Tescilli kuru fasulye (Phaseolus vulgaris L.) çeşitlerinde çeşitli fenolojik dönemler için toplam sıcaklık isteklerinin belirlenmesi
Estimation of thermal time requirements for phenological stages of registered dry bean cultivars (Phaseolus vulgaris L.)
Yazar: YAKUP NURİ USTAOĞLU
Danışman: PROF. DR. FAİK KANTAR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, 5 tescilli fasulye çeşidinin (Kantar-05, Elkoca-05, Aras-98, Önceler-98 ve Noyanbey-98), çeşitli fenolojik dönemler (çimlenme, çıkış, çiçeklenme ve olgunlaşma) için toplam sıcaklık isteklerinin belirlenmesi amacıyla, 2006 yılında Erzurum tarla şartlarında, 2007 yılında ise laboratuarda 7 farklı sıcaklık derecesinde (12, 15, 20, 25, 30, 35 ve 37°C) yürütülmüştür. Laboratuar denemesinde, çeşitlerin %50 çimlenme için minimum sıcaklık istekleri, 6,3°C (Aras-98 ve Noyanbey-98) ile 7,2°C (Kantar-05), optimum sıcaklık istekleri, 24,8°C (Noyanbey-98) ile 30,3°C (Aras-98) ve toplam sıcaklık istekleri de 40,2°C gün (Elkoca-05) ile 48,7°C gün (Noyanbey-98) arasında olmuştur. Bu çeşitlerin çimlenme oranları 15-30°C arasındaki sıcaklıklarda birbirine yakın olarak gerçekleşirken, daha düşük ve yüksek sıcaklıklarda ise çimlenme oranı azalmıştır. Diğer taraftan, kullanılan çeşitlerin tamamında çimlenme süresi, (%90 çimlenme zamanı-%10 çimlenme zamanı), 35°C'de en kısa olmuş, sıcaklığın artması ve azalmasıyla bu süre uzamıştır. Tarla denemesinde ise, tescilli çeşitler arasında çıkış ve çiçeklenme dönemine ait toplam sıcaklık isteği bakımından önemli bir fark meydana gelmezken, %50 ve %100 olgunlaşma sıcaklık isteği bakımından çeşitler arasında önemli farlılıklar olduğu tespit edilmiştir. %50 olgunlaşma için toplam sıcaklık ihtiyacı en düşük olarak Kantar-05 ve Elkoca-05 çeşitlerinde sırasıyla 787,7 ve 936,0°C gün, en yüksek toplam sıcaklık isteği de Aras-98 çeşidinde 1007,8°C gün olmuştur. Önceler-98 ve Noyanbey-98 çeşitleri ise %50 olgunlaşma toplam sıcaklık isteği bakımından orta sıralarda yer almış ve bu iki çeşidin %50 olgunlaşma için toplam sıcaklık isteği 962,4 ve 971,0°C gün olmuştur. %100 olgunlaşma için toplam sıcaklık isteği, en düşük olarak Kantar-05 çeşidinde 878,7°C gün, %100 olgunlaşma için en yüksek toplam sıcaklık isteği de, Elkoca-05, Aras-98, Önceler-98 ve Noyanbey-98 çeşitlerinde sırasıyla 981,8, 1017,7, 990,8, 995,2°C gün olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
In this research, five registered bean cultivars (Kantar-05, Elkoca-05, Aras-98, Önceler-98 and Noyanbey-98) were analysed to determine thermal time requirements at various phenological stages (germination, seedling emergence, flowering and maturation) in 2006 under field conditions of Erzurum and at 7 different laboratory temperatures (12, 15, 20, 25, 30, 35, 37°C) in 2007. Laboratory results show that, minimum temperature for 50% germination of seeds changed between 6,3°C (Aras-98 and Noyanbey-98) to 7,2°C (Kantar-05) and optimum temperature requirements ranged from 24,8°C (Noyanbey-98) to 30,3°C (Aras-98) while thermal time requirements varied from and 40,2°C day (Elkoca-05) to 48,7°C day (Noyanbey-98). While germination rates of cultivars were similar to each others at 15-300C, the lower and the higher temperatures reduced germination rates. On the other hand, spread of germination (90% germination time- 10% germination time) of seeds was the shortest at 35°C in all cultivars, which was reduced by lower or higher temperatures. Under field condition, there was not any significant difference between thermal time requirements of seedling emergence and flowering. But, there was a significant difference between thermal time requirements of 50% and 100% maturations. The lowest thermal time reguirements of 50% maturation was 787,7°C day for Kantar-05 and 936,0°C day for Elkoca-05. The highest thermal time requirements of 50% maturation was 1007,8°C day for Aras-98. In terms of thermal time requirements Önceler-98 and Noyanbey-98 had for 50% maturation and 962,4°C day and 971,0°C day. The lowest thermal time requirements for 100% maturation was calculated as 878,7°C day for Kantar-05 and the highest was 981,8, 1017,7, 990,8 and 995,2°C days for Elkoca-05, Aras-98, Önceler-98