Aristoteles ve İbn Rüşd'ün varlık anlayışı
The understanding of existence in Aristotle and Ibn Rushd
Yazar: HMDAD MOHAMMED MUSTAFA
Danışman: PROF. DR. MÜFİT SELİM SARUHAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Aristoteles = Aristotle ; Varlık bilim =   ; İbn Rüşd = İbn Rüşd

Özet:
Varlık, felsefi araştırmaların ana konusu olduğundan felsefe tarihinin her aşamasında tüm filozofların eserlerinde ve yazılarında farklı yöntem ve görüşlerine göre incelenmiştir. Bu alanda "varlık" sorununu ve metafizik konuları her yönüyle yorumlayan Aristoteles, geniş ve çok boyutlu bir felsefi sisteme sahip olması nedeniyle benzersiz bir konuma sahiptir. Bu alanda onun "varlık" meselesine dair yorumları hem fiziki hem de metafiziksel olup ruh konusu ve onun çeşitli sıfatlarıyla ilgilidir. Aristoteles, başlangıçta Sokrates öncesi filozofların ve Platon gibi çağdaşlarının varlık sorununa ilişkin görüşlerini tartışır veya eleştirir. Daha sonra delillerini ve argümanlarını sunar. Özellikle Metafizik, Fizik ve Ruh Üzerine kitaplarında bu yöntemi izlemiştir.
Öte yandan Aristoteles, felsefesinde "varlık"ın farklı dereceleri ve onun nitelikleri arasında ayrıntılı bir sınıflandırma ve ayrım sistemi uygulamıştır. Platon'dan farklı olarak cüzi ve duyusal varlıklardan evrensel ve yüce varlıklara doğru hareket eder. Bu durum, Aristoteles'in ampirik boyutta babasından miras aldığı etkiden kaynaklanıyor olabilir, çünkü babası hekimdir ve hayvanların vücudunun farklı bölümlerinin analiz edilmesi yöntemini takip etmiştir. Aristoteles'in "varlık" felsefesi, şu kavramlara yansıyan bir yapıdır: Cevher, araz, zaman, mekân, illiyet, hareket, değişme, madde, form, kuvve, fiil, Tanrı, âlem, kevn, fesad. Bunlardan her biri, "varlık"ın bir boyutunu oluşturur ve birlikte Aristoteles'in "varlık"tan kastettiği genel ve geniş görüşü tamamlar.
Araştırmamızın ikinci yönü İbn Rüşd ile ilgili olmakla birlikte Aristoteles ile de ilgilidir. Çünkü İbn Rüşd, Aristoteles felsefesinin İslam dünyasındaki en önemli ve özgün temsilcisidir ve Aristoteles'in felsefesini detaylı bir şekilde anlatmıştır. Öte yandan özellikle İslam felsefesi ve kültürü çerçevesinde tartışmaya ve farklı görüşlere konu olan meseleler bağlamında İslam kültür ve felsefesine de etkili katkılarda bulunmuştur. Örneğin; Tanrı ve âlem, Tanrı'nın varlığı, Tanrı'nın bilgisi, kıdemi âlem ve sürekli yaratma.

Abstract:
Being is the main subject of philosophical research, so at all stages of the history of philosophy, in the works and writings of all philosophers, according to their different methods and opinions, has been studied. In this field, Aristotle has an unique position, because he has a broad and multidimensional philosophical system, which has interpreted the question of "being" and metaphysical subjects in all aspects, both physically, both metaphysically and in relation to the subject of the soul and its different characteristics. Aristotle first discusses or criticizes the views of pre-Socratic philosophers and contemporaries, such as Plato, on the question of being He presents his arguments in this regard. He followed this method especially in his books Metaphysics, Physics, and On the Soul. 
On the other hand, Aristotle followed a detailed system of classification and distinction between the different degrees of "being" and its attributes. Unlike Plato, he moves from partial and sensory beings to universal beings. This may be due to the empirical influence that Aristotle inherited from his father, who was a physician and followed the method of analysis of different parts of the animal body. Aristotle's philosophy of "being/existence" is a structure reflected in the following concepts: (Substance, accident, time, space, causality, movement, change, matter, form, Potentiality/Power, Actuality/Action, God, universe, Generation, Corruption). Each of them constitutes a dimension of "being" and together they complete the general and broad view that Aristotle meant of "being/existence". 
The second aspect of our research is related to Ibn Rushd but also to Aristotle. Because Ibn Rushd is the most important and original representative of Aristotle's philosophy in the Islamic world and he explained Aristotle's philosophy in detail. On the other hand, he has made effective contributions to Islamic culture and philosophy, especially in the context of issues that are subject to debate and different views within the framework of Islamic philosophy and culture. For example; God and universe, God's existence, God's knowledge, antiquity of the universe and continuous creation.