Kendini sansürleyici görev türünün ve etkileşim çiftlerinin beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisi
The effect of self-censorship based task types and interactive dyads on creativity in brainstorming
Yazar: FUNDA KARCOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beyin fırtınası = Brainstorming ; Etkileşim = Interaction ; Etkileşimli yaklaşım = Intereactive approach ; Evli çiftler = Married couples ; Sansür = Censorship ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Günlük yaşamda endüstri, eğitim, reklam ve sağlık gibi pek çok alanda yeni
programların ve ürünlerin geliştirilmesinde yaratıcı düşüncelere ihtiyaç duyulmaktadır.
Beyin fırtınası tekniği temelde kişilerde ve gruplarda yaratıcılığı arttırmayı
hedeflemektedir. Bu teknik eleştiri olmadan akla gelen çok sayıda düşünceyi üretme ve
bu düşünceleri birleştirmeye dayanmaktadır. Beyin fırtınasında özgün düşünce üretimini
veya yaratıcılığı olumlu ya da olumsuz yönde etkileyen faktörlerin belirlenmesine
yönelik birçok çalışma bulunmaktadır.
Beyin fırtınasında yaratıcılığı olumsuz etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır.
Kendini sansürleme ve etkileşim kaygısı da bunlar arasındadır. Bununla birlikte bu iki
faktör geçmişte ayrı olarak incelenmemiş ve etkileşim kaygısının temelinde kendini
sansürleme olduğu iddia edilmiştir. Ayrıca bu iki faktörün yaratıcılığı hangi yolla
etkilediği bilinmemektedir. Bu sorunları aydınlatmak için düzenlenen araştırmada
kendini sansürleme ve etkileşim kaygısının yaratıcı düşünce üretimi üzerindeki etkisi
incelenmiştir. Araştırma iki deneyden oluşmaktadır. İlk deneyde, kendini sansürleme
isteği beyin fırtınası problemi manipüle edilerek değerlendirilmiştir. Beyin fırtınası
problemleri: kadın cinayetlerini ve kadına yönelik şiddeti önlemek, aile üyeleri
arasındaki iletişimi arttırmak ve eşlerin daha mutlu ve uyumlu olması olarak
belirlenmiştir. Katılımcılar seçkisiz bir şekilde eşleştirilmiş ve partnerleriyle birlikte
kendilerine verilen beyin fırtınası problemi hakkında düşünce üretmişlerdir. Etkileşim
kaygısını manipüle etmek amacıyla iki kişilik gruplar oluşturulmuş (kız-erkek, erkekerkek)
ve katılımcıların düşüncelerini partneriyle paylaşması istenmiştir. Bu çalışmada
problem türünün (sansürlemenin) özgün, esnek ve derin düşünce üzerindeki etkisi
anlamlıdır. Şiddet koşulundaki katılımcılar, diğer koşuldaki katılımcılara oranla daha az
düşünce üretmiştir. Bununla birlikte yaratıcılık ile sansürleme arasındaki ilişkiye
esneklik ve derin düşünme aracılık etmektedir. Etkileşim kaygısının özgün, esnek ve
derin düşünme üzerinde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır.
Benzer bir yöntemle hazırlanan ikinci deneyde, ilk deneyde yer alan eşler
arasındaki uyum konusu araştırmaya dahil edilmemiştir. Ayrıca etkileşim kaygısı
değişkenine kız-kız grubu eklenmiştir. Sonuçlar ilk deney ile tutarlıdır. Buna göre şiddet
koşulundaki katılımcılar kendilerini anlamlı bir şekilde daha fazla sansürlemiş ve
sonuçta daha az düşünce üretmiştir. Buna ek olarak, yaratıcılık ile sansürleme
arasındaki ilişkiye esnek ve derin düşünmenin kısmi olarak aracılık ettiği görülmüştür.
Öte yandan, grupların aynı ya da farklı cinsiyetlerden oluşması yaratıcılık üzerinde
anlamlı bir değişime yol açmamıştır. Elde edilen bulgular, literatürde kendini
sansürleme isteği ile ilgili açıklamalar ve düşünceleri yazılı ya da sözlü olarak ifade
etmenin kaygı düzeyinde farklılığa yol açması ile açıklanmıştır.

Abstract:
In daily life, there is a need for creative ideas for developing new programs and
products in many areas such as in industry, education, advertising and health. The main
goal of the brainstorming technique is to increase creativity in individuals and groups.
This technique is based on producing many ideas, which come to mind without
criticism and combining those ideas. There are many studies on the brainstorming
designed to determine the factors that enhance or inhibit the production of original
ideas.
Among the factors that inhibits creativity in brainstorming are self-censorship
and interaction anxiousness. However these two factors were not examined separately
in the past and it has been claimed that self-censorship is the basis of the interaction
anxiousness. Moreover, it is not known how these two factors affect creativity. In the
research conducted to elucidate these problems, the effect of self-censorship and
interaction anxiety on creative idea generation was examined. There are two
experiments in this research. In the first experiment, self-censorship was assessed by
manipulating the brainstorming problem. Brainstorming problems were determined as
preventing the murders of women and violence against women, improving
communication between family members and increasing harmony between couples. The
participants were paired randomly and they generated together ideas about problem of
brainstorming to which was given them. Two pairs were formed (Female-Male, Male-
Male) in order to manipulate interaction anxiousness and they were asked to share ideas
with their partners. This study demonstrated that topic type (self-censorship) had
significant effect on the number of the original, flexible and deep ideas. The participants
under violence condition generated fewer ideas than participants under the other
condition. In addition to this, it was also found that flexibility and persistence played
mediator roles for the relationship between self-censorship and creativity. On the other
hand, it was found that the interaction anxiousness did not have significant effect on the
number of original, flexible, and deep ideas.
In the second experiment, which was prepared in a similar method, the topic of
enhancing the harmony between couples was not included. In addition, the girl-girl pair
was added to the interaction anxiousness. The results were consistent with the first
experiment. Accordingly, the participants under violence condition significantly
censored themselves more than others and produced the least number of ideas. Also, it
was found that flexibility and persistence played mediator roles for the relationship
between self-censorship and creativity. On the other hand, same or different genders of
the partners did not lead to significant effect on creativity. Obtained findings were
explained from the literature about self-censorship and expressing the ideas in written or
verbal fashion that may lead to a difference in the degree of anxiety.