Türkiye'de büyüme-kamu maliyesi ilişkisi: Kaleckiyen perspektiften bir değerlendirme
Effects of income distribution and fiscal policy on growth in Turkey: A Kaleckian analysis
Yazar: EDA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SERDAL BAHÇE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Kamu Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de fonksiyonel gelir dağılımının büyüme üzerine olan uzun dönem etkilerinin maliye politikalarını da içerecek şekilde analiz edilmesidir. 1980'lerden itibaren düşüş trendi yaşayan ücret payları, Ortodoks iktisat anlayışı içerisinde yalnızca maliyet unsuru olarak değerlendirilirken, post-Keynesyen/Kaleckiyen yaklaşım bu unsurun aynı zamanda tüketim yoluyla talep üzerinde oluşturduğu etkiyi göz ardı etmemektedir. Bu bağlamda fonksiyonel gelir dağılımının büyüme üzerine olan teorik etkilerinin ampirik uygulamalar yoluyla test edilmesi amaçlanmaktadır. Bu ilişkinin test edilmesi sırasında özellikle üzerinde durulan konular maliye politikalarının bu ilişkide nasıl bir rol üstlendiği üzerinedir. Modellerin test aşamalarına geçilmeden önce Türkiye için ücret ve sermaye kesimi üzerindeki ortalama vergi yükleri hesaplanmakta, testler vergi-öncesi ve vergi-sonrası olmak üzere iki yanlı yapılmakta ve teoriye uygun sonuçlar elde edilmektedir. Çalışmada maliye politikalarının etkisinin incelenmesinde önemli bir ayrıma gidilmekte ve kamu kesiminin hizmet sunumunda farklı ideolojiler altında gerçekleştirdiği düşünülen harcamaların etkileri ayrı ayrı gözlemlenerek karşılaştırma yapılmaktadır. Bu bağlamda, kamu harcamalarının ve kâr motivasyonuna dayandığı düşünülen kamu özel işbirliği yoluyla yapılan yatırımların özel yatırımlar üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. 
Ampirik uygulama 1988-2017 yılları için yapılmakta olup veri setinde kullanılan serilerin hangi dereceden durağan olduklarına bağlı olarak farklı yöntemler kullanılmaktadır. Tüketim ve yatırım denklemlerinde Johansen eşbütünleşme analizi yapılırken net ihracat denkleminde ARDL yöntemi ile uzun dönem ilişkiler elde edilmekte ve Türkiye için dört farklı senaryo oluşturulmaktadır . Elde edilen bulgular sonucunda Türkiye'de iç talebin, kamu kesimi hizmet sunumunda hangi ideolojinin benimsendiğinden bağımsız olarak, ücret-çekişli çıktığı gözlemlenmekte ancak kamu özel işbirliği yoluyla yapılan yatırımların kâr motivasyonunu kuvvetlendirdiği sonucuna ulaşılmaktadır. Modele dış alemin de eklenmesi ile birlikte ise toplam talep kâr çekişli hale gelmektedir. Araştırma sonucunda progresif vergi sisteminin önemi anlaşılmakla birlikte iç talebin ancak ücret-çekişli politikalar ile canlandırılabileceği gözlemlenmektedir.

Abstract:
This study primarily focused on examining the long-term relationship between functional income distribution and economic growth in Turkey. What sets this research apart is its incorporation of fiscal policy into the analytical models. In the orthodox economic perspective, wage shares (experiencing a decline since 1980) are traditionally viewed merely as a cost element, overlooking their positive impact on demand, which would occur mainly through consumption. In contrast, the post-Keynesian/Kaleckian perspective accommodates wage share in their models and recognizes its capacity to stimulate demand. Therefore, in order to analyze the long-term relationship between functional income distribution and growth in Turkey, we employ post-Kaleckian models. The interest of this analysis lies in understanding how fiscal policies influence the relationship and contribute to the dynamics of the growth regimes. Prior to analyzing the test outcomes, we computed average tax burdens on both capital and labor. Accordingly, econometric analyses were conducted in two phases—pre-tax and post-tax, and the results align with theoretical expectations. In assessing the impact of fiscal policies, these measures are dissected based on government ideologies in delivering services through distinct channels. Specifically, the focus is on government expenditures and public-private partnership investments (PPPIs), with the latter assumed to reflect the profit motive of firms. This categorization facilitates separate analyses and enables meaningful comparisons between the two components.
Empirical analyses are conducted for the period 1988-2017 and utilize two distinct techniques due to the variable order of integration. In order to scrutinize long-term relationships, the Johansen cointegration technique is applied to consumption and investment functions, while the Auto-Regressive Distributed Lag (ARDL) method is employed in the net-export function. The analysis incorporates four different scenarios. Results reveal that domestic private demand remains wage-led and unaltered when PPPIs replace government expenditures. Our findings support the tenets of functional finance, emphasizing the role of fiscal policy in elevating aggregate demand. Government expenditures are found to positively impact private investments. However, the assertion that PPPIs significantly spur long-term private investment is challenged, as they exhibit a modest, yet negative effect. Introducing PPPIs into the model accentuates the influence of profit share and capacity utilization on private investment. Across all scenarios examined, a consistent wage-led domestic demand regime emerges. However, upon introducing the net export function, a shift towards a profit-led aggregate demand is observed. These findings underscore the importance of adopting wage-led strategies, particularly through expansive fiscal policies involving increased government spending.