Klozapin ve diğer atipik antipsikotik ilaçları kullanan şizofreni hastalarında serum tioredoksin düzeyleri ve bilişsel işlevlerle ilişkisi
Levels of serum thioredoxin and correlation with neurocognitive functions in patients with schizophrenia using clozapine and other atypical antipsychotics
Yazar: ALPER BAŞ
Danışman: PROF. DR. ALAATTİN DURAN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Şizofrenide bilişsel işlev bozukluklarını inceleyen araştırmalar son senelerde giderek artmaktadır ve bilişsel işlev bozukluğu şizofreninin çekirdek belirtilerinden biri olarak görülmektedir. Şizofreni etyolojisinde rol oynadığı düşünülen mekanizmalardan birisi de oksidatif strestir. Serumda bulunan antioksidan moleküllerden olan tioredoksinin şizofreni etyolojisindeki rolüne yönelik klinik çalışmalar vardır ancak literatürde şizofreni hastalarında oksidatif hasar ile nörokognisyon ilişkisini inceleyen az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmadaki amacımız şizofreni hastalarını psikotik atak ve remisyon dönemlerindeki tioredoksin düzeyleri ve bilişsel işlevleri açısından karşılaştırmak; ve klozapin kullanan hastalar ile diğer atipik antipsikotikleri kullanan şizofreni hastaları arasında hem bilişsel işlevler hem de tioredoksin düzeyleri açısından farklılık olup olmadığını araştırmaktır.
Araştırmamız psikotik atak tanısıyla servise yatırılan şizofreni tanılı hastalar (n= 57), tedavi başlandıktan ortalama 16 hafta sonra yeniden değerlendirilen hastalar (n= 43) ve sağlıklı kişiler (n= 41) üzerinde yürütüldü. İncelemede Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği, bilişsel işlevleri değerlendirmek için nöropsikolojik test bataryası ve ELISA yöntemi ile ölçülen serum tioredoksin düzeyi kullanıldı. 
Araştırmamız sonucunda, şizofreni hastalarında bilişsel işlev bozukluğu kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha fazlaydı, tedavi sonrası dönemde de bazı Stroop alt testleri haricinde kontrol grubu lehine anlamlılık devam etti. Tedavi sonrası dönemde hem klozapin hem de diğer atipik antipsikotikleri kullanan hastalarda tüm sözel bellek testlerinde anlamlı düzelme saptandı. Tioredoksin düzeyi, hastalık şiddetinin fazla olduğu psikotik atak döneminde en yüksek düzeyde olup, tedavi sonrası dönemde düşme eğilimindeydi fakat tedavi sonrası dönemdeki hastalarda da kontrol grubuna göre hala yüksek düzeyde saptandı. Ancak tedavi sonrası dönemdeki hastalarla kontrol grubu arasında tioredoksin düzeyi açısından anlamlı fark saptanmadı. Tedavi sonrası dönemdeki hastalar incelendiğinde, tioredoksin düzeyi ile İz sürme testi A formu tamamlama süresi arasında anlamlı ilişki bulundu. Tioredoksin, psikotik atak sırasında yükselen, remisyon döneminde düşen ve şizofreni hastalarında dikkat ile ilişkisi araştırılmaya değer bir molekül olarak görünmektedir.

Abstract:
Studies investigating neurocognitive functions in schizophrenia has been increasing in recent years and neurocognitive dysfunction is defined as a core symptom of schizophrenia. Oxidative stress is one of the possible related mechanism in the etiology. Thioredoxin is a serum antioxidant that has been investigated in the etiology of schizophrenia, but there are a few studies about the relationship between oxidative stress and neurocognition. The aim of this study is investigating the relationship of serum thioredoxin levels and neurocognition in acute psychotic episode and remission state patients with schizophrenia; and investgating whether there is a difference between patients using clozapine and other atypical antipsychotics.	
This research was performed in schizophrenia patients hospitalized with acute psychotic episode (n=57), reevaluated patients after the initiation of treatment (mean 16 weeks) (n=43), and healthy controls (n=41). Positive and Negative Sydrome Scale, Clinic Global Impressions Scale, Neuropsychologic test battery to assess the cognitive performance, and serum thioredoxin levels by ELISA were used in this research.
Neurocognitive functions are significantly impaired in patients with acute psychotic episode in all neurocognitive tests, and remained siginificant except some of the subtests of Stroop test between the remission state patients and the control group. Significant improvement in verbal memory tests has been found in both clozapine and other atypical antipschotic group after the treatment. Levels of serum thioredoxin was highest in acute psychotic episode, lower in the remission state and the lowest in controls. But there was no significance between the remission state patients and controls. Significant correlation has been established between serum thioredoxin level and Trail Making Test-A in remission state patients. In conclusion, serum thioredoxin level has increased in acute psychotic episode and decreased in remmision state, and its relationship with attention is worth to consider in patients with schizophrenia.