Haşhaş (Papaver somniferum L.)'ın farklı gelişme dönemlerinde salisilik asit uygulamasının verim ve alkaloid içeriğine etkisi
The effect of salicylic acid application on the yield and alkaloid content of poppy (Papaver somniferum L.) in different development periods
Yazar: BUKET GÜRFİDAN
Danışman: PROF. DR. NİMET KARA
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Alkaloidler = Alkaloids ; Büyüme = Growth ; Gelişme = Development ; Haşhaş = Poppy ; Salisilik asit = Salicylic acid

Özet:
Haşhaş (Papaver somniferum L.); tohum, yağ ve kapsüllerinden faydanılan önemli bir bitkidir. Haşhaşta tohum verimi ve alkaloid içeriği çevre faktörlerine, çeşide ve agronomik uygulamalara bağlı olarak değişmektedir. Bu araştırma, haşhaşın farklı gelişme dönemlerinde salisilik asit uygulamasının verim ve alkaloid içeriğine etkisini araştırmak amacıyla, Isparta koşullarında 2019-20 vejetasyon döneminde Tesadüf Blokları Deneme Deseninde 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada, TMO2 haşhaş çeşidinde rozet, sapa kalkma, tomurcuklanma, rozet+sapa kalkma, rozet+sapa kalkma+tomurcuklanma ve sapa kalkma+tomurcuklanma dönemlerinde 100 ppm'lik salisilik asit uygulanmıştır.
Haşhaşın farklı gelişme dönemlerinde salisilik asit uygulamaları arasında bitki boyu ve kapsül sayısı arasındaki farklar istatistiksel olarak önemli olmazken, kapsül eni, kapsül boyu ve yağ oranı rozet yaprak+sapa kalkma döneminde, kapsül verimi, 1000 dane ağırlığı ve tohum verimi tomurcuklanma döneminde daha yüksek olmuştur.  Alkaloid içeriği bakımından morfin, kodein, oripavin, tebain ve noskapin rozet, papaverin ise rozet+sapa kalkma+tomurcuklanma döneminde daha yüksek tespit edilmiştir. Araştırmada, bitki boyu 118.0-122.7 cm, kapsül eni 42.9-45.8 mm, kapsül boyu 38.2-41.0 mm, kapsül sayısı 4.2-6.0 adet/bitki, 1000 dane ağırlığı 0.37-0.44 g, kapsül verimi 90.57-118.0 kg/da, tohum verimi 117.0-144.7 kg/da, yağ oranı %38.20-40.51, morfin %0.450-0.535, kodein % 0.53-0.75, tebain %0.006-0.025, noskapin %0.059 -0.109, oripavin %0.003-0.01 ve papaverin %0.007-0.004 arasında değişmiştir.

Abstract:
Poppy (Papaver somniferum L.) has a strategic importance for Turkey and is an important plant that benefits from its seeds, oil and capsules. Seed yield and morphine content in poppy vary depending on environmental factors, variety and agronomic practices. This research was carried out with 3 replications in random blocks trial design in 2019-20 vegetation period in Isparta conditions in order to investigate the effect of salicylic acid application on yield and morphine ratio in different growth periods of poppy. In the study, 100 ppm salicylic acid was applied during rosette, stem elongation, budding, rosette + stem elongation, rosette + stem elongation + budding, stem elongation + budding periods in TMO2 poppy variety.
While the differences between plant height and capsule number at salicylic acid applications in different development stages of poppy were not statistically significant, capsule width, capsule length and oil ratio were higher rosette leaf + stem elongation period, capsule yield, 1000 grain weight and seed yield  in budding period. In terms of alkaloid content, morphine, codeine, oripavine, thebaine and noscapine were found to be higher in rosette and papaverine in rosette + stem elongation + budding. In the research, plant height 118.0-122.7 cm, capsule width 42.9-45.8 mm, capsule length 38.2-41.0 mm, capsule number 4.2-6.0 pieces/plant, 1000 grain weight 0.37-0.44 g, capsule yield 90.57-118.0 kg da-1, seed yield 117.0-144.7 kg da-1, oil rate 38.20-40.51%, morphine 0.50-0.535%, codeine 0.53-0.75%, thebaine 0.006%-0.025%, noscapine 0.059-0.109%, oripavine 0.003-0.01% and papaverine 0.004-0.007% were between varied.