İslam hukuku açısından fikrî mülkiyet hakları (Telif hakkı ve sınaî mülkiyet hakları)
Intellectual property rights in terms of Islamic law (Copyright and industrial property rights)
Yazar: AYŞE TUĞÇE DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MURAT ŞİMŞEK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Hak = Right ; Mülkiyet = Property ; Mülkiyet hakkı = Property right ; Telif hakları = Copyrights ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
İslam hukuku açısından fikrî mülkiyet haklarının ele alındığı bu çalışmada, İslam hukukunun, fikrî mülkiyet haklarını oluşturan telif hakkı ve sınaî mülkiyet haklarına yaklaşımı incelenmiştir. Fikrî mülkiyet hakları, teknik, ekonomik ve sosyal şartların gelişmesiyle birlikte özellikle 19. yüzyıldan sonra önem kazanan bir konu haline gelmiştir. Çalışma, bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmakta olup giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı ve yararlanılan kaynaklara değinilmiştir. Birinci bölümde fikrî hak kavramı ve telif hakkıyla alakalı teorilerin sıralanmasından sonra telif hakları hakkında genel bilgiler zikredilmiştir. Sınaî mülkiyet hakkı ile ilgili de bilgiler verildikten sonra ikinci bölüme geçilmiş; burada fikrî mülkiyet hakları, şer'î ve malî açıdan incelenmiştir. Hak, mal ve mülkiyet kavramlarının modern hukuk ve İslam hukukundaki mahiyetiyle alakalı karşılaştırmalı bilgiler verilerek, çalışmanın malî yönü ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Fikrî mülkiyet haklarının fıkhî değerlendirmesi de yapılmış; bu bağlamda mezheplerin görüşlerine, kurum fetvalarına ve çağdaş İslam hukuku araştırmacılarının görüşlerine yer verilmiştir. Bu çalışmanın neticesinde, fikrî mülkiyet haklarının İslam hukukunda hak ve mülkiyet müesseseleri içerisinde yer aldığı, günümüzde malî bir değere sahip olduğu ve hukukî işlemlere konu olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Fikrî mülkiyet hakları, Telif Hakkı, Sınaî Mülkiyet, Hak, Mal, Mülkiyet.

Abstract:
In this study, which deals with intellectual property rights in terms of Islamic law, the approach of Islamic law to copyright and industrial property rights, which constitute intellectual property rights, is examined.
Intellectual property rights have become an important issue, especially after the 19th century, with the development of technical, economic and social conditions. Our study consists of an introduction, two chapters and a conclusion, and in the introduction, the subject, purpose and sources of our study are mentioned. In the first chapter, general information about copyrights is mentioned after listing the intellectual property rights and theories related to copyright. After giving information about the industrial property right, the second part was started; here, intellectual property rights are examined in terms of shar'i and financial. By giving comparative information about the nature of the concepts of right, property and property in modern law and Islamic law, the financial aspect of the study has been tried to be revealed. Fiqh evaluation of intellectual property rights was also made; In this context, the views of sects, institutional fatwas and the views of contemporary Islamic law researchers are included.
As a result of this study, it has been concluded that intellectual property rights are included in rights and property institutions in Islamic law, have a financial value today and can be subject to legal transactions.

Keywords: Intellectual property rights, Copyright, Industrial Property, Right, Property, Property.