Obez çocuk ve ergenlerde idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon sıklığı ve ilişkili faktörler
Obez çocuk ve ergenlerde idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon sıklığı ve ilişkili faktörler
Yazar: DERYA TEPE
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMİREL
Sağlık Bakanlığı / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
ÖZET
TEPE, Derya. Obez Çocuk ve Ergenlerde İdiyopatik İntrakranial Hipertansiyon Sıklığı ve İlişkili Faktörler. S.B. Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yan Dal Uzmanlık Tezi, Ankara, 2014
Kafa içi bir patoloji veya altta yatan sistemik bir hastalığın klinik, laboratuar veya görüntüleme bulgusu olmaksızın, kafa içi basınç artışı idiyopatik intrakranial hipertansiyon (İİH) olarak tanımlanmaktadır. Obezite çocukluk çağında özellikle ergenlik ve sonrası dönemde İİH etyolojisinde önemli bir neden olarak bildirilmektedir. Bu çalışmada obez çocuk ve ergenlerdeki İİH sıklığının belirlenmesi ve etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmıştır.
Metod: Bu çalışmaya Ocak 2011 - Ocak  2013 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Polikliniğine başvurarak obezite tanısı alan 1058 çocuk ve ergen dahil edilmiştir.
Bulgular: Çalışmada yer alan olgularda tanı yaşı ortalaması 10,8 ± 3,1 yıl, kız/erkek oranı 1,31 idi. Kızlarda erkeklere göre stria ve otoimmun tiroidit; erkeklerde ise kızlara göre hepatosteatoz ve hipertansiyon görülme sıklığı anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0,05). Pubertal olgularda prepubertallere göre akantozis nigrikans, stria, hepatosteatoz, baş ağrısı, hipertansiyon, insulin direnci ve otoimmun tiroidit sıklığı anlamlı olarak daha fazla idi (p<0,05). Çalışmamızda insülin direnci, BAG, BGT, ve Tip 2 DM sıklıkları sırasıyla %33,4, %2,4, %2,6 ve %0,4 olarak bulundu. İdiyopatik intrakranial hipertansiyon sıklığı %1,32 olarak saptandı. İİH'lu olguların yaş ortalaması 11,1±2,7 yıl, kız/erkek oranı 2,5 idi. İİH'u olan olgularda İİH saptanmayanlara göre açlık insulin, HOMA-IR, kortizol değerleri ve hipertansiyon sıklığı anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0,05). İİH'lu olgularda baş ağrısı sıklığı %78,6 idi. Bu olgularda LP sırasında ilk girişte ölçülen BOS basıncı ortalaması 319,29±21,2 mmH2O olarak belirlendi. Hastaların ilk başvurudaki göz dibi değerlendirmelerinde %78,6'sında hafif, %21,4'ünde orta dereceli papilödem saptandı. Tüm hastalara medikal tedavi uygulandı. Sadece 1 hasta (%7,1)da LP şant tedavisi gerekti. Hastaların tedavi sonrasındaki göz dibi muayenelerinde %50'sinin normale döndüğü, %50'sinde ise hafif dereceli papilödemin sebat ettiği gözlendi. Tedavi sonrası %78,6 olgunun baş ağrısı azaldı veya kayboldu. Hastaların ortalama izlem süreleri 18,9±7,0 aydı. Tedavi sonrası hiçbir hastada optik atrofi gelişmedi. Rekürrens ise olgulardan sadece 1 tanesinde (%7,1) 18.ay kontrolünde gelişti.
Sonuç: Obezite çocukluk çağının önemli bir sağlık sorunudur. Obezite çocuk ve ergenlerde İİH etyolojisinde önemli bir neden olarak bildirilmektedir. İİH'lu hastaların birçoğunda yaşam konforunu etkileyen dirençli baş ağrısı yakınması ve ciddi kalıcı görme kaybı riski mevcuttur. Erken tanı ve tedavi ile klinik bulgularda tam düzelme gözlenerek ciddi komplikasyonlar önlenebilmektedir. Bu nedenle obez çocuk ve ergenlerde dirençli baş ağrısı şikayeti olanlar İİH açısından değerlendirilmelidir. Diğer tedaviler yanında kilo vermenin de İİH'un gerilemesinde etkin bir yöntem olduğu unutulmamalıdır.

Anahtar kelimeler: Obezite, çocuk, idiyopatik intrakranial hipertansiyon

Abstract:
SUMMARY
TEPE, Derya. Prevalence of idiopathic intracranial hypertension and related factors in obese children and adolescents. Ankara Children's Hematology and Oncology Training Hospital, Thesis, Ankara, 2014.
Idiopathic intracranial hypertension (IIH) is a disorder of elevated intracranial pressure without any evidence of intracranial pathology or underlying systemic disease. Obesity was reported as a significant cause of IIH in childhood especially in adolescents. This study aims to investigate the frequency of IIH and to determine its related factors in obese children and adolescents.
METHOD: A total of 1058 patients diagnosed as obese between January 2011 and January 2013 in pediatric endocrinology out-patient clinics of our hospital were enrolled into the study.
RESULTS: The mean age of the patients in the study was 10,8±3,1 years and female/male ratio was 1,31. The frequency of stria and autoimmune thyroiditis were significantly higher in female patients (p<0,05). But the frequency of hepatosteatozis and hypertension were significantly higher in male group (p<0,05). The frequency of acanthosis nigricans, stria, hepatosteatosis, headache, hypertension, insulin resistance and autoimmune thyroiditis were significantly higher in pubertal patients than in the pre-pubertals (P<0,05). In our study, the frequencies of insulin resistance, impaired fasting glucose (IFG), impaired glucose tolerance (IGT) and type 2 diabetes mellitus were found as 33,4%, 2,4%, 2,6% and 0,4% respectively. The prevalence of IIH was found as 1,32%. The mean age of the cases diagnosed with IIH was 11,1±2,7 years, female/male ratio was 2,5. The levels of fasting insulin, HOMA-IR, cortisol and the frequency of hypertension were significantly higher in patients with IIH than in the patients without IIH (p<0,05). The frequency of  headache in the cases with IIH was 78,6%. In these cases, the mean value of CSF opening pressure was 319,29±21,2 mmH2O. Initial ocular fundus examination of the patients with IIH; mild and medium papilledema were found 78,6% and 21,4% respectively. Medical treatment performed in all patients. Lumboperitoneal shunt was required in only one patient (7,1%). After treatment, 50% of the patients fundoscopic examination were normal and the others had mild papilledema. 78,6% of the headache in cases decreased or dissappeared. Mean follow-up time of the patients was 18,9±7,0 months. No patient had optic atrophy after treatment. Recurrence was occured  in only one patient (7,1%) after 18 months.
CONCLUSION: Obesity is a significant health problem of childhood. Obesity was reported as a significant cause of  IIH in obese children and adolescents. Most of the patients with IIH had  intractable headache which impacts life quality and risk of serious and permanent visual loss. Complete resolution of clinical symptoms of IIH is observed by prompt diagnosis and treatment, and serious complications can be prevented. For this reason, obese children and adolescents who have complaint of  intractable headache should be evaluated for IIH. Weight losing is one of the most effective ways for regression of IIH alongside other treatments.

Key words: Obesity, child, idiopathic intracranial hypertension