Yahudiler için Kudüs ve dinî anlamı
Jerusalem and its religious meaning for the Jews
Yazar: HÜSEYİN AKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED HADİ TEZOKUR
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Yeryüzünde Kudüs gibi, insanların yarısından fazlasının kutsallık atfettiği başka bir yer olmadığı söylenebilir. Kudüs'ün başta tarihi ve dinî olmak üzere sosyo-kültürel ve siyasi açıdan büyük bir öneme sahip olduğu konusunda şüphe yoktur. Kentin tarihsel süreçte yaşamış olduğu değişimler de bu önemi açıkça ortaya koymaktadır. Bu durum Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet'in Kudüs'e yüklediği derin anlamlar ve devletlerin burası için sürdürdükleri mücadelelerin bir sonucu olarak ifade edilebilir. Ancak çalışma, Kudüs'ün sadece Yahudiler için ifade ettiği anlamı tespit etmeye yönelik olarak hazırlanmıştır. Vadedilmiş toprakların merkezi kabul edilen Kudüs, Yahudiler için her dönem özlem duyulan, kendisi için mücadele edilen ve nihayetinde sahip olunan yer olmuştur. Dolayısıyla "Yahudiler için Kudüs ve Dinî Anlamı" çalışmanın konusu olarak belirlenmiştir. Çalışmanın amacına yönelik olarak; Kudüs'ün Yahudi inancındaki dinî anlamı, Yahudilerin Kudüs algısı ve kente atfettikleri değerin temelinde yatan dinî etkenler ortaya konulmuştur. Kudüs'ün Yahudiler için anlamının tespiti için önce temel kaynaklar Tanah ve Talmud'tan yararlanılmıştır. Yahudi geleneği, dünyanın Kudüs'ten başlayarak yaratıldığını ve Hz. Âdem'in yaratılmasında kentten toprak alındığını belirtip Kudüs'ün önemini ve kutsallığını varoluş anından itibaren başlatmaktadır. Ancak Kudüs'ün, Davud dönemi ve sonrasında Yahudiler için somut anlam ifade ettiği, Davud döneminde siyasi merkez olduğu, Süleyman'ın inşa ettiği Mabed ile dinî anlam kazandığı sonucuna varılmıştır. Babil Krallığı'nın Kudüs'ü ve Mabed'i yıkıp halkı sürgüne göndermesiyle Kudüs'ten ayrı kalan Yahudilerin Kudüs'e özlem duyması ve değer atfetmesi kentin kutsallığının tamamlanmasını sağladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
There is no other place on earth like Jerusalem, which more than half of the people attribute to holiness. There is no doubt that Jerusalem was owned by a great person in terms of history and religion, socio-cultural and political. The importance of the changes experienced in the historical process of the city is clearly evident. This situation can be expressed as a result of the deep meanings that Judaism, Christianity and Islam attribute to Jerusalem and the struggles for the states to continue their work. However, the study was prepared to determine the meaning that Jerusalem means only to the Jews. Jerusalem, which is considered the center of the promised land, was the longing warrior for the Jews during his time, the place that was fought for and eventually possessed. In short, it was determined as the subject of "Jerusalem and Its Religious Meaning for the Jews". For the purpose of the study; the religious meaning of Jerusalem in the Jewish faith, the perception of Jerusalem by the Jews and the religious events underlying the values they attribute to the city have been revealed. In order to determine the meaning of Jerusalem for the Jews, the basic sources, the Tanakh and the Talmud, were first used. Jewish tradition states that the world was created starting from Jerusalem and that soil was taken from the city when Prophet Adam created it, and thus Jerusalem's dispersal and sanctity began from the moment of its existence. However, it has been concluded that Jerusalem had a concrete meaning for the Jews during the Davidic period and afterwards, that it was the political center during the Davidic period, and that it had a religious meaning with the Temple built by Solomon. It has been determined that the holiness of the city was killed when the Jews, who were separated from Jerusalem by the Babylonian kingdom, destroyed Jerusalem and the Temple, and exiled the smugglers, longed for Jerusalem and attributed value to it.