İnşaat projelerinde gecikme kaynaklı risk faktörlerinin analizi
Analysis of delay-related risk factors in construction projects
Yazar: HALİL BURAK YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA DAMCI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı İşletmesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
İnşaat projelerindeki ana hedef, projeleri belirlenen süre içinde, tahsis edilen bütçe dahilinde ve istenen kalite seviyesinde tamamlamaktır. Ancak, inşaat projelerinin karmaşıklığı ve öngörülemezliği kaçınılmazdır. Bu nedenle, çoğu inşaat projesi genellikle planlanan tamamlanma süresini aşar. Gecikmeler, inşaat projelerinin başarısını olumsuz etkileyen büyük bir sorundur. İnşaat projelerindeki gecikmeler çoğu zaman zamana bağlı hak taleplerinin uzamasına, bütçe aşımlarına, proje paydaşları arasında anlaşmazlıklara ve sözleşmelerin terk edilmesi ve/veya feshedilmesine yol açmaktadır. İnşaat projesi gecikmelerine katkıda bulunan birçok risk faktörü vardır. Dolayısıyla, gecikmelerin olumsuz sonuçlarını ortadan kaldırmak veya azaltmak için ilk ve en önemli adım, gecikmelerle ilişkili riskleri belirlemektir. 
Risk yönetiminin ilk aşaması, proje hedeflerinin gerçekleştirilmesini potansiyel olarak etkileyebilecek olası riskleri sistematik olarak belirlemeyi içerir. Risk tanımlama, risklerin özelliklerini, kökenlerini ve olası sonuçlarını belirlemeye çalışır, böylece proje boyunca belirsizliklerin ve tehditlerin öngörülmesini kolaylaştırır. İlgili literatürde inşaat projelerindeki gecikmeleri araştıran birçok çalışma olmasına rağmen, gecikmelerle ilişkili riskleri özel olarak ele alan çalışmaların sayısı azdır. Bu tez, bu tür araştırmaların eksikliğine yanıt olarak yapılmıştır. Bu çalışmanın ana hedefleri, inşaat profesyonellerinin inşaat projesinin her aşamasında karşılaşabileceği gecikmelerle ilişkili riskleri sistematik olarak belirlemek ve değerlendirmektir. 
Bu hedeflere ulaşmak için çalışma şu adımları izlemiştir:
• Gecikmelerle ilişkili risk faktörlerini belirlemek için kapsamlı bir literatür taraması yapmak,
• Türk inşaat sektöründeki profesyonellere dağıtılmak üzere bir anket tasarlamak,
• Toplanan veriler üzerinde güvenilirlik ve sıralama analizleri yaparak en önemli gecikme ile ilişkili risk faktörlerini belirlemek,
• Analizden elde edilen sonuçları değerlendirmek ve tartışmak.
Mevcut literatürün ayrıntılı bir şekilde incelenmesinin ardından, toplamda 38 gecikme ile ilişkili risk faktörü belirlenmiştir. Gecikmelerle ilişkili risklerin nasıl algılandığıyla ilgili veriler, Türk inşaat mühendisleri ve mimarlardan bir anket çalışması aracılığıyla toplanmıştır. Gecikme ile ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesinin ardından, 79 sorudan oluşan bir anket geliştirilmiştir. Anket, üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, katılımcının eğitim durumu, mesleği ve inşaat sektöründeki deneyimi ile ilgili üç sorudan oluşmaktadır. İkinci bölüm, inşaat projesi gecikmeleriyle ilişkili her bir risk faktörünün karşılaşılma sıklığını değerlendirmek için 1'den 5'e kadar Likert ölçeği kullanılarak tasarlanmış 38 sorudan oluşmaktadır; burada "1" nadiren ve "5" her zaman anlamına gelmektedir. Üçüncü bölüm, gecikme ile ilişkili her bir risk faktörünün proje süresi üzerindeki olumsuz etkisinin derecesini değerlendirmek için 1'den 5'e kadar Likert ölçeği kullanılarak tasarlanmış 38 sorudan oluşmaktadır; burada "1" çok düşük ve "5" çok yüksek anlamına gelmektedir.
Anket, Türk inşaat sektöründe çalışan 151 profesyonelin katılımıyla gerçekleştirilmiş, bu profesyoneller arasında inşaat mühendisleri ve mimarlar yer almıştır. Gönderilen 151 yanıtın toplamda 146'sı geçerli kabul edilmiştir. Bu oran yaklaşık olarak %97'ye eşdeğerdir. Anket katılımcılarının %89'unun (yani 130 kişi) inşaat mühendisiyken, %11'inin (yani 16 kişi) mimar olduğu görülmüştür. Anket, katılımcılarının %58'i (yani 84 kişi) lisans derecesine, %41'i (yani 60 kişi) yüksek lisans derecesine ve sadece %1'i (yani 2 kişi) doktora derecesine sahiptir. Ankete katılan inşaat profesyonellerinin %42'si (yani 61 kişi) 0-5 yıl arası deneyime, %23'ü (yani 33 kişi) 6-10 yıl arası deneyime, %16'sı (yani 24 kişi) 11-15 yıl arası deneyime, %10'u (yani 15 kişi) 16-20 yıl arası deneyime ve %9'u (yani 13 kişi) 20 yıldan fazla deneyime sahiptir.
Anket yanıtlarının iç tutarlılığını değerlendirmek için IBM® Statistical Package for Social Sciences (SPSS®) kullanılarak Cronbach's Alpha değeri (α) hesaplanmıştır. Önem derecesi için Cronbach's Alpha değeri 0.937 olarak hesaplanmıştır. Teoride, Cronbach's Alpha değeri 0 ile 1 arasında değişir ve daha yüksek bir değer, anketin iç tutarlılığının daha yüksek olduğunu gösterir. Cronbach's Alpha için kabul edilebilir minimum değer 0.7'dir. Güvenilirlik analizinin sonuçlarına göre, ölçek içindeki risk faktörlerinin iç tutarlılığının (yani 0.937) mükemmel olduğu bulunmuştur.
Kolmogorov-Smirnov testinin sonuçlarına göre, her risk faktörü için karşılaşılma sıklığı ve proje süresi üzerindeki olumsuz etkisinin düzeyi ile ilgili anket verilerinin anlamlılık seviyesi 0.001'den düşük olduğu için dağılımın normal olmadığı belirlenmiştir. Bu nedenle, anket verilerine parametrik olmayan testler uygulanmıştır.
Toplanan veriler sonrasında belirlenen riskler, sıklık indeksi, şiddet indeksi ve göreceli önem indeksi kullanılarak sıralanmış ve değerlendirilmiştir. Ayrıca, ankette elde edilen veriler Kruskal-Wallis H testi ve Mann Whitney U testi kullanılarak analiz edilmiştir.
Göreceli önem endeksinin sonuçlarına göre, en önemli üç faktörün "F24 : Gerçekçi olmayan iş programı", "F14 : Karar alma süreçlerinin yavaşlığı", "F3 : Proje paydaşlarından gelen değişiklik talepleri" olduğu görülürken, en az önemli 3 faktör "F37 : Güvenliği tehdit eden durumlar (hırsızlık, vandalizm, savaş vb.)", "F7 : Aşırı katı işçi sağlığı ve iş güvenliği düzenlemeleri/çevresel etki değerlendirmesi", "F22 : Sendikal faaliyetler ve grevler" olarak tespit edilmiştir.
Kruskal-Wallis H testinin sonuçlarına göre "F5 : İşverenin nakit akışı yönetimindeki başarısızlığı", "F6 : Yüklenicinin nakit akışı yönetimindeki başarısızlığı", "F12 : Olumsuz hava koşulları", "F14 : Karar alma süreçlerinin yavaşlığı", "F15 : İşveren ve üçüncü tarafların yersiz müdahalesi", "F17 : Malzeme tedarik zinciri yönetiminin başarısızlığı", "F23 : İşçiler arasında etkin olmayan iletişim ve koordinasyon (dil, sosyal ve kültürel farklılıklar)" ve "F24 : Gerçekçi olmayan iş programı" risk faktörlerinin önem derecesinin katılımcıların deneyimlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. 
Özetle bu tez, inşaat profesyonellerinin bir inşaat projesinin her aşamasında karşılaşabileceği gecikmelerle ilgili riskleri sistematik olarak tanımlamış ve değerlendirmiştir. Gecikmelerle ilgili risklerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi, inşaat uzmanlarına risk yönetimi konusunda proaktif bir yaklaşım sağlayarak projeler için potansiyel zaman ve maliyet tasarrufu sağlayabilir. Sonuç olarak bu çalışma, gecikmelerle ilgili risklere ilişkin farkındalığın artırılması ve bu risklerin azaltılmasına yönelik etkili stratejilerin geliştirilmesine olanak sağlayarak inşaat sektörüne değerli bir katkı sağlamaktadır.

Abstract:
The main objective in construction projects is to complete on time, within the allocated budget, and with the desired quality. However, the complexity and unpredictability of construction projects are inevitable. Therefore, the majority of construction projects often exceed their planned completion time. Delays are a major problem that adversely affects the success of construction projects. Construction project delays frequently lead to the prolongation of time-related claims, exceeding budgetary constraints, conflicts among project stakeholders, and the abandonment or termination of contracts. There are numerous risk factors that contribute to construction project delays. Thus, the first and essential action to eliminate, if possible, or reduce the negative outcomes of delays is to identify the risks associated with delays.
The initial phase of risk management includes systematically identifying possible risks that could potentially affect the achievement of project objectives. Risk identification attempts to determine the attributes, origin, and possible consequences of risks, thereby facilitating the anticipation of uncertainties and threats throughout the project. There is a scarcity of studies that specifically address the risks associated with delays, despite the fact that there are numerous studies in the relevant literature that investigate delays in construction projects. This thesis was undertaken in response to the absence of such research. The main objectives of this study are to systematically identify and evaluate the risks associated with delays that construction professionals may face in every phase of a construction project.
To accomplish these objectives, the study performed the following steps:
•conducting a comprehensive literature review to identify risk factors associated with delays, 
•designing a questionnaire survey and distributing it to professionals in the Turkish construction industry, 
•performing reliability and ranking analyses on the collected data to determine the most important delay-related risk factors,
•assessing and discussing the results obtained from the analysis.
After conducting a thorough review of the existing literature, a total of 38 risk factors associated with the occurrence of delay were identified. Data on the perceptions of risks associated with delays was collected from Turkish civil engineers and architects through a questionnaire survey. A questionnaire comprised of 79 questions was developed subsequent to the identification of risk factors associated with delay. The questionnaire is divided into three main sections. The first section consists of three questions concerning the respondent's educational background, occupation, and experience in the construction industry. The second section comprises 38 questions designed to assess the frequency of each risk factor linked to construction project delays using a Likert scale ranging from 1 to 5, where "1" indicates rarely and "5" indicates always. The third section consisted of 38 questions designed to assess the degree of negative impact on project duration of each risk factor associated with delay using a Likert scale ranging from 1 to 5, where "1" indicates very low and "5" indicates very high.
The questionnaire was conducted with the participation of 151 professionals in the Turkish construction industry, including civil engineers and architects. A total of 146 out of the 151 responses submitted were deemed valid. This rate is approximately equivalent to 97%. Out of the survey participants, 89% (i.e., 130) are civil engineers and 11% (i.e., 16) are architects. The survey included 146 participants, of whom 58% (i.e., 84) held a bachelor's degree, 41% (i.e., 60) held a master's degree, and only 1% (i.e., 2) held a doctorate degree. Out of the construction professionals who took part in the survey, 42% (i.e., 61) have between 0-5 years of experience, 23% (i.e., 33) have between 6-10 years of experience, 16% (i.e., 24) have between 11-15 years of experience, 10% (i.e., 15) have between 16-20 years of experience and 9% (i.e., 13) have more than 20 years of experience in the industry.
To evaluate the internal consistency reliability of the survey responses, the Cronbach's Alpha value (α) was computed using the IBM® Statistical Package for Social Sciences (SPSS®). The Cronbach's Alpha value for the degree of importance was calculated to be 0.937. In theory, the Cronbach's Alpha value ranges from 0 to 1, with a higher value indicating greater internal consistency in the questionnaire. The minimum acceptable value for Cronbach's Alpha is 0.7. It is evident from the results of the reliability analysis that the internal consistency of the risk factors (i.e., 0.937) in the scale is excellent.
According to the results of the Kolmogorov-Smirnov test, it was determined that the distribution was not normal since the significance level of the survey data consisting of the frequency of encounter and the level of its negative effects on the project duration for each risk factor was lower than .001. For this reason, non-parametric tests were applied to the survey data.
The identified risks were ranked and evaluated in terms of their adverse effects on project duration using the frequency index, severity index and relative importance index after data collection. In addition, the data obtained from the survey was analyzed using the Kruskal-Wallis H test and the Mann Whitney U test.
Based on the results of the frequency index, the most commonly encountered risk factors are "inadequate scheduling (F24)", "slowness and multi-levelity of decision-making procedures (F14)", change-order requests from project stakeholders (F3)", and "instability of economic conditions in the host country (e.g., inflation, price fluctuations) (F4)". Conversely, the risk factors "occurrence of hostilities (e.g., terrorism, war, etc.) (F37)", "force majeure/natural disasters (F10)", and "union and strikes (F22)" are identified as occurring rarely.
Based on the results of the severity index, the risk factors that have the most detrimental effect on project duration are listed as follows: "incorrect design, construction errors, and rework (F16)", "inadequate scheduling  (F24)", "inadequate cash flow management by contractors (F6)", "lack of experience /competence of subcontractors (F28)", "slowness and multi-levelity of decision-making procedures (F14)", "insufficient management of the materials' supply chain (F17)", "change-order requests from project stakeholders (F3)", and "inadequate cash flow management by owners (F5)". In contrast, the risk factors that have the least impact on project duration in a negative way are "inadequate connections with local contacts and relevant government departments (F31)", "insufficiency of the legal system in the host country (F8)", insufficient precautions for occupational health and safety/work accidents (F19)", "labor problems (differences in language, social, cultural, and religious backgrounds) (F23)", "bribery and corruption (F38)", "overly stringent health and safety/environmental regulations (F7)", and "union and strikes (F22)". 
Based on the results of the relative importance index, the three most significant factors are "inadequate scheduling (F24)", "slowness and multi-levelity of decision-making procedures (F14)", and "change-order requests from project stakeholders (F3). On the contrary, the risk factors of "emergence of hostilities (e.g., terrorism, war, etc.) (F37)", "overly strict health and safety/environmental regulations (F7)", and "union and strikes (F22)" are considered to be the least significant.
The results of the Kruskal-Wallis H test indicate a statistically significant difference in various factors, including "inadequate cash flow management by owners (F5)", "inadequate cash flow management by contractors (F6)", "unfavorable weather conditions (continuous rainfall, snow, temperature, wind) (F12)", "slowness and multi-levelity of decision-making procedures (F14)", "ınappropriate intervention by owners and third parties (F15)", "ınsufficient management of the materials' supply chain (F17)", "ineffective communication and coordination between labors (language, social and cultural differences) (F23)" and "unrealistic work schedule (F24)" based on the respondents' experience in the industry.
In summary, this thesis systematically identified and evaluated risks related to delays that construction professionals may encounter at every phase of a construction project. After collecting data, the identified risks were assessed and ranked according to their negative impact on the project's duration utilizing the frequency index, severity index, and relative importance index. Identifying and assessing the risks related to delays can provide construction experts with a proactive approach to risk management, leading to potential time and cost savings for projects. In conclusion, this study makes a valuable contribution to the construction industry through raising the awareness of risks related to delays, thereby enabling the development of effective strategies for mitigating these risks.