Acil servise travma sonrası başvuran ve yoğun bakım yatışı yapılan 65 yaş ve üstü hastalarda mortaliteyi öngörmede travma skorlarının performansı
Performance of trauma scores in predicting mortality in patients 65 years of ages and over who arrived to the emergency service after trauma and were admitted to intensive care
Yazar: ELİF SAMİAN
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT TAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Nüfusun ilerleyici yaşlanması, travmaya maruz kalan yaşlı hasta sayısındaki artış, ortalama yaşam beklentisinin artması geriatrik travmalı hastaların yönetimi, prognozu ve mortalite ön görüsü önem arz etmeye başlamıştır. 
Bu araştırmada Glasgow Koma Skoru (GKS), Revize Travma Skoru (RTS), Yaralanma Şiddet Skoru (ISS), Kısaltılmış Yaralanma Ölçeği (AIS), Hızlı Akut Fizyoloji Skoru (RAPS), Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi (APACHE) Skoru olmak üzere altı adet travma skoru kullanarak; geriatrik travmalı hastalarda mortaliteyi öngörmede ve hastaneye yatış kararının/prognozunun etkinliğini, demografik, epidemiyolojik ve klinik özelliklerini belirlemede bu skorların etkinliğini ölçmek amaçladık.
01/01/2016-30/11/2023 tarihleri arasında Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniğine başvuran hastalar incelenmiştir. Travmaya maruz kalan 65 yaş ve üstü olup yoğun bakım ünitesine yatışı yapılan 258 hasta kaydedilmiştir. Hastaların veri sistemindeki epikrizleri sonuçları taranıp travma skorları hesaplanmıştır.
Çalışmamıza dahil ettiğimiz hastalar 65 yaş ve üstü olup; yaş ortalaması 81,5 + 7.57dir. Bu hastaların %48,8 i kadın, %51,2 si erkektir. Hastaların yoğun bakım ünitesinde yatış süresi ortalama 14,25 + 26,52 gün olarak tespit ettik. Hastaların 39'u ex olmuş 219'u sağ kalım ile sonuçlanmıştır. Kadın hastaların %10,3 ü; erkek hastaların ise %19,7 si ex olmuştur. Yapılan ki kare analizinde hastaların cinsiyetleri ile mortalite arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p:0.036). 
Ölen hastaların; Yaş ortalaması 77,36+7,9 olup mortalite ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p:0,133). Yatış süresi ortalama 30,82+49,9 gün olup, ölüm oranları ile anlamlı bir farklılık saptanmıştır(p<0,05). APACHE skoru (19,85+8,4), ISS ortalama (26,2+13,3), RAPS ortalama (7,18+3,07), AIS ortalama (6,74+3,78) olup sağ kalan hastalara göre yüksektir. Mortalite ile anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0,05). GKS ortalama (9,56+4,3), RTS ortalama (9,08+2,3) olup sağ kalan hastalara göre düşüktür. Mortalite ile anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0,05).
Çalışmamızın sonuçları üzerine; yaşlı travma hastalarında yaralanma şiddeti puanlama sistemlerinin yararlılığı ve uygulanabilirliği acil servis hekimlerinin prognozu tahmin etmelerine; bu hastaların uygun tedavi ile daha iyi stabilize edilmesiyle mortalitenin ön görülmesi ve önlenmesi için acil servise kabul sırasında kullanılabilecek önemli parametreler olduğunu tespit ettik. 65 yaş ve üstü travmaya maruz kalan hastalarında travma skorlarının kullanılmasının hastaların triyajına, tanısına, tedavisine ve takibine katkıda bulunacağını düşünüyoruz.

Abstract:
With the progressive aging of the population, the increase in the number of elderly patients exposed to trauma, and the increase in life expectancy, the management, prognosis and mortality prediction of geriatric trauma patients have become important.  
 In this study, by using six trauma scores including Glasgow Coma Score (GCS), Revised Trauma Score (RTS), Injury Severity Score (ISS), Abbreviated Injury Scale (AIS), Rapid Acute Physiology Score (RAPS), Acute Physiology and Chronic Health Evaluation (APACHE) Score; We aimed to measure the effectiveness of these scores in predicting mortality and determining the effectiveness of hospitalization decision/prognosis, demographic, epidemiological and clinical characteristics in geriatric trauma patients.
 Patients admitted to the Emergency Medicine Clinic of Diyarbakır Gazi Yaşargil Training and Research Hospital between 01/01/2016 and 30/11/2023 were analyzed. A total of 258 patients aged 65 years and older who were exposed to trauma and hospitalized in the intensive care unit were enrolled. Patients' epicrisis results in the data system were scanned and trauma scores were calculated.
The patients included in the study were 65 years of age and older, with a mean age of 81.5 + 7.57 years. Of these patients, 48.8% were female and 51.2% were male. The mean duration of hospitalization was 14.25 + 26.52 days. While 39 patients died, 219 patients survived. 10.3% of female patients and 19.7% of male patients died. Chi-square analysis revealed a significant difference between the gender of the patients and mortality (p:0.036). 
 The mean age of the deceased patients was 77.36+7.9 years and no significant relationship was found with mortality (p:0.133). The mean length of hospitalization was 30.82+49.9 days and a significant difference was found with mortality rates (p<0.05). APACHE Score (19.85+8.4), ISS score (26.2+13.3), RAPS score (7.18+3.07), AIS score (6.74+3.78) were higher than the survivors. A significant difference was found with mortality (p<0.05). The mean GCS was (9.56+4.3) and the mean RTS was (9.08+2.3), which were lower than the survivors. A significant difference was found with mortality (p<0.05).
Based on the results of our study, we found that the usefulness and applicability of injury severity scoring systems in elderly trauma patients are important parameters that can be used during admission to the emergency department to help emergency physicians predict prognosis and to predict and prevent mortality by better stabilizing these patients with appropriate treatment. In patients aged 65 years and older exposed to trauma, we think that the use of trauma scores will contribute to the triage, diagnosis, treatment and follow-up of patients.