Dissosiyatif kimlik bozukluğu hastalarının hayal kurma deneyimlerinin incelenmesi: Nitel bir çalışma
An examination of the daydreaming experiences of patients with dissociative identity disorder: A qualitative study
Yazar: BETÜL SENA LİKOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEDAİM YANIK
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dissosiyatif bozukluklar = Dissociative disorders

Özet:
Hayal kurmak, insanların sıklıkla deneyimlediği normal bir fenomendir. Ancak yaşın ilerlemesi ile birlikte hayal kurmaya ayrılan sürenin azalması beklenmektedir. Bu süre azalmazsa, hayal kurma uyumsuz bir hale gelebilir ve kişide sosyal, akademik, mesleki işlevsizliklere sebep olabilir. Dissosiyatif kimlik bozukluğu (DKB) toplumda %1 oranında görülmesine rağmen ruh sağlığı çalışanları tarafından tanısı ve tedavisi eksik olan bir bozukluktur. Daha önce birçok çalışmada, uyumsuz ha yal kurma ve dissosiyasyon arasındaki ilişki gösterilmiştir. Ancak şimdiye kadar dissosiyatif kimlik bozukluğu ve uyumsuz hayal kurma arasındaki ilişki incelenmemiştir. Bu çalışmanın amacı DKB hastalarının hayal kurma deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Çalışmada 6'sı kadın, 2'si erkek toplamda 8 katılımcı yer almıştır. Katılımcılar ile online görüşmeler yapılarak yarı yapılandırılmış görüşme soruları sorulmuştur. Çalışmanın analizinde, kişilerin hayal kurma deneyimlerini incelemeyi amaçladığı için, niteliksel araştırma yöntemlerinden Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz kullanılmıştır. Analiz için MAXQDA 2022 programından yararlanılmıştır. Analiz sonucu 5 ana tema ve 14 alt tema bulunmuştur. Ana temalar (1) hayallerin içerikleri, (2) hayal kurma nedenleri, (3) hayal kurmanın yol açtığı sorunlar, (4) hayal kurarken yapılan fiziksel hareketler ve (5) dissosiyatif kimlik bozukluğunun hayal kurmalarındaki etkisi şeklindedir. Hayallerin içerikleri ana teması; fantastik hayaller, ideal benlik hayalleri, arkadaşlık ve romantik ilişkilere yönelik hayaller şeklindedir. Hayal kurma nedenleri ana teması; duygusal ihtiyaçları karşılama, sıkıntı ve stresten kaçınma alt temalarından oluşmaktadır. Hayal kurmanın yol açtığı sorunlar gerçek hayatla uyumsuzluk, işlevselliklerinin bozulması, olumsuz psikolojik etkiler ve hayal kurmaya harcanan vakit alt temalarını içermektedir. Hayal kurarken yapılan fiziksel hareketler hayalin içeriğine uygun hareketler ve hayalin içeriğinden bağımsız hareketlerden oluşmaktadır. Son olarak DKB'nin hayal kurmalarındaki etkisi ana teması ise detaylandırma, alterlerin hayal kurmadaki etkisi ve süreklilik alt temalarını içermektedir. Araştırma sonucu elde edilen bulgular, DKB hastalarının hayal kurma deneyimlerinin uyumsuz hayal kurma ile pek çok benzerlik gösterdiği ve alterlerin hayallerini çeşitli şekillerde etkilediğini göstermektedir.

Abstract:
Daydreaming is a normal phenomenon that people often experience. However, with increasing age, the time spent on dreaming is expected to decrease. If this time is not reduced, daydreaming may become maladaptive and cause social, academic and occupational dysfunctions. Although dissociative identity disorder (DID) is seen in the %1 of the society, it is a disorder that is poorly diagnosed and treated by mental health professionals. Many studies have previously shown the relationship between maladaptive daydreaming and dissociation. However, the relationship between dissociative identity disorder and maladaptive daydreaming has not been examined so far. The aim of this study was to examine the daydreaming experiences of DID patients in depth. A total of 8 participants, 6 women and 2 men, took part in the study. Online interviews were held with the participants and semi-structured interview questions were asked. In the analysis of the study, Interpretive Phenomenological Analysis, one of the qualitative research methods, was used as it aimed to examine participants' daydreaming experiences. MAXQDA 2022 program was used for analysis. As a result of the analysis, 5 main themes and 14 sub-themes were found.The main themes are (1) the content of dreams, (2) reasons for daydreaming, (3) problems caused by daydreaming, (4) physical movements while daydreaming, and (5) the effect of dissociative identity disorder on daydreaming. The main theme of the content of daydreams was fantasy daydreams, ideal self daydreams and friendship and romantic relationship daydreams. The main theme of reasons for daydreaming consists of the
sub-themes of meeting emotional needs and avoiding distress. Problems caused by daydreaming include the sub-themes of incompatibility with real life, impaired functionality, negative psychological effects and time spent daydreaming. The physical movements performed while daydreaming consist of movements appropriate to the content of the daydream and movements independent of the content of the daydream. Finally, the main theme of the effect of DID on daydreaming includes detailing, the influence of alters on daydreaming and continuity. The findings of the study show that the daydreaming experiences of DID patients show many similarities with maladaptive daydreaming and that alters affect their daydreams in various ways.