Asetilsalisilik asit ve selenyum'un, ratlarda (Wistar albino) cisplatin ile indüklenmiş histolojik değişiklikler üzerine etkilerinin ince yapı düzeyinde araştırılması
Analysis of the effect of acetylsalicylic acid and selenium on cisplatin-induced histological changes at the ultrastructural level in rats (Wistar albino)
Yazar: SEVCAN MERCAN
Danışman: YRD. DOÇ. BANU EREN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology ; Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology ; Morfoloji = Morphology
Dizin: Karaciğer = Liver ; Selenyum = Selenium ; Sisplatin = Cisplatin

Özet:
Bu çalışmada, sitotoksik etkisi bilinen, antineoplastik ajan olan cisplatinin karaciğerde meydana getirdiği histolojik değişiklikler ve bu değişiklikler üzerine antioksidan özellikleri bilinen asetilsalisilik asit (ASA) ve selenyumun etkileri ışık ve elektron mikroskobu düzeyinde araştırılmıştır.Bu amaçla Kontrol, Cisplatin, ASA, SEL, Cisplatin+SEL, Cisplatin+ASA, Cisplatin+ASA+SEL grupları olmak üzere 7 grup oluşturulmuştur. Ratlara (Wistar albino) tek doz 10 mg/kg cisplatin, 5 mg/kg/gün asetilsalisilik asit, 1 mg/kg/gün selenyum intraperitonal yolla enjekte edilmiştir. Hayvanlar, 1., 2., 4., 7. ve 14. günlerde servikal dislokasyon yöntemiyle sakrifiye edilerek karaciğerleri ışık ve elektron mikroskobik incelemeler için çıkarılmıştır.Işık mikroskobik incelemeler için karaciğerler %10'luk tamponlanmış formaldehit, elektron mikroskobik incelemeler için % 2.5'luk gluteraldehit ile fikse edilmiştir. Işık ve elektron mikroskobu için rutin histolojik işlemler uygulanmış, ışık mikroskobik gözlemler için hematoksilen-eozin boyama, Masson'un üçlü boyaması, periyodik Asit-Schiff (PAS) boyama ve periyodik asit-Schiff diastaz (PAS-D) boyama uygulanmıştır. Transmisyon Elektron Mikroskobik görüntüler elde edilmiştir.Çalışmamızdan elde edilen sonuçlara göre, ışık mikroskobik bulgularda cisplatin gruplarında hidropik değişiklikler, inflamasyon odakları, sitoplazma yoğunluğunda değişiklikler, sinüzoidlerde genişlemeler, hepatositlerde ve çekirdeklerinde büyüklük farklılıkları gibi değişiklikler belirlendi. Cisplatin ile birlikte antioksidan uygulaması yapılan gruplardan Cisplatin+SEL ve Cisplatin+ASA gruplarında cisplatin gruplarında gözlenen değişikler kadar belirgin olmamakla birlikte değişiklikler gözlendi. Cisplatin+ASA+SEL gruplarında değişikler belirgin değildi.Transmisyon Elektron Mikroskobik bulgulara göre cisplatin gruplarında çekirdek şeklinde ve kromatin içeriğinde, mitokondri ve endoplazmik retikulum yapısında, glikojen dağılımda değişikler gözlendi. Cisplatin+ASA, Cisplatin+SEL ve Cisplatin+ASA+SEL gruplarında gözlenen değişiklikler cisplatin gruplarındaki kadar belirgin değildi.Bu bulgular, antioksidan özelliği olan ASA ile selenyumun, cisplatinin serbest radikal oluşumunu indükleyerek karaciğerde meydana getirdiği oksidatif hasar üzerinde koruyuculuk sağlayabildiğini göstermektedir.

Abstract:
Histological changes in the liver caused by cisplatin, which is an anti-neoplastik agent with known sitotoxic effects, and the effects of Acetylsalicylic acid (ASA) and selenium, which are known for antioxidant effects, were studied in this research under light and electron microscopy.Seven groups were formed as Control, Cisplatin, ASA, SEL, Cisplatin+ASA, Cispaltin+SEL, Cisplatin+ASA and SEL groups. 10 mg/kg single dose cisplatin, 5 mg/kg/day ASA, 1 mg/kg/day selenium were injected to rats (Wistar albino) intraperitonally. They were sacrificed by servical dislocation after 1st, 2nd, 4th 7th and 14th days and their livers were removed for light and electron microscopy analysis.Their livers were fixed in 10% buffered neutral formalin for light microscopy and in 2.5% glutaraldehyde for electron microscopy analysis. After routine histological processes for light and electron microscopy analysis, sections were stained with hematoxilen-eosin (H-E), Masson?s trichrome and periodic asit-Schiff diastase (PAS-D) for light microscopic examination. Transmission electron microscopy visions were reported.As a result, histopathological changes such as hydropic degeneration, cell inflammation, modification in hepatocytes, differences in cytoplasma density, sinusoidal dilatation, size differences in hepatocytes and in their nucleuses were determinated. In Cisplatin+SEL groups and Cisplatin+ASA groups changes were reported though they were not as distinct as the cisplatin groups. There were not clear histological changes in Cisplatin+ASA and SEL groups.Ultrastructural changes such as differences in conformation of mitochondria and endoplasmic reticulum, shape and choromatin intensity of nucleus and glycogen distribution were observed in cisplatin groups. In Cisplatin+ASA, Cisplatin+SEL and Cisplatin+ASA and SEL groups changes were reported though they were not as distinct as cisplatin groups.The results demonstrate that acetylsalicylic acid and selenium which have antioxidant effects induce free radical formation of cisplatin, therefore reduce the oxidative damage and provide protection in liver.