Çalışma belleği kapasitesi ve duygusal tasarımın çokluortam öğrenme materyaline bağlanma üzerine etkisi
The effect of working memory capacity and emotional design on engagement with multimedia learning material
Yazar: ADEM ÖZGÜR
Danışman: PROF. DR. ARİF ALTUN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Duygusal tasarım = Emotional design ; Çalışma belleği = Working memory ; Çoklu öğrenme ortamı = Multimedia learning environment ; Öğrenci bağlılığı = Student engagement ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Çokluortam öğrenme materyaline (ÇÖM) bağlanma; öğrencinin içeriği öğrenmeyi hedeflemesi, bilişsel kaynaklarını kullanması, öğrenme stratejilerini uygulaması, ÇÖM'e olumlu yaklaşması ve ÇÖM'deki görev ve etkinlikleri yapmasına işaret etmektedir. Bu süreçte, öğrencilerin ve ÇÖM'lerin duygusal özelliklerinin de bağlanma ve öğrenme sürecini etkileyen önemli değişkenler olduğu vurgulanmaktadır. İçerdiği duygusal tasarım (DT) özellikleri sayesinde, ÇÖM'ler öğrencilerde olumlu ya da olumsuz bir duygulanım oluşturabilmekte, bu da bilişsel yapıları düzenleyerek öğrencinin ÇÖM'e bağlanmasını ve sonucunda öğrenmeyi etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, çalışma belleği kapasitesi (ÇBK) ile DT'ye sahip ÇÖM türlerinin ÇÖM'e bağlanma ve öğrenme üzerine etkisini incelemektir. Araştırma, iki alt çalışma olarak planlanmıştır. Birinci çalışmada, olumlu ve olumsuz DT özellikleri içeren ÇÖM'ler hazırlanmıştır. Hazırlanan ÇÖM'ler üniversite öğrencileri (N=586) tarafından temel duygulanımın değerlik boyutu açısından değerlendirilmiştir. İkinci çalışma, 2x2 faktöriyel desen (ÇBK: düşük ve yüksek; ÇÖM türü: olumlu ve olumsuz) ile yürütülmüştür. Eğitim fakültesinde okumakta olan öğrencilerin (N=225) ÇBK'leri ölçülmüştür. Sıralamada %27 alt ve üst gruptaki öğrenciler; düşük ve yüksek ÇBK gruplar olarak alınmıştır. Daha sonra, bu gruplar da iki alt gruba bölünmüştür. Sırasıyla; Beck depresyon envanteri (BDE), olumlu ya da olumsuz ÇÖM, ÇÖM'e bağlanma ölçeği ve başarı testi uygulanmıştır. Depresyon eğilimine sahip (BDE>17) sahip öğrenciler araştırmadan çıkartılarak analizler yapılmıştır. Sonuç olarak; ÇBK'nin ÇÖM'e bağlanma ve alt boyutları (bilişsel, duygusal ve davranışsal bağlanma) üzerine yüksek grup lehine istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunurken, ÇÖM türünün ve ÇBK ile ÇÖM türü etkileşiminin anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Diğer taraftan, ÇBK ve ÇÖM türü değişkenlerinin ve etkileşimlerinin öğrenme performansı puanı üzerine etkisi bulunmamıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the effect of working memory capacity (WMC) and MLM types with ED on engagement to MLM and learning. The research is planned as two sub-studies. In the first study, MLMs with positive and negative ED features were prepared. The prepared MLMs were evaluated by university students (N=586) in terms of the valence dimension of core affect. The second study was conducted with a 2x2 factorial design (WMC: low and high; MLM type: positive and negative). Firstly, studying at faculty of education, students' WMCs (N=225) were measured. Then, students were classified as high and low WMC by 27% lower and upper group analysis. These two groups were also divided into two subgroups. Respectively; Beck depression inventory (BDI), positive or negative MLM, engagement to MLM scale and learning test were applied. Two-way ANOVA was performed by excluding the data of students with and depression tendencies (BDI>17). As a result; while WMC had a statistically significant main effect in favor of the higher group on engagement to MLM and its sub-dimensions (cognitive, emotional and behavioral engagement), there was no significant main effect of MLM type and interaction between WMC and MLM type. However, there was no significant main effects of WMC and MLM type, and interaction between WMC and MLM type on learning test.