Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin afete müdahale öz-yeterlilik durumlarının belirlenmesi
Determination of disaster response self-efficacy levels among students of the faculty of health sciences
Yazar: ABDULKERİM ADIYAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDIN ŞENOL
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Doğal afetler = Natural disasters ; Orman yangınları = Forest fires ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu tez, Türkiye'nin Sakarya ilin de yer alan Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören üniversite öğrencilerinin afet müdahale öz yeterlilik durumlarının belirlenmesi amacıyla yapılan bir araştırmayı içermektedir. Fakülte kapsamında araştırmamıza dahil edilen bölümler Sağlık Yönetimi, Hemşirelik ile Fizyoterapi ve Rehabilitasyon bölümlerinin 1.,2.,3. ve 4.sınıf öğrencileridir. Öğrencilere katılımların gönüllülük esası ile olduğu ve araştırmacı tarafından hazırlanan birey tanıtım formu eşliğinde ilgili ölçek anketi sunulmuş olup elde edilen veriler istatistik analizleri ile değerlendirilmiştir. 
Çalışmada toplam evren büyüklüğü n=498 şeklinde tamamlanmıştır. Katılımcıların %63,9'unu(n=318) kadın öğrenciler oluştururken, %36,1'ini(n=180) erkek öğrenciler oluşturmaktadır. Katılımda yaş ortalaması 21,7±3,56 şeklinde gerçekleşmiştir. Öğrencilerin %61'i(n=304) daha önce en az bir afete maruz kaldıklarını belirtirken, en çok maruz kalınan afet çeşidinin %68,4(n=208) ile deprem olduğu görülmüştür. Daha önce afet veya afet yönetimi ile ilgili ders alma durumlarında öğrencilerin %58,4'ü dersi aldıklarını belirtmiş ancak dersi alanların %80,8'i daha önce aldıkları bu eğitimin herhangi bir afet durumu ile baş etmede yeterli olacağını düşünmemektedirler. 
Çalışma sonucunda çeşitli değişkenlere göre öğrencilerin afete müdahale öz yeterlilikleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Katılımcıların afete müdahale öz yeterlilik durumları cinsiyet faktörüne göre anlamlı derecede yüksek bulunurken aynı doğrultuda sınıf düzeylerine göre de anlamlı farklılıklar olduğu gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda sınıf düzeyi arttıkça ölçek skorlarında da olumlu bir artış tespit edilmiştir. Ayrıca bölüm değişkenin de Hemşirelik bölümü öğrencilerinin diğer bölüm öğrencilerine göre anlamlı farklılıkları bulunmuştur. Aynı doğrultuda daha önce afet ve afet yönetimine yönelik eğitim alan öğrencilerin afete müdahale öz yeterlilik skorları bu kapsamda ders almayan öğrencilere göre farklılaşarak anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda çalışmanın, afete müdahale eğitim programlarının geliştirilmesinde ve öğrencilerin afetlerle başa çıkma yeteneklerini artırmak için uygulanacak stratejilerin belirlenmesinde önemli bir kılavuz olacağı düşünülmektedir. Çalışma yer alan öneriler ile birlikte öğrencilerinin afet müdahalesiyle ilgili ders kapsamlarının genişletilmesi ve öğrencilerin teorik bilgilerinin pratik deneyimlerle birleştirilerek; uygulama da beceri kazandıracak şekilde saha çalışmalarıyla desteklenmesinin fayda sağlayacağı düşünülmüştür.

Abstract:
This thesis encompasses a study conducted to determine the disaster response self-efficacy levels of university students studying at the Faculty of Health Sciences of Sakarya University of Applied Sciences in Sakarya, Turkey. The departments included in the study are Health Management, Nursing, and Physiotherapy and Rehabilitation, comprising first, second, third, and fourth-year students. Participation was based on voluntary consent, and students were presented with a relevant scale questionnaire alongside an individual introductory form prepared by the researcher. The data obtained were evaluated using statistical analyses.
The total population size of the study was completed as n=498. Of the participants, 63.9% (n=318) were female students, while 36.1% (n=180) were male students. The average age of the participants was 21.7±3.56. Among the students, 61% (n=304) reported having experienced at least one disaster previously, with earthquakes being the most common type of disaster encountered, at 68.4% (n=208). Regarding previous coursework on disaster or disaster management, 58.4% of the students stated that they had taken such a course; however, 80.8% of those who had taken the course did not believe that this training was sufficient to cope with any disaster situation.
The study found significant differences in students' disaster response self-efficacy levels based on various variables. The disaster response self-efficacy levels of participants were significantly higher according to the gender factor, and similarly, significant differences were observed according to class levels. It was noted that as the class level increased, there was a positive increase in scale scores. Additionally, Nursing students exhibited significant differences compared to students from other departments. Similarly, students who had previously received education on disaster and disaster management had different self-efficacy scores compared to those who had not taken such courses, achieving significant results. Based on these findings, it is believed that the study will serve as an important guide in the development of disaster response training programs and in determining strategies to enhance students' abilities to cope with disasters. Alongside the recommendations put forth in light of the obtained data results, it is considered beneficial to expand the scope of disaster response-related courses for Faculty of Health Sciences students and to support their theoretical knowledge with practical experience through field studies that will enhance their practical skills.