Yüksek enerjili fotonların ve elektronların radyoterapide kullanılan bazı maddelerdeki soğurulma özelliklerinin incelenmesi
Investigations of attenuation properties higher energy photons and electrons in some materials used for radiotherapy
Yazar: TELAT AKSU
Danışman: PROF. DR. HASAN GÜMÜŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Enerji soğrulması = Energy absorption

Özet:
Radyoterapide, radyasyonun tehlikeli yan etkilerini göz önünde bulundurarak, tümör etrafındaki sağlıklı dokuların korunması gereklidir. Normal dokuların korunması radyasyon ışınlarını zırhlayarak gerçekleştirilebilir. Cerrobend genellikle radyasyon zırhlamasında kullanılır. Katı fantomlar, radyoterapide rutin dozimetrik kalite kontrol testlerinde yaygın olarak kullanılır ve bolus hastanın burun veya kulakları gibi düzensiz alanlarını tedavi ederken, eksik dokuyu kompanse etmede veya build-up dozunu yüzeye çekmek için sıklıkla kullanılır.  
Bu çalışmada, cerrobend, katı fantom ve bolusun soğurulma özellikleri incelendi. γ-ışını kütle ve lineer soğrulma katsayıları deneysel olarak elde edildi. Gama ışınları, 137Cs ve 60Co kaynaklarından elde edildi. Aynı zamanda, cerrobend, bolus ve katı fantomun, 0.001 MeV–10 GeV aralığındaki foton enerjilerinde yarı-değer kalınlıkları , kütle ve lineer soğrulma katsayıları ve onda bir değer kalınlıkları elde etmek için teorik hesaplamalar gerçekleştirildi. Cerrobend, bolus ve katı fantomun deneysel lineer soğrulma katsayıları, yarı-değer kalınlığı ve onda bir değer kalınlıkları ve kütle soğrulma katsayıları, WinXCOM kullanılarak elde edilen teorik değerlerle karşılaştırıldı. Ayrıca, 0.125 - 5 MeV enerji aralığındaki EGSnrc parçacık transport kodu kullanılarak, cerrobend, bolus ve katı fantom için hesaplamalar yapıldı.

Abstract:
In radiation therapy, regarding hazardous effects of radiation for healthy tissues surrounding tumoral tissues; the protection of normal tissues is essential. The protection of normal tissues can be performed by shielding of radiation beams. Cerroband is generally used for shielding radiation beams. Solid phantoms are widely used in radiotherapy for routine dosimetric quality assurance tests and bolus is often used when treating uneven areas of a patient, such as at the nose or ears, to compensate for missing tissue, or to provide build-up of dose to the skin surface. In this study, we investigated of attenation properties cerroband, solid phantom and bolus. The γ-ray energy-dependent mass and linear attenuation coefficients of cerroband, bolus and solid phantom have been experimentally obtained. The gamma-rays were obtained from 137Cs and 60Co sources. Also theoretical calculations have been performed in order to obtain the half-value thicknesses, mass and linear attenuation coefficients, and the tenth-value thicknesses at photon energies 0.001 MeV–10 GeV for the dependent mass and linear attenuation coefficients of cerroband, bolus and solid phantom. The experimental linear attenuation coefficients, half value layer, tenth-value thicknesses and mass attenuation coefficients of  bolus, cerroband and solid phantom were compared with theoretical values obtained using WinXCOM. Also cerroband, bolus and solid phantom were calculated by means of EGSnrc particle transport code within the energy range 0.125 - 5 MeV.