H. 1281/M. 1864-1865 tarihli muhasebe defterine göre Ankara Sancağı'ndaki vakıflar
Waqfs in Ankara according to the boof of account dated H. 1281/M. 1864-1865 and no: 1974
Yazar: GÜLEN TAŞCI
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÇINAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Vakıf müesseseleri tarih boyunca insanlığın yararı için birçok alanda hizmet vermiştir. Osmanlı Devleti, vakıf müessesesini kendi döneminde geliştirerek daha kurumsal bir hale getirmiştir. Böylelikle Osmanlı'da vakıflar, toplum ve devlet hayatında iç ve dış güvenliğin sağlanması dışında kalan dinî, eğitim, sağlık ve beledî hizmetlerin yürütülmesi gibi pek çok alanda etkili olmasının yanı sıra kamu maliyesi üzerindeki yükü azaltmıştır. Vakıfların bahse konu olan hizmetlerini toplumun geneline sunması ve bünyesinde istihdam ettiği görevlilerin ücretlerini karşılayabilmesi için güçlü finansal kaynaklara sahip olması gerekmiştir. Vakıfların bu finansal güçleri, somut ekonomik ve mali verileri muhasebe defterlerine kaydedilmiştir. Vakıfların söz konusu ekonomik işleyişleri hakkında vakıf muhasebe defterleri bize pek çok bilgi sunmaktadır. Bu bilgiler arasında vakıfların bulunduğu muhit, dönemin mütevellisi, vakfın gelir kaynakları ve yapılan harcamalar yer almaktadır.
Bu tez çalışmasında, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde bulunan, H. 1281-1282/M. 1864-1865 tarihli 1974 numaralı Ankara vakıf muhasebe defteri ele alınıp incelenmiştir. İncelenen defterde; Ankara Merkez kaza ile Ankara sancağına bağlı bulunan Ayaş, Sifrihisar/Sivrihisar, Begbâzârı/Beypazarı, Zir, Dinek Keskini-Kalecik Keskini, Yabanâbâd, Çubukâbâd, Mihalıççık, Bâlâ, Kara Hisar-ı Nallu, Haymana, Sungurlu ve Konur kazalarında bulunan toplam 129 vakıf tespit edilmiştir. Bu vakıflar dinî, sosyal, eğitim ve kültür başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Ankara şehir merkezi ile Ankara'ya bağlı kaza ve köylerdeki vakıfların gelir durumları, hizmet alanları, harcama kalemleri, vakfın hizmetindeki vazife sahipleri gibi konular üzerine değerlendirilmeler yapılmıştır. 
 Bu tez çalışması ile vakıf muhasebe defterinden yola çıkarak Ankara'da, Ankara'ya bağlı kaza ve köylerde yer alan vakıfların muhasebeleri bütüncül olarak ele alınmış ve değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Waqf institutions have served in many fields for the benefit of humanity throughout history. The Ottoman Empire developed the waqf institution in its own period and made it more institutional. Thus, in the Ottoman Empire, waqfs were effective in many areas such as religious, education, health and municipal services other than ensuring internal and external security in society and state life, as well as reducing the burden on public finances. Waqfs had to have strong financial resources in order to offer their services to the general public and to meet the wages of the officials they employ. These financial powers of the waqfs and their concrete economic and financial data were recorded in the accounting books. Waqf accounting books provide us with a lot of information about the economic functioning of Waqfs. This information includes the neighborhood where the Waqfs are located, the trustee of the period, the income sources of the Waqf and the expenditures made.
In this thesis, H. 1281-1282/M. Ankara Waqf accounting book dated 1864-1865 and numbered 1974 was examined. In the examined notebook; A total of 129 waqfs are located in the districts of Ayaş, Sifrihisar/Sivrihisar, Begbâzârı/Beypazarı, Zir, Dinek Keskini-Kalecik Keskini, Yavaşâbâd, Çubukâbâd, Mihalıççık, Balâ, Kara Hisar-ı Nallu, Haymana, Sungurlu and Konur, which are connected to Ankara Central district and Ankara sanjak. These waqfs are classified under religious, social, educational and cultural titles. Evaluations were made on issues such as income status, service areas, expenditure items, duty bearers in the service of the waqf in Ankara city center and the towns and villages of Ankara.
With this thesis, the accounting of the waqfs in Ankara, in the townships and villages of Ankara, based on the waqf accounting book, has been dealt with holistically and tried to be evaluated.