Mandibular kemik defektlerinde lokal ve sistemik preoperatif deksametazon uygulamasının kemik doku iyileşmesi üzerindeki etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of local and systemic preoperative dexamethasone application on bone tissue healing in mandibular bone defects
Yazar: ŞEYMA BAYAZIT
Danışman: DOÇ. DR. GÜNAY YAPICI YAVUZ
Adıyaman Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Deksametazon = Dexamethasone ; Kemik defektleri = Bone defects ; Kırık iyileşmesi = Fracture healing ; Mandibulofasiyal defektler = Mandibulofacial dysostosis ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Kortikosteroidler, doğal yollarla vücuttan salgılanan steroid yapıdaki hormonlardır. Bu hormonların laboratuvarda sentezlenen analogları birçok tıbbi tedavilerde kullanılmaktadır. Yapılacak olan tedavi durumuna göre yüksek dozda ve uzun süreli kullanımlar osteoporoz, kemik kırıkları ve osteonekroz gibi önemli yan etkilere neden olmaktadır. Oral cerrahi pratiğinde genellikle düşük doz, kısa süreli ve idame tedavi gerektirmeden kullanımlar tercih edilmektedir. Ayrıca tedavi durumuna göre sistemik ve lokal etkili yöntemler uygulanabilmektedir. Bu çalışma işlem öncesi sistemik ve lokal olarak uygulanan tek doz kortikosteroid enjeksiyonlarının kemik doku üzerinde etkisinin histopatolojik incelenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Çalışmada toplam 84 Wistar Albino rat kullanıldı. Ratlar lokal ve sistemik uygulanan enjeksiyon grupları kendi içinde kontrol ve deney olmak üzere iki gruba ayrıldı. Kontrol grubuna işlem öncesi tek doz salin enjekte edilirken, deney grubuna tek doz deksametazon enjekte edildi. Ratların mandibula çene kemiğinde defekt oluşturuldu. Ratlar 3., 7. ve 40. günlerde sakrifiye edildi. Sakrifiye edilen ratların çene kemikleri çıkarıldı ve kemik doku iyileşmesi histopatolojik olarak incelendi. 
Yapılan değerlendirmeler sonucunda 40 gün sonrasında sakrifiye edilen deneklerin doku kesitlerinin histopatolojik incelemesinde fibroblastik doku artışı, yeni kemik yapımı ve nekroz oluşumu bakımından önemli bir fark görülmedi. Ancak 7 gün sonra sakrifiye edilen deney gruplarının doku kesitlerinde fibroblastik bağ doku artışının ve osteoblast sayısının daha az olduğu görüldü. Lokal ve sistemik etkili deksametazon enjeksiyonu yapılan gruplarda 40. günde nekrotik alanda artışın olduğu örnekler tespit edildi. 
Sonuç olarak tek doz kortikosteroid uygulamalarının kemik iyileşmesi üzerinde erken dönem iyileşmesinde gecikmeye sebep olduğu söylenebilir. Ayrıca lokal etkili uygulanan kortikosteroidlerin kemik hasarı bölgesinde nekroza sebep olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Corticosteroids are steroid hormones that are naturally secreted in the body. Laboratory-synthesized analogues of these hormones are used in many medical treatments. Depending on the procedure to be performed, high doses and long-term use cause important side effects such as osteoporosis, bone fractures and osteonecrosis. In oral surgery practice, low-dose, short-term use, generally without maintenance treatment is preferred. In addition, systemic and local effective methods can be applied depending on the treatment situation. Prior to the surgery, the effect of locally and systemically delivered single-dose corticosteroid injections on bone tissue was histopathologically examined in this study.
A total of 84 Wistar Albino rats were used in the study. Rats were divided into two groups as local and systemic injection groups as control and experiment. Before the procedure, the experimental group received a single dosage of dexamethasone while the control group received a single dose of saline. A defect was created in the mandible bone of the rats. Rats were sacrificed on the 3rd, 7th and 40th days. The mandible bones of the sacrificed rats were removed and bone tissue healing was examined histopathologically.
As a result of the evaluations, in the histopathological examination of the tissue sections of the subjects who were sacrificed after 40 days, no significant difference was observed in terms of fibroblastic tissue increase, new bone construction and necrosis formation. However, fibroblastic connective tissue increase and the number of osteoblasts were less in the tissue sections of the experimental groups that were sacrificed after 7 days. In the groups that received local and systemic dexamethasone injection, samples with an increase in the necrotic area were detected on the 40th day.
As a result, it can be said that single-dose corticosteroid applications cause a delay in bone healing in the early period. In addition, it should be considered that locally applied corticosteroids may cause necrosis in the area of bone damage.