19. ve 20. yüzyıl Türk ve Rus romanlarında Aydın
Intelligent in the Turkish and Russian literature of the 19th and 20th centuries
Yazar: EKATERİNA KAPRANOVA
Danışman: DOÇ. DR. ADEM POLAT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Rus edebiyatı = Russian literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Küreselleşen çağımızda, çeşitli kültürler ve topluluklar arasındaki etkileşim sürekli bir genişleme göstermektedir. Bu etkileşim, kültürlerarası bir alışverişe olanak sağlar ve farklı kültürlerin birbirlerinden öğrenmelerine imkân tanır. Bu sürecinde, edebiyatın rolü hayati bir öneme sahiptir. Edebiyat, kültürler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları keşfederken, aynı zamanda insanlık değerlerinin evrenselliğine dikkat çeker. Bu çalışmada, Türk ve Rus romanlarındaki aydın figürlerinin benzerliklerini ve farklılıkları ele alındı. 19. ve 20. yüzyıllarda hem Türk hem de Rus aydınları, toplumsal değişim ve dönüşüm süreçlerinde aktif roller üstlenmişlerdir. Bu dönemde, aydınların toplumsal meselelere karşı duyarlılıklarıyla tanındıkları ve bu meselelerin çözümüne yönelik çabalarıyla bilindikleri görülmektedir. Bununla birlikte, Türk ve Rus aydınları arasında kültürel farklılıklar da mevcuttur. Bu farklılıklar, edebi tarz, siyasi düşünce ve kültürel değerler gibi çeşitli alanlarda kendini göstermektedir. Tezimizde, Türk ve Rus romanlarındaki aydın figürlerinin benzerliklerini ve farklılıklarını anlamayı hedefliyoruz. Bu bağlamda, tezimizde başvuracağımız yöntemler arasında karşılaştırmalı analiz ve kültürel tarihsel yaklaşım bulunmaktadır. Bu yöntemler, Türk ve Rus romanlarındaki aydın figürlerinin farklı ve ortak yönlerini anlamamıza yardımcı olacaktır. Bu çalışma, Türk ve Rus romanlarındaki aydın figürlerinin benzerliklerini ve farklılıklarını anlama çabasıdır. Bu tez, okuyuculara farklı kültürler arasındaki ilişkilerin incelenmesi konusunda bir bakış açısı sunarken, aynı zamanda edebiyatın kültürlerarası etkileşimdeki rolünü de vurgulamaktadır. Bu tez, 19. ve 20. yüzyıllarda Türk ve Rus romanlarında aydınlar temasının karşılaştırmalı bir analizini sunmaktadır. Halit Ziya Uşaklıgil'in "Aşk-ı Memnu" ve Fyodor Dostoyevski'nin "Budala" eserleri, bu analizin merkezinde yer almakta ve her iki romanın aydın karakterlerinin toplumsal rolleri, ahlaki ikilemleri ve bireysel arzuları arasındaki çatışmaları nasıl işlediği incelenmektedir. Çalışma, bu iki eserin farklı kültürel ve tarihsel bağlamlarına rağmen, insan doğası ve toplumsal yapılar hakkında benzer sorgulamalar sunduğunu ortaya koymaktadır. Her iki romanın da dönemlerinin sosyal ve politik yapısına derinlemesine bir bakış sunduğu ve aydınların toplum içindeki rollerinin ve bu rollerin değişimlerinin altını çizdiği gözlemlenmiştir. Bu tez, aydınların tasvirindeki benzerlikler ve farklılıkları göstermekte ve edebiyatın toplumsal ve tarihsel olayları yansıtan ve yorumlayan bir araç olarak önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
In today's world, interaction between different cultures and societies is constantly increasing. This interaction allows for cultural exchange and learning from different cultures. In this process, literature plays a crucial role. Literature examines the similarities and differences between cultures while also pointing to humanity's common values. In this thesis, we examine the differences and similarities of intellectuals in Turkish and Russian novels. In the 19th and 20th centuries, Turkish and Russian intellectuals fought for social change and transformation. During this period, intellectuals were known for their sensitivity to social problems and their efforts to solve them. However, there are also cultural differences between Turkish and Russian intellectuals. These differences emerge in various fields, such as literary style, political thought, and cultural values. We aim to understand the differences and similarities between Turkish and Russian intellectuals in their novels. For this purpose, we will use a comparative analysis and a cultural-historical approach. These methods will help us understand the different and similar aspects of Turkish and Russian intellectuals in novels. This thesis is an attempt to understand the differences and similarities of intellectuals in Turkish and Russian novels. It provides readers with an understanding of the examination of relationships between different cultures and emphasizes the role of literature in cultural exchange. This thesis presents a comparative analysis of the theme of intellectuals in Turkish and Russian novels during the 19th and 20th centuries. It focuses on Halit Ziya Uşaklıgil's "Aşk-ı Memnu" and Fyodor Dostoevsky's "The Idiot", examining how these novels portray the societal roles, moral dilemmas, and individual desires of intellectual characters. Despite their different cultural and historical contexts, the study reveals that both works offer similar inquiries into human nature and social structures. Each novel provides an in-depth look at the social and political fabric of their respective times, highlighting the roles of intellectuals in society and the transformation of these roles. This thesis demonstrates the similarities and differences in the depiction of intellectuals, emphasizing the importance of literature as a tool for reflecting and interpreting social and historical events.