Z kuşağı gençleri ve X kuşağı dindar ebeveynlerinin dini ve toplumsal meselelere bakışı
Views of the Z generation youth and their X generation religious parents on religious and social issues
Yazar: RUMEYSA NUR TANI
Danışman: PROF. DR. İHSAN TOKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Din Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Kuşaklararası farklılaşma düşüncesinden hareketle bu tezde Z kuşağı olarak adlandırılan 2000 yılı ve sonrasında doğmuş gençler ile onların X kuşağı ebeveynleri arasında oluşan farklılaşma anlaşılmaya çalışılmıştır. Bunun için her iki kuşağın dini, kültürel ve toplumsal meselelere bakışlarına odaklanılmıştır.
Bu tezde nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılmıştır. Çalışmada ebeveynler benzerlik esasına dayalı olarak seçilmiş, kendini dindar olarak ifade eden ve Türkiye'nin seçkin üniversitelerinin yüksek başarılı bölümlerinden en az lisans düzeyinde üniversite eğitimi almış X kuşağından ebeveynler ile onların Z kuşağı çocuklarıyla görüşülmüştür. Toplamda 18 kişiye ulaşılmıştır. Bunların sekizini Z kuşağından genç katılımcılar, 10'unu onların ebeveynleri oluşturmaktadır. Katılımcılarla önceden hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla derinlikli mülakatlar yapılmıştır.
Çalışmada kuşaklar arası farklıklar konusunda üç temel tema ve bu temalara ait 10 kategori oluşturulmuştur. İlk tema olan dini konulara bakış bölümünde din algısı ve dini temsilcilere bakış kategorileri; kuşaklar arası dikotomiler temasında tercih odaklı düşünme-değer odaklı düşünme, esneklik ve melezlik-doktriner sıkılık, konfor-mücadele, yorgunluk ve kırılganlık-direnç, farklılığın zenginliği-benzerliğin güvenliği, dinsel bireycilik-kolektif yönelimli dindarlık kategorileri elde edilmiştir. Kuşakların birbirleri hakkındaki düşünceleri adındaki son temada ise ebeveynler hakkındaki düşünceler ve Z kuşağı hakkındaki düşünceler kategorik olarak ele alınmıştır.
Elde edilen bulgulara göre Z kuşağı ve dindar ebeveynleri arasında farklılıklarla beraber benzerliklerin de olduğu görülmüş, kuşak kavramının X, Y, Z kuşağı gibi isimlendirmeler aracılığıyla ve keskin sınırlarla ayrıştırılamayacak kadar çok yönlü bir kavram olduğu anlaşılmıştır. Hem ebeveynler hem de genç katılımcılar birçok hususta birbirlerinden farklı görüşlere sahip oldukları gibi, zaman zaman kendi içlerinde de çeşitli düşünceleri taşıdıkları görülmüştür. Bu durum, belli bir kuşağa ait tüm bireylerin tamamen aynı özelliklere ve aynı fikirlere sahip olduklarına dair var olan önyargıların gerçekçi olmadığını göstermiştir. Kuşaklararası ilişkilerde farklılık kadar benzerliğin, çatışma kadar uyumun, değişim kadar sabitliğin de var olduğu görülmüştür.

Abstract:
Based on the idea of generational differentiation, in this thesis, the differentiation
between the young people who were born after the 2000s, called the Z generation, and their X generation parents, has been tried to be understood through the perspectives of both generations on religious, cultural and social issues.
Qualitative research methods and techniques were used in this thesis. In the study, parents were selected on the basis of similarity, they were interviewed with X generation parents who expressed themselves as religious and they are peoplewho have receive at least at bachelor's degree from succesful departments of Turkey's elite universities, and their Z generation children. 18 people were reached, 8 of them were young participants from generation Z, while 10 of them were their parents. In-depth interviews were conducted with the participants using pre-prepared semi-structured interview forms.
In the study, three basic themes and 10 categories belonging to these themes were created on intergenerational differences. In the first theme, which is the view on religious issues, the categories of perception of religion and view of religious representatives; In the theme of intergenerational dichotomy, preference-oriented thinking-value-oriented thinking, flexibility and hybridity-doctrinal rigidity, comfort-struggle, fatigue and vulnerability-resistance, richness of difference-safety of similarity, religious individualism-collective piety. In the last theme, the thoughts of the generations about each other, the thoughts about the parents and the thoughts about the Z generation were discussed categorically.
According to the findings, it has been seen that there are similarities as well as differences between the Z generation and their religious parents, and it has been understood that the concept of generation is a multi-faceted concept that cannot be separated with sharp boundaries through namings such as X, Y, Z generation. It has been observed that both parents and young participants have different views from each other on many issues, and they also have various thoughts from time to time. This showed that the existing prejudices that all individuals belonging to a certain generation have exactly the same characteristics and ideas are unrealistic. In intergenerational relations, it has been observed that there is similarity as much as difference, harmony as much as conflict, and constancy as much as change.