İbn Haldun'a göre toplumların karakteristik özellikleri (Araplar, Berberiler, Türkler, Kürtler, Farslar, Yahudiler)
Characteristics of societies according to Ibn Khaldun (Arabs, Berbers, Turks, Kurds, Persians, Jews)
Yazar: BURHAN BAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RASİM BAYRAKTAR
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Araplar = Arabs ; Asabiyet = Nervousness ; Berberiler = Berbers ; Kürtler = Kurdish ; Persler = Persians ; Türkler = Turks ; Umran = Umran ; Yahudiler = Jews ; İbn Haldun = İbn Haldun ; İklim = Climate

Özet:
İbn Haldûn, toplumların karakteristik özelliklerini inceleyerek sosyal evrimi anlamaya yönelik önemli teoriler geliştirmiş ancak onun belirttiği özellikler genellikle İslam toplumları üzerinde yoğunlaşmıştır. O, eserlerinde özel olarak Araplar, Berberîler, Türkler, Kürtler, Farslar ve Yahudiler ile ilgili analizler yapmıştır.
Mukaddime adlı eser, İbn Haldûn'un tarih, sosyoloji ve ekonomi konularındaki görüşlerini içerir. İbn Haldûn'un teorilerine göre, toplumlar başlangıçta bedevî (çölde yaşayan göçebe) olabilir, daha sonra şehirleşebilir hatta büyük imparatorluklar kurabilirler. Bunu sağlayan ise "asabiyet" kavramıdır. Ayrıca, İbn Haldûn toplumların yaşadığı iklimin de onların toplumsal hayatlarını etkilediğini öne sürer. Toplumun bir etkileşimi olarak ortaya çıkan umran ise toplumun gelişmişliği olarak ifade edilebilir.
İbn Haldûn, eserinde ayrıca toplumların dindarlığına da değinmiştir. Böylece, ismi geçen toplumların tam bir analizini yapmış ve gelecekleri hakkında bir projeksiyon çizmiştir. Böylesine bir durum ortaya çıkmışken onun teorileri hakkında araştırmalar eksik kalmış ve incelenmemiştir. Bu çalışma belirtilen eksikliğin giderilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemiyle hazırlanmıştır. Araştırmada, İbn Haldûn'a göre toplumların medeniyetlerinin şekillenmesinde iklim, asabiyet ve umran'ıın önemli rolü olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Ibn Khaldūn developed important theories for understanding social evolution by examining the characteristics of societies, but his emphasis was generally on Islamic societies. In his works, he specifically analyzed the Arabs, Berbers, Turks, Kurds, Persians, and Jews.
The Muqaddimah contains Ibn Khaldūn's views on history, sociology and economics. According to Ibn Khaldūn's theories, societies may initially be bedouin (nomadic people living in the desert), and later urbanize and even establish large empires. What enables this is the concept of "asabiyyah". Ibn Khaldūn also argues that the climate in which societies live also affects their social life. Umran, which emerges as an interaction of society, can be expressed as the development of society.
Ibn Khaldūn also touches upon the religiosity of societies in his work. Thus, he made a complete analysis of the societies mentioned and drew a projection about their future. While such a situation has emerged, research on these theories of Ibn Khaldūn has remained incomplete and unexamined. This study was carried out in order to fill this gap. This study was prepared with qualitative research method. The study concludes that according to Ibn Khaldūn, societies are highly influenced by the theories of "climate, asabiyyah and umran".