Haliç'te fekal indikatör bakteri konsantrasyonlarının modellenmesi
A modeling of fecal indicator bacteria concentrations in the golden horn estuary
Yazar: SELİN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL ZEKİ ; DOÇ. EKİN AKOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Denizel Çevre Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Halk Sağlığı = Public Health ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Hidrolik modelleme = Hydraulic modelling ; Hidrolojik modelleme = Hydrological modelling ; Sayısal modelleme = Numerical modelling ; Zaman-mekan modellemesi = Spatio-temporal modelling ; İki boyutlu modelleme = Two dimensional modelling

Özet:
Haliç, İstanbul'un ekonomik ve ekolojik açıdan son derece önemli bir merkezidir. Haliç'in son
yıllarda rekreasyonel faaliyetleri amacıyla kullanımının artması, bu bölgedeki mikrobiyal su
kalitesinin belirlenmesini daha da önemli bir hale getirmiştir. Bu amaçla tez çalışması
kapsamında, bölgenin mikrobiyolojik, hidrolojik ve meteorolojik verileri temin edilerek,
yağışsız ve yağışlı hava koşulları için fekal indikatör bakteri (FİB) seviyeleri belirlenmiş ve bu
bulgular ışığında FİB konsantrasyonlarını tahmin eden sayısal bir model geliştirilmiştir.
Çalışma süresi boyunca Haliç'te örnekleme yapılan tüm istasyonlar için mikrobiyal su kalitesi
Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'ne göre "zayıf kalite" olarak belirlenmiştir. Saha ve model
FİB konsantrasyonları arasındaki uyum test edilerek yüksek başarımlı bir model elde edilmiştir.
Modelde hesaplanan FİB konsantrasyonları, örnekleme sonuçlarıyla tutarlı şekilde yağışlı
senaryo altında yağışsız senaryoya göre daha yüksek seviyelerde çıkmıştır. Test edilen iki farklı
iyileştirme senaryosundan, Alibey ile Kağıthane Dereleri'nden ve Feshane'den gelen FİB
yüklerinin sıfırlanması (Senaryo-2) ile Haliç mikrobiyal su kalitesinde yaklaşık 15 gün
içerisinde ciddi bir iyileşme olacağı model tarafından öngörülmektedir. Bu tez çalışması,
hidrodinamik açıdan değişken bir yapıya sahip ve farklı kirlilik yüklerine maruz kalan Haliç
için yapılan ilk FİB modellemesidir. Geliştirilen bu model, Haliç'te su kalitesinin
iyileştirilmesine yardımcı olacak farklı senaryoların test edilmesine olanak sağlayacaktır. Buna
ek olarak, çevre yönetim uygulamalarında bir araç olarak kullanılabilecek, benzer koşullara
sahip diğer haliç ve benzeri deniz ekosistemlerde gerçekleştirilmek istenen çalışmalara da
rehberlik edebilecektir.

Abstract:
The Golden Horn is an economically and ecologically important area of Istanbul. The
increasing use of the Golden Horn for recreational activities in recent years has made the
assessing microbial water quality in the estuary essential. For this purpose, within the scope of
the thesis study, microbiological, hydrological and meteorological data of the estuary were
evaluated, fecal indicator bacteria (FIB) levels were assessed for dry and wet weather
conditions, and a numerical model was developed to estimate FIB concentrations in the light of
these findings. Microbial water quality of all sampling points in the Golden Horn were
determined as "poor quality" according to the Surface Water Quality Regulation during the
study period. A high-performance model was obtained by testing the compatibility between
field and model FIB concentrations. FIB concentrations calculated in the model were higher
under the wet scenario than the dry scenario, consistent with the sampling results. Of the two
improvement scenarios tested, the model predicts that the Golden Horn microbial water quality
will significantly improve within about 15 days with the elimination of FIB loads from Alibey
and Kağıthane Creeks and Feshane point source (Scenario-2). This thesis is the first FIB
modeling for the Golden Horn, which has a hydrodynamically variable system and is subjected
to various pollution loads. This developed model will allow testing different scenarios that will
help to improve water quality in the Golden Horn. In addition, it can be used as a tool in
environmental management practices and can guide studies to be carried out in other estuaries
and marine ecosystems with similar conditions.