Meslek liseleri ve disiplin sistemi: Öğretmenlerin perspektifinden bir inceleme
Vocational high schools and the discipline system: A study from the perspective of teachers
Yazar: AHMET GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. EMEL COŞKUN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Disiplin cezası = Discipline punishment ; Disiplin suçları = Disciplinary offenses ; Meslek liseleri = Vocational high schools

Özet:
Bu araştırma meslek liselerinde çalışan öğretmenlerin disiplin kurma deneyimlerine odaklanmaktadır. Meslek liseleri genel olarak disiplin olaylarının yoğun yaşandığı, çoğunlukla işçi sınıfı kökenli, akademik başarısı düşük ve dezavantajlı öğrencilerin tercih ettiği okullar olarak kabul edilmektedir. Araştırma meslek liselerinde çalışan öğretmenlerin deneyimlerimden yola çıkarak okullarda karşılaştıkları disiplin olaylarını, disiplin olaylarına yaklaşımlarını ve disiplin kavramsallaştırmalarını eleştirel bir perspektiften incelemektedir. Araştırma aynı zamanda öğretmenlerin geleneksel ve otoriter disipline etme yöntemleri konusunda farkındalık yaratarak çağdaş pozitif disiplin anlayışları çerçevesinde politika önerileri sunmayı hedeflemektedir. Araştırma kapsamında Düzce ilinde genellikle disiplin olaylarının yoğun yaşandığı bilinen iki meslek lisesinde çalışan on iki öğretmen ve dört yönetici ile görüşülmüştür. Araştırma nitel araştırma türünde ve olgubilim deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış mülakat formu eşliğinde yapılan görüşmeler, enformel sohbetler, araştırmacı tarafından okullarda yapılan gözlemler kullanılmıştır. Katılımcıların belirlenmesinde amaçsal örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Örnekleme alınma ölçütleri meslek lisesinde çalışıyor olmak ve daha önce disiplin kurullarında görev yapmış olmaktır. Görüşmeler okullarda öğretmenlerin ders yükümlülüklerinin olmadığı saatlerde yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları birkaç önemli sonuca işaret etmektedir. Meslek liselerinde öğretmenler kural koyma, kurallara uymaya zorlama, ceza verme gibi geleneksel yöntemleri kullanmaktadır. Karşılaştıkları disiplin suçlarını sıklıkla karşılaşılan ve ağır disiplin suçları olarak iki kategoriye ayırmaktadır. Sıklıkla karşılaşılan disiplin suçları karşısında ceza verme, görmezden gelme gibi geleneksel disiplin yöntemlerini tercih etmektedirler. Ağır disiplin suçları karşısında genel olarak öğrencinin okuldan alınması, ailesinin ikna edilerek açık liseye kaydının yaptırılması, öğrenciye tavır yapma ve ilişkiyi değiştirme şeklinde psikolojik baskı yapma gibi enformel cezalandırma yöntemleri tercih edilmektedir. Disipline etme pratiklerinde gözetleme, suçüstü yakalama gibi hata bulucu şekilde davranmaktadırlar. Bu pratikler öğretmenin bekçi veya polis öğretmen rolüne büründüğünü göstermektedir. Eğitimcilerin sorunlara çözüm getirmeyen, öğrencilerin akademik hayatlarına zarar veren geleneksel disiplin yöntemlerinden vazgeçerek öğrenci ile öğretmenin karşılıklı saygı içinde olduğu, cezalandırmaya dayalı olmayan, özgür bir eğitim ortamında kendi potansiyellerini geliştirmeye katkı sunan çağdaş pozitif disiplin anlayışını benimsemelerini sağlayacak düzenlemelerin yapılması büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
This study focuses on the disciplinary experiences of teachers working in vocational high schools. Vocational high schools are generally accepted as schools where disciplinary incidents occur intensively, where mostly working class students with low academic achievement and disadvantaged students prefer. Based on the experiences of teachers working in vocational high schools, the research critically examines the disciplinary incidents they encounter in schools, their approaches to disciplinary incidents and their conceptualisations of discipline. The research also aims to raise awareness about teachers' traditional and authoritarian disciplinary methods and to provide policy recommendations within the framework of contemporary positive discipline approaches. Within the scope of the research, twelve teachers and four administrators working in two vocational high schools in Düzce province, where disciplinary incidents are known to occur frequently, were interviewed. The research was carried out using qualitative research type and phenomenological design. Interviews with semi-structured interview forms, informal conversations and observations made by the researcher in schools were used as data collection tools. Purposive sampling and snowball sampling methods were used to determine the participants. The criteria for inclusion in the sample were working in a vocational high school and having served in disciplinary committees before. Interviews were conducted face-to-face at schools during the hours when teachers did not have teaching obligations. Teachers in vocational high schools use traditional methods such as setting rules, forcing to obey rules, and punishment. They categorise the disciplinary offences they encounter into two categories: frequently encountered and serious disciplinary offences. In the face of frequent disciplinary offences, they prefer traditional disciplinary methods such as punishment and ignoring. In the face of serious disciplinary offences, informal punishment methods such as removing the student from school, persuading his/her family to enrol in open high school, psychological pressure on the student in the form of attitude and changing the relationship are generally preferred. In their disciplinary practices, they behave in a fault-finding manner such as surveillance and catching them red-handed. These practices show that the teacher takes on the role of a watchman or police teacher. It is of significant importance to implement measures that guarantee educators abandon the conventional disciplinary techniques that fail to address issues and inflict detriment upon students' academic pursuits. Instead, they must adopt a contemporary positive disciplinary approach that facilitates the growth of their inherent potential within an educational environment characterised by mutual respect and free from the constraints of punishment.