Ege üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi endodonti anabilim dalı'nda yapılmış rejeneratif endodontik tedavilerin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of regenerative endodontic treatments performed in Ege University Faculty of Dentistry Department of Endodontics
Yazar: GİZEM ARPAÇAY
Danışman: DOÇ. DR. BERİVAN TUĞBA TÜRK SOMER
Ege Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dişler = Teeth ; Endodonti = Endodontics ; Kök gelişimi = Root growth ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç: Dişin ağız ortamına sürme aşamasında, çürük, travma ya da gelişimsel bozuklukları nedeniyle enfekte olması sonucu kök gelişimi durabilir. Kök gelişimi duraksadığında, ince kök kanal duvarları ve geniş apikal açıklığın olduğu durumlarda tedavi alternatiflerinden biri rejeneratif endodontik tedavidir. Rejeneratif endodontik tedavi ile semptomların giderilmesi, apikal açıklığın kapanması ve kökün gelişmesi hedeflenir. Çalışmamızda, Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Anabilim Dalı'nda 2018-2020 yılları arasında rejeneratif endodontik tedavi uygulanmış immatür dişlerin radyografik başarısını değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, paralel film tutucu kullanılarak çekilen preoperatif ve kontrol radyograflarında apareyin radyoopak yansımasının olduğu 93 hastadaki 112 immatür diş dahil edildi. 52 tane dişte paralel film tutucusu başlangıç ve/veya bitiş radyograflarında belli olmadığı için çalışma dışı bırakıldı. Radyografiler, kök duvarlarının kalınlaşması, kök boyu uzaması ve lezyon iyileşmesi açısından ImageJ programı kullanılarak değerlendirildi. Ölçümler aynı operatör tarafından 3 kere tekrarlandı ve ortalamalar alındı. Apikal lezyonlardaki iyileşme PAİ skorlamasına
göre değerlendirildi ve sınıflandırıldı. PAİ skorlaması 2 deneyimli endodontist tarafından yapıldı. PAİ skorunun azaldığı ve radyografiye göre PAİ 1 ve PAİ 2 değerlerini alan olgular iyileşmiş olarak kabul edildi. Skorun değişmediği ve kemik dansimetresinin aynı kaldığı olgular iyileşmekte olan olgular olarak tanımlandı. Skorun arttığı, PAİ 4 PAİ 5 değerlerini alan olgular ise başarısız olarak değerlendirildi. Elde edilen verilerin istatisiksel analizleri IBM SPSS Statistics Version 25 (IBM©Corp., Armonk, NY, ABD) bilgisayar programında yapılmıştır. Gözlemciler arası uyum için kappa analizi kullanıldı. Verilerin dağılımını değerlendirmek için Kolmogorov-Simirnov testi kullanıldı. Anlamlılık değeri p:0,05 olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışmada ortalama kontrol süresi 32.5 ay olarak bulundu. PAİ skorlamasına göre incelenen dişlerin %86,60'ı başarılı ve %8,03'ü iyileşmekte olan olarak bulunurken, %5,35'i başarısız olarak bulundu. Lezyon boyutundaki değişim istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.01). Ölçümler sonucunda 94 tane dişte apikal çapta, 91 tane dişte orta üçlü çapında, 71 tane dişte servikal çapta kök kalınlaşması gözlendi ve kalınlaşma miktarı ise istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.01). Kök boyu uzaması için yapılan ölçümler sonucu 60 tane dişte boyun uzadığı gözlemlendi fakat kök boyundaki değişimin anlamlı olmadığı gözlendi (p>0,05). Biodentine ve MTA'nın boy uzaması üzerindeki etkisi değerlendirildiğinde biodentinin boy uzamasındaki etkisinin MTA'ya göre daha fazla olduğu görüldü. Bu sonuç istatistiksel olarak anlamdı bulundu (p<0,05).
Sonuç: Periapikal lezyona sahip immatür daimi dişlerde yapılan rejeneratif endodontik tedaviler sonucunda, Amerikan Endodonti Derneği'nin belirlediği kriterlerden birinci hedef olan apikal kemik iyileşmesinin gerçekleşmesi ve ikinci hedef olan kök gelişiminin devam etmesinin sağlandığı çalışmamızda görüldü.
Anahtar Kelimeler; Rejeneratif endodontik tedavi; Kök gelişimi; İmmatür diş; Revaskülarizasyon; Retrospektif Çalışma

Abstract:
AİM: Root development may be interrupted as a result of its infection due to dental caries, trauma, or development disorders during tooth eruption. One of the treatment options for immature teeth is regenerative endodontic treatment. The aim of the present study is to investigate the long-term radiographic success of regenerative treatments which were performed between 2018 March and 2020 March at Ege University School of Dentistry Department of Endodontics 
Material and Methods: A total of 112 teeth in 93 patients were included in the study. Inclusion criteria were the presence of initial and follow-up of parallel radiographs with a good-quality image of the radiograph holder. Root thickening, root lengthening, and apical lesion healing were investigated by the ImageJ program. All measurements were done by the same operator and repeated 3 times. Additionally, apical lesion healing was evaluated and compared by the 2 endodontist according to PAI index. Cases with decreased PAI score and those with PAI 1 and PAI 2 (PAI < 2) values according to radiographs were considered healed. Cases in which the PAI score did not change and the bone density remained the same or get dense were defined as those in recovery. Cases with an increased score of PAI 4 and PAI 5 were considered unsuccessful. Statistical analyzes of the obtained data were made in IBM SPSS Statistics Version 25 (IBM©Corp., Armonk, NY, USA) computer program. Kappa analysis was used for interobserver agreement. Kolmogorov-Smirnov test was used to evaluate the distribution of data. The significance value was determined as p: 0.05. 
Results: The mean follow-up period of cases was 32,5. While 86.60% of the examined cases were found to be successful and 8.03% to be recovering, 5.35% were found to be unsuccessful according to PAI scores. The change in lesion size was statistically significant (p<0.01). Root thickening examinations revealed that, in 94 case, apical root thickness was increased. This amount of thickening was found to be statistically significant (p<0.01). On the other, the root length increase was not significant (p=0.468). When the effect of biodentine and MTA on length increase was compared, the biodentine used cases revealed more increase in length and it was statistically significant (p=0.039) 
Conclusion: According to results of present study, regenerative endodontic treatments performed on immature permanent teeth in Ege University School of Dentistry Department of Endodontics, were responded to the first and second success criteria of American Association of Endodontists, which are bone healing and continuation of root development. 
Key Word; Regenerative endodontic treatment; Root development; İmmature tooth; Revascularization; Retrospective Study