Özel yetenekli öğrencilere bilim ve sanat merkezlerinde uygulanan Türkçe eğitimi: Bir durum çalışması
Turkish education applied in science and art centers to gifted students: A case study
Yazar: OZAN ALEVLİ
Danışman: DOÇ. DR. ALPASLAN OKUR
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Dil eğitimi = Language education ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuklar-üstün yetenekli = Child-gifted ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretim uygulamaları = Teaching practices ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmanın amacı, bilim ve sanat merkezlerindeki Türkçe eğitiminin niteliğine ilişkin öğretmen, öğrenci ve velilerin görüşlerini ortaya koymak, öğretmenlerin öğretim sürecindeki uygulamalarını tespit etmek ve elde edilen veriler ışığında Türkçe eğitimini değerlendirip öneriler sunmaktır. Özel yetenekli öğrenciler normal gelişim gösteren akranlarına göre bazı bireysel farklılıklara sahiptir ve özel eğitime ihtiyaçları vardır. Özel yetenekli öğrencilerin alacağı eğitim onların hazır bulunuşlukları, ilgi ve öğrenme stillerine göre planlanmalı, öğretim programlarının içerik, süreç, öğrenme ortamı ve ürün ögelerinde buna göre değişiklikler yapılmalıdır. 
Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin farklı bölgelerindeki BİLSEM'lerden ölçüt örnekleme ile seçilen 19 öğretmen, 29 öğrenci ve 19 veli oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış öğretmen, öğrenci ve veli görüşme formları, yarı yapılandırılmış gözlem formu, yansıtıcı öğrenci günlükleri ile dokumanlar kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre, BİLSEM'lerde Türkçe dersine giren öğretmenlerin, özel yetenekli öğrencilerin özelliklerine uygun olarak içerik, süreç, ürün ve öğrenme ortamında farklılaştırma ve zenginleştirme yaptıkları, öğretim sürecinde öğrencilerin ilgisini çeken çeşitli materyaller kullandıkları, değerlendirmede çoklu ölçme araçlarına ve değerlendirme yöntemlerine yer verdikleri görülmüştür. Bununla birlikte etkinlik içeriklerinin daha soyut ve karmaşıklık özelliği göstermesi için revize edilmesi, ileri içeriğin artırılması, öğretim sürecinde farklı strateji, yöntem ve tekniklere, üst düzey düşünme becerilerine ve açık uçlu problemlere daha çok yer verilmesi, görsel, teknolojik ve oyun tabanlı materyallerin geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Öğrencilerin bilim ve sanat merkezlerindeki Türkçe eğitimi konusunda olumlu görüşlere sahip oldukları, Türkçe etkinliklerini farklı, yaratıcı ve eğlenceli buldukları, süreç odaklı etkinliklerden, özellikle sahne sanatlarından ve yaratıcı yazma etkinliklerinden hoşlandıkları, öğretim süreci sonunda çeşitli ve sentez ürünler oluşturdukları tespit edilmiştir. Veliler  BİLSEM'deki Türkçe eğitiminin öğrencilerin temel dil becerilerini ve iletişim becerilerini geliştirdiğini, ayrıca yeteneğe yönelik çalışmalar yapıldığı için öğrencilerin yeteneklerini keşfetmede ve hedeflerini belirlemede daha rahat olduklarını ve özgüvenlerinin geliştiğini vurgulamışlardır. Öğretmenlerin, öğrencilerin ve velilerin ifade ettiği planlama ve politikalar ile öğretim sürecine yönelik istek ve önerilerin dikkate alınması durumunda BİLSEM'lerde Türkçe eğitiminden daha fazla verim alınabileceği öngörülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to present the views of teachers, students and parents about the quality of Turkish education in science and art centers, to determine the applications of teachers in the teaching process and to evaluate the Turkish education in the light of the obtained data and to offer suggestions. Gifted students have some individual differences compared to their peers and so they need special education. The training of these gifted students should be planned according to their readiness level, interests and learning styles, and changes should be done in elements like content, process, learning environment and product elements of the curriculum accordingly.
In this research, a case study desing which is among the qualitative research approaches was used. The study group of this research is chosen as 19 teachers, 29 students and 19 student's parents from various science and art centers from different regions of Turkey in 2017 - 2018 Academic Year. Data were collected through semi-structured teacher, students and parents interview forms, semi-structured observations, reflective students diaries and documents. The data were analyzed by using content analysis and descriptive analysis methods.
According to the research results, it is seen that teachers who attend Turkish courses in science and art centers, differentiate and enrich in content, process, product and learning environment according to the characteristics of gifted students, they use various materials that attract students' attention in the teaching process, and they include multiple measurement tools and evaluation methods in the evaluation. In addition to this, it is concluded that the activity contents should be revised in order to show more abstract and complexity, the sophisticated content in the teaching process should be raised, through teaching process different strategies, methods and techniques, higher-order thinking skills and open-ended problems shoulde take place more, and visual, technological and game-based materials should be developed. It is confirmed that students have positive opinions about Turkish education in science and art centers, they describe Turkish activities as different, creative and fun, they like process-oriented activities, especially performing arts and creative writing activities, and they create various and synthesis products at the end of the teaching process. Parents emphasized that the Turkish language education in science and art center has improved the students' basic language skills and communication skills, and that they are more comfortable and self-confident in their ability to explore their talents and to determine their goals. It is predicted that more efficiency could be yielded in the Turkish education in science and art centers with the planning and policies that teachers, students and parents expressed and on the condition that the wishes and suggestions about the teaching process is taken into account.