Topkapı Sarayı Enderun Kütüphanesi yapılışı, tamirleri ve kullanımı
Construction, repairs and use of Enderun Library in Topkapı Palace
Yazar: SERHAN ŞALK
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP TARIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History
Dizin: Ahmed III = Ahmed III ; Enderun Kütüphanesi = Enderun Library ; Kütüphaneler = Libraries ; Mimari malzeme = Architectural material ; Osmanlı kütüphaneleri = Ottoman libraries ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Topkapı Sarayı = Topkapı Palace ; Yapı malzemeleri = Building materials

Özet:
Topkapı Sarayı'nın Enderun Meydanı adıyla da anılan üçüncü avlusunda yer alan Enderun Kütüphanesi, inşâ edilişine vesile olan III. Ahmed'e isnaden III. Ahmed Kütüphanesi adıyla da isimlendirilmiştir. Yeni Saray'ın kütüphanesi II. Mehmed döneminden itibaren oluşmaya başlamış ve kitap sayıları daima artmıştır. 1719 senesinde kütüphanenin yapılışına kadar saray kitapları, Topkapı Sarayı'nın farklı hazine birimleri ve bölümlerinde bulunmaktadır. Koleksiyonların bu dağınıklık arz eden durumu zaman içerisinde kitapları hazinede saklanan nesneler haline getirmiş ve istifade edilmesini zorlaştırmıştır. Enderun Kütüphanesi, bu duruma bir çözüm olarak özellikle Enderun halkının faydalanması amacıyla III. Ahmed tarafından inşa ettirilmiştir.

Bu çalışmada III. Ahmed dönemi Osmanlı kültürel çevresinin kütüphane fikrine etkileri, Topkapı Sarayı'nda bir yapı meydana getirilişinin yapı malzemeleri ve inşa esnafı açısından detaylı takibi gibi hususları incelemek mümkün olmuştur. İnşa ardından ortaya çıkan binanın mekan özellikleri, bu mekanın zaman içerisinde gördüğü tamirat ve tadilat ile kütüphanenin teşkilatı da çalışmanın kapsamı içerisindedir.

Anahtar Kelimeler: 18. yüzyıl, Kitap, Kütüphane, Topkapı Sarayı, Enderun, III. Ahmed

Abstract:
The Enderun Library also called Ahmed the Third's Library is named through Sultan Ahmed's initiation for construction of the library, is located in the third courtyard which is also known as Enderun Square of the Topkapı Palace. Since Mehmed the Second's reign, the Topkapı Palace library has begun to take a shape and the number of books is increased consistently. Until the construction of the Library in 1719, the Palace's books were separated into different treasure units and sections of Topkapı Palace. After the construction of the "Enderun Library", this situation ended and the book collections were united in a single location.

In this thesis, the effects of the Ottoman cultural environment on the idea of building a library during the reign of Ahmed the Third were explained. In addition, the construction of a "building" in Topkapı Palace was explained in terms of building materials and construction craftsmen. Within the scope of the study, the space features of the "Enderun Library" have been explained and the repairs it has seen over time have been examined


Keywords: 18th century, Book, Library, Topkapi Palace, Enderun, Ahmed the Third