Akım gözlem istasyonu bulunmayan taşkın havzalarındaki değişimlerin taşkın riskine etkisinin belirlenmesi: Rize, Güneysu örneği
Determining the effect of changes on flood risk in flood basins having no gauegd stations; case study Rize, Guneysu
Yazar: ÇAĞLA MELİSA KAYA
Danışman: PROF. DR. OĞUZ GÜNGÖR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Taşkın olayları zaman içinde değişen çok sayıda durum değişkeni ve sürücü değişkeninin etkisi altında meydana geldikleri için önceden kesin olarak belirlenemeyen özellik göstermektedirler. Bu bakımdan, taşkın çalışmalarında probablistik (olasılıkçı) yaklaşımların kullanılması büyük önem taşımaktadır. Bununla birlikte hidrolojik olayların fiziksel yönlerini inceleyerek taşkın olaylarının temsilinde matematik modellerin kullanıldığı deterministtik (gerekirci) yaklaşımın benimsenmesi gerekmektedir. Deterministtik ve probablistik yaklaşımların bir arada kullanıldığı taşkın modelleme çalışmaları için gerekli ilk adım, gerekli doğal verilerin temin edilmesi için ölçümlerin yapılmasıdır. Bunun için yeterli ölçüde ve prezisyonda bir ölçme ağının kurulması gerekmektedir. Gözlem istasyonlarından elde edilen veriler olmadan taşkın olayını hassas doğruluklu olarak modellemek ve taşkın tehlike, taşkın risk haritalarını üretmek mümkün değildir. Ancak etkin ve sürdürülebilir taşkın risk yönetimi çalışması için taşkın tehlike ve risk haritalarının üretilmesi gerekmektedir.  Özellikle dik yamaçlara sahip, dar ve derin vadi boyunca akan, yüksek eğim ve akış hızına sahip vahşi derelerde taşkın olayını modellemek ve risk altındaki unsurları belirlemek oldukça zordur. Bu tip akarsularda gözlem istasyonlarının bulunmaması, bilinmeyen değişkenlerin çokluğu ve aralarındaki ilişkilerin karmaşıklığı, taşkın risk haritalarının yapılmasını daha da zorlaştırmaktadır.
Bu doktora tez çalışması kapsamında, memba kısmında Akım Gözlem İstasyonu (AGİ) bulunmayan Güneysu Deresi için taşkın modelleme çalışması gerçekleştirilmiş ve zamansal boyutta taşkın risk değişiminin analizi yapılarak arazi kullanım yönteminin taşkın risk haritalarının üretimindeki önemi ortaya konulmuştur. Sürdürülebilir Taşkın Yönetimi için bölgeye özgü fiziksel olmayan öneriler ortaya konulmuştur. Çalışmada taşkın modelleme, hidrograf simülasyonu, demografik bilgiler, UA teknikleri ve CBS kullanılmıştır.

Abstract:
Since flood events occur under the influence of time varying state/driving variables, they cannot be determined precisely in advance. In this respect, the use of probabilistic approaches is of great importance in flood studies. Furthermore, deterministic approaches in which mathematical models are used to represent flood events by examining the physical aspects of hydrological events need to be adopted. The first step for flood modeling studies where deterministic and probabilistic approaches are used is to make measurements to obtain the necessary natural data. To do so, it is necessary to establish a measurement network in a sufficient size and precision. It is not possible to accurately model the flood event and to produce flood hazard and flood risk maps without generating data from gauged stations. However, flood hazard and risk maps need to be produced for effective and sustainable flood risk management. It is very difficult to model the flood event and identify the elements at risk particularly in mountain rivers with high slope and flow rate, flowing along narrow and deep valleys with steep slopes.  The lack of gauged stations in such rivers, the multiplicity of unknown variables and the complexity of the relationships between them make it more difficult to generate flood risk maps
In this dissertation, a flood modeling study was carried out for the Güneysu Stream, which does not have the gauged station at the upstream part. In addition, the importance of land use change in flood risk map generation was exhibited and the temporal variation of flood risk change was analyzed. Regional non-physical recommendations for Sustainable Flood Management were presented. In this study, flood modelling, hydrograph simulation, demographic information, Remote Sensing techniques and Geographical Information Systems were used.