Balkanlar'dan anayurda yapılan göçler, Osmanlı iskan politikaları ve göçmen yerleşimleri
The immigration from Balkans through Anatolia, the settlement politics of Ottoman and immigrant's settlement areas
Yazar: İLKAY DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. NURAN KARA PİLEHVARİAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalısmada 19. ve 20.yüzyıllarda yasanan, özellikle Balkanlar'dan Anadolu'ya olan sürekligöçler ve bu göçlerle birlikte dogan sorunların biçimlenisi; Osmanlı'nın bu sorunlara karsıaldıgı tedbirleri ve çözümleri ve en son zorunlu göç olan Yunan ve Türk halkı arasındagerçeklesen Büyük Mübadele ile bölünen halklar ve göçmenleri yerlestirmek için yapılaniskan yerleri ile uygulanan politikalar incelenmistir.lk olarak göçün tanımından baslayarak, 1768-1922 yılları arasındaki nüfus göçlerinin genelbir degerlendirilmesinin yanı sıra, göçler iç ve dıs göçler olmak üzere ikiye ayrılıp, bunlar danedenleriyle incelenmistir. Osmanlı Devleti'nin yasadıgı nüfus göçlerinin ülke içinde iskannedenleri ve dıs ülkelerin etkisiyle olusan göçlerin nedenlerine deginip bunların sonucundaOsmanlı'nın farklı dönemlerinde izledigi iskan politikaları arastırılmıstır. Bu uygulanan iskanpolitikalarıyla birlikte dönem dönem birçok muhacir komisyonu kurulmus, bunların amaçlarıve çalısmaları anlatılmıstır.Muhacirlerin iskan sürecine gelindiginde, bu süreç içinde ilk önce geçici iskan bölgeleri ve odönem yapılan çesitli geçici konut, saglık ve arazi yardımları incelenmis, daha sonra sürekliiskan esnasında dikkat edilen hususlar, kurulan veya kurulmaya çalısılan muhacir köyleri;konut plan örnekleri ve tipolojileriyle arastırılmıstır. 1768-1922 yılları arası göç hareketlerigenel olarak alınıp; demografik, ekonomik, toplumsal etkileri ele alınıp Mübadele(1923)sürecine geçilmistir.Türk ve Yunan halkı arasında 1923 yılında Lozan Sözlesmesiyle gerçeklestirilen Mübadele;Lozan etkileri ve sonuçlarıyla ele alınıp, daha sonra Yunanistan'ın uyguladıgı yerlestirmepolitikaları ve konut sorunları, Rumların göçten önce ve sonraki mimari üsluplarındanbahsedilmistir.Türkler, Mübadele ile birlikte Anadolu'ya göç ettikten sonra, geçici iskan sürecinde,bir sürehug ve hazır baraka gibi basit ve geçici konutlarda barındırılmıstır. Daha sonra, sürekliyerlesimle birlikte ortaya çıkan iskan problemleri sonucunda numune köyler veiktisadihaneler insa edilmistir. Bu kurulan mübadele konutları yerlesimleriyle, planlarıyla,tipolojileriyle ve insaat teknikleriyle arastırılmıstır.Anahtar kelimeler: Göç, Mübadele, Muhacerat, skan, Numune Köyler, Osmanlı skanPolitikaları.

Abstract:
In this thesis work, continuous immigration from the Balkans through Anatolia in 19th and20th century, problems aroused with this migrations, preventional work and solutions ofOttoman Empire during this period is described. Lastly, separation of people because of?Great Population Exchange between Greece and Turkey?, new settlement places forimmigrants and pursued politics is investigated.Starting with the definition of immigration, firstly, general evaluation of exchange ofpopulations between 1768 ? 1922 is made; political and economical immigrations are alsomentioned. Beside the interior movement of the populations and reasons behind, migrationstaken place because of foreign countries are summarized and settlement politics of Ottomanwithin different eras are investigated. Along with this housing politics, many immigrationcommittees have been founded and objectives, studies of the committees are also explained inthis work.Immigrants? housing period is described as temporary and continuous settlement. Intemporary settlement part, housing regions, temporary house, health and territory aids areexplained. Afterwards, subjects that had paid attention in continuous settlement, setted upvillages, house plan samples and typologies are investigated. After summarizingdemographic, economical, social effects of immigrations and changes in the distribution ofTurkish bourgeois, village ? city populations between years of 1768-1922, exchange period(1923) is started to be explained.After immigration of Turks to Anatolia with exchange of populations, they have lived insimple and temporary residences like called ?hug?. Afterwards, along with continuoussettlement and its problems, model villages and economical houses are constructed. In finalpart of the thesis, these continuous residences are investigated with their settlement areas,plans, typologies and construction techniques.Keywords: Immigration, Great Population Exchange, Settlement, Model Villages, SettlementPolitics of Ottoman.