Sürdürülebilir turizm kapsamında destinasyonların fiziksel ve psikolojik taşıma kapasitesi analizi: Pamukkale Hierapolis Ören Yeri örneği
Physical and psychological carrying capacity analysis of destinations depending on sustainable tourism: Pamukkale Hierapolis Historical Site survey
Yazar: BURAK ERDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KUDRET GÜL
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Denizli-Pamukkale = Denizli-Pamukkale ; Destinasyon = Destination ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Taşıma kapasitesi = Carrying capacity ; Turizm = Tourism

Özet:
Bu çalışma, fiziksel taşıma kapasitesi ile ilişkili olarak Pamukkale Hierapolis Ören Yeri'nde ziyaretçilerin psikolojik taşıma kapasitesi algılarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda, destinasyonun sahip olduğu doğal, tarihi ve kültürel kaynakların gelecek kuşaklara aktarılabilmesi adına sürdürülebilir turizm açısından değerlendirilmesi ve karşılaşılan sorunlara yönelik öneriler geliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada destinasyonun fiziksel taşıma kapasitesi, günlük kaldırabileceği ziyaretçi sayısı ile; destinasyonun psikolojik taşıma kapasitesi ise ziyaretçilerin psikolojik taşıma kapasitesi algıları ve çevre duyarlılıkları ile ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonuçları 2016 ve 2017 (Ağustos ayına kadar) yıllarını kapsayan dönemde destinasyonda fiziksel taşıma kapasitesinin aşılmadığını göstermektedir. Çalışmada destinasyonun psikolojik taşıma kapasitesini belirlemeye yönelik kullanılan ölçeğe uygulanan faktör analizi sonuçları ise ölçeği oluşturan faktörlerin üçe ayrıldığını ortaya koymaktadır. Bu faktörler "yoğunluğa ilişkin psikolojik taşıma kapasitesi", "hizmet kalitesine ilişkin psikolojik taşıma kapasitesi" ve "turizmin çevresel etkisine ilişkin psikolojik taşıma kapasitesidir." Bu faktörlere uygulanan varyans analizi sonuçları, destinasyonda yoğunluğa ilişkin psikolojik taşıma kapasitesinin aşılmadığını, hizmet kalitesine ilişkin psikolojik taşıma kapasitesinin ve turizmin çevresel etkisine ilişkin psikolojik taşıma kapasitesinin ise kısmen aşıldığını göstermektedir. Araştırmada ziyaretçilerin çevre duyarlılığının oldukça yüksek olduğu, uyruk, cinsiyet, medeni durum ve yaş değişkenlerinin, ziyaretçilerin psikolojik taşıma kapasitesi ve çevre duyarlılığı algısında bazı farklılıklara neden olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada ayrıca niteliksiz ziyaretçilerin, denetim eksikliğinin ve bakımsızlığın destinasyona zarar veren en önemli faktörler olduğu da tespit edilmiştir. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm çalışmanın problemini, amacını, önemini, varsayımlarını, sınırlılıkları ve tanımları içermektedir. Çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturan ikinci bölüm ise turistik destinasyon, taşıma kapasitesi ve sürdürülebilir turizm başlıklarından oluşmaktadır. Üçüncü bölümünde ise araştırma yöntemine yönelik hipotezler, evren ve örneklem, veri toplama araç ve teknikleri, veri toplama süreci, veri analizi, ölçek geçerliliği ve güvenirliğine ilişkin değerlendirmeler yer almaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümünde araştırma bulguları ile yorumlar ve son olarak da beşinci bölümünde, araştırma sonuçları ve öneriler yer almaktadır.

Abstract:
The aim of the study is to determine the visitor's perceptions of psychological carrying capacity in relation to the physical carrying capacity in Pamukkale Hierapolis Historical Site. In this context, natural, historical and cultural resources of destination were evaluated in terms of sustainable tourism in order to transfer them to future generations, and to develop proposals within this scope. The study attempts to calculate physical carrying capacity of destination by counting the number of visitors it can take daily, and visitor's psychological carrying capacity perception has been tried to be measured depending on their environmental sensitivities. In the study, questionnaire technique was used. Research results show that the physical carrying capacity is not exceeded during the period 2016 and 2017 (until August 2017). The result of the factor analysis that applied in the study reveals that the factors explaining the scale of the psychological carrying capacity were divided in three factors. These factors are "psychological carrying capacity for density", "psychological carrying capacity for service quality" and "psychological carrying capacity for environmental impact of tourism". The results of variance analysis applied to these factors show that the psychological carrying capacity related to density is not exceeded, the psychological carrying capacity related to the quality of service and the psychological carrying capacity related to the environmental impact of tourism has been partially overcome in the destination. Research results also reveal that the environmental awareness of visitors is too high, and the variables of nationality, gender, marital status and age cause some differences in visitor's perception of psychological carrying capacity and their environmental sensitivity. The survey also reveals that low quality visitors, lack of inspection and lack of care are the most important factors damaging the destination. The study consists of five parts. The first part contains the problem of the study, purpose, importance, assumptions, limitations and definitions. The second part covers the theoretical framework of the study that consists of tourism destinations, carrying capacity and sustainable tourism. The third part includes research method, hypotheses, sampling, data collection tools and techniques, data analysis, validity and reliability of the scale. Fourth part of the study includes research findings and interpretations, and finally the fifth part includes research results and proposals.