Arzunun üçgeninde bir ben vardır bende benden içeri
Bir ben vardır bende benden içeri in the triangle of desire
Yazar: GAMZE AKBAŞ ARSLANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜNİL ÖZLEM AYAYDIN CEBE
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arzu = Desire ; Işınsu, Emine = Işınsu, Emine ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Yunus Emre = Yunus Emre

Özet:
René Girard, "üçgen arzu" (mimetik arzu) modeliyle edebiyat eleştirisine yeni bir
yaklaşım kazandırmıştır. Arzunun öykünmeci yapısını ortaya koymak amacıyla özne,
nesne ve dolayımlayıcıdan oluşan üçgenin farklı oluşum biçimlerini betimlemiştir.
Ne var ki, üçgen yapıyı açığa çıkaran yapıtlar için kullandığı "romansal deha"yı
yalnızca Hristiyan simgeciliğinin biçimlendirebileceğini ifade ederek Hristiyanlığın
evrensel olduğunu belirtmiştir.
Bu tezde Emine Işınsu'nun Yunus Emre'yi konu alan Bir Ben Vardır Bende Benden
İçeri (2002) isimli eseri üçgen arzu modeli çerçevesinde çözümlenmiştir. İslam
sembolizminin biçimlendirdiği romansal dehayı örneklemesi bakımından
derinlemesine irdelenen eserde menkıbeler ve barındırdıkları tasavvuf terminolojisi
üzerinde durulmuştur. Yunus Emre üzerine yazılmış olan Nezihe Araz'ın Dertli
Dolap (1961), Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun Benim Adım Yunus Emre (1980),
Ahmet Efe'nin Yûnus (1981), Emine Işınsu'nun Bir Ben Vardır Bende Benden İçeri
(2002), Özgen Keskin'in Yunus Emre Var Yâr'ına (2009), Devrim Altay'ın Yunus
Emre (2010), Mehmet Önal'ın Hak Çalabım (2010), İskender Pala'nın Od (2011),
Mustafa Akgün'ün Yunus Emre: Gel Gör Beni Aşk Neyledi (2012), Mahmut Ulu'nun
Aşka Ağlayan Derviş (2012), İlhan Akın'ın Dördüncü Cemre (2015), Yunus
Arıkan'ın Kalbe Düşen Aşk (2015), Sinan Yağmur'un Yunus Emre: Aşkın Gözyaşları
(2015), Yılmaz Gürbüz'ün Çöküş ve Diriliş (2016), Yaşar Bedri'nin Yunus Emre:
Gezgin ile Pervane (2016) ve Kıvanç Nalça'nın Yunus (2019) isimli yapıtları da
üçgen arzudaki metinlerarası bağlantıya işaret etmek amacıyla irdelenmiştir. Ancak
bu eserler İslam sembolizmi ve romansal deha arasındaki bağı açımlamak, romanın
menkıbelerin yeniden yazımı olmaktan çıkıp güncelleme özelliğini taşıması
gerektiğini vurgulamak için eleştirel bir yaklaşımla incelenmiştir.
Tezde Bir Ben Vardır Bende Benden İçeri isimli eserde arzunun öykünmeci yapısı
gösterilmiştir. Yapılan çözümleme doğrultusunda, Girard'ın ifadesine karşın, İslam
sembolizminin biçimlendirdiği romansal deha örneklenmiştir. Böylece, evrensel
olduğu düşünülen üçgen arzu modelinin yalnız Hristiyanlık tarafından
biçimlendirilmediği, romanın ait olduğu özgül inanç ve kültür doğrultusunda
yapılandığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
René Girard has introduced a new approach to literary criticism with his model of
"triangular desire" (mimetic desire). In order to reveal the mimetic structure of
desire, he has described various formations of the triangle comprising of a subject, an
object and a mediator. He, however, by expressing that the novelistic genius he
coined for the works that reveal the triangular structure can only be shaped by
Christian symbolism, has stated that Christianity is universal.
This study examines Emine Işınsu's novel based on Yunus Emre, Bir Ben Vardır
Bende Benden İçeri (2002) within the framework of the triangular desire model. It
discusses that the novel exemplifies the novelistic genius shaped by Islamic
symbolism by scrutinizing the Sufi hagiography and terminology. It also takes the
following works into consideration in order to comprehend the intertextual
relationship within the triangular desire model: Nezihe Araz's Dertli Dolap (1961),
Mustafa Necati Sepetçioğlu's Benim Adım Yunus Emre (1980), Ahmet Efe's Yûnus
(1981), Emine Işınsu's Bir Ben Vardır Bende Benden İçeri (2002), Özgen Keskin's
Yunus Emre Var Yâr'ına (2009), Devrim Altay's Yunus Emre (2010), Mehmet
Önal's Hak Çalabım (2010), İskender Pala's Od (2011), Mustafa Akgün's Yunus
Emre: Gel Gör Beni Aşk Neyledi (2012), Mahmut Ulu's Aşka Ağlayan Derviş
(2012), İlhan Akın's Dördüncü Cemre (2015), Yunus Arıkan's Kalbe Düşen Aşk
(2015), Sinan Yağmur's Yunus Emre: Aşkın Gözyaşları (2015), Yılmaz Gürbüz's
Çöküş ve Diriliş (2016), Yaşar Bedri's Yunus Emre: Gezgin ile Pervane (2016) and
Kıvanç Nalça's Yunus (2019). It, however, takes them into account to reveal the
connection between Islamic symbolism and the novelistic genius, and assumes a
critical approach towards them to demonstrate that the novel as a genre is realized
only when the author interprets the hagiography instead of merely reproducing it.
This study analyzes the mimetic structure of desire in Bir Ben Vardır Bende Benden
İçeri. The analysis shows that, despite Girard's statement, the novelistic genius can
also be shaped by Islam symbolism. Therefore, it observes that the triangular desire
model, which is thought to be universal, cannot be molded by merely Christianity,
and emphasizes that it is structured according to the particular belief and culture to
which the novel belongs.