İlköğretim donatı standartlarının ve uygulamasının CBS ile irdelenmesi
Explication of public facility standarts of primary schools and the application by GIS
Yazar: AYŞE ÖZYORGUN
Danışman: DOÇ.DR. FATMAGÜL BATUK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
3194 sayılı mar Kanunu uyarınca hazırlanan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik,insan, toplum, çevre iliskilerinde kisi ve aile mutlulugu ile toplum hayatını yakından etkileyenfiziksel çevreyi saglıklı bir yapıya kavusturmak, yatırımların yer seçimlerini ve gelismeegilimlerini yönlendirmek ve topragın korunma, kullanma dengesini en rasyonel biçimdebelirlemek üzere hazırlanacak her tür ve ölçekteki planın ve bu planlar üzerinde yapılacakdegisikliklerin hangi esaslar dahilinde yapılacagını belirlemek amacıyla hazırlanmıstır. Buamaç dahilinde, teknik ve sosyal altyapı için bazı standartlar getirilmistir. Buna göre,belirlenen nüfus aralıklarında, ilkögretim okulları(ÖO) için yogunluk degeri olarak standartbir deger belirlenmis ve ?Kisi/Parsel Alanı(m2)? degeri 4 olarak saptanmıstır. Ayrıca,planlamada ilkögretim okulları erisim mesafeleri için de bir standart gözetilmektedir. Budeger ile bir ilkögretim okulu için, 1000 m çap içinde kalan yerlesik nüfusun bu okuldanyararlanabilecegi öngörülür.Bu çalısmada, stanbul ili, Fatih ilçesi içindeki ilkögretim okulları örnek alınarak,yönetmelikte belirtilen standart deger ve planlama ilkelerinde gözetilen erisilebilirlik mesafesiaçısından yeterlilik, cografi bilgi sistemleri araçlarıyla incelenmistir.Yapılan analizlerde, ilçedeki ilkögretim okullarının parsel alanlarının, yönetmelikte belirtilendegere bir mahallede ulasılabildigi, diger 68 mahalle için standart deger olan 4'ün altındakaldıgı görülmüstür. Ancak erisilebilirlik için yapılan ara mesafe analizlerinde, mevcutmesafelerin ortalama degerinin ~504 m oldugu, planlama ilkelerinde gözetilmesi öngörülendegere göre erisimin daha kısa mesafede kaldıgı ve yeterli oldugu görülmüstür. Buanalizlerde, ilçede nüfusun homojen dagılım göstermemesinin etkisi oldugu gibi, standartdeger belirlenirken parsel alanının baz alınmasının bu yetersizligi destekledigi, ayrıcailkögretim okullarının yapımı için yer seçiminde mevcut okul binalarına uzaklıkta ~ 1000 mçap mesafesinin dikkate alınmadıgı sonucuna varılmıstır.Anahtar Sözcükler: Sehir ve Bölge Planlama, Donatı Standartları, Nüfus ve Demografi,Erisilebilirlik Mesafeleri.

Abstract:
Regulation Regarding Fundamentals For Performing Plan with the number of 4880 that isprepared according to Building Code with the number of 3194, is prepared with the aims ofrestoring physical environment that influences individual and family happiness and social lifein relations of human, society, environment into a healthy structure, directing selection ofplace and development tendencies of investments and determining within which fundamentalsthe plans in any kind and scale, that will be prepared in order to determine protection, usingbalance of the land in most rational way and amendments on these plans will be performed.With this regulation, within this aim, some standards are brought for technical and socialinfrastructure. According to these standards, within the determined population intervals,density value is determined as a standard for primary education schools and 4 is determined as?Person/Parcel Area (m2 )? value. Additionally, in planning a standard is considered foraccess distances for primary education schools. With this value, for a primary educationschool, it is foreseen that population that stays within 1000 m diameter of neighborhood canbenefit from this school.In this study, by taking primary education schools within Istanbul city, Fatih district assample, efficiency in terms of accessibility distance that is considered in standard value andplanning principles that are mentioned in the regulation is analyzed by geographicalinformation systems.In the analyses, it is seen that parcel areas of primary education schools in the district is ableto reach to the value that is determined in the regulation in only one ward, for the other 68wards this is below the standard value of 4. But in intermediate distance analyses that aremade for accessibility, it is seen that average value of current distances is ~504 m andcompared to the value of 1000 m of dimension that is foreseen to be considered in planningprinciples access stays in shorter distance and that it is efficient. In these analyses; it comes tothe conclusion that as well as the fact that population does not indicate a homogeneousdistribution throughout the district has an impact; while determining standard value, takingparcel area as the base, supports inefficiency of this value; also in selection of place forconstruction of primary education schools, distance of ~ 1000 m diameter is not considered indisplacement to current school buildings.Key words: City And Region Planning, Accessory Standards, Population and Demography,Accessibility Distances.