Yabancı uyruklu öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde yer alan değerlere karşı tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Erzurum ili örneği)
Examining the attitudes of foreign students toward the values in the social studies course in terms of different variables (the case of Erzurum province)
Yazar: ERTUĞRUL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. TUNCAY CEYLAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırma, Erzurum ili merkez ilçeleri olan Aziziye, Palandöken ve Yakutiye'de 5, 6 ve 7. sınıf düzeyinde imam hatip ortaokulları ve normal ortaokullarda öğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilerin Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında öğrencilere kazandırılması amaçlanan; adalet, sevgi, saygı, sorumluluk, aile birliğine önem verme, duyarlılık, eşitlik ve özgürlük değerlerine karşı tutum düzeylerinin çeşitli değişkenler dikkate alınarak karşılaştırılmalı bir şekilde incelenmesini amaçlanmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve tarama deseni tercih edilmiştir. 
Araştırmada yabancı uyruklu öğrencilerin, değerlere karşı tutum düzeyleri yüksek çıkmıştır. Değişkenlere göre bakıldığında; kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre değerlere karşı tutum düzeylerinin daha yüksek olduğu, yabancı uyruklu öğrencilerin sınıf düzeylerinin değerlere karşı tutumlarına etkisinin anlamsız bulunduğu, annelerinin eğitim durumu değişkeninde değerlerin genelinde öğrencilerin tutum düzeyinde anlamlı bir farklılaşma olmadığına ulaşılmıştır. Babalarının eğitim durumuna bakıldığında babalarının eğitim düzeyi ortaokul olan yabancı uyruklu öğrencilerin, babalarının eğitim durumu sadece okuryazar olanlara göre adalet boyutu puanlarının daha yüksek ve anlamlı, babalarının eğitimi ortaokul ve lise olan yabancı uyruklu öğrencilerin babalarının eğitimi sadece okuryazar olanlara göre sevgi boyutu puanlarının daha yüksek ve anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır. Yabancı uyruklu öğrencilerin baba ve anne mesleğine göre değerlere ilişkin tutum düzeylerinin önem düzeyinde anlamsız bulunduğu sadece annelerin mesleği serbest meslek olan öğrencilerin anneleri işsiz olan öğrencilere göre eşitlik boyutu tutum düzeylerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Yabancı uyruklu öğrencilerin kardeş sayıları ve ailede kaçıncı çocuk olduklarına göre değerlere ilişkin tutum düzeylerinin önem düzeyinde anlamsız bulunduğu, kitap okuma durumlarına göre değerlere ilişkin tutumlarına bakıldığında ise, yabancı uyruklu öğrencilerin kitap okuma düzeyleri arttıkça değerlere karşı tutum düzeylerinin olumlu etkilendiği, kitap okumayan öğrencilere göre tutum düzeylerinin daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.
Araştırma neticesinde; yabancı uyruklu öğrencilerin değerlere karşı tutum düzeylerine bakıldığında; öğrencilerin değerlere karşı tutum düzeylerinin yüksek olduğu, cinsiyet değişkenine göre, kitap okuma durumuna göre tutum düzeylerinin olumlu yönde etkilendiği, babalarının eğitim durumuna göre adalet ve sevgi boyutlarında tutum düzeylerinin olumlu yönde etkilendiği ve annelerinin mesleği değişkeninde sadece eşitlik alt boyutunda tutum düzeylerinin olumlu yönde etkilendiği sonucuna varılmıştır. Sınıf düzeyleri değişkeni, anne eğitim durumu değişkeni, babalarının mesleği değişkeni, ailedeki kardeş sayısı ve ailedeki kardeş sırası değişkenlerine göre ise tutum düzeylerinde herhangi bir değişme görülmediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The study aims to comparatively examine the attitude levels of foreign students attending Imam Hatip middle schools and regular middle schools at the 5th, 6th, and 7th-grade levels in the central districts of Erzurum province (Aziziye, Palandöken, and Yakutiye) toward the values intended to be instilled through the Social Studies Curriculum, such as justice, love, respect, responsibility, importance of family unity, sensitivity, equality, and freedom, while taking into account various variables. A quantitative research method was employed, and a survey design was chosen for the study. The study found that foreign students had high attitude levels toward these values. When analyzed according to variables, it was observed that female students had higher attitude levels toward values compared to male students. The grade levels of foreign students were found to have no significant effect on their attitudes toward values. Regarding the mothers' educational status, no significant difference was found in students' overall attitude levels toward the values. However, in terms of fathers' educational status, it was concluded that foreign students whose fathers had a middle school education scored significantly higher in the justice dimension compared to those whose fathers were only literate. Similarly, foreign students whose fathers had a middle school or high school education scored significantly higher in the love dimension compared to those whose fathers were only literate. It was also found that foreign students' attitude levels toward values did not significantly differ based on their fathers' or mothers' occupations. The only exception was that students whose mothers were self-employed had significantly higher scores in the equality dimension compared to those whose mothers were unemployed. The number of siblings and the birth order in the family had no significant impact on the students' attitude levels toward values. However, when the students' reading habits were examined, it was found that as the foreign students' level of reading increased, their attitude levels toward values were positively affected, and those who read books had higher attitude levels compared to those who did not. As a result of the study, it was found that foreign students had high attitude levels toward values. These attitude levels were positively influenced by gender and reading habits, as well as by the fathers' educational status in the justice and love dimensions, and by the mothers' occupation in the equality sub-dimension. No changes in attitude levels were observed based on grade level, mothers' educational status, fathers' occupations, number of siblings, or birth order.