Mevdûdî'nin Tefhîmu'l Kur'ân adlı tefsirinde aile konusuna yaklaşımı
Mawdûdî's approach to family in Tefhîmu'l-Qur'an
Yazar: İREM KAYACI
Danışman: DOÇ. DR. NURDOĞAN TÜRK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Mevdudi = Mawdudi ; Tefsir = Commentary

Özet:
Aile, toplumsal huzurun dayanağı, fertleriyle ve taşıdığı değerlerle bir medeniyetin oluşmasını sağlayan en önemli kurumdur. Mevdûdî'nin (1903-1979) ifadesiyle aile, insan türünün çoğalmaya olan eğilimiyle bu kurumun oluşmasının asıl sebebini teşkil etmektedir. İlk insan ve peygamber Hz. Âdem'den beri varlığını koruyan, gelmiş ve geçmiş her toplumun en temel yapısını temsil eden bu kurum, evrensellik özelliğiyle önemini asırlardır korumaktadır. İslam'da aile, insanların maddi ve manevi ihtiyaçlarının karşılandığı hem ekonomik hem sosyolojik fonksiyonlara sahip bir kurumdur. Mevdûdî, Tefhîmu'l Kur'ân adlı tefsirinde aileyi, sevgi ve şefkat duygularının üzerine kurulu, birlik-beraberliğin sağlandığı, İslam dini kaidelerinin dikkate alındığı sürece huzurun temin edildiği en önemli müessese olarak ifade etmektedir. Dolayısıyla İslam dininde ailenin geçiminde ve huzurunun temin edilip devam etmesini sağlamada sorumlu ve kavvam sıfatına sahip aile reisi, evin erkeği ve babasıdır. O, evlilikte bir erkeğin sorumluluğunun kadına göre daha ağır olmasının sebebinin, erkeğin yaratılış yönüyle kadından daha güçlü ve bazı meziyetlerde daha üstün yaratılmasına bağlamaktadır. İslam, bu nazarda kadının haklarını, özellikle nikah, mehir, nafaka ve talâk hususunda korumaktadır. Ailedeki her ilişkinin temeli esasında sevgi, saygı, hoşgörü, merhamet ve karşılıklı tahammüle dayanmaktadır. Zira konumuz bağlamında tespit edilen ayetlerde görüleceği üzere Allah'a itaatin hemen akabinde anne-babaya itaatin önemi vurgulanmaktadır. Mevdûdî'nin İsrâ Sûresi'nin 23-24. ayetlerinin tefsirinde ifade ettiğine göre anne-babanın evlatlarını çocukluklarından itibaren özenle yetiştirip büyüttükleri gibi, yaşlandıklarında anne-babalarına saygıda, hürmette ve ihtiyaçlarını karşılamakta aynı özeni göstermek gerekmektedir. Nitekim onun; ayetlerin tefsirinde sıkça hadisler, sebeb-i nüzuller ve fıkhi bilgilerle birlikte, özellikle karı-koca arasındaki ilişkide nikah akdi ve şartları, boşanma ve sonuçları, süt hakkı ve emzirme konularında fıkıh alimlerinin görüşlerine yer verdiği görülmektedir. Neticede Mevdûdî'nin, aile huzurunun sağlanabilmesi için aile bireylerinin eğitimine ve İslami kimliklerinin oluşmasındaki hassasiyetin, toplumun ıslahı için önemli olduğu tezini savunduğu söylenebilir.

Abstract:
The family is the foundation of social peace and the most fundamental institution that enables the formation of a civilisation with the individuals raised and the values they carry. In the words of Mawdūdī (1903-1979), the family constitutes the main reason for the formation of this institution with the tendency of the human species to reproduce. This institution, which has been in existence since the first human being Adam and represents the smallest structure of every society that has come and gone, has maintained its importance for centuries with its universality. In Islam, the family is a sensitive institution with both economic and sociological functions where all the material and spiritual needs of people are met. Mawdûdî, in his tafsir Tafhîmu'l Qur'ân, describes the family as the most important institution based on feelings of love and compassion, where unity and solidarity are ensured and peace is ensured as long as Islamic religious principles are taken into consideration. Therefore, in Islam, the head of the family is the man and father of the house, who is responsible for the maintenance of the family and ensuring its peace and continuity. He attributes the reason why the responsibility of a man in marriage is heavier than that of a woman to the fact that the man is stronger than the woman in terms of creation and superior in some virtues. In this respect, Islam protects the rights of the woman, especially in the matters of marriage, mahr, maintenance and talaq. The basis of every relationship in the family is based on love, respect, tolerance, compassion and mutual tolerance. As can be seen in the verses identified in the context of our subject, the importance of obedience to parents is emphasised immediately after obedience to Allah. According to Mawdūdī's exegesis of verses 23-24 of Surat al-Isrā, just as parents raise their children carefully from their childhood, they should show the same care in respecting, honouring and meeting their parents' needs when they grow old. As a matter of fact, in the exegesis of the verses, it is seen that he frequently includes the hadiths, the reasons for the revelation of the verses, and the opinions of fiqh scholars, especially in the relationship between husband and wife, the marriage contract and its conditions, divorce and its consequences, the right to milk and breastfeeding. As a result, it can be said that Mawdūdī defends the thesis that the sensitivity in the education of family members and the formation of their Islamic identity is important for the reform of society in order to ensure family peace.