Ekolojik yaklaşım temelinde gençlerin yaşadıkları çevreye yönelik deneyimleri ve sosyal hizmet: Etimesgut örneği
Environmental experiences of young people on the basis of ecological approach and social work: Etimesgut example
Yazar: SELİN KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. GONCA POLAT
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Ekoloji = Ecology ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Gençler = Youngs ; Gençlik = Youth ; Gençlik politikaları = Youth policies ; Koruyucu faktörler = Protective factors ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Ergenlik dönemi fiziksel, psikolojik, sosyal ve bilişsel değişimlerin hızlı bir şekilde yaşandığı bir dönemdir. Kimlik kazanımı da bu dönemin öne çıkan kavramlarından birini oluşturmaktadır. Madde kullanımı, suça sürüklenme, şiddet gibi davranışların da ergenlik döneminde daha fazla görüldüğü bu alandaki araştırmalarda yer almaktadır. Bireyin sosyal bir varlık olduğu dikkate alındığı zaman çevre kavramı ön plana çıkmaktadır. Fiziksel ve sosyal çevre gençler için risk faktörü ve koruyucu faktörleri bir arada bulundurmakta ve gençlerin gelişimine etki etmektedir. Bu nedenle araştırmanın amacı gençlerin yaşamında etkili olan aile, okul, arkadaş ve mahalle sistemlerindeki risk faktörlerini ve koruyucu faktörleri gençlerin bakış açılarıyla yansıtabilmektir. Çevresi içinde birey anlayışından hareketle sosyal hizmetin temel kuramlarından olan  ekolojik yaklaşımdan yararlanılmıştır. Bu doğrultuda aile, okul, arkadaş ve mahalle sistemlerine ilişkin mikro, mezzo ve makro düzey önerilerde bulunulmuştur.

Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Etimesgut'ta yaşayan veya Etimesgut'taki sosyal kuruluşlardan hizmet alan 33 genç ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler yarı yapılandırılmış soru formu aracılığıyla Mart-Mayıs 2019 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde Maxqda 2018 programı kullanılmıştır.
 
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre gençlerin aile, okul, arkadaş ve mahalle sistemlerinde risk faktörlerinin koruyucu faktörlere göre daha yaygın olduğu görülmüştür. Korumacı ve baskıcı ebevynler, aile içi şiddete tanık olmak veya maruz kalmak, annelerine göre gençlerin babalarıyla iletişimlerinin zayıf olması aile sisteminde öne çıkan risk faktörleri olmuştur. Ebeveynlerle iyi ilişkiler kurabilmek, aile desteği ise koruyucu faktörler arasında yer almıştır. Okul sisteminde öğretmen tutumlarının, okulun fiziksel koşullarının, sosyal etkinliklerin gençlerin okula bağlılıklarını önemli ölçüde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Arkadaş çevresinde sigara, alkol ve uyuşturucu madde kullanımının yaygın olması önemli risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Arkadaş desteği, birlikte sosyalleşmek ise koruyucu faktörler arasında yer almıştır. Baskı ve ayrımcılık, şiddet, uyuşturucu madde kullanımı, sosyal hizmetler hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olmama mahalle bulgularında gençlerin çoğunluğunun vurguladığı konular olmuştur. Sağlık hizmetlerine erişimin kolay olmasının ve gençlerin sosyal etkinliklere katılımının koruyucu faktörler olduğu görülmüştür. Özellikle toplumsal cinsiyet ayrımcılığının ise aile ve mahalle bulgularında çok sık ifade edilen risk faktörlerinden biri olduğu anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ekolojik Yaklaşım, Ergenlik Dönemi, Gençlik Politikaları, Risk Faktörleri ve Koruyucu Faktörler

Abstract:
Adolescence is a period of rapid physical, psychological, social and cognitive changes. Identity acquisition is one of the prominent concepts of this period. Drug use, delinquency, violence, such as behavior is seen more in adolescence is involved in research in this area. The concept of environment comes to the fore when it is considered that the individual is a social entity. The physical and social environment is a combination of risk factors and protective factors for young people and affects the development of young people. Therefore, the aim of the research is to reflect the risk factors and protective factors in the family, school, friends and neighborhood systems that are effective in the lives of young people from the perspectives of young people. The ecological approach, which is one of the basic theories of social work, has been utilized from the understanding of the individual within the environment. In this respect, micro, Mezzo and macro level proposals were made regarding family, school, friends and neighborhood systems.

Qualitative research method was used in the research. Interviews were made with 33 young people living in Etimesgut or receiving services from social institutions in Etimesgut. The interviews were conducted between March and May 2019 through a semi-structured question form. Maxqda 2018 program was used in the analysis of the data obtained.

The results from the study showed that youth risk factors were more common in family, school, friends and neighborhood systems than protective factors. Protectionist and repressive parents, witnessing or being exposed to domestic violence, poor communication with the fathers of young people relative to their mothers have been prominent risk factors in the family system. Good relationships with parents and family support were among the protective factors. It was concluded that teacher attitudes in the school system, the physical conditions of the school, and social activities significantly affect young people's commitment to the school. The prevalence of smoking, alcohol and drug use around friends has been identified as important risk factors. Friend support and socializing   together have been among the protective factors. Oppression and discrimination, violence, drug use, lack of knowledge about social services have been highlighted by the majority of young people in the neighbourhood findings. Easy access to health services and participation of young people in social activities were found to be protective factors. Gender discrimination, in particular, is one of the risk factors that is often expressed in family and neighborhood findings.

Keywords: Adolescence, Ecological Approach, Risk Factors and Protective Factors, Youth Policies