Fazlurrahman'da irade
Iradah in Fazlurrahman
Yazar: EMİNE ÜSLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REYHAN ERDOĞDU BAŞARAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelâm ve İtikadî İslâm Mezhepleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Din-ahlak ilişkisi = Religion-moral relation ; Malik, Fazlurrahman = Malik, Fazlurrahman ; Özgür irade = Freedom of will

Özet:
İrade kavramı, İslam düşünce tarihinde cüz-i irade, külli irade, kulun fiillerinde tasarruf yetkisi ve Allah'ın adaleti gibi meselelerle bağlantılı olarak tartışılan temel itikadî konular arasında yer almaktadır. Özellikle cüz'i irade ve insanı etkileyen unsurlar, insanın hür iradesinin hangi olgularla ilişki içerisinde olduğu, yakın dönem kelâmcılar tarafından ele alınmış ve tartışılmıştır. Fazlurrahman Müslüman bir düşünür olarak, günümüz Müslümanlarının bireysel ve toplumsal sorunlarının nasıl çözüleceği sorunu ile yüzleşmiş, bu uğurda kalem oynatmayı kendisine görev bilmiştir. Fazlurrahman üzerine yapılmış çalışmalar onun İslâmî ilimlere uygulamak istediği metodolojiler, vahiy algısı, İslâm ve modernizm, çağdaşlık algısı gibi konular üzerine olmuştur. Bu çalışmada, irade kavramı ve etrafında şekillenen tartışmaların yanı sıra, insanın hür iradesi ve insanın bu iradeyi ne ölçüde kullanabildiği konusu, Fazlurrahman'ın irade vurgusu bağlamında incelenmiş ve cüz'i iradenin Kur'an merkezli bir yaklaşımla nasıl değerlendirildiği konu edilmiştir. Günümüz İslam toplumunda ekonomik, siyasî, toplumsal, kültürel ve dinî anlamda cereyan eden olumsuz gidişatın Kur'an merkezli bir ahlak vurgusu ile giderilebileceğini belirten Fazlurrahman, bu amacın gerçekleştirilebilmesi adına iradenin önemine dikkat çeker. "Fazlurrahman'da İrade" adını vermiş olduğumuz bu tez çalışmasında, Fazlurrahman'ın telif ettiği kitap, tez, makale ve bildiri türü eserler analiz edilecek ve yazarın irade kavramına yönelik söylemleri değerlendirilecektir.

Abstract:
In the history of Islamic thought, the concept of irada (will) is one of the main theological issues discussed in relation to subjects such as the juz'i irada (al-ikhtiyar), the irada kawniyyah (Universal will), the authority of the people to dispose of his actions, and God's justice. In particular, the juz'i irada and the factors affecting human beings and the phenomena with which human free will is related have been discussed and debated by recent theologians. As an intellectual thinker, Fazlurrahman confronted the problem of how to solve the individual and social problems of today's Muslims and took it upon himself to write for this cause. Studies on Fazlurrahman have focused on topics such as the methodologies he wanted to apply to Islamic sciences, his perception of revelation, Islam and modernism, and his perception of modernity. In this study, in addition to the concept of irada and the debates shaped around it, the issue of human free will and the extent to which human beings can use this will is examined in the context of Fazlurrahman's emphasis on irada and how the juz'i irada is evaluated with a Qur'an-centered approach. Fazlurrahman, who states that the economic, political, social, cultural and religious negative trends in today's Islamic society can be eliminated with a Qur'an-centered emphasis on morality, draws attention to the importance of the irada in order to realize this goal. In this thesis entitled "Iradah in Fazlurrahman", Fazlurrahman's books, theses, articles and public presentations will be analyzed and his discourses on the concept of irada will be evaluated.