Endüstriyel miras alanlarının dönüşümünün müzecilik açısından incelenmesi
An examination of re-functionalization of industrial heritage sites in terms of museology
Yazar: İREM ERGENÇ
Danışman: PROF. DR. FETHİYE ERBAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müze Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Endüstri arkeolojisi = Industry archaeology ; Endüstriel miras = Industrial herigate ; Endüstriyel yapılar = Industrial structures ; Endüstriyel özellikler = Industrial properties ; Kent müzesi = City museum ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums

Özet:
1800'lü yıllarda tüm dünyada yaşanan endüstri devrimi sonrası hızla kurulmaya başlanan endüstri tesisleri kentlerdeki büyüme ve gelişime yön vermiştir. 1950'li yıllara kadar içinde bulundukları kentlerde üretim faaliyetlerine devam eden bu tesisler teknolojideki ilerlemelerle birlikte üretim biçimlerinde yaşanan değişimler ve kentlerdeki dönüşümlerin de etkisiyle zaman içerisinde kent merkezlerinde kalmış, fonksiyonlarını yeni üretim tesislerine devrederek atıl duruma düşmüşlerdir.
Gerek sahip oldukları mimari özellikler gerekse sosyal dönüşüm öncüsü olma vasıfları ile bu tesisler insanlık tarihinin önemli bir döneminin hem tanığı hem de itici gücü konumunda olmaları nedeniyle özel önem arz etmekte olup, dünya literatüründe 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra korunması gerekli kültür mirası olarak tanımlanmaya ve tüm unsurlarıyla korunmaya başlamışlardır.
Bu tesislerin orijinal işlevlerinin yansıtılması suretiyle müze haline getirilerek topluma kazandırılmaları son derece anlamlıdır. Ancak, tarihi önemi yüksek bu alanlar değerlendirilirken sadece müze olarak dönüştürülmekle sınırlı kalınmamalı, toplumsal alanda fayda sağlayacak bir şekilde kullanıma açılırken bir yandan da tarihini kullanıcıların dikkatine sunabilmelidir. Bu sayede Müzeoloji biliminin toplumun değerlerini koruyucu ve tarihini gelecek kuşaklara aktarıcı misyonuna da hizmet etmiş olacaklardır. 
Bu tez çalışması, teknoloji tarihinin önemli bir bileşeni olan ve kentlerin fiziksel gelişiminde etkin rol üstlenmiş endüstriyel alanların korunma ve yeniden işlevlendirme çalışmalarını dünyadan ve Türkiye'den örneklerle karşılıklı olarak incelemek ve müzecilik adına uygun işlev önerilerinde bulunmak üzere hazırlanmıştır. Bu bağlamda, çalışma kapsamında kentlerin biçimlenmesinde ve gelişmesinde önemli roller üstlenmiş olan endüstrileşme, tarihi, sosyal, fiziksel ve ekonomik açılardan ele alınmış, endüstriyel alanların kültür mirası kapsamında yeniden işlevlendirme çalışmaları incelenmiş ve müzeoloji branşı açısından çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
In 1800s, industrial facilities have started to be established together with the industrial revolution that emerged all around the world which guided urban growth and development afterwards. These industrial areas continued their operations until 1950s. Due to the technological advancements, the ways of production changed and urban areas started to be transformed. In time, industrial areas positioned at the city centers and they became idle after the establishment of new production facilities. 
Based on their own architectural characteristics and main qualifications of being social-cultural transformation leads of their era, industrial areas are both witnesses and driving forces of a significant time zone of history of humanity. Therefore, after the second half of the 20th century, they have started to be defined as cultural heritages of the world and protected with all of their components.   
It is culturally, sociologically and economically important to reintegrate them into the society as museums by reflecting their original functions. However, reintegration and re-functionality of these historically important areas should not be limited with museums, and while they are re-functioned to be useful in the social area, they should also present their history to the users' attention. Therefore, it will contribute to the mission of the science of Museology to protect social values and transfer of social history to the future generations. 
This thesis study was done to comparatively analyze the study examples around the world and in Turkey on protection and re-functionalization of old industrial areas that had significant roles on physical development of cities as being important figures of history of technology and provide recommendations for suitable functions in the name of Museology. In this regard, within the scope of the study, the industrialization process that had significant roles to shape and develop urban areas was addressed from historical, social, physical, and economic aspects, re-functionalization studies of industrial areas within the context of the cultural heritage was analyzed, and several suggestions were provided in terms of Museology.