Ağrı ilinde güneş enerjisi santrali kurulacak alanların CBS yöntemi ile belirlenmesi
Determine the areas to establish a solar energy in Ağrı province using GIS method
Yazar: SEMA DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ KESKİN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Ağrı = Ağrı ; Güneş enerjisi sistemleri = Solar energy systems ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Türkiye'nin nüfusu her geçen gün artıyor, sanayisi büyüyor ve enerji tüketimi sürekli olarak yükseliyor. Bu durum, enerji ihtiyaçlarını karşılamak için Türkiye'yi çeşitli enerji kaynaklarına yönlendirmeye zorlamıştır. Güneş enerjisi potansiyeli açısından stratejik bir konumda olan Türkiye, enerji üretiminde sınırsız bir kaynak olan güneşten yararlanmanın avantajlarını elde ediyor. Güneş enerjisi santrallerinin yer seçimini belirlemek, güneş enerjisinden sürdürülebilir ve karlı bir şekilde faydalanmanın en önemli koşullarından biridir. Bu süreçte, birçok parametrenin etkisi altında olan Coğrafi Bilgi Sistemleri, diğer geleneksel yöntemlere göre önemli bir avantaj sunar. Güneş enerjisi santrallerinin yer seçiminde, güneş enerjisi potansiyeli, yükseklik, yön, eğim, yağış, nem, bulutluluk ve arazi kullanımı gibi fiziksel faktörlerin yanı sıra, ulaşım, enerji iletim hatları ve güvenlik gibi diğer faktörler de etkilidir. Bu çalışmanın hedefi, yeni gelişen güneş enerjisi teknolojilerinin hızla yayılmasını sağlamak, coğrafyacılar olarak en uygun yerleri belirlemek, güneş enerjisi santrallerinin doğru yerlere kurulmasını sağlamak ve yüksek verim için en uygun alanları belirlemektir. Ülkemizde hızla yayılan güneş enerjisi teknolojileri için, Ağrı il merkezinde bir güneş enerjisi santrali kurulacak alanların yer seçimi için toplanan veriler, CBS ortamında çok kriterli karar analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bu çalışma, örnek bir yer seçimi çalışması olarak hizmet vermektedir. Güneş enerjisi yönetmeliğinin ilgili maddeleri, daha önce konuyla ilgili yapılan çalışmalarda kullanılan kriterler ve çalışma alanının mevcut durumu dikkate alınarak analizler yönlendirilmiştir. CBS ortamında AHP metodu kullanılarak hazırlanan 9 veri katmanı (Güneş enerjisi potansiyeli, eğim, yön, arazi kullanımı, akarsu, yerleşim alanları, Karayolları ağı, enerji iletim hatları, trafo merkezleri) analiz edilmiştir. Analizlerin sonuçlarına dayanarak, güneş enerjisi santrali kurulacak alanların yer seçimi yapılmıştır.

Abstract:
The population of Turkey is continually increasing, its industry is expanding, and energy consumption is steadily rising. These conditions have compelled Turkey to turn towards various energy sources to meet its energy needs. Strategically positioned in terms of solar energy potential, Turkey has the advantage of utilizing the sun, an unlimited resource, for energy production. The appropriate site selection for solar energy power plants is one of the most critical conditions for sustainable and profitable utilization of solar energy. In this process, Geographic Information Systems, which are influenced by numerous parameters, offer a significant advantage over other traditional methods. In the site selection for solar energy power plants, not only physical factors like solar energy potential, elevation, direction, slope, precipitation, humidity, cloud cover, and land use are effective, but other factors such as transportation, energy transmission lines, and security also play a role. The aim of this study is to facilitate the rapid diffusion of emerging solar energy technologies, identify the most suitable locations as geographers, ensure the proper installation of solar power plants, and determine the most appropriate areas for high efficiency. For the rapidly spreading solar energy technologies in our country, the data collected for the site selection of areas where a solar energy power plant will be established in the city center of Ağrı have been evaluated in a GIS environment using a multi-criteria decision analysis method. This study serves as a model site selection study. Analyses have been guided by taking into consideration the relevant articles of the solar energy regulation, criteria used in previous studies related to the subject, and the current situation of the study area. Nine data layers (solar energy potential, slope, direction, land use, rivers, settlement areas, highways network, energy transmission lines, transformer centers) prepared using the AHP method in the GIS environment have been analyzed. Based on the results of the analyses, site selection for areas where a solar energy power plant will be established has been carried out.