Sanayi çevre ikileminin çözülmesinde yerel yönetimlerinin rolü: Kocaeli örneği
The role of local governments in solving the industrial environmental dilemma: The case of Kocaeli
Yazar: AYŞE NUR TEKİN
Danışman: PROF. DR. HAMZA ATEŞ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Doğal çevre = Natural environment ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Son birkaç yüzyıldır dünyamız küresel ölçekte büyük bir değişim ve dönüşüm içerişindedir. Sanayi devrimi ile birlikte kitlesel üretim artışı yaşanmakta, daha önce değerlendirilemeyen hammaddeler bilim ve teknoloji sayesinde insanlığın kullanımı için sanayi mamullerine dönüştürülmektedir. Bu sürecin doğal bir uzantısı, nüfusun artması ve kentlere yığılmasıdır. Ancak bu süreç olumlu sonuçlarının yanı sıra birçok olumsuzluğun da başlangıcı olmuştur. Kentler kontrolsüz ve aşırı şekilde büyümüş, artan kentsel nüfus için yeterli konut ve altyapı üretilemediği için, özellikle büyük kentler giderek yaşanamaz hale gelmiştir. Kontrolsüz ve düşük teknolojili sanayi tesislerinin neden olduğu hava, su, gürültü ve toprak kirliliği, sanayinin çevresindeki şehirlerdeki hayat kalitesinin giderek daha fazla düşmesine katkı sağlamıştır. Siyasi ve bürokratik karar vericiler ise iktisadi kalkınmanın ve istihdamın temel dinamiğini sanayileşme olarak görmüşler ve sanayini oluşturduğu çevre kirliliğine yeterince dikkat etmemişlerdir. 
Ancak, 20. Yüzyılın ikinci yarısından sonra düzensiz kentleşme ile beraber gelişen kontrolsüze sanayileşme, ulusal ve uluslararası düzeyde çevre sorunlarına yol açmış ve küresel ısınmadan iklim değişikliğine, su krizinden solunamayacak derecede kötü hava kalitesine kadar birçok sorun görünür hale gelmiştir. Bu durum, karar vericileri ve akademisyenleri alternatif büyüme ve iktisadi-toplumsal gelişme modelleri aramaya yönlendirmiştir. Sürdürülebilirlik kavramı bu arayışın bir sonucu olarak 20. Yüzyılın son çeyreğinden itibaren hayatımızda önemli yer işgal etmeye başlamıştır. Bu sorunlar büyük ölçüde kentlerde etkisini gösterdiği için kent yönetimlerinin sürdürülebilir kalkınma ve kentsel sürdürülebilirlik alanlarındaki rolü, en az merkezi yönetim ve diğer paydaşlar kadar önemli hale gelmektedir. 
Küresel çaptaki bu gelişmeler Türkiye'de de uzun süredir yaşanmaktadır. Türkiye'de de sanayi ile çevre arasında denge kurma, sanayiyi sürdürülebilir hale getirme, sürdürülebilir ve çevre dostu kentleşme stratejileri araştırılmakta ve uygulanmaktadır. Sanayinin en yoğun olduğu ve birçok sağlık ve çevre sorunlarına yol açtığı bilinen Kocaeli ili, sanayi-çevre ikliminin aşılarak sürdürülebilir kentleşme ve kalkınma stratejisi geliştirme bakımından en uygun laboratuvar olmaya aday bir şehirdir. 
Bu tez, Türkiye'de "sanayinin kalbi" olarak nitelenen Kocaeli ili örneğinde sanayi-çevre dengesinin sağlanarak sürdürülebilir kalkınma ve kentleşme stratejileri üretimi konusunu ele almaktadır. Bu tezde "yerel yönetimlerin rol ve vizyonlarının sürdürülebilir kentsel gelişme sağlanması konusunda önemli olduğu" varsayımı, Kocaeli ili ve Kocaeli Büyükşehir Belediyesi örneğinde test edilmektedir. Nitel bir araştırma desenine sahip olan tezde, literatür taramasının ve kavramsal çözümlemelerin yanı sıra doküman analizi yöntemi de kullanılmaktadır.
Bu çalışma giriş ve sonuç bölümlerinin eşlik ettiği üç temel bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, konuya kavramsal ve kuramsal bir çerçeve sunmakta ve kentleşme, sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kentsel gelişim gibi kavramlara yer vermektedir. İkinci bölümde, sürdürülebilirliğin unsurları ve sürdürülebilir kentleşme anlayışının gelişimi ana hatlarıyla incelenmektedir. Üçüncü bölüm, Kocaeli ilinin ve yerel yönetimler alanında bu ildeki en başat aktör olan Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin sanayi ve çevre konusundaki faaliyetlerini tanıtmaktadır. Bu bölümde ayrıca, Kocaeli örneğinde çevre-sanayi ikilemi ve yerel yönetimlerin sürdürülebilir kentsel gelişimdeki rolü farklı boyutlarıyla tartışılmaktadır.
Anahtar kelimeler: Sürdürülebilirlik, Sanayi-Çevre İkilemi, Yerel Yönetimler, Sürdürülebilir Kentsel Gelişim, Çevre Politikaları

Abstract:
In the last few centuries, our world has undergone a great change and transformation on a global scale. Mass production increase is experienced with the industrial revolution, raw materials that could not be evaluated before are transformed into industrial products for the use of humanity, thanks to science and technology. A natural extension of this process is the increase in population and its accumulation in cities. However, this process has been the beginning of many negativities as well as its positive results. Especially large cities have become increasingly uninhabitable, as the city has grown uncontrollably and excessively, and adequate housing and infrastructure cannot be produced for the increasing urban population. Air, water, noise and soil pollution caused by uncontrolled and low-tech industrial facilities have contributed to the gradual decline in the quality of life in the cities around the industry. Political and bureaucratic decision makers saw industrialization as the basic dynamic of economic development and employment and did not pay enough attention to the environmental pollution that the industry created.
However, after the second half of the 20th century, the uncontrolled industrialization that developed together with irregular urbanization caused environmental problems at the national and international level, and many problems from global warming to climate change, from water crisis to unbreathable air quality became visible. This situation has led profit makers and academics to seek alternative growth and economic-social development models. As a result of this search, the concept of sustainability has started to occupy an important place in our lives since the last quarter of the 20th century. Since these problems have an impact on cities to a large extent, the role of city administrations in the fields of sustainable development and urban sustainability becomes at least as important as the central government and other stakeholders.
These global developments have been taking place in Turkey for a long time. In Turkey, strategies for establishing a balance between industry and the environment, making the industry sustainable, and sustainable and environmentally friendly urbanization are being researched and implemented. Kocaeli Province, which is known to have the most intense industry and to cause many health and environmental problems, is a candidate city to be the most suitable laboratory in terms of developing a sustainable urbanization and development strategy by overcoming the industry-environmental climate.
This thesis deals with the production of sustainable development and urbanization strategies by ensuring the industry-environment balance in the example of Kocaeli province, which is described as the "heart of the industry" in Turkey. In this thesis, the assumption that "the roles and visions of local governments are important in ensuring sustainable urban development" is tested in the case of Kocaeli province and Kocaeli Metropolitan Municipality. In the thesis, which has a qualitative research design, besides literature review and conceptual analysis, document analysis method is also used.
This study consists of three main sections accompanied by the introduction and conclusion sections. The first chapter presents a conceptual and theoretical framework to the subject and includes concepts such as urbanization, sustainability and sustainable urban development. In the second part, the elements of sustainability and the development of the concept of sustainable urbanization are examined in outline. The third chapter introduces the industry and environment activities of Kocaeli province and Kocaeli Metropolitan Municipality, which is the leading actor in this province in the field of local governments. Also in this section, the environment-industry dilemma in the case of Kocaeli and the role of local governments in sustainable urban development are discussed, alongside with their different dimensions.
Keywords: Sustainability, Industry-Environment Dilemma, Local Governments, Sustainable Urban Development, Environmental Policies.