Ratlarda uzun süreli intraserebroventriküler deksmedetomidin uygulanmasının antinosiseptif ve nörotoksik etkisi
Antinociceptive and neurtoxic activity of long time intraserebroventricularly administered dexmedetomidine in rats
Yazar: ERSİN KÖKSAL
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ KARAKAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Spinal veya epidural anestezi süresini uzatmak amacıyla alfa agonistler sıklıkla lokal anestezik ajanlara ilave edilmektedir. Çalışmamızda ratlara deksmedetomidini intraserebroventriküler yoldan 5 gün boyunca uygulayarak, antinosiseptif etkinliğini ve spinal kord üzerindeki nörotoksik etkisini araştırmayı amaçladık.Etik Kurul onayı alındıktan sonra, 32 adet erkek, Wistar strain cinsi, 12-16 haftalık, 250-300 g ağırlığındaki ratlara 100 mg/kg intraperitoneal ketamin anestezisi uygulanarak intraserebroventriküler kateter takıldı. Ratlar, kateterizasyondan üç gün sonra rastgele iki gruba ayrıldı. Deksmedetomidin grubundaki ratlara (Grup D, n=16) 3µg (0.03 ml) deksmedetomidin, kontrol grubundaki ratlara (Grup K, n=16) ise 0.03 ml serum fizyolojik beş gün boyunca günde bir defa olacak şekilde uygulandı. Ratlar hergün enjeksiyon öncesinde ve enjeksiyondan sonra 5, 10, 20, 30, 40, 60, 90. dakikalarda antinosiseptif etki, sedasyon ve motor blok yönünden değerlendirildi. Antinosiseptif etki, sıcak zemin ve kuyruk batırma testlerinde maksimum olası etki yüzdesi (%MOE) olarak ölçüldü. Sedasyon, ses ve dokunma uyarılarına alınan yanıt ile, motor fonksiyon ise adımlama ve dönebilme reflekslerine bakılarak değerlendirildi. Her iki gruptaki ratların yarısı (8'er adet) 6. günde, kalan ratlar (8'er adet) ise 21. günde % 10'luk nötral formaldehit ile perfüzyon fikzasyon işlemi uygulanarak sakrifiye edildiler. Laminektomileri yapılıp medulla spinalisleri çıkarıldı, servikal ve lomber spinal korddan doku kesitleri alınarak parafin bloklara gömüldü. Her parafin bloktan 8 µ'luk dört kesit alınıp hematoksilen eosin ile boyandı. Kesitler ışık mikroskobunda gruplardan habersiz bir patolog tarafından ödem, gliozis gibi nonspesifik değişikliklere ve şiddetli reaksiyonu gösteren nöronal dejenerasyon bulguları ve inflamatuar hücre yoğunluğuna bakılarak değerlendirildi.Çalışmamızda, deksmedetomidin grubunda antinosiseptif etkinlik sıcak zemin testinde 5. dakikada başladı ve 30 dakika devam etti, kuyruk batırma testinde de 5. dakikada başladı ve 40 dakika devam etti. Deksmedetomidin uygulanan tüm ratlarda en az 60 dakika süren 1. dereceden sedasyon ve 30-40 dakika süren motor fonksiyon kaybı gözlendi. Spinal kordun her iki bölgesinden alınan kesitlerin morfolojik bulguları karşılaştırdığımızda gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0.05).Sonuç olarak; ratlarda intraserebroventriküler yolla uygulanan 3 µg'lık deksmedetomidin ile antinosiseptif, sedatif etki görülmektedir. Morfolojik açıdan gruplar arasında fark olmaması nedeniyle intraserebroventriküler yoldan 5 gün süreyle uygulanan deksmedetomidinin nörotoksisiteye neden olmadığını düşünmekteyiz.Anahtar sözcükler: Deksmedetomidin, antinosiseptif etki, sedasyon, nörotoksisite.

Abstract:
Alpha2 agonist agents are generally added to local anesthetics to prolong spinal or epidural anesthesia time. In our study, we aimed to investigate the antinociceptive and neurotoxic effect of dexmedetomine given intracerebroventricularly for five days.After Ethical Committe approval, rats were anesthetised with intraperitoneal 100 mg/kg ketamin and intracerebroventricular cathether was applied to 32 male, 12-16 weeks, 250-300 gr Wistar Strain rats. After 3 days of the catheterisation rats were divided into two groups at random. 3 ?g (0,03 ml) dexmedetomine was applied to the dexmedetomine group (Grup D, n=16) and 0,03 ml saline was applied to the control group (Grup K, n=16) for five days. Antinosiseptive effect, sedation and motor block were evaluated before the injection and at 5,10,20,30,40,60,90. minutes after injection. The rate of maximal posible effects (% MPE) was calculated in hot plate and tail immersion antinociceptive tests. Sedation was evaluated by the voice and touch stimulus, and motor function was evaluated by stepping and righting reflexes. Half of the rats in both groups (for eigth rats) at the sixth day and remaining rats at the 21th day were sacrified by perfusion fixation with 10% neutral formaldehit. Their medulla spinalis were get out after laminectomy, cervical and lomber spinal cord tissue cross-sections were taken and embeded in parafine blocks. By getting four 8 ? part from each parafine block, they were painted with hematoxilen eosin. Cross-sections were evaluated on light microscope by a pathologist who was blinded to the groups, for nonspecific changes like edema, gliosis and signs of neuronal degerenation and inflamatuar cell densityIn our study, antinosiseptive effect began 5 minutes after the injection and lasted for 30 minutes in hot plate test and in the tail flick test it began at the 5th minute and lasted for 40 minutes in the dexmedetomidine group. First grade sedation lasting for 60 minutes and motor function loss for 30-40 minutes were observed in the dexmedetomidine group. There were no significant difference between groups according to morphologic findings of both spinal cord regions (p>0.05In conclusion; antinoseptive effect is observed in rats after applying 3 µg dexmedetomidine via intracerebroventricular cathether. As there were no histopatologic difference between groups, we think that dexmedetomidine didn?t cause neurotoxicity after applying intraserebroventricularly for five days.Key words: Dexmedetomidine, antinosiseptive effect, sedation, neurotoxicity.