Kadın üniversite öğrencilerinde toplumsal cinsiyet rolü stresi ve etkileyen etmenler
In university female students the stress of social gender role and affecting factors
Yazar: MELİKA SARITEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLENGÜL MERMER ; PROF. DR. AYNUR UYSAL TORAMAN ; PROF. DR. TÜRKAN GÜNAY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Kadınlar = Women ; Stres = Stress ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışma, kadın üniversite öğrencilerinde toplumsal cinsiyet rolü stresi ve etkileyen etmenleri belirlemek amacıyla Nisan- Mayıs 2018 tarihleri arasında kesitsel tipte yürütülmüştür. Araştırmanın evreni; Ege Üniversitesi'ne bağlı tüm fakültelerde 2017-2018 öğretim yılında kayıtlı olan ve devam eden 14901 kadın öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma örnekleminin, % 50 görülme sıklığı, % 95 güven düzeyi, % 5 sapma ve 2.0 desen etkisi ile hesaplanarak 750 kadın üniversite öğrencisinden oluştuğu belirlenmiş ve 856 öğrenci ile yürütülmüştür. Çalışmada öncelikle küme örnekleme yöntemi ile fakülteler belirlenmiştir. Daha sonra tabakalı örnekleme yöntemi ile araştırmaya alınacak öğrencilerin bölümlere ve sınıflara göre sayıları belirlenmiştir. Araştırma verileri; araştırmacı tarafından literatür incelenerek oluşturulan 'Kişisel Bilgi Formu' (18 soru), Bayar ve arkadaşları (2017) tarafından geliştirilen 'Kadın Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi Ölçeği (KTCRSÖ)', ve Kuzgun ( 1972) tarafından geliştirilen daha sonra Eldeleklioğlu (1996) tarafından revizyonu yapılan 'Ana-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ)' ile toplanmıştır. Araştırmanın yürütülmesi için etik kurul izni ve katılımcıların gönüllü olurları alınmıştır. Verilerin analizi; SPSS 25.0 paket programı ile yapılmış, tanımlayıcı istatistiksel değerlendirmede ise sayı, yüzde dağılım, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. Öğrencilerin toplumsal cinsiyet rolü stres düzeyi ve etkileyen faktörler arasındaki ilişkiyi saptamak için Kruskall Wallis ve Mann Whitney U testi, ölçekler arasındaki ilişkiyi saptamak için Spearman's Korrelasyon testi kullanılmıştır. 
Öğrencilerin yaş ortalaması 21 ± 2.0, % 98.9'u bekar ve % 82.9'u ise çekirdek aileye sahiptir. Kadın öğrencilerin % 45.8' inin doğduğu yer Ege Bölgesi, % 45.9'unun en uzun yaşadığı yer il, % 61.0'inin annesi ev hanımı, % 31.4'ünün ise babası serbest olarak çalışmaktadır. Birinci sınıfta öğrenim gören (93.0), 1-2 kardeşi olan (92.0), asgari ücret üstü gelire sahip olan (91.0), 'herhangi bir dine inanmıyorum' (97.0) diyen, annesi çalışan (93) ve anne babası anlaşarak evlenen (91) kadın üniversite öğrencilerinin, KTCRSÖ puan ortancasının yüksek olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin KTCRSÖ puan ortancası ile yaş grubu, en son mezun olduğu okul ve aile tipi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır.  KTCRSÖ ve demokratik anne baba tutum ölçeği puanları arasında ise pozitif yönde, çok zayıf düzeyde anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir (r= 0.069, p< 0.05).
Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini önlemeye yönelik kadınların; eğitim, istihdam ve sağlık alanından eşit ve ihtiyaçları oranında yararlanabilmesi sağlanmalıdır. Toplumsal cinsiyet rolü ve stresi ile ilgili farkındalığı sağlamak amacıyla ilköğretim ve lisede cinsiyet eşitliğine yönelik eğitimler verilmelidir. Toplumsal gelişimin sağlanabilmesi ve geleneksel toplumsal cinsiyet algısının değiştirilebilmesi için bu eşitsizliğin yeniden üretildiği düşünülen tüm alanlarda denetim sağlanmalı, önleyici ve iyileştirici sosyal politikalar üretilmelidir.  

Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet rolü; toplumsal cinsiyet rolü stresi;  toplumsal cinsiyet; kadın toplumsal cinsiyet rolü stresi; Üniversite

Abstract:
This cross-sectional study was carried out between April and May 2018 to determine the social gender role stress and affecting factors in female university students. The scope of research is comprised of 14901 female students registered and still attending to all faculties affiliated with Ege University in 2017 and 2018 teaching year. Sampling of research has been calculated through 50 % incidence, 95 % confidence level, 5 % deviation and 2.0 pattern effect and determined to be comprised of 750 university students and was carried out with 856 female students. 
In study, first of all faculties were determined through cluster sampling method. Subsequently the number of students to be included in sections and classes were determined by stratified sampling method. Research data were collected using "Personal Data Form (18 questions) developed by researcher through literature review; "In Women the Stress of Social Gender Role" scale developed by Bayar et al. (2017); and "Mother-Father Attitude" scale developed by Kuzgun (1972) and then revised by Eldeleklioğlu (1996). 
For research Ethical Committee's approval and participants' consent was obtained. Analysis of data was carried out using SPSS 2.50 package program. In descriptive statistical evaluation the number, percentage distribution, average, standard deviation were utilized. To identify the relationship between students' the stress of social gender role level and affecting factors Kuruskall Wallis and Mann Whitney U test; to determine the relationship between scales, Spearman's Correlation test were used. 
Students' mean age was 21 ± 2 years, 98,9 % of them were singles and 82,9 % had core family. 45.8 % of female students were born in Aegean Region, 45.9 % had resided mostly in cities; 31.4 %'s fathers were working freelance. The median scores related to the stress of social gender role were found higher in female university students who attend to first grade (93,0), have 1-2 siblings (92,0) and have income level over minimum wage (91,0) says "I don't believe in any religion" (97,0), whose mother works (93) and mother and father were marrying in agreement (91). A statistically significant difference could not be found between students' median scores related to the stress of social gender role and age group and also the last school graduated and type of family. A positive, very weak, significant relationship was detected between the median scores related to the stress of social gender role and mother-father attitudes (r= 0.069, p< 0.05).  
In order to prevent social gender inequity; women should be enabled to benefit from education, employment and health areas equally and evenly. To raise awareness about social gender role and stress, trainings should be provided in elementary school and high school concerning gender equity. In all areas where this inequity is thought to be reproduced, inspection should be executed, preventive and rehabilitative social politics must be developed so that social development is achieved and perception related to traditional social gender changes.

Keywords: Gender role; gender role stress; gender; feminine gender role stress; University