Derviş Ahmed Gurbî"nin Risâle-i Münâcâtı (inceleme-metin)
The Booklet of Supplication of Dervish Ahmed Gurbî (examination-tex)
Yazar: MUSTAFA RAMAZAN YÜKSEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYDİ KİRAZ
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Derviş Ahmed = Derviş Ahmed ; Münacat = Münacat ; Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature ; Şiir = Poem

Özet:
Üzerinde çalışılan bu eser, Derviş Ahmed Gurbî'ye ait şiirlerin olduğu müstakil
bir münâcât örneğidir.
Çalışmada, bu eserinde hayatıyla ilgili pek fazla bilgi bulunmayan müellif
hakkında kaynaklarda bulunan bilgiler ortaya konmuş, eserdeki bilgilerden de hareketle
şairin kimliğiyle ilgili kanaat oluşturulmaya çalışılmıştır. Müellifin, kaynaklarda adı
geçen, 1698-99 yılında Bosna'nın Yenipazar şehrinde doğmuş olan Ahmed Gurbî
olduğu düşünülmektedir.
Risâle-i Münâcât dördü mesnevi, altısı kaside ve biri murabba nazım biçimiyle
yazılmış toplam on bir şiirden oluşan bir eserdir. Bu şiirlerden dokuzu münâcât olup
diğer ikisinden biri Kur'an diğeri Hz. Peygamber ve Hz. Ali övgüsündedir. İlk dokuz
şiir başlıklar altında son iki şiir başlıksız yazılmıştır. Manzum bir eser olmasına rağmen
eserdeki birçok şiirde mısralar birbirinin devamına yazılmıştır. Bu karışıklıklar
çalışmalar sırasında giderilmeye çalışılarak beyitler veya dörtlükler haline getirilmiştir.
Eser üzerinde yapılan incelemeler neticesinde, şairin Allah'ın isim ve sıfatlarını
anlamlarına uygun olarak zikrettiği, peygamberlerin mucizelerine telmihlerde
bulunduğu, ayet ve hadislerden iktibaslar yaptığı, Kur'an-ı Kerim'in mucizelerinden
bahsettiği, birçok tasavvufî terimi kullandığı görülmüştür. Bu durum şairin din ve
tasavvuf bilgisine sahip olduğunu göstermektedir. Hz. Ali'yi, Hz. Hasan ve Hz.
Hüseyin'i zikrederken, Hz. Ali dışındaki üç büyük halifeyi hiç anmaması ise onun
Alevî-Bektaşîliğe intisap etmiş bir kişi olduğuna işaret etmektedir. Bahsedilen dinî
bilgileri, Arapça ve Farsça kelimeleri, kafiye ve rediflerle gayet akıcı bir üslupla
şiirlerine aktarabilmiş olması da vezin hataları olsa bile onun iyi bir şair olduğunu
göstermektedir.
Anahtar Kavramlar: Derviş Ahmed Gurbî, Münâcât, Türk İslam Edebiyatı

Abstract:
This work is an example of a detached relationship with poems of Dervish
Ahmed Gurbî.
In the study, information about the author of this work, which does not contain
much information about the poet, has been revealed, and it has been tried to form an
opinion about the identity of the poet based on the information in the work. The author
is thought to be Ahmed Gurbi, who was mentioned in the sources, who was born in
Yenipazar, Bosnia in 1698-99.
The Booklet of Supplication of Dervish Ahmed Gurbî is a work consisting of a
total of 11 poems, four of which are mesnevi, six of which are written in qasah and one
written in verse. Nine of these poems are present and one of the other two is the Qur'an
and the other is Hz. Prophet and Hz. Ali is in praise. The first nine poems were written
under titles, and the last two poems were written without titles. Although it is a verse
work, in many poems, the verses were written in succession. These confusions have
been turned into couplets or quarters by trying to resolve them during the studies.
As a result of the examinations on the work, it was seen that the poet chanted the
names and attributes of Allah in accordance with their meanings, made prophets to the
miracles of the prophets, made quotes from the verses and hadiths, used many sufistic
terms. This shows that the poet has knowledge of religion and Sufism. Hz. Ali, Hz.
Hasan and Hz. While citing Hüseyin, Hz. The fact that he did not remember the three
great caliphs except Ali indicates that he was a person who had become a part of AleviBektashi. The fact that he was able to transmit the mentioned religious information,
Arabic and Persian words, rhymes and redifs with a fluent style, shows that he was a
good poet even if he had errors in meter.
Key Words: Dervish Ahmed Gurbî, Münâcât, Turkish Islamic Literature