Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerde el egzaması sıklığı ve ilişkili faktörler
The frequency of hand eczema and related factors in nurses working in a university hospital
Yazar: AYŞE ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. NAİLE BİLGİLİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Dermatit-atopik = Dermatitis-atopic ; El = Hand ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Araştırma bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerde el egzaması sıklığını ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla kesitsel tipte yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Gazi Hastanesi'nde çalışan 764 hemşire oluşturmakta olup evrenin %78,6'sına (601) ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri Türkçe NOSQ-2002/ Uzun Versiyon Nordik Mesleki Deri Hastalıkları Belirleme Anketi aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin değerlendirmesinde sayı, yüzde, Pearson-χ2, lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır. Çalışmaya katılan hemşirelerin %93,5'i kadın, %41,3'ü 30-39 yaş arasındadırlar. Araştırmaya katılan hemşirelerde el egzaması prevelansı %30,6 bulunmuştur. Egzaması olan hemşirelerin %76,6'sı yataklı bölümlerde çalışmakta, %57,6'sının günlük çalışma süresi 12 saatten fazla ve %50'si 1-5 yıl arasında çalışmaktadırlar (p<0.05). Egzaması olan hemşirelerin %95,1'inin geçmişinde egzama öyküsü, %23,4'nün özgeçmişinde döküntü öyküsü vardır (p<0.05). Egzaması olan hemşirelerin %86,4'ü günde 20 defadan fazla el yıkadığını; %38'i sabun, %88'i antiseptik sabun kullandığını; %72,3'ü ellerine ilaçların temas ettiğini, %76,6'sının antibiyotik ilaçlara teması olduğunu ifade etmişlerdir (p<0.05). Kadınların, erkeklere göre egzama riski 7,5 kat, özgeçmişinde egzama olanların 24,8 kat, alerji tanısı olanların 18,1 kat, yataklı serviste ve yoğun bakımda çalışanların riski sırasıyla 7,6 ve 3,9 kat daha fazladır. Mesleki çalışma süresinin egzama üzerinde anlamlı bir risk faktörü olduğu belirlenmiştir (p<0,05). 1-5 yıldır çalışanların, >10 yıl çalışanlara göre egzama riski 2,5 kat, 6-10 yıldır çalışanların, >10 yıl çalışanlara göre egzama riski 3,6 kat daha fazladır. Anestezik gaz maruziyeti olanların riski 12,9 kat, makyaj ürünleri maruziyetinin 1,9 kat daha fazladır. Sonuç olarak hemşirelerin çalışma saatleri arttıkça, el yıkama sıklığı arttıkça, sabun kullanımı, ilaçlar/antibiyotik teması artıkça egzamaya ilişkin semptoplar artmaktadır. İş sağlığı hemşireliği kapsamında çalışma ortamındaki el egzamasına neden olan riskler belirlenmeli ve riskleri azaltmaya/yok etmeye yönelik önlemler alınmalı, hemşirelere uygun koruyucu önlemler, uygun el hijyeni yöntemleri ve el egzaması önleyici tedbirler hakkında eğitim verilmeli, hafif, kokusuz nemlendirici losyon kullanımı sağlanmalıdır.

Abstract:
The study was conducted in cross-sectional type to examine the frequency of hand eczema and related factors in nurses working in a university hospital. The universe of the study consists of 764 nurses working at Gazi University Health Research and Application Center Gazi Hospital and 78.6% (601) of the population was reached. The data of the study were collected through the Turkish NOSQ-2002/ Long Version Nordic Occupational Skin Disease Detection Questionnaire. Number, percentage, Pearson-χ2, logistic regression analyzes were used to evaluate the data. 93.5% of the nurses participating in the study are women and 41.3% are between the ages of 30-39. The prevalence of symptoms related to hand eczema in nurses participating in the study was found to be 30.6%. 76.6% of nurses with eczema work in inpatient departments, 57.6% work more than 12 hours a day, and 50% work between 1-5 years. (p<0.05). Of the nurses with eczema, 95.1% had a history of eczema, and 23.4% had a history of rash (p<0.05). 86.4% of nurses with eczema wash theirlkö hands more than 20 times a day; 38% used soap, 88% used antiseptic soap; 72.3% of them stated that their hands were in contact with drugs, 76.6% of them stated that they were in contact with antibiotic drugs (p<0.05). The risk of eczema for women is 7,5 times higher than for men, 24,8 times higher for those with a history of eczema, 18,1 times for those with allergies, and 7,6 and 3,9 times for those working in inpatient services and intensive care units, respectively. Occupational working time was determined to be a significant risk factor for eczema (p<0.05). Those who have worked for 1-5 years have a 2.5 times higher risk of eczema compared to those who have worked for >10 years, and those who have worked for 6-10 years have a 3.6 times higher risk of eczema than those who have worked for >10 years. Those who are exposed to anesthetic gas have a 12,9 times higher risk of eczema, and those who are exposed to make-up products have a 1,9 times higher risk of eczema. As a result, as the working hours of nurses' increase, the frequency of hand washing of increase, the use of soap and the use of drugs/antibiotics increase, the symptoms related to eczema are increasing. Within the scope of occupational health nursing, the risks that cause hand eczema in the work environment should be determined and measures should be taken to reduce/eliminate the risks, nurses should be educated about appropriate protective measures, appropriate hand hygiene methods and hand eczema preventive measures, addition to that the use of light, odorless moisturizing lotion should be provided.