Okul müdürlerinin mülteci öğrencilere yönelik sosyal adalet liderliği davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of school principals' social justice leadership behaviors towards refugee students
Yazar: BAHAR MERCAN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN EKİNCİ
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Küreselleşen dünyada Türkiye'yi de derinden etkilemekte olan göç ve mültecilik konuları eğitim kurumları ve okul müdürlerine yeni sorumluklar getirmektedir. 2011'de başlayan Suriye iç savaşının ardından Türkiye'ye sığınan mültecilerle birlikte eğitim kurumlarındaki demografik ve kültürel çeşitlilik artmış dolayısıyla okul ikliminin belirleyici unsurlarından biri olan okul müdürlerinin mültecilerin eğitimine yönelik olarak sergiledikleri liderlik özellikleri önem kazanmıştır. Bu araştırmada, Mardin ili Kızıltepe ilçesindeki mülteci yoğunluklu okullarda görev yapan okul müdürlerinin mülteci öğrencilere yönelik davranışlarının sosyal adalet liderliği bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan Olgubilim (fenomonolojik) deseni kullanılmıştır. Katılımcılar; (20 öğretmen ve 8 okul müdürü) kartopu örnekleme ve maksimum çeşitlilik teknikleri ile belirlenmiştir. Okullarda öğrenim gören öğrencilerin en az %10'unun mülteci olması ölçüt olarak belirlenmiş ve belirlenen 5 ilkokul, 3 ortaokul ve 1 lise ölçüt örnekleme tekniği kullanılarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan "Yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. Görüşmeler; onam formları ile araştırma hakkında bilgi verildikten sonra araştırmacı tarafından okul müdürleri ve öğretmenlerin gönüllüğü dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre Mardin ili Kızıltepe ilçesinde görev yapan okul müdürlerinin çoğunluğunun mülteci öğrencilere karşı olumlu ve kucaklayıcı duygular beslediği görülmüştür. Okul müdürlerinin çoğunluğunun öğrenciler arasındaki sosyal adaleti sağlamak için mülteci öğrencilerin eğitsel ve maddi eksiklikleri gibi olumsuz koşullarını iyileştirme çabasında oldukları anlaşılmıştır. Aynı okulda görev yapan öğretmenlerin çoğunluğu da okul müdürlerine ilişkin olarak bu konudaki görüşlerini ifade etmişlerdir. Okul müdürlerinin mülteci öğrenciler için fırsat ve imkan eşitliği sağlamaya çalışması sosyal adalet liderliği kapsamında değerlendirilmiştir. Fakat çok az sayıda okul müdürünün, mülteci öğrencileri ve velilerini okula kaynaştırma, yeni bir kültür ile ilgili farkındalık oluşturma ve mülteci öğrenciler ve ailelerin okuldaki karar alma süreçlerine katılımı gibi sınırlı sayıda sosyal adalet liderliği davranışı sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği kapsamında mülteci öğrenciler ve velilerin okula kaynaştırılması için sosyal ve kültürel etkinlikleri yeterince yapmadığı sonucuna varılmıştır. Okul müdürleri ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda bu sınırlı sayıdaki sosyal adalet liderliği davranışının okuldaki ihtiyaçlara cevap verdiği sürece önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan mülteci yoğunluklu okullarda görev yapan okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışlarını çeşitlendirmesi ve daha etkili sergilemesi gerektiği anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Mülteci Öğrenciler, Sosyal Adalet Liderliği, Okul Müdürleri

Abstract:
In globalizing world, the issues of migration and refugee, which deeply affect Turkiye, bring new responsibilities to educational institutions and school principals. Demographic and cultural diversity in educational institutions has increased with the refugees who took refuge in Turkey after the Syrian civil war that started in 2011, and therefore the leadership qualities exhibited by school principals towards the education of refugees, which is one of the determining factors of the school climate, have gained importance. This research aims to evaluate the behaviors of school principals working in refugee-intensive schools in Kızıltepe, Mardin towards refugee students, in the context of social justice leadership. Phenomenological design, one of the qualitative research methods, was used in the research. Participants; (20 teachers and 8 school principals) were determined by snowball sampling and maximum diversity techniques. It was determined as a criterion that at least 10% of the students studying in the schools were refugees and the 5 primary schools, 3 secondary schools and 1 high school were determined using the criterion sampling technique. "Semi-structured interview form" developed by the researcher was used as a data collection tool. Interviews was carried out by the researcher, taking into account the voluntariness of school principals and teachers after being informed about the research through consent forms.According to the research findings, it was observed that the majority of school principals working in Kızıltepe district of Mardin province had positive and embracing feelings towards refugee students. It is seen that the majority of school principals strive to improve the negative conditions of refugee students, such as educational and financial deficiencies, in order to ensure social justice among students. The majority of teachers working in the same school also expressed their opinions on this issue regarding school principals. School principals' efforts to provide equality of opportunity for refugee students have been evaluated within the scope of social justice leadership. However, it was concluded that very few school principals exhibited limited social justice leadership behaviors, such as integrating refugee students and their parents into the school, raising awareness about a new culture, and participating in decision-making processes of refugee students and families at the school. It has also been concluded that school principals do not do enough social and cultural activities to integrate refugee students and their parents into the school within the scope of social justice leadership. As a result of the interviews with school principals and teachers, it was concluded that this limited number of social justice leadership behaviors are important as long as they meet the needs at school. On the other hand, it has been understood that school principals working in refugee-dense schools should diversify their social justice leadership behaviors and display them more effectively.
Keywords: Refugee Students, Social Justice Leadership, School Principal