İsmâil Hakkı Bursevî'nin Mecmûatü'l-Fevâid (Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Pertev Paşa nr.645, vr.1a-54a) adlı eserinin tahkik ve tahlili
The verification and analyze of İsmail Hakki Bursevī's Mecmūatu'l-Fevāid (Süleymaniye Manuscripts Library, Pertev Pasa section no.645, leaf 1a-54a)
Yazar: ZEYNEP TÜRKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NECDET YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada İsmâil Hakkı-i Bursevî'nin vâridât türünde kaleme aldığı Mecmûatü'l-fevâid adlı eserinin tahkiki ve tahlili yapılmıştır. Eserde Bursevî'nin 1115 ve 1116 yılları arasındaki vâridâtı ve vâridâtının şerhleri; eserin baş ve son tarafındaki varaklarda farklı kişiler için yazdığı mektuplar, şiirler ve değişik vesilelerle düştüğü manzum tarihler yer almaktadır. Vâridâtın ekseriyetini oluşturan âyetler, bâtınî manalarla ve işârî yorumlarla şerh edildiği için Mecmûatü'l-fevâid, işârî tefsirin önemli bir örneğini oluşturur.
Çalışmamız giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin konusu, önemi, müellifin hayatı ve vâridât türü eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Mecmûatü'l-fevâid'in tanıtımı yapılmış ve burada zikredilen vâridât ve şerhler özetle aktarılmıştır. Eserin kaynaklarına ve eserde zikredilen şahsiyetlere değinilmiştir. İkinci bölümde Mecmûatü'l-fevâid'de zikredilen vâridât ve vâridâtın şerhleri ışığında İsmâil Hakkı-i Bursevî'nin bazı görüşlerine yer verilmiş, orada zikredilen âyet tefsirleri ile yine aynı müellife ait olan Rûhu'l-beyân adlı eserindeki âyet tefsirlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Üçüncü bölümde Mecmûatü'l-fevâid'in tahkik edilmiş metni bulunmaktadır. Sonuç bölümünde ise araştırma neticesinde ulaşılan hususlar özetle aktarılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, İsmâil Hakkı-i Bursevî, Mecmûatü'l-fevâid, Vâridât, İşârî Yorum.

Abstract:
This thesis analyzes and verifies Ismāil Hakkı-i Bursevı̄'s Mecmūatü'l-fevāid which he wrote in the genre of vāridāt/revenue-income has been done. In the book, Bursevı̄'s vāridāts and their interpretations between 1115 and 1116; letters, and poems that were written for some people in the first and last leaves are included in the book. The majority of vāridāt are taken from verses and these are explained with esoteric meanings and ishārı̄ expositions. Due to this reason, this book is a great sample of ishārı̄ interpretations.
This study consists of an introduction, three sections, and a conclusion. In the introduction, information is given about the subject of the thesis, its importance, the life of the author, and his books in the genre of vāridāt. In the first section, the book is introduced and the vāridāt and their commentaries that are included in the book are summarised. The sources of the book and the figures that are included in the book are mentioned. The second section covers Bursevı̄'s opinion in the scope of vāridāt and commentaries. A comparison of the interpretation of verses has been made between two different books of the author which are Mecmūatü'l-fevāid and Rūhu'l-beyān. In the third section, there has been a verified version of the book. In the last section, an overall evaluation of the Mecmūatü'l-fevāid has been made.
Keywords: Sūfism, Ismāil Hakkı-i Bursevı̄, Mecmūatü'l-fevāid, Vāridāt, Ishārı̄ Interpretation.