Yurttaşlık ve toplumsal cinsiyet ilişkisi üzerine teorik bir inceleme
A theoretical examination of the relationship between citizenship and gender
Yazar: HANNAN BİLİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Feminist kuram = Feminist theory ; Feminizm = Feminism ; Kadınlar = Women ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Vatandaşlık = Citizenship

Özet:
Siyasal teorinin en temel kavramlarından biri olan yurttaşlık kavramı bireylerin siyasal iktidarla ilişkisini haklar ve ödevler yoluyla kurumsallaştırır. Modern siyasal teori ve pratiğin de en önemli kavramlarından biri olan yurttaşlık, zamana, mekâna ve siyasal toplumsal ihtiyaçlara bağlı olarak işlevi ve içeriği ile dönüşüm geçirmiştir ve geçirmeye devam etmektedir. Yurttaşlık hem bir statü hem de bir pratik olarak bireyin siyasal alanla ilişkisini kurumsallaştırır. Bu anlamda yurttaşlığın toplumsal cinsiyet kavramı ile ilişkisi ve kadın yurttaşlığı yurttaşlık literatüründe önem arz eden konulardır. Bu tezde yurttaşlık kavramı toplumsal cinsiyet ilişkisi üzerinden teorik olarak incelenecektir. Tez boyunca yurttaşlık literatüründe iki hâkim gelenek olan liberal sözleşmeci yurttaşlık ve cumhuriyetçi toplulukçu yurttaşlık anlayışlarının yurttaşlık kavramını kurumsallaştırma biçimleri incelenerek kadınların yurttaşlık konumları ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır. Feminist teorinin, yurttaşlığın eşitlik ile farklılık ve kamusal alan ile özel alan ayrımı gibi temel ikilikleri üzerine analiz ve eleştirileri, kadın yurttaşlığının sorunlu ve eksik kavramsallaştırılmasının anlaşılması ve aşılması açısından verimli bir perspektif sunar. Bu sebeple tezde yurttaşlığın tarihi gelişimi ve iki hâkim yurttaşlık geleneğindeki haklar ve ödevler anlayışları feminist teori perspektifiyle okunduktan sonra son bölümde feminist teorinin ideal yurttaşlık önermeleri sunulacaktır.

Abstract:
Citizenship, is one of the basic concepts of political theory institutionalizing the relationship of individuals with political power through rights and duties. Citizenship, which is also one of the most important concepts of modern political theory and practice, has been and continues to be transformed with its function and content depending on time, space and political social needs. Citizenship institutionalizes the individual's relationship with the political sphere, both as a status and as a practice. In this sense, the relationship between citizenship and the concept of gender and women's citizenship are important issues in the citizenship literature. In this thesis, the concept of citizenship will be theoretically examined. Throughout the thesis, the two dominant traditions in the citizenship literature, liberal contractual citizenship and republican communitarian citizenship, and their ways of institutionalizing the concept of citizenship will be examined and the citizenship positions of women will be explored. The analysis and critique of feminist theory on the fundamental dichotomy of citizenship, such as equality and difference, and the distinction between public sphere and private sphere, provide an efficient perspective for understanding and overcoming the problematic and incomplete conceptualization of women's citizenship. For this reason, in the thesis, after the historical development of citizenship and the understanding of rights and duties in the two dominant citizenship traditions from the perspective of feminist theory, the ideal citizenship theorems of feminist theory will be presented in the last chapter.