Koru ve Tesbihdere (Lapseki-Çanakkale) Epitermal Pb-Zn-Cu±Au±Ag Yataklarına ait Hidrotermal Akışkanların Kökeni ve Evrimi
Origin and Evolution of Hydrothermal Fluids in Koru and Tesbihdere (Lapseki-Çanakkale) Epithermal Pb-Zn-Cu±Au±Ag Deposits
Yazar: MUSTAFA ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. TOLGA OYMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Kararlı izotoplar = Stable isotopes ; Kıymetli madenler = Precious metals

Özet:
Koru bölgesi, Biga Yarımadası (Batı Anadolu, Türkiye) içinde Çanakkale ilinin 46 km kuzeydoğunda yer almakta ve ekonomik kurşun-çinko-bakır (gümüş-altın) cevherleşmeleri ile iyi bilinen bir sahadır.
Koru ve Tesbihdere yataklarındaki cevherleşmeler Oligosen yaşlı bazaltik andezit lavlar, dasitik lavlar-tüfler, riyolitik lavlar-domlar ve tüfler ile temsil edilen karasal, kalk-alkalin Tersiyer yaşlı volkanik kayaçlarda yer almaktadır. Riyolitik tüfler, Koru Deresi'ni oluşturan KB-GD doğrultulu faylar boyunca yüzlek veren küçük riyolitik domlar tarafından kesilmektedir. Koru bölgesindeki cevherleşmeler masif ile hidrotermal olarak breşleşmiş damarlar ve yan kayaç içinde ise saçınım ve stokvörk şeklinde oluşmaktadır. Galen, sfalerit, kalkopirit ve pirit ile birlikte daha az miktarda gümüş ve altın, Koru ve Tesbihdere yataklarında gözlenen en bol ve yaygın cevher mineralleridir. Fakat bu sülfidlerin içeriği ve dağılımı her bir cevherleşme içinde farklılıklar sunmaktadır.
Koru bölgesindeki sıvı kapanım çalışmaları, cevherleşmelerin geniş bir tuzluluk ve homojenleşme sıcaklık aralığına sahip su - sodyum klorür - kalsiyum klorür - magnezyum klorürce baskın cevher oluşturan akışkanlardan meydana geldiğini göstermektedir. Tuzluluklarda ve homojenleşme sıcaklıklarındaki bu değişim yüksek bir sıcaklık gradyanı ile ilişkili olabilir. Termal gradyana ait bu değişimler sığ sokulumlu bir magma odası ile açıklanabilmektedir. Diğer yandan, oksijen-hidrojen izotop değerleri derin dolaşımlı meteorik sular ile civarda gözlenen volkanik kayaçlar arasında izotopik bir değişim sonucu, magmatik ve meteorik sular arasında akışkan karışımını desteklemektedir. Ayrıca, kurşun izotop çalışmaları bu yataklardaki çoğu kurşunun Oligosen volkanik kayaçlarından geldiğini ve muhtemelen Eosen volkanik kayaçlarından da ufak bir katkının varlığına işaret etmektedir.
Koru ve Tesbihdere yatakları yay-ardı havza genişlemesi ile ilişkili bimodal volkanizmanın riyolitik domlarında yer alan ve oluşan örnek bir ortaç sülfidasyon epitermal yatak sistemine uymaktadır.

Abstract:
Koru region is a well known district with its economic lead-zinc-copper (silver-gold) mineralization and it is located 46 km northeast of Çanakkale in the Biga Peninsula, of western Anatolia, Turkey.  
Mineralization in Koru and Tesbihdere deposits are hosted by Tertiary subaerial, calc-alkaline volcanic rocks which are represented by Oligocene basaltic andesite lavas, dasitic lavas-tuffs, rhyolitic domes-lavas and tuffs. Rhyolitic tuffs were cut off by small rhyolitic domes and lavas which arranged along NW-SE trending faults that formed the Koru River. Mineralization in Koru region is composed of massive to hydrothermally-brecciated veins, and in the hanging wall as dissemination and stockwork. The most abundant and common ore minerals of the Koru and Tesbihdere deposits are galena, sphalerite, chalcopyrite and pyrite with lesser amount of silver and gold, but the content and distribution of the sulfides vary for each mineralization.
Fluid inclusion studies in Koru region display water - sodium chloride - calcium chloride - magnesium chloride dominant ore-forming fluids with wide range of salinities and homogenization temperatures. This variation in salinities and homogenization temperatures can be related to a high temperature gradient. Changes in thermal gradient can be explained by a shallow level magma chamber. On the other hand, oxygen-hydrogen isotope values support the mixed character of fluids between meteoric and magmatic water as a result of isotopic exchange between the deep circulated meteoric water and surrounding volcanic rocks. Furthermore, lead isotope studies indicate that most of the lead in these deposits is derived from the Oligocene volcanic rocks, possibly with some smaller contribution from the Eocene volcanic rocks. 
Koru and Tesbihdere deposits are likely an example of intermediate sulphidation epithermal systems formed and hosted in rhyolitic domes of bimodal volcanism associated with back-arc extension.