Mimarlık eğitiminde tasarım sürecinin geliştirilmesi yönünde bir yöntem arayışı
Exploration of a method on architectural education through design process
Yazar: ELVAN ELİF ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. AYSU AKALIN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Diğer disiplinlerden farklı olarak mimarlık eğitimi ile bu eğtimin temelini oluşturan mimari tasarım sürecinde bireye kaynağını insan yaratıcılığından alan `tasarım' kavramı üzerine yoğunlaşan `Mimari Tasarım Yapabilme' yeteneğinin kazandırılması amaçlanmaktadır. Dolayısıyla tez, mimari tasarım eğitiminde rol alan üç temel olgu üzerinde kurgulanmıştır. KİŞİ-SÜREÇ-ÜRÜN ile ifade edilen bu olgu ile KİŞİ, Kolb'un Deneyimsel Öğrenme Teorisine göre analiz edilmiş ve bireyin öğrenme biçimi belirlenmiş, SÜREÇ, O'Neill ve Shallcross'un Beş Aşamalı Duyarlıklı Düşünce Modeli ile incelenmiş, ÜRÜN ise bu tasarım süreci sonunda elde edilen tasarım ürünün yaratıcı niteliği sorgulanmıştır. Mimarlık Bölümü lisans ilk yıl lisans öğrencileri ile başlayan bu çalışma, aynı bireylerin ikinci sınıftaki süreçlerinin de izlenmesi ile son bulmaktadır. Mimari tasarım eğitiminde verilen ilk yıl lisans eğitiminde amaçlanan, sorgulayan eleştirel düşünme becerisine sahip, üç boyutlu düşünebilme, algılama ve ürettiği düşünceyi somutlaştırabilme becerisine sahip bireyler yetiştirmektir. Tasarım eğitimi ile birlikte bu bireylere, `tasarlama eyleminin nasıl öğrenileceğini öğretmek' ise tasarım stüdyolarında gerçekleşmektedir. Bu çalışmada tasarım sürecini yaratıcı problem çözme eylemi olarak ele alan bir yaklaşımla farklı öğrenme biçimlerine sahip bireylerin tasarım stüdyolarındaki farklı müfredatlardaki tasarım süreci tavırları incelenmiş ve bu tavırların süreç sonunda elde edilen ürün ile ilişkisi olup olmadığına bakılmıştır. Aynı bireylerin mimari tasarım eğitiminin hem birinci sınıf hem de ikinci sınıftaki tasarım süreci davranışları incelenmiştir. Bireyin İkinci sınıftaki tasarım süreci davranışı ise Beş Aşamalı Duyarlıklı Düşünce Modeline göre analiz edilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen bulgulara göre, bireyin tercih ettiği öğrenme biçimi ile tasarım süreci tavırları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Tasarım süreci ürün arasındaki ilişkiye bakıldığında ise, farklı tasarım süreci tavırları gösteren bireylerin aynı nitelikte tasarım ürünü elde edebildiği ve aynı zamanda aynı tasarım süreci tavırları sergileyenlerinde farklı tasarım ürünü elde edebildikleri görülmektedir.Anahtar Kelimeler:Kolb'un Deneysel Öğrenme Teorisi, Mimari Tasarım Süreci, O'Neill ve Shallcross'un Beş Aşamalı DuyarlıklıDüşünce Modeli, Yaratıcılık

Abstract:
Different from other educations at the architectural education with the basis of architectural design process; focused on the `design? concept which aimed to the student to gain the ability of `Making Architectural Design?. This study is based upon the analysis of 3 factors; PERSON-PROCESS-PRODUCT. In the analysis of the `PERSON?, this research is aimed to look for the ability factors and personal aptitudes of student designers according to Kolb?s (1984) Experiential Learning Theory (ELT). On the other hand the design `PROCESS? is examined with the `Five Stages of the Sensational Thinking Model? of O?Neill and Shallcross (5R) and the `PRODUCT? is assessed with sucess performance of the student designer at the end of the design process. A research was conducted tı evaluate the releationships and correleations between `PERSON-PROCESS-PRODUCT? at two different University, in the department of Architecture. Implemented in the second year design studio, the participants of the research were observed their behaviors through 14 weeks. The product which was gained at the end of rhe design process of 14 weeks, were assessed by their design instructors. At the end of this research it was found that according to Kolb?s Experiential Learning Theory as much as the converging and th accomodating learner, there are also assimilating learners, too, through second year architectural students. And it was also observed that the person who has specific learning style behave differently from the other persons who has different learning style through the design process at 14 weeks. Especially the research is tend to investigate the definition of `successful? and `unsuccessful? student designers also specify the behaviors of these successful design students through design process and the effects of the factors that makes them successful. Consequently, at the end of this research it was found that the converging learners are more successful than the other learners and `successful student designer? has a specific properties like they make well design researches at the beginning of the design problem, they can understand the design problem, they can take risks.Key Words: Kolb?s Experiential Learning Theory, Architectural DesignProces, Five Stages of the Sensational Thinking Model ofO?Neill and Shallcross, Creativity.