Alkol ve madde kullanım bozukluğu tanılı hastalarda psikolojik iyi oluş ve bilişsel esneklik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between psychological well-being and cog nitive flexibility in patients with alcohol and substance use disorder
Yazar: AYŞE DABANSIZ
Danışman: PROF. DR. CEMAL ONUR NOYAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkolizm = Alcoholism ; Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Bu araştırmada, alkol ve madde kullanım ve bağımlılık bozukluğu olan bireylerde bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri incelenmiştir. Araştırmaya alkol ve madde bağımlılığı tanısı almış 50 kişi katılım göstermiştir. Katılımcılara uygulanan veri ölçüm araçları üzerinden sosyodemografik değişkenleri, bağımlılık şiddeti ve boyutları, bilişsel esneklik düzeyleri ile psikolojik iyi oluş düzeyleri incelenmiştir. Bu bölümde, katılımcıların sosyodemografik değişkenleri bakımından bağımlılık şiddeti ve boyutları, bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin farklılıkları incelenmiştir. Ayrıca, katılımcıların bağımlılık şiddeti ile boyutlarının psikolojik iyi oluş ve bilişsel esneklik düzeyleri ile ilişkisi incelenmiştir.  Katılımcılara Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ), Bilişsel Esneklik Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği uygulamıştır. Elde edilen veriler SPSS 27.0 paket yazılımına girilerek karşılaştırma testleri ve korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, çalışma durumu, medeni durum ve ailede psikiyatrik rahatsızlık öyküsü bulunması değişkenleri bakımından bağımlılık şiddeti ve bilişsel esneklik puanlarında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Korelasyon analizlerine ilişkin sonuçlara göre, bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş arasında orta düzeyde pozitif yönlü ve anlamlı ilişki saptanmıştır.  Ayrıca, bilişsel esneklik ve bağımlılık alt boyutları ile toplam puanı arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır.  Psikolojik iyi oluş ile bağımlılık şiddeti ve boyutları arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki saptanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, bağımlılık bozukluklarında ilişkili faktörlerin neler olduğu hususunda ilgili literatüre katkı sunabileceği tahmin edilmiş ve bu çalışmada elde edilen sonuçlar, daha önce yapılan araştırmalarla kıyaslanarak gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Bağımlılık, bağımlılık bozuklukları, bilişsel esneklik, iyi oluş, psikolojik iyi oluş
ldurulacaktır

Abstract:
In this study, cognitive flexibility and psychological well-being levels were examined in individuals with alcohol and substance use and addiction disorders. Fifty individuals diagnosed with alcohol and substance addiction participated in the study. Sociodemographic variables, severity and dimensions of addiction, cognitive flexibility levels and psychological well-being levels were analyzed through data measurement tools applied to the participants. In this section, the differences in the severity and dimensions of addiction, cognitive flexibility and psychological well-being levels of the participants in terms of sociodemographic variables were examined. In addition, the relationship between the severity and dimensions of addiction and psychological well-being and cognitive flexibility levels of the participants was examined.  Addiction Profile Index (IPI), Cognitive Flexibility Scale and Psychological Well-Being Scale were applied to the participants. The data obtained were entered into SPSS 27.0 package software and comparison tests and correlation analysis were applied. According to the findings of the study, significant differences were found in the severity of addiction and cognitive flexibility scores in terms of employment status, marital status and family history of psychiatric disorders. According to the results of correlation analyses, a moderate, positive and significant relationship was found between cognitive flexibility and psychological well-being.  In addition, no significant relationship was found between cognitive flexibility and addiction sub-dimensions and total score.  A negative and significant relationship was found between psychological well-being and addiction severity and its dimensions. It is expected that the findings obtained in the study willcontribute to the literature on the factors related to addictive disorders and the results obtained in this study were compared with previous studies and suggestions for future research were presented.
Key words: Addiction, addictive disorders, cognitive flexibility, well-being, psychological well-being