Asaf Hâlet Çelebi'nin şiirlerinde temel estetik unsurlar
Basic aesthetic elements in Asaf Hâlet Çelebi's poems
Yazar: ÜMRAN İŞLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENGİZ KARATAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Estetik = Aesthetics ; Güzellik = Beauty ; Türk şiiri = Turkish poem ; Çelebi, Asaf Halet = Çelebi, Asaf Halet ; Çirkin = Ugly ; Şiir = Poem

Özet:
Sanatçı var olduğu dünyada bir iz bırakmak, alımladığı şeylere yeni bir anlam katmak ve yüklerinden kurtulmak için kendisine yeni bir dünya yaratır. Bu dünyada yarattığı sanat eseri onun hayata karşı bir manifestosudur. Ortaya çıkan bu sanat eserini algılamak, incelemek, ona değer katmak ise belli bir sanatsal bilgi birikimini gerektirir. Ortaya çıkan her nesne sanat eseri olarak kabul edilmez ya da bazı sanat eserlerinin güzellik algısı çağının ötesine geçemez. Bu noktada Estetik bilimi ortaya çıkar. Bu sebeple sanata ve sanatçıya değer vermemizi sağlayan estetik bizim için oldukça önemlidir. Estetik, sadece güzelin ilgi alanlarıyla ilgilenen bir bilim değildir. İnsanın modern dünyada yarattığı ve sanata yansıttığı bütün değerlerin bilimidir. Bu nedenle bir heykeltıraş için incelik, bir ressam için derinlik, bir müzisyen için tını ne ifade ediyorsa, bir şair için de dil aynı şeyi ifade etmektedir. Şair estetiksel olanı özümseyerek nitelikli olanı güzelleştirir.
Batı'yı taklit etmek yerine kendi kültürümüzden ve Doğu kaynaklarından beslenen Asaf Hâlet Çelebi, şiirlerinde mistisizmi, Budizm'i, Hint kaynaklarını ve Asya inançlarını sıkça kullanmıştır. Sezgi şairi olarak adlandırabileceğimiz Çelebi şiirleri ile soyut bir âlemin kapılarını açmıştır. Şiirlerinin arka planında oluşturduğu masalsı atmosfer, kelimelerinin etkileyici gücü ve okuyucunun şuurunda oluşturduğu ahenk ile sanatına çok farklı bir boyut katmıştır. Şiirlerine eklediği formül niteliğindeki alıntılar, okuyucunun zihninde bir resim çizmektedir. Asaf Hâlet Çelebi'nin şiirleri güzel, çirkin, iyi, kötü, korkunç, acı gibi pek çok kavramı içerisinde barındırmaktadır.
Bu çalışma Asaf Hâlet Çelebi'nin şiirlerini estetik açıdan incelemeyi amaçlar. Şairin şiirinde kullandığı derinlikli yapı ve arka planda kalan zengin içerik bu konunun seçilmesinde etkili olmuştur. Estetik bilimine derinlikli bir bakış sağlamamız için ilk önce sanatı ve sanatçıyı anlamlandırmamız gerekir. Bu bağlamda ilk olarak sanatın ve sanatçının tanımı verilmeye çalışılmıştır. Sanat ve sanatçıdan hareketle estetik bilimin doğuşu ve düşünürlerin bu konudaki fikirleri açıklanmıştır. Sanat eserinin ortaya çıktığı mekânın ve zamanın etkisi oldukça önemlidir. Bu sebeple Türk edebiyatına tesir eden estetik düşüncesine de yer verilmiştir. Bütün bu bağlamlardan hareketle Asaf Hâlet Çelebi'nin şiirleri estetik açıdan incelenmiştir.
Anahtar Kavramlar: Asaf Hâlet Çelebi, Estetik, Sanat, Sanatçı, Şiir, Güzel, Çirkin, Sezgi.

Abstract:
The artist creates a newworldforhimselftoleave a mark on theworld in which he exists, toaddnewmeaningtowhat he is not received, andtogetrid of his burdens. Thework of art he created in thisworld is his manifesto against life. Perceiving, studying, andaddingvaluetothisemergingwork of art requires a certainamount of artisticknowledge. Not everyobjectthatemerges is considered a work of art, or can gobeyondtheage of beautyperception of certainworks of art. At thispoint, thescience of aestheticsarises. Forthisreason, theaestheticthatallows us tovalue art andthe artist is veryimportantfor us. Aesthetics is not a sciencethatdealsonlywiththeinterests of beauty. It is thescience of allthevaluesthatman has createdandreflected in art in the modern world. Forthisreason, thesubtletyfor a sculptor, thedepthfor a painter, thetimbrefor a musician, andthelanguagefor a poetmeanthesamething. Byassimilatingtheaesthetic, thepoetbeautifiesthequalified.
Instead of imitatingthe West, Asaf Hâlet Çelebi, who fed on ourowncultureandEasternsources, frequentlyusedmysticism, Buddhism, IndiansourcesandAsianbeliefs in his poems. Çelebi, whowe can callthepoet of intuition, has openedthedoors of an abstractrealmwith his poems. He added a verydifferentdimensionto his art withthefairy-taleatmosphere he created in the background of his poems, theimpressivepower of his wordsandtheharmony he created in thereader'sconsciousness. Theformulaquotes he addsto his poemspaint a picture in thereader'smind. Asaf Hâlet Çelebi'spoemscontainmanyconceptssuch as beautiful, ugly, good, bad, terrible, bitter.
Thisworkaimstoexaminethepoems of Asaf Halet Çelebi from an aestheticpoint of view. Thedeepstructurethatthepoetused in his poetryandtherichcontentthatremained in the background wereinstrumental in selectingthistopic. Inordertoprovide a deeplook at thescience of aesthetics, wefirstneedtomake sense of art andthe artist. Inthiscontext, thedefinition of art andthe artist wasfirsttriedto be given. Based on art andthe artist, thebirth of AestheticScienceandtheideas of thinkers on thissubjectareexplained. Theimpact of theplaceand time in whichthework of art appears is quitesignificant. Forthisreason, theaesthetic idea thataffectsTurkishliterature has alsobeenincluded. Based on allthesecontexts, Asaf Halet Çelebi'spoemshavebeenstudiedaesthetically.
KeyWords:Asaf Hâlet Çelebi, Aesthetics, Art, Artist, Poetry, Beautiful, Ugly, Intuiti