Türkiye'de yetişen bazı glaucium türlerinden biyoaktif glausin ve diğer alkaloitlerinin izolasyonu ve yüksek performanslı sıvı kromatografisi ile miktar tayini
Isolation of bioactive glaucine and other alkaloids from some glaucium species grown in Turkey and quantification with high performance liquid chromatography
Yazar: TUBA KUŞMAN
Danışman: PROF. DR. NUR TAN ; PROF. DR. GÜLAÇTI TOPÇU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alkaloidler = Alkaloids ; Glaucine = Glaucine ; Glaucium = Glaucium ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Miktar tayini = Determination

Özet:
Bu tez çalışmasında, Glaucium türlerinin toprak üstü kısımlarının metanol ekstreleri hazırlanmıştır. Bu ekstrelerden uygun metotlarla tersiyer amin ve katerner amin ekstreleri hazırlanarak glausin ve türevi alkaloitleri izole edilmiştir ve yapıları NMR ve Kütle spektroskopisi teknikleriyle aydınlatılmıştır. Çalışılan Glaucium türlerinden 10 adet aporfin grubu alkaloit (bir tanesi yeni), 1 adet benzilizokinolin grubu yeni alkaloit izole edilirken, 6 adet protopin grubu alkaloit elde edilmiştir. 
Glaucium türlerinden hazırlanan tersiyer amin ve katerner amin ekstrelerinin içerdikleri glausin, izokoridin ve protopin alkaloitlerinin miktarları yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC) ile belirlenerek türler birbirleriyle kıyaslanmıştır. Buna göre en yüksek glausin miktarı TK-5 TA ekstresinde % 72,39 olarak bulunmuştur. İzokoridin miktarı ise en yüksek TK-4 TA ekstresinde % 8,26 oranında bulunmuştur. TK-3 TA ekstresi % 3,36 oranıyla diğer ekstrelere göre en yüksek protopin içeriğine sahip ekstre olmuştur. 
Her bir ekstrenin ve elde edilen alkaloitlerin antikolinesteraz ve antioksidan aktiviteleri kıyaslanmıştır. En yüksek antikolinesteraz aktivitesini gösteren bileşik 200 µM'da galantamine göre orta derecede etki gösteren (% 35,50) cis-protopinium olmuştur. Bitkilerden elde edilen alkaloit ekstreleri (özellikle TK-3 TA ve TK-4 TA) galantamine eşdeğer aktivite göstermiştir. Elde edilen alkaloitler, ABTS ve CUPRAC yöntemlerinde aktivite göstermezken, β-karoten yönteminde sadece TK-2-18-2 bileşiği % 48 inhibisyon göstermiştir. ABTS yönteminde ekstrelerden TK-5 TA ve TK-5 KA aktif bulunmazken diğer ekstreler standartlara göre orta derecede aktif bulunmuştur. CUPRAC yönteminde ekstrelerden TK-4 TA (4,62 mmol TR/g) ve TK-4 KA (2,87 mmol TR/g) ekstreleri 50 μg/mL derişimde güçlü antioksidan etki göstermiştir. β-karoten yönteminde ise bitkilerin ekstreleri standartlara göre orta derecede aktivite göstermiştir.

Abstract:
In this thesis, methanol extracts of the aerial parts of Glaucium species were prepared. Tertiary and quaternary amine extracts were prepared from these extracts, from which the glaucine and its derivatized alkaloids were isolated. Their structures were elucidation by NMR and mass spectroscopy techniques. 10 aporphine-type alkaloids (one is new), 1 new benzoquinoline-type alkaloid and 6 protopine-type alkaloids were isolated from Glaucium species.
Amounts of glaucine, isocorydine and protopine alkaloids found in the tertiary and quaternary amine extracts were determined with HPLC and species were compared with each other. The highest amount of glaucine was found to be 72.39% in TK-5TA extract. The highest amount of isocorydine was found in TK-4TA extract at the rate of 8.26%. The extract of TK-3TA has the highest content of protopine compared to other extracts with 3.36% content.
The anticholinesterase and antioxidant activities of each extract and alkaloids were compared. The compound exhibiting the highest anticholinesterase activity was cis-protopinium, which is moderately active (35.50%) compared to galantamine at 200 μM. The alkaloid extracts from plants (especially TK-3TA and TK-4TA) showed galantamine equivalent activity. The alkaloids showed no activity in the ABTS and CUPRAC methods, whereas only the TK-2-18-2 compound showed 48% inhibition with β-carotene method. In ABTS method, TK-5TA and TK-5KA were found inactive, but other extracts showed moderate activity. According to the CUPRAC method, TK-4 TA (4.62) and TK-4KA (2.87) extracts showed strong antioxidant activity at a concentration of 50 μg/mL. In the β-carotene method, the plant extracts showed moderate activity.