Türk sosyal güvenlik sisteminde yaşlılık aylığı ve yaşlı refahına etkisi: Tokat ili örneği
Old age pension in Turkish social security system and its effect on elderly welfare: The case of Tokat province
Yazar: MERVE TUNCER
Danışman: PROF. DR. BANU METİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Yaşlılık aylığı, yaşlı bireylerin ekonomik, sağlık ve sosyal yönlerden refah düzeyi ve yaşam kalitesi değerlerini etkileyen önemli sosyal güvenlik araçlarından biridir. Çalışmanın amacı, yaşlılığı sebebiyle çalışamaz hale geldiği için emekli olmaya hak kazanan yaşlı bireylere gelir güvencesi olarak bağlanan yaşlılık aylıklarının, yaşlı refahı üzerindeki bu etkilerini tespit etmektir. Bu amaçla son sigortalılık hizmetini Tokat ilinde tamamlayarak yaşlılık aylığı almaya hak kazanan ve Tokat ilinde ikamet eden 60 yaş ve üzerindeki kolayda örnekleme yolu ile seçilen 381 emekliye yüz yüze anket tekniği uygulanmıştır. Çalışmada yaşlılık aylıklarının yaşlı refahı üzerindeki etkisini belirleyebilmek için "Emeklilerin Sosyo-Ekonomik Refah Algısı" ve "Aktif/Pasif Yaşam Kıyas" ölçekleri kullanılmıştır. Böylelikle ölçeklerde yer alan ifadelerin ortalamaları alınarak oluşturulan "Refah" ve "Yaşam Kalitesi" puanları ile emeklilerin demografik özellikleri ve ekonomik durumları arasındaki ilişki istatistiksel yönden belirlenmeye çalışılmıştır. Analizler için Kolmogorov-Smirnov (K-S) Testi, Mann-Whitney U Testi, Kruskal-Wallis H Testi, Spearman Sıralama Korelasyonu ve Ki-Kare Testi kullanılmıştır. Veriler SPSS 26.0 paket programında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, Refah ve Yaşam Kalitesi puanları açısından emeklilerin demografik özellikleri ile ekonomik durum değişkenleri arasında istatistiksel yönden anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Buna göre yaşlılık aylıklarının ekonomik, fiziksel (sağlık) ve sosyal yönlerden yaşlılıkta refah düzeyi ve yaşam kalitesi değerlerini olumlu yönde etkileyebilmesinin, emekli bireylerin demografik özellikleri ile ekonomik durumlarının iyileştirilmesine ve geliştirilmesine bağlı olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca araştırmada, emekli olunan sigorta türünün ve emekliye bağlanan yaşlılık aylığı miktarının, yaşlılık döneminde sahip olunan ek gelirin çeşidini belirlediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Old-age pensions are one of the important social security instruments that affect the welfare level and quality of life of older individuals in economic, health and social aspects. The aim of the study is to determine the effects of old-age pensions on the welfare of the elderly, which are granted as income security to elderly individuals who are entitled to retire because they are unable to work due to old age. For this purpose, a face-to-face survey technique was applied to 381 retirees aged 60 and over, who completed their last insurance service in Tokat province and were entitled to receive old-age pension and residing in Tokat province, selected by convenience sampling. In order to determine the effect of old-age pensions on the welfare of the elderly, the "Perception of Socio-Economic Welfare of Pensioners" and "Active/Passive Life Comparison" scales were used in the study. Thus, the relationship between the "Welfare" and "Quality of Life" scores, which are formed by taking the averages of the statements in the scales, and the demographic characteristics and economic status of the retirees was tried to be determined statistically. Kolmogorov-Smirnov (K-S) Test, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis H Test, Spearman Rank Correlation and Chi-Square Test were used for the analysis. The data were analyzed in SPSS 26.0 package program. As a result of the research, statistically significant differences were found between the demographic characteristics and economic status variables of the retirees in terms of Welfare and Quality of Life scores. Accordingly, it is concluded that the positive impact of old-age pensions on the welfare level and quality of life in old age in terms of economic, physical (health) and social aspects depends on the improvement and development of the demographic characteristics and economic status of retired individuals. The study also found that the type of insurance and the amount of old-age pension granted to the pensioner determine the type of additional income in old age.