Türkiye Cumhuriyeti Devletinin ilk planlı dönem sanayileşme faaliyetleri (1934-1938)
Industrialization activities of the first planned period of the state of Turkish Republic
Yazar: MEHMED GÖKHAN POLATOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL EYYUPOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Ekonomi tarihi = Economic history ; Endüstrileşme = Industrialization ; Endüstrileşme politikaları = Industrialization policies ; Fabrikalar = Factories ; Kalkınma planları = Development plans ; Planlı dönem = Planned period ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Sanayi Devrimi ile birlikte İngiltere başta olmak üzere birçok ülkede iktisadi alanda önemli ilerlemeler oldu. Osmanlı Devleti ise bu gelişmeleri takip edemedi. XIX. yüzyılın sonlarına doğru devlet ve girişimci kesim tarafından küçük ve büyük ölçekli bir takım fabrikalar inşa edildi. Ancak işletmelerin önemli bir kısmı dönemin siyasi, askeri ve mali koşulları nedeniyle kısa bir sürede kapandı. 
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması ile birlikte ülkenin kalkınması için ekonomik alanda da bir takım çalışmalar yapıldı. Bu kapsamda sanayileşme faaliyetlerine öncelik verildi. Özel sektör ve devlet işbirliğinin ağırlıklı olduğu 1923-1930 döneminde ihtiyaçlar doğrultusunda fabrikalar inşa edildi. Ancak büyük ölçekli sanayi tesislerinin kurulmasında tam olarak istenilen sonuç elde edilemedi. Bu aşamada devletin doğrudan sanayi yatırımlarını gerçekleştireceği 1931-1938 dönemine geçilecekti. 
Bu bağlamda Türkiye'de ilk kez uygulanacak olan planlı sanayileşme modeli üzerinde çalışmalar yapıldı. 1932'de hazırlıklarına başlanan ve 1933'te tamamlanan BBYSP esas olarak ülkenin kaynaklarının değerlendirilerek öncelikli ihtiyaç maddelerinin üretilmesi üzerine hazırlandı. Bu süreçte uygulanacak en kapsamlı çalışma ise 1934-1938 dönemini kapsayan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (BBYSP) idi. Plan ile dokuma alanında sanayileşmeye ağırlık verildi. Bunun dışında; kimya, selüloz, seramik ve maden sanayi üzerine fabrikalaşma süreci yaşandı.

Abstract:
Significant developments in economic field were realized in many countries primarily in England together with the Industrial Revolution. Ottoman Empire couldn't catch up with these developments. Some small and great scale factories were built by the state and entrepreneurs towards the end of 19 th. century. However, a good part of these businesses were closed due to political, military and financial conditions of the period. 
Together with the foundation of Turkish Republic, some activities in economic field were carried out in order to develop the country. In this context, priority was given to industrialization activities. Factories in line with the requirements were builts predominantly by the cooperation of state and private sector in the period of 1923-1930. However, the desired results couldn't be thoroughly attained in the foundation of great scale industrial establishments. At this stage, the period 1931-1938 in which industrial investments were going to be realized directly by the state was going to be started. 
In this regard, studies on a planned industrialization model to be applied in Turkey for the first time were carried out. The FFYIP, the preparations of which were initiated in 1932 and completed in 1933, was mainly organized fort he purpose of producing priority requirement materials by utilizing the sources of the country. The most comprehensive work to be applied in this process was the First Five-Year Industrial Plan (FFYIP) involving 1934-1938 period. Industrialization in textile field was focused on ith the plan. In addition, a process of establishing factories on chemistrty, cellulose, seramics and mineral industries was gone through.