Diplomatik ilişki kuruluşundan Suriye iç savaşına Osmanlı/Türkiye-ABD ilişkileri üzerine neorealist bir değerlendirme
A neorealist assessment on Ottoman/Turkey and United States of America relations from the establishment of diplomatic relations to Syrian civil war
Yazar: HÜSMEN AKDENİZ
Danışman: DOÇ. DR. ARMAĞAN GÖZKAMAN
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Orta büyükle güç = Middle power ; Suriye = Syria ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Yeni gerçekçilik = Neorealism ; İç savaş = Civil war

Özet:
Bu çalışmada başat/büyük güçlere karşı orta/ikincil güçlerin izleyebilecekleri strateji ve politikalar Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri özelinde neorealist bakış açısından incelenmiş ve istatistiksel analiz destekli bir strateji belirleme modellemesi ile test edilmiştir. Bu çerçevede ilk diplomatik ilişkilerin kurulduğu Osmanlı Devleti döneminden Suriye iç savaşına (2019 yılı sonuna kadar) iki ülke ilişkileri güç ve çıkar temelli olarak Türkiye bakış açısından ele alınmıştır. Çalışmanın amacı literatürde daha çok başat/süper/büyük güce dayalı olarak ele alınan güç, strateji ve politikaları orta/ikincil güçler açısından inceleyip orta güçlerin büyük güçlere karşı hangi strateji ve politikaları izleyebilecekleri, çıkarlarını nasıl koruyabilecekleri hususunun literatürde yer almasını sağlamaktır.
Çalışmada tarihsel süreç içerisinde iki ülke ilişkilerinde önemli yer tutan 86 konu seçilerek ağırlıklı olarak Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler öğretim üyeleri ve doktora öğrencilerine bir anket uygulanarak konu/olay/olgu/çıkarların hangi taraf veya tarafların ve ne kadar lehine/aleyhine oldukları istatistiksel olarak analiz edilmiş, daha sonra bu verilerle iki ülke ticareti, ihracatın ithâlâtı karşılama oranı, askeri/mali yardımlar, silah ticareti, IMF borçlanmaları, Birleşmiş Milletler kararlarındaki oy farkı ve uyumları, gibi verilerle mukayese edilmiş ve Türkiye açısından hangi stratejilerin hangi dönemlerde uygulandığı tespit ve test edilmiştir.
Konunun özelliği itibariyle nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin her ikisine de yer verilen araştırmada Türkiye-ABD ilişkilerini örnek alarak yapılan bu istatistiksel analiz destekli strateji belirleme modelleme çalışmasının istendiği takdirde eşit olmayan güçlerin birbirlerine karşı uygulayabilecekleri muhtemel stratejilerin belirlenmesinde kullanılabileceği de değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this study, the strategies and policies that the middle powers can use against the dominant/great powers were analyzed with a neorealist perspective, with specific emphasis on Turkey and the United States and has been tested (addressed) through a strategy analysis modeling model supported by statistical analysis. In this context, from the establishment of the first relations during Ottoman Empire to the civil war in Syria (until end of 2019), the relations of the two countries are dicussed based on power and interest, from Turkey's point of view. The aim of the study is to examine the power, strategies and policies, which are mostly based on dominant/super/great power in the literature, in terms of medium/small powers and to ensure that the strategies and policies of the middle powers against the great powers and how they can protect their interests are included in the literature.
In the study, 86 topics, which have an important place in the relations between the two countries in the historical process, were selected, and a questionnaire was applied to the Political Science and International Relations faculty members and doctorate students, and the statistical analysis of which party / event / case / interests were in favor of or against them was analyzed, and then, these data were compared to datas such as trade between two countries, military/financial aid, arms trade, voting differences and similarities in United Nations resolutions, IMF loans, and the ratio of exports to imports and, from the viewpoint of Turkey, which strategies were applied in which periods were identified and tested.
Given the topic's speciality, in the research, which includes both qualitative and quantitative research methods, and in this statistical analysis made by taking Turkey-US relations as a sample, it is also evaluated that it can be used to determine possible strategies that can be applied by unequal powers against each other, if desired.