Osman Türkay'ın şiirlerinde dil ve üslup /
Yazar: MUSTAFA BALCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ÖZBAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil = Language ; Dil bilgisi = Grammar ; Türk şiiri = Turkish poem ; Türkay, Osman = Türkay, Osman ; Üslup = Stylistic ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada Kıbrıs'ın ve Türkiye'nin uluslar arası alanda uzun yıllar gönüllü kültür temsilciliğini yapmış olan Osman Türkay'ın şiirlerindeki üslûp özellikleri ile dil kullanımları incelenmiştir. Üslûp bilimi yöntemiyle yapılan araştırmada şairin kelime dünyası mercek altına alınmıştır. Üslûp bilimi yöntemi, Ferdinand de Saussure'ün genel dilbilim derslerinde ortaya koyduğu dil ve söz ayrımından sonra araştırma yöntemi olarak ortaya çıkmıştır. Bu sebeple klâsik araştırma yöntemlerinden farklılıklar arz etmektedir. Çalışmanın Giriş bölümünde sanat hakkında ve şiir sanatı hakkında bilgiler verilmiş, ardında da üslûp ve üslûp bilimi hakkında kuramsal bir çerçeve çizilmiştir. Daha sonra Osman Türkay'-n hayatı ve sanatı hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır. Tezimizin inceleme kısmını Dil ve Üslûp bölümü oluşturmaktadır, önce şairin şiir kitaplarındaki şiirleri bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Ardından bu şiirlerdeki kelimeler türlerine göre ayrıştırılmış ve tasnif edilmişlerdir. Tasnif sonucunda elde edilen verilerin şiirdeki kullanımlarına göre anlamları ve şairin üslubu üzerindeki etkileri incelenmiştir. Onun şiirlerindeki fiillerin daha çok hareket arz ettikleri ve somut anlamlar taşıdıkları görülmüştür. İsimlerde ise, adlar, sıfatlar,.Tartlar ve zamirler şeklinde bir sıklık sırası izlendiği görülmüştür. Bu kullanımların da insanlık tarihi boyunca birçok dinde veya kutsal gelenekle baş tacı edilen kelimeler çerçevesinde yoğunlaştığı görülmektedir. Dünya, ışık, ses, zaman, su, deniz gibi adlar çevresinde örer şiirlerini. Yoğun olarak mitolojik kültürler, eski Türk tarihi, Hint, Mısır ve Fenike kültürleri şiirlerinde değişik şekillerde misafir edilen kültürel miras unsurları olarak öne çıkmaktadır.258 Sonuç kısmında da bu kültürler çerçevesinde kurduğu şiirleri ile uzayın derinliklerinde insanın kozmik sorunlarıyla ilgilendiği ve "modemizmle birlikte oluşan hayat tarzına ve dünyadaki toplumlar arasındaki gelir uçurumlarına, dolayısıyla sömürüye ve "sömürgenlere karşı eleştirel bir üslûp geliştirdiği ortaya konmuştur. Tezimizin araştırma ve yazımı sırasında kullanılan kaynaklar Kaynakça'da verilmiştir.

Abstract:
This thesis examines the language and style in the poems of Osman Türkay who has worked for many years as a volunteer cultural representative of Turkey and Cyprus in international areas. In the investigation, done with the style method, the words of the poet have been examined. The stylistic method began to be a scientific method with Ferdinand Saussure's language and parole in General Linguistics. The rafore, it shows differences from classical research methods. In the Introduction Part there is first some knowledge about art and the art of poetry, then there is a theoretical frame about style and stylistics. The next part is a summary about Osman Türkay's life and art. The research of the thesis consists of the Language and Style part. First the poems of the poet have been transmitted to the computer. Then the vocabulary in the poems have bean decomposed and classified. After the classification the data has been examined as the meanings in the poems and as their effects on the style of the poet. It has been clear that the verbs in his poems are related to movement and have concrete meanings. In the names, the nouns, adjectives, attributes and pronouns are used in a frequency queue. This usage In many religions and beliefs throughout the history of mankind in words. He weaves his poems around words like world, light, sound, time, water, sea. Mythological cultures, ancient Turkish history, Indian, egyptian and Fenike cultures appear in his poems in different forms of cultural heritage. In the result part he examines with the poems established around those cultures in the depth of space the cosmic problems of mankind and points his reader to the new life styles emerging with "modernism" and the unequality of salaries of the societies in the world and as a result it has been proved that the poet has developed a crtical s!yi3 against exploitation and "exploitators".260 The references used during the reasearch and writing of this thesis are written in the Reference Part.