Masumiyet karinesi ışığında Avukatlık Kanunu madde 5/3 incelemesi
In the light of the presumption of innocence: Examination of article 5/3 of the Attorneyship Law
Yazar: VİYAN ZABEL KINALI İNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZNUR SEVDİREN
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Avukatlık modern hukukta ilke ve esasları kanunla düzenlenen bir serbest meslektir. Türkiye'de avukatlık mesleğinin icrasına dair düzenlemeler güncel olarak 1136 sayılı Avukatlık Kanunu çerçevesinde şekillenmektedir. İlgili kanunun avukatlık mesleğine kabulü düzenleyen beşinci maddesinin üçüncü fıkrası ile idareye, hakkında bazı suçlardan kamu davası açılmış adayların mesleğe kabulünü davanın sonuna kadar bekletme yetkisi tanınmıştır. Bu madde temelini 1938 tarihli 3499 sayılı Avukatlık Kanunu'ndan alsa da uygulanmaya başlanması 2016 Olağanüstü Hal (OHAL) ile vuku bulmuştur. Türkiye'de insan haklarına dair büyük bir gerilemenin yaşandığı OHAL dönemi, avukatlık mesleğini ve savunma hakkını da olumsuz etkilemiş, bunun bir örneği olarak da avukat adayları mesleğe kabulde keyfi engellemelerle karşı karşıya kalmıştır. Avukat adayı hakkında henüz kkesinleşmiş bir hüküm olmaksızın, kamu davasının varlığı sebebiyle mesleğe kabulünün engellenmesi başta masumiyet karinesi olmak üzere birçok hak alanının güvencelerini zayıflatmaktadır. Anayasa Mahkemesi konuya dair incelediği bireysel başvurularda, masumiyet karinesini kesin hüküm olmaksızın kişilerin suçlu ilan edilmesine karşı koruma sağlamakla sınırlı bir ilke olarak ele almıştır. Oysaki masumiyet karinesi, ulusal ve uluslararası hukukta suç isnadı karşısındaki kişilere çok daha geniş koruma alanı öngören, olağanüstü halde bile devletin yükümlülüklerini askıya alamadığı çekirdek haklar arasında sayılan kadim bir hukuk ilkesidir. Günümüzde, diğer insan hakları ilkeleri gibi, kapsamı kişi özgürlükleri ve güvenlikleri lehine genişlemeye devam etmektedir. Çalışma bu bakış açısıyla, hakkında ceza davası bulunduğu gerekçesiyle mesleğe kabulü süresiz bir şekilde bekletilen avukat adaylarının, idare veya yargı makamları tarafından masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Attorneyship is a self-employed profession, of which principles and procedures are regulated by legislation in modern law. Currently, in Turkey, regulations on the practice of the attorneyship profession are shaped within the framework of the Attorneyship Law No. 1136. The third paragraph of Article 5 of the relevant law, which regulates admission to the profession of attorney, authorises the administration to postpone the acceptance of candidates who are subjected in a prosecution until the end of the case. Although this article is based on the Attorneyship Law of 1938, its application started only after the State of Emergency (SoE) in 2016. The SoE period, which saw a major setback for human rights in Turkey, also negatively affected the profession of attorney and the right to defence, and as an example of this, prospective attorneys faced arbitrary barriers to acceptance to the profession. The prevention of acceptance to the profession due to the presence of a prosecution without a final judgement against the candidate attorney weakens the guarantees of many areas of human rights, particularly the presumption of innocence. In the individual applications it has examined, The Constitutional Court has considered the presumption of innocence as a principle that protects individuals only against being declared guilty without a final judgement. However, the presumption of innocence is an ancient principle of law that envisages a much wider area of protection for persons subjected to criminal accusations and is considered among the core rights that the state cannot derogate from its obligations even in a SoE. Today the scope of this principle continues to expand in favour of personal freedoms and security. From this perspective, this study aims to demonstrate that the presumption of innocence is violated by the administrative or judicial authorities in the case of prospective lawyers whose acceptance to the profession is indefinitely delayed on the grounds that they are subject to a prosecution.