6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremini yaşayan bireylerde travma sonrası stres bozukluğu, travma sonrası büyüme ve varoluşsal kaygılar arasındaki ilişkide ruminasyonun rolü
The role of rumination in the relationship between post-traumatic stress disorder, post-traumatic growth and existential anxiety in individuals exposed to Kahramanmaraş earthquake on February 6, 2023
Yazar: MAKBULE ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM SARISOY AKSÜT
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada varoluşsal kaygılar ile travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide iki farklı ruminasyon türü olan istemsiz ve istemli ruminasyonun aracılık rolünün araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş merkezli depremden etkilenen 11 ilden (Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Malatya, Şanlıurfa, Gaziantep, Osmaniye, Adana, Diyarbakır, Kilis ve Elazığ) birinde bulunarak depreme maruz kalan, 18-65 yaş aralığındaki 414 yetişkin bireyden oluşmaktadır. Katılımcılar çevrimiçi platformlar aracılığı ile Google forms üzerinden oluşturulan Demografik Bilgi Formu, Varoluşsal Kaygı Ölçeği, Olayların Etkisi Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu, Travma Sonrası Büyüme Envanteri ve Olay İlişkili Ruminasyon Envanterini doldurmuştur. Araştırmanın bağımlı değişkenleri olan travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyümeye etkisi bulunan demografik ve depremle ilgili değişkenlerin belirlenebilmesi için t-test, ANOVA ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Bu analizler sonucunda bağımlı değişkenlerle ilişkili bulunan değişkenler aracılık analizlerinde kontrol edilmiştir. Araştırmada basit aracılık analizleri için PROCESS Macro Model 4 ve sıralı aracılık etkisini test etmek için Model 6 kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular; varoluşsal kaygılar ile travma sonrası stres belirtileri arasındaki ilişkide istemsiz ve istemli ruminasyonların kısmi aracılık rolü olduğunu ortaya koymuştur. Varoluşsal kaygılar ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide ise istemli ruminasyonların kısmi aracılık rolü bulunurken, istemsiz ruminasyonların bu ilişkide anlamlı bir aracılık etkisinin olmadığı görülmüştür. Varoluşsal kaygılar ile travma sonrası stres düzeyi ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide istemsiz ve istemli ruminasyonun seri aracılık etkisine sahip olduğu bulunmuştur. Bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, the aim was to investigate the mediating role of two different types of rumination, intrusive and deliberate in the relationship between existential anxieties, post-traumatic stress and post-traumatic growth. The sample of the study consisted of 414 people aged between 18 and 65 years.  People who were exposed to the earthquake in one of the 11 cities (Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Malatya, Şanlıurfa, Gaziantep, Osmaniye, Adana, Diyarbakır, Kilis, and Elazığ) affected by the earthquake centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023 were included in the study as participants. They completed Demographic Information Form, Existential Anxiety Scale, Impact of Event Scale-Revised, Post-Traumatic Growth Inventory, and Event-Related Rumination Inventory via Google Forms. To identify the effect of demographic and earthquake-related variables on dependent variables t-test, ANOVA and multiple linear regression analyses were conducted. Variables significantly effecting dependent variables were controlled in mediation analyses. For simple mediation analyses, PROCESS Macro Model 4 was used, and Model 6 was used for serial mediation analysis in the study. According to the findings, both intrusive and deliberate rumination partially mediated the relationship between existential anxieties and post-traumatic stress. In the relationship between existential anxieties and post-traumatic growth, only deliberate ruminations mediated the relationship. It was found that intrusive and deliberate rumination had a serial mediation effect in the relationship between existential anxieties and post-traumatic stress and post-traumatic growth. The findings were discussed under the light of existing literature.