Kentlilik deneyimlerinin ilişkisel analizi: Ankara'da iki farklı kentlilik habitusu
Relational analysis of urban experiences: Two different habituses in Ankara
Yazar: FEYZA KORKMAZ SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. ZAFER ÇELİK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ankara = Ankara ; Habitus = Habitus ; Kent sosyolojisi = Urban sociology ; Kentlilik = Urban citizenship ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; İlişkisel sosyoloji = Relational sociology

Özet:
Kent sosyolojisinin önemli çalışma konularından birisi kentsel dönüşüm ve kentsel
dönüşüm ile gecekondu mahallelerinden site hayatına geçen kır kökenli grupların kente
uyum süreçleridir. Bu çalışmada eskiden Aktaş mahallesinde gecekonduda oturmuş
sonrasında TOKİ Kentsel Dönüşüm projeleri kapsamında sitede apartman dairesinde
yaşamaya başlayan katılımcılar ile hiçbir kırsal yaşam deneyimi olmayan, kentte doğmuş ve
kültürlenmiş kentsoylu ve Çankaya'da yaşayan katılımcıların kentlilik deneyimleri ilişkisel
sosyolojik bakış açısıyla karşılaştırılmıştır. Aktaş kentsel dönüşüm bölgesinden 200 ve
Çankaya bölgesinden 200 katılımcıya ekolojik bilinç, tüketim alışkanlıkları, kentin Sosyokültürel imkanlarına erişim, kentteki sosyal düzene ilişkin pratikler ve son olarak siyasal
katılım ve bilgi edinme pratikleriyle ilişkili sorular sorulmuştur. İki bölgeden elde edilen
eylem setlerinin karşılaştırılması için Çoklu Mütekabiliyet Analizi gerçekleştirilmiştir.
Katılımcıların kentsel eylemlerde bulunup bulunmama özelliklerinin eylemin varlığı ve
yokluğunun dayandığı sermaye özelliği bağlamında geometrik sosyal uzamdaki
konumlanması ve iki grup arasındaki benzerlik ve ayrım oluşturan özellik alanları
aranmıştır. Araştırmanın amacı kentliliğe ilişkin bütüncül ve ilişkisel bakış açısının kentsel
mekânsal farklılaşmalara yakından bakarak hem mikro hem de makro boyutları göz ardı
etmeden kentleşmenin ve kentliliğin hangi boyutlarda belirli bir sınıfa ait bir özellik
olduğunu, hangi boyutlarda bir sürece karşılık geldiğini anlamaktır. Analiz sonuçlarına göre
kentsel sosyal uzamda Aktaş ve Çankaya bölgesinden katılımcıların kentlilik deneyimleri
bakımından eylem türlerinin büyük bir kısmında ayrımların oluşmadığı görülmüştür.
Kentsel alanda farklı kentlilik habituslarının oluştuğu, hibrit bir kentlilik özelliği gösteren
bu habitusların kenti deneyimleme şekillerinin farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Kentlilik
söyleminin sınıfsal bir özellik olmaktan ziyade kentsel kültürel alanda hâkim kentsoylu
sınıfın inşa ettiği ayrıştırıcı bir işlevinin olduğu görülmüştür.

Abstract:
One of the important topics of urban sociology is urban transformation and the urban
adaptation processes of rural groups who move from slum neighbourhoods to housing estates
with urban transformation. In this study, the urbanity experiences of the participants who
used to live in a slum in Aktaş neighbourhood and then started to live in an apartment in the
housing estate within the scope of TOKİ Urban Transformation projects and the participants
who had no rural life experience, who were born and cultured in the city and lived in Çankaya
were compared from a relational sociological perspective. Questions related to ecological
consciousness, consumption habits, access to the socio-cultural opportunities of the city,
practices related to the social order in the city and finally political participation and
information acquisition practices were asked to 200 participants from Aktaş urban
transformation area and 200 participants from Çankaya area. Multiple Correspondence
Analysis was performed to compare the action sets obtained from the two regions. The
positioning of the participants' characteristics of whether or not to engage in urban actions
in the geometric social space in the context of the capital feature on which the presence or
absence of action is based, and the areas of similarity and distinction between the two groups
were searched. The aim of the research is to understand in which dimensions urbanisation
and urbanity is a feature belonging to a certain class and in which dimensions it corresponds
to a process, without ignoring both micro and macro dimensions by looking closely at urban
spatial differentiations of the holistic and relational perspective on urbanity. According to
the results, it has been observed that there are no distinctions in the urban social space in
most of the action types in terms of the urbanity experiences of the participants from Aktaş
and Çankaya regions. Different urbanity habituses are formed in the urban space, and the
ways of experiencing the city of these habituses, which show a hybrid urbanity feature. It
has been observed that the discourse of urbanity has a differentiating function constructed
by the dominant urban class in the urban cultural space rather than being a class feature.