Broiler verimlilik indeksi ile hijyen değişiklikleri arasındaki ilişkiler
Relationship between broiler performance and hygiene variables
Yazar: ŞÜKRÜ GÜRLER
Danışman: PROF.DR. ÖZNUR POYRAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
73 ÖZET Broiler Verimlilik İndeksi ile Hijyen Değişkenleri Arasındaki İlişkiler Bu araştırma bazı hijyen değişkenlerinin broiler verimliliğini ne ölçüde etkilediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Nisan 1999 - Ekim 2000 tarihleri arasında 298 kümeste üretilen 1430 sürü üzerinde yürütülmüştür. Broiler verimliliğinin ölçüsü olarak Broiler Verimlilik İndeksi (BVİ), hijyen koşullarının ölçüsü olarak da iki sonuçlu olarak tanımlanan 37 değişken kullanılmıştır. Hijyen değişkenleri ile BVÎ arasında bir bilgisayar paket programda (SPSS 8.0 for windows, standart versiyon) adım adım regresyon analizi uygulanarak her sürünün içinde bulunduğu hijyen koşullarının ölçüsü olacak bir indeks geliştirilmiştir. Regresyon analizi sonucunda salgın hastalık, ölen hayvanların uzaklaştırılması, kümes yapısı, kümes çevresinde başka tür, ırk ya da yaş grubundan kanatlı hayvanların varlığı, kümesin çevre kümeslerden uzaklığı, üretim dönemi sonunda altlık materyalinin uzaklaştırılması, kümes girişinde dezenfeksiyon, kümesin yaşı, kümes kapasitesi, kümes havalandırması ve ısıtma değişkenleri broiler verimlilik indeksi ile önemli (PO.01) ölçüde ilişkili hijyen değişkenleri olarak belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca, üretim yöresi ve mevsimin verim özellikleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla iki yönlü varyans analizi ve farklılığın önem kontrolü için Duncan testi uygulanmıştır. Verimlilik açısından benzer genetik potansiyele sahip olmalarına karşın sürü performansları arasında önemli farklılıklar bulunmuştur. Mudurnu, Bolu, Dörtdivan, Sakarya, Ankara ve Eskişehir yörelerinde ortalama BVİ değerleri sırasıyla 181,4; 218,3; 208,5; 217,7; 224,7 ve 216,3 (PO.01) olarak bulunmuştur. Kış, ilkbahar, yaz ve sonbahar mevsimlerinde üretilen sürüler için hesaplanan ortalama BVİ değerleri ise sırasıyla 194,1; 196,3; 185,1 ve 202,6 (PO.01) olarak belirlenmiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre, broiler verimliliğinin hijyen değişkenlerinden önemli ölçüde etkilendiği ve kümes, ekipman, sürü idaresi ve sağlık koruma ile ilgili hijyen değişkenlerinde yapılacak bazı iyileştirmeler ile verimlilikte önemli artışların sağlanabileceği söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Hijyen, sağlık koruma, broiler, verimlilik, indeks

Abstract:
74 SUMMARY Relationship Between Broiler Performance and Hygiene Variables The objective of this research was to determine the effects of some hygiene variables on performance of commercial broilers. Investigation data coming from 1430 commercial broiler flocks kept on 298 broiler production units were collected in sixteen moths of time from April 1999 to October 2000. European Efficiency Factor (EEF: dependent variable) was used as a quantitative measure of the flock performance. Thirty seven hygiene variables (independent variables) with two responses were defined. The stepwise regressions were performed using of a software program (SPSS 8.0 for windows, standard version). An index for hygiene variables associated with EEF was developed at the end of analysis. In the final regression model, the following hygiene variables were found to be significantly (P<0,01) associated with broiler performance: epidemic diseases, dead-bird management, structure of the house, presence of different age groups or other poultry in the farm, distance to the nearest poultry house, removal of litter in the end of rearing period, disinfection of the footwear at the entrance of broiler house, age of broiler house, flock size, type of ventilation system, and heating system The effect of the season and region on the EEF were determined by two ways analyze of variance. Despite very similar genetic backgrounds, there were statistically significant (P<0,01) differences between flock performances. For the different geographical region, those were Mudurnu, Bolu, Dörtdivan, Sakarya, Ankara and Eskişehir, mean EEF figures were 181,4; 218,3; 208,5; 217,7; 224,7 and 216,3 (P<0,01) respectively. The mean EEF figures for winter, spring, summer and autumn were 194,1; 196,3; 185,1 and 202,6 (P<0,01) respectively. As the result of this investigation it can be stated that efficiency of broiler flocks can be improved by means of improving the hygiene variables related with house, equipment, management and bio-security. Key Words: Hygiene, bio-security, broiler, performance, index.