Tekstil terbiyesinde ozon uygulamaları ile sürdürülebilir, ekonomik ve inovatif proseslerin geliştirilmesi
Improving of sustainable, economic and innovatif processes with ozone applications for textile finishing
Yazar: BURCU SANCAR BEŞEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ONUR BALCI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Atık su = Waste water ; Ağartma = Bleaching ; Ozon = Ozone ; Ozonlama = Ozonation ; İndigo karmen = Indigo carmine

Özet:
Bu tez çalışmasında, çevre dostu bir gaz olarak son yıllarda birçok alanda kullanılan ozon gazı ile tekstil terbiyesinde yaşanan bazı problemlere çözüm getirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla, ozon gazı, tekstil atık sularının renksizleştirilme çalışmalarında ve denim ürünlere farklı görünüm efektleri vermek amacıyla kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada, ozon gazının suda çözünmesini etkileyen faktörler de detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Gerçekleşen denemeler neticesinde; ozon gazının suda çözünmesi üzerinde, ozon gazının suya verilme şeklinin, su sıcaklık ve pH değerinin ve ozon debisinin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Atık su uygulamalarında yapılan denemeler, farklı reaktif boyarmaddeleri içeren atık suları ozon gazı ile renksizleştirilmenin mümkün olduğunu göstermiştir. Bunun yanında, ozonlama süresi arttıkça renksizleşme verimliliğinin arttığı, atık suların renksizleştirilmesinde sularda bulunan reaktif boyarmaddenin kromofor ve reaktif gruplarının etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Denim uygulamalarında gerçekleştirilen denemeler, ozon gazı ile indigo boyalı çözgü ipliklerine ağartma efekti sağlamanın mümkün olduğunu göstermiştir. Elde edilen ağartma efekti üzerinde, ozon gazının suya verilme şeklinin, ozonlama süresinin, ozon konsantrasyonun ve ipliklerin boyanma yöntemlerinin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Genel olarak, ozonlama süresinin ve ozon konsantrasyonunun artması, ipliklerin aldıkları ağartma efektini arttırmaktadır. Çalışmalar sonucunda, ipliklere mukavemet testleri uygulanmış ve ozon gazının iplik mukavemetini önemsenmeyecek miktarlarda düşürdüğü görülmüştür.

Abstract:
In this thesis, it was aimed to solve some problems of textile finishing with ozone gas which has popularity in many field. For this purpose, ozone gas was used for decolorization of textile dye effluents and giving different sight effects to denim products. Furthermore, the effecting factors of solubility of ozone gas in water were investigated. The results showed that, the design of giving ozone gas to water, the temperature and pH of water and the flow rate of ozone gas affected the solubility. In the waste water applications, it was found out that, it was possible to decolorize the reactive dye effluents by ozone gas. In addition of this, the anchors and chromophere groups of dyes, the ozonation time and the concentration of dye affected the decolorization efficiency. The increasing ozonation time and decreased concentration of dyes enhanced the decolorization efficiency. The denim applications showed that, it was possible to give bleaching effect to indigo dyed cotton yarns. Besides this, the design of giving ozone gas to water, ozonation time, the concentration of ozone gas and the dyeing processes of yarns affected the bleaching effect of yarns. Generally, increasing ozonation time and concentration of ozone gas increased the bleaching effect. After the ozone applications, the strenght of yarns were measured. The results showed that the ozone application declined the yarn strenght; but the declines can be ignored.