Animelerde savaş karşıtı söylem
Anti-war discourse in anime
Yazar: AKIN AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL BALABAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Savaş insanlık tarihi kadar eski bir olgudur. Dünyada savaşlar nedeniyle milyarca insan hayatını kaybetmiş ve yaşadıkları toprakları terk etmek zorunda kalmıştır. Sanat, kavram olarak insanla ilgilidir. İnsan hayatını etkileyen her şey sanatta kendine yer bulur. Savaş olgusu da sanat eserlerinde konu olarak sürekli işlenmiştir. Yedinci sanat olan sinemada da savaş olgusu farklı bakış açılarıyla birçok filmde işlenmiştir. Savaş nedeniyle yaşanan; yıkım, ölümler, insanların yaşadıkları acılar, doğanın katledilmesi ve insanların yurtlarından ayrılmak zorunda kalmaları gibi konular; birçok farklı film türüyle beyaz perdeye yansıtılmıştır. Tüm dünyada popülerleşen Japon animasyon sineması animeler, kendine özgü anlatısı yapısıyla çağdaşlarından ayrılmaktadır. Japonya'nın kendi yüksek kültürünü, Batı kültürü ile sentezleyen animeler, bu yapılarıyla tüm dünyada izleyiciler tarafından kolaylıkla tüketilebilmektedir.
Çıktığı coğrafyanın kültürünü ve tarihini yansıtan bu eserlerde de savaş olgusu sürekli olarak işlenmektedir. İkinci Dünya Savaşı'nda Japonya'nın Hiroşima ve Nagazaki kentine atılmış iki atom bombasının izleri, anime eserlerde görülebilmektedir. Animeler bu yönüyle, Japonya halkının yaşadığı bu büyük yıkımı tüm dünyaya anlatma işlevini de kazanmışlardır.  Savaş karşıtlığı yeni bir toplumsal hareket olarak evrensel bir işleve sahiptir. Herhangi bir ülkeden veya herhangi bir aktivistten çıkan savaş karşıtı bir söylem tüm dünyaya yayılabilmektedir.
Bu tez, animelerde savaş karşıtı söylemi araştırmaktadır. Çalışmada, anime eserlerdeki savaş karşıtlığının evrensel olup olmadığı ve bu eserlerdeki savaş söylemin nasıl oluşturulduğu araştırılmıştır. Bu amaçla örneklem olarak seçilen "Yalın Ayak Gen", "Yürüyen Şato", "Ateş Böceklerinin Mezarı" ve "Akira" anime filmleri, göstergebilim ve eleştirel söylem analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde anime, manga ilişkisi ve animelerin tarihi anlatılmıştır. İkinci bölümde ise söylem ve savaş karşıtı söylem kavramları araştırılmış ve açıklanmıştır. Çalışmada animelerin objektif ve evrensel bir dille savaş olgusunu yarattığı yıkım üzerinden eleştirdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
War is a phenomenon as old as human history. Billions of people have lost their lives and had to leave their lands due to wars in the world. Art, as a concept, is related to human beings. Everything that affects human life finds its place in art. The phenomenon of war has also been constantly treated as a subject in works of art.  In cinema, which is the seventh art, the phenomenon of war has been covered in many films from different perspectives. Issues such as the destruction caused by war, deaths, the suffering of people, the slaughter of nature and people having to leave their homes have been reflected on the silver screen in many different types of films. Japanese animated cinema, which has become popular all over the world, differs from its contemporaries with its unique narrative structure. Anime, which synthesizes Japan's own high culture with Western culture, can be easily consumed by audiences all over the world with these structures.
In these works, which reflect the culture and history of the geography from which they originate, the phenomenon of war is constantly portrayed. The traces of the two atomic bombs dropped on Hiroshima and Nagasaki in Japan during the Second World War can be seen in anime works. In this respect, anime has also gained the function of telling the whole world about this great destruction experienced by the people of Japan.  As a new social movement, anti-war has a universal function. An anti-war discourse emanating from any country or any activist can spread all over the world.
This thesis investigates anti-war discourse in anime. The study investigates whether the anti-war discourse in anime works is universal and how the war discourse in these works is formed. For this purpose, the anime films "Barefoot Gen", "Walking Castle", "Grave of the Fireflies" and "Akira", which were selected as samples, were analyzed by semiotics and critical discourse analysis methods. In the first part of the study, the relationship between anime and manga and the history of anime are explained. In the second part, the concepts of discourse and anti-war discourse are researched and explained. In the study, it was determined that anime films criticize the phenomenon of war through the destruction it creates in an objective and universal language.