Rus dilinde vurgu sistemi
Stress system of Russian language
Yazar: OLGA GREKU
Danışman: PROF. DR. TÜTEN ÖZKAYA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Yabancı dil olarak Rusça öğrenen bir kişi tümce kurmaya başlamadan önce sözcükleri öğrenmektedir. Rus dilinde her özerk sözcük kendi sözcük vurgusuna sahiptir ve onsuz kullanılamaz. Rusça sözcük vurgusu sözcüğün ruhudur. Yalnızca sözcük vurgusu sesleri hecelere, heceleri sözcüklere, sözcükleri tümcelere birleştirmektedir.
Çalışmamızın Giriş bölümünde sözcük vurgusunu inceleyen vurgu bilimin ve sözcük vurgusunun tanımı, üzerine yapılan araştırmalar ve tarihçesi sunulmuştur; tarihsel gelişimine ve kimler tarafından araştırıldığına değinilmektedir, vurgu sistemini yansıtan Eski Rusça yazılı kaynaklar ve yazı dilinde sözcük vurgusunu yansıtan işaretlere yer verilmiştir. 
Birinci Bölümde: Rusça sözcük vurgusunun sesbilgisel bilişenleri, sesbilgisel sözcükler, zayıf vurgulu, vurgusuz ve ikincil vurguya sahip sözcükler, sözcük vurgusunun bağımsızlığı, değişkenliği ve devingenliği genel hatları ile incelenmiştir, terim ve kavramların açıklamaları örneklendirerek yapılmıştır. 
İkinci Bölümde: Rusça sözcük vurgusunun sesbilgisel açıdan tarihsel gelişimi açıklandıktan sonra, sesbilgisel doğası ve telaffuzda yerinin önemi belirtilmiştir, ünlülerin nitel ve nicel küçülmesi, vurgulu hecede, vurgulu heceden önceki ve vurgulu heceden sonraki hecelerde ünlü seslerin uğradıkları değişimleri örneklendirerek incelenmiştir.
Üçüncü Bölümde: Rusça sözcük vurgusunun biçimbilgisel açıdan tarihsel gelişimi ve kimler tarafından incelendiği açıklandıktan sonra, dilin öğelerinde sözcük vurgusunun büküm açısından vurgu türleri ve çekim şemaları kurulmuştur; türeme açısından ise sözcüğün içerisinde yer alan biçimbirimlerin önemi örneklendirilerek sunulmuştur.     
Dördüncü Bölümde: Rusça sözcük vurgusunun edata kaydıran ad ve sayılar incelenirken hangi sözcüklerin sözcük vurgusunu kaybettiğini ve vurgunun korunması veya kaybolması neye bağlı olduğunu tespit edilmiştir. Ayrıca kaynak taraması sonucunda sözcük vurgusunu edata kaydıran adlardan oluşan sözlüğe çalışmamızın sonunda yer verilmiştir.

Abstract:
One who learns Russian as a foreign language learns words before starting to make sentence. In Russian language every autonomous word has its own word accent and it can not be used without it. Russian word accent is spirit of the word. Sounds with syllables, syllables with words; words with sentence are solely combined by word accent. 
In the Introduction part of our study researches about the definitions of accentology and word accent, its history, old written sources which reflect Contemporary Russian accent system and signs show it in written language are examined. 
In the first part of the study phonological components of word accent, phonological words, words which have slight accent, unstressed and secondary accent; autonomy, inconstancy, mobility of word accent are roughly reviewed and explanations of terms and concepts are made with exemplifications. 
In the second part of the study historical development of word accent in terms of phonology, phonological components and its importance in pronunciation, phonetic changes of vowel that occur before syllable with accent and after syllable without accent are examined with examples. 
In the third part of the study historical development of word accent in terms of morphology and by whom it is researched, place of all language items in inflection and derivation, its importance and conditions that they affected by are reviewed with samples. 
In the fourth part special cases in which the word accent passes postposition are studied. After determining the names which have the ability of passing the word accent to postposition, a dictionary which was constructed with these words is added to the end on this chapter.