Meme kanserli hastalarda konforu destekleyici hemşirelik bakımının ve eğitimin radyoterapi uygulaması ile etkileşimi
The interactions between radiation therapy with nursing care and education to support the comfort of breast cancer patients
Yazar: ÜKKE KARABACAK
Danışman: Y.DOÇ.DR. RENGİN ACAROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
7.ÖZET: Araştırma, radyoterapi uygulanan erken evre meme kanserli hastalarda konforu destekleyici hemşirelik bakımının ve eğitimin radyoterapi uygulaması ile etkileşimini belirlemek amacıyla metodolojik ve deneysel olarak iki aşamada planlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşamasının evrenini, İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü ve İstanbul Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi ABD Meme Polikliniğine, Eylül 2001- Nisan 2002 tarihleri arasında meme kanseri nedeni ile meme koruyucu cerrahi (MKC) uygulanmış radyoterapi planlanan hasta bireyler arasından amaçlı örneklem yöntemiyle seçilen 59 olgu oluşturmuştur. Araştırmanın deneysel aşamasında ise aynı ünitede, Nisan 2002 - Mayıs 2003 tarihleri arasında erken evre meme kanseri nedeniyle MKC uygulanmış, tanısını bilen, daha önce radyoterapi uygulanmamış, psikiyatrik tedavi görmeyen, aynı teleterapi cihazı ile tedavi planlanan, iletişim kurulabilen, okuma yazma bilen, çalışmaya katılmaya istekli 21 kontrol ve 21 deney grubu olgu oluşturmuştur. Araştırmanın birinci aşamasında; Radiation Therapy Comfort Questionnaire'nin (RTCQ), Türkçe şeklinin geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış (Radyoterapi Konfor ölçeği / RTKÖ), ikinci aşamasında; kontrol grubu olgulara rutin radyoterapi uygulaması sırasında sunulan bilgilendirme ve bakım teknikleri uygulanmış, deney grubu olgulara ise hasta kabulden itibaren Kolcaba'nın geliştirdiği Konfor Kuramı doğrultusunda hazırlanan bakım uygulama ve bilgilendirmenin yanı sıra araştırmacının hazırladığı rehber broşür verilmiştir. Verilerin toplanmasında, olguların bireysel, hastalık ve tedavi özelliklerini değerlendirmede "Hasta Bilgi Formu"; anksiyete değerlendirmede "Durumluk- Sürekli Anksiyete Envanteri"; test-tekrar test güvenirliği 0.59, Cronbach's Alpha iç tutarlılık kat sayısı tedavi öncesi 0.61, tedavi sırası 0.63 olan ve oldukça güvenilir bulunan "RTKÖ" ve "Meme Kontur İzleme Formu" kullanılmıştır. ıııVerilerin analizinde SPSS programı ile oran, aritmetik ortalama, standart sapma, Fisher Kesin x2, T- Testi, Wilcoxon, Mann - Whitney U testi, Spearman Korelasyon tekniği, madde toplam puan katsayısı ve Cronbah's alpha tekniği kullanılmıştır. Araştırmada yapılan değerlendirme sonucunda; ? RTKÖ'nin test-tekrar test güvenirliğinin 0.59, Cronbach's Alpha iç tutarlılık kat sayısının tedavi öncesi 0.61, tedavi sırası 0.63 bulunduğu ve oldukça güvenilir olduğu, ?Kontrol grubu olguların RT sırası konfor (4.31±0.67) puan ortalamasının RT öncesine (4.26 ±0.63) göre yükseldiği ancak istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı (z =-0,374, p > 0.05), deney grubu olgularda ise RT öncesi sağlanan konfor düzeyinin korunduğu, iki uygulama arasında farklılık olmadığı (z=-0,065, p > 0.05), ? Radyoterapi öncesi konfor puan ortalaması ile durumluk anksiyete puan ortalaması arasında, konforun artması ile anksiyetenin düştüğünü gösteren negatif ilişkinin kontrol grubu olgularda orta derecede (r=-0.488), deney grubu olgularda ise ileri derecede (r = -0.756) olduğu, ? Radyoterapi öncesi kontrol grubu olguların deney grubuna göre kendini daha berbat hissettiği, gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu (t= 2.303, p<0.05), ? Kontrol grubu olguların, RT öncesi- RT sırasında konfor farkı ile yan yükseklik farkının artması arasında orta derecede pozitif bir ilişki olduğu konfor yükseldiği zaman tedavi alanı ölçüm parametrelerinden yan yükseklik farkının da arttığı (r = 0.440, p < 0.05) saptanmıştır. Bulgularımız, MKC uygulan erken evre meme kanserinde, radyoterapi uygulaması sırasında konforu destekleyici hemşirelik bakımı ve eğitim ile anksiyetenin azalacağı ve radyoterapiye uyumun daha kolay olabileceğini göstermiştir. 112

Abstract:
8.SUMMARY: THE INTERACTIONS BETWEEN RADIATION THERAPY WITH NURSING ÇARE AND EDUCATION TO SUPPORT THE COMFORT OF BREAST CANCER PATIENTS This study was planned and carried out methodologically and experimentally in two stages, to determine the interactions betvveen radiation therapy with nursing çare and education to support the comfort of radiation therapy operated early stage breast cancer patients. The universe of the first stage of the study was formed among 59 medical caseş, which were chosen by intended example method from breast cancer patients, who were operated with breast-conserving surgery (BCS) and being planned to have radiation therapy, in istanbul University Institute of Oncology and istanbul University istanbul Faculty of Medicine Department of Radiation Oncology, between September 2001 and April 2002. The experimental stage of the study was formed of 21 control group and 21 experimental group cases, who had BCS because of early stage breast cancer, knew their diagnosis, never had radiation therapy before, not having psychiatric treatment, being planned to have tele-therapy with the same instrument, can communicate, knew to read and write and vvilling to take part in the study, in the same institutions mentioned above, between April 2002 and May 2003. in the first stage of the study, the validity and reliability study of the Turkish form of the Radiation Therapy Comfort Ouestionnaire (RTCQ) was applied. in the second stage of the study, the information and çare techniques used in the routine radiotherapy applications were applied to the control group; and çare practice and education done in the direction of the Comfort Theory developed by Kolcaba, together with the directory and brochure prepared b,y the researcher were given beginning from patient reception to the individuals in the experiment group. 113