Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara doğal bağlamda sunulan hayali oyun müdahale paketinin etkililiği
Effectiveness of pretend play intervention package in natural context for children with Autism Spectrum Disorders
Yazar: DİLAY AKGÜN GİRAY
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL AKSOY
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hayali oyunu = Pretend play ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Oyun müdahale programı = Play intervention program ; Oyunla öğretim = Teaching with game ; Oyunlar = Games ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
OSB olan çocuklarda sosyal etkileşim ve iletişim alanlarında yaşanan sınırlılıklar, oyun becerilerinin gelişimini de olumsuz biçimde etkilemektedir. Bu nedenle OSB olan çocukların erken çocukluk yıllarından itibaren oyun becerilerinin desteklenmesi gerekmektedir. Bu araştırma doğal bağlamda gerçekleştirilen doğal gelişimsel davranışsal oyun müdahalesinin OSB olan çocukların oyun becerilerinin gelişimine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli ile desenlenmiştir. Araştırmada ayrıca sosyal etkileşim ve iletişim becerilerine ilişkin veriler ile sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Araştırma bulguları OSB olan çocukların doğal bağlamda uygulanan hayali oyun müdahale paketi kapsamında hedeflenen hayali oyun becerilerini edindiklerini, koruduklarını ve farklı oyunlara genelleyebildiklerini göstermektedir. Sosyal geçerlik bulguları katılımcı çocukların annelerinin çalışmaya katılmaktan ve çocuklarındaki gelişmeden memnun olduklarını göstermektedir. Sosyal karşılaştırma bulguları ise OSB olan çocukların akranları ile aynı noktaya gelmemiş olsalar bile hayali oyun seviyelerinin akranlarına daha yakın bir düzeye yükseldiğini göstermektedir. Araştırmanın sonuçları alanyazında yer alan oyun öğretim araştırmalarına benzer biçimde katılımcıların hedeflenen hayali oyunu öğrendiklerini; alanyazına ek olarak katılımcıların yetişkin yönlendirmesi ve pekiştirme süreçleri olmaksızın nesneleri kendi istedikleri ile kendi hayal güçlerini ve gerçeklikten sıyrılma yetilerini kullanarak oyunlar kurduğunu, ezbere hayali oyunların dışarıda bırakıldığını, oyunun doğasına uygun müdahaleler ile de oyun becerilerinin kazandırılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Limitations in social interaction and communication in children with ASD negatively affect the development of play skills. For this reason, it is necessary to support the play skills of children with ASD from the early childhood years. This research aims to examine the effect of natural developmental-behavioral play intervention in the natural context on the development of play skills in children with ASD. The research was designed with a multiple probe model with the inter-participant probe phase, which is one of the single-subject research models. Data on social interaction and communication skills, and social validity were also collected in the study. Research findings show that children with ASD acquire and maintain the targeted play skills in the natural context and generalize to different play behaviors. Social validity findings show that the mothers of the children were satisfied with their participation in the study and the development of their children. Social comparison findings show that children with ASD increase their level of pretend play to a level closer to their peers, even if they do not reach the same level as their peers. The results of the research showed that the participants learned the targeted pretend play, similar to the teaching pretend play researches in the literature. In addition to the literature, it shows that the participants create pretend play games by using their own imagination and ability to get rid of reality without adult guidance and reinforcement processes. Furthermore, pretend play behaviors are excluded from the rote, and the game skills can be gained with interventions suitable for the nature of the play.