Dini ziyaret fenomeni açısından Diyarbakır merkez ilçeleri üzerine bir araştırma
A survey on Diyarbakir central districts in the context of religious visiting phenomenon
Yazar: HAVVA ÇİFTÇİ TANAS
Danışman: DOÇ. DR. KENAN HAS
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion
Dizin: Diyarbakır = Diyarbakır ; Kiliseler = Churchs ; Kutsal yerler = Sacred places ; Mezarlar = Graves ; Türbeler = Tombs ; Ziyaret yerleri = Visiting places

Özet:
Diyarbakır tarih boyunca birçok büyük medeniyete ev sahipliği yapmış bir ilimizdir. Günümüzde de bu farklı din inanç ve kültürlere sahip toplumlar ve bu toplumların kutsal kabul edip ziyaret ettiği mekânlar mevcuttur. Bu çalışma Dinler Tarihi disiplinine bağlı olarak kaynaklardan da faydalanılan bir alan araştırmasıdır. Farklı din müntesiplerinin kutsal kabul ettikleri yerler ile ilişkilerini ortaya koymak; hem Diyarbakır halkı için önem arz edecektir hem de Dinler Tarihi açısından bir bölgenin iç dünyası daha aydınlatılmış olacaktır. Böylece evrensel olan ziyaret fenomeninin Diyarbakır?da ki görüntüsü de fotoğraf karesindeki yerini bulacaktır.?Ziyaret Fenomeni Açısından Diyarbakır Merkez İlçelerinin Değerlendirilmesi? isimli tez çalışmamızda öncelikle burada yaşamış ve yaşamakta olan milletlerin ve toplumların tarihi, buraya nasıl geldikleri, burada nasıl bir süreç geçirdikleri incelenmiş yine bu milletlerin kültür ve inançları incelenmiş; bu millet ve toplulukların şehirde bıraktıkları izler değerlendirilmiştir. Daha sonra Hıristiyanların şehre gelişi, burayı fethetme süreçleri ele alınmış ve Hıristiyanların burada ibadet için inşa etmiş oldukları ve günümüzde hala varlıklarını koruyan ibadet yerleri hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Bu ibadethanelerin cemaatlerinin olup olmadığı, hangi amaçla ne sıklıkla ziyaretçi aldığı gibi meseleler aydınlatılmıştır. Hıristiyanlardan sonra Müslümanların şehri ele geçirmesi ve buradaki faaliyetleri incelenmiştir. Daha sonra Müslümanların kutsal kabul ettiği mekânlar ziyaret fenomeni açısından değerlendirilmiştir.Konu üzerinde ki çalışmalar Dinler Tarihi yöntem ve teknikleri doğrultusunda olmuştur. Çalışma, kaynaklara da dayalı bir alan araştırması olduğundan öncelikle konuyla ilgili tarihi ve etnolojik yayınlar, kitaplar, lisans, yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiştir. Yine Üniversitelerin ilgili birimlerinden ve kütüphanelerinden ve ayrıca internetten faydalanılmıştır. Bunlar yapıldıktan sonra asıl alan araştırması teknikleri olan; yerinde gözlem ve tespit, katılım, mülakat, kılavuz ve kaynak kişiler gibi teknikler kullanılmıştır. Son olarak veriler toplandıktan sonra yorumlanıp değerlendirilmiştir.

Abstract:
Diyarbakır is the city that has hosted various civilizations throughout history. Also nowadays, there are places, had acknowledged sacred, visited by communities that have different religions and beliefs. This study is fieldwork based on discipline of History of Religions and various sources. When relations of distinctive religion adherent with sacred places are exhibited, it is significant not only for Diyarbakır people, but also for department of History of Religions. Because, inner world of a territory is will be enlighten. Thus, image of Diyarbakır can be stated in snapshot of universal visiting phenomenon. This thesis is entitled ?A Survey On Diyarbakır Central Districts in The Context of Religious Visiting Phenomenon?, In the first chapter we dealt with the history, belief and culture of nations and communities which has existed in Diyarbakır. Besides legacy of the communities are considered throughout the history of Diyarbakır. In the second chapter, it is also examined the Christians reign in Diyarbakır detailed in relation to existing in the city, struggling to conquer it and temples that had been built for worship. Especially, the contemporarily temples are examined, besides considering whether of they have adherent. In the third and last chapter we examined the history beginning the Muslim period Muslims conquest of Diyarbakır. In that, places had acknowledged sacred by Muslims are investigated with regard to visiting phenomenon.Our studies on the subject were built on methods and techniques of History of Religions. Because of the study is the fieldwork based on sources, primarily historical and ethnological publications, books, thesis of Master of Arts and Doctorate are considered. Also, universities and libraries and internet are used. After that, methods of fieldwork that survey and evaluation, participation, interview, guide and persons of resource are used. Also photo cameras are utilized during survey. Finally, datas were interpreted and evaluated.