Dertli Divani'nin hayatı, sanatı ve eserlerinin müzikal analizi
Musical analysis of the life, art and works of the Dertli Divani
Yazar: FEYZİ YAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. FERDİ KOÇ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Aykut, Veli = Aykut Veli ; Aşık edebiyatı = Minstrel literature ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Biyografi = Biography ; Halk müziği = Folk music ; Müzikal analiz = Musical analysis ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Türküler = Folk songs

Özet:
Türkiye'de âşıklık geleneğinin yoğun olarak yaşandığı yerlerden biri Şanlıurfa'nın Kısas Mahallesi'dir. Burada eski tarihlerden günümüze kadar birçok âşığın yetiştiği bilinmektedir. Kısas'ta doğup günümüz yüzyılında bu âşıklık geleneğini devam ettiren âşıklardan biri de asıl adı Veli Aykut olan Dertli Divani'dir. Dertli Divani, ozanlığın vermiş olduğu çalıp söyleme geleneği ile yeni eserler ortaya koymuş olmasının yanı sıra, derlemeci ve besteci özelliği ile de Türk halk müziğine katkı sağlamıştır. Ozan, 2010 yılında UNESCO tarafından Âşıklık ve Zakirlik alanında "Yaşayan İnsan Hazinesi" ödülüne layık görülmüştür. Ardından deneyimlerini insanlarla paylaşmak isteyen Divani, 2011 yılında Mekteb-i İrfan Topluluğunu kurmuş ve bu topluluk ile binlerce insana ulaşmıştır. Bireysel olarak gerçekleştirdiği konserlerle beraber Mekteb-i İrfan Topluluğu ile de hem yurtiçi hem de yurtdışında çeşitli platformlarda konserler vermiştir. Türk halk müziğinin tanıtılması ve yaşatılması hususunda etkin rol almış olan Divani'nin, halen bu hedef doğrultusunda büyük emek ve çaba sarf ettiği görülmektedir.
Araştırmalar sonucunda, TRT nota arşivinde ozana ait sadece üç eserin yer aldığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada, Dertli Divani'nin bugüne kadar çıkarmış olduğu 6 albümde yer alan, sözü ve müziği kendisine ait 28 türkü ele alınmıştır. Bu türküler, mevcut kayıtlardan notaya alınıp, eserlerin müzikal analizleri yapılmıştır. Müzikal analizi yapılırken, eserlerin ses sahaları, seyir özellikleri, dizileri, ölçü yapıları belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada ele alınan eserlerin usul başta olmak üzere, makamsal ve seyir yapılarında da zenginlik göze çarpmaktadır. Yine eserlerde Arapça ve Farsça kelimeler kullanılmış olup, Alevi-Bektaşi inancına ait söz unsurlarının ağırlıklı olarak kullanıldığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
The Kısas District of Şanlıurfa is one of the place that to be lived intensely the tradition of minstrelys in Turkey. That is known; from ancient history to the present a lot of minstrel have been growed up in this place. One of the lovers who was born in Kısas and continues this tradition of minstrelsy in today's century is Dertli Divani, whose real name is Veli Aykut. The Dertli Divani not only produced new works with the tradition of playing and singing the poet, but also contributed to Turkish Folk Music as a compiler and composer. The minstrel was awarded by UNESCO in 2010 as the "Treasure of People Living". Then, the Divani who wanted to share his experiences with people founded Mekteb-i Irfan community in 2011 and reached thousands of people with this community. In addition to the concerts he performed individually, he gave concerts with the Mekteb-i Irfan group on various platforms both in Turkey and abroad. It is seen that Divani, who played an active role in promoting and keeping Turkish Folk Music alive, still exerts great effort towards this goal.                                
As a result of the researches, it was determined that there were only 3 works of belong to minstrel in the TRT note archive. In this study, 28 folk songs of which the lyrics and music belong to him, which were included in the 6 albums that Dertli Divani has released so far, have been addressed. These folk songs were noted from existing recordings and musical analyzes of the works were made. While performing the musical analysis, the sound fields of the works, their navigational features, sequences, and measurement structures were tried to be determined. The richness of the works considered in the study, especially in the style, in the modal and navigational structures stand out. Again, Arabic and Persian words were used in the works, and it was observed that the phrases belonging to the Alevi-Bektashi creed were mainly used.