Hemato-onkoloji hastalarında periferal nöropatinin destekleyici bakım ihtiyaçlarına etkisi
Effect of peripheral neuropathy on supportive care needs in patients with hemato-oncology
Yazar: GÖKHAN SEZGİN
Danışman: PROF. DR. ELİF ÜNSAL AVDAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Hemşirelik = Nursing ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Nöropatiler = Neuropathies ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Giriş-Amaç:  Hematolojik  kanserler  arasında  lösemiler,  lenfomalar  ve  multipl miyelom  bulunur  ve  küresel  olarak  kanserlerin  %6.5'ini  oluşturur. Hematolojik kanserler  için  tedaviler  kemoterapi,  radyoterapi  ve  kemik  iliği  transplantasyonunu içerir ve hastalar uzun  süreli  iyileşme yolları deneyimleyebilir. Kemoterapiye bağlı periferal nöropati, kemoterapinin neden olduğu en yaygın uzun süreli toksisitelerden biridir. Hematolojik  kanser  hastaları  birçok  ihtiyaç  tanımlanmış  olmasına  rağmen, bunların  rutin  bakımda  nasıl  ele  alınacağı  hakkında  çok  az  şey  bilinmektedir. Hematolojik  kanserden  kurtulanların  deneyimlediği  karşılanmamış  ihtiyaçlar,  bu ihtiyaçları  etkileyebilecek  faktörler  ve  mağdurların  bu  ihtiyaçları  en  iyi  şekilde 
karşılayabileceğine inandıkları destek türü hakkında daha derinlemesine bir anlayışa ihtiyaç  bulunmaktadır.  Bu  bilgilere  dayanarak  çalışmamız  hemato-onkoloji hastalarında periferal nöropatinin destekleyici bakım  ihtiyaçlarına etkisini  saptamak amacıyla yapılmıştır. 
Gereç-Yöntem:  Kesitsel  metadolojik  olarak  planlanan  bu  çalışma  İzmir  Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Ayaktan Kemoterapi Ünitesi'ne başvuran yeni tanı almış Multipl Miyelom ve Lenfoma tanılı 35  hasta  ile  yürütülmüştür.  Veriler  Kemoterapiye  Bağlı  Periferal  Nöropati Değerlendirme Aracı  (CIPNAT) ve Destekleyici Bakım Gereksinimleri Ölçeği Kısa Formu  (DeBGÖ-KFTr)  ve  araştırmacılar  tarafından  hazırlanan  kişisel  bilgi  formu kullanılarak 0. ay, 1. ay ve 3.ayda değerlendirilmiştir. 
Bulgular:  Araştırmaya  katılan  hastaların  demografik  bilgilerine  göre  (n=35) %54.3'ü Multipl Miyelom, %45.7'si Lenfoma  tanılı, %82.9'u evli, %17.1'i eşinden ayrı veya eşi ölmüş, %11.4'ü okuryazar değil, %37.1'i ilkokul, %17.1'i lise, %34.3'ü üniversite veya üzeri eğitim düzeyine sahiptir. Hastaların %40'ı kronik bir hastalığa sahipken,  %60'ının  kronik  bir  hastalığının  olmadığı;  kronik  hastalığı  olanların %5.7'si diyabet, %31.4'ü hipertansiyon ve %2.9'unun kalp hastalığı bulunmaktadır. Çalışmaya  katılan  hastaların  kemoterapi  rejimleri  incelendiğinde  %2.9'u  ABVD (doksorubisin,  bleomisin,  vinblastin  ve  dakarbazin), %42.9'u RCHOP  (Rituximab, 
Siklofosfomid,  Doksorubisin,  Vinkristin,  Prednizon)  ve  %54.3'ü  VCD  (Velcade, Siklofosfomid,  Deksametazon)  rejimi  aldığı  bulunmuştur.  Çalışmaya  katılan hastaların  0.  ayda  tamamında  ekstremitelerde  periferal  nöropati  semptomları görülmezken;  1.  ayda %28.6'sında  ve  3.  ayda %50'sinde  ekstremitelerde  periferal nöropati  semptomları  gözlemlenmiştir. Çalışmaya  katılan  hastaların %82.9'unun  0. ayda periferal nöropati hakkında bilgi almadığını saptanırken, 0. ayda verilen eğitim ile  1.  ayda  ve  3.  ayda  katılımcıların %100'ünün  periferal  nöropati  hakkında  bilgi sahibi olduğu bulunmuştur. CIPNAT ölçeğinin 0. ay ortalama puanı 0, 1. ay ortalama puanı 16,26±29,59, 3. ay ortalama puanı 28,35±40,72 olarak bulunmuştur. Ölçekten alınan puan arttıkça semptomun sıklığı, şiddeti, sıkıntı oluşturma durumu ve günlük yaşamı  engelleme  durumunun  fazla  olduğunu  göstermektedir.  Çalışmaya  katılan hastaların  3.  ayda  periferal  nöropati  semptomları,  sıklığı,  şiddeti,  sıkıntı  oluşturma durumu  ve  günlük  yaşamı  engelleme  durumunun  daha  fazla  olduğu  bulunmuştur. Destekleyici  bakım  gereksinimleri  ölçeği  0.  ay  ortalama  değeri  99,97±15,49,  1.  ay ortalama değeri 93,86±10,97, 3. ay ortalama değeri 89,5±10,84 olarak bulunmuştur. Ölçekten alınan puanlara göre çalışmaya katılan hastaların 0. ayda 1. ve 3. ay'a göre daha  fazla  destekleyici  bakım  gereksinimlerinin  olduğu  bulunmuştur.  Multipl Miyelom  tanılı  hastaların DeBGÖ-KFTr ölçeği  toplam  ortalama  skor  puanı  0.  ayda 98,37±13,25, 1. ayda 94,21±10,16, 3. ayda 88,89±9,56 olarak bulunmuştur. Lenfoma tanılı  hastaların  DeBGÖ-KFTr ölçeği  toplam  ortalama  skor  puanı  0.  Ayda 
101,88±18,06,  1.  ayda  93,44±12,19,  3.  ayda  90,19±12,41  olarak  bulunmuştur. Lenfoma  tanılı  hastaların  0.  ay  ve  3.  ay  destekleyici  bakım  gereksinimleri Multipl Miyelom  tanılı hastaların destekleyici bakım gereksinimlerinden  fazla bulunmuştur. DeBGÖ-KFTr ölçeği genel skor 3. ay puanı ile CIPNAT genel skor ve alt boyutlarda 1.  ay  ve  3.  ay  puanları  arasında  pozitif  yönde  ve  istatistiksel  olarak  anlamlı  orta düzey korelasyon bulunmuştur (p<0.05) 
Sonuç:  Hemato-onkoloji  hastalarında  periferal  nöropatinin  destekleyici  bakım ihtiyaçlarına olumlu yönde etkisi olmuştur. 
Anhatar  Kelimeler:  Hematolojik  kanser,  periferal  nöropati,  destekleyici  bakım gereksinimleri

Abstract:
Introduction-Aim:  Hematologic  cancers  include  leukemias,  lymphomas  and multiple  myeloma,  accounting  for  6.5%  of  cancers  globally.  Treatments  for hematologic  cancers  include  chemotherapy,  radiotherapy  and  bone  marrow transplantation,  and  patients  may  experience  long-term  healing  pathways. Chemotherapy-induced  peripheral  neuropathy  (CIPN)  is  one  of  the most  common long-term  toxicity  caused  by  chemotherapy.  Although  many  needs  have  been identified in hematological cancer patients, little is known about how to handle them in routine care. There is a need for a more in-depth understanding of the unmet needs experienced  by  hematological  cancer  survivors,  the  factors  that  may  affect  these needs, and the type of support that victims believe can best meet these needs. Based on  this  information,  our  study was  conducted  to  determine  the  effect  of  peripheral neuropathy on supportive care needs in hemato-oncology patients. 
Materials-Methods:  This  cross-sectional  methodologically  planned  study  was carried  out  with  35  patients  with  newly  diagnosed  Multiple  Myeloma  and Lymphoma who  applied  to  Izmir University  of Health  Sciences Bozyaka Training and Research Hospital Hematology Outpatient Chemotherapy Unit. The  data were evaluated  at  the  baseline,  1 month  and  3 months  using  the Chemotherapy  Induced Peripheral  Neuropathy  Assessment  Tool  (CIPNAT)  and  the  Short  Form  of 
Supportive  Care  Needs  Scale  (DeBGÖ-KFTr)  and  the  personal  information  form prepared by the researchers. 
Results: According  to  the demographic  information of  the patients participating  in the  study  (n  =  35),  54.3%  were  diagnosed  with Multiple Myeloma,  45.7%  were diagnosed with Lymphoma, 82.9% were married, 17.1% were  separated  from  their spouses or their spouses died, 11.4% were  illiterate, 37.1% of them primary school, 17.1%  high  school,  34.3%  university  or  higher  education  level. While  40%  of  the patients  have  a  chronic  disease,  60%  of  them  are  infected with  a  chronic  disease; 5.7%  of  those with  chronic  diseases  have  diabetes,  31.4%  have  hypertension  and 2.9% have heart disease. When  the chemotherapy regimens of  the patients  included in the study were examined, 2.9% were ABVD (doxorubicin, bleomycin, vinblastine and  dacarbazine),  42.9%  RCHOP  (Rituximab,  Cyclophosphomide,  Doxorubicin, Vincristine, Prednisone) and 54.3% VCD (Velcade, Cyclophosphamide) it was found that  it  took  the  regime. While  initially,  symptoms  of  peripheral  neuropathy  in  the extremities were  not  observed  in  all  patients  participating  in  the  study;  peripheral neuropathy  symptoms were  observed  in  the  extremities  in  28.6%  at  the  1st month and  in  50%  at  the  3rd month. While  it was  determined  that  82.9%  of  the  patients participating in the study did not receive information about peripheral neuropathy at the  beginning,  it  was  found  that  100%  of  the  participants  were  informed  about peripheral neuropathy in the 1st month and 3rd month with the training given at the beginning.  The  baseline mean  score  of  the  CIPNAT  scale was  0,  the  first month 
mean score was 16.26±29.59, and the third month mean score was 28.35±40.72. As the score obtained  from  the scale  increases,  it shows  that  the  frequency,  severity of the symptom, the state of distress and the situation of preventing daily life are more. It was found that peripheral neuropathy symptoms, frequency, severity, distress, and obstruction  to  daily  life were  higher  in  the  patients  participating  in  the  study  at  3 months. The initial mean value of the supportive care needs scale was 99.97±15.49, the mean value  in  the first month was 93.86±10.97, and  the mean value  in  the third month was 89.5±10.84. According to the scores obtained from the scale, it was found that  the  patients  participating  in  the  study  had more  supportive  care  needs  at  the beginning  than  the  1st  and  3rd  months.  The  total  mean  score  of  the  DeBGÖ-KFTr scale was  found  to  be  98.37±13.25  at  the  beginning,  94.21±10.16  at  the  first 
month,  and  88.89±9.56  at  the  third month  of  the  patients  diagnosed with multiple myeloma.  The  total  mean  score  of  the  DeBGÖ-KFTr scale  was  found  to  be 101.88±18.06 at the beginning, 93.4 ±12.19 at the first month and 90.19±12.41 at the third month  of  the  patients  diagnosed with  lymphoma.  The  initial  and  3rd month supportive care needs of patients diagnosed with lymphoma were found to be higher than  the  supportive  care  needs  of  patients  diagnosed with Multiple Myeloma. The general  score  of  the DeBGÖ-KFTr scale was  positively  and  similarly  significantly correlated between  the 3rd month  score and  the CIPNAT general  score and  the 1st 
and 3rd month scores in the sub-dimensions (p <0.05).
Conclusion:  Peripheral  neuropathy  has  had  a  positive  effect  on  supportive  care needs in hemato-oncology patients. 
Key Words: Hematological cancer, peripheral neuropathy, supportive care needs