Bağımsız denetimin kurumsal yönetime etkisi ve Borsa İstanbul gelişen işletmeler pazarında bir araştırma
The effect of independent audit on corporate governance and a research on Borsa İstanbul emerging markets
Yazar: SUAT KILIÇ
Danışman: PROF. DR. HASAN TÜREDİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe Denetim Ana Bilim Dalı / Muhasebe Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Denetim = Control ; Denetim standartları = Auditing standards ; Gelişen işletmeler piyasası = Emerging companies market ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe denetimi = Accounting audit

Özet:
Ulusal ve uluslararası işletmelerde, yönetimle ilgili veya mali sorunların temelinde yetersiz denetim ve kurumsal yönetim eksikliği yer almaktadır. Son çeyrek yüzyılda, işletmelerin kurumsal yönetim gelişimi açısından değerlendirildiğinde, iç ve bağımsız denetimin önemi oldukça artmıştır. Özellikle 1990'lı yıllardan itibaren işletmelerde görevin suistimali ile yolsuzluk ve hile kaynaklı sorunların artması, denetim ve kurumsal yönetimin yeniden ele alınmasını zorunlu kılmıştır. Dünya genelinde bağımsız denetim ve kurumsal yönetim kavramlarının öneminin arttığı bu dönemde Türkiye'de, Türk Ticaret Kanunu yeniden ele alınmış ve uzun bir taslak çalışma sürecinin ardından 2012 yılında 6102 Sayılı Kanun yürürlüğe girmiştir. Bağımsız denetim ve kurumsal yönetim kavramlarının önemini her aşamada ortaya koyan ilgili kanun çerçevesinde, belirli büyüklükteki işletmelerin bağımsız denetime girmesi zorunlu tutulmuştur. Aslında bu zorunluluk büyümekte ve gelişmekte olan işletmeler için kurumsallaşma adına büyük bir fırsatı da beraberinde getirmektedir. 

	Araştırma kapsamında, işletmelerde uluslararası denetim standartları esas alınarak uygulanan bağımsız denetimin kurumsal yönetime etkisi değerlendirilmiştir. Bu çerçevede kurumsal yönetimi etkileyen temel denetim standartları değerlendirmeye alınmıştır. Belirlenmiş olan denetim standartlarının Borsa İstanbul Gelişen İşletmeler Pazarı'nda 2012 yılından itibaren işlem gören işletmelerde yapılan bağımsız denetim ile birlikte kurumsal yönetime etkisi araştırılmıştır. Araştırmada anket yöntemi kullanılmış ve denetim standartlarının kurumsal yönetime etkisini değerlendirmek üzere çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda kurumsal yönetim ile ilgili olduğu belirlenmiş olan denetim standartlarının, kurumsal yönetim ilkelerini önemli oranda açıkladığı sonucuna varılmıştır. Araştırmanın içeriğinde kurumsal yönetim kavramının gelişim evreleri teoriler, kurumsal yönetim raporları, OECD kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde ayrıntılı olarak incelenmiştir. Özellikle kurumsal yönetim ile ilgili olduğu belirlenmiş denetim standartlarına yönelik olarak, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu mevzuatı dışında çok ayrıntılı kavramsal bir araştırma yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçların özellikle Türkiye'de uygulanan bağımsız denetime katkı sağlaması hedeflenmiştir. Yine bu çerçevede araştırmanın, kurumsal yönetimini geliştirmeyi amaçlayan işletmelere önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Insufficient supervision and lack of corporate governance lie at the root of management or financial problems in national and international businesses. In the last quarter century, the importance of internal and independent auditing has increased considerably when evaluated in terms of corporate governance development of enterprises. Especially since the 1990s, the increase in problems arising from misconduct and fraud in businesses has made it necessary to reconsider audit and corporate governance. During this period of increasing importance of the independent audit and corporate governance concept around the World, the Turkish Commercial Code was revised and after a long process of drafting work, in 2012, the 6102 Act came into force in Turkey. Within the framework of the relevant law, which reveals the importance of independent audit and corporate governance concepts at every stage, it is mandatory for enterprises of a certain size to undergo independent audit. In fact, this necessity brings along a great opportunity for institutionalization for growing and developing businesses.
	Within the scope of the research, the effect of independent audit, which is applied on the basis of international auditing standards, on corporate management was evaluated. In this context, basic auditing standards affecting corporate governance were evaluated within the scope of the research. The effect of the determined audit standards on corporate governance was investigated with the independent audit performed in the enterprises traded in the Borsa Istanbul Emerging Enterprises Market since 2012. Questionnaire method was used in the study and multiple regression analysis was performed to evaluate the impact of audit standards on corporate governance. As a result of the evaluations made, it was concluded that the auditing standards, which were determined to be related to corporate governance, significantly explain the corporate governance principles. In the content of the study, the theory of development stages of the concept of corporate governance and corporate governance reports, has been examined in detail within the framework of OECD corporate governance principles. A very detailed conceptual research has been carried out, except for the legislation of the Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, especially regarding the auditing standards determined to be relevant to corporate governance. The results obtained from this study is particularly aimed to contribute to independent audits performed in Turkey. Again within this framework, it is thought that the research will make an important contribution to the enterprises who aim to improve their corporate governance.