Kahramanmaraş koşullarında bitkisel malç uygulama miktar ve zamanının ekmeklik buğdayda verim, verim unsurları ve fotosentez özelliklerine etkileri
The effects of the time and amount of straw mulching on yield, yield components and photosynthetic traits of bread wheat in Kahramanmaras conditions
Yazar: MUHAMMED ALİM YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYDIN AKKAYA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat

Özet:
Bitkisel malç uygulaması toprak organik maddesi, toprak kalitesi, su kullanım
etkinliği, verim ve verim unsurlarının artırılması yönünden yararlı bir uygulamadır. İklim
ve toprak özellikleri, malç tipi, miktarı, uygulama şekli ve zamanı gibi faktörlere bağlı
olarak malç materyallerinin etkinliği önemli derecede değişebilmektedir. Bu çalışmada
malç olarak buğday samanı kullanılmış ve 4 farklı malç miktarı (0, 300, 600 ve 900 kg/da),
3 farklı zamanda (ekimden hemen sonra, sapa kalkma başlangıcında, gebecik döneminde)
uygulanmıştır. Deneme, faktöriyel düzenleme yapılarak, tesadüf blokları deneme planına
göre, 4 tekerrürlü olarak, 2017-2018 yılında Kahramanmaraş koşullarında yürütülmüştür.
Denemede, Adana 99 ekmeklik buğday çeşidi kullanılmış ve uygulamaların bayrak yaprak
alanı, klorofil içeriği, bitki örtüsü sıcaklığı, net fotosentez hızı, transpirasyon hızı, stoma
iletkenliği, bitki boyu, başak uzunluğu, başaktaki tane sayısı, başaktaki tane ağırlığı, bin
tane ağırlığı, biyomas, tane verimi ve hasat indeksi üzerindeki etkileri incelenmiştir.
Uygulamaların bayrak yaprak alanı, bitki örtüsü sıcaklığı, net fotosentez hızı, transpirasyon
hızı ve stoma iletkenliği üzerindeki etkileri önemsiz, başaktaki tane sayısı ve başaktaki
tane ağırlığı üzerindeki etkileri önemli olmuştur. Çiçeklenme dönemindeki klorofil içeriği,
bin tane ağırlığı ve hasat indeksi yönünden malç uygulama zamanı, erken sarı olumdaki
klorofil içeriği ve bitki boyu yönünden malç miktarı, başak uzunluğu yönünden
interaksiyon etkisi önemli bulunmuştur. Biyomas ve tane verimi yönünden malç uygulama
zamanının etkisi önemsiz, uygulama miktarının etkisi önemli ancak kararsız bir durum
göstermiştir. Daha kararlı sonuçlara ve güvenilir önerilere ulaşabilmek için benzer nitelikte
çalışmaların devam ettirilmesine ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The straw mulching is a useful application in terms of improving the soil organic
matter, soil quality, the water use efficiency, yield and yield components. The efficiency of
the mulching materials could be significantly changed by the factors such as soil and
climate conditions, the type, amount, application method and time of the mulching
materials. In this research, the wheat straw as mulch material was used in 4 different rates
(0, 3, 6 and 9 t/ha) and at 3 different stages (soon after planting, at the beginning of stem
elongation and jointing stage). The research was carried out as factorial arrangement on the
randomized complete block design with 4 replications for 1 year in Kahramanmaraş
conditions. In the experiment, the cultivar Adana 99 was used and the effects of treatment
on flag leaf area, chlorophyll content, plant canopy temperature, net photosynthetic rate,
transpiration rate, stomatal conductivity, plant height, spike length, grain numbers and
weight per spike, 1000-grain weight, biomass, grain yield and harvest index were tested.
The effects of treatment on flag leaf area, plant canopy temperature, net photosynthetic
rate, transpiration rate and stomatal conductivity were insignificant, while the effects on
grain numbers and weight per spike were significant. It was indicated that the effect of the
mulch application time for chlorophyll content at anthesis, 1000-grain weight and harvest
index, the effect of mulch amount for chlorophyll content at early dough stage and plant
height, the effect of interaction for spike length were significant. The effect of mulch
application time on biomass and grain yield was not significant, while the effect of mulch
amount was significant but not decisive. It was concluded that it is required to continue the
similar researches in order to reach decisive results and reliable suggestions.