Ekstrahepatik biliyer atrezi olgularının uzun süreli izlemleri
Long term follow-up of extrahepatic biliary atresia patients
Yazar: DAMLA HANALİOĞLU
Danışman: PROF. DR. HASAN ÖZEN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bilyer atrezi = Biliary atresia ; Karaciğer = Liver ; Kolestaz-ekstrahepatik = Cholestasis-extrahepatic ; Prognoz = Prognosis ; Safra kanal hastalıkları = Bile duct diseases ; Safra kanalları = Bile ducts ; Safra kesesi = Gallbladder ; Safra kesesi hastalıkları = Gallbladder diseases ; Sağkalım = Survival

Özet:
Ekstrahepatik biliyer atrezi, nadir görülen, karaciğer dışı safra yollarının yokluğu ile karakterize olup çocukluk çağı karaciğer nakillerinin en sık etiyolojik nedenidir. Bu çalışmada, 1994-2014 yılları arasında, Hacettepe Üniversitesi Çocuk Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı'nda biliyer atrezi nedeniyle izlenen 81 hastanın demografik, klinik, laboratuvar ve tanısal olarak incelenmesi, uzun süreli izlemlerinin ve prognoza etkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Olguların ortalama tanı yaşı 73,1±4,7 (ortanca: 64) gün olup, erkek-kız oranı 1,53 olarak bulunmuştur. Hastaların %96,3'ü (n=78) biliyer atrezi nedeniyle ameliyat edilmiştir. Hastaların, ameliyat sırasında yaş ortalaması 76,8±4,7 (ortanca: 72) gündür. Ortalama izlem süresi 3,5±1 yıldır. Çalışmamızda ameliyat başarısı literatürle benzer şekilde %60,5 olarak bulunmuştur. Başvuru yaşının 60 günden küçük olması ameliyat başarısına etki eden tek faktör olarak bulunmuştur. Genel sağkalım oranı %66,2 olarak hesaplanmıştır. Son durumda komplikasyonsuz izlenen hastaların başvuru yaş ortalamalarının eksitus olan hastalara göre anlamı olarak düşük olduğu bulunmuştur (p=0,001). On yıldan daha uzun süre izlenen sekiz hastadan 5'inde portal hipertansiyon, varis, hipersplenizm, hepatopulmoner sendrom ve malignite gibi komplikasyonlar mevcuttur. Tekli değişken analizinde sağkalım üzerine etkili iyi prognostik faktörler başvuru yaşının 60 günden küçük olması, ameliyat yaşının 70 günden küçük olması, başvurudaki ALT değerinin 81 IU/L'den küçük olması, ameliyatın başarılı olması; kötü prognostik faktörler ise INR yüksekliği, karaciğer biyopsisinde siroz ve/veya fibrozis varlığı olarak belirlenmiştir. Çoklu değişken analizinde ise bu faktörlerden ameliyat başarısı (p=0,016), karaciğer patolojisinde siroz ve/veya fibrozis olması (p=0,027) ve INR düzeyi (p=0,031) bağımsız prognostik faktörler olarak belirlenmiştir. Bu bulgular, büyük ölçüde literatürdeki bilgileri desteklemektedir. Erken tanı ve tedavinin etkisi dikkate alınarak ulusal çapta tarama ve erken tanı amaçlı önlemlerin alınması; bu olguların cerrahi tedavi konusundaki deneyimli merkezlere vakit kaybetmeden yönlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Daha büyük kohortlarla yapılacak uzun süreli izlem çalışmaları biliyer atrezi olgularının yönetimi için yeni bilgiler sağlayacaktır.

Abstract:
Extrahepatic biliary atresia, the most frequent cause of liver transplantation during childhood, is a rare entity which is characterized by the obstruction or discontinuity of bile ducts. This study aims to investigate demographic, clinical, laboratory and diagnostic characteristics as well as prognostic factors and long term follow-up results of 81 biliary atresia patients treated between 1994-2014 at Hacettepe University Children's Hospital Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition Unit. Mean age at diagnosis was 73.1±4.7 days (median: 64 days). Male to female ratio was 1,53. 96.3% (n=78) of patients were operated. Mean age at operation was 76.8±4.7 (median: 72) days. Average follow-up duration was 3.5±1 years. Surgical success is found to be 60.5%. The only factor affecting surgical success is found to be the age at diagnosis younger than 60 days. Overall survival is found to be 66.2%. The average age at diagnosis of the patients who are alive without complications is significantly lower than those who were dead (p=0.001). Among the eight patients followed up over 10 years, five had portal hypertension, gastroesophageal varices, hypersplenism, hepatopulmonary syndrome and malignancy. Univariate analysis revealed that good prognostic factors were the age at diagnosis lower than 60 days, age at operation lower than 70 days, initial ALT level lower than 81 IU/L, successful surgery; whereas the factors related to poor prognosis were the elevated prothrombin time (INR) at presentation, cirrhosis and/or fibrosis on the liver pathology. Successful surgery (p=0.016), presence of cirrhosis and/or fibrosis on the liver pathology (p=0.027) and prothrombin time (INR) at presentation (p=0.031) were the independent prognostic factors. These findings lend support and add further dimensions to the previous literature. Considering the fact that early diagnosis and treatment is important for the outcome, initiating national screening programs, taking necessary precautions in order to prevent delayed diagnosis and referring biliary atresia patients to the experienced centers for operation are of great importance. Further long-term follow-up studies with larger cohorts may provide useful information regarding the optimal management of biliary atresia patients.