Hipogonadizmli hastalarda oksidatif stres ve tedaviye cevabının değerlendirilmesi
Oxidative stress in patients with hypogonadism and evaluation of the response to treatment
Yazar: SEVİL KAYA
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAD ÜNLÜHİZARCI
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Gonad hastalıkları = Gonadal disorders ; Gonadlar = Gonads ; Hipogonadizm = Hypogonadism ; Miyeloperoksidaz = Myeloperoxidase ; Oksidanlar = Oxidants ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Paraoksonaz = Paraoxonase ; Tiyoller = Thiols

Özet:
Amaç: Bu çalışma; hipogonadizmli hastalarda, oksidatif stres varlığını; protein ve lipid oksidasyon ürünleri ile antioksidan parametreler üzerinden göstermek ve hastalara uygulanan tedavinin, oksidatif stres üzerine olası etkilerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Literatürde özellikle protein oksidasyonu ile ilgili çalışmalar sınırlı olduğundan bu çalışma planlanmıştır.

Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya daha önce tedavi almamış, primer veya sekonder hipogonadizm tanısı alan 18-50 yaş arasındaki 15 hipogonad erkek hasta ve 20 sağlıklı kontrol alındı. Kontrol grubu bir kez, hastalar ise başlangıçta ve ortalama 6 aylık tedavi sonrasında biyokimyasal testler ve oksidatif stres göstergeleri açısından değerlendirildi. Oksidatif stresi değerlendirmek amacıyla; miyeloperoksidaz (MPO), protein ileri oksidasyon ürünleri (AOPP), protein karbonil bileşikleri (PCC), paraoksonaz (PON), total lipd hidroperoksit (TLHP), pirrolize protein, tiyol, total oksidan kapasite (TOK), total antioksidan kapasite (TAK) düzeyleri ölçüldü.

Bulgular: Hasta ve kontrol grubu yaş, bel çevresi, kalça çevresi ve vücut kütle indeksi (VKİ) açısından benzerdi. Tedavi ile hastaların boy uzunluğu, kilo, bel çevresi, testis hacmi, total testosteron, serbest testosteron ve VKİ ölçümlerinde anlamlı artış saptandı. Hastaların tedavi öncesi ve tedavi sonrası lipid paneli karşılaştırıldığında; tedavi sonrası dönemde total kolesterol, LDL ve Non-HDL değerinde anlamlı düşüş saptandı. 

Kontrol grubu ile hastaların tedavi öncesi oksidatif stres parametreleri karşılaştırıldığında MPO, AOPP, PCC, PON, TLHP değerlerinde fark saptanmazken; kontrol grubunda tiyol ve TAK yüksek, TOK ve pirrolize protein ise düşük bulundu. Tedavi sonrası ile kontrol grubu karşılaştırıldığında MPO, AOPP, PON ve PCC değerlerinde fark saptanmazken; tedavi sonrası grupta TLHP daha yüksek bulundu. Hasta grupta kontrol grubuna göre yüksek olan pirrolize protein ve TOK değerleri tedavi sonrasında düşerek kontrol grubu ile arasında istatistiksel fark kalmadı. Hasta grupta kontrol grubuna göre düşük olan tiyol ise tedavi sonrasında artmasına rağmen kontrol grubuna göre yine de düşük bulundu. Hastaların tedavi öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında; tedavi sonrasında AOPP ve pirrolize protein değerlerinde düşüş, PCC ve TAK değerlerinde de artış saptandı. MPO, TLHP, tiyol, PON ve TOK değerlerinde anlamlı bir değişim gözlenmedi.

Sonuç: Genel olarak bulgularımız; hipogonadizm bulunan hastalarda oksidatif stresin eşlik ettiğini ve hipogonadizmin tedavisinin oksidatif stresi azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir. Ancak çalışmamızda oksidatif stresi farklı yönlerden gösteren bütün parametrelerde değişiklik olmamış, örneğin MPO ve PON düzeylerinde anlamlı değişiklik saptamazken; tedavi ile oksidatif streste azalmaya ters olarak PCC ve TLHP düzeylerinde artış görülmüştür. Daha uzun süreli tedavi ile yapılan çalışmalar, hipogonadizm ile oksidatif stres arasındaki ilişkiyi açıklamaya ilave katkılar sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Hipogonadizm, oksidatif stres

Abstract:
Purpose: This study was conducted to show the presence of oxidative stress in patients with hypogonadism over protein and lipid oxidation products and antioxidant parameters; and to evaluate the probable effects of the treatment applied to patients on oxidative stress. This study was planned because the studies on protein oxidation are limited in the literature.

The Patients and the Method: A total of 15 hypogonadal male patients who were between 18 and 50 years of age with a diagnosis of primary or secondary hypogonadism who did not receive treatment before, and 20 healthy controls were included in the present study. The control group was evaluated once, and the patients were evaluated in terms of biochemical tests and oxidative stress indicators at admission and after an average of 6 months of the treatment. The myeloperoxidase (MPO), protein advanced oxidation products (AOPP), protein carbonyl compounds (PCC), paraoxonase (PON), total lipid hydroperoxide (TLHP), pyrolyzed protein, thiol, total oxidant capacity (TOC), total antioxidant capacity (TAC) levels were measured to evaluate the oxidative stress.

Findings: The patient and the control group were similar in terms of age, waist circumference, hip circumference, and body mass indices (BMI). Significant increases were detected in the height, weight, waist circumference, testicular volume, total testosterone, free testosterone and BMI measurements of the patients. When the lipid panels before and after the treatment were compared, significant decreases were detected in the total cholesterol, LDL and Non-HDL levels after the treatment. 

When the oxidative stress parameters of the control group and the patients before the treatment were compared, no differences were detected in the MPO, AOPP, PCC, PON and TLHP values; and the thiol and TAC were found to be high, and the TOC and pyrolyzed protein were found to be low in the control Group. No differences were detected in the MPO, AOPP, PON and PCC values after the treatment in the patient and in the control group; the TLHP was higher in the group after the treatment. The pyrolyzed protein and TOC values, which were higher in the patient group when compared to the control group, decreased after the treatment; and there were no statistical differences between with the control group. Thiol, which was lower in the patient group when compared to the control group, was found to be lower than in the control group, although it was increased after the treatment. When the patients were compared before and after the treatment, AOPP and pyrolyzed protein values were decreased and PCC and TAC values were increased after the treatment. No significant changes were observed in the MPO, TLHP, thiol, PON and TOC values.

Result: In general, our findings show that male hypogonadism is associated with oxidative stress, and treatment of hypogonadism may be effective in reducing the oxidative stress. However, in our study, there were no changes in all parameters, which showed oxidative stress from different aspects, for example, the MPO and PON levels did not change at significant levels; and the PCC and TLHP levels increased contrary to the decrease in the oxidative stress with the treatment. Further studies that will be conducted with longer-term treatment periods might contribute additionally to explain the relation between the hypogonadism and oxidative stress.

Keywords: Hypogonadism, oxidative stress