İlköğretim programlarında (1-5.sınıflar) öğretmenlerin değişen sınıf içi rollerine ilişkin görüşleri
Teachers? opinions about changing in class roles in elementary education curriculum (grade 1 to 5)
Yazar: TUĞBA ÖZYURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MELEK ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Rol tanımlaması = Role definition ; Sınıf içi davranışlar = In-class behaviors ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; 2005 ilköğretim programlarının, birinci kademede (1-5.sınıflar) uygulanmaya başlanmasından sonra öğretmenlerin değişen sınıf içi rollerine ilişkin görüşlerini belirlemek ve bu görüşler ile cinsiyet, kıdem, mezun olunan okul, sınıf mevcudu değişkenleri arasındaki ilişkiyi tespit etmektir.Araştırma deseni olarak tarama modelinde betimsel çalışma seçilmiştir. Çalışma grubunu Ankara İli Akyurt, Çankaya, Keçiören ve Şereflikoçhisar ilçelerinden seçkisiz örneklem yöntemiyle belirlenen ilköğretim okullarında görevli 128 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır.Araştırma verilerinin toplanmasında nitel ve nicel yöntem birlikte kullanılmıştır. Nitel boyutta öğretmenlerin sınıf içi rollerine ilişkin görüşlerini almak amacıyla yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Nicel boyutta ise yine öğretmenlerin sınıf içi rollerine ilişkin görüşlerini almak ve bu görüşlerin bazı değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek amacıyla anket uygulanmıştır. Verilerin uygulanması 2009-2010 Eğitim-Öğretim yılında, Kasım-Aralık-Ocak aylarında gerçekleştirilmiştir. Anketler örneklem grubundaki 128 öğretmene, görüşme formları ise bu öğretmenler arasından gönüllülük esasına göre 33 öğretmene uygulanmıştır.Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi, nicel verilerin analizinde ise SPSS 11.5 istatistiksel bilgi veri analizi programı kullanılmıştır. Verileri analiz ederken görüşlerin cinsiyete göre karşılaştırılmasında t-testi; görüşlerin kıdem, mezun olunan okul, sınıf mevcudu değişkenlerine göre karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır.Araştırma sonucunda öğretmenlerin;?Sınıf içindeki rollerini rehber, yönlendirici ve yol gösterici olarak tanımladıkları ve öğrenme sürecinde daha çok rehber rolünü gerçekleştirdikleri,?Öğrencileri tanımaya yönelik olarak; çoğunlukla öğrenci davranışlarını gözlemledikleri, aileden öğrenci hakkında bilgi aldıkları ve öğrencilere envanter uyguladıkları fakat öğrencilerin farklı zeka alanlarını belirlemeye yönelik çalışmaları her zaman yapmadıkları,?Öğrenme ortamını hazırlama ve süreci yönlendirme rollerini genel anlamda gerçekleştirdikleri fakat sınıf içinde bireysel farklılıklara her zaman dikkat etmedikleri, öğretme-öğrenme sürecinde çeşitli yöntem ve teknikleri her zaman kullanmadıkları, gezi-gözlem-inceleme faaliyetlerine fazla yer vermedikleri, teknolojiden ise okulun imkanları doğrultusunda faydalandıkları,?Öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci arasında etkili iletişim sağlamaya çalıştıkları; bunun için öğrencileri cesaretlendirdikleri, onlara karşı açık ve samimi davrandıkları,?Sınıfta denetimin sağlanmasına yönelik rolleri her zaman gerçekleştiremedikleri; sınıf içinde sabırlı ve hoşgörülü davranmalarına rağmen denetimde zor anlar yaşadıkları bu nedenle zaman zaman otoriter role döndükleri, ödül ve ceza yöntemini kullandıkları,?Değerlendirmeye yönelik rollerini yeterince gerçekleştiremedikleri; öğrenci ürün dosyasının hazırlanması ve gözlem ölçeklerinin tutulması konusunda gereken çalışmaları her zaman yapmadıkları,?Sınıf içi rollere ilişkin görüşlerinin cinsiyete göre farklılaşmakta olduğu; kıdem, mezun olunan okul, sınıf mevcudu değişkenlerine göre ise farklılık göstermediği ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Sınıf öğretmeni, Öğretmen Rolleri, İlköğretim Programları (2005)

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the teachers? opinions about changing in-class roles after putting into practice the Elementary School Curricula-2005 in the first stage of elementary education (grade 1 to 5) and to determine the relationship between these opinions and the variables such as gender, experience, institutions they graduated from, and class size.The descriptive survey research was chosen as the research design. The sample of this study consists of 128 randomly selected primary school teachers. The teachers are from the provinces of Ankara?Akyurt, Çankaya, Keçiören and Şereflikoçhisar.In order to collect research data both qualitative and quantitative methods are used. For qualitative extent, an interview has been conducted in order to reveal the teachers? opinions on their in-class roles. For quantitative extent, a questionnaire has been conducted to find out the teachers? opinions about their in-class roles and to determine whether these opinions differ according to different variables or not. The data were collected in November, October and December in the 2009-2010 academic year. A total of 128 teachers in the sample were asked to fill out a questionnaire, and the interview forms were applied to 33 teachers who were willing to fill it.While analyzing the qualitative data, content analyze method has been used and analyzing the quantitative data, SPSS 11.5 statistical data analyze program has been used. As analyzing the data, t-test has been used for comparison of the opinions according to gender; Analysis of Variance (ANOVA) has been used to compare the factors such as seniority, graduated universities and class size with the opinions.As a result of the research;?Teachers define their in-class roles as guide, leader and instructor and practice the guide role more in the learning process,?As identifying the students, the teachers are mostly observe the students behaves, take information from the parents related to the student and apply inventories but do not always try to determine the different intelligent areas,?Teachers mostly fulfill the roles of preparing the teaching environment and directing but do not always pay attention to the individual differences in the class and do not always use various methods and techniques in education period, do not participate in trip-observation-examination activities and also use the technology as the school facilities make it possible.?The teachers try to provide the communication between student and teacher and also student and student; for that reason they encourage the students and be honest and behave openly towards them.?They do not always fulfill the roles related to providing the class control. Even though they are gentle and tolerant towards the students, they can?t control the class so they sometimes need to use the old methods such as authoritarian role and use award and punishment method,?They can not realize the roles according to the evaluation; do not always fulfill the duties such as preparing the portfolio and registering observation papers.?Teachers? opinions on their in-class roles vary according to the gender, yet these opinions do not vary on the factors such as seniority, graduated universities and class size.Key Words: Primary School Teacher, Teachers? In-Class Roles, Primary Education Curricula (2005).