Temel sanat eğitiminde disiplinlerarası yaklaşıma dayalı (müzik destekli) uygulamanın öğrenci başarı düzeyine etkisi
The effect of music supported practice on student success level based on interdiciplinary approach in basi̇c art education
Yazar: ASUMAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. HÜLYA İZ BÖLÜKOĞLU ; PROF. DR. NEZİHE ŞENTÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anadolu güzel sanatlar liseleri = Anatolian high school of fine arts ; Müzik = Music ; Temel sanat eğitimi = Basic art education ; Temel sanat eğitimi dersi = Basic art education course ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Günümüzde kültürel ilerlemeyi sağlayacak ana basamaklardan biri olan eğitimde yeniyi yakalama çabası ile değişen ve gelişen dünyaya paralel adımlar atmak gerekliliği doğmaktadır. Bu noktadan hareketle değişime karşı anlamlı çözümler üretme ve uygulamada başarıya ulaşma çabası oldukça önemlidir. Sanat eğitiminde gelişim çizgisini yakalamak kadar bunun devamını sağlayabilmekte ayrı bir öneme sahiptir. Sanat dünyasına dikkatlice bakıldığında sanat nesnesinin, formlarının yeni yöntem, teknik ve araç arayışının yanında zengin anlatım olanak arayışlarını başka disiplinlerin alanlarından beslenerek gerçekleştirdiği görülür. Böyle bir gelişim sürecine ait yapılanmanın içinde kendine yer arayan sanatçının, eğitimcinin araştırmalarını bu yöne çevirme zorunluluğunu hissetmesi kaçınılmazdır.
Bu araştırma, temel sanat kavramlarını öğrenme sürecinde disiplinlerarası yaklaşımı temel alan uygulamanın, Güzel Sanatlar ve Spor Liseleri Resim bölümü öğrencilerinin, tutum ve başarı düzeyindeki etkisini belirlemek için yapılmıştır.
Çalışmada disiplinler arası uygulama ile ilgili kazandırılması gereken davranışların ölçülmesi, öğrencilerin temel müzik ögeleri eşliğinde (müzik ögelerinin vurgulanması/ anlatılması/ karşılaştırılması) temel sanat ilkelerini keşfetmeleri, tanımaları sağlanarak temel sanat ilkelerini öğrenme ve uygulamadaki başarı düzeylerindeki farkı ortaya koymak amaçlanmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu, Karabük ili İMKB Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi'nde Resim bölümünde öğrenim gören 10. Sınıf öğrencileri oluşturmuş ve uygulamanın yapıldığı deney (n=7) ve kontrol (n=7) grubu seçkisiz (random) örnekleme yoluyla seçilmiştir. Deneysel araştırma niteliğinde olan bu çalışmanın yürütülmesinde kontrol gruplu ön test-son test araştırma modeli kullanılmıştır.
Müzik ögeleri destekli uygulama sonucunda öğrencilerin akademik başarı düzeylerini ve tutumlarının ölçülmesinde karma yöntem kullanılmış; nicel araştırma kısmında öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen modeli ve nitel araştırma kısmını oluşturan görüşme formuna dayalı olarak içerik çözümlemesi yapılmıştır. Öğrencilere uygulanması için öncelikle Hazırbulunuşluk, Başarı ve Tutum ölçeği hazırlanmış, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.
Deney ve kontrol grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen başarı, tutum ölçeği ve hazırbulunuşluk ölçeği, öntest olarak uygulanmıştır. Deney grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen temel sanat eğitiminde müzik ögeleri destekli uygulama, kontrol grubuna geleneksel yöntem uygulanmıştır. 10 hafta sonunda deney ve kontrol grubuna başarı ve tutum ölçeği sontesti uygulanarak veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Başarı ölçeği veri analiz sonuçların da, deney grubunun uygulama süreci sonunda, istatistiki anlamda bir farklılık olmamasına rağmen olumlu bir hareket gözlenmiştir. Kontrol grubunda ise istatistiki anlamda farklılık söz konusu olmamış aksine olumsuz yönde bir hareket durumu gözlenmiştir. Tutum ölçeği veri analiz sonuçlarına göre, deney grubunda kontrol grubuna göre anlamlı bir artış görülmüştür.
Çalışmada geleneksel yöntemlerin, kalıplaşmış metotların öğrenciler üzerinde bıraktığı olumsuz alışkanlıkların farkına varılmış ve tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, deney grubu başarı ölçeği veri analizinde anlamlı bir farklılık olmamasına rağmen, uygulamanın öğrencilerin tutumlarında anlamlı bir ilişki olduğu, buna bağlı olarak çalışmalarında ufkunu açtığı, bakış açılarını değiştirdiği ve geleneksel yöntemlerin oluşturduğu alışkanlıklardan kurtulma hareketi sağladığı belirlenmiştir. 
Yapılan bu araştırma çerçevesinde, temel sanat eğitiminde belirli bir hazırbulunuşluk seviyesine sahip öğrenciler için özellikle müzik ögeleri ile desteklenmesiyle oluşturulan uygulamaların yararlı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca farklı disiplinlerle işbirliği içinde yapılacak bu tür çalışmaların diğer disiplinlerle birlikte çağdaş sanat eğitimine olumlu katkı yapacağı ve desteklenmesi gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
İn our age, the necessity of taking steps which are parallel to the developing world and effort to catch what is new in the field of education, which is one of the major steps that would provide cultural development, comes into the picture. From this point of view, it makes it significant to generate solutions against the alteration and making an effort to succeed in practice considerably important. In art education, procuring continuity has an appreciable significance as much as being in step with the development process. When the world of art is examined, it is seen that object and forms of art make searches of rich expression potentials along with searches of techniques and tools by means of other disciplines. Therefore, the artist or instructor, who tries to find a place in a structuring that belongs to this kind of development process, feels compelled to shift their researches to this way inevitably. 
The purpose of this research is to determine the effects of the application, which uses interdisciplinary approach in the process of learning basic notions of art as a basis, on the level of attitudes and successes of the students of Fine Arts and Sports High School Painting Department.
In research, it is aimed to evaluate the behaviors that are required to achieve with respect to the interdisciplinary application, and present the difference between students' levels of success in applying and understanding basic principles of art by providing them to discover and recognize basic principles of art in company with basic music components (emphasizing/ describing/ comparing notions of music). 
The study group of the research which consists of the student who study in Painting Department of İMKB Fine Arts and Sports High School in Karabük and experimental (n=7) and control (n=7) groups in the application are determined by the way of random sampling. In the implementation of this study which is in the capacity of experimental research, pretest-posttest control group design is preferred as the research model.
In the context of application, which is supported by music elements, to evaluate academic success and attitude levels of students mixed method is used, pretest-posttest control group design is done as a model for quantitative research and content analysis which is based on interview forms is done for quantitative research. Primarily, success and attitude rate, and readiness level works are prepared to be applied to students and legitimacy and reliability studies are done. 
Success and attitude rate, and readiness level which are developed by researcher are examined as pretest in experimental and control groups. While the experimental group is tested with the application which is developed by researcher and supported by music elements in basic art education, traditional methods are applied to control group. At the end of ten weeks, posttest of success and attitude rate is applied to experimental and control groups, and the acquired data is analyzed statistically. In the results of data analysis of success rate, it is observed that experimental group showed positive change at the end of the application process although there is not any significant difference in statistics. On the contrary, control group showed negative change and no difference in statistics. Additionally, the results of data analysis of attitude rate demonstrate a remarkable increase in experimental group when it is compared to control group.
In the study, it is ascertained that traditional practices and stereotyped methods influence students negatively. As a result of the research, although there is not any significant difference in data analysis of success rate of experimental group, it is determined that there is an important relation between the application and attitudes of students, accordingly the application widens their horizon in their studies, improves their point of view and provides them to get rid of the habits which are gained through traditional methods.
Within the framework of this research, it is taken into consideration that the applications which are especially supported by music elements would be beneficial for students who has a notable readiness level in basic art education. In addition to this, it is thought that this kind of studies, which are done in cooperation with different disciplines, would contribute art education positively and should be supported.