5-10 yaş arası okul çağı çocuklarında uyku alışkanlıklarının değerlendirilmesi ve ilişkili faktörler
Evaluation of sleep habits in school-age children aged 5 to 10 and associated factors
Yazar: HALİL DOĞRUL
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ÇETİN DOĞANER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Okul çağı dönemi = Latency period ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Çocuklar = Children ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Amaç: Uyku, çeşitli faktörlerden etkilenebilir ve uyku problemleri çocuklarda oldukça yaygındır. Yetersiz ve kalitesiz uyku; duygu durum bozuklukları, somatik şikâyetler, bilişsel bozukluklar ve akademik başarısızlığın da dâhil olduğu sorunlara yol açabilir. Çalışmamızdaki amacımız, 5-10 yaş arasındaki anasınıfı ve ilkokul çağı çocukların sosyodemografik özellikleri, uyku alışkanlıkları ve uyku hijyeni ile ilgili parametrelerini incelemek, bu özelliklerin uyku problemi belirtileri ile ilişkilerini belirlemek ve hem aile hekimleri hem de çocuklar ve velilerinde farkındalık oluşması gerekliliğinin önemini vurgulamaktır. Gereç ve Yöntem: 06 Kasım 2019- 09 Ocak 2020 tarihleri arasında, çocukları Ankara İli Mamak İlçesi'nde bulunan belirlenmiş 6 anasınıfı ve ilkokulda öğrenim gören ve çalışmaya katılmayı kabul eden velilere, sosyodemografik özelliklerin yanı sıra, çocuklarının uyku hijyeni ve uyku alışkanlıkları ile ilgili sorular içeren yapılandırılmış anket formu ve Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) uygulanmıştır. Veriler SPSS programından uygun testler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 1226 öğrencinin yaş ortalaması 8,42±1,31 ve %50,7'si erkekti. Öğrencilerin %69,1'inin ÇUAA'dan 41 üzeri puan alarak, uyku problemi belirtileri gösterdiği tespit edilmiştir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde; paylaşılan yatakta uyumaları (OR=3,582; p<0,001), kendine ait cep telefonları olması (OR=2,839; p=0,005), sabahçı olarak eğitim görmeleri (OR=2,078; p<0,001), uyku öncesi zaman süresinde tuvalete gitme alışkanlığı olmayan bir çocuk olmaları (OR=2,070; p=0,002), hafta içi günlük televizyon izleme süreleri (OR=1,909; p=0,005), kardeşi olmayan bir çocuk olmaları (OR=1,810; p=0,043), hafta içi okul dışı zamanlarda düzenli fiziksel aktivite yapmamaları (OR=1,800; p=0,001), hafta sonu yatmadan önce televizyon izleme alışkanlıkları olması (OR=1,751; p=0,043), kafeinli içecek tüketme alışkanlıkları (OR=1,723; p<0,001), uyku öncesi zaman süresinde kitap okuma alışkanlıkları olmaması (OR=1,676; p=0,002), gece uykusundan uyanan bir çocuk olmaları (OR=1,631; p=0,001), ışıklandırma kullanılan bir odada uyumaları (OR=1,610; p=0,002), anne eğitim düzeyleri (OR=1,607; p=0,025), hafta sonu günlük televizyon izleme süreleri (OR=1,440; p=0,035), bir kardeş sahibi olmaları (OR=1,406; p=0,045) ve evde tablet bilgisayar olmaması (OR=1,405; p=0,020) değişkenleri uyku problemi belirtilerine neden olma açısından istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturmuştur. Sonuç: Uyku hijyeni ve sağlıklı uyku alışkanlıkları, çocukların yeterli ve kaliteli uyku uyuması açısından son derece önemlidir. Okul çağında çocukları olan velilere aile hekimleri tarafından uyku hijyeni ve sağlıklı uyku alışkanlıkları hakkında bilgilendirme yapılması, olası uyku problemi yaşanmamasında  önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Okul çağı, çocuk, uyku alışkanlığı, uyku hijyeni

Abstract:
Objective: Sleep can be affected by a variety of factors and sleep problems are quite common in children. Insufficient sleep in quantity or quality can lead to problems, including mood disorders, somatic complaints, cognitive impairments and academic failure. Our aim in this study is to examine the sociodemographic characteristics, sleep habits and sleep hygiene parameters of kindergarten and primary school children, to determine the association between these features and sleep problem symptoms and to emphasize the importance of raising awareness in both family physicians, and also children and their parents. Materials and Methods: Parents whose children were studying in the 6 designated kindergarten and primary schools in Mamak District of Ankara Province and who were volunteered to participate in the study were requested to answer questions about sociodemographic characteristic, their children's sleep hygiene and sleep habits and also Children's Sleep Habits Questionnaire (CSHQ), between the dates of 06 November 2019 - 09 January 2020. The data was analyzed with SPSS using the appropriate statistical tests. Results: The mean age of 1226 students participating in the study was 8.42±1.31 and 50.7% were male. It was determined that 69.1% of the students showed symptoms of sleep problems by getting a score above 41 in CSHQ. In multivariate logistic regression analysis; it was found that bed-sharing (OR=3.582, p<0.001), owning a cell phone (OR=2.839, p=0.005), early school starting time (OR=2.078, p<0.001), not going to the toilet prior to sleep (OR=2.070, p=0.002), daily television viewing duration on weekdays (OR=1.909, p=0.005), being an only child (OR=1.810, p=0.043), not doing regular physical activity during the weekdays after school (OR=1.800, p=0.001), watching television prior to bed on weekends (OR=1.751, p=0.043), caffeinated beverage consumption habits (OR=1.723, p<0.001), not reading a book prior to sleep (OR=1.676, p=0.002), being a child that wakes up at night (OR=1.631, p=0.001), sleeping in a lighted room (OR=1.610, p=0.002), maternal education level (OR=1.607, p=0.025), daily television viewing duration on weekends (OR=1.440, p=0.035), having one sibling (OR=1.406, p=0.045) and not having a tablet computer at home (OR=1.405, p=0.020) variables were statistically significant in terms of causing sleep problem symptoms. Conclusion: Proper sleep hygiene and healthy sleep habits are extremely important for children to get adequate and quality sleep. Explaining the importance of this issue to parents with school-age children by family physicians will reduce the possibility of having sleep problems. Key words: School-age population, child, sleep habits, sleep hygiene