Üniversite öğrencilerinin aşırı işlenmiş besin tüketimleri ile uykululuk durumu ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between university students ultra processed food consumption with sleepiness and depression levels
Yazar: FATMA DİLARA KARAKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ANDAÇ ÖZTÜRK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Çalışmanın amacı üniversite öğrencilerinde aşırı işlenmiş besin tüketimleri ile depresyon ve uykululuk seviyeleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmaya 102'si (%25,5) erkek ve 298'i (%74,5) kadın olmak üzere toplam 400 birey katılmıştır. Verilerin toplanmasında CES Depresyon Ölçeği, Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Aşırı İşlenmiş Besin Tüketim Sıklığı ve 24 Saatlik Hatırlama Formu kullanılmıştır. Verinin istatistiksel analizi SPSS v26 (IBM Inc., Chicago, IL, USA) paket programında yapılmıştır. Çalışmaya katılan kadın bireylerin kalori alımındaki %15,6'lık, karbonhidrat tüketimindeki %19,9'luk artışın gün içi uykululuk durumunu, ''Protein (g)'' tüketim miktarındaki %16,1'lik azalmanın ise depresyon durumunu artırdığı saptanmıştır. Ek olarak kadın bireylerin gazlı içecekler, ranch sos, nugget, noddle ve endüstriyel pişirilmiş ekmek tüketimi ile gün içi uykululuk durumları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Erkek bireylerde ise depresyon düzeyi arttıkça, ''Su (g)'' tüketim miktarında %20,9'luk azalma ve ''Pridoksin (mg)'' tüketim miktarında %23,4'lük artma görülmüştür. Ek olarak aşırı işlenmiş besin grubundan birçok besinin tüketiminin artması ile (gazlı içecekler, işlenmiş etler, hazır paketli kahveler, ranch sos, enerji barı) depresyon düzeylerinin arttığı görülmektedir. Aşırı işlenmiş besinlerin tüketimi ve sağlık üzerine etkileri ülkemizde az çalışılmış bir konudur. Bunun ile birlikte her geçen gün tüketimi artan aşırı işlenmiş besinlerin tüketminin saptanması ve sağlık üzerindeki etkilerine karşı farkındalıkların arttırılmasına yönelik eğitimlerin planlanmasının önemli olduğu düşünülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Aşırı İşlenmiş Besin, Depresyon, Uykululuk

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between ultra processed food consumption depression and sleepiness levels in university students. A total of 400 individuals, 102 (%25.5) men and 298 (%74.5) women, participated in the research. CES Depression Scale, Epworth Sleepiness Scale, Ultra Processed Foods Consumption Frequencies and 24-Hour Recall Form were used to collect data. Statistical analysis of the data was performed in SPSS v26 package program. It was found that %15.5 increase in caloric intake and %19.9 increase in carbohydrate consumption of female individual, increased their daytime sleepiness, and %16,1 decrease in ''Protein (g)''consumption increased depression levels. In addition, significant relationship were found between consumption of carbonated drinks, ranch sauce, nuggets, noddle and industrially bakes bread and daytime sleepiness of female individuals. As the depression levels increased in male individuals, a %20.9 decrease in the amount of ''Water (g)'' consumption and an increase of %23,4 in the amount of ''Pyridoxine (mg)'' consumption were observed. Additionally, there appears to be a correlation between an increase in depression rates and the intake of various foods from the ultra-processed food group (carbonated beverages, processed meats, packaged coffees, ranch sauce, and energy bars). Consumption of ultra processed foods and their health effects is an under-studied issue in our country. In addition, it is considered important to determine the consumption of ultra-processed foods, the consumption of which is increasing day by day, and to plan trainings to raise awareness about their effects on health.
Keywords: Ultra Processed Food, Depression, Sleepiness