Tanbûrî Numan Ağa'nın şarkı formundaki eserlerinin arel – ezgi – uzdilek ses sistemindeki makamsal yapıya göre karşılaştırmalı analizi
The comparative analysis of song-form works of Tanburi Numan Aga according to arel-ezgi-uzdilek voice system
Yazar: EMRE TEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. EMRE PINARBAŞI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Biçim = Form ; Makamlar = Modes ; Tanburi Numan Ağa = Tanburi Numan Aga ; Türk müziği = Turkish music ; Şarkılar = Songs

Özet:
Bu çalışma, XVIII. yüzyılın ikinci yarısı ile XIX. Yüzyılın ilk yarısı arasındaki dönemde yaşamış olan Tanbûri Nûman Ağa'nın şarkı formundaki eserlerini kapsamıştır. Çalışmada şarkı formundaki eserlerin seyirleri göz önüne alınarak Arel-Ezgi-Uzdilek ses sistemindeki makamsal bilgilere istinaden makam geçkileri ve ortaya koyulan makam karakteri gibi incelemeler analiz kapsamında yer almaktadır. Bu kapsamda bulgular bir araya getirilerek Tanbûri Nûman Ağa'nın eserleri ve şarkı formundaki eserleri tablo hâlinde belirtilmiştir. Bestekârın şarkı formundaki 26 farklı makamda toplam 38 adet eserinin analizi yapılarak Arel – Ezgi – Uzdilek sistemindeki nazariyat ile örtüşüp örtüşmediği karşılaştırma yöntemi ile incelenerek sonuç elde edilmeye çalışılmıştır. Buradan çıkarılan sonuç doğrultusunda nazari olarak örtüşen eserlerin çoğunlukta olması ile birlikte seyir farkları ve bestelenen makamdan uzak farklı bir makam olarak seyreden eserler tespit edilmiştir. Bu durum, beraberinde eser içerisinde işlenen makamın seyrini ve farklı makam özelliklerini yeniden yorumlama ve daha değişik açılarda anlatma gereksinimi getirmiştir. Geleneksel Türk Müziği'nde bu gibi çalışmaların daha net biçimde açıklığa kavuşturulabilmesi için farklı formdaki eserlerin, farklı seyir örneklerinin, analizlerin incelenmesi ve sürekli güncellenerek değişik açılarda yeni açıklamalar ortaya konulması açısından yapılacak çalışmalar oldukça fazla önem arz etmektedir. Dolayısı ile bu çalışmaların hem Tanbûri Nûman Ağa'nın şarkı formu dışındaki eserlerinin hem de diğer bestekârların farklı form ve makamlardaki eserlerinin üzerine yapılacak her türlü araştırma ve analiz ile Türk Müziği'ne sürekli güncellenen bilgiler ve açıklamalar kazandıracağı öngörülmüştür. Üzerinde çalışılmamış her eserin ve güncellenme gereksinimi olan her eserlerin benzer çalışmalar ile yeni birer kaynak oluşturacağı düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Tanbûri Nûman Ağa, Form, Makam, Analiz, Türk Müziği

Abstract:
This study examines the song-form works of Tanburi Numan Aga who lived between the second half of the 18th century and the first half of the 19th century. The study analyzes the mode routes based on the information related to the mode at the Arel-Ezgi-Uzdilek sound system and the observations like mode characteristics performed by taking into account the progress of song-form works. Within this framework, the works and song-form works of Tanburi Numan Aga are remarked as tables by gathering findings. It is tried to get result by analyzing the total of 38 song-form works of the composer, which are at 26 different modes, and by observing if they are coherent to the theories of Arel-Ezgi-Uzdilek system, with comparing method. In the direction of the result getting here, it is detected that works coherent with the theories are at the majority; however, there are works with different progress and progressing in a different mode which is far from composed one. This situation has brought about the need for reinterpretation of the mode progress processed in the work and the features of different modes from different perspectives. To shed light on similar works at the Traditional Turkish Music, the works to be done are very important in terms of observation of the works at different forms, different progress samples, analyses, and the presentation of new explanations from different perspectives by continuously updating. Consequently, it is evaluated that these studies, along with all kinds of research and analysis to be done on either Tanburi Numan Aga's works other than song-form and the works at different forms and tones of other composers, will bring permanently-updated information and explanations to the Turkish Music. It is thought that every work unstudied and every work that needs to be updated will be a source for further studies.

Keywords: Tanburi Numan Aga, Form, Mode, Analysis, Turkish Music