Hasta çocuk, ebeveyn ve sağlık çalışanı perspektifinden çocukların hakları: Kim ne diyor?
Children's rights from the perspective of the sick child, parent and health worker: Who says what?
Yazar: EMİNE BAYBABA
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLA YİĞİTBAŞ
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Hakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Hasta hakları = Patient rights ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Çocuk hakları = Children's rights ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocuk hakları, hukuksal ve etik anlamda, tüm dünya çocuklarının doğumları ile sahip oldukları, temel haklardandır. Çocuk haklarının ihlali giderek büyüyen ve müdahalesi zor olan bir durum olarak değerlendirilmektedir. 
	Bu araştırmanın amacı; hasta çocukların haklarının çocuğun kendisi, ebeveyni ve çocuğun tedavi ve bakımını üstlenen sağlık personelince nasıl algılandığını saptamaktır. Ayrıca hasta çocukların haklarına bu üç grubun yaklaşımlarında fark oluşturan ve etkili olan sosyo-demografik özellikleri belirlemektir. 
	Araştırma nicel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Veriler tanımlayıcı kesitsel tipte olarak toplanmıştır. Evreni bilinen gruptan örneklem hesaplaması yapılmış araştırmaya 246 kişi dâhil edilmiştir. Araştırma öncesinde etik kurul izni alınmış katılımcılar Helsinki kriterleri kapsamında ankete ekli olan bilgilendirme metni ile hem yazılı olarak hem de sözlü olarak bilgilendirilmiştir. Araştırma verileri değerlendirilirken kategorik değişkenler için sıklıklar (sayı, yüzde), sayısal değişkenler için ise tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma) verilmiştir. İki bağımsız kategorik değişken arasındaki ilişkiler Ki-Kare analizi ile kontrol edilmiştir. İki kategorili bir bağımlı değişken üzerinde diğer değişkenlerin etkisini incelemek amacıyla İki Durumlu Lojistik Regresyon Modeli kurulmuştur. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi 0.05 alınmıştır.
Çocukların yaş ortalaması 13,40±1,87 olup %67,1'i hastaneye ilk kez yatmıştır. Çocukların tamamı hastanede yatıyor olma nedeniyle en yoğun olarak negatif/olumsuz duygu yaşamaktadır. Ebeveynlerinin yaş ortalaması ise 37,05±9,20 olup %97,6'sı çocuğunun hastanede yatıyor olması nedeniyle ambivalan duygu yaşadığını belirtmiştir. Sağlık çalışanlarının yaş ortalaması 33,76±8,55'dir ve %46,3'ü hasta çocuğu hizmet verdiği için en yoğun pozitif/olumlu duygu yaşadığını belirtmiştir.
Hasta çocuk, çocuğun ebeveyni ve sağlık çalışanı şeklinde oluşturulan gruplamanın "Hasta Çocuklar Kendi Hak ve Sorumlulukları Konusunda Bilgilendirilmelidir" bağımlı değişkeni üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etki oluşturmuştur (p<0,05). Buna göre sağlık çalışanlarının "Hasta Çocuklar Kendi Hak ve Sorumlulukları Konusunda Bilgilendirilmelidir" bağımlı değişkenine hayır/kararsızım cevabı verme oddsu oddsu (risk faktörlerinin  sonuç değişkenlerine olan etkisini tespit etmek için kullanılan ölçü)  hasta çocuklardan 5,731 kat daha fazla bulunmuştur (OR=5,731). 
Çocuk hakları konusunda bilgi düzeyleri açısından farklılıklar ve yetersizlikler bulunmakta olup bu bilgilerin hasta çocukla birlikte olan ebeveyne, sağlık çalışanına ve çocuğun kendisine de yapılması gerekmektedir.

Abstract:
Children's rights are fundamental rights that have all children of the world, legally or ethically, at birth. Violation of children's rights is considered to be a growing and difficult situation to intervene.
The purpose of this research; is to determine how the rights of sick children are perceived by the child himself, his parents and the health personnel who undertake the treatment and care of the child. It is also  to determine the socio-demographic characteristics that make a difference and are effective in the approaches of these three groups to the rights of sick children.
The research was carried out with quantitative method. The data were collected as descriptive cross-sectional type. 246 people were included in the study, whose sample was calculated from the group whose universe is known. Participants, whose ethics committee approval was obtained before the study, were informed both in writing and orally with the information text attached to the questionnaire within the scope of Helsinki criteria. While evaluating the research data, frequencies (number, percentage) for categorical variables and descriptive statistics (mean, standard deviation) are given for numerical variables. Relationships between two independent categorical variables were checked with Chi-Square analysis. Two-state Logistic Regression Model was established to examine the effect of other variables on a two-category dependent variable. Statistical significance was taken as 0.05 in the analyzes.
The mean age of the children was 13.40±1.87, and 67.1% of them were hospitalized for the first time. Since all of the children are hospitalized, they experience the most intense negative/negative emotions. The mean age of their parents was 37.05±9.20 years, and 97.6% of them stated that they had ambivalent feelings because their child was in the hospital. The mean age of healthcare professionals is 33.76±8.55, and 46.3% of them stated that they experienced the most intense positive/positive emotion because their sick child was serving.
There was a statistically significant effect on the dependent variable of "Sick Children Should Be Informed About Their Rights and Responsibilities" of the grouping formed as sick child, child's parent and health worker (p<0.05). Accordingly, the odds of giving no/undecided response to the dependent variable of "Sick Children Should Be Informed About Their Rights and Responsibilities" was found to be 5,731 times higher than that of sick children (OR=5,731).
There are differences and inadequacies in terms of knowledge about children's rights, and this information should be given to the parent, healthcare worker and the child himself/herself with the sick child.