Tip 2 diyabetik hastalarda serum endotoksin düzeyinin diyabetin komplikasyonları ile ilşkisi
Serum endotoxin level is associated with diabetic complications in type 2 diabetic patients
Yazar: MUSTAFA BÜYÜKÜNLÜER
Danışman: DOÇ. DR. FÜSUN ERDENEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik retinopati = Diabetic retinopathy ; Endotoksinler = Endotoxins ; Komplikasyonlar = Complications ; Mikroalbüminüri = Microalbuminuria ; Nöropatiler = Neuropathies

Özet:
Amaç: Diabetes mellitus (DM), insülin hormon sekresyonunun ve/veya insülin etkisinin mutlak veya göreceli olarak azlığı sonucu karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında bozukluklara yol açan kronik hiperglisemik bir metabolizma hastalığıdır. Tip 2 diabetes mellitus ve komplikasyonları dünya genelinde büyük bir sağlık sorunudur. Önemli bir morbidite ve mortalite nedeni olmasının yanında ülke ekonomileri için de ciddi bir yük konumundadır. Tip 2 DM' un etyopatogenezinde birçok genetik ve çevresel faktör rol oynamaktadır. Son yıllarda önem kazanmış olan bir çevresel faktör de bağırsak mikrobiyotasındaki değişikler sonucu oluşan metabolik endotoksemidir. Endotoksinin bağışıklık sistemini aktive ederek subklinik inflamasyonla ilişkili tip 2 DM gibi metabolik kronik hastalıkların patogenezinde önemli bir rol oynadığı gösterilmiştir. Biz de bu nedenle diyabet gelişimi ve tedavisinde rolü olabilecek endotoksin ile ilgili yeni bilgiler öğrenmeyi, endotoksinin diyabetin komplikasyonları, hastaların çeşitli demografik ve biyokimyasal parametreleri ile ilişkisini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya hastanemiz polikliniklerine başvuran 30-80 yaş arası, çalışma için onamı alınmış, kooperasyon ve oryantasyonu yeterli olan, Tip 2 diyabet tanılı 61 ve kronik hastalık öyküsü olmayan 27 gönüllü dahil edildi. 88 kişilik bu hasta grubundan ilave olarak alınan kan örnekleri santrifüj edildi ve bu örneklerden uygun kit temin edildikten sonra endotoksin düzeyleri çalışıldı. Gebeler, akut infeksiyon, akut vasküler olay, malignite hikayesi olanlar ile kooperasyon ve oryantasyonu yetersiz hastalar çalışmaya dahil edilmedi.
Bulgular: Yaş ortalamaları 57,2±8,9 olan 45 kadın, 43 erkek toplam 88 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya katılan hastaların ortalama diyabet süresi 11.8±8.5 yıldı. Hastalarda görülen en sık komorbid hastalık %52.5 (n=32) ile hipertansiyon, en sık görülen diyabet komplikasyonu ise %37.7 (n=23) ile nöropati idi. Hastaların ortalama endotoksin düzeyi ise 2,0±1,1 EU/ml olarak saptandı. Çalışmamızdaki tüm hasta grupları değerlendirildiğinde diyabetik hastalarda nondiyabetik kontrol grubuna göre endotoksin seviyeleri anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Diyabetik hasta grubu içindeki değerlendirmede koroner arter hastalığı, diyabetik retinopati, diyabetik nöropati ve diyabetik nefropatinin bir göstergesi olarak alınan mikroalbüminüri arasında anlamlı ilişki olmadığı görüldü.
Sonuç: Çalışmamız sonucunda diyabetin etyopatolojisinde rol aldığı düşünülen endotoksinin diyabetik hastalarda yükseldiği ancak diyabetik komplikasyonlarla ilişkili olmadığı gösterilmiştir. Ayrıca serum endotoksin seviyesini düşürmenin diyabet tedavisinde yeni bir strateji olabileceği kanaatine varılmıştır. Ancak bu yöntemin pratikte kullanılabilmesi için çok sayıda kapsamlı çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar kelimeler: Diyabet, Endotoksin, Diyabetik Retinopati, Diyabetik Nöropati, Mikroalbüminüri

Abstract:
Aim:Diabetes mellitus (DM), is a chronic hyperglycemic metabolic disease that causes alterations in carbohydrate, protein and fat metabolism due to absolute or relative deficiency in insulin secretion and/or insulin effect. Type 2 diabetes mellitus and its complications are major health problems worldwide.DM is an important cause of morbidity and mortality, it is also a serious burden for the country's economy.Several genetic and environmental factors play a role in the etiopathogenesis of Type 2 DM.An environmental factor that has gained importance in recent years is metabolic endotoxemia, which is the resultant change in intestinal microbiota.Endotoxin has been shown to play an important role in the pathogenesis ofchronic metabolic diseases such as type 2 DM associated with subclinical inflammation by activating the immune system.We therefore aimed to investigate the association of endotoxin with complications of diabetes, various demographic and biochemical parameters of patients.
Materials and Methods:Patients were chosen from department of Internal Medicine and Diabetes Clinics. 61 patients who were between 30-80 year old, all subject geve informed consent who had sufficient cooperation and orientation and had type 2 diabetes and 27 patient-control group who had no history of a chronic illness were enrolled in our study. The blood samples were taken from 88 patients and controls and centrifuged. Then serum endotoxin concentrations were measured with ELİSA. Patients who were pregnant, who had an acute infection, or history of acute peripheral or cerebrovascular accident and malignancy, who had no sufficient cooperation and orientation were excluded.
Findings:A total of 88 patients (45 female and 43 male) with a mean age of 57.2 ± 8.9 were included in the study.The mean duration of diabetes in the study participants was 11.8 ± 8.5 years.The most seen comorbid disease was hypertension (52.5% n=32) , and the most frequent diabetic complication was neuropathy (37.7% n = 23).The mean endotoxin level of the patients was 2.0 ± 1.1 EU / ml.When all the patient groups in our study were evaluated, endotoxin levels were significantly higher in the diabetic patients than in the nondiabetic control group.When only the diabetic patient group was evaluated, there was no significant relationship between endotoxin levelsand coronary artery disease,diabetic retinopathy, neuropathy, microalbuminuria which is an indicator of diabetic nephropathy.
Result:Our study showed that endotoxin thought to be involved in the etiopathology of diabetes rises in diabetic patients, but endotoxin is not associated with diabetic complications.It has also been suggested that lowering serum endotoxin levels may be a new strategy in the treatment of diabetes.Although more studies are need to be used in clinical practise.
Keywords:Diabetes, Endotoxin, Diabetic retinopathy, diabetic neuropathy, microalbuminuria