Turkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde 
hatıratların kullanımının öğrenme sürecine etkisi
The effect on learning process using of memoirs in Turkish 
Republic Revolution History and Kemalism lesson
Yazar: ALİ ALTIKULAÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET KÜRŞAT GÖKKAYA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Atatürkçülük = Kemalism ; Hatırat = Memoirs ; Tarih öğretimi = History teaching ; Tarihsel düşünme becerisi = Historical thinking skill ; Türk inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi = Turkish revolution history and Kemalism lesson ; Öğrenme süreci = Learning process ; İnkılap tarihi = Revolution history

Özet:
Bu çalışmada, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde hatıratların kullanılmasıyla öğrencilerin akademik başarısının artırılması, derse ve üniteye karşı tutumunun geliştirilmesi, bağımsızlık ve özgürlük değer düzeylerinin yükseltilmesi ve tarihsel düşünme (tarihsel kavrama-analiz ve yorumlama, tarihsel empati boyutları)becerilerinin geliştirilmesi amaçlamaktadır. Bu araştırma ortaokul son sınıf (8. sınıf)öğrencileriyle T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde eylem araştırması şeklinde nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yönteme bağlı kalınarak yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutu için ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Ayrıca uygulamaya katılan deney grubu öğrencilerinin değer ve beceri boyutlarındaki kazanımları nitel yaklaşımla yorumlanmıştır.
Bu araştırma, Ankara ili merkez ilçesine ait iki devlet ortaokulunda 15 saat (7,5 hafta) boyunca yürütülmüştür. Okullardaki sınıflardan ikisi deney grubu (n=35) diğer ikisi kontrol grubu (n=34) olarak belirlenmiştir. Araştırmanın uygulaması ilgili dersin "Ya İstiklal, Ya Ölüm!" ünitesinin öğretimi sürecinde gerçekleştirilmiştir. Deney grubuna hatıratlar kullanılarak oluşturulan öğretim etkinlikleri uygulanmış, kontrol grubuna ise aynı üniteye ait konuların öğretimi, ders kitabı ve öğrenci çalışma kitabı kullanılarak yapılmıştır.
Akademik başarı ve tutum puanları birbirine yakın deney ve kontrol grubundaki toplam 69 öğrenciye başarı testi ve tutum ölçekleri uygulama öncesinde ön test olarak uygulanmıştır. Uygulama süresince deney grubu öğrencilerine hatıratlar kullanılarak hazırlanmış etkinlikler uygulandıktan sonra, her iki gruba başarı testi ve T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük tutum ölçeği, Milli Mücadele Tutum Ölçeği, Bağımsızlık ve Özgürlük Değerleri Düzey Belirleme Ölçeği son test olarak uygulanmıştır. Buna ek olarak sadece deney grubu öğrencilerine Tarihsel Düşünme Becerileri Ölçekleri tarihsel kavrama-analiz ve yorum becerilerinin gelişimini değerlendirmek üzere, Günlükler (Milli Mücadele Anı Defterleri)ise tarihsel empati düzeylerini belirlemek üzere uygulanmıştır.
Elde edilen verilerin ışığında, nicel bulgular SPSS 20.0 veri analiz programıyla, nitel veriler ise içerik analizi ve betimsel analiz yapılarak değerlendirilmiştir. Bulguların sonuçlarına göre deney grubu öğrencileri kontrol grubundan daha başarılı olmuştur. Uygulama öncesinde deney grubu öğrencilerinin T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersine ve üniteye karşı tutumları kontrol grubuna göre düşük çıkmasına rağmen uygulama sonucunda deney grubu öğrencilerinin tutumları oldukça yükselmiştir. Bu durum yapılan uygulamanın öğrenci tutumlarını geliştirdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin ünite sonunda, özgürlük ve bağımsızlık değer düzeyleri bakımından kontrol grubu öğrencilerine göre daha çok geliştikleri belirlenmiştir. Deney grubu öğrencilerinin tarihsel düşünme becerilerinin (tarihsel kavrama-analiz ve yorumlama, tarihsel empati) öğretim sonunda yapılan uygulamadan olumlu etkilendiği görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlar ışığında hatıratların T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde kullanılması uygun bir öğretim materyali olduğu söylenebilir.



Anahtar Kelimeler: Tarih Öğretimi, Türkiye Cumhuriyeti Ġnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük, hatırat, Tarihsel DüĢünme Becerileri

Abstract:
In this study, it is aimed to increase the students' academic success, develop their attitudes towards the lesson and the unit, rise their independence and freedom value levels and improve their historical thinking (historical comprehension-analysis and interpretation, historical empathy dimensions) ability via using memoirs in Turkish Republic Revolution History and Kemalism lesson. This research was conducted with the secondary school senior class (8th Grade) students in Turkish Republic Revolution History and Kemalism Lesson holding the mixed method in which both quantitative and qualitative research techniques were used in the form of action research. For the quantitative dimension of the research, quasi-experimental pattern with the model of controlled-experiment was used. Besides, the acquisition of experimental group students in value and ability dimensions, who were participated the implementation, was interpreted with a qualitative approach.
This research was carried out during 15 hours (7,5 weeks) in two public schools in central county in Ankara city. 2 of the classrooms in schools are determined as experimental group (n=35) and the other two as control group (n=34). The application of research was done in the teaching process of "Either Freedom or Death" unit of the lesson. Teaching activities which had been developed using memoirs were applied to the experimental group; as for control group, teaching the subject matters about the same unit was done using the course book and workbook.
Achievement test and attitude scales were applied to total 69 students in test and control group whose academic success and attitude scores were close as a preliminary test before the implementation. During the implementation, after the activities which were developed using memoirs were applied to the test group students, achievement test and Turkish Republic Revolution History and Kemalism attitude scale, national struggle attitude scale, independence and freedom values level determination scale were applied as resultant test. In addition to this, to evaluate their progress in historical comprehension-analysis and interpretation skills, Historical thinking skills scales; and to define their historical empathy levels Diaries (National struggle diary notebooks) were applied only to the experimental group students.
In the light of gained data, quantitative findings were evaluated with SPSS 20.0 data analysis program and qualitative findings are evaluated by doing content and descriptive analysis. According to the results of the findings experimental group students were more successful than the control group students. Although the attitudes of experimental group students towards the Turkish Republic Revolution History and Kemalism lesson and the unit are lower than the control group before the application, at the end of the application the attitudes of the experimental group have increased quite a lot. This situation puts forward that the application increases students' attitudes. Also it was noted that the experimental group students has improved more than the control group students in terms of their independence and freedom values levels at the end of the unit. It was observed that the experimental group students' historical thinking abilities (historical comprehension-analysis and interpretation, historical empathy) has been affected by the application done at the end of the teaching. In the light of the results of the research, it can be said that memoirs are suitable teaching materials for the TR Revolution History and Kemalism.



Keywords: History Education, Turkish Republic Revolution History and Kemalism, Memoir, Historical Thinking Abilities