2018 fen bilimleri öğretim programı ışığında ölçme ve değerlendirme anlayışlarının 3-5. sınıf ders kitaplarına yansımaları
Reflections of assessment and evaluation understandings on the coursebooks of grade 3th-5th in the light of science education curriculum of 2018
Yazar: HÜLYA YETİM
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu çalışmada, 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programına göre hazırlanan 3, 4. ve 5.
Sınıf Fen Bilimleri ders kitaplarına yansıyan ölçme ve değerlendirme anlayışlarının
incelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada, Nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır ve veri toplama araçlarından
biri olan doküman incelemesine başvurulmuştur. Bu kapsamda, 2018 yılı fen bilimleri
dersi öğretim programı esas alınarak 2018-2019 ve 2019-2020 eğitim öğretim yılında
okutulan, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca belirlenen bir komisyon tarafından
yazılan kitaplar içerik analizi ile incelenmiştir. Hazırlanan ders kitaplarında üniteler
ayrıntılı olarak ele alınmış, bu tekniklerin kullanım sıklığı Nartgün (2009) tarafından
geliştirilmiş olan ölçme-değerlendirme tablosu dikkate alınarak sınıflandırılmıştır.
Araştırmada elde edilen veriler doğrultusunda şu sonuçlara ulaşılmıştır: İncelenen
3-5. Sınıflar Fen Bilimleri Ders Kitaplarında i)Gösteri (Gst.), Kelime İlişkilendirme Testi
(KelİT), Portfolyo (Prtfly) ve V-diyagramına (V-diy.) hiç yer verilmemiştir, ii)
performans ödevi, Venn şeması, yapılandırılmış grid (Y.Grid), tanılayıcı dallanmış ağaç
(TaDA), akran değerlendirme, görüşme (GR.), kavram haritaları (K.Hrt.), balık kılçığı
(BKT.), problem çözme (P.Ç) gibi tekniklere çok az yer verilmiştir, iii) alternatif (veya
tamamlayıcı) ölçme ve değerlendirme tekniklerine oranla geleneksel ölçme ve
değerlendirme tekniklerine daha fazla yer verildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak 2018
Fen Bilimleri Öğretim Programında yer alan ölçme ve değerlendirme anlayışlarının
incelenen 3-5. Sınıf fen bilimleri ders kitaplarına büyük oranda yansımadığı gözlenmiştir.
Elde edilen bulgular doğrultusunda, ölçme ve değerlendirme bağlamında ders
kitabı yazarlarına, ders kitaplarının öğretim programlarına uygunluğunu onaylayan ilgili
kurullara fen bilimleri öğretim programı hazırlayıcılarına, öğretmenlere yönelik hizmet
içi eğitimlere ve alternatif (veya tamamlayıcı) ölçme-değerlendirme kapsamında yapılan
çalışmaların denetimine ilişkin önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı, 3-5 Sınıflar Fen
Bilimleri Ders Kitapları, Doküman İncelemesi, Ölçme ve Değerlendirme, Alternatif
Teknikle

Abstract:
This study aims toinvestigatethe assessment and evaluation understandings
reflected on grade 3
th, 4th and 5thscience books prepared in accordance with 2018 Science
Curriculum for 3
th
-8
th Classes.
Qualitative research method is used and document analysis, one of thedata
collection tools, is applied. The books based on 2018 science education curriculum and
written by a commission determined by the head council of education and discipline are
examined by content analysis. Units in the prepared books are extensively studied and the
frequency of use of these techniques are classified with Assessment-Evaluation table
developed by Nartgün (2009).
The following results are reached in line with data collected in the research: i)
There are not any examples related to demonstration, word association test, portfolio and
V-diy. ii) There are a few examples about performance projects, Venn diagrams,
structured communication grids, diagnostic tree techniques, peer assessments, interviews,
concept maps, fishbone diagrams and problem solving. iii) It is appointed that traditional
assessment and evaluation techniques are used more than alternative ( or complementary)
assessment and evaluation techniques. Finally, it is observed that understandings in 2018
science teaching curriculum are not substantially reflected on grade 3-5 science
textbooks.
Suggestions are made for, in line with the findings obtained, the textbook authors
in the context of measurement and evaluation, relevant boards that approve the suitability
of the textbooks, science curriculum writers, in-service training for teachers and the
supervision of studies conducted within the scope of alternative (or complementary)
assessment and evaluation.
Key Words: Science Curriulum, Grade 3-5 Science Textbooks, Document analysis,
Assessment and Evaluation, alternative techniques