İç Anadolu kurak sahalarında dikim çukuru, hümik asit ve jasmonik asit uygulamasının, Toros sediri (Cedrus libani), karaçam (Pinus nigra), kızılçam (Pinus brutia), badem (Amygdalus communis) ve iğde (Elaeagnus angustifolia) fidanlarının tutma ve büyüme başarısına etkisi
Effects of planting depth, humic and jasmonic acid treatments on survival and growth performance of Taurus cedar (Cedrus libani), black pine (Pinus nigra), Turkish pine (Pinus brutia), almond (amygdalus communis) and Russian olive (Elaeagnus angustifolia) planted in arid regions of Central Anatolia
Yazar: ABDULLAH HÜSEYİN DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. OKTAY YILDIZ
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı İç Anadolu'nun kurak bölgelerinde yapılan ağaçlandırma çalışmalarında fidanların tutma ve büyüme performanslarını arttırmak için dikim çukuru derinliği, hümik ve jasmonik asit işlemlerinin bazı ağaç türlerinde denenmesidir. Çalışmada karaçam, kızılçam ve sedir ile yapraklılardan iğde ve badem kullanılmıştır. Denemede blok deseni içinde faktöriyel desen kullanılmıştır. Bloklar Karapınar, Sazlıpınar ve Ayrancı yöresindeki ağaçlandırmaya tahsis edilmiş sahalarda oluşturulmuştur. Faktörlerden ilki fidanların yastık üzerindeki dikim yerleri olup iki farklı derinlikten oluşmaktadır; 1-Bakanlığın uygulaması (U= yastığın orta kısmı), 2- pulluklarla açılan şerit üzerinde oluşturulacak hat boyunca 40-50 cm derine dikimi (D) içermektedir. Hümik asit (HA) ve jasmonik asit (JA) ise ikişer dozdan oluşmaktadır (H= yüksek, L = Düşük). İşlem ünitelerinde büyüme mevsimi boyunca arazideki hacimsel nem içerikleri periyodik olarak ölçülmüştür. Dikim bloklarına ait toprağın tarla kapasitesi ve solma noktasındaki nem değerleri belirlenmiştir. İkinci büyüme dönemi sonunda fidanların tutma oranları ile çap ve boy ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Her sahada beş olmak üzere toplam 15 profil çukuru açılmış 0-150 cm arası 30'ar cm'lik derinlik kademelerinde örneklenerek toprağının fiziksel ve kimyasal özellikleri değerlendirilmiştir. Ayrıca her işlem ünitesinden alınan yaprak örneklerinde kuraklık stresinin belirlendiği; Fotosentetik parametreler, bağıl su içeriği (RWC), lipid peroksidasyonu, H2O2 miktarı ve antioksidan enzim miktarları gibi bazı fizyolojik ve biyokimyasal ölçümler yapılmıştır. Fidanların derine dikildiği çukurlarda toprak neminin nisandan eylüle kadar geleneksel dikim yapılan kısımlara oranla yaklaşık %50 daha fazla olduğu belirlenmiştir. Derin dikim yapılan kısımlarda yine fidanların büyüme oranlarının önemli oranda yüksek olduğu belirlenmiştir. Hümik ve jasmonik asidin fidan performansına etkisi birbirlerinin oranları ve dikim çukuru derinliğine bağlı olarak değişmektedir. Çalışma verileri bu tür kurak sahalarda fidanların derine dikilmesinin başarı şansını arttıracağını göstermektedir. Elde edilen sonuçların yöredeki uygulamalamacılar tarafından değerlendirilerek kurak bölge ağaçlandırmalarında başarının artmasına katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to test planting hole depth, humic and jasmonic acid treatments on some tree species in order to increase the survival rate and growth performance of seedlings in afforestation studies carried out in the arid regions of Central Anatolia. Black pine, red pine and cedar, as well as oleaster and almond from deciduous plants were used in the study. Factorial design was used within the block design in the experiment. The blocks were created in areas allocated to afforestation in the Karapınar, Sazlıpınar and Ayrancı regions. The first factor is the planting location of the saplings on the seedbad and consists of two different depths; 1- The Ministry's practice (U = middle part of the pillow), 2- includes planting (D) 40-50 cm deep along the line to be created on the strip opened by plows. Humic acid (HA) and jasmonic acid (JA) consist of two doses each (H = high, L = low). Volumetric moisture contents in the field were measured periodically throughout the growing season in the processing units. Field capacity of the soil of the planting blocks and moisture content at the wilting point were determined. At the end of the second growth period, the survival rates of the seedlings and their diameter and height measurements were performed. A total of 15 profile pits, 5 in each field, were opened and the physical and chemical properties of the soil were evaluated by sampling at 30 cm depth levels between 0-150 cm. In addition, drought stress were determined in leaf samples taken from each processing unit; Some physiological and biochemical measurements such as photosynthetic parameters, RWC, lipid peroxidation, H2O2 amount and antioxidant enzyme amounts were made. It was determined that the soil moisture in the pits where the saplings were planted deep was approximately 50% higher than in the parts with Ministry practice planting, from April to September. It was determined that the growth rates of the saplings were significantly higher in the deep planting areas. The effect of humic and jasmonic acid on sapling performance varies depending on each other's ratios and planting hole depth. Study data show that planting saplings deep in such arid areas will increase the chance of success. It is expected that the results obtained will be evaluated by practitioners in the region and contribute to increasing success in afforestation in arid regions.