Tokat ve merkez köylerinden derlenen memoratlar üzerine bir araştırma
A study on memorates compiled in Tokat and central villages
Yazar: ONUR DEMİRCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED AVŞAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Tokat, tarihi boyunca birçok farklı kültüre ev sahipliği yapmış ve böylelikle de zengin bir kültür harmanı meydana getirmiş şehirlerden biridir. Bu kültürel zenginliğin içerisinde sözlü anlatım türlerinin de önemli bir yeri vardır. Çalışmamızda; insanların şahsi olarak tecrübe ettiği, bu tecrübelerin unutulmaz ve dikkate değer olarak düşündükleri ve bunları nasıl tecrübe ettiklerini tasarladıkları anlatılar olarak tanımlanan memoratlar ele alınmış, Tokat merkez ve merkeze bağlı köylerdeki memoratlar alan araştırması yöntemiyle derlenerek bilimsel yöntemler ışığında incelenmiştir. Yapılan literatür taraması neticesinde Tokat'ta memoratlar hakkında daha önce bilimsel bir çalışma yapılmadığı tespit edilmiş, buna karşın Tokat'ın zengin bir memorat varlığına sahip olması bu çalışmanın ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Memoratların sosyo-kültürel hayat ve inançlar açısından yeri ve öneminden dolayı bu çalışmayla Türk kültürüne katkı sunulması ve sözlü hafızanın derlenip kayda geçirilerek gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanmıştır. 
Çalışmamızda 114 kaynak kişiyle görülmüş ve 219 memorat anlatısı derlenmiştir. Görüşmeler esnasında yönlendirilmiş ve yönlendirilmemiş görüşme/mülakat ve gözlem yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmamız Giriş, Kavram Olarak Memorat, İnceleme, Metin ve Sonuç olmak üzere 5 ana başlıktan meydana gelmiştir.
Derlenen anlatılardan hareketle memoratların; geçmişte yapılan pratiklerin günümüze ulaşmasını sağlayarak kültür taşıyıcılığı yaptığı ve dini inançlara dayalı anlatmalarda da insanlara ders verdiği tespit edilmiştir. Derlenen anlatılar, Özkul Çobanoğlu'nun yapmış olduğu sınıflandırma göz önüne alınarak tasnif yapılmıştır. Anlatılar öncelikle anlatıcı, dinleyici ve icra ortamlarının incelemesi yapıldıktan sonra olağanüstü varlıkların şekil özellikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Çalışmada elde edilen verilerin Tokat özelinden hareketle Türk kültürüne ve halkbilimi sahasına zenginlik kazandıracağı değerlendirilmiştir.

Abstract:
Tokat is one of the cities that has hosted many different cultures throughout its history and thus has created a rich blend of culture. Types of oral expression also have an important place in this cultural richness. In our study, memoratas defined as narratives that people personally experience, think of these experiences as unforgettable and remarkable, and design how they experience them were considered, memoratas in Tokat center and villages connected to the center were compiled by field research method and examined in the light of scientific methods. As a result of the literature review, it was found that no scientific studies have been conducted on memorats in Tokat before, but the fact that Tokat has a rich memorat asset was instrumental in the emergence of this study. Due to the place and importance of memoranda in terms of socio-cultural life and beliefs, this study aims to contribute to Turkish culture and to compile and record oral memory and transmit it to future generations.
In our study, 114 sources were seen with people and 219 memorat narratives were compiled. Directed and non-directed interview/interview and observation methods were used during the interviews. Our study consists of 5 main titles: Introduction, Memorat as a Concept, Review, Text and Conclusion.
Based on the narratives compiled, it has been determined that memoratas carry culture by ensuring that the practices made in the past reach the present and also teach people lessons in narratives based on religious beliefs. The collected narratives were classified by taking into account the classification made by Özkul Çobanoğlu. Narratives First of all, after examining the narrator, listener and performance environments, it was tried to reveal the shape characteristics of extraordinary beings.
It has been evaluated that the data obtained in the study will bring richness to the field of Turkish culture and folklore based on the Tokat specificity.