Bitki fenollerinin odun koruma etkinliklerinin belirlenmesi
Determination of wood preservative activities of plant phenolics
Yazar: SELİM ŞEN
Danışman: PROF. DR. HARZEMŞAH HAFIZOĞLU
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Antifungal ajanlar = Antifungal agents ; Bitki fenolikleri = Plant phenolics ; Emprenyeler = Impregnations ; Odun = Wood ; Tanenler = Tannins

Özet:
Bu çalışma çevresel zararı olmayan antibakteriyel, antifungal ve insektisit özellikleri bilinen bitki fenollerinin odun koruma etkinliklerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ladin {Picea orientalis), Sarıçam {Pinus sylvestris), Kayın (Fagus orientalis) ve Kızılağaç (Alnus glutinosa) türlerinden, açık alan ve laboratuar denemelerinde kullanılmak üzere çeşitli boyutlarda odun örnekleri hazırlanmıştır. Odun örneklerinin emprenyesinde meşe palamudu (Quercus ithaburensis), meşe mazısı {Quercus infectoria), sumak yapraklan {Coiinus coggyria) ve kızılcam {Pinus pined) kabuklarından elde edilen ekstraktlar ile ayrıca karşılaştırma yapmak için CCA kullanılmıştır. mÖZET (devam ediyor) Açık alan testlerine tabi tutulan odun örnekleri 4 çeşit ekstrakt ve CCA ile, dolu hücre yöntemine göre emprenye edilerek üç farklı alana yerleştirilmiştir. Böcek denemelerinde ekstraktif maddelerin zehirlilik derecesi tayini çift siyah kuşaklı teke böceği (Rhagium inquisitor) larvaları kullanılarak, emprenye edilmiş sarıçam odunlarında laboratuar ortamında yapılmıştır. Mikolojik denemelerde sarıçam ve kayın türlerinden hazırlanmış odun örnekleri ile beyaz çürüklük mantarları Pleurotus ostreatus ve Phanerochaete chrysosporium kullanılmıştır. Petri kaplan içerisinde malt agar besin ortamında geliştirilen mantar miselleri üzerine emprenyeli ve kontrol örnekleri yerleştirilerek mantarların odunlar üzerindeki gelişimi gözlenmiştir. Ayrıca ekstraktlarla emprenye edilmiş örneklerde yıkanma deneyleri yapılmıştır. Açık arazi şartlarına bir buçuk yıl süre ile maruz bırakılan odun örneklerine statik eğilme direnci ve liflere paralel yönde basmç direnci testleri uygulanmıştır. Sonuçlar, açık alanda bekletilmiş olan ekstraktlar ile emprenyeli odunlar üzerindeki mantar tahribatının kontrol örneklerine göre daha az olduğunu ortaya koymuştur. Açık arazide bekletilen emprenyesiz kontrol örneklerinde böcek tahribatı mevcut iken ekstraklarla emprenyeli odunlarda herhangi bir böcek tahribatına rastlanmamıştır. Laboratuarda yapılan böcek deneyi ekstraktif maddelerle emprenyeli odunlar içerisinde larvaların gelişiminin durduğunu, %4'ün üzerinde konsantrasyonlarla emprenyeli odunlarda ise larvaların yaşayamadıklarını göstermiştir. Mikolojik denemelerde ise mantarların %3'ün üzerindeki konsantrasyonlarla emprenyeli odunlarda gelişmelerinin oldukça yavaşladığını göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Tanen, Emprenye, Odun Koruma, Antifungal, Ekstrakt

Abstract:
This study has been made to determine the wood preservation effects of plant phenols that have no environmental damage and have antibacterial, antifungal and insectiside properties. The wood samples from Picea orientalis, Pinus sylvestris, Fagus ohentalis, Alnus glutinosa species in different size have been prepared for using in open- field and laboratory tests. The extracts obtained from Pinus brutia barks, valex (the valonia extract of Quercus ithaburensis), gallnut powders {Quercus infectoria Oliv.) and sumac leaves (Cotinus coggyria Scop) have been used in the treatment of the wood samples. In addition, CCA has been used to make comparison with extracts.ABSTRACT(Continued) The woods that have been treated by four different extracts and CCA according to pressure treatment method have been settled to three different areas for open- field tests. For entomological tests, the toxicity degree of extractive materials against to Rhagium inquisitor larvae have been studied on the treated Pinus sylvestris wood samples in laboratory conditions. For micological tests, the toxicity degree of extractive materials against to white rot fungus Pleurotus ostreatus and Phanerochate chrysosporium have been investigated on the treated Pinus sylvestris and Fagus orientalis wood samples. The treated wood and control samples have been put in petri dishes that include fungus mycelial growen in malt agar food media. Then the effect of fungus on wood samples have been obtained. The fixation experiment has also been studied on wood samples treated with extracts. The static bending resistance test and pressure test have been made with wood samples that are subjected to open-field conditions for 1.5 years. The results of the tests show that the fungus degrade on the treated samples is much less than control samples. Although the insect damage was observed on control samples pleaced in open-field conditions. It hasn't been seen on treated wood samples. The entomological studies show that the development of larvaes in the treated wood has been prevented due to extractives. Moreover, the studies show that the larvaes couldn't live above 4% concentration of treatment. The micological tests show that the development of the fungus in the treated wood above 3% concentration has greatly been decreased. Key words: Tannin, Impregnation, Wood Preservation, Antifungal, Extract