Türkiye'de kuru fasulye üreten işletmelerin  
ekonomik analizi ve etkinliklerinin belirlenmesi
The economic analysis of dry bean farms and  
determination of its technical efficiency in Turkey
Yazar: ALİ BERK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CAHİT GÜNGÖR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye kuru fasulye üretiminin yaklaşık % 61'ini oluşturan yedi ilde kuru fasulye üretimi yapan tarım işletmeleri incelenerek, bu işletmelerde kuru fasulye üretim faaliyetinin ekonomik yapısı, üretim sorunları, etkinlik düzeyi, etkinsizlik nedenleri ile üreticilerin üretim kararları üzerine etkili faktörler ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular çerçevesinde kuru fasulye üretim faaliyetine yönelik çözüm önerileri geliştirilmiştir. 

Elde edilen sonuçlara göre, incelenen işletmelerin ortalama işletme arazisi 132,6 da ve kuru fasulye arazisi 25,3 da'dır. Kuru fasulye üretiminde ortalama verim 244,4 kg/da olarak belirlenmiştir. Kuru fasulye yetiştirciliği yapan işletmelerin aktif sermayesi ortalama 530,1 bin TL'dir. Bunun %81'ini çiftlik sermayesi ve %19'unu ise işletme sermayesi oluşturmaktadır. İncelenen işletmelerde dekara ortalama gayrisafi üretim değeri 1442 ve üretim masrafları 663 TL'dir. Üretim masraflarının %84,4'ünü değişen masraflar ve % 18'6'sını sabit masraflar oluşturmaktadır. 1 kg kuru fasulye üretim maliyeti 2,7 TL olarak belirlenmiştir. 

İncelenen işletmelerde ölçeğe değişen getiri ile ortalama teknik etkinlik değeri % 80 olarak hesaplanmıştır. Girdi kullanımındaki etkinsizliğin kaynağı olarak hem mevcut üretimi en az girdi kullanarak gerçekleştirememe hem de uygun ölçekte üretim yapamama olarak gösterilebilir. 

Kuru fasulye ekim kararı verme olasılığına etkili değişkenlerin aile genişliği, finansman, alışkanlık, yaş, kuru fasulye yetiştiricilik deneyimi, aile işgücü, nakliye ve bilgi kaynağı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the economic structure, production problems, efficiency level and inefficiency reasons of dry bean farms, and determination of factors affecting on production of dry bean producers in 7 provinces where provide 61 per cent of total production in Turkey. By using research findings, recommendations on dry bean farming is developed.

According to research findings, while average size of farm investigated is 132,4 decare, it is 25,3 decare for dry bean farms. Average yield in dry bean farms was calculated 244, 4 kg/decare. Active capital of dry bean farms were 530,1 thousands TL, and the value of the active capital was composed of 81 per cent fixed capital and 19 per cent operating capital on farms. Average gross margins per decare in investigated farms were found to be 1442 TL and production cost were 663 TL. 84.4 per cent of production costs were composed of variable cost while 18.6 per cent were fixed costs. Production cost for 1 kg dry bean were calculated as 2.7 TL.
 	The variable returns to scale and average technical efficiency were calculated as 80 per cent. Both failure in producing current production at minimum input use and unable to produce in appropriate scale would be a reason of inefficiency in input use.  
 	Factors affecting on dry bean farmers' decision making process were determined as family size, finance, behaviours, age, and experience in dry bean farming, family labour, transportation and knowledge source.