Lise öğrencilerinin algılanan aile tutumları, öfke düzeyleri ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi(Erzurum İli Hınıs İlçesi örneği) /
Yazar: HALİL ABAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BENGÜ BERKMEN
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Öfke, en temel duygularımızdan biridir. Öfke duygusu; engellenme, incinme,
haksızlık ve tehdit gibi durumlarda ortaya çıkmaktadır. Öfke ifade tarzı ise bireylerin
öfkesini nasıl ifade ettiğidir. Öfke ifade tarzı kişilerarası ilişkiler, anne babanın
takındığı tutum ve göstermiş olduğu davranışlardan etkilenerek şekillenmektedir. Bu
araştırma lise öğrencilerinin algılanan aile tutumlarının öfke düzeyi ve öfke ifade
tarzları arasındaki ilişkiyi incelemek (Erzurum ili Hınıs ilçesi örneği ) amacıyla
yapılmıştır.
Bu araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeliyle hazırlanan
betimsel bir çalışmadır. Araştırma evrenini 2021-2022 eğitim öğretim yılında
Erzurum ili Hınıs ilçesinde bulunan 3 farklı lise türündeki 9,10,11,12. sınıflarında
öğrenim gören 1801 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi 218'i kız ve
191 erkek öğrenci olmak üzere toplam 409 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma
örneklemindeki 161 öğrenci meslek lisesinden, 146 öğrenci anadolu lisesinden ve
102 öğrenci imam hatip lisesinden tabakalı örneklem yöntemiyle seçilmiştir.
Araştırmada veri toplamak amacıyla Özer (1994) tarafından Türkçeye uyarlanan 34
maddelik Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği, Yılmaz (2000) tarafından
Türkçeye uyarlanan 26 maddelik Anne Baba Tutum Ölçeği ve araştırmacı tarafından
geliştirilen 12 maddelik Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan bireylerden elde edilen bulgular SPSS 21 programıyla analiz
edilmiştir. İlk olarak verilerin Kolmogorov-Smirnov testi ile normallik değerleri
hesaplanmış ve normal dağılım elde edildikten sonra parametrik testlerin kullanımına
karar verilmiştir. Demografik değişkenlerin ölçek puanlarıyla karşılaştırılmasında
Bağımsız Gruplar T testi ile Tek Yönlü Varyans Analizi (Anova) testi kullanılmıştır.
Hipotezleri test etmek içinse Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır.
iii
Araştırmada lise öğrencilerinin algılanan anne baba tutumlarıyla sürekli öfke ve öfke
ifade tarzları arasındaki ilişki incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre algılanan anne
baba tutumlarından kabul-ilgi alt boyutuyla sürekli öfke, öfke içte ve öfke dışta
arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Kabul-ilgi alt boyutuyla öfke kontrolü
arasında ise pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Anne baba tutumlarından psikolojik
özerklik alt boyutuyla sürekli öfke, öfke içte, öfke dışta ve öfke kontrol arasında
anlamlı bir ilişki olmadığı sonucu bulunmuştur. Anne baba tutumlarından kontroldenetleme alt boyutuyla sürekli öfke, öfke içte ve öfke dışa arasında negatif yönlü bir
ilişki bulunmuştur. Kontrol-denetleme alt boyutu ile öfke kontrolü arasında ise
pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Anne Baba Tutum, Lise Öğrencileri, Öfke İfade Tarzı, Sürekli
Öfke.

Abstract:
Feeling of anger; occurs in situations such as being hindered, hurt, unfair, and
threatened. Anger is one of our most basic emotions. Anger expression style is how
individuals express their anger. On the other hand, anger expression style is shaped
by being influenced by interpersonal relationships, parental attitudes, and behaviours.
This research examined the relationship between high school students' perceived
family attitudes, anger levels, and anger expression styles (example of Hınıs district
of Erzurum province).
This research is a descripti ve study prepared with the relational survey model, one of
the quantitative research methods. The research was tested on year 9,10,11,12
students studying in 3 different high schools in Erzurum Hınıs district in the 2021-
2022 academic year. It consists of 1801 students studying in classrooms. The study
sample consists of 409 students, of which 218 are girls and 191 are boys. In the
research sample, by stratified sampling method, 161 students were selected from
vocational high schools, 146 from Anatolian high schools, and 102 from imam hatip
high schools.
In order to collect data, the 34-item Trait Anger and Anger Expression Scale was
adapted to Turkish by Özer (1994), and the 26-item Parent Attitude Scale was
adapted to Turkish by Yılmaz (2000). The 12-item Personal Information Form
developed by the researcher was used to collect data.
The results obtained from the research participants were analyzed with the SPSS 21
program. Firstly, the normality values of the data were calculated with the
Kolmogorov-Smirnov test, and after obtaining the normal distribution, it was decided
to use parametric tests. Independent Groups T-test and One-Way Analysis of
Variance (ANOVA) test were used in the comparison of demographic variables with
scale scores. To test the hypotheses, Pearson Correlation analysis was used.
v
In the study, the relationship between the perceived parental attitudes of high school
students and the continuous anger and anger expression styles were examined.
According to the results, a negative relationship was found between the acceptanceinterest sub-dimension of perceived parental attitudes and continuous anger, anger
inside and anger outside. A positive relationship was found between the acceptanceinterest sub-dimension and anger management. In addition, it was found that there
was no significant relationship between the psychological autonomy sub-dimension
from the parents' attitudes and continuous anger, anger inside, anger outward and
anger control.
A negative relationship was found between the control-control sub-dimension of
parental attitudes and trait anger, anger inside and anger outward. A significant
positive relationship was found between the control-control sub-dimension and anger
control.
Keywords: Anger Expression Style, High School Students, Parental Attitude, Trait
Anger.