Kosova geleneksel kadın giyiminin biçimsel özelliklerinin incelenmesi
Examination of the formal characteristics of traditional folk attire in Kosovo
Yazar: ZANA HARUNI
Danışman: PROF. DR. EMİNE KOCA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı / Moda Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Görsel etnografi = Visual ethnography ; Kadın giysileri = Woman clothing ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Sanatsal miras = Artistic legacy ; Özel amaçlı giysi = Special purpose clothing

Özet:
Giyim, kültürel, sosyal ve tarihi bağlamların dinamik bir yansıması olup, kültürel mirasın kimliğini ifade etme gücünde önemli bir role sahiptir. Bu çalışma, Kosova'nın geleneksel halk giyiminin biçimsel özelliklerinin incelenmesini amaçlamakta olup, giysilerin biçimsel özelliklerini, süslemelerini ve temel unsurlarını detaylı bir şekilde ele almaktadır. Çalışma, kültürel değerler, coğrafya, iklim ve toplumsal inançlar gibi etkenlerin giyimin zaman içindeki dönüşümünü nasıl etkilediğini vurgulamakta ve etnografik bir bakış açısıyla geleneksel Kosova giyim kuşamını kültürel kimliğin özgün bir ifadesi olarak sunmaktadır. Araştırmada, gözlem, röportaj ve kayıt teknikleriyle kapsamlı bir veri toplama sürecini içeren Kosova'nın farklı bölgelerinin (Drenica, Rugova, Medvegja, Hasi) giyim kuşamını ele almaktadır. Tasarımın detaylarına verilen önem ve nakış, örgü, dokuma ve takı gibi çeşitli tekniklerin bir araya getirilmesi, Kosova'nın halk giyimini diğerlerinden ayıran unsurlar arasındadır. Bu karmaşık detaylar genellikle umut, tarih, özlem, korku, yerel gelenekler ve sevgi gibi temaları sembolize ederek insanların duygularını ve inançlarını yansıtmaktadır. Çalışma ile Kosova'nın geleneksel giyiminin üzerinde taşıdıkları kültürel unsurları yorumlayarak gelecek nesillere aktarılması sağlanacaktır. Dört farklı bölgedeki geleneksel kıyafetlerin derinlemesine analizi sonucunda, her bir giysi, dikiş teknikleri, detayları, şekilleri ve giyildikleri bağlamlar açısından sınıflandırılarak incelenmiştir. Bu çalışma, tüm bölgelerde en yaygın ve sık kullanılan giysilerin yelek, gömlek ve önlük olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, özellikle şapka gibi başa takılan aksesuarlar, bu giysileri tamamlayarak hem kültürel hem de işlevsel açıdan önemli bir rol oynamaktadır. Bu etnografik yaklaşım, geleneksel giyimin, toplumun tarihini, değerlerini ve inançlarını somutlaştırarak, kültürel mirasın dinamik bir taşıyıcısı olarak nasıl hizmet ettiğine dair kapsamlı bir anlayış sunmaktadır.

Abstract:
Clothing is a dynamic reflection of cultural, social, and historical contexts, serves as a powerful part of expressing the identity of a cultural heritage In this study, it is aimed to examine the formal characteristics of Kosovo's traditional folk clothing, examining its form, decorations, and essential elements. The study underscores the transformative nature of clothing over time, influenced by cultural values, geography, climate, and societal beliefs. Traditional Kosovian clothes, explored through an ethnographic lens, emerge as meticulous expressions of cultural identity. The research spans four regions of Kosovo (Drenica, Rugova, Medvegja, Hasi), employing observation, interviews, and recording techniques to collect comprehensive data. Attention to fine details in design, along with the incorporation of techniques such as embroidery, knitting, weaving, and jewelry, distinguishes Kosovo's folk costumes. These intricate details often symbolize themes of hope, history, longing, fear, local traditions, and love, encapsulating the sentiments and beliefs of the people. The objective of this study is to interpret and transfer the cultural elements embedded in these garments to future generations. The research seeks to ensure the continuity of Kosovo's dressing culture by synthesizing the findings into contemporary clothing designs. Through an in-depth analysis of traditional clothing from four distinct regions, we classified and examined each garment based on its construction techniques, intricate details, shapes, and the contexts in which they were worn. This study revealed that the most prevalent and widely used items across all regions were vests, shirts, and aprons. Moreover, accessories, particularly head coverings such as hats, played a significant role in complementing these garments, underscoring their cultural and functional importance. This ethnographic approach provides a nuanced understanding of how traditional clothing serves as a dynamic carrier of cultural heritage, embodying the society's history, values, and beliefs.