Meme kanserli hastalarda yorgunluk ve konforun değerlendirilmesi
Evaluation of fatigue and comfort in patients with breast cancer
Yazar: RABİYA ALTINSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA KURT
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Kanser =   ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kemoterapi =   ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Tanımlayıcı ve kesitsel özellikte planlanan bu çalışma meme kanserli hastalarda yorgunluk ve konfor düzeyinin değerlendirilmesi amacıyla planlandı.
Araştırma Kasım 2021- Nisan 2022 tarihleri arasında, Medikal Onkoloji Kliniği'nde kemoterapi tedavisi gören 218 meme kanserli hasta ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri kişisel ve hastalıkla ilgili özellikler soru formu, Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), Genel Konfor Ölçeği (GKÖ) kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metodlardan (sayı, yüzde, ortalama vb.) Bağımsız Örneklem t testi , Tek Yönlü Varyans Analizi (One-way ANOVA), Pearson korelasyon testi ve çok değişkenli linear regresyon modellemesinden yararlanıldı.
Hastaların yaş ortalamasının 53,93±11,0 olduğu, %90,4'ünün evli olduğu, %57,3'ünün primer evrede ve %48,2'sinin ECOG Performans skorunun 1 olduğu saptandı. Hastaların YŞÖ toplam puan ortalamasının 48,29±10,22 puan ile yüksek seviyede olduğu belirlendi. Medeni durum, meslek türü, aktif olarak işte çalışma durumu, gelir düzeyi, sigara kullanımı, kronik hastalık varlığı, sürekli ilaç kullanımı, metastaz durumu, ECOG performans skoru ve uyku süresi ile yorgunluk şiddet ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptandı (p<0,05). Hastaların GKÖ toplam puan ortalaması 140,61±11,42 puan ile iyi seviyede olduğu saptandı. Yaş, eğitim düzeyi, aktif olarak işte çalışma durumu, gelir düzeyi, sigara kullanımı, sürekli ilaç kullanımı, metastaz durumu, ECOG performans skoru, radyoterapi alma durumu, kemoterapi kür sayısı, ek bir kemoterapi protokolü alma durumu ve uyku süresi ile genel konfor ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptandı  (p<0,05).  Hastaların yaşadıkları yorgunluk şiddeti ile genel konfor arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde bir ilişki olduğu saptandı (p<0,05). Hastalık durumunun, ECOG performans skorunun, uyku süresinin, GKÖ ferahlama ve üstünlük alt boyutunun yorgunluğu etkileyen; sigara kullanma durumunun, ECOG performans skorunun, kemoterapi kür sayısını, uyku süresinin ve yorgunluk şiddetinin konfor düzeyini etkileyen bağımsız değişkenleri olduğu saptandı (p<0,05).
Sonuç olarak hastaların yorgunluk şiddeti arttıkça konfor düzeyinin düştüğü, hastaların sosyodemografik ve hastalık ile ilgili özelliklerin (sigara kullanma durumu, ECOG performans skoru, uyku süresi vb.) hastaların yaşadığı yorgunluk ve konforu etkileyen faktörler olduğu belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda; hemşirelerin meme kanserli hastaların sosyodemografik ve hastalık ile ilgili özelliklerini dikkate alarak yaşadığı yorgunluk ve konfor düzeyini değerlendirilmesi ve uygun hemşirelik girişimleriyle hastaların yorgunluk seviyesini azaltması ve konfor düzeyini arttırması önerilebilir.
Anahtar kelimeler: meme kanseri, yorgunluk, konfor, hemşirelik bakımı

Abstract:
This descriptive and cross-sectional study aimed to evaluate fatigue and comfort levels in patients with breast cancer. 
This research was conducted between November 2021 and April 2022. The sample consisted of 218 breast cancer patients undergoing chemotherapy treatment in a medical oncology clinic. Data were collected using a personal and disease-related characteristics questionnaire, the Fatigue Severity Scale (FSS), and the General Comfort Scale (GCS). Data were analyzed using statistical methods (number, percentage, mean, etc.), independent-sample t-test, one-way ANOVA, Pearson's correlation test, and multivariate linear regression model.
Patients had a mean age of 53.93±11.0. Most patients were married (90.4%).  More than half of the patients were in the primary stage (57.3%). Less than half of the patients had an ECOG performance score of 1. Patients had a mean FSS score of 48.29±10.22, which was high. Marital status, occupation type, active employment status, income level, smoking, presence of chronic diseases, continuous medication use, metastasis status, ECOG performance score, and sleep duration affected patients' FSS scores (p<0.05). Patients had a mean GCS score of 140.61±11.42. Age, education level, active employment status, income, tobacco use, continuous drug use, metastasis status, ECOG performance score, radiotherapy status, number of chemotherapy cycles, receiving an additional chemotherapy protocol, and sleep duration affected patients' GCS scores (p<0.05). There was a negative correlation between FSS and GCS scores (p<0.05). Disease status, ECOG performance score, sleep duration, and GCS relief and superiority subscale affected fatigue. Tobacco use, ECOG performance score, number of chemotherapy cycles, sleep duration, and fatigue severity affected comfort (p<0.05).
In conclusion, there is a negative correlation between fatigue and comfort. Sociodemographic and disease-related characteristics (tobacco use, ECOG performance score, sleep duration, etc.) affect fatigue and comfort. These results suggest that nurses should consider the sociodemographic and disease-related characteristics of patients with breast cancer to assess their fatigue and comfort levels. Nurses should also implement the right interventions to help patients with breast cancer experience lower levels of fatigue and higher levels of comfort.
Keywords: breast cancer, fatigue, comfort, nursing care