Didyma Apollon kutsal alanı: Kültün kuruluşundan Pers tahribine kadar kutsal alanın yapısal incelemesi
Sanctuary of Apollo at Didyma: The structural survey of the sanctuary from the establishment of the cult to The Persian destruction
Yazar: ARZU ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN CEVİZOĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Apollo = Apollo ; Apollon kültü = Apollon cult ; Apollon tapınakları = Apollon temples ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Didyma = Didyma ; Kutsal yerler = Sacred places ; Kült = Cult

Özet:
Didyma Apollon Kutsal Alanı, Antik dünyanın en önemli kehanet merkezlerinden birisiydi; dolayısıyla, Batı Anadolu'daki kutsal alanlar içerisinde antik kaynaklarda en sık konu edilen kutsal alan olması şaşırtıcı değildir. Antik kaynakların yanı sıra Didyma'daki kutsal alan ile ilişkili çok sayıda epigrafik kaynak mevcuttur ve bunların büyük çoğunluğu Hellenistik ve Roma dönemlerine aittir. Didyma'nın epigrafik buluntuları, özellikle Albert Rehm ve Wolfgang Günther tarafından ayrıntılı olarak çalışılmıştır. Didyma Kutsal Alanı, rakipleri Delphi, Delos, Samos ve Ephesos'un aksine engebeli bir arazide kurulmuştur. Bu alanda ele geçen en erken mimari kalıntılar bir sekosun varlığına işaret etmektedir. Bu kutsal mekanın engebeli bir arazinin çukurunda inşa edilmesi elbette tesadüf değildir. Yapı kendisine kutsallık atfedilen bir su kaynağını çevrelemektedir ve bu kaynak, kutsal alanda daha sonra inşa edilecek tüm yapıların konumunu da belirleyecektir.
	Tezin ana konusu kutsal alanın başlangıcından, MÖ 494 yılındaki Pers yıkıma kadar inşa edilen ve bugüne kadar yapılan kazılarda ortaya çıkarılan mimari yapılardır. Didyma Kutsal Alanı, özellikle son elli yıldır sistemli bir şekilde kazılmış, her tür yapı ve buluntu ayrıntılı olarak kayıt altına alınmıştır. Bu yapılar ve buluntuları, kazıcıları tarafından düzenli olarak yayımlanmıştır. Didyma Kutsal Alanı ile ilgili yazılmış çok sayıda kaynak mevcuttur. Bu kaynak çeşitliliği, tezi yazarken konunun özünden uzaklaşmamak için özenli bir literatür araştırması yapmayı gerekli kılmış ve tezin konusu olan mimari yapılar ele alınırken asıl kazıcıların yayınlarına öncelik verilmiştir.

Abstract:
Didyma Apollon Sanctuary was one of the most important divination centers of the ancient world; therefore, it is not surprising that it is the most frequently used sanctuary in ancient sources among the sacred sites in Western Anatolia. In addition to the ancient sources, there are numerous epigraphic sources related to the sanctuary in Didyma, and most of them belong to the Hellenistic and Roman periods. Didyma's epigraphic finds were studied in detail by Albert Rehm and Wolfgang Günther. Didyma Sanctuary, unlike its rivals Delphi, Delos, Samos and Ephesus, was established on a rugged terrain. The earliest architectural remains uncovered in this area indicate the presence of a secos. It is not a coincidence that this sacred space was built in the pit of a rugged terrain. The structure surrounds a source of water, which is attributed to holiness, and will determine the location of all the later structures in the sanctuary.
	The main subject of the thesis is the architectural structures that were built from the beginning of the sanctuary to the Persian destruction in 494 BC and unearthed during excavations to date. The sanctuary of Didyma has been excavated systematically, especially in the last fifty years, and all kinds of structures and finds have been recorded in detail. These structures and their finds were regularly published by their excavators. There are many sources written about Didyma Sanctuary. This diversity of resources made it necessary to carry out an elaborate literature search in order to avoid the essence of the subject while writing the thesis, and prioritizing the publications of the original excavators was given priority while addressing the architectural structures of the thesis.