19. yüzyılda Osmanlı çiftlikleri (Selanik örneği)
Ottoman farms in the 19th century (Case of Thessaloniki)
Yazar: MUZAFFER ORHAN
Danışman: PROF. DR. DOĞAN YÖRÜK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ortakçılık = Sharecropping ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Selanik vilayeti = Selanik province ; Subaşı = Subaşi ; Yunanistan-Selanik = Greece-Selanik ; Çiftlik = Farm

Özet:
Osmanlı ekonomisi tarıma dayalı bir ekonomidir. Hem sosyal hem siyasal sisteminin yanı sıra Osmanlı tarımı da timar sistemine dayanmaktadır. Bunun yanında zirai üretim yapılan farklı yapılarında mevcut olduğu bilinmektedir. Liiteratürdeki tartışmalara baktığımızda, bu farklı yapıların her yönüyle açıklığa kavuşmadığı ortadadır. Buradaki problem, devletin zirai üretim yapılan bütün birimleri çiftlik olarak adlandırmasından kaynaklandığını düşünmekteyiz. Bu yapılardan biri, ortakçılık temelli işletme esasına dayanan çiftlikler idi. Celali isyanlarıyla hız kazanan süreçte timar sisteminin etkinliğini kaybedip bir kısmının çiftliklere bir kısmının da malikane arazilere dönüşmesi bu çiftliklerin büyümesine sebep olduğu mantıklı görünmektedir. Haddizatında, zaman içinde bu çiftliklerin miktar ve saha olarak büyümüş, taşrada ayanların etkinlik kazanmasıyla birlikte de önemli bir zirai işletme haline geldikleri doğrudur. Hal böyle iken, Osmanlıda çiftlik sistemiyle ilgili dar alanlarda yapılmış çok sayıda çalışma vardır. Ancak sistemin kökeninden 19. yüzyılın sonunda kadar bütün bir şekilde ele alan araştırma söz konusu değildir. Bu araştırma çiftlikler üzerine, kökeninin ne olduğu, işletmenin nasıl çalıştırıldığı, kimlerin görev aldığı, vergilendirmelerin nasıl yapıldığı, üretim unsurları, çiftliklerin yönetimi, çiftliklerin 19. yüzyıldaki Osmanlı sosyal, ekonomik ve siyasal hayatındaki rolü vb. konuları ele alarak 600 yıllık Osmanlı tarihi boyunca bir çiiftlik monoğrafisi hazırlamaya çalışılmıştır. 
Bu araştırma, her ne kadar işletmenin bütüncül yönünün ele alarak konunun anlaşılmasına katkıda bulunmasına hizmet edecek olsa da konu oldukça büyüktür. Osmanlı coğrafyasında çiftliklerin toplam büyüklükleri, toplam üretim miktarı, istihdam kapasitesi ve ekonomik büyüklüğü gibi ilk akla gelen temel sorunlar araştırmacıları bekleyen konulardır.

Abstract:
The Ottoman economy was based on agriculture. In addition to its social and political systems, Ottoman agriculture was also based on the timar system. In parallel to this, it is known that there were different structures where agricultural products were carried out. Looking at the literature, it is clear that these various structures have not been clarified in all aspects. We think that the problem stems from the fact that the state refers to all agricultural production units as farms. One of these structures was shareholding-based farming. It seems logical that the loss of effectiveness of the timar system in the process accelerated by the Celali rebellions and the transformation of some of them into farms and some of them into malikane lands caused the growth of these farms. In this sense, it is true that these farms grew in size and area over time and became important agricultural enterprises as the Ayans gained influence in the countryside. Thus, there are numerous studies on the Ottoman farm system in narrow areas. However, there is no research that deals with the system as a whole from its origins until the end of the 19th century. This study aims to prepare a monograph on farms spanning 600 years of Ottoman history by addressing the role of farms in 19th century Ottoman social, economic, and political life through farms, such as their origins, how they were run, employed, taxed, the elements of production, and farm management.
Although his research will contribute to the understanding of the subject by addressing the holistic aspect of the business, the subject is quite large. The main problems that come to mind, such as the total size of the farms, the total amount of production, employment capacity, and economic size in Ottoman geography, are the issues that await prospect researchers.