XVI. yüzyılın ikinci yarısında Çıldır Beylerbeyliği
Çıldır governorship on XVI. century's second half
Yazar: ERSİN DOĞANTEKİN
Danışman: PROF. DR. JÜLİDE AKYÜZ ORAT
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Ahıska Sancağı = Ahıska Sanjak ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kafkasya = Caucasus ; Kars-Ardahan-Çıldır = Kars-Ardahan-Çıldır ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Asya ile Avrupa arasında transit ticaret yollarının kesiştiği yerde olan Kafkasya, daima önemli bir ticaret merkezi olmuştur. Çin ve Hindistan'ı geçip, Orta Asya'yı kateden İpek Yolu'nun en önemli kollarından biri, Kafkasya'dan geçmekte idi. Kafkasya, ticaret ağının ana arterlerinin geçiş bölgesi olması hasebiyle devletler için daima cazip gelmiş, dolayısıyla devletler bu yolları kontrol altına almak için mücadele etmişlerdir. Kafkasya'nın kilidi konumunda olan ve Anadolu'ya geçişin ilk adımı sayılabilecek Ahıska-Çıldır-Kars üçgeni stratejik bakımdan oldukça önemli bir konumda yer almaktadır.
XVI. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Doğu kanadındaki gelişmeler Orta Asya ve Kafkasya politikasında yeni bir pencere açmıştır. Erzurum, Çıldır ve Kars beylerbeyiliklerinin kurulması bölge açısından önemli bir gelişme olmuştur. Özellikle Çıldır Beylerbeyiliği'nin kurulması bölgedeki tarihi İpek yolunun korunması, geliştirilmesi, Orta Asya ile ilişkilerin geliştirilmesi, Kafkasya bölgesinde hakimiyet sağlanması ve hakimiyetin korunması için önemli bir gelişme idi.
XVI. Yüzyıl Kafkasya bölgesinde Osmanlı Devleti açısından hareketliliğin yaşandığı bir dönem olmuştur. III. Murat döneminde Lala Mustafa Paşa önderliğinde Osmanlı devleti Kars, Çıldır bölgesini ele geçirmişti. 1579 yılında Çıldır eyaleti kurulmuş ve idari açıdan düzenlenmiştir. Üç bölümden oluşan tez çalışması Çıldır Beylerbeyiliği'nin kuruluşunu, idari ve ekonomik yapısını kapsamaktadır.

Abstract:
Caucasia on a place where transit trade ways cross between Asia and Europe has been an important trade center always.  One of the important sections belonging to Silkroad Road which passes China and India and intersects Middle Asia is passes through Caucasia.  As Caucasia is a transit area for the main arterial roads of the trading network, it has always been attractive for states so states had struggle to take those roads under their control. The triangle of Ahiska-Cildir-Kars  which is at the key position of Caucasia and which would provide the first step of passing to Anatolia is on quite important position in terms of strategic.  
Developments on Ottoman's East side during XVI.  Century started a new way on Middle Asian and Caucasians' policy.  That Erzurum , Cildir and Kars governorships were established became an important development in terms of the region.  Especially,  that Cildir Governorship  was established was an important development in terms of the protection of historical silkroad road on the region, its development,  the development of relations with Middle Asia, having dominance on the region of Caucasia and the protection of dominance. 
XVI. Century became a period that activities were seen for Ottoman in the region of Caucasia. Ottoman got the Cildir, Kars under the leadership of Lala Pasha Mustafa during Murat III.  In 1579, the province of Cildir was established and it was regulated in terms of the administration. The thesis study which consists of three sections comprises of  the establishment, administrative and economic structure of Cildir Governorship.