Türkiye'de ev ve mahalle mimari proje yarışmaları üzerine bir inceleme
A review of project competitions on home andneighbourhood architecture in Turkey
Yazar: MÜSLÜM BOTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM DÜZENLİ
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mahalleler = Neighborhoods ; Mimari = Architectural ; Mimari projeler = Architectural projects ; Proje hazırlama = Project preparation ; Proje yarışmaları = Project competition ; Projeler = Projects ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Yarışmalar = Competitions

Özet:
Türkiye'de "yaşanabilir/sürdürülebilir şehir", "ev" ve "mahalle" tartışmalarını
1990'lardan itibaren daha fazla gözlemek mümkündür. Bu farkındalıkla, son yıllarda
ferdi yakarışlar, sivil toplum itirazları ve bunların yankısıyla yöneticiler de meseleye
eğilme gereksinimi duydular. Son 15 yıl içerisinde "ev-mahalle" kavramını bugünkü
taleplerle ve içerikle ilişkilendirmeden 600 bin adet üzeri konut üreten T.C.
Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, son yıllarda söz konusu itiraz ve taleplere
duyarlılık gösterip 2014 ve 2017 yıllarında mahalle ölçeğinde "7 İklim 7 Bölge
Gelenekten Geleceğe" sloganıyla tek aşamalı iki farklı yarışma düzenledi. Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı ise 2017'de "Mahalle Tasarımı Fikir Yarışması" adıyla iki
aşamalı bir yarışma düzenledi. Öncesinde T.C. Kültür Bakanlığı, 1991'de Güzel
Sanatlar Genel Müdürülüğü' nce, "Gelenekten Geleceğe Evimiz" konulu mimari proje
yarışması düzenleyerek yarışma projelerini 1992 yılında kitaplaştırılarak yayınlandı.
Bu bağlamda dört farklı kurum daha benzer yarışmalar düzenlediler. Bu yarışmalarda
önerilen projelerin tümünü bir araya getirip belli bir kuramsal çerçeve dahilinde
sorunsallaştırmak ev ve mahalle tartışmalarına bir katkı sunacaktır. Derleme ve
değerlendirmenin çerçevesini hangi kriterler uyarınca yapılacağı sorusuna cevap
olarak şunlar söylenebilir. Öncelikle, tüm projeler arasından belirli kıstaslarla seçilen
46 civarı proje, tek bir metin haline getirilerek üzerinde kavramsal bir okuma
yapılacaktır. Bu okumada, altı çizilen kavramların tümü derlenecek ve bunlar
içerisinde hatırı sayılır sıklıkta geçen kavramlar üzerinden bir söylem analizi
yapılacaktır. Yöntem itibariyle her kavram ayrı başlıklar halinde ve ilişkili olduğu
diğer kavramlarla birlikte ele alınacaktır.
Netice itibariyle ev ve mahalleyle ilişkili olarak ele alınan tüm kavramlar hakkında,
kuramsal çerçeveye istinaden, yarışma projeleri üzerinden mimarlık camiasının
söylemde neyi önerdiği konusunda bir sonuç hedeflenmiştir.
Anahtar kelimeler: Ev, Mahalle, Ev ve Mahalle Yarışmaları, Kavramlar, Söylem
Analizi

Abstract:
It is possible to observe the arguments of "liveable/sustainable city", "house/home"
and "neighbourhood" in Turkey mostly after 1990s. With this awareness, in recent
years, individual entreaties, objections of the civil society and, with the reflections of
these, governors and administrators felt the necessity of focusing on this matter. In the
recent 15 years, Turkish Republic Prime Ministry Public Housing Administration built
more than 600 thousand housing without associating the concept of "house –
neighbourhood" with today's demands and content. However, in recent years, by
showing an awareness to the people's objections and demand, it organized a singlestaged,
two different contests with the motto of "7 Climates, 7 Regions from Tradition
to the Future" in the scale of neighbourhood in the years of 2014 and 2017. Also, The
Ministry of Environment and Urbanization organized a two-staged contest "Contest of
Neighbourhood Design Idea" in 2017. Earlier, Turkish Republic Ministry of Culture,
by organizing an architectural contest with theme of "Our Home from Tradition to The
Future" with The General Directorate of Fine Arts in 1991, published the projects of
the contest into a book in 1992. In this context, four more different institutions
organized contests. In these contests, gathering all of the projects on offer and
problematizing them in a specific notional frame will contribute to the arguments of
"home and neighbourhood". As an answer to the question of according to which
criteria this compilation and evaluation frame will be done, these can be given: First
of all, approximately 46 projects that are chosen out of the all other projects by certain
criteria, will become a single text and a conceptual reading will be held on it. On this
reading, all of the underlined notions will be compiled and a discourse analysis will be
held through the frequently mentioned notions. In respect of the method, each notion
will be approached under the different titles and with the other related notions.
Consequently, about all of the notions/concepts that are dealt as relevant to
"home/house and neighbourhood", regarding to the notional frame, having a
conclusion is the aim; about what the architectural community advices in discourse
through the contest projects.
xv
Key words: House, Neighbourhood, Home and Neighbourhood Contests, Notions,
Discourse Analysi