XV. yüzyıla ait bir şair mecmuası
The 16 th century poets mecmua
Yazar: FİRUZE BOZKURT
Danışman: Y.DOÇ.DR. NEVİN GÜMÜŞ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalısmanın konusu Sermet Çifter Kütüphanesi'nin Yazma Eserler Bölümü'nde1083 numara ile kayıtlı Mecmÿa-i Es'âr'dır. Eserdeki bütün siirler transkripsiyonluhale getirilmis, siirlerin vezni bulunmus ve ulasılabildigi kadarıyla dîvânlarıyayınlanmıs olan sâirlerin dîvânlarındaki siirleriyle karsılastırılmıstır. Ömer Ma'rÿfSatırzâde ve Sa`dullâh Efendi tarafından tertiplenen eser 60 varak olup, içinde 199siir bulunmaktadır. Eserin tertiplenmesinde belli bir düzen bulunmamaktadır.Eserde, semâî, musammat, murabba, gazel, kıta, terkib-i bend, mesnevi, kasîde,rubâî, müfret nazım biçimleriyle yazılmıs siirler bulunmakta olup, bu siirlerden birkısmı nazîredir. Eserde örnek alınan sâirleri bilinen on nazîre bulundugu vebunların: Necâti, Zâtî, Hayretî, Selimî, Hayalî, Muèìdì, Bâkî, Ahmet ve Cafer'insiirlerine yazılmıs oldugu görülmektedir. Eserdeki siirler Türkçe, Arapça ve Farsçayazılmıs olup, özellikle Nef'î'nin ve Bâkî'nin siirlerinde Arapça, Farsça kelimelerinve tamlamaların fazla oldugu görülmektedir. Dokuz siirin devamı eserdebulunamamıstır. Bazı siirlerin de devamı hiç ilgisi olmayan bir baska varaktabulunmus, devamı bir baska varakta bulunan siirler bir hayli fazla olup, budurumdaki siirler birlestirilmistir. Bu durum eserin önceden dagınık bir haldebulundugunu, sonradan bütünlügüne dikkat edilmeden birlestirilmis oldugunugöstermektedir. Çalısmamızın birinci bölümünde mecmÿa ve mecmÿa türleri, nazîreve eserde tespit edilen nazîrelerin genel özellikleri, eseri tertipleyenler; eserin sekilincelemesi, dili, yeni harflere aktarılmasında izlenen yol ve eserde ismi geçensairler hakkında bilgi verilmistir. Çalısmamızın konusunu olusturan Mecmÿa-iEs'âr'ın transkripsiyonlu metni ikinci bölümde verilmis, siirlerin vezni degösterilmistir. Ayrıca, Mezâkî'nin ve Cinânî'nin tenkitli basım dîvânlarındabulunmayan siirleri metinde dipnotla belirtilmistir. Sonuç bölümünde yapılançalısmanın degerlendirmesi bulunmaktadır.Kaynakça bölümünde eserdeki siirlerin okunması ve degerlendirilmesi sırasındakullanılan kaynaklara, ekler bölümünde de eserin tıpkı basım metninden örnekvaraklara yer verilmistir.Anahtar Kelimeler: Sa`dullâh, Efendi, Mecmÿa , Es'âr

Abstract:
The subject of this study is Mecmÿa-i Es?âr, registered as number 1083 in theDepartment of the Manuscript Works of Sermet Çifter Library, which was edited byÖmer Ma?rÿf Satırzâde and Sa`dullâh Efendi, and all the poems in the periodicalwere transcribed. The metrical frameworks of the poems were found out and theywere compared to the collected poems of the poets whose works had been publishedas far as it is reached. There are a hundred and ninety nine poems in mecmÿa . Theperiodical has sixty foils. There wasn?t a regular sequence in the formation ofmecmÿa. There are such styles of poems written as semâîs, musammats, gazels,kasîdes, rubâîs and müfret verses in mecmÿa, There are ten nazîres of which poets?examples had been followed are known in the periodical. Those nazîres are known tohave been written for Necâti, Zâtî, Hayretî, Selimî, Hayalî, Muidi, Bâkî, Ahmet andCafer?s gazels. There are some other nazîres of which poets had been followed areunknown in mecmÿa. The poems were written in Turkish, Arabic and Persian wordsin mecmÿa . It is seen a lot of Arabic and Persian words and noun phrases especiallyin Nef?î and Bâkî?s poems. Continuations of the nine poems in mecmÿa aren?tavailable. The continuation of a poem in a foil was found in another and irrelevantfoil. There had been a lot of poems of which continuations had been found indifferent foils and such poems were put together. This case shows that mecmÿa hadbeen in disorder previously but was conjoined without taking the integrity of thework into consideration afterwards. In the first chapter of this study, informationabout periodicals and types of periodicals, nazîres and the overall characteristics ofnazîres in mecmÿa , the editors of mecmÿa , the way of transcripting of the work intonew words, the content and the language of mecmÿa is given. The transcribed text ofmecmÿa , which is the subject matter of this work, takes place in the second chapter.The metrical frameworks of the poems are also given in this chapter. Besides, thepoems which belongs to Mezâkî and Cinânî and which hasn?t been available in thedîvâns of criticized edition is denoted at the footnote in the text. In the conclusion,the study is assessed briefly. In the references, the reference books which were usedfor the evaluation of the poems in mecmÿa are brought out. In the section ofappendix, sample foils of facsimile edition of Mecmÿa-i Es?âr are given.Key Words Mecmÿa, Poets, Sa`dullâh, Efendi