Türkiye'de milliyetçilik, yurttaşlık ve Aleviler: ?Öz-Türkler? ve ?Heretik Ötekiler?
Nationalism, citizenship and the Alevis in Turkey: ?Pure-Turks? and ?Heretical Others?
Yazar: KAZIM ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. FETHİ AÇIKEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Milliyetçilik = Nationalism ; Türk milliyetçiliği = Turkish nationalism ; Ulus-devlet = Nation-state ; Vatandaşlık = Citizenship ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Modern ulusal yurttaşlık, bir yandan eşitlik ve özgürlük ilkelerini norm haline getirerek demokrasinin kurumsallaşmasını sağlarken, diğer yandan politik cemaatin homojen kültürel bir cemaat olması beklentisiyle tekil kolektif hakları bastırmaktadır. Tekil ulusal formasyonların yurttaşlık anlayışları ve pratikleri üzerine akademik alanda yürütülen hemen her çalışma hangi sosyal, cinsel, kültürel grubun, nasıl dışlandığını anlamaya yöneliktir. Bu muazzam katkıyı dikkate alarak, bu tez de, özellikle Türk milli kimliğinin inşa döneminde, Türk ulusal sosyal formasyonu içinde kurumsallaştırılan yurttaşlık anlayışının dışlayıcı söylemlerini araştırmak ve açığa çıkarmaktır.Dolayısıyla, önce, Osmalı modernleşmesinden başlayarak ulus-devlet içinde kurumsallaşan yurttaşlığın etno-politik (etno-kültürel ya da politik-teriyoryal milliyetçilik) ve dinsel-politik (seküler milliyetçilik ya da dinsel milliyetçilik) içeriği tartışılmaktadır. Bu tartışmayı takiben, Türk millî kimliğinin inşasında belirleyici rol oynayan, iki hegemonik milliyetçi söylemin, yani Kemalist etno-seküler milliyetçilik ve muhafazakâr etno-dinsel milliyetçilik ele alınmakta, ardından bu iki söylemin Alevileri nasıl ?çift-değerli yurttaş? olarak tanımladığı gösterilmektedir. Her iki milliyetçilik açısından da Alevîler, ?öz-Türk? olarak ulusal topluluğun üyesi sayılırken, seküler milliyetçiler açısından cehalet ve hurafat içinde yaşayan bir topluluk olarak görüldükleri, muhafazakâr milliyetçiler açısından Sünnî-İslâm'ın belirlenmeiş kodları dışında kaldıkları ölçüde ?heretik? olarak dışlanmaktadır. Hem Alevîlerin heterodoks ve senkretik inanç özellikleri hem etno-dilsel çoğulluğu çift-değerliliğin sevgi-nefret kutuplarının şiddetini artıran özelliklerdir. Sonuç, hala resmî olarak tanınmayan Alevî etno-dinsel kimliğidir.

Abstract:
Modern national citizenship institutionalizes democracy by making the principles of equality and liberty norms but also suppresses the collective rights of particular groups due to the expectation that the political community has to be a homogenous cultural community. Almost all academic studies on the conception of citizenship and the practices of particular national formations focus on which social, sexual and/or cultural groups are excluded from citizenship. Without discarding the possibilities of citizenship for gaining equality and liberty, this thesis tries to investigate and display the exclusionary discourses of the Turkish conception of citizenship institutionalized in the Turkish national social formation during the national identity construction period by taking into account this considerably significant contribution n the academic field.Therefore, starting from the Ottoman modernization, ethno-political (that is ethno-cultural versus political-territorial nationalisms) and religio-political (secular versus religious nationalisms) content of Turkish citizenship as well as its institutionalization in Turkish nation-state are taken up. Following this argument, Kemalist ethno-secular nationalism and conservative ethno-religious nationalism, two hegemonic versions of Turkish nationalism both of which have played determinant roles in the construction of Turkish national identity, are defined and discussed. Then, how the discourses of these two nationalisms have defined the Alevis as ?ambivalent citizens? is shown. For both nationalisms the Alevis are included in the national community as ?pure-Turks? but while secular nationalists excluded them by regarding them as an ?illiterate and superstitious? community illiterate, conservative nationalists did the same by regarding them as a ?deviant? community from the determinant codes of Sunni-Islam. Both the heterodox and syncretic belief system of the Alevis and the ethno-linguistic plurality of their identity increase the sharpening of love and hate polarities of the ambivalence. Hence, the Alevi ethno-religious identity has not been recognized officially yet.