Polikistik over sendromlu kadınlarda sirkadiyen melatonin ritmi ile uyku, beslenme ve yeme davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
The assesment of the relationship between circadian melatonin rhythm and sleep, nutrition and eating behaviours in women with polycystic ovary syndrome
Yazar: BÜŞRA BAŞAR GÖKCEN
Danışman: PROF. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Depresyon = Depression ; Kadınlar = Women ; Melatonin = Melatonin ; Obezite = Obesity ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Uyku = Sleep

Özet:
Bu araştırma; PKOS'lu kadınlarda günlük melatonin ritmi ile beslenme durumu ve davranışları, uyku kalitesi, depresyon, metabolik bozukluklar arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesine yönelik kesitsel tasarımda bir araştırmadır. Doğurgan çağdaki kadınlarda yürütülen bu araştırmaya 33 PKOS'lu ve 33 sağlıklı olmak üzere 66 kadın dahil edilmiştir. Kadınların beslenme davranışları, diyetle enerji ve besin ögesi alımları, fiziksel aktivite düzeyleri, uyku ve duygu durumları, sirkadiyen tercihleri anket formu aracılığıyla değerlendirilmiş ve ayrıca antropometrik ölçümleri, kan ve tükürük örnekleri alınmıştır. Elde edilen veriler, BKİ gruplarına göre analiz edilmiştir. Sonuç olarak fazla kilolu/obez sağlıklı kadınlara kıyasla PKOS'lu kadınlarda ÜFYO Kontrolsüz Yeme puanının daha yüksek olduğu (p<0,05); ancak diyetle günlük enerji ve makrobesin ögeleri alımları açısından gruplar arasında farklılık olmadığı (p>0,05) bulunmuştur. PKOS'lu kadınlarda Fertilite Diyet Skorunun toplam protein skoru daha yüksek ve diyetle posa alımı (gram/gün) daha düşüktür (p<0,05). Sağlıklı kadınlara kıyasla duygu durumunu değerlendiren BDÖ ve uyku kalitesini değerlendiren PUKI toplam puanları PKOS'lu kadınlarda daha yüksektir (p<0,05). Fazla kilolu/obez PKOS'lu kadınların bel/kalça oranı ve normal vücut ağırlıklı PKOS'lu kadınların HOMA-IR ve VAI değerleri BKİ eşleştirilmiş sağlıklı kadınlara kıyasla daha yüksektir (p<0,05). PKOS'lu kadınlarda SAÖ toplam puanı daha düşük olmasına rağmen (p<0,05); dört zaman noktasında tükürük melatonin düzeyleri açısından gruplar arasında farklılık olmadığı (p>0,05) bulunmuştur. PKOS'lu kadınlarda günlük melatonin ritmi ile uyku kalitesi, depresyon ve bilişsel kısıtlama davranışı arasında anlamlı ilişkilerin olduğu görülmesine rağmen (p<0,05); bu ritim obezite, insülin direnci ve hiperandrojenizm ile ilişkili bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak PKOS'lu kadınlarda melatonin düzeylerinden bağımsız olarak anormal bir melatonin ritim olabileceği düşünülmüş olup; ileriki çalışmalara ihtiyaç olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
This research is a cross-sectional study to evaluate the relationships between daily melatonin rhythm and nutritional status and behaviors, sleep quality, depression, and metabolic disorders in women with PCOS. This study, which was conducted in women of childbearing age, included 66 women, 33 with PCOS and 33 healthy. The women's nutritional behaviors, dietary energy and nutrient intakes, physical activity levels, sleep and mood states, and circadian preferences were evaluated through a questionnaire, and anthropometric measurements, blood and saliva samples were also taken. Obtained data were analyzed according to BMI groups. As a result, it was found that TFEQ Uncontrolled Eating score was higher in women with PCOS compared to overweight/obese healthy women (p<0,05), but there was no difference between the groups in terms of daily energy and macronutrient intakes with diet (p>0,05). Total protein score of Fertility Diet Score is higher and dietary fiber intake (gram/day) is lower in women with PCOS (p<0,05). Compared to healthy women, BDI assessing mood and PSQI  assessing sleep quality had higher total scores in women with PCOS (p<0,05). The waist/hip ratio of women with overweight/obese PCOS and the HOMA-IR and VAI values of women with normal body weight PCOS were higher compared to BMI-matched healthy women (p<0,05). Although the MEQ total score was lower in women with PCOS (p<0,05), there was no difference between the groups in terms of salivary melatonin levels at four time points (p>0,05). Although significant correlations were observed between daily melatonin rhythm and sleep quality, depression and cognitive restriction behaviour in women with PCOS (p<0,05), this rhythm was not found to be associated with obesity, insulin resistance and hyperandrogenism (p>0,05). As a result, it was thought that there may be an abnormal melatonin rhythm independent of melatonin levels in women with PCOS, and it was revealed that further studies are needed.