İlköğretim türkçe öğretmeni adaylarının okuduğunu anlama becerileri üzerine alan araştırması
A reserach about reading comprehension skills of primary school preservice teachers of Turkish
Yazar: HALİT KARATAY
Danışman: PROF. DR. METİN ERGUN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu arastırmada, Türkçe ögretmeni adayı 4. sınıf ögrencilerinin okudugunuanlama basarısı ve okuma stratejilerini kullanma düzeyi incelenmistir. Ögretmenadaylarının okuma stratejileri konusundaki bilissel farkındalık düzeyi, okumasüreçleri ve okudugunu anlama basarısının metin türleri ve yapıları açısından degisipdegismedigini ortaya çıkarma arastırmanın temel amacıdır. Egitim Fakülteleri TürkçeÖgretmenligi Bölümlerinde ögrencilere bu konularda verilen egitimin yeterliligininbilinmesi de, egitim sürecini degerlendirme açısından önemlidir.Gazi Üniversitesi Gazi Egitim Fakültesi, Kastamonu Egitim Fakültesi veAbant #zzet Baysal Üniversitesi Egitim Fakültesinde yansız seçilen 350 ögrenci,arastırmada örneklem olarak kullanılmıstır. Okudugunu anlama basarısını ölçmekiçin metin türlerine dayalı 75 soruluk bir Okudugunu Anlama Testi; okumastratejilerini kullanma düzeyini belirlemek için de 33 maddelik bir OkumaStratejileri Ölçegi gelistirilmistir. Toplanan verilerin analizinde SPSS 11.5 (StatisticPackage For Social Science) programı kullanılmıstır.Türkçe ögretmeni adaylarının okudugunu anlama basarısı, metin türleriarasında (bilgilendirici, öyküleyici, siir) anlamlı bir sekilde farklılasmaktadır.Kızların okudugunu anlama basarısı, bilgilendirici metin türü hariç, öyküleyici metinve siirde erkeklere göre yüksek ve anlamlıdır. Okudugunu anlama basarısının enyüksek oldugu metin türü siir, en düsük oldugu metin türü ise öyküleyici metindir.Metin yapılarına iliskin okudugunu anlama basarısının en yüksek oldugu yapı,kelime-kelime grubu ve paragraflardır. Metinlerin tamamıyla ilgili okuma sonrasıiisüreçte metnin tamamına iliskin büyük yapıda anlama basarısı, kelime-kelime grubuve paragraflara göre düsüktür. Ögretmen adaylarının, metin okuma sonrası süreçlerdeokudugunu degerlendirmede yeterli bir donanıma sahip olmadıgı anlasılmaktadır.Ögretmen adaylarının okuma stratejilerini kullanma düzeyi genel olarak ortaseviyededir. Okuma stratejilerini kullanma düzeyi, okuma süreçleri arasındafarklılasmakta, okuma öncesi süreçten okuma sonrası sürece dogru bir düsüsgöstermektedir. Erkek ögrencilerin okuma stratejilerine iliskin bilissel farkındalıgı,kızlara göre daha yüksek ve anlamlıdır. Okuma stratejilerinin en az kullanıldıgısüreç, okuma sonrası süreçtir. Metin kavramaya yönelik strateji kullanmayı,ögrencilerine kazandıracak, 4. sınıfın sonuna gelmis ögretmen adaylarının bukonudaki bilissel farkındalıgının daha iyi düzeyde olması gerekirdi.Egitim Fakültelerinde, metin okuma-anlama ile ilgili verilen egitiminokudugunu kavrama ve degerlendirme becerisini gelistirici ve okunan metne karsıanlamayı artırıcı bilissel farkındalık stratejisi kullanmayı yeterli düzeydegelistirmemistir. Ögretmen yetistiren fakültelerinin alanında uzman ögretim elemanıihtiyaçları giderilmeli, egitim programlarının yeterliligi de elestirel bir gözle vebenzer arastırma bulguları ısıgında yeniden yapılandırılmadır.

Abstract:
In this research, Turkish Teaching 4.th class students? reading comprehensionskills and usage of reading strategies were examined. Basic aim of this research is; todetermine students metacognitive awareness, cognitive level about using readingstrategies change according to reading process or not and their readingcomprehension skills change according to type and structure of a text or not.Knowing sufficiency of education about these topics in Education Faculties TurkishTeaching Departments is also an important fact for evaluating teaching process.350 students were chosen impartially from Gazi University Gazi EducationFaculty, Kastamonu Education Faculty and Abant #zzet Baysal University EducationFaculty. In order to evaluate reading comprehension skill a Reading ComprehensionTest, which is based on text types, with 75 items and in order to determine studentsreading strategy level a Reading Strategy Scale with 33 items were developed. SPSS11.5 (Statistic Package For Social Science) programme was used to describe data.These students? reading comprehension success differentiates significantlyaccording to text types (informative, narrative, poetry). Girls Reading comprehensionsuccess; except for informative text, is higher and meaningful in narration and poetrywhen compared with boys. Students are more successful in poetry and they are poorin narration. Students are more successful in words and word groups and inparagraphs about reading comprehension success in text structure. In after readingperiod about complete text structure; students? level in comprehending text is poorwhen compared with words-word groups and paragraphs.Teacher nominees, usage of reading strategies is generally in middle level.Usage of reading strategy level changes according to reading process. Boys?cognitive awareness about reading strategies is higher and meaningful than girls.Usage of reading strategies is very little in after reading process. Effectiveness andcognitive awareness of 4th class students?; text comprehension and strategy skillsshould have been higher level.Education, given about reading comprehension skills in a text, in EducationFaculties does not develop sufficiently students? cognitive awareness of readingcomprehension evaluation level. Faculties, which educate new teachers, instructorneed should be provided and sufficiency of education programs should beconstructed again in a critical point of view.