Fahreddin Râzî'ye göre haberi sıfatlar
Reported attributes according to Fahreddin Razı
Yazar: MUHARREM ÇAM
Danışman: DOÇ. DR. MURAT SERDAR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah`ın sıfatları = Attributes of God ; Haberi sıfatlar = News attributes ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Müteşabih = Müteşabih ; Razi = Razi ; Te`vil = Te`vil ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanlar her dönemde olduğu gibi İslam düşünce tarihinde de kendilerini yaratanı tanımak istemişlerdir. Bunun için de, Kur'an ve hadislere başvurmuşlar ve orada anlatılan şekliyle Allah'ı bilmek ve tanımak istemişlerdir. Ancak nasslarda kullanılan yedullah (Allah'ın eli), vechullah (Allah'ın yüzü)  gibi bazı ifadeler insanlarda zihin karışıklıklarına yol açmış ve insanlar bu ifadeleri nasıl anlayacakları konusunda zaman zaman fikir ayrılıklarına düşmüşlerdir. Bu türdeki ifadelere "haberî sıfatlar" denir. Bu ifadeler insan zihninde müşahhastan mücerrede doğru bir Tanrı tasavvuru oluşturmak için kullanılmıştır. Bazı Mutezili âlimler bu ifadelerin te'vil edilmesi gerektiğini savunurken, Selef âlimleri bu ifadelerin olduğu şekliyle kabul edilmesi gerektiğini ve mahiyetinin bilinemeyeceğini savunmuştur. Fahreddin Râzi ise haberî sıfatların teşbih ve tecsime düşülmeden te'vil edilmesi taraftarı olmuş ve bunu sık sık vurgulamıştır.

Fahrettin er Râzi'nin haberî sıfatlar konusundaki görüşlerini ortaya koymak istediğimiz bu çalışmamızın giriş bölümüne Allah'ın sıfatları konusuna genel bir bilgi verdik. Birinci bölümde muhkem ve müteşabih kavramları ile haberî sıfatları anlamada uygulanan metotları inceledik. İkinci bölümde ise Râzi'nin haberî sıfatları nasıl açıkladığını ve bu konuda nasıl yorum yaptığını tespit etmeye çalıştık. 

Râzi'ye göre, haberî sıfatların mutlaka te'vil edilmesi gerekir. Bu bir zorunluluktur. Aksi halde insan zihninde tam olarak netleşmemiş bir Tanrı tasavvuru ve zihin karışıklıkları oluşur.

Anahtar Kelimeler: müteşâbih, haberî sıfatlar, te'vil, tenzih, Fahreddin Razi.

Abstract:
In the history of Islamic thought as well as in every era people have wanted to recognize their creator. For this reason, müslims refer to the Koran and the hadith to know and recognize Allah (Arabic, proper name of God)  in this way. However, some expressions like "Yedullah (The hand of God), Vechullah (The face of God)" in the Koran and the hadith confused people's mind and sometimes people fell to disagreements about how to comprehend these expressions. These kind of expressions are called "reported attributes" (al- sifaat u'l-ikhbaari). They are used to get a God in mind from concrete to abstract. While some scholars claimed  these expressions must be explained away, Selefiyye claimed these expressions must be accepted as it is and its nature could not be understood. Fakhradden Râzi claimed and frequently expressed "reported attributes" must be explained away without likening (tashbeeh) and incarnation (tajseem) .

We gave general informations about attributes of Allah in introduction part of this study which we want to set forth Fahrettin er Râzi's thoughts about "reported attributes". In the first part, we examined "muhkam (decisive) and mutashabih (allegorical) concepts" and methods used in understanding "reported attributes". In the second part we tried to determine how Râzi explained "reported attributes" and commented on this matter.

According to Râzi, "reported attributes" must be definitely explained away. This is a must. Otherwise an indefinite imagination of God and confusion appears in people's mind.

Keywords: mutashâbih (allegorical), al- sifaat u'l-ikhbaari (reported attributes), ta'wîl (interpretation), Fakhradden Râzi.