Latin alfabesinden Kiril alfabesine, Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçiş süreçlerinde Azerbaycan basını
The transition progress from the Latin alphabet to Kyril alphabet and vice-versa in Azerbaijan pres
Yazar: ZİYAFET EYVAZOVA
Danışman: PROF. DR. SAADETTİN GÖMEÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Eyvazova Ziyafet, Latin Alfabesinden Kiril Alfabesine, Kiril Alfabesinden Latin Alfabesine Geçiş Süreçlerinde Azerbaycan Basını, Doktora, Tez Danışmanı: Prof.Dr. Saadettin Gömeç, 366 s.Bu çalışmada henüz her yönüyle incelenmemiş olan ?Lâtin Alfabesinden Kiril, Alfabesine, Kiril Alfabesinden Lâtin Alfabesine Geçiş Süreçlerinde Azerbaycan Basını? konusu ele alınmıştır.Bir yüzyılda üç alfabe değiştiren Azerbaycan Türkleri Lâtin Alfabesinden Kiril, Alfabesine, Kiril Alfabesinden Lâtin Alfabesine geçiş süreçlerinde zorluklarla karşılaşmışlar. Bu zamana kadar ancak genel çerçevede değerlendirilmiş olan Azerbaycan basınının bu süreçlerde oynadığı role ışık tutacak şekilde yakından bir değerlendirmesini yapmak çalışmamızın hedefini oluşturdu.Çalışmanın yapılmasında esas amaç Azerbaycan'daki alfabe ve dil sorunlarını tespit etmek, Azerbaycan basın kaynaklarından yola çıkılarak Lâtin alfabesinden Kiril, alfabesine, Kiril alfabesinden Lâtin alfabesine geçiş süreçlerini değerlendirmek ve bu geçiş sürecinde Azerbaycan basınının faaliyetini araştırmaktan ibarettir. Bunlara paralel olarak Türk dünyasında Lâtin alfabesinden Kiril, alfabesine, Kiril alfabesinden Lâtin alfabesine geçiş ve ortak alfabe sorunu kısaca incelenmiştir. Çalışmada 1939-1940, 1991-1992 yıllarına ait devlet ve meclis arşivinin belgeleri, 1939, 1940, 1957, 1958, 1990, 1991, 1992, 1999, 2000, 2001, 2002 ve 2004 yılları Azerbaycan'da basılan dergi ve gazeteler kaynak alınıp taranmıştır. Bu gazete ve dergiler amaçları, dil özellikleri, faaliyetleri açısından değerlendirilmiştir.Çalışmamızın vardığı bir sonuç olarak diyebiliriz ki, 20. yüzyılda ivme kazanan siyasal, toplumsal ve kültürel gelişmelerin çalkantılı bir yer ve döneminde yer alan alfabe değişiklikleri içinde Azerbaycan basını, bu değişimden etkilenen ve aynı zamanda bu değişim sürecini etkileyip hızlandıran bir boyutu oluşturmuştur.

Abstract:
Eyvazova, Ziyafet, The Transition Progress from the Latin Alphabet to Kyril Alphabet and vice-versa in Azerbaijan Pres, Doctorate Thesis, Advisor: Prof.Dr. Saadettin Gömeç, 366 pThe issue of Azerbaijan Pres in the transition progress from Latin alphabet to Cyril and from Cyril to Latin alphabet, which has not been yet examined thoroughly in the study, is hereby considered every respect.Azerbaijan Turks who have changed its three alphabets in a century encountered difficulties in the transition progress from Latin to Cyril and from Cyril to Latin alphabet.The aim of this study is to make a close-up evaluation of the mentioned period by showing light on the role of the Azerbaijan press in this process that has only been examined in a general outline until today.The main objective of this study is to determine the alphabet problem in Azerbaijan, to evaluate the transition process from the Latin to Cyril, from Cyril to Latin and in this transition process to investigate the activities on the information obtained from Azerbaijan press. In parallel to all this, the transition from Latin to Cyril, Cyril to Latin and the issue of shared alphabet in Turkish world have been shortly examined.In this study state and parliament archives between 1939-40, 1991-92 and magazines and newspapers published in Azerbaijan between 1939, 1940, 1957, 1958, 1990, 1991, 1992, 1999, 2000, 2001, 2002 and 2004 have all been taken as the main sources and all scanned. These newspapers, with respect to their objectives, language characteristics and activities, have been assessed.The conclusion of the study may be summarized as that, the Azerbaijan pres that has accelerated within the transition process of the alphabet at the beginning of the 20th century, within a turbulent place and period of political, social and cultural developments and has become a figure affected by this change, but also it has been an effective and accelerated figure in the transition process.