Pamukta (Gossypıum spp.) kuraklık ve sıcaklık stresinin bazı agronomik, fizyolojik ve biyokimyasal özelliklere etkisinin incelenmesi
Determination of the effects of drought and high temperature stresses on some agronomical, physiological and biochemical characteristics of cotton (Gossypium spp.)
Yazar: GÜLDEN DENİZ ATASOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MİTHAT NURİ GEVREK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki fizyolojisi = Plant physiology ; Bitki gelişimi = Plant development

Özet:
Bornova ekolojik koşullarında 2011 yılı pamuk yetiştirme döneminde ve kontrollü koşullarda gerçekleştirilen bu çalışma, iki farklı pamuk cinsine ait iki çeşidin sıcaklık ve kuraklık stresleri altında agronomik, fizyolojik ve biyokimyasal tepkilerinin anlaşılması amacı ile yürütülmüştür. Çalışmada bitki materyali olarak Gossypium hirsutum L. cinsine ait Carmen çeşidi ile Gossypium barbadense L. cinsine ait Giza?75 çeşitleri kullanılmıştır. Çalışmanın tarla denemesinde belirlenen agronomik özellikler bitki boyu, koza sayısı, koza kütlü ağırlığı, kütlü verimi, çırçır randımanı, birinci el kütlü oranı ve 100 tohum ağırlığı değerleri iken fizyolojik özellikler olarak yaprak oransal nem miktarı, yaprak, gövde, kök kuru ağırlıkları, yaprak/kök kuru ağırlık oranı ve kanopi sıcaklığı incelenmiştir. Çalışmaya ait saksı denemesinde incelenen fizyolojik özellikler yaprak, kök ve gövde yaş ve kuru ağırlıklarıdır. Saksı denemesinde incelenen biyokimyasal özellikleri ise süperoksitdismutaz, katalaz, peroksidaz enzim aktiviteleri ile klorofil pigment içeriği oluşturmaktadır. 
Çalışmanın sonucunda kuru madde üretimi açısından kısıtlamaya sebep olan esas faktörün kuraklık olduğu anlaşılmıştır. Verim ve temel verim parametreleri açısından Carmen çeşidinin Giza-75 çeşidinden daha yüksek değerlere sahip olduğu görülmektedir. Bitkilerin enzim aktiviteleri üzerinde ise esas etkiyi sıcaklık stresi yaratmıştır. Enzim aktivitelerinin incelenmesi sonucunda çeşitler arasında belirgin bir farka rastlanmamıştır. Bitkilere ait toplam klorofil miktarında kısa süreli kuraklık stresi ile bir artış gözlenmiştir.

Abstract:
The aim of the present study was to understand the agronomical, physiological and biochemical reactions of two different cotton genotypes under drought and high temperature stresses. The field trial of the research was conducted during the summer season of 2011 and the pot experiment was performed in 2013 under controlled conditions. The genotypes Carmen (Gossypium hirsitum L.) and Giza-75 (Gossypium barbadense L.) created the plant material of the study. On the field trial; the agronomical characteristics, plant height, number and weight of the bolls, yield, ginning rate, first harvest ratio, 100 seed weight and the physiological characteristics relative water content, leaf, root, shoot dry weights, rate of leaf/root dry weight and canopy temperatures were determined. On the pot experiment; the physiological characteristics leaf, root, shoot dry and fresh weights and the biochemical characteristics, activity of the enzymes superokside dismutase, catalase, peroxidase and chlorophyll content of the leaves were determined. As a result of the study, it was understood that the main factor limiting the dry matter production was the drought stress. The genotype Carmen had higher values of yield and yield characteristics than the genotype Giza-75. The main effect of high temperatures was on the enzyme activity of the plants. There was not a remarkable difference between the enzyme activities of genotypes. Chlorophyll content was increased under the conditions of drought.