Sosyal politika bağlamında düzgün iş ve Türkiyede düzgün iş performansının değerlendirilmesi açısından bir alan araştırması "Çorum imalat sanayi örneği"
Decent work in the context of social policy and a field research for decent work measurement in Turkey "Case of Çorum manufacturing industry"
Yazar: MENEKŞE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. EYÜP BEDİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal politika = Social policy ; Çalışma hakları = Rights to work ; İstihdam = Employment ; İş değerlemesi = Job evaluation ; İş performansı = Job performance

Özet:
Bu çalışmanın amacı, küresel, bölgesel, ulusal, sektörel ve yerel düzeylerde herkes için tam ve üretken istihdam ve insani çalışma koşullarını hedefleyen bütüncül bir program olarak ILO'nun gündeminde yer edinen ve aynı zamanda, yoksullukla mücadele ve sürdürülebilir kalkınmada önemli bir strateji olarak Birleşmiş Milletler' in binyıl kalkınma hedeflerine de dâhil edilmiş olan düzgün iş kavramı, sosyal politika bağlamında ele alınmış ve ILO'nun öngördüğü düzgün iş performans göstergeleri ekseninde Çorum ilindeki imalat sektöründe düzgün iş ölçümü gerçekleştirerek bölgedeki sektörel yapının düzgün iş performansını değerlendirilmiştir.
Düzgün iş paradigması istihdamın niteliğini dikkate alınmaksızın istihdam yaratılmasını anlamlı bulmayıp; bunların her ikisinin de birlikte olması gerekliliğini ifade etmektedir. Dolayısıyla düzgün iş öncelikle, kabul edilebilir nitelikler taşıyan istihdamı gerçekleştirmeyi hedeflemektedir. Bu amaçla bu çalışmada istihdamın niteliğine yönelik bir alan araştırması gerçekleştirilmiştir.
Mikro düzeyde düzgün iş ölçümü yapılan bu çalışmada, belirlenen örneklem alan için nicel ve nitel göstergeler kullanılmıştır. Bölge ve Sektöre ilişkin ulusal, bölgesel, yerel düzeyde veri ve bilgi kaynakları, yayımlanmış raporlar, projeler taranarak nicel veriler değerlendirilmiştir. Araştırmanın uygulama aşamasında ise belirlenen evren içinde düzgün işin unsurlarına yönelik sistematik bilgi edinmek amacıyla nitel araştırma tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın nitel ve nicel bulguları düzgün işin dört bileşeni ekseninde değerlendirilmiştir. 
Türkiye'de son 10 yılda çalışma hayatının ILO ve AB normlarıyla uyumunu sağlamak amacıyla pek çok yasal düzenlemeye gidilmiştir. Ancak çıkarılan mevzuatsal düzenlemelere rağmen uygulamada düzgün iş açığı ile ilgili önemli problemler halen devam etmektedir. 
Son yıldır uygulanan istihdam politikalarının işsizliği azaltma ve istihdamı artırma yönündeki olumlu katkılarına rağmen üretken bir istihdam için aynı nokta olumlu bir etki göstermemiştir. Bu bağlamda istihdam politikalarının istihdamın niceliği yanında niteliğine yönelik politikalara ağırlık verilmesi gerekmektedir. Düzgün işin "üretken ve verimli" istihdam hedeflerine ulaşmak için işgücünün vasıf düzeyini artırmaya eğitim istihdam ilişkisini sağlamaya yönelik politikalara daha da ağırlık verilmesi gerekmektedir. 
Ülkemizde çalışanların sendika kurma, sendikaya üye olma, toplu görüşme ve sözleşme yapma hakları uluslararası ve ulusal yasal belgelerde tanımış olmasına rağmen uygulamada örgütlenme özgürlüğü ile ilgili sorunlar yaşanmaktadır.
Çalışma ile elde edilen en önemli sonuçlardan biri sosyal diyalog mekanizmalarının eksikliğidir. İşverenler ve çalışanlar arasında iletişimi sağlayan sorun çözme mekanizmalarının (toplu pazarlık, sendikal üyelik, yönetime katılma gibi) işyeri düzeyinde sosyal diyalog mekanizmaları ki yetersizlikler ve eksiklikler düzgün iş açığının çok önemli göstergeleridir.
Türkiye'de düzgün hedefine ulaşmak için sosyal politikaların makroekonomik politikalarla ile bütünleşmesi gerekmektedir. Buradaki temel sorun birbiriyle karşılıklı ilişki içinde olan ve mutlaka birlikte değerlendirilmesi gereken ekonomik ve sosyal amaçlar arasındaki tutarlılıktır. Bu nedenle hem ekonomik kalkınmayı hem de sosyal içermeyi birlikte ele alan ekonomik ve sosyal politikaların uyumlu bir şekilde birlikte düzenlemesi gerekmektedir.

Abstract:
This study aims to approach to Decent Work concept in the context of social policy which has taken part in ILO agenda as a holistic program aimed at decent working conditions with full and productive employment for everybody at global, regional, national, sectoral and local levels, and which is included in The United Nations' millennium development goals as an important strategy for poverty eradication and sustainable development, and commentate the decent work performance of sectoral structure in the region by the way of decent work measurement indicators provided by ILO.
Decent work approach doesn't consider significant creation of employment without quality and it recommends the necessity to have together both of them. Therefore, decent work primarily aims to realize an employment with acceptable qualifications. For this purpose, in this study the research was done based on employment quality.
In this study where the measurement of decent work was done at micro level, quantitative and qualitative indicators were used in sample space. Data and information sources, published reports, projects related with the region and sector are reviewed and quantitative data was analyzed. In the implementation phase of the study, a qualitative research technique was used in the sample universe for getting systematic information on the dimensions of decent work. Qualitative and quantitative research findings were evaluated on the axis of the four components of decent work.
The last 10 years in Turkey, many legal arrangements have been made in order to ensure working life's compliance with the ILO and the EU norms. However, in spite of the legislative regulations, big problems with decent work gaps are still going on.
Despite the positive contribution of employment policies implemented in recent years towards reducing unemployment and increasing employment, there is no a positive contribution for productive employment. In this context, it is necessary to take into consideration employment policies not only the quantity of employment but also its quality. For achieving "productive and efficient" employment objectives of decent work, increasing the skill level of workforce and policies related with training and employment should be given more importance.
Although syndication, to join a union, collective bargaining and the right to contract are recognized by international and national legal instruments in Turkey, there are some problems related to freedom of association in practice . 
One of the most important results obtained from the study is the lack of social dialogue mechanisms. Problem-solving mechanisms that allow communication between employers and employees (collective bargaining, trade union membership, participation in management, etc.) and the deficiencies and shortcomings in social dialogue mechanisms at the level of the workplace are the most considerable indicators of decent work deficits.
To achieve the objectives of decent work in Turkey, social policies should be integrated with macroeconomic policies. The main problem here is the consistency between economic and social goals which are interrelated and must be assessed together. Therefore economic and social policies considering into account both economic development and social inclusion should be arranged properly.