Kanserli çocuk hastaların kardeşlerinde yaşam kalitesinin değerlendirilmesi /
Yazar: ELİF BİLGE KELEBEK
Danışman: ÖĞR. GÖR. İBRAHİM EKER
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Kardeşler = Brothers ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocukluk çağında, geçmişte ölüm ile sonuçlanabilecek birçok hastalığın tanı ve
tedavisinde sağlanan gelişmeler ışığında, çocuklar daha uzun süre yaşayabilmekte ve
erişkin yaşlara ulaşabilmektedir. Kanserli çocuklarda yaşam kalitesinin
değerlendirilmesi ile ilgili çalışmalar kısıtlıdır. Kanserli çocukların kardeşlerinde
yapılacak yaşam kalitesi değerlendirmeleri, artmış fonksiyon kaybının
değerlendirilmesine olanak sağlar ve özellikle riskin arttığı gruptaki kardeşlerin
belirlenmesi ile bu gruptaki çocuklarda olumsuz etkinin azaltılması için
yapılabilecekler konusunda yol gösterici olacaktır.
Çalışmamızda kanserli çocukların kardeşlerinin sağlık ilişkili yaşam kalitesi
ölçeklerinin değerlendirilmesi ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması
planlanmıştır. Çalışma sonucunda kanserli çocukların kardeşlerinde yaşam kalitesi
parametrelerinde bir etkilenme olup olmadığı, varsa ne tür bir etkilenme olduğu ve
hangi yaşam kalitesi bileşenlerinin etkilendiğinin saptanması amaçlanmıştır. Bu
doğrultuda alınacak tedbirler ile kanserli çocuklar ile ilgilenirken sağlıklı
kardeşlerinin mümkün olduğunca normal yaşamlarına devam etmeleri
hedeflenmiştir.
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji
Bilim Dalı'nda, Mart 2019 - Eylül 2019 tarihleri arasında yapılmıştır. Gönüllüler;
Afyon Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı'nda
takip edilen, kanserli çocuk hastalarının kardeşlerinden, yaşam kalitesi ölçeğinin
uygulanabileceği, 8-18 yaş arasındaki hastalardan seçilmiştir. Araştırmaya 31 sağlıklı
kardeş ve 37 kontrol grubu olmak üzere 68 çocuk dahil edilmiştir. Çalışma için
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmaları Etik
Kurulu tarafından onay alındı.

52
Toplam sağlık skoru ortalaması kanserli çocukların sağlıklı kardeşlerinde
68,3±13,8 iken kontrol grubunda 81,7±9, psikososyal sağlık skoru ortalaması
kanserli çocukların sağlıklı kardeşlerinde 67,2±13,3 ve kontrol grubunda 84,2±16,1
idi. Sağlıklı Yaşam Kalitesi Ölçeği, fiziksel sağlık skoru ortalaması kanserli
çocukların sağlıklı kardeşlerinde 70,2±16,9 ve kontrol grubunda 83,2±10,7 idi.

Kanserli çocukların sağlıklı kardeşlerinde toplam sağlık skoru ile kanser
tanısından geçen süre ile negatif yönde orta bir korelasyon mevcuttu, istatistiksel
olarak anlamlı saptandı. (p=0.014)

Kanserli çocukların sağlıklı kardeşlerinde fiziksel sağlıklı skoru ile kanser
tanısında geçen süre arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı (p=0.057).

Bir başka ifade ile kanserli çocukların kanser tanısından geçen süre arttıkça ile
psikososyal sağlık skorunun ve toplam sağlık skorunun istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde azalmakta idi. Kanserli çocukların sağlıklı kardeşlerinde fiziksel sağlık
skoru ile kanser tanısından geçen süre arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark
saptanmadı.

Anne, babalar ve sağlık çalışanlarındaki farkındalığı arttırmak ve bu doğrultuda
alınacak tedbirler ile kanserli çocuklar ile ilgilenirken sağlıklı kardeşlerinin mümkün
olduğunca normal yaşamlarına devam etmeleri için daha fazla çaba harcanması
gerekmektedir.

Abstract:
In childhood, children are able to live longer and reach adulthood, in the light of
advances in the diagnosis and treatment of many diseases that could result in death in
the past. Studies on the assessment of quality of life in children with cancer are
limited. Quality of life assessments to be made in siblings of children with cancer
will allow the assessment of increased loss of function and will be a guide for the
identification of siblings in the group especially with increased risk, and what can be
done to reduce the negative effect of children in this group.
In our study, it was planned to evaluate the health-related quality of life scales of
the siblings of children with cancer and to compare them with the healthy control
group. As a result of the study, it was aimed to determine whether there is an effect
on the quality of life parameters of the siblings of children with cancer, what kind of
an effect there is, and which quality of life components are affected. With the
measures to be taken in this direction, it is aimed that healthy siblings continue their
normal lives as much as possible while dealing with children with cancer.
It was carried out in Afyonkarahisar Health Sciences University, Faculty of
Medicine, Department of Pediatrics, under the responsibility of the Division of
Pediatric Hemotology between March 2019 and September 2019. The volunteers
were selected from the siblings of pediatric patients with cancer who were followed
in the Department of Pediatric Hematology, Department of Pediatrics, Faculty of
Medicine, Afyonkarahisar Health Sciences University, and from patients aged
between 8 and 18 years, whom could be applied the quality of life scale. The study
included 68 children, 31 healthy siblings and 37 control group. Afyonkarahisar
Health Sciences University Faculty of Medicine Clinical Research Ethics Committee
approved the study. In addition, all participants and their families who participated in
the study were informed in detail about the study and permission was obtained.

54
The mean total health score was 68,3±13,8 in the healthy siblings of children with
cancer, 81,7±9 in the control group, the mean pyschosocial health score was
67,2±13,3 in the healthy siblings of children with cancer and 84,2±16,1 in the control
group. The average physical health score of the Healthy Quality of Life Scale was
70,2±16,9 in healthy siblings of children with cancer and 83,2±10,7 in the control
group.
In healthy siblings of children with cancer, there was a moderate correlation in the
negative way between total health score and time passed from cancer diagnosis, and
it was statistically significant (p=0.014).
In healthy siblings of children with cancer, no significant correlation was found
between the physical healthy score and the time passed from cancer diagnosis
(p=0.057).
In other words, as the time passed from cancer diagnosis of children with cancer
increased, their psychosocial health score and total health score decreased
statistically significantly. No statistically significant difference was found between
the physical health score and the time passed from the cancer diagnosis in healthy
siblings of children with cancer.
It is necessary to make more effort to raise awareness among parents and health
care professionals and to ensure that their healthy siblings continue to their normal
lives as much as possible while they are dealing with children with cancer, with the
measures to be taken in this direction.