ABD Merkez Bankası politikalarının küresel piyasalara olan etkisi
The impact of USA Central Bank policies in global markets
Yazar: İHSAN ERDEM KAYRAL
Danışman: PROF. DR. SEMRA KARACAER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARCH model = ARCH model ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; EGARCH model = EGARCH model ; Ekonomik etki = Economic effect ; Küresel göstergeler = Spherical indicators ; Küreselleşme = Globalization ; Merkez Bankası = Central Bank ; Para politikaları = Monetary policies ; Para politikası araçları = Monetary policy toolls ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
İngiltere 16. yüzyıldan I. Dünya Savaşı'na kadar olan süreçte küresel piyasalardaki en güçlü ülke olmuştur. I. Dünya Savaşı'nın ardından ABD 1929 Dünya Ekonomik Krizi gibi küresel şoklara rağmen en güçlü ülke olarak konumunu günümüze kadar korumuştur. Çalışmamız kapsamında küresel piyasa tanımı, küresel piyasaların tarihsel süreçteki gelişimi, sistemdeki ülkeleri etkileyen kriz ve türleri incelenmiştir. Ayrıca, 2008 Küresel Finans Krizi ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında 2000-2013 dönemi için aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 24 ülke ile ilgili ampirik çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, bazı gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomilerinin küresel piyasalardaki en temel göstergelerinden birisi olan borsa volatilitelerini etkileyen makroekonomik değişkenlerin, makroekonomik değişkenlerin volatilitelerinin ve ABD'nin söz konusu ülkelerin borsa volatilitelerine etkilerini ortaya koymaktır. Volatilitelerin elde edilmesinde simetrik modeller olarak ARCH (1), ARCH (2) ve GARCH (1,1); asimetrik modeller olarak E-GARCH (1,1,1) ve TARCH (1,1,1) modelleri kullanılmıştır. Simetrik modeller arasında genellikle GARCH (1,1) modeli ile en iyi tahmin elde edilirken, tüm modeller arasında da söz konusu model asimetrik modellerle birlikte en iyi performansı göstermiştir. Elde edilen volatiliteler kullanılarak borsa getirileri ve volatiliteleri ile diğer değişkenlerin nedensellik ilişkileri Granger Nedensellik Testleri kullanılarak incelenmiştir. Borsa getirileri ve diğer makroekonomik değişkenlerin volatiliteleriyle, borsa ve makroekonomik değişkenlerin volatilitelerinin birbirleriyle olan ilişkileri ve borsa volatilitelerini etkileyen değişkenlerin belirlenmesi için VAR modellerinden elde edilen Granger Nedensellik / Blok Dışsallık Wald Testleri kullanılmıştır. Analizlerde ABD borsa getirisinin etkisi de modellere dahil edilmiştir. Borsa volatilitelerini etkileyen değişkenlerin incelendiği modellerde Granger Nedensellik / Blok Dışsallık Wald Testlerine ek olarak varyans ayrıştırma ve etki-tepki analizleri gerçekleştirilmiştir. Borsa getirileri ve ABD borsa getirilerinin, borsa volatilitelerini etkileyen değişkenler olduğu bulunmuştur. Diğer değişkenlerin etkileri ülkelere ve dönemlere göre farklılaşmıştır. Ampirik analizler sonucunda küresel piyasalara entegre güçlü bir ekonomik büyüme performansı hedefleyen ülkelerin borsa getirilerini ve volatilitelerini etkileyen içsel faktörleri, ABD Borsasındaki hareketleri yakından izlemeleri gerekliliği çalışmamızla ortaya koyulmuştur.




Anahtar Sözcükler
Küresel piyasalar, kriz, heteroskedastisite, volatilité, birim kök testi, Granger Nedensellik Testi, VAR modeli, Granger Nedensellik / Blok Dışsallık Wald Testi, varyans ayrıştırma, etki-tepki fonksiyonu.

Abstract:
England had been in most powerful country\position of the global markets from 16th century to World War I. Since then USA has taken the leading position despite global shocks like 1929 World Economic Depression. In this study, definition of the global market, the historical development of global markets, crisis and the types of crisis influencing countries have been examined. Moreover, 2008 Global Financial Crisis has been discussed in details. Within the scope of this study, an empirical study has been applied in 2000-2013 period for 24 countries including Turkey. The aim of the study is to reveal the effects of macroeconomic variables, macroeconomic variables' volatilities and the influence of USA on developed and developing countries' economies of stock exchange volatilities which is one of the most basic indicators of the global markets. Symmetric ARCH (1), ARCH (2), GARCH (1,1) and asymmetric E-GARCH (1,1,1) TARCH (1,1,1) models have been used to acquire volatilities. The best prediction is usually gained via GARCH (1,1) model among the symmetric models, it also showed the best performance with asymmetric models in comparison with other models. The causality relationship between stock exchange returns, stock exchange volatilities and other variables have been studied with Granger Causality Test by using obtained volatilities. Granger Causality Test / Block Exogeneity Wald Tests which are acquired from VAR models have been used to identify the relationship between stock exchange returns, other variables and their volatilities, stock exchange volatilities and other variables' volatilities, and effecting variables on stock exchange volatilities. In analyses, the effect of USA stock exchange return has been included in the models as well. In the models searching for variables affecting stock exchange volatilities besides Granger Causality Test / Block Exogeneity Wald Test variance decomposition and impulse-response analyses have been conducted. It has been figured out that local stock exchange returns and USA stock exchange returns influenced stock exchange volatilities. The effects of other variables have differentiated according to countries and periods. After the empirical analyses, it has been pointed out that following closely USA stock exchange movements and internal factors of countries' stock exchange returns and volatilities is a must for the countries targeting strong economic growth performance integrated with global markets.





Key Words
Global markets, crisis, heteroskedasticity, volatility, unit root test, Granger Causality Test, VAR model, Granger Causality Test / Block Exogeneity Wald Test, variance decomposition, impulse-response function.