Klasik mantıktan sembolik mantığa geçiş süreci
Transition from classical logic to symbolic logic
Yazar: SERKAN ELÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMETŞİRİN ÇAĞMAR
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Analitik felsefe = Analytical philosophy ; Klasik mantık = Classical logic ; Matematiksel mantık = Mathematical logic ; Modern mantık = Modern logic

Özet:
Bu çalışmada klasik mantık düşüncesinden sembolik mantık düşüncesine geçiş süreci, tarihsel bağlamda felsefi bir bakış açısıyla incelenmektedir. Aristoteles'in geliştirdiği klasik mantık anlayışı, insan düşüncesinin temel yapı taşlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak klasik mantık soyut yapısı ve anlam belirsizliğinden kaynaklı olarak eleştirilmiş, bu durum da "klasik mantığın yetersizliği" fikrinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. 17. Yüzyılda bilimsel devrimlerin başlamasıyla birlikte klasik mantığın yetersizliği karşısındaki alternatif arayışlar elzem bir hal almıştır. Bu bağlamda Descartes ve Leibniz gibi filozoflar felsefeye yeni bir metod getirme düşüncesi ile birlikte mantık bilimine nesnel bir dil kazandırmayı amaçlamışlarıdır. Özellikle de Leibniz mantığa "matematiksel bir dil" oluşturmanın gerekliliği bağlamında, klasik mantıktaki soyut kavramların daha nesnel ve somut bir içeriğe kavuşması yönünde önemli çalışmalar yürütmüştür. 19. Yüzyılda Frege ve Russell gibi düşünürler klasik mantığın ötesine geçerek mantığa nesnel ve sistematik bir yapı sunan "sembolik mantığın" temelini atmışlardır. Bu yeni mantık sistemi dildeki çok anlamlılığı ortadan kaldırılmayı amaçlayarak düşüncelerin matematiksel bir dil ile ifade edilmesine olanak tanımış, böylece mantık bilimi için güvenilir bir dil zemini sağlanmıştır. Böylelikle sembolik mantık, hem felsefi bir devrime tanıklık etmiş hem de mühendislik, bilgisayar bilimi ve yapay zekâ teknolojileri gibi çağdaş bilimsel kullanımların da zeminini hazırlamıştır. Russell'in matematiksel temellere dayanan mantık teorisi sembolik mantığın doğrulanma süreçlerinde ne denli büyük önem taşıdığını gözler önüne sermiştir. Sonuç olarak, sembolik mantık klasik mantığın bilimsel ve gündelik alandaki yetersizlik durumunu aşarak felsefi düşünce ve bilimsel araştırmalara yeni kazanımlar sağlamıştır.

Abstract:
In this study, the transition from classical logic to symbolic logic is analyzed from a philosophical perspective in a historical context. The understanding of classical logic developed by Aristotle appears as one of the basic building blocks of human thought. However, classical logic was criticized for its abstract structure and ambiguity of meaning, which led to the emergence of the idea of "the inadequacy of classical logic". In the 17th century, with the onset of scientific revolutions, the search for alternatives to the inadequacy of classical logic became essential. In this context, philosophers such as Descartes and Leibniz aimed to bring an objective language to the science of logic with the idea of bringing a new method to philosophy. Especially Leibniz, in the context of the necessity of creating a "mathematical language" for logic, carried out important studies in order to give the abstract concepts in classical logic a more objective and concrete content. In the 19th century, thinkers such as Frege and Russell went beyond classical logic and laid the foundation of "symbolic logic", which offers an objective and systematic structure to logic. This new system of logic aimed to eliminate polysemy in language, allowing thoughts to be expressed in a mathematical language, thus providing a reliable linguistic basis for the science of logic. In this way, symbolic logic not only witnessed a philosophical revolution but also paved the way for contemporary scientific uses such as engineering, computer science and artificial intelligence technologies. Russell's theory of logic based on mathematical foundations demonstrated the importance of symbolic logic in verification processes. As a result, symbolic logic has overcome the inadequacy of classical logic in the scientific and everyday fields and has provided new gains to philosophical thought and scientific research.