Heykel sanatında sezgisel ve düşünsel olarak soyut
Intuitional and intellectual abstraction in sculpture art
Yazar: HALİME YELEKÇİ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ MURAT AKTEMUR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Sezgisel = Intuitive ; Sezgisel yöntemler = Heuristic methods ; Soyut sanat = Abstract art

Özet:
Toplum yaşamında insan aklının mucizesi olan sanat; insanın çevresini değiştirmek için sahip olduğu ve kullandığı tekniklerin tümüdür. Soyutlama anlayışında sanat, heykel sanatında heykeli alışagelmiş yapısını kırıp, insanın heykele olan bakış açısını değiştirmiştir. Böylece insanlar, heykele sadece sanat açısıyla bakmayıp kendi yaşamlarında var olan bir sanat haline gelmesi; iletişime ve uygarlığın gelişimine sebep olmuştur. İnsanın tüm duygu, düşünce zekâ ve bilgisini etkileyerek ortaya çıkarmıştır. Heykel sanatı insanoğlunun başarısını, kahramanlıklarını, dini açıdan tanrı simgesi ve öte dünyada yaşayan ruhunun fiziksel bedeni oldu.Farklı dönemlerde yaşayan toplumların (İlk, Orta, Yeni, Yakın çağ), sanatları arasında fark olduğu gibi, ayrı dönemde yaşayan farklı toplumların sanatları arasında da farklılıklar görülmüştür. Bu farklılıklar Coğrafi etkilerin yanı sıra o toplumdaki yaşayan sanatçıların düşünsel farklılıklarından da kaynaklanmaktadır.Toplumlar ve dönemler arasındaki farklılık, soyut sanatta belirgin olarak birbirine yakın zamanda olmuş sanat akımları ve günümüz sanatçıları arasında görülmektedir. Örneğin; Rodin'in soyutlayıcı anlayışındaki heykelleri ile Moore'nin heykelleri birbirinde farklılık göstermektedir. Bu farklılık Fütürist anlayıştaki heykellerin, Kübik anlayıştaki heykellerin doğadan yararlanma farklılıklarında olduğu gibi, birbirinden ayrı anlayıştadır. Soyutlamayı Antik Çağdan günümüze kadar olan uygarlıklardaki sanatlarda da görülmektedir. Arkaik dönemden klasik döneme kadar gelen dönemlerde soyutlayıcı anlayışta XX. yüzyılda ortaya çıkan akımlarda izlenimi sürmek mümkündür.Gelişen Modernist kültürün sanatta ve düşünce alanında büyük başarılar sağladığı XX. yüzyılında heykel sanatı farklı bir süreci başlatmıştır. XX. yüzyılın başında gelenekle olan bağlarını büyük ölçüde koparan heykel 1960'lı yıllarda kendini yeni bir ortamın içinde bulmuş ve heykel alanının ötesine geçen yaklaşımlarla giderek heykeli anlamını, kapsamını genişletmiştir. Tüm bunlar gerek teknik, yöntem ve malzeme açısından, gerekse konu ve söylem biçimi açısından olsun XX. yüzyıl heykel sanatının zenginliğini ve çeşitliliğini oluşturmuştur. Heykel içindeki radikal sıçrayışlara vurguda bulunmakta ve giderek genişleyen tanımını, kavramını ve değişen çehresi ile günümüzü de etkileyecek biçimde de değişmiş ve gelişmiştir.Anahtar Kelimeler: Sanat, Heykel, Sezgi, Bilim, İmge, Biçim

Abstract:
Art that is the miracle of human?s mind in the society is the whole of the methods that human has and uses to change his environment. Art in abstractionism has broken down the common perspective of sculpture and changed human?s point of view against the sculpture. Thus, that humans haven?t seen the sculpture only as art and it has become an art in humans? lives has enabled the development of civilization and communication. It has revealed all the senses, thoughts, knowledge and intelligence of human kind by affecting them. Sculpture has become the physical body of humans? spirit living in the other world, their heroisms, achievements and also the symbol of God in religion.There have been many changes in different societies existing in different eras as there were differences in the arts of societies living in different ages (First, Medieval, New and Modern Age). These differences resulted from intellectual differences of artists living in this society beside of geographical effects.The difference between societies and ages is seen between modern artists and art movements that occurred in close ages to each other in abstractionism. For instance, Rodin?s sculptures in his abstract view show differences with Moore?s sculpture. These differences are in different views as sculptures in futurism are different from cubic sculptures in utilizing from nature. Abstractionism can be seen in the arts of civilizations from antique age to modern age. In abstractionism from archaic age to classical age, it is possible to observe the movements that occurred in 20th century.20th century sculpture that provided many achievements in thought and art of developing modern culture launched a different process. Sculpture that ceased it links with tradition mostly in the beginning of 20th century found itself in a new environment in 1960s and expanded the meaning and the content of sculpture gradually with the approaches extending beyond the field of sculpture. All of these have shaped the richness and the variety of 20th century sculpture both in the aspects of technique, method, material and also theme, manner of discourse. Sculpture has been stressing to the radical movements in itself and it has changed and developed too much to affect its expanding meaning, concept and also our era with its changing face.Key Words: Art, Sculpture, Perception, Science, Image, Form