Bir toprak rejimi olarak Emlâk-ı Hümâyûn: Basra örneği (1876-1909)
As a land regime (Emlâk-i Hümâyûn): for instance Basra (1876-1909)
Yazar: SELDA SERT
Danışman: PROF.DR. ZEKERİYA KURŞUN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
XIX. yüzyıl Osmanlı Devleti açısından oldukça hareketli bir yüzyıl olmuş, bir dizireform hayata geçirilirken bunların yarattığı etkilerin boyutları devletin kaderini değiştirmeyeyetecek derecede büyük olamamıştır. Otuz üç yıl tahta kalan II. Abdülhamid'in uygulamalarıise sadece sonun gelişini yavaşlatmıştır.Osmanlı topraklarından önemli mevkilerde bulunanlardan bazısı şahsî mülk statüsünegetirilmek suretiyle emperyal devletlerin müdahalelerine ve sebep oldukları tehlikeye karşıkorunmak istenmiştir. Bu perspektife paralel olarak devletin/padişahın özellikle uzakbölgelerdeki iktidarının kuvvetlendirilmesi, yabancı devletlerin tesirleri ve milliyetçilikakımının doğurduğu ayrılıkçı faaliyetlerin önüne geçilebilmesi adına Emlâk-ı Hümâyûnİşletmesi, Abdülhamid zamanında bir kontrol ve savunma mekanizması olarak kullanılmıştır.Temeli tarım ekonomisine dayanan Osmanlı Devleti ihtiyaç duyduğu malî kaynağıtarımdan sağladığı gelirleri arttırarak ulaşabilirdi. Bu bağlamda Emlâk-ı Hümâyûn İşletmesi,modern ziraat metotlarının uygulanması, çiftçilerin bilinçlendirilmesi, üretiminçeşitlendirilmesi ve verimliliğin çoğaltılması noktasında bir misyon yüklenmiştir.Abdülhamid, meşruiyetini desteklemek ve iktidarını kuvvetlendirmek amacıyla dabirtakım sosyal yardımlarda bulunmuştur ki bunlar için gerekli para Hazîne-i Hâssa veEmlâk-ı Hümâyûn gelirlerinden temin edilmiştir. Bundan da anlaşılacağı gibi emlâkındansağladığı kazanç bu tarz harcamaları gerçekleştirebilmesi adına Abdülhamid'in en önemlisermayesiydi.Bu çalışmada Emlâk-ı Hümâyûn İşletmesinin siyasî, ekonomik, sosyal, patronajalanlarını kapsayan politikaların uygulanmasında nasıl bir görev üstlendiğine değinilmeyeçalışılmıştır.

Abstract:
Ninetenth-century was a very active time period for the Ottoman empire, severalreforms was implemented; but the effects of these reforms wasn?t been great enough tochange fate of the state. The implementations of Abdülhamid II., who reigned throughout 33years, just slowed coming of the end.The some of Ottoman lands which were in important positions were wanted to protectagainst interferences and dangers of the imperyalist states by putting on personal propertyestate. In accordance with this perspective, Emlâk-ı Hümâyûn operation was, for beingstrenghtened sultan?s power especially in outlying regions; being hindered effects of foreignstates and the seperatist activities which the nationalist movements caused, used as a controland defence agency.Ottoman empire which depended on agricultural economy could reach the neededfinancial resources by expanding agricultural incomes. In this context, Emlâk-ı Hümâyûnoperation undertook duties about implementing modern agriculture methods, making farmersconcious, diversifying production and increasing fertility.Abdülhamid had made some social helps for supporting legitimate and strenghteninghis power. The needed money was ensured from Hazine-i Hassa and Emlâk-ı Hümâyûnincomes. As it appears from this, being made gains of property was the most important fundof Abdülhamid for implementing similar manner expenses.In this study, it is tried to being touched on how Emlâk-ı Hümâyûn operation has aduty about application of policies which enclosing political, economic, social areas