Ekzotik türlerden olan C4 haloxylon persicum ile C3 Tamarix parviflora'nın ekofizyolojik özelliklerinin karşılaştırılması
Ecophysiological properties of C4 haloxylon persicum and C3 Tamarix parviflora
Yazar: AHU ALEV ABACI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FERİT KOCAÇINAR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çorak ve kurak alanların ağaçlandırılmasında kullanılma potansiyeli olan C4 Haloxylon persicum ile C3 Tamarix parviflora türlerinin normal sulama, tuz ve su stresi koşullarında bazı ekofizyolojik özelliklerini karşılaştırmaktır. Bitkilere tuz stresi uygulaması 100 mM NaCl ile başlayarak ve her sulamada konsantrasyon 50 mM arttırılarak 150, 200 ve bir hafta boyunca 250 mM ile 3 kez sulama yapılarak gerçekleştirilmiştir. Su stresi ise normal sulamanın azalan oranda uygulanması ile başlamış (400, 300, 200, 100, 0 ml) ve daha sonra 7 gün boyunca hiç sulama yapılmayarak tatbik edilmiştir. Kontrol muamelesi dahil olmak üzere stres öncesi ve stres sonrasında bitkilerin boy ve çapları ölçülmüştür. Stres sonrasında bitkilerde sabah ve gün ortası su potansiyelleri, klorofil a, klorofil b, prolin, SOD, MDA ölçümleri yapılmıştır. Ayrıca stres uygulamasından sonra bütün bitkilerde karanlıktan başlayarak artan ışık şiddeti altında (0, 250, 500, 750, 1000, 1500, 2000 µmol m-2s-1) gaz değişim ölçümleri yapılmıştır. En fazla boy artışı tuz stresi altındaki H. persicum'da olurken en az boy artışı ise su stresi altındaki T. parviflora'da olmuştur. En fazla çap artışı kontrol muamelesindeki H. persicum'da olurken en az çap su stresindeki H. persicum'da gerçekleşmiştir. En yüksek sabah ve gün ortası su potansiyelleri tuz stresi uygulamasındaki T. parviflora türünde olurken en düşük su potansiyelleri su stresi altındaki H. persicum türünde görülmüştür. En fazla klorofil a miktarı tuz stresi uygulamasındaki T. parviflora türünde olurken en az ise su stresindeki H. persicum türünde görülmüştür. Klorofil b miktarı en fazla su stresi uygulamasındaki T. parviflora türünde olurken en az ise kontrol muamelesindeki H. persicum türünde olmuştur. Tuz stresine tabii tutulmuş T. parviflora'da prolin en yüksek iken H. persicum türünün su stresi altındaki bitkilerde en düşük çıkmıştır. Su stresi T. parviflora'da SOD enzim miktarını arttırmıştır. Gaz değişim parametrelerine bakıldığında, her muamele grubunda ve her ışık şiddeti altında, net fotosentez hızı C3 T. parviflora türüne nazaran C4 H. persicum türünde önemli derecede yüksek çıkarken, transpirasyon ve stoma iletkenliği de önemli ölçüde düşük çıkmıştır. Bu çalışmanın sonucunda C3 T. parviflora'nın C4 H. persicum'a göre biraz daha fazla tuzluluğa dayanıklı olduğu, bunun yanında H. persicum'da biraz daha fazla kuraklığa dayanıklı olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to compare C4 Haloxylon persicum and C3 Tamarix parviflora, with their potential use in plantation of barren and degraded areas, under well-watered, salt stress and water stress. Salt stress was started with giving the pots 100 mM NaCl solution, then for the following watering, the concentration was increased by 50 mM until 250 mM concentration. Afterwards the plants were watered with 250 mM NaCl three times for one week. Water stress was applied by reducing the amount of water given each time, starting with 400 ml and going down to 0 ml, then the plants kept for 7 days without any watering. Shoot heights and diameters were measured at the start and the end of the treatments. Predawn and midday water potentials, chlorophyll a and b, proline, SOD and MDA were determined at the end of the stress treatment. Photosynthesis light response curves were also determined after stress for each species. Maximum height was measured in H. persicum under water stress. T. parviflora plants subjected to water stress showed minimum height. Shoot diameter increment was the highest under control of H. persicum where water stress in this species caused least shoot diameter increment.The highest predawn and midday water potential were in plants of T. parviflora subjected to salt stress where the lowest water potentials were in plants of H. persicum under water stress. Chlorophyll a showed the highest value in salt-stressed T. parviflora plants where water-stressed H. persicum plants showed the lowest values. Amount of chlorophyll b was the highest in water stressed T. parviflora species where the lowest values were in well-watered H. persicum species. Salt stress in T. parviflora increased proline significantly where the lowest values were measured in water-stressed H. persicum plants. Water stress increased SOD enzyme in T. parviflora species. Under all PAR intensities and all treatments, net photosynthetic rate was significantly higher and transpiration rate and stomatal conductance significantly lower in C4 H. persicum compared to C3 T. parviflora species. From this study, it is concluded that C3 T. parviflora is more salt tolerant than the C4 H. persicum, but this species is more water stress tolerant than T. parviflora species.