İleri ekstraksiyon teknolojileri ile anti-tirozinaz etkili antosiyanince zengin ekstre eldesinin araştırılması
Investigation of isolation of anthocyanin rich extracts with advanced extraction technologies exhibiting anti-tyrosinase activity
Yazar: HALİL KOYU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ZEKİ HAZNEDAROĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antosiyaninler = Anthocyanins ; HPLC =   ; Karadut = Black mullberry ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Süperkritik akışkanlar = Supercritical fluids ; Yüksek basınç sıvı kromatografisi =

Özet:
Hastalıkların tedavisinde doğal kaynaklı ürünlerin kullanımı, gelişmekte olan ülkelerde geniş bir yer tutmakta ve gelişmiş ülkelerde tamamlayıcı tedavi olanaklarının değerlendirilmesi açısından önemini korumaktadır.
Hastalıkların gelişim mekanizmalarının aydınlatılması ve tedavide doğru yaklaşımın uygulanması, bitkisel ilaç üretiminde yol gösterici olmaktadır. Tirozinaz enziminin hiperpigmentasyon, melanoma ve Parkinson hastalığının oluşumunda rol oynadığı ortaya konmuştur. Bu hastalıkların tedavisinde tirozinaz enzim aktivitesini inhibe edebilen ajanların etkili olduğu gösterilmiştir. Birçok sentetik ve doğal kaynaklı bileşiğin tirozinaz inhibitör aktiviteye sahip olduğu gösterilmiş olsa da kullanımları güvenlik sınırları nedeniyle kısıtlı kalmaktadır. Kozmetik ve ilaç endüstrisi açısından doğal kaynaklı bileşiklerin tirozinaz inhibitör aktivite sunma potansiyelleri büyük önem taşımaktadır. 
Organik çözücü kullanımını azaltan/ortadan kaldıran ileri ekstraksiyon teknolojileri, kaynakların etkin ve verimli kullanımı ile insan ve çevre sağlığının korunmasına yönelik fayda sağlamaktadır. Ekstraksiyon işlemlerine etki eden birçok parametre bulunması sebebiyle ileri ekstraksiyon sistemleri gelişmeye açık alanlardır. Ekstraksiyon işlemleri için enerji, çözücü, süre, hammadde ihtiyacının azaltılmasının yanısıra biyoaktif bileşenlerin eldesine yönelik olarak yüksek verim ve seçicilikte sistemlerin geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Bu çalışmada Morus nigra L. meyvelerinden, ileri ekstraksiyon teknolojileri olarak tanımlanan süperkritik karbondioksit, subkritik su ve mikrodalga destekli ekstraksiyon sistemlerinin antosiyanince zengin ekstre eldesine yönelik olarak optimizasyonu sağlanmış ve elde edilen ekstre ve fraksiyonların tirozinaz inhibitör aktiviteleri araştırılmıştır. Spektrofotometrik olarak toplam fenol, flavonoit ve antosiyanin miktar tayinleri yapılmış ve UPLC-DAD-ESI-MS/MS ile antosiyanin türevi moleküller siyanidin-3-glikozit, siyanidin-3-rutinozit, pelargonidin-3-glikozit ve pelargonidin-3-rutinozit kalitatif ve kantitatif analizleri gerçekleştirilmiştir. İzolasyon çalışmaları ile aktiviteden sorumlu fraksiyonlar belirlenerek kompozisyon   aktivite ilişkisi ortaya konulmuştur.
Etanol:su:TFA (70:29:1) karışımı konvansiyonel çözücü ekstraksiyonunda kullanılmış ve inhibitör aktivite IC50 değeri 2,62 mg/mL olarak bulunmuştur.
Süperkritik karbondioksit ekstraksiyonunda optimum koşullar 60 °C, 200 bar, %8 co-solvan etanol olarak belirlenmiş ve ekstrenin ve aktiviteden sorumlu fraksiyonun tirozinaz inhibitör aktivite IC50 değeri sırasıyla 0,344 mg/mL ve 10,69 µg/mL olarak belirlenmiştir. 
Subkritik su ekstraksiyonunda optimum koşullar 60 °C ile 120 °C, 60 dk, 2 ml/dk olarak belirlenmiş ve ekstrelerin ve aktiviteden sorumlu fraksiyonun tirozinaz inhibitör aktivite IC50 değeri sırasıyla 1,84 ve 1,71 mg/mL ve 86,75 µg/mL olarak belirlenmiştir. 
Mikrodalga destekli ekstraksiyonda optimum koşullar 500 watt, %35 etanol, 10 dk olarak belirlenmiş ve ekstrenin ve aktiviteden sorumlu fraksiyonun tirozinaz inhibitör aktivite IC50 değeri sırasıyla 1,44 mg/mL ve 166,50 µg/mL olarak belirlenmiştir. 
Optimize subkritik su ve mikrodalga destekli ekstrelerde aktiviteden sorumlu fraksiyonların LC-MS/MS analizinde başlıca siyanidin-3-glikozit (293,10 mg/g) ve siyanidin-3-rutinozit (125,12mg/g) içerdiği ve toplam antosiyanin miktarının 418,22 mg siy-3-gliE/g ekstre değerine ulaştığı belirlenmiştir.
Optimize ekstraksiyon koşullarında endüstriyel üretim ve büyük ölçekli çalışmalara kaynak sağlanmasına yönelik olarak antosiyanince zengin farklı bitkisel kaynaklar olan zirai kültür formları Raphanus sativus 'Red Meat' kök ve Brassica oleracea var. capitata f. rubra topraküstü kısımları ile çalışmalar yürütülmüştür. Brassica oleracea var. capitata f. rubra topraküstü kısımlarının Ekstrelerinde saptanan 31,74 mg GAE/g toplam fenol, 3,46 mg KE/g total flavonoit ve 11,83 mg siy3-gliE/g ekstre toplam antosiyanin değerleri (IC50: 1,26 mg/mL) ile büyük ölçekli çalışmalara ve üretime yönelik olarak kullanıma uygun olabileceği tespit edilmiştir.
Bu çalışma ile elde edilen veriler ışığında ileri ekstraksiyon teknolojileri kullanılarak floramızda var olan antosiyaninler bakımından zengin diğer bitkisel kaynakların da değerlendirilmesi ve ülkemiz ekonomisine katkıda bulunabilmesi sağlanabilecektir.

Abstract:
The usage of naturally derived products in the treatment of diseases has a large share in developing countries and keeps its importance as complementary medicine in developed countries.
Enlightment of disease development mechanisms and application of the right approach for treatment, guides the production of herbal medicines.  The enzyme tyrosinase has been shown to play role in the formation of hyperpigmentation, melanoma and Parkinson's disease. Agents which are able to inhibit tyrosinase activity have been shown to be effective in the treatment of these diseases. While many synthetic and naturally occurring compounds have been shown to possess tyrosinase inhibitory activity, their usage is limited due to safety limitations. For the cosmetics and pharmaceutical industry, the potential of natural compounds for tyrosinase inhibitory activity are of great importance.
Advanced extraction technologies which reduce/eliminate organic solvent usage, provide effective and efficient use of resources while utilized for protection of human and environmental health. As many parameters affect extraction processes, advanced extraction systems are open areas for development. While reducing the amount of energy, solvent, time and raw material needs for extraction, development of systems with high efficiency and selectivity has been aimed to obtain bioactive components.
In this study, supercritical carbon dioxide, subcritical water and microwave assisted extraction systems, which are defined as advanced extraction technologies, were optimized for the extraction of anthocyanin rich extracts from Morus nigra L. fruits and the tyrosinase inhibitory activities of extracts and fractions were investigated. Quantitative determinations of total phenol, flavonoid and anthocyanin contents were carried out with spectrophotometer and the anthocyanin derivatives cyanidin-3-glycoside, cyanidin-3-rutinoside, pelargonidin-3-glycoside and pelargonidin-3-rutinoside were determined by UPLC-DAD-ESI-MS/MS qualitatively and quantitatively. Active fractions were identified with isolation studies and composition activity relationship was determined. 
Ethanol:water:TFA (70:29:1) solvent mixture was used for the conventional solvent extraction and IC50 value for tyrosinase inhibitory activity was found as 2.62 mg/mL.
Optimum conditions for supercritical carbon dioxide extraction were determined as 60 °C, 200 bar, 8% co-solvent ethanol and IC50 of the extract and isolated active fraction for tyrosinase inhibitory activity was found as 0.344 mg/mL and 10.69 μg/mL, respectively.
Optimum conditions for subcritical water extraction were determined as 60 °C and 120 °C, 60 min, 2 ml/min and IC50 of the extracts and isolated active fraction for tyrosinase inhibitory activity was found as 1,84 and 1.71 mg/mL and 86.75 µg/mL, respectively.
Optimum conditions for microwave assisted extraction were determined as 500 watt, 35% ethanol, 10 min and IC50 of the extract and isolated active fraction for tyrosinase inhibitory activity was found as 1.44 mg/mL and 166.50 μg/mL, respectively.
In the optimized subcritical water and microwave assisted extracts, composition of active fractions were determined with LC-MS/MS as majorly composed of cyanidin-3-glycoside (239,10 mg/g) and cyanidin-3-rutinoside (125,12 mg/g) reaching an anthocyanin amount of 418.22 mg cya-3-gluE/g extract.
Raphanus sativus 'Red Meat' root and Brassica oleracea var. capitata f. rubra aerial parts as plant sources rich in anthocyanins, were studied with optimized extraction conditions in order to investigate availability for large scale work and industrial production. The extracts of Brassica oleracea var. capitata f. rubra were determined as suitable for large scale work and production with 31.74 mg GAE/g total phenol, 3,46 mg KE/g total flavonoid and 11,83 mg cya-3-gluE/g total anthocyanin content (IC50: 1.26 mg/mL) values. 
By using the data obtained from this study, it could be possible to evaluate other plant sources of our flora rich in anthocyanins and contribute to our country's economy using advanced extraction techniques.