Din ve ahlak bağlamında ailede sorumluluk eğitimi
Responsibility education in the family in the context of religion and morality
Yazar: MERVE ONAT
Danışman: PROF. DR. AHMET KOÇ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
"Din ve Ahlak Bağlamında Ailede Sorumluluk Eğitimi" adlı çalışmamızın temel problemi, sorumluluk bilincine sahip birey yetiştirirken ailede verilecek olan sorumluluk eğitiminin önemine dikkatleri çekmek ve sorumluluk bilincinin kazandırılmasında en etkili temel faktörün aile olup olmadığını ortaya koymaktır. Çalışmamızın amacı genel olarak insanın dünya ve ahiret mutluluğunu sağlayan sorumluluk bilincini bireye kazandırmanın önemini belirtmek, özel olarak ise din ve ahlak eğitiminin başat amacı olan sorumluluk duygusuna sahip birey yetiştirmek için ailede verilecek olan sorumluluk eğitiminin önemine vurgu yapmaktır. İnsanın yaratılış gayesinin esasını oluşturan sorumluluk duygusu, sonradan öğrenilen bir haslettir. Ahlakî bir değer olan sorumluluk duygusu aile ortamında öğrenilir. Sorumluluk eğitimi, çocuk eğitiminin bir parçası olup bu bilinç ilk ailede verilecek olan eğitimle kazanılmaktadır. Sorumluluk bilincinin kazanılmasında en etkili faktörün aile olduğunu ortaya koymak, sorumluluk eğitiminde ailenin yeri ve öneminin, üzerine düşen görev ve sorumlulukların anlaşılması için önem arz etmektedir.
Bu çalışma giriş, dört ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusu, önemi, amacı, problemi, yöntemi ve sınırlılıkları hakkında bilgi verilmiş ve bir literatür değerlendirilmesi yapılmıştır. İkinci bölümde, çalışmamızın temel kavramı olan sorumluluk kavramı ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bu doğrultuda sorumluluğun çeşitleri, kaynakları, esasları ve sorumluluk konusunda kuramsal yaklaşımlar ele alınarak kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde ise çalışmamızın esas bölümüne katkı sağlayan din ve ahlakın insana yüklemiş olduğu sorumluluk alanları ele alınmıştır. Bu kapsamda insanın Allah'a, kendisine, ailesine, topluma ve çevresine karşı yerine getirmesi gereken ferdî ve toplumsal sorumlulukları anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, sorumluluk eğitiminin önemi, amacı ve kapsamı, sorumluluk eğitimi ilkeleri, modelleri ve yöntemleri, sorumluluk eğitiminden sorumlu kurumlar ele alınıp incelenmiştir. Beşinci bölümde çalışmamızın ana konusu olan sorumluluk eğitiminde ailenin rolü açıklanmaya çalışılmıştır. Sorumluluk eğitiminde anne-baba tutumları, kullanabilecek ilke ve yöntemler, gelişim dönemleri ve Hz. Peygamber'in sünnetinden sorumluluk eğitimine dair örnekler bu bölümün altında anlatılmıştır. Sonuç kısmında ise ailenin sorumluluk eğitimindeki fonksiyonu değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The main problem of our study titled "Responsibility Education in the Family in the Context of Religion and Morality" is to draw attention to the importance of responsibility education to be given in the family while raising responsible individuals and to reveal whether the most effective basic factor in gaining responsibility awareness is the family. The aim of our study is, in general, to emphasize the importance of providing individuals with the awareness of responsibility that ensures happiness in this world and the hereafter, and in particular, to emphasize the importance of responsibility education to be given in the family in order to raise individuals with a sense of responsibility, which is the primary purpose of religious and moral education. The sense of responsibility, which forms the basis of the purpose of human creation, is a learned trait. The sense of responsibility, which is a moral value, is learned in the family environment. Responsibility education is a part of child education and this awareness is gained through the education given in the first family. Showing that the most effective factor in gaining responsibility awareness is the family is important for understanding the place and importance of the family in responsibility education and its duties and responsibilities.
This study consists of an introduction, four main chapters and a conclusion. In the introduction, information about the subject, importance, purpose, problem, method and limitations of the research was given and a literature evaluation was made. In the second chapter, the concept of responsibility, which is the basic concept of our study, is examined in detail. In this regard, a conceptual framework was created by considering the types, sources, principles and theoretical approaches to responsibility. In the third chapter, the areas of responsibility imposed on humans by religion and morality, which contribute to the main part of our study, are discussed. In this context, the individual and social responsibilities that a person must fulfill towards God, himself, his family, society and his environment are explained. In the fourth chapter, the importance, purpose and scope of responsibility education, principles, models and methods of responsibility education, and institutions responsible for responsibility education are discussed and examined. In the fifth chapter, the role of the family in responsibility education, which is the main subject of our study, is tried to be explained. Parental attitudes in responsibility education, principles and methods that can be used, developmental periods and Prophet Muhammad. Examples of responsibility education from the Sunnah of the Prophet are explained under this section. In the conclusion part, the function of the family in responsibility education was tried to be evaluated.