Calgary uyku apnesi yaşam kalitesi indeksi Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi
İnvestigation of reliability and validity of turkish version of calgary sleep apnea quality of life i̇ndex
Yazar: MAVİYE NUR ÇOLAKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR KÜLÜNKOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS) olan kişilerde apne hipopne olayları sonucu oksijen desatürasyonu ve uyku döngülerinin kesintiye uğramasıyla birlikte uyku kalitesi bozulur. Vücutta sinir sistemi başta olmak üzere birçok sistemi olumsuz etkiler. Ciddi kardiyovasküler ve metabolik sonuçları mevcuttur. Ülkemizde OUAS prevalansı %0.9-1.4 olarak tahmin edilmektedir. 
 ''Calgary Sleep Apnea Quality of Life Index'' Flemons ve Reimer tarafından OUAS olan kişilerde sağlıkla ilgili yaşam kalitesini değerlendirmek için geliştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, dilimize ''Calgary Uyku Apnesi Yaşam Kalitesi İndeksi''(CUAYKİ) olarak çevrilen ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin araştırılmasıdır.
Çalışmaya OUAS' li 311 katılımcı dahil edildi. Tüm katılımcılar genel yaşam kalitesini değerlendirmek için Kısa Form-36 Yaşam Kalitesi ölçeğini, gündüz uykululuğunu değerlendirmek için Epworth Uykululuk Ölçeğini (EUÖ) ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesini değerlendirmek için CUAYKİ Türkçe çeviri versiyonunu tamamladı.
Çalışmaya dahil edilen hastaların 46'sı (%14.6) kadın ve 265'i (%85.4) erkekti. Hastalara ait yaş ortalaması 48.54±11.82 yıl, vücut kütle indeksi ortalaması ise 29.57±4.09 kg/m2 olarak bulundu. Doğrulayıcı faktör analizi uyum iyiliği değerleri; 'Goodness-of-Fit Index' 0.626. 'Comparative Fit Index' ise 0.700. 'Root Mean Square Error Of Approximation' 0.119 olarak bulundu. CUAYKİ ölçeğinin günlük işlevler, sosyal etkileşimler, duygusal işlevler ve semptomlar alt boyutları ve toplam ölçek puanına ait Spearman korelasyon katsayıları sırayla 0.953, 0.968, 0.942. 0.936 ve 0.984 olarak bulundu. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucu ölçeğin yüksek güvenirliğe sahip olduğu ancak yapı geçerliğinin sağlanamadığı bulundu. CUAYKİ ölçeği semptomlar alt parametresi ile EUÖ arasında negatif yönde zayıf bir ilişki bulundu (p<0,001).
Sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi son zamanlarda önem kazanmaktadır. Aynı zamanda OUAS prevalansı giderek artmaktadır. Bu sebeple OUAS' de hastalığa yönelik sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ölçeğinin dilimize kazandırılması faydalı olabilir. Ölçeğin klinikte kullanımı değerlendirmeler ve tedavi açısından klinisyenlere katkı sağlayabilir. 

Anahtar Kelimeler:  Calgary uyku apnesi yaşam kalitesi indeksi, geçerlik ve güvenirlik, obstrüktif uyku apne sendromu, yaşam kalitesi

Abstract:
People with Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS), sleep quality deteriorates as a result of apnea hypopnea events, oxygen desaturation and interruption of sleep cycles. It adversely affects many systems in the body, especially the nervous system. It has serious cardiovascular and metabolic consequences. The prevalence of OSAS in our country is estimated to be %0.9-1.4.
The 'Calgary Sleep Apnea Quality of Life Index' was developed by Flemons and Reimer to assess health-related quality of life in people with OSAS. The aim of this study was to investigate the Turkish validity and reliability of the scale, which we translated into our language as "Calgary Uyku Apnesi Yaşam Kalitesi İndeksi"(CUAYKİ).
311 participants with OSAS were included in the study. All participants completed the Short Form-36 Quality of Life Scale to assess overall quality of life, the Epworth Sleepiness Scale (ESS) to assess daytime sleepiness and the Turkish translation of the CUAYKİ to assess health-related quality of life. Confirmatory Factor Analysis was used for construct validity and Spearman correlation coefficient was used for concordance validity. Spearman correlation coefficient was used for test-retest reliability.  Cronbach's Alpha coefficient was also used for reliability. The statistical significance level was taken as 0.05.
Of the patients included in the study, 46 (14.6%) were female and 265 (85.4%) were male. The mean age of the patients was 48.54±11.82 years, and the mean body mass index was 29.57±4.09 kg/m2. Confirmatory factor analysis goodness of fit values; The 'Goodness-of-Fit Index' was 0.626. the 'Comparative Fit Index' was 0.700. and the 'Root Mean Square Error of Approximation' was 0.119. Spearman correlation coefficients of daily functions, social interactions, emotional functions and symptoms sub-dimensions and total scale score of the CUAYKİ scale were found to be 0.953, 0.968, 0.942. 0.936 and 0.984. respectively. As a result of the validity and reliability analyzes, it was found that the scale had high reliability, but the construct validity could not be achieved. A weak negative correlation was found between the symptoms sub-parameter of the CUAYKİ scale and ESS (p<0.001).
Health-related quality of life has recently gained importance. At the same time, the prevalence of OSAS is increasing. For this reason, it may be beneficial to bring the health-related quality of life scale into our language in OSAS. The clinical use of the scale may contribute to clinicians in terms of evaluations and treatment.

Keywords: Calgary sleep apnea quality of life index, obstructive sleep apnea syndrome, quality of life, reliability and validity