Kuvvetlendirme egzersizi yapan bireylerin hayvansal ve bitkisel protein alımlarının sera gazı emisyonu ve su ayak izi üzerine etkisi
The effect of animal and vegetable protein intakes of individuals doing strengthening exercise on greenhouse gas emissions and water footprint
Yazar: SELMANUR ŞAFFAK PALACI
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme gereksinimleri = Nutritional requirements ; Dengeli beslenme = Balanced nutrition ; Diyet = Diet ; Diyet proteinleri = Diet proteins ; Egzersiz = Exercise ; Sera gazı = Greenhouse gases ; Su ayak izi = Water footprint

Özet:
Bu çalışma, kuvvetlendirme egzersizi yapan bireylerin hayvansal ve bitkisel protein alımlarının sera gazı emisyonu ve su ayak izi üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmaya 19-64 yaş arası kuvvetlendirme egzersizi yapan toplam 52 (%50,0 kadın, %50,0 erkek) gönüllü birey dahil edilmiştir. Yaşları ortalaması 26,4±6,1 yıl olan katılımcılara yüz yüze görüşerek anket uygulanmıştır. Bu çalışmada katılımcıların uyguladıkları ile sporcu beslenmesi diyetisyeni tarafından aynı kişilere Uluslararası Sporcu Beslenmesi Derneği rehberine uygun ve bireylere özgü hazırlanan diyetler kıyaslanmıştır. Vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel, kalça ve üst orta kol çevresi gibi antropometrik ölçümler alınmıştır. Bireylerin gerçekte kendi uyguladıkları diyetler çalışma grubu, diyetisyen tarafından hazırlanan diyetler ise simülasyon grubu olarak ele alınmıştır. Bu iki grup hayvansal, bitkisel ve toplam protein içerikleri, diyet lifi, yağ ve karbonhidrat gibi besin ögesi ve enerji değerleri bakımından kıyaslanmıştır. Bulgular hayvansal protein alımının erkeklerde 100,9 g iken kadınlarda 61,4 g olduğunu göstermiştir. Toplam protein alımı erkek ve kadınlarda sırasıyla 138,3 ve 86,9 gramdır (p<0,05). Çalışma grubunda erkeklerin günlük sera gazı emisyonu 3,7 CO₂-eşd./kg ve su ayak izi skorları 6,7 m³/ton iken kadınların 1,8 CO₂-eşd./kg ve 4,5 m³/ton'dur (p<0,5). Sera gazı emisyonu çalışma grubunda 2,6 ve simülasyonda 1,6 CO₂-eşd./kg/gün'dür. Su ayak izi skorları çalışma grubunda 5,7 iken simülasyonda 4,6 m³/ton/gün olarak bulunmuştur. Simülasyon diyetlerinin sera gazı emisyonu ve su ayak izi katkısı çalışma grubuna göre anlamlı düzeyde düşüktür (p<0,05). Diyetin hayvansal, bitkisel ve toplam protein, enerji, doymuş yağ ve karbonhidrat içeriği arttıkça sera gazı emisyonu ve su ayak izi skoru artmaktadır. Hayvansal protein alımı yüksek olan çalışma grubunun emisyon ve su ayak izi skorları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Proteinin hayvansal/bitkisel kaynaklardan temin edilme oranının bire yakın olması bireylerin beslenmeye bağlı sera gazı emisyonu ve su ayak izi skorlarını azaltmaktadır.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of animal and vegetable protein intake on greenhouse gas emissions and water footprint of individuals performing strength training. A total of 52 (50,0% female, 50,0% male) volunteers between the ages of 19-64 who did strength exercises were included in the study. A face-to-face questionnaire was administered to participants whose average age was 26,4±6,1 years. In this study, the diets that the participants followed were compared with the diets prepared by a sports nutrition dietitian for the same individuals in accordance with the International Society of Sports Nutrition guidelines and specific to them. Anthropometric measurements such as body weight, height, waist, hip and mid-upper arm circumference were taken. The diets actually practiced by the individuals themselves were considered as the study group and the diets prepared by the dietitian were considered as the simulation group. These two groups were compared in terms of energy and nutritional values such as animal, vegetable and total protein contents, dietary fiber, fat and carbohydrates. The findings showed that animal protein intake was 100,9 g in men and 61,4 g in women. Total protein intake is 138,3 and 86,9 g in men and women, respectively (p<0,05). In the study group, men's daily emissions are 3,7 CO₂-eq./kg and water footprint are 6,7 m³/ton, while women's are 1,8 CO₂-eq./kg and 4,5 m³/ton (p<0,5). The greenhouse gas emission is 2,6 in the study group and 1,6 CO₂-eq./kg/day in the simulation. While water footprint scores were 5,7 in the study group, they were found to be 4,6 m³/ton/day in the simulation. The greenhouse gas emissions and water footprint contribution of the simulation diets were found to be significantly lower than the study group (p<0,05). As the animal, plant and total protein, energy, saturated fat and carbohydrate content of the diet increases, emissions and water footprint increase. Emission and water footprint scores of the study group with high animal protein intake were found to be significantly higher (p<0,05). The fact that the protein supply ratio from animal/plant sources is close to one reduces individuals' nutrition-related emissions and water footprint scores.