Göller yöresi illerinin biyoiklimsel konfor yapısının belirlenmesi
Determining the bioclimatic comfort structure of the provinces of the Göller yöresi
Yazar: ESRA MİRZA SERT
Danışman: PROF. DR. MEHMET TOPAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık, Planlama ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İklim, insan sağlığı ve konforu ile doğrudan ilgili olduğu için farklı ölçeklerdeki planlama çalışmalarında önemle dikkate alınması gerekir. İklim konforunun sağlandığı, daha az enerji politikası ile doğal kaynaklar üzerindeki etkiyi en aza indiren, sağlıklı yaşam alanlarının oluşturulabilmesi için iklim verilerinin kent plancıları, peyzaj mimarları, mimarlar, mühendisler gibi meslek disiplinleri için ulaşılabilir ve kullanılabilir olması gerekir. Planlama çalışmlarında karar vericilerin kullanabileceği iklim araçlardan biri biyoiklimsel konfor haritalarıdır. Biyoiklimsel konfor insanın en az miktarda enerji harcayarak çevresine uyabildiği koşullar olarak tanımlanır. 
Bu tez çalışmasında, Göller Yöresi'ni içine alan Afyonkarahisar, Antalya, Burdur, Denizli, Isparta ve Konya illerinin biyoiklimsel konfor durumu belirlenmiş ve ısıl algılama haritaları oluşturulmuştur. Çalışma alanının biyoiklimsel konforunu belirlemek için 16 meteoroloji istasyonun iklim verileri kullanılmıştır. 
Biyoiklimsel konforu hesaplamada, enerji dengesi modeline dayanan Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (FES) indeksi kullanılmıştır. FES hesaplanırken kullanılan girdiler hava sıcaklığı (°C), nispi nem (%), rüzgâr hızı (m/s), bulutluluk, güneş radyasyonu (W/m2), giysinin sarmalayıcı etkisi, metabolizma veya fiziksel aktivite değerleridir. FES, farklı iklim yapısına sahip bölgelerin ısıl bileşenlerinin değerlendirilmesi için tüm dünyada kabul gören ve tercih edilen evrensel bir indekstir. FES biyoiklimsel konfor durumunu oC cinsinden ortaya koyar. Değerlerin hesaplanmasında RayMan yazılımından yararlanılmıştır. Hesaplanan noktasal FES değerleri coğrafi bilgi sistemleri yazılımlarından biri olan ArcMap 10.8'de ters mesafe ağırlıklı enterpolasyon tekniği (IDW) kullanılarak haritalandırılmıştır.  
Biyoiklimsel konfor hesaplamalarına göre ocak, şubat ve aralık aylarında genel olarak soğuk stresi; temmuz, ağustos aylarında ise sıcak stresi hakimdir. Mayıs, ekim, haziran ve eylül ayları sırasıyla en konforlu geçen aylardır. 
Çalışma alanının geniş bir yüzeyi kapsaması kendi içinde oldukça farklı FES dağılışına sahip olmasına neden olmuştur. Bu dağılımları dikkate alarak plan ve tasarım kararları almak önemlidir. İklim değişikliği de biyoiklimsel konforun sağlanmasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle planlama çalışmalarında biyoiklimsel konfor durumunun dahil edildiği, daha sürdürülebilir yeşil altyapı ve yenilenebilir enerji odaklı yaklaşımlara ihtiyaç vardır. Bu çalışma, FES indeksi kullanarak biyoiklimsel konfor durumunu belirleyen bir yöntem sunmaktadır. Bu haritalar, planlama disiplinlerindeki akademisyenler ve ilgili kurumlar tarafından kullanılabilir ve planlama çalışmalarında altlık harita olarak entegre edilebilir.

Abstract:
Due to its direct relevance to human health and comfort, the climate must be carefully considered in planning at different scales. In order to build healthy living environments that ensure climate comfort and minimize the impact on natural resources through less energy policy, climate data must be acquired and utilized by professional disciplines such as urban planners, landscape architects, architects, and engineers. One of the climate tools that decision-makers can use in planning efforts is bioclimatic comfort maps. Bioclimatic comfort is the conditions under which humans can adapt to their environment with the least energy expenditure.
This study focuses on predicting the bioclimatic comfort status and thermal perception maps of Afyonkarahisar, Antalya, Burdur, Denizli, Isparta, and Konya provinces, which include the Göller Yöresi. Climatic data from 16 meteorological stations determined the study environment's bioclimatic comfort.
Based on an energy conservation model, the Physiological Equivalent Temperature (PET) index was used to calculate bioclimatic comfort. The inputs used to calculate PET are air temperature (°C), relative humidity (%), wind speed (m/s), cloud cover, solar radiation (W/m2), and the physical parameters of the material's enclosure, transmission effect, or activity. PET is a universally recognized and preferred index for evaluating the thermal comfort of enclosures with different climatic protections. The RayMan software was used to construct the PET values. The point values were mapped using the inverse distance weighted (IDW) interpolation technique in ArcMap 10.8, a geographic information system software.
According to bioclimatic comfort calculations, January, February, and December generally have cold stress, while July and August dominate hot stress. The most comfortable months are May, October, June, and September.
The study environment's large surface coverage has resulted in a significantly different distribution of PET values. It is essential to consider these trends when making planning and design decisions. Climate conservation makes it challenging to provide bioclimatic comfort. Therefore, planning efforts must include bioclimatic comfort features and prioritize more sustainable green infrastructure and energy-focused approaches. This study provides a method for providing bioclimatic comfort using the PET index. Academics and relevant authorities can use these maps in planning disciplines and be integrated as a base map during planning.