Sivas ekolojik koşullarında iskenderiye üçgülü + tef karışım oranlarının ot verimi ve kalitesine etkisi
The effect of berseem clover + teff mixing ratios on herbage production and quality in Sivas ecological conditions
Yazar: İLKNUR DAŞ
Danışman: PROF. DR. KAĞAN KÖKTEN
Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, tek yıllık baklagil yem bitkisi olan İskenderiye üçgülü (Trifolium alexandrinum L.) ile yine tek yıllık buğdaygil yem bitkisi olan tefin (Eragrostis tef) farklı karışım oranlarının ot verimi ve kalitesi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Deneme, 2023 yetiştirme sezonunda Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Tarımsal Ar-Ge Merkezine bağlı deneme alanında tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlı olarak yürütülmüştür. Araştırmada yeşil otta üçgül oranı (%), kuru otta üçgül oranı (%), İskenderiye üçgülü bitki boyu (cm), tef bitki boyu (cm), yeşil ot verimi (kg/da), kuru ot verimi (kg/da), ham protein oranı (%), ham protein verimi (kg/da), asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) oranı (%), nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) oranı (%), asit deterjanda çözünmeyen protein (ADP) oranı (%), sindirilebilir kuru madde (SKM) oranı (%), kuru madde tüketim (KMT) oranı (%), nispi yem değeri (NYD), makro element (Ca, Mg, P ve K) oranları (%),  toplam sindirilebilir besin maddesi (TSBM) oranı (%), SKM oranı (%), metabolik enerji (ME) oranı (Mcal/kg), sindirilebilir enerji (SE) oranı (Mcal/kg) incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre; yalın ve farklı oranlardaki karışımların ortalama yeşil otta üçgül oranı %48,89, kuru otta üçgül oranı %61,64, İskenderiye üçgülü bitki boyu 67,50 cm, tef bitki boyu 51,38 cm, yeşil ot verimi 1944 kg/da ve kuru ot verimi 543,97 kg/da olarak belirlenmiştir. Ayrıca saf ve karışımların ortalama ham protein oranı, ham protein verimi, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) oranı, nötr deterjanda çözünmeyen lif (NDF) oranı, asit deterjanda çözünmeyen protein (ADP) oranı, sindirilebilir kuru madde oranı (SKM), kuru madde tüketim (KMT) oranı ve ortalama nispi yem değeri sırasıyla %16,62, 90,59 kg/da, %26,61, %45,43, %0,53, %68,17, %2,69 ve 141,92 olarak tespit edilmiştir. Ortalama toplam sindirilebilir besin maddesi (TSBM) oranı %62,38 olarak, ortalama metabolik enerji (ME) ve sindirilebilir enerji (SE) değerleri ise sırasıyla 9,59 Mcal/kg ve 3,19 Mcal/kg olarak saptanmıştır. Saf ve karışımların kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), fosfor (P) ve potasyum (K) oranları ise sırasıyla %1,09, %0,234, %0,33 ve %2,316 olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Sivas iklim koşullarında yüksek ot verimi için %50 İskenderiye üçgülü + %50 Tef karışımı, kalite açısından ise %40 İskenderiye üçgülü + %60 Tef ve %20 İskenderiye üçgülü + %80 Tef karışımlarının en uygun karışımlar olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effects of different mixing ratios of Berseem clover (Trifolium alexandrinum L.), an annual legume forage crop, and tef (Eragrostis tef), an annual wheat forage crop, on herbage yield and quality. The experiment was conducted in the experimental field of Sivas Science and Technology University Agricultural R&D Centre in the 2023 growing season according to the coincidence blocks experimental design with three replications. In the study, the proportion of clover in green herbage (%), the proportion of clover in dry herbage (%), clover plant height (cm), tef plant height (cm), green herbage yield (kg/ha), dry herbage yield (kg/ha), crude protein ratio (%), crude protein yield (kg/ha), acid detergent fiber (ADF) ratio (%), neutral detergent fiber (NDF) ratio (%), acid detergent protein (ADP) ratio (%), digestible dry matter (DMM) ratio (%), dry matter intake (DMI) ratio (%), relative feed value (RFV), macro element (Ca, Mg, P and K) ratios (%), total digestible nutrient (TDN) ratio (%), metabolic energy (ME) ratio (Mcal/kg), digestible energy (SE) ratio (Mcal/kg) were analyzed. According to the results of the research, the average green herbage to clover ratio was 48.89%, dry herbage to clover ratio was 61.64%, clover plant height was 67.50 cm, tef plant height was 51.38 cm, green herbage yield was 1944 kg/ha and dry herbage yield was 543.97 kg/ha for pure and mixtures at different rates. In addition, averages of crude protein rate, crude protein yield, ADF ratio, NDF ratio, ADP ratio, digestible dry matter (DDM) rate, dry matter intake (DMI) rate and relative feed value of pure and mixtures were 16.62%, 90.59 kg/da, 26.61%, 45.43%, 0.53%, 68.17%, 2.69% and 141.92, respectively. The average total digestible nutrient (TDN) rate was 62.38%, and the average metabolic energy (ME) and digestible energy (SE) values were 9.59 Mcal/kg and 3.19 Mcal/kg, respectively. Calcium (Ca), magnesium (Mg), phosphorus (P) and potassium (K) contents of pure and mixtures were determined as 1.09%, 0.234%, 0.33% and 2.316%, respectively. When the results obtained were evaluated as a whole, it was determined that 50% Berseem clover + 50% Tef mixture was the most suitable mixture for high herbage yield, while 40% Berseem clover + 60% Tef and 20% Berseem clover + 80% Tef mixtures were the most suitable mixtures in terms of quality in Sivas climatic conditions.