Şap virüsü izolasyonu ve teşhisi için fetal sığır dilinden hücre hattı oluşturulması ve karakterizasyonu
Establishment and characterization of fetal bovine tongue cell line for detection and isolation of foot and mouth disease virus
Yazar: ŞÜKRAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. DİDEM TURGUT COŞAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji ve Biyogüvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu tez çalışması ile şap virüsüne duyarlı, şap hastalığının teşhisini ve şap virüsünün izolasyonunu daha etkin kılacak alternatif yeni hücre hatları oluşturulması hedeflenmiştir. Böylece hem bu hücre hatlarının hastalığın doğal konakçısı ile aynı homolojiye sahip olması hem de ilk enfeksiyon belirtilerinin görüldüğü ve enfeksiyona duyarlı bir organ olan dilden hazırlanması nedeniyle şap virüsünün teşhisine ve izolasyonuna daha etkin katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Çalışmanın birinci aşamasında,  mezbahadan alınan yaklaşık 5 aylık sığır fötüsü dilinden, güvenli laboratuvar koşullarında hazırlanan primer kültürün ayrıştırma ve saflaştırılmasıyla, sonlu epitelyal ve fibroblast hücre hatları oluşturulmuştur. İkinci aşamasında, oluşturulan bu iki yeni hücre hattının karakterizasyonları kapsamında, mikrobiyal ve viral sterilite, büyüme karakteristiği, tür orijini doğrulaması, doku orijini doğrulaması testleri ve şap virüsü için spesifik hücresel reseptörlerin varlığının tespiti yapılarak tanımlı hücre hatları haline getirilmişlerdir. Üçüncü aşamasında ise yeni hücre hatlarının şap virüsü laboratuvar suşlarına ve (A TUR/11, O TUR/07 ve Asia1/11) ve BHK 21 An31 hücre hattında negatif olan 20 adet saha suşuna olan duyarlılıkları incelenmiştir. Çalışmalar sonucunda, FBTEC hücre hattının ömrünün 10 pasaj olduğu, FBTFC hücre hattının ise 60. pasaja kadar çoğaldığı görülmüştür. Yapılan virüs duyarlılık testlerinde, her iki hücre hattının da kontrol grubu olan BHK 21 An31 hücre hattından daha duyarlı olduğu görülmüştür. Ancak FBTEC hücre hattının ömrünün çok sınırlı olması bu hücre hattının uzun süreli kullanılabilirliğini sınırlamaktadır. FBTFC hücre hattı ise hem uzun süre pasajlanabilir olması hem de diploit hücre özelliğiyle atasal özelliklerini korumasından dolayı,  iyi bir bankalama stratejisi ile daha uzun yıllar kullanılabilir yeni ve alternatif bir hücre hattı olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Hücre hattı kurulumu ve karakterizasyonu, sonlu hücre hattı, şap virüsü, teşhis, virüs izolasyonu

Abstract:
In this thesis, new cell lines susceptible to foot and mouth disease virus (FMDV) development, for diagnosis and isolation was aimed. These cell lines were prepared from the natural host's tongue where the first typical symptoms appear. In the first stage of the study, fibroblastic (FBTFC) and epithelial (FBTFC) finite cell lines were formed from a 5 months old bovine fetus's tongue in accordance with safe laboratory conditions. In the second stage, sterility, growth characteristics, purity, species and tissue origin verification, specific FMDV receptors determination were done within the scope of the new cell lines' characterization. In the third stage, susceptibility to laboratory strains were examined in terms of antigenicity-infectivity titers, infectivity period and plaque characters. 20 field strains, FMDV positive with PCR but negative in BHK 21 An31 cells were tested with the new cells. CPE detection and serotyping for FMDV were done after 3 blind passages and if any, performed by qRT-PCR. The results revealed that degenerations and proliferation defects started in the FBTEC cell line after the 10th passage in parallel with prolonged doubling time. FBTFC cell line reached to the 60th passage with no morphological and proliferation problem. Both novel cell lines were more sensitive than BHK 21 An₃₁ to FMDV. However, short lifespan of the FBTEC cell line limits its long-term usability. The FBTFC is a new cell line which can be used for years with a good banking strategy because of its longer passage life and maintaining its ancestral properties with diploid cell feature.

Keywords: Cell line establisment and characterization, finite cell line, foot and mouth disease virus, diagnosis, virus isolation