Sürdürülebilirlik endeksine dahil olmanın finansal performansa etkileri üzerine bir araştırma
A research on the effects of inclusion in the sustainability index on financial performance
Yazar: FURKAN KAYHAN
Danışman: PROF. DR. GANİTE KURT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı / Bankacılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
BIST Sürdürülebilirlik Endeksi (XUSRD), Borsaların çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim konularındaki risklerine ilişkin politika oluşturmaları sürecinde firmalara yol gösteren ve firmaların sürdürülebilirlik politikalarına ilişkin bilgiyi sorumlu yatırımcılara ileten bir platformu oluşturmak gibi çok önemli bir misyona sahip olduğu düşüncesinden hareketle 4.11.2014 tarihinden bu yana hesaplanmaktadır. Bu çalışma, Borsa İstanbul'da işlem gören ve kurumsal sürdürülebilirlik performansları üst seviyede olan firmaların paylarının yer aldığı BIST Sürdürülebilirlik Endeksi kapsamında, sürdürülebilirlik endeksine dahil edilen firmaların kamuya duyurulmasının, finansal performans üzerindeki etkisinin ve ayrıca kazanç temelli oransal değişkenlerin firmaların sürdürülebilirlik endeksinde yer almasındaki etkisinin tespit edilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmada gerçekleştirilen analizler dört temel aşamadan oluşmaktadır. Bunlardan ilki, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'ne firmaların dahil olduğunun ilan edildiği tarih çevresinde, firmaların pay senedinin istatistiksel olarak anlamlı birikimli aşırı getiriye (Cumulative Abnormal Return - CAR) sahip olup olmadığının tespit edilmesine yönelik olarak gerçekleştirilen birikimli aşırı getiriler arasındaki farkın eşleştirilmiş t testi ile analizidir. Bu noktada çalışmada, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'nin hesaplanmaya başlandığı 4.11.2014 tarihinden itibaren 2023 yılı dördüncü çeyreğine kadar olan süreçte endekse dahil edilen 89 firmanın endekse dahil olmasının açıklandığı tarihin öncesindeki ve sonrasındaki 20'şer işlem gününden oluşan süreç analiz dönemi olarak belirlenmiştir. Firmaların pay senedinin normal getirisinin tahmin edilmesinde ve aşırı getirisinin hesaplanmasında Pazar Modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'ne dahil edilme duyurusunun pay senedi getirisi üzerinde anlamlı bir etkisi olduğuna dair çalışmada güçlü bir kanıta rastlanılamamıştır. Bu durum firmaların BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'ne dahil edilmesinin, kurumsal sürdürülebilirliğin sinyalini verecek önemli bir finansal getiri sağladığını öne sürmemektedir. Analizin ikinci aşaması ise, firmaların sürdürülebilirlik endeksine dahil edilmesinden sonraki dönem ile önceki dönem arasında Piyasa Değeri (PD) bakımından anlamlı farklılık olup olmadığının tespit edilmesine yönelik olarak gerçekleştirilen PD arasındaki farkın eşleştirilmiş t testi ile analizidir. Bu noktada çalışmada, 89 firmanın endekse dahil edilmesinin açıklandığı tarihin öncesindeki ve sonrasındaki 12'şer aydan oluşan dönemler karşılaştırma dönemi olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; karşılaştırma dönemi içerisindeki dönemlerin çoğunda Piyasa Değeri (PD) bakımından anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Bu durum firmaların sürdürülebilirlik endeksine dahil olmasından kaynaklı olabileceği gibi, karşılaştırma döneminin ilan tarihinden uzaklaşması sebebi ile başka piyasa dinamiklerin kaynaklı olabileceğini işaret edebilir. Analizin üçüncü aşamasında ise, firmaların sürdürülebilirlik endeksinde yer almasının, firmanın Piyasa Değeri (PD) üzerindeki etkisini tespit etmek amacıyla çalışmada, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alan firmalar ve bu endekste yer almayıp BIST 100 Endeksi'nde yer alan firmaların 2020 yılı 1. Çeyreği ile 2024 yılı 1. Çeyreği arasındaki süreçte 17 dönemlik bir bağımsız ve kontrol değişkenleri kullanılarak panel veri kapsamında sabit etkiler yöntemi ile araştırma yapılmıştır. Panel veri analizinde kurulan modelde bağımsız değişken, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alma durumlarını gösteren kategorik verilerden oluşmaktadır. Sabit Etkiler Modeli ile tahmin sonuçlarına göre; bağımsız değişken olan Kurumsal Sürdürülebilirlik (KS) değişkeninin, Piyasa Değerine (PD)  üzerinde ekonometrik açıdan anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu bulgu; BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alan firmalar ile bu endekste yer almayan ancak BIST 100 Endeksi'nde yer alan firmalar arasında PD bakımından anlamlı bir fark bulunmadığını ortaya koymaktadır. Analizin dördüncü aşamasında ise, Kazanç temelli oransal değişkenlerin firmaların sürdürülebilirlik endeksinde yer almasındaki etkisini tespit etmek amacıyla çalışmada, toplam 47 firma kapsamında 2020 yılı 1. Çeyreği ile 2024 yılı 1. Çeyreği arasındaki süreçte 17 dönemlik üç bağımsız ve kontrol değişkenleri kullanılarak panel regresyon analizleri yapılmıştır. Panel regresyon analizinde kurulan modelde bağımlı değişken, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alma durumlarını gösteren kategorik verilerden oluşmaktadır. Bağımlı değişken kategorik olduğu için, panel probit ve panel logit modelleri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Analiz bulgularında, panel probit ve panel logit modellerinde rassal etki türü için sonuçlar sunulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre; bağımsız değişkenlerden Fiyat/Kazanç Oranı (F/K), Pay Başına Kazanç Oranı (PBK) ve Piyasa Değeri/Defter Değeri Oranı (PD/DD) değişkenlerinin firmaların BİST Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alma durumları üzerinde ekonometrik açıdan anlamlı bir etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Panel probit ve panel logit regresyon modellerindeki sonuçlarda ortak bir şekilde FK, PBK ve PD/DD değişkenlerine ait regresyon katsayıları negatif değere sahiptir. Regresyon katsayılarının negatif oluşu, FK, PBK ve PD/DD değerlerindeki artışın, firmaların BİST Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alma olasılıklarını azalttığına işaret etmektedir.

Abstract:
BIST Sustainability Index has been launched on the November 4, 2014, based on the idea that Stock Exchanges have a very important mission to guide companies in the process of creating policies regarding environmental, social and corporate governance risks and to convey information about companies' sustainability policies to responsible investors. This study aims to determine the effect of publicly disclosing the companies included in the sustainability index, within the scope of BIST Sustainability Index, which includes the shares of companies traded on Borsa Istanbul and with high corporate sustainability performance, on financial performance and also the effect of earnings-based proportional variables on the companies' inclusion in the sustainability index. In this context, the analyses carried out in the study consist of four main stages. The first one contains the analysis of the difference between cumulative abnormal returns using a paired t-test to determine whether the companies' stocks have a statistically significant cumulative abnormal return (CAR) around the date when the companies were announced to be included in the BIST Sustainability Index. At this point, in the study, the period of analysis was determined as the time consisting of 20 trading days before and after the date on which the inclusion of the 89 companies included in the index was announced in the process from November 4, 2014, when the BIST Sustainability Index started to be calculated, to the fourth quarter of 2023. The Market Model was used to estimate the normal return of companies' stocks and to calculate their excess return. According to the findings, no strong evidence was found in the study that the announcement of inclusion in the BIST Sustainability Index had a significant impact on stock returns. This does not suggest that the inclusion of companies in the BIST Sustainability Index provides a significant financial return that would signal corporate sustainability. The second stage of the analysis is the analysis of the difference between the MV, which is carried out to determine whether there is a significant difference in Market Value (MV) between the period after the companies were included in the sustainability index and the period before, using the paired t-test. At this point, the periods of 12 months before and after the date when the inclusion of 89 companies in the index was announced were determined as the comparison period. According to the findings, a significant difference was found in terms of Market Value (MV) in most of the periods within the comparison period. This situation may be due to the companies being included in the sustainability index, or it may indicate that it may be due to other market dynamics due to the comparison period being distant from the announcement date. In the third stage of the analysis, in order to determine the effect of the companies' inclusion in the sustainability index on the Market Value (MV) of the company, a research was conducted using the panel data fixed effects method using one independent variable and control variables for 17 periods between the first quarter of 2020 and the first quarter of 2024 for the companies included in the BIST Sustainability Index and the companies not included in this index but included in the BIST 100 Index. In the model established in panel data analysis, the independent variable consists of categorical data showing their status in the BIST Sustainability Index. According to the estimation results with the Fixed Effects Model; it was determined that the independent variable Corporate Sustainability (CS) did not have an econometrically significant effect on Market Value (MV). This finding reveals that there is no significant difference in terms of PD between the companies included in the BIST Sustainability Index and the companies that are not included in this index but are included in the BIST 100 Index. In the fourth stage of the analysis, in order to determine the effect of earnings-based proportional variables on the companies' inclusion in the sustainability index, panel regression analyzes were conducted using three independent and control variables for 17 periods between the first quarter of 2020 and the first quarter of 2024, within the scope of a total of 47 companies. In the model established in the panel regression analysis, the dependent variable consists of categorical data showing their status in the BIST Sustainability Index. Since the dependent variable was categorical, analyses were performed with panel probit and panel logit models. In the analysis findings, results are presented for the random effect type in panel probit and panel logit models. According to the results obtained; it has been determined that the independent variables Price/Earnings Ratio (P/E), Earnings Per Share Ratio (EPR) and The Price-to-Book (P/B) Ratio have significant effects on the companies' inclusion in the BIST Sustainability Index from an econometric perspective. In the results of panel probit and panel logit regression models, the regression coefficients of the variables P/E, EPR and P/B Ratio have negative values. The negative regression coefficients indicate that the increase in P/E, EPR and P/B Ratio values reduces the probability of companies to be included in the BIST Sustainability Index.