Ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki
The relationship between organizational burnout levels and organizational commitment of teachers working in secondary education institutions
Yazar: GÖNÜL SARITAŞ PAK
Danışman: PROF. DR. ALİ TAŞ
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, öğretmenlerin örgütsel tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel
bağlılıkları arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmıştır. Nicel araştırma modeli
ile oluşturulan tez çalışmasında betimsel yöntem kullanılmıştır. Araştırma verileri
"Maslach Tükenmişlik Envanteri" ve "Allen Mayer Örgütsel Bağlılık Ölçeği" ile
toplanmıştır. Üsküdar İlçesi'nde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı liselerde çalışan 386
öğretmene rastgele örnekleme yöntemiyle ölçekler uygulanmış, toplanan veriler SPSS
23.0 programına aktarılarak iki gruptan oluşan değişkenler için örneklem t- testi ve
ikiden fazla gruptan oluşan değişkenler için tek yönlü varyans analizi yapılmıştır.
Ayrıca tükenmişlik ölçeğinin alt boyutları ile örgütsel bağlılık ölçeğinin alt boyutları
arasındaki ilişkiyi göstermek için korelasyon analizi uygulanmıştır.
Araştırma sonuçları ortaöğretim öğretmenlerinin cinsiyet, medeni durum,
kurumdaki hizmet yılı ve mesleki kıdem gibi değişkenlerle örgütsel bağlılık boyutları
arasında farklı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Duygusal bağlılık boyutuyla cinsiyet
arasında anlamlı bir ilişki belirlenmiş olup erkeklerin kadınlara göre daha düşük
duygusal bağlılık eğilimine sahip oldukları saptanmıştır. Benzer şekilde,
duyarsızlaşma boyutunda da erkeklerin kadınlara göre daha düşük eğilimde olduğu
tespit edilmiştir. Ayrıca, bu çalışmada belirtilen örgütsel bağlılık boyutları (duygusal
bağlılık, devam bağlılığı ve normatif bağlılık) arasında önemli ilişkiler
gözlemlenmiştir. Duygusal bağlılık boyutu, duygusal tükenme ve duyarsızlaşma ile
negatif kişisel başarı ile pozitif bir ilişki içerisindedir. Devam bağlılığı ise duygusal
tükenme ve duyarsızlaşma ile negatif, kişisel başarı ile pozitif bir ilişki kurmaktadır.
Normatif bağlılık ise duygusal tükenme ile negatif, kişisel başarı ile pozitif bir ilişki göstermektedir. Tek yönlü varyans analizi sonuçlarına ait puan ortalamalarına
bakıldığında yaşa göre anlamlı bir fark görülmemektedir. Normatif bağlılık; duygusal
tükenmişlik, duyarsızlaşma ile negatif yönde düşük düzeyde korelasyona; kişisel
başarı ile pozitif yönde orta düzeyde korelasyona ve anlamlı ilişkiye sahiptir.

Abstract:
This research was conducted to determine the relationship between teachers'
organizational burnout levels and organizational commitment. Descriptive method
was used in the thesis study, which was created with a quantitative research model.
Research data were collected with the "Maslach Burnout Inventory" and the "Allen
Mayer Organizational Commitment Scale". Scales were applied to 386 teachers
working in high schools affiliated with the Ministry of National Education in Üsküdar
District by random sampling method, the collected data were transferred to the SPSS
23.0 program and sample t-test was conducted for variables consisting of two groups,
and one-way analysis of variance was performed for variables consisting of more than
two groups. In addition, correlation analysis was applied to show the relationship
between the sub-dimensions of the burnout scale and the sub-dimensions of the
organizational commitment scale.
The research results show that there are different relationships between
secondary school teachers' organizational commitment dimensions and variables such
as gender, marital status, years of service in the institution and professional seniority.
A significant relationship was determined between the emotional commitment
dimension and gender, and it was determined that men had a lower emotional
commitment tendency than women. Similarly, it has been determined that men have a
lower tendency than women in the depersonalization dimension. Additionally,
significant relationships were observed between the organizational commitment
dimensions (affective commitment, continuance commitment and normative commitment) specified in this study. The emotional commitment dimension has a
negative relationship with emotional exhaustion and depersonalization and a positive
relationship with personal accomplishment. Continuance commitment has a negative
relationship with emotional exhaustion and depersonalization and a positive
relationship with personal success. Normative commitment shows a negative
relationship with emotional exhaustion and a positive relationship with personal
success. When looking at the mean scores of the one-way analysis of variance results,
there is no significant difference according to age. Normative commitment; emotional
exhaustion has a low negative correlation with depersonalization; It has a moderate
positive correlation and significant relationship with personal success.