Özel gereksinimli çocuğu olan ailelere sunulan İhmal ve İstismardan Korunma Aile Eğitim Programının etkililiği
Effectiveness of the Family Education Program on Protection from Abuse and Neglect offered to families with special needed children
Yazar: SEVGİ YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ATBAŞI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ana-baba eğitimi = Parents education ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Eğitim programları = Education programs ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocukların korunması = Child protection ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırma özel gereksinimli çocuğu olan ailelere sunulan ihmal ve istismardan korunma aile eğitim programının etkililiğinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada sunulan ihmal ve istismardan korunma eğitiminin, ailelerin; ihmal ve istismar ile ilgili genel bilgilerine, ihmal bilgilerine, istismar bilgilerine, fiziksel istismar bilgilerine, duygusal istismar bilgilerine, cinsel istismar bilgilerine etkisinin ne düzeyde olduğunun araştırılması bu araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Bu araştırma nicel ve nitel bulguların bir arada kullanıldığı karma (mixed) yöntem ile yapılmıştır. Araştırmada nicel verilerin toplanmasında deney ve kontrol gruplu, öntest-sontest deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada eğitimden önce ve sonra deney ve kontrol grubuna öntest-sontest olarak Anababa Bilgi Anketi (ABA) ve Ebeveyn Çocuk İhmal ve İstismarı Farkındalık Ölçeği (EFİÇÖ) uygulanmıştır. Aynı testler eğitim alan deney grubuna eğitimden üç hafta sonra tekrar uygulanarak izleme verisi de alınmıştır. Ayrıca eğitim alan deney grubuna eğitimden hemen sonra araştırmacı tarafından uygulanan dört soruluk bir görüşme formu uygulanmış ve ailelerin eğitim ile ilgili görüşleri alınmıştır. Araştırmanın nicel verileri bilgisayar ortamında SPSS istatistik programı kullanılarak Mann-Whitney U ve Wilcoxon testi ile analiz edilmiştir. Araştırma deney grubunda 20 katılımcı, kontrol grubunda 20 katılımcı olmak üzere toplam 40 özel gereksinimli çocuğu olan aile ile yapılmıştır. Araştırmada, eğitim sürecinde, ihmal ve istismardan korunma aile eğitimi için araştırmacı tarafından hazırlanan beş PowerPoint sunusu ve aile eğitim kitapçığı kullanılmıştır. Aile eğitim kitapçığı eğitime katılan tüm ailelere verilmiştir. Hazırlanan aile eğitimi sırası ile ihmal, istismar, fiziksel istismar, duygusal istismar, cinsel istismar konuları ile ilgili beş oturumdan oluşmaktadır. Bu araştırmada elde edilen bulgulara göre özel gereksinimli çocuğu olan ailelerin sunulan ihmal ve istismardan korunma eğitim programından sonra eğitim öncesi test puanlarına göre puanlarında artış olduğu ve eğitimin etkili olduğu görülmüştür. Ailelere üç hafta sonra uygulanan izleme testlerinde de sunulan aile eğitiminin etkililiğinin korunduğu bu araştırma bulguları ile belirlenmiştir. Ayrıca ailelere eğitimden hemen sonra uygulanan dört soruluk görüşme formu bulgularında, eğitime katılan bütün aileler eğitimi faydalı bulduklarını ve çocuklarını ihmal ve istismardan korumak için çocuklarına yönelik yaklaşımlarının değişeceğini ifade etmişlerdir. Sonuç olarak özel gereksinimli çocuğu olan ailelere sunulan ihmal ve istismardan korunma aile eğitim programının etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study was conducted to examine the effectiveness of the family education program on protection from neglect and abuse offered to families with children with special needs. Prevention of negligence and abuse education offered in the research; The sub-objectives of this study are to investigate the level of effect on negligence and abuse information, negligence information, abuse information, physical abuse information, emotional abuse information, and sexual abuse information. This research has been carried out with the mixed method in which quantitative and qualitative findings are used together. A pretest-posttest experimental design with experiment and control groups was used to collect quantitative data in the study. In the research, Parent Information Questionnaire (ABA) and Parent Child Neglect and Abuse Awareness Scale (EFİÇÖ) were applied to the experimental and control groups before and after the training as a pretest-posttest. The same tests were applied to the experimental group who received training three weeks after the training and follow-up data were also obtained. In addition, a four-question interview form applied by the researcher was applied to the experimental group, who received training, immediately after the training, and the opinions of the families about education were taken. The quantitative data of the study were analyzed using the SPSS statistical program in computer environment with Mann-Whitney U and Wilcoxon tests. The study was conducted with a total of 40 families with children with special needs, 20 participants in the experimental group and 20 participants in the control group. In the study, five PowerPoint presentations and family education booklets prepared by the researcher were used for family education to be protected from negligence and abuse during the education process. The family education booklet was given to all families participating in the training. The prepared family training consists of five sessions on neglect, abuse, physical abuse, emotional abuse, and sexual abuse, respectively. According to the findings obtained in this study, it was observed that the scores of families with children with special needs increased according to the pre-education test scores after the education program for protection from negligence and abuse and that education was effective. It was determined by the findings of this study that the effectiveness of the family education, which was also presented in the follow-up tests applied to the families three weeks later, was preserved. In addition, in the findings of the four-question interview form applied to the families immediately after the education, all the families participating in the education stated that they found education beneficial and their approach towards their children would change in order to protect their children from neglect and abuse. As a result, it has been observed that the family education program for protection from neglect and abuse offered to families with children with special needs is effective.