Öğretmen adaylarının istatistiği öğretme bilgilerinin öğretmenlik uygulaması temelli ders araştırmaları bağlamında incelenmesi
An investigation of pre-service teachers' statisticalknowledge for teaching in a practicum based lesson study
Yazar: NADİDE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. İFFET ELİF YETKİN ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Ders araştırma modeli = Research lesson study ; Mesleki bilgi = Professional knowledge ; Öğretme = Teaching ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik uygulama dersi = Practice of teaching lessons ; İstatistik = Statistics ; İstatistik eğitimi = Statistical education

Özet:
Bu araştırmada ortaokul matematik öğretmen adaylarının istatistiği öğretme
bilgilerinin öğretmenlik uygulaması temelli ders araştırması yöntemiyle
geliştirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, öğretmenlik uygulaması temelli ders
araştırmasının öğretmen adaylarının istatistiği öğretme bilgilerini nasıl desteklediği
veya sınırladığı incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden bütüncül
tek durum deseni benimsenmiştir. Çalışmaya Ankara'da bir devlet üniversitesinde
öğrenim gören üç öğretmen adayı katılmıştır. Öğretmen adayları üç ders
araştırması uygulaması gerçekleştirmiştir. Bu süreçte veriler, istatistiği öğretme
bilgisi görevleri, görüşmeler, dokümanlar, video kayıtları, gözlemler, alan notları ve
yansıtıcı günlüklerden elde edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz
kullanılarak analiz edilmiştir. Anahtar gelişimsel anlayışlar oluşturulmuş ve bu
çerçevede alan, alana ilişkin öğretim ve alana ilişkin öğrenci bilgilerindeki
değişimler incelenmiştir. Ayrıca bu bilgilerin ders araştırması döngüleri içinde ve
ders araştırması döngüleri arasında nasıl değiştiği ve ders araştırmasının
katılımcıların gelişimini nasıl desteklediği veya sınırladığı incelenmiştir. Bulgular
öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması temelli ders araştırmasına
katılmalarının istatistiği öğretme bilgilerini geliştirdiği sonucunu ortaya koymuştur.
Öğretmen adaylarının istatistik yapma sürecinin soruları formüle etme ile
başladığını fark etmeleri ile birlikte diğer anahtar gelişimsel anlayışların alan, alana
ilişkin öğretim ve alana ilişkin öğrenci bilgileri bağlamında geliştiği belirlenmiştir.
Alan bilgisindeki değişimlerin öğretim ve öğrenci bilgisinin gelişimini desteklediği
gözlenmiştir. Öte yandan öğretim bilgisi ile öğrenci bilgisinin de birbirini karşılıklı
olarak etkilediği ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak öğretmenlik uygulaması temelli
ders araştırması süreci öğretmen adaylarının istatistiği öğretme bilgilerini
desteklemektedir. Buradan yola çıkarak bu tarz öğretmen eğitimi programlarının
öğretmen eğitimi lisans programlarına entegre edilmesi önerilmektedir. Ayrıca, bu
çalışma ile tanımlanan anahtar gelişimsel anlayışların istatistiği öğretmede
öğretmen bilgisini tanımlamada kuramsal açıdan katkı sağlayacağı
düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to improve pre-service middle school mathematics
teachers' statistical knowledge for teaching via practicum based lesson study. Also
how practicum based lesson study supports or restricts statistical knowledge for
teaching was examined. Holistic single case study design was adopted. The
participants were three pre-service teachers who enrolled in a public university in
Ankara. Pre-service teachers implemented three lesson study cycles. The data
were collected through statistical knowledge for teaching tasks, interviews,
documents, video recordings, observations, field notes and reflective papers. The
descriptive analysis was used. Key developmental understandings were defined
and changes in participants' knowledge of content, teaching and students were
examined. Also, how participants' knowledge has changed among and within
lesson study cycles was examined. In addition, how lesson study has supported or
restricted participants' development was examined. Results showed that
participants improved statistical knowledge for teaching by attending practicum
based lesson study. When pre-service teachers realized that doing statistics
started with the formulation of questions, other key developmental understandings
have developed. It was observed that the changes in knowledge of content
supported the development of knowledge of teaching and students. Furthermore
changes in knowledge of teaching and of students were also found related. To
conclude, the practicum based lesson study developed pre-service teachers'
knowledge for teaching statistics. Hence, the integration of lesson study to
undergraduate programs for teacher education is recommended. The key
developmental understandings emerged in this study could contribute to the
theoretical framework for describing teacher knowledge for teaching statistics.