Tanrı algısı, dini yönelim biçimleri ve dindarlığın psikolojik dayanıklılıkla ilişkisi
The relationship of resilience with god perception, religious orientation forms and religiousness
Yazar: EMİNE ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algı = Perception ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Dindarlık = Religiousness ; Dine dönüş = Returning to the religion ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik etki = Psychological effect ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding

Özet:
Bu araştırmanın amacı psikolojik dayanıklılık ile Tanrı algısı, dini yönelim biçimleri ve dindarlık arasındaki ilişkiyi incelemektir. Üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilen araştırmanın örneklemini eğitim ve ilahiyat fakültelerinde okuyan 596 kişi oluşturmuştur. Bu amaçla öğrencilere sosyo demografik veri formu, olumsuz yaşam olaylarını içeren risk faktörleri listesi, Tanrı Algısı Ölçeği (Güler, 2007), Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dini Yönelim Ölçeği (Ercan, 2009) ve Yılmazlık ölçeği (Gürgan, 2006) uygulanmıştır. Ölçekleri düzgün dolduran ve risk faktörlerinden en az birini işaretleyenler değerlendirmeye alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda öznel dindarlık düzeyi, sevgi yönelimli Tanrı algısı ve içsel dini yönelim psikolojik dayanıklılık ile olumlu ilişkili bulunmuştur. Buna karşın dışsal, sorgulayıcı ve katı kuralcı dini yönelim psikolojik dayanıklılık ile anlamlılık düzeyinde bir ilişki göstermemiştir. Diğer yandan fakülte türü (eğitim – ilahiyat) bazı alt ölçekler açısından anlamlı farklılıklara sebep olmuştur. İlahiyat öğrencilerinin sevgi yönelimli Tanrı algıları, öznel dindarlık düzeyleri ve katı kuralcı dini yönelim biçimleri eğitim öğrencilerine göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Eğitim fakültesi öğrencilerinin ise içsel dini yönelim düzeyleri ilahiyat öğrencilerinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Cinsiyet açısından erkeklerin psikolojik dayanıklılığı kızlara göre daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca tüm gruplar içinde ilahiyat erkek öğrencileri psikolojik dayanıklılığı en yüksek, ilahiyat kız öğrencileri ise en düşük grup olmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the relationship of resilience with God perception, religious orientation forms and religiousness. The sample of the study undertaken with university students consisted of 596 university students studying in faculties of education and theology. Socio-demographic form, risk factor list including negative life events, God Perception Scale (Güler, 2007), Revised Muslim Religious Orientation Scale (Ercan, 2009) and Resiliency Scale (Gürgan, 2006) was administrated to the students. The ones filled out fully and in which at least only one risk factors was signed was considered for the analyses. The analysis pointed out that resilience was positively correlated with subjective religiousness, love oriented God perception and intrinsic religious orientation. On the other hand, having extrinsic, quest and fundamental religious orientation was not correlated with resilience. Faculty type (education vs theology) made difference in some of the sub-scales. The students in faculty of theology had higher love oriented God perception and subjective religiousness level, and demonstrated higher fundamental religious orientation when compared with those in faculty of education. The students in faculty of education had higher intrinsic religious orientation level when compared with those in faculty of theology. As for gender, male students were observed to have higher resilience than female ones. In addition, among all groups, male students in faculty of theology had highest resilience and female in faculty of theology had lowest resilience.