Yerli mercimek (Lens culinaris Medik) çeşitlerinde somatik embriyo üretimi
Somatic embryogenesis on Turkish lentil (Lens culinaris Medik) cultivars
Yazar: SELAHATTİN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. MUSA TÜRKER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Lens culinaris = Lens culinaris ; Mercimek = Lentil ; Somatik embriyogenez = Somatic embryogenesis

Özet:
Bu çalışmada Lens culinaris Medik türüne ait 11 çeşit yerli mercimek ırkı seçilerek somatik embriyo üretimi yapılmıştır. Tohumlar laboratuvarda, steril hazır ortamlarda çimlendirilerek, kök, hipokotil, kotiledon, nod, internod ve yaprak sapı+yaprak ayası eksplant olarak kullanılarak modifiye edilmiş ortamlara ekilmiştir. Tohum embriyoları ise sterilize edilmiş tohumlardan steril ortamda çıkartılarak eksplant olarak kullanılmıştır. 11 mercimek ırkı içinden önce en iyi embriyogenik kallus veren 6 ırk, daha sonra ise 4 ırk seçilerek, sıvı kültür çalışmaları yürütülmüştür. Hazır besin ortamları olarak, MS, SH, B5 ve WH ortamları, Bitki Büyüme Düzenleyicileri (BBD) olarak, NAA, 2,4-D ve BAP kullanılmıştır. Farklı ortam, BBD ve eksplantların embriyogenik potansiyelleri ve embriyogenik kallus cevapları farklı olmuştur. Zigotik embriyo, embriyogenik kallus potansiyeli açısından en verimli eksplant olarak tespit edilmiş ve çalışmaların en yoğun kısmı zigotik embriyo ile sürdürülmüştür. Ortam olarak, en üretken ortam MS, BBD?lerden ise NAA ve 2,4-D olduğu tespit edilerek çalışmalar bu BBD?lerin farklı konsantrasyon ve kombinasyonlarında yoğunlaştırılmıştır. BAP?in embriyogenik kallus üretimi üzerine olumsuz etkisi gözlenmiştir. BAP kullanılan ortamlarda daha çok sürgün gelişimi gözlenmiştir. Sonuç olarak; sıvı kültüre transfer edilen kalluslardan MS ortamında, 0,3-1 mg/l NAA kullanılarak, Yerli kırmızı, Sazak 91, Kafkas ve Pull 11 yerli mercimek ırklarından globüler, kalp ve torpido evrelerinde embriyolar elde edilmiştir.Anahtar kelimeler: Somatik embriyo, mercimek

Abstract:
Somatic embriyogenesis studies were carried out on 11 Turkish lentil cultivars. Lentil seeds were sterilzed and germinated in Plant Growth Regulator (PGR) free MS medium. Cotyledone, hypocotyl, root, shoot tip, leaf and nod excised from sterile grown seedlings and embryos were excised from sterilized seed and incubated in MS, B5, SH and WH media with different PGRs. Six of 11 cultivar gave potentially embriyogenic callus. Solid media studies were carried on with the six cultivars. Four embriyogenically best callus producing cultivars of 6 were used in suspension culture studies. 2,4-D, NAA, BAP and ABA were used in different concentrations and combinations to produce callus and somatic embriyo. Zygotic embryo was found to be best potentially embryogenic callus producing explant. MS with NAA and 2,4-D were determined to be embryogenic callus reporoductive contitions. BAP produced adventitious shoot rather than embryogenic callus. As a result, calli were tranferred to liquid culture and somatic embryos of Yerli Kırmızı, Sazak 91, Kafkas and Pull 11 cultivars gave best globular, heart and torpedo shapes embriyos in MS medium supplemented with 0.3-1 mg/l NAA.Key words: Somatic embryo, lentil