İnternet gazeteciliğinde tık tuzaklı haberlerin incelenmesi: Ensonhaber.com örneği
Examining of clickbaite news in internet journalism: Ensonhaber.com example
Yazar: SEGAH YEŞİLYURT
Danışman: PROF. DR. FİLİZ TİRYAKİOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Hipermetin = Hypertext

Özet:
Tık tuzaklı haberler, büyük başlık ve büyük fotoğraflardan oluşmaktadır. Bu başlık ve fotoğraflar okurun merakını ve ilgisini çekmektedir. Bu çalışma tık tuzaklı haberlerde kulanılan hipermetinlerin fotoğraf ve başlıklarının okur üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada göstergebilimsel çözümleme ve odak grup yöntemi benimsenmiştir. Alexa verilerine göre 2022 yılında en çok tıklanan haber sitesi ensonhaber.com'dur. 2022 yılında en çok tıklanan ensonhaber.com'un magazin kategorisinden alınan örnekler üzerinden veriler incelenmiştir. Buna göre ensonhaber.com adlı internet gazetesinin magazin kategorisinde en çok tıklanan magazin haberlerinin başlık ve fotoğraflarında tespit edilen tık tuzakları üzerinden göstergebilimsel çözümleme yapılmıştır. Bu çözümleme çalışması Ocak ve Nisan aylarını kapsamaktadır. Her ay için en fazla tıklanan 10 adet tık tuzaklı haber linki elde edilmiştir. Bu linkler ensonhaber.com'un editörü tarafından gönderilmiştir. Ocak ve Nisan aralığını temsil eden ayların her biri için 4'er adet tık tuzaklı haber belirlenmiştir. Toplamda 16 adet tık tuzağı haber saptanmıştır. Göstergebilim çözümlemesi Barthes'in Yan Anlam, Düz Anlam çözümlemesi öncülüğünde incelenmiştir. Bu çerçeve üzerinden elde edilen bulgular odak grup görüşmesi için hazırlanan sorular içerisinde yer almıştır. Odak grup görüşme yönteminde öğrencilere yarı yapılandırılmış 16 soru bulunan bir form yöneltilmiştir. Bu formadaki sorular Ondokuz Mayıs İletişim Fakültesinde internet gazeteciliği dersini alan ve almayan öğrencilere yöneltilmiştir. Öğrencilerin örneklem sayısı 20'dir. Bu sınırlandırmada gönüllü katılımcılık esas alınmıştır.  
Göstergebilimsel çözümlemeye göre haber sitelerinin ilgi çekici başlık ve fotoğraflar kullanarak okurun habere tıklanmasını sağlayan stratejiler geliştirdiği görülmüştür. Odak grup görüşme sonuçlarına göre öğrenciler için tık tuzağı haberlerine eleştirel bakış geliştirme, etik standartların uygulanması, özgün içeriklerin sunulması, medya sektöründe konunun gündeme getirilmesi ve konuya eğilme gerekliliğinin benimsenmesi sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Clickbait news consists of big headlines and big photos. These titles and photographs attract the reader's curiosity and interest. It surprises the reader and encourages them to click on the news. Thanks to the titles and photographs used in hypertexts, the reader is enabled to interact more with the text. This study aims to reveal the positive and negative effects of photographs and headlines of hypertexts used in clickbait news on the reader.
Semiotic analysis and focus group method were adopted in the study. According to Alexa data, the most clicked news site in 2022 is ensonhaber.com. The data was examined through examples taken from the magazine category of ensonhaber.com, which was the most clicked in 2022. Accordingly, a semiotic analysis was made on the click traps detected in the headlines and photographs of the most clicked magazine news in the magazine category of the internet newspaper ensonhaber.com. This analysis study covers the months of January and April. The 10 most clicked clickbait news links for each month were obtained. These links were sent by the editor of ensonhaber.com. 4 clickbait news were determined for each of the months representing January and April. A total of 16 clickbait news items were detected. Semiotic analysis was examined under the leadership of Barthes' Connotation and Denotation analysis. The findings obtained through this framework were included in the questions prepared for the focus group interview. In the focus group interview method, a semi-structured form with 16 questions was asked to the students. The questions in this form were directed to students who did or did not take the online journalism course at Ondokuz Mayıs Faculty of Communication. The sample number of students is 20. This limitation is based on voluntary participation.
According to semiotic analysis, it has been seen that news sites have developed strategies that enable readers to click on the news by using interesting headlines and photographs. According to the focus group interview results, it was concluded that students should develop a critical perspective on clickbait news, apply ethical standards, present original content, bring the issue to the agenda in the media sector and embrace the need to focus on the issue.