Bilinçli farkındalık, yaşantısal kaçınma ve algılanan stresin kompulsif çevrimiçi satın alma ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between mindfulness, experiential avoidance, perceived stress and compulsive online buying
Yazar: BAHAR YÜRÜK
Danışman: DR. ÖZLEM ŞAHİN
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Kompulsif satın alma = Compulsive buying disorder ; Stres = Stress ; Yaşantısal kaçınma = Experiential avoidance ; Çevrimiçi alışveriş = Online shopping ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma bilinçli farkındalık, yaşantısal kaçınmave algılanan stresin kompulsif çevrimiçi satın alma ile ilişkisini incelenmek üzere ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmaya 18-55 yaş arasında 450 kişi katılmıştır. Sosyodemografik Bilgi Formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Kabul ve Eylem Formu-II, Algılanan Stres Ölçeği, Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği çevrimiçi ortamda veri toplamak amacıyla katılımcılara sunulmuştur.
Veriler, SPSS 16.0 programı ile analizedilmiştir.Analizler sonucunda kompulsif çevrimiçi satın alma davranışının kadın, çalışmayan, üniversite mezunu ve evli kişilerde karşılaştırma gruplarına göre anlamlı biçimde daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir.18-29 yaş grubundaki bireylerin kompulsif çevrimiçi satın alma davranışında daha fazla bulunduğu,  hane gelir durumu değişkenine göre ise kompulsif çevrimiçi satın alma davranışı farklılaşmadığı belirlenmiştir. Bununla birlikte kompulsif çevrimiçi satın alma davranışı ile algılanan stres ve yaşantısal kaçınma arasında pozitif yönlü, bilinçli farkındalık ile negatif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Kompulsif çevrimiçi satın alma davranışı bakımından yaşantısal kaçınmanın risk faktörü olduğu bilinçli farkındalık düzeyinin negatif yönde ve anlamlı yordama etkisi gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular hipotezler doğrultusunda tartışılmış, sonuç ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This research was conducted using the relational screening model to examine the relationship between mindfulness, experiential avoidance, and perceived stress and compulsive online buying. 450 people between the ages of 18-55 participated in the study. Sociodemographic Information Form, Conscious Awareness Scale, Acceptance and Action Form-II, Perceived Stress Scale, Compulsive Online Purchasing Scale were presented to the participants in order to collect data online. The data were analyzed with SPSS 16.0 program.
As a result of the analysis, it was determined that compulsive online buying behavior was significantly higher in women, unemployed, university graduates and married people compared to the comparison groups. It has been determined that individuals in the 18-29 age group have more compulsive online purchasing behavior, but compulsive online purchasing behavior does not differ according to the household income variable. However, there is a positive relationship between compulsive online buying behavior and perceived stress and experiential avoidance, and a negative relationship with mindfulness. It has been determined that experiential avoidance is a risk factor in terms of compulsive online buying behavior, and the level of mindfulness has a negative and significant predictive effect. The findings were discussed in line with the hypotheses, and the results and suggestions were presented.