Kurgusal söylemden söylemsel kurguya: Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'ndeki eser sergileme politikasının ziyaretçi deneyimi ve öğrenme motivasyonu üzerine etkisi
From fictional discourse to discourse fiction: The effect of the work exhibition policy on visitor experience and learning motivation at Şanlıurfa Archeology Museum
Yazar: AHMET YAVUZKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN GENÇ
Batman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Faktör analizi = Factor analysis ; Kurgusal mekan = Fictional place ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Sergileme = Exhibition ; Sergiler = Exhibitions ; Ziyaretçi deneyimi = Visitor experience ; Ölçekler = Scales ; Öğrenme = Learning

Özet:
Müzeler, kültür turizminin önemli bir enstrümanı olarak yazılı, görsel ve işitsel basında ciddi anlamda yer almaya başlamış olup kültür turlarının önemli bir durağı haline gelmiştir. Bu nedenle akademik anlamda farklı birçok disiplin tarafından araştırma öznesi yapılan müze ve müzecilik çalışmaları, temelde ziyaretçilerin deneyimini esas alan sorunsalları konu edinmiş, deneyimin niteliksel ve niceliksel bağlamdaki çıktısının nedenleri üzerinde durulmamıştır.
Düşünsel anlamda dönüşen müze ve müzecilik faaliyetlerinin ülkemizdeki görünümlerinden yola çıkılarak hazırlanan bu çalışma müzeleri ziyaret eden ziyaretçilerin salt deneyimsel çıktılarını konu edinmemiş olup deneyimin niteliksel ve niceliksel bağlamdaki nedenlerini müzelere özgü farklı boyutlar ortaya koyarak açıklamaya çalışmaktadır. Bir müzeyi mümkün kılan parametreler içerisinde her ne kadar sahip olduğu koleksiyon ve koleksiyonun niteliği var olsa da düşünsel arka planında zamansal, mekânsal, eser ve tematik kurgular bulunmaktadır. Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi özelinde yapılan bu çalışmanın amacı müzelerdeki eser sergileme politikasının ziyaretçi deneyimi ve öğrenme motivasyonu üzerinde etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Sergileme politikasındaki boyutların fiziksel anlamda daha çok anlaşılır kılınması bağlamında bu boyutların müze ziyaret deneyimini maksimize edip etmediği, bu ziyaretlerin informatif niteliğine olumlu anlamda katkı sağlayıp sağlamadığı, ziyaretçi deneyiminin aracılık rolünün olup olmadığı bu çalışma kapsamında araştırılmıştır.
Çalışma kapsamında Şanlıurfa Arkeoloji Müzesini ziyaret eden ve kolayda örneklem tekniği ile seçilen 511 ziyaretçiye yapılandırılmış soru formu uygulanmış olup bu soru formu; müzenin kurgusal boyutlarına, ziyaretçi deneyimine ve öğrenme motivasyonuna ilişkin olmak üzere 3 bölümden oluşmaktadır. Müzenin kurgusal boyutlarına ilişkin geliştirilen ölçekte Açımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi; Ziyaretçi Deneyimine dönük ise Doğrulayıcı Faktör Analizleri yapılmıştır. Bu analizler SPSS Statistics 22, SPSS Amos 21 ile yapılmış olup araştırmanın hipotezleri ise SSPS Process Macro 3.3 programı ile test edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen verilere bakılarak araştırmada ortaya konan hipotezler doğrulanmış olup müzelerdeki kurgusal boyutların ziyaretçi deneyimine ve öğrenme motivasyonuna olumlu katkısı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Museums, as an important instrument of cultural tourism, have started to take place seriously in thewritten, visual and audio media and have become an important stop of cultural tours. For this reason, museum and museology studies, which are the subject of research by many different academic disciplines, have basically focused on problematic issues based on the experience of the visitors, and the reasons for the qualitative and quantitative output of the experience have not been emphasized.
This study, which was prepared on the basis of the views of museum and museum activities in our country, which has transformed intellectually, does not focus on the mere experiential output of the visitors who visit museums, and tries to explain the qualitative and quantitative reasons of the experience by revealing different dimensions specific to museums. Although the collection and the quality of the collection are among the parameters that make a museum possible, there are temporal, spatial, work and thematic fictions in its intellectual background. The purpose of this study, which was conducted specifically for the Şanlıurfa Archeology Museum, is to investigate whether the policy of exhibiting artifacts in museums has an effect on the visitor experience and learning motivation. In the context of making the dimensions of the exhibition policy more understandable in physical terms, whether these dimensions maximize the museum visit experience, whether they contribute positively to the informative nature of these visits, and whether the visitor experience has an intermediary role has been investigated within the scope of this study.
Within the scope of the study, a structured questionnaire was applied to 511 visitors who visited Şanlıurfa Archeology Museum and selected by random sampling technique. It consists of 3 sections, which are related to the fictional dimensions of the museum, visitor experience and learning motivation. Exploratory Factor Analysis and Confirmatory Factor Analysis in the scale developed for the fictional dimensions of the museum; Confirmatory Factor Analyzes were made for the Visitor Experience. These analyzes were performed with SPSS Statistics 22 and SPSS Amos 21, and the hypotheses of the research were tested with the SSPS Process Macro 3.3 program. Based on the data obtained as a result of the study, the hypotheses revealed in the study were confirmed and it was determined that the fictional dimensions in museums had a positive contribution to the visitor experience and learning motivation.