Fantom ekstremite ağrısı değerlendirme ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması
Phantom limb pain rating scale: A scale development study
Yazar: HAMDİYE BANU KATRAN
Danışman: DOÇ. DR. NURAY AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ampütasyon = Amputation ; Ağrı = Pain ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Ekstremiteler = Extremities ; Hemşirelik = Nursing ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada, fantom ekstremite ağrısını değerlendirerek ölçmeye yarayan geçerli ve güvenilir bir ağrı değerlendirme ölçeği geliştirilmesi amaçlandı.
Araştırma, metodolojik bir araştırma niteliğinde olup, İstanbul'da bir eğitim ve araştırma hastanesinde 01 Ocak 2015 – 31 Aralık 2020 tarihleri arasında ampütasyon uygulanan toplam 258 hastayla 29 Mart 2021 – 10 Mayıs 2021 tarihleri arasında telefon ile görüşülerek gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu" ve araştırmacı tarafından geliştirilen taslak ölçek kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve güvenirlik analizleri için Kuder-Richardson 20 ve Spearman korelasyon testleri kullanıldı. Fantom ekstremite ağrısı değerlendirme ölçeğinin geliştirilmesinde Keşfedici (açımlayıcı) Faktör Analizi, geçerlik güvenirlik değerlendirmelerinde Reliability Analiz ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AMOS) kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık en az p<0,05 düzeyinde değerlendirildi.
Tek faktör altında 16 maddeden oluşan fantom ekstremite ağrısı değerlendirme ölçeğinin faktör ağırlıkları incelendiğinde; Faktör 1'de en düşük 0,483 en yüksek 0,815 arasında saptandı. Fantom ekstremite ağrısı değerlendirme ölçeği sorularının iç tutarlılığını gösteren Kuder-Richardson 20 değeri 0,921 olarak bulundu. Buna göre ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğu belirlendi. Fantom ekstremite ağrısı değerlendirme ölçeği toplam puanı 1 ile 16 arasında değişmekte olup, ortalama 11,19±4,94 puan olarak bulundu. Uyum ölçütlerinden Yaklaşık Hataların Ortalama Karekökü (RMSEA-Root Mean Square Error of Approximation) Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI-Normed Fit Index), Göreceli Uyum İndeksi (RFI -Relative Fit Index), Standartlaştırılmış Hata Kareler Ortalamasının Karekökü (SRMR-Standardized Root Mean Square Residual), Uyum İyiliği İndeksi (GFI-Goodness of Fit Index), Düzeltilmiş Uyum İyiliği İndeksi (AGFI-Adjusted Goodness of Fit Index) ve düzeltmeli ki-kare değerinin de kabul edilebilir uyum göstermesi, fantom ekstremite ağrısı değerlendirme ölçeğinin kabul edilebilir uyuma sahip olduğu, ölçeğin istatistiksel olarak anlamlı ve geçerli olduğu saptandı (p=0,001; p<0,01).
Geliştirilmiş olan bu ölçeğin, geçerlik ve güvenirliği oldukça yüksek bulundu. Fantom ekstremite ağrısını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlendi.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop a valid and reliable scale to evaluate and measure phantom limb pain.
The research is a methodological study and was conducted in a training and research hospital in Istanbul, between 01 January 2015 and 31 December 2020, with a total of 258 patients who were operated for amputation by telephone interview between March and March 29, 2021 and 10 May 2021. Personal Information Form and a draft scale developed by the researcher were used to collect data. Kuder-Richardson 20 and Spearman correlation tests were used for descriptive statistics and reliability analysis in data analysis. Exploratory (explanatory) Factor Analysis was used in the development of the phantom limb pain rating scale, and Reliability Analysis and Confirmatory Factor Analysis (AMOS) were used in the validity and reliability evaluations. Statistically significance was evaluated at least at the p<0.05 level.
When the factor weights of the phantom extremity pain rating scale, which consists of 16 items under a single factor, are examined; In factor 1, the lowest was 0.483 and the highest was 0.815. The Kuder-Richardson 20 value, which indicates the internal consistency of the phantom limb pain rating scale questions, was found to be 0.921, and the scale was found to be highly reliable. The total score of the phantom limb pain rating scale ranged from 1 to 16, with an average of 11.19±4.94 points. It was determined that the fit criteria Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA), Normed Fit Index (NFI), Relative Fit Index (RFI), Standardized Root Mean Square Residual (SRMR), Goodness of Fit Index (GFI), Adjusted Goodness of Fit Index (AGFI) and corrected chi-square values showed acceptable fit, the phantom limb pain rating scale had an acceptable fit, and the scale was statistically significant and valid (p=0.001; p<0.01). 
It has been determined that this developed scale has a high validity and reliability, and is a reliable and valid measurement tool in evaluating the phantom limb pain of individuals.