Fen bilimleri öğretmenlerinin kişisel yönelimleri ile bireysel yenilikçilik (İnovasyon) düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between science teachers' personal orientations and individual innovativeness levels
Yazar: MEHMET ŞAKİR GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH AHMET ERULAŞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNGUR GÜREL
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireysel yenilikçilik = Individual innovativeness ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kişilik eğilimleri = Personality dispositions ; Kişisel yönelim = Personal orientation ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Sosyal bilimler = Social sciences ; Öğretim eğilimleri = Teaching intentions

Özet:
Bu araştırmanın amacı fen bilimleri öğretmenlerinin kişisel yönelimleri ile bireysel yenilikçilik (inovasyon) düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Betimsel türdeki bu araştırmada nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim öğretim yılında İstanbul, Siirt ve Elâzığ başta olmak üzere birçok ilde, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda görev yapan 424 öğretmen oluşturmaktadır. 
Araştırma verilerinin elde edilmesinde "Bireysel Yenilikçilik Ölçeği", "Kişisel Yönelim Bildirimi Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırma sorularını cevaplandırmak için betimsel istatistikler raporlanmış, t-testi, ANOVA, korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonucunda öğretmenlerin kişisel yönelim bildirimi ölçeği alt boyut puan ortalamaları arasında orta ve yüksek düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı derecede bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin sırasıyla sezgisellik, sorgulama ve yaratıcılık yönelimleri diğer yönelimlerinden yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin kişisel yönelimlerinin cinsiyet, herhangi bir TÜBİTAK projesine dahil olma ve çalışılan okullarda yenilikçi fikirlerin desteklenme durumu değişkenlerine göre anlamlı derecede farklılaştığı belirlenmiştir. 
Öğretmenlerin bireysel yenilikçilik ölçeği genel puan ortalamalarına göre yüksek seviyede yenilikçi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin çoğunluğunun yenilikçilik seviyelerinde yüksek seviyede, yenilikçilik kategorilerinde ise öncü ardından sorgulayıcı kategorilerinde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin bireysel yenilikçilik düzeylerinin eğitim düzeyi ve çalışılan okullarda yenilikçi fikirlerin desteklenme durumu değişkenlerine göre anlamlı derecede farklılaştığı tespit edilmiştir. 
Öğretmenlerin çalışkanlık, bilimsellik, yaratıcılık ve sezgisellik yönelimlerinin bireysel yenilikçiliğin yaklaşık olarak %38'ini yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışkanlık ve bilimsellik alt boyutlarından kaynaklı bir artışın, bireysel yenilikçilik ölçeği toplam puanındaki azalma ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca yaratıcılık ve sezgisellik alt boyutlarından kaynaklı bir artışın, bireysel yenilikçilik ölçeği toplam puanındaki artış ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda alanyazına öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Bireysel Yenilikçilik, Eğilim, Eğitim, Fen Bilimleri Öğretmeni, İnovasyon, Kişisel Yönelim, Yenilik

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationship between science teachers' personal orientations and individual innovativeness levels. In this descriptive study, the relational survey model, one of the quantitative research approaches, was used. The sample of the research consists of 424 teachers working in secondary schools affiliated to the Ministry of National Education in many provinces, especially in Istanbul, Siirt and Elazig, in the 2022-2023 academic year.
"Individual Innovation Scale", "Personal Orientations Scale" and "Personal Information Form" prepared by the researcher were used to obtain the research data. To answer the research questions, descriptive statistics were reported, t-test, ANOVA, correlation analysis and multiple linear regression analysis were performed.
As a result of the research, it was determined that there was a moderate and high level, positive and significant relationship between the teachers' personal orientations scale sub-dimension mean scores. Intuitiveness, inquiry and creativity orientations of teachers were found higher than other orientations, respectively. It was determined that the personal orientations of the teachers differed significantly according to the variables of gender, being involved in any TUBITAK project, and the support of innovative ideas in the schools where they worked.
It has been determined that the teachers are highly innovative according to the general average score of the individual innovativeness scale. In addition, it was determined that the majority of the teachers were high in innovativeness and in the innovative categories, in the pioneering and then inquiring categories. It has been determined that the individual innovativeness levels of the teachers differ significantly according to the education level and the support status of innovative ideas in the schools where they work. It was concluded that teachers' industriousness, scientificness, creativity and intuitiveness orientations predicted approximately 38% of individual innovativeness. It was determined that an increase in the sub-dimensions of diligence and scientificness was associated with a decrease in the total score of the individual innovativeness scale. In addition, an increase in creativity and intuitiveness sub-dimensions was found to be associated with an increase in the total score of the individual innovativeness scale. In line with the findings obtained from the research, suggestions were presented to the literature.

Keywords: Education, Indıvidual Innovativeness, Innovation, Innovative, Innovativeness, Orientation, Personal Orientation, Science Teacher, Tendencies