Kültürel zeka ve çokkültürlü ortamlardaki rolü
Cultural inteeligence and its role in multicultural environments
Yazar: ZEYNEP AKSOY
Danışman: PROF. DR. MİNE SARAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Kültürel zekâ, kültürlerarası iletişim çalışmaları ile çağdaş zekâ yaklaşımını buluşturan yeni bir modeldir. Bireylerin farklı kültürler içinde etkin iletişim kurması ve uyum sağlaması anlamına gelen kültürel zekâ üstbilişsel, bilişsel, motivasyonel ve davranışsal olmak üzere dört faktörlü bir yapıya sahiptir. Kültürel zekânın kuramsal altyapısını ortaya koyan bu çalışmada Türkiye?nin önde gelen kurumlarından birisinde bir buçuk yıl süren kapsamlı bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın iki amacı bulunmaktadır. Birincisi Kültürel Zekâ Ölçeğinin Türkçeye uyarlanarak dört faktörlü kültürel zekâ modelinin Türkiye örneğinde incelenmesi; ikincisi ise yerel bir işletmenin yabancı bir işletme ile ortaklığı sonucunda oluşan yeni örgütlenme içinde, yerel çalışanların kültürel zekâ faktörünün çok kültürlü çalışma ortamının etkisiyle değişim gösterip göstermediğinin değerlendirilmesidir. Kültürel Zekâ Ölçeği kurum çalışanları arasında bir yıl arayla iki kez uygulanmıştır. Yapılan faktör analizleri kültürel zekânın dört faktörlü yapısını onaylamakta, Türkçe ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır. 
Araştırma sonuçları yabancı dil seviyesinin üst bilişsel ve bilişsel kültürel zekâ üzerinde; kurum içi kıdemin davranışsal kültürel zekâ üzerinde etkisi olduğunu göstermektedir. Yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi, kurum içindeki pozisyon ve önceki uluslararası işletme deneyimi ile kültürel zekâ arasında bir ilişki kurulamamıştır. Yeni oluşmaya başlayan çokkültürlü çalışma ortamının çalışanların kültürel zekâsı üzerinde önemli bir değişim yaratmadığı görülmektedir. Diğer taraftan elde edilen deneyimler sonucunda katılımcıların öznel değerlendirmelerinin görece gerçekçi bir düzeye geldiği anlaşılmaktadır. Bireylerin çokkültürlü çalışma ortamlarında bulunmalarının, kültürel zekâ üzerinde olumlu bir gelişim sağlamaya yeterli olmadığı kabul edilmektedir. Çokkültürlü çalışma ortamlarında kültürel zekânın geliştirilmesi için bu yönde eğitim programlarının benimsenmesi gerekli görülmektedir.

Abstract:
Cultural intelligence is a new model which combines contemporary intelligence approach with the intercultural communication studies. Cultural intellegence refers to the individual?s adaptation and effective communication in different cultures, and it has four factors: meta-cognitive, cognitive, motivational and behavioural. In this study, which is introducing the theoretical framework of cultural intelligence, a one year research was held in one of the leading companies of Turkey. The research has two aims. First is to translate the Cultural Intelligence Scale in Turkish and investigate the four factor model in Turkey; the second one is to study the change of cultural intelligence levels of individuals in a newly established multicultural organization which is a joint venture of two different countries. The Cultural Intelligence Scale was applied to the company employees two times with one year difference. The factor analysis confirms the four factor structure of cultural intelligence, also certifies that the Turkish translation of the scale is valid and reliable.
The research results show that the foreign language level has an effect on metacognitive and cognitive cultural intelligence; and the seniority in the organization has an effect on behavioural cultural intelligence. No relationship was found between cultural intelligence and age, gender, education level, position in the organization, and multicultural company experience. It was seen that the newly forming multicultural work environment did not create a notable change in the cultural intelligence levels of the employees. On the other hand, it was seen that the newly obtained experience in the organisation had a positive effect on bringing the self-assessments of the individuals to a relatively realistic level. It was accepted that only working in a multicultural environment was not enough to obtain a positive influence on individual?s cultural intelligence levels. It is believed that special cultural intelligence training programs have to be held, as well, in order to increase cultural intelligence levels in multicultural working environments.