Sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği kapsamında mesleki biyolojik risklerden tüberküloz hakkındaki deneyimleri ve bilgi düzeyleri
Experiences and knowledge levels of healthcare employees on professional biological risks of tuberculosi̇s in the scope of occupational health and safety
Yazar: MERVE KÖRÜKMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN ERDOĞAN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Deneyim = Experience ; Mesleki risk = Career risk ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tüberküloz = Tuberculosis ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Tüberküloz (Tbc), sağlık çalışanlarının karşılaştığı mesleki risklerden biridir. Bu tez, sağlık çalışanlarının tüberküloz hakkındaki deneyim ve bilgi düzeylerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın verileri, 24 Eylül-10 Ekim 2019 tarihleri arasında özel bir hastanede görev yapan sağlık meslek gruplarının anket sonuçlarının değerlendirilmesi şeklinde oluşturulmuştur. Hazırlanmış olan anket, veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Bu amaçla, tüberküloz ile karşılaşma riski olan 316 sağlık çalışanı ile anket yapılması düşünülmüştür. Ancak, 76 sağlık çalışanın, nöbet, doğum ya da yıllık izin gibi nedenlerden dolayı anketleri yapılamamıştır. Bu nedenle, araştırmanın verileri, 172'si kadın ve 78'i erkekten oluşan toplamda 250 sağlık çalışanının verilerinden oluşmaktadır. 
Ankete katılan sağlık çalışanlarının eğitim düzeyleri, %34,8'i sağlık meslek lisesi, %32'si ön lisans ve %12,4'ünün lisans mezunu olduğu tespit edilmiştir. Sağlık çalışanlarının, %72'sinin en az bir kez tüberküloz konusunda eğitim aldığı tespit edilmiştir. Hastanelerde, rutin olarak her yıl yapılan tüberküloz eğitimine son altı ay içerisinde katılanların oranı %6,4 olduğu belirlenmiştir. Katılımcılardan, tüberkülozun bulaşıcı bir hastalık olduğunu bilenler %86,8 oranındaydı. Tüberkülozun belirti ve bulguları sorulduğunda ise yanlış bilenlerin ve hiç bilmeyenlerin oranının %50,4 olduğu tespit edilmiştir. Negatif basınçlı odaların hakkında bilgisi olanların oranı %49,2 olarak belirlenmiştir. Tüberküloz hastasının oda girişine mavi çiçek sembolünün konulması gerektiğini düşünenlerin oranı %45,6' olarak belirlenmiştir. Tüberküloz da standart tanılama yönteminin, %58,8 oranında radyoloji ve %50,4 oranında ise fizik muayene olduğu düşünülmektedir. Katılımcıların %67,6'sının PPD testi hakkında bilgi sahibi olduğu tespit edilmiştir. Doğrudan gözetimli tedavinin ne olduğunu bilenler %44,8 oranına sahip olduğu görülmüştür. 
Bu araştırmanın verileri doğrultusunda, sağlık çalışanlarının tüberküloz hakkında bilgi düzeylerinde eksiklikler olduğu tespit edilmiştir. Mesleki risk faktörlerinden tüberküloz, sağlık çalışanlarının hayatını tehdit etmektedir. Sağlık personellerinin tüberkülozun bulaşma riskinden korunabilmeleri için kurumlarda alınacak olan mühendislik önlemlerinin yanı sıra hastalık hakkındaki bilgi düzeylerini arttırmaları gerekmektedir. Bu da kurumlarda verilecek olan eğitimlerle mümkün hale gelecektir. Aynı zamanda verilen eğitimlerin kalıcı olabilmesi için yönetimsel önlemler kapsamında yapılan uygulamaların sahada takip edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Mesleki risk faktörü, sağlık çalışanları, tüberküloz, bilgi ve deneyim

Abstract:
Tuberculosis (Tbc) is one of the occupational risks faced by healthcare employees. This thesis was designed to evaluate the experience and knowledge levels of healthcare employees about tuberculosis. The research data was compiled evaluating the survey results of healthcare employees working in a private hospital between 24 September and 10 October 2019. The questionnaire was used as a data collection tool and was originally planned for 316 healthcare employees at risk of encountering tuberculosis. However, surveys of 76 healthcare employees could not be conducted for reasons such as seizures, births, or annual leaves. Thus, the data of the study consisted of the questionnaire of 250 health employees, of which 172 were women and 78 were men.
The education levels of the health care employees participating in the survey were: 34.8%graduated from vocational high school, 32% had an associate degree (2-year after high school), and 12.4% had college (Bachelor of Science in Nursing) degree. About 72% of healthcare employees received training on tuberculosis at least once. Within the last six months, 6.4% of the healthcare employees in hospitals participated in annual tuberculosis training. 86.8%of the survey participants knew about tuberculosis was an infectious disease. The survey had questions about the signs and symptoms of tuberculosis. The rate of those who either had false information or did not know the signs and symptoms of tuberculosis was 50.4%. The ratio of those who knew about negative pressure chambers was 49.2%.The percentage of those who think that the blue flower symbol should be placed at the entrance of the room of the tuberculosis patient was 45.6%. The standard diagnostic method of tuberculosis was thought to be 58.8% radiology and 50.4% physical examination. 67.6% of the survey participants were knowledgeable about the purified protein derivative (PPD) test. The rate of the survey participants who had information on direct supervised treatment was 44.8%.
Based on the data from this thesis study, there are deficiencies in the knowledge of tuberculosis among healthcare employees. Tuberculosis, one of the occupational risk factors, threatens the life of healthcare employees. To prevent tuberculosis from being a contamination risk, healthcare employees should increase their knowledge about the disease. Also, engineering precautions must be taken in the institutions. This goal could be achieved by the additional training opportunities at the institutions. This study recommends that the practices covered in administratively governed trainings need to be applied in the field so that the knowledge is permanent. 

Key Words: Occupational risk factor, healthcare employees, healthcare professionals, healthcare workers, tuberculosis, knowledge and experience