Muğla ili Milas ilçesi Saniye Özgen Evi koruma projesi
Architectural conservation project of Saniye Özgen House in Muğla province Milas district
Yazar: AYŞE TUĞÇEN TÜRKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU ÇELEBİOĞLU YERGÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Muğla ili Milas ilçesi tarihinde birçok medeniyeti barındıran çok katmanlı bir 
yerleşimdir. Yapı malzemelerine kolay erişim, tarım için elverişli topraklar, ılıman 
iklim ve önemli yolların kesişim noktası olması Milas'ı tarih boyunca değerli 
kılmıştır. Milas, arkeolojik kalıntılar ile birlikte birçok Osmanlı ve Cumhuriyet 
dönemi yapılarını da barındırmaktadır. Bu yapıların en yaygın birimi olan konutlar, 
Milas şehir kimliğinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Ancak kentte koruma 
sınırlı kalmış, mimari mirasın ancak küçük bir kısmı günümüze ulaşabilmiştir. Bu 
anlamda geleneksel konutların korunması ve mirasın yaşatılması büyük önem arz 
etmektedir.  
Çalışma konusu olan Saniye Özgen Evi bu katmanlaşmış kent Milas'ta yer alır. 
Yıllar içinde birçok müdahale görmüş ve bozulmaya uğramış olan yapı, Temmuz 
2023'te büyük bir yangın geçirmiştir. Yangın, yapıda ciddi hasarlara sebebiyet 
vermiştir. 2024 yılında hazırlanan tez kapsamında yapının rölöve, restitüsyon ve 
restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Yapıya ulaşım kısıtlı olduğundan ve güvenlik 
tehditi oluşturduğundan dolayı lazer tarayıcı ile nokta bulutu modeli oluşturulmuş,
rölöve çizimleri oluşturulan bu 3D verileri üzerinden hazırlanmıştır. Yapıya dair 
dönem, malzeme ve hasar analizleri gerçekleştirilmiştir. Restitüsyon önerisi 
hazırlanırken yapıdan gelen izler, arşiv belgeleri, sözlü kaynaklar ve analojik 
çalışmalardan yararlanılmıştır. Restorasyon projesi restitüsyon verilerinden 
edinilen bilgiler doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Yapıya yeni işlev önerileri 
sunulmuş, yeni işlev ile gelen çağdaş müdahale zorunluluğu yapının özgün 
karakterine en az müdahale anlayışı ile gerçekleştirilmiştir. Daha sonraki benzer 
çalışmalara yardımcı olmak amacıyla yangın geçirmiş kültüre mirasa müdahale 
yöntemlerini açıklayan bir kılavuz oluşturulmuştur. 
Tez 7 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tezin amacı, kapsamı ve yönteminden 
bahsedilmiştir. İkinci bölümde Saniye Özgen Evi'nin bulunduğu Muğla ili, Milas 
ilçesinin tarihi, coğrafi nitelikleri ve yerleşim dokusu aktarılmıştır. Üçüncü 
bölümde Saniye Özgen Evi'nin tarihi, konumu, mimari özellikleri ile yapının 
güncel durum tespiti ve analizleri gerçekleştirilmiştir. Dördüncü bölümde 
restitüsyona ışık tutan veriler derlenmiş, analojik çalışma sonuçlarından 
bahsedilmiştir. Beşinci bölümde müdahale kararları alınmış, yapıya yeni işlev 
kazandırılmış, bu doğrultuda restorasyon projesi gerçekleştirilmiştir. Altıncı 
bölümde Kültürel Mirasa Yangın Sonrası Müdahale başlıklı kılavuz yer almaktadır.  
Son bölüm olan yedinci bölümde çalışma kapsamında hazırlanan bilgiler 
özetlenmiştir.

Abstract:
Mugla Province's Milas District is a multilayered settlement that has hosted 
numerous civilizations throughout its history. Easy access to construction materials, 
fertile lands for agriculture, a mild climate, and its location as a junction of 
important routes have made the city valuable throughout history. Milas also hosts 
archaeological remains, along with numerous Ottoman and Republic-era buildings. 
Houses, the most common building unit, constitute a significant portion of Milas's 
urban identity. However, conservation efforts have been limited, and only a small 
fraction of the architectural heritage has survived to the present day. Therefore, the 
conservation of traditional houses and the maintenance of this heritage are of great 
importance. 
The subject of this study, the Saniye Özgen House, is located in this layered city 
Milas. The building has undergone many interventions and deteriorations over the 
years and suffered significant damage from a major fire in July 2023. As a part of 
this thesis, survey, restitution, and restoration projects for the building have been 
prepared in 2024. Due to restricted access to the house and health hazards, a point 
cloud model was created using a laser scanner, and the survey project was 
developed based on this 3D data. Period, material, and damage analyses of the 
building were conducted. In preparing the restitution project, vestiges from the 
building, archival documents, oral sources, and analogous studies were utilized. 
The restoration project was carried out based on the information obtained from the 
restitution data. New functional proposals for the building were presented, and 
contemporary interventions necessitated by the new function were executed with 
minimal impact on the building's original character. A guideline explaining 
intervention methods for fire-damaged cultural heritage has been developed to 
assist future similar studies 
The thesis consists of seven parts. The first part discusses the aim, scope, and 
methodology of the thesis. The second part provides an overview of the history, 
geographical features, and settlement pattern of Mugla's Milas District, where the 
Saniye Özgen House is located. The third part covers the history, location, 
architectural features, and current condition assessments and analyses of the Saniye 
Özgen House. The fourth part gathers the restitution data and discusses the results 
of analogous studies. The fifth part outlines the intervention decisions, introduces 
new functions to the building, and details the restoration project carried out 
accordingly. The sixth chapter includes a guide titled Post-Fire Intervention for 
Cultural Heritage. The final part, the seventh, summarizes the information prepared 
within the scope of the study.