Atasözlerindeki sıfatların yapı ve anlam incelemesi
Structure and meaning analysis of adjectives in proverbs
Yazar: FARİS TANYILDIZI
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE SOMUNCU
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlam = Meaning ; Atasözleri = Proverbs ; Biçimbilim = Morphology ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-sıfat = Grammar-adjective ; Türk atasözleri = Turkish proverbs ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Yapısal özellikler = Structural properties

Özet:
"Atasözlerindeki Sıfatların Yapı ve Anlam İncelemesi" adlı bu çalışmada, Türkiye Türkçesi sahasına ait atasözlerindeki dil malzemesinden hareketle, bir gramer konusu olarak, sıfatların gramatikal ve anlamsal boyutu incelenmiştir.  Çalışma: 1. Kökenlerine göre Sıfatlar, 2. Yapılarına göre Sıfatlar, 3. İşlevlerine göre Sıfatlar olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.
	Giriş bölümündeki, "Sıfatlar Hakkında Genel Bir Değerlendirme" başlığı altındaki bölümde sıfat teriminin tanımı üzerine yapılan değerlendirmelere yer verilmiş ve sıfatlarla ilgili bir karşılaştırma yapılmıştır. "Atasözleri Hakkında Genel Bir Değerlendirme" adlı bölümde ise atasözlerinin tanımı ve atasözleri üzerine bir değerlendirme yapılmıştır. Yapılan incelemede Zeynep Korkmaz'ın "Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi)" eseri esas alınsa da gerekli yerlerde bazı eklemeler ve çıkartmalar yapılmıştır.
	Birinci bölümde Türkiye Türkçesi atasözlerinden tespit edilen sıfatların kökenlerine göre tasnifi yapılmış ve bu bölümde yer alan sıfatlar ve eklerin bağlı oldukları diller ayrıntılı bir şekilde gösterilmiştir. İkinci bölümde Türkiye Türkçesi atasözlerinden tespit edilen sıfat görevli sözcüklerin yapılarına göre tasnifi yapılmış ve türetme şekilleri ayrıntılandırılmıştır. Üçüncü bölümde ise sıfatların işlevlerine göre tasnifi yapılmış ve anlamsal boyutu değerlendirilmiştir. Son olarak ele alınan malzeme köken, yapı ve işlev bakımından değerlendirilmiştir. Böylece atasözlerindeki sıfat kullanımları tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Atasözleri, Sıfat, Dil Bilgisi

Abstract:
In this study called "Structure and Meaning Analysis of Adjectives in Proverbs", grammatical and semantic dimensions of adjectives as a grammatical subject have been examined based on the language material in the proverbs belonging to the field of Turkish. Study consists of three parts: 1. Adjectives according to their origins, 2. Adjectives according to their structures, 3. Adjectives according to their functions.
The evaluations made on the definition of the term "Adjective" have been included and a comparison related to adjectives has been made in the introduction part of our study, under the title "A General Evaluation of Adjectives". In the part titled "A General Evaluation of Proverbs", the definitions of proverbs and proverbs themselves have been evaluated. Although Zeynep Korkmaz's book titled "Turkey Turkish Grammar (Morphology Knowledge) has been taken as basis in the analysis, some necessary additions and omissions have been made.
In the first part, the adjectives detected in the Turkish proverbs have been classified according to their origins and the languages to which the adjectives and suffixes are connected in this part have been shown in detail. In the second part, the words functioning as adjectives detected in the Turkish proverbs have been classified according to their structures, and their derivational forms have been detailed. In the third part, the adjectives have been classified according to their functions and the semantic dimension of the proverbs has been evaluated. Finally, the material studied has been evaluated in terms of origin, structure and function. In this way, the use of adjectives in the proverbs has been demonstrated.

Key words: Proverbs, Adjective, Grammar