Sağlıklı kentlerde yapı ölçeğindeki doğal aydınlatma parametresinin değerlendirilmesi: Sivas Kardeşler Mahallesi toplu konut uygulaması  (TOKİ) örneği
Evaluation of natural lighting parameter at building scale in healthy cities: Sivas Kardeşler Neighborhood housing development administration (TOKİ) example
Yazar: MAKBULE HANDE TAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM SÜMENGEN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapılı çevrenin parametrelerinden biri olan doğal aydınlatma, yapma aydınlatmaya düşen yükün azaltılması ve enerji tüketiminin minimize edilmesi bakımından sağlıklı kentlerde önemli bir etkiye sahiptir. Bu nedenle yapılı çevre tasarlanırken ve üretilirken doğal aydınlatma parametresinin standartlara uygunluğunu sağlamak önemlidir. Bu çalışma kapsamında Sivas ili Kardeşler Mahallesi'nde, TOKİ tarafından uygulanmış bir konut projesinin doğal aydınlatma performansı irdelenmiştir. Alan çalışması dünyada ve Türkiye'de tüketilen enerji miktarında önemli bir pay tutması sebebiyle konut tipolojisi üzerinden yürütülmüştür. Bu araştırmanın amacı, ulusal ölçekte yaygın bir tipoloji örneği olan toplu konut uygulamaları üzerinden doğal aydınlatma performansını EN 17037 standardını referans alarak ölçmek ve değerlendirmektir. Hacimlerdeki EN17037 standardı ölçütleri, Velux Daylight Visualiser programında yapılan simülasyon sonuçları ile değerlendirilmiştir. Simülasyon sonuçlarında, hacimlerin hiçbiri standardın ölçütlerini sağlayamamıştır. Hacimlerin standart değerlerini sağlayamamasının nedenlerinden biri, cephe açıklıklarının yüzey alanlarının, hacmin derinliklerine gün ışığını taşımakta yetersiz kalmasıdır. Bu sebeple cephe açıklıklarının yüzey alanları artırılarak alternatif senaryolar önerilmiştir. Önerilere bağlı olarak yapılan simülasyonlarda cephe açıklığı her iki yönde de artırılmış olup, yatay yönde artırılması ile istenen standart değerlere yaklaşılabilmiştir Ancak EN 17037 standardının sağlanması için cephe açıklığının artırılması, sağlıklı bir kent için tek başına yeterli bir ölçüt değildir. Bu çalışmanın sonucunda sağlıklı bir kentteki doğal aydınlatma parametresine ilişkin mevcut yapılar ve yeni tasarlanacak binalarda uygulanabilecek yön gösterici nitelikte öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: sağlıklı kentler, yapılı çevre, doğal aydınlatma, EN17037, gün ışığı performansı

Abstract:
As one of the parameters of the built environment, natural lighting plays a significant role in reducing the burden on artificial lighting and minimizing energy consumption, thereby contributing to healthier cities. This study examines the natural lighting performance of a housing project implemented by TOKI in Neighborhood, Sivas. The study is conducted based on residential typology due to its significant share in global and Turkish energy consumption. The aim of this research is to measure and evaluate the natural lighting performance of mass housing applications, which are a common typology at the national level, by referencing the EN 17037 standard. The criteria of the EN 17037 standard in the volumes were assessed using the simulation results from the Velux Daylight Visualizer program. The simulation results showed that none of the volumes met the standard criteria. One of the reasons for the volumes not meeting the standard values is the inadequacy of the surface areas of the facade openings to transmit daylight to the depths of the volumes. Therefore, alternative scenarios were proposed by increasing the surface areas of the facade openings. In simulations conducted based on the proposals, increasing the facade openings in both directions, particularly horizontally, allowed the desired standard values to be approached. However, increasing the facade openings alone is not a sufficient criterion for achieving the EN 17037 standard and ensuring a healthy city. As a result of this study, guiding recommendations applicable to existing structures and newly designed buildings concerning the natural lighting parameter in a healthy city are presented.
Keywords: healthy cities, built environment, natural lighting, EN 17037, daylight performance