Psikologların psikolojik yardım aramaya ilişkin tutumlarının ve içgörü düzeylerinin psikolojik dayanıklılıkları üzerindeki etkisinin incelenmesi
The effect of attitudes towards seeking psychological help and level of insight on psychological resilience in psychologists
Yazar: SEVDA MAT
Danışman: PROF. DR. EMİNE TEVFİKA İKİZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çalışmanın temel amacı psikologların profesyonel psikolojik yardım arama tutumları ve içgörü düzeyleri ile psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini farklı şehirlerde yaşayan 164'ü kadın (%68,6) ve 75'i erkek (%31,4) olmak üzere toplam 239 psikolog oluşturmaktadır. Veri toplamak amacıyla "Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Kısa Formu", "İçgörü Ölçeği", "Yardım Arama Tutum Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Ölçekler aracılığıyla elde edilen veriler LISRES 8 ve SPSS 21 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Psikolojik dayanıklılık, içgörü düzeyi ve psikolojik yardım arama tutumu arasındaki ilişkileri ortaya koymak için  Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi; psikolojik yardım arama tutumu ve içgörü düzeyinin psikolojik dayanıklılığı yordama durumunu belirlemek amacıyla Basit ve Çoklu Regresyon Analizi; psikolojik dayanıklılık, içgörü düzeyi ve profesyonel psikolojik yardım arama tutumu ile demografik değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Bağımsız Örneklemler için t Testi, Spearman Sıra Farkları Korelasyon Analizi, Kruskal Wallis Testi ve Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Analizler sonucunda psikologlarda psikolojik yardım arama tutumu ve içgörü düzeyi ile psikolojik dayanıklılık arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunduğu, psikolojik dayanıklılığın içgörü ve içgörü alt boyutu olan kendini kabul tarafından pozitif, yardım arama tutumu alt boyutu olan ihtiyaç hissetme tarafından negatif olarak yordandığı belirlenmiştir. Psikolojik dayanıklılığın yalnızca cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaştığı ve erkek psikologların kadın psikologlara göre daha yüksek psikolojik dayanıklılık puanlarına sahip oldukları; içgörü düzeyinin yalnızca algılanan gelir düzeyine göre anlamlı biçimde farklılaştığı ve algılanan gelir düzeyi arttıkça içgörü düzeyinin de arttığı; profesyonel psikolojik yardım arama tutumunun ise yalnızca sosyal destek alma durumuna göre farklılaştığı ve sosyal destek alan kişilerin herhangi bir kaynaktan destek almayanlara göre daha olumlu psikolojik yardım arama tutumlarına sahip oldukları anlaşılmıştır. Ayrıca yalnızca içgörü düzeylerinin psikolojik destek alma öyküsüne göre anlamlı biçimde farklılaştığı ortaya konmuştur. Yapılan regresyon analizlerinde psikolojik dayanıklılık varyansının %18'inin içgörü tarafından, %31'inin ise kendini kabul ve ihtiyaç hissetme tarafından beraber açıklanabildiği görülmüştür. Ek olarak içgörü düzeyinin yardım arama tutumu için pozitif yönde anlamlı bir yordayıcı olduğu ve psikolojik yardım arama tutumu varyansının %7'sinin içgörü tarafından ve %10'unun içgörü alt boyutları olan kendini kabul ve kendini anlama tarafından beraber açıklanabildiği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Psikologlar, psikolojik dayanıklılık, yardım arama, içgörü, kendini kabul

Abstract:
The main aim of this study is to examine the relationship between psychologists' attitudes towards seeking professional psychological help and their levels of insight and psychological resilience. Relational screening model was used in the study. The sample of the study consisted of 239 psychologists, 164 female (68.6%) and 75 male (31.4%), living in different cities. "Connor-Davidson Psychological Resilience Scale Short Form", "Insight Scale", "Help Seeking Attitude Scale" and "Personal Information Form" were used to collect data. The data obtained through the scales were analyzed using LISRES 8 and SPSS 21 package programs. Pearson Correlation coefficient was used to determine the relationships between psychological resilience, insight level and help-seeking attitude; Simple and Multiple Regression Analysis was used to determine whether help-seeking attitude and insight level predict psychological resilience; Independent Sample t Test, Spearman Rank Difference Correlation Analysis, Kruskal Wallis Test and Mann Whitney U Test were used to examine the relationships between psychological resilience, insight level and professional help-seeking attitude and demographic variables. As a result of the analysis, it was determined that there was a positive correlation among psychological help-seeking attitude and insight level and psychological resilience in psychologists, and that psychological resilience was predicted positively by insight and self-acceptance, which is the sub-scale of insight scale and negatively by feeling the need, which is the sub-scale of help-seeking attitude scale. It was found that psychological resilience differed significantly only according to gender and male psychologists had higher psychological resilience scores than female psychologists; insight level differed significantly only according to perceived income level and insight level increased as perceived income level increased; attitude of seeking professional psychological help differed only according to the status of receiving social support and people who received social support had more positive psychological help seeking attitudes than those who did not receive support from any source.  Additionally, it was determined that only insight levels differed significantly according to the  receiving psychological support. In the regression analyses, it was seen that 18% of the variance in psychological resilience could be explained by insight, and 31% could be explained by self-acceptance and feeling of need. In addition, it was found that insight level was a significant positive predictor for help-seeking attitude and 7% of the variance in psychological help-seeking attitude could be explained by insight and 10% of the variance could be explained by self-acceptance and self-understanding, which are sub-scales of insight scale.

Keywords: Psychologists, resilience, help-seeking, insight, self-acceptance