Farklı kök ortamlarında soğuk plastik serada yetiştirilen yaprak salatada, gelişme ve verimin karşılaştırılması
Comparison of growth and yield in leaf lettuce cultivated in different root media in a cold plastic greenhouse
Yazar: FUNDA AYYILMAZ
Danışman: PROF. DR. SERVET VARIŞ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu denemede altı farklı kök ortamında bölümde hazırlanan besin çözeltisi ile yetiştirilen yaprak salatada gelişme ve verimin karşılaştırılması amacıyla soğuk serada gerçekleştirilmiştir.  Denemede 6 farklı kök ortamı (torf, cocopeat, perlit, genleştirilmiş kil, ponza ve çay atığı), (Lactuca sativa var.crispa ) yaprak salata Bazillac kıvırcık çeşidi ve sulama suyunda bölüm çözeltisi kullanılmıştır. Deneme, fide şirketlerinden torfta yetiştirilmiş hazır fidelerle yapılmıştır. Farklı kök ortamları içeren 5 lt'lik torbalara fideler dikilmiştir. Deneme deseni tesadüf blokları olup, 6 kök ortamı ve 3 blok içermektedir. Buna göre 6x3=18 parsel olup, her parselde iki bitki ve denemede toplam 36 bitki yetiştirilmiştir. Ortalama bitki boyunda torf ortalaması 15,97 cm, cocopeat 15,93 cm iken çay atığı ortalaması 11,53 cm'dir. Deneme sonu ortalama bitki çapı torf 14,73 cm, cocopeat 14,88 cm iken, çay atığı ortalaması 12,85 cm'dir. Ortalama yaprak sayısında en fazla cocopeat ortamı 20,17 adet, torf 18,33 adet iken, çay atığı 12,5 adettir. Pazarlanabilir bitki ağırlığı torf ortalamaları 232 g, cocopeat 207,67 g, iken çay atığı 150 g'dır. Genleştirilmiş kil, perlit ve ponza değerleri birbirine yakın çıkmıştır. Sonuçlar, torf ve cocopeat ortamlarının yaprak salata üretiminde en yüksek verim ve bitki gelişimi sağladığını, çay atığı ortamının ise en düşük performansı gösterdiğini ortaya koymuştur. Çay atığı ortamı, bitki büyümesini olumsuz etkileyen çeşitli faktörlerden sineklenme (scriaridae familyasına ait fungus gnat) ve beyaz çürüklük (sclerotinia sclerotiorum) hastalığı nedeniyle de uygun bulunmamıştır. Torf ve cocopeat ortamlarının pazarlanabilir bitki ağırlığı, yaprak sayısı ve bitki boyu gibi parametrelerde diğer kök ortamlarına göre daha üstün olduğunu göstermektedir. Sadece verim ve gelişimin değil, kök ortamlarının maliyeti de göz önünde bulundurulmalıdır. Çay atığı ortamı verim ve gelişme açısından uygun olmasada, maliyetin en az olması sebebiyle çay atığının farklı materyallerin kontrollü karıştırılması ile tarımda kullanabilir hale getirilmesi önerilir.

Abstract:
This trial was conducted in a cold greenhouse to compare the growth and yield of leaf lettuce cultivated in six different root media with a nutrient solution prepared in the department. The trial included six different root media (peat, cocopeat, perlite, expanded clay, pumice, and tea waste) and the leaf lettuce variety "Basilic" (Lactuca sativa var. crispa). The seedlings were sourced from seedling companies and were grown in peat. Seedlings were planted in 5-liter bags containing different root media. The experimental design was a randomized block design, consisting of 6 root media and 3 blocks. Accordingly, there were 18 plots (6x3=18), with two plants per plot, totaling 36 plants in the experiment. The average plant height was 15,97 cm for peat, 15,93 cm for cocopeat, and 11,53 cm for tea waste. At the end of the experiment, the average plant diameter was 14,73 cm for peat, 14,88 cm for cocopeat, and 12,85 cm for tea waste. In terms of average leaf count, cocopeat had the highest at 20,17 leaves, followed by peat at 18,33 leaves, while tea waste averaged 12,5 leaves. The marketable plant weight averages were 232 g for peat, 207,67 g for cocopeat, and 150 g for tea waste. The values for expanded clay, perlite, and pumice were similar to each other. The results indicate that peat and cocopeat media provided the highest yield and plant growth in leaf lettuce production, while tea waste exhibited the lowest performance. The tea waste medium was deemed unsuitable due to various factors negatively affecting plant growth, such as the presence of fungus gnats (from the Sciaridae family) and white rot (Sclerotinia sclerotiorum) disease. The peat and cocopeat media demonstrated superiority in parameters such as marketable plant weight, leaf count, and plant height compared to other root media. However, in addition to yield and growth, the cost of the root media should also be considered. Although the tea waste medium is not suitable for yield and growth, it is suggested that tea waste could be made usable in agriculture through controlled mixing with different materials due to its lower cost.