Gözetim toplumunda değişen mahremiyet algısı ve sosyal medyada temsili
Changing the perception of privacy in the surveillance society and represantation in the social media
Yazar: ERHAN ATABEY
Danışman: DOÇ. DR. YURDAGÜL BEZİRGAN ARAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gözetim = Surveillance ; Gözetim teknolojileri = Surveillance technologies ; Gözetim toplumu = Surveillance society ; Kuşak farklılıkları = Generational diversity ; Kuşaklar = Generations ; Mahremiyet = Privacy ; Sosyal medya = Social media ; Yeni medya = New media

Özet:
Akıllı evler, cep telefonu uygulamaları, karekodlar, bankacılık işlemleri vb. toplum yaşamına ve bunu kullanan bireylere hem zaman hem de ulaşılabilirlik adına büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Gün geçtikçe yoğunlaşan dijital yaşam, bireylere hep daha pratik daha erişilebilir bir yaşam vaat ederken; bireyler ise kendilerine sunulan bu tür hizmetlerin bedelini her an her yerde görünür olarak ve her geçen gün biraz daha mahremiyetlerinden vazgeçerek ödemektedir. Dijital yaşamla birlikte gelişen gözetim teknolojileri görülmeden yaşamanın neredeyse imkânsız hale geldiği gözetim toplumunun oluşumuna zemin hazırlamıştır. Bireylerin yerini sayısal bedenlere bıraktığı gözetim toplumunda, öznenin bedeninden çok onun kişisel verileri önem kazanmaktadır. Gerek ülke yönetimleri gerekse kapitalist tüketim anlayışı, bireylerin yaşamına daha fazla müdahil olabilmek adına toplumu daha çok gözetlemek ve daha çok kişisel bilgiye ulaşmak için çaba göstermektedir. Bu anlamıyla kişilerin mahrem olan bilgileri sürekli el değiştirmekte ve gözetim toplumunda mahremiyetin sınırları günden güne geriye çekilmektedir. Mahremiyetin sınırlarının daraldığı en önemli yerlerden biri, artık toplumsal yaşamı pek çok alanda domine eden yapısıyla sosyal medya platformlarıdır. Günlük yaşam, siyaset, spor gibi hayatın her alanında belirleyici bir güce sahip olan sosyal medya, toplumunun değer ve yargıları üzerinde de önemli bir role sahiptir. Gözetimin başladığı yerde mahremiyet sorununun da başladığı göz önünde bulundurulduğunda, sosyal medyanın gözetim ve mahremiyetin en sık karşılaştığı alanlardan biri olduğu düşünülmektedir. Sosyal medyanın kullanıcıları hem üretici hem tüketici şeklinde konumlandıran yapısı, sosyal medyada mahremiyetin sergilenebilir bir nesneye dönüşmesine neden olmaktadır. Gözetleme ve gözetlenme pratiğine dayalı sosyal medyanın, bu anlamıyla mahremiyet olgusunun değişim ve dönüşüm sürecine de etki ettiği düşünülmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmada gözetim toplumunda değişen mahremiyet algısının sosyal medyada temsili, farklı kuşak katılımcılarla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler ışığında anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda X, Y, Z kuşağına mensup 21 katılımcıyla olgubilim desenine göre tasarlanan araştırma kapsamında yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle görüşmeler gerçekleştirilmiş; elde edilen bulgular betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir.

Abstract:
Smart homes, mobile phone applications, QR codes, banking transactions, etc. provide great convenience in terms of both time and accessibility to the social life and the individuals who use it. While digital life, which is getting more intense day by day, promises a more practical, more accessible life to individuals; on the other hand, they pay the price of such services offered to them by being visible everywhere at any time and by giving up their privacy more and more every day. Surveillance technologies that have developed with digital life have paved the way for the formation of the surveillance society where it is almost impossible to escape from surveillance. In the surveillance society where individuals are replaced by digital bodies, the personal data gains more importance than the body of the subject. Both governments and the capitalist understanding of consumption strive to monitor the society more and to reach more personal information in order to be more involved in the lives of individuals. In this sense, the private information of individuals is constantly changing hands and the limits of privacy are being pulled back day by day in the surveillance society. One of the most important places where the boundaries of privacy are narrowed are social media platforms, with their structure that forces social life in many areas. Social media, which has a decisive power in every aspect of life such as daily life, politics and sports, also has an important role on the values and judgments of society. Considering that the problem of privacy begins where surveillance begins, social media is thought to be one of the areas where surveillance and privacy are encountered most frequently. The structure of social media that positions users as both producers and consumers causes privacy in social media to turn into an exhibitable object. Social media based on the practice of monitoring and being monitored, thought to affect the change and transformation phenomenon of privacy. Within this context, in this study, the representation of the changing perception of privacy in the surveillance society on social media has been tried to be interpreted in the light of the data obtained from semi-structured interviews with different generations of participants. In this context, interviews were conducted with semi-convincing interview technique within the scope of the research designed according to the phenomenology pattern with 21 influences belonging to the X, Y, and Z generations; The obtained descriptive analysis method was analyzed.