Bazı yonca çeşitlerinde farklı biçim zamanı uygulamalarının ot verimi ve kalitesi üzerine etkileri
The effects various harvesting time applications on herbage yield and quality of some alfalfa varieties
Yazar: ZİYA MUTLU
Danışman: PROF. DR. HAYRETTİN EKİZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biçme zamanı = Cutting time ; Ot verimi = Grass yield ; Yonca = Alfalfa

Özet:
Bu araştırma, yoncada (Medicago sativa L.) ot verimi ve kalite için uygun biçim zamanının belirlenmesi amacıyla 2014-2016 yıllarında, Ankara'nın Haymana-İkizce lokasyonunda yürütülmüştür. Denemede Bilensoy-80, Gözlü, Elçi, Gea ve Planet yonca çeşitleri yer almış ve yoncanın beş gelişme devresi (vejetatif gelişme, tomurcuklanma, %10 çiçeklenme, tam çiçeklenme, bakla bağlama) incelenmiştir. 

Seyrekleşme oranı, bitki boyu, birim alandaki sap sayısı, bitkide sap sayısı, yeniden gelişme oranı, gelişme dönemlerine göre sırasıyla, %33.6, %34.6, %24.9, %27.1, %22.1; 34.0, 41.4, 57.3, 81.9, 83.1 cm; 553.3, 567.1, 484.0, 567.8, 48.9 adet/m2; 5.0, 4.9, 4.3, 5.4, 4.8 adet/bitki; 1.31, 1.58,1.74, 1.59, 1.52 cm/gün olarak belirlenmiştir. Yeşil ot ve kuru ot verimleri biçim zamanlarına göre sırasıyla 2892.5, 3460.8, 4129.7, 4732.2, 4275.7 kg/da; 605.8, 737.0, 1028.9, 1227.1, 1187.2 kg/da olarak elde edilmiştir. 

Biçim zamanlarına göre ham protein oranı ve ham protein verimleri sırasıyla %25.5, %25.0, %23.5, %22.0; %21.6; 151.8, 176.8, 237.2, 270.3, 251.5 kg/da olarak tespit edilmiştir. En düşük ADF, NDF ve en yüksek SKM oranı, Bilensoy, Gözlü, Elçi ve Gea çeşitlerinde sırasıyla %33.3, 33.0, 33.0, 32.2; %47.7, 47.6, 47.5, 46.5; %63.0, 63.2, 63.2, 63.8 ile vejetatif gelişme döneminde belirlenirken, Planet çeşidinde ise sırasıyla %31.8, %45.9, %64.2 ile tomurcuklanma döneminde tespit edilmiştir. Gelişme dönemlerine göre nisbi yem değerleri sırasıyla 165.2, 160.9, 157.5, 145.4, 147.2 olarak hesaplanmıştır.

Araştırma sonucuna göre, yetiştirme koşulları ve üreticinin ihtiyaçları dikkate alınarak yoncanın, %10 çiçeklenmeden tam çiçeklenmeye kadar ki bir dönemde biçilebileceği, Bilensoy-80, Gözlü, Gea ve Planet çeşitlerinin Haymana ve benzer lokasyonlar için uygun olduğu, Elçi çeşidinin uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out in 2014-16 at Ankara Haymana-İkizce location in order to determine the the most suitable cutting time for herbage yield and forage quality of alfalfa (Medicago sativa L). Bilensoy-80, Gözlü, Elçi, Gea and Planet cultivars of alfalfa were contained as the material in the trial, and five different growth stages of the alfalfa (vegetative, bud, 10% flowering, full flowering, seed pod) were investigated.

Sparsenes rate, plant height, number of stems per unit area, number of stems per plant, regrowth rate were determined as 33.6%, 34.6%, 24.9%, 27.1%, 22.1%, 34.0, 41.4, 57.3, 81.9, 83.1 cm, 553.3, 567.1, 484.0, 567.8, 48.9 units / m2, 5.0, 4.9, 4.3, 5.4, 4.8 units / plant, 1.31, 1.58, 1.74, 1.59, 1.52 cm / day, respectively according to the development periods. Herbage and hay yields were obtained as 2892.5, 3460.8, 4129.7, 4732.2, 4275.7 kg/da, 605.8, 737.0, 1028.9, 1227.1, 1187.2 kg / da according to development periods respectively. Crude protein contents and crude protein yields were determined as 25.5%, 25.0%, 23.5%, 22.0%, 21.6%, 151.8, 176.8, 237.2, 270.3, 251.5 kg/da according to cutting times, respectively. The lowest ADF, NDF and highest SCM ratio were observed in the vegetative development period of Bilensoy, Gözlü, Elçi and Gea varieties as 33.3%, 33.0, 33.0, 32.2, 47.7%, 47.6, 47.5, 46.5, 63.0%, 63.2, 63.2, 63.8%, respectively. However, it was determined in the budding period with 31.8%, 45.9% and 64.2% respectively in Planet variety. However, it was detected during the budding period as 31.8%, 45.9% and 64.2% in Planet variety, respectively. Relative feed values according to development periods were calculated as 165.2, 160.9, 157.5, 145.4, 147.2 respectively. 

According to the results of the research, it was concluded that alfalfa can be harvested in a period from 10% to full flowering by taking into consideration of the growing conditions and the needs of the producer and Bilensoy-80, Gözlü, Gea and Planet varieties are suitable for Haymana and similar locations, while the Elçi variety is not suitable.