Afyonkarahisar yöresindeki jeotermal su kaynaklarında bölgesel radon gazı değişimlerinin incelenmesi
Examining of regional radon gas changes in thermal water resources the area of Afyonkarahisar
Yazar: DAVUT ÖZKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEKİR ORUNCAK
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Radon = Radon

Özet:
Günlük hayatta sürekli radyasyonun etkisinde kalındığı bilinmektedir. Radyasyon ise, doğal ve yapay olmak üzere ikiye ayrılır. Çevremizde sürekli etkisi altında olduğumuz doğal radyasyonun yaklaşık % 50'si gözle görülmeyen ve duyular vasıtasıyla algılanamayan renksiz, tatsız, kokusuz bir gaz olan Radon ve onun kısa ömürlü ürünlerinden oluşmaktadır. İnsanların yaşamlarını sürdürebilmeleri için su en önemli ihtiyaçların başında gelmektedir. Yer altı suları içinden geçtikleri veya temas ettikleri radyoaktif kütleler veya minerallerden dolayı yüzey sularından daha radyoaktiftirler. Sularda çözünmüş Uranyum serilerine ait olan radyoaktif elementler, 223Ra, 226Ra ve 222Rn'dan meydana gelir Canlılar su ihtiyaçlarını, yüzeysel sulardan ve yeraltı su kaynaklarından temin ettikleri için, bu radyoaktif elementlerin aktivitelerindeki değişimlerin periyodik olarak takip edilmesi büyük önem arz etmektedir.Periyodik olarak incelenen Radon gazı değişimleri genel olarak iki önemli alanda kullanılabilmektedir. Bunlardan birincisi elde edilen Radon gazı aktivitelerinin uluslararası kuruluşlar tarafından belirlenen sınır değerler açısından değerlendirilerek, sağlık açısından irdelenmesi; bir diğer kullanım alanı ise, Radon gazı değişimleri ile sismik aktiviteler arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır.Bu çalışmanın amacı, Afyonkarahisar'da bulunan termal kaynakların bölgesel olarak Radon ve Radyum aktivitelerindeki değişimleri incelemektir. Bu amaçla bölgenin 5 önemli termal kaynağından 14.03.2010 ile 04.12.2010 tarihleri arasında alınan su numuneleri Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü Nükleer Fizik Laboratuarı'nda incelenmiştir. Analizler sonucunda maksimum Radon aktivitesi 8,997 Bq/L, minimum Radon aktivitesi 0,029 Bq/L, maksimum Radyum aktivitesi 0,552 Bq/L, minimum Radyum aktivitesi ise 0,018 Bq/L olarak tespit edilmiştir. Ortalama Radon aktivitelerine bakıldığında ise; Radon aktivitesi en yüksek olan 4 No'lu kaynak olup, ortalama aktivitesi 2,714 Bq/L olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, bu değerler kaynaklara ait Radyum aktivitelerinin teorik hesaplamasında da kullanılmıştır. Elde edilen bu sonuçlar uluslararası sağlık limitleri ve bölgedeki sismik hareketlerle birlikte değerlendirilmiştir.

Abstract:
Continuously influence of radiation is a widely known truth in our daily life. Radiation is divided into two groups: Natural and Artificial. Approximately 50% of natural radiation in our environment that we are constantly under the influence of is composed of products of Radon which is invisible and unrecognized by the senses, colorless, tasteless, odorless gas. Water is one of the most important needs for people to survive. Underground water resources are more radioactive minerals. Radioactive elements belonging to the series of uranium dissolved in water are consisted of 223Ra 226Ra and 222Rn which are risky for our health. The need of water for living-beings is supplied by surface water resources and underground water resources. These radioactive elements in the periodic monitoring of changes in activities are of great importance.Available in two key areas examined in the periodic changes of Radon gas. The first of these is obtained from the Radon gas activity in terms of limit values set by international organizations to assess and Radon gas activities are examined in terms of health. Another use is in the field to investigate the relationship between Radon gas changes and seismic activities.The purpose of this study is to examine the seasonal changes in activities of Radon and radium at thermal resources in Afyonkarahisar area. For this purpose, water samples taken form 5 different thermal resources at the times of between May 14, 2010 and December 4, 2010 were analyzed at Afyon Kocatepe University, Faculty of Arts and Sciences Department of Physics, Nuclear Physics Lab. The results of the analysis are: Maximum Radon activity 8,997 Bg/L, minimum Radon activity 0,029 Bg/L Maximum Radium activities 0,532 Bg/L, minimum Radium activity 0,018 Bg/L. Looking at the average Radon activity in the Radon source is number 4 with the highest activity, the average activity of 2.714 Bq / L, respectively.In addition, the results obtained from the seismic movements in the region together with international health limits, and evaluated.