Çorum'da şehirsel gelişme ve mekânsal değişim
The urban development and spatial change in Çorum
Yazar: ABDURRAHMAN ÖZBAKIR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSNİYE DOLDUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kent tarihi = Urban history ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel değişim = Urban change ; Kentsel gelişme = Urban development ; Mekansal değişim = Spatial change ; Çorum = Çorum

Özet:
Kendi adını taşıyan ovada kurulan Çorum şehri, yakın çevresiyle beraber Anadolu'nun en eski yerleşim sahalarından birisidir. Başta Hititler olmak üzere çeşitli uygarlıkların egemenliği altına giren Çorum, Büyük Selçuklular döneminde Türk egemenliğine geçmiştir. Osmanlılar döneminde çoğu kez sancak merkezi olan Çorum, Cumhuriyet döneminde (1924 yılı) il merkezi olmuştur. Cumhuriyet'in ilk yıllarında tarım ve hayvancılığa dayanan durağan bir ekonomik yapıya sahip olan Çorum'da ilk üretim faaliyetleri yerel hammaddelere dayanan atölyelerle başlamıştır. Günümüzde Çorum'u önemli bir ticaret ve sanayi şehri yapacak en önemli adımlar ise 1955 yılı sonrasında atılmıştır. Bu adımların ilki, tarih boyunca hiçbir zaman ulaşım ağlarının kavşak noktasında yer almayan Çorum'dan, Ankara – Samsun karayolunun (1955 yılı) geçmesi olmuştur. Günümüzde şehrin ana aksı olan bu karayolu sayesinde şehir gelişimini sürdürmüştür. Şehrin ekonomik yapısını değiştirecek ikinci önemli adım ise sanayileşme faaliyetlerinin başlaması ile olmuştur. Çorum Çimento Fabrikasının kurulmasıyla başlayan sanayileşme süreci günümüze kadar devam etmiştir. Çeşitli sanayi kollarının gelişmesi ile şehrin ekonomik yapısında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Sanayi faaliyetleri şehir ekonomisinin yanı sıra şehrin mekânsal kullanımında da değişimlere yol açmıştır. Bu sayede Çorum'da yeni yerleşim alanları (mahalleler) oluşmuştur. Çorum'un mekânsal kullanımının değişiminde sanayi yanında tarım, ticaret, ulaşım ve turizm faaliyetlerinin gelişmesinin de etkisi olmuştur. Ekonomik yapının değişmesi ile Çorum hem kendi kırsal bölgelerinden hem de yakınındaki şehirlerden göç alarak nüfus özellikleri açısından da değişime uğramıştır. Günümüzde tarım, sanayi ve ticaret şehri olarak gelişimini sürdüren Çorum, henüz yapım aşamasında olan demiryolu projesinin tamamlanması ile Türkiye'nin hızlı tren hattı içerisine dahil olacaktır. Bu gelişme yakın yıllarda şehrin sosyal ve ekonomik yaşamında önemli değişiklikler yaratacaktır. 

Anahtar Kelimeler: Türkiye, Çorum, Coğrafya, Şehirler, Şehirleşme

Abstract:
Çorum which is established in its own plain is one of the ancient settelement of Anatolia. Çorum which entered various sovereignty such as Hittite, passed the Turkish sovereignty during the Great Seljuks. Çorum became settlement center many times during the Ottoman Empire and it also became provincial center during the Republican Era in 1924. At the begining of the Republican Era Çorum had a stagnant economy which was based on agriculture and livestock and later we saw that the first manufacturing activities started with workshops based on local raw material. At the present day, the most important steps which makes Çorum as the ındustry and trade center have been made after 1955. One of the first step was the opening of highway from Çorum to Ankara Samsun which never take place in the junction of transportation network in history was constructed in 1955. This highway provided to develop the city's geographical location development. Another important development providing the city development is the starting of industrial acitivities lasting at the present day. With the construction of cement factory the industrial period in Çorum started to continue. Çorum's economic development started to develop with the improvement of various industry branches. Apart from the economic development the industrial activities helped to develop the city's spatial development. Thanks to this development the new settelements have been constructed. In the variation of this spatial usage agriculture,trade and transportation activities played an important role apart from the industry. With the variation of economic structure, Çorum started to get migration from both it's rural areas and urban areas. Nowadays, Çorum that maintains its development as an agriculture,industry and trade city  will be in the group of fast train line which is still under construction when the railway project finishes. This development will bring important changes in the advancement of the city's social and economic lives in the near future.

Keywords: Turkey, Çorum, Geography, Cities, Urbanization