Madde bağımlılığı olan kadınların bağımlılık, tedavi, rehabilitasyon ve iyileşme sürecine ilişkin algıları ve deneyimleri
Perceptions and experiences of women with substance addiction about addiction, treatment, rehabilitation and recovery process
Yazar: NURGÜL BAŞTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. HANDE ALBAYRAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Erkek problemi olarak görülen madde bağımlılığı ile ilgili yapılan son araştırmalar, hala erkeklerde daha yaygın olsa da kadın madde kullanım oranlarının yıllara göre arttığını ve aradaki farkın giderek daraldığını göstermektedir. Kadın kullanım sayılarındaki artışın tedavi oranlarına yansımaması, kadınların tedaviye erişimindeki bariyerleri düşündürmektedir. Bu araştırmada, madde bağımlılığı olan kadınların bağımlılık, tedavi, rehabilitasyon ve iyileşme sürecindeki deneyimlerinin ve algılarının toplumsal cinsiyete duyarlı bir perspektifle keşfedilmesi amaçlanmıştır.
Bu araştırmada; nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik yaklaşım ile katılımcılar ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın katılımcısı kadınlara kartopu örneklem tekniği ile Adsız Narkotikler üzerinden ulaşılmıştır. Yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılan araştırmanın sonuçları MAXQDA 12 Analytics Pro yazılımı ile analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda; madde bağımlılığında tedavi, rehabilitasyon ve iyileşme hizmetlerinin sunumunda, kadın bağımlılık sorununun inkar edilmediği, çağdaş yaklaşımları içeren bireyselleştirilmiş tedavi seçeneklerinin oluşturulmasının yanı sıra toplumsal cinsiyete duyarlı tedavi seçenekleri sunulmasının gerekliliği öne çıkmıştır. Özellikle madde bağımlılığı tedavisinin sadece arındırma ve yoksunlukla mücadele noktasından çıkıp; biyopsikososyal model çerçevesinde bağımlı bireylerin psikolojik ve sosyal ihtiyaçlarını da kapsayacak şekilde hizmet sunulmasının gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu noktada sosyal hizmet uzmanlarının, tıbbi tedavi odaklı mevcut tedavi sisteminde mesleki müdahalelerini gerçekleştirme noktasında rollerinin görünürlülüklerin olmadığı, madde bağımlılığı olan kadınların tedavi, rehabilitasyon ve iyileşme sürecinde sosyal hizmet uzmanlarının daha aktif bir rol alması önemli görülmektedir. Ayrıca mevcut tedavi sistemlerinde zarar azaltma ve iyileşmeye yönelik çalışmalara ve kendine yardım grupları, akran desteği gibi uygulamalara daha fazla yer verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Recent studies on substance abuse, which is considered to be a male problem, show that although it is still more prevalent in men, female substance use rates have increased over the years and the gap is narrowing. The fact that the increase in the number of women's use is not reflected in treatment rates suggests the barriers in women's access to treatment. In this study, it was aimed to explore the experiences and perceptions of women with substance addiction in the process of addiction, treatment, rehabilitation and recovery from a gender-sensitive perspective.
In this study, in-depth interviews were conducted with the participants using qualitative research method and phenomenological approach. The women who participated in the research were reached through Narcotics Anonymous with the snowball sampling technique. The results of the research using a semi-structured interview form were analysed with MAXQDA 12 Analytics Pro software.
As a result of the research; in the provision of treatment, rehabilitation and recovery services in substance addiction, the necessity of providing gender-sensitive treatment options as well as individualised treatment options that do not deny the problem of female addiction and include contemporary approaches has come to the fore. In particular, the treatment of substance addiction should move away from the point of purification and struggle against abstinence only, and services should be provided in a way to cover the psychological and social needs of addicted individuals within the framework of the biopsychosocial model. At this point, it is considered important that social workers have a more active role in the treatment, rehabilitation and recovery process of women with substance addiction, as their role is not visible at the point of realising their professional interventions in the current treatment system focused on medical treatment. In addition, it was concluded that in the current treatment systems, studies on harm reduction and recovery and practices such as self-help groups and peer support should be included more.