Türk kamu bürokrasisinde yönetim kültürü algısı üzerine: Hazine ve Maliye Bakanlığında bir uygulama
On the perception of management culture in the Turkish public bureaucracy: An implementation in the Ministry of Treasury and Finance
Yazar: HASİBE CEYHAN
Danışman: PROF. DR. MURAT OKCU ; DOÇ. DR. SEFA USTA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Bürokratlar = Bureaucrats ; Kamu bürokrasisi = Public bureaucracy ; Kamu yönetimi = Public administration ; Maliye teşkilatı = Public finance ; Yönetim kültürü = Management culture

Özet:
Toplumların şekillenmesinde kültürel ögeler etkili olmaktadır. Siyasal ve yönetsel kültürün oluşumunda, toplumların yaşam tarzı, gelenek-görenekleri ve daha geniş bir ifadeyle toplumsal kültür önemli bir rol oynamaktadır. Yönetim anlayışı, bürokratik mekanizmalar ve işleyişi bürokratik kültürün oluşumunda önemli bir yer tutmaktadır. Kamu yönetimi paradigmasında değişimle birlikte, geleneksel yönetim anlayışından yeni yönetim anlayışına geçişle gerçekleşmiş ve bürokratik yönetim kültürü de dönüşüm göstermiştir. Yeni yönetim kültürü ile birlikte, şeffaf, hesap verebilir, katılımcı, demokratik bir yönetim anlayışı benimsenmiş, hiyerarşik ilişkiler yerine heterarşik ilkelerin; süreç odaklılık yerine sonuç odaklığının öncelendiği, rekabet odaklı ve vatandaş odaklı bir yönetim anlayışının ön plana çıktığı dikkati çekmiştir.
Türkiye'de 1980 sonrası dönemde siyasal ve yönetsel değişimle birlikte kamu yönetimi dönüşüm sürecine girmiş, özellikle 2002 sonrası dönemde başlayan kamu yönetiminde yeniden yapılanma çalışmaları bürokratik yönetim kültürün yeniden dizayn edilmesine zemin hazırlamıştır. Kamu yönetiminde reform çalışmalarının etkilediği kurumlardan birisi de Maliye Teşkilatıdır. Türkiye'de bürokratik yönetim kültürünün oluşumunda Maliye Teşkialtı her daim öncü olmuştur. Buradan hareketle hazırlanan çalışmanın temel amacı, Maliye Teşkilatı üzerinden hareketle Türkiye'de bürokratik yönetim geleneğinin ve bürokrasinin yönetim kültürünün irdelenmesidir. Bu eksende hazırlanan çalışma kapsamında ilk olarak bürokrasi ve kültür kavramları ele alınmış, daha sonrasında Osmanlı'dan günümüze bürokrasi ve bürokratik yönetim kültürü değerlendirmiştir. Son olarak, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nda gerçekleştirilen alan araştırması ile Maliye bürokratlarının bürokratik yönetim kültürüne yönelik algıları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Bu amaç ve kapsamda hazırlanan çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniğinden faydalanılmıştır. Gerçekleştirilen alan araştırma sonucunda ortaya konulan bilgiler ışığında, etik, hesap verebilir, şeffaf, katılımcı yönetim anlayışı, performans ödüllendirme uygulamalarının bürokratik yönetim kültürünü olumlu yönde etkilediği sonucu elde edilmiştir. Bunun yanında, yenilikçi ve değişimci liderliği, yönetişim ve işbirliğinin, rekabet odaklı ve sonuç odaklı yönetim uygulamalarının bürokratik yönetim kültürüne pozitif yönde etkide bulunduğu tespitinde bulunulmuştur.

Abstract:
Cultural elements are effective in shaping societies. In the formation of political and administrative culture, societies' lifestyles, customs and traditions and, in a broader sense, social culture play an important role. Management approach, bureaucratic mechanisms and functioning have an important place in the formation of bureaucratic culture. Along with the change in the public administration paradigm, it was realized with the transition from the traditional management understanding to the new management understanding and the bureaucratic management culture also transformed. With the new management culture, a transparent, accountable, participatory, democratic management approach has been adopted, instead of heterarchical relations, hierarchical principles; It was noteworthy that focusing on results rather than process-oriented, and a management approach focused on competition and focusing on citizens came to the fore.
In Turkey, with the political and managerial change in the post-1980 period, public administration has entered a transformation process, especially the restructuring efforts in public administration that started in the post-2002 period paved the way for the redesign of the bureaucratic management culture. One of the institutions affected by the reform studies in public administration is the Ministry of Finance. Finance Organization has always been a pioneer in the formation of bureaucratic management culture in Turkey. Based on this, the main purpose of the study is to examine the bureaucratic administration tradition and the management culture of bureaucracy in Turkey with reference to the Finance Organization. Within the scope of the study prepared on this axis, the concepts of bureaucracy and culture were first discussed, and then bureaucracy and bureaucratic management culture from the Ottoman Empire to the present day were evaluated. Finally, with the field research carried out in the Ministry of Treasury and Finance, the perceptions of the Finance bureaucrats towards the bureaucratic management culture were tried to be determined.
In the study prepared within this scope for this purpose questionnaire technigue amongst quantitative research methods was utilised. In the light of the information revealed as a result of the field research, it was concluded that ethical, accountable, transparent, participatory management approach and performance reward practices positively affect the bureaucratic management culture. In addition, it has been determined that innovative and transformational leadership, governance and cooperation, competition-oriented and result-oriented management practices positively affect the bureaucratic management culture.