Yetişkin kadınlarda diyet karotenoid alımı ve yeme davranışı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between dietary carotenoid intake and eating behavior in adult women
Yazar: AYLİN AYGAN
Danışman: PROF. DR. AYLİN AYAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma yetişkin kadınlarda diyetle toplam karotenoid alımı ile depresyon ve yeme davranışı arasındaki olası ilişkiyi belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma Türkiye'de ikamet eden, yaş ortalaması 38,20 ± 6,13 yıl (30-50 yıl), beden kütle indeksi (BKİ) 18,5-29,9 kg/m2 arasında olan 200 gönüllü sağlıklı kadın katılımcı ile online/çevrimiçi olacak şekilde yürütülmüştür. Katılımcıların genel beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite durumları, yeme davranışları, depresyon durumları ve antropometrik ölçümleri online anket yolu ile kaydedilmiş ve değerlendirilmiştir. Katılımcıların günlük besin gruplarının tüketimi ve besin ögeleri ile toplam karotenoid alımı miktarlı besin tüketim sıklığı formu kullanılarak hesaplanmıştır. Bireylerin yeme davranışını değerlendirmek için Hollanda Yeme Davranışı Ölçeği (DEBQ) ve depresyon düzeyini ölçmek için Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Bireylerin depresyon ve yeme davranışı puanı ile tanımlayıcı özellikleri, antropometrik ölçümleri, fiziksel aktivite durumları ve beslenme durumları arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Bireylerin Beck Depresyon Ölçeği puan ortalaması 12,31±7,47; DEBQ alt ölçek puanlarının ortalaması duygusal yeme için 38,18±11,11, kısıtlayıcı yeme için 30,52±7,99 ve dışsal yeme alt için 29,38±7,07 olarak saptanmıştır. Bireylerin duygusal yeme davranışı puanı, dışsal yeme puanı ile orta düzeyde depresyon belirtisi arasında anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Depresyon puanları ve DEBQ alt ölçek puanları ile yaş, medeni durum, eğitim durumu, meslek ve gelir durumları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Diyette toplam karotenoid alım ortalaması 8,75±7,07 mg/gündür. Sebze-meyve tüketim ortalaması 527,50±206,90 g/gündür.  DEBQ alt ölçek puanları ile diyet karotenoid alımları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Beck depresyon ölçeği puanı ile protein, kalsiyum, fosfor ve çinko alımı arasında anlamlı pozitif ilişki bulunurken (p<0,05), Toplam karotenoid alımı arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05) Duygusal yeme puanı ile karbonhidrat ve magnezyum alımları arasında pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Kısıtlayıcı yeme puanı ile enerji, karbonhidrat, posa, potasyum, magnezyum, demir, tiamin, niasin, tekli doymamış yağ asitleri ve toplam karotenoid alımları arasında anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Beck Depresyon Ölçeği puanı ile toplam süt ve süt ürünleri ve beyaz et  tüketimi arasında negatif anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Beck Depresyon Ölçeği puanı ile toplam sebze-meyve tüketimi arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Duygusal yeme alt puanı ile işlenmiş et ürünleri tüketimi arasında pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Kısıtlayıcı yeme alt puanı ile toplam süt ve süt ürünlerinin tüketimi, yoğurt, ayran, kefir tüketimi, toplam içecek tüketimi arasında anlamlı negatif ilişki bulunurken (p<0,05), hamur ve sütlü tatlı tüketimi arasında anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Dışsal yeme alt puanı ile kırmızı et tüketimi arasında anlamlı negatif ilişki bulunmuştur (p<0,05).  DEBQ alt ölçek puanları ile sebze-meyve tüketimi arasında ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Yetişkinlerde sağlıklı diyet örüntüsüne sahip besin içeriği çeşitli, karotenoid içeriği zengin bir diyetin teşvik edilmesinin, depresyon, stres ve yeme davranışı üzerinde olumlu etkilerinin olabileceği düşünülmektedir. Karotenoidler ile depresyon ve yeme davranışı arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için farklı yaş gruplarında geniş popülasyonda daha fazla çalışmanın yapılmasına ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Beck Depresyon Ölçeği, yeme davranışı (DEBQ), depresyon, diyet
                                  karotenoid

Abstract:
This study was planned and conducted to determine the possible relationship between dietary total carotenoid intake and depression and eating behavior in adult women. The research was conducted with 200 volunteer healthy female participants residing in Turkey, with an average age of 38.20 ± 6.13 years (30-50 years) and a body mass index (BMI) of 18.5-29.9 kg/m2. It was conducted online. The participants' general eating habits, physical activity status, eating behavior, depression status and anthropometric measurements were recorded and evaluated via an online survey. Participants' daily consumption of food groups, nutrients and total carotenoid intake were calculated using the quantitative food consumption frequency form. The Dutch Eating Behavior Scale (DEBQ) was used to evaluate individuals' eating behavior and the Beck Depression Scale was used to measure the level of depression. The relationship between individuals' depression and eating behavior scores and their descriptive characteristics, anthropometric measurements, physical activity status and nutritional status was evaluated. The average score of the individuals on the Beck Depression Scale was 12.31±7.47; The mean DEBQ subscale scores were found to be 38.18±11.11 for emotional eating, 30.52±7.99 for restrictive eating and 29.38±7.07 for external eating subscale. A significant positive relationship was found between individuals' emotional eating behavior score, external eating score and moderate depression symptoms (p<0.05). There was no significant difference between depression scores and DEBQ subscale scores and age, marital status, education level, occupation and income (p>0.05). The average total carotenoid intake in the diet is 8.75±7,07 mg/day. The average consumption of vegetables and fruits is 527.50±206.90 g/day. There was no significant relationship between DEBQ subscale scores and dietary carotenoid intake (p>0.05). While there was a significant positive relationship between Beck depression scale score and protein, calcium, phosphorus and zinc intake (p<0.05), no significant relationship was found between total carotenoid intake (p>0.05). There was a positive relationship between emotional eating score and carbohydrate and magnesium intake. A significant relationship was found (p<0.05). A significant positive relationship was found between the restrictive eating score and energy, carbohydrate, fiber, potassium, magnesium, iron, thiamine, niacin, monounsaturated fatty acids and total carotenoid intakes (p<0.05). A negative significant relationship was found between the Beck Depression Inventory score and total consumption of milk and dairy products and white meat (p<0.05). There was no significant relationship between the Beck Depression Inventory score and total fruit and vegetable consumption (p>0.05). A positive significant relationship was found between the emotional eating subscore and consumption of processed meat products (p<0.05). While there was a significant negative relationship between the restrictive eating sub-score and total consumption of milk and dairy products, yoghurt, ayran, kefir consumption, and total beverage consumption (p<0.05), a significant positive relationship was found between the consumption of dough and milk desserts (p<0, 05). A significant negative relationship was found between the external eating subscore and red meat consumption (p<0.05). There was no relationship between DEBQ subscale scores and fruit and vegetable consumption (p>0.05). It is thought that encouraging a healthy diet pattern in adults with a varied nutritional content and a diet rich in carotenoids may have positive effects on depression, stress and eating behavior. More studies are needed in a large population in different age groups to better understand the relationship between carotenoids and depression and eating behavior.

Key words: Beck Depression Scale, eating behavior (DEBQ), depression, dietary carotenoid