Tefsir geleneğinde intihal olgusu: Nesefî Zemahşerî örneği
Plagiarism phenomenon in commentary tradition: Nesefi Zemahşeri? example
Yazar: HASAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÖRENER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nesefi = Nesefi ; Tefsir = Commentary ; Zemahşeri = Zemahşeri ; İntihal = Plagiarism

Özet:
Kur?an-ı Kerim, gidilmesi istenen doğru yolu bulmaları ve bu yolda hayatlarını idame etmeleri için Allah?ın kullarına göndermiş olduğu kutsal kitabın adıdır. Bu kutsal kitap inişinden günümüze gelene kadar birçok ilim adamına araştırma konusu olmuş ve âyetlerinin tefsîri yapılmaya çalışılmıştır. Diğer sanat dallarında olduğu gibi müellifler insanlığa ve geleceğe hizmet edebilme adına yeni ve daha güzel eserler üretebilmek için tefsir alanında da daha önce ortaya konulmuş eserlerden istifade etmişlerdir. Bunun bir örneği olarak yedinci hicri asırda yaşamış olan Ebu?l-Berekât en-Nesefî?yi zikredebiliriz. Söz konusu olan yazar tefsirini yazarken kendinden iki asır önce yaşamış ve pek çok eser te?lif etmiş olan Carullah ez-Zemahşerî?nin yazmış olduğu Keşşâf adlı eserinden istifade etmiştir. 
Birçok yazar, tezimize konu olan Medâriku?t-Tenzîl ve Hakâiku?t-Te?vîl adlı eserin içeriğinin büyük oranda Keşşâf adlı eserden alıntı olduğunu dile getirmişlerdir. Bu çalışmanın amacı, sözü geçen iddiaların doğruluk payının ne derecede olduğunu tespit etmektir. Çalışmamız giriş, I. Bölüm ve II. Bölüm olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Tezimizin giriş bölümünde, yapılan alıntıların türleri olan esinlenme, iktibas ve intihal kavramlarına ve bu kavramların genel olarak, İslam hukuku, Roma hukuku, Anglo-Sakson ülkeleri hukuku ve Avrupa kıtası ülkeleri hukukundaki yerini ve tarihi serüvenini ele aldık. Birinci bölümde ise çalışmamıza konu olan iki müellifin hayatlarını, yaşadıkları bölgeleri, ilmi kişiliklerini, fikrî düşüncelerini, hocalarını, talebelerini, eserlerini ve söz konusu eserlerin metod ve kaynaklarını ele aldık. İkinci bölümde ise tezimizin ana konusu olan alıntıların tahlilini somut örneklerle gösterebilmek adına tivâl-ı mufassal olan Al-i İmran Sûresi, evsat-ı mufassal olan Hucûrât Sûresi ve kısâr-ı mufassal olan Fîl Sûresinin her iki eserdeki açıklamalarını karşılaştırdık. Ayrıca bu bölümün sonunda tefsir alanında yazılmış belli başlı eserlerdeki alıntılara yer vererek değirlendirmede bulunduk. Çalışmamızın sonuç bölümde ise tezimizin genel bir çerçevesini çizerek karşılaştırma esnasında tespit ettiğimiz bulguları özet halinde sunduk.
Bu çalışmadaki öncelikli amacımız; Yüce Allah?ın kendisine inananlara ebedi hayatı ve cenneti müjdeleyen, küfre düşenleri şiddetli cehennem azabı ile uyaran, hiçbir emsali ve dengi bulunmayan kelâmını anlamak ve bu konuda eser yazıp tecrübe sahibi müelliflerin eserlerinden istifade etmektir. Bir diğer amacımız; Nesefî tefsirinin Keşşâf'ın bir özeti veya kopyası olduğunu iddia edenlerin ne derece haklı olduklarını ve yapılan alıntıların bir intihal suçu olup olmadığını tespit etmektir.


Anahtar Kelimeler: İntihal, Tefsir, Nesefi, Zemahşeri

Abstract:
Koran, is the name of the holy book which was sent for the desired servants of God to find the right way and going on living that right way. This holy book has been the subject of research of many scholars and many of the researchers tried to paraphrase this book since it was sent. Authors, as well as other branches of art, took advantage of the earlier works, are being introduced, to produce a new and more beautiful works for servicing the future and humanity. As an example of this we can mention Abu al-Barakat who lived in the seventh century. The author benefited from the work of Carullah ez-Zemahşeri?s book Keşşaf. Carullah had lived two hundred years before him and he had copyrighted many works. Many authors voiced that our thesis work Medâriku't-Less and Hakâiku't-Te'vîl's content is largely expressed from the book Keşşaf. Purpose of this study is to determine the accuracy of the claims mentioned in. Our study consists of three parts such as entry, Chapter I and Chapter II. At the Introductory part of our thesis we have discussed the types of citation such as inspiration, quoted, and plagiarism and also generally their adventure and history in Islamic law, Roman law, the Anglo-Saxon countries law and the countries of European continent law. In the first chapter, which is the subject of our work, we have discussed the two authors? lives, their regions, scientific personality, intellectual thought, his teachers, his students, the works, and these works have discussed the methods and resources. In the second part, which is the main subject of thesis on behalf of quotations illustrate concrete examples we compared the explanations of tivâl-ı mufassal Al-i İmran Sûre?s, evsat-ı mufassal Hucûrât Sûre?s and kısâr-ı mufassal  Fîl Sûre?s   explanations in both Works. In addition we made an assessment at the end of this work by giving quotations to certain works about commentary. At the results section of our study we served the summary of our work by drawing a general outline while comparing the works. Our primary aim in this study is to understand the unique pledge of Almighty God who heralds his believers with an eternal life in heaven, warns the people, who gas fallen in blasphemy, severe punishment of hell  and to write and to have benefit from the experienced authors? works. Our other aim is to detect how right are the people who claim Nesefî commentary is a summary or copy of Keşşâf and even there is a crime of plagiarism or not.



Key Words: Plagiarism, Commentary, Nesefi, Zemahşeri