Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan asistan hekimlerin sigara içme durumu, nikotin bağımlılık düzeyi, sigara bıraktırmaya karşı tutum ve davranış ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors related to smoking status, nicotine addiction level, attitude towards smoking cessation and behavior of assistant physicians working in training and research Hospital
Yazar: BİLAL YEMENİCİ
Danışman: DOÇ. DR. BERNA ERDOĞMUŞ MERGEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Davranış = Behavior ; Doktorlar = Physicians ; Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tutumlar = Attitudes ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Giriş ve Amaç: Tütün kullanımı önlenebilir bir morbidite ve mortalite nedenidir. Dünyada en sık ölüme neden olan sekiz hastalıktan altısının risk faktörü tütün kullanımıdır. Sağlık çalışanları hastalıkların meydana gelmeden önce koruyucu hekimlik uygulamaları ve danışmanlık hizmetlerinin yerine getirilmesi ile sağlıklı hayatın geliştirilmesinde çok önemli göreve sahiptir. Tütün ve tütün ürünleri kullanımı ile girilen savaşta, hekimler hem hastalarına sigaranın insan sağlığına verdiği hasarlar hakkında bilgi verme, hem de rol model olma sorumluluğunun farkındalığı ile davranmalıdır. Bu çalışma; eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan asistan hekimlerin sigara içme durumu, nikotin bağımlılık düzeyi ve sigara bıraktırmaya karşı tutum ve davranışları ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
       Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir araştırmadır. Çalışmanın evrenini, İ.K.Ç.Ü Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi' nde 1 Aralık 2020 – 1 Nisan 2021 arasında görev yapmakta olan asistan hekimler oluşturmaktadır. Araştırmaya evreni oluşturan asistan hekimlerden %70 i olan 311 asistan hekim dahil edilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olan anket formu kendi kendine online anket cevaplama yöntemi ile uygulandı. Uygulanan anket araştırmacılar tarafından ilgili literatürler taranarak oluşturuldu. Sigara kullanan katılımcıların nikotin bağımlılığı Fagerström nikotin bağımlılık testi (FNBT) ile değerlendirildi. Veriler bilgisayar ortamında IBM SPSS (Statistical Packet for The Social Science) 26.0 istatistik paket formunda değerlendirildi. İstatistiksel hesaplamalarda Spearman Korelasyon Analizi, Ki–kare ve Fisher Exact Testi testi kullanıldı. İstatiksel anlamlılık için p<0,05 değeri kabul edildi.
       Bulgular: Katılımcıların %54,7 (n:170) 'si erkek, %45,3 (n:141) 'ü kadın asistan hekimdi. %69,1 (n:215)'i dahili tıp, %26,7 (n:83)'si cerrahi tıp, %4,2 (n:13)'si temel tıp bölümünde çalışıyordu. Katılımcıların %57,6 (n:179)'sının hiç sigara içmediği, %12,9 (n:40)'unun nadiren sigara içtiği, %23,8 (n:74)'inin düzenli sigara içtiği (sigara içen toplam: %36,7 (n:114)), %5,8 (n:18)'inin de sigarayı bıraktığı saptandı. Erkeklerin ve cerrahi tıp bölümünde çalışanların sigara içme düzeyi daha yüksek saptandı. Eş, anne, baba, kardeş ve arkadaşların sigara içme durumu ile asistan hekimlerin sigara içme durumu arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptandı. Sigara içenlerin (n:114) ilk deneme yaşı ortalaması 17,76 ±4,33 yıl, düzenli sigara içme yaşı ortalaması 21,61 ± 3,75 yıl idi. Sigara içen katılımcılarda sigaraya başlama sebebi olarak en çok çevre ve arkadaş gruplarının içiyor olması, ikinci olarak stres ve sıkıntı olması ve üçüncü olarak da iş ortamında dolayı olduğu  saptandı. FNBT (0-10) puan ortalaması 2,27 ±2,39, ortancası 1,5 idi. Erkeklerde nikotin bağımlılık düzeyi daha yüksek olduğu saptandı. Sigara içen katılımcılarda düzenli sigara içmeye başlama yaşı düştükçe nikotin bağımlılık düzeyinin artmakta olduğu saptandı. Sigara içilen yıl, tutulan nöbet ve içilen paket/gün/yıl sigara sayısı artıkça nikotin bağımlılık düzeyinin artmakta olduğu saptandı. Katılımcıların %66,5'inin her zaman-sıklıkla hastaların sigara içme durumunu sorguladığı, %50,8'inin her zaman-sıklıkla sigara bırakma düşüncesini sorguladığı, %71,7'sinin her zaman-sıklıkla sigara bırakma tavsiyesinde bulunduğu görüldü.
       Sonuç: Hekimlerin sigara içme düzeyinin yüksek çıkması toplumda rol model olmaları ve toplumsal sorumlulukları bakımından önemli ve düşündürücüdür. Sağlık çalışanları ve özellikle de hekimlerin sigara kullanımı, koruyucu sağlık hizmetlerinde danışmanlık ve bilgi aktarılmasında olumsuz düşüncelere neden olabileceği gibi hastaların inancını ve güvenini de azaltabilir. Sağlık çalışanları hastalıkların meydana gelmesinin engellenmesinde ve sağlıklı hayatın geliştirilmesinde çok önemli göreve sahiptir. Muayeneye gelen hastaya hekimin, hastanın sigara içme durumunu sorgulaması ve bırakmasının önerilmesi, tütün kullanımıyla mücadelede kolay ve etkin bir yöntemdir. Sadece bu öneri ile bile bir senede hastaların %5-10'unun sigarayı terk ettiğini belirtilmektedir. Hekimin, hastada bir davranış değişikliği ve farkındalığı yaratabilmesinde, öncelikle kendi farkındalığına ve rol model olma sorumluluğuna içtenlikle inanması ve buna uygun şekilde davranmasının önemi, hasta hekim ilişkisinde göz ardı edilmemelidir.

Abstract:
Introduction and Aim: Tobacco use is a preventable cause of morbidity and mortality. Tobacco use is the risk factor for six of the eight diseases that cause the most common death in the world. Healthcare professionals have a very important role in the development of a healthy life style by performing preventive medicine practices and consultancy services before the occurrence of diseases. In the war against the use of tobacco and tobacco products, physicians should act with the awareness of both informing their patients about the damage caused by smoking to human health and being a role model. It was aimed that in this work to evaluate the factors related to smoking status, nicotine addiction level, and attitudes and behaviors of resident physicians working in training and research hospitals.
       Materials and Methods: This study is a descriptive and cross-sectional study. The universe of the study consists of the assistant physicians who work at İ.K.ÇÜ Atatürk Training and Research Hospital between December 1, 2020 and April 1, 2021.  311 asistant physicians, 70% of whom constitute the population, were included in the study. In the study, the questionnaire form, which is the data collection tool, was applied by online questionnaire answering method. The applied questionnaire was created by the researchers by scanning the relevant literature. Nicotine addiction of the smokers was evaluated with the Fagerström nicotine addiction test (FNBT). The data were evaluated in computer environment using IBM SPSS (Statistical Packet for The Social Science) 26.0 statistical package form. Spearman Correlation Analysis, Chi-square and Fisher Exact Test were used for statistical calculations. A p value of <0.05 was accepted for statistical significance.
       Results: 54.7% (n: 170) of the participants were male and 45.3% (n: 141) were female residents. 69.1% (n: 215) were working in internal medicine, 26.7% (n: 83) in surgical medicine and 4.2% (n: 13) in basic medicine. Of the participants, 57.6% (n: 179) never smoked, 12.9% (n: 40) rarely smoked, 23.8% (n: 74) smoked regularly (total smokers: It was found that 36.7% (n: 114)) and 5.8% (n: 18) had quit smoking. Smoking levels of men and those working in the surgical medicine department were found to be higher. A statistically significant difference was found between the smoking status of spouse, mother, father, siblings and friends and the smoking status of resident physicians. The mean age at first trial of smokers (n: 114) was 17.76 ± 4.33 years, and the average age of regular smoking was 21.61 ± 3.75 years. It was determined that the reason for starting smoking in the smokers was mostly due to the environment and friend groups smoking, secondly to the stress and distress, and thirdly to the work environment. The mean FNBT (0-10) score was 2.27 ± 2.39, the median was 1.5. Nicotine addiction level was found to be higher in males. It was found that as the age of starting regular smoking decreases, the level of nicotine addiction increases in the participants who smoke. It was found that the level of nicotine addiction increased as the number of smoking years, seizures and the number of cigarettes smoked / pack / day / year increased. It was observed that 66.5% of the participants always-often question the smoking status of the patients, 50.8% always-often question the idea of quitting, and 71.7% always-often advised to quit smoking
       Conclusion: The high smoking level of physicians is important and thought-provoking in terms of their role models and social responsibilities in the society. Smoking of healthcare professionals, especially physicians, may lead to negative thoughts in counseling and information transfer in preventive healthcare services, as well as reduce patients' belief and confidence. Healthcare professionals have a very important role in preventing the occurrence of diseases and improving a healthy life. Suggesting the physician to question the smoking status of the patient and to quit smoking to the patient who comes to the examination is an easy and effective method in the fight against tobacco use. Even with this recommendation, it is stated that 5-10% of the patients quit smoking in a year. The importance of the physician to sincerely believe in his own awareness and the responsibility of being a role model and behave accordingly in creating a behavioral change and awareness in the patient should not be overlooked in the patient-physician relationship.