Sağlıklı çocuklarda malnutrisyon ve obezitenin tanımlanmasında orta kol çevresi ölçümünün diğer büyüme ölçütleri ile korelasyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of the correlation of mid-arm circumference measurement with other growth measures in the identification of malnutrition and obesity in healthy children
Yazar: HATİCE ESRA DURUKAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE GÖKÇE
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Malnütrisyonun tanımlanması ve sınıflandırılmasında antropometrik ölçümler ve ölçütler günlük pratiğimizde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu ölçütlerden vücut kitle indeksi (VKİ) ve boya-göre-ağırlık (BGA), akut beslenme yetersizliği ve obezitenin gösterilmesinde en yaygın kullanılan göstergelerdendir. Bu ölçütlere ek olarak üst orta kol çevresi (OKÇ) ölçümü de 6-59 aylık çocuklarda malnütrisyonun belirlenmesinde bağımsız bir antropometrik değerlendirme aracı olarak kullanılmaktadır. Fakat kolay ve pratik bir yöntem olmasına rağmen 59 aydan büyük çocuklar ve ergenler için referans değerlerinin ve z skorlarının olmaması nedenleri ile kullanımı yaygınlaştırılamamıştır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda OKÇ ölçümünün toplum taranmasında bağımsız bir antropometrik değerlendirme aracı olarak kullanılabileceği gündeme gelmiş ve 2 ay- 18 yaş arası çocuklar için z skorları belirlenerek kullanımının arttırılması amaçlanmıştır. Çalışmamızda sağlıklı çocuklarda OKÇ z skorlarının VKİ ve BGA z skorları ile korelasyonunun değerlendirilmesi, malnütrisyonu tanımadaki güvenilirliğinin saptanması ve klinik pratikte kullanım potansiyelinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç Yöntem: Çalışmamıza 2 ay-18 yaş arasında Ege Üniversitesi Çocuk Hastanesi Genel Pediatri Polikliniği'ne başvuran ve İzmir iline bağlı 6 farklı ilçede yer alan 12 farklı ilköğretim okulunda eğitim alan toplam 906 sağlıklı çocuk dahil edildi. Her vaka için antropometrik ölçümler ayrı ayrı (vücut ağırlığı, boy, orta kol çevresi, VKİ, BGA) yapılarak elde edilen ölçütlerin z skorları hesaplandı. Malnütrisyonu (zayıflık ve obezite) olan vakaların OKÇ z skorları ile VKİ ve BGA z skorları arasındaki ilişki değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamızda yer alan 906 olgunun %50,3'ü erkek, %49,7'si kız idi. Ortalama yaş yıl cinsinden 9,17±5,21 yıl, ortanca 9,27 yıl, minimum=0,19 yıl, maksimum=17,97 yıldı. Olcay Neyzi eğrilerine göre VKİ z skoru sınıflamasında çocukların 14'ü (%1,5) ağır malnütrisyon, 63'ü (%7) orta malnütrisyon, 192'si (%21,2) hafif malnütrisyon, 470'i (%51,9) normal, 135'i (%14,9) fazla kilolu, 32'si ise (%3,5) obezdi. Dünya sağlık örgütü büyüme standartlarına göre bakılan VKİ z skoru sınıflamasında çocukların 6'sı (%0,7) ağır malnütrisyon, 43'ü (%4,7) orta malnütrisyon, n=146'sı (%16,1) hafif malnütrisyon, 486'sı (%53,6) normal, 142'si (%15,7) fazla kilolu, 83'ü (%9,2) ise obez olarak tanımlandı. Olcay Neyzi büyüme eğrilerine göre hesaplanan yaşa göre boy sınıflamasında çocukların n=5'i
VII
(%0,6) ağır malnütrisyon, n=11'i (%1,2) orta malnütrisyon, n=65'i (%7,2) hafif malnütrisyon, n=825'i (%91,1) normaldi. Tüm yaş grupları değerlendirildiğinde; OKÇ z skorları ile Olcay Neyzi VKİ z skorlarının malnütrisyonu saptamadaki uyum katsayısı orta düzeyde uyum (moderate agreement) olarak yorumlandı (kappa=0,315 ağırlaştırılmış kappa=0,493). Orta kol çevresi ile z skorları ile DSÖ VKİ z skorlarının malnütrisyon sınıflamasına göre ise makul düzeyde uyum (fair agreement) (kappa=0,181) gözlendi. İki yaş altında OKÇ ile DSÖ verileri ile hesaplanan BGA z skoruna göre korelasyon (kappa=0,252) ve yine <2 yaş Olcay Neyzi büyüme eğrilerine göre hesaplan yaşa göre ağırlığı OKÇ z skorları ile korelasyonu (kappa=0,401) orta düzeyde uyum (moderate agreement) olarak bulundu. Tüm yaşlarda ve 2 yaş üzerinde tek başına malnütrisyonun zayıflığı tanımlamada OKÇ z skorları ile Olcay Neyzi VKİ z skorları (kappa=0,315 ağırlaştırılmış kappa=0,493) arasında diğer büyüme ölçütlerine göre daha yüksek uyum görüldü.
Sonuç: Ülkemizde hala malnütriyon (zayıflık ve obezite) bir halk sağlığı problemi olmaya devam etmektedir. Orta kol çevresi ölçümü malnütrisyon/obezite değerlendirilmelerinde kolay ve pratik olması nedeniyle tercih edilebilir bir tarama yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmamızda belirlenen OKÇ z skorlarının diğer ölçütler ile korelasyonu diğer çalışmalara göre düşük saptanmış olsa da malnütrisyon farkındalığını arttırmak ve günlük pratikte zamandan tasarruf sağlaması nedeniyle OKÇ ölçümlerinin genel pediatri poliklinikleinde yaygınlaştırılması ve daha kapsamlı çalışmalarla OKÇ ölçümünün tanısal gücünün çocuk popülasyonlarında güvenilirliğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Objective: Anthropometric measurements and criteria are widely used in our daily practice to define and classify malnutrition. Among these measures, body mass index (BMI) and height-for-weight (HFW) are the most commonly used indicators for acute malnutrition and obesity. In addition to these measures, upper mid-arm circumference (MUAC) measurement is also used as an independent anthropometric assessment tool to determine malnutrition in children aged 6-59 months. However, although it is an easy and practical method, its use has not been widespread due to the lack of reference values and z scores for children and adolescents older than 59 months. In recent studies, it has been suggested that MUAC measurement can be used as an independent anthropometric assessment tool in community screening and it has been aimed to increase its use by determining z scores for children between the ages of 2 months and 18 years. In our study, we aimed to evaluate the correlation of MUAC z scores with BMI and HFW z scores in healthy children, to determine its reliability in recognizing malnutrition and to evaluate its potential for use in clinical practice.
Materials and Methods: A total of 906 healthy children between the ages of 2 months and 18 years who were admitted to the General Pediatrics Outpatient Clinic of Ege University Children's Hospital and who attended 12 different primary schools in 6 different districts of Izmir province were included in our study. Anthropometric measurements (body weight, height, mid-arm circumference, BMI, HFW) were performed separately for each case and z scores were calculated. The relationship between MUAC z scores and BMI and HFW z scores of cases with malnutrition (underweight and obesity) was evaluated.
Results: Of the 906 patients in our study, 50.3% were male and 49.7% were female. The mean age in years was 9.17±5.21 years, median 9.27 years, minimum=0.19 years, maximum=17.97 years. According to BMI z score classification according to Olcay Neyzi curves, 14 (1.5%) children were severely malnourished, 63 (7%) were moderately malnourished, 192 (21.2%) were mildly malnourished, 470 (51.9%) were normal, 135 (14.9%) were overweight and 32 (3.5%) were obese. In the BMI z score classification according to the World Health Organization growth standards, 6 (0.7%) of the children were defined as severely malnourished, 43 (4.7%) as moderately malnourished, n=146 (16.1%) as mildly malnourished, 486 (53.6%) as normal, 142 (15.7%) as overweight, and 83 (9.2%) as obese. In the height-for-
IX
age classification calculated according to Olcay Neyzi growth curves, n=5 (0.6%) children were severely malnourished, n=11 (1.2%) were moderately malnourished, n=65 (7.2%) were mildly malnourished, and n=825 (91.1%) were normal. When all age groups were evaluated, the coefficient of agreement between the MUAC z scores and Olcay Neyzi BMI z scores in detecting malnutrition was interpreted as moderate agreement (kappa=0.315, weighted kappa=0.493). According to the malnutrition classification of mid-arm circumference and z scores and WHO BMI z scores, fair agreement was observed (kappa=0.181). The correlation between MUAC and HFW z score calculated according to WHO data (kappa=0.252) at <2 years of age and the correlation between MUAC z scores and weight-for-age calculated according to Olcay Neyzi growth curves (kappa=0.401) at <2 years of age were found to be in moderate agreement. At all ages and above 2 years of age, higher agreement was observed between MUAC z scores and Olcay Neyzi BMI z scores (kappa=0.315, weighted kappa=0.493) in defining malnutrition alone compared to other growth measures.
Conclusion: Malnutrition (underweight and obesity) is still a public health problem in our country. Mid-arm circumference measurement is a preferable screening method in malnutrition/obesity evaluations because it is easy and practical. Although the correlation of MUAC z-scores with other criteria in our study was found to be low compared to other studies, MUAC measurements should be expanded in general pediatric outpatient clinics to increase awareness of malnutrition and save time in daily practice, and the diagnostic power of MUAC measurement should be evaluated in pediatric populations with more comprehensive studies.