3-6 yaşa yönelik resimli çocuk kitaplarının motor gelişim bağlamında incelenmesi
Examination of children's picture books for ages 3-6 in the context of motor development
Yazar: MEVANUR BELKIS ADLIĞ
Danışman: PROF. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Motor gelişim = Motor development ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books

Özet:
Bu araştırmada, 3-6 yaşa yönelik resimli çocuk kitaplarında motor gelişim alanları ve bileşenlerinin, spor ve dans ile ilgili ögelerin ve motor becerileri destekleyen unsurların yer alma durumunu incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılan araştırmada veri kaynağı, amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın veri kaynağını son 5 yıl içerisinde (2017-2022) yayımlanan, 3-6 yaşa yönelik olan ve içeriğinde motor gelişimle alakalı ögeler barındıran 62 kitap oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen "Resimli Öykü Kitaplarında Yer Alan Motor Gelişime İlişkin Unsurları Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Veri kaynağına dahil edilen resimli öykü kitapları motor gelişim unsurlarına yer verilme durumlarını kontrol etmek amacıyla en az üç kez okunmuştur. Doküman analizi kullanılarak "Resimli Öykü Kitaplarında Yer Alan Motor Gelişime İlişkin Unsurları Değerlendirme Formu"nda bulunan yedi bölümdeki her madde için kitaplar ayrıntılı olarak incelenmiş ve cümle ve resim kodları ilgili maddelerin açıklama kısımlarına eklenmiştir. Kitaplar analiz edilirken, güvenirliği sağlamak için örnek olarak seçilen 20 kitap hem araştırmacı tarafından hem de çocuk edebiyatı dersi alan ve ayrıntılı kitap incelemeleri yapan bir okul öncesi öğretmeni tarafından değerlendirilmiştir. Kodlayıcılar arası güvenirlik Miles ve Huberman (1994) modeline göre Görüş birliği/ (Görüş birliği + Görüş ayrılığı) X 100 formülüne göre hesaplanmış ve sonuçta kodlayıcılar arası güvenirlik .90 olarak bulunmuştur. İncelenen resimli öykü kitaplarının büyük bir kısmında kaba motor becerilere (nesne kontrolü gerektiren, lokomotor ve lokomotor olmayan hareketler) yer verildiği tespit edilmiştir. İnce motor becerilere yer verilme oranı, kaba motor becerilere nazaran daha düşüktür. Her iki motor gelişim alanına ilişkin ögelere de incelenen resimli öykü kitaplarının resim kısımlarında daha fazla yer verildiği belirlenmiştir. Genel olarak motor gelişimin bileşenlerine ilişkin unsurlar (dikkat, kuvvet, denge, hız, esneklik ve eşgüdüm) incelendiğinde her bir unsurun yer alma oranı değişiklik gösterse de genel olarak kitaplarda bileşenlere ilişkin unsurların yer aldığı belirlenmiştir. İncelenen resimli öykü kitaplarında kuvvet ve denge unsurlarına kitapların metin kısmında, denge ve esneklik unsurlarına ilişkin becerilere ise kitapların resim kısmında daha çok yer verilirken, genel olarak bakıldığında resimlerde, metin kısmına nazaran daha fazla motor bileşenlere yer verildiği belirlenmiştir. Ancak motor bileşenlerden hız unsuruna ilişkin olarak kitapların metin kısmında resimlere göre daha fazla öğeye rastlandığı görülmüştür. Spor ve dans ile ilgili unsurlara, incelenen resimli öykü kitaplarında düşük olsa da yer verildiği, çeşitli spor branşlarına ilişkin ögelerin yer aldığı belirlenmiştir. Son olarak motor becerileri destekleyen unsurlara bakıldığında, incelenen resimli öykü kitaplarında hareket ve motor becerileri gerçekleştirenlerin büyük ölçüde ana karakterler oldukları, kitapların yaklaşık yarısının, okul öncesi dönem çocuklarını hareket ve motor becerileri gerçekleştirme noktasında cesaretlendirici olduğu, bu becerilerin gerçekleştirildiği mekanların resmedilme oranlarının ise düşük olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları sonucunda incelenen resimli öykü kitaplarının büyük bir kısmında motor gelişime ilişkin ögelerin yer aldığı söylenebilirken motor gelişim alanı ve bileşenlerinin, spor ve dans ile ilgili unsurların, motor becerileri destekleyen unsurların yer alma oranlarının farklılık gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the motor development areas and components, the items related to sports and dance, and the items supporting motor skills in picture books for children aged 3-6 years. In the research, in which document analysis, one of the qualitative research methods, was used, the data source was determined by the purposeful sampling method. The data source of the research consisted of 62 books published in the last 5 years (2017-2022), for the age of 3-6 and containing items related to motor development. The "Evaluation Form of Elements of Motor Development in Picture Story Books" was used as a data collection tool in the research. The picture story books included in the data source were read at least three times in order to control the motor development elements. For each item in the seven sections in the "Evaluation Form of Elements of Motor Development in Picture Story Books", the books were examined in detail and sentence and picture codes were added to the explanations of the relevant items. 10 books were examined through the final form and the points to be considered were clarified by taking the opinion of an academician from the field of pre-school education. To ensure reliability in book analysis, intercoder reliability was examined. The 20 books selected as examples were examined in detail by the researcher and the same books were evaluated by a preschool teacher who took a children's literature course and made detailed book reviews. Inter-coder reliability was calculated according to the formula of Consensus/ (Agreement + Disagreement) X 100 according to the Miles and Huberman (1994) model, and the inter-coder reliability was found to be .90. It was determined that most of the illustrated storybooks examined included gross motor skills (locomotor and non-locomotor movements requiring object control). Fine motor skills are less involved than gross motor skills. It has been determined that the elements related to both motor development areas are given more space in the picture sections of the picture story books examined. When the elements related to the components of motor development (attention, strength, balance, speed, flexibility and coordination) are examined in general, it has been determined that although the rate of each element varies, in general, there are elements related to motor development in the books. In the picture storybooks examined, the strength and balance elements were given more place in the text part of the books, and the skills related to the balance and flexibility elements were given more place in the picture part of the books. However, it has been observed that there are more elements in the text part of the books than the pictures regarding the speed element, which is one of the motor components. It has been determined that there are elements related to various sports branches, although it is low in the picture story books examined for the elements related to sports and dance. Finally, when looking at the factors that support motor skills, it has been determined that those who perform movement and motor skills in the picture story books examined are mostly the main characters, about half of the books encourage preschool children to perform movement and motor skills and the rate of depicting the places where movement and motor skills are performed is low. As a result of the research findings, it was seen that most of the picture story books examined included elements related to motor development, but it was determined that the rates of the motor development area and its components, the elements related to sports and dance, and the elements supporting motor skills differed.