Sepsis ve septik şok yönetimine klinik eczacının katkısının değerlendirilmesi
Evaluation of clinical pharmacist's contribution to sepsis and septic shock management
Yazar: NURSEL SÜRMELİOĞLU
Danışman: PROF. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Kritik hastalık = Critical illness ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Sepsis = Sepsis ; Şok = Shock ; Şok-septik = Shock-septic

Özet:
Sepsis ve septik şokun patofizyolojisinin farmakokinetik üzerindeki etkisi, tedavide kullanılan ilaç sayısı ve hastaların değişken fizyolojisi ilaç ilişkili sorunlara neden olmakta ve septik hastalarda bireyselleştirilmiş tedavi planı yapılması gerekmektedir. "Sepsiste Sağkalım Kampanyası" tedavi kılavuzları, sepsis ve septik şoklu hastaların tedavi yönetimine multidisipliner ekibin dahil olmasının, mortalite oranlarını düşürebileceği belirtilmektedir. Bu tez çalışmasında, sepsis ve septik şok tanılı hastaların tüm tedavi basamaklarında tespit edilen ilaç ilişkili sorunlara yönelik yapılan önerilerle klinik eczacının tedaviye katkısının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Klinik eczacının ilaç tedavilerine önerilerde bulunduğu çalışma grubuna prospektif olarak 65, klinik eczacının bulunmadığı kontrol grubuna ise retrospektif olarak 65 hasta dahil edilmiştir. Çalışma grubunun tedavilerinde ilaçla ilgili tespit edilen 753 soruna yönelik 670 öneri yapıldığı ve bu önerilerin en sık antimikrobiyallerin dozlarına yönelik olduğu saptanmıştır (n=168, %25,81). İki grup arasında tedavi süresince yoğun bakım ünitesinde yatışlarındaki antimikrobiyallerin doz uygunluğu (p<0,001), uygun antimikrobiyale geçiş süresi (p<0,001), tüm hastalardaki günlük antibiyotik maliyetleri (p<0,005) ve böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalardaki antibiyotik maliyetleri (p<0,05) arasında istatistiksel olarak anlamlı iyileşme bulunmuştur. Bu tez çalışmasında, klinik eczacının günlük takiplerle septik hastaların ilaç tedavilerine yönelik yaptıkları öneriler ve bilgilendirmeler sonucunda; sepsis ve septik şok tedavi yönetimine; ilaç etkileşimlerinin önlenmesi ve yönetilmesi, antimikrobiyal tedavilere daha çabuk başlanması, başta antimikrobiyaller olmak üzere hastaya uygun ilacın ve dozun seçimi, terapötik ilaç izlemi ile tedavinin takibi ve antimikrobiyal ilaçların maliyetlerinden tasarruf edilmesinde katkıları olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
The effect of the pathophysiology of sepsis and septic shock on pharmacokinetics, the number of drug usage and the variable physiology of patients may lead to drug-related problems, therefore an individualized treatment plan is required in this patient group. It is stated in "Sepsis Survival Campaign" that the inclusion of the multidisciplinary team in the management of sepsis and septic shock might decrease the mortality rates. In this thesis, it was aimed to evaluate the contribution of the clinical pharmacist to the drug therapy management with the recommendations made for the drug related problems detected in all treatment steps of patients diagnosed with sepsis and septic shock. Total of 65 patients were included in the study group prospectively in which the intervention of clinical pharmacist provided for the drug treatments and retrospectively 65 patients in the control group without any intervention. In the study group, 670 recommendations were made for 753 problems related to their drug therapy. It was found that these recommendations were made most frequently for doses of antimicrobials (n=168, 25.81%). Between study and control groups, improvement in appropriateness of antimicrobials in terms of dose (p<0.001), antimicrobial transition time (p<0.001), daily antibiotic costs in all patients (p<0.005) and antibiotic costs in patients with impaired renal function (p<0.05) significant difference were found statistically. In this thesis, as a result of the clinical pharmacist's daily follow-up interventions and informations about septic patients' drug therapy management it has been shown to contribute to the prevention and management of drug interactions, to start antimicrobial therapies more quickly, to select the appropriate drug and dose for the patient, especially antimicrobials, to follow the treatment with therapeutic drug and to save the costs of antimicrobial drugs.