Türkiye'de gecikmiş dil ve konuşma: Sistematik derleme çalışması
Delayed language and speech in Turkey: A systematic review study
Yazar: RAMAZAN BAYRAM KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET KONROT KONROT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil ve konuşma terapisi = Speech therapy ; Gecikmiş konuşma = Delayed speech ; Gelişim bozuklukları = Developmental disabilities

Özet:
Gecikmiş dil ve konuşma (GDK) 2 yaş çocuklarının 50 kelimeden daha az sözcük dağarcığına sahip olmasıyla ve iki kelimeli cümle kombinasyonundan yoksun olmasıyla ortaya çıkan bir bozukluktur. GDK mental retardasyon, otizm spektrum bozukluğu, öğrenme bozuklukları, işitme kaybı gibi organik ve nörodejeneratif sorunlara bağlı olarak ortaya çıkan dil bozukluklarıyla ortaya çıkabileceği gibi herhangi bir organik ve nörodejeneratif bozukluğa bağlı olmaksızın 50 kelimeden daha az ifade edici sözcük dağarcığıyla ve iki kelimeli cümle yapılarından mahrum bir konuşma tezahürü ile karşımıza çıkmaktadır. 2 yaşındaki çocuklarda GDK'nın yaygınlık tahminleri %10 ile %20 arasında değişmektedir. 18-23 aylık bebeklerde, geç konuşma yüzdesinin %13,5 olduğu tahmin edilmektedir. Bu oran 30-36 aylık çocuklarda %16-%17,5'e yükselmektedir.
Bu çalışmada Türkiye'de GDK hakkında farkındalığı arttırma gayesiyle farklı disiplinlerin konuyu nasıl ele aldıkları incelenmiştir. Yapılan araştırmalarda konuyla ilgili kullanılan terminolojiye bakılmıştır. Prevelans oranları, müdahale yöntemleri ve değerlendirme araçlarını içeren yayınlar irdelenmiştir. 
Araştırma sonucunda, yabancı alan yazında karşılaşılan terminoloji farklılığının Türkiye'de yapılan çalışmalarda da kendini gösterdiği görülmüştür. Prevelans çalışmalarında ülkemiz ve yurt dışı yayınlar arasında ortaya çıkan farklılıklar tespit edilmiştir. Müdahale yöntemleri bağlamında yurt dışı yayınlara göre ülkemizde bu konu üzerinde daha az sayıda yayın yapıldığı kanaatine varılmıştır. Yayın yılları esas alınarak yapılan incelemede konunun son yıllarda eskiye nazaran daha fazla ilgi odağı olduğu malumatına ulaşılmıştır. Farklı disiplinler konuyla ilgili çalışmalar gerçekleştirseler de dil ve konuşma terapisi ana bilim dalının konuyla ilgili yayınladığı çok sayıda yayınla bu konuda dominant bilim dalı olduğu kanaati elde edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: dil ve konuşma bozuklukları, gecikmiş dil ve konuşma, dil gecikmesi, konuşma gecikmesi.

Abstract:
Delayed language and speech (DLS) is a disorder that occurs when 2-year-old children have a vocabulary of less than 50 words and lack a combination of two-word sentences. Delayed language and speech can occur with language disorders due to organic and neurodegenerative problems such as mental retardation, autism spectrum disorder, learning disorders, hearing loss, as well as a two-word sentence with an expressive vocabulary of less than 50 words, regardless of any organic and neurodegenerative disorder appears with the manifestation of speech deprived of its structures. Estimates of the prevalence of DLS in 2-year-old children range from 10% to 20%. In infants aged 18-23 months, the percentage of late speech is estimated to be 13.5%. This rate rises to 16% -17.5% in children aged 30-36 months.
In this study, it has been examined how different disciplines deal with the subject in order to raise awareness about GDK in Turkey. In the obtained publications, the terminology used on the subject was examined. Publications containing prevalence rates, intervention methods and assessment tools were reviewed.
As a result of the research, it has been seen that the terminology difference encountered in foreign literature also manifests itself in studies conducted in Turkey. In prevalence studies, differences between our country and international publications have been identified. In the context of intervention methods, it has been concluded that there are fewer publications on this subject in our country compared to foreign publications. In the examination made based on publication years, it was learned that the subject has been the focus of attention more in recent years than in the past. Although different disciplines carry out studies on the subject, it has been concluded that the department of speech and language therapy is the dominant science in this subject with many publications published on the subject.
Keywords: language and speech disorders, delayed language and speech, language delay, speech delay.