Kadınların meme kanseri tarama hizmetlerine ilişkin yolculuğunun haritalanması: Bir katılımcı eylem araştırması
Mapping women's journeys to breast cancer screening: A participatory action research study
Yazar: KİRSTİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHVEŞ TARIM
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Eylem araştırması = Action research ; Haritalama = Mapping ; Kadınlar = Women ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Mamografi = Mammography ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Amaç: Sistematik iyileştirme fırsatlarını belirlemek üzere ulusal meme kanseri mamografi tarama politikalarının hedeflediği kadınların deneyimlerini belgelemek.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 5 Mart 2018 ile 19 Mayıs 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. İstanbul'da ikamet eden 40-69 yaş aralığındaki kadınlar kartopu yöntemi kullanılarak çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılar Sağlık İnancı Modeli anketini doldurdular ve  mamografi konusundaki düşünceler ve deneyimlerini araştıran odak gruplarına katıldılar. Katılımcıların bir alt grubu mamografilerinin incelenmesine  gönüllü olarak onay verdi. 
Bulgular: Bu çalışmada 48 kadın (%57) hayatında en az bir mamografi çektirdiğini söylerken, sadece 26 kadın (%31) son iki yıl içinde bir kez mamografi çektirdiğini ve 32 kadın (%38) ise hiç mamografi çektirmediğini ifade etmiştir. Bu kadın grubu için uyum oranı, %30-40 düzeyindeki ulusal ortalamaya yakındır. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen Sağlık İnancı Modeli anketinin sonuçları, İstanbul'da gerçekleştirilen daha büyük çaptaki araştırmalarla benzer düzeydedir. Çalışma kapsamında 12 odak grubu ve 10 mamografi gözlemi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular mamografi çektirme konusunda yüksek bir özgüvene işaret ederken korku, kendini ihmal etme, kültürel ve dini inançlar, mamografilerin meme kanserinin tespitinde yararlı olduğuna dair güven eksikliği ve tarama öncesi genel cerrah muayenesi zorunluluğuyla ilgili önemli engeller bulunduğunu ortaya çıkarmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada saptadığımız iyileştirme fırsatlarından bazıları klinik muayene ön koşulunun kaldırılması, mahremiyetle ilgili alınan önlemlerin standardize edilmesi, tarama sırasında hastalara eğitim verilmesi ve raporlama sürelerinin kısaltılması olarak sıralanabilir.
Anahtar Sözcükler: mamografi, kanser taraması, meme kanseri, eylem araştırması, hasta yolculuğu haritalaması

Abstract:
Objective: To document the experiences of women targeted by national breast cancer mammography screening policies to identify systematic improvement opportunities.
Materials and Methods: This action research study was conducted between March 5, 2018 ve May 19, 2020. Women aged 40-69 and living in Istanbul were recruited using a snowball method. The women completed a Health Belief Model survey and participated in focus groups to explore their thoughts and experiences regarding mammographies. A self-selected subgroup of women volunteered to have mammography observations. 
Results: Although 48 women (57%) said they had had at least one mammogram in their lives, 26 women (%31) reported that they had received a mammogram within the last two years and 32 women (%38) reported that they had never had one. The compliance rate for this group of women is similar to the national rate of 30-40%. Health Belief Model survey results are comparable to other larger studies conducted in Istanbul. 12 focus groups and 10 mammography observations were conducted. Major themes revealed high self-confidence to obtain a mammography, but considerable barriers with regard to fears, self-neglect, cultural and religious beliefs, confidence that mammographies are beneficial in finding breast cancer, and general surgeon exam pre-requisites.
Conclusion: Opportunities for improvement include removal of clinical pre-requisites, standardizing privacy measures, providing education at screening and improving reporting durations.
Keywords: mammography, cancer screening, breast cancer, action research, patient journey mapping