Anne eğitim programı ile anne çocuk etkileşim programının 24-36 aylık çocukların bilişsel becerilerine ve annelerin çocuk yetiştirme davranışlarına etkisinin incelenmesi
A study on the effects of a mother education program and a mother-child interaction program on the cognitive skills of 24-36 month old children and mothers? child rearing behaviors
Yazar: FATMA ELİF KILINÇ
Danışman: PROF. DR. NERİMAN ARAL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Ana-baba eğitimi = Parents education ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Bilişsel Gelişim Testi = Cognitive Development Test ; Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Çocuk yetiştirme = Child rearing ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma 24-36 aylık çocukların annelerine verilen anne eğitim programı ile annelere çocuklarıyla birlikte verilen anne çocuk etkileşim programının çocukların bilişsel becerilerine ve annelerin çocuk yetiştirme davranışlarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma deneme modelinde olup, araştırmada 4x3 lük (deney 1-deney 2- deney3 ve kontrol grubu x öntest-sontest-izleme testi) split plot desen kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, Bolu il merkezinde 80. Yıl Sağlık Merkezine kayıtlı aileler arasından 20'si deney 1, 18'i deney 2, 17'si deney 3, 20'si kontrol grubu olmak üzere 75 anne ve çocuk oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Bradley-Johnson & Johnson (1987) tarafından geliştirilen, 24-47 ay çocuklar için Türkçe'ye uyarlaması yapılan Bilişsel Beceri Ölçeği ile annelerin tutumlarını belirlemeye yönelik olarak tez kapsamında geliştirilen Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Bilişsel Beceri Ölçeği çocuklara, Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği annelere ön test olarak uygulanmıştır. Çocukların bilişsel becerilerine ve annelerin çocuk yetiştirme tutumlarına etkisini incelemek amacıyla hazırlanan Anne Çocuk Etkileşim Programı deney 1 grubuna haftada bir gün günde yaklaşık bir saat, Anne Eğitim Programı deney 2 grubuna haftada bir gün yaklaşık doksan dakika, Anne Çocuk Etkileşim Programı ve Anne Eğitim Programı deney 3 grubuna haftada iki gün yaklaşık bir saat ve doksan dakika olarak uygulanmıştır. Kontrol grubundaki anne ve çocuklarına sadece ön test ve son test olarak ölçme araçları uygulanmıştır. Uygulama sonrasında deney grubuna ölçme araçları son test olarak, uygulamadan üç hafta sonra eğitim programlarının etkililiğini izlemek amacıyla ölçme araçları tekrar uygulanmıştır. Elde edilen veriler normallik varsayımını karşılamadığı için nonparametrik analizlerle değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde Kruskal Wallis ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmış, gruplar arasındaki farklılık anlamlı olduğunda, farklılığı yaratan grup Mann Whitney U ile belirlenmiştir.Araştırma sonucunda elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir:?Deney grupları ile kontrol grubundaki çocukların Bilişsel Beceri Ölçeği alt boyutlarına ilişkin ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır.?Deney grupları ile kontrol grubundaki çocukların Bilişsel Beceri Ölçeği alt boyutlarına ilişkin son test puan ortalamalarında sözel dil, matematiğe hazırlık ve öğrenmeye hazırlayıcı davranışlar alt boyut puanları arasında anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Son test puan ortalamalarına göre deney 1 ve deney 3 grubundaki çocukların bilişsel beceri puanlarının daha yüksek, deney 2 ve kontrol grubundaki çocukların puanlarının daha düşük olduğu belirlenmiştir.?Deney 1 ve Deney 3 grubundaki çocukların Bilişsel Beceri Ölçeği alt boyutlarına ilişkin ön test ve son test puanları arasında son test lehine anlamlı farklılık olduğu Deney 2 ve Kontrol grubundaki çocukların Bilişsel Beceri Ölçeğinin bazı alt boyutlarında ön test son test puanları arasındaki farkın anlamlı olmadığı saptanmıştır.?Deney ve kontrol gruplarına katılan çocukların uygulama öncesi ve sonrasında ölçülen Bilişsel Beceri Ölçeği alt boyutlarına ilişkin erişi puan ortalamalarının anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu farklılığın Deney 1 ve Deney 3 grubundan kaynaklandığı ortaya konmuştur.?Deney gruplarındaki çocukların Bilişsel Beceri Ölçeği son test ve izleme puanları arasında anlamlı farklılık olmadığı saptanmıştır.?Deney grupları ile kontrol grubundaki annelerin Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği alt boyutlarına ilişkin ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark görülmemiştir.?Deney grupları ile kontrol grubundaki annelerin Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği alt boyutlarına ilişkin son test puan ortalamalarında anlamlı fark olmadığı görülmüştür.?Deney 1, Deney 3 ve Kontrol grubundaki annelerin koruyucu tutum alt boyutuna ilişkin ön test ve son test puanları arasında, Deney 2 grubundaki annelerin otoriter ve demokratik tutum alt boyutlarına ilişkin ön test ve son test puanları arasında ve Kontrol grubundaki annelerin aşırı hoşgörülü tutum alt boyutuna ilişkin ön test son test puanları arasında anlamlı fark olduğu saptanmıştır.?Deney grupları ile kontrol grubuna katılan annelerin uygulama öncesi ve sonrasında ölçülen Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği alt boyutlarına ilişkin erişi puan ortalamalarının anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir.?Deney gruplarındaki annelerin Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği son test ve izleme puanları arasında anlamlı farklılık olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
The study has been carried out in order to examine the effects of the Mother Education Program, administered to the mothers who have children between the age of 24 months to 36 months, and a the Mother-Child Interaction Program, given to both mothers and children, on children?s cognitive skills and mothers? parenting behaviors. The research is an experimental model in which 4x3 split plot pattern was used (experiment 1, experiment 2, experiment 3, and a control group with a pretest, post test and follow up test). For this research 75 mothers with children who were registered at 80th Year Health Center in the City of Bolu were chosen and they were distributed as follow: 20 of them were designated for the experiment I, 18 of them for experiment II, 17 of them for experiment III and 20 of them were selected as the control group. In order to collect information, Personal Information Form, Cognitive Skills Test, developed by Bradley-Johnson & Johnson (1987) and adapted to Turkish for 24-47 month old children, with the Child Rearing Attitude Test, developed during this study in order to determine the mothers? attitudes were used. Cognitive Skills Test was applied to the children and Child Rearing Attitude Test was applied to the mothers as a pretest. The Mother-Child Interaction Program was administered to the experiment group I for one hour per week in a single day, The Mother Education Program was administered to experiment group II for 90 minutes per week in a single day and both programs was administered to the experiment group III two days per week, as an hour and 90 minutes respectively. Only pretest and post were administered to the mothers and children in the control group. After the programs ended, same tests were administered to all experiment groups and 3 weeks after the experiment ended only experiment groups were retested in order to follow up the effectiveness of the education programs. Since the collected data was not sufficient for the assumption of normality, nonparametric analysis was used. During the analysis of the data Kruskal Wallsis and Wilcoxon rank sum was used when the difference between groups was meaningful, the group that caused the differentiation was determined by Mann Whitney U.The results of the research were summarized below:?There were not any meaningful differences for the children?s Pre-test score means of Cognitive Skills Test?s subtests both in experiment groups and the control group.?In terms of Cognitive Skills Test?s subtests for the post-test score means, there were meaningful differences in oral language, mathematics and enabling behaviors. According to the post test scores, the children in the experiment groups I and III have higher scores than both the children in the group II and the control group.?While the children in the Group I and III have improved their scores during the post test for the subtests of the Cognitive Skills Test, there were not any meaningful differences for the scores of the children in the group II and the Control group between the pre-test and the post test.?For both the children in the experiment groups and control group, there were meaningful differences for the children?s pre-test and post test Cognitive Skills subtests score averages. It is proved that this difference came from group I and III.?There were not any meaningful differences for the children?s Cognitive Abilities Test scores in the experimental groups between the post test and the follow up test.?There were not any meaningful differences for the mothers? Child Rearing Attitude Test subtests scores for both the experiment groups and the control group.?There were not any meaningful differences between mothers? post Child Rearing Test subtests scores in the experiment groups and control groups.?There were meaningful differences between the pretest and the post test scores of mothers in Experiment Group I, II and Control group, in terms of protective attitude subtest scores and there were meaningful differences for the mothers in the Group II in terms of democratic attitude and authoritarianism subtest scores, and also there was a meaningful difference for the mothers pretest and post test scores in the control group in terms of protective attitude and tolerant attitude.?There were not any meaningful differences for the mothers both in experiment groups and control group Child Rearing Attitude Test pretest and post test subtests mean scores.?There was not any meaningful difference for the mothers?, in the experiment groups, between post test and follow up test scores.