İstanbul'daki iki ilçede aile sağlığı merkezlerindeki sağlık çalışanlarının aşı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors about vaccination in health workers in family health centers in TWO districts of Istanbul
Yazar: AYŞE CEYLAN DEMİREL
Danışman: PROF. DR. AYŞE EMEL ÖNAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi = Knowledge ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Davranış = Behavior ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Giriş ve Amaç: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) aşıyla ilgili artan endişeleri değerlendirerek belirleyicileri ortaya koymuştur. Bu belirleyiciler içerisinde sağlık çalışanları da bulunmaktadır. Sağlık çalışanları bireylerin aşılama ile ilgili en önemli bilgi kaynaklarıdır. Bu araştırma, çocukluk çağı aşılarını uygulayan aile hekimi (AH) ve aile sağlığı çalışanlarında (ASÇ) aşı ile ilgili bilgi tutum ve davranışları değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntem: İstanbul ili, Fatih ve Gaziosmanpaşa ilçelerindeki AH ve ASÇ ile yapılmış tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Ekim 2018-Ocak 2019 tarihlerinde 379 sağlık çalışanı ile çalışma yürütülmüştür. Veriler gözlem altında uygulanan anket formları ile toplanmıştır.
Bulgular: Yaş ortalaması 39,4±9,5 olan katılımcıların %66,5'i kadın, %51,2'si ASÇ'dır. 253 katılımcının çocuğu vardır. Çocuğu olanların %2'sinin çocukları eksik aşılı veya aşısız, %59,7'si çocuklarına ücretli aşılardan en az birini uygulamıştır. Sağlık çalışanına önerilen mevsimsel grip aşısını çalışanların %33'ü uygulamıştır. Katılımcılardan %1,6'sı aşıların otizm yaptığını, %9'u aşıların yan etkisinin olmadığını, %23,5'i aşıların sadece yapılan kişiyi koruduğunu düşünmektedir. Bilgi içeren sorularda yanlış cevap verme oranı yaş ortalamasının düşmesi, birinci basamakta hizmet süresi ortalamasının düşmesi ile artmaktadır. Ayrıca çocuklarını eksik aşılatanlarda ve hizmet içi eğitim almamışlarda aşı bilgisi düşük bulunmuştur. Katılımcıların %19,5'i aşıların çocuklara çok erken dönemde uygulandığını, %28.8'i aşıların ciddi yan etkileri konusunda endişeli olduğunu, %14,2'si çok fazla aşının çocuğun bağışıklık sistemini zayıflatabileceğini, %14,2'si hastalığı geçirmenin bir çocuğun sağlığı için aşı olmaktan daha iyi olduğunu, %3,2'si sağlıklı çocukların bağışıklamaya ihtiyaç duymayacağını, %15'i medyada var olan aşıyla ilgili olumsuz haberlerin düşüncelerini etkileyeceğini, %11,9'u bazı aşıların dini inancına uygun olmayan içeriği olduğunu, %9,2'si araştırmalar sonucu aşıların daha iyi ve güvenli olduğuna inanmadığını belirtmektedir. Tutum içeren ifadelerde, aşıyla ilgili tereddütlü yanıtların bir kısmı hizmet içi eğitim almayanlarda yüksek oranda bulunmuştur.
Sonuç: Sağlık çalışanlarının aşılama bilgisi artırılmalı ve endişeleri daha ayrıntılı ele alınmalıdır. Sağlık çalışanları için, mezuniyetten önce ve sonra bağışıklama konusunda eğitime ihtiyaç vardır.


Anahtar Kelimeler: Sağlık çalışanı, aşı, bilgi, tutum, davranış, birinci basamak

Abstract:
Introduction and Aim: The World Health Organization (WHO) has identified the determinants by assessing increasing concerns about vaccination. There are also healthcare workers (HCW) within the determinants. HCW are the most important information sources of vaccination for individuals. The aim of this study was to evaluate knowledge, attitudes and behaviors related to vaccination in family physicians (FP) and family health workers (FHW) who apply childhood vaccines.
Materials and Methods: It is a descriptive study conducted with FP and FHW at Fatih and Gaziosmanpaşa districts in Istanbul. The study was carried out with 379 health workers between October 2018 and January 2019. The data was collected by questionnaires under observation.
Results: The mean age of the participants was 39.4 ± 9.5 years, 66.5% were female and 51.2% were FHW. 253 participants had children. 2% of the children were incomplete vaccinated or not vaccinated, 59.7% of them were vaccinated with at least one of vaccine outside the calendar. 33% of HCWs were vaccinated with the recommended seasonal influenza vaccine. 1.6% of the participants believe that vaccines cause autism, 9% of them believe that vaccines do not have side effects and 23.5% of them believe that vaccines protect only the person who was vaccinated. In knowledge questions, incorrect response rate increase with the decrease in the average age and the average working time in primary health care. In addition, vaccination information was found to be low in the groups who have children in incomplete vaccines, and participants who didn't get in-service training. 19.5% of the participants stated that children were vaccinated very early time, 28.8% were worried about serious side effects of vaccines, 14.2% said that too many vaccines could weaken the immune system of the child, 14.2% said getting the disease is better than being vaccinated, 3.2% of them believe that healthy children do not need to immunization, 15% said that the negative news about the vaccine in the media influences their thoughts, 11.9% of them believe some vaccines content aren't compatible with their religious beliefs, 9.2% of them do not believe that vaccines are better and safer as a result of researchs. In the statements containing attitudes, some hesitant responses to the vaccine were found to be high in those who didn't get in-service training.
Conclusion: The vaccination knowledge of HCW should be increased and their concerns about vaccines should be addressed in more detail. For health professionals, there is a need for training on immunization before and after graduation.

Keywords: Healthcare worker, vaccine, knowledge, attitude, behavior, primary care