İlaç tedavisine iyi yanıtlı meziyal temporal lob epilepsili hastalarda bilgisayar destekli kognitif rehabilitasyonun bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Investigation of the effects of computer assisted cognitive rehabilitation in mesial temporal lobe epilepsy patients which well responsive to drug therapy
Yazar: KUAYBE NUR İNCE YASİNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYSU ŞEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Bilgisayar destekli öğretim = Computer assisted instruction ; Biliş = Cognition ; Bilişsel tedavi = Cognitive therapy ; Epilepsi = Epilepsy ; Epilepsi-temporal lob = Epilepsy-temporal lobe ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada; ilaç tedavisine iyi yanıtlı meziyal temporal lob epilepsili hastalarda; bellek, dikkat ve yürütücü fonksiyonlara yönelik egzersizler içeren bilgisayar destekli bir kognitif rehabilitasyon programının bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi epilepsi polikliniklerinde takip edilmekte olan ilaç tedavisine iyi yanıtlı meziyal temporal lob epilepsili hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma prospektif, randomize-kontrollü olarak planlanmıştır. Çalışma grubuna bellek, dikkat ve yürütücü fonksiyonlara yönelik egzersizler içeren bilgisayar destekli bir kognitif rehabilitasyon programı haftada 3 kez on hafta süresince uygulanmıştır. Karşılaştırma grubuna herhangi bir rehabilitasyon programı uygulanmamıştır. Çalışma ve karşılaştırma grubundaki olgular başlangıçta ve on hafta sonunda SF-36 yaşam kalitesi anketi, Beck depresyon envanteri ve dikkat, bellek, visyospasyal algı, frontal lob işlevleri ve dil işlevlerini değerlendiren nöropsikolojik testler kullanılarak değerlendirilmiştir.
BULGULAR: Çalışma ve karşılaştırma grubu arasında yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, kullandıkları ilaçlar, klinik özellikler, nöbet başlangıç yaşı ve hastalık süresi, sağ-sol lokalizasyon açısından istatistiki olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır.
Çalışma grubunda; görsel dikkat fonksiyonlarını ölçen Corsi Block Testte, ters dikkat ve toplam dikkat değişkenlerinde, Kategorik akıcılık testlerinde A ve KAS puanlarında, bilgi işleme testi A'da, saat çizim testi 1'de son ölçümler ilk ölçümlerden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir(p<0.05). Stroop S1, S4, S3, S5 puanlarının ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır. Ayrıca çalışma grubundaki hastaların bilgisayar destekli bilişsel rehabilitasyon sonrası daha az hata ve düzeltme yaptığı görülmüştür. Wisconsin Kart Eşleme Testi'nde; çalışma grubunda tamamlanan kategori sayısı, kavramsal tepki sayısı (p<0.05), kavramsal tepki yüzdesi (p<0.01) değişkenlerinin son ölçümleri ilk ölçümlerinden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekken, toplam yanlış (p<0.01), toplam perseveratif hata ve perseveratif hata yüzdesi (p<0.05) değişkenlerinde son ölçümler ilk ölçümlerden istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptanmıştır.
Sözel belleği değerlendiren Sözel bellek süreçleri testi, visyospasyal işlevleri değerlendiren Benton yüz tanıma testi ve çizgi yönünü belirleme testinde onuncu hafta sonunda istatistiki anlamlılık seviyesine ulaşmasa da bir iyileşme eğilimi görülmüştür.
SONUÇ: Spesifik bilişsel alanların çalıştırılmasına yönelik bilgisayar destekli bilişsel rehabilitasyon programlarının, meziyal temporal lob epilepsili hastalarda etkilenen dikkat, bellek ve yürütücü işlevler alanlarında faydalı olduğu söylenebilir.

Abstract:
Aim: The objective of this study was to investigate the efficacy of a computer assisted cognitive rehabilitation program with memory, attention and executive functions in mesial temporal lobe epilepsy patients which well responsive to drug therapy.
Methods:Mesial temporal lobe epilepsy patients which well responsive to drug therapy followed at neurology clinics of Bakirkoy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Education and Research Hospital were included in the study. The study was designed as a prospective randomized-controlled study. Study subjects aplied a computer assisted cognitive rehabilitation application which was for memory, attention and executive functions for ten weeks, 3 times in a week. Study and comparison subjects were evaluated using SF-36 short form health survey, Beck depresion inventory and a neuropsychological battery which contains tests evaluated attention, memory, visuospatial functions, frontal lobe functions and language functions.
Results: There were not difference statistically significant degree for age, gender, education, drugs, clinic features, age of disease onset, duration of the disease, right-left localization,in study group compared to the comparison group. In the study group; in the Corsi Block Test, which measures visual attention functions, in the inverse attention and total attention variables, in the Categorical Fluency Tests, in the A and KAS scores, in the Information Processing Test A and in the Clock Drawing Test 1, the final measures are statistically significantly higher than the initial measures (p<0.05). There were statistically significant difference at Stroop S1, S4, S3, S5 points. Also, in study group patients made less error and corrections after using computer assisted cognitive rehabilitation. At the Wisconsin Card Sorting Test; in the study group the number of completed categories, number of conceptual responses (p<0.05), percentage of conceptual response(p<0.05), the final measurements were statistically significantly higher than the initial measurements. Also, total error (p<0.01), total perseverative error, and percentage of perseverative error (p<0.01) were significantly lower at the final measures than the initial measures.
In the study group compared to the comparison group good results were also obtained although not to a statistically significant degree in Verbal Memory Test which evaluated verbal memory, Benton Face Recognition Test and Judgement of Line Orientation Test which evaluated visuospatial functions.
Conclusion: Computer assisted cognitive rehabilitation applications aimed at improving spesific cognitive domains proved beneficial in the improvement of cognitive domains including attention, memory, executive functions in patients with MTLE.