Ağ kafeslerde çipura ve levrek yetiştiriciliğinin su ve sedimente olası etkileri: Mersin Silifke örneği
Possible effects sea bream and sea bass farming in net cages on water and sediment: A case study of Mersin Silifke
Yazar: MURAT TÜRKÖZ
Danışman: PROF. DR. DENİZ ÇOBAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı / Su Ürünleri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
-Türköz M. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Mühendisliği Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Deniz Çoban, Aydın, 2024.
Amaç: Bu çalışmada Mersin ili, Silifke ilçesinde bulunan su ürünleri üretim sahası'ndaki (T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından "1 Nolu Potansiyel Su Ürünleri Üretim Sahası" olarak belirlenen) faaliyetlerinin, su ve sedimente olası etkilerinin zamansal ve mekânsal dağılımlarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca yetiştiricilik operasyonlarının yapıldığı bölgenin taşıma kapasitesi belirlenerek, bölgedeki işletmelerin çevre mevzuatı kapsamında çevresel göstergeleri ile üretim kapasitesinin ilişkisi üzerine çalışılmıştır.  
Materyal ve Yöntem: Ülkemizde artan çevre bilinci ve turizm lobi faaliyetleri 2008 yılında koy ve körfezlerde yapılan çipura ve levrek yetiştiriciliğini kıyı ötesi sahalara taşınmasıyla sonuçlanmıştır. 2010 yılından sonra bu süreç hızlanmıştır. Bununla ilgili Türkiye kıyı şeridinde kurulacak olan balık çiftlikleri için; 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve bu kanuna bağlı olarak yayımlanan yönetmelik ve genelgeler ile birlikte, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 24.01.2007 tarih ve 26413 sayılı Resmi Gazete 'de yayınlanan "Denizlerde Balık Çiftliklerinin Kurulamayacağı Hassas Alan Niteliğindeki Kapalı Koy ve Körfez Alanlarının Belirlenmesine İlişkin Tebliğ" ne göre işlem yapılmaktadır. Ayrıca 09.08.1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ilgili hükümleri ile 31.12.2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 54 üncü maddesine dayanılarak hazırlanan, "Denizlerde Kurulan Balık Yetiştiriciliği Tesislerinin İzlenmesine İlişkin Tebliğ" hükümlerince balık çiftlikleri çevresel etkileri bakımından da izlenmekte ve alınan örneklerin sonuç raporları T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na sunulmaktadır. Özellikle su ürünleri yetiştiriciliğinin yapıldığı Muğla ve İzmir illeri dışında Mersin ve Aydın illerinde de yeni yetiştiricilik sahaları kıyı ötesi sahalar belirlenmiştir. Açık denizde de olsa yetiştiricilik sahalarının su ve sedimente olan etkileri üzerine yapılan çalışmalar çevreyi korumak adına ve su ürünleri yetiştiricilik faaliyetinin sürdürülebilirliği adına gereklidir. Söz konusu tez konusu Mersin ili, Silifke ilçesi, Dana Adası Mevkii'nde yetkili bakanlık tarafından önceden belirlenmiş 2850,43 hektar alan üzerinde 14 adet ayrı işletme kurulmuş ve bu işletmelerde 41.700 ton/yıl kapasiteli çipura levrek yetiştiriciliği yapılmıştır. Bu sahadaki bazı önemli su ve sediment analizleri oşinografi verileri ile değerlendirilerek bir model oluşturuldu. Bu modelin oluşturulmasında Ocean Data View programından faydalanıldı. Bu model ile belirlenen sahada yetiştiricilik faaliyeti yapılmadan önce ve yetiştiricilik faaliyetleri başladıktan 2 yıl sonra tekrar uygulandı.
Bulgular: Su ürünleri yetiştiriciliği potansiyel alanının yüzey, orta su ve dipteki sediment kalıntılarının incelendiği çalışmada; yetiştiricilik alanında yer alan 14 tesisin, toplam organik karbon miktarının %1,938 ile %4,707 aralığında olduğu belirlenmiştir. Bölgede yer alan tesislerin azot ve fosfor miktarının referans değerlerinin altında olduğu gözlenmiştir. 14 tesisin taşıma kapasitesine uygun olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bölgedeki ötrafikasyon riskinin incelendiği çalışmada, ötrafikasyon değeri eşik değerin altında olduğu belirlenmiştir. Bölgenin yetiştiricilik alanının çevresel bir tehdide sebep olmadığı görülmüştür.
Sonuç: Yetiştiricilik alanının faaliyete başlamadan önce bölgenin çeşitli parametreleri (su kolonu, sedimentteki madde birikimi vb.) değerlendirilerek yetiştiricilik alanına uygun olduğu belirlenmiştir. Yetiştiriciliğin yapılmaya başlandığı bu bölgede iki yıllık bir süre ardından çevreyi riske sokabilecek herhangi bir değişikliği rastlanmadığı gözlenmiştir. Üretim faaliyetine başlamadan çevresel faktörlerin değerlendirildiği ilk çalışma olması sebebi ile büyük öneme sahiptir. Ayrıca elde edilen veriler değerlendirildiğinde bölgede yapılan üretimin kapasitesinin kademeli olarak arttırılmaya uygun olduğu ve alanın denizin açık alanlara doğru ilerletilmesinin gerekli olmadığı belirlenmiştir. Bu sebeple yapılan bu çalışma yetiştiricilik alanlarının belirlenmesi ve çevresel faktörlerinin değerlendirilmesi açısından büyük öneme sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
-Türköz M. Aydın Adnan Menderes University, Institute of Natural Sciences, Department of Aquaculture Engineering, Master's Thesis, Advisor: Prof. Dr. Deniz Çoban, Aydın, 2024.
Objective: In this study, the Aquaculture Production Site located in Silifke district, Mersin Province (T.C. It is aimed to reveal the temporal and spatial distributions of the activities of (designated as "Potential Aquaculture Production Site No. 1" by the Ministry of Agriculture and Forestry), their possible effects on water and sediment. In addition, the carrying capacity of the region where the cultivation operations are carried out has been determined and the relationship between the environmental indicators and the production capacity of the enterprises in the region within the scope of the environmental legislation has been studied.
Material and Methods: Increasing environmental awareness and tourism lobbying activities in our country resulted in the relocation of bream and sea bass breeding in bays and bays to offshore areas in 2008. since 2010, this process has accelerated. For the fish farms to be established on the Turkish coastline related to this; Together with the Aquaculture Law No. 1380 and the regulations and circulars published in accordance with this law, T.C. The process is carried out by the Ministry of Environment, Urbanism and Climate Change in accordance with Environmental Law No. 2872 and the "Communiqué on the Determination of Closed Bays and Bay Areas that are Sensitive Areas where Fish Farms Cannot be Established in the Seas" published in the Official Gazette No. 26413 dated 24.01.2007. In addition, according to the relevant provisions of the Environmental Law No. 2872 dated 09.08.1983 and Article 54 of the Water Pollution Control Regulation published in the Official Gazette No. 25687 dated 31.12.2004, "Communiqué on Monitoring Fish Farming Facilities Established in the Seas", fish farms are also monitored in terms of their environmental impacts and the final reports of the samples taken T.C. It is submitted to the Ministry of Environment, Urbanism and Climate Change. Especially in addition to Muğla and Izmir provinces where aquaculture is carried out, new aquaculture sites have been identified in Mersin and Aydın provinces. Studies on the effects of aquaculture sites on water and sediment, even in the open sea, are necessary to protect the environment and for the sustainability of aquaculture activities. 14 separate enterprises have been established on an area of 2850.43 hectares predetermined by the authorized ministry in Dana Island, Silifke district, Mersin province, subject of the thesis, and sea bream perch breeding with a capacity of 41,700 tons/year has been carried out in these enterprises. Some important water and sediment analyses in this field were evaluated with oceanographic data and a model was created. In the creation of this model, the Ocean Data View program was used. With this model, it was applied again before the cultivation activity was carried out on the site determined by this model and 2 years after the cultivation activities started.
Results: In the study where the surface, middle water, and bottom sediment residues of the potential aquaculture area were examined, it was determined that the total amount of organic carbon of 14 facilities located in the aquaculture area was in the December range of 1.938% to 4.707%. It has been observed that the nitrogen and phosphorus amounts of the facilities located in the region are below the reference values. it has been determined that 14 facilities are suitable for the carrying capacity. In addition, in the study where the risk of eutrophication in the region was examined, it was determined that the eutrophication value was below the threshold value. It has been observed that the cultivation area of the region does not cause an environmental threat.
Conclusion: Various parameters of the region (water column, accumulation of substances in the sediment, etc.) before the start of the operation of the cultivation area.) were evaluated and determined to be suitable for the field of cultivation. It has been observed that after a period of two years in this region, where cultivation has started, no changes have been observed that could put the environment at risk. It is of great importance because it is the first study in which environmental factors are evaluated before starting production activities. In addition, when the data obtained were evaluated, it was determined that the production capacity in the region was suitable for increasing gradually and that it was not necessary to move the area towards the open areas of the sea. For this reason, this study the found to be of great importance in terms of determining the cultivation areas and evaluating the environmental factors.