Azîz Nesefî'nin Zübdetü'l-Hakāik adlı eserinin tahkîk ve değerlendirilmesi
Azizz nesefî's Zübdetü'l-Hakāik analysis and evaluation
Yazar: MEHMET ŞİRİN SÜRMELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA ÖZDEMİR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Aziz Nesefi = Azizi Nesefi ; Gazzali = Gazali ; Hafız Muhammed Ayıntabi = Hafız Muhammed Ayintabi ; Tasavvuf = Mystic ; Zübdetü'l-Hakaik = Zübdetü'l-Hakaik ; İbn Arabi = İbn Arabi

Özet:
12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın başları arasında yaşamış olan Azîz Nesefî, tasavvuf alanında önemli eserler bırakmıştır. Bu çalışmanın konusu olan Zübdetü'l-Hakāik, Nesefî'nin geriye bıraktığı önemli eserlerden sadece bir tanesidir. Üzerinde çalıştığımız eserinin Farsçadan çevirisini, Hacı Hüseyinzâde olarak da tanınan Mısırlı Âlim Seyyid Hâfız Muhammed Ayintâbî yapmıştır. Ayintâbî tercümesine yazdığı mukaddimede eserin Mebde' ve'l-Me'âd'ın muhtasarı olduğunu belirtir. Ardından Nesefî'nin ifadelerindeki vecizliğinin, bu kitabı okuyacak kişilere pek çok feyizler vereceğini belirtir. Zübdetü'l-Hakāik adlı eserde Nesefî, âlemi (âlem-i kebîr) ve insânı (âlem-i sağîr) ele alır. Kitap üç babtan ve her bab da üç asıldan oluşmaktadır. Nesefî konuları ele alırken önce şerî'at ehlinin, sonra hikmet ehlinin, en sonunda da vahdet ehli olarak bilinen sûfîlerin görüşlerini ele alır.  Konuları diğer eserlerinde de görüldüğü gibi doğrudan muhatabına seslenerek sohbet tarzında işler. Çalışma üç bölümden müteşekkildir. Önce literatür taraması ve Nesefî ile alâkalı yapılan çalışmalara yer verildi. Akabinde eserin mütercimliğini yapan Ayıntâbî Seyyîd Hüseyinzâde hakkında malûmat verildi. Devamında müellifin hayatı, şahsiyeti, yaşadığı yüzyılı ve eserleri hakkında bilgiler verildi. Daha sonra Zübdetü'l-Hakāik'te geçen tasavvufî kavramlar, ilk dönem tasavvuf klasik eserlerinin yanı sıra İbnü'l-Arabî ve Gazzâlî'nin görüşleri etrafında karşılaştırmalar yapıldı. Çalışmanın son bölümünde ise eserin Osmanlıca'dan günümüz Türkçe'sine yapılan çevirisine yer verildi.

Abstract:
Aziz Nesefî, who lived between the end of the 12th century and the beginning of the 13th century, left important works in the field of Sufism. Zübdetü'l-Hakāik, which is the subject of this study, is only one of the important works that Nesefî left behind. The Persian translation of the work we are working on was made by the Egyptian scholar Sayyid Hafız Muhammed Ayintâbî, also known as Hacı Hüseyinzâde. In his introduction to Ayintâbî's translation, he states that the work is the concise of Mebde' ve'l-Me'ad. Then, he states that the laconicism of Nesefî's expressions will give many blessings to those who will read this book. In the work named Zübdetü'l-Hakāik, Nesefî deals with the universe (âlem-i kebîr) and human (âlem-i sağîr). The book consists of three chapters and each chapter consists of three originals. While dealing with the Nasafi issues, he first deals with the views of the people of the Shari'ah, then the people of wisdom, and finally the Sufis, known as the people of unity. As seen in his other works, he deals with the subjects in a conversational style by directly addressing his interlocutor. The work consists of three parts. First, literature review and studies related to Nesefi were included. Subsequently, information was given about Ayıntabî Seyyîd Hüseyinzâde, who was the translator of the work. Afterwards, information was given about the life of the author, his personality, the century he lived in and his works. Then, comparisons were made around the mystical concepts in Zübdetü'l-Hakāik, the first period classical works of Sufism, as well as the views of Ibn al-Arabi and Gazzali. In the last part of the study, the translation of the work from Ottoman Turkish to today's Turkish was given.