Ekoeleştiri bağlamında Buket Uzuner'in "Tabiat dörtlemesi" serisindeki üç roman üzerine bir değerlendirme
An evaluation of three novels in Buket Uzuner's "Tabiat dörtlemesi" series in the context of ecocriticism
Yazar: YASAMAN GONAGOVA
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR TATAR KIRILMIŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ekoeleştiri = Ecocriticism ; Ekofeminizm = Ecofeminism ; Hava = Air ; Roman = Novel ; Su = Water ; Toprak = Soil ; Türk romanı = Turkish novel ; Uzuner, Buket = Uzuner, Buket

Özet:
Modern dünyanın en önemli problemlerinin başında gelen ekolojik sorunların sirayet ettiği disiplinlerden biri de edebiyattır. Doğa yazını, geçmişten bugüne kendisi ile birlikte doğayı da değiştiren insanoğlunun yaptıklarının ne denli büyük sorunlara sebep olduğunu hikâyelerle anlatmaktadır. İnsan tarafından tahrip edilmiş doğanın edebiyata konu edilmesi sonucu ekoeleştiri kuramı ortaya çıkmıştır. Çevreci aktivist ve hayvan hakları savunucusu olan çağdaş Türk edebiyatının ünlü kadın yazarlarından Buket Uzuner, insan ve tabiat arasındaki bozulmuş ilişkiden bahseden eserler yazmaktadır. 
Bu çalışmada Buket Uzuner'in Tabiat Dörtlemesi olarak adlandırılan romanlar serisinin yayımlanmış olan ilk üç romanı ekoeleştiri kuramı ışığında incelenmeye çalışılmıştır. Uzuner, yazmış olduğu bu romanlarda küresel ısınma, kuraklık, çarpık kentleşme, iklim değişikliği, yeşillik alanların yok oluşu, hayvan katliamları, nükleer kirlenme vs. gibi ekolojik sorunların yanı sıra kadın hakları, türcülük, ayrımcılık, ırkçılık gibi sosyal sorunlara da değinmiştir. Yazar, okura ekolojik sorunları görmek için çok da uzağa gitmek gerekmediğini, Anadolu'ya bakmanın yeterli olacağını iletmektedir. Hızla değişen ekolojik döngünün dünyadaki herkesi ve her şeyi etkilediğini Türkiye'deki örneklerle gözler önüne sermektedir. 
Çevresel sorunları çözüm yolları ile birlikte ele alan yazar, ekolojik problemleri ortadan kaldırmak için eski yaşam tarzına geri dönmek gerektiğini savunur. Ekoeleştiri kuramının ilkelerinin yanı sıra kadim Kam geleneğinden bahsederken ekolojik sorunların var olma sebebi olarak eski geleneklerin unutulmuş olmasını gösterir. Kadim Kam geleneğinde doğaya olan saygı ve sevginin aynı zamanda kadınlara karşı da olduğu fikrini bu gelenekten örneklerle kuvvetlendirir. 
Bu araştırma sonucu yazarın asıl amacının ekoeleştiri, ekofeminizm, derin ekoloji gibi yaklaşımların yanı sıra kadim Kam geleneğinde ifade edilen ve unutulmuş bilgileri yeniden canlandırmak olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

Abstract:
Literature is one of the major branches of ecological problems, one of the most important problems of the modern world. Nature writers tell with stories how the problems of human beings, who have changed the nature with themselves from past to present, have caused great problems.As a result of the subject of the nature destroyed by human beings to literature, the theory of eco-criticism has emerged. Buket Uzuner, one of the famous female writers of contemporary Turkish literature, an environmentalist activist and animal rights advocate, writes works that talk about the impaired relationship between human and nature. 
In this study, the first three novels of Buket Uzuner's novel series called Tabiat Dörtlemesi published will be examined in the light of the theory of eco-criticism. In these novels she wrote, global warming, drought, crooked urbanization, climate change, destruction of greenery areas, animal massacres, nuclear pollution and p. Besides ecological problems such as women's rights, speciesism, discrimination and racism, he also touched upon social problems. The author conveys to the reader that it is not necessary to go far to see ecological problems and that it will be sufficient to look at Anadolu. The rapidly changing global ecological cycles that affect everyone and everything is revealed by the examples in Turkey. 
Addressing environmental problems together with their solutions, the author argues that in order to eliminate ecological problems, it is necessary to return to the old lifestyle. When talking about the principles of the ecocriticism theory as well as the ancient Kam tradition, it indicates that old traditions have been forgotten as the reason for the existence of ecological problems. In the ancient Kam tradition, it strengthens the idea that respect and love for nature is also against women with examples from the ancient tradition. 
As a result of the research, it is concluded that the main purpose of the author is to revive the information that has been expressed in the ancient Kam tradition, as well as approaches such as eco-criticism, ecofeminism and deep ecology.