Hemşirelerin meme kanseri riskine ilişkin farkındalıklar vealdıkları önlemler
Breast cancer risk awareness and precautions among nurses
Yazar: DAMLA NEZİROĞLU
Danışman: PROF. DR. NERİMAN AKYOLCU
İstinye Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Araştırma, hemşirelerin meme kanseri riskine ilişkin farkındalıklarını ve meme kanseri riskine
yönelik aldıkları önlemlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak planlandı ve
gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini oluşturan 400 hemşireden, örneklem büyüklüğünü
belirlemek için yapılan güç analizinde %80 güç ve 0.05 tip1 hata ile çalışmaya minimum 194
hemşirenin dâhil edilmesi gerektiği bulundu. Araştırmaya katılmayı kabul etmeyen hemşireler
ile ilk ve acil yardım, elektronörofizyoloji teknikerliği gibi bölümlerden mezun olup, hemşire
statüsünde çalışanlar, araştırmaya dâhil edilmedi. Araştırmanın örneklemini, çalışmaya
katılmaya gönüllü, toplam 289 hemşire oluşturdu. Araştırmanın verileri 4 Ekim 2019 – 30
Kasım 2019 tarihleri arasında araştırmacı tarafından hazırlanan "Veri Toplama Formu" ile
toplandı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistikler niteliksel veriler için kişi
sayısı ve yüzde olarak verildi. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında dağılımın özelliğine göre
Pearson Ki-Kare testi, Yates Düzeltmeli Ki-Kare testi veya Fisher'in kesin ki kare testleri
kullanıldı. Araştırmaya katılan hemşirelerin %89,6'sının (n=259) meme kanserine ilişkin
bilgileri olduğu, %75,1'inin meme kanseri ile ilgili bilimsel bir toplantı ya da eğitim programına
katılmadığı; hemşirelerin meme kanseri risk faktörlerine ilişkin yanıtlarının dağılımlarına
bakıldığında; %79,6 - %26 aralığında risk faktörlerine doğru yanıt verdiği; hemşirelerin meme
kanseri risk faktörlerinden kendilerinde var olma durumlarına ilişkin verdikleri yanıtlara
bakıldığında; %69,2'sinin gece vardiyasında çalıştığı, %46'sının sigara kullandığı, %35,6'sının
29 yaş üzerinde olup hiç doğum yapmadığı, %10,7'sinin yakın akrabada kanser öyküsü olduğu,
%6,2'sinin HRT gördüğü, %1'inin diğer memede kanser olduğu bulundu. Hemşirelerin meme
kanserinden korunmaya yönelik aldıkları önlemler incelendiğinde; %7,3'ünün meme kanseri
risk hesaplaması yaptırdığı, %33,8'inin ayda 1 kez KKMM uyguladığı, %6,2'sinin düzenli fizik
muayene yaptırdığı, %20,4'ünün düzenli egzersiz yaptığı, %44,3'ünün beslenme şekline dikkat
ettiği, %37,4'ünün stresle baş etmede güçlük yaşadığı, %27'sinin kilo kontrolüne özen
göstermediği, %5,2'sinin tarama programlarına katıldığı, %11,1'inin mamografi çektirdiği
saptandı. Risk gurubunda olan hemşirelerden, yakın akrabasında meme kanseri olanlarda,
memede bir değişiklik görüldüğünde hekime başvurma oranlarının (%64,5), yakın akrabasında
meme kanseri olmayanlardan, istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu (p<0,05),
hormon replasman tedavisi (HRT) olan hemşirelerin KKMM yapma oranının (%88,8), HRT
olmayan hemşirelerden, istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu (p<0,05), selim
meme hastalığı olan hemşirelerde, memede bir değişiklik görüldüğünde hekime başvurma,
tarama programlarına katılma ve bireysel meme ultrasonu ya da mamografi çektirme
oranlarında gözlenen farklılığın, istatistiksel olarak da anlamlı olduğu saptandı (p<0,05). Sonuç
olarak; hemşirelerin meme kanseri riskine yönelik bilgisinin kısmen yeterli olduğu,
farkındalıklarının ve meme kanserinden korunmaya yönelik aldıkları önlemlerin beklenen ve
istenilen düzeyde olmadığı saptandı.

Abstract:
The research was planned and carried out descriptively in order to determine nurses'
awareness of breast cancer risk and the precautions they take against the risk. It was
found that, from 400 nurses that make up the universe of the study, a minimum of 194
nurses should be included in the study to have 80% power and 0.05 type 1 error. Nurses
who did not agree to participate in the study, and those who graduated from departments
such as first and emergency aid, electroneurophysiology technician, and working in the
nurse status were not included in the study. The sample of the study consisted of 289
nurses who volunteered to participate in the study. The data for the study were collected
between October 4, 2019 and November 30, 2019 using the "Data Collection Form"
prepared by the researcher. While evaluating the study data, descriptive statistics for
qualitative data were given as the number of people and percentages. For qualitative
data, depending on the characteristics of the distribution, Pearson Chi-Square test, Yates
Corrected Chi-Square test or Fisher's exact chi-square tests were used. It was observed
that 89.6% (n = 259) of the nurses participating in the study had knowledge about breast
cancer, and 75.1% did not attend a scientific meeting or training program on breast
cancer. Considering the distribution of nurses' responses to breast cancer risk factors; it
was observed that the correct response rate was in the range of 79.6% - 26%.
Considering the distribution of the nurses' responses regarding the presence of breast
cancer risk factor in themnselves; 69.2% worked night shifts, 46% smoked, 35.6% over
the age of 29 and never gave birth, 10.7% had a history of cancer in a close relative,
6.2% received Hormone Replacement Treatment, 1% found cancer in the other breast.
Considering the precautions taken by nurses to prevent breast cancer; 7.3% had breast
cancer risk calculation, 33.8% performed BSE (Breast Selp Examination) once a month,
6.2% had regular physical examination, 20.4% regularly exercised, 44.3% of them pay
attention to their diet, 37.4% had difficulty coping with stress, 27% did not pay attention
to weight control, 5.2% participated in screening programs, and 11.1% had
mammography. Among the nurses in the risk group, for those with breast cancer in a
close relative, the rate of referral to the physician when a change is observed in the
breast (64.5%) was statistically significantly higher than for those with no breast cancer
in a close relative (p <0.05). Nurses with hormone replacement therapy (HRT) had a
statistically significantly higher rate of BSE (88.8%) than nurses without HRT (p
<0.05). In nurses with benign breast disease, the differences observed in the rates of
referral to a physician when a change was observed in the breast, participation in
screening programs, and individual breast ultrasound or mammography were found to
be statistically significant (p <0.05). As a result; It was found that the nurses' knowledge
of breast cancer risk was partially sufficient, however, their awareness and the measures
they took to prevent breast cancer were not at the expected and desired level.