W. Radloff'un derlemelerinde Kırım Tatar Türkçesinin özellikleri
The characteristics of Crimean Tatar Turkish in W. Radloff?s folk literature collections
Yazar: IŞILAY IŞIKTAŞ SAVA
Danışman: DOÇ. DR. ZÛHAL YÜKSEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Morfoloji = Morphology

Özet:
Tezimizin konusu, Türk Dünyası'nı hemen her yönden araştırıp inceleyen ve eserleriyle Türkoloji alanında çığır açan Alman asıllı Rus Türkoloğu Wilhelm Radloff'un 1886-1891 yılları arasında Kırım'da kaldığı dönemde buradaki sözlü halk edebiyatının ağızlarından derleyerek yazıya geçirdiği ve 1896 yılında St. Petersburg'ta kiril alfabesiyle bastırdığı ?Proben Der Volksliteatür Der Türkischen Stämme (Türk Boyları Halk Edebiyatı Derlemeleri); VII. Cilt Kırım Yarımadası Ağızları Örnekleri? adlı eserdir.Çalışmamızda bu eserin adlı eserin transkripsiyonlu metni hazırlanmış, Türkiye Türkçesine aktarılmış ve eser gramer bakımından incelenmiştir. Çalışmamızın inceleme kısmında sırasıyla; önce ses bilgisi bölümünde bilhassa Türkiye Türkçesinden farklı özellikler arz eden ünlüler ve ünsüzler tanıtılmış, ünlü uyumları ile ünsüz uyumları metinlerimizden örneklerle açıklanmış sonra da ses hâdiseleri gösterilmiştir. Şekil bilgisi bölününde ise önce metinlerimizdeki yapım ekleri tespit edilmiş, daha sonra isim ve fiillerin çekimleri gösterilmiştir. Ayrıca metinlerimizde geçen isim fiili, fiillerin birleşik çekimleri, isimle ve fiille birleşik fiil yapan yardımcı fiiller, sıfat fiiller, zarf fiiller tespit edilerek bunlarla ilgili örnekler verilmiştir. Metinlerimizdeki zamir, sıfat, zarf ve edatlar tespit edililerek ana hatlarıyla izah edilmiştir. Tezimizin inceleme kısmında yapılan açıklamalar ve hükümler metinden verilen örneklerle delillendirilmiştir. İncelemelerimizin sonuçları tezimizin sonuç kısmında özetlenmiştir.Bu çalışmamızla birlikte ?Proben Der Volksliteatür Der Türkischen Stämme (Türk Boyları Halk Edebiyatı Derlemeleri); VII. Cilt Kırım Yarımadası Ağızları Örnekleri? adlı eser bir bütün olarak ilk defa Latin harflerine ve Türkiye Türkçesine aktarılmış, yine ilk defa üzerinde gramer çalışması yapılmıştır.Anahtar Sözcükler : W. Radloff, Derlemeler, Kırım Türkçesi, Kırım Türkçesi Ağızları, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi

Abstract:
In this thesis, 7th volume of German-born Russian Turkologist Wilhelm Radloff?s (1837-1918) ?Proben Der Volksliteatür Der Türkischen Stämme (Turkic Nations folk literature collections) has been examined. The original text which consists of etnographical findings of Crimean Tatar folk literature has been transcribed into Latin Script, it has been translated into Anatolian Turkish and the grammatical structure has been studied in depth.The chapter ?Phonetical Analysis? starts with the study of vowels and consonants in comparison to Anatolian Turkish. Phonetical harmony issues have are explained with examples from the texts.The chapter ?Morphological analysis? starts with the study of constructıve and inflexional suffixes. Then conjunctions, pronouns, adverbs, particles, modal verbs, verbal-nouns, participles and gerunds have been studied in depth including examples. Finally a conclusion has been provided.This work is the first of its kind to include Latin transcription, translation and grammatical analysis for 7th volume of Wilhelm Radloff?s ?Proben Der Volksliteatür Der Türkischen Stämme? and it is expected serve as a useful source for further studies on this branch of Turcology.Keywords : Wilhelm Radloff, folk literature collections, Crimean Tatar Turkish, Crimean Tatar Turkish dialects, phonetics, morphology