Türkiye ve ABD'de okutulan medya okuryazarlığı ders kitabının biçim ve içerik açısından karşılaştırılması
A comparison of media literacy textbooks taught in Türkiye and the USA in terms of format and content
Yazar: YAŞAR USLU
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL IŞIK
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye ve ABD'de okutulan medya okuryazarlığı ders
kitaplarını biçim ve içerik açısından karşılaştırmak ve Türkiye'de ortaokullarda okutulan
medya okuryazarlığı ders kitabına ilişkin görselleri öğretmen görüşlerinin doğrultusunda
değerlendirmektir. Bu doğrultuda, Türkiye'de 2018 yılından itibaren ortaokullarda
seçmeli ders olarak okutulan 8. sınıf medya okuryazarlığı ders kitabı ile ABD'de 7. ve 8.
sınıflarda okutulan medya okuryazarlığı ders kitapları karşılaştırılmış ve ayrıca
Türkiye'deki ortaokullarda okutulan medya okuryazarlığı ders kitabı hakkında
öğretmenlerin görüşleri incelenmiştir.
Araştırma, nitel bir tasarıma sahiptir. Türkiye ile ABD'de okutulan medya
okuryazarlığı ders kitapları, doküman incelemesi deseni kullanılarak Millî Eğitim
Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Değerlendirme
Kriterleri esas alınarak biçim ve içerik açısından betimsel olarak analiz edilmiştir. Ayrıca,
Türkiye'de okutulan medya okuryazarlığı ders kitabı hakkında öğretmen görüşleri için
yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilen veriler içerik analizi
yöntemiyle analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre; her iki ülkede genel kabul görmüş eğitim
yaklaşımları, siyasi ve toplumsal gereksinimlerine paralel olarak, medya okuryazarlığı
ders kitaplarının içerik ve görsel unsurlarının farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.
ABD'de medya okuryazarlığı ders kitabı zengin bir konu içeriğine sahip olduğu tespit
edilirken, Türkiye'deki medya okuryazarlığı ders kitabı daha fazla görsel çeşitliliğe sahip
olduğu belirlenmiştir. Türkiye'de kullanılan medya okuryazarlığı ders kitabına ilişkin
öğretmen görüşleri incelendiğinde; öğretmenler görseller ile metinlerin uyumlu olduğu,
görsellerin tutarlı ve etkili olduğunu belirtmişlerdir. Ancak görsel türlerinin
çeşitlendirilmesi gerektiği yönünde görüş bildirmişlerdir.

Abstract:
This study aims to compare the media literacy textbooks taught in Türkiye and the
USA in terms of form and content and to evaluate the visuals of the media literacy
textbook taught in secondary schools in Türkiye in line with teachers' opinions. In this
sense, the 8th-grade media literacy textbook, which has been taught as an elective course
in secondary schools in Türkiye since 2018, and the media literacy textbooks taught in
7th and 8th grades in the USA were compared, and teachers' opinions about the media
literacy textbook taught in secondary schools in Türkiye were also examined.
The research employed a qualitative design. The media literacy textbooks taught
in Türkiye and the USA were analysed descriptively in terms of form and content based
on the Evaluation Criteria for Textbooks and Educational Tools of the Board of Education
of the Ministry of National Education using a document analysis design. In addition, the
data obtained using a semi-structured interview form for teachers' opinions about the
media literacy textbook taught in Türkiye were analysed using the content analysis
method.
According to the study results, it was determined that the content and visual
elements of media literacy textbooks differed in parallel with the generally accepted
educational approaches and the political and social needs in both countries. While the
media literacy textbook in the USA had rich subject content, the media literacy textbook
in Türkiye had more visual diversity. When the teachers' opinions about the media
literacy textbook used in Türkiye were analysed, teachers stated that the visuals and texts
were compatible and the visuals were consistent and effective. However, they stated that
the types of visuals should be diversified.