Siyasi, idari, iktisadi, sosyal ve kültürel açıdan Sâsânî Devleti
Political, administrative, economic, social and cultural perspective of Sassanian State
Yazar: AHMET ALTUNGÖK
Danışman: PROF. DR. ABDULHALİK BAKIR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Ekonomik yapı = Economic structure ; Orta Çağ = Middle Ages ; Sasaniler = Sasaniler ; Siyasi yapı = Political structure ; İdari yapı = Administrative structure ; İran = Iran

Özet:
MS. 226 yılında I. Erdeşîr tarafından kurulmuş olan Sâsânî Devletinin Dünya Medeniyet tarihi açısından önemli bir konumu vardır. Günümüz modern devletlerinin sahip oldukları idari kurumların birçoğunun temelleri bu dönemde atılmıştır. Sâsânî Devletinin oluşturmuş olduğu siyasi, iktisadi ve sosyal yapı kendisinden sonraki devletler tarafından olduğu gibi devam ettirilmiştir. Sâsânî Devleti kaynağını halktan alan sosyal bir yapıya ve ciddi bir şekilde işleyen devlet kurumlarına sahiptir. Sahip olduğu kurumsal yapıdan dolayı çağdaşı olan birçok devletten daha modern bir devlet yapısına sahipti. Sâsânî devletinin, daha yakından yapılan bir incelemeyle; son sözün hükümdara ait olmasına rağmen, kısmen güçler ayrılığı ilkesine dayalı anayasal bir devlet olduğu görülecektir.Bu çalışmamızda Sâsânî Devletini siyasi, idari, iktisadi, sosyal ve kültürel açıdan beş ana başlıkta inceleyerek genel anlamda sahip olduğu ana unsurları ortaya koymaya çalıştık. Birinci bölümde devletin kuruluşundan yıkılışına kadarki siyasi tarihi üzerinde durduk. İkinci bölümde devletin kurumlarını, bu kurumlarda çalışan memurları ve kurumların işleyişini kendisinden sonraki dönemleri hangi alanlarda ve nasıl etkilediğini örnekler vererek anlattık. Üçüncü bölümde devletin ekonomik yapısını, tarım, ticaret, endüstri ve sanayi temelli olarak izah ederek; vergi ve toprak sistemi, para politikası ve maden sanayisi hakkında bilgiler verdik. Dördüncü bölümde sosyal sınıflarıyla beraber Sâsânî toplum yapısını ve Sâsânî toplumundaki dinleri inceleyerek ortaya koyduk. Beşinci bölümde ise Sâsânî Devletinin kültürel yapısını edebi, felsefi, mimari ve bilimsel açıdan ele alarak sanatsal yönünü ve halkın yaşam tarzını ortaya koymaya çalıştık.

Abstract:
The Sassanid state, established by Erdeshir I in the year of 226 A.D., has an important position in terms of the World Civilization history. Many of today's modern states have administrative institutions, the foundations of which were laid during this period. The political, the economic and the social structure, whereupon the Sassanid State relied, has been continued by the states coming after it much the same. The Sassanid state had a social structure, the source of which was the public and seriously functioning state institutions. Thanks to its institutional structure, it had a more modern form of government compared to the many states who were its contemporary. With a closer examination, it will be seen that the Sassanid state, although the last word was of the ruler, was a kind of a state with a constitution, partly based on the principle of separation of powers.In this study we tried to reveal the main elements the Sassanid State had in general sense, by examining it in five main headings in terms of political, administrative, economic, social and cultural aspects. In the first section we focused on the political history beginning from its foundation until its fall. In the second section, by giving examples, we explained the institutions of the state, the officials working there and the functioning of these institutions, and which areas and how did it affected the times coming after it. In the third section we explained the economic structure of the state, agriculture, trade, industry by industry-based explanations and gave information regarding the taxes and land system, monetary policies, and mining industry. In the fourth section along with the social classes, we underlined by the Sassanid social structure and the religions in the Sassanid society by examining them. And in the fifth section we tried to underline the artistic aspect and the lifestyle of its people, by considering the cultural structure of the Sassanid State in terms of literal, philosophical, architectural and scientific aspects.