Bilinçli farkındalığın sürdürülebilir tüketim davranışı üzerindeki etkisinde gönüllü sade yaşam davranışının ve gelecek kaygısının rolü
The role of voluntary simple lifestyle and future anxiety in the effect of mindfulness on sustainable consumption behavior
Yazar: ECE ALTIPARMAK
Danışman: PROF. DR. GÜLPINAR KELEMCİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Sürdürülebilir tüketim son yıllarda sıkça üzerinde durulan konulardan biri haline gelmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulguların tüketicilerin, işletmelerin ve politika yapıcıların günümüzdeki ihtiyaçlarını karşılarken gelecek kuşakların da ihtiyaçlarını karşılayabilme yetisini koruma ve güçlendirmesine katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Çalışmanın temel varsayımı bilinçli farkındalık olgusunun sürdürülebilir tüketim davranışını etkilediği ve bu etkileşimde gelecek kaygısı ve gönüllü sade yaşam tarzının aracılık rolü üstlendiği yönündedir. Araştırmanın temel problemi tüketicinin sürdürülebilir tüketim davranışının bilinçli farkındalık, gelecek kaygısı ve gönüllü sade yaşam tarzı ekseninde gelişip gelişmemesinin analizidir. Belirlenen amaç çerçevesinde, Türkiye'de yaşayan ve tüketim kararını kendi başına verebilen bireylerin araştırma evrenini oluşturduğu bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan 18 yaş ve üstü bireyler arasından kartopu ve yargısal örnekleme yöntemiyle ulaşılan 416 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak beş bölümden oluşan çevrimiçi anket formu kullanılmıştır. Anket bölümleri sırasıyla bilinçli farkındalığı, sürdürülebilir tüketim davranışını, gönüllü sade yaşam tarzını ve gelecek kaygısını ölçmek için kullanılan ifadeleri içermektedir. Anketin son bölümünde katılımcıların demografik verileri toplanmıştır. Çalışmada verilerin analizinde SPSS ve SmartPLS (SEM) programından yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda bilinçli farkındalığın gelecek kaygısı, gönüllü sade yaşam tarzı değişkenleri ile sürdürülebilir tüketim davranışının tasarruf alt boyutu üzerinde etkili olduğu; gönüllü sade yaşam tarzının sürdürülebilir tüketim davranışının çevre duyarlılığı, ihtiyaç dışı satın alma, tasarruf ve yeniden kullanılabilirlik alt boyutlarında etkili olduğu; gelecek kaygısı değişkeninin ise sürdürülebilir tüketim davranışının çevre duyarlılığı ve ihtiyaç dışı satın alma alt boyutları üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Gönüllü sade yaşam tarzı değişkeninin bilinçli farkındalık ile tasarruf alt boyutu arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolüne sahip olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: sürdürülebilir tüketim davranışı, bilinçli farkındalık, gelecek kaygısı, gönüllü sade yaşam tarzı

Abstract:
Sustainable consumption has become one of the frequently discussed topics recently. It is anticipated that the findings obtained as a result of the research will contribute to protecting and strengthening the ability of consumers, businesses and policy makers to meet the needs of future generations while meeting their current needs. The basic assumption of the study is that mindfulness affects sustainable consumption behavior; additionally future anxiety and voluntary simple lifestyle play a mediating role in this relationship. The main problem of the research is the analysis of whether the sustainable consumption behavior develops in the axis of mindfulness, future anxiety and voluntary simple lifestyle. Within the purpose of the research, a study was conducted with the individuals living in Turkey and who can make consumption decisions on their own. The sample of the study consists of 416 participants who were reached by judgmental and snowball sampling method. An online survey form consisting of five sections was used as a data collection tool. The survey sections contain expressions used to measure mindfulness, sustainable consumption behavior, voluntary simple lifestyle and future anxiety, respectively. In the last part of the questionnaire, demographic data of the participants were collected. The SPSS and SmartPLS (SEM) programs were used in the analysis of the data. As a result of the analysis, it was found that mindfulness has a significant effect on the future anxiety, voluntary simple lifestyle and saving sub-dimension of sustainable consumption behavior; voluntary simple lifestyle has a significant effect on environmental awareness, non-necessary purchasing, saving and reusability sub-dimensions of sustainable consumption behavior. On the other hand, it was found that the future anxiety has a significant effect on the environmental awareness and unnecessary purchasing sub-dimensions of sustainable consumption behavior. It has been observed that the voluntary simple lifestyle has a partial mediating role in the relationship between mindfulness and saving sub-dimension.

Keywords: sustainable consumption behavior, mindfulness, future anxiety, voluntary simple lifestyle