Aspir çeşitlerinde (Carthamus tinctorius L.) farklı ekim sıklıklarının verim ve kalite üzerine etkisi
The effect of different sowing densities on yield and quality of safflower varieties (Carthamus tinctorius L.)
Yazar: İZZET BOZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ İRFAN İLBAŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, aspir çeşitlerinde (Carthamus tinctorius L.) farklı ekim sıklıklarının verim ve kalite üzerine etkisi belirlemek amacıyla Erciyes Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme arazisinde 2019 yılı vejetasyon döneminde (Nisan-Ağustos) yürütülmüştür. "Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller" deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulan bu çalışmada, Dinçer, Asol, Göktürk, Yenice, Remzibey, Linas ve Balcı olmak üzere 7 aspir çeşidi ve 3 farklı sıra arası (20, 30 ve 40 cm) mesafe yer almıştır. Araştırmada aspir çeşitleri ve sıra arası mesafeye göre ilk çiçeklenme süresi 79.75-85.25 gün, bitki boyu 52.7-87.17 cm, ilk dal yüksekliği 29.35-59.40 cm, dal sayısı 4.27-5.45 adet/bitki, tabla sayısı 5.0-7.4 adet/bitki, tabla çapı 16.76-19.56 mm, tabla ağırlığı 1.65-2.36 g, tabladaki tohum sayısı 17.13-29.96 adet, bin tane ağırlığı 34.65-42.49 g, tohum verimi 56.50-122.87 kg/da, tohumdaki yağ oranı %24.64-37.10 ve yağ verimi 16.73-38.68 kg/da arasında değiştiği belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, tohum verimi bakımından en yüksek ortalama değerlerin alındığı Dinçer çeşidi ve 20 cm sıra arası mesafe uygulaması; yağ verimi bakımından ise en yüksek ortalama değerlerin alındığı Linas çeşidi ve 20 cm sıra arası mesafe uygulamasının Kayseri koşullarında aspir üretimi için daha uygun olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Aspir, sıra arası, tohum verimi, yağ verimi, yağ içeriği, verim unsurları

Abstract:
This research was carried out in Erciyes University Agricultural Research and Application Center trial area in 2019 vegetation period (April-August) in order to determine the effect of different sowing densities on yield and quality in safflower cultivars (Carthamus tinctorius L.). The research, was conducted in "The Randomized Complete Block Design" with 4 replication, included 3 different row spacing and 7 safflower varieties: Dinçer, Asol, Göktürk, Yenice, Remzibey, Linas and Balcı. 
According to safflower varieties and row spacing, the first flowering period is 79.75-85.24 days, plant length is 52.7-87.17 cm, the first branch height is 29.35-59.40 cm, number of side branches per plant is 4.27-5.45, number of heads per plant is 5.0-7.4, diameter of head 16.76-19.56 mm, weight of head in plant 1.65-2.36 g, number of seeds per head 17.13-29.96 pieces, 1000 seed weight  34.65-42.49 g, seed yield 56.50-122.87 kg / da, oil rate in seed 24.64-37.10% and oil yield was determined to vary between 16.73-38.68 kg/da. According to the results of the research, it can be said that in 20 cm row spacing application, Dinçer variety from which was taken the highest average seed yield , and Linas variety from which was taken the highest average oil yield are more suitable cultivars for sufflower production in Kayseri conditions.
Keywords: Safflower, row spacing, seed yield, oil yield, oil content, yield components