Ergenlerde aile içi şiddete maruz kalma ve/veya tanık olma ile travma sonrası stres bozukluğu arasındaki ilişki
The relationship between exposure and/or witnessing domestic violence in adolescents and post-traumatic stress disorder
Yazar: ERSİN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN KARAMAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Ergenler = Adolescents ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Şiddet = Violence

Özet:
Araştırmanın ana amacı, aile içi şiddete maruz kalan ve/veya tanık olan ergenlerin şiddet, aile içi şiddet ve travma sonrası stres bozukluğuna yönelik görüşlerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda ergenlerin fiziksel, duygusal ve cinsel şiddete maruz kalma, aile içi şiddete tanık olma ve medyada şiddete maruz kalma durumları incelenmiştir. Aynı zamanda fiziksel ve duygusal şiddet bilgisi içeren senaryolar üzerinden, ergenlerin şiddete yönelik algıları belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Şırnak'ta bir devlet ortaokulunda 7. ve 8. sınıfta öğrenim gören 11-15 yaşları aralığındaki 17 ergen oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim çalışması kullanılmıştır. 11 kız ve 6 erkek öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen görüşme soruları kullanılmıştır (Ek-3). Görüşme soruları dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, katılımcıya yönelik demografik özellikler (cinsiyet, yaş ve sınıf) ve ailelerine yönelik demografik özellikler (anne-babanın eğitim durumu, kardeş sayısı, sosyo-ekonomik düzey) sorulmuştur. İkinci bölümde, fiziksel, cinsel ve duygusal şiddet türlerinin tanımları ve örnekleri verilmiştir. Ardından katılımcılara her bir şiddet türüne yönelik maruz kaldıkları veya tanık oldukları deneyimlere yönelik sorular sorulmuştur. Üçüncü bölümde, aile içi şiddete tanık olma ve maruz kalma üzerine iki senaryo örneği verilmiştir. Katılımcılara senaryoya ilişkin duygu, düşünce ve deneyimlerini içeren sorular sorulmuştur. Son olarak dördüncü bölümde ise katılımcıları rahatsız eden veya üzen olaylar hakkında travma sonrası stres bozukluğu kriterlerini içeren sorular sorulmuştur. Görüşmelerden elde edilen veriler doküman haline getirilerek içerik analizi yapılmıştır. 
Analizlerin sonucunda katılımcılar şiddet türlerinden en fazla duygusal şiddete (%94) ve ardından fiziksel şiddete (%65) maruz kaldıklarını bildirmişlerdir. Katılımcıların hepsi cinsel şiddete maruz kalmadığını bildirmiştir. Araştırmada aile içinde yaşanan şiddet olaylarında ergenlerin %76'sının duygusal şiddete, %53'ü fiziksel şiddete tanık oldukları görülmektedir. Aile içinde katılımcıların hiçbiri cinsel şiddet olayına tanık olmadıklarını belirtmiştir. Katılımcılar kitle iletişim araçlarında yaşanan fiziksel şiddet, duygusal şiddet ve cinsel şiddet olaylarına en fazla televizyonda maruz kalırken bunu sırasıyla sosyal medya ve oyun takip etmektedir. Kitle iletişim araçlarında (televizyon, sosyal medya ve oyun) yaşanan şiddet olaylarında ise katılımcıların %71 fiziksel şiddete, %65'i duygusal şiddete ve % 53'ü cinsel şiddete tanık olduklarını bildirmişlerdir. Kitle iletişim araçlarında fiziksel şiddete maruz kalan katılımcıların %67'si, duygusal şiddete maruz kalan katılımcıların % 73'ü ve cinsel şiddete maruz kalan katılımcıların % 67'si bu durumun diğer insanlara olan davranışlarını etkilediğini bildirmişlerdir. Birinci senaryoda katılımcıların %76'sı her iki şiddet ipucunu bulurken; ikinci senaryoda ise %82'si her iki şiddet ipucunu da bulmuştur. Sonuç olarak ergenlerin şiddet, aile içi şiddet ve travma sonrası stres bozukluğuna yönelik görüşlerine bakıldığında, 17 katılımcının 4'ünde aile içi şiddet davranışı travmatik bir deneyim haline gelirken; 4 katılımcının travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin çoğunu gösterdikleri görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Aile, Şiddet, Aile İçi Şiddet, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Biyopsikososyal Model.

Abstract:
The main purpose of the study is to reveal the views of adolescents who are exposed and/or witness to domestic violence about violence, domestic violence and post-traumatic stress disorder. In this context, it was examined adolescents' exposure to physical, emotional and sexual violence, witnessing domestic violence and exposure to violence in the media. At the same time, adolescents' perceptions of violence were examined through scenarios containing physical and emotional violence information. Semi-structured interviews were conducted with a total of 17 adolescents, 11 girls and 6 boys, aged 11-15, studying in the 7th and 8th grades of a state secondary school in Şırnak. It was decided that it would be difficult to obtain/collect quantitative data on domestic violence, since more dependent family models were seen in the rural area chosen as the study group of the research, and the data was collected by qualitative research method. Phenomenology, one of the qualitative research methods,  used in the research. In the research, interview questions, developed by the researcher, were used as data collection tool. The interview questions consists of four parts. In the first part, the demographic characteristics of participants (gender, age and class) and demographic characteristics of their families (educational level of parents, number of siblings, socioeconomic level) were asked. In the second part, definitions and examples of physical, sexual and emotional violence types were given. Then, the participants were asked questions about their experiences or experiences with each type of violence. In the third part, two scenario examples were written by the researcher who witnessed and was exposed to domestic violence are given. Participants were asked questions about their feelings, thoughts and experiences about the scenario. Finally, in the fourth part, questions were asked about the events that disturbed or upset the quality of life, including the criteria of post-traumatic stress disorder. (The data obtained from the interviews was documented and the content was analyzed. It is seen that the participants were exposed to emotional violence (94%) and physical violence (65) the most. In the study, none of the participants stated that they were exposed to violence in the family. It is seen that 76 of them witnessed emotional violence and 53 of them witnessed physical violence. Participants stated that they had never witnessed any sexual violence in the family. Participants were exposed to physical violence, emotional violence and sexual violence in mass media the most on television, followed by social media and game respectively. In cases of violence in the mass media (television, social media and games), 71% of the participants reported that they witnessed physical violence, 65% emotional violence and 53% sexual violence. 67% of the participants who were exposed to physical violence in the mass media, 73% of the participants who were exposed to emotional violence and 67% of the participants who were exposed to sexual violence reported that it affected their behavior towards other people. In the first scenario, 76% of participants found both violence clues; in the second scenario, 82%  of them found both violence clues. 
As a result, when we look at the views of adolescents on violence, domestic violence and post-traumatic stress disorder, in 4 of 17 participants, domestic violence behavior became a traumatic experience; It was observed that 4 participants showed most of the symptoms of post-traumatic stress disorder.

Key Words: Family, Violence, Domestic Violence, Post Traumatic Stress Disorder, Biopsychosocial Model.