Farklı fakülte öğrencilerinde algılanan ebeveyn kabul-reddi ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide öz yeterliğin aracı rolünün incelenmesi
Investigating the mediator role of self efficacy in the relationship between parental acceptance-rejection and psychological symptoms in different faculty students
Yazar: FÜSUN BALAMİR
Danışman: PROF. DR. İHSAN DAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı farklı fakültelerde öğrenim gören üniversite öğrencilerinin
çocukluk dönemlerine dair algıladıkları ebeveyn kabul reddi ile psikolojik belirtiler
arasındaki ilişkide genel öz yeterliğin aracılık etkisini incelemektir. Çalışma örneklemini,
Türkiye'nin farklı üniversitelerinde öğrenim görmekte olan 18-30 yaş aralığındaki 388
katılımcı oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Demografik Bilgi Formu, Ebeveyn KabulRed Ölçeği, Genel Öz Yeterlilik Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri kullanılarak elde
edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkileri değerlendirebilmek amacıyla Pearson
Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi'nden, çalışmadaki ana değişkenlerin öğrenim
görülen fakülte açısından farklılaşıp farklılaşmadığını belirleyebilmek amacıyla Çok
Yönlü Varyans Analizi'nden, ebeveyn kabul reddi ile psikolojik belirtiler arasındaki
ilişkide öz yeterliğin aracı rolünü belirleyebilmek amacıyla dolaylı etki yaklaşımını temel
alan Aracı Değişken Analizi (Hayes, 2018)'nden yararlanılmıştır.
Analiz sonuçları değerlendirildiğinde, algılanan ebeveyn reddi ile psikolojik belirtiler
arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki, öz yeterlik ile psikolojik belirtiler arasında
negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Aracı değişken analizi sonucunda, öz
yeterlik inancının algılanan anne ve baba reddi ile psikolojik belirti düzeyleri arasındaki
ilişkide aracı rol üstlendiği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra algılanan anne ve baba reddi
ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide öz yeterlik değişkenin sadece başlama
boyutunun aracılık etkisi bulunmuştur. Son olarak, öz yeterlik inancının ve psikolojik
belirti düzeyinin öğrenim görülen fakülte açısından farklılaştığı saptanmıştır. Çalışmanın
sonuçları ilgili alan yazın temelinde tartışılmış, çalışmanın klinik doğurguları, önemi ve
sınırlılıkları açıklanmış ve gelecek çalışmalar için öneriler verilmiştir.

Anahtar Sözcükler
Ebeveyn Kabul-Reddi, Öz Yeterlik, Psikolojik Belirtiler, Psikopatoloji

Abstract:
The aim of this study was to investigate the mediator role of general self-efficacy in the
relationship between the parental acceptance-rejection perceived by different faculty
students during childhood and psychological symptoms. The sample of the study
consisted of 388 students aged 18-30, who studied in various universities in Turkey. The
research data were obtained by using Demographic Information Form, Parental
Acceptance-Rejection Scale, General Self-Efficacy Scale, and Brief Symptom Inventory.
The Pearson Product Moment Correlation was used to evaluate the relationship between
the variables, Multivariate Analysis of Variance (MANOVA) was used to determine
whether the main variables in the study differed in terms of the faculty attented and
indirect effect approach of Hayes (2018) was used to determine the mediator role of selfefficacy in the relationship between parental acceptence-rejection and psychological
symptoms.
According to the results, there was a positive relationship between perceived parental
rejection and psychological symptoms, a negative relationship between self-efficacy and
psychological symptoms. As the result of the mediating variable analysis, it was
determined that the self-efficacy belief played mediating role in the relationship between
perceived maternal and paternal rejection and psychological symptoms. Moreover, the
relationship between perceived maternal and paternal rejection and psychological
symptoms was mediated by the only beginning dimension of self-efficacy. Finally, selfefficacy beliefs and psychological symptom levels differed in terms of the faculty. The
results of the study were discussed on the based on related literatüre. Clinical
implications, importance, and limitations of the study were discussed and suggestions for
future studies were given.

Keywords
Parental Acceptance-Rejection, Self-efficacy, Psychological Symptoms,
Psychopathology