Distopik filmlerde ideoloji ve öznenin inşası
The construction of ideology and the subject in dystopian films
Yazar: İREM MERİH MUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA NACAROĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Film = Film ; Özne = Subject ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Çalışmanın amacı, distopik filmlerde toplumsal yapılar, güç dinamikleri ve kontrol mekanizmaları dolayımında ideoloji ve öznenin nasıl inşa edildiğini araştırmaktır. Bu amaçla çalışmanın örneklem grubunu oluşturan Logan's Run (1976), 1984 (1984), The Handmaid's Tale (1990) ve The Giver (2014) filmleri ele alınarak ideoloji ve öznenin nasıl tasvir edildiği, öznenin ideoloji karşısındaki konumu ve bireysellik mücadelesi analiz edilmiştir. Eleştirel söylem analizi ve göstergebilimsel çözümleme yöntemleri kullanılarak yapılan analizler sonucunda, distopik filmlerde egemen ideolojinin toplumu şekillendirme ve kontrol etme konusundaki rolü vurgulanmış, öznenin ise ideoloji karşısında direnen ve bireyselliğini koruma mücadelesi veren aktif bir konumda yer aldığı görülmüştür. Distopik filmlerde toplumun üzerine inşa edildiği ideolojik temellerin meşruiyeti ve sonuçlarının irdelenmesi ideoloji ve öznenin dolayımında vurgulanır. Buradan hareketle distopik filmler toplumsal yapı ve güç dinamikleri üzerinde ideolojinin etkisini ortaya koyarken aynı zamanda söz konusu unsurlarda ideoloji ve öznenin kesişimini de göstermektedir. Bu çalışma distopik filmlerin ideoloji ve özne kavramlarının sinemada nasıl inşa edildiğini ve sunulduğunu, ayrıca bu filmlerin ideolojik sistemleri eleştirme ve görünür kılma işlevini nasıl yerine getirdiğini göstermektedir. Distopik filmler, ideolojinin bireysellik ve özgürlük karşısındaki baskıcı doğasını ve kontrolsüz gücün tehlikelerini sinema aracılığıyla somutlaştırmaktadır. Bu bağlamda, distopik anlatılar sinemanın sunduğu görsel ve anlatısal derinlikte ideoloji ve özne kavramlarının kesişimini etkili bir biçimde ortaya koymaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate how ideology and subject are constructed in dystopian films through social structures, power dynamics, and control mechanisms. The films Logan's Run (1976), 1984 (1984), The Handmaid's Tale (1990), and The Giver (2014) are analyzed to explore how ideology and subject are depicted, the subject's position against ideology, and the struggle for individuality. Using critical discourse analysis and semiotic analysis methods, the study emphasizes the role of dominant ideology in shaping and controlling society in dystopian films, highlighting the subject's active position in resisting ideology and preserving individuality. Dystopian films scrutinize the legitimacy and consequences of the ideological foundations upon which society is built, emphasizing the intersection of ideology and subject. This study demonstrates how dystopian films construct and present the concepts of ideology and subject in cinema, and how these films critique and make ideological systems visible. Dystopian films concretize the oppressive nature of ideology against individuality and freedom, and the dangers of uncontrolled power through cinema. In this context, dystopian narratives effectively highlight the intersection of ideology and subject through the visual and narrative depth offered by cinema.