Üniversite öğrencilerinin anne baba tutumları ile benlik saygısı ve kişilerarası bağımlılık eğilimleri arasındaki ilişkilerde psikolojik doğum sırasının aracı rolü
The mediator role of multicultural education attitude, empathic tendency and burnout on relationship between intercultural sensitivity and cultural intelligence
Yazar: ŞEHRİBAN SİM
Danışman: DOÇ. DR. BURHAN ÇAPRİ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Bağımlılık = Dependency ; Benlik saygısı = Self esteem ; Kişiler arası bağımlılık = Interpersonal dependence ; Psikolojik doğum sırası = Psychological birth order ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin anne-baba tutumları ile benlik saygısı ve kişilerarası bağımlılık eğilimleri arasındaki ilişkilerde psikolojik doğum sırasının aracı rolünü incelemektir. Bu amaçla araştırmanın çalışma grubunu Mersin Üniversitesi 2017-2018 öğretim yılı, bahar dönemi merkez ve yenişehir kampüslerindeki Eğitim, Eczacılık, Fen-Edebiyat, Güzel Sanatlar, İktisadi ve İdari Bilimler, İletişim, Mimarlık, Mühendislik ve Turizm Fakültelerinde öğrenim görmekte olan 548 kadın (%55.6) öğrenci, 437 erkek (%44.4) toplam 985 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Anne Baba Tutum Ölçeği, White-Campell Psikolojik Doğum Sırası Ölçeği, Kişilerarası Bağımlılık Ölçeği, Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır.
Verilerin analizinde anne baba tutumlarının benlik saygısı, kişiler arası bağımlılık eğilimi ve psikolojik doğum sırasının birbirleriyle olan ilişkilerini belirlemek amacıyla pearson momentler çarpımı ile korelasyon katsayısı hesaplanırken, anne baba tutumlarının benlik saygısı ve kişiler arası bağımlılık eğilimi ile ilişkisinde psikolojik doğum sıralarının aracı rolünün belirlenmesi amacıyla Paralel Çoklu Aracı Değişken Analizi (PROCESS) yapılmıştır. Analizde Bootstrap, Sobel testi, Backward yapılmıştır. Sözü edilen bütün işlemler IBM SPSS Statistics 18 ve "R" programlama dilinde kod yazılarak ve "lavaan" paketi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda üniversite öğrencilerinin anne baba tutumları, benlik saygısı, kişilerarası bağımlılık eğilimi ve psikolojik doğum sırası puanları arasında anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Kadınlar ve erkekler için ayrı ayrı gerçekleştirilen analizler sonucunda erkek öğrencilerde otoriter tutum ile kişiler arası bağımlılık eğilimi arasındaki ilişkide büyük çocuk ve ortanca çocuğun kısmi aracılık rolüne sahip olduğu görülürken, kadın öğrencilerde otoriter tutum ile kişiler arası bağımlılık eğilimi arasındaki ilişkide ortanca çocuğun tam aracı rolünün olduğu görülmüştür. Buna ek olarak, kadın öğrencilerde koruyucu tutum ile kişiler arası bağımlılık eğilimi arasındaki ilişkide ortanca çocuğun kısmi aracılık rolüne sahip olduğu görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular ve sonuçlar ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The main aim of this study was to investigate whether multicultural education attitude, empathic tendency and burnout scores play a mediating role in the relationship between teachers' intercultural sensitivity and cultural intelligence scores. In addition to the main purpose of this research, it was purposed to investigate whether the teachers' cultural intelligence and intercultural sensitivity scores differ according to gender, district, branch of study, teaching level, perceived foreign language level, abroad experience, whether they are familiar from different countries and/or cultures, whether they have close friends from different countries and/or cultures. The sample of the study consisted of 603 teachers, 350 female (%58) and 253 male (%42), working in different levels (preschool, primary school, middle school, high school) in the central districts of Mersin (Akdeniz, Mezitli, Toroslar, Yenişehir). As data collection tools "Personal Information Form", "Intercultural Sensitivity Scale", "Cultural Intelligence Scale", "Teachers' Multicultural Education Attitude Scale", '' Empathic Tendency Scale '' and '' Burnout Scale - Short Form '' was used. Data were analyzed with IBM SPSS Statistics 20 and Lisrel 8.71.
According to the results of the analysis, it was found that there was a positive relationship between cultural intelligence and intercultural sensitivity, empathic tendency and multicultural education attitude; a significant negative correlation between burnout and cultural intelligence. It was observed that a positive significant relationship between intercultural sensitivity and multicultural education attitude; a significant positive relationship between multicultural attitudes and empathic tendency whereas a negative correlation between empathic tendency and burnout. It was determined that multicultural education attitude, empathic tendency and burnout play a partial mediating role in the relationship between intercultural sensitivity and cultural intelligence. It was found that teachers' cultural intelligence and intercultural sensitivity scores differs significantly according to some sociodemographic variables. The results and outcome obtained from the research were discussed in the light of the related literature.