Alihan Bökeyhan'ın edebi ve kültürel faaliyetleri
Literary and cultural activities of Alihan Bokeyhan
Yazar: BEREN AITMUKHAMBETULY
Danışman: PROF. DR. EKREM AYAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kazak edebiyatı = Kazakh literature ; Kazakistan = Kazakhstan

Özet:
20. yüzyılın başlarında Kazak halkının siyasi lideri olan Alihan Bökeyhan,
genellikle tarihsel bir bakış açısıyla görülüyor. Ancak edebi ve gazetecilik mirası
temasına değinenler yok denecek kadar azdır. Tezimde yer alan A. Bökeyhan'ın Kazak
edebiyatındaki yeri ve katkısı, araştırmaları, edebi çevirileri ve düşünceleri, Abaytanu
iliminin oluşumuna katkısı, Kazak folklorunu toplaması vb. kavramlar üzerinden her
yönüyle işlenecektir.
A. Bökeyhan, Kazak edebiyatının oluşumuna ve gelişimine özel önem verdi.
O zamanın edebi hareketinde önemli bir rol aldı, bilimsel ve manevi lideri oldu.
Zamanına bağlı olarak edebî eserler yazdı ve "Kazak" ulusal gazetesi'nin doğuşu ve
gelişimesi A. Bökeyhan'ın eylemleriyle yakından ve doğrudan ilişkiliydi.
А.N. Bökeyhan'ın edebiyattaki rolü, Kazak millî edebiyatının oluşumuna ve
gelişmesine katkısı önemliydi. Böyle dememizin asıl nedeni, onun folklor mirasının
toplanması ve incelenmesi için ayrı yolu belirleyen bir halkbilimci, edebiyat bilimcisi,
eleştirmen ve edebi çevirmeni olmasıdır. Halkbilimci, edebiyat eleştirmeni ve edebiyat
çevirmeni olarak mirası da zengin ve değerli. Emektar bilim adamının gazetecilik
çalışmaları da oldukça çoktur. Aynı zamanda Kazak edebiyatında Abay araştırmasının
temellerini atan ilk bilim adamıdır.
Bu çalışma A.N. Bökeyhan'ın edebiyat alanındaki çalışmalarının yönlerini
araştırıyor. Bilim adamının yaşamında ve çalışmasında bilinmeyen ve önemli anların
tanımlanmasına ve keşfedilmesine çok dikkat edildi. Figürün biyografisi ve etkinliği,
yirminci yüzyılın başlarında ulusal kurtuluş hareketinin düşüş ve yükseliş dönemlerine
karşılık gelen beş ana aşamadan, özellikle, 1870-1894'teki doğumu ve Karkaralı,
Ombı, Sankt-Peterburg'daki çalışma ve büyüme dönemi; 1894'ten 1907'ye kadar
"Ombı Dönemi"; 1908 ve 1917 "Samara Dönemi"; 1917-1921 arasındaki kısa ama
çok önemli Alaşorda ve 1922'den 1937'ye kadar olan son "Moskova Dönemi"nden
oluştuğu kaydedildi.

Abstract:
20. Alihan Bokeyhan, the political leader ofthe Kazakh people at the beginning
of the century, is usually seen from a historical point of view. However, those who
touch on the theme of literary and journalistic heritage are almost nonexistent. A,
which is included in my thesis. Bökeyhan's place and contribution in Kazakh
6iteratüre, his research, literary translations and thoughts, his contribution to the
formation of Abaytanu science, his collection of Kazakh folklore, etc. İt will be
processed in every aspect through concepts.
A. Bokeyhan paid special attention to the formation and development of
Kazakh literature. He played an important role in the literary movement of that time,
becoming its scientific and spiritual leader. He wrote literary works in accordance with
his time, and the birth and development of the national newspaper "Kazakh" was
closely and directly related to A. Bökeyhan's actions.
The role of А.N. Bökeyhan in literature, his contribution to the formation and
development of Kazakh national literature was significant. The main reason for saying
this is that he was a folklorist, literary scholar, critic and literary translator who
determined a separate path for the collection and study of folklore heritage. His legacy
as a folklorist, literary critic and literary translator is also rich and valuable. The
journalistic works of the distinguished scientist are also quite numerous. He is also the
first scientist who laid the foundations of Abay research in Kazakh literature.
This work explores the aspects of his work in the field of literature. Much
attention was paid to the identification and discovery of unknown and significant
moments in the life and work of the scientist. The biography and activity of the figure
consists of five main stages corresponding to the periods of decline and rise of the
national liberation movement in the early twentieth century, in particular, his birth in
1870-1894 and the period of work and growth in Karkarali, Ombı, Sankt-Peterburg;
"Ombı Period" from 1894 to 1907; "Samara Period" from 1908 and 1917; It was
recorded as consisting of the short but very important Alashorda period between 1917-
1921 and the final "Moscow Period" from 1922 to 1937.