Meslek liselerinde kadın yöneticilerin karşılaştığı cam tavan sendomu ile örgütsel bağlılık, iş tatmini arasındaki ilişki
The relationship between the glass ceiling syndrome faced by female managers in vocational high schools and organizational commitment and job satisfaction
Yazar: ZEYNEP DENİZ ACAR
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN İLĞAN
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği; kadınların temel hak ve özgürlüklerinin bir kısmının ya da tamamının kullanımını engelleyen, ayrıştırma ve kısıtlama olarak tanımlanmaktadır. Kadınların en çok istihdam edildiği hizmet kollarından biri olan eğitim sektöründe de ayrıştırma ve kısıtlamalara sıkça rastlanılmaktadır. Cam tavan sendromu, kadınların yetenek ve başarılarına bakılmaksızın onların örgüt içerisindeki ilerlemelerine izin vermeyen, görünmez ve kırılmaz bir engeldir. Eğitimcilerin özverili çalışması ve mesleğini severek yapması öğrencilere daha iyi bir eğitimin verilmesini mümkün kılacaktır. Kadın yöneticilerin karşılaştığı gözle görünmeyen, cinsiyet eşitsizliğinin sebep olduğu bazı sorunların önüne geçilmesiyle okullardaki yönetim ortamlarının örgütsel bağlılık ve iş tatmininin yüksek olduğu alanlara dönüşmesini sağlayacaktır. Bu araştırmanın amacı "Meslek Liselerinde Kadın Yöneticilerin Karşılaştığı Cam Tavan Sendromu İle Örgütsel Bağlılık, İş Tatmini Arasındaki İlişkiyi " incelemektir. Araştırma, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı kamu okullarında görev yapan kadın yöneticilerden veri toplama araçları ile çevrimiçi ortamda cevaplar alınarak gerçekleştirmiştir. Bu çalışma nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeliyle İzmir ilinin 28 ilçesindeki mesleki ve teknik anadolu liselerinde görev yapan toplam 251 okul müdürü, müdür başyardımcısı, müdür yardımcısı pozisyonundaki katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Cam Tavan Sendromu Ölçeği, Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve İş Tatmini Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada Cam Tavan Sendromunun olup olmadığını tespit edebilecek, Örgütsel bağlılık ve İş tatmini düzeylerini ölçebilecek; anlaşılır, kullanışlı, geçerli ve güvenilir ölçekler geliştirilmiştir. Ölçeği geliştirmek için,  112 kadın ve erkek yöneticiden alınan verilerle yapılan analiz neticesinde mükemmel uyum değerlerine sahip; geçerli, güvenilir ölçekler elde edildiği sonucu çıkarılmıştır. Bu araştırmada veri toplanan 251 okul yöneticisinin ÖBÖ, İTÖ VE CTSÖ' ye verdikleri cevaplar ile yapılan betimsel analizlerin istatistiklerine göre ÖBÖ ortalaması olarak "Katılıyorum " (X; 3.67), İTÖ ortalaması "Az katılıyorum " (X;3.33) ve CTSÖ ortalaması ise "Az katılıyorum " olarak (X;2.71) belirlenmiştir. Meslek liselerinde; kadın yöneticilerin cam tavan sendromu ile örgütsel bağlılık ve iş tatmini düzeyi arasında kısmen anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi, kadın yöneticilerde cam tavan sendromunun, örgütsel bağlılık ve iş tatminini anlamlı düzeyde etkileyen bir faktör olduğunu göstermiştir. Ancak, analizde, demografik özelliklerin bu üç değişken arasında anlamlı bir fark yaratmadığını ortaya çıkarmıştır. 
Sonuç olarak, meslek liselerindeki kadın yöneticiler için cam tavan sendromunun, örgütsel bağlılık ve iş tatmini üzerinde kısmen anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Gender inequality is defined as segregation and restriction that prevents women from using some or all of their fundamental rights and freedoms. Segregation and restrictions are also frequently encountered in the education sector, which is one of the service branches where women are employed the most. Glass ceiling syndrome is an invisible and unbreakable obstacle that does not allow women to advance within the organization, regardless of their talents and achievements. The devoted work of educators and their love for their profession will make it possible to provide better education to students. By preventing some of the invisible problems faced by women administrators and caused by gender inequality, it will ensure that management environments in schools are transformed into areas where organizational commitment and job satisfaction are high. The aim of this research is to examine "The Relationship Between Glass Ceiling Syndrome Faced by Women Administrators in Vocational High Schools and Organizational Commitment and Job Satisfaction". The research was conducted by obtaining answers from women administrators working in public schools affiliated with the Ministry of National Education via data collection tools in an online environment. This study was conducted with a total of 251 school principals, assistant principals, and assistant principals working in vocational and technical Anatolian high schools in 28 districts of Izmir province, using the relational screening model, one of the quantitative research methods.
Glass Ceiling Syndrome Scale, Organizational Commitment Scale and Job Satisfaction Scale were used. In the study, understandable, useful, valid and reliable scales were developed that can determine whether Glass Ceiling Syndrome exists and measure organizational commitment and job satisfaction levels. In order to develop the scale, it was concluded that valid and reliable scales with perfect fit values were obtained as a result of the analysis conducted with the data obtained from 112 female and male administrators. According to the statistics of the descriptive analyzes conducted with the answers given to ÖBÖ, İÖ and CTSÖ by 251 school administrators whose data were collected in this study, ÖBÖ average was determined as "I agree" (X; 3.67), İÖ average as "I slightly agree" (X; 3.33) and CTSÖ average as "I slightly agree" (X; 2.71). In vocational high schools; it was determined that there was a partially significant difference between the glass ceiling syndrome of female administrators and the levels of organizational commitment and job satisfaction. The multiple linear regression analysis showed that glass ceiling syndrome is a factor that significantly affects organizational commitment and job satisfaction in female managers. However, the analysis revealed that demographic characteristics did not create a significant difference between these three variables. As a result, it was determined that glass ceiling syndrome has a partially significant effect on organizational commitment and job satisfaction for female managers in vocational high schools.