Doktorlar ve hastalarda mikrobiyota, prebiyotik ve probiyotiiklerle ilgili bilgi, tutum ve davranışların değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors related to microbiota, prebiotics and probiotics in physicians and patients
Yazar: ALPER GÜNGÖR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÇAKIR
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Mikrobiyota, prebiyotik ve probiyotikler son dönemde ilgi odağı olan ve hakkında sıkça araştırmalar yapılan kavramlardır. Literatürdeki pek çok araştırma bu kavramların hastalıkların önlenmesi, tedavisi ve risk faktörlerinin anlaşılmasında önemli yeri olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada bir üniversite Şehir Hastanesindeki ve bir İlçe Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Aile Sağlığı Merkezlerindeki doktorlar ve başvuran hastalarda mikrobiyota, prebiyotik ve probiyotiklerle ilgili bilgi, tutum, davranışları ve bunları etkileyen değişkenlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmamıza, bir üniversite Şehir Hastanesindeki 5 farklı anabilim dalındaki (İç hastalıkları, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Aile hekimliği, Nöroloji, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları) 155 hekim, bir İlçe Sağlık Müdürlüğüne bağlı Aile Sağlığı Merkezlerindeki 97 hekim, hastanede bu bölümlere başvuran 495 hasta ile Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 472 hasta katılmıştır. Araştırmamız tanımlayıcı tipte olup veriler SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.
 Araştırmamıza katılan doktorların % 76,5'i, hastaların % 37,5'i probiyotik tanımını doğru bilmiştir. Aile Sağlığı Merkezlerindeki doktorların % 82,1'i, hastanedeki doktorların % 68,0'ı hayat boyu en az 1 kez probiyotik preparat kullanmıştı ve iki grup arasında istatistiki olarak anlamlı fark bulunmuştur (p=0,014). Aile Sağlığı Merkezlerindeki hastaların % 40,8'i, hastanedeki hastaların % 42,2'si hayat boyu en az 1 kez probiyotik preparat kullanmıştı. Araştırmamıza katılan doktorların % 57,5'i bilimsel ortam veya yazılardan, hastaların % 44,1'i internet veya sosyal ağlardan probiyotiklerle ilgili bilgi alıyordu.
Araştırmamızda hastaların cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, ilaç kullanımı, sigara kullanımı, probiyotiklerle ilgili görüşleri, probiyotik kullanım paternleri, sağlık okuryazarlığı seviyeleriyle probiyotik tanımını doğru bilmeleri arasında istatistiki olarak anlamlı ilişki bulundu. Doktorlarınsa sadece probiyotiklerle ilgili görüşleri ile probiyotik tanımını doğru bilmeleri arasında istatistiki olarak anlamlı ilişki bulundu. Hastaların eğitim düzeylerinin ve sağlık okuryazarlık düzeylerinin probiyotiklerle ilgili bilgi düzeyini etkilediği göz önünde bulundurulduğunda bu konuda kamu spotu gibi müdahalelerin etkili olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Mikrobiyota, Prebiyotik, Probiyotik, Sağlık Okuryaza

Abstract:
Microbiota, prebiotics and probiotics are concepts that have recently been the focus of attention and frequently researched. Many studies in the literature have shown that these concepts have an important place in the prevention, treatment and understanding of risk factors of diseases. In this study, it was aimed to evaluate the knowledge, attitudes and behaviors related to microbiota, prebiotics and probiotics and the variables affecting them in doctors and applicants in a University City Hospital and Family Health Centers affiliated to a District Health Directorate.
In our research, 155 physicians from 5 different departments (Internal Medicine, Pediatric Health and Diseases, Family Medicine, Neurology, Child and Adolescent Psychiatry Health and Diseases) in a university City Hospital, 97 physicians in Family Health Centers affiliated to a District Health Directorate, 495 patients who applied to these departments in the hospital and 472 patients who applied to Family Health Centers participated. Our research is descriptive and the data were analyzed using the SPSS 22.0 package program.
76.5% of the doctors participating in our study and 37.5% of the patients got the definition of probiotic correctly. 82.1% of the doctors in the Family Health Centers and 68.0% of the doctors in the hospital used probiotics at least once in their lifetime, and a statistically significant difference was found between the two groups (p=0.014). 40.8% of the patients in the Family Health Centers and 42.2% of the patients in the hospital used a probiotics at least once in their lifetime. 57.5% of the doctors participating in our study received information about probiotics from the scientific environment or articles, and 44.1% of the patients from the internet or social networks.
In our study, a statistically significant relationship was found between the patients' gender, marital status, educational status, drug use, smoking, opinions about probiotics, probiotic use patterns, health literacy levels and knowing the definition of probiotic correctly. On the other hand, only one statistically significant correlation was found between the opinions of the doctors about probiotics and their knowing the correct definition of probiotics. Considering that the education level and health literacy level of the patients affect the level of knowledge about probiotics, it is thought that interventions such as public service ads may be effective in this regard.

Keywords: Microbiota, Prebiotic, Probiotic, Health Literacy