Alkol kullanım bozukluğundaki aşermenin önlenmesinde göz hareketleri ile duyarsızlaştırma-yeniden işleme müdahalesi: Randomize kontrollü çalışma
Eye movements desensitization and reprocessing (EMDR) intervention in preventing craving in alcohol use disorder: Randomized controlled study
Yazar: YAĞMUR CALLAK
Danışman: PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism

Özet:
Amaç: Bu araştırma, bağımlılık-odaklı göz hareketleri ile duyarsızlaştırma ve yeniden işleme psikoterapisinin (BO-EMDR) alkol kullanım bozukluğu (AKB) olan yetişkin hastaların aşerme şiddeti, aşerme üzerindeki kontrol düzeyi, klinik belirti düzeyi, özyeterlik düzeyi ve işlevsellik düzeyi üzerinde herhangi bir iyileştirici etkisi olup olmadığını incelemektedir.  Yöntem: Bu araştırma, Eylül 2022-Aralık 2022 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsünde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, bağımlılık polikliniğine başvuran ve alkol bağımlılığı tedavisi gören 24 hasta oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan hastalar randomize şekilde iki ayrı araştırma koluna ayrılmıştır. Kontrol grubu hastaları (n:12, yaş:45.66±11.08) bağımlılık polikliniğinde uygulanan standart tedaviyi alırken, deney grubu hastaları (n:12, yaş:41.75±9.15) standart tedaviye ek haftalık olarak planlanan 3 seans BO-EMDR psikoterapisi almıştır. Araştırmanın verileri; bağımlılık şiddeti için Alkol Kullanım Bozukluklarını Tanıma Testi (AUDIT), erken dönem travmatik yaşantı düzeyi için Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (CTQ), aşerme şiddeti için Penn Alkol Aşerme Ölçeği, aşerme üzerindeki kontrol düzeyi için Aşerme Yaşantı Ölçeği, klinik belirtiler için DSM-5 Birinci Düzey Kesitsel Belirti Ölçeği, özyeterlik için Genel Özyeterlik Ölçeği, işlevsellik için İşlevselliğin Genel Değerlendirmesi aracılığıyla toplanmıştır. Her iki gruptaki hastaların aşerme şiddeti, aşerme üzerindeki kontrol düzeyi, klinik belirti düzeyi, özyeterlik düzeyi ve işlevsellik düzeyi üç farklı zaman diliminde (başlangıçta, BO-EMDR müdahalesinin bitiminde ve müdahalenin bitiminden 1 ay sonra) ölçülmüştür. Araştırmanın analizleri parametrik olmayan testler aracılığıyla yapılmıştır. Deney grubundaki hastaların aşerme şiddeti, aşerme üzerindeki kontrol düzeyi, klinik belirti düzeyi, özyeterlik düzeyi ve işlevsellik düzeyinin müdahale öncesine göre, müdahale sonrası ve 1-aylık izlemde farklılaşıp farklılaşmadığına bakmak için Friedman Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testinden; deney ve kontrol grubunun müdahale öncesine göre, müdahale sonrasında ve 1-aylık izlemde aynı değişkenler açısından aralarında herhangi bir fark olup olmadığına bakmak için Mann Whitney U Testinden yararlanılmıştır. Bulgular: Deney grubu hastalarının aşerme şiddeti, başlangıca göre anlamlı şekilde düşmüştür; ancak gruplararası aşerme şiddetinde müdahale sonrası ve 1-aylık izlemde anlamlı fark yakalanmamıştır. Deney grubunun aşerme üzerindeki kontrol düzeyi müdahale sonrası yükselmiş ve 1-aylık izlemde başlangıca göre yükselen kontrol düzeyi korunmuştur. Aşerme üzerindeki kontrol açısından gruplararası fark yakalanmamıştır. Klinik belirti düzeyinde, grup içinde ve gruplararasında müdahale sonrası ve 1-aylık izlemde anlamlı değişim gözlenmemiştir. Özyeterlik düzeyinde, gruplararasında müdahale sonrası anlamlı bir fark olmamasına rağmen, 1-aylık izlemde fark görülmüş; kontrol grubu hastalarının özyeterlik düzeyi gerilemiştir. Genel işlevsellik düzeyi müdahale sonrası ve 1-aylık izlemde hem grup içi hem gruplararası karşılaştırmalarda  anlamlı şekilde farklılaşmış; deney grubu hastalarının işlevselliklerinin kontrol grubuna göre yükseldiği bulunmuştur. Araştırma bulguları, literatürdeki bulgularla tartışılmıştır. Sonuç: Araştırmamız, Türkiye örnekleminde BO-EMDR yönteminin etkinliğinin araştırıldığı ilk çalışmadır. Araştırma bulgularının farklı örneklemlerle ve kontrollü çalışmalarla tekrarlanması gerekmektedir. BO-EMDR yöntemi, AKB tedavisinde ek bir seçenek olarak umut vaadetmektedir.

Abstract:
Aim: This study aimed to determine whether addiction-focused eye movement desensitization and reprocessing (AF-EMDR) psychotherapy had any effect on craving severity, control level over craving, clinical symptom level, self-efficacy level and functionality level of adult patients with alcohol use disorder (AUD). Method: This research was carried out at Ege University Institute of Substance Abuse, Toxicology and Pharmaceutical Sciences between September 2022 and December 2022. The sample of the study consists of 24 patients who applied to the addiction polyclinic and were treated for alcohol addiction.. The patients participating in the study were randomly divided into two separate research arms. The patients in the experimental group (n:12, age:41.75±9.15) received 3 weekly sessions of AF-EMDR psychotherapy in addition to the standard treatment in the addiction outpatient clinic while the patients in the control group (n:12, age:45.66±11.08) received only the standard treatment. The data collection tools were; Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT) for addiction severity, Childhood Trauma Questionairre (CTQ) for early traumatic experience level, Penn Alcohol Craving Scale for craving severity, Craving Experience Scale for control over craving, the DSM-5 First Level Cross-sectional Symptom Scale for clinical symptoms, the General Self-Efficacy Scale for self-efficacy, and the General Assessment of Functioning for functionality. The severity of craving, the level of control over craving, clinical symptom level, self-efficacy level, and functionality level of the patients in both groups were measured at three different time points (at baseline, after the AF-EMDR intervention, and 1-month follow-up). The analyzes of the research were made through non-parametric tests. Friedman Test and Wilcoxon Signed Rank Test were used to check whether the severity of craving, control level over craving, clinical symptom level, self-efficacy level and functionality level of the patients in the experimental group differed from the pre-intervention, post-intervention and in the 1-month follow-up; Mann Whitney U Test was used to see if there was any difference between the experimental and control groups in terms of the same variables compared to the post-intervention and 1-month follow-up. Results: The craving severity of the patients in the experimental group decreased significantly compared to the baseline; however, there was no significant difference in the severity of craving between the groups after the intervention and in the 1-month follow-up. The control level of the experimental group on craving increased after the intervention and was maintained in the 1-month follow-up compared to the baseline. There was no statistical difference between the groups in terms of control over craving. No significant change was observed in the level of clinical symptoms, within and between groups, after the intervention and at 1-month follow-up. Although there was no significant difference between the groups in the level of self-efficacy after the intervention, a difference was observed in the 1-month follow-up; that is, the self-efficacy level of the control group patients decreased. The general functionality level differed significantly in both within and between groups' comparisons after the intervention and at 1-month follow-up. The functionality of the patients in the experimental group increased compared to the control group. The research findings were discussed with the findings in the literature. Conclusion: Our research is the first study to investigate the effectiveness of the AF-EMDR method in the Turkish sample. Research findings need to be repeated with different samples and controlled studies. The AF-EMDR method is promising as an additional option in the treatment of AUD.