Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde Kopenhag Siyasi Kriterleri
Copenhagen Poitical Criteria in the process of Turkey's membership to European Union
Yazar: MURAT GÖK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURHAN ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği = European Union ; Demokrasi = Democracy ; Genişleme süreci = Enlargement process ; Kopenhag Siyasi Kriterleri = Kopenhag Political Criterias ; Türkiye = Turkey ; Üyelik = Membership ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Kırk yılı aşan Türkiye- AB ilişkilerinde insan haklan ve demokrasi 1980 sonrası bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de insan hakları ve demokrasinin önemli bir sorun olarak devam etmesi, Avrupa Topluluğu' nun ekonomik bir Topluluktan siyasal bir Birliğe dönüşmesi ve Birliğin otoriter geçmişi olan Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkelerine genişleme çabasıyla birlikte insan hakları ve demokrasi önemli bir üyelik kriteri haline gelmiştir. Öte yandan, özellikle 1990 sonrasında, Topluluğun Birliğe dönüşmesi ve Soğuk Savaş ortamının neden olduğu güvenlik kaygısının ortadan kalkmasıyla birlikte, Türkiye-AB arasındaki kimlik farklılıklarının belirginleşmesi insan hakları ve demokrasinin ilişkilerdeki önemini arttırmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin AB'ye üyelik sürecinde Kopenhag Siyasi Kriterleri olarak adlandırılan, insan hakları ve demokrasi sorununu analiz etmektir. AB'nin Kopenhag Siyasi Kriterleri ile Türkiye'den neleri gerçekleştirmesini beklediği, Türkiye'nin bu beklentileri nasıl gerçekleştirmeyi vaat ettiği ve gerçekleştirdiği düzenlemelerdeki temel sorun alanları çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışma üç temel bölüme ayrılmıştır. İlk bölümde, 1959 yılında başlayan Türkiye Avrupa Topluluğu ilişkilerinin, hangi süreçlerden geçtiği ve siyasal kriterlerin hangi gelişmelerden sonra ilişkilerde bir sorun olmaya başladığı analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla çalışmanın birinci bölümünde Türkiye AB ilişkilerinin tarihsel geçmişi ele alınmıştır. İkinci Bölümde, Bütünleşmenin, ekonomik birlikten siyasal birliğe dönüşmesi ile birlikte artan insan hakları ve demokrasiye atıfların ve Doğu ve Avrupa ülkelerine genişlemesi ile birlikte insan haklan ve demokrasi birer üyelik kriteri haline gelmesi incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, 1999 Helsinki Zirvesi sonucunda adaylığı resmileşen Türkiye'den AB'nin neleri gerçekleştirmesini beklediği; Türkiye'nin bu beklentileri karşılamak için Ulusal Programda neler vaat ettiği; AB İlerleme Raporlarında hangi eksiklik ve ilerlemeleri gördüğü ve çalışmanın tarihsel sınırlanın çizildiği 2003 Mayısına kadar hangi yasal düzenlemeleri gerçekleştirildiğiyle bu düzenlemelerdeki temel sorunların neler olduğu incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In Turkey-EU relations, dating back to more than 40 years ago, human rights and democracy has been in existence as a post- 1980 problem. The two concepts' continuing to be a significant problem in Turkey, along with transformation of EU from an economic community to a political union and its efforts to expand to Central and Eastern Europe, human rights and democracy has also become a crucial membership criteria. On the other hand, especially after 1990, with the community turning into a Union and the elimination of security tension due to Cold War Climate, identity differences between Turkey and EU became more visible and added to the importance of human rights and democracy in the relations. The aim of this study is to analyze the human rights and democracy issue which is called Copenhagen Political Criteria, in the process of Turkey's membership to EU. The issues explored in the study are the expectations of EU from Turkey through Copenhagen Political Criteria, how Turkey promised to realise these expectations and the main problem areas in their realisation. This study is comprised of three main sections. In the first section, the facet analyzed is what phases Turkey - European Union relations, which began in 1959, has undergone, and after which developments gave birth to problems in these relations. Therefore, the historical background of Turkey - European Union relations is examined. Second section explores the transformation of the integration from community to unity with its implications on human rights, and also how, with the expansion toward Eastern and Central Europe, human rights and democracy have become a membership criteria. In the third section, what is expected of Turkey, whose membership status was officialised as a result of 1 999 Helsinki Summit by the European Union; what Turkey promises within its National Programme to meet these expectations; what lacking points and improvements has been seen in the EU Progress Reports and which legal adjustments were finalised by May 2003 - setting the chronological borders of the study - and the main problems in these adjustments.