Parotis bezi neoplazilerinde postoperatif yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of quality of life after parotid neoplasm surgery
Yazar: SERDAR DUMAN
Danışman: PROF. DR. AHMET KIZILAY
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Parotis bezi = Parotid gland ; Tükürük bezleri = Salivary glands ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Benign veya malign parotis bezi neoplazisi nedeniyle parotidektomi uygulanan hastaların postoperatif yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Materyal ve Metod: Kliniğimizde Ocak 2005 ve Aralık 2009 tarihleri arasında parotis neoplazisi nedeniyle opere edilen ve gerektiğinde ilave radyoterapi uygulanan 79 hastayla ilgili veriler incelendi. Telefonla ulaşılabilen hastalar arasında çalışmaya katılmayı kabul eden ve 18 yaş üstünde olan 22 erkek, 24 kadın toplam 46 hastaya kulak burun boğaz muayenesi ve nişasta iyot testi yapıldı ve yaşam kalitesi anket formları verilerek cevaplandırmaları istenildi. Bir hasta bilateral Whartin tümörü nedeniyle her iki parotis bezinden opere olduğundan geçirdiği iki ameliyatla ilgili ayrı formlar verilerek doldurması istenildi ve bunlar ayrı ayrı değerlendirildi. Böylece 46 hasta tarafından 47 anket formu yanıtlanmış oldu. Muayene bulguları, nişasta iyot testinin sonuçları ve anket formundaki sorulara verilen yanıtlar değerlendirildi.Bulgular: Yetmiş dokuz hastanın histopatolojik sonuçları incelendiğinde 14 hastada malign, 65 hastada benign tümör mevcuttu. En sık operasyon nedeni benign bir tümör olan pleomorfik adenomdu (28 hasta), ikinci sırada ise Whartin tümörü (12 hasta) yer almaktaydı. Operasyon sonrası patolojik incelemede tüm tanılar içinde en sık karşılaşılan malign tümör ise cilt skuamöz hücreli karsinomunun metastazıydı (8 hasta). Cerrahi işlemlerden süperfisyal parotidektomi 65 hastaya, total parotidektomi ise 14 hastaya uygulanmıştı. Hastalardan 36'sı sağ taraf, 42'si sol taraf, bir hasta ise bilateral parotis bezinden opere olmuştu. On dört hastaya boyun diseksiyonu yapılmıştı. Malign tümör nedeniyle opere edilen iki hastaya aynı seansta cilt flebiyle onarım yapılmıştı. Yaşam kalitesi anket çalışması için 46 hastaya randevu verildi. Kontrole gelen 46 hastanın 22'si erkek, 24'ü kadın ve yaş ortalaması 48 (19-87 yaş) idi. Hastalarla postoperatif ortalama 26 ay (3-59 ay) sonra görüşme yapıldı. Hastaların kulak burun boğaz muayenesinde; üç hastada karşı taraf parotiste kitle, bir hastada insizyon yerinde keloid skarı, bir hastada fasiyal parezi ve 33 hastada nişasta iyot testinde opere yüz tarafında boyanma bulguları elde edildi. Hastalar nişasta iyot testinde boyanan alanın büyüklüğüne göre gruplandırıldılar. Boyanan alanın büyüklüğüyle, hastaların Frey sendromunun neden olduğu lokal etkilerle ilgili şikayetlerinin şiddeti arasında anlamlı bir istatistiksel ilişki vardı. Hastaların anket sorularına verdikleri yanıtlar puanlandırıldı ve yaş, hastalık tipi, cinsiyet ve nişasta iyot testi sonuçlarıyla aralarındaki ilişki araştırıldı. Kırk beş yaşın üstündeki hastalar şimdiki sağlık durumlarından daha memnunlardı. Benign tümör nedeniyle opere edilen hastaların görünümleri ve fasiyal görünümde değişiklik, asimetri ile ilgili verdikleri yanıtların puanları daha yüksekti. Cinsiyet ile skar ve ağız kuruluğu arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıydı. Erkek hastalar insizyon skarlarından kadın hastalara göre daha şikayetçilerdi. Kadın hastalarda ise ağız kuruluğu şikayetine daha fazla rastlandı. Anket formu doldurulduktan sonra hastalarla birlikte değerlendirildi. Tüm hastalara, operasyon öncesinde yeterli derecede bilgilendirildiklerini düşünüp düşünmedikleri soruldu. Kırk beş hasta yeterli derecede bilgilendirildiklerini ifade ederken, bir erkek hasta yeterli derecede bilgilendirilmediğini düşündüğünü belirtti.Sonuç: Parotidektomi operasyonu sırasında hasta konforu açısından dikkatli bir diseksiyon uygulanarak nervus aurikularis magnusun korunmasına özen gösterilmelidir. Parotidektomi sonrası Frey sendromuyla sıklıkla karşılaşılmakla birlikte tedaviye ihtiyaç duyan hasta sayısı çok düşüktür. Parotis bezi cerrahisinin tüm komplikasyonları hastaların yaşam kalitesini etkilemektedir. Hastaların operasyon öncesi kapsamlı ve yeterli derecede bilgilendirilmeleri, hastaların hekime güvenini arttıracak ve cerrahi sonuçları kabullenmelerini kolaylaştıracak önemli bir etkendir. Operasyon öncesinde yeterli derecede bilgilendirmenin yapılıp yapılmadığını sorgulayan bir sorunun yaşam kalitesi anket formuna eklenmesi hastaların yaşam kaliteleri hakkında daha fazla bilgi edinilmesini sağlayacaktır.

Abstract:
Purpose: To evaluate quality of life of patients who were undergone parotidectomy due to benign or malign parotid neoplazmsMaterials and methods: The data about 79 patients who undergone surgery and applied radyotherapy if needed between January 2005-December 2009 in our clinical center was analyzed. Ear nose and throat examination and starch iodine test were made to 46 (24 female, 22 male) patients who accepted to be include in this study among patients who were able called by phone. All patients were over 18 years old. A quality of life questionnaire was given to patients. One patient who was undergone surgery bilaterally due to Whartin tumor was given two qestionnaire and these were evaluated separately. In this way, 47 quality of life questionnaire were answered by 46 patients. Examination?s findings, the results of starch iodine test and the answers for quality of life questionnaire were evaluated.Results: According to the results of histopathology, 15 patients had a malign tumour and 65 patients had a benign tumour. The most reason for surgery was pleomorphic adenoma which is a benign tumour (28 patients), the second reason was Whartin tumor (12 patients). When pathologic specimens were examined after surgery the most appeared malign tumour was the metastasis of skin squamous cell carcinoma (8 patients). 65 patients were undergone superficial parotidectomy and 14 patients were undergone total parotidectomy. 42 of the patients were undergone left parotidectomy, 36 of the patients were undergone right parotidectomy, one patient was undergone bilateral parotidectomy. Neck dissection was made to 14 patients. Two patients who were operated due to malign tumor were repaired with skin?s flap in the same seance. An appointment was made with 46 patients for the study of life quality. 24 of all patients who were accepted the appointment were female, 22 male and the mean age was 48 (19-87). The average time for interviewing with patients after surgery was 26 months (3-59 months). On examination of ear nose and throat, three patients had opposite side mass, one patient had a cheloid scar in the incision, one patient had facial paresis and 33 patients had findings of painted with starch iodine test in the operated side of face. The patients were grouped according to the width of space which was painted with starch iodine test. There was a statistically significant relation between the width of space which was painted and the severity of patient?s compliants that was related to local effects of Frey Syndrome. The answers which was given to the questionniare were graded and the relation between these results with age, type of illness, sex and the results of starch iodine test was investigated. The patients who are over 45 years old are more pleased from their conditions. The relation between sex and scar, xerostomia was significant statistically. The males were more complaining from incision scar relatively. Females were more complaining from xerostomia. The questionnare was evaluated with patients after that was answered. All patients were asked that to be informed before surgery was enough or not. When 45 patients said that they were informed enough, one male patient said that he was not informed enough.Conclusion: During the parotid surgery the nervus auricularis magnus is preserved by a careful dissection for patient comfort. Although Frey Syndrome is frequently seen after parotidectomy, patients who is nedeed treatment is too few. All complications of parotid?s surgery affect quality of life of patients. Before surgery when patients are informed enough, they will rely on physician too much and they will accept results of surgery easily. Before surgery one question related to be informed which is enough or is not is added to the questionnaire will provide to get more information about life quality of patients.