Böbrek nakli yapılan hastalarda ilaç uyumunu arttırmak için yapılan eğitim ve görüşmenin etkinliğinin değerlendirilmesi
Assessment of the effectiveness of patient education and interviewin improving medication adherence of renal-transplant recipients
Yazar: NAİLE AKINCI
Danışman: PROF. DR. AYFER ÖZBAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Hasta eğitimi = Patient education ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İmmünosupresif ajanlar = Immunosuppressive agents

Özet:
Böbrek Nakli Yapılan Hastalarda İlaç Uyumunu Arttırmak İçin Yapılan Eğitim ve Görüşmenin Etkinliğinin Değerlendirilmesi. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği ABD. Doktora Tezi. İstanbul.
Araştırma, böbrek nakli yapılan hastalarda ilaç uyumunu arttırmak için yapılan eğitim ve görüşmenin etkinliğini değerlendirmek amacıyla tek merkezli deneysel randomize kontrollü olarak planlandı ve gerçekleştirildi.
Bu araştırmanın evrenini İstanbul ilinde bulunan özel bir hastanenin organ nakli servisinde Mayıs 2018-Temmuz 2019 tarihleri arasında böbrek nakli ameliyatı olan, örneklemini ise dahil etme kriterlerini karşılayan, araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden tüm hastalar oluşturdu. Örneklem büyüklüğü G* Power programına göre 30 deney ve 30 kontrol grubu olmak üzere toplam 60 kişi olarak hesaplandı. Araştırma kriterlerine uygun olan hastaların gruplara atanması, randomizasyon listesi oluşturularak yapıldı.
Deney grubundaki hastaların eğitim öncesi bilgi düzeyi puanları ortalama 12,17±3,39 iken, eğitim sonrası bilgi düzeyi puanları ortalama 20,73±1,57 puan olarak belirlendi. Hastaların eğitim öncesine göre eğitim sonrası bilgi düzeylerindeki artış istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,001; p<0,01). Deney grubundaki hastaların İmmünosüpresif Tedaviye Uyum Ölçeği toplam puanları ortalama 11,67±0,55 iken, kontrol grubundaki hastaların ortalaması 10,70±0,99 puan olarak bulundu. Deney grubundaki hastaların İmmünosüpresif Tedaviye Uyum Ölçeği toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlendi (p=0,001; p<0,01); deney grubundaki hastaların İmmünosüpresif Tedaviye Uyum Ölçeği toplam puanlarının, kontrol grubundan daha yüksek olduğu görüldü. Tacrolimus ilaç düzeyi değerlendirmesinde deney grubundaki hastalarda ilaç uyumu kontrol grubuna göre daha yüksek bulundu. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı olarak belirlendi (p0,05). Tüm hastalarda; Tacrolimus ile İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı ilişki görüldü (r:0,261; p<0,05). Sonuç olarak böbrek nakli hastalarında yapılan eğtim ve görüşmenin immünosupresif ilaç uyumunu arttırdığı sonucuna varıldı.

Abstract:
This study was designed as a single center randomized controlled trial to assess the effectiveness of patient education and interview in improving medication adherence of renal-transplant recipients.
The study population consisted of patients underwent renal transplantation in a private hospital between May 2018 and July 2019, and the sample consisted of the patients who met inclusion criteria and agreed to participate in the study. Using G* Power program, the sample size was calculated as 60 subjects with 30 in each of two groups; intervention group (IG) and control group (CG). The subjects were randomly allocated to the groups.
The mean knowledge score in the IG was 12.17±3.39 at baseline, and it increased to 20.73±1.57 after the intervention. This increase in the knowledge score after the intervention was statistically significant (p=0.001; p<0.01). The mean scores on the Immunosuppressant Therapy Adherence Scale (ITAS) was 11.67±0.55 and 10.70±0.99 in the IG and in the CG, respectively. There was a statistically significant difference between the pre-test and post-test means on the ITAS in the IG (p=0.001; p<0.01). The mean ITAS score was higher in the IG than in the CG. In the measurement of tacrolimus blood levels, medication adherence was found higher in the IG than in the CG. The difference between the groups was statistically significant (p0.05). There was a positive correlation between the tacrolimus blood levels and the ITAS scores in both groups (r:0.261; p<0.05). To conclude, our results have demonstrated that patient aducation and interview improve immunosuppressant medication adherence in renal-transplant recipients.