Hidroksinaftol mavisi, amaranth, ponceau 2R, thorin boyarmaddelerinin ve bunların bakır kompleksleri üzerine nitritin katalitik etkisinin polarografik ve voltametrik yöntemlerle incelenmesi
Investigation of the catalytic effect of nitrite on hydroxynaphthol blue, amaranth, ponceau 2R, thorin dyes and their copper complexes by polarographic and voltammetric methods
Yazar: OKAN UÇARLI
Danışman: PROF. DR. NECATİ MENEK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada hidroksinaftol mavisi (HNM), amaranth, ponceau 2R ve thorin azo boyarmaddelerinin  ve bu maddelerin bakır kompleksleri üzerine nitritin katalitik etkisi KDV, DPP, DV, DAP ve KDAdSV teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Çalışmalar asidik (asetat; pH: 3,5-6,0 tamponu), nötral (potasyum nitrat) ve bazik (amonyak; pH: 8,5-10,5 tamponu) ortamlarda gerçekleştirilmiştir. 
Boyarmaddelerin elektrokimyasal davranışı, bakır kompleksi oluşumu,  boyarmadde ve bakır komplekslerine nitritin katalitik etkisi incelenmiştir. Polarografi ve voltametri yöntemleri kullanılarak en uygun deneysel büyüklükler (ortamın pH'sı, tutunma potansiyeli ve tutunma süresi) belirlenmiştir.
Her bir boyarmadde için elde edilen polarogram ve voltamogramlarda azo grubunun indirgenmesine ait tek bir indirgenme piki gözlenmiştir. Elektrokimyasal  indirgenme reaksiyonunun tersinmez ve tutunma özelliğine sahip kinetik-difüzyon kontrollü olduğu kanaatine varılmıştır. Deneysel sonuçlara bağlı olarak ilgili elektrokimyasal reaksiyon mekanizması önerilmiştir. 
Boyarmaddeler ve boyarmaddelerin bakır kompleksleri üzerine nitritin katalitik etkisi ve bu etkinin mekanizması  KD ve KDAdSV teknikleriyle araştırılmıştır. Nitritin, katalitik etkide bulunarak, indirgenme pik akımlarını arttırdığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlardan, boyarmadde ve bakır kompleksleri üzerine nitritin katalitik etkisinin elektrokimyasal reaksiyon mekanizmaları önerilmiştir.

Abstract:
In the present study, the catalytic effect of nitrite ions on hydroxynaphthol blue (HNB), amaranth, ponceau 2R and thorin and the corresponding copper-dye complexes of them has investigated through the use of SWV, DPP, CV, DCP and AdSWV techniques. The studies were carried out in acidic (aceate, pH: 3.5-6.0), neutral (KNO3), and basic (ammonia, pH: 8.5-10.5) media.
The electrochemical behaviours of the dyes above, the formation of copper(II)-dye complexes, catalytic effect of nitrite on the dyes and the complexes were investigated. The optimum experimental parameters (pH, adsorption potential and time) were determinated by the same methods.
A single reduction peak belonging to the reduction of azo-group was seen   for each dye. Based on the results obtained here, was a kinetically- diffusion controlled, irreversible and adsorptive electrochemical reaction was proposed. Electrochemical reaction mechanism depending on the experimental data was suggested.
The catalytic effect and the related mechanism of the role played by nitrite ions on the copper(II)-dye complexes were outlined by SWV and AdSWV techniques. The increase in the reduction peak current under the catalytic effect of nitrite was followed. Electrochemical reaction mechanisms of the dyes and the corresponding metal complexes were emphasized referring to the catalytic effect of nitrite ions.