Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri ve doğrudan yabancı sermaye yatırımları - iktisadi büyüme ilişkisi: Türkiye üzerine bir analiz: 1980-2018
Makers of foreign direct investment and foreign direct investment-the relationship between economic growth: An analysis on Turkey: 1980-2018
Yazar: SEVTAP KARAKOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİN AYAZ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, uluslararası sermaye hareketlerinde rekabet ortamı oluşturmanın yanı sıra ülkelerde istihdamın arttırılması, teknolojik gelişmeler ve uluslararası piyasalara uyum sağlanması bakımından önemlidir. Bu yönüyle bakıldığında doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile iktisadi büyüme arasında doğrusal bir ilişki bulunmaktadır. Türkiye'de 1980 öncesine kadar dışa kapalı ithal ikameci ekonomi modeli uygulandığı için Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ve buna bağlı olarak iktisadi büyüme oranları düşük bir seyir izlerken, 1980 sonrasında neo-liberal politikaların hız kazanması ve ticarette serbestleşme ile Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ve iktisadi büyüme oranlarının yükseldiği görülmektedir. Türkiye'nin Dünya Ticaret Örgütü'ne 1995 yılındaki üyeliğinden sonra ülke ekonomisinin uluslararası piyasalara büyük ölçüde uyum sağladığı ifade edilmektedir.

Çalışmada Türkiye'ye yönelen doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile iktisadi büyüme arasındaki ilişki ele alınmıştır. Türkiye'nin 1980 öncesi ve sonrasındaki doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve iktisadi büyüme oranları incelenmiştir. Çalışmada serileri durağanlık analizleri Genişletilmiş Dickey Fuller (ADF) ve Phillips-Perronbirim kök testi kullanılmıştır. Serilerin durağanlık seviyeleri belirlendikten sonra eşbütünleşme analizi NARDL (Doğrusal Olmayan Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model) analizi kullanılmıştır. Çalışma sonunda Türkiye'de ekonomik büyümedeki pozitif artışlar doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını pozitif etkilerken, negatif artışlar doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını azalmaktadır. Diğer taraftan, sabit sermaye oluşumu, istihdam hacmi ve kamu tüketim harcamaları doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını negatif olarak etkilemekte olup, enflasyondaki artışlar doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını ülkeye çekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yabancı Sermaye, İktisadi Büyüme, Türk Ekonomisi, Yatırım

Abstract:
In addition to creating a competitive environment in international capital movements, foreign direct investment is important in terms of increasing employment in countries, technological developments and adapting to international markets.  In this respect, there is a linear relationship between foreign direct investment and economic growth.  The outer Until 1980, Turkey closed import substitution economic model for the implementation of Gross Domestic Product and accordingly watching a low trend economic growth rates, acceleration of neo-liberal policies in the 1980s and Gross with liberalization of trade in domestic shows that increased Output and economic growth  .  Turkey's membership in the World Trade Organization after 1995, it is stated that the country's economy to international markets provide substantial compliance.

Directed to work with Turkey on foreign direct investment are discussed relations between the economic growth.  foreign direct investment and economic growth rates in Turkey before and after 1980 were examined.  In the study, stiffness analysis of series Extended Dickey Fuller (ADF) and Phillips-Perron unit root test were used. After determination of the stasis levels of the series, cointegration analysis was used NARDL (Nonlinear Delay Distributed Autoregressive Model) analysis.  At the end, the positive economic growth in Turkey increases in foreign investment that directly affect positive, negative growth is now declining foreign direct investment.  On the other hand, fixed capital formation, employment volume and public consumption expenditures negatively affect foreign direct investment, and inflation increases attract foreign direct investment to the country.

Keywords: Foreign Capital, Economic Growth, Turkish Economy, Investment