İzmir sağlık kurumlarının tıbbi laboratuvarlarında dış kalite kontrol programlarının öneminin araştırılması
Investigation of  the significance of external quality control programs in Medical laboratories of  health institutions in İzmir
Yazar: DERYA DENİZ EKER
Danışman: PROF. DR. TONAY İNCEBOZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlıkta Kalite Geliştirme ve Akreditasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Akreditasyon = Accreditation ; Kalite kontrol = Quality control ; Kalite kontrol sistemi = Quality control system ; Laboratuvarlar-hastane = Laboratories-hospital ; Sağlık hizmetleri kalitesi = Quality of health care ; İzmir = Izmir

Özet:
Amaç: Katılımcıların, klinik laboratuvarlarda uygulanan dış kalite kontrole (DKK) yönelik görüşlerinin değerlendirilmesi ve bunları etkileyen faktörlerin irdelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel türdeki araştırma; devlet, üniversite ve özel hastaneler olmak üzere İzmir'de bulunan 21 hastanenin tıbbı laboratuvarlarında görevli 127 sağlık çalışanları ile yüz yüze anket formu uygulanarak yapılmıştır. Anket 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde katılımcıların sosyo-demografik ve çalışma yaşamına ait özellikleri içeren 6 soru bulunmaktadır. Anketin ikinci bölümde sağlık kurumlarının dış kalite kontrol programları ile ilgili uygulamaları hakkında 11 soru yer almaktadır. Son bölümde ise DKK'nın önemi ile ilgili 19 ifade, geriye kalan 10 ifade ise laboratuvarların dış kalite kontrol programlarının uygulanabiliriği ile ilgilidir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, ortanca, en düşük ve en yüksek değer, bağımsız gruplarda t testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır.
Bulgular: Kurum laboratuvarının dış kalite kontrol programlarına dahil olma süresi ortalamasının 8 yıl olduğu görülmüştür. Katılımcılar DKK'nın önemine ve DKK programının uygulanabilirliği ilişkin ifadelere büyük oranlarda olumlu değerlendirmelerde bulunmuşlardır. Araştırmada katılımcıların eğitim eksikliği tespit edilmiştir. DKK'nin önemi ve DKK programları ilgili algı düzeyine ait puan ortalaması ile cinsiyet ve yaş arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Kurumda çalışma süresi değişkeni ile DKK'nin önemi; meslek değişkeni ile DKK programlarının uygulanabilirliği ilgili algı düzeyine ait puan ortalaması arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Katılımcılar (%92.7) tarafından kapsamlı bir ulusal bir dış kalite kontrol programı kurulması gerekliliği belirtilmiştir.
Sonuç: Tıbbi laboratuvarların dış kalite kontrol programlarına katılımı önemlidir. Katılımcılar için kurumlarının eğitim programlarını düzenlenmesi ve çalışanların katılımının desteklenmesi gereklidir. Bütün laboratuvar dallarını içine alacak şekilde oluşturulacak olan güncel ve kapsamlı performans standartları ile ulusal, tek merkezli bir DKK programı ve değerlendirme sistemi yapılanmasının karar vericiler tarafından hayata geçirilmesi elzemdir. 

Anahtar kelimeler:  Dış Kalite Kontrol, Tıbbi Laboratuvar, Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the opinions of the participants about External Quality Control (EQC) implemented in medical laboratories, along with examination of the factors affecting them.
Method:  A cross sectional study is conducted with face-to-face questionnaire on 127 healthcare workers working at  medical laboratory in 21 hospitals covers public, private and university hospital in İzmir. The questionnaire consists of 3 parts. In the first part, there are 6 questions about the socio-demographic and working life characteristics of the participants. In the second part, 11 questions about the practices of health institutions regarding EQC programs are included. In the last section, 19 expressions about the importance of EQC and the remaining 10 expressions are related to be applicability of the EQC programs in laboratories. In the analysis of the data, number, percentage, arithmetic mean, standard deviation, median, lowest and highest value are used as distribution indicators, along with Mann Whitney U and independent samples T-test. 
Results: The average duration of inclusion in the EQC programs of the laboratories was 8 years. The participants have largely made positive evaluations to the expressions about the importance of EQC and the applicability of the EQC program. It is indicated that the participants have lack of in-service training about EQC programs.  There is no statistically significant difference between the average score of perception level about the importance of and applicability of EQC programs' expressions, in terms of participants' age, gender (p>0.05). A significant difference was found between institution' working experience and the average score of perception level about the importance of the EQC programs' expressions; there was a significant difference between occupation and the average score of perception level about the applicability of the EQC programs' expressions (p<0.05). The participants (92.7%) specified that a comprehensive national EQC program was required.
Conclusion: It is important that medical laboratories participate in EQC programs. It is necessary for the participants to organize training programs by their institutions and support the employees' participation. It is essential that to be formed current and comprehensive performance standards which include all laboratory branches and a national, single-center EQC program and evaluation system structuring will be implemented by decision-makers.

Key Words: External Quality Control, Medical Laboratory,  Quality in Healthcare and Accreditation Accreditation