Tarih derslerinde tarihi mekan kullanımının öğrencilerin tarihsel düşünme becerilerine katkısı: Bir eylem araştırması
The contribution of using historical places in history lessons to student's historical thinking skills: An action research
Yazar: BETÜL TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. AKİF PAMUK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
20. yüzyıl başlarında psikolojide öne çıkan iki temel yaklaşım yapısalcılık ve işlevselcilikti; ancak bu yaklaşımlar net araştırma yöntemlerine sahip değillerdi. Yapısalcılık, insan davranışlarını iç gözlemle açıklamaya çalışırken, davranışçılığın sadece gözlemlenebilen davranışlara odaklanan bu tek yönlü bakışı zamanla eleştirilmeye başlandı ve başkalarının davranışlarını gözlemleyerek de öğrenmenin mümkün olduğunu savunan sosyal öğrenme kuramı gelişti. Daha sonra bu kuram, zihinsel süreçleri de kapsayacak şekilde sosyal bilişsel kurama dönüştü. Bilişsel yaklaşım, öğrenmenin etkileşimli bir süreç olduğunu vurgulayarak, tarih öğretimine daha öğrenci merkezli bir yaklaşım getirdi. Bu yaklaşımla öğrenme ortamları sınıfların dışına taşarak tarihsel mekanların ve hafıza mekanları tarih derslerinde öğrenme sürecine katıldı. Öğrenme kuramlarının bu tarihsel gelişimi paralel olarak tarihsel düşünme becerileri de tarih dersleri içinde önemini arttırdı. Araştırmanın amacı; tarih öğretiminde tarihsel mekan kullanımının tarihsel düşünme becerilerine (tarihsel kavrama becerisi, kronolojik düşünme becerisi, tarihsel analiz ve yorum becerisi, tarihsel sorgulamaya dayalı araştırma becerisi, tarihsel empati becerisi) katkısını ortaya koymaktır.
Bu araştırmada araştırma yöntemlerinden nitel araştırma yöntemi ve desen olarak da eylem araştırması (aksiyon araştırma) seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak doküman analizi, görüşme (yarı yapılandırılmış görüşme) ve çalışma yaprakları kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken içerik analizi kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Bursa Osmangazi ilçesinde bir devlet okulunda eğitim gören 21, 10. Sınıf öğrencisi oluşturmaktadır.
Araştırmada ulaşılan sonuçlar değerlendirildiğinde; tarihsel mekanların tarih derslerinde kullanılmasının, öğrencilerin tarihsel düşünme becerileri kazanmalarına katkı sağladığı görülmüştür. Araştırma sonuçlarının, mekan temelli tarih öğretiminin, tarih eğitiminde kullanımının yaygınlaşmasını da sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The two main approaches that came to the fore in psychology in the early 20th century were structuralism and functionalism; however, these approaches lacked clear research methods. While structuralism tried to explain human behavior through introspection, this one-sided view of behaviorism, focusing only on observable behaviors, began to be criticized over time, and social learning theory, which argues that it is possible to learn by observing the behavior of others, developed. Later, this theory evolved into social cognitive theory to include mental processes. The cognitive approach brought a more student-centered approach to history teaching, emphasizing that learning is an interactive process. With this approach, learning environments extended beyond the classrooms and historical places and places of memory joined the learning process in history classes. In parallel with this historical development of learning theories, historical thinking skills have also increased their importance in history courses. The purpose of the research; To reveal the contribution of the use of historical space in history teaching to historical thinking skills (historical comprehension skills, chronological thinking skills, historical analysis and interpretation skills, research skills based on historical inquiry, historical empathy skills).
In this research, qualitative research method and action research were chosen as the research methods. Document analysis, interview (semi-structured interview) and worksheets were used as data collection tools. Content analysis was used when analyzing the data. The study group consists of 21 10th grade students studying at a public school in Bursa Osmangazi district in the 2023-2024 academic year.
When the results obtained in the research are evaluated; It has been observed that the use of historical places in history lessons contributes to students' acquisition of historical thinking skills. It is thought that the results of the research will also enable the widespread use of place-based history teaching in history education.