Kadınlar hakkında "aklın ve dinin noksanlığı" nitelemesini içeren hadisin tahrîci tenkîdi ve değerlendirilmesi
Evalvation of the hadith that desaribes women as "defficient in intelligence and religion"
Yazar: TUĞBA KOCAMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ESRA ŞAHYAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Akıl = Reason ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Din = Religion ; Dini farklılıklar = Religious differences ; Dini hayat = Religious life ; Eksiklik = Incompleteness ; Hadis = Hadith ; Kadınlar = Women ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslamiyet = Islam

Özet:
Rasûlullah bir Kurban veya Ramazan Bayramında hutbe sırasında musallanın kadınlar kısmına geçerek; "Ey kadınlar topluluğu! Sadaka verin, zira bana cehennem ehlinin ekseriyetini kadınların teşkil ettiği gösterildi!" buyurdu. Kadınlar: "Niye ey Allah'ın Rasûlü!" diye sordular. "Siz laneti fazla yapıyor, kocalarınıza nankörlük ediyorsunuz. Aklı ve dini eksik olup da aklı başında bir adamın aklını sizin kadar çelen birini görmedim." buyurdu. Kadınlar: "Ey Allah'ın Rasulü dinimizin ve aklımızın noksanlığı nedir?" dediler. Hz. Peygamber: "Kadının şahitliği erkeğin şahitliğinin yarısı değil mi?" dedi. Kadınlar: "Evet!" deyince: "İşte bu onun aklının noksanlığıdır. Hayız olduğu zaman namaz ve orucu terk etmiyor mu?" buyurdu. Kadınlar yine. "Evet!" dediler. "İşte bu da dinlerinin noksanlığıdır" buyurdular.
Çalışma konumuz olan söz konusu hadis dört ayrı sahâbî râvîden menkul olarak Neâî'nin es-Sünen'i dışında Kütüb-i sitte'ye ve Kütüb-i sitte sonrası da birçok kaynak esere intikal etmiştir. Tespitlerimize göre sahih isnatlarla nakledilmiş merfu ve meşhur düzeyinde bir hadistir. 
Hz. Peygamber bu hadisinde, ibadet alanında ve bazı şahitliklerde kadına verilen mükellefiyetlerin farklılığına işaret etmiştir. Hadiste yer alan eksiklik ifadesi,  mutlak ve genel anlamda değil, sınırlarını yine Rasûlullah'ın açıkladığı üzere bazı mükellefiyetlere özgü düzeydedir.  Hadiste kadın erkek arası biyolojik ve zihinsel farklılıklara işaret edilmiştir.  Öte yandan rivayette kadınların erkeklerden sadece eksik değil üstün oldukları taraflar da zikredilmiş, herhangi bir kadının aklı başında bir erkeğe galip geleceği vurgulanmıştır.    Dolayısıyla hadisin metni, Kur'an ve sünnete muhalif bir içeriğe sahip değildir. Bilakis Kur'an-ı Kerim'de yer alan "Kiminizi kiminize üstün kıldı" (en-Nisa 4/32) ayetinin tefsiri mahiyetindedir. Erkeklerin kendilerine ait üstün tarafları olduğu gibi kadınların da kendilerine ait üstün tarafları vardır. Ancak bu üstünlükler istismar edilmemelidir.

Abstract:
Once Allah's Mesengeer went out to the Musalla of 'Eid-al-Adha or 'Eid-al-Fitr, and he passed by the women and said, "O you the assembly of women! Give alms, as I have seen that the majority of the dwellers of Hell-fire were you (women)." They asked "Why is it so, O Allah's Messenger?" He replied, "You curse frequently and  are ungrateful to your husbands. I have not seen anyone more deficient in intelligence and religion than you. A cautious sensible man could be led astray by some of you." The women asked, "O Allah's Messenger! What is deficient in our intelligence and religion?" He said, "Is not the witness (evidence) of two women equal to the witness of one man?" They replied in the affirmative. He said, "This is the deficiency in her intelligence. Isn't it true that a woman can neither offer Salat (prayers) nor observe Saum (fasting) during her menses?" The woman replied in the in the affirmative. He said, "This is deficiency in her religion."      
	This hadith is often criticized today, especially with the assertion that it is dissenting the Qur'an and the sunnah and that it includes a message of female-male inequality. Some researchers have also criticized the hadith regarding isnad (chain of transmitters). 
	The hadith, which is the subject of our study, has been conveyed by four different companions and has been transferred to Kutub al-sittah except of as-Sunnah by Nasai and after Kutub al-sittah, to many source works. According to our determinations, it is a traceable and a well-known hadith conveyed with sound chain of transmitters. 
	In this hadith, Prophet Muhammed mentioned the field of workship in some witnesses and the difference in the obligations given to women. The deficiency of intelligence and religion is not about absolute and general, but its limits are specific to certain obligations, as Rasûlullah also explains. In this hadith, biological and mental differences between male and female have been pointed out. Otherwise, due to rumor, women are mentioned not only as deficient but also superior to men. Also a woman can defeat a man is mentioned. Hence the text of the hadith does not have a contradictory content of the Qur'an and the sunnah.  On the contrary, the verse "Allah hath made some of you excel others." (an-Nisa, 4/32) in the Qur'an is the essence of the verse.  Just as men have their own superior sides, women also have their own superior sides. However, these advantages should not be explotied.