Osmanlı modernleşme sürecinde sahil güvenliği (1839-1918)
Coast guard during the Ottoman modernization process (1839-1918)
Yazar: KİBAR BAL
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZCAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
İnsanlık tarihinin başlangıcından bu yana, can ve mal güvenliğini sağlama meselesi toplumların en temel konularından biri olmuştur. Devletlerin tarih sahnesine çıkışıyla birlikte bu görev, toplumlardan devletlere devredilmiştir. Klasik çağlardan modern zamanlara kadar devletler, vatandaşlarının haklarını korumak, hakimiyetleri altındaki bölgelerde güvenliği sağlamak ve gelirlerini artırmak için çeşitli güvenlik tedbirleri almışlardır. Zamanla değişen şartlara paralel olarak, devletlerin güvenlik politikaları ve tedbirleri de gelişmiş ve dönüşmüştür. Mevzubahis tedbirlerinin bir kısmı kara sınırlarında, diğer kısmı ise sahillerde uygulanmıştır. Klasik dönemlerde devletler, ticareti tehdit eden korsanlık faaliyetlerini engellemek için donanma güçlerini kullanmış, liman şehirlerinde ise kuleler ve ribat gibi savunma yapıları inşa etmiştir. Gözetleme kuleleri ve kaleler gibi yöntemlerle deniz ticaret yolları korunmuştur. Osmanlı Devleti, Karadeniz'den Kızıldeniz'e kadar uzanan geniş coğrafyasında, ticaret güvenliğini sağlamak ve her türlü kaçakçılığı engellemek amacıyla çeşitli yöntemlere başvurmuştur. Osmanlı Devleti, gelişen ve değişen dünya koşullarını yakından takip ederek, kendi sahil güvenliğini modern yöntemlerle güçlendirmeye çalışmıştır. Bu bağlamda, karakol ve gözlem gemileri ile kıyı şeridindeki güvenliği sağlamış, liman kentlerinde kurduğu gümrük birlikleri ve kolluk kuvvetleri aracılığıyla da kaçak hammadde ve ürünlerin ülkeye girişini engellemeye çalışmıştır. Ayrıca, modern dönemde gümrük denetimlerini sıkılaştırmış ve sahil güvenliğini sağlayacak yeni teknolojiler ve yöntemler geliştirmiştir. Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin sahil güvenliğinin modernleşme sürecini 1839-1918 yılları arasında ele almaktadır. Osmanlı'nın sahil güvenliğini sağlamak için aldığı tedbirler ve uyguladığı politikalar, değişen şartlar ve tehditler karşısında nasıl evrildiği bağlamında incelenmiştir. Araştırma, donanmanın rolü, korsanlıkla mücadele stratejileri, sahil koruma yapıları, gümrük birlikleri ve kolluk kuvvetleri gibi konuları kapsayarak, devletin ticaret güvenliği ve sınır kontrolü alanındaki yenilikçi uygulamalarını değerlendirmektedir.

Abstract:
Since the beginning of human history, the issue of ensuring the safety of life and property has been one of the most fundamental concerns of societies. With the emergence of states on the historical stage, this duty was transferred from communities to states. From classical times to modern times, states have taken various security measures to protect the rights of their citizens, ensure security in their territories, and increase their revenues. As conditions changed over time, the security policies and measures of states also evolved and transformed. Some of these measures were implemented at land borders, while others were applied along the coasts. In classical periods, states used naval forces to prevent piracy activities that threatened trade, and they built defensive structures such as towers and ribats in port cities to thwart potential attacks. Methods such as watchtowers and fortresses were employed to protect maritime trade routes. The Ottoman Empire, which ruled over a vast territory from the Black Sea to the Red Sea, also employed various methods to ensure trade security and prevent all kinds of smuggling. The Ottoman Empire closely followed the evolving global conditions and sought to strengthen its coastal security with modern methods. In this context, it ensured the security of its coastline with patrol and observation ships and tried to prevent the entry of smuggled raw materials and goods into the country through the customs unions and law enforcement units it established in port cities. Additionally, in the modern period, it tightened customs inspections and developed new technologies and methods to ensure coastal security. This study examines the modernization process of the coastal security of the Ottoman Empire between the years 1839-1918. The measures taken and policies implemented by the Ottomans to ensure coastal security are analyzed in the context of how they evolved in response to changing conditions and threats. The research evaluates innovative practices in the field of trade security and border control, covering topics such as the role of the navy, anti-piracy strategies, coastal protection structures, customs unions, and law enforcement units.