Öğretmen adaylarının duygu ve kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An analysis of the relationship between prospective teachers' emotions and personality traits with their teaching efficacy
Yazar: FULYA KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY BEDİR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Duygu = Emotion ; Duygu stilleri = Affective styles ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretim = Teaching ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının duygu ve kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen bu araştırmanın evrenini 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören lisans öğrencileri oluşturmaktadır ve evrenin tamamına ulaşılmıştır. Araştırmada, öğretmen adaylarının duygularını ölçmek için Alpaslan ve Ulubey (2017) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Öğretmen Duyguları Ölçeği", kişiliklerini ölçmek için Gençöz ve Öncül (2012) tarafından geliştirilen "Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği" ve öğretim yeterliklerini ölçmek için Bedir (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Öğretim Yeterliği Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının sosyo-demografik özelliklerini belirlemek üzere araştırmacı tarafından geliştirilmiş "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının öğretmen duygularının en yüksek zevk boyutunda olduğu; ölçme aracının zevk boyutunda yaş değişkenine göre daha genç yaş grubundakilerin lehine, anne eğitim durumu değişkenine göre anne eğitim durumu düşük olanların lehine ve lise okul türü değişkenine göre daha az nitelikli okul türünde olanların lehine anlamlı bir farkın olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının temel kişilik özelliklerinin en yüksek olduğu boyut "geçimlilik-uyumluluk" ve en düşük boyut tise olumsuz değerlik boyutunun olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin boyutları cinsiyet değişkenine göre gelişime açıklık ve olumsuz değerlik boyutlarında erkeklerin lehine; yaş değişkenine göre dışadönüklük ve duygusal tutarsızlık boyutlarında daha genç yaş rubundakilerin lehine; sınıf değişkenine göre geçimlilik-uyumluluk ve gelişime açıklık boyutlarında üst sınıflardaki öğrencilerin lehine; bölüm değişkenine göre geçimlilik-uyumluluk boyutunda fen bilgisi, sosyal bilgiler ve Türkçe öğretmenliği bölümü öğrencilerinin lehine; gelişime açıklık boyutunda ise Sınıf, Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler ve Matematik öğretmenliği bölümü öğrencileri lehine; anne eğitim durumu değişkenine göre sorumluluk, geçimlilik-uyumluluk, duygusal tutarsızlık ve olumsuz değerlik boyutlarında anne eğitim durumu düşük olanların lehine; baba eğitim durumu değişkenine göre sorumluluk boyutunda baba eğitim durumu düşük olanların lehine anlamlı farkın olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının öğretim yeterlik düzeylerinin en yüksek olduğu boyut sınıf yönetimi, en düşük düzeyin ise kişilerarası ilişki boyutunun olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının yaş, değişkenine göre öğretimi değerlendirme; sınıf değişkenine göre ders tasarımı, teknoloji kullanımı, sınıf yönetimi ve öğretimi değerlendirme ve bölüm değişkenlerinde ölçeğin tüm boyutlarında aralarında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Duygu ile öğretim yeterliği arasında zevk boyutu ile pozitif, endişe ve kızgınlık boyutu ile negatif yönde; kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ancak duygu ve kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasında bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Araştırma bulgularına yönelik olarak öğretmen adaylarının eğitiminde öğretim yeterliklerini artırırken öğretmen adaylarının duygu ve kişilik özelliklerinin de dikkate alınması önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
This research aims to identify prospective teachers' emotions and personality traits along with their teaching efficacy. Having a relational survey model, the population of the research consists of students who study at the Faculty of Education in Kahramanmaraş Sütçü İmam University during 2017-2018 academic year. The entire sample has been included in the research. This research has employed three data collection tools. "Teacher Emotion Scale" adapted to Turkish by Alpaslan and Ulubey (2017) in order to determine prospective teachers' emotions; "Basic Personality Traits Scale" developed by Gençöz and Öncül (2012) to identify their personality traits and "Teaching Efficacy Scale" adapted to Turkish by Bedir (2015) to explore their teaching efficacy. Besides, "Personal Information Form" developed by the researcher has been deployed with a view to determining prospective teachers' socio-demographic characteristics.
	Research results have revealed that prospective teachers' teaching emotions are at the highest level in terms of the enjoyment dimension. A statistically significant difference has been identified across the dimension of enjoyment depending upon their  age in favor of those with lower ages, mother educational status in favor of lower educational status and high school type in favor of less qualified high schools. The results of the research have also suggested that "Agreeableness-Conscientiousness" stand as the dimensions that prospective teachers have the highest personality traits, while the lowest dimension is the negative valence. Statistically significant differences have been reported across the dimensions of openness to experience and negative valence in favor of males; across extraversion and affective disharmony in favor of younger age group; agreeableness-conscientiousness and openness to experience in favor of higher class level and agreeableness-conscientiousness in favor of those studying Science, Social sciences and Turkish language and Mathematics teaching; responsibility, agreeableness-conscientiousness, affective disharmony and negative valence in favor of lower mother educational status and responsibility dimension in favor of lower father educational status. Prospective teachers have been determined to possess the highest level of teaching efficacy in classroom management dimension and the lowest in interpersonal relationships. A statistically significant difference has been noted across the dimension of learning assessment in terms of age. The dimensions of course design, technology use, classroom management and learning assessment have been identified to significantly differ across their class level. All dimensions of the teaching efficacy have been significantly affected by prospective teachers' departments. Besides, there has been found a positive relationship between the enjoyment dimension of emotions and teaching efficacy; whereas, a negative relation has been determined between the dimensions of anger and anxiety and teaching efficacy. A positive and medium level relation has been found between personality traits and teaching efficacy; however, there exists no statistically significant relationship between emotion, personal traits and teaching efficacy. The research results provide recommendations based upon the idea that prospective teachers' emotion and personality traits should be taken into consideration while increasing their teaching efficacy.