Benzinli motorlarda egzoz emisyonlarına etki eden faktörlerin deneysel olarak incelenmesi
An experimental study of factors which has an effect on exhaust emmission of gasoline engine
Yazar: HAYRİ YAMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAHATTİN ÇELİK
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
ÖZET Bilim Uzmanlığı Tezi BENZİNLİ MOTORLARDA EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN DENEYSEL OLARAK İNCELENMESİ Hayri YAMAN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Makine Eğitimi Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. M. Bahattin ÇELİK Şubat 2004, 105 sayfa. Fosil esaslı yakıtların kullanıldığı motorlu taşıt sayısının her geçen gün artması dünyayı önemli çevre sorunlarıyla karşı karşıya bırakmaktadır. Trafikte kullanılan ve üretilmekte olan taşıtların büyük çoğunluğu çevreye zararlı emisyonlar veren benzin motorlu taşıtlardır. Bu taşıtların çevreye vermiş olduğu zararları en aza indirmek için buji ateşlemeli motorların egzoz emisyonlarına etki eden faktörlerin iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada buji ateşlemeli bir motorun hava fazlalık katsayısı, ateşleme avansı, sıkıştırma oranı ve motor sıcaklığı gibi bazı yapısal ve işletme parametrelerinin ıııÖZET (devam ediyor) CO ve HC emisyonlarına etkileri deneysel olarak incelenmiştir. Ayrıca benzin ve LPG yakıtının emisyon bakımından karşılaştırılması yapılmıştır. Deneylerde, değişken sıkıştırma oranlı tek silindirli dört zamanlı bir motor ile dört silindirli dört zamanlı karbüratörlü bir taşıt motoru kullanılmıştır. Deneyler sonucunda, ateşleme avansının uygun değerde olmamasının HC emisyonlarını artırdığı, hava fazlalık katsayısının l'den küçük olması halinde CO ve HC emisyonlarının arttığı, çok fakir karışımlarda HC emisyonlarının arttığı, sıkıştırma oranı arttıkça CO emisyonunun azaldığı HC emisyonun arttığı, motor sıcaklığı artışının HC emisyonunu önemli ölçüde azalttığı ve buji tırnak aralığının normalden küçük ayarlanmasının HC emisyonunu artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca LPG ile çalışmada benzinliye göre daha düşük emisyonlar elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler : Egzoz emisyonları, motor ayarları, buji tırnak aralığı, alternatif yakıtlar, motor sıcaklığı. Bilim Kodu : 626.10.01 iv

Abstract:
ABSTRACT M.Sc. Thesis AN EXPERIMENTAL STUDY OF FACTORS WHICH HAS AN EFFECT ON EXHAUST EMISSION OF GASSOLİNE ENGINE Hayri YAMAN Zonguldak Karaelmas University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Machine Thesis Advisor: AsstProf. M. Bahattin ÇELİK February 2004, 105 pages. The constant increase in the number of fossil fuel based motor vehicles is causing the world to experience serious environmental problems. Most of the motor vehicles currently used in traffic and still being produced are gasoline motor vehicles, which release harmful emissions. In order to minimize the harms of these motor vehicles to the environment, it is essential to master the factors affecting the exhaust emission of spark ignition engines. In this study, the effects of some structural and operational parameters of a spark ignition engine such as air excess factor, ignition timing, compression ratio and engine temperature to CO and HC emissions have been examined experimentally.ABSTRACT (continued) In addition, the fuels of gasoline and LPG have been compared in terms of emission values. Both a four-stroke single-cylinder engine with variable compression ratio and a four-stroke four-cylinder engine with carburettor were used in the experiments. As results of the experiments, it has been determined that inappropriate ignition timing increases HC emissions, CO and HC emissions increase if the air excess factor is less than '1', HC emissions increase in lean mixtures, a negative correlation between compression ratio and CO emissions and a positive correlation between compression ratio and HC emission appear, increase in the temperature of engine significantly reduces HC emission and a spark gap less than normal increases HC emission. Furthermore, lower emissions were obtained in engines run by LPG, compared with gasoline engine. Keywords : Exhaust emissions, engine settings, spark gap, alternative fuels, engine temperature. Science Code : 626.10.01 VI