İzmirli İsmail Hakkı düşüncesinde Gazzâlî -Cerîde-i İlmiye bağlamında
Al-Ghazali in the thought of İzmirli İsmail Hakkı' –In the context of Ceride-i iİlmiye
Yazar: MUHLİS KÖRPE
Danışman: PROF. DR. ABDÜLGAFAR ASLAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Batınilik = Batıniyya ; Ceride-i İlmiyye = Ceride-i İlmiyye ; Felsefe = Philosophy ; Gazzali = Gazali ; Kelam = Islamic theology ; Tasavvuf = Mystic ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İsmail Hakkı İzmirli = İsmail Hakkı İzmirli

Özet:
İzmirli, yaşadığı dönem itibarıyla kelamda yeni bir metodolojiye ihtiyaç olduğunu ifade etmektedir. Ona göre muhataplar ve kullandıkları metodlar, müteahhirîn kelamcılarının muhataplarından ve yöntemlerinden farklılık arz etmektedir. Bu düşüncesini temelledirmek adına kelam tarihinden ve büyük kelamcılardan örnekler sunmaktadır. İzmirli'ye göre kelam disiplini, değişen muhataplar karşısında ana esaslarını koruduğu halde kelam, yöntemsel olarak değişmektedir. Bununla birlikte o, son dönem Osmanlı'da görülen gerilemeden kurtuluş yolunun İslam Mütefekkirlerini zamana uygun olarak doğru okunması ve onların modellenmesiyle mümkün görmekteir. İzmirli bu düşüncelerini desteklemek için İslam düşünürlerinin hayatını anlatan birçok makale kaleme almıştır. Ceride-i İlmiye'de ise Gazzâlî'nin hayatına yönelik uzun bir yazı dizisi kaleme almıştır.
İzmirli İsmail Hakkı Düşüncesinde Gazzâlî –Cerîde-i İlmiye Bağlamında- isimli çalışma Gazzâlî'nin kelâm, felsefe, bâtınîlik ve tasavvuf disiplinleri hakkındaki araştırmasını ve bu araştırması sonucunda bu disiplinler hakkındaki görüşlerinin, İzmirli İsmail Hakkı tarafından nasıl değerlendirildiğini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir.
Çalışma; giriş ve iki ana bölüm olarak planlanmıştır. Giriş kısmında İzmirli'nin hayatı, yetiştiği çevre, ilmî şahsiyeti ve kelâm yöntemi hakkında bir değerlendirme sunulmuştur.
Birinci bölümde, kelâm ve felsefe disiplinlerinin Gazzâlî'ye kadar olan tarihî süreci ve Gazzâlî'nin bu disiplinler hakkındaki düşüncelerine yer verilmiştir.
İkinci bölümde, bâtınîlik ve tasavvuf disiplinlerinin Gazzâlî'ye kadar olan tarihî seyri, Gazzâlî'nin bu disiplinler hakkındaki değerlendirmesi ve Gazzâlî'nin selef-i sâlihîn yoluna girmesi incelenmiştir.
Sonuç bölümünde ise çalışma boyunca ayrıntıları verilmiş olan konular hakkında genel bir değerlendirmeye yer verilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Gazzâlî, kelâm, felsefe, bâtınîlik, tasavvuf, selef, Ġzmirli Ġsmail Hakkı

Abstract:
İzmirli says a new methodology is needed in the science of kalam in respect of the time he lived in. According to him, addressees and the methods they use are different than the addressees and the methods of the mutaakhirin kalam scholars. He presents examples from the history of kalam and great scholars of kalam in order to ground his thought. According to İzmirli, although the discipline of kalam preserves its fundamental principles in face of differing addressees, kalam changes methodologically. Besides, he thinks that the way out of the decline of the Ottoman State in late periods is possible through reading Muslim thinkers correctly in accordance with the time and through modeling them. In order to back his thoughts, İzmirli wrote numerous articles narrating the lives of Muslim thinkers. He published a lengthy article series on the life of al-Ghazali at Ceride-i İlmiye Magazine.
The work titled 'Al-Ghazali in the Thought of İzmirli İsmail Hakkı' –in the context of Ceride-i İlmiye Magazine- seeks to find out the research of al-Ghazali on the disciplines of kalam, philosophy, al-batiniyya and sufism and the evaluation of İzmirli İsmail Hakkı on the thoughts of al-Ghazali on these disciplines after al-Ghazali's research.
The work has been planned as having an introduction and two main sections. In the introduction, the life of İzmirli, the environment where he was raised, his scholarly personality and an evaluation on his kalam method have been presented.
In the first section, the historical process of the disciplines of kalam and philosophy until al-Ghazali and his thoughts on these disciplines have been given.
In the second section, historical view on the disciplines of al-batiniyya and sufism until al-Ghazali, the evaluation of al-Ghazali on these disciplines and the joining of al-Ghazali in the way of the true salaf (Salaf al-Saliheen) have been analyzed.
In the conclusion section, an overall evaluation has been given on the subjects whose details have been mentioned throughout work.


whose details have been mentioned throughout work. Key Words: al-Ghazali, kalam, philosophy, al-batiniyya, sufism, salaf,Ġzmirli Ġsmail Hakkı