Necip Fazıl Kısakürek'te din duygusu ve tasavvuf
Religion sentiment and sufism in Necip Fazıl Kısakürek
Yazar: RAMAZAN ŞANLI
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN GÜLENDAM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dini değerler = Religious values ; Edebiyat = Literature ; Kısakürek, Necip Fazıl = Kısakürek, Necip Fazıl ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf edebiyatı = Literature of mysticism ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Necip Fazıl, Cumhuriyet devri Türk edebiyatını, hem fikir adamı olarak hem de edebiyatçı olarak derinden etkileyen özgün bir kişiliktir. Necip Fazıl; şiirden tiyatroya, romandan hikâyeye, tarihten tasavvuf ve felsefeye hemen her alan ve konuda kalem oynatmış, dikkate değer eserler vermiştir. Eserleri, edebî görüşleri, fikirleri ve fikrî mücadelesiyle hem çağdaşlarını hem de daha sonra gelen yazar, şair ve fikir adamlarını derinden etkileyerek geniş bir etki alanı oluşturmuştur. Necip Fazıl'ın edebî ve fikrî etkisi, günümüzde de birçok yazarda, şairde, fikir adamında belirgin olarak hissedilmektedir. Bundan dolayı, şairliğiyle şöhret bulan ve devrinde ?sultanü'ş şuara? ünvanını alan Necip Fazıl'ı ve fikirlerini inceleme ihtiyacı hissettik. Dönemin manevi önderlerinden Abdülhakîm Arvâsî ile tanışması, Necip Fazıl'ın hem düşünce hayatında hem de dünya görüşünde köklü bir değişime ve kırılmaya neden olmuştur. Bu tanışmadan sonra Necip Fazıl, dinin ve tasavvufun yörüngesinde bir hayat sürecektir. Bizim çalışmamızın temelini de Abdülhakîm Arvâsî ile tanışıklıktan sonra çok daha belirgin hale gelen ?din ve tasavvuf ?un Necip Fazıl'ın eserlerine yansıması konusu oluşturur. Necip Fazıl'ın şiirlerini ve düzyazılarını inceleyerek bu eserlerde sıkça tekarlanan dinî ve tasavvufî kavramları tespit ettik. Bu kavramları Necip Fazıl'ın kendi eserlerinden ve onu tesiri altına alan Abdülhakîm Arvâsî'nin eserlerinden haraketle açıklamaya çalıştık.Çalışmamızı üç bölüme ayırdık. Birinci bölümde, Necip Fazıl'ın hayatını, edebî anlayışını ve tasavvufî dünyaya girişini anlattık. Bunu yaparken aile çevresinden ve öğretmenlerinden gelen dinî-tasavvufî etkiyi de tespit ederek vurguladık. İkinci bölümde, tasavvufun tanımını yaparak Necip Fazıl'ın tasavvuf hakkındaki görüşlerini ve tasavvufa bakışını anlattık. Üçüncü bölümde ise Necip Fazıl'ın eserlerinde sıkça tekrarlanan dinî ve tasavvufî kavramları, Necip Fazıl'ın tasavvuf hakkındaki görüşlerinden, Abdülhakîm Arvâsî'nin eserlerinden, tasavvuf hakkında yazılmış eserlerden ve tasavvuf sözlüklerinden hareketle çok yönlü olarak inceledik. Tezimizi konuya genel bakışımızı ifade eden bir sonuç yazısıyla bitirdik.Anahtar Kelimeler: Necip Fazıl Kısakürek, Abdülhakîm Arvâsî, din, tasavvuf, dinî ve tasavvufî değişim.

Abstract:
Necip Fazıl is a peculiar figure, who has deeply affected the Turkish Literature of Republic Period, as both headworker and a man of letter. Necip Fazıl wrote and gave remarkable works nearly in every field and subject from poem to theatre, from novel to story and from history to Sufism and philosophy. He has made a wide effect scope with his works, literary ideas and intellectual struggle by influencing deeply both his contemporaries and subsequent authors, poets and headworkers. Necip Fazıl?s literary and intellectual influence is clearly perceived on many poets and headmasters today. For that reason, we felt the need of making a study of Necip Fazıl, who became a well-known person with his poesy and was entitled as Sultan of Poets (sultanü?ş şuara), and his thoughts. Necip Fazıl?s acquaintance with one of spiritual leaders of his time, Abdulhakim Arvasi, created an essential alteration and break both in his intellectual life and world-view. After this acquaintance, Necip Fazıl would lead a life in path of religion and sufism. The reflection of ?religion and Sufism?, which became more manifest after acquaintance with Abdülhakîm Arvâsî, in Necip Fazıl?s works, forms the foundation of our study. By analyzing Necip Fazıl?s poems and proses, we determined the religious and sufistic notions that are constantly repeated in these works. We tried to explain these notions by starting from Necip Fazıl?s own works and works of Abdülhakîm Arvâsî who influenced Necip Fazıl.We ramified our study into three sections. In the first section, we explained Necip Fazıl?s life, his literary understanding and his entry to Sufistic world. While doing this, we also emphasized by determining the religious and Sufistic influence coming from both his family circle and teachers. In the second section, by defining Sufism, we explained Necip Fazıl?s opinions about Sufism and his viewpoint on Sufism. In the third section, we all-round analyzed religious and sufistic notions that are constantly repeated in Necip Fazıl?s works by starting from Necip Fazıl?s opinions about Sufism, Abdülhakîm Arvâsî?s works, works written about Sufism and dictionaries on Sufism. We concluded the thesis with a conclusion reflecting our view to the subject.Key Words: Necip Fazıl Kısakürek, Abdülhakîm Arvâsî, religion, Sufism, religious and sufistic alteration.