Hemşirelikte aydınlatılmış onam
Informed consent in nursing
Yazar: EMİNE VİLDAN SOYVURAL
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÖZDEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Hukuk = Law ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Aydınlatılmış onam = Informed consent ; Bilgilendirme = Informing ; Etik = Ethics ; Etik-hemşirelik = Ethics-nursing ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık hukuku = Health law ; Vücut bütünlüğünün ihlali = Violation of bodily integrity

Özet:
Hemşireler, hasta bakımının her alanında ve aşamasında hasta ile en çok vakit geçiren sağlık personelidir. Bu özellikleri ile hemşireler tıbbi uygulama ve bakım sürecinin en yakın takipçisi konumundadırlar. Hemşirelerin bu özellikleri savunucu rollerinin yerine getirilmesine zemin hazırlamaktadır. Hemşireler savunucu rollerini yerine getirirken sağlık alanında etik ve moral değerlerin uygulamasına ve gelişimine önemli katkı sağlarlar. 
Hemşireler diğer sorumlulukları arasında yer alan danışmanlık ve eğitici rolleri gereği hastalara ihtiyacı olan her konuda doğru bilgiye ulaşarak aktarmakla yükümlüdürler. Hemşireler hastaları bilgilendirme görevlerini yerine getirirken temel dayanakları hastanın özerkliğidir. 
Özerklik insanın sahip olduğu en temel anayasal haklardan biridir ve her insana kendisi ile ilgili kararları alma özgürlüğü sunar. Bu nedenle hemşireler her türlü uygulamada hastasının özerkliğine saygı göstermelidir. Hemşirelerin özerklik ilkesini uygulayabileceği en temel nokta ise aydınlatılmış onam uygulamasıdır.
Aydınlatılmış onam ile ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemeler yapıldığı görülmekte, ancak yapılan bu düzenlemelere rağmen uygulamada mevzuatın yeterince bilinmemesinden ve sorunun tıbbi ve hukuki yönlerinin birlikte ele alınmamasından ötürü birçok yanlış uygulamalar ve hak ihlalleri ile karşılaşılmaktadır. Bu ihlallerin önlenmesinde; hastanın aydınlatma hakkının gözetilmesi ve tıbbi uygulamalar için hastanın rızasının alınması ile ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemeler mevcuttur. Ancak yasal düzenlemeler hekime yönelik hazırlanmış ve hemşireler aynı yaptırımlardan sorumlu tutulmuştur. 
Aydınlatılmış onam uygulaması; bilginin açıklanması, bilginin anlaşılması, yeterlilik ve gönüllülük unsurları çerçevesinde yapılmalıdır. Böylece bilginin nasıl verileceği ve anlaşılıp anlaşılmadığı, kişinin rıza ehliyetinin değerlendirilerek yeterlilik düzeyinin tayini ve kimsenin baskısı altında kalmadan gönüllü bir şekilde onamı verdiğinden emin olunmaktadır. Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise bilgilendirmenin içeriğidir. Hemşireler aydınlatılmış onam sürecinde uygulamanın/ tedavinin yararları, zararları, olası yan etkileri, hayat düzenine etkileri ve alternatifleri gibi hastanın ihtiyacı olan bütün bilgileri hastaya vermelidir.
Bu tezin amacı; hemşirelikte aydınlatılmış onamın hukuksal boyutuna yönelik literatür bilgisini ortaya koymak ve literatüre katkı sağlamaktır.

Abstract:
Nurses are the most time-consuming health personnel with patient in all areas and stages of patient care. By this feature, nurses are the closest followers of the medical practice and care process. This feature of nurses helps to contribute to fulfill their advocacy role. While nurses fulfilling their advocacy role, they make an important contribution to the performing of ethical and moral values in the health field. 
Nurses are obliged to provide the accurate information in every aspect of the patient's need for the duty of counseling and educational roles, which are among other responsibilities. While nurses fulfilling their duty of informing patients, their main foundation is patient's autonomy. 
Autonomy is one of the most fundamental constitutional rights that provide each person freedom to take decisions about himself/herself. For this reason, nurses should respect the autonomy of their patients in all kinds of processes. The most main point that nurses can implement the principle of autonomy is the application of the consent form. 
National and international regulations about consent form is observed, but despite of these regulations, it has been confronted many misapplications and violations of rights due to the fact that the legislation is not sufficiently known in practice and not considered the medical and legal aspects of the problem together. Preventing these violations; there are national and international regulations about considering of patient's consent right and approval of medical practice. However, legal regulations are prepared for doctors and nurses are also held responsible for the same sanctions. 
Consent form application should be done in the frame of information explanation, understanding information, competence, and volunteerism elements. Thus, it is ensured that how to information is given and understood or not understood, assessing the level of competence by evaluating of the person's consenting, and if the patient is volunteered for the consent without being under the pressure of anyone. Beside, another point to be paid attention is the content of the information. Nurses should provide to the patient all of the information that the patient needs, such as the benefits, harms, potential side effects, lifestyle effects, and alternatives of the treatment during the informed consent process.
The purpose of this thesis is; to reveal the literature about the legal aspect of consent form in nursing and to contribute to the literature.