Kurumsal iktisat çerçevesinde yolsuzluğun fırsat ve motivasyonları: AB ülkeleri üzerine bir inceleme
Opportunity and motivation of corruption in the framework of institutional economics: An analysis on EU countries
Yazar: AHMET YILMAZ ATA
Danışman: PROF. DR. ENVER ALPER GÜVEL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Yolsuzluk = Corruption

Özet:
Kamu gücünün kişisel çıkarlar için, kötüye kullanılması olarak ifade edilmekte olan yolsuzluk olgusu, önemli bir ekonomik ve sosyal sorundur. Yolsuzluk faaliyetleri için uygun bir ortam hazırlayan sistemin, niteliklerini incelemek ve yolsuzluğu kolaylaştıran faktörleri belirlemek, sebep sonuç ilişkilerini incelemek sorunun çözümünde ilk ve en önemli basamaktır.?Yolsuzluklara Yol Açan Faktörler Nelerdir?? sorusu, yolsuzlukla ilgili çalışmaların odağında yer alan önemli noktalardan birini oluşturmaktadır. Yolsuzluğun nedenleri ile ilgili yapılmış olan çalışmalar genel olarak sistem ve sistemin ekonomik, siyasal, hukuksal ve kültürel yönlerine dikkat çekmektedir. Dolayısıyla yolsuzluğu bireysel bir eylemden ziyade sistemin ürettiği marazi bir hastalık olarak görmek gerekir. İnsan davranışlarının toplumsal, siyasal, ekonomik ve kültürel sistemin karmaşık ilişkilerinin bir uzantısı olduğu varsayımı da göz önünde bulundurulduğunda bu argümanın ne kadar güçlü olduğu daha kolay anlaşılır. Bu varsayımdan hareketle bireylerin yolsuzluk faaliyetinde bulunmaları bir takım şartların gerçekleşmesi ile mümkündür. Bu şartlar, sadece ekonomik unsurlardan sınırlı olmayıp politik, hukuki, sosyal ve kültürel unsurlardan da oluşmaktadır.Bu bakış açısı doğrultusunda hazırlanan bu çalışmada, yolsuzluk olgusunu besleyen politik, hukuki ve sosyo-kültürel faktörlerin neler olabileceği sorusuna cevap aranmış ve bu cevaba ulaşabilmek için de, yatay-kesit veri analizi yardımıyla Avrupa Birliği Üyesi 25 ülke üzerine ampirik bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada, regresyon modelinin katsayılarının tahmininde sınırlı bağımlı değişken için en çok olabilirlilik yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen tahmin sonuçlarına göre; ekonomik gelişmişlik, ekonomik özgürlükler, enflasyon ve gelir dağılımı gibi ekonomik faktörlerle birlikte demokrasi, hukuk sistemi, eğitim ve Protestan gelenek gibi politik, hukuki ve sosyo-kültürel faktörlerin de yolsuzluk üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye yol açtığı tespit edilmiştir.Bu çalışmada göstermiştir ki yolsuzluk, çok yönlü, karmaşık bir kavramdır. Bu kavramı, sadece ekonomik faktörlerle açıklamak yeterli olmamaktadır. Yolsuzluk olgusunu ortaya çıkaran fırsat ve motivasyonların neler olduğunu daha iyi saptayabilmek için, ekonomik faktörler birlikte politik, hukuki ve sosyal faktörlerinde de incelenmesi gereklidir

Abstract:
The concept of corruption that can be defined as the use of public power for individual interest has been perceived as an important economic and social problem. The first vital step for evaluating issue of corruption is to analysis to the aspects of corruptional environment and properties to determine to factors causing corruption.?What are the factors leading corruption?? is the fundamental question of studies related to corruption. The studies on causes of corruption underline generaly social structure economic, political, judiciary and cultural sides of social structure. Therefore, corruption should be considered as a social deviation instead of defining it as an individualistic action. The assumption explaining that human behaviour is cause by the sophisticated relations among social, political, economic and cultural structures support this argument. Because of this assumption, it can be said that corruptional behaviour of individuals depend on some circumstances do not only include economic factors but also cover politcal, juiciary, social and cultural elements .According to this view, it is tried to obtain the answer to the question of what are the economic, political, judiciary, social and cultural factors that may cause corruption. For answering to the question an empirical study is pursued by using a cross-section data on 25 members of EU. Maximum likelihood method is preferred in estimating coefficients of regression model.According t oto the estimated results, not only economic factors such as economic development, economic freedom, inflation and distribution of income but also political, judiciary, social and cultural factors such as democracy, judiciary system, education and Protestant tradition have the effects on corruption.This study has shown that corruption a multifaceted and complicated concept. It is not proper to define this concept by the help of only economic factors. To determine opportunities and motivations behind of corruption in a beter way, it is very necessary to analysis political, judiciary, social and cultural factors in additioan to economic factors