Buğdayda küllemeye (Erysiphe graminis dc f.sp. tritici marchal) dayanıklılık genlerinin ve bazı tarımsal özelliklerin kalıtımının belirlenmesi üzerine araştırmalar
Researches on the determination of inherent of some agronomic traits on the resistance genes for powdery mildew (Erysiphe graminis dc f.sp. tritici marchal) in wheat
Yazar: MURAT KÜÇÜKAKÇA
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER TOSUN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Genetik = Genetics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Dayanıklılık = Durability ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Külleme = Powder mildew ; Çoklu dizi yöntemi = Line x tester method

Özet:
Buğdayda külleme, bahar döneminde nemin en yüksek olduğu bölgelerde çok sık görülen buğdayın verim ve kalitesini olumsuz yönde etkileyen ve ekonomik olarak ilaçlı mücadelesi olmayan bir hastalıktır.Bu çalışmada CIMMYT'den temin edilmiş küllemeye dayanıklı 5 hat ile küllemeye hassas 3 ticari ekmeklik buğday çeşidi arasında çoklu dizi (line x tester) yöntemine göre küllemeye dayanıklılık genlerinin ve bazı tarımsal özelliklerin kalıtımları incelenmiştir. Çoklu dizi yöntemine göre yapılan melezlemelerde F1 ve F2 generasyonlarında küllemeye dayanıklılık ve diğer bazı agronomik özellikler saptanmıştır.Çalışmanın sonucunda; 48 nolu hattın Bitki Boyu, Başak Boyu, Bitki Ağırlığı, Başakta Başakçık Sayısı ve Başakta Tane Sayısı özellikleri için, 72 nolu hattın Bitki Boyu, Bitki Ağırlığı ve Başak Ağırlığı için ve 27 nolu hattın ise sadece Hasat İndeksi için ebeveyn olarak kullanılabileceği ortaya çıkmaktadır. Melez populasyonlar içerisinde 48xGolia melezinin Bitki Boyu ve Başakta Başakçık Sayısı özellikleri, 27xGolia melezinin Başak Ağırlığı ve Başakta Tane Verimi özellikleri için küllemeye dayanıklı ve ümitvar melez kombinasyonlar olduğu saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Erysiphe graminis, ekmeklik buğday, küllemeye dayanıklılık, çoklu dizi analizi.

Abstract:
Powdery mildew in wheat (Triticum aestivum L.) caused by obligate fungus Erysiphe graminis DC. f. sp. tritici (Em. Marchal) is one of the prevalent diseases in regions with maximum relative humidity in the spring and negatively affected grain yield and quality. A fungicide application for powdery mildew disease is not economical.In this study, it was examined some agronomic traits and the resistance genes for powdery mildew in hybrid combinations between three susceptible bread wheat cultivars and five resistant lines, which obtained the CIMMYT, by line x tester analysis. The resistance for powdery mildew and some agronomic traits were determined for F1 and F2 generations in line x tester method.It was concluded that the line 48 for Plant Height, Spike Length, Plant Weight, The Number of Spikelets per Spike and The Number of Grain per Spike, line 72 for Plant Height, Plant Weight and Spike Weight, and line 27 for Harvest Index will be used as the promising parents. It was determined that 48xGolia combination for Plant Height and the Number of Spikelets per Spike and 27xGolia combination for Spike Weight and Grain Yield per Spike will be used as the promising combinations.Key Words: Erysiphe graminis, bread wheat, powdery mildew resistance, line x tester analysis.