Propolis ile fonksiyonel maden suyu üretimi
Fonctional mineral water production with propolis
Yazar: TUĞÇE ATAN
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN ORUÇ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Propolis kavak, kayın, at kestanesi, huş ve kozalaklı ağaçlar gibi belirli
bitkilerden arılar tarafından toplanan ve reçine içeren bir arı üründür. Propolis
antibakteriyel, antiviral, antifungal, yangı önleyici, antitümoral, antioksidan,
bağışıklık sistemini uyarıcı, doku iyileşmesini hızlandıran ve antiülser etkilere
sahiptir ve bu etkileri içerdikleri başlıca flavonoidler, fenolik asit ve esterleri gibi
fenolik bileşiklere bağlıdır. Doğal bir madde olan propolis genellikle güvenlidir.
Halk sağlığında faydalı etkileri nedeniyle uzun yıllardır tercih edilmektedir. Pek çok
çalışmada, propolisin gıda ürünlerinde besin değerini, kalitesini ve foksiyonunu
artırıcı etkisi çalışılmıştır. Propolis içeren pek çok ürün bulunmakla birlikte bu
örneklerin gıda sektöründe artırılarak propolisin bu yararlı etkisinden daha fazla
faydalanmak uygun olacaktır. İnsanların rahatlıkla tüketebileceği propolisli bir
içeçek için propolisli tentürün son kullanım aşamasında suda veya su bazlı bir
içecekte çözünür olması sağlanmalıdır. Bunun için de insan sağlığı açısından
zararsız, ekonomik ve üretim pratikliği nedeniyle propilen glikol, gliserin,
dimetilsülfoksit ve laktik asit gibi çözücüler propolisi suya göre çok daha iyi çözer ve
daha sonra su ve su bazlı sıvılarla kolaylıkla karışabilirler. Bu nedenle bu tez
projesiyle belirli bir kalitede su bazlı propolis kullanılarak fonksiyonel maden suyu
üretilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Bursa'dan temin edilen ham propolisle ve
mumu büyük oranda uzaklaştırılmış propolisin reçine kısmında propilen glikol,
gliserin, laktik asit ve dimetilsülfoksitle ekstraksiyon yapıldı. Ekstraksiyon
aşamalarında ve sonucunda çözücülerin son üründeki tentürlerinde tat ve su ile
karışma özellikleri, bireysel fenolik bileşikleri içerme oranları, elde edilen son ürün
hacim miktarı, süzülme kolaylığı, çözücü toksisitesi ve çözücünün ekonomikliği
değerlendirildi. Ham propolis ve tentürlerindeki bireysel fenolik bileşik içeriği
analizi HPLC-DAD sistemi ile yapıldı. Genel olarak propolisli maden suyu için
propilen glikol ve dimetilsülfoksit (ekonomik olmasa da) ile yapılan
ekstraksiyonların gliserin ve laktik asitle yapılan ekstraksiyondan daha başarılı
olduğu kanısına varıldı.
Anahtar sözcük: Propolis, su bazlı çözücüler, ekstraksiyon, maden suyu

Abstract:
Propolis is a honey bee product contains resins that bees collect from certain
plant species such as poplar, beech, horse chestnut, birch and conifer trees. The
beneficial biological properties of propolis such as antibacterial, antiviral, antifungal,
antiinflammatory, antitumoral, antioxidant, immunomodulatory, tissue regeneration,
and antiulcerative, are mainly due to content of phenolic compounds such as
flavonoids and phenolic acid and its esters. Being a natural product, propolis is
generally classed as a safe product. Propolis has been preferred in public health for
years due to its beneficial biological effects. Propolis use in food products for
improve the nutritional value, quality and functionality of food have been
investigated in many studies. However, there are many products with propolis, food
products with propolis should be increase for much obtain of useful effects of
propolis. The important issue is propolis tinctures should easily solve/mix in water or
water based drinks to use by human rights. For this reasons, propylene glycol,
glycerine, dimethylsulfoxide and lactic acid that harmless for human health,
economic, practical production and can solve propolis than water, are easily mix with
water and water-based liguids. The aim of the study was to produce functional
mineral water with propolis. For this aim, raw propolis was purchased from Bursa,
and raw and resin of the raw propolis was extracted using propylene glycol,
glycerine, dimethylsulfoxide and lactic acid. Taste, properties of mixing with water,
content of individual phenolic compounds, obtained final volume of propolis
tincture, situation of filtration, toxicity of solvent and economize of solvents were
evaluated. Individual phenolic compounds analysis in raw and resin are conducted by
HPLC-DAD system. Generally, the propolis extraction with propylene glycol and
dimethylsulfoxide (not economic) are very successfully than glycerine and lactic acid
according to our results.
Key words: Propolis, water-based solvents, extraction, mineral water.