Sanat objesinin tasarımlanmış çevre ile ilişkisi
The affinity between art object and the designed space
Yazar: GÜRSEL RANA AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. LERZAN ÖZER
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Algı = Perception ; Algı = Perception ; Kamusal alan = Public space ; Mekan = Space ; Sanat objeleri = Art objects ; Tasarım = Design ; Tasarım ilkeleri = Design principles ; Tasarım yöntemleri = Design methods ; Çevre = Environment

Özet:
Mimarlık, şehircilik ve sanat objesi, farklı disiplinler olmalarına rağmen, sonuç itibariyle birbirleriyle doğrudan ilişkilidirler. Sanat objesi içinde bulunduğu ortam ile algılanır. Sanat objesinin içinde bulunduğu ortam mimari mekân ya da kamusal alan olduğunda, bunların kendi içinde taşıdığı unsurların sanat objesi üzerinde doğrudan etkileri kaçınılmazdır. Diğer yandan da, mimari mekân ve kamusal alan kendi unsurlarının yanı sıra, sanat objeleri ile tanımlanır, isimlendirilir ve çoktan kopup tekil değer haline gelir.Sanat objesini ?fark edilebilir? kılan faktör, sanat objesinin kendi üzerinde taşıdığı özelliklerin yanısıra, içinde bulunduğu mekândır. Bu mekân mimari mekân olsun, kamusal mekân olsun, sanat objesini odak noktası yapabilir ya da fark edilemeyen sıradan bir obje haline getirebilir.Birbiri ile bu derece ilişkili disiplinler arasında bir iletişim sağlanamamış olması sorunun ta kendisidir. Bunun başlıca nedeni ise, eğitim süreçleri içinde, her disiplinin kendi içine odaklanması, diğerini kendisinin organik bir parçası olarak algılamayışıdır.İyi bir mekân tasarımı, sanat objesini ?odak noktası? yapabileceği gibi ?görünmez? hale de getirebilir. Mimari yapıtın içine veya çevresine yerleştirilmiş sanat objesi ise, ne kadar başarılı olursa olsun, gerektiği gibi sergilenmiyor ve algılanamıyorsa, bu durum objeyi de etkileyecektir.Yerleştirildiği mekânın yapısal malzemeleri, biçimsel özellikleri, işlevi ve diğer mimari etkileri, sanat objesinin var olmasına destek olmalıyken, engel oluyorsa, bu yerleşimde bir hata var demektir. Aynı biçimde, mekân içindeki sanat objesinin mekâna bir katkısı olmak yerine, nötür kalıyor ya da mekânı öldürüyorsa, bu da bir hatanın sonucudur.Bir sanat objesinin sergileneceği alanı kim tasarlar? Ya da sahip olunan alana yerleşecek sanat objesi nasıl seçilir?Önce mimari açısından sorgulayalım;1- Mimar tasarladığı yapının bir ve/veya bir kaç yerinde sanat objesi sergilemek isteyebilir. Bu durumda tasarladığı mekâna uygun bir sanat objesi mi araması gerekir?2- Yoksa mimar beğendiği ya da uygun gördüğü sanat objesini yapısının uygun olabilecek alanlarına yerleştirmeli midir?3- Bir başka seçenek ise, daha yapının tasarımlanması aşamasında sergilenecek olan objenin de tespit edilip, o objeyi en iyi şekilde ortaya çıkartacak mekânı tasarlayıp, aynı zamanda da o objeyle birlikte tasarlanan binaya da bir kazanım mı ortaya çıkartılmalıdır?Eğer üçüncü seçeneği doğru kabul edersek, mimar sergileyeceği sanat objesini tanımadan, onunla iletişim kurmadan, ya da en azından o objeyi hissetmeden, bu objeyi yerleştirmesi mümkün müdür?Ya sanatçı açısından bakıldığında;1- Sanatçı ürettiği işin nerede ve nasıl sergileneceği hakkında bir öngörü sahibi midir?2- Yoksa önemli olan sadece sanat objesini üretmek midir?3- Ya da sanatçı üretime başlarken, hazırlayacağı objenin nasıl bir çevrede, nasıl bir mekânda olabileceğini, olması gerektiğini ön görüp, işini ona göre mi biçimlendirmelidir?Burada da yine üçüncü seçeneği doğru kabul edersek, sanatçı mekân tasarımı hakkında fikir sahibi değilse, ürettiği objeyi belli bir mekân içine yerleşecek biçimde kurgulamadıysa, bu objeyi sergilemek ona doğru yeri bulabilmek için kim uğraş vermelidir.Bu ilişkinin çözümlenebilmesi ve doğru sonuçlara ulaşılabilmesi için, mimarlık, şehircilik ve sanat eğitimi veren kurumların bu konuyu programlarına alması ve herbirinin diğerleri hakkında bilgi sahibi olan uzmanlar yetiştirmesi ideal sonuca ulaşmak için bir gerekliliktir.Anahtar Kelimeler: Sanat Objesi, Mekân, Algı, Algılama, Tasarımlanmış Mekân, Kamusal Alan, Çevre

Abstract:
Though they seem different branches of science and art, architecture, city planning and the art object are the branches that are directly related to eachother. The art object is not only perceived with the space by which it is surrounded, it is also directly influenced by the architectural space or public space. In the same maner, architectural space and public space are also defined, specified and perceived by the art objects they contain and eventually become an individual value.In addition to the characteristics it owns, what makes the art object perceivable is the space it is in. Either architectural or public, a space can make an art object the focus or just an ordinary object.The main problem is the lack of communication between space and the art object, though they are such bonded. The main reason of this problem is the concentration of each branch on their own properties only and not perceiving the other one as an organic part of itself.A proper space design can make the art object, focus or invisible. Whether succesful or not, if an object, placed in or around an architectural space, is not being properly displayed and perceived, it will directly be influenced by the improper displaying methods.There must be a placement fault, if the structural materials, formal characteristics, function and the other architectural influences of the space are beeing an obstacle for the art object rather a back up. In the same way, if the architectural space is negatively influenced, instead of gaining value, by the art object it contains, there should be an improper use.Who designs the display area for an art object? Or, what is the method of choosing an art object for an architectural or public space?Let?s delineate the issue from an architectural point of wiev;1- An architect may wish to display one or more art objects in his building. Does he need to look for a convenient art object for his building?2- Or, should he choose an art object first and then try to find a convenient space for the chosen one?3- Or is another option the collaborative study between the architect and the artist while designing the building and the art object in order to attribute additional values to them?If we say that the third option is correct, is it possible to make a good display without knowing and/or without feeling the art object to be displayed?Let?s pursue the issue from the artist?s point of view;1- Is the artist aware of the architectural circumstances that his product will be displayed in, or how?2- Or is the only important thing to produce the art object?3- Or, is it better to know all the circumstances and characteristics of the space and design and shape the art object accordingly?If we again choose the third option; in case of the artist has no idea about the space design, who has to be in charge of finding the best display method of the art object?It is a big necessity for the universities that are giving education on architecture, city planning and the fine arts, to take this matter into their programs and educate the future architects, city planners and artists on the mentioned professions, in order to reach ideal results.Key Words: Art Object, Space, Perception, To perceive, Designed Space, Public Space, Environment