Türkiye'de toplumsal cinsiyet ve müzik bağlamında kadın portreleri olarak Müzeyyen Senar ve Ayşe Şan
Women portraits in Turkey in relation to gender and music: Müzeyyen Senar and Ayşe Şan
Yazar: ZAHİDE PETEKBAŞI KORKUT
Danışman: DOÇ. DR. ROHAT CEBE
Batman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Kadın sanatçılar = Women artists ; Kadınlar = Women ; Karşılaştırmalı müzik = Comparative music ; Müzik = Music ; Müzisyenler = Musicians ; Senar, Müzeyyen = Senar, Müzeyyen ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Şan, Ayşe = Şan, Ayşe

Özet:
Bu tez çalışmasında Türkiye'de toplumsal cinsiyet ve müzik bağlamında kadın müzisyenler incelenecektir. Örneklem olarak farklı toplumsal dokulardan çıkan Müzeyyen Senar ve Ayşe Şan ele alınacaktır.
Söz konusu kadın müzisyenlerin yaşantıları incelenerek; "Toplumsal Cinsiyet Olarak Kadın ve Müzik İlişkisi", "Müzikte Toplumsal Cinsiyet", "Müzeyyen Senar'ın Hayatı, Okuduğu Eserler, Türk Müziği İçin Önemi", Ayşe Şan'ın Hayatı, Okuduğu Eserler, Şarkıların İçeriği, Kürt Müziği İçin Önemi" başlıkları esas alınarak ilerlenecektir.
Bu çalışma söz konusu kadın müzisyen portrelerinin erkek egemen sanat ortamında kendilerini var etme mücadelelerini ve kadın olarak toplumsal rollerle yaşadıkları çatışmaları da görünür kılmayı amaçlayacaktır.
Simone De Beauvoir'ın "Kadın doğulmaz, kadın olunur." veciz sözünde belirttiği üzere, toplumsal cinsiyetin XX, XY kromozomları ile açıklanamayacağı; genlerle, kültürle aktarılan davranışların toplumsal cinsiyetin esas kaynağı olduğu vurgulanacaktır.
Kadının toplum içindeki yerini, yaşayışını, yapabileceklerinin sınırını, davranış modelini belirleyen kalıpların, cinsiyetin çerçevesini de çizdiği konusu Müzeyyen Senar ve Ayşe Şan gibi, bu kalıplarla karşı karşıya kalmış iki önemli müzik şahsiyetinin yaşamları üzerinden anlatılacaktır. Onların, belirlenmiş sosyal rolleri ile içlerindeki müzik aşkının sürekli çatıştığı anlatılacaktır.

Abstract:
This thesis analyses women musicians in Turkey in relation to gender and music. The work focuses on two exemplary musicians, Müzeyyen Senar and Ayşe Şan, who come from different social backgrounds.
The following titles will be covered analyzing the lives of the two women musicians: "The Relationship of Women and Music in relation to Gender", "Gender in Music", "Life Story of Müzeyyen Senar, Her Works, and Her Significance in Turkish Music", "Life Story of Ayşe Şan, Her Works, and Her Significance in Kurdish Music".
This thesis aims at revealing the struggles of women musicians in a man ruling art world and reflecting on conflicts they experience concerning their gender roles.
As Simone De Beauvoir had stated "One is not born, but rather becomes, a woman.", this work will emphasize that gender cannot be explained only through XX, XY chromosomes, and that genes as well as behaviours transferred through culture constitutes the sources of gender.
The position of women in society, their lives and limitations on what they do, their behaviour models, and how all these are framed by gender will be the main focus, and will be elaborated through the lives of significant music portraits such as Müzeyyan Senar and Ayşe Şan. The conflict between their love for music and their pre-destined social roles will be recounted.