Üretici dönüşümsel dil bilimine dayalı etkinliklerin yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin doğru cümle yazma becerilerine etkisi
The effect of transformational generative linguistics activities on the correct sentence composition skills of learners of Turkish as a foreign language
Yazar: İBRAHİM DOYUMĞAÇ
Danışman: PROF. DR. MUHSİNE BÖREKÇİ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, üretici dönüşümsel dil bilimine dayalı etkinliklerin yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin doğru cümle yazma becerilerine etkisini belirlemektir.
Yöntem: Üretici dönüşümsel dil bilimine dayalı etkinliklerin yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin doğru cümle yazma becerilerine etkisinin incelendiği bu araştırmada, nicel ve nitel verilerin bir arada kullanılmasına imkân sağlayan karma yöntem kullanılmıştır. Bu araştırmanın nicel deseni, ön test ve son test kontrol gruplu eşleştirilmemiş yarı deneysel desen iken nitel deseni ise durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu, NÜ-TÖMER (Nişantaşı Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi) ve GAÜN-TÖMER'de  (Gaziantep Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi) yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B2 düzeyindeki öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma, her iki TÖMER'deki deney ve kontrol gruplarında 16 olmak üzere toplam 64 öğrenciyle gerçekleşmiştir. Araştırmanın nicel veri toplama araçları Yabancı Dil Olarak Türkçe Cümle Yazma Başarı Testi ile Yabancı Dil Olarak Türkçe Cümle Yazma Öz Yeterlik Ölçeği'dir. Nitel veri toplama araçları ise yabancı dil olarak Türkçe yazma çalışmaları örnekleri, yarı yapılandırılmış gözlem ve görüşme formlarıdır. Nicel verilerin analizinde parametrik testlerden bağımlı örneklemler t-testi, bağımsız örneklemler t-testi ile karışık ölçümler için iki faktörlü ANOVA testinden yararlanılmıştır. Nitel veriler ise betimsel analizle çözümlenmiştir. 
Bulgular: Yabancı dil olarak Türkçe eğitimi uzmanlarından elde edilen bulgular neticesinde üretici dönüşümsel dil bilimine dayalı etkinliklerin Türkçe yazma öğretiminde kullanımının önemli olduğu gözlemlenmiştir. Nicel verilerin sonuçlarına göre, üretici dönüşümsel dil bilimine dayalı etkinliklerin uygulandığı deney gruplarının kontrol gruplarına göre Türkçe doğru cümle yazma başarı puanlarının daha çok yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca gözlem ve görüşme formlarından elde edilen bulgularda, üretici dönüşümsel dil bilimine dayalı etkinliklerin yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin doğru cümle yazma becerilerini geliştirdiği, yazma motivasyonunu yükselttiği, yazma kaygısını azalttığı, söz varlığını zenginleştirdiği; okuma-anlamayı, dil bilgisi öğretimi ve sınıf yönetimini kolaylaştırdığı anlaşılmıştır.
Sonuçlar: Bu araştırmada, üretici dönüşümsel dil bilimine dayalı etkinliklerin yabancı dil olarak Türkçe doğru cümle yazma becerilerini geliştirdiği, yazma motivasyonunu artırdığı, yazma kaygısını azalttığı, yazma öz yeterliğini yükselttiği, söz varlığını zenginleştirdiği bunun yanı sıra okuma-anlamayı, dil bilgisi öğretimi ve sınıf yönetimini kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Üretici dönüşümsel dil bilimi, üretici dönüşümsel dil bilimine dayalı etkinlikler, yabancı dil olarak Türkçe, yabancı dil olarak Türkçe doğru cümle yazma.

Abstract:
Purpose: The aim of this research was to determine the effect of activities based on generative transformational linguistics on writing correct sentences skills for learners of Turkish as a foreign language.
Method: In this research, in which the effects of activities based on generative transformational linguistics on the correct sentence writing skills of learners of Turkish as a foreign language were examined, a mixed method was used, which allows the use of quantitative and qualitative data together. The quantitative design of this research is an unpaired quasi-experimental design with pretest and posttest control groups, while the qualitative design is a case study. The study group of the research consists of B2 level students who learn Turkish as a foreign language at NU-TOMER (Nişantaşı University Turkish Teaching  Research and Application Center)  and GAUN-TOMER (Gaziantep University Turkish Teaching Research and Application Center). The research was carried out with a total of 64 students; each of the experimental and control groups at both centers included 16 students. Quantitative data collection tools of the research were Turkish Sentence Writing Achievement Test as a Foreign Language and Turkish Sentence Writing Self-Efficacy Scale as a Foreign Language. Qualitative data collection tools were examples of writing exercises in Turkish as a foreign language, semi-structured observation and interview forms. In the analysis of quantitative data, dependent samples t-test, independent samples t-test from parametric tests, and two-factor ANOVA test for mixed measurements were used. Qualitative data were analyzed through descriptive analysis. 
Findings: As a result of the findings obtained from experts in teaching Turkish as a foreign language, it has been observed that the use of activities based on generative transformational linguistics is important in teaching Turkish writing. According to the results of the quantitative data, it was determined that the experimental groups, in which the activities based on generative transformational linguistics were applied, had higher Turkish correct sentence writing success scores than the control groups. In addition, the findings obtained from the observation and interview forms show that activities based on generative transformative linguistics improve the correct sentence writing skills of Turkish as a foreign language learners, increase their writing motivation, reduce writing anxiety, and enrich their vocabulary; it has been understood that activities based on generative transformative linguistics facilitates reading comprehension, grammar teaching and classroom management.
Conclusions: In this research, it was concluded that the activities based on generative transformational linguistics improve the skills of writing correct sentences in Turkish as a foreign language, increase writing motivation, reduce writing anxiety, increase writing self-efficacy, enrich vocabulary, as well as facilitate reading comprehension, grammar teaching and classroom management.
Keywords: Generative transformational linguistic, activities based on generative transformational linguistics, writing correct sentences in Turkish as a foreign language.