Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi için hazırlanmış ders kitapları ile bu kitapları kullanan öğrencilerin söz varlığının karşılaştırılması
The comparison of the course books prepared for teaching Turkish as the foreign language and the students' vocabulary using these books
Yazar: NİLÜFER SERİN
Danışman: PROF. DR. OSMAN MERT
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dil öğretimi = Language teaching ; Kitaplar = Books ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bu çalışmada, yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan öğretim setlerinin ders ve çalışma kitaplarına ait söz varlığı unsurlarının tespit edilmesi ve elde edilen söz varlığıyla Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin sahip olduğu söz varlığının karşılaştırılması yoluyla; kullanılan öğretim materyallerinin öğrencilerin söz varlığının zenginleşmesinde ve öğrencilerin kullanım boyutuna aktarmasında ne derece etkili olduğunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç çerçevesinde nitel araştırmaya hizmet edecek şekilde doküman incelemesi tekniğinden yararlanılmıştır.
Araştırmanın verileri öğrencilerin yazılı anlatımları, ders kitapları ve çalışma kitapları olmak üzere üç ayrı kaynaktan elde edilmiştir. Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti'nin A1, A2 ve B1 seviyelerinde hazırlanan ders kitapları ve çalışma kitaplarındaki söz varlığını belirlemek amacıyla metinler ve alıştırmalar bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Metinlerin söz varlığının tespit aşamasında kök/köken hâlindeki kavram işaretleri, gövde hâlindeki kavram işaretleri ve birden fazla anlam ögesiyle kurulmuş kavram işaretleri için ayrı listeler oluşturulmuş ve her birinin kullanım sıklığı belirlenmiştir. Ayrıca hedeflenen temalara uygun olarak her seviyeye uygun tematik söz varlığı tespit edilmiş, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Daha sonra öğrencilerin yazılı anlatımlarında kullandıkları söz varlığını tespit etmek amacıyla kitaptaki tüm temaları kapsayacak şekilde farklı yazılı anlatım konuları belirlenmiştir. Saraybosna, Mostar ve Foynitsa'da bulunan Yunus Emre Enstitüsünde Türkçe öğrenen 120 öğrenciye bu ölçme aracı uygulanmış ve farklı konularda yazılı anlatım çalışmaları yaptırılmıştır. Öğrencilerin yazılı anlatımlarında kullandığı söz varlığı unsurları da aynı şekilde analiz edilmiş ve kitaplardan elde edilen verilerle karşılaştırılmıştır. Sözcük sıklığı ve sözcük yaygınlığı esas alınarak en sık kullanılan söz varlığı unsurlarına yönelik listeler oluşturulmuştur. Karşılaştırma sonucunda kitaplarda kullanılan sözcüklerlerle öğrencilerin kullandığı sözcüklerin büyük oranda benzerlik gösterdiği anlaşılmıştır. Öğrencilerin kullandığı ve kitaplarda ortak olarak kullanılan sözcüklerin toplam sözcük açısından A1 seviyesinde %69,97, A2 seviyesinde %75,85, B1 seviyesinde %78,05'lik bir dilimi oluşturduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the vocabulary elements belonging to the course and workbooks of the teaching sets used in teaching Turkish to foreigners, and by the comparison of the acquired vocabulary and the vocabulary of the learners who are learning Turkish as a foreign language; it is aimed to show how effective the teaching materials are in enriching the vocabulary of the students and transferring them to the usage dimension. Within the limits of this purpose a document review technique was used to serve qualitative research.
The data of the research were obtained from three different sources: written narratives of students, textbooks and workbooks. The A1, A2 and B1 level textbooks of Yedi İklim Turkish Instruction Set prepared by the Yunus Emre Institute and texts and exercises were transferred to the computer to determine the vocabulary in workbooks. In the detection phase of the vocabulary of the texts, separate lists were created for concept signs in the base/etymon form, concept signs in the stem form and concept signs established with more than one meaning and the usage frequency of each was determined. In addition, the thematic vocabulary suitable for each level was determined according to the targeted theme and the obtained data was analyzed by content analysis method. Later on, in order to determine the vocabulary used by the students in their written expressions, different written narrative topics were determined so as to cover all the themes in the book. This instrument was applied to the 120 students learning Turkish at Yunus Emre Institute in Sarajevo, Mostar and Foynitsa, and written narrative studies were made in different subjects. The vocabulary elements used by the students in written expressions are also analyzed in the same way and compared to the data obtained from the books. The most frequently used vocabulary lists were formed based on the word frequency. As a result of the comparison, it is understood that the words used in the books and the words used by the students are very similar. The words used by the students and used as common words in the books were found to be 69,97% at A1, 75,85% at A2 and 78,05% at B1 level in terms of total words.