Finansal krizler karşısında merkez bankalarının tutumu:  Karşılaştırmalı bir analiz
Central banks' attitude towards financial crisis: A comparative analysis,
Yazar: ZEYNEP KARAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜVEN DELİCE
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ulusal ve uluslararası finansal piyasaların entegrasyonu ve serbestleşme hareketleri finansal krizlerin günümüzde daha sık ortaya çıkmasına neden olmuştur. Küreselleşmeyle birlikte sermayenin uluslararası boyuttaki hareketliliğinin artışı, ülkelerin finansal piyasalarının istikrarsızlığa sürüklenmesinde önemli bir faktör haline gelmiştir. Finansal krizler günümüzde daha sık görülmeye başlamış ve bir ülkede çıkan kriz diğer ülkeleri de etkiler olmuştur. Ülkenin istikrarı üzerinde birçok olumsuz etkisi olan finansal kriz süreçlerinde merkez bankası en kritik rolü üstlenmekte ve merkez bankasının kriz karşısındaki politikalarının etkinliği önem kazanmaktadır. 
Bu çalışmada, finansal kriz süreçlerinde merkez bankalarının krize karşı aldıkları önlemlerin etkinliğinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, finansal krizler farklı yönleriyle incelenmiş, TCMB ile dünyanın en etkili merkez bankaları olan Fed ve Avrupa Merkez Bankası'nın 2008-2014 küresel kriz dönemindeki etkinlikleri ölçülmüş ve karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Etkinlik analizi, farklı girdi ve çıktılar üzerinde çalışma yapılmasına izin veren Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bu tür ölçülebilir bir teknikle merkez bankalarının etkinliklerinin analiz edilmesinin literatüre katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
  VZA yöntemi ile yapılan çalışmada 21 Karar Verme Birimi (KVB) göz önüne alınmış, 3 girdi ve 4 çıktı kullanılmış ve 2008-2010 ile 2011-2014 dönemleri için ayrı ayrı analizler gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonucunda; Letonya, ABD, Finlandiya, İngiltere, İrlanda ve Slovakya Merkez Bankalarının en iyi performans gösteren Merkez Bankaları arasında ilk 5 sırada yer aldığı, diğer taraftan Yunanistan, Hollanda ve Avusturya Merkez Bankalarının 21 KVB içerisinde en düşük başarıyı gösteren Merkez Bankaları olduğu, 2008 yılında en yüksek etkinlik skorunu alan TCMB'nin 2008 ve 2014 yıllarında etkin politikalar uyguladığı tespit edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Finansal Krizler, Merkez Bankaları, Etkinlik Analizi/Ölçümü, Veri Zarflama Analizi (VZA).

Abstract:
National and international integration and the liberalization of financial markets have led to the emergence of the financial crisis more frequently, nowadays. With globalization, the increase of activity in the capital's international dimension  has become an important factor for countries' financial markets drift towards instability. Financial crisis began to be seen more often nowadays and crisis emerged in one country has also affected the other countries. The central bank undertakes the most critical role in the financial crisis processes which have many adverse effects on country's stability and the efficiencies of the central bank's anti-crisis policies is gaining importance.
In this study, it is aimed tho analyze the efficiency of  the central bank's anti-crisis measures taken during the financial crisis processes. In the study, the financial crisis has been examined for its different aspects, the efficiencies of TCMB and along with the Fed and the European Central Bank (ECB) that are the world's most influential central banks are measured during the global crisis of 2008-2014 and a comparative analysis was conducted. Efficiency analysis was performed by Data Envelopment Analysis (DEA) method which permits working on different inputs and outputs. Analyzing the efficiency of the central banks by such a measurable technique has been expected to contribute on the literature.
In the study conducted with DEA method, 21 Decision Making Units (DMUs) were considered, 3 inputs and 4 outputs were used and separate analysis works for the period of 2008-2010 and 2011-2014 were carried out.
As a result of the analysis; it was determined that the central banks of Latvia, USA, Finland, the UK, Ireland and Slovakia took the first 5 places among the best performing central banks, on the other hand the central banks of Greece, the Netherlands and Austria received the lowest scores among 21 DMUs and TCMB that got the highest score in 2008 implemented effective policies in 2008 and in 2014
Keywords: Financial Crisis, Central Banks, Efficiency Analysis / Measurement, Data Envelopment Analysis (DEA)