Şizofreni hastalarındaki obsesif kompulsif belirtiler ve katekol-o-metiltransferaz geni val (158) met polimorfizmi birlikteliği
Combination of obsessive compulsive symptoms in schizophrenic patients and catechol-o-methyltransferase gene val (158) met polymorphism
Yazar: HÜLYA YANBAY
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE SOLMAZ TÜRKCAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Genler = Genes ; Katekoller = Catechols ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu çalışmada Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran şizofreni hastalarındaki obsesif kompulsif semptomlar ve Katekol-O-Metiltransferaz (COMT) geni Val (158) Met polimorfizmi birlikteliğinin ve COMT geninin yüksek aktiviteli Val allelinin daha fazla obsesif kompulsif belirtilere yol açtığı hipotezinin araştırılması amaçlanmıştır.Araştırmaya, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikotik Bozukluklar Tedavi Eğitim ve Araştırma Merkezi tarafından takip edilen, DSM-IV TR'ye göre şizofreni tanısı konan 100 hasta dahil edilmiştir. Olgulara, Sosyodemografik ve Klinik Veri Toplama Formu, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Değerlendirme Ölçeği (Y-BOCS), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, UKU Yan Etki Ölçeği uygulanmıştır. COMT geni Val (158) Met polimorfizmi incelemeleri İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü Endokrin Laboratuvarında yapılmıştır.Çalışma Kasım 2009-Nisan 2010 tarihleri arasında, 81'i erkek, 19'u kadın olmak üzere toplam 100 olgu ile yapılmıştır. Olgularda COMT Val158Met polimorfizmi genotip ve allellerinin cinsiyete göre dağılımları incelendiğinde anlamlı farklılık bulunmamıştır. Obsesif kompulsif belirti görülen olgularda genotip (HH, HL+LL) ve PANSS pozitif puanları dağılımı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır; HL+LL grubunun puan ortalaması HH grubundan anlamlı yüksektir (p =0.044). Obsesif kompulsif belirti görülen olgularda; genotipler ile Yale Brown ölçeğinin alt boyutlarının ve toplam puanlarının dağılımında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur; HH genotipi görülen olguların puanlarının LL genotipi görülen olgulardan anlamlı yüksek olduğu saptanmıştır(obsesyon , kompulsiyon, toplam puanlar için p sırasıyla 0.016, 0.048, 0.013), allel dağılımı ile istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır.Sonuç olarak COMT Val158Met polimorfizminin hem H alleli hem de HH genotipi anlamında şizofreni hastalarında obsesif kompulsif belirtilerin ortaya çıkmasına eğilim oluşturduğunu söyleyebiliriz. Yale Brown ölçeği puanları ile HH genotipi arasında istatiksel anlamlı farklılık varken, H alleli ile bu farklılığın olmayışı bize bu eğilimin allel dozajı ile ilşkili olabileğini işaret ediyor olabilir. COMT geninin, COMT enziminin beyindeki nörotransmitter sistemiyle karmaşık etkileşimleri nedeniyle şizofreni fenotipini modifiye ettiğini söylemek olasıdır. Bu yönüyle COMT genini şizofreni için modifiye edici gen olarak tanımlayarak, sonraki araştırmaları bu doğrultuda planlayıp, ayrıntılandırmak gereklidir. Böylece şizofreni psikopatolojisini daha farklı boyutlarıyla görebilir ve belki de yeni tedavi seçeneklerini oluşturabiliriz.Anahtar Kelimeler: Şizofreni, COMT, OKB

Abstract:
This study aims to investigate the hypothesis suggesting that combination of obsessive-compulsive symptoms and Catechol-O-Methyltransferase (COMT) gene Val (158) Met polymorphism and high-activity Val allele of COMT gene causes increased number of obsessive-compulsive signs in schizophrenic patients referred to Bakırköy Mental Facility and Training and Research Hospital.100 patients diagnosed with schizophrenia based on DSM-IV TR and monitored in Psychotic Disorders Department of Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Facility, Training and Research Hospital were included in the study. Socio-demographic and Clinical Data Collection Form, Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale, Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Calgary Depression Scale for Schizophrenia, and UKU Side Effects Rating Scale were used to assess the patients. COMT gene Val (158) Met polymorphism studies were conducted at Endocrinology Laboratory of Istanbul University, School of Medicine, Institute of Pediatrics.The study included 100 patients in total, 81 of whom were male and 19 were female, from November 2009 to April 2010. No significant difference in gender was observed studying the distribution of COMT Val158Met polymorphism genotypes and alleles. Among patients with obsessive-compulsive symptoms, there was a statistically significant difference in genotype (HH, HL+LL) and distribution of PANSS positive scores; average scores obtained in HL+LL group was higher than that of HH group (p =0.044). Patients with obsessive-compulsive symptoms displayed statistically significant differences in distribution of genotypes, subgroups of Yale-Brown scale and total scores; scores obtained from patients with HH genotype were found to be significantly higher than patients with LL genotype (0.016, 0.048, and 0.013 for obsession, compulsion, and total scores, respectively); distribution of alleles showed no statistically significant difference.In conclusion, it can be suggested that COMT Val158Met polymorphism causes a tendency of obsessive-compulsive symptoms in schizophrenic patients with both H-alleles and HH genotypes. The fact that there was a statistically significant difference between Yale-Brown scale scores and HH genotype, whereas no such difference was observed with H alleles may indicate that the tendency might be caused by allele dosage. It can be posited that COMT gene modifies the schizophrenia phenotype due to its complex interactions with neurotransmitter system within the brain. COMT gene can be defined as modifying gene for schizophrenia to this extent, but further studies should planned accordingly to detail the subject matter. Thus, we can observe psychopathology of schizophrenia in various aspects so that we may potentially suggest innovative treatment options.Keywords: Schizophrenia, COMT, OCD