Toplumsal değişimin medya temsili üzerine postyapısalcı bir söylem çözümlemesi: Türkiye ve Hollanda basınında Avrupa değerleri
A poststructuralist discourse analysis on the media representation of societal change: The European values in the press of the Netherlands and Turkey
Yazar: DAMLA ASLI ALTAN
Danışman: PROF. DR. ARZU KİHTİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Araştırmanın konusu, Türkiye'nin Avrupa değerlerine uyum süreçleri açısından ilgili aktörler arası rollerin dönüşümü çerçevesinde taraflar arası basına yansıyan egemen merkez-çevre ilişkileri odağındaki paradigma değişiminin yönelimleridir. Özellikle, kurucu üye statüsünde bir ülke olarak Hollanda ve Dünya Toplumu yaklaşımına göre 'en az olası örnek' aday olarak nitelendirilebilecek Türkiye'deki ana akım medyada sürecin dinamikleri üzerine önem kazanan konu ve özneler farklılaşan eğilimler göstermektedir. Dünya Toplumu ekolünden yola çıkan çalışma, yakın geçmişte Türkiye demokrasi tarihinde siyasi ve toplumsal bir kırılma noktası yaratan belirli bir vak'a odağında Hollanda ve Türk basınındaki söylemler ile küresel söylem ve normları medyaya yansıyan meta-anlatılar açısından karşılaştırmalı olarak değerlendirmiştir. 31 Mart 2019 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimleri için alınan resmi iptal kararı örnekleminde iki ulusal basının söylemleri, AB-Türkiye ilişkileri üzerindeki Avrupalılık algısını küresel toplumun merkezine mi, yoksa daha çok çevresine mi yönlendirdiği araştırmanın temel sorunsalıdır. İlgili örneklem kapsamında, siyasi, ekonomik ve toplumsal dinamiklerin değişen doğası içinde Avrupalılaşma paradigmasının da bir dönüşüm sürecinden geçmekte olduğu gözlemlenmiştir. Avrupa (Birliği) bütünleşme süreçleri bağlamında gelişen bir söylem düzeyinde Avrupa değerlerine yönelik gelişen iç ve dış medya politikalarını aynalayan postyapısalcı bir çözümleme olarak kültürlerarası incelemeler literatürüne interdisipliner bir katkı sunması hedeflenmiştir. Çalışmanın bulgusu, küresel toplumun merkezi ile çevresi arasındaki etkileşim içinde tüm aktörlerin her şeyden önce içsel dengelerini korumaya çalışarak küresel toplumun merkezine yakınlaştıran söylemlerini sürdürme eğilimleridir. Hollanda basınından seçilen gazetelere yansıyan haberler ilgili iptal kararını tarafsız bir 'anlatıcı' rolüyle paylaşırken, Türk basınını temsilen incelenen gazeteler açık veya örtük birer söylem 'aracı' olarak habere yer vermiştir.

Anahtar kelimeler: Avrupa entegrasyonu, Avrupa değerleri, dünya toplumu, Avrupalılaşma, yeni kurumsalcılık, Hollanda ve Türk basını, söylem çözümlemesi, paradigma değişimi

Abstract:
The subject study, within the framework of the transformation of the actors' roles involved in Turkey's harmonization with the European values, dwells on the paradigm shift trends in the center-periphery relations, echoed in the media for certain periods. Specifically, the Netherlands, as a founding member of the EU, and Turkey, as 'the least probable case' from the World Society view, differ in the topics and agents in the foreground regarding the process dynamics in the mainstream media. This study, departing from the World Society School, presents a comparative analysis on the Dutch and Turkish press discourses and meta-narratives besides the global discourse and norms. Focused on the annulment of the Istanbul Metropolitan Municipality elections dated March 31, 2019, the main problematic questions whether the two national discourses shift the perception of Europeanness under the EU-Turkey relations towards the global society's center, or to its periphery. Europeanization is here observed under a paradigm transformation through the changing political, economic and social dynamics. The research aims at some discursive insight upon the European (Union) integration processes from a poststructuralist analysis mirroring the domestic and foreign media policies on the European values, as an interdisciplinary contribution to the intercultural studies literature. The conclusive finding of the research study is that all the actors try to maintain an internal balance between the global society center and its periphery, thus leading their own discourses close to the center. While the Dutch newspapers announce the decision as an impartial 'narrator', the Turkish newspapers use explicit/implicit discourses as a 'mediator'.

Keywords: European integration, European values, world society, Europeanization, new institutionalism, Dutch and Turkish press, discourse analysis, paradigm shift