Erken dönem uyumsuz şemaların psikolojik belirtiler üzerindeki yordayıcı etkisinin cinsiyet değişkenine göre incelenmesi
Examination of the predictive effect of early maladaptive schemas on psychological symptoms by gender variable
Yazar: ASİYE DURMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF BİLGE
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada psikolojik belirtilerin erken dönem uyumsuz şemalarla olan ilişkilerinin cinsiyet faktörüne göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma yaş aralığı 18-59, yaş ortalaması 34,23 (ss=10,44) olan, 198'i kadın (%49,7), 200'ü erkek (%50,3) toplam 398 katılımcının oluşturduğu toplum örnekleminde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacına yönelik olarak Demografik Bilgi Formu, Kısa Semptom Envanteri ve Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 kullanılmıştır. Erken dönem uyumsuz şema ortalama puanları ile psikolojik belirti ortalama puanları arasındaki ilişkilerin tespiti için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı analizi yapılmıştır. Erken dönem uyumsuz şema ortalama puanlarının, psikolojik belirti ortalama puanlarını yordama gücünü cinsiyet değişkenine göre değerlendirebilmek amacıyla toplum, kadın ve erkek grupları için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır.
Uygulanan analiz sonucunda toplum örnekleminde psikolojik belirtilerin ve erken dönem uyumsuz şemaların tamamı arasında pozitif yönde ve anlamlı derecede korelasyon katsayıları elde edilmiştir. Kadın ve erkek katılımcılarda ise cinsiyete göre belirli şemalarla psikolojik belirtiler arasında anlamlı bir ilişki bulunamazken diğer şemalar ve psikolojik belirtiler arasında anlamlı ve pozitif yönde ilişki elde edilmiştir. Yapılan regresyon analizi sonuçlarında, aynı psikolojik belirtilerin toplum, kadın ve erkek örneklem gruplarında farklı erken dönem uyumsuz şemalar tarafından yordandığı görülmüştür. Ayrıca farklı şema kombinasyonlarının, cinsiyet grubuna göre yordama gücünü ve yordama yönünü değiştirdiği tespit edilmiştir.
Elde edilen bulgular değerlendirildiğinde cinsiyet değişkeninin, şemaların hem yordayıcı gücünü hem de yordama yönünü etkilediği görülmüştür. Elde edilen sonuçlarla aynı psikolojik belirtilerin cinsiyet grubuna göre farklı erken dönem uyumsuz şemalar tarafından yordanması, mevcut psikoterapilerde danışanın cinsiyetine göre terapi odağının şekillenebileceği anlamına gelmektedir. Ayrıca erken dönem uyumsuz şemalar ile psikolojik belirtilerin yordanması, cinsiyet değişkenine göre farklılık göstermesi alandaki birçok yeni çalışmaya öncülük edecektir.
Anahtar Kelimeler: Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Psikolojik Belirtiler, Cinsiyet.

Abstract:
In this dissertation, it's aimed to analyze the relation of psychological symptoms with early maladaptive schemas according to gender factor. The researche was conducted in a population sample of 398 participants of which 198 (%49,7) were female and 200 (%50,3) were male with an age range of 18-59 and an average age of 34,23 (ss=10,44) For the purpose of the research, Demographic Information Form, Shoer Symptom Envantory and Young Schema Scale Short Form-3 were used. Pearson moments multiplication correlation coefficient analysis was carried out to determine the relationships between early maladaptive schema average scores and psychological symptoms average scores. In order to evaluate the power of predicting maladaptive schema average scores according to the gender variable, multiple linear regression analysis was performed for the population, female and male groups. As a result of the analysis applied, positively and significantly correlation coefficients were obtained between all psychological symptoms and early maladaptive shemas in the population sample. In female and male participants, there was no significant relationship between gender and psychological symptoms, but it was obtained a significant and positive relationship between other schemas and psychological symptoms. As a result of the regression analysis it was observed that the same psychological symptoms were predicted by different early maladaptive shemas in the population, female and male sample groups. In addition, it has been determined that different combinations of schemas change the predictive power and the predictive direction according to the gender group. When the findings were evaluated, it was seen that the gender variable affects both the predictive power and predictive direction of the schemas. With the results obtained the same psychological symptoms are predicted by different early maladaptive shemas according to the gender group means that the focus of therapy can be shaped in the current psychotherapies according to the sex of the client. In addition, predicting psychological symptoms with early maladaptive shemas and different by gender variable will lead many new studies in the field.
Keywords: Early Maladaptive Shemas, Psychological Symptoms, Sexuality.