Entelektüel sermayenin ölçülmesi, raporlanması ve işletme performansına etkisi: Örnek bir uygulama
Intellectual capital measurement, reporting and business performance impact: A sample application
Yazar: RUSLAN KERİMOV
Danışman: DOÇ. DR. KADİR GÜRDAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Entelektüel = Intellectual ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Performans = Performance ; Raporlama = Reporting ; Sermaye = Capital ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; İMKB = İstanbul Stock Exchange ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Son yıllarda dünyada yaşanan teknolojik gelişmeler sonucunda bilgi, toplumsal ve ekonomik yaşamı etkileyen en önemli unsur haline gelmiştir. Bilginin artan önemi ?bilgi ekonomisi? olarak nitelendirilen yeni ekonomik anlayışı da beraberinde getirmiştir. Bilgi ekonomisi ile birlikte, işletmelerde değer yaratan unsurlar maddi ve fiziksel varlıklardan, maddi olmayan ve entelektüel varlıklara doğru kaymaktadır. Bu ortamda, fiziki gücün yerini beyin gücü almakta, işletme değeri fiziksel varlıkların yanı sıra bilgi, deneyim ve nitelikli işgücü gibi unsurlarla değerlendirilmektedir. Tüm bu bilgi ve bilgi temelli varlıklar birlikte entelektüel varlıklar olarak tanımlanmakta, entelektüel varlıkların değere dönüşmüş biçimi ise entelektüel sermaye olarak ifade edilmektedir. Bu araştırmada, entelektüel sermaye kavramı çok yönlü olarak incelenmektedir. Araştırma, üç ana bölümden oluşmaktadır.Araştırmanın birinci bölümünde, entelektüel sermaye kavramının tarihsel gelişimi, tanımlanması, unsurlarının sınıflandırılması ve yönetilmesi gibi temel konular ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise, entelektüel sermayenin ölçülmesi, raporlanması ve muhasebeleştirilmesi gibi konular incelenmekte, bu amaçla geliştirilen yöntem ve yaklaşımlar genel anlamda ele alınmaktadır.Araştırmanın son bölümünde ise, entelektüel sermayenin işletme performansına etkisini belirlemeye yönelik bir analiz gerçekleştirilmektedir. Analizde, işletmelerin entelektüel sermaye değerlerini hesaplamak için Ante Pulic tarafından geliştirilen ?Entelektüel Katma Değer Katsayısı? yöntemi kullanılmaktadır. Aynı zamanda, korelâsyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılarak, Türkiye'de faaliyet gösteren ve İMKB'de işlem gören teknoloji şirketlerine ait toplam kaynakların temel bileşenlerini oluşturan katma değerin etkinliği ile işletmelerin temel finansal performans değerlendirme ölçütleri olan kârlılık ve verimlilik arasındaki ilişkiler incelenmektedir.Anahtar Kelimeler: Bilgi, Entelektüel Sermaye, Entelektüel Varlık, İşletme Performansı, Entelektüel Katma Değer Katsayısı.

Abstract:
As a result of technological developments in the world in recent years, knowledge has become the most important factor affecting the social and economic life. The increasing importance of knowledge, brought a new economic approach which is described as ?knowledge economy?. With the knowledge economy, the factors composing the firms value evolve from tangible and physical assets to intangible and intellectual assets. In this environment, brain power replaced the physical power, in addition to physical assets, firm value evaluated with the intellectual factors such as the knowledge, experience and qualified workforce. All these knowledge and knowledge-based assets are defined as the intellectual assets and the form of intellectual property turned into value is expressed as the intellectual capital. In this study, intellectual capital concept examined multi-faceted. The study is composed of three main sections.The basic issues such as the historical development, identification, classification of the elements and management of the intellectual capital concept are addressed in the first part of the study. And in the second part, issues such as measurement, reporting and accounting of the intellectual capital are examined, methods and approaches developed for this purpose are discussed in general terms.In the last part of the study, carried out an analysis to determine the effect of intellectual capital on firm performance. In the analysis, to calculate the values of intellectual capital of firms, ?Value Added Intellectual Coefficient? method is used which is developed by Ante Pulic. At the same time, by using the correlation and multiple linear regression analysis, to evaluate the effectiveness of the relationships between activity of value added that is main component of the total resources of the technology companies operating in Turkey and also traded in the ISE and main financial performance criteria profitability and productivity are examined.Key Words: Intellectual Capital, Intellectual Assets, Firm Performance, Value Added Intellectual Coefficient.