Gayrimenkul yatırım fonları ve Türkiye'deki uygulamalarının değerlendirilmesi
Real estate investment funds and assesment of practices in Turkey
Yazar: GÜLNAZ ŞENGÜL
Danışman: PROF. DR. HARUN TANRIVERMİŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gayrimenkul ekonomisi = Real estate economy ; Gayrimenkul yatırım ortaklıkları = Real estate investment trusts ; Gayrimenkuller = Real estates ; Yatırım analizi = Investment analysis ; Yatırım riski = Investment risk

Özet:
Araştırmanın amacı; sermaye piyasası araçlarından olan gayrimenkul yatırım fonlarının ve Türkiye'de gayrimenkul yatırım fonlarının gelişiminin ve uygulanabilirliğinin, ikincil veriler ve paydaşlar görüşmelerinin sonuçlarına dayalı olarak değerlendirilmesidir. Araştırma kapsamında gayrimenkul yatırım fonlarının gelişimi ve seçilmiş ülkelerdeki mevcut durumu öncelikle teorik olarak incelenmiş olup, Türkiye'de yeni bir yatırım fonu aracı olan gayrimenkul yatırım fonunun gelişimi ve mevcut durumu; yasal düzenlemeler ve uygulama açılarından incelenmiştir. Araştırmanın uygulama kısmında ise Türkiye'de Sermaye Piyasası Kurulu'nca yürürlüğe konulan "Gayrimenkul Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği" ile kurulan gayrimenkul yatırım fonlarının yapısı, çeşitleri, fonların başlıca yatırım yaptıkları veya yapma eğiliminde oldukları projeler, fonların temel sorunları ve çözüm olanakları, ikincil veriler olan portföy yönetim şirketleri, gayrimenkul değerleme şirketleri, saklayıcı kuruluşlar, denetim firmaları, fona ürün sağlayanlar ve fona yatırım yapan yatırımcılarla yüz yüze görüşme yoluyla toplanan verilere göre değerlendirilmiştir. Veri toplamada derinlemesine görüşme mülakat tekniği kullanılmış olup, bu yöntemde yüz yüze ve birebir görüşmeler neticesinde hedef kişilere araştırma ile ilgili açık uçlu sorular yöneltilmiş, yöneticiler ve gayrimenkul yatırım fonunda yer alan diğer paydaşların gayrimenkul yatırım fonu ve Türkiye'deki uygulama sorunları, fonların tapudaki işlem sorunları, ülke ekonomisi, inşaat ve gayrimenkul sektörüne olan katkılarının incelenmesi sağlanmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre gayrimenkul yatırım fonlarının ülke ekonomisi ve özellikle inşaat ve gayrimenkul sektörlerine önemli katkısının olabileceği, ancak henüz fonların uygulamasının oldukça yeni başlamış olması nedeni ile fonların net ekonomik katma değer ve performans analizlerinin yapılması için yeterli verilerin olmadığı ortaya konulmuştur. Gayrimenkul yatırım fonları ile nitelikli yatırımcı sınıfı içinde olmakla birlikte nispeten küçük yatırımcı sayılabilecek gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin büyük parasal değerlere ulaşan gayrimenkul yatırımlarına katılımlarının önü açılmış olmaktadır. Fonun Sermaye Piyasası Kurulu tarafından denetlenmesi ve uzman kişilerce yönetilmesinin sağladığı güven neticesinde gayrimenkul yatırım fonlarının bilinirliği ve yabancı yatırımcıların ilgisi artmaktadır. Yasal düzenlemelerin yapılması ve mali konularda kolaylıkların sağlanmasına karşın, yapılan düzenlemelerin eksik yönlerinin olması, fon yöntemi, yatırım analizleri ve risk değerlendirme konusunda çalışan gayrimenkul geliştirme uzmanlarının sayısının yetersizliği, değerleme sistemine ilişkin yetersizlikler, mülkiyet, imar ve inşaat süreçlerine ilişkin sorunlar fonların gelişimini kısıtlamaktadır. Gayrimenkule dayalı diğer araçlarda olduğu gibi gayrimenkul yatırım fonlarının kuruluşu, değerlemesi, risk ve yatırım analizleri konularında çalışan Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi uzmanlarının artırılması ve fonların paydaşları olan kurumlarda istihdam edilmelerinin sağlanması ile sorun çözümleme ve fonların hızla gelişimine katkı sağlanması mümkün olabilecektir. Bunun dışında fonların yatırım yaptıkları gayrimenkullerin mülkiyet ve imar haklarının sigorta ve diğer yollarla güvence altın alınması ve İslami finans temellerine dayalı ürünlerle yabancı yatırımcı sayısının artırılmasına özen gösterilmesi de gerekli görülmektedir.

Abstract:
The objective of the research is to evaluate the development and applicability of real estate investment funds, one of the capital market instruments, in general and in association with the real estate investment funds in Turkey based on secondary data and stakeholder opinions. Within the scope of the research, the development of real estate investment funds and the current situation in selected countries have been examined theoretically in the first place and the development and current status of real estate investment funds as a new investment fund instrument in Turkey have been examined from the aspects of legal regulations and implementation. In the application part of the research, the structure, types, the main projects that the funds make or tend to make investments, the basic problems of the funds and solution opportunities regarding the real estate investment funds established in accordance with the "Communiqué on Principles Regarding Real Estate Investment Funds", which was put into effect by the Capital Markets Board in Turkey, were evaluated using secondary data obtained from portfolio management companies, real estate appraisal companies, portfolio holding organizations, auditing firms, those who provide products to funds as well as data collected from fund investors in face-to-face interviews. An in-depth interview technique was used for data collection. In this method, open-ended questions about the research were directed to the target persons in face-to-face and one-to-one interviews. The problems of the mangers and other stakeholders involved in real estate investment funds related to real estate investment funds and practical issues in Turkey, problems of the funds related to deed registry procedures, the economy of the country, and their contributions to the construction and real estate sectors were examined. 
According to the results of the research, it has been revealed that real estate investment funds make significant contributions to the country's economy and especially to the construction and real estate sectors; however, the application of funds has just started recently and there is not enough data to make net economic added value and performance analyzes of funds. Real estate investment funds have opened the way for real and private legal entities, which can be regarded as relatively small investors although being in the class of qualified investors, for participation in real estate investments reaching great monetary values. As a result of the fact that the funds are audited by the Capital Markets Board and managed by expert persons, awareness about real estate investment funds and interest of foreign investors are increasing. Despite the fact that legal arrangements are made and facilities for financial matters are provided, the development of funds are limited by the shortcomings of the regulations; the inadequacy of the number of real estate development specialists working in the field of fund management, investment analysis and risk assessment; inadequacies of the valuation system; and the problems in property, construction and construction processes. As in other instruments based on real estate, increasing the number of Real Estate Development and Management specialists working on establishment, valuation, risk and investment analysis of real estate investment funds and ensuring that they are employed in the stakeholder institutions of the funds may contribute to problem solving and rapid development of the funds. It is also considered necessary to ensure that the ownership and development rights of the properties, to which the funds are invested, are secured by insurance and other means and that the number of foreign investors is increased by products based on Islamic finance bases.