İmam Mâturîdî'ye göre hüsün ve kubuh
Good and evil according to İmam Maturidi
Yazar: RECEP EKİZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BAKTIR
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Hüsnü Kubuh = Good and evil ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kötülük = Evil ; Maturidi = Maturidi ; İslamiyet = Islam ; İyilik = Goodness

Özet:
İyilik ve kötülük problemi insanlık düşünce tarihinde önemli bir konuma sahiptir. Özellikle kötü, zararlı ve çirkin nesne ve fiillerin Yaratıcı ile ilişkisi ve evrendeki kötülüğün kaynağı konusu, üzerinde düşünülen en temel konular olmuştur. İlk dönemlerden bu yana, Tanrı'nın mutlak anlamda iyi, her şeyi bilen, her şeye gücü yeten bir varlık olduğunu savunanlara, kötülüklerin bu sıfatlarla uyuşmadığı gerekçesiyle itiraz edilmiştir. Nitekim, iyi ve kötü meselesi, kapsamlı ve çetrefilli bir özelliğe sahiptir.İslam düşüncesinde de bu konuda genellikle savunmacı ve haklılaştırıcı iyimser bir teistik tutum ortaya konmuştur. Kimileri kötülüğün reel varlığını görmemezlikten gelirken, kimileri âlemde asıl olanın hayır ve iyilik olduğunu, var olan belli nispette kötülüğün estetik yapıyı ve alemdeki genel düzeni tamamlamak için bulunduğunu ileri sürmüştür.Orta bir yol takip eden Mâturîdî'ye göre, insanlar için iyi veya kötü olarak değerlendirilen her nesne ve fiiller yaratma yönünden Allah'a nispet edilir. İnsan filleri de yaratma yönünden Allah'a, kazanma ve uygulama yönünden insana aittir. Bu nedenle, insan sorumludur. Allah, evreni zıtlarla iç içe yaratmıştır. Allah'ın yaratmasında abes yoktur, her şeyde bir hikmet vardır. Evrendeki kötü, zararlı ve çirkin olarak görünen şeylerde de insanın eğitimi, imtihanı, Yaratıcının varlığının delili olması, kozmik düzenin sağlanması gibi bir çok hikmet vardır. Mâturîdî'ye göre, Kendi özü itibariyle iyi veya kötü olanlar olduğu gibi, bir sebep veya sonuca bağlı, dış nedenlerden dolayı iyi veya kötü değeri taşıyan şeyler de vardır. Bizatihî değer taşıyan şeyleri akıl dinin bildirmesine ihtiyaç duymadan bilebilir. Ancak, başka nedenlere bağlı şeylerin iyi veya kötü değerini tayin ve tespit etmek için akıl vahye ihtiyaç duyabilir. Mâturîdî'nin düşünce sisteminde akıl ve vahiy birbirini tamamlayan bir bütünlük içerisindedir.Anahtar Kelimeler: İyilik, Kötülük, Tanrı'nın fiili, Hikmet, Adalet, Kader, İrade, Mâturîdî

Abstract:
The problem of good and evil holds an important place in the history of humaity. Particularly the issues of evil, the relation between evil, ugly objects and actions and the Creator and the source of evil in the universe. Since the ancient times those defending that God is omnipotent and omniscient have been objected to because of the fact that evil contradicts God?s features. However, the problem of good and evil has a comprehensive and complex nature.In Islamic thought there is generally a defending and justifying optimist theism about this issue. While some ignore the existence of evil, some defend that goodness is essential in the universe and evil exists in order to complete the general order and aesthetical structure in the universe.According to Mâtürîdî, who led an orthodox philosophy, every object and action evaluated as good and bad for humans is referred to Allah in terms of creation. Human actions belong to God in terms of creation but belong to human in terms of acquisition and application. Therefore human being is responsible. God has created the universe with opposites. There is divine knowledge in everything and no strangeness. In things that seem to be harmful or ugly, there is much divine wisdom such as the education of human being, evidence for the existence of the Creator and the continuation of divine order. Just as there are good and bad things according to their essences, there are good and bad things due to external reasons. Mind can appreciate things that have their essential qualities without the acknowledgement of religion. However, in order to understand things that are either good or bad due to external reasons mind can need revelation. In Mâturîdî?s thought, mind and revelation are in a complementary unity.Keywords: Godones, Evil, God?s action, Divine Wisdom, Justice, Fate, Will, Mâturîdî.