Kuvvetler ayrılığı bağlamında hükümet sistemlerine göre yasamanın yürütmeyi denetim mekanizmaları
Legislative control mechanisms of the executive according to government systems in the context of separation of powers
Yazar: HATİCE KÜBRA ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞAHİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Temsili hükümet sistemleri = Representative goverenment systems

Özet:
Siyasi iktidarın baskıcılığını frenlemenin yolu iktidarın sınırlandırılmasıdır. İktidarın sınırlandırılması; uzun tarihsel gerçekliğe dayanan günümüzde demokrasinin vazgeçilmez unsuru haline gelmiş bir kavramdır. İktidarı sınırlandırmak temelde kuvvetler ayrılığı ilkesi ile başlamıştır. Siyasi iktidarın yasama, yürütme ve yargı kuvvetleri olarak tek bir alanda kalmasını önlemek ve bu kuvvetlerin farklı alanlara dağılımını sağlamak anlamına gelen bu ilkenin yumuşak şekilde ayrılması parlamenter hükümet sistemine, sert ayrılığı başkanlık sistemine, sert ve yumuşak ayrılığın bir arada bulunması yarı başkanlık sistemine karşılık gelmektedir. Türkiye'de 2017 sonrası cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi de nispeten sert ayrılık özelliklerini yansıtmaktadır. 
İktidarın sınırlandırılmasında en önemli konulardan bir tanesi halkın temsilcisi parlamentonun yürütmeyi denetimidir. Yasamanın yürütme üzerindeki bu denetimi sayesinde toplumda çoğulcu demokrasi anlayışı egemen olmaktadır. Yasama yürütmeyi kimi zaman bütçe, kanun gücü ve ihtisas komisyonları gibi genel mekanizmalarla kimi zaman meclis araştırması, meclis soruşturması, soru ve genel görüşme gibi özel mekanizmalar aracılığıyla denetlemektedir. Hükümet sistemlerine göre niteliği farklılık gösteren denetim mekanizmalarıyla yasama yürütmenin işlemlerini kamuoyu önünde tartışılır hale getirerek şeffaf ve hesap verebilen bir yürütme ortaya çıkarmaktadır. Böylece siyasi iktidarın baskısı bir anlamda engellenmiş sayılabilir.

Abstract:
The way to curb the oppressiveness of political power is to limit the power. Limitation of power; It is a concept that is based on long historical reality and has become an indispensable element of democracy today. Limiting power basically started with the principle of separation of powers. Soft separation of this principle, which means preventing the political power from remaining in a single area as legislative, executive and judicial powers and ensuring the distribution of these powers to different areas, corresponds to the parliamentary government system, hard separation corresponds to the presidential system, and the coexistence of hard and soft separation corresponds to the semi-presidential system. The presidential government system in Turkey after 2017 also reflects the characteristics of relatively harsh separation.
One of the most important issues in limiting power is the supervision of the executive by the parliament, which is the representative of the people. Thanks to this control of the legislature over the executive, the pluralistic understanding of democracy prevails in society. The legislature supervises the executive sometimes through general mechanisms such as budget, law enforcement and specialized commissions, and sometimes through special mechanisms such as parliamentary research, parliamentary inquiry, questions and general debate. With control mechanisms that vary in quality according to government systems, the legislature makes the executive's actions publicly debatable, creating a transparent and accountable executive. Thus, the pressure of the political power can be considered prevented in a sense.