Kent merkezinin yenilenmesi için kentsel canlandırma ve sağlıklaştırma araçlarının kullanımı: İzmir-Çankaya örneği
The use of urban revitalization and sanitization tools for the regeneration of the city center: The case of İzmir-Çankaya
Yazar: HATİCE MERYEM NALBANT
Danışman: DOÇ. DR. GİZEM ERDOĞAN AYDIN
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kent merkezleri geçmişten günümüze kentin ruhunu oluşturan en değerli alanlardır. Fiziksel, sosyal, kültürel ve ekonomik dinamikleriyle kentsel yaşamın zenginliğini ve çeşitliliğini temsil etmektedir. Ancak kent merkezleri zamanla değişen ihtiyaçlar doğrultusunda gelişim gösteremeyerek fiziksel bozulma, altyapı yetersizliği, ekonomik canlılığın azalması ve sosyal yapıların bozulması gibi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum, kent merkezlerinin sürdürülebilirliği ve yaşam kalitesi açısından ciddi bir endişe kaynağıdır. Günümüzde kent merkezlerinin ihtiyaçları doğrultusunda yapılı çevrenin yorumlanarak, uygun yenileme araçlarının belirlenmesi ve kentsel yenileme çalışmalarına girdi oluşturması önemli hale gelmiştir. 
Kent merkezinde oluşan yapısal bozulmalara, yenileme yöntemleri aracılığı ile bir bakış sunulmaktadır. Bu bakışla ilk kısımda kentsel yenileme kavramına kartopu tekniği üzerinden literatür taraması yapılmış, kentsel yenileme araçlarının neler olduğu ortaya konulmuştur. Devamında farklı kent merkezlerinde gerçekleştirilmiş projeler incelenmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında yerinde gözlem ve tespitler ile morfolojik, tipo morfolojik analizler ve mekân dizimi analizi yapılarak çalışma alanın mevcut durumu değerlendirilmiştir. Literatürün sunduğu yenileme araçları ve çalışma alanına ilişkin analiz sonuçları ışığında, müdahale alanları belirlenerek kentsel yenileme strateji ve uygulamaları önerilmiştir. Bu çalışma, kent merkezlerinin işlevsel kimlik ve karakterlerinin devamlılığında kentsel canlandırma ve sağlıklaştırma araçlarının kullanımının önemini vurgulamaktadır. Bu yönleriyle, kent merkezindeki kentsel yenileme çalışmalarının teorik altyapısının sağlamlaştırılması ve pratikte uygulanabilir stratejilerin üretilebilmesi açısından gelecekteki çalışmalara bir kaynak niteliği sunmaktadır.

Abstract:
City centres have preserved their places as the most valuable areas that constitute the soul of the city from past to present. City centres represent the richness and diversity of urban life with their physical, social, cultural and economic dynamics. However, city centres cannot develop in line with the changing needs over time and face problems such as inadequate infrastructure, diminishing economic vitality and distorting social structures. This raises a serious concern for the sustainability and standard of life from many aspects in city centres. Therefore, it is vital to realise urban renewal works by determining the appropriate renewal tools for the area. Nowadays, it has become important to interpret the built environment in line with the needs of city centres and to create input for urban renewal efforts. 
An overview of the structural deterioration in the city center is presented through regeneration methods. With this perspective, in the first part of the study, urban revitalization tools were examined by reviewing the literature on the study area with the snowball technique. Afterwards, projects carried out in different city centers were examined. In the second part of the study, morphological, typo-morphological analyses and spatial syntax analysis were conducted to evaluate the current situation of the study area. In the light of the results of the analysis and the literature, intervention areas were identified and urban revitalization strategies and practices were proposed. As a result of the completed investigations and recommendation index, the effects of rehabilitation and revitalization tools on the renewal process were compiled. This study, emphasizes the importance of the use of urban revitalization and rehabilitation tools in the continuity of the functional identity and character of city centers. In these respects, it serves as a resource for future studies in terms of consolidating the theoretical infrastructure of urban renewal studies in the city center and producing practical strategies.