Geçmişden günümüze Orta Doğu'da petrol savaşları ve devlet sistemlerine etkileri
The wars of the oi̇l in the Mi̇ddle East and thei̇r effects on the state systems from the past to the present
Yazar: AYŞE AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÖKÜŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Devlet politikaları = State policies ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji politikaları = Energy policies ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Ortadoğu = Middle East ; Petrol = Petroleum ; Petrol şirketleri = Petroleum companies ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan Orta Doğu'da, petrolün keşfedilme-siyle birlikte başlayan rekabet küresel boyut kazanmış ve bölgenin kaderi sahip olduğu petrol yatak-larıyla şekillenmiştir. Özellikle Süveyş Kanalı, Aden Körfezi ve Hürmüz Boğazı gibi uluslararası stratejik öneme sahip geçit ve kanalların bu bölgede bulunması Orta Doğu'nun önemini daha da artırmıştır. 
   Petrol yataklarının yanında önemli geçit ve kanallara sahip Orta Doğu' da, Osmanlı İmparatorlu-ğu'nun parçalanmasını takip eden süreçte başta İngiltere olmak üzere emperyal devletler arasında yapılan gizli anlaşmalarla yönetilmesi kolay küçük devletler kurulmuştur. Demokrasiden uzak tek adam yöneticiliği ile yönetilen ve mezhepsel çatışmaların eksik olmadığı Orta Doğu ülkelerinde, petrole bağlı oluşturulan politikalar sonucu kan ve gözyaşı eksik olmamıştır. Özellikle milyonlarca insanın ölümüne neden olan I. ve II. Dünya Savaşları'nda bölge, hedef konumda olmuştur. 
   II.Dünya Savaşı'ndan sonraki süreçte ise İngiltere'nin, Orta Doğu'daki yerini Amerika'ya bırakma-sıyla iki süper güç Rusya ve Amerika arasında Soğuk Savaş dönemi başlamıştır. Soğuk Savaş sürecinde komünist tehdidi bahane ederek bölgeye konuşlanan Amerika, Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle ''Terör Tehdidi'' retoriğiyle Orta Doğu'daki varlığını güçlendirmiştir. Fakat bugün bölgeye baktığımızda Orta Doğu'da Arap Baharı'yla başlayan kaotik süreçte Amerika'nın gerileyen emperyal gücünü görmekteyiz. Özellikle Suriye sürecinde Amerika'nın, Rusya ve Çin karşısında geri adım attığını görmekteyiz.
     Yaşanan bu sürece bağlı olarak oluşturulan bu çalışmada ise Orta Doğu'da var olan güç Çokuluslu petrol şirketlerinin ve emperyal devletlerin bölgede petrole dayalı oluşturdukları politikalar üzerinde durulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Throughout the history the Middle East, in which has hosted most of different civilizations, the competition starting with the discovery of oil have won a global size and the fate of the region has been shaped with the oil deposits. 
     Especially, such as The Suez Canal, Gulf of Aden and Hormuz Strait, the availability of gateways and channels having an international strategic importance in this region has increasingly enhanced the importance of the Middle East. The Middle East in which has important the Gates and the Channels in addition to oil deposits, including especially the UK in the period following the disintegration of the Ottoman Empire, with the secret agreement between imperial states, small states that was easy to manage was founded. Governed by oneman away from democracy and the management of sectarian conflicts are not lacking in the Middle East Countries, the result formulated policies depending on oil lacking blood and tears are not missing. Especially during World War I and World War II the deaths of millions of people caused, the area had been the target position.
     İn the process after World War II, England, with leaving its own place in the Middle East to America, the period of the Cold War between the two super powers Russia and America began. During the Cold War, the United States deployed in the region under the pretext of a communist threat, with the ending of the Cold War, by ''terrorist threat'' rhetoric has strengthened its presence in the Middle East. But when we look at the region today, we see the decline of American imperial power in the Middle East in the chaotic process with the Arab Spring began. Especially in the Syrian process, we see that America step back from Russia and China. 
    Having experienced this process, in this study the power existing in the Middle East, multinational oil companies and the policies of imperial states which based on oil in the region has been tried to emphasize.