Fethiye Körfezi plajlarının sedimantolojik, mineralojik ve jeokimyasal özellikleri
Sedimentological, mineralogical and geochemical characteristics of beaches of the Fethiye Gulf
Yazar: ZEYNEP ÖNAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERGİN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Fethiye Körfezi = Fethiye Gulf ; Mineraloji = Mineralogy ; Plajlar = Beach ; Tane boyu = Grain size

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye'nin güneybatısındaki Fethiye Körfezi (Fethiye-Dalaman arası sahilleri) güncel plajlarının sedimentolojik, mineralojik ve jeokimyasal özelliklerini tesbit etmek ve elde edilebilecek verilerle bu körfezin plajlarında taşınma ve birikme süreçleri ile karasal kaynak koşulları ve denizel plaser olma özelliklerini araştırmaktır. Bu çerçevede plajlı Fethiye kıyılarının ön ve arka plajlarından toplamda 52 sediment örneği alınmıştır. Bu örnekler, tane boyu, ağır mineral ve jeokimyasal çokluelement analizlerine tabi tutulmuştur.Plaj çökellerinde genellikle orta ve ince kum tane boyu baskın olmakla birlikte yer yer yüksek çakıl oranlarına da rastlanılmaktadır. Ortalama tane boyu, boylanma, yamukluk ve tepelenme değerlerindeki farklılıklar değişen morfolojik, hidrodinamik faktörler ve akarsu girdileri ile izah edilebilir. Ön plaj ve arka plaj çökellerindeki toplam karbonat içeriği ise ortalama % 14 olup, kaynak çoğunlukla kıyı ardı kireçtaşlarıdır. Kıyı boyuncaki karbonat yüzdesindeki artma veya azalma tane boyu ile paralellik göstermektedir.Çökellerdeki toplam ağır mineral miktarları % < 1- 48 arasında değişmektedir. Nisbeten yüksek ağır mineral birikimlerinin (> %20) ortalama tane boyu 1.12-2.48 ? (orta-ince kum) ve boylanması 0.66-1.05 (orta derecede boylanmış) arasında değişen çökellerde bulunmaktadır. Ağır mineral fraksiyonlarının % 14-47'sini opak mineraller oluştururken, diğer mineraller (piroksen grubu, olivin grubu, amfibol grubu, sfen) % 56-86'sını oluşturur. Bu dağılıma göre Marmaris Ofiyolit Napı, önemli bir karasal kaynak olduğu görülmektedir.Tüm çökel örneklerinde yapılan çokluelement analizlerine göre Ni (657 ppm), Co (35,5 ppm), Cr (1605 ppm) ve Mg (% 9,41) değerleri kumtaşı ve yerkabuğu ortalamasına göre yüksektir. Fethiye Körfezinin arka kesiminde bulunan ofiyolitlerin ve zengin kromit içeriklerinin bu yüksek element miktarına neden olması muhtemeldir.Örneklerin ağır mineral miktarlarındaki artış ve azalış, bazı elementlerin miktarlarındaki artış ve azalışla genellikle paralellik göstermektedir. Ayrıca körfezin batı kısmına doğru ortalama tane boyu değerlerinin genellikle orta kum- ince kum olması da, element artış miktarlarıyla birliktelik göstermektedir.

Abstract:
The aim of this thesis is to determine sedimentological, mineralogical and geochemical characteristics of coastal beaches of the Fethiye Gulf, southwest Turkey (between the Fethiye and Dalaman coast) and, along with these data obtained to investigate sedimentary transport and depositional processes, terrestrial resources, marine placer properties of these beaches. In this context, total of 52 sediment samples were collected along the shoreline and backshore parts of coastal beaches of Fethiye. Samples were subjected to grain size, heavy mineral and geochemical analysis.Although grain size of beach deposits are usually dominated by medium- and fine ? sand, locally higher proportions of gravel were also found. The differences in mean grain size, sorting, skewness and kurtosis values can be explained by changing morphological and hydrodynamic factors as well as riverrine inputs. Total carbonate content of shoreline and backshore sediments averaged at % 14, and limestones from coastal hinterland are the major source rocks. Increases or respectively decreases in carbonate percentages along the coast run parallel to grain size pattern. Total heavy contents generally varied between < 1 and % 48. Relatively higher heavy mineral contents (> % 20) are determined in sediments with mean grain size of between 1.12 and 2.48 ? (medium to fine sand) and sorting from 0.66 to 1.05 (moderately sorted). According to multielemet analysis of sediments, Ni (657 ppm), Co (35,5 ppm), Cr (1605 ppm) and Mg (% 9,41) contents are found to be higher than average values of Earth?s crust and sandstones values. High concentrations of the elements can be related to the occurrences of ophiolites and bearing chromites on the coastal hinterland of the Fethiye Gulf. Increases or respectively decreases of total heavy mineral contents of the sediments showed parallel trend with an increase or decrease of some element contents. In the western part of the gulf, mean grain size was made up mostly by medium and fine sand and was associated with increasing contents of elements.