Bölgesel kalkınma teorileri kapsamında bölgesel kalkınmada eko turizmin rolü: Sapanca örneği
The role of eco-tourism in regional development within the framework of regional development theories: The case of Sapanca
Yazar: TUĞBA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ASENA BOZTAŞ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Ekoturizm = Ecotourism ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Kültürel kalkınma = Cultural development ; Sakarya-Sapanca = Sakarya-Sapanca ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Turizm = Tourism ; Turizm faaliyetleri = Tourism activity

Özet:
Günümüzde seyahat şartlarının geçmişe göre daha kolay bir hâl alması sebebiyle
dünya genelinde turizm faaliyetlerinde önemli bir artış görülmüştür. Buna bağlı olarak
turizm faaliyetlerine katılan kişi sayısı da artış göstermiş ve turizm hareketleri kitlesel
bir hal alarak birçok bölgenin turist akımına uğramasına sebep olmuştur. Bu yüzden
bazı turizm bölgelerinde taşıma kapasitesinin aşılması sorunuyla karşılaşılmıştır.
Taşıma kapasitelerinin aşılmasının sonucu olarak da sosyo-kültürel, ekonomik ve
doğal çevre üzerinde birçok olumsuz etki baş göstermiştir. Kitle turizminin meydana
getirdiği bu olumsuz etkilere bir çözüm önerisi sunmak amacıyla alternatif turizm
türleri gelişme göstermiş ve 'eko turizm', 'yeşil turizm' ve 'doğa turizmi' gibi birçok
turizm türü ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda sürdürülebilirliği ilke edinmiş olan eko
turizm de alternatif turizm türleri içerisinde önemli bir pazar payına sahip ve geleceğin
turizm türleri arasında gösterilen bir turizm türüdür. Ülkemizin eko turizm için gerekli
olan doğal güzelliklere sahip olması eko turizmin bölgesel kalınmaya etkisinin
araştırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda bu tezin temel amacı eko turizm
potansiyeline sahip olan Sapanca ilçesinin ekonomik ve sosyo-kültürel kalkınmasında
eko turizmin etkilerini ortaya koymak ve çıkan sonuçları bölgesel kalkınma teorileri
kapsamında yorumlamaktır. Bu kapsamda yerel halktan 395 anket toplanmış ve
toplanan veriler SPSS 23 programı ile analize tabi tutulmuştur. Verilerin normal bir
dağılım sergilememesi nedeniyle de non-parametrik testlerden faydalanılmıştır. Elde
edilen bulgular neticesinde, Sapanca'nın bölgesel kalkınmasında eko turizmin rolü
ekonomik ve sosyo-kültürel etkiler olmak üzere iki boyut üzerinden incelenmiştir.
Bulguların analizi için ise Kruskal-Wallis, Mann- Whitney U ve Ki Kare testi yöntemi
kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucu, Sapanca'nın sosyo-kültürel kalkınması ve
meslek, kazancını turizmden sağlama, daha fazla turist gelmesini isteme ve turizmin
bölgede daha fazla gelişmesini isteme değişkenleri arasında anlamlı bir farklılığa
rastlanmıştır. Sapanca'nın ekonomik kalkınması ve eğitim, meslek, kazancını eko
turizmden sağlama, daha fazla turist gelmesini isteme ve turizmin bölgede daha fazla
gelişmesini isteme değişkenleri arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır. Yapılan
Ki Kare testi sonucu ise kazancını eko turizmden sağlama ve Sapanca'ya daha fazla
turist gelmesini isteme değişkeni arasında, kazancını eko turizmden sağlama ve
Sapanca'da eko turizmin daha fazla gelişmesini isteme değişkeni arasında ve
Sapanca'ya daha fazla turist gelmesini isteme ve Sapanca'da eko turizmin daha fazla
gelişmesini isteme değişkeni arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmıştır. Bu sonuçlar
neticesinde Sapanca'nın kalkınma şeklinin; cazibe merkezleri teorisi, içsel kalkınma
teorisi ve yeni bölgeselcilik teorilerinin öngörüleri ile eşleştiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Nowadays, there has been a significant increase in tourism activities around the world
due to the fact that travel conditions are easier than in the past. Accordingly, the
number of people participating in tourism activities has also increased gradually and
tourism movements have become massive, causing many regions to attract tourists.
Therefore, the problem of exceeding the carrying capacity has been encountered in
some regions. As a result of exceeding the carrying capacities, many negative impacts
on the socio-cultural, economic and natural environment have occurred. Alternative
types of tourism have developed in order to propose a solution to these negative effects
caused by mass tourism and many types of tourism have emerged such as 'eco tourism',
'green tourism' and 'nature tourism. In this context, eco tourism, which has adopted the
principle of sustainability, is a type of tourism that has an important market share
among alternative tourism types and is shown among the tourism types of the
future.The fact that our country has natural beauties required for eco tourism makes it
necessary to investigate the effect of eco tourism on regional development. In this
context, the main purpose of this thesis is to reveal the effects of eco tourism on the
economic and socio-cultural development of Sapanca district, which has an ecotourism potential, and to interpret the results within the scope of regional development
theories. In this context,were collected from 395 local people and the collected data
were analyzed with the SPSS 23 program. Since the data did not show a normal
distribution, non-parametric tests were used. According to the findings obtained as a
result of the survey research, the role of eco tourism in the regional development of
Sapanca has been examined in two dimensions, namely economic and socio-cultural
effects. For the analysis of the results, Kruskal-Wallis, Mann Whitney U and The Chi
Square test method were used. As a result of the analyzs, a significant difference was
found between the socio-cultural development of Sapanca and the variable profession,
the variable of providing its earnings from tourism, the variable of wanting more
tourists to come and the variables of wanting more tourism to develop in the region. A
significant difference has been reached between economic development of Sapanca
and the variable of education, the variable of occupation, the variable of earning from
eco-tourism, the variable of wanting more tourists and the variable of wanting more
development of tourism in the region.The result of The Chi Square, a significant
association was found between ensuring earning from eco tourism and the variable of
asking more tourists to come to Sapanca, between the earning its income from eco
tourism and the variable of wanting further development of eco tourism in Sapanca
and between the wanting more tourists to come to Sapanca and the variable of wanting
more development of eco tourism in Sapanca. As a result of these results, it was
determined that Sapanca's form of development matches the predictions of the theory
of attractions, the theory of internal development and the theories of new regionalism.