Hatay ve Osmaniye illerindeki turunçgil çeşitleri üzerinde zararlı Akdeniz meyve sineğine Ceratıtıs capıtata (Diptera: Tephritidae) (Wiedeman) karşı trimedlure ve cezbedicilerin etkinliğinin araştırılması ve zarar oranının belirlenmesi
Investigation of the effectiveness of trimedlure and attractants against the pest of Mediterranean fruit fly ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae) on citrus varieties and determination of the damage rate in Hatay and Osmaniye provinces
Yazar: MERYEM GÜLCE AKGÜL
Danışman: PROF. DR. NİHAT DEMİREL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Akdeniz meyve sineği = Ceratitis capitata

Özet:
Akdeniz Meyve Sineği (AMS), Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae), ülkemizde turunçgillerin önemli bir zararlısıdır. Çalışma 2021-2022 yıllarında Hatay ve Osmaniye illerindeki turunçgil çeşitleri üzerinde zararlı C. capitata karşı trimedlure ve cezbedicilerin etkinliğinin araştırılması ve zarar oranının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 
2021-2022 yıllarında yapılan çalışmada Trimedlure sahip tuzaklar diğer cezbedicilere sahip tuzaklara göre daha fazla AMS yakalamıştır. 2021 yılında tuzaklar tarafından en fazla AMS Rize çeşidinde yakalanmış, bunu sırasıyla Novelina, Okitsu (Toprakkale), Dobashi beni, Okitsu (Erzin), Miho-wase, Washington, Satsuma çeşitleri izlemiştir. 2022 yılında tuzaklar tarafından en fazla AMS Novelina ve Rize çeşitlerinde yakalanmış, bunu sırasıyla Miho-wase, Dobashi beni, Okitsu (Toprakkale), Okitsu (Erzin), Satsuma ve Washington çeşitleri izlemiştir. 
2021-2022 yıllarında her tuzağın asılı olduğu ağacının yanında bulunan ağaçtan farklı yönlerden 30 meyve kontrol edilerek yüzde zarar oranı belirlenmiştir. 2021 yılında en fazla yüzde zarar oranı Erzin ilçesinde Dobashi beni (2.22) gözlenmiştir. Bunu sırası ile Erzin ilçesinden Satsuma (1.83), Okitsu (Toprakkale) (1.75), Novelina (1.16), Okitsu (Erzin) (1.42), Toprakkale ilçesinde Miho-wase (0.58) izlemiştir. 2022 yılında en fazla yüzde zarar oranı Erzin ilçesinde Satsuma (2.5) ve Toprakkale ilçesinde Okitsu (2.5) çeşitlerde gözlenmiştir. Bunu sırası ile Toprakkale ilçesinde Miho-wase (2.08),  Erzin ilçesinden Okitsu (Erzin) (1.90), Dobashi beni (1.77), Novelina (0.5) izlemiştir. 
2021-2022 yıllarında aynı bahçelerden rastgele seçilen 10 ağacın farklı yönlerinden 30 meyve kontrol edilerek yüzde zarar oranı belirlenmiştir.  2021 yılında en fazla yüzde zarar oranı Toprakkale ilçesinde Okitsu  (2.66) gözlenmiştir. Bunu sırası ile Erzin ilçesinde Dobashi beni (2), Okitsu (Erzin) (1.33), Satsuma (1.33), Novelina (1) ve Toprakkale ilçesinde Miho-wase (0.33) izlemiştir.  2022 yılında en fazla yüzde zarar oranı Okitsu (Erzin) (2.33) ve Okitsu (Toprakkale) (2.33) çeşidinde gözlenmiştir. Bunu sırası ile Toprakkale ilçesinde Miho-wase (1.33), Erzin ilçesinde Dobashi beni (1), Satsuma (1.0), Novelina (0,33) izlemiştir. 2021-2022 yıllarında Rize çeşidinde zarara rastlanmamıştır.

Abstract:
Mediterranean fruit fly (Medfly), Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae) is an important pest of citrus fruits in Türkiye. The study was carried out in 2021-2022 to investigate the effectiveness of trimedlure and attractants against the pest of C. capitata on citrus varieties and determine the damage rate in Hatay and Osmaniye provinces.
The studies were conducted in 2021-2022, traps baited with trimedlure caught more C. capitata than traps baited with other attractants.   In 2021, the highest number of medfly caught by traps on Rize cultivar, followed by Novelina, Okitsu (Toprakkale), Dobashi beni, Okitsu (Erzin), Miho-wase, Washington, Satsuma cultivars, respectively. In 2022, the highest number of medfly caught by traps on Novelina and Rize cultivars, followed by Miho-wase, Dobashi ben, Okitsu (Toprakkale), Okitsu (Erzin), Satsuma and Washington cultivars, respectively.
Thirty fruits were checked in 2021-2022 from different directions from the tree next to the tree where each trap was hung.  In 2021, the highest percent of damage rates was observed on Dobashi beni (2.22) in Erzin district, followed by Satsuma (1.83), Okitsu (Toprakkale) (1.75), Novelina (1.16), Okitsu (Erzin) (1.42) and Miho-wase (0.58) in Toprakkale district.  In 2022, the highest percent of damage rates was observed on Satsuma (2.5) in Erzin district and Okitsu (2.5) in Toprakkale district, followed by Miho-wase (2.08) in Toprakkale district, Okitsu (1.90), Dobashi beni (1.77) and Novelina (0.5) in Erzin district.
Thirty fruits were checked in 2021-2022 from different sides of 10 randomly selected trees in the same orchard. In 2021, the highest percent of damage rates was observed on Okitsu (Toprakkale) (2.66), followed by Dobashi beni (2), Okitsu (Erzin)  (1.33), Satsuma (1.33), Novelina (1) in Erzin district and Miho-wase (0.33) in Toprakkale district. In 2022, the highest percent of damage rates was observed on Okitsu (Toprakkale)  (2.33) and Okitsu (Erzin)  (2.33), followed by Miho-wase (1.33) in Toprakkale district, Dobashi beni (1), Satsuma (1.0), Novelina (0.33) in Erzin district.  No damage was observed on Rize cultivar in 2021-2022.