Kalkınmanın finansmanında Grameen Bank örneği ve Türkiye için uygulanabilir bir mikrofinansman modeli önerimi
Grameen Bank example in development financing and proposal of an applicable microfinance model for Turkey
Yazar: LEVENT AĞDAŞ
Danışman: PROF. DR. SUNA ÖZYÜKSEL
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Azgelişmişlik = Underdevelopment ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Kalkınma = Development ; Kalkınma bankaları = Development banks ; Kalkınma finans kurumları = Development finance institutions ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Din, dil, ırk ve düşünce farklılığı gözetmeksizin, tüm bireylerin refahında, yaşam standartlarında, gelirinde ve/veya maddi olanaklarında iyileşme sağlamak; özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında, dünya kamuoyunun en çok ilgilendiği konu haline gelmiştir. Buna göre, tüm bu sosyo-ekonomik olguları içerisinde barındıran kalkınma, birçok ülkenin öncelikli hedefi olmuştur. Bununla birlikte, gelişmiş ülkeler de dahil olmak üzere, dünyadaki bir çok ülke, yoksulların yaşam koşulları iyileştirilmeden anlamlı bir kalkınmanın herhangi bir ülkede gerçekleşemeyeceği gerçeğini kabul etmiştir. Bu görüş, tüm dünyada giderek daha da çok kabul görmüştür. Zira, sadece ekonomik büyüme odaklı stratejiler, insanların çoğunluğunun yaşam standartlarını iyileştirmede, büyük ölçüde başarısız olmuşlardır. Bir çok gelişmekte olan ülkede büyük bölgeler arası ve sınıflararası farklılıklar gözlenmiştir. ri safi milli hasılalar arttıkça yoksulluk, gelir dağılımındaki eşitsizlik ve işsizlik de artmıştır. Bu gelişmeler, 1970'li yıllardan itibaren birçok ülkeyi, yoksul kesimin yaşam standartlarının düzeltilmesine yardımcı olacak yeni politikalar, stratejiler ve yaklaşımlar belirlemeye itmiştir. Nitekim, söz konusu yıllarda ortaya çıkan yaklaşımlardan biri de mikrofinansmandır. Buna göre, finansal hizmetlere erişim sağlayamayan ya da ancak oldukça elverişsiz koşullarla erişebilecek durumda olan yoksul kesime kredi, tasarruf, sigorta gibi temel finansal hizmetlerin sunulmasını finansman i olarak ortaya çıkan mikrofinansman; özellikle Asya, Sahra-altı Afrika ve Latin Amerika'daki başarılı uygulamalarıyla, tüm dünyada kabul gören bir finansman yöntemi haline gelmiştir. Ancak, mikrofinansmanın genel kabul görmesi bakımından milat olarak kabul edilen asıl gelişme ise; 1974 yılında, Bangladeş'te yaşanmıştır. Buna göre Bangladeş'te kurulan Grameen Bank, kaynakların israf edilmesi riski minimize edilerek, yoksullara da kredi sağlanabileceğinin dünyadaki en önemli örneklerinden birini sergilemiş, bu alanda prototip haline gelmiştir. Nitekim, bu çalışma kapsamında, Türkiye'nin sosyo-ekonomik yapısı göz önünde bulundurularak tasarlanmasına rağmen, ana hatlarıyla Grameen Bank prototipinin özelliklerini yansıtan bir mikrofinansman inin uygulanması önerilmektedir. Zira, Grameen Bank örneğinden hareketle; yoksullukla mücadele etme anlayışıyla hizmet veren, mali olarak güçlü ve sürdürülebilir nitelikte olan; kar amacı gütmeyen ve sadece mikrofinansman alanında faaliyet gösteren bir kurum yapısının, Türkiye'de de uygulanabilirliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
After the Second World War, the most prominent issue on the agenda of the world public opinion has been to improve the welfare, living standards, income and/or financial means of all individuals without any discrimination on the basis of religion, language, ethnicity and thought. In this context, development, which enshrines all these socio-economic components, has been a priority for many countries. Many countries across the world, including developed countries, have accepted the fact that development can not be achieved in any country without improving the living conditions of indigent people. This point of view has been accepted more and more throughout the world. Strategies solely focusing on economic growth have failed to improve the living standards of people. Disparities between regions and classes have been seen in many developing countries. As the gross national product increased, poverty, inequalities in income distribution and unemployment also increased. Since the 1970s, these developments impelled many countries to determine new policies, strategies and approaches to help improve the living standards of indigent people. Microfinance has been one of the approaches that emerged in these years. Microfinance emerged as a financing to provide basic financial services like credits, savings and insurance to indigent people who have either no access to financial services or who have limited access under impractical conditions. This has soon become a financing method accepted throughout the world, with its successful implementation in Asia, Sub-Saharan Africa and Latin America. However, the development, which is considered to be a turning point for microfinance to become generally accepted, was seen in Bangladesh, in 1974. Grameen Bank, which was established in Bangladesh, has been one of the most significant examples in the world and soon became a prototype for minimizing the waste of resources and providing credit to indigent people. This study, although mainly focuses on Turkey?s socio-economic structure, proposes the implementation of a microfinance that reflects the main characteristics of the Grameen Bank prototype. The, taking the Grameen Bank example into consideration, suggests that a financially strong, sustainable and non-profit institutional structure that provides services to combat poverty and focuses solely on microfinance, is also applicable in Turkey.