Psikolojik danışmanların mesleki bağlılıklarının bir yordayıcısı olarak psikolojik danışma öz-yeterliliği
Psychological counseling self-efficacy as a predictor of counselors' occupational commitment
Yazar: HACI ARİF DOĞANÜLKÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZHAN KIRDÖK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Mesleki bağlılık = Occupational commitment ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırma psikolojik danışmanların, psikolojik danışma öz-yeterliklerinin mesleki bağlılıklarını yordayıp yordamadığını ortaya koymak amacıyla yapılan ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Ayrıca psikolojik danışmanların cinsiyeti, çalıştıkları kurum, yaş aralıkları ve lisansüstü eğitim alıp almama durumlarına göre mesleki bağlılıklarının araştırılması da çalışmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Araştırma grubu Niğde, Adana ve Gaziantep illeri merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında ve Rehberlik Araştırma Merkezlerinde görev yapmakta olan 143 kadın ve 103 erkek olmak üzere 246 psikolojik danışmandan oluşmaktadır.
	Araştırmada psikolojik danışmanların, psikolojik danışma öz-yeterliğine ilişkin veriler Lent, Hill ve Hoffman (2003) tarafından geliştirilen, Pamukçu ve Demir (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan 'Psikolojik Danışma Öz-Yeterliği Ölçeği' aracılığıyla ölçülmüştür.  Psikolojik danışmanların mesleki bağlılıklarına ilişkin veriler Blau (2003) tarafından geliştirilen ve Utkan ve Kırdök (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan 'Mesleki Bağlılık Ölçeği' kullanılarak ölçülmüştür. Psikolojik danışmanların sahip oldukları kişisel bilgilere ilişkin veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılarak elde edilmiştir.
	Araştırma verilerinin analizinde, psikolojik danışmanların psikolojik danışma öz-yeterliklerinin mesleki bağlılıklarını ne derecede yordadığını belirlemek amacıyla regresyon analizi yapılmıştır. Psikolojik danışmanların mesleki bağlılıklarının, yaş aralıkları ve çalışılan kurumlar açısından farklılık gösterip göstermediği Tek Yönlü Varyans Analizi ile cinsiyet ve öğrenim durumuna göre farklılık gösterip göstermediği ise t testi ile incelenmiştir.
	Yapılan regresyon analizi sonucunda, psikolojik danışma öz-yeterliğinin mesleki bağlılık ve dört alt boyutunun tamamı üzerinde anlamlı şekilde çeşitli düzeylerde yordayıcı güce sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Psikolojik danışmanların mesleki bağlılıkları, duygusal bağlılık alt boyutu hariç diğer tüm alt boyutlarda ve mesleki bağlılık toplam puanında lisansüstü eğitim alıp almama durumlarına göre anlamlı bir farklılık gösterirken çalışılan kurum, yaş ve cinsiyet değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermemektedir.
	Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda psikolojik danışmanların sahip oldukları psikolojik danışma öz-yeterliklerinin mesleki bağlılıklarını yordayıcı güçte olduğu ve psikolojik danışma öz-yeterliği ile mesleki bağlılık ve alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, literatür çerçevesinde tartışılmış ve gerekli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Mesleki bağlılık, psikolojik danışma, öz-yeterlik, psikolojik danışma öz-yeterliği.

Abstract:
This study is a descriptive study in a correlational survey method to show whether counseling self-efficacy of psychological counselors predict their occupational commitment. It also aims to conduct a study on counselors' occupational commitmen tin terms of gender, age, post-graduate education and the institutions counselors work in constitutes. Participants of this study are 246 counselors in total, 143 female and 103 male counselors, who work at public schools under the Turkish Ministry of Education in Nigde, Adana and Gaziantep city centers and working at Counseling and Research Centers.
Throughout the study, data on counseling self-efficacy of the counselors were collected through 'Counseling Self-Efficacy Scale' developed by Lent, Hill and Hoffman (2003) and adapted into Turkish by Pamukcu and Demir (2013). Data on counselors' occupational commitment were collected through 'Occupational Commitment Scale' which was developed by Blau (2003) and adapted to Turkish by Utkan and Kırdök (2018). Additionally, data on counselors' demographic information were collected through 'Personal Information Form' which was prepared by the researcher himself.
In the analysis of data, regression analysis was applied to describe to what extent counseling self-efficacy of counselors predict their occupational commitment. One-Way ANOVA was used to explore if there is a significant difference on occupational commitment of counselors based on their age and the institutions that they work in along with using T-test to explore any significant difference based on their gender and education level.
The findings of regression analysis suggested that counseling self-efficacy has a predictive effect on occupational commitment and all four sub-dimensions in various levels significantly. The occupational commitment of counselors shows a significant difference in all sub-dimensions of the scales, but not in affective commitment sub-dimension, and in the total score of occupational commitment based on participants' graduate education level while no statistically significant difference was observed in the results based on their institution, age and gender.
The study was concluded that counselors' self-efficacy has a predictive effect on their occupational commitment and there is a significant difference between counseling self-efficacy and occupational commitment and its sub-dimensions. The results were discussed in relation to the relevant literature and suggestions were provided.

Keywords: Occupational commitment, psychological counseling, self-efficacy, counseling self-efficacy.