Göller yöresi tahıl üretim alanlarının thysanoptera türleri, yayılış oranları ile önemli türün popülasyon değişimi ve phlaeothrıpıdae'ye ait bazı türlerin moleküler karakterizasyonu
Thysanoptera species of the cereal production areas in lakes region, distribution ratios and population fluctuations of important species and molecular characterization of some species of phlaeothripidae
Yazar: ASİYE UZUN
Danışman: DOÇ. DR. OZAN DEMİRÖZER
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması, Göller Yöresinde tahıl üretim alanlarındaki Thysanoptera türleri, dağılımları ve bulunuş oranlarının belirlenmesi, önemli türlerin popülasyon değişimleri ve Phlaeothripidae türlerinin moleküler karakterizasyonu olmak üzere 3 aşamada gerçekleştirilmiştir. Her aşamada trips türlerinin elde edilmesi için doğrudan örnekleme ve silkme yöntemleri kullanılmış ve trips bireylerinin preparatları hazırlanarak morfolojik teşhisleri yapılmıştır. Çalışmada; 10 Tubulifera türü ve 42 Terebrantia türü olmak üzere toplam 52 trips türü belirlenmiştir. En yaygın görülen türler sırası ile Haplothrips tritici (Kurdjumov, 1912), Collembolothrips mediterraneus Priesner, 1935 ve Thrips angusticeps Uzel, 1895'tir. Bu çalışmada Aptinothrips stylifer Trybom, 1894, Hoplothrips caespitis (Uzel, 1895), Oxythrips retamae (Priesner, 1934), Pezothrips frontalis (Uzel, 1895), Thrips herricki Bagnall, 1926 ve Neoheegeria sinaitica Priesner, 1934'nın Türkiye'den ilk kez bu çalışmada kaydedilmiştir. Bunlara ek olarak, Aptinothrips elegans mediterrenea ise Türkiye'den yeni bir alttür olarak saptanmıştır. Üretim alanlarında önemli tür olduğu belirlenen Haplothrips tritici (Kurdjumov, 1912)'nin popülasyon değişimi aşaması, bir arpa (Tarım92) ve bir buğday (Tosunbey) çeşidi üzerinde bitki çıkışından üretim sezonunun sonuna kadar haftada bir kere örnekleme yapılarak 2016 ve 2017 yıllarında yürütülmüştür. Tosunbey buğday çeşidinde ergin dişi popülasyonu 2016 yılında başakların oluşmaya başladığı zamana denk gelen Mayıs sonunda (2.56 birey/başak), 2017 yılında ise Haziran başında en yüksek seviyeye (2.24 birey/başak) ulaşmıştır. Tarım92 arpa çeşidinde ise; 2016 yılında 30 Mayıs'ta en yüksek seviyeye ulaştığı (1.04 birey/başak), 2017 yılında 25 Mayıs'ta en yüksek seviyeye ulaştığı (1.07 birey/başak) belirlenmiştir. Çalışmanın moleküler karakterizasyon aşamasında ise; COI gen bölgesi kullanılarak önemli Phlaeothripidae türlerinden H. tritici ve H. cerealis Priesner 1939'in tanılaması gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada değerlendirilen H. cerealis bireylerinin H. tritici ile aynı tür olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This thesis study was carried out in 3 stages that determination of Thysanoptera species, their distribution and detection rates in cereal production areas in the Lakes Region, population fluctiations of important species and molecular characterization of important Phlaeothripidae species. In each stage, direct sampling and shake-out methods were used to obtain thrips species and morphological diagnoses were made by preparing the slides of thrips individuals. In the study, total of 52 species were identified including to 10 species belonging to Tubulifera and 42 species belonging to Terebrantia. The most common species were Haplothrips tritici (Kurdjumov, 1912), Collembolothrips mediterraneus and Thrips angusticeps, respectively. In this study was determined that Aptinothrips stylifer Trybom, 1894, Hoplothrips caespitis (Uzel, 1895), Oxythrips retamae (Priesner, 1934), Pezothrips frontalis (Uzel, 1895), Thrips herricki Bagnall, 1926 and Neoheegeria sinaitica Priesner, 1934 were recorded for the first time from Turkey. Additionally, Aptinothrips elegans mediterranea was determined as a new subspecies from Turkey. The population change stage of Haplothrips tritici (Kurdjumov, 1912) which is determined to be an important species in the production areas, was carried out in 2016 and 2017 by sampling once a week from the plant exit until the end of the production season on a barley (Tarım92) and a wheat (Tosunbey) varieties. In the Tosunbey wheat variety, the adult female population reached the highest level (2.56 individuals/ear) at the end of May which coincided with the beginning of ears in 2016 and (2.24 individuals/ear) at the beginning of June in 2017. The Tarım92 in barley variety; It was determined that reached its highest level on May 30 in 2016 (1.04 individuals/ear) and on May 25 in 2017 (1.07 individuals/ear). At the molecular characterization stage of the study, identification of H. tritici and H. cerealis Priesner 1939 from important Phlaeothripidae species was carried out using the COI gene region. Individuals of H. cerealis evaluated at this stage was found to be the same species as H. tritici.