X-ışınları kırınımı ile o-vanilin türevi azo ve azometin bileşiklerin yapı analizleri
X-ray structure determination of o-vanillin derivatives, azo and azomethyn compounds
Yazar: ONUR ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ORHAN BÜYÜKGÜNGÖR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
iÖZETBu çalışmada, Schiff bazı olan (C14H13NO3) ?(Z)-3-hidroksi-6-[(2-metoksifenilamino)metilen]siklohekza-2,4-dienon?, (C15H12F3NO2) ?(E)-2-Metoksi-6-[(2-triflorometilfenilimino)metil]fenol?, (C14H13NO3) ?2-Hidroksi-6-[(2-metoksifenil)aminometilen]siklohekza-2,4-dienon? kristallerinin, azo ve azometin gruplarına sahip(C20H25N3O5) ?(E)-2-[1,3-Dihidroksi-2-(hidroksimetil)propan-2-iliminometilen]-4-[(4-etilfenil)diazenil]-6-metoksisiklohekzanon? kristalinin ve azo boyarmadde olan(C14H11BrN2O3) ?(E)-5-[(3-bromofenil)diazenil]-2-hidroksi-3-metoksibenzaldehit?,(C14H11FN2O3) ?(E)-5-[(2-florofenil)diazenil]-2-hidroksi-3-metoksibenzaldehit?kristallerinin yapıları, tek kristal x-ışınları kırınımı yöntemiyle tayin edilmiştir.Kristallerin verileri, STOE IPDS II difraktometresi ile toplanmıştır. Yapılar, SHELXS-97 (Sheldrick, 1997) programı yardımı ile direkt yöntemler kullanılarak çözülmüş veSHELXL-97 (Sheldrick, 1997) programı yardımı ile en küçük kareler yöntemi ilearıtılmıştır.C14H13NO3, (I), Ortorombik, P212121, a=8.3391(7)Çº, b=11.1748(15)Çº,3 -3c=13.8056(19)Çº, V=1286.5(3)Çº , Z=4, Dx=1.256Mgm , Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº,Î¼=0.089mm-1, T=296K, R=0.0593, wR=0.1919, S=0.973.C14H13NO3 kapalı formülüne sahip Schiff bazının {(Z)-3-hidroksi-6-[(2-metoksifenilamino)metilen]siklohekza-2,4-dienon} keto-amin tautomerik yapıda olduğugörülmüştür. Aromatik halkaların düzlemleri arasındaki dihedral açı 14.3(2)Â° dir.Yapıda molekül içi N-Hâ¦O ve moleküller arası O-H...O hidrojen bağları vardır. Ayrıcayapıda moleküller arası Ï-halka etkileşimi de bulunmaktadır.C15H12F3NO2, (II), Ortorombik, P212121, a=5.2070(5)Çº, b=14.0918(18)Çº,V=1333.5(3)Çº3, Dx=1.471Mgm-3,c=18.1737(18)Çº, Z=4, Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº,Î¼=0.13mm-1, T=296K, R=0.054, wR=0.123, S=0.89.C15H12F3NO2 kapalı formülüne sahip Schiff bazının {(E)-2-Metoksi-6-[(2triflorometilfenilimino)metil]fenol} fenol-imin tautomerik yapıda olduğugörülmüştür. Aromatik halkaların düzlemleri arasındaki dihedral açı 17.83(19)Â° dir.Yapı molekül içi O-Hâ¦N ve O-Hâ¦F hidrojen bağlarına sahiptir. Molekülün aynızamanda üç boyutta kristal örgüyü şekillendiren üç tane C-H...F ve iki tane C-Hâ¦Oiimoleküller arası hidrojen bağı vardır. Ayrıca yapıda moleküller arası Ï-halka etkileşimibulunmaktadır.C14H13NO3, (III), Monoklinik, P21/n, a=7.5517(7)Çº, b=11.3022(12)Çº,V=1144.5(2)Çº3, Dx=1.412Mgm-3,c=13.4646(13)Çº, Î²=95.186(8)Â°, Z=4,Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº, Î¼=0.10mm-1, T=296K, R=0.038, wR=0.096, S=0.85.?2-Hidroksi-6-[(2-metoksifenil)aminometilen]siklohekza-2,4-dienon? molekülününneredeyse düzlemsel olduğu görülmüştür. Ayrıca C14H13NO3 kapalı formüllü Schiffbazının keto-amin tautomerik form da olduğu tespit edilmiştir. Yapıda molekül içi N-Hâ¦O ile moleküller arası O-Hâ¦O ve C-Hâ¦O hidrojen bağı gözlenmiştir. Ayrıcayapıda moleküller arası Ï-halka etkileşimi bulunmaktadır.C20H25N3O5, (IV), Monoklinik, P21/c, a=17.0925(16)Çº, b=10.6353(6)Çº,3Dx=1.345Mgm-3,c=10.6634(9)Çº, Î²=99.263(7)Â°, V=1913.2(3)Çº , Z=4,Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº, Î¼=0.10mm-1, T=150K, R=0.058, wR=0.174, S=1.05.Kapalı formülü C20H25N3O5 olan azo-azometin bileşiğinin {(E)-2-[1,3-Dihidroksi-2-(hidroksimetil)propan-2-iliminometilen]-4-[(4-etilfenil)diazenil]-6-metoksisiklohekzanon} keto-amin tautomerik yapıda olduğu görülmüştür. N=N çift bağ uzunluğu 1.232(3)Çº olarak bulunmuş olup bu değerin literatürle uyumlu olduğu görülmüştür. Kristalyapıda moleküller, molekül içi N-Hâ¦O ve O-Hâ¦O, moleküller arasında ise O-H...Ohidrojen bağlarına sahiptir.C14H11BrN2O3, (V), Ortorombik, Pbcn, a=12.5131(6)Çº, b=13.2636(6)Çº,V=2748.3(2)Çº3, Dx=1.620Mgm-3,c=16.5594(7)Çº, Z=8, Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº,-1Î¼=3.00mm , T=296K, R=0.037, wR= 0.091, S=1.03.?(E)-5-[(3-bromofenil)diazenil]-2-hidroksi-3-metoksibenzaldehit? bileşiği transkonfigürasyona sahiptir ve iki fenil halkası arasındaki dihedral açı 8.71(12)Â° olarakbulunmuştur. N=N çift bağ uzunluğu 1.257(3) Çº olarak bulunmuş olup bu değerinliteratürdeki değerlerden yüksek olduğu görülmüştür. Yapıda molekül içi O-Hâ¦Ohidrojen bağı gözlenmiştir. Ayrıca yapıda moleküller arası Ï-halka ve Ï-Ï etkileşimleribulunmaktadır.iiiC14H11FN2O3, (VI), Monoklinik, Cc, a=10.7956(8)Çº, b=13.7521(13)Çº,3 -3c=8.3078(6)Çº, V=1232.42(17)Çº , Z=4, Dx=1.478Mgm , Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº,-1Î¼=0.12mm , T=296K, R=0.030, wR=0.083, S=1.06.?(E)-5-[(2-florofenil)diazenil]-2-hidroksi-3-metoksibenzaldehit? bileşiği transkonfigürasyona sahiptir ve iki fenil halkası arasındaki dihedral açı 10.13(8)Â° olarakbulunmuştur. Yapıda molekül içi O-Hâ¦O hidrojen bağı gözlenmiştir. Ayrıca yapıdamoleküller arası Ï-Ï etkileşimi bulunmaktadır.Anahtar Kelimeler: Schiff bazları, keto-fenol tautomerisi, azo bileşikleri.

Abstract:
ivABSTRACTIn this study, the Schiff base crystals of (C14H13NO3) ?(Z)-3-hydroxy-6-((2-methoxyphenylamino)methylene)cyclohexa-2,4-dienone?, (C15H12F3NO2) ?(E)-2-methoxy-6-((2-(trifluoromethyl)phenylimino)methyl)phenol?, (C14H13NO3) ?2-Hydroxy-6-[(2-methoxy-phenylamino)-methylene]-cyclohexa-2,4-dienone?, the azo andazometin containing crystal of (C20H25N3O5) ?(E)-2-{[1,3-dihydroxy-2-(hydroxymethyl)propan-2-ylimino]methyl}-4-[(4-ethylphenyl)diazenyl]-6-methoxycyclohexanone? and crystals of (C14H11BrN2O3) ?(E)-5-[(3-bromophenyl)diazenyl]-2-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde?, (C14H11FN2O3) ?(E)-5-[(2-fluorophenyl)diazenyl]-2-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde? which contain only azo group have beendetermined by single crystal x-ray diffraction technique. The structure determination ofall crystals have been carried out using the method of single crystal x-ray diffraction.The data of crystals were collected with a STOE IPDS II diffractometer. The structureshave been solved by direct methods with the program SHELXS-97 (Sheldrick, 1997)and refined using least squares refinement with the program SHELXL-97 (Sheldrick,1997).C14H13NO3, (I), Orthorhombic, P212121, a=8.3391(7)Çº, b=11.1748(15)Çº,3 -3c=13.8056(19)Çº, V=1286.5(3)Çº , Z=4, Dx=1.256Mgm , Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº,Î¼=0.089mm-1, T=296K, R=0.0593, wR=0.1919, S=0.973.Schiff base crystal of (C14H13NO3) ?(Z)-3-hydroxy-6-((2-methoxyphenylamino)methylene)cyclohexa-2,4-dienone? has keto-amine tautomeric structure with the angleof 14.3(2)Â° between the planes of the aromatic rings. In the structure, intramolecular N-Hâ¦O and intermolecular O-Hâ¦O hydrogen bonding were observed. There is alsointermolecular Ï-ring interaction in the structure.C15H12F3NO2, (II), Orthorhombic, P212121, a=5.2070(5)Çº, b=14.0918(18)Çº,V=1333.5(3)Çº3, Dx=1.471Mgm-3,c=18.1737(18)Çº, Z=4, Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº,Î¼=0.13mm-1, T=296K, R=0.054, wR=0.123, S=0.89.Schiff base crystal of (C15H12F3NO2) ?(E)-2-methoxy-6-[(2-(trifluoromethyl)phenylimino)methyl]phenol? has fenol-imine tautomeric structure with the angle ofv17.83(19)Â° between the planes of the aromatic rings. In the structure, intramolecular O-Hâ¦N and O-Hâ¦F hydrogen bonding were observed. The structure has also three C-Hâ¦F and two C-Hâ¦O intermolecular hydrogen bonds and intermolecular Ï-ringinteraction.C14H13NO3, (III), Monoclinic, P21/n, a=7.5517(7)Çº, b=11.3022(12)Çº,V=1144.5(2)Çº3, Dx=1.412Mgm-3,c=13.4646(13)Çº, Î²=95.186(8)Â°, Z=4,Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº, Î¼=0.10mm-1, T=296K, R=0.038, wR=0.096, S=0.85.?2-Hydroxy-6-[(2-methoxy-phenylamino)-methylene]-cyclohexa-2,4-dienone?complex has an almost planar structure. In addition to this feature it was determined tobe in keto-amin tautomeric form. In the structure, intramolecular N-Hâ¦O andintermolecular O-Hâ¦O and C-Hâ¦O hydrogen bonding were observed. It has also seenthat there is intermolecular Ï-ring interaction in the structure.C20H25N3O5, (IV), Monoclinic, P21/c, a=17.0925(16)Çº, b=10.6353(6)Çº,V=1913.2(3)Çº3, Dx=1.345Mgm-3,c=10.6634(9)Çº, Î²=99.263(7)Â°, Z=4,Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº, Î¼=0.10mm-1, T=150K, R=0.058, wR=0.174, S=1.05.Azo and azometin containing crystal of (C20H25N3O5) ?(E)-2-[1,3-dihydroxy-2-(hydroxymethyl)propan-2-yliminomethyl]-4-[(4-ethylphenyl)diazenyl]-6-methoxycyclohexanone? has keto-amine tautomeric form with the N=N bond length of 1.232(3) Çºand this value is in a good agreement with the reported values. The crystal packing isstabilized by intramolecular [N-Hâ¦O and O-Hâ¦O] and intermolecular [O-Hâ¦O]hydrogen bonding interactions.C14H11BrN2O3, (V), Orthorhombic, Pbcn, a=12.5131(6)Çº, b=13.2636(6)Çº,V=2748.3(2)Çº3, Dx=1.620Mgm-3,c=16.5594(7)Çº, Z=8, Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº,Î¼=3.00mm-1, T=296K, R=0.037, wR= 0.091, S=1.03.?(E)-5-[(3-bromophenyl)diazenyl]-2-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde? complexhas a trans configuration and the dihedral angle between the two phenyl rings is8.71(12)Â°. The N=N bond length is 1.257(3) Çº and this value is longer than the reportedvalues. In the structure, intramolecular O-Hâ¦O hydrogen bonding was observed. It hasalso seen that there are intermolecular Ï-ring and Ï-Ï interactions in the structure.viC14H11FN2O3, (VI), Monoclinic, Cc, a=10.7956(8)Çº, b=13.7521(13)Çº,3 -3c=8.3078(6)Çº, V=1232.42(17)Çº , Z=4, Dx=1.478Mgm , Î»(MoKÎ±)=0.71073Çº,Î¼=0.12mm-1, T=296K, R=0.030, wR=0.083, S=1.06.?(E)-5-[(2-fluorophenyl)diazenyl]-2-hydroxy-3-methoxybenzaldehyde? complexhas a trans configuration and the dihedral angle between two phenyl rings is 10.13(8)Â°.In the structure, intramolecular O-Hâ¦O hydrogen bonds and intermolecular Ï-Ïinteractions were observed.Key Words: Schiff bases, keto-fenol tautomeric form, azo complexes.