Kumkapı'da kentsel değişimin belgelenmesi: Pervititch haritalarıyla karşılaştırmalı bir analiz
Documentation of urban change in Kumkapı: A comparative analysis on pervititch maps
Yazar: GÖZE ÜNER
Danışman: PROF.DR. NUR AKIN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel değişim = Urban change ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Mimarlık = Architecture ; Tarihi kent dokusu = Historical urban tissue

Özet:
Bu tez çalısması, stanbul tarihi yarımadasının Marmara Denizi kıyısındaki Kumkapısemtinin 20. yüzyılda geçirdigi kentsel degisimi belgelemeyi amaçlamaktadır. Sonyüzyıldaki kentsel degisimin öncesine ait bir dönem belgesi olarak Pervititch haritalarıincelemeye alınmıstır. Aynı zamanda nesnel bir veritabanı olan bu haritalarlakarsılastırmalı analizler, degisimin ortaya çıkarılmasında kullanılmıstır. stanbul'dayangın risklerini belirlemek için, 19. yüzyıl sonlarına dogru Pervititch haritalarınınalımına baslanmıstır. Haritalar, çizimlerinde gösterilen özen ve güçlü grafikanlatımlarıyla kent koruması için önemli bir kaynak olusturmaktadır. Pervititchpaftalarının lejantı ve haritadaki veriler incelenerek, günümüzdeki durumlakarsılastırmalı analizlerin yapılabilecegi alanlar belirlenmistir. Tez çalısması sırasında,Kumkapı semtindeki güncel durum arastırılmıstır. Semtin sokak dokusu, meydanları,caddelerin trafik yogunlukları, sosyal hareketlilikle ilgili bilgiler toplanmıstır. Ayrıca,mevcut yapı stokunun yapı malzemeleri, strüktürel durumu, kat sayıları, kullanımdurumları ve islevsel dagılımlar belgelenmistir. Tarihi degerlilik analizi yapılmıstır. Bubelgelerin ısıgında, güncel durumla 20. yüzyılın basındaki durum her yapı adası içinkarsılastırılmıstır. Kent dokusundaki ve yapılardaki degisimler ortaya koyulmustur.Degisimlerin sonucunda korunmusluk durumu degerlendirilmistir. Kumkapı kentdokusunda 20. yüzyılda yasanan degisimler, tarihi sürekliligi tehdit etmektedir. Tarihiçevre, plansız ve niteliksiz müdahalelerle, bilinçsizce ve geri dönüsü olmayacak biçimdedegistirilmektedir. Bütüncül yaklasımlar içermeyen koruma çalısmaları sonuçsuzkalmaktadır. Bilimsel bir çalısma ile ele alınmadıgı sürece, Kumkapı'nın tarihiçevresinin ve kültür mirasının gelecek kusaklara aktarılamayacagı kaçınılmaz birgerçektir.Anahtar Kelimeler: Kumkapı, Pervititch, Kentsel Degisim

Abstract:
This thesis study aims to put forward the urban change of the 20th century for Kumkapı,which is a district on the Coast of Marmara Sea of Istanbul?s historic peninsula. Inorder to determine the change of the historic district comparisons are made between thecurrent urban tissue and Pervititch maps, which also stand as an objective inventorydatabase. The maps prepared by Jacques Pervititch at the beginning of the 20th centuryfor predicting fire damage risks is a valuable source for the historic city of Istanbul. Theexisting condition of Kumkapı was examined and evaluated in this study. Informationon the street pattern, public squares, traffic and social activity densities was gathered.Construction materials and techniques that are used, current structural status ofedifices, number of floors, status of usage of building stock and types of buildings wereanalyzed and evaluated. Historical value analysis and evaluation of the present urbansetting was also carried out. The urban transformation of the district of Kumkapı in the20th century is a threat against the continuity of the historic urban tissue. Unplannedand unqualified interventions continue to change the historic assets and this change isalmost totally non-reversible. It is witnessed that conservation studies lacking holisticapproaches fail to protect the historic area. Under current circumstances, Kumkapı?shistoric environment and cultural heritage seems to face a probable discontinuity andconfronts an inability to be passed onto the future generations, unless it is taken intoconsideration as a subject for a scientific study.Keywords: Kumkapı, Pervititch, Urban change