Doğal maddelerin (Biyohumus ve Baykal EM1) doğu kayınında (Fagus orientalis Lipsky.) bazı morfolojik-fizyolojik proseslere etkisi
Effects of natural substances (Biohumus and Baykal EM1) on certain morphological -physiological prosesses of eastern beech (Fagus orientalis Lipsky.)
Yazar: HÜSEYİN ATİLLA ATİK
Danışman: PROF. DR. SURHAY ALLAHVERDİ
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada; doğal maddelerin (Biyohumus ve Baykal EM1) doğu kayınında (Fagus orientalis Lipsky.) bazı morfolojik-fizyolojik proseslere etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır.Araştırma konusu, doğu kayınında doğal maddelerin, tohumun çimlenmesi ile 1+0 ve 1+1 yaşlı fidanlarda bazı morfolojik (çimlenme yüzdesi, fidan yaşama yüzdesi, fidan boyu, kök boğaz çapı, fidan boyu/kök boğaz çapı, kök taze ağırlığı, gövde taze ağırlığı, fidan taze ağırlığı) ve fizyolojik (azot, protein, RNA, DNA, Klorofil a, Klorofil b, Klorofil a+b, karotenoit) özellikler üzerindeki etkilerinin araştırılmasından oluşmaktadır.Çalışmada tohum elde edilmesi ve ekimi 2005 yılında, farklı yükselti ve kapalılıkta deneme alanları tesisi ise 2006 yılında gerçekleştirilmiştir. Fidanlık ve arazideki tüm denemelerde doğal maddelerle oluşturulan 3 işlem ve kontrol olmak üzere 4 tip işlem 3'er tekrarlı olarak uygulanmıştır. Doğal maddelerden Baykal EM1 I no'lu işlem, Biyohumus II no'lu işlem ve Baykal EM1+Biyohumus III no'lu işlem olarak isimlendirilmiştir.2006 yılında vejetasyon mevsiminin başlamasıyla ilk olarak, doğal maddelerin doğu kayını tohumlarının çimlenme yüzdesine olan etkileri saptanmıştır. Büyüme döneminin son üç ayında ise aylık olmak üzere toplamda 3 kez bazı fizyolojik parametrelerin analizler yapılmak suretiyle ölçümleri yapılmıştır.Çalışmamızın ikinci safhasını, birinci yıl vejetasyon mevsiminin sonunda 1+0 yaşına ulaşan fidanların, farklı yükseklik ve kapalılık derecesinde tesis edilen deneme alanlarına dikilerek, arazi şartlarındaki adaptasyon yeteneklerini, büyüme performanslarını, bazı morfolojik ve fizyolojik özelliklerinin karşılaştırılarak izlenmesi oluşturmaktadır. Bilindiği üzere doğu kayını, gençlikte kuraklık ve dona karşı hassas bir türdür. Bu sebeple doğal maddelerin doğu kayını gençliğinde iki farklı yükselti ve kapalılık derecesinde kuraklık ve don zararına karşı etkilerinin kontrol varyantlarıyla karşılaştırılması amacıyla deneme alanları tesis edilmiştir.Çalışmada tüm morfolojik ölçümler her iki yıl da, fidanlar 1+0 ve 1+1 yaşlarına ulaştığında, yani vejetasyon mevsimleri sonunda (kasım ayı) yapılmıştır. Ancak çalışmanın özelliğinden dolayı fidanların zayi olmasına sebep olacak fidan taze ağırlığı, kök taze ağırlığı ve gövde taze ağırlığı ölçümleri yalnızca 2007 yılında vejetasyon mevsimi sonunda yapılmıştır.Fidanlık ve arazi safhasında doğal maddeler doğu kayınında tohum çimlenme yüzdesi, fidan yaşama yüzdesi ve ölçümü yapılan tüm morfolojik ve fizyolojik özellikler üzerinde kontrol varyantlarına göre önemli derecede müspet farklılık yaratmışlardır. Çalışma sonunda elde edilen bulgulara göre, doğal maddelerin fidanlıklarda doğu kayını fidanı yetiştiriciliğinde fidan kalitesini arttırabileceği ve doğu kayını ile tesis edilen ağaçlandırma ve suni gençleştirme çalışmalarında kullanımının adaptasyon yeteneği ve fidan gelişimini arttırabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, prepared as a doctorate thesis; we attempted to determine the effects of natural substances (Biohumus and Baykal EM1) on certain morphological-physiological processes of eastern beech (Fagus orientalis Lipsky.).The effects of the natural substances on eastern beech, the germination of the seed(s), and certain morphological (percentage of germination, sapling survival percentage, height of the sapling, diameter of the root, root fresh weight, body weight, sapling fresh weight) and physiological (nitrogen, protein, RNA, DNA, Chlorophyll a, Chlorophyll b, Chlorophyll a+b, carotenoids) effects on saplings between the ages of 1+0 and 1+1, constitute the subject of the research.In the study, planting of the seeds took place in 2005 and the establishment of areas at different altitudes and in coverage took place in the year 2006. In all the experiments conducted in the nursery and in the field 4 types of processes repeated thrice with natural substances were conducted.Process performed with Baykal EM1 was called process number I, processperformed with Biohumus was called process II and the process using Baykal EM1+Biohumus was called process III.With the start of the vegetation season in 2006, the effects of the natural substances on the germination of the eastern beech seeds were initially determined. Measurements were conducted, on a monthly basis, during the last quarter of growth period, for a total of 3 times, by performing the analysis of certain physiological analysis.Monitoring through comparison of certain morphological and physiological features of the saplings that have reached the age of 1+0 at the end of the first vegetation year, by planting them at different altitudes and degrees of coverage in the experimental fields established to check their adaptation to the field, their growth performance constitute the second stage of the research. As you know, eastern beech is sensitive to drought and frost when it is a sapling. Therefore, experimental fields were established to compare the variants of the effects of the natural substances on the eastern beech while it is a sapling at different altitudes and degree of coverage against drought and frost damages.In the study, morphological studies were conducted over two years when the saplings reached the age of 1+0 and 1+1, that is in the month of November during their vegetation season. However, due to the nature of the study, sapling freshness weight, root freshness weight and body freshness weight that could kill the saplings, were checked at the end of the vegetation season in the year 2007.A significant degree of positive differences were made according to the control variants on the germination percentage, sapling survival percentage and the measuring conducted on all the morphological and physiological features, of the natural substances on the eastern beech at the nursery and in the field. It was observed from the findings at the end of the study that natural substances could increase the quality of the saplings and that the use of the fields planted with eastern beech and artificial rejuvenation studies could increase the ability of adaptation and the development of the sapling.