Multiple sklerozlu hastalarda hastalığa uyum ve öz bakım gücü arasındaki ilişki
The relationship between adaptation to illness and self-care agency of patients with multiple sclerosis
Yazar: AYSUN BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. AFİFE YURTTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Bu araştırma, multiple sklerozlu hastaların hastalığa uyum ve öz bakım gücü arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla planlandı.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı nitelikte olan araştırma, Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi Nöroloji Kliniği ve Polikliniğinde Temmuz 2019- Mart 2020 tarihleri arasında yapıldı. Evreni bilinen örnekleme yöntemi kullanılarak örneklem sayısı 258 olarak belirlendi. Veriler, "Kronik Hastalığa Uyum Ölçeği",  "Öz Bakım Gücü Ölçeği" ve "Hasta Tanıtım Formu" kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde t-testi, Kruskall Wallis, Mann-Whitney U testi ve spearmen korelasyon analizleri kullanıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalamalarının 41.36±0.74 olduğu ve %76'sının kadın, %38'inin ilköğretim mezunu, %54'ünün çalışmadığı, %72'sinin evli ve %70'inin çocuk sahibi olduğu belirlendi. Hastaların %74'ünün üç yıldan uzun süredir multiple skleroz hastası olduğu, %57'sinin en son atağının bir yıldan daha önce geçirdiği ve %95'inin sürekli ilaç kullandığı belirlendi. Hastaların hastalığa uyum düzeylerinin (76.79±0.57) ve öz bakım gücü düzeylerinin (88.42±1.34) orta seviyenin biraz üzerinde olduğu saptandı. Hastaların yaş aralıkları, eğitim durumları ve hastalık yılları ile hastalığa uyum düzeyleri arasında anlamlı farklılık olduğu saptandı (p<0.05). Hastaların öz bakım gücü düzeyleri ile cinsiyet, yaş aralığı ve denge problemleri arasında anlamlı farklılık olduğu saptandı (p<0.05) Hastaların kronik hastalığa uyum düzeyleri ile öz bakım güçleri arasında ise orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (r=0.310, p=0.000)
Sonuç: Hastaların multiple skleroz hastalığına gösterdikleri uyum düzeyi ile öz bakım gücü düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varıldı. MS hastalarına hastalıkları ile ilgili destekleyici profesyonel eğitimlerin verilmesi önerilir.

Abstract:
Aim: To identify the relationship between adaptation to the desease and self-care agency of patients with multiple sclerosis.
Material and Method: The descriptive research was carried out in the Neurology Clinic and Polyclinic of the Karadeniz Technical University Farabi Hospital between July 2019 and March 2020. The sampling method, which known the universe, used and the number of samples was found 258. The data were collected by "Patient Recognition Form" which was prepared by researcher and "Adaptation to Chronic Illness Scale" and "Exercise of Self Care Agency Scale". To evaluate to the data used t-test, Kruskall Wallis, Mann-Whitney U test, and Spearmen's correlation analysis.
Results: It was determined that 76% of the patients participating were female, the average of their age was 41.36± 0.74, %38 graduated from primary school, %54 did not have a work, %72 were married and %70 of them had children, %74 had multiple sclerosis for more than three years, %57 had last attack was more than a year ago and %95 used medicines. Patients' adaptation levels (76.79±0.57) and self-care agency levels (88.42±1.34) were found to be a little over the middle level. It was found that a significant difference between the age ranges, educational status, disease years and adaptation levels of MS (p<0.05). And also, there was a significant difference between self-care agency levels and gender, age range and balance problems (p<0.05). In addition, a significantly moderately positive correlation was found between patients' adaptation to illness and self-care agency (r=0.310, p=0.000).
Conclusion: To concluded that there is a significantly positive and medium level relationship between adaptation to illness and self-care agency. Supportive professional trainings on MS patients are recommended.