Şavşat, Türkiye'de GPS-GMS'li telemetri yöntemiyle izlenen bozayıların (Ursus arctos) hareket ekolojisinin ve habitat kullanımlarının analizi
Analysis of movement ecology and habitat use of brown bears (Ursus arctos) monitored with GPS-GSM telemetry method in Şavşat, Turkey
Yazar: NEDİM AHMET YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN AMBARLI
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ülkemizde yaşayan en büyük memeli türü bozayı (Ursus arctos)'dır. Bozayının korunması, insan ayı çatışmalarının engellenmesi vb. için uygun bir yönetim modeli geliştirilmelidir. Bozayıya uygun bir yönetim modeli oluşturulabilmesi için de aktivite desenlerinin oluşturulması, gezinme alanlarının hesaplanması, habitat kullanımlarının ortaya konması ve habitat tercihlerinin analiz edilmesi oldukça mühimdir. Bu hesaplamalar ve analizlerin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için GPS-GSM telemetri verileri son derece kritik bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda bozayılara yönelik GPS verilerine dayalı çalışmalar oldukça önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Artvin ili Şavşat ilçesinde 5 erkek ve 5 dişi bozayı GPS-GSM vericili tasmalar yardımıyla izlenerek saatlik konum verileri elde edilmiş; bu verilerle bozayının aktivite desenleri çıkartılmış, gezinme alanları hesaplanmış, habitat kullanımları belirlenerek habitat tercihleri analiz edilmiştir. Maksimum Entropi yöntemiyle habitat uygunluk modellemesi yapılmıştır. Bunun sonucunda Şavşat'taki bozayıların yılda ortalama 813,86 kilometre mesafe kat ettikleri görülmüştür. Dişiler günlük ortalama 2,1 kilometre mesafe kat ederken erkekler günlük ortalama 2,25 kilometre mesafe kat etmişlerdir. Bozayıların yılda ortalama 117 gün kış uykusunda geçirdikleri görülmektedir. MCP (%90) yöntemine göre dişilerin gezinme alanları ortalama 10,5 km2, erkelerin gezinme alanları ortalama 193,9 km2 kadardır. Kernel (%99) yöntemine göre dişilerin gezinme alanlar 10,7 km2, erkeklerin gezinme alanları 148,4 km2 kadardır. Bozayıların en yoğun olarak ibreli orman habitatlarını ve orman içi açıklıkları tercih ettikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
The largest mammal species living in our country is the Brown Bear (Ursus arctos). An appropriate management model should be developed to protect the brown bear, prevent human-bear conflicts etc. In order to create a management model suitable for the brown bear, it is very important to create activity patterns, calculate roaming areas, reveal habitat uses and analyze habitat preferences. GPS-GSM telemetry data plays an extremely critical role in order for these calculations and analyzes to be carried out accurately. In this context, studies based on GPS data for brown bears are very important. In this study, hourly location data was obtained by tracking 5 male and 5 female Brown Bears in Şavşat district of Artvin province with the help of collars equipped with GPS-GSM transmitters. Using these data, activity patterns of the Brown Bear species were extracted, roaming areas were calculated, habitat uses were determined and habitat preferences were analyzed. Habitat suitability modeling was done with the Maximum Entropy method. As a result, it was observed that the brown bears in Şavşat traveled an average distance of 813.86 kilometers per year. While female individuals traveled an average of 2.1 kilometers per day, male traveled an average of 2.25 kilometers per day. It is observed that grizzly bears spend an average of 117 days a year in hibernation. According to the MCP (90%) method, the average roaming area of females is 10.5 km2, and the average roaming area of males is 193.9 km2. According to the Kernel (99%) method, the roaming area of females is 10.7 km2 and the roaming area of males is 148.4 km2. It has been determined that brown bears mostly prefer coniferous forest habitats and forest clearings.