Uzun etkili intramusküler antipsikotik tedavi alan şizofreni hastalarında yan etkiler, ilaca yönelik tutum ve antipsikotik tipinin, tedaviyi sürdürme, yaşam kalitesi ve bakım veren yükü ile ilişkisi
Relationship between side effects, attitude towardsdrugs, antipsychotic type and quality of life, caregiverburden and continuation of treatment in patients usinglong acting intramuscular antipsychotic treatment forschizophrenia
Yazar: FERİDE UYSAL
Danışman: DR. EREN YILDIZHAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
AMAÇ: Tedavisinde uzun etkili intramusküler antipsikotik olan şizofreni hastalarının ilaca yönelik tutumunun, antipsikotik tipi ve yan etkilerinin; tedaviyi sürdürme, yaşam kalitesi ve bakım veren yüküne etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma örneklemimizi Sağlık Bilimleri Prof. Dr. Mazhar Osman Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde ayaktan tedavi ünitelerinde DSM-5 tanı kriterlerine göre Şizofreni tanısı almış, tedavisinde en az 12 haftadır uzun etkili intramusküler antipsikotik ilaç reçete edilen 18-65 yaş arası ardışık 110 hasta ve bakım vereni oluşturdu. Hastalara Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, İlaç Tutumu Ölçeği-10 (DAI-10), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), UKU Yan Etki Derecelendirme Ölçeği, Şizofreni İçin Yaşam Niteliği Ölçeği, hastaların bakım verenlerine ise Sosyodemografik Veri Formu ve Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği  uygulanmıştır.
BULGULAR: İlaca yönelik tutumu olumlu olan hastaların toplam antipsikotik kullanım sürelerinin (13.7 ± 9.1), olumsuz olan hastalardan (7,7 ± 6.6) daha uzun olduğu saptandı (p < 0,00). İlaç bırakmayı düşünen hastaların PANSS toplam puanları (44,0 ± 14,3), ilaç bırakmayı düşünmeyenlere göre (38,6 ± 9,0) daha yüksekti (p < 0.03), DAI puanları ise daha düşüktü (1,4 ± 4,9; 5,2 ± 3,4; p < 0,00).  İlaç bırakmayı düşünen hastaların hastalık süresi de (10,3 ± 9,3) ilaç bırakmayı düşünmeyenlere göre (15,7 ± 9,0) daha kısaydı (p = 0,01). Tipik ve atipik uzun etkili intramusküler antipsikotik kullanan hastalar arasında, bakım veren yükü, yan etkiler, yaşam kalitesi ve tedaviyi bırakma nedenleri açısından anlamlı farklılık saptanmadı.
SONUÇ: Uzun etkili intramusküler antipsikotik kullanan şizofreni hastalarının ilaca yönelik tutum ve psikotik belirti şiddeti tedaviyi bırakma ile ilgili en önemli etkenlerdir. Düzenli tedaviye devam eden hastalar için uzun etkili intramusküler antipsikotiğin atipik ya da tipik olması ise yaşam niteliği ve bakım veren yükünde farka yol açmamaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Tedaviyi Devam Ettirme, Yaşam Kalitesi, Bakım Veren Yükü, Uzun Etkili İntramüsküler Antipsikotikler

Abstract:
AIM: Regarding the patients using LAI antipsychotic treatment; we aimed to investigate the effect of attitude towards drugs, antipsychotic type and side effects on quality of life, caregiver burden and continuation of treatment.
METHOD: Our study sample consisted of 110 patients in the age range of 18-65  using LAI antipsychotics for at least 12 weeks with the diagnosis of schizophrenia according to DSM-5 criteria. Sociodemographic and Clinical Data Form, Drug Attitude Inventory 10 (DAI-10), Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), UKU Side Effect Rating Scale, Quality of Life for Schizophrenia Scale were used for evaluation of  patients.  Sociodemographic Data Form, Zarit Caregiver Burden Scale were used for the caregivers.
RESULTS: It is observed that the patients with positive attitude against the treatment had longer antipsychotic treatment duration (13.7 + 9.1) compared to patients with negative attitude (7,7 + 6.6; p < 0,00). PANSS total scores of patients who were considering about treatment discontinuation (44,0 + 14,3 were higher than the other patients (38,6 + 9,0; p = 0,01) and DAI scores of patients who were considering about treatment discontinuation were lower (1,4 +  4,9; 5,2 + 3,4;           p < 0,00). Duration of illness were also shorter (10,3 + 9,3) for the patients who were considering about treatment discontinuation than the other group (15,7 + 9,0 ;              p = 0,01). There was no significant difference in caregiver burden, side effects, quality of life and reasons for treatment discontinuation between typical and atypical antipsychotics.
CONCLUSION: It is observed that the attitude towards drugs and psychotic symptom severity were the most important factors for treatment discontinuation in patients with schizophrenia using LAI antipsychotics. Atypical and typical antipsychotics were not different with respect to quality of life and caregiver burden for the patients on regular treatment with LAI antipsychotics.
Keywords: Schizophrenia, Continuation Of Treatment, Quality Of Life, Caregiver Burden, Long Acting İntramuscular Antipsychotics.