COVID-19 enfeksiyonuna ilişkin sağlık okuryazarlık düzeylerine göre verilen eğitimin işçilerin bilgi düzeyleri ve davranışlarına etkisi
The effect of the education provided according to the health literacy levels regarding the COVID-19 infection on the knowledge levels and behaviors of the workers
Yazar: KÜBRA KABALCI
Danışman: PROF. DR. MEDİNE YILMAZ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; COVID 19 = COVID 19 ; Davranış = Behavior ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health ; İşçiler = Workers

Özet:
Amaç: COVID-19 enfeksiyonuna ilişkin sağlık okuryazarlık düzeylerine göre verilen eğitimin işçilerin bilgi ve davranış düzeylerine etkisini incelemektir.
Yöntem: Araştırma ön test – son test yarı deneysel tipte olup Temmuz 2020- Ocak 2021 tarihleri arasında petrokimya üreten bir fabrikada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini fabrikadaki toplam 145 işçi oluşturmuştur. Örneklemede işçiler eğitim düzeylerine göre tabakalanmış,  deney ve kontrol gruplarına basit rastgele yöntem ile atanmışlardır. Deney grubuna 71, kontrol grubuna 71 alınarak toplam 142 kişi ile bu çalışma sonlandırılmıştır. Veri toplama aracı olarak Görüşme Formu, Bilgi Düzeyi Belirleme Formu, Davranış Düzeyi Belirleme Formu ve Sağlık Okuryazarlık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan deney grubundaki işçilerin önce "Sağlık Okuryazarlık Ölçeği" ile sağlık okuryazarlık düzeyi ölçülmüş, sağlık okuryazarlık düzeylerine göre üç farklı eğitim kitapçığı oluşturulmuştur. Sağlık okuryazarlık puanı 25-60 arasında olan işçilere 1.düzey (düşük düzey), 61-94 arasında olan işçilere 2.düzey (orta düzey), 95-125 arasında olan işçilere 3.düzey (yüksek düzey) eğitim kitapçıkları kullanılarak birebir eğitimler verilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler için sayı ve yüzde dağılımları, aritmetik ortalama,  standart sapma ve medyan, ilişkisel analizler için t-testi, Mann-Whitney U tesi, Wilcoxan testi, Friedman testi, ki-kare ve Spearman Korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma öncesi Sağlık Bakanlığı'nın Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nden bilimsel araştırma izni, etik kurul izni ve araştırma verilerini toplamak için araştırmanın uygulanacağı kurumdan çalışma izni, işçilerden yazılı onam alınmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan deney grubundaki işçilerin eğitim öncesi bilgi puan ortancası 26, eğitim sonrası bilgi puan ortancası 29'dur. Deney grubundaki işçilerin eğitim öncesi ve sonrası bilgi puan ortancaları arasında fark olup eğitim sonrası bilgi puan ortancaları daha yüksektir (p=0,00). Kontrol grubundaki işçilerin eğitim öncesi ve sonrası bilgi puan ortancaları değişmemiştir (p>0,05). Deney grubundaki işçilerin eğitim sonrası bilgi puan ortancaları eğitim öncesine göre daha yüksek olup (p=0,00) H1 hipotezi (COVID-19 enfeksiyonuna ilişkin, işçilerin sağlık okuryazarlık düzeyine göre verilen eğitim işçilerin bilgi düzeyleri üzerinde etkili) kabul edilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki işçilerin eğitim sonrası davranış puan ortancaları arasında fark olup deney grubunun davranış puanı daha yüksektir (p=0,00). Bu bulguya göre H2 hipotezi (COVID-19 enfeksiyonuna ilişkin, işçilerin sağlık okuryazarlık düzeyine göre verilen eğitim işçilerin davranışları üzerinde etkilidir) kabul edilmiştir. 
Sonuç: Araştırma bulguları sağlık okuryazarlık düzeylerine göre verilen eğitimin işçilerin bilgi düzeyleri ve davranış puanları arasında fark yarattığını, işçilerin sağlık okuryazarlık düzeyleri belirlenerek yapılan eğitimlerin etkin olduğunu göstermiştir. İş sağlığı hemşiresi tarafından sağlık okuryazarlık düzeylerine göre hazırlanacak farklı eğitim materyalleriyle kişiye özgün, birebir eğitim yapmaları işçilerde olumlu davranış değişimine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Sözcükler: Sağlık Okuryazarlık, COVID-19 ve İşçi, İş Sağlığı Hemşireliği

Abstract:
Purpose: To examine the effect of education given according to health literacy levels related to COVID-19 infection on the knowledge and behavior levels of workers.
Method: The research is of pretest-posttest quasi-experimental type and was carried out in a petrochemical factory between July 2020 and January 2021. The universe of the research consisted of a total of 145 workers in the factory. In the sampling, the workers were stratified according to their education level and assigned to the experimental and control groups using a simple random method. This study was terminated with a total of 142 people by taking 71 people in the experimental group and 71 in the control group. Interview Form, Knowledge Level Determination Form, Behavior Level Determination Form and Health Literacy Scale were used as data collection tools. Workers with a health literacy score between 25-60 were given 1st level (low level), workers between 61-94 were given 2nd level (intermediate level) and 95-125 workers were given 3rd level (high level) training using training booklets. Number and percentage distributions, arithmetic mean, standard deviation and median were used for descriptive statistics, t-test, Mann-Whitney U test, Wilcoxan test, Friedman test, chi-square and Spearman correlation analysis were used for relational analysis. Before the research, scientific research permission, ethics committee permission from the General Directorate of Health Services of the Ministry of Health, and a work permit from the institution where the research will be applied to collect research data, and written approval from the workers were obtained.
Results: The median point average of the workers in the experimental group participating in the study was 26 before the training and 29 after the training. There was a difference between the pre- and post-training knowledge score medians of the workers in the experimental group, and the post-education knowledge score median was higher (p=0.00).The median knowledge scores of the workers in the control group before and after the training did not change (p>0.05). The median avarage score of the workers in the experimental group after the training was higher than before the training (p=0.00), and the H1 hypothesis (the training given according to the health literacy level of the workers regarding the COVID-19 infection is effective on the knowledge level of the workers) was accepted. There is a difference between the post-training behavioral scores of the workers in the experimental and control groups, and the behavioral score of the experimental group is higher (p=0.00). According to this finding, the H2 hypothesis (the education given according to the health literacy level of the workers regarding the COVID-19 infection is effective on the behavior of the workers) was accepted.
Conclusion: The research findings showed that the education given according to the health literacy levels made a difference between the knowledge levels and behavioral scores of the workers, and the trainings made by determining the health literacy levels of the workers were effective. Individual, one-to-one training with different training materials to be prepared by the occupational health nurse according to health literacy levels will contribute to positive behavior change in workers.
Key Words: Health Literacy, COVID-19 and Worker, Occupational Health Nursing