Semavî dinlere ait ibadethanelerde minimalist mekân yaklaşımı /
Yazar: BÜŞRA ÜYE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMA KAYHAN TUNALI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Dini yapılar = Religious buildings

Özet:
Doğanın korunma ve barınma ihtiyacı bulunan varlıklarından olan insanoğlu tarih boyunca çevresel şartlar dolayısı ile mekân üretiminde bulunmuşlardır. İnsanların yalnız veya topluluklar halinde bulunmaları ile inanış ve yaşayış düzenlerine göre mekânlar inşa ettikleri ve bu mekânlara çeşitli anlamlar yükledikleri görülebilmektedir.  Yetenekleri, anlayış kabiliyetleri, soyut düşünce yetisi, duygu ve inancı bünyesinde barındıran insanoğlunun üretim faaliyetlerine etki eden bulgular arasında fiziki yetilerin yanı sıra; sosyolojik, psikolojik, kültürel ve mimari gibi disiplinleri içeren bilimleri de oluşturduğu bilinmektedir. 
Tarihsel süreçte insan ve mekân kavramları bir bütün olarak ele alındığında soyut ve somut nesnelerin farklı yapılaşmalara dönüşüp gelişebildiği gözlemlenebilmekte iken değişmeyen tek olgunun toplumların inançları doğrultusunda oluşturdukları mekânsal kurgunun his ve atmosferi olduğu bilinmektedir. Toplumsal inanışların meydana getirdiği bu dini yapıların insanın varoluşu ile birlikte başladığı ve sürdürdüğü bilinmekle birlikte her dini inancın kendine ait ritüelleri kapsamında, kültürler arası farklılaşımlar- etkileşimler dahilinde birbirlerinden ayrı veya benzer yapılaşmaların oluştuğu gözlemlenebilmektedir. Geçmişten bugüne zaman dilimleri incelendiğinde her tarihin kendi yapılarının ayrı bir anlatım şekli, çizgisi ve akımı bulunmaktadır. Tarihi olaylar, doğal ve coğrafi etmenler toplumların ve ürettikleri mekânlarının gelişim sürecine etki ederek farklı akımlarla anılmalarına sebep olmaktadır. Akımlar doğrultusunda gelişen yapılardan dini yapılara bakıldığında da hem dünya tarihi açısından ortaya çıkmış dinlerin hem de 3 büyük dini kapsayan semavi dinlerin, dini yapılarındaki gelişimi dikkat çekmektedir. Bu çalışma ile dini mekânlardaki gelişim sürecine bakılarak günümüz yüzyılına dahil olmuş çağdaş yapı örneklerinden minimalist yaklaşımlar dahilinde inşa edilmiş olan 3 dinin yapıları incelemeye tabi tutulmuştur. 
Bu çalışma ile yapılan araştırmalar dahilinde toplumların mekân kavramındaki algısını dini yapılar baz alınarak değerlendirilmesi ve tarihsel süreç içerisinde inanç olgusu ile inşa edilmiş olan ibadethanelerin süregelen akımlar dahilindeki gelişimi ile çağdaş mimari unsur olarak yalın bir dil ile ortaya çıkan minimalist yaklaşımı sergileyen mekânların incelemesi yapılmaktadır. Çalışma genelinde, literatürde Semavi dinler olarak kabul görmüş olan Yahudi dini yapıları, Hristiyan dini yapıları ve İslam dini yapıları incelenerek, günümüz mimari anlayışlarından olan minimalist yaklaşımların etkisindeki tutumun gözlemlenmesi amaçlanmaktadır.

Abstract:
Mankind; one of the beings of nature in need of protection and shelter, throughout history, they have been in the production of space due to environmental conditions. It can be seen that people, being alone or in groups, construct spaces according to their beliefs and life patterns and attribute various meanings to these spaces. Among the findings that affect the production activities of human beings, which include abilities, understanding abilities, abstract thinking ability, emotion and belief, as well as physical abilities; it is known that it has also formed sciences including disciplines such as sociological, psychological, cultural and architectural.  
When the concepts of human and space are considered as a whole in the historical process, it can be observed that abstract and concrete objects can transform into different structures and develop, while it is known that the only unchanging phenomenon is the feeling and atmosphere of the spatial fiction formed in line with the beliefs of societies. Although it is known that these religious structures created by social beliefs started and continued with the existence of human beings, it can be observed that within the scope of the rituals of each religious belief, separate or similar structures are formed within the scope of intercultural differences and interactions. When the time periods from the past to the present are examined, each history has a separate expression, line and current of its own structures. Historical events, natural and geographical factors affect the development process of societies and the places they produce, causing them to be associated with different currents. When we look at the religious structures among the structures developed in line with the currents, the development of both the religions that emerged in terms of world history and the celestial religions, which include the 3 major religions, draw attention in their religious structures. 
With this study, the buildings of three religions, which were built within the minimalist approach, among the contemporary building examples included in today's century, have been examined by looking at the development process in religious places. Within the scope of the research carried out with this study, the evaluation of the perception of the societies in the concept of space based on religious structures and the development of the places of worship built with the phenomenon of belief in the historical process and the ongoing development of the places that display a minimalist approach as a contemporary architectural element are examined. Throughout the study, it is aimed to observe the attitude under the influence of the minimalist approaches, which are among the contemporary architectural conceptions, by examining the Jewish religious structures, Christian religious structures and Islamic religious structures, which are accepted as heavenly religions in the literature.