Enfeksiyon hastalıkları asistanlarının klinik akıl yürütme süreçlerinin ortaya çıkarılması
Revealing the clinical reasoning processes of infectious diseases assistants
Yazar: ARZU GÜÇ
Danışman: PROF. DR. AHMET KALKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
Amaç: Enfeksiyon hastalıkları, teşhis ve tedavisi son derece karmaşık olabilen, hayatı tehdit eden hastalıklardır. Bu hastalıkları yöneten hekimler, doğru ve hızlı kararlar verebilmek için klinik akıl yürütme (KAY) becerilerini kullanırlar. KAY, klinik uygulamada kullanılan karmaşık düşünme ve karar verme süreçlerini ifade eder. Enfeksiyon hastalıklarının zorlu ve karmaşık doğası, KAY becerilerinin önemini daha da artırmaktadır. Bu hastalıklarda, semptomlar ve bulgular genellikle belirsizdir, teşhis koymak zor olabilir ve birden fazla tedavi seçeneği mevcut olabilir. Ayrıca, hastanın durumu hızlı bir şekilde değişebilir ve acil müdahale gerektirebilir. Bu çalışmanın amacı, enfeksiyon hastalıkları asistanlarının KAY süreçlerini anlamak ve bu becerileri geliştirmeye yönelik eğitim programları ve klinik rehberler için öneriler sunmaktır.

Gereç ve yöntem: Bu çalışmada, enfeksiyon hastalıkları asistanlarının klinik akıl yürütme becerileri incelenmiştir. Araştırma iki farklı kurumdan enfeksiyon bölümü asistanlığında en az 2 yılını tamamlamış 12 enfeksiyon asistanıyla yüz yüze görüşmeler ve derinlemesine görüşmeler yoluyla nitel bir yöntemle yürütülmüştür. Veriler, 5 adet olgu senaryosu havuzu kullanılarak ve yarı yapılandırılmış bir görüşme rehberi kullanılarak toplanmıştır. Senaryolar, asistanların her basamaktaki cevapları ve çözümleme akışları değerlendirilerek analiz edilmiştir. Görüşme metinleri ise tematik nitel analiz ile analiz edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya 2 farklı kurumdan toplamda 12 asistan hekim dahil edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, asistan hekimler klinik karar vermede genellikle sistematik bir yaklaşım benimsemektedir. Bu yaklaşım, anamnez alma, fizik muayene yapma, tetkik sonuçlarını değerlendirme ve tanıya ulaşma adımlarını içerir. Asistan hekimlerin klinik karar verme becerilerinin, hocalarının ve kıdemli asistanların uygulamalarıyla, zamanla edindikleri deneyimler ve bireysel çabaları yoluyla geliştiği görülmektedir. Asistan hekimlerin koydukları tanıların ve önerdikleri tedavilerin genellikle doğru olduğu gözlemlenmiştir. Ancak, asistan hekimlerin tanıya ulaşma sürecinde öykü alma, fizik muayene ve tetkikleri

gerekçelendirmede sorunlar yaşadıkları da görülmüştür. Klinik karar vermeyi etkileyen önemli faktörler arasında yoğun hasta sayısı, kısa muayene süreleri, sağlık sisteminin getirdiği zaman kısıtlamaları, kurumlar arası altyapı farklılıkları ve konsültasyon sürecindeki sınırlılıklar yer almaktaydı. Asistan hekimlerin tetkikleri fazla sayıda istedikleri ve gerekçelendirmekte zorlandıkları gözlemlendi. Asistan hekimlerin hastaların izlem sürecine ilişkin yorumları ve gerekçelendirmeleri ayrıca karmaşık/kritik durumlarda, nadir görülen olgularda veya öngörülemeyen durumlarda, süreç yönetiminde zayıf oldukları ortaya çıkmıştır. Asistan hekimlerin klinikteki deneyimleri üzerinden refleksiyon yapmalarına fırsat tanıyan yöntemler veya zaman dilimleri tasarlanmadığı ortaya çıkan bir diğer önemli veriydi.

Sonuç: Bu çalışma, enfeksiyon hastalıkları asistanlarının klinik akıl yürütme ve karar verme süreçleri ile bu süreçleri etkileyen faktörler hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Tıp eğitiminde ve klinik uygulamalarda iyileştirmeler yapılması için önemli bir kaynak oluşturacağı düşünülmektedir. Klinik akıl yürütme becerilerini geliştirmeye yönelik yapılandırılmış eğitim programları ve rol model uygulamalarının geliştirilmesi klinik karar verme süreçlerinin iyileştirilmesine önemli katkı sağlayabilir. Ayrıca bağlamsal faktörlerin karar verme süreçlerini önemli ölçüde etkilediği görülmüş olup tıp eğitiminin ve klinik uygulamaların bu dinamiklere duyarlı hale getirilmesi gerekmektedir. Bu sayede, enfeksiyon hastalıklarının teşhisi ve tedavisinde daha doğru ve etkin yaklaşımlar geliştirilebilir, hasta güvenliği ve tedavi başarısı artırılabilir.

Anahtar kelimeler: Klinik akıl yürütme, klinik karar verme, asistan hekim, enfeksiyon hastalıkları, tıp eğitimi, klinik ortam, mezuniyet sonrası eğitim, klinik bağlam

Abstract:
Aim: Infectious diseases are life-threatening diseases that can be extremely complex to diagnose and treat. Physicians managing these diseases use clinical reasoning (CR) skills to make accurate and rapid decisions. CR refers to the complex thinking and decision-making processes used in clinical practice. The challenging and complex nature of infectious diseases further increases the importance of CR skills. In these diseases, symptoms and signs are often vague, diagnosis can be difficult, and more than one treatment option may be available. Additionally, the patient's condition may change rapidly and require urgent intervention. The aim of this study is to understand the CR processes of infectious diseases residents and to provide recommendations for training programs and clinical guidelines to improve these skills.

Materials and method: In this study, the clinical reasoning skills of infectious diseases residents were examined. The research was conducted with a qualitative method through face-to-face and in-depth interviews with 12 infection assistants from two different institutions who completed at least 2 years as an infection department assistant. Data were collected using a pool of 5 case scenarios and a semi-structured interview guide. The scenarios were analyzed by evaluating the assistants' answers and analysis flows at each step. Interview texts were analyzed with thematic qualitative analysis.

Results: A total of 12 assistant physicians from 2 different institutions were included in the study. According to research findings, assistant physicians generally adopt a systematic approach in clinical decision-making. This approach includes the steps of taking anamnesis, performing a physical examination, evaluating the examination results and reaching a diagnosis. It is seen that the clinical decision-making skills of assistant physicians develop through the practices of their instructors and senior assistants, the experiences they gain over time, and their individual efforts. It has been observed that the diagnoses made by assistant physicians and the treatments they recommend are generally correct. However, it has also been observed that assistant physicians have problems in taking history, physical examination and

justifying tests in the process of reaching a diagnosis. Important factors affecting clinical decision-making included the large number of patients, short examination times, time constraints imposed by the healthcare system, differences in infrastructure between institutions, and limitations in the consultation process. It was observed that assistant physicians requested examinations in large numbers and had difficulty justifying them. It has been revealed that assistant physicians are weak in their comments and justifications regarding the follow-up process of patients, as well as in process management in complex/critical situations, rare cases or unforeseen situations. Another important data was that methods or time frames were not designed to allow assistant physicians to reflect on their experiences in the clinic.

Conclusion: This study provides important information about the clinical reasoning and decision-making processes of infectious diseases residents and the factors affecting these processes. It is thought that it will constitute an important resource for improvements in medical education and clinical practices. Structured training programs and development of role model practices to improve clinical reasoning skills can make a significant contribution to improving clinical decision-making processes. In addition, contextual factors have been shown to significantly affect decision-making processes, and medical education and clinical practices need to be made sensitive to these dynamics. In this way, more accurate and effective approaches to the diagnosis and treatment of infectious diseases can be developed, and patient safety and treatment success can be increased.

Key words: Clinical reasoning, clinical decision making, assistant physician, infectious diseases, medical education, clinical environment, post-graduate education, clinical contex