Van koşullarında yeni geliştirilen bazı aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerinin tarımsal ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of agricultural and technological characteristic of newly developed some safflower (Carthamus tinctorius L.) varieties in Van condition
Yazar: HİCRET AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ZEHRA EKİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aspir = Safflower ; Tane verimi = Grain yield ; Tarımsal özellikler = Agricultural properties ; Van = Van ; Yağ oranı = Oil ratio

Özet:
Bu araştırma, yeni geliştirilen bazı aspir çeşitlerinde Van koşullarında verim ve bazı kalite özelliklerini tespit etmek amacıyla 2020 yılı vejetasyon döneminde (Nisan-Eylül) yürütülmüştür. Araştırmada Balcı, Linas, Olas, Göktürk, Asol, Hasankendi, Zirkon, Olein, Koç, Safir, Sevetağa, Ayaz, Yenice, Dinçer ve Remzibey olmak üzere 15 aspir çeşidi kullanılmıştır. Tarla denemesi tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. 
Araştırmada çeşitlere göre; bitki boyu 57.2 – 82.9 cm (Olein-Yenice), ilk dal yüksekliği 39.9 - 68.0 cm (Koç-Yenice, Linas), bitki başına dal sayısı 3.4 – 6.5 adet (Asol, Servetağa-Koç), bitki başına tabla sayısı 13.1 – 4.3 adet (Asol-Koç), tabla çapı 24.93 – 21.23 mm (Ayaz-Zirkon), tabla başına tane sayısı 21.73 - 37.17 adet (Olas-Zirkon), bin tane ağırlığı 29.63- 44.07 g (Yenice-Linas, Dinçer, Balcı, Koç), tane verimi 102.0 - 249.3 kg/da (Dinçer-Ayaz, Koç), kabuk oranı % 41.98 - 60.34 (Yenice-Koç, Hasankendi), yağ oranı %25.3 – 28.9 (Zirkon-Göktürk) ve yağ verimi 26.1 - 66.4 kg/da (Dinçer-Ayaz) arasında değişmiştir.
Araştırma sonucunda, tane ve yağ verimi bakımından yüksek değerlerin elde edildiği Ayaz, Koç ve Remzibey-05 çeşitlerinin Van koşullarına uygun olduğu ve benzer ekolojik koşullara sahip yörelerde başarılı bir şekilde yetiştirilebileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
This study observed under the ecological condition of Van in the vegetation period of 2020 (April-September) in order to determine the yield and yield components of 15 safflower varieties. In this study; Balcı, Linas, Olas, Göktürk, Asol, Hasankendi, Zirkon, Olein, Koç, Safir, Sevetağa, Ayaz, Yenice, Dinçer ve Remzibey were used 15 safflower varieties as safflower samples. The field trial was conducted in randomized complete blocks design with three replicates.
According to the varieties results showed a range of changes as plant height 57.2 – 82.9 cm (Olein-Yenice), first branch height 39.9 - 68.0 cm (Koç-Yenice, Linas), number of branch per plant 3.4 – 6.5 adet (Asol, Servetağa-Koç), number of heads per plant 13.1 – 4.3 adet (Asol-Koç), number of seeds per head 21.73 - 37.17 adet (Olas-Zirkon), diameter of head 24.93 – 21.23 mm (Ayaz-Zirkon), thousand seed weight 29.63- 44.07 g (Yenice-Linas, Dinçer, Balcı, Koç), seed yield 102.0 - 249.3 kg/da (Dinçer-Ayaz, Koç), hull ratio 41.98 - 60.34% (Yenice-Koç, Hasankendi), oil ratio 25.3 – 28.9% (Zirkon-Göktürk) and oil yield 26.1 - 66.4 kg/da (Dinçer-Ayaz) in this study. As a result, Ayaz and Koç varieties were chosen as best plant material on the highest seed and oil yields and following this Remzibey-05 variety under Van ecological conditions.