Doğu Anadolu halk ağızlarının ortak dil özellikleri
Common linguistic pecularities of East-Anatolia populace dialect
Yazar: İBRAHİM TOSUN
Danışman: PROF. DR. AHMET BURAN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu ağızları = Anatolia dialects ; Ağızlar = Dialects ; Biçimbilim = Morphology ; Dil bilgisi-çekim ekleri = Grammar-inflections ; Dil bilgisi-ünsüzler = Grammer-consonants ; Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Fiil çekimleri = Verb conjugations ; Ses özellikleri = Sound charecteristics ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Ünlü değişmeleri = Vowel changes ; Ünlü uyumu = Vowel harmony ; Ünlüler = Celebrities

Özet:
Doktora tezi olarak hazırlanmış, Doğu Anadolu ağızlarının ses ve şekil özelliklerini konu alan bu çalışma sekiz bölümden oluşmaktadır.?Giriş? başlığını taşıyan birinci bölümde çalışmanın kapsamı ve yöntemi, ağızlar ve etnik yapı ilişkisi, Türkiye Türkçesi ölçünlü dilinde kullanılan seslerin sınıflandırılması ve bölge ağızlarının oluşumunda etkili olan dil tabakalaşmalarına değinilmiştir. İkinci bölümde bölge ağızlarının ses özelikleri, üçüncü bölümde ise bu ağızların şekil özelikleri örneklerle açıklanmış, yeri geldikçe bu özellikler tarihi dönemlerle karşılaştırılmıştır.Dördüncü bölüm Doğu Anadolu ağızlarının ortak ses ve şekil özelliklerini kapsamaktadır. Bu bölümde bölge ağızlarında karakteristik olan yaklaşık kırk beş ses ve şekil özelliği tespit edilmiş, verilen özelliklerin diğer ağız gruplarında ve Azerbaycan Türkçesindeki görünümlerine de zaman zaman değinilmiştir.Beşinci bölüm kısa bir değerlendirme niteliği taşıyan ?sonuç?tan, altıncı bölüm bu tezde yararlanılan kaynakların verildiği ?kaynakça?dan, yedinci bölüm Türkçe ve İngilizce özetlerden oluşmaktadır. Sekizinci bölüm ise dördüncü bölümde ayrıntılı olarak ele alınmış ortak ses ve şekil özelliklerinin bölgedeki genel dağılımlarını gösteren haritalardan meydana gelmektedir. Yaklaşık kırkaltı haritanın yer aldığı bu bölümde ağız özellikleri renkli noktalarla gösterilmiş, birden fazla özelliğin birlikte gösterildiği haritalarda her özellik için farklı bir renk kullanılmıştır.

Abstract:
This study has been prepared as a doctorate thesis and covers the sound and form properties of dialects of East Anatolia. The study consists of eight parts.In the `Abstract?, the thesis touches on the scope and method of the study, the relationship between dialects and etnicity, classification of sounds used in the standard Turkey Turkish and language stratifications which all influence the growth of regional dialects. In the second part, it discusses the sound properties of regional dialects; in the third part, the the formal properites of these dialects. As the occasion arises, these properties have been compared with historical periods.The forth part includes shared sound and form properties of Eastern Anatolian dialects. In this part, around forty-five sound and form properties of regional dialects are identified. The thesis occassionally deals with the properties of other dialect groups and Azerbaijan Turkish.The fifth part consists of a brief evaluation, or `conclusion?; the sixth and seventh part of a bibliography and Turkish and English abstracts, respectively. The eighth part includes maps indicating the regional general variance of shared sound and form properties discussed in detail in the forth part. In the eighth part, around forty-six maps are available, and dialect properties are indicated by colored dots. The maps use different colors for areas with more than one property.