Kömürden kükürt giderimi
Sulfur removal from coal
Yazar: GİZEM HAZAN ÇAĞLAYAN
Danışman: PROF. DR. UBEYDE İPEK
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Linyit kömürü = Lignite coal ; Piritik kükürt = Pyritic sulfur

Özet:
Hava kirliliğinde büyük paya sahip olan kömür; yakıt olarak kullanıldığında çevresel açısından zararlı ve yüksek oranda kirletici bileşenler ortaya çıkarır. Kömür kullanımında çevreyi etkileyen faktörler; partiküler madde, SOX, NOX ve diğer gaz ürünlerle birlikte atıkların salınması problemidir. 
Kömürden kükürt giderimi için günümüze kadar birçok yöntem geliştirilmiştir. Bu çalışmada uygulama, maliyet ve işletim açısından uygun ve yenilik getirebilecek meşe külü kullanılarak kömürden kükürt giderimi amaçlanmıştır. Bu amaçla kükürt içeriği farklı olan dört adet kömürde farklı miktarlarda meşe külü kullanılarak kükürt giderim verimleri tespit edilmiştir. Numunelerin organik kükürt analizleri de yapılmış fakat meşe külünün organik kükürt giderimi üzerine önemli bir etkisinin olmadığı gözlenmiştir. Ayrıca karbon ve kalori değerleri de belirlenmiş ve bu değerlerin çok fazla değişim göstermediği belirlenmiştir.
İki farklı miktardaki meşe külü uygulamasında kükürt giderim veriminin meşe külünün miktarı ile arttığı belirlenmiştir. Ermenek kömürü toplam kükürt giderim veriminin, meşe külü miktarına bağlı olarak %17 ile % 47 arasında olduğu yapılan analizler sonucunda tespit edilmiştir. Piritik kükürt giderim veriminin ise %13 ile % 60 arasında olduğu tespit edilmiştir. Analizler sonucunda meşe külünün organik kükürtü önemli miktarda etkilemediği görülmüştür. Aynı şekilde meşe külünün karbon değerlerini de pek fazla etkilemediği gözlemlenmiştir.
Tunçbilek kömürü toplam kükürt giderim veriminin %8 ile % 59 arasında olduğu belirlenmiştir. Piritik kükürt giderim verimi ise uygulanan meşe külü miktarına bağlı olarak %15 ile %28 arasında değişim göstermiştir. Organik kükürtün meşe külü ile yapılan analiz sonucu önemli düzeyde etkilenmediği tespit edilmiştir. Karbon değerlerinde pek fazla değişim gözlenmemiştir ve meşe külünün, kömürün kalori değerini etkilemediği de tespit edilmiştir.
Sorgun kömürü toplam kükürt giderim veriminin % 20 ile % 29 arasında olduğu tespit edilmiştir. Piritik kükürt giderim veriminin ise % 42 ile % 58 arasında olduğu belirlenmiştir. Organik kükürt değerlerini, meşe külünün anlamlı düzeyde etkilemediği de tespit edilmiştir. 
Burdur kömürü toplam kükürt giderim verimi %26 ile %41 arasında olduğu belirlenmiştir. Piritik kükürt giderim verimi ise % 25 ile % 54 arasında olduğu tespit edilmiştir. Meşe külünün, kömür bünyesindeki organik kükürtü ve kömürün karbon değerlerini dikkate değer düzeyde etkilemediği tespit edilmiştir. 
Bir diğer yönden ilave edilen potasyum hidroksitin kükürt giderim verimi üzerinde daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle potasyum hidroksitin meşe külü ile birlikte uygulamasının kükürt giderimini arttırdığı sonucuna varılmıştır. 
	
Anahtar Kelimeler: Kömür, Kükürt, Meşe Külü, Karbon, Giderim,

Abstract:
SUMMARY
Coal which have big role in air pollution when used as fuel environmentally exposes harmful and highly pollutant components. With the usage of coal the factor effect environment are dust, SOX, NOX and disposal problem wastes with the other gas products.
One of the reason of the air pollution is sulfur which exist with the usage of coal as fuel. Coal used in many areas such as heating so coal pollution must be decraesed in minumum levels with developing alternative technologies.
 	Many methods have been developed up to now for the removal of sulfur from coal. In this study trying different techniques and methods, such as oak ashes worked which have implement, cost and processing terms for removal sulfur from the coal thougt as most suitable and newest method. Result of study Show that oak ash have big effect to remove pyritic sulfur in coal.
	Analysis with Ermenek (Karaman) coal total amount of sulfur the removal efficiency depending on the amount oak ash has been found to between % 17 and % 47. Pyritic sulfur amount the removal efficiency depending on the amount oak ash has been found to between % 13 and % 60.
Organic sulfur analysis of samples were performed but there was no effect on oak ash for organik sulfur. Likewise carbon values was no effect on oak ash. 
Tunçbilek (Kütahya) coal total amount of the removal efficiency depending on the amount oak ash has been found to between % 8 and % 59. Pyritic sulfur amount the removal efficiency depending on the amount oak ash has been found to between % 15 and % 28. 
Organic sulfur values were no effect on oak ash for organik sulfur. Likewise carbon and caloric values were no effect on oak ash. 
Sorgun (Yozgat) coal total amount of the removal efficiency depending on the amount oak ash has been found to between % 20 and % 29. Pyritic sulfur amount the removal efficiency depending on the amount oak ash has been found to between % 42 and % 58.  Organic sulfur analysis of samples were no effect of oak ash. 
Burdur coal total amount of sulfur the removal efficiency depending on the amount oak ash has been found to between % 26 and % 41. Pyritic sulfur amount the removal efficiency depending on the amount oak ash has been found to between % 25 and % 54.  Organic sulfur analysis of samples were no effect of oak ash. Also was measured carbon and caloric values. It was observed that didn't show much change.
On the other way, it has been found to be more effective oak ash added potassium hydroxide. Therefore, it was concluded oak ash apply with potassium hydroxide increased sulfur removal.

Key words: Coal, Sulfur, Oak ash, Carbon, Removal