Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı kurumlarının veri zarflama analizi yöntemi ile performansının değerlendirilmesi
The assesment of performance of oral and dental health institutions subordinate to Ministry of Health with the method of data envelopment analysis
Yazar: NURETTİN ÖNER
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ AYANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Hastane İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri = Mouth and Dental Healthcare Centers ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Sağlık Bakanlığı = Ministry of Health ; Veri zarflama = Data envelopment ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Öner, N., Sağlık Bakanlığına Bağlı Ağız ve Diş Sağlığı Kurumlarının Veri Zarflama Analizi Yöntemi İle Performansının Değerlendirilmesi Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı Hastane İsletmeciliği Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2010. Bu çalışmanın amacı, Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı hizmeti veren hastane ve merkezlerinin finansal ve finansal olmayan tıbbı kaynak kullanımı (Faaliyet) açısından karşılaştırmalı olarak ölçülerek finansal ve faaliyet performansları yönünden ayrı ayrı etkin, süper etkin ve etkin olmayan merkezlerin belirlemesi, etkin olmayan kurumların iyileştirme değerlerinin bulunması ve sonuçlarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesidir.Çalışma birçok sağlık performans ölçümünde kullanılan ve birden fazla karar birimini karşılaştırmalı ölçmesini sağlayan ve aynı zamanda bu karar birimlerinin hangi karar birimlerini örnek alarak ne kadar iyileştirme yapacağı konusunda bilgi verebilen Veri Zarflama Analizi (Data Envelopment Analysis ? DEA) yöntemi kullanılmıştır. Analiz sağlık hizmetlerinde girdi kontrolünün daha olası olması sebebiyle Girdi Yönelimli model (Charnes, Cooper and Rhodes-CCR) olarak sınırlandırılmıştır.Çalışmanın kapsamını Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı hizmeti veren 2 Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi ile 26 Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi oluşturmaktadır. Bu uygulamada 2008 ve 2009 yılına ait finansal ve faaliyete dayalı verilerden oluşan iki ayrı veri seti kullanılmıştır. Finansal veriler, kesin mizanlarındaki ilgili hesap kalemlerinden elde edilen verilerdir. Faaliyet verileri ise karar birimlerinin sağlık insan gücü sayısı, tıbbi cihaz sayısı gibi girdileri ile tıbbi işlem sayılarını ifade eden çıktılarından oluşan verilerdir.Çalışma sonucunda, araştırma kapsamındaki kurumların 2008 yılında kurumların %39'un sadece finansal yönden etkin (FYE), %11'in sadece faaliyet yönünden etkin (FAYE), %14'ün hem finansal hemde faaliyet yönünden etkin (FFAYE), % 36'sının da hem finansal yönden hemde faaliyet yönünden etkin olmadıkları (FFAYEO) görülmektedir.2009 yılında ise kurumların %18'in sadece finansal yönden etkin (FYE), %25'in sadece faaliyet yönünden etkin (FAYE), %50'sinin hem finansal hemde faaliyet yönünden etkin (FFAYE), %7'sinin de hem finansal yönden hemde faaliyet yönünden etkin olmadıkları (FFAYEO) tespit edilmiştir.Çalışma kapsamındaki kurumlarının hem finansal ve hem de faaliyet yönünden etkinlik (FFAYE) düzeyinin yükselme eğilimde olduğu fakat yeterli olmadığı sonucuna varılmaktadır.Yapılan çalışmada finansal etkinlik ile karlılık arasında güçlü bir ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler:1.Sağlık Bakanlığına Bağlı Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Veren Kurumlar2.Veri Zarflama Analizi3.Teknik Etkinlik4.Karlılık5.Performans Ölçümü

Abstract:
Öner, N., The Assesment of Performance of Oral and Dental health Institutions Subordinate to Ministry of Health with the Method of Data Envelopment Analysis. Graduate Thesis for the Hospital Administration Program, the Main Scientific Branch of Business Administration, Social Sciences Institute, Gazi University, Ankara, 2010. The aim of this study is to identify superefficient, efficient and non-efficient hospitals and centers, which gives dental care service and are working under the Ministry of Health, by comparatively measuring the performances regarding the use of financial and not-financial medical resources (activities), to determine the improvement values of non-efficient institutions and to evaluate the results comparatively.In this study we used Data Envelopment Analysis (DEA), which is used in many healthcare performance evaluation systems, facilitates the comparative measurement of multiple decision units and provides information regarding how much improvement can be done in those decision units by following other decision units. The analysis has been limited to Input Oriented Model (Charnes, Cooper and Rhodes-CCR) as the possibility of input control is greater in the healthcare services.The scope of the study consists 2 Dental Health Hospitals and 26 Dental Health Centers, all working under the Ministry of Health. The study uses two different data sets for 2008 and 2009, one for financial and activity based records. Financial data were obtained from corresponding account entries from post-closing trial balances. Activity data consists of data such as number of the healthcare personnel of the decision units and the number of medical equipment.The study showed that in 2008, 39% of the sample institutions were only financially effective (FE), 11% were only effective in activities (AE), 14% were effective both financially and in activities (FAE), and 36% were effective neither financially nor in activities (NFAE).But in 2009, we saw that 18% of the sample institutions were only financially effective (FE), 25% were only effective in activities (AE), 50% were effective both financially and in activities (FAE), and 7% were effective neither financially nor in activities (NFAE).We identified that although effectiveness of the sample institutions is improving in contexts of both financially and activity, it was not enough.The study concludes that there is no significant relation between the financial effectiveness and the profitability.Keys Works:1. Dental Care Institutions working under the Ministry of Health2. Data Envelopment Analysis3. Technical Efficiency4. Profitability5. Performance Measurement