Tarımsal üretimde coğrafi işaretin üreticiler üzerindeki etkileri: Adıyaman ve Şanlıurfa ili örneği
The effects of geographical indications on producers in agricultural production: the case of Adıyaman and Şanlıurfa
Yazar: CANSU BALİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REMZİYE ÖZEL
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Coğrafi İşaretler (Cİ), belirgin bir niteliği, ünü veya farklı özellikleri bakımından kökeninin bulunduğu yöre, alan, bölge ya da ülkeyle özdeşleşmiş ve ülkeye has ürünü gösteren işaretlerdir. Bu ürünün, piyasadaki diğer benzer ürünlerden farklı özelliklerinin ve kalitesinin belirtilen bölgeye ve bu bölgede tarih boyunca yaşanan kültürlerine ve bölgede yaşayan insanların bilgi birikimine bağlı olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, Şanlıurfa ve Adıyaman İli'nde coğrafi işaretli tarımsal ürünlerin sosyo-ekonomik açıdan hem üreticiye hem de yöreye etkileri incelenmiştir. Basit tesadüfü örnekleme yöntemi ile belirlenen102 üretici ile anket uygulanarak elde edilen veriler araştırmanın birincil kaynağını oluşturmuştur. Anketler Şanlıurfa İlinde, Şanlıurfa Biberi ve Birecik Patlıcanı üreticileriyle Adıyaman ilinde ise, Besni Üzümü ve Çelikhan Tütünü üreticileriyle yapılmıştır. Araştırmada, likert tipi tutum ölçeği kullanılmış olup Cronbach alfa ile güvenilirliği ölçülmüştür. Veriler yüzdelik, varyans, ki kare, korelasyon, T- testi, Kruskal-wallis H, Manny whitney U, testleri ile analiz edilmiştir. Çalışma da anket yapılan üreticilerin coğrafi işaretten beklentilerinin sırasıyla, fiyat artışı, ürün tanıtımı, ürünün reklamı, isminin korunması ve ürünün geleneksel yapısının bilinirliği olduğu belirlenmiştir. Coğrafi işaretin kullanımının bölgeye ve ürünün üreticisine etkisinin, tam anlamıyla üreticinin beklentilerini karşılamadığı saptanmıştır. Üreticilerin, 'ürünlerin coğrafi işaretle birlikte ürünün yüksek fiyata satılacağı' (1.83) düşüncesine katılmadıkları belirlenmiştir.  Coğrafi işaretin etkin kullanımını engelleyen içsellikler ve dışsallıklar yer almaktadır. Coğrafi işaretli ürünlerin pazarda kendi adına doğru pazarlanabilmesi ve ürünün üreticilerine ekonomik anlamda yarar sağlayabilmesi için mevzuatın uygulanması (etiketleme, paketleme marka değeri oluşturma vb.) ile ilgili önlemlerin alınması gerekmektedir. Bölgede bulunan kooperatiflerin ve birliklerin varlığı o bölgede coğrafi işaret almış ürünün geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve bölge kalkınması için önemli bir köprü görevi görecektir.

Abstract:
Geographical Indications (GI) are signs that indicate a product specific to the country and identified with the region, area, region or country of origin in terms of a distinct quality, reputation or other characteristics. It shows that the features and quality of this product, different from other similar products in the market, are dependent on the specified region and the cultures lived in this region throughout history and the knowledge of the people living in the region. In this study, the effects of geographically marked agricultural products on both the producer and the region in terms of socio-economic aspects in Şanlıurfa and Adıyaman were examined. The data obtained by applying a questionnaire with 102 producers determined by the simple random sampling method constituted the primary source of the study. The surveys were conducted with the producers of Şanlıurfa Pepper and Birecik Eggplant in Şanlıurfa Province, and with Besni Grape and Çelikhan Tobacco producers in Adıyaman. Likert-type attitude scale was used in the study and its reliability was measured with Cronbach's alpha. Data were analyzed with percentile, variance, chi-square, correlation, T-test, Kruskal-wallis H, Manny Whitney U tests. In the study, it was determined that the expectations of the surveyed producers from the geographical indication are, respectively, price increase, product promotion, product advertisement, preservation of the name and awareness of the traditional structure of the product. It has been determined that the effect of the use of geographical indication on the region and the producer of the product does not fully meet the expectations of the producer. It has been determined that the manufacturers do not agree with the idea that 'the product will be sold at a high price with the geographical indication' (1.83). There are internalities and externalities that prevent the effective use of geographical indication. It is necessary to take measures regarding the implementation of the legislation (labeling, packaging, creating brand value, etc.) in order for the geographically indicated products to be marketed correctly on their behalf in the market and to provide economic benefits to the producers of the product. The existence of cooperatives and unions in the region will serve as an important bridge for the development and dissemination of the geographically indicated product in that region and for the development of the region.