Tarsus'ta korunması gerekli bölgesel kent dokusunun değerlendirilmesi üzerine bir araştırma /
Yazar: MELTEM UÇAR
Danışman: DOÇ.DR. NADİDE SEÇKİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kent dokusu = Urban texture ; Mersin-Tarsus = Mersin-Tarsus ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
ÖZET Bu çalışma Tarsus'ta korunması gerekli bölgesel kent dokusunun değerlendirilmesini içermektedir. Tarsus'ta, günümüzde korunması gereken doku çoğunlukla 19.yy sonu ve 20.yy başlarına ait yapılardan oluşmaktadır. Bu dönemde Tarsus'ta Rumlar, Ermeniler ve yerli halktan oluşan üç etnik grup yaşamıştır. Bu tezde çalışılan bölge, daha önce Ermenilerin yaşadığı, St. Paulus Kilisesi, Ulu Cami, Kırkkaşık Bedesteni, Bilal-ı Habeşi Türbesi, Amerikan Koleji'ni içeren, arkeolojik ve doğal sit alanı olan Gözlükule Höyüğü ile kentsel sit alanı olan Tabakhane Mahallesi arasında kalan Şehit Kerim Mahallesi ile Cami-i Nur Mahallesi 'nin bir bölümünü kapsamaktadır. Bu çalışmada Tarsus kent yerleşimi içinde henüz koruma altına alınmamış bu bölgedeki anıtsal- kültürel- estetik ve doğal değerleri tespit edilerek bölgenin kent bütünü ile paylaştığı ortak değerler vurgulanmak istenmiştir. Çalışma, bölgeye ilişkin analitik çalışmalar kapsamında korunması gerekli yapıların tespiti, rölövelerin hazırlanması, restitüsyon ve restorasyon öneri projelerinin hazırlanması, bölge için koruma önerilerinin getirilmesi ve seçilen pilot bölgenin bilimsel korumanın ilke ve yöntemleri doğrultusunda düzenlenmesini içermektedir. Birinci bölümde; çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıştır. İkinci bölümde; Tarsus'un coğrafi konumu, iklimi, sosyo- ekonomik yapısı, tarihsel gelişimi, kent dokusu ve kentte daha önce yapılmış olan koruma çalışmaları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde; seçilen çalışma bölgesinin kent dokusundaki yeri ve özellikleri incelenmiştir. Bu bağlamda korunması gerekli yapıların tespiti yapılarak, rölöveleri, restitüsyon ve restorasyon öneri projeleri hazırlanmıştır. Yapılan tespit çalışmaları sonucunda bölgenin mimari özelliklerinin değerlendirmeleri yapılmıştır. Dördüncü bölümde; Tarsus'ta yapılmış koruma çalışmaları bağlamında, çalışma bölgesini de içeren koruma yaklaşımı ve önerileri getirilmiştir. Getirilen öneriler mevcut doku ve çevre ölçeği ile tek yapı ölçeğinde değerlendirilmiştir. VIII

Abstract:
ABSTRACT Tarsus contains the buildings from the last 19. and early 20. centuries which must have protection. These buildings, shaped according to the municipal laws, reflects imitations of neo- classic system. In last period of Ottoman Empire, three ethnic groups; Armenians, Greeks and Turks, were living in Tarsus. In this study the research area contains Şehit Kerim and a part of Cami-i Nur district where Armenians lived before and St. Paulus Church, Great Mosque, Kırkkaşık Bazaar, Bilal-ı Habeşi Tomb and American Collage take place. This region also exists between Gözlü Kule Tümülüs which is a natural and arkeological site and Tabakhane Mahallesi which is an urban site. In this study, it's aimed to emphasize the importance of monumental, cultural, esthetic and natural values of the study area which has not taken under protection and to determine it's importance in Tarsus's historical urban site. These analitic studies about the region contains the determinations of the historical buildings, preparation of the analitical survey, proposal restitution and proposal restoration projects and offering protection approaches. The first section contains the work's purpose, contents and the study methods. The second section contains geographical location, climate, social and economic structure, historical develeopment and the character of the town. It also consists the protection studies which were made in Tarsus. The third section contains the location and the characteristic properties of the study area in the town. Through these studies, the determination of the necessary buildings were made and their analitical survey, proposal restitution and restoration projects were prepared. After the determination studies, the evaluation of the architectural properties of the area were emphasized. The fourth section contains new protection proposal also contains the study area according to the existing improvement plan. And through these proposals, it's studied in the region and the building scale. IX