Bolu ilinde kene teması olan kişilerde lyme hastalığının araştırılması ve kenelerin tiplendirilmesi
Investigation of lyme disease in patients with tick contact and identifying of ticks in bolu province
Yazar: NEBİL ARSLAN
Danışman: DOÇ. HASAN TAHSİN GÖZDAŞ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: Bolu = Bolu ; Borrelia burgdorferi = Borrelia burgdorferi ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Floresan antikor tekniği = Fluorescent antibody technic ; Keneler = Ticks ; Lyme hastalığı = Lyme disease

Özet:
Giriş: Lyme hastalığı Ixodes cinsi keneler tarafından taşınan Borrelia burgdorferi sensu lato
kompleksindeki bakterilerin yol açtığı multisistemik bir hastalıktır. Türkiye'de çeşitli
bölgelerden Lyme hastalığına yönelik seroprevalans çalışmaları ve vaka bildirimleri olmasına
karşın, geniş epidemiyolojik araştırma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı kene teması
sonrası takip edilen olgularda Lyme hastalığı insidansını belirlemek ve izole edilen kenelerin
incelenmesi sonucu Bolu ilindeki kene popülasyonunu ortaya çıkarmaktır.
Gereç ve yöntem: Çalışmada kene teması ile Nisan ve Eylül 2020 tarihleri arasında acil
servise başvuran olgular, kene temasından sonraki üçüncü günde enfeksiyon hastalıkları ve
klinik mikrobiyoloji polikliniğimizde değerlendirilmiştir. Çalışmaya alınan olguların 1. ay, 3.
ay ve 10. ayda tekrardan polikliniğimize başvurmaları istenmiştir. Poliklinik takiplerinde
olguların anamnezleri alınmış, klinik muayenesi yapılmış, rutin kan tetkikleri istenmiş, Lyme
hastalığına yönelik immun floresan antikor (IFA) yöntemi ile antikorlarına bakılmış ve daha
sonra enzim bağlı immunosorbent analizi (ELISA) yöntemi ile çalışılmak üzere fazladan bir
serum örneği alınarak -20°C derecede çalışma gününe kadar saklanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 123 olgu dahil edilmesine rağmen, 72 olgu 10 aylık takiplerine devam
etmiştir. Bu 72 olgunun bir tanesi (% 1,4) hem klinik hem de laboratuvar olarak Lyme
Boreliyoz tanısı almıştır. Olguların hiçbirinde eritema kronikum migrans gelişmemiştir.
Çalışmamızdaki olguların serum örnekleri IFA ile değerlendirildiğinde hiçbirinde
asemptomatik enfeksiyon saptanmamıştır. ELISA yöntemi ile değerlendirildiğinde ise 22
olguda (%30,5) oranında asemptomatik enfeksiyon saptanmıştır. Çalışmamızdaki olgulardan
izole edilen 47 kene incelendiğinde 42 (%89,3) tanesi Ixodes spp., iki (%4,3) tanesi
Hyalomma spp. olmak üzere toplamda iki cins belirlenmiştir.
Sonuç: Bolu ilinde ilk kez gerçekleştirilen bu çalışmada kene teması anamnezi ile başvuran
olguların en sık Ixodes spp., cinsi kenelere maruz kaldığı ve 10 aylık takip sürecinde Lyme
Boreliyoz gelişme olasılığının düşük olduğu (% 1,4) sonucuna varılmıştır. Olgu sayısının
daha fazla ve takip sürecinin daha uzun olduğu ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction: Lyme disease is a multisystemic disease caused by the bacteria in Borrelia
burgdorferi sensu lato complex, which is transmitted by ticks of the Ixodes genus. Although
there are seroprevalence studies and case reports of lyme disease from various regions in
Turkey, there is not a widespread epidemiological research. The aim of this study was to
determine the incidence of lyme disease in the cases followed-up after tick contact and
afterwards to examine the isolated ticks in order to reveal tick population in Bolu province.
Material and method: In the study, cases who applied to the emergency department due to
tick contact between April and September 2020 were evaluated in our infectious diseases and
clinical microbiology outpatient clinic on the third day after tick contact. Patients included in
the study were asked to reapply to our outpatient clinic at the 1st, 3rd, and 10th months. In the
outpatient clinic follow-ups, the anamnesis of the cases was taken, clinical examination was
made, routine blood tests were requested, antibodies were examined with the
immunofluorescent antibody (IFA) method for lyme disease, and then an extra serum sample
was taken to be studied with the enzyme-linked immunosorbent analysis (ELISA) method
which was stored at -20°C until the study day.
Results: Out of 123 patients included in this study, 72 patients could be followed-up for 10
months. One of these 72 patients (1.4%) was diagnosed with Lyme Borreliosis according to
clinical and laboratory features. Erythema chronicum migrans did not occur in any of the
cases. The serum samples of the cases were evaluated by IFA, asymptomatic infection was
not detected in any of them. Afterwards the serum samples were evaluated by ELISA method.
Asymptomatic infection was detected in 22 cases (30.5%). In addition, 47 ticks isolated from
the cases in our study were examined and two genus were identified. 42 of them (89.3%) were
Ixodes spp., and two of them (4.3%) were Hyalomma spp.
Conclusion: In this study, which was carried out for the first time in the province of Bolu, it
was concluded that the cases presenting with a history of tick contact were most frequently
exposed to Ixodes spp ticks and the probability of developing Lyme Borreliosis was low (%
1,4) during the 10 month follow-up period . Further studies with larger number of cases and
longer follow-up period are needed.