Ömür devri yönetimi için jenerik bir karar destek sistemi oluşturulması; İnsansız hava aracında bir uygulama
Developing a generic decision support system for life cycle management; An application in unmanned aerial vehicle
Yazar: AYHAN UÇAN
Danışman: PROF. DR. DURSUN BİNGÖL
Türk Hava Kurumu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Entegre lojistik modeli = Integrated logistics model ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Lojistik = Logistics ; Lojistik destek = Logistic support ; Ömür devir modeli = Life cycle model ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Lojistik destek kararlarının alınmasında karar vericiler, ilgili sistemin saha verileri başta olmak üzere siteme ait operasyon gereksinimleri, çevresel şartları gibi onlarca kritik veriyi göz önünde bulundurmaktadırlar. Bu yönüyle lojistik destek ile ilgili karar verme süreçleri, farklı amaçları olan çok sayıda karar vericiler ve süreç girdileri olan karmaşık bir yapı içermektedir. Bunun yanında sistem çeşitliliğinin ve miktarının da arttığı göz önünde bulundurulduğunda tüm bu verilerin manuel olarak kontrol edilmesi ve karar alınması zorlaşmaktadır. Tüm bu nedenlerle değişik kademelerdeki karar vericiler, lojistik destek problemlerini yönetmek için yetki düzeylerine uygun bir araca ihtiyaç duymaktadırlar.
Bu çalışmada, yukarıda açıklanan zafiyetlerin giderilmesi ve karar vericilere yardımcı olmak amacıyla bulanık mantık yaklaşımı kullanılarak Ömür Devri Karar Destek Sistemi (ÖDKDS) geliştirilmiştir. ÖDKDS'nin oluşturulmasında, sistem ömür devri safhaları bütüncül bir şekilde ele alınmış ve bu süreçlere ait parametreler, değişkenler ve kısıtlar arasında ilişkiler kurulmaya çalışılmıştır. İhtiyaç duyulan veriler, Delphi tekniği kullanılarak alan uzmanlarından toplanmıştır. Geliştirilen ÖDKDS, jenerik olarak oluşturulan ARI-İHA'ların saha verileri kullanılarak Matlab programında uygulanmıştır.
Çalışma sonuçları, bulanık mantık yöntemi kullanılarak geliştirilen ÖDKDS'nin sistem ömür devri ile ilgili kararların alınmasında başarılı olduğunu ve bu alanda güvenle kullanılabileceğini göstermektedir. 
Bu çalışma kapsamında oluşturulan ÖDKDS'nin, literatürdeki bu eksikliği tamamlayacağı ve geliştirilecek bir bilgisayar programı ile lojistik destek alanındaki paydaşlara önemli derecede destek sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
In making logistics support decisions, decision makers consider dozens of critical data such as the operational requirements of the system, environmental conditions, especially the field data of the relevant system. In this respect, decision-making processes related to logistics support include a complex structure with many decision makers different objectives and process inputs. In addition, considering that the diversity and amount of systems have increased, it becomes difficult to manually control all these data and make decisions. For all these reasons, decision makers at different levels need a tool suitable for their level of authority to manage logistics support problems.
In this study, a Life Cycle Decision Support System (LCDSS) was developed by using fuzzy logic approach in order to eliminate the vulnerabilities explained above and to assist decision makers. In creation of the LCDSS, system life cycle phases were handled holistically and relationships were established between parameters, variables and constraints of these processes. The required data were collected from field experts using the Delphi technique. The developed LCDSS was implemented in the Matlab program using the field data of the generically created ARI-UAVs.
The results of the study show that the LCDSS developed using fuzzy logic method, is quite successful in taking decisions about the system life cycle and can be used safely in this area. 
It is foreseen that the LCDSS created within the scope of this study will fill the gap in the literature and will provide significant support to the stakeholders in the field of logistics support with a computer program to be developed.