Dental amaçla kullanılan farklı tomografik cihazlardan absorbe edilen radyasyon dozlarının karşılaştırmalı incelemesi
Comparison of absorbed organ doses from tomographic examinations of the maxillofacial region
Yazar: BETÜL İLHAN KAL
Danışman: PROF. DR. NESRİN DÜNDAR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Oral Diagnoz ve Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Doz dağılımı = Dose distribution ; Radyometri = Radiometry ; Tomografi = Tomography ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Baş-boyun fantomu, dozimetreler ve okuma koşulları sabit tutularak dental radyolojide kullanılan dört farklı tomografik tekniğin karşılaştırılması amaçlanmıştır.Çalışmamızın planlandığı dönemde ülkemiz sınırları içerisinde CBCT teknolojisine sahip bir cihaz bulunmaması nedeniyle, 3D Accu-i-tomo (J Morita MFG. Corp, Kyoto, Japan) cihazının soğrulan doz ölçümlerinin diğer tekniklerle karşılaştırılması, Göteborg Üniversitesi, Oral ve Maksillofasiyal Radyoloji Anabilim Dalı ile ortak bir çalışmada gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda tomografik incelemelerin gerçekleştirildiği diğer cihazlar GE Lightspeed QX/i, (General Electric Medical Systems, Milwaukee, USA), Scanora® (Soredex, Orion Corporation, Helsinki, Finland) ve Cranex Tome® (Soredex, Orion Corporation, Helsinki, Finland) x-ışını cihazlarıdır.Sonuçlarımız, tomografik incelemeler sırasında, incelenen bölgenin merkezindeki deri giriş dozları dışında, en yüksek soğrulan doz miktarlarının tükrük bezlerinde meydana geldiğini göstermektedir. CBCT ve BT tekniklerindeki doz dağılımı, konvansiyonel tomografi tekniğine göre daha homojendir. Konvansiyonel tomografide ise ışınlanmak istenen dolayısıyla tüpe yakın konumlanan taraftaki organ dozları, detektöre yakın taraftaki organ dozlarına oranla çok daha yüksektir. Çalışmamızda ışınlamaların sağ taraftan gerçekleştirilmiş olması nedeniyle, Scanora® ve Cranex Tome® konvansiyonel tomografik cihazları ile gerçekleştirilen ışınlamalarda, baş-boyun bölgesinin sağ tarafındaki organ ve dokulardaki dozların, sol taraftakilere oranla daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda elde edilen en yüksek organ dozları helikal BT incelemesi sırasında meydana gelmiştir.

Abstract:
The aim of the present study was to determine and compare the absorbed organ doses in the maxillofacial region from CBCT, low dose CT and conventional motion tomography.LiF thermoluminescent dosimeters (TLDs) were used to determine the absorbed organ doses in an adult male anthropomorphic phantom (ART-phantom; Radiology Support Devices Inc., Long Beach, CA). A total of 30 TLDs were used for each radiographic examination. Twenty-six TLDs were placed within the phantom slices in the region of the frontal and posterior brain, the pituitary gland, the eyes, the parotid and submandibular glands (bilaterally) and the thyroid. Four TLDs were placed on the phantom surface to determine the entrance surface dose to the eye, the skin in the region of interest and the thyroid. The background radiation was obtained with 3-4 TLDs at each measurement. The phantom with the TLDs was exposed with 3D Accuitomo FPD (J Morita MFG. Corp, Kyoto, Japan), GE Lightspeed QX/i, (General Electric Medical Systems, Milwaukee, USA), Scanora® and Cranex Tome® x-ray units (Soredex, Orion Corporation, Helsinki, Finland) respectively. In conventional motion tomography and 3D Accuitomo the incisor, the right canine and right molar regions of the upper and lower jaw were examined separately. In CT, axial examinations of the upper and lower jaw and helical scanning of the upper jaw were performed. The absorbed dose values given are the mean of 3 to 8 measurements, minus the background.The parotid glands received the highest doses during axial (6mGy) and helical (16mGy) examinations with low dose CT. For 3D Accuitomo the radiation dose was more localized to the region of interest. The dose to the parotid glands was 1mGy for upper jaw examinations and 1-1.5mGy to the submandibular glands when the lower jaw was examined. In motion tomography the patient side near the x-ray tube received the highest organ doses e.g. the parotid gland dose for upper molar examinations was 9mGy and 5mGy for Scanora® and Cranex Tome®, respectively, and examinations of the molar regions yielded the highest organ doses.Except for the entrance surface doses, the salivary glands received the highest absorbed doses. The dose distribution in CBCT and CT is in general more homogeneous than in motion tomography, where the radiation dose to the examined side is considerably higher. Helical CT scanning yielded the highest doses.