Ulusötesi ağlar: Göçün tarihsel değişiminin Türk sinemasına yansıması
Transnational networks: The reflection of the historical change of migration on Turkish cinema
Yazar: SELENAY KIVANÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ ÇAĞLAYAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Dünyadaki her kavram gibi göç kavramı da içinde bulunduğu zaman ve toplumsal yapıya göre dönüşmekte ve evrimleşmektedir. Göç olgusu, tarihin başından bireyin "daha iyi şartlarda yaşamak" için gerçekleştirdiği bir eylem olsa da bireyler için içerisinde yaşadıkları toplum ve dönem ile bağlantılı olarak farklı anlamlar ifade etmiştir.
Türkiye'de 1960'lı yıllarda meydana gelen krizden dolayı yurtdışına olan dış göç oldukça artmıştır. 1980'lerde ise kırdan kente göçte büyük artış olmuş ve kentte "gecekondulaşma" meydana gelmiştir. Günümüze kadar olan süreçte, globalleşme ve dijitalleşme ise göçü çok daha hızlı ve hareketli bir yapıya dönüşmüştür. Türkiye gibi "köprü" görevi gören ve hem iç hem de dış göçün yoğun olduğu bu coğrafyada "göç" kavramı sinema için temel bir sorun haline gelmiştir. Haliyle Almanya'ya yapılan kitlesel işçi göçünden günümüze kadar olan süreçte göç hikâyeleri Türk sinemasında ele alınmıştır.
Bu tez çalışmasında Türkiye'de göç olgusunun dönemsel olarak nasıl değiştiği ve farklı dönemlerde toplumun göç kavramına olan bakış açısı incelenmiştir. Bu inceleme Zizek'in tanımıyla, daima "gerçekliğin" içinden geçen ve fantezi olmaktan çıkıp gerçek olan "sinema" üzerinden yapılmıştır. Bu tez çalışmasının amacı, göç olgusunun ve göçmen profilinin Türkiye'nin üç farklı döneminde beyaz perdeye nasıl yansıdığını, dolayısıyla göç kavramına yönelik değişen bakış açısını incelemek ve karşılaştırmaktır. Bu bağlamda bu tez çalışması ile 1970'li yıllardan itibaren ele alınan dönemlerin şartları doğrultusunda göç meselesini nasıl değerlendirdikleri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: göç, göçmen, kültürleşme, yer kimliği, ulusötesilik, ulusötesi ağlar, merkez-çevre, periferik toplum, sinema, diaspora, diasporik kimlik, sinema sosyolojisi

Abstract:
Like any concept in the world, the concept of migration is also transforming and evolving according to the time and social structure it exists. Although the phenomenon of migration has been an action that individuals have taken since the beginning of history to "live in better conditions", it has had different meanings for individuals depending on the society and period they live in.
Due to the crisis that occurred in Turkey in the 1960s, external migration to other countries has increased significantly. In the 1980s, there was a significant increase in rural-urban migration, and "shanty towns" emerged in the cities. In the process up until today, globalization and digitalization have turned migration into a much faster and more dynamic structure. In this geography, which serves as a "bridge" like Turkey and where both internal and external migration is intense, the concept of "migration" has become a fundamental problem for cinema. Accordingly, migration stories have been addressed in Turkish cinema from the mass labor migration to Germany to the present day.
In this thesis, how the phenomenon of migration has changed periodically in Turkey and the society's perspective on the concept of migration in different periods have been examined. This examination has been carried out through cinema, which, according to Zizek's definition, always passes through "reality" and becomes real from fantasy. This thesis aims to examine and compare how the phenomenon of migration and the profile of immigrants were reflected on the silver screen in three different periods of Turkey and therefore, how the perspective on the concept of migration has changed. In this context, this thesis examines how the issue of migration was evaluated in line with the conditions of the periods addressed since the 1970s.

Keywords: migration, immigrant, acculturation, place identity, transnationality, transnational networks, center-periphery, peripheral society, cinema, diaspora, diasporic identity, sociology of cinema