Dış ticaret hadleri üzerine bir analiz: Teori ve uygulama
An analysis for terms of trade: Theory and application
Yazar: EYÜP EMRE ULUĞ
Danışman: DOÇ. DR. FERİT KULA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dış ticaret hadleri = Terms of trade ; Singer-Prebisch hipotezi = Singer-Prebisch hypothesis

Özet:
Çalışmada 1980 dönemi sonrasında Türkiye'de dış ticaret hadlerinin gelişiminin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada Türkiye'de 1980 sonrası dönemde Singer – Prebisch Hipotezi'nin geçerliliğinin istatistiksel olarak gözlemlenmesi amacıyla farklı dış ticaret hadleri çeşitleri ve sektörel dış ticaret hadlerinin gelişimi ele alınmıştır. Sonuç olarak gerek net değişim ticaret hadlerinde gerekse sektörel dış ticaret hadlerinde ele alınan dönemde sürekli bir iyileşme (artma) ya da kötüleşme (azalma) eğilimine rastlanmamıştır.
Çalışmada iki kırılmalı LM birim kök testi kullanılarak Türkiye'de 1997:1 – 2015 – 8 döneminde ISIC Rev. 3 sınıflamasına göre ihracat ve ithalat birim değer endekslerinin durağanlığı analiz edilmiştir. Birim kök testi sonuçlarına göre yalnızca madencilik ve taşocakçılığı sektörü ithalat birim değer endeksinde %5 anlamlılık seviyesinde, diğer sektörlerin ise ithalat ve ihracat birim değer endekslerin %1 anlamlılık seviyesinde durağandır. Yani ele alınan endekslerde farklı dönemlerde görülen kırılmalara rağmen yaşanan fiyat kırılmalarının kalıcı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Fiyat endekslerinde görülen kırılmalar Singer – Prebisch Hipotezi açısından değerlendirildiğinde, özellikle tarım sektörü ihracat birim değer endeksinde görülen kırılmalardan ilkinin (2002: 11) negatif yönlü, ikinci kırılmanın ise (2005: 11) pozitif yönlü olduğu ve bundan dolayı Türkiye'de ele alınan dönemde Singer – Prebisch Hipotezi'nin geçerliliği konusunda kesin bir hükme varılamayacağını söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler: 
Dış Ticaret Hadleri, Singer – Prebisch Hipotezi, LM Birim Kök Testi

Abstract:
This study aims to analyze the development of the terms of trade in Turkey for the period after 1980's. The aim of this study is to explode sectoral and sub-sectoral terms of trade to evaluate the validity of Singer – Prebicsh hypothesis after 1980's. In conclusion, a secular improvement or deterioration has not been proved in net barter terms of trade and sectoral terms of trade.
Firstly LM two break unit root test is carried on to test stationary of export and import unit values classified by ISIC Rev. 3 for the period 1997: 01 – 2015: 08. the results of LM unit root test, reveals that import unit values of mining and quarrying sector are stationary at 5% significant level, while the import and export unit values in other sectors are stationary at 1% significant level. In other words, despite of the breaks encountered in the indices for different periods, in general breaks are not permanent. When the breaks in indices are evaluated with regard to the Singer-Prebisch hypothesis, the negativeness of the first break in 2002: 11 and positiveness of the second break in 2005: 11 shows that the validity of Singer-Prebisch hypothesis in Turkey is ambigious.

Key Words: 
Terms of Trade, Singer – Prebisch Hypothesis, LM Unit Root Test