hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Muz seralarında önemli bitki paraziti nematod türlerinin popülasyon dalgalanmasının araştırılması
Investigation of population fluctuation of important plant parasite nematode species in banana greenhouses
Yazar: SÜMEYYA VUSLAT DİŞKAYA
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL ELEKCİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemizde muzda zararlı nematodlar üzerine çalışmalar sınırlı olup, özellikle örtü altı yetiştiriciliğin yaygınlaşması nedeniyle yeni muz alanlarında nematodların durumu hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bu çalışmada Mersin ili Kazanlı Beldesinde üç muz serasında bulunan önemli nematod türlerinin popülasyon yoğunlukları araştırılarak mücadeleye yönelik olarak veriler elde edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada muz seralarından toprak ve kök örnekleri alınarak önemli zararlıların popülasyon takibi yapılmıştır. Alınan toprak örneklerinden elde edilen sonuçlarda önemli bitki paraziti türlerden Meloidogyne incognita ve Rotylenchulus reniformis türleri saptanmıştır. Bu iki türün popülasyon gelişmesi incelenmiş, M. incognita' nın yeni kurulmuş iki serada sıcaklığın 15℃ üzerine çıkmasıyla mart ayında popülasyonunun en yüksek seviye ulaştığı ve yıl içerisinde üç nesil oluşturdukları saptanmıştır. Üç numaralı serada ise M. incognita ve R. reniformis' in birlikte bulunmuş ve 2021-2022 yılları arasında M. incognita popülasyonunun en yüksek olduğu ay eylül iken, 2022-2023 yılları arasında aralık ayında olduğu saptanmıştır. R. reniformis'in ise 2021-2023 yılları arasında en yüksek popülasyon yoğunluğuna her iki yılda da ağustos ayında ulaştığı ve ikinci yıl kök-ur nematodunu önemli oranda baskı altına aldığı saptanmıştır.

Abstract:
Research on banana nematodes is limited in our country, and there is insufficient information on their status in new banana areas, particularly due to the widespread use of greenhouse cultivation. The aim of this study was to investigate the population development of important nematode species in three banana greenhouses located in Kazanlı district, Mersin province. The study also aimed to collect data for management purposes. The study involved taking soil and root samples from banana greenhouses and investigation of the population density of important nematodes. Results from the soil samples revealed the presence of Meloidogyne incognita and Rotylenchulus reniformis nematodes, which are significant plant-parasitic nematodes. The population monitoring of these nematodes revealed that M. incognita reached its highest level in March when the temperature rose above 15℃ in two newly established greenhouses. Additionally, three generations were formed during the year. In greenhouse number three, a mixed population of M. incognita and R. reniformis was found. The highest population of M. incognita was observed in September between 2021-2022, while in the following year, it was in December between 2022-2023. The nematode R. reniformis reached its highest population in August in both years between 2021-2023 and significantly suppressed the root-knot nematode in the second year.
Termofilik Bacillus izolatlarınca üretilen alfa-amilaz enzimlerinin kısmi karakterizasyonu
Partial characterisation of alpha-amylase enzymes produced by thermophilic Bacillus isolates
Yazar: SEDA TORUN
Danışman: PROF. DR. MAKBULE BAYLAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışmada, Çukurova Üniversitesi kampüs alanı içinden alınan toprak numunelerinden üç adet termofilik Bacillus sp. bakterisinin izolasyonu gerçekleştirilmiştir. İzole edilen bakteriler sırasıyla Bacillus sp. izolat SD1, SD2 ve SD3 olarak adlandırılmıştır. Bakteriler tarafından üretilen α-amilaz enzimlerinin izolasyonu ve kısmi karakterizasyonu gerçekleştirilmiştir. Enzimlerin optimum aktivite gösterdiği sıcaklık değerleri SD2 ve SD3 izolatları için 50 ℃, SD1 izolatı için ise 40 ℃ olarak belirlenmiştir. SD1 α-amilazı optimum aktivitesini 8.0 pH değerinde gösterirken, SD2 ve SD3 α-amilazları 6.0 pH değerinde göstermişlerdir. Bakterilerin besiyerlerine inokülasyonlarından itibaren SD2 α-amilazı 24. saatte en yüksek aktivite seviyesine ulaşırken, SD1 ve SD3 α-amilazları 48. saatte ulaşmışlardır. Her üç enzim de 30 ve 40 ºC'de 15 dk. ön inkübasyon sonrasında aktivitelerini tamamen korumuşlardır. 50 ºC'den sonra ise 15 dk ön inkübasyon sonrasında kalan aktivite kayıpları meydana gelmiş, 100 ºC'de ise aktivitelerinin büyük bir kısmını kaybetmişlerdir. Kimyasal maddelerden Ca, Mg ve Co her üç enzim üzerinde de değişik oranlarda stimülatör etki ortaya koyarken, K ve EDTA inhibisyon etkisi göstermiştir. 16S rDNA dizileme analizi Bacillus sp. SD1 ve SD2 suşunun suşunun büyük oranda benzerlik gösterdiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler: Bacillus sp., alfa-amilaz, izolasyon, karakterizasyon

Abstract:
In this study, three thermophilic Bacillus sp. bacteria were isolated from soil samples taken from Çukurova University campus area. The isolated bacteria were named as Bacillus sp. SD1, SD2 and SD3, respectively. Isolation and partial characterisation of α-amylase enzymes produced by the bacteria were carried out. The optimum temperature values at which the enzymes showed optimum activity were determined as 50 ℃ for SD2 and SD3 isolates and 40 ℃ for SD1 isolate. SD1 α-amylase showed its optimum activity at pH 8.0, while SD2 and SD3 α-amylases showed their optimum activity at pH 6.0. After inoculation of bacteria into the media, SD2 α-amylase reached the highest activity level at 24 h, while SD1 and SD3 α-amylases reached at 48 h. All three enzymes completely retained their activities after 15 min pre-incubation at 30 and 40 ºC. After 50 ºC, the remaining activity losses occurred after 15 min pre-incubation, and they lost most of their activity at 100 ºC. Among the chemicals, Ca, Mg and Co showed stimulatory effect on all three enzymes at different rates, while K and EDTA showed inhibition effect. 16S rDNA sequencing analysis revealed that the strains of Bacillus sp. SD1 and SD2 were highly similar.

Keywords: Bacillus sp., alfa-amylase, isolation, characterization
Tatarlı Höyük kazılarında ele geçen hellenistik dönem tıp aletleri ve arkeometrik analizleri
Hellenistic period medical instruments collected in Tatarlı Höyük excavations and their archaeometric analyze
Yazar: ESMA KARAKILÇIK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TOPAKSU ; DOÇ. DR. KAZIM SERDAR GİRGİNER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Arkeometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeometri = Archaeometry

Özet:
Tatarlı Höyük, Adana'nın doğusunda, Toprakkale'nin 9 km kuzeybatısında, Ceyhan ilçesi Mustafabeyli Mahallesi'ne 5 km uzaklıktaki Tatarlı Köyü içindedir. Doç. Dr. K.Serdar GİRGİNER başkanlığında 2007'den itibaren kazılan höyükte, Neolitik Dönemden Erken Roma Döneminin başlarına kadar sürekli bir yerleşim tabakalanması saptanmıştır. Hellenistik Dönem tabakalarında ele geçen metal buluntular arasında tıp aletleri de bulunmaktadır. Bu tezin konusu ise, Hellenistik Döneme ait bu tıp aletleri ve arkeometrik analizleridir.
Tıp; insanlığın var olduğu günden bu yana hayatın vazgeçilmez bir alanıdır. Tıp aletlerinin şekil, içerik ve formu Antik Dönem'de de tedaviye en yararlı olacak şekilde tasarlanmaktaydı. Bilimsel kazılar dışında elde edilen aletlerin dağınık şekillerde temini, onların kullanım amaçları ile ait oldukları zamanı belirlemeyi zorlaştırmıştır. Bu kazılarda ele geçen aletler ile birlikte eğer sikkeler de varsa bu aletleri tarihlemek daha kolaylaşmaktadır.
Bu çalışmada, incelenen tıp aletleri, şekil ve işlev olarak sınıflandırılarak kataloglanmıştır. Ayrıca aletlerin portatif XRF ile analizi yapılarak içerikleri de araştırılmıştır. Hellenistik Dönem Tatarlı Höyük'te ele geçen tıp aletleri hakkında elde edilen bilgiler yorumlanarak literatüre dahil etmek amaçlanmıştır.

Abstract:
Tatarlı Höyük is situated in Tatarlı Village, 5 km away from Mustafabeyli Neighborhood in Ceyhan District, 9 km northwest of Toprakkale, to the east of Adana. Since 2007, excavations have been carried out under the supervision of Assoc. Prof. Dr. K. Serdar GİRGİNER, revealing a continuous stratification of settlements from the Neolithic Period to the early Roman Period. Alongside the metal artifacts discovered from the Hellenistic Period layers, medical instruments have also been found. The focus of this thesis is on these Hellenistic medical instruments and their archaeometric analyses.
Medicine has been an essential aspect of human life since ancient times. The design of medical instruments, in terms of their shape, content, and form, aimed to maximize their effectiveness in treatment. The sporadic discoveries of instruments outside of systematic excavations have posed challenges in determining their purpose and dating. However, the presence of coins found alongside these instruments during excavations facilitates their dating process.
This study involves the classification and cataloging of the examined medical instruments based on their shape and function. Furthermore, their contents have been analyzed using portable XRF. The obtained information about the medical instruments unearthed at Hellenistic Tatarlı Höyük has been interpreted and intended to be incorporated into the existing literature.
İbn Kudâme'nin el-Muğnî isimli eserinin nikah bölümünde yer alan Hanefî görüşlerin tahkik ve tahlili
Investigation and analysis of the Hanafi opinions in the book of Ibn Qudamah called al-Mughni on the marriage section
Yazar: REZAN SAFİ ALSEBAİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERVİŞ DOKGÖZ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Hanbelî fakihi olan İbn Kudâme (ö.620/1223) Hanbelî mezhebinin temel eserlerinden el-Muğnî'nin müellifidir. Bu kapsamlı eser fıkhî alanda mezheplerarası karşılaştırmalı bir eser konumundadır. Hanbelî mezhebi görüşleri yanında diğer mezheplerin muvafık ve muhalif görüşlerine de bu eserde yer verilmektedir. Onun aktardığı görüşlerden bir kısmı da Hanefî mezhebine ait görüşlerdir. Bu araştırmada el-Muğnî'nin nikâh bölümündeki Hanefî mezhebine ait görüşlerin tespit ve tahkiki yapılmaktadır. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın önemi, amacı, kaynakları ve sınırlıklarını ele alınmakta, birinci bölümde de İbn Kudâme'nin hayatı ve ilmi kişiliğine dair bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde ise el-Muğnî'deki nikâh babında Hanefilere atfedilen görüşlerin tespiti ve tahkiki yapılmaktadır. Bu kısımda Hanefi âlimlere yapılan atıflar toplamı yaklaşık 127'dir. Bu atfedilen görüşler Hanefi kaynakları ile karşılaştırılmış ve bu konuda elde edilen bulgular değerlendirilmiştir.  

Anahtar Kelimeler: İslâm hukuku, nikâh, İbn Kudâme, el-Muğni, Hanefi, Hanbeli

Abstract:
Ibn Kudame, a Hanbali scholar, is one of the works of fiqh in al-Mughni. This work is considered comparative among fiqh sects. He conveys views of other sects that are compatible and opposed to the views of the Hanbali sect. The views he conveyed are those of the Hanafi sect. In this research, the opinions of the Hanafi sect in the marriage section are determined and investigated. The study consists of an introduction and two parts. The introduction section discusses the importance, purpose, resources and limitations of the research. In the first part, the life and personality of Ibn Kudame are given. In the second part, the opinions referred to the Hanafis regarding the marriage in al-Mughni are identified and investigated. The total of references to Hanafi scholars in this section is approximately 127 references. This attributed view is examined in Hanafi sources.

Keywords: İslamic law, marriage, Ibn Qudamah, el-Mughni, Hanafi, Hanbali
NGC 4214 ve NGC 4303 galaksilerinde geçici X-ışın kaynaklarının araştırılması
Investigation of transient X-ray sources in NGC 4214 and NGC 4303
Yazar: ÖZGE SEZER
Danışman: PROF. DR. AYSUN AKYÜZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Astrofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Bu tez çalışmasında, NGC 4214 ve NGC 4303 galaksilerindeki X-ışını çifti (XRB) ve geçici
XRB kaynakları Chandra uydusunun arşiv verileri ile belirlenmiştir. Chandra veri setlerinin analizi
sonucunda, NGC 4214'te 51 ve NGC 4303'te 54 X-ışını kaynağı tespit edilmiştir. Bu kaynaklardan,
HST/WFC3 görüntüleme alanına düşenler arasında NGC 4214 için 19 ve NGC 4303 için 23 XRB
tanımlanmıştır. Her iki galakside toplam 3 geçici XRB ve 6 geçici kaynak adayı belirlenmiştir.
XRB'lerin potansiyel optik karşılıklarının varlığı HST/WFC3 görüntülerinde hassas astrometrik
hesaplamalarla araştırılmıştır. Belirlenen optik karşılıkların renk-kadir diyagramlarına göre kütleleri dikkate alınarak, her iki galaksideki XRB'ler toplamda 14 HMXB, 8 IMXB ve 16 LMXB olarak
sınıflandırılmıştır. Ayrıca, geçici kaynakların 2/3'ü LMXB olarak tanımlanmış, geçici kaynak
adaylarının ise yarısı HMXB olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this thesis study, X-ray binary (XRB) and transient XRB sources in the galaxies NGC
4214 and NGC 4303 have been identified using archival data from the Chandra satellite. Analysis of
the Chandra datasets revealed 51 X-ray sources in NGC 4214 and 54 in NGC 4303. Among these
sources, 19 XRBs were identified in NGC 4214 and 23 in NGC 4303 falling within the field of view
of HST/WFC3 imaging. A total of 3 transient XRBs and 6 transient source candidates were identified
in both galaxies. The presence of potential optical counterparts of XRBs was investigated in
HST/WFC3 images through precise astrometric calculations. Based on the masses of the identified
optical counterparts in color-magnitude diagrams, XRBs in both galaxies were classified as 14
HMXBs, 8 IMXBs, and 16 LMXBs in total. Additionally, 2/3 of the transient sources were classified
as LMXBs, while half of the transient source candidates were identified as HMXBs.
Uzunluk koruyan dönüşümlerin yarıgrubu
Semigroup of transformations preserving a length
Yazar: NECMİYE SANCAKTUTAN ÇENGEL
Danışman: PROF. DR. GONCA AYIK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
X_n=\left\{1,2,\cdots,n\right\}\  ve I_n kümesi de, dönüşümlerin bileşke işlemi ile X_n üzerindeki kısmi birebir dönüşümlerin yarıgrubu olsun. \alpha\in I_n olmak üzere eğer \left|x-y\right|=\left|x\alpha-y\alpha\right| \left(\forall x,y\in d o m\left(\alpha\right)\right) ise \alpha dönüşümüne uzunluk koruyan dönüşüm (uzaklık koruyan veya izometri) denir. O zaman 
DP_n=\left\{{\alpha\in I}_n:\ \ \ \ \left|x-y\right|=\left|x\alpha-y\alpha\right|\left(\forall x,y\in d o m(\alpha)\right)\right\}
altkümesi I_n yarıgrubunun bir alt yarıgrupdur.
Bu tezde DP_n nin kardinaliteleri, doğuray kümeleri ve rankları hakkında önemli sonuçlar içeren bazı çalışmaları derleyip araştırmacıların bilgisine sunacağız.

Abstract:
Let X_n=\left\{1,2,\cdots,n\right\}\  and I_n be the partial one to one transformation semigroup on X_n under composition of mappings. If \left|x-y\right|=\left|x\alpha-y\alpha\right| \left(\forall x,y\in d o m\left(\alpha\right)\right) then \alpha is called length-preserving (distance-preserving or isometry) on X_n where \alpha\in I_n. Then the subset\ 
DP_n=\left\{{\alpha\in I}_n:\ \ \ \left|x-y\right|=\left|x\alpha-y\alpha\right|\left(\forall x,y\in d o m(\alpha)\right)\ \right\}
is a subsemigroup of I_n. 
In this thesis we will compile some studies that contain important results about cardinalities, generating sets and ranks of DP_n and present them to the information of the researchers.
Çukurova bölgesi'nde ikinci ürün koşullarında uygun pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşitlerinin belirlenmesi
Determination of cotton (Gossypium hirsutum L.) varieties suitable for second crop conditions in cukurova region
Yazar: YUNUS ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL GÖRMÜŞ ; PROF. DR. SALİHA KIRICI ; DOÇ. DR. CEVHER İLHAN CEVHERİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme alanında 13 farklı pamuk çeşidi (May 344, ADN123, Zena1018, CEYKOT 340, C 92, ADN 712, Türkoğlu, Nihal, ADN 701, Öner 513, May 455, Lima, DP 332) kullanılarak Çukurova ekolojik koşullarında, ikinci ürün pamuk tarımının uygunluğunu araştırmak amacıyla tesadüf parselleri deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çeşitler açısından ortalama kütlü pamuk verimi (kg/da) değerleri 327.5 ile 484.75 kg/da arasında değişkenlik göstermiştir. Çeşitler arasında en yüksek kütlü verimi 484.75 kg/da ile Nihal çeşidinden elde edilmiş, bunu ise ADN 701 ve Öner 513 çeşitleri izlemiştir. En yüksek ortalama çırçır randımanı Nihal çeşidinden, en iyi lif uzunluğu Lima çeşidinden, en yüksek lif kopma dayanıklılığı ise Türkoğlu çeşidinden elde edilmiştir. Çukurova koşullarında ikinci ürün pamuk tarımında sırasıyla Nihal, ADN 701 ve Öner 513 çeşitleri tercih edilebilir. Ayrıca çalışma sonuçlarının tek yıllık olduğu, farklı lokasyon ve yıllarda yapılacak çalışmalarla sonuçların desteklenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
This study was carried out in the experimental field of Eastern Mediterranean Agricultural Research Institute with 4 replications according to the randomized plots experimental design to investigate the suitability of second crop cotton cultivation under Cukurova ecological conditions using 13 different cotton varieties.
The mean values of seed cotton yields varied between 327.5 and 484.75 kg/da for the varieties. The highest seed cotton yields among the varieties was obtained from Nihal variety with 484.75 kg/da, followed by ADN 701 and Öner 513 varieties. The highest average ginning yield was obtained from Nihal variety, the longest fiber length (mm) was obtained from Lima variety and the highest fiber breaking strength (g/tex) was obtained from Türkoğlu variety.
In Çukurova conditions, Nihal, ADN 701 and Öner 513 varieties can be preferred in second crop cotton cultivation, respectively. In addition, it is revealed that the study results are for a single year and the results need to be supported with studies to be carried out in different locations and years.
Hemodiyaliz hastalarının beslenme alışkanlıklarının yaşam kalitesi üzerine olan etkisi
The effect of nutritional habits of hemodialysis patients on quality of life
Yazar: TUĞÇE ELBÜKEN
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE VEHİD
Demiroğlu Bilim Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Hemodiyaliz =

Özet:
Amaç: Böbrek yetmezliğine bağlı olarak hemodiyaliz tedavisi gören kişilerde ortaya çıkan en önemli problemlerden biri kişilerin yeterli beslenememesidir. Çalışmamızda bu konuya açıklık getirmek amacıyla, hemodiyaliz hastalarının beslenme düzeylerinin yaşam kalitesi üzerine olan etkisini irdelemeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: İstanbul ilinde yer alan diyaliz merkezleri ile iletişime geçilmiştir. Medikare Bağcılar Diyaliz Merkezinden kurum izni alındığı için çalışma bu merkezde yapılmıştır. Araştırma Ağustos 2022 – Eylül 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Veri toplama araçları olarak Nutrisyonel Risk Skoru-2002 (NRS-2002), Besin Tüketim Sıklığı Formu, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. 
Bulgular: Yapılan çalışmada beslenme risk grupları ile yaşam kalitesi arasında, yaşam kalitesi alt boyutları ile cinsiyet arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. 
Sonuç: Elde edilen sonuçlara göre beslenme alışkanlıkları ve yaşam kalitesi ile ilgili daha kapsamlı çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.  Aylık diyaliz değerlendirmelerinde beslenme ve yaşam kalitesi skorlarının rutin olarak değerlendirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Hemodiyaliz, hemodiyalizde beslenme, yaşam kalitesi, malnütrisyon.

Abstract:
Objective: One of the most important problems that occur in people undergoing hemodialysis treatment due to kidney failure is the inability to eat adequately. In our study, we aimed to examine the effect of nutrition levels of hemodialysis patients on the quality of life in order to clarify this issue.
Material and Method: Dialysis centers in Istanbul were contacted. The study was carried out in this center, as the institutional permission was obtained from Medikare Bağcılar Dialysis Center. The research was carried out between August 2022 and September 2022. Nutritional Risk Score-2002 (NRS-2002), Food Consumption Frequency Form, SF-36 Quality of Life Scale were used as data collection tools.
Results: In the study, significant relationships were found between nutritional risk groups and quality of life, and between sub-dimensions of quality of life and gender.
Conclusion: According to the results obtained, more comprehensive studies on nutritional habits and quality of life are needed. It is recommended to routinely evaluate nutrition and quality of life scores in monthly dialysis evaluations.
Keywords: Hemodialysis, nutrition in hemodialysis, quality of life, malnutrition
Maternal sağlık okuryazarlığı ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the maternal health literacy scale
Yazar: YEŞİM ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE KILIÇ UÇAR
Demiroğlu Bilim Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Amaç: Maternal Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin (MSOYÖ) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasının yapılarak Türk toplumuna kazandırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu çalışma, Grup Florence Nigtingale Hastaneleri İstanbul Florence Nightingale Hastanesi'nde Şubat 2023-Mayıs 2023 tarihleri arasında metodolojik olarak yapılmıştır. Araştırmada, kriterlere uyan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 250 gebe ile çalışılmıştır. Geçerlilik-güvenilirlik analizinde dil ve kapsam geçerliliği, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, cronbach-α kat sayısı kullanılmıştır.
Bulgular: MSOYÖ'nin uzman görüşleri ile kapsam geçerliliği yapılmıştır. Ölçeğin kapsam geçerlilik indeksi 0,99 olarak belirlenmiştir. Ölçeğin açıklayıcı faktör analizi sonucunda verilerin birbiriyle uyumlu örneklem büyüklüğünün faktör analizini yapmak için uygunluğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ise ölçeğin uyum indekslerinin literatürde belirtilen referans aralıklarına göre uygun olduğu bulunmuştur. İç tutarlılık analizlerinde tüm maddelerin ölçeğin genel toplamı ile korelasyonları pozitif yönde anlamlı bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach's alfa katsayısı 0,942 olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: MSOYÖ'nin Türkçe geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to conduct a Turkish validity and reliability study of the Maternal Health Literacy Inventory in Pregnancy (MHELIP) and to introduce it to the Turkish population. 
Material and Method: This study was conducted methodologically between February 2023 and May 2023 at Istanbul Florence Nightingale Hospital, Group Florence Nigtingale Hospitals. The study included 250 pregnant women who met the criteria and volunteered to participate in the study. In the validity-reliability analysis, language and content validity, explanatory and confirmatory factor analysis, cronbach- α coefficient were used.
Results: Scope was validated with the expert visions of MHELIP. The content validity index of the scale was determined as 0.99. As a result of the exploratory factor analysis of the scale, it was determined that the sample size compatible with the data was suitable for factor analysis. As a result of confirmatory factor analysis, it was found that the fit indices of the scale were appropriate according to the reference ranges specified in the literature. In the internal consistency analyses, the correlations of all items with the overall total of the scale were found to be positively significant. Cronbach's alpha coefficient of the scale was found to be 0.942.
Conclusion: It was found that MHELIP is a valid and reliable measurement tool in Turkish.