Türk kültüründe Battalname Kültü
Cult of Battalname in Turkish culture
Yazar: MUSTAFA METİN
Danışman: PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Battal-name = Battal-name ; Destanlar = Epics ; Halk bilimi = Folklore ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
Epik destanlar, bir toplumun hayatında önemli rol oynamış veya oynamış kabul edilen kahramanların kültleşmesi süreciyle birlikte gerçekliğine inanılarak anlatılan ve ritüelistik özellikler taşıyan anlatılardır. Türklerin Anadolu coğrafyasındaki epik destanlarının ilki Battal Gazi destanıdır. Bu destan sözlü kültür ortamında ortaya çıkmış, meclislerde okunmak üzere hazırlanmış metinlerle yazıya geçirilmiştir. Yazıya geçirilen bu metinlerle manzum ve mensur birçok Battalname ortaya çıkmıştır. Battalnameler, Müslüman Türklerin maddî ve manevî fetihlerini konu edinmesinden ve sade dille vücut bulmasından dolayı, devletin en uzak köylerinden sarayına, ordusundan edebiyat dünyasına kadar her muhitinde ilgi görmüş ve okunmuştur. Bu ilgi günümüze kadar gelmiş ve Battalname Türk kültüründe bir kült meydana getirmiştir.
Türk kültüründe Battalname kültünü ortaya koymak amacıyla hazırlanan bu tezde Manisa İl Halk Kütüphanesinde bulunan, Miladi 1730 yılında yazılmış ve 640 sayfa olan el yazması Battalname'nin transkripsiyonlu metni hazırlanmıştır. Metin, Alex Olrik'in Epik Yasaları'na göre incelenmiş ve Battalname'nin bu yasalara uyduğu görülmüştür. Bu metinden hareketle Türk kültüründe Battalname kültünün sosyal boyutu İşlevsel Halkbilimi Kuramı, bireysel boyutu ise Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi bağlamında incelenmiştir.

Abstract:
Epic epics are narratives with ritualistic features that are told by believing in their reality, along with the cult of heroes who have played or played an important role in the life of a society. The first of the epic epics of the Turks in the Anatolian geography is the epic of Battal Gazi. This epic emerged in the oral culture environment and was written down with texts prepared to be read in assemblies. With these texts, many verse and prose Battalnames have emerged. Battalnames have attracted attention and been read in every environment from the farthest villages of the state to the palace, from the army to the world of literature, since they are the subject of the material and spiritual conquests of the Muslim Turks and are embodied in a plain language. This interest has survived to the present day and Battalname has created a cult in Turkish culture.
In this thesis, which was prepared to reveal the Battalname cult in Turkish culture, the transcripted text of the 640-page manuscript Battalname, which was written in Gregorian 1730 and located in the Manisa Provincial Public Library, was prepared. The text was analyzed according to Alex Olric's "Epic Laws" and it was found that the Battalname complied with these laws. Based on this text, the social dimension of the Battalname cult in Turkish culture was examined in the context of Functional Folklore Theory, and its psychological dimension was examined in the context of Maslow's Hierarchy of Needs.