Bir ortaokul matematik öğretmeninin istatistik öğretimi sürecinde fark ettikleri
A middle school mathematics teacher' noticing skill in the process of teaching statistics
Yazar: EMİNE NUR YALINIZ
Danışman: DOÇ. DR. NADİDE YILMAZ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Öğretmenler = Teachers ; İstatistik eğitimi = Statistical education

Özet:
Matematiksel öğrenme fırsatı (MÖF) olarak nitelendirilen fırsatlara öğretmenlerin öğretimlerinin her sürecinde dikkate alması öğretim sürecinin kalitesini doğrudan etkiler. Bu çalışmada bir ortaokul matematik öğretmeninin öğretim öncesi, sırası ve sonrasında MÖF'leri nasıl fark ettiği incelenmiştir. Bu amaçla nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmaya Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan bir ilde görev yapan bir ortaokul matematik öğretmeni katılmıştır.  Öğretmen 5.sınıfta yer alan istatistik kazanımlarına odaklanan öğretim süreçlerini gerçekleştirmiştir. Bu süreçte veriler ders planları, video-ses kayıtları ile öğretim öncesi ve sonrasında yazılan raporlar aracılığı ile elde edilmiştir. Öğretmenin öğretim öncesinde fark etme becerisi Jacobs ve diğerlerinin (2010) öğretim sırası ve sonrası ise Kılıç'ın (2018) fark etme becerisi çerçevesi bağlamında analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar öğretmenin öğretim öncesinde MÖF'leri fark etme becerisinin öğretim sırası ve sonrasına kıyasla daha düşük olduğunu göstermiştir. Öğretmenin öğretim sırasında gerçekleşen MÖF'lerin çoğunu yakalamasına rağmen doğru yanıt odaklı karşılık verme eğilimde olduğu gözlenmiştir. Öğretim sonrasında öğretmenin kendi öğretim videoları üzerinden yazdığı raporlarda ise öğretim sırasında fark edemediği bazı MÖF'leri fark ettiği ortaya çıkmıştır. Ancak öğretmenin raporlarına yansıttığı MÖF'ler öğretim sırasına göre daha az olmuştur. Öğretim sonrasında fark edilen MÖF'lerin yorumlanması ise öğretim sırasındaki yanıt verme becerileriyle benzerlik göstermiştir. Elde edilen sonuçlardan hareketle öğretmenin fark etme becerisinin gelişimini destekleyecek mesleki gelişim programları önerilmiştir.

Abstract:
Mathematically Significant Pedagogical Opportunity to Build on Student Thinking (MOST), which are considered chances for students to engage with the material, directly affect the quality of instruction when teachers take these opportunities into account at every stage of their teaching. This study was examined how a middle school mathematics teacher identifies MOSTs before, during, and after teaching. A qualitative research method was adopted, and an case study design was used. The research involved a middle school mathematics teacher working in a city located in the Southeastern Anatolia region. The teacher carried out teaching processes focusing on the 5th-grade statistical learning outcomes. Data were gathered through lesson plans, video/audio recordings, and pre/post-teaching reports. The teacher's ability to notice MOSTs before teaching was analyzed using framework of Jacobs et al. (2010), while the noticing skills during and after teaching were analyzed within the context of Kılıç's (2018) noticing framework. Findings showed that the teacher was less skilled in noticing MOSTs before teaching than during or after. While MOSTs were often recognized during the lesson, responses were generally focused on correct answers. In post-lesson reflections, some additional MOSTs were identified. The study suggests that professional development programs could enhance teachers' noticing skills. However, the MOSTs reflected in the post-teaching reports were fewer compared to those during teaching. The interpretation of the MOSTs identified after teaching showed similarities to the response skills exhibited during the lesson. Professional development programs that support the improvement of teachers' noticing skills are recommended.