Osteogenezis imperfekta tanısı ile takip edilen hastaların klinik, moleküler, laboratuvar ve radyolojik özelliklerinin retrospektif analizi
Retrospective analysis of clinical, molecular, laboratory and radiological characteristics of patients with osteogenesis imperfecta
Yazar: IRMAK ÜSTÜNDAĞ ALBAYATI
Danışman: PROF. DR. FATİH SÜHEYL EZGÜ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağ doku hastalıkları = Connective tissue diseases ; Mutasyon = Mutation ; Osteogenez = Osteogenesis ; Osteogenez-imperfekta = Osteogenesis-imperfecta ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Osteogenezis İmperfekta, tip 1 kollajen yapımından sorumlu olan genlerdeki mutasyonlar sonucu olarak ortaya çıkan bir bağ dokusu hastalığıdır. Kemik kütlesindeki azalma ve kemik kırılganlığında artma sonucunda, Osteogenezis İmperfekta kliniğinde travma olmaksızın tekrarlayan kırıklar, ekstremite deformiteleri ve büyüme geriliği görülür. Kalıtsal geçişli olan bu hastalığın tanısı genellikle klinik ve radyolojik bulgular ile konulmaktadır. Tedavi yaklaşımı medikal tedavinin yanı sıra ortopedik cerrahi ve fizik tedaviyi içerir nitelikte multidiplinerdir. Türk literatüründe Osteogenezis İmperfekta ile ilgili yayınlanan makale sayısı ve dahil edilen parametreler sınırlıdır. Çalışmamızda Osteogenezis İmperfekta tanısı ile takip edilen hastaların demografik, klinik, biyokimyasal, radyolojik ve moleküler verilerinin, retrospektif analizinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışmaya Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Metabolizma ya da Çocuk Genetik Hastalıkları Poliklinikleri'nde, 1990-2022 yılları arasında Osteogenezis İmperfekta tanısı almış 44 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen olguların cinsiyet, yaş, tanı anında yaş, doğum şekli, ilk başvuru yakınması, ilk kırık yaşı, aile hikayesi, akrabalık derecesi, alınan medikal tedavi, yüzde, ekstremitede, toraks duvarı ve omurgada bulunan deformiteler ile ilgili bilgiler toplandı. Laboratuvar tetkiklerinden; kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz, D vitamini, parathormon, spot idrarda kalsiyum-kreatinin oranı değerleri arşivden tarandı. Bunun yanı sıra radyolojik ve genetik veriler elde edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların (30'u erkek, 14'ü kız) ortalama yaşı 15,9±10,9 yıldı. En sık başvuru yakınması ise tekrarlayan kırıktı (% 74). Osteogenezis İmperfekta'nın alt tiplere göre yapılan sınıflandırmasına bakıldığında, tip 1 olarak gruplandırılan 18 hasta (% 41), tip 3 olarak gruplandırılan 11 hasta (% 25) ve tip 4 olarak gruplandırılan 8 hasta (% 18) mevcuttu. En yüksek yıllık kırık sayısına sahip Osteogenezis İmperfekta alt grubu tip 3 hastalarıydı (2,06 ± 1,61 kırık/yıl). Hastaların % 66'sında mavi sklera mevcuttu ve en sık beklendiği üzere tip 1 grubunda (% 72,2) görüldü. Dismorfik yüz görünümü, ekstremite, toraks, omurga deformiteleri ve kardiolojik patolojiler daha ağır klinikle seyreden tip 3 alt grubunda daha yüksek oranda izlendi. Tedavi öncesi kalsiyum, fosfor, parathormon değerlerinin genel ortalaması ve tedavi sonrası değerlerin genel ortalaması arasında anlamlı fark saptanmadı. Tedavi öncesi ve sonrası kemik mineral dansitesi verileri arasındaki fark çalışmamızda tedaviden faydalanma açısından anlamlı kabul edildi (p=0,000). Vakalarımızın 28'inde genetik analiz gerçekleştirildi. Hastalarda Osteogenezis İmperfekta'ya yol açtığı bilinen COL1A1, COL1A2, CTRAP, SERPINF1, DSPP ve P3H1 genlerinde varyantlar saptandı. Genel olarak hastalarda saptanan varyantların sekizi Human Gene Mutation Database (HGMD) veri tabanında birer mutasyon olarak tanımlanmıştı. Bu çalışmanın, ülkemiz genelinde, alanındaki genetik verileri de dahil etmesi nedenli en kapsamlı analizlerinden biri olup elde edilen verilerle gelecekteki çalışmalara referans olacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Osteogenesis İmperfecta is a connective tissue disorder resulting from a gene mutation responsible for the synthesis of type I collagen. It is characterized by multiple fractures, and upper and lower extremity deformities with growth retardation due to a reduction in bone mass and increased bone fragility. Clinical and radiological features usually make the diagnosis of this genetically inherited disorder. Management includes medical treatment alongside orthopedic surgeries and physiotherapy. The number of published articles and included parameters regarding Osteogenesis İmperfecta in Turkish literature is limited. The present study aims to analyse the demographic, clinical, biochemical, radiological and molecular data of patients diagnosed with Osteogenesis İmperfecta. We retrospectively reviewed patients presented to the Department of Pediatric Metabolic Diseases or the Department of Pediatric Genetic Diseases at the University of Gazi, Faculty of Medicine between 1990-2022. Forty-four patients were included in the study. Information regarding the following was obtained; sex, age, mode of delivery, first complaint, age of first fracture, family history, degree of consanguinity, medical treatment received, facial, extremity, thorax, spine deformities, and laboratory tests including calcium, phosphorus, alkaline phosphatase, vitamin D, parathyroid hormone levels and spot urine calcium-creatinin ratio. In addition, radiological and molecular data were evaluated. The mean age of our patients (30 boys, 14 girls) was 15,9±10,9 years. The most common complaint was multiple fractures (74 %). The distribution of patients according to Osteogenesis İmperfecta classification was; 18 cases of type I, 11 cases of type 3, 8 cases of type 8 and 4 cases of type 4. The highest number of fractures per year was in patients with type 3 (2,06 ± 1,61 fracture/year). Sixty-six percent of our patients had blue sclera, most commonly in patients with type I, as expected. Dysmorphic facial features, deformities of extremity, thorax and spine were predominantly in patients with type 3, the most severe form. There was no significant difference in calcium, phosphorus and parathyroid levels when compared before and after pamidronate treatment. There was a statistically significant difference in measurements of bone mineral density before and after treatment (p=0,000). Genetic analysis was done on 28 patients. Variants were detected in COL1A1, COL1A2, CTRAP, SERPINF1, DSPP and P3H1 genes. Eight of these variants were already published in Human Gene Mutation Database (HGMD). Due to its inclusion of genetic data, we think that this study is one of the most comprehensive analyses in this field in our country. We believe that it will be a reference for future studies with the data obtained.