Sosyal medya kullanım motivasyonlarının, sosyal medya fenomenlerinin kanaat önderliği rolü üzerine etkisi
Motivations for social media usage, the effects of social media influencers on the role of opinion leadership
Yazar: MEHMET SİNAN TAM
Danışman: PROF. DR. SEDA MENGÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Fenomenler = Phenomenons ; Kanaat önderi = Opinion leader ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Günlük yaşamın odak noktası haline gelen sosyal medya platformları, her yeni gün insanlığa farklı tip ve kişilikler getirmektedir. Son dönemde sosyal medya mecralarıyla gün yüzüne çıkartılmaya çalışılan kişiliğin sosyal medya fenomenleri olduğu görülmektedir. Araştırma; bu yeni kimlik üzerine yoğunlaşarak, sosyal medya fenomenlerinin kanaat önderliği rolü; Lazersfeld ve arkadaşları tarafından ortaya konulan iki aşamalı akış kuramının en önemli kavramı olan Kanaat Önderliği kavramından hareketle bu olguyu incelemektedir. Burada öne çıkan problem; bu yeni kimliklerin toplum tarafından hangi motivasyonlarca takip edildiği, kanaat önderi olarak görülüp görülmediği ile bunlardan etkilenip etkilenilmediğidir. Tez bu sorulardan hareketle; sosyal medya fenomenlerinin kanaat önderliği rolüne etki eden motivasyonları, kullanıcılar nezdinde ortaya çıkartmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda; nicel yöntem ve amaçlı örneklemin alt türünde yer alan ölçüt kıstasıyla belirlenen 571 kişi üzerinde gerçekleştirilen online anketle, fenomenlerin kanaat önderliği rolü tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak; kullanıcıların sosyal medya fenomenlerini takip etmede "İletişim, Eğlence, Taklit, Yakınlık, Bilgi ve Güven" motivasyonları öne çıkmış ve bu güdüleyicilerin sosyal medya fenomenlerinin kanaat önderliği rolünde belirleyici olduğu bulgularına istatiksel anlamda ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya Fenomenleri, Kanaat Önderi, Sosyal Medya Fenomenlerinin Kanaat Önderliği Ölçeği, İki Aşamalı Akış Kuramı, Sosyal Medya.

Abstract:
Social media platforms, which have become a vital part of daily life, highlight different types of personalities to humanity every new day. The new personality that has emerged through social media platforms is the social media influencer. The research focuses on the role of social media influencers as this new emerging "Opinion Leader" identity. It examines this phenomenon from the concept of "Opinion Leadership", the most important concept of two-step flow theory put forward by Lazersfeld et al. The outstanding problem here is: what motivates this new phenomenon to be accepted by society, whether society sees them as opinion leaders, and whether society is influenced by them. Based on these questions, this thesis aims to reveal the motivations affecting the role of social media influencers as opinion leaders in the eyes of users. In this context, the role of opinion leadership by social media influencers was studied via an online questionnaire conducted on 571 respondents and developed using the criteria of quantitative method and purposeful sampling. The results show that users follow social media influencers based primarily on the criteria of "Communication, Entertainment, Imitation, Proximity, Knowledge and Trust" and that, statistically, this is the motivation that determines social media influencers role as opinion leaders.

Keywords: Social Media Influencers, Opinin Leader, Opinion Leadership Scale of Social Media Influencers, The Two-Step Flow Theory, Social Media.