1970'lerden günümüze Türkiye'de İslamcı kadın hareketi
Islamist women's movement in Turkey from 1970's to present
Yazar: GÜLŞEN ÇAKIL DİNÇER
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAYAN KOVANLIKAYA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Adalet = Justice ; Dini hareketler = Religious movements ; Eşitlik = Equality ; Feminizm = Feminism ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadınlar = Women ; Sosyal hareketler = Social movements ; İslami hareketler = Islamic movements ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma Türkiye'de 1970'lı yıllardan itibaren kamusal alanda görünmeye başlayan Müslüman kadınların özneleşme süreçlerine ilişkindir.  Türkiye'de kendilerini muhafazakar/dindar/Müslüman olarak tanımlayan kadınların kendi mücadelelerinde özellikle kendileri için "öteki olan" seküler feministlere, Kemalizmin kadın söylemine ve son olarak muhafazakar/dindar/Müslüman erkeklere verdikleri yanıtlar özneleşme süreçlerinin önemli uğraklarıdır. Türkiye'deki Müslüman kadın hareketiyle ilgili bugüne kadar yapılan çalışmalarda "İslamcı kadınlar" olarak kavramsallaştırılan bu hareket iki kuşak olarak değerlendirilmiştir. Ancak bu çalışmada Türkiye'de İslam ve kadın hakları tartışmasını yürüten ve sadece kültürel olarak Müslüman bir gelenekten gelmeyip kendini "Müslüman kadın" olarak tanımlayanların yürüttükleri tartışmalar üç yaklaşım üzerinden değerlendirilmektedir. İki kuşak üzerinden yapılacak açıklamalar 2002'de başlayan ve AK Partinin iktidarı süresince gelişen yeni durumu ifade edememektedir. Bu bağlamda Müslüman kadın hareketinin tartışmalarını feminizmlere bakış açıları üzerinden sınıflandıran bu çalışma son yaklaşımın kurumsal yapısı olan KADEM'e (Kadın ve Demokrasi Derneği)  odaklanarak KADEM'in bugün Türkiye'de oluşturulmak istenen yeni kadın kimliğine etkilerini göstermektedir.


Anahtar kelimeler: İslami feminizm, kültürel sermaye, eşitlik/adalet, kamusal alan/özel alan., yurttaş/birey

Abstract:
This study explores the subjectification process of Muslim women in Turkey, who have become visible in the public sphere starting in the 1970s. These women, who identify themselves as conservative/religious/Muslim, respond to three main groups/moments: secular feminists, Kemalist discourse on women, and conservative /religious/Muslim men. These groups/moments are identified as "the other" and women's response to them plays a key role in the formation of their own struggle as well as the process of subjectification. Studies on Muslim woman's movement in Turkey so far have labeled them as "Islamist women" and divided into two generations. Adopting a different approach, this study identifies three different perspectives. Earlier studies that focus on a dual generational transition fail to understand and explain the major changes occured after AKP's ascension to power in 2002. This study categorizes these Muslim women's positions with respect to their approaches to feminism. To better understand this process, it sheds light on KADEM (Woman and Democracy Foundation), the institutional embodiment of this novel approach, and its impact on the "new woman identity" that is being formed in Turkey today.


Keywords: Islamic feminism, cultural capital, equality/justice, public sphere/private sphere, citizen/individual.