Türk (Bahri) Memlükler Dönemi'nde hadis ilmi (Hicri VII-VIII. asırlar)
Hadith in the Turkish Memluks Period (VII-VIII. centuries)
Yazar: NAGİHAN EMİROĞLU
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET YILMAZ ; DOÇ. DR. HALİT ÖZKAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Bahri Memlükler Dönemi = Bahri Memlükler Period ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Memlükler = Mamluks ; İslamiyet = Islam

Özet:
Türk (Bahrî) Memlükler devleti, 648/1250 yılında Mısır'da kurulan ve Aynîcalut'da Moğollar karşısında kesin bir zafer kazanarak İslâm dünyasının liderliğini üstlenen bir Türk devletidir. Bu çalışma, ilmî hareketliliğin açıkça görüldüğü Memlük Devleti'nin ilk asrındaki ilmî hayatı hadis ilmi çerçevesinde ele alarak; medrese, dârülhadis, hankah, cami gibi kurumlarda verilen hadis eğitiminin, bu dönemde yetişen âlimler ile telif edilen eserlerin ve resmî olmayan kurumlarda şahsî gayretlerle yürütülen hadis faaliyetlerinin ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Bu çalışmada söz konusu dönemde kullanılan hadis tahammül yolları, hadis ilmi ile ilgili okutulan eserler, hadis için yapılan rıhleler de ele alınmış, özellikle dârülhadis ve medrese gibi kurumlarda görev yapan, eser telif eden ve topluma yön veren bazı hafız muhaddisler kısaca tanıtılmıştır. Bu dönemin telifâtının orjinallikten uzak olduğu yönünde öne sürülen birtakım iddialar değerlendirilmiş ve bu dönemin belli başlı musannefâtı, türlerine göre tasnif edilerek tespit edilmiştir. Ayrıca Türk (Bahrî) Memlükler döneminde yaşayan muhaddislerin toplumda birbirleriyle olan ilmî ve sosyal ilişkileri, yaşadıkları sorunlar, çekişmeler, aralarındaki ilmî rekabet, mezhep farklılıklarının yaşamlarına ve eserlerine tesiri, siyasîlerle olan münasebetleri, sosyal konumları, mansıp mücadeleleri ve yaşam tarzları ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Abstract:
Turkish (Bahri) Mamluks was a Turkish state which was founded in 648/1250 and that took the leadership of Islamic World by winning a certain victory over the Mongols in The Battle of 'Ayn Jālūt (1260). This research aims to reveal hadith education in institutions like madrasa, dar al-hadith, khanqāh and mosque in that period. Hadith activities of that period took part in unofficial institution by thanked to personal efforts handing academic life in the first century of Mamluks. In this century, mobility for academic activities was common. The ways of hadith tahammul in that period, compile books about hadith and the hadith journeys (rıhle) is handled in this study. Particularly, some hafiz muhaddiths who worked in dar al-hadith and madrasah, compile books and guide to society is briefly introduced. The claims that these works of this period were far from original are evaluated in this work. The major musannafs of that period is classified and detected by types. Furthermore we have examined in detail scientific and social relations of muhaddiths with each other in the society of Turkish (Bahri) Mamluks period, their debates, competition among each other, the effect of different sectarians on their lifes and works, the relations with politicians, struggle for mansıp and their lifestyles are examined in detail.