Hastanelerde faaliyet tabanlı maliyet sistemlerinin kurulması ve yönetim kararlarında yararlanılması – Bir yoğun bakım ünitesi uygulaması
Setting up activity based costing systems in hospitals and using in managerial decisions: An application for intensive care unit
Yazar: HAKAN KAÇAK
Danışman: PROF. DR. KAMİL BÜYÜKMİRZA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Duyarlılık analizi = Sensitivity analysis ; Hastaneler = Hospitals ; Karar verme = Decision making ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Yönetim kararları = Management decisions ; Zaman sürücülü faaliyet tabanlı maliyetleme = Time driven activity based costing

Özet:
Dünya genelinde sağlık sistemleri, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği konusunda endişeler taşımaktadır. Sağlık hizmetlerine yapılan geri ödeme yöntemleri de sürdürülebilirlik endişelerini telafi etmek için dönüşüm geçirmektedir. Geri ödeme sistemlerindeki bu dönüşüm vaka başı maliyetleri önemli hale getirmiştir. Bu gelişmeler hizmet sunucuları, maliyet sistemlerini gözden geçirmeye zorlamaktadır. Vaka başına maliyetlerin önem kazanması, daha kesin maliyet bilgisi sağlaması ile bir aşağıdan yukarıya maliyetleme modeli olan Faaliyet Tabanlı Maliyetlemeyi ön plana çıkarmaktadır. Bu çalışmada Faaliyet Tabanlı Maliyet sistemlerinin hastanelerde kurulması ve bu sistemlerce üretilen bilgilerin yönetim kararlarında uygulanması süreci araştırılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde faaliyet tabanlı maliyetleme ve yönetim yaklaşımlarına değinilmiş; ikinci bölümde ise sağlık hizmetleri ile bağlantılar kurularak sağlık hizmetlerinin yapısı ve maliyet unsurları incelenmiştir. Saha çalışmasında ise bir yoğun bakım ünitesinde 2014 yılı ilk altı aylık sürecinde yatan 56 hastanın birim maliyetleri faaliyet tabanlı maliyet yöntemleri ile hesaplanmış ve yoğun bakım ünitesi yönetim kararlarına uygulanmak üzere faaliyet tabanlı yönetim çalışması yapılmıştır. Çalışmada yoğun bakım ünitesinin günlük olarak yaptığı tüm faaliyetler dikkate alınarak sadece bir vaka grubu için değil departman geneli için FTM/Y uygulanmıştır. Geri ödeme politikaları da ayrı bir araştırma konusu olmakla birlikte, bazı konular araştırma özelinde tartışılmıştır. Araştırma sonucunda FTM ve FTY yaklaşımları birlikte kullanıldığında maliyet hesaplamalarındaki doğruluğun ötesinde etkili bir maliyet yönetim sistemi niteliğini kazanacağı kanısına varılmıştır. Daha sürdürülebilir bir sağlık sistemi ve maliyet etkili geri ödeme mekanizması için hastanelerin çağdaş maliyet muhasebesi sistemlerine sahip olması gerektiği önerisinde bulunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Faaliyet tabanlı maliyetleme, zaman sürücülü faaliyet tabanlı maliyetleme, faaliyet tabanlı yönetim, yoğun bakım ünitesi,duyarlılık analizi, simülasyon.

Abstract:
Health systems concern about the sustainability of health care services all over the world. Reimbursement methods in health care services undergo a transformation to compensate for sustainability concerns. The transformation of reimbursement methods makes cost-per-case important. These developments force health service providers to review their cost accounting systems. Gaining importance of cost-per-case gives Activity Based Costing, a bottom-up costing approach, providing more accurate cost information prominence. In this study, setting up Activity Based Costing systems in hospitals and implementation process of cost data provided by these systems in managerial decisions were investigated. In the first part of this study Activity Based Costing (ABC) and Activity Based Management (ABM) were briefly explained. and in the second part of this study, the structure of health services and cost elements were investigated in connection with health services. Unit costs of 56 patients treated in intensive care unit in the first half of 2014 were estimated by means of Activity Based Costing methods. By taking into account all daily activities of the intensive care unit, ABC/M were applied not to single diagnostic group, but to the whole department. Some of the issues involved in reimbursement policy in our country are discussed on the basis of our study, although criticizing reimbursement policy in our country is beyond the scope of this study. Results show that when ABC and ABM are used together, they become an effective tool as a cost management system beyond the accuracy of cost estimations. For a more sustainable health system and cost-effective reimbursement method, setting up contemporary cost accounting systems in hospitals is suggested.


Key Words : Activity based costing, time driven activity based costing,activity based management, intensive care unit, sensitivity analysis, simulation