Bazı apıaceae familyası bitkilerinin yağ asitleri profilinin ve biyoaktivitelerinin araştırılması
Investigations on fatty acid profile and bioactivities of some apiaceae plants
Yazar: NİLGÜN SULTAN KARAKAŞ
Danışman: PROF. DR. NEZHUN GÖREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Sivas, Tokat, Erzurum yörelerinden toplanan Apiaceae familyası bitkilerinden  Bupleurum rotundifolium, Ferulago longisitylis, Ferulago platycarpa'nın topraküstü kısımlarının hekzan, ekstreleri hazırlanmıştır. Bu ekstrelerin yağ asitleri kromatografik ve spektral yöntemlerle (GC-MS) tayin edilmiş ve ekstrelerin antimikrobiyal ve insektisit aktiviteleri incelenmiştir. 
Bupleurum rotundifolium bitkisinin toprak üstü hekzan ekstresinden toplam yağ asidi miktarı %72.04 olmak üzere 9 farklı yağ asidi elde edilmiştir. Ekstrede -linolenik asit (ALA) (ω-3) ve linoleik asit (LA) (ω-6) sırasıyla %14.47 ve %14.64 oranlarında bulunmuştur. 
Ferulago longistylis bitkisinin toprak üstü hekzan ekstresinden elde edilen 7 adet yağ asidi, mevcut uçucu bileşiklerin %86.27'sini oluşturmaktadır. Ekstreden %24.94 oranında linoleik asit ve %19.99 oranında α-linolenik asit elde edilmiştir. 
Ferulago platycarpa bitkisinin toprak üstü hekzan ekstresinde toplam uçucu yağlar fraksiyonunun %81.90'ını oluşturan 9 adet yağ asidi tespit edilmiştir. Bunların %19.55'ini linoleik asit, %9.12'sini α-linoleik asit oluşturmaktadır. 
Her üç bitkide de en çok rastlanılan yağ asidi palmitik asittir [%23.44, %30.87, %22.65].
Mikrodilüsyon yönteminde ekstreler farklı konsantrasyonlarda denenmiş böylece minimum toksisite konsantrasyonu bulunmaya çalışılmıştır. Denenen en yüksek konsantrasyon 1.25 mg/ml'dir. Kontrol olarak bakteriler için kloramfenikol, mantarlar için flukanazol kullanılmıştır. Her üç bitki ekstresi de Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853, Bacillus cereus NRRL B-3711 ve Serratia marcescens NRRL B-2544 suşlarına karşı en iyi antimikrobiyal aktiviteyi göstermiştir (156.25-625 µg/ml).  Ancak belirtilen ekstreler Escherichia coli NRRL B-3008 ve Staphylococcus epidermidis ATCC 12228 suşlarına karşı çok etkili olmamıştır. Candida albicans ÖGÜ-Klinik mayasına karşı sadece Ferulago longistylis ekstresi antikandidal etki göstermiştir (625 µg/ml). 
İnsektisit aktivitelerde yapılan tek doz tarama testleri sonucunda Sitophilus granarius böceğine karşı F. longistylis bitki ekstresi %85.59 ve F. platycarpa bitki ekstresi %83.58 oranlarında oldukça yüksek insektisidal aktivite göstermiştir. Her ne kadar kontrolden farklı olsa da, S. granarius'a karşı B. rotundifolium bitki ekstresinin insektisidal aktivitesi çok düşük düzeyde kalmıştır (%7.71).

Abstract:
Bupleurum rotundifolium, Ferulago longisitylis, Ferulago platycarpa (Apiaceae) were collected from Sivas, Tokat, Erzurum districts.  The plants were extracted with hexane. Fatty acids of the hexane extracts of the aerial parts were evaluated for antimicrobial and insecticidal activities and their fatty acid profiles were analyzed by means of GC-MS method.
Nine FAME [72.04%] were identified in the hexane extract of the aerial parts of Bupleurum rotundifolium. Linoleic acid (LA) (ω-6) and α- linolenic acid (ALA) (ω-3) are found respectively 14.64% and 14.47% rates. 
Seven FAME [86.27%] were identified in the hexane extract of the aerial parts of Ferulago longisitylis. Linoleic acid and α- linolenic acid are found respectively 24.94% and 19.99% rates. 
Nine FAME [81.90%] were identified in the hexane extract of the aerial parts of Ferulago platycarpa. Linoleic acid and α- linolenic acid are found respectively 19.55% and 9.12% rates. 
The major fatty acid in all of these three plants' hexane extracts was palmitic acid [23.44%, 30.87%, 22.65%].
Hexane extracts were tested at different concentrations to establish the minimum concentration of toxicity by means of microdilution method. The highest concentration was 2.5 mg / ml in this study. Chloramphenicol was used for bacteria, ketoconazole was used for fungi as control. All of these three plant hexane extracts showed the strongest antimicrobial activity (156.25-625 µg/ml) against Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853, Bacillus cereus NRRL B-3711 ve Serratia marcescens NRRL B-2544 strains. But these extracts did not show antimicrobial activity against Escherichia coli NRRL B-3008 ve Staphylococcus epidermidis ATCC 12228 strains. Only Ferulago longistylis extract showed anticandidal activity (625 µg/ml) against Candida albicans ÖGÜ-Klinik strain.
Single dose scanning tests were applied on the extracts of the plants in order to evaluate the insecticidal activity. Extract of F.longistylis showed the strongest insecticidal activity against S. granarius with 85.58%. F. platycarpa extract showed similar activity rate with 83.58%. Although it gave us different rates from control, B. rotundifolium extract showed very low activity (%7.71) against S. granarius.