Travmatik hemorajik şokta olan hastalarda tiyol disülfid homeostazisinin değerlendirilmesi
Evaluation of thiol disulfide homeostasis in patients with traumatic hemorrhagic shock
Yazar: PINAR İSKENDER UYSAL
Danışman: PROF. DR. HAVVA ŞAHİN KAVAKLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Disülfitler = Disulfides ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Homeostaz = Homeostasis ; Tiyoller = Thiols ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Şok-hemorajik = Shock-hemorrhagic

Özet:
Giriş ve Amaç: Travmatik hemorajik şokta, mevcut kan hacminin azalması ve doku perfüzyonunun bozulması sebebiyle oksidan-antioksidan sistemler arasındaki denge bozulur. Dengenin bozulması travmatik hemorajik şokta olan hastada oksidatif stres ile sonuçlanır. Tiyol molekülleri, hücrelerdeki oksidatif stresin önlenmesinde, kritik bir rol oynar. Çalışmamızda, tiyol disülfid homeostazisi gibi objektif bir oksidatif stres parametresi ile travmatik hemorajik şok evrelemesine katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 01.10.2018-30.04.2019 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Acil Tıp Kliniği'nde kontrollü, prospektif, klinik bir çalışma olarak yapılmıştır. Çalışmada hasta ve sağlıklı gönüllerden alınan kanda, tiyol disülfid homeostazisinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmaya acil servise başvuran travmatik hemorajik kanaması olan 18 yaş ve üstü, kadın-erkek 52 gönüllü hasta ve herhangi bir hastalığı olmayan sağlıklı gönüllü kişilerden oluşan 50 kişilik kontrol grubu olmak üzere toplam 102 kişi dahil edilmiştir.

Bulgular: Hasta grubunun yaş ortalaması 43.6±15.7 ve %17.3'ü (n=9) kadın idi. Başvuru sırasında en sık toraks travması (n=35; %67.3) görülmüş, bunu batın travması (n=22; %42.3) izlemiştir. Hastalar ilk başvuruda en sık ikinci evre hemorajik şok durumunda başvurmuştur. Hastaların %13.4'ü (n=7) hiçbir sıvı veya kan ürünü verilmeden takip edilmiştir. Hastaların %48.1'ine (n=25) eritrosit süspansiyonu ve %5.8'ine (n=3) taze donmuş plazma verilmiştir. Native tiyol, total tiyol ve disülfid düzeyleri hasta grubunda istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük bulunmuştur (sırasıyla native tiyol, total tiyol ve disülfid p değerleri; 0.001>, 0.001>, 0.018). Native ve total tiyol idrar çıkışı azaldıkça veya şok indeksleri arttıkça azalmaktadır. Disülfid ise idrar çıkışı azaldıkça azalmakta ve şok indeksleri arttıkça düşmektedir. İkili grup karşılaştırmalarına göre Evre 3 hemorajik şokta nativ ve total tiyol, Evre 1 ve 2 hemorajik şoka göre istatistiksel olarak anlamı şekilde daha düşüktü. Evre 1 ve Evre 3 hemorajik şok karşılaştırmasında native tiyol için p değeri 0.001, total tiyol için p değeri 0.002 idi. Evre 2 ve Evre 3 hemorajik şok karşılaştırmasında native tiyol için p değeri 0.009, total tiyol için p değeri 0.006'ydı. Disülfid ise Evre 3 hemorajik şokta, Evre 1 hemorajik şoka göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşüktü (p=0.022). Total tiyol düzeyi exitus olan hastalarda yaşayanlara göre daha düşük bulunmuştur (p=0.040).
Sonuç: Bu çalışma ile tiyol/disülfid homeostazisi verilerinin şok evresi ve mortalite ile korelasyon gösterdiği bulunmuş olup, tiyol/disülfid homeostazisi değerlendirmesinin travmatik hemorajik şok hastalarında, hastalığın şiddeti, evrelemesi ve prognozunu değerlendirmek konusunda bize rehberlik edebileceği düşünülmektedir. 

Anahtar Sözcükler: nativ tiyol, total tiyol, disülfid, travmatik hemorajik şok, şok evresi

Abstract:
Background / aims: In traumatic hemorrhagic shock, the balance between oxidantantioxidant systems is impaired due to decreased blood volume and impaired tissue perfusion. Impaired balance results in oxidative stress in a patient with traumatic hemorrhagic shock. Thiol molecules play a critical role in the prevention of oxidative stress in cells. In this study, we aimed to contribute to the staging of traumatic hemorrhagic shock with an objective oxidative stress parameter such as thiol disulfide homeostasis.

Materials and Methods: This study was conducted as a controlled, prospective, clinical study in the Numune Health Practice and Research Center, Emergency Medicine Clinic of Health Sciences University Ankara between 01.10.2018- 30.04.2019. In this study, thiol disulfide homeostasis was evaluated in blood from patients and healthy volunteers. 52 volunteer patients aged 18 years and over with traumatic hemorrhagic hemorrhage and a control group of 50 healthy volunteers without any disease were included in the study.

Results: The mean age of the patient was 43.6 ± 15.7 years and 17.3% (n = 9) were women. Thoracic trauma (n = 35; 67.3%) was the most common on admission, followed by abdominal trauma (n = 22; 42.3%). Patients were admitted to the secondmost shock state at the first presentation. 13.4% (n = 7) of the patients were followed up without any fluid or blood products. 48.1% (n = 25) erythrocytes and 5.8% (n = 3) fresh frozen plasma were given. Native and total thiol and disulfide levels were significantly lower in the patient group (native thiol, total thiol and disulfide p values, respectively; 0.001>, 0.001>, 0.018). Native and total thiol decreased as urine output decreased or shock indices increased. Disulfide decreased as urine output decreased and disulfide decreased as shock indices increased. According to the paired group comparisons, Stage 3 hemorrhagic shock was significantly lower in native and total thiol levels than Stage 1 and 2 hemorrhagic shock. In the comparison of stage 1 and stage 3 hemorrhagic shock, p value was 0.001 for native thiol and p value was 0.002 for total thiol. In the comparison of stage 2 and stage 3 hemorrhagic shock, p value was 0.009 for native thiol and p value was 0.006 for total thiol. Disulfide was significantly lower in Stage 3 hemorrhagic shock than Stage 1 hemorrhagic shock (p=0.022). Total thiol level was lower in patients with exitus than those living (p=0.040).

Conclusion: In this study, it was concluded that thiol / disulfide homeostasis data correlated with the shock stage and mortality, and it is thought that the evaluation of thiol / disulfide homeostasis may guide us in evaluating the severity, staging and prognosis of traumatic hemorrhagic shock patients.

Keywords: native thiol, total thiol, disulfide, traumatic hemorrhagic shock, shock stage