Romatoid artrit ve konnektif doku hastalarında interstisyel akciğer hastalığı tutululumun değerlendirilmesinde toraks HRCT ile hasta ölçekli anketlerin karşılaştırılması /
Yazar: ATAKAN TOPÇU
Danışman: PROF. DR. GÜZİDE NEVSUN İNANÇ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Amaç:

Romatoid artrit (RA) veya konnektif doku hastalığı (KDH) nedeniyle takipli olan; öksürük
ve/veya nefes darlığı şikayeti gelişen veya asemptomatik olup kontrol amaçlı yapılan
SFT'lerinde anormal bulgular saptanan hastalarda toraks HRCT ve solunum fonksiyon testi
(SFT) tetkiklerine ek olarak geçerliliği gösterilmiş hasta ölçekli anketlerin uygulanması
planlandı. Değerlendirilen anket skorlarının; radyolojik skorları (Warrick skorları), SFT
sonuçlarını ön görmedeki verimliliğinin saptanması amaçlandı.

Yöntem:

Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Bilim Dalı'nda takip
edilen, İAH açısından toraks HRCT ve SFT tetkiklerine ek olarak hasta ölçekli anketleri
tamamlanmış olan 65 hasta çalışmaya dahil edildi. Bu anketlerden yaşam kalitesini
değerlendiren Saint George solunum anketi (SGRQ) ve SF-36 Yaşam kalitesi ölçeği; öksürük
varlığı ve şiddetini değerlendiren Leicester öksürük anketi ve VAS (Vizüel Analog Skala);
nefes darlığı varlığı ve şiddetini değerlendiren Modifiye Borg Skalası ve Medikal Araştırma
Kurulu Dispne Skalası (MRCS) kullanıldı. Hastaların demografik özellikleri ve tanıları
bilinmeden bir göğüs hastalıkları uzmanı tarafından alveolit ve fibrozis skoru (Warrick skoru)
değerlendirildi. Her iki merkezde de SFT arşivleri incelendi ve en güncel toraks HRCT çekilme
tarihiyle paralel olanı klinik değerlendirmeye alındı.

Bulgular:

Pulmoner tutulumu olan 65 (52 kadın, 13 erkek) hastanın 38'i RA grubundan 27'si ise KDH
grubundandı. Yaş ortalamaları 57,4±9,7 saptandı. Pulmoner tutuluma sahip olan 65 hastanın 39
unda (33 kadın, 6 erkek) Warrick skoru pozitif (≥1) saptandı. Warrick skoru hesaplanan
hastaların 14'ü RA iken 25' i KDH idi. Yaş ortalaması 55,9±9,5 saptanırken, tanı yaşı
ortalaması ise 45,8±12 olarak saptandı. Warrick skoru hesaplanan tüm grubun total Warrick
median skoru 15 (IQR 7) saptanırken RA grubunda 17(IQR 9), KDH grubunda ise 15 (IQR 7)
olarak saptandı. Warrick skoru pozitif (≥1) tüm grupta FVC median değer 91,5 (IQR 38,5)
saptanırken RA grubunda 92 (IQR 28), KDH grubunda ise 91 (IQR 47) olarak saptandı. DLCO
ise Warrick skoru hesaplanan tüm grubta median değeri 64 (IQR 21) saptanırken RA grubunda
64( IQR 16), KDH grubunda ise 66 (IQR 34) olarak saptandı. Warrick skoru pozitif (≥1) olan RA, KDH ve tüm grubun total Warrick skorları DLCO (p <0,001) ve FVC (p <0,05) testleriyle
anlamlı olarak negatif korelasyon gösterdi. Metotreksat kullanmayan hastalarda İAH
bulgularının OR 11,5 kat daha sık görüldüğü saptanmakla birlikte Hosmet and Lemeshow testi
ile değerlendirildiğinde anlamlılığın kaybolduğu gözlendi (p=0,370).
RA-İAH grubunda KDH-İAH grubuna göre SF-36 fiziksel fonksiyon skorunun ve St. George
total skorunun daha kötü değere ulaştığı Mann-Whitney U testi ile istatistiki olarak saptandı
(p=0,02, p<0,001, sırasıyla). Warrick skoru pozitif (≥1) KDH subgrubunda total Warrick
skorlarının; St. George total skorları ve SF-36 genel sağlık boyutuyla korelasyon gösterdikleri
saptandı (p <0,05). KDH subgrubunda SF-36 genel sağlık skorlarının FVC ve DLCO ile ilişkili
oldukları saptandı (p <0,05). Hastaların total Warrick skorlarının diğer hasta ölçekli anketlerle
korelasyonunda anlamlı bulgu saptanmadı.

Sonuç:

Bu çalışmada, özellikle KDH-İAH grubunda total Warrick skorları ile St. George total skoru
ve SF-36 genel sağlık skorları arasında saptanan anlamlı korelasyon, KDH-İAH hastalarının
tanı ve takibinde toraks HRCT yerine St. George solunum yaşam kalitesi ölçeği ve SF-36 yaşam
kalitesi ölçeği gibi hasta ölçekli anketlerin kullanılabileceği yönünde bilgi vermiştir. Ancak tüm
İAH (RA + KDH) olguları birlikte değerlendirildiğinde toraks HRCT patolojileri ile anketler
arasındaki ilişki kaybolmaktadır. Benzer şekilde RA-İAH ile HRCT patolojileri arasında da
ilişki bulunamamıştır. Bununla birlikte SF-36 fiziksel fonksiyon skoru ve St. George total skoru
RA-İAH hastalarında KDH-İAH hastalarına göre anlamlı olarak daha kötü bulunmuştur. Bu
sonuçlar, hasta ölçekli anketlerin klinik önemini göstermekle birlikte kullanım alanlarının
(özellikle hasta gruplarının) belirlenmesine yönelik çalışmaların gerekliliğini de göstermiştir.

Abstract:
Objective:

In addition to thorax HRCT and pulmonary function test (PFT), validated self-reported scales
was planned to conduct to patients who had followed up due to having rheumatoid arthritis
(RA) or connective tissue disease (CTD) and who had cough and/or dyspnea symptoms or
abnormal PFT while they had asymptomatic. It is aimed to evaluate the efficiency of the
questionnaire scores to predict radiologic scores (Warrick Scores) and PFT results.

Method:

Sixty-five patients who were followed up in Marmara University Faculty of Medicine and
Uludag University Faculty of Medicine and completed self-reported questionnaires in addition
to thoracic HRCT and PFT tests in terms of ILD were included in the study. These
questionnaires included the St. George's Respiratory Questionnaire (SGRQ) and the SF-36
Quality of Life (QoL) Questionnaire, which assessed health-related quality of life; Leicester
Cough Questionnaire (LCQ) and VAS (Visual Analogue Scale) which evaluated the presence
and severity of cough; Modified Borg Scale and Medical Research Council Dyspnea Scale
(MRCS) which evaluated the presence and severity of dyspnea. The alveolitis and fibrosis score
(Warrick score) was assessed by a chest disease specialist without having knowledge of the
demographic characteristics and diagnoses of the patients. At both centers, PFT archives were
reviewed and the most recent PFT close to the date of thoracic HRCT scan was taken for the
clinical evaluation.

Findings:

Sixty-five patients with pulmonary involment (52 women, 13 men) consisted of two subgroups;
38 had RA, 27 had CTD. Warrick score was positive (≥1) in 39 of (33 women, 6 male) 65
patients who had pulmonary involvement; 14 had diagnosed with RA, 25 had diagnosed with
CTD. Mean age of study group was 55,9±9,5, mean age at the time of diagnosis was 45,8±12.
Median total Warrick score of patients whom Warrick score is calculated was 15 (IQR:7).
Median Warrick score of patients with RA and CTD were 17 (IQR:9) and 15 (IQR:7),
respectively. Median FVC value of patients with positive Warrick score (≥1) was 91.5 (IQR:38,5). Median FVC value of patients with RA and CTD were 92 (IQR:28) and 91
(IQR:47), respectively. Median DLCO value of patients with positive Warrick score (≥1) was
64 (IQR:21). Median FVC value of patients with RA and CTD were 64 (IQR:16) and 66
(IQR:34), respectively. RA patients with positive Warrick score (≥1), CTD patients with
positive Warrick score (≥1) and patients with positive Warrick score (≥1) had significant
negative correlation with both DLCO (p<0.001) and FVC (p<0.05). It was shown in patients
without methotrexate use that ILD findings were found to be OR 11.5 times more common and
this significance disappear when was evaluated with Hosmer and Lemeshow test (p=0,370).
Compared to CTD-ILD group, RA-ILD group had statistically lower SF 36 physical function
scores and St. George's total scores, observed with Mann-Whitney U test (p=0.02, p<0.001,
respectively). Total Warrick scores correlated with St. George's total scores and SF-36 general
health scores in the subgroup of CTD with positive (≥1) Warrick score (p <0.05). There was a
significant relationship between SF-36 general health score and FVC and DLCO (p<0.05).
There was not any significant relationship between total Warrick score and other self-reported
questionnaires.

Conclusion:

In that study, observed correlation between total Warrick scores and St. George's total scores
and SF-36 general health scores in CTD-ILD group enlighted that self-reported questionnaires
such as St. George respiratory health quality scale or SF-36 health quality scale could be used
instead of thorax HRCT in both diagnose and follow ups of patients with CTD-ILD. However,
relationship between pathologies which were observed in thorax HRCT and scales were
disappeared while whole ILD (RA plus CTD) cases were evaluated. In a similar way, there was
no significant relationship between RA-ILD and HRCT pathologies. Furthermore, SF-36
physical function scores and St. George's total scores were significantly lower in patients with
RA-ILD, compared CTD-ILD. These findings were also reveal not only the clinical importance
of self-reported questionnaires, but also necessity to conduct further studies to identify the
common use of areas (especially patient groups).