Makine çevirisi değerlendirme dinamiklerinin çeviri piyasasının iş sınıflaması bağlamında incelenmesi için bir yöntem önerisi
A methodological approach to evaluate machine translation quality assessment dynamics within the framework of translation industry work categorization
Yazar: SELÇUK ERYATMAZ
Danışman: PROF. DR. ALEV BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Bilgisayar çevirisi = Computer translation ; Makineler = Machinery ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Çeviri = Translation ; Çeviri analizi = Translation analysis ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yöntemleri = Translation methods

Özet:
Makine çevirisi zaman zaman çeviribilimin radarına girmiş ve kimi incelemeler yapılmışsa da gelişim sürecinde dinamiklerini belirleyen unsurlar, çeviribilimin kendi içerisinde tartıştığı kavramlar olmamıştır. Günümüzde ise çeviri-teknoloji ilişkisi gittikçe daha fazla araştırılmakta olan bir konudur. Fakat makine çevirisinin itici gücü bilgisayar bilimleri, yazılım ve bilgisayarlı dilbilim gibi alanlardan gelmektedir. Makine çevirisi konusunda bir diğer sürükleyici unsur olan çeviri piyasasıdır. Bu nedenle çeviribilim, makine çevirisi ve çeviri dünyasındaki işleri merkeze alıp çeviri olgusunun bir kesişim kümesi içerisinde incelenmesi, günümüzde değişmekte olan ve gelecekte bu değişimi hızla sürdürecek çeviri olgusunun yeniden tanımlanması için büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı bu temel sürükleyicileri göz önünde bulundurarak bir diyalog platformu oluşturmak, çeviri piyasasının insan-makine etkileşimi temeline dayanarak bir değerlendirme yöntemi sunmaktır. Bu amaçla değerlendirme kriterlerini oluşturan belli başlı çalışmalar mercek altına alınıp günümüzde yaygın kullanılan nöral makine çeviri sistemi olarak Google Translate ve kalite değerlendirme yöntemi olarak House modeli ele alınıp çeviri dünyasını ve çeviri teknolojilerini araştıran kurumların raporlarına dayanarak piyasa odaklı bir çeviri sınıflandırması oluşturulmuştur. Bu sınıflandırmaya göre makine çevirisinin değerlendirme ölçütleri üzerinden bir uygulamaya gidilmiş ve makine çevirisi, çeviribilim ve çeviri piyasası sacayaklarına dayanan, makine çevirisi çıktılarını anlamaya ve yorumlamaya yardımcı olacak bir yöntem önerisi sunulmuştur.

Abstract:
Machine translation fell under the interest of translation studies every now and then, yet terms and values shaped its workings and Dynamics are not similar to those of translation studies. Today, the interrelation of translation and technology is researched more thoroughly. But, the driving force behind machine translation comes from other fields, such as computer science, computational linguistics and software development. Moreover, another essential actor to influence machine translation is the translation market. Thus, it is of vital importance to investigate the subject of machine translation within an intersection set of translation studies, translation market and machine translation itself and redefine what translation as a subject is evolving into. This study aims to form a basis for dialogue with the driving forces behind this phenomenon and offer a way to assess translation output produced by human–machine interaction within the scope of translation market categorization. As a cross reference, House model on translation quality assessment was taken into consideration. Various samples were examined in detail within the framework of machine translation quality assessments and a categorization based on translation market research. As a result, a new method based on translation studies, machine translation and translation market research was offered as a new way of understanding and interpreting machine translation outputs.