Toplumsal cinsiyetçi bir tür olarak yerli polisiye dizilerin kahramanları üzerine bir inceleme
An analysis of the heroes in Turkish police drama as a gendered genre
Yazar: TUĞBA AÇIK GÜRKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜRÜN YILDIRAN ÖNK
Yaşar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı / İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Diziler = Serials ; Kahramanlar = Heroes ; Polisiye = Dedective ; Polisiye film = Detective film ; Televizyon = Television ; Televizyon dizileri = Television serials ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Kadın ya da erkek olmak biyolojik olarak doğuştan gelen cinsiyete dayalı bir durumken, cinsiyete yönelik tutum ve davranış oluşturmak toplumsal cinsiyete dayalıdır. Küçük yaşlardan itibaren ailede öğrenilmeye başlanan bu roller arkadaş çevresi, okul ve medya aracılığı ile pekiştirilerek hayat boyu devam eder. Televizyon dizileri, toplumda öğrenilen bu cinsiyet rollerinin yeniden üretilerek sunulmasında önemli bir araçtır. Toplumsal cinsiyete dayalı davranış kalıplarının çok görüldüğü dizi türlerinden biri de polisiyelerdir.  Uluslararası alanyazında polisiye dizilerde toplumsal cinsiyete ilişkin pek çok çalışma olmasına karşın Türkiye'de bu alanda yapılmış bir araştırma bulunmamaktadır. Bu noktadan hareketle bu çalışmanın amacı toplumsal cinsiyet rollerinin yerli polisiye dizilerdeki ana karakterler üzerinden incelenmesidir. Bu bağlamda otuz yıllık bir süreci kapsayacak biçimde on yerli polisiye dizi (İz Peşinde, Yılan Hikâyesi, Alacakaranlık, Arka Sokaklar, Adanalı, Behzat Ç. Bir Ankara Polisiyesi, Nizama Adanmış Ruhlar, İçerde, Halka ve Çarpışma) amaçlı örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmada betimsel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. İncelemenin odak noktasının polis karakterler olması nedeniyle dizi içinde karakterlerin tanıtıldığı ilk iki bölüm toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında çözümlenmiştir. Araştırma bulguları yerli polisiyelerin toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümünü ve davranış kalıplarını normalleştirdiğini açıkça ortaya koymaktadır. Yerli polisiye diziler otoriteye olan güveni tazelerken temsil ettiği kahraman erkek polislerle varolan ataerkil düzenin devamlılığını desteklemektedir.

Abstract:
While being a woman or a man is a biologically innate gender-based state, creating attitudes and behaviors towards sex depends on gender. The roles starting to be learned in the family at early ages are reinforced through the circle of friends, school, and the media and continue throughout life. TV drama is an important tool in reproducing and presenting these gender roles learned in society. One of the TV drama genres in which gender-based behavior patterns are very common is police dramas. Although in the international literature there are many studies related to gender in the police drama, there is no research conducted in this field in Turkey. From this point of view, the purpose of this study is to analyze the gender roles of the main characters in the Turkish police dramas. In this context, ten Turkish police dramas (İz Peşinde, Yılan Hikâyesi, Alacakaranlık, Arka Sokaklar, Adanalı, Behzat Ç. Bir Ankara Polisiyesi, Nizama Adanmış Ruhlar, İçerde, Halka and Çarpışma) are selected by purposive sampling method covering thirty years. Descriptive content analysis is used in the research. Since the focus of the analysis is the police characters, the first two episodes in which characters are introduced in the dramas are analyzed considering gender roles. The findings clearly show that Turkish police drama normalizes the gender-based division of labor and behavior patterns. While Turkish police drama recreates the confidence in authority, they support the continuity of the existing patriarchal order with the heroic policemen they represent.