Ayasuluk Tepesi ve St. Jean Anıtı kazılarında bulunmuş tek renk sırlı kandiller
Monocrom glazed oil-lamps found in the excavations Ayasuluk Hill and St. Jean Monument
Yazar: DENİZ DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLSEN TEZCAN KAYA
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ayasuluk Tepesi = Ayasuluk Hill ; Kandiller = Lamps ; St. Jean Anıtı = St. Jean Monument

Özet:
İzmir'in Selçuk ilçesinde yer alan Ayasuluk Tepesi ve St. Jean Anıtı kazılarında 1960-1984 yılları arasında yapılan kazı, restorasyon ve temizlik çalışmaları sırasında bulunmuş, tek renk sırlı kandiller bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Aydınoğlu Beyliği ve Erken Osmanlı dönemine tarihlendirilen bu kandiller, iki ana gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Ayasuluk Tepesi üzerindeki kazılarda ele geçen 52 adet kandil, yapıldıkları dönemin toplumsal, kültürel ve sanatsal yaşamını yansıtması açısından önemli örneklerdir. Dönemlerinin birer günlük kullanım eşyası olmaları nedeniyle taşınabilir özelliğe sahip olan kandillerin, Anadolu coğrafyasında birçok merkezde, sır renklerine, hamur özelliklerine, formlarına, yapım tekniklerine ve bezeme detaylarına göre benzer örnekleri tespit edilerek değerlendirilmiştir. Efes Artemision, Alanya Kalesi, Kubad-Abad Sarayı, İznik Çini Fırınları, Aksaray Mahmud Gazi Hangahı (Darphane), Kırşehir Kalesi, Konya Gevale Kalesi, Karaman Kalesi, Isparta Eğirdir Hanı, Bitlis Kalesi ve Ankara Ulus'ta yapılan kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan örnekler ile İstanbul'daki Haluk Perk Müzesi, Akşehir Taş Medrese Müzesi, Konya Koyunoğlu Müzesi, Konya Karatay Müzesi, Konya Sahip Ata Vakıf Müzesi, Isparta Müzesi, İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi ve Efes Müzesi  koleksiyonlarında yer alan benzer örnekler karşılaştırma malzemesi olarak kullanılarak tarihlendirme,  formların çeşitliliği ve kullanım yaygınlığı konusunda dönemine ışık tutmaktadır.  Ayrıca Ankara Etnografya Müzesi'nde de mahmuzlu bot tipinin gövde ortasına kabara aplike edilmiş benzer kandil örneği görülmektedir.

Abstract:
The monochrome glazed oil-lamps that had been found in the excavation, restoration and cleaning works of Ayasuluk Hill and St. John's Monument between the years 1960-1984, in Selçuk, İzmir, consists the main study of this research. These oil-lamps, dated back to Aydinid Dynasty and Early Ottoman Period, are covered in two main groups. 52 pieces of oil-lamp that had been found in those excavations in Ayasuluk Hill, is important examples to reflect the social, cultural and artistic life of the period that they were made in. One examples of the oil-lamps, which were portable because of being daily use objects in their period; are selected and studied according to their glaze colors, dough characteristics, forms, production techniques and ornamental details; determining the similar examples. The examples that have been unearthed in the excavation works in Temple of Artemis in Ephesus, Castle of Alanya, Kubadabad Palace, Tile Furnaces in İzmir, Mahmud Gazi Hangah (Mint) in Aksaray, Eğirdir Han in Isparta, Castle of Kırşehir, Gevale Castle in Konya, Castle of Karaman, Castle of Bitlis and Ankara Ulus and the similar examples in the collections of Haluk Perk Museum in Istanbul, Taş Medrese Museum in Akşehir, Koyunoğlu Museum in Konya, Karatay Museum in Konya, Sahip Ata Vakıf Museum in Konya, Museum in Isparta, Türk and İslam Works Museum in İstanbul and Museum in Efes have been used as the comparison items and enlightens their period about back dating, variety of the forms and prevalence of their usage.