Amilaz ve asit fosfataz tespit kitinin geliştirilmesi
Development of amilase and acid phosphatase detection kit
Yazar: İLKNUR SARI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA CEMEK ; DR. MURAT TOPUZOĞULLARI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyomühendislik = Bioengineering
Dizin: Alfa amilaz = Alpha amylase ; Asit fosfataz = Acid phosphatase

Özet:
Amilaz tükürükte bol miktarda bulunan ve tükürük biyomarkerı olarak kullanılan bir enzimdir. Asit fosfataz ise semende yoğun olarak bulunmakta ve semen varlığının tespitinde kullanılmaktadır. Tükürük ve semenin tespiti özellikle adli tıpta cinsel saldırı vakalarında kanıt niteliği taşımaktadır. Tez çalışmasında cinsel saldırı vakalarında biyolojik kanıt olan semen (asit fosfataz) ve tükürüğün (amilaz) tespiti için yeni bir yöntemle tanı kiti geliştirilmiştir. 
Asit fosfataz tespiti için kullanılan yöntem alfa naftil fosfatın enzim varlığında naftole hidrolize olması ve ortaya çıkan bu ürünün diazonyum tuzu ile birleşerek renk değiştirmesi prensibine dayanmaktadır. Amilaz tespiti için ise nişasta iyot testi kullanılmıştır. Her iki test için hazırlanan reaksiyon çözeltileri özel bir jel matrikse emdirilerek destek ortam oluşturulmuştur. Semen örneklerinde hassasiyet tespiti için 10.000 ila 100.000 arasında, amilaz tespiti için ise 100 ila 1000 arasında seyreltmeler uygulanmıştır. Zamana bağlı aktivite tayini için 5 mm2 çaplı pamuklu kumaşlara semen ve tükürük örneklerinden 10 µl damlatılarak kurumaya bırakılmıştır. 0., 1., 6., 12., 24., 36., 48., 60., 72. saatlerde distile suyla çözülerek analizi yapılmıştır. Semen örneklerinde asit fosfataz tespitinde 1/70.000, tükürük örneklerinde amilaz tespitinde ise 1/900 seyreltme oranlarına varan başarı elde edilmiştir. Zamana bağlı aktivite tayininde literatür de aktivitenin büyük bir çoğunluğunun kaybedildiği bildirilen 72. saatte bile enzim aktivitesi tespit edilmiştir. Çalışmada geliştirilen matriks destekli yöntemin oldukça pratik ve hassas olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Amylase is an enzyme which is abundant in the saliva and it is used as saliva biomarker. The acid phosphatase is abundant semen and it is used to detect of semen. Saliva and semen detections are particularly evidence of the sexual assault cases in forensic medicine. In this thesis, semen (acid phosphatase) and saliva (amylase), which are biological evidences of sexual assault cases, diagnostic kit has developed with a new detection method.
The principle of method for acid phosphatase detection is changing colour with reaction of diazonium salt and naphtol which occurs after hydrolyzation of alpha naphthyl phosphate with enzyme. Starch iodine test was used for the detection of amylase. Reaction solutions as prepared for both tests were absorbed to special gel matrix as support medium. For the detection sensitivity, 10.000 to 100.000 dilutions were performed in semen samples, 100 to 1000 dilutions were performed in saliva samples. For time-based activity assay, 10 µl saliva and semen was dropped to 5mm2 cotton fabrics and allowed to dry. Samples were dissolved in distilled water and analyzed at 0, 1, 6, 12, 24, 36, 48, 60, 72th hours. Acid phosphatase detection in semen and amylase detection in saliva samples can be performed up to 1/70.000 and 1/900 dilution, respectively. In time-based activity assay, activity was detected even in 72th hour which is reported in literature that enzyme lost majority of activity. Matrix-assisted method that developed in this study is more practical and sensitive compared to the classical method.