8. sınıf öğrencilerinin anlama becerilerine ilişkin algılarının çizdikleri görseller aracılığıyla incelenmesi
Examination of 8th grade students' perceptions on comprehension skills through their drawings
Yazar: DİLEK DEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET AKKAYA
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlama = Understanding ; Dinleme = Listening ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Dinleme-anlama = Listening-understanding ; Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Okuma becerileri = Reading skills ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Dil, etkileşim aracı olmanın yanı sıra düşünce üreten mekanizma olduğu için ana dili eğitimi, nitelikli düşünme becerisi ve dil becerilerinde yetkinlik kazandırmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda; öğrencilerin dinleme ve okumayı kapsayan anlama becerilerine ilişkin algılarının belirlenmesi, dil becerilerinin geliştirilmesi ve etkin kullanılması açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı; ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin anlama becerilerine yönelik algılarını, çizdikleri görseller ve neden bu görseli çizdikleri ile ilgili açıklama cümleleri aracılığıyla belirlemektir. Araştırmanın katılımcılarını, Adıyaman ili Kâhta ilçesinde 8. sınıfta öğrenim gören 13-14 yaş grubundaki 30 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin dinleme ve okuma kavramlarıyla ilgili algılarını belirlemek amacıyla öğrencilere "Dinleme denildiğinde aklınıza ne geliyor?" ve "Okuma denildiğinde aklınıza ne geliyor?" soruları yöneltilerek iki ders saati içerisinde öğrencilerin resim çizmeleri ve resim çizdikleri kâğıdın arkasına ise çizdikleriyle ne anlatmak istediklerini açıklamaları istenmiştir. Bu doğrultuda, nitel araştırma desenlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verilerini, katılımcıların çizdikleri resimler ve resimlerin arkasındaki açıklamalar oluşturduğu için araştırmada veri toplama tekniklerinden doküman analizi kullanılmıştır. Toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Verilerin analizinde öncelikle görsellerin içerikleri detaylı olarak incelenerek alanyazındaki mevcut kavramlardan, öğrencilerin çizdikleri görsellerin arkasındaki katılımcı ifadelerinden ve olguyu en iyi tanımladığı belirlenen ifadelerden yararlanarak tematik kodlamalar yapılmış ve bu doğrultuda kategoriler oluşturulmuştur. Araştırmanın sonucunda, öğrencilerin büyük çoğunluğunun anlama becerileri ile ilgili olumlu algılara sahip olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin anlama becerilerini, hem öğrenme ve öğretme ortamlarında aldıkları eğitimle hem de günlük hayatla ilişkilendirdikleri tespit edilmiştir. Bu araştırmada belirlenen sorunlar; öğrencilere dayatma yapmadan nitelikli okuma alışkanlığı kazandırılarak, kişiler arası iletişimde dinlemenin önemi kavratılarak ve dinleme becerisinin geliştirilmesinde müziği etkin biçimde kullanarak giderilebilir.

Anahtar Kelimeler: Anlama Becerileri; Algı; Görsel Okuryazarlık; Dinleme Becerisi; Okuma Becerisi.

Abstract:
Mother tongue education strives to develop competence in both qualified thinking skills and language skills because language is mechanism that generates thoughts as well as a means of interaction. In this context; determining students' perceptions of comprehension skills including listening and reading is crucial in terms of developing language skills and using them effectively. The purpose of this study is to determine the 8th grade students' assessments of their comprehension abilities through the visuals they've created and the explanation sentences they've written for those visuals. The participants of the research are 30 volunteer students in the 13-14 age group who are studying in the 8th grade in the town of Kahta in Adiyaman. The questions "What comes to mind when you hear the word?" and "What comes to mind when you think of reading?" have been used to determine the students' perceptions about the concepts of listening and reading. The students have been given two lesson hours to draw pictures in response to these questions and write explanations of their designs on the reverse of the paper they've used for their drawings. In this direction, the phenomenology design, one of the qualitative research designs, has been used. Since the data of the research consist of the pictures drawn by the participants and the explanations behind the pictures, document analysis, one of the data collection techniques, has been used in the research. The collected data have been analyzed by content analysis method. In the analysis of the data, first of all, the contents of the visuals have been examined in detail, and thematic coding has been made by using the existing concepts in the literature, the participant expressions behind the visuals drawn by the students, and the expressions that have been determined to describe the phenomenon best, and categories have been created in this direction. As a result of the research, it's been determined that the majority of the students have positive perceptions about their comprehension skills. It has been determined that students associate their comprehension skills both with the education they receive in learning and teaching environments and with daily life. The issues raised in this study can be resolved by encouraging students to read critically without pressuring them, by teaching them the value of listening in interpersonal interactions, and by utilizing music effectively in the development of listening skills.

Keywords: Comprehension Skills; Perception; Visual Literacy; Listening Skill; Reading Skill.