Teknoloji temelli emzirme programının adölesan annelerin bebeklerinin büyümesine etkisi
Effect of technology-based breastfeeding program on infants growth of adolescent mothers'
Yazar: RUKİYE ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. EBRU KILIÇARSLAN TÖRÜNER
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, teknoloji temelli emzirme programının adölesan annelerin bebeklerinin büyümesine etkisini incelemek amacıyla yapılan randomize kontrol gruplu deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın ikinci amacı, geliştirilen programının adölesan annelerin emzirme öz-yeterlilik, emzirme başarıları ve kaygı düzeylerine etkilerini belirlemektir. Araştırmaya, Ankara ilinde dört aile sağlığı merkezinde (ASM) izlenen, girişim grubunda 16, kontrol grubunda 15 primipar adölesan anne ve bebeği alınmıştır. Girişim grubundaki adölesan annelere, sekiz haftalık program uygulanmış, kontrol grubundaki annelere ASM'deki rutin bakım devam etmiştir. Girişim grubundaki annelere 1. haftada emzirme hakkında yüz yüze eğitim verilmiş ve annelerin android telefonlarına elektronik kitapçık yüklenmiştir. Annelerle 2., 3. ve 6.  haftalarda emzirme konusunda planlı telefon görüşmeleri yapılmış ve haftada bir kere annelere emzirme konusunda kısa mesaj gönderilmiştir. Ayrıca, 7/24 telefonla danışmanlık hizmeti verilmiştir. Verilerin toplanmasında tanımlayıcı veriler formu, bebeğin fiziksel gelişimi ve emzirme takip formu, Postpartum Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği, Spielberger Durumluk Kaygı Envanteri, LATCH Aracı ve emzirme programı değerlendirme formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi ki-kare, Mann-Whitney U ve Wilcoxon işaret testi ile yapılmıştır. Araştırmaya başlamadan önce etik kurul ve kurum izinleri alınmış, yazılı onamı olan adölesan annelerle çalışma yürütülmüştür. Girişim ve kontrol grubunda bulunan bebekler ve adölesan annelerin tanımlayıcı özellikleri, annelerin emzirme özellikleri ve ölçek puanları arasında başlangıçta (1. izlemde) fark olmadığı belirlenmiştir (p > 0.05).  Girişim grubunda bulunan bebeklerin 3. izlemde yaşa ve cinsiyete göre kilo ve boy z skorlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur (p < 0.05). Girişim grubunda sadece anne sütü ile bebeğini besleyen adölesan anne sayısı 2. ve 3. izlemde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek belirlenmiştir (p < 0.001). Puan arttıkça öz-yeterliliğin ve emzirme başarısının arttığı kabul edilen Emzirme Öz-yeterlilik Ölçeği ve LATCH emzirme tanılama ve değerlendirme aracına göre girişim grubundaki adölesan annelerin öz-yeterlilikte 3. izlemde ve emzirme başarısında 2-3. izlemde ölçek toplam puan ortalamalarının kontrol grubuna göre yüksek olduğu saptanmıştır (p = 0.001). Kaygı durumunun ölçek puanı arttıkça yükseldiği Spielberg Durumluluk Kaygı Ölçeğine göre girişim grubundaki adölesan annelerin 3. izlemde ölçek toplam puan ortalamalarının kontrol grubundakilere göre azaldığı belirlenmiştir (p = 0.001).  Adölesan annelere emzirme eğitimi veren hemşirelerin teknolojiyi kullanımları emzirme başarısını arttırabilir ve sağlıklı bebek büyümesini destekleyebilir. Adölesan annelere verilen teknoloji temelli emzirme eğitimi hem anne hem de bebeğinin sağlığı için önemli bir hemşirelik uygulamasıdır.

Abstract:
This is a randomized controlled trial to investigate effects of the technology-based breastfeeding program for adolescent mothers on their infants' growth. The second aim of the study was to determine the effects of the program on adolescent mothers breastfeeding self-efficacy, breastfeeding success and anxiety levels. The study sample consisted of a total of 31 primipara adolescent mothers and their infants, 16 of which were in intervention group (IG) and 15 were in control group (CG). The mothers in the IG underwent an eight-week program. In the 1st week, the mothers received breastfeeding education through face to face method and an electronic booklet (e-booklet) was installed on their android phones. In the 2nd, 3rd, and 6th weeks, telephone interviews on breastfeeding were arranged and done with the mothers, and an SMS on breastfeeding was sent to them once a week. Additionally, a 24/7 consultation via telephone was provided. The study data were collected using a descriptive data form, follow-up forms for baby's physical growth and breastfeeding, the Postpartum Breastfeeding Self-Efficacy Scale (PBSES), the Spielberger State Anxiety Inventory (STAI), the LATCH Assessment Tool, and a process evaluation form for the breastfeeding program. The data were analysed using chi-square analysis, Mann-Whitney U test, and the Wilcoxon signed-rank test. Before starting the study, ethics committee and institution permits were obtained, and the study was carried out with the adolescent mothers who had written consent. According to the study results, at the baseline (1st follow-up), no difference was found between the IG and CG with regard to descriptive characteristics of the adolescent mothers and the infants, and breastfeeding characteristics and scale scores of the mothers (p > 0.05). At the 3rd follow-up, age/sex specific weight and height z-scores were significantly higher for the infants in the IG than for those in the CG (p < 0.05). At the 2nd and 3rd follow-up, the number of adolescent mothers who were feeding their infants only with breast milk was found higher in the IG (p = 0.001). Analysing the scores on the PBSES and the LATCH tool with higher scores indicating greater self-efficacy and greater breastfeeding success, we found at the 3rd follow-up that the mean scale score on self-efficacy was higher for the adolescent mothers in the IG than for those in the CG, and at the 2nd-3rd follow-up, the mean scale score on breastfeeding success was higher for the adolescent mothers in the IG than for those in the CG (p = 0.001). According to the scores on the STAI with higher scores indicating greater anxiety, there was a lower mean STAI score at the 3rd follow-up for the adolescent mothers in the IG than for those in the CG (p = 0.001). The use of technology by nurses who provide breastfeeding education to adolescent mothers may increase breastfeeding success and support the healthy growth of infants. The technology-based breastfeeding program provided to adolescent mothers is a significant nursing intervention for the health of both mothers and their infants.