Antalya ve çevresindeki tatlı sularda dağılım gösteren Theodoxus türlerinin dış morfolojik özelliklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative study of the external morphology of Theodoxus living in Antalya and around
Yazar: İPEK ALAY
Danışman: PROF. DR. BERİA FALAKALI MUTAF
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada Antalya ve çevre illerin tatlı sularında yaşayan Theodoxus türlerinde bazı yapısal özelliklerin morfolojik açıdan incelenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Benzer fiziksel özellikler gösteren dört istasyondan toplanan Theodoxus örneklerinde kabuk, operkulum, radula, manto kenarı, baş tentakülü, göz, penis, ve solungaç gibi yapılar stereo ışık mikroskobu ve taramalı elektron mikroskobu ile incelenmiştir. Theodoxus'ların operkulum, radula ve solungaç yapılarının, lokalitelere göre örneklerde önemli farklılıklar yansıttığı, ancak diğer yapılarda bu farklılıkların daha önemsiz kaldığı belirlendi. Operkulum, özellikle mandal yapısının ve kiriş bölgesinin farklılığı ile karakterize edilmiştir. Örneklerde radula, tipik olarak rhipidoglossat tipte olup özellikle merkezi diş ve lateral dişleri yönüyle lokalitelere göre farklı bulundu. İki tabaka halinde olan manto kenarlarında renk farklılığı dışında sadece katmanlar arası boşluk genişliği yönüyle kısmi farklılık görüldü. Baş tentaküllerinde karakteristik kas yerleşim yönüyle neritid özelliği gözlendi. Göz genelde küt ve yuvarlak uçlu bir yapıda olurken sadece Olympos 1 örneklerinde mercek gibi bir çöküntü gözlendi. Başın sağ üst tarafından uzanan penis yapısında sadece Işıklı gölü örneklerinde mantarsı papiller belirlendi. Tek sayıda olan solungaç yapısında lamellerin kalınlıkları ve sil demetleri yönüyle bazı farklılıklar belirlendi.Yapılan incelemeler bölge ile ilgili mevcut kaynaklar ile karşılaştırıldığında, Işıklı Gölü'nde Theodoxus analiticus türü, Döşemealtı- Kırkgöz su kaynağında Theodoxus altenai türü, Olympos deresinde Theodoxus fluviatilis türü ve Theodoxus fluviatilis fluviatilis alt türü, Boğaçay- Arapsuyu (Konyaaltı) tatlı su kaynağında ise Theodoxus sp. türünün bulunduğu öngörülmektedir. Bu çalışma bulgularının ileri düzey populasyonlar arası ve tatlı su ekosistemleri arası ilişkiler kurulmasında önemli kaynak olması söz konusudur.

Abstract:
This study aims to analyse and compare morphologicaly the structural characteristics of Theodoxus living in fresh waters in Antalya and near provinces. In the Thedoxus samples, which were collected from four different station, structures such as shell, operculum, radula, mantle edge, cephalic tentacles, eyes, penis and gill were analysed by stereo light microscope and scanning electron microscope. The structures of operkulum, radula and gill reflected significant differences in the samples based on regional differences. However, these differences were determined insignificant in the other structures. Operculum, was characterised particularly by the difference of peg structure and rib area. In the samples, radula is typically rhipidoglossate type and was determined different based on particullarly the region regarding to central and lateral teeth. In the mantle edges which has two layers, the only partial difference, apart from the colors, was determined in the width of the gap between the layers. Neritid feature scanned characteristically in the cephalic tentacles. Eventhough, eye is generally the dull and circular shape, only in the Olympos 1 samples, lens appearance was scanned. The penis structures were seen as a structure coming from the up right head and only in the Isikli Lake samples, mushroom-like papillae was determined.The comparison between the conducted analysis and existing resources shows that Theodoxus analiticus species in Isikli Lake, Theodoxus altenai species in Döşemealtı-Kırkgöz Lake, Theodoxus fluviatilis species and Theodoxus fluviatilis fluviatilis sub species in Olympos Stream, Theodoxus sp. sub species in Boğaçay- Arapsuyu (Konyaaltı) Stream are existed. The present results will be a referance to further studies to survey the kinship as well as the connection between the populations and the freshwater ecosystems.