Dr. Abdullah Cevdet'in düşüncesinde madde anlayışı
The understanding of materials in Dr. Abdullah Cevdet's thought
Yazar: İSMAİL ÇEBİ
Danışman: PROF. DR. TEOMAN DURALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Cevdet, Abdullah = Cevdet, Abdullah ; Düşünce yapısı = Construction of the theought ; Felsefe = Philosophy ; Madde = Matter

Özet:
Dr. Abdullah Cevdet'in maddeci görüşlerinin arka plânı geçmiş dönem doğa felsefelerinde görülmektedir. İlkçağ Hellenistik ve Stoa Felsefelerinden sonra Ortaçağ'da el-Razî ile el-Ravendi'nin temsil ettiği maddeci görüşleri 17., 18 ve 19. yüz yıllarda Fransa, İngiltere ve Almanya'da değişik felsefe akımları halinde varlığını devam ettirdi.Dr. Abdullah Cevdet, Batı'da ortaya çıkan bu akımların Osmanlı'ya aktarılmasına çalışmış, Tanzimatla başlayan modernleşme hareketinin önemli simalarından olmuştur. Maddeci görüşleri bakımından İlkçağın maddeci filozofları yanında Isnard ve Büchner'den, İslâm karşıtı fikirlerinde Dozy'den, toplumsal düşüncelerinde ise sosyolog Gustave Le Bon'dan etkilenmiştir.Madde anlayışında genel olarak biyolojik materyalizm taraftarı olduğu görülmektedir. Ancak o bu fikirlerin toplumda kabul görmesi için düşüncelerini İslâmiyet'le uzlaştırmaya çalışmıştır. Ona göre madde mutlak anlamda yok olmamaktadır. Maddenin başlangıcı olmadığı gibi sonu da yoktur. Yaşadığımız dünya sürekli olarak değişim halindedir. Alemde hiçbir şey yok olmamakta sadece hareket etmektedir. O maddenin bu değişim prensiplerini tespit etmede kimya biliminin önemli olduğunun altını çizmektedir. Düşünce maddi bir cevhere sahip olan ruhun bir özelliğidir. Abdullah Cevdet'in materyalizmi Batılı düşünürlerin etkisi altında oluşmuştur. Bu noktada o, Gustave Le Bon, Cabanis, Karl Vogt, Moleschot, Darwin ve Büchner gibi düşünürlerden etkilenmiş ve onların paralelinde fikirler üretmiştir.

Abstract:
The background of materialist thoughts of Dr. Abdullah Cevdet is seen in first age Nature Philosophies. After Ancient Hellenistic and Stoic Philosophy, materialist thoughts represented by el-Razî and el-Ravendî continued its existence in manner of various philosophical movements in France, UK and Germany in 17th, 18th and 19th centuries.Dr. Abdullah Cevdet was intended to be transferred trends emerging in the West to the Ottoman Empire and became the most important figure of the modernization movement starting with Tanzimat. Besides materialist philosophers of First Age, he was influenced by Isnard and Büchner, by Dozy in his anti-Islamic ideas, and by sociologist Gustave Le Bon in his social thoughtsIn general, it is seen that he is supporter of biological materialism in matter conception. However he was trying to reconcile his ideas with Islam in order that such ideas are accepted by society. According to him matter means not to be annihilated in an absolute sense. Like there is no beginning of matter, but also no end. The world we live is in constantly changing. Nothing is annihilated in the universe; it only moves. He underlines the importance of science of chemistry in identification of such change principles of that matter. Materialism of Abdullah Cevdet was formed under influence of Western thinkers. At this point, he was influenced by thinkers such as Gustave Le Bon, Cabanis, Karl Vogt, Moleschot, Darwin and Büchner and generated an idea in parallel with theirs.