Neyzen Halil Can'ın hayatı, eserleri ve Türk din mûsikîsine katkıları
Neyzen Halil Can's life, his works and contributions to Turkish religious music
Yazar: MUHAMMED KALENDEROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER SELİMOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion ; Müzik = Music
Dizin: Biyografi = Biography ; Dini müzik = Religious music ; Ney = Reed flute ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Bu çalışma 1905-1973 yılları arasında yaşayan neyzen Halil Can'ın bir mûsikîşinas olarak yaptığı faaliyetler üzerinden, Türkiye'de dinî mûsikî sahasındaki konumunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Dört bölümden oluşan çalışmada ilk bölüm Halil Can'ın hayatına ayrılmıştır. Ailesi, doğumu, eğitimi, meslek yaşamı, evlilikleri ve vefatı gibi bölümler birinci bölümde değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Halil Can'ın neyzenliği,
hocaları, eğitmenliği, öğrencileri, tasavvufî kişiliği ve nota koleksiyonu başlıkları yer almaktadır. İlgili başlıklar altında Halil Can'ın sanatçı kişiliği ve bu kişiliğin oluşumuna tesir eden unsurlar değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde Halil Can'ın mûsikî hakkındaki düşünceleri; kaleme aldığı makale, tebliğ ve çeşitli yazıları üzerinden incelenmiştir. Dördüncü bölümde müzikal eserleri ve mûsikî sahasına dair ilmî çalışmaları yer almaktadır. Söz konusu bölümlerde Halil Can'ın mûsikî sahası adına oldukça önemli ve bu sahaya katkıda bulunan bir isim olduğu sonucuna varılmıştır.
Eczacı Yarbay Halil Can'ın bir mûsikîşinas olarak ele alındığı bu çalışmada birkaç husus öne çıkmaktadır. Öncelikle Halil Can tekke görmüş Mevlevî bir neyzen olarak Cumhuriyet'te geleneksel mûsikî anlayışını temsil eden bir isimdir. İkinci olarak müzikal olmasa da ilmî manada yaptığı çalışmalar kendisinden sonra gelen araştırmacılara kaynaklık
etmiştir. Son olarak yetiştirdiği öğrenciler ile klasik ney üslubunun devamlılığını sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Halil Can, Mûsikî, Türk Din Mûsikîsi, Meşk, Mevlânâ İhtifalleri

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the work of neyzen Halil Can, who lived between 1905-1973, as a musician and his position in the field of religious music in Turkey. The first part of the study, which consists of four parts, is devoted to the life of Halil Can. Sections such as family, birth, education, professional life, marriages and death were evaluated in the first part. In the second part, Halil Can's musicianship, teachers, teaching, students, Sufi personality and sheet music collection are included. Under these headings, Halil Can's
artistic personality and the factors affecting the formation of this personality were evaluated. In the third part, Halil Can's thoughts on music; It has been examined through his articles and writings. In the fourth part, his musical works and works in the field of music are included. In these sections, it is understood that Halil Can is a very important name for the field of music and a name that contributes to this field.
In this study, in which pharmacist Lieutenant Colonel Halil Can is evaluated as a musician, several features stand out. Halil Can, as a Mevlevi musician who has seen a lodge, is a name that represents the traditional understanding of music in the Republic. Secondly, although not musical, his academic studies have been a source for the researchers who came after him. Finally, he ensured the continuity of a style with the students he trained.
Keywords: Halil Can, Music, Turkish Religious Music, Meşk, Mevlânâ Memorial Ceremony