Enderunlu Fazıl – Hûbân-nâme (Tenkitli metin)
Enderunlu Fazıl – Hûbân-nâme (Edition critique)
Yazar: KAMİLE PALTA
Danışman: DOÇ. DR. FURKAN ÖZTÜRK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edisyon kritik = Edition critique ; Enderunlu Fazıl = Enderunlu Fazıl ; Tenkidli metin = Critical text

Özet:
Enderunda eğitim görerek yetiştiği için Enderunlu yahut Enderunî olarak anılan Fâzıl Bey, 18. yüzyıl sonları ile 19. yüzyıl başları arasında yaşamış ve bu dönemin hayatını, günlük yaşamını gerçekçi bir çizgide eserlerine aksettirmiştir. Bu çalışma özellikle mesnevileri ile ünlenen şairin Hubân-nâme isimli eserinin tenkitli metin olarak hazırlanmasına dayanmaktadır.
Dünyadaki farklı milletlerin erkeklerinin görünüş ve özelliklerini anlatan eserin Latin alfabesine aktarımı Ercümend Muhib tarafından yapılmıştır. Lakin yazar, eksik olan bu çeviriye uygunsuz olarak gördüğü beyitleri dahil etmemiştir. Eser, ayrıca Reşit İmrahor tarafından Fransızca tercümesinden çevrilerek Güzel Oğlanlar Kitabı olarak yayımlanmıştır. Fakat Fransızca tercümesinde bulunan eklemeler yüzünden neredeyse farklı bir eser mahiyetindedir. Bu sebeplerden dolayı eserin tenkitli metin olarak çalışılması, şairin ve mesnevisinin edebiyatımızdaki yerini ve kıymetini anlamak adına önemlidir.
Çalışmamızda 31 nüsha incelenmiş ve incelenen bu nüshaların içerisinden belirlenen 10 nüsha ile tenkitli metin oluşturulmuştur. Bu incelemeler ile nüshaların grupları belirlenmiş ve beyitler çevirilirken nüshalardaki yazımların ekseriyeti, beyitlerin ve kelimelerin anlamları, vezine uygunluğu da kontrol edilerek metin kurulmuştur. Bahsi geçen 10 nüsha tenkitli metnin aparatında gösterilmiştir.

Abstract:
Fâzıl Bey, known as Enderunlu or Enderunî due to his education in Enderun, lived between the late 18th and early 19th centuries and realistically portrayed the life and daily routines of that period through his works. He was particularly renowned for his mesnevi style of writings and this study is based on the preparation of his work titled Hubân-nâme as a critical edition.
The transliteration of the work, which describes the appearances and characteristics of men from various nations worldwide, into the Latin alphabet was conducted by Ercümend Muhib. However, the author did not incorporate verses he deemed inappropriate into this incomplete translation. Additionally, the piece was translated from its French version by Reşit İmrahor and was titled Book of Beautiful Boys. Nevertheless, due to additions in the French translation, it almost represents a different work altogether. Therefore, the critical edition of the text is significant to understand the poet's and his mesnevi's place and value in our literature.
In this study, 31 manuscripts were examined, and a critical edition was constructed from 10 selected manuscripts. Through these examinations, the versions of the manuscripts were determined, and while the couplets were being translated, the majority of spellings in the manuscripts, meanings of couplets and words, and conformity to the meter were checked to establish the text. The aforementioned 10 manuscripts are presented in the apparatus of the critical edition.