Özel eğitim okulu yöneticilerinin öğretim liderliği davranışları ile öğrenen okul arasındaki ilişki ve bazı değişkenlere göre incelenmesi
The relationship between the teaching leadership behaviours of the managers of a special education school and a learner school and examination according to some variables
Yazar: BİRCE BAŞTUĞ
Danışman: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lider yöneticilik = Leader managership ; Okul yönetici algısı = School administrators perception ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Öğrenen okullar = Learning schools ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel eğitim okullarında görev yapan okul yöneticilerinin öğretim liderliği davranışlarını gerçekleştirme düzeyi ile öğrenen okul algısı arasındaki ilişkiyi saptamak ve bazı değişkenlere göre incelemektir. Araştırma deseni, ilişkisel tarama modeli olarak belirlenmiştir. Evrenden örneklem alınmamış tam sayım yöntemi kullanılarak örnekleme doğrudan ulaşılmıştır. Çalışmaya Ankara ilinden seçilen özel eğitim uygulama (III. Kademe) ve özel eğitim meslek okullarında (Lise) görev yapan 355 öğretmen katılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği (Şişman, 1997) ve Öğrenen Okul Ölçeği (Uğurlu, Doğan ve Yiğit, 2012) olmak üzere üç ölçek kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 20.00 programı aracılığıyla yapılmış olup normal dağıldığı tespit edilen ölçeklerde ''yüzde'', ''frekans'', ''bağımsız örneklem t-testi'', '' tek yönlü varyans analizi (One-way ANOVA)'', ''Pearson korelasyon analizi'', ''çoklu regresyon'' testleri uygulanmıştır. Araştırma sonucunda okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının alt boyutlarının tamamını çoğu zaman gösterdikleri; öğretmenlerin öğrenen okul olma  alt boyutlarından kişisel hakimiyet boyutu özelliklerini tamamen taşıdıkları diğer boyutların özelliklerini ise büyük ölçüde taşıdıkları; okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğrenen okul  arasındaki ilişkinin olumlu yönde ve yüksek düzeyde anlamlı olduğu; okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları alt boyutlarından okul amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması alt boyutunun öğrenen okulun zihni modeller alt boyutunu ve kişisel hakimiyet boyutunu, eğitim programı ve öğretim sürecinin yönetimi, öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi davranışlarını göstermeleri alt boyutlarının ise öğrenen okulun zihni modeller, paylaşılan vizyon ve kişisel hakimiyet alt boyutunu etkilediği; okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını gerçekleştirme düzeyleri ve öğrenen okulun gerçekleşme düzeyinin öğretmenlerin cinsiyet, yaş ve medeni durumlarına göre farklılık göstermediği; okul müdürlerinin öğretim liderliği davranış düzeyleri ve öğrenen okul olma algı düzeyleri için en fazla ortalamaya sahip grubun 21-30 yıl arası kıdemi olan ve kültür ve sanat branşında öğretmenler olduğu bulgularına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the research is to determine to the relationship between the teaching leadership behaviors of the school managers who take charge in special education schools and the perception of learner schools and examine according to some variables. Therefore, the research design was specified as the relational scanning model. The sample was reached directly by using the complete counting method without getting a sample from universe. 355 teachers being selected in Ankara and working at special education application (III. Level) and special education profession schools (high school) took part in the research. In the research, Personal Information Form, İnstructional Leadership Behavior Scala (Şişman 1997) and Learner School Scale (Uğurlu, Doğan and Yiğit, 2012) were used as data collection tool. SPSS 20.00 program was used for the statistical data analysis and "percent" , "frequency", "independent sample t-test", one way variance analysis (one-way ANOVA)", "Pearson correlations analysis", "multi regression" tests were applied. According to the results of the research, school principals generally show all subscales of the teaching leadership behaviors, teachers completely carry subscales of the personal control qualifications and they considerably carry the qualifications of other scales, the relationship between the behaviors of teaching leadership behaviors of school principals and learner school is positive and quite meaningful, the subscale of determination and share of school's aims as a subscale of the teaching leadership behaviors of school principals  affects the subscale of learner school's mental model and the scale of personal control and the subscales of education program and teaching process management, behaviors of teachers support and development affect the subscales of the learner schools'  mental model, vision and personal control, there is no difference between the level of displaying leadership behaviors of school principles and the level of effectuation of learner schools in terms of gender, age and marital status, for the level of leadership behaviors of school principals and and the perception level of learner schools, the highest average group is the group of teachers with 21-30 years experience  and in culture and art branches.