Siroz hastalarında sarkopeni tanısında serum belirteçlerinin yeri
The role of serum markers in the diagnosis of sarcopenia in cirrhosis patients
Yazar: İBRAHİM DURAK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ RIZA KÖKSAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Follistatin = Follistatin ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kas hastalıkları = Muscular diseases ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Miyokin = Myokine ; Teşhis = Diagnosis ; İrisin = Irisin

Özet:
Amaç: Kas kitlesinin progresif kaybı olarak tanımlanan sarkopeni, siroz hastalarında sık olarak görülmektedir. Kötü prognozla ilişkili olması ve karaciğer naklinden sonra düzelmemesi, hatta kötüleşmesi nedeniyle sarkopeninin erken tanınması çok önemlidir. Mevcut kas kitlesi ölçüm yöntemleri ile hastaların çoğuna ancak geç dönemde sarkopeni tanısı konabilmekte, skorlama sistemlerinin ise duyarlılığı ve özgüllüğü düşük kalmaktadır. Bu nedenle sarkopeninin, erken dönemde, basit ve güvenilir bir biçimde öngörülebilmesi için yeni tanı testlerine ihtiyaç vardır. Çalışmamızda serum myostatin, follistatin ve irisin düzeylerinin sirozlu hasta grubunda sarkopeni tanısı üzerine etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Prospektif olarak yapılan çalışmaya 01.06.2018-01.12.2018 tarihleri arasında, SBÜ Şişli Hamidiye Etfal SUAM Gastroenteroloji kliniğine başvuran 28-78 yaş aralığında herhangi bir nedene bağlı siroz tanısıyla takipli 68 hasta alındı. Kronik hastalığı ve ilaç kullanım öyküsü olmayan 19-45 yaş arası sağlıklı 30 kişi kontrol grubu idi. Demografik veriler ve rutin laboratuar tetkikleri karşılaştırıldı. Açlık venöz serum örneklerinde Myostatin, Follistatin ve İrisin düzeyleri çalışıldı. Hasta grubunda el dinamometresi ile kas gücü ölçüldü, son 6 ay içerisinde çekilmiş batın tomografi görüntüleri kullanılarak SMI skoru, MELD, Child-Pugh ve MNA malnütrisyon skorları hesaplandı. İstatistiksel analizler SPSS version 21.0 (IBM Corp, Armonk NY, USA) programı kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Hastaların 31'i (%45.6) kadın, 37'si (%54.4) erkek olup; kontrol grubunun 17'si (%56.7) kadın, 13'ü (%43.3) erkekti. Hasta grubunun yaş ortalaması 60.9±11.8 iken kontrol grubunun yaş ortalaması 30.1±6.7 olarak hesaplandı. Hastaların ortanca MELD skoru 9 (8-11.7) ve CHILD skoru 6(5-7) idi. Hasta grubunda 25 hastada kas güçsüzlüğü(%36,8), 59 hastada kas kitlesi azalmış (%86,8), 25 hastada kas güçsüzlüğüne ,kas kitlesinde azalma eşlik ettiği görüldü (%36,8). EWGSOP2 2018 kılavuzuna göre bu grup kesin sarkopeni olarak kabul edildi. Serum myostatin düzeyi hasta grubunda, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde daha yüksekti (sırasıyla 24.6 ±16.0 ng/dl 2.2±2.3 ng/dl p<0.001). Sarkopeni olan grupta serum myostatin düzeyi anlamlı olarak daha yüksek (p:0.002), serum irisin düzeyi (p:0.028) anlamlı olarak daha düşüktü. Myostatin ile; follistatin ve MELD skoru arasında pozitif, irisin ve kas gücü arasında negatif korelasyon saptandı. Follistatin ile irisin, kas gücü ve kas kitlesi arasında negatif korelasyon, irisin ile kas gücü ve MNA malnütrisyon scoru arasında pozitif korelasyon saptandı. Yapılan ROC analizinde; myostatin için cut off 30.7 ng/dl alındığında bu değerin üzerinde sarkopeni için sensitivite: %64 spesifite:%79, irisin için cut off 37.72 ng/dl alındığında bu değerin altında sarkopeni için sensitivite :%72 spesifite:%60.4 olarak saptandı.
Sonuç: Serum irisin ve myostatin siroz hastalarında sarkopeni erken tanısında pratik güvenilir ve etkili yardımcı belirteçler olarak kullanılabilir.
ANAHTAR KELİMELER: Siroz, sarkopeni, malnütrisyon, myostatin, follistatin, irisin

Abstract:
Aim: Sarcopenia, defined as progressive loss of muscle mass, is common in cirrhosis patients. Early diagnosis of sarcopenia is very important because it is associated with poor prognosis and does not improve or even worsen after liver transplantation. With the existing muscle mass measurement methods, most patients can be diagnosed as sarcopenia only in the late period and the sensitivity and specificity of scoring systems remain low. Therefore, new diagnostic tests are needed to predict sarcopenia in a simple and reliable manner in the early period. The aim of this study was to evaluate the efficacy of serum myostatin, follistatin and irisin levels on the diagnosis of sarcopenia in patients with cirrhosis. 
Materialsandmethods: The prospective study included 68 patients between the ages of 28-78 who were admitted to SBU Şişli Hamidiye Etfal SUAM Gastroenterology Clinic between 01.06.2018-01.12.2018. The control group consisted of 30 healthy individuals aged between 19-45 years without chronic disease and drug use. Demographic data and routine laboratory tests were compared. Myostatin, Follistatin and Irisin levels were measured in fasting venous serum samples. in the patient group; muscle strength was measured by hand dynamometer, MELD score, CHILD score , and SMI score (which were using abdominal tomography images taken with in the last 6 months) were calculated. Statistical analysis was performed using SPSS version 21.0 (IBM Corp., Armonk NY, USA). 
Results: Of the patients, 31 (45.6%) were female and 37 (54.4%) were male. 17 (56.7%) of the control group were female and 13 (43.3%) were male. The mean age of the patient group was 60.9 ± 11.8 years, while the mean age of the control group was 30.1 ± 6.7 years. The median MELD score was 9 (8-11.7) and the CHILD score was 6 (5-7). In the patient group, muscle weakness was observed in 25 patients (36.8%), muscle mass decreased in 59 patients (86.8%), and muscle weakness in 25 patients was associated with decreased muscle mass (36.8%). According to the EWGSOP2 2018 guideline, this group was considered definite sarcopenia.
Serum myostatin levels were significantly higher in the patient group compared to the control group (24.6 ± 16.0 ng / dl 2.2 ± 2.3 ng / dl p <0.001, respectively). Serum myostatin level was significantly higher in sarcopenia group (p: 0.002) and serum irisin level (p: 0.028) was significantly lower. Myostatin is a positive correlation between follistatin and MELD score, negative correlation between irisin and muscle strength. Follistatin showed negative correlation between irisin, muscle strength and muscle mass. Irisin showed positive correlation between muscle strength and MNA malnutrition score. In the ROC analysis; When cut off 30.7 ng / dl was taken for myostatin, the sensitivity for sarcopenia was 64% specificity: 79%, and cut off 37.72 ng / dl for irisin, the sensitivity for sarcopenia was below 72% specificity: 72.4%.

Conclusion: Serum Irisin and myostatin can be used as practical, reliable and effective adjunctive markers in the early diagnosis of sarcopenia in cirrhosis patients.
KEYWORDS: Cirrhosis, sarcopenia, malnutrition, myostatin, follistatin, irisin