Ankara'da bir aile sağlığı merkezine başvuran 30-70 yaş arası kadınların kanser taramalarına yönelik tutum ve davranışları
Attitudes and behaviors of women aged 30-70 years who applied to a family heath center in ankara towards cancer screening
Yazar: GAMZE KARATARLA FİLİZ
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Göğüs Has. ve Göğ. Cerr.Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Ankara = Ankara ; Kadınlar = Women ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Uterin servikal hastalıklar = Uterine cervical diseases ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms

Özet:
AMAÇ: Ankara'da bir aile sağlığı merkezine başvuran 30-70 yaş arası 
kadınların kanser taramalarına yönelik tutum ve davranışlarını ve ilişkili faktörleri 
değerlendirmek, bu faktörlerin geliştirilmesi ve çözümü ile ilgili önerilerde 
bulunmaktır. 
YÖNTEM: Kesitsel tanımlayıcı özelliğe sahip olan çalışmamıza 01.01.2021 – 
01.07.2021 tarihleri arasında Keçiören Şehit Hayri Koçak Aile Sağlığı Merkezi'ne 
başvuran 30-70 yaş arası 152 kadın dahil edildi. Katılımcılara kişilerin sosyo 
demografik özellikleri ve kanser tarama özelliklerini belirleyen 22 soruluk veri 
toplama formu ve 24 soruluk kanser taramalarına yönelik tutum ölçeği yüz yüze 
görüşme yöntemiyle uygulandı.
Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 20 programı kullanıldı ve istatistiksel 
anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edildi. 
BULGULAR: Katılımcıların tamamı kadın ve yaş ortalaması 47,81'dir. 
%52'si ilköğretim, %39,5'i Lise ve %8,6'sı Yüksek okul/Üniversite mezunu, %82,9 u 
evli, BKİ ortalaması 28,59, %31,8 i sigara, %3,3 ü alkol kullanmaktaydı. %71,1'i 
sağlıklı beslendiklerini, %32,2'si düzenli egzersiz yaptıklarını belirtti. %37,5'inin 
kronik hastalığı olup, %42,8'i düzenli ilaç kullanmakta idi. Aile hekimine yıllık 
başvuru sayısı ortalaması 7.49. Ailesinde kanser tanısı alan kişi yüzdesi %27 olup 
%8,6'sı daha önce kanser tanısı almış olduğunu belirtti. %28,3'üne kanser taraması 
önerildi ve bunların %53,5'ine aile hekimi tarafından önerildi. %42,1'i Ulusal kanser 
taramaları hakkında bilgi sahibiydi. 
Katılımcılardan %36,2'sinin meme kanseri taraması, %9,2 sinin serviks kanseri 
taraması, %8,6 sının kolorektal kanser taraması hakkında bilgisi olduğu saptandı. 
Tarama hakkındaki bilgiyi en fazla sıklıkta (%54,7) aile hekiminden aldıkları görüldü. 
%27,6'sı kanser taraması yaptırmış, bunların %81'i meme kanseri taraması, %14,3'ü 
serviks kanseri taraması, %4,8'i kolorektal kanser taraması yaptırmıştır. Kanser 
taraması yaptıranların %61,9'unun taramayı hastanede yaptırdıkları saptandı. 
Kanser taraması yaptırmayan katılımcıların tarama yaptırmama nedenleri arasında en 
sık neden (%36,4) bilgi sahibi olmama idi. 
iv 
Katılımcıların tarama ölçeğinden aldıkları ortalama puan 96.87'dir. Kanser tarama 
ölçek puanının yaş, VKİ, kronik hastalığı bulunma, düzenli ilaç kullanımı, daha önce 
kanser tanısı alma ve tarama önerilme ile pozitif yönlü etkilendiği ortaya çıktı. 
SONUÇ: Çalışmamızda kanser taraması yaptırma düzeyinin oldukça düşük ve 
beklenen hedeften uzak olduğu sonucuna varıldı. Kanser taraması yaptırma oranını 
arttırmak için hedef popülasyonun bilgi düzeyini attırma yönünde çalışmalar yapılması 
önerilebilir. Bu konuda en önemli görev aile hekimlerine düşmektedir.

Abstract:
Attitudes and behaviors of women aged 30-70 years who applied to a 
family health center in Ankara towards cancer screening 
AİM: The aim of this study is to evaluate the attitudes and behaviors and 
related factos of women between the ages of 30-70 who applied to a family health 
center in Ankara towards cancer screening and to make suggestions about the 
development and solution of these factors. 
MATERİALS AND METHODS: Our study, which has a cross-sectional 
descriptive feature, included 152 women between the ages of 30-70 who applied to 
Keçiören Ş. Hayri Koçak Family Health Center between 01.01.2021 and 01.07.2021. 
A 22-question data collection form and an attitude scale of 24 questions, which 
determine the socio-demographic characteristics and cancer screening characteristics 
of the participants, were applied to the participants by face-to-face interview method. 
SPSS 20 program was used in the evaluation of the data and p<0.05 was accepted as 
the statistical significance limit. 
RESULTS: All of the participants are female and the average age is 47.81. 
52% of them were primary school, 39.5% of them were high school and 8.6% of them 
were high school/university graduates, 82.9% were married, their average BMI was 
28.59, 31.8% were smoking and 3.3% were using alcohol. 71.1% stated that they eat 
healthy, 32.2% stated that they exercise regularly. 37.5% of them had a chronic disease 
and 42.8% of them were using regular medication. The average number of applications 
to the family physician per year is 7.49. The percentage of people diagnosed with 
cancer in their family is 27%, and 8.6% have been diagnosed with cancer before. 
Cancer screening was recommended to 28.3% and 53.5% of them were recommended 
by their family doctor. 42.1% of them had knowledge about national cancer 
screenings. 
It was determined that 36.2% of the participants had knowledge about breast cancer 
screening, 9.2% about cervical cancer screening, and 8.6% about colorectal cancer 
screening. 
vi 
It was observed that they received information about screening most frequently 
(54.7%) from the family physician. 
It was determined that 27.6% of them had cancer screening, 81% of them had breast 
cancer screening, 14.3% had cervical cancer screening, 4.8% had colon cancer 
screening and 61.9% of them had the screening done at the hospital. 
The most common reason (36.4%) of the participants who did not have cancer 
screening was lack of information. 
The average score of the participants from the screening scale is 96.87. It has been 
revealed that the cancer screening scale score is positively affected by age, BMI, 
presence of chronic disease, regular drug use, previous cancer diagnosis and screening 
recommendation. 
CONCLUSION: In our study, it was concluded that the level of cancer 
screening was quite low and far from the expected target. In order to increase the rate 
of cancer screening, it may be recommended to carry out studies to increase the 
knowledge level of the target population.The most important task in this regard falls 
on family physicians.