Tragedya ve etik yaşam: Hölderlin, Hegel ve Heidegger'in tragedya yorumları üzerine bir inceleme
Tragedy and ethİcal life: an analysıs on Holderlin, Hegel and Heidegger's  interpretations of tragedy
Yazar: EYLEM EJDER
Danışman: PROF. DR. BEDRA ZEYNEP SAYIN BALIKÇIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Antik tragedya = Antique tragedy ; Etik = Ethics ; Felsefe = Philosophy ; Hegel, Georg Wilhelm Friedrich = Hegel, Georg Wilhelm Friedrich ; Heidegger, Martin = Heidegger, Martin ; Sofokles = Sofokles ; Tiyatro = Theatre ; Trajedi = Tragedy

Özet:
Antik Yunan tragedyaları aradan geçen yirmi beş yüzyıllık bir zamana rağmen hala gizemini, cazibesini koruyan dramatik bir tür, teatral bir temsil biçimi olmanın ötesinde tarihin belli uğraklarında kaçınılmaz bir biçimde yüzümüzü döndüğümüz, içinde yaşadığımız zamanın siyasal, etik çalkantılarını onunla anlamlandırmaya çalıştığımız bir mecradır. Bugün pek çok düşünür ve farklı disiplinlerin çalışmaları sayesinde tragedyalar bir geçmiş zaman kipinde yaşamaktan azade olmuş,  şimdide yeniden düşünülmeye başlanmıştır. Böylesi bir niyetle tragedyalara yaklaşımın Alman düşünürlerle birlikte başladığı söylenebilir. Bu tezde üç önemli düşünür; Hölderlin, Hegel ve Heidegger'in tragedya yorumları, üçünün de övgüyle söz ettiği Sofokles'in oyunları ile açıklanmaya çalışılmaktadır. Tezin iddiası üç düşünürün de tragedyaları insan ve doğa arasındaki çatışmalı bir ilişkiden doğru ele aldıklarıdır. Hölderlin'de insan ve doğa arasında aşılması imkansız bir sınır vardır. Bu nedenle tragedyaların anlamı paradoksaldır. Hegel konuya farklı açılardan yaklaşarak bu çatışmayı karşıtların birlikteliği ile düşünmüş ve çatışan taraflar arasında uzlaşmayı sağlayacak bir etik düzenden medet ummuştur. Heidegger ise Hölderlin etkisiyle sonlu, ölümlü bir varlık olan insanın bizatihi kendi doğasında bir çözümsüzlük yaşadığını göstererek insan varoluşunun trajik özüne dikkat çekmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde tragedya İ.Ö. beşinci yüzyıla dair bir tarihsel momentten doğru ele alınarak tartışılacak, ardından sırasıyla Hölderlin, Hegel ve Heidegger açısından tragedya ve Sofokles oyunlarının icra ettiği anlama odaklanılacaktır.



Anahtar Kelimeler: Tragedya, Trajik, Hegel, Hölderlin, Heidegger

Abstract:
Beyond being a dramatical genre and a theatrical representation form that still prevents its mystery and charm, Ancient Greek Tragedy is a zone where at some historical turning points we ineluctably turn our face towards it and ask for insight from it in order to be able to interpret the political, ethical upheavals we are passing through. Thanks to many thinkers and studies from different disciplines, tragedies do no longer have to live in the past, they started to be re-thought at the present time. Analyzing tragedies with this novel approach has been initiated by German thinkers. In this thesis, remarks of three important thinkers; Hölderlin, Hegel and Heidegger about tragedy have been tried to be clarified based on Sophokles' plays which the three thinkers praise. This thesis asserts that the approach of the three thinkers to tragedies is based on the conflicting relationship between human and nature. Hölderlin claimed that there is a border between human and nature which is impossible to exceed. Therefore the meaning of the tragedies are paradoxical. Hegel approached to the subject from many different perspectives and explained this conflict through association of counterparts, so he appealed to an ethical life that will provide reconciliation of conflicting parties. Inspired from Hölderlin, Heidegger revealed that human experiences lack of solution due to its mortal entity and he pointed out the tragic essence of human existence.
In the first part of this work, tragedy will be discussed as a historical moment at 5th century B.C. Further, the work will focus on the meaning of tragedy and Sophokles' plays from Hölderlin's, Hegel's and Heidegger's perspectives, respectively.



Keywords: Tragedy, Tragic, Hegel, Hölderlin, Heidegger