Haberlerde depresyonun temsili ve sağlık inançlarına olası etkileri açısından incelenmesi
Representation of depression in the news and examining its possible effects on health beliefs
Yazar: ARZU BEYCAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEN UÇAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Hizmetleri İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Bilgi kullanımı = Information usage ; Damgalama = Stigmatization ; Davranış değiştirme = Behaviour change ; Depresyon = Depression ; Gazeteler = Newspapers ; Haber metinleri = News texts ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; İletişim = Communication ; İnançlar = Beliefs ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Amaç: Küresel bir halk sağlığı sorununa dönüşen depresyonun 2018 yılında haberlerde nasıl temsil edildiğinin betimlenmesi ve sağlık inanç modeli çerçevesi içinde olası etkilerinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel analitik tipte bir çalışmadır. Çalışmanın evrenini 2018 yılında yayımlanmış ve web üzerinden ulaşılabilen 12 gazetenin içeriğidir. Örneklem, depresyon ve ilişkili kelimeler kullanılarak tarandığında ulaşılan 1251 içerikten oluşmaktadır. Niceliksel içerik analizi kullanılan araştırmada bulgular sayı ve yüzde dağılımları şeklinde sunulmuştur. Aynı zamanda bağımlı değişken kabul edilen sağlık inanç modeli alt boyutlarının bazı betimleyici kodlar ile ilişkisi ki-kare analizi ile sınanmıştır. Araştırmada SPSS 20 İstatistik Paket Programı kullanılmıştır.
Bulgular: Depresyonla ilgili içerik, depresyon ile ilişkili temaların konusu, biçimsel ve görsel özellikleri dikkate alınarak kodlanmıştır. Depresyonla ilgili içeriklerin %35'i haber, %30'u köşe yazısı niteliği taşımaktadır. İçeriğin %84'ü sağlıkla ilgilidir; %54'ünde genel sağlık konularından, %21,6'sında sağlıklı yaşam önerilerinden, %20'sinde tanı ve tedaviye yönelik bilgilerden bahsedilmektedir. İçerik kaynaklarının %15'i psikiyatri ve %19'u sağlık iletişimi alanında uzmandır. İçerikteki görsellerin yarıya yakınında (%49) kadınlar kullanılmıştır. Depresyonun etiyolojisinde biyolojik etkenlerin, risk faktörlerinde fiziksel sağlık sorunlarının ön plana çıktığı görülmektedir. Kadınlarda depresyon ruhsal belirtiler, erkeklerde ise cinsel sorunlarla birlikte çerçevelenmiştir. Depresyondan korunma önerileri %57 ile tek bir etmene bağlanmıştır. Bilimsel tedavi yöntemlerinin önemli bir kısmı (%75) ilaç tedavisi ve onun olumsuz etkileri üzerinedir (%62).
Sonuçlar: Gazetelerde depresyonun ve ilaç tedavisinin olumsuz temsil edildiği, hastalığın tek bir etiyolojik nedene bağlandığı, tedavi ve izlem süreçleri ile ilgili sağlık önerilerinin yeterli olmadığı görülmektedir. İçerikte hastalıkla ilgili paylaşılan genel bilgilerin sağlık inanç modelinin alt boyutları ile arasında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. İçeriklerde kadın ve depresyon ilişkisi gösterilse de ikincil okumada erkek depresyonuna ilişkin örtük anlam öne çıkmıştır. Bulgular, erkek nüfusun bilgi ve tedavi açığına bağlı kötü prognoz ve yeti yitimi açısından risk altında olduğu şeklinde yorumlanabilir.

Abstract:
Purpose: Describing the representation of depression, which has turned into a global public health problem, in the news in 2018 and evaluating its possible effects on people within the framework of the health belief model was targeted. 
Method : The research was designed as a cross-sectional analytical type study. The universe of the study was the content of 12 newspapers available on the web which were published in 2018. All the newspapers were scanned and the contents including the words "depression" and "depression related words (mood etc)" were included. Quantitative content analysis was conducted and, the findings were presented in numbers and percentage distributions. Health belief model sub-dimensions  were accepted as dependent variables, and their relationship with some descriptive codes was also evaluated with chi-square analysis. Statistical analysises were performed using SPSS 20 Statistical Package Program for Windows (IBM SPSS Statistics for Windows).
Findings: Depression-related content was coded in terms of the subject of the content-related themes, and formal and visual features. While 35% of the content was news, 30% of the data inclued was opinion column. 84% of the content was about health issues; and 54% of this content was containing data about general health issues, 21.6% of this content was about healthy life recommendations and 20% of the content was including knowledge about diagnosis and treatment. Among sources of the contents,  15% were psychiatrists, whereas  19% were specialised in health communication. Feminine figures were used in approximately half of the content (49%). While biological factors were brought to forefront dor the etiology of depression, physical health problems were emphasised among risk factors. Depression was associated with emotional symptoms in women and sexual problems in men. In about 57% of the contents which include recommendations for prevention of depression were attributed to a single factor. An important part (57%) of scientific treatment methods were related with pharmacological interventions and 62% of the content including treatment methods were mentioned side effects. 
Results: In this research we found out that, depression and its therapeutic approaches were negatively represented, the disease was attributed to a single etiological cause, and health recommendations regarding treatment methods and follow-up processes were not sufficient, in the newspapers. A statistically significant difference between the general information shared about the disease in the content and the sub-dimensions of the health belief model was detected. Although the relationship between female sex and depression was underscored in the contents, the implicit meaning of male depression came to the fore in the secondary reading. These findings can be interpreted as the male population is under risk for depression in terms of poor prognosis and disability due to the knowledge and treatment gap.