Kahramanmaraş ve Ankara merkezli geleneksel ağaç oymacılığı sanatı ve geleneğin ustaları
Kahramanmaraş and Ankara based traditional woodcarving art and masters of the tradition
Yazar: PINAR MADEN
Danışman: PROF. DR. NEBİ ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products ; El Sanatları = Crafts ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Ankara = Ankara ; Ağaç oymacılığı = Wood carving ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Kültür endüstrisi = Cultural industry ; Maddi kültür = Materical culture

Özet:
Geçmişi tarih öncesi döneme dayanan geleneksel ağaç oymacılığı sanatı, farklı disiplinlerin farklı bakış açılarıyla çalıştığı bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüze kadar yapılan çalışmaların daha çok eser merkezli olduğu ve sanatçı merkezli çalışmaların sayısının oldukça az olduğu tespit edilmiştir.Halkbilimi çalışmalarında maddi kültür kapsamında değerlendirilen el sanatları, dolayısıyla da ağaç oymacılığı sanatı, onu ortaya koyan sanatçı ile birlikte değerlendirildiğinde anlam taşımaktadır. Bu bakış açısıyla sanatçı en az eser kadar değerlidir.Ağaç oymacılığı sanatını, sanatçıyı merkeze alarak ele alan bu çalışmada, geleneğin ustalarının sanatı meslek olarak seçmesi, geleneksel eğitim sürecindeki konumları ve yetiştirilmeleri, ağaç oyma sanatını icra edenlerin kimliği olarak oymacı kimliği, kimliğin anlatılar yoluyla dışa vurumu, oymacıların sanatı ve oymacılık sanatını algılayışı, meslek ahlakı ve sorunları ve ağaç oymacılığının meslek inançları incelenmiş; Ankara ve Kahramanmaraş'tan seçilen onar usta tanıtılarak eserlerinden örnekler verilmiştir.Ağaç oymacılığının üretim boyutunda oymanın yapılışı ve oyma teknikleri, oymacılıkta kullanılan araç gereçler, oyma motifleri ve ağaç oymacılığı ürünleri ele alınmıştır.Ağaç oymacılığı sanatı aynı zamanda icracısının işi ve geçim kaynağı olduğundan, konunun ekonomik boyutu da bulunmaktadır. Kültürel ekonomik açıdan değerlendirilen oymacılık sanatında satıcılar ve müşteriler de konunun içerisine dâhil edilmiştir.Ağaç oymacılığı geleneğin aktarılması ve yaşatılmasında karşılanılan sorunlar ifade edilerek bu sorunlara çözüm önerilerinde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Maddi kültür, ağaç oymacılığı, kültür ekonomisi, Ankara, Kahramanmaraş.

Abstract:
Traditional wood carving, whose history goes back to B.C., has been an interdisciplinary subject. Despite the fact that there are many studies based on the material aspects of subject, very few studies focused on the artists.Artifact (and woodcarving) appreciated within material culture in the folklore studies, is meaningful when it is considered together with its creators. In this perspective creator/artist is at least as valuable as a work of art.In this dissertation, the art of woodcarving has been examined by focusing on the masters. In this context, vocational selection of woodcarving, traditional training process, woodcarver identity as a collective identity, expression of identity through narratives, the masters? perception of art and the art of woodcarving, professional ethics and problems, professional beliefs have been investigated. Twenty masters, selected from Kahramanmaraş and Ankara, have been presented and illustrated with their works.Within the frame of the productional dimension, making of woodcarving, carving techniques, carving equipments, carving motifs and woodcarving products have been analyzed.In addition to being an art of woodcarving is the job of the creators and artists. Therefore , by considering the economical aspects of this art, the sellers and customers of woodcarving have been examined in the frame of cultural economy.At the end of the study, transferring and sustenance problems of traditional woodcarving art have been indicated and solutions have been suggested.Key words: Material culture, woodcarving, cultural economy, identity, Ankara, Kahramanmaraş.