Antroposen Çağında ekolojik sanatın lisansüstü sanat eğitimi programlarına yansımaları
Reflections of ecological art in the Anthropocene Epoch on the postgraduate art education programs
Yazar: BERFİN BİNİCİ
Danışman: PROF. DR. CEMİLE ARZU AYTEKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antroposen Çağ = Anthropocene Age ; Ders programları = Curriculum ; Ekolojik sanat = Ecological art ; Eğitim programları = Education programs ; Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Jeoloji = Geology ; Modern sanat = Modern art ; Sanat eğitimi = Art education

Özet:
İnsanoğlunun egemen olduğu ve iklim savaşlarıyla başlayan, içinde bulunduğumuz Çağ, Antroposen Çağ ismini almıştır. Bu Çağ, bazı bilim insanları tarafından İnsan Çağı olarak adlandırılmaktadır. Bu nedenle günümüzün önemli konularından birisi olarak birçok alanda etkisini kendine özgü biçimlerde göstermektedir. Bu yeni Jeolojik Çağ'dan etkilenen sanatın izleri, Ekoloji temelli sanat üretimleriyle hissedilmektedir. Yararlanılan materyal ve amaçları bakımından farklılık gösteren diğer sanatsal yönelimler birbirleriyle bir bağlantı içinde seyretmişlerdir. Bu bağıntı, içerisinde Ekolojik Sanatı da barındırır. Ekolojik Sanat, doğal ortamların tahribatı ve doğabilecek tüm tehlikeler konusunda toplumu bilinçlendirmeye kararlıdır. Bütün bu tehditlere olan farkındalık, lisansüstü programlarına da yansımakta ve ekolojinin farklı fenomenlere karşı etkilerinin araştırılması gün geçtikçe artmaya devam etmektedir. Bu araştırma, Evren'de büyük yıkıma sebep olan insanın, bu Çağ'ın etkilerinin farkında olması ve lisansüstü sanat eğitiminde bu farkındalık düzeyinin araştırılmasını amaçlamaktadır. Aynı zamanda bu kapsamda Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü ve Güzel Sanatlar Enstitüsü lisansüstü programları (yüksek lisans, doktora/sanatta yeterlik) öğrencilerinin sanatsal çalışmaları incelenmiştir. Nitel çalışmada, birincil kaynaklara ulaşılıp literatür taraması yapılmıştır. Araştırma konusu kapsamında seçilen, lisansüstü sanat eğitimi programlarında gerçekleştirilen, öğrenci uygulamaları üzerinde göstergebilimsel çözümlemeler yapılmıştır. Ayrıca gönüllü katılımcıların, konu kapsamında görüşlerini almak üzere uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile kişisel görüşmeler yapılarak bulgulara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, tablolaştırılmıştır. Araştırmada toplanan veriler, tümevarımsal veri analizi ile incelenmiş ve yorumlanmıştır.
Araştırmanın birinci alt probleminde; Antroposen Çağında İnsan faktörü, canlılara ve doğaya etkileri kapsamında irdelenmiştir. İlgili araştırmalar incelenerek, Antroposen teriminin tanımında büyük role sahip ekolojik çevre sorunlarının, insan faktörüyle ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde de, Ekolojik çevre sorunlarına beşerî faktörlerin etkisine, 14 katılımcı; fiziki faktörlerin etkisine ise, 7 katılımcı örnekler vermiştir. Dolayısıyla katılımcıların tamamı, ekolojik çevre sorunlarına en çok; beşerî faktörlerin etkisi olduğunu düşünmektedir. Araştırmanın ikinci ve üçüncü alt probleminde; Antroposen Çağı'nın sanatı etkilemesiyle ortaya çıkan sanatsal yönelimler irdelenmiştir. Bu sanatsal çalışmaların, ilgili literatürler ışığında; Ekolojik Sanat, Arazi Sanatı, Yoksul Sanat, Performans Sanatı, Biyosanat, Geri Dönüşüm Malzeme Sanatı ve Doğa Sanatı olarak ön plana çıktığı; bu sanatsal yönelimlerin, Ekolojik Sanat'ın düşünsel, biçimsel, teknik yapıları ve malzemeleriyle benzer özelliklere sahip olduğu; dolayısıyla bu yönelimlerin tarihsel açıdan bakıldığında, Ekolojik Sanata ilham kaynağı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın dördüncü alt probleminde; Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı ve Güzel Sanatlar Enstitüsü Heykel, Resim, Seramik ve Cam Tasarımı, Fotoğraf ve Sanat ve Tasarım Anasanat Dallarının; 2015-2021 eğitim yıllarını kapsayan Lisansüstü Sanat Eğitimi Ders Programlarına ulaşılmış ve incelenmiştir. Bu kapsamda incelenen 42 dersten, sadece 3 tanesinin; Antroposen, Ekolojik Sanat ve yönelimsel uygulamalarla doğrudan ilişkili bir yapıda olduğu; incelenen Anabilim/Anasanat Dalları ders programlarına bu konu kapsamında doğrudan içeriğe sahip derslerin yeterli sayıda olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın beşinci alt probleminde; Antroposen Çağının ve Ekolojik Sanatın, Çağdaş Lisansüstü Sanat Eğitimi Programlarında gerçekleştirilen sanatsal uygulamalar, göstergebilimsel yöntemle irdelenmiştir. Bu kapsamda incelenen sanatsal uygulamaların göstergelerinin, anlamsal açıdan incelemeleri; araştırmada örnek verilen Ekolojik Sanat ve yönelimsel uygulamalara yönelik sanat eserlerinin düşünsel, biçimsel, teknik yapısı ve malzemeleriyle benzer yapılara sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın altıncı alt probleminde; Lisansüstü Sanat Eğitimi Programları öğrencilerinin; Antroposen Çağın ve Ekolojik Sanatın çevre bilinci, çağdaş sanatsal yönelimler ve sanatsal uygulamalar üzerindeki etkilerine ilişkin görüşleri incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bu kapsamda katılımcılar, tüm soruları %96,71 oranında cevaplandırmış ve Antroposen Çağ, ekolojik çevre sorunları ve ekolojik çevre sorunlarının sanata etkisi hakkında bilgi ve farkındalığa sahip katılımcıların yüzdesi; %72,02 olarak bulunmuştur. Katılımcıların görüşlerine göre ise bu etkilerin, %24,28 oranında mevcut lisansüstü programlarında, sanat eğitimine yansıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcılar Antroposen Çağı ve/veya günümüz ekosistemine bağlı yeni sanatsal yönelimlerin, lisansüstü sanat eğitimi ders programlarına yansımalarını, en çok %72,42 oranında (10 katılımcı) yetersiz olarak tanımlamışlardır. Bu yetersizliğin sebepleri katılımcıların puanlamalarına göre en önemli üç maddede; en çok %34,61 oranında Lisansüstü sanat eğitimi programlarında çevre ve ekoloji temelli derslerin az oluşu, %19,23 oranında ekoloji temelli sanatsal kolektif projelere yer verilmemesi ve %15,38 oranında ekoloji temelli seçmeli ve uygulamalı derslere, öğrencilerde yeterli çevre bilinci ve farkındalık oluşmaması sonucu oluşan ilgisizlik olarak bulgulanmıştır.

Abstract:
The Age we are in, which started with climate wars and dominated by human beings; it was named The Anthropocene Epoch. This Age is referred to as The Epoch of Humans is by some scientists. For this reason, as one of the important issues of today, it shows its effect in many areas with its own unique methods. The traces of art influenced by this new Geological Epoch are felt together with ecology-based art productions. Other artistic orientations, which differed in terms of the materials used and their purposes, have been in a connection with each other. This relation also includes Ecological Art. Ecological Art is determined to raise awareness of the society about the destruction of natural environments and all the dangers that may arise. Awareness of all these threats are also reflected in Postgraduate programs, and the research of the effects of Ecology against different phenomena continues to increase day by day. This research aims to raise awareness about the effects of this age, which causes great destruction in the universe, and to investigate this level of awareness in Postgraduate Art Education. At the same time, the artistic works of the students of Dokuz Eylul University Institute of Educational Sciences and Institute of Fine Art Postgraduate Programs (Master, phD/Proficiency in Art) were examined. In the Qualitative study, primary sources were reached and a literature review was made. Semiotic analyzes were made on student practices selected within the scope of the research topic and carried out in Postgraduate Art Education Programs. In addition, in order to get the opinions of the volunteer participants on the subject, the results were obtained by making personal interviews with the semi-structured interview form prepared in line with the expert opinions. Obtained results were tabulated. The data collected in the research were analyzed and interpreted with inductive data analysis.
In the first sub-problem of the research; The human factor in the Anthropocene Epoch has been examined within the scope of its effects on living things and nature. By examining the relevant studies, it was concluded that ecological environmental problems, which have a great role in the definition of the Anthropocene term, are related to the human factor. In the interviews with the students; The effect of human factors on ecological environmental problems, 14 participants; 7 participants gave examples of the effect of physical factors. Therefore, all of the participants are most concerned with ecological environmental problems; believes that human factors have an impact. In the second and third sub-problems of the research; The artistic tendencies that emerged with the influenced of the Anthropocene Epoch on art were examined. These artistic works, in the Light of the relevant literature; Ecological Art, Land Art, Arte Povera, Performance Art, Bioart, Recycling Material Art and Nature Art; that these artistic orientations have similar characteristics with the intellectual, formal, technical structures and materials of Ecological Art; therefore, it has been concluded that these orientations are a source of inspiration for Ecological Art from a historical perspective. In the fourth sub-problem of the research; Dokuz Eylul University Institute of Educational Sciences Department of Painting and Fine Arts Institute of Sculpture, Painting, Ceramics and Glass Design, Photography and Art and Design Departments; Postgraduate Art Education Curriculums covering the 2015-2021 academic years have been reached and examined. In this context, only 3 of the 42 lessons examined; It has a structure directly related to Anthropocene, Ecological Art and intentional practices; It has been concluded that there are not enough lessons with direct content within the scope of this subject in the curriculum of the Departments / Majors examined. In the Fifth sub-problem of the research; Artistic practices realized in the Contemporary Postgraduate Art Education Programs of the Anthropocene Epoch and Ecological Art were examined with the semiotic method. Meaning analysis of the indicators of artistic practices examined in this context; it has been concluded that the works of art for Ecological Art, which are given as an example in the research, have similar structures with their intellectual, formal, technical structures and materials. In the Sixth sub-problem of the research; Postgraduate Art Education Program students'; Opinions on the effects of Anthropocene Epoch and Ecological Art on Environmental consciousness, Contemporary Art orientations and artistic practices have been examined and interpreted. In this context, the participants answered all questions at a rate of 96.71% and the percentage of participants who had knowledge and awareness about the Anthropocene Epoch, ecological environmental problems on art; It was found to be 72.02%. According to the opinions of the participants, it was concluded that these effects were reflected in art education in the existing postgraduate programs at a rate of 24.28%. Participants defined the Reflections of the new artistic trends related to the Anthropocene Epoch and/or today's ecosystem to the Postgraduate Art Education curricula as inadequate at a rate of 72.42% (10 participants). The reasons for this inadequacy are in the three most important items according to the scores of the participants; at the most, 34.61% of the scarcity of environment and ecology-based lessons in postgraduate arts education programs, 19.23% of ecology-based artistic collective projects are not included and 15.38% of indifference to ecology-based elective and applied lessons as a result of insufficient environmental awareness and awareness among students was detected.