Akromegali hastalarında operasyon sonrası somatostatin reseptör analoğu tedavisine yanıtta klinik, radyolojik ve biyokimyasal parametrelerin değerlendirilmesi
Evaluation of clinical, radiological and biochemical changes in response to somatostatin receptor analog after surgery in acromegaly patients
Yazar: ERCAN GÜMÜŞBURUN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEL ABİDİN SAYİNER
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Akromegali tanısı almış hastalarda ameliyattan sonraki 3 ay ve 1 yıllık takiplerinde somatostatin reseptör analogları (SSA) tedavisine yanıtı öngörmede, tanı anındaki; yaş, cinsiyet, büyüme hormonu, insülin benzeri büyüme faktörü-1 değerleri ve tümör hacmi, hiperostozis frontalis interna (HFI) ölçümlerinin, T2 ağırlıklı (T2A) manyetik rezonans görüntülerinin (MRG) katkı sağlayıp sağlamadığını araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: 2012-2022 yılları arasında Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğimizde takip edilen akromegali tanısı almış 60 hastanın anamnezleri, demografik verileri, biyokimyasal laboratuvar sonuçları, almış oldukları tedaviler, operasyondan önceki hipofiz MR raporları,  kolonoskopi raporları, patoloji raporları ekokardiyografi ve çeşitli ultrasonografi raporları retrospektif olarak incelenmiştir. Operasyondan 3 ay ve 1 yıl sonraki ve son güncel biyokimyasal parametreleri değerlendirlip erken remisyonda olan, geç remisyonda olan ve remisyonda olmayan hastalar tespit edilmiştir. Ayrıca ek olarak HFI ölçümü yapılıp, tümör hacmi hesaplanıp; T2 ağırlıklı (T2A) MRG yeniden değerlendirilerek bu ölçümlerden elde edilen semikantitatif değerler ve demografik sonuçlar arasında istatistiksel olarak ilişki olup olmadığı çift ve çok değişkenli istatistiksel analizler ile araştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 60 hastanın 31'i kadın  (%51,67 ), 29'u erkek (%48,33) idi. Hastaların tanı anındaki yaşı 18 ile 64 arasında değişmekte olup yaş ortalaması 39,3 yıl olarak hesaplandı. 60 hastanın hepsi en az 1 kez hipofiz cerrahisi olmuş hastalardı. Hastaların tanı anındaki hipofiz MR görüntüleri T2 sekansında yeniden değerlendirildiğinde hastaların 19 tanesinde (%31,67) hipointens, 27 tanesi (%45) izointens, 14 tanesi (%23,33) hiperintens olarak yorumlandı. SSA tedavisi kullanan 38 hasta olup, bunlardan 12 tanesi lanreotid (%31,57), 26 tanesi ocreotid (%68,43) tedavisi almaktaydı. Operasyondan önceki (T2A) hipofiz MRG'e göre hipointens olan hasta grubunda hem 3.ay hem de 1. Yıl remisyona daha fazla ulaşabilmişlerdi (p=0,001; p=0,001). Operasyondan önceki (T2A) hipofiz MR görüntülerine göre izointens olan hasta grubunda 3. Ay sonunda remsiyon sağlanamamıştır (p<0.001). Tümörün kavernöz sinüs'e uzanımına göre değerlendirilen, Knosp sınıflaması ile remisyon durumu karşılaştırılmış olup, Knosp sınıflandırma puanı düşük olan hastalar 3.ay ve 1. Yıl remisyona daha fazla ulaşabilmişlerdir (p=0,035; p=0,04). 1. Yılın sonunda remisyonda olmayan hastalar ile diabetes mellitus arasında istatistiksel olarak anlamlı farlılık bulunmuştur (p<0,008). 1. Yılın sonunda remisyonda olmayan hastaların 17 (%56,7) tanesinde diabetes mellitus olup erken veya geç remisyona ulaşılamamıştır. 
Sonuç: Çalışmamızda operasyon sonrasında SSA tedavisine yanıtı predikte etmekte klinik, radyolojik ve biyokimyasal parametreler incelenmiş olup; cinsiyet, tanı yaşı, tümör hacmi ve HFI ölçümleri ile SSA tedavisine yanıt arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Operasyondan sonraki dönemde BH ve IBF-1 düşüşü, MR hipointensitesi, Knosp sınıflandırma puanı düşüklüğü, ve diabetes mellitus'un eşlik etmemesi ile SSA tedavisine iyi yanıt arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.

Abstract:
Purpose: In predicting the response to somatostatin receptor analogues (SSA) in patients diagnosed with acromegaly in the third month and first year follow-up after surgery, at the time of diagnosis; To investigate whether age, gender, growth hormone, Insulin-like growth factor-1 values and tumor volume, hyperostosis frontalis interna (HFI) measurements and T2-weighted (T2W) magnetic resonance images (MRI) contribute to the outcome.
Materials and Methods: Patient anamneses, demographic data, biochemical laboratory results, treatments they received, pituitary MRI reports before the operation, colonoscopy reports, pathology reports, echocardiography and various ultrasonography reports reviewed retrospectively of 60 patients diagnosed with acromegaly who were followed in our Endocrinology and Metabolism Diseases polyclinic of Gaziantep University Sahinbey Training and Research Hospital between 2012 and 2022. By evaluating the latest biochemical parameters 3 months and 1 year after the operation, patients in early remission, late remission and non-remission patients were identified. In addition, HFI was measured and tumor volume was calculated; (T2W) pituitary MRI was re-evaluated and whether there was a statistical relationship between the semiquantitative values obtained from these measurements and demographic results was investigated with bivariate and multivariate statistical analyses.
Result:  Of the 60 patients included in the study, 31 were women (51.67%) and 29 were men (48.33%). The age of the patients at diagnosis ranged between 18 and 64 years, and the average age was calculated as 39,3 years. All 60 patients had at least one pituitary surgery. When the pituitary MRI of the patients at the time of diagnosis were re-evaluated on the T2 sequence, 19 of the patients (31.67%) were interpreted as hypointense, 27 (45%) were isointense, and 14 (23.33%) were interpreted as hyperintense. There were 38 patients using SSA treatment, 12 of them were receiving lanreotide (31.57%) and 26 were receiving ocreotide (68.43%). In the patient group that was hypointense according to pre-operative (T2W) pituitary MRI, they were more likely to achieve remission at both the 3rd month and the first year (p=0.001; p=0.001). According to preoperative (T2W) pituitary MRI, remission was not achieved at the end of the third month in the patient group that was isointense (p<0.001). Remission status was compared with the Knosp classification, which was evaluated according to the extent of the tumor to the cavernous sinus, and patients with lower Knosp classification scores were more likely to achieve remission at the third month and first year (p=0.035; p=0.04). At the end of the first year, a statistically significant difference was found between patients who were not in remission and diabetes mellitus (p<0.008). Of the patients who were not in remission at the end of the first year, 17 (56.7%) had diabetes mellitus and early or late remission could not be achieved.
Conclusion: In our study, clinical, radiological and biochemical parameters that predict response to SSA treatment after the operation were examined; No significant difference was found between gender, age at diagnosis, tumor volume and HFI measurements and response to SSA treatment. In the postoperative period, a significant relationship was found between the decrease in GH and IGF-1, MRI hypointensity, low Knosp classification score, and the absence of diabetes mellitus are good response to SSA treatment.