Cumhuriyetin ilanından sonra Edirne'de Yahudi varlığı ve kültürü
Jewish presence and culture in Edirne after the proclamation of the Republic
Yazar: MERVE İSTİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SABRİ CAN SANNAV
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Edirne = Edirne ; Gayrimüslimler = Non muslem ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyokültürel yaşam = Socio-cultural life ; Yahudiler = Jews ; Yahudilik = Judaism ; Çok kültürlülük = Multiculturalism

Özet:
Bilindiği gibi Yakındoğu'da bulunan İsrailoğullarının dağılması ile Yahudiler dünyanın çeşitli bölgelerine göç etmişlerdi. Bunların bir kısmı Suriye üzerinden Anadolu'ya yerleşirken bir kısmı da bugün İspanya toprakları içinde kalan bölgeye yerleştiler. İspanya'da Müslüman yönetimi ile iyi bir hayat yaşama imkânı elde eden Yahudiler, Hıristiyanların bölgeye yerleşmesi ve yönetim kurması ile işler tersine dönmüştür. 1492'de ise bu topraklardan göç etmek zorunda kalan Sefarad Yahudilerinin bir kısmı, Rumeli topraklarında yaşayan dindaşlarının çağrılarının etkisiyle ve Osmanlı İmparatorluğu'na kabul edilerek, imparatorluk sınırları içinde kalan topraklara yerleşmişlerdir. Bu yerleşimle birlikte Yahudiler, hem bölge halklarıyla çeşitli ilişkiler kurup bilgi ve kültür alışverişlerinde bulunmuşlar, hem de saray ile iyi geçinerek önemli görevler üstlenerek imparatorluğa hizmet etmişlerdir.
Osmanlı Devleti'ne İstanbul'un fethine kadar 88 yıl başkentlik yapmış olan Edirne, tarih boyunca üç semavî dinin barış içerisinde bir arada bulunabildiği Balkanların en önemli şehirlerinden birisi olma özelliğini taşımıştır. Bu semavî dinlerin en önemlilerinden birisi de hiç şüphesiz ki Yahudiliktir. İspanya'dan 1492'de Yahudilerin kovulmasını müteakiben, Yahudi göçmenlerin Osmanlı topraklarında örgütlendikleri ilk cemaatlerden biri Edirne olmuştur. Ticaret merkezi olan şehir aynı zamanda kültür, sanat ve edebiyat alanında birçok ünlü kişiyi barındırmıştır. Ancak zaman içinde yaşanan olaylar Edirne'nin Yahudi nüfusunun gitgide azalmasına ve sonrasında da yok olmasına neden olmuştur. Bu tezde günümüzde sadece bir Yahudi ailenin yaşamış olduğu şehirde cumhuriyetin ilanıyla birlikte yaşanan süreç ve günümüze değin, Edirne Yahudi toplumunun sosyal ve kültürel hayatı incelenecektir. Çalışmanın amacı, Yahudilerin Edirne'ye katkıları ve topluma etkilerini ortaya koymaktır.

Abstract:
As it is known, with the dissolution of the Israelites in the Near East, the Jews migrated to various parts of the World. While some of them settled in Anatolia via Syria, some of them settled in the region that is in the territory of Spain today. With the Jews, who had the opportunity to live a good life with the Muslim administration in Spain, the Christians settled in the region and established an administration, things reversed. In 1492, some Sephardic Jews who had to emigrate from these lands settled in the lands within the borders of the Ottoman Empire by following the calls of their coreligionists living in Rumelia. With this settlement, the Jews both exchanged knowledge and culture by establishing various relations with the peoples of the region, and also served the empire by assuming important duties by getting along with the palace.
Edirne, which served as the capital of the Ottoman Empire for 88 years until the conquest of Istanbul, has been one of the most important cities of the Balkans where three heavenly religions could coexist peacefully throughout history. One of the most important of these heavenly religions is undoubtedly Judaism. Following the expulsion of Jews from Spain in 1492, Edirne was one of the first communities in which Jewish immigrants organized in the Ottoman lands. The city, which is a trade center, has also hosted many famous people in the fields of culture, art, and literature. However, the events that took place over time caused the Jewish population of Edirne to gradually decrease and then disappear. The process that took place with the declaration of the Republic in the city where only one Jewish family lived today and the social and cultural life of the Edirne Jewish community will be examined. The study aims to reveal the contributions of Jews to Edirne and their effects on society.