Postpartum döneme uyumun kadınların cinsel yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Effect of adaptation to postpartum period on the quality of sexual life of woman
Yazar: AYNUR TURHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTÜL HADIMLI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Cinsel birleşme = Coitus ; Cinsel ilişki = Sexual relation ; Cinsellik = Sexuality ; Kadınlar = Women ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Araştırma; kadınların postpartum döneme uyum sağlarken cinsel yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla kesitsel olarak planlanmıştır. 
Metod: Araştırma kapsamını İzmir Bornova Naldöken Aile Sağlığı Merkezi' ne bağlı bölgede yaşayan, postpartum 3-12 aylık dönemde doğum sonu cinsel yaşamı başlamış ve devam eden, bebeği yaşayan, araştırmaya katılmaya gönüllü olan 108 kadın oluşturmuştur.  Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen kadınların sosyo-demografik ve obstetrik özelliklerini tanımlayan Kadınların Bireysel Özelliklerini Tanıtan Soru Formu, Postpartum Kendini Değerlendirme Ölçeği (PKDÖ) ve Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği (CYKÖ) - Kadın Formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Veriler değerlendirilirken istatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmeler p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalamaları 29,2±5,6 (min: 19 max: 40)'dir. Kadınların %30,6'sı üniversite mezunu iken, %74.1'i gelir getiren bir işte çalışmamaktadır. İlk gebelik yaşı ortalamaları 24,31±4,76 (min:16 max:37), gebelik sayısı ortalaması 2,16±1,18 (min:1 max:8)'dir. Son gebeliğin %77,8'i planlı iken, %61.1'i sezaryen ile gerçekleşmiştir. Kadınların bulundukları postpartum ay ortalaması 5,63±2,67 (min:3 max:12)'dır ve %89,8'i bebeğini emzirmektedir.  Kadınların postpartum dönemde cinsel ilişkiye başladıkları ay ortalaması 2.28±0,80 (min:0 max:6)'dır ve %17,6'sı doğumdan sonra cinsel ilişkiye başladığında sorun yaşadığını belirtmiştir. Araştırmaya katılan kadınların CYKÖ puan ortalaması 77,18±21,48 ortancası 84,44 [5,56-100]'dür. PKDÖ puan ortalaması ise 147,28±36,62 ortancası 140 [91-283]olarak saptanmıştır. PKDÖ boyutlarında kadınların aldıkları puan ortalamaları değerlendirildiğinde; eşler arasındaki ilişkinin kalitesi ortalaması 21,93±7,32, partnerlerin bebek bakımına katılıma bakışları alt boyutu ortalaması 20,7±8,15, doğum deneyiminden memnuniyet alt boyutu ortalaması 17,07±5,32, hayatın devamından hoşnut olma alt boyutu ortalaması 22,16±7,02, annelik görevleriyle başa çıkmada güce güvenme alt boyutu ortalaması 25,3±6,45, annelik ve yeni doğan bakımından memnunluk alt boyutu puan ortalaması 20,01±6,56 ve aile ve arkadaşların annelik için desteği puan ortalaması 20,11±5,57 olarak elde edilmiştir. Kadınların PKDÖ toplam puanı, alt ölçek 1-2-4-7 ile sürekli değişkenlerden ilk gebelik yaşı arasında negatif zayıf bir korelasyon olduğu bulgusu elde edilmiştir (p<0,05). Kadınların ilk gebelik yaşı arttıkça PKDÖ puanı anlamlı olarak azalmakta, CYKÖ puanı ise artmaktadır. Ayrıca şehirde yaşayan, eğitim seviyesi üniversite+yüksek lisans olan, gelir düzeyi yüksek, akraba evliliği yapmamış kadınların PKDÖ puanı anlamlı şekilde düşük iken eğitim seviyesi yüksek, sosyal güvencesi olan, çekirdek tipte ailesi olan, emzirme sürecinde ve doğum sonrasında cinsel ilişkiye başlamada sorun yaşamayan kadınların CYKÖ puanı anlamlı şekilde yüksektir.  Bu sonuç, bu kadınların postpartum döneme uyumlarının ve cinsel yaşam kalitelerinin daha iyi olduğunu göstermektedir. İki ölçek toplam puanları arasındaki ilişki korelasyon ile değerlendirildiğinde r=-0,608 (p<0,001) negatif anlamlı bir korelasyon elde edilmiştir. Kadınların PKDÖ puanı düştükçe (postpartum döneme uyumları arttıkça), CYKÖ puanları artmaktadır.
Sonuç ve Öneriler:  Araştırma sonucunda postpartum döneme uyumun kadınların cinsel yaşam kalitesini olumlu yönde etkilediği saptanmıştır. Bu sonuç doğrultusunda postpartum süreçte gerek lohusa gerekse yenidoğan izlemlerini gerçekleştirerek kadınlara en yakın sağlık meslek üyesi olan ebelerin postpartum döneme uyumu ve cinsel yaşamı değerlendirmeleri önem taşımaktadır. Ebelerin postpartum döneme özgü cinsel danışmanlık verebilmeleri için gerekli hizmet içi eğitimler düzenlenerek bu konudaki bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi yanı sıra lohusalara ve eşlerine/partnerlerine verilecek eğitimlerin broşürler ile desteklenmesi önerilebilir.
Anahtar kelimeler: Postpartum dönem; kendini değerlendirme; cinsellik; yaşam kalitesi

Abstract:
Aim:  This study has been designed to idently the factors effecting quality of sexual life of women while adopting the postpartum period.
Method: Study ( group population) was consisted of 108 women who were living in the area of İzmir Bornova Naldöken Family Healt Center and in postpartum period of 3-12 months, with sexual life started and continving. Data were collected by interview using a questionnaire developed by the researchers, which defines the women's personel chonvetenitics, Postpartum Self Evaluation Questionnare (PSEQ) and Sexual Quality of Life Questionnare-Female (SQLQ-F). Data were analyzed by SPSS (Statistical Package for Social Sciences) sofware. Significance was decided to be p<0,05.
Result: The average age of women participating in the study was 29.2 ± 5.6 (min: 19 max: 40). While 30.6% of women are university graduates, 74.1% of them do not work in a job generating income. The mean age at first pregnancy age was 24.31 ± 4.76 (min: 16 max: 37), and the mean pregnancy age was 2.16 ± 1.18 (min: 1 max: 8). While 77.8% of the last pregnancy was planned, 61.1% of them had cesarean section.
The mean postpartum month of women was 5,63 ± 2,67 (min: 3 max: 12) and 89,8% breastfeeding their baby. The mean number of women having sexual intercourse during postpartum period was 2.28 ± 0.80 (min: 0 max: 6) and 17.6% stated that they had problems when they started having sexual intercourse after birth. Sexual Quality of Life Questionnare (SQLQ) The mean score of the women participating in the study was 77,18 ± 21,48 and median was 84,44 [5,56-100].
Postpartum Self Evaluation Questionnare (PSEQ) The mean score was 147,28 ± 36,62 and 140 [91-283]. When the averages of the individuals in the PSEQ dimensions were evaluated; The average quality of the relationship between spouses was 21,93 ± 7,32, the mean of the partners' view of participation in the baby care was 20,7 ± 8,15, the mean satisfaction level from the birth experience was 17,07 ± 5,32, 22,16 ± 7,02, the mean of the sub-dimension of trust in coping with maternity tasks is 25,3 ± 6,45, the mean score of satisfaction in maternity and newborn score is 20,01 ± 6,56 and the support for motherhood of family and friends is rated The mean was 20,11 ± 5,57. There was a negative weak correlation between SQLQ total score of women and sub-scale 1-2-4-7 and continuous variables between the first gestational age (p <0.05). As the first gestational age of women increases, SQLQ score decreases significantly and PSEQ score increases.
In addition, women who live in the city, who have a university level of education, who have a high level of income and who do not have a consanguineous marriage have a significantly lower SQLQ score than women who have a high level of education, have a social security system, have a nuclear family, have no problems starting a breastfeeding process and a postpartum sexual intercourse. PSEQ score is significantly higher. 
This result shows that these women have better postpartum adaptation and sexual quality of life. When the relationship between the two scale total scores was evaluated by correlation, a negative significant correlation was obtained r = -0,608 (p <0,001).
The lower the SQLQ score of women (the greater the adaptation to the postpartum period), the higher the PSEQ scores.
Conclusion: This study revealed that adapting the postpartum period effects quality of sexual life in a positive way. I should be emphasized that, in the postpartum period evaluation of the adaptation and quality of sexual life by midwives, who are the closest health worker to the women because of neonatal and puerperal follow ups, is crucial. Knowledge and capability of midwives for sexual consultation should be supported by inservice training. At the same time flyers for this training should be provided.
Key Words: Postpartum period; self evaluation; sexuality; quality of life