Matematik öğretiminde olumlu hata iklimi etkililiğinin araştırılması
Investigating the effectiveness of a positive error climate in mathematics teaching
Yazar: SENEM KALAÇ
Danışman: PROF. DR. ALPER CİHAN KONYALIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, matematik derslerinde oluşturulan olumlu hata ikliminin öğrencilerin ve öğretmenlerin hata yönelimlerine, öğrencilerin matematiğe karşı tutumlarına ve akademik başarılarına etkilerini araştırmak ve sınıflarda oluşturulan olumlu hata iklimi sürecini incelemektir.
Yöntem: Araştırma verileri 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Türkiye'nin doğusundaki bir ilin bir ortaokulunda toplanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden biri olan müdahale deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini amaçlı örneklem ile seçilen iki çalışma (6D ve 7D), iki karşılaştırma (6K ve 7K) olmak üzere toplam dört sınıf, bu sınıflarda okuyan 145 öğrenci ve bu sınıflarda derse giren dört matematik öğretmeni oluşturmuştur. Verileri toplamak için "Sınıf Hata İklimi Ölçeği" (SHİÖ), "Matematik Tutum Ölçeği" (MTÖ), "Akademik Başarı Testleri" (ABT), ders gözlem defterleri, ders gözlem raporları, odak grup görüşme formu, yarı yapılandırılmış öğretmen görüşme formu ve gözlemci görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma gruplarında bir dönem boyunca dersler "Olumlu Hata İklimi Çerçeve Programı"na göre planlanmış ve işlenmiştir. Tüm sınıflarda 15 hafta ders gözlemleri yapılmış, her sınıf için ayrı ayrı ders gözlem raporları ve ders gözlem defterleri tutulmuştur. Araştırma sonunda çalışma gruplarında yer alan iki öğretmen, 16 öğrenci ve üç gözlemci ile görüşmeler yapılmıştır. Veriler analiz edilirken altıncı ve yedinci sınıflar kendi aralarında değerlendirilmiştir. Nicel verilerin analizinde sınıfların ön test-son test değişimlerini incelemek için t-testi kullanılmıştır. Gözlem ve görüşmeler yoluyla elde edilen nitel verilere betimsel analiz ve içerik analizi uygulanmıştır. 
Bulgular: Çalışma gruplarında hata yönelim, matematiğe karşı tutum ve akademik başarı puanları arasında hem ilk duruma göre hem de karşılaştırma gruplarına göre pozitif yönde anlamlı bir değişim görülmüştür. Öğrenciler süreç boyunca hatalar sayesinde doğruyu daha iyi kavradıklarını, derse bağlanma ve özgüven artışı yaşadıklarını belirtmiştir. Öğretmenler olumlu hata ikliminin farkındalığı arttırdığını, etkin katılıma ve kalıcı öğrenmeye yardımcı olduğunu, öğrencilerde özgüveni arttırdığını belirtmiştir. Gözlemciler olumlu hata iklimini matematik öğretiminde etkili bir uygulama olarak değerlendirmiştir.
Sonuç: Olumlu hata ikliminin öğretmen ve öğrencilerin hata yönelimlerini, öğrencilerin matematiğe karşı tutumlarını ve ders başarısını arttıran, öğrencinin derse etkin katılımını ve kalıcı öğrenmeyi sağlayan faydalı bir sınıf iklimi olduğu söylenebilir.

Abstract:
Purpose: The purpose of the study is to investigate the effects of the positive error climate created in mathematics classes on students' and teachers' error orientations, students' attitudes towards mathematics and academic achievement, and to examine the positive error climate process created in the classrooms.
Method: The research data were collected in a secondary school in a province in the east of Turkey in the 2022-2023 academic year. Intervention design, one of the mixed method designs, was used in the study. The sample of the study consisted of four classes, two study (6D and 7D) and two comparison (6K and 7K) classes, 145 students studying in these classes and four mathematics teachers teaching in these classes. "Classroom Error Climate Scale" (CECS), "Mathematics Attitude Scale" (MATS), "Academic Achievement Tests" (AAT), lesson observation books, lesson observation reports, focus group interview form, semi-structured teacher interview form and observer interview form were used to collect the data. In the study groups, lessons were planned and taught according to the "Positive Error Climate Framework Programme" in one semester. Lesson observations were made in all classes for 15 weeks and lesson observation reports and lesson observation notebooks were kept separately for each class. At the end of the research, interviews were conducted with two teachers, 16 students and three observers in the study groups. While analysing the data, sixth and seventh grades were evaluated among themselves. In the analysis of quantitative data, t-test was used to examine the pre-test-post-test changes of the classes. Descriptive analysis and content analysis were applied to the qualitative data obtained through observations and interviews.
Findings: A significant positive change was observed between the error orientation, attitude towards mathematics and academic achievement scores in the study groups compared to both the initial situation and the comparison groups. Throughout the process, students stated that they had a better grasp of the truth thanks to errors, and that they experienced increased engagement and self-confidence in the lesson. Teachers stated that the positive error climate increased awareness, helped active participation and permanent learning, and increased self-confidence in students. Observers also evaluated the positive error climate as an effective practice in mathematics teaching.
Conclusions: It can be argued that a positive error climate is a beneficial classroom climate that increases teachers' and students' error orientations, students' attitudes towards mathematics and course success, and ensures students' active participation in the lesson and permanent learning.