Sosyal bilişsel kariyer teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisi
Effects of a social cognitive career theory-based group intervention on career decision self efficacy and vocational outcome expectations among undergraduate students
Yazar: ERKAN IŞIK
Danışman: PROF. DR. TURAN AKBAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer planlama = Career planning ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Sosyal bilişsel kariyer teorisi = Social cognitive career theory ; Yetkinlik = Competence ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilişsel kariyer teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisini incelemektir. Bu amaçla, Selçuk Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu'nda 2009-2010 öğretim yılında öğrenim gören öğrencilerden 321 öğrenciye Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi Ölçeği ve Mesleki Sonuç Beklentisi Ölçeği uygulanmıştır ve ölçek ortalamalarının 1 standart sapma altı ve 1 standart sapma üstü arasında olan gönüllü öğrencilerden deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Araştırmaya deney grubu için 16 (8 kız, 8 erkek) ve kontrol grubu 16 (8 kız, 8 erkek) olmak üzere 32 öğrenci dahil edilmiştir.Deney grubuna her biri 90'ar dakika olmak üzere 10 haftalık bir kariyer grup müdahalesi uygulanmıştır. Kontrol grubundaki öğrencilere ise hiçbir uygulama yapılmamıştır.Deney ve kontrol gruplarının ön-test ve son-test karşılaştırmaları için Betz, Klein ve Taylor (1996) tarafından geliştirilen Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi Ölçeği ve McWhirter, Rasheed ve Crothers (2000) tarafından geliştirilen Mesleki Sonuç Beklentisi Ölçeği araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanarak kullanılmıştır.Bu araştırmada öntest-sontest-izleme kontrol gruplu 2x3'lük karışık (split plot) deneysel model kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarından elde edilen ön-test ve son-test puanlarının karşılaştırılmasında Kovaryans Analizi (ANCOVA) tekniği kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda kontrol grubunda anlamlı bir farklılaşma gözlenmezken, uygulanan programın deney grubundaki öğrencilerin kariyer kararı yetkinlik beklentilerini ve mesleki sonuç beklentilerini anlamlı düzeyde arttırmada etkili olduğu gözlenmiştir. Ayrıca 3 ay sonrasında yapılan izleme testi sonucunda da bu etkinin kendini gösterdiği görülmüştür.Elde edilen bulgular ışığında araştırmadan elde edilen sonuçlar tartışılmış ve alanda çalışanlara ve gelecekteki araştırmalara yön verebilecek önerilerde bulunulmuştur.Anahtar kelimeler: Sosyal bilişsel kariyer teorisi, kariyer kararı yetkinlik beklentisi, mesleki sonuç beklentisi

Abstract:
The purpose of this study was to examine the effects of a Social Cognitive Career Theory-based group intervention on career decision self efficacy and vocational outcome expectations among undergraduate students. With this purpose, 321 undergraduate students from Selçuk University School of Foreign Languages completed Career Decision Self-Efficacy Scale and Vocational Outcome Expectations Scale and experimental and control groups were selected from the voluntary students who scored between 1 standart deviation lower and 1 standart deviation higher than the mean scores of each scales. With this selection criteria, 16 students (8 female, 8 male) were randomly assigned to the experimental group and 16 students (8 female, 8 male) to the control group.Experimental group involved in a career group intervention which lasted for 10 weeks and 90 minutes each. Control group received no intervention.Turkish forms of Betz, Klein and Taylor?s (1996) Career Decision Self-Efficacy Scale and McWhirter, Rasheed and Crothers?s (2000) Vocational Outcome Expectations Scale were adapted and used for the comparisons of pre-test and post-test scores.This study utilized a 2x3 split plot pretest-posttest control group design. ANCOVA was performed for the comparisons of pre-test and post-test scores. Results indicated that the intervention was significantly effective in enhancing the career decison self-efficacy and vocational outcome expectations of undergraduate students. Furthermore, this affect was continous after a three-month interval.Results are discussed regarding the implications for career counseling and ideas for further research in this domain.Keywords: Social cognitive career theory, career decision self-efficacy, vocational outcome expectations