Mevlânâ'nın ?Mesnevî? isimli eserinde metaforik anlatımın metafizik boyutu
The metaphisical aspect of metapforical expressions in Rumi?s ?Mathnawi?
Yazar: SVITLANA NESTEROVA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA  AŞKAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Mesnevi = Mathnawi ; Metafizik = Metaphysical ; Metafor = Metaphor ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Mevlânâ'nın Mesnevî'sinde tasavvufî metafizik öğretisi metaforik biçimde ifade edilmektedir. Söz konusu eserin içerdiği derin manevî bilgilere ulaşılması, büyük ölçüde eserin dokusunu oluşturan metaforik ve sembolik dilin anlaşılabilmesine ve çözümlenmesine bağlıdır. Bu çalışmada Mesnevî'nin anlatım şekli ile felsefî içeriği arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu amaçla, Mesnevî'de yer alan metaforlar ile diğer dolaylı ifade biçimleri (örneklemeler, benzetmeler, kıyas, taklit vb.) analiz edilmiştir. Bunun yanında özel bir mesaj veya mecazî bir mânâyı taşıyan bazı hikâyeler alegorik içerikleri bakımından incelenmiştir. Araştırma esnasında yapısal ile göstergesel çözümleme yöntemleri ve hermeneutik yorumlama teknikleri uygulanmıştır. Analiz neticesinde tespit ettiğimiz sembol grupları arasındaki ilişkilere ve bağlantılara dayanarak, Mesnevî'de yer alan metaforlar sisteminin bir tasviri şematik şekiller halinde gösterilmiştir.Mevlânâ Mesnevi'de mecazî dili nasıl okumak gerektiği konusunda bir takım teknikler sunmaktadır. Mevlânâ tarafından sunulan teknik, sûret ile mânâ, gösteren ile gösterilen arasındaki ilişkilerin çözümlenmesine dayanmaktadır. Onun önerdiği diğer teknikler arasında; dinleme ve görme gibi, çağdaş hermeneutik araştırmacılar tarafından da önemi vurgulanan yaklaşımların yanı sıra, susmak ve âşık olmak gibi Tasavvuf geleneği dışında pek yaygın olmayan teknikler de bulunmaktadır. Bu bağlamda, Mevlânâ'nın, XX. Yüzyılda dilbilim alanında yapılan birçok yeni yaklaşıma önderlik yaptığı belirlenmiştir.Mevlânâ'nın seçmiş olduğu mecazî anlatım üslubunun de Tasavvufî eğitim amacına hizmet ettiğini öne sürebiliriz. Mevlânâ'nın amacı, yalnız eseri ve içeriğini okutturmak değil, aynı zamanda okumayı öğretmek, metafizik geçekleri anlayabilen bir insan yaratmaktır.

Abstract:
Sufi metaphysic doctrine in Rumi?s poem ?Mathnawi? is expressed in a metaphorical way. Understanding of deep spiritual knowledge of this poem essentially depends on the perception of its metaphorical and symbolical languages. The present work is an assessment of the relationships between ?Mathnawi??s philosophical content and its narrative forms. For this purpose, the metaphors and other indirect expressions that come into view in ?Mathnawi? (examples, comparisons, symbols, imitations and etc.) are analyzed. Besides, some stories from ?Mathnawi?, which carries a specific message or a metaphorical meaning, are reviewed for their allegorical contents. During this study the methods of structural and semiotic analysis and hermeneutic interpretation techniques were used. Based on the relations and connections between the metaphors groups that were determined during the study, the system of ?Mathnawi??s metaphors was presented in the schematic patterns.We have found that Rumi, who symbolically presented the Sufi doctrine in ?Mathnawi?, also offered a methodology about how to read this special text. The reading technique of a metaphorical text by Rumi is based on an analysis of the relationships between the form and meaning, or the signifier and signified. Among other techniques that proposed by Rumi, in addition to listening and seeing, which are stressed by the contemporary hermeneutic researches, there are other techniques, which not so common out of the Sufism?s tradition, such as keeping silent and being in love. In this context, it is understood that Rumi became a harbinger of several new approaches in linguistics of the 20th century.We can assert that Rumi?s metaphorical style of narration serves for Sufi education. In this way, the main purpose of Rumi was not only to pursue the reading and content?s acceptance of ?Mathnawi?, but at the same time to grow up a human being who can understand metaphysic realities.