Kerkük hoyratlarında söz dizimi
Synthetic in Kirkuk hoyrats
Yazar: SAAD DALİAN ANWER AL OBAIDI
Danışman: DOÇ. DR. VEYSİ SEVİNÇLİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Halk bilimi = Folklore ; Hoyrat = Hoyrat ; Irak-Kerkük = Iraq-Kirkut ; Kerkük Türkleri = Kirkut Turks ; Söz dizim = Syntax ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
Bu çalışmada Kerkük Hoyratlarının söz dizimi tetkik edilmiştir. Hoyratlar Irak Türkmen Edebiyatının karakteristik özelliklerini gösteren anonim eserlerdir. Hoyratlar, kahramanlık, aşk, sevgi, hasret, tasavvuf, din gibi konuları içermektedir. Kerkük Hoyratları, söz dizimi açısından analiz edildiğinde, Türkiye Türkçesi ile herhangi bir farklılık görülmemektedir. Ancak yapısı itibariyle kısa ifadelere sahip olan hoyratların bilhassa cümle bağlamında tetkikinde kimi eksiklikler olabilmektedir. Bu çalışmada, belirtme grupları bağlamında kısıtlı sonuca ulaşılabileceği doğrulanmaktadır. Kerkük Hoyratlarına yönelik çalışmaların sayısının artması teşvik edilmelidir. Böylece anonim eserler olan hoyratların çeşitliliği de artabilecektir. 
Söz dizimi, doğal dillerdeki cümle kurma ilke ve kurallarını inceleyen ve bu dildeki cümlelerin esnekliğini inceleyen dilbilim dalıdır.  Türkçe eklemeli bir dildir ve esnek öğe düzeni söz konusudur. Bu bağlamda cümle içindeki dizilim ve düzenlemeler, cümle seviyesinden sözcük seviyesine kadar işlevsel bir bakış açısıyla değerlendirilmelidir. Bu çalışmada, Türkiye Türkçesi söz dizimi ile ilgili yapılan diğer çalışmalar da dikkate alınarak, Kerkük Hoyratları'nın söz diziminin ele alınması amaçlanmıştır. Çalışmada, Kerkük Hoyratlarında yer alan cümleler, kelime grupları ve cümle bilgisi açısından değerlendirilmiştir. Bununla birlikte Kerkük yöresinde kullanılan Türkçe'ye dair kapsamlı bir araştırmanın ortaya konulması amaçlanmaktadır.

Abstract:
In this study, the syntax of Kirkuk Hoyrats has been examined. Hoyrats are anonymous works that show the characteristic features of Iraqi Turkmen Literature. Hoyrats include topics such as heroism, love, affection, longing, mysticism and religion. When Kirkuk Hoyrats are analyzed in terms of syntax, there is no difference with Turkey Turkish. However, there may be some deficiencies in the analysis of vulgars, which have short expressions due to their structure, especially in the context of sentences. This study confirms that limited conclusions can be reached in the context of specifying groups. Increasing the number of studies on Kirkuk Hoyrats should be encouraged. Thus, the diversity of the hoyrats, which are anonymous works, will increase.
Syntax is a branch of linguistics that examines the principles and rules of sentence construction in natural languages and examines the flexibility of sentences in this language. Turkish is an agglutinative language and there is a flexible element order. In this context, the sequence and arrangements in the sentence should be evaluated from a functional point of view from the sentence level to the word level. In this study, it is aimed to deal with the syntax of Kirkuk Hoyrats, taking into account other studies on Turkey Turkish syntax. In the study, sentences in Kirkuk Hoyrats were evaluated in terms of word groups and sentence knowledge. In addition, it is aimed to present a comprehensive research on the Turkish used in the Kirkuk region.