Anaokulu öğretmenlerinin çocukların zorlayıcı davranışlarına yönelik stratejilerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi
Examination of kindergarten teachers' strategies for children's challenging behaviors according to various variables
Yazar: EBRU CEMİLE GÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÖZKÜR
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anaokulları = Kindergartens ; Davranış = Behavior ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Zorlama = Coercion ; Zorlama yöntemi = Forcing method ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Okul öncesi dönem çocuklarının büyük bir çoğunluğu zorlayıcı davranışlara sahiptir. Öğretmenlerin bu davranışlara karşı kullandıkları stratejiler farklılık göstermektedir. Okul öncesi dönemde zorlayıcı davranışların önlenmesi ve azaltılması için öğretmelere görevler düşmektedir. Bu nedenle bu araştırma anaokulu öğretmenlerinin çocukların zorlayıcı davranışlarına yönelik kullandıkları stratejilerin çeşitli değişkenlere göre incelenmesini amaçlamıştır. Araştırma deseni, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini resmi ve özel anaokullarında çalışan 200 anaokulu öğretmeni oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu ve Okul Öncesi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetiminde İstenmeyen Davranışlara Karşı Kullandığı Stratejileri Belirleme Ölçeği kullanılmıştır. Demografik bilgi formu, yaş, mezun olunan okul, mezun olunan bölüm, çalıştığı kurum türü, mesleki kıdemi, sınıf mevcudu ve sorumlu olunan çocukların yaş grubu ile ilgili sorulan toplam yedi sorudan oluşmaktadır. Keleş (2015) tarafından geliştirilen Okul Öncesi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetiminde İstenmeyen Davranışlara Karşı Kullandığı Stratejileri Belirleme Ölçeği 6 faktör ve 30 maddeden oluşmaktadır. Araştırma sonucunda, anaokulu öğretmenlerinin mezun olunan okul türü, mesleki kıdem, sınıfta bulunan çocuk sayısı ve sorumlu olunan yaş grubu değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, öğretmenin yaşı ve mezun olduğu bölüm türü değişkenlerine göre anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir.  Araştırmada yaş, kıdem yılı, sınıfta bulunan çocuk sayısı, sorumlu olunan yaş grubu, mezun olunan bölüm ve mezun olunan okul türü değişkenleri içerisinde farklı gruplarda yer alan öğretmenlerin, çocukların zorlayıcı davranışlarına yönelik en çok Gerçeklik Terapisi/Kontrol Modelini kullandıkları görülmüştür. Anaokulu öğretmenlerinin zorlayıcı davranışlara yönelik kullandıkları stratejileri, çocukların gelişimsel özellikleri ve bireysel farklılıkları dikkate alınarak çeşitlendirilmesi ve uygulaması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, Sınıf Yönetimi, Zorlayıcı Davranış.

Abstract:
The majority of preschool children have challenging behaviors. Teachers use different strategies against these behaviors. Teachers have duties to prevent and reduce the challenging behaviors during the preschool period. For this reason, this research aimed to examine the strategies used by kindergarten teachers for children's challenging behaviors according to various variables. The research design was determined as the relational screening model, one of the quantitative research methods. The sample of the study consisted of 200 kindergarten teachers working in public and private kindergartens. Demographic Information Form and Identifying Strategies Used by Preschool Teachers Against Undesirable Behaviors in Classroom Management Scale were used as data collection tools. The demographic information form consists of seven questions including about teacher's age, graduated school, graduated department, type of institution, professional seniority, class size and age group of children responsible. Determining the Strategies Used by Preschool Teachers Against Undesirable Behaviors in Classroom Management Scale, developed by Keleş (2015), consists of 6 factors and 30 items. Results revealed that there were significant differences in terms of strategies according to the type of school graduated from, professional seniority, the number of children in the class and the age group they are responsible for. However, it was determined that there was no significant difference according to the age of the teacher and the type of department he graduated from. In the study, it was seen that teachers in different demographic groups mostly prefer the Reality Therapy/Control Model. It is recommended that kindergarten teachers diversify and implement the strategies they use for challenging behaviors, in terms of developmental characteristics and individual differences of children.

Keywords: Preschool Education, Classroom Management, Challenging Behavior