Kent ormanlarınınkarbon ayak izinin belirlenmesi ve karbon tutma kapasitesinin tahmini: Sakarya Serdivan örneği
Determining the carbon footprint of urban forests and estimating the carbon capture capacity: A case study in Serdivan, Sakarya
Yazar: MEVLÜT SİNANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞEMSETTİN KULAÇ ; PROF. DR. ÖMER HULUSİ DEDE
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
İklim değişikliği ile mücadeleye yönelik küresel çabalar, karbon nötrlüğü kavramını başta üretim ve hizmet sektörleri olmak üzere hayatın her alanına taşımıştır. Bunun sonucunda sanayi, ticaret, tarım, ulaşım, konut vb. insan yaşamındaki tüm faaliyetlerin karbon ayak izinin hesaplanması, karbon salınımının azaltılması ve karbon tutma unsurlarının artırılmasına yönelik projelerin geliştirilmesi çalışmaları hız kazanmıştır. Bu durum, bilinen en eski karbon tutma mekanizmalarından biri olan ormanların önemini artırmıştır. Bu çalışmada, son yıllarda hızla artan kent ormanlarının karbon tutma potansiyeli ve bu potansiyelin karbon kredisi üretmede kullanılabilirliği incelenmiştir. Bu amaçla, Türkiye'de Sakarya İli Serdivan İlçesi'nde 14,2 hektarlık bir alanda kent ormanı projesi hazırlanmıştır. Proje kapsamında seçilen alana 5 x 5 dikim aralığında 5600 adet Saçlı meşe (Quercus cerris) dikilerek bir kent ormanı oluşturulması planlanmıştır. Kent ormanının 50 yıllık dönemdeki karbon tutma potansiyeli, literatürdeki çalışmalar ve IPCC tarafından hazırlanan GPG-LULUCF kılavuzuna uygun olarak hesaplanmıştır. Hesaplamalarda, amenajman planı verileri kullanılarak 50 yılllık dönem boyunca Saçlı meşenin dikili gövde hacmindeki değişim hesaplanmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre, oluşturulan kent ormanı ile 50 yıllık bir dönemde tutulabilecek toplam karbon miktarı 25 766,49 ton olarak tahmin edilmiştir. Tutulan toplam karbonun ağaçlandırma alanındaki karbon tutma elemanlarına dağılımı ise 38 112,12 ton karbonun toprak üstü biyokütlede, 9 146,91 ton karbonun toprak içi biyokütlede, 182,94 ton karbonun ölü odunda, 2 899,22 ton karbonun ölü örtüde ve 7 582,56 ton karbonun toprakta olduğu hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar ve konuya ilişkin literatür verileri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, kent ormanlarının karbon kredisi üretiminde kullanılma potansiyelinin yüksek olduğu söylenebilir.

Abstract:
Global efforts to combat climate change have brought the concept of carbon neutrality to all areas of life, especially production and service sectors. As a result, efforts to calculate the carbon footprint of all activities in human life, such as industry, trade, agriculture, transportation, housing, etc., to develop projects to reduce carbon emissions and to increase carbon sequestration elements have accelerated. This has increased the importance of forests, one of the oldest known carbon sequestration mechanisms. In this study, the carbon sequestration potential of urban forests, which have been increasing rapidly in recent years, and the usability of this potential in generating carbon credits were examined. For this purpose, an urban forest project will be prepared on 14.2 hectares in the Serdivan District of Sakarya Province in Türkiye. Within the scope of the project, it was planned to create an urban forest by planting 5600 pieces of Turkey oak (Quercus cerris) with 5 x 5 planting spacing in the selected area. The carbon sequestration potential of the urban forest over the last 50 years was evaluated by the literature studies and the GPG-LULUCF guideline prepared by IPCC. In the calculations, the change in the planted stem volume of the turkey oak during the calculation period was obtained using the management plan data. According to the results obtained in the study, the total amount of carbon that can be sequestered in 50 years with the urban forest created was determined to be 25 766.49 tons. The distribution of the total carbon sequestered to the carbon sequestration elements in the afforestation area was found to be 38 112,12 tons of carbon in the above-ground biomass, 9 146,91 tons of carbon in the below-ground biomass, 182,94 tons of carbon in the dead wood, 2 899,22 tons of carbon in the dead cover and 7 582,56 tons of carbon in the soil. When the results obtained and the literature data on the subject are evaluated, it can be said that urban forests have a high potential to be used in carbon credit production.