Balmumu, zeytinyağı ve alkanna tinctoria karışımının yanık yarası üzerine etkisi
The effect of besswax, olive oil, and alkanna tinctoria mixture on burn injuries
Yazar: KENAN GÜMÜŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP KARAMAN ÖZLÜ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Alkanna = Alkanna ; Alkanna tinctoria = Alkanna tinctoria ; Bal mumu = Beeswax ; Yanıklar = Burns ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Zeytinyağı = Olive oil

Özet:
Amaç: Balmumu, zeytinyağı ve alkanna tinctoria karışımının yanık yarası üzerine etkisini incelemekti.
Materyal ve Metot: Araştırma Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Yanık Ünitesinde Mayıs 2014- Ağustos 2015 tarihleri arasında yürütüldü. Deneysel prospektif tipte olan araştırmanın örneklemini araştırmaya alınma kriterlerini taşıyan 64 hasta (31 deney, 33 kontrol grubu) oluşturdu. Deney grubuna, hazırlanan özel pansuman materyali, kontrol grubuna klinik rutininde kullanılan pansuman uygulandı. Her
pansumandan önce yaralar fotoğraflandı. Çekilen her fotoğraf "image j" programında yara alanlarının ölçülmesi amacıyla bilgisayar ortamına aktarıldı. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, Ki Kare ve Mann Whitney U testleri kullanıldı.
Bulgular: Deney ve kontrol grubunda bulunan hastalar tanıtıcı ve yanık yaralarına ait özellikler açısından benzerdi (p>0.05). Hastaların yaş ortalamasının kontrol grubunda 5.52±0.64 yıl, deney grubunda 6.68±1.09 yıl olduğu belirlendi.
Araştırma kapsamına alınan hastaların büyük çoğunluğunun erkeklerden (kontrol: %54.5, deney:%58.1) oluştuğu oluşmuştur. Her iki grupta da yanık nedenleri arasında haşlanmaların (kontrol: %93.9, deney:%83.9) ilk sırada olduğu belirlendi. Yanıktan sonra yapılan ilk uygulamalar arasında soğuk su uygulamasının oranının
(kontrol:%75.0, deney:% 43.6) diğer uygulamalardan daha yüksek olduğu görüldü. Deney grubu hastalarının yaralarında epitelizasyon başlama zamanı ortalaması (6.90±1.77 gün) kontrol grubu hastalarına göre (3.00±0.85 gün) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha erken olduğu belirlendi (p<000). Deney grubunda bulunan hastaların pansuman esnasında deneyimlediği ağrı puanı oralamalarının (8.12±1.38), kontrol grubuna (9.39±1.05) göre istatistiksel olarak anlamlı oranda daha düşük olduğu belirlendi (p<0.000). Deney grubunda bulunan hastaların, hastanede yatış gün ortalamalarının (8.22±3.05), kontrol grubuna (14.42±7.79) göre daha az olduğu ve gruplar arasındaki bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0.000).
Sonuç: Balmumu, zeytinyağı ve alkanna tinctoria karışımı 2. derece yanık

yaraları üzerine uygulandığında yara iyileşmesi için gerekli olan epitelizasyon işlemini hızlandırdığı, pansuman değişimlerinde yaşanılan ağrıyı azalttığı ve hastanın hastanede kalma süresini kısalttığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Alkanna tinctoria, balmumu, yara bakımı, yanık,

zeytinyağı.

Abstract:
Aim: was to examine the effect of beeswax, olive oil and alkanna tinctoria mixture on burn injury.
Material and Method: The study was conducted between May 2014 and August 2015 in the Burn Unit of Ataturk University Research Hospital. Sample group of the study in the experimental prospective consisted of 64 patients (31 experimental group and 33 control group) who met the inclusion criteria of the study. While the specially prepared dressing material was applied to the experimental group, the control group was applied with the dressing used as a routine in the clinic. The injuries were photographed before each dressing. Each picture was transferred to the computer environment for the purpose of measuring the areas of injuries in the "image j" software. Numeric, percentage, chi square, and Mann Whitney U tests were used to assess the data.
Results: The patients in the experimental and control groups were similar in terms of their descriptive characteristics and features of burn injuries (p>0.05). The average age of the patients was found to be 5.52±0.64 years in the control group, and 6.68±1.09 years in the experimental group. A great majority of patients included in the study was male (control: 54.5%, experimental: 58.1%). Boiling was at the first rank among reasons of burn in both groups (control: 93.9%, experiment: 83.9%). Among the practices performed after the burn, it was viewed that rate of cold water practice was higher than the other groups (control: 75.0%, experimental: 43.6%). The epithelization initiation time average in injuries of patients in the experimental group (6.90±1.77 days) was found to be earlier in a statistically significant manner (p<000) than the control group patients (3.00±0.85 days). The pain mean scores experienced by patients in the experimental group during the dressing (8.12±1.38) were determined to be lower at a statistically significant rate (p<0.000) compared to the control group (9.39±1.05). It was also found that mean hospital stay days of patients in the experimental group (8.22±3.05) were lower compared to the control group (14.42±7.79) and this difference among the groups was found to be statistically advanced significant (p<0.000).
Conclusion: When beeswax, olive oil, and alkanna tinctoria mixture was applied on the second degree burns; this made the epithelization process faster, which is required for the healing of the injuries; reduced the pain experienced during the changes of dressing, and shortened the hospital stay duration of the patients.

Keywords: Alkanna tinctoria, beeswax, burn, olive oil, wound care.