Aktif sakroiliit tanısıyla tedavi başlanan ankilozan spondilitli hastalarda, kullanılan tedavi yöntemine göre hastalık aktivite bulgularının sakroiliak eklem mrg ile araştırılması
Comparıson of sacroılıac joınt mrı wıth dısease actıvıty fındıngs regardıng treatment method, ın ankylosıng spondylıtıs patıent wıth have actıve sacroılııtıs
Yazar: MUSTAFA MİRAÇ ÖNER
Danışman: PROF. DR. ALPARSLAN ÜNSAL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Hastalık = Disease ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Radyonüklid görüntüleme = Radionuclide imaging ; Sakroiliyak eklem = Sacroiliac joint ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Tomografi = Tomography ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors

Özet:
Seronegatif spondiloartropatiler (SNSA), sinovyum ve entezis tutulumu ile karakterize, spinal ve oligoartriküler periferal artritin de eşlik ettiği bir dizi hastalığı içerir. Prototipi Ankilozan Spondilit'tir (AS). AS'in ise en erken ve en karakteristik bulguları sakroiliak eklemde (SİE) izlenir. Sakroiliitin klinik tanısında, eklemin derinde yerleşimi ve hareketli olmaması nedeniyle, diğer eklemlerin değerlendirilmesinde kullanılan standart fizik muayene yöntemleri kullanılamamaktadır. Bu nedenle tanıda, klinik bulgularla birlikte görüntüleme yöntemlerinin çok önemli bir yeri vardır. MR'nin erken ve aktif sakroiliitin saptanmasında etkin bir görüntüleme yöntemi olduğu bildirilmiştir.
Bu çalışmada farklı medikal tedavi yöntemleri uygulanan aktif sakroiliitli AS hastalarında rutin MR sekansları ile hastalığın, kemik iliği ödemi, osteit, entezit, sinovit, kapsülit gibi aktif, yağlı infiltrasyon, subkondral skleroz ve ankiloz gibi kronik bulgularını saptamak, hastalığın klinik olarak aktivitesini belirleyen BASDAI indeksi ile arasındaki korelasyonun araştırılması amaçlandı. 
Ocak 2011 ile Ağustos 2014 tarihleri arasında farklı medikal ajanları ile tedavisine başlanmış aktif sakroiliitli AS hastası olan Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda tedavi öncesi ve sonrası SİE MR görüntüleri bulunan 11'i kadın, 23'ü erkek 34 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Olguların 13'ü NSAİİ, 7'si SSZ ve 14'ü anti TNF ajan kullanmaktaydı.  Olgular anti TNF kullanan ve kullanmayanlar olarak gruplandırıldı. Tedavi öncesi BASDAI skoru Ortalama 6,64'tü.  Tedavi sonrası BASDAI skoru ortalama 4,13 olarak hesaplandı. Anti TNF kullananlarda BASDAI skoru 6,53'ten 2,87'ye geriledi. Tedavi sonrası ortalama BASDAI skoru tedavi öncesi ile karşılaştırıldığında aradaki farklılık istatistiksel olarak anlamlıydı.
SİE MR tetkiklerinde oblik koronal T1A, sagital ve oblik koronal T2A, oblik aksiyel STIR, post-kontrast yağ baskılı aksiyel ve oblik koronal T1A sekansları kullanıldı. MR tetkiklerinde aktif ve kronik bulgular belirlendi, tedavi öncesi ve sonrası aktivite farklılıkları araştırıldı. Elde edilen bulgular ile kullanılan medikal ajan ve BASDAI skoru arasındaki korelasyon incelendi. 
Aktif bulgulardan, sinovyal ve subkondral kontrast tutulum şiddeti tedavi sonrasında, tedavi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı azalma gösterdi. Kullanılan tedavi yöntemleriyle ve BASDAI skoruyla anlamlı korelasyon sadece sinovyal kontrastlanma bulgusu açısından saptandı. Kronik değişikliklerden yağlı infiltrasyon gelişimi tedavi sonrasında, tedavi öncesinde göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdi. Ancak kullanılan tedavi yöntemleriyle veya BASDAI skoru istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmadı. 
Sonuç olarak, eldeki veriler ışığında post-kontrast MR serilerinin aktif sakroiliit tanısında ve takibinde yararlı olduğu kanısına varılmıştır. Post-kontrast serileri içeren sakroiliak MRG tetkikinin, AS'li hastaların değerlendirilmesinde ve takibinde BASDAI ile birlikte kullanılması önerilebilir.

Anahtar Sözcükler: Ankilozan Spondilit, Sakroiliit, Sakroiliak eklem MR, Anti TNF, BASDAI

Abstract:
Seronegative spondyloarthropathies are a group of spinal and oligoarticular peripheral arthritidies that are characterized by synovitis and enthesitis. Ankylosing spondylitis (AS) is the prototype of this group. The earliest and the most characteristic findings of AS is seen in sacroiliac joints. Standard physical examination tests which are useful in other joints cannot be used for diagnosis of sacroiliitis, due to immobility and deep location of the sacroiliac joints, so the imaging tests have a pivotal role in the diagnosis. Magnetic Resonance imaging is accepted as the most efficient imaging modality to diagnose the early and active sacroiliitis.
In this study, the aim was to evaluate active (bone marrow edema, osteitis, synovitis, enthesitis, capsulitis) and chronic (fatty infiltration, subchondral sclerosis, ankylosis) changes in active sacroiliitis patients, who have been treated with different therapeutic options, with  Magnetic Resonance imaging. Evaluating the correlation between BASDAI scores regarding the disease activity and the various MR parameters was also targeted. 
Between January 2011 and August 2014, 34 active sacroiliitis patients (M/F: 23/11) who had pre and post-treatment sacroiliac MR imaging in Radiology Department of Adnan Menderes University Faculty of Medicine were enrolled in this retrospective study group. Different treatment options were used in this study group as following: NSAİDs for 13 patients, SSZ for 7 patients and anti-TNF for 14 patients. Cases were divided into two sub-groups as anti-TNF and others. Average BASDAI score for whole group at pre-treatment period was 6,64, declined to 4,13 after treatment and this difference was statistically significant. In anti-TNF sub-group, average BASDAI score declined from 6,53 to 2,87 after treatment which was also statistically significant.
Among the active findings, the severity of synovial and subchondral contrast enhancement decreased significantly after treatment. Synovial contrast enhancement especially correlated with BASDAI scores between pre and post-treatment period. Fatty infiltration was the only chronic finding which had changed significantly after treatment, but there wasnot any correlation with average BASDAI scores.
As a result, post-contrast MR series are useful in diagnosis and follow-up of active sacroiliitis. Sacroiliac MR imaging with contrast enhanced series are recommended for the evaluation and follow-up of ankylosing spondylitis patients along with BASDAI scores

Key words: Ankylosing Spondylitis, Sacroiliitis, Sacroiliac joint MR, Anti TNF, BASDAI