Rumeli'nin fethinde sufilerin etkisi- Sarı Saltuk Gazi örneği
The effect of sufis in the conquest of the rumelia- Sarı Saltuk Ghazi example
Yazar: FERHAT ÇORAK
Danışman: DOÇ. DR. NURULLAH KOLTAŞ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Fetihler = Conquest ; Gaziler = Veterans ; Rumeli = Rumelia ; Saltukname = Saltukname ; Sarı Saltuk = Sarı Saltuk ; Sufi = Sufi ; İslamiyet = Islam ; İslamlaşma = Islamisation

Özet:
Rumeli, bir dönem günümüzde Sarı Saltuk'u ataları olarak gören Gagauzlar gibi Hıristiyan Türk topluluklarına ve Başkırtlar gibi Sarı Saltuk'tan önceleri burada Müslümanlığı yaşamış Türk boylarına da ev sahipliği yapmıştır. Bununla birlikte Rumeli, sıradan Hıristiyan mezheplerinden farklı olarak Bogomil diye isimlendirilen ve İslam'ın öğretilerine yakın görülen mistik/heretik grupların da faaliyet yürüttüğü bir yer olarak karşımıza çıkmaktadır.
Gazi, sûfî ya da alperen olarak isimlendirilen dervişler, Rumeli'nin Türkleşmesinde ve İslâmlaşmasında büyük paya sahiptir. Rumeli'nin manen fâtihleri sayılan bu sûfîler, yerine göre savaş meydanlarında askerlerle beraber çarpışan gaziler, yerine göre de halk arasında iyilikte yarışan gönül erleri olarak bilinmektedir. Bu dervişlerden biri olarak ün salmış Sarı Saltuk'un Anadolu ve Rumeli başta olmak üzere çeşitli yerlerde sayısız türbe, makam ve mezarı bulunmaktadır. Sarı Saltuk'un hayatı, olağandışı hadiseleri barındıran menkıbelerin etkisiyle karmaşık bir hal almıştır. Bu yüzden azîz diye bilinen Hıristiyan din adamlarıyla kimi zaman menkıbelerinin kimi zaman da türbelerinin karıştırıldığı görülmektedir.
Günümüzde Alevî-Bektaşîlik ile özdeşleştiği görülen Sarı Saltuk'un gerek menkıbevî hayatına gerek de tarihî hayatına dayanarak onu Kalenderîlik gibi tasavvufî ekollerle bağlantılı gören araştırmacılar da vardır. Bununla birlikte araştırmacıların çoğunun birleştiği nokta Sarı Saltuk'un Rumeli'ye göç eden bir aşiret reisi ve şeyh oluşunun yanında Rumeli'nin fethinde büyük öneme sahip olan gazi bir derviş oluşudur.
Anahtar Kelimeler: Rumeli, Sûfî, Gazi, Sarı Saltuk, Saltuknâme

Abstract:
Rumelia was home to the Cristian Turkish communities such as the Gagauzs, who regards Sarı Saltuk as their ancestor, and to Bashkirs, that is Turkish tribes who lived in Islam before Sarı Saltuk times. And also Rumelia, became prominent with mistic/heretic groups activities, sectarian which called Bogomil, it differs from other common Cristian sectarians and its teachings were close to Islamic way of teaching.
The dervishes, who were called gazi, sufi or alperen, have a big share in the Turkishization and Islamization of Rumelia. These Sufis, who are considered spiritual conquerors of Rumelia, are known as volunteers competing in favor among the people instead of those who fight with soldiers on battlefields. Sarı Saltuk, famous dervish as such has numerous tombs, maqams and graves in various places, especially in Anatolia and Rumelia. The life of Sarı Saltuk has become complicated by the influence of the stories that include extraordinary events. For this reason, it is seen that Christian clerics known as saints are sometimes confused with his legends and sometimes his tombs. 
Today, Sarı Saltuk is identified with Alevi-Bektashism is linked with mystical schools such as Qalandariyya on the basis of Sarı Saltuk's legendary and historic life by some researchers. However, the majority of researchers agree that Sarı Saltuk was a leader of a tribe which migrated to Rumelia, or shaykh as well as a dervish who had an enormous impact on the conquest of Rumelia. 
Key Words: Rumeli, Sufi, Ghazi, Sarı Saltuk, Saltukname