Beden-mekan birliğinin ve ikili olasılıkların mimarlık ve sinematografi perspektifinden okunması
Reading the body-space unity and binary possibilities in architecture and cinematography perspectives
Yazar: ECE NUR KAYA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ERKÖK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık pratiğinde sabit bir anlamla sınırlı olmayan mekan, bedenden ve eylemlerinden bağımsız düşünüldüğünde, değişmeyen ve statik bir olgu olarak ele alınır. Sadece mekana değil, aynı şekilde bedene de tarihsel olarak bakıldığında statik ve değişmez ölçülerle ele alındığı görülür. Mekan, esasen beden ile iletişime geçtiğinde yeni anlamlar üretme potansiyeline sahiptir. Beden ile buluştuğunda fiziksel veya algısal olarak tekrar üretilen mekan, aynı zamanda mekan tanımlarını da genişletmektedir.
Bu çalışma, mekanın beden eylemleriyle ilişkisinden hareketle, beden-mekan ikilisinin sahip oldukları olanaklılıkları ortaya çıkarmayı amaçlar. Mekanın değişen tanımlarını beden aracılığıyla ortaya çıkarmaya çalışır. Bedenin bir mekan olup olmadığını sorgulamakla başlar ve mekan ile beden arasındaki ilişkiye odaklanır.  Çalışma, mekanı kaplayan bedenler ile bedeni kaplayan mekanları karşılıklı olarak ilişkilendiren şey olarak anlaşılan, karşılıklı bağlantılılık potansiyelini geliştirmek amacıyla beden-mekan araştırma alanı içinde ele alınabilir. Beden ve mekanın bir araya gelişlerine odaklanarak, bu ilişkinin doğasını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Tezin birinci bölümü, çalışmanın amacı, kapsamı, çerçevesi ve yöntemini içerir. Bu bölümde çalışmanın ana konuları ve araştırma yöntemleri özetlenmektedir.  İkinci bölüm tarihsel olarak beden ve mekana yaklaşımları irdeler. Bu, beden ve mekan kavramlarının zaman içinde nasıl değiştiğini ve geliştiğini anlamak için önemlidir. Beden ve mekan arasındaki ilişkinin önemini ve karmaşıklığını anlamaya yardımcı olur. Özellikle iki başlık olarak ayrı ayrı olarak ele alınan beden ve mekanın; statik, akışkan ve sanal anlayışları tariflenmiş ve örneklerle desteklenmiştir. Bu yaklaşımlardan hareketle beden ve mekanın ayrı kavramlar olarak ele alınmayacağı ise bölüm sonunda ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, ikinci bölümde tariflenen statik, akışkan ve sanal anlayışların bir araya gelme olasılıkları ele alınmıştır. Bölüm, beden ve mekan birlikteliğinin olasılıklarını mimarlık ve sinematografi disiplinleri kapsamında örneklendirir. Çalışmada, beden ve mekan arasında ayrılık yaratan engellerin yıkılması ve mekanın bedenle birlik potansiyelinin açığa çıkarılması amaçlanmıştır. Buna göre 'beden ve mekanın karşılıklı birbirini tamamlaması sonucunda oluşan beden-mekan birliğinin ikili olasılıkları, mimarlık ve sinematografi disiplinlerinde nasıl kullanılır?' araştırma sorusuna cevap bulmak üzere beden ve mekan anlayışları sınıflandırılır. Bu sınıflandırmadan bazı nitelikler (sıfatlar) çıkarım yapılır. Bu bulgular, nitelikler/kavramlar diyagramında sunulmuştur. Bu niteliklere bağlı olarak bölümde statik, akışkan ve sanal olasılıklar mimari örnekler ve sinematografik yöntemler ile açıklanmaktadır. 
Çalışmanın dördüncü bölümü, üçüncü bölümde tariflenen olasılıkları mimarlık dışı bir bağlamda analiz ederek döküm oluşturmayı hedefler. Mimarlık disiplini, diğer birçok disiplin ve sanat formuyla ilişkilidir. Kendi mekansal anlatısına sahip olan ve hareket yoluyla var olan sinema, mekanın kavramsallaştırılmasını ve algılanmasını anlamada öncü bir disiplindir. Mimarlık ve sinema disiplinleri birbirini araç olarak kullanarak kendi oluşumlarının sorgulanmasına öncülük etmektedir. Bölüm, sinematografik tekniklerin kullanımı ile seçilen filmler üzerinden bir beden-mekan birliği olasılıklar dökümü ortaya koyar. Çalışmada, 'Göl Evi (The Lake House)' ve 'Günlerin Köpüğü (Mood Indigo)' filmlerinin seçilme sebebi ise kurgularıyla beraber her an değişebilir beden ve mekanları kullanımının var olması ve bu kullanıma izin veren çeşitli tekniklere sahip olmalarıdır. 
Sonuç bölümünde ise araştırmanın bulguları değerlendirilmekte ve çıkarımları tartışılmaktadır. Çalışmanın, tasarım süreçlerinde kalıplaşmış tasarım biçimlerine eleştiri getirmek ve bedenin hareket ve eylemlerini dikkate alarak daha duyarlı ve dinamik alanlar yaratmak için bir araç olarak kullanılabileceği önerilmektedir. Bu yaklaşım, beden ve mekan arasındaki ilişkinin keşfinin yeni anlayışlara ve yenilikçi çözümlere yol açabileceği özellikle tasarım stüdyolarında yararlı olabilir.

Abstract:
In architectural practice, the meaning of space is not fixed. When space is considered without the context of the body and its actions, it is perceived as a static and unchanging phenomenon. Similarly, the historical handling of the body has generally been static and unchanging. However, when space interacts with the body, it has the potential to produce new meanings. Space, which is reproduced either physically or perceptually, also expands the definition of space.
This study aims to argue for the potential of the body-space pair, based on the relationship between space and bodily movements. The thesis seeks to uncover the changing definitions of space and explores the questions of whether designing or experiencing a place creates a body. It begins with the inquiry of whether the body is a space and focuses on the relationship between space and the body. The work can be situated within the body-space research field to develop the potential for interconnectedness, which is understood as the mutual relationship between bodies occupying a space and spaces occupying a body. This study aims to reveal the nature of the relationship between body and space by focusing on their coming together in general.
The first section of this thesis explains the scope, framework, and methodology of the study. This section outlines the main topics and research methods of the study. The second section focuses on the historical approaches to body and space. This section examines how body and space are understood and interpreted in different cultures. This is important to understand how the concepts of body and space have changed and evolved over time. This enquiry helps to understand the importance and complexity of the relationship between body and space. In this section, the concepts of body and space are examined separately and their static, fluid, and virtual modes are explored. These modes are supported with examples and it is explained that body and space cannot be thought of as separate concepts. This section demonstrates that body and space are inseparably linked and helps to better understand these concepts.
The third chapter explores the possibilities of the combination of the static, fluid, and virtual concepts described in the second chapter. The chapter provides examples of the combination of body and space within the disciplines of architecture and cinematography. The aim of the study is to break down barriers that create a separation between body and space and to reveal the transformation potential of space with the body. Thus, the study seeks to answer the question "How are the binary possibilities of body-space unity, which emerge as a result of the mutual complementarity of body and space, utilized in the disciplines of architecture and cinematography?" The chapter classifies the understandings of body and space and extracts some qualities (adjectives) from this classification. These findings are presented in the qualities/concepts diagram. It then defines architectural and cinematographic methods based on these deductions to create a cinematographic framework. 
The fourth section of the study aims to create an analysis by examining the possibilities described in the third section in another context. The discipline of architecture is related to many other disciplines and art forms. Cinema, which has its own spatial narrative and exists through movement, is a leading discipline in understanding the conceptualization and perception of space. Two disciplines, such as architecture and cinema, lead the questioning of their own formations by using each other as tools. The section proposes a way of reading the selected films through cinematographic techniques. The reason for selecting the films "Lake House" and "Mood Indigo" in the study is that they have body and space uses that can change at any moment along with their narratives, and they have various techniques that enable this.

In the conclusion section, the findings of the research are evaluated and their implications are discussed. It is suggested that the study can be used as a tool in design processes to challenge stereotyped ways of designing and to create more responsive and dynamic spaces by taking into account the movements and actions of the body. This approach can be particularly useful in design studios, where the exploration of the relationship between body and space can lead to new insights and innovative solutions.