Kaygının duyusal işlemleme hassasiyeti, başa çıkma stratejileri ve ailesel kontrol ile ilişkisi
The relationship of anxiety with sensory processing sensitivity, coping strategies and parental control
Yazar: ZEYNEP HİLAL KODALAK
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN KOÇ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Sürekli kaygı = Trait anxiety

Özet:
Bu çalışmanın amacı duyusal işlemleme hassasiyeti, başa çıkma yolları ve ailesel
kontrolün sürekli kaygı ile ilişkisini incelemektir. Çalışmanın örneklemi 18-24 yaş
arası 379 üniversite öğrencisi bireyden oluşmaktadır. Katılımcıların 227'si (%59,9)
kadın, 152'si (%40,1) erkektir. Araştırma kapsamında katılımcıların duyusal
işlemleme hassasiyeti, başa çıkma yolları, ailesel kontrol ve sürekli kaygı düzeyleri
incelenmiştir. Veri toplama amacıyla Duyusal İşlemleme Hassasiyeti Ölçeği (DİHÖ),
Başa Çıkma Yolları Envanteri (BÇYE), Psikolojik Kontrol Ölçeği (PKÖ), Ebeveyn
Bilgisi: İzleme Ölçeği (EBİÖ), Sürekli Kaygı Ölçeği (SKÖ) ve katılımcıların yaş,
cinsiyet, eğitim durumu ve algılanan gelir düzeyleri için Demografik Bilgi Formu
kullanılmıştır. Demografik değişkenler açısından araştırmanın temel değişkenlerini
değerlendirmek amacıyla, cinsiyete göre bir farklılaşma olup olmadığına bağımsız
gruplar t-testi, algılanan gelir durumunun ilişkili olup olmadığına ise Spearman
korelasyon analizi ile bakılmıştır. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda
değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiş ve
kaygının yordayıcılarının tespitine yönelik hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır.
Elde edilen sonuçlara göre duyusal işlemleme hassasiyeti, başa çıkma yolları, ailesel
kontrol ve sürekli kaygı arasında 0,11 ile 0,61 aralığında değişen korelasyon
katsayıları görülmüştür. Regresyon analizine göre, duyusal işlemleme hassasiyeti,
başa çıkma yolları ve ailesel kontrol sürekli kaygıyı %58 düzeyinde yordamaktadır.
Çalışma bulguları literatüre göre değerlendirilmiştir ve kaygının açıklanmasında ilgili
değişkenler arasında özellikle duyusal işlemleme hassasiyetinin daha önemli
olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between sensory processing
sensitivity, coping strategies, parental control and trait anxiety level. The sample of
the study consists of 379 individuals aged 18-24. Participants of the 227 (59.9%) are
women and 152 (40.1%) are men. Within the scope of the research, participants'
sensory processing sensitivity, coping strategies, parental control and trait anxiety
levels were examined. For data collection was used Sensory Processing Sensitivity
Scale, Ways of Coping Inventory, Psychological Control Scale, Parental Information:
Monitoring Scale, Trait Anxiety Scale. Participants' for age, gender, educational status
and for perceived income levels was used Demographic Information Form. In order to
evaluate the basic variables of the research in terms of demographic variables,
independent samples t-test was used to determine whether there was a difference
according to gender, Spearman correlation analysis was used to determine whether
perceived income status was related. In line with the main purpose of the research, the
relationships between the variables were evaluated with Pearson correlation analysis
and hierarchical regression analysis was performed to determine the predictors of
anxiety. According to the results, correlation coefficients ranging from 0.11 to 0.61
were observed between sensory processing sensitivity, coping methods, familial
control and trait anxiety. According to regression analysis, sensory processing
sensitivity, coping methods and familial control predict trait anxiety at a level of 58%.
The study findings were evaluated according to the literature and it was concluded that
among the relevant variables, especially sensory processing sensitivity may be more
important in explaining anxiety.