Hisse senedi piyasalarında finansal bulaşıcılığın ve sürü davranışının analizi
Analysis of the impact of the global crisis on the bist30 index with the financial contagion model
Yazar: DİDEM ÖZDEN
Danışman: PROF. DR. MERT URAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Borsa = Stock exchange ; EGARCH model = EGARCH model ; Finansal bulaşıcılık = Financial contagion ; Hisse senetleri = Stocks ; Sürü psikolojisi = Herding behaviour ; Yatay kesit mutlak sapma = Cross sectional absolute deviation

Özet:
Küreselleşme ile birlikte serbestleşen finans piyasaları özellikle gelişmekte olan ekonomilerin kırılganlık sorunları ile karşı karşıya kalmalarına neden olmuştur. Bu nedenle yaşanan krizlerin diğer ekonomilerde hissedilme olasılığı giderek artmıştır. Bu durum Türkiye'nin de içinde bulunduğu yükselen piyasa ekonomilerinde kırılganlık ve istikrarsızlık olgularını ön plana çıkmıştır. 2008 yılında ABD'de başlayan Finans Krizi belli bir süre sonra küresel bir nitelik kazanmış ve birçok ekonomide kayıplara neden olmuştur. Bu durum ülkenin sadece temel göstergelerindeki yapısal sorunlara değinilerek açıklanamamıştır. Ülke ekonomisi temel makro ekonomik göstergelerinde başarılı olsa bile bir krizin yaratacağı bulaşıcılık etkisi ile karşı karşıya kalabilmektedir. Bu bağlamda krizin yarattığı panik havası yatırımcılar üzerinde krizin seyrini değiştirecek kadar önemli olmaktadır. O nedenle bu çalışmada sürü davranışını ile beraber bulaşıcılık etkisini test eden bir model kurulmuştur.
Bu çalışmanın amacı, 5 Temmuz 2006 – 12 Kasım 2019 dönemi günlük kapanış fiyatları üzerinden yatay kesit mutlak sapmaya dayalı olarak S&P500 endeksi ile BİST30 endeksi arasında finansal bulaşıcılık etkisi ve sürü davranışının varlığının test edilmesidir. Analiz dönemi, krizin etkilerini ayrıştırabilmek adına kriz öncesi ve kriz sonrası şeklinde olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Böylece krizin yayılmasında yatırımcı davranışlarının kriz öncesi ve sonrasında nasıl bir değişim gösterdiği anlaşılacaktır. Bu, yatırımcı davranışlarının hangi koşullarda nelerden etkilendiğini analiz edebilmek adına önemlidir. Bununla beraber, geliştirilen "Finansal Bulaşıcılık Modeli"nde her bir endeksin günlük kapanış fiyatları endeksin ait olduğu ülkenin para birimine dönüştürülerek test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, tüm dönem, kriz içeren dönem ve kriz sonrası dönem için  finansal bulaşıcılık etkisinin var olduğu görülmüştür. Buna karşın beklentinin aksine sürü davranışının sadece kriz sonrası dönemde var olduğu istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Farklı para birimleri ile yapılan testlerin ilişkinin yönü itibarıyla analiz sonuçlarını değiştirmediği ve bu yüzden değişkenlerde para cinsi uyumlaştırmasına gerek olmadığının belirlenmesi, çalışmanın bir diğer önemli bulgusudur.

Abstract:
Liberalized financial markets in combination with globalization caused emerging economies to face fragility problems. For this reason, the possibility of the crises being felt in other economies has gradually increased. In this case, the fragility and instability in Turkey as in cases in emerging market economies has come to the fore. The Financial Crisis that started in the USA in 2008 gained a global character after a certain period of time and caused losses in many economies. This situation could not be explained by referring only to the structural problems in the basic indicators of the country. Even if the country's economy is successful in its basic macroeconomic indicators, it is capable of being faced with the contagion effect of a crisis. In this context, the panic atmosphere created by the crisis is important enough to change the course of the crisis on investors.
Therefore, in this study, a model that tests herd behavior and its contagious effect has been established. The purpose of this study is to test the financial contagion effect and the presence of herd behavior between the S & P500 index and the BIST30 index, based on the cross-sectional absolute deviation over the daily closing prices for the period of 5 July 2006 - 12 November 2019. The analysis period is divided into pre-crisis and post-crisis in order to distinguish the of the crisis. Thus, the change in the investor behavior during the periods will be understood. This is important to analyze the change in the investor behavior under different conditions. Moreover, in the financial contagion model the daily closing prices for every index were tested by converting them into the currency of the country's index. According to the analaysisi results, it has been observed that there is a financial contagion effect for the whole, crisis and post-cirisis period. On the other hand, contrary to expectations herding behavior was found statistically and economically significant only inh the post-crisis period. Another important result of the study is that there is no need to converte the currincies. Because, the harmonization in variables do not change the direction of the relationship.