Baş ve boyun immobilizasyonun spinal anestezi sonrası oluşan baş ağrısına etkisinin değelendirilmesi
Evaluation of the effect of head and neck immobilization on the post-spinal anesthesia headache
Yazar: ÖZGÜR SEMA CULHACI
Danışman: YRD. DOÇ. GÜLÇİN AVŞAR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Anestezi-spinal = Anesthesia-spinal ; Baş ağrısı = Headache ; Boyun = Neck ; Cerrahi = Surgery ; Kafa = Head ; İmmobilizasyon = Immobilization

Özet:
Amaç: Bu çalışma spinal anestezi ile ameliyat olan hastaların baş ve boyun
immobilizasyonunun, PSBA‟sına (Post spinal baş ağrısı) olan etkisini incelemek
amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Kontrol gruplu, yarı deneysel olan bu çalışmanın evrenini
Ankara Mevki Asker Hastanesi‟nde 20 Nisan– 20 Temmuz 2014 tarihleri arasında
spinal anestezi ile ameliyat olan hastalar oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini ise bu
tarihler arasında, anılan hastanede spinal anestezi ile ameliyat olan, çalışmaya katılmayı
kabul eden deney grubunda 60, kontrol grubunda 60 olmak üzere 120 hastadan
oluşmuştur. Veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan hasta tanıtım formu ile
toplanmıştır. Deney grubunda bulunan 60 hastaya operasyon sonrası 9 saat boyunca
yatak istirahati sırasında boyunluk uygulanmıştır. Kontrol grubundaki 60 hastaya ise
sadece yatak istirahati uygulanmıştır. Hastaların operasyon sonrasında 24, 48 ve 72.
saatlerde sayısal ağrı değerlendirme skalası ile ağrıları değerlendirilerek ağrı kayıt
çizelgesine kaydedilmiştir. Verilerin değerlendirmesinde iki bağımsız grupta t testi,
bağımlı gruplarda tekrarlı ölçümlerin değerlendirilmesinde Mauchly‟s W testi
kullanılmıştır.
Bulgular: Hastaların yaş ortalamasının deney grubunda 22.70±2.72, kontrol
grubunda 22.93±3.29, BKİ‟nin (beden kitle indeksi) ortalamasının deney grubunda
24.24±2.62, kontrol grubunda 23.46±3.03 olduğu belirlenmiştir. Deney grubundaki
hastaların %26.7‟ sinde ağrı bulgusuna rastlanırken, kontrol grubundaki hastaların
%33.3‟ ünde ağrı geliştiği ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı
saptanmıştır (p>0.05). Deney ve kontrol grubunda yer alan hastaların 24. ve 48. saatler
aralığında VAS (Vizüel Analog Skala) puan ortalamaları arasındaki fark deney
grubundaki hastaların lehine istatistiksel olarak anlamlı bulunurken (p<0.05), 72. saatte
VAS puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı
saptanmıştır (p>0.05).
Sonuç: Çalışma sonucunda yatak istirahatine ek olarak boynu hareketsiz
bırakmak PSBA‟nın ortaya çıkış süresini uzattığı, ancak engelleyemediği sonucuna
ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Baş ve boyun immobilizasyonu, hemşirelik, post spinal baş ağrısı, spinal anestezi.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to examine the effect of head and neck
immobilization of patients, undergoing a surgery with spinal anesthesia, on PSAH
(Post-Spinal Anesthesia Headache).
Material and Method: The population of this study, designed as quasiexperimental
with control group, consisted of patients who underwent a surgery with
spinal anesthesia at Ankara Mevki Military Hospital between 20 April 2014 and 20 July
2014. The sample group of the study, on the other hand, consisted of 120 patients (60
experimental, 60 control) who underwent the surgery with spinal anesthesia at
mentioned hospital between these dates and agreed to participate in the study. The data
of the study were collected by patient description form, prepared by researchers. Neck
collar was applied to 60 patients in the experimental group during their bed rest for 9
postoperative hours. 60 patients in the control group, on the other hand, received bed
rest alone. The pain of patients was evaluated at the postoperative 24, 48, and 72 hours
by using the numeric pain rating scale and recorded on the pain record chart. Regarding
assessment of the data, t test was used in two independent groups and Mauchly‟s W test
was used in evaluation of repeated measurements in dependent groups.
Results: It was determined that age average of patients was 22.70±2.72 in the
experimental group and 22.93±3.29 in the control group and the mean BMI was
24.24±2.62 in the experimental group and 23.46±3.03 in the control group. While the
finding of pain was found in 26.7% of patients in the experimental group, pain
developed in 33.3% of patients in the control group; and the difference between them
was not statistically significant (p>0.05). It was found that the difference between the
VAS (Visual Analogue Scale) mean scores of patients in the experimental and control
groups was statistically significant in favor of patients in the experimental group in the
interval of 24th and 48th hours (p<0.05) and was not statistically significant in the 72nd
hour (p>0.05).
Conclusion: As a result of the study, it was observed that in addition to bed rest,
the immobilization of the neck extended the duration of the emergence of PSAH; but, it
could not prevent PSAH.

Keywords: Head and neck immobilization, nursing, Post-spinal headache, spinal
anesthesia