Okul öncesi çocuk kitaplarındaki hayvan karakterlerin geliştirilme yolları üzerine bir durum tespiti
A case study on the development of animal characters in pre-school children's books
Yazar: NİL UCUZSATAR
Danışman: DOÇ. DR. BAYRAM BAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hayvanlar = Animals ; Karakter = Character ; Karakteristik özellikler = Characteristic properties ; Kitaplar = Books ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi dönemindeki çocuklar için hazırlanmış çocuk edebiyatı eserlerindeki kişileştirilmiş hayvan karakterlerin geliştirilme durumlarını (davranış ve eylemlerle, konuşma yoluyla, fiziksel özelliklerle, diğer karakterlerin yorumuyla, yazarın yorumuyla) ve karakter özelliklerini (açık, kapalı, durağan, devingen) tespit etmek amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması ile yürütülen araştırma, iç içe geçmiş tek durum deseni ile yapılandırılmıştır. İç içe geçmiş durumları, karakterlerin açık/kapalı olma durumu, devingen/durağan olma durumu ve karakter geliştirmenin beş yolu (davranış ve eylemlerle, konuşma yoluyla, fiziksel özelliklerle, diğer karakterlerin yorumuyla, yazarın yorumuyla) oluşturmaktadır. Araştırmanın inceleme nesnelerini, ölçüt örnekleme yoluyla seçilmiş okul öncesi döneme yönelik anlatı türündeki, 2014-2018 yılları arasında ilk baskısı yapılan, yerli yazarlarca kaleme alınmış, kişileştirilmiş hayvan karakterli 33 adet çocuk kitabı oluşturmaktadır Araştırmadaki çocuk kitapları doküman olarak kabul edilmiş ve analiz süreci doküman incelemesi ile yürütülmüştür. Karakter özelliklerinin açık veya kapalı olarak belirlenmesindeki göstergeler, Sever'in (2010) belirlediği ölçütler; karakter özelliklerinin durağan veya devingen olarak belirlenmesi ve karakter geliştirme yollarına dair göstergeler, Lukens'in (2007) belirlediği ölçütler dikkate alınarak alan uzmanlarının görüşleri doğrultusunda bir form geliştirilmiş ve inceleme nesnelerinde yer alan tüm kişileştirilmiş hayvan karakterler, özellikleri ve geliştirilme yolları doğrultusunda içerik analizine tabi tutulmuştur. İçerik analizi ile kategorilendirilen veriler, betimsel analiz ile yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda incelenen hayvan karakterlerin en çok konuşma yoluyla geliştirildikleri; baş kişilerin daha çok açık ve devingen, yan kişilerinse kapalı ve durağan özellik gösterdikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine how personalized animal characters in children's literature in preschool children (behavior and actions, speech, physical characteristics, interpretation of other characters, interpretation of the author) and character traits (open, closed, stable, dynamic) are developed. This study was carried out with the case study of qualitative research designs and was structured with embedded single case study. Embedded case is formed by the state of being open / closed, the state of being dynamic / static, and the five ways of character development (through behavior and actions, speech, physical properties, interpretation of other characters, interpretation of the author). The research objects of the study consist of 33 children's books which include personalized animal characters, which were written by native authors in the narrative genre for pre-school period selected by criterion sampling and which were first published between 2014-2018. The children's books in the study were accepted as documents and the analysis process was carried out with document analysis. Taking the indicators in determining character characteristics as open or closed, based on the criteria determined by Sever (2010), the indicators of character characteristics as static or dynamic and the ways of character development based on the criteria determined by Lukens (2007) into consideration, in accordance with the opinions of field experts, a form was developed. Later, all the personalized animal characters included in research objects were subjected to content analysis in accordance with their characteristics and development ways. The data categorized by content analysis were interpreted by descriptive analysis. The findings of the study show that the animal characters examined were mostly developed through speech, main characters were more open and dynamic, and the side characters were closed and static.