Klasik ve modern ütopyalarda toplumsal cinsiyet
Gender on classical and modern utopias
Yazar: YASEMİN TEMİZARABACI
Danışman: PROF. DR. FATMAGÜL BERKTAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Feminizm = Feminism ; Modern = Modern ; Modernizm = Modernism ; Mükemmellik = Perfection ; Ütopya = Utopia

Özet:
Amacı geleceğe yönelik bir mükemmel toplum projesi yaratmak olan ütopya yazını, bu yeni dünyanın kurgusunu yaparken bugünden yola çıkar ve yazıldığı dönemin siyasal-toplumsal yapısından, düşünce sisteminden etkilenir. Klasik ütopyacı yaklaşım genellikle diğer toplumlardan ayrılmış, yalıtlanmış bir toplum ve merkezi devlet örgütlenmesi esas alınarak, tüm bireylerin ekonomik refah ve mutluluğunu gerçekleştirmeyi hedefler. Bu tür ütopyalarda kadının statüsünde mevcut sisteme göre bir yükselme görülmekteyse de, toplumsal işbölümü ve kadının özel alan içindeki konumunda toplumsal cinsiyete göre bir ayrımlaşma her zaman mevcuttur. 19. yüzyıldan itibaren ekonomik, siyasal, toplumsal dönüşümler ve yeni ideolojiler ütopya yazınının farklılaşmasına neden olmuştur. Bu dönemin modern ütopyaları içinde feminist ütopyalar da önemli bir yere sahiptir. Modern ütopyalar özellikle merkezi örgütlenmenin zayıfladığı ya da ortadan kalktığı ve bireyselliğe daha çok imkan tanıyan bir toplum kurgusu yapması bağlamında klasik ütopyacı düşünceden ayrılırken bu dönemin erkek yazarlar tarafından yazılmış olan ütopyalarında yine ataerkil sistemin etkileri açık şekilde görülmektedir. Kadın ütopyaları ise bireysel özgürlüğe, kişisel gelişime, insanlararası iletişime önem veren, ataerkil ideolojinin özellikle sorgulandığı ve buna karşı alternatifler üretildiği bir ütopya türü olarak erkeklerin yazdığı ütopyalardan, özellikle de klasik ütopyacı düşünceden ayrılmaktadır.

Abstract:
Utopia as a genre, which aims to create a future project for a perfect society, starts out from today's world and bears the influences of the socio-political structure and the systems of thought of the historical moment in which it is written. The main object of the classical Utopian approach is generally to materialize the happiness and the economic wealth of all individuals on the basis of an isolated society and centrally organized state. Although, in this classical literature, an advanced level of women status may be observed compared to the existing system, a gendered social indivision of labor and differentiation according to gender roles in the private sphere is ever present. From 1 9th century onwards economic, political, social transformations and new ideologies influenced and differentiated the Utopian genre. Feminist Utopias have a considerable importance in the modern Utopias of this period. While, modern Utopias, specifically, can be distinguished from the classical Utopias by the weakness or the non-existence of a central organization and by the framework of a fictitious society that enables more individuality, the Utopias written in this period by male writers bear the influences of patriarchal society, which can clearly be discerned. On the other hand, the women Utopias of the period show great diversities from the Utopias written by male writers and especially from its classical versions by attaching importance on individual freedom, personal development and humanely communication and by the challenge they present to patriarchal ideology and creating alternatives against it. IV