Türkiye'de yayılış gösteren Darevskia arribas, 1997 (Reptilia: Sauria: Lacertidae) cinsine ait bazı kertenkele türleri helmint faunasının morfolojik taksonomisi ve DNA sekans analizi
The morphological taxonomy and DNA sequence analysis of helminth fauna from some lizard species of genus Darevskia arribas, 1997 (Reptilia: Sauria: Lacertidae) distributed in Turkey
Yazar: SEZEN BİRLİK
Danışman: PROF. DR. HİKMET SAMİ YILDIRIMHAN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Biyoloji = Biology ; Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Dizi analizi-DNA = Sequence analysis-DNA ; Kertenkeleler = Lizards ; Nematodlar = Nematoda ; Şeritler = Bond plates

Özet:
Türkiye' de Lacertidae familya üyesi 42 kertenkele türü yayılış göstermektedir. Tez çalışmasında Darevskia cinsine dahil bu familya üyesi 7 konak kertenkele türünün -D. armeniaca (Hemşin kertenkelesi), D. derjugini (Artvin kertenkelesi), D. parvula (Gürcü kertenkelesi), D. raddei (Radde kertenkelesi), D. rudis (Trabzon kertenkelesi), D. unisexualis (Ağrı kertenkelesi), D. valentini (Valentin kertenkelesi)- helmint faunasının belirlenmesi amaçlanmıştır. Faunanın belirlenmesinde önce morfolojik karakterlere göre klasik taksonomi ardından DNA sekans analizi uygulanmıştır. Tanımlanan türlerden 10 tanesi Nematoda şube üyesidir. Bu türler 2'si cins seviyesinde olmak üzere; Skrjabinodon medinae, S. alcaraziensis, Spauligodon sp., S. carbonelli, S. aloisei, Skrjabinelazia hoffmanni, Strongyloides darevsky, Oswaldocruzia filiformis, Thubunae sp., Acuaridae larva; 2 Sestod Oochoristica tuberculata ve Mesocestoides spp. ve 1 Akantosefal Sphaerirostris scanensis türü olmak üzere 13 helmint türü tanımlanmıştır. 
Helmintlerle ilgili hedef genomun belirlenmesi ile daha çok morfolojik, anatomik ve ekolojik özelliklerine göre teşhis edilen parazit türlerinin varlığı doğrulanmıştır. Morfolojik ve moleküler sonuçlar birbirini desteklemiştir. 
Tez çalışmasında tanımlanan 13 helmint türün biri larva olmak üzere 4 tanesi Türkiye helmint faunası için yeni kayıttır.

Abstract:
Fourty two lizard species are distrubuted in Turkey. In this study, ıt is aimed that seven host species of Lacertidae family are determined helminth fauna -D. armeniaca (Hemşin lizard), D. derjugini (Artvin lizard), D. parvula (Gürcü lizard), D. raddei (Radde lizard), D. rudis (Trabzon lizard), D. unisexualis (Ağrı lizard), D. valentini (Valentin lizard). It was applied firstly classical taxonomy to morphological characters and then DNA sequence analysis in determining fauna. Ten species identified are member of phylum: Nematoda. These species are: two of genus; Skrjabinodon medinae, S. alcaraziensis, Spauligodon sp., S. carbonelli, S. aloisei, Skrjabinelazia hoffmanni, Strongyloides darevsky, Oswaldocruzia filiformis, Thubunae sp., Acuaridae larva; 2 Sestod Oochoristica tuberculata  and Mesocestoides spp. and 1 Akantosefal Sphaerirostris scanensis. Totally 13 helminth species are reported. 
It has been confirmed that present of parasite species identified according to morphological, anatomical and ecological characteristics with determining target genom of helminthes. The results of morphologic and molecular support each other. 
Four species- one of them is larva-of identified 13 helminth species are new record of Turkish helminth fauna.