Kanserli hastalara bakım veren aile üyelerinin, bakım yükü ve tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi
Determining the care burden and burnout levels of family members providing care for cancer patients
Yazar: İREM KOŞAN YURTSEVEN
Danışman: DOÇ. DR. SIDIKA OĞUZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Aile = Family ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome

Özet:
Amaç: Bu çalışma kanser hastalarına bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ve tükenmişlik algısının belirlenmesi amacıyla planlandı. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma kanserli hastalara bakım veren aile üyelerinin, bakım yükü ve tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapıldı. Araştırma İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü kliniklerinde 01 Mart-01 Haziran 2017 tarihleri arasında tedavi gören hastalara, primer bakım veren 18 yaş üzeri, iletişim sorunu olmayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 143 hasta yakını ile yapıldı. Veriler "Hasta ve Hasta Yakını Bilgi Formu", "Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği ", "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" kullanılarak toplandı. Veri analizinde tanımlayıcı istatistikler (frekans, yüzde, ortalama, minimum, maksimum, standart sapma), t testi, ANOVA ve pearson korelasyon testi kullanıldı. 
Bulgular: Bakım verme yükü toplam ölçek puan ortalamasının 27,38±17,04 olduğu bulundu. Tükenmişlik ölçeğinin duygusal tükenme ortalaması 19,61±9,08, duyarsızlaşma ortalaması 8,78±5,38 ve düşük kişisel başarı ortalaması 29,66±5,91'dir. Bakım yükü artıkça bireylerde duygusal tükenme ve duyarsızlaşma algısı artmaktadır (p<,0001). Bununla birlikte bakım yükü ile kişisel başarı arasında ilişki yoktur (p>,05). Araştırmada kanser hastalarının öz bakım becerilerinin azalmasının, bakım verenlerin bakım yükünü ve tükenmişlik algısını artırdığı belirlendi (p=,001). Bakım vericinin bakım yükünün çeşitli nedenlerden dolayı artması (başka birine bakma sorumluluğunun varlığı, hastanın kendi kendine yetebilme becerisinin düşüklüğü, hastalık süresinin uzun olması vb.) bakım yükü ve tükenmişlik algısını artırmaktadır. 
Sonuç: Kanserli hastaya bakım verenlerin, bakım yükünün düşük, tükenmişlik algısının orta düzeyde olduğu bulundu. Hastanın bağımlılık derecesi arttıkça, bakım verenlerin bakım yükü ve tükenmişlik algısı artmaktadır.
Anahtar kelimeler: Kanser hastası, aile, bakım yükü, tükenmişlik, onkoloji

Abstract:
Purpose: The study was planned to determine the care burden and burnout perception of caregivers of cancer patients. 
Tools and Method: The study was performed in a descriptive and cross-sectional design to determine the care burden and burnout perception of caregiving family members of cancer patients. The study was conducted with 143 patient relatives who were providing primary care for patients treated between May 1 and June 1, 2017 in the clinics of the Institute of Oncology of Istanbul Research University. The patient relatives included in the study were above 18 years of age, had no communication problems and agreed to take part in the study. The data were collected using the "Patient and Patient Relative Information Form ", "Zarit Caregiver Burden Scale" and "Maslach Burnout Inventory". Descriptive statistics (frequency, percentage, mean, minimum, maximum, standard deviation) and t-test, ANOVA and Pearson correlation were used for data analysis. 
Results: The mean score from the caregiver burden scale was found 27,38±17,04. Mean emotional exhaustion score of the burnout inventory was 19,61±9,08, mean depersonalization score of it was 8,78±5,38 and mean low personal accomplishment score was 29,66±5,91. Individuals' perception of emotional exhaustion and depersonalization increase as perception of care burden increases (p<,0001). There was, however, no relationship between care burden and personal accomplishment (p>,05). The study demonstrated that caregivers' care burden and burnout perceptions increased as cancer patients' self-care ability worsened (p=,001). Increasing caregiver burden, which may be due to several reasons (e.g. presence of responsibility to take care of another person, patients' poor self-sufficiency, extended disease duration) increases the perceptions of care burden and burnout. 
Conclusion: It has been found that perceived care burden level is low and burnout level is middle among the caregivers of cancer patients. Whenever the patients' level of dependency increases perceptions of caregiver burden and burnout are increase too.
Key words: Cancer patient, family, care burden, burnout, oncology