Gaziantep Üniversitesi Tıp fakültesi Hastanesine 2010-2022 yılları arasında başvuran human ımmunodefıcıency vırus (HIV) ile yaşayan bireylerde metabolik parametrelerin değerlendirilmesi
The evaluation of metabolic parameters in individuals living with the human immunodeficiency virus (HİV) applied to Gaziantep University Medical Faculty Hospital between 2010-2022
Yazar: ONUR KALYENCİ
Danışman: PROF. DR. İLKAY KARAOĞLAN
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
Antiretroviral tedavideki (ART) gelişmeler HIV enfeksiyonu ile yaşayan bireylerin (HİYB) yaşam beklentisini genel topluma yakın hale getirmiştir. HIV'den etkilenen bireylerde mortalite ve morbidite üzerine olumlu etkileri olan antiretroviral ilaçlar, persistan immun aktivasyon, kronik enflamasyon, yaşam tarzı ve birçok komorbiditenin normal popülasyondan daha sık ve daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Metabolik kemik hastalıklarından osteoporoz, osteopeni, osteomalazi, dislipidemi, diyabet, kardiyak hastalıklar, metabolik sendrom sıklıkla karşımıza çıkan komorbiditelerdir. Bu çalışmada Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji polikliniklerine başvuran HİYB'de metabolik parametrelerinin (karaciğer fonksiyonları, böbrek fonksiyonları, iskelet sistemi) değerlendirilmesi ve kullandıkları antiretroviral ilaçlarla özellikle kan yağlarının, açlık kan şekerinin, böbrek fonksiyon testlerindeki değişimlerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmaya dahil edilen 247 hastanın demografik verileri ve sigara, alkol kullanımı gibi alışkanlıkları incelendi. Çalışmamızdaki hastaların yaşları 18 ile 69 arasında değişirken hastaların yaş ortalaması 37,49 (±12,4) olarak tespit edildi. Hastaların büyük bir ksımının erkek (%86.6) ve heteroseksüel (%63.4) olduğu tespit edildi. Kontrol grubu ile yapılan kıyaslamada, HIV taşıyan bireylerde psikiyatrik bozukluk oranı belirgin oranda daha yüksek tespit edildi. Hastaların büyük bir kısmında DEXA skoruna göre osteopeni tespit edilirken yine önemli bir kısmında D vitamini eksikliği mevcuttu. Tanı anındaki böbrek fonksiyon testleri kreatinin ve GFR değerleri ile tedavinin 1., 2. ve 3. yılları karşılaştırıldığında GFR'de istatistiksel olarak anlamlı azalma ve kreatinin değerinde istatisksel olarak anlamlı artış saptandı. Başvuru anındaki HDL, LDL, total kolesterol, trigliserid düzeyleri  tedavinin 1., 2. ve 3. yıllardaki değerlerle karşılaştırıldığında anlamlı artış saptandı. Tedavi rejimi TAF içeren hastalarda total kolesterol ve LDL kolesterol seviyelerinde 1. yılın sonunda istatistiksel olarak anlamlı yükseklik tespit edildi. En sık tercih edilen başlangıç ART rejimi %23.1 ile DTG+TDF/FTC olduğu görüldü. HIV hastalık seyrinde yakından takip edilmesi gereken metabolik parametrelerin belirlenmesi ve özel hasta grupları için tedavinin kişiselleştirilmesine olanak sunmak amaçlanmıştır. HİYB'de yaşam beklentisinin artması ile birlikte yaşlandıkça artan komorbiditelerin ve metabolik yan etkilerin doğru yönetilebilmesi için multidisipliner yaklaşım gereklidir.


Anahtar kelimeler: HIV, AIDS, CD4, CD8, Total kolesterol, LDL kolesterol, Antiretroviral Tedavi, HIV RNA

Abstract:
Advances in antiretroviral therapy (ART) have brought the life expectancy of individuals living with HIV infection (HIID) closer to the general population. Antiretroviral treatment cause persistent immunological activation, chronic inflammation, and a number of comorbidities to arise more frequently and at younger ages than in the general population. ART have a favorable effect on mortality and morbidity in HIV-affected people. The metabolic syndrome, osteoporosis, osteopenia, osteomalacia, dyslipidemia, diabetes, and heart disorders are among the comorbidities that typically accompany with HIID. The objective of this study was to assess the metabolic parameters (liver functions, kidney functions, skeletal system), and to compare changes in blood lipids, fasting blood sugar, and kidney function tests with the antiretroviral medications they use in patients who applied to Gaziantep University Faculty of Medicine Infectious Diseases and Clinical Microbiology outpatient clinics.
Demographic data and habitual traits such as smoking and alcohol use of 247 patients included in the study were examined. The patients in our study ranged in age from 18 to 69 years old, with a mean age of 37.49 (±12.4). The patients were mostly male (86.6%) and heterosexual (63.4%). Individuals with HIV had a significantly greater risk of psychiatric problems as compared to the control group. While the DEXA score indicated osteopenia in the majority of the patients, a significant portion of them also had vitamin D deficiency. While DTG+TDF/FTC was the most assigned initial ART regimen with 23.1%, there was a statistically significant increase in total cholesterol and LDL cholesterol levels at the end of the first year in patients whose treatment strategy included TAF. The goal was to identify the metabolic parameters that should be continuously monitored during HIV disease and to enable medication customisation for particular patient groups. With the increase in life expectancy in HIID, a multidisciplinary strategy is necessary to effectively manage the comorbidities and metabolic side effects that rise with age.

Keywords: HIV, AIDS, CD4, CD8, Total cholesterol, LDL cholesterol, Antiretroviral Treatment, HIV RNA