Psoriasis hastalarında metotreksat ve biyolojik ajan tedavilerinin depresyon ve anksiyete semptomları üzerine etkisi
The effects of methotrexate and bi̇ologi̇c treatments on depression and anxiety symptoms in patients with psoriasis
Yazar: ECE UĞURER
Danışman: PROF. DR. İLKNUR ALTUNAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Biyolojik tedavi = Biological therapy ; Depresyon = Depression ; Metotreksat = Methotrexate ; Psoriyazis = Psoriasis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Psoriasisi olan bireylerde yaşam kalitesinde bozulmaların yanısıra anksiyete, depresyon ve suisid riski gibi psikiyatrik komorbiditeler de eşlik edebilmektedir. Son yıllarda psikolojik/psikiyatrik komorbiditelerin psoriasis ile benzer patogenetik yolakları izlediği ve hem psoriasis hem de bu komorbiditelerin sistemik enflamasyonun bir parçası olduğu üzerinde durulmaktadır. Psoriasis sistemik tedavisinde kullanılan bir kısım ajanların sistemik enflamasyon üzerinden etki ettiği düşünülmekte, özellikle biyolojik ilaçların sistemik enflamasyonu baskılayarak etki ettiği, hatta bazı komorbiditeleri önleyebileceği savı üzerinde durulmaktadır. Bu çalışmada birincil amacımız konvansiyonel bir ajan olan metotreksat ve biyolojik ajanların psoriasiste sık görülen iki ana psikiyatrik komorbidite üzerindeki ve yaşam kalitesindeki etkilerinin birbirine gore üstünlük gösterip göstermediğini, ikincil olarak da bu psikiyatrik semptomlarının sistemik enflamasyon parametreleri ile ilişkilerini araştırmaktır.
   Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza biyolojik ajan veya metotreksat tedavisi başlanmak üzere, toplam 60 orta veya şiddetli plak psoriasis hastası dahil edildi. Hastalık şiddeti, Psoriasis Alan Şiddet İndeksi (PAŞİ) ile değerlendirildi. Her iki hasta grubuna tedavinin başlangıcında ve 24. haftasında Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Dermatoloji Yaşam Kalite İndeksi (DYKİ) doldurtuldu. Aynı zamanda tüm hastaların tedavinin başlangıcında ve 24. haftasında serum C-reaktif protein (CRP) ve tümör nekroz faktörü-alfa (TNF- α) düzeyleri ölçüldü.
 Bulgular: Tedavinin 24. haftasında her iki grupta da BAÖ ve BDÖ skorlarındaki düşüş istatistiksel olarak anlamlı idi. Fakat iki grubun BAÖ ve BDÖ skorlarındaki düşüş birbirleriyle karşılaştırıldığında, iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Tedavi sonrası her iki grupta da DYKİ skorlarındaki düşüş istatistiksel olarak anlamlı olmakla birlikte, biyolojik ajan tedavisi başlanan hastaların DYKİ skorlarındaki düşüş metotreksat tedavisi başlanan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,007). BDÖ skorlarındaki düşüş ile PAŞİ yanıtı (r=0,267, p=0,039) ve DYKİ skorlarındaki düşüş (r=0,385, p=0,002) arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptandı. Her iki tedavi de enflamasyon parametrelerini, özellikle serum CRP düzeylerini, düşürmesine rağmen BAÖ ve BDÖ skorlarındaki düşüş ile serum TNF-α ve CRP düzeylerindeki düşüş arasında anlamlı korelasyon saptanmadı.
           
Sonuç: Bu çalışmada orta ve şiddetli psoriasis hastalarında hem biyolojik ajan hem metotreksat tedavileri depresyon ve anksiyete semptomlarını azaltmaktadır. Fakat tedaviler arasında anlamlı fark yoktur. Biyolojik ajan tedavilerinin yaşam kalitesi üzerine olumlu etkileri metotreksat tedavisine göre daha fazladır. Anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesini ölçen skorlarla hastaların sistemik enflamasyon parametreleri arasında anlamlı bir ilişki gösterilememiştir. Daha uzun süreli, kohort ve daha duyarlı sistemik enflamasyon parametreleri ile çalışmalar gereklidir.   
Anahtar kelimeler: anksiyete, depresyon, enflamasyon, psoriasis, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: In patients with psoriasis, in addition to impairment of quality of life, psychiatric comorbidities such as anxiety, depression and suicide risk can accompany quite frequently. In recent years, it has been emphasized that psychological/psychiatric comorbidities follow pathogenic pathways similar to psoriasis and that psoriasis and these comorbidities are part of systemic inflammation. It is thought that some of the agents used in the systemic treatment of psoriasis have an effect on systemic inflammation, and it is emphasized that especially biologics act by suppressing systemic inflammation and even prevent some comorbidities. In our study, we aimed to compare the effects of methotrexate and biologics on psychiatric comorbidites and quality of life. Secondarily, it was aimed to compare the relationship of these psychiatric symptoms with systemic inflammation parameters.
Materials and Methods: Sixty patients with moderate to severe psoriasis scheduled to be treated with biologics or methotrexate were enrolled in our study. Disease severity was assessed with Psorias Area Severity Index (PASI). At baseline and at the 24th week of treatment, all patients filled Beck Anxiety Inventory (BAI), Beck Depression Inventory (BDI) and Dermatology Life Qualtiy Index (DLQI), also inflammation was assessed with serum C-reactive protein (CRP) and tumor necrosis factor-alpha levels.  
Results: The decrease in BAI and BDI scores at 24th week of treatment were statistically significant in both groups. However, when the decrease in the BAI and BDI scores of the two groups were compared, no statistically significant difference was found between groups (p> 0.05). Although the decrease in DLQI scores in both groups after treatment was statistically significant, the decrease in DLQI scores of patients who started biologic treatment was found to be statistically significant superior compared to patients who were started on methotrexate treatment (p = 0,007). There was a statistically significant positive correlation between the decrease in BDI scores and the PASI response (r=0,267, p=0,039), and the decrease in DLQI scores (r=0,385, p=0,002). Even though, both treatments decreased serum inflammation parameters, especially serum CRP levels, there was no significant correlation between the decrease in BDI and BAI scores and the decrease in the serum CRP and TNF- alpha levels.
           Conclusion: In patients with moderate and severe psoriasis, both biologic and methotrexate treatments reduce the symptoms of depression and anxiety. However, the difference between two group is insignificant. Biologics improve quality of life in patients with moderate to severe psoriasis better than methotrexate. However, systemic inflammation parameters do not reflect the changes in these symptoms in such patients. Studies with longer duration, cohort and with more sensitive systemic inflammation parameters are required.
           Key words: anxiety, depression, inflammation, psoriasis, quality of life