İslâmî mecmuaların İslam mezhepleri tarihi açısından değerlendirilmesi (1908-1928 yılları)
Evaluation of Islamic periodicals in terms of history of Islamic sects (1908-1928)
Yazar: AHMET TUNAHAN AKGÜN
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK TEBER
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Dünyada iktisadî alanda meydana gelen dönüşümler, dönemin küçük büyük tüm devletlerine sosyo-politik ve psiko-sosyal açıdan yeni hareketlilik yaşatmıştır. Bu dönüşüme cevap verebilenler olduğu gibi yetersiz kalanlar da olmuştur. Dönemin büyük devletlerinden kabul edilen Osmanlı İmparatorluğu da bu dönüşüm ve hareketlilikten etkilenmiştir. Ancak Osmanlı'nın etkilenmesi dikkatleri daha çok üzerine çekmiştir. Osmanlı'nın bu dönüşüm ve hareketliliğe etkin cevap verememesi siyasî-ilmî-dinî alanlarını tartışmaya açmıştır. Siyasî etkinlik II. Meşrutiyet'in ilanı ile sonuçlanmıştır. İlmî ve dinî alanlar ise siyasî kazanım olan II. Meşrutiyet'in getirdiği matbuat serbestliği ile etkinlik kazanabilme noktasına ulaşmıştır. 1908 itibari ile ilmî ve dinî sahada birçok mecmua yayın yapmıştır. Mütefekkirler, düşüncelerini ve çalışmalarını matbulaştırmıştır. Çalışmamız, 1908-1928 yılları arasında yayın yapan otuz iki(32) mecmuanın dünyada yaşanılan dönüşüm ve hareketliliğe katkısını ele almaktadır. Mecmular, İslâmî yayın yapanlar olarak sınırlandırılmıştır. Çalışmamızda İslâmî mecmuaların dinî yetkinlik kazanma süreçleri, kavramları siyasileştirme girişimleri ve mezhep-fırka çalışmaları incelenmiştir. Bu inceleme, İslam Mezhepleri Tarihi bilimi açısından mecmuaların sosyo-politik ve psiko-sosyal yönlerini ve dinî meşruiyet girişimlerini kapsamaktadır.

Abstract:
There have been transformations in the economic field in the world. These transformations brought new socio-political and psycho-social mobility to all countries of the world between the 19th and 20th centuries. There have been those who have been able to respond to this transformation, as well as those who have fallen short. The Ottoman Empire, considered one of the great states of the period, was also affected by this transformation and mobility. The Ottoman influence attracted more attention. The inability of the Ottoman Empire to respond effectively to this transformation and mobility has opened its political-scientific-religious spheres to discussion. Political activity resulted in the declaration of the 2nd Constitutional Monarchy. The scientific and religious fields, on the other hand, reached the point of gaining influence with the freedom of the press brought by the 2nd Constitutional Monarchy, which was a political achievement. As of 1908, many scientific and religious periodicals were published. The intellectuals have printed their thoughts and works. Our study deals with the contribution of thirty-two (32) periodicals published between 1908 and 1928 to the transformation and mobility experienced in the world. Periodicals are restricted to those publishing Islamic publications. In our study, the processes of gaining religious competence, attempts to politicise concepts and sect-faction studies of Islamic periodicals are examined. This study covers the socio-political and psycho-social aspects of periodicals in terms of the science of the History of Islamic Sects.