Iğdır ili süt mandası yetiştiren işletmelerin etkinlik analizi
Efficiency analysis of dairy buffalo farms in igdir province
Yazar: KADER KARABULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAKİYE KILIÇ TOPUZ ; PROF. DR. MURAT KÜLEKÇİ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırmanın temel amacı Iğdır ilinde süt mandası yetiştiriciliği yapan işletmelerin teknik etkinliklerinin belirlenmesi ve etkinliğe etkili faktörlerin ortaya konulmasıdır. Araştırmanın ana materyalini, Iğdır ilinde süt mandası yetiştiren işletmelerden Tam Sayım Yöntemine göre 65 işletme yöneticisinden yüz yüze yapılan anketlerden elde edilen veriler oluşturmaktadır. Süt mandası yetiştiren işletmelerin teknik etkinliklerinin belirlenmesinde Veri Zarflama Analizi (VZA), etkinliğe etkili faktörlerin ortaya konulmasında ise Truncated Tobit Modelinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları etkin ve etkin olmayan işletmeler şeklinde iki gruba ayrılarak verilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, işletmelerin ortalama manda varlığı 11,04 baş, dişi manda varlığı 8,89 baş, manda sütü üretimi ise 8 tondur. Manda sütü üretim maliyeti işletmeler ortalamasında 5,17 ₺/lt, etkin ve etkin olmayan işletmelerde ise sırasıyla 3,79 ₺/lt ve 7,24 ₺/lt'dir. Fiyat/masraf oranı ise işletmeler ortalamasında 1,56 iken, etkin ve etkin olmayan işletmelerde sırasıyla 2,11 ve 1,11 olarak belirlenmiştir. VZA sonuçlarına göre, süt mandası yetiştiren işletmelerin ortalama teknik etkinlik skoru 0,84 olarak belirlenmiştir ve teknik olarak etkin olmayan işletmelerin aynı üretim miktarına %16 oranında daha az girdi kullanarak gerçekleştirebilecekleri tespit edilmiştir. Ayrıca, süt mandası işletmelerinin %41,6'sının etkin%58,4'ünün ise etkin olmadığı belirlenmiştir. Truncated Tobit analizi sonuçları, teknik etkinlik katsayılarını yetiştiricilerin yaşı, yem bitkileri ekim alanı ve büyük baş hayvan biriminin istatistiksel olarak pozitif yönde, tarım dışı gelirin ve dişi mandaların yaşının negatif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Bölgede süt mandası yetiştiren işletmelerin etkinliğinin artırılabilmesi için çiftçilerin girdilerini etkin olarak kullanabilmesi konusunda etkili yayım çalışmaları düzenlenmelidir. Ayrıca, işletmelerin büyüklüklerinin artırılabilmesi ve daha fazla yem bitkisi ekimi yapılması gerekli görülmektedir. Süt mandası yetiştiriciliği yapan işletmelerin sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için de devletin çiftçilere verdiği destek miktarını artırması gerekli görülmektedir.

Abstract:
The study aimed to determine the technical efficiency and the factors effecting to efficiency of dairy buffalo farms. The data of the study were collected from 65 dairy buffalo farms by using whole counting method in Igdir province, Turkey. Technical efficiency of dairy buffalo farms and the factors affecting to efficiency score were used by Data envelopment analysis (DEA) method and Truncated Tobit Model, respectively. The results of the research were divided into two groups as efficient and inefficient farms. According to the research findings, number of buffaloes, number of milking buffaloes and total milk productions of buffalo farms were determined 11,04 head, 8,89 head and 8 tons, respectively. The average cost of buffalo milk production per liter was calculated as 5,17 ₺/lt in overall farms, 3,79 ₺/lt in efficient farms and 7,24 ₺/lt in inefficient farms. The average price/cost ratio of all farms, efficient and inefficient farms were found to be 1,56, 2,11 and 1,11, respectively. According to the DEA, average technical efficiency scores of dairy buffalo farms was 0.84. This result showed that the inefficient farms could decrease their inputs use by 16%. The rations of efficient and inefficient farms were found 41,6% and 58,4%, respectively. Truncated Tobit Model results show that while age, forage crop land and number of animal unit had statistically positive effects on technical efficiency score; non-agriculture income and age of dairy buffalo has statistically negative effects. In order to increase the efficiency of dairy buffalo farms in the region, the farmers should manage their inputs efficiently by providing efficient extension services. In addition, it is considered necessary to increase the size of farms and more forage crop land. Sustainability of dairy buffalo farms, the government should be increasing the amount of support given to the farmers.