Tarımsal araştırmalar ve politikalar genel müdürlüğü'ndeki yönetici ve araştırmacıların AR-GE faaliyetleri üzerindeki düşünceleri
Thoughts of managers and researchers in the general directorate of agricultural research about R&D activities
Yazar: VESİLE BEYZA KAYACAN
Danışman: PROF. DR. RENAN TUNALIOĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarımsal araştırmalar = Agricultural research

Özet:
Amaç: Geçmişten günümüze dünyada olduğu gibi Türkiye'de de tarımsal üretim ve gıda sektöründe birçok sorun ile karşılaşılmaktadır. Bir yandan değişen çevre koşulları bir yandan değişen üretici ihtiyaçları ve tüketici tercihlerindeki farklılıklar, tarım alanındaki araştırmaların geliştirilmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu nedenle, Türk tarımının geleceğe hazırlanmasında, tarım ve gıda sektöründeki paydaşlar tarafından yapılacak AR-GE çalışmaları çok önemlidir. Türkiye'de hâlihazırda tarımda AR-GE çalışmalarını üstlenen ve kamu tarımsal araştırma enstitüleri içerisinde yer alan en önemli kurum, Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM)'dür. Bu araştırmada, kuruma bağlı ve Ege ve Akdeniz Bölgeleri sorumluluk sahası içerinde yer alan tarımsal araştırma enstitüleri ele alınarak, bu enstitülerde görev yapan yönetici ve araştırmacıların tarım sektöründeki mevcut ve olası sorunlara yönelik yapılan AR-GE projelerinde üstlendikleri rol ve saha çalışmalarındaki yeni gelişmelerin takibi ile bu çalışmaların sahadaki sorunlara getirilen çözümler konusundaki düşüncelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Yöntem: Araştırmada nitel metot kullanılmıştır. Metot gereği alan çalışması yapılarak, söz konusu kurumlarda yönetici ve araştırmacı olarak görev yapan, toplam 63 kişi ile yüz yüze görüşülmüştür. Bu görüşmelerde katılımcılara, demografik soruların yanı sıra, araştırma enstitülerinde çalışma nedenleri, motivasyon kaynakları, enstitünün kurum kültürü, diğer enstitülerden ayıran özellikleri, TAGEM ve enstitülerinin rolleri, öneri ve görüşlerini içeren temalı birebir açık uçlu ve yarı yapılandırılmış sorular yöneltilmiştir. Derinlemesine görüşme yöntemi ile elde edilen veriler, belirli temalar altında düzenlenerek tematik olarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Bulgular iki ana başlık altında incelenmiştir. Birincisinde araştırma enstitülerinde çalışan yöneticiler ilgili bulgular, ikincisinde ise araştırmacılar ile ilgili bulgular yer almıştır. Görüşmelerden elde edilen verilerin analizi sonucunda, araştırma enstitülerindeki yönetici ve araştırmacıların, araştırma enstitüsünde çalışma nedenlerinin başında araştırma yapmayı sevmeleri nedeniyle benimsemeleri, dolayısıyla AR-GE faaliyetlerindeki rollerinin, araştırma motivasyonlarını olumlu etkilediği belirlenmiştir. Nitekim bu araştırmacılar, TAGEM'in finansman destekleri ile bilimsel eğitim ve akademik eğitimlerine devam etmekte ve kamu hizmetindeki araştırmacı kimlikleri ile tarıma ve topluma faydalı olduklarını düşündüklerini belirmişlerdir.
Sonuç: Araştırma enstitüsünde görev yapan yöneticilerin en önemli motivasyon kaynaklarının, enstitünün teknik elemanları içerisinden atanmış olmaları nedeniyle araştırmaya olan hakimiyetleri olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle, tarımsal araştırma enstitülerinin yöneticileri, AR-GE çalışmalarındaki rollerini ast ve üst ilişkisindeki tecrübeye uygun bir biçimde, AR-GE çalışmaları ile üretilen bilginin yayılmasında ve benimsetilmesinde (yetiştiricilik, ıslah, bitki koruma vb.) araştırmacılarla olan iletişimlerini doğru kurabilmektedirler. Araştırma enstitüsünde çalışan araştırmacıların, en önemli motivasyon kaynaklarının başında ise kendilerini kişisel olarak geliştirme imkânları gelmektedir. Çünkü enstitülerdeki araştırmacılar, bakanlığın taşra birimlerine göre daha özgür bir çalışma ortamında bulunmakta, sahada yapılan proje çalışmaları da rutin evrak işlerine göre daha aktif olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle araştırmacılar, araştırma yapma özgürlüklerinin onları bilimsel olarak geliştirdiğini ve topluma daha faydalı bir birey olmaları hususunda teşvik ettiğini, bu gösterdikleri üstün çaba ve gayretin enstitünün desteği ile de arttığını belirtmişlerdir. Araştırmada, TAGEM'de beşeri sermayeyi önemseyen, uzun vadeli ve uygulanabilir politikaların daha etkili olması halinde mevcut enstitülerin daha başarılı olacağı sonucuna da varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: AR-GE, TAGEM, Projeler, Tarımsal Araştırma Enstitüleri

Abstract:
Objective From past to present, many problems have been encountered in the agricultural production and food sectors in Turkey, as in the world. Changing environmental conditions, on the one hand, and changing producer needs and differences in consumer preferences, on the other hand, make it necessary to develop research in the field of agriculture. Therefore, R&D studies to be carried out by stakeholders in the agriculture and food sector are very important in preparing Turkish agriculture for the future. The most important institution that currently undertakes R&D studies in agriculture in Turkey and is among the public agricultural research institutes is the General Directorate of Agricultural Research and Policies (TAGEM) affiliated with the Ministry of Agriculture and Forestry. In this research, the agricultural research institutes affiliated to the institution and within the area of responsibility of the Aegean and Mediterranean Regions are discussed, and the role of the managers and researchers working in these institutes in R&D projects aimed at current and potential problems in the agricultural sector and the new developments in field studies are examined. It was aimed to evaluate the thoughts of the studies on the solutions to the problems in the field.
Material and Methods: Qualitative method was used in the research. In accordance with the method, a field study was conducted and a total of 63 people working as managers and researchers in the institutions in question were interviewed face to face. In these interviews, in addition to demographic questions, the participants were asked one-on-one open-ended and semi-structured questions, including the reasons for working in research institutes, sources of motivation, the institutional culture of the institute, its distinguishing features from other institutes, the roles of TAGEM and its institutes, their suggestions and opinions. The data obtained through the in-depth interview method was organized under certain themes and analyzed thematically.
Results: The findings were examined under two main headings. In the first one, there were findings related to managers working in research institutes, and in the second one, findings related to researchers. As a result of the analysis of the data obtained from the interviews, it was determined that the managers and researchers at the research institutes adopted the primary reason for working at the research institute because they liked doing research, and therefore their role in R&D activities positively affected their research motivation. As a matter of fact, these researchers continue their scientific and academic education with the financial support of TAGEM and stated that they think that they are beneficial to agriculture and society with their identity as researchers in public service.
Conclusion: It has been determined that the most important source of motivation for the managers working at the research institute is their command of research, as they are appointed from among the technical staff of the institute. For this reason, managers of public agricultural research institutes can play their roles in R&D studies in accordance with their experience in the relationship between superior and subordinate, and they can establish correct communication with researchers in the dissemination and adoption of the information produced by R&D studies (breeding, breeding, plant protection, etc.). One of the most important sources of motivation for researchers working at the research institute is the opportunity to develop themselves personally. Because researchers at the institutes have a freer working environment compared to the provincial units of the ministry, project work done in the field is evaluated more actively than routine paperwork. For this reason, the researchers stated that their freedom to conduct research improved them scientifically and encouraged them to become more useful individuals to society, and that their superior effort and effort increased with the support of the institute. The research also concluded that existing institutes would be more successful if long-term and applicable policies that care about human capital in TAGEM were more effective.

Key Words: R&D, TAGEM, Projects, Agricultural Research Institutes