Herât ve çevresinin tarihi coğrafyası (Mirza Şahruh dönemi)
The historical geography of Herât  and surrounding (Mirza Shah rukh period)
Yazar: TUBA KALKAN
Danışman: PROF. DR. EŞREF BUHARALI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Herat = Herat ; Mirza Şahruh = Mirza Shahrukh ; Orta Çağ = Middle Ages ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; Timurlular = Timurids

Özet:
İslam Tarihi'nin başlangıcından modern zamanlara kadar Horasan, İran ülkesini temsil etmekteydi ve doğu İslam medeniyetleri çoğu zaman batının da siyasi kaderi için çok önemliydi. 
Herât, tarihçiler tarafından tüm dönem ve asırlarda Horasan'ın kalbi, Asya'nın anahtarı ve Afganistan'ın kapısı hatta Hint yarımadasının kapısı olarak bilinirdi. Herât, namlı ve şanlı bir merkezdir. Ama kesin bir şey var ki en iyi ve parlak dönemi, Timurlular dönemiydi. Timurlular, Semerkant'tan Herât'a geldikten sonra hepsi Herât'lı ve Horasan'lı olmuştu. Herât şehri; Büyük İskender, Cengiz Han ve Timur gibi savaşçılardan sonra Timurlular zamanında bir kez daha eski büyüklük ve ihtişamına kavuştu ve bir kez daha Asya'nın ilim ve sanat merkezi oldu.
Herât, yıllar boyunca Moğol baskınlarının, savaş ve şiddetin huzursuzluğundan etkilenmiş, orada Timurlu saltanatının yapılanması ve yeni bir ekonomik başlangıcın gelişmesi büyük bir şans olmuştur.
İlhanlılar dönemi, Moğol baskınlarının Horasan'ın arazisinde oluşturduğu tahribatı onarmayı başaramadı. Kertler döneminde ise bu tahribatlar bir nebze giderilerek şehre yeni yapılar yapıldı ve şehrin çehresi değişti.
Ancak Timurluların hâkimiyeti Herât tarihi açısından bir dönüm noktasıdır. Özellikle Mîrzâ Şâhruh döneminde babası Emir Timur'un tam tersine hoşgörünün, ilmin ve sanatın geliştiği bir dönem olmuştur. Timurluların Herât'ta başlattığı Rönesans, klasik Fars kültürünün en büyük dönemlerinden biri olarak kabul edilir; bu dönem Çin etkileriyle zenginleştirilmiştir. Herât, bir kez daha, Gazneliler ve Kertler zamanında olduğu gibi Timur döneminde Orta Asya kültürünün önemli bir merkezi olmuştur. Burada Çağatay-Türk dili gibi güçlü bir edebiyat ortaya çıkmıştır. Bunun yanında, ticaret ve sosyal hayatta da önemli gelişmeler görülmüştür.

Abstract:
Starting from beginning of Islamic history to modern times, Khorosan had been symbolizing Iran country and most of the time eastern Islamic civilizations were also vital for politic destiny of western civilizations.
	Herât is considered in all age and centuries as heart of Khorosan and key of Asia and gate of Afghanistan moreover gate of Indian Peninsula by the historians. Herât is a celebrated and glorious center.  But it is certain that the finest and brilliant epoch was the Timurid period. All the Timurids adopted Herât and Khorasan after they had come to Herât from Semerkand. In the Timurid period, after the warriors like Alexander the Great, Genghis Khan and Timur, Herât province reached one more time its magnificence and glorious times and once again became a center of science and art of Asia. 
	Herât had been affected over the years by the unrest due to Mongol raids, wars and violence, besides settlement of Timurid reign and development of a new economic beginning were a great chance. Reign of Ilkhanids could not effort to repair the destruction which had been led by Mongol invasions in Khorasan land. Those destructions were a little bit eliminated and new constructions were built in Kerts period and hereby the face of the city renewed.
	However, dominance of Timurids is a milestone in the history of Herât. On the contrary of his father Timur's period, clemency, science and art was developed particularly in the period of Sultan Shāhrukh. Renaissance which had been started by Timurids in Herât is considered as the last grand period of classic Persian culture; this period was enriched by Chinese effects. Herât became an important center of Central Asia culture in Timurid era once again as it had been in Ghaznavids and Kerts period. A mighty literature 'Chagatay-Turkish' language has arised. Furthermore, developments have also been seen on trade and social life.