Farklı bitkisel tabaklayıcılarla tabaklanmış derilerin ışık haslığının belirlenmesi ve ışık haslığının artırılma olanaklarının araştırılması
Determinaton of light fastness property of leathers tanned with different vegetable tannins  and investigating the possibility of increasing the light fastness
Yazar: ŞÜKRÜ ÖMÜR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET METE MUTLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Deri Mühendisliği = Leather Engineering ; Kimya = Chemistry ; Polimer Bilim ve Teknolojisi = Polymer Science and Technology
Dizin: Tanenler = Tannins

Özet:
Bitkisel tabaklama maddeleri kösele, saraciyelik, ayakkabı astarlık, ayakkabı yüzlük deriler gibi sıkı yapılı, dolgun ve dayanıklı mamül deri tiplerinin üretilmesinde yoğun olarak kullanılmaktadır. Bitkisel tanenler, deriye natürel bir tutum ve kullanılan tanene özgü bir renk tonu kazandırmaktadırlar. Bu olumlu özelliklerinin yanı sıra, bitkisel tanenler, özellikle de kondanse tanen grubunda yer alan mimoza ve kebrako gibi tanen örnekleri, ışık etkisiyle zamanla renk değiştirmek şeklinde meydana gelen bazı olumsuz özellikler taşırlar. Vitrinde veya müşteri kullanımı sırasında deri renginde meydana gelen solma ya da kararma gibi renk değişimleri, özellikle deri ayakkabı ve çanta gibi deri mamüllerinde, kaliteyi düşürmekte ve müşteri memnuniyetini azaltmaktadır. 
Bu çalışma ile mimoza ve kebrako tanenleri kullanılarak tabaklanan derilerdeki renk değişiminin azaltılmasını amaçlamaktadır. Bu amaçla mimoza ve kebrako tanenlerine yönelik, sülfitasyon, sülfometilasyon ve Novalak sentezi modifikasyonlarını kapsayan bazı modifikasyonlar uygulanmıştır. Bununla birlikte, bitkisel tabaklanmış derilerde zamanla renk değişimi etkisini azaltabilmek amacıyla benzotriazol ve HALS (Hindered Amine Light Stabilizer) bileşiği içeren bir UV stabilizatör kullanılmıştır. 
Sonuç olarak, bitkisel tabaklanmış derilerde zamanla meydana gelebilecek renk değişimini azaltmak için en iyi uygulamanın, kebrako ve mimoza tanenlerinin sülfometilasyonu şeklinde gerçekleştirilen modifikasyon olduğu tespit edilmiştir. Benzotriazol ve HALS bileşiğinden oluşan UV stabilizatör uygulamasının, bitkisel tabaklanmış derilerdeki renk değişimi etkisini azaltmak açısından, modifikasyonlara göre daha az bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Bitkisel tanen, UV, renk değişimi, ışık haslığı,

Abstract:
Vegetable tannins are widely used for manufacturing tough, firm and durable leather types as sole leathers, saddlery leathers, shoe insole and shoe upper leathers. Vegetable tannins give  leathers  that have a natural handle and characterictic colour of tannins.
As well as these favourable properties of the tannins, especially mimosa and quebracho tannins which  belong to condensed tannin agents,  have some undesirable properties, as fading or darkening by the influence of light. The change of colour in leather products especially shoes and bags, in the store or in customer usage, decreases the quality of products and affects the satisfaction and charm for customers.
This research is aming to reduce the colour changing of leathers tanned with mimosa and quebracho tannins which is caused by exposure to light for prolonged times. For this aim some modifications, which include sulphitation, sulphomethilation and Novalac synthesis for mimosa and quebracho tannins have been applied. On the other hand, a UV stabilisator has been used for reducing the darkening effect in vegetable tanned leathers, including benzotriasol and Hindered Amine Light Stabilizer (HALS). 
Consequently, it has been confirmed that the modification of sulphomethylation of quebracho and mimosa tannins, is the best application for reducing color changing effect of vegetable tanned leathers. Application of bensotriasol and HALS, UV stabilisator, has been determined less efective on reducing the fading or darkening of vegetable tanned leathers than the modifications. 

Keywords: Vegetable tannins, UV, colour change, light fastness.