Neonatal sepsis şüpheli buzağılarda neopterin, prokalsitonin, klinik biyokimya ve hematoloji üzerinde araştırmalar
Investigations on neopterin, procalcitonin, clinical biochemistry and hematology in neonatal sepsis suspicious calves
Yazar: ENES AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. GÜRBÜZ GÖKCE
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Biyokimya = Biochemistry ; Buzağılar = Calves ; Hayvan hastalıkları = Animal diseases ; Hematoloji = Hematology ; Kalsitonin = Calcitonin ; Neopterine = Neopterine ; Sepsis = Sepsis ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu çalışmanın amacı neonatal sepsis şüpheli buzağılarda; neopterin, prokalsitonin, biyokimyasal ve hematolojik parametrelerin tedavi sırasında nasıl bir değişim gösterdiğini belirlemektir.

Çalışmamızın hayvan materyalini 0-10 günlük, herhangi bir tedavi uygulanmamış ve klinik bulgular tespit edildikten 24 saat içerisinde Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı kliniklerine getirilen neonatal sepsis kriterlerine uygunluk gösteren 15 adet buzağı hasta grubumuzu oluşturdu. Ayrıca Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Eğitim, Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde bulunan, kapalı ahır sisteminde barındırılan aynı yaş grubunda olan 10 adet sağlıklı buzağı kontrol grubumuzu oluşturdu.

Çalışma boyunca buzağıların tedavi öncesi (0. saat) ve tedavi sırasında (12, 24, 48 ve 72. saatlerde) belirli saatlerde klinik muayeneleri yapıldı (dakikadaki solunum sayısı, rektal yolla alınan vücut ısısı, kalp atım sayısı, kapillar tekrar dolum süresi, emme refleksi, mental duruş, ayakta durabilme kabiliyeti, dehidrasyon durumu, mukozaların muayenesi, lenf yumruları, tüy yapısı, ağız sıcaklığı).

Kan örnekleri hasta buzağılardan tedavi öncesi (0. saat), tedavi sırasında (12, 24, 48 ve 72. saatlerde) ve sağlıklı buzağılardan ise bir kez juguler venden alındı. Serum örnekleri için; vakumlu jelli serum tüplerine, hematolojik ölçümler için tedavi öncesi (0. saat), tedavi sırasında (12, 24, 48 ve 72. saatlerde) ve sağlıklı buzağılardan ise bir kez EDTA'lı kan tüplerine alınan kan örnekleri 15 dakika içerisinde ölçüldü.

Hematolojik parametrelerden WBC hasta grubun 0. saatinde 9,62±2,04 x103/µL, kontrol grubunda 7,56±0,36 x103/µL olarak bulundu. Fakat gruplar arasında istatistiksel bir fark belirlenmedi. Serum biyokimyasal parametrelerden kreatinin hasta grupta 0. saatte 4,55±0,50 (mg/dL), kontrol grubunda ise 1,68±0,10 (mg/dL) olarak belirlendi. Serum biyokimyasal parametrelerden kreatin kinaz hasta grubunda kontrol grubuna oranla istatiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Ayrıca üre, alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST) ve laktat dehidrogenaz

(LDH), kreatininin hasta buzağılarda 0. saat ortalama değerleri kontrol grubuna göre yüksek olduğu görüldü.

Prokalsitonin tedavi öncesi (0. saat), tedavi sırasında (12, 24, 48 ve 72. saatlerde) ve kontrol grubu değerleri sırasıyla; 178,08±2,4 (pg/mL), 130,97±3,35 (pg/mL), 76,76±5,81 (pg/mL), 65,31±8,40 (pg/mL), 42,56±0,79 (pg/mL) ve 42,78±1,25 (pg/mL) olarak bulundu. Neopterin değerleri ise tedavi öncesi (0. saat), tedavi sırasında (12, 24, 48 ve 72. saatlerde) ve kontrol grubu değerleri sırasıyla; 14,44±0,30 (ng/mL), 12,62±0,26 (ng/mL), 8,29±0,34 (ng/mL), 6,67±0,62 (ng/mL), 3,98±0,12 (ng/mL) ve 3,63±0,29 (ng/mL) olarak saptandı. Her iki değerde gruplar arası istatiksel anlamlı fark belirlendi.

Sonuç olarak, sepsisle ilişkili organ hasarlarına bağlı olarak bazı serum biyokimyasal parametrelerinde artış olduğu görüldü. Ayrıca hasta buzağılarda prokalsitonin ve neopterin seviyelerindeki artış sepsisi doğruladı. Neopterin ve prokalsitonin değerlerinin tedaviye paralel olarak düşmesi, sepsisin doğrulanmasının yanında prognostik indikatör olabileceğini gösterdi. Bu yüzden sepsisli buzağılarda hem prokalsitonin hem de neopterinin prognostik ve diagnostik olabileceği belirlendi.

Anahtar Kelimeler: Buzağı, neonatal, neopterin, prokalsitonin, sepsis.

Abstract:
The aim of the present study was to evaluate changes in procalcitonin, neopterin, biochemical and hematologic parameters during the treatment in calves suspected with sepsis.

In the study, 10 days old 15 calves with sepsis ciriteria were brought to the clinics of the Faculty of Veterinary Medicine, Kafkas University with in the 24 hours of the clinical symptoms appeared and these animals were used as study group. Ten clinically healtyh calves, at the same age were provided from Faculty of Veterinary Medicine, Kafkas University farm and used as control group.

Clinical examination was aplied to the all the animals before (0.h) and 12, 24, 48 and 72 hours of the treatment and respiratory rate, heart rate, rectal temperature, capillary refill time, status of sucking reflex, mental posture, standing ability, dehydration, mucosa membranes, lymph nodes, feather structure and mouth temperature were recorded.

Blood samples of calves with sepsis were collected from jugular vein into tubes with K3EDTA and with clot activator before (0h) and 12, 24, 48 and 72 hours of the treatment, while a single blood sample was collected from each animal in control group throught the study. Blood samples with K3EDTA were used to establish hematologic parameters within the 15 minutes of collection. Serum samples were used to determine biochemical parameters and also procalcitonin and neopterin levels.

In the study, the number of white blood cells (WBCs) before the treatment were 9.62±2.04 x103/µL in calves with sepsis and 7.56±0.36 x103/µL in the control calves. However, there was no statistically significant difference in WBCs values between study group and control group. Serum concentrations of creatinin in calves with sepsis and control group were 4.55±0.50 mg/dL and 1.68±0.10 mg/dL, respectively. Creatinine kinase levels were significantly higher in calves with sepsis than those of control calves. Furthermore, serum biochemical parameters including creatine kinase

(CK), urea, alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST), lactate dehydrogenase (LDH) and creatinine were found to be significantly high in calves with sepsis compared to those of control calves.

Procalcitonin values in samples collected before and 12, 24, 48 and 72 hours of the treatment were 178.08±2.43 pg/mL, 130.97±3.35 pg/mL, 76.76±5.81 pg/mL, 65.31±8.40 pg/mL and 42.56±0.79 pg/mL, respectively. Procalcitonin values in control animals were 42.78±1.25 pg/mL. Furthermore, neopterin levels were 14.44±0.30 ng/mL before the treatment and it decreased gradually to the levels of 12.62±0.26 ng/mL, 8.29±0.34 ng/mL, 6.67±0.62 ng/mL and 3.98±0.12 ng/mL in samples collected 12, 24, 48 and 72 hours of treatment, respectively. Its level in control animals was 3.6 ±0.29 ng/mL.

In conclusion, the findigs of increases in some parameters indicate that some organ damages occurs in association with sepsis. In addition to this, increase in procalcitonin and neopterin obtained in the study confirm the development of sepsis in sick calves. It was concluded that determination of elevated procalcitonin and neopterin levels before the treatment and decreases in thier levels during the tereatment can be used to diagnose sepsis and indicate prognosis of calves with sepsis. Therefore, both procalcitonin and neopterin may have significant values as prognostic and diagnostic markers in calves with sepsis.

Keywords: Calf, neonatal, neopterin, procalcitonin, sepsis.