Otizmli çocuklara yönerge izlemenin öğretiminde sözel yönergelerin jest/işaretlere dayalı görsel destekle sunulduğu ve yalnız sunulduğu ayrık denemelerle öğretimin karşılaştırılması
A comparison of discrete trial teaching with and without gestures/signs in teaching following instructions to children with autism
Yazar: ZEHRA CEVHER
Danışman: DOÇ. DR. ONUR KURT
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alıcı dil becerileri = Receptive language abilities ; Dağıtılmış denemelerle öğretim = Distributed trial instruction ; Dilsel iletişim = Lingual communication ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Talimat = Instructions ; Yönerge = Directive ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada otizmli çocuklara yönerge izleme becerilerinin öğretiminde sözel yönergelerin jest/işaretlere dayalı görsel destekle sunulduğu ve yalnızca sözel yönergelerin sunulduğu ADÖ'nün etkililik ve verimlilikleri açısından farklılaşıp farklılaşmadığı ve sunulan jestlerin geri çekilmesiyle kazanılan yönerge izleme becerilerinin korunup korunmadığı amaçlanmıştır. Araştırmaya katılan çocukların annelerinden araştırma hakkındaki görüşlerine dayalı olarak araştırmanın sosyal geçerliliği belirlenmiştir. Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden paralel uygulamalar modeli kullanılmıştır. Araştırmanın denekleri, yaşları 4-6 arasında değişen ve OSB tanılı iki erkek bir kızdır. Araştırmanın etkililik bulguları, araştırmaya katılan bir çocukta, sözel yönergelerin jest/işaretlere dayalı görsel destekle sunulduğu ADÖ uygulamasının sözel yönergelerin yalnız sunulduğu ADÖ uygulamasına göre daha etkili olduğunu göstermiştir. Diğer iki çocuktaysa yönerge izleme becerilerinin öğretiminde uygulamanın neredeyse eşit düzeyde etkili olduğunu göstermiştir. Tüm deneklerin sözel yönergelerle birlikte sunulan jest/işaretler geri çekildiğinde öğrendikleri yönerge izleme becerilerini korumaya devam ettikleri görülmüştür. Denekler edindikleri becerileri farklı araç-gereçlere genelleyebilmiş ve öğretim tamamlandıktan 1, 2 ve 4 hafta sonra da sürdürebilmiştir. Araştırmanın verimlilik bulguları, yönerge izleme becerilerinin öğretiminde, sözel yönergelerin jest/işaretlere dayalı görsel destekle sunulduğu ADÖ'nün daha verimli olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmanın sosyal geçerlik bulguları, deneklerin annelerinin araştırmaya ilişkin olumlu görüşler ifade ettiklerini göstermiştir.


Anahtar Sözcükler: Otizm, Dil ve İletişim, Alıcı Dil Becerisi, Yönerge İzleme, Ayrık Denemelerle Öğretim.

Abstract:
The main purpose of the present study is to compare the effectiveness and efficiency of discrete trial teaching (DTT) with and without gestures/signs in teaching following instructions to children with ASD. The other aim of the study is to examine the effects of withdrawing gestures/signs after the training is terminated with them. Also the social validity of the study was determined based on the opinions of the parents of the children participating in this study. One of the single subject research designs; parallel treatments design was used to compare the differential effects of the two procedures on the acquisition of the following instructions. The participants of the study were two boys and one girl. Their ages were between 4 and 6 when the study began.
Findings show that the gestural and non-gestural presentation of the instructions during DTT were almost equally effective in teaching following instruction skills to two participants. Providing gestures/signs along with verbal instructions during DTT was more effective for the third participant. Also findings demonstrate that participants generalized and maintained the skills they acquired after the training. In the study, it was observed that DTT procedure provided by visual support based on gestures and signs was more efficient for all participants and for all efficiency parameters. It was also observed that all participants continued to follow directions correctly after withdrawal of the gestures/signs used in training sessions The social validity findings of the study showed that the subjects' mothers expressed positive opinions about the research.


Key Words: Autism, Language and Communication, Receptive Language Skills, Following Instructions, Discrete Trial Teaching.