Makyavelizm ve örgütsel anominin üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerindeki etkisinde örgütsel etik iklimin düzenleyici rolü
The moderating role of organizational ethical climate on the relationship between machiavellianism and organizational anomie and counterproductive work behaviors
Yazar: SEYHAN MOLLA ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. GÜVEN ORDUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Örgütsel Davranış Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu araştırma, çalışanların Makyavelizm ve örgütsel anominin üretkenlik karşıtı iş davranışları (ÜKİD) üzerindeki etkisinde örgütsel etik iklimin düzenleyici rolünü belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca "Makyavelizm", "örgütsel anomi" ve "örgütsel etik iklim" ve "üretkenlik karşıtı iş davranışları" değişkenleri arasındaki ilişkiler açıklanmıştır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket tekniği kullanılmıştır. Anket formu, İstanbul'da tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir hazır giyim firmasının çalışanlarına kolayda örnekleme yolu ile dağıtılmış ve 369 katılımcıya ulaşılmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen veriler, SPSS 25.0 ve SPSS Process 16.3 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre Makyavelizm ile örgütsel anomi, Makyavelizm ile ÜKİD ve örgütsel anomi ile ÜKİD arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu; örgütsel etik iklim ile ÜKİD, örgütsel etik iklim ile Makyavelizm ve örgütsel etik iklim ile örgütsel anomi arasında ise negatif yönlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre; Makyavelizm "statü arzusu" ve "kontrol arzusu" boyutlarının ÜKİD üzerindeki etkisinin pozitif ve istatiksel olarak anlamlı olduğu belirlenirken "ahlaki yoksunluk" ve "diğerlerine güvensizlik" boyutlarının ise ÜKİD üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Makyavelizm ve örgütsel etik iklimin, ÜKİD üzerinde istatiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu; örgütsel anomi ve örgütsel etik iklimin de ÜKİD üzerinde istatiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Makyavelizm ve örgütsel anominin, ÜKİD üzerindeki etkisi incelendiğinde, örgütsel anominin ÜKİD üzerinde  istatiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu, Makyavelizmin ise ÜKİD üzerinde istatiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca hem Makyavelizm hem de örgütsel anominin ÜKİD üzerindeki etkisinde örgütsel etik iklimin düzenleyici rolü olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to determine the moderating role of organisational ethical climate in the effect of employees' Machiavellianism and organisational anomie on counterproductive work behaviours (CWB). In addition, the relationships between 'Machiavellianism', 'organisational anomie' and 'organisational ethical climate' and 'counterproductive work behaviours' variables are explained. Questionnaire technique was used as data collection method in the study. The questionnaire form was distributed to the employees of a ready-made clothing company operating in the textile sector in İstanbul through convenience sampling and 369 participants were reached. The data obtained within the scope of the study were analysed using SPSS 25.0 and SPSS Process 16.3 programs. According to the results of correlation analysis, it was concluded that there is a positive relationship between Machiavellianism and organisational anomie, Machiavellianism and CWB, and organisational anomie and CWB; and there is a negative relationship between organisational ethical climate and CWB, organisational ethical climate and Machiavellianism, and organisational ethical climate and organisational anomie. According to the results of regression analysis, it was concluded that the effect of Machiavellianism 'desire for status' and 'desire for control' dimensions on CWB was positive and statistically significant, while 'lack of morality' and 'distrust of others' dimensions did not have a significant effect on CWB. Machiavellianism and organisational ethical climate have a statistically significant effect on CWB; organisational anomie and organisational ethical climate have a statistically significant effect on CWB. When the effect of Machiavellianism and organisational anomie on CWB was examined, it was found that organisational anomie had a statistically significant effect on CWB, while Machiavellianism did not have a statistically significant effect on CWB. Furthermore, it was concluded that organisational ethical climate has a moderating role in the effect of both Machiavellianism and organisational anomie on CWB.