Erzurum ili tarım işletmelerinde tarım makinelerine sahip olmanın işletme geliri ve ürün maliyetleri üzerine etkisi
The effects of having agricultural farms of Erzurum city on the farm income and product cost
Yazar: HEDİYE KUMBASAROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. VEDAT DAĞDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Endüstriyel bitkiler = Industrial plants ; Erzurum = Erzurum ; Tahıllar = Cereals ; Translog maliyet fonksiyonu = Translog cost function ; Üretim maliyeti = Production cost

Özet:
Bu çalışma, 2006 üretim döneminde Erzurum'da makine sahibi olan ve olmayan işletmelerde ürün maliyetlerini hesaplayarak makine sahibi olmanın mı yoksa kiralamanın mı karlı olduğunu belirlemek amacı ile yapılmıştır.Çalışmada materyal olarak, Erzurum ili; Merkez ilçe, Ilıca, Aşkale, Pasinler, Köprüköy ve Horasan ilçelerine bağlı 30 köyde faaliyette bulunan çiftçilerle yapılan toplam 200 adet anket verileri kullanılmıştır. Ayrıca konu ile ilgili literatür, kamu kuruluşlarından ve web sitelerinden elde edilen bilgiler de çalışmada materyal olarak kullanılmıştır. Araştırmada işletmeler makine sahibi olan ve olmayan şeklinde 2 gruba ayrılarak analize tabi tutulmuştur.Çalışmada yapılan analiz sonuçlarına göre makine sahibi olmanın makine kiralamadan daha üstün olduğu belirlenmiştir. Maliyet hesabı yapılan on ürünün hepsinde makine kullanan işletmelerin elde ettikleri gelir ile üretim masraflarının hepsini karşıladığı ve kar elde ettikleri belirlenmiştir. Makine sahibi olmayan işletmelerde ise değişen masraflar karşılanmış ama arpa, çavdar ve fiğ de üretim masraflarının karşılanmadığı tespit edilmiştir. Her iki grupta da pay eşitlikleri translog maliyet fonksiyonu kullanılarak, I. grup işletmelerde işgücü, arazi, gübre, yakıt, II. Grup işletmelerde işgücü, arazi, gübre ve makine kirası için fiyat, çapraz ve Morishima teknik ikame esneklikleri elde edilmiştir. Model çözümleri Görünüşte İlgisiz Regresyon (SUR) ile gerçekleştirilmiştir.Sonuç olarak, makine sahibi olmanın karlı olduğu ve devlet desteği alındıktan sonra elde edilen gelirin daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Çiftçilere makine sahibi olmanın kiralamadan daha karlı olduğunu ve devletin alet-makine satın alırken verdiği destekler hakkında bilgi verilmelidir.

Abstract:
This research was conducted upon determine profitability rate of having or renting agricultural machinery equipments by calculating production costs in farms of Erzurum in 2006.A total of 200 survey data determined from the farmers of 30 scattered villages of Erzurum city, central province, Ilıca, Aşkale, Pasinler, Köprüköy and Horasan provinces was used as study material. Literatures related to topic, information from web pages and public organizations was also used as study data. Collected data were divided into two groups as machinery owner and not machinery owner then analyzed accordingly.According to the results of analysis, it was determined that having machinery was more advantageous than not having machinery. Cost calculations were made from ten products, it was determined that the farms with their own equipments have met all of the product costs and gained profits.It was determined that variable costs were met from the farms which had no equipments, but not in the production of barley, rye and common vetch.Share equtions were determined in both groups by using translog cost functions, Price, diagonal and Morishima elasticitiy of substitution curves were determined for the labor, land, fertilizer and fuel in the first group, and labor, land, fertilizer and machinery rent in the second group.Model solving was realized by using seemingly unrelated regression method (SUR). Consequently, it was determined that having machinery was profitable and income value was higher after having governmental support. It was suggested that farmers should be convinced to have their own machinery equipments and they also should be enlightened about the machinery buying supports of government.