Kahramanmaraş ili tarım alanlarında toprak verimlilik haritalarının oluşturulması ve yarayışlı besin elementlerinin ekstraksiyonunda geleneksel ve çoklu elementel analiz yöntemlerinin karşılaştırılması
Construction of soil fertility maps and comparison of routine soil tests with multi element analysis methods for plant available nutrients in agricultural soils of Kahramanmaras
Yazar: CAFER HAKAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN DİKİCİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Kahramanmaraş, Türkiye'de tarımsal toprakların toprak verimliliğini belirlemek ve haritalamak için yapılmıştır. Çalışmanın ikinci amacı, alanda kullanılan rutin toprak testlerini iki çoklu ekstraksiyon analiz yöntemleri (Mechlich III ve AB-DTPA) ile karşılaştırmak ve ilişkilendirmektir. Bu hedeflere ulaşmak için, grid yöntemine göre yaklaşık 2,5x2,5 km'de bir toprak örneği alınmış ve 645 toprak örneği toplanmıştır. Ölçülen toprak parametrelerinin uzamsal değişkenliğini tanımlamak için yarıvaryans modelleri de incelenmiştir. Rutin toprak analizleri ve çok elementli yöntemler ile bitkiye yarayışlı makro ve mikro besin maddeleri, toplam besin maddeleri ve diğer bazı verimlilik parametreleri belirlendi. Topraklar genellikle nötr ve hafif alkalin reaksiyonlu, hafif tuzlu, kireç içeriği yüksek ve çok yüksek, organik madde bakımından zayıf, bitkiye yarayışlı K ve Ca yeterlidir. Yarayışlı Mg için bir miktar eksiklik belirlenmiş ve Olsen P'u bakımından toprağın neredeyse yarısı yetersiz bulunmuştur. Topraklarda en fazladan en aza sırayla yarayışlı B, Zn ve Fe'de eksiklik tespit edilmiştir. Toplam elementler içinde sadece nikelde toksik seviye belirlenmiştir.
Semivariance analizi, ölçülen parametrelerin uzamsal bağımlılığını ortaya koymak için 2,5x2,5 km grid örneklemesinin yeterli olduğunu göstermiştir.
Rutin toprak analizleri, yarayışlı Ca ve B haricinde çoklu elementel analiz yöntemleri ile önemli korelasyonlar göstermiştir. Bu yöntemlerin Kahramanmaraş topraklarına adapte edilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
This study was carried out to determine and map soil fertility of agricultural soils in Kahramanmaras, Turkey. The second objective of the study was to compare and relate routine soil tests used in the area with two multi element analysis methods (Mechlich III and AB-DTPA). To achieve these goals, soil samples were taken approximately with 2,5x2,5 km grid sampling, and 645 soil samples were collected. Semivariance models were also studied to delineate spatial variability of the measured soil parameters. Plant available macro and micro nutrients with routine soil tests and multi element methods were measured along with total nutrients and some other fertility parameters. The soils were generally neutral and slightly alkaline in reaction, non to slightly saline, high to very high in lime content, poor in organic matter, and adequate in plant available Ca and K. Some deficiency measured for available Mg, and almost half of the soils were deficient in Olsen P. Soils were deficient for available B, Zn, and Fe, from the most widespread to least respectively. For total elements, only nickel was at toxic levels. 
Semivariance analysis showed that 2,5x2,5 km grid sampling was adequate to reveal spatial dependence of the measured parameters. 
Routine soil tests showed significant correlations with the multi element analysis methods with the exceptions of plant available Ca and B. Further studies are needed to adopt these methods to Kahramanmaras soils