Subliminal uyaranlar ile seçim yapma arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between subliminal stimuli and making A choice
Yazar: KUTLU KAYA
Danışman: PROF. DR. ETHEM GELİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Nöropazarlama = Neuromarketing ; Sublimasyon = Sublimation ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials

Özet:
Çoğu pazarlama şirketinin en büyük arzusu subliminal uyaranlar ile tüketim ürünlerinin seçimini etkilemek olmuştur. Çalışmalar subliminal uyaranların, susama veya acıkma gibi metabolik ihtiyaçlar ile birlikte kişilerin tavır, seçim ve davranışları üzerinde daha etkili olduğunu göstermiştir. Fakat yapılan çalışmalar gerçek marka isimleri veya gerçek marka isimlerine yakın uydurulmuş marka isimleriyle yapılmıştır. Çalışmamızda tüketici davranışını etkilememesi için nötr bir subliminal mesaj kullanıldı. Böylece susamış gönüllülerin bir markaya yakın olmadan susuzluklarını giderecek nötr mesajı seçip seçmeyeceklerini görmek hedeflendi. Çalışmamıza 28 sağlıklı birey ve her biri 3-4 dakika süren görsel ögelerden oluşan dört deneye katıldılar. Eşzamanlı olaya ilişkin potansiyel (OİP veya P300) ölçümü için EEG kayıtları alındı. İlk iki çalışmadan sonra bir ara verilerek, kişilere tuzlu yiyecekler tükettirildi ve diğer iki çalışmayla deney tamamlandı. Katılımcıların susuzlukları beş ölçekli anket ile soruldu. Tuzlu yiyecekleri tüketildikten sonra katılımcıların susama hissiyle verilen subliminal mesajın etkinliğinin değişip değişmediği ölçüldü. Böylece seçimi etkileyen susama öncesi ve susama sonrası olaya ilişkin potansiyel yanıtlar karşılaştırıldı. Subliminal mesajlar katılımcılara gizlenmiş hazırlama tekniği ve hazırlama tekniği ile verildi. Tüm kayıt işlemleri bittikten sonra katılımcılar duvar üzerinde bulunan "A", "B", "C" ve "D" harflerinden birini seçtirildi. Seçmeden önce her harfin arkasında o an ki susuzluğunu giderecek bir içecek olduğu söylendi ve katılımcıdan bir seçim yapması istendi. P300 genlik ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu. Susama sonrası ortalamaları ile susama öncesi ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulundu. Bulgularımıza göre, metabolik ihtiyaçlar seçimimizi etkileyen subliminal uyaranların etkinliğini arttırmaktadır.

Abstract:
Many of the marketing companies have desired the people to be affected by their subliminal stimuli. Recent studies have provided evidence that subliminal priming with the metabolic effects such as thirst or hunger influences attitudes, choices, and behaviors. Yet, these studies used real or fabricated beverage names. We used a neutral subliminal message in order not to be considered as a consumer behavior. Therefore, we wanted to observe whether thirsty volunteers might choose thirst-quenching beverage without using a real brand name. 28 healthy subjects participated in our study. Participants attended four visual experiments, which lasted 3-4 minutes and EEG data were acquired simultaneously to measure event related potentials (ERP or P300). A short break was given after two studies and salty foods were consumed by the participants during the break and the other two experiments were completed. Thirst level of participants were evaluated by 5-scale survey. Subliminal messages were given to the participants with priming and masked priming. Subliminal message which appeared on the screen was prepared according to the masked priming technique. After completing EEG session, participant was taken to area outside of the recording chamber. There were four cardboards on the wall of this area as "A", "B", "C" and "D". Participants were told that there were beverages behind cardboards and the feeling of thirst would be quenched by one of these. Participants were asked to make a choice. P300 amplitude means distributed normally and statistically significant difference was found. There was a significant difference between before thirsty and after thirsty. According to our results, we think that people are affected by subliminal stimuli and this effect is augmented by the feeling of thirst.