İçtimâî sefeh (Toplumsal savurganlık)
Social safah (Social extravagance)
Yazar: ŞEYMA SEZER YALÇİNER
Danışman: PROF. DR. AHMET ÜNSAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Kapitalizm sisteminin ayakta durabilmesi, üretim-tüketim döngüsünün devamlılığına bağlıdır. Döngünün bozulmaması için sistem; kitle iletişim araçları, reklam, moda, alışveriş merkezi gibi vesileleri kullanarak ihtiyaç kavramının mahiyetinin değişmesine ve birçok yapay ihtiyacın ortaya çıkmasına sebep olmuştur. İnsanlar, yeni ihtiyaçlarını tatmin için daha çok tüketime yönelmiş, savurganlık kategorisinde değerlendirilebilecek hedonik, sembolik ve gösterişçi tüketim çeşitleri normalleşmiş ve tüketim kültürü, toplumlara hâkim hale gelmiştir. Bu kültür, tüketim toplumunun oluşmasına ve savurganlığın artık toplumların bir vasfı haline gelmesine sebep olmuştur.
İslâm Hukuku'nda tercih edilen görüşe göre, "sefîh" olarak ifade edilen savurgan kimsenin malî tasarruflarına, malını tebzîr ile yok etmesinin ve savurganlığı sebebiyle kendisinin, bakmakla yükümlü olduğu bireylerin ve toplumun maruz kalabileceği zararların önüne geçmek amacıyla hacr konulur. Mümeyyiz çocuk gibi yararına olan tasarrufları geçerli, zararına olan tasarrufları geçersiz sayılır, yarar ve zarara ihtimali olan tasarrufları ise velisinin iznine bağlıdır. Günümüz Türk Medeni Kanunu'nda da benzer şekilde savurganlar, kısıtlılık altına alınırlar. Sefîhe uygulanan yaptırımların amaçları ve savurganlığın yıkıcı sonuçları göz önünde bulundurulduğunda bu yaptırımların benzerlerinin, dakik incelemeler ile hukukun yetki alanına riayet edilip bireylerin hak gasbına sebep olunmaması şartıyla, "sefîh toplumlara" da uygulanabileceği söylenebilir.

Abstract:
The survival of the capitalism system depends on the continuity of the production-consumption cycle. The system in order not to break the cycle; By using the means such as mass media, advertising, fashion, shopping malls, the concept of need has changed and many artificial needs have emerged. People tend to consume more in order to satisfy their new needs, hedonic, symbolic and conspicuous consumption types that can be evaluated in the category of extravagance have been normalized and consumer culture has become dominant in societies. This culture has led to the formation of a consumer society and that extravagance has become an adjective of societies.
Extravagant individuals, defined as "safīh" in Islamic Law, are placed under restraint in order to prevent the destruction of their property with tabdhīr and the harm that they, their dependents and the society may suffer due to their extravagance. Like discriminating minor, their purely beneficial transactions are valid, transactions to their detriment are void and their transactions with the possibility of benefit and harm depend on the permission of their parents. In today's Turkish Civil Code, likewise, wasteful people are restricted. Considering the aims of the sanctions imposed on the safīh and the devastating consequences of extravagance, it can be said that similar sanctions can be applied to "safīh societies", provided that the jurisdiction of the law is respected with punctual investigations and the rights of individuals are not violated.