Bazı ağaç yapraklarının ve ekstraktlarının in-vitro gaz üretim yöntemiyle anti-metanojenik etkilerinin belirlenmesi
Determination of anti-methanogenic effects of some tree leaves and extracts by using in-vitro gas production method
Yazar: SIRAÇ YAVUZ
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ÖZTÜRK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, Kahramanmaraş ili sınırları içerisinde toplanan 10 farklı ağaç türünün (Defne, Gülibirşim, Meyan, Söğüt, Akasya, Sığla, Ardıç, Meşe, Sedir, Sandal) yaprak kısımları ve yaprak ekstrakteleri 3 farklı dozaj düzeyinde (0.6 ml, 1.2 ml ve 1.8 ml) yonca kuru otuyla in-vitro gaz üretim yöntemiyle anti-metanojenik potansiyelleri, OMSD, ME ve bu yaprakların kimyasal bileşimleri incelenmiştir.  Ağaç yapraklarının kimyasal kompozisyonları (KM, HK, OM, ADF, NDF, HY, HP, KT) ve in-vitro gaz üretim (NGÜ, CH4 (ml) ve (%) CH4 parametrelerinin arasındaki farklılıklar önemli bulunmuştur.  Ağaç yapraklarının KM içerikleri %24,28 ile %53,67 arasında değişmiş olup, en yüksek değer ardıç yapraklarında bulunmuştur. Bitkilerin hücre duvarı yapılarından ADF ve NDF içerikleri sırasıyla %16,20 – 32,47 ve %28 – 49,66 arasında değişmiştir. Her iki özellik bakımından da en yüksek değere sığla yapraklarında, en düşük değere de söğüt yapraklarında rastlanılmıştır. Ağaç yapraklarına ait HP değerleri %7,94 ile %25,94 arasında farklılık göstermiştir. En yüksek HP içeriği gülibirşim yapraklarında tespit edilmiştir. Bitki ikincil metabolitlerinden KT içerkileri bakımından en yüksek değer %16,19 ile sığla yapraklarında elde edilirken, en düşük değer ise %2,12 ile gülibirşim yapraklarında bulunmuştur. Ağaç yapraklarının ME ve OMSD  değerleri sırasıyla 6,72 – 10,24 MJ/kg ve %43,68 ile 65,72 arasında değişmiştir. Yaprak ekstraktlarının 0 ml dozaj düzeyinde (kontrol) NGÜ 44.89 ml, CH4 üretimleri ise 7.41 ml ve %16.54 şeklinde gerçekleşmiştir. Bu ağaç yapraklarının 0.6 ml dozaj düzeyinde NGÜ 51,05 – 105,96 ml, CH4 üretimleri 8,56 – 25,11 ml ve %16,64 – 34,40 arasında değişmiştir. Dozaj düzeyinin artmasıyla NGÜ ve CH4 üretimleri artış göstermiştir. Ekstrakte ağaç yapraklarının 1.8 ml'lik dozaj seviyesinde NGÜ 47,33 – 106,85 ml, CH4 üretimleri ise 8,71 – 25,72 ml ve %18,41 – 34,80'e yükselmiştir. Metan üretimi ile bitkilerin hücre duvarı yapılarından ADF ve NDF içerikleri arasında pozitif yönde önemli korelasyonlar tespit edilmiştir.

Abstract:
In current research, the leaves of 10 different tree species (Laurus nobilis, Albizia julibrissin, Glycyrrhiza glabra, Salix alba, Robinia pseudoacacia, Liquidambar orientalis, Juniperus communis, Quercus coccifera, Cedrus libani and Arbutus andrachne) were collected in Kahramanmaraş province and determined to have anti-methanogenic properties in in-vitro conditions with alfalfa hay standard at 3 different dosage levels (0.6 ml, 1.2 ml and 1.8 ml) and also chemical compositions of those tree species have been studied. The differences between chemical composition (DM, CA, OM, ADF, NDF, EE, CP and CT), ME, OMD and in-vitro gas production (NGP, CH4 ml and %) of tree leaves were found significant. The DM contents of tree leaves varied between 24.28% and 53.67%, and the highest value was found in Juniper leaf. ADF and NDF contents of the cell wall structures of the plants were between 16.20 - 32.47% and 28 - 49.66%, respectively. In terms of both features, the highest values were found in L. orientalis leaf and the lowest value was found in S. alba leaf. In the other hand, HP values of tree leaves varied between 7.94% and 25.94%. The highest HP content was detected in A. julibrissin leaf. Among the plant secondary metabolites, in terms of CT contents, the highest value was obtained in L. orientalis leaf with 16.19%, while the lowest value was found in A. julibrissin leaf with 2.12%. ME and OMD values of tree leaves varied between 6.72 - 10.24 MJ / kg and 43.68 and 65.72%, respectively. The in-vitro gas production of plant extracts at a dosage level of 0 ml (control) were found 44.89 ml NGP, 7.41 ml and 16.54% CH4 production respectively. The gas production of these extracts at the 0.6 ml dosage level; NGP 51.05 - 105.96 ml, CH4 production ranged from 8.56 - 25.11 ml and 16.64 - 34.40% respectively. NGP and CH4 productions heightened with increasing dosage level. At the 1.8 ml dosage level of the extracted plant leaves, NGP ranged between 47.33 - 106.85 ml and CH4 production 8.71 - 25.72 ml and 18.41 - 34.80% respectively. There were significant correlations determined between methane production and cell wall structures (ADF and NDF) of plants.