Sağlık diplomasisi ve Türkiye üzerine bir araştırma
A research on health diplomacy and Turkey
Yazar: EDWIN GRATION MUGANYIZI SOSTHENES
Danışman: PROF. DR. YASEMİN AKBULUT
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Sağlık = Health ; Sağlık diplomasisi = Health diplomacy ; Sağlık yardımları = Health aids ; Sağlık yönetimi = Health management ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Sağlık, dünyadaki birçok ülkenin dış ve sağlık politikalarında ilgi alanı haline gelmiştir. Bu ilgi temelde iki faktöre dayanmaktadır. Bunlar küreselleşmeden etkilenen ülkelerin dünya ile bağlantısının artması, ülkelerin sınırları içindeki ve dışındaki sağlık sorunlarıyla daha fazla ilgilenmeleridir. Bu durum, "Küresel Sağlık Diplomasi" olarak adlandırılan olguyu ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'nin sağlık diplomasisi konusundaki politikasını paydaş görüşlerine dayalı olarak analiz etmektir. Bu amaçla öncelikle, Türkiye'nin küresel sağlık ve diplomasi konusunda mevcut politikaları, bu politikaların Türk dış politikasındaki yeri, önemi ve etkisi, ilgili aktörler, yasal düzenlemeler ortaya konulmakta, daha sonra sağlık diplomasisinin gelişmesine yönelik öneriler sunulmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın amacına ve literatüre dayalı olarak 20 paydaş ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın verileri, Nisan - Aralık 2018 tarihleri arasında yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırmış görüşme formu kullanılmıştır. Formda, paydaşların kişisel, demografik ve çalışma ortamına ait sorular ile küresel sağlık ve sağlık diplomasisi, Türkiye'nin sağlık diplomasisinde mevcut durumu, Türkiye'nin sağlık diplomasisinde gelecek trendlerini ortaya koymak üzere sorular yer almaktadır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen kalitatif veriler, her bir katılımcı için ayrı dosya olacak şekilde word belgesi olarak hazırlanmış ve Maxqda 18 programına aktarılmış, kodlamalar oluşturulmuştur. Daha sonra kodlar bir araya getirilerek, araştırma bulgularının ana hatlarını oluşturacak temalar ortaya çıkarılmıştır. Temaları temsil etmek için kod matrisi, kod ilişkileri, tek kod ve kod alt kod modelleri kullanılmıştır. Araştırmada yapılan içerik analizine göre, 16 tema ve 483 alt tema belirlenmiştir. Türkiye'nin son yıllarda gerek TIKA gerekse Sağlık Bakanlığı ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla yürüttüğü çalışmaların küresel anlamda sağlık diplomasisi çerçevesinde ele alınıp, yorumlanması konusunda çalışmaların çok sınırlı olduğu bulunmuştur. Katılımcıların küresel sağlık ve sağlık diplomasisi anlayışının dünya ile paralel olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'de sağlık diplomasisi politikasının varlığı ve bunun Türk dış politikasına entegrasyonu konusunda ortak bir anlayış olmadığı saptanmıştır. Türkiye'nin, birçok uluslararası anlaşmaya taraf olduğu, sağlık alanında çeşitli faaliyetler yürüttüğü bulunmuştur. Türkiye'nin sağlık alanında işbirliği ve yardım projelerinin hem ülkelerin toplum sağlığının çeşitli boyutlarda gelişmesine katkıda bulunduğu, hem de dış politika hedeflerine ulaşılmasında katkısının olduğu görülmüştür. Türkiye'de, sağlık diplomasisinde hükümet ve hükümet dışı aktörlerin var olduğu ve çok paydaşlı bir yapı olduğu belirtilmiştir. Diplomatik başarıya ulaşmak için, Türkiye'nin yumuşak güç olarak sağlık alanına daha fazla odaklanmasının avantajları olduğu, Türkiye'nin bu konudaki dış politikasının aktif, işbirlikçi ve yapıcı olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'nin küresel sağlık diplomasisinde bazı zorluklarla karşılaşabileceği belirtilmiştir. Bu zorlukların bütüncül bir politika ve strateji eksikliği, kaynak yaratma sorunları, yeterli bilgi ve deneyime sahip insan ve fiziksel kaynakların yetersizliği ve göç ile ilgili olduğu ifade edilmiştir. Türkiye'nin küresel sağlık diplomasisi rolünü artırmasına yönelik öneriler arasında, dış sağlık politikasının geliştirilmesi, uluslararası fonlara Türk şirketlerinin ulaşması ve kullanması, TİKA ve benzeri kuruluşların projelerinde olduğu gibi, diğer sağlık programları hakkında daha fazla araştırma yapılması, kongre ve eğitim programları düzenlenmesi, sağlık diplomatlarının yetiştirilmesi ve görevlendirilmesidir. Küresel sağlık diplomasisine yönelik araştırmaların yapılması, projelere yönelik fizibilite çalışmaları gerçekleştirilmesi, faaliyetlerin güçlü ve zayıf olduğu yönlerinin belirlenmesi, evrensel sağlık kapsamı, sağlık reformları, halk sağlığı deneyimi gibi alanlarda başarıların paylaşılması, göç ve hastalık kontrolüne önem verilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, Türkiye'nin küresel sağlık diplomasisindeki rolünü artırması için tüm paydaşları kapsayan bütüncül bir dış sağlık politikası belirlemesi, sağlık ateşe ve diplomatları yetiştirmesi ve görevlendirmesi, uluslararası liderlik girişimleri üzerine İİT ile çalışmaya devam etmesi ve konu ile ilgili araştırma faaliyetlerini artırması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Dış Politika, Sağlık Politikası, Sağlık Yardımları, Sağlık Yönetimi.

Abstract:
Health has become an area of ​​interest in the foreign policies and health policies of many countries in the world. This rise can be attributed to two factors among many; the increase of interconnectedness of countries and the world at large influenced by globalization, other countries' becoming increasingly interested in health issues within and outside their borders. This has led to a phenomenon called "Global Health Diplomacy" (GHD). The main purpose of this study is to analyze the views of stakeholders on the basis of Turkey's health policy on diplomacy. For this purpose, Turkey's current policy on global health and diplomacy, its place in Turkish foreign policy of this policy, the importance and impact of relevant actors, lays down foundation, the regulations and future legislation, then presented suggestions for the improvement of health diplomacy. Qualitative research method was used in the study where as 20 stakeholders based on the aim of the study and the literatures were selected by using purposeful sampling method. Data were collected by face to face interview method between April and December 2018. Semi-structured interview form was used to collect data. Format, stakeholders personal, demographic and working environments with questions of global health and health diplomacy, diplomacy of Turkey's current state of health, questions to determine the future trends in Turkey's health diplomacy were put forward. Content analysis techniques were used in the analysis of the research data. Qualitative data obtained from the research were prepared as a word document in a separate file for each participant and transferred to Maxqda 18 program and codings were created. Then, the codes were brought together to create themes that would outline the research findings. Code matrix, code relations, single code and code subcode models were used to represent the themes. According to the content analysis, 16 themes and 483 sub-themes were determined. In recent years, Turkey via TIKA, ministry of Health, and various NGOs are considered to have limited carried out few endeavors addressed in the context of global health diplomacy. The participants' understanding of global health and health diplomacy was found to be parralel with others around the world. There was no common understanding, with regrads to the existence of Health diplomacy policy in Turkey and it's intergration to the Turkish foreign policy. Turkey is party to many international treaties that have been found to carry out various activities in the health field. Turkey's cooperation and assistance in the field of health projects that contribute to the development of both countries in various aspects of public health, it was seen that the contribution to achieving foreign policy goals as well. The multi-stakeholder of health diplomacy in Turkey, include government and non-government actors. To achieve diplomatic success, Turkey should continue to focus more on health as a soft power due to it's numerous advantages. Turkey's foreign policy was found to active, collaborative and constructive. Turkey may face some challenges in global health diplomacy, they are; a holistic policy and strategy, resource creation, allocation of human and physical resources with sufficient knowledge and experience, migration and priority setting. Below are the suggestions for increasing Turkey's role in global health diplomacy; development of health policy, access and use of Turkish companies to international funds, conducting further research on other health programs, as well as TIKA and similar organizations' projects, organizing congresses and training programs, training and assignment of health diplomats. Areas for further research include conducting research based on Global Health Diplomacy, conducting feasibility studies for projects, identifying strengths and weaknesses of activities, universal health coverage, sharing of achievements in areas such as health reforms, public health experience, and attaching importance to migration and disease control.
As a result of the research, Turkey's should have a clear defined holistic health policy covering all external stakeholders in order to increase its role in global health diplomacy, train and assign health attaches and diplomats, continue to work with the OIC, WHO and other international organizations on international leadership initiatives and increase research activities on this subject.

Keyword: Foreign Policy, Health Policy, Health Aid, Health Management.