Özel hastane sağlık çalışanlarında örgüt kültürünün; örgütsel vatandaşlık davranışı, örgütsel bağlılık ve örgütsel sosyalleşmeye etkisi
The impact of organizational culture on organizational citizenship behavior, organizational commitment and organizational socialization of healthcare workers at private hospitals
Yazar: MUSTAFA KOBYA
Danışman: PROF. DR. SALİH HALUK ÖZSARI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel adanma = Organizational commitment ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel kültür =   ; Örgütsel sosyalleşme = Organizational socialization ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
İnsan gücü hastanelerin en önemli kaynakları arasında yer almaktadır. Etkili insan kaynakları yönetimi için sadece teknik beceriler değil, insan davranışını etkileyen diğer unsurlar da göz önüne alınmalıdır. Bu çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarının örgütsel kültür düzeyinin; örgütsel bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütsel sosyalleşme düzeylerine etkisinin olup olmadığının tespit edilmesi ve varsa bu etkinin ne düzeyde olduğunun incelenmesidir. İstanbul'da özel hastanelerde çalışan 941 sağlık çalışanından anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Anket 5 bölüm ve 87 sorudan oluşmaktadır. Sorulardan 12 tanesi çalışanların demografik ve iş yeri bilgileri ile ilgilidir. Örgütsel kültür, örgütsel bağlılık, örgütsel sosyalleşme ve örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri daha önceden dilimize uyarlanmış ve geçerlilik-güvenilirlik çalışmaları yapılmış ölçekler ile değerlendirilmiştir. Veriler SPSS v20 istatistik programı ve AMOS v22 ile analiz edilmiştir. Örgütsel kültür ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıkların incelenmesinde tek yönlü varyans analizi ve bağımsız iki değişken T testi, değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson Korelasyon Analizi ve Basit Doğrusal Regresyon Analizleri uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık p=0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir.

Katılımcıların yaş ortalaması 28,6±9 yıl, çoğunluğu kadın (%73) ve bekârdır (%61). Çalışanların ortalama örgütsel kültür düzeyi 2,52±0,89, örgütsel bağlılık düzeyi 2,67±0,76, örgütsel sosyalleşme düzeyi 2,46±0,76 ve örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyi 1,83±0,59 tespit edilmiştir.

Örgütsel kültür ile değişkenler arasında pozitif yönlü ilişkiler olduğu bulunmuştur. Bu ilişkiler; örgütsel bağlılık ile orta (r=0,656, p<0,001), örgütsel sosyalleşme ile yüksek (r=0,768, p<0,001) ve örgütsel vatandaşlık ile orta düzeydedir (r=0,537; p<0,001). Örgütsel kültür değişkenindeki bir birimlik artış, örgütsel bağlılık düzeyini 0,56 puan, örgütsel sosyalleşme düzeyini 0,65 puan ve örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyini 0,35 puan artırmaktadır.

Yöneticiler kurumlarında mümkün olan en yüksek örgütsel kültür düzeyini oluşturmak için çaba sarf etmelidirler.

Abstract:
Manpower is among the most important resources of hospitals. For effective human resource management, not only technical skills, but also other factors that affect human behavior should be considered. The aim of this study is to determine whether organizational culture level of health workers has an effect on organizational commitment, organizational citizenship behavior and organizational socialization levels and to examine the level of this effect, if any. Data were collected from 941 healthcare professionals working in private hospitals in Istanbul by survey method. The survey consists of 5 sections and 87 questions. 12 of the questions are about the demographic and workplace information of the employees. Organizational culture, organizational commitment, organizational socialization, and organizational citizenship behavior levels were evaluated with scales that were previously adapted to our language and validity-reliability studies were conducted. The data were analyzed with the SPSS v20 and AMOS v22 statistical program. To validate organizational culture scale exploratory factor analysis and confirmatory facto analysis conducted. One-way analysis of variance and two independent variables T-test were used to analyze the differences between the groups, Pearson Correlation Analysis and Simple Linear Regression Analyzes were used to examine the relationships between the variables. Statistical significance was evaluated at the p=0.05 level.

The mean age of the participants was 28.6±9 years, most of them were female (73%) and single (61%). The average organizational culture level of the employees was determined as 2.52±0.89, organizational commitment level 2.67±0.76, organizational socialization level 2.46±0.76 and organizational citizenship behavior level 1.83±0.59.

It has been found that there are positive relations between organizational culture and variables. These relationships are organizational commitment is moderate (r=0.656, p<0.001), organizational socialization is high (r=0.768, p<0.001) and organizational citizenship is moderate (r=0.537; p<0.001). A one-unit increase in the organizational culture variable increases the level of organizational commitment by 0.56 points, the level of organizational socialization by 0.65 points and the level of organizational citizenship behavior by 0.35 points.

Managers should strive to create the highest possible level of organizational culture in their organizations.