Kedi ve köpek kliniklerinde beşeri ilaçların kullanım durumu
The conditions for the use of human medicine in cat and dogs
Yazar: MEHTAP ETER
Danışman: PROF. DR. AHMET ATEŞŞAHİN
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Kediler = Cats ; Köpekler = Dogs ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Veterinerlik = Veterinary ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Veteriner hekimlikte, kedi ve köpek kliniklerinde çeşitli amaçlar için ilaç kullanımı oldukça yaygındır. Çalışmada kedi ve köpek kliniklerinde beşeri ilaç kullanım durumu, kullanma nedenleri, farmakolojik bilgiler, yazılan reçetelerin doğrulukları ile olumlu ve olumsuz yönleri incelenmiştir. 
Çalışmada, Türkiye'nin farklı illerinde faaliyet gösteren küçük hayvan kliniklerinde 11 sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Anket formuna ilave olarak muayene edilen hayvana ait reçete istenmiştir. Toplam 172 adet anket incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. 
Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında en fazla beşeri ilacın %55,8 oranıyla köpeklerde kullanıldığı görülmektedir. İlaç dozlarının büyük oranda (%92,4) hayvanın canlı ağırlığına oranlanarak hesaplandığı tespit edilmiştir. Kullanılan beşeri ilaçların veteriner müstahzarları olmadığı için (%65,7) yaygın olarak kullanıldığı belirtilmiştir. Beşeri ilaçların en fazla tercih edilme sebebinin bu ilaçların kolay temin edilmesi (%68,6) olarak belirlenmiştir. Kullanılan ilaçların dozlarının beşeri ilaçların etken maddelerine göre hesaplandığı bildirilmiştir (%94,4). Kullanılan ilaçlara bağlı olarak görülen yan etkiler çok sık olmamakla birlikte yan etki gösteren ilaçların tekrar kullanılmayarak çözüm aranması yoluna gidilmiştir (%87,8). Kedi ve köpeklerde kullanılacak yeterli veteriner müstahzarının olmadığı tespit edilmiştir (%45,3). En çok eksikliği hissedilen veteriner müstahzarların ise kalp damar ilaçları ve hormonlar (%23,8) olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak, ülkemizde kedi ve köpek kliniklerinde kullanılan veteriner müstahzarların yetersizliği, kullanılan beşeri ilaçların dozaj rejimi ve yan etkileri ile ilgili sorunlar belirgin bir şekilde görülmektedir. Bu çalışma, kedi ve köpeklere yönelik veteriner müstahzarların hazırlanması ve piyasaya sunulması, veteriner sahada beşeri ilaçların kullanımlarına ilişkin sorunların giderilmesi ve gelişmiş ülkelerdekine benzer veteriner müstahzar çeşitliliğinin ülkemizde de yaygınlaştırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Veteriner hekimlik, veteriner müstahzar, kedi, köpek,  beşeri ilaç.

Abstract:
Drug utilisation in cat and dog clinics is quite common for various goals in Veterinary Medicine. In the study, the position of human medicine in cat and dog clinics, the reasons to use them, pharmacological data, the accuracy of prescriptions and negative and positive sides of the medicine are analyzed.
In the study, the questionnaire including 11 questions was applied in pet clinics in service in different provinces of Turkey.  In addition to questionnaire form, the prescription belonging to the animal examined was requested. 172 questionnaires in total were analyzed and assessed. The obtained data were analyzed by SPSS statistics program.  
Considering the results of the study, it is seen that five human medicines at most are used on dogs (55,8%). It was determined that the dosage was calculated largely (92,4%) by comparing the live weight of the animal. It was stated that human medicine is commonly used as they do not have veterinary preparations (65,7%). It was determined that the most important reason to prefer human medicine is that these medicines are easy to supply (68,6%). It was reported that the dosage of the medicine used was calculated according to the active agents in human medicine (94,4%).  The side effects observed depending on the medicine that were used are not frequent and the problem was solved by not using the medicine with side effects again (87,8%). It was determined that there are not enough veterinary medicine to be used on cats and dogs (45,3%). The most needed veterinary preparation was determined to be cardiovascular medicine and hormones (23,8%).
As a result, insufficiency of veterinary preparations used in cat and dog clinics, the problems related to the dosage regime of human medicines and their side effects in our country are prominently observed. This study reveals the necessity to prepare veterinary preparations and put them on the market, to solve the problems related to the usage of human medicine and to generalise veterinary preparation variety similar to the ones in developed countries in our country.

Key Words: Veterinary medicine, veterinary preparation, cat, dog, human medicine.