Koroner baypas yapılan hastalarda safen ven greftlerinin tıkanması ile plazma fibrinojen düzeyi arasındaki ilişki
Association between plasma fibrinogen level and saphenous vein graft patency
Yazar: SİNAN CERŞİT
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN ÇAY
Sağlık Bakanlığı / Ankara Türkiye Yüksek İhtisas Eğt. ve Arş. Hastanesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı / Kardiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Koroner  baypas  yapılan  hastalarda  safen  greft  hasarı  ilerleyen  süreçte morbidite  ve  mortalitede  önemli  bir  sorun  olarak  karşımıza  çıkmaktadır.  Safen greftleri  arteryel  greftlerle karşılaştırıldığında  açıklık  oranları  oldukça  düşüktür, dolayısı  ile  bu  sürece  etki  eden  gerek  cerrahi  ve  gerekse  operasyon  sonrası dönemdeki  faktörlerin  belirlenmesi  ve  iyi  yönetilmesi  gerekmektedir. Safen  greftte hasarın  köşe  taşını  neointimal  hiperplazi  oluşturmaktadır.  Neointimal  hiperplazi tedaviden ziyade önlenmesi gereken bir süreç gibi görünmektedir. Çünkü sonrasında gelişebilecek aterosklerotik ve  trombotik zeminde girişimsel  işlemler daha  riskli bir hal  almaktadır.  Greft  hasarını  önleme  ve  öngörmeye  yönelik  olarak  endojen moleküller  ile biyokimyasal  ve  hematolojik  belirteçlerin  etkisi  çeşitli çalışmalarda araştırılmış ve bunların bazılarında ümit verici sonuçlar elde edilmiştir. 

Çalışmamızda, daha önce koroner baypas operasyonu  geçirmiş ve  en  az bir safen  greft  olarak  kullanılmış,  operasyondan  sonra  en  az  bir  yıl  geçmiş  ve  kararlı anjina  semptomları  veya  pozitif  efor  testi  nedeniyle  koroner  anjiyografisi  yapılan hastaları  demografik  parametreleri  ve  plazma  fibinojen  düzeylerine  göre karşılaştırdık. Bu özelliklerde 198'i  erkek 133'ü kadın  toplam 331 hastadan veriler elde  edilmiş  olup  kliniğe  herhangi  bir  akut  koroner  sendrom  tanısı  ile  başvuran hastalar çalışma dışında tutulmuşlardır. Ayrıca baypas operasyonundan 1 yıldan daha az  zaman  geçen  hastalar  ve  kalp  yetersizliği  olan  hastalar  da  çalışmaya  dahil edilmemiştir. Yapılan  kontrol  koroner  anjiyografide  toplam  331  hastadan  132'sinde kullanılan  safen  ven  greftlerinden  en  az  birisinin  tıkalı  olduğu  saptandı.  199 hastadaki safenler  ise açıktı. Hastalar safenleri açık olanlar ve en az bir safeni  tıkalı olanlar  olarak  iki  gruba  bölünerek  istatiksel  değerlendirme  gerçekleştirildi. 

Her  iki grup yaş, cinsiyet, hipertansiyon ve diyabet açısından benzerdi (p>0.05). Her  iki  grup  arasında,  lipid  parametreleri  açısından  anlamlı  fark  bulundu. Safenleri  tıkalı  olan  grupta  HDL  kolesterol  düzeyi  anlamlı  olarak  daha  düşük bulundu (p<0.05). Total kolesterol, LDL kolesterol ve trigliserit düzeyi açısından her iki  grup  arasında  anlamlı  fark  saptanmadı  (p>0.05).  Ürik  asit  düzeyi  safen  grefti tıkalı  olan  grupta  anlamlı  olarak  daha  yüksek  bulundu  (p=0.001). Gruplar  arasında üre ve kreatinin düzeyleri açısıdan anlamlı bir fark yoktu (p>0.05). Safen grefti açık olan grupta statin kullanımı anlamlı olarak daha fazlaydı (p<0.001). Aspirin kullanımı açısından  ise her  iki  grup karşılaştırıldığında  anlamlı bir  fark  saptanmadı (p>0.05). Tıkalı grubun lehine sigara kullanımı istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksek bulundu  (p<0.05).  Safen  greft  yaşı  tıkalı  olan  grupta  istatistiksel  açıdan  anlamlı olarak daha yüksek tespit edildi (p<0.001). Hastalar  plazmada  ölçülebilen  fibrinojen  düzeyi  yönünden  incelendiğinde safen  grefti  tıkalı  olan  grupta  daha  yüksek  bulundu.  İstatiksel  olarak  anlamlı  bir farklılık elde edildi (p<0.001). Çok değişkenli regresyon analizinde plazma fibrinojen seviyesinin safen greft hastalığının bağımsız bir belirleyicisi olduğu tespit edildi (p<0.001). 

Koroner arter hastalığının tedavisinde önemli bir tedavi seçeneği olan koroner arter  baypas  cerrahisi  operasyonunda  kullanılan  safen  greftlerin  tıkanması  halen önemli  bir  sorundur.  Plazma  fibrinojeni,  safen  greftlerinin  tıkanmasını  öngörmede bağımsız  bir  risk  faktörü  olduğundan  ucuz  ve  kolay  ulaşılabilen  bir  laboratuvar belirteçi olabilir.

Abstract:
Background: Fibrinogen is related to the pathogenesis of atherosclerosis. The inflammatory process in atherosclerosis may cause an increase in plasma fibrinogen level. Therefore, in this study we proposed to investigate whether plasma fibrinogen is associated with the patency of saphenous vein graft in patients at least 1 year after coronary artery bypass graft (CABG) surgery.
Methods: Patients who had undergone CABG surgery at least 1 year previously with at least one saphenous vein graft were included in the study. Patients were directed to cardiac catheterization for stable anginal symptoms or positive stress test results. Before coronary angiography, all patients underwent routine blood tests including assessment of plasma fibrinogen levels.
Results: Saphenous vein grafts were found to be patent in 199 patients and occluded in 132 patients. Plasma fibrinogen levelswere significantly different between the two groups (2.85   0.49 g/L vs. 3.62   0.82 g/L, p < 0.001, respectively). Although the time duration after CABG operation differs significantly between the two groups (p = 0.004), multiple logistic regression analysis showed that plasma fibrinogen levels were found to be significantly associated with the patency of vein graft (odds ratio = 0.27, 95% confidence internal: 0.16-0.48, p < 0.001).
Conclusions: Our results demonstrated that plasma fibrinogen levels were higher in patients with an occluded saphenous vein graft. To conclusively prove the relationship between plasma fibrinogen values and saphenous vein graft patency, additional investigation would be necessary.