Girişimcilik, pazar ve öğrenme yönelimlerinin işletme performansına etkisi: MÜSİAD'ın Türkiye üyeleri üzerine bir çalışma
The effect of entrepreneurship, market and learning orientations on business performance: A study on MUSIADS's members in Türki̇ye
Yazar: MUSTAFA ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSA ŞANAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmelerin iş yapma şekillerinin hızla değiştiği, dinamikleştiği, müşteri talep ve isteklerinin çeşitlendiği, birçok paydaşın işletmeler etrafında arttığı, bu paydaşların getirdiği belirsizlikler, işletmelerin artmasıyla oluşan rekabet ortamı işletmeleri daha dinamik, rekabetçi, inovatif olmaya zorlamaktadır. Teknolojileri, ürettikleri ürünlerin çeşitliliği, bilgi birikimleri ile farklılıklarını koruyarak rekabet avantajını uzun süre elinde bulundurmak için, işletmelerin tek çaresi sürekli inovasyon içinde olmak ve bu faaliyetleri sürekli yapabilir olmaktır. Bu noktada girişimci yöneliminin, pazar yöneliminin ve öğrenme yöneliminin önemini kavrayan işletmeler ve araştırmacılar kavramların öncüllerine ve sonuçlarına dikkat kesilmektedirler. Bu ihtiyaçtan yola çıkarak bu çalışmada girişimci yöneliminin, pazar yöneliminin ve öğrenme yöneliminin firmaların performansı üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada, girişimcilik yöneliminin alt boyutları olan, yenilikçilik, proaktif davranma, risk alma ve otonomi, pazar yöneliminin alt boyutları olan, müşteri yönelimi, rekabet yönelimi ve fonksiyonlar arası koordinasyon ve öğrenme yöneliminin alt boyutu olan  pazar yönlü olma alt boyutlarının firma performansı üzerindeki aracı rollerinin etkileri ele alınmaktadır. Araştırmanın diğer bir amacı ise, araştırma değişkenleri ile yaş, cinsiyet eğitim, işletmede deneyim, çalışılan departman ve işletmedeki konumunu içeren demografik etmenler arasında anlamlı bir farklılaşmanın olup olmadığını test etmektir. 
Çalışmada kullanılan veri anket yöntemiyle elde edilmiştir. Araştırma, Türkiye'de örgütlü olan, 81 adet şube ve temsilciliği bulunan, toplamda 13000 üyeye sahip (www.musiad.org.tr) Müstakil sanayici ve işadamları derneği (MÜSİAD) üyeleri üzerinde yapılmıştır. Anketimize 371 üye katılmıştır. 
Araştırma çerçevesinde yapılan analizler sonucunda; girişimci, pazar ve öğrenme yönelimlerinin firma performansını olumlu yönde etkiledikleri belirlenmiştir. Analizler sonucunda bütün hipotezler desteklenmiştir. Araştırma sonucunda ortaya çıkan sonuçlar literatür çerçevesinde değerlendirilmiş ve ileride yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Girişimci yönelimi, pazar yönelimi, öğrenme yönelimi, kobiler, sivil toplum.

Abstract:
The competitive environment created by the increase in businesses, the uncertainties brought by these stakeholders, and the increase in the number of stakeholders around the businesses, force the businesses to be more dynamic, competitive and innovative. The only solution of enterprises is to be in continuous innovation and to be able to carry out these activities continuously in order to retain their competitive advantage for a long time by preserving their differences with the technologies, the diversity of the products they produce, and their knowledge. At this point, businesses and researchers who understand the importance of entrepreneurial orientation, market orientation and learning orientation pay attention to the antecedents and consequences of the concepts. Based on this need, in this study, it is aimed to investigate the effects of entrepreneurial orientation, market orientation and learning orientation on the performance of firms. In this study, the sub-dimensions of entrepreneurship orientation, such as innovation, proactive behavior, risk taking and autonomy, sub-dimensions of market orientation, customer orientation, competition orientation and inter-functional coordination, and learning orientation, which are sub-dimension of  market orientation, are examined. The effects of the intermediary roles of the sub-dimensions on firm performance are discussed. Another purpose of the research is to test whether there is a significant difference between the research variables and demographic factors including age, gender, education, experience in the business, the department and position in the business.
The data used in the study were obtained by the survey method. The research was conducted on the members of the Independent Industrialists' and Businessmen's Association (MUSIAD), which is organized in Turkey, has 81 branches and representatives, and has a total of 13000 members (www.musiad.org.tr). 371 members participated in our survey. 
The research revealed that entrepreneurial orientation, market orientation, and learning orientation positively affect firm performance. As a result of the analysis, all  hypotheses were supported.  The results of the research were evaluated within the framework of the literature and suggestions were made for future studies.
Keywords: Entrepreneur orientation, market orientation, learning orientation, smes, civil society.