Kişiler arası ilişkilerde duygu düzenleme psikoeğitim programının genç yetişkinlerin kişiler arası ilişki boyutlarına ve duygu düzenleme beceri düzeylerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of emotion regulation psycho-education program in interpersonal relationships on the dimensions of interpersonal relationship and emotion regulation skills levels of young adults
Yazar: AHMET TOGAY
Danışman: PROF. DR. MERAL ATICI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Genç yetişkinler = Young adult ; Gençler = Youngs ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Yetişkinler = Adults ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kişiler Arası İlişkilerde Duygu Düzenleme (KİDD)
Psikoeğitim Programının genç yetişkinlerin duygu düzenleme becerileri ve kişiler arası
ilişki boyutları üzerindeki etkisini incelemektir. Bu araştırmada karma araştırma
yöntemlerinden çok aşamalı desen kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, genç
yetişkin bireylerin kişiler arası ilişkilerinde sıklıkla yaşadıkları duygular, duygu
düzenleme tarzları, duygu düzenlemenin/düzenleyememenin etki ve sonuçları, duygu
düzenleme konusundaki ihtiyaçları nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi
kullanılarak incelenmiştir. Doküman analizi çalışmasından elde edilen bulgular, alan
yazındaki ilgili yaklaşımlar ve araştırma bulgularından hareketle genç yetişkin bireylere
yönelik psikoeğitim programı geliştirilmiştir. Psikoeğitim programı, araştırmacı
tarafından farklı yaklaşım ve modeller eklektik ve sistematik bir şekilde bir araya
getirilerek geliştirilmiştir. İkinci aşamada, psikoeğitim programının genç yetişkinlerin
duygu düzenleme becerileri ve kişiler arası ilişki boyutları üzerindeki etkisini incelemek
için nicel araştırma desenlerinden ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen
kullanılmıştır. Üçüncü aşamada, psikoeğitim programının genç yetişkin bireyler
üzerindeki uzun dönemli etkileri nitel araştırma yöntemlerinden odak grup görüşmesi
yoluyla belirlenmiştir.
Birinci aşamada gerçekleştirilen nitel araştırmada kolay ulaşılabilir örnekleme
yöntemi kullanılmış ve araştırmaya 58 kadın (%81,69) ve 13 erkek (%18,31) olmak
üzere toplam 71 genç yetişkin katılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında yapılan nitel
araştırmada, çevrimiçi kişiler arası ilişkilerde duygu düzenlemeye ilişkin ihtiyaçları belirleme formu kullanılmıştır. İkinci aşamada yapılan nicel araştırmanın çalışma
grubunu belirlemede kriter örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışma, deney
grubunda 8 ve kontrol grubunda 12 olmak üzere toplam 20 genç yetişkin ile
gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada gerçekleştirilen nicel araştırmada veriler Duygu
Düzenleme Ölçeği (DDÖ), Kişiler arası İlişki Boyutları Ölçeği (KİBÖ) ve Duygu
Düzenleme Becerileri Ölçeği (DDBÖ) ile toplanmıştır. Üçüncü aşamadaki odak grup
görüşmesi, psikoeğitim programı uygulamasını tamamlayan deney grubundaki 7
katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın son aşamasında ise odak grup görüşme
formu kullanılmıştır. Araştırmanın birinci ve üçüncü aşamasında gerçekleştirilen nitel
araştırmalarda elde edilen nitel veriler, içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. İkinci
aşamadaki nicel araştırmanın hipotezlerinin test edilmesinde parametrik olmayan
testlerden Fridman testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ve Mann Whitney U testi
kullanılmıştır.
Araştırmanın birinci aşamasındaki doküman analizinden elde edilen bulgular;
kişiler arası ilişkilerde yaşanan duygular, duygu düzenleme tarzları, duygu
düzenlemenin etki ve sonuçları ve ihtiyaçlar olmak üzere dört kategori altında
toplanmıştır. İkinci aşamada yapılan nicel araştırma sonucunda; psikoeğitim
programının katılımcıların bilişsel yeniden değerlendirme stratejisini kullanma, kişiler
arası ilişkilerdeki empati ve duygu farkındalığı, duygu düzenleme becerileri düzeyini
artırmada, bastırma stratejisi kullanma düzeyini azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir.
Bununla birlikte, psikoeğitim programının katılımcıların kişiler arası ilişkilerdeki onaybağımlılık düzeyini azaltmada ve başkalarına güven düzeyini artırmada etkili olmadığı
saptanmıştır. Çalışmanın üçüncü aşamasında gerçekleştirilen odak grup görüşmesi
sonucunda, psikoeğitim programının duygu düzenleme, kişiler arası ilişkiler ve benlik
üzerinde uzun dönemli etkilerinin olduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Kişiler arası ilişkiler, duygu düzenleme, genç yetişkin, psikoeğitim programı, karma yöntemi araştırması.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of the Emotion Regulation
Psychoeducation Program on the interpersonal relationship dimensions and emotion
regulation skills of young adults. In this study, multiphase mixed methods design, one
of the mixed research methods, was used. In the first phase of the study, the emotions
that young adults often experience in their interpersonal relationships, their emotion
regulation styles, the effects and consequences of emotion regulation or dysregulation,
and their needs for emotion regulation were investigated using document analysis.
Based on the findings obtained from the document analysis study, related approaches
and research findings in the literature, a psychoeducation program for young adults was
developed. The psychoeducation program was developed by the researcher by bringing
different approaches and models together in an eclectic and systematic manner. In the
second phase, a quasi-experimental design with pre-test, post-test with control group,
was used to investigate the effect of the psychoeducation program on the emotion
regulation skills and interpersonal relationship dimensions of young adults. In the third
phase, the long-term effects of the psychoeducation program on young adults were
investigated through focus group interview, one of the qualitative research methods.
In the first phase of the study, a convenience sampling method was used and a
total of 71 young adults, 58 women (81,69%) and 13 men (18,31%), participated in the
research. In the qualitative research at the first phase of the study, the online form for
emotion regulation needs in interpersonal relationships was used. The criterion
sampling method was used to determine the study group of the quantitative research in the second phase. This study was conducted with a total of 20 young adults, 8 in the
experimental group and 12 in the control group. The data for the experimental research
in the second phase, were collected with the Emotion Regulation Questionnaire, Scale
of Interpersonal Relationships Dimensions and the Emotion Regulation Skills
Questionnaire. The focus group interview at the third phase was conducted with 7
participants in the experimental group who participated the psychoeducation program.
The focus group interview form was used in the last phase of the research. The
qualitative data obtained from the qualitative researches carried out in the first and third
phases of the study were analyzed through content analysis. Fridman test, Wilcoxon
Signed Rank test and Mann Whitney U test, which are non-parametric tests, were used
to test the hypotheses of the quantitative research in the second stage.
The findings obtained from the document analysis in the first phase of the
research are grouped under four categories namely: emotions experienced in
interpersonal relationships, emotion regulation styles, effects and results of emotion
regulation, and needs. As a result of the experimental research carried out in the second
phase; it was determined that the psychoeducation program was effective on increasing
the use of the cognitive reappraisal strategy, emotion regulation skills, the level of
empathy and emotional awareness, and decreasing the level of expressive suppression
strategy use. However, it was found that the psychoeducation program was not effective
in reducing the level of approval-dependence in interpersonal relationships and
increasing the level of trust in others. Results of the focus group interview showed that,
the psychoeducation program had long-term effects on emotion regulation, interpersonal
relationships and self.

Keywords: Interpersonal relationships, emotion regulation, young adult, psychoeducation program, mixed method research.