Mersin melanjı (kb mersin) geç triyas - erken jura yaşlı pelajik istiflerinin radyolarya biyostratigrafisi, taksonomisi ve ortamsal yorumlamaları
Radiolarian biostratigraphy, taxonomy and environmental interpretations of the late triassic - early jurassic pelagic sequences of the mersin melange (nw mersin)
Yazar: SEDA UZUNÇİMEN KEÇELİ
Danışman: PROF. DR. UĞUR KAĞAN TEKİN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Mikropaleontoloji = Micropaleontology

Özet:
Bu çalışmanın konusunu Mersin ilinin kuzeybatısında geniş bir alanda yayılım gösteren Mersin Melanjı'na ait Geç Triyas - Erken Jura yaşlı pelajik istiflerin Radyolarya biyostratigrafisi, taksonomisi ve ortamsal yorumlamaları oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında Mersin Melanjı'na ait birimlerden Tavusçayırı, Çağılpınar ve Sahançanak olmak üzere üç adet Ölçülü Stratigrafik Kesit çalışılmıştır. Çalışmanın amacı Mersin Melanjı'nın oluşumu ve kökeni ile ilgili veriler elde etmektedir.  
Mersin Melanjı; çamurtaşı, çakıltaşı gibi birimlerden oluşan hamur içindeki birkaç metreden birkaç kilometreye kadar değişen boyut, özellik ve yaştaki pelajik kireçtaşları, platform kireçtaşları, ofiyolit parçaları ve volkanizma ürünlerinden oluşan tektonik dilim ve blokların bir araya gelmesi ile oluşmuştur.  Mersin melanjı matriks içinde blok özelliği gösteren sedimanter bir melanjdır. Mersin Melanjı Geç Kretase'de oluşmuştur ve melanjın çökelim ortamı hareketli bir kıta kenarıdır. Matriks içindeki blok ve tektonik dilimler büyük kütle kaymaları ile melanj içine yerleşmişlerdir. 
Mersin Melanjı'na ait birimlerden ölçülen kesitlerden toplam 77 adet örnek derlenmiştir. Bu örneklerden 59 adedi çökel kayaçlardan, 18 adedi ise volkanik kayaçlardan alınmıştır. Çökel kayaçlardan derlenen örneklerin 20 adedinden Radyolarya toplulukları elde edilmiştir. Radyolarya topluluklarına ait toplam 109 cinse ait 311 tür tanımlanmıştır. Tanımlanan topluluklar içerisinde 1 adet cins (Mersinosaturnalis) ve 8 adet tür (Cantalum magna, Sarla okuyucui, Nazarovella trifurcata, Mersinosaturnalis simplex,  Mersinosaturnalis spinosa, Quadrisaturnalis deceum, Quadrisaturnalis undecium, Annulopoulpus robustus) ilk kez adlandırılmıştır.  Elde edilen Radyolarya toplulukları üzerinde detaylı çalışmalar yürütülmüştür ve bunlar dünyanın farklı yerlerinde yapılan çalışmalar ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak istiflerin yaşlarının Geç Triyas - Erken Jura yaş aralığında çökeldiği belirlenmiştir. Ayrıca derlenen sedimenter kayaçların mikrofasiyes özellikleri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak incelenen kayaçların havza ortamında; derin deniz, yamaç topuğu ve yamaç fasiyesinde çökeldiği belirlenmiştir.
Tavusçayırı Kesiti'nin altında bulunan Erken - Orta Karniyen sığ denizel kireçtaşları üzerinde geç Orta Karniyen - Geç Karniyen Huğlu İstifi ve bu birimlerin üzerinde Erken Noriyen - Sinemuriyen pelajik kireçtaşları yer almaktadır. Tavusçayırı Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nde bulunan kireçtaşı birimlerinden elde edilen zengin radyolarya toplulukları Tetraporobrachia haeckeli Zonu'na [1], Elbistanium gracile Zonu [2], Spongotortilispinus moixi Zonu'na [3], Capnodoce ruesti Zonu'na [1] ve Trexus dodgensis Zonu'na [4] karşılık gelmektedir. Tavusçayırı Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nin çökelim yaşı Erken Karniyen - Sinemuriyen'dir.
Çağılpınar Kesiti alt seviyelerde Orta Karniyen yaşlı sığ denizel kireçtaşları ile bunların üzerine gelen Geç Karniyen yaşlı yastık lavları ile tüfit ve ince tabakalı kireçtaşı ardalanmasından oluşmaktadır. Çağılpınar Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nde bulunan kireçtaşı birimlerinden elde edilen zengin radyolarya toplulukları Spongotortilispinus moixi Zonu'na [3] karşılık gelmektedir. Çağılpınar Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nin çökelim yaşı Orta - Geç Karniyen'dir.
Sahançanak Kesiti Geç Karniyen tüfit ve ince tabakalı kireçtaşı ardalanmasından oluşmaktadır. Sahançanak Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nde bulunan kireçtaşı birimlerinden elde edilen radyolarya toplulukları Spongotortilispinus moixi Zonu'na [3] karşılık gelmektedir. Sahançanak Ölçülü Stratigrafik Kesiti'nin çökelim yaşı erken Geç Karniyen'dir.
Beyşehir - Hoyran Napı içinde yer alan Huğlu İstifi Orta - Geç Karniyen yaşlı tüf ve bazik volkanikler ile ardalanmalı olarak görülen kireçtaşı ve şeyller ile bu birimler üzerine gelen Geç Triyas - Kretase yaşlı çört nodüllü pelajik kireçtaşları ve klastiklerden oluşmaktadır. Mersin Melanjı içinde ölçülen Tavusçayırı, Çağılpınar ve Sahançanak Ölçülü Stratigrafik Kesitleri ise litolojik karakterleri, yaş aralıkları ve biyostratigrafik özellikleri ile Beyşehir - Hoyran Napı içinde yer alan Huğlu İstifi ile benzerlik göstermektedir.

Abstract:
The subject of this study is to set up the Radiolarian biostratigraphy, taxonomy and environmental interpretations of the Late Triassic - Early Jurassic pelagic sequences of the Mersin Melange which is widely dipersed at the north west of Mersin city. In this study, three measured stratigraphic sections as Tavusçayırı, Çağılpınar and Sahançanak of Mersin Melange have been studied. The aim of the study is to achieve data about the generataion and origin of Mersin Melange.
Mersin Melange is composed of tectonic slices and blocks of pelagic limestones, platform limestones, ophiolite components and volcanics ranging from meters to kilometres, characteristics and different ages. The matrix is composed of units such as mudstone and conglomerate. The Mersin Melange is in sedimentary melange type showing block in matrix feature. The occurence of the Mersin Melange is Late Cretaceous and the depositional environment of the melange is in an active continental margin.  The blocks and the tectonic slices within the matrix are settled down in the melange by big landslides.
A total of 77 samples have been collected from the sections measured in Mersin Melange. 59 of samples are from the sedimentary rocks while 18 are from the volcanic rocks. 20 of sedimentary rock samples yielded Radiolarian faunas. A total of 311 taxa belonging to 109 genus of Radiolarians are determined. Within these fauna one genus  (Mersinosaturnalis) and 8 species (Cantalum magna, Sarla okuyucui, Nazarovella trifurcata, Mersinosaturnalis simplex,  Mersinosaturnalis spinosa, Quadrisaturnalis deceum, Quadrisaturnalis undecium, Annulopoulpus robustus) are determined for the first time. Detailed work have been carried out about the Radiolarian faunas and their correlation has been done with the studies carried out around the world. As a result the age of the sections are identified as Late Triassic to Early Jurassic. Besides, microfacies properties of thin sections of the sedimentary rocks have been utilised. As a result, it is defined as the examined rocks have been precipitated at deep sea, toe-of-slope and slope facies in the basin environment.
In Tavusçayırı Section there Early - Middle Carnian shallow marine limestones overlain by late Middle Carnian - Late Carnian Huğlu Sequence and Early Norian - Sinemurian pelagic limestones at the top. Highly diversed radiolarian fauna recovered from the limestones of Tavusçayırı Measured Section corresponds to Tetraporobrachia haeckeli Zone [1], Elbistanium gracile Zone [2], Spongotortilispinus moixi Zone [3], Capnodoce ruesti Zone [1] and Trexus dodgensis Zone [4]. The deposition interval of Tavusçayırı Section is Early Carnian - Sinemurian. 
Çağılpınar Section is composed of Middle Carnian shallow marine limestones overlain by Late Carnian pillow lavas and alternation of tuffites and thin-bedded limestones. Highly diverse radiolarian fauna recovered from the limestones corresponds to Spongotortilispinus moixi Zone [3] in Çağılpınar Measured Section. The deposition interval of Çağılpınar Section is Middle - Late Carnian.
Sahançanak Section is composed of Late Carnian tuffites and thin-bedded limestone alternation. The radiolarian fauna recovered from the Sahançanak Measured Section corresponds to Spongotortilispinus moixi Zone [3]. The deposition interval of Sahançanak Section is Late Carnian. .
Huğlu Sequence of Beyşehir - Hoyran Nappe is composed of Middle - Late Carnian tuff and basic volcanics with intercalations of limestones and shales overlain by Late Triassic - Cretaceous pelagic limestones with chert nodules and clastics. Tavusçayırı, Çağılpınar and Sahançanak Measured Sections of Mersin Melange has great similarities with the characteristics of Huğlu Sequence of Beyşehir - Hoyran Nappe according to their litological characteristics, age intervals and biostratigraphic features.