Matematik öğretmeni adaylarının matematiksel modelleme bağlamında matematiksel düşünme becerilerinin incelenmesi
Examination of mathematical thinking skills of preservice mathematics teachers in the context of mathematical modeling
Yazar: ZEYNEP İĞDELİ
Danışman: DOÇ. DR. OKAN KUZU ; DOÇ. DR. OSMAN ÇİL
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Matematiksel modelleme = Mathematical modelling

Özet:
Bu araştırmada matematik öğretmeni adaylarının matematiksel modelleme 
bağlamında matematiksel düşünme becerileri araştırılmıştır. Nitel araştırma yaklaşımının 
benimsendiği bu çalışmada durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, 2021-2022 
eğitim-öğretim yılında İç Anadolu Bölgesinde yer alan bir devlet üniversitesinde öğrenim 
gören 165 matematik öğretmeni adayı ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, 
matematiksel düşünmenin özelleştirme ve genelleme bileşenlerine yönelik üçer; varsayımda 
bulunma bileşenine yönelik iki; ispatlama bileşenine yönelik ise dört olmak üzere toplam 12 
açık uçlu sorudan oluşan "Matematiksel Modelleme Odaklı Matematiksel Düşünme Testi" 
geliştirilmiş ve öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Uygulama süreci sonunda elde edilen 
veriler ise, dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilmiş ve tam puan alamayan 
adayların yanıtları yaptıkları hatalara göre sınıflandırılarak temalaştırılmıştır. Elde edilen 
sonuçlara göre, adayların özelleştirme bileşenine ait sorularda "Okuduğunu anlama 
eksikliği" ve "Dikkat eksikliği"; genelleme bileşenine ait sorularda "Veriler arası yanlış 
ilişkilendirme", "Dikkat eksikliği" ve "Genele ulaşamama"; varsayımda bulunma bileşenine 
ait sorularda ise "Dikkat eksikliği" ve "Veriler arası eksik ilişki kurma" temalarından 
kaynaklı soruları doğru yanıtlayamadıkları belirlenmiştir. Bunun yanında adayların 
matematiksel düşünme bileşenlerinden ispatlama bileşenine ait sorularını diğer bileşenlere 
göre daha az cevapladıkları görülmüştür. İspatlama bileşenine ait sorularda ise "Genele 
ulaşamama", "Dikkat eksikliği", "Gerekçe sunma eksikliği", Alan bilgisi eksikliği" ve 
"Okuduğunu anlama eksikliği" temalarından kaynaklı soruları doğru yanıtlayamadıkları
belirlenmiştir. Verilerin analizinde ulaşılan bu temalar sonucunda öğretmenlere ve velilere, 
öğrencilerde dikkat eksikliği ve okuduğunu anlama eksikliğinin giderilmesi için dikkat ve 
odaklanma çalışmaları yapılması önerilmiştir. Aynı zamanda elde edilen veriler doğrultunda
modelleme sürecinde model kullanımının önemi fark edilmiş ve öğretmenlerin derste 
matematiksel modellerden örnekler vermesi ve öğrencilerin problemlerin çözümünde model 
kullanmaları için teşvik edilmesi önerilmiştir.

Abstract:
In this study, mathematical thinking skills of preservice mathematics teachers were 
investigated in the context of mathematical modelling. In this study, in which the qualitative 
research approach was adopted, the case study method was used. The research was 
conducted with 165 preservice mathematics teachers studying at a state university in the 
Central Anatolia Region in the 2021-2022 academic year. As a data collection tool, the 
"Mathematical Modeling Oriented Mathematical Thinking Test" consisting of 12 openended questions, three for the specializing and generalizing components of mathematical 
thinking, two for the conjecturing, and four open questions for the proving component, was 
developed and administered to the teacher candidates. The data obtained at the end of the 
application process, on the other hand, were evaluated according to the rubric and the 
answers of the candidates who could not get full points were classified and themed according 
to the mistakes they made. As a result of the data obtained, it was determined that the 
preservice teachers could not fully carry out the modeling process due to the themes of "Lack 
of reading comprehension" and "Lack of attention" in the questions related to the 
specializing component. It was determined that in the questions of the generalizing
component, they could not fully carry out the modeling process due to the themes of "Wrong 
association between data", "Lack of attention" and "Not reaching the general". In the 
questions related to the conjecturing component, it was determined that they could not fully 
perform the modeling process due to the themes of "Lack of attention" and "Incomplete 
relationships between data". In addition, it was observed that the preservice teachers 
answered the modeling questions of the proving component, which is one of the 
mathematical thinking components, less than the other components. In the questions related 
to the proving component, it is thought that the modeling process could not be carried out 
completely due to the themes of "Not reaching the general", "Lack of attention", "Lack of 
justification", "Lack of subject matter knowledge" and "Lack of reading comprehension".
As a result of these themes reached in the analysis of the data, it was suggested to the teachers 
and parents that attention and focus studies should be carried out in order to eliminate the 
lack of attention and reading comprehension in students. At the same time, the importance 
of using models in the modeling process was realized in line with the data obtained, and it 
was suggested that teachers give examples of mathematical models in the lesson and that 
students should be encouraged to use models in solving problems.