Çocuklarda hepatit B seroprevalansı ve rutin hepatit B aşılama programının etkinliği
The hepatitis B seroprevelance and the efficacy of hepatitis B vaccine
Yazar: HÜLYA DURAN
Danışman: DOÇ. DR. IŞIL FİDAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B = Hepatitis B ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Hepatit B virusu karaciğerde kronik hasar meydana getiren ve kronik taşıyıcılığa neden olabilen bir virustur. Enfeksiyonun kronikleşmesinde özellikle enfeksiyonun alındığı yaş büyük önem taşımaktadır. Yenidoğan döneminde etkenle karşılaşılması %80-90 gibi yüksek oranda kronikleşmeye neden olmakta, ayrıca enfeksiyonun yayılmasında ve topluma bulaşta önemli bir sağlık problemi olmaktadır. Bu nedenle yenidoğan ve çocukluk döneminde hepatit B enfeksiyonunun önlenmesi gerekmektedir. Bu açıdan hepatit B aşısı büyük önem taşımaktadır çünkü çocuklarda enfeksiyonu önlemede en etkili yöntem aşılamadır. Bundan dolayı Sağlık Bakanlığımız 1998 yılından itibaren hepatit B aşısının tüm yenidoğanlara rutin olarak uygulanmasına karar vermiştir. Bu çalışmanın amacı; ülkemizde hepatit B aşılama programı rutin uygulanmaya başladıktan sonraki dönemde hepatit B seroprevelansını saptayarak aşılama programından önceki dönemle karşılaştırmak ve böylece rutin hepatit B aşılama programının etkinliğini göstermektir.Materyal ve Metod: Çalışmaya Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Merkez İmmünoloji Laboratuvarına Ocak 2009-Ocak 2010 tarihleri arasında başvuran, tüm hepatit B serolojik markırları (HBsAg, AntiHBs, HBeAg, AntiHBe, AntiHBc IgM ve AntiHBc total) istenmiş 0-18 yaş arası 461 çocuk hastaya ait serum örnekleri dahil edildi. Hepatit B aşısı rutin programa dahil edilmeden önce doğan (1992-1997) 198 çocuk kontrol grubu, sonra doğan (1998 ve sonrası) 263 çocuk ise çalışma grubu olarak değerlendirildi. Bu iki grupta hepatit B seroprevelansı değerlendirildi ve birbiri ile karşılaştırıldı.Bulgular: Çalışmaya 169 kadın, 292 erkek olmak üzere 461 hasta dahil edildi. 461 hastanın yaş ortalaması 9,94±5,08 yıl idi. Aşı rutin programa dahil edilmeden önce doğan çocuklarda HBsAg seropozitifliği ve taşıyıcılık oranı %14,3 iken rutin programa dahil edildikten sonra doğan çocuklarda bu oran %2,7 olarak bulundu ve istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi (p<0,05). Aşı rutin programa dahil edilmeden önce doğan çocuklarda virusla karşılaşma oranı %18,3 iken rutin programa dahil edildikten sonra doğan çocuklarda bu oran %5,7 olarak bulundu ve istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi (p<0,05). Aşı rutin programa dahil edilmeden önce doğan çocuklarda aşılanma oranı %62,4 iken rutin programa dahil edildikten sonra doğan çocuklarda bu oran %74,1 olarak bulundu ve istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi (p<0,05). Aşı rutin programa dahil edilmeden önce doğan çocuklarda geçirilmiş enfeksiyona bağlı bağışıklık oranı %4,5 iken rutin programa dahil edildikten sonra doğan çocuklarda bu oran %3 olarak bulundu. Aşının rutin programa dahil edilmesiyle geçirilmiş enfeksiyon arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0,05). Aşı rutin programa dahil edilmeden önce doğan çocuklarda virusla karşılaşmamış aşısız çocuk oranı %17,7 iken rutin programa dahil edildikten sonra doğan çocuklarda bu oran %19,8 olarak bulundu. Aşının rutin programa dahil edilmesiyle virusla karşılaşmamış aşısız çocuk oranı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).Sonuç: Çocuklara yapılan rutin hepatit B aşılama programının etkili olduğu ve aşı rutin programa dahil edilmeden önce de ailelerin çocuklarına hepatit B aşısı yaptırdığı saptandı. HBV enfeksiyonunun olumsuz etkilerinden gelecek nesilleri korumak açısından aşılama programına halkımızı bilinçlendirerek etkili şekilde devam edilmesinin gerekli olduğu gösterildi.

Abstract:
Introduction and Aim: Hepatitis B virus (HBV) can cause chronic liver damage and it leads to chronic carrier state. Especially the age of exposure to infection is very important for chronicity of the infection. Neonatal patients who are infected have 80-90% of chronicity, also this factor is an important health problem because of spreading of infection and transmission to others. Therefore; it is necessary to prevent hepatitis B infection in the childhood and neonatal period. In this respect hepatitis B vaccine is very important .Because vaccination is the most effective method of preventing infection in children. Therefore, the Ministry of Health have decided to implement the routine hepatitis B vaccination of all newborns since 1998. The aim of this study is to determine the hepatitis B seroprevalance in the period after that the hepatitis B vaccination was included in the routine vaccination program, and to compare this with that before the vaccination program, and hence to show the effectiveness of this program.Material and Method: 461 children between the ages of 0-18 who are required examination of all hepatitis B serological markers serum samples of patients (HBsAg, AntiHBs, HBeAg, AntiHBe, AntiHBc IgM and AntiHBc total) in immunology laboratory of Gazi University Medical Faculty Hospital between January 2009-January 2010 were included. 198 children who were born before routine Hepatitis B vaccination program (1992-1997) were included as control group and 263 children who were born after vaccination program (1998 and later) were included as study group. Seroprevalence of hepatitis B in these two groups were evaluated and compared to each other.Results: 461patients (169 women and 292 men) were included in this study. The average age of patients was 9.94 ± 5.08 years. HBsAg seropositivity and carrier rate in children who were born before the vaccination program was 14.3%, whereas the rate in children who were born after the program was 2.7% and it was statistically significant (p<0.05). The rate of encountering with the virus in children who were born before vaccination program was 18.3%, whereas the rate in children who were born after the program was 5.7% and it was statistically significant (p<0.05). Immunity rate which is caused by infection in children who were born before vaccination program was 4.5% whereas this rate in children who were born after program was 3%. There wasn?t statistically significant relation between the inclusion of the vaccine into the routine program and the past infection. The rate of unvaccinated children who aren`t encountered with the virus was 17.7% in children who were born before that the vaccine was included in the routine program and %19.8 in children born after, respectively. Between the inclusion of the vaccine into the routine program and the rate of unvaccinated children who aren`t encountered with the virus, there wasn`t statistically significant difference. (p>0.05).Conclusion: It was determined that routine hepatitis B vaccination program is effective and vaccination was performed by families before the vaccination program. In order to protect future generations from negative effects of HBV infection, vacination program was shown to be necessary and should be continued also by raising awareness among our people.