Gelecek kaygısının çevreci ve teknolojik tüketime etkisinin X, Y, Z kuşakları açısından incelenmesi üzerine bir araştırma
A research on the investigation of the effect of the future anxiety on proenvironmental and technological consumption in terms of generations X, Y, Z
Yazar: SEVİ BALOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEMA KURTULUŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Gelecek kaygısı = Future anxiety ; Kaygı = Anxiety ; Kuşaklar = Generations ; Pazarlama = Marketing ; Teknoloji ürünü = Technology product ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim = Consumption ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Çevrecilik = Environmentalism ; Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi = Multilevel structural equation modeling

Özet:
Bu çalışma gelecek kaygısının çevreci ve teknolojik tüketim davranışlarına olan etkisini X, Y ve Z kuşakları bağlamında incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda, çevrim içi anket yöntemiyle 1012 veri elde edilmiş olup, nihai olarak 990 adet geçerli ankete ulaşılmıştır. Elde edilen verilen SPSS 24 ve AMOS 24 programları ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, gelecek kaygısı değişkeni "gelecek belirsizliği kaygısı" ve "kendini ispatlama kaygısı" olmak üzere iki faktöre ayrılmıştır. İlk faktör bireyin geleceğinin belirsiz olmasından kaynaklı kaygıyı, ikinci faktör ise bireyin özellikle hayatının ilerleyen dönemlerinde saygınlık elde edememiş ve hayatta belirli amaçları gerçekleştirememiş olacağıyla ilgili kaygıyı ifade etmektedir. Yapısal Eşitlik Modellemesi analizi sonucunda gelecek belirsizliği kaygısının hem çevreci hem de teknolojik tüketim davranışını orta düzeyde ve olumlu, kendini ispatlama kaygısının ise hem çevreci hem de teknolojik tüketim davranışını orta düzeyde ve olumsuz etkilediği saptanmıştır. Çoklu grup analizleri sonucunda yapısal etkilerin kuşaklar bağlamında değiştiği görülmüştür. Ayrıca gelecek kaygısı, çevreci tüketim davranışı ve teknolojik tüketim davranışı düzeylerinin kuşaklar ve demografik değişkenlere göre farklılık göstermekte olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Kaygı, Gelecek Kaygısı, Çevreci Tüketim Davranışı, Tutumlu Tüketim Davranışı, Teknolojik Tüketim Davranışı, Kuşak, Jenerasyon, Kohort, X Kuşağı, Y Kuşağı, Z Kuşağı, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Çoklu Grup Analizi

Abstract:
This study aims to examine the effect of future anxiety on pro-environmental and technological consumption behaviors in the context of X, Y and Z generations. In accordance with this purpose, 990 valid surveys were obtained after the elimination from the initial 1012 surveys which were gathered via online survey method. The obtained data were analyzed with SPSS 24 and AMOS 24 softwares. According to the research results, the future anxiety variable is divided into two factors as "future uncertainty anxiety" and "anxiety of proving oneself". The first factor expresses the anxiety due to the uncertainty of the future of the individual and the second factor expresses the anxiety that the individual will not be able to gain respectability and achieve certain goals in life, especially in the later stages of his life. The Structural Equation Modelling analysis shows that the future uncertainty anxiety moderately affects both pro-environmental and frugal technological consumption behavior positively, while the anxiety of proving oneself moderately affects not only pro-environmental but also frugal technological consumption behavior negatively. As a result of multi-group analysis, the structural relationships changes in the context of generations. In addition, the levels of future anxiety, pro-environmental consumption behavior and frugal technological consumption behavior differ according to generations and demographic variables.

Keywords: Anxiety, Future Anxiety, Pro-environmental Consumption Behavior, Frugal Consumption Behavior, Technological consumption behavior, Generation, Cohort, Generation X, Generation Y, Generation Z, Structural Equation Modeling, Multi Group Analysis