Bulgaristan`da Osmanlı tarih incelemeleri
Ottoman history researches in Bulgaria
Yazar: ALİ TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN GENCER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Tarih = History
Dizin: Asimilasyon = Assimilation ; Azınlık hakları = Minority rights ; Azınlıklar = Minorities ; Balkan Türkleri = Balkan Turkish ; Bulgaristan = Bulgaria ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Makedonya = Macedonian ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Türkler = Turks

Özet:
Bulgaristan'da Osmanlı Tarih İncelemeleri" adlı tezimizde, Osmanlı Devleti'nin Balkan topraklarından çekilişiyle beraber, o bölgede kalan, varlığını günümüze kadar sürdürebilmiş Türk Idtiesirıin 20. yüzyılda Bulgarca yazılmış eserlerdeki sosyal, ekonomik, politik ve kültürel yaşamlarının yansımalarını mceleyebüeceğimiz kaynaklan sunmaya çalıştık. Bunu yaparken Bulgar Devletinin azınlık politikaları hakkındaki temel bilgilerin de faydalı olabileceğini düşündük. Bütün bu eserlerden faydalanarak, yönetim biçimi ne olursa olsun Türkler üzerinde uygulanan politikaların aslında etnik bir temele dayandırıldığı ve her yönetimin kendinden öncekinin uygulamalarım aynen devam ettirmeye çalıştığı görülebilir. Avrupa Birliği kapılarım aralayan Bulgaristan'ın son yıllarda azınlık hakları konusunda kat ettiği mesafelerin dışında tezimize, Bulgar Devletinin bağımsızlığım kazandığı 1878 tarihinden sonra gelişen etnik modeli konusunda da genel bilgileri ekledik. Araştırmada özellikle uluslar arası azınlık haklan konusunda çalışan kuruluşların ve Bulgaristan'daki Türk siyasi çevrelerinin düzenlediği sempozyumlara, yayımladığı kitaplara, dergilere ve gazetelere öncelik verdik. Bulgaristan Türkleri konusu Tarmçüerimiz açısından hemen hemen her yönüyle araştırılmış ve bu konu hakkında sayısız eserler verilmiştir. Ancak, her iki ülkenin tarihçileri tarafından yazılan eserlerin birbirinden farklı 'gerçekleri' içermesi ve bunun tararımızdan bilinmemesi kendimizi dünyaya ifade etmemizi güçleştirebilir. Bunun için "etnik bakımdan Bulgarlardan farklı bir azınlık Bulgaristan'a yaşamamaktadır, orijinleri Bulgar'dır; Osmanlı döneminde Türkleşip İslam dinine geçmişlerdir; zamanla bunu fark edip tekrar eski özlerine dönmek için isimlerini gönüllü değiştirmek istemişlerdir" gibi Bulgaristan Türkleri hakkında geçmişte olduğu gibi günümüzde de bu iddialarım sürdürenlere karşı tarihi belgelerle dünya kamuoyu önünde cevap verilmesi kolaylaşabilir. Tezi, genel anlamda iki temel bölüme ayırarak; ilk bölümde Bulgar hükümetierinin, sınırlan içinde yaşayan azınlıklar üzerindeki politikalan, ikinci bölümü ise savaşlar sonunda kaybettiği topraklar içinde kalan ve günümüzdeki tu"Kaynayan Kazan"nın, Balkanların bir parçası durumunda olan Bulgar azınlığı hakkında güttüğü politikaları inceleyen eserleri esas aldık. Bulgar Devleti için bu iki konudan ikincisi, yani sınırları dışında kalan Bulgar vatandaşlarının durumu her zaman öncelikli bir konu olmuştur. 9. yy' dan itibaren değişik dönemlerde Bulgar Devletinin egemenliği allına giren Makedonya, zamanla ruhani ve ilmi merkez durumuna gelmiştir. Bunun yam sıra artan Bulgar nüfusu, tarih boyunca buranın bir vatan olarak görülmesini sağlamıştır. Bugün "Makedonya Sorunu"nun bir parçası olan Makedonya' daki Bulgarlar, devletierinin her zaman özel bir ilgisine maruz kalmış, Bulgar dış politikasının temelini oluşturmuştur. Bulgar bağımsızlık müc^elelerinin başladığı 19. yüzyıldan itibaren özellikle komitacılık faatiyetierinin Makedon topraklarından büyük destek görmesi, bu bölgeye dikkat çevrilmesine manevi bir boyut kazandırmıştır.

Abstract:
In my thesis -"Ottoman History Research in Bulgaria"- I have tryed to present the 20. Century Bulgarian written sources which give us information on the social, economic, political and cultural background of the Turkish population that remained in the Balkans after Ottomans withdrawed from the region. While doing that, I thought that some information about the minority politics of Bulgarian government would help. From these written sourses we can clearly see that no matter what kind of administration the political approach to Turks was all ethnic based and every new administration more or less tryed to continiue the approach the previous one took. Besides the improvement which Bulgarian state showed in regards to minority rights, just on it's way to enter the EU, I have also added information on the ethnic model developed after Bulgarian state gained it's liberty in 1878. In my research, I have especially gave priority to sources which belong to organizations working on international minority rights. Turkish political organizations in Bulgaria have organized symposiums, published books, magazines and newspapers which were of great information value as well. The subject of Bulgarian Turks has been researched by historians almost from every aspect and there are lots of books and other publication on this issue. However, both Bulgarian and Turkish books contain different "reality" information which makes it difficult for us to expres ourselves properly from time to time. To be more precise, the following expressions have been used in the past : "there is no minority population living in Bulgaria; their origin is Bulgarian; they have accepted the Islam religion during the Ottoman period but within the time they have realized that fact and decided to go back to their origins by willfully changing their names." We can easily answer these statements by refering to historic documents. I have divided the thesis into two main parts : in the first part I have researched the Bulgarian governments' politics on the minority population within the country's borders; and in the second part I have researched the Bulgarian minority population remaining in the areas lost by the Bulgarian state due to wars (also areas comprising parts of the Balkan Peninsula).For the Bulgarian government the second subject, in other words the population remaining outside it's borders, always has been a priority. After the 9. Century at different periods Macedonia has been under the reign of Bulgarian state. It has become spiritual and educational center after a certain period. Also the increasing Bulgarian population here have made it possible to feel as a motherland. Nowadays, Bulgarian population living in Macedonia is a part of the so called "Macedonian Conflict" and is the center of the Bulgarian foreign policy. After the Bulgarian independence activities started in the begining of 19. Century, turning all of our attention to the region has gained moral aspect.