Erken eğitim down sendromlu bebeği olan annelerin stres ve anne-bebek etkileşim düzeyine etkisi
The effect of early intervention on stress level of mothers of young children with down syndrome, and on mother-child interaction
Yazar: NURAY RİCHTER KANIK
Danışman: PROF. DR. LATİFE BIYIKLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Down sendromu = Down syndrome ; Erken eğitim = Early intervention ; Stres = Stress ; Çocuk gelişme bozuklukları = Child development disorders

Özet:
Bu araştırmanın amacı, erken eğitimin gelişimsel geriliği olan çocuğa sahip annelerin stres ve anne-bebek etkileşim düzeylerine olan etkilerini belirlemektir. Araştırmaya yaşlan 2-30 ay arasındaki 16 gelişim geriliği olan (Down Sendromlu) bebek ile anneleri katılmışlardır. Bunlardan 8' er bebek-anne çifti seçkisiz yolla deney ve kontrol gruplarına atanmışlardır. Annelerin stres düzeyleri, araştırmacı tararından geliştirilen "Stres Envanteri" ile, anne-bebek etkileşimi ise "Anne-Bebek Etkileşimi Gözlem Formu" (Ceber, 1998) ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın başlangıcında ve sonunda deney ve kontrol grubundaki anneler Stres Envanteri'ni doldurmuşlar, anne-bebek etkileşimi ise serbest oyun sırasında 15 dakika süreyle videoya kaydedilmiştir. Deney grubuyla 10 hafta süren erken eğitim programının ilk 3 haftasına yalnızca annelerle katilmiş; bu oturumlarda annelere, Down Sendromlu çocukların özelliklerine, gelişimlerine ve annelerin çocuklarına bir beceriyi nasıl öğreteceklerine ilişkin bilgiler verilmiştir. Kalan 7 hafta anneler çalışmaya bebekleriyle katılmışlar, bu süreçte annelere, çocuklarının gelişimini desteklemek üzere bir etkinliği nasıl gerçekleştirecekleri, ortamı nasıl düzenleyecekleri, öğretme tekniklerini nasıl kullanacakları uygulamalı olarak gösterilmiş ve kendilerinin de yapmaları sağlanmıştır. Araştırmada ön ve son ölçümlerden elde edilen veriler, Wilcoxon Uyumlu Çiftler, İşaretli Mertebeler Testi ve Mann- Whitney U Testi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, kontrol grubunda anlamlı bir farklılık ortaya çıkmazken, deney grubu annelerinin stres düzeylerinde ve bazı anne-bebek tkileşim davranışlarında anlamlı değişme bulunmuştur

Abstract:
The aim of this research is to evaluate the effect of early intervention on stress level of mothers, with developmentally delayed young children( with Down Syndrome), and on mother-infant interaction. A total of 16 pairs of mother- infant, -2 to30 -months old, participated in the study. Half of those 16 pairs were randomly allocated to experimental and control groups. To measure the stress level of mothers, an Inventory titled " Stress Inventory" was developed by the author. The Observation Form of Mother-Infant Interaction (Ceber, 1998) was used for the evaluation of mother-infant interaction. As pre and post test, both groups of mothers, after filling in the stress inventory were wideotaped during a free play session, for 15 minutes, at a special education centre. The experimental group participated in the early intervention sessions, which have lasted 10 weeks. For the first 3 weeks ( once a day each week for three hours) the mothers were provided information about Down Syndrome, the chracteristics of children with Down Syndrome and their development. The mothers were also given information about teaching skills. In the remaining 7 weeks, the sessions was held twice a week for an hour. The mothers, this time, were enrolled in the early intervention sessions with their infants. The mothers were encouraged and thought to improve their self- care, motor, speech, social and cognitive skills. The mothers were also given feedback about their performance. The data were analysed by Wilcoxon Matched Pairs Signed-Ranks and Mann- Whitney U tests. The results suggested that early intervention sessions have a positive effect on mothers' stress level and some of maternal and infantal interactive behaviour. There found to be no difference in the control groups' pre and post test measurements.