Hemşire Destekli Öz Yönetim Programının Gece Vardiyasında Çalışan Hemşirelerin Sürekli Dikkat ve Uyku Kalitesi Üzerine Etkisi
Effects of the nurse-supported self management program on sustained attention and SLEEP quality of the nurses working at NİGHT shift
Yazar: MERVE ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. MELEK NİHAL ESİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Gece vardiyasında çalışan hemşirelerin uyku-uyanıklık döngüsündeki bozulma nedeni ile dikkat düzeyleri düşmekte ve uyku kaliteleri bozulmaktadır. Bu durum, çalışan sağlığının ve hasta güvenliğinin olumsuz etkilenmesine neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, hemşire destekli öz yönetim programının gece vardiyasında çalışan hemşirelerin sürekli dikkat ve uyku kalitesi üzerine etkisini incelemektir. Araştırma tam deneysel olarak planlanmış ve ön test-son test kontrol gruplu tasarım tipi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 52 hemşire (26 deney-26 kontrol) oluşturmuştur. Hemşire Destekli Öz Yönetim Programı kapsamında deney grubundaki hemşirelere konu ile ilgili kanıtlar temel alınarak sağlık eğitimleri, teşvikler, bireysel danışmanlık ve hatırlatıcılar uygulanmıştır. Veriler, "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Psikomotor Vijilans Testi (PVT)", "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)" ve "Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ)" kullanılarak girişim öncesi, girişim sonrası ve üçüncü ayda toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, "Bağımsız Örneklem t Testi", "Mann Whitney U Testi", "Tekrarlı Ölçümlerde ANOVA ve Fridman testleri" kullanılmıştır. Hemşire Destekli Öz Yönetim Programı sonrasında girişim grubunun kontrol grubuna göre, geciken reaksiyon süresinde, PUKİ toplam puanında, öznel uyku kalitesi, uyku süresi, uyku latansı, gündüz işlev bozukluğu alt boyut puanlarında ve EUÖ toplam puanlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar Hemşire Destekli Öz Yönetim Programının gece vardiyasında çalışan hemşirelerin sürekli dikkat ve uyku kalitesi artırmada etkili olduğunu göstermektedir.Anahtar kelimeler: Gece vardiyası, hemşire, öz yönetim, dikkat düzeyi, uyku kalitesi.

Abstract:
The attention level of nurses working in the night shift decreases and their sleep quality deteriorates due to the disruption in their sleep-wake cycle. This situation adversely affects the nurses' health and patient safety. The aim of this study is to examine the effect of the nurse-supported self-management program on the sustained attention and sleep quality of the nurses working at night shift. The research was planned fully experimentally and the pretest-posttest control group design type was used. The sample of the study consisted of 52 nurses (26 experiment-26 control). Within the scope of the Nurse-Supported Self-Management Program, health education, incentives, individual counseling, reminders and follow-up initiatives were applied to the nurses in the experimental group according to the relevant evidences. Data were collected pre-intervention, post-intervention and third month using "Descriptive Characteristics Form", "Psychomotor Vigilance Task (PVT)", "Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQ)"and "Epworth Sleepiness Scale (ESS)". Descriptive statistics, "Independent Sample t-Test, Mann Whitney U Test, Repeated Measures ANOVA and Fridman tests" were used in the analysis of the data. After the Nurse-Assisted Self-Management Program, there was a statistically significant decrease in the delayed reaction time, PSQI total score, subjective sleep quality, sleep duration, sleep latency, daytime dysfunction sub-dimension scores and ESS total scores of the intervention group compared to the control group. These results show that the Nurse Assisted Self-Management Program is effective in increasing the sustained attention and sleep quality of the nurses working at night shift. Keywords: Night shift, nurse, self-management, attention level, sleep quality.