Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında etkili iç hukuk yolu
Effective domestic remedy in light of the European Court of Human Rights and Constitutional Court decisions
Yazar: ONUR CAN KESKİN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN SAYGILI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi ışığında iç hukuk yolunun etkililiği kavramı incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde tartışmanın usul ilişkin boyutunu anlamak adına; sırasıyla bireysel başvuru usulü, bireysel başvuruda kabul edilebilirlik kriterleri ve başvuru kriterlerinden etkili iç hukuk yollarının tüketilmesi kriteri, etkililik yönünden özellik arz eden ve çalışmanın devamındaki tartışmaları anlamak adına gerekli olan boyutlarıyla açıklanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde tartışmanın düşünsel temelini anlamak adına, Sözleşme kapsamındaki ilkeler dikkate alınarak etkililik kavramının değerlendirilmesinde aranan özellikler ve gereklilikler açıklanmıştır. Üçüncü bölümde somut örneklerden ve kararlardan faydalanılarak; insan haklarına saygı, insan hakları ihlallerinin önlenmesi, telafisi veya sonuçlarının ortadan kaldırılması ile bu yönde iç hukuk yolundan beklenen diğer faydaların sağlanmasında başvurucular, taraf devletler ve mahkemeler açısından etkililiği sağlayan yöntemler incelenmiştir. Dördüncü ve son bölümde etkililiğin hangi hallerde tartışmalı hale geleceği ve hangi hallerin etkili kabul edilmeyeceği çatışan kavramlar, uygulamalar ve yasal düzenlemeler üzerinden incelenmiş, okuyucuya sunulu olmayan diğer durumlarda da kullanabileceği teorik bir çerçeve sağlanmak istenilmiştir.

Abstract:
In this study, the concept of the effectiveness of domestic remedies is examined in light of the European Court of Human Rights and the Constitutional Court of The Republic of Türkiye. In the first part of the study, to understand the procedural dimension of the discussion; the individual application procedure, the admissibility criteria for individual applications and the criterion of exhaustion of effective domestic remedies, which is particularly important for effectiveness and necessary for understanding the subsequent discussions, are explained in detail. In the second part of the study, to understand the theoretical framework of the discussion, the characteristics and requirements sought in the evaluation of the concept of effectiveness are explained, In compliance with the principles enshrined in the Convention. In the third part, by utilizing concrete examples and decisions, the methods that ensure effectiveness for applicants, parties, and courts in terms of respect for human rights, prevention of human rights violations or redress of the consequences, as well as other expected benefits from domestic remedies, are examined. In the fourth and final part, the circumstances under which effectiveness becomes questionable and which situations are not considered effective are examined through conflicting concepts, practices, and legal regulations, aiming to provide a theoretical framework that can also be used in other situations not presented to the reader.