Romantik ilişkilerde doyum modeli: Temel psikolojik ihtiyaçlar, bilinçli farkındalık, ilişki niteliği, yükleme tarzları
Satisfaction model in romantic relations: Basic psychological needs, mindfulness, relationship quality, attribution styles
Yazar: SEZEN GÜLEÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BİLGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Duygusal ilişki = Romantic relationship ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students ; İlişki doyumu = Relationship satisfaction ; İlişki kalitesi = Relationship quality ; İlişki yükleme = Relationship attributions

Özet:
Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinde romantik ilişki doyumu ile temel psikolojik ihtiyaçlar, bilinçli farkındalık, ilişki niteliği ve yükleme tarzları arasındaki ilişkiler, önerilen Romantik İlişkilerde Doyum modeli çerçevesinde incelenmiştir. Ayrıca araştırmada, İlişkilerde Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği'nin Türk örneklemine uyarlama çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ölçek uyarlama çalışması için 105'i erkek, 136'sı kadın toplam 241; Romantik ilişkilerde Doyum Modeli'nin test edilmesi için 584 kadın, 473 erkek olmak üzere toplam 1057 kişi çalışmaya katılmıştır.

Araştırmanın sonuçlarına göre, İlişkilerde Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği'nin uyarlama çalışmalarında, ölçeğin orijinalinde olduğu gibi, özerklik, yeterlik, ilişkili olma olmak üzere 3 faktör ve 9 maddeden oluşan, 7'li Likert tipinde geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Romantik İlişkilerde Doyum Modeli testine göre; Temel Psikolojik İhtiyaçlar, Romantik İlişkilerde Doyumu yordamaktadır. Ayrıca Temel Psikolojik İhtiyaçlar ve Romantik İlişki Doyumu ilişkisine; Nedensellik-Sorumluluk Yükleme Tarzları, Bilinçli Farkındalık ve İlişki Niteliği aracılık etmektedir. Nedensellik-Sorumluluk Yükleme Tarzları Romantik İlişkilerde Doyumu yordamaktadır. Nedensellik- Sorumluluk Yükleme Tarzları Romantik İlişkilerde Doyumu ilişkisinde, İlişki Niteliği ve Bilinçli Farkındalık aracılık etmektedir. Bilinçli Farkındalık Romantik İlişkilerde Doyumunu yordamaktadır. Bilinçli Farkındalık ve Romantik ilişki Doyumu ilişkisinde, İlişki Niteliği I.Yapısal Model için aracılık etmekte, II.Yapısal Model için aracı etkisi anlamlı bulunmamaktadır.

Anahtar kelimeler: Romantik ilişki doyumu, temel psikolojik ihtiyaçlar, bilinçli farkındalık, ilişki niteliği, yükleme tarzları

Abstract:
In this study, the relationships between romantic relationship satisfaction and basic psychological needs, mindfulness, relationship quality and attribution styles in university students were investigated within the framework of the proposed Satisfaction in Romantic Relationships Model. In addition, studies on adaptation of Basic Psychological Needs Scale in Relationships to Turkish sample were conducted. For the scale adaptation study, 105 males and 136 females total 241; a total of 1057 people, 584 females and 473 males, participated in the study to test the Satisfaction Model in Romantic Relationships.

According to the results of the study, in the adaptation studies of the Basic Psychological Needs Scale in Relationships, it was concluded that the scale was a valid and reliable 7-point Likert type consisting of 3 factors and 9 items, namely autonomy, competence and relevance. According to the Satisfaction Model in Romantic Relationships test; Basic Psychological Needs predict Satisfaction in Romantic Relationships. In addition, the relationship between Basic Psychological Needs and Romantic Relationship Satisfaction; Causality-Responsibility Attribution Styles, Mindfulness and Relationship Quality are mediated. The relationship between Causality-Responsibility Attribution  and Satisfaction in Romantic Relationships; Relationship Quality and Mindfulness are mediated. Mindfulness predicts Satisfaction in Romantic Relationships. In the relationship between Mindfulness and Romantic Relationship Satisfaction, Relationship Quality is mediated for the Structural Model I, and the mediator effect for the Structural Model II is not significant.

Keywords: Romantic relationship satisfaction, basic psychological needs, mindfulness, relationship quality, causality-responsibility attribution