Kültüre ilişkin harcamaların kamu maliyesi açısından değerlendirilmesi
The evaluation of expenditures related to culture in terms of public finance
Yazar: ÇİĞDEM FİKRİYE GÖNCÜ
Danışman: PROF. DR. EDA ÖZDİLER KÜÇÜK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye (Kamu Ekonomisi) Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hükümet harcamaları = Government expense ; Kamu maliyesi = Public finance ; Kültür = Culture ; Kültürel ekonomi = Cultural economy ; Kültürel etkinlikler = Cultural activities ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Sosyal harcamalar = Social expenditurese ; Vergi harcamaları = Tax expenditures

Özet:
Kamu maliyesinin öncelikli konusu kamu harcamalarının yani toplumsal ihtiyaçların karşılanmasıdır. Toplumsal ihtiyaçların giderilmesi amacıyla devletin görevlerinin neler olduğu çeşitli dönemlerde ele alınmış ve devletin fonksiyonları dönemin ekonomik ve sosyal koşullarına göre değişiklik arz etmiştir. Kültüre yönelik farklı devlet yaklaşımları dikkate alındığında; liberal ve neoliberal devlet anlayışında devletin bireylerin kültürel haklara erişimini sağlamak ve kültürel hakları korumak amacıyla gerekli ortamı oluşturma görevi olduğu savunulmaktadır. Bu anlayış, kültürel mal ve hizmetlerin üretiminin piyasa mekanizmasına bırakılması gerektiğini ileri sürmektedir. Sosyal devlet anlayışı ise, kültürün sunumunu kamusal mal kapsamında değerlendirmektedir. Bu anlayışa göre, kültürel ürün ve hizmetlerin finansmanı kamu kaynaklarıyla sağlanmalı ve üretiminde devlet müdahalesi bulunmalıdır.
Kültüre devlet müdahalesinin en önemli gerekçesi bu tür mal ve hizmetlerin tüketiminin pozitif dışsallık oluşturmasıdır. Bu pozitif dışsal faydalar, kültürel mirasın gelecek nesillere geçişine yardımcı olmakta, kültürel sermaye birikiminin çoğalmasını sağlamakta ve yaratıcı fikirlerin yayılmasına katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, bu ürün ve hizmetler devlet desteğini almadıklarında piyasada optimum miktarda sunulamayacağı için toplam sosyal yararın azalmasına neden olacaktır.
Kültüre ilişkin kamu harcamaları kurumsal devlet yapısı altında Kültür ve Turizm Bakanlığı ile bağlı kuruluşları tarafından gerçekleştirilmektedir. Ancak çalışmada Bakanlığın genel bütçe içindeki payının anayasa, kanunlar ve kalkınma planlarında belirlenen kültür politikalarını gerçekleştirmede yetersiz kaldığı görülmektedir. Ayrıca, kültüre yapılan harcamalar ve kültüre yönelik devlet organizasyonunda farklılıklar bulunmasına rağmen Türkiye ve Avrupa ülkelerinde uygulanan kültür politikalarının belirli özellikler temelinde ortak noktada buluştukları gözlemlenmektedir.
Çalışmada kültürün ekonomik alanda ülkelere getiri sağladığı, istihdam yarattığı tespit edilmektedir. Bunun bir sonucu olarak ülkelerin kültür ekonomilerine artan bir şekilde önem verdiği ve kültür ekonomilerinin yaratıcı endüstrilere doğru evrildiği anlatılmaktadır. Bununla birlikte çalışmada incelenen ülkelerde yönetim biçimi ne olursa olsun devletin kültür alanını desteklemeye devam ettiği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kültür, devlet, kültür ekonomisi, kültür harcamaları, yaratıcı endüstriler.

Abstract:
The priority issue of public finance is the satisfaction of public expenditures and so social needs. In order to meet the social needs, the functions of the state have been discussed in different periods of time and they have changed according to the economic and social conditions of the related period. Considering the different state approaches towards culture; in the liberal and neoliberal state, it is argued that the state has a duty to create the necessary environment for the purpose of ensuring the access to and protecting the cultural rights of individuals. This understanding suggests that the production of cultural goods and services should be left to the market mechanism. The concept of social state evaluates the presentation of culture within the scope of public goods. According to this understanding, the financing of cultural products and services should be provided by public resources and there should be state intervention in their production.
The most important reason for the state intervention in culture is that the consumption of such goods and services creates a positive externality. These positive external benefits help to the transition of cultural heritage to future generations, provide to increase the accumulation of cultural capital and to contribute to the dissemination of creative ideas. In addition, these products and services will cause a reduction in total social benefit as they will not be submitted in the market optimally when they do not receive government support.
The public expenditures related to culture are carried out by the Ministry of Culture and Tourism and its affiliates under the institutional state structure. However, in the study it is seen that the share of the Ministry budget within the general budget is not sufficient to realize the cultural policies which are determined in the constitution, related laws and development plans. Although there are differences in the spending and government organization on culture, it is observed that cultural policies which are implemented by Turkey and the European countries have common features in spesific respects.
In this study it is identified that culture provides economic returns to the countries and creates jobs. As a result it's explanied that the countries give increasing importance to the cultural economies and they evolve towards creative industries. Also in the study, it is seen that the state continues to support the cultural area regardless of the form of government in the countries. Keywords: Culture, state, cultural economy, cultural expenditure, creative industries.