1980 sonrası Türkiye'de cari işlemler açığı ücret ilişkisi
The relationship between current account deficit and wages in Turkey for the post 1980 period
Yazar: UMUT KARA
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN MIHÇI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Cari işlemler dengesinin belirleyenleri olarak bütçe dengesi, reel döviz kuru, reel faiz oranları, tasarruf dengesi, büyüme oranları gibi etkenler genel kabul görmektedirler. Bu çalışmada ise Türkiye'de cari açığa yol açan asıl kalem olan dış ticaret dengesinin ağırlığından ve yapısından yola çıkılarak, cari açığın imalat sanayinin teknolojik yapısına dayandığı düşüncesinden hareket edilmiştir. Düşük katma değerli mallarda ihracatçı, yüksek katma değerli mallarda ise ithalatçı olan Türkiye ekonomisi kronik olarak, ücretlerin baskılanma ihtiyacı ve dış dengesizlik problemleri yaşamaktadır. Rekabetçi piyasalarda, tüketim malları sanayinde, emek-kaynak yoğun, düşük teknolojili malların ihracatında uzmanlaşma ücretleri temel maliyet kalemi haline getirmektedir. Bu alanda yoğunlaşan sanayi, ücret artışını doğrudan önemli bir maliyet artışı olarak yaşarken, dış ticaretin yapısı gereği ücret artışı ile oluşacak talep artışı ithalatı da arttırır. Bu ilişkinin yanında oligopol piyasalardan, bilime dayalı, sermaye yoğun, yüksek teknolojili mal ithal edip; rekabetçi piyasalarda, emek yoğun, standart teknolojili mal ihracatında bulunmak kendi başına bir dengesizlik unsurudur. Farklı sınıflandırmalar sonucunda yapılan analizlere göre ihraç ürünleri tüketim mallarından, emek veya kaynak yoğun mallardan, düşük ve orta-düşük teknolojili sektörlerden, düşük sermaye yoğunluğuna sahip sektörlerden oluşmaktadır. Bu sektörlerde ücretler diğer sektörlere göre daha düşük gerçekleşmektedir. İthalat ürünleri ise ara ve yatırım mallarından, uzmanlaşmış ve bilime dayalı sektörlerden, yüksek ve orta-yüksek teknolojili endüstrilerden, yüksek sermaye yoğunluğuna sahip sanayilerden oluştuğu görülmektedir. Bu sektörlerde ise ücretler daha yüksek gerçekleşmektedir. İmalat sanayinin bu ikili yapısı, cari işlemler açığı ile ücretler arasındaki bağı ifade eder. Bu yapı, aynı zamanda Türkiye'nin dünya ekonomisi ile bütünleşme biçimini gösterir. Bu bütünleşme şekli korunduğu sürece, ücret artışları cari dengesizliğin yarattığı kırılgınlıklardan ötürü kuvvetli bir dirençle karşılaşacaktır

Abstract:
Agents like budget balance, real exchange rate, real interest rates, savings balance and growth rates can be enumerated amongst the widely accepted factors determining the current account balance. This study, however, focuses on the heavy influence and structure of foreign trade as the most influential factor effecting the current account deficit and suggests that the current account deficit is directly based on the technological structure of the manufacturing industry. Turkish economy functions as an exporter of low value added products and as an importer of high value added products, chronically facing problems on issues like wages coercion and external inbalance. Due to specialization in export of consumption goods, labor-resource intensive, low technology products in competitive markets wages become as the basic cost factor. While the industries concentrating on this area experience wage raises as direct increases in costs, as a result of the structure of foreign trade, the raise in demand caused by the raise in wages boosts exports. Importing science based, capital intensive, high technology products from oligopolistic markets and exporting labor intensive, standard technology products to competitive markets is by itself a source of inbalance as well as the aforesaid relationship.According to the analysis carried out based on different classifications, export products consist of consumption goods, labor or resource intensive products, low or moderate - low technology industries and low capital intensive industries. Wages in these industries occur lower than the other sectors. Import products however consist of intermediate and capital goods, specialized and science based industries, high and moderate - high technology industries and capital intensive industries. These industries face higher wages. This dual structure of manufacturing industry implies the connection between current account deficit and wages. This structure also reveals the integration of Turkish economy with the world economy. As long as such integration dynamics stay the same, increases in wages will encounter a powerful resistance due to the fragilities caused by current inbalances.