Van Kalesi höyüğü toplumunda gözlenen metopik sutur örneklerinin paleoantropolojik açıdan incelenmesi
The paleoanthropological evaluation of metopic suture samples observed in Van Castle mound population
Yazar: MEHMET DENLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ÖZBULUT
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Antropoloji = Anthropology ; Höyükler = Tumuluses ; Orta Çağ = Middle Ages ; Paleoantropoloji = Paleoanthropology ; Sütürler = Sutures ; Van Kalesi = Van Castle

Özet:
2013-2015 yılları arasında Van Kalesi Höyüğü'ünden elde edilen ve Ortaçağın son evresi - Yakın Çağ'ın ilk evresi arasına tarihlendirilen 235 birey metopik sutur açısından incelenmiştir.  Çalışmada frontal kemiği mevcut 81 anne karnı/yenidoğan, bebek ve çocuk, 83 erişkin birey olmak üzere toplam 164 birey metopik sutur görülme sıklığı açısından değerlendirilmiştir. Anne karnı/yenidoğan, bebek ve çocuk bireylerin 26 (%32,10)'sında metopik sutur gözlenmiştir. 83 erişkin bireyin 7 (%8,43)'sinde ve 49 erkek bireyin 5 (%6,02)'inde ve 27 kadın bireyin 2 (%2,41)'sinde metopizm tespit edilmiştir. İstatiksel veriler Pearson anlamlılık testine göre yapılmıştır. Çalışmada kafatasında gözlenen wormian kemikleri, porotic hyperostosis ve cribra orbitalia da değerlendirilerek metopik sutur ile ilişkileri ortaya konulmuştur. Metopik sutur ile wormian kemikleri, porotic hyperostosis ve cribra orbitalia arasında anlamlı bir ilişki olduğu gözlenmiştir. Çalışmada erişkin bireylerde frontal sinüs tipleri de ele alınmıştır. Metopizm ile frontal sinüs gelişimi arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Van Kalesi Höyüğü toplumunda genç erişkin 1 kadına ait bireyin kafatasında gözlenen morfolojik farklılıklar bireyde Down sendromu olduğu belirtilerini göstermektedir. Metopizm gözlenen bireylerden alınan kafatası ölçümleri bireylerin brakisefal bir kafatası yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Ancak toplumun metopizim gözlenmeyen diğer bireylerinden alınan kafatası ölçümleride toplumun brakisefal olduğunu göstermiştir. Metopizim ile brakisefalik endis arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Metopik sutur varyantları incelenmiştir. Toplumda yoğun olarak zik zak tipli metopik sutur varyantına rastlanmıştır. Sonuç olarak Van Kalesi Höyüğü toplumu metopizm sıklığı açısından yakın çevresindeki Eski Anadolu toplumlarıyla benzerlik göstermiştir.

Abstract:
Between 2013 and 2015, 235 individuals obtained from the Van Castle Mound and dated between the last phase of the Middle Ages and the first phase of the Modern Age were examined in terms of metopic suture. In the study, a total of 164 individuals, including 81 interuterine/neonate, infant and child, and 83 adult individuals with a frontal bone, were evaluated in terms of the incidence of the metopic suture. The metopic suture was observed in 26 (32.10%) of interuterine/neonate, infant, and child individuals. Metopism was detected in 7 (8.43%) of 83 adult individuals, 5 (6.02%) of 49 male individuals, and 2 (2.41%) of 27 female individuals. Statistical data were made according to the Pearson significance test. In the study, wormian bones, porotic hyperostosis, and cribra orbitalia observed in the skull were examined and their relations with the metopic suture were revealed. A significant relationship was observed between the metopic suture and wormian bones, porotic hyperostosis, and cribra orbitalia. Frontal sinus types in adults were also discussed in the study. No significant relationship was found between metopism and frontal sinus development. Morphological differences observed in the skull of a young adult female individual in the Van Castle Mound community show signs of Down syndrome. Skull measurements taken from individuals with metopism show that individuals have a brachycephalic skull structure. However, skull measurements taken from other members of the population who did not have metopism showed that the population was brachycephalic. No significant relationship was found between metopism and brachycephalic index. Metopic suture variants were examined. The zig-zag type metopic suture variant has been observed extensively in the community. As a result, the Van Castle Mound society showed similarities with the Ancient Anatolian societies in its immediate vicinity in terms of metopism frequency.