Etkileşimli Kitap Okuma Programı'nın 5 yaş çocuklarının eleştirel düşünme ve bakış açısı alma becerisine etkisi
The effect of Interactive Book Reading Program on 5-year-old children's critical thinking and perspective taking skills
Yazar: ESRA ERGİN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP FULYA TEMEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma çocuklara uygulanan Etkileşimli Kitap Okuma Programı'nın çocukların eleştirel düşünme ve bakış açısı alma becerisine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel ve nicel desende yürütülen araştırma öntest, sontest, izleme testi kontrol gruplu yarı deneysel desende gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutu, okul öncesi eğitime devam eden beş yaşında olan 34 çocuk (17 deney, 17 kontrol) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda deney grubunda bulunan çocukların çalışmaya katılmaya gönüllü olan deney grubu öğretmeni ve 13 anne çalışmaya katılmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları ise "Kişisel Bilgi Formu", "Çocuklar İçin Bakış Açısı Alma Testi" ve "5-6 Yaş Çocukları İçin Eleştirel Düşünme Testi" nicel verilerin analizinde, "Ebeveyn Görüşme Formu" ve "Öğretmen Görüşme Formu" nitel verilerin analizinde kullanılmıştır. Araştırma sonucunda deney grubunun son test ve izleme testi "Çocuklar İçin Bakış Açısı Alma Testi" Puanlarının, kontrol grubundan daha yüksek olduğu görülmektedir. Ayrıca "5-6 Yaş Çocukları İçin Eleştirel Düşünme Testi" deney grubunun son test ve izleme testi yorumlama, açıklama, değerlendirme, çıkarımda bulunma, analiz, öz düzenleme alt boyut puanlarının ve toplam puanlarının, kontrol grubundan daha fazla olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise anne ve öğretmen görüşme formunun içerik analizi yapılmıştır. Araştırmada annelerin görüşlerinden yola çıkarak eleştirel düşünmenin yedi boyutunu açıklayan görüşler belirlenmiştir. Bunlar; eleştirel düşünmenin bilişsel boyutuna yönelik sorgulama, değerlendirme, analiz ve nesne/durum/olaya dikkatini verme temaları, duyuşsal boyutuna yönelik olarak ise merak duyma ve bağımsız düşünme temalarıdır. Ayrıca programın dolaylı etkisini ortaya koyan tema ise, çocukların ebeveynleri teşvikleri teması araştırmada elde edilen başka bir temadır. Araştırmaya katılan öğretmenin görüşlerinden yola çıkarak oluşturulan temalar ise, eleştirel düşünmenin bilişsel boyutu ile ilişkili olarak sorgulama, değerlendirme, analiz ve çıkarımda bulunma temaları, eleştirel düşünmenin duyuşsal boyutu ile ilişkili olarak bağımsız düşünme teması ortaya çıkmıştır. Araştırmanı sonucunda etkileşimli kitap okumanın okul öncesinde eleştirel düşünmenin ve bakış açısı alma becerisinin desteklenmesinde etkili bir metot olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to examine the effect of the Interactive Book Reading Program on children's critical thinking and perspective-taking skills. The qualitative and quantitative research was conducted in a quasi-experimental design with pretest, posttest, follow-up test control group. The quantitative dimension of the study was conducted with 34 five-year-old children (17 experimental, 17 control) attending preschool education. In the qualitative dimension of the study, the experimental group teacher and 13 mothers of the children in the experimental group who volunteered to participate in the study participated in the study. The data collection tools used in the study were "Personal Information Form", "Perspective Taking Test for Children" and "Critical Thinking Test for 5-6 Year Old Children" for the analysis of quantitative data, "Parent Interview Form" and "Teacher Interview Form" for the analysis of qualitative data. As a result of the research, it is seen that the post-test and follow-up test scores of the experimental group were higher than the control group. In addition, it was determined that the post-test and follow-up test interpretation, explanation, evaluation, inference, inference, analysis, self-regulation sub-dimension scores and total scores of the experimental group in the "Critical Thinking Test for 5-6 Year Old Children" were higher than the control group. In the qualitative dimension of the study, content analysis of the mother and teacher interview form was conducted. In the study, the views explaining the seven dimensions of critical thinking were determined based on the views of the mothers. These are the themes of questioning, evaluation, analysis and paying attention to the object/situation/event for the cognitive dimension of critical thinking, and the themes of curiosity and independent thinking for the affective dimension. In the study, the views explaining the seven dimensions of critical thinking were determined based on the views of the mothers. These are the themes of questioning, evaluation, analysis and paying attention to the object/situation/event for the cognitive dimension of critical thinking, and the themes of curiosity and independent thinking for the affective dimension. In addition, the theme that reveals the indirect effect of the program, the theme of children's encouragement of parents is another theme obtained in the research. The themes created based on the opinions of the teachers who participated in the research were the themes of questioning, evaluation, analysis and inference in relation to the cognitive dimension of critical thinking, and the theme of independent thinking in relation to the affective dimension of critical thinking. As a result of the research, it was concluded that reading interactive books is an effective method in supporting critical thinking and perspective taking skills in preschool.