Nükleer santrallerin hukuki ve çevresel sorumluluğu
Legal and environmental responsibility of nuclear power plants
Yazar: BÜŞRA AYGÜN
Danışman: PROF. DR. MESUT HAKKI CAŞIN
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devletler hukuku =   ; Enerji hukuku = Energy law ; Kamu hukuku = Public law ; Çevre hukuku = Environmental law

Özet:
Nükleer enerji santrallerinin hukuki ve çevresel sorumluluğu, nükleer enerjinin önemini ve anlamını açıklamakta, nükleer enerji kullanımındaki risk faktörlerini, bu risklere ilişkin kamuoyu algısını ve nükleer enerji hukukunun gelişimini incelemektedir. Ayrıca nükleer enerjiyi sürdürülebilir kalkınma bağlamına yerleştirmekte ve nükleer enerjinin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolünün hayati önemini teorik ve pratik düzlemde ortaya koymaktadır. Uluslararası hukuk ve çevre hukuku arasındaki ilişki, çevre hukuku belgelerindeki hükümlerin tanımlanmasını içerdiğinden, nükleer enerji santrallerinin sorumluluğunun belirlenmesi için çok önemlidir. Bu bağlamda, nükleer enerji alanında uygulanan birçok önemli çevre hukuku ilkesi tartışılmaktadır. Bu bağlamda nükleer güvenlik ve nükleer emniyet gibi konuların ele alınması ve gerekli belgeler ile analiz edilmesi vazgeçilmez bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Uluslararası hukuk taşıdığı yüksek risk faktörünü dikkate alarak nükleer güvenlik ile ilgili hukuki normları düzenlerken, nükleer kaza olaylarının sınır aşan tabiatını dikkate alarak, hem güvenliğin azami şekilde teminat altına alınmasını sağlayarak sıkı yasal düzenlemeler getirmiş, hemde bu zararların tazminini uluslararası hukuk anlaşmaları ile desteklemiştir. Bu bağlamda 1994 Nükleer Güvenlik Sözleşmesi ve IAEA Güvenlik Kılavuzları gibi ilgili anlaşmaların hükümleri tartışılarak uluslararası metinlerin yeterliliğinin ölçülmesi kaza riskinin minimize edilmesi açısından öncelikli hedef olarak belirlenmiştir. Yine nükleer anlaşmalar, üçüncü taraflara yönelik sorumluluk rejimlerini ele alınması sorumluluk sahibinin belirlenmesi açısından oldukça önemlidir. Olası veya gerçek bir nükleer kazaya karşı bildirim, acil durum hazırlığı ve müdahale konularını ele almaktadır. Anlaşmalar hukuki yükümlülük olarak nükleer enerjinin küresel ve bölgesel düzeyde düzenlenmesine ilişkin kurumsal çerçeveyi düzenlemektedir. Dünyada gerçekleşen farklı nükleer kazaların ardından küresel, bölgesel ve devlet düzeylerinde verilen düzenleyici tepkilere genel bir hukuki bakış ile değerlendirilmiştir.

Abstract:
The legal and environmental liability of nuclear power plants explains the importance and meaning of nuclear energy, analyses the risk factors in the use of nuclear energy, the public perception of these risks and the development of nuclear energy law. It also places nuclear energy in the context of sustainable development and demonstrates the vital importance of the role of nuclear energy in combating climate change on the theoretical and practical level. more. The theoretical relationship between international law and environmental law is closely interconnected, and the identification of nuclear energy-related provisions in environmental law instruments and the analysis of the application of environmental law principles in nuclear agreements are important for the liability of nuclear power plants. In this context, many important principles of environmental law applied in the field of nuclear energy are discussed. In this context, it is indispensable to address issues such as nuclear safety and nuclear security and to analyse them with the necessary documents. While international law regulates the legal norms related to nuclear safety by taking into account the high risk factor it carries, taking into account the transboundary nature of nuclear accident events, it has introduced strict legal regulations by ensuring the maximum guarantee of safety and has supported the compensation of these damages with international legal agreements. In this context, the provisions of relevant agreements such as the 1994 Nuclear Safety Convention and IAEA Safety Guidelines were discussed and the adequacy of international texts was determined as a priority target in terms of minimising the risk of accidents. Again, nuclear agreements are very important in terms of determining the liability regimes for third parties. It deals with notification, emergency preparedness and response to a possible or actual nuclear accident. As legal obligations, the agreements regulate the institutional framework for the regulation of nuclear energy at the global and regional level. The role of the IAEA, NEA and ICRP in setting nuclear safety standards, radioactive waste management, technology transfer, technical assistance in the development and formulation of regulatory frameworks and the provision of the necessary infrastructure for the peaceful use of nuclear energy is analysed. The regulatory responses at the global, regional and state levels following different nuclear accidents around the world are evaluated with a general legal overview.