Üst lateral dişlerde simüle edilmiş  palatinal olukların tespitinde konik  ışınlı bilgisayarlı tomografinin farklı  voksel boyutlarının etkinliği
Efficacy of different voxel sizes of  cone beam computed tomography in  detection of simulated palatinal  grooves in upper lateral teeth
Yazar: ÖMÜR KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. BURAK SAĞSEN
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı / Endodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Palatinal oluk genellikle klinik bir belirti veya semptom göstermez ve bu nedenle tanı esas olarak radyografik incelemeye dayanır. Pek çok çalışma, palatinal oluklarının değerlendirilmesinde konik ışınlı bilgisayarlı tomografinin (KIBT) avantajını ve faydasını doğrulamıştır. Bu çalışmada farklı voksel boyutlarında çekilmiş insan maksiller lateral dişleri üzerindeki simüle edilmiş palatinal olukların KIBT görüntülerinin tanısal doğruluğunu değerlendirmeyi amaçladık. Bu in vitro çalışmada periodontal hastalık nedeniyle çekilmiş 250 adet üst insan lateral dişi kullanıldı ve dişler 3 gruba ayrıldı. 100 dişten oluşan ilk grupta palatinal oluklar kökün orta üçte birlik kısmına kadar uzatılmıştı. 100 dişten oluşan ikinci grupta palatinal oluklar kökün apikal üçte birlik kısmına kadar uzatıldı. 50 dişten oluşan son grup kontrol grubuydu. Dişlerin palatinal kök yüzeylerinde oluşturulan oluklar 0,5 mm derinliğinde ve 0,5 mm genişliğinde olacak şekilde karbon separe disk ile oluşturuldu. Bir periodontal sond yardımıyla derinlik ve genişlikler kontrol edildi ve standartlara uymayan dişler çalışma dışı bırakıldı. KIBT görüntüleri NewTom 5G (CEFLA, Imola, İtalya) ile 3 farklı voksel boyutunda alınmıştır: 300, 150 ve 75 μm. Protokol konusunda bilgisi olmayan, en az 5 yıllık endodontik deneyime sahip iki kalibre edilmiş gözlemci, görüntüleri NewTom'un NNT Viewer yazılımı aracılığıyla değerlendirdi. Gözlemcilerin duyarlılığını artırmak amacıyla görüntüler bir hafta sonra yeniden değerlendirildi. Gözlemciler arası kappa değerleri 0,90'ın üzerinde olup gözlemciler arası uyumun çok iyi olduğunu göstermektedir. Fisher-Freeman-Halton testi' ne göre, oluk tipleri ve voksel boyutları arasında anlamlı bir fark bulunamadı. Cochran's Q testi'ne göre 300 μm voksel boyutu ile diğer voksel boyutları arasında anlamlı bir farklılık vardır. 1. Gözlemci için 75, 150, 300 voksel boyutlarında sırası ile %99.5, %96.6, %91.9; 2. Gözlemci için sırası ile %98.5, %93.5, %90.8 pozitif olasılık oranı değerleri bulunmuştur. Doğruluk sonuçları, olasılık oranlarını 75, 150, 300 voksel boyutlarında sırasıyla 1. Gözlemci için %99.6, %97.2, %90.8 olarak; 2.Gözlemci için %98.8, %94.4, %91.2 olarak doğruladı. CBCT taramaları simüle edilmiş PO'yu tespit etmede güvenilirdi ve daha düşük x-ışını maruziyeti ve iyi teşhis performansı göz önüne alındığında 300 voksel boyutundan daha küçük voksel boyutlarının seçilmesi en iyi protokoldür.

Abstract:
Palatinal groove usually does not present a clinical sign or symptom, and, therefore, diagnosis is mainly based on radiographic examination. Many studies confirmed the advantage and accuracy of cone-beam computed tomography (CBCT) in evaluating palatinal grooves. We aimed to evaluate the diagnostic accuracy of CBCT images of simulated palatinal grooves on extracted human maxillary lateral teeth taken in different voxel sizes. In this in vitro study, 250 upper human lateral teeth extracted due to periodontal disease were used and the teeth were divided into 3 groups. In the first group of 100 teeth, the palatinal grooves were extended to the middle third of the root. In the second group of 100 teeth, the grooves were extended to the apical third of the root. The last group consisting of 50 teeth was the control group. The grooves created on the palatinal root surfaces of the teeth were simulated with a carbon separation disc of 0.5 mm depth and 0.5 mm width. Depths and widths were checked with the help of a periodontal probe, and teeth that did not comply with the standard were excluded from the study. CBCT images were taken with NewTom 5G (CEFLA, Imola, Italy) in 3 different voxel sizes: 300, 150 and 75 μm. Two calibrated observers with at least 5 years of endodontic experience blinded to the protocol evaluated the images with NewTom's NNT Viewer software. The images were re-evaluated one week later to increase the sensitivity of the observers. Interobserver kappa values were above 0.90, indicating very good interobserver agreement. According to Fisher-Freeman-Halton test, there was no significant difference between groove types and voxel sizes. According to Cochran's Q test, there is a significant difference between 300 μm voxel size and other voxel sizes. Positive likelihood ratios of 99.5%, 96.6%, 91.9% for Observer 1 and 98.5%, 93.5%, 90.8% for Observer 2 at 75, 150, 300 voxel sizes, respectively. Accuracy results confirmed the likelihood ratios as 99.6%, 97.2%, 90.8% for Observer 1 and 98.8%, 94.4%, 91.2% for Observer 2 at 75, 150, 300 voxel sizes, respectively. CBCT scans were reliable in detecting simulated PO, and choosing voxel sizes smaller than 300 voxels is the best protocol given the lower x-ray exposure and good diagnostic performance.