Farklı toprak işleme yöntemleri altında mikorizal gelişimin toprak ve bitkide mineral besin elementi içeriklerine etkileri
Under different soil tillage systeams the effects of mycorizal development on mineral nutrition element contents in soil and plant
Yazar: FEYZULLAH ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ORTAŞ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, uzun dönemli 7 farklı toprak işleme yöntemlerinin toprak ve bitki parametreleri (mineral besin elementi içerikleri ) ve mikorizal gelişimin ve spor sayıları üzerine olan etkileri araştırılmıştır.
Deneme Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde, Arık toprak serisi (TypicHaploxererts)  üzerinde 2006 yılında kurulmuş ve mevcut çalışma 2018-2019 döneminde buğday bitkisi ile yürütülmüştür. Araştırma, 7 farklı toprak işleme (Anızlı Geleneksel İşleme,  Anızları Yakılmış Geleneksel İşleme, Ağır Diskli Tırmıklı Azaltılmış İşleme, Rototillerli Azaltılmış Toprak İşleme, Ağır Diskli Tırmıklı Azaltılmış Sıfır Toprak İşleme, Doğrudan Ekimli Sıfır Toprak İşleme, Stratejik Sıfır Toprak İşleme) sisteminin 3 tekerrürlü olarak yer aldığı toplam 21 adet tesadüf parselinden oluşmaktadır. Bitki materyali olarak, Adana-99 buğday çeşidi kullanılmıştır. Araştırmada, ekim öncesi, çiçeklenme ve hasat sonrası toprak ve bitki örneklerinden gövde ve kök kuru madde üretimi, kök enfeksiyonu, kök hacmi, kök çapı, spesifik kök uzunluğu, C, N, K, P, Ca, Mg, Fe, Cu, Mn ve Zn, içeriği ile toprakta CaCO3 ve organik karbon gibi 40 küsur parametre analiz edilerek topak işleme yönetimlerinin toprak verimliliği ve bitki gelişimi üzerine etkisi belirlenmiştir. Veriler, Temel Bileşenler Analizi ve Dendogram yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir.  
Araştırma bulgularına göre, toprak işleme azaldıkça toprakta mikoriza spor sayısı ve buna bağlı olarak mikorizanın kök ile olan enfeksiyonu artmıştır. Buna bağlı olarak, bitkinin C ve N içeriği artmıştır. Ayrıca; K, Ca ve Mg gibi besin elementleri artmıştır. Sıfır ve azaltılmış toprak işleme uygulamaları, geleneksel toprak işleme uygulamalarına göre toprak ve bitki dokularında daha yüksek karbon bulundurmuş. Mikorizal enfeksiyon biokütle ve danedeki besin elementi içeriği ile yüksek korelasyon vermiştir. Dendogram analizine göre azaltılmış toprak işleme ve sıfır toprak işleme yöntemlerinin, geleneksel toprak işleme yöntemlerinden kesinlikle farklılaştığı belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of seven different soil tillage systems on plant growth, soil and plant parameters (mineral nutrient contents), mycorrhizal development and spore numbers were investigated. 
The experiment was established in Çukurova University Faculty of Agriculture Research and Application Farm on Arık soil series (TypicHaploxererts) in 2006 and the current study was carried out with wheat plant during 2018-2019. Seven tillage systems investigated included two conventional (CT-1 and CT-2), three reduced (RT-1, RT-2 and RT-3) and two no-till (NT and ST) including strategic/occasional tillage with tree replication as randomized blocks (21 blocks) experiment systems. Adana-99 variety was used as wheat material. Soil and plant samples were taken at tree sampling time (pre-sowing, blooming and at harvesting). Root and shoot dry weight, root infection, root diameter, specific root length and different plant parts (root, shoot and seed) nutrition's (C, N, K, P, Ca, Mg, Fe, Cu, Mn and Zn) concentrations were analyzed as plant tissues analyses. Average 40 parameters were analyzed for soil like CaCO3 and Soil Organic Carbon for understand soil and plant fertility.   Data were determined using Principal Component Analysis and Dendogram methods. 
According to the research findings, when mycorrhiza spores increased, depend on different tillage systems, also root infections increased. In addition, plant C and N amount and K Mg and Ca nutrients were increase. No-till and reduced tillage practices have higher carbon content in soil and plant tissues than compared to conventional tillage practices. Mycorrhizal infection has highly correlated with biomass and nutrient content of grain. According to Dendogram analysis, reduced tillage and no tillage were found different from conventional tillage methods.