İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler derslerinde iş birlikli öğretim tekniklerinin kullanımına yönelik bir eylem araştırması
An action research on the use of cooperative teaching techniques in social studies for 4th graders
Yazar: SİNAN ARI
Danışman: PROF. DR. SABAHATTİN ÇİFTÇİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dayanışma = Solidarity ; Eylem araştırması = Action research ; Mesleki gelişme = Professional development ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretim teknikleri = Teaching techniques ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools ; İşbirlikli öğrenme = Cooperative learning

Özet:
Bu araştırma ile ilkokul 4. sınıf sosyal bilgiler derslerinde iş birlikli öğretim tekniklerinin kullanılıp kullanılmadığını saptamak, teorik bilgilerle uygulama arasında bir köprü kurarak eğitim-öğretim sürecini ve uygulamalarını geliştirmek hedeflenmiştir. Bununla birlikte bir taraftan öğretmenlerin mesleki gelişimine katkı sunmak diğer taraftan iş birlikli öğrenme anlayışı ile işlenen sosyal bilgiler dersleri ile oluşan sınıf iklimini ve öğrencilere yansımalarını görmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda ilkokul sosyal bilgiler derslerinde iş birlikli öğretim tekniklerinin etkin kullanılmaması, yarışmacı sınıf ortamı, iş birlikli öğrenme anlayışındaki eksik ve yanlış bilgiler gibi durumlar araştırma kapsamında problem olarak ele alınmıştır. Ayrıca bu araştırma ile bireylerin bilgi ve becerileri doğrultusunda bir araya gelerek dayanışma temelinde beraber öğrenmenin daha etkili olabileceği vurgulanmak istenmiştir.
Araştırma nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırması deseninde yürütülmüştür. 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Yozgat ili Sarıkaya ilçesinde taşıma merkezli bir köy okulunda öğrenim gören 4. sınıf öğrencileri ve öğretmeni ile yürütülen bu araştırmada öncelikle uygulama öncesi on ders saati boyunca gözlem yapılmış, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve gözlemlerle mevcut durum anlaşılmaya çalışılmıştır. Daha sonra eylem planları hazırlanarak otuz iki saatlik uygulama gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanması sürecinde tüm katılımcılar süreç hakkında önceden bilgilendirilmiş, uygulamadan önce gerekli hazırlıklar yapılmıştır. Araştırma boyunca veri toplama araçları olarak; araştırmacı günlüğü, katılımcı gözlem, öğrenci-öğretmen kişisel bilgi formları, eylem planlarında yer alan çalışma ve etkinlik yaprakları, kamera kayıtları, gözlemci notları, yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmış, uygulama öncesi ve sonrası elde edilen veriler, karşılaştırmalar yapılarak yorumlanmıştır. Araştırma sonunda elde edilen bulgulara göre iş birlikli öğretim tekniklerinin sosyal bilgiler dersinde işe koşulması ile rekabetçi sınıf ikliminin kırıldığı, öğrencilerde görülen bazı olumsuz davranışların azaldığı, derse olan ilginin arttığı ve sınıf öğretmeninin mesleki gelişimine katkı sağladığı tespit edilmiştir. Bunların yanı sıra sorumluluk, yardımseverlik gibi değerlerin kazanımında iş birlikli öğretim tekniklerinin etkili olduğu, iletişim, iş birliği, sosyal katılım gibi temel becerilerin gelişimine katkısı olduğu görülmüştür. Araştırmanın 2023 Eğitim Vizyonu'nda belirtildiği üzere bilgi toplumu adına rekabeti kutsayan, teknoloji adına tüketimi körükleyen, insanlık denilince herkesi dışlayan bir uygarlık anlayışının reddedilerek çağın ve geleceğin gereksinimlerine göre donanmış, bu donanımı insanlık yararına kullanan, duyarlı, nitelikli, ahlaklı bireyler yetiştirme hedefine ulaşma doğrultusunda eğitim-öğretim sürecine iş birliği anlayışının yansıtılması ile katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma, eylem araştırması ile edinilen deneyimlerin alanyazına aktarılması ile gelecek araştırmalara ışık tutacaktır.

Anahtar Kelimeler: İş birliği, eylem araştırması, mesleki gelişim, dayanışma, ilkokul

Abstract:
With this research, it is aimed to develop the educational process and practices by establishing a bridge between theoretical knowledge, practice and to determine whether cooperative teaching techniques are used in primary school at 4th grade in social studies courses. In the meantime; on the one hand, it is aimed to contribute to the professional development of teachers, on the other hand, to see the classroom climate formed by social studies courses taught with the understanding of collaborative learning and its reflections to the students. In this context, ineffective use of collaborative teaching techniques in primary school social studies courses, competitive classroom environment, incomplete and incorrect informations in the understanding of cooperative learning are discussed as problems within the scope of research. Besides, with this research, it is aimed to emphasize that learning together on the basis of solidarity by coming together in line with the knowledge and skills of individuals can be more effective.
The research is conducted in an action research design, which is one of the qualitative research designs. In this research, which is conducted with 4th grade students and their teacher studying in transportation centered village school in the Sarıkaya district of Yozgat in the 2018-2019 academic year, first of all, observations are made for ten lesson hours before the application, and the current situation is tried to be understood through semi-structured interviews and observations. Then, action plans are prepared and thirty-two hours of implementation is carried out. During the data collection process, all participants are informed about the process in advance, and necessary preparations are made before the implementation. Throughout the research; researcher diary, participant observation, student-teacher personal information forms, study and activity sheets in action plans, camera recordings, observer notes, semi-structured interviews are used as data collection tools. Descriptive analysis is used to analyze the data obtained within the scope of the study, and the data obtained before and after the application are interpreted by making comparisons. According to the findings obtained at the end of the research, it is determined that the use of collaborative teaching techniques in the social studies course breakes the competitive classroom climate, decreases some negative behaviors in students, increases the interest to the lesson and contributes to the professional development of the classroom teacher. In addition to these, it is observed that collaborative teaching techniques are effective in the acquisition of values such as responsibility and helpfulness, and contribute to the development of basic skills such as communication, cooperation and social participation. It is thought that it will contribute to the education and training process by reflecting the understanding of cooperation, as stated in the 2023 Education Vision , it is in line with the goal of raising sensitive, qualified and moral individuals who are equipped according to the needs of the age and the future by rejecting a civilization understanding that blesses competition on behalf of the information society, encourages consumption in the name of technology, excludes everyone when it comes to humanity, and uses this equipment for the benefit of humanity. The research will shed light on future research by transferring the experiences gained through action research into the literature.

Keywords: Cooperation, action research, professional development, solidarity, primary school