Arap medyasında Arap dili üzerine yapılan tartışmalar (El-Cezire televizyonu programları kapsamında)
Debates in arabic media on arabic language (Within the scope of Al-Jazeera television programs)
Yazar: FATİH ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET GÜNAYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Araplar = Arabs ; Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; El Cezire = Al Jazeera ; Medya = Media ; Tartışma = Discussion ; Televizyon = Television ; Televizyon programları = Television programs

Özet:
Arap dili geçtiğimiz yirmi yıl boyunca Arap medyasında birçok açık oturum ve tartışma programının konusu olmuştur. Çünkü o sadece Arapların konuşmakta olduğu yerel/milli bir dil değil, Kur'an'ın dili olması hasebiyle dini ve kültürel açıdan bütün Müslümanları ilgilendiren uluslar arası/evrensel bir dildir. Ayrıca ortaçağda uzunca bir süre bilim ve felsefe dili olarak, insanlığın ilmi ve felsefi birikiminin ifade aracı olarak kullanılmış ve bu birikimin Avrupalı milletlere aktarılmasında önemli bir rol oynamıştır. Öte yandan 19. yüzyıldan itibaren Avrupa devletlerinin Arap ve İslam topraklarını istila ve sömürgeleştirme sürecinde, hem sosyo-politik hem de edebi açıdan ayrı bir önem daha kazanmıştır. Netice itibariyle, hem tarihi hem de kültürel olarak böylesine geniş bir spektrumu ilgilendiren Arap dili hakkında Arap televizyon programlarında ateşli tartışmalar olmuştur.
Bu tartışmalar modern-öncesi dönemde, lehçeler, panayırlar, Kur'ân'ın Arapça ile gelmesi, fetihlerle Arap dilinin geçirdiği değişim, Arap dilinin safiyeti, Arap dilinin kelime dağarcığının zenginliği, tercüme hareketleriyle Arapçanın bilim dili haline gelmesi gibi konular etrafında cereyan etmiştir. Modern dönemde ise nahvin zorluğu iddiaları ve buna bağlı olarak tecdit, teysîr, tarîb çalışmaları, Arapçanın ıslahı çabaları ve bu konuda kanuni düzenlemeler, ana dil-Araplık ilişkisi ve Arap milliyetçiliği, sömürgeciliğin fushâ üzerindeki etkisi, bu bağlamda Frankofon'un Kuzey Batı Afrika ülkeleri üzerindeki etkisi ve bu ülkelerde Berberi dilini canlandırma çabaları, yabancı dille eğitimin ve medyanın Arap dili üzerindeki etkisi, ana dil ile eğitim meselesi, Arapça öğretim metodundaki yanlışlar ve okullarda fushâ eğitimi sorunu, fushâ-Kur'ân ilişkisi, fushâ-bilim ilişkisi, fushâ-Arap kültür mirası ilişkisi, fushâ-âmmice yakınlaşması ve orta bir dil yapma çabaları, yabancı dillerin Arapça üzerindeki egemenliği, Arap dil akademilerinin çabaları ve yetkinliği meselesi, bilimsel sözlük ve fushâ-âmmice ortak sözlük tedvini çalışmaları, Arap dilinin kutsal olduğu anlayışı ve bu anlayışın getirdiği sorunlar, Arabîzi meselesi ve gelişmiş yabancı ülkelerin ana dil hassasiyeti gibi konularda olmuştur.
Bu çalışmada, Arap dili üzerine 31 adet el-Cezire programının analizi yapılmıştır. Bu analizler göstermiştir ki bütün bu tartışmalar bir şekilde, fushâ-âmmice ikilemi ve diglossia olgusuyla ilişkilenmektedir. 
 Anahtar Kelimeler: Arap Dili, Fushâ-Âmmice, Diglossia, Tarîb, teysîr, Arap dil akademileri, Arabîzi

Abstract:
Arabic language has been the subject of many TV programs and debates in the Arabic media over last twenty years. Since it is the language of the Qur'an, Arabic is not only a local/national language spoken by Arabs but also an international/universal language that interests all Muslims from religious as well as cultural aspects. Moreover, it was used as a language of science and philosophy in the middle Ages for a long time as a means of expression of the scientific and philosophical accumulation of humanity and played an important role in transferring this accumulation to European nations. More to the point, from the 19th century onwards, during the process of European states' invasion and colonization of the Arabic and Islamic lands, it gained significance both in socio-political and literary terms. Pertaining to such a broad spectrum in historical and cultural terms, Arabic language has been a subject of fervent debates in Arabic television programs.
The focus of those debates, for pre-modern period, was mostly about dialects, fairgrounds, the relation of Arabic language with Quran, the change the language experienced with the Islamic conquests, purity of the language, the richness of the language in terms of included vocabulary, its role as a scientific language with the effect of translation efforts. As for the modern period the focus was the claims on the difficulty of its syntax and the related studies on tajdid, taysir and tareb, the efforts of improvement of Arabic language and related legal regulations, the link between native language and Arab nationalism, the effect of colonization on fushâ, the effect of Francophone on North West African countries and the efforts in those countries for the enlivenment of Barbary language, the effect of education in foreign language and media on Arabic language, the issue of education in native language, the mistakes in the approaches for teaching Arabic and the  problems in schools for  teaching fushâ, the relationship between fushâ and Quran, the relationship between fushâ and science, the relationship between fushâ and Arabic cultural heritage, the convergence of fushâ and ammiya (colloquial Arabic) and the efforts to reconciliate them, the dominance of foreign languages on Arabic, the efforts by Arabic language academia and the quality of those efforts, the efforts on creating a scientific dictionary and a common dictionary of fushâ and ammiya, the view that Arabic language is a holy language and the corresponding problems, the issue of Arabîzi, and the sympathy of developed foreign countries on native languages.
In this study, 31 programs from the Al-Jazeera channel on Arabic language are analyzed in detail. These analyses showed that the major focuses of all those debates, one way or another, related to the issue of fushâ-ammice dichotomy and the issue of diglossia.
Keywords: Arabic Language, Fushâ-Ammiya, Diglossia, Tareb, taysir, Arabic Language Academies, Arabîzi