5 yaş çocuklarında görülen davranış problemleri ile annelerin çocuklarına uyguladıkları disiplin yöntemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The research of relationship between the discipline methods which mothers implement to their children and the behavioral problems that are observed at five-aged children.
Yazar: SİNEM ÇETİNTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM ALKAN ERSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile tutumu = Family attitude ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anne eğitimi = Mother education ; Anneler = Mothers ; Davranış = Behavior ; Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Disiplin = Discipline ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu araştırma, 5 yaşında çocuğu olan annelerin çocuklarına uyguladıkları disiplin yöntemleri ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2012-2013 eğitim öğretim yılında Ankara ilinin merkez ilçelerinde bulunan bağımsız anaokullarına devam eden çocuklardan orantılı tabakalama örnekleme yöntemi ile seçilen 359 çocuk ve annelerinden oluşmaktadır. Verilerin toplanması amacıyla; araştırmacı tarafından geliştirilen anne-babalara ve çocuğa yönelik bilgileri içeren "Genel Bilgi Formu", annelerin tutumunu belirlemek amacıyla Demir ve Şendil tarafından geliştirilen (2007) "Ebeveyn Tutum Ölçeği" ve çocukların problem davranışlarını taramak için Kaner ve Büyüköztürk tarafından geliştirilen (2008) "Yenilenmiş Davranış Problemleri Kontrol Listesi" kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler SPSS 20.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi için yapılan normallik testi sonucunda, gruplar arasında farklılık incelenirken ikili gruplarda normal dağılmayan değişkenlerde Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. İkiden fazla gruplarda ise normal dağılmayan değişkenlerde Bonferroni düzeltmeli Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki ilişkiye korelasyon analizi ile bakılmıştır. Anlamlılık seviyesi olarak 0,05 kullanılmış olup, p<0,05 olması durumunda anlamlı farklılığın olduğu, p>0,05 olması durumunda ise anlamlı farklılığın olmadığı belirtilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; anne tutumları ile 5 yaş çocuklarının davranış problemleri arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu (p<0,05), demokratik tutum artıkça davranış problemlerinin azaldığı, otoriter tutum ve aşırı koruyucu tutum arttıkça davranış problemlerinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Demokratik puan ile Davranış Problemleri toplam puanı, Davranım Bozukluğu puanı ve Dikkat problemleri- Toyluk puanlarının arasında negatif yönlü bir ilişkinin olduğu (p<0,05), Demokratik puan arttıkça Davranış Problemleri toplam puanı, Davranım Bozukluğu puanı ve Dikkat problemleri- Toyluk puanlarının azaldığı görülmüştür. Ayrıca, Otoriter puan ve Aşırı Koruyucu puan ile Davranış Problemleri toplam puanı, Kaygı- İçe kapanma, Psikotik Davranış ve Motor Gerilim- Aşırılık puanı arasında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu (p<0,05), Otoriter puan ve Aşırı Koruyucu puan arttıkça Davranış Problemleri toplam puanı, Kaygı- İçe kapanma, Psikotik Davranış ve Motor Gerilim- Aşırılık puanlarının da arttığı saptanmıştır. Çocukların problem davranışlarının; cinsiyete göre farklılık gösterdiği erkek çocuklarının kız çocuklarına göre daha fazla davranış problemlerine sahip olduğu (P<0,05) ve problem davranışların kardeş sayısı, doğum sırası ve anne baba yaşına göre farklılık göstermediği bulgusuna ulaşılmıştır (P>0,05). Ayrıca; problem davranışların annenin eğitim durumu, çalışma durumu, mesleği, babanın eğitim durumu ve mesleği, ailenin birlikte olma durumu, annenin çocuğu büyütürken yardım alma durumu, çocuğu ile geçirdiği zaman, ailesinin çocukken uyguladığı disiplin yöntemi, yaşadıkları merkez ilçe değişkenine göre farklılık gösterdiği saptanmıştır (P<0,05).  Eğitim düzeyi yüksek, çalışan, çocuğu ile yeterince vakit geçiren, çocuğun bakımı konusunda eşinden ve diğer kişilerden yardım alan, aile birlikteliğine sahip olan annelerin çocuklarının daha az davranış problemlerine sahip olduğu görülmüştür.  Annelerin çocuk yetiştirme tutumunun; annenin yaşı, eğitim durumu, çalışma durumu ve mesleğine göre farklılık gösterdiği; eğitim düzeyi yüksek, çalışan ve eğitim faaliyetleri alanında mesleğe sahip annelerin daha demokratik tutumlar sergiledikleri ve annelerin yaşının arttıkça aşırı koruyucu tutumunun azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca babaların eğitim düzeylerinin yüksek olmasının ve eğitim faaliyetleri alanında mesleğe sahip olmasının anneleri etkileyerek annelerin demokratik tutumunu arttırdığı saptanmıştır.  Annelerin tutumunun; çocuk sayısı, çocuğun doğum sırası, ailenin birliktelik durumu, annenin çocuğu büyütürken yardım alma durumu, annenin çocuğu ile geçirdiği zaman, ailesinin çocukken uyguladığı disiplin yöntemi ve yaşadıkları merkez ilçe değişkenine göre de farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. (P<0,05).



Anahtar Kelimeler : Okul Öncesi Dönem, Davranış Problemleri, Anne Baba Tutumlar

Abstract:
This research has been conducted for the purpose of observing the relationship between the methods of discipline mothers having 5-year old children enforce on their kids and the behavioral problems of children. In order to achieve this purpose, the relational screening model has been used. The sample of the research consists of 359 children and their mothers selected by the proportional layered sampling technique from among children continuing to go to independent playschools located in the central districts of the city of Ankara during the 2012-2013 academic year. A "General Information Form" entailing information on the mothers, fathers and children for the purpose of gathering data, a "Parents Attitude Scale" with the intent of determining the attitude of the mothers, and a "Check List of Behavioral Problems" in order to scan the problematic behaviors of children have been used. The data gathered in the research have been analyzed by using an SPSS 20.0 package program. Distributions of frequency and percentage have been used in the analysis of the data obtained. While variation has been observed between groups as a result of the normality test, the Mann-Whitney U Test has been used for the variables not distributed normally in groups of two. As for groups more than two, the Bonferroni corrected Kruskal-Wallis H Test has been used for the variables not distributed normally. Moreover, the relationship between variables has been approached through a correlation analysis. Using 0.05 for the significance level, it has been indicated that if p<0.05 there is a significant difference, while if p>0.05 there is no significant difference. As a result of the analyses made, the conclusion has been reached that a significant relationship exists between the attitudes of mothers and the behavioral problems of 5-year old children, that behavioral problems decrease as democratic attitude increases, and that behavioral problems increase as authoritarian and overprotective attitudes increase. It has been observed that there is a negative relationship between the Democratic score and the total score of Behavioral Problems along with the Conduct Disorder score and scores of Problems of Concentration-Naïveté; that as the Democratic score increases, the total score of Behavioral Problems, the Conduct Disorder score and the scores of Problems of Concentration-Naïveté decrease. Furthermore, it has been seen that there is a positive relationship between the Authoritarian score and score of Over Protectiveness and total score of Behavioral Problems along with the scores of Anxiety-Withdrawnness, Psychotic Behavior and Motor Tension-Extremism; that as the Authoritarian score and score of Over Protectiveness increase, the total score of Behavioral Problems and the scores of Anxiety-Withdrawnness, Psychotic Behavior and Motor Tension-Extremism also increase. The finding has been obtained that the problematic behaviors of the children show difference according to their gender, that male children have more behavioral problems than female children (P<0.05) and that problematic behaviors do not show variation according to the number of siblings, order of birth and the age of the mother and father (P>0.05). Also, it has been determined that problematic behaviors show variation based on the educational status, working condition and job of the mother, the educational status and job of the father, the situation of togetherness of the family, the situation of the mother receiving help while raising the child, the time the mother spends with the child, the method of discipline the family used on the mother when she was a child and her experiences according to the central district variable. (P<0.05). It has been observed that the children of mothers whose educational levels are high, who work, who spend enough time with their child, who received help in nursing their child, and who possess a family togetherness have less behavioral problems. The conclusion has been reached that the child rearing attitude of mothers show difference according to their age, educational status, working condition and their job, where mothers having a higher educational level who work and pursue a career in the area of education activities display a more democratic attitude and that their attitude of over protectiveness decrease as their age rises. Moreover, it has been determined that the education levels of the fathers being high and pursuing a career in the area of educational activities have increased the democratic attitudes of the mothers. The result has also been reached that the attitude of mothers show variation based on the number of children, the birth order of the children, the togetherness situation of the family, the situation of the mother receiving help while raising the child, the time the mother spends with the child, the method of discipline the family used on the mother when she was a child and her experiences according to the central district variable. (P<0.05).




Key Words : Pre-school Period, Behavioral Problems, Mother and Father Attitudes