Posterior dolaşım anevrizmalarında akım çevirici stentlerin kullanımı
Utility of flow diverter stents in treatment of posterior circulation aneurysms
Yazar: HALİTCAN BATUR
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY AKMANGİT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Akım yönlendirici = Flow diverter ; Anevrizma = Aneurysm ; Emboli = Embolism ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Stentler = Stents ; İntrakraniyal anevrizma = Intracranial aneurysm

Özet:
Giriş ve Amaç: İntrakranial anevrizmaların endovasküler yolla tedavisi günümüzde geliştirilen pek çok yeni cihaz,kateter ve teller ile birlikte gitgide daha çok tercih edilmektedir.Akım çevirici stentler ilk olarak 2008 yılında klinik kullanıma girmiş olup primer koil ile tedavide düşük oklüzyon oranları olan büyük boyutlu ,fusiform morfolojide ya da geniş boyunlu anevrizmaların tedavisinde güvenli ve etkili bir seçenek olarak kabul edilmektedir. Reolojik olarak akımı anevrizmadan uzaklaştırarak oto-tromboza yol açma prensibi ile çalışan bu stentlerin posterior dolaşım (vertebral arterler, baziler arter, posterior serebral arterler, superior serebellar arterler ve posterior inferior serebellar arterler) anevrizmalarında kullanımıyle ilgili literatür kısıtlıdır. Çalışmamızda anevrizma yeri, boyutu ve morfolojisi, anevrizmadan çıkan dal varlığı, kullanılan stentin tipinin endovasküler tedaviye bağlı mortalite-kalıcı mobidite ve tedavi sonuçları üzerinde etkisini araştırdık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Ankara Bilkent Şehir Hastanesi girşimsel radyoloji kliniklerinde, Haziran 2011 ile Şubat 2020 tarihleri arasında posterior dolaşım anevrizması tanısı almış ve bu anevrizmalara endovasküler yolla akım çevirici stent ile tedavi edilmiş toplamda 91 anevrizması olan 76 hastanın işlem ve takip görüntüleri, radyolojik görüntüleme raporları ve epikrizleri retrospektif olarak incelenmiş; mortalite ve kalıcı morbiditeye etki eden faktörler araştırılmıştır. 
Bulgular: 76 hasta(91 anevrizma) çalışmaya dahil edildi.52(68,4%) hasta kadın, 30(33%) anevrizma rüptüreydi.10 anevrizmada eşzamanlı koilleme yapıldı. 51 anevrizmanın(56%) takip verisi mevcuttu.(ortalama takip süresi 9,65±6,16 ay) Takipte 44 anevrizmada (86,3%) komplet oklüzyon sağlanmıştı. İşlem sonrası 30 gün içinde mortalite 8 hastada(8,8%) gerçekleşti. 10 hastada(11%) morbidite mevcuttu.Toplam mortalite ve kalıcı morbidite 19,8% olarak saptandı. Fuziform anevrizma morfolojisi OR(95% CI):10,222(1,0,60 - 9,777), anevrizma boyutu OR(95% CI):1,060(1,012 - 1,110), rüptür öyküsü OR(95% CI)7,375(1,389 – 39,145) ve giriş mRS yüksekliği OR(95% CI):2,522(1,451-4,385) mortalite ile ilişkili bulundu. Dissekan anevrizma morfolojisi OR(95% CI): 7,31(1,240 – 39,909), anevrizma boyutu OR(95% CI): 1,076(1,025 - 1,130), rüptür öyküsü OR(95% CI): 5,884(1,309 – 24,739) ve giriş mRS yüksekliği OR(95% CI): 3,353(1,789-6,285) mortalite ile ilişkili bulundu.Anevrizmadan köken alan majör dal varlığı,oklüzyon ile negatif korele bulundu.(ρ= -0,343)
Sonuç: Yüksek oranda anevrizmal oklüzyon izlendi. Anevrizmadan köken alan majör dal varlığı oklüzyonu engellemekte-geciktirmektedir. Rüptüre anevrizmalarda, giriş mRS yüksekliği halinde ve büyük boyutlu anevrizmalarda mortalite ve kalıcı morbidite yükselmektedir. Klinik sonuçlar öncelikli olarak hasta seçimine bağlıdır.

Abstract:
Objective: Endovascular treatment of intracranial aneurysms is preferred widely,with the advent of newer devices,wires and catheters. Flow diverter stents are started to use clinically in 2008 and accepted as an safe and efficient option in treatment of large , fusiform and wide necked aneurysms which have low occlusion rates with primer coiling. Experience regarding utility of flow diverters in treatment of posterior circulation(vertebral arteries, basilar artery, posterior cerebral arteries, superior cerebellar arteries and posterior inferior cerebellar arteries) is limited. With this retrospective study, we aimed to assess whether aneurysm location, ansurysm size and type, flow diverter used, and absence of major branch originating from aneurysm are effective on treatment related mortality-permanent morbidity and results of treatment.
Materials and Methods: A total number of 76 patients, harboring 91 aneurysms were retrieved from University of Health Sciences Ankara Numune Hospital  and Ankraa Bilkent City Hospital database , who were treated  with flow diverters, between June 2011 and February 2020. Images of treatment and follow ups, reports of radiologic images, follow up notes and epicrises were reviewed accordingly.
Results: 76 patients(91 aneurysm) were included.52(68,4%) patients were female, 30(33%) aneurysm were ruptured .10 aneurysms were treated with adjunctive coiling. 51 aneurysm(56%) had follow-up data.(mean follow up 9,65±6,16 months) Complete occlusion was achieved in 44 aneurysms(86,3%). Mortality in post-operative 30 days was observed in 8 cases(8,8%). 10 patients(11%) had permanent morbidity.Total mortality and permanent morbidity was found to be 19,8%. Fusiform aneurysms OR(95% CI):10,222(1,0,60 - 9,777), aneurysm size OR(95% CI):1,060(1,012 - 1,110), ruptured aneurysms OR(95% CI)7,375(1,389 – 39,145) and baseline high mRS OR(95% CI):2,522(1,451-4,385) were found to be related with mortality. Dissecting aneurysms OR(95% CI): 7,31(1,240 – 39,909), aneurysm size OR(95% CI): 1,076(1,025 - 1,130), ruptured aneurysms OR(95% CI): 5,884(1,309 – 24,739) ve baseline high mRS OR(95% CI): 3,353(1,789-6,285) were found to be related with morbidity.Presence of an major branch origin from the aneurysm was found to be negatively correlated with occlusion.(ρ= -0,343)
Conclusion: Angiographic results shown high aneurysmal occlusion rates. Presence of major branches originating from the aneurysm hinders occlusion. Mortality is similar to previous literature. With history of rupture, high baseline mRS and bigger aneuryms being related with poorer outcomes, clinical results strongly depend on patient selection.