Sulu ve kuru koşullarında yetiştirilen ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinde morfolojik ve fizyolojik özelliklerin belirlenmesi
Determination of morphological and physiological characteristics of bread wheat (Triticum aestivum L.) varieties under irrigated and dry conditions
Yazar: AHMET ÖZ
Danışman: PROF. DR. MURAT OLGUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Fizyolojik özellikler = Physiological properties ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Tane verimi = Grain yield ; Tohum verimi = Seed yield

Özet:
ÖZET
Bu çalışma 2018/2019 ve 2019/2020 üretim sezonlarında Ankara ili Akyurt (rakım 
960 m) ilçesinde 2 yıl süreyle, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak 
sulu ve kuru koşullarda kurulmuştur. Çalışmada yurtiçi ve yurtdışından temin edilen 
Selimiye, Kransuia Odeska, Bayraktar, Rumeli, Havva Bacı, Alka, Altay 2000, Renata, 
Dropia, Duru 17, Sönmez, Flamura 85, Kralijca, Nomade, Albachiara, Pehlivan, Gelibolu, 
Syriena, Odeska, Miranda ve Beoma 1 çeşitlerinin sulu ve kıraç koşullardaki verim, verim 
unsurları ve bazı kalite unsurları yönünden performansları belirlenerek üstün performanslı 
çeşitler belirlenmiştir. Path ve Ana Bileşenler Analizleri ile tane verimi üzerine etkin olan 
verim unsurların, performansı yüksek stabil çeşitler ortaya konmuştur.
Çalışmamızda sulu ve kıraç Selimiye, Bayraktar, Syriena Odeskave Altay çeşitleri 
tane verimi dâhil incelenen bütün unsurlarda yüksek performanslı ve kaliteli çeşitler olarak 
ortaya konmuştur. Çeşitlerin sulu koşullardaki performansı kıraç koşullara göre önemli 
ölçüde yüksek olmuştur. Ana bileşenler ve biplot analizleri sonucunda başakta tane sayısı, 
başaklanma gün sayısı, bitki boyu, metrekarede başak sayısı, başakta tane ağırlığı, SPAD, 
klorofil a ve klorofil b'nin tane verimiyle ilgili yakın ilişkili olduğu ortaya konmuştur. 
Çeşitler açısından Rumeli, Hava Bacı, Krasunia Odeska ve Altay 2000 tavsiye edilir çeşitler 
olarak belirlenmiştir. Gerek sulu ve gerekse kuru koşullarda yüksek verimli, kaliteli, stres 
koşullarına (biyotik ve abiyotik stresler) dayanıklı ve bu özellikler yönünden stabil 
çeşitlerin buğday üretiminde kullanılması verimin artırılmasında önemli rol oynayacaktır. 
Anahtar Kelimeler : Ekmeklik Buğday, Tane Verimi, Morfolojik Özellikler, Fizyolojik 
Özellikler

Abstract:
SUMMARY
This study was carried out for 2 years in the Akyurt (altitude 960 m) district of Ankara 
province during the 2018/2019 and 2019/2020 production seasons. The experiment was set 
up in a randomized block design with 3 replications in wet and dry conditions. Genotypes; 
Selimiye, Kransuia Odeska, Bayraktar, Rumeli, Havva Bacı, Alka, Altay 2000, Renata, 
Dropia, Duru 17, Sönmez, Flamura 85, Kralijca, Nomade, Albachiara, Pehlivan, Gelibolu, 
Syriena, Odeska, Miranda and Beoma 1 were tested for yield components. Using Path and 
Principal Main Component Analysis, genotypes having higher performance, quality, and 
stability, and effective components on seed yield were determined. 
In our study, Selimiye, Bayraktar, Syriena Odeska, and Altay genotypes were 
determined as higher performance and quality in all components examined, including grain 
yield under irrigated and arid conditions. The performances of the cultivars in irrigated 
conditions were significantly higher than in arid conditions. Principle component and biplot 
analyses revealed that seed number per spike, days to flowering, plant height, spike number 
per m², the grain weight per spike, SPAD, chlorophyll a, and chlorophyll b are closely related 
to seed yield. In terms of genotypes, Rumeli, Hava Bacı, Krasunia Odeska, and Altay 2000 
could be recommended for seed production. Using genotypes, high-yielding, high quality, 
resistant to stress conditions (biotic and abiotic stresses), and stable for these characteristics 
in wheat production will play an important role in increasing the yield.
Keywords : Bread Wheat, Grain Yield, Morphological Properties, Physiological Properties