Bir sosyal bilimler alanı olarak çeviribilim ve disiplinlerarasılık bağlamında çeviribilim paradigmaları
Translation studies as a branch of social sciences and it's paradigms in terms of interdisciplinarity
Yazar: MERAL CAMCI
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NİHAL AKBULUT ; PROF. DR. ALİ TURGAY KURULTAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı / Çeviri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Disiplinlerarası = Interdisciplinary ; Sosyal bilimler = Social sciences ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Bu çalışmanın amacı çeviribilimin bir sosyal bilimler alanı olarak doğasını ve sosyal gerçekliğinin inşa sürecini tarihsel ve ilişkisel olarak incelemektir. Çeviribilimin sosyal bilimler alanı olarak tanımlanmasının gerekçeleri, öteki sosyal bilimler alanlarıyla disiplinlerarası ilişkileri de göz önünde tutularak irdelenmiştir. Bilgi-kuramsal bir tez olmakla birlikte çeviribilimin kuramsal ve uygulamalı alt alanları arasındaki diyalektik ilişkiye vurgu yapmak ve her iki alt alanının birbirine etki ve katkısını gözlemlemek üzere çeviri alanının eyleyenleri ve akademisyenlerinin verili bir çeviri olayı (Türkiye'de çevirmen yargılanmaları) üzerine ürettikleri bir dizi metin, örneklenerek, betimleyici ve eleştirel bir gözle ve çeviriye sosyolojik yaklaşımların kavramlarıyla incelenmiştir. Bu çözümlemenin çıktıları çeviribilimin sosyoloji ile disiplinlerarası arayüzünün kavramları kullanılarak yorumlanmıştır. Çeviri sosyolojisi veya çeviribilim sosyolojisi olarak adlandırılan disiplinlerarası arayüze ulaşan tarihsel ve ilişkisel süreçte, çeviribilimin dilbilim ve yazın alanından kopuşu, çeviribilimin özerk bir bilim alanı olarak tanımlandığı çeviribilim paradigması ve kuramsal-yöntemsel dönemeçleri öz-düşünümsel bir yaklaşımla irdelenmiştir.

Anahtar Sözcükler: 
çeviribilim paradigması, kültürel dönemeç, ideolojik dönemeç, sosyolojik dönemeç, çeviri sosyolojisi, çeviribilim sosyolojisi, öz-düşünümsellik, eleştirel çeviribilim

Abstract:
The aim of this study is to scrutinize the nature of translation studies as a discipline of social sciences and the construction of its social reality in a historical and relational context. The rationale behind the definition of translation studies as a branch of social sciences has been studied within the context of interrelationship between translation studies and other social sciences. This study is mainly a theoretical study. Nevertheless it has also an emprical part, where a series of discourses produced by the agents of the field and academics on a verified translational issue (the judging process of translators in Turkey) has been analysed by means of descriptive investigation and in the light of critical approaaches. The purpose of this analysis is to emphasize the dialectical relationship between the theoretical and the applied sub-branches of translation studies and to observe the impact and contribution of the branches one to the other. The outputs of this analysis have been discussed by using specific concepts which have evolved from the interdisciplinary relationship of translation studies and sociology. The process, which has led to the interdisciplinary interface and is referred to as translation sociology and/or sociology of translation, has been studied in a self-reflexive way with focal points especially on the disengagement of translation studies from the linguistics and literary studies, in parallel with the paradigm of translation studies with its theoretical and methodological turns. 

Key words: 
translation studies paradigm, cultural turn, ideological turn, sociological turn, translation sociology, sociology of translation studies, self-reflexivity, critical translation studies