Güzel sanatlar lisesi keman öğretim programında yer alan makamların geleneksel icra yöntemine ilişkin model önerisi "Hüzzam makamı örneği"
Model proposal regarding the traditional performance method of maqams in the fine arts high school violin training program "Sample of Hüzzam maqam"
Yazar: AHMET HAKAN BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AKPINAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Güzel sanatlar ve spor liseleri = High schools of fine arts and sports ; Hüzzam makamı = Huzzam mode ; Keman = Violin ; Lise öğrencileri = High schools students ; Makamlar = Modes ; Müzik eğitimi = Music education ; Çalgı eğitimi = Instrumental education

Özet:
Bu çalışmada makamsal müziğin icrasıyla ilgili bir öğretim modeli önerisi tasarlanmıştır. Model önerisi, çalışma içinde hüzzam makamı ile örneklendirilerek sunulmuştur. Araştırmanın amacı; Güzel Sanatlar Liseleri müzik bölümünde yürütülen keman dersine ilişkin öğretim programının makamsal içeriğini incelemek ve geleneksel icra yöntemine dayalı alternatif yeni bir model önerisi oluşturmaktır. Bu model önerisi sayesinde öğrencilerin geleneksel icrayı öğrenmelerini sağlamak da araştırmanın bir diğer amacıdır. Araştırma, durum tespitine yönelik betimsel ve deneysel türde kontrol grupsuz ön test-son test deneme modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Bu araştırmada ön test, son test çalışma gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmaların sonucunda, nicel veriler keman dersi performans ölçme aracı ile, nitel veriler ise öğrenci görüşü alma formu, haftalık gözlem formu ve ilgili araştırmalar ile ayrı ayrı toplanarak, analiz edilmiş, yorumlanarak araştırmanın bulgularına ulaşılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılında Tokat Güzel Sanatlar Lisesi Müzik bölümünde keman öğrenimi görmekte olan 12. sınıf öğrencilerinden (n=5) oluşmaktadır. Söz konusu model önerisi, Hüzzam makamı ekseninde ele alınmış ve literatür taraması yapılmış; bu tarama sonucunda deneysel bölümde kullanılan eserler belirlenmiş, çalışma grubuna verilen eğitimdeki egzersiz, alıştırma, etüt ve eser örnekleri oluşturulmuştur. Seçilen eserler, oluşturulan egzersiz, alıştırma, etüt, eser örnekleri uzman kurulun ve üç Kültür Bakanlığı saz sanatçısının görüşüne sunulmuştur. Çalışma grubuna araştırmacı tarafından oluşturulan hüzzam makamına ilişkin model önerisi 10 hafta boyunca haftada 2 saat uygulanmıştır. Araştırmada çalışma grubunun süreç başındaki performansları ile, süreç sonunda gösterdiği performansları arasındaki ön test-son test farkına bakılmıştır. Çalışma grubunun ön test ve son test keman performansları ile ilgili verileri elde etmek için Dalkıran (2006) tarafından oluşturulmuş Bireysel Çalgı Eğitimi (Keman Dersi) performans ölçme aracı kullanılmıştır. Uzman kurul, öğrencilerin ön test ve son test video performans kayıtlarını izleyerek değerlendirmelerini bu ölçme aracına göre yapmışlardır. Değerlendirmelerden elde edilen veriler ise SPSS 21 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra çalışma grubu öğrencilerine haftalık gözlem formları uygulanmış ve bu formlardan alınan veriler analiz edilmiş, yapılan deneysel işlemin sonunda ise model önerisine ilişkin öğrencilerden alınan açık uçlu cevaplar içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, çalışma grubu öğrencilerinin ön test ve son test performans derecelendirme puanları karşılaştırıldığında, hüzzam makamının geleneksel icrasına yönelik keman çalma performanslarında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca haftalık gözlem formlarına göre öğrencilerin geleneksel icrada başarı sağladıkları ve deney sonucunda alınan öğrenci görüşlerine göre hüzzam makamı model önerisinin öğrenmeye teşvik ettiği görülmüştür. Varılan sonuçlar ışığında bundan sonra yapılacak olan araştırmalarda araştırmacıların model geliştirmeleri ve farklı makamlarda da araştırmayı genişletmeleri önerilmektedir.

Abstract:
In this study, a teaching model proposal about the performance of maqam music is designed. The model proposal is presented in the study by exemplification with the maqam Huzzam. The purpose of the research is to examine the models in the violin course curriculum of Music Department of Fine Arts High Schools and to propose a new alternative model based on the traditional performance method. Another purpose of the research is to help students learn traditional performance with this new model. The research was carried out within the framework of a descriptive and pretest-posttest experimental model without a control group. This study has an experimental design with pre-test and post-test study groups. The quantitative data, collected through violin lesson performance measurement tool, and the qualitative data, collected through student opinion form, weekly observation form, and related studies, were collected, analyzed, and interpreted separately and as a result of these studies, the research results were reached. The sample of the research consists of students (n=5) who studied violin in 12th grade at the Music Department of Tokat Fine Arts High School in the 2019-2020 academic year. The model proposal was addressed by taking the maqam Huzzam as a basis, and a literature review was conducted. As a result of this review, the pieces to be used in the experiment were determined, and the exercises, etudes, and piece samples for the training to be given to the participants were created. The selected pieces and the created exercises, etudes, and piece samples were presented to the opinion of the expert committee and three instrument artists working under the Ministry of Culture. The model proposal for the makam Huzzam created by the researcher was used with the participants in the training section for 2 hours a week for 10 weeks. In the research, the pretest-posttest difference between the performances of the participants at the beginning and at the end of the training process were examined. Individual Instrument Training (Violin Lesson) performance measurement tool created by Dalkıran (2006) was used to obtain data on the pre-test and post-test violin performances of the participants in the sample. The expert committee observed the pre-test and post-test video recordings of the students' performances and made their evaluations in accordance with this measurement tool. The data obtained from these evaluations were analyzed with the SPSS 21 program. Moreover, weekly observation forms were used with the participating students, the data obtained from these forms were analyzed, and at the end of the experiment stage, the open-ended answers received from the students regarding the model proposal were analyzed with content analysis method. As a result of the research, the pre-test and post-test performance rating scores of the participating students were compared, and significant differences were found in their violin performances for the traditional performance of the maqam Huzzam. Furthermore, it was seen in the weekly observation forms that the students were successful in traditional performance and, according to the student opinions obtained after the experiment, it was found that the model proposal for maqam Huzzam encouraged learning. In the light of the results, it is recommended that researchers develop models in future studies and expand the scope of the research to include different maqams.