Türkiye'de katma değer vergisi iadesi ve mali kontrol mekanizması
Value added tax refund and financial control mechanism in Türkiye
Yazar: AYŞE ERGAN
Danışman: PROF. DR. CEYDA KÜKRER MUTLU
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Katma değer vergisi (KDV), mal alışı veya hizmet ifasına yönelik olarak alınan bir 
vergi türüdür. Türkiye'de KDV, satılan mal ya da verilen bir hizmetin değeri üzerinden 
hesaplanarak alınır ve nihai tüketici tarafından ödenmektedir. Katma değer vergisinin 
oranları ve uygulamaya yönelik işlemler ülkelerin vergi kanunlarına göre farklılık 
göstermektedir. KDV'nin amacı, devlet gelirini artırmak ve mal ve hizmetlerin tüketimine 
yönelik harcamalar üzerinden vergi toplamaktır. KDV iadesi ve iade kontrol mekanizması 
farklı iade türlerine göre değişkenlik göstermektedir. Bu sebeptendir ki iade konusunda 
mali kontrol mekanizması önem arz etmektedir. Mali kontrol sistemi, bir kurumun veya 
devletin gelir ve giderlerini takip etmek, vergi tahsilatını ve harcamalarını denetlemek 
amacıyla kullanılan bir sistemdir. KDV de bu sistem içinde stratejik öneme sahiptir. KDV, 
hem ticari işletmelerin hem de devletin gelir-gider dengesini sağlamak için kullanılan bir 
vergi türü olduğundan, mali kontrol sistemi KDV'nin doğru şekilde tahsil edilmesini, 
kaydedilmesini ve raporlanmasını sağlamak için kullanılmaktadır. Tahsil edilme ve 
raporlama sürecinde, tezimde de belirttiğim üzere KDV iadesinin objektif ve denetime 
tabi olarak düzenlenmesi için KDVİRA ve MAR verileri aracılığı ile mali kontrolün nasıl 
sağlandığı hakkında veriler sunulmuştur. Veriler göz önünde bulundurulacak olursa bu 
sistem, vergi kaçakçılığını engellemek, vergi gelirlerini artırmak ve ekonomik istikrarı 
koruma yönünden önemli bir rol oynamaktadır.

Abstract:
Value added tax (VAT) is a type of tax levied on the purchase of goods or the consumption 
of services. In Turkey, VAT is calculated on the basis of the goods sold or services provided 
and is paid by the final consumer. The rates of value added tax and the procedures for 
implementation vary according to the tax laws of countries. The purpose of VAT is to 
increase state revenue and collect taxes on expenditures for the consumption of goods 
and services. Value Added Tax refund and refund control mechanism vary according to 
different refund types. For this reason, the financial control mechanism regarding refunds 
is important. Financial control system is a system used to track the income and expenses of 
an institution or state and to audit tax collection and expenditures. VAT also has strategic 
importance in this system. Since VAT is a type of tax used to ensure the income-expense 
balance of both commercial enterprises and the state, the financial control system is used 
to ensure that VAT is collected, recorded and reported correctly. During the collection 
and reporting process, as I stated in my thesis, data on how financial control is provided 
through KDVIRA and MAR data is presented in order to issue the VAT refund objectively 
and subject to audit. Considering the data, this system plays an important role in preventing 
tax evasion, increasing tax revenues and maintaining economic stability.