Sağlık kurumlarında yalın yönetim: Fırat Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı örneği
Lean management in health institutions: Example of Firat University Hospital General Surgery Department
Yazar: İREM TANYILDIZI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZCAN DEMİR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Değer akışı haritalama = Value stream mapping ; Genel cerrahi = General surgery ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Yalın yönetim = Lean management ; Üniversite hastaneleri = University hospitals

Özet:
Rekabetin hızla arttığı günümüzde hem kamu hem özel sektörde yer alan kurumlar eldeki kıt kaynakları verimli bir şekilde kullanarak performanslarını artırmaya yönelmektedir. Kaynakların verimli bir şekilde kullanılması israfın olmaması demektir. İsraf kavramı günümüzde yalın ile ilişkilendirilmektedir. Otomotiv sektöründe vücut bulan yalın kavramı daha sonra imalat sektöründe yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. İmalat sektöründe yapılan yalın üretim çalışmaları ile süreçte israflar belirlenmekte, israfların ortadan kaldırılması için yalın teknikler uygulanmaktadır. Bu sayede müşterilerin değer tanımına uygun ürünler istediği yer ve zamanda sunulmakta, süreçler hızlanmakta, maliyetler düşmekte, üretim miktarı, kârlar, çalışan ve müşteri memnuniyeti artmaktadır. İmalat sektöründe yoğun bir şekilde uygulaması bulunan yalın üretimin hizmet sektöründe karşılığı yalın yönetimdir. Son zamanlarda hizmet sektöründe de uygulanmaya başlayan yalın yönetim çalışmaları sınırlı bir kaynağa ve uygulamaya sahiptir. Hizmetin soyut olması, ölçülememesi, dinamik olması vb. özellikleri yapılan çalışmaların sınırlı olmasına neden olmaktadır. Bu çalışmaların zaman içerisinde artacağı düşünülmektedir.
Geleneksel yönetim usullerini terk edip yalın yönetimi benimsemek isteyen kurumların öncelikle kültür değişimini gerçekleştirmesi gerekmektedir. Yönetimin ve çalışanların da bu değişime inanması gerekmektedir. Bu çalışmada sağlık kurumlarında yalın yönetimin uygulanabilirliği araştırılmıştır. Çalışmanın uygulama alanı olarak Fırat Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı seçilmiştir. Öncelikle Genel Cerrahi Anabilim Dalı ayaktan ve yatan hasta ile çalışanlarının memnuniyet düzeyleri belirlenmiştir. Daha sonra sağlık kurumlarında yapılan değer akışı haritalama çalışmaları incelenmiş yalın yönetim ve yalın teknikler üzerine araştırma yapılmıştır. 
Yalın yönetimi uygulamak isteyen sağlık hizmeti sunan kurumların öncelikle hizmet sundukları kişilerin değer tanımlarını doğru belirlemesi gerekmektedir. Değer tanımı ile kastedilen hizmet sunulanın hizmetten beklediği ile algıladığının aynı olmasıdır. Sağlık kurumlarından hizmet alanlar öncelikli olarak hastalıklarının doğru teşhis edilmesini, ihtiyaç durumunda doğru tedavinin uygulanmasını ve bu teşhis ve tedavi süreçleri arasında beklememeyi, güler yüzlü ve ilgili personel ile karşılanmayı, temiz ve ferah bir ortamda hizmet almayı istemektedirler. Bekleme 7 israf türünden biridir. Bu israfların belirlenmesine yönelik yalın yönetim tekniklerinden değer akışı haritalama kullanılan görsel bir araçtır. Bu doğrultuda Genel Cerrahi Polikliniği ayaktan hastalarından belirlenen hizmet ailelerine yönelik mevcut ve gelecek durum değer akışı haritaları çizilmiştir. Değer akışı haritalama ile bilgi ve materyal akışı görsel olarak sunulmuştur. Mevcut durum değer akışı haritaları ile israf noktalarının belirlenmesi daha görünür olmaktadır. Ayrıca katma değer yaratan ve katma değer yaratmayan süreler tespit edilmektedir. İsrafların belirlenmesinin ardından bu israfları ortadan kaldıracak yalın çözüm önerileri geliştirilmiştir. Geliştirilen yalın çözüm önerileri doğrultusunda gelecek durum değer akışı haritaları çizilmiş ve bu öneriler haritalarda gösterilmiştir. Bu önerilerin uygulanması ile beklemelerin ve maliyetlerin azalacağı, verimliliğin, kârın, performansın ve hasta-çalışan memnuniyetinin artacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In today's world where competition is rapidly increasing, institutions in both public and private sectors tend to increase their performance by using scarce resources efficiently. Efficient use of resources means no waste. The concept of waste is now associated with lean. Although the use of lean concept started in automotive sector, it was then used extensively in manufacturing sector. With the lean production activities in the manufacturing sector, wastes are determined in the process and lean techniques are applied to eliminate the wastes. In this way, products that meet the value definition of customers are offered at any time and place, processes are accelerated, costs are reduced, and production amounts, profits, employee and customer satisfaction are increased. The equivalent of lean production that is used commonly in manufacturing sector is lean management in service sector. Lean management activities, which have recently been implemented in the service sector, have a limited resource and practice. Since the service is intangible, immeasurable and dynamic, the number of studies that are conducted is limited. These studies are expected to increase over time.
Institutions that want to abandon traditional management procedures and adopt lean management should first undergo cultural change. Management and employees should also believe in this change. In this study, the applicability of lean management in health institutions was investigated. Fırat University Hospital General Surgery Department was chosen as the application area of the study. First of all, satisfaction levels of outpatients and inpatients and their employees were determined. Then, value flow mapping studies in health institutions were examined and research was made on lean management and lean techniques.
Health care institutions that desire to implement lean management should firstly define the value definitions of the people they provide services with. What is meant by the definition of value is that the expectation of the person being served and her/his perception of it are the same. Those who receive services from health institutions primarily expect to be diagnosed accurately, to be treated correctly in case of need, not to wait between these diagnosis and treatment processes, to be greeted with a friendly and solicitous staff and to receive service in a clean and spacious environment. Waiting is one of 7 waste types. Value stream mapping that is one of the lean management techniques to determine wastage is a visual tool. Accordingly, current and future state value flow maps were drawn for the service families selected from the outpatients of the General Surgery Policlinic. Value stream mapping and information and material flow are presented visually. It is more visible to determine the waste points with the current state value flow maps. Furthermore, periods that create added value and do not create added value are determined. Following the determination of wastage, lean solution suggestions were developed to eliminate these wastes. Future state value flow maps were drawn in line with the developed lean solution suggestions and these suggestions were shown on the maps. With the implementation of these recommendations, it is thought that waiting and costs will decrease and productivity, profit, performance and patient-employee satisfaction will increase.