Sosyal medyada travmatik içerik maruziyeti ile ikincil travmatik stres arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolü: Kahramanmaraş depremleri örneği
The mediating role of resilience in the relationship between traumatic content exposure on social media and secondary traumatic stress: The case of Kahramanmaraş earthquakes
Yazar: İBRAHİM CAN
Danışman: PROF. DR. BAHTİYAR ERASLAN ÇAPAN
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyal medyada Kahramanmaraş depremlerine ilişkin
travmatik içeriklere maruz kalma süresi ile ikincil travmatik stres arasındaki ilişkide
psikolojik sağlamlığın aracılığını içeren hipotetik modelin test edilmesidir. Çalışmaya
yaşları 18 ile 35 yaş arasında değişen 290'ı kadın (%81.9) 65'i erkek (%18.1) 365 sosyal
medya kullanıcısı katılmıştır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla "Kişisel Bilgi
Formu", "Sosyal Medya Kullanıcıları İçin İkincil Travmatik Stres Ölçeği" ve "Kısa
Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkileri saptamak adına
Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmış ve dolaylı etkilerin anlamlılığı bootstrap
yöntemiyle test edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar sosyal medyada
Kahramanmaraş depremlerine dair travmatik içeriklere maruz kalma süresi ile ikincil
travmatik stres arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın kısmi aracılık etkisinin anlamlı
olduğunu göstermektedir. Sonuçlar travmatik içeriklere maruz kalma süresi sekiz saati
aşan bireylerde psikolojik sağlamlığın azaldığına ve bireylerin ikincil travmatik stres
seviyesinde artış yaşandığına işaret etmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular
ışığında, bireylerin ikincil travmatik stresle baş etmelerini sağlayacak çalışmaların
planlanma sürecinde, kişilerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin artırılmasına yönelik
stratejilere yer verilmesinin önemli olduğu ifade edilebilir.

Anahtar Sözcükler: Sosyal medya, Travmatik içerik maruziyeti, Psikolojik sağlamlık,
İkincil travmatik stres

Abstract:
The aim of this study is to test a hypothetical model involving the mediation of
resilience in the relationship between the duration of exposure to traumatic content related
to the Kahramanmaraş earthquakes on social media and secondary traumatic stress. A
total of 365 social media users participated in the study, including 290 females (81.9%)
and 65 males (18.1%) between the ages of 18 and 35. The research data was collected
using the "Personal Information Form", the "Secondary Traumatic Stress Scale for Social
Media Users" and the "Brief Resilience Scale". To determine the relationships between
the variables, structural equation modeling was used and the significance of indirect
effects was tested using the bootstrap method. Research findings indicate a significant
partial mediating effect of resilience in the relationship between exposure to traumatic
content related to the Kahramanmaraş earthquakes on social media and secondary
traumatic stress. The results indicate that individuals exposed to traumatic content for
more than eight hours experience a decrease in psychological resilience and an increase
in secondary traumatic stress levels. In light of these findings, it is important to include
strategies aimed at enhancing individuals' resilience in the planning of programs to help
them cope with secondary traumatic stress.

Keywords: Social media, Traumatic content exposure, Resilience, Secondary traumatic
stress