Küresel risk ve belirsizliklerin finansal yansımaları
The financial reflections of global risks and uncertainties
Yazar: DENİZCAN TAMER
Danışman: DOÇ. DR. SEYHAN ÖZTÜRK
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzde artarak devam eden ülkeler ve piyasalar arası finansal entegrasyon, küresel risk ve belirsizlik yaratacak olayların etkilerinin yayılmasını ve genelleşmesini hızlandırmaktadır. Bu durum, yatırımcılar ve şirketler için çoğu zaman riskleri, bazen de fırsatları beraberinde getirmektedir. Bu araştırmada, küresel risk ve belirsizliklerin, Türkiye'deki hisse senetleri borsada işlem gören imalat ve hizmet sektörü şirketlerinin finansal göstergelerine yayılım etkileri incelenmiştir. Bu bağlamda, risk ve belirsizlik göstergeleri olarak Avrupa belirsizlik endeksi ve Ekonomik Politik Belirsizlik Endeksi (EPU) kullanılmıştır. Araştırmada, değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu (Sistem-GMM) ve Sapması Düzeltilmiş Gölge Değişkenli En Küçük Kareler (LSDVC) dinamik panel regresyon modelleri kullanılmış olup analizler; 2007 birinci çeyrek ile 2022 dördüncü çeyrek arasındaki 64 dönemi kapsayarak, 73 imalat ve 34 hizmet sektörü şirketi üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Sonuçlar, imalat sektöründeki şirketlerin aktif kârlılığını EPU endeksinin pozitif, Avrupa belirsizlik endeksinin ise negatif etkilediğini göstermektedir. Hizmet sektörüne yönelik analizlerde ise bu endekslerin, sektörün kârlılık oranları üzerinde anlamlı bir etki yaratmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bulgular, endekslerin hizmet sektörü Tobin q değerlerine etkisinin anlamlı fakat tutarsız olduğunu göstermektedir. Endekslerin, imalat sektörü şirketlerinin Tobin q değerlerini pozitif yönde etkilediği araştırmanın diğer bir sonucudur. 
Araştırma sonuçları, finansal yayılım etkilerinin, sadece piyasalar veya ülkeler arasında değil, bir ülke/bölgeden veya piyasadan, şirket/sektör düzeyinde olabileceğine ilişkin önemli kanıtlar sunmaktadır. Bu sonuçlar, şirketlerin risk ve belirsizlik koşullarında farklı finansal stratejiler izlediğini ve bu stratejilerin sektörel düzeyde farklı etkiler yarattığını göstermektedir. Ayrıca seçili dönemler itibariye küresel risk ve belirsizlik durumlarında, Türkiye'de şirketlerin borçlanma eğilimlerinin arttığı, bu durumun ise yatırım kararlarını ve sonuçlarını etkileyebileceği görülmüştür.

Abstract:
In the present day, the increasing financial integration among countries and markets is accelerating the spread and generalization of the impacts of events that create global risk and uncertainty. This situation often brings risks, and sometimes opportunities, for investors and companies. This research examines the spillover effects of global risks and uncertainties on the financial indicators of manufacturing and service sector companies listed on the Turkish stock exchange. In this context, the European Uncertainty Index and the Economic Policy Uncertainty Index (EPU) have been used as indicators of risk and uncertainty. The study employs the System Generalized Method of Moments (System-GMM) and Bias-Corrected Least Squares Dummy Variable Corrected (LSDVC) dynamic panel regression models to determine the relationships between variables. The analyses cover 64 periods from the first quarter of 2007 to the fourth quarter of 2022, and include 73 manufacturing and 34 service sector companies.
The results indicate that the EPU index positively affects the asset profitability of companies in the manufacturing sector, while the European Uncertainty Index has a negative impact. In the service sector, however, these indices do not have a significant effect on profitability rates. The findings show that the effects of the indices on the Tobin's q values of the service sector are significant but inconsistent. Another result of the study is that these indices positively influence the Tobin's q values of manufacturing sector companies.
The research findings provide important evidence that financial spillover effects can occur not only between markets or countries but also from one country/region or market to a company/sector level. These results demonstrate that companies adopt different financial strategies under conditions of risk and uncertainty, and that these strategies have varying effects at the sectoral level. Moreover, it has been observed that in periods of global risk and uncertainty, companies in Turkey tend to increase their borrowing, which can affect investment decisions and outcomes.