Türkiye ve Türkmenistan ortaokul fen öğretimi programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative investigation of middle school science curricula of Turkey and Turkmenistan
Yazar: SHAIRA MATNIYAZOVA
Danışman: DOÇ. DR. IŞIL KOÇ SARI
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Ortaokullar = Secondary schools ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Türkiye = Türkiye ; Türkmenistan = Turkmenistan ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye'de ve Türkmenistan'da uygulanan ortaokul fen öğretim programlarını temel alınan öğrenme yaklaşımları, amaçlar, içerikler, alana özgü beceriler,  öğrenme-öğretme süreçleri ve ölçme- değerlendirme yaklaşımlarına göre karşılaştırarak programların benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymaktır.
Araştırmada Türkiye'de 2018-2019 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanmakta olan ortaokul (5-8. sınıflar) fen öğretim programı ile bu seviyeye denk olan Türkmenistan'da 2018-2019 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanmakta olan ortaokul (5-8. sınıflar) biyoloji, fizik ve kimya derslerinde izlenen fen öğretim programı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırmada, incelenen ülkelerin eğitim bakanlıklarına ait öğretim programlarından, ders kitaplarından, yerli ve yabancı literatür taramasından elde edilen basılı ve elektronik kaynaklardan yararlanılmıştır. Araştırma verileri ilgili kaynaklardan doküman incelemesi yöntemiyle elde edilmiştir. Ülkelerin eğitim sistemlerinin araştırma ile ilgili yönleri ve ortaokul fen öğretim programlarının içeriği ile ilgili bulgular tablolar haline getirilerek karşılaştırma yapılmıştır.
Araştırmada; Türkiye'de uygulanmakta olan ortaokul fen öğretim programının tek bir fen dersi olarak hazırlanması, Türkmenistan'da ise fizik, kimya ve biyoloji dersi olarak ayrı ayrı hazırlanması farklılık göstermiştir. Bununla birlikte, Türkiye ortaokul fen öğretim programında araştırma ve sorgulamaya dayalı ağırlıklı olmak üzere yapılandırmacılık  yaklaşımı temel alınırken, Türkmenistan ortaokul fen öğretim programında öğrenme yaklaşımına dair bir açıklama yer almamaktadır. Amaçlar açısından karşılaştırma yapıldığında; Türkiye ortaokul fen öğretim programının amaçlarının Türkmenistan ortaokul fen öğretim programının amaçlarına göre oldukça kapsamlı olduğu diğer yandan Türkmenistan ortaokul fen öğretim programının amaçlarının fizik, kimya ve biyoloji dersi amaçları olarak ayrıldığı tespit edilmiştir.
Öğrenme yaklaşımları benzerlik ve farklılıklar karşılaştırma sonucunda Türkiye ortaokul fen öğretim programında disiplinlerarası ve araştırma ve sorgulamaya dayalı yaklaşımı kullanırken, Türkmenistanda ortaokul fen öğretim programıda benimsenen belirli bir yaklaşaımın olmadığı tespitedilmiştir.
Alana özgü beceriler yönünden benzerlik ve farklılık karşılaştırması sonucu Türkmenistan ortaokul fen öğretim programında alana özgü becerilerin yer almadığı, program içeriğinde değinilmediği farklılık olarak tespit edilmiştir.
İçerikler yönünden benzerlik ve farklılık karşılaştırma sonucu Türkiye ortaokul fen öğretim programında öğrenme alanları, üniteleri, konular ve kazanımların olduğu, Türkmenistan ortaokul fen öğretim programında sadece üniteler ve konu başlıkların yer aldığı, kazanım ve konu alanlarının olmadığı farklılık göstermiştir.
Ölçme-değerlendirme yaklaşımlarının yönünden benzerlik ve farklılık karşılaştırma sonucu Türkiye ortaokul fen öğretim programının aksine Türkmenistan ortaokul fen öğretim programının ölçme-değerlendirme ilkeleri fizik, kimya ve biyolojidersleri için ayrı ilkelerle verilmesi ve alternatif yöntem kullanılmasına ilişkin açıklamaların yer almadığı farklılık göstermiştir.

Abstract:
The aim of this research is to compare the secondary school science curriculum implemented in Turkey and Turkmenistan according to the learning approaches, objectives, contents, learning-teaching processes and measurement-evaluation approaches, and to reveal the similarities and differences of the programs.
In the research, the secondary school (5th-8th grades) science curriculum implemented in Turkey since the 2018-2019 academic year and the secondary school (5th-8th grades) applied since the 2018-2019 academic year in Turkmenistan, which is equivalent to this level. ) science curriculum followed in biology, physics and chemistry courses were examined comparatively. In the research were used the curricula of the education ministries of the countries examined, textbooks, printed and electronic resources obtained from the domestic and foreign literature review. The research data were obtained from the relevant sources by document analysis method. The findings related to the research-related aspects of the education systems of the countries and the content of the secondary school science curriculums were tabulated and compared.
In the research, the preparation of the secondary school science curriculum applied in Turkey as a single science course and the preparation of it separately as physics, chemistry and biology courses in Turkmenistan differed. However, while the research and inquiry-based learning approach is based on the Turkish secondary school science curriculum, there is no explanation for the learning approach in the Turkmenistan secondary school science curriculum.
When compared in terms of objectives, it has been determined that the objectives of the Turkish secondary school science curriculum are quite comprehensive compared to the objectives of the Turkmenistan secondary school science curriculum, on the other hand, the objectives of the Turkmenistan secondary school science curriculum are divided into the objectives of physics, chemistry and biology lessons. However, while the Turkish secondary school science curriculum is based on the constructivist approach, mainly based on research and inquiry, there is no explanation for the learning approach in the Turkmenistan secondary school science curriculum.
As a result of the comparison of similarities and differences in terms of fieldspecific skills, it has been shown that field-specific skills are not included in the Turkmenistan secondary school science curriculum and they are not mentioned in the program content.
As a result of the comparison of the similarities and differences in terms of content, it has been shown that there are learning areas, units, subjects and acquisitions in the Turkish secondary school science curriculum, only units and subject headings are included in the Turkmenistan secondary school science curriculum, and there are no acquisitions and subject areas.
As a result of the comparison of the similarities and differences in terms of measurement-evaluation approaches, no explanation has been made regarding the use of alternative measurement-evaluation principles in the Turkmenistan secondary school science curriculum, unlike the Turkish secondary school science curriculum. Evaluation approach with separate principles is given for physics, chemistry and biology courses.

Key Words: Comparative education, science teaching, secondary school science curriculum, Turkey Science Curriculum, Turkmenistan Science Curriculum