Kültürel miras ve kültür yönetimi bağlamında yaşayan geleneksel oyuncak ustaları
Traditional toy masters living in the context of cultural heritage and cultural management
Yazar: MERVE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ADEM ÖGER
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kültürel Miras Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Geleneksel oyunlar = Traditional games ; Kültür = Culture ; Kültür yönetimi = Cultural management ; Kültürel değişim = Cultural change ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Oyuncak = Toy ; Ustalık = Mastery ; Yaşayan insan hazineleri = Living human treasures ; Çocuk oyunları = Children's games

Özet:
Kültür, insanoğlunun tarih boyunca ürettiği, kuşaklararası aktardığı, toplumsal olarak yaşadığı somut ve somut olmayan bilginin tümünü kapsamaktadır. Bu bilgi yerel ve ulusal özellik taşıyabilmekte, toplumların ortak belleğinde birikebilmektedir. Bu açıdan kültürün kuşaklararası bağlayıcı bir özelliğe sahip olması ona miras özelliği de kazandırmaktadır. Kültürel miras kültürel kalıtım yoluyla geçmişten gelir, şimdi de yaşanır ve geleceğe ulaşır. Dolayısıyla insanlar birer kültürel miras taşıyıcılarıdır. Kültürel değişimler kültürel miras üzerinde değişim ve dönüşümü de beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda kültür değişmeleri içinde kültürel mirası yönetmek, değişimlerini incelemek önemlidir. 
Tezin konusunu oluşturan geleneksel çocuk oyuncak kültürü de ortak bilgi belleğine sahip, geçmişten gelen zamana göre yorumlanan ve geleceğe ulaşan bir konudur. Geleneksel Türk oyuncakçılığı sırasıyla endüstri devrimlerinden etkilenmiş, modernizm içinde farklı yorumlanmış, postmodern kültür içinde dönüşümler geçirmiştir. Geleneğin kendi doğal ortamında yaşayarak öğrenilen geleneksel oyuncaklar, sözlü kültür ortamının ekolojik bilgisiyle tasarlanarak, doğadan, çocuk mekanlarına taşınmaktaydı. Daha sonra sanayi devrimiyle, geleneksel oyuncaklar yerini endüstriyel oyuncaklara bırakmıştır. Bunun yanında dijitalleşme ve yeni medya kültürünün hâkim olduğu postmodern süreçte çocuklar, dijital oyuncaklar ile kültürlenmeye başlamıştır. Diğer taraftan bu kültürel değişim dinamikleri içinde çocuk oyuncakçılığı 21. yüzyılda farklı kültür koruma politikalarıyla tekrar öze dönüş yaşamaya başlamıştır. Nitekim çalışmanın verisini oluşturan üç yaşayan geleneksel oyuncak ustası kültürel değişimleri göz önünde bulundurarak oyuncak kültüründe katma değer yarattığı gözlemlenmiştir. Anlaşıldığı üzere kültürel değişmeler oyuncaklar üzerinde yapısal değişikliklere neden olabilmekte ve kuşakların kültürlenme sürecinde farklı karakteristik oyuncaklar üretilmektedir. 
Çalışmada Türkiye'de tespit edilen yaşayan oyuncak ustalarının bu kültürel değişmeler karşındaki tutumları ve nasıl uyum sağladıkları nitel araştırma ile elde edilen veriler ışığında yorumlanacaktır. Oyuncak ustalarının kültür değişmeleri karşısında oyuncaklarını yaşatma, tasarlama, pazarlama süreci hakkında onlardan elde edilen veriler kültürel miras ve yönetimi bağlamında analiz edilmiştir. Kültürel miras ve kültür yönetimi açısından çağdaş pazarlama, tanıtma, aktarma örnekleri sunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Kültürel Miras, Yönetim, Yaşayan Ustalar, Çocuk Oyuncakları

Abstract:
Culture covers all of the concrete and intangible information that human beings have produced throughout history, transferred intergenerationally, and lived socially. This information can be local and national and accumulate in the collective memory of communities. In this respect, the fact that culture has an intergenerational binding feature also gives it a heritage feature. Cultural heritage comes from the past through cultural inheritance, and now it lives on and reaches the future. Therefore, people are carriers of cultural heritage. Cultural changes bring about change and transformation in cultural heritage. In this context, it is important to manage cultural heritage and examine its changes in cultural changes.

The traditional children's toy culture, which constitutes the subject of the thesis, is also a subject with a common knowledge memory, interpreted from the past and interpreted now and reaching the future. Traditional Turkish toying has been influenced by industrial revolutions, interpreted differently within modernism and transformed within postmodern culture. Traditional toys, which were learned by living in the natural environment of the tradition, were designed with the ecological knowledge of the oral cultural environment and moved from nature to children's places. Later, with the industrial revolution, traditional toys were replaced by industrial toys. In addition, children started to be cultured with digital toys in the postmodern process dominated by digitalization and new media culture. On the other hand, within these dynamics of cultural change, children's toymaking has started to experience a return to its essence with different cultural preservation policies in the 21st century. As a matter of fact, it has been observed that the three living traditional toy masters who make up the data of the thesis create added value in toy culture by taking into account cultural changes. As it is understood, cultural changes can cause structural changes on toys and different characteristic toys are produced in the process of culture of generations.

In this thesis, the attitudes of living toy masters detected in Turkey and how they adapt to these cultural changes will be interpreted with the data obtained from qualitative research. The data obtained from toy masters about the process of keeping their toys alive, designing and marketing in the face of cultural changes will be analyzed in the context of cultural heritage and management. Contemporary marketing, promotion and transfer examples will be presented in terms of cultural heritage and cultural management. 
Key words: Cultural Heritage, Management, Living Craftsman, Children toys