Mevcut tekstil fabrikalarında gürültünün kontrolü ve azaltılmasına yönelik bir yöntem
A method for noise control and reduction in existing textile factories
Yazar: MUAMMER YAMAN
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT KURTAY ; DOÇ. DR. GÜLSU ULUKAVAK HARPUTLUGİL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Fabrikalar çalışanların ruh ve beden sağlığını olumsuz yönde etkileyebilecek akustik çevreye sahip çalışma ortamlarıdır. Fabrikalarda akustik çevrenin bir bileşeni olarak gürültü, çalışanlar üzerinde ciddi sağlık sorunlarına ve iş veriminin düşmesine neden olmaktadır. Ülkemizde yoğun bir istihdam faaliyet alanı olarak tekstil endüstrisi yüksek ihracat oranları ile ulusal kalkınma planlarına katkı koymaktadır. Bu tez çalışması, mevcut tekstil fabrikalarında iç ortam akustik çevre analizlerinin yapılarak gürültü kontrolüne yönelik bir yöntem geliştirmeyi amaçlamaktadır. Ülkemizde bulunan tekstil fabrikaları incelenerek mimari özellikler, kaynak-iletim yolu-alıcı özellikleri kapsamında (bağımsız değişkenler) kurgu fabrikalar oluşturulmuştur. İç ortam akustik çevreyi etkileyen bağımsız değişkenlerin ses basınç düzeyi, gürültü azaltımı ve reverberasyon süresinden oluşan bağımlı değişkenleri etkileme düzeyleri açıklanmıştır. Sonuçların etkili olma düzeyleri grafik okuma/yorumlama ile analiz edilmiştir. Sonrasında SPSS Statistics (Statistical Package for the Social Sciences) programı aracılığıyla Çoklu Doğrusal Regresyon (MLR) modelleri ile bağımsız değişkenler kullanılarak bağımlı değişkenlere yönelik tahmin eşitlikleri oluşturulmuştur. Oluşturulan tahmin eşitlikleri kullanılarak gürültünün kontrolü ve azaltılmasına yönelik beş adımlı bir yöntem geliştirilmiştir. Mevcut tekstil fabrikalarına yönelik evrensel kümeyi temsil etmesi amacıyla alan çalışması üzerinden fabrika çalışanlarına gürültü hassasiyet ölçeği (Türkçe-Weinstein Gürültü Hassasiyet Ölçeği, Tr-WGHÖ) ve gürültü rahatsızlık anketi uygulanmış, üretim hacimi içerisinde akustik ölçümler yapılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS Statistics programı ile analiz edilmiştir. Yöntemin geçerliliğinin sınanmasına yönelik alan çalışması üzerinde akustik simülasyonlar ve oluşturulan yöntem ayrı ayrı uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığında, yöntemin mevcut tekstil fabrikalarında uygulanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda, mevcut tekstil fabrikalarında gürültünün kontrolü ve azaltılmasına yönelik elde edilen sonuçların genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Fabrika çalışanlarının ruh ve beden sağlığı esas alınarak kaliteli, sağlıklı ve sürdürülebilir bir akustik çevreye sahip çalışma ortamı önerisi sunulmuştur. Ayrıca, gelecekte planlanan akademik çalışmalar için araştırma alanları önerilmiştir.

Abstract:
Factories are working environments with an acoustic environment that can adversely affect the mental and physical health of employees. Noise, as a component of the acoustic environment in factories, causes serious health problems and decreased work efficiency on employees. As an intensive employment activity in our country, the textile industry contributes to national development plans with high export rates. This thesis aims to develop a method for noise control by analyzing the indoor acoustic environment in existing textile factories. The textile factories in our country were examined and scenario facilities were created within the scope of architectural properties, source-transmission path-receiver characteristics (independent variables). The effectiveness levels of these independent variables affecting the indoor acoustic environment on the dependent variables consisting of sound pressure level, noise reduction and reverberation time were explained. The effectiveness levels of the results were analyzed by graphic reading/interpretation. Moreover, prediction equations for the dependent variables were created by using the independent variables with Multiple Linear Regression (MLR) models through SPSS Statistics (Statistical Package for the Social Sciences) program. A method for noise control and reduction was developed using the prediction equations. In order to represent the entire sample for existing textile factories, a noise sensitivity scale (Turkish-Weinstein Noise Sensitivity Scale, Tr-WGHÖ) and noise annoyance questionnaire were applied to factory employees through a case study and, acoustic measurements were made within the production area. The data obtained were analyzed with SPSS Statistic program. In order to test the validity of the method, acoustic simulations and the created method were applied separately on the case study. When the results obtained were compared, it was concluded that the method can be applied in existing textile factories. In conclusion, a general evaluation of the results obtained for the noise control and reduction in existing textile factories was made. Based on the mental and physical health of factory employees, a working environment with a quality, healthy and sustainable acoustic environment is proposed. In addition, industrial noise control topics are proposed for future academic studies.