Aspendos'un Aphrodite Kastnietis Kültü
Aphrodite Kastnietis cult of Aspendos
Yazar: ELİF ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. VELİ KÖSE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Aphrodite kültü = Cult of Aphrodite ; Aspendos = Aspendos ; Kült = Cult

Özet:
Aspendos, günümüzde Antalya'da Serik ilçesi, Belkıs mahallesi içerisinde,
Antik Dönem'de Pamphylia Bölgesi'nde bulunan bir kenttir. Aphrodite Kastnietis kültü,
Kallimachos, Strabon gibi antik yazarlardan öğrenildiği kadarıyla ve Kallimachos'un
anlattığı hikaye ile bağlantılı olabileceği düşünülen drachmiler sayesinde muhtemelen
kentin MÖ 5. yy'da kuruluşundan itibaren bilinen Hellenleştirilmiş ismi ile tanınmıştır.
Erken Roma yıllarına ait bir sunak üzerinde tanrıçanın ismi "Aphroditai Kastnietides"
olarak çoğul gözükmektedir. Roma İmparatorluk Dönemi'ne kadar kültün herhangi bir
tasviri bulunmamaktadır. İlk defa Augustus Dönemi'nde sikkeler üzerinde kültün yan
yana gösterilmiş tasvirleri gözükmektedir. Gallienus Dönemi'ne kadar tasvirler
görülmeye devam etmiştir.
Çalışmada sadece sikkeler üzerinde gözüken tasvirler için kronolojik bir katalog
oluşturulmuştur. Bu katalog üzerinden ikiz kültün tipolojisi yapılmış olup toplamla 17
farklı tip ortaya çıkarılmıştır. Daha sonraki bölümlerde, 92 sikke üzerinden yapılan bu
tipolojiden yararlanılarak ikiz kültün ikonografik ve kronolojik değerlendirilmesi
yapılmıştır. Bu bölümlerde kültün Anadolu kültleri ile özellikle ikonografik olarak
benzerlik ve farklılıklarına yer verilmiştir.
Aphrodite Kastnietis tasvirlerinin sadece sikkeler üzerinde görülmesinden dolayı
sikkelerin kalıp incelemeleri yapılmıştır. Bu sayede hem kült ikonografisinin
tarihlenmesi daha net verilmeye çalışılmış, hem de özellikle analiz bölümünde sikkekült
ilişkisi irdelenmiştir.
Aphrodite Kastnietis üzerine şimdiye kadar bu kadar ayrıntılı bir çalışma
yapılmamıştır. Aspendos kazılarında, bu çalışmadan elde edilen bilgiler ve tahminler
doğrultusunda eksik kalan argümanların tamamlanması beklenmektedir. Ayrıca bu kült
çalışmasının diğer Pamphylia kültleri üzerine çalışanlar için yardımcı bir kaynak olması
ümit edilmektedir.

Abstract:
Aspendos is an ancient city which was located in the Pamphylia region in
ancient times, and is located in the Belkis-Serik region of Antalya. It is known from the
writings of Kallimachos and Strabon, and also drachmis that connected to Kallimachos'
story that the Aphrodite Kasnietis cult had been known to be present there with another
by the name of Helen from 5 BC. The name of the goddess is written as "Aphroditai
Kastnietides" on an altar belonging to the earlier Roman Period. There was no
description of the goddess or cult until the Roman Empire Period. During the period of
the Emperor Augustus, is the first time that descriptions mentioning the goddess and
cult were found on coins, and these inscriptions continued to be in use until the period
of Gallienus.
In this study a catalogue was created to cover only the inscriptions found on
coins. The typologies of the twin cult can be found in this catalogue, where a total of 17
different types are described. In the following sections, iconographic and chronological
reviews of the twin cult are made utlising this typology. The typology was formulated
following analysis of 92 coins. In these sections, the similarities and differences
between this particular cult and Anatolian cults, especially iconographically, are
examined.
Since the descriptions of the Aphrodite Kastnietis are only seen on the coins, the
moulds of the coins have also been inspected. Thus, the aim is to attempt to provide a
clearer date of the cult, and furthermore, the relationship between the cult and coins.
Aphrodite Kastnietis has previously been studied in scant detail. Missing data in
the formulation of the presented arguments is most likely related to the fact that
excavations at Aspendos are still ongoing. Once the excavations are completed and we
obtain a greater volume of data, these 'missing pieces' of information should be present.
It is anticipated that this study of the cult will be a helpful resource for those working on
other Pamphylian cults.