Şema terapiye dayalı bireysel psikolojik danışmanın anne babası boşanmış ön ergenlerin problem davranışları ile duygusal ve psikolojik iyi oluşlarına etkisi
The effects of schema therapy-based psychological counseling on the problem behaviors and emotional and psychological well-being of pre-adolescents with divorced parents
Yazar: HALİDE BEGÜM UTKAN
Danışman: PROF. DR. MERAL ATICI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Şema Terapi'ye dayalı bireysel psikolojik danışmanın anne babası boşanmış ön ergenlerin problem davranışları ile duygusal ve psikolojik iyi oluşlarına etkisini incelemektir. Araştırma süreci nicel ve nitel olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Bireysel psikolojik danışmanın etkililiği nicel ve nitel yöntemlerle incelenmiştir. Araştırma modeli olarak "karma yöntem araştırması" kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel boyutunda, deneysel müdahale kapsamında yaşları 12 ile 14 arasında değişen, 10 (7 kız, 3 erkek) ön ergene 11 hafta boyunca Şema Terapi'ye dayalı bireysel psikolojik danışma uygulanmış, ön ergenlerin ebeveynleriyle de eş zamanlı olarak 4 hafta ebeveyn danışması gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılmaya gönüllü olan danışanlara ve ebeveynlerine psikolojik danışma oturumları öncesinde ve sonrasında ergenlerin problem davranışlarını belirlemek amacıyla "Okul Çağı Çocuk ve Gençler için Davranış Değerlendirme Ölçekleri (ÇGDDÖ/6-18 ve GKDÖ/11-18)" uygulanmıştır. Danışanlardan veri toplamak için "Gençler için Kendini Değerlendirme Ölçeği (GKDÖ/11-18)", ebeveynlerden veri toplamak için "6-18 yaş Çocuk ve Gençler İçin Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇGDDÖ/6-18)" kullanılmıştır. Danışanların psikolojik ve duygusal iyi oluş düzeyleri de "Stirling Çocuklar için Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (SÇDPİOÖ)"  kullanılarak ölçülmüştür. Ölçümler sonrası elde edilen veriler, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise, araştırmaya dahil olan danışanlar ve ebeveynleri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nitel veriler ise, içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçları, Şema Terapi'ye dayalı hazırlanan bireysel psikolojik danışmanın anne babası boşanmış ön ergenlerin genel problem davranışlarına etkisi olduğunu gösterirken, ayrıntılı yapılan analizler içe yönelim türü problem davranışlar ile toplam problem davranışlara yönelik sonuçların istatistiksel açıdan anlamlı, dışa yönelim türü problem davranışlara yönelik sonuçların ise, istatistiksel açıdan anlamlı olmadığını göstermiştir. Ayrıca, Şema Terapi'ye dayalı hazırlanan bireysel psikolojik danışmanın ön ergenlerin duygusal ve psikolojik iyi oluşlarının artmasında etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Danışanlar ve ebeveynlerinden elde edilen nitel verilerin analizi sonucunda ulaşılan bulguların, nicel bulgularla tutarlılık gösterdiği ek olarak, Şema Terapi'ye dayalı hazırlanan bireysel psikolojik danışmanın danışanların duygu düzenleme becerilerine olumlu etkisi olduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Şema Terapi, psikolojik danışma, ön ergenlik, boşanma, problem davranış, psikolojik ve duygusal iyi oluş.

Abstract:
This research aimed to examine the effects of Schema Therapy-based individual psychological counseling on the problem behaviors and emotional and psychological well-being of pre-adolescents with divorced parents. It was mixed-method research, including both quantitative and qualitative assessment methods.
The quantitative aspect of the research involved an 11-week experimental intervention of Schema Therapy-based individual counseling with 10 pre-adolescents (seven girls, three boys) aged between 12 and 14 years and 4-week individual counseling with their parents. All participation was voluntary. The clients and their parents completed the "Behavioral Assessment Scales for School-Age Children and Adolescents (CBCL /6-18 and YSR/11-18)" before and after the sessions to determine pre-adolescents' problem behaviors. Besides, the "Youth Self-Report for Ages 11-18 (YSR/11-18)" was administered to the clients, and the " Child Behavior Checklist for Ages 6-18 (CBCL/6-18)" to the parents. The clients' psychological and emotional well-being levels were also measured using the "Stirling Emotional and Psychological Well-Being Scale for Children (SCWBS)." The data were analyzed using the Wilcoxon Signed Rank Test. Semi-structured interviews were conducted to collect qualitative data from the clients and their parents. Qualitative data were analyzed using content analysis.
The research results showed that the individual psychological counseling sessions based on Schema Therapy affected the general problem behaviors of pre-adolescents with divorced parents. In this sense, internalizing and total problem behaviors changed significantly, while there was no statistically significant change in externalizing problem behaviors. However, Schema Therapy-based psychological counseling increased the emotional and psychological well-being of pre-adolescents. The qualitative findings, including the opinions of the clients and their parents, align with quantitative findings. Additionally, the individual counseling sessions based on Schema Therapy positively affected the clients' emotion regulation skills.

Keywords: Schema Therapy, psychological counseling, pre-adolescence, divorce, problem behavior, psychological and emotional well-being.