Akak belgeleri (Aktı, Sobranniye Kavkazskoyu Arheografiçeskoyu Kommissiyeyu) ışığında Çarlık Rusya'sının İtil Kalmuklarını kolonileştirme siyaseti (1800-1812)
The colonizing policy of tsarit Russia on Volga Kalmuks in the light of Akak Dokuments (Akti, Sobranniye Kavkazskoyu Arheografiçeskoyu Kommissiyeyu) (1800-1812)
Yazar: MEHMET ÇANKARA
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHİN DOĞAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Kalmuklar = Kalmyks ; Kolonileşme = Colonisation ; Reform = Reform ; Rusya = Russia ; Çarlık Dönemi = Tsarist Period

Özet:
XVI. yüzyıldan itibaren Çarlık Rusyası'nın dış politika konularından birisi güney
sınırlarının gözetilmesi ve burada yaşayan yerel halkların merkezi Rus hukuk sistemine dâhil
edilmesiydi. Bu politikanın başarıya ulaşmasında 1630'da Cungarya'dan hareketle önce Batı
Sibirya'ya ardından İtil'in alt bölgelerine gelen Kalmuk boylarıyla Çarlık Rusyası arasındaki
ilişkiler de önemli bir rol oynadı. Bu nedenle Kalmuklar, Rusya'nın güney siyaseti ve bölgedeki
Kabardey, Nogay, Kazak ve diğer yerel halklar üzerindeki kolonileştirme politikalarının çözüme
kavuşturulması hususunda önemli bir yere sahiptiler. Bu durum XVII. yüzyılda Kalmukların,
Rusya'ya gönüllü bağlılıkları ile gelişmiş ve Rusya'nın dış düşmanlarına karşı Kalmukların
muhafız vazifesi üstlenmeleri ile bölgede neredeyse özerk bir birim statüsüne sahip feodal bir
hanlık biçiminde etno-politik bir varlık olarak devam etmesi ile kuvvetlenmiştir.
XVIII. yüzyıla gelindiğinde İtil'in aşağı bölgelerinde Rus kolonizasyonunun
yoğunlaşmasıyla bağlantılı olarak Kalmuklar da XIX. yüzyıl itibariyle yavaş yavaş Rusya'nın ortak
bölgesel idari sistemine dâhil edilmeye başlandı. İşte bu tez ile AKAK, (Aktı, Sobrannie
Kavkazkoyu Arheografiçeskoyu Kommissieyu) Belgeleri ışığında XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde,
Kalmukların Astrahan valisi yönetiminde Rusya'ya bağlanması, onların Dışişleri Kollegiumu
aracılığıyla Rus hukuk sistemine dâhil edilmesi ve yine onlar üzerinde yapılan idari reformlar
gerçekleştirilirken Çarlık Rusyası'nın bölgede izlediği siyasi, sosyo-ekonomik ve demografik
politikalar incelenmeye çalışıldı.
Anahtar Kelimeler: Çarlık Rusyası, Kalmuklar, Kolonizasyon, Reformlar

Abstract:
From the 16th century onwards, one of the foreign policy issues of Tsarist Russia was the
observance of the southern borders and the inclusion of local peoples in the central Russian legal
system. The relations between Tsarist Russia and Kalmyk tribes, who moved from Dzungaria in
1630 to Western Siberia and then to the lower regions of Idil (Volga), also played an important
role in the success of this policy. For this reason, the Kalmyks had an important place in Russia's
southern policy and in resolving the colonization policies of Kabardino, Nogai, Kazakh and other
local peoples in the region. This situation was strengthened in the 17th century by the Kalmyks
voluntary devotion to Russia and the fact that the Kalmyks assumed the duty of guard against
Russia's external enemies and continued as an ethno-political entity in the form of a feudal khanate
with an almost autonomous unit status in the region.
In the 18th century, in connection with the intensification of Russian colonization in the
lower regions of Idil (Volga), the Kalmyks were gradually included in the common regional
administrative system of Russia as of the 19th century. Here, in the light of this thesis and AKAK,
(Aktı, Sobrannie Kavkazkoyu Arheografiçeskoyu Kommissieyu) Documents, In the first quarter
of the 19th century, the connection of the Kalmyks to Russia under the governor of Astrakhan,
their inclusion in the Russian legal system through the Foreign Affairs Collegium, the
administrative reforms made on them and the political, socio-economic and demographic policies
of the Tsarist Russia in the region were examined.
Keywords: Tsarist Russia, Kalmyks, Colonization, Reforms