Merkez Bankası dijital para sisteminin bankacılık sektörüne etkileri
The effects of Central Bank digital currency system on the banking sector
Yazar: HATİCE ODABAŞI
Danışman: PROF. DR. OSMAN DEMİR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Elektronik para = Electronic money ; Merkez Bankası = Central Bank ; Sanal para = Virtual money ; Sayısallaştırma = Digitization

Özet:
Her sektörde yenilikler yaratan ve geliştiren dijitalleşme, para üzerinde de etkisini göstererek yeni bir dijital para formu oluşturmaktadır. Dijital para, yalnızca elektronik ortamda işlem gören ve soyut bir varlığı olan para şeklidir. Merkez bankaları kendi dijital paralarını üretmek için çalışmalar yürütmektedir. Bu çalışmada, olası bir merkez bankası dijital para sistemi ve bankacılık sektörü üzerindeki etkileri incelenmektedir. Merkez bankası dijital para sisteminin anlaşılması için öncelikle günümüzde işlem gören dijital para birimleri incelenmekte ve sonrasında para biçiminin dönüşümü ile bankacılık sektöründe yaşanabilecek muhtemel değişimler analiz edilmektedir. Bu kapsamda gerçeğe en yakın öngörülerde bulunulmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Ulusal ve uluslararası literatürde bu hususta yaşanan bilgi eksikliğinin giderilmesi ve gelecek çalışmalara ışık tutması amaçlanmaktadır. Çalışmada, sektörde yaşanabilecek değişimler hakkında görüş alınması açısından bir anket çalışması yürütülmüştür. Türkiye'de bulunan bankaların üst düzey yöneticileri ile gerçekleştirilen anket uygulaması sonucunda yeni bir para sistemi olarak merkez bankası dijital para sistemine geçileceği görüşü öne çıkmaktadır. Sektöre yönelik değişim özellikle işlem hızının artması ve işlem maliyetinin azalması yönünde olacaktır. Bunun yanı sıra bütün işlemlerin uzaktan yapılabilmesiyle birlikte bankacılık sektöründe şube sayısında ve istihdam kapasitesinde bir daralma yaşanması beklenen değişimler arasındadır. Ayrıca yeni para sisteminde ATM'lerin ortadan kalkabileceği ya da işlevinin değişebileceği düşünülmektedir. Para üretme maliyetinin daha az olması beklentisi doğrultusunda senyoraj kazancında artış beklenmektedir. Son olarak günümüzde yaşanan salgın örnek alındığında, bu ve benzeri salgınların sektöre yönelik olumsuz etkilerinin dijital para sisteminde daha az olacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Digitalization, which creates and develops innovations in every sector, also creates a new digital form of money by showing its effect on money. Digital money is a form of money that is only traded electronically and has an abstract asset. Central banks are working to produce their own digital currencies. In this study, a possible central bank digital currency system and its effects on the banking sector are examined. In order to understand the central bank digital currency system, firstly the digital currencies that are traded today are analyzed and then the transformation of the money format and the possible changes in the banking sector are analyzed. In this context, it is thought that it would be beneficial to make predictions that are closest to the truth. It is aimed to eliminate the lack of information on this issue in the national and international literature and to shed light on future studies. In the study, a survey study was conducted in order to get opinions about the changes that may occur in the sector. As a result of the survey conducted with the senior managers of the banks in Turkey, the opinion that the central bank digital currency system will be adopted as a new monetary system comes to the fore. The change for the sector will be especially in the direction of increasing the transaction speed and decreasing the transaction cost. In addition, a contraction in the number of branches and employment capacity in the banking sector is among the expected changes, as all transactions can be carried out remotely. Also, it is thought that ATMs may disappear or their functions may change in the new money system. An increase in seigniorage earnings is expected in line with the expectation that the cost of producing money will be lower. Finally, when the current epidemic is taken as an example, it is predicted that the negative effects of this and similar epidemics on the sector will be less in the digital currency system.