Hava yolu şirketi çalışanlarının fonksiyonel süt ürünlerine yönelik tüketim ve tercih durumlarının incelenmesi
Examining of consumption and preference patterns of airline company employees regarding functional dairy products
Yazar: BÜŞRA GÜVENDİ
Danışman: PROF. DR. BELGİN SARIMEHMETOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology

Özet:
Fonksiyonel gıdalar, temel besin değerlerinin ötesinde, bilimsel olarak kanıtlanmış sağlık faydaları sunan gıdalar olarak tanımlanır. Süt ürünleri, yüksek besin değeri ve biyoyararlılığı nedeniyle fonksiyonel bileşenlerle zenginleştirilmeye en uygun gıdalar arasında yer alır. Probiyotikler, prebiyotikler, omega-3 yağ asitleri, vitaminler ve mineraller gibi çeşitli bileşenler eklenerek sağlık yararları artırılan süt ürünleri, tüketiciler arasında giderek daha fazla ilgi görmektedir. Son yıllarda, sağlık bilincinin artması ve yaşam kalitesini yükseltme arayışı, bu gıdaların gıda endüstrisinde önemli bir yer edinmesine neden olmuştur.
Bu çalışma bir hava yolu şirketinin beslenme ve diyet polikliniğine gelen kişiler ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 52 kadın ve 161 erkek olmak üzere toplam 213 kişi katılmıştır. Veriler, katılımcılara uygulanan anketler aracılığıyla toplanmış ve istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Katılımcıların %93,9'u genel sağlık durumlarını iyi olarak tanımlamıştır. Ayrıca, katılımcıların %68,5'i düzenli olarak vitamin, mineral ve doğal destek ürünü, ise kullanmadığını ifade etmiştir. Fonksiyonel süt ürünleri arasında en çok kullanılanlar kefir (%56,3), laktozsuz süt (%45,1) ve meyveli yoğurt (%43,7) olmuştur. Buna karşılık, en az kullanılan ürünler kolajenli süt (%88,3), düşük sodyumlu peynir (%86,9) ve vitamin ve minerallerle zenginleştirilmiş peynir (%84) olarak saptanmıştır.
Katılımcıların cinsiyet, medeni durum ve gelir düzeyi gibi demografik faktörlerinin, fonksiyonel süt ürünlerinin kullanımını etkilediği bulunmuştur. Katılımcıların %49,3'ünün fonksiyonel süt ürünlerini daha önce duymadıkları belirtilmiştir. Fonksiyonel süt ürünlerini daha önce duyan kadınların oranı erkeklere göre anlamlı şekilde daha yüksektir. Katılımcıların %82,2'si fonksiyonel süt ürünleri hakkında bilgi edinmek istediklerini belirtmiştir.
Fonksiyonel süt ürünlerini satın almada önem düzeyi en yüksek üç değişkenin ürünün sağladığı sağlık faydası (%90,6), ürünün üzerinde yazan açıklamalar (%82,6) ve ürünün enerji ve besin öğeleri (%81,2) olduğunu saptanmıştır. Katılımcılar tarafından fonksiyonel süt ürünlerini kullanma nedenlerine göre ise bağışıklık sistemini güçlendirmesi (%83,6), sindirime yardımcı olması (%79,8) ve genel sağlığı iyileştirmesi (%78,9) öne çıkmaktadır. Kullanmama nedenleri arasında ise yeteri kadar bilgi sahibi olmama (%58,2), fiyatlarının pahalı olduğunu düşünme (%49,8) ve doğal olmadığını düşünme (%31,5) maddeleri en çok katılım oranlarına sahiptir. 
Bu sonuçlar doğrultusunda tüketicilerin fonksiyonel süt ürünlerine yönelik bir ilgisinin olduğu düşünülebilir. Fonksiyonel süt ürünlerin sağlık üzerindeki olumlu etkilerini kanıtlayan daha fazla bilimsel araştırma yapılmasına ihtiyaç vardır. Bu tür çalışmalar, ürünlerin etkinliği ve güvenilirliği hakkında daha sağlam kanıtlar sunarak, tüketicilerin bu ürünlere olan güvenini artırabilir. 
Anahtar Sözcükler: Fonksiyonel Gıda, Süt ürünleri, Tercih, Tüketici

Abstract:
Functional foods are defined as foods that offer scientifically proven health benefits beyond their essential nutritional value. Due to their high nutritional value and bioavailability, dairy products are among the most suitable foods to be enriched with functional components. By adding various elements such as probiotics, prebiotics, omega-3 fatty acids, vitamins, and minerals, the health benefits of dairy products are significantly enhanced, garnering increasing interest among consumers. In recent years, rising health consciousness and the quest for improved quality of life have secured these foods a significant place in the food industry.
This study was meticulously conducted through a combination of face-to-face consultations with individuals visiting an airline company's nutrition and diet clinic and email communications. A total of 213 participants, comprising 52 women and 161 men, generously shared their insights. The data collected through surveys administered to the participants were analyzed statistically, ensuring the reliability of the findings. Of the participants, 93,9% described their overall health status as good. Additionally, 68,5% of the participants reported not regularly using vitamins, minerals, or natural supplements. The most commonly used functional dairy products were kefir (56,3%), lactose-free milk (45,1%), and fruit yogurt (43,7%). In contrast, the least used products were collagen milk (88,3%), low-sodium cheese (86,9%), and vitamin and mineral-enriched cheese (84%).
The study revealed that a high proportion of participants, 49,34%, were not aware of functional dairy products, indicating a potential for increased awareness. Gender, marital status, and income level were found to be significant factors influencing the use of these products. Notably, the proportion of women who had heard of these products was significantly higher than that of men. Furthermore, 82,2% of the participants expressed a desire to learn more about functional dairy products, suggesting a strong interest in these products.
The three most essential factors in purchasing functional dairy products were identified as the health benefits provided by the product (90,6%), the information written on the product label (82,6%), and the product's energy and nutritional content (81,2%). The main reasons participants used functional dairy products were to strengthen the immune system (83,6%), aid digestion (79,8%), and improve overall health (78,9%). The primary reasons for not using these products included a need for more information (58,2%), the perception that they are expensive (49,8%), and the belief that they are not natural (31,5%).
The findings of this study underscore the significant interest of consumers, particularly airline company employees, in functional dairy products. The results highlight the need for further scientific research to substantiate the health benefits of these products. Such studies would provide more robust evidence, enhancing consumer confidence in the effectiveness and reliability of functional dairy products.
Keywords: Consumer, Dairy Products, Functional Food, Preference