Metropoliten alanlarda tarımsal alanların planlanması ve yerel yönetimler: Ankara örneği
Planning of agricultural areas and local governments in metropolitan areas : The case of Ankara
Yazar: HATİCE KÜBRA KEKİLLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. TANYEL ÖZELÇİ ECERAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Metropoliten alanlarda artan nüfus, yapılı alanların tarımsal alanlara yayılması ile giderek artan gıda ihtiyacı problemi ile karşı karşıya kalmaktadır. Kentsel nüfustaki artış ve kentsel mekâna olan ihtiyaçla birlikte kentleşme özellikle tarım alanları üzerindeki olumsuz etkisini artırmaktadır. Büyük kentsel alanlar yoğun yerleşimlere sahip olurken diğer taraftan, sürdürülebilir gıda ihtiyacı için çeperindeki tarımsal potansiyel alanların varlığı önem taşımaktadır. Bu ihtiyacın düzenlenmesinde temel aktörlerden biri yerel yönetimlerdir. Türkiye'de mevcut mevzuat büyükşehir belediye sınırları içinde kalan tüm yerleşimleri kentsel alan olarak kabul etmekte, dolayısıyla 6360 sayılı yasa kapsamında idari yapısı değişen illerin arazi varlığı içindeki tarımsal üretim alanları kentsel alanlarda/kentsel yönetim yapısı içinde yerel yönetimlerin yetki alanı içerisinde kalmaktadır. Yerel yönetimlerin tarımsal politikalarının mekâna yansımasında planlama bir araçtır. Bu politikaların uygulamaya dönük hale gelebilmesi için tarım alanlarına ilişkin mekânsal politikaların planlama sisteminin içinde yeterli düzeyde ele alınması gerekmektedir. Bu kapsamda tezde; metropoliten alanlarda tarım potansiyelinin değerlendirilmesi, tarım alanlarının planlanması süreçleri ve yerel yönetim politikaları/uygulamaları, Ankara örneği üzerinden ele alınmaktadır. Bu çerçevede, ilk olarak kuramsal çerçevede kent kır ayrımının giderek belirsizleştiği yerleşmeler sisteminin değişimi; metropoliten alanlarda tarımsal alanların planlanması ve yerel yönetimlerin rolü tartışılmaktadır. Türkiye'de ve dünyada metropoliten alanlarda yerel yönetimler ve tarımsal alanlara ilişkin planlama süreçleri incelendikten sonra alan çalışmasında ilk olarak; Ankara'nın tarım alanlarının gelişim süreci ve mevcut potansiyeli ikincil veriler ile değerlendirilmektedir. Ankara'nın farklı dönemlerde ve farklı ölçekteki planlarının tarımsal alanlara ilişkin kararları ele alındıktan sonra, son dönemde Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin tarım politikaları ve uygulamaları ile arazi kullanımına etkileri tartışılmaktadır. Sonuç olarak Ankara örneği üzerinden, yerel yönetimlerin tarım politikaları ile bütünleşen arazi kullanımına ve planlama sürecine ilişkin ilkeler ve öneriler ortaya konmaktadır.

Abstract:
The increasing population in metropolitan areas is faced with the problem of increasing food demand due to the spread of built areas to agricultural areas. With the increase in urban population and the need for urban space, urbanization increases its negative impact especially on agricultural areas. While large urban areas have dense settlements, on the other hand, the existence of agricultural potential areas on their periphery is important for sustainable food needs. One of the main actors in the regulation of this need is local governments. The current legislation in Turkey accepts all settlements within the borders of metropolitan municipalities as urban areas, therefore, agricultural production areas within the land assets of provinces whose administrative structures have changed within the scope of Law No. 6360 remain within the jurisdiction of local governments within urban areas/urban management structure. Planning is a tool in the spatial reflection of agricultural policies of local governments. In order for these policies to become implementation-oriented, spatial policies regarding agricultural areas must be addressed sufficiently within the planning system. In this context, the evaluation of agricultural potential in metropolitan areas, planning processes of agricultural areas and local government policies/practices are discussed in the thesis through the example of Ankara. In this context, firstly, the change of the settlement system in which the distinction between urban and rural areas is becoming increasingly unclear in the theoretical framework; the planning of agricultural areas in metropolitan areas and the role of local governments are discussed. After examining the planning processes related to local governments and agricultural areas in metropolitan areas in Turkey and the world, firstly; the development process and current potential of Ankara's agricultural areas are evaluated with secondary data in the field study. After the decisions of Ankara's plans in different periods and at different scales regarding agricultural areas are discussed, the agricultural policies and practices of Ankara Metropolitan Municipality and their effects on land use are discussed in the recent period. As a result, principles and suggestions regarding the land use and planning process integrated with the agricultural policies of local governments are presented through the example of Ankara.