Fevzi Divanı inceleme-metin-indeks
Fevzi's explanation-text-index
Yazar: ÖZER ŞENÖDEYİCİ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eski Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk edebiyatının XVII. yüzyıldaki temsilcilerinden İstanbullu Mehmed Ağa'ya aitdivanı konu edinen çalışmada, şiirlerinde Fevzû mahlasını kullanan şair hakkındatezkirelerde verilen bilgilerdeki tutarsızlıklar üzerinde kanaatlerimizi ortayakonmuştur. Bu yapılırken tezkirelerin verdiği bilgilerin Fevzû'nin eserinde karşılığı olupolmadığını kontrol edilmiştir. Bu çalışmalar neticesinde XVII. Yüzyılda yaşamış ikiFevzû'nin mahlas benzerliği dolayısı ile birbiri ile karıştırıldığı ortaya çıkmıştır. BosnalıFevzû adındaki diğer şairin hakkında verilen bilgilerin büyük oranda İstanbulluMehmed Ağa'ya ait olduğu anlaşılmıştır.1638 yılında doğan İstanbullu Mehmed Ağa, divanında kendi doğum tarihinivermiştir. Ölüm tarihi ise Safâyû ve Beliğ tezkirelerinde 1679 olarak verilmiştir. Çeşitlidevlet işlerinde vazife alış olan Fevzû, seferlere de katılmıştır. Fazıl Ahmet Paşaövgüsü için yazdığı kasidesinde kâtiplik görevine getirilmeyi talep eden Fevzû'nin buarzusuna ulaştığına dair ipuçları tezkirelerde mevcuttur. Fevzû'nin Çehrin Seferi(1678) katılan şair, bu seferin dönüşünde ailesinin vebadan öldüğünü öğrenir.Fevzû'nin ölüm tarihi bu olaydan bir sene sonradır. Yaşadığı acı olay neticesindemanevi huzur arayışına girmiş olan Fevzû, Mekke'ye gitmiş ve orada vefat etmiştir.Her yüzyılın kendine özgü, genel edebû anlayışını ve beğenisini gösteren şairleribulunur. Klasik Türk edebiyatının bir temsilcisi olan Fevzû, XVII. yüzyıl klasik Türkedebiyatının genel özelliklerini şiirlerinde yansıtır. O, Nâilû ve Vecdû'ye nazireler;Fehim, Nef'û ve Şehrû'ye tahmisler yazmış, devrinin şiir atmosferini takip etmiştir. Türkedebiyatında XVII. yüzyılda etkileri görülen Sebk-i Hindû edebû akımının çeşitliözellikleri Fevzû'nin eserlerinde dikkati çeker. Ancak bu özellikler, onun Sebk-i Hindûakımının temsilcisi ilan etmek için yetersizdir.

Abstract:
In this work that is deal with one of the presentatives of XVII. centuryclassical Turkish literature Istanbullu Mehmed Aga, some opinions has beenput forward inconsistencies of knowledges in tezkires about the poet who use`Fevzû? as a pen name. Meanwhile it is checked knowledges that is given bytezkires if there is responses in Fevzi?s work. As a result it is appeared thattwo Fevzi who lived in XVII. century had been mixed becuse of similarity oftheir pen name. It is also understood knowledges that tezkires had beengiven about the other poet called Bosnalı Fevzi belongs to IstanbulluMehmed Aga on a large scale.İstanbullu Mehmed Aga who was born in 1638, has given his own birthdate in his divan. His death date is given as 1679 in Safayi and Belig?stezkires. Fevzi who has taken different state duties, has also joined militaryexpeditions. Fevzi who had required duty of clerk in his kaside that he wrotefor Fazıl Ahmed Paşa, was attain his desire according to tezkires. The poetwho joined Chehrin War (1679), after return of this war taught that his familiyhad dead because of plague. Fevzi?s death date is a year after this tragicevent. Fevzi who begun to look for spiritual peace after this tragic event, wentto Mecca and died there.Every century has its own poets who shows the general literaryinterpretation and esthetic sense. Fevzû, who is a representative of classicalTurkish litature reflects the general characteristics of XVII. century Turkishclassical literature in his poetries. He has wrote naziras to Naili and Vecdiand tahmises to Fehim, Nef?i and Shehri. Some features of Sebk-i Hindiliterary movement that is seemed effects in XVII. Century Turkish literatureattract attention in Fevzi?s poems. But these features are not enough todeclare him as a Sebk-i Hindi movement?s presentative.