Annelerin özel gereksinimli çocuklarının okulöncesi dönemden ilkokula geçiş sürecine ilişkin yaşantılarının incelenmesi
Examining opinions of mothers of children with special needs on transition process from preschool to elementary school
Yazar: DAMLA ALTIN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL DİKEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; Okul çağı dönemi = Latency period ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu araştırmanın amacı özel gereksinimli çocuk annelerinin a) çocuğun ilkokula yerleştirilmeden önceki b) çocuğun ilkokula yerleştirildikten sonraki ve c) annelerin ilkokula geçiş sürecindeki beklenti ve önerilerine ilişkin görüşlerini almaktır. Araştırma verileri Sakarya ilinde bulunan dokuz anne ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşmeler için önceden bir görüşme formu hazırlanmış, görüşmeler annelere uygun gün ve saatte gerçekleştirilmiş ve ses kaydı alınmıştır. Ardından görüşmelerin dökümü yapılmış ve tümevarım yoluyla analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgularda E-okul sistemi sayesinde annelerin özel gereksinimli çocuklarının bir ilkokula yerleştirilmesinde ciddi bir sorunla karşılaşmadıkları; ancak bazı okulların bu çocukları kendi okullarına kabul etmeyip özel eğitim okullarına yönlendirdikleri görülmüştür. Araştırmada annelerin yetkili makamlara şikayette bulunarak çocuklarını bir ilkokula kaydettirebildikleri bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bir diğer sonucu ise ilkokula geçiş sürecinde ilkokullarda hiçbir hazırlık yapılmamasıdır. Anneler çocuklarının öğretmenleriyle okulun ilk günü tanıştıklarını, gerekli fiziksel düzenlemelerin çocuk okula başladıktan sonra yapıldığını belirtmişlerdir. Özel gereksinimli çocuğun ilkokula yerleştirilmesi sonrasında ortaya çıkan fiziksel düzenlemeler, maddi sorunlar gibi konularda okul müdürlerinin ailelerin taleplerini yerine getirmeleri ve ailelere destek olmaları araştırmanın bir diğer bulgusudur. Araştırma kapsamında görüşme yapılan anneler ilkokula geçiş sürecine ilişkin okul yönetimi ve öğretmenlerden özel gereksinimli çocuklarıyla daha fazla ilgilenmelerini beklerken; ailelere haklarını savunarak sabırlı ve kararlı olmalarını, ilkokula geçiş sürecine ilişkin yaşayabilecekleri olası sorunlara karşı önceden hazırlanmalarını ve bu konuda bilgilenmelerini önermektedirler.
Araştırma kapsamında elde edilen bulgulardan, özel gereksinimli çocukları ilkokula geçiş yapan ailelere yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.  İlköğretime geçiş sürecinin yalnızca okula yerleştirilme değil, geçişin tüm boyutlarıyla takip edilmesi ve kurumlar arasında koordinasyon sağlanarak ailelere hem yerleştirme öncesinde hem de yerleştirme sonrasında geçiş hizmetleri sağlanması öneriler arasında sayılabilir. Ayrıca öğretmen ve okul müdürlerinin özel eğitim ve yasal yönetmelikler konularında eğitilmesi de araştırma bulgularından elde edilen önerilerden bazılarıdır.

Abstract:
The purpose of this study is to obtain the views of the mother of children with special needs with regard to the following topics a) process before the elementary school level, b) the process of elementary school  level, and c) mothers' expectations and suggestions in the transition to elementary school. The research data were collected through the semi-structured interviews with nine mothers in the city ofSakarya. An interview form was prepared in advance for interviews. Interviews were carried out in suitable day and time for mothers and audio recordings were taken. Then interviews were transcribed and analyzed inductively.
It was observed that thanks to e-school system, mothers have not encountered a serious problem in placing an elementary school of children with special needs, but some schools have not accept these children and have led them to special schools in the findings obtained at the end of the research. Mothers have complained to the authorities and children were accepted to school in this way. According to another result of the research, any preparation did not carry out in elementary schools during the transition to elementary school. Mothers have met with children's teachers the first day of school and necessary physical arrangements have made after the child have started to school. Another finding of the study was the support of parents and the fulfillment of the demands of parents by school managers on issues such as physical arrangements, financial problems emerging after placing children with special needs to elementary school. The interviewed mothers under the study waited for more attention for their children with special needs from school management and teachers related to the transition to elementary school; and school management recommended being patient and committed, preparation against possible future problems related to the transition to elementary school, defending their own rights to parents and being informed about these.
Thanks to the findings obtained from the scope of this study, various suggestions have developed. Monitoring all aspects of the transition in the transition to elementary school, ensuring coordination between institutions, providing of transition services for families before and after placement can be considered among the suggestions. In addition, training of teachers and school management on special education and legal regulations are some of the suggestions obtained from research findings.