Kavram ve eylem boyutuyla performans sanatı
Performance art with concept and action dimensions
Yazar: ESRA AYTEŞ
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ BAYAV
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Beden = Body ; Eylem = Action ; Kavramlar = Concepts ; Kavramsal sanat = Conceptual art ; Performans = Performance ; Performans sanatı = Performance art ; Postkavramsal sanat = Postconceptual art ; Sanat eylemi = Art action

Özet:
Kavram ve Eylem Boyutuyla Performans Sanatı
ÖZET
Performans; kelime olarak bir çalışma üzerindeki en yüksek yetidir. Sanatçıların bedenleri üzerinden sergilemiş oldukları sosyolojik gösteriler Performans Sanatı olarak nitelendirilir. Birçok disiplini aynı merkezde buluşturan, sınırları olmayan bir sanattır. En belirgin özelliği; seyircinin alımlayıcı konumunu değiştirip onu işin içinde aktif konuma geçirmesidir. Performans Sanatı'nda esas gaye, hayat ile sanat arasındaki sınırları kaldırmaktır.

 Tarihsel süreçte ilk sanatçı eylemleri 1900'lü yıllardan itibaren Fütürist dönemle belirir. Takibinde performans örneklerine 20. yy.'ın avangart sanat akımlarında gerçekleştirilen tiyatral etkinliklerde rastlanır. Performans Sanatı 1960'lı yıllarla birlikte Avrupa'da ve Amerika'da Performans Sanatı olarak ortaya çıkar.

 20. yy.'la birlikte kavramsal yapıya bürünen sanat,  Performans Sanatı'nın kavramsal boyutlarını da belirginleştirmiştir. Düşünce ve kavramlar sanatçı performanslarına hakim olmuştur. Sanatçılar; zihinsel zorlamalar, takıntılar, toplumsal sorunlar; ırkçılık, cinsiyet ayrımcılığı vb., iktidar, savaşlar, politik yaklaşımlar ve  gelişen teknoloji gibi kavram ve sorunlardan hareketle performanslar gerçekleştirmiştir. Performans Sanatı'nda sanatçı bu kavramları aktarma noktasında bedenini araç olarak kullanmıştır. Performans gösterileri ve sanatçıların otobiyografileri üzerinden, eylemlerin kavramsal boyutları irdelendiğinde; performanslar; sosyolojik, psikolojik, politik ve teknolojik olarak gözlemlenilebilir.

Türkiye'de 1960'lı yıllarla performansı andıran örneklere rastlanılır fakat, Performans Sanatı olarak festivallerde yer alan performanslara 1990'larda rastlanır. Eylem ve Kavram birlikteliğinde ulaşılan Türk performans sanatçılarının görüşlerine göre; Performansların altında yatan düşünsel-kavramsal sebepler mutlaka vardır. Performanslar otobiyografik veya çevresel etkiler taşır. Ayrıca kamusal alanlar sıklıkla tercih edilmektedir. Performanslar sosyolojik, politik, psikoloijk ve teknolojik özelliklere sahiptir. 
 
Performansların kavramsal boyutlarının araştırılması ile bu çalışma; performansların salt beden aktivitelerinin dışında altındaki anlatıları ortaya koyar. İfadesel boyutta sanatçı kavramlarını açığa vurmak adına eylemlerden yararlanırken, eylemlerini etkin kılmak adına düşünsel alt yapısı kuvvetli kavramlardan beslenir.

Abstract:
Performance Art with Concept and Action Dimensions
ABSTRACT
Perfromance; as a word, is the highest the competence over a study. The sociological performances displayed through bodies of artists are called Perfomance Art. It is an art that brings a lot dicipline together in the same center and has no boundries. The most distinct characteristic of the Performance Art is the getting audiences into the action by changing their receptive positions. Main objective in Perfomance Art is to remove the boundries between art and the life.

In history, the first artist performances appears after 1990's with the Futurist era. Subsequently, the examples of performances are seen in the theatrical activities which are realized in the avant-garde movement in 20th. Century. Perfomance Art emerges in Europe and America in 1960's as Perfomance Art.

The art that has become conceptual structure with the 20th century, has made the conceptual dimensions of Perfomance Art explicit. Thoughts and concepts dominates the artist performances. Artists has practised perfomances basing on the problems and concepts like intellectual pressures, obsessions, social problems; racism, gender segregation etc, government, wars, political approaches and developing technology. In Perfomance Art, artist uses his body as a tool to convey these concepts. When the conceptual dimensions of the actions are examined in terms of performance acts and artist autobiographies; performances can be monitored as sociological, psychological, political and technological.
 
In Turkey,  performance-like examples are seen in 1960's but performances as Perfomance Art appears in festivals in 1990's. According to the Turkish performance artists who has got the act and concept togetherness; definitely there are some intellectual-conceptual reasons behind the Perfomances. Perfomances have autobiographical and environmental effects. Moreover, public areas are chosen often. Perfomances have got sociological, psychological, political ve technological characteristics.

This article by researching the conceptual dimensions of performances put forwards the meanings of performances apart from the absolute body activities. An artist uses actions in order to disclose his concepts and makes use of concepts which has got strong intellectual structure so as to dynamise his action.