Türkiye-Irak ilişkileri ve Kürt sorunu(1926-1990)
Turkey-Iraq relations and The Kurdish question(1926-1990)
Yazar: ONUR ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM KAYGUSUZ KUZUCU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kürt sorunu = Kurdish question ; Kürtler = Kurdish ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Irak ilişkileri = Turkish-Iraq relations ; Türk-Orta Doğu ilişkileri = Turkish-Middle East relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışmanın konusu: 1926-1990 yılları arası Türkiye-Irak ilişkileri ve Kürt sorunudur.Türkiye ile Irak arasındaki ilişkiler, özellikle 1926 Ankara Antlaşması ile birlikte gelişmeye başlamıştır. Her iki ülkede de Kürt sorununun olması, ilişkilerde güvenlik boyutunun öne çıkmasına neden olmuştur. Hem Irak'ta hem de Türkiye'de 1920'lerde ve 30'larda Kürt ayaklanmalarının patlak vermesi, iki ülke ilişkilerinin 1930'larda işbirliği düzeyinde sürmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu durum 1937 Sadabad Paktı ile birlikte bölgesel İşbirliğine dönüşmüştür.İkinci Dünya Savaşı sonrası Soğuk Savaş süreciyle birlikte iki ülke ilişkilerindeki yakınlaşma daha da hızlanmıştır. Bu yakınlaşmanın temelinde her iki ülkenin de Batı yanlısı bir dış politika izlemesi ve Sovyetler Birliği'ni tehdit olarak algılamasının yanı sıra iki ülkede de yine Kürt sorununun varlığı da belirleyici olmuştur. 1958 darbesinden bir süre sonra Irak'ın dış politikasında yaşanan yön değişimi ve yeni yönetimin Irak'lı Kürt siyasetçilerle geçici olarak ittifak kurması, ilişkilerde kısa süreli gerginlik yaşanmasına neden olsa da, özellikle 1963 yılından sonra ilişkiler Kürt meselesi karşısında işbirliği çerçevesinde 1980'lerin sonuna kadar sürmüştür. Türkiye'nin bu dönemdeki temel politikası, Irak'ta meydana gelen Kürt hareketinin kendi ülke güvenliğini, toprak bütünlüğünü tehdit etmesini ve Türkiye'de yaşayan Kürt nüfusunu etkilemesini önlemek amacına dayanmıştır. 1980'lerede ise bizzat kendisini hedef alan PKK örgütünün Kuzey Irak'ta yerleşmesinin önüne geçmek de bir diğer temel hedef olmuştur.

Abstract:
The subject of this study is Turkey-Iraq relations and Kurdish question between 1926 and 1990.The relations between Turkey and Iraq started to develop particularly after Ankara Agreement signed in 1926. Existence of Kurdish question in both countries led the security dimension to have a priority in their relations. That there were Kurdish rebellions(riots) in both Iraq and Turkey in the 1920s and 30s made it compulsory for the relations to be sustained in cooperation during the 1930s. This situation turned into a regional cooperation with Sad-Abad Treaty in 1937.With the Cold War following the World War II the convergence in the relations between the two countries got accelerated. What underlied that convergence was the fact that both countries followed a pro-West foreign policy and perceived the Soviet Union as a threat as well as the prevalence of Kurdish question in both: although the change in the direction of foreign policy of Iraq with the 1958 military coup d'etat and following alliance between Kurdish politicians and new Iraqi government caused a short-term tension in the relations, there was a recovery in the relations in the form of a cooperation regarding the Kurdish question from 1963 up until the end of the 1980s. The basic policy of Turkey in that period was based on the prevention of the Iraqi Kurdish movement from threatening its national security and territorial integrity and affecting the Kurdish population within its borders. During the 1980s, hindering the settlement of PKK, which threatened particularly itself, in northern Iraq became another main objective.