Halep keçilerinde bazı meme ve meme başı özellikleri, somatik hücre sayıları (SHS), süt verimi ve bunlar arasındaki ilişkiler
Some udder and nipple characteristics, number of somatic cells (SHS), milk yield and their correlation between them in halep goats
Yazar: MUSTAFA KÜÇÜKGÜN
Danışman: DOÇ. DR. SELİM KUL
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Keçiler = Goats ; Laktasyon = Lactation ; Meme = Breast ; Meme ölçüleri = Udder measurements ; Somatik hücre sayısı = Somatic cell count ; Süt verimi = Milk yield ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu çalışma Elazığ ilinde özel bir işletmede yarı entansif şartlarda yetiştirilen 38 baş Halep keçisinin meme ve meme başı özellikleri, somatik hücre sayıları (SHS), süt verimi ve bunlar arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın hayvan materyalini 4 yaşlı, üçüncü laktasyonda ve aynı tarihlerde ikiz doğum yapmış Halep keçileri oluşturmuştur.  
Halep keçilerine ait laktasyon süresi, süt verimi ve laktasyonun pik yaptığı dönemde sütteki SHS sırası ile 175.08 ± 3,44 gün, 232,51 ± 5,66 kg ve 223540.00 ± 16807,50 hücre/ml olarak tespit edilmiştir.
	Keçilerde meme özellikleri olarak memenin yerden yüksekliği, genişliği, çevresi, meme başı uzunluğu, meme başı çevresi ve meme hacmi sırası ile 39.74 ± 0.45, 28.59 ± 0.72, 54.30 ± 1.23, 11 ± 5.73, 5.74 ± 4 cm ve 1616.84 ± 27.78 ml olarak belirlenmiştir.
Araştırmada meme lobunun yapısına göre iki farklı meme loblanma yapısı belirlenmiş olup, bunlardan %68.4'ü dokuz puanlık değerlendirme skalasında 3 puanlık (armut şekilli meme)  ve %31.6 sı ise 5 puanlık (meme başları iri, aşağıda ve dikey olan meme,) görünüme sahip olarak belirlenmiştir. İncelenen meme ve meme başı bakımından meme loblanma yapıları arasında istatistiki olarak önemli faklılıklar tespit edilmemiştir (P>0.05).
	Laktasyon süt verimi ve laktasyon süresi Meme loblanma yapısı 5 puan ile değerlendirilenlerde 311.10 ± 14.44 kg, 173 gün, 3 puan ile değerlendirildiğinde ise 302.948 ± 8.72 kg ve 182 gün olarak belirlenmiştir (P>0.05).
	Süt verimi, meme ve meme başı ölçüleri ve SHS arasındaki korelasyon katsayıları istatistiki olarak önemli bulunmamıştır (P>0.01).
Bu araştırmada ayrıca, Halep keçilerinin laktasyon süt verim miktarı, süresi, SHS değeri ve belirlenen meme özellikleri arasındaki korelasyonlarda hesaplanmıştır.
Bu araştırmada meme başı uzunluğu ile meme çevresi, meme hacmi ile meme başı uzunluğu, meme hacmi ile meme başı çevresi arasında pozitif  korelasyonlar belirlenirken (P<0.01), memenin yerden yüksekliği ile  meme genişliği, meme çevresi ile  meme başı uzunluğu, meme başı çevresi ile meme hacmi arasında ise negatif korelasyonlar saptanmıştır (P>0.01).
Araştırma kapsamında üzerinde çalışılan 4 yaşlı ikiz doğum yapmış Halep keçilerinde laktasyon süresi ortalama 175.08 gün, laktasyon süt verimi 232.51 kg, ölçüm günü sabah ve akşam süt verimi sırasıyla 779.79 gr – 701.89 gr, SHS 223540 hücre/ml, meme tipi ve meme loblanma yapısına göre sırasıyla %68.4'ü kategori 3 ve 5, %31.6'sı kategori 5 ve 9 olarak tespit edilmiştir. Meme ve meme başı özelliklerinden meme başı uzunluğu 5.74, meme başı çevresi 4.01, meme yerden yüksekliği 39.74, meme genişliği 28.59, meme çevresi 54.30 cm ve meme hacmi 1617 cm³ olarak belirlenmiştir.
Sonuç olarak, bu araştırma ile Halep keçilerinde meme, meme başı özellikleri ve SHS arasındaki ilişkiler Türkiye'de ilk kez incelenmiştir. Bu araştırma kapsamında ele alınan Halep keçilerinde iki farklı meme tipi olduğu belirlenmiş, farklı yetiştiricilik şekline göre bu iki meme tipinden birinin seçileceği anlaşılmıştır. Bu araştırmada Halep keçilerinin bazı meme özelliklerinin kendi aralarındaki korelasyonlar hariç meme, meme başı özellikleri, süt verimi ve SHS değerleri arasındaki korelasyonlar istatistiki düzeyde önemli bulunmamıştır.      
Yine bu araştırma ile Halep keçilerinde SHS sayısının diğer keçi ırklarına ait sütlerin belirlenen SHS değerlerinden çok daha düşük olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the teat and udder characteristics, somatic cell count (SCC), milk yield and the relationships between 38 Aleppo goats reared under semi-intensive conditions in a private enterprise in Elazığ. The animal material of the study consisted of Aleppo goats aged 4, who gave birth to twins in the third lactation and on the same dates.
         The lactation time of Aleppo goats was determined as 175.08 ± 3.44 days, 232.51   ± 5.66 kg and 223540.00 ± 16807.50 cells / ml in milk yield and SCC in milk at the peak period of lactation.
          In goats, udder characterics have been identifed as udder height from ground (UHG), udder width (UW), udder circumference (UC), teat length (TL), teat circumference (TC) and udder volume (UV) in goats were 39.74 ± 0.45, 28.59 ± 0.72, 54.30 ± 1.23, 11 ± 5.73, 5.74 ± 4 cm and 1616.84 ± 27.78 ml.
          In the study, two different udder  lobing structures were determined according to the structure of the udder lobe, 68.4% of them had 3 points (pear shaped udder) and 31.6% had 5 points (large teats, lower and vertical udder) on the nine-point evaluation scale. No statistically significant differences were found between udder  lobing structures in terms of examined udder and teat (P> 0.05).
          Lactation milk yield and duration of lactation udder lobing structure was 311.10 ± 14.44 kg for those evaluated with 5 points, and 302.948 ± 8.72 kg for 182 days with 173 points and 182 days (P> 0.05).
          Correlation coefficients between milk yield, udder and teat measurements and SCC were not statistically significant (P> 0.01).
          In this study also lactation milk yield amount, duration, SCC value and determined udder characteristics of Aleppo goats were calculated.
          In this research, positive correlations were found between teat length and udder circumference, udder volume and teat length, udder volume and teat circumference (P<0.01), negative correlations were found between udder height from ground and udder width, udder circumference band teat length, teat circumference and udder volume (P>0.01).
           In this study, in the 4 Aleppo goats which they giving twin birth, the average lactation duration was 175.08 days, lactation milk yield was 232.51 kg, measurement day morning and evening milk yield 779.79 gr - 701.89 gr, SCC 223540 cells/ml, and according to udder type and udder lobing structure. 68.4% were category 3 and and  31.6% were category 5 and 9. Udder and teat  characteristics were determined as TL  5.74 cm, TC 4.01 cm, UV 1617 cm³, UHG 39.74 cm, UW 28.59 cm, and UC 54.30 cm.
As a result, in Aleppo breast with goat this research, the relationship between teat features and SHS were examined for the first time in Turkey. It was determined that there were two different types of breasts in Aleppo goats in the scope of this research. In this study, the correlations between breast, nipple characteristics, milk yield and SHS values were not found to be statistically significant except some correlations between some breast characteristics of Aleppo goats. 
Again in this research, it was found that the number of SHS in Aleppo goats was much lower than that of other goat breeds.