Mastektomi geçiren kadınların ameliyat deneyimleri üzerine keşifsel bir çalışma
An exploratory study of the surgical experiences of women who have had a mastectomy
Yazar: ZUHAL KAYAR
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Ameliyat, insan bedeni üzerinde her türlü kesme, dikme, hasarlı dokuyu alma gibi işlemleri kapsayan ve hastaları sağlığına kavuşturmak amacıyla yapılan tıbbi uygulamalardır. Ameliyatlar yoğun teknolojik alt yapı ve yetişmiş kalifiye birçok sağlık çalışanın görev aldığı kompleks alanlarda yapılmaktadır. Ameliyat süreciyle beraber ameliyat öncesi, sırası ve sonrasında yaşanan idari, mali hizmetlerin tümünün niteliği ve niceliği sağlık yöneticilerinin ilgi alanına giren konulardır. Bu nedenle hastaların yaşadıkları ameliyat deneyimlerinin her aşamasının önemli olduğu düşünülmektedir. Araştırma kapsamında geçirdikleri ameliyat sonucunda organ kaybı yaşayan, yeni bedenine alışma süreci ile birlikte fiziki, psikolojik ve sosyal açıdan birçok sorunla baş etmek zorunda kalan kadınların ameliyat deneyimleri ele alınmıştır. Buradan hareketle bu araştırmanın amacı mastektomi geçiren kadınların ameliyat sürecine ilişkin deneyimlerinin derinlemesine incelenmesidir. Ayrıca ameliyat deneyimi ve mastektomi ile ilgili olarak kadınların ameliyattan nasıl ve hangi yönlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi de araştırmanın amaçları arasındadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak hermenötik fenomenoloji deseniyle, 21 katılımcının mastektomi ile ilgili ameliyat deneyimleri incelenmiştir. Araştırma grubunu; 18 yaşını doldurmuş, mastektomi geçirmiş ve ameliyatının üzerinden en az bir yıl geçmiş olan kadınlar oluşturmuştur. Katılımcılara amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt ve kartopu yöntemiyle ulaşılmıştır. Görüşmeler sonucunda 172 sayfalık veri elde edilmiş olup, veriler tematik kodlama yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda; ameliyat olmanın tıbbi prosedürler sonucunda ortaya çıkan, anestezi ve diğer bütün risk faktörlerini barındırması dışında ameliyat psikolojisi adı altında birçok yönünün olduğu keşfedilmiştir. Hastalık teşhisinden sonra şok, inkâr, kabullenme, ölüm kaygısı süreçlerinin yaşandığı, ameliyat kararının alınmasında zamanın kritik bir unsur olduğu ve katılımcıların mastektomi kararına ilişkin düşünceleri ortaya çıkmıştır. Ameliyat sürecinde katılımcıların ameliyat öncesi, sırası, sonrası ve uyanma ile ilgili deneyimleri ön plana çıkmaktadır. Ameliyatın katılımcılar üzerinde sağlık, psikolojik, fizyolojik ve sosyal etkilerinin bulunduğu, buna ek olarak katılımcıların travma sonrası olgunlaşma yaşadıkları tespit edilmiştir. Bu noktada hastalık ve ameliyat sürecine ilişkin sorunlar açıklanmaya çalışılarak öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Surgery is a medical procedure used to repair injured tissue on the human body by cutting, stitching, and removing it. It is done to help patients get better. The operations are carried out in highly technologically advanced facilities with a large number of skilled medical personnel. Health managers are interested in the quality and quantity of all administrative and financial services received prior to, during, and following the operation, as well as the operation process. It is believed that each stage of the patients' surgical experience is significant for this reason. The research covered the surgical experiences of women who underwent surgery and experienced organ loss as a result. These women also had to deal with numerous medical, psychological, and social issues as they learned to live with their new bodies. From this perspective, the aim of this study is to thoroughly analyze how women who have had mastectomy procedures feel about the surgical procedure. One of the aims of the research is to ascertain how and in what ways a mastectomy affects women's experiences with the procedure and their experiences during surgery. The surgical experiences of 21 individuals connected to mastectomy were studied in the study utilizing the hermeneutic phenomenology design, which is a qualitative research method. The study group was made up of females who were at least 18 years old, had undergone a mastectomy, and were at least a year post-op. Among the purposive sampling techniques, the criteria and snowball approaches were used to find participants. The interviews produced 172 pages of data, which were then thematically coded and analyzed. As a consequence of the research, it has been found that surgical psychology encompasses many facets of surgery, with the exception of anesthesia and any other risk factors associated with medical procedures. After the disease was diagnosed, the participants' opinions on the decision to have a mastectomy were revealed, and it was also shown that the processes of shock, denial, acceptance, and death fear were experienced. It was also shown that timing was a key consideration in the decision to operate. The experiences of the individuals before, during, after, and upon awakening are highlighted during the procedure. It was discovered that the subjects suffered post-traumatic maturation and that the surgery had negative health, psychological, physiological, and social impacts on them. At this time, efforts are made to explain the issues associated to the illness and the surgical procedure while also offering alternatives.