Kompulsif satın alma üzerinde kişilik, gösterişçi tüketim ve internet bağımlılığının etkisi
The effect of personality, conspicuous consumption and internet addiction on compulsive buying
Yazar: ONUR TERZİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA BAYRAKDAROĞLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Gösterişçi tüketim = Conspicuous consumption ; Kişilik = Personality ; Kompulsif satın alma = Compulsive buying disorder ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Günümüzde tüketime verilen önem her geçen gün artmakta ve bireylerin tüketim amaçları farklılaşmaktadır. Bu farklılaşmalar tüketim kavramına yeni boyutlar kazandırmakta ve ortaya rasyonel olmayan yeni tüketim modelleri ve tarzları çıkmaktadır. Dürtüsel bir bozukluk olarak kabul edilen ve bireylerin satın alma isteklerini kontrol edememesi sonucunda ortaya çıkan kompulsif satın alma davranışı, rasyonel olmayan tüketim davranışları arasında yer almaktadır. Kompulsif satın alma davranışının sonuçları bireyler ve toplum üzerinde olumsuzluklar meydana getirmektedir. Bu nedenle konu üzerinde son dönemde yapılan akademik çalışmaların arttığı görülmektedir. 
Bu çalışmada kompulsif satın alma davranışı ile kişilik, gösterişçi tüketim ve internet bağımlılığı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. İstanbul'da ikamet eden 18 yaşından büyük tüketicilerden yüz yüze ve çevrim içi anket yöntemiyle toplanan 839 veri analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için yapısal bir model oluşturulmuş ve yol analizlerinden faydalanılmıştır. Analizler neticesinde kişilik, gösterişçi tüketim ve internet bağımlılığının bireylerin kompulsif satın alma eğilimi üzerinde anlamlı etkileri olduğu görülmüştür. Ayrıca katılımcıların cinsiyetleri, gelir düzeyleri, eğitim durumları, yaşları ve kullandıkları kredi kartı sayısı ile kompulsif satın alma eğilimleri arasında da farklılıklar olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Today, the importance given to consumption is increasing day by day and the consumption purposes of individuals are differentiated. These differences bring new dimensions to the concept of consumption and new irrational consumption models and styles emerge. Compulsive buying behavior, which is accepted as an impulsive disorder and that emerges as a result of individuals inability to control their purchasing desire, is among the irrational consumption behaviors. The consequences of compulsive buying behavior create negativities on the individuals and society. For this reason, it is seen that the academic studies on the subject have increased recently.
In this study, the relationships between compulsive buying behavior and personality, conspicuous consumption and internet addiction has been examined. 839 data collected by face-to-face and online surveys from consumers over the age of 18 residing in Istanbul were analyzed. A structural model was created to examine the relationships between variables and path analysis was used. As a result of the analysis, it was seen that personality, conspicuous consumption and internet addiction had significant effects on individuals compulsive buying tendency. In addition, it was determined that there were differences between the gender, income level, education level, age and number of credit cards used and compulsive buying tendencies of the participants.