İklim değişikliğini ne kadar iyi biliyoruz?
How well do we know about climate change?
Yazar: RAHAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN TOROS ; PROF. DR. AYTEKİN ÇÖKELEZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Meteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Atmosfer Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Meteoroloji = Meteorology

Özet:
İklim değişikliği, küresel çapta konuşulmaya ve tartışılmaya 20.yy. sonlarında başlamıştır. Sınırları aşan küresel bir sorun olmasından dolayı, her yıl düzenlenen küresel çapta konferanslar ile çözüm yolları aranmış ve aranmaya devam etmektedir. Tüm dünyada etkileri farklı şekillerde hissedilen bir sorundur. Atmosfer bilimleri penceresinden bakıldığında, karmaşık yapısı ile aktarılması ve anlaşılması oldukça zordur. Anlaşılması bir yana, sınırları aşan hem ekonomik hem de kültürel etkilerinden dolayı çözümü de bir o kadar zorlaşmaktadır. 30 yılı aşkın süredir dünyanın gündeminde bulunmaktadır. Karbondioksit gazının başını çektiği sera gazlarının küresel ortalama yeryüzü sıcaklıkları artırmasından dolayı ki buna küresel ısınma diyoruz, süregelen iklimler değişmektedir. İçlerinde sera gazlarının da bulunduğu hava kirliliği sorunu, küresel iklim değişikliği ile sıkça karıştırılmaktadır. 80'lerde sıkça konuşulan ve hızlı bir şekilde büyük oranda çözülen ozon seyrelmesi sorunu yine küresel iklim değişikliği konusunda anlam karmaşası yaşanan bir konudur. İnsanların nükleer ve plastik atıkları da konuya dahil ederek, çevresel sorunları aynı kaba sığdırmaya çalışmasından dolayı, küresel iklim değişikliğinin anlaşılması iyice zorlaşmıştır. Küresel iklim değişikliğine katkısı fosil yakıt ile çalışan enerji santrallerinden göz ardı edilebilecek kadar az olan nükleer enerji, çevresel sorunlar çerçevesinde bakıldığında terazinin diğer ucuna konulmaktadır. Sera etkisine sebep olan karbondioksit (CO2), metan (CH4) ve nitröz oksit (N2O) gazlarının en büyük kaynağı tükettiğimiz enerji, ulaşım tercihlerimiz ve tüketim alışkanlıklarımızdır. Küresel iklim değişikliği, en çok düşük rakımlı adalarda ve illerde yaşayan insanları ve fakir toplumları etkileyecektir. Başta zengin ülkelerdeki insanlar olmak üzere tüketim tercihlerimizi değiştirmemiz gerekmektedir. Küresel iklim değişikliğini en aza indirmek için, gelişmekte olan toplumların, günümüzdeki zengin ülkelerin geçmişte yarar sağladığı ucuz fosil yakıtlardan sağladığı enerjiyi kullanmamaları ve daha pahalı yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmeleri beklenmektedir. Ülkeler arasında büyük tartışmalara sebep olan küresel iklim değişikliğinin nasıl durdurulabileceği konusunda hala kesin bir çözüme ulaşılamamıştır.
Öğrencilerin henüz yer biliminin temellerini öğrenmeden, küresel iklim değişikliği gibi bir konu üzerinde eğitim almaları, birçok bilgi eksikliğine ve anlam karmaşasına sebep olabilir. Sorunun temellerini ve nedenlerini bilmeyen bir topluluğun, çözümü için adım atabilmesi düşünemeyebilir. Öğrencilerin yanı sıra, eğitimlerinde görevli olan öğretmenlerin de aynı şekilde konuyu kavramaları ve daha sonra aktarmalarıdaha uygun olacaktır. Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerine 'İklim Değişikliğini Ne Kadar İyi Biliyoruz?' başlıklı anket soruları yöneltilerek, lise öğrencilerinin konu ile ilgili anlam karmaşaları ve bilgi eksiklikleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu liseye ülkenin her yanından öğrenci alınmaktadır. Anket sonuçlarına göre lise çağındaki öğrencilerin yer biliminin temellerinde eksiklikler olduğu görülmüş ve diğer çevre sorunları ile olan anlam karmaşaları tespit edilmiştir. Bu bilgilerden faydalanılarak, küresel iklim değişikliği konusu üzerine yapılacak bir eğitimde ele alınacak ve üzerinden tekrar geçilmesi gereken konular belirlenmiştir. Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli'nin (International Panel on Climate Change – IPCC) en güncel raporları (Fifth Assessment Report–AR 5) incelenmiş ve hazırlanacak dersin içeriğinde kullanılmıştır. Türkiye'de eğitim alan bir öğrencinin, iklim değişikliğinin küresel çaptaki sorunlarının yanı sıra, Türkiye özelinde de ne değişimler yaşanacağını ve Türkiye'nin paneldeki yerinin öğrenilmesi uygun olacaktır. Bu konuların öğrenciler tarafından pek bilinmediği de anket sonuçlarında ortaya çıkmıştır. Bu yüzden, Türkiye özelinde yayımlanan makale ve bakanlık raporları incelenerek, Türkiye'de beklenen değişiklikler ve alınan kararlar irdelenmiştir.
Sorunun çözümü sadece öğrencileri değil, tüm toplumu ilgilendirmektedir. Bu yüzden öğrencilerin yanı sıra, öğretmenler ve halkın da kullanabileceği yeni ders notları hazırlanmak istenmiştir. Ders notlarını hazırlanırken raporlar, makaleler, kitaplar, belgeseller ve internet sayfalarından yararlanılmıştır. Küresel iklim değişikliği sorununu temelinden ele alan karbon ve su ayak izi gibi konulara da yer verilmiştir. Hazırlanan dersin notlarının -dolaşımda olan birçok eğitim materyali gibi- yeni raporlar ve güncel çalışmalar ile güncellenmesi gerekmektedir. Aksi halde eski bilgiler yeni anlam karmaşalarına ve bilgi eksikliğine yol açabilir. Örnek olarak, 2000'li yıllarda kirleticiler arasına alınarak hava kirliliği konusuna dahil edilen karbondioksit gazının, eskiden bir kirletici olmadığı verilebilir. Bilinen anlam karmaşalarından kurtaran, bilgi eksikliklerini tamamlayan ve ülkelerin dahil olduğu sürece de değinerek hem dünyada hem de Türkiye'deki değişimleri kapsayan yeni ders notları hazırlanmıştır.

Abstract:
Global climate change started to be addressed and discussed at the end of the 20th century. It has been staying unfixed on the world's agenda for more than 30 years. Carbon dioxide gas levels are increasing due to mainly our energy demand and consumption habits. Greenhouse gasses heat the atmosphere that ends up changing recent climate normals over the globe. The release of greenhouse gasses on a country changes the climate of another country through the atmosphere.  Because the problem crosses borders, international conferences are held every year in certain countries. Climate change's problematic effects affect countries in different ways. From the window of atmospheric sciences, it is hard to decipher and understand because of its complex structure. Apart from understanding, it also becomes difficult to solve because of its economic and cultural impact that crosses borders.
The problem of air pollution, including greenhouse gases, is often confused with global climate change. The issue of depletion of the ozone layer, which was frequently talked about in the 80s and was largely solved quickly, is yet again a matter of confusion about global climate change. Global climate change has become increasingly difficult to understand, as people try to fit environmental problems into the same box, including nuclear and plastic waste. Nuclear energy, whose contribution to global climate change is so small that it can be ignored-unlike the change caused by fossil fuel-powered power plants, is thought wrongly when viewed within the framework of environmental problems. The biggest source of carbon dioxide (CO2), methane (CH4), and nitrous oxide gases (N2O) that cause greenhouse effects are energy consumption, transportation preferences, and consumption habits.
Global climate change effect people especially those in poor communities living mostly in low-altitude islands and provinces. However, it is mostly the people in first-world countries that need to change their consumption preferences. To minimize global climate change, the overall data shows that developing societies should not use the development created by cheap fossil fuels used by rich countries in the past and turn to more expensive but renewable energy sources. Alas, the final decision of how to stop global climate change, which has caused great debate among countries, has still not been reached.
The fact that students are to learn about a subject such as global climate change yet without understanding the basic parts of Earth science causes many to suffer a lack of knowledge and misconception. It is unlikely that a community that does not know the basics and causes of the problem in the first place would prefer to step in to solve it. In addition to students, teachers who are in charge of their education should also understand and then convey the subject in the same way. Misconceptions held by teachers would be transferred to students. As scientific studies focus more on the subject, new findings change the past knowledge. Unfortunately, people tend to stick with the old information unless scientific information is shared with them. Thus, it is important to do surveys frequently to observe the knowledge of the students.
A questionnaire titled "How well do we know climate change?", was prepared and surveyed Vocational and Technical Anatolian High School, whose students are gathered from all over the country. It is expected to understand misconceptions and lack of knowledge related to the subject. The main misconceptions according to the literature were mixing all the terms including air pollution, ozone depletion, nuclear waste, and plastic waste. It is thought that seeing and teaching global problems as one causes that problem. Some basic concepts are known, yet fundamentals of climate change like the carbon cycle, energy balance, and footprints are not entirely understood.
The studies conducted on Turkey show that people have little information about government politics and municipality decisions. The media does not show the full scientific research but focuses only on the exciting and interesting parts. So that, people who learn climate change from media would not understand completely. Also, the politicians use such problems to gain respect rather than solve it. Therefore, most of the time political campaigns and media do not satisfy the information needed to learn about problems. Last but not least, the economic consequences of climate change need to be told more often.
According to the results of the survey, it was found that high school students did not fully know the fundamentals of Earth Science. Not only that, but the ambiguities with other environmental problems were also unfortunately identified. So, the big global environmental problems may be addressed before any climate change knowledge is provided, and being sure of those problems does not mix. Afterward, a brief introduction to Earth Science would be better to give any information about climate change or such problems. Thus, students who learn the basics of Earth and atmosphere could easily understand the problem.
The latest reports of the International Panel on Climate Change (IPCC) (Fifth Assessment Report – AR 5) were examined and used in the content of the course notes. A student in Turkey should learn about the global problems caused by climate change, as well as what changes would occur in Turkey. Moreover, students who know Turkey's responsibilities on the globe and the governmental politics may have deeper connections with the problem. It was also revealed in the survey results that these subjects were hardly known to students. For this reason, the articles particularly studied on Turkey, and Ministry reports were examined.
The solution to the problem concerns not only the students but also the entire community. For this reason, new course notes have been prepared that could be used by high school students, as well as teachers and the public. Books, documentaries, and web pages were also used in the preparation of the course. Issues such as carbon and water footprint, which fundamentally address the global problem of climate change, are also included.
Course notes which are one of the many educational materials in circulation, need to be updated with new reports and the latest studies. Otherwise, old information would lead to new misconceptions and a lack of information. As an example, carbon dioxide gas, which was included in the issue of air pollution in the 2000s, was not considered a pollutant in the past. A new course notes has been prepared that addresses the known misconceptions, complements the lack of knowledge, and covers changes both in the world and in Turkey.