Çift gelirli ailelerde babaların çocuk yetiştirmeye katılım davranışlarının incelenmesi
Çi̇ft geli̇rli̇ ai̇lelerde babalarin çocuk yeti̇şti̇rmeye katilim davranişlarinin i̇ncelenmesi̇
Yazar: FATMA DELİBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA ÖZTOP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Aile içi roller = Family roles ; Baba katılımı = Father involvement ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çalışan ebeveynler = Working parents ; Çocuk yetiştirme = Child rearing

Özet:
Araştırma okul öncesi dönemde çocuğu olan çift gelirli ailelerde babaların çocuk yetiştirmeye katılım davranışlarını incelemek, toplumsal cinsiyet rolleri ve evlilik doyumunun babaların çocuk yetiştirmeye katılım durumu ile ilişkisini ortaya koymak amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma kapsamına Ankara ilinin Altındağ, Keçiören ve Çankaya ilçelerindeki okul öncesi kurumlardan tabakalı küme örnekleme yöntemi ile seçilen 3- 6 yaş grubundaki 350 çocuğun, çalışan anne ve babası alınmıştır. Araştırmanın verileri Aile Bilgi Formu, Çocuk Bakımında Baba Katılım Anketi (PICCI), Cinsiyet Rolleriyle İlgili Kalıp Yargı Ölçeği ve Evlilik Yaşamı Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Çocuk Bakımında Baba Katılım Anketi hem anne hem de baba tarafından cevaplanmıştır. Cinsiyet Rolleriyle İlgili Kalıp Yargı Ölçeği ve Evlilik Yaşamı Ölçeği' ni ise sadece baba cevaplamıştır. Araştırma kapsamına alınan ailelerde iki çocuğu bulunanlar (%49,7), çocukları 5 yaşında olanlar (%37,7), okul öncesi dönemdeki çocuklarının cinsiyeti kız olanlar (%61,1), 6-10 yıldır evli olanlar (%56), hem anneler (%42,3) hem de babalar (%41,1) arasında lisans mezunu olanlar ve toplam aylık hane geliri 3501-5000 TL arasında olanlar (%39,4) önde gelmektedir. Babaların %61,7'si 35-54, annelerin %49,7'si 20-34 yaş grubunda yer almaktadır. Çocukların yetiştirilmesine yönelik etkinliklere hem babalar (%67) hem de anneler (%64) tarafından belirtilen baba katılım oranın yüksek ve kısmen de birbirine yakın olduğu görülmüştür. Anne ve babaların yarıdan fazlası (%50,9) çocuğun öncelikli bakım sağlayıcısının anne olduğunu belirtmiştir. 'Katılımın değerlendirilmesi' alt alanında hem babalar (9,60) hem de anneler (9,65), babaların çocuk yetiştirmeye yönelik etkinliklere katıldığını belirtmiştir (p<0,05). 'Çocuk Bakım Sorumluluğu' alt alanında babalar sorumluluklarını seyrek (5,16), anneler ise babaların bu sorumluluğu bazen (9,66) yerine getirdiğini belirtmiştir (p<0,05). 'Sosyalleştirme sorumluluğu' alt alanında babalar (12,03) ve anneler (12,66) babaların bu konudaki sorumlulukları bazen yerine getirdiğini belirtmiştir (p<0,05). 'Çocuk yetiştirme kararlarında etki' alanında baba (5,73) ve anneler (5,55) eşit karar vermektedir (p<0,05). 'Çocuk yetiştirme görevlerini yapma sıklığı' alt alanında anneler (12,54)  babaların bu görevleri bazen, babalar (22.5) kendilerinin bu görevleri sık sık yerine getirdiğini belirtmiştir (p<0,05). 'Erişilebilirlik' alt alanında hem anne (11,40), hem de babalar (12,17) arasında, babaların bu sorumlulukları bazen yerine getirdiğini ifade edenler önde gelmektedir (p<0,05). Çocuk yetiştirmeye katılım ölçeğinin genelinde doktora mezunu babaların ortalamaları (72,39), diğer öğrenim durumuna sahip babalardan (İlkokul: 61,50; Ortaokul: 69,33; Lise: 65,33; Önlisans: 65,82; Lisans: 67,36; ,Yüksek lisans: 70,64) daha yüksektir (p<0,05). Çocuk yetiştirmeye ilişkin genel katılımda 35-54 yaş grubundaki babaların ortalamasının (67,61)  diğer yaş grubundaki babaların (20-34, 55 yaş ve üzeri) ortalamasından daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Çocuk yetiştirmeye katılım ölçeğinin genelinde geleneksel olmayan babaların katılım ortalamaları (68,4), geleneksel babaların katılım ortalamalarından daha (65,3) yüksektir (p<0.05). Evlilik doyumu ile katılım alt boyutu arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki, çocuk bakımı alt boyutu ile negatif yönlü zayıf bir ilişki, sosyalleştirme alt boyutu ile negatif yönlü zayıf bir ilişki, çocuk yetiştirme görevleri ile pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). 

Anahtar Kelimeler: Çift gelirli aile, baba katılımı, çocuk yetiştirme, cinsiyet rolleri, evlilik doyumu

Abstract:
This study has been planned and carried out in order to analyze paternal involvement in child rearing in dual income families who have pre-school children and to put forward the relationship between social gender roles plus marriage satisfaction and paternal involvement in child rearing. Scope of the study includes employed parents of 350 children aged between 3 - 6 who are selected through stratified cluster sampling method from the schools providing pre-school education located in Altındağ, Keçiören and Çankaya Districts of Ankara. Data has been obtained by using Family Information Sheet, Paternal Involvement in Child Care Index (PICCI), Stereotype Scale on Gender Roles and Marriage Life Scale. Paternal Involvement in Childcare Index has been answered by both mothers and fathers. Stereotype Scale on Gender Roles and Marriage Life Scale have been answered only by fathers. Among the families within the scope of the study, the following ones are leading: having two children (49,7%), having children aged 5 (37,7%), having pre-school daughters (61,1%),having been married for 6-10 years (56%), having bachelor's degree for mothers (42,3%) for fathers (41,1%) and earning between 3501-5000 TL in total (39,4%). 61,7 % of the fathers are aged between 35-54 while 49,7 % of the mothers are aged between 20-34. It is seen that the levels of paternal involvement in child rearing specified by the fathers (67%) and the mothers (64%) are high and partially close to each other. More than half of the mothers and fathers (50,9%) have stated that the primary care provider of the child is the mother. In the sub-section of 'Assessment of the involvement', both fathers (9,60) and mothers (9,65) have stated that fathers are involved in child rearing activities (p<0,05). In the sub-section of 'Child Care Responsibility', fathers have stated their responsibilities as rare (5,16) while mothers have stated that fathers sometimes (9,66) fulfill their responsibilities (p<0,05). In the sub-section of 'Socializing Responsibility', fathers (12,03) and mothers (12,66) have stated that fathers sometimes fulfill their responsibilities in this issue (p<0,05). In the section of 'Impact on Child Rearing Decisions', fathers (5,73) and mothers (5,55) equally make decisions (p<0,05). In the sub-section of 'Frequency of Fulfilling the Responsibilities in Child Rearing', mothers (12,54)  have stated that fathers sometimes  fulfill their responsibilities in this issue while fathers (22.5) have stated that they frequently fulfill their responsibilities in this issue (p<0,05). In the sub-section of 'Accessibility', the number of people who have stated that fathers sometimes  fulfill their responsibilities in this issue outweigh among both mothers (11,40) and fathers (12,17) (p<0,05). In the overall of the scale of involvement in child rearing, the average of fathers having doctorate degree (72,39) are higher than the fathers having other degrees (Primary school: 61,50; Secondary school: 69,33; High school: 65,33; Associate degree: 65,82; Bachelor's degree: 67,36; Postgraduate degree: 70,64) (p<0,05). In the overall involvement of child rearing, the average of fathers aged between 35-54 (67,61) is higher than the average of fathers in other ages (20-34, 55 and over) (p<0,05). In the overall Paternal Involvement in Childcare Index, the involvement average of untraditional fathers (68,4) is higher than the involvement average of traditional fathers (65,3) (p<0.05). It has been determined that there is a positively weak relationship between marriage satisfaction and involvement sub-dimension, there is a negatively weak relationship between marriage satisfaction and child care sub-dimension, there is a negatively weak relationship between marriage satisfaction and socializing sub-dimension while there is a positively weak relationship between marriage satisfaction and child rearing duties (p<0.05).
 
Keywords: Dual income family, paternal involvement, child rearing, gender roles, marriage satisfaction