Diyanet aylık ve Avrupa dergilerinde değişen din anlayışının sosyolojik analizi
Sociological analysis of changing religion understanding in the monthly and European journals of the presidency of religious affairs of Turkey
Yazar: HASAN POLAT
Danışman: PROF. DR. CELALEDDİN ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dergiler = Magazines ; Değişim = Change ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini hayat = Religious life ; Diyanet İşleri Başkanlığı = Presidency of Religious Affairs ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis

Özet:
Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerinde değişen din anlayışının sosyolojik analizini içeren bu çalışma iki bölümden ibarettir. Çalışmanın ilk kısmı Diyanet, ilahiyatın Diyanet'e etkisi, Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerini tanıtan bölümden oluşmaktadır. İkinci kısım ise; Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerinde kadın, aile, çocuk, modernleşme, tasavvuf, değerlerin sunumu, ibadet anlayışlarındaki değişim ile Diyanet ve bilim, Diyanet ve devlet, Diyanet ve değişim, değişim ve din konularını içermektedir.
Araştırma neticesinde Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerinin din anlayışında bir değişim ve dönüşüm olduğu tespit edilmiştir. Bu değişimle birlikte dindar insanı hem daha içkin bir dindarlık anlayışına sevk edecek hem de insani ilişkiler bağlamında onu daha iyiye götürecek ahlak konularının dergilerde öne çıktığı müşahede edilmiştir. Ayrıca ibadetlerin sunumunda, dini kavramların yeniden anlamlandırılmasında, dini metinlere yeni yorumlar getirilmesinde de bir değişim yaşanmıştır. Bu dönemde dergilerde yalın, bilgiye dayalı bir anlatım yerine okuyucuyu etkileyen, okuyucunun gönlüne hitap eden bir üslubun, din dilinin öne çıktığı görülmüştür.
Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerinde, son on yılda, kadın yazarlar ile Diyanet'tin kadın personelinin bu dergilerdeki makalelerinin arttığı tespit edilmiştir. Bu durum Diyanet'teki yapısal dönüşümü ve bir yönüyle de din anlayışındaki değişimi göstermektedir. Diyanet Aylık ve Avrupa dergide, yaşadığı mağduriyete susan değil, hakkını hukukunu arayan bir kadın imajı sunulmaktadır. Kadınla ilgili değişen söylemin dini yayınlarda da karşılık bulduğu söylenebilir.

Anahtar kelimeler: Diyanet, Değişim, Dini Hayat, Din Anlayışı, Diyanet Dergi.

Abstract:
Involving sociological analysis of changing religion understanding issued monthly in Department of Religious Affairs' magazines and European magazines, this study is composed two sections. The first part of the study consists of the sections of Religious Affairs, the influence of Theology on the Religious Affairs, the introduction of Religious Affairs' Magazines and European Magazines. The second part includes woman, kid, modernization, mysticism, presentation of values, change in understanding of worship, Religion Affairs and science, Religion Affairs and state, change and religion in these journals. 
As a result of the study, it has been determined that there is a change and transformation in religion understanding in Religious Affairs' Magazines and European Magazines. Along with this change, it has been seen that the pious subjects that will lead the religious person to an inner understanding of religiosity and to bring him better in the context of human relations have appeared in the magazines. There has also been a change in the presentation of worship, in the reinterpretation of religious concepts, and in the introduction of new interpretations of religious texts. In this period, the magazines appeared to have a style that affects the reader instead of a simple, informative expression, and a style that appeals to the reader's heart.
In the last decade, it has been determined that the number of articles written by female writers and female staff of the Religious Affairs has increased in these journals. This situation shows the structural transformation in the Religious Affairs and the change in the understanding of religion. It is presented with the image of a woman who is not silent about the injustice she is exposed to but looking for her right in these journals. It can be said that the changing discourse about women also finds support in religious publications.

Key words: Presidency of Religious Affairs, Change, Religious Life, Understanding of Religion, Religious Affairs' Magazine.