Hibrit çok kriterli karar verme modeli ile yeni hedef pazar belirleme önerisi
New target market determination proposal with hybrid multi-criteria decision making model
Yazar: SELMAN ÖZARICI
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÇALIK
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
İç piyasada daralan firmalar daha çok kar elde etmek için dışa açılmayı düşünmektedirler. Günümüzün değişen ve gelişen şartları da bu durumun bir diğer sebebi olarak etkili olmaktadır. Bu noktada firmaların imdadına rekabet istihbaratı yetişmektedir. Rekabet istihbaratı kaynaklarda bulunan rakip firmalar veya ülkeler hakkındaki verileri toplamayı, işlemeyi ve firmaların işine yarayacak bilgiye dönüştürülmesini sağlamaktadır. Firmalar ise hedef pazar çalışmaları yaparak hedef pazar ülkelerini tespit etmekte, tespit ettikleri hedef pazar ülkelerini kategorilere ayırarak birincil, ikincil ve üçüncül hedef pazarlar olarak kendi aralarında sıralamaktadırlar. Hedef pazar ülkelerinin kategorilere ayrıldıktan sonra sıralanmalarının sistematik bir şekilde olması için Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri kullanılabilir. Bu çalışmada, 391740 gtip kodlu ürün üzerine örnek bir hedef pazar çalışması yapılarak hedef pazar ülkeleri tespit edilmiştir. Kategorilere ayrılan hedef pazar ülkelerini önem derecelerine göre sıralamak için ÇKKV yöntemlerinden kriter ağırlıklarını dış ticaret alanında uzman karar vericilerin görüşleri üzerine belirleyen LBWA yöntemi kullanılmıştır. Alternatifleri sıralamak için ROV ve MAUT yöntemleri kullanılmıştır. Her iki yöntemde de hedef pazarların önem derecelerine göre sıralamaları aynı çıkmıştır. Ardından tespit edilen hedef pazarlara yönelik rapor yazılmıştır. Ayrıca hedef pazar ülkelerine yönelik olarak firma rehber indeks çalışması da yapılmıştır. Çalışmanın sonucuna göre ROV ve MAUT yöntemleri ile sıralanan birincil hedef pazarlar; Irak, Rusya, Azerbaycan; ikincil hedef pazarlar; Gürcistan, Cezayir, Suudi Arabistan; üçüncül hedef pazarlar; Fas, İspanya, Türkmenistan olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Companies that are shrinking in the domestic market are thinking of opening up to the outside in order to make more profit. Today's changing and developing conditions are also effective as another reason for this situation. At this point, competitive intelligence is catching up with the help of companies. Competitive intelligence enables the collection, processing and transformation of data about competing companies or countries in the sources into information that will be useful to the companies. Sundays Sunday Sunday Sunday Companies Decipher the target market countries by conducting target market studies, classify the target market countries they have identified into categories and sort them among themselves as primary, secondary and tertiary target markets. Multi-criteria decision-making methods can be used to systematically sort the target Sunday countries after they are divided into categories. Sunday Sunday countries have been identified by conducting a sample target market study on 391740 gtip based products in this study. In order to sort the target Sunday countries divided into categories according to their importance weights, the LBWA method, which determines the criterion weights based on the opinions of the decision maker, was used from multi-criteria decision-making methods. ROV and MAUT methods were used to sort the alternatives. In both methods, the rankings of the target Sundays according to their importance weights were the same. Then, a report was written for the identified target Sundays. In addition, the company guide index study was also conducted for the target Sunday countries. Sunday Sunday, the primary target markets listed by ROV and MAUT methods were Iraq, Russia, Azerbaijan; secondary target markets were Georgia, Algeria, Saudi Arabia; tertiary target Sundays were Morocco, Spain, Turkmenistan.