Limon ağaçlarında uçkurutan hastalığına (Phoma tracheiphila Kanc. & Ghik.) karşı mikorizal funguslar ve dayanıklılık teşvik edicilerin etkinliğinin belirlenmesi
Determination of efficacy of mycorrhizal fungi and resistance inducers against malsecco disease (Phoma tracheiphila Kanc. &Ghik.) in lemon trees
Yazar: SELDA KOZAK ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ ERKILIÇ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, limon ağaçlarında Phoma tracheiphila'nın neden olduğu Uçkurutan hastalığına karşı, Salisilik asit (SA), DL-β-amino-n-butirik asit (BABA), Acibenzolar -S- methyl (ASM) ve Fosetyl-Al dayanıklılık teşvik edici kimyasalları ve Glomus caledonium, Glomus clarium, Glomus etunicatum, Glomus fasciculatum, Glomus intraradices ve Glomus mosseae mikorizal funguslarının hastalık oluşumu ve bitkideki fenolik bileşikler üzerine etkinleri değerlendirilmiştir. 
Farklı limon çeşitlerinin Phoma tracheiphila'ya duyarlılığının belirlendiği çalışmada, Kütdiken duyarlı; Enterdonat ve Mayer çeşitleri ise dayanıklı olarak belirlenmiştir. 
Dayanıklılık teşvik edici kimyasallardan Fosetyl-Al, in vitro koşullarda patojenin miseliyal gelişimini 600 ppm dozda tamamen engellemiştir. In vivo'da ise hastalık gelişimine % 40 oranında etki ederek diğer kimyasallara göre en etkili kimyasal olmuştur. Bu kimyasalın sadece hesperidin miktarı üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Bunun yanında, ASM, patojen varlığında çalışmada değerlendirilen tüm fenolikler üzerinde en etkili kimyasal olarak bulunmuştur. 
Glomus fasciculatum uygulaması, limon fidanları üzerinde hastalık oluşumu üzerine % 60 oranında etki etmiştir. Ayrıca bu fungus, patojen varlığında, incelemesi yapılan tüm fenolik bileşiklerin miktarında en yüksek artışa neden olmuştur. Bu nedenlerle Phoma tracheiphila ve fenolikler üzerinde en etkili mikorizal fungus olarak değerlendirilmiştir. 
Genel olarak değerlendirildiğinde, Phoma tracheiphila'nın neden olduğu Uçkurutan hastalığının önlenmesine yönelik ümitvar sonuçlar elde edilmiştir. Bu konuda yapılacak olan yeni çalışmalarda, mikorizal fungus ve dayanıklılık teşvik edici kimyasal interaksiyonlarının da incelenmesi bu hastalık ile mücadelede yeni bir yaklaşım sunabilecektir.

Abstract:
In this study, against Mal secco disease caused by Phoma tracheiphila on lemon trees, Salicylic Acid (SA), DL-β-amino-n-butyric acid (BABA), Acibenzolar -S-methyl (ASM) and Fosetyl-Al resistance inducing chemicals and mycorrhizal fungi of Glomus caledonium, Glomus clarium, Glomus etunicatum, Glomus fasciculatum, Glomus intraradices and Glomus mosseae, their activity on disease formation and plant phenolic compounds was evaluated. 
In the study that determined the susceptibility of different lemon varieties to Phoma tracheiphila, Kütdiken variety is were determined as susceptible; Enterdonate and Mayer varieties were determined as resistant.
Fosetyl-Al, one of the resistance inducing chemicals, completely inhibited the mycelial growth of the pathogen in vitro at a dose of 600 ppm. Also in vivo, it has been the most effective chemical compared to other chemicals, affecting 40% of disease development. This chemical was found to be effective only on the amount of hesperidin. However, ASM was found as the most effective chemical for all phenolics evaluated in the study in the presence of pathogen.	 
Glomus fasciculatum application, had a 60% effect on the disease formation on lemon seedlings. Also, in the presence of pathogen, this mycorrhizal fungus caused the highest increase in the amount of all phenolic compounds examined. For these reasons, it was evaluated as the most effective mycorrhizal fungi on Phoma tracheiphila and phenolics.
In this study, promising results have been obtained for the prevention of Mal secco disease caused by Phoma tracheiphila. In the new studies to be conducted on this object, examination of interactions between mycorrhizal fungus and resistance inducing chemicals, can serve a new approach to combating this disease.