Öğretmenlerin sınıf içinde kullandığı sözel ifadeler ve sözel olmayan davranışların analizi üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on analysis of verbal expressions and nonverbal behaviours teachers use in classroom
Yazar: ÖZLEM BAŞ
Danışman: PROF. DR. ZİYA SELÇUK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Söylem analizi = Discourse analysis ; Sınıf içi davranışlar = In-class behaviors ; Sınıf yönetimi = Classroom management ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
İlköğretim 1, 3 ve 5. sınıf öğretmenlerinin sınıf içinde sözel ifadeleri ve sözel olmayan davranışları nasıl kullandıklarını betimlemeyi ve bu davranışların kullanımıyla ilgili öğretmenlerin sınıf içi uygulamaları ve görüşleri arasındaki tutarlılığı belirlemeyi amaçlayan bu araştırma tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. Araştırmada gözlem, görüşme, doküman incelemesi ve söylem analizi teknikleri kullanılmıştır.Araştırma grubu, 2008-2009 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Çankaya ilçesinde bulunan özel bir ilköğretim okulunda görev yapan sınıf öğretmenlerinden belirlenmiştir. Araştırma grubunda 2. sınıf öğretmeni pilot uygulama; 1, 3 ve 5. sınıf öğretmenleri esas uygulamada olmak üzere dört öğretmen yer almıştır.Araştırma kapsamında veri toplamak için; ?Öğretmen Tanıma Formu?, ?Görüşme Formu? ve ?Gözlem Formu? kullanılmıştır. Araştırmanın veri setini; biri pilot üçü esas uygulama amacıyla kayıt altına alınan toplam 4 ders saati ve öğretmenlerle yapılan on beşer dakikalık görüşme kayıtları oluşturmaktadır.Araştırmanın sözel olmayan davranışlarına ilişkin gözlemciler arası tutarlılığı analiz etmek amacıyla ?Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı? kullanılmıştır. Gözlem formlarının puanlanması sonucu elde edilen yüzde değerleri ve öğretmenlere ait grafiklerle öğretmenlerin görüşme sorularına verdiği cevaplar tutarlılık açısından analiz edilmiştir.Öğretmenlerin sözel olmayan davranışları (beden dili: mimik ve jestler, duruş, yürüyüş ve oturma, mesafe ve alan, dokunma ve paralinguistik) nasıl kullandıklarına ilişkin elde edilen bulgular; A, B, C kodlu öğretmenlerin dokunma, yürüyüş ve oturuş, mesafe ve alan, jestler kategorilerindeki davranışları oldukça düşük oranda kullandıklarını göstermektedir. Öğretmenlerin sözel olmayan davranışları nasıl kullandıklarına ilişkin elde edilen bulgular ile öğretmen söylemleri tutarlılık içermektedir.Öğretmenlerin sözel ifadeleri nasıl kullandıklarına ilişkin elde edilen bulgular; öğretmenlerin derste istenmeyen davranışlar yaşandığında geçişim (transaksiyon) birimleri oluşturan diyaloglar kullandığını ortaya koymaktadır.Öğretmenlerin sınıf içinde kullandığı sözel ifadelerine ilişkin uygulamaları ile görüşleri arasındaki tutarlılığa ilişkin bulgular; A, B ve C kodlu öğretmenlerin gözlem, görüşme ve söylem analizi verilerinin tutarlı olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
This research aims to describe how 1st ,3rd and 5th grade class teachers use verbal and nonverbal expression in classrooms. In addition, in order to specify the consistency between views on the use of these behaviours (and the applications of them in classroom) a descriptive scanning model is used. Through the research qualitative techniques such as; observation, interview, document analysis and discourse analysis have been used.The chosen study group were teachers who served at a Private Elementary School located in the city of Ankara, Cankaya district in the 2008-2009 academic year. 4 teachers participated. One was a 2nd grade teacher in pilot practice and 1st , 3rd, 5th grade teachers in main practice made up the other participants.In order to collect data, a ?Teacher Recognition Form?, an ?Interview Form? and an ?Observation Form? were developed for determining teachers? nonverbal behaviors. The data set of the research is composed of totally a 4-class hour-video recording for the purposes of one pilot and three main practices, as well as fifteen-minute interview recording with teachers.To analyze inter-observer consistency of the nonverbal behaviors studied an Intraclass Correlation Coefficient was used. The percentages obtained from the grading of the observation forms and graphics related to the teachers, as well as their interview answers have also been analyzed for consistency.The findings show that teachers use different nonverbal behaviors depending on category that these categories (kinesics: facial expressions and gestures, posture, walking and sitting, proxemics, haptics and paralinguistic) predict a higher or lower frequency of response. Another interesting finding of the research is that the teachers coded A, B, C use the behaviors in the categories of haptics, walking and sitting, proxemics and gestures in a low rate.It was also found that the consistency of teachers? views on how they use nonverbal behaviors as interpreted from the teachers? statements are consistent with observer notes and grades.The findings related to how the teachers used verbal expressions show that the teachers use dialogues that compose transaction units in case of undesirable behaviors.The findings related to the consistency of the teachers? exercises related to her verbal expressions and views on how they use them prove that the observation, interview and discourse analysis data of the teachers coded A, B and C are consistent.