Beşeri sermayenin illerin ekonomik kalkınma düzeylerine etkisi: Türkiye örneği yatay kesit veri analizi
The impact of the human capital on provinces' economic development levels: Turkey case cross sectional data analysis
Yazar: METİN ÇOKCANLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİFE AKİŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Birleştirilmiş yatay kesit verileri = Independent pooled cross-section data ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; İstatistik = Statistics ; İçsel büyüme = Endogeneous growth

Özet:
Ülkelerin hem ulusal hem de bölgesel düzeyde ekonomik gelişmişlik seviyelerini yükseltebilmeleri adına ortaya koydukları politikalarda beşeri sermayenin önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de Düzey 3 istatistiki bölge birimlerinin ekonomik kalkınma düzeyleri üzerinde beşeri sermayenin etkisi incelenmektedir. Bu kapsamda 81 ilin 2013 yılına ait yatay kesit verileri En Küçük Kareler yöntemiyle yarı logaritmik formda çoklu doğrusal regresyon analizi gerçekleştirilerek incelenmiştir. İllerin ekonomik kalkınma düzeylerini temsilen kişi başı gayri safi yurtiçi hâsıla verileri dikkate alınmıştır. Beşeri sermayeyi etkileyen faktörler arasından; eğitim göstergesi olarak yükseköğretim mezunu oranı ve ortaöğretim mezunu oranı, sağlık göstergesi olarak doğuşta beklenen yaşam süresi, göç göstergesi olarak net göç hızı ve işgücü göstergesi olarak işgücüne katılım oranı kullanılmıştır. İhracat ve elektrik tüketimi verileri de ekonomik kalkınmaya etki eden diğer faktörler olarak modele dâhil edilmiştir. Eğitim düzeyinin ekonomik kalkınmaya etkisinin ayrıştırılabilmesi için yükseköğretim mezunu oranının kullanıldığı ve ortaöğretim mezunu oranının kullanıldığı iki farklı model kurulmuştur. Çalışmanın bulgularına göre yükseköğretim mezunu oranı, ortaöğretim mezunu oranı, net göç hızı, işgücüne katılım oranı, kişi başı ihracat ve kişi başı elektrik tüketiminin illerin ekonomik kalkınma düzeyleri üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Doğuşta beklenen yaşam süresiyle illerin ekonomik kalkınma düzeyleri arasında ise anlamlı bir ilişkinin olmadığı görülmüştür. Beşeri sermaye göstergeleri arasından öncelikle yükseköğretim mezunu oranı, ardından ortaöğretim mezunu oranı kişi başı gayri safi yurtiçi hâsıla düzeyi üzerinde en fazla etkiye sahip olan değişkenlerdir. Eğitim seviyesi düştükçe sınırlı da olsa işgücüne katılım oranı ve net göç hızının kişi başı gayri safi yurtiçi hâsıla düzeyi üzerindeki etkisinin arttığı saptanmıştır. Diğer yandan eğitim seviyesi yükseldikçe kişi başı elektrik tüketiminin kişi başı ihracata göre illerin ekonomik kalkınma düzeylerini açıklamada daha anlamlı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Human capital plays an important role in the policies that the countries make in order to promote economic development at both national and regional levels. In this study, the effects of human capital on economic development at NUTS 3 regions in Turkey is examined. In this context, the cross-sectional data of 81 provinces for 2013 were analyzed by Ordinary Least Squares method with semi-logarithmic multiple linear regressions. The data of per capita gross domestic product is taken into account to represent the economic development levels of provinces. Among the factors that affect human capital; tertiary and secondary graduation rates as the indicators of education, life expectancy at birth as the indicator of health, net migration rate as the indicator of migration and labor force participation rate as the indicator of labor force were used. Export and electricity consumption data were also included in the model as other factors affecting economic development. In order to differentiate the effect of education on economic development, two different models have been established in which the tertiary graduation rate is used and the secondary graduation rate is used. According to the findings of the study, it was found that the tertiary graduation rate, secondary graduation rate, net migration rate, labor force participation rate, per capita exports and per capita electricity consumption had a significant and positive effect on the economic development of the provinces. There was no significant relationship between the economic development levels of the provinces and the life expectancy at birth. Among the indicators of human capital, foremost tertiary graduation rate and then secondary graduation rate are the variables that have the highest effect on the per capita gross domestic product. As the level of education has decreased, it is detected that the effect of labor force participation rate and net migration rate on the per capita gross domestic product has increased limitedly. On the other hand, as the level of education increases, per capita electricity consumption is more meaningful in explaining the economic development of provinces compared to per capita exports.