İnmeli hastalarda yürümeye yardımcı ortez ve el desteği kullanımını etkileyen faktörler
Factors affecting the usage of orthosis and assistive devices for ambulation in patients with stroke
Yazar: NURHAN OKUR YILMAZ
Danışman: DR. ZUHAL ÖZİŞLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: El = Hand ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Ortotik cihazlar = Orthotic devices ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Reçeteler = Prescriptions ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; inmeli hastalarda yürümeye yardımcı ortez ve el desteği reçetelenen hastaların klinik özelliklerini belirlemektir. İkincil olarak ortez ve destek reçetelenen hastaların rehabilitasyon programlarının özelliklerini belirlemeyi hedefledik. 
Gereç ve Yöntem: 2016 yılında yatarak rehabilitasyon programına alınmış tüm inme tanılı hastaların (473 hasta) kayıtları retrospektif olarak incelendi, dahil edilme kriterlerine uyan 145'i (%41,6) kadın, 203'ü (%58,4) erkek olmak üzere 348 hasta çalışmaya alındı. Hastaların demografik ve inmeyle ilişkili klinik özellikleri kaydedildi. Ayrıca alt ekstremite motor değerlendirmesi için Brunnstrom Motor Evrelemesi; fonksiyonel değerlendirme için Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması kullanıldı. Hastalara rehabilitasyon programı içerisinde uygulanan ek tedaviler (robotik rehabilitasyon, denge eğitimi, botulinum toksin enjeksiyonu vb) kaydedildi. Hastalara reçetelenen yürümeye yardımcı ortezler ve el destekleri kaydedildi. Hastalar ortez ve destek kullanımı açısından iki ana gruba ayrıldı ve her grup; Grup 1: Ambule olup ortez/destek ihtiyacı olmayanlar, Grup 2: Ambulasyon için ortez/destek reçetelenenler Grup 3: Ambule olamadığı için ortez/destek reçetelenmeyenler şeklinde üç alt gruba ayrıldı. 
Bulgular: Yaş ortalaması 63,14±11,7 olan hastaların; inme süresi 28,65±22,2 hafta; ortalama yatış süresi 51,94±21,06 gündü. Rehabilitasyon programı sırasında inmeli hastaların %43,4'üne yürümeye yardımcı ortez, %50,3'üne ise el desteği reçetelendiği görüldü. En sık kullanılan ortez tipi solid AFO, destek tipi ise tripot bastondu. Alt ekstremite Brunnstrom evresi ≥3 olan hastalarda ortez ve destek reçetelenme oranları, Brunnstrom evresi <3 olan hastalara göre daha yüksekti (p <0,05). Ambule olmadığı için ortez reçetelenmeyen hastaların (Grup 3) yaş ortalaması diğer gruplara göre daha yüksekti (p <0,05). Kadın cinsiyet oranı ortez/destek reçetelenmeyen hastalarda (Grup 3) diğer gruplara göre daha yüksekti (p <0,05). Ortez/destek reçete edilen grupta (Grup 2) hastanede yatış süresi ve tekrarlayan yatış oranı diğer gruplara göre yüksekti (p <0,05). Ortez/destek kullanım grupları arasında etkilenen taraf ve inme tipi açısından fark saptanmadı (p>0,05). Ortez reçetelenen grupta (Grup 2) alt ekstremite spastisite oranı diğer iki gruba göre yüksekti (p=0,001). Ortez kullanan hastalarda botulinum toksin enjeksiyonu ve elektrik stimülasyonu uygulama oranı diğer gruplara göre daha yüksek saptandı (p<0,05).
Sonuçlar: İnmeli hastalarda inme tarafı ve tipi ortez/destek reçetelenmesini etkilemezken, ileri yaş ve kadın hastalara daha az ortez/destek reçetelenmektedir. Brunnstrom evresi ≥3 olan hastalara daha çok ortez/destek reçetelenmektedir. Ortez/destek reçetelenen hastaların hastanede yatış süresi daha uzundur. Alt ekstremitede spastisite olan hastalarda yürümeye yardımcı ortez daha sık reçete edilmektedir. Ortez kullanan hastalarda rehabilitasyon programı sırasında daha çok elektrik stimülasyonu ve botulinum toksin enjeksiyonu uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: İnme, ortez, el desteği, rehabilitasyon

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the clinical characteristics of stroke patients who are prescribed orthosis and assistive device for ambulation. Secondly, we aimed to determine the characteristics of the rehabilitation programs of the patients who are prescribed orthosis and assistive device.
Materials and Methods: Records of 473 patients diagnosed with stroke in the inpatient rehabilitation program were retrospectively reviewed. 348 patients, including  145 female (41.6%) and 203 male (58.4%) and meeting the inclusion criteria were included in the study. Demographic and stroke-related clinical characteristics of the patients were recorded. Brunnstrom motor recovery stage was used for lower extremity motor evaluation, and Functional Ambulation Scale was used for functional evaluation. Additional treatments in the rehabilitation program (robotic rehabilitation, balance training, botulinum toxin injection, etc.) were also recorded. Orthosis and assistive devices for ambulation prescribed to patients were recorded. The patients were divided into 2 main groups in terms of orthosis and assistive device use and each group was also divided into 3 subgroups as Group 1: those who can ambulate without need orthosis / assistive device, Group 2: those who are prescribed orthosis/assistive device for ambulation, Group 3: those who are not prescribed orthosis/assistive devices as they can not ambulate. 
Results: The mean age of the patients was 63,14±11,7 years, the mean duration from onset to hospitalization was 28,65±22,2 weeks and the mean length of hospital stay was 51,94±21,06 days. It was found that 43.4% of the patients with stroke were prescribed an orthosis and 50.3% were prescribed assistive device during the rehabilitation program. The most commonly used orthosis type was solid AFO, the assistive device type was tripot cane. Orthosis and assistive device prescribing ratios were higher in patients whose Brunnstrom recovery stage of lower extremity was ≥3 than the patients whose Brunnstrom recovery stage was <3 (p <0,05). The mean age of the patients in the Group 3 who are not prescribed orthosis due to not ambulating is  higher than the other groups (p <0,05). Female ratio was higher in the Group 3 including the patients who are not prescribed orthosis/assistive device  than the other groups (p <0,05). In Group 2, including patients who are prescribed orthosis/assistive device for ambulation the length of hospitalization and the ratio of recurrent hospitalization were statistically significantly higher (p <0,05). There was no difference between orthosis / assistive device groups in terms of affected side and type of stroke (p> 0,05). In group 2 including patients who are prescribed orthosis, the lower extremity spasticity ratio was statistically higher than the other two groups (p=0,001). The ratio of application of botulinum toxin injection and electrical stimulation were higher in Group 2 including patients who are prescribed orthosis than the other groups (p <0.05).
Conclusions: While affected side and type of stroke do not affect orthosis / assistive device prescription, elderly and female patients are prescribed less orthosis / assistive device. Patients with a Brunnstrom stage ≥3 are more likely to be prescribed orthosis / assistive device. The length of hospitalization is longer for the patients who are prescribed orthosis / assistive device. To patients with spasticity in the lower extremity, orthosis for ambulation is prescribed more frequently. During the rehabilitation program, electrical stimulation and botulinum toxin injection are used more frequently in patients who use orthosis.

Key words: Stroke, orthosis, assistive device, rehabilitation