Afet sonrası hazırlık alanlarının incelenmesi ve deprem parkı tasarımı: Sancaktepe örneği
Investigation of post disaster preparation areas and earthquake park design: Sancaktepe example
Yazar: FATMA HANDAN ADIGÜZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİDE CANDAN ZÜLFİKAR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Büyükşehir Planlaması ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Ülkemiz geçmişten günümüze birçok afete maruz kalmıştır. Bu afetler sonrasında
toplanma alanları ve deprem parklarına olan ihtiyaç net olarak anlaşılmıştır. Günümüz
uygulamalarında mevcutta var olan yeşil alanlar, çocuk parkları, sosyal alanlar, park
ve bahçeler toplanma alanı olarak kullanılmaktadır. Bu toplanma alanlarının bir
çoğunda alt yapı, alansal büyüklük, malzeme gibi eksiklikler vardır. Bu eksiklikler
deprem parklarının özel olarak tasarlanıp uygulanması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır.
Bu çalışmanın amacı; mevcut deprem park tasarım kriterlerini inceleyerek en uygun
deprem ve eğitim parkı tasarımlarının geliştirilmesidir. Deprem parkları gündelik hayatta
da aktif olarak kullanılan parklar olarak tasarlanıp; afet sonrasında deprem ve eğitim
parkına dönüştürülecek şekilde planlanmalıdır.
Tez kapsamında örnek olarak Sancaktepe Mevlana Mahallesi'nde seçilen parkın
deprem parkı amacı ile kullanılabilmesi için sahip olması gereken özellikler ve
düşünülen tasarımının diğer deprem parkları için örnek olması amaçlanmıştır.
Sancaktepe ilçesi; nüfus yoğunluğu bakımından İstanbul ortalamasının üzerinde olması,
ulaşım olanakları nedeniyle önemli bir konumda olması, yeni gelişmekte olan bir ilçe
olması, deprem parkı olarak düzenlenebilecek yeterli kamusal yeşil alan potansiyelinin
olması ve en önemlisi de düzenlenmiş bir deprem parkının olmaması yani deprem parkı
ihtiyacı sebebiyle tercih edilmiştir.
Deprem parkı tasarım kriterlerine göre tasarlanmış olan deprem parkları incelendikten
sonra mevcut park için gerekli olan analizler yapılıp, bu analizler doğrultusunda ihtiyaç
programı oluşturularak tasarım kararları verilmiştir.
Tezin 1. bölümünde tezin amacı, kapsamı, önemi ve yöntemi açıklanmıştır. 2.
bölümde temel kavramlar ele alınmış, literatür taraması ile afet ve deprem kavramları,
deprem hazırlık alanları olan toplanma alanı, deprem parkı ve geçici barınma alanı
kavramları ele alınmıştır.
Tezin 3. bölümünde örnek çalışma alanı ile ilgili veriler toplanmıştır. Bu bölümde
çalışma alanının tarihi, doğal ve kültürel özellikleri ile coğrafik ve demografik
yapısına değinilmiştir. Mevcutta var olan toplanma alanları incelenmiştir.
4. bölümde ise yapılan analizlere göre deprem parkı tasarımı yapılmıştır. Tasarlanan
deprem parkının afet öncesinde de mahalleli tarafından aktif kullanılan park olması
amaçlanmıştır. Bu nedenle günlük kullanım için uygun olan hobi bahçesi ,seyir
alanları, yürüyüş parkurları, çocuk oyun alanları, spor sahaları, otopark gibi alanlar
yanında afet sonrası kullanıma uygun olacak şekilde depo, idari birim alanı, kamp
alanları, konser alanı ve helikopter pisti düşünülmüştür.
Tezin sonuç kısmında ise toplanma alanları olarak nitelendirilen yerlerin eksikliklerine
değinilmiştir. Bu eksiklikler ve problem olarak görülen noktalara öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Our country has been exposed to many disasters from past to present. After these disasters,
gathering areas and earthquake parks gain importance. Existing green areas, children's parks,
social areas, parks and gardens have been turned into gathering areas. Many of these
gathering areas have deficiencies such as infrastructure, area size and materials. These
deficiencies have gained importance in the design and implementation of earthquake parks.
The purpose of this study; is to determine the earthquake park design criteria and design an
earthquake and education park in the most suitable area. This earthquake park was designed
as a park that will be used actively in daily life; It was planned to be transformed into an
earthquake and education park after the disaster. This park to be designed will be an example
for future earthquake parks.
As an example within the scope of the thesis, the features that the park selected in Sancaktepe
Mevlana District should have in order to be used as an earthquake park and its intended
design are intended to be an example for other earthquake parks.
INVESTIGATION OF POST DISASTER PREPARATION AREAS AND
EARTHQUAKE PARK DESIGN: "SANCAKTEPE" EXAMPLE
Sancaktepe district; It was chosen because it is above the Istanbul average in terms of
population density, is in an important location due to transportation facilities, is a newly
developing district, has sufficient public green area potential to be organized as an earthquake
park, and most importantly, there is no organized earthquake park, that is, the need for an
earthquake park.
Certain analyzes were made in earthquake park design and some decisions were made in line
with these analyses. The requirements program was created by examining the earthquake
parks to which earthquake park design criteria were applied. Square meters are determined
based on some standards.
In the second part of the study, basic concepts are discussed. The concept of disaster, the
concept of earthquake, the concept of gathering areas, which are earthquake preparation areas,
the concept of earthquake parks and temporary shelter areas are discussed. A literature review
was conducted in line with these concepts.
In Chapter 3, data related to the field was collected. In this section, its historical, natural and
cultural features, geographical and demographic structure are mentioned. Existing gathering
areas were examined.
In the 4th chapter, areal analyzes were made and an earthquake park design was made in line
with these analyses. This earthquake park was designed as a park to be used in daily life
before the disaster. It contains a hobby garden, observation areas, walking tracks, camping
areas and concert areas. These areas are designed for post-disaster use.
In the conclusion, the deficiencies of places described as gathering areas are mentioned.
Suggestions have been made for these deficiencies and points seen as problems.