Morfin bağımlısı ratlarda yoksunluk döneminde sükroz tüketiminin anksiyete, depresyon ve yeme davranışı üzerine etkisi
The effect of sucroose consumption on anxiety, depression and eating behavior in during the withdrawal period of morphine-addicted rats
Yazar: SERKAN ASLAN
Danışman: PROF. DR. EDA KÖKSAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bağımlılık = Dependency ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Depresyon = Depression ; Dopamin = Dopamine ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Morfin = Morphine ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Sakaroz = Sucrose ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Madde bağımlılığı son yıllarda önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Bu çalışmada morfin yoksunluk döneminde sükroz tüketimi ile serum insülin ve leptin seviyesi, beyin Dopamin-2 reseptör(D2R) ifadesi, yem tüketimi ve anksiyete-depresyon bulguları arasındaki ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan 36 erkek Wistar rat 6 gruba (kontrol, sükrozsuz, %5'lik sükroz, %10'luk sükroz %20'lik sükroz, bağımlılık test grubu) ayrılmıştır ve 14 gün boyunca kontrol grubuna i.p. salin diğer gruplara i.p. morfin uygulaması yapılmıştır. 14 gün sonra bağımlılık test grubuna nalokson uygulanarak bağımlılık semptomları gözlemlenmiş ve bu grup sakrifiye edilmiştir. Diğer gruplar 1 hafta süresince farklı oranlarda sükrozlu su ile ad libitum olarak beslenmiştir. Deney süresince ratların yem, su tüketimleri ve vücut ağırlıkları ölçülmüştür. Deney protokolünün sonunda anksiyete ve depresyonun belirlenmesi için yükseltilmiş artı labirent ve zorunlu yüzme testleri uygulanmış ve ardından ratlar sakrifiye edilmiştir. Ratların serum leptin ve insülin seviyeleri ELISA yöntemiyle, beyin dokusunda D2R ifadesi ELISA ve indirekt immünohistokimyasal yöntemle belirlenmiştir. Yoksunluk döneminde yem tüketim miktarının sükrozsuz grupta arttığı, sükroz alan gruplarda azaldığı belirlenmiştir (p<0,05).Yoksunluk döneminde sıvı tüketim miktarının kontrol grubunda diğer gruplara göre düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ratların sükroza ilk erişiminde en fazla sıvı tüketen grubun %10'luk sükroz grubu olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sükroz tüketen grupların, yükseltilmiş artı labirent ve zorunlu yüzme testlerindeki anksiyete ve depresyon seviyesinin sükrozsuz gruba göre daha fazla olduğu ve gruplar arasında en fazla anksiyeteye %10'luk sükroz grubunun sahip olduğu tespit edilmiştir (p>0,05). Nükleus akumbens D2R immünoreaktivitesinin %10'luk sükroz grubunda kontrol grubuna göre azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Gruplar arasında ELISA insülin ve D2R düzeylerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Leptin seviyesinin  %20'lik sükroz grubunda %10'luk sükroz ve kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak yoksunluk döneminde sükroz tüketen ratların yem tüketimlerinin azaldığı, sıvı tüketimlerinin arttığı görülmüştür. Ayrıca beyin D2R ifadesinin sükroz tüketimine bağlı olarak en çok %10'luk sükroz grubunda azaldığı görülmektedir. Madde yoksunluğu döneminde tüketilen şekerli içeceklerin ve besinlerin beyin ödül sistemi, anksiyete ve depresyon seviyesi ile olan ilişkisi hakkında daha aydınlatıcı yorumlar yapılabilmesi için hayvan deneyleri çalışmalarının klinik çalışmalar ile desteklenmesine ihtiyaç vardır.

Abstract:
Substance use disorder has become an important public health problem in recent years. In this study, it was aimed to examine the relationship between sucrose consumption and serum insulin and leptin levels, brain Dopamine-2 receptor (D2R) expression, chow consumption and anxiety-depression findings during morphine withdrawal period. The 36 male Wistar rats used in the study were divided into 6 equal groups (control, sucrose-free, 5% sucrose, 10% sucrose, 20% sucrose, addiction test group) and i.p. saline was applied to the control group and i.p. morphine was administered to the other groups for 14 days. After 14 days, addiction symptoms were observed by applying naloxone to the addiction test group and group were sacrificed. Other groups were fed with sucrose water at different rates ad libitum for 1 week. During the experiment, food, water consumption and body weights were measured. At the end of the experimental protocol, the elevated plus maze and forced swimming tests, which are behavioral tests, were applied to determination of anxiety and depression, and then the rats were sacrificed. Serum leptin and insulin levels of the rats were determined by ELISA method, D2R expression in brain tissue was determined by ELISA and indirect immunohistochemical methods. It was determined that the amount of chow consumption increased in the sucrose-free group and decreased in the groups that received sucrose during the withdrawal period (p<0.05). The amount of fluid consumption during the withdrawal period was found to be lower in the control group compared to the other groups (p<0.05). It was determined that the group that consumed the most fluid amount at the first sucrose access of the rats was the 10% sucrose group (p<0.05). During the elevated plus maze and forced swimming tests, it was determined that the sucrose-consuming groups had higher anxiety and depression levels than the sucrose-free group (p>0.05), and the 10% sucrose group had the most anxiety among the groups. It was determined that the nucleus accumbens D2R immunoreactivity was decreased in the 10% sucrose group compared to the control group (p<0.05). There was no significant difference in ELISA insulin and D2R levels between the groups. Leptin level was found to be significantly higher in the 20% sucrose group compared to 10% sucrose and control groups (p<0.05). As a result, reduction of the food consumption and increasement of the fluid consumption was observed among the rats which consumed sucrose during withdrawal period.  In addition, it is seen that brain D2R expression decreases mostly in the 10% sucrose group, depending on the consumption of sucrose. Animal expriments needed to be supported by clinical studies in order to give more informative explanations on relations between sugary drinks and foods with brain reward system, anxiety and depression levels during withdrawal period.