Güvenliği artırılmış bir çevrimiçi sınav sistemi geliştirilmesi ve teknoloji kabul düzeyinin incelenmesi
Development of a security-enhanced online examination system and examining the technology acceptance level
Yazar: ARİF CEM TOPUZ
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK KARAMAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Giriş sınavları = Entrance exams ; Güvenlik önlemleri = Safety measures ; Sanal eğitim = Virtual education ; Sanal ortamlar = Virtual environments ; Sınav = Examination ; Sınav yöntemleri = Examination methods ; Teknolojinin Kabulü Modeli = Technology Acceptance Model ; Uzaktan eğitim = Distance education ; İnternet = Internet

Özet:
Uzaktan eğitim ortamlarının günümüzde en çok konuşulan problemlerinden bir tanesi çevrimiçi sınav sistemi ve bu sınavlardaki hileli davranışlardır. Web teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, bazı çalışmalarda bu soruna çözüm üretmeye odaklanıldığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı güvenliği artırılmış bir çevrimiçi sınav sistemi (GAOSS) geliştirilmesi ve bu sistemin teknoloji kabul düzeyinin incelenmesidir. 
Sınav sisteminin geliştirilmesi için öncelikle alanyazında sistematik bir tarama yapılarak çevrimiçi sınavlarda kopya çekmeyi tespit etme yöntemleri ve güvenliğin sağlanması için alınabilecek güvenlik tedbirleri belirlenmiştir. Bu tedbirler ışığında "görüntü", "ses" ve "log"  verilerini toplayıp analiz eden, buna göre kopya belirleme ve önleme işlevlerine sahip bir çevrimiçi sınav sistemi geliştirilmiştir. Bu noktada, kullanıcıların bilgisayar laboratuvarında, kamera ve mikrofon eşliğinde, sınava makine gözetiminde katılabileceği bir çevrimiçi sınav ortamı oluşturulmuştur.
Kullanıcıların geliştirilen bu sisteme karşı teknoloji kabul düzeyini ve bu düzeyi etkileyen etmeleri incelemek için karma araştırma desenine göre bir araştırma yürütülmüştür. 2014-2015 eğitim öğretim yılında 105 meslek yüksekokulu öğrencisinin, geliştirilen sistem üzerinden iki kez çevrimiçi sınava girmeleri sağlanmıştır. Geliştirilen sistemin kabul edilme düzeyinin belirlenmesi ve kabul edilme düzeyiyle ilgili faktörler arasındaki ilişkinin sorgulanması amacıyla Teknoloji Kabul Modeli ölçeği aracılığıyla katılımcılardan veri toplanmıştır. Kabul edilme düzeyini etkileyen etmenlerin ortaya çıkarılması amacıyla katılımcılar arasından maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilen 20 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Teknoloji Kabul Modelinde yer alan faktörler, çalışmanın nitel boyutunda tema olarak ele alınmış ve öğrenci ifadeleri üzerinde bu temalar çerçevesinde içerik analizi yapılmıştır.
Çalışma kapsamında, geliştirilen sistem ve sınav uygulama adımları sayesinde, güvenli ve öğrenciler tarafından kabul edilme düzeyi yüksek bir çevrimiçi sınav sisteminin nasıl olabileceğine yönelik bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca, GAOSS'un kabul edilme düzeyinin orta seviyede olduğu ve bu düzeyin 14 adet etmenden etkilendiği görülmüştür. GAOSS'da uygulanan teknik tedbirlerin çevrimiçi sınav güvenliği için yeterli olduğu, sınava hazırlık çalışmalarının verimliliğini artırdığı, lise ve üniversite düzeyinde, sözel içerikli derslerin sınavlarında ve çoktan seçmeli cevaplama yönteminde kolaylıkla kullanılabileceği anlaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Güvenliği artırılmış çevrimiçi sınav, güvenli çevrimiçi sınav, teknoloji kabul modeli

Abstract:
The most talked-about problem in distance learning environments is the online exam system and the fraudulent behavior while using this system. With the development of Web technologies, some studies seem to focus on solving this problem. The purpose of this study is to develop a security-enhanced online exam system (GAOSS) and to examine the level of technology acceptance of this system.
For the development of the examination system, first of all a systematic review was carried out to determine the methods of the cheating detection on the online examinations and the security measures that could be taken to ensure security. According to these measures, it is developed an online exam system that collects and analyzes "image", "voice" and "log" data and has functions for cheating detection and prevention. At this point, an online exam environment was created in which users can participate the exam from computer lab with web cam and microphone, and under machine-proctered.
This research has been conducted according to the mixed method research design to examine the level of technology acceptance of users against this developed system. In the 2014-2015 academic year, it was allowed to enter the exam twice through the developed online system for 105 vocational school students. In order to question the relationship between the level of acceptance of the developed system and the factors related to the level of acceptance, data were collected from the participants via the Technology Acceptance Model scale. Semi-structured interviews were conducted with 20 students selected by maximum diversity sampling method among the participants in order to reveal the factors affecting the level of acceptance. The factors involved in the Technology Acceptance Model were considered as a theme in the qualitative dimension of the study and content analysis was conducted on student expressions within the framework of these themes.
Within the scope of the study, thanks to the developed system and exam implementation steps, findings on how to make an online exam system which is safe and accepted by the students is reached. In addition, it was observed that the level of acceptance of GAOSS was medium-level and this level was affected by 14 cases. It has been understood that the technical measures implemented in GAOSS are sufficient for online exam security, improve the efficiency of preparatory work, it can be easily used at the high school and college level, verbal content lessons' exams and multiple choice test method.

Key Words: Security-enhanced online exam, secure online exam, technology acceptance model