Beslenme eğitiminin ilköğretim öğrencilerinin okul kantinlerinde beslenmeye yönelik tutum ve davranışları üzerine etkisi (Ankara ili Şereflikoçhisar ilçesi örneği)
The effect of nutritional education on primary school students nutritional behaviour in school canteens (Exhibit, Ankara province, Şereflikoçhisar district)
Yazar: AYSUN SOYTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASEMİN AKDEVELİOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Kantin işletmeleri = Canteen businesses ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Beslenme sağlığı etkileyen çevresel etmenlerin başında gelir. Bu nedenle yeterli ve dengeli beslenme herkes için, özellikle de çocuklar için gereklidir. Bu çalışmada; programlı bir beslenme eğitimi aracılığı ile öğrencilerin yeterli ve dengeli beslenme konusundaki temel bilgi düzeyleri ve davranışlarının istendik yönde geliştirilmesi amaçlanmıştır.Bu araştırma 2008-2010 yılları arasında yapılmıştır. Araştırmaya, 43'ü kız, 37'si erkek olmak üzere 80 öğrenci alınmıştır. Araştırma kapsamında iki grup oluşturulmuştur [grup I = öğrenciler ve velileri (n=40); grup II = sadece öğrenciler (n=40)] ve iki gruba da anket formu uygulanarak, velilerin sosyo-demografik özellikleri ve bazı beslenme alışkanlıkları ile öğrencilerin beslenme bilgi düzeyleri ve alışkanlıkları saptanmış, antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Ardından iki gruba da iki ay süreyle beslenme eğitimi verilmiştir. Beslenme eğitiminin sonunda gruplara anket formu tekrar uygulanmış ve antropometrik ölçümleri tekrar ölçülmüştür. Bir ay sonra anket formu tekrar uygulanarak eğitimin kalıcılık durumu değerlendirilmiştir.Araştırma bulgularına göre; öğrencilerin yaş ortalaması 10.3± 0.80 yıl, boy uzunluğu ortalaması 139.1±6.39 cm, ağırlık ortalaması, 34.3±7.53 olup, Beden Kitle İndeksi (BKI) ortalaması 17.8±2.90 kg/m2'dir. Öğrencilerin %61.2'sinin BKI normal sınırlar içinde bulunmuştur. Adölesanların eğitim öncesinde %6.2'si çok zayıf (<5. persentil) ve %73.8'i ise normal (16-<85. persentil) bulunmuştur. Eğitim sonrasında ise %2.5'i çok zayıf (<5. persentil) ve %80.0'i ise normal (16-<85. persentil) bulunmuştur. Yani eğitim sonrasında öğrencilerin antropometrik ölçümlerinin eğitim öncesine göre referans antropometrik ölçüm değerlerine yaklaştıkları görülmüştür.Öğrencilerin eğitim öncesi toplam beslenme bilgi puanlarının ortalaması I. grupta 80.9±10.31, II. grupta 76.7±10.38 bulunmuştur. Eğitim sonrasında ise sırasıyla bu değerler I. grupta 89.9±5.55 ve II. grupta 85.0±6.48 olarak bulunmuştur. Velilerin eğitim öncesinde toplam beslenme bilgi puanları ortalaması 51.8±4.97 iken, eğitim sonrasında ise 63.3±3.43 olarak bulunmuştur. Hem öğrencilerin hem de velilerin eğitim öncesine göre eğitim sonrasında toplam beslenme bilgi puanlarının arttığı bulunmuştur.Çocukların yeterli ve dengeli beslenmeleri için kahvaltı yapma alışkanlığının kazandırılması, öğün atlamalarının engellenmesi ve beslenme bilgilerinin davranışa dönüştürülmesi için tüm okullarda belirli zaman dilimleri arasında ?beslenme saatleri? düzenlenmeli ve bu zaman dilimlerinde çeşitli eğlenceli aktivitelerle öğrencilere ve velilere beslenme eğitimi verilmelidir.Anahtar Kelimeler: Adölesan, Beslenme, Beslenme Eğitimi, Beslenme Alışkanlıkları, Öğrenci.

Abstract:
Nutrition is one of the most important environmental factors having impacts on health. Therefore, adequate and balanced nutrition is necessary for everybody, particularly for children. In this research it is aimed that students? level of basic knowledge on adequate and balanced nutrition and their behaviors be improved and developed towards the desired direction by means of a programmed dietetics.The research has been conducted between the years of 2008 and 2010. Total 80 students, 43 girls and 37 boys, have been questioned in the research. Two groups [ Group I = students and their parents (n=40); Group II = students only (n=40)] have been created within the scope of the research and having provided questionnaire form to the said two group, socio-demographic characteristics and certain nutrition habits of the parents and students? level of nourishment knowledge (threpsology) and habits have been determined, and their anthropometric measurements have been made. And then, dietetics (nutrition training) has been provided to the two groups for a period of two months. At the end of the dietetics questionnaire form has been given to the groups again and their anthropometric measurements have been made again. One month later they were again requested to ask the questionnaire form and thus sustainability/permanency condition of the nutrition training has been evaluated.According to findings of the research; students? average age is 10.3 ± 0.80 years, average height 139.1± 6.39 cm, average weight 34.3 ± 7.53 and average of Body Mass Index (BMI) is 17.8 ± 2.90 kg/m2. Body Mass Index of 61.2% of the students has been found within normal limits. Before the training, 6.2% of adolescents has been found very weak (>5.percentile) and 73.8% however has been found normal (16-< 85. percentile). After the training however 2.5% of them has been found very weak (<5. percentile) and 80.0% found normal (16-<85. percentile). In other words, after the training it has been seen that students? anthropometric measurements have been approached to the reference anthropometric measurement values in reference to those before the training.Average scores of total nourishment knowledge of students before the training have been found in the group-I as 80.9 ± 10.31, and in the group-II as 76.7±10.38. After the training however these values have been found respectively as 89.9±5.55 in Group-I and as 85.0±6.48 in the Group-II. While average scores of total nourishment knowledge of parents before the training has been 51.8±4.97, same has been found as 63.3± 3.43 after the training. It has been observed that post-training total nourishment knowledge scores of both the students and the parents have been increased in reference to the scores found before the training.For the purpose of providing to children the habit of having breakfast, preventing them to skip meals and conversion of their nutrition knowledge to behavior, ?Feeding Times? within certain period of times should be arranged at all schools and dietetics (nourishment training) should be provided to students and parents within these period of times by means of various entertaining and amusing activities.Key Words: Adolescents, Nutrition, Nutrition Education, Eating Habits, Students.