Türkiye kışlık ekmeklik buğday genetik kaynaklarının karakterizasyonu
Characterization of turkish winter bread wheat landraces genetic resource
Yazar: MEVLÜT AKÇURA
Danışman: PROF.DR. ALİ TOPAL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETDoktora TeziTÜRK YE KIŞLIK EKMEKL KBUĞDAY GENET K KAYNAKLARININ KARAKTER ZASYONUMevlüt AKÇURASelçuk ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüTarla Bitkileri Anabilim DalıDanışman: Prof. Dr. Ali TOPAL2006, Sayfa: 226Jüri: Prof. Dr. Ali TOPALProf. Dr. Bayram SADEProf. Dr. Saime ÜNVERProf. Dr. Tevrican DOKUYUCUDoç. Dr. Süleyman SOYLUBu araştırma, Türkiye'nin değişik illerinden toplanan 340 adet kışlık yerelekmeklik buğday populasyonunu 20 adet kalitatif ve kantitatif özelliğine görekarakterize etmek, bu populasyonlardan tane verimi ve kalite özelliklerine göre safhat seleksiyonu yapmak, bu saf hatları tane verimi ve kalite özellikleri yönünden 14standart çeşitle karşılaştırmak amacıyla, 2002-2005 yılları arasında Konya kurukoşullarında yürütülmüştür. Birinci araştırma yılında, populasyonlar karakterizeedilerek incelenen karakterlere ilişkin ortalama, standart sapma ve değişimkatsayıları, populasyon ve bölge düzeylerinde incelenerek varyasyonun durumlarıbelirlenmiştir. ncelenen karakterlerden fertil kardeş sayısı, başakta tane sayısı,başakta tane ağırlığı ve tek bitki tane veriminde en yüksek varyasyonlar elde edilmiş,tek bitki tane verimi, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığına göre tek bitkiseleksiyonu yapılmıştır. kinci araştırma yılında, tek bitkiler (saf hatlar) ve üçstandart çeşit başak sıraları şeklinde augmented deneme desenine göre ekilmiş, taneverimi, bazı verim ve kalite özellikleri incelenmiştir. ncelenen özellikler yönündendeğerlendirilen saf hatlarda önemli varyasyonlar tespit edilmiş olup, özellikle taneverimini birinci derece etkileyen verim unsurları arasında yer alan başakta tane sayısıve başakta tane ağırlığı başta olmak üzere, tane verimi ve kalite özellikleri yönündenstandart çeşitlerden daha üstün özeliklere sahip saf hatların bulunduğu belirlenmiş,saf hatlardan 266 adedi seçilmiştir. Üçüncü araştırma yılında, 266 adet saf hat ve 14standart çeşitle parseller halinde augmented deneme desenine göre 10 tekerrürlükurulan denemede, tane verimi, tanede protein oranı, tanede kuru gluten oranı vemini SDS sedimantasyon testi değerleri belirlenmiş, bu karakterler yönünden safhatlar standart çeşitlerle karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda yerelpopulasyonlardan seçilen hatlardan, tane verimi ve kalite özellikleri yönündenstandart çeşitlerden üstün olanlar belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler : Yerel Kışlık Ekmeklik Buğday, Türkiye, Karakterizasyon,Seleksiyon, Saf Hat, Tane Verimi, Kalite Özellikleri

Abstract:
ABSTRACTPhD ThesisCHARACTERIZATION OF TURKISH WINTER BREAD WHEAT LANDRACESGENETIC RESOURCEMevlüt AKÇURASelçuk UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Field CropsSupervisor: Prof. Dr. Ali TOPAL2006, 226 PagesJury: Prof. Dr. Ali TOPALProf. Dr. Bayram SADEProf. Dr. Saime ÜNVERProf. Dr. Tevrican DOKUYUCUAssoc.Prof. Süleyman SOYLUThis study was conducted to characterize 340 accessions, collected from differentprovinces in Turkey, by 20 quantitative and qualitative tarits and to develop pure lines by yieldand quality traits, and to compare these developend pure lines with 14 standart varieties.Experiments were carried out in dry conditions between 2002 and 2005 in Konya. In the firstyear of the study, these accessions were charecterized and variation parameters weredetermined by standart deviation, coefficent of variation for each trait regional level. Thelargest variation was estimated for fertile tiller number, grain number per head, grain weightper head, and single plant grain yield. Selection based on single plant grain yield, grainnumber per spike and grain weight per spike were fulfilled and single plant selection wereachieved from accessions. In the second year, selected plants and standard varieties wereplanted in ear rows by augmented design. Evaluated rows, grain yield, some yield and qualitycomponents were measured and analyzed. All these traits showed that there was a greatvariation among ear rows (pure lines). Some pure lines showed superiority over standardvarieties for grain yield, grain number per spike, grain weight per spike, thousand grainweight, and quality traits. Within all ear rows, 266 pure lines were selected to test in the thirdyear. In the third year, pure lines with 14 standart varieties were tested in augmented designwith 10 replicates. Grain yield, protein ratio, gluten content and mini SDS sedimantation weremeasured. Comparition of pure lines with standart varieties with these traits showed that therewere pure lines which were superior over the standart varieties for grain yield and qualitytraits.Key Words: Winter bread wheat landraces, Turkey, Characterization, Selection, pure lines,grain yield, quality traits