Türkiye'de bazı maden makinalarında gürültü ölçümü ve değerlendirilmesi
Noise measurement and evaluation in some mining machines in Turkey
Yazar: HÜSNÜ YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ERDEM
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Frekans analizi = Frequency analysis ; Gürültü = Noise ; Gürültü analizi = Noise analysis ; Maden ocakları = Mine ; Madencilik sektörü = Mining sector

Özet:
Gürültü, istenmeyen seslerden oluşan önemli bir çevre kirliliği kaynağıdır. Endüstrinin çeşitli dallarında maruz kalınan gürültü seviyeleri incelendiğinde madencilikte karşılaşılan gürültü, havaalanı gürültüsünden sonra ikinci sırada gelmektedir. Günümüz madencilik sektöründe mekanizasyon uygulanmakta olup çalışanlar yüksek düzeyli gürültü ile karşı karşıya kalabilmekte ve buna bağlı olarak ta işitme kayıpları gelişebilmektedir. Bir meslek hastalığı olarak ortaya çıkan işitme kayıplarının maden işyerlerinde çalışan personel üzerinde fizyolojik ve psikolojik etkileri bulunmakta, insanlar üzerinde geçici ve kalıcı duyma kayıplarına neden olmaktadır. İşitme kaybı ilk bakışta gürültüye bağlı ortaya çıkan bir meslek hastalığı gibi görünse de insan bedeni üzerindeki etkileri düşünüldüğünde iş kazalarının nedenleri içerisinde önemli yer oluşturmaktadır.

Bu yüksek lisans tez çalışması kapsamında maden işletmelerinde kullanılan farklı tip ve modelde 67 adet iş makinesinden gürültü ölçümleri alınmıştır. İş makineleri arasında hafriyat kamyonu, terskepçe hidrolik ekskavatör, paletli dozer, greyder, lastik tekerlekli yükleyici, lastik tekerlekli titreşimli silindir, hidrolik kırıcı, delici, döner kepçeli ekskavatör, aktarma aracı, dökücü, kömür yükleyici, kömür serici ve terskepçe yükleyici bulunmaktadır. Gürültü ölçümleri Sivas ve komşu illerde yer alan bir yol inşaat çalışması, bir kum ocağı, bir açık kireçtaşı işletmesi, bir açık demir işletmesi, bir açık altın işletmesi ve bir açık kömür işletmesi olmak üzere toplam altı işyerinden alınmıştır.

Paletli dozer en yüksek gürültü maruziyetine neden olurken DKE kömür yükleyici/sericileri en düşük gürültü maruziyetine yol açmaktadır. En düşük gürültü maruziyeti genellikle bekleme evresinde oluşmuştur. İşletmeler bazında da en düşük gürültü maruziyetinin çoğunlukla bekleme evresinde, en yüksek gürültü maruziyetinin ise genellikle araçların temel işlevlerini yaparken oluştuğu söylenebilir. Paletli dozer, lastik tekerlekli yükleyici ve greyder operatörlerinin maruz kaldığı maksimum gürültü düzeyi düşük frekanslı ses aralığına, diğerleri ise orta frekanslı ses aralığına denk gelmektedir.

Abstract:
Noise, which is composed of unwanted sound, is a significant source of environmental pollution. When levels of noise exposed in the various branches of industry are analyzed, mining ranks second after the airport noise. In today's mining industry mechanization is being implemented and workers may be faced with a high level of noise and accordingly, hearing loss can be observed. The hearing loss as an occupational disease has the physiological and psychological effects on personnel working in the mining workplaces. Besides it leads to temporary and permanent hearing loss in workers. Though hearing loss may appear to emerge as an occupational disease related to noise at first, when its effects on human body is considered it can be realized that it constitutes an important place in the causes of occupational accidents.

Within the scope of this research thesis noise measurements were taken from 67 units of mining machinery of different types and models used in the mining operations. Among them dumpers, hydraulic backhoes, crawled dozers, graders, wheeled front-end loaders, wheeled vibrating rollers, hydraulic breakers, drills, bucket wheel excavators, their integrated tripper cars, spreaders, BWE coal loaders, coal spreaders and backhoe loaders can be mentioned. Noise measurements were taken from a total of six mining workplaces, namely, road construction work, a sand quarry, an open limestone quarry, an open iron mine, an open gold mine and an open coal mine.

Crawler dozer ranks the highest in noise exposure while coal loader/spreader ranks the lowest. In most cases the lowest noise exposure was recorded in the waiting phase. On the basis of mines, the lowest noise exposure was recorded mostly in the waiting while the highest occurred when the machines performed their basic functions. The maximum noise level of crawled dozer, wheeled loader and grader operators corresponds to low frequency sound range while others are exposed to mid-range frequency sound range.