Meta fetişizminin spinozacı yorumu mümkün mü?
Is a spinozist lecture of commodity fetishism possible?
Yazar: MUSTAFA TAYLAN SAVRAN
Danışman: PROF. DR. CEMAL BÂLİ AKAL
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Felsefe = Philosophy ; Hukuk = Law
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Fetişizm = Fetishism ; Marks, Karl = Marks, Karl ; Marksizm = Marxism ; Meta fetişizmi = Commodity fetishism ; Spinoza, Baruch = Spinoza, Baruch ; İdeoloji = Ideology

Özet:
19. yüzyılın belki de en önemli düşünürü olan Marks'ın ortaya koyduğu eserlerin felsefi kökeni özellikle 20. yüzyılda Marksistler arasında tartışma konusu olmuştur. Bu tartışmada Marks' ın eserinin felsefi kökeninin Hegel' e dayandığı genel kabul gören bir husustur. 1960'lardan itibaren özellikle Althusser Marks' ın eserini felsefi yönden Hegel ile okumaktan ziyade Spinoza felsefesi ile okumayı önermiştir. Çalışmanın temel motivasyonu böyle bir okumanın mümkün olup olmadığının soruşturulmasıdır. Bu noktada Spinoza' nın bilgi türleri arasındaki yaptığı ayrımın Marks'ın Kapital adlı eserindeki yansımaları soruşturma konusu olarak ele alınmıştır. Ayrıca Kapital'in 1. cildinin kısa ancak kısalığının ötesinde tartışmaya yol açan ?meta fetişizmi? bölümünün, Spinozacı anlamda nesneye ilişkin 1. türden yanlış bilginin, nesne doğru bir şekilde bilinse dahi ortadan kalkmayacağına ilişkin görüşleriyle paralellik arz eden vurguları içerdiği ileri sürülmüştür. ?İmgelemin maddiliği? olarak ifade edilebilecek olan bu görüşün, Althusser'in ideoloji ele alışı ile sergilediği paralellikler çalışmada dile getirilmiştir. Meta fetişizmi bölümünün alternatif okumasında, metaların öznelere görünüşünün içerdiği zorunluluk; bir başka deyişle metaların kapitalist toplumsal formasyon var olduğu sürece öznelere ancak böyle görünebilecekleri ve kendilerini oluşturan toplumsal emeği her zaman gizleyecekleri vurgusunun Spinoza' nın imgelemin maddiliği teziyle uyumlu olduğu da çalışmada ileri sürülmüştür. Bir nesnenin bilgisi ile nesnenin varlığının birbirine indirgenemeyecek iki farklı şey olduğu yönündeki Spinoza' nın ele alışı gözetilerek, Marks'ın Kapital'de yer alan ?meta fetişizmi? pasajındaki kimi vurgularla beraber bilim ile politikanın farklı nesneleri konu edindikleri teslim edilmelidir. Bu durum ?bilimsel politika? olarak özellikle muhalifleri kısıtlayan çeşitli politik önyargıların kırılmasını sağlayacaktır. Spinozacılık ile beraber ele alınan Marks'ın alternatif okumasının politikaya alan kapatmak bir yana politik anlamda alternatifleri çoğaltacağı vurgusu bu çalışmanın en önemli sonucu olarak öne çıkmaktadır.

Abstract:
The philosophical roots of the works of Marx, who was probably the most important thinker of the 19. century, have been a matter of debate for the Marxists especially in the 20. century. The widely accepted notion within this debate is that the philosophical roots of the works of Marx are based on Hegel. From 1960s onwards, especially Althusser proposed reading Marx?s work from a philosophical point of view not with Hegel but with the philosophy of Spinoza. The main motivation of this work is to investigate the possibilities of such a reading. At this point, the differentiation Spinoza makes between forms of knowledge and the reflection of this to Marx?s Capital is taken as a subject of enquiry. In addition to this, it is suggested in this work that the part on ?commodity fetishism? in Capital Volume One which generated a lot of discussion in spite of being a short passage contains similar ideas to the first kind of inadequate knowledge of the object in the sense of Spinoza, that is even if the object is known truly, the inadequate knowledge remains. This work reflects upon the parallelism this notion, which can be expressed as ?the materiality of the imagination?, has with Althusser?s interpretation of ideology. It is also proposed that in an alternative reading of the part on commodity fetishism, the necessity the appearance of the objects contains; in other words, the emphasis that as long as the capitalist social formation exists, objects will present themselves to the subject only as such and that they will always conceal the social labor that creates them corresponds to Spinoza?s thesis on the materiality of the imagination. Keeping in mind Spinoza?s notion that the knowledge of an object and its being are irreducible to each other, and together with certain ideas from the passage on commodity fetishism from Marx?s Capital, that science and politics take different objects to be their subject matter needs to be acknowledged. This understanding will help abolish various political prejudices that restrict opponents in the form of ?scientific politics?. The claim that an alternative reading of Marx together with Spinoza opens up alternatives in the realm of politics rather than closing the space for politics stands out as the most important conclusion of this work.