Total kalça protezi ameliyatı olan hastalarda ameliyat döneminde jel yatak kullanımının basınç ülseri gelişimi üzerine etkisi
The effect of using gel bed during the postoperative period on the development of pressure ulcer in the patients undergoing total hip replacemnt surgery
Yazar: BÜŞRA ŞAHİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAHŞAN ÇAM
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Kalça eklemi = Hip joint ; Kalça protezi = Hip prosthesis ; Ortopedi = Orthopedics ; Postoperatif bakım = Postoperative care ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications

Özet:
Bu araştırma; total kalça protezi ameliyatı olan 45 yaş üzeri, kronik bir hastalığı bulunmayan hastalarla gerçekleştirildi. Ameliyat döneminde jel yatak kullanımının basınç ülseri gelişimi üzerine etkisini incelemek amacıyla girişim öncesi/sonrası deney kontrol gruplu düzende gerçekleştirilen yarı deneysel bir araştırma olarak gerçekleştirildi.
Araştırma verileri, Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Ortopedik Cerrahi Ameliyathane Kliniği ve Ortopedi Kliniğinde Temmuz 2015-Nisan 2016 tarihleri arasında 40 deney 40 kontrol grubu hastaları olmak üzere toplam 80 hastadan edinilen bilgilerle elde edildi.
Deney grubu hastalarına total kalça protezi ameliyatı sırasında standart ameliyathane yatağı üzerine örtülen jel pozisyon pedi kullanılırken, kontrol grubu hastalarına standart ameliyathane yatağı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında hastaların sosyodemografik özelliklerini belirleyen Veri Toplama Formu, Braden Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği, Braden Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Formu kullanıldı.
Araştırma sonuçlarına göre ameliyat sonrası ayılma ünitesinde basınç ülseri prevelansı % 45, ameliyat sonrası 3. gün basınç ülseri prevelansının  % 25 olduğu belirlenmiştir. Basınç ülseri gelişen hastalarda Braden Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği'ne göre gluteal bölgede 1. evre basınç ülseri geliştiği tanımlanmaktadır. Kontrol grubu hastalarında ameliyat sonrası ayılma ünitesinde basınç ülseri prevelansının %60,deney grubu hastalarında %  30 olduğu, ameliyat sonrası 3. gün basınç ülseri prevelansının kontrol grubunda % 12 ,  deney grubunda % 8 olduğu belirlendi.
Deney ve kontrol grubu hastalarının ameliyat sonrası ayılma ünitesi basınç ülseri gelişimi ile yaş, yatış süresi(dk),anestezi türü ve anemi değişkeni arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu, boy kilo cinsiyet, hastanın tanısı, ameliyathane sıcaklık, nem, ameliyat öncesi hareket kısıtlılığı arasında ilişki olmadığı belirlendi.
Ameliyat döneminde basınç ülseri gelişme durumunu inceleme sonucunda jel pozisyon pedi bulunan ameliyathane  yatağının basınç ülseri gelişimini azalttığı sonucuna varıldı.

Anahtar Kelimeler: Basınç ülseri, total kalça protezi, ameliyat dönemi hasta bakımı

Abstract:
This study was conducted on the patients aged over 45, undergoing total hip replacement surgery and not having a chronic disease. It is a quasi-experimental study carried out preoperatively and postoperatively in the experimental and control group in order to examine the effect of using gel bed during the postoperative period on the development of pressure ulcer.
The study data were collected from totally 80 patients, 40 patients in the control group and 40 patients in the experimental group, between the dates July 2015 and April 2016 at Adnan Menderes University Application and Research Hospital in Orthopedic Surgery Operating Room Clinic and Orthopedic Clinic.
While the gel position pad covering standard operating table was being used for the patients in the experimental group during the total hip replacement surgery,  standard operating table was used for the patients in the control group. Data Collection Form including the socio-demographic characteristics of the patients and Braden's Pressure Ulcer Risk Assessment Scale were used in the collection of the data. It was found that according to study results, pressure ulcer prevalence was 45% in the reanimation unit after the operation. On the third day after the operation, the pressure ulcer prevalence was found to be 25%. It was identified that first-stage pressure ulcer developed in the gluteal region in the patients whom pressure ulcer developed according to Braden's Pressure Ulcer Risk Assessment Scale. It was determined that pressure ulcer prevalence was 60% in the patients that were in the control group after the operation in the reanimation unit and it was 30% in the patients that were in the experimental group. On the third day after the operation, the pressure ulcer prevalence was found to be 12% in the control group and 8% in the experimental group. It was determined that there was a significant relationship between the development of pressure ulcer in the control and experimental group patients after the operation in the reanimation unit and age, hospitalization duration (minute), the type of anesthesia, anemia variable. It was found that there was not any relationship between height, weight, gender, diagnosis of the patient, operating room temperature, humidity, limitation of movement  in the operation. 
It was concluded that as a result of the examination of the pressure ulcer development in the reanimation unit in  the operation, using gel bed reduced the development of pressure ulcer.

Key Words: Pressure Ulcer, Total Hip Replacement, Operative period patient care