Herediter sferositoz hastalarında endokrin değişiklikler ve insülin salınımının değerlendirilmesi
Evaluation of endocrine changes and insulin release in patients with Hereditary spherocytosis
Yazar: ZEYNEP AĞIRMAN
Danışman: PROF. DR. FATİH TEMİZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Herediter Sferositoz' da hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı sonucu eritrositler sferosit şekline dönüşür ve bunun sonucunda hemolize yatkınlık oluşur. HS; anemi, sarılık, splenomegali gelişmesi ile seyreden bir non-immün hemolitik anemidir. Talasemi ve orak hücreli anemili hastalarda endokrinolojik değerlendirmeler ve insülin salınımındaki değişikliklerle ilgili çalışmalar yapılmıştır. Bu hastalarda pankreas beta hücresi fonksiyonunda ve insülin sekresyonunda azalma gösterilmiştir. Herediter sferositoz hastaları ile ilgili yapılan yeterli çalışma yok veya diğer hemolitik anemilerin alt grubu olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızda Herediter Sferositoz ile takipli hastalarda endokrinolojik değişiklikler ve insülin salınımının değerlendirilmesi amacıyla biyokimyasal değerlendirmeler yapılmıştır. 
Materyal ve Metod: Çalışmaya KSÜ Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji bölümünde takip edilen toplam 30 herediter sferositoz hastası ve benzer yaş ve cinsiyette 30 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Çalışma prospektif olarak tasarlandı. Tüm hastaların boy, kilo, VKİ değerleri kayıt altına alındı.
Herediter sferositoz tanılı takipli hastalardan ve kontrol grubundan rutin testlerde bakılan; hemogram, biyokimyasal ve hormonal testler (serum demir, ferritin, laktat dehidrogenaz, açlık glukoz, açlık insülin, c.peptid, total kolesterol, trigliserit, HDL, LDL, TSH, sT4, D vitamini) çalışıldı. Hasta grubunda endikasyon olan vakalarda; prolaktin, östradiol, testosteron, IGF-1, IGFBP-3 düzeyleri çalışıldı. Hasta ve kontrol grubundan tetkikler sabah aç karnına alındı. Açlık insülin ve açlık glukoz değerleri kullanılarak tüm vakaların HOMA-IR (Homeostasis Model Assessment for Insulin Resistance) ve HOMA-ß% (Homeostasis Model Assessment for ß-cell function) değerleri hesaplandı. 
Bulgular: Hasta grubundaki hemogram parametrelerinde hemolitik anemi yönünden kontrol grubuna göre anlamlı fark vardı. Hasta grubunda olanların Hb değeri, kontrol grubundan anlamlı şekilde düşük iken; LDH, demir ve ferritin değeri ise anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Hasta grubunda 7 (%23,3) kişide boy kısalığı, 16 hastada (%53,3) D vitamini eksikliği, 1 hastada (%3,3) bozulmuş glukoz toleransı, 1 kişide (%3,3) subklinik hipotroidi, 23 hastada (%76,6) dislipidemi, 2 hastada (%6,6) büyüme hormonu eksikliği saptandı.  
Hasta grubunda insülin 4,0±2,7 mlU/ml; kontrol grubunda insülin değeri 9,1±3,9 mlU/ml bulunmuştur ve hasta grubunda anlamlı daha düşük saptanmıştır (p<0,001). Hasta grubunda olanların glukoz (p=0,036), HOMA-IR (p<0,001), HOMA-beta (p<0,001) ve c.peptit (p=0,001) değeri kontrol grubundan anlamlı şekilde düşük bulunmuştur.
Hasta grubunda olanların kolesterol (p<0,001), HDL (p<0,001) ve LDL (p<0,001) değeri kontrol grubundan anlamlı şekilde düşük olarak bulunmuştur. Gruplar arasında trigliserit değeri açısından anlamlı farklılık görülmemiştir (p=0,231)
Sonuçlar: Çalışmamız sonucunda; herediter sferositoz hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı şekilde düşük insülin salınımı ve hipolipidemi tespit edilmiştir. Herediter sferositoz hastalarında endokrinolojik değişiklikler, insülin sekresyonunda azalma ve hipolipidemi ile ilgili mevcut literatürde boşluklar mevcuttur. Bunların altında yatan nedenleri aydınlatan; sorumlu mekanizmaları ele alan araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmamızın herediter sferositozlu çocukluk çağı hasta grubunda yapılan; insülin sekresyonunda istatistiksel olarak anlamlı derecede bozulma olduğunu gösteren ilk çalışma olması nedeniyle literatüre katkıda bulunacağını öngörmekteyiz.

Abstract:
Aim: Hereditary Spherocytosis (HS) is a condition where the cell membrane proteins of erythrocytes are hereditarily damaged, causing them to turn into spherocytes. This results in an increased tendency to hemolysis, leading to non-immune hemolytic anemia. As the disease progresses, patients may experience anemia, jaundice, and splenomegaly. While studies have been conducted on patients with thalassemia and sickle cell anemia, which demonstrated decreases in pancreatic beta cell function and insulin secretion, there is a lack of research on patients with Hereditary Spherocytosis. 
In our study, we conducted biochemical evaluations to assess endocrinological changes and insulin secretion in patients with this condition.
Material and method: The study included 30 patients with hereditary spherocytosis and 30 healthy control groups who were of similar age and gender. They were being monitored by the Pediatric Hematology and Oncology Department of the KSU Faculty of Medicine. The study was designed prospectively, and the height, weight, and BMI values of all patients were recorded. 
Routine tests, including hemogram, biochemical, and hormonal tests (serum iron, ferritin, lactate dehydrogenase, fasting glucose, fasting insulin, c-peptide, total cholesterol, triglyceride, HDL, LDL, TSH, fT4, vitamin D), were conducted on both the follow-up patients with hereditary spherocytosis and the control group. In cases where there was an indication in the patient group, levels of prolactin, estradiol, testosterone, IGF-1, and IGFBP-3 were studied. Tests were taken from both the patient and control groups in the morning on fasting.
HOMA-IR (Homeostasis Model Assessment for Insulin Resistance) and HOMA-ß% (Homeostasis Model Assessment for ß-cell function) values of all cases were also calculated using fasting insulin and fasting glucose values
Results: In terms of hemolytic anemia, there was a significant difference in hemogram parameters between the patient and control groups. The Hb value of the patient group was significantly lower than the control group. Additionally, LDH, iron, and ferritin values in the patient group were found to be significantly high.
Among the patient group, 7 patients (23.3%) had short stature, 16 patients (53.3%) had vitamin D deficiency, 1 patient (3.3%) had impaired glucose tolerance, 1 patient (3.3%) had subclinical hypothyroidism, 23 patients (76.6%) had dyslipidemia and 2 patients (6.6%) had growth hormone deficiency.
The insulin value in the patient group was 4.0±2.7 mlU/ml and significantly lower than the control group with an insulin value of 9.1±3.9 mlU/ml (p<0.001). Moreover, glucose (p=0.036), HOMA-IR (p<0.001), HOMA-beta (p<0.001), and c.peptide (p=0.001) values of the patients in the patient group were significantly lower than those in the control group. 
The cholesterol (p<0.001), HDL (p<0.001), and LDL (p<0.001) values of the patients in the patient group were found to be significantly lower than the control group. However, there was no significant difference between the groups in terms of triglyceride value (p = 0.231).
Conclusion: As a result of our study, we found that patients with hereditary spherocytosis have significantly lower insulin secretion and hypolipidemia than the control group. However, there are gaps in the current literature regarding endocrinological changes, decreased insulin secretion, and hypolipidemia in these patients. Further research is needed to illuminate the underlying causes of these changes. 
Our study focused on childhood patients with hereditary spherocytosis and is the first to show a statistically significant impairment in insulin secretion. We hope that this study will contribute to the literature and help in understanding the responsible mechanisms.