Yol yapım şantiyesi karbon ayak izinin tahmini: Karaman-Mersin yol yapım örneği
Calculation of carbon footprint at road construction: The case study of Karaman-Mersin road construction
Yazar: GİZEM AYTAÇ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP EREN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında yol yapım, onarım ve iyileştirme işlerinden kaynaklanan emisyonları en aza indirecek çözümler belirlemek için özellikle gelişmekte olan ülkeler için yol inşaatlarının karbon ayakizi tahminini sağlayan ROADEO Programı kullanılarak Karaman-Mersin arasında 3.3 km'si Sertavul Tünel inşaatı olmak üzere toplam 10 km'lik karayolu inşaatının GHG emisyonları hesaplanmıştır.
Metot: ROADEO, yol inşaatı sera gazı emisyonlarının değerlendirilmesi ve azaltılmasına yönelik olarak "Yol Emisyonları Optimizasyonu: Yol İnşaatı ve Rehabilitasyonunda Sera Gazı Emisyonlarının Azaltılmasına Yönelik Bir Araç Seti" ismi ile hazırlanmış ampirik bir sera gazı hesaplama rehber aracıdır. Asya Sürdürülebilir ve Alternatif Enerji Programı (ASTAE) tarafından finanse edilmiş ve Dünya Bankası (WB) Doğu Asya Sürdürülebilir Kalkınma Altyapı Birimi yönlendirmesiyle gelişmekte olan ülkeler için hazırlanmıştır. Çalışma sahası olarak seçilen Karaman-Mersin yol yapım inşaatının ROADEO programının üç temel bileşeni oluşturan; inşaat işinin türü (Materials), kullanılan ekipman (Equipments) ve bu malzemelerin taşınması (Transport) aşamalarından meydana gelen GHG emisyonları hesaplanmıştır.
Bulgular: ROADEO Programı kullanılarak Karaman-Mersin yol yapım inşasından elde edilen GHG emisyonları 1 km'lik yol inşasından sırasıyla; yol yapısı için 1,810 tCO2eq, hafriyat işlemlerinden 973 tCO2eq, yol aksesuarlarından 148 tCO2eq, arazi kullanım değişikliğinden 150 tCO2eq, drenajdan 38 tCO2eq ve yol kenarı kaldırım refüj işlemlerinden 2 tCO2eq olarak tahmin edilmiştir.
Sonuç: Ulaşımdan kaynaklı GHG emisyonları hesabı genellikle yük ve yolcu taşımacılığı esnasında kullanılan fosil yakıt tüketimi üzerinden yapılmaktadır. Karayolu inşaatı esnasındaki çoğu faaliyetlerin GHG emisyonları üzerindeki etkisi konusunda henüz yeterince farkındalık gelişmemiştir. Bu nedenle yol yapım işlerindeki karbon ayakizi hesaplamaları karar vericiler için süreçlerin doğru yönetilmesine, emisyon azaltım eylemlerinin uygulanmasına, yol yapısında seçilen beton, asfalt gibi malzemeler yerine düşük karbonlu teknolojilerin kullanılması, hafriyat işlerinde geri dönüşüm süreçlerinin takip edilmesi gibi azaltım önlemlerinin uygulanmasına yardımcı olabilecektir.
Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, karbon ayakizi, karayolu inşaatı, sera gazı.

Abstract:
In this thesis, in order to identify solutions to minimize emissions from road construction, repair and improvement works, GHG emissions of a total of 10 km of road construction between Karaman and Mersin, including 3.3 km of Sertavul Tunnel construction, were calculated using the ROADEO Program, which provides carbon footprint estimation of road construction especially for developing countries.
Method: ROADEO is an empirical greenhouse heating planning tool prepared under the name "Road Emissions Optimization: A Toolkit for Reducing Greenhouse Gas Emissions in Road Construction and Rehabilitation" for the accumulation and reduction of road construction greenhouse emissions. It was financed by the Asian Program for Sustainable and Alternative Energy (ASTAE) and prepared for developing countries under the guidance of the World Bank (WB) East Asia Sustainable Development Infrastructure Unit. Karaman-Mersin road construction, which was selected as the study area, constitutes the three basic components of the ROADEO program; GHG emissions resulting from the type of construction work (Materials), the equipment used (Equipments) and the transportation of these materials (Transport) were calculated.
Findings: GHG emissions from Karaman-Mersin road construction using ROADEO Program respectively from 1 km road construction; 1,810 tCO2eq. for road structure, 973 tCO2eq from earthmoving operations, 148 tCO2eq from road accessories, 150 tCO2eq from land use change, 38 tCO2eq from drainage, and was estimated as2 tCO2eq from roadside pavement and median treatments.
Results: GHG emissions from transportation are generally calculated based on fossil fuel consumption used during freight and passenger transportation. There is not yet sufficient awareness of the impact of many activities during highway construction on GHG emissions. For this reason, carbon footprint calculations in road construction works can help decision-makers manage the processes correctly, implement emission reduction actions, Low-carbon technologies should be used in road construction instead of materials such as concrete and asphalt, and recycling processes should be followed in excavation works.  
Keywords: Climate change, carbon footprint, highway construction, greenhouse gas.