Yönetici ve öğretmen görüşlerine göre Türkiye'deki kamu liselerinde farklılıkların yönetimi
Diversity management in public high schools in Turkey according to administrators' and teachers' views
Yazar: HASAN BASRİ MEMDUHOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İçinde bulunduğumuz yeni yüzyılda sosyal, siyasal, teknolojik ve ekonomikhayatta yaşanan hızlı değişim, küreselleşmenin de etkisiyle örgütlerin felsefelerini,stratejilerini ve kültürlerini etkilemektedir. Örgütlerle birlikte işgören profilinin değişimeuğramasıyla, üretimin en temel öğesi durumuna gelen insan kaynağının yönetimi dahabir önem kazanmış, böylelikle yönetim tarzları ve insan ilişkilerinde yeni yaklaşımlaragerek duyulmaya başlanmıştır. Bu anlamda ihtiyaç duyulan yeni yönetimyaklaşımlarından biri de farklılıkların yönetimidir. Farklılıkların yönetimi; örgütlerdeçalışanların farklılıklarına saygı duyulmasının ve hiçbir kişi ve gruba ayrımyapılmamasının yanında, farklılıkların bireysel ve örgütsel amaçlar doğrultusundadeğerlendirilmesini, tüm işgörenler için pozitif bir çalışma ortamı yaratılarak,farklılıkların potansiyel avantajlarının artırılmasını ve olası sakıncalarının azaltılmasınıesas alır.Bu araştırma; farklıklıların yönetimi kapsamında lise yönetici ve öğretmenlerininfarklılıklara ilişkin algılarını ve liselerde farklılıkların nasıl yönetildiğine ilişkin görüşlerinisaptamayı amaçlamaktadır. Bu amaçla kamu genel lise yönetici ve öğretmenlerinin;?bireysel tutum ve davranışlar? ve ?örgütsel değerler ve normlar? boyutlarındafarklılıklara ilişkin algıları ve ?yönetsel uygulamalar ve politikalar? boyutundafarklılıkların nasıl yönetildiğine ilişkin görüşleri değerlendirilmiştir.Araştırmanın hedef evreni, Türkiye'deki il merkezlerinde bulunan 768 kamugenel lisesinde görev yapan 2.304 yönetici ve 41.046 öğretmenden oluşmaktadır.Araştırmanın örneklemini ise 21 il merkezindeki 141 kamu genel lisesinde görev yapan400 yönetici ve 450 öğretmen oluşturmaktadır. İllerin belirlenmesinde coğrafi bölge vesosyo-ekonomik gelişmişlik endeksi temel ölçüt olarak alınmış ve çok aşamalıörnekleme tekniği kullanılmıştır.Araştırmanın verileri, Balay ve Sağlam (2004) tarafından geliştirilen?Farklılıkların Yönetimi Ölçeği? kullanılarak elde edilmiştir. Veriler, SPSS istatistik paketprogramı kullanılarak yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, ilişkisiz ttesti, tekyönlü Varyans analizi (ANOVA), Mann-Whitney U testi ve iki yönlü varyansanalizi (split plot) ile çözümlenmiştir. Grup ortalamaları arasındaki farkın testedilmesinde a=.05 anlamlılık düzeyi esas alınmıştır.Bu araştırma sonucunda, yönetici ve öğretmenlerin farklılıklar konusundagenelde olumlu görüşlere sahip oldukları, farklılıkları bir zenginlik olarak gördükleri,farklılıklar konusunda okulların olumlu örgütsel değerlere ve normlara sahip oldukları,yönetici ve öğretmenlerin liselerde yönetsel eylem ve uygulamalarda pek ayrımcılıkyapılmadığını düşündükleri, farklıklıları dikkate alan, değerlendiren ve farklılıklaradayalı bir yönetim anlayışı sergilendiği bulgularına ulaşılmıştır. Yönetici veöğretmenlerin görüşleri göreve ve bölgeye göre farklılaşmaktadır. Ayrıca yönetici veöğretmenlerin ortak (toplam) görüşleri alt boyutlarda farklılık göstermektedir. Geneldeolumlu olarak değerlendirilebilecek bu sonuçların ortaya çıkmasında pek çok etmen roloynamakla birlikte, birçok uygarlığın filizlenip yeşerdiği Anadolu topraklarına bekçilikyapan Türk toplumunun, farklılıklara saygı ve hoşgörü konusunda, güçlü bir tarihsel vekültürel mirasa sahip olmasının etkisinin önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this new century the great change in social, political, technological andeconomic life at a rattling rate affects philosophies, strategies and cultures oforganizations together with the effects of the globalization. As a result of the change inemployee profile as well as organizations, human resources management which hasbecome the very basic component of production has become more important, so newapproaches are needed in management styles and human relationships. In this sense,one of the necessary new management approaches is diversity management. Diversitymanagement is predicated on respect for diversities between employees inorganizations and non-discrimination between people and groups as well asassessment and utilization of differences according to individual and organizationalgoals. The main goal here is an increase in potential advantages of diversities and adecrease in possible disadvantages, by creating a positive working environment for allemployees.The purpose of the present study is to determine public high schooladministrators? and teachers? perceptions about diversities and their views on howdifferences are managed in general public high schools within the framework ofdiversity management. To this end, public high school administrators? and teachers?perceptions about diversities concerning the dimensions of ?individual attitudes andbehaviors? and ?organizational values and norms? and their views on how differencesin ?managerial practices and policies? dimension are managed are assessed.The target group of the present study consists of 2.304 administrators and 41.046teachers working in 768 general public high schools in provincial centers in Turkey.The sample of the study includes 400 administrators and 450 teachers working in 141general public high schools in 21 provincial centers. In order to determine provinces,PDF created with pdfFactory Pro trial version www.softwarelabs.comthe geographical region and socio-economic development index was used as the basiccriterion and a multi-phase sampling technique was used.The data of the study was gathered, using the ?Diversities Management Scale?developed by Balay and Sağlam (2004). The data was analyzed using SPSS packstatistics program, in terms of percentage, frequency, arithmetic mean, standarddeviation, non-relational t test, non-relational analysis of variance (ANOVA), Mann-Whitney U test and two-way analysis of variance (split plot). In order to test thedifference between the group averages, the a=.05 significance level was taken as abasis.At the end of the study, the following findings were obtained: The administratorsand the teachers generally had positive views on diversities, they considereddiversities as enrichment, the schools had positive organizational values and normsconcerning diversity, the administrators and the teachers thought there was not muchdiscrimination in managerial actions and practices at high schools, and there was adiversity-based managerial insight that regarded and assessed diversities. The viewsof the administrators and the teachers differed according to position and region.Furthermore, the common (total) views of the administrators and the teachers differedin subdimensions. Although a lot of factors play a role in obtaining such results thatcould be considered as generally positive, it is thought that the effect of a stronghistorical and cultural heritage in Turkey, which guards Anatolia, where a lot ofcivilizations were founded, is so important in terms of respect for diversities andtolerance.