Elektron paramagnetik rezonans (EPR)tekniği ile diş minelerinin almış olduğu radyasyon dozunun belirlenmesi
Radiation dose measurement by electron paramagnetic resonance (EPR) of tooth enamel
Yazar: BESTE İNCEOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT GÖRGÜN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental mine = Dental enamel ; Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; EPR = EPR ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon ölçüm tekniği = Radiation measurement technique ; Radyometri = Radiometry

Özet:
Diş Mineleri Kullanılarak Elektron Paramagnetik Rezonans (EPR) Yöntemi İle Radyasyon Seviyesinin Belirlenmesi
Karadeniz Bölgesinde yaşayan 97 kişiden çekim endikasyonu konulmuş  dişler toplanmış ve bu dişlerin mineleri kullanılarak EPR yöntemiyle radyasyon doz ölçümleri hedeflenmiştir.
Toplanan dişlere, kimyasal ve mekanik ayırma işlemleri uygulanarak minesi dentinden ayrıştırılmıştır. Diş mineleri agat havanda kırıldıktan sonra 125-600 µm boyutlarındaki elekler yardımıyla istenilen tanecik boyutuna getirilmiştir.  Daha sonra 125-600 µm aralığındaki tüm diş minelerinin EPR sisteminde spektrumu elde edilmiştir. EPR ölçümleri A.Ü. Nükleer Bilimler Enstitüsü'nde yapılmıştır. Kalibrasyon eğrisinin oluşturulması için ışınlamalar Medicana Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Radyoterapi Birimi'nde yer alan Varian DBX marka Lineer Akseleratör (Linac) Cihazı ile yapılmıştır. Radyasyon dozları elde edilen kalibrasyon eğrisi kullanılarak belirlenmiştir. 
Toplam 97 kişiden 71 kişinin aldığı radyasyon dozu 95 mGy'in altında kalması nedeniyle, radyasyon doz ölçümü yapılamadı. Geriye kalan 26 kişiye ait fark dozları hesaplandı. 26 kişinin diş mine örneklerinden ölçülen radyasyon dozlarından 1 Gy'in altında hesaplanan fark dozu değerleri, tıbbi görüntüleme yöntemlerinden veya herhangi bir tiroid kontrol taramasından sonra kişinin maruz kalabileceği düşünülürse 1 Gy'in üstünde olan 15 kişinin fark dozları değerlendirildi. Anketlere verilen cevapların değerlendirilmesi sonucunda 26 kişi ve 15 kişi kendi aralarında da karşılaştırılarak belirlenen radyasyon doz ölçüm değerleri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna varıldı. Radyasyon ölçüm fark doz değeri yüksek çıkan kişilerin, birçok farklı görüntüleme yöntemleri ile tetkik yaptırdıkları belirlenmiştir.
Yaptığımız çalışma sonucunda diş minesinden elde edilen sinyallerin doz kalibrasyon eğrisi kullanılarak ölçülebilen en düşük dozunun 95 mGy olduğu belirlenmiştir. Doğal radyasyon doz hesaplamasında tıbbi amaçlı kullanılan radyasyona maruz kalmamış kişilerin bulunması, daimi dişler yerine süt dişlerinden faydalanmak, görüntüleme yöntemlerinden hangileri tercih edildiyse uygulanan tekniğin bilinmesi, çalışma için uzun süreli ve özenli grup çalışmaları ve örnek sayısının artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelime: Diş minesi, Doz kalibrasyon eğrisi, Radyasyon dozu, EPR.

Abstract:
Radiation Dose Measurement By Electron Paramagnetic Resonance (EPR) Of Tooth Enamel 
The aim of this study was to examine radiation dose by using the EPR method of the extracted teeth which were collected from 97 individuals who are living in the Black Sea Area.
The enamel of the teeth were substracted from the dentin using chemical and mechanical separation processes. The enamel seperated in an agate mortar the partical size was designated to be 125-600 μm. The EPR spectra of the systems was amanged in this which EPR measurements AU Calibration is performed at the Nuclear Science Institute for the creation of irradiation Medicine Hospitals located in Radiation Oncology Radiotherapy Unit; DBX brand Varian Linear Accelerator (Linac)  was used for this purpose . Radiation doses were determined using the resulting calibration curve.
Of all 97, 71 people's radiation dose were below 95 mGy , thus the radiation dose measurements could not be made. The remaining 26 persons were calculated. From the rest 26 people's,  11 of them were over 95 mGy but less then  1 Gy were classified as long. This subtracted dose from the thyroid gland control or various imaging methods. 15 people over 1 Gy is calculated seperately, the statistical evaluation revealed no significant difference between over 1 Gy and below 1 Gy inters of subtracted radiation dose. Dose calibration curve calculated that the higher values for the subtracted radiation levels results from  the patients various imaging methods. 
In the study, the threshold dose for calibration curve for dental enamel was found to be 95 mGy. Further studies should make with the individuals without any medical exposures, using deciduous teeth instead of permanent teeth. Moreover, the techniques as well as long term with longer studies groups must be included for this purpose.  

Key Words: Dose calibration curve, EPR, Radiation dose, Tooth enamel.