Kronik hastalığı olan yaşlılarda vitamin ve biyoelementlerin kullanım sıklığının belirlenmesi
Determnining the frequency of use of vitamin and bioelements in the elderly with chronic disease
Yazar: NERMİN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE DEMİR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ER ÇALIŞKAN
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Moleküler Tıp = Molecular Medicine
Dizin: Eser elementler = Trace elements ; Geriatri = Geriatrics ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Vitaminler = Vitamins ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Araştırma kronik hastalığı olan yaşlılarda vitamin ve biyoelementlerin kullanım sıklığı, kullanım özellikleri ve bu özellikler üzerine sosyodemografik değişkenlerin etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı, kesitsel türde yapılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu Kırşehir il merkezinde bulunan bir Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı 260 yaşlı birey oluşturmuştur. Veriler sayı, yüzde ve ortalama olarak özetlenmiş, değerlendirmelerde Ki-kare analizi kullanılmıştır. Çalışmaya katılan yaşlı bireylerin yaş ortalaması 69,0±3,83 olup %51,2'si kadındır. Yaşlıların %32,3'ü vitamin ve biyoelementleri, %12,3'ü biyoelementleri, %20,0'ı ise vitaminleri kullanmaktadır. Yaşlıların kullandıkları biyoelementler sırasıyla Kalsiyum (%4,7), Magnezyum (%3,1), Demir (%1,5), ve Çinko (%1,5)dur. Yaşlıların kullandıkları vitaminler ise sırasıyla C vitamini (%8,8), D vitamini (%6,2) ve B12 vitaminidir (%5,0). Yaşlıların %12,5'i biyoelementleri, %13,8'i ise vitaminleri reçetesiz kullanmaktadır. Vitamin ve biyoelementleri kullanan bu yaşlıların %18,5'i hastalıklardan korunmak, %13,8'i ise hastalıkların tedavisi için kullanmaktadır. Sağlık personeline danışarak vitamin ve biyoelementleri kullanma oranı yaşlılarda %23,1'dir. Çalışmaya katılan yaşlı bireylerde; kadın cinsiyetinde, bekar olanlarda, hayatının uzun bir bölümünü ilçe, kasaba, köyde geçirenlerde, sağlık durumunu kötü algılayanlarda, herhengi bir işte çalışmayanlarda, sağlık kurumuna ulaşımda sorun yaşamayanlarda biyoelement kullanma oranları yüksek olarak belirlenmiştir (p<0,05).  Yaşlı bireylerden evli olanların bekar olanlara göre ve çalışmayanların çalışanlara göre vitaminleri kullanma oranları yüksek olarak belirlenmiştir (p<0,05).  Yaşlıların vitamin ve biyoelementleri kullanmadaki en önemli sorunları reçetesiz ve sağlık personeline danışarak kullanmaları olmuştur.  Bu sonuçlar doğrultusunda yaşlıların vitamin ve biyoelementleri akılcı kullanımı konusunda farkındalık kazandırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Vitaminler, eser elementler, kronik hastalık, yaşlı.

Abstract:
The study was conducted in a descriptive, cross-sectional in order to determine the frequency of use of vitamins and bioelements in the elderly with chronic diseases, their usage characteristics and the effect of sociodemographic variables on these properties.The sample group of the study consists of 260 elderly individuals registered in a Family Health Center located   in Kırşehir city center. The data were summarized as number, percentage and average, and Chi-square analysis has been used for evaluations. The average age of the elderly individuals participating in the study is 69,0 ± 3,83 and 51,2% of them are women. 32,3% of the elderly use vitamins and bio-elements, 12,3% of them use bio elements, and 20,0% of them use vitamins. The bio elements used by the elderly are Calcium (4,7%), Magnesium (3,1%), Iron (1,5%), and Zinc (1,5%), respectively. Vitamins used by the elderly are Vitamin C (8,8%), Vitamin D (6,2%), and Vitamin B12 (5,0%), respectively. 12,5% of the elderly use bio elements and 13,8% use vitamins without a prescription. 18,5% of these elderly people use vitamins and bio elements to protect from diseases, and 13,8% of them use vitamins and bio elements for the treatment of their diseases. 
In consultation with the health personnel, the rate of using vitamins and bio element is 23,1% in the elderly. The rate of using bio element was found to be high in single women, those who spent a long part of their lives in towns, towns, and villages, those who perceived their health poorly, those who did not work, and who did not have any problems in accessing the health institution (p <0,05). The rate of using vitamins was found to be higher in elderly individuals compared to single and unemployed individuals compared to employees (p <0,05). The most important problems of the elderly in using vitamins and bio elements have been using them without a prescription and in consultation with healthcare personnel. In line with these results, the elderly should be informed about the rational use of vitamins and bio elements.
Key Words: Vitamins, trace elements, chronic disease, aged.