İş kazaları ve sendikalaşma: İnşaat sektörü üzerine bir inceleme
Work accidents and unionization: A case study on construction sector
Yazar: ÇİSEM KURT
Danışman: DOÇ. DR. AYTEKİN GÜVEN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sendikalar = Unions ; Sendikalaşma = Unionization ; İnşaat sektörü = Construction sector ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
1980 sonrasında dünya genelinde hızla uygulama alanını genişleten neoliberal politikalar, 1990'lı yıllar sonrasında küreselleşme olgusu ile daha da güçlenerek işgücü piyasaları üzerinde önemli değişimlere yol açmıştır. İskandinav ülkeleri hariç, dünya genelinde yeni bir emek rejimine geçilmiş, bu rejimle birlikte, güvencesiz, esnek, taşeron, düşük ücretli ve uzun süreli çalışma yaygınlaşmıştır. Neoliberal politikalar bu gelişmelerin yanında sendikalaşma oranlarında düşüşe, yüksek kar hırsı nedeni ile alınmayan tedbirler sonucu iş kazalarında artışlara sebebiyet vermiştir. Genel olarak dünyanın büyük bölümünde işgücü korumalarının minimuma indirildiği bir döneme girilmiştir. Dünya geneliyle paralel olarak emek rejiminde gerçekleşen bu dönüşüm 1980 sonrasında Türkiye'de de yaşanmıştır. Yeni sermaye birikim modeli, emekçi sınıfların kazanımlarının hızla yok olmasına neden olmuştur. Toplu sözleşme kapsamındaki özel kesim işçilerinin sendikalaşma oranları oldukça gerilemiş, ölümlü iş kazaları ve meslek hastalıklarında Avrupa ülkeleri arasında birinciliğe ulaşılmıştır. Bu tez çalışması Türkiye'de düşük düzeydeki sendikalaşma oranları ile yüksek iş kazaları arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Bu soru çerçevesinde sendikaların iş kazalarını önlemedeki rolleri ne olabilir ilave sorusu cevaplanmaya çalışılmaktadır. Türkiye'de en fazla ölümlü iş kazasının yaşandığı inşaat sektörü aynı zamanda en düşük sendikalaşma oranına sahip sektördür. Bu özelliği ile inşaat sektörü özel olarak incelenmiştir. Bu çalışmada Sosyal Güvenlik Kurumu İstatistik Yıllıklarından elde edilen "İş kazası ve Meslek Hastalıkları" verileri ile Aile Çalışma ve Sosyal Hizmet Bakanlığı "İşçi ve Sendika Üye Sayıları" verilerinden yararlanılmaktadır. Çalışmamız sendikalaşma-iş kazaları ilişkilerini sektörel açıdan ele alması açısından Türkiye'de ilk niteliğini taşımaktadır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar gerek Türkiye sendikacılık hareketine gerekse politika yapıcılara, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi hususunda alınacak tedbirler konusunda öneriler sunabilir.

Abstract:
Neoliberal policies, which rapidly expanded their scope of application worldwide after 1980, were further strengthened by the phenomenon of globalization after the 1990s, leading to significant changes in labor markets. With the exception of the Nordic countries, a new labor regime has been adopted around the world, with this regime, precarious, flexible, subcontracted, low-paid and long-term work has become widespread. In addition to these developments, Neoliberal policies have led to a decrease in unionization rates and an increase in work accidents as a result of measures not taken due to high profit ambitions. In general, most of the world has entered a period in which labor protections have been reduced to a minimum. In parallel with the world, this transformation in the labor regime took place in Turkey after 1980. The new capital accumulation model caused the gains of the working classes to disappear rapidly. The unionization rates of private sector workers under the collective agreement have declined considerably, and the first place has been reached among European countries in fatal occupational accidents and occupational diseases. This thesis aims to examine the relations between low unionization rates and high occupational accidents in Turkey. As part of this question, the additional question of what the role of unions may be in preventing accidents at work is being tried to be answered. The construction sector, which has the most fatal work accidents in Turkey, is also the sector with the lowest unionization rate. With this feature, the construction sector has been specially studied. In this study, "occupational accidents and occupational diseases" data obtained from the statistical Annals of the Social Security Institution and "number of workers and trade union members" data of the Ministry of family Labor and Social Work are used. Our study is the first in Turkey in terms of dealing with trade unionization-work accidents relations from a sectoral point of view. The results obtained from this study may offer recommendations to both the Turkish trade union movement and policy makers on measures to be taken to prevent accidents at work and occupational diseases.