Sosyal hakların gerçekleştirilebilirliği
Implementability of social rights
Yazar: AYŞEN SEYMEN ÇAKAR
Danışman: PROF. DR. MÜSLÜM AKINCI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ekonomik haklar = Economic rights ; Sosyal haklar = Social rights ; Uluslararası sözleşmeler = International conventions ; Yargılanabilirlik = Justiciability

Özet:
Sosyal haklar kısaca, herkesin insan onuruna uygun şekilde yaşamasını güvence altına alan haklardır. Sosyal haklar 19. yüzyılın ikinci yarısında genel kabul görmüş ve ILO'nun kurulmasıyla da evrensel bir boyut kazanmıştır. Sosyal hakların gerçekleştirilmesi, bu hakların bireyler tarafından her hangi bir engelle karşılaşmaksızın kullanılabilmesi olarak anlaşılabilir. Sosyal haklar, gerçekleştirilebilmeleri amacıyla devlete hem pozitif, hem de negatif yükümlülükler yüklemektedir. Bu yükümlülüklerden en önemlisi ise, sosyal hakların ihlali durumunda etkin bir yargılama yapılması yükümlülüğüdür. Gerçekte aynı anlama gelmemekle birlikte, sosyal hakların gerçekleştirilebilirliği denildiğinde akla ilk gelen, yargılanabilirliktir. Pek çok yazar sosyal hakları, kaynak gerektirdiğinden bahisle yargılanamaz nitelikte haklar olarak kabul etmektedir. Bazı anayasalarda da, sosyal hakların devletin mali gücü oranında gerçekleştirilebileceği vurgulanarak sosyal haklar program hükümler şeklinde düzenlenmektedir. Oysa ki, günümüzde negatif veya pozitif karakterli olmasına bakılmaksızın hemen her hak türünün devletin kaynak kullanmasını gerektirdiği ortadadır. İnsan haklarının bütünlüğü ve birbirine bağlılığı ilkesi de negatif-pozitif hak ayrımını reddetmektedir. Ekonomik ve sosyal hakların yargılanabilirliği hakkındaki tartışmanın, eski ve klişeleşmiş bir tartışma olduğu söylenebilir. Sosyal ve ekonomik haklar, Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, Afrika İnsan Hakları Komisyonu, Amerikalılar Arası İnsan Hakları Komisyonu, Amerikalılar Arası İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa Sosyal Haklar Komitesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi uluslararası ve bölgesel kuruluşlar ve pek çok ulusal mahkemeler önünde dava edilebilir olduğu gibi bu hakların yargılanamaz nitelikte oldukları iddialarının herhangi bir güvenilirliği olmadığından bu iddiaları sürdürmek giderek zorlaşmaktadır.

Abstract:
Social rights are briefly the rights that guarantee everyone to live in accordance with human dignity. Social rights were generally accepted in the second half of the 19th century and gained a universal dimension through the establishment of the ILO. The realization of social rights can be understood as the use of these rights by individuals without encountering any obstacles. Social rights have both positive and negative obligations to the state in order to be realized. The most important of these obligations is the obligation to make an effective trial in case of infringement of social rights. Although it does not really mean the same thing, the first thing that comes to mind when it is called the feasibility of social rights is judicial. Many writers regard social rights as rights that can not be judged by stipulation because they require resources. In some constitutions it is emphasized that the social rights can be realized in the financial power of the state and social rights programs are regulated in these constitutions. However, today, regardless of whether it is a negative or positive character, almost every right has the right to use the resources of the state. The integrity of human rights and the principle of interdependence of human rights reject the distinction of negative-positive rights. It can be said that the debate about the justiciability of economic and social rights is an old and stereotyped debate. Just as social and economic rights can be sued before international and regional organizations such as the ESKHK, the African Commission on Human Rights, the Inter-American Commission on Human Rights, the Inter-American Court of Human Rights, the European Committee of Social Rights, the European Court of Human Rights and many other national courts, it is becoming increasingly difficult to maintain these claims because there is no credibility of claims that rights are not be judged.