İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesiyle görevli ulusal kurumlar
National institutions for the promotion and protection of human rights
Yazar: FATİH AYDIN
Danışman: PROF. DR. E. ETHEM ATAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kamu denetimi = Public inspection ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Kurumlar = Organizations ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Ombudsman = Ombudsman ; İnsan Hakları Mahkemesi = Human Rights Court ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan hakları kurulları = Committees of human rights

Özet:
İkinci Dünya Savaşını takiben ve özellikle de Soğuk Savaşın sona erdiği 90'lı yıllardan sonra bir çok ülkede ulusal insan hakları kurumları oluşturulmuştur. İnsan hakları alanındaki kurumsallaşma süreci başta Birleşmiş Milletler olmak üzere çeşitli uluslararası kuruluşlar tarafından teşvik edilmiştir. Sürecin son yıllarda hız kazanması, bir tanımlama ve standardizasyon ihtiyacını da beraberinde getirmiştir. ?Paris Prensipleri? olarak da bilinen 1993 tarihli Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Kararı ile ulusal insan hakları kurumlarının görev, yetki ve statüleri ile oluşumlarına ve bağımsızlıklarına ilişkin rehber ilkeler belirlenmiştir. Paris Prensipleri insan hakları ulusal kurumlarına ilişkin genel ilkeleri belirlemekle birlikte bu konuda ülkelere belirli bir model önermemekte, bu ilkeler doğrultusunda ulusal düzeyde kendi ihtiyaçlarına en uygun çerçeveyi seçmenin her devletin kendi hakkı olduğunu tanımaktadır. Ülkemizde devlet teşkilatı bünyesinde çok çeşitli ve yaygın bir insan hakları kurumsallaşmasının varlığına rağmen Paris Prensipleri ile uyumlu bir kurumsal yapı bulunmamaktadır. İnsan haklarının korunması amacıyla var olan mevcut yapılanmanın yanında Paris Prensiplerine uygun bir insan hakları kurumunun kurulmasının gerekli olup olmadığı, eğer böyle bir kurum kurulacak ise bunun şeklinin, oluşumunun, görev, yetki ve işleyişinin nasıl belirleneceği, siyasi ve hukuki olduğu kadar aynı zamanda teknik bir tercih sorunudur.Anahtar Sözcüklerİnsan haklarının korunmasıYargı dışı korumaUlusal İnsan Hakları KurumlarıParis PrensipleriOmbudsman

Abstract:
Following the World War II and especially after the 1990s when the Cold War ended, national human rights institutions have been established in a great deal of countries. Institutionalization process in human rights area has been promoted by various international institutions, primarily by the United Nations. Gaining speed of the process has brought about a need for identification and standardization. With the United Nations General Assembly Resolution dated 1993 that is also known as Paris Principles, guiding principles related to duty, authority and status, and formation and independence of national human rights institutions were determined. Although the Paris Principles determines the general principles concerning national human rights institutions, they do not propose a certain model to the states about this issue and they recognize that choosing the most suitable framework for its own requirements at national level in parallel with these principles is every state?s own right. In our country, in spite of the existence of a wide range and widespread human rights institutionalization within the state structure, there is not an institutional entity consistent with the Paris Principles. Whether the establishment of a human rights institution convenient to the Paris Principles in addition to the present structuring that exist fort he protection of human rights is necessary or not, and if such an institution is established, how the structure, composition, duty, authority and function of it will be determined is a technical preference problem as well as a political and legal one simultaneously.Key WordsProtection of Human RightsNon-judicial protectionNational Human Rights InstitutionsThe Paris PrinciplesOmbudsman