Sesli uyaranın huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerde sıvı tüketimine etkisi
The effect of voice alert on fluid consumption in elderly people living in nursing home
Yazar: PERİHAN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. İSMET EŞER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Dehidratasyon = Dehydration ; Geriatri = Geriatrics ; Huzurevleri = Nursing homes ; Ses = Voice ; Sesli uyarı sistemi = Voice warning system ; Su tüketimi = Water consumption ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Sesli Uyaranın Huzurevinde Yaşayan Yaşlı Bireylerde Sıvı Tüketimine Etkisi
Amaç: Bu araştırmanın amacı, sesli uyaranın huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerde sıvı tüketimine etkisini incelenmektir.
Yöntem: Araştırma tek kör, randomize kontrollü, ön test-son test modeline uygun, prospektif deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İzmir İl Müdürlüğü'ne bağlı Narlıdere Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde 27 Temmuz 2017-01 Şubat 2018 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama süresince araştırmaya dâhil edilme kriterlerine uyan yaş, cinsiyet ve eğitim durumuna göre tabakalandırılmış randomizasyon yöntemi ile seçilen 100 yaşlı birey araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü Güç Analizi (Power Analysis) ile belirlenmiştir. Veri toplama araçları olarak; Yaşlı Tanıtım Formu, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Aldığı Çıkardığı Takibi Formu ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada uygulama (n:50) ve kontrol (n:50) grubundaki yaşlılar eğitim öncesi, eğitim sonrası, sesli uyaran sonrası ve son izlemden 15 gün sonrası 3 gün olmak üzere toplam 12 gün takip edilmiştir. Uygulama grubuna eğitim ve sesli uyaran, kontrol grubuna ise eğitim ve huzurevinin günlük bakımları uygulanmıştır. Sesli uyaranın etkisi hem uygulama grubu içinde hem de kontrol grubundaki yaşlıların izlem sonuçlarına göre karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Değişkenlere ait verilerin analizinde Shapiro Wilk normallik testi, varyans analizi, Bonferroni testi, t testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Grup içi karşılaştırmalar Friedman analizi ile yapılmıştır. 
Bulgular: Araştırmaya katılan yaşlıların su dışında en çok çay, kahve ve ayran içtikleri belirlenmiştir. Uygulama grubundaki yaşlıların % 88,0'ı, kontrol grubundaki yaşlıların ise % 94,0'ı susayınca sıvı aldıklarını belirtmişlerdir. Aldıkları sıvı miktarını yeterli bulmayanların oranı; uygulama grubunda % 92,0, kontrol grubunda ise % 90,0 olarak bulunmuştur. Eğitim öncesi dönemde; Yaşlıların aldıkları toplam sıvı miktarının uygulama grubunda 981±126 ml/gün, kontrol grubunda ise 921±208 ml/gün olduğu, sıvı açığının da uygulama grubunda 1163±199 ml/gün ve kontrol grubunda 1218±222 ml/gün olduğu belirlenmiştir. Uygulama ve kontrol grubundaki yaşlıların aldıkları toplam sıvı miktarı ve sıvı açığı yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). 
Eğitim sonrası dönemde; yaşlıların aldıkları toplam sıvı miktarının eğitim öncesine göre arttığı (uygulama grubunda 1333±127 ml, kontrol grubunda 1321±236 ml) ancak her iki gruptaki yaşlıların sıvı açığının devam ettiği (uygulama grubundaki yaşlıların ortalama 825±211 ml/gün, kontrol grubundaki yaşlıların ortalama 830±224 ml/gün) bulunmuştur. Sesli uyaran sonrası dönemde; uygulama grubundaki yaşlıların günlük tükettikleri toplam sıvı miktarının önceki dönemlere ve kontrol grubuna göre belirgin derecede (2145±137) artmış ve bu artış miktarı istatistiksel olarak da anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Aynı zamanda uygulama grubundaki yaşlıların sıvı açığının da 46±60 ml/gün olduğu belirlenmiştir. Son izlemden 15 gün sonrası dönem; yaşlıların toplam sıvı miktarının (2081±135ml/gün) ve sıvı açığının (107±118ml/gün) sesli uyaran dönemi ile benzerlik gösterdiği belirlenmiştir (p>0,05). Sıvı alınımının; kan basıncını, nabız ve solunum sayısını, vücut sıcaklığını, vücut ağırlığını, yorgunluğu, idrar miktarını ve yoğunluğunu etkilediği (p<0,05) saptanmıştır.
Sonuç: Araştırmamızdan elde ettiğimiz sonuçlara göre, sesli uyaranın huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin sıvı tüketimine etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuca göre yaşlıların sıvı almasını hatırlatacak sesli uyarı veren kol saatinin kullanılması önerilmiştir. Ayrıca sıvı açığı olduğunu tespit ettiğimiz yaşlılara verdiğimiz eğitimin sıvı tüketimini artırmakla birlikte sıvı açığını kapatmada yeterli olmadığı ve eğitimin etkisinin zamanla azaldığı belirlenmiştir. Bu sonuç doğrultusunda eğitimin sık aralıklarla tekrarlanması önerilmiştir.

Abstract:
The Effect of Voice Alert on Fluid Consumption in Elderly People Living in Nursing Home
Aim: The aim of this study was to investigate the effect of vocal stimulation on fluid consumption in elderly people living in nursing homes.
Method: The study was conducted as a single-blind, randomized controlled, pre-test-post-test model. The research was carried out between 27 July 2017-01 February 2018 at the Narlıdere Nursing Home, Aged Care and Rehabilitation Center of the Ministry of Family and Social Policies. During the data collection period, 100 elderly individuals selected according to age, gender and educational status by stratified randomization method were included in the study. The sample size was determined by Power Analysis. As data collection tools; Elderly İntroductory Form, Barthel Daily Living Activities Index, Follow-up Form and Fatigue Severity Scale were used. In the study, the elderly (n: 50) and control (n: 50) were followed-up for 12 days, before and after the training, after the stimulus and 3 days after the 15 days after the last follow-up. Training and voice stimulation were applied to the application group, and the daily care of the nursing home and the nursing home were applied to the control group. The effect of the audible stimulus was evaluated by comparing the results of the follow-up of the elderly in the control group and the control group.  Shapiro Wilk normality test, variance analysis, Bonferroni test, t test and Mann-Whitney U test were used to analyze the data of the variables. Intra-group comparisons were made by Friedman analysis.
Results: It was determined that the elderly who participated in the study drank tea, coffee and ayran. The elderly's 88,0% in the control group and 94,0% of the elderly in the control group stated that they received a fluid when they were thirsty. The proportion of those who do not find the amount of fluid they take enough; In the study group, 92,0% and in the control group was 90,0%. In the pre-training period; It was determined that the total amount of fluid taken by the elderly was 981 ± 126 ml / day in the application group and 921 ± 208 ml / day in the control group, while the fluid deficit was 1163 ± 199 ml / day in the application group and 1218 ± 222 ml / day in the control group. It was found that there was no statistically significant difference in the total fluid amount and fluid deficit of the elderly in the application and control group (p> 0.05). In the post-training period; It was found that the total amount of fluid taken by the elderly increased compared to the pre-education level (1333 ± 127 ml in the treatment group, 1321 ± 236 ml in the control group) but the liquid deficit was the mean age of the elderly in both groups (825 ± 211 ml / day in the elderly group and 830 in the control group). ± 224 ml / day). In the post-stimulus period; The total amount of fluid consumed by the elderly in the administration group increased significantly (2145 ± 137) compared to the previous periods and the control group, and this increase was statistically significant (p <0.001). At the same time, it was determined that the fluid deficit of the elderly in the application group was 46 ± 60 ml / day. 15 days after the last follow-up period; Total fluid amount (2081 ± 135ml / day) and fluid deficit (107 ± 118ml / day) of the elderly were found to be similar to the stimulus period (p> 0.05). Liquid uptake; blood pressure, pulse and respiratory rate, body temperature, body weight, fatigue, urine amount and density (density) was found to have effect (p <0.05).
Conclusion: According to the results of our study, it was found that the voice stimulus had an effect on the fluid consumption of elderly people living in a nursing home. According to this result, it is recommended to use a wristwatch that gives an audible warning to remind the elderly to take fluids. In addition, it was determined that the fluid consumption of the education given to the elderly we found to be liquid deficit was not sufficient to close the liquid gap and the effect of the training decreased over time. In line with this result, it is recommended to repeat the training frequently.