Sağlık çalışanlarında örgütsel vatandaşlık davranışı ile işe bağlılık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between organizational citizenship behavior and work commitment in healthcare professionals
Yazar: HALİL ALTIN KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. YUNUS EMRE ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Toplumsal refahın sağlanmasında en önemli bileşenlerinden biri de sağlık hizmetleridir. Sağlık çalışanları da sağlık hizmetlerinin olmazsa olmaz bir parçasıdır. Bu kapsamda sağlık çalışanlarının kurumlarına ve işlerine bağlılığı ve örgütsel vatandaşlık davranışı sergilemeleri hem kurum hemde sağlık hizmetinin kalitesi açısıdan önem arz etmektedir. Bu sebeple çalışmamızda sağlık çalışanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı ve işe bağlılıklarının değerlendirilmesi amaçlamıştır.
Araştırmanın evreninin Konya ilinde çalışan 13.716 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Nicel bir araştırma olarak planlanmıştır. Örnek büyüklüğü, ise 412 sağlık çalışanından oluşmaktadır ve veriler online anket tekniğini ile toplanmıştır. Uygulanan anket 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde demografik veriler toplanmış olup ikinci bölümde Podsakoff ve arkadaşları (1990) tarafından geliştirilen ve Bitmiş ve arkadaşları (2014) tarafından Türkçeye uyarlanan 24 maddeden oluşan örgütsel vatandaşlık ölçeği yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise Schaufeli ve arkadaşları (2002) tarafından geliştirilen ve Eryılmaz ve Doğan (2014) tarafından Türkçeye uyarlanan 17 maddeden oluşan Utrecht işe bağlılık ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada kullanılan ölçeklerin Cronbach's Alpha değerleri sırası ile örgütsel vatandaşlık ölçeğinin 0,747, Utrecht işe bağlılık ölçeği 0,924'dir.
Çalışmaya katılan sağlık çalışanlarını %60,7'si kadın olup %72,6'sı evlidir. Yaş olarak incelendiğinde %53,2'si 36-50 yaş aralığına sahiptir. Sağlık çalışanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı ve işe bağlılıkları cinsiyet ve medeni duruma göre farklılık göstermemektedir. Örgütsel vatandaşlık davranışı ile meslek ve çalışma süresi açısından fark tespit edilmemiştir. Ancak işe bağlılık açısından yaş, meslek ve çalışma süresi değişkenlerine göre fark mevcuttur. Yaş arttıkça işe bağlılık ölçeği puan ortalamaları da artmaktadır. Yardımcı sağlık personeli meslek grubunda işe bağlılık puanı en yüksek iken uzman doktor grubunda ise işe bağlılık puanı en düşük olarak tespit edilmiştir. 25 yıl ve üstü çalışma süresine sahip olan sağlık çalışanlarının işe bağlılık puanları en yüksek olan grubu oluşturmaktadır. Gelir durumu ve eğitim düzeyi değişkenler açısından bakıldığında hem örgütsel vatandaşlık davranışı hem de işe bağlılık puanları arasında farklılık bulunmaktadır. Gelir düzeyi yükseldikçe hem işe bağlılık puanları hem de örgütsel vatandaşlık davranışı puanları düşmektedir. Eğitim düzeyi düştükçe işe bağlılık puanları artmaktadır. Örgütsel vatandaşlık puanları ise gruplar arasında farklılık göstermekle beraber genel olarak eğitim düzeyi düştükçe arttığı ifade edilebilir. 
Sonuç olarak çalışmaya katılan sağlık çalışanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı ile işe bağlılık arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve anlamı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sağlık çalışanlarının işe bağlılıkları arttıkça örgütsel vatandaşlık davranışları arttığı söylenebilir.

Abstract:
One of the most important components in ensuring social welfare is health services. Health workers are also an indispensable part of health services. In this context, it is important for health professionals to be committed to their institutions and jobs and to exhibit organizational citizenship behavior both in terms of the quality of the institution and the health service. For this reason, our study aimed to evaluate the organizational citizenship behavior and work commitment of health workers.
The population of the research consists of 13,716 health workers working in Konya. It was planned as a quantitative study. The sample size consists of 412 healthcare workers and the data were collected using the online questionnaire technique. The applied questionnaire consists of 3 parts. In the first part, demographic data were collected, and in the second part, there is the organizational citizenship scale consisting of 24 items, which was developed by Podsakoff et al. (1990) and adapted into Turkish by Bitmiş et al. (2014). In the third part, the 17-item Utrecht work engagement scale developed by Schaufeli et al. (2002) and adapted into Turkish by Eryılmaz and Doğan (2014) was applied. The Cronbach's Alpha values of the scales used in the study are 0.747 for the organizational citizenship scale and 0.924 for the Utrecht work engagement scale, respectively.
Of the health workers participating in the study, 60.7% are women and 72.6% are married. When examined in terms of age, 53.2% of them have the age range of 36-50. Organizational citizenship behavior and work commitment of health workers do not differ according to gender and marital status. There was no difference between organizational citizenship behavior and occupation and working time. However, there is a difference in terms of work commitment according to age, occupation and working time variables. As the age increases, the mean scores of the work engagement scale also increase. While the job engagement score was the highest in the auxiliary health personnel occupational group, the job engagement score was the lowest in the specialist doctor group. Health workers who have worked for 25 years or more constitute the group with the highest job engagement scores. When the income status and education level are examined in terms of variables, there is a difference between both organizational citizenship behavior and job engagement scores. As the income level rises, both the job engagement scores and the organizational citizenship behavior scores decrease. As the level of education decreases, job engagement scores increase. Although organizational citizenship scores differ between groups, it can be stated that they generally increase as the level of education decreases.
As a result, it has been determined that there is a positive, moderate and meaningful relationship between organizational citizenship behavior and work commitment of health workers participating in the study. It can be said that organizational citizenship behaviors of health workers increase as their commitment to work increases.