Sürdürülebilir mimarlık kapsamında günümüz çok katlı konut binalarında tasarım yaklaşımları ve uygulama örneklerinin incelenmesi
An analysis of design approaches and application examples in current multi-storey buildings within the scope of sustainable architecturesummary
Yazar: AYSUN ÇEBİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ÖZCAN
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari tasarım = Architectural design ; Mimarlık = Architecture ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Tasarım = Design ; Çok katlı binalar = Multistorey buildings

Özet:
Bu tez kapsamında, dünya üzerinde yapılaşmaya bağlı olarak yüksek yapıların tarihi
ayrıca sürdürülebilirliğin tarihsel gelişimi incelenip meydana gelen problemlerin ve
insanlığın geleceğini etkileyen sorunların azaltılmasına katkıda bulunulması
araştırılmıştır. Sürdürülebilir mimarlık kapsamında günümüz çok katlı konut
binalarının tasarım ilkeleri incelenerek bir araştırma yapılmıştır.
Dünya üzerinde yapılaşma artmış ve buna bağlı olarak meydana gelen enerji tüketimi
artmıştır. Ayrıca yapılan binalar dinamik etkiye sahip olup, sürekli devinen yani
değişen binalar olmuştur. Bu değişimlerin çevreye olumlu etki bırakması ve harcanan
enerjinin azaltılması, oluşan atıkların kontrolü olarak bu tez kapsamında araştırmalar
yapılmıştır. Bununla birlikte sürdürülebilirlik kavramının tanımı kapsamı ve önemi
bir başlık altında incelenerek günümüzde yaşanmakta olan çevre ve sağlık
sorunlarının çözümü yönünde sürdürülebilirlik kavramlarından yola çıkılarak yapılan
projelerin yapılaşma ile olan ilgisi incelenmiştir.
Sürdürülebilirlik kavramı tarihsel bir gelişim içerisindedir, yapılan konferanslar
oluşturulan ilkeler gün geçtikçe geliştirilmekte, çevre için oluşturulan korumacı
yaklaşım artmaktadır. Bu tarihsel gelişim bu tez kapsamında incelenerek mimarlık ve
tasarımla olan ilgisi araştırılmış ayrıca sürdürülebilir mimarlık kavramı gelişimi ayrı
başlıkta incelenmiştir.
Üçüncü bölümde ise çok katlı bina kavramı, çok katlı bina kavramı genel
tanımlamalarına yer verilerek çalışmanın içeriğini oluşturacak olan mimari eserler ile
ilgili bir kriter oluşturulmuştur. Daha sonra çok katlı bina kavramının günümüz
eserlerine kadar gelişi incelenip gelişim süreci ve tarihine değinilmiştir.
Burada çok katlı bina kavramı bir sonraki başlıkta konut birimine indirgenerek
çalışmaya daha detaylı bir pencereden bakılmak istenmiştir. Ayrı bir konu başlığı
oluşturularak çok katlı konut binalarının gelişim sürecine yer verilmiştir.
Ayrıca bu konu başlıklarını oluşturuken yapılara da atıfta bulunularak konunun
mimari boyutuna giriş yapılmıştır.
Dördüncü bölümde ise konumuzun asıl ana başlığı oluşturularak sürdürülebilir ve
yeşil bina kavramları incelenmiştir. Yeşil bina ve sürdürülebilir bina kavramları
ilkeler dahilinde incelenerek konunun ikinci başlığı olan yeşil bina sertifika
sistemleri ve çok katlı konut ilişkisine açıklık getirilmiştir. Yeşil bina sertifika
sistemleri yeşil bina kavramları sertifika sistemlerinin ilkeleri dahilinde incelenip bu
sertifika sistemleri ile çok katlı konut kavramına ışık tutulmuştur.
LEED sertifika sistemi Amerika Kıtasında oluşturulan bir sertifika sistemidir, LEED
sertifika sistemi açıklanırken kredileme ve puanlama sistemi açıklanmış
sürdürülebilir çok katlı konut ilkeleri oluşturulmuştur. Bu puanlama ve kredileme
sistemi dahilinde sürdürülebilir çok katlı konut ilkelerinde sürdürülebilir alanlar, su
etkinliği, enerji ve atmosfer, malzeme ve kaynaklar ayrıca iç mekansal çevre kalitesi
ilkeleri dahilinde kredileme sistemi oluşturulmuştur.
BREEAM sertifika sistemi ise İngiltere Bina Araştırma Kurumu tarafından ilk olarak
(BRE) 1990'da oluşturulmuştur. BREEAM sertifika sistemi ise performans
kategorileri dağılım oranı olarak atık, malzemeler, su, ulaşım, enerji, kirlilik,
yönetim, sağlık ve insan konforu ayrıca ekoloji olarak yüzdelik dağılım oranları
incelenmiş bu kategoriler dahilinde sürdürülebilir çok katlı konut binalarına ilkeler
oluşturulmuştur.
CASBEE sertifika sistemi ise Japonya'da ve Asya ülkelerinde sürdürülebilirlik
eseslarını dikkate alınarak oluşturulmuş bir sertifika sistemidir. CASBEE
değerlendirme sistemi olarak ''Q'' ve ''L'' değerleri açıklanarak yapının çevresel
etkinliği ilkeleri dahilinde incelenmiştir.
Green Star sertifika sistemi ise Avustralya Yeşil Bina Konseyi tarafından
geliştirilmiş bir sertfika sistemidir. Bu sertfika sistemi Green Star bina sertifika
sistemine göre yapılar yıldız derecesine göre alt yıldızdan üst yıldıza kadar
derecelendirilmektedir. Yine bu sertifika sistemleri performans kategorileri ve
yüzdelik oranları incelenerek değerlendirilmiştir.
DGNB sertifika sistemi ise Alman Sürdürülebilir İnşaat Konseyi tarafından
oluşturulmuştur. DGNB sertifika sistemi yine ilkeler dahilinde incelenerek bu
ilkelere çok katlı konut kavramına ışık tutulmak istenmiştir.
SBTool sertifika sistemi ilk olarak Paris'te oluşturulmuştur. SBTool 21 ülke ile
birlikte çevresel performans ölçütleri ilkeleri dahilinde ortaya çıkmıştır. Bu ilkeler ve
yüzdelik dağılım oranları ile birlikte sertifika sistemi araştırılmıştır. Bununla birlikte
sürdürülebilir çok katlı konut binası kriterleri ve performans kategorileri
incelenmiştir.
Bu çalışmanın dördüncü bölümünün üçüncü başlığında ise, sertifika sistemleri ile
oluşturulan ilkeler ışığında ve araştırmalar sonucunda sürdürülebilir çok katlı konut
ilkeleri oluşturulmuştur.
Ayrıca beşinci bölümde ise enerji ve enerji kaynaklarının kullanımı ve korunumu
incelenmiş, su ve su kaynaklarının kullanımı ve korunumu incelenmiş, malzemenin
kullanımı ve korunumu bununla birlikte son iki ilke olan insan için tasarım ve sağlık
bununla birlikte arazi kullanımı ve korunumu incelenmiştir. Bu başlıklar ile birlikte
sürdürülebilir çok katlı konut binalarında tasarım yaklaşımlarına açıklık getirilmiştir.
Altıncı bölümde ise uygulama örneklerine geçilmiştir, bu uygulama örneklerinden
Amerika Kıtası uygulama örnekleri, Avrupa Kıtası uygulama örnekleri, Asya Kıtası
uygulama örnekleri, Avustralya Kıtası uygulama örnekleri ve Türkiye'den örnekler
ile sonlandırılmıştır. Sonuç bölümünde bu örneklerin birbiriyle olan
karşılaştırılmaları yapılmıştır, bu örnekler ayrıca sürdürülebilir çok katlı konut
ilkeleri ışığında incelenmiştir.
Bu bölümde sürdürülebilir çok katlı konut ilkeleri olarak araziye yönelik
planlamalar, bina yoğunluğu ile ilgili kararlar, kentsel açıdan ihtiyaçların
karşılanması, alt yapı ile ilgili kararlar, konut çevresinin düzenlenmesi ve
planlanması, yeşil alan düzenlemesi, otopark alanlarının düzenlenmesi incelenmiştir.
Konut ilkesi olarak eğitim ve sağlık ihtiyaçlarına yakınlık, vaziyet planı düzenlemesi
ve konutun araziye oturtulması, sürdürülebilir yapı malzemesinin kullanılması, inşaat
yapım elemanlarının sürdürülebilir olması ve konut binasının işlevinin kullanıcıya
uygun olup olmaması tüm yapılar için araştırılıp bir tablo sistemi oluşturulmuştur.
Böylece yapıların sürdürülebilirlik kriterleri açısından karşılaştırılması daha kolay ve
ulaşılabilir olmuştur. Çalışmanın amacı da zaten bu yönde yapılan uygulama
örneklerine bir kriter oluşturularak sürdürülebilirlik ilkelerine katkı sağlamaktır,
ayrıca yapılacak olan binalar için ulaşımı kolay bir kılavuz oluşturulması
amaçlanmıştır.
Sonuç bölümünde ise çalışmanın ve araştırmanın tümünü kapsayan açıklamalarda
bulunulmuş ayrıca incelenen örnekler dahilinde yapılarda genelde hangi ilkelerin
daha fazla kullanıldığı tespit edilmiş ayrıca sürdürülebilir çok katlı konut binalarına
yönelik araştırmanın amacı ortaya konulmuştur.

Abstract:
Within the scope of this thesis, by analyzing the history of the high buildings
depending on the settlement on earth and the historical development of sustainability,
reducing the number of problems affecting the future of humanity was investigated.
The design principles of today's multi-storey residential buildings was examined
within the context of sustainable architecture.
Increase in settlement has resulted in an increase in energy consumption. Moreover,
buildings have had a dynamic effect and thus have been continuously changing
buildings. Positive consequences of this change on the environment, the reduction of
energy consumption, and the control of wastes have been analyzed in this thesis. In
addition to this, the description and the importance of the concept of sustainability
were examined. Then, by regarding the possible solutions to environmental and
health problems being experienced today, relevance of settlement to the projects built
upon sustainability concepts was studied.
The concept of sustainability is in a historical development. Public lectures and
established principles are being developed day by day and the protectionist approach
for the environment is increasing. This historical development and its relevance in
architecture and design, as well as the development of the concept of sustainable
architecture were investigated in this study.
In the third chapter, by touching upon the concept and the general descriptions of
multi-storey building, a criterion was made for architectural works which forms the
content of the study.
Afterwards, the development of the multi-storey building concept was examined and
its development process and history were mentioned.
By simplifying the concept of multi-storey buildings to the housing unit in the next
section, the subject was studied more detailed. The development process of multistorey
residential buildings was mentioned under another title. Furthermore, in the
process of making these points, an introduction to the architectural dimension of the
subject with referring to buildings was made.
In the fourth chapter, the main topic of our subject was formed and sustainable and
green building concepts were examined. These concepts were studied in the context
of principles; and the second title of the subject, the relation between green building
certification systems and multi-storey housing was clarified. Green building
certification systems were examined, and then the concept of multi-storey housing
was analyzed.
The LEED certification system is a certification system in the Americas. When
describing this system, credit and scoring system was explained. Furthermore, the
principles of sustainable multi-storey housing were constructed. Within the scope of
this scoring and credit system; regarding the sustainable areas, water efficiency,
energy and atmosphere, materials and resources as well as the principles of indoor
environment quality in sustainable multi-storey housing principles, a credit system
was established.
The BREEAM certification system was first introduced by the UK Building
Research Institute in 1990 BRE. In this certificate system, the distribution ratio of the
performance categories as waste, materials, water, transportation, energy, pollution,
management, health and human comfort and ecology were examined. Within these
categories, principles of sustainable multi-storey residential buildings were
established.
The CASBEE certification system is a certification system based on sustainability
principles in Japan and Asia. As the CASBEE evaluation system, by explaining "Q"
and "L" values, the environmental effectiveness of the building was analyzed within
the principles.
The Green Star certification system has been developed by the Australian Green
Building Council. According to the Green Star building certificate system, buildings
are being rated from the lowest star to the top star. This was evaluated by examining
performance categories and percentage ratios.
The DGNB certification system has been developed by the German Sustainable
Construction Council. It was examined within the principles, and the aim has been to
shed light on the concept of multi-storey housing.
The SBTool certification system first emerged in Paris and then emerged with the
principles of environmental performance criteria, together with 21 countries. These
principles, percentage distribution rates, sustainable multi-storey residential building
criteria, and performance categories were studied.
In the third title of the fourth chapter of this study, the principles of sustainable
multi-storey housing were formed in the light of the principles made by these
certification systems and researches.
In the fifth chapter, the usage and conservation of energy, water, material and
resources of energy, water, material resources were analyzed. Finally, design for
human and health, as well as land use and conservation were studied. By doing so,
design approaches in sustainable multi-storey residential buildings were clarified.
In the sixth chapter, application examples were mentioned. Examples of Americas,
Europe, Asia, Australia, and finally Turkey practices were studied. Many samples
were chosen. In the conclusion part, the results were compared with each other.
These examples were analyzed in light of principles of sustainable multi-storey
housing principles.
In this section, planning for the land as sustainable multi-storey housing principles,
decisions about building density, meeting the needs of the urban environment,
decisions about the infrastructure, arrangement and planning of the housing
environment, arrangement of the green space, and arrangement of the parking spaces
were examined. In addition to this, a table system was established for all buildings in
terms of proximity to education and health needs as a housing principle, arrangement
of the layout plan, placement of the house on the land, the use of sustainable building
material, having sustainable construction materials, and whether the function of the
residential building is suitable for the user. Thus, the comparison of the structures
with respect to sustainability criteria was made easier and more accessible.
The aim of the study was to contribute to the principles of sustainability by making a
criterion for the application examples made in this direction. It was also aimed to
make an easy-accessible guide for the buildings to be constructed.
In the conclusion section, final explanations on the study and research were made.
Furthermore, according to the examples examined, the most often used principles in
buildings were found out. Finally, the aim of the research for sustainable multi-storey
residential buildings was put forward.