Ortaokul düzeyindeki soruların Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin bilişsel süreçlerine göre incelenmesi
Investigation of secondary level questions according to cognitive processes of Renewed Bloom Taxonomy
Yazar: GAMZE YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED EYYÜP SALLABAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel süreç = Cognitive processes ; Bloom taksonomisi = Bloom taxonomy ; Ders kitapları = Textbooks ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Bu çalışmanın amacı 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı'ndaki soruların ve 8. Sınıf öğrencilerinin yazmış olduğu soruların bilişsel düzeylerini Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre tespit etmektir. Bu çalışmada 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı'nda bulunan anlamaya dayalı 229 metin altı soru ve 376 öğrencinin yazmış olduğu 2068 soru Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin bilişsel süreç basamaklarına göre sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma yapılırken 2 alan ve 1 ölçme-değerlendirme uzmanının görüşüne başvurulmuştur. Öğrencilere soru yazması için iki metin verilmiş ve öğrencilerin demografik bilgilerini (Cinsiyet durumu/ okul öncesi eğitim alma durumu/ evde kitaplık bulunma durumu/ anne ve baba eğitim düzeyi/ Türkçe derslerinde en sevdikleri öğrenme alanı/ okuma ve yazmaya ayırdıkları günlük ortalama zaman/ aile içi aylık gelir) almak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" dağıtılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS 24 programı ile analiz edilmiştir. Tüm veriler SPSS ortamına aktarıldıktan sonra araştırmaya katılan öğrencilerin demografik özelliklerine göre dağılımlarının belirlenmesinde betimleyici analizlerden frekans ve yüzde analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamındaki öğrencilerin toplam 2068 adet soru sordukları belirlenirken öğrencilerin sordukları soruların %22,24'ünün hatırlama düzeyi, %53,68'inin anlama düzeyi, %0,63'ünün uygulama düzeyi, %8,51'inin çözümleme düzeyi, %14,17'sinin değerlendirme düzeyi ve %0,77'sinin yaratma düzeyiyle alakalı olduğu tespit edilmiştir. Kişisel Bilgi Formu'ndaki değişkenlerden cinsiyet, aile gelir durumu, Türkçe derslerinde hangi öğrenme alanını (Dinleme, okuma, +yazma, konuşma, dil bilgisi) en çok sevdikleri ve okul öncesi eğitim alma durumu arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Ders kitabındaki soruların düzeylerine bakıldığında ise 229 adet metin altı sorunun 72'sinin (%32) hatırlama basamağına, 81'inin (%35) anlama basamağına, 25'inin (%11) çözümleme basamağına ve 41'inin (%18) değerlendirme basamağına ve 10'unun (%4) yaratma basamağına uygun olduğu tespit edilmiştir. Uygulama basamağına uygun soru tespit edilememiştir. Bu sonuçlar, öğrencilerin daha çok alt düzey basamaklarda soru yazdıklarını, ders kitabındaki sorular arasında dengeli bir dağılım olmadığını ve soruların daha çok alt düzey bilişsel düzeylere yönelik olduğunu göstermektedir. Ortaya koyulan veriler sonucunda öğrencileri üst düzey düşünmeye teşvik edecek eğitimlerin verilmesi, ders kitabındaki soruların bilişsel düzeyleri arasında dengeli bir dağılım yapılması ve ders kitabında üst düzey sorulara daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine that the questions in the Grade 8 Turkish Textbook and the questions written by Grade 8 students are cognitive according to the Renewed Bloom Taxonomy. In this study, which is based on qualitative research, 229 sub-text questions and 2068 questions written by 376 students in the Turkish Textbook are classified according to the cognitive processing steps of the Renewed Bloom Taxonomy. While being classified according to the renewed Bloom Taxonomy, the opinion of 1 measurement and evaluation specialist of 2 field spaces was obtained. Two texts were given for students to write questions and a "Personal Information Form" was distributed to receive usage demographic file (in English). It is analyzed with SPSS 24 program. All features are transferred to SPSS environment and then included in the research. Descriptive in the distribution of their distributions according to their demographic characteristics. 22.24% of the questions are at the recall level, 53.68% are at the understanding level, 0.63% are at the practice level, 8.51% are at the analysis level, 14.17% are at the evaluation level and 0.77% are because they ask questions about the level of creation. A significant difference was found between variables in the Personal Information Form, gender, family income status, which learning areas (Listening, reading, writing, speaking, grammar) in Turkish lessons and their pre-school education level. Considering the levels of the questions in the textbook, 72 (32%) of 229 sub-text questions were recalled, 81 (35%) were understood, 25 (11%) were analyzed and 41 (18%) were evaluated. 10 (4%) were found to be suitable for the creation step. The question appropriate for the application step could not be determined. These results show that students write questions at lower levels, there is not a balanced distribution between the questions in the textbook and questions are directed towards lower level cognitive levels. As a result of the data revealed, it is recommended to provide trainings that will encourage students to think higher-level, to make a balanced distribution between the cognitive levels of the questions in the textbook and to include more high-level questions in the textbook.