Koklear implant kullanıcılarının basit ve seçime dayalı işitsel reaksiyon performanslarının değerlendirilmesi
Evaluation of simple and choice auditory reaction performances of cochlear implant users
Yazar: YAŞAM YILDIRIM BAŞKURT
Danışman: PROF. DR. GÜNAY KIRKIM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Koklear implant (Kİ), ileri derecede işitme kaybı yaşayan bireyler için
kullanılan ve son yıllarda yaygınlaşan bir işitsel rehabilitasyon aracıdır. Kİ
ameliyatından yaklaşık 3-4 hafta sonra cihaz etkinleştirilerek edilerek kullanıcıların
normal işitmeye yakın işitsel beceriler kazanmaları hedeflenir. Bu doktora tezinin
amacı, Kİ kullanan, cihazlarıyla ilgili herhangi bir teknik kısıtlılığı bulunmayan
tecrübeli kullanıcıların, odyoloji klinikleri için geliştirilmiş basit ve seçime dayalı
işitsel reaksiyon zamanı (İRZ) ölçümlerini değerlendirmektir. Araştırmanın
örneklemini, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Anabilim Dalı İşitme-Konuşma-Denge Ünitesi'nde takip edilen Kİ kullanıcısı bireyler
ve kontrol grubunda yer alacak normal işiten bireyler oluşturdu. Araştırmanın amacına
ulaşabilmek için gerekli test düzeneği oluşturuldu ve İRZ ölçüm aracı geliştirildi.
Çalışmaya toplam 64 birey dahil edildi. Çalışma grubu, 14 kadın ve 18 erkek, kontrol
grubu ise 21 kadın ve 11 erkek bireyden oluşturuldu. Çalışma ve kontrol grubu, kendi
içinde İRZ testi alt testleri arasındaki değerlendirmeler için tek yönlü ANOVA testi ile
analiz edildi. Çalışma grubunda elde edilen basit işitsel reaksiyon zamanı (BiRZ),
alçak frekans seçim işitsel reaksiyon zamanı (SiRZ) ve yüksek frekans SiRZ verileri
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edildi. BiRZ, çalışma grubunda
525,59 ms (SD 56,94), kontrol grubunda ise 458,63 ms (SD 26,00) olarak gözlendi.
Alçak frekans SiRZ, çalışma grubunda 685,8 ms (SD 81,79), kontrol grubunda ise
539,41 ms (SD 31,32) olarak kaydedildi. Yüksek frekans SiRZ, çalışma grubunda
647,83 ms (SD 94,19), kontrol grubunda ise 520,13 ms (SD 43,76) olarak tespit edildi.
Bu verilerin gruplar arasında yapılan karşılaştırmasında, istatistiksel olarak anlamlı bir
fark gözlendi. İRZ ve türevleri, klinik kullanımda odyolojik açıdan işitme
değerlendirmesi yapılırken bir bütünleyici araç olarak kullanılabilecek önemli bir araç
olarak öne çıkmaktadır. Ancak, bu aracın kullanımını yaygınlaştırmak ve sıkça
değerlendirmelere katılmasını sağlamak için klasik düzenekler bazı kısıtlamalar
yaratmaktadır. Sadece periferik işitmenin değerlendirilmesi değil, bilişsel becerilerin
de incelenmesi açısından kullanılabilecek alt testlere sahip olan bu araç, basit bir
yazılım ile klinik test bataryasına eklenebilir.
Anahtar Kelimeler: Koklear İmplant, İşitsel Reaksiyon Zamanı, Türkçe Matriks Test

Abstract:
Cochlear implant (CI) is an auditory rehabilitation device used for individuals
with profound hearing loss, and its use has become increasingly widespread in recent
years. Approximately 3-4 weeks after CI surgery, the device is activated, aiming to
help users acquire auditory skills close to normal hearing. The aim of this doctoral
thesis is to evaluate simple and choice auditory reaction time (ART) measurements,
developed for audiology clinics, in experienced cochlear implant (CI) users with no
technical limitations related to their devices. The study sample consisted of cochlear
implant users followed at Dokuz Eylül University Faculty of Medicine, Department of
Otolaryngology, Hearing-Speech-Balance Unit, as well as normal-hearing individuals
in the control group. A test setup was established and, an auditory reaction time (ART)
measurement tool was developed to achieve the objective. A total of 64 individuals
participated in the study. The study group included 14 female and 18 male, while the
control group comprised 21 women and 11 men. The study and control groups were
analyzed using one-way ANOVA for comparisons among ART test subtests.
Statistically significant differences were found among simple ART, low-frequency
choice ART, and high-frequency choice ART data in the study group. Simple ART
was observed as 525.59 ms (SD 56.94) in the study group and 458.63 ms (SD 26.00)
in the control group. Low-frequency choice ART was recorded as 685.8 ms (SD 81.79)
in the study group and 539.41 ms (SD 31.32) in the control group. High-frequency
choice ART was determined as 647.83 ms (SD 94.19) in the study group and 520.13
ms (SD 43.76) in the control group. Statistically significant differences were observed
in comparisons between the groups. ART and its derivatives stand out as an important
tool that can be used as an integrative tool in audiological hearing evaluation in clinical
use. However, classical mechanisms create some restrictions in order to popularize the
use of this tool and ensure its participation in frequent evaluations. This tool, which
has subtests that can be used not only to evaluate peripheral hearing but also to examine
cognitive skills, can be added to the clinical test battery with a simple software.
Keywords: Cochlear Implant, Auditory Reaction Time, Turkish Matrix Test