Azerbaycan ve Rusya yükseköğretim sisteminin amaç yapı ve süreç açısından karşılaştırılması
Comparison of Azerbaijan and Russia higher education systems in terms of purpose, structure and process
Yazar: NARMİNA GULİYEVA
Danışman: PROF. DR. ELİFE DOĞAN KILIÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yükseköğretim Yönetimi Ana Bilim Dalı  / Yükseköğretimin Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Modern toplumda eğitim, insan faaliyetinin en kapsamlı alanlarından biri haline gelmiştir. Eğitimin sosyal rolü gözle görülür biçimde arttı. Günümüzde insani gelişme beklentileri büyük ölçüde eğitimin odağına ve etkinliğine bağlıdır. Eğitim, özellikle de yükseköğretim, sosyal, politik ve ekonomik ilerlemenin öncü faktörü olarak kabul edilmektedir. Bu kadar ilginin nedeni, modern toplumun en önemli değerinin ve ana sermayesinin, yeni bilgileri araştırabilen, bunlara hâkim olabilen ve standart dışı kararlar verebilen kişi olduğunun anlaşılmasıdır. 
Bu araştırmada Azerbaycan ve Rusya'daki yükseköğretim sistemleri incelenmektedir. 1920'den 1990'a kadar olan dönemde Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) kurulmasıyla birlikte Azerbaycan ve Rusya da bu birliğe dâhil olmuş ve tüm devlet idaresi ile yükseköğretim tek bir yönetim yapısına tabi tutulmuştur. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Azerbaycan ve Rusya devletleri mali ve ekonomik krize maruz kalmıştır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin çöküşü sırasında ve sonrasında sürekli devam eden savaşlar Azerbaycan ve Rusya'yı zayıflatmış, bu durum eğitim ve yükseköğretim sistemini etkileyerek üniversitelerde lojistik sorunlara, öğretim üyelerinin ücretlerin düşmesine ve üniversite eğitiminin prestijinin azalmasına neden olmuştur. Yeni reform ve yasaların kabul edilmesinin ardından yükseköğretimde önemli bir kalkınma yaşanmış ve kabul edilen reformlar 21. yüzyılın eğitim ortamında da geçerliliğini devam ettirmiştir. 
Bu çalışmada Azerbaycan ve Rusya yükseköğretim sistemlerinin amaç, yapı ve süreç boyutları incelenmektedir. Daha sonra Azerbaycan ve Rusya yükseköğretim sistemleri amaç, yapı ve süreç açısından karşılaştırılıp parametreler geliştirilmeye çalışılmıştır.  
   Bu araştırma 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, problem durumu ve araştırmanın amacı incelenmektedir. İkinci bölümde Azerbaycan ve Rusya yükseköğretim sistemi ayrıntılı şekilde ele alınmıştır, amaç, yapı ve süreç boyutları incelenmiştir. Son olarak üçüncü bölümde Azerbaycan ve Rusya yükseköğretim sistemleri amaç, yapı ve süreç açısından karşılaştırılmıştır ve parametreler geliştirilmiştir.

Abstract:
In modern society, education has become one of the most comprehensive areas of human activity. The social role of education has increased dramatically. Today, the prospects for human development largely depend on the focus and effectiveness of education. Education, especially higher education, is recognized as the leading factor of social, political and economic progress. The reason for so much attention is the realization that the most important asset and the main capital of modern society is the person who is able to search for new knowledge, master it and make non-standard decisions. 
 This research examines higher education systems in Azerbaijan and Russia. With the establishment of the Union of Soviet Socialist Republics (USSR) in the period from 1920 to 1990, Azerbaijan and Russia were also included in this union and all state administration and higher education were subject to a single management structure. After the collapse of the Union of Soviet Socialist Republics, the states of Azerbaijan and Russia were exposed to a financial and economic crisis. Continuous wars during and after the collapse of the Union of Soviet  Socialist Republics weakened Azerbaijan and Russia, which affected the education and higher education system, leading to logistical problems in universities, lower salaries for faculty members and a decrease in the prestige of university education. Following the adoption of new reforms and laws, there has been a significant development in higher education and the reforms adopted have continued to be valid in the educational environment of the 21st century. 
  This research examines the purpose, structure and process dimensions of the Azerbaijani and Russian higher education systems. Then, Azerbaijani and Russian higher education systems are compared in terms of purpose, structure and process and parameters are tried to be developed. 
  This research consists of 3 chapters. In the first part, the problem situation and the purpose of the research are analyzed. In the second part, the higher education system of Azerbaijan and Russia is analyzed in detail, its purpose, structure and process dimensions are analyzed. Finally, in the third part, the Azerbaijani and Russian higher education systems are compared in terms of purpose, structure and process, and parameters are developed.