Ortaöğretim öğrencilerine göre ideal öğretmen özellikleri
Ideal teacher characteristics according to secondary education students
Yazar: SERKAN SARITAŞ
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KAYA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez eğitim kurumları için ideal öğretmen tipinin belirlenmesine yönelik nitel bir araştırmadır. Araştırmanın temel amacı, orta öğretim kurumlarında öğrenim görmekte olan sayısal, sözel ve eşit ağırlık sınıfı öğrencilerinin, ideallerindeki öğretmenlerinde bulunmasını bekledikleri özellikleri ortaya çıkarmak ve varsa sınıf grupları arasındaki farkları betimlemektir. Nitel bir araştırma olan bu araştırmada veri kaynağı olarak öğrencilerden elde edilen kompozisyonlar kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2010 ? 2011 öğretim döneminde Ankara ili Çankaya ve Gölbaşı ilçelerinde bulunan üç farklı okulda öğrenim görmekte olan 130 ortaöğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrencilerden, ?Hayalimdeki Öğretmen? adlı kompozisyonlar yazmaları istenmiş ve bu yolla öğrencilerden veri elde edilmiştir. Elde edilen bu verilerin analiz edilmesinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. İçerik analizi yapılırken, 1972 yılında ?Self-Evaluation Checklist for Teachers? adındaki öğretmen yeterlikleri listesinden Türkiye için uyarlanarak ve geçerlik güvenirlik çalışmaları yapılarak hazırlanmış olan ?Öğretmenlerin Kendi Kendilerini Değerlendirmeleri İçin Kontrol Listesi?nden faydalanılmıştır.
Öğrencilerin ideallerindeki öğretmenleri ile ilgili görüşleri ?birey olarak özellikler, meslekî ve akademik özellikler ve diğer özellikler? şeklinde üç başlık altında incelenmiştir. Sayısal, sözel ve eşit ağırlık sınıf öğrencilerinin, ideallerindeki öğretmenlerinde bulunmasını bekledikleri nitelik ve özellikler ile ilgili genel olarak birbirlerine yakın görüşler ifade ettikleri söylenebilir. Bunun yanında bazı öğretmen
nitelikleri ve özelilikleri ile ilgili sınıf grupları arasında önemli farklılılar olduğu gözlemlenmiştir. Öğrencilerin genel olarak öğretmenin meslekî ve akademik özellikleri ile ilgili daha fazla beklentileri olduğu görülmüştür. Öğretmenin meslekî ve akademik özellikleri içerisinde ise öğrencilerin en fazla beklentisi olduğu konunun öğretmenlerin genel öğretim yeteneğiyle ilgili olduğu görülmü?tür. Bunun yanında, öğretmenin bireysel özellikleri ile ilgili olarak öğrencilerin beklentilerinin diğer kişilik özellikleri başlığı altında toplanan nitelikler (iletişim becerisi, adil olma) üzerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Ayrıca, sayısal ve eşit ağırlık sınıf grubu öğrencilerinin ideallerindeki öğretmenlerinde bulunmasını bekledikleri özellik ve nitelikler ile ilgili birbirlerine çok yakın sayıda görüş bildirdikleri, sözel sınıf öğrencilerinin ise bu sınıf grubundaki öğrencilerden daha az sayıda görüş bildirdikleri göze çarpan diğer noktalardan birisi olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Ortaöğretim, Öğretmen, ?deal Öğretmen Nitelikleri, ?çerik Analizi, Self-Evaluation Checklist for Teachers.

Abstract:
This dissertation is a qualitative research intended to determine ideal teacher characteristics for educational institutions. The main purpose of this study is to search out ideal teacher characteristics and qualifications expected by secondary school students who study in quantitative, verbal and equal weighted classes, and to specify the differences, if any, between students? perceptions in these three class types. In this qualitative research study, student essays were used as primary sources of data. The study group of this dissertation is composed of 130 secondary school students who study in Golbasi and Cankaya districts of Ankara in 2010 ? 2011 academic years. The data was collected from the students by asking them to write an essay about ?Ideal Teacher? and was analysed by using content analysis method. When using the content analysis method, the researcher benefited from an ideal teacher characteristics and qualifications checklist that was prepared by adapting and doing credibility practices of a control list of ?Self Evaluation Checklist for Teachers? for Turkey.
Student views about ideal teacher characteristics and qualifications were investigated in three categories: ?individual characteristics, professional and academic characteristics and other statements?. Generally, it could be said that students in three different class types expressed close views and perceptions about ideal teacher characteristics and qualifications. Besides, it was observed that there was a set of important view differences between the different class types. In general, there is evidence to say that students have more expectations from their ideal teachers in terms of professional and
academic characteristics and qualifications. In ?professional and academic characteristics? of ideal teacher, the most common expectations of students are related to general teaching competences of teachers. Additionally, in ?individual characteristics? category of ideal teacher, it can be seen that students? expectations centred upon ?other individual characteristics? (i.e. communication skills, an ability to be fair). In addition, although quantitative and equal weighted classes? students stated very close number of views to each other about expected ideal teacher characteristics and qualifications, verbal class? students stated fewer views in comparison.

Key Words: Secondary Education, Teacher, Ideal Teacher Qualifications, Content Analysis, Self-Evaluation Checklist for Teachers.