Kuantum Öğrenme Modeli'nin ortaokul öğrencilerinin mekânsal beceri öz yeterliklerine ve mekânsal becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of the Quantum Learning Model on middle school students' spatial skills self-efficacy and spatial skills
Yazar: ALAATTİN ARIKAN
Danışman: PROF. DR. TURHAN ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Görsel düşünme = Visual thinking ; Görsel uzaysal navigasyon = Visuospatial navigation ; Görsel-mekansal işlevler = Visual-spatial functions ; Mekansal algı = Spatial perception ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Kuantum Öğrenme Modeli'nin ortaokul öğrencilerinin mekânsal beceri öz yeterliklerine ve mekânsal becerilerine etkisinin incelenmesidir. Açıklayıcı ardışık karma desende yürütülen bu araştırmanın nicel kısmında öntest - sontest eşitlenmemiş kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel kısmında ise iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama sürecinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında 5, 6, 7 ve 8. sınıfa devam 1369 öğrenciden veri toplanarak Mekânsal Beceri Öz Yeterlik Ölçeği geliştirilmiş ve ardından 582 öğrenciden veri toplanarak ortaokul öğrencilerinin çeşitli değişkenlere göre mekânsal beceri öz yeterlik düzeyleri belirlenmiştir. 2022-2023 eğitim öğretim yılında ise bir devlet okulunda iki farklı şubede 6. sınıfa devam eden toplam 45 öğrenci ile deneysel uygulama gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında deney grubunda 23, kontrol grubunda 22 öğrenci yer almıştır. Çalışma verilerinin toplanmasında Mekânsal Akıl Yürütme Testi ile araştırmacı tarafından geliştirilen Mekânsal Beceri Öz Yeterlik Ölçeği, yarı yapılandırılmış görüşme ve gözlem formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nitel veriler içerik analizi tekniğiyle; nicel veriler ise bağımsız gruplar t-testi, bağımlı grup t-testi, tek yönlü varyans analizi, ANCOVA, Wilcoxon, Mann Whitney-U testi kullanılarak analiz edilmiştir. Etki büyüklüğü için ise Cohen's d, Eta Kare ve r değeri dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda ortaokul öğrencilerinin mekânsal beceri öz yeterliklerinin ölçeğin genelinde, içsel dinamik ve dışsal statik alt boyutlarında orta düzeyde; içsel statik ve dışsal dinamik alt boyutlarında ise ortaya çok yakın olmasına rağmen yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ortaokul öğrencilerinin mekânsal beceri öz yeterliklerinin cinsiyete, okul öncesi eğitim alma durumlarına, sınıf düzeyine, ev dışında geçirilen zamana, şehir dışına çıkma sıklığına, en çok oynadıkları oyun türü ve küçükken en çok oynadıkları oyuncak türlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Ancak sınıf düzeyinin öğrencilerin mekânsal beceri öz yeterliklerinde istikrarlı bir artış sağlamadığı da görülmüştür. Ayrıca Kuantum Öğrenme Modeli'nin kullanıldığı deney grubu ve sosyal bilgiler ders kitabındaki etkinliklerin kullanıldığı kontrol grubu öğrencilerinin Mekânsal Beceri Öz Yeterlik Ölçeği'nden ve Mekânsal Akıl Yürütme Testi'nden aldıkları sontest puan ortalamalarının deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Etki büyüklüğü puanları incelendiğinde Kuantum Öğrenme Modeli'nin, sosyal bilgiler ders kitabındaki etkinliklere göre genel olarak yüksek düzeyde daha etkili olduğu ifade edilebilir. Ayrıca deneysel uygulama sonrasında yapılan görüşmeler sonucunda gerçekleştirilen içerik analizinde elde edilen bulgular da nicel verileri destekler niteliktedir. Görüşmelerde öğrenciler Kuantum Öğrenme Modeli'nin etkili ve eğlenceli olduğunu; yaparak, oynayarak anlamlı ve kalıcı şekilde öğrendiklerini ve ayrıca edindikleri / geliştirdikleri bilgi ve becerileri hem akademik hem de gündelik yaşantılarında kullanabileceklerini belirtmişlerdir. Ayrıca gözlem formundan da etkinliklerin eğlenceli geçtiği, öğrencilerin etkinliklere katılmaya istekli olduğu anlaşılmıştır. Bu bulgular doğrultusunda mekânsal beceri eğitiminde özellikle klasik öğretim yöntem ve uygulamalarının dışına çıkarak Kuantum Öğrenme Modeli'ne uygun öğrenme ortamlarının hazırlanması ve ders süreçlerinin tasarlanması önerilmektedir. Ayrıca deneysel uygulama sırasında kullanılan teknolojik cihazların öğrencilerin çok ilgisini çektiği ve derse karşı öğrencileri motive ettiği gözlenmiştir. Mekânsal beceri gelişimi için yoğun teknoloji destekli bir eğitimin verilmesi özellikle drone, sanal gerçeklik gözlüğünden yararlanılması, 360 derece aksiyon kameraları ile çekilen videoların kullanılması ve okul öncesi müfredatından başlamak üzere bireylerin öğrenim hayatı boyunca mekânsal beceri eğitiminin aralıksız olarak sürdürülmesi önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of Quantum Learning Model on middle school students' spatial skills self-efficacy and spatial skills. In the quantitative part of this research, which was conducted in explanatory sequential mixed design, pretest - posttest unequalised control group quasi-experimental design was used, and in the qualitative part, nested single case design was used. In the data collection process of the study, the Spatial skills self-efficacy scale was developed by collecting data from 1369 students attending 5th, 6th, 7th and 8th grades in the 2021-2022 academic year, and then the spatial skills self-efficacy levels of secondary school students were determined according to various variables by collecting data from 582 students. In the 2022-2023 academic year, the experimental application was carried out with a total of 45 students attending the 6th grade in two different classes in a public school. As part of the research, there were 23 students in the experimental group and 22 students in the control group. Spatial Reasoning Test, Spatial Skill Self-Efficacy Scale developed by the researcher, semi-structured interview and observation form were used to collect the study data. Qualitative data obtained in the study were analyzed using content analysis technique; quantitative data were analyzed using independent groups t-test, dependent group t-test, one-way analysis of variance, ANCOVA, Wilcoxon, Mann Whitney-U test. Cohen's d, Eta Square and r value were taken into consideration for effect size. As a result of the study, it was determined that middle school students' spatial skills self-efficacy was at a medium level in the overall scale, internal dynamic and external static sub-dimensions, and at a high level in the internal static and external dynamic sub-dimensions, although it was very close to the middle. In addition, it was determined that the spatial skills self-efficacy of middle school students differed statistically significantly according to gender, pre-school education, grade level, time spent outside the home, frequency of going out of the city, the type of game they played the most and the type of toys they played the most when they were young. However, it was also observed that, for example, grade level did not consistently lead to an increase in students' spatial skills self-efficacy. In addition, it was determined that the posttest mean scores of the experimental group using the Quantum Learning Model and the control group using the activities in the Social Studies textbook from the spatial skills self-efficacy scale and the spatial reasoning test showed a statistically significant difference in favor of the experimental group. When the effect size scores are analyzed, it can be stated that the Quantum Learning Model is generally more effective at a high level than the activities in the Social Studies textbook. It was also understood from the observation form that the activities were fun and that the students were willing to participate in the activities. In line with these findings, it is recommended to prepare learning environments and design course processes in accordance with the Quantum Learning Model, especially by going beyond classical teaching methods and practices in spatial skills training. In addition, it was observed that the technological devices used during the experimental application attracted the students' attention and motivated them towards the lesson. For the development of spatial skills, it is recommended to provide an intensive technology-supported education, especially the use of drones, virtual reality glasses, the use of videos shot with 360-degree action cameras, and the continuous continuation of spatial skills training throughout the education life of individuals, starting from preschool curriculum.