Çankırı el dokumaları: Merkeze bağlı camilerdeki kilim örnekleri
Çankırı hand weavings: Rug samples in mosques connected to the center
Yazar: EDA ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA GÜRBÜZ BEYDİZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; El dokumaları = Handwovens ; Kilimler = Rugs ; Kirkitli dokumalar = Kirkitli weaving ; Motifler = Motifs ; Çankırı = Çankırı

Özet:
Çankırı El Dokumaları: Merkeze Bağlı Camilerdeki Kilim Örnekleri olarak hazırlamış olduğumuz bu çalışmada, merkeze bağlı yirmi dört camide bulunan havsız kirkitli dokumalar araştırma kapsamı içerisinde incelenmiştir. Havsız kirkitli dokuma olarak ifade edilen kilim, cicim, zili ve sumak teknikli dokumalar yerinde incelenerek tespit edilmiş ve fotoğraflarla belgelenerek bir katalog düzeninde ele alınarak ayrıntılı bir şekilde tanıtılmaya çalışılmıştır.
Giriş bölümünde, konunun tanımı, önemi, amaçları, kapsamı, yöntem ve havsız kirkitli dokuma yaygılar hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, Orta Asya'dan Cumhuriyet'e Türk el dokumacılığının tarihi gelişimi üzerinde durulmuş; üçüncü bölümde ise, Anadolu el dokumalarında kullanılan teknikler, dördüncü bölümde ise tezgâh, malzeme ve boyalar hakkında bilgi verilmiştir. Beşinci bölümde Çankırı ili hakkında bilgilerin yer aldığı bölümde Anadolu ve Çankırı kilimlerinin genel özellikleri ve motifler konusunda yazılı kaynaklardan ve alan çalışmaları sırasında elde edilen bilgilerden faydalanılarak havsız kirkitli dokuma yaygıları hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Altıncı bölümde ise merkeze bağlı camilerde tespit edilen havsız kirkitli dokuma yaygıları (kilim, cicim, zili, sumak) tek tek ele alınarak genel özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. 
Araştırma sonucunda, ulaşılan veriler uygun tablo yöntemleriyle analiz edilmiştir. Havsız kirkitli dokumalarda görülen motiflere anlamları ve görselleriyle beşinci bölüm içerisinde yer verilmiştir. Yapılan bu değerlendirmelerle kilimlere ait tablo bilgileri oluşturulmuştur. Bu çalışma ile dokumaların günümüzdeki durumu da tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan bilgilere göre camilerde dokumaların var olduğu görülmüş ve bu araştırmayla dokumaların kayıt altına alınması sağlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çankırı, Camii, Havsız Kirkitli Dokuma, Kilim, Motif

Abstract:
Çankırı Hand-Weaves: In this study, which we have prepared as Kilim Samples in Mosques of the Center, the lint-free weavings with lint in twenty-four mosques in the center were examined within the scope of the research. Weavings with kilim, cicim, zili and sumac techniques, which are expressed as lint-free weaving, were determined by examining them on site, and were documented with photographs and tried to be introduced in a catalog order in a detailed way.
In the introduction, information about the definition, importance, aims, scope, method and lint-free weaving mats are given. In the second part, the historical development of Turkish hand weaving from Central Asia to the Republic is emphasized; In the third part, the techniques used in Anatolian hand weavings, and in the fourth part, information about the loom, materials and dyes are given. In the fifth chapter, in which information about the province of Çankırı is included, information about the weaving mats with lint-free kirkit has been tried to be given by making use of the written sources about the general characteristics and motifs of the Anatolian and Çankırı rugs and the information obtained during the field studies. In the sixth chapter, the lint-free weaving mats (rug, cicim, zili, sumak) identified in the mosques of the center are handled one by one and information about their general characteristics is given.
As a result of the research, the data obtained were analyzed with appropriate table methods. The motifs seen in lint-free weavings are included in the fifth chapter with their meanings and visuals. With these evaluations, the table information of the rugs was created. With this study, the current state of weavings has also been determined. According to the information obtained as a result of the research, it was seen that there were weavings in the mosques and with this research, it was ensured that the weavings were recorded.
Keywords: Çankırı, Mosque, Lintless Kirkit Weaving, Rug, Motif