İnsanlarını bekleyen yeni kent merkezi: Uşak eski tabakhane çevresi kentsel dönüşüm projesi üzerine bir durum çalışması
A case study on the urban transformation project of the new city center waiting for its people:
Yazar: MEHMET YASİN ÜNALAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ARSLAN
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kentsel Dönüşüm Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gecekondu önleme bölgeleri = Slum prevention areas ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment ; Tabakhane = Tannery ; Tekstil fabrikaları = Textile factories

Özet:
Günümüzde "kentsel dönüşüm" sözcükleri özellikle bina yapımı, inşaat ya da evinde tadilat yaptırmak isteyen hemen herkesin bir şekilde duyduğu bir kavram haline gelmiştir. Çalışmada görüleceği üzere birden çok anlamı olan bu kavramın hemen herkesin kullandığı bir kavram haline gelmesi ise Gölcük ve Düzce depremlerinin yaşandığı tarihe kadar uzanmaktadır. 1999 yılında 7,2 ve 7,4 şiddetinde yaşanan ve yaklaşık 18.373 insanın enkaz altında kalarak kaybedilmesi ile sağlıksız binaların ne kadar tehlikeli olduğu ise acı bir şekilde öğrenilmiştir (TBMM, 2010). Yaşanan afetten sonra durumun ciddiyeti, çıkarılan kanunlara da yansımıştır. Böylece sağlıksız binaların dönüşüm süreci de çeşitli yasa ve kanunlarla zorunlu hale getirilmiştir. Nihayetinde sağlıksız olan ya da zamanla sağlıksız hale gelen binaların dönüşüm sürecinde, bu bina sahiplerine devlet tarafından verilen çeşitli teşvikler ile sürecin hızlandırılması amaçlanmıştır. Kentsel dönüşüm bir süreç olarak düşünüldüğünde; bu süreç, yalnızca konutları kapsamamakta; konutlar ve kentlerin tamamındaki binalarla beraber sanayi alanlarını da içerisine almaktadır. Bu alanlardan birisi olarak Uşak ilinde, inşa edildikleri dönemde şehir dışına konumlandırılan, ancak zamanla büyüyen ve şehrin merkezinde kalan, eski sanayi alanlarından birisi olan "Uşak Tabakhane Çevresi Gecekondu Önleme Bölgesi'nin" dönüşüm süreci ve sonrasında bölgenin durumu bu tezin konusunu oluşturmaktadır.
Bölgenin mevcut durumunu ortaya koymak ise bu tezin en temel amacını oluşturmaktadır. Günümüzde dahi Uşak kent ekonomisinin lokomotifi olan tekstil ve tabakhane sektörünün mevcut durumdaki şehir dışında bulunan sanayi bölgesine taşınmasından önce faaliyet gösterdiği bu alanda, alanın kendine has bir atmosferi ve insan hareketliliği bulunmaktaydı. Günümüzde bu alandaki fabrika binalarının yerinde kamu kurumları, çok katlı apartmanlar, ticaret alanları ve sosyal donatı alanları bulunmaktadır.
Çalışmanın ilk bölümünde Uşak ili, tabakhane ve tekstil iş kolu hakkında bilgiler verilmiş ve çalışmanın amacı ve önemi incelenmiştir. İkinci bölümünde ise kentsel dönüşüm kavramı ve yasal boyutları ile beraber Uşak şehri ve eski tabakhane bölgesi hakkında bilgiler sunulmuştur. Tezin üçüncü bölümünde ise bölgenin dönüşüm süreci ve bölge hakkında yapılan görüşmeler değerlendirilmiş, bölgenin güncel durumu hakkında yapılan alan çalışmalarında elde edilen veriler işlenmiş ve dördüncü bölümde ise değerlendirmelere yer verilerek öneriler geliştirilmiştir.
Bu tezin kentlerin dönüşüm süreçleri ve sonrası için kentlerde yaşayan insanlara, mimarlara, şehir planlamasında görev alan tüm uygulayıcılara ve yöneticilere bir bakış açısı kazandıracağını umuyoruz.

Abstract:
Today, the words "Urban Transformation" have become a concept that almost everyone who wants to make a building, construction or home renovation has heard in some way. As can be seen in the study, the fact that this concept, which has more than one meaning, became a concept used by almost everyone, dates back to the date of the Gölcük and Düzce Earthquakes. With the loss of approximately 18,373 people under the rubble in 1999 with the severity of 7.2 and 7.4, it has been learned how dangerous unhealthy buildings are (Grand National Assembly of Turkey, 2010). After the disaster, the seriousness of the situation was reflected in the laws enacted. Thus, the transformation process of unhealthy buildings was made compulsory by various laws and laws. In the transformation process of buildings that were ultimately unhealthy or became unhealthy over time, it was aimed to accelerate the process with various incentives given to the owners of these buildings by the state. Considering Urban Transformation as a process; this process does not only cover residences; It includes the industrial areas as well as the buildings in all the cities along with the residences. As one of these areas, the transformation process of the Uşak Tannery Slum Prevention Zone, which is one of the old industrial areas in the province of Uşak, which was located outside the city at the time they were built, but remained in the center of the growing city over time, constitutes the subject of our thesis. Even today, the textile and tannery sector, which is the locomotive of the city's economy, had a unique atmosphere and human mobility in this area, before it was moved to the industrial zone outside the city. Today, there are public institutions, apartments, commercial areas and social reinforcement areas in place of the factory buildings in this area.
In the first part of the study, information about the province of Uşak, tannery and textile business was given and the purpose and importance of the study were examined. In the second part, the concept of urban transformation and its legal dimensions, as well as information about the city of Uşak and the old tannery area are presented. In the third part of the thesis, the transformation process of the region and the interviews about the region were evaluated, the data obtained from the field studies about the current situation of the region were processed, and in the fourth part, suggestions were developed by giving place to the evaluations.
We hope that this thesis will give a perspective to people living in cities, architects, all practitioners and managers involved in urban planning, for the transformation processes of cities and after.