Siyasal iletişim aracı olarak siyasi partilerde amblem kullanımı: "Türk dünyası örneği"
Use of emblem in political parties as an instrument of political communication: An example of the Turkish world - Cаясий байланыш куралы катары саясий партияларда эмблеманы колдонуу: Tүрк дүйнөсүнүн мисалында
Yazar: ZEKİ OKYAY
Danışman: DOÇ. DR. ASLI YURDİGÜL
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Amblem = Emblem ; Gösterge bilim = Semiotics ; Kampanya = Campaign ; Siyasal iletişim = Political communication ; Siyasal propaganda = Political propaganda ; Siyasal reklam = Political advertising ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk dünyası = Turkish world

Özet:
Amblem, ürün ya da hizmet üreten kuruluşlara kimlik kazandıran, sözcük özelliği göstermeyen; soyut ya da nesnel görüntülerle ya da harflerle oluşturulan simgelerdir. Amblemlerde spordan, bilime ve ticaretten siyasete kadar çeşitli konuda simgeler bulunabilmektedir. Antik Yunan'dan günümüze kadar amblemlerde yer alan simgeler tanıtımdan reklama kadar birçok amaca hizmet etmiştir. 
Siyasal iletişim bağlamında siyasi partilerin hedef kitleye uygun ve doğru mesajları aktarmasının sağlanması gerekmektedir. Siyasi partiler bu mesajları aktarırken kültürel kodların kullanımını ve insan psikolojisinin göstergelere verdiği tepkileri temel alması, partiye büyük bir avantaj sağlamaktadır. Parti bu şekilde başarıya kısa yoldan ve zamandan daha fazla tasarruf ederek ulaşabilmektedir. Siyasi partilerin seçmenlerle iletişiminde ve onlardan aldıkları geri bildirimlerde partilerin amblemleri büyük bir öneme sahiptir. Parti amblemleri, partinin kurumsal kimliğini yansıtmasının yanı sıra partinin ideolojik görüşleri ve amaçlarını da hedef kitleye aktarmaktadır. Siyasi partiler bir manipülasyon aracı olarak amblemlerini hedef kitleyi manipüle etmek amacıyla da kullanabilmektedir.
Bu araştırma üç bölümden oluşmuştur. Araştırmanın birinci bölümünde literatür çalışması yapılarak gerekli olan bilimsel çalışmalardan yararlanılmıştır. Bu bağlamda kuramsal çerçeveyi oluşturan siyasal iletişim, siyasal iletişimin; tarihsel gelişimi, fonksiyonları, aktörleri, türleri, yöntemleri, siyasal iletişim aracı olarak amblem, amblem ve logonun ayırt edici özellikleri, amblemin çeşitleri, siyasi partilerde amblem konuları etraflıca ele alınmıştır.
Araştırmanın ikinci bölümünde metodoloji kısmı yer almıştır. Bu bölümde araştırmanın konusu, problemi, amaçları, önemi, hipotezleri, yöntemi kapsamlı bir şekilde ortaya konulmuştur. Bu araştırmada Türk dünyası siyasi partilerindeki amblemlerin kullanım biçimlerine odaklanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın konusu örneklem olarak belirlenen Türk dünyası siyasi partilerinin amblemlerinde kullandıkları simge, renk, motif ya da yazı karakteri gibi temel gösterenler ve bu gösterenlerin Türk dünyasındaki ortak anlamlarının tartışılması olarak belirlenmiştir. Araştırmanın problemi Türk dünyasının 7 bağımsız ülkesi Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan'daki siyasi partilerin amblemlerinde ortak tarihe, ortak dile, ortak kültürel değerlere atıfta bulunan ögelerin olup olmadığının saptanması ve Türk milliyetçiliği ile Türklük bilincine dair emarelere yer verilip verilmediğinin ortaya konulmasıdır. Araştırmanın temel amacı, bahse konu ülkelerin ortak tarih bilinci, geçmiş ve gelecek kaygısı, yaşam biçimi gibi siyasi, kültürel, toplumsal ve ekonomik dinamiklerinin siyasi parti amblemlerine ne derece yansıdığını tartışarak amblemler arasındaki benzerliklerinin ve farklılıklarının ortaya konulmasıdır. 
Araştırmanın temel hipotezini, örneklem olarak belirlenen siyasi partilerin amblemlerinde Türk milliyetçiliğine ve Türklük bilincine ait sembollerin kullanıldığı iddiası oluşturmuştur.
Araştırmanın kuramsal çerçeve kısmında yer alan verilerin toplanabilmesi için literatür çalışması yapılmıştır. Araştırmada göstergebilimsel yöntemle çözümlemesi yapılmış olan siyasi parti amblemleri için olabildiğince resmi kaynaklardan veri derlemesi yapılmıştır. İncelemeye alınan siyasi parti amblemleri ve partilerin tanıtım bilgileri, partilerin resmi internet siteleri üzerinde yayınladıkları kurumsal kimlik kitapçıkları,  gazete haberleri, çeşitli internet portalı ve bilimsel çalışmalardan alınmıştır. Araştırmada örneklem olarak alınan siyasi partilerin amblemleri Roland Barthes'ın göstergebilimsel çözümleme modeliyle çözümlenmiştir. Bu modele göre partilerin amblemleri çözümlenirken ilk olarak amblemlerde kullanılan göstergelerin düz anlamları ortaya konulmuştur. Yani çözümlenmiş partinin ambleminde kullanılan semboller, renkler ve motiflerle partinin bağlı olduğu ülkedeki herhangi bir resmi ya da özel kişi ve kuruluşların sembol, amblem, simge, bayrak veya armalarına göndermede bulunulup bulunulmadığı saptanmıştır. Dolayısıyla partinin, ambleminde yer verdiği sembolleri kullanırken hangi kaynaktan esinlendiği bu kısımda daha net görülmüştür. Çözümlemenin yan anlamında ise amblemdeki göstergelerin yani sembol, renk ya da motiflerle ülkenin coğrafi, tarihi, kültürel dinamiklerine ve özelliklerine atıfta bulunulup bulunulmadığı ortaya konulmuştur. Bu kısımda amblemlerin mitolojiden, Türklük bilincinden, İslamiyet, Şamanizm vb. gibi dini değerlerden beslendikleri noktalar saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca amblemde kullanılan sembollerin beslendikleri noktalar temel alınarak bolluk, bereket, kalkınma, refah, hakimiyet, otorite vb. gibi hangi unsurların simgelendiği kanısı da ifade edilmiştir. Yine bu kısımda amblemlerin adalet, özgürlük, güç, iktidar olma, dürüstlük, çalışkanlık, şeffaflık, zenginlik, eşitlik vb. gibi hangi değerleri ön plana çıkarttığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Amblemin çözümlemesinde kullanılan yazı tipleri ile zemin renkleri ve bunların özelliklerinin ambleme olan katkısı da tartışılmıştır. Amblemde kullanılan semboller ve o parti ve ülke için geçerli olan mitolojik, tarihsel, coğrafi özelliklerden ve partinin tanıtım bilgilerinden yola çıkarak partilerin ideolojik konumu da belirlenmiştir. 
Araştırmanın kapsamını Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan olmak üzere 7 Türk Dünyası ülkesi oluşturmaktadır. Araştırmanın sınırlılığını ise amblemleri incelenen siyasi partiler oluşturmaktadır. Buna göre araştırma, söz konusu ülkelerdeki son milletvekili genel seçimlerini esas alarak en yüksek oyları alan ilk iki partiyle sınırlandırılmıştır.
Araştırmanın evrenini Türk dünyasındaki siyasi partiler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi seçilirken olasılıksız örnekleme yöntemlerinden biri olan amaçsal örneklemeye başvurulmuştur. Bu bağlamda araştırmanın örneklemini ise son genel seçimlerde ilk iki sırada yer alan siyasi partiler oluşturmuştur. Buna bağlı olarak örneklemde; Azerbaycan'dan; Yeni Azerbaycan Partisi, Sivil Dayanışma Partisi,  Kazakistan'dan; Nur Otan Partisi, Ak Jol Partisi, Kırgızistan'dan; Kırgızistan Sosyal Demokrasi Partisi, Respublika Ata-Curt Partisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nden; Ulusal Birlik Partisi, Cumhuriyetçi Türk Partisi, Özbekistan'dan; Özbekistan Liberal Demokrasi Partisi, Özbekistan Milli Diriliş Partisi, Türkiye'den; Adalet ve Kalkınma Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi ve Türkmenistan'dan; Türkmenistan Demokratik Partisi ve Türkmenistan Sanayicileri ve Girişimcileri Partisi yer almıştır.
Araştırmanın üçüncü bölümünde öncelikle Türk dünyası kavramı açıklanarak örneklemde yer alan ülkelerin geçmişteki ve günümüzdeki siyasi yaşamlarına, siyasi dinamiklerine ve partilerin tanıtım bilgilerine yer verilmiştir. Ardından bulgular kısmında amblemlerin çözümlemesi yapılmıştır. Araştırma bulgularında; siyasi parti amblemlerinde kullanılan sembollerin Türklük ve Türk mitolojisi, İslamiyet ve Şamanizm'den beslendiği görülmüştür. Amblemlerde kullanılan semboller güç, hakimiyet, iktidar, otorite, bolluk, bereket, mutluluk ve refahı simgelemiştir. Amblemlerde yoğun olarak sıcak renklerden sarı ve kırmızı, soğuk renklerden ise mavi ve yeşilin kullanıldığı görülmüştür. Siyasi partilerin amblemlerinde çoğunlukla tırnaksız ve kalın bir yazı tipi kullanılmıştır. Çözümlemesi yapılan amblemlerde adalet, özgürlük, bağımsızlık, çalışkanlık, eşitlik ve zenginlik gibi değerler ön plana çıkmıştır. Tanıtım bilgileri verilerek amblemlerinin çözümlemesi yapılan siyasi partiler ideolojik boyut olarak daha çok Milliyetçilik, Türkçülük ve Liberalizm pozisyonunda konumlandırılmıştır. Araştırma, sonuç ve öneriler kısmından sonra kaynakça bölümüyle sonlanmıştır.

Abstract:
Emblems that give identity to organizations that create products or services, do not show word characteristics; are symbols created with abstract or objective images or letters. Emblems can have icons on a wide range of subjects from sports, science and commerce to politics. The symbols in the emblems served many purposes from promotion to advertisement from Ancient Greece until today.
In the context of political communication, it is necessary to ensure that political parties convey appropriate and correct messages to the target audience. While political parties convey these messages, the use of cultural codes and the reactions of human psychology to the indicators provide a great advantage to the party. In this way, the party can achieve success by saving more time and in a short way. The emblems of the parties are of great importance in the communication of the political parties with the voters and the feedback they receive from them. In addition to reflecting the party's corporate identity, party emblems convey the ideological views and objectives of the party to the target audience. Political parties can also use their emblems as a manipulation tool to manipulate the target audience.
This research consists of three parts. In the first part of the research, the necessary scientific studies have been used by making a literature review. In this context, the political communication that constitutes the theoretical framework, the political communication; the historical development of political communication, its functions, actors, types, methods, emblem as a means of political communication, the distinctive features of the emblem and the logo, the types of the emblem, the emblem issues in political parties are discussed in detail.
The methodology section is included in the second part of the research. In this section, the subject, problem, objectives, significance, hypothesis, and method of the research are presented comprehensively. In this study, the usage of the emblems in the political parties of the Turkish world is emphasized. In this context, the subject of the study was determined as the discussion of the fundamental meanings such as symbols, colours, motifs or characters used by the emblems of the Turkish world political parties and the common definitions of these demonstrators in the Turkish world, which is determined as paradigms. The problem of the research is to determine whether or not signs of Turkish nationalism and Turkishness are included and whether there are elements referring to common history, common language, common cultural values in the emblems of political parties in the seven independent countries of the Turkish world which are Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkish Republic of Northern Cyprus, Uzbekistan, Turkey, Turkmenistan. The main purpose of the research is to unveil the similarities and differences between the emblems by discussing the extent to which the political, cultural, social and economic dynamics of the mentioned countries, such as common history awareness, past and future anxiety, and lifestyle are reflected on the political party emblems.
The main hypothesis of the research was the assertion that symbols belonging to Turkish nationalism and Turkishness were utilised in the emblems of the political parties determined as samples.
A literature study was conducted to collect the data in the theoretical framework of the research. In the research, data collection from official sources was made possible for the political party emblems, which were analyzed by semiotic method. The political party emblems and the promotional information of the parties taken from the study were taken from the corporate identity booklets published on the official websites of the parties, newspaper news, various internet portal and scientific studies. The emblems of the political parties taken as samples were analyzed with the semiotic analysis model of Roland Barthes. According to this model, when analyzing the emblems of the parties, firstly the plain meanings of the indicators used in the emblems are revealed. In other words, it is determined whether the symbols, colors and motifs used in the emblem of the analyzed party are referred to the symbols, emblems, symbols, flags or emblems of any official or private persons and organizations in the country to which the party is affiliated. Therefore, from which source the party was inspired when using the symbols it contains in its emblem, it was more clearly seen in this section. In the connotation of the resolution, it is revealed whether the indicators in the emblem, namely symbols, colors or motifs, are referred to the geographical, historical, cultural dynamics and features of the country. In this section, the points where the emblems are supported with mythology, Turkish consciousness, religious values such as Islam, Shamanism etc. are tried to be determined. Also, based on the points where the symbols used in the emblem are supported, it is expressed that what elements such as abundance, fertility, development, prosperity, domination and authority etc. are symbolized. Again, in this part, it was tried to reveal which values such as justice, freedom, power, dominance, honesty, diligence, transparency, wealth, equality etc. were highlighted. The fonts used in the analysis of the emblem and the background colors and their contribution to the ambiance are also discussed. Based on the symbols used in the emblem and the mythological, historical, geographical features and the promotional information of the party, the ideological position of the parties was also determined. The scope of this research contains the seven countries of the Turkish World countries which are Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkish Republic of Northern Cyprus, Uzbekistan, Turkey and Turkmenistan. The limitation of the research is the political parties whose emblems are examined. Therefore, the research is limited to the first two parties with the highest votes based on the last parliamentary general elections in those countries.
Political parties in the Turkic World generate the universe of the research. While choosing the sample of the study, the purposeful sampling was used, which is one of the improbable sampling methods. In this context, the sample of the research was the political parties that ranked in the top two in the last general elections. Accordingly, in the sample from Azerbaijan; New Azerbaijan Party, Civil Solidarity Party; from Kazakhstan, Nur Otan Party, Ak Jol Party; from Kyrgyzstan, Kyrgyzstan Social Democracy Party, Respublika Ata-Curt Party; from the Turkish Republic of Northern Cyprus, National Unity Party, Republican Turkish Party; from Uzbekistan, Uzbekistan Liberal Democracy Party, Uzbekistan National Resurrection Party; from Turkey, the Justice and Development Party, Republican People's Party and from Turkmenistan, Turkmenistan Democratic Party and the Party of Industrialists and Entrepreneurs of Turkmenistan took place.
In the third part of the research, firstly, the concept of the Turkish world is explained and the political life, political dynamics and introduction information of the parties in the sample are given. Then, the emblems were examined in the findings section. In the research findings; The symbols used in the political party emblems were found to be supported by Turkishness and Turkish mythology, Islam and Shamanism. The symbols used in the emblems symbolized power, dominance, power, authority, abundance, blessings, happiness and prosperity. It was observed that from warm colors yellow and red, from cold colors blue and green were used in emblems Font without hairlines and bold is often used in the emblems of political parties. In the analyzed emblems, values such as justice, freedom, independence, diligence, equality and wealth are highlighted Political parties whose emblems were analyzed by giving introductory information were mostly placed in the position of Nationalism, Turkism and Liberalism as ideological dimensions. The research ended with the bibliography section after the conclusion and suggestions section.









Эмблема – товар же кызмат көрсөтүү тармактарынын жүзү болгон, сөз
колдонулбаган, абстрактуу же болбосо объективдүү көрүнүштөр же тамгалардан
турган белгилер. Эмблемалар спорттон илимге, искусствого, соодадан саясатка
чейин ар түрдүү тармактарда колдонулган белгилер топтому болуп саналат.
Байыркы Грециядан бүгүнкү күнгө чейин эмблемаларда колдонулган белгилер
таанытуу, маалымат берүү жана жарнамалоо сыяктуу бир топ максатта
колдонулуп келет.
Саясий байланыш контекстинде саясий партиялар максаттуу аудиторияга
ылайык туура маалымат таратышы абзел. Саясий партиялар маалымат таратууда
маданий коддорду колдонуп, адамдын психологиясындагы көрсөткүчтөргө берген
реакциясын негиз алып, партия үчүн бир пайда катары кабыл алынат. Партиялар
бул негизде кыска жолдон жана кыска убакыттын ичинде ийгиликке жетүү
мүмкүнчүлүгүнө жетишишет. Саясий партиялардын шайлоочулар менен
диалогунда жана алардан алган кайра билдирүүлөрдө эмблемалардын ойногон
ролу абдан чоң экенин көрүүгө болот.
Бул илимий изилдөө үч бөлүмдөн турат. Диссертациянын биринчи
бөлүмүндө адабий ресурстар иликтенип, диссертациянын темасы менен
байланышы болгон илимий эмгектерге орун берилди. Бул алкакта теориялык
негизди түзгөн саясий байланыш жана анын тарыхый өнүгүшү, функциялары,
саясий актерлор, алардын түрлөрү, колдонгон ыкмалары, саясий коммуникация
куралы катары эмблема жана логотиптин бири-биринен айырмаланган
өзгөчөлүктөрү, эмблеманын түрлөрү, саясий партияларда эмблеманын
колдонулушу ар тараптан изилденди.
Диссертациянын экинчи бөлүмүндө болсо методологияга орун берилди.
Аталган бөлүмдө изилдөөнүн темасы, проблемасы, актуалдуулугу, максаты, гипотезасы, методологиясы тууралуу баяндалды. Бул алкакта диссертацияда Түрк
дүйнөсүнүн саясий партиялардын эмблемаларды колдонуу ыкмаларына жана
өзгөчөлүктөрүнө басым жасалды. Изилдөөнүн темасы болсо, изилдөөнүн
предмети катары тандалып алынган Түрк дүйнөсүнүн саясий партияларынын
эмблемасында колдонулган белгилер, өңдөр, мотивдер же жазуулар жана башка
ушул сыяктуу негизги көрсөткүчтөрдү белгилеп, бул көрсөткүчтөрдүн Түрк
дүйнөсүндөгү орток маанисин талкулоо болуп саналат.
Түрк дүйнөсүнүн 7 көз карандысыз өлкөсү: Азербайжан, Казакстан,
Кыргызстан, Түндүк Кипр Түрк Республикасы, Өзбекстан, Түркия жана
Түркмөнстандагы саясий партиялардын эмблемаларында орток тарыхка, орток
тилге, орток маданий баалуулуктарга шилтеме кылган орток элементтер
колдонулуп колдонулбагандыгы аныкталып, Түрк патриоттуулугу менен Түрк
улуттарынын аң сезимине таандык белгилерге орун берилип берилбегендиги
изилдөөнүн проблемасын түздү.
Диссертациянын максаты, аталган өлкөлөрдүн орток тарыхый аң сезими,
өтмүшү жана келечекке болгон тынчсыздануусу, жашоо шарты сыяктуу саясий,
маданий, социалдык жана экономикалык динамикалардын саясий партиялардын
эмблемаларына канчалык деңгээлде чагылдырылганын талкуулап,
эмблемалардын арасындагы окшоштуктар жана айырмачылыктарды ачыкка
чыгаруу болуп эсептелет.
Изилдөөнүн негизги гипотезасы катары, изилдөөнүн объектиси катары
тандалып алынган саясий партиялардын эмблемаларында Түрк мекенчилидигине
жана Түрк аң сезимине таандык символдор колдонулган деген жүйө келтирилди.
Диссертациянын теориялык бөлүгүндө орун алган маалыматтарды топтоо
үчүн адабий изилдөө ыкмасы колдонулду. Изилдөөдө семиотикалык ыкма
аркылуу анализ кылынган саясий партиялардын эмблемалары тууралуу мүмкүн
болушунча расмий маалымат чогултууга аракет кылынды. Анализ жасалган
саясий партиялардын эмблемалары жана партиялардын таанытым маалыматтары,
партиялардын расмий интернет сайттары аркылуу жарыяланган мекеменин
идентификациялык колдонмо китепчелеринен, гезитке чыккан макалалардан, ар
түрдүү интернет порталдарынан жана илимий эмгектерден алынды.
Изилдөөнүн предмети катары колдонулган саясий партиянын эмблемалары
Роланд Барт тарабынын иштелип чыккан семиотикалык анализ ыкмасы аркылуу
анализденди. Барттын семиотикалык анализ модели түз маани жана өтмө маани
деген эки этапта изилдөө жүргүзөт. Бул диссертацияда предмет катары тандалып
алынган партиялардын эмблемалары анализделип жатканда биринчиси
эмблемаларда колдонулган көрсөткүчтөрдүн түз маанилери белгиленген. Тактап
айтканда, анализге алынган партиялардын эмблемаларында колдонулган
символдор, өңдөр жана мотивдер аркылуу партия тиешелүү болгон өлкөдөгү
кайсы гана расмий же болбосо жеке кишиге жана мекемеге таандык символ,
эмблема, белги, желек же гербге шилтеме жасалганбы же жокпу ушуларга өзгөчө
көңүл бөлүнгөн. Ушундан улам партия өзүнүн эмблемасында чагылдырган
символдорду колдонууда кайсы ресурстардан пайдаланганын тагыраак көрүүгө болот. Анализдин өтмө маанисинде болсо, эмблемадагы көрсөткүчтөрдүн
тагыраак айтканда символ, өң жана мотивдердин өлкөнүн географиялык,
тарыхый, маданий окуяларына жана өзгөчөлүктөрүнө шилтеме жасалганын даана
байкоого болот. Аталган этапты аткаруу аркылуу эмблемалардын мифологиядан,
Түркчүлүк аң сезиминен, Исламдан, Шаманизмден ж.б.у.с. диний
баалуулуктардан пайдаланганын тастыктоого аракет кылынды. Өзгөчө
эмблемаларда колдонулган символдорду чагылдырган негизги элементтерге
басым жасалып, алардын кут-береке, өнүгүү, бейкутчулук, эгемендик, бийлик
ж.б. ушундай маанилерди туюндурган белгилер колдонулганын көрүүгө, муну
менен катар эмблемаларда адилеттүүлүк, эркиндик, күч, бийлик, ачыктык,
күжүрмөндүк, айкындуулук, байлык, тең салмактуулук сыяктуу баалуулуктарга
орун берилип, кайсынысына көбүрөөк басым жасалганын аныктоого аракет
жасалды. Эмблемаларга анализ жүргүзүүдө колдонулган символдор жана ошол
өлкө үчүн анын партиясы үчүн мааниге ээ болгон мифологиялык, тарыхый,
географиялык өзгөчөлүктөр, партияны таанытууда колдонгон маалыматтары
аркылуу аталган партиянын идеологиялык позициясы да аныкталды.
Диссертация Түрк дүйнөсү жана анын курамындагы 7 өлкө: Азербайжан,
Казакстан, Кыргызстан, Түндүк Кипр Түрк Республикасы, Өзбекстан, Түркия
жана Түркмөнстан өлкөлөрүн камтыды. Ошондуктан изилдөөдө аталган
өлкөлөрдүн саясий партияларына басым жасалды. Бул алкакта аталган
өлкөлөрдөгү акыркы жолу өткөрүлгөн парламенттик шайлоо негиз кылып
алынып, эң жогорку добуш алган эки саясий партия менен чектелди.
Бул изилдөөнүн объектисин Түрк дүйнөсүнүн саясий партиялары түзөт.
Изилдөөнүн предмети болсо, ыктымалсыз тандап алуу ыкмасы аркылуу
белгиленди. Бул алкакта изилдөөнүн предметин эң акыркы өткөрүлгөн шайлоодо
көп добуш алган эки партия белгиленип, Азербайжандан: Жаңы Азербайжан
партиясы, Жарандык тилектештик партиясы; Казакстандан: Нур Отан партиясы,
Ак-Жол партиясы; Кыргызстандан: Кыргызстан Социалдык-демократ партиясы,
Республика-Ата-Журт партиясы; Түндүк Кипр Түрк Республикасынан: Улуттук
биримдик партиясы, Республика түрк партиясы; Өзбекстандан: Өзбекстан
либералдык демократия партиясы, Өзбекстан Улуттук кайра жаралуу партиясы;
Түркиядан: Адилеттүүлүк жана өнүгүү партиясы, Республика элдик партиясы
жана Түркмөнстандан: Түркмөнстан Демократиялык партиясы жана Түркмөнстан
өнөр-жайчылар жана ишкерлер партиясы изилдөөдө орун алды.
Изилдөөнүн үчүнчү бөлүмүндө Түрк дүйнөсү түшүнүгүнө аныктама
берилди. Андан кийин изилдөөнүн предмети болгон ар бир өлкөнүн саясий
башкаруу системасы жана саясий тарыхындагы маанилүү өнүгүүлөр, өзгөрүүлөр
жана саясий партиялар тууралуу маалыматтарга орун берилди. Андан соң
жогоруда аты аталган партиялардын эмблемалары анализ кылынды. Изилдөөнүн
натыйжасында, саясий партиялардын эмблемаларында колдонулган символдор
Түркчүлүк жана Түрк мифологиясы, Ислам жана Шаманизмге таянганын көрүүгө
болот. Эмблемаларда колдонулган символдор күч, башкаруучулук, бийлик,
молчулук, береке, бакыт жана бейкутчулукту чагылдырган. Эмблемаларда
көбүнчө муздак түстөрдөн көк жана жашыл, жылуу түстөрдөн болсо сары жана кызыл, жазуу стили катары калың шрифтердин колдонулганын байкоого болот.
Анализ жасалган эмблемаларда адилеттүүлүк, көз карандысыздык, күжүрмөндүк,
тең укуктуулук жана байлык сыяктуу баалуулуктар алдыңкы орунга чыккан. Ал
эми партиялардын өздүк маалыматтары жана эмблемаларында байкалгандай алар
идеологиялык жактан Мекенчилдик, Түркчүлүк жана Либерализм позициясында
экени билинген. Муну менен диссертацияда жыйынтыктар жана сунуштарга орун
берилип, колдонулган адабияттар тизмеси менен аяктады.
Ачкыч сөздөр: Саясий байланыш, эмблема, саясий партиялардын
эмблемалары, Түрк дүйнөсү, Түрк дүйнөсүндөгү саясий партиялар.