Teknolojik dönüşüm sürecinde örnek akıllı kent pratikleri üzerinden karşılaştırmalı bir irdeleme
A comparative scrutinising of exemplary smart city practices in technological transformation process
Yazar: DİLAN GÖKALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PERVİN ŞENOL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ FERAL GEÇER SARGIN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Akıllı teknolojilerin hızlı gelişiminin gündelik hayatın her aşamasında yaygınlık düzeyini arttırmasının yanı sıra kentsel hizmet sunumlarının akıllı teknolojiler ile güncellenmesini ve akıllı kent uygulamalarını gündeme getirmektedir. Bununla birlikte kentlerin rekabet edebilirliklerinin yükseltilmesi, yaşanabilirlik ve sürdürülebilirlik düzeylerinin artışı, ekolojik sorunların önlenmesi gibi nedenlerle dünyada akıllı kent uygulamalarının türü ve büyüklükleri ve akıllı kent uygulamalarına yönelen kentlerin sayıları artış göstermektedir. Kentlerde ekonomik, çevresel, sosyal ve kentsel sorunların üstesinden gelmek, aynı zamanda yaşam kalitesini arttırmak için akıllı teknolojilerin kullanılması olarak karakterize edilen akıllı kentlerin, belirtilen bu alanlardaki sorunların çözümünde ne denli etkin olduğu hala tartışılmaktadır. Çalışma kapsamında, akıllı teknolojilerin gelişimi ve bunların kentsel gelişim/değişim süreçlerine olan etkileri, akıllı kentler perspektifinden ele alınmakta, kronolojik olarak akıllı kentlerin geçirdiği anlamsal ve yapısal dönüşüm ve akıllı kent uygulama pratikleri değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda akıllı kent uygulamalarının; ekonomik, ekolojik, sosyal ve kentsel konularda ne tür politikalar geliştirdiği ve bu alanlardaki sorunların üstesinden ne düzeyde gelebildiği, akıllı kent uygulamalarının hangi alanlarda yoğunlaşmakta olduğu, dünya ülkelerindeki yaygınlık düzeyi, ve planlama pratiğinde ne tür bir dönüşüm gerçekleştirme potansiyeli taşıdığı çalışmanın odaklandığı konulardır. Bu doğrultuda, dünya kentlerinin akıllı kent uygulamaları ve stratejileri incelenerek, bunların 6 akıllı kent bileşeni  (yaşam, ekonomi, yönetişim, insan, çevre, hareketlilik), kentlerdeki teknoloji desteği (BİT ve IoT) ve akıllı kent ilkeleri (sürdürülebilirlik, enerji verimliliği, veri gizliliği ve güvenlik, kurumlar arası işbirliği) üzerinden değerlendirilmesi yapılmaktadır. Daha sonra dünya örneklerinden Amsterdam, Barselona,  Masdar kentleri ve Türkiye örneklerinden İstanbul ve Konya kentleri 6 akıllı kent bileşeni, bu bileşenlerin 18 alt bileşeni ve bu alt bileşenlerin ifade ettiği 51 eylem ve gösterge üzerinden ele alınmaktadır. Diğer yandan akıllı kent planlama süreçleri ve pratiğinin, kent planlama süreçleri ile olan etkileşiminin değerlendirmeleri ve bu farklı süreçlerin entegrasyonunda ortaya çıkan fırsat ve zorluklar tartışılarak Amsterdam, Barselona,  Masdar, İstanbul ve Konya kentinin bu konu özelinden değerlendirilmesi çalışmanın diğer bir kapsamını oluşturmaktadır. Çalışma sonucu elde edilen bulgulara göre; akıllı kentlerin sosyal, ekonomik, çevresel alanlardaki etkileri üzerine tartışmalar devam ederken, teknodeterminst, ütopik ve fütüristik, kentsel ekonomi-politik ve ekolojik boyuttaki kuramsal tartışmalar da gündemdeki yerini almakta, her teknolojik gelişim dalgası kendisiyle birlikte yeni tanımlama yaklaşımlarını da getirmektedir. Bu durum konuya yönelik mevcut yaklaşımların heterojen olduğunu ve tek bir kuramsal çerçevenin bulunmadığını göstermektedir. 
Diğer yandan, akıllı teknolojiler ve akıllı kent pratiklerinin kentlerde yarattığı bütün gelişmelere rağmen, bu uygulamaların hala kent, çevre ve insanların gerçek ihtiyaçlarından uzak olduğu, kentlerin bütün bileşenleri ve paydaşlarıyla bir bütün olarak ele alınması gereken organik yapısının gözardı edildiği, dünyadaki birçok kentin akıllı kent konusuna bütüncül yaklaşımın önemini kavramış olmasıyla birlikte henüz akıllı kentlerin teknoloji boyutunun ötesine geçmeyi başaramadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, çok sayıda geliştirilen çalışmalardan yola çıkıldığında, akıllı kentlerden kimin ve/veya kimlerin ve niçin yararlandığı konusunun, hala tartışmaya açık olduğu ifade edilebilmektedir.

Abstract:
In addition to the rapid development of smart technologies that increases the prevalence level in every stage of daily life, it also brings to the agenda the improving of urban service provision with smart technologies and smart city applications. In addition, the types and dimensions of smart city applications and the number of cities that turn to smart city applications have been increasing in the world for reasons such as increasing the competitiveness of cities, increasing their livability and sustainability levels, and preventing ecological problems. The effectiveness of smart cities, which is defined as the use of smart technologies to overcome economic, environmental, social and urban problems and to improve the quality of life, is still being discussed. Within the scope of the study, the development of smart technologies and their effects on urban development / change processes are discussed from the perspective of smart cities, and the semantic and structural transformation and smart city application practices of smart cities are evaluated chronologically. In this direction, smart city applications; the study focuses on what kind of policies it develops in economic, ecological, social and urban issues and to what extent it can overcome the problems in these areas, in which areas the smart city applications are concentrated, the level of prevalence in the world countries, and what kind of transformation potential in planning practice exists. In this direction, smart city applications and strategies of world cities are examined and 6 smart city components (life, economy, governance, people, environment, mobility), technology support in cities (ICT and IoT) and smart city principles (sustainability, energy efficiency, data privacy and security, inter-agency cooperation) are evaluated. Then across a spample of 5 cities including Amsterdam, Barcelona, Masdar, İstanbul and Konya, 6 smart city components, 18 subcomponents of these components and as an expression of these subcomponents 51 actions and indicators are discussed in detail. On the other hand, evaluating the interaction of smart city planning processes and practice with urban planning processes and discussing the opportunities and difficulties that arise in the integration of these different processes and evaluating the city of Amsterdam, Barcelona, Masdar, Istanbul and Konya specifically constitute another scope of the study. According to the findings of the study; while discussions on the effects  of smart cities in social, economic and / or environmental areas continue, theoretical debates on technodeterminst, utopian and futuristic, urban economy, political and ecological dimensions continue. This situation shows that the current approaches to the subject are heterogeneous and there is no single theoretical framework.
On the other hand, despite all the developments created by smart technologies and smart city practices in cities, these applications are still far from the real needs of the cities, environment and people, and the organic structure of cities, which should be handled as a whole with all components and stakeholders, is with the understanding of the importance of the holistic approach, it is acknowledged that smart cities have not yet managed to go beyond the technology dimension. However, based on the numerous studies developed, it can be stated that the issue of who and / or who benefits from smart cities and why is still open to discussion.