Ortodontik tedavi görmüş hastalarda pulpa taşı oluşumunun incelenmesi
Assessment of pulp stone formation due to orthodontic movement of maxillary first molars
Yazar: ÖZGE SÖYLEYİCİ ALPER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENA KAŞIKÇI ; ÖĞR. GÖR. NEVİN KAPTAN AKAR
Kocaeli Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı / Endodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Kocaeli Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı'nda ortodontik tedavilerini tamamlamış hastalardan oluşan bir örneklemde, pulpa kalsifikasyonlarının prevalansını tanımlamak ve pulpa odası kalsifikasyonlarının varlığı ile cinsiyet, ortodontik tedavi süresi ve maksiller birinci molar dişlerin hareket yönü arasındaki ilişkileri bildirmektir. Bu retrospektif çalışmada Kocaeli Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı'nda 2013-2022 yılları arasında ortodontik tedavileri tamamlanmış hastalara ait 7076 adet panoramik ve sefalometrik radyografi değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan toplam 200 hastaya ait (Erkek=%43,5 Kadın=%56,5) görüntü seçildi ve araştırmaya dahil edildi. Pulpa taşlarının tespiti için hastaların tedavi öncesi ve sonrası panoramik radyografileri incelendi. Veriler IBM SPSS V23 ile analiz edildi. Kategorik değişkenlerin gruplara göre karşılaştırılmasında Ki-kare testi, Yates düzeltmesi ve Fisher's Exact testleri kullanıldı. Tedavi öncesi ve sonrası grupları karşılaştırmak için McNemar testi kullanıldı. Gözlemci içi uyum Kappa test istatistiği ile değerlendirildi. Anlamlılık düzeyi p<0,050 olarak alındı. Cinsiyete bakılmaksızın total dişlerin tedavi öncesi ve sonrası pulpa taşı dağılımı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,001). Tedavi öncesi %9,5, tedavi sonrası %61 oranında pulpa taşı görüldü. Ortodontik tedavi süresine göre toplam dişlerin tedavi sonrası pulpa taşı dağılımı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p=0,928). 2 yıldan kısa süren tedavilerde %61,2, 2 yıldan uzun süren tedavilerde ise %60,8 oranında pulpa taşı görüldü. 2 yıldan kısa süren tedavilerde toplam dişlerin tedavi öncesi ve sonrası pulpa taşı dağılımları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (p<0.001). Tüm dişlerin tedavi öncesi ve sonrası pulpa taşı dağılımı arasında mezial ve distal harekette istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.001). Ekstrüzif ve intrüziv harekete göre toplam dişlerin tedavi sonrası pulpa taşı dağılımı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,144). Tedavi öncesi pulpa taşının toplam dişlerin devrilme ve kütlesel hareketine göre dağılımı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,064). Pulpa taşları devrilme hareketinde %5,4, kütlesel harekette %13,2 oranında gözlendi. Sonuç olarak; tedavi öncesi ve sonrası panoramik radyografilerden, tedavi öncesi %9,5 tedavi sonrası %61oranında pulpa taşı tespit edilmiştir. Ortodontik tedavi pulpa taşı oluşumunu tetikleyebilmektedir. Ancak ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
The aim of present study was to evaluate the prevalence of pulpal calcifications and to investigate the relationship between the presence of pulp chamber calcifications, gender, duration of orthodontic treatment, and the direction of movement of the maxillary first molars in a sample of patients who have completed their orthodontic treatment at Kocaeli University Faculty of Dentistry Department of Orthodontics. The panoramic images of 200 patients (Man=43.5% Woman=56.5%) who applied to Kocaeli University Faculty of Dentistry between 2013-2022 were retrospectively analyzed. A total of 7076 panoramic and cephalometric images were examined; 200 of these had met the criteria for inclusion in the study.  Pre- and posttreatment panoramic radiographs of the patients were examined to identify pulp stones. The data were analyzed with IBM SPSS V23. Chi-square test, Yates correction and Fisher's Exact tests were used to compare categorical variables according to groups. McNemar test was used to compare groups before and after treatment. Intra-observer agreement was evaluated with the Kappa test statistic. Significance level was taken as p<0.050. A statistically significant difference was found between the distribution of pulp stone before and after treatment of total teeth, regardless of gender (p<0.001). Pulp stone was seen at a rate of 9.5% before the treatment and 61% after the treatment. There was no statistically significant difference between the post-treatment pulp calculus distribution of the total teeth according to the duration of orthodontic treatment (p=0.928). Pulp stone was seen at a rate of 61.2% in treatments lasting less than 2 years and 60.8% in treatments lasting more than 2 years. A statistically significant difference was found between the pre- and post-treatment pulp calculus distributions of the total teeth in treatments lasting less than 2 years (p<0.001). A statistically significant difference was found between the distribution of pulp stone before and after treatment of total teeth in mezial and distal movement (p<0.001). There was no statistically significant difference between the post-treatment pulp stone distribution of the total teeth according to the extrusive and intrusive movement (p=0.144). There was no statistically significant difference between the distribution of the pre-treatment pulp calculus of the total teeth according to tipping and mass movement (p=0.064). Pulp stones were observed at a rate of 5.4% in tipping movement and 13.2% in mass movement. In conclusion, before the treatment, 9.5% of the pulp stones were detected, and 61% after the treatment. Orthodontic treatment can cause the formation of pulp stones. However, further studies are needed.