Aşırı nitelikliliğin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde kişilik özelliklerinin düzenleyicilik örgüt sağlığının aracılık rolü
The moderating role of personality traits and the mediating role of organizational health on the effect of overqualification on turnover intention
Yazar: ŞAKİR MİRZA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KARACA
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile farklı öğrenim metodlarının ortaya çıkması ve yüksek öğretim kurumları sayılarının artması bireylerin bilgiye ulaşımını kolaylaştırmış ve bireylerin niteliklerinde artışa neden olmuştur. Ancak nitelikli bireylerin istihdam edileceği iş sahası aynı oranda artış göstermemiştir. Bu durum nitelikli bireylerin yetersiz istihdam olanakları nedeni ile vasıfsız işlerde çalışmalarını zorunlu hale getirmektedir. Bu zorunluluk aşırı niteliklilik algısına sahip çalışanların uygun iş bulmaları durumunda işten ayrılma niyetine neden olabilmektedir. Örgütlerin nitelikli çalışanların işten ayrılmalarını önleyecek gerekli önlemleri almaları ve aşırı niteliklilik algısının işten ayrılma niyetine neden olmasını önleyecek veya bunu azaltacak unsurları belirlemeleri son derece önemlidir. Çalışma bu yönde örgütlere bilgi sağlamak amacıyla yapılmıştır.
Uygulanan anket sonucunda elde edilen 396 adet veri SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 27.0 ve SAS version 9.4 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın modelini test etmek amacıyla yapılan YEM ve regresyon analizleri sonucunda aşırı nitelikliliğin işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif, kişilik özellikleri alt boyutlarından uyumluluğun ise işten ayrıma niyeti üzerinde negatif etkisinin olduğu ve örgüt sağlığının işten ayrıma niyeti üzerinde negatif etkisinin olduğu belirlenmiştir. Kişilik özellikleri alt boyutlarından uyumluluğun aşırı nitelikliliğin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde negatif yönlü düzenleyicilik rolüne sahip olduğu ve örgüt sağlığı ve alt boyutlarının aşırı nitelikliliğin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde negatif aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Today, with the development of technology, the emergence of different learning methods and the increase in the number of higher education institutions have facilitated the access of individuals to information and caused an increase in the qualifications of individuals. However, the labour field where qualified individuals will be employed has not increased at the same rate. This situation makes it compulsory for qualified individuals to work in unskilled jobs due to insufficient employment opportunities. This necessity may cause turnover intention of employees with over-qualification perception in case they find a suitable job. It is extremely important for organisations to take the necessary measures to prevent qualified employees from leaving their jobs and to determine the factors that will prevent or reduce the perception of overqualification from causing turnover intention. The study was conducted to provide information to organisations in this direction.
The 396 data obtained from the questionnaire were analysed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 27.0 and SAS version 9.4 software. As a result of SEM and regression analyses conducted to test the research model, it was determined that overqualification has a positive effect on turnover intention, agreeableness, one of the sub-dimensions of personality traits, has a negative effect on turnover intention and organisational health has a negative effect on turnover intention. It was concluded that agreeableness, one of the sub-dimensions of personality traits, has a negative moderating role in the effect of overqualification on turnover intention and organisational health and its sub-dimensions have a negative mediating role in the effect of overqualification on turnover intention.