Kronik hepatit B hastalarında güncel hepatit A bağışıklık oranı ve hepatit C koenfeksiyonu
Current hepatitis A immune rate and hepatitis C co-infection in patients with chronic hepatitis B
Yazar: ÜMİT GEMİCİ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BATIREL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon ve Klinik Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Hepatit A = Hepatitis A ; Hepatit A aşıları = Hepatitis A vaccines ; Hepatit A virüsü = Hepatitis A virus ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Hepatit C = Hepatitis C ; Hepatit C virüsü = Hepatitis C virus ; İmmünoglobülin G = Immunoglobulin G

Özet:
Amaç: Hepatit A, günümüzde aşı ile önlenebilen hastalıklardan biridir. Kronik Hepatit B ise aşı ile önlenebilir olmasına rağmen, ülkemiz için hala önemli bir sağlık problemidir. Akut hepatit A ve hepatit C hastalığı, herhangi bir kronik karaciğer hastalığı olan bireylerde (örn. kronik hepatit B) ve ileri yaşlarda daha ciddi ve komplikasyonla seyretmekte, hatta fulminan karaciğer yetmezliğine neden olabilmektedir. Bu nedenle kronik karaciğer hastalığı olan bireylere önceden kazanılmış bağışıklık yoksa (Anti-HAV IgG ve Anti-HBs negatif iseler) hepatit A ve hepatit B aşısı önerilir. Bu çalışmada, İstanbul ili ve çevresinde HBV ile enfekte bireylerde yaş gruplarına göre HAV seropozitifliği, hepatit A aşılaması gereksinimi ve eş zamanlı HCV enfeksiyonu oranlarının saptanması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Ocak 2014-Haziran 2019 tarihleri arasında Enfeksiyon Hastalıkları Polikinliğimize başvuran ve yaşı 16'nın üzerinde olan 1570 kronik hepatit B hastası retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaşı, cinsiyeti, serum HBV DNA düzeyi, HBsAg, Anti-HBe, HBeAg, Anti-HCV, HCV RNA, Anti-HAV IgG ve Anti-HIV sonuçları kaydedildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların verileri hastane bilgi işletim sisteminden toplandı. Normal dağılım gösteren nicel değişkenlerin iki grup arası karşılaştırmalarında Student t testi kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Pearson Ki-Kare testi ve Fisher's Exact test kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Kronik hepatit B hastalarında serum anti-HAV IgG pozitif saptanan olguların yaşları negatif saptananlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,001; p<0,01). Serum anti-HAV IgG pozitifliği oranı 16-25 ve 26-35 yaş aralığında diğer yaş gruplarına göre daha düşük oranda, sırasıyla % 69,2 ve % 74,9 olarak saptandı. Cinsiyete göre anti-HAV IgG pozitifliğinin istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermediği belirlendi. Anti-HAV IgG ile HBeAg arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. HBeAg negatif olan grupta anti-HAV IgG %93,3 oranında pozitif, HBeAg pozitif olan grupta ise %76,7 oranında pozitif bulundu. Hastalarımızda eş zamanlı anti-HCV ve HCV RNA pozitifliği oranı %0,3 saptandı. 
Sonuç: HAV epidemiyolojisinde görülen enfeksiyonun ileri yaşa "kayma paterni", çalışmamızdaki kronik hepatit B hastalığı olan kişilerde de saptanmıştır. Çalışmamızın anti-HAV IgG seroprevalans oranına göre 35 yaş üstü kronik hepatit B enfeksiyonu olan kişilere seçici aşılama, 35 yaş ve altındaki kişilere ise evrensel aşılama yapılması önerilebilir. Ülkemizdeki HBV ile ilişkili kronik karaciğer hastalığı olan kişilere uygun aşılama stratejisini oluşturmak için çalışmamız veri sunarak ülkemizin aşılama stratejisine katkı sağlayabilir. Çalışmamız HBeAg pozitif kronik HBV enfeksiyonu veya hepatiti olan kişilerde HAV ile karşılaşmama ihtimalinin yüksek olduğunu ve anti HAV IgG taramasının mutlaka yapılması gerektiğini göstermektedir. Çalışmamızda kronik hepatit B hastalarında anti-HCV ve HCV RNA pozitifliği %0,3 olarak diğer çalışmalara göre daha düşük oranda saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kronik hepatit B, anti-HAV IgG, HBV ile HCV koenfeksiyonu, epidemiyoloji

Abstract:
Aim: Hepatitis A is one of the vaccine preventable diseases. Although chronic hepatitis B can be prevented by vaccination, it is still an important health problem for our country. Acute hepatitis A and hepatitis C are more severe and complicated in individuals with any underlying chronic liver disease (eg chronic hepatitis B) and in elderly patients, and may even cause fulminant liver failure. Therefore, hepatitis A and hepatitis B vaccines are recommended for individuals with chronic liver disease if there is no previously acquired immunity (if they are Anti-HAV IgG and Anti-HBs negative). The aim of this study was to determine HAV seropositivity, hepatitis A vaccination requirement and concomitant HCV infection rates in HBV infected individuals in and around Istanbul according to age groups.
Materials and Methods: In our study, 1570 chronic hepatitis B patients aged over 16 years who were admitted to our Infectious Diseases Polyclinic between January 2014 and June 2019 were evaluated retrospectively. Age, sex, serum HBV DNA level, HBsAg, Anti-HBe, HBeAg, Anti-HCV, HCV RNA, Anti-HAV IgG and Anti-HIV results of the patients included in the study were recorded. The data of the patients included in the study were collected from the hospital information operating system. Student t test was used to compare the normal distribution of quantitative variables between two groups. Pearson chi-square test and Fisher's Exact test were used to compare the qualitative data. Statistical significance was accepted as p <0.05.
Results: The ages of patients with chronic hepatitis B were found to be significantly higher than those of patients with positive serum anti-HAV IgG (p = 0.001; p <0.01). Serum anti-HAV IgG positivity rate was found to be 69.2% and 74.9% in the 16-25 and 26-35 age range, respectively, at a lower rate than other age groups. There was no statistically significant difference in anti-HAV IgG positivity according to gender. A statistically significant relationship was found between anti-HAV IgG and HbeAg. Anti-HAV IgG was 93.3% positive in HBeAg negative group and 76.7% positive in HBeAg positive group. Concurrent anti-HCV and HCV RNA positivity rate was 0.3% in our patients. 
Conclusion: Older-age shift pattern seen in HAV epidemiology was also observed in subjects with chronic hepatitis B in our study. According to the anti-HAV IgG seroprevalence rates of our study, selective vaccination may be recommended for people with chronic hepatitis B infection over the age of 35, universal vaccination may be recommended for people aged 35 and under. Our study can contribute to our country's vaccination strategy by presenting data to create the appropriate vaccination strategy for people with chronic liver disease associated with HBV in our country. Our study shows that people with chronic HBV infection and hepatitis B are more likely to not encounter with HAV and anti HAV IgG screening must be done. In our study, anti-HCV and HCV RNA positivity was found to be 0.3% lower in chronic hepatitis B patients compared to other studies.

Key Words: Chronic hepatitis B, anti-HAV IgG, HCV co-infection with HBV, epidemiology