Basra'da siyasi, sosyal ve ekonomik hayat (1850-1900)
Political, social, and economic life in Basra (1850-1900)
Yazar: RUAA MAJID FARHAN DALA ALI
Danışman: DOÇ. DR. TAHİR BİLİRLİ
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Tarih = History

Özet:
Basra'nın Osmanlı egemenli altındaki 19.yüzyılın son yarısının siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik yapısı tez konusu olarak değerlendirilmiştir. Tez genel olarak Irak kaynaklarına dayalı olmak üzere Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşiv belgeleri ile zenginleştirilerek hazırlanmıştır.
Tez dört bölüm olarak değerlendirilmiştir. Giriş kısmında Basra'nın kuruluşundan Osmanlı Devleti'nin bölgeden çekildiği zaman aralığı verilerek tarihsel bir girizgâh verilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde "Basra'nın idari ve demografik yapısı" başlığı altında Basra yöneticileri, devlet kurumları ile Basra'nın nüfusu etnik ve dini çerçevede değerlendirilmiştir. İkinci bölümde "sosyo-kültürel yapısı başlığı" altında Basra'da gündelik yaşam, gelenek ve görenekleri ile Basra'nın ileri gelen aileleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde "Basra'da ilmi hayat" başlığı altında eğitim durumu, edebi hayat ve gazetecilik değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ekonomik durum ele alınmış, tarımın ve özellikle hurma tarımının Basra'nın yaşamına olan etkileri ve ihracat ticaretini artırmadaki rolü incelenmiştir. Ardından, hayvancılığın, özellikle at ticaretinin ticaret üzerindeki önemi ele alınmıştır. Daha sonra, Basra'da bulunan önemli sanayi kolları ve şehrin tarih boyunca bir ticaret merkezi olması, Hindistan, İran ve Arap Körfezi ile olan ticaretini kapsamıştır. Ayrıca, Osmanlı hükümetinin ithalat ve ihracat ticaretine uyguladığı vergiler ve Basra'nın farklı ulaşım yolları, kara, nehir ve deniz yolları, Bağdat-Berlin demiryolu hattı ve özellikle Süveyş Kanalı'nın 1869'da açılmasının ardından Avrupa devletleri arasındaki rekabet üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Sonuç kısmında elde edilen bulgular değerlendirilerek tez nihayete erdirilmiştir.

Abstract:
The political, social, cultural and economic structure of Basra in the last half of the 19th century under Ottoman rule was evaluated as the subject of the thesis. The thesis has been prepared generally based on Iraqi sources, enriched with the Presidency Ottoman Archive documents.
The thesis has been evaluated in four chapters. In the introduction, an attempt was made to give a historical introduction by giving the time period from the founding of Basra to the withdrawal of the Ottoman Empire from the region. In the first chapter, under the title of "Administrative and demographic structure of Basra", Basra's administrators, state institutions and the population of Basra were evaluated within the ethnic and religious framework. In the second chapter, under the title of "socio-cultural structure", daily life in Basra, traditions and customs, and prominent families of Basra are discussed in detail. In the third chapter, educational status, literary life and journalism were evaluated under the title "Scholarly life in Basra". In the fourth chapter, the economic situation is discussed, and the effects of agriculture, especially date farming, on the life of Basra and its role in increasing export trade are examined. Then, the importance of animal husbandry, especially horse trade, on trade was discussed. Later, the important industrial branches in Basra and the city's being a trade center throughout history included trade with India, Iran and the Arabian Gulf. In addition, the taxes imposed by the Ottoman government on import and export trade and their effects on the competition between European states after the opening of Basra's different transportation routes, land, river and sea routes, the Baghdad-Berlin railway line and especially the Suez Canal in 1869 were discussed. The thesis was finalized by evaluating the findings obtained in the conclusion section.