Gen analizleri ve kişilik haklarının korunması
Gene analyses and protection of personal rights
Yazar: MEVLÜT SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF BÜYÜKAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Gen analizi = Gene analysis ; Kişilik hakkı = Personality right

Özet:
Tezimin araştırma konusu, gen analizleri dolayısıyla kişilik haklarının ihlal edilmesi ve buna bağlı olarak ortaya çıkabilecek ihlallere karşı kişiliğin korunmasını amaçlayan hukuki temellerin belirlenmesidir. Gen analizleri sonucunda kişilik hakları zarara uğramakta ve buna bağlı olarak olumsuz sonuçlar meydana gelmektedir. Bu olumsuz sonuçlara karşı da kişiye sıkı sıkıya bağlı kişilik hakkı ihlali dolayısıyla kişinin tazminat istekleri ve dava hakkı gündeme gelmektedir. Bu çalışmada da önemi dolayısıyla kişilik haklarına geniş yer verilecektir. Türkiye'de tıp alanında gen tekniklerinin kullanıldığı bilinmektedir. Bu açıdan gen analizi konusu da çalışmamızda incelenip kapsamı tespit edilecektir.Tez çalışmam üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Gen Analizleri ile ilgili genel bilgiler, ikinci bölümde ise, Kişilik Hakları ile ilgili bilgiler verilmektedir. Yeri geldiğinde kişilik hakları konuları içerisinde gen analizleriyle bağlantılı olan kısımlarda açıklamalarda bulunulmaktadır. Üçüncü ve son bölümde ise gen analizleri ile kişilik hakları arasındaki bağlantı ve ihlallere değinilerek, korunmasına yönelik neler yapılabileceği belirtilmiştir.İnsanlar üzerindeki gen analizlerinin, hukuki açıdan onların çekirdek alanlarına (özel alanına, kişilik haklarına) bir tecavüz teşkil edebileceğine birçok defa işaret edilmiştir. Gen tekniği çalışmalarında elde edilen başarılı gelişmeler, kişilik haklarının daha fazla korunmasını da gerekli kılmaktadır. Türkiye açısından konuyu ele alacak olursak, tartışmaların etik boyuttan daha öteye gitmekte zorlandığını görmekteyiz. Bunun yanında yeterli düzenlemenin de ülkemiz açısından var olduğunu söyleyemeyiz. Çağın gereklerine uygun olarak bu alanda yeni düzenlemelerin yapılması kaçınılmaz gözükmektedir.Anahtar Kelimeler: Gen Analizleri, Kişilik, Kişilik Hakları

Abstract:
The research subject of the thesis is gene analyses and so violation of personal rights and to state legal acts aiming protecting personal rights against violations that may be resulted from. Personal rights have been attacked because of gene analyses and thus there become negative results. These negative results give rise to violation of personal rights that are unduly attached to person and so claim for indemnification and right of action come up. Due to its importance, personal rights have a broad role in this study. It is known that in Turkey gene techniques are used in medical sciences. From this aspect, in this study, the subjects of gene analyses are investigated and the concept of it is determined.This study comprises of three sections. In the first chapter, general information about gene analyses is presented. In the second chapter, the literature about personal rights is given. When appropriate and necessary, the relations between gene analyses and personal rights are mentioned. In the third and last chapter, the relations and violations between gene analyses and personal rights are stated and the precautions to protect these are presented.It has been referred many times in the study that gene analyses on human beings may jurally be an infringement to their core area (private area, personal rights). The successful improvements in the studies of gene technology make protection of personal rights more necessary. It is clearly seen that from Turkey?s aspect, discussions are limited to ethics. Furthermore, it is difficult to mention that there are essential regulations in this aspect in Turkey. It is inevitable that new regulations are to be made regarding the necessities of this age.Keywords: Gene Analyses, Personality, Personal Rights