1960 yılından günümüze tekstil sanatında giysi formu ve giysinin sanat nesnesine dönüşümü
Clothing form in textile art since 1960 and its transformation into art object
Yazar: GÜLSEREN HAYLAMAZ
Danışman: DOÇ. SELDA KOZBEKÇİ AYRANPINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Hazır nesne = Ready made ; Modern sanat = Modern art ; Tekstil sanatı = Textile art

Özet:
Tekstil, bedenin sınırlarıyla estetik, görsel ve kavramsal dilini oluşturarak giysi formunu yapılandırmaktadır. Giysi formu, tarih boyunca sanatta, modada sanatçı ve tasarımcıların estetik, kavramsal, kültürel anlamda kendilerini ifade edebildikleri araçlardan biri olmuştur. Tekstil sanatında, üç boyutlu formlarla birlikte giysi formuna yönelimin artış gösterdiği özellikle 1960 sonrası dönemde, sanat ve düşünce ortamının etkili bir rol oynadığı açıktır. Form ve kavram olarak sanat disiplinlerinde ifade aracına dönüşen giysinin yorumlanışı, sanat nesnesine dönüşümü araştırma açısından dikkate değer görülmektedir.
1960 yıllarından günümüze sanata ait çeşitli yönelişler çerçevesinde ortaya koyulan giysi formları ve hazır nesne olarak giysinin kullanımı, tekstilin dolayısıyla giysinin çağdaş sanatta edindiği konumunun açıklanmasına katkı sağlayacaktır. 
"1960 Yılından Günümüze Tekstil Sanatında Giysi Formu ve Giysinin Sanat Nesnesine Dönüşümü" başlıklı tez çalışması, tekstil sanatı başta olmak üzere, çağdaş sanat disiplinlerinde meydana gelen değişimlere paralel olarak giysinin form ve kavram olarak yeni bir biçimde algılandığı, yorumlandığı yaklaşımları irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç çerçevesinde tekstil sanatının disiplinlerarası bağlamda tarihsel ve düşünsel alt yapısı, 1960 sonrası sanatın temellerini oluşturan etmenler "1960 Sonrası Sanat Ortamı" başlığı altında ele alınmıştır. 1960 sonrasında çağdaş sanat eserlerinde giysi ve giysi formu, disiplinler arasındaki sınırların yok olması ile bir ifade aracına dönüşmüştür. "1960 Yılından Günümüze Sanatta İfade Aracı Olarak Giysi" başlığı altında bedenden soyutlanarak ortaya koyulan giysi formları, giysinin geleneksel rolünden ayrılışı, kavramsal boyutunun ortaya çıkışı ortaya koyulmuştur. Postmodern dönemde üretilen kavramsal pek çok yapıt sanat tarihi ve felsefi düşünce sistemlerinden beslenmektedir. Bu çerçevede konunun kuramsal temelde daha okunaklı olacağı düşünüldüğünden, araştırmanın ilk bölümünde Postmodern Düşünce Sistemleri'ne yer verilmiştir. "Giysi Formu Üzerinden İfadeler-Bedensiz Giysi Eserler " başlığı altında yapıt örnekleri referans sanatçılar üzerinden aktarılmıştır.
1960 yıllarından itibaren tekstil ve lif sanatçıları giysi sanatı, lif sanatı ve giyilebilir sanat alanında kavramsal yapıtlar ortaya koymuşlardır. "1960 Yılından Günümüze Tekstil Sanatında Giysi Formu" başlığı altında plastik olanakları ile sanatsal bir ifade aracı olan tekstilin giysi formu üzerinden temsil ettiği kavramlara, tekstil malzeme ve tekniklerinin yanı sıra, lif sanatında farklı materyal ve tekniklerle üretilen giysi formunda eserlere birinci bölümde dikkat çekilmiştir.
Bedeni temsil eden giysiyi eserlerinde hazır nesne olarak kullanan sanatçılar giysilerin geçmişi keşfeden ve orada olmayanı temsil eden özelliğiyle ilgilenmişlerdir. İkinci bölümde çağdaş sanatta temel işlevinin yerine belirli kavramları aktarma rolüne bürünen giysiye "Çağdaş Sanatta Hazır Nesne Olarak Giysi" perspektifinden bakılmıştır. 
Giysiye ve giyime yeni bir perspektiften bakan, izleyicinin çok yönlü deneyimlerini ön plana çıkaran sanatçı performansları "Çağdaş Sanatta Performans Olarak Giysi" başlıklı bölümde ele alınmıştır. Malzeme ve süreç odaklı, tekstile ilişkin uygulamaların performans olarak ortaya koyulduğu yapıtlar giysi ile sanatçı, giysi ile izleyici arasında gerçekleşen etkileşim bakımından incelenmiştir. Son olarak konu kapsamında üretilen kişisel ve özgün çalışmalarda form ve kavram olarak giysinin, belleğin biriktirdikleriyle sanat nesnesi hâline gelişi ele alınmıştır.

Abstract:
Textile structures the form of clothing by creating an aesthetic, visual and conceptual language with the boundaries of the body. Clothing form has been one of the means by which artists and designers in art and fashion can express themselves aesthetically, conceptually and culturally throughout history. It is clear that the environment of art and thought played an effective role in textile art, especially in the post-1960 period, when the orientation to the form of clothing increased with the three-dimensional forms. The interpretation of clothing, which has turned into a means of expression in art disciplines as a form and concept, and its transformation into an art object is considered remarkable in terms of research.
Forms of clothing and the use of clothing as ready-made objects, which have been put forward within the framework of various artistic trends since the 1960s, will contribute to the explanation of the position of textiles and thus of clothing in contemporary art.
The thesis titled "Clothing Form in Textile Art Since 1960 and Its Transformation into Art Object" aims to examine the approaches in which clothing is perceived and interpreted in a new way as a form and concept in parallel with the changes in contemporary art disciplines, especially in textile art. Within the framework of this purpose, the historical and intellectual infrastructure of textile art in the interdisciplinary context, the factors that formed the foundations of art after 1960 were discussed under the title of "Post-1960 Art Environment". After 1960, clothing and clothing form in contemporary art works turned into a means of expression with the disappearance of the boundaries between disciplines. Under the title of "Clothing as an Expression Tool in Art Since 1960", the forms of clothing that are abstracted from the body, the separation of clothing from its traditional role, and the emergence of its conceptual dimension are revealed. Many conceptual works produced in the postmodern period are fed by art history and philosophical thought systems. In this framework, since it is thought that the subject will be more readable on a theoretical basis, Postmodern Thought Systems are included in the first part of the research. Under the title of "Expressions on Clothing Form-Disembodied Clothing Works", samples of the works were transferred through reference artists.
Since the 1960s, textile and fiber artists have produced conceptual works in the field of clothing art, fiber art and wearable art. Under the title of "Clothing Form in Textile Art Since 1960", in the first section, attention is drawn to the concepts represented by textile, which is an artistic expression tool with its plastic possibilities, through the form of clothing, as well as textile materials and techniques, as well as works in the form of clothing produced with different materials and techniques in fiber art.
The artists, who use the clothing representing the body as a ready-made object in their works, are interested in the feature of the clothing that explores the past and represents what is not there. In the second part, the garment, which plays the role of conveying certain concepts instead of its basic function in contemporary art, is looked at from the perspective of "Clothing as a Ready Made Object in Contemporary Art".
Artist performances, which look at clothing and clothing from a new perspective and highlight the multifaceted experiences of the audience, are discussed in the section titled "Clothing as Performance in Contemporary Art". The works, in which material and process-oriented textile applications are put forward as performances, are examined in terms of the interaction between the garment and the artist, the garment and the audience. Finally, in the personal and original works produced within the scope of the subject, the transformation of clothing as a form and concept into an art object with the accumulation of memory is discussed.