Spor gazetelerinde dil: Stad ve Fanatik gazeteleri örneği
Language in sport newspapers: Example of Stad and Fanatik newspapers
Yazar: UĞUR ÖZGÜR
Danışman: PROF. AYŞE İLKER
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil = Language ; Gazeteler = Newspapers ; Spor = Sports ; Spor gazeteciliği = Sport journalism ; Spor gazeteleri = Sports papers

Özet:
Spor, bireylerin yaşam şekillerini belirleyen ve toplumların birbiriyle etkileşimini sağlayan önemli bir araç olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde spor, tüm insanları ilgilendiren evrensel bir olgu haline gelmiştir. Televizyon, radyo, internet, gazete ve dergilerde spor sayfalarına çok fazla yer verilmektedir. Türkiye'de en çok okunan gazetelerin başında spor gazeteleri gelmektedir. Hayatımızın her alanında yer almaya başlayan ve evrensel bir olguya dönüşen spor üzerinde tıbbi, iktisadi, hukuki, dini, felsefi, psikolojik ve sosyolojik açılardan pek çok çalışma yapılmıştır. Bu tezde, gazete yöneticisi ve muhabirlerinin okuyucularına haber vermek, bilgi sunmak amacıyla spor gazetelerinde kullandıkları dil incelenmiştir. Dil, canlı ve toplumsal yönleri olan  bir varlık olduğu için zaman içinde kullanılan spor terimlerinde ve ifadelerinde birtakım değişikliklerin olması kaçınılmazdır. Bu değişiklikler, ele alınan ve sınırlandırılan zaman aralıklarına dayanılarak karşılaştırılmış, bu karşılaştırmalar sonucunda somut çıkarımlar ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Bu çalışmada spor gazetelerindeki dil kullanımı değişik yönlerden ele alınmıştır. Stad (1939-1958) ve Fanatik (1995- devam ediyor) gazetelerinde kullanılan spor terimleri, spor deyimleri ve kalıp sözler, savaş metaforları, spor terimlerinin imlasındaki değişiklikler karşılaştırılarak geçmişten günümüze spor gazetelerinde kullanılan dildeki değişimler saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca Türk Dil Kurumunun alıntı spor terimlerine Türkçe olarak önerdiği karşılıklar üzerinde de durulmuştur. Alıntı spor terimlerine Türkçe karşılıklar önerilirken hangi yöntemlerin kullanıldığı, önerilen bu terimlerin günümüzde yaygın olarak kullanılıp kullanılmadığı değerlendirilmiştir. Aynı zamanda geçmişten günümüze spor gazete ve dergilerinde, okuyucuların sporla ilgili olarak taraftarı olduğu takımlar ya da rakip takımlar için yazdıkları şiirlere yer vermesi neredeyse geleneksel hale gelmiştir. Bu gelenek, hala bazı gazetelerde yaşatılmaktadır. Bu geleneğe dikkat çekmek açısından çalışmada Stad ve Fanatik gazetelerinden derlenen sporla ilgili şiir örneklerine de yer verilmiştir.

Abstract:
Sport is defined as an effective means of influencing the way individuals live and interacting with each other. Today, sport has become a universal structure that interests all people. Television, radio, internet, newspapers and magazines have a lot of pages. Sport magazines are one of the widely read magazines in Turkey. Many studies have been carried out on sports which are starting to take place in every field of our life and which become a universal phenomenon, from medical, economic, legal, religious, philosophical, psychological and sociological aspects. We have tried to examine the language used in sports journals to inform the readers here. Since language is a living entity, it is inevitable that there will be some changes in the terms and expressions of sports used over time. These differences have been tried to be revealed by making comparisons and inferences.
      	In this study, the use of language in the sports journals is handled in different ways. Sports terms, phrases, war metaphors, and the changes in marking of the sports terms which are used in the sports journals, named "Stad" (1939-1958) and "Fanatik" ( 1995- continuing), have been compared and tried to be found out the changes of the terms used in the daily sports journals. It has also been tried to be determined the changes in the sports journals from the past to the present day. In addition, the Turkish equivalents of the quoted sports terms proposed by the Turkish Language Association are focused on. It has been evaluated which methods are used while proposing the Turkish equivalents for the quoted sports terms and whether they are being used widely today or not. At the same time, it has become almost customary for sports journalists to include intellectuals related to sports they have written for their teams or for other teams in daily newspapers and magazines. This tradition is still alive in some newspapers. We hereby agree to include examples of sports-related poetry from the journals "Stad" and "Fanatik" in our work in order to draw attention to this tradition.