Antikanserojen ilaç etken maddeleri paklitaksel ve gemsitabin için kolay uygulanabilir, duyarlı analitik yöntem geliştirilmesi
Development of an EASY-applicable, sensitive analytical method for the anti-cancerogen drug active ingredients: Paclitaxel and gemcitabin
Yazar: EMİN AKYOL
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM ULUSOY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Analitik analiz = Analytical analysis ; Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Gemsitabin = Gemcitabine ; Nanopartiküller = Nanoparticles ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Paklitaksel = Paclitaxel ; Ters faz kromatografisi = Reverse phase chromatography ; Yüksek basınç sıvı kromatografisi =   ; İdrar = Urine ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında, kullanımı giderek artan antikanserojen ilaçlardan olan Paklitaksel (PAC) ve Gemsitabin (GEM)'ın idrar örneğinde eser miktarlarının izlenmesi için Manyetik Katı Faz Ekstraksiyonu (MSPE) sonrasında kromatografik (HPLC-DAD) analizleri içeren yeni bir zenginleştirme ve tayin yöntemi geliştirilmiştir. Önerilen yöntemde; PAC ve GEM molekülleri pH 5.0'a tamponlanmış ortamda yeni sentezlenen manyetik temelli nano partiküller yardımıyla katı sorbent fazına çekilmiş ve kromatografik tayinler öncesinde asetonitril/metanol ile tekrar daha küçük bir hacme desorbe edilerek zenginleştirilmiştir. Analiz öncesi 0.45 μm gözenekli PTFE enjektör uclu filtre ile süzülerek viallere aktarılan örnekler HPLC cihazına yerleştirilmiştir. Etkileşim süresi, desorpsiyon çözgeni, pH gibi deneysel değişkenler optimize edildikten sonra doğrusal aralık, zenginleştirme faktörü ve tayin sınırı gibi analitik parametreler belirlenmiştir. Geliştirilen yöntemde; PAC ve GEM molekülleri zenginleştirme sonrası, % 60 metilalkol, % 15 asetonitril ve % 25 trifloroasetik asit (TFA) (%0.1) yürütücü fazlarının gradient elüsyonu ile DAD dedektör kullanılarak 229 ve 256 nm dalga boyunlarında analiz edilmiştir. Optimize edilen koşullar altında her bir antidepresan türü için elde edilen tayin ve nicelleştirme sınırları sırasıyla 1.38 ve 1.44 ng mL-1 iken 100 ng mL-1 ilaç etken maddelerini içeren model çözeltiler ile yapılan 3'er tekrarlı ölçümlerde % BSS değerleri % 3.80'in altında bulunmuştur. Son olarak geliştirilen yöntem sentetik idrar çözeltisi ve normal idrar çözeltileri başarılı bir şekilde uygulanmış ve geri kazanım deneylerinde kantitatif sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
Within the scope of this thesis study, a new study that includes chromatographic (HPLC-DAD) analyzes after Magnetic Solid Phase Extraction (MSPE) to monitor trace amounts of Paclitaxel (PAC) and Gemcitabin (GEM), which are increasingly used anticarcinogen drugs enrichment and determination method has been developed. In the proposed method, PAC and GEM analytes were taken into the solid sorbent phase with the help of newly synthesized magnetic-based nanoparticles in the presence of pH 5.0 buffer and enriched by desorption to a smaller volume with acetonitrile/methanol phase before chromatographic determinations. Before analysis, the samples were filtered with a 0.45 μm porous PTFE injector filter and transferred to the vials and placed in the HPLC system. After optimizing experimental variables such as interaction time, desorption solvent, pH, analytical parameters such as linear range, enrichment factor and detection limit were determined.
In the developed method; PAC and GEM molecules were analyzed at 229 and 256 nm wavelengths using DAD detector with gradient elution of 60 % methanol, 15% acetonitrile and 25 % triflouro acetic acid (TFA) (% 0.1) mobil phases after MSPE. Under optimized conditions, the detection and quantification limits for each drug molecules were 1.38 and 1.44 ng mL-1, respectively, while 3-replicate measurements with model solutions containing 100 ng mL-1 drug active ingredients found that % RSD values are below 3.80 %. Recently, developed method were successfully applied to synthetic urine solution and normal urine solutions with quantitative results.