Türkiye için güneşlenme süresi değişiminin izlenmesi, değerlendirilmesi ve bazı meteorolojik verilerle ilişkisinin belirlenmesi
Observation and evaluation of sunshine duration changes in turkey and determination of relations with some meteorological parameters
Yazar: MİNE TÜLİN ZATEROĞLU
Danışman: PROF. DR. HACI MUSTAFA KANDIRMAZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Fizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu çalışmada Türkiye coğrafyasına homojen olarak dağılmış olan 72 adet il için meteorolojik istasyonlardan elde edilen 1960-2010 periyoduna ait bazı iklim parametrelerinin (bulut, nem, rüzgar, yağış, buharlaşma, basınç, minimum sıcaklık, maksimum sıcaklık) yer gözlem verileri kullanılarak güneşlenme süresi tahmin edilmiştir. Güneşlenme süresi tahmininde çoklu regresyon metodu kullanılmış, en uygun modelin elde edilmesi için adımsal regresyon yönteminden yararlanılmıştır. Güneşlenme süresinin tahmininde kullanılan meteorolojik parametreler, istasyonlara göre farklılıklar göstermiştir. Yapılan çalışmada güneşlenme süresi tahmininde bulutla kaplılık oranı en önemli parametredir.
Ayrıca güneşlenme süresi verilerinin değişimini gözlemlemek amacıyla trend analizi yapılmıştır. Trend analizi yapılmadan önce verilerin güvenilirliğini test etmek için homojenlik testlerinden Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney testleri uygulanmıştır. Testi geçen istasyonlar için Mann-Kendall trend analizi tekniği kullanılmıştır. Sonuçta 1960-1990 periyodu için çoğu istasyonda azalma trendi, 1990-2010 periyodu için ise birkaç istasyonda artış trendi gözlenmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) görüntüleme programı yardımı ile Türkiye için aylık, uzun yıllar ortalaması ve mevsimsel güneşlenme süresi haritaları oluşturulmuştur.

Abstract:
In this study, sunshine duration is estimated by using ground-based observations of some climatic parameters such as cloudiness, relative humidity, wind speed, precipitation, evaporation, pressure, minimum temperature and maximum temperature that are obtained from the 72 meteorological stations which are distributed homogeneous geograghically in Turkey, for the period of 1960-2010. In the estimation of sunshine duration, stepwise regression analysis, which is one of the multiple linear regression methods, has been preferred and used to obtain for the most appropirate model. Meteorological parameters that were used for the estimation of the sunshine duration were different in climatic stations. According to the regression analysis, cloudiness is the most important parameter in the estimation of sunshine duration.
Also, for observation of the variation of the sunshine duration, trend analysis has been used. Before the trend analysis, Kruskal-Wallis and Mann-Whitney homogeneity tests have been applied to test the reliability of the data. Mann-Kendall trend analysis method has been used for the stations passed the homogeneity tests. Ultimately, for the period the 1960-1990, many stations have shown significant negative and for period 1990-2010, some stations have shown significant positive trends. By using Geographic Information Systems (GIS) imaging programme monthly, seasonal and yearly sunshine duration maps have been obtained.