Sigara paketlerinde kullanılan resimlerin korku düzeylerinin sigara bırakma davranışı üzerindeki etkileri
The effects of fear levels of pictures used in cigarette packages on smoking cessation behavior
Yazar: GAMZE İLERİ
Danışman: DOÇ. DR. BEHÇET YALIN ÖZKARA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Algılanan kontrol = Perceived control ; Davranışsal kontrol = Behavioral control ; Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Korku = Fear ; Resimler = Pictures ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tutumlar = Attitudes ; Öznel norm = Subjective norm

Özet:
Sigara tüketimi pek çok rahatsızlığı da beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda, sigaranın yol açtığı sağlık sorunları ve bu sorunların önlenmesine ilişkin çok sayıda çalışmanın literatürde yer aldığı görülmektedir. Gerek sigaranın yol açtığı sağlık sorunları gerekse de sigaraya başlama yaşının gün geçtikçe düşmesi sigara tüketimini azaltmak amacıyla yapılan çalışmaların önemini arttırmaktadır.
Bu çalışmada, sigara paketlerinde kullanılan resimlerin korku düzeylerinin sigara bırakma davranışı üzerindeki etkileri incelenmektedir. Korku düzeyleri farklı olan resimlerin sigara bırakma davranışı üzerindeki etkilerinin incelenmesinde planlı davranış teorisinden yararlanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda iki farklı korku düzeyine ait resimlerin (yüksek korku ve düşük korku) yer aldığı iki farklı anket formu kullanılmıştır. Online olarak hazırlanan anket formları katılımcılara sosyal medya platformlarından ulaştırılmıştır. Bu şekilde katılımcılar tarafından 440 anket formu doldurulmuştur. İlk olarak, anketlerden elde edilen verilere SPSS programı aracılığıyla güvenilirlik analizleri uygulanmıştır. Araştırma modelinde yer alan değişkenler arasındaki ilişkilerin test edilmesi için AMOS 21 paket programı kullanılmıştır. Aynı paket program aracılığıyla yapısal eşitlik modeli kurulmuştur. Bu aşamadan sonra doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonuçlarına göre, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrolün niyet üzerindeki etkisinin korku düzeyi yüksek olan resimlerin gösterildiği durumlarda, korku düzeyi düşük olan resimlerin gösterildiği durumlara göre daha güçlü olduğuna işaret eden sonuçlara ulaşılmıştır. Tutumun, her iki korku düzeyindeki resmin gösterildiği durumda da niyet üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilememiştir. Sigara içme niyetinin davranış üzerindeki etkisinin ise her iki korku düzeyindeki resmin gösterildiği durumda anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmektedir.

Abstract:
Cigarette consumption brings with it many ailments. In this context, it is seen that many studies related to health problems caused by cigarette and prevention of these problems are included in the literature. Both the health problems caused by cigarette and the age of starting smoking decreases day by day, increase the importance of the studies carried out to reduce cigarette consumption.
In this study, the effects of fear levels of pictures used in cigarette packages on smoking cessation behavior are examined. Planned behavior theory was used to analyze the effects of pictures with different fear levels on smoking cessation behavior. For the purpose of the study, two different questionnaires with pictures of two different levels of fear (high fear and low fear) were used. The questionnaire forms prepared online were delivered to the participants via social media platforms. In this way, 440 questionnaires were filled out by the participants. Firstly, reliability analyzes were applied to the data obtained from the questionnaires through the SPSS program. AMOS 21 package program was used to test the relationships between the variables in the research model. A structural equation model has been established through the same package program. Confirmatory factor analysis was performed after this stage.
According to the results of the analysis, the results indicating that the effects of subjective norm and perceived behavioral control on intention are stronger when the pictures with high fear levels are shown compared to the pictures with low fear levels are shown. There was no significant effect of attitude on intention when the picture at both levels of fear are shown. It is seen that the effect of smoking intention on behavior has a significant effect in the case that the picture in both levels of fear are shown.