Üniversite öğrencilerinde kronotipi özelliklerinin yorgunluk, anksiyete ve depresyon ile ilişkisinin incelenmesi
Investigating the relationship between chronotype, fatigue, depression, and anxiety in graduate students
Yazar: ÖMER FARUK GÜZELGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Kronotip = Chronotype ; Yorgunluk = Fatigue ; Yüksek lisans öğrencileri = Graduate students ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırma klinik psikoloji yüksek lisans öğrencilerinde kronotipi, yorgunluk, depresyon ve anksiyete arasındaki ilişkiyi inceleme amaçlı yapılan tanımlayıcı bir çalışmadır. Örneklemi İstanbul Üsküdar Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans öğrencilerinden basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiş 196 kişidir.  Araştırmada veri toplama aracı olarak 5 adet ölçek kullanılmıştır. Bunlar; Sabahçıl-Akşamcıl Anketi-SAA, Brief Yorgunluk Envanteri (BYE), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ve Sosyo-demografik Form'dur.
Araştırmamıza göre öğrencilerin 'Sabahçıl-Akşamcıl Anketi' toplam puanlarına göre %68,4'ü aratip %11.7'si sabahçıl %19,9'u akşamcıl kronotiptedir. Sabahçılların genel yorgunluk ve yorgunluğun günlük yaşama etkisi alt boyut puanları diğer gruplardan anlamlı düşüktür (p<0,05). Sabahçılların depresyon toplam puanı diğer gruplardan anlamlı düşüktür (p<0,05). Katılımcıların kronotiplerine göre depresyon şiddetleri karşılaştırıldığında; gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Akşamcıllarda 'Hafif ve Orta' şiddette depresyon görülme sıklığı sabahçıllardan yüksektir. Sabahçılların puanları diğer iki gruptan anlamlı düşüktür (p<0,05). Sabahçılların anksiyete puanları akşamcıllardan anlamlı düşüktür (p<0,05). Katılımcıların kronotiplerine göre anksiyete şiddetleri karşılaştırıldığında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05).  Akşamcıllardan anksiyete şiddeti 'Yok/Minimal' düzeyde olanların sıklığı sabahçıllara kıyasla düşüktür (p<0,05). Genel yorgunluk alt boyut puanı ile depresyon ve anksiyete toplam puanları arasında pozitif yönde, zayıf-orta düzeyde anlamlı korelasyonlar bulunmuştur (p<0,05). Yorgunluğun günlük yaşama etkisi alt boyut puan ile depresyon puanı arasında orta, anksiyete puanı ile ise zayıf-orta düzeyde, her iki puan ile de pozitif yönde anlamlı korelasyonlar bulunmuştur (p<0,05).
Kronotipi psikiyatrik belirtilerle ve yorgunlukla ilişkili olduğundan koruma ve önleme çalışmaları kapsamında dikkate alınması gereken bir etkendir.

Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Depresyon, Kronotipi, Öğrenci, Yorgunluk

Abstract:
This research is a descriptive study having the purpose of investigating the relationship between chronotype, fatigue, depression, and anxiety in clinical psychology graduate students. The sample is 196 people selected by simple random sampling method from Istanbul Uskudar University Clinical Psychology Graduate students. As data collection tool, 5 scales were used in the research. These are; the Morningness–Eveningness Questionnaire-MEQ, Brief Fatigue Inventory (BFI), Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI) and Socio-demographic Form. According to our research, based on the Morningness–Eveningness Questionnaire total score of the students, 68.4% of which have intermediate, 11.7% have morningness and 19.9% have eveningness chronotype. The morningness students' scores in sub-scales which are general fatigue and the effect of fatigue on daily life are significantly lower than other groups (p <0.05). The total depression score of morningness students is significantly lower than other groups (p <0.05). When the intensity of depression is compared based on the chronotypes of the participants; there was no statistically significant difference between groups (p> 0.05). The prevalence of 'mild and moderate' depression in the eveningness students is higher than in the morningness. The scores of the morningness students are significantly lower than the other two groups (p <0.05). The anxiety scores of the morningness students are significantly lower than the eveningness ones (p<0.05). A significant difference was observed when the intensity of anxiety was compared according to the chronotypes of the participants (p<0.05). The prevalence of those who have 'None/Minimal' level anxiety intensity is lower than the morningness ones (p<0.05). There were positive and weak-moderate significant correlations between the general fatigue subscale score and the depression and anxiety total scores (p<0.05). There was a moderate significant correlation between the sub-scale score, which is the effect of fatigue on daily life, and depression score, and weak-moderate correlations with anxiety score, and positive correlations with both scores (p <0.05).
Since the chronotype is associated with psychiatric symptoms and fatigue, it is a factor to be paid attention within the scope of protection and prevention studies.

Keywords: Anxiety, Depression, Chronotype, Student, Fatigue