Kuzeybatı Karadeniz'de Bizans Dönemi dini eserler
Religious Works of Art in the Byzantine Era in Northwest Black Sea
Yazar: DURMUŞ GÜR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SACİT PEKAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Batı Karadeniz havzası = West Black Sea basin ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans eserleri = Byzantine works ; Dini eserler = Religious objects ; Dini yapılar = Religious buildings ; Karadeniz bölgesi = Black Sea region ; Sanat eserleri = Artistic works

Özet:
Kuzeybatı Karadeniz Bölgesi tarihte Pontos, Bithynia ve Paphlagonia arasında birçok defa sınır değiştirmiştir. Bu bölge güneydeki yerleşim alanlarını kuzeyde Karadeniz'e ulaştırmasının yanında Orta Karadeniz ve İstanbul arasında ulaşımı sağlamaktadır (Konukçu, 1988: 213).
Erken Bizans döneminde bölgenin batısı Honorius, doğusu ise Paphlagonia olarak ayrılmıştır. Honorias, batıda Sakarya Nehri ile Bithynia'dan, Bartın Nehri ile doğuda Paphlagonia'dan ayrılmaktadır. İlk dönemde beş piskoposluk merkezinin görüldüğü Honorias'ta piskoposluk sayısı artarak (Bolu, Karadeniz Ereğlisi, Konuralp-Üskübü, Filyos, Gerede ve Eskipazar) altı olmuştur (Bingham, 1840: 100, Feissel, 2006: 139-142). Çalışmada 13. yüzyılın sonuna kadar önemini koruyan, dini gücünü kaybetmeyen Kuzeybatı Karadeniz'deki Karadeniz Ereğlisi, Alaplı, Filyos ve Amasra'daki dini eserler incelenmiştir.
Kuzeybatı Karadeniz'de Zonguldak; Alaplı Göktepe'deki (Kilisecik) Kilise (AGKMK), Karadeniz Ereğlisi; Orhan Gazi Camii (OGC), Karadeniz Ereğlisi Akheron Vadisi'ndeki Kayaya Oyma Yapılar (KEKOY I-IV), Zonguldak Çaycuma'da Filyos Kilise A Yapısı (TAKAY), Amasra'da Fatih Camii (FC), Kilise Mescidi (KM), Doğu Burç Kilisesi (DBK), Boztepe Kalesi Ağlayan Ağaç Mevki Kilise (AAMK) (I. ve II. Evre), Amasra Büyükada (Tavşanadası) Kapalı Yunan haçı Planlı Kilise (ABAMKYHPK) ve güneyindeki Manastır ile Boztepe Kalesi Karanlıkyer Kapısı'ndaki Niş (AKYKN) doktora tez çalışmasının konusunu oluşturmaktadır .
Anahtar Sözcükler 
Kuzeybatı Karadeniz, Herakleia Pontike, Karadeniz Ereğlisi, Tios, Amasra, Kilise, Dini Yapı.

Abstract:
In history, the border of the Northwestern Black Sea Region has changed between  Pontos, Bithynia, and Paphlagonia many times. This region, which besides transmits the settlements areas in the south to the black sea in the north, provides the transportation between Central Black Sea and Istanbul (Konukçu, 1988: 213).
In the early Byzantine period, the region was divided as Honorius (west part) and Paphlagonia (east part). Paphlagonia in the east of Honarias was bordered with Galatia in the south, Pontus in the east, Black Sea in the north. The theme of Paphlagonia includes some parts of Kastamonu, Sinop, Çankırı and Karabük (all), Çorum, Bolu and Zonguldak (Cramer, 1832: 216-241). The northwestern Black Sea road network with east-west extension connects Honorias and Paphlagonia to each other and in other settlements during the Early Byzantine period (French, 2012: 18-20, Map. 5.1-5.1.1, Drakoulis, 2012: 90). 
In the Northwest Black Sea; Zonguldak, Alaplı Göktepe (Kilisecik) Church (AGKMK), Kdz. Ereğli Orhan Gazi Mosque (OGC), Rock Carved Structures in Kdz. Ereğli Akheron Valley (KEKOY I-IV), Filyos Church A (TAKAY) in Zonguldak Çaycuma, Fatih Mosque (FC), Church Mosque (KM), East Tower Church (DBK), Boztepe Castle Church (AAMK) (Phase I and II), Amasra Big Island (Rabbit Island) Greek cross church in square (ABAMKYHPK) in Amasra and the Monastery at the south of Boztepe Castle AKYKN) are the subject of doctoral thesis study . 
Keywords
Northwest Black Sea, Herakleia Pontike, Karadeniz Ereğlisi, Filyos, Amasra, Church, Religious Buildings.