Yoğun bakımda yatan kritik hastalarda anemi gelişimindeki risk faktörlerinin incelenmesi
Examining risk factors in the development of anemia in critically ill patients in intensive care
Yazar: İREMSU SAĞLAM
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ATEŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
AMAÇ: Anemi , dünya popülasyonunun üçte birini etkileyen önemli bir sağlık
sorunudur.Özellikle yoğun bakımda yatan kritik hastalarda yatışları sırasında gelişen
aneminin , hastaların mortalite ve morbiditesini etkilediği bir çok çalışmada
gösterilmiştir.Biz bu çalışmamızda Ankara Şehir Hastanesi yoğun bakım ünitelerinde
yatan ; yoğun bakıma yatışları sırasında anemileri olmayıp , en az 72 saat yoğun
bakım ünitesinde yatışı olup , sonrasında anemi gelişen hastalarda altta yatan
nedenleri sosyo-demografik olarak incelemeyi ve bu inceleme sonucu ile altta yatan
etiyolojik nedenler ile bu nedenlere yönelik tedavi protokollerine ışık tutmayı
hedefledik.
GEREÇ VE YÖNTEM: Tek merkez, retrospektif-gözlemsel olarak yapılan bu
çalışmamıza SBÜ Ankara Bilkent Şehir Hastanesi 2 ve 3. basamak Yoğun Bakım
Üniteleri'nde yatmış,yatışları ve yatışlarının ilk 72 saatinde anemi gelişmemiş olup
72 saat sonrasında anemi gelişen kritik hastalardan kriterlerimize uygun 179 hasta
dahil edildi.
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen ve yatışlarının ilk 72 saatinde anemi
gelişmemiş olup sonrasında anemi gelişimi gözlenen 179 hastanın %50,8'kadın
(n=90), %49,7'si (n=89) erkek hasta idi. Katılımcıların yaş ortalaması 71.47±15,17
yıl olup hastaların %71,6'sı 65 yaş ve üzerinde idi. Hastalarda anemiye kabul edilen
gün alınan kanlardaki ortalama hemoglobin değeri 13.84±1.01 idi. Dahil edilen
hastalara eşlik eden kronik komorbid hastalıklar en sık HT (%53,6), KAH (%40,2),
DM (%32,4), malignite (%27,5) ve KBH (%16,2) olurken tüm hastaların
%84,4'ünde enfeksiyon mevcuttu (İYE %34,1, pnömoni %24,6). Enfeksiyon tanısı
olanlar hastalarda anemi başlangıç günleri daha geç bulunurken (p<0,05), enfeksiyon
olan hastaların içinden İYE tanısı olanlarda aneminin daha kısa sürede geliştiği
görüldü (p<0,05). Hastalarda YBÜ yatışları sonrasında ortalama anemi başlangıç
günleri 7.09±4.02 olarak saptandı. Anemi saptanan gün hastalarda kaydedilen
hemoglobin değeri ortalama 11.37±7.69 bulundu. Hastaların yatışları boyunca;
%15,1'inde gastrointesinal kanama gelişti. Bu hastaların kanama odağının
araştırılması açısından 51(%28,5)'ine endoskopi, kolonoskopi yapılabildi. Endokolon

yapılan hastaların %29,4'ünde kanama odağı saptandı. 179 hastanın oral beslenme
oranı %57, PEG oranı %16,8, İV sıvı desteği oranı %92,7, TPN oranı %33 olarak
bulundu. Hastalarda oral beslenmesi olmaması ve/veya hastaların TPN alıyor olması,
mortaliteye etkili bir risk faktörü olarak saptandı (p<0.01). Oral beslenme olmaması
hastalarda mortaliteyi 2.625 kat arttırken; TPN kullanımının mortaliteyi 2.201 kat
arttırdığı görüldü. Hastaların takibi boyunca tedavi amacıyla yapılan transfüzyon
%29,1' saptandı. Bunun %54,7'si eritrosit süspansiyonu idi. Hastaların verileri
sonucu yapılan regresyon analizinde transfüzyon öyküsünün mortaliteye etkili bir
risk faktörü olduğu saptandı (p<0.01). Transfüzyon öyküsünün mortaliteyi 2.572 kat
arttırdığı görüldü. Hastaların mortalite oranı %41,3 saptandı. Yaşayan hastalarla
exitus olan hastaların 65 yaşından küçük ve 65 yaş üzerinde olma oranları ve cinsiyet
dağılımları arasında fark bulunmadı (p>0.05). Yapılan regresyon analizlerine göre,
hastalarda altta yatan malignite (p=0,025) , sepsis (p<0,001), siroz (p=0,027);
hastaların karbapenem (p<0,001), teikoplanin (p<0,001), antifungal (p=0,005),
polimiksin (p=0,003) kullanımı; hastalara transfüzyon öyküsünün olması (p=0,005);
hastaların düşük diastolik kan basıncına (p=0,025) ve düşük nabza (nabızda bir
birimlik azalma mortaliteyi 1,039 kat arttırmakta) sahip olmaları (p=0,001); hastalara
YBÜ yatışlarında veya öncesinde kateterizasyon uygulanmış olması (p=0,001) ve
hastalarda oral beslenme olmaması(p=0,002) ile TPN kullanıyor olmaları (p=0,015)
mortaliteye etkili risk faktörleri olarak saptandı.
Anahtar Kelimeler: Anemi, yoğun bakım, kritik hastalar, sosyodemografik
özellikler

Abstract:
ABSTRACT
AIM: Anemia is an important health problem affecting one third of the world's
population. It has been shown in many studies that especially anemia developing
during hospitalization in critically ill patients in the intensive care unit affects the
mortality and morbidity of the patients. We aimed to analyze the underlying causes
socio-demographic in patients who did not have anemia during their hospitalization
in the intensive care unit, who were hospitalized in the intensive care unit for at least
72 hours and who developed anemia afterwards, and to shed light on the underlying
etiological causes and treatment protocols for these reasons with the result of this
examination.
MATERIALS AND METHODS: This single-center, retrospective observational
study included a total of 179 patients meeting our criteria who had been admitted to
the 2nd and 3rd level Intensive Care Units at SBÜ Ankara Bilkent City Hospital.
These patients did not develop anemia during the first 72 hours of their admission
but developed anemia after 72 hours.
RESULTS: Of the 179 patients included in the study, who did not have anemia in
the first 72 hours of their hospitalization but later developed anemia, 50.8% were
female (n=90), and 49.7% were male (n=89). The average age of the participants was
71.47±15.17 years, with 71.6% of the patients being 65 years and older. The mean
hemoglobin level in the blood samples taken on the day of admission for anemia in
the included patients was 13.84±1.01 g/dL. Among the chronic comorbid conditions
accompanying the patients, the most common were hypertension (53.6%), coronary
artery disease (40.2%), diabetes mellitus (32.4%), malignancy (27.5%), and chronic
kidney disease (16.2%). In all patients, 84.4% had an infection (urinary tract
infection 34.1%, pneumonia 24.6%). Patients with infection were found to develop
anemia later (p<0.05), and those with urinary tract infection were seen to develop
anemia more quickly (p<0.05). The average day of anemia onset after ICU admission
was found to be 7.09±4.02. The recorded hemoglobin value on the day of anemia
diagnosis in patients was on average 11.37±7.69 g/dL. During the patients' hospital
stay, 15.1% of them developed gastrointestinal bleeding. Endoscopy and
colonoscopy were performed on 51 (28.5%) of these patients to investigate the
source of bleeding. A bleeding source was detected in 29.4% of patients who
underwent endoscopy and colonoscopy. Of the 179 patients, 57% had oral feeding,
16.8% had PEG feeding, 92.7% received IV fluid support, and 33% received TPN.
The absence of oral feeding and/or the use of TPN in patients were identified as
effective risk factors for mortality (p<0.01). The absence of oral feeding increased
mortality by 2.625 times, and the use of TPN increased mortality by 2.201 times.
Transfusion was performed for the purpose of treatment in 29.1% of patients, with
erythrocyte suspension being used in 54.7% of these cases. Regression analysis of
patient data showed that a history of transfusion was an effective risk factor for
mortality (p<0.01). A history of transfusion increased mortality by 2.572 times. The
mortality rate among patients was 41.3%. There was no significant difference in age
and gender distribution between surviving patients and those who did not survive,
whether they were under 65 years of age or 65 years and older (p>0.05). According
to the regression analyses conducted, underlying malignancy (p=0.025), sepsis
(p<0.001), cirrhosis (p=0.027), the use of carbapenem (p<0.001), teicoplanin
(p<0.001), antifungal agents (p=0.005), and polymyxin (p=0.003) in patients, a
history of transfusion in patients (p=0.005), having low diastolic blood pressure
(p=0.025), having a low pulse rate (a one-unit decrease in pulse rate increased
mortality by 1.039 times, p=0.001), undergoing catheterization in patients during or
before ICU admission (p=0.001), and the absence of oral feeding (p=0.002) and the
use of TPN in patients (p=0.015) were identified as effective risk factors for
mortality.
Keywords: Anemia, intensive care, critical patients, sociodemographic
characteristics