Mustafa Darir (Ö.?) ve Ahmet Cevdet Paşa'nın (Ö. 1895) Siyer-i Nebi'ye dair eserlerinin siyer yazıcılığı bağlamında mukayesesi
A comparison of Ahmet Cevdet Pasha's and Mustafa Darir's Siyer-i Nebi within the context of sirah writing
Yazar: FIRAT OLTULU
Danışman: DOÇ. DR. ADİL ŞEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ahmed Cevdet Paşa = Ahmet Cevdet Pasha ; Erzurumlu Mustafa Darir = Erzurumlu Mustafa Darir ; Siyer = Siyer ; Siyer-i Nebî = Siyer-i Nebî ; Tarihçilik = Historiography ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Bu çalışmanın konusu Türkçe siyer yazıcılığı bakımından önemli olduğunu düşündüğümüz iki eserin siyer yazıcılığının karşılaştırılmasıdır. Bu eserlerden ilki 14. yy'da yaşamış Mustafa Darir'in Osmanlı Türkçesi ile yazılmış ilk siyer özelliğini taşıyan Siyer-i Nebi adlı eseridir. İkincisi ise 19. yy'da yaşamış Ahmet Cevdet Paşa'nın Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa'sıdır. Bu iki eserin Hz. Muhammed'in (s.a.v) hayatını anlatan bölümleri incelenerek birbirinden farklılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. İki müellifin olayları ve konuları ele alış şekilleri ve aktardıkları rivayetler kritik edilerek kendi değerlendirmemizle birlikte verilmiştir. Ayrıca siyer yazıcılığında eserlerin yazıldığı dönemin ve hedef kitlenin eserin oluşmasına etkilerine de değinilmiştir.
Bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde eserlerini incelediğimiz Mustafa Darir ve Ahmet Cevdet Paşa'nın hayatları ve eserleri kısaca ele alınmıştır. İkinci bölümde ise dört ana başlık altında Hz. Muhammed'in (s.a.v) hayatı doğum öncesi dönemden başlanarak vefatına kadar incelenmiştir. Hz. Muhammed'in (s.a.v) hayatının tüm aşamalarının ele alınması mümkün olmadığından İslam tarihi açısından önemli gördüğümüz başlıklar belirlenerek çalışmamız tamamlanmıştır.











Anahtar Kelimeler: Mustafa Darir, Ahmet Cevdet Paşa, Siyer-i Nebi, Siyer Yazıcılığı

Abstract:
The subject of this study is the comparison of two works in warious aspects, which we consider important in terms ot Turkish sirah writing. The first of these works is Siver-i Nebi, which belongs to Mustafa Darir and has the feature of the first sirah written in OttomanTurkish. The second one is the work named Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hülefa by Ahmet Cevdet Pasha, a great scholar and statesman who lived in the 19th century. The chapters of these two works describing the Prophet Muhammad (pbuh) were examined and the differences in the works were tried to be revealed. In addition, the effects of the period in which the works were written and the target audience on the creation of the work were also mentioned.
This study consists of two parts. The lives and works of Mustafa Darir and Ahmet Cevdet Pasha, whose works we exzmined in the first part, are briefly discussed. In the second part, under four main headings, The life of Hz. Muhammad (pbuh) has been studied starting from the prenatal period until his death. Since it is not possible to include all the stages of the life of the Prophet Hz. Muhammad (pbuh), our study was formed by determining the topics that we consider important in terms of Islamic history.












Keywords: Mustafa Darir, Ahmet Cevdet Pasha, Siyer-i Nebi, Sirah Writing