Mandibular üçüncü molar cerrahisi sonrası masseter kası ve pterygomandibular boşluğa enjekte edilen deksametazonun postoperatif; ağrı, ödem ve trismus üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Postoperative dexamethasone injected into masseter muscle and pterygomandibular space after mandibular third molar surgery; comparison of effects on pain, edema and trismus
Yazar: MUHAMMET YASİN PEKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OLGUN TOPAL
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, mandibular üçüncü molar cerrahisi sonrası masseter kası ve pterygomandibular boşluğa enjekte edilen deksametazonun postoperatif; ağrı, ödem, trismus ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. 
       Materyal ve Metod: Bu klinik çalışma birbirini takip eden 2 seansta çift taraflı gömülü mandibular üçüncü molar dişlerinin çekimi yapılan 18-25 yaş arası 20 hastayı kapsamaktadır. Hastaların mandibulalarında bulunan simetrik, çift taraflı, kemik retansiyonlu (meziyoangular) üçüncü molar dişleri rastgele iki gruba ayrılıp; grup 1 (n = 20)' e cerrahi işlem sonrası masseter kasına 8 mg IM deksametazon enjeksiyonu, Grup 2 (n = 20)'ye ise cerrahi işlem sonrası pterygomandibular boşluğa 8 mg IM deksametazon enjeksiyonu yapıldı. Postoperatif ağrı VAS skalası kullanılarak postoperatif 6. saat, 12. saat, 24. saat, 2. ve 7. günlerde kaydedildi. Ödem; tragus- lateral kantus, tragus- komissura lobiorum, tragus- yumuşak doku pogonion, tragus- gonion ve gonion- lateral kantus uzunlukları kullanılarak, trismus ise maksimum ağız açıklığında alt ve üst sağ santral kesici dişlerin meziyal köşeleri arasındaki mesafe ölçülerek belirlendi. Tükrük kortizolü; hastalardan cerrahi işlemlerden hemen önce ve postoperatif 2. ve 7. günlerde tükürük örnekleri alınıp, ELİSA kitleri vasıtasıyla ölçüm yapılarak değerlendirildi. Cerrahi işlem sonrası ağız sağlığıyla ilgili yaşam kalitesinin ve hasta memnuniyetinin değerlendirilmesi; operasyondan hemen önce ve postoperatif 2. ve 7. günlerde ağız sağlığı etki profili (OHIP-14) formu kullanılarak yapıldı.
       Bulgular: Deksametazonun masseter kasına uygulanmasının; ödemin 0.- 2. Günü* ve 0.- 7. Günü# farklarında ve trismusun bütün gün# farklarında pterygomandibular boşluğa uygulanmasına göre daha iyi sonuçlar verdiği ve bu farkın istatistiksel olarak da anlamlı olduğu görüldü (p<0,001*, p=0,006#). 
       Sonuç: Gömülü alt üçüncü molar cerrahisi sonrası masseter kasına uygulanan 8 mg deksametazonun, pterygomandibular boşluğa uygulanmasına kıyasla; sistemik olarak benzer kortizol düzeyleri bulunsa da lokal etkilerinin farklı olması sebebiyle, özellikle ödemi ve trismusu azaltmada daha etkili olduğu izlenmiştir. 
       Anahtar Kelimeler: Deksametazon, üçüncü molar cerrahisi, mandibula, ödem, trismus, uygulama yolları.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to comparatively evaluate the effects of dexamethasone injected into the masseter muscle and pterygomandibular space after mandibular third molar surgery on postoperative pain, edema, trismus and quality of life.
       Materials and Methods: This clinic study includes 20 patients between the ages of 18-25 who underwent extraction of bilaterally impacted mandibular third molars in 2 consecutive sessions. The patients' symmetrical, bilateral, bone-retained (mesioangular) third molars in the mandible were randomly divided into two groups; Group 1 (n = 20) received 8 mg IM dexamethasone injection into the masseter muscle after the surgical procedure, and Group 2 (n = 20) received 8 mg IM dexamethasone injection into the pterygomandibular cavity after the surgical procedure. Postoperative pain was recorded using the VAS scale at the 6th hour, 12th hour, 24th hour, 2nd and 7th days postoperatively. Edema; Tragus-lateral canthus, tragus-commissura loborum, tragus-soft tissue pogonion, tragus-gonion and gonion-lateral canthus lengths were used, and trismus was determined by measuring the distance between the mesial corners of the lower and upper right central incisors at maximum mouth opening. Salivary cortisol; Saliva samples were taken from the patients just before the surgical procedures and on the 2nd and 7th postoperative days and were evaluated by measurements using ELISA kits. Evaluation of oral health-related quality of life and patient satisfaction after the surgical procedure was made using the OHIP-14 form immediately before the operation and on the 2nd and 7th postoperative days.
       Results: Application of dexamethasone to the masseter muscle gave better results than application to the pterygomandibular space at the differences between 0.-2. day* and 0.-7. day# of edema and all day# of trismus. This difference was found to be statistically significant (p<0.001*, p=0.006#).
       Conclusion: Compared to 8 mg dexamethasone applied to the masseter muscle after impacted lower third molar surgery and applied to the pterygomandibular space; Although it has similar cortisol levels systemically, it has been observed that it is more effective in reducing edema and trismus due to its different local effects.
      Key Words: Dexamethasone, third molar surgery, mandibula, edema, trismus, application routes.