Mushaf basımına yansıyan yönüyle Secâvendî'nin vakf sisteminin yeniden okunması eleştiriler - teklifler
Re-reading of the Sajawandi's waqf system over mos'haf pressing  critics - recommendations
Yazar: MUHAMMED COŞKUN
Danışman: PROF. DR. MUHSİN DEMİRCİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Secavendi = Secavendi ; Vakf = Wagfs

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in nüzulünden bugünkü şeklini alıncaya kadar geçen on dört asırlık süre içerisinde, Müslümanların bu kutsal kitabın doğru okunması ve muhafazası nokta-sında olağanüstü gayretleri olmuştur. Bu gayretler içerisinde şüphesiz en önemlileri Kı-raat ilminin devam ettirilmesi ve Kur'an'ın yazıya geçirilişi ile birlikte başlayan kitaplaş-ma sürecidir. Bu sürecin önemli köşe taşlarından birisi de Kur'an'ın doğru okunmasını ve anlaşılmasını temin etmek yahut kolaylaştırmak amacıyla mushaf üzerine işlenen vakf (durak) işaretleridir. Bu konuda ilk dönemlerden itibaren farklı alimlerin çeşitli gayretleri olmakla birlikte sonraki süreçte en önemli katkıyı yapan kişilerin başında Muhammed b. Tayfur es-Secâvendî (560/1165) gelmiş, onun kurmuş olduğu sistem kendisinden sonra vakf yerleri ve işaretleri konusunda en çok tercih edilen sistemlerden birisi olmuştur. Öyle ki bu işaretler zamanla secâvend diye anılmaya başlanmıştır. Bugün dünya üzerinde basılan pek çok mushafta Secâvendî'nin vakf sistemi ve sembolleri uygulanmakta ve asırlardır Müslümanlar bu sisteme göre Kur'an okumaktadırlar.
Kur'an ayetlerindeki vakf yerleri son tahlilde ictihad ürünüdür ve bu alanda farklı ictihadlarda bulunan alimler de vardır. Her dönemde bu tür konularda zaman zaman kısmî ihtilaflar sözkonusu olmuştur. Secâvendî'nin vakf yerleri konusundaki bazı tercih-leri de eskiden beri tartışılmış, bazı tercihlerinin ayetin manasını doğru aksettirmede ye-tersiz kaldığı hatta bazen yanlış anlaşılmalara bile sebebiyet verdiği ifade edilmiştir. Bu konuda günümüze kadar derli toplu ve detaylı bir çalışma yapılmamıştır. Son dönemler-de bu alanda yapılan bazı faaliyetler konunun gündeme getirilmesini ve tartışılmasını gerekli kılmıştır. Bu çalışmada hem Secâvendî hem diğer alimler tarafından ortaya konan temel prensipler çerçevesinde Secâvendî'nin vakf konusundaki tercihleri eleştirel bir ba-kış açısıyla ele alınmış, müellifin vakf sistemi olumlu ve olumsuz yönleri ile birlikte de-ğerlendirilmiştir. Bununla birlikte çalışmanın amacı Secâvendî'nin özellikle tartışılan ve-ya tartışmaya açık bazı tercihlerinin incelenmesi olduğundan, müellifin tarafımızca olum-suz görülen bazı tercihleri üzerinde daha fazla durulmuş ve eleştirel bir inceleme netice-sinde genellikle bazı alternatif teklifler de gündeme getirilmiştir

Abstract:
During the fourteenth century from the revelation of the Qur'an until its present form, Muslims have had extraordinary endeavors in the correct reading and preservation of this HolyBook. The most important of these efforts are the continuation of Qıraah science and the book-making process that begins with the writing of the Qur'an. One of the important cornerstones of this process is the symbols of waqf (stop) which are processed on the Mos'haf in order to provide or facilitate the correct reading and understanding of the Qur'an. In this regard, with the various efforts of different scholars from the first period onwards Muhammad ibn Tayfur al-Sajawandi (560/1165) had been the first of those who made the most important contribution in this regard in the next period. The system he has established is one of the most preferred systems for waqf places and symbols after him. Such symbols have begun to be called as sajawand over time. Today, in many Mos'haf printed Sajawandi's waqf systems and symbols are practiced on the earth and Muslims have been reading the Qur'an according to this system for centuries.
The waqf places in Qur'anic verses are ultimately the ijtihad product, and there are also scholars in different ijtihad. Partial disputes have been occasionally involved in such issues at every period. Some of the preferences of Sajawandi on the subject of waqf places have also been discussed since ancient times. Some preferences are inadequate to accurately reflect the meaning of the verse and even cause some misunderstandings. There is no detailed and detailed work on this subject. Recently some activities in this area have been required to be discussed. In this study The preferences of Sajawandi on the subject of the waqf have been examined and the subject has been critically evaluated in the frame of the basic principles laid down by both the jumhur and Sajawandi himself. In the study, Sajawandi's waqf system was evaluated together with its positive and negative aspects. However due to the aim of the study is examination of some preferences of Sajawandi, especially discussed or open to debate, some preferences of the author are considered more negative, and some alternative proposals are usually introduced as a result of a critical review