İskemik ve hemorajik stroklu hastalarda serum leptin düzeyinin prognozla ilişkisi
The relation between serum leptin level and prognosis in patients with ischemic and hemorrhagic stroke
Yazar: MUTLU KUYUCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASUMAN ORHAN VAROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Leptin = Leptin ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Leptin, enerji alımı ve tüketimini düzenleyen, protein yapısında, vücutta birçok sistemi de etkileyen bir hormondur. Sitokinlere olan benzerliği nedeniyle klas 1 sitokin reseptör ailesinden sayılmaktadır. Leptinin sitokinlere benzerliği, inflamasyon, ateroskleroz ve hipertansiyon (HT) ile ilişkilisi sebebi ile strok patogeneziyle ilişkili olabilir ve strok prognozunda etkisi olabilirBu çalışmada, iskemik ve hemorajik strok geçiren olgularda akut dönemde serum leptin düzeyleri ve bunun prognozla ilişkisi araştırıldıÇalışma akut strok tanısı almış 33 iskemik ve 28 hemorajik stroklu toplam 61 olgu, yaş ve cins olarak benzer 24 sağlıklı bireyde gerçekleştirildi. Akut strok tanısı ve tipleri anamnez, klinik değerlendirme, laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri ile konuldu. Olgu ve kontrollerin istirahat sonrası arteriyel kan basınçları bakıldı, boy ve ağırlıkları belirlendi, Vücut Kitle İndeksi (VKİ) hesaplandı. Olgularda HT, diyabet, hiperlipidemi, sigara, kalp hastalığı ve Atriyal Fibrilasyon (AF) araştırıldı. Takip sırasında ölen hastalar kaydedildi. Olgulara 1, 3, 7 ve 30. günlerde strok şiddetini belirlemek için National İnstitute of Health Stroke Scale (NIHSS) uygulandı. Aynı günlerde venöz kan numuneleri alınarak olgulardan serum leptin düzeyleri ELISA metodu ile belirlendi. Kontrol grubundan kan bir kez alındı ve sonuçlar çalışılan parametrelerle karşılaştırıldı. Ayrıca ölün ve yaşayan olguların sonuçları karşılaştırılıp prognozla ilişkisi araştırıldı. Leptin seviyelerinin strok şiddeti ile korelasyonuna bakıldı. Kan numunelerinin alınış zamanlarına göre anlamlı değişiklik olup olmadığına bakıldı. Alt gruplarda cinsiyete göre karşılaştırmalar yapıldıOlgu ve kontrol grupları yaş, cinsiyet ve VKİ yönünden benzerdi. Kontrollerde erkeklerin serum leptin düzeyleri 4,8±3,6 ng/ml iken kadınların 25,4±17,9 ng/ml idi ve fark anlamlıydı. Olgularda da cinsiyete göre karşılaştırmasında kadınların leptin değerleri iskemik ve hemorajik grupta anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). Erkek hemorajik stroklularda kontrollere göre leptin değerleri tüm ölçümlerde anlamlı daha yüksek olarak belirlendi (p<0.05). İskemik grupta ise kontrollere göre leptin değerleri açısından bir farklılık göstermemekteydi. Hemorajik erkek ve kadınlar ile iskemik kadınlarda 3. günde serum leptin düzeyleri en yüksek seviyeye ulaşmakta ve sonrasında azalmaktaydı. Grupların 30. gün serum leptin düzeyi ortalamaları kontrol seviyelerine inmekteydi. İskemik erkeklerde 1 ile 3. gün arasında, kanamalı erkeklerde 3 ile 30. gün arasında, kanamalı kadınlarda 1 ile 3. ve 3 ile 30. gün arasında anlamlı farklılık vardı (p<0.05). Diğer karşılaştırmalarda anlamlı fark yoktu. Olgular diyabet, HT, hiperlipidemi, AF ve sigara kullanıp kullanmamasına göre leptin değerleri karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılık göstermemekteydi. 30. gün sonunda ölen ve yaşayan olguların leptin düzeyleri karşılaştırıldığında herhangi bir fark tespit edilemediSonuçta, leptinin erkeklerde hemorajik strokta önemli bir risk faktör olabileceği, strok prognoz tayininde anlamlı olmadığı sonucuna varılmıştır. İskemik strokla ilişkili olabileceği ileri sürülmekle birlikte akut dönemde biz böyle bir ilişki belirleyemedik. Ancak leptinin, akut dönemde farklı zamanlardaki anlamlı ilişkisi inflamasyonla ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Leptin is a hormone in protein structure, which affects multiple systems in the body and regulates energy intake and consumption. Due to the similarities with cytokines, leptin is considered as a member of class-1 cytokine receptor family. Due to the relation with inflammation, atherosclerosis, and hypertension, the similarities of leptin to cytokines may be related to stroke pathogenesis, and prognosis may also have an effectSerum leptin levels and its relation with prognosis in cases with ischemic and hemorrhagic stroke during the acute period, were investigated in this studyTotally 61 patients, 33 with acute ischemic stroke, 28 with acute hemorrhagic stroke, and 24 healthy individuals similar in age and gender with the patients, were enrolled in the study. Acute stroke diagnosis and classification were determined by anamnesis, clinical examination, laboratory and imaging methods. The arterial blood pressures of all the volunteers at rest were obtained, their heights and weights were measured and their BMIs were calculated. Smoking history and the presence of hypertension, diabetes, hyperlipidemia, heart diseases and atrial fibrillation were investigated. Patients who died during the follow-up period were recorded. NIHSS was performed at 1st, 3rd, 7th, and 30th days, in order to detect the severity of stroke. Additionally on the same days, venous blood samples were collected from patients and levels of serum leptin were detected by ELISA method. Blood samples were collected from control group only once and test results were compared with the investigated parameters. In addition, the outcomes of the patients who died and who survived, were compared and the relation with prognosis was investigated. The correlation of leptin levels with stroke severity was analyzed. A significant difference according to the blood sample collection times was observed. Statistical comparisons were made between subgroups in terms of genderPatient and control groups were similar in terms of age, gender and BMI. Serum leptin levels of males and females were 4.8±3.6 ng/ml and 25.4±17.9 ng/ml, respectively in the control group and the difference was statistically significant. Leptin levels of females in both ischemic and hemorrhagic stroke groups were also significantly higher (p<0.05) than males. In all measurements, leptin levels of males in hemorrhagic stroke group were detected to be significantly higher than the control group (p<0.05). There was no difference between ischemic stroke group and control group, in terms of leptin levels. Serum leptin levels reached to the maximum level at the 3rd day and decreased thereafter in hemorrhagic males and females, and ischemic females. Mean leptin levels of patients decreased to the levels of control group at the 30th day. There was a significant difference in mean leptin levels between 1st and 3rd day in ischemic males, 3rd and 30th day in hemorrhagic males, 1st and 3rd day and 3rd and 30th day in hemorrhagic females (p<0.05). There was no significant difference in the other comparisons. No significant difference was observed when leptin levels were compared in terms of presence of diabetes, hypertension, hyperlipidemia, atrial fibrillation, and smoking. No difference could be detected between leptin levels of the cases who died and who survived, on the 30th dayIn conclusion, leptin may be an important risk factor in hemorrhagic stroke for males however it has no significance in the detection of stroke prognosis. Although a relation between leptin level and ischemic stroke was suggested, we could not detect such a relation in the acute period. However, significant differences detected on different days of the acute period suggests that leptin might be related with inflammation.