65 yaş altı ve 65 yaş üstü hastaların endoskopi ve kolonoskopi bulguları ile demir eksikliğinin ilişkisi
Relationship between endoscopy and colonoscopy findings and iron deficiency in patients under and over 65 years of age
Yazar: İSMET İREM ERECEKLER SAYIN
Danışman: PROF. DR. CENK AYPAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
ÖZET
65 YAŞ ALTI VE 65 YAŞ ÜSTÜ HASTALARIN ENDOSKOPİ VE KOLONOSKOPİ BULGULARI İLE DEMİR EKSİKLİĞİNİN İLİŞKİSİ
Giriş ve Amaç: Anemi olmayan sadece demir eksiliği (DE) saptanan hastalarda gastrointestinal sistemin (GİS) taranması ile ilgili net bir yaklaşım bulunmamaktadır. Demir eksikliği anemisi (DEA) olan ya da anemi olmayan sadece DE saptanan hastaların ÖzofagoGastroDuodenoskopi (ÖGD) ve kolonoskopi sonuçlarını kıyaslayarak anemi olmayan sadece DE saptanan hastalarda GİS taranma gerekliliğini belirleyerek aile hekimliğinde ileri basamağa sevk durumunu aydınlatmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: 01.01.2018 -01.01.2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniklerine ayaktan başvuran DEA olan ya da anemisi olmayan sadece DE demir eksikliği (ferritin < 30 μg/L) saptanan;110 hasta 65 yaş altı ve 110 hasta 65 yaş ve üzeri toplam 220 hastanın ÖGD ve kolonoskopi sonuçları retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların hepsinde DE olmakla birlikte %53,6'sında(118) DEA saptandı.
Bulgular: Araştırma kapsamındaki 220 hastanın 117'si (%53,2) erkekti. DE olan 220 hastanın %53,6'sında DEA bulunmaktaydı. Hastaların %92,3'ünün ÖGD sonucu patolojik olarak saptandı. ÖGD'de en çok saptanan patolojiler gastrit, Alt Özofagus Sfinkteri(LES) gevşekliği, özofagus patolojileri olup hastaların %2,7'sinde malignite saptandı. Hastaların %53,2'sinin kolonoskopi sonucu patolojik bulundu. Kolonoskopide en sık görülen lezyonlar polip, anal patolojiler ve divertikül olup hastaların %1,8'inde malignite saptandı. 65 yaş altındaki ve 65 yaş ve üstündeki gruplar arasında ÖGD lezyonları açısından anlamlı fark saptanmazken kolonoskopide anal patoloji ve divertikül saptanma oranları ≥65 yaş grubunda anlamlı düzeyde daha fazlaydı. DEA olan (DEA+) ve anemi olmayan sadece DE saptanan (DEA–) hasta grupları arasında ÖGD lezyonları açısından anlamlı fark saptanmazken kolonoskopide polip DEA– grupta anlamlı düzeyde daha fazla saptandı. DEA+ hastalar içinde <65 yaş ve ≥65 yaş grubu arasında ÖGD lezyonları açısından anlamlı fark saptanmazken kolonoskopide divertikül ve anal patolojiler ≥65 yaş grubunda anlamlı düzeyde daha fazlaydı. DEA– hastalar içinde <65 yaş ve ≥65 yaş grubu arasında ÖGD lezyonları açısından anlamlı fark saptanmazken kolonoskopide ≥65 yaş grubunda anlamlı düzeyde polip daha sık görüldü. 220 hasta içinde malignite saptanan 10 hastanın yaş ortalaması 75,5 (min 51-max 85) idi. 10 malign hastanın %70'ini DEA+,%90'ını erkek ve %80'ini ≥65 yaş hastalar oluşturdu. Malignite erkeklerde anlamlı düzeyde daha fazla görüldü. DEA+ /DEA– ve <65/≥65 yaş grupları arasında malignite yönünden anlamlı fark saptanmadı.
Sonuç: Çalışmamızda DEA+ ve DEA– olan grup arasında ÖGD lezyonları açısından anlamlı fark saptanmazken kolonoskopide DEA– olanlarda polip anlamlı düzeyde daha sık görüldü. Malignite açısından DEA+ ve DEA– olanlar arasında anlamlı fark saptanmadı. Malignite saptanan DEA– olan tüm hastalar erkek olup 2 mide ca ve bir kolon ca saptandı. DEA– malign hastaların 2'si ≥65 yaş idi. Kılavuzlara göre DEA'yı açıklayacak kanama odağı bulunamayan hastalarda çift yönlü endoskopi yapılmalıdır. Henüz DEA gelişmemiş DE hastalarına yaklaşım net değildir. Çalışmamızda malignite yönünden DEA+ ve DEA– grup arasında anlamlı fark bulunmamasının yanında DEA– hasta grubunda kolonoskopide malignite öncülü polip anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. DEA– malign hastalarının hepsi erkek olup 2 mide ca 1 kolon ca görüldü. Bulgularımız DEA+ hastalara uygulanan prosedürün özellikle erkek DE olan hastalara da uygulanması gerektiğini düşündürse de çok merkezli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: demir eksikliği anemisi, kolonoskopi, endoskopi, malignite

Abstract:
ABSTRACT
RELATIONSHIP BETWEEN ENDOSCOPY AND COLONOSCOPY FINDINGS AND IRON DEFICIENCY IN PATIENTS UNDER AND OVER 65 YEARS OF AGE
Introduction and Aim: There is no clear approach to screening the gastrointestinal system (GIS) in patients with iron deficiency detected without anemia. We aim to determine the necessity of GIS screening in patients with iron deficiency detected without anemia by comparing the results of EsophagoGastroDuodenoscopy (EGD) and colonoscopy in patients with iron deficiency anemia (IDA) or those with iron deficiency only but no anemia, and to clarify the referral to advanced levels of primary care.
Materials and Methods: Between January 1st, 2018 and January 1st, 2022, the outpatient clinics of the Gastroenterology Department at the Ankara Diskapi Yildirim Beyazit Education and Research Hospital affiliated with the Health Sciences University (HSU) were retrospectively evaluated for 220 patients with either iron deficiency anemia (IDA) or non-anemic iron deficiency (ferritin < 30 μg/L) who were under 65 years of age (n=110) or over 65 years of age (n=110). All patients had iron deficiency, but 53.6% (118) were diagnosed with IDA. The results of esophagogastroduodenoscopy (EGD) and colonoscopy were compared to determine the necessity of gastrointestinal system (GIS) screening in patients with non-anemic iron deficiency.
Results: Of the 220 patients included in the study, 117 (53.2%) were male. Among the 220 patients with DE, 53.6% had IDA. Pathological findings were detected in 92.3% of the patients in the EGD results. The most common pathologies detected in EGD were gastritis, LES laxity, and esophageal pathologies, while malignancy was detected in 2.7% of the patients. Pathological findings were detected in 53.2% of the patients in the colonoscopy results. The most common lesions detected in colonoscopy were polyps, anal pathologies, and diverticula, while malignancy was detected in 1.8% of the patients. There was no significant difference between the <65 and ≥65 age groups in terms of EGD lesions, while the rates of anal pathology and diverticula detected in colonoscopy were significantly higher in the ≥65 age group. There was no significant difference between the IDA+ and IDA- patient groups in terms of EGD lesions, while polyps were significantly more common in the IDA- group in colonoscopy. Among the IDA+ patients, there was no significant difference in terms of EGD lesions between the <65 and ≥65 age groups, while diverticula and anal pathologies were significantly more common in the ≥65 age group in colonoscopy. Among the IDA- patients, there was no significant difference in terms of EGD lesions between the <65 and ≥65 age groups, while polyps were significantly more common in the ≥65 age group in colonoscopy. The mean age of the 10 patients with malignancy detected among the 220 patients was 75.5 years (min 51-max 85). 70% of the 10 malign patients were IDA+, 90% were male, and 80% were ≥65 years old. Malignancy was significantly more common in males. There was no significant difference in terms of malignancy between the IDA+/IDA- and <65/≥65 age groups.
Conclusion: In our study, there was no significant difference between the groups with positive and negative occult blood test results for gastrointestinal lesions on upper gastrointestinal endoscopy, but polyps were significantly more frequently observed in the negative occult blood test group on colonoscopy. There was no significant difference between the positive and negative occult blood test groups in terms of malignancy. All patients with malignancy detected in the negative occult blood test group were male, and 2 cases of gastric cancer and 1 case of colon cancer were detected. Two of the patients with negative occult blood test results and malignancy were ≥65 years old. According to guidelines, double endoscopy should be performed in patients in whom a bleeding source explaining the occult blood test result cannot be found. The approach to patients with non-developed occult blood test results in the colon is not clear yet. Our findings suggest that the procedure applied to patients with positive occult blood test results should also be applied to male patients with negative occult blood test results, but multicenter prospective studies are needed.

Keywords: iron deficiency anemia, colonoscopy, endoscopy, malignancy