Yabancı uzman raporlarında halk eğitimi (1923-1960)
Adult education in the reports submitted by foreign experts (1923-1960)
Yazar: AYŞE CANSU ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Halk eğitimi = Public education ; Raporlar = Reports ; Uzmanlar = Specialists ; Yetişkin eğitimi = Adult education

Özet:
Bu araştırmada, 1923-1960 yılları arasında Türkiye'ye davet edilen yabancı uzmanlarca eğitim alanında hazırlanmış raporlarda halk eğitimine ilişkin görüş ve önerilerin saptanması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda 19 adet yabancı uzman raporunun içeriği incelenmekte, alanla ilgili içerikler sınıflandırılmakta ve içeriklerin tarihsel artalanla bütünlüğü oluşturulmaktadır. 
Araştırma belli bir zaman aralığında hazırlanmış raporları kapsadığından tarihsel araştırma niteliğindedir ve veri kaynakları raporlara dayandığından doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Raporlar belirlenen araştırma soruları doğrultusunda incelenip tarihsel artalanı da göz önünde bulundurularak alanla ilintili içerikler analiz edilmiştir. 
Araştırmanın sonucunda 1923-1960 yılları arasında hazırlanmış raporlarda yer bulan konular ve öneriler tespit edilmiştir. 1923-1950 Yılları arasında hazırlanmış raporlarda doğrudan halk eğitimine odaklanılmamasına karşın, bu raporlarda halk eğitiminin bütüncül yorumlar arasında yer bulduğu saptanmıştır. Bu raporlarda öne çıkan konular okuryazarlık, okuma kültürü, alfabe, yerel müzeler, mesleki eğitim, halk sağlığı gibi konulardır ve bunların dönemin modernleşme ve ulus bilinci oluşturma çabaları ile örtüştüğü anlaşılmıştır. 1950-1960 Yılları arasında hazırlanmış raporlar arasında Dickerman'ın raporunun tamamen halk eğitim odağında yazıldığı ve bu nedenle halk eğitimcilere ve halk eğitimine ilişkin tüm kurumlara dönük pek çok konuya yer verildiği görülmüştür. Dönem kapsamında ele alınan diğer raporlarda öne çıkan konuların okuma kültürü, halk eğitimi merkezi olarak köy okulları, yetişkinlerin mesleki eğitimi gibi konular olduğu gözlemlenmiştir. Bunların yanında, raporlarda halk eğitimine ilişkin terminoloji incelenmiş ve 1950-1960 yılları arasında 'halk eğitimi' ifadesinin kullanımından 'yetişkin eğitimi' ifadesinin kullanımına geçişin başladığı görülmüş; bu geçiş Türkiye-ABD ilişkilerinin bir sonucu olarak değerlendirilmiştir. 
  Bunların yanında, raporlarda yer alan konu ve önerilerin eğitim tarihindeki izdüşümleri değerlendirilmiştir. 1923-1950 Yılları arasında hazırlanmış raporlarda yer alan belli önerilerle Türkiye eğitim tarihindeki bazı uygulamaların örtüştüğü görülmüştür. 1950-1960 Yılları arasındaki raporlarda yer alan önerilerin çoğunun, bir önceki dönem uygulamalarının DP tarafından sonlandırılışı sonucunda çıkan boşluğu işaret ettiği anlaşılmıştır. Bunlara ek olarak, bu dönemde halk eğitimi üzerine hazırlanan raporun, alanın kurumsallaşmasında bir ilerleme sağlandığını temsil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to focus on the reports submitted by the foreign experts invited to Turkey between 1923-1960 and to analyze their opinions and recommendations on adult education. In this respect, 19 foreign experts' reports were examined, the contents related to adult education were classified and these contents were integrated with the historical background.
Since the study comprises the reports prepared in specific time periods in the past, the historical research design was employed. In addition, the method of document analysis was used as the source of data relies on the reports. The reports were examined in line with the research questions and the related contents were analyzed by taking the historical background into consideration. 
The results of the study revealed the topics and recommendations mentioned in the reports submitted between 1923-1960. Although adult education is not the main focus in the reports prepared between 1923-1950, it is confirmed that adult education appears in the holistic comments in these reports.  It is also understood that prominent topics in these reports such as literacy, reading culture, alphabet, local museums, vocational education, public health correspond to the efforts of modernization and nation formation. Among the reports prepared between 1950-1960, Dickerman's report is distinguished as the only report focusing on adult education completely and directly. Accordingly, it is seen that a wide range of topics relevant to institutions and staff involved in adult education are emphasized in this report. It is also seen that prominent topics such as reading culture, rural schools as adult education centers, vocational education appear in the other reports of this time period. In addition, adult education terminology in all the reports was analyzed and it is concluded that the use of 'adult education' phrase -rather than 'public education' phrase- began to appear in the reports prepared between 1950-1960 as a result of Turkey-US relations.
Moreover, the reflections of the opinions and recommendations on history of education in Turkey were analyzed. It is seen that some practices in the history of Turkish education correspond to some specific recommendations in the reports prepared between 1923-1950. It is also understood that most of the recommendations in the reports prepared between 1950-1960 point to the gap arising from the fact that DP (Democrat Party) suspended the services and practices developed by CHP (Republican People's Party). In addition to these, it is concluded that the report prepared specifically on adult education represents the progress in institutionalization of the field.