HPLC ile serum örneklerinde niasinamid, dekspantenol, sodyumbenzoat ve fenoksietanolün eş zamanlı miktar tayini
Simultaneous determination of niacinamide, dexpanthenol, sodium benzoate and phenoxyethanol in serum samples by HPLC
Yazar: TUTKU HAZAL CANKURTARAN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM AKSU DÖNMEZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Deneysel inceleme = Experimental research ; HPLC =   ; Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada cilt dokusunu iyileştirme, yenileme ve güçlendirme amaçlı, yüz ve boyun bölgesine uygulanabilen serum numunelerinde, etken madde olarak kullanılan niasinamid ve dekspantenol ile yardımcı madde olarak kullanılan sodyum benzoat ve fenoksietanolün yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC) yöntemiyle eş zamanlı tayini için analiz metodu geliştirildi.
Kromatografik koşulların belirlenmesinde öncelikle literatür araştırması yapıldı ve uygun hareketli faz ile çeşitli gradient şartlarında denemeler yapıldı. Optimum analiz şartlarını belirlemek amacıyla Box-Behnken tasarımı (BBT) kullanıldı. Tasarımda akış hızı, hareketli fazın pH'sı ve hareketli fazın asetonitril (ACN) oranı olmak üzere 3 faktör 3 seviyede incelendi. Tasarımda gradientin 1. basamağında dekspantenol ve sodyum benzoat arasındaki kritik rezolüsyonun yanıt olarak kullanıldığı tek cevaplı optimizasyon yöntemi kullanıldı. Toplam 15 deney yapılarak tasarım modeli oluşturuldu. Elde edilen verilere regresyon analizi yapılarak sonuçlar değerlendirildi. Regresyon modelinin doğruluğu varyans analizi (ANOVA) yoluyla test edildi. Yapılan çalışmalar sonucunda optimum koşullar; mobil fazın pH değeri, 5,50
xvii
(HPO42-/H2PO4- tamponu); akış hızı, 1,1 mL/dakika ve gradient sistemi 0-12 dak. % 6 ACN, 12-15 dak. % 6 ACN - % 30 ACN, 15-22 dak. % 30 ACN olarak belirlendi.
Geliştirilen HPLC yönteminin validasyonu Uluslararası Uyum Konferansı (ICH) [1] kılavuzuna göre yapıldı. Validasyonda; seçicilik, doğrusallık, doğruluk, kesinlik, sağlamlık, çözelti stabilitesi gibi parametreler incelendi. Bu çalışmalara göre; doğrusallık için regresyon katsayıları (R2) 0,9996-0,9999 aralığında, kesinlik için yüzde bağıl standart sapma (% RSD) %2'nin altında, doğruluk için yüzde geri kazanım değerleri % 99,46- 100,88 aralığında bulundu. Sağlamlık ve stabilite çalışmalarında ise dalga boyu ile kolon sıcaklığındaki küçük değişikliklerin ve farklı lot numaralı kolon kullanımının yöntemi etkilemediği, standart çözeltisinin en az 54 saat ve numune çözeltisinin en az 50 saat stabil olduğu görüldü.
Niasinamid, dekspantenol, sodyum benzoat ve fenoksietanolün eş zamanlı analizi için geliştirilen ve valide edilen HPLC yönteminin, farklı ticari kozmetik ürünlere uygulaması yapıldı ve başarılı sonuçlar elde edildi.

Abstract:
In this study, an analysis method was developed for the simultaneous determination of niacinamide and dexpanthenol, used as active ingredients, and sodium benzoate and phenoxyethanol, used as excipients, in serum samples that can be applied to the face and neck area for the purpose of improving, renewing and strengthening skin tissue, by high pressure liquid chromatography (HPLC) method.
To determine the chromatographic conditions, firstly, a literature search was conducted and experiments were carried out under various gradient conditions with the appropriate mobile phase. Box-Behnken design (BBD) was used to determine optimum analysis conditions. In the design, 3 factors were examined at 3 levels: flow rate, pH of the mobile phase and acetonitrile (ACN) ratio of the mobile phase. In the design, a single-response optimization method was used, in which the critical resolution between dexpanthenol and sodium benzoate was used as the response in the first step of the gradient. A design model was created by conducting a total of 15 experiments. The results were evaluated by performing regression analysis on the data obtained. The accuracy of the regression model was tested through analysis of variance (ANOVA). As a result of the studies carried out, the optimum conditions are; pH value of mobile phase, 5,50 (HPO42-/H2PO4- buffer); flow rate,
xix
1,1 mL/minute and gradient system 0-12 min. 6% ACN, 12-15 min. 6% ACN - 30% ACN, 15-22 min. 30% set as ACN.
Validation of the developed HPLC method was performed according to the International Conference on Harmonization (ICH) [1] guideline. In validation; Parameters such as selectivity, linearity, accuracy, precision, robustness and solution stability were examined. According to these studies; Regression coefficients (R2) for linearity were found to be in the range of 0,9996-0,9999, percent relative standard deviation (%RSD) for precision was found to be below 2%, and percent recovery values for accuracy were found to be in the range of 99,46-100,88%. In robustness and stability studies, it was observed that small changes in wavelength and column temperature and the use of columns with different lot numbers did not affect the method, and the standard solution was stable for at least 54 hours and the sample solution was stable for at least 50 hours.
The HPLC method, developed and validated for the simultaneous analysis of niacinamide, dexpanthenol, sodium benzoate and phenoxyethanol was applied to different commercial cosmetic products and successful results were obtained.