İnsani yardım lojistiğinde gıda ve beslenme ürünlerine yönelik yapay sinir ağları temelli dinamik malzeme ihtiyaç planlaması
Dynamic material requirement planning for nutrition and food relief based on artificial neural networks in humanitarian aid logistics
Yazar: İSMAİL KARAYÜN
Danışman: PROF. DR. MEHMET TANYAŞ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzde yaşanan türlü iklim değişiklikleri ve dünyanın yapısal durumundan kaynaklı etmenler birçok afetin oluşmasını ve günden güne de artmasını beraberinde getirmiştir. Uluslararası ajans ve kurumların afetlerle ilgili raporları incelendiğinde özellikle kişi bazında farkındalık çalışmalarının afetler dolayısıyla oluşacak zararların minimize edilmesinde önemli rol oynadığını göstermektedir. Öyle ki bu durum, bireyselden kurumsala doğru bir akış içerisinde afetten sonraki kriz anlarında ihtiyaç duyulan yardım malzemelerinin belirlenmesi ve dağıtımı konusunda da hayati önem taşımaktadır. Bugün birçok afet sonrası insani yardım faaliyetlerinde birçok yardım malzemesinin gereğinden fazla ya da az olarak afet bölgelerine ulaşması, insani yardım operasyonlarının başarısını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu tez çalışması kapsamında afet kavramı detaylı bir şekilde incelendikten sonra bütünleşik afet yönetimi, ulusal ve uluslararası alanda insani yardım ve insani yardım lojistiği uygulamalarına ilişkin uygulamalar ve standartlar ortaya konmuştur. Deprem ana afet türümüz olmak üzere, depremden etkilenen kişi sayısının 2013-2019 yılları arasında dünyada gerçekleşen 6.0 ve üzeri büyüklükteki 981 depremden 132 tanesi çalışma kapsamında dikkate alınarak, kişilerin afetlerden etkilenmesine neden olan değişkenler çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonrasında model içerisinde anlamlı çıkan değişkenler vasıtasıyla örnek bir senaryo hazırlanarak Silivri açıklarında 7.0 ve üzeri bir büyüklükte deprem olması halinde Kadıköy'de kaç kişinin etkileneceği ve israf edilmeden, gerçeğe mümkün olduğunca yakın şekilde ne kadar gıda ve beslenme malzemelerine ihtiyaç duyulacağı ortaya konmuştur. Çalışma bulguları bize km2 başına düşen ortalama nüfus miktarının, merkez üssüne olan uzaklığın ve de ülkelerin gelişmişlik seviyelerinin afetten etkilenen kişi sayısı üzerinde önemli etkileri olduğunu göstermiştir. Kullanılan yapay sinir ağları yöntemi yardımıyla Kadıköy'de 293.640 kişinin depremden dolayı etkileneceği, bu rakam içerisinde 88.092 kişinin gıda ve beslenme malzemelerine ihtiyaç duyacağı ve bu doğrultuda 365.582 kg. gıda ve beslenme malzemesine ihtiyaç doğacağı ortaya konmuştur.

Abstract:
Today, various climate changes and the factors arising from the structural situation of the World have brought about the occurence of many disasters and day-by-day their increase. When the reports of international agencies and istitutions on disasters are examined, it is seen that awareneness activities on the basis of individuals play an important role in minimizing the damages that may occur due to disasters. So this situation has vital importance in determining and distributing the humanitarian aid relief materials needed in times of crisis after disasters, in a flow from the individual to the institution level. Today, in many post-disaster humanitarian aid activities, aid materials reach disaster areas more or less than necessary that it affects the success of humanitarian aid operations negatively. Within the scope of this thesis, after deriving the concept of disaster in detail, integrated disaster management, practices and standards in humanitarian aid and humanitarian aid logistics in both national and international arena have been revealed. With earthquake being our main disaster type in this research, the number of people affected by the earthquake, 132 of 981 earthquakes with a magnitude of 6.0 and above that took place 2013 and 2019 in the World were taken into account within the scope of the study. Addition to this, variables that caused people to be affected by an earthquake were analyzed with using the multiple linear regression analysis method. Afterwards, with using the variables that were significant in the model, a sample scenario was prepared about how many people would be affected in Kadıköy in case of an earthquake with a magnitude of 7.0 and above off the coast of Silivri and how much food and nutrition materials would be needed as close to reality as possible without wasting. The findings of the research showed us the average population per km2, the distance from the epicenter and the development level of countries have significant effects on the number of people affacted by the disaster. With using of Artificial Neural Networks method, it has been derived 293.640 people in Kadıköy will be affected by an earthquake, 88.092 of them will need 365.582 kgs nutrition and food reliefs.