Multiple sklerozlu hastalarda hastalık modifiye edici ilaç tedavisine uyumu etkileyen faktörler
Factors that affect adherence of disease-modifying therapy in patients with multiple sclerosis
Yazar: ÖZNUR ERBAY
Danışman: DOÇ. DR. ÖZNUR USTA YEŞİLBALKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Hasta uyumu = Patient compliance ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Temmuz 2016 - Şubat 2017 tarihlerinde Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı MS polikliniğinde yürütülen araştırmaya 198 MS hastası dahil edilmiş, araştırmanın yürütülebilmesi için etik kuruldan ve kurumdan yazılı izin, hastalardan da yazılı onam alınmıştır.
Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 44±2.4, çoğunluğu kadın (%77.8), ilköğretim mezunu (%40.4) ve evli hastalardan (%72.2) oluşmuştur. Hastaların çoğu RRMS'li (%93.4) olduğunu, %35.4'ün Copaxone tedavisi aldığını ve çoğunluğu (%83.8) tanı süresinin 10 yıldan daha uzun olduğunu bildirmiştir. Hastaların MDR (Missing Dose Rate)'ye göre %59.6'sının ilaç tedavisine uyumlu, %40.4'ünün ise ilaç tedavisine uyumsuz olduğu belirlenmiştir. 
Avonex ilaç tedavisine uyum diğer ilaç tedavilerine göre en yüksek olarak belirlenmiştir. Araştırmada bekar hastaların tedaviye uyumları daha yüksek saptanmış ve uyum ile medeni durum arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Diğer sosyodemografik özellikler ile ilaç tedavisine uyum arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Hastaların; unutkanlık sorunu, MS dışında başka bir kronik hastalık bulunma durumu, enjeksiyon uygulama şekli ve tedavi memnuniyet düzeyi özelliği dışında diğer hastalığa ilişkin özellikler (MS tipi, kullanılan ilaç tedavisi, atak süresi vb.) ile ilaç tedavisine uyum arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05).
Uyumsuz hastaların ilaç tedavilerini en çok atlama nedeni "Hafıza (bellek) sorunları" olarak saptanmış, diğer nedenler; "Evden uzak olmak ve ilaçlarıma erişememek", "Enjeksiyon yan etkileri", "Aktivitelerime engel olduğu için ilacımı almak istememek" olarak sıralanmıştır.
Hastaların başa çıkma tutumları, yorgunluk ve öz etkililik/yeterlik düzeyi ile ilaç tedavisine uyum arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05).

Abstract:
This study was conducted to investigate factors that influence adherence of disease-modifying therapy in MS patients.
The study was conducted in Ege University Faculty of Medicine, Department of Neurology, MS clinic between July 2016- February 2014 and 198 MS patients were included. Study was approved by the ethics committee and hospital administration and each patient.
The average age of the participants was found 44±2.4; the most of them were female (77.8%), primary school graduates (40.4%) and married patients (72.2%). Patients reported that they had RRMS (93.4%), 35.4% took Copaxone therapy, the duration of diagnosis was longer than 10 years (%83.8). According to MDR (Missing Dose Rate) score of patients, %59.6 of patients were adherent, %40.4 of patients were nonadherent.
Avonex were more adherent then patients on other DMTs (Disease Modifying Therapy). Married patients were more nonadherent than unmarried patients and there was significant difference between medication adherence and marital status (p<0.05). There was no significant difference between other sociodemographic characteristics and medication adherence (p>0.05). There was no significant difference between the characteristics of the disease and medication adherence except for forgetfulness, having another chronic disease, type of injection and treatment satisfaction (p>0.05).
The "Memory problems" have been found the most reason of missing medication in nonadherent patients. Other reasons are; "Away from home and could not access my medication", "Side effects of injection", "Did not want taking my medication to interfere with activities". 
There was no significant difference between coping attitudes, fatigue and self efficacy level and medication adherence (p>0.05).