Meslek liselerinde muhasebe eğitiminin uluslararası muhasebe eğitim standartları açısından değerlendirilmesi: Gaziantep ili örneği
Evaluation of accounting education in vocational high schools in terms of international accounting education standards: The case of Gaziantep
Yazar: MEHMET CANTÜRK
Danışman: PROF. DR. MAHMUT KARĞIN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Liseler = High schools ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Muhasebe eğitimi = Accounting education ; Muhasebe ve finansman eğitimi = Accounting and finance education ; Standartlar = Standards ; Uluslararası muhasebe = International accounting ; Uluslararası standartlar = International standarts

Özet:
Dünyadaki globalleşme hareketleri, ticari hayattaki karşılıklı ilişkileri, parasal hareketleri, değişik ülkelerde yatırım yapılabilecek sahaların aranmasını ve deniz aşırı finansal faaliyetlerin artmasını sağlamıştır. Bu gelişme, uluslararası alanda geçerliliği olan ortak bir muhasebe ve finansal raporlama standartları oluşturulmasını zorunlu hale getirmiştir.

Standartlar, finansal tablolardaki varlık ve yükümlülüklerin en doğru ve şeffaf bir şekilde yansıtılması esasına dayanarak hazırlanmaktadır. Firmalar, bu standartlara uygun finansal raporlama çıktıları aldıkları takdirde, varlık ve yükümlülüklerini  küresel bir finans dili ile gösterebilmektedir.

Standartlara uygun finansal raporların hazırlayıcıları ise muhasebe meslek mensuplarıdır. Muhasebe meslek mensuplarının ortak bir dilde finansal raporlama yapabilmeleri için öncelikle uluslararası standartlarda eğitim almış olması gerekmektedir. Bu doğrultuda, muhasebe mesleğinde etkin bir mesleki eğitimin üst düzeyde verilebilmesi amacıyla hazırlanan Uluslararası Muhasebe Eğitim Standartları (IES), aday meslek mensuplarının kazanması gereken temel yetkinlikleri içermektedir. Bu yetkinlikler ülkemizde ilk olarak mesleki ve teknik eğitim genel müdürlüğüne bağlı ortaöğretim kurumları olan mesleki ve teknik anadolu liselerinde verilmeye başlanmaktadır. Yetkinlikler, mesleki ortaöğretimde ne kadar olması gerektiği gibi standart bir bütün halinde öğrencilere aktarılırsa ilerleyen eğitim kademelerinde uyum ve sonrasında meslek hayatında gelişim o kadar hızlı olacaktır.

Bu kapsamda, ülkemizde meslek liselerinde verilen muhasebe eğitiminin uluslararası standartlara ne kadar yakın olduğunu anlamak, öğrenci ve öğretmen bakış açılarıyla bu standartlarda eğitim verilip verilmediğini tespit etmek, öğretmen ve öğrencilerin demografik yapılarını ortaya koyarak, öğretmen ve öğrencilerin meslek liselerindeki muhasebe eğitiminin uluslararası muhasebe eğitimi standartlarında verilip verilmediğine ilişkin görüşlerinin demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık içerip içermediğini belirlemek çalışmanın amacını oluşturmaktadır.

Amaç doğrultusunda, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Gaziantep ili genelinde muhasebe eğitiminin verildiği 21 ortaöğretim kurumunda görev yapan 125 muhasebe öğretmeni ve öğrenim gören 580 muhasebe son sınıf öğrencisine aynı amaçları ölçmeye yönelik iki bölümden meydana gelen 5'li likert tipi iki farklı anket ölçeği uygulanmıştır.

SPSS 22 istatistik programı aracılığıyla girişi sağlanan verilerden elde edilen analizler sonucunda öğretmen ve öğrencilerin, meslek liselerinde verilen muhasebe eğitiminin uluslararası muhasebe eğitim standartlarında verilip verilmediğini ölçmeye yönelik kimi ifadelere verdikleri yanıtlar birbirinden farklı olmakla beraber, genel olarak öğretmen ve öğrenciler, meslek liselerindeki muhasebe eğitiminin sınırlı da olsa uluslararası muhasebe eğitim standartlarında olduğu görüşünü belirtmişlerdir. Bununla birlikte ankete katılan öğrenciler, uluslararası muhasebe eğitimi standartlarında eğitim aldıkları görüşüne, öğretmenlerine göre biraz daha fazla katıldıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmen ve öğrenciler IES1, IES5, IES6 ve IES7 standardında muhasebe eğitimi verildiğine ilişkin görüşlerinde hemfikirdir. Buna göre, bu standartların sınırlı da olsa verilen eğitime yansıdığı söylenebilir. Diğer yandan IES2, IES3 ve IES4 standartlarında eğitim verildiğine ilişkin öğretmenlerin görüşleri, öğrencilerine göre çok daha sınırlıdır.

Öğretmen ve öğrencilerin demografik değişkenlere göre IES'lere ilişkin görüşlerinde anlamlı birtakım farklılıklar bulunmuştur. Buna göre kadın öğretmenlerin IES2 standardı kapsamında öğrencilere eğitim verildiğine ilişkin görüşleri, erkek öğretmenlerin görüşünden daha olumludur. Öğrencilerde ise meslek dersi başarısı iyi ve çok iyi olan öğrencilerin IES'ler kapsamında eğitim gördüklerine dair görüşleri, meslek dersi başarısı çok kötü, kötü ve orta olan öğrencilerden daha olumludur. Yine iş imkânı ve kendi kararı ile meslek lisesini tercih eden öğrencilerin diğer nedenlerle meslek lisesini tercih etmek zorunda kalan öğrencilere nazaran, IES'ler kapsamında eğitim aldıklarına dair belirttikleri görüşleri daha olumludur.

Abstract:
Globalization movements in the world, mutual relations in commercial life, monetary movements, search for investment areas in different countries and overseas financial activities have increased. This development has made it necessary to establish a common accounting and financial reporting standards that are valid in the international arena.

The standards are prepared on the basis of reflecting the assets and liabilities in the financial statements in the most accurate and transparent way. If companies get financial reporting outputs in accordance with these standards, they can show their assets and liabilities with a global financial language.

The preparers of financial reports in accordance with the standards are professional accountants. In order for professional accountants to make financial reporting in a common language, they must first have received training in international standards. In this direction, the International Accounting Education Standards (IES), which were prepared in order to provide an effective professional 
education in the accounting profession at a high level, include the basic competencies that candidate professionals should acquire. These competencies are first given in vocational and technical Anatolian high schools, which are secondary education institutions affiliated to the general directorate of vocational and technical education in our country. If the competencies are transferred to the students as a standard whole as they should be in vocational secondary education, the faster the adaptation in the further education levels and the later the development in the professional life will be.

In this context, it is aimed to understand how close the accounting education given in vocational high schools in our country is to international standards, to determine whether education is given in these standards from the perspectives of students and teachers, to reveal the demographic structures of teachers and students, and to determine whether the accounting education in vocational high schools of teachers and students is given in international accounting education standards. The aim of the study is to determine whether there is a significant difference according to demographic variables.

In line with the purpose, two different 5-point Likert-type questionnaires consisting of two parts were applied to 125 accounting teachers and 580 accounting senior students studying in 21 secondary schools where accounting education was given throughout Gaziantep in the 2020-2021 academic year.

As a result of the analyzes obtained from the data entered through the SPSS 22 statistics program, the answers of teachers and students to some statements about measuring whether the accounting education given in vocational high schools is given in international accounting education standards are different from each other. They stated that it is in the international accounting education standards. However, the students who participated in the survey stated that they agreed with the opinion that they were educated in international accounting education standards a little more 
than their teachers. Teachers and students agree with their views that accounting education is provided in IES1, IES5, IES6 and IES7 standards. Accordingly, it can be said that these standards are reflected in the education given, albeit limited. On the other hand, the opinions of the teachers about the education in IES2, IES3 and IES4 standards are much more limited than their students.

There were some significant differences in the views of teachers and students on IES according to demographic variables. Accordingly, the opinions of female teachers that students are educated within the scope of the IES2 standard are more positive than the opinions of male teachers. On the other hand, the opinions of students with good or very good vocational course success that they are studying within the scope of IES are more positive than students with very bad, bad and moderate vocational course success. Again, the opinions of the students who chose vocational high school with job opportunity and their own decision, that they received education within the scope of IES, are more positive than students who had to choose vocational high school for other reasons.