Polikistik over sendromlu hastalarda yapılan ovulasyon indüksiyonunda klomifen sitratın ovulasyonu sağlamadaki etkin dozunu belirlemede kontinü step-up kullanımı yeni bir metod olabilir mi?
Can continued step-up protocole be new method to detect the effective dose of clomiphene citrate in ovulation induction on patients with polycystic ovary syndrome ?
Yazar: KEMAL KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP KUMTEPE
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Clomiphen = Clomiphene ; Gebelik = Pregnancy ; Kadın ürogenital hastalıkları = Female urogenital diseases ; Ovulasyon = Ovulation ; Ovulasyon indüksiyonu = Ovulation induction ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler

Özet:
Bu çalışma, infertilite polikliniğimize başvuran polikistik overli hastalarda yapıldı. Çalışmanın asıl amacı Klomifen sitrat (KS)' ın ovulasyonu sağlamadaki etkin dozunu belirlemede farklı bir yöntem denemek ve bu yöntemin başarısını standart KS uygulama ve doz arttırma protokolüyle karşılaştırmaktı.Bu çalışma, Ekim 2007 tarihinden Aralık 2008'e kadar Erzurum Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'ne infertilite nedeni ile başvuran hastalara yapıldı. Olgular polikistik overli, infertilite tanısı almış olan, overyan veya adneksial cerrahi geçirmemiş, infertiliteye sebep olacak erkek faktörü olmayan, HSG'de bilateral tubal açıklık olduğu tesbit edilmiş, hipotroidi, hiperprolaktinemi gibi başka bir endokrin hastalığı olmayan hastalardan seçildi.Bu çalışmaya siklusun 3,4,5,6,7. günleri 50mg/gün KS (klomifen sitrat) verilen polikistik overli infertil hastalardan matür follükül ( 18 mm ve üstü follikül) gelişmeyen 80 tane hasta alındı. Bu hastalar 2 gruba ayrıldı. 1.gruptaki hastalara diğer adetlerini beklemeksizin 50 mg/ gün KS son dozundan 10 gün sonra 10 mg/gün Medroksiprogesteron Asetat ( Farlutal tbl 5 mg) 5 gün verildi. Progesteron çekilme kanamasının 3. günü toplam 5 gün olacak şekilde 100 mg/ gün KS başlandı. 100 mg/gün KS alan ancak matür follükül gelişmeyen hastalara yine aynı şekilde son KS dozundan 10 gün sonra 10 mg/gün Medroksiprogesteron Asetat ( Farlutal tbl 5 mg ) 5 gün verildi. Progesteron çekilme kanamasının 3. günü toplam 5 gün olacak şekilde 150 mg/ gün KS başlandı. Bu dozdaki KS ile de matür follükül gelişmeyen hastalar KS' ye dirençli kabül edildi. 1.grupta uygulanan yönteme ise kısaca kontinü step-up (KSU) yöntemi denildi. 2.gruptaki hastalara sonraki siklusun 3,4,5,6,7. günleri 100 mg/gün KS verildi. Bu grupta 100 mg/ gün KS ile matür follikül elde edilemeyen hastalara diğer siklusun 3,4,5,6,7. günleri 150 mg/ gün KS verildi. Bu dozdaki KS ile de matür follükül gelişmeyen hastalar KS' ye dirençli kabül edildi. İkinci grupta uygulanan yönteme kısaca step-up (SU) yöntemi denildi. Amaç bu şekilde KS uygulanan 2 grup hastayı matür follikül gelişen KS dozu, matür follikül sayısı, matür follikül gelişene kadar geçen toplam tedavi süresi, endometrial kalınlık, endometrial kan akımı ve gebelik üzerine etkileri açısından araştırmak ve sonuçlarını karşılaştırmaktı.Tedavi sonrasında tüm hastaların matür follikül sayısı, matür follikül gelişim günü, endometrium kalınlığı, HCG sonrası 8.gün serum progesteron düzeyi, uterin ve endometrial Doppler akımları ve gebelik oranları değerlendirildi.Sonuç olarak, bu çalışmada SU ve KSU gruplarındaki veriler incelendiğinde her 2 gruptaki ovulasyon oranları, endometrial kalınlıklar, dopler değerleri,matür follikül sayıları benzer bulunmuş olup, matür follikül gelişene kadar geçen toplam tedavi süresi hangi KS dozunda matür follikül gelişirse gelişsin, KSU yönteminde daha kısa bulunmuştur. Ancak tedavide asıl başarı kriteri olan gebelik oranları her iki gruptada benzer bulunmuştur. Sırasıyla gebelik oranları SU ve KSU gruplarında %25,7 ve 23,3 şeklinde gelişmiştir.Anahtar kelimeler: Klomifen Sitrat, Polikistik over sendromu, Ovulasyon indüksiyonu, Doppler, Gebelik oranı

Abstract:
This study was performed in patients with polycystic ovaries who were presented to our infertility clinic. Main aim of this study was to try a new method to determine the effective dose of clomiphene citrate (CC) for ovulation induction and to compare success of this method with standard CC administration and step up protocol.This study was performed in infertile patients who were presented to Erzurum Ataturk University Medical Faculty Obstetrics and Gynecology Clinic between October 2007 and December 2008.Patients with polycystic ovaries, who had a previous diagnosis of infertility, no history of ovarian and adnexial surgery,no male factor causing infertility,bilaterally intact fallopian tubes detected by HSG,no other endocrine factors such as hypothyroidism and hyperprolactinemia were included into the study.Eighty infertile patients with poycystic ovaries who were previously administered CC ( clomiphene citrate) at days 3,4,5,6,7 of the cycle at a dose of 50 mg/day and had no mature follicles (follicle 18mm and larger) developed were included into the study..Patients were divided into two groups. Patients in the 2st group were administered CC at days 3,4,5,6,7 of the next cycle at a dose of 100 mg/day. Patients in this group who had no mature follicles developed as a response to CC at the dose of 100mg/day were administered 150mg/day of CC at days 3,4,5,6,7 of the next cycle. Those who had not developed mature follicle with that dose were regarded as resistant to CC. After 10 days following the last dose of CC of 50mg/day, patients in the 1nd group were administered 10mg/day of Medroxyprogesterone Acetate (Farlutal tb 5mg) for 5 days without waiting their next cycles.At the 3rd day of progesterone withdrawal bleeding, 100mg/day of CC was started and administered for 5 days.Those who had no mature follicles developed with the dose of 100mg/day were administered 10mg/day of Medroxyprogesterone Acetate for 5 days after 10 days from the last dose of CC.At the 3rd day of progesterone withdrawal bleeding, 150mg/day of CC was started and administered for 5 days. Those who had no mature follicles developed with that dose were regarded as resistant to CC. The aim was to investigate and compare these 2 groups in terms of CC dose that develop mature follicles, number of mature follicles, total time of treatment elapsed till development of mature follicles, endometrial thickness, endometrial blood flow and resulting pregnancies. Following treatment number of mature follicles, day of mature follicle development, endometrial thickness, serum progesterone level 8 days after HCG administration, uterine and endometrial Doppler flow and pregnancy rates were evaluated.As a conclusion, when the data pertaining to SU and CSU groups were analyzed, ovulation rates,endometrial thickness,Doppler values and number of mature follicles were similar,however without regard to the dose of CC that develop mature follicles,total time elapsed till response was found to be shorter in CSU group. However the main criteria for the success of the treatment;pregnancy rates were found similar in both groups.Pregnancy rates were %25,7 and %23,3 in SU and CSU groups, respectively.Keywords: Clomiphene Citrate, Polycystic ovary syndrome, Ovulation induction, Doppler, Pregnancy rate.