Relaps ve remisyonla seyreden multipl skleroz olgularında kognitif durum tayini
Cognitive screening at the relapsing remitting multiple sclerosis patients
Yazar: MUHAMMED EMİN ÖZCAN
Danışman: UZMAN BARIŞ TOPCULAR
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Multipl skleroz atak ve remisyon dönemleriyle seyredebilen veya ilerleyici olabilen, merkezi sinir sisteminde (MSS) miyelin kılıf harabiyeti ile karakterize inflamatuar bir hastalıktır. MS hastalarında yaşam kalitesi fiziksel özürlülük, psikiyatrik semptomlar, hastalık süresi yanı sıra kognitif fonksiyonlar ile de ilişkilidir. MS hastalarının yaşam kalitesini bu derece etkileyen bir bozukluğun Türk hasta popülasyonundaki gerçek sıklığının değerlendirilmesi hem hekimin hastaya yaklaşımında bu ciddi probleme yeteri kadar önem vermesine yol açacak hem de hastaların bu konuda bilinçlenerek kognitif yıkımı belirgin bir biçimde yavaşlattığı gösterilmiş kognitif rehabilitasyon programlarına daha aktif bir biçimde katılımları sağlanabilecektir. Bu amaçla relaps ve remisyonla seyreden MS hastalarında BRB-N ile kognitif durum tayini yapılarak kognitif bozukluğun sıklığını değerlendirmek amaçlanmıştır. Ayrıca komorbiditeleri fiziksel özürlülük seviyeleri ve yaşam kalitesi de çeşitli ölçeklerle değerlendirilerek kognitif bozuklukla olan ilişkilerinin saptanması amaçlanmıştır.Meteryal Metod: Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi 3. Nöroloji MS polikliniğinde MS hastalarına mart 2010' dan bu yana rutin olarak kognitif rehabilitasyon programlarına alınabilecek hastaları belirlemek amacıyla BRB-N adı verilen nöropsikolojik testin yanında Beck depresyon envanteri, bir yaşam kalitesi ölçeği olan FAMS ve nöropsikolojik bozukluk tarama anketi olan MSNQ verilmektedir. Bu hastalardan relaps ve remisyonla seyreden ve kriterlere uygun olan 51 tanesinin verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007&PASS 2008 Statistical Software (Utah, USA) programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (Ortalama, Standart sapma) yanı sıra niceliksel verilerin karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Student t test, normal dağılım göstermeyen parametrelerin iki grup arası karşılaştırmalarında Mann Whitney U test kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki-Kare testi kullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.Bulgular: Çalışmamızda olguların yaşları 23 ile 60 arasında değişmekte olup, ortalama yaş 37,87±9,79 yıldır. Olguların %78,4'ü (n=40) kadın, %21,6'sı (n=11) erkektir. Olguların %70,6'sı (n=36) ilköğretim ve altı eğitim grubunda yer almakta olup; %19,6'sı (n=10) lise mezunu, %9,8'i de (n=5) üniversite mezunudur.BRB-N' deki en az iki testte %50 ve üzeri performans gösterenlerin kognitif durumu kötü diğerleri kognitif olarak iyi kabul edildi. Buna göre olguların %51'inde (n=26) kognisyon iyi, %49'unda (n=25) kötü olarak bulundu. Kognisyon durumu kötü olan olguların yaşları kognisyon durumu iyi olan olgulardan istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. (p<0,01). Kognisyon durumuna göre cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktaydı. (p>0,05). Eğitim durumları ile kognisyon durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktaydı. (p<0,05); ilköğretim ve altı eğitim düzeyindeki olgularda kötü kognisyon oranı yüksekken, üniversite mezunlarının tümünde iyi kognisyon gözlenmektedir. Yine kognisyon durumuna göre hastalık süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktaydı (p>0,05). Kognisyon durumu kötü olan olguların EDSS skorları kognisyon durumu iyi olan olgulardan istatistiksel olarak anlamlı yüksek olarak tespit edildi (p<0,01).Sonuç: Çalışmamızda BRB-N ile kognitif durum tayini retrospektif olarak yapıldı ve kognitif bozukluk sıklığı %49 olarak bulundu. Bu durum literatürdeki prevalans ile uyumludur. Ayrıca BRB-N deki alt testler ile kognitif bozukluk literatürle benzer bir şekilde korelasyon göstermektedir. Yine eğitim durumları ile kognitif durumdaki kötülük arasındaki korelasyon literatürle uyumlu iken hastalık süresi ile kognitif durum arasında anlamlı bir korelasyon olmaması daha önceki çalışmalarla uyumsuzluk göstermektedir. Bu durum çalışmamızın retrospektif yapısı ve olgu sayısının azlığı ile açıklanabilir.Anahtar kelimeler: Multiple Skleroz, Kognisyon, BRB-N, Yaşam Kalitesi

Abstract:
The Aim: Multiple sclerosis is an inflammatory disease that may be present with attacks and remission periods or may be progressive, is be characterized by destruction of myelin sheath in central nervous system (CNS).Quality of life in MS patients is also associated with cognitive disorder as well as physical disability, psychiatric symptoms, duration of disease. The unemployment rate in MS patients is between 40-80% and cognitive disorder is thought to play an important role in the high unemployment rate. The evaluation of real incidence in Turkish patient population of this disorder that extremely affect quality of life in MS patients will both lead to give enough importance to this serious problem in the approach to patient of physicians and will be provided to more actively participate in cognitive rehabilitation programs that has been shown to significantly slow cognitive disorder by awareness of patient on this issue. For this purpose, is aimed to assess the prevalence of cognitive disorder by determination of cognitive status with BRB- N in RRMS patients. Moreover, it has been aimed that the determination of relationship between cognitive disorder and the comorbidity, the level of physical disability and quality of life by evaluation with various scales.Materials and Methods: The Beck depression inventory, FAMS that is a measure of life quality and MSNQ that is a screening questionnaire of neuropsychological impairment as well as neuropsychological test that is called as BRB-N, is routinely given to MS patients in 3rd Neurology Clinic of Bakırköy Psychiatric and Neurological Diseases Hospital in order to identify patients who can be taken to cognitive rehabilitation programs since March 2010. The data of 51 patients from them who were RRMS and be accordance with the criteria, were evaluated retrospectively. When the evaluating of the findings that obtained from this study, for statistical analysis, NCSS (Number Cruncher Statistical System), 2007 & PASS 2008 Statistical Software Program (Utah, USA) were used. When the evaluating of data of this study, Student test at the comparisons of parameters showing normal distribution between two groups, Mann Whitney U test at the comparisons of parameters not showing normal distribution as well as descriptive statistical methods (Mean, Standard Deviation) were used for comparisons of quantitative data. The chi-square test was used to compare of qualitative data. The signifance was evaluated at level of the p<0.05.Results: In our study, ages of patients are ranged from 23 to 60 and the mean age is 37.87 ± 9.79 years. 78.4% of patient (or phenomenon) (n = 40) are female and 21.6% of patient (or phenomenon) (n = 11) are male. 70.6% of the patient (or phenomenon) (n = 36) are involved in primary and lower education groups, 19.6% of patient (or phenomenon) (n = 10) are involved in high school graduates, 9.8% of patient (or phenomenon) (n=5) are university graduates. Cognitive status of patients who are exhibiting performance %50 and below at least two of in BRB-N tests was considered to be bad, other?s cognitive status was considered to be well. According to this, 51% of cases (or patients) (n = 26), cognition was found to be well, 49% of cases (or patients) (n = 25) cognition was found to be bad. The age of patients with bad cognitive status was found statistically significantly higher from patients with well cognitive status. (p<0,01). According to the cognitive status, there was not a statistically significant differences between the sexes (p>0,05). There was a statistically significant difference between education level and cognitive status (P <0.05); well cognition observed in all of college graduates patients, while bad cognition rate is high in primary and lower education graduates patients. Furthermore according to cognition status, there was not a statistically significant difference between duration of illness (p>0,05). EDSS scores of patients with bad cognition status were detected statistically significant higher from patients with well cognition status (p<0,01).Conclusions: In our study, the determination of cognitive status was made retrospectively with BRB-N and the frequency of cognitive disorder was found as %49. This case is compatible with the prevalence in the literature. Furthermore, subtests in BRB-N and cognitive disorder are correlated with the literature in a similar manner. Also the lack of significant correlation between duration of illness and cognitive status shows discordance (or disconformities) with previous studies, while the correlation between education and badness of cognitive status was consistent with the literature.This situation can be explained by retrospective nature of our work and paucity of cases number.The more comprehensive studies are needed for more effective detection and treatment of cognitive disorder that badly affect life quality of MS patients.Key words: Multiple Sclerosis, Cognition, BRB-N, Quality of Life