Avrupa Birliği yeşil ekonomi politikalarının ekonomi politik analizi: Türkiye dış ticaretine yansımalar
Economic political analysis of the European Union green economy policies: Reflections on Turkey's foreign trade
Yazar: BURAK BEDER
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR SERHAT YAŞGÜL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler = Revealed comparative advantages

Özet:
Avrupa Birliği (AB), 2050 yılına kadar üretim ve tüketim süreçlerini karbon emisyonlarından arındırmayı ve karbon nötr bir ortak pazar olmayı amaçlamaktadır. Ancak AB, tek taraflı olarak iklim değişikliği ile mücadele ederek bu amaçlara ulaşamayacağının farkındadır. Bu sebeple ticaret ortaklarını da iklim değişikliği ile mücadeleye ve yeşil ekonomik dönüşüme yönlendirmek zorundadır. Bu kapsamda AB, sınırda karbon düzenlemesini (SKD) uygulamaya almıştır. SKD mekanizması AB sınırları içinde faaliyet gösteren firmaların katlandıkları karbon maliyetlerine AB'nin ticaret ortaklarında faaliyet gösteren firmaların da katlanmalarını sağlamaktadır. Bu bağlamda AB, SKD'yi dış ticarette yeni bir koruma aracı olarak kullanarak karbon yoğun ürünlerinin ticaretinin kısıtlandığı, karbon yoğunluğu düşük olan ürünlerin ticaretinin serbest şekilde yapıldığı bir ticaret düzeni inşa etmektedir.
SKD'den etkilenmesi beklenen ülkelerin başında ise ihracatının yaklaşık yarısını AB pazarına yapan Türkiye gelmektedir. Bu çalışmada da SKD mekanizmasının Türkiye'nin sektörel rekabet edebilirliği ve dış ticareti üzerindeki etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma, açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler yöntemine dayanmakta ve birbirine bağlı beş aşamadan oluşmaktadır. Bu kapsamda SKD öncesinde ve SKD sonrasında Türkiye'nin AB ülkeleri karşısında sektörel rekabet edebilirliği tespit edilmiştir. Analiz sonucunda Türkiye'nin ana metaller ve diğer metalik olmayan mineraller sektörlerinde AB-27'ye karşı açıklanmış karşılaştırmalı üstün olduğu, kimyasallar ve elektrik sektörlerinde ise AB-27'ye karşı açıklanmış dezavantaja sahip olduğu tespit edilmiştir. SKD'nin devreye girmesiyle tüm sektörlerde Türkiye'nin rekabet gücünün azaldığı, diğer metalik olmayan mineralli ürünler sektöründe ise açıklanmış karşılaştırmalı üstünlüğün korunamadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda SKD mekanizmasının devreye girmesiyle Türkiye'nin SKD'nin kapsadığı tüm sektörlerde AB pazarına ihracatının azalacağı buna karşın Birlik üyesi ülkeler arasında ticaretin artacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The European Union (EU) aims to decarbonize its production and consumption processes and become a carbon neutral common market by 2050. However, the EU is aware that it cannot achieve these goals by tackling climate change unilaterally. For this reason, it has to direct its trading partners towards combating climate change and green economic transformation. In this context, the EU has implemented carbon border adjustment mechanism. Carbon border adjustment mechanism ensures that the carbon costs incurred by firms that operate in the EU are also incurred by firms that operate in trading partners. In this context, by using carbon border adjustment mechanism as a new protection policy tool in foreign trade, the EU is establishing a trade order in which trade in carbon-intensive products is restricted and trade in low carbon-intensive products is free.
One of the countries expected to be affected by the carbon border adjustment mechanism is Turkey, which makes about half of its exports to the EU market. This study aims to determine the effects of carbon border adjustment mechanism on Turkey's sectoral competitiveness and foreign trade. The study is based on the revealed comparative advantage method and consists of five interconnected stages. In this context, Turkey's sectoral competitiveness vis-à-vis EU countries before and after the carbon border adjusment mechanism has been determined. The analysis results found that Turkey has an revealed comparative advantage against the EU-27 in the basic metals and other non-metallic minerals sectors, while it has a revealed disadvantage against the EU-27 in the chemicals and electricity sectors. It was found that while Turkey's competitiveness decreased in all sectors with the implementation of the carbon border adjustment mechanism, Turkey's revealed comparative advantage could not be maintained in the other non-metallic mineral products sector. In this context, it is concluded that with the implementation of the carbon border adjustment mechanism, Turkey's exports to the EU market will decrease in all sectors covered by the carbon border adjustment mechanism, whereas trade among Union member countries will increase.