Irak'ta kitle iletişimi ve basın özgürlüğü
Mass communication in Iraq and firedom of press
Yazar: ŞEMSETTİN HIDIR
Danışman: PROF. DR. KORKMAZ ALEMDAR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Basın özgürlüğü = Press freedom ; Irak = Iraq ; Kitle iletişimi = Mass communication

Özet:
Irak, dünyanın en eski medeniyetlerine ev sahipliği yapmış olan aşağı Mezopotamya bölgesinde kurulmuş bir devlettir. Bugün Irak, Ortadoğu'da yer alan stratejik mevkisi yanında sahip olduğu petrol rezervleri ile Körfez'in önemli ülkelerinden biridir. Soğuk Savaş sonrası Ortadoğu'da etkisini artıran ABD'nin Irak'a özel bir politik ilgisi vardır. Irak'ta iletişim sistemi Osmanlı döneminde kuruldu. 1869 yılında Osmanlının Bağdat Valisi Mithat Paşa tarafından Irak'a ilk matbaa getirilmiş ve Zevra adında ilk gazete Türkçe ve Arapça olarak çıkarılmıştır. O döneminde Irak'ta yazılı basın çok sesli bir dönem yaşadı. Özellikle de basın özgürlüğü konusunda iktidarı uyarıp ülkenin birçok problemlerine çözüm buldu. Halkın ufkunu genişletti. Kraliyet döneminin başlangıcında Kral ve yandaşları tarafından çok yayınlar kapatılmıştır. Kimi gazeteciler sürgün edilmiş, kimisi tutuklanmış, öldürülmüştür. Cumhuriyet döneminde etkin olan Baas rejimi basın iletişim sistemini devletin tekeliyle idare etmiş, Baas partisi rejiminin fikir ve ideallerini halka zorla dayatılmıştır. 1991 yılında Irak'ın Kuzeyinde oluşan ?Güvenlik Bölgesi?nde iletişim sisteminde bir patlama yaşanmış, dört dilde çeşitli yayınlar serbestçe yayınlanmıştır.ABD işgali sonrası Irak'ta bir iletişim devrimi yaşandı. Sansür yok edildi. Basın özgürlüğü arkasına kadar serbest bırakıldı. 2000 civarında yazılı basın, 100'e yakın TV kanalı, 200 civarında radyo yayını ve 1000 civarında web siteleri aktif olarak yayına başlamıştır. Ancak, bu devrime rağmen iletişim konusu etnik ve mezhebi faktörlere ayrılmıştır. Gizli sansür devreye girmiş, beş yıl içerisinde başta IGC Başkanı olmak üzere, yaklaşık 300 yerli ve yabancı basın mensubu öldürülmüştür. Bu nedenle de Irak'ta iletişimcilik en tehlikeli meslek olarak saptanmıştır. Irak'ta basın kanunun çıkarılması elzemdir ve bunun sayesinde iletişim sistemi de istikrara kavuşacaktır.Anahtar Sözcükler:1. Kitle iletişimi,2. Irak,3. Basın özgürlüğü,4. Irak savaşı.

Abstract:
Iraq is located on the plains of Mesopotamia, known as the cradle of many civilizations. Today, Iraq is considered among the most significant Gulf States for its strategically location rich oil sources. USA, that increased its influence in the Middle East after the cold war era, has a special political interest for Iraq. Communications systems in Iraq were first established during the Ottoman Era. First printing machine in Iraq was brought in 1869 by Mithat Pasha, the Ottoman Governor of Baghdad of the time. The first newspaper ?Zevra? began to be published immediately, both in Arabic and Turkish. It was a busy era for the Iraqi printed media. The press admonished the government, especially regarding the freedom of the press, contributed to the solution of several national issues and broadened the horizons of the people. Many publications have been abolished by the King and his followers during the early years of the monarchy. Many journalists have been detained, exiled or executed. During the Republican Era and the Baath regime, press activities have been maintained by the state monopoly and the ideas of the Baath party have been forcibly imposed to the people. In 1991, after the establishment of the ?safe haven? in the north of Iraq, communication activities have reached peak levels and printed materials have been freely published in four languages. Iraq experienced a communication revolution after the US invasion. Censorship was removed and the press began to enjoy unlimited freedom. About 2000 publications, 100 radio and TV channels and 1000 web sites became active. Despite the communication revolution, ethnic and sectarian diversity soon influenced the media and communication sectors. Hidden censorship stepped in and 300 domestic and foreign journalists, including the ICG chairman, have been murdered within five years. Therefore, the communication and media sector is defined as the most dangerous profession in Iraq. A press law is a vital imperative to stabilize the communication system in Iraq.Key Words:1. Masscommunication,2. Iraq,3. Firedom of Press,4. Iraq war.