Endemik guatr bölgesinde subklinik ve klinik hipotiroidi hastalarında anemi sıklığı ve tiplerinin değerlendirilmesi
Evaluation of anemia frequency and types in patients with subclinical and clinical hypothyroidism in the endemic goiter region
Yazar: KADİR İLKKILIÇ
Danışman: PROF. DR. EKREM ALGÜN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Hipotiroidi doku düzeyinde tiroid hormonu yetersizliği veya nadiren etkisizliği sonucu
ortaya çıkan bir hastalıktır. Hipotiroidizmin vücutta etkilediği birçok organ ve sistemden
birisi de hematopoetik sistemdir. Tiroid hormonları kemik iliğinde eritroid koloni geliĢimini
direk yada indirek olarak bir çok mekanizma ile uyarır ve tiroid hormonu eksikliği mikrositer,
normositer ve makrositer anemi geliĢiminde rol oynar. Hipotiroidi hastalarında görülen
aneminin sıklığı ise %20-60 arasında değiĢmektedir. Biz bu çalıĢmada endemik guatr bölgesinde
yaĢayan subklinik ve klinik hipotiroidi hastalarında görülen anemi sıklığını ve anemi
tiplerini incelemeyi amaçladık.
Yöntem ve Gereç: Bu çalıĢma, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji
ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğine 01.12.2012 ve 01.05.2013 tarihleri arasında
baĢvuran ve subklinik veya klinik hipotiroidi tanısı konan hastalarda anemi sıklığını ve anemi
tiplerini değerlendirmek üzere prospektif olarak yapıldı. ÇalıĢmaya 96 subklinik hipotiroidi
hastası, 30 klinik hipotiroidi hastası ve 100 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Subklinik
hipotiroidi tanısında normal sT4 ve sT3, yüksek TSH değeri ve klinik hipotiroidi tanısı için
düĢük sT4 ve/veya sT3, yüksek TSH değeri kullanıldı. Anemi tanısında ise subklinik hipotiroidi,
klinik hipotiroidi ve kontrol grubunda erkeklerde Hb değeri <13g/dl, kadınlarda da Hb
değeri <12g/dl olarak baz alındı.
Bulgular: ÇalıĢmamıza toplam 226 hasta dahil edildi ve grup bazında incelendiğinde, subklinik
hipotiroidili hasta grubunda anemi oranı %30,2, klinik hipotiroidili hasta grubunda anemi
oranı %40 ve kontrol grubundaki anemi oranı %25 olarak tespit edildi. Klinik hipotiroidi
grubu ile kontrol grubu arasında anemi sıklığı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu
(p=0.033). Subklinik hipotiroidi grubu ile kontrol grubu arasında anemi sıklığı açısından
istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p=0.0586). Hasta grubu (subklinik + klinik
hipotiroidi) ile kontrol grubu arasında anemi sıklığı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark
bulundu (p=0.049). Hasta ve kontrol grubundaki toplam 66 anemik hastanın alt grubu incelemesinde
en sık görülen anemi tipi her iki grupta da kronik hastalık anemisi oldu ancak gruplar
arasında kronik hastalık anemisi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı
(p=0,223). Tüm gruplar arasında anemik hastaların alt grup incelemesinde demir eksikliği
anemisi, B 12 eksikliği anemisi ve folat eksikliği anemisi dağılımları açısından istatistiksel
olarak anlamlı fark bulunmadı.
iii
Sonuç: Hipotiroidizmin anemi sıklığını artırdığı tespit edildi ve hipotiroidi hastalarında en sık
görülen anemi tipinin kronik hastalık anemisi (normositer) olduğu gözlendi.
Anahtar sözcükler:Anemi, Subklinik hipotiroidizm, Klinik hipotiroidizm

Abstract:
Aim: Hypothyroidism is an illness that emerges in consequence of deficiency or occasionally
inefficiency of thyroid hormone. One of the organs and systems, which hypothyroidism
affects on body, is hematopoietic system. Thyroid hormones stimulate, directly or indirectly,
evolution of colony in marrows with a great number of mechanisms and thyroid hormone
deficiency serves a function in development of microcytic, normocytic and macrocytic
anemia. Frequency of anemia existed in hypothyroid patients varies between 20% and %60.
In this study, it is aimed to examine the frequency and types of anemia existed in clinical and
subclinical hypothyroid patients living in an endemic goiter region.
Material and Method: This study has been performed prospectively to evaluate the types
and frequency of anemia existed in patients those who have applied to department of
endocrinology and metabolic diseases of Recep Tayyip Erdoğan University between the dates
01.12.2012 and 01.05.2013 and those who have been diagnosed with subclinical and clinical
hypothyroid. The study includes ninety six subclinical hypothyroid patients, thirty clinical
hypothyroid patients and one hundred healthy people as a control group. The normal value of
ft4 and ft3, the high value of TSH are used in the diagnosis of subclinical hypothyroidism.
The low level of ft4 and/or ft3 are used, the high level of TSH is used in the diagnosis of
clinical hypothyroidism. In diagnosis of anemia, the level of hemoglobin has been taken as
<13g/dl for men and <12g/dl for women in the control group, subclinical hypothyroid group
and clinical hypothyroid group.
Findings: A total of two hundred and twenty six people have been involved in this study and
when it is examined on the basis of group, the rate of anemia in the subclinical hypothyroid
patient group has been determined as 30,2%, in the clinical hypothyroid patient group has
been determined as 40% and in the control group has been determined as 25%. It has been
statistically found a significant difference between the clinical hypothyroid group and the
control group in terms of the frequency of anemia (p=0.033). It has not been statistically
found a significant difference in terms of the frequency of anemia between the subclinical
hypothyroid group and the control group (p=0.0586). It has been statistically found a
significant difference between the patient group (subclinical + clinical hypothyroidism) and
the control group in terms of the frequency of anemia (p=0.049). The most frequent type of
anemia existed in the subgroup examination of a total of sixty six anemic patients in the
control group and the patient group is anemia of chronic disease in both groups. However,
v
among the groups, it has not been statistically found a significant difference in terms of
anemia of chronic disease (p=0,223). In the subgroup examination of the anemic patients, it
has not been statistically found a significant difference among all the groups with regards to
dispense of iron deficiency anemia, B12 deficiency anemia and folate deficiency anemia.
Conclusion: It has been determined that hypothyroidism increases the frequency of anemia
and observed that the most frequent type of anemia existed in hypothyroid patients is anemia
of chronic disease (normocytic).
Key words: Anemia, Subclinical hypothyroidism, Clinical hypothyroidism