Kronik karaciğer hastalarında ev temelli aerobik egzersiz ve dirençli egzersiz eğitimi kombinasyonunun oksijen tüketimi, periferik kas fonksiyonu, kırılganlık, yaşam kalitesi ve sağlıkla ilişkili yaşam biçimine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of home based aerobic exercise and resistant exercise training combination on oxygen consumption, peripheral muscle function, frailty, quality of life and health related lifestyle in chronic liver disease
Yazar: BİLGE TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. NACİYE VARDAR YAĞLI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kalp ve Solunum Fizyoterapisi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Kronik Karaciğer Hastalığı (KKH), sarkopeni, malnütrisyon, karaciğer fonksiyon testlerinde bozulma ve siroz gibi komplikasyonlarla karakterize bir hastalıktır. KKH'ın yarattığı komplikasyonların vücut sistemlerine etkilerinin yönetiminde egzersiz eğitimi ek bir yöntem olarak düşünülebilir. Çalışmamızda ev temelli aerobik egzersiz (AE), aerobik ve dirençli egzersiz (ADE) ile kontrol grupları arasında sekiz haftalık egzersiz eğitiminin olguların, oksijen tüketimi, kas kuvveti, yağsız vücut kütlesi, kas oksijenasyonu, fiziksel kırılganlık, karaciğer fonksiyon testleri, yorgunluk, yaşam kalitesi ve sağlıkla ilgili yaşam biçimi davranışlarına olan etkisi incelenmesi amaçlandı. Hastalar randomize olarak ev temelli AE (n=13), ADE (n=13) ve kontrol gruplarına (n=13) ayrıldılar. Oksijen tüketimi (kardiyopulmoner egzersiz testi), kas kuvveti (el dinamometresi), solunum kas kuvveti (ağız içi basınç ölçüm cihazı), yağsız vücut kütlesi (Biyoelektriksel İmpedans Analizi [BIA], deri kıvrım kalınlığı ölçümü), kuadriseps kalınlığı ve çapraz kesit alanı (kas ultrasonu), kas oksijenasyonu, fiziksel kırılganlık (Karaciğer Kırılganlık İndeksi [LFI]), yorgunluk (Yorgunluk Şiddet Ölçeği), fiziksel aktivite (Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa form [UFAA]), yaşam kalitesi (Kronik Karaciğer Hastalıkları Ölçeği [KKHÖ]) ve sağlıklı yaşam biçimi davranışı (Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışı Ölçeği II [SYDÖ II]) başlangıçta ve sekiz haftanın sonunda değerlendirildi. Egzersiz eğitimi sonrasında, ADE grubunun oksijen tüketimi ve kas oksijenasyonu parametreleri diğer gruplara kıyasla daha fazla iyileşme gösterdi (p<0,05). Periferik ve solunum kas kuvvetleri ADE grubunda, AE ve kontrol grubuna göre daha yüksekti (p<0,05). AE ve ADE grubu kontrol grubuna kıyasla vücut kompozisyonu parametrelerinde gelişme sağladılar (p<0,05). ADE grubunun kuadriceps kalınlığı ve çapraz kesit alanı diğer gruplara göre anlamlı olarak arttı (p<0,05). LFI skorlarında ve fiziksel aktivite seviyelerinde ADE ve AE gruplarında anlamlı iyileşmeler gözlenirken farklı olarak ADE grubu, LFI'nin tüm parametrelerinde ve orta şiddetli fiziksel aktivitede gelişme gösterdi (p<0,05). Yorgunluk şiddeti ADE ve AE gruplarında kontrol grubuna göre anlamlı olarak azaldı (p<0,05). KKHÖ ve SYDÖ II'de tüm gruplar gelişme gösterirken, ADE grubunda bu ölçeklere ait daha fazla parametrede artış meydana geldi (p<0,05). Çalışmamıza göre KKH olan olgularda, sekiz haftalık ev temelli ADE eğitimi diğer gruplara kıyasla, oksijen tüketimi, kas kuvveti, yağsız vücut kütlesi, kas oksijenasyonu, fiziksel kırılganlık, yorgunluk, yaşam kalitesi ve sağlıkla ilgili yaşam biçimi davranışlarında daha anlamlı iyileşmeler sağlamıştır. KKH'nın yönetiminde ev temelli aerobik ve dirençli egzersiz eğitimi kombinasyonlarının fizyoterapi ve rehabilitasyon programlarına dahil edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Chronic Liver Disease (CLD) is a condition characterized by complications such as sarcopenia, malnutrition, impaired liver function tests, and cirrhosis. Exercise training can be considered an additional method in managing the complications caused by CLD on body systems. In our study, it was aimed to examine the effects of an eight-week exercise training on oxygen consumption, muscle strength, lean body mass, muscle oxygenation, physical frailty, liver function tests, fatigue, quality of life, and health-related lifestyle behaviors among home-based aerobic exercise (AE), aerobic and resistance exercise (ARE), and control groups. Patients were randomly divided into home-based AE (n=13), ARE (n=13), and control groups (n=13). Oxygen consumption (cardiopulmonary exercise test), muscle strength (hand dynamometer), respiratory muscle strength (mouth pressure measurement device), lean body mass (Bioelectrical Impedance Analysis [BIA], skinfold thickness measurement), quadriceps thickness and cross-sectional area (muscle ultrasound) muscle oxygenation, physical frailty (Liver Frailty Index, LFI), fatigue (Fatigue Severity Scale), physical activity (International Physical Activity Questionnaire-Short form, IPAQ), quality of life (Chronic Liver Disease Questionnaire [CLDQ], and health-related lifestyle behavior (Health-Promoting Lifestyle Profile II [HPLP II] were evaluated at the beginning and the end of eight weeks. After the exercise training, oxygen consumption and muscle oxygenation parameters in the ARE group showed greater improvement compared to other groups (p<0.05). Peripheral and respiratory muscle strengths were higher in the ARE group compared to the AE and control groups (p<0.05). The AE and ARE groups showed improvements in body composition parameters compared to the control group (p<0.05). The quadriceps thickness and cross-sectional area in the ARE group increased significantly compared to other groups (p<0.05). Significant improvements were observed in LFI scores and physical activity levels in both the ARE and AE groups; however, the ARE group showed improvement in all LFI parameters and moderate-intensity physical activity (p<0.05). Fatigue severity significantly decreased in the ARE and AE groups compared to the control group (p<0.05). While all groups showed improvement in CLDQ and HPLP II, the ARE group demonstrated greater increases in more parameters of these scales (p<0.05). According to our study, an eight-week home-based ARE training in patients with CLD led to more significant improvements in oxygen consumption, muscle strength, lean body mass, muscle oxygenation, physical frailty, fatigue, quality of life, and health-related lifestyle behaviors compared to other groups. It is recommended that combinations of home-based ARE training be included in physiotherapy and rehabilitation programs for the management of CLD.