Enerji ithalatına bağımlılığın kişi başına düşen milli gelir ve enflasyon üzerine etkisi
The effect of energy import dependency on per capita national income and inflation
Yazar: SELİM AYKAÇ
Danışman: PROF. DR. FİGEN YILDIRIM
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Dış ticaret =   ; Ham petrol = Crude oil ; Uluslararası rekabet = International competition ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Bu çalışmada, dünya genelinde enerji ihracatı ve enerji ithalatı değerleri incelenmiştir. Ülkelerin ürettiği, tükettiği, ihraç ettiği ve ithal ettiği enerji miktarlarına bağlı olarak enerji ithalatına olan bağımlılık seviyeleri üzerinde çalışılmıştır. Yine ülkelerin rekabet edebilirlik seviyeleri, ihracatın ithalatı karşılama oranı, kişi başına düşen milli gelir ve enflasyon verileri araştırmada kullanılmıştır. Enerji açığı daha fazla olan ülkelerin rekabet edebilirlik düzeylerinin de daha düşük olduğu ve dış ticaret performansının kötüleştiği görülmüştür. Bu kötüleşmelere bağlı olarak kişi başına düşen milli gelir seviyesinin daha az olduğu ve enflasyon seviyesinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Araştırma yapılırken literatürde kabul edilen ve önde gelen kuruluşların araştırma verileri kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada enerji üretiminde kullanılan kaynaklardan bahsedilmiş, yenilenebilen ve yenilenemeyen enerji kaynakları olmak üzere iki kategoride incelemeler gerçekleştirilmiştir. Rekabet edebilirlik seviyeleri "Küresel Rekabet Edebilirlik Endeksi" seviyeleriyle birlikte incelenmiş ve analizlerde bu data setleriyle birlikte yer almıştır. Dış ticaret performansı incelenirken ise ülkelerin, ihracatın ithalatı karşılama oranı verileri kullanılmıştır. İleri boyutta, araştırmanın kavramsal çerçevesini oluşturan; enerji ithalatına bağımlılık, rekabet edebilirlik, ihracatın ithalatı karşılama oranı, kişi başına düşen milli gelir ve enflasyon kavramları incelenmiş, aralarındaki doğrudan veya dolaylı olarak gerçekleşen ilişkiler test edilmiştir. Çalışmada kullanılan verilen SPSS paket programı ve AMOS eklentisi yardımıyla test edilmiş ve Yapısal Eşitlik Modeli oluşturulmuştur.

Abstract:
In this study, the values of energy exports and energy imports worldwide are analysed. Depending on the amount of energy produced, consumed, exported and imported by countries, the level of dependence on energy imports has been studied. The competitiveness levels of countries, the ratio of exports to imports, national income per capita and inflation data were also used in the study. It has been observed that countries with higher energy deficits have lower competitiveness levels and worsened foreign trade performance. Due to these deteriorations, it is observed that the level of national income per capita is lower and the level of inflation is higher. While conducting the research, research data of leading organisations accepted in the literature were used. In addition, the sources used in energy production were mentioned in the study and analyses were carried out in two categories as renewable and non-renewable energy sources. Competitiveness levels were examined together with the "Global Competitiveness Index" levels and these data sets were included in the analyses. While analysing foreign trade performance, data on the ratio of exports to imports of the countries were used. In the advanced dimension, the concepts of energy import dependence, competitiveness, export-import coverage ratio, national income per capita and inflation, which constitute the conceptual framework of the research, were analysed and the direct or indirect relationships between them were tested. The data used in the study were tested with the help of SPSS package programme and AMOS plug-in and a Structural Equation Model was constructed.