Yabani olarak yetişen çirişte (Eremurus spectabilis M. Bieb.) tohum dormansisini kırıcı uygulamalar üzerine araştırmalar
Investigations on applications of breaking seed dormancy in grown wild Eremurus spectabilis M. Bieb.
Yazar: KADER KESKİNER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURCU TUNCER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Sebze Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması, yabani olarak yetişen çiriş (Eremurus spectabilis M.Bieb.) tohumlarında görülen dormansiyi ortadan kaldırmada farklı uygulamaların etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla tohumlara suda bekletme (0, 24 ve 48 saat), farklı sürelerde (0, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 ve 100 gün) soğukta (4ºC) nemli katlama uygulamaları, gibberellik asit (GA3) (0, 250, 500, 750, 1000, 1500 ve 2000 ppm), potasyum nitrat (KNO3)  (0, 5 mM, 10mM ve 15mM ), kalsiyum klorür (CaCl2) (0, 5 mM, 10 mM ve 15 mM ) ve 1500 ppm GA3 katılmış ya da katılmamış farklı besin ortamlarında (MS, B5 ve WH) in vitro çimlendirme uygulamaları yapılmıştır. Uygulama gören tohumlar 2 farklı fotoperiyot (karanlık ve 16/8 saat aydınlık/karanlık) düzeninde 15 ºC'de çimlendirme denemelerine alınmıştır. 
Araştırma sonucunda en yüksek çimlenme oranı ortalaması 100 gün katlama (% 71.6) uygulamasından elde edilmiştir. Bunu sırasıyla, 90 gün (% 45) ve 80 gün (% 41.6) katlama uygulamaları izlemiştir. Çimlenme oranı bakımından en başarılı kombinasyon 100 gün + karanlık (% 73.3) uygulaması olmuştur. Suda bekletme, farklı besin ortamlarında in vitro çimlendirme ve GA3 uygulamalarından yeterli sonuç alınamamıştır. Çimlenme oranı ortalamasında KNO3 (% 10) ve CaCl2 (% 3.33) uygulamalarının 5 mM dozu diğer uygulanan dozlara göre daha olumlu sonuç vermiştir. 
Çıkış parametrelerinde de yine aynı uygulamalar daha başarılı olmuştur. En yüksek çıkış oranı 100 gün katlama + karanlık uygulamasından (% 73.3) elde edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Çıkış, Çimlenme, Dormansi, Eremurus spectabilis M.Bieb., Tohum.

Abstract:
This thesis study was carried out to determine the effect of different applications in the breaking of the dormancy seen in wild seeds (Eremurus spectabilis M.Bieb.). For this purpose, there was made to seeds folding in pure water (0, 24, and 48 h), prechilling treatments (4ºC- 0, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, and 100 days), gibberellic acid (0, 250, 500, 750, 1000, 1500, and 2000 ppm), KNO3 (0, 5, 10, and 15 mM), CaCl2 (0, 5, 10, and 15 mM ) treatments, in vitro germination applications in different nutrient media (MS, WH, and B5) with or without 1500 ppm GA3. The seeds were germinated at 15 ºC with 2 different photoperiods (dark and 16/8 hours light/dark).
As a result of the research, the highest germination rate averaged 100 days prechilling treatments (71.6%). This was followed by 90 days (45%) and 80 days (41.6%) prechilling applications, respectively. The most successful combination in terms of germination rate was 100 days prechilling + darkness (73.3%) application. Folding in pure water, in vitro germination and GA3 applications have failed. 5 mM dose of KNO3 (10%) and CaCl2 (3.33%) was more effective than the other doses in terms of the mean germination rate. The same applications have been more successful in the emergence parameters. The highest emergence rate was obtained from 100 days prechilling + dark application (73.3%).

Keywords: Emergence, Germination, Dormancy, Eremurus spectabilis M.Bieb., Seed.