Arap şiirinde taaccub üslubu
The exclamatory style in Arabic poetry
Yazar: ROSTEM MOHAMMAD
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMİ HEKİMOĞLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Dil iletişimin yanı sıra insanoğlunun kendi his ve düşüncelerini ifade etme aracıdır. İnsanoğlu, bir olay karşısında hayret veya şaşkınlığını da yine dile başvurarak ifade eder. Arap dilinde hayret, şaşkınlık vb. anlamları taşıyan dil birimlerine taaccub üslubu adı verilir. Taaccub, bir konuya veya olaya karşı hayranlık, şaşkınlık, hayret ifade etmek için kullanılan bir retorik aracıdır. Bu stilistik özellik, Arap şiir geleneğinde derin köklerine sahiptir ve tarih boyunca şairler tarafından izleyicilerden güçlü duygusal tepkiler uyandırmak için kullanılmıştır. Bu üslub, kıyasi ve semai olmak üzere iki kısma ayrılır. 
İşte bu çalışma, Arapça sözdiziminde çeşitli şekillerde karşımıza çıkan bu üslubun klasik Arap şiirindeki görünümlerini incelemeyi hedeflemektedir. Bu üsluba dair gerek nahiv gerekse belagat alimlerinin görüşleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bütün bunlardan sonra bu üslubun klasik Arap şiirinde nasıl yer aldığı Muallakât, el-Mufaddaliyyât ve Cemheret-u  Eşʿâri'l-ʿArab'dan seçilen örneklerde gösterilmiştir. Cahiliye döneminden başlayarak günümüze kadar Arap şairleri taaccub üslubunu kullanarak okuyucularını etkileyip güçlü duygular uyandırmışlardır. Cahiliye dönemi şiirlerinde yer alan en önemli semâ'î taaccub üsluplarının şunlar olduğu tespit edilmiştir: عجب، لله در- لله قوم، رُبَّ، أي الكمالية كم- وكائن، التعجب بالاستفهام، التعجب بالنداء، التعجب بـ ما، لا غرو
Cahiliye döneminde şairlerin kullandığı taaccub üslupları, şairin yaşadığı çevre ile ilgili imalar içermekte ve dönemin sosyal, kültürel ve ekonomik yapısını deşifre etmenin ötesinde dönemin insanlarının evrene bakış açılarını da ele vermektedir.
Anahtar Kelimeler. Taaccub, Arap Dili, Arap Şiiri, Arap Edebiyatı

Abstract:
Language is not only a means of communication but also a tool for expressing one's own feelings and thoughts. Humans express their astonishment or surprise at an event by resorting to language. In the Arabic language, linguistic units carrying meanings of astonishment, surprise, etc., are referred to as the taaccub style. Taaccub is a rhetorical device used to express admiration, wonder, or amazement towards a particular subject or event. This stylistic feature is deeply rooted in the tradition of Arabic poetry and has been employed by poets throughout history to evoke strong emotional responses from the audience. This style is divided into two parts: kıyasi and semai.
This study aims to examine the manifestations of this style in classical Arabic poetry, which appears in various forms in Arabic syntax. The opinions of both nahiv and belagat scholars regarding this style have been attempted to be presented. Subsequently, how this style is represented in classical Arabic poetry has been demonstrated in examples selected from Muallakât, el-Mufaddaliyyât, and Cemheret-u Eşʿâri'l-ʿArab. From the pre-Islamic period to the present day, Arab poets have used the taaccub style to captivate readers and evoke strong emotions. It has been determined that the most important semai taaccub styles found in pre-Islamic poetry are as follows: عجب، لله در- لله قوم، رُبَّ، أي الكمالية كم- وكائن، التعجب بالاستفهام، التعجب بالنداء، التعجب بـ ما، لا غرو.
The taaccub styles used by poets in the pre-Islamic period contain implications about the environment in which the poet lived, and beyond decrypting the social, cultural, and economic structure of the period, they also reveal the perspectives of the people of that time towards the universe.
Keywords: The exclamatory style, Arabic Language, Arabic Poetry, Arabic Literature