Âmidî'nin el-İhkâm fî Usûli'l-Ahkâm adlı eseri bağlamında ictihad, taklid ve istiftâ
Âmidî's ictihad, taklid and assistance in the context of el-İhkâm fî Usûli'l-Ahkâm
Yazar: ZÜLKÜF KORKUT
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL NARİN
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Seyfeddin Amidi = Seyfeddin Amidi ; Taklid = Imitate ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam ; İçtihatlar = Judicial decisions

Özet:
Fıkıh usulünde dinî kaynaklardan istinbat etme ve bununla amel etme süreci ictihad, taklid ve istiftâ sistematiği çerçevesinde varlık kazanmaktadır. Mukallit karşılaştığı meselenin dinî hükmü konusunda müctehitten fetva ister, müctehid de dinin ana kaynaklarından hareketle ictihad vasıtasıyla meselenin dinî hükmünü ortaya koyar, mukallitler ise bu hükmü taklid ederek onunla amel ederler. Fıkıh usulünde ictihad, taklid ve istiftâ başlıkları altında incelenen bu sürecin doğru işleyebilmesi için çeşitli kurallar belirlenmiştir. Bu kurallar geçmişte olduğu gibi günümüzde de önemini korumaktadır. Araştırmamız Seyfeddin el-Âmidî'nin el-İhkâm fî Usûli'l-Ahkâm isimli eserinin bağlamında ictihad, taklid ve istiftâ sürecinin temel kurallarını ele alarak bu sürecin doğru işlemesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Giriş kısmında Seyfeddin el-Âmidî'nin hayatı, yaşadığı dönemin şartları ve ilmî kişiliği ele alınmıştır. Birinci bölümde Âmidî'nin usul düşüncesi esas alınarak ictihadın sözlük ve terim anlamı, müctehidin sözlük ve terim anlamı, kimin ictihad yapması gerektiği, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) ictihad yapıp yapmadığı ve ictihad kapısının kapalı olup olmadığı gibi hususlar eleştirel bir yapı içerisinde incelenmiştir. İkinci bölümde ise taklid ve istiftâ üzerine Âmidî'den önce vuku bulan tartışmalar Âmidî özelinde ele alınıp bir sonuca ulaştırılmıştır. Bununla beraber taklid ve istiftâ süreçlerinin temel kuralları yine Âmidî özelinde incelenmiştir. Kelamcı ve usulcü kimliğiyle ön plana çıkan Âmidî'nin ictihad, taklid ve istiftâ ile ilgili görüşlerinin ortaya konulmasının ictihad, taklid ve istiftâ sürecinin doğru anlaşılmasına katkı sunacağını umut etmekteyiz.

Abstract:
The process of making and receiving judgments from religious sources in the fiqh method comes into being within the framework of the systematic of ijtihad, taqlid and istiftâ. The muqallid asks for a fatwa from the mujtahid on the religious ruling of the issue she encounters, the mujtahid reveals the religious ruling of the issue through ijtihad, based on the main sources of religion, the muqallids imitate this ruling and act on it. Various rules have been determined for the correct functioning of this process, which is examined under the headings of ijtihad, taqlid and istiftâ in the fiqh method. These rules remain as important today as they were in the past. Our research aims to contribute to the correct functioning of this process by addressing the basic rules of ijtihad, taqlid and resignation in the context of Seyfeddin al-Âmidî's work called el-İhkâm fî Usûli'l-Ahkâm. In the introduction, Seyfeddin Âmidî's life, the conditions of the period she lived in and her scientific personality were discussed. In the first part, the basic rules of the ijtihad process were examined based on Seyfeddin Âmidî's procedural thought, and in the second part, the basic rules of the taqlid and istiftâ. We hope that revealing the views of Seyfeddin Âmidî, who came to the forefront with her theologian and procedural identity, will contribute to the correct structuring of the process of ijtihad, taqlid and istiftâ.