Kültürler arası iletişimde haber çevirisinin sosyo-kültürel ve çeviribilimsel analizi
The analysis of news translation in terms of sociocultural aspects and translation studies within the context of intercultural communication
Yazar: DİLŞEN ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM PALA MULL
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Haberler = News ; Kitle iletişimi = Mass communication ; Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Çeviri = Translation ; Çeviri sosyolojisi = Sociology of translation ; Çeviribilim = Science of translation

Özet:
Çeviribilim, çeviri kuramındaki kültürel dönüş gibi paradigma kaymaları sonucunda, dilbilim, sosyoloji ve kültürlerarası iletişim alanları ile etkileşip, disiplinler arası bir çalışma sahası haline gelmiştir. Çeviri eyleminin diller, kültürler ve toplumlar arasında önemli bir aracılık rolü olduğu görülmektedir. Küresel dünyada bir söylem olarak yerini alan haber ve haber çevirisi de dikkat çekici bir biçimde, hızla gelişen kitle iletişim araçlarından faydalanarak kültürlerarası iletişimde aracılık rolü üstlenmiştir. Bu kapsamda haber çevirisinin, farklı kültürlerin ve toplumların birbirleriyle iletişimindeki anahtar eylemlerden biri olduğu söylenebilir. Dolayısıyla, haber çevirisi sürecinin nasıl ilerlediğini, haber çevirisindeki aktörlerin (çevirmen/gazeteci gibi) kimler olduğunu bilmek ve hedef okur kitlesine ulaşıncaya dek çeviri eylemini etkileyen temel faktörleri (örneğin skopos yani amacı) betimlemek çok önemlidir.  Bu araştırmada kuramsal bilgiler ışığında, çeviri ve haber kavramları ve haber çevirisi sürecindeki aktörler (gazeteci /çevirmen) tanımlanarak, günümüz yaygın kitle iletişim araçlarından biri olan haber içerikli web sitelerinden, aynı konudaki Türkçe ve İngilizce dört farklı haber metnine, çeviri eğitimi için geliştirilen Trosborg Modeli söylem analizi yönteminin uygulanmasıyla, uzman kişilerce yapılması gereken daha etik ve profesyonel bir haber çevirisi anlayışını öneren, yeni bir çeviri yaklaşımı ihtiyacının ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, haber çevirisi sürecinde, enformasyon akışının hızı ve haber yazımının kendine has üslubu gibi kısıtların olduğu anlaşılmış ve buna bağlı olarak genel çeviri anlayışının haber merkezlerinde terk edildiği, çevirmenlerin ise haber çevirisi etkinliğinde haber ajansları ve medya kuruluşları tarafından göz ardı edildiği saptanmıştır. Ayrıca çeviri eyleminin yerini adaptasyon ve düzenleme; çevirmenin yerini ise haberin yeniden yazılması anlayışını benimseyen gazetecilerin aldığı anlaşılmıştır. Buna bağlı olarak, habercilikteki çeviri anlayışına göre kitle iletişimindeki haber çevirilerinde, haberin dezenformasyonu ve gazetecilik etiğinin ihlali gibi riskler ortaya çıkmaktadır.  Haber çevirisi aracılığıyla daha etkin bir kültürler arası iletişim için çözüm önerim; çevirmen adaylarına akademik eğitim sürecinde alanla ilgili seçmeli dersler vermek, adayların kültürlerarası medya iletişimi bağlamında söylem analizi yöntemine ilişkin yeterliliklerini geliştirmek ve böylece haber merkezlerindeki istihdamlarının arttırılmasını sağlamaktır.

Anahtar kelimeler: çeviribilim, kültürel dönüş, haber çevirisi, skopos (amaç), adaptasyon, yeniden yazım, söylem analizi, kültürler arası iletişim, kitle iletişimi

Abstract:
Translation Studies has become an interdisciplinary study field after the paradigm shifts in translation theory, such as cultural turn by interacting with linguistics, sociology, and intercultural communication. It's seen that translation action has a crucial role in mediating languages, cultures and societies. News as a discourse in the global World acts as a mediator between cultures and societies through rapidly developing mass media tools as well. In this respect, it is possible to state that news translation is one of the key actions of the communication of different cultures and societies. Therefore, it is very important to know about the process and the actors of news translation in media organizations and news agents as well as identifying the basic factors (such as skopos) affecting the translation act by the time the news texts reach to their target readers. This study aims to describe the concepts of translation and news and the  actors of the news translation process while applying the Trosborg Model for making discourse analysis of four sample news texts on the same subjects in Turkish and English languages   which are taken from news websites common as current mass media communication tools so as to reveal the need for a new approach on news translation the field which suggests, news translation has to be performed by experts in a more ethical and professional manner. In this research, it is concluded that the process of news translation has constraints like the urgency of the information flow and the specific quality of the news writing style and it is detected that it caused abandonment of general translation approach in newsrooms and ignorance of translators by news agents or media organisations. Moreover, it is understood that adaptation and transediting actions replaced the translation act and instead of translators, journalists have become responsible for the news writing in the target language. As a result, the adaptation of this understanding carries the risk of disinformation of the news in intercultural communication through mass media tools and the violation of the ethics of journalism. For a more efficient intercultural communication through news, the solution may be providing optional lessons in the field for translator candidates through their academic education and raise their competency in discourse analysis methods as to improve their capability in news translation in the context of intercultural communication thus, ensure the increase of their employment in newsrooms.

Keywords: translation studies, news translation, the cultural turn, skopos (purpose), adaptation, rewriting,
 discourse analysis, intercultural communication, mass media communication