Afganistan anayasalarında temel hak ve hürriyetlerin gelişimi
The development of fundamental rights and freedoms in Afghanistan costitutions
Yazar: BASHIR AHMAD BASHIR
Danışman: DOÇ. DR. NURAN KOYUNCU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Afganistan hukuku = Afghanistan law ; Anayasa = Constitution ; Temel haklar = Fundamental rights ; Temel özgürlükler = Fundamental freedoms ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Komünistlerin iktidarı ele geçirmeleri ve 1979 yılında Afganistan'ın SSCB tarafından resmen işgal edilmesi ile bütün insan hakları ve hürriyetler çiğnenmiştir. Anayasa ve diğer yasalar rafa kaldırılmış, yerine ise istibdat gelmiştir. 1992 yılında komünist rejimi yıkıp Afganistan İslam Cumhuriyetini ilan eden Mücahitlerin iktidara gelmesi ile koltuk kavgası iç savaşlara neden olmuştur. 1994 yılında Taliban grubu ortaya çıkmış ve 1996 yılında Başkent Kabil'i ele geçirerek Afganistan İslam Emirliği'ni ilan etmişlerdir.  1973-2001 yılları arasında Komünistler, Mücahitler ve Taliban gibi farklı grupların hükümetlerinin baskısı altında Afganistan'da insan hakları, özgürlük, ifade özgürlüğü, yasa ve kanunlar yok sayılmıştır. 
2001 yılında Taliban'ın yok oluşundan sonra Batılı devletler başta ABD olmak üzere Afganistan'da demokratik bir devletin kurulmasına yardımcı olmuştur. Yeni kurulan Afganistan İslam Cumhuriyetinin modern değerlere yer veren anayasası 2004 yılında Loya Cirge (Ulusal Meclis) tarafından kabul edilmiştir.  Yeni 2004 anayasasının hazırlanmasıyla Afganistan'da demokrasi için yeni bir pencere açılmıştır.
Afganistan Halkı 2004 anayasasıyla temel hak ve özgürlükler, hukuk teminatı gibi haklara sahip olmuştur. Tezin birinci bölümünde Afganistan tarihini kısaca anlattıktan sonra, Anayasaların tarihleri, hak ve özgürlüklerin günümüze kadar olan değişimi ve gelişimine değinilmiştir. 2004 yılı anayasasının hazırlanma süreci hakkında verilen kısa bilgilerle ikinci bölüme geçilmiştir. İkinci bölümünde de yürürlükte olan anayasadaki temel hak ve özgürlükler hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümünde ise temel hak ve özgürlükleri kuruyan mekanizmalar hakkında bilgi verilmiştir.

Abstract:
All the human rights were violated in Afghanistan after the power-grabbing by the Communists and its official invasion by the USSR in 1979. The constitution were shelved and the country was overruled by the despotism. With the declaration of the Afghanistan as of their accidence, the Mujahids, which has demolished the communist regime in 1992, led to civil wars in the country. The Taliban group seized the capital, Kabul, in 1996 and declared the Islamic Emirate of Afghanistan. Under the pressure of the governments of different groups such as the Communists, Mujahedeen, and Taliban, human rights, freedom, freedom of expression, laws, and laws were ignored in Afghanistan between 1973-2001. The western states, particularly the USA, helped to establish a democratic state in Afghanistan, after the destruction of the Taliban in 2001. 
The new constitution that places modern values of the newly established Islamic Republic of Afghanistan was adopted in 2004. With the preparation of the   constitution, a new chance for democracy in Afghanistan was seized.
 The people of Afghanistan have rights such as fundamental rights and freedoms and legal guarantees with the 2004 constitution. The first part of this thesis will explain briefly the history of Afghanistan including the previous Constitutions, the changes, and developments in humans' rights and freedoms. The second part includes a brief explanation of the preparation of the present Constitution of Afghanistan adopted in 2004. And the final part of the thesis will provide a look into the mechanisms of the implementation of the fundamental rights of the citizens by the relevant institutions.