Yoğun bakım hastalarında basınç ülserini öngörmede Braden skorlama sistemi ile SOFA,  APACHE II ve SAPS II skorlama sistemlerinin karşılaştırılması
Comparison of braden scale with sofa, APACHE II and SAPS II scoring systems in terms of predicting pressureulcer in intensive care patients
Yazar: PETEK ÜNAL BORAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN EKİNCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: APACHE skorlama sistemi = APACHE scoring system ; Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; SOFA skorlama sistemi = SOFA scoring system ; Yoğun bakım = Intensive care ; Ölçekler = Scales

Özet:
AMAÇ: Yoğun bakım hastalarında basınç ülserleri önemli bir mortalite ve morbidite
nedeni olmasına rağmen, basınç ülserini öngörmede dünyada en yaygın kullanılan
skorlama sistemleri yoğun bakım şartlarına uygun olarak hazırlanmamıştır. Bu
skorlama sistemleri daha çok servisteki hastaları öngörmede başarılı olmaktadır.
Amacımız yoğun bakımda rutin kullanılan mortalite ve morbiditeyi öngörmede
kullanılan Ardışık Organ Yetmezliği Değerlendirme Skoru (Sequential Organ Failure
Assessment-SOFA), Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi (Acute
Physiology and Chronic Health Evaluation-APACHEII) ve Basitleştirilmiş Akut
Fizyoloji Skoru (Simplified Acute Physiology Score-SAPS II) sistemlerinin, yoğun
bakım hastalarında önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olan dekübit ülserini
öngörmede etkili ve güvenilir olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemek,
birbirlerine üstünlüklerini ve Braden skorlamasına üstünlükleri olup olmadığını tespit
etmektir.
YÖNTEM: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği'nde yapılmıştır.
Çalışma prospektif bir tasarımdadır. Yoğun bakıma yatırılan hastalarda basınç
yaralanması insidansları ve mortalite hızları hesaplanmıştır. Yoğun bakıma yatışı
yapılan hastaların Braden, SOFA, APACHEII ve SAPSII skorlama sistemleri ile risk
değerlendirmeleri yapılmıştır ve hastalar taburculuk anına kadar takip edilmiştir.
Çalışmaya dahil edilen hastaların basınç ülseri oluşumları ilk 28 gün boyunca takip
edilmiştir.
BULGULAR: Yoğun bakım yatışı yapılan 49 hastanın yaş ortalaması 64.79±15.57
(min=21-max=91)'dir. 49 hastanın %28.6'sında basınç ülseri gelişmiştir. Hastaların
%30.6'sı izlem sırasında kaybedilmiştir. Hastaların geliş anı skorları için risk
sınıflandırmalarına bakıldığında; APACHE II skoruna göre %26.5'i, SAPS II
skoruna göre %49'u, Braden skoruna göre %69.4'ü yüksek riskli olarak
sınıflandırılmıştır. Klinik izlemde basınç ülseri gelişen kişilerin yatış anı APACHE

12

II, SOFA ve SAPS II skorlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu,
Braden skorunun ise anlamlı olarak düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Basınç
ülseri oluşumunda önemli olan faktörlere bakıldığında cinsiyet ve yoğun bakım kalış
sürelerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Erkeklerde (%42.3) basınç ülseri oluşum
oranlarının kadınlara (%13) göre yüksek olduğu, yoğun bakımda yatış süresi arttıkça
basınç ülseri oranlarının arttığı bulunmuştur. SOFA skorundaki bir birimlik artışın
basınç ülseri gelişme riskini 1.56 kat artırdığı bulunmuştur. APACHE II skoruna
göre yüksek riskli (%53.8) olan kişilerde; düşük riskli (%19.4) olan kişilere göre
basınç ülseri görülme oranlarının anlamlı olarak yüksek olduğu bulunmuştur. SAPS
II ve Braden skorlarında yüksek ve düşük riskli kişilerde klinik izlemlerde basınç
ülseri gelişme durumları arasında önemli bir farklılık olmadığı bulunmuştur.
APACHE II, SAPS II, SOFA, Braden skorlarının basınç ülseri oluşumunu
öngörmede tanısal geçerliliği değerlendirildiğinde; SAPS II ve SOFA skorunun
tanısal değerinin olduğu ancak; orta düzeyde tanı aracı olduğu bulunmuştur.
SONUÇ: APACHE II, SAPS II, SOFA, Braden skorlarının basınç ülseri oluşumunu
tahmin etmede düşük geçerliliğe sahiptir.

Abstract:
OBJECTIVE: Pressure ulcers are significant causes of mortality and morbidity in
intensive care patients; however, common scoring systems used in the world for
predicting pressure ulcers fail to comply with the conditions of intensive care. These
scoring systems are usually successful in predicting the patients hospitalized in the
clinics. Our aim is to determine whether the Sequential Organ Failure Assessment
(SOFA) Score, Acute Physiology and Chronic Health Evaluation (APACHE II) and
Simplified Acute Physiology Score (SAPSII), which are routine scoring systems
used for predicting mortality and morbidity in intensive care, could be effectively
and safely used for predicting decubitus ulcer, which is a significant cause of
mortality and morbidity in intensive care patients. In addition, we aimed to identify
the superiority of these scoring systems over each other, and over the Braden Scale.
METHOD: This study was conducted in the Anesthesiology and Reanimation Clinic
of the University of Health Sciences Haydarpasa Numune Training and Research
Hospital. The study has a prospective design. The incidences of pressure ulcers and
mortality rates were calculated in patients, who were hospitalized in the intensive
care unit. A risk assessment was performed for patients, who were admitted to the
intensive care unit, using the Braden Scale, SOFA, APACHEII and SAPSII scoring
systems; and the patients were followed up until they were discharged. The
development of pressure ulcers was monitored for the first 28 days in patients, who
were included in the study.
RESULTS: The mean age of the 49 patients, who were admitted to the intensive
care unit, was 64.79 ± 15.57 (min= 21 -max= 91). Pressure ulcers developed in
28.6% of the 49 patients. During the follow-up, 30.6% of the patients died. Looking
at the risk classifications of the patients at the time of admission, 26.5% were
classified as high-risk according to APACHE II score, 49% were classified as high-
risk according to SAPS II, and 69.4% were classified as high-risk according to the

14

Braden Scale. During the clinical follow-up, it was found that the APACHE II,
SOFA and SAPS II scores at the time of admission were statistically significantly
higher, and the Braden Scale scores were significantly lower in patients, who
developed pressure ulcers (p<0.05). Considering the significant factors in the
development of pressure ulcers, gender and intensive care hospitalization periods
were found to be significant. The incidence of pressure ulcers was found to be higher
in male patients (42.3%) compared to female patients (13%), and it was concluded
that the incidence of pressure ulcers increased as the duration of hospitalization in the
intensive care unit increased. It was determined that an increase by one unit in the
SOFA score increased the development risk of pressure ulcers by 1.56 times. The
incidence of pressure ulcers was higher in patients, who were identified as high-risk
according to APACHE II score (53.8%) compared to the patients, who were
identified as low-risk (19.4%). No significant difference was observed between
patients with high and low risk according to the SAPSII and Braden scores in terms
of pressure ulcer development during the clinical follow-up. Looking at the
diagnostic value of APACHE II, SAPS II, SOFA and Braden scoring systems in
predicting the development of pressure ulcers, it was found that SAPS II and SOFA
scores had diagnostic values; however, they were diagnostic tools with a moderate
level of efficiency.
CONCLUSION: APACHE II, SAPS II, SOFA and Braden scoring systems have a
low level of validity in predicting the development of pressure ulcers.