Bir üniversite hastanesinin genel cerrahi kliniğinde yatan hastaların ameliyat sonrası uyku kalitesi ve uyku düzenini etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of the factors affecting the post-operative sleep quality and sleep patients in the general surgery clinic of A university hospital
Yazar: EDA PARA KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN USLU
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
Araştırmanın amacı bir üniversite hastanesinin genel cerrahi kliniğinde yatan hastaların ameliyat sonrası uyku kalitesi ve uyku düzenini etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Araştırma verilerinin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, Richards-Campbell Uyku Anketi (RCUA) ve Uyku Düzenini Etkileyen Etmenler Formu (UDEEF) kullanıldı. Veriler, ameliyat sonrası hastanede en az 3 gün yatan ve ilk 48 saatini doldurmuş hastalarda yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı. Veriler R vers. 2.15.3 programı (R Core Team, 2013) ile analiz edildi. Araştırma Kasım 2019- Mayıs 2020 tarihleri toplam 210 hastadan veri toplandı. Hastaların yaş ortalaması 50,57±15,35 yıl olup, %63,8'i kadın ve en sık hepatobiliyer sistem cerrahisi (%36,2) olduğu belirlendi. Hastaların cerrahi kliniklerde uyku durumlarını etkileyen en önemli faktörlerin odanın fazla ışıklı olması, oda ısısı (çok sıcak veya soğuk), odanın kalabalık olması, odaya sık sık girilip çıkılması, ağrı, vücuda takılı tıbbi cihazlar, hastalıkla ilgili kaygıların olması ve çevredeki gürültü olduğu belirlendi. Medeni durumu bekâr olan, diyabeti olan, kanser tanısı olan, genel anestezi alan, iki kişilik odada kalan, evde uyku sorunu yaşayan ve evde sık sık uyanma sorunu yaşayan hastaların UDEEF puanlarının anlamlı şekilde yüksek olduğu belirlendi (p<0.05). Hastaların RCUA toplam puan ortalaması 40.89±14.61 olarak saptandı. Herhangi bir kronik hastalığa sahip olan (koroner kalp hastalığı, hipertansiyon, diyabetis mellitüs),  obezite cerrahisi uygulanan, evde sık sık uyanma, uykuya dalmada güçlük çekme, sabah çok erken uyanma, uyku saatinde azalma olması, uyandığında dinlenememiş olma, hastanede alışkanlıklarına devam ediyor olma, yatış öncesi uyku süresine göre RCUA puanlarının daha düşük olduğu belirlendi (p<0.05). UDEEF puanları ile RCUA toplam puanları arasında negatif yönde 0.147 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptandı (r=-0.147, p=0.034). Sonuç olarak hastaların uyku durumunu etkileyen faktörlerin artması, genel uyku kalitelerini düşürdüğü belirlendi. Cerrahi öncesi uyku durumunu etkileyen bireysel ve çevresel faktörler belirlenmeli ve bu doğrultuda iyileştirici hemşirelik girişimleri uygulanmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the factors affecting the postoperative sleep quality and sleep patterns of patients hospitalized in the general surgery clinic of a university hospital. Patient Information Form, Richards-Campbell Sleep Questionnaire (RCSQ) and Factors Affecting Sleep Pattern (FASP) were used to collect research data. Data were collected by face-to-face interview method from patients who were hospitalized for at least 3 days after surgery and completed the first 48 hours. Data were analyzed by R vers. 2.15.3 program (R Core Team, 2013). Data were collected from a total of 210 patients within the scope of the study. The mean age of the patients was 50.57±15.35 years, 63.8% of them were female and hepatobiliary system surgery was the most common (36.2%). It was determined that the most important factors affecting the sleep status of patients in surgical clinics were excessive light in the room, room temperature (too hot or cold), crowded room, frequent entering and leaving the room, pain, medical devices attached to the body, anxiety about the disease, and noise in the environment. It was determined that the FASP scores of the patients whose marital status was single, had diabetes, had cancer diagnosis, received general anesthesia, stayed in a double room, had sleep problems at home and had frequent waking problems at home (p<0.05) were significantly higher. It was determined that the total mean RCSQ of the patients was 40.89±14.61. Having any chronic disease, coronary heart disease, hypertension and diabetes, undergoing bariatric surgery, waking up frequently at home, having difficulty falling asleep, waking up very early in the morning, decreasing sleep time, not being able to rest when waking up, continuing their habits in the hospital, the sleep duration before hospitalization were found to lower RCSQ (p<0.05). A statistically significant negative correlation of 0.147 was found between UDEEF scores and RCUA total scores (r=-0.147, p=0.034). As a result, it was determined that the increase in the factors affecting the sleep status of the patients decreased their overall sleep quality. Individual and environmental factors affecting sleep state should be determined before surgery and remedial nursing interventions should be applied accordingly.