Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin ebeveynlik stresi, iş-aile çatışması, algılanan sosyal destek ile evlilik uyumu düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between parenting stress, work-family conflict, perceived social support and marital adjustment levels of mothers with preschool children
Yazar: MÜGE NUR ATEŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEHER MERVE ERUS
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; İş-aile çatışması = Work-family conflict

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi dönemde çocuğu olan evli ve çalışan annelerin evlilik uyumları ve algıladıkları sosyal destek ile ebeveynlik stresleri arasındaki ilişkide iş-aile çatışmasının aracılık rolünü belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca araştırma kapsamında annenin yaşı, annenin eğitim düzeyi, annenin haftalık çalışma süresi, eşin yaşı, eşin eğitim düzeyi, eşin haftalık çalışma süresi, evlilik süresi, çocuk sayısı, çocuğun yaşı, çocuğun cinsiyeti, çocuğun okula gitme durumu değişkenlerine göre annelerin ebeveynlik streslerinde anlamlı farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmaya 2-6 yaş arasında çocuğu olan evli ve çalışan 305 anne katılmıştır. Araştırmada, "Kişisel Bilgi Formu", ''Anne Baba Stres Ölçeği'', ''Yenilenmiş Çift Uyumu Ölçeği'', ''Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'' ve ''İş-Aile Çatışması Ölçeği'' kullanılmıştır. Annelerin ebeveynlik stresi düzeylerinin annenin yaşı, eşin yaşı, çocuk sayısı, çocuğun cinsiyeti, çocuğun okula gitme durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılığı olup olmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplar t-testi; annenin eğitim düzeyi, annenin haftalık çalışma süresi, eşin eğitim düzeyi, eşin haftalık çalışma süresi, evlilik süresi, çocuğun yaşı değişkenlerine göre anlamlı farklılığı olup olmadığını belirlemek amacıyla tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Annelerin evlilik uyumları ve algıladıkları sosyal destek ile ebeveynlik stresleri arasındaki ilişkide iş-aile çatışmasının aracılık rolünü belirlemek amacıyla AMOS paket programında yapısal eşitlik modeli (YEM) ve bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda annelerin ebeveynlik streslerinde, annenin yaşı, annenin eğitim düzeyi, annenin haftalık çalışma süresi, eşin yaşı, eşin eğitim düzeyi, evlilik süresi ve çocuğun cinsiyeti değişkenleri açısından anlamlı düzeyde farklılık bulunmamıştır. Eşin haftalık çalışma süresi, çocuk sayısı, çocuğun yaşı ve çocuğun okula gitme durumu değişkenleri açısından anlamlı düzeyde farklılık bulunmuştur. YEM ve bootstrap yöntemi sonucunda annelerin evlilik uyumları ve algıladıkları sosyal destek ile ebeveynlik stresleri arasındaki ilişkide iş-aile çatışmasının aracılık rolü olduğu bulunmuştur. Araştırmanın bulguları, alanyazın ve araştırmalar ışığında tartışılmış, öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Ebeveynlik Stresi, Evlilik Uyumu, Algılanan Sosyal Destek, İş-Aile Çatışması

Abstract:
This study was conducted to determine the mediating role of work-family conflict in the relationship between marital adjustment, perceived social support, and parenting stress for married and working mothers with preschool children. In addition, within the scope of the study, it was examined whether there was a significant difference in the parenting stress of mothers according to the variables of mother's age, mother's education level, mother's weekly working hours, spouse's age, spouse's education level, spouse's weekly working hours, marriage duration, number of children, child's age, child's gender, and child's schooling status. 305 married and working mothers with children between the ages of 2 and 6 years participated in the study. "Personal Information Form," "Parenting Stress Scale," "Renewed Couple Adjustment Scale,"  "Multidimensional Perceived Social Support Scale," and "Work-Family Conflict Scale" were used in the study. Independent groups t-test was conducted to determine whether there was a significant difference in the parenting stress levels of mothers according to the variables of mother's age, spouse's age, number of children, gender of the child, and child's schooling status; a one-way analysis of variance (ANOVA) was conducted to determine whether there was a significant difference according to the variables of mother's education level, mother's weekly working hours, spouse's education level, spouse's weekly working hours, marriage duration, and age of the child. In order to determine the mediating role of work-family conflict in the relationship between mothers' marital adjustment and perceived social support and parenting stress, structural equation modeling (SEM) and the bootstrap method were used in the AMOS package program. As a result of the analyses, no significant difference was found in the parenting stress of the mothers in terms of the variables of mother's age, mother's educational level, mother's weekly working hours, husband's age, husband's educational level, marriage duration, and gender of the child. Significant differences were found for the variables of weekly working hours of the spouse, number of children, age of the child, and schooling status of the child. As a result of the structural equation modeling (SEM) and bootstrap method, it was found that work-family conflict mediated the relationship between mothers' marital adjustment, perceived social support, and parenting stress. The findings of the study were discussed in light of the literature and research, and recommendations were presented.
Keywords: Parenting Stress, Marital Adjustment, Perceived Social Support, Work-Family Conflict