Irak Anayasalarında yasama organı
The legislatur in Iraq constitution
Yazar: EBRAHEM S. IZAT
Danışman: PROF. DR. ATTİLA ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Irak = Iraq ; Yasama organları = Legislative bodies ; İşgal = Occupation

Özet:
Irak'ta ilk anayasanın hazırlanmasından beri anayasal bir istikrar yaşanmadı çünkü ard arda bir sürü askeri devrimler yapıldı sonrada Saddam rejimi döneminde de Irak savaştan savaşa sürüklendi en sonunda Amerika işgali ve güvenlik kaybıyla Irak'lıların yaşamı sonuçlandı. Bu anayasal istikrarı yaşanmamasından da yasama organı da etkilenmişti.1925 anayasasına baktığımız zaman yasama organı iki meclisten oluştuğunu görülür, onlarda millet meclisi ve ayan meclisi ve bu kuruluların yasama yetkisine kralın katılması da görülür.1925 anayasası çerçevesinde kurulan ayan meclisinin eleştirilen taraflarında biri bu meclisin üyeleri kralın tarafından atanması ve bu üyeler iki yasama döneminden fazla kralın tarafından seçilmesini anayasa kabul etmiştir. Diğer eleştiren tarafıysa yasama organını oluşturan her iki mecliste kadınlar yer almamıştı ve kadınlara genel seçimde oy kullanma hakkında tanımlamıştır.Ayrıca monarşi (krallık) döneminde olan meclisler bakanlıklara karşı Başarsız ve zayıf görülmesidir öğrenin krallık döneminde millet meclisi endişeli kaynağı oluşturup ve inandırıcı olmayan nedenle bakanlar kurulu tarafından 12 defa meclis feshedilmiştir.1925 anayasası çerçevesinde yasama organı hakkında özet konuşmasında şunu diyebiliriz ki, 1925 anayasasında yasama organına verilen yetkileri ne millet meclisi nede ayan meclisi özgürlükle görevlerini yapıyorlardı, ancak bu yetkileri kral kullanıyordu. Belirlediğimiz gibi krallık döneminde millet meclisi bakanlar kurulunun tarafından feshedildiğine göre bu dönemde kurulan yasama organı yürütme organına karşı zayıf ve başarısız olduğunu yansıtıyor.1970 anayasasına baktığımızda 1925 anayasasına göre büyük gelişimde bulunduğunu görülür. 1970 anayasasında kadınlara millet meclis seçimlerinde oy kullanma ve mecliste üye olma hakkı tanımıştır. Ayrıca Devrim Komuta Konseyi üyelerinin 4/1'i veya Ulusal Meclisinin 30 üyesine yasa tasarısı önerme hakkı verilmiştir. Ancak Irak'ın 1980 ve 1991 savaşları ve 1991 yılın savaşında sonra ekonomik ambargo nedenle Ulusal Meclisinin kurulmasına rağmen Irak'ta yasam yetkisi Devrim Komuta Konseyi'ne verilmiştir.1970 anayasası çerçevesinde kurulan yasama organını eleştiren tarafların biride yasama organı oluşturan her iki meclisin Devrim Komuta Konseyi ve Ulusal Meclisin üyeleri Baas partisinin üyesi olması gerekiyordu.1970 Anayasası'nın çerçevesinde kurulan yasama organının kuruluşu, oturumları ve yasama yetkileri 1925 anayasasındaki yasama organından daha demokratik görülüyor. Ancak Irak'ta diktatör rejimi (Saddam Hüseyin rejimi ) olduğu için anayasada yasama organına yasama döneminde verilen yetkileri teori olarak anayasada yazılmıştı, bu yetkilerin çoğu baas rejimi zamanında uygulanmadı.Amerikan tarafından Irak'ı işgal ettiğinden sonra geçici olarak Irak'ın geçici yönetim kanunu (geçici anayasa) yazıldı ve bu süreçte ABD ile birlikte Irak geçici hükümeti kuruldu.Bu geçici dönemde Irak'ın ulusal meclisini seçerek işgalden sonra Irak'ın ilk yasama organı kuruldu, bu meclisin en önemli görevlerinden biri Irak'ın kalıcı anayasasını yazmaktır. Irak'ın yeni anayasasını yazmak ulusal meclisinin arasından farklı din, mezhep, dilden milletvekili seçildi, bu komisyon bir süre içinde anayasayı yazıp ulusal meclisine sunmakta bulundu. Bazı söylentilere göre yeni anayasa Amerika hükümeti tarafından hazırlandı sonrada Arapçaya çevirtildi.Irak'ın kalıcı Anayasasına göre yasama organı iki meclisten oluşmaktadır, birincisi Millet Meclisi, ikincisi ise Federal Meclistir. Millet Meclisi'nde kadınların sayısı¼ den az olmama şartıyla kurulur. Meclis, nitelikli çoğunlukla toplanır ve salt çoğunlukla kararlarını alır. Yürütme organıysa, anayasaya göre cumhurbaşkanlığıyla bakanlar kurulundan oluşur. Cumhurbaşkanı seçimi Millet Meclisi tarafından yapılır. Yürütmenin diğer temeli Bakanlar Kuruluysa bu kurul Millet Meclisinin önünde sorumludur.Anahtar Kelimeler:1.Anayasa.2.Irak.3.İşgal.4.Yasama Organı.5.Milletvekili.

Abstract:
Since the first constitution has been prepared in Iraq, any constitutional stability has not been happened because many military revolutions have been occurred consecutively and then Iraq was involved in many wars within the period of Saddam and at last the United States? occupation and security lost resulted in Iraqi people?s death. The legislative board had also been affected by this instability related to the Constitution.When we look at the 1925 Constitution, we see that the legislative board consisted of two assemblies called as national assembly and the Senate and the King has been seen to participate in the legislation authority of these boards as well.One of the points that have been criticized related to the Senate founded within the framework of the 1925 Constitution is that the members of this assembly were assigned by the King and the election of these members by the King more than two legislation terms have been accepted by the Constitution. Another point is that there was no women placed in both assemblies forming the legislative board and women had no right to vote in general elections.Moreover, the assemblies during the monarchy (kingdom) period had been seen as weak and unsuccessful against the ministries. Then the national assembly in the kingdom period was seen as a source of concern and the assembly had been dissolved 12 times by the council of ministers due to the inconclusive reasons.Related to the brief conversation about the legislative board within the framework of the 1925 Constitution, we can say that neither national assembly nor the Senate which have been given the authority for the legislation by the 1925 Constitution can fulfill their tasks, but the King exercised these authorities. As we stated, since national assembly was dissolved by the council of ministers within the period of kingdom, this shows that the legislative board founded in this term was weak and unsuccessful against executive body.When we look at the 1970 Constitution, it has been seen that there was a big development compared to the 1925 Constitution. In the 1970 Constitution, women have been given the right to vote for the national assembly elections and given opportunity to become a member of the assembly. In addition, ¼ of the members of Revolutionary Command Council or 30 members of the National Assembly have been given right to introduce a proposed law. However, due to the wars in 1980 and 1991 and the economical embargo after the war in 1991, the legislation authority in Iraq has been given to Revolutionary Command Council although the National Assembly had been founded.One of the points criticized the legislative board founded within the 1970 Constitution is that members of Revolutionary Command Council and National Assembly for both of assemblies constituting the legislative board were required to be a member of Baath Party.Foundation, meetings and legislation authorization of the legislative board founded within the framework of the 1970 Constitution is seen as more democratic than the legislative board in the 1925 Constitution. However, since there was the dictatorial regime (regime by Saddam Hussein) the authorities given to the legislative board according to the Constitution in the legislative year were only written in the Constitution theoretically and most of these authorities were not applied in the period of Baath regime.After the US occupied Iraq, temporary administrative law (temporary constitution) of Iraq was written and Iraqi provisional government was formed together with the US during this process.In this temporary period, the first legislative board of Iraq has been founded after the occupation by the election of national assembly of Iraq. One of the most important tasks of this assembly was to write the permanent constitution of Iraq. In order to write the new Constitution of Iraq deputies from different religion, communion and language among the National Assembly and this commission wrote the Constitution within a definite time and presented it to the National Assembly. According to some sayings, the new Constitution was formed by the American government and then it was translated into Arabic.In accordance with the permanent Constitution of Iraq, the legislative board consists of two assemblies as the National Assembly and the Federal Assembly. The National Assembly is founded provided that the number of women in the assembly is not less than ¼ of whole. The assembly convenes with the qualified majority and takes decisions with absolute majority. In addition, executive body consists of Presidency and Council of Ministers according to the Constitution. Election of the President is held by the National Assembly. If the other basis of the executive power is the council of ministers, this body is responsible against the National Assembly.Keywords:1.Constitution,2.Iraq,3.occupation,4.legislative board,5.Minister.