Bir üniversite hastanesinde karbapenem kısıtlamasının karbapenem dirençli gram negatif çomaklar üzerine etkisi
The effect of restricting carbapenem on carbapenem-resistant gram negative bacteria in a university hospital
Yazar: FATMA ŞEKER
Danışman: ÖĞR. GÖR. PAKİZE YİĞİT ; DOÇ. DR. MESUT YILMAZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Gram negatif bakteriler = Gram negative bacteria ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Karbapenemler = Carbapenems ; İlaçlara direnç-bakteriyel = Drug resistance-bacterial

Özet:
Gram negatif çomakların (GNÇ) antibiyotiklere direnç kazanması global bir sorun olup özellikle mortalite ve tedavi maliyetlerinin artmasına neden olmaktadır. Bu çalışma, 2017 yılında Medipol Mega Üniversite Hastanesindeki antibiyotik yönetim politikası ile karbapenem tüketim miktarlarını geçmiş yıllara göre kontrol altına alarak, kısıtlama öncesi 2016 yılına göre karbapenem dirençli mikroorganizmalar ile maliyet değişimlerini incelemektir. 01.01.2016 ve 31.12.2017 tarihleri arasında Yoğun Bakım Üniteleri ve Kemikiliği Transplantasyon servislerinde kullanılan karbapenem antibiyotik tüketim miktarları ile aynı hastaların farklı vücut bölgelerinden alınan kültür materyal sonuçları incelenmiştir. 2016 yılı içerisinde karbapenem tüketimlerine herhangi bir kısıtlama getirilmezken 2017 yılı içerisinde karbapenem tüketimlerine kısıtlama getirilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) tanımlamaları doğrultusunda karbapenem tüketim indeks (ATİ) değerleri elde edilmiş olup kültür materyallerinden elde edilen karbapenem dirençli GNÇ paternleri incelenerek ATİ verileri ile karşılaştırılmıştır. Kısıtlama öncesi karbapenem ATİ 2239,94 ± 104,056, kısıtlama sonrası ATİ 853,64 ± 215,16 tüketimlerinde anlamlı azalma saptanmıştır (p<0,05). Kısıtlama öncesi kültür materyallerinden izole edilen karbapenem dirençli GNÇ 34,25 ± 2,60, kısıtlama sonrası 22,42 ± 2,91 elde edilmiştir (p<0,05). Azalan antibiyotik tüketimlerinin karbapenem dirençli GNÇ arasında pozitif yönlü orta düzey anlamlı bir ilişki görülmüştür (r= 0,641; p<0,05). Antibiyotik tüketimlerinde kısıtlama öncesi ortanca toplam harcama miktarı 67.927 ₺ iken kısıtlama sonrası 76.554 ₺ olarak elde edilmiş ve ortanca değerler arasında istatistiksel fark saptanmamıştır (p>0,05). Karbapenem kısıtlama sonrası karbapenem kullanım maliyetlerinde %60,9 azalma görülmüşken kısıtlama uygulanmayan diğer antibiyotiklerde artış olduğu görülmüştür. Elde edinilen bu bilgiler ışığında antibiyotik kontrol politikalarının gözden geçirilmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Antibiyotik Kullanımı, Antimikrobiyal Direnç, Gram Negatif Çomaklar, Karbapenem, Kısıtlama

Abstract:
The resistance of gram negative bacteria (GNB) to antibiotics is a global problem and it causes mortality and increase in treatment costs. The aim of this study is to examine the antimicrobial management policy of Medipol Mega University Hospital in 2017 and the cost changes with carbapenem resistant microorganisms compared to the pre-restriction year 2016 by controlling the consumption of carbapenem according to the past years. Between 01.01.2016 and 31.12.2017, the carbapenem antibiotic consumption rate in Intensive Care Units and Bone Marrow Transplantation services and results of culture materials collected from various body parts of same patients. While there was no restriction on carbapenem consumption in 2016, carbapenem consumption has been restricted in 2017. Carbapenem defined daily dose (DDD) values were obtained in the direction of World Health Organization (WHO) definitions, the carbapenem resistant GNB patterns of culture materials are examined and compared with DDD data.  Carbapenem DDD 2239,94 ± 104,056 before restriction, DDD 853,64 ± 215,16 after the restriction, significant decrease in consumption was detected (p<0,05). The carbapenem resistant GNB 34,25 ± 2,60 which was isolated from culture materials before restriction, was 22,42 ± 2,91 after the restriction (p<0,05). A positive moderate significant correlation was found between carbapenem resistant GNB and decreased antibiotic consumption. (r= 0,641; p<0,05). Median total consumption rate was 67.9267 ₺ before restriction in antibiotic usage. The figure was 76.554 ₺ after the restriction and no statistical difference between median values was detected (p>0,05). 60.9% decrease was observed in carbapenem costs after carbapenem restriction, on the other hand, an increase in other unrestricted antibiotics was apparent. It has been suggested that antibiotic control policies should be reviewed in the light of the information obtained.
Key Words: Antibiotic Use, Antimicrobial Resistance, Gram Negative Bacteria, Carbapenem, Restriction