Başarı hedefleri üzerine bir inceleme: Basketbol oyuncularının kendine güvenini, psikolojik temel gereksinimlerini ve iyi oluşunu nasıl etkiler?
An examination on achievement goals: How does it affect basketball player's self-confidence, psychological basic needs, and well-being?
Yazar: SERAY AK
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE ZİŞAN KAZAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Başarı = Success ; Başarı güdüsü = Achievement motivation ; Hedef yönelimleri = Goal orientations ; Motivasyon = Motivation ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Temel ihtiyaçlar = Basic needs ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Bu araştırmanın amacı, genç bireylerin basketbol ortamlarında başarı hedef yapılarını incelenmektir. Araştırmanın örneklemini 16-18 yaş aralığında olan 143 kız, 425 erkek olmak üzere toplam 568 gönüllü basketbol oyuncusu oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla, sırasıyla kişisel bilgi formu, Başarı Algısı Envanteri (Çocuk Versiyonu), Psikolojik İhtiyaçların Doyumu Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Fiziksel Olarak Kendini Tanımlama Envanteri kullanılmıştır. Veri analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, varyans analizi, Pearson korelasyon, adımsal regresyon analizi ve iki aşamalı kümeleme analizi yöntemleri uygulanmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. Kız sporcuların ego hedef yönelimi puanlarının erkek sporculara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmada yer alan tüm sporcuların başarı hedef yönelimleriyle değişkenler arasındaki ilişkide ego yönelimiyle görev yönelimi, psikolojik iyi oluş ve yeterlik arasında; görev yönelimiyle psikolojik iyi oluş, özerklik, yeterlik ve ilişkili olma arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Küme sayılarını belirlemek için, iki aşamalı kümeleme analizi kullanılmıştır. Bu sonuçlara göre, dört hedef profili oluşmuştur: yüksek görev-yüksek ego; yüksek görev-düşük ego; düşük görev-yüksek ego ve düşük görev-düşük ego hedef profilleri. Çalışma değikenlerine göre bu dört hedef profili karşılaştırıldığunda, psikolojik iyi oluş, kendine güven, özerklik, yeterlik ve ilişkili olma düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the achievement goal structures of young individuals in basketball settings. The sample of this study consisted of 143 girls and 425 boys, totally 568 voluntary basketball players ranging in age from 16 to 18 years. To collect data, personal information form, The children version of the Perception Of Success Questionnaire, Basic Psychological Need Satisfaction Scale, Psychological Well-Being Scale, and Physical Self-Description Questionnaire were used in this study, respectively. Data are reported as means and standard deviations, independent groups t-test, variance analysis, correlations among study variables were analyzed using Pearson correlations, regression analyses with the stepwise method, and two-step cluster analysis. The statistical significance level was accepted as .05 in all analyzes. Girl's ego goal orientation scores were higher than boy's. Ego goal orientation was positively related to task orientation, well-being, competence. Task orientation was positively related to well-being, autonomy, competence, and relatedness. Global self-esteem and competence emerged as a statistically significant positive predictor of ego goal orientation. In contrast, task orientation is predicted by well-being. To identify the number of clusters, the two-step cluster analysis was used. According to these results, four profiles emerged from the two-step cluster analysis. These clusters were examined and labeled: high task-high ego; high task-low ego, low task-high ego, and low task-low ego achievement goal profiles. When comparing these groups according to study variables, it has been found that four achievement goal profiles were statistically significant differences in levels of psychological well-being, global self-esteem, autonomy, competence, and relatedness.