Gramer tabanlı mimari tasarım: Mardin'de ilköğretim okulu tipolojileri
Grammer based architectural design: Elementary school typologies in Mardin
Yazar: HÜSEYİN TOK
Danışman: DOÇ. DR. BİRGÜL ÇOLAKOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Ortamında Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mardin = Mardin ; Mimari dil = Architectural language

Özet:
Mardin şehri, yüzlerce yıllık tarihi birikimi ve korunmuş geleneksel mimarisiyle tümüyle kültürel miras olarak kabul gören ender bir şehirdir. Ancak bu kültürel mirasın günümüz yapısal ihtiyaçları karşısında bozulmaya uğrama ve kaybedilme tehlikesi bulunmaktadır.Özellikle konut, eğitim ve sağlık yapılarına duyulan ihtiyaç sonucu oluşturulan ve günümüz konfor koşullarını sağladığı düşünülen yapılaşmalar, Mardin mimarisini ve tarihi birikimini tehdit etmektedir. Bu yapılaşmalar sonucunda özellikle Yenişehir'de Mardin mimarisiyle bağdaşmayan bir kent kültürü oluşmaktadır.Eğitim ve sağlık sektöründeki yatırımları planlamak, gerçekleştirmek ?sosyal devlet? in asal görevlerindendir. Ancak devletin kısıtlı kaynakları, büyük bir coğrafyaya dağılmış, kalabalık ve çok da zengin olmayan ülkemiz nüfusunun ihtiyaçlarına cevap verememektedir.Ülkemizdeki çağdaş eğitim yapılarına duyulan ihtiyaç ve bu ihtiyaçtan doğan yapılaşma kültürü devlet eliyle gerçekleştirilen tip projeler eliyle çözülmeye çalışılmaktadır. Tip projeler başta bölgesel iklim farklarını görmezden gelmeleri nedeniyle türlü iklimsel sorunların ortaya çıkmasına, sosyal ve eğitsel gelişmeleri öngörmemeleri nedeniyle de türlü işlevsel sorunların ortaya çıkmasına sebep olurlar. Ayrıca her kentte tekrar tekrar kullanılmaları nedeniyle kentlerin kimliksiz ve kişiliksiz gelişmelerini tetiklerler.Hazırlanan bu çalışmayla, ülkemizdeki eğitim yapılarına olan ihtiyacı karşılamak adına, geleneksel kent dokusu tehdit altında olan Mardin'de, tarihi dokuyla uyum içinde olan kültürel mirasa saygılı, çağdaş ilköğretim okulu tipolojileri önerilmiştir. Bu nedenle, kentin mimari dilini önce anlayabilmek daha sonra yeni öğelerle zenginleştirebilmek için, kent dokusunun oluşturan öğeler teker teker incelenerek çözümlemesi yapılmıştır.Elimizdeki analiz kaynaklarını değerlendirerek geleneksel dokuda mimari tasarım üretmek, ?Biçim Gramerleri?nin kullanım alanlarından biridir. Mardin'de çağdaş ilköğretim okulları tasarımında yeni tipoloji alternatifleri belirlemek için bu metod kullanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Mimari dil, Geleneksel Mimari Dokuda Mimari Tasarım, Mardin, Eğitim Yapıları, Çağdaş İlköğretim Okulu Tipolojileri

Abstract:
Mardin is a rare city which is regarded to be an entirely cultural legacy thanks to its historical background of centuries old, as well as to its well-preserved traditional architecture. However, this cultural legacy now faces the risk of deterioration and loss vis-a-vis today?s building requirements.Constructions made owing to requirements for housing, education and healthcare buildings, in particular, and assumed to provide today?s comfort conditions, are now threatening Mardin?s architecture and historical background. Because of all such constructions, an urban culture develops in Yenişehir, in particular, which lacks in harmony with traditional architecture of Mardin.Planning and implementing investments in education and healthcare sectors are among essential functions of public administration. However, because of limited resources available, public administration fails to meet requirements of the crowded and not-so-rich population spread over a wide geography.Our country are in need of contemporary educational buildings and effort is made to reshape the construction culture arising from such need by means of type projects realized by public administration. Type projects give birth to variety of functional problems as they do not predict social and educational developments. They also trigger non-category building developments without any character as they are re-used in every city.Production of architectural design in a traditional texture making use of analytical sources available at hand is one of areas of use of ?Shape Grammers?. This method has been used for identifying new typological alternatives in designing of contemporary elementary schools in Mardin, as well.Keywords: Mardin, architecture language, architectural design in traditional texture, educational buildings, contemporary elementary school typologies