Hematopoetik kök hücre nakli yapılan bireylerde yaşam kalitesi ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors associated with quality of life in hematopoietic stem cell transplant recipients
Yazar: EDA GÜL
Danışman: DOÇ. DR. MELEK SERPİL TALAS
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Hemşirelik = Nursing ; Kök hücreler = Stem cells ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Kayıkcı Gül, E., Hematopoetik Kök Hücre Nakli Yapılan Bireylerde Yaşam Kalitesi ile İlişkili Faktörlerin Belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2023. Araştırma hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) yapılan bireylerde yaşam kalitesi ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Dr. Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Hastanesi Kemik İliği Nakil Ünitesinde araştırma tarihinden en az 2 ay önce HKHN yapılan hastalar oluşturmuştur. Araştırma, örnekleme dâhil edilme kriterlerini karşılayan evreni bilinen örneklem hesabı ile çalışmaya 80 hasta dâhil edilmiştir. Araştırmanın verileri, "Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Kanser Tedavisi Fonksiyonel Değerlendirme Ölçeği- Kemik İliği Transplantasyonu" formları kullanılarak yüz yüze görüşme yoluyla toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, medyan), Kruskal Wallis, Mann Whitney-U testleri kullanılmıştır. Hastaların tamamı yorgunluk ve anksiyete yaşadığını aktarmıştır. Kilo kaybı, uyku düzeninde bozulma, ağrı, tat kaybı ve cinsel fonksiyonlarda bozulma en sık bildirilen semptomlar iken, kaşıntı, baş dönmesi en az görülen semptomlar olduğu belirlendi. FACT-BMT toplam ölçek puanı (89,84±24,99) hastaların yaşam kalitesinin orta düzeyde etkilendiğini göstermektedir. HKHN uygulanan hastalarda en az düzeyde etkilenen yaşam kalitesi alanının Sosyal Yaşam ve Aile Durumu alt boyutu (21,41±4,92) olduğu belirlendi. Faaliyet Durumu (14,60±6,64), Duygusal Durum (15,75±6,41) ve Bedeni Durum alt boyutlarının (18,50±7,65) en olumsuz etkilenen yaşam kalitesi alanı olduğu bulundu. Hastaların eğitim düzeyi, medeni durumu, gelir durumu gibi sosyodemografik özellikler ile nakil sonrası hastaneye tekrar yatış öyküsünün olması ve kalış süresinin uzaması gibi tedavi süreci özelliklerinin yaşam kalitesini etkilediği belirlendi (p<0,05). Çalışma sonuçlarına göre, HKHN sonrası hastaların yaşam kalitelerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi, sürecin yönetiminde fiziksel, sosyal, duygusal açıdan bütüncül yaklaşımla değerlendirerek, problemlerin giderilmesi ve hemşirelik bakımı ile hasta yaşam kalitelerin iyileştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Kayıkcı Gül, E., Determination of Factors Associated with Quality of Life in Hematopoietic Stem Cell Transplanted Individuals, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences Surgical Diseases Nursing Program Master's Thesis, Ankara, 2023. This descriptive and cross-sectional study was conducted to determine the factors associated with quality of life in individuals undergoing hematopoietic stem cell transplantation (HSCT). The population of the study consisted of patients who underwent HSCT at least 2 months before the study date in the Bone Marrow Transplant Unit of Dr. Abdurrahman Yurtaslan Oncology Hospital. The study included 80 patients who met the criteria for inclusion in the sample with a known sample calculation. The data were collected through face-to-face interviews using the "Patient Identifying Information Form" and "Cancer Treatment Functional Assessment Scale- Bone Marrow Transplantation" forms. Descriptive statistics (number, percentage, mean, standard deviation, median), Kruskal-Wallis, Mann Whitney-U tests were used in the statistical analysis of the data. All patients reported experiencing fatigue and anxiety. Weight loss, disturbance in sleep patterns, pain, loss of taste and disturbance in sexual function were the most frequently reported symptoms, while itching and dizziness were the least common symptoms. The FACT-BMT total scale score (89.84±24.99) indicates that patients' quality of life was moderately affected. Social/Family Well-Being (21.41±4.92) was the least affected quality of life domain in patients who underwent HSCT. Functional Well-Being (14.60±6.64), Emotional Well-Being (15.75±6.41) and Physical Well-Being (18.50±7.65) were found to be the most negatively affected QoL domains. Sociodemographic characteristics such as education level, marital status, income status and treatment process characteristics such as having a history of rehospitalization after transplantation and prolonged length of stay were found to affect quality of life (p<0.05). According to the results of the study, it is recommended to determine the factors affecting the quality of life of patients after HSCT, to evaluate the process with a holistic approach in terms of physical, social and emotional aspects, to eliminate the problems and to improve the quality of life of patients with nursing care.