Hipofiz adenomlarında operasyon öncesi, erken operasyon sonrası ve geç takiplerde hipofiz MR'ın etkinliği ve mr kontrast madde kullanımının gerekliliği
The effectiveness of pituitary MR and the necessity of  MR contrast administration in pre-operative, post-operative and late period follow-up in pituitary adenomas
Yazar: AYNUR SAMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT UÇAR
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz hastalıkları = Pituitary diseases ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Preoperatif dönem = Preoperative period

Özet:
AMAÇ:Hipofiz adenomu nedeniyle opere olan ve bölümümüzde preoperatif
(ameliyatdan maksimum 1 ay önce), erken postoperatif (ilk 48 saat), ve geç
postoperatif (3.ay ) dönem MRG'leri elde olunan hastalarda erken postoperatif
dönem MRG'nin ve bu incelemede rutinde kullanılan kontrast maddenin
gerekliliğini değerlendimek.
GEREÇ ve YÖNTEM:Çalışmaya, hipofiz adenomu nedeniyle opere olan 101 hastanın preop, erken postop ve geç postop olmak üzere toplam 303 manyetik rezonans
görüntülemesi (MRG) dahil edildi. Olgular 4,5 senelik ve 15 senelik tecrübesi
olan 2 radyolog tarafından değerlendirildi. Lezyon seçilebiliriği 4 kriterde
belirlendi (1-kesin yok, 2-yüksek olasılıkla yok, 3-yüksek olasılıkla var, 4-kesin
var). Erken postoperatif dönem T2A ve postkontrast T1A görüntüler birbiriyle ve
geç dönem T2A ve postkontrast T1A görüntülerle uyum düzeyi açısından
karşılaştırıldı. Aynı zamanda lezyonun preop boyutu ile postop görüntülerde
rezidünün görülebilirliği arasındakı ilişki araştırıldı. Ayrıca preop görüntülerin
detaylı incelenmesinin erken postop dönem MRG'lerin yorumuna katkısını
değerlendirmek için ilk oturumda tekbaşına yorumlanan erken postop görüntüler
ikinci oturumda preop görüntülerle birarada değerlendirildi. İki oturumun
sonuçları birbiriyle karşılaştırıldı.
BULGULAR :
Erken postop dönem postkontrast T1A görüntülerle geç dönem
postkontrast T1A görüntüler arasında anlamlı uyum izlenmekle beraber, T2A
incelemeler arasında anlamlı uyum saptanmadı. Ayrıca tekbaşına ve preop
görüntülerle birada değerlendirilen erken postop T2A yorumları arasında
istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmasına rağmen, postkontrast T1A
görüntülerin yorumları arasında anlamlı fark izlenmedi. Lezyonun preop boyutu
ile postop görüntülerde rezidünün seçilebilirliği arasında anlamlı ilişki olduğu
anlaşıldı. Ayrıca lezyon boyutunun postop T2A ve T1A görüntü yorumu
arasındaki farkla korele olduğu saptandı.
SONUÇ: Ameliyat sonrası MRG'nin elde olunma zamanı ile ilgili elde ettiğimiz
bilgiler literatürde yapılan diğer çalışmalar ile büyük ölçüde benzerlik
göstermektedir. Erken postop dönem MRG rezidü tümörü postoperatif
değişikliklerden ayırt etmek açısından düzgün ve güvenilir bilgi sağlamaktadır.
Erken postop dönem elde olunan postkontrast T1A görüntülerin rezidü lezyon
saptamada değeri T2A görüntülerden daha fazladır. Aynı zamanda erken dönem
MRG'de kullanılan kontrast madde, özellikle mikroadenomların rezidüsünü
saptamak için büyük ölçüde yararlıdır. Ayrıca preop görüntülerin ayrıntılı
incelenmesi erken postoperatif dönem MRG-özellike T2A görüntülerin yorumunu
önemli ölçüde etkiler.

Abstract:
PURPOSE:
To evaluate the necessity of the early postoperative MRI and contrast
material used in routine in patients who underwent resection of pituitary tumors
and were perfomed pre-operative (maximum 1 month before surgery), early
postoperative (first 48 hours), and late postoperative (3.month) MR studies in our
department.
MATERIAL AND METHOD:
The study group consisted of 101 patients who underwent resection of
pituitary tumors and we evaluate pre-operative (maximum 1 month before
surgery), early postoperative (first 48 hours), and late postoperative (3.month) 303
MRI of this patients in total.
The cases were interpretated by two radiologists with 4.5-year and 15-year
experience using the following criteria for assessing residual tumor: 1-definitive
non visible, 2-most probable non visible, 3-most probable visible, 4-definitive
visible). The early postoperative T2A and postcontrast T1A images were
compared with each other and with late T2A and postcontrast T1A images to assess the level of agreement. At the same time, the relationship between the
preop size of the lesion and the visibility of the residual tumor in postoperative
images was investigated. İn addition for evaluating the contribution of the detailed
examination of preoperative images to the interpretation of early postoperative
MRIs, postop scans interpreted alone at the first session, then with preoperative
images in second session. The results of the two sessions were compared.
RESULTS:
Significant correlation was found between early postoperative postcontrast
T1A images and late postcontrast T1A images, but no significant correlation was
found between T2A examinations. Furthermore, although there was a statistically
significant difference between the early postoperative T2A interpretations
assessed alone and with preoperative images, there was no significant difference
between the interpretations of the postcontrast T1A images. There was a
significant relationship between the preop size of the lesion and the visibility of
the residual tumor in postoperative images. It was also found that the lesion size
correlated with the difference between postop T2A and T1A image interpretation.
CONCLUSION:
The information we have obtained about the acquisition time of
postoperative MRI is largely similar to other studies in the literature. Early
postoperative MRI provide accurate and reliable information in differentiating
residual tumor from postoperative surgical changes. Early postoperative period
postcontrast T1A images are more valuable in detection of residual tumor than T2A images. At the same time, the contrast material used in early MRI is largely
useful, especially for detecting the residual tumor of microadenomas. In addition,
detailed examination of the preoperative images significantly affects interpretation
in the early postoperative period, especially of T2A images.