Azerbaycan sinemasında uyarlama filmler: Anar Rzayev örneği
Adapted films in Azerbaijan cinema: The case of Anar Rzaev
Yazar: AYNUR NABİYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY NİŞANCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan sineması = Azerbaijan cinema ; Film = Film ; Rzayev, Anar = Rzayev, Anar ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history

Özet:
Sinema tarihinde sinema edebiyat ilişkisi ve uyarlama filmlerin çekilmesi tam olarak Melies'in Le Voyage Dans la Lune (Ay'a Seyahat) filmiyle başlar. Melies'ın edebiyatın anlatım bütünlüğü ve dilinden esinlenerek çektiği bu filmden sonra sinema ve edebiyat ilişkisi, Griffith'in Charles Dickens'in romanlarında kullandığı kurgu yöntemini sinema diline aktarması ve yeni sinemasal kurgu yöntemi oluşturması bu iki farklı sanat dalını birbirine bağlamıştır. Böylece en yeni sanat dalı olan sinema, geleneksel sanatlardan olan edebiyatı hem konu olarak kaynak almış, hem de edebiyatın anlatım dilini örnek alarak kendi anlatım dilini ve araçlarını oluşturmuştur. 
Sinemanın zamanla oluşturduğu yeni yöntem ve teknikler edebiyatı da etkilemeye başlamış, bununla da bu iki sanat arasında etkileşim ortaya çıkmıştır. Uyarlama konusu ise sinema ve edebiyat ilişkisinin ilk adımıdır. Bu konu sinemanın doğuşundan günümüze kadar gelmiş, sinema kendi anlatım dilini geliştirdikce yeni ve uyarlama türleri ortaya çıkmıştır. 
Bu çalışmada da sinema edebiyat ilişkisi ve etkileşimi, bu etkileşime yaklaşımlar, farklı edebi türlerde yazılmış eserler sinemaya uyarlanırken kullanılan teknikler ve uyarlama sorunları araştırılarak bu gelişmenin Azerbaycan sinemasında nasıl ilerlediği incelenmiştir. Azerbaycan sinemasıda çekilen 86 uyarlama film içerisinden yazar Anar'ın üç farklı edebi türde yazdığı eserinden uyarlanan film örnekleri ele alınarak Azerbaycan sinemasında edebi eserlerin filme nasıl uyarlanıldığı araştırılmıştır. Seçilen filmler orijinal eserle karşılaştırılarak içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. İnceleme sonucunda eserin dramatik yapısı filme uyarlanırken kullanılan sinematik yöntemler grafikleştirilerek eserle ne şekilde farklı özellikler taşıdığı ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
In the history of cinema, the relationship between cinema and literature and the shooting of adapted films begins exactly with the film Le Voyage Dans la Lune (Journey to the Moon) by Melies. After this film, which Melies shot inspired by the narrative integrity and language of literature, the relationship between cinema and literature, Griffith's transfer the editing method used in Charles Dickens's novels to the language of cinema and creating a new cinematic editing method, connected these two different branches of art. Thus, cinema, which is a brand new art branch, took literature, which is one of the traditional arts, as a source, and created its expression language and tools by taking the expression language of literature as an example. 
The new methods and techniques that cinema has created over time have also begun to affect literature, and interaction between these two arts has emerged. Adaptation is the first step in the relationship between cinema and literature. This subject has come from the birth of cinema to the present day, and as cinema developed its language of expression, and new and adaptation types emerged.
In this study, the relationship and interaction between cinema and literature, approaches to this interaction, the techniques used in adapting works written in different literary genres to the cinema, and adaptation problems were investigated and how this development progressed in Azerbaijani cinema. Among the 86 adaptation films shot in Azerbaijani cinema, examples of films adapted from the author Anar's work written in three different literary genres were examined, and how literary works were adapted to film in Azerbaijani cinema was investigated. Selected films were compared with the original work and analyzed by the content analysis method. As a result of the examination, the cinematic methods used while adapting the dramatic structure of the work to the film were graphically revealed, and how they had different characteristics from the work.