Ergenlik döneminde ailenin akademik tutumunun başarıya etkisinde öğrenme sorumluluğunun aracılık etkisi
Intermediate effect of learning responsibility on the effect of family's academic attitude on success in adolescence
Yazar: BURCU HEDİYE ER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA METE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile tutumu = Family attitude ; Akademik başarı = Academic achievement ; Akademik destek = Academic support ; Akademik tutum = Academic attitude ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ölçekler = Scales ; Öğrenme sorumluluğu = Learning responsibility

Özet:
Toplum içerisinde en küçük birim olarak kabul edilen aile unsurunun kişinin
yaşamında edindiği yer ve önem çok büyüktür. Kişiyi pek çok konuda etkileyen aile,
kişinin eğitim hayatındaki ilk basamaktır. Eğitim ve öğretim etkinliklerinin bir plan
dahilinde yürütüldüğü kuruluş olan okuldan önce ve en az okul kadar tesiri olan ilk
kurum ailedir. Ek olarak ailenin sahip olduğu eğitim durumu, ekonomik gücü, yer
aldığı çevre ve benzeri unsurlar öğrencilerin akademik başarısına da etki etmektedir.
Öğrenme sorumluluğu ise kişinin kendi hedefleri ve kendi öğrenme süreci ile ilgili
gerekenleri üstlenmesidir. Bu kavram da aile içerisinde çeşitli tutumlar ile birlikte
şekillenmektedir. Bu unsurlar öğrencilerin başarısına etki etmekte ve bu başarısızlık
durumunu engellemek için yarar sağlamaktadır.
Bu çalışma, eğitime yansıyacak pek çok olgunun oluştuğu aile yapısı içinde
gösterilen akademik tutumların başarıya olan etkisinde öğrenme sorumluluğu gibi bir
kavramın aracılık etkisini konu almıştır.
Araştırmada amaç, ailenin akademik tutumu ile birlikte çeşitli (yaş, cinsiyet,
sınıf, kardeş sayısı, anne baba eğitim seviyesi, gelir durumu, evdeki oda durumu vb.)
gibi değişkenlerin de dikkate alınarak başarıya etkisinde öğrenme sorumluluğunun
aracılık etkisini saptamaktır.
Araştırma İstanbul ili, Esenyurt İlçesi içerisinde bulunan Ali Kul Mesleki ve
Teknik Anadolu Lisesi 9, 10 ,11 ve 12. sınıf öğrencilerini kapsayacak şekilde tarama
modeli kullanılarak anket yöntemi tercih edilmiştir. Anket yöntemi ile 915 kişiye
ulaşılmıştır. Araştırmada Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği (EABBD)
ölçeği, Öğrenme Sorumluluğu (ÖSO-II) ölçeği ve Performans Başarısızlık
Değerlendirme Envanteri kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde IBM SPSS 24.0
ve AMOS 23.0 paket programları dikkate alınmıştır. Boyutların arasındaki ilişkilerin 
vi
belirlenme noktasında "Yapısal Eşitlik Modeli (YEM)" yapı geçerliliğinin test
edilmesinde "Doğrulayıcı Faktör analizi (DFA)" ve hipotezler için "Açıklayıcı Faktör
Analizi (AFA)" kullanılmıştır.
Araştırma ile ailenin akademik tutumu arttıkça öğrenme sorumluluğunun
artmakta, ailenin akademik tutumu ve öğrenme sorumluluğu performans başarısızlığı
değişkeni ile anlamlı ilişkili olup, öğrenme sorumluluğunun "kısmi aracı" etkili bir
değişken olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Aile, Başarı, Akademik Tutum, Öğrenme Sorumluluğu

Abstract:
The place and importance of the family element, which is accepted as the
smallest unit in the society, in one's life is very great. The family, which affects a
person in many ways, is the first step in a person's education life. Before the school,
which is the institution where education and training activities are carried out
according to a plan, the first institution that has as much influence as the school is the
family. In addition, the educational status of the family, economic power, environment
and similar factors also affect the academic success of the students. Responsibility for
learning is taking on what is necessary for one's own goals and learning process. In
this concept, it is shaped together with various attitudes within the family. These
factors affect the success of the students and provide benefits to prevent this failure
situation.
This study deals with the mediation effect of a concept such as learning
responsibility in the effect of academic attitudes shown in the family structure, where
many phenomena that will reflect on education occur.
The aim of the study is to determine the mediating effect of learning
responsibility in the effect of success, taking into account the academic attitude of the
family and various variables (age, gender, class, number of siblings, parental education
level, income status, room status at home, etc.).
The survey method was preferred by using the survey survey model to cover the
9th, 10th, 11th and 12th grade students of Ali Kul Vocational and Technical Anatolian
High School located in the province of Istanbul, Esenyurt District. Questionnaire
method 915 people were reached. Parental Academic Achievement Pressure and
Support (EABBD) scale, Responsibility for Learning (ÖSO-II) scale and Performance
Failure Evaluation Inventory were used in the research. IBM SPSS 24.0 and AMOS 
viii
23.0 package programs were taken into account in the analysis of the data. Structural
Equation Model (SEM) was used to determine interdimensional relationships,
Confirmatory Factor analysis (CFA) was used to test construct validity, and
Explanatory Factor Analysis (EFA) was used for hypotheses.
With the research, it was concluded that as the academic attitude of the family
increases, the responsibility for learning increases, the academic attitude of the family
and the responsibility for learning are significantly related to the variable of
performance failure, and the learning responsibility is a "partial mediator" effective
variable.
Keywords: Family, Success, Academic Attitude, Responsibility for Learning