Televizyon yayınlarında çocuk ve çocuk sorunlarının işlenişi: TRT'de çocuk temelı yayınların analizi
Dealing with children and their problems: An analysis of children programs on TRT
Yazar: BİRGÜL GÜLER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MERAL SERARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Kamu hizmetleri = Public services ; Kamu yayıncılığı = Public broadcasting ; Çocuk Hakları Sözleşmesi = Children Rights Convention ; Çocuk hakları = Children's rights ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Çocuk iş gücü = Child labor ; Çocuklar = Children ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
Günümüzde kamu yayıncılığı liberal düşünce kuramcılarının iddia ettiği gibi yasama, yürütme ve yargı erklerini kamu yararına denetleyen, kamudan yana bir dördüncü güç merkezi olmaktan çoktan çıkmıştır. Bugün dünyada olduğu gibi ülkemizde de, kamusal nitelik taşıyan programlar yapmak ve yayınlamakla sorumlu kamusal yayıncılık (TRT) azalan ruhsat ücretleri, reklam gelirleri ve politik müdahaleler sonucunda kamu ile yayıncılık arasında kalmış, bir güç-iktidar merkezi haline gelmiştir. Haklara saygı duymak ya da halkın yanında konumlanmak yerine, ekonomik, siyasal gücü elinde bulunduran kesimlerin yanında konumlanmayı tercih etmektedir. Bunun yansımalarından birisi de çocukların tıpkı kadınlar, yaşlılar ya da yoksullar gibi bütünüyle yok sayılmıyorlarsa da, toplumun onlara sunduğu olanaklar veya zorluklar bağlamında medya gündemine giremedikleri gözlenmektedir. Çocuk odaklı/merkezli programlar da dahil, çocuk hakları ve sorunları görmezden gelinmekte, çocuğa bir birey olarak yaklaşılmamaktadır. Dolayısıyla yayıncılık alanında hak ihlalleri yapılmaktadır. Çocuklar kamusal alanda temsil şansına kavuştuklarında da, Habermas'ın kamusal meseleleri tartışma ve bunlara çözüm üretme alanı nedeniyle önemsediği kamusal forumlar, sorun çözme anlamında işlevsiz olmaktadır. Yani kamusal yayıncılığın ideolojik işlevleri mevcut düzenin aksayan yönlerinin görünür kılınmasını engellerken, kamusal forumlarda tartışma ortamları yaratmayarak da muhalif görüşlerin gelişmesini baskılamış olmaktadır. Böylelikle çocuklar da kamusal yayıncılıkta dışlanan, sorunları görmezden gelinen gruplar içinde yerini almaktadır.Bu bilgiler doğrultusunda bu çalışma ile asıl ortaya konulmak istenilen, TRT'nin 1. kanalının çocukların toplumsal yaşama katılmalarındaki en önemli araçlardan biri olarak onların seslerine yer vermek açısından, onların yaşadığı sorunları ve sahip olduğu hakları konu alan yetişkinlere yönelik eğitici ve bilgilendirici yayınları gerçekleştirmekte yetersiz olduğu ve bu yaklaşımın çocuğun ifade özgürlüğünü kullanması ve toplumsal yaşama katılımı önündeki en önemli engeli oluşturduğu düşüncesini vurgulamaktır. Bunu yaparken TRT 1'in tesadüfi olarak seçilmiş 1 haftalık yayın akışı ile kasıtlı olarak seçilmiş 23 Nisan Uluslararası Çocuk Şenlikleri Haftası'na denk gelen 1 haftalık yayın akışı, içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırma, örneklem olarak seçilen her iki haftanın yayın akışının kategorilere ayrılması ve tablolaştırılması, risk altındaki dünya çocuklarının durumuyla ilgili tespit edilen sayısal veriler, çocuk sorunlarına ve haklarına ayrılan sürenin genel süreye oranı ve bu oranların karşılaştırılması sonucunda varılan genellemeleri kapsamaktadır.

Abstract:
Today, as the theoreticians of liberal thought have asserted, public broadcasting has already stepped far beyond being the fourth power center that takes a stand for the public and supervises the powers of legislation, execution, and adjudication for the good of the public. At present, public broadcasting (TRT), which is responsible for making and broadcasting programs of public character, has been stuck in the middle between the public and broadcasting and become a center of power-government as the result of decreasing license fees, advertisement profits and political interventions in our country and around the world. Public broadcasting prefers to take the side of the sections that have economic and political power rather than respecting rights and standing by the public. One of the incidences of this choice is that children, just like women, the old and the poor, although not completely neglected, cannot become a current issue in the media in the context of the possibilities or difficulties presented by the society. Children?s rights and problems are ignored in programs, including child-oriented/centered ones and the child is not treated as an individual. Consequently, rights are violated in the area of broadcasting. When children reach the opportunity to be represented in the public domain, the public forums which Habermas attached importance to because of being the domain for discussing public matters and producing solutions for such problems become dysfunctional in solving the problems. While the ideological functions of the new public broadcasting prevents the visibility of the failing sides of the present system, they repress the development of opposing ideas by not creating discussion environments in public forums. In this way, children also take their place among the groups who are left out of public broadcasting and whose problems are ignored.In line with the information presented above, what is mainly aimed in this study is to emphasize the idea that the 1st channel of TRT, as one of the most important means for children to take part in social life, is insufficient in broadcasting educative and informative programs intended for adults regarding the problems they experience and the rights they have and that this attitude constitutes the most important obstacle in front of the child?s using his or her freedom of expression and taking part in social life. While performing this study, a randomly selected 1-week broadcast schedule of TRT-1 and the intentionally selected broadcast schedule of the 23 April International Children?s Festival week were studied by using the content analysis method. The research study comprises the categorization and tabling of the broadcast schedules of the two weeks selected as samples, the numerical data determined regarding the state of the children that are under risk around the world, the ratio of the time allocated for children?s problems and rights to the general time and the generalizations reached as the result of the comparison of these time periods.