1990'lar Hollywood sinemasında tüketim toplumu, erkeklik krizi ve şiddet eleştirisi
Criticism of consumer society, masculinity in crisis and violence in the 1990s Hollywood cinema
Yazar: EZGİ SERTALP
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÇAĞLA KARABAĞ SARI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Erkeklik = Masculinity ; Hollywood = Hollywood ; Sinema = Cinema ; Tüketim = Consumption ; Tüketim toplumu = Consumption society ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışmada kültürel ürünlerdeki temsillerin incelenmesinin anlamlı ve değerli olduğu noktasından hareketle 1990'lar Hollywood sinemasından örneklem olarak seçilen Dövüş Kulübü (1999, Yön. David Fincher), Amerikan Güzeli (1999, Yön. Sam Mendes) ve Truman Show (1998, Yön. Peter Weir) filmleri, 1990'ların ekonomik, toplumsal ve politik gelişmeleri göz önünde bulundurularak tüketim toplumu, medya, erkeklik krizi ve şiddet temaları etrafında incelenmiş ve filmlerin söylemsel olarak ne derece eleştirel oldukları ve söz konusu eleştirilerin gelip dayandığı sınırların neler olduğu tartışılmıştır. Çalışmanın temel iddiası, örneklem alınan filmlerin tüketim toplumu, medya, erkeklik krizi ve şiddet gibi konularda eleştirel bakış açıları sundukları ve gerek kullandıkları eleştirel dil gerek ise biçimsel ve teknik özellikler bakımından klasik anlatı sinemasından farklılaştıkları ve "alternatif" olasılıklara göz kırptıkları; ancak bunun yanında kendilerinin de bir parçası olduğu ideolojik sınırların ve kapitalist ekonomik düzenin güvenli sığınaklarının tamamıyla dışına çıkamadıkları ve eleştirilerinin ancak belirli çerçeveler dâhilinde dile getirilebildiğidir. Bu bağlamda ilgili literatürün taranmasının ve kavramların kuramsal çerçevede tartışılmasının ardından filmlerin metin analizleri yapılmış, sinematografik unsurların anlamları üretmek/yeniden üretmek üzere nasıl kullanıldığı da incelemeye dâhil edilmiştir. Belirli bir tarihsel ve toplumsal bağlam içinde bahse konu temaların, her biri birer toplumsal ve politik inşa olan bu filmler aracılığıyla nasıl temsil edildiğini incelemenin egemen ve "alternatif" anlamların filmlerde nasıl yeniden üretildiğini ve dolaşıma sokulduğunu anlama çabasına katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Çalışmanın sonunda filmlerin anlatısal, biçimsel ve görsel analizleri Hollywood sinemasının bağlı olduğu ideolojik ve ticari kodları göz ardı edemediğini ve eleştirilerinin ticari kaygıların gelip dayandığı noktada son bulduğunu yahut geçersiz kılındığını göstermiştir. Yine de filmlerin meselelere yüzeysel dahi olsa değinmelerinin kendisinin de değerli olduğu düşünülmektedir. Zira filmlerin hâlihazırda egemen ideolojiyi onaylayan ve kalıplaşmış düşünce ve kavramları yeniden üreten çoğu ana akım filmden bir nebze olsun ayrılarak en azından bireylerin bu meselelere ilişkin fikir yürütmesi ve kalıplaşmış düşüncelerin yerinden oynatılması yolunda bir adım attıklarını söylemek mümkündür.


Anahtar Sözcükler
Hollywood sineması, kimliğin toplumsal inşası, temsil, postmodernizm, tüketim toplumu,medya, erkeklik krizi, şiddet

Abstract:
The present study aims to examine the 1990s Hollywood movies Fight Club (1999, Dir. David Fincher), American Beauty (1999, Dir. Sam Mendes) and Truman Show (1998, Dir. Peter Weir) over the themes of consumer society, media, masculinity in crisis and violence in light of the economic, social and political developments in the 1990s based on the consideration that the analysis of the representations in cultural products is significant and valuable, and to discuss how critical the movies are and what the boundaries are in their criticism. The main argument of the study is that the movies analyzed within the study do offer a critical point of view regarding consumer society, media, masculinity in crisis and violence and differentiate themselves from the classical narrative cinema in terms of the critical language they use and the stylistic and technical features they have, and thus they wink at the "alternative" opportunities; however, they fail to cross the ideological boundaries and leave the safe shelters offered by the capitalist economic system, and the criticism can only be expressed within certain boundaries. Therefore, the present study first reviews the relevant literature and analyzes the themes within the theoretical framework, and then it conducts the film analyses including the use of cinematography in order to produce/reproduce meaning. The writer of the present study considers that analyzing how the above-mentioned themes are represented through the films, each is a political and social construction, within a historical and social context is significant in that it contributes to understanding of how dominant and "alternative" meanings are reproduced and transmitted in these films. The study concludes that the Hollywood cinema fails to ignore the economic and ideological codes it depends and the criticisms end or become invalid once faced with commercial concerns. However, the movies are considered significant in that they address the above-mentioned issues even on superficial grounds. The movies are determined to at least differentiate themselves from many mainstream movies confirming the dominant ideology and reproduce stereotyped concepts and values, and to take a step towards enabling the viewers to think about these issues and towards shaking the foundations of stereotyped thoughts.




Key Words
Hollywood cinema, social construction of identity, representation, postmodernism,
consumer society, media, masculinity in crisis, violence