İsmâil Hakkı Bursevî'nin ilâhi isimler anlayışı: Risâle-i Esmâ-i Seb'a örneği
Ismail Hakkı Bursevi's understanding of divine names: The example of Rısa'a-i Asma-i Seb'a
Yazar: AYŞEGÜL İNCE
Danışman: DOÇ. DR. SELAMİ ERDOĞAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Tasavvuf alanında sûfilerin yazmış olduğu esmâ şerhleri önemli bir yer tutmaktadır. Çünkü Allah (c.c.)'ın halifesi konumundaki insan marifetullaha ulaşmak konusunda çaba içerisinde bulunmayı arzu edebilmektedir. Bu sebeple kişinin Allah (c.c.)'ın isim ve sıfatlarını bilmesi mühimdir. Osmanlı döneminde yaşayan, Rûhu'l Beyân tefsiriyle tanınan İsmail Hakkı Bursevî'de (ö.1137/ 1725) ilâhi esmâ konusunda pek çok eser yazmıştır. Bunlardan biri olan "Risâle-i Esmâ-i Seb'a" isimli eseridir. Bursevî, bu eserinde mürîdin seyr-ü sülûk esnasında mertebelerde zikretmesi gereken ilâhi isimleri yorumlamaktadır.
	Mürîd, seyr-ü sülûkta zikrettiği esmânın ahlakı ile ahlaklanmaktadır. Yedinci ve son mertebe olan nefs-i kâmileye ulaşıncaya kadar yedi esmânın mürîdin üzerinde tecelli etmesi hedeflenmektedir. Bununla beraber insanın bilmediği şeyi tanıyamayacağı, tanımadığı şeyi de üzerinde tahakkuk ettiremeyeceğinden kişinin bu isimlerle ahlaklanabilmesi için öncelikle onları tanıması gerekmektedir. Bu hedef Müslümanlar için kıyamete kadar süreceğinden dolayı konumuz güncelliğini hep koruyacaktır. 
	Celvetiyye tarikatına mensup ve özellikle İbnü'l-Arabî çizgisini takip eden Bursevî'nin pek çok eseri ilim dünyasına katkı olarak çalışılmıştır. Ancak onun "Risâle-i Esmâ-i Seb'a" adlı eserini ulaşabildiğim kadar kaynak içerisinde çalışıldığına rastlamadım. Bu eserin pek çok nüshası bulunmakla beraber biz Süleymaniye Kütüphanesi Pertev Paşa Koleksiyonu, Nr 637' yi esas almış bulunmaktayız. Tezimizde adı geçen bu esere ek olarak Bursevî'nin manevi tekâmül anlayışı ve diğer esmâlara bakış açısını Kitâbü'n-netîce, Tuhfe-i Vesîmiyye, Tuhfe-i Bahriyye ve Tuhfe-i Ömeriyye eserlerinden istifade ederek açıklamaya çalıştık.

Abstract:
In the field of Sufism, the commentaries written by Sufis have an important place. Because the human being, who is the caliph of Allah (swt), may desire to make an effort to reach marifatullaha. For this reason, it is important for a person to know the names and attributes of Allah (swt). İsmâil Hakkı Bursevî (d.1137/1725), who is known for his tafsir Rûhu'l Beyân, wrote many works on the divine essence. One of them is his work titled "Risâle-i Esmâ-i Seb'a". In this work, Bursawî interprets the divine names that the disciple should recite in the stages during the course of the journey.
	The disciple becomes moralised with the morals of the names that he recites in the course of the asr-u sulûk. It is aimed that the seven essences will be manifested on the disciple until he reaches the seventh and final stage, the nafs-i kâmil. However, in order for a person to become moralised with these names, he must first recognise them. Since this goal will continue for Muslims until the Day of Judgement, our subject will always remain topical. 
	Many works of Bursawī, who belonged to the Jalwatiyya order and especially followed the line of Muhyiddin Ibn al-'Arabī (d.638/1240), have been studied as a contribution to the world of science. However, I have not come across a study of his Risāla-i Esmā-i Seb'a in as many sources as I could reach. Although there are many copies of this work, we have taken Suleymaniye Library Pertev Pasha Collection, nr 637 as a basis. In addition to this work mentioned in our thesis, we have also analysed Bursawī's understanding of spiritual evolution and his perspective on other essences in his Kitāb al-'Esmās.