Konya'da ayanlık (1639-1839)
Ayanship in Konya (1639-1839)
Yazar: EŞREF TEMEL
Danışman: PROF. DR. DOĞAN YÖRÜK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Ayanlık = Ayanlık ; Konya = Konya ; Malikane = Large estate ; Mukataa = Muqataa ; Mütesellim = Mutesellim ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Vakıflar = Foundations ; Yeni Çağ = New Age

Özet:
Osmanlı'da XVI. yüzyılın sonlarından itibaren; bütçe açıkları, bunları takip eden tağşişler, fiyat enflasyonu, uzun süren savaşlar ve savaş teknolojisinde önemli gelişmeler olmuştur. Devlet, vergi gelirlerinin daha fazla bir bölümünü nakit olarak toplamak, merkezde daha büyük ordular kurmak, bunları sürekli eğitmek ve uzun süren yıpratıcı savaşların nakit ihtiyacını karşılamak zorunda kalmıştır. Bu sorunların çözümü için fiskalist bir yaklaşım sergilemiştir. Bir yandan gelirleri arttırmanın öte taraftan da masrafları kısmanın yolunu aramıştır. Ancak iltizamın yaygınlaşmasıyla başlayıp malikâne usulünün devreye girmesiyle iyice belirgin hale gelen değişim, hemen hemen Tanzimat'a kadar devam etmiştir. Bu da idari, mali, askeri ve sosyal değişiklikleri beraberinde getirmiştir.
Bu çalışmada anılan değişim ve dönüşümün ayanlık temelinde Konya şehrine etkisi ele alınmıştır. Bu çerçevede mali alanda, malikâne sisteminin Konya ölçeğinde başarılı olup olmadığı, Konya mukataalarının bütün sistem içindeki yeri, bunları genel anlamda kimlerin işlettiği ve yerelde ise bu işletmecilerin kimliği ortaya çıkarılmıştır. İdari alanda, Karaman idarecilerinin sistem içindeki yeri, Konya ayanlarının kimler olduğu ve bu kişilerin yüklendiği sorumluluklar ele alınmıştır. Konunun daha iyi anlaşılması için tartışılanlar, Konya ayanı Arapağazade Seyyid Süleyman Ağa üzerinden somut hale getirilmiştir. Sonuç olarak merkezi yönetimin, mali, idari ve askeri anlamda, Konya üzerindeki denetimini yitirmediği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Mukataa, Malikâneci, Mütesellim, Vakıf.

Abstract:
SUMMARY
From the last decades of XVIth Century, there have been some important developments such as budget deficit, debasement based on budget deficit, price inflation, long lasting wars and war technology in Ottoman Emprie. Ottomans had to collect more part of tax revenue in cash because of recruit more bigger army in center, contuniusly train and to fund of this army in cash in long lasting wars. They have taken a fiscalist approach to solve this problems. On the one hand they have look for the way to increase their incomes on the other hand to reduce costs. The change that has became apparent by starting of widespread of iltizam and malikane practise has continued almost to the Tanzimat era. And this also brought about administrative, financial, military and social changes.
In this study, it has been studied the effect of change and transformation mentioned to the Konya city in the base of Ayan. In this context in financial field, it has been found out the malikane practise has succeed or not in Konya scale, the place of Konya muqâtaas in whole system, the persons whose managed of these muqâtaas in genereal and the identity of managers in local. In the field of administration, it has been examined the place of Karaman administrator in whole system, who was the Konya ayan and the responsiblity of these ayan they have taken. For a better understanding of this matter discussion has been concretized on Arapağazade es-Seyyid Süleyman Ağa as a Ayan of Konya. As a result, it has been said that central government has not lost its control in financial, administrative and military sense in Konya.
Key words: Ottoman, Muqâtaa, Malikâneci, Mütesellim, Waqf.