Meslek etiği ve etik kodu: Jandarma teşkilatı için etik kodu önerisi
Business ethics and ethic code: An ethic code suggestion for gendarmerie
Yazar: TUNAY ELGİN
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUZAFFER AYDEMİR
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
MESLEK ET Ğ ve ET K KODU; JANDARMA TEŞK LATI Ç NET K KODU ÖNER STunay ELG NÖZETTarih boyunca insanlar, sosyal hayatın devamı için huzur ve asayişi teminedecek, can ve mal güvenliğini sağlayacak bir kuruma ihtiyaç duymuşlardır.Demokratik toplumlarda, kişilerin hak ve özgürlüklerini çekinmeden kullanabilmesi vegüvenlik ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için kolluk kuvvetleri kurulmuştur. Türk tarihiincelendiğinde, kolluk görevini yerine getirmek için askeri statülü zabıta birimlerikurulduğu görülmektedir. Batılı ülkelerde yaşanan gelişmelere paralel olarak, 19.yüzyılın sonlarına doğru şehir merkezlerinde polis, kırsal kesimlerde jandarma sorumluolmak üzere kolluk teşkilatı yeniden yapılandırılmıştır. Güvenlik hizmeti sunankolluğun yasalara ve evrensel ilkelere uyma zorunluluğu vardır. Nitekim bu husus 1789tarihli nsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 12. maddesinde ? nsan ve vatandaşlıkhaklarının garanti altına alınması mutlaka bir zabıta gücü gerektirir. Ancak bu güç kamuyararına alınmış olup bu gücü elinde bulunduranların yararına kullanılamaz.? şeklindedüzenlenmiştir. Son yıllarda güvenlik kuvvetlerinin, insan hakları alanında yaptığıihlaller ve etik dışı davranışlar sadece ilgili ülke yönetimlerinin kendi meselesiolmaktan çıkmış ve uluslar arası bir nitelik kazanmıştır. Kişi hak ve hürriyetlerininkorunması bütün insanlığın ortak sorunu haline gelmiştir. Küreselleşen dünyada,özellikle insan hakları alanında evrensel uygulamalar başlatılmış, kolluk kuvvetlerininde bu gelişmelere paralel olarak yeniden örgütlenmesi ve yapılanması bir zorunlulukhalini almıştır. Demokratik ve sosyal hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti'ninkolluk birimlerini oluşturan Jandarma ve Polis Teşkilatı'nın evrensel değerlerden uzakkalması düşünülemez. Profesyonel bir meslek icra eden jandarma personelinin,yasaların yanında evrensel kabul görmüş ilkelere de uygun davranması önem arzetmektedir. Bu kapsamda, işlenebilecek suçları önceden tespit ederek önleyebilen,suçların aydınlatılmasında uzmanlık ve teknolojiyi kullanabilen, kendisine verilenyetkileri güç olarak değil de, görevini yapabilmesi için bir araç olarak algılayabilen,insan odaklı, problem çözmeye dayalı, toplum destekli ve çağdaş bir kolluk anlayışınıngeliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada jandarma personelinin, görevini yerinegetirirken yaptığı uygulamaların hem yasal sınırlar hem de evrensel nitelikte meslek etikkodlarına uygun olmasının gerekliliği üzerinde durularak, jandarma etik kodlarınınbelirlenmesi hususu incelenmiştir.Çalışmanın ilk bölümünde, etik, ahlak, meslek etiği ile ilgili genelkavramlar ele alınmış ve incelenmiştir.Gelişmiş ülkelerdeki kolluk kuvvetlerinin meslek etik kodları konusu elealınmış, etik eğitimi ve etik dışı davranışların denetlenmesine yönelik iç ve dışmekanizmalar üzerinde durulmuştur.Araştırmanın probleminde belirtilen ?Jandarmada karşılaşılan etik dışıdavranışlar nelerdir?? sorusuna cevap olabilecek hipotezler kurulmuştur. Buhipotezlerin değişkenleri anket formunda soru haline getirilerek veriler toplanmıştır. Buveriler çapraz tablolar, korelasyon katsayıları ve ANOVA testi kullanılarak analizedilmiştir.Gerçekleştirilen analizler, vatandaşın jandarma personelinin davranışlarınıgenel olarak iş ve meslek etiğine uygun bulduğunu göstermektedir. Bununla birliktejandarma personelinin davranışlarında iyileştirme yapılması gereken bazı yönlerinbulunduğu da görülmektedir.Yapılan bu araştırmanın sonuçları göz önüne alınarak, JandarmaTeşkilatı'nın gelişmesine yönelik çağdaş ve mesleki anlamda bir etik kodu önerisisunulmuştur.

Abstract:
BUSINESS ETHICS and ETHIC CODE; AN ETHIC CODESUGGESTION FOR GENDARMERIETunay ELG NABSTRACTPeople needed an intuition which establishes the security and continuity ofthe social life in their whole history. In democratic society, security forces are foundedto answer the demand of safety and to make possible using of personal rights andfreedoms. When the Turkish history is studied, it has seen that security forces havemilitary effects. The security forces were reorganized at the end of the 19th centurybecoming parallel to the developed countries. Police became responsible in the citycenters and gendarmerie, an armed security force, became responsible in rural areas.The forces who supply security service must obey the laws and universal rules. Thissubject took place in 12th item of Universal Declarations of Human Right: ?Securityforces are necessary to guarantee the human and citizenship rights. But this power is forpublic benefit and is must not used by people who have a profit from it has been used.?The unethical behaviors in human right which have done by security forces in last yearsare not only a problem for a country but also a problem for international. Protectinghuman rights and liberties became a common issue.In this globalized world, some very important applications about humanrights have been started and to organize paying attention to this developments aresignificant obligation. It is not been thought that police and gendarmerie are far fromuniversal values in Turkey which is a democratic and social state. Acting suitable forlaws and universal principles is a significant situation for security forces. It is requiredto enhance a contemporary security understanding of determining of a crime andstopping it, using technology, accepting the given authority not a power but as aninstrument for doing duty, human oriented, problem solving, being supported bysociety.In this application, formal limits and universal ethic rules which personnel ofgendarmerie ought to obey, determining of ethic rules are examined.The first chapter contains ethical behaviors from a theorical perspective.Relation between moral and ethics and professional ethics are the other main subjects.Professional ethics in developed countries security forces, internal andexternal mechanisms which control non-ethic behaviors and the ethical education arestudied.In order to determine the answer of the question of "What are the unethicalbehaviors of gendarmerie", eight hypotheses have been set. The variables of thehypothesis are used as questions of the poll. The data which is gathered from the pollwas analyzed using cross tabulation, ANOVA test and correlation coefficient.The citizens generally think that the gendarmerie personals? behaviors aresuitable to the professional ethics. With this thought, it had been seen that some of thebehaviors should be corrected.Paying attention to the result of the poll, an ethic code suggestion forgendarmerie has been setup.