Farklı döner eğe sistemlerinin kök kanallarının temizliği, obturasyonu ve apikalden taşan materyal miktarı üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Evaluation of the effects of different rotary nickel-titanium file systems on root canal cleanliness, obturation and amount of apically extruded intracanal materials
Yazar: EMEL UZUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. MELAHAT GÖRDUYSUS
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hekimliği Bölümü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental aygıtlar = Dental instruments ; Kök kanal dolgu materyalleri = Root canal filling materials ; Kök kanalı irrigantları = Root canal irrigants ; Kök kanalını tıkama = Root canal obturation

Özet:
Uzunoğlu, E. Farklı döner eğe sistemlerinin kök kanallarının temizliği, obturasyonu ve apikalden taşan materyal miktarı üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Endodonti Programı Doktora Tezi, Ankara, 2014. Çalışmanın amacı oval şekilli kanallara sahip farklı alt küçük azı dişlerin Reciproc ve SAF ile şekillendirilmesi sırasında taşan debris miktarını ölçmek, bu eğelerin kök kanallarını temizleme etkinliklerini SEM görüntüleri ve histolojik kesitler ile değerlendirmek ve yine bu eğelerle şekillendirilen kök kanallarının farklı dolgu teknikleriyle (taşıyıcı esaslı ve soğuk guta-perka teknikleri) doldurulduklarında oluşan dolgu kalitesini radyolojik, stereolojik ve histolojik olarak incelemektir. Deneyler için toplam 116 adet çekilmiş, oval-şekilli kanallara sahip insan alt küçük azı dişleri kullanılmıştır. Taşma deneylerinde kullanılan örnekler hariç tüm örneklerin kron kısımları uzaklaştırılmıştır. Rastgele seçilen 40 diş taşma deneylerinde alt ve üst çeneyi taklit edecek şekilde eppendorf tüplere konumlandırılmıştır. Devamında SAF ve Reciproc ile şekillendirilmiş ve toplamda 12 ml %2,5'lık NaOCl ile irrige edilmişlerdir. Taşan debris miktarı hassas terazi kullanılarak tartılmıştır. Temizleme etkinliğinin değerlendirilmesi için 28 diş kullanılmıştır. Dişlerin ikisi sadece ekstirpe edilmiştir. Geri kalan 26 diş SAF ve Reciproc ile şekillendirilmek üzere iki eşit gruba ayrılmıştır. Gruplardaki 13 örnekten rastgele seçilen üçünün son irrigasyonunda EDTA kullanılmıştır, geriye kalanlarda irrigasyon sadece NaOCl ile yapılmıştır. Uzunlamasına ikiye bölünen örneklerdeki temizleme etkinliği SEM aracılığıyla alınan fotoğrafların skorlanması ve histolojik kesitlerde ölçüm yapılması ile değerlendirilmiştir. Geriye kalan 48 diş ise şekillendirme (SAF ve Reciproc) ve doldurma yöntemlerine (soğuk ve taşıyıcı esaslı guta-perka) göre her grupta 12 diş olacak şekilde rastgele dört gruba ayrılmıştır. Obturasyon kalitesi radyolojik, stereolojik ve histolojik olarak incelenmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde; iki yönlü varyans analizi, Bonferroni, Kruskal-Wallis, Mann Whitney-U, McNemar Ki-Kare, tek yönlü varyans analizi, Tukey HSD ve Friedman testleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre hem şekillendirme tekniğinin hem de dişin konumunun taşan debris üzerinde anlamlı etki oluşturduğu bulunmuştur (p<0,05). Sadece ekstirpe edilen ve şekillendirme sonrası son irrigasyon solüsyonu olarak EDTA kullanılan kontrol örneklerinde SEM analizine göre daha az smear tabakası ve debris gözlenmiştir. İrrigasyon solüsyonu olarak sadece NaOCl kullanılan örneklerde temizlik açısından SAF ve Reciproc arasında fark bulunamamıştır (p>0,05). Histolojik kesitlerin değerlendirilmesinde ise sadece Reciproc grubunda ölçüm yapılabilmiştir. Obturasyon kalitesinin değerlendirilmesinde meziodistal yönden alınan radyografların gerçeği daha çok yansıttığı ve radyografların skor değerlerinin stereolojik değerlendirme ile tutarlı olduğu görülmüştür. Stereolojik değerlendirmeye göre en çok boşluğun gözlendiği grup SAF ile şekillendirilen ve soğuk guta-perka ile doldurulan gruptur. Histolojik değerlendirmede gruplar arasında boş kalan alanlar açısından anlamlı bir farklılık bulunamamıştır (p>0,05). Şekillendirme yönteminin kök kanalından daha fazla dentin uzaklaştırması apikalden taşan debris miktarını ve irrigasyon solüsyonun tübüllere penetrasyonunu etkilemiştir. Smear tabakası ve debrisin uzaklaştırılmasında EDTA'nın şekillendirme yöntemlerinden daha etkili olduğu görülmüştür. Obturasyon kalitesinin değerlendirilmesinde örneklerin hasar görmediği, üç boyutlu değerlendirilmelerine olanak sağlayan, tarafsız stereolojik yöntemlerin kullanılmasıyla daha sağlıklı veriler elde edilmiştir.

Abstract:
Uzunoğlu, E. Evaluation of the effects of different rotary nickel-titanium file systems on root canal cleanliness, obturation and amount of apically extruded intracanal materials. Hacettepe University Institute of Health Sciences, Ph.D. Thesis in Endodontics, Ankara, 2014. The aim of this study is to evaluate the amount of debris and irrigant extruded apically during preparation of oval-shaped root canals with SAF and Reciproc and to evaluate the cleaning efficacy of these files after preparation via SEM and histological sections and also to assess the obturation quality of oval-shaped root canals that prepared with same files and filled with cold and carrier-based gutta-percha techniques by means of bidirectional radiographs, stereological and histological methods. A total of 116 extracted lower human premolars with oval-shaped root canals were used. Teeth, except used during extrusion experiment, were decoronized. 40 teeth used for extrusion experiment were positioned to eppendorf tubes as imitating the upper and lower jaw. 20 teeth were shaped with Reciproc, while the remaining was shaped with SAF. All samples were irrigated with 12 mL of 2.5% NaOCl during experiment. Amount of extruded debris was weighed using a precision balance. 28 teeth were used for the evaluation of cleaning efficiency. Two teeth were only extirpated. The remaining 26 teeth were randomly divided into two groups according to file used: SAF or Reciproc. At the end of the chemomechanical preparation, 3 teeth randomly selected from each group were also irrigated with EDTA as a final irrigant. Remaining ones were irrigated with only NaOCl. Cleaning efficiency of files was evaluated through scoring of taken SEM photographs and by measuring penetration depth of NaOCl into tubules via histological sections of longitudinally splitted samples. The remaining 48 teeth assigned into 4 groups, as in each 12 teeth, according to shaping (SAF and Reciproc) and filling (cold and carrier-based gutta-percha) techniques. Obturation quality was examined radiologically, stereologically and histologically. Data were analyzed with; two-way ANOVA, Bonferroni, Kruskal–Wallis, Mann-Whitney-U, McNemar's chi-square, one-way ANOVA, Tukey HSD and Friedman tests. According to the results obtained, it was showed that shaping techniques as well as the position provide a statistically significant effect on apically extruded debris (p < 0.05). According to SEM analysis less smear layer and debris was observed in control samples that were only extirpated or irrigated with EDTA as a final irrigant. In terms of cleanliness there was no significant difference between samples irrigated only with NaOCl and shaped with either SAF or Reciproc (p> 0.05).  Histological measurements were done only in samples shaped with Reciproc. Radiographs taken from mesio-distal direction were reflected the clinically fact situation more than the ones taken from bucco-lingual direction and scores of radiographs taken from mesio-distal direction were consistent with stereological evaluation. Based on the stereological evaluation most of the voids observed in samples shaped with SAF and filled with lateral compaction of cold gutta-percha (p < 0.05). There were no significant differences between groups regarding voids according to histological evaluation (p> 0.05). Shaping technique that removed more dentin from root canal wall clearly affected the amount of apically extruded debris and penetration depth of irrigant. EDTA was more effective in removing smear layer and debris than shaping techniques. Obturation quality was evaluated accurately with unbiased stereological methods, which allows to three-dimensional evaluation of samples without damaging them.
Keywords: Debris, Obturation, Preparation, Reciproc, Self-Adjusting File