Etiyopya-Türkiye ilişkileri: Karşılıklı şüphe ve anlaşmazlıktan karşılıklı anlayış ve işbiriliğine
Ethio-Turkish relations: From mutual-suspicion and misunderstanding to mutual understanding and cooperation
Yazar: ABDU MUHAMMED ALİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SEYİT DANLIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika = Africa ; Afrika ülkeleri = African countries ; Etiyopya = Ethiopia ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Türk-Afrika ilişkileri = Turk-Africa relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Etiyopya ve Türkiye, geçmişi birkaç yüzyılı aşmış bir süreye dayanan ilişkilere sahiptir. Bununla birlikte ilişkiler uzun bir tarihe sahip olsa da, Etiyopya-Türkiye ilişkileri üzerine geniş kapsamlı hiçbir çalışma bulunmamaktadır.Bu çalışma, birbirinden ayrı fakat tarihsel klişelerle bağlı iki ülke ilişkilerinde gerekli araştırmaları yerine getirmeyi hedef edinmiştir.Çalışma, 485 yıllık bir dönemi ele almakta ve bu şekilde, okuyucuya bu uzun soluklu süreç hakkında bir izlenim edinme olanağını sağlamaktadır. Genel olarak Etiyopya ve Türk birincil kaynaklarının karşılaştırmalı analizine dayanarak, konunun titiz ve çok yönlü bir bakış açısını mümkün kılan bu araştırma Etiyopya-Türkiye ilişkileri üzerinde etkide bulunan neredeyse tüm faktörler üzerine eğilmektedir.Çalışma, çoğunlukla göz ardı edilen ve her daim pürüzsüz, sürekli ve her havaya elverişli bir serim üzerine oturtulduğu düşünülen Etiyopya-Türkiye ilişkilerinin, esasında iki ülkenin ulusal çıkarlarının ve uluslar arası gelişmelerin yoğun etkileri doğrultusunda farklılıklar gösteren bir çizgide ilerlediğini göstermeyi amaçlar. Bu zamanla iyiliğini ispat etmiş ve derin köklere sahip tarihi ilişkiler, altı ana dönemde incelenebilir:Karşılıklı Anlaşmazlıklar ve Çatışmalar Dönemi, 1527-1896; Karşılıklı Anlayış ve Barış içinde Bir Arada Var Oluş Dönemi, 1896-1936; Geçici Gerileme Dönemi, 1936-1957; Samimi Dostluk Dönemi, 1957-1974; Soğuk İlişkiler Dönemi, 1974-1991; Daha Yakın Bağlar, 1991-Günümüz.İncelenen konunun sistematik ve mantıksal sunumu için, tüm çalışma şu sıralamada ilerlemiştir:Önsöz bölümü çalışmanın bir açıklamasıdır. Tarihsel arka planı sağlar ve sunulan çalışmanın bu arka plana uygunluğunu açıklar.Başta araştırma sorularını, formüle edilen hipotezleri ve uygulanan metodolojik stratejileri ortaya koyar.İlaveten,çalışmanın kapsamını ve sınırlarını denetler.Kısaca,tezimin bu bölümü tüm çalışmaya açılan bir pencere görevini ihtiva eder.1527-1543 yıllarını ele alan birinci bölümde, o dönemin önemli olaylarını açıklamak suretiyle iki ulusun ilişkilerinin kökeni belirtilir.Osmanlı Habeş eyaletinin evrimi ve bu olayın Etiyopya-Türk ilişkileri üzerindeki etkisini ele alan ikinci bölümde ise, birinci bölümde bırakılan noktadan devam edilir.Üçüncü bölümde, XVIII.ve XIX.Yüzyıllarda Etiyopya-Türk ilişkilerinin doğası incelenirken,dördüncü bölüm Osmanlı Dönemi'nin sonuna doğru Etiyopya-Türk ilişkilerine tahsis edilmiştir.Beşinci bölüm ise, Etiyopya-Türk ilişkileri tarihinin çağdaş ve en dinamik dönemini analiz eder.Sonuç bölümünde, çalışmada bahsi geçen ana konular, çalışmaya belirli bir sonuç getirmek amacıyla, belli bir başlık altında toplanır.Anahtar Sözcükler:Etiyopya,Osmanlı İmparatorluğu.Türkiye

Abstract:
Ethiopia and Turkey have a relationship that can be traced back over several centuries. Yet although the relationship has a long history, no single comprehensive account of Ethio-Turkish relations is available. This study aims to remedy the lack of research into relations between these two countries too far apart, but connected by historical clichés.The study addresses a period of about 485 years which will make it possible for the reader to obtain an impression of the long-term process at play. Based on a comparative analysis of mainly Ethiopian and Turkish primary sources, it provides a thorough and multifaceted view of the subject. It deals with virtually every factor that had an impact on Ethio-Turkish relationship.The study attempts to show that the often-ignored Ethio-Turkish relations ,smooth,all-weather and continuous as they may seem ,have gone through distinct phases which have been very much influenced by national interests of both countries as well as international developments. This time-tested and deep-rooted historic relationship can be divided into six phases: mutual misunderstanding and conflict,1527-1896;mutual understanding and peaceful coexistence,1896-1936;temporary setbacks,1936-1957;cordial friendship,1957-1974;icy relations ,1974-1991;closer ties,1991-present.For a more careful elucidation and logical presentation of the issue under investigation, the entire work is set in the following order:The introductory part is an explanatory note on the study. It provides the historical background and explains the relevance of the study under question. It presents the major research questions addressed, hypotheses formulated and methodological strategies employed. It also examines the scope and limitation of the study. In a nutshell, this part of the dissertation provides a window to the entire study.The first chapter which covers the period 1527 to 1543 traces the genesis of the relationship between the two nations by explaining the major events of the time. The second chapter on the evolution of the Ottoman province of Habesh and its impact on Ethio-Turkish relations takes off where the earlier one terminated. The third chapter will explore the nature of Ethio-Turkish relations in the 18th and 19th centuries while the fourth chapter is devoted to the discussion of the Ethio-Turkish relations towards the end of the Ottoman era. Chapter five analyses the contemporary and most dynamic period in the history of Ethio-Turkish relations.The concluding part pulls together the major themes running through the study in a away to give a definite conclusions for which the work has been done.Keywords: Ethiopia, Ottoman Empire, Turkey.