Tip 1 diyabetli çocuk ve adölesan hastalarda serum Sistatin C düzeyinin kemik metabolizması ile ilişkisi
The relation of serum Cystatin-C and bone metabolism in children and adolescent with type 1 diabetes mellitus
Yazar: MEHMET NURİ ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. BİLGİN YÜKSEL
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Kemik hastalıkları-metabolik = Bone diseases-metabolic ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Sistatinler = Cystatins ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Tip 1 diyabet çocukluk çağının en sık rastlanan kronik hastalıklarından biridir. Bu çalışmada tip 1 diyabetin kemik metabolizmasına olan etkileri incelendi.Gereç ve Yöntem: Beş yıl ve üstünde tip 1 diyabet tanısıyla izlenen ortalama yaşları 14,13±3,06 olan 66 hasta ile ortalama yaşları 12,81±3,11 olan 29 sağlıklı çocuk ve adölesan alındı. Hastaların Dual energy X-ray absorpsiyometri ile lomber vertebra ve femur boynu bölgesi ortalaması alınarak kemik mineral yoğunluğu ölçüldü. Serum sistatin-C ile birlikte biyokimyasal kemik belirteçlerinden kemik spesifik alkalen fosfataz, osteokalsin, ß-crosslab, piridinolin, deoksipiridinolin ve hidroksiprolin düzeyleri ölçüldüBulgular: Lomber vertebra bölgesi ölçümleri ile hastaların % 70,4'ünün normal sınırlarda olduğu ve kalan % 29,6'sının ise osteopenik olduğu saptandı. Femur boynu ölçümlerine göre ise hastaların % 77,3'ünün normal geri kalan % 22,7'nin ise osteopenik olduğu görüldü. Geçirilmiş kırık öyküsü bulunmadığından hastaların hiç biri osteoporoz olarak değerlendirilmedi.Osteopeni olan hastalarda hem osteoblastik (kemik spesifik alkalen fosfataz, osteokalsin) hemde osteoklastik belirteçler (ß-crosslab, piridinolin, deoksipiridinolin, hidroksiprolin) osteopeni olmayan hastalardan daha düşük değerlerde saptandı. Ancak aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Serum kemik spesifik alkalen fosfataz ve osteokalsin ile femur boynu bölgesi kemik mineral yoğunluğu Z-skoru anlamlı korelasyon gösterirken lomber vertebra bölgesi kemik mineral yoğunluğu Z-skoru ile herhangi bir korelesyon göstermedi. Benzer şekilde osteoklastik belirteçler ile lomber vertabra bölgesi kemik mineral yoğunluğu Z-skorları arasında herhangi bir korelasyon gözlenmezken femur boynu bölgesi kemik mineral yoğunluğu sadece idrar deoksipiridinolin ile arasında korelasyon vardı. Bu çalışmada tip 1 diyabette kemik turnover azalışını destekler bir şekilde osteopenik hastaların serum sistatin-C düzeylerinde istatistiksel anlamı olmayan bir azalma vardı.Sonuç: Tip 1 diyabetli çocuk ve adölesanlarda osteopeni azımsanmayacak derecede bulunmaktadır. İleri yaşlarda kırık riskinde artış potansiyeli olan osteopeni üzerinde durulmalı, osteopeniye katkıda bulunan faktörler önlenmelidir. Gerektiğinde eksersiz, kalsiyum ve vitamin D desteği yapmanın uygun olacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Type-1 diabetes mellitus is one of the most common chronic diseases of childhood. In the present study, the effect of type-1 diabetes on bone metabolism was investigated.A total of 66 type-1 diabetes patients who had a mean age of 14,13±3,06 and followed for at least 5 years, and 29 healthy children who had a mean age of 12,81±3,11 included in the study. The mean of lumber vertebra and femur neck region and bone mineral density were measured with Dual energy X-ray absorptiometry. In addition, serum cystatin-C, bone specific alkaline phosphatase, osteocalcin, ß-crosslab, pyridinoline, deoxypyridinoline, and hydroksyproline were measured.The measurement of lumber vertebral region revealed normal in 70.4 % of the patients, while was osteopenic in the remaining 29,6 % of patients. The measurement of femur neck region revealed normal in 77,3 % of the patients, while was osteopenic in the remaining 22,7 % of patients. Since none of them had history of bone fracture, they were not accepted as osteoporosis.Osteoblastic and osteoclastic biochemical markers were found to be low in osteopenic patients compared to those non-osteopenic ones. However, this difference was not statistically significant. Whereas serum bone specific alkaline phosphatase and osteocalcin were correlated well with femur neck region bone mineral density Z-score, lumber vertebral region bone mineral density Z-score had not similar correlation. On the other hand, while the osteoclastic markers were not correlated with lumber vertebral region bone mineral density Z-score, well correlation was found between femur neck region bone mineral density and urine deoxypyridinoline. Although it was not statistically significant, serum cystatin-C level was low in osteopenic patients in the present study.As a result, osteopenia is found in a significant number of patients with type-1 diabetes mellitus. Therefore, in children and adolescents with type 1 diabetes, osteopenia should be kept in mind due to it potential risk of bone fracture in the older age. We think that exercise calcium and vitamin D replacement may be beneficial when necessary.