitative approaches. At the end of the research, pre-service teachers did not pay attention to the necessary issues during the use of glass materials, they were insufficient in classifying the hazards of chemicals in terms of physical, environmental and health, they had difficulty in drawing the harmfulness pictograms of chemicals, and they also had incomplete knowledge about the harmfulness of the chemicals. It has also been revealed that they have difficulties in the measures to be taken against their harmfulness. It has been revealed that pre-service teachers have incomplete and erroneous knowledge on laboratory safety, especially in the categories of glass materials and their properties, the harmfulness of chemicals, the precautions to be taken against the harmfulness of chemicals, and laboratory techniques.