KTÜ (Trabzon) merkez kampüsünde çevre düzenlemesi için kullanılan duvar yapı taşlarının mühendislik zamanda ayrışması ve ayrışma durumunun belirlenmesi
Determination of weathering degree and weatherability of wall building stone constructed for environmental recreation in engineering time in Karadeniz Technical University central campus (Trabzon)
Yazar: ZEHRA HATUN USTURBELLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞENER CERYAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
KTÜ Merkez Kampüsünde çevre düzenlenmesi için 1970 yılında yapılan taş örme duvarlarında kullanılan tüflerin ayrışma durumu ve ayrışabilirliği araştırılmış olup bunların temin edildiği İyidere-İkizdere (Rize) taş ocağından alınan sağlam tüflerin ayrışabilirliği ile karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda; kuru birim hacim ağırlığın % 10, suda dayanım indeksinin % 10.4, boyuna dalga hızının % 12, katı kısmındaki boyuna dalga hızının % 5.6, kalite indeksinin % 4.13 azaldığı, efektif porozite ve porozitenin % 20, Sayısal Ayrışma İndeksinin % 25.4, aşınma miktarının % 45 oranında arttığı belirlenmiştir.Potansiyel Duraylılık indeksini bulmak için uygulanan Kaya Mühendislik Sistemi'ne göre duraylılığı en fazla etkileyen faktörler sırasıyla, yıllık ortalama yağış ve sıcaklık değerleri, donma ve çözülmeyi oluşturacak iklimsel koşulların varlığı, hidrolojik koşullar ve nemlilik ile kimyasal bileşim; en az etkileyen faktörler, yapı malzemesinin dayanım ve deformasyon özellikleridir. Yapı taşlarının mühendislik zamandaki performans değişimi ile en fazla etkileşim halinde parametreler; ayrışma durumu ve kimyasal bileşimdir.Hızlandırılmış ayrışma deneylerinde deneye tabii tutulan örneklerin indeks ve dayanım özelliklerindeki değişim miktarı ile Statik Kaya Duraylılık Göstergesi, Sayısal Ayrışma İndeksi, Potansiyel Duraylılık İndeksi arasında anlamlı istatistiksel ilişkiler bulunmuştur.Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre; Statik ve Dinamik Kaya Duraylılık göstergeleri yapı taşlarının ayrışmaya, bozunmaya karşı dayanımı ifade etmekte ancak özellikle bu göstergelere göre yapıtaşlarının tanımlanması ve sınıflandırılmasının güvenilirliğini test edebilmek için çok fazla sayıda uygulamaya ihtiyaç vardır. Yapıtaşlarının mühendislik zamandaki ayrışabilirliğinin tahmininde RES'in (kaya mühendislik sistem) kullanılmasında istenilen faydaların ele edilebilmesi için parametrelerin iyi seçilmesi ve duraylılık sınıflandırmasının diğer uygulamalarla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca Potansiyel Duraylılık İndeksi değerlerine göre yapıtaşlarının tanımlanması ve sınıflaması, farklı kayaçlarda yapılacak uygulamalardan elde edilen sonuçlara göre yeniden düzenlenmelidir.

Abstract:
The weathering degree and weatherability of tuffs used construction of the stone walls in 1970 for environmental recreation in KTU central campus were investigated and these determinated properties were compared with weatherability of the intact rock samples of tuffs obtained from İyidere-İkizdere quarry in Çağlayan Formation. Considering to the comparation results, decreasing of 10 percent for dry unit weight, 10.4 percent for slake durability, 12 percent for primary wave velocity, 5.6 percent for primary wave velocity in solid part of rock material, 4.13 percent for quality index, 20 percent for effective porosity and porosity and increasing of 25.4 percent for quantitative weathering index, 45 percent for amount of abrasion were found out.According to the rock engineering system (RES) applied for determination of potantiel durability index, the most important factors affecting durability are annual average precipitaion and temperature, existing of climate conditions affecting on frozen-thaw, hydrogeological conditions, humidity and chemical compount respectively, and the less significant factors affecting durability are deformation and strength properties of building stones.According to the accalerated weathering test, there are meaingfull statistical relationships between the change values of physico-mechanical properties and static rock durability indicator, quantitative weathering index, potantiel durability index.According to the results of this study, static and dinamic rock durability indicator are related to the strength of building stones against weathering and alteration. But, considering to these indicators, most of practical tests are needed for classification and description of building stones. To obtain reliable results in the prediction of building stone weatherability in engineering time using RES, the parameters should be selected effectively and durability classification should be performed with other applications.