Trabzon ili yer altı ve yer üstü sularının hidrojeolojik, hidrojeokimyasal incelemesi ve su kalitesinin izlenmesi
The hydrogeological, hydrogeochemical investigation of the surface-groundwaters and determination of the water quality of the Trabzon city
Yazar: SEÇİL CELEP
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA GÜLTEKİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Trabzon il sınırlarını kapsayan çalışma alanında mevcut yeraltı ve yerüstü sularının kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Akhisar, Foldere, İskefiye, Kalanima, Sera, Beşirli, Değirmendere, İkisu, Yomra, Yanbolu, Karadere, Solaklı ve Baltacı Havzalarının yeraltı ve yüzey sularının hidrojeolojik, hidrokimyasal özellikleri ve su kalitesi belirlenmiştir.Çalışma alanındaki sular genel olarak karbonatlı ve sülfatlı (Ca+Mg>Na+K) sular sınıfında olup genellikle zayıf asit kökleri güçlü asit köklerinden (HCO3+CO3> Cl+SO4) daha fazladır.Yeraltı sularının sıcaklıkları 9.8-17.3ºC, pH değerleri 6.89-8.04, elektriksel iletkenlik değerleri (Eİ) 205-521 µS/cm, toplam çözünmüş madde miktarları (TDS) 117-442 mg/l ve çözünmüş oksijen miktarları (DO) 1.2-15.81 mg/l arasında değişmektedir. Yüzey sularının sıcaklıkları 2.1-21.4ºC, pH değerleri 6.94-8.94, elektriksel iletkenlik değerleri (Eİ) 28-450 µS/cm, toplam çözünmüş madde miktarları (TDS) 21-287 mg/l ve çözünmüş oksijen miktarları (DO) 9.1-16.86 mg/l arasında değişmektedir.İnceleme alanındaki tüm sular Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine göre değerlendirildiğinde birçok parametre açısından I. sınıf sular sınıfında iken, yüzey sularında genellikle Cu, Pb, Ni, Al, Mn, NO2-, NH4+, PO43-, CN- ve KOİ parametreleri, yeraltı sularında ise genellikle Cu. Ni, NO2-, PO43-, CN- parametreleri açısından II. Sınıf, III. Sınıf ve IV. Sınıf sular sınıfında bulunduğu belirlenmiştir. Sularda kirlilik oluşturan parametrelerin genellikle çevresel atıklardan kaynaklandığı belirlenmiştir. İncelenen sular İnsani Tüketim Amaçlı Sular Standardına göre değerlendirilmiş ve Fe, Al, Cu, Pb, Mn, Co, Ni, Cd, As, Cr, Ba gibi ağır metal, NO2-, NO3-, NH4+, PO43-, CN- ve KOİ gibi kirlilik içerikleri bakımından standarda uygun, Ni, Mn ve Pb değerlerinin ise standartta verilen sınır değerleri aştığı belirlenmiştir. Ayrıca tüm suların sulama suyu açısından çok iyi ve iyi sular sınıfında olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is groundwater and surface waters qualities of the provinces of the Trabzon. In the study, it was found out the hydrogeological-hydrogeochemical properties and water qualities of the groundwaters and surface waters of Akhisar, Foldere, İskefiye, Kalanima, Sera, Beşirli, Değirmendere, İkisu, Yomra, Yanbolu, Karadere, Solaklı and Baltacı Basins.The studied waters are generally carbonated-sulphated water (Ca+Mg>Na+K) classes, and poor acids are more than strong acids (HCO3+CO3> Cl+SO4). Temperatures of the ground waters are 9.8-17.3ºC, the pH values are 6.89-8.04, the electrical conductivity (EC) values are 205-521 µS/cm, the total dissolved solids are 117-442 mg/l and the dissolved oxygen (DO) is varies between 1.2 and 15.81 mg/l. Temperatures of the surface waters are 2.1-21.4ºC, the pH values are 6.94-8.94, the electrical conductivity (EC) values are 28-450 µS/cm, the total dissolved solids are 21-287 mg/l and the dissolved oxygen (DO) is varies between 9.1 and 16.86 mg/l.Based on Water Pollution Control Regulation, all of the waters in the study area are I. class water in point of many parameters. However, surface waters are II. class, III. class and IV. class waters in point of Cu, Pb, Ni, Al, Mn, NO2-, NH4+, PO43-, CN- and KOİ parameters, and groundwaters are II. class, III. class, IV. class waters in point of Cu. Ni, NO2-, PO43-, CN- parameters. It was determined that the parameters causing the pollution in the waters usually originate from environmental wastes. The studied waters are assessed according to the Turkish Drinking Water Standart (TS 266). They are suitable to the standard in point of trace methals (Fe, Al, Cu, Pb, Mn, Co, Ni, Cd, As, Cr, Ba) and pollution contents (NO2-, NO3-, NH4+, PO43-, CN-, KOİ) but Ni, Mn, Pb values exceed the limit values of the standart. Besides, it was concluded that all of the waters are ?very good and good? class waters in terms of the irrigation water.