Çocuk hastaların koruyucu ve durdurucu ortodontik gereksinimler indeksine (IPION) göre tedavi ihtiyaçlarının belirlenmesi ve ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi
Determining the treatment needs of children according to the index for preventive and interceptive orthodontic needs (IPION) and evaluation of the effect on oral health-related quality of life
Yazar: NAZ SAYDAM
Danışman: DOÇ. DR. DERYA CEYHAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı / Pedodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Etyoloji = Etiology ; Koruyucu diş hekimliği = Preventive dentistry ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Maloklüzyon = Malocclusion ; Ortodonti = Orthodontics ; Ortodonti-koruyucu = Orthodontics-preventive ; Tedavi = Treatment ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmada, 6 ve 9 yaşlarındaki çocuklarda, ortodontik tedavi ihtiyacı açısından ağız ve diş sağlığının ve perinatal ve postnatal bazı malokluzyon risk faktörlerinin değerlendirilmesi, IPION indeksi kullanılarak koruyucu ve durdurucu ortodontik tedavi ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bu ihtiyaçların ağız sağlığına bağlı yaşam kalitesi (ASBYK) üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı'na başvuran, herhangi bir sendromu veya opere edilmiş/edilmemiş dudak-damak yarığı ve ortodontik tedavi hikayesi olmayan, Frankl davranış skalasında 3 veya 4 skoruna sahip olan, yazılı onamları/onayları alınmış, kronolojik yaşları 6 ve 9 olan toplam 320 çocuk hasta ve ebeveyni çalışmaya dahil edildi. Ebeveynlere; sosyodemografik özellikleri, çocukların medikal durumu, travma geçmişi, doğum şekli, doğum zamanı, anne sütü ile beslenme süresi, biberon kullanma süresi, kötü ağız alışkanlıklarının varlığı ile ilgili sorular içeren bilgi formu doldurtuldu. Çocukların ağız içi muayeneleri yapılarak dft/dfs, DMFT/DMFS, pufa/ PUFA indeks skorları ve 6 yaş grubundaki çocukların IPION 6, 9 yaş grubu çocukların IPION 9 indeks skorları belirlendi. Çocukların ASBYK'si, 6 yaş grubundaki çocukların ebeveynlerine Erken Çocukluk Çağı Ağız Sağlığı Etki Ölçeği (ECOHIS), 9 yaş grubundaki çocuklara ise Çocuk Algı Ölçeği (CPQ 8-10) anket formları doldurtularak değerlendirildi. Elde edilen veriler, istatistiksel olarak analiz edildi.
6 yaş grubunun %81,9'unun, 9 yaş grubunun %78,1'inin indekslere göre kesin olarak ortodontik tedavi ihtiyacı olduğu tespit edildi. 6 yaş grubunda; hiç biberonla beslenmeyen çocukların, biberonla farklı sürelerde beslenen çocuklara göre daha fazla oranda dinlenmede dudaklarının kapalı olduğu ve hiç emzik kullanmayan çocukların posterior çapraz kapanışa sahip olmadığı saptandı (p<0,05). 9 yaş grubunda, hiç biberonla beslenmeyen çocukların daha az oranda posterior çapraz kapanışa sahip olduğu ve overjeti 0-3mm olan ve openbite'ı olmayan çocukların çoğunun, kötü ağız alışkanlığına sahip olmadığı görüldü (p<0,05). 9 yaş grubundaki çocuklarda, annelerin eğitim durumu ile CPQ 8-10 ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptandı (p<0,05). dft, dfs ve pufa indeks ortalamalarının 6 yaş grubu çocuklarda, DMFT, DMFS ve PUFA indeks ortalamalarının 9 yaş grubu çocuklarda daha yüksek olduğu görüldü (p<0,05). ECOHIS ölçek puanları ile dft, dfs, pufa ve IPION 6 indeks skorları arasında ve CPQ 8-10 ölçek toplam puanları ile dfs, DMFT, DMFS ve IPION 9 indeks skorları arasındaki pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar belirlendi (p<0,05). "kesin olarak tedavi ihtiyacı var" kategorisindeki çocukların ECOHIS ve CPQ 8-10 ölçek puanlarının, "tedavi ihtiyacı yok" kategorisindeki çocuklardan daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,05). 
Malokluzyonların etiyolojisinde ağız ve diş sağlığının ve perinatal ve postnatal bazı faktörlerin etkili olduğu belirlendi. Çalışma grubumuzda koruyucu ve durdurucu ortodontik tedavi ihtiyaçlarının yüksek olduğu ve bu ihtiyaçların çocukların ASBYK'si üzerinde etkili olduğu saptandı. Malokluzyonlara sebep olan ve ASBYK'yi düşüren risk faktörleri ile ilgili farkındalıkların oluşturulması önem arz etmektedir.

Abstract:
This study aimed to evaluate the oral and dental health and some perinatal and posnatal malocclusion risk factors in terms of orthodontic treatment needs, to determine the preventive and interceptive treatment needs by using IPION index and to study the effects of these needs on oral health-related quality of life (OHRQoL) for children ages 6 and 9.
A total of 320 parents and their children aged 6 and 9 without any syndrome or operated/unoperated cleft lip-palate and ortodontic treatment history, with a score of 3 or 4 on the Frankl behavioral scale, of whom written consent/approval has been obtained, who applied to the Department of Pedodontics of Faculty of Dentistry of Suleyman Demirel University were included in the study. An information form including questions about sociodemographic characteristics, medical and trauma history, type of birth, time of birth, length of breastfeeding, length of feeding bottle usage and existence of bad oral habits was filled in by parents. By oral examination of the children, dft/dfs, DMFT/DMFS, pufa/PUFA index scores and IPION 6 scores for 6 years old children as well as IPION 9 index scores for 9 years old children were determined. Children's OHRQoL were evaluated by having the parents of the 6 years old children's fill in the questionnaire of The Early Childhood Oral Health Impact Scale (ECOHIS) and 9 years old children fill in the Child Perceptions Questionnaire (CPQ 8-10). The obtained data were statistically analyzed. 
It is observed that %81.9 of 6 years old children and %78.1 of 9 years old children were in definite need of treatment according to the indexes. In 6 years old age group, children who had never used feeding bottle had higher rate of closed lips at rest in comparison to children who used feeding bottles at different lengths of time, and children who never used pacifier had no posterior crossbite (p<0.05). In 9 years old age group, children who never used feeding bottle had less posterior crossbite and most children with 0-3mm overjet and without openbite had less bad oral habits (p<0.05). Statistically significant differences were found between the educational status of mothers and CPQ 8-10 scale scores in children aged 9 years (p<0.05). The index average of dft, dfs ve pufa for 6-year-old children and the index average of DMFT, DMFS ve PUFA for 9-year-old children were higher (p<0.05). Positive and statistically significant correlations were found between ECOHIS scale scores and dft, dfs, pufa, IPION 6 index scores as well as CPQ 8-10 scale scores and dfs, DMFT, DMFS, IPION 9 index scores (p<0.05). ECOHIS and CPQ 8-10 scale scores were higher for 6 and 9 years old children with IPION "definite need of treatment" category than children with "no need for treatment" category (p<0.05).
It is determined that oral and dental health and some perinatal and postnatal factors were effective in the etiology of malocclusions. In our study group, the preventive and interceptive orthodontic needs were high and these needs were effective on children' OHRQoL. It is important to raise awareness about the risk factors that cause malocclusions and decrease OHRQoL.