Tek taraflı ağrılı diz osteoartritinde konvansiyonel rehabilitasyona eklenen kontralateral izokinetik alt ekstremite egzersizlerinin etkisi
The Effect of Contralateral Isokinetic Lower ExtremityExercises Added to Conventional Rehabilitation in Unilateral Painful Knee Osteoarthritis
Yazar: EMİNE METİN İPEK
Danışman: PROF. DR. JALE MERAY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT KARATAŞ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Yaşlı nüfusun artması ile dejeneratif eklem hastalıkları toplumun büyük kısmını
ilgilendirir hale gelmiştir. Eklem kıkırdağında erozyon, kemik hipertrofisi
(osteofitler), subkondral skleroz, sinovyal membran ve eklem kapsülünde
biyokimyasal ve morfolojik değişiklikler görülür. Osteoartrit, uzun vadede fiziksel
aktivitenin azalması, kondisyon kaybı, uyku bozukluğu, yorgunluk, depresyon ve
sakatlığa neden olabilir. Fonksiyonelliği kısıtlayan ve yaşam kalitesini azaltan bu
kronik hastalığın tedavisinde temel bileşen egzersizdir.
Literatürdeki çalışmalar genellikle kontraleteral kaslardaki kuvvet artışı ve kas
kalınlığı üzerinedir. Bu çalışma ile OA'ya bağlı ağrılı dizde rutin tedaviye eklenen
ve kontralateral alt ekstremiteye uygulanan izokinetik egzersizlerin, ağrılı dizdeki
kas kuvveti, kas kalınlığı, fonksiyonelliğe etkisi ve muhtemel ilişkisini bütüncül
olarak göstermek ve klinisyenlere diz osteoartriti tedavisinde yeni bir bakış açısı
kazandırmak amaçlanmıştır.
Çalışmaya 30.11.2022 ile 30.11.2023 tarihleri arasında, Gazi Üniversitesi Tıp
Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı'na başvuran. 50 yaş
üzerindeki, diz osteoartriti tanısına bağlı tek taraflı diz ağrısı olan, yatarak/ayaktan
takip edilen ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 32 hasta alındı. Sosyodemografik
verileri, boy, kilo, vücut kitle indeksi, fiziksel aktivite düzeyleri, dominant
ekstremiteleri, ağrılı taraf ve hastalık süresi kaydedildi. Diz pasif EHA, son bir
haftalık dönemde sağ ve sol diz ağrısı için VAS, her iki diz için WOMAC diz
osteoartrit indeksi skoru ve mevcut grafileri üzerinden Kellgren/Lawrence
gonartroz evresi kaydedildi. Zamanlı kalk ve yürü testi (TUG) yapılarak sonucu
kaydedildi. Cybex 770 NORM izokinetik dinamometre sistemi ile 60°/s hızda
fleksiyon ve ekstansiyon pik tork değeri, 180°/s hızda fleksiyon ve ekstansiyon pik
tork değeri ve 180 derecede total iş üretimi (endurans) değerlendirildi. Katılımcılara
SF-36 anketi doldurtuldu. Bu değerlendirmeleri takiben hastanın klinik durumuna
kör, kas-iskelet sistemi ultrasonografisi konusunda tecrübeli bir fiziyatrist
tarafından hastaların ultrason ile uylukta kuadriseps kas kalınlığı (RF, VL, VI, VM,
VMO) ölçümü yapıldı. Sonrasında hastalar randomize edilerek 2 gruba ayrılarak
konvansiyonel tedavi olarak verilen, izometrik egzersiz, TENS, hotpack tedavileri
her iki grupta da ağrılı dize uygulandı ve çalışma grubuna ek olarak kontralateral
alt ekstremiteye yönelik Cybex 770 NORM izokinetik dinamometre sistemi ile
60°/s ve 180°/s hızlarda cihazın standart protokolü ile izokinetik egzersiz 20
seanslık tedavi programı şeklinde ayaktan veya kliniğimizde yatarak verildi.
Başlangıçta yapılan ölçümler, 20. seans bitimini takiben aynı şekilde tekrarlandı.
Başlangıçta iki grubun klinik ve demografik özellikleri benzerdi. Kontrol grubunun
13'ü kadın (%81,3), 3'ü erkek (%18.8), çalışma grubunun 12'si kadın (%75), 4'ü
erkekti (%25). Çalışmaya alınan diz osteoartriti tanılı hastaların, kontrol grubunun
yaş ortalaması 59,81 ± 6,34 yıl, çalışma grubunun yaş ortalaması 59,19 ± 5,75 yıldı.
107
Tedabi bitiminde yapılan ölçümlerde kontrol grubunda TUG testinin tedavi
sonrasındaki ölçümü istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir (9,64)
(p<0,05). Ayrıca kontrol grubu ile çalışma grubu arasında TUG değişimi (YD)
bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır (p<0,05). Çalışma
grubundaki değişim, kontrol grubuna göre daha yüksektir (-15,96). Kontrol grubu
ile çalışma grubu arasında VAS, fleksiyon EHA, WOMAC skoru, SF36 sonucu,
RF, VL, VMO, VM, toplam kas kalınlığı, RF+VI kas kalınlığı toplamı değerlerinin
tedavi öncesi ve sonrasındaki ölçümler bakımından iki grupta da iyileşme
saptanmış ancak gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Tedavi
öncesinden sonrasına kadar geçen süreçte kontrol grubunda 60°/s hızda fleksiyon
pik tork, 180°/s hızda fleksiyon pik tork, 180°/s hızda toplam fleksiyon iş üretimi,
180°/s hızda toplam ekstansiyon iş üretimi; çalışma grubunda 60°/s hızda fleksiyon
pik tork, 60°/s hızda ekstansiyon pik tork, 180°/s hızda fleksiyon pik tork, 180°/s
hızda ekstansiyon pik tork, 180°/s hızda toplam fleksiyon iş üretimi ve180°/s hızda
toplam ekstansiyon iş üretimi ölçümlerinde artış anlamlıdır. Ancak gruplar arasında
anlamlı fark yoktur (p>0,05).
Sonuç olarak, kontralateral ekstremiye verilen izokinetik egzersizin, tek taraflı
ağrılı dize verilen izometrik egzersize göre fonksiyonellik üzerinde olumlu etkisi
olduğu düşünülebilir. Diz OA olan hastalarda izometrik egzersiz ağrı,
fonksiyonellik, kas kuvveti, kas kalınlığında anlamlı iyileşme sağlamaktadır, bu
nedenle diz OA tedavisinde kullanılabilir. Ağrılı ekstremiteye verilen izometrik
egzersizler, ağrı modülasyonu yoluyla hipoaljezi sağlamış ve/veya OA nedeniyle
kontralateral egzersiz etkisine yol açan nöral mekanizmalar etkilenmiş olabilir.
Kontralateral izokinetik egzersizin etkisini net bir şekilde gösterebilmek için
sağlıklı kontrollerle kıyaslamanın yapıldığı, uzun süreli ve yüksek sayıda katılımcılı
çalışmalara ihtiyaç vardır. Kontralateral izokinetik egzersiz immobilizasyonun
mutlak gerekli olduğu hastalarda bir tedavi yöntemi olarak düşünülebilir.

Abstract:
Degenerative joint diseases have become
a concern for a significant portion of the population due to the increasing elderly
population. Erosion in joint cartilage, bone hypertrophy (osteophytes), subchondral
sclerosis, and biochemical and morphological changes in the synovial membrane
and joint capsule are observed. Osteoarthritis can lead to decreased physical
activity, loss of conditioning, sleep disturbances, fatigue, depression, and disability
in the long term. Exercise is a fundamental component in the treatment of this
chronic disease, which restricts functionality and reduces quality of life. Studies in
the literature generally focus on the increase in strength and muscle thickness in
contralateral muscles. This study aims to comprehensively demonstrate the effect
of isokinetic exercises applied to the contralateral lower extremity in addition to
routine treatment in painful knee OA on muscle strength, muscle thickness,
functionality, and their possible relationship, and to provide clinicians with a new
perspective in the treatment of knee osteoarthritis. 32 patients aged 50 and over with
unilateral knee pain diagnosed with knee osteoarthritis who applied to the
Department of Physical Medicine and Rehabilitation at Gazi University Faculty of
Medicine between 30.11.2022 and 30.11.2023, followed up inpatient/outpatient
settings, and met the inclusion criteria were included in the study.
Sociodemographic data, height, weight, body mass index, levels of physical
activity, dominant extremities, painful side, and duration of illness were recorded.
VAS pain scores for right and left knee pain in the last week, WOMAC knee
osteoarthritis index score for both knees, and Kellgren/Lawrence gonarthrosis stage
based on current graphs were recorded. The Timed Up and Go (TUG) test was
performed, and the result was recorded. Flexion and extension peak torque values
at 60°/s speed, flexion and extension peak torque values at 180°/s speed, and total
work production (endurance) at 180 degrees were evaluated using the Cybex 770
NORM isokinetic dynamometer system. Participants filled out the SF-36
questionnaire. Following these evaluations, muscle thickness (RF, VL, VI, VM,
VMO) in the quadriceps was measured with ultrasound by a physiatrist experienced
in musculoskeletal ultrasound. Subsequently, the patients were randomized and
divided into 2 groups. In addition to conventional treatment given as isometric
exercise, TENS, and hot pack therapies applied to the painful knee in both groups,
the study group received isokinetic exercises to the contralateral lower extremity
using the Cybex 770 NORM isokinetic dynamometer system at 60°/s and 180°/s
speeds according to the device's standard protocol as a 20-session treatment
program, provided outpatient or inpatient at our clinic. Measurements taken at
baseline were repeated in the same manner after the 20th session. At baseline, the
clinical and demographic characteristics of the two groups were similar. Thirteen
of the control group were female (81.3%), and 3 were male (18.8%); in the study
group, 12 were female (75%) and 4 were male (25%). The mean age of the knee
109
osteoarthritis patients included in the study was 59.81 ± 6.34 years in the control
group and 59.19 ± 5.75 years in the study group. In the measurements taken at the
end of treatment, the TUG test measurement in the control group after treatment
was statistically significantly higher (9.64) (p <0.05). Additionally, there was a
statistically significant difference in TUG change (Δ) between the control group
and the study group (p <0.05). The change in the study group was higher (-15.96)
compared to the control group. Improvement in VAS, flexion ROM, WOMAC
score, SF36 result, RF, VL, VMO, VM, total muscle thickness, and total RF + VI
muscle thickness values were observed in both groups in terms of pre- and post-
treatment measurements, but no significant difference was found between the
groups (p> 0.05). There was a significant increase in measurements of peak torque
at 60°/s flexion, peak torque at 180°/s flexion, total flexion work production at
180°/s, and total extension work production at 180°/s in the control group and peak
torque at 60°/s flexion, peak torque at 60°/s extension, peak torque at 180°/s flexion,
peak torque at 180°/s extension, total flexion work production at 180°/s, and total
extension work production at 180°/s in the study group from pre-treatment to post-
treatment. However, there was no significant difference between the groups (p>
0.05). In conclusion, it can be considered that isokinetic exercises given to the
contralateral extremity have a positive effect on functionality compared to isometric
exercises given to the painful unilateral knee. Isometric exercises provided to the
painful extremity provide significant improvement in pain, functionality, muscle
strength, and muscle thickness in patients with knee OA and can therefore be used
in the treatment of knee OA. Isometric exercises given to the painful extremity may
have provided hypoalgesia through pain modulation and/or affected neural
mechanisms leading to the contralateral exercise effect due to OA. To clearly
demonstrate the effect of contralateral isokinetic exercise, long-term and high-
numbered studies with healthy controls are needed. Contralateral isokinetic
exercise can be considered as a treatment method in patients where immobilization
is absolutely necessary.