Türkiye'de bağımsız denetimin kamusal işlevi bakımından analizi /
Yazar: EKREM ÖNCÜ
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN AKKAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bağımsız denetim, işletmelerin mali tablolarının önceden belirlenmiş ilkelere uygunluğunun belirlenmesi amacıyla yürütülen çalışmaları kapsar. Bu amacın gerçekleştirilmesi için yürütülen çalışmaların sonucunda bağımsız denetimin çeşitli işlevleri de gerçekleştirilmiş olacaktır. Bağımsız denetimin kamu adına gerçekleştirdiği bu işlevleri; bilgilendirme, caydırıcılık, koruma ve ekonomik işlevler olarak sıralanabilir. Bilgilendirme işlevi, bağımsız denetime tabi şirketlerin açıkladıkları mali tabloların belirlenen ilkelere uyum düzeyi belirlenerek bilgi kullanıcılarına sunulmasını ifade eder. Bağımsız denetimin caydırıcılık işlevi, mali nitelikli işlemler sırasında ve/veya mali tabloların hazırlanma sürecinde ilgililerin, kasıtlı veya bilmeden yaptıkları hata ve hilelerin önlenmesini sağlamaktır. Bağımsız denetimin koruma işlevi, öncelikle yatırımcıların ve ortakların ekonomik haklarını korumak ve mali tabloları esas alarak karar verme durumundaki ilgilileri koruma amacını taşımaktadır. Bağımsız denetimin ekonomik işlevi, kayıt dışılığın önlenmesi ve ekonomik kalkınmaya katkı sağlanması ile sonuçlanacak makroekonomik katkıları ifade etmektedir. Genel anlamda bağımsız denetçiler, özelde ise yeminli mali müşavirler, hem yasal durumları hem de yerine getirdikleri işlevler açısından kamusal görev üstlenmektedir. Bağımsız denetimin kamusal işlevlerinin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışma kapsamında, meslek mensuplarının bahsedilen kamusal işlevleri bağımsız denetim çalışmalarının yerine getirme düzeyinin belirlenmesinde, meslek mensuplarının tutumlarını ölçmek için anket çalışması yapılmıştır. Yapılan anket çalışmasından elde edilen verilerin analizi sonucunda; bağımsız denetimin özellikle bilgilendirme, caydırıcılık ve koruyuculuk işlevlerini önemli ölçüde yerine getirdiği, ekonomik işlevi ise diğer işlevlere göre daha düşük düzeyde yerine getirdiği belirlenmiştir.

Abstract:
Independent audit covers the studies carried out to determine the compliance of the financial statements of businesses with predetermined principles. As a result of the work carried out to achieve this goal, various functions of independent audit will be realized. These functions performed by independent audit on behalf of the public; They can be listed as information, deterrence, protection and economic functions. The information function refers to the presentation of the financial statements announced by companies subject to independent audit to information users by determining the level of compliance with the determined principles. The deterrent function of independent audit is to prevent intentional or unintentional errors and frauds made by the relevant parties during financial transactions and/or during the preparation of financial statements. The protection function of independent audit primarily aims to protect the economic rights of investors and partners and to protect those concerned who are in a position to make decisions based on financial statements. The economic function of independent audit refers to the macroeconomic contributions that will result in preventing informality and contributing to economic development. Independent auditors in general, and certified public accountants in particular, undertake public duties in terms of both their legal status and the functions they perform. Within the scope of this study, which was conducted to determine the public functions of independent auditing, a survey was conducted to measure the attitudes of members of the profession in determining the level of performance of the mentioned public functions by independent auditing studies. As a result of the analysis of the data obtained from the survey; It has been determined that independent auditing fulfills especially the information, deterrence and protection functions to a significant extent, and that it fulfills the economic function at a lower level than other functions.