Çalışma hayatında emek: 1980 öncesi Türk edebiyatına yansımaları
Labor in working life: Reflections on previous Turkish literature 1980
Yazar: BÜŞRA SOYDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN KÜRŞAT ACAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Edebi akımlar = Literary trends ; Edebi eserler = Literary works ; Emek = Labour ; Toplumsal gerçekçi eğilim = Social reality tendencies ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İşçi sınıfı = Working class ; İşçiler = Workers

Özet:
Cumhuriyeti izleyen ilk yıllarda sanayileşmeye yönelik çabaların ve köyden kente
göçlerin artması gibi durumların ve bu durumların doğurduğu sonuçların ardından, edebi
eserlerde işçi sınıfına ve sorunlarına dair konular işlenmiştir. Ancak günümüz edebiyat
dünyasında, işçi sınıfının kaleme alındığı eserlerin oldukça kısıtlı olduğu; işçilerin
çalışma ve yaşam koşullarına yeterli düzeyde değinilmediği gözlemlenmektedir. Bu
açıdan yapılan bir değerlendirmeyle, emek tarihinin bir parçası olacak olan günümüz
edebiyat dünyasında; işçi sınıfının nasıl yer alması gerekliliği üzerine yapılacak yorum ve
çıkarımların daha sağlıklı olabilmesi adına, Türkiye tarih sahnesindeki olay ve olguların
edebi eserlere nasıl yansıdığının saptanması gerektiği düşünülmektedir.
İşçilerin konu edindiği eserleri değerlendirebilmek için öncelikle tarihsellik
içerisinde işçi sınıfında meydana gelen gelişmelerin araştırılması/incelemesi
gerektirmektedir. Bu doğrultuda da çalışma kapsamında öncelikle emek tarihine bir
pencere açılarak; 1980 öncesi Türkiye tarihinde işçi sınıfının nasıl süreçlerden geçtiğine
değinilmiş; sonrasında Toplumcu Gerçekçi Edebiyat Akımı aracılığıyla dönemin
atmosferini yansıtan edebi eserlerde, çalışma olgusunun nasıl işlendiği değerlendirmeye
çalışılmıştır. Çalışmada bir veri kaynağı olarak kullanılan romanlar, konuları bakımından
dört ana başlık altında; toprakta, fabrikada, madende ve denizde çalışma hayatı olmak
üzere tasnif edilmiş ve işçi sınıfının sadece sayısal verilerle yansıtılmasından ziyade
insana dair olanın da görünür kılınması amaçlanmıştır. Nitel araştırma yönteminin
kullanıldığı bu çalışmada; "Tütün Zamanı / Zeliş" , "Eskici ve Oğulları", "Bereketli
Topraklar Üzerinde", "Murtaza", "Ölümün Ağzı" , "Afrodit Buhurdanında Bir Kadın",
"Deniz Gurbetçileri" ve "Aganta Burina Burinata" romanları aracılığıyla, ele alınan
dönem içerisinde hem işçi sınıfında hem de toplumsal yapıda nasıl bir dönüşüm yaşandığı
aktarılmaya çalışılmıştır. Değerlendirilen eserler aracılığıyla emek tarihine ilişkin
aktarılan bilgilerdeki "insan gerçeğine" ulaşabilmiş ve dönemin çalışma hayatına tutulan
aynada, tarih sahnesindeki işçilerin psikolojik ve sosyolojik görüntüsünü yansıtabilmek
mümkün olmuştur.

Abstract:
In the first years following the Republic of Turkey, the working class and about
its problems were covered in the literary works consequences of the situation such as
industrialization efforts and increment of immigration from country side to city centre
and the results of these situations. However, in today's literature world, it is observed
that the works about the working class is limited; the working and living condit ions of the
workers are not adequately addressed . In this respect, how the events and facts on the
stage of history in Turkey is considered as necessary to determine whether reflected in
literary works for better comments and conclusions about how the working class should
take place in today's literature world which is a part of labor with an assessment.
In order to be able to evaluate the works that the workers are subject to, it is
necessary to investigate / examine the developments in the working class. In this context,
firstly, by opening a window to the history of labor; it is mentioned how the working
class processed in the history of Turkey before 1980, after that it was tried to emphasize
how working fact went on in literary works reflecting the atmosphere of the period
through the Socialist Realistic Literary Movement. The novels used as a data source in
the study were classified under four main titles; as working life in the soil, in the factory,
in the mine and at sea, and it was aimed to visible about human rather than reflecting the
working class with only numerical data. In this study being used a qualitative research
method, it was tried to transfer a conversion in both working class and social structure in
discussed term by way of "Tütün Zamanı / Zeliş" , "Eskici ve Oğulları", "Bereketli
Topraklar Üzerinde", "Murtaza", "Ölümün Ağzı" , "Afrodit Buhurdanında Bir Kadın",
"Deniz Gurbetçileri" ve "Aganta Burina Burinata" novels. It was possible to reach
''human reality'' in the knowledge narrated about labor history by favour of the
evaluated works and represent psychological and sociological view of workers on the
stage of history in the mirror of the working life of the period.