Öğretmenlerin değer kavramına ilişkin bilişsel kurguları ve değerler eğitimi uygulamalarına yönelik görüşlerinin belirlenmesi
Determination of teachers 'cognitive fictions regarding the value concept and their views about the values education applications
Yazar: ASUMAN ERGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVGİ KOÇ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel kurgu = Cognitive fiction ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma, sınıf öğretmenlerinin değer kavramlarına ilişkin bilişsel kurguları ve değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen Bayburt ilindeki ilkokullarda görev yapan 40 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Nitel araştırma desenlerinden olgubilim kullanılmıştır. Değer kavramına ilişkin bilişsel kurguları belirlemek amacıyla "Repertory Grid Görüşme Formu", değerler eğitimi uygulamalarına yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analiz ile çözümlenmiştir.  Araştırmanın sonucunda 400 bilişsel kurgu üretilmiştir. Üretilen bilişsel kurgular, Schwartz'ın değer sınıflandırmasında yer alan değer gruplarına göre benzerlikleri açısından gruplandırılmıştır. Ve 10 tane bilişsel kurgu grubu elde edilmiştir. Üretilen bilişsel kurgular, öğretmenlerin cinsiyeti, mesleki kıdem yılı, okuttukları sınıf düzeyi, görev yaptıkları yerleşim birimi ve değerler eğitimi ile ilgili eğitim alma değişkenlerine göre incelenmiştir. Sınıf öğretmenleri için değerler eğitimi, bireysel, toplumsal, evrensel, geleneksel olmak üzere dört temada ele alınmıştır. Değerler eğitiminin öğrencilere bireysel ve toplumsal açıdan kazanımları olmaktadır. Sınıf öğretmenleri, değerler eğitimi uygulamalarında en çok örnek olay, yaratıcı drama, yaparak-yaşayarak, rol model olma, soru-cevap, beyin fırtınası, canlandırma, anlatıma ağırlık vermişlerdir. Sınıf öğretmenlerinin değerler eğitimini uygulama aşamasında karşılaştıkları sorunlar, okul-aile iş birliği, aile ve sosyal çevre, kitle iletişim araçları, öğretmen özellikleri, öğretim programları, okul yönetimi, sınıfın fiziki koşulları, öğrenci özellikleri boyutlarında ele alınmıştır. Öğretmenler karşılaşılan sorunların çözümüne öneri olarak aile eğitimleri ve aileyi bilinçlendirme çalışmalarının olması, okul-aile-öğretmen iş birliği sağlanması gerektiğini belirtmiştir. Değerlerin kazanımını değerlendirmede en çok gözlem yaptıklarını belirtmişlerdir.  Sınıf öğretmenlerine göre kazandırılmaya çalışılan değerlerin aile ve sosyal çevre desteklerse kalıcılık sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried made to determine the cognitive constructs of the classroom teachers regarding the value concepts and their views on the values education practices. The sample of the study consisted of 40 classroom teachers working in primary schools in the province of Bayburt, which were selected by purposive sampling method. Phenomenology, one of the qualitative research designs, was used. "Repertory Grid Interview Form" was used to determine the cognitive constructs related to the concept of value, and the "Semi-Structured Interview Form" was used to determine their views on values education practices. The obtained data were analyzed by content analysis and descriptive analysis. As a result of the research, 400 cognitive constructs were produced. The produced cognitive constructs were grouped in terms of their similarities according to the value groups in Schwartz's value classification. And 10 cognitive constructs groups were obtained. The produced cognitive constructs were examined according to the variables of teachers' gender, professional seniority, class level they teach, the accomondation unit for work and the variables of receiving education related to values education. Values education for classroom teachers has been discussed in four themes: individual, social, universal and traditional. Values education provides students with individual and social gains. Values education provides students with individual and social gains. Classroom teachers mostly focused on case studies, creative drama, doing-living, being a role model, question-answer, brainstorming, animation, and expression. The problems faced by primary school teachers during the implementation of values education are discussed in the dimensions of school-family cooperation, family and social environment, mass media, teacher characteristics, curriculum, school management, classroom physical conditions, student characteristics. Teachers stated that there should be family trainings and awareness raising activities, and school-family-teacher cooperation should be provided as suggestions for the solution of the problems encountered. They stated that they made the most observations in evaluating the acquisition of values. It is thought that if the values that are tried to be gained are supported by the family and social environment, they will provide permanence.