Fetvahane-bab-ı fetva'da görev yapan Osmanlı uleması bab-ı meşihat arşivi ulema sicil dosyalarına göre
The Ottoman ulema working at fetvahane-bab-i fetva according to bab-ı meşihat archi̇ve document
Yazar: DİLEK GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT HANİLÇE
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arşiv = Archive ; Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Memurlar = Civil servants ; İlmiye Teşkilatı = Ilmiye Organization

Özet:
Osmanlı Devleti, kuruluş aşamasından başlayarak hem halkını refah içinde yaşatabilmek hem de adaletli bir yönetime sahip olabilmek için bütün kurumlarının temellerinin sağlam atılmasına, yöneticilerin adil, bilgili ve kendilerini her açıdan yetiştirmiş olmasına önem vermiştir. Devlet işleyişinde yer alan kurumların teşekkülünde kendisinden önceki çeşitli medeniyetler ve devletlerinyönetim anlayışı ve kurumlarından esinlenmiştir. Osmanlı devlet teşkilatına bu kurumların kimi aynen alınırken kimi de bazı değişiklikler yapılıp uyarlanarak katılmıştır. 
Bu çalışmanın amacı, toplum ve devlet hayatına giren yönetici sınıflarının ve halkın günlük yaşantısının bir parçası olan dinin kurallarının günlük hayata uygulanması açısından fetva ihtiyacını karşılayan Fetvahâne'de görev yapmış memurları tanıtmaktır. Tez üç bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde, Osmanlı Devleti'nde yönetici sınıflardan (seyfiye, kalemiye ve ilmiye) genel hatlarıyla bahsedilerek bu sınıflarda en üst makamlarda bulunan görevliler hakkında bilgi vermeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, fetva kavramı, fetvahâne ve burada görev yapan memurların vazifeleri izah edilmiştir. Üçüncü bölümde, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) Ulema Dosyaları Veri Tabanında yer alan fetvahâne görevlilerinin dosyaları titizlikle okunarakortaya konan biyografileri sıralanmıştır. Sonuç kısmında çalışmanın genel bir değerlendirmesine yer verilmiştir.
Anahtar Kelimler: Meşîhat, Fetvahâne, Ulema, Tercüme-i Hal, Sicill-i Ahval Dosyaları.

Abstract:
Starting from the foundation phase, the Ottoman Empire gave importance to laying the solid foundations of all its institutions and ensuring that the administrators were fair, knowledgeable and educated in every aspect, in order to ensure that its people lived in prosperity and to have a just administration. The formation of institutions involved in the functioning of the state was inspired by the management approach and institutions of various civilizations and states before it. While some of these institutions were incorporated into the Ottoman state organization, some were modified and adapted.
The purpose of this study is to introduce the officials who served in the Fatwahâne, which meets the need for fatwas in terms of applying the rules of religion, which are a part of the daily life of the ruling classes and people who enter the social and state life, to daily life. The thesis consists of three parts. In the firstchapter, the ruling classes in the Ottoman Empire (seyfiye, penciliye and ilmiye) were mentioned in general terms and an attempt was made to giveinformation about the officials in the highest positions in these classes. In the second chapter, the concept of fatwa, the fatwa office and the duties of the officials working there are explained. In the third section, the biographies of the fatwahā officials in the Ulema Files Database of the Turkish Religious Foundation Islamic Research Center (ISAM) are listed by meticulously reading the files. A general evaluation of the study is included in the conclusion section.
Keywords: Meşihat, Fetvahâne, Ulema, Tercüme-i Hal, Sicill-i Ahval Files.