Dini gruplar ve çatışma: Said Nursi ve Nurculuk örneği
Religious groups and disagreement: Example of Said Nursi and Nurcu movement
Yazar: MEHMET KAPLAN
Danışman: PROF. DR. ADEM EFE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cemaatler = Communities ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Dini gruplar = Religious groups ; Dini hareketler = Religious movements ; Dini çatışmalar = Religious conflicts ; Nurculuk = Nurculuk ; Said Nursi = Said Nursi ; Çatışma = Conflict

Özet:
İhtilaf ve çatışma tarih içerisinde ve özellikle günümüzde Müslümanların en
büyük problemidir. Aynı dine mensup olan insanlar zaman içerisinde birtakım
sebepler ile farklılaşmakta ve ayrılıkçı hareket içerisine girerek mezhep, cemaat ve
tarikat şeklinde gruplaşmaktadırlar. Haddizatında mezhepler, cemaatler ve tarikatler
dinin farklı bölge ve farklı insan gruplarında kolay yaşanmasını sağlayan dinin
kolaylık yönleridirler. Fakat bunun tehlike ve problem oluşturan tarafı ise bu
farklılıkların zenginlik olarak algılamayıp, birbirlerinin meziyetleri ile iftihar
edememek ve ötekileştirici bir tutum içerisine girerek hak yalnız benim mesleğimdir,
diğerleri batıldır anlayışıdır.
Bediüzzaman Said Nursi dini grupların ihtilafına müspet ihtilaf ve menfi ihtilaf
çerçevesinde yaklaşır. Eğer bir grup kendi mesleğinin muhabbeti ile hareket ediyor ve
başka mesleklerin tenkisi ile uğraşmıyorsa müspet ihtilaf söz konusudur. Tersi
durumda ise menfi ihtilaflar ortaya çıkmaktadır. Nursi, ihtilafı toptan reddetmeyerek,
"Ümmetimin ihtilafı rahmettir" hadisini müspet ihtilaf olarak yorumlamakta ve bunu
bir zenginlik olarak görmektedir. Her bir grup yapmış olduğu faaliyeti ile hakikatin bir
veçhesine hizmet etmekte ve hakikat ortaya çıkmaktadır.
Nursi, müspet ihtilafı adeta iş bölümü gibi tarif etmekte, her bir dini grubu
fabrikanın bir çarkı olarak görmektedir. Farklı çarklar hep birlikte çalışıyor ve
fabrikadan tek bir ürünün çıkmasını netice veriyor. Dini gruplarda her birisi kendi
ilgilendiği vazifeyi yaparsa ortaya çıkan ürün herkesin olacaktır. Nursi, bu
yaklaşımıyla bir ihtilaf ahlakını ortaya koymakta ve müspet ihtilafın hikmeti
anlaşılmadığı takdirde neticede menfi ihtilafın ortaya çıkacağına dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Dini Gruplar, Çatışma, İhtilaf, İhtilaf Ahlakı, Cemaat, Mezhep,
Said Nursi, Baskılama, Dışlama

Abstract:
Disagreement and conflict have been the most formidable puzzlements
throughout the history and in the current epoch. Individuals who belong to the same
religion in the course of the time, because of some reasons, become divided and they
get apart as cults, communities, groups by behaving divisively. Cults, sects,
communities and religious groups are in nature means to help people live their religion
in accord with their life style and requirement of the region they live in. The
problematic point is that these different aspects of these groups are not perceived as
richness, that people are not able to be glad with each other's virtue, and that people
hold discriminative attitudes as such that they regard themselves as the sole owner of
the truth and others as deceivers.
Bediuzzaman Said Nursi divided the disagreement between religious groups
into two as positive and negative disagreement. If a religious group acts in such a way
that it enjoys its way of religious style and does not intervene with other groups' way
of religious style and does not disturb them, this type of attitude is seen as positive
disagreement accroding to Nursi. Otherwise, negative disagreements arise. Nursi does
not eliminate all disagreements via considering the words of Prophet Muhammed
"disagreement among my umma is bounty". According to Said Nursi, every relious
group services one aspect of the truth via their activities.
Nursi describes disagreement among religious groups as division of labor, and
sees every group as a wheel of the whole factory. Every wheel works accordingly and
as a whole, they end up in producing a common good. If every religious group deals
with its own task, the resulting product would be beneficial to the whole. Nursi, with
this approach, states the ethics of disagreement, and draws attention to consequences
of negative disagreement which results from misunderstanding of the use of
disagreement.

Key Words: Religious Groups, Conflict, Disagreement, Ethics of
disagreement, Community, Sect, Said Nursi, Oppression, Discrimination