Anaokullarının ergonomik açıdan kullanıcı memnuniyeti analizi, Kilis ili örneği
Ergonomic user satisfaction analysis of kindergartens, city of Kilis
Yazar: MERVE KEPEKÇİ YETKİN
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMET AYKAL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ergonomi en yaygın kullanımıyla uygunluk anlamına gelmektedir. Ergonomi kavramı mimarinin
vazgeçilmez bir parçasıdır. Yapılar, belli bir kullanıcı grubuna hitap ederek tasarlanır. Her yapının,
kullanıcı grupları göz önüne alınarak, ergonomik kriterlere uygun olması gerekmektedir. Anaokulları,
belirli yaş gruplarına sahip çocuklara eğitim vermek amacıyla hizmet veren yapılardır. Çalışmanın
konusunu, anaokulu yapılarının ergonomik kriterlere uygun tasarımlara sahip olmaması sorunsalı
oluşturmuştur.
Çalışmanın amacı, Türkiye'de MEB tarafından belirlenen kriterlere göre yapılan anaokullarının,
kullanıcı yaş grupları dikkate alınarak ergonomik kriterlerinin belirlenmesidir. Ergonomide erişilebilirlik
ve kullanılabilirlik kapsamında belirlenen, kullanıcı-tefriş elemanları ve mimari tasarım ilişkisine ait
veriler, mevcut uygulamaların revize edilmesinde ve yeni projelerin uygulanmasında kullanılabilinecektir.
Çalışma kapsamında öncelikle kavramsal alt yapıya yönelik literatür taraması yapılmıştır. Yapılan
çalışmalarda kullanıcıların antropometrik özellikleri, mekânlarda bulunan tefriş ve yapı elamanlarının
ölçüleri, ergonomide erişilebilirlik ve kullanılabilirlik kavramları ergonomik değerlendirme parametreleri
olarak belirlenmiştir.
Kilis ilinde bulunan, farklı plan şemalarına sahip iki anaokulu çalışma alanı olarak belirlenmiştir.
Alan çalışması kapsamında, okullarda eğitim gören öğrenciler yaş aralıklarına göre gruplandırılarak
kullanıcı grupları oluşturulmuştur. Belirlenen kullanıcı gruplarının kullandıkları mekânların
değerlendirilmesi yapılırken, mekânlarda bulunan mobilyaların ve ıslak hacimlerdeki tefriş elemanlarının
ölçümleri yapılmıştır. Yapılan ölçümler, kullanıcı gruplarına ait ortalama antropometrik veriler referans
alınarak ergonomide erişilebilirlik ve kullanılabilirlik bağlamında değerlendirilmiştir.
Kullanıcı memnuniyet araştırması doğrultusunda alan çalışmasında gözlemler yapılmış, kullanıcılar
olan öğrencilere, öğretmenleri aracılığıyla anket çalışması uygulanmıştır. Anket uygulaması, çalışma
kapsamında belirlenen hipotezler doğrultusunda yapılmıştır. Anket çalışması 5'li likert ölçeğinde yapılmış
olup, elde edilen veriler analiz edilerek tez çalışmasına aktarılmıştır.
Çalışmada elde edilen tüm veriler tez çalışmasında değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler;
kullanıcıların anaokulu yapılarından, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik bakımından en üst düzeyde memnun
kalmasının, bu mekânlarda eğitim alan öğrenciler için ne kadar önemli olduğunu ortaya koymuştur. Bu
bağlamda tasarımcıların yeni yapılan projelerde veya mevcut yapılarda yapılacak düzenlemelerde
yararlanlması amacıyla çalışma kapsamında elde edilen değerlendirmeler, sonuçlar ve öneriler şeklinde
sunulmuştur.

Abstract:
Ergonomics means convenience with its most common use. The concept of ergonomics is an
indispensable part of architecture. Structures are designed by addressing a certain user group. Each building
must comply with ergonomic criteria, taking into account the user groups. Kindergartens are structures that
provide education for children of certain age groups. The subject of the study is that kindergarten buildings
do not have designs in accordance with ergonomic criteria.
The aim of the study is to determine the ergonomic criteria of the kindergartens built according to
the criteria determined by the Ministry of National Education in Turkey, by taking into account the age
groups of the users. The data pertaining to the user-furnishing elements and architectural design relationship
determined within the scope of accessibility and usability in ergonomics can be used in the revision of
existing applications and in the implementation of new projects.
Within the scope of the study, firstly, a literature review was made for the conceptual infrastructure.
In the studies, the anthropometric properties of the users, the dimensions of the furnishings and building
elements in the spaces, the concepts of accessibility and usability in ergonomics were determined as
ergonomic evaluation parameters.
Two kindergartens with different plan schemes in Kilis province were determined as study areas.
Within the scope of the field study, user groups were formed by grouping the students studying at schools
according to their age ranges. While evaluating the spaces used by the determined user groups, the furniture
in the spaces and the furnishing elements in the wet areas were measured. The measurements made were
evaluated in the context of accessibility and usability in ergonomics by taking the average anthropometric
data of the user groups as reference.
In line with the user satisfaction research, observations were made in the field study, and a
questionnaire study was applied to the students who are the users through their teachers. The survey
application was made in line with the hypotheses determined within the scope of the study. The survey
study was conducted on a 5-point likert scale, and the data obtained were analyzed and transferred to the
thesis study.
All the data obtained in the study were evaluated in the thesis study. Evaluations made; It has revealed
how important it is for students studying in kindergarten buildings to be satisfied at the highest level in
terms of accessibility and usability. In this context, the evaluations obtained within the scope of the study
are presented in the form of results and recommendations in order to benefit the designers in new projects
or in the arrangements to be made in existing buildings.