Primer sjögren sendromlu hastalarda damar sertliğinin serum asimetrik dimetilarjinin  (ADMA), visfatin ve homosistein  düzeyleri ile ilişkisi
The relationship between arterial stiffness and serum asymmetric dimethylarginine (ADMA), visfatin and homocysteine levels in patients with primary sjogren's syndrome
Yazar: GÖKÇEM YALIN KOCAMAZ
Danışman: PROF. DR. SEMA YILMAZ
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: ADMA = ADMA ; Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Homosistein = Homocysteine ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome ; Visfatin = Visfatin

Özet:
Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar ve bu hastalıklara yol açan ateroskleroz tüm toplumlarda önemli bir morbidite ve mortalite sebebidir. Aterosklerotik süreç endotelyal disfonksiyon ve damar sertliği ile ilişkilidir. Nabız dalga hızı damar sertliğini göstermek için kullanılan en iyi non invaziv metodların başında gelmektedir. Asimetrik dimetil arjinin (ADMA), visfatin ve homosistein de damar sertliği ile ilişkisi iyi bilinen moleküler belirteçlerdir. Primer Sjögren sendromlu hastalarda, diğer risk faktörlerinden bağımsız olarak, arteriyel sertlik ve bununla ilişkili olarak kardiyovasküler hastalık riski artmıştır. Bu çalışmada hastalarda arteriyel sertliğin, 24-saatlik kan basıncı holter kaydı, nabız dalga hızı gibi metodların yanında serum visfatin, ADMA ve homosistein gibi biyokimyasal belirteçler ile erken ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır. 
Yöntem: Çalışmaya Primer Sjögren sendromu tanısı almış kardiyovasküler risk faktörü bulunmayan 76 hasta ve demografik özellikleri benzer 79 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen tüm bireylerin 24-saatlik kan basıncı holter kaydı yapılarak nabız dalga hızı ve diğer indeksler holter kayıtlarından elde edildi. Hasta ve kontrol grubundan alınan kan örneklerinden ADMA, arjinin homosistein ve visfatin çalışıldı. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde student's t test, pearson korelasyon testi ve mann-whitney-u test kullanıldı. 
Bulgular: PWV kontrol grubunda 5.50 ± 0.835, hasta grubunda 6,85 ±1.0.33 tespit edildi. PWV ölçüm ortalamaları açısından hasta ve kontrol grupları arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulundu (p=0<0.05). Kontrol grubunda sedimantasyon ortalaması 8.03±7.1 hasta grubunda 22.1±15.2 bulundu. Hasta ile kontrol grubu arasında sedimantasyon ortalaması açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0.005). Kontrol grubunda C-reaktif protein (CRP) ortalaması 2.6±1.7 hasta grubunda 4.9±5.9 olarak tespit edildi. CRP ortalaması açısından istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi (p=0.007). LNMMA kontrol grubunda 0,107±0,028 hasta grubunda 0,150 ± 0,089 olarak tespit edildi. Ölçüm ortalamaları açısından hasta ve kontrol grupları arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulundu(p=0<0.05). Sitrülin kontrol grubunda 7.964 ± 4.490, hasta grubunda 9.039 ± 3.940 tespit edildi. Sitrülin ölçüm ortalamaları açısından hasta ve kontrol grupları arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulundu (p=0<0.05). Kontrol grubunda ADMA ortalaması 0.6±0.1 olarak bulunurken, hasta grubunda 0.9±0.18 olarak tespit edildi. ADMA ortalamaları açısından kontrol ve hasta grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterildi. (p=0.00<0.05). Visfatin kontrol grubunda 2.5643±1.8165 hasta grubunda 5.9708±3.490 olarak ölçüldü.Visfatin düzeyleri hasta grubunda anlamlı olarak yüksek tespit edildi. Kontrol grubunda Total metilarjinin düzeyleri ortalaması 1.5±0.2 olarak ölçülürken, hasta grubunda 1.9±0.3 olarak ölçüldü. Total metilarjinin düzeyleri ortalamaları açısından kontrol ve hasta grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulundu. (p=0.00) Hasta grubundakilerin total metilarjinin düzeyleri değerleri anlamlı düzeyde kontrol grubuna göre yüksek bulundu. Visfatin ölçüm ortalamaları açısından hasta ve kontrol grupları arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulundu (p=0<0.05). Hasta grubunun ölçüm değerleri kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu. 

PSS hastalarında PWV'nin yüksek hesaplanması ardından, PWV'nin yaş, sedimantasyon, CRP, LNMMA, sitrülin, WBC, arjinin, homoarjinin, ornitin ve Arjinin/ADMA oranı arasındaki ilişki incelendi. Çalışma sonucunda hasta grubunda yaş, sedimantasyon, CRP, LNMMA, sitrülin ve ADMA ile PWV ölçüm ortalamaları arasında pozitif yönde doğrusal ilişki tespit edildi (p<0.005). Sedimatasyon ile CRP arasında da orta düzeyde pozitif yönde korelasyon tespit edildi.(p=0.00) 

Sonuç: Çalışmamızın bulguları, PSS hastalarında subklinik kardiyak disfonksiyon olduğunu ortaya koymaktadır. PSS hastaları ile visfatini içeren kardiyak belirteçlerin çalışıldığı literatürdeki ilk çalışma olma özelliği taşımaktadır. Kardiyak disfonksiyonun erken dönemde tanınması, hastalığın ilerlemesinin, klinik oluşturmasının ve kardiyak hasar meydana getirmesinin engellenmesi açısından önemlidir. Gerek aterosklerozun gerekse kalp yetmezliğinin subklinik dönemde saptanması kardiyak morbidite ve mortalite üzerine olumlu katkılar oluşturacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Primer Sjögren sendromu, arteriyel sertlik, ADMA, visfatin, homosistein

Abstract:
Aim: Cardiovascular diseases and atherosclerosis leading to be an important cause of morbidity and mortality in all societies. Atherosclerotic process is associated with endothelial dysfunction and arterial stiffness. Pulse wave velocity is one of the best non-invasive methods used to demonstrate arterial stiffness. Asymmetric dimethyl arginine (ADMA), visfatin and homocysteine are well known molecular markers in relation to arterial stiffness. Patients with primary Sjögren's syndrome have increased risk of arterial stiffness and associated with cardiovascular disease, independent of other risk factors. In this study, it was aimed to determine the relationship of arterial stiffness with biochemical markers such as serum visfatin, ADMA and homocysteine as well as methods such as 24-hour blood pressure holter recording, pulse wave velocity.
Methods: 76 patients without cardiovascular risk factors diagnosed with primary Sjögren's syndrome and 79 healthy volunteers with similar demographic characteristics were included in the study.  Pulse wave velocity and other indices were obtained from the holter recordings by recording the 24-hour blood pressure holter of all individuals included in the study. ADMA, arginine and other methyl arginines, homocysteine and visfatin were studied from the blood samples taken from the patient and control groups. Individuals with major cardiovascular risk factors or known atherosclerotic disease from the patient and control groups were excluded from the study.  Student's t test, pearson correlation test and mann-whitney-u test were used to evaluate the data obtained.
Results: PWV was measured from 24-hour holter recordings. PWV was 5.50 ± 0.835 in the control group and 6,85 ±1.0.33 in the patient group. Patient group's results was higher than the control's (p<0.005) ESR was 8.03±7.1 in the control group and 22.1±15.2 in the patient group. CRP was 2.6±1.7 in the control group and 4.9±5.9 was in patient group. LNMMA was 0,107±0,028 in the control group and  0,150 ± 0,089 was in patient group. Citrulline was 7.964±4.490 in the control group and 9.039 ± 3.940 was in patient group. Visfatin was  2.5643±1.8165 in the control group and 5.9708±3.490  was in patient group. ADMA was 0.6±0.1 in the control group and 0.9±0.18 in the patient group. Total methylarginine was 1.5±0.2 in the control group and 1.9±0.3 was in patient group. In patient group all these parameters were statistically higher than the control ones  (p<0.005). Following the high calculation of PWV in PSS patients, the relationship between PWV and age, sedimentation, CRP, LNMMA, citrulline, WBC, arginine, homoarginine, ornithine, Arginine / ADMA ratio was examined. As a result of the study, a positive linear correlation was found between age, sedimentation, CRP, LNMMA, citrulline and ADMA and PWV measurement averages in the patient group. 
Coclusions: The findings of our study reveal that there are subclinical cardiac dysfunction in PSS patients. It is the first study in the literature where cardiac markers containing visfatin are studied with PSS patients. Early recognition of cardiac dysfunction is important in preventing the progression, clinical formation and cardiac damage of the disease. Detection of both atherosclerosis and heart failure in the subclinical period will contribute positively to cardiac morbidity and mortality.

Key words: Primary Sjögren's syndrome, arterial stiffness, ADMA, visfatin, homocysteine