Evlilik sorunu yaşayan çiftlerde sosyodemografik özellikler, ilişki inançları ve çift uyumunun değerlendirilmesi
Assessment of sociodemographic properties, relationship beliefs and couples compatibility in couples with marital problems
Yazar: AYŞEGÜL KERVANCIOĞLU
Danışman: DR. SÜHEYLA DOĞAN BULUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Evlilik çatışması = Marital conflict ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Giriş ve Amaç: Evlilik sosyal bir kavram olmanın yanı sıra, kişilerin bireysel özellikleri, aile yapıları ve birbirleriyle olan ilişki biçimleri ile kendi özerkliklerini bir bütün içinde ortaya koydukları yakın bir ilişki biçimidir. Yakın ilişkileri etkileyen birçok faktör vardır. Kişilerin bakış açıları ve inanç sistemleri bu faktörler arasında yer almaktadır. Bu inançlar ilişkilerin seyrini olumlu ya da olumsuz yönde etkilemektedir. Evlilik de hem bireyi hem toplumu ilgilendiren en önemli yakın ilişkilerden bir tanesi olduğu için evlilik ilişkisindeki inançlar önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında evlilik sorunu yaşayan çiftlerdeki sosyodemografik özelliklerin saptanması, evlilik sorunu yaşayan ve yaşamayan çiftler arasındaki sosyodemografik özelliklerin karşılaştırılması, evlilik sorunu yaşayan çiftlerin ilişkilerine dair inançlarının evlilik uyumunu nasıl etkilediği ve evlilik sorunu yaşayan ve yaşamayan çiftler arasında ilişkilerine dair inançlarında farklılık olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bakanlığı Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne evlilik sorunu (ES) ile başvuran 40 evli çift ve süreğen evlilik sorunu tariflemeyen ve bir psikiyatrik rahatsızlığı bulunmayan 37 evli çift kontrol grubu (KG) olarak dahil edilmiştir. Katılımcılar tarafımızca hazırlanan sosyodemografik veri formu, Çift Uyum Ölçeği (ÇUÖ) ve İlişki İnançları Ölçeği (İİÖ) ile değerlendirilmiştir.

Bulgular: ES ve KG yaş ortalamaları (sırasıyla 36.19±8.55 yıl, 36.04±6.99 yıl) evlilik yaşı (sırasıyla 25.65±5.89 yıl, 27±4.74 yıl) ve evlilik süresi (10.11±8.31yıl, 9±8.54 yıl) arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmamıştır. ES ile KG arasında tanışmalarından evlenmelerine kadar geçen süre (sırasıyla 22.68±27.20 yıl, 40.35±41.16 yıl) bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardır (p=0.001). ES ve KG arasında ÇUÖ'nin çift doyumu, çift bağlılığı, çiftin fikir

birliği, duygusal ifade ve ÇUÖ toplam puan ortalamaları ve İİÖ Faktör 1 puanları bakımından istatistik olarak anlamlı farklılık vardır (sırasıyla p<0.01, p=0.031). ES ve KG erkeklerinin ÇUÖ toplam puan ve alt ölçek puanlarında (p<0.01), kadınlarının İİÖ Faktör 1 puanlarında (p=0.024) anlamlı farklılık vardır. ES ile başvuran çiftlerde İİÖ ve ÇUÖ puanlarını cinsiyetler göre karşılaştırdığımızda her iki grup arasında İİÖ Faktör 5, çift doyumu, çift bağlılığı, çiftin fikir birliği ve ÇUÖ toplam puan ortalamaları açısından anlamlı farklılık mevcuttur (sırasıyla p=0.006, p=0.001, p=0.049, p=0.012 ve p=0.001). ES grubunda çocuk sahibi olanlar ve olmayanlar arasında çift doyumu, çiftin bağlılığı, çiftin fikir birliği ve ÇUÖ toplam puan ortalamaları bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardır (sırasıyla p=0.015, p=0.008, p= 0.049 ve p=0.010). ES grubunda Romantik idealizm ile ÇUÖ'nin çift doyumu, çift bağlılığı, çiftin fikir birliği, duygusal ifade alt ölçeği ve ölçeğin toplam puanı arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0.342, p=0.002; r=0.34 p=0.002; r=0.405, p=0.001; r=0.360 p=0.001; r=0.449 p=0.001).

Sonuç: Çalışmamızda evlilik sorunu yaşayan çiftler ve evlilik sorunu yaşamayan çiftler arasında ÇUÖ puanları arasında anlamlı farklılık olması testin klinik uygulamada etkinliğini bir kez daha desteklemektedir. Sanılanın aksine ilişki inançlarının evlilik sorunu yaşayan ve yaşamayanlar arasında çok farklılık göstermediği, hatta bazı akılcı olmayan inançların (romantik idealizm) beklenenin aksine evlilikte uyum ve doyumu arttırabileceği söylenebilir. Kadın ve erkeklerin evlilik ile ilgili inanç ve evliliklerinden aldıkları doyum farklılık göstermektedir. Gelecekte cinsiyetler arası farklılıkların araştırılacağı çalışmalar planlanabilir. Evlilik sorunu ile başvuran çiftlerin mevcut inanç ve beklentileri, evlilik sorununa yol açabilecek nedenlerin saptanması ile evlilik sorunlarının çözümü sağlanarak daha sağlıklı bir aile çatısı oluşturulabilir.

Anahtar Kelimeler: evlilik, evlilik uyumu, ilişki inançları, işlevsel olmayan inançlar,

Abstract:
Introduction and Objective: Marriage, aside from its socially constructed notion, is an intimate relationship where individuals express their autonomies as a whole through individual properties, family structures and specific types of relationships they have with their spouses. There are many factors which affect the process of this said intimate relationship.

Individual perspectives and belief systems count among those factors which can change the course of the relationship both negatively or positively. As marriage is one of the significant relationships of the society where both individuals and the entire society are concerned, those factors cannot and should not be ignored. This dissertation aims to establish the sociodemographic characteristics of married couples who have marital problems, compare those sociodemographic characteristics with couples who do not, explore how troubled couples' beliefs on the relationship affects their compatibility and conclude a difference between the belief systems of couples who have problems and couples who do not.

Method: The study includes applicants of Ministry of Health Diskapi Yıldırım Beyazıt Education and Research Hospital's Psychiatric Clinic with a number of 40 married couples with Marital Problems (MP) and a Control Group (CG) of 37 married couples with no identified marital problems or psychological disturbances. The applicants were assessed through the Sociodemographic Data Form prepared by us, Dyadic Adjustment Scale (DAS) and Relationship Beliefs Questionnaire (RBQ).

Results: There were no statistical significant differences concluded between the average ages (in order, 36.19±8.55 years, 36.04±6.99 years), marriage lenghts (in order, 10.11±8.31 years, 9±8.54 years) and the age of marriage (in order, 25.65±5.89 years, 27±4.74 years) of MP group and CG. There are however, significant statistical differences between MP and CG with regards to the time period between their dates

of first meeting and their marriage dates (in order, 22.68±27.20 years, 40.35±41.16 years) (p=0.001). DAS point averages of, dyadic satisfaction, dyadic cohesion, dyadic consensus, affectional expression and overall DAS scores as well as the RBQ Factor 1 points indicate further significant statistical differences between MP and CG (in order, p<0.01, p=0.031). The DAS overall scores and sub-scale scores of MP and CG male applicants (p<0.01) and the RBQ Factor 1 scores of women applicants (p=0.024) demonstrate more statistical significant differences. When compared, the DAS and RBQ scores with regards to gender in MP group; there is significant differences in RBQ Factor 5, dyadic satisfaction, dyadic cohesion, affectional expression and overall DAS scores. (in order, p=0.006, p=0.001, p=0.049, p=0.012 and p=0.001). The dyadic satisfaction, dyadic cohesion, affectional expression and overall DAS score averages of parent couples and non-parent couples of MP also yield statistically significant differences (in order, p=0.015, p=0.008, p= 0.049 and p=0.010). There is positive correlation observed between Romantic Idealism and the sub-scale of DAS scores of dyadic satisfaction, dyadic cohesion, dyadic consensus, affectional expression and overall DAS score averages in MP group (r=0.342, p=0.002; r=0.34 p=0.002; r=0.405, p=0.001; r=0.360 p=0.001; r=0.449 p=0.001).

Conclusion: As our study results, the significant difference between the DAS scores of couples with problems and couples with no problem, emphasizes again, the effectiveness of the test in clinical applications. Contrary to popular belief, it can be said that relationship beliefs do not differ significantly between couples with problems and couples with no problems, and some dysfunctional beliefs (romantic idealism) can be observed to increase compatibility and satisfaction in a marriage, unlike the expected. Beliefs about marriage and satisfaction of marriage differ between men and women. There can be plans for future studies of gender differences. A healthier family structure for troubled couples can be built, through proper assessment of their current beliefs and expectations along with the issues they might entail, and thus help solving the problems couples might have.

Key words: Marriage, marriage compatibility, relationship beliefs, dysfunctional beliefs