Farklı sulama düzeyi  uygulamalarının pamuğun (G. hirsutum L.)  morfolojik ve tarımsal özellikleri üzerine etkisi
Effect of different irrigation levels on morphological and agronomical traits of cotton (G. hirsutum L.)
Yazar: FERHAT KILINÇ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL GÖRMÜŞ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
İklim değişikliği koşullarında su stresi pamuk üretiminin karşı karşıya kalacağı en büyük sorunlardan birisidir. Çalışma tam ve kısıntılı sulama uygulamalarında pamuk çeşitlerinin morfolojik ve tarımsal özelliklerini belirlemek amacıyla 2021 yılında Ç.Ü.Pamuk Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme arazisinde yürütülmüştür. Deneme tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı kurulmuştur. Sulama suyu düzeyleri ana parsele, çeşitler ise alt parsele yerleştirilmiştir.
Çalışmada sulama düzeyi uygulaması etkisi bitki boyu, koza sayısı, koza ağırlığı, çırçır randımanı, kütlü pamuk verimi, lif verimi ve 100 tohum ağırlığı özelliklerinde önemli bulunmuştur. Çeşitler arasında bitki boyu, boğum sayısı, koza sayısı, koza ağırlığı, 100 tohum ağırlığı özellikleri açısından önemli farklılıklar görülmüştür. Sulama uygulaması x çeşit interaksiyonu ise bitki boyu, boğum sayısı, boy/boğum oranı, koza sayısı özellikleri açısından önemli bulunmuştur. Kısıntılı sulama konusunda koza sayısında en belirgin düşüş 9.3 adet koza ile BA 440 çeşidinde, en düşük kayıp ise 5.8 adet koza ile May 455 çeşidinde gerçekleşmiştir. Fiona çeşidi en az verim düşüşü ile stres koşulunda kütlü pamuk ve lif verimini koruyan çeşit olmuştur. 
Kısıntılı sulama konusunda koza sayısında, koza ağırlığında, çırçır randımanında, kütlü pamuk veriminde ve lif veriminde önemli düzeyde azalmalar görülmüştür. Bölge pamuk üretiminin sürdürülebilirliği açısından önemli tarımsal özellikler yönünden su kısıtına daha az düşüşlerle tepki gösterebilecek pamuk çeşitlerinin acilen belirlenmesi ve yaygınlaştırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: pamuk, kısıntılı sulama, çırçır randımanı, verim

Abstract:
Water stress is one of the biggest issues facing cotton production under climate change.This study was conducted to investigate the effect of deficit irrigation treatments on morphological and agronomical traits of cotton in 2021 at the University of Çukurova, Cotton Research and Application Center experimental araes. Trail was arranged in randomized split plots experimental  design with three replicates. Irrigation treatmens were in main plots, while cotton cultivars were in subplots.
In the study, the effect of irrigation level application was found to be significant for plant height, boll number, boll weight, ginning yield, cotton mass yield, fibre yield, and 100 seed weight. Significant differences in plant height, number of nodes, number of bolls, boll weight, and 100 seed weight were observed between the varieties. For plant height, number of internodes, height/node ratio, and number of bolls, the interaction of irrigation treatment and variety was significant. The greatest loss in boll number was 9.3 bolls on variety BA 440, and the least loss was 5.8 bolls on variety May 455. Fiona was the variety with the least yield loss and maintained bulk cotton and fibre yield under stress.
Significant reductions in boll number, boll weight, ginning yield, lump yield and fibre yield were observed under restricted irrigation. It is concluded that there is an urgent need to identify and disseminate cotton varieties that can respond to water limitation with less decline in agronomic traits that are important for the sustainability of cotton production in the region.

Anahtar Kelimeler: cotton, deficit irrigation, ginning turnout, yield