Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların sohbet etme becerilerini geliştirmede replikli öğretimin etkisi
The effect of scripts in improving conversational skills of individuals with Autism Spectrum Disorder
Yazar: EMİNE GÜREL BOYUN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA GENÇ TOSUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı otizm spektrum bozukluğu olan çocukların fotoğraflar hakkında sohbet etme becerilerini geliştirmede replikli öğretimin etkililiğini incelemektir. Ayrıca, öğretim tamamlandıktan sonra katılımcıların edindikleri beceriyi koruma düzeyi ve farklı kişilere genelleyebilme düzeyi üzerindeki etkisi de incelenmiştir.

Yöntem: Araştırma, yaşları 7-9 arasında değişen otizm spektrum bozukluğu olan iki erkek bir kız olmak üzere üç çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Her katılımcının sohbet konusu ilgi duyduğu etkinlikler arasından seçilmiştir ve her katılımcı için dört replik hazırlanmıştır. Katılımcıların 4-5 sözcükten oluşan repliklerle sıra alarak sohbet etmesi amaçlanmıştır. Araştırmada sesli replikler kullanılmıştır. Replikler ve fotoğraflar iPhone aracılığıyla sunulmuştur. Araştırmada, tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Ayrıca araştırmanın her aşamasında gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği verileri toplanmıştır.

Bulgular: Etkililik bulguları replikli öğretimin otizm spektrum bozukluğu olan üç bireyin fotoğraflar hakkında sohbet etme becerilerini geliştirmede ve bu becerileri öğretim tamamlandıktan 1, 3, 4 ve 20 hafta sonrasında koruyup farklı kişilere genellemelerinde oldukça etkili olduğunu göstermektedir. Sosyal geçerlik bulgularına göre özel eğitim öğretmenleri replikli öğretimin ilgi çekici olduğu, iletişim kurmaya teşvik edici özellik taşıdığı, sosyal becerilerdeki eksikliğin kapatılmasında yardımcı olabileceği, zaman ve maliyet açısından ekonomik olduğu yönünde olumlu görüşler bildirmişlerdir. 

Sonuç ve Öneriler: Replikli öğretimin otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sohbet etme becerilerini geliştirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Replikli öğretim otizm spektrum bozukluğu olan bireylere, ortak dikkat, duyguları ayırt etme, etkileşim başlatma ve sohbet etme gibi pek çok farklı becerinin öğretiminde kullanılmaktadır. İleri araştırmalarda replikli öğretimin doğal bağlamlarda otizm spektrum bozukluğu olan bireylere farklı iletişim becerilerinin kazandırılmasındaki etkisi incelenebilir. 

Anahtar sözcükler: Otizm spektrum bozukluğu, replikli öğretim, sohbet etme, iPhone.

Abstract:
Aim: The aim of the study was to examine the effectiveness of scripts in improving conversational skill about photographs to individuals with autism spectrum disorder. In addition, after the intervention was completed, the participants' level of skill maintenance and generalization to different people were also examined.
Method: The study was conducted with three individuals, two boys and one girl with ASD, aged between 7-9 years. Each participant's topic of conversation was selected from the activities of their interest and four scripts were prepared for each participant. It was aimed for the participants to talk by taking turns with scripts consisting of 4-5 words. Audio scripts were used in the study. The scripts and photographs were presented via iPhone.  In this research, the multiple probe design across participants, one of the single subject designs, was used. Also, the interobserver reliability and treatment integrity data were collected at each stage of the research.
Findings: The efficacy findings show that scripts were effective in improving conversational skills about photographs to three individuals with ASD. In addition, participants maintained and generalized these skills to different individuals. Social validity findings showed that the opinions of special education teachers were all positive.
Conclusion and Recommendations: Scripts were effective in improving the conversational skills of individuals with ASD. Scripts are used in teaching many different skills to individuals with ASD, such as joint attention, discriminating emotions, initiating interaction, and conversation. Further research may examine the effect of scripts on teaching different communication skills to individuals with ASD in natural contexts.

Keywords: Autism spectrum disorder, scripts, conversation, iPhone