Ergenlerde depresyon ve benlik saygısı arasındaki ilişki
The Relationship between depression and self-esteem in adolescence
Yazar: AYŞEGÜL GÜR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İHSAN DAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Depresyon = Depression ; Ergenlik = Puberty

Özet:
Genel olarak ilgili kaynaklarda ergenlik döneminde depresyon düzeyinin yüksekliği ile benlik saygısının düşüklüğü ilişkili bulunmaktadır. Ancak ülkemizde yapılan çalışmalarda, depresyonun ergenler için özel olarak geliştirilmiş bir ölçek kullanılarak ölçülmediği ve yetişkinler için geliştirilmiş ölçeklerin kullanıldığı görülmüştür. Bu çerçevede araştırmanın amacı, ergenler için özel olarak geliştirilmiş bir depresyon ölçeği olan Reynolds Ergen Depresyon ölçeği (REDÖ)'nin Türkçeye uyarlaması, geçerlik ve güvenirliğinin sağlanması ve bu yeni araçla bir ergen örnekleminde depresyon-benlik saygısı ilişkisinin yeniden incelenmesidir. Bu amaçla, araştırmaya 13-14 yaş grubu için orta sosyo-ekonomik düzeyi temsil ettiği düşünülen Ankara Atatürk ve Deneme Liselerinin ortaokul öğrencileri; 16-17 yaş grubu için aynı okulların lise öğrencileri ve 19-20 yaş grubu için ise Hacettepe Üniversitesi öğrencilerinin arasından 351'i erkek, 365'i kız olmak üzere toplam 716 ergen denek olarak katılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Reynolds Ergen Depresyon Ölçeği (REDÖ), Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği, Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Uygulamalar okullarda, ders saatleri içerisinde ve gruplar halinde yapılmıştır. REDÖ'nün güvenirlik çalışması, iç tutarlık için Cronbach Alfa yöntemi, iki- yarım güvenirliği ve test-tekrar test yöntemi ile hesaplanmıştır. Geçerliği ise, ölçüt bağlantılı ve birleşici geçerliğe ilişkin analizlerle ve faktör analiziyle saptanmıştır. REDÖ'nün faktör yapısı Temel Bileşenler Analizi ile incelenmiş; ölçeğin orijinali ve kaynaklarda bildirilenlerle karşıîaştınîabilir faktör yapılarının bulunduğu ve Türk ergen örneklemleri için geçerli ve güvenilir bir araç olduğu gösterilmiştir.İİİ Araştırmada, ergenlerde depresyon ve benlik saygısı arasında literatür ile uyumlu olarak anlamlı ve negatif yönde bir ilişki bulunmuştur. Normatif grubun yaş ve cinsiyete göre depresyon ve benlik saygısı ölçeklerinden aldıkları puanlara ilişkin karşılaştırmalar iki yönlü varyans analizleriyle yapılmıştır. 16- 17 ve 19-20 yaş gruplarındaki ergenlerin 13-14 yaş grubundakilerden anlamlı düzeyde yüksek depresyon puanı aldıkları bulunmuştur. Cinsiyet farklılıklarına ilişkin olarak, kızlar erkeklerden daha yüksek puan ortalamalarına sahiptirler. Yaş ve cinsiyet ortak etkisi bakımından, kız ve erkekler arasında sadece 16-17 yaş grubunda fark gözlenmektedir. Ayrıca, 16-17 ve 19-20 yaş gruplarındaki kızlar 13-14 yaş grubundakilere göre; 19-20 yaş grubundaki erkekler ise 13 - 14 yaş grubundakilere göre daha yüksek depresyon puanlarına sahiptirler. Ergenlerdeki benlik saygısı puanlan açısından yapılan karşılaştırmalarda ise, 13 - 14 ve 19-20 yaş gruplarının 16-17 yaş grubundan anlamlı düzeyde yüksek benlik saygısı puanlan aldıklan bulunmuştur. Bununla beraber, ergenler arasında benlik saygısı açısından cinsiyet farklılıklan gözlenmemiştir; yaş ve cinsiyet ortak etkisi yoktur. Aynca, benlik saygısı değişkeni üzerinde örneklemin uç noktalannda yer alan denekler aynlarak, bu deneklerin depresyon düzeyleri incelenmiştir. Buna göre, düşük benlik saygısı olan grup, yüksek benlik saygısı olan gruba göre daha yüksek depresif belirtiler göstermiştir. Araştırmada son olarak yapılan Aşamalı Regresyon Analizleri sonucunda, anne eğitimi, sınıf düzeyi, kardeş sayısı ve anne mesleği ergenlerde depresyonun anlamlı yordayıcılan arasında yer almıştır. Benzer şekilde, anne eğitimi ve kardeş sayısı ergenlerde benlik saygısının da anlamlı yordayıcısı olarak belirmiştir. BulgularIV ilgili literatür doğrultusunda tartışılmış ve gençlerin ruh sağlığı açısından önemli görülen önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
A consistent inverse relationship between depression and self-esteem during adolescence has been shown in many studies throughout the world. However those studies conducted in our country were done by using depression scales developed for adults. The aim of this study was to adopt the Reynolds Adolescent Depression Scale (RADS) in to Turkish and to re-examine the depression - self-esteem relationship with this instrument developed especially for adolescents, in a Turkish adolescent sample. The subjects were selected from the students of Ankara Atatürk and Deneme Secondary and High Schools and Hacettepe University for the age groups of 13 - 14; 16 - 17 and 19 - 20 respectively. A total 716 adolescent subjects, 351 males and 365 females, were included in the sample. Data were collected by using the RADS, CSEI, GDI and BDL The group applications of the scales were conducted in the classrooms and in the class hours by the researcher herself. Results showed that the RADS has a considerable internal consistency coefficient; a high split-half and test-retest reliability and a high criterion related or convergent validity based on independent GDI and BDI scores. It has also a comparable construct validity according to the Principle Component Analysis conducted with five factor solution and it has been accepted that the RADS is a reliable and valid instrument for screening depression among Turkish adolescents. Results also showed that there was a negative and moderately high correlation between the level of depression and the level of self-esteem of adolescents. A 2x3 two way Analysis of Variance has been done for the dependent measure ofvi depression and another one for the dependent measure of self-esteem using the independent measures of sex (males and females) and age groups (13 -14; 16- 17; 19 - 20). The results of the ANOVA showed that there were main effects of sex and of age groups and an interaction effect between those variables on depression scores. Multiple comparison analysis showed that the subjects in the 16 - 17 ages group and 19-20 ages group had significantly higher depression scores than 13-14 ages group; and scores of females were significantly higher than males. There was a difference between males and females only in 16 - 17 ages group, and also the girls in the 16 - 17 and 19-20 ages groups compared with 13-14 ages group and the boys in the 19-20 ages group compared with 13-14 ages group have higher mean scores on depression. The results of the other ANOVA showed that there was only a main effect for age group on self-esteem scores. Multiple comparison analysis showed that the subjects in the 13-14 and 19-20 ages groups compared with 16 - 17 ages group have significantly higher self-esteem scores. There were no main effects for sex variable and no interaction effect for those variables. A mean comparison has also been done between extreme groups of high and low self-esteem and the results showed that the low self-esteem group has significantly higher depression scores than high self-esteem group. The Multiple Regression Analysis showed that mother's education, grade level, number of siblings and mother's career were the significant predictors of the depression scores in reported order, and similarly mother's education and number of siblings were the significant predictors of the self-esteem scores of adolescent subjects. Results were discussed in the light of the literature.