İlaç sanayinde ISO 14001 çevre yönetim sistemi uygulamasıyla atık minimizasyonu
Waste minimization in the pharmaceutical industry using environmental management systems
Yazar: NESLİHAN VUR
Danışman: Y.DOÇ.DR. SELİM SANİN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
laç sanayinde atık minimizasyonunun Çevre Yönetim Sistemi (ÇYS) kapsamındayapılması, kuruluş içi ve dışı kazançlar sağlanabilir, dahası minimizasyonunsürdürülebilirliği gerçekleşir. ncelenen ilaç firmasında, yi Üretim Uygulamalarını(GMP) sektörün gereği olarak zorunlu uygulayan bir kuruluşun ÇYSuygulamalarının firma çalışanlarınca algılanması (üst yönetim ve çalışanlar) anketuygulaması ile değerlendirilmiştir. Çalışanların çevreye olan duyarlılığının atıkminimizasyonunu sağlamadaki rolleri de değerlendirilmiştir. laç üretimi yapankuruluşlarda en çok karşılaşılan atık türü katı atık ve tehlikeli atıklar olduğubelirlenmiştir. Katı atıkların en fazla oluştuğu depo bölümünün (%60 oranında) vetehlikeli atıkların en fazla oluştuğu üretim, işletme ve kalite kontol bölümlerindeatık minimizasyonuna gidilebileceği belirlenmiştir. Öncelikle kaynak kullanımındakiazaltım, daha sonraki aşamada ise oluşan atıkların azaltılması için üst yönetiminçevre konusunda bilinçli olması ve uygulamada desteğinin önemi anketsonuçlarıyla kanıtlanarak gösterilmiştir. Model firma olan A Firmasında yapılanankette kalite güvence bölümü çalışanlarının çevre yönetim sistemleri, çevreselproblemler hakkında en düşük bilgi seviyesinin % 60 olması, fakat atıkminimizasyonun uygulamasının gerçekleşeceği ve en çok atık miktarının oluştuğuüretim ve depo bölümlerindeki çalışanların bilgi seviyelerini % 40 civarında olması,çevresel problemlerin oluştuğu bu bölümlerde verilecek eğitimin ne kadar önemliolduğunu göstermektedir. A Firması ile karşılaştırılan ve ISO 14001 sertifikasınasahip B Firmasındaki atık miktarlarına bakıldığında Çevre Yönetim Sistemininvarlığında atık yönetiminin daha etkili bir şekilde uygulandığı, tehlikeli atıklarınmiktarının az olması ve geri dönüştürülebilir atıkların fazla olması maliyetaçısından Firma B için bir avantajdır. Geri dönüştürülebilir atıklardan elde edilengelirin belli bir yüzdesini paydaş eğitime harcıyarak çevre için tekrar yatırımyapmak çevre duyarlılığının artması ve uygulamanın sürekliliğini sağlamaktadır.Kimyasal atıkların azaltılması için sunulan alternatifler ise bertaraf maliyetleriniazalttığı gibi bu kimyasallardan etkilenecek çalışan sayısını da azaltacaktır. BuIIIçalışma ile ISO 14001 uygulaması kolay ve çevreye zarar vermeyi engelleyen birsistem olmanın ötesine taşınmaktadır; kazanç sağlanabilecek, atıkminimizasyonunu gerçekleştirecek ve en önemlisi, çalışanlar ve çevrelerineküresel fayda sağlayacak bir uygulama haline dönüşmektedir.Anahtar Kelimeler: ISO 14000, atık minimizasyonu, ilaç sanayiiDanışman: Yrd. Doç. Dr. Selim SAN N, Hacettepe Üniversitesi, ÇevreMühendisliği BölümüIV

Abstract:
In the pharmaceutical industry, the continuous waste minimizing withEnvironmental Management Systems (EMS) has internal and external benefits fororganizations and firms. To evaluate EMS applications in the pharmaceutical firmthat has to practice Good Manufacturing Practice (GMP), a questionnaire hasbeen conducted to both top management and the employees. Also, it has beenappraised the environmental sensitivity and the roles in the waste minimizing issueof the employees. It has been determined that the most common waste in the drugproduction is solid wastes and hazardous wastes. It has been released that thewaste minimization may applied to warehouse department for solid wastes(approximately 60%) and the production, operation and the quality controldepartments for dangerous wastes. The questionnaire has been proved that thetop management is very sensitive for environment and support in applications interms of the reduction in resource utilization in first stage and the wasteminimization in the last stage. In the model firm A, the questionnaires has shownthat EMS information level for employees in the quality control department has60% and the employees in the production and warehouse has 40%. This resultproved the importance of the education in environmental problems in thesedepartments. The Firm A has been compared with ISO 14001 certified Firm B interms of waste amount. The Firm B has applied the EMS more effectively and gotadvantages of decrease in the amount of dangerous wastes rate and increase inthe amount of recyclable wastes rate. Some of the income comes from recycledwaste has distributed to stakeholder education and reinvested to increase theenvironmental sensitivity continuously. The alternatives to reduce chemical wasteswill increase the waste elimination cost and side effects for employee?s health. Themain purpose of this study is to show how ISO 14001 applications easy,environmentally friendly and profitable systems. So, it has been proved that it is annecessary application that helps the employees and their environments veryeffectively.Keywords: ISO 14001, waste minimization, pharmaceutical industryAdvisor: Yrd. Doç. Dr. Selim SAN N, Hacettepe Üniversity, Department ofEnvironmental EngineeringV