Trakya'da kasaplık hayvanlarda hidatidozun yaygınlığı
Prevalence of hydatidosis in slaughtered animals in Trakya in Turkey
Yazar: MELTEM ULUTAŞ
Danışman: PROF.DR. ERKUT TÜZER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Patoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Echinococcosis = Echinococcosis ; Koyunlar = Sheep ; Sığırlar = Cattles

Özet:
ÖZET Bu çalışma, Trakya yöresinde kasaplık hayvanlarda hidatidozun yaygınlığını belirlemek için yapıldı. Çalışmada 01.03.1997-01.04.1998 tarihleri arasında her ay Trakya'da il veya ilçe mezbahalarına gidilmiş, kesilen hayvanların akciğer, karaciğer, dalak, kalp ve böbreği gözle ve elle hidatik kist yönünden muayene edilmiştir. Enfekte olan hayvanlarda kistlerin sayısı ve bulunduğu yerler kaydedilmiş, kistli kısımlar makas ve bıçak yardımıyla organdan ayrılarak ya da kistlerin yaygın olduğu hallerde organın tümü alınarak laboratuara getirilmiştir. Laboratuarda kistler incelenerek, fertil, steril, yeni oluşmakta olan, multikistik, uniloküler, normal ve dejenere (kazeyifiye, kalsifiye) olmak üzere değişik tiplerde değerlendirilmiş, fertil kistlerdeki protoskolekslerin canlılık oranları tespit edilmiştir. Araştırmada, yaşları 4 ay ile 10 yaş arasında toplam 640 sığır (77'si <1 yaşında, 296'sı >1 yaşında erkek ve 50'si <1 yaşında, 217'si >1 yaşında dişi) ve yaşları 2 ay ile 6 yaş arasında toplam 742 (270'i <1 yaşında, 5'i >1 yaşında erkek ve 450'si <1 yaşında, 17'si >1 yaşında dişi) koyunun kist hidatik yönünden incelemesi yapıldı. Araştırmada sığırların 74'ünün (%11.6), koyunların 26'sının (%3.50) enfekte olduğu belirlendi. Enfeksiyon oranı, bir yaşına kadar olan sığırlarda %3.15, koyunlarda %2.65, bir yaşında ve daha büyük sığır ve koyunlarda ise sırasıyla %13.6 ve %31.8 olarak bulundu. Erkek ve dişi hayvanlarda enfeksiyon oranlan sığırlarda sırasıyla %2.95 ve %23.6 ve koyunlarda %1.82 ve %4.50 olarak belirlendi. Kistlere sığırlarda akciğer (enfekte hayvanların %79.7) ve karaciğerde (%64.9), koyunlarda akciğer (%26.9), karaciğer (%96.2) ve dalakta (%3.85, bir hayvan) rastlandı. Fertil kistler, enfekte 74 sığırdan 3'ünde (%4.05), koyunlarda ise enfekte 26 hayvandan 6'sında (%23.1) tespit edildi. Enfekte olan sığırların akciğerlerinde 310 ve karaciğerlerinde 189 olmak üzere toplam 499 kist incelendi. Sığırlardaki kistlerin %38.3'ünün dejenere, %1.60'ının 38multikistik ve %0.60'ının fertil olduğu belirlendi. Enfekte koyunların akciğerlerinde 26, karaciğerlerinde 75 ve 1 hayvanın dalağında 13 olmak üzere toplam 114 kist incelendi. Koyunlardaki kistlerin %39.4'ünün dejenere ve %42.1'inin fertil olduğu tespit edildi. Fertil kistlerdeki protoskolekslerin canlılık oranları; sığırlarda karaciğerdekilerde %68.35-%97.25; koyunlarda karaciğerdekilerde %46.67-%85.71, akciğerdekilerde %43.31-%88.33 ve 1 koyunun dalağındaki kistlerde %53.16-%86.99 olarak belirlendi. Anahtar Kelimeler: Hydatidosis, yaygınlık, koyun, sığır, Türkiye. 39

Abstract:
SUMMARY Prevalence of Hydatidosis in Slaughtered Animals in Trakya in Turkey In this study, the prevalence of hydatidosis in slaughtered animals in Trakya area (European part of Turkey) was studied. The study was carried out between March-1997 and April-1998. Each month, different slaughterhouses were visited and some organs (lung, liver, spleen, heart and kidney) of animals were examined for hydatidosis. The number of cysts and their locations in the organs were recorded. Cysts or whole organs with cysts were brought to the laboratory and subjected to parasitological examination. After examination the cysts were classified into different types (fertile, sterile, unilocular, multicystic, normal, degenerated (caseified, calcified) and undeveloped) and the protoscoleces within the cysts were tested for viability. A total of 640 cattle aged between 4 months and 10 years (77 male aged <1 year, 296 male aged >1 year and 50 female aged <1 year, 217 female aged >1 year), and a total of 742 sheep aged between 2 months and 6 years (270 male aged <1 year, 5 male aged >1 year and 450 female aged <1 year, 17 female aged >1 year) were examined. Hydatidosis was found in 74 (11.6%) of cattle and in 26 (3.50%) of sheep. The infection rates in upto one year old animals were 3.15% in cattle and 2.65% in sheep, and those in one year old and over ones were 13.6% in cattle and 31.8% in sheep. Of the male cattle, 2.95% and 23.6% of the female cattle had hydatid cysts. This rate was 1.82% in male and 4.50% in female sheep. The cysts was observed in the lungs (79.7% of infected animals) and liver (64.9%) of cattle and in the lungs (26.9%), liver (96.2%) and spleen (3.85%, one animal) of sheep. Fertile cysts have been seen in 3 (4.05%) of 74 infected cattle and 6 (23.1%) of 26 infected sheep. A total of 499 hydatid cysts (310 from lungs and 199 from liver) were obtained from the cattle. Of these cysts, 38.3% were degenerated, 1.60% were multicystic and 400.60% were fertile. A total of 114 hydatid cysts (26 from lungs and 75 from liver, 13 from spleen) were obtained from the sheep. Of these cysts, 39.4% were degenerated and 42.1 % were fertile. In the cattle, the viability percentage of protoscoleces in fertil cystis was varied between 68.35% and 97.25% in the cysts from livers; and in sheep, between 46.67% and 85.71% in those from livers, between 43.31% and 88.33% in those from lungs and between 53.16% and 86.99% in those from spleens. Key Words: Hydatidosis, prevalence, sheep, cattle, Turkey. 41