Periodontitisin pulpa hassasiyetine etkisinin klinik olarak değerlendirilmesi
Clinical evaluation of the effect of periodontitis on pulp sensibility
Yazar: MAKBULE KIZILCAKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARSLAN TERLEMEZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental pulpa = Dental pulp ; Dental pulpa hastalıkları = Dental pulp diseases ; Endodonti = Endodontics ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Periodontitis = Periodontitis

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı periodontitisin pulpa hassasiyeti üzerindeki etkisini elektrikli pulpa testi ve soğuk testi aracılığıyla klinik olarak incelemektir. Bununla birlikte periodontal hastalığın hangi aşamada pulpa dokusunun klinik cevabını etkilemeye başladığının değerlendirilmesi,
konuyla ilgili literatürdeki eksikliğin giderilmesi amaçlanmaktadır.
Araştırmaya klinik ve radyografik incelemeler sonucu periodontitis teşhisi konulmuş 130 bireyin 110 adet tek köklü ve 65 adet çok köklü dişi dahil edildi. İlgili dişlerin kontralateralinde bulunan 110 adet tek köklü ve 65 adet çok köklü diş kontrol grubu olarak kullanıldı. Tek ve çok köklü dişlerde klinik ataçman seviyesi (KAS), sondlama derinliği (SD), diş eti çekilmesi (DEÇ) ve alveoler kemik kaybının (AKK) diş apeksine ulaşma durumu değerlendirildi. Bu parametrelere ek olarak çok köklü dişlerde furkasyon defektinin derecesi değerlendirildi. Çalışmada yer alan tek köklü ve çok köklü dişlere soğuk testi (ST) ve elektrikli pulpa testi (EPT) uygulandı. Bu iki teste zıt yanıt veren dişler çalışma dışı bırakıldı.
Yapılan ölçümler sonucunda;
• EPT ve ST'ye negatif yanıt veren tek ve çok köklü dişlerin, pozitif yanıt veren dişlere göre daha yüksek KAS, SD ve DEÇ değerlerine sahip olduğu gözlendi (p<0,05).
• Tek ve çok köklü dişlerde diş apeksine ulaşan AKK ile negatif pulpa yanıtı arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi (p<0,05). Ancak AKK'nın diş apeksine ulaşmadığı dişlerde gözlenen negatif yanıtlar değerlendirildiğinde periodontal hastalığın pulpa dokusunda olumsuz etkilere neden olabilmesi için apikal bölgeye erişimin zorunlu olmadığı sonucuna varıldı.
• Çok köklü dişlerde furkasyon defektinin derecesi ile negatif pulpa yanıtı arasında anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05).
Genel olarak değerlendirildiğinde, yapılan bu tez çalışmasında elde edilen veriler, bazı sınırlamalara rağmen, periodontitisin ileri evrelerinin negatif pulpa yanıtlarını önemli ölçüde etkileyebileceğini göstermektedir. Periodontal hastalığın pulpa üzerindeki farklı etkilerini inceleyen, endodontik ve periodontal değişiklikler arasındaki iletişimin farklı yönlerini araştıran bilimsel çalışmalar oldukça azdır. Literatürde yapılan çalışmalara göre örneklem sayımız yeterli olmasına rağmen, daha etkili sonuçlar elde edebilmek için, örneklem sayısının arttırıldığı ileri klinik ve histolojik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the effect of periodontitis on pulp sensibility by means of electrical pulp test and cold test. As a result, it is aimed to evaluate when periodontal disease starts to affect the clinical response of pulp tissue, and to eliminate the deficiency in the related literature.
In this study, 110 single-rooted and 65 multi-rooted teeth were included in 130 patients who were diagnosed with periodontitis as a result of clinical and radiographic examinations. 110 single rooted and 65 multi-rooted teeth that were contralateral to the relevant teeth were used as the control group. The clinical attachment level (CAL), probing depth (PD), gingival recession (GR) and level of alveolar bone loss (ABL) according to dental apex were evaluated in single and multi-rooted teeth. In addition to these parameters, the degree of furcation defect was evaluated in multi-rooted teeth. Cold test (CT) and electric pulp test (EPT) were applied to single-rooted and multi-rooted teeth in the study. The teeth that were opposed to these two tests were excluded from the study.
As a result of the measurements;
• Single and multi-rooted teeth that responded negatively to EPT and CT were found to have higher CAL, PD and GR values than those with positive response teeth (p<0,05).
• It was determined that there was a significant relationship between alveolar bone loss that reaches the dental apex and negative pulp response in single and multirooted teeth (p<0,05). However, when the negative responses of the teeth in which the alveolar bone loss did not reach the dental apex, it was concluded that access to the apical region is not necessary for the periodontal disease to cause adverse effects on the pulp tissue.
• There was a significant relationship between the grade of furcation defect and negative pulp response in multi-rooted teeth (p<0,05).
Overall, the data obtained in this thesis study show that, despite some limitations, advanced stages of periodontitis can significantly affect negative pulp responses. There are few scientific studies investigating the different effects of periodontal disease on pulp and investigating different aspects of communication between endodontic and periodontal changes. Although the number of samples is sufficient according to the studies in the literature, further clinical and histological studies are needed to increase the number of samples in order to obtain more effective results.