Türk Tezyinatındaki tekrar eden desenlerin dijital ortamda tasarımı ve özgün örnekler
Designing repeating patterns in Turkish Ornamentation in a digital environment and original examples
Yazar: SELİN YAREN
Danışman: PROF. AYNUR MAKTAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Bilgisayarlı çizim = Computer drawing ; El sanatları = Handicrafts ; Geleneksel tasarım = Traditional design ; Türk süsleme sanatı = Turkish decorative art

Özet:
Türk Tezyînâtı, İslam sanatlarının öncesinde ve sonrasında Orta Asya' dan Anadolu topraklarına dek süre gelen birikimlerle ve yerleştikleri coğrafyada bulunan sanatların harmanlarıyla oluşmuştur. Tabiatı soyutlayarak yorumlamak, Türk toplumlarında İslâm öncesi dönemlerinden itibaren süsleme sanatlarında bezeme amacı ile görülmektedir. Anadolu Türk Sanatı İslâmiyet öncesi ve sonrası Karahanlı, Gazneli ve Büyük Selçuklu Sanatlarına dek uzanan köklerinden beslenmiştir. 14.yy. ve Beylikler Devri, Osmanlı İmparatorluğu dönemleri ile gelişimler göstererek Türk Tezyînâtı kavramı oluşmuştur. Tezyînâtımız' da motifler, genel hatlarıyla küçüklük büyüklük, yapılacağı yüzey, kullanılacak malzemeler ile değişiklik göstermektedir. Bu sebeple kullanılan motif grupları ve motifler aynı olup, uygulanan yüzeye ve motif detaylarına bakılarak çini, tezhip, kalemişi gibi isimler alırlar. Motifler bir araya gelerek de deseni oluştururlar. Bu çalışmadaki desenler, bahsedilen sanat dallarında rahatlıkla uyarlanabilir. Tezyîni sanatlarda desen tasarımına ve kompozisyona geçmişten günümüze oldukça ehemmiyet verildiğini görmekteyiz. Bu sebeple çalışmamızda desen tasarımı ana konumuz olacaktır.
Tezyîni sanatlardaki tasarım sürecinin zorlu olmasının ötesinde uzun süre alan standart safhalardan meydana gelmektedir. Bu safhaların daha pratik olarak  hazırlanması, belli şematik çizimlerin dijital ortamlarda oluşturulması, tasarım sürecinin azaltılması ve günümüz teknolojisinde yeni açılımlara fırsat vermesi, belirli bir zaman içerisinde mümkün olduğu kadar çok fazla tasarım taslaklarının yapılıp üretilmesi, daha iyi ve seçilmiş tasarımlar meydana çıkmasına imkân vereceği gibi, bu sürecin daha hızlı bir şekilde tamamlanması bakımından, desen tasarımları oluşturma ve tasarım zenginliği sağlanması amacı ile geleneksel sanatlarımıza bu çalışmanın katkı sağlayacağı öngörülmüştür.

Abstract:
Turkish Ornamentation is formed through accumulations from Central Asia to Anatolian lands before and after Islamic arts, and with blends of the arts found in the geographies they settled in. Abstracting nature and interpreting it for decorative purposes has been seen in Turkish societies from pre-Islamic times onwards. Anatolian Turkish Art has been nourished from roots extending back to pre-Islamic times, through the Karakhanid, Ghaznavid, and Great Seljuk Arts. The concept of Turkish Ornamentation developed through the 14th century and the Period of Principalities, and the Ottoman Empire periods. In our ornamentation, motifs vary generally in size, the surface to be applied, and materials to be used. Therefore, the motif groups and motifs used are the same, but they take names like tiles, illumination, and calligraphic arts depending on the applied surface and motif details. The patterns in this study can easily be adapted in these mentioned art branches. Motifs come together to form the pattern. We see that great importance has been given to pattern design and composition in decorative arts from the past to the present. Therefore, pattern design will be our main topic in our study.
Beyond the challenging nature of the design process in decorative arts, it consists of standard stages that take a long time. Preparing these stages more practically, creating certain schematic drawings in digital environments, reducing the design process, providing opportunities for new expansions in today's technology, and producing as many design drafts as possible within a certain time, will not only enable better and selected designs to emerge but also complete this process more quickly, creating pattern designs and providing design richness for our traditional arts, it is anticipated that this study will contribute.