P&I kulüp sigortalarında doğrudan dava hakkı /
Yazar: ASAF GÖKTUĞ AKDERE
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Davalar = Cases ; Deniz sigortası = Marine insurance ; Kaza sigortası = Accident insurance ; Kulüp sigortası = Club insurance ; Sorumluluk sigortası = Liability insurance ; Özel sigortalar = Private insurances

Özet:
Dünya ticaret hacminin önemli bir bölümünü oluşturan deniz ticaretinde rizikoların oldukça yüksek miktarlı olduğu bilinmektedir. Bu sebeple, deniz ticaretinde söz konusu riskleri sigorta vasıtası ile güvence altına almanın donatanlar başta olmak üzere deniz ticaretinin ilgilileri bakımından önemi yadsınamaz. Deniz sigortaları, genel olarak tekne ve makine sigortası (hull and machinery insurance), yük sigortası (cargo insurance) ve sorumluluk sigortası (liability insurance) olarak sınıflandırılmaktadır. Deniz sigortasının bir türü olan kulüp sigortası ise tekne sigortası teminatının dışında kalan, üye donatanın üçüncü şahıslara karşı doğan sorumluluk ve masraflarını, karşılıklı sigorta ilkeleri gereğince sigortaladığı bir deniz sigorta sözleşmesi türü olarak tanımlanmaktadır. Bilindiği üzere, sorumluluk sigortalarında sigorta ettirenin, üçüncü kişilere verdiği zararlar nedeniyle malvarlığında meydana gelen azalma teminat altına alınmaktadır. Sorumluluk sigortalarında zarar gören bu kişilerin tazminat haklarını daha hızlı ve etkin bir şekilde elde edebilmeleri için en önemli hukukî enstrüman doğrudan dava hakkıdır. Doğrudan dava hakkı ise, Sigortalının eylemlerinden zarara uğrayan üçüncü kişi konumundaki zarar görenin zararının hızlı ve etkili bir şekilde tazmini için zarar görenlerin doğrudan sigortacıya (kulüp sigortalarında kulüplere) başvurmasına sağlayan hak olarak tanımlanmaktadır.
Denizcilik sektörü açısından oldukça önem arz eden kulüp sigortası, İngiltere'de ortaya çıkmış ve zaman içerisinde zorunlu sigorta uygulamalarını içeren uluslararası sözleşmelerin de etkisi ile tüm dünya deniz filosunun önemli bir bölümünü teminat altına alır hale gelmiştir. Ancak, Ülkemiz bu sigorta türünün hem teoriği hem de pratiği bakımından yeterli gelişimi gösterememiştir. Her ne kadar, son yıllarda Türk P&I şirketinin kurulması ile kulüp sigortaları pazarında Ülkemizin etkinliğinin artırılması hedeflense de, bu sigorta türü bakımından İngiltere'nin ve dolayısıyla Ortak Hukuk (Common Law)'un etkisi bu gelişimi gösterememenin önemli sebeplerindendir. Şüphesiz, doğrudan dava hakkının kulüp sigortalarında uygulanmasının genel olarak incelendiği tezimizde de bu etkinin doğrudan dava hakkının kullanımı çerçevesinde ele alınmıştır. 
Dolayısıyla tezde, İngiliz kültürünün yerleştirdiği kulüp sigortası uygulamasının Ülkemizin de içerisinde bulunduğu bir kısım Kıta Avrupası (Civil Law) hukuk sitemini benimseyen ülkeler ile bazı Ortak Hukuk (Common Law) ülkelerinde zararlarını doğrudan dava hakkını kullanarak tazmin etmek isteyen üçüncü kişilerin tazminatına kavuşmaları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca, İngiliz hukukunun klasik yaklaşımını sergileyen İngiliz mahkemesinin "Çepnioğlu" kararı ile Kıta Avrupası sisteminin klasik yaklaşımını sergileyen Avrupa Adalet Divanı'nın "Assens Havn" kararı analiz edilmiştir.

Abstract:
In the maritime trade, which comprises a significant part of the world trade volume, risks are known to be quite high. Therefore, it is highly significant for ship owners in particular and the relevant parties of the maritime trade to secure these risks through insurance. Maritime insurances are generally classified as hull and machinery insurance, cargo insurance and liability insurance. Protection and indemnity insurance is defined as a type of maritime insurance where the liability and costs of the ship owner to the third parties outside of the hull insurance coverage are insured on the basis of the requirements of mutual insurance. As it is known, the reduction in the assets of the policy owner due to losses inflicted on the third parties is secured in the liability insurance. The most important legal instrument for the injured party to obtain their compensation rights in a speedy and more effective manner is the right to file a case directly. The right to file a case directly is defined as a right for the third parties injured from the acts of the injured to directly resort to the insurer for a speedy and effective compensation.
P&I insurance, highly significant for the maritime sector, has emerged in the United Kingdom and become within time an insurance that secured an important portion of the marine fleet all around the world with the impact of international conventions covering compulsory insurance practices. However, our Country has not achieved sufficient progress both in terms of the theory and practice of this type of insurance. With the recent establishment of a Turkish P&I company, it is aimed to increase our efficiency in the PI insurance market, yet the impact of the UK and Common Law in terms of such insurance, is one of reasons why such progress has not been made. In this thesis which looks into the implementation of filing a case directly into P&I insurance, this impact has been considered within the framework of enjoying the right to file a case directly. 
In this thesis, the impacts of P&I insurance, established by the British culture, on the third parties in certain countries adopting Civil Law including our Country and Common Law countries, who wish to compensate their losses by using the right to file a case directly, are examined. Furthermore, "Çepnioğlu" judgment of the British Court, which adopted the classical Common Law approach and "Assens Havn" judgment of the European Court of Justice, which adopted the classical Civil Law approach are analysed in this thesis.