Safranbolu'da bulunan tarihi eserlerdeki süsleme tasarım örnekleri (XVI.-XX. yy)
Design examples on historical artifacts in Safranbolu (XVI.-XX. C.)
Yazar: ZEYNEP MEHLİKA ULUÇAM KIRBAĞ
Danışman: PROF. DR. ALİ BORAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Dini yapılar = Religious buildings ; Eski eserler = Ancient monuments ; Karabük-Safranbolu = Karabük-Safranbolu ; Mezarlar = Graves ; Su mimarisi = Aqua architecture ; Süslemeler = Ornamentations ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Tasarım = Design

Özet:
Safranbolu yüzyıllar boyunca önemli medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. doğal şartların elverişli oluşu ve özellikle suyun bereketi, ilçede yerleşik hayatı sürdürmeyi kolaylaştırmıştır. Bunun yanı sıra doğu-batı arasında bir geçiş noktasında kurulmuş olması Safranbolu'nun stratejik önemini arttırmış ve farklı kültürlere ait izlerin günümüze kadar ulaşması için zemin oluşturmuştur. 
Safranbolu, 1995 yılından itibaren Karabük'ün ilçesidir. Demir-çelik fabrikasının kuruluşu ve Karabük üniversitesiyle birlikte nüfus, kültür ve ekonomide de artış sağlamıştır. Bunların yanı sıra ilçenin evleriyle tanınması, özellikle yaz aylarında, turizmin ekonomiye katkısını önemli hale getirmiştir. İlçenin henüz keşfedilmeyen kültürel yönleriyle tanıtılması ve bu konuda mevcut eksikliklerin tamamlanması kültürel miras açısından önem taşımaktadır.   "Safranbolu'daki tarihi eserler üzerinde yer alan tasarım örnekleri (xvı.-xx. yy.)" başlıklı bu araştırmanın hazırlanmasındaki amaç; Safranbolu ilçesi'ne katkıda bulunmayı sağlamaktır. Ayrıca; literatüre kültürel değerler taşıyan süsleme tasarımlarını kazandırmak ve başka tasarımlara ilham olması amacıyla bu tezyinatın çizimlerini tamamlamak olarak alt amaçları sıralamak mümkündür.  
Saha çalışmalarında araştırma konusu sınırlılığı içinde; 107 su mimarisinden yüzeyi bezeli 28 çeşme, beş farklı mezarlıkta yer alan 87 mezar (baş-ayak taşları ve sandukalar), dış cephe veya iç beden duvarları süslenmiş iki konut, konunun sınırlılığı dahilinde iki cami incelenmiştir.  
Eserlerin yerinde incelenmesinden sonra;  
1.	Su Mimarisi 
2.	Mezar Yapıları 
3.	Dini Mimari 
4.	Konutlar 
Olmak üzere tarihi eserler dört ana başlık altında anlatılmıştır. Ayrıca süslemeleri bakımından tekrar tasnif edilmiştir.  bu yapılar üzerinde bulunan, günümüze ulaşmış 240 motif, kayıt altına alınmış ve sekiz farklı ana başlık altında incelenmiştir.  
 
1.	Bitkisel Motifler 
2.	Geometrik Motifler 
3.	Meyve Motifleri 
4.	İstiridye Motifleri 
5.	İbrik Motifleri 
6.	Testi Motifleri 
7.	Şemse Motifleri 
8.	Yazı Örnekleri

Tezyinatlar çizimlerle desteklenmiş, tasarım ilke ve ögeleri ışığında değerlendirilmiştir.  
Araştırmanın sınırlılığını oluşturan yüzyıllar arasında genel olarak süsleme tasarımı için kullanılan bezemelerin benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca diğer şehir, ilçe ve köylerdeki benzer motiflerle karşılaştırıldığında yöreye ait herhangi etnik bir ögeye rastlanmamıştır.

Abstract:
Safranbolu Has Been Hosting Significant Civilizations For Decades. The Natural Conditions Being Favorable And Especially The Abundance Of The Water Facilitated Permanent Settlements In The District. In Addition, Being Founded In A Transition Spot Between The East And The West Increased The Strategic Importance Of Safranbolu And Established The Foundation For The Traces Of Different Cultures Until Today. 
Safranbolu Has Been The District Of Karabük Since 1995. The Population, Culture And Economy Increased With The Establishment Of Iron And Steel Facility And The Karabük University. Moreover, The District Known For Its Houses Made Significant Contribution To The Economy In Terms Of Tourism Especially During Summer Months. Introducing The District's Undiscovered Cultural Aspects And Completing The Insufficiency In This Matter Is Substantial In Terms Of Cultural Heritage. The Purpose Of The Research Titled "Design Examples On Historical Artifacts In Safranbolu (XVI.-XX. C.)" Is To Contribute To The District Of Safranbolu. Moreover, Sub-Aims Of The Study Are Adding Ornament Designs Having Cultural Values To The Literature And Completing The Drawings Of Such Decoration For The Purpose Of Being An Inspiration To Other Designs.
During Site Studies Within The Limits Of The Research Topic; 28 Fountains With Ornamented Surfaces From 107 Aqua Architecture, 87 Graves (Head-Foot Stones And Sarcophaguses) Located In Five Different Graveyards, Two Residences With Decorated Exterior Walls Or Interior Body Walls, Two Mosques Were Examined.
After The Artifacts Have Been Examined On-Site The Historical Artifacts Have Been Explained Under Four Main Titles As;
5.	Aqua Architecture 
6.	Grave Structures
7.	Religious Architecture
8.	Residences. 
Furthermore, They Have Been Sorted Out Once Again In Terms Of Ornaments. 240 Motifs On These Structures That Have Reached The Present Day Were Recorded And Examined In Eight Different Main Titles:
1.	Botanical Motifs 
2.	Geometric Motifs 
3.	Fruit Motifs 
4.	Oyster Motifs 
5.	Pitcher Motifs 
6.	Jug Motifs 
7.	Rosette Motifs 
8.	Writing

The Decorations Were Supported With Drawings And Evaluated In The Light Of Design Principles And Elements.
It Was Noted That The Patterns Used For Decoration Design In General Showed Similarities Between The Centuries Limited For The Study. Furthermore, No Ethnic Item Of The Region Has Not Been Seen When Compared To The Similar Motifs From Other Provinces, Districts And Villages.