Hastane dış mekanları tasarımları için kullanılabilecek kontrol listesi önerisi: Azerbaycan Bakü beş hastanenin değerlendirilmesi
Examination of hospital landscape designprinciples, case study of five hospitals in Baku
Yazar: GUNEL SAFAROVA
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dış ortamın hastaların iyileşme süreci üzerindeki olumlu etkilerinin
farkındalığı, hastane mimarisinde uzun süredir mevcuttur. Başarılı bir hastane
bahçesi tasarımında yetişkin ve çocuk hastalar, hastane personeli ve ziyaretçiler
gibi kullanıcı grupları gözönünde tutulurken, hastane giriş ve çıkışları, otopark
yerleri, hastane yolları, çocuk oyun alanları, dinlenme alanları, su elemanları, art
elemanları, saha mobilyaları, bitkilendirme ve bakım konularını da kapsamalıdır.
Tez çalışmasının literatür kısmının ilk aşamasında, hastane bahçelerinin
tarihçesi ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Hastanelerin tarih boyunca gelişimini
incelerken, doğal ortamın, dış mekanın hastaların iyileşmesi üzerindeki olumlu
etkilerin farkındalığı irdelenmiştir. Bununla birlikte hastanenin dış mekan
tipolojisi, sahanın potansiyelleri, kullanıcı grupları, hastaneler için dış mekan
tasarım kriterleri başlıkları altında incelenmiştir.
Literatür aşamasının ikinci kısmında, sert peyzaj tasarımı için giriş ve
çıkışlar, otopark alanları, yollar, çocuk bahçeleri, dinlenme alanları, sanat, su
elemanları, kent mobilyaları, oturma elemanları, işaretleme, aydınlatma ve çöp
kutusu başlıkları altında araştırılmıştır, bitkilendirme ve bakım konuları üzerinde
durulmuş ve bu konuları içeren bir kontrol listesi oluşturulmuştur.
Literatür taraması sonucunda hastane bahçelerinin tasarım kalitesi
değerlendirilirken Robert Paine ve Caroly'n Francis tarafından oluşturulan kontrol
listesi referans alınmıştır. Oluşurulan kontrol listesi Azerbaycan Bakü'deki beş
seçilmiş hastanede test edilmiştir. Çalışmada her beş hastanede de fotoğraflama,
gözlem ve yerinde tespit yöntemleri kullanılmıştır.

16
Çalışmada, hastane peyzajının planlanmasında dikkate alınması gereken
çeşitli yönlerin bir analizini sunmaktadır. Hastaların esenliği ve tıbbi
tedavilerinin sonuçları üzerinde olumlu etkileri olan bir iyileşme ortamının elde
edilmesine katdıkda bulunabilecek tasarım hususlarının bir listesini sunarken aynı
anda tüm hastanelerin verimliliğini arttırmaktadır. Her beş hastane için de unitede
ayrı olarak çocuk oyun yerleri tasarlanmalı, hastane bahçesinde şemsiyeli masalar
ve sandalyeler yapılmalı, yenilebilir meyveler için bahçeler yapılandırılmalı,
görme engelli hastalar için dokusal bantları yer almalıdır. Yapılan analizler
sonucuda, her beş hastanede de ciddi eksiklikler bulunmamaktadır.
Karşılaştırmalı analizler sonucunda, hastane dış mekan tasarımında ilk
olarak Liv Bona Dea hastanesi ve daha sonra ise Ulusal Onkoloji hastanesinin
diğer hastanelere kıyasla daha başarılı açık alan tasarımlarına sahip oldukları
belirlenmiştir.

Abstract:
Awareness of the positive effects of the external environment on the healing
process of patients has long been present in hospital architecture. In a successful
hospital garden design, while user groups such as adult and child patients,
hospital staff and visitors are taken into consideration, hospital entrances and
exits, parking areas, hospital roads, children's playgrounds, rest areas, water
elements, art elements, field furniture, planting and maintenance. should also
cover topics.
In the first stage of the literature part of the thesis, general information
about the history of hospital gardens is given. While examining the development
of hospitals throughout history, the awareness of the positive effects of the
natural environment and the outdoors on the healing of patients was examined. In
addition, the outdoor typology of the hospital has been examined under the
headings of the potentials of the site, user groups, and outdoor design criteria for
hospitals.
In the second part of the literature phase, entrances and exits for hard
landscape design, parking areas, roads, playgrounds, recreation areas, art, water
elements, urban furniture, seating elements, marking, lighting and garbage bin
were investigated under the titles of planting and maintenance. and a checklist
including these issues was created.
As a result of the literature review, the checklist created by Robert Paine
and Caroly'n Francis was taken as reference while evaluating the design quality
of the hospital gardens. The created checklist was tested in five selected hospitals
in Baku, Azerbaijan. In the study, photography, observation and on-site detection
methods were used in all five hospitals.

18
The study presents an analysis of various aspects that should be considered
in the planning of the hospital landscape. It provides a list of design
considerations that can contribute to achieving a recovery environment that has
positive effects on the well-being of patients and the outcomes of their medical
treatments, while simultaneously increasing the efficiency of all hospitals. It
provides a list of design considerations that can contribute to achieving a
recovery environment that has positive effects on the well-being of patients and
the outcomes of their medical treatments, while simultaneously increasing the
efficiency of all hospitals. Children's playgrounds should be designed separately
for each of the five hospitals in the unit, tables and chairs with umbrellas should
be built in the hospital garden, gardens should be constructed for edible fruits,
and textural tapes should be provided for visually impaired patients. As a result of
the analyzes made, there are no serious deficiencies in all five hospitals.
The checklist was tested in five selected hospitals in Baku, Azerbaijan. As
a result of the comparative analysis, it was determined that first Liv Bona Dea
hospital and then National Oncology hospital had more successful open space
designs in hospital outdoor design compared to other hospitals.