Ahşap çerçeve sistemlerde çapraz eleman kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of usage of cross-bracing members in timber frame systems
Yazar: ÖMER KOÇAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN ÖNCÜ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Ahşap, kendini yenileyebilen doğal bir yapı malzemesidir. Doğadan temin edilir, montajı kolaydır ve fazla uzun sürmemektedir. Yıkılması gereken ahşap yapıdaki elemanlar sökülüp başka bir yapıda kullanılabilmektedir. Ahşap yapılar hafif yapılardır, deprem performansı açısından diğer yapılara nazaran daha iyidir ve uygun enkesit kullanıldığında ve birtakım kimyasal işlemler uygulandığında yangın performansı da daha iyi hale gelmektedir. Ahşap yapılar birçok açıdan avantajlı olduğu için tez çalışması kapsamında ahşap yapıların ve ahşap taşıyıcı sistemlerin özellikleri detaylıca açıklanmış olup geleneksel ahşap taşıyıcı sistemler ve modern yapım sistemleri çalışma kapsamında detaylıca ele alınmıştır. Tez çalışmasının yapısal analiz bölümünde yapıda kullanılan parametrelerin aynı olduğu, sadece çapraz kullanımının farklı olduğu 6 model tasarlanmış olup, modeller TBDY 2018 (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği) kapsamında spektral analiz yöntemi ile ETABS programıyla analiz edilmiştir. Amaç ahşap yapıda tek yönlü çapraz eleman kullanımının yapı stabilitesine ve deprem dayanımına etkisini araştırmak olmuştur. İki farklı lokasyon için spektral analiz yapılmıştır ve analiz sonucunda bir kolon ve bir kiriş elemanda oluşan kesme kuvveti değerleri karşılaştırılmıştır. Modellerin spektral analizden elde edilen kat öteleme, tepe deplasman ve göreli kat öteleme değerleri karşılaştırılmıştır. Analiz sonuçlarına göre en elverişli modelin çapraz elemanın kenar orta açıklıklarda kullanıldığı model olduğu belirlenmiştir. Analiz sonucunda çapraz eleman kullanımının kat ötelemesi değerini ve kolonlarda oluşan kesme kuvveti değerini ciddi oranda azalttığına da ulaşılmıştır. İlerleyen çalışmalarda, çift yönlü çapraz kullanımının ve payanda kullanımının deprem dayanımına etkisi incelenebilir ve çapraz elemanların farklı açıklıklarda kullanımı ile modeller çoğaltılabilir ve her modele spektral analiz uygulanarak en elverişli modelin yani çapraz kullanımının en etkin olduğu açıklığın tespiti yapılabilir. Eşdeğer deprem yükü yöntemi ve statik itme analizi yöntemi gibi analizler de uygulanarak bu analizlerden elde edilen sonuçlar karşılaştırılabilir.

Abstract:
Wood is a natural building material that can renew itself. It is supplied from nature, is easy to assemble, and does not last very long. Elements of a timber structure can be removed and reused in another timber structure. Timber structures are lightweight and better than other structures in terms of seismic performance. Fire performance becomes better when appropriate cross-sections are used and some chemical processes are applied. Since timber structures are advantageous in many respects, the features of timber structures and structural elements are explained in detail within the scope of the thesis study, and traditional timber systems and modern construction systems are discussed in detail in the study. In the structural analysis section of the thesis study, 6 models were designed in which the parameters used in the structure were the same, only usage of the cross-bracing members was different, and the models were analyzed with the ETABS program with the spectral analysis method by TSC 2018 (Turkish Seismic Code). The aim was to investigate the effect of the use of single cross-bracing members in timber buildings on stability and earthquake resistance. Spectral analyses were performed for two different locations and compared the roof displacement and interstory displacement values. Also were compared shear force values of one column and one beam element of the models. According to the results of the analysis, it was determined that the most suitable model was the one in which the cross-bracing members were used in the edge middle openings. As a result of the analysis, it was also found that the use of cross-bracing members significantly reduced the value of the interstory displacement and the value of the shear force of the columns. In the following studies, the effect of the usage of the x cross-bracing members on earthquake resistance can be examined and models can be multiplied with the use of cross-bracing members in different openings and spectral analysis can be applied to each model to determine the most suitable model. Also, the Equivalent seismic load method and the pushover analysis can be used.