İhracata dayalı büyüme hipotezi: Türkiye örneği
Export led growth hypothesis: Turkish case
Yazar: GÖKTÜRK ALTINBAŞ
Danışman: PROF. DR. FUNDA BARBAROS
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Büyüme modelleri = Growth models ; Büyüme politikaları = Growth policies ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; İhracat = Export

Özet:
Bu tezin amacı; İhracata Dayalı Büyüme Stratejileri(İDBS)nin tarihsel bir perspektif ile ve Türkiye örneği ışığı altında incelenmesidir. Ticaret, açıklık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi kolay ve yeni bir uğraşı alanı değildir, aynı zamanda Orta Çağdan beridir de iktisadi düşüncenin temel odak noktalarının merkezinde yer almaktadır. Çağımızın, gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmeye başlamayı deneyen diğer ülkelerinin ana iktisadi ve politik stratejilerinin anlaşılması için büyüme stratejilerinin tarihsel geçmişinin anlaşılması bir gerekliliktir. Bu nedenle, bu tez ile İDBS incelenirken, büyüme ve kalkınma, kalkınma ve güç, güç ve liderlik arasındaki ilişkilerin de incelenmesi arzu edilmektedir.Amacımıza yönelik olarak; her şeyden önce dikkatimizi iktisat tarihine verecek ve ?kalkınma?nın nasıl olup da ekonomi uğraşısının en önemli konularından biri haline gelebildiğini anlamaya çalışacağız. Daha sonra, ana büyüme yaklaşımlarını ve büyüme stratejileri ile kalkınma stratejileri arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışacağız. Sonraki bölümlerde, 20. yüzyılın en önemli tartışma konularından ve büyüme stratejilerinden ikisi olan İthal İkamesine Dayalı Büyüme Stratejileri (İİDBS) ve İDBS incelenecektir. Araştırmalarımızda, özellikle şu sorulara cevaplar bulunmaya çalışılacaktır; kalkınmanın anlamı nedir ve kalkınmışlar ile kalkınmakta olanlar kimlerdir? Zamanımızın en tercih edilen ve önerilen büyüme stratejileri neden İDBSdir? Kalkınmış, kalkınmakta olan ve diğer ülkelerin İDBSden edindikleri faydalar nelerdir? Son noktada, Türkiye örneği cevapları alabilmemiz için odak noktamız olacaktır.Bütün bu tarihsel incelemelerimiz ve kalkınma konusunda başarılı olmuş günümüzün gelişmiş ve/veya gelişmekte olan ülkelerinin deneyimleri gösterecektir ki; İDBS kalkınmakta olan ülkelere kalkınma uğraşıları adına yardımcı olan en iyi strateji değildir. Ayrıca, 1950 ve 1980 yılları arası dönemde (İthal İkameci Dönem) çoğu ülkede ve dünya genelinde makroekonomik açıdan 1980 sonrası dönemden (Neoliberal Dönem) daha iyi bir performans sergilenmiş olduğu görülmektedir. Neticede; İDBS'nin genel performans itibariyle İİDBS'nden daha başarılı stratejiler olmadığı söylenebilmektedir. Ancak yapmış olduğumuz incelemeler İİDBS'nin de bazı sorunlara neden olabileceğini ve kalkınma adına sabit ve en iyi yol olmadığını göstermektedir. Türkiye ile ilgili genel incelemelerimiz de buna benzer sonuçlar vermektedir.İncelememiz neticesinde tezimizin genel sonucu şu şekilde özetlenebilir; eğer ülkeler kalkınma uğraşıları adına başarıya ulaşmayı arzu ediyorlarsa, İDBS, İİDBS veya başka bir kalkınma stratejisi, bu ülkelere başarıya ulaşmaları adına tek başlarına yardımcı olamayacaklardır. İncelemelerimiz bize göstermektedir ki; kalkınma uğraşısı adına en önemli nokta stratejilerin seçimi değil, stratejilerin uygulanma zamanlarıdır ve kalkınma başarılarına ihtiyaç duyan her ülke kendi benzersiz kalkınma yolunu bulmak zorundadır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to investigate the Export-Led Growth (ELG) Strategies by the historical perspective and under the light of Turkish case. Invastigation of the relationship between trade, openness and economic growth is not a simple and new task but also it is in the center of all the focused points about the economical thinking since Middle Age. It is a necessity to understand the historical background of the growth strategies to understand the main economical and political strategies of developed countries, developing countries and other countries that try to start to develop at our age. Because of that; when we invastigate the ELG Strategies by this thesis, we also desire to explain the relationships between growth and development, development and power, power and leading.For this purpose, first of all, we will attend to economic history and we try to understand that; how ?development? could be one of the most important subject at pursuit of economics. After that, we try to explain the main growth approaches and relations of the growth strategies with development strategies. In the further sections, Import Substitution (IS) and ELG strategies will be invastigated as the most important two growth strategies and discussion subjects of 20th century. With our investigations, especially, we will try to answer these questions; what is the meaning of development and who are developeds and developings? Why ELG strategies are the most prefable and offerable growth strategies of our times? What are the benefits of developed, developing and other countries from ELG strategies? At last point; Turkish case will be our focused point to get answers.All of our historical invastigations and experiences of successfully developed and/or developing countries of today will show that; ELG strategies are not the best strategies that help to all developing countries about their persuit of development. In additionally, between 1950 and 1980 (Import Substitution Period) the macroeconomic performances of many countries and all the world are better than their post 1980 (Neoliberal Period) performances. Eventually we can say that; ELG strategies are not better than IS strategies with their general performance. But also we got another result with our invastigations; IS strategies may be the reason of some problems and they can not be the constant and best way for development, too. Our invastigations about Turkey are giving us similar results.The general result of our thesis can be summarized like that; if countries desire to be successfull about their persuit of development, ELG, IS or another development strategy would not help them alone. Our invastigations show that; the most important point is not the choice of the strategy, the most important point is the choice of time of the strategy and every country which need to be successful about development should find their own unique development path.