Ziya Gökalp'in iktisadi fikirleri
Ziya Gökalp's economic ideas
Yazar: ZEHRA İNAL ŞENGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHİME HÜLYA ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Osmanlı Devleti'nin çöküş dönemi olarak kabul edilen son yılları siyasi, ekonomik ve toplumsal olarak sorunların arttığı çalkantılı bir dönem olmuştur. Bu dönemde tartışılan fikir ve uygulamalar, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda hedeflenen politikaların temelini oluşturmaktadır. Tartışılan bu fikirlerin başında gelen milli iktisat kavramı dönemin yöneticileri ve ekonomi alanında ilmi bilgisi olan ve olmayan tüm aydınlarının odak noktasıdır. Çünkü siyasi serbestlik isteyen İttihat ve Terakki Cemiyeti mensupları ekonomik bağımsızlık olmadan siyasi bağımsızlığın bir anlam ifade etmeyeceğini belirtir. İttihat ve Terakki Cemiyeti yönetimde bulunduğu ilk yıllarda 1908-1913 arasında liberal politikalar uygulamıştır. Bu politikaların gayrimüslim-yabancı girişimcileri zenginleştirirken, yerli üreticilere zarar verdiği ve Müslüman-Türk halkını fakirleştirdiği görülmüştür. Bu nedenle milli iktisat savunucuları tarafından yapılan baskıya kayıtsız kalamayan yönetim 1914-1918 yılları arasında milli iktisat politikalarını uygulamaya geçirmiştir. Cemiyet mensuplarından pek çoğu milli iktisadı savunsa da, Ziya Gökalp bu isimler arasındaki en ateşli savunuculardan biridir. Milliyetçi kimliği ile tanınan Gökalp için en önemli alan iktisadi milliyetçiliktir. O'na göre bağımsız bir milli ekonomi toplumsal, askeri ve siyasi bağımsızlığı da beraberinde getirir. 
İktisadi tüm fikirlerini milli iktisat politikaları temelinde geliştiren Gökalp, bu düşüncelerini dergi ve gazetelerde yazdığı yüzlerce makale ile dile getirmiştir. Ziya Gökalp üzerinde yapılan pek çok araştırma Gökalp'in edebiyatçı ve sosyolog kimliği üzerinedir. Ekonomi alanında da fikirlerini belirten Gökalp için bu alanda yapılan araştırmalar sınırlıdır. Ziya Gökalp'in İktisadi Fikirleri başlıklı bu çalışma Gökalp'in iktisadi olarak ele aldığı konulardan yola çıkarak hazırlanmış, kendi yazdığı makale ve kitaplar birincil kaynak olarak kullanılmış ve orijinalinden tarafımızca çevrilmiştir. Gökalp'in geçmişte savunduğu, önce savunup sonra dönemin koşullarına göre uyarlayarak değiştirdiği, günümüz Türkiye'sinin kuruluş aşamasında yol gösterici olarak kabul edilen iktisadi fikirlerini kapsayan bir çalışmadır.

Abstract:
The last years of the Ottoman Empire, which are considered the period of collapse, were a turbulent period in which political, economic and social problems increased. The ideas and practices discussed during this period form the basis of the policies targeted in the establishment of the Republic of Turkey. The concept of national economy, which is one of the most discussed ideas, is the focus of the administrators of the period and all intellectuals with or without scientific knowledge in the field of economics. Because members of the Committee of Union and Progress, who want political freedom, state that political independence does not mean anything without economic independence. The Committee of Union and Progress implemented liberal policies in its first years in power, between 1908 and 1913. It has been observed that these policies enrich non-Muslim-foreign entrepreneurs, while harming domestic producers and impoverishing Muslim-Turkish people. For this reason, the administration, which could not remain indifferent to the pressure made by national economy advocates, implemented national economic policies between 1914 and 1918. Although many members of the society defend the national economy, Ziya Gökalp is one of the most passionate advocates among these names. The most important area for Gökalp, known for his nationalist identity, is economic nationalism. According to him, an independent national economy brings with it social, military and political independence.
Gökalp, who developed all his economic ideas on the basis of national economic policies, expressed these ideas in hundreds of articles he wrote in magazines and newspapers. Many studies on Ziya Gökalp are about his identity as a man of letters and sociologist. For Gökalp, who also expresses his ideas in the field of economics, research in this field is limited. This study titled Ziya Gökalp's Economic Ideas was prepared based on the economic issues that Gökalp dealt with, and the articles and books he wrote were used as primary sources and translated by us from the original. It is a study that covers the economic ideas that Gökalp defended in the past, first defended and then changed by adapting them according to the conditions of the period, and which are considered guiding in the founding phase of today's Turkey.