Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylere bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ve sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişki
Relationship between the burden of caregiving and social support levels of family members who provide care for individuals with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: GÖKHAN TAŞ
Danışman: PROF. DR. SABİRE YURTSEVER
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Bu çalışma, kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yükleri ve sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Mersin Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi göğüs hastalıkları servisinde yatmakta olan 110 hasta yakını oluşturmuştur. Araştırmanın verileri bakım verenlerin tanıtıcı bilgilerini içeren ''Kişisel Bilgi Formu'', bakım verenlerin bakım yükünü saptamak amacı ile ''Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği'' ve bakım verenlerin sosyal destek düzeylerini belirlemek için ''Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'', kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerden minimum, maksimum, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Sürekli değişkenler için iki bağımsız grup ortalaması karşılaştırmasında Student's t Test, ikiden fazla bağımsız grup ortalaması karşılaştırmasında Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), post hoc test olarak Tukey testi kullanılmıştır.
	Çalışmamızda Bakım veren aile bireylerinin %52,7'si 18-45 yaş aralığında olduğu görülmüştür. Bakım verenlerin %60'ı kadın, %70'i evli,  %34,5'i ilköğretim mezunu, %55,5'i çalışmıyor, çalışanların %62,5' i 0-8 saat arasında çalışmakta, %55,4'ünün geliri giderinden az,  %71,8'inin çocuğu bulunmakta, çocuğu bulunanların %49'unun 1-2 çocuğa sahip olduğu, %50,9'unun eş/çocukları ile birlikte yaşadığı saptanmıştır.
Çalışmamızda cinsiyet, yaş, medeni durum, çalışma durumu gibi değişkenlerin bakım yükü üzerinde bir etkisi olmadığı saptanmıştır. Katılımcıların eğitim düzeyinin artmasıyla aile desteği ve arkadaş destek algısının arttığı saptanmıştır. Bakım verdiği bireye yakınlık derecesi açısından birinci dereceden yakınlarından bakım alanların arkadaş desteğine daha az ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir.
	Araştırma kapsamına alınan bireylerin bakım verme yükü puan ortalamaları 37,62±17,01, sosyal destek puan ortalamaları ise 56,73±17,60 olarak bulunmuştur. Yapılan istatistiksel değerlendirmede ''Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği'' ile ''Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'' puanları arasında pozitif yönlü, orta derecede doğrusal bir ilişki saptanmıştır (r=0,451;p<0,001).

Anahtar kelimeler: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, bakım yükü, sosyal destek

Danışman: Prof. Dr. Sabire YURTSEVER, Mersin Üniversitesi, Hemşirelik Anabilim Dalı, Mersin

Abstract:
This descriptive study aims to determine the relationship between the burden of caregiving and social support levels of family members who provide care to patients with chronic obstructive pulmonary disease. The study sample consisted of 110 relatives of patients who were hospitalized at the chest diaseases clinic of Mersin University Health Research and Training Center in Mersin, Turkey. Data were collected using a Personal Information Form including personal characteristics of care givers, the "Zarit Burden Interview" to determine the burden of caregiving of care givers, and the "Multi-Dimensional Scale of Perceived Social Support" to determine social support levels of care givers. The data were analyzed using minimum, maximum, mean and standard deviation of descriptive statistics. Student's t-test was used to compare two independent groups' means for continuous variables. One-way analysis of variance was used to compare means of more than two groups and Tukey test was used as post hoc test.
	Of the caregiver family members, 52.7% were aged between 18 and 45. Of them, 60% were female, 70% were married, 34.5% were primary school graduates, 55.5% were unemployed, 62.5% of employed participants worked for 0 to 8 hours in a day, 55.4% had less income less than expenses, 71.8% had children and 49% of these had one or two children, and 50.9% lived with their spouses/children. 
The study found that sex, age, marital status and employment status did not affect the burden of caregiving. The increase of the participants' educational level increased their perception of family and friend support. Those who received care from their immediate family members needed the support of their friends less.
	Mean care burden score of the participants was 37.62±17.01 and their mean social support score was 56.73±17.60. A positive medium level linear correlation was found between the scores obtained from the Zarit Burden Interview and the Scale of Perceived Social Support (r=0.451;p<0.001).

Keywords: Chronic obstructive pulmonary disease, burden of caregiving, social support.


Advisor: Prof. Sabire YURTSEVER, Mersin University, Department of Nursing, Mersin