Çeşitli kimyasal maddelerin kireç hastalığı (Ascosphaera apis) gelişmesi üzerine etkileri ve kontrol yöntemleri /
Yazar: HALİL YENİNAR
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN KAFTANOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arıcılık = Beekeeping ; Ascosphaera apis = Ascosphaera apis ; Asitler = Acids ; Kireç hastalığı = Lime diseases ; Zootekni = Zootechnics

Özet:
45 ÖZET: Bu çalışmada son yıllarda ülkemizde arıcılık sektörünün en büyük sorunlarından birisi haline gelmiş olan kireç hastalığının etmeni Ascosphaera apis'ç, karşı perizin, formik asit, fluvalinate, nystatine, asetik asit ve fenol'ün 10.000, 5.000, 1.000, 500, 100, 50, 10, 5 ve 1 pprn'hl konsantrasyonlanmn bioetkinlilderi araştırılmış ve ortalama etkinliklerinin sırası ile % 88.25, % 47.00, % 46.07, % 44.40, % 3 1.35 ve % 13.5 1 olduğu görülmüştür. Bal arılarının paraziti Varroa jacobsoni mücadelesinde kullanılan formik asit, perizin ve fluvalinatın kültür ortamında kireç hastalığının etmeni Ascosphaera apıs'e karşı da etkili oldukları gözlenmiştir. Formik asitin kuvvetli bir antimikotik (antifungal) olan nystatine eşdeğer oranda etkili olması ve bu asitin Ascosphaera apis' t karşı yüksek dozlarının fungisidal, düşük dozlarının fungustatik etkili olması, balda kalıntı bırakmaması ve balm yapısında doğal olarak bulunması kireç hastalığına karşı da kullanım şansını arturmaktadır. Kültür ortamında Ascosphaera apis'e karşı ortalama % 88.25 oranında etkili bulunan perizin'in aktif maddesi cumaphos, sisîemik etkili organofosforlu bir pestisittir. Pestisitlerin çoğunluğunun lipofılik karakterde olması nedeniyle balmumuna geçmektedirler. Hakimizin petekli bal tüketme eğilimi göz önüne alındığında perizin ve fluvalinatın balmumunda kalıntı bırakmaları sonucu kireç hastalığının kontrolünde kullanılması sakıncalı görülmektedir. Besi ortamına ilave edilen nystatinin Ascosphaera apis'e karşı etkisinin filitre kağıdına emdirilene oranla daha fazla olduğu görülmüştür. Ancak nystatinin koloni koşullarında kireç hastalığına karşı olan etkinliğinin araştırılması ve balda kalıntı bırakıp bırakmadığının incelenmesi gerekmektedir. Fenol ve asetik asitin Ascosphaera apis gelişmesine karşı ortalama etkinliklerinin düşük olması nedeni ile bu maddelerin hastalığın kontrolünde kullanımı uygun görülmemektedir. Bu güne kadar yapılan çalışmalarda Ascosphaera apis gelişmesini durduran ve hastalığı kontrol altına alabilecek tam bir kimyasal mücadele yöntemi henüz geliştirilemediğinden genetik kontrol yöntemleri ve kültürel mücadele yöntemlerine ağırlık verilmelidir.

Abstract:
46 SUMMARY In the. present study the effectiveness of perkin, formic acid, fiuvalinate, nystatine, acetic acid and phenol in 10.000, 5.000, 1.000, 500, 100, 50, 10, 5 and 1 ppm concentrations, on the Ascosphaera apis was investigated. The average effectiveness of these chemicals was found to be 88.25%, 47.00%, 46.07%, 44.40%, 31.35 and 13.51% respectively, against Ascosphaera apis. Formic acid perizin and fiuvalinate which have been used to control Varroa jacobsoni in honeybee colonies and they also were found very effective on Ascosphaera apis. Since formic acid is as effective as nystatine as an anti-fungal agent, and has a fungicidal effect against Ascosphaera apis, it can be used for controlling chalkbrood diseases in colonies. Perizin was 88.25% effective against Ascosphaera apis, however, the active ingredient; cumaphos, is an organophosphorus pesticide being highly lipoGlic can contaminate beeswax. Since the Turkish people tend to consume comb honey; using perizin or fiuvalinate in controlling chalkbrood disease may be harmful to human health and therefore not recommended. Nystatine is also very effective against Ascosphaera apis when added to the medium; however, the effectiveness of the chemical in preventing chalkbrood disease in honeybee colonies and the residues needs to be investigated. The application of phenol or acetic acid was not effective against Ascosphaera apis and therefore there is no benefits using these chemicals. As a result the genetic and cultural control methods should be practiced against the disease since there has been no chemical control method developed against Ascosphaera apis effectively up to date.