Bir kömür madeninde iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirmesi için uygun yöntem seçimi
Appropriate merhod selection for occupational health and safety risk assessment in a coal mine
Yazar: DERYA KOÇAK
Danışman: PROF. DR. BAHTİYAR ÜNVER
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi içindeki önemli adımlardan biri risk değerlendirmesidir. Risk değerlendirmesinde kullanılan birçok nicel ve nitel yöntem bulunmaktadır. Bunlar arasından işletme için uygun yöntemi seçmek, amacına uygun ve başarılı bir risk değerlendirmesi yapılması açısından oldukça önem arz etmektedir. 
	
	Bu amaç doğrultusunda Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Kozlu Müessesesi için en uygun risk değerlendirme yöntemini seçmek amacıyla bulanık TOPSIS kullanılmıştır. Çalışmada L Tipi 5×5 Matris, Olası Hata Türleri ve Etki Analizi (FMEA), Papyon Analizi, İş Güvenliği Analizi olmak üzere dört yöntem ele alınmıştır. Bu yöntemler belirlenen yedi kriter doğrultusunda değerlendirilmiş ve belirlenen uygun yöntem papyon analizi olmuştur. Çalışma müessesede risk değerlendirme ekibinde yer alan iki maden mühendisi ile birlikte yürütülmüştür. Aynı zamanda bir çalışma ve sosyal güvenlik eğitim uzmanı gözlemci olarak katılmıştır. 
	
	Papyon analiziyle yapılan örnek çalışmada BowTieXP programı kullanılmıştır. Kimyasal tehlikeler altında metan gazı ve yer altı yangını analiz edilmiştir. Çalışmada tepe olaylar sırasıyla patlayıcı ortamın oluşması ve ateşleme kaynağının yanıcı madde ile temasa geçmesi olarak tanımlanmıştır. İlk analiz için 11 tehdit ve 9 sonuç, ikinci analiz için 9 tehdit ve 9 sonuç tanımlanmıştır. Her iki analizde de tehditler ve sonuçlar için kontrol tedbirleri belirlenmiş ve bunların ayrıntılı analizi yapılmıştır. Sonuçları değerlendirmek için risk matrisleri kullanılmıştır. Genel olarak risk azaltma önlemlerinin alınması ve sürekli iyileştirme ve izlemenin gerekliliği sonucuna varılmıştır. Kabul edilemez risk düzeyi tanımlanmamıştır.

Abstract:
Risk assessment is one of the most important steps in the occupational health and safety management system. There are many quantitative and qualitative methods used for risk assessment. Selection the appropriate method for the plant has great importance to carry out successful risk assessment.
	
	For this purpose, fuzzy TOPSIS was used to select the most appropriate method for Turkey Hard Coal Enterprises Kozlu Institution. In the study, four methods were discussed: L Type 5 × 5 Matrix, Failure Modes and Effects Analysis (FMEA), Bowtie Analysis and Job Safety Analysis. These methods were evaluated in accordance with the seven criteria and the appropriate method was determined as bowtie analysis. The study was conducted together with two mining engineers in the risk assessment team of institution. At the same time, one labour and social security training expert participated as an observer.
	
	BowtieXP program was used in the case study. Methane gas and underground fire were analyzed under chemical hazards. Top events were defined as the formation of an explosive atmosphere and contact of the ignition source with the combustible material. For the first analysis, 11 threats and 9 consequences and for second analysis, 9 threats and 9 consequences were defined.  In both analyzes, barriers for threats and consequences were determined and detailed analysis of these barriers was carried out. Risk matrices were used to evaluate the results. Generally, it was concluded that risk mitigation measures should be taken, and continuous improvement and monitoring were needed. The intolerable risk level is not defined.