Öğrencilerin bireyselleşme ve toplumsallaşma süreçlerinde hayat bilgisi öğretim programları ve ders kitaplarına bir bakış
An overview of life science educational programs and course books in students' individualization and socialization processes
Yazar: CEYDA SUCUOĞLU
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR ; DOÇ. DR. SEVAL ERDEN ÇINAR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireyselleştirme = Individualization ; Ders kitapları = Textbooks ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Sosyalleşme = Socialization ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı öğrencilerin bireyselleşme ve toplumsallaşma süreçlerine ilişkin 1998, 2005 ve 2018 Hayat Bilgisi öğretim programlarında yer alan kazanımların incelenmesi ve öğretim programlarına göre değişen ders kitaplarına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin araştırılmasıdır. Bu amaçla birlikte sınıf öğretmenlerinin Hayat Bilgisi öğretim programlarına göre düzenleniş ders kitaplarını incelemeleri ve değerlendirmeleri istenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda hazırlanan araştırma soruları şu şekildedir: 
1998, 2005 ve 2018 yılı öğretim programlarına göre düzenlenmiş Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki;
1. Bireyselleşme ve toplumsallaşma süreci ile ilgili ders kitaplarındaki değişimler, benzerlikler ve farklılıklar nasıldır?
2. Bireyselleşme ve toplumsallaşma süreci ile ilgili öğretim programlarına ilişkin sınıf öğretmenlerinin bakış açıları nasıldır?
Bu çalışma nitel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 34 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Sınıf öğretmenleri Sancaktepe ilçesinde bir devlet okulunda ve bir özel okulda görev yapan öğretmenlerdir. Araştırmanın uygulaması 2019-2020 bahar dönemi ve 2020-2021 güz eğitim-öğretim döneminde yapılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları kullanılmadan önce sınıf öğretmenlerine incelemeleri için Hayat Bilgisi ders kitapları verilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak; yarı yapılandırılmış görüşme, açık uçlu sorulardan oluşan anket ve doküman analizi kullanılmıştır. Veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir.
Araştırma sonucunda sınıf öğretmenleri 2005 yılı öğretim programına göre düzenlenen Hayat Bilgisi ders kitaplarında bireyselleşme ifadelerinin diğer kitaplara görece daha fazla yer aldığını, 1998 yılı öğretim programına göre hazırlanan ders kitaplarında ise toplumsallaşma ifadelerinin yer aldığını, 2018 yılı ders kitaplarında bireyselleşme ve toplumsallaşma ifadelerinin yer aldığını belirterek 2018 yılı Hayat Bilgisi ders kitaplarını tercih etmiştir. Bulgular ilgili literatür kapsamında tartışılarak bu alanda çalışacak araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde de bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Hayat Bilgisi, Ders Kitabı, Bireyselleşme, Toplumsallaşma

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the achievements of the 1998, 2005 and 2018 Life Studies curricula regarding the individualization and socialization processes of students and to investigate the opinions of classroom teachers about the textbooks that vary according to the curriculum. For this purpose, classroom teachers were asked to examine and evaluate the textbooks arranged according to the Life Studies teaching programs. Research questions prepared for these purposes are as follows:
In the Life Studies textbooks arranged according to 1998, 2005 and 2018 curricula;
1. What are the changes, similarities and differences in the textbooks related to the individualization and socialization process?
2. What are the classroom teachers' perspectives on the curricula regarding the individualization and socialization process?
This study is a qualitative research. The study group of this research consists of 34 classroom teachers. Classroom teachers are teachers who work in a public school and a private school in Sancaktepe district. The application of the research was carried out in the 2019-2020 spring semester term and in the 2020-2021 fall academic year. Life studies textbooks were given to classroom teachers to analyze before using data collection tools in the study. As a data collection tool in research; Semi-structured interview, questionnaire consisting of open-ended questions and document analysis were used. The data were analyzed by content analysis technique. Research class teachers stated that individualization expressions were more common in Life Studies textbooks organized according to the 2005 curriculum, socialization expressions were included in the textbooks according to the 1998 curriculum, and they preferred individualization and socialization textbooks in 2018 textbooks. The findings were discussed in the relevant literature and recommendations were made to researchers and practitioners who will work in this field.

Keywords: Life Studies, Textbook, Individualization, Socialization