Türkiye'de ülkesel bütünlüğün korunması açısından idarenin bütünlüğü ilkesi
Administrative integrity principle for the protection of territorial integrity in Turkey
Yazar: ÖMER ÖZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ARSLAN
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak = Disrupt the unity and territorial integrity of the state ; Hukuksal korunma = Legal protection ; Sosyal bütünleşme = Social integration ; Yapısal bütünlük = Structural integritiy ; Yargısal korunma = Judical protection ; İdari sorumluluk = Administrative responsibility ; İdari vesayet = Administrative tutelage ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
İdarenin bütünlüğü ve ülkesel bütünlük farklı anlamlar taşımaktadır. Ancak
üniter devlet modelinde teşkilatlanmış olan Türkiye Cumhuriyeti'nin ülkesel
bütünlüğü için idarenin bütünlüğü ilkesinin varlığı günümüz şartlarında tartışılmaz
bir zorunluluktur. Bu minvalde çalışma, Türkiye Cumhuriyeti'nin ülkesel bütünlüğü
için idarenin bütünlüğü ilkesinin önemini vurgulamayı amaçlamaktadır. Güçlü
merkeziyetçilik Osmanlı döneminden beri var olan yönetim anlayışıdır. Güçlü
merkeziyetçiliğin ve üniter devletin bir ajanı olarak idarenin bütünlüğü ilkesi önem
taşımaktadır. Osmanlı dönemindeki anayasal süreçte ve devletin yıkılması
sonrasında vücut bulan Türkiye Cumhuriyeti anayasalarında devletin ve idarenin
bütünlüğü farklı şekillerde kendisine yer edinmiştir. Çalışmada 1982 Anayasasının 3.
maddesinde yer alan üniter devlet ilkesi ve 123. maddesinde yer alan idarenin
bütünlüğü ilkesine ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin içtihatları üzerinden
değerlendirme yapılmıştır. Aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle
birlikte, idarenin bütünlüğü ilkesinin araçları olan hiyerarşi ve idari vesayet
ilkelerinin uygulanması hususunda yeni düzenlemeler göze çarpmaktadır. Son
olarak, küreselleşme sürecinin Türkiye üzerinde yaratabileceği sorunlar tespit
edilerek devletin mevcut üniter ulus-devlet yapısıyla idarenin bütünlüğü ilkesi
arasındaki korelasyonun ülkesel bütünlük açısından önemi irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Üniter devlet, idarenin bütünlüğü ilkesi, hiyerarşi, idari
vesayet, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi.

Abstract:
Administrative integrity and territorial integrity have different meanings.
However, existence of the administrative integrity principle is an unquestionable
requirement for the territorial integrity of the Republic of Turkey organized based on
the unitary state model. In this context, this study aims to highlight the importance of
the administrative integrity principle for the territorial integrity of the Republic of
Turkey. Strong centralization has been a manner of rule since the Ottoman Period.
Administrative integrity principle is important as an agent of strong centralization
and unitary state. During the constitutional process in the Ottoman Period and in the
constitutions of the Republic of Turkey founded after the collapse of the Ottoman
Empire, integrity of the state and administration have been established in different
ways. In the study, an evaluation has been made based on the precedents of the
Constitutional Court regarding the unitary state principle in the article 3 of the
Constitution of 1982 and the administrative integrity principle in the article 123.
Also, it has been mentioned the new regulations emerging with the presidential
system of governance and that relate to the implementation of hierarchy and
administrative tutelage principles which are the elements of the administrative
integrity. Finally, importance of the correlation between the current unitary nationstate
structure of the state and the administrative integrity principle will be assessed
in terms of the territorial integrity by identifying impacts that the globalization
process may have on Turkey.

Keywords: Unitary state, administrative integrity principle, hierarchy, administrative
tutelage, presidential system of governance.