Ankara ilinde park ve süs bitkilerinde Eriophyoidea (Acarina) türleri, konukçuları, yaygınlıkları ve doğal düşmanlarının saptanması ile zararlı Aculus schlechtendali (Nalepa, 1892)'nin populasyon gelişimi üzerine araştırmalar
Investigation on the determination of Eriophyoidea (Acarina) species, their hosts, distribution, natural enemies and population development of Aculus schlechtendali (Nalepa, 1892) on ornamental plants in Ankara
Yazar: EVSEL DENİZHAN
Danışman: PROF.DR. SULTAN ÇOBANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ankara ilinde bulunan süs bitkileri üzerinde zararlı Eriophyoidea üst familyasına ait türlerinsaptanması amacıyla 2004?2006 yılları arasında survey çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmasonucunda Eriophyidae, Phytoptidae ve Diptiliomiopidae familyalarına ait toplam 100 türtespit edilmiştir. Bu türlerden 41'i Türkiye için ilk kayıt olup; 39'unun Dünya için yeniolduğu düşünülmektedir. Aceria calaceris, A. acroptilon, A. balasi, A. thessalonicae, A.tenella, A. anthocoptes, A. tussilagofoliae, A. aegyptiaca, A. avanensis, Aculopsmontenegrinus, A. rhodensis, Aculus dimidiatus, A. tetanothrix, A. ligustri, A. mogeri, A.lepidii, A. ilicis, Anthocoptes aspidophorus, Boczekiene celtidis, Brevulacus reticulatus,Cecidophyes gymnaspis, Diptacus gigantorhynchus, Eriophyes septemlineatus, E. viburni, E.platani, E. sorbi, Epitrimerus tanaceti, Glyptacus erevanicus, Phyllocoptes malinus, P.didelphis, P. pruni, P. gracilis, Platyphytoptus sabinianae, Rhynchaphytoptuspauciannulatus, R. ficifoliae, Reckella celtis, Shevtchenkella brevisetosa, S. carinata,Tegolophus califraxini, Tetra concava, Vasates immigrans, Türkiye Eriophyoidea faunası içinilk kayıt niteliğindedir. Buna karşılık, Aceria egmirae, Aceria tinctoriae ve Aceria ankarensisDünya için yeni türler olarak tanımlanmış ve yayınlanmıştır (Denizhan et al.2006). Bu türlereilave olarak Aceria sp.(I-III)., Aculus sp.(I-XI), Aculops sp.(I-VI), Anthocoptes sp. (I-III),Eriophyes sp (I-II), Brevulacus sp., Phyllocoptes sp.(I-II), Rhyncaphytoptus sp. (I-IV),Shevtchenkella sp., Trisetacus sp., Tegonotus sp. türlerinin Dünya Eriophyoidea faunası içinyeni olduğu düşünülmekte olup üzerinde çalışmalara devam edilmektedir. Eriophyes platani,Phyllocoptes didelphis, Aceria calaceris türleri ise Avrupa için yeni kayıt niteliğindedir.Çalışmanın ikinci kısmında Malus floribunda L. üzerinde zararlı olan Aculusschlechtendali'nin populasyon gelişimi 2004?2006 yılları arasında incelenmiştir. Zararlınınkışı deutogyne döneminde ağaçların çatlak ve yarıklarında, henüz açılmamış olan tomurcukdiplerinde geçirdiği saptanmıştır. Sıcaklıkların artmaya başlamasıyla birlikte mayıs başındadeutogyne dönemleri kışlaklarından çıkmış açılmakta olan gözlere geçerek burada beslenmiş,yumurtalarını beslendikleri bölgelere bırakmışlardır. Yumurtalardan, protogyne olarakisimlendirilen yazlık dişi ve erkek bireyler çıktığı, genel olarak her üç bölgede protogynebireylerinin 2005 ve 2006 yıllarının mayıs ve haziran aylarında populasyon düzeylerininyüksek olduğu tespit edilmiştir.Eriophyoidea üst familyasına ait türlerin ve A. schlechtendali'nin doğal düşmanları olarakPhytoseiidae familyasına ait 2 avcı tür, Stigmaeida familyasından 1 avcı tür, Tydeidaefamilyasına ait 1 avcı tür Coccinellidae familyasına ait 14 avcı tür, Anthocoridaefamilyasından Anthocoris ve Orius cinsine ait bireyler belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Ankara, Acarina, Eriophyoidea, Yaygınlık, Doğal düşman, Süs bitkileri,Aculus schlechtendali, Popülasyon gelişimi

Abstract:
In order to identify eriophyid species on ornamental plants in Ankara, surveys were madefrom 2004-2006. In this study, 100 eriophyid species belonging the family Eriophyidae,Phytoptidae, Diptiliomiopidae were identified. 41 of these species were first records forTurkish fauna, while 39 of them were thought as new species for the world. The specieswhich were new records for Turkey are Aceria calaceris, A. acroptilon, A. balasi, A.thessalonicae, A. tenella, A. anthocoptes, A. tussilagofoliae, A. aegyptiaca, A. avanensis,Aculops montenegrinus, A. rhodensis, Aculus dimidiatus, A. tetanothrix, A. ligustri, A.mogeri, A. lepidii, A. ilicis, Anthocoptes aspidophorus, Boczekiene celtidis, Brevulacusreticulatus, Cecidophyes gymnaspis, Diptacus gigantorhynchus, Eriophyes septemlineatus, E.viburni, E. platani, E. sorbi, Epitrimerus tanaceti, Glyptacus erevanicus, Rhynchaphytoptuspauciannulatus, R. ficifoliae, Phyllocoptes malinus, P. didelphis, P. pruni, P. gracilis,Platyphytoptus sabinianae, Reckella celtis, Shevtchenkella brevisetosa, S. carinata,Tegolophus califraxini, Tetra concava, Vasates immigrans, while Aceria egmirae, Aceriatinctoriae, Aceria ankarensis, Aceria sp.(I-III), Aculus sp.(I-XI), Aculops sp.(I-VI),Anthocoptes sp. (I-III), Eriophyes sp (I-II), Brevulacus sp., Phyllocoptes sp.(I-II),Rhyncaphytoptus sp. (I-IV), Shevtchenkella sp., Trisetacus sp., Tegonotus sp. are thought newrecords for the science. Three species, Eriophyes platani, Phyllocoptes didelphis are newrecords for the Europea.In the second part of the study, the population development of Aculus schlechtendali which isharmful to Malus floribunda L., was studied in the years 2004-2006. This mite species wasoverwinter as a deutogyne stage in the crevices and bases of buds of the threes. Deutogynesemerged from the overwintering sites at the beginning of May, infested newly opened buds,started to feed and laid eggs. They laid first eggs in May. The summer females and males ofA. schlechtendali as protogynes. In general, population levels of protogynes were high in Mayand June in 2005 and 2006. Protogynes started to lay eggs soon after they began feeding andtheir population decreased in August.As a natural enemies; two species from Phytoseiidae, 1 species from Stigmaeida, 1 speciesfrom Tydeidae, 14 species from Coccinellidae and Anthocoris sp. and Orius sp.(Anthocoridae) were identified as predators for the Eriophyoidea superfamily and A.schlechtendali.Key Words: Ankara, Acarina, Eriophyoidea, Distribution, Natural enemies, Ornamentalplants, Aculus schlechtendali, Population development