Riskten kaçınmada kullanılan türev ürünler ve yeni uygulamalar
Derivative products used for risk avoidance and their new applications
Yazar: AHMET ZAFER SEYAR
Danışman: PROF.DR. NURDAN ASLAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Sermaye piyasalarının gelişmesi ve kullanılan araçların çeşitliliğinin artması ilebirlikte riskten kaçınmada kullanılan türev ürünlerin kullanımı, özellikle ülkemiz gibiekonomik dalgalanmalara açık, gelişmekte olan piyasalarda riskini minimize etmek isteyenyatırımcı ve firmalar için önemli hale gelmiştir.Kullanılan türev ürünleri özellikle forward, opsiyon ve futures işlemler olarak üç anabaşlık altında toplamak mümkündür.Forward işlemler , vadeli işlemlerin en basit türü olup, belirli bir miktar ve kalitedekipara, döviz,altın,mali araç,mal ve diğer türev ürünlerin önceden belirlenen bir fiyattan,gelecekteki, borsa şeklindeki organize olmayan bir piyasada alım ve satımını konu alan vadelibir işlemdir. Özellikle kur riskinden korunmak isteyen dış ticaret firmaları için vazgeçilmezbir üründür.Opsiyon işlemleri ise değeri bir varlığın değerine bağlı olarak değişen türev ürünlerolup, opsiyonu alan yatırımcıya belirli bir prim karşılığında vazgeçme hakkını sağlayan türevürünlerdir. Özellikle risken korunmak için yapılmakla birlikte,uygulama şekline göre kendiiçinde yüksek getiri beklentisine karşılık risk taşır. Ancak bu konuda yeni çıkan veçalışmamda bahsedilen uygulamalar ile birlikte kullanıldığında ihracatçı ve ithalatçı açısındanriskten kaçınmak için ideal bir üründür.Futures piyasalar ise organize piyasalar olup , futures kontraktlar; zirai ürünler ,doğal kaynaklar , dövizler , faizler ve borsa endeksleri üzerine yazılmaktadır. Bu piyasalardaişlem yapan taraflar özellikle emtia sözleşmelerinde ticari faaliyetlerini riskten uzak tutacakkontraktlar yaparak emtia fiyatlarında meydana gelebilecek dalgalanmalara karşı kendilerinikorurlar.Çalışmamda, yukarı özetlemiş olduğum ürünlerin tanımları, işleyiş esasları, altürünleri, Türkiye uygulamaları, mevzuatları ile birlikte yeni çıkan bazı ürünler ile birlikteriskten kaçınmak için, yatırımcılar, ithalat ve ihracatçılara yol gösterebilecek uygulamalarüzerinde durulmuştur ve yol gösterilmiştir.

Abstract:
The use of derivative products, devised to avoid risk as a direct consequence of thedevelopment of capital markets and the rapidly increasing diversity of financial tools, hasbecome an important issue for individuals and corporates who want to minimize their risk invulnerable emerging economies, such as Turkey.Derivative products used to this end can broadly be categorized under 3 headings,namely forward, future and option contracts.The simplest of derivative products, a forward contract, is a cash market transactionin which a seller agrees to deliver a specific cash commodity to a buyer at some point in thefuture at a pre-determined price. Forward contracts usually are carried out in informal marketsand are indispensable hedging tools for foreign trade firms who want to minimize theirforeign exchange rate risk.Option contracts are derivative products whose values vary in relation to the value ofthe asset the contract is based on. An option contract is a privilege sold by one party toanother that offers the buyer the right, but not the obligation, to buy or sell an asset at anagreed-upon price during a certain period of time or on a specific date. Even though used toavoid risk, options do carry a risk in return for a high yield, depending on the type of contract,however, with the use of new applications also mentioned in my research, alleviate theseinherent risks, making options an ideal product for exporters and importers.Futures markets are organized markets and future contracts are usually made foragricultural products, natural resources, foreign currencies, interest rates and exchangeindices. Parties carrying out future contracts, particularly in commodity markets, hedgethemselves against price volatility risk by making contractual agreements at a pre-determinedprice that minimizes risk.My research entails a detailed work on the definition and operational procedures ofthe derivative products mentioned above as well as on their applications in the Turkishcontext and the related legislation and guidelines some new approaches that are intended toassist investors, exporters and importers in making hedging decisions.