Yüksek katlı yapı tasarımında rüzgar faktörünün yaya konforuna etkisi
Effect of wind factor on pedestrian comfort in high-rise building design
Yazar: GAYE NACİYE KOYUNCU
Danışman: DOÇ. DR. YASEMEN ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde artan nüfus yoğunluğu, yükselen arazi değerleri ve her geçen gün gelişen malzeme ve yapım teknolojisi nedenleriyle yüksek katlı yapı inşaasında artış görülmektedir. Cephe tasarımları ve formlarıyla, simgesel özellik gösteren yüksek katlı yapılar, çözümlenmesi gereken yapısal, mekanik ve tasarımsal sorunlar içeren kompleks yapılardır. 
Yapı ve rüzgar ilişkisinde, karşılıklı etkileşim söz konusudur. Rüzgarın yapıya olan etkisi, yapı yükseldikçe artmaktadır. Dolayısıyla rüzgar, yapı formu, strüktür ve cephe tasarımında belirgin bir tasarım problemi haline gelmektedir. Diğer taraftan rüzgar, strüktüre ve cepheye etkiyen yük olarak, mühendislik hesaplamalarına da konu olmaktadır. Bu sebeple, mimari tasarım ve mühendislik olarak detaylı çalışmaların ürünü olan yüksek katlı yapıların tasarım kararlarının ilk aşamalarında rüzgarla olan ilişkisi ele alınmalıdır.  
Yapının rüzgara olan etkileri çevresel rüzgarın davranışını değiştirme yönündedir. Bu bağlamda özellikle yaya konforu açısından, yüksek yapı ve yapı grupları çevresinde oluşan rüzgar, önemli bir unsur haline gelmektedir. Yapı çevresindeki 
XVI 
rüzgarın hızı ve esme sıklığına bağlı olarak konfor kriterleri belirlenmekte ve  bu kriterler göz önünde bulundurularak yaya seviyesindeki rüzgarın düzenlenmesi gerekmektedir. Yapının tasarım aşamalarında, yayaların zemin kat kullanımında karşılaştıkları yaya seviyesindeki rüzgara ait  veriler kontrol edilerek konforlu alanlar yaratılması yönünde gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. Yüksek katlı yapı çevresinde bulunan yayanın güvenliğinin ve konforunun sağlanabilmesi, yüksek katlı yapı tasarımının bir unsuru olarak ele alınmalıdır.  
Çalışmada yüksek katlı yapı kavramı irdelenerek, rüzgar ve yapı tasarımı arasındaki ilişkilerden biri olan yaya konforunun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda İstanbul'da Libadiye Caddesi üzerinde bulunan ve İstanbul'un 5. en yüksek yapısı olan Emaar Square The Address Hotel & Residences yapısını da içinde bulundurulan, Emaar Alışveriş Merkezi-Residence Projesi üstünde çalışılarak, parçacık tabanlı akışkanlar analizi yöntemiyle, yaya konforu açısından mevcut durum ortaya konulmuştur. Analizler için ön tasarım aşamasında  mimarların yapı- rüzgar etkileşimi hakkındaki ilk verileri alabileceği, gerçek zamanlı çalışan ve diğer akışkanlar analizi yapan programlardan farklı olarak çözüm ağına (mesh) ihtiyaç duymayan bir algoritma yazılımı olan Archidynamics [147] programı kullanılmıştır. Rüzgar verisi olarak, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden alınan veriler doğrultusunda Kadıköy-Rıhtım İstasyonu'nun 1930-2018 yılları arasındaki ölçümleri kullanılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Yüksek katlı yapı, rüzgar, yaya konforu, konfor kriteri

Abstract:
Nowadays, there is an increase in the construction of high-rise buildings due to the increasing population density, rising land values and the materials and construction technology which are developing day by day. High-rise buildings have symbolic features with facade designs and forms, that  are complex structures with structural, mechanical and design problems that need to be solved. 
There is interaction between structure and wind. The effect of wind on the structure increases as the structure increases. Therefore, wind becomes a significant design problem in building form, structure and facade design. On the other hand, wind, as a load on the structure and the facade, is also subject to engineering calculations. For this reason, the design of high-rise buildings, which are the products of architectural design and engineering, should be considered in the early stages of the design decisions. 
The effects of the structure on the wind are changing the behavior of the environmental wind.  In this context, especially in terms of pedestrian comfort, the wind formed around the high building and the building groups becomes an important element. Comfort criteria are determined depending on the wind speed 
XVIII 
and frequency of blowing. Taking the comfort criteria into account, it may be necessary to arrange the wind at the pedestrian level. During the design stages of the building, necessary arrangements should be made to create comfortable spaces by controlling the pedestrian-level wind data encountered by pedestrians on the ground floor. The safety and comfort of the pedestrian in the vicinity of the high-rise building should be considered as an element of the high-rise building design. In this study, it is aimed to examine pedestrian comfort, which is one of the relations between wind and high-rise building design. In this context, Emaar Shopping Center-Residence Project which is located on Libadiye Street in Istanbul and which is includes the 5th highest building of Istanbul : Emaar Square The Address Hotel & Residences are examined and it has been developed for pedestrian comfort by particle based fluid analysis method. The situation has been put forward. In the preliminary design stage for analysis, Archidynamics [143], an algorithm software that does not require mesh, unlike other fluid analysis programs, is used which can be used to obtain the first data on the building and wind interaction for the architects. According to the data obtained from the General Directorate of Meteorology, the measurements of Kadıköy-Rıhtım Station between the years 19302018 were used as wind data. 
Keywords: High-rise building, wind, pedestrian comfort, comfort criteria