Yunanistan'da yaşayan Müslüman ailelerde ergen ve ebeveyn ilişkisi üzerine nitel bir inceleme
A qualitative study on adolescent and parent relationships in Muslim families living in Greece
Yazar: SONGKİOUL RONGO
Danışman: DOÇ. DR. SEVDE DÜZGÜNER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bir kişiyi gözlemlediğimizde ve onun yaşantısını ve kararlarını etkileyen temel faktör ve dinamikleri anlamaya çalıştığımızda sıklıkla aile ve din kavramlarıyla karşılaşırız. Bu tez, aile ve din etkileşimi alanında ahlak, kişisel alan ve toplumsal alan gibi kavramlara odaklanmakta ve bu kavramların ergen-ebeveyn ilişkisi üzerindeki etkilerini gözlemlemektedir. İncelenen temel sorunlar/meseleler, sosyal akıl yürütmeyi ve davranışı gelişimsel bir perspektiften inceleyen bir ahlaki psikoloji teorisi olan Sosyal Alan Teorisi (Social Domain Theory) etrafında ele alınmıştır. Teori ahlaki, sosyal uzlaşımsal ve kişisel/psikolojik olmak üzere sosyal bilginin farklı alanları olduğunu öne sürer. Dini inancın ve spesifik olarak İslami inancın bu alanlarda nerede durduğunu ayrıca ergen ve ebeveynleri açısından nasıl değerlendirildiğini ve bunların çatışma yaratıp yaratmadığını incelemek temel hedeflerdir. Tezimiz bu anlamda, Yunanistan Batı Trakya İskeçe bölgesinde bulunan Müslüman ailelerin ergen-ebeveyn ilişkilerinin ve etkileşimlerinin araştırılmasına bir giriş niteliğindedir. 
Tezin birinci bölümünde kavramsal bir çerçeve sunulmuştur. Sosyal alan teorisi genel hatları ile incelenmiş; adalet, hakkaniyet, zarar ve başkalarının haklarına ilişkin normları içeren ahlaki alan; Gelenekler, örf ve adetler ve görgü kuralları ile ilgili normları içeren sosyal uzlaşımsal/geleneksel alan ve bireysel tercihler, inançlar ve duygularla ilgili normları içeren kişisel/psikolojik alan ayrıntıları ile ele alınıp İslami inanç içerisinde nerede ve nasıl konumlandırıldıkları dini ahlak ve mahremiyet gibi konular etrafında saptanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde araştırmamızın konusu, amacı, sınırlılıkları gibi temel bilgiler yer almaktadır. Ayrıca veri toplama şekli ve verilerin analizi, saha araştırması ve verilerin elde edilme süreci ve yöntemleri açıklanmıştır. Yunanistan İskeçe bölgesi köylerinde yaşayan iki kuşağa mensup 22 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda elde edilen verilere nitel araştırma yöntemi olan içerik analizi uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda elde edilen bulgular son bölümde yorumlanmıştır. 
Elde edilen veriler sonucunda Yunanistan'da yaşayan Müslüman ergen ve ebeveynlerin çatışma oranının çok az bir bölümünün dini sebepler hakkında olduğu saptanmıştır. Gündelik hayat ile ilgili çatışmaların dini konular ile ilgili çatışmalara oranlar daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Günlük rutinleri, sosyal medya ve teknoloji kullanımı ile eğitim ve okul gibi konular etrafında çatışmaların daha fazla olduğu bulunmuştur. Ergen ve ebeveynlerin ahlakı benzer şekillerde algıladıkları ve kavramsallaştırdıkları saptanmıştır. Ahlakı kişisel, toplumsal ve dini konular etrafında algıladıkları ve ahlakın İslam dini için vazgeçilmez ve zorunlu olduğu düşüncesine sahip oldukları tespit edilmiştir. Katılımcılar ahlakı başkasına zarar vermeme, hakkaniyet ve adalet gibi kavramlar ile özdeşleştirmişlerdir. Dinin hem ahlaki hem sosyal hem de kişisel alan içinde fonksiyonlarının olduğunu ve bunların ayrılmaz bir bütün oluşturduğu düşüncesi ergen ve ebeveynlerin çoğu tarafında paylaşıldığı görülmüştür. Ergen ve ebeveynleri kişisel alanı giyim-kuşam seçimi, eş seçimi, meslek seçimi gibi değişik kavramlar ile özdeşleştirmelerine rağmen Müslüman bir bireyin kişisel alanının din tarafından kısıtlanabileceğini ifade etmişlerdir. Kişisel alan ve kişisel seçimlerin ergene ve etrafındakilere zarar vermesi ve tehlikeye atması durumunda ise ebeveynlerin bu alana müdahale etmeleri gerektiğini bunun hem anne-baba olmaktan hem de dinden kaynaklanan bir sorumluluk olduğu düşüncesi tespit edilmiştir.

Abstract:
We often encounter the concepts of family and religion when we observe a person and try to understand the basic factors and dynamics that influence his life and decisions. This thesis focuses on concepts such as morality, personal domain and social domain in the field of family and religion interaction and observes the effects of these concepts on the adolescent-parent relationship. The main problems/issues examined are addressed around Social Domain Theory, a theory of moral psychology that examines social reasoning and behavior from a developmental perspective. The theory proposes that there are different domains of social knowledge: moral, social conventional, and personal/psychological. The main objectives are to examine where religious belief, and specifically Islamic belief, stands in these areas, how it is evaluated by the adolescent and their parents, and whether these create conflicts. In this sense, our thesis is an introduction to the research of adolescent-parent relations and interactions of Muslim families in the Xanthi region of Western Thrace, Greece.
A conceptual framework is presented in the first chapter of the thesis. Social domain theory has been examined in general terms; the moral domain, which includes norms regarding justice, fairness, harm, and the rights of others; The social conventional/traditional domain, which includes norms regarding traditions, customs and etiquette, and the personal/psychological domain, which includes norms regarding individual preferences, beliefs and emotions, are discussed in detail and where and how they are positioned within the Islamic faith is determined around issues such as religious morality and privacy. The second section contains basic information such as the subject, purpose, and limitations of our research. In addition, the method of data collection and analysis of data, field research and the process and methods of obtaining data are explained. Semi-structured in-depth interviews were conducted with 22 participants from two generations living in the villages of the region of Xanthi in Greece. Content analysis, a qualitative research method, was applied to the data obtained as a result of the interviews. The findings obtained as a result of these analyzes are interpreted in the last section.
As a result of the data obtained, it was determined that a very small portion of the conflict between Muslim adolescents and parents living in Greece was about religious reasons. It has been determined that conflicts related to daily life are more likely to occur than conflicts related to religious issues. Conflicts have been found to be more prevalent around issues such as daily routines, social media and technology use, and education and school. It has been found that adolescents and parents perceive and conceptualize morality in similar ways. It has been determined that they perceive morality around personal, social, and religious issues and that they have the idea that morality is indispensable and mandatory for the Islamic religion. Participants identified morality with concepts such as not harming others, fairness, and justice. It has been observed that most adolescents and parents share the idea that religion has functions in both moral, social, and personal domains and that these constitute an inseparable whole. Although the adolescent and his parents identified personal domain with different concepts such as choice of clothing, choice of spouse, and choice of profession, they stated that a Muslim individual's personal domain could be restricted by religion. It has been determined that if personal domain and personal choices harm and endanger the adolescent and those around him, parents should intervene in this area, and that this is a responsibility arising from both being a parent and religion.