Performans yönetim aracı olarak balanced scorecard sisteminin hazır giyim işletmesinde uygulanması ve bir model geliştirme
Application of balanced scorecard system ın apparel enterprise as an ınstrument of performance management and building a model
Yazar: HATİCE HARMANKAYA
Danışman: PROF. DR. SEMİHA AYDIN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı / Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dengeli ölçüm kartı = Balanced scorecard ; Hazır giyim işletmeleri = Ready made wear enterprises ; Hazır giyim sektörü = Ready wear sector ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Performans yönetimi = Performance management

Özet:
Bilim, teknoloji, iletişim alanlarında yaşanan hızlı değişim sonucunda stratejik hedeflerle yol almak zorunda kalan hazır giyim sektörü, mevcut pazar koşulları, insan kaynağına dayanan gücü, üretim yapısı nedeniyle karmaşık ve dinamiktir. Maddi varlığı olmayan değerlerin önem kazandığı rekabet koşullarında hazır giyim işletmeleri, somut ve soyut varlıklardan oluşan yapılarını ölçümleyecek performans değerlendirme yaklaşımlarına daha fazla ihtiyaç duymaktadır. Balanced Scorecard örgütlerin stratejisini belirlemesini, bu stratejiyi amaçlar, ölçütler, hedefler ile uygulanabilir adımlara dönüştürmesini ve etkin şekilde uygulanmasını sağlayan çok boyutlu performans yönetim sistemlerinden birisidir.Bu araştırma, değişen pazar koşullarında rekabet üstünlüğü kazanmak isteyen hazır giyim işletmesinde çok boyutlu bir performans ölçüm modeli oluşturmak amacı ile hazırlanmıştır. Nitel özelliğe sahip araştırmada teknik / bilimsel / katılımcı eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Ankara'da faaliyet gösteren ve sisteme olumlu yaklaşan bir hazır giyim işletmesi oluşturmaktadır. Veriler yapılandırılmamış görüşme, gözlem, doküman incelemesi, anket ve beyin fırtınası teknikleri kullanılarak elde edilmiştir.Uygulamanın gerçekleştirildiği hazır giyim işletmesinin geleneksel yapıdaki finansal performans anlayışı, Balanced Scorecard sistem yaklaşımıyla stratejik performans yönetim sistemine dönüştürülmüştür. İşletme yapısı SWOT analizi ile değerlendirilerek misyon, vizyon ve strateji yapılandırılmıştır. Çalışanların görev tanımları oluşturulduktan sonra kritik başarı faktörleri belirlenmiştir. Vizyon ve stratejiye ulaşmak için müşteri, iç süreçler, finansal, öğrenme ve gelişme boyutları kapsamında amaçlar, ölçütler ve hedefler oluşturulmuştur. İşletme için belirlenen amaç ve hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik girişimlerde bulunulmuştur. Kurumsal açıdan işletmenin ve bölümlerin performansları ölçülerek değerlendirmeye alınmıştır. On beş aylık uygulama süresince üç ayda bir olmak üzere beş ölçüm dönemi gerçekleştirilmiştir.Hazır giyim işletmesi için oluşturulan Balanced Scorecard modeli kapsamında, kurum ve bölümler düzeyinde üretim hızı, model çeşidi, kârlılık, verimlilik, müşteri ilişkileri, müşteri ve çalışan memnuniyetleri amaçlarında hedeflere, aynı zamanda stratejiye yönelik başarılı performans artışlarının sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Apparel sector that is forced to proceed with strategic targets as a result of the rapid changes in science, technology and communications is complicated and dynamic due to its human-resource-dependent power, production structure and existing market conditions. Under market conditions where intangible assets gain importance, apparel enterprises need performance evaluation approaches more than ever to measure their structures consisting of tangible and intangible assets. Balanced Scorecard is one of the multidimensional performance management systems that allow organizations to determine their strategy, turn it into applicable steps with objectives, measures, targets and implement it efficiently.This study has been prepared with the purpose of building a multi-dimensional performance measurement model for the apparel enterprise that aspire to gain competitive advantage under changing market conditions. Technical / scientific / participatory action research method is adopted in the study that is characterized as qualitative. The sampling of the study consists of an apparel enterprise that operates in Ankara and has a favourable stance towards the system. The data are obtained through the techniques of unstructured interview, observation, document survey, questionnaire and brainstorming.The traditional financial performance mentality in the apparel enterprise in question has been converted into strategic performance management system by means of Balanced Scorecard system approach. The enterprise structure has been analyzed with SWOT analysis to structure mission, vision and strategy. After defining the tasks of employees, critical success factors have been established. Goals, criterias and targets have been determined within the scope of customer, internal processes, financial, learning and development dimensions in order to achieve the vision and strategy. Initiatives have been spent to fulfil the goals and targets determined for the enterprise. In corporate terms, performance of the enterprise and the departments has been measured and assessed. During fifteen-month application, five measurement periods have been performed as per quarter.Within the scope of the Balanced Scorecard model established for the apparel enterprise, it has been concluded that performance increases have been achieved at corporate and departmental level in the strategy as well as the goals and targets in production rate, model variety, profitability, productivity, customer relationships, and customer and employee satisfaction.