Hegel ve Nietzsche'de insan ve eğitim ilişkisi
The relationship of human and education in Hegel and Nietzsche
Yazar: NURGÜL KARABAĞ
Danışman: DOÇ. DR. CEVRİYE DEMİR GÜNEŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Hegel, Georg Wilhelm Friedrich = Hegel, Georg Wilhelm Friedrich ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; İnsan = Human

Özet:
Bu çalışmada felsefe tarihinin iki büyük ve etkili filozofu olan Hegel ve Nietzsche'nin insan görüşü ile eğitim anlayışları ortaya konmuş ve bunun sonucunda her iki filozofun insan anlayışlarının eğitim görüşlerine kaynaklık ettiği görülmüştür. Hegelci eğitim bireyi ikinci doğa olarak ifade edilen toplumun ve devletin yaşamına hazırlamaktadır. Bu yönüyle Bildung insanın toplumsallaşmasını sağlayan eğitim sürecidir. Hegelci eğitim topluma entegre olacak vatandaşın, devletin gerekli kademelerinde çalışacak memurların yetiştirilmesini gerçekleştirmektedir. Nietzsche'nin ortaya koyduğu üstinsan, Dionysosçu insan veya dahi ise bir eğitim ideali olarak Nietzscheci eğitimin gerçekleştireceği insanı temsil etmektedir. Mevcut değerleri eleştiren, yaşadığı çağla hesaplaşan ve bu çağın çocuğu olarak kendisiyle de hesaplaşan, hayal gücü ve sezgileriyle kendisini ve değerlerini yeniden yaratan, yaşamı evetleyen insan eğitimin gerçekleştireceği kişi olarak dahidir. İki filozofun insan ve eğitim görüşleri birbiriyle karşılaştırılarak Alman Bildung anlayışında nasıl konumlandıkları, benzerlik ve farklılıklarıyla ortaya konmuştur. Böylece biri toplumu ön plana alan bakışıyla Hegel'in diğeri bireyi ön plana alışıyla Nietzsche'nin felsefelerindeki farklılığın insan ve eğitim anlayışları için de geçerli olduğu görülmüştür. Hegel ve Nietzsche'nin insan ve eğitim anlayışları ortaya konduktan sonra iki düşünürün görüşlerinin günümüzde uygulama alanı bulup bulamayacağı üzerinde durulmuştur. Burada şu sonuca varılmıştır: bir eğitim felsefesine bir insan anlayışının kaynaklık ettiği düşüncesinden hareketle, bu insan anlayışı hangi çağda ele alınmak isteniyorsa buna uygun eğitim görüşlerinden de her çağın ihtiyacına göre yararlanmak mümkündür. Dolayısıyla toplum yaşamına uygun bir vatandaş ve devlet kademelerine memur yetiştirecek bir eğitim ya da toplumun bütün değerlerine karşı durarak kendi değerlerini yaratan dahiyi yetiştirecek eğitim, yetiştirilmek istenen insan tipine uygun olarak her çağ için güncelliğini koruyacaktır. Bir eğitim felsefesi bir insan anlayışından hareketle oluşturulmalıdır. Belli bir insan anlayışını temele almak bu insanı yetiştirmek için gerekli olan eğitim uygulamalarını da beraberinde getirmektedir.

Abstract:
In this study, the human view and education understanding of Hegel and Nietzsche, the two great and influential philosophers of the history of philosophy, were revealed, and as a result, it was seen that the human understandings of both philosophers were the source of their education views. Hegelian education prepares the individual for the life of society and the state, which is expressed as second nature. In this respect, Bildung is an educational process that enables people to socialize. Hegelian education carries out the training of citizens who will be integrated into society and government official who will work at the necessary levels of the state. The overman, Dionysian man or genius that Nietzsche puts forward the man to be realized by Nietzschean education as an educational ideal. A person who criticizes existing values, reckons not only with the age he lives in but also himself as the child of this age, re-creates himself and his values with his imagination and intuition is a genius as a person to be trained by education. The human and education views of the two philosophers were compared with each other and how they were positioned in the German Bildung understanding, with their similarities and differences, was revealed. Thus, it has been seen that the difference in the philosophies of Hegel, one with the society foreground and the other with the individual in the foreground in the philosophies of Nietzsche, is also valid for the human and education understandings. After revealing Hegel and Nietzsche's understanding of human and education, it is focused on whether the views of these two thinkers can find a practice area today. Here, the following conclusion has been reached: Based on the idea that a human understanding is the source of an education philosophy, it is possible to benefit from educational views according to the needs of every age, in whichever age this understanding of human is desired to be deal with. Therefore, an education that will train citizens and official suitable for social life or an education that will raise a genius who creates his own values by standing against all the values of the society, will keep up to date for every each age as suitable for the person type wanted to be trained. The philosophy of education should be formed from a human understanding. Taking a certain understanding of human as a basis brings along the educational practices necessary to raise a person.