Simental düvelerde doğumdan pubertasa kadar serum anti müllerian hormon (AMH) ve progesteron (P4) düzeylerinin araştırılması
Investigation of serum anti mullerian hormone (AMH) and progesterone (P4) levels from birth to puberty in simmental heifers
Yazar: ÜMİT FEYYAZ KOCAARSLAN
Danışman: PROF. DR. HAYRETTİN ÇETİN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Sunulan doktora tez çalışmasında, düvelerin doğumundan pubertasa ulaşana kadarki süreçte Anti-Müllerian hormon (AMH) seviyelerinin belirlenmesi ve damızlık hayvan seçimindeki belirleyiciliği araştırılacaktır. Progesteron (P4) düzeyleri buzağıların pubertasa ulaşma yaşlarını belirlemek için kullanılacaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada 10 baş sağlıklı kombine verimli Simental ırkı (Fleckvich) dişi buzağı kullanıldı. Serum AMH ve P4 düzeylerini belirlemek amacıyla sağlıklı doğan buzağılardan, doğduğu gün, dördüncü aya kadar ayda bir, dördüncü aydan sonra yaklaşık 18. aya kadar on beş günde bir kan örnekleri alındı. Serum örnekleri ölçümler yapılana kadar -20 °C'de saklandı. Hormon ölçümleri ticari kit kullanılarak ELISA yöntemi ile yapıldı. Çiftleşme olgunluğuna erişen hayvanlar tohumlandı. Gebelik muayenesi, tohumlama sonrası 30. günde ultrason ile yapıldı. İstatistiksel değerlendirmelerde Statistical Package for the Social Sciences 22.0 programı kullanıldı.   
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 10 buzağının pubertasa ulaşma yaşları ortalaması 382.5±14.87 gün olarak belirlendi. Buzağılar erken (<400 gün) ve geç (>400 gün) pubertasa ulaşanlar olarak iki gruba ayrıldığında, erken pubertasa ulaşan grupta pubertas yaş ortalaması 347.5±4.61 gün, geç pubertasa ulaşan grupta ise 435±8.66 gün olarak belirlendi. 
AMH'nin pubertas öncesi ortalama (0,80±,033) değerlerinin pubertas sonrası ortalamasına (0,74±0,028) göre istatistiksel olarak önemli düzeyde (p=0,006) yüksek olduğu belirlendi. Erken pubertasa ulaşan grupta serum AMH değerinin 0.82±0,02, geç pubertasa ulaşan grupta ise 0.74±0.01 ng/ml olduğu tespit edildi. Yapılan istatistiki değerlendirmede erken pubertasa ulaşan grupta AMH değerlerinin daha yüksek olduğu (p<0.001) tespit edildi.
Ayrıca tohumlama sonrası 30. günde yapılan gebelik muayenesinde çalışmaya dahil edilen 10 hayvandan 9'unun ilk tohumlamada, diğer hayvanın 2. tohumlamada gebe kaldığı belirlendi. 
Sonuç: Simental ırkı düvelerde serum AMH seviyelerinin, erken pubertasa ulaşan düvelerde, geç pubertasa ulaşan düvelere kıyasla daha yüksek olduğu; yine pubertas öncesi AMH değerlerinin pubertas sonrasına göre daha yüksek olduğu dolayısıyla folikül rezervinin kullanılmaya başlandığı pubertas sonrasında düşmeye başladığı sonucuna varıldı. 

Anahtar Kelimeler: Anti Müllerian Hormon, Progesteron, Pubertas, Simental Düve.

Abstract:
Objective: In this PhD thesis, the determination of Anti-Müllerian hormone (AMH) levels in heifers from birth to puberty and its significance in breeding animal selection will be investigated. Progesterone (P4) levels will be used to determine the age at which calves reach puberty.
Material and Methods: Ten healthy female Simmental (Fleckvich) combined breed calves were used in the study. In order to determine serum AMH and P4 levels, blood samples were collected from healthy calves on the day of birth, monthly until the fourth month and every fifteen days after the fourth month until approximately the 18th month. Serum samples were stored at -20 °C until mesurments were made. Hormone measurements were performed by ELISA method using a commercial kit. Animals reaching mating maturity were inseminated. Pregnancy scan was performed by ultrasound on the 30th day after insemination. Statistical Package for the Social Sciences 22.0 program was used for statistical evaluations.
Results: The mean age at puberty of the 10 calves included in the study was 382.5±14.87 days. When the calves were divided into two groups as early (<400 days) and late (>400 days) pubertal calves, the mean age at puberty was 347.5±4.61 days in the early pubertal group and 435±8.66 days in the late pubertal group. 
The mean values of AMH before puberty (0.80±.033) were statistically significantly (p=0.006) higher than the mean values after puberty (0.74±0.028). Serum AMH value was 0.82±0.02 ng/ml in the early pubertal group and 0.74±0.01 ng/ml in the late pubertal group. In the statistical evaluation, it was determined that AMH values were higher (p<0.001) in the group reaching early puberty.
In addition, in the pregnancy diagnosis performed on the 30th day after insemination, it was detected that 9 of the 10 animals included in the study became pregnant in the first insemination and the other animal became pregnant in the second insemination.
Conclusion: It was concluded that in Simmental heifers, serum AMH levels were higher in heifers reaching early puberty than in heifers reaching late puberty; again, AMH values before puberty were higher than after puberty; therefore, it was concluded that follicular reserve started to decrease after puberty when it started to be utilized.

Keywords: Antimullerian hormone, Progesterone, Puberty, Simmental Heifer.