Kayseri yöresi ağıtlarında söz varlığı incelemesi
Analysis of the presence of words in the lamentations of the Kayseri region
Yazar: MELEK CİNGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. LAZZAT URAKOVA YANÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağıtlar = Dirges ; Kayseri = Kayseri ; Söz varlığı = Vocabulary ; Sözlü kültür = Verbal culture ; Ölüm = Death

Özet:
Yapılan bu çalışma Kayseri yöresi ağızlarında var olan bir söz varlığı çalışmasıdır.
Geçmişten günümüze sözlü kültür mirası olarak aktarılan ağıtlar paha biçilemez bir kaynak
niteliği taşımaktadır. Sözlü kültür ürünleri içerisinde ezgili bir tür olan ağıtların; zihinde
kalması ve aktarılması, kişilerin yaşamış oldukları olaylar üzerinden empati yapmaları ve o
duyguyu hissetmelerini sağlamaktadır.
Her bir ağıt içerisinde bir hikâye taşımaktadır. Geçmişi ve geleceği anlatır. İnsanlar
üzerinde derin izler bırakır ve etkisi uzun süre atlatılamaz.
Bu çalışma Kayseri ili ve ilçelerinde söz varlığı bakımından zengin olan ağıtların
derlenmesi ve söz varlığı olarak incelenmesi üzerine yapılmıştır. Saha çalışması olan bu
araştırmada görüşme tekniğinden faydalanılmıştır. Yapılan görüşmeler ses kayıt cihazı ile
kaydedilip ağız araştırmalarında kullanılan transkript ile yazıya geçirilmiştir.
Çalışmamız beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Kayseri ili, ağıtlar ve söz
varlığı hakkındaki verilen bilgi ile temel çerçeve oluşturulmaktadır. Çalışma sahasında
derlenmiş olan ağıtların söz varlığı üzerine yapılan inceleme ikinci bölümde; kelime grupları
ise üçüncü bölümde yer almaktadır. Dördüncü bölüm ise sözlük çalışmasına ayrılmıştır.
Beşinci bölümde ise saha çalışmasında derlenmiş olan ağıtlar sunulmuştur.
Sözlük bölümünde madde başları "*" ile gösterilen kelimeler Derleme Sözlüğünde
olmayıp ağızlarda hala etkisini gösteren sözcükleri işaret itmektedir.
Yapılan bu çalışmanın asıl amacı; Derleme Sözlüğüne katkıda bulunmaktır. Yöre halkı
ağızlarında var olan sözcüklerin söz varlığı açısından zengin olduğunu bir kez daha gün
yüzüne çıkarmaktır.
Anahtar Kelimeler:Ağıt, Söz Varlığı, Ölüm, Kayseri, Sözlü Kültür.

Abstract:
Thisstudy is a study of the vocabularythatexists in the mouths of the Kayseri region.
Lamentations, whichhavebeentransmittedfrom the pastto the present as an oral
culturalheritage, are an invaluableresource.Lamentations, whichare a melodiousgenreamong
oral cultureproducts, remainand transfer in the mind, allowingpeopletoempathizewith the
events they haveexperiencedandfeelthatemotion.
Eachlamentcarries as a storywithinit.Tellsabout the pastand the
future.Itleavesdeeptraces on people, anditseffectcannot be overcomefor a long
time.Thisstudywasconducted on the compilation of lamentationsthatarerich in vocabulary in
Kayseri provinceanddistrictsandtheiranalysis as vocabulary.Inthisresearch, which is a
fieldstudy, the interviewtechniquewasused.The interviewswererecordedwith a
voicerecorderand it has beentranscribedwith the transcriptused in oral
research.Thisworkconsists of 5 parts. In the firstpart, the basicframework is formedwith the
informationgivenabout Kayseri province, lamentationsandlyrics.The lamentationscompiled in
the secondparthavebeentranscribedandtransferred.In the thirdsection, a studywasconducted on
vocabulary, and in the fourthsection, a dictionarywascreated.In the fifthsection,
wordgroupsaregiven.
In the dictionarysection, the wordsindicatedby "*" are not in the Compilation
Dictionary andindicate the wordsthatstillhave an effect in the mouths.
The main purpose of thisstudy is tocontributeto the Compilation Dictionary.It is
tobringtolightonceagainthat the wordsthatexist in the mouthsusedby the localpeoplearerich in
vocabulary.
KEYWORD: Lament, Presence of words,Death,Kayseri,OralCulture.