Şeriyye sicillerine göre XIX.th yüzyılda Tokat'ta gayr-i müslimler
The non- muslims of tokat in the XIXth century according to şeriyye registers
Yazar: ADEM KIZKAPAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER DEMİREL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti uzun yüzyıllar süresince devam eden varlığı sırasına oldukça geniş bir alana yayılmış, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarında hüküm sürmüştür. Doğal olarak kozmopolit bir yapıya sahip olan devlet içinde yaşayan toplumlar da dini, etnik ve kültürel bakımdan çeşitlilik arz etmiştir. Bu anlamda Osmanlı hâkimiyetinde yaşayan toplumları dini açıdan tasnif edecek olursak; Müslümanlar ve gayrimüslimler olarak ikiye ayırmak mümkündür.Bu çalışmada XIX. Yüzyılda Tokat'ta yaşayan gayr-i Müslimler temel alınarak Osmanlı gayr-i Müslimlerinin yaşam özellikleri konusunda tespitlerde bulunulmuştur.''Şer `iyye Sicillerine Göre XIX. Asırda Tokat'ta Gayrimüslimler'' adlı tezimizde öncelikli olarak gayrimüslimler hakkında genel bilgiler verilmiş, daha sonra İslam hukuku ve Osmanlı Devleti'ndeki durumları anlatılmış ve gayrimüslimlerin bu devlet içinde sahip oldukları haklar incelenmiştir. Bundan başka İslam hukukunun gayrimüslimlerin hayatlarına ait kısıtlama gibi görülebilecek olan bazı hükümlerinin Osmanlı sosyal yaşamında ne derece uygulandığı yine şer'iyye sicillerinden hareketle incelenmiş ve bu konuda hiçbir baskıya maruz kalmadıkları görülmüştür.Tokat şehri içerisinde gayrimüslimlerin nüfusları, yerleşim yerleri tespit edilmiş, bu yerleşim yerlerinde oturan gayrimüslimlerin mal varlıkları ve ölümü halinde bu mal varlığından kimlerin faydalandığı, kendilerine ne kadar para düştüğü, gayrimüslimlerin ticari hayatları, icra ettikleri meslekleri, sosyal hayatları, ailelerin çocuk sayıları, oturdukları evlerin özellikleri ve bu evlerde kullanılan eşyaların neler olduğunu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca Gayrimüslimlerin komşuları olan Müslümanlarla nasıl bir ilişki içerisine girdikleri konusu da bu çalışmada değerlendirilmiştir. Bu incelemenin daha sonraki yıllarda yapılacak olan çalışmalara örnek teşkil etmesi umut edilir.

Abstract:
The Otoman State expanded to vast area as in Asia, Europe and Africa lands for centuries. Naturally as a cosmopolit state the persons and folks lived in Ottoman lands on which the state ruled were very different about their religious, ethnic and cultural attributes. If we class those folks, it must be necesseary to divide them two main parts that are muslims and non- muslims.In this study on behalf of the non- muslims, the non-muslims of Tokat city will be investigated. In our thesis of which name is ?According to Şeriyye Sicils The Non- muslims In Tokat In The XIXth Century? firstly some information about the non- muslims were given then the situation of them in the law of Islam and in the Ottoman State were explained and the rights of non- muslims were inspected. Setting out from the court registers (şeriyye sicils) to what extent did ruled the Ottomans some decrees which could be seen to restriction for the life of the non- muslims was inspected and it was seen that there was no constraint on them.The figures of population, the accomodation places of the non- muslims in Tokat were presented. We tried to learn that what were the the properties of non- muslims and who did use those properties, how much money did they took after their relation?s deaths, what were the furnishings they used in their home, what were the attributes of their homes, the figures of children in their families, their social life, what were the jobs and how was the commercial life of them. Besides the topic how was the relationships of non- muslims with the muslim neighbors were evaluated in our research. We expect that our study will be able to pose as a sample for the other researches that will be made in the future.