2000 yılı sonrası Avrupa'da ödüllendirilen Türk filmlerindeki içselleştirilmiş şarkiyatçılık
Self-orientalism in Turkish movies that awarded in Europe after the year 2000
Yazar: GÖKHAN KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH SUAT ONAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bağımsız sinema = Independent cinema ; Film = Film ; Oryantalizm = Orientalism ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Türk sineması = Turkish cinema ; Uluslararası film festivali = International film festival ; Ödül = Reward ; Ödüllendirme = Rewarding ; İçselleştirilmiş oryantalizm = Internalized Orientalism

Özet:
Şarkiyatçılık, Edward Said ona ideolojik bir anlam katana kadar çoğunlukla Batı dünyası tarafından Doğu üzerine yapılan art niyetsiz inceleme ve araştırma bütününü ifade eder. Yüzlerce yılı kapsayan bu çalışmalarda Şark, egzotikliği, büyüleyiciliği ve sıradışılığı ile ön plana çıkmıştır. 1978 yılına gelindiğinde ise Said, Doğu üzerine harcanan bu mesaiyi yeniden gözden geçirir ve Şarkiyatçılar tarafından Doğu'ya atfedilen tüm özelliklerin aslında Doğu'nun fethini mübah kılmak amacı ile yaratıldığı düşüncesini öne sürer. Ona göre Şarkiyatçılık, sömürgeciliğin keşif koludur. Yüzyılların geçtiği zaman diliminde toplumsal, iktisadi ve siyasi kuramlarla ilişkilerini geliştirmiş ve en başından itibaren Doğu'yu ciddi ekonomik yatırımların yapılabileceği kurmaca bir diyara dönüştürmüştür. Gelinen noktada sistemli olarak yürütülen "Doğu'nun Doğululaştırılabilmesi" uygulaması için artık bir Batılıya dahi ihtiyaç yoktur. Bilinçli ya da bilinçsizce olsa da Şarkiyatçılığı içselleştiren kimi Doğulu aydınlar, içinde bulunduğu halka yönelttiği bu yöntem ile oluşturulan fikirsel hazineye katkıda bulunur.
Etkinliğini bugün de sürdürmeye devam eden Şarkiyatçılık gerek doğrudan gerek içselleştirilmiş haliyle genel kültüre nüfuz eden enstrümanlarını kullanarak, kendisine pek çok temsil alanı yaratmıştır. Bahsi geçen alanların en başında ise sinema gibi sanatsal disiplinler gelir. Halihazırda kolonyalist bir düşüncenin aygıtı olarak sinema, kurmaca Doğu düşüncesinin öğretilebilirliğine önemli katkılarda bulunmuş ve Doğu'yu, Batı seyircisinin ayağına getirme görevi edinmiştir. Fethedilen sömürge topraklarının "sadece 35mm uzakta" olduğunu ima eden ideolojik bir söylemi başarıyla taşıyan filmler, Batılı seyircide önemli bir karşılık bulmuştur. Ortaya çıkan ilgi, daha sonra galeriler, müzeler ya da film festivalleri gibi Batılı sanat otoriteleri tarafından adeta bir beklenti haline dönüştürülerek eserlerini kendilerine gönderen Doğulu sanatçıları "ayıklamak" üzere bir kıstas haline getirilmiştir. Şarkiyatçılığı içselleştirmek konusunda herhangi bir beis görmeyen ya da bunu farkında olmadan gerçekleştiren sayısız Doğu aydını ise bu beklentilere boyun eğerek eserlerini Şarkiyatçı motiflerle işlemeye çalışmıştır. Yazar, bu çalışma ile Edward Said izleğinde bir Şarkiyatçılık okumasından yararlanarak 2000 yılı sonrası Avrupa'daki majör film festivallerinde ödüllendirilen Türk filmlerini incelemiştir.

Abstract:
Orientalism refers to the body of non-malevolent studies and researches mostly done by the Western world on the East until Edward Said gives it an ideological meaning. In hundreds of years of work, the Orient has come to the fore with its exoticism, fascination, and extraordinary character. When it comes to 1978, Said revisits these works on East and puts forward the idea that all the features attributed to the East by Orientalists were created for the legitimate conquest of the East. According to him, Orientalism is the exploration method of colonialism. In the centuries, it developed its relations with social, economic, and political theories and turned the East into a fictional land where serious money-making investments can make from the very beginning. There is no longer a need for a Westerner for the practice of "Orientalizing the East" systematically carried out at the current point. Some Eastern intellectuals who internalize Orientalism, whether consciously or unconsciously, contribute to the intellectual treasure created by this method directed to the people they live with the same root.
Continuing its effectiveness today, Orientalism has created much representation by using its instruments that penetrate the general culture, both directly and internally. Artistic disciplines suchlike as cinema are at the top of the mentioned fields. As a device of colonialist thought, cinema has made considerable contributions to the teaching of fictional Eastern introspection and has taken the task of bringing the East to the feet of the west audience. Successfully carrying an ideological discourse that implies that the conquered colonial lands were "only 35mm away" the films attracted considerable attention among Western audiences. The emerging interest and relevance were turned into an expectation and "qualifying criteria" by Western art authorities such as galleries, museums, or film festivals for the Eastern artists who sent their works to them. Numerous Eastern intellectuals who did not see any trouble in internalizing Orientalism or who did this without realizing it obeyed these expectations and tried to work with Orientalist motifs. With this study, the author used an Orientalism reading under Edward Said to examine the Turkish films that were awarded in major film festivals in Europe after 2000.