Meme kanseri hastalarında sağlığı geliştirme modeline temellendirilen yönlendirilmiş imgeleme uygulamasının yaşam kalitesine etkisi: İntegratif bir çalışma
The effect of guided imagery based on the health promotion model on quality of life in breast cancer patients: An integrative study
Yazar: GÜLNAZ ATA
Danışman: PROF. DR. DİLEK KILIÇ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA GÜRCAN YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İmgeleme = Imagery

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, meme kanseri hastalarında sağlığı geliştirme modeline temellendirilen eğitim ve danışmanlık destekli yönlendirilmiş imgeleme uygulamasının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmektir. 
Materyal ve Metot: Bu araştırma randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Çalışma, 25 Mart 2021-15 Kasım 2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, Erzurum il merkezinde ikamet eden tedavi sürecini tamamlamış 291 meme kanseri hastası oluşturmuştur. Örneklemini ise 34 deney, 34 kontrol grubunda olmak üzere randomize olarak atanan 68 kişi oluşturmuştur. Çalışmada hemşirelik girişimi, 12 hafta süren ve sağlığı geliştirme modeline temellendirilen eğitim ve danışmanlık destekli yönlendirilmiş imgeleme uygulamasıdır. Araştırmanın verileri; Tanıtıcı Bilgi Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, BKI değerlendirmesi ve Araştırma Sürecine İlişkin Geri Bildirim Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 25.0 paket programında ki-kare, bağımsız t testi, bağımlı t testi ve randomizasyon sonrası örneklem kayıplarının ve yanlılığın ortadan kaldırılabilmesi için intention to treat analizi ile yapılmıştır. Çalışma için kurum izinleri ve etik kurul izni alınmıştır.
Bulgular: Çalışmada deney grubundaki katılımcıların %58.8'inin, kontrol grubundaki katılımcıların ise %52.9'unun hastalık teşhis süresinin altı yıl ve altında olduğu, deney grubundaki katılımcıların %41.2'sinin, kontrol grubundaki katılımcıların ise %38.2'sinin ikinci klinik evrede tanı aldığı belirlenmiştir. Araştırmada Deney grubu katılımcılarının Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği son test puanlarının, kontrol grubu katılımcılarından anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Deney grubu katılımcılarının SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği fiziksel ve mental alt boyut son test puanlarının, kontrol grubu katılımcılarından anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca deney grubundaki katılımcıların kilo ve BKI değerlerinde girişim öncesine göre anlamlı derecede bir azalma olduğu tespit edilmiştir (p<0.05).
Sonuç: Sağlığı geliştirme modeline temellendirilen eğitim ve danışmanlık destekli yönlendirilmiş imgeleme uygulaması, meme kanseri hastalarının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve yaşam kalitelerini artırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, meme kanseri, sağlığı geliştirme modeli, sağlıklı yaşam biçimi davranışları, yaşam kalitesi, yönlendirilmiş imgeleme

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the effect of the health promotion model-based guided imagery technique, which was supported by education and consultancy, on healthy lifestyle behaviors and quality of life in breast cancer patients.
Material and Method: The current study is randomized controlled trial study. It was conducted between March 25, 2021 and November 15, 2022. The population of the study consisted of 291 breast cancer patients residing in Erzurum city center who completed the treatment process. The sample consisted of 68 randomly assigned patients; 34 of the patients were in the intervention group and 34 of them were in the control group. In the study, the nursing intervention is an education and consultancy supported guided imagery technique that was carried out for 12 weeks and was based on the health promotion model. The data of the study was collected using the Demographic Information Form, the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II, the SF-36 Quality of Life Scale, the BMI assessment, and the Feedback Form related to the Research Process. The analysis of the data was done with chi-square, independent samples t-test, dependent samples t-test, and intention to treat analysis in order to eliminate sample loss and bias after randomization, in SPSS 25.0 package program. Institutional permissions and ethics committee approval was obtained for the study.
Results: In the current study, 58.8% of the participants in the intervention group and 52.9% of the participants in the control group had a diagnosis period of six years or less; It was determined that 41.2% of the participants in the intervention group and 38.2% of the participants in the control group were diagnosed in the second clinical stage. In the current study, it was determined that the participants in the intervention group had significantly higher post-test scores on the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II than their the control group participants (p<0.05). It was found that the intervention group participants had significantly higher post-test scores on physical and mental sub-scales of the SF-36 Quality of Life Scale compared to the control group participants (p<0.05). Additionally it was found that there was a significant decrease in the weight and BMI values of the participants in the intervention group compared to the pre-intervention (p<0.05).
Conclusion: Education and consultancy supported guided imagery technique which was based on the health promotion model enhanced the healthy lifestyle behaviors and quality of life of breast cancer patients.
Key Words: Breast cancer, guided imagery, nursing, health promotion model, healthy lifestyle behaviors, quality of life