Yeme-içme mekânlarına yönelik ısısal konfor incelemeleri:Topkapı sosyal tesisleri örneği
Thermal comfort investigations in eating and drinking areas: Topkapi social facilities
Yazar: COŞKUN YEŞİLYURT
Danışman: DOÇ. DR. ŞENSİN YAĞMUR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yeme-içme mekânları, günün farklı saatlerinde, aralıklarla kullanılan ve günlere bağlı olarak kullanım yoğunluğu değişen yapılardır. Bu nedenle tipik bir konut veya ofis yapılarına göre, ısıl konfor açısından farklı değerlendirilmeleri gerekmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, yeme - içme mekânlarının ısıl konfor açısından karşılaması gereken koşullar açısından genel bir araştırma ve incelenmeyle birlikte Topkapı Sosyal Tesislerinde ısıl konfor ölçülmesi ve değerlendirilmesi çalışmaları yapılmıştır. İklimlendirme sistemine sahip olan bu mekânda ısıl konforun sağlanması süresince harcanan elektrik enerjisi tüketimini izlemek için enerji analizörleri ile elektrik enerjisi tüketim verileri de toplanarak değerlendirilmiş ve enerji yükünü azaltma amacıyla mimari öneriler de sunulmuştur. Çalışmada amaçlanan hedeflerden biri de kamusal binalardaki enerji harcaması ve bunun uygun noktada tutulması için gerekli önerilerin oluşturulmasıdır.
Çalışma altı ana bölüm ve ekler bölümünden oluşmaktadır. Yeme - içme mekânları olarak adlandırdığımız yerler yemek - içmek ihtiyacının karşılamasının yanı sıra sosyalleşme ihtiyacını da karşılamak amaçlı tercih edilen mekânlar haline gelmiştir.
Günümüzde insanlarının kendilerini güvende hissederek vakit geçirdikleri bu mekânlar bedensel olduğu kadar ruhsal ihtiyaçları da karşılayacak şekilde tasarlanmaktadır. Sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için ayırdıkları vakitlerini yeme - içme mekânlarında geçiren birçok insanın uzun süre kaldıkları bu mekânlarda kendilerini konforlu hissetmeleri gerekliliği kaçınılmazdır. Bu nedenle yeme - içme mekânlarının tasarımında ısısal konfor, işitsel konfor, görsel konfor gibi konfor koşullarının sağlanması gerekir. Konfor koşullarına uygun tasarım yapılması insanların rahatsızlık duymadığı bu mekânları tercih etmesinde öncelik sağlarken daha uzun vakit geçirmelerini de sağlayarak işletmeler açısından da olumlu ekonomik sonuçlara yol açmaktadır. Diğer yandan konfor koşullarının sağlanması sırasında enerjinin etkin kullanımına da önem verilmelidir. Enerji kaynaklarının tüketiminin artması, CO2 salınımının artması, çevre kirliliği, küresel ısınma, ekosistemin bozulması gibi sorunlara çözüm olabilecek tasarımların da yapılması gerekmektedir.
Birinci bölümde, çalışmanın giriş bölümü yer almaktadır. Bu bölümde yeme - içme mekânlarındaki ısıl konfor ve enerji tüketimiyle ilgili olan literatür taraması, tezin amacı ve hipotezi yer almaktadır. İkinci bölümde, yeme - içme mekânlarının genel özellikleri, tarihsel gelişimi, mekân öğeleri ile örnek olarak incelenen tesis yapısının, yapısal ve fonksiyonel incelemesi yer almaktadır. Üçüncü bölümde, ısıl konfor parametreleri, çevresel faktörler ve kişisel faktörlerin incelenmesi yer almıştır.
Dördüncü bölümde, çalışma kapsamındaki Topkapı Sosyal Tesislerinde yapılan ölçüm ve anket bilgilerine yer verilmiştir. Beşinci bölümde, ölçme ve anket sonuçları değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde ise sonuç ve öneriler sunulmuştur. EK'ler bölümünde anket sorularına yer verilmiştir.

Abstract:
Eating and drinking places are structures that are used at different times of the day, at intervals, and the usage density varies depending on the days. Therefore, they should be evaluated differently in terms of thermal comfort compared to typical residential area or office buildings. Within the scope of this thesis, thermal comfort measurements and evaluations have been carried out in order to determine the thermal comfort parameters of people who use Topkapı Social Facilities with different activities. In this space, which has an air conditioning system, electrical energy consumption data were also collected with energy analyzers in order to monitor the electrical energy consumption during the creation of thermal comfort. One of the aims of the study is to offer suggestions for energy consumption in public buildings and keeping this at an appropriate point.
The study consists of six main sections and appendices. The places we call eating and drinking places have become the preferred places to meet the need for food and drink as well as socializing. Today, these places are where people spend time and aim to feeling safe. It is inevitable that many people who spend their time in eating and drinking places to meet their social requirements and need to feel comfortable in these places where they stay for a long time, therefore, comfort conditions such as thermal comfort, auditory comfort, and visual comfort should be provided. Being suitable for comfort conditions gives priority to people to prefer these places where they do not feel uncomfortable, and also leads to positive economic results for businesses. On the other hand, importance should be attached to the efficient use of energy while ensuring comfort conditions. Designs can solve problems such as increasing consumption of energy resources, increasing CO2 emission, environmental pollution, global warming and ecosystem deterioration.
The first chapter includes the introduction of the study. In this section, the literature review on thermal comfort and energy consumption in eating and drinking places, the aim and hypothesis of the thesis are included.
In the second part, the general features of the eating and drinking places, their historical development, space elements and the structural and functional examination of the facility structure examined as an example are included. In the third part, thermal comfort parameters, environmental factors and personal factors are examined. In the fourth chapter, the measurement and survey information made in Topkapı Social Facilities within the scope of the study are included. In the fifth chapter, evaluations of measurements and surveys were given. In the sixth chapter, conclusion was taken place and recommendations were made. In the appendices section, there are questions of the survey.