Karma sit alanı sınırları içinde fiziksel ve sosyal katmanlaşmanın belgelenmesi ve kentsel koruma bağlamında değerlendirilmesi için bir yöntem araştırması: Ankara örneği
A methodological study for the evaluation of physical and social stratification in the context of complex sites and their conservation: Ankara example
Yazar: OLCAY TÜRKAN YURDUGÜZEL
Danışman: PROF. DR. BEHİYE IŞIK AKSULU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihsel süreçte farklı uygarlıklara ait izleri barındıran çok katmanlı yerleşimler, kentin kültürel ve tarihsel değeri ile kentsel belleğin ve kent kimliğinin oluşmasında, kullanıcının aidiyet hissetmesinde belirleyici olmaktadır. Kentlerin tarihi merkezlerini oluşturan alanlarda önceki uygarlıklara ait yer altında ve üstünde bulunan mimari elemanların kentlinin yaşam pratikleri içinde yer almasının sağlanması ve kentsel belleğin aktif tutulması amacıyla farkındalık oluşturulması ve koruma kapsamında değerlendirilmeleri bu çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Çalışma alanı olarak belirlenen Ankara Ulus Tarihi Kent Merkezi, çok katmanlı bir yerleşim, sonraki kuşaklara aktarılması ve korunması gereken kültürel miras ve ticari ve dini faaliyetler konusunda çekim merkezidir. Kent için günümüze kadar yapılmış olan koruma uygulamalarında tüm katmanları ele alan ve kent bütünü ile bütünleşik bir yaklaşımın benimsenmemesi yanı sıra karma sitler için ülkemizde uygulanan bir mevzuatın bulunmaması çalışmanın problemini oluşturmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde problem tanımı, amaç ve kapsam/yöntem, ana ve alt hipotezler ve çalışma alanı sınırlarının belirleme nedenleri verilmiştir. Kentsel koruma kavramı ve gelişimi ile Türkiye'de ve Dünya'da kentsel koruma yaklaşım ve uygulamaları kuramsal olarak ikinci bölümde anlatılmıştır. Üçüncü bölümde kentin tarihi geçmişini oluşturan uygarlıkların fiziksel ve sosyal katmanlaşma süreçleri tanımlanmış ve fiziksel katmanlaşma haritalarla belgelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde Ankara Ulus Tarihi Kent Merkezi ve benzer nitelik gösteren yerleşimler için rehber niteliğinde olması amaçlanan bir yöntem önerisi sunulmuş ve alanda uygulanmıştır. Katmanlaşma sürecinin son basamağı olan günümüz sosyal yapının belirlenmesi, anket çalışması ve yüz yüze görüşmeler ile yapılarak anket sonuçları SPSS 17.0 programına girilmiş uygulanan sorulara ilişkin yanıtlar değerlendirilmiştir. Son bölümde ise önerilen yöntem kapsamında çalışma alanı için elde edilen sonuçlar sunulmuş ve öneriler geliştirilmiş, önerilen yöntemin bilim dünyasına katkıları tartışılmıştır.

Abstract:
Multi layered settlement areas that hold traces of different historical civilizations have been determining roles in the creation of urban memory and city identity with their cultural and historical values and in users' feelings of a sense of belonging. This study aims to enable architectural elements of earlier civilizations located under and above ground in the areas that form the historical centers of cities to be included in the life practices of the residents, raise awareness to keep the urban memory active and evaluate the conservation of these elements. Ulus Historical City Center in Ankara is a multi layered settlement area, a cultural heritage that should be protected and transmitted to future generations and a center of attraction for commercial and religious activities. Failure to adopt an approach that protects all tiers and is integrated into the entire city in addition to the lack of legislation in Turkey for mixed sites are the limitations of this study. Its introduction includes a problem definition, objectives, scope, methodology, main and sub-hypotheses and reasons for determining the limitations for the field of study. The term, urban protection, and its development in Turkey and the rest of the world are explained in the second section of the study. The third section describes the physical and social stratification processes of civilizations that form the historical background of the city and the physical stratification was documented through maps. Section four offers a methodological proposal for Ankara's Ulus Historical City Center and similar settlement areas, and this method was implemented in the field. Determining today's social structure, the final step of the stratification process, was done in a survey study and face-to-face interviews. The survey results were provided into the SPSS 17.0 program and evaluated. The final section describes the results and discusses the improvements and contributions of the proposed method to the science world.