İnme hastalarında nörojen mesanenin değerlendirilmesi ve nörojen mesanenin fonksiyonel durum ile yaşam kalitesi üzerine etkisi
Evaluation of neurogenic bladder in stroke patients and the effect of neurogenic bladder on functional status and quality of life
Yazar: ÇİĞDEM ÇINAR
Danışman: PROF. DR. KADRİYE ÖNEŞ
Sağlık Bakanlığı / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: İnme sonrası nörojen mesane, sık görülen, hastanın iyileşmesini yavaşlatan, fonksiyonel durumunu kötüleştiren ve yaşam kalitesini bozan bir durumdur. Bu çalışmanın 
amacı üriner şikayeti olan kronik inme hastalarında mesane fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve nörojen mesanenin hastanın yaşam kalitesi ve fonksiyonel durumuyla olan ilişkisini araştırmaktır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, İstanbul Fizik Tedavi Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde serebrovasküler olay sonrasında hemipleji tablosu gelişen ve yatarak rehabilitasyon gören, inme atağının üzerinden en az 6 ay süre geçmiş 71 hasta dahil edildi. Hastalar üriner şikayeti olanlar ve olmayanlar olarak iki gruba ayrıldı. Üriner şikayeti olan inme hastalarının mesane fonksiyonu ürodinamik çalışmayla değerlendirildi. Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi Short Form-36 (SF-36) ( SF-36 PF: Fiziksel fonksiyon, RP: Fiziksel rol, BP: Ağrı, GH: Genel sağlık, VT: Vitalite, SF: Sosyal fonksiyon, RE: Emosyonel rol, MH: Mental sağlık, PCS: Fiziksel komponentlerin özeti, MCS: Mental komponentlerin özeti ), fonksiyonel durum Barthel İndeksi (Bİ), Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS),  kognitif durum Mini-Mental Test (MMT) ve depresif belirtiler Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile değerlendirildi.

Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 63,38±10,43 yıldı. İki grup arasında cinsiyet, eğitim durumu, inmeden sonra geçen süre, lezyon tarafı ve lezyon tipi açısından anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Çalışma grubunda Bİ ile SF-36 PF-GH-VT-MH-PCS-MCS alt başlıkları pozitif korelasyon gösteriyordu (sırasıyla r=0,466; p=0,005, r=0,396; p=0,019, r=0,535; p=0,001, r=0,467; p=0,005, r=0,516; p=0,002, r=0,372; p=0,028). MMT ile SF-36 PF-GH-VT-SF-MH-PCS-MCS alt başlıkları pozitif korelasyon gösteriyordu. (sırasıyla r=0,373; p=0,027, r=0,358; p=0,035, r=0,578; p=0,001, r=0,440; p=0,008, r=0,462; p=0,005, r=0,493; p=0,003, r=0,504; p=0,002) BDÖ ile SF-36 RP-BP-GH-VT-SF-RE-MH-PCS-MCS alt başlıkları negatif korelasyon gösteriyordu (sırasıyla r=-0,574; p=0,001, r=-0,505; p=0,002, r=-0,680; p=0,001, r=-0,744; p=0,001, r=-0,347; p=0,041, r=-0,576; p=0,001, r=-0,711; p=0,001, r=-0,433; p=0,009, r=-0,812; p=0,001). FAS ile SF-36 PF-VT-PCS alt başlıkları pozitif korelasyon gösteriyordu (sırasıyla r=0,617; p=0,001, r=0,461; p=0,005, r=0,550; p=0,001). Kontrol grubuyla benzerdi. Yapılan ürodinamik çalışmalara göre ise hastaların %85,7'sinde over aktif detrüsör saptanıp mesane kapasiteleri azalmış olarak bulunmuştur. Yaş risk faktörü varlığı, geniş enfarkt, düşük bilişsel düzey ve eşlik eden patoloji varlığı nörojen mesane açısından risk faktörü olarak tanımlanmıştır.

Sonuç: Kronik inme hastalarında nörojen mesaneyle yaşam kalitesi ve fonksiyonel durum arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Bu durum, mesane bakımı hasta alt beziyle sağlanan hastaların immobilizsayona bağlı toplum içine çıkmamasına ve durumunu kabullenip önemsememiş olmasına bağlı olabilir. Türk toplumunda inme hastaları çoğunlukla ileri yaşta olup immobilizasyon ve düşük sosyokültürel seviyeyle de ilişkili olarak toplum içine çıkmamaktadırlar. Bu hastaların bakıcıları ise genelde aile içinden olup mesane bakımından primer sorumludurlar. Ayrıca hasta sayısının az olması da sonucu etkilemiş olabilir. Bu çalışmanın devamının daha geniş hasta katılımıyla sürdürülmesi uygun olacaktır.  

Anahtar kelimeler: İnme, nörojen mesane, ürodinamik çalışma, yaşam kalitesi, fonksiyonel durum

Abstract:
Aim: Post stroke neurogenic bladder is seen frequently and causes delays in recovery of the patient, worsens functional status and makes a negative impact on quality of life. The objective of the study was to evaluate of bladder function in chronic stroke patients urinary complaints and was to investigate the relationship between with patient's quality of life, functional status and neurogenic bladder in stroke patients. 

Materials and Methods: Seventy-one patients, who had experienced stroke within at least 6 months and had passed the acute period, were involved to the study. The study took place in inpatient clinic of İstanbul Physical Medicine and Rehabilitation Training and Research Hospital. The patients were evaluated with the Short Form-36 (SF-36) ( SF-36 PF: physical function, RP: physical role, BP: bodily pain, GH: general health, VT: vitality, SF: social functioning, RE: emotional role, MH: mental health, PCS: Physical Component Summary, MCS: Menthal Component Summary), for the health-related quality of life, the Barthel Scale (BS) and Functional Ambulation Categories (FAC) for level of dependency, the Beck Depression Inventory (BDI) for the depression levels, the Mini Mental Test (MMT) for the cognitive functions. 

Results: The mean age of patients was 63,38±10,43 years. Patients were seperated into two groups with and without urinary complaints. Between the two groups there was no statistical difference in terms of gender, education, disease duration, lesion side and lesion type (p>0.05). Stroke patients with urinary complaints were evaluated of their bladder function with urodynamic study. İn the study group, BS were positively correlated with PF-GH-VT-MH-PCS-MCS subscales of SF-36 (respectively r=0,466; p=0,005, r=0,396; p=0,019, r=0,535; p=0,001, r=0,467; p=0,005, r=0,516; p=0,002, r=0,372; p=0,028). MMT were positively correlated with PF-GH-VT-SF-MH-PCS-MCS subscales of SF-36 (respectively r=0,373; p=0,027, r=0,358; p=0,035, r=0,578; p=0,001, r=0,440; p=0,008, r=0,462; p=0,005, r=0,493; p=0,003, r=0,504; p=0,002). BDI were negatively correlated with RP-BP-GH-VT-SF-RE-MH-PCS-MCS subscales of SF-36 (respectively r=-0,574; p=0,001, r=-0,505; p=0,002, r=-0,680; p=0,001, r=-0,744; p=0,001, r=-0,347; p=0,041, r=-0,576; p=0,001, r=-0,711; p=0,001, r=-0,433; p=0,009, r=-0,812; p=0,001). FAC were positively correlated with PF-VT-PCS subscales of SF-36 (respectively r=0,617; p=0,001, r=0,461; p=0,005, r=0,550; p=0,001). It was similar to the control group. According to urodynamic studies performed in 85.7% of patients with detrusor over active detected and bladder capacity was found to be decreased. The presence of age risk factors, large infarcts, low cognitive level and concomitant pathology was defined as the presence of risk factors for neurogenic bladder.

Conclusion: Neurogenic bladder were not significant correlation between quality of life and functional status in patients with chronic stroke. In this case may be depend on the patients that bladder care provided with diapers not to appear in public due to immobilization and to ignore its case. In Turkish society, stroke patients is often elderly, they are not appear in public associated with immobilization and low socio-cultural level. The caregivers of these patients are usually their family and they are primary responsible for bladder care. Low number of patients may also have affected the results. Sustaining this study will be suitable with a wider patient participation.

Key Words: Stroke, neurogenic bladder, urodynamic study, quality of life, functional status