Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa ilişkileri (1916-1923)
The relations between Mustafa Kemal Pasha and İsmet Pasha from the Ottoman Empire to the Republic (1916-1923)
Yazar: YASİN UĞURLU
Danışman: PROF. DR. BEYTULLAH KAYA
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Millî Mücadele'nin başarıya ulaşması ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kuruluşu; birçok önemli komutan, subay ve devlet adamının uyum içerisinde çalışmasının bir neticesidir. Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde vuku bulan olaylar karşısında vatansever ve sorumluluk bilinci yüksek bir grup, tarih sahnesinde boy göstermiştir. Büyük bir çoğunluğu 1880'li yıllarda doğan bu kuşak, devletin ve milletin mukadderatına yön vermiş ve yeni Türk devletinin temellerini atmıştır. Bu çalışma, Mustafa Kemal Paşa ile İsmet Paşa ilişkilerine odaklanarak 1. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde ikili arasındaki kişisel, siyasi, askerî ilişkileri ve liderlik dinamiklerini incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmada; iki tarihi şahsiyeti birbirine yaklaştıran ve birlikteliklerini uzun süreli kılan olay, olgu ve unsurların açıklanması da hedeflenmiştir. 

Araştırmada, iki asker ve devlet adamının birlikte geçirdikleri yedi yıla odaklanarak aralarındaki münasebetlerin niteliği değerlendirilmiştir. Bunun yanında Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa'nın ilişkilerinin hangi temeller üzerine kurulduğu ve ilerlediği hususuna açıklık getirilmiştir. İki devlet adamının genç subaylık yıllarından Cumhuriyet'in ilanına dek geçen zaman zarfındaki münasebetleri irdelenmiştir. Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa arasındaki kişisel ilişkinin, ideolojik benzerlik-farklılıkların ve liderlik yaklaşımlarının Türkiye'nin askerî, siyasi, sosyal, ekonomik alanlardaki gelişimini nasıl etkilediği gözler önüne serilmiştir. Dönemin arşiv belgelerinden, birinci ve ikinci elden kaynaklarından yararlanılan çalışmada ikili arasındaki yazışmalar, konuşmalar ve resmî belgeler hususi olarak analiz edilmiştir. Bu çalışma, Mustafa Kemal Paşa - İsmet Paşa ilişkilerinde 1916 ile 1923 evresinin anlaşılmasını sağlayarak Millî Mücadele ve Cumhuriyet döneminin askerî, siyasi, ideolojik ve liderlik temellerini kavramak için önemli bir kaynak işlevi görecektir.

Anahtar Kelimeler: Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa, Türkiye Cumhuriyeti, Millî Mücadele, Liderlik.

Abstract:
The success of the National Struggle and the establishment of the Republic of Türkiye were the result of the harmonious work of many important commanders, officers and statesmen. In the face of the events that took place in the last period of the Ottoman Empire, a group of patriots and those with a high sense of responsibility emerged on the stage of history. This generation, the majority of whom were born in the 1880s, shaped the fate of the state and the nation and laid the foundations of the new Turkish state. This study aims to examine the personal, political and military relations and leadership dynamics between Mustafa Kemal Pasha and İsmet Pasha during World War I, the National Struggle period and the establishment of the Republic of Türkiye by focusing on their relations. The study also aims to explain the events, facts and elements that brought the two historical figures closer to each other and made their union long-lasting.

The study focuses on the seven years that the two soldiers and statesmen spent together and evaluates the nature of their relations. In addition, it has been clarified on what basis the relations between Mustafa Kemal Pasha and İsmet Pasha were established and developed. The relations between the two statesmen from their young officer years to the declaration of the Republic have been examined. It has been revealed how the personal relations, ideological similarities-differences and leadership approaches between Mustafa Kemal Pasha and İsmet Pasha affected the development of Türkiye in military, political, social and economic areas. In the study, which uses archival documents, first and second-hand sources of the period, the correspondence, conversations and official documents between the two have been analyzed specifically. This study will serve as an important source for understanding the military, political, ideological and leadership foundations of the National Struggle and the Republic period by providing an understanding of the 1916-1923 phase of Mustafa Kemal Pasha-İsmet Pasha relations.

Keywords: Mustafa Kemal Pasha, İsmet Pasha, Republic of Türkiye, National Struggle, Leadership.