Sosyal hizmet uzmanlarında psikolojik dayanıklılık ve ikincil travmatik stresin incelenmesi
Examining of psychological resilience and secondary traumatic stress on social workers
Yazar: AYŞİN ÇETİNKAYA BÜYÜKBODUR
Danışman: DOÇ. DR. ESRA ÇALIK VAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Odaklı Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Etkileşim = Interaction ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres yönetimi = Stress management ; Stres-psikolojik = Stress-psychological

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyal hizmet uzmanlarının psikolojik dayanıklılıklarının ikincil travmatik strese etkisinin incelenmesi ve farklı değişlenlerle ilişkisinin ortaya koyulmasıdır. Araştırma deseni karma yöntem olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 201 sosyal hizmet uzmanı oluşturmuştur. Katılımcıların ikincil travmatik stres belirtileri Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri Ölçeği Kendini Değerlendirme Formu, psikolojik dayanıklılıkları ise Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ile ölçülmüştür. Araştırmanın bağımlı değişkeni ikincil travmatik stres, bağımsız değişkeni psikolojik dayanıklılık olarak belirlenmiştir. Psikolojik dayanıklılığın ikincil travmatik stres üzerindeki etkisini belirleyebilmek için çoklu regresyon analizi, diğer değişkenlerle etkileşimini belirleyebilmek için ise korelasyon ve fark testleri uygulanmıştır.  Araştırmanın sonuçlarına göre; psikolojik dayanıklılığın alt boyutlarından olan kendilik algısı ve sosyal yeterliliğin ikincil travmatik stresi anlamlı biçimde yordadığı saptanmıştır. Diğer sonuçlar ise; psikolojik dayanıklılığın kadınların lehine olacak biçimde farklılık gösterdiği,  ikincil travmatik stres ve psikolojik dayanıklılığın eğitim düzeyine, psikososyal destek ihtiyacına, sosyal hizmet uygulamasının gerçekleştirildiği alana göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği, tıbbi ve psikiyatrik sosyal hizmet alanı ile çocuk refahı alanının ikincil travmatik stresin oluşum riskini arttırabileceği,  yaş ile ikincil travmatik stresin kaçınma boyutu arasında negatif yönlü düşük düzeyde, alanda çalışma süresi ile psikolojik dayanıklılık arasında negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişkinin olduğu, psikososyal zorluk ile ikincil travmatik stres arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkinin olduğu, sorun alanları ile etkileşim neticesinde en çok çaresizliğin oluştuğu, örgütsel desteğin ikincil travmatik stresi azaltabileceği, psikolojik dayanıklılığı ise arttırabileceği saptanmıştır. Sosyal hizmet uzmanlarında ikincil travmatik stresi önleyebilmek ya da düzeyinde azalmanın sağlanabilmesi için psikolojik dayanıklılığın arttırılmasına yönelik uygulamaların ekolojik perspektifle mikro, mezzo ve makro boyutların etkileşimleri dikkate alınarak yapılandırılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Etkileşim, İkincil Travmatik Stres, Psikolojik Dayanıklılık, Sosyal Hizmet Uzmanı

Abstract:
The purpose of this study is to examine the psychological resilience effects to secondary traumatic stress of social workers and to reveal the relationship with different variables. The research is designed a mixed method. The study group of the study included 201 social workers. Participants' secondary traumatic stress symptoms are measured by The Validation of a Self- Report Measure of Posttraumatic Stress Disorder: Posttraumatic Diagnostic Scale, and psychological resilience is measured by Reliability and Validity Studies of Resilience Scale for Adults. Secondary traumatic stress of the study dependent variable, independent variable psychological resilience. Multiple regression analysis is used to determine the effect of psychological resilience on secondary traumatic stress, correlation and difference tests are applied to determine interaction with other variables.
According to research results self-perception and social competence from the subscales of psychological resilience are found to predict secondary traumatic stress significantly. Other results are; there is a the psychological resilience differed in favor of women, secondary traumatic stress and psychological resilience are significantly differences from according to education level, psychosocial support need and social work areas. Medical and psychiatric social work and  child welfare area may increase secondary traumatic stress, negative moderate correlation between age and avoidance dimension. There is a negative correlation between the duration of social work field and psychological resilience, there is a positive correlation between psychosocial difficulty and secondary traumatic stress, the interaction of issue areas is the most desperate on social workers, organizational support may reduce secondary traumatic stress, increase psychological resilience. In order to prevent or reduce the level of secondary traumatic stress on social workers, it is necessary to construct the applications for increasing the psychological resilience by considering the interactions of micro, mezzo and macro dimensions with ecological perspective.

Keywords: Interaction, Psychological Resilience, Secondary Traumatic Stress, Social Worker