E-iç kontrol sistemlerinin kamu üniversitelerinde kullanımı üzerine bir araştırma
A research on the use of e-internal control systems in public universities
Yazar: ÖZER ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. JALE SAĞLAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Devlet okulları = State schools ; Elektronik = Electronics ; Elektronik denetim = Electronic control ; Üniversiteler = Universities ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
İç kontrol sistemi, bir kurumun yönetimi tarafından, kurumdaki faaliyetlerin; ekonomik olmasını, verimli ve etkin bir şekilde yürütülmesini, yönetim prensiplerine bağlı kalınmasının sağlanmasını, varlıkların ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğruluğunun ve tamlığının güvence altına alınmasını sağlayan bir süreçtir. Ayrıca zamanında ve güvenilir mali bilgi ve yönetim bilgisinin üretimine destek sağlanması için kurumsal hedefler çerçevesinde kurulan, kurumsal yapı, metotlar, prosedürler ve iç denetimi de içeren mali ve diğer kontrol sistemlerinin tamamıdır. Kaynakların kullanımında etkinliğin sağlanması, hesap verebilir kurumlar oluşturulması, idarelerin işlemlerinde yapısal bütünlüğün korunması gibi yeni düzenlemelerin işlerliğinin sağlanması mutlaka iç kontrol sisteminin etkin kurulmasına bağlıdır. 
İç kontrol sisteminin etkin kurulabilmesi amacıyla T.C Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa dayalı olarak; Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği (KİKST) çıkarılmıştır. Bu tebliğde, kamu idarelerindeki iç kontrol sisteminin standartlara uyumunu sağlamak üzere; yapılması gereken çalışmaların belirlenmesi, bu çalışmalar için eylem planı oluşturulması, gerekli prosedürler ile ilgili düzenlemelerin hazırlanması ve iç kontrol sistemlerinin doğru çalışıp çalışmadığının belirlenmesi, bir başka ifade ile iç kontrol sisteminin mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediğini tespit etme üzere iç kontrolün tüm bileşenleri ile kurulması gerektiği görülmüştür.
Elektronik veri aktarımının ve kullanımının hız kazandığı günümüzde, iç kontrol sisteminin, Kamu İç Kontrol Standartlarının beş bileşeni olan; 'kontrol ortamı, risk değerlendirme, kontrol faaliyeti, bilgi ve iletişim ve izleme' standartlarının dijital ortamlardaki verilere de uygulanması diğer bir ifade ile e-iç kontrole geçilmesi gerekliliği büyük önem arz etmektedir. Diğer kamu kurumlarına ve özel sektöre model oluşturması beklenen kurum olma özelliğine sahip olan üniversitelerin çağın gerektiği ölçütlerle iç kontrol sistemini sağlıklı bir biçimde kurabilmesi ve çalıştırabilmesi açısından e-iç kontrol sistemlerine hızlı uyum sağlaması beklenmekte ve araştırmaya açık bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır.
Araştırmanın amacı; iç kontrol sisteminin elektronik ortamdaki uygulama alanının, kamu üniversitelerinde yaygınlığının ve kullanılabilirliğinin ölçülmesidir. Bu amaçla Türkiye'de faaliyet gösteren kamu üniversitelerinde e-iç kontrol mekanizmasının, yasa ve yönetmeliklere uygun bir şekilde kullanılabilirliğinin ve etkinliğinin ölçülmesi hedeflenmiştir. Araştırma sonucunda e-iç kontrol kullanımının henüz yaygın olmadığı anlaşılmış, kullanan idarelerdeki Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (SGDB) ve İç Denetim Birimi (İDB) personelinin e-iç kontrol sistemini kullanışlı buldukları görülmüştür. Ayrıca, e-iç kontrol sisteminde 5018 sayılı kanuna dayalı olarak çıkarılan iç kontrol standartlarının sınırlı sayıda kısmını yüksek, çoğunluğunun orta düzey, ve sınırlı sayıda kısmının düşük düzeyde gerçekleşmekte olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Internal control system, by the management of an organization, activities in the organization; economic, efficient and effective execution, adherence to management principles, the protection of assets and resources, the accuracy and completeness of accounting records. It is also a complete set of financial and other control systems, including institutional structure, methods, procedures and internal audit, established within the framework of corporate objectives to support the production of timely and reliable financial and management information. Ensuring the effectiveness of new regulations such as ensuring efficiency in the use of resources, establishing accountable institutions, and maintaining structural integrity in the operations of administrations is absolutely dependent on the effective establishment of the internal control system.
In order to establish an effective system of internal control based on the Treasury and the Ministry of Finance's Public Financial Management and Control Law No. 5018; Public Internal Control Standards Communiqué (KIKST) was issued. In this Communiqué, in order to ensure compliance with the standards of the internal control system in public administrations; It has been seen that all the components of the internal control should be established in order to determine whether the internal control system is working properly, in other words to determine whether the internal control system is working properly or not.
Nowadays, electronic data transfer has accelerated and the internal control system has five components of Public Internal Control Standards; The application of the 'control environment, risk assessment, control activity, information and communication and monitoring' standards to the data in digital environments, in other words, the necessity of switching to e-internal control is of great importance. It is expected that universities, which are expected to be a model for other public institutions and private sector, will be able to establish and operate the internal control system in accordance with the criteria required by the era in a healthy way and to adapt to e-internal control systems rapidly and appear as an open area for research.
Purpose of the research; is the measurement of the electronic application of the internal control system, its prevalence and availability in public universities. For this purpose, internal control mechanisms of public universities in the e-operate in Turkey, was targeted with laws and regulations in an appropriate manner to measure the availability and effectiveness. As a result of the research, it was found out that the use of e-internal control is not yet widespread, and that the personnel of the Department of Strategy Development (SGDB) and Internal Audit Unit (IDB) in the administrations using it found the e-internal control system useful. In addition, It has been determined to be realized the internal control standards issued in e-internal control system based on the law no.5018 limited number of them were high level, most of them were medium level and limited number of them were low level.