Temel eğitim bölümü öğrencilerinin fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının incelenmesi
Study on physical activity and healthy lifestyle behaviors of basic education department students
Yazar: NURAY DENİZ VURAL
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR ÇORUH
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education and training ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Temel eğitim = Basic education ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Bu araştırma Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi eğitim fakültesi temel eğitim bölümünde (sınıf öğretmenliği ve okul öncesi öğretmenliği) 2020-2021 eğitim öğretim yılında eğitim gören öğrencilerin fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Araştırma ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilmiş nicel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, 2020-2021 eğitim- öğretim döneminde Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi temel eğitim bölümünde (sınıf öğretmenliği ve okul öncesi öğretmenliği bölümleri) öğrenim gören üniversite öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, çalışma amacı doğrultusunda maksimum çeşitliliğe göre seçkisiz örneklem yöntemi ile tespit edilen 341 (236 kadın, 105 erkek) üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada yazar tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", Craig, vd, (2003)  tarafından geliştirilen, Öztürk (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi" ve Walker, Sechrist ve Pender (1987) tarafından geliştirilen Esin (1997) tarafından Türkçeye uyarlanan ''Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği" kullanılmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinde istatistiki yöntem olarak; betimsel istatistikler (frekans, aritmetik ortalama, standart sapma); t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Scheffe çoklu karşılaştırma testleri kullanılmıştır. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmek için Ki Kare  (chi-square) analizi uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda, katılımcıların fiziksel aktivite ölçeğinden aldıkları puanların cinsiyet, okuduğu bölüm, beslenme ve spor ile ilgili bilgi sahibi olma değişkenlerinin anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer demografik özellikler olan okuduğu sınıf, yaş, yaşanılan yer, konaklanılan yer, tüketilen besin türü, günlük öğün sayısı, sağlıklı yaşam ve fiziksel aktivite bilgi sahibi olma ve sağlıklı beslenme düşüncesi değişkenlerinin ise anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.  
Katılımcıların sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeğinden aldıkları puanların ise, cinsiyet değişkeninde egzersiz alt boyutunda anlamlı bir şekilde farklılaştığı diğer alt boyutlarda farklılıklar olmadığı görülmüştür. Yaş değişkeninde kendini gerçekleştirme, sağlık sorumluluğu ve beslenme alt boyutlarının anlamlı bir şekilde farklılaştığı diğer alt boyutların ise farklılaşmadığı belirlenmiştir. Sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği alt boyutlarından egzersiz alt boyutunun öğrenim gördükleri bölüm değişkenine göre anlamlı bir şeklide farklılaştığı diğer boyutların ise farklılaşmadığı belirlenmiştir. Katılımcıların konaklanılan yer değişkenine göre sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği alt boyutlarından kendini gerçekleştirme ve sağlık sorumluluğu puanlarının anlamlı bir şekilde farklılaştığı, diğer alt boyutların ise anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Tüketilen besin türü değişkenine göre sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği bütün alt boyutlarının anlamlı bir şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Günlük öğün sayısı değişkenine göre sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği alt boyutlarından beslenme ve stres yönetimi puanlarının anlamlı bir şekilde farklılaştığı, diğer alt boyutların ise farklılaşmadığı belirlenmiştir. Beslenme ve spor ile ilgili bilgi sahibi olma durumlarına göre sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği alt boyutlarından sağlık sorumluluğu, egzersiz ve beslenme puanlarının anlamlı bir şekilde faklılaştığı, diğer alt boyutların ise farklılaşmadığı belirlenmiştir. Katılımcıların fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam ile ilgili bilgi sahibi olma durumlarına ve sağlıklı beslenme düşüncesine göre sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği alt boyutlarından kişilerarası destek boyutunun anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı, diğer alt boyutların ise anlamlı bir şekilde farklılaştığı belinlemiştir. Katılımcıların sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği puanlarının sınıf düzeyi ve yaşanılan yer değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği puanları sonuçlarına göre SYBDÖ alt boyutlarından sağlık sorumluluğu, stres yönetimi, beslenme ve egzersiz alt boyutunun çok aktif kategoride olduğu ve anlamlı bir şekilde faklılaştığı, kendini gerçekleştirme ve kişiler arası destek alt boyutlarından alınan puanların ise fiziksel aktivite kategorisine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted in order to analyze physical activity and healthy lifestyle behaviors of students studying at Ağrı İbrahim Çeçen University, Faculty of Education, Department of Basic Education (primary school teaching and preschool teaching) in 2020-2021 academic year in terms of various demographic variables. 
This research is a quantitative research conducted with relational screening model. Population of the research consists of students studying at Ağrı İbrahim Çeçen University, Department of Basic Education (primary school teaching and preschool teaching departments) in 2020-2021 academic year. And sample group of the research consists of 341 university students (236 female, 105 male students) determined by random sampling method considering maximum diversity in line with the purpose of the study. "Personal Information Form" prepared by the author, "International Physical Activity Questionnaire" developed by Craig et al. (2003)and adapted to Turkish by Öztürk (2005) and "Healthy Lifestyle Behaviors Scale" developed by Walker, Sechrist, and Pender (1987) and adapted into Turkish by Esin (1997) were used in the research.
Descriptive statistics (frequency, arithmetic mean, standard deviation); t-test, one way analysis of variance (ANOVA), Scheffe multiple comparison tests were used while evaluating the data as statistical methods. Chi-square analysis was used in order to test relationship between categorical variables.
As a result of the research, it was concluded that scores of the participants in physical activity scale differed significantly in terms of variables of gender, department, knowledge about nutrition and sports. It was concluded that variables of year of study, age, place of residence, place of accommodation, type of food consumed, number of daily meals, knowledge about healthy life and physical activity and healthy eating idea that are other demographic characteristics did not differ significantly.  
It was seen that scores of the participants in healthy lifestyle behaviors scale differed significantly in the exercise sub-dimension of gender variable and there were no differences in other sub-dimensions. In age variable, it was determined that self-realization, health responsibility and nutrition sub-dimensions differed significantly and other sub-dimensions did not differed. It was determined that exercise sub-dimension which is one of the sub-dimensions of healthy lifestyle behaviors scale differed significantly according to variable of their department and the other dimensions did not differed. It was determined that scores of the participants for self-realization and health responsibility that are sub-dimensions of healthy lifestyle behaviors scale differed significantly according to place of accommodation variable and other sub-dimensions did not differ significantly. It was determined that all sub-dimensions of the healthy lifestyle behaviors scale differed significantly according to variable of the food consumed. It was determined that scores for nutrition and stress management that are sub-dimensions of healthy lifestyle behaviors scale differed significantly according to variable of daily number of meals and other sub-dimensions did not differ significantly. It was determined that scores for health responsibility, exercise and nutrition that are sub-dimensions of the healthy lifestyle behaviors scale differed significantly according to having knowledge about nutrition and sports and other sub-dimensions did not differ. It was determined that scores for interpersonal support dimension that is sub-dimension of the healthy lifestyle behaviors scale did not differ significantly according to the participants' knowledge about physical activity and healthy life and healthy eating idea and other sub-dimensions differed significantly. It was determined that healthy lifestyle behaviors scale scores of the participants did not differ significantly according to variables of year of education and place of residence. According to results of physical activity and healthy lifestyle behaviors scale scores, it was determined that health responsibility, stress management, nutrition and exercise sub-dimensions that are sub-dimensions of healthy lifestyle behaviors scale were in the very active category and they differed significantly, scores obtained from self-realization and interpersonal support sub-dimensions did not differ significantly according to the physical activity category.