Organik bastırıcıların Çayeli bakır cevherinin flotasyon performansına etkilerinin incelenmesi
Investigation of organic depressants effect on the Çayeli copper ore flotation performance
Yazar: GİZEM BİLGEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. N. METİN CAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Kompleks sülfürlü bakır cevherlerinin flotasyonunda yüksek tenörlü konsantre elde edilebilmesi için ana mineralin dışındaki minerallerin etkin şekilde bastırılması gerekir. Özellikle endüstride, sülfürlü bakır cevherlerinin flotasyonunda pirit ile sfaleritin bastırılmasında genellikle inorganik bastırıcılar kullanılmaktadır. Ancak bunların çoğu toksik oldukları için çevreye zarar vermektedirler. Bu nedenle inorganik bastırıcıların yerine organik bastırıcıların kullanılması önemli hale gelmiştir. Bu çalışmada, farklı kimyasal ve yüzey özelliklerine sahip iki farklı organik bastırıcı (CMC ve Guar) türevleri Çayeli bakır cevherlerinin flotasyonunda pirit ile sfaleritin bastırılması için kullanılmış ve bu bastırıcıların flotasyon performansına olan etkileri incelenmiştir.Bu tez kapsamında yapılan deneylerde CMC'nin dört farklı türevi ile Guar'ın iki farklı türevi aynı flotasyon koşulları altında üç farklı derişimde test edilmiştir. Testlerden elde edilen sonuçlara göre sülfürlü bakır cevherinin flotasyonunda CMC türevi bastırıcılardan M59 ile Depramin 267 kullanılarak yüksek verimle bakır konsantresi üretilebileceği belirlenmiştir. Sülfürlü bakır cevherinin flotasyonunda kullanılan CMC ile Guar türevi bastırıcıların sfaleriti etkili şekilde bastırdıkları ancak piritin bastırılmasında daha az etkili oldukları gözlenmiştir. Stypres 504, Finnfix 300 ve KU 11 ile pirit ve sfaleritin etkin şekilde bastırıldığı ve böylece yüksek tenörlü bakır konsantresi üretildiği gösterilmiştir. Bastırıcılar düşük derişimde (15g/t) kullanıldığında yüksek verimle bakır konsantresi elde edilirken, yüksek derişimlerde (30g/t ve 50g/t) bazı bastırıcıların seçimli davranmadığı ve bu nedenle pirit ve sfalerite ek olarak bakır minerallerinin de yüzmesini engellediği belirlenmiştir.Sonuç olarak CMC türevleri M59 ile Depramin 267'nin Çayeli Bakır cevherinin flotasyon performansını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir.

Abstract:
In order to obtain high grade concentrates in the flotation of complex copper sulfide ores, the gangue minerals must be depressed efficiently. Particulary in the mining industry, the inorganic depressants are usually used for the depression of pyrite and sphalerite in the flotation of complex copper sulfide ores. But many of them are toxic and harmful to envoriment so organic depressants have been used instead of inorganic depressant nowadays. In this study, two different organic depressants (namely CMC and Guar) which have different chemical and surface properties are used for depression of pyrite and sphalerite in the flotation of Çayeli copper ores and the effect of these depressants on flotation performance is investigated.In the scope this thesis, three different dosages of four derivatives of CMC and two derivatives of Guar were tested under the same flotation conditions. The test results indicated that copper concentrate was produced with high recovery by using M59 and Depramin 267 which are CMC derivatives in the flotation of copper sulfide ores. CMC and Guar derivatives were very effective on sphalerite depression, but they had less effect on pyrite depression. Test results also showed that KU 11, Stypres 504 and Finnfix 300 depressed pyrite and sphalerite effectively and depending on this high grade copper concentrate produced. It was determined that in case of using depressants at low dosage (15g/t) copper concentrate could be obtained with high recovery while at high dosages (30g/t and 50g/t) some depressants did not act selectively and therefore copper minerals were also depressed in addition to pyrite and sphalerite.As a result, it was determined that CMC derivatives M59 and Depramin 267 improved the flotation performance of Çayeli copper ores.