Fonetik dengeli Türkçe ve İngilizce konuşmayı ayırt etme kelime listelerinin spektral ve koherans analizi
Spectral and coherance analysis of phonetically balanced Turkish and English speech discrimination words
Yazar: ESMA KERESTECİ
Danışman: PROF. DR. BAHRİYE ÖZLEM KONUKSEVEN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Fonetik = Phonetic ; Konuşma = Speech ; Konuşmayı ayırdetme testleri = Speech discrimination tests ; Odyometri = Audiometry ; Ses bilgisi = Phonetic ; Spektral analiz = Spectral analysis

Özet:
Konuşma odyometrisinde, bireylerin gündelik hayatlarındaki iletişim becerilenin belirlenebilmesi için konuşma uyaranları ile değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bu değerlendirmeler, konuşmayı fark etme testi, konuşmayı alma eşiği ve konuşmayı ayırt etme testleri ile gerçekleştirilmektedir. Konuşmayı ayırt etme skorunun belirlenmesi, işitme kaybının tipi ve derecesi ile ilgili önemli bilgiler sağlamaktadır. Konuşmayı ayırt etmeye yönelik olarak literatürde geliştirilmiş Türkçe ve İngilizce fonetik dengeli kelime listeleri bulunmaktadır. Yapacağımız çalışmanın amacı, daha önce fonetik dengeli olarak belirlenen listelerin ses analizini, spektral ve koherans analiz yöntemi kullanılarak dengeli olup olmadığını belirlemektir. Çalışmaya, 20-35 yaş arası anadili Türkçe olan 20 gönüllü (10 kadın, 10 erkek) ve anadili İngilizce olan 20 gönüllü (10 kadın, 10 erkek) toplam 40 birey dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen bireylerden işitme, konuşma ve artikülasyon problemi olan bireyler çalışma dışı bırakılmıştır. Seçilen katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilip, onam formu imzalatılıp daha sonra kayıt alınıp analiz gerçekleştirilmiştir. Test materyellerini oluşturan sesler İstanbul Aydın Üniversitesi İletişim Fakültesi'nin Uygulamalı Televizyon Stüdyosu ses kayıt odasında kayıt altına alınmıştır. Ses kaydı 44100 Hz'de 16-bit çözünürlükte kaydedilmiştir; kayıt için Audacity programı kullanılmıştır. Bir dar açılı(Süper- Kardioid) özellikli Rode Nt-5 mikrofon listeleri okuyan konuşmacının 10 cm uzaklığına konumlandırılmıştır. Türkçe ve İngilizce konuşmayı ayırt etme testinde kullanılan daha önce farklı yöntemle fonetik dengeli olduğu belirlenen listelerin koherans ve spektral analizleri MATLAB R2020b programı ile yapılmıştır. Sesler, spektral analiz için zaman-genlik ve zaman- frekans (spektrogram) grafiğine; koherans analizi için ise normalize edilmiş frekans-güç spektrumu grafiğine dönüştürülerek kelime listelerinin dengeli olup olmadığı kontrol edilmiştir. Yapılan spektral analizlerin sonucunda frekansların ortalama yoğunluğu 8-9 khz arasında olup koherans analizler sonucu ise -40 dB ile -105 dB bulunmuştur. Ayrıca bu analizlerin incelenmesi sonucunda elde edilen bulgulara göre uyumlu verilerden dolayı bu listelerin fonetik açıdan dengeli listeler olduğu saptanmıştır. Spektral ve koherens analizlerinin dengeli kelime listeleri oluşturmaya ve geliştirmeye katkı sağlayacağı görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Spektral analiz, Koherans analiz, Fonetik dengeli kelime listesi

Abstract:
In speech audiometry, it is necessary to evaluate with speech stimuli in order to determine the communication skills of individuals in their daily lives. These evaluations are carried out with speech recognition test, speech reception threshold and speech discrimination tests. Determining the speech discrimination score provides important information about the type and degree of hearing loss. There are phonetically balanced word lists in Turkish and English developed in the literature to distinguish speech. The aim of our study is to determine whether the lists, which were previously determined as phonetically balanced, are balanced by using sound analysis, spectral and coherence analysis method. A total of 40 individuals, 20-35 years old, whose mother tongue is Turkish (10 women, 10 men) and 20 volunteers (10 women, 10 men) with a good English accent were included in the study. Individuals with hearing, speech and articulation problems were excluded from the study. The selected participants were informed about the study, signed the consent form, and then recorded and analyzed. The sounds that make up the test materials were recorded in the sound recording room of the Applied Television Studio of the Faculty of Communication of Istanbul Aydın University. The audio recording was recorded at 44100 Hz in 16-bit resolution; Audacity program was used for recording. The Rode Nt-5 microphone with a narrow angle (Super-Cardioid) microphone is positioned 10 cm away from the speaker reading the lists. The coherence and spectral analyzes of the lists, which were previously determined to be phonetically balanced using a different method, which were used in the Turkish and English speech discrimination test, were performed with the MATLAB R2020b program. Sounds have time-amplitude and time-frequency (spectrogram) plots for spectral analysis; For coherence analysis, it was converted into a normalized frequency-power spectrum graph and checked to see if the word lists were balanced. As a result of the spectral analyzes, the average intensity of the frequencies was between 8-9 kHz, and the result of the coherence analyzes was found to be -40 dB to -105 dB. In addition, according to the findings obtained as a result of the examination of these analyzes, it has been determined that these lists are phonetically balanced lists due to the compatible data. It has been seen that spectral and coherence analyzes will contribute to the creation and development of balanced word lists.
Keywords: Spectral analysis, Coherence analysis, Phonetic balanced word list