Hekimlerin çocuklarda gıda takviyesikullanımına ilişkin bilgi düzeylerinin, tutum vedavranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of physicians' knowledge levels, attitudes and behaviors regarding the use of food supplements in children
Yazar: ÇAĞLA ÇİFTCİ
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA ESRA ÖNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çocuklarda dengeli ve sağlıklı beslenme, büyüme ve gelişmelerini desteklemek için gerekli olan makro ve mikro besin ögelerinin alınmasını içerir. Ebeveynler artık çocuklarının beslenmesi konusunda daha bilinçlidirler ve doktorlardan gıda takviyeleri hakkında tavsiyeler alma eğilimindedirler. Çocuklar için özel beslenme ihtiyaçlarının ve nutrisyonel profillerinin değerlendirilmesi profesyonel sağlık gözetimi gerektirir. Doktorların gıda takviyeleri konusundaki bilgileri, tutum ve davranışları daha fazla araştırma gerektiren bir alandır ve çalışmamız ile literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız; kesitsel, tanımlayıcı, prospektif, anket çalışması olarak tasarlanmıştır. İstanbul ili içerisinde, anket çalışmamıza gönüllü olarak katılan pediatri hekimlerine ve aile hekimlerine, sosyal ağlar üzerinden anket çalışması yapılmıştır. Veri analizi SPSS 24 programı kullanılarak yapılmıştır ve istatiksel analizler için p<0,50 anlamlılık düzeyi karşılaştırılmıştır. Çalışmamız, SUAM Haydarpaşa Numune Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'nun 25.03.2024 tarihli HNEAH-KAEK 2024/47kararı ile uygulanmasının bilimsel ve etik açıdan uygun olduğu onayını almıştır. 
Bulgular: Araştırmaya 176 katılımcı katılmıştır. Katılımcıların %71'i kadın, %29'u erkektir. Katılımcıların %59,1'i pediatri, %40,9'u aile hekimliği branşlarında çalışmaktadırlar. Hekimlerin, çocuklarda gıda takviyesi kullanımına ilişkin bilgi ve verileri edindikleri kaynaklara bakıldığında; en sık olarak %75'inin tıbbi eğitim/seminer/konferans kaynaklarından bilgi edindikleri görülmüştür. Hekimlerin çocuk hastalarına gıda takviyesi önerip önermedikleri sorulduğunda; hekimler en sık olarak %39,8 oranında "Gıda takviyesi konusunda danışıldığında öneriyorum." şeklinde cevap vermişlerdir. Hekimlerin çocuk hastalarına gıda takviyesi önermeme nedenleri sorgulandığında; en sık %42 oranında "Faydası kesin kanıtlanmış gıda takviyesi olmadığını düşündüğüm için önermeyi doğru bulmuyorum." cevabını vermişlerdir. Cinsiyete göre (p=0,035) ve çalışılan branşa göre (p=0,009) bakıldığında; hekimlerin çocuklara gıda takviyelerini önermeme sebeplerinin karşılaştırılması istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Hekimlerin çocuk hastalarına gıda takviyesi önerme nedenleri sorgulandığında; en sık %78,7 oranında "Vitamin/mineral eksikliği olduğu için" cevabını verdikleri görülmüştür. Aile hekimlerinin; hastalarında tedavide en sık kullandıkları gıda takviyeleri %91,6 oranında Demir, %83,3 oranında D vitamini; aile hekimlerinin; hastalarına takviye olarak en sık önerdikleri gıda takviyeleri %59,7 oranında Omega 3 yağ asidi/Balık yağı (DHA, EPA), %58,3 oranında C vitamini olarak görülmüştür. Pediatri hekimlerinin; hastalarında tedavide en sık kullandıkları gıda takviyeleri %96,1 oranında Demir, %94,2 oranında B12 vitamini olarak görülmüştür. Pediatri hekimlerinin; hastalarına takviye olarak en sık önerdikleri gıda takviyeleri ise %65,3 oranında Omega 3 yağ asidi/Balık yağı (DHA, EPA) ve %54,8 oranında C vitamini olarak görülmüştür.
Sonuç: Çocuklarda gıda takviyesi kullanımı bu kadar yaygınken, pediatri hekimlerinin ve aile hekimlerinin de gıda takviyesi kullanımına yönelik tutumları ve önerileri hayati bir öneme sahiptir. Hekimlerin, gıda takviyesi kullanımı konusunda çocuklara rehberlik etmek için güncel klinik araştırmalara ve kanıtlara dayalı bir yaklaşım benimsemeleri önemlidir. Çocuk hastalarının yaşam tarzlarını, beslenme alışkanlıklarını, mevcut sağlık durumlarını ve ilaç etkileşimlerini dikkate alarak, gıda takviyesi önerirken dikkatli olmaları gerekmektedir. Hekimlerin kendi kullanım oranlarından bağımsız olarak, gıda takviyeleriyle ilgili tavsiyelerini kişiselleştirmeleri ve her çocuk için avantajlarını ve dezavantajlarını dengeli bir şekilde aktarmaları önemlidir.

Anahtar Kelimeler: çocuklarda beslenme, gıda takviyesi

Abstract:
Aim: Ensuringchildrenreceive a dietbalanced in essentialmacro and micronutrients is pivotal for theirgrowth and developmentalneeds. Withparentsincreasinglyrecognizingtheimportance of theirchildren'sdietaryneeds, manyseekprofessionaladviceaboutnutritionalsupplements. Evaluating a child'suniquenutritionalrequirements and profilesnecessitatesconsistenthealthsurveillancebymedicalprofessionals. There is a necessity for moreresearchintophysicians' knowledge, attitudes, and practicesconcerningnutritionalsupplements, and thisstudyendeavorstocontributetothis body of knowledge.
Materials and Methods: Thisresearchwasstructured as a cross-sectional, descriptive, and prospectivesurveystudy. Utilizingsocialnetworks, wedistributedoursurveytopediatricians and familydoctors in Istanbulwhoparticipatedvoluntarily. Theanalysiswasexecutedusingthe SPSS 24 software, employing a significancethreshold of p<0.05 for statisticalrelevance. Ethical and scientificapproval for ourstudywasgrantedbythe SUAM Haydarpaşa SampleClinicalResearchEthics Committee undertheapprovalnumber HNEAH-KAEK 2024/47 on March 25, 2024.
Results: Thestudyamassedresponsesfrom 176 participants, comprising 71% females and 29% males. Amongthem, 59.1% specialized in pediatrics, while 40.9% practicedfamilymedicine. Sources for information on foodsupplements for childrenshowedthat 75% of physicianspredominantlyconsultededucationalmaterialssuch as seminars and conferences. Wheninquiredaboutwhether they recommendsupplements, themostcommonresponse at 39.8% wasaffirming they do whenasked for advice. Exploringreasons for non-recommendationrevealedthat 42% believethere is a lack of provenbenefits for suchsupplements. Statistical analysisrevealedsignificantgender (p=0.035) and specialty-based (p=0.009) differences in therationalebehind not endorsingsupplementuse. On theflipside, theprimaryreasongivenbydoctorswho do recommendsupplementswas vitamin/mineral deficiencies at 78.7%. Amongfamilyphysicians, Iron (91.6%) and Vitamin D (83.3%) werethetreatmentsmostcommonlycomplementedbysupplements, and Omega-3 fattyacids/FishOil (DHA, EPA) at 59.7%, alongwith Vitamin C at 58.3%, weretheusualrecommendations. Similarly, pediatriciansfrequentlyusedIron (96.1%) and Vitamin B12 (94.2%) in treatments, and recommended Omega-3 fattyacids/FishOil (DHA, EPA) at 65.3% and Vitamin C at 54 .8%.
Conclusion: Giventhewidespreadusage of foodsupplements in children'sdiets, thepositions and guidance of pediatricians and familyphysiciansbecomecrucial. Physiciansshouldmakerecommendationsbased on thelatestclinicalresearch and evidencetohelpnavigatechildren'ssupplementuse. Prescribingfoodsupplementstopediatricpatientsshould be done carefully, consideringindividuallifestyle, dietaryhabits, existinghealthconditions, and potentialdruginteractions. It is imperative for physicianstotailortheiradvice on dietarysupplements and offer a balancedview of thebenefits and risksspecifictoeachchild, independent of personalprescribingtendencies.

Keywords:nutrition in children, food supplements