Balıkesir'de şifalı sular üzerine inanış ve uygulamalar
Beliefs and practices on healing waters in Balıkesir
Yazar: TAYYİBE NİSA DİZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ DUYMAZ
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Balıkesir = Balıkesir

Özet:
Tabiatın ve yaşamın ana unsurlarından biri olan su, insan yaşamı için 
vazgeçilmez bir varlıktır. İnsanlar doğdukları andan öldükleri ana kadar suya muhtaç 
bir şekilde yaşarlar. Çünkü su yaratır, üretir, çoğaltır, iyileştirir, arındırır, temizler ve 
bununla birlikte yok eder. Bu yüzden insanlar hayatlarını suya göre 
şekillendirmişlerdir. Su ve tanrı arasında bağlantı kuran Türkler, suya olan ihtiyaçları 
da göz önüne alınınca suya saygı duymuş ve kutsallık yüklemişlerdir. Bu kutsallık 
ise normal sudan farklı olarak şifa veren sular çevresinde daha da artmıştır. Bu 
kutsiyeti açıklamak için de Türkler, suların çevresinde gelişen birtakım anlatılar
oluşturmuşlar, inanışlar ve uygulamalar gerçekleştirmişlerdir. Bu çalışmada da
Balıkesir özelinde şifalı suların çevresinde gelişen ve aynı zamanda Türklerin hayata 
bakış açılarının, inanışlarının ve kültürlerinin aktarımını sağlayan anlatılar, inanışlar 
ve uygulamalar ele alınmıştır. 
Balıkesir özelinde şifalı suların çevresinde gelişen inanış ve uygulamalar, 
alan araştırması yöntemiyle derlenmiş, yazılı kaynaklardaki veriler de çalışmaya 
eklenerek şifalı sular çevresinde gelişen inanışlar değerlendirilmeye çalışılmıştır. 
Alan araştırması sırasında derlenen veriler ve yazılı kaynaklardaki verilerin 
incelenmesi sonucunda ise eski Türklerin geçmişten günümüze hala aynı inanış ve 
uygulamalara sahip olduğu, bazılarının aynen devam ettiği, bazılarının ise İslam 
dininin uygulamalarıyla birleştirilerek günümüzdeki toplumsal yapı tarafından kabul 
edilebilir bir hale evrildiği görülmektedir. Derlenen anlatıların pek çoğunun Anadolu 
coğrafyasında varyantlarına denk gelmek mümkünken inanış ve uygulamaların ise 
neredeyse birebir aynısıyla karşılaşılmaktadır.
Bu çalışma Balıkesir'deki şifalı sular çevresinde gelişen inanış ve 
uygulamaları alan araştırması yöntemiyle derleyen ve farklı açılardan ele alan, 
değerlendiren bir çalışmadır.

Abstract:
Water, which is one of the main elements of nature and life, is an 
indispensable asset for human life. People live in need of water from the moment 
they are born to the moment they die. Because water creates, produces, multiplies, 
heals, purifies, cleans and destroys with it. That's why people have shaped their lives 
according to water. The Turks, who established a connection between water and god, 
respected water and attributed sacredness to it, considering their need for water. This 
sacredness, on the other hand, has increased around healing waters, unlike normal 
water. In order to explain this sacredness, the Turks have realized a number of 
narratives, beliefs and practices that have developed around the waters. In this study, 
the narratives, beliefs and practices that develop around the healing waters in 
Balıkesir and at the same time provide the transfer of the Turks' perspectives on life, 
beliefs and cultures are discussed.
The narratives, beliefs and practices that developed around the healing waters 
in Balıkesir were compiled by field research method, and the beliefs that developed 
around the healing waters were tried to be evaluated by adding the data in the written 
sources to the study. As a result of the data compiled during the field research and 
the examination of the data in written sources, it is seen that the ancient Turks still 
have the same beliefs and practices from the past to the present, some of them 
continue as they are, while others are combined with the practices of the Islamic 
religion and have evolved into an acceptable form by today's social structure. While 
it is possible to come across variants of many of the compiled narratives in Anatolian 
geography, almost the same beliefs and practices are encountered.

This study is a study that compiles the narratives, beliefs and practices 
developed around the healing waters in Balıkesir with the field research method and 
evaluates them from different perspectives.