Evde sağlık hastalarının takip sürecinde beslenme durumları ve bunu etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status of home health care patients and it's affecting factors throughout follow-up period
Yazar: ZEYNEP GİZEM YÜCE
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research

Özet:
AMAÇ: Evde bakım hasta grubu, özellikle yaşlı hastalar, yeme sorunları ve eşlik eden hastalıklar nedeniyle malnütrisyona oldukça yatkındır. Oluşacak "malnütrisyon" ve "malnütrisyon riski" durumu, yaşlılık döneminde var olan hastalıkları ağırlaştıracak, tedavi başarısını azaltacak ve maliyet yükselmesine neden olacaktır. Bu çalışmamızda amacımız; evde sağlık hizmeti alan hastaların, bakım hizmeti aldıkları süre içerisinde Mini Nütrisyonel Değerlendirme testinde oluşan değişikliklerini ve bu değişime etki eden faktörleri saptayarak, risk gruplarını belirlemektir.
GEREÇ ve YÖNTEM: Bu çalışma, hastanemiz evde sağlık birimine kayıtlı 331 hasta ile prospektif saha çalışması olarak yapılmıştır. Hastalar Kasım 2017- Eylül 2018 tarihleri arasında 6 ay arayla 2 kez evlerinde ziyaret edilmiş; hasta ve/veya yakınları ile yüz yüze görüşme tekniği ile Mini Nütrisyonel Değerlendirme testi doldurulmuş, teste yer alan hastanın kol ve baldır çevresi ölçüsü araştırıcı tarafından mezura ile ölçülerek kaydedilmiştir. Aynı ölçümler 6 ay sonra tekrar alınarak iki değer arasında karşılaştırma yapılmıştır. İkinci ziyarette beslenmeyi etkileyecek faktörler anket formu doldurulmuştur. Veriler SPSS ver 22,0 ile analiz edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılanların %67,4'ü kadın, %32,6'sı erkektir. Olguların yaş ortalaması 77,50±14,05'dir. Hastaların %31,7'si yatağa tam bağımlı, %15,7'si tekerlekli sandalye ile mobilize, %52,6'sı yardımla mobilize tespit edilmiştir. Evde sağlık hizmeti alma nedenleri olan hastalık dağılımlarına bakıldığında en yüksek oranı %50,2 ile nörolojik hastalıklar oluşturmaktadır. Hastalara ilk ziyarette yapılan MNA testinde %37,1'i malnütrisyonlu, %38,3'ü malnütrisyon riski altında, %24,4'ü normal nütrisyonel durumda saptanmış iken; ikinci ziyarette %41,8'i malnütrisyonlu, %35,3'ü malnütrisyon riski altında, %22,8'i normal nütrisyonel durumda saptanmıştır. MNA toplam sınıflaması ile iştahsızlık, ekonomik sorunlar, bakım verenin yeme desteği sağlamaması, sosyal güvencenin olmaması, polifarmasi, yalnız başına yemek yiyememe ile istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır.
SONUÇ: Evde sağlık ihtiyacı olan hastalar, yetersiz beslenmeye yatkın bir gruptur. Hastaların uygun ölçeklerle taranmaları ve malnütrisyon ve malnütrisyon riski saptananların daha ileri incelemelerle tanımlanması, uygun girişimlerle beslenme durumlarının düzeltilmesi, genel sağlık durumları ve yaşam kalitelerini olumlu yönde etkileyecektir.


Anahtar kelimeler: Beslenme durumu, evde bakım hizmetleri, malnütrisyon,
risk faktörleri

Abstract:
AIM: The home care patient group, especially older patients, is highly susceptible to malnutrition due to eating problems and concomitant diseases. The condition of "malnutrition" and "malnutrition risk" will aggravate diseases in the old age, decrease treatment success and increase cost. Our purpose in this study is to determine the risk groups by determining the changes in the Mini Nutritional Assessment test and the factors affecting this change in the patients receiving home health care services.
MATERIAL and METHODS: This study was conducted as a prospective field study with 331 patients who were registered to home health unit in our hospital. The patients were visited twice in their homes between November 2017 and September 2018 at 6 months interval and information was received with the patient and / or their relatives via face-to-face interview technique, Mini Nutritional Assessment test was completed and the measurement of the arm and calf circumference of the patient who took part in the test was recorded by a measuring tape. The same measurements were taken again after 6 months and a comparison was made between the two values. On the second visit, the questionnaire form for factors affecting the nutrition was completed. Data were analyzed by SPSS 22.0.
RESULTS: 67.4% of the participants were women and 32.6% were men in the study. The mean age of the patients was 77.50 ± 14.05 years. 31.7% of the patients were fully dependent on the bed, 15,7% were mobilized with wheelchairs and 52.6% were mobilized with assistance. When the distribution of diseases which are reasons of receiving home health care, is examined, the highest rate is neurological diseases with 50.2%. In the MNA test performed on the first visit, while it was detected that 37.1% were malnutrition, 38.3% were under the risk of malnutrition and 24.4% were in the normal nutritional status; at the second visit, it was detected that 41.8% were malnutrition, 35.3% were under the risk of malnutrition and 22.8% were in normal nutritional status. When the data of the questionnaire were examined according to the MNA total classification, it was found that there was a statistically significant difference with respect to anorexia, economic problems, caregiver not providing support for eating, lack of health insurance, polypharmacy, and inability to eating alone.
CONCLUSION: Patients in need of home health are a group that is prone to malnutrition. Screening of patients with appropriate scales and identifying those who are at risk of malnutrition and malnutrition by further investigation, correcting of nutritional status by appropriate interventions, will affect positively the general health status and quality of life.


Keywords: Home care services, malnutrition, nutritional status, risk factors