Türkiye'nin sürdürülebilir gıda sistem dinamikleri
Food system dynamics in Turkey
Yazar: NURTEN SIRMA
Danışman: PROF. DR. YAŞAR BİROL SAYGI
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Gıda üretim sisteminin tüm bileşenleri, sürdürülebilirlik kavramında çok önemli bir yere sahiptir.  Küresel riskler, dünya nüfusundaki artışa bağlı olarak gıda talebindeki artış, verimsiz kaynak kullanımı, gıda israfı gibi faktörler sürdürülebilir sistemlerine geçişi zorunlu kılmaktadır. Tarımsal üretimde yoğun girdi kullanımının etkilerinin son dönemde çok daha fazla hissedilir olması, sürdürülebilir gıda sistemleri, döngüsel ekonomi, tarım ve gıda sektörünün geleceği açısından verimli bir çözüm sunmaktadır. Gıda sisteminin tüm halkalarında kullanılan girdilerin, doğal kaynak ve malzemelerin ekonomik ömürlerinin uzatılabilmesi ve oluşan atık miktarının da minimum tutulduğu bir gıda üretim sistemini aktif etmek, döngüsel ekonomiye geçişi öncelikli hale getirmektedir. Günümüzde BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına geçişi öncülleyen tüm küresel zirvelerde (COP 27) döngüsel üretim, küresel ısınma,  sera gazı salımı azaltımı öncülleyen çalışmaların teşvik edileceği ve gıda, tarım, hayvancılık ve sanayide de  yeni  regülasyonların başat noktada olacağı ortadadır.  Bu çalışmada, döngüsel ekonominin gerekliliği olan  sürdürülebilir gıda sisteminin oluşması adına Türkiye'deki iç dinamikleri Türkiye 3. Tarım Şurası, Kovid 19 sonrası dönemdeki tarımın girdisi olan kaynaklarımızın mevcut halini derlemek maksadı ve güncel sürdürülebilirlik kısmındaki zorlukları değerlendiren bir çalışma olarak ele almak adına, gıda üretim sisteminin her  kademesi, gıda israfı, tüketici tarafı ve atık yönetimi kademelerinde  ortaya çıkan zorlukları belirleyip eylem planlarının entegrasyonunu sağlayacak dinamikleri belirlemek için  derlenmiştir. Gıda sistemleri, gıda üretiminden tüketimine kadar olan süreçleri ve bu süreçlerin çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerini içerir. Bu çalışma, gıda sistemlerinin sürdürülebilirliğini anlamak, mevcut durumu değerlendirmek ve gelecekteki dönüşümleri ele almak amacıyla yapılmaktadır.

Abstract:
All components of the food production system have a significant place in the concept of sustainability. Global risks, the increase in food demand due to the increasing world population, inefficient resource use, and factors such as food waste make the transition to sustainable systems mandatory. The impacts of intensive input use in agricultural production becoming much more noticeable recently, offer an efficient solution for the future of sustainable food systems, circular economy, agriculture, and the food sector. Activating a food production system in which inputs used in all links of the food system, natural resources, and materials can extend their economic lives and the amount of waste produced is kept to a minimum, prioritizes the transition to a circular economy. Nowadays, it is clear that at all global summits leading the transition to the UN Sustainable Development Goals (COP 27), circular production, global warming, and works promoting greenhouse gas emission reduction will be encouraged, and new regulations will be paramount in food, agriculture, livestock, and industry. In this study, in order to address a study that compiles the current state of our resources that are inputs of agriculture in the post-Covid 19 period and evaluates the difficulties in the current sustainability part for the formation of the sustainable food system, which is a necessity of the circular economy in Turkey, and takes into account the internal dynamics of Turkey in the 3rd Agriculture Council, all stages of the food production system, food waste, consumer side, and waste management stages have been compiled to determine the difficulties that arise and determine the dynamics that will ensure the integration of action plans. Food systems include the processes from food production to consumption and their environmental, social, and economic impacts. This study is being conducted to understand the sustainability of food systems, evaluate the current situation, and address future transformations.