Sosyoekonomik değişkenler ile gösteriş tüketimi ilişkisi üzerine bir uygulama
A research on the relationship between socioeconomic variables and conspicuous consumption
Yazar: FLORİNA DANİELA AVADANII
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜNSOY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tüketim hacmi dünya genelinde her yıl büyümekteyken tüketilen mal ve hizmetlerin 
tüketim amacı, bireyler için fonksiyonel bir amaç olmanın ötesine geçmiş ve birçok mal 
ve hizmet itibar görmek amacıyla da tüketilmeye başlanmıştır. Bu amaçla yapılan tüketim 
çeşidi gösteriş tüketimi olarak adlandırılmış, Thorstein Veblen'in Aylak Sınıfın Teorisi 
eseriyle literatüre kazandırılmıştır. Gösteriş tüketiminin daha üst sınıftan bireyleri temsil 
ettiği düşünülse de Veblen eserinde toplumun her kesiminden bireyin gösteriş tüketimi 
yaptığını öne sürmektedir. Bugün günümüzde de farklı sosyoekonomik düzeyden pek çok 
birey, kendi yaşam tarzını yansıtabilmek maksadıyla serbest zamanlarını nasıl 
geçirdiğini, hobilerini, gezip gördüğü yerleri, denediği farklı yiyecekleri çevresindeki 
bireylerle paylaşmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı, gösteriş tüketimini farklı sosyoekonomik değişkenler bağlamında 
incelemektir. Çalışmada öncelikle tüketimin sanayi devriminden günümüze evrilmesi 
incelenecek olup, ardından gösteriş tüketiminin kavramsal çerçevesi çizilecektir.
Çalışmanın son bölümünde, Eskişehir ilinde yaşayan 302 kişiye anket çalışması yapılmış 
olup, oluşturulan hipotezlerin testi için t-testi, tek yönlü ANOVA ve iki Yönlü ANOVA 
analizlerinden yararlanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre; ev sahibi olma durumuna, çalışılan sektöre, medeni duruma 
ve yaş gruplarına göre bireylerin gösteriş tüketimi eğilimleri arasında anlamlı farklılık 
varken, eğitim durumu, gelir düzeyindeki ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı farklılık
bulunmamıştır. Ancak en düşük gelir düzeyinde erkekler, bu gruptaki kadınlara göre daha 
fazla gösteriş tüketimi yapmaktayken, lisans mezunu bekarlar evlilere göre, yüksek okul 
mezunu evliler ise bekarlara göre daha fazla gösteriş tüketimi yapmaktadır.

Abstract:
While the volume of consumption is growing worldwide every year, the purpose of 
consuming goods and services has transcended mere functionality for individuals. Many 
goods and services are now consumed to gain social status. This type of consumption is 
referred to as conspicuous consumption, and Thorstein Veblen introduced The Theory Of 
The Leisure Class in his work. Although it is commonly believed that conspicuous 
consumption is practiced primarily by individuals from higher social classes, Veblen argues 
that individuals from all segments of society engage in conspicuous consumption. Today, 
people from different socioeconomic backgrounds share their leisure activities, hobbies, past 
travel experiences, and different foods they try in order to showcase their lifestyle to others.
The aim of this study is to examine conspicuous consumption in the context of different 
socioeconomic variables. The study will first explore the evolution of consumption from the 
industrial revolution to the present, followed by the establishment of a conceptual framework 
for conspicuous consumption. In the final part of the study, a survey was conducted on 302 
people residing in the Eskişehir province. The study used t-tests, one-way ANOVA, and twoway ANOVA analyses to test the formulated hypotheses. 
According to the research results, there is a significant difference in conspicuous consumption 
trends among individuals based on home ownership status, employment sector, marital status, 
and age groups. However, there is no statistically significant difference based on educational 
attainment, income, and gender variables In addition, while men at the lowest income level 
doing more conspicious consumption than women, singles with bachelor's degrees doing 
more conspicious consumptios than married people, and married people with college degrees 
doing more conspicious consumptios than singles.