Statinlerin farmasötik preparatlardan pi-akseptörü belirteçlerle spektrofotometrik analizleri
Spectrophotometric determination of statins with pi-acceptor reagents in pharmaceutical preparations
Yazar: GAMZE ERGİN
Danışman: PROF. DR. SIDIKA TOKER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antikolesteremik ajanlar = Anticholesteremic agents ; Antikolesteremik ajanlar = Anticholesteremic agents ; Spektrofotometri = Spectrophotometry ; İnhibitör = Inhibitor

Özet:
3-Hidroksi-3-metil-glutaril-koenzim-A (HMG-KoA) redüktaz inhibitörleri, diğer adıyla statinler, insanda hepatik ve ekstra hepatik kolesterol biyosentezinde HMG-KoA nın mevolanata dönüşmesini inhibe etmek yoluyla kolesterolü düşüren antihiperlipidemik ilaçlardır. Diğer antihiperlipidemik ilaçlara göre etkinliklerinin yüksek ve yan etkilerinin düşük olması nedeniyle tedavide oldukça fazla kullanılırlar. 
Bu çalışmada şu anda hiperlipidemi tedavisinde kullanılan simvastatin (SMV), fluvastatin (FLV), atorvastatin (ATV), rosuvastatin (RSV) ve pitavastatinin (PTV) farmasötik preparatlardan tayini için yeni spektrofotometrik yöntemler geliştirilmiştir. Yöntemler n-donorü olan bu ilaçların bir ? akseptörü olan 2,3-dikloro-5,6-disiyano-p-benzokinon belirteci yük transfer kompleksleri oluşturmasına dayanmaktadır. Her bir ilaç için optimum reaksiyon koşulları incelenmiş ve en yüksek absorbans değerlerinin elde edildiği koşullarda çalışılmıştır. Doğrusallık aralıkları SMV için 5,0-50,0 ?g/mL, FLV için 1,0-6,0 ?g/mL ATV için 0,5-50,0?g/mL, PTV için 2,5-50 ?g/mL ve RSV için 5,0-25,0 ?g/mL olarak bulunan yöntemler ICH Q2 kılavuzuna göre valide edilmiştir. Geliştirilen yöntemler statinlerin piyasada ticari olarak bulunan çeşitli preparatlarından analizlerine başarıyla uygulanmıştır. Çalışmada kıyas yöntemi olarak yine bir ? akseptörü olan 7,7,8,8-tetrasiyanokinodimetan belirteci ile maddeler arasında yük transfer kompleksinin oluşumuna dayanan diğer bir spektrofotometrik yöntem kullanılmıştır. Her iki yöntem ile elde edilen sonuçlar student t-testi ve F-testi kullanılarak istatistiki olarak birbiriyle karşılaştırılmıştır.

Abstract:
3-Hydroxy-3-methylglutaryl coenzyme-A (HMG-CoA) reductase inhibitors, called statins, was antihyperlipidemic drugs that reduce cholesterol by inhibiting conversion of HMG-CoA to mevolanata at the hepatic and extra-hepatic cholesterol biosynthesis in the body. These drugs were used much more in the treatment of hyperlipidemia according to the other antihyperlipidemic drugs because of the low side effects and high activity.
In this study, new spectrophotometric methods were developed for the determination of simvastatin (SMV), fluvastatin (FLV), atorvastatin (ATV), rosuvastatin (RSV) and pitavastatin (PTV), which are currently in hyperlipidemia treatment, in pharmaceutical preparations.  The methods were based on the reaction of these drugs as n-electron donor with 2,3-dichloro-5,6-dicyano-p-benzoquinone as µ-acceptor. All variables were studied in order to optimize the reaction conditions. Beer?s law was obeyed in the concentration ranges 5,0-50,0 ?g/mL for SMV,  1,0-6,0 ?g/mL for FLV, 0,5-50,0?g/mL for ATV, 2,5-50,0 ?g/mL for PTV and 5,0-25,0 ?g/mL for RSV. Methods have been validated according to ICH Q2 manual. The proposed methods have been successfully applied to the analysis of various dosage forms in the commercial form of statins. Another spectrophotometric method were used as comparison method which based on formation of charge transfer complex between these drugs and 7,7,8,8-tetracyanoquinodimethane as another ?-acceptor. The results obtained by both methods statistically compared with each other by using Student's t-test and F-test.