İlkokul öğrencileri için bilgi işlemsel düşünme ölçeğinin geliştirilmesi ve öğrencilerin düşünme düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi
Developing computational thinking scale for primary school students and examining students' thinking levels according to different variables
Yazar: ERGÜN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ÇELEBİ ULUYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi işlemsel düşünme = Computational thinking ; Bilgisayar kullanımı = Computer usage ; Cinsiyet = Gender ; Sınıf seviyesi = Grade level ; Ölçek geliştirme = Scale development ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Günümüzde toplumların ihtiyaçları bilim ve teknolojideki gelişmelere bağlı olarak hızla değişmekte ve bu durum aynı zamanda bireylerden beklenen özellikleri de değiştirmektedir. Bu nedenle öğretim programları çağın gereksinimlerine uygun bireylerin yetiştirilmesine olanak tanıyacak biçimde güncellenmektedir. Ülkemizde 2018 yılında güncellenen Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi öğretim programında öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme ve problem çözme becerilerinin geliştirmesine yönelik özel amaçlar yer almaktadır. Bilgi işlemsel düşünmenin eğitim-öğretim ortamlarında kendine yer edinmesi, öğrencilerin halihazırda var olan bilgi işlemsel düşünme düzeylerinin belirlenmesini ve yapılan öğretim ile bu becerinin öğrencilere ne ölçüde kazandırıldığının değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu noktada bu araştırmanın amacı, ilkokul öğrencilerine yönelik geçerli ve güvenilir bir Bilgi İşlemsel Düşünme Ölçeği'nin geliştirilmesi ve ilkokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme düzeylerinin farklı değişkenlere (sınıf seviyesi, günlük bilgisayar kullanma süresi, cinsiyet) göre incelenmesidir. Bu araştırma betimsel araştırma türlerinden genel tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu uygun örnekleme ile belirlenmiştir. Araştırmanın ilk aşaması olan ölçek geliştirilmesi sürecinde, çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılı ikinci döneminde Ankara ili Gölbaşı ilçesinde yer alan ilkokulların 1., 2., 3., ve 4. sınıflarında öğrenim gören toplam 287 öğrenci oluşturmuştur. Öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme düzeylerinin sınıf seviyesi, günlük bilgisayar kullanma süresi ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmesi aşamasında ise çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılı ikinci döneminde Ankara'da bulunan bir özel okulun ilkokul sınıflarına devam eden toplam 96 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmanın sonucunda 17 maddeden oluşan tek boyutlu Bilgi İşlemsel Düşünme Ölçeği geliştirilmiştir. Ölçek toplam varyansın %46'sını açıklamakta ve ölçekte yer alan 17 maddenin faktör yükleri .56 ile .86 arasında değişmektedir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı Cronbach Alpha .92 olarak hesaplanmıştır. Geliştirilen ölçek bir sonraki aşamada ilkokul öğrencilerine uygulanmıştır. Araştırma sonucunda ilkokul öğrencilerinin genel olarak bilgi işlemsel düşünme düzeylerinin sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öte yandan öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme düzeylerinin günlük bilgisayar başında geçirilen süreye göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı ve günlük bilgisayar kullanım süresi arttıkça öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme ölçeği puan ortalamalarının arttığı görülmüştür. Çalışmadan elde edilen diğer bir sonuç öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Today, the needs of societies are changing rapidly depending on the developments in science and technology, and this situation also changes the characteristics expected from individuals. For this reason, curricula are updated in a way that allows the training of individuals suitable for the needs of the age. In our country, the Information Technologies and Software course curriculum, which was updated in 2018, includes special objectives for the development of students' computational thinking and problem-solving skills. The fact that computational thinking has a place in educational environments makes it necessary to determine the students' current levels of computational thinking and to evaluate the extent to which this skill is gained by the teaching. At this point, the aim of this research is to develop a valid and reliable Computational Thinking Scale for primary school students and to examine the computational thinking levels of primary school students according to different variables (class level, daily computer use time, gender). This research was carried out in accordance with the general survey model, which is one of the descriptive research types. The study group of the research was determined by convenient sampling. During the scale development process, which is the first stage of the research, the study group of the research consisted of 287 students studying in the 1st, 2nd, 3rd, and 4th grades of primary schools in the Gölbaşı district of Ankara in the second term of the 2021-2022 academic year. In the phase of examining the students' computational thinking levels according to their grade level, daily computer use time and gender
variables, the study group consisted of 96 students attending the primary education classes of a private school in Ankara in the second term of the 2021-2022 academic year. As a result of the study, a one-dimensional Computational Thinking Scale consisting of 17 items was developed. The scale explains 46% of the total variance and the factor loads of 17 items in the scale range from .56 to .86. The internal consistency coefficient of the scale was calculated as Cronbach Alpha .92. The developed scale was applied to primary school students in the next step. As a result of the study, it was found that the generally computational thinking levels of primary school students differed significantly according to the grade level. On the other hand, it was observed that the students' computational thinking levels differed significantly according to the time spent in front of the computer daily, and the mean of the students' computational thinking scale increased as the daily computer use time increased. Another result obtained from the study revealed that the computational thinking levels of the students did not differ significantly according to the gender variable.