Anıza doğrudan ekimde farklı geniş çapa tip gömücü ayakların çizi profili ve etki eden kuvvetler yönünden karşılaştırılması
Comparison of various wide hoe type furrow openers of no-till seeders on furrow properties and affecting forces
Yazar: ALI KHATAMI
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı / Tarım Makinelerı ve Teknolojileri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekim makineleri = Seeders ; Gömücü ayak = Burying foot ; Çeki kuvveti = Draught force

Özet:
Amaç: Anıza doğrudan ekim makinalarında farklı tiplerde diskli ve çapa tip gömücü ayaklar kullanılmaktadır. Toprağa kolayca batma ve hafif makina gerektirme gibi avantajları olan çapa tip gömücü ayakların anız kesme performansları diskli tip ayaklara göre daha zayıftır. Bu nedenle, geniş çapa tip gömücü ayakların anız kesme performansının iyileştirilmesi önem arz etmektedir.
Yöntem: Kontrollü toprak kanalı koşullarında yürütülen bu çalışmada, tasarımı ve imalatı yapılan ve A, B, C, D ve E olarak ifade edilen beş geniş çapa tip gömücü ayak sabit, yaylı ve yarı yaylı tip bağlantı kolları ile denemelere tabi tutulmuştur. Denemeler; 50 ile 75 mm olmak üzere iki çizi derinliği ve 1500 ile 3000 kg/ha olmak üzere iki anız yoğunluğunda üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemelerde gömücü ayaklara etki eden yatay, düşey ve yan kuvvetler ile çizi profili ve anıza olan etkiler belirlenmiştir.
Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre, C tipi gömücü ayak ve sabit tip bağlantı kolu ile en düşük, B tipi gömücü ayak ve yaylı tip bağlantı kolu ile en yüksek yan (X) kuvvet meydana gelmiştir. Düşey (Y) yönde C tipi ayak ile yarı yaylı bağlantı kolunda en düşük, D tipi ayak ile yaylı bağlantı kolunda en yüksek kuvvet ortaya çıkmıştır. Çeki (Z) yönünde D tipi ayak ile sabit bağlantı kolunda en düşük, C tipi ayak ile yarı yaylı bağlantı kolunda en yüksek kuvvet tespit edilmiştir.
Sonuç: C tipi gömücü ayak, düşey ve yan kuvvet ile çizi genişliği ve çizi derinliği açısından diğer ayaklara göre daha düşük sonuçlar verirken, çizi genişliği ve derinliği oranı bakımından en yüksek çeki kuvvetine yol açmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Doğrudan ekim makinası, çapa tip gömücü ayak, toprak kanalı, anız, çeki kuvveti

Abstract:
Purpose: Various disc and hoe type furrow openers are used in direct seeders. The stubble cutting performance of the hoe type openers, which has the advantages of easily penetrating into the soil, is weaker than the disc type opener. For this reason, it is important to improve the stubble cutting performance of the wide hoe type opener.
Method: In this study, which was carried out under controlled soil bin conditions, five wide hoe type opener, which are designed and manufactured and referred to as A, B, C, D and E, were tested with constant, spring and semi-spring type shanks. Experiments were carried out to measure the effects of furrow openers on the furrow profiles, stubble cutting and forces acting at two furrow depths of 50 to 75 mm and at a stubble density of 1500 to 3000 kg/ha. 
Findings: According to the results obtained, the lowest side (X) force was obtained with the C type opener and fixed type shank, and the highest side (X) force with the B type opener and spring type shank. In the vertical (Y) direction, the lowest force occurred in the C-type opener and semi-spring shank, and the highest force was observed in the D-type opener and spring type shank. In the draft (Z) direction, the lowest force was determined in the D-type opener and fixed shank, and the highest force was determined with the C-type opener and semi-spring shank.
Results: However, C-type furrow opener caused highest draft force in terms of the ratio of furrow width and depth.
Keywords: No-till seeder, hoe type furrow opener, soil bin, stubble, draft force