Tek satıcılık sözleşmelerinde portföy tazminatı
Portfolio compensation in exclusive distributorship agreement
Yazar: TUĞBA TOKSÖZ
Danışman: DOÇ. DR. BİLGEHAN ÇETİNER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Portföy = Portfolio ; Sözleşmeler = Contracts ; Tazminat = Compensation ; Tek satıcılık sözleşmesi = Single salesmanship contract ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law

Özet:
Sui generis bir sözleşme olan tek satıcılık sözleşmelerinde, tek satıcının emeğinin sözleşmenin sona ermesinden sonra da etkisini göstermesi, bu sözleşmelerde özel bir hukuki talebi haklı çıkarmaktadır. Sözleşme sonrasında önemli derecede menfaat elde edilmesinin bir yansıması olan bu talep, "portföy tazminatı" olarak karşımıza çıkmaktadır. Tek satıcılık sözleşmelerinde hangi şartlarda, portföy tazminatının talep edilebileceği 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce doktrin ve mahkeme içtihatları ile şekillenir iken, Türk Ticaret Kanununda (TTK) bu husus TTK md. 122/5'te düzenlenmiştir.
TTK md. 122/5 ile kanun koyucu öncelikle tek satıcılık sözleşmesinde kavram karmaşasına son vermiş ve doktrinde farklı isimlerde geçen bu sözleşmeyi "tek satıcılık sözleşmesi" olarak adlandırmıştır. TTK md 122/5'te geçen hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık sözleşmelerine de portföy tazminatı talep edilebileceği hükmü ile portföy tazminatı talebinin kanuni bir zemin oluşturulmuştur.
Sui Generis bir sözleşme olan tek satıcılık sözleşmesine uygulanacak hükümlerin kıyas yolu ile belirlenmesinin karşısında, TTK md. 122/5 ile portföy tazminatı talebi açısından kanun maddesinin doğrudan uygulanacağı söylenebilir. Çalışmamız kapsamında, öncelikle tek satıcılık kavramına yer verilecek, akabinde tek satıcılık sözleşmesinde portföy tazminatının hangi şartlarda talep edilebileceği, hesaplamanın ne şekilde yapılacağı, talebin bağlı olduğu süre gibi başlıklar TTK md. 122 çerçevesinde anlatılacaktır. Halen tartışmalara ışık tuttukları gerekçesi ile Türk ve Yabancı mahkeme kararlarına sık sık yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler: 
Tek satıcılık Sözleşmesi, Portföy Tazminatı, Sui Generis, Hakkaniyet, Tek satıcılık Sözleşmesinin Sona Ermesi, Sürekli Sözleşmeler

Abstract:
Portfolio Compensation in Exclusive Distributorship Agreement – Tuğba Toksöz
The fact that the efforts of exclusive distributor still have ripple effects even after the agreement is terminated justifies the claim for a unique kind of compensation in sui generis exclusive distributorship agreements. This compensation, which is a repercussion of reaping benefits after termination of agreement, is introduced as portfolio compensation. Before Turkish Commercial Code No. 6102 ("TCC") took effect, doctrine and case law illustrated under which circumstances portfolio compensation can be requested, whereas now it is stipulated under Article 122/5 of TCC. 
By virtue of Article 122/5 of TCC, the legislator first eliminated the terminology confusion in exclusive distributorship agreements and named this agreement, which used to go by several different names, as "exclusive distributorship agreements". The provision in Article 122/5 of TCC, stipulating that portfolio compensation can be requested in exclusive distributorship agreements as long as it is fair, constitutes the statutory basis for the portfolio compensation claim. 
It can be asserted that Article 122/5 shall be applicable to portfolio compensation claims in consideration of the fact that the provisions governing sui generis exclusive distributorship agreements are determined by analogy. In this thesis, certain issues such as under which circumstances portfolio compensation can be requested in exclusive distributorship agreements, how this compensation item shall be calculated are explored under Article 122 of TCC and also, jurisprudence of Turkish and Foreign Courts are examined as they still shed light for resolving certain arguments ongoing to this day.

Key Words: 
Exclusive distributorship agreement, Portfolio Compensation, Sui
Generis, Fair, Termination of exclusive distributorship agreement, Continuous
Agreements