Ataerkil toplumda 'gönüllü çocuksuzluk': Türkiye'de 'gönüllü çocuksuzluk'u seçen kadınlara dair algı ve yaklaşımlar
Voluntary childlessness in a patriarchal society: Perceptions and approaches to voluntarily childless women in Turkey
Yazar: ZEHRA ÇİĞDEM DALAY TEZ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE SEVGİ UÇAN ÇUBUKÇU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ataerkil = Patriarchal ; Gönüllü çocuksuzluk = Voluntary childlessness ; Kadınlar = Women ; Çocuksuzluk = Childlessness

Özet:
Bu tezde çocuk doğurmasına bir engeli olmadığı halde doğurmamayı seçen kadınları tanımlayan, 20. yüzyılda gelişmiş toplumlarda ortaya çıkarak feminist literatüre giren 'Gönüllü Çocuksuzluk' kavramı ve ataerkil bir toplum olan Türkiye'de çocuksuz olmayı seçen kadınlara dair algı ve yaklaşımlar incelenmiştir. Çocuk doğurmamayı seçen kadınlara dair algıdan bahsederken öncelikli olarak annelik mitinin anlatılması ve bu mitin tarihsel gelişimi üzerinde durulması gerekmektedir. Çalışmada annelik mitin tarihsel gelişimi incelenirken, feministlerin anneliğe yaklaşımı da aktarılmış ve gönüllü çocuksuzluk olgusunu tanımlamak için neden Türkçede 'Gönüllü Çocuksuzluk' kavramının seçildiği anlatılmıştır. Kullanılan yöntem yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemidir. Kendilerini gönüllü çocuksuz olarak tanımlayan on bir kadınla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, kadınların yaşadıkları toplumda nasıl algılandıklarına dair anlatıları üzerinden Türkiye toplumunda gönüllü olarak çocuksuz olmayı seçen kadınların nasıl değerlendirildikleri ve aynı zamanda bu kadınların kimler olduğu görünür kılınmaya çalışılmıştır.  Türkiye'de gönüllü olarak çocuksuzluğu seçen kadınların eğitimli, meslek sahibi, sosyal ve ekonomik alanda aktif bireyler olduğu, bu kadınların yaşadıkları topluma ve kendilerine dair son derece yüksek bir farkındalığa sahip oldukları ve toplumda bu kadınlara yönelik olumsuz kalıpyargıların ve olumsuz bir algının mevcut olduğu sonucuna varılmıştır. Türkiye toplumunda gönüllü çocuksuzluğu seçen kadınların doğurmamayı seçme nedenlerinin hem Türkiye'deki hem de dünyadaki hemcinsleri ile benzer olduğu, kendilerine yönelik toplumda mevcut olan algının da anneliğin eril normlar üzerinden tanımlandığı toplumlardaki gönüllü çocuksuzluk algısı ile benzeştiği saptanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Gönüllü çocuksuzluk, çocuksuzluk, annelik, gönüllü çocuksuz kadınlara yönelik algılar, Türkiye.

Abstract:
In a culture in which motherhood is central to feminine identity, voluntary childlessness is a novel phenomenon and it might be said that the experiences of voluntarily childless women in Turkey are underresearched and almost invisible. To be able to understand and analyze the perceptions and approaches to women who choose to remain childless in a patriarchal society, it is necessary to analyze the motherhood myth first. Hence firstly how the motherhood myth was created and how feminists analyzed and challenged this myth is explained comprehensively, then the . phenomenon of voluntary childlessness is defined and described and why the term  'voluntarily childless' is chosen to describe women who choose to remain childless is explained. How voluntarily childless women are perceived in various societies which are not referred to as patriarchal societies is also conveyed via various studies to be able to draw comparisons and further the understanding of the phenomenon. The method used in the thesis is semi – structured in – depth interviews. How voluntarily childless women are perceived is being conveyed through the interviews made with eleven women with a special interest in conveying who these women are and how they perceive motherhood. Drawing on the accounts of these women, the thesis concludes that there are negative stereotypes of voluntarily childless women in Turkey and that voluntarily childless women are fully aware of the discredited identities attached to them by the society. These women who define themselves as voluntarily childless are very well – educated individuals who question and reject the traditional values of society and their reasons for remaining childless are almost the same with each other are also the findings of this study. The fact that there are only minor variations produced by cultural factors in the perceptions of voluntarily childless women in different societies in which motherhood is defined within a patriarchal framework is also noted. 
Key Words: Voluntary childlessness, childlessness, motherhood, perceptions and approaches to voluntarily childless women, Turkey.