Analitik hiyerarşi prosesi ve sosyal seçim teorisi yardımıyla havayollarında uçak seçimi uygulaması
Application of aircraft choice in airlines with the help of analytic hierarchy process and social choice theory
Yazar: HALİL SEMERCİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE HİCRET ÖZKOÇ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Araç seçimi = Vehicle selection ; Hava yolları = Airlines ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Seçim teorisi = Choice theory ; Sosyal teori = Social theory ; Uçaklar = Airplanes ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Hayatın içinde verdiğimiz kararlar ve yaptığımız seçimler bizlere geri dönen etkilere sebep olmaktadır. Varılan bu kararların ve yapılan bu seçimlerin toplumsal karara bağlama çabası sadece sosyal kararların ve karar alma yöntemlerin tartışılmasına yol açmakla kalmamış aynı zamanda farklı disiplinlerin farklı yöntemleri geliştirmesi de sebep olmuştur. Toplumsal kararların katılımcılığı ve temsil düzeyi üzerine tartışan Sosyal Seçim Teorisi ve rekabetin yoğunlaştığı piyasada işletmelerin kaynakların doğru kullanımı ve en uygun seçeneği seçme ihtiyacından ortaya çıkan bir çok kriterli karar verme yöntemi olan AHP bu çalışmada ele alınmıştır. Önce karar verme süreçleri ve AHP ele alınmış, bu bölümü Sosyal Seçim Teorisi takip etmiştir. Havacılık ve havayolları sektörü de anlatıldıktan sonra literatür incelemesi sonucu üstünde karar kılınan uçak seçim kriterleri Türkiye'nin önemli havayollarından birinde görev yapan uzmanlar tarafından kıyaslandırılmış, ağırlıklandırılmış, kısa ve orta mesafe uçuşlarda tercih edilen A1, A2, A3 isimli üç uçak için bir seçim düzeni kurulmuştur. Bu seçim düzeninde AHP sonuçları basit çoğunluk, mutlak çoğunluk, Borda ve Condorcet yöntemleri ile birleştirilmiş, çeşitli bulgular elde edilmiştir. Bulgular incelendiğinde A2 uçağı uzmanların görüşü neticesinde seçilmelidir. Ayrıca havayolları, uçak seçimlerinde kullandığı karar verme yöntemlerine Sosyal Seçim Teorisi ve farklı yöntemleri de eklemelidir.

Abstract:
Decisions and choices we make lead to effects returning to us. Endeavouring a resolution of the decision and choices made by society is not only to bring about to social choices and making decision methods but also to give way to develop different methods from different disciplines. Social Choice Theory, debating on accession and representation level of social decision, and Analytic Hierarchy Process(AHP), a multi-criteria decision making method, deriving from the neccessity of utilizing of resources in a correct way and choosing the optimum alternative, are studied in this thesis. After making decision processes and AHP section, Social Choice Theory section is followed. After aviation and airlines sector has been described, the criteria of choosing the aircraft which are decided on the result of literature survey has been compared, weighed and set a voting order for 3 types of aircrafts called A1, A2 and A3 which are preferred in short and middle distance flights. AHP results have ben integrated with simple majority, certain majority, Borda and Condorcet rules in this voting order and diverse findings have been obtained. Aircraft A2 should be chosen as a result of experts' points of views when the findings have been observed. In addition to choosing aircrafts, Social Choice Theory and diverse methods should also be used in the process of decision making.