İntraoperatif kontaminasyon risk faktörlerine ilişkin kontrol listesinin geliştirilmesi
Development of a checklist for intraoperative contamination risk factors
Yazar: FATMA CEBECİ
Danışman: DOÇ. DR. MELEK SERPİL TALAS
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ameliyathane hemşireliği = Operating room nursing ; Ameliyathaneler = Operating rooms ; Cerrahi yara enfeksiyonu = Surgical wound infection ; Kontaminasyon =

Özet:
Bu araştırma, intraoperatif dönem kontaminasyon risk faktörlerinin saptanmasına imkân sağlayacak bir kontrol listesi geliştirmek amacıyla karma yöntem araştırmalarından sıralı araştırıcı desen kullanılarak 21 Şubat 2022-22 Temmuz 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma için etik kurul onayı ve kurum izinleri alınmıştır. Kontrol listesinin geliştirilmesinin birinci aşaması olan nitel çalışmada "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Gazi Üniversitesi Hastanesi ve Ankara Üniversitesi Hastanelerinde çalışan, maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemi ile belirlenen 24 ameliyathane hemşiresinin steril alan kurarken ve sürdürürken yaşadıkları deneyimler, derinlemesine bireysel görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veriler Colaizzi'nin (1978) içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Ekip ve ameliyat sürecinden kaynaklı kontaminasyonlar, kontaminasyon türleri, steril ortamın sürdürülmesi ve steril alan bozulduğunda yeniden kurulması olmak üzere 5 ana tema oluşturulmuştur. İkinci aşamada intraoperatif dönemdeki kontaminasyon kaynaklarını ve cerrahi alan enfeksiyon risk faktörlerini belirlemek amacıyla sistematik literatür taraması Web of Science, Cochrane, PubMed veritabanlarından gerçekleştirilmiştir. Kontrol listesinin oluşturulmasında Stufflebeam (2000) tarafından geliştirilen kontrol listesi geliştirme basamakları takip edilmiştir. Geliştirilen kontrol listesi Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesinde orantılı tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen 556 ameliyatta uygulanmıştır.  Kontrol listesinden elde edilen toplam risk puanları incelendiğinde; hastaların %1,8'nin çok düşük riskli grupta, %16,2'sinin düşük riskli grupta, 39,3'ünün orta alt riskli grupta, %30,2'sinin orta üst grupta, %10,1'inin yüksek riskli grupta ve %2,5'inin çok yüksek riskli grupta olduğu saptanmıştır. Sonuçlar hastaların büyük çoğunluğunun kontaminasyon bakımından orta ve yüsek derecede riske sahip olduğunu göstermektedir. Bu nedenle intraoperatif kontaminasyon risk faktörlerinin saptanması ve cerrahi alan enfeksiyonlarını önleyici müdahalelerin gerçekleştirilmesi için kontrol listesinin kullanımı önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Cerrahi alan enfeksiyonu, ameliyathane, kontaminasyon, kontrol listesi

Abstract:
This research was conducted between February 21, 2022 and July 22, 2023, using a sequential exploratory design from mixed methods research, in order to develop a checklist that will allow the detection of intraoperative contamination risk factors. Ethics committee approval and institutional permissions were obtained for the research. In the qualitative study, which was the first stage of the development of the checklist, data was collected at Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital, Gazi University Hospital and Ankara University Hospitals using the "Semi-Structured Interview Form". The experiences of 24 operating room nurses, determined by the maximum variation sampling method, while establishing and maintaining a sterile field were collected through in-depth individual interviews. The data were analyzed using Colaizzi's (1978) content analysis method. Five main themes were created: contamination caused by the team and the surgical process, types of contamination, maintenance of the sterile environment, and re-establishment of the sterile field when contaminated. Secondly, a systematic literature review was conducted from Web of Science, Cochrane, and PubMed databases to determine the risk factors for intraoperative contamination and surgical site infection. The checklist was created by following the steps developed by Stufflebeam (2000). The checklist was applied to 556 surgeries determined by proportional stratified sampling method at Hacettepe University Adult Hospital. When the total risk scores obtained from the checklist are examined; 1.8% of the patients were in the very low-risk group, 16.2% in the low-risk group, 39.3% in the lower-medium risk group, 30.2% in the upper-medium group, and 10.1% in the high-risk group. group and 2.5% were found to be in the very high risk group. The results show that the majority of patients are at moderate to high risk of contamination. The use of the checklist has been recommended to identify contamination risk factors and perform interventions to prevent surgical site infections.
Keywords: Surgical site infection, operating room, contamination, checklist