Fârâbî'de Tanrı-âlem ilişkisi
The relation of God-universe in Fârâbî
Yazar: İHSAN KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. HASAN ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Alem = World ; Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Tanrı = God ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Fârâbî Tanrı'yı, fiilin ilkesi olan akıl olarak nitelendirir. Tanrı, tek, gayri maddi, ezeli-ebedi ve bilfiildir. Tanrı tektir, çünkü O bütün niceliksek kısımlardan (cüz) müstağnidir. Birin manası bölünmemiş demektir. Tözünde bölünmez olan Tanrı özünde tektir. Tanrı akıldır. Bir şey maddeden uzak olduğundan dolayı akıldır. Tanrı kesin olarak gayri maddidir. Bundan dolayı O akıldır. Tanrı mürekkeb değildir, çünkü O, hem fiziksel hem de metafiziksel bir terkipten uzaktır. Fârâbî felsefesinde âlem, ortak merkezli semalar dizisi şeklinde görülür. En dıştaki sema sabit yıldızlar semasıdır. Semaların sonuncu da Ay semasıdır. Fârâbî âlemi Tanrı'nın dışındaki her şey olarak tanımlar. Fârâbî felsefesinde âlem üç çeşit âlem vardır. Bunlar: Ruhani âlem, semavi âlem ve maddi âlemdir. Çıkış (feyz), âlemin Tanrı' dan meydana gelişini açıklayan bir teoridir. Fârâbî sisteminde bu teori, âlemin yaratıcısı olarak Tanrı'nın rolünü vurgulayan, Tanrı'nın akli bir faaliyetidir. Onun kendi kendisini düşünmesinden dolayı kendisinden ikinci bir akün çıkar veya taşar. Bu ikinci akıl, kendisini düşünmesi bakımından Tanrı'ya benzer; fakat o kendisini düşünmesinin yanı sıra Tanrı'yı da düşünür. Tanrı düşüncesine bağlı olarak üçüncü bir akıl meydana gelir. Kendi kendisini düşünmesine bağlı olarak da ilk sema meydana gelir. Fârâbî'ye göre böylece, feyzin bu iki çıkışı, Tanrı'nın dışındaki on akıl meydana gelinceye kadar devam eder. Akü Semavî Alem Maddî Âlem Tanrı Çıkış (Feyz)

Abstract:
God is characterized by Fârâbî as an intellect whose principal activity. God is one, immaterial, eternal, and acts of necessity. God is one, beceuse He is free from all quantitative divisions. One means undivided. He who is indivisible in substance is one in esence. God is intelligence. A thing is intelligence beceuse it exist without matter. God is absolitely immaterial. Therefore, He is intelligence. God is simple beceuse He is free from every kind of composition, phisical or metaphisical. The universe is viewed as a series of concentric spheres in Fârâbî's philosophy. The outermost sphere the sphere of the fixed stars. The final of the spheres is sphere of Moon. Universe is characterized by Fârâbî as all things outside God. There is three universes in Fârâbî's philosophy. They is universe of intellegenct, universe of spherical and universe of matterial. The emanation is a theory that is explaining the generation of the univers from God. It is God's intellectual activity which, in Fârâbî's scheme, underlines God's role as the creator of the universe. As a reselt of his self-contemplation, there is an overflow or emenation (feyz) from God of a second intellect This second intellect, like God, is characterized by the activity of self-contemplation; but is must, in addition on this, contemplate God himself. By virtue of it is thinking of God, it generates yet a third intellect; and by virtue of its self-contemplation, it generates the first sphere. Fârâbî then repeats this dyadic pattern of emanation for each sphere in the cosmology and its corresponding intellect, arriving at a total of ten intellects other than God. intellect Universe of Spherical Universe of Matterial God Emanation