Ankilozan spondilit hastalarında obstrüktif uyku apnesi sıklığı
The frequency of obstructive sleep apnes in patients with ankylosing spondilitis
Yazar: ARZU GULIYEVA
Danışman: PROF. DR. NURİ TUTAR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Polisomnografi = Polysomnography ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Amaç: Bu proje ile Ankilozan Spondilit (AS) hastalarında Obstrüktif Uyku Apnesi (OSA) sıklığının araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve metod: Çalışmaya Romatoloji polikliniğinde AS hastalığı tanısı alan, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs hastalıkları servisi Uyku laboratuvarına yatan polisomnografi (PSG) yapılan bireyler alındı. Apne-hipopne indeks (AHİ) >15 olan hastalar OSA olarak kabul edildi. Çalışmaya AS hastalığı olup OSA sıklığı araştırılan toplam 50 kişi alınması planlandı. Çalışmaya alınan hastalarda yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), vital bulgular (kan basıncı, nabız, parmak saturasyonu), komorbid hastalıklar (hipertansiyon, diyabetes mellitüs, koroner arter hastalığı ve diğer), AS hastalık süresi, boyun çevresi ölçümleri, Basdai skoru (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity İndex), Schober testi (spinal mobilite testi), Oksiput-duvar mesafesi, Epworth uykululuk ölçeği (EUÖ), Berlin uyku anketi, toplam uyku süresi (TUS), uykuya başlama latansı (UBL), uyku etkinliği (UE), Rapid eye movement (REM) uyku süresi, oksijen desaturasyon indeksi (ODİ), ortalama oksijen saturasyonu gibi parametrelere bakıldı. Hastaların laboratuvar değerlendirilmesinde ise tam kan sayımı (CBC), tiroid fonksiyon testleri (TSH, T3, T4), C-reaktif protein (CRP), sedimentasyon, böbrek ve karaciğer fonksiyon testi parametrelerine bakıldı. Verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart sapma, medyan en düşük, en yüksek, frekans ve oran değerleri kullanıldı. Değişkenlerin dağılımı Kolmogorov-Simirnov testi ile ölçüldü. Nicel bağimsız verilerin analizinde bağımsız örneklem t test, Mann-Whitney u test kullanıldı. Nitel bağımsız verilerin analizinde ki-kare test, ki-kare test koşulları sağlanmadığında Fischer test kullanıldı. Korelasyon analizinde Spearman korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Bu çalışmaya alınan 50 AS hastasının 20'de (%40) OSA tespit edildi. Çalışmaya alınan hastaların ortalama yaşı 42.7 ± 9.3 yıl idi ve OSA (+) olan grupta hastaların yaşı OSA (-) olan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p < 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında cinsiyet dağılımı anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). OSA (+) olan grupta kilo, VKİ değeri OSA (-) olan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p < 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında sigara kullanımı ve komorbid hastalık oranı anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında Berlin Anketi Puanlama yüksek risk oranı anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında BASDAİ skoru, Oksiput-duvar mesafesi ve Schober Testi anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında Epworth uykululuk ölçeği (EUÖ) anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). OSA (+) olan grupta boyun çevresi OSA (-) olan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p < 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında hastalık süresi anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında FEV1 / FVC, FEV1 (L), FEV1 %, FVC (L), FVC %, Fef 25-75 (L), Fef 25-75 % değeri anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında pH, PCO₂, PO₂, SO₂, Saturasyon %, Ortalama Parmak SO2 % değeri anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). OSA (+) olan grupta Minimum Parmak SO₂ %, OSA (-) olan gruptan anlamlı olarak daha düşüktü (p < 0.05). OSA (+) olan grupta REM uyku süresi OSA (-) olan gruptan anlamlı olarak daha düşüktü (p < 0.05). OSA (-) ve OSA (+) olan gruplar arasında TUS, %UE , UBL (Dk) değeri anlamlı farklılık göstermedi (p > 0.05). AHİ skoru ile yaş, kilo, VKİ, CRP değeri arasında anlamlı pozitif korelasyon olduğu gözlendi (p < 0.05). 
Sonuç: Bu çalışmada AS hastalarında OSA sıklığı %40 olarak görüldü. AS hastalarında OSA sıklığı, genel popülasyona göre yüksek olup, diğer AS hastaları ile yapılan çalışmalar ile benzer bulundu. Bunun yanında yaş, VKİ, boyun çevresinin OSA ile ilişkili olduğu ve REM uyku zamanının, minimal ve ortalama parmak saturasyonunun, CRP değerlerinin ise AHİ ile ilişkili olduğu tespit edildi.
Anahtar kelimeler: Ankilozan spondilit, OSA, uyku apnesi, polisomnografi

Abstract:
Object: The aim of this project was to investigate the frequency of OSA (Obstructive sleep apnea ) in patients with Ankylosing Spondylitis (AS). 
Material and method: Individuals diagnosed with AS in the rheumatology outpatient clinic and hospitalized in the Erciyes University Medical Faculty Chest Diseases Service Sleep laboratory underwent polysomnography (PSG) were included in the study. Patients with an apnea hypopnea index (AHI) >15 were considered OSA. A total of 50 people with AS and whose OSA frequency was investigated were planned to be included in the study. In the patients included in the study, age, gender, body mass index (BMI), vital signs (blood pressure, pulse, finger saturation), comorbid diseases (hypertension, diabetes mellitus, coronary artery disease and other), AS disease duration, neck circumference measurements, Basdai score (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index), Schober test (spinal mobility test), Occiput-wall distance, Epworth sleepiness scale (ESS), Berlin sleep questionnaire, total sleep time, sleep onset latency, sleep efficiency, parameters such as rapid eye movement (REM) sleep duration, oxygen desaturation index (ODI), and average oxygen saturation were examined. In the laboratory evaluation of the patients, complete blood count (CBC), thyroid function tests (TSH, T3, T4), C-reactive protein (CRP), sedimentation, kidney and liver function test parameters were examined. In the descriptive statistics of the data, mean, standard deviation, median minimum, maximum, frequency and ratio values were used. The distribution of variables was measured with the Kolmogorov-Smirnov test. Independent sample t test, Mann-Whitney u test was used in the analysis of quantitative independent data. In the analysis of qualitative independent data, the chi-square test and the Fischer test were used when the chi-square test conditions were not met. Spearman correlation analysis was used in the correlation analysis.
Results: OSA was detected in 20 (40%) of 50 patients with AS included in this study. The mean age of the patients was 42.7± 9.3 years and the age of the patients in the OSA (+) group was significantly higher than the OSA (-) group (p < 0.05). Gender distribution did not differ significantly between OSA (-) and OSA (+) groups (p > 0.05). In the group with OSA (+), weight and BMI were significantly higher than the group with OSA (-) (p < 0.05). Smoking and comorbid disease rates did not differ significantly between OSA (-) and OSA (+) groups (p > 0.05). Berlin Questionnaire Scoring high risk ratio did not differ significantly between OSA (-) and OSA (+) groups (p > 0.05). BASDAI score, Occiput-wall distance and Schober test did not differ significantly between OSA (-) and OSA (+) groups (p > 0.05). ESS (Epworth sleepiness scale) did not differ significantly between OSA (-) and OSA (+) groups (p > 0.05). Neck circumference in the OSA (+) group was significantly higher than the OSA (-) group (p < 0.05). Disease duration did not differ significantly between OSA (-) and OSA (+) groups (p > 0.05). FEV1 / FVC, FEV1 (L), FEV1 %, FVC (L), FVC %, Fef 25-75 (L), Fef 25-75% values did not differ significantly between OSA (-) and OSA (+) groups ( p > 0.05). pH, PCO₂, PO₂, SO₂, Saturation %, Avg. Finger SO2 % value did not differ significantly (p > 0.05). Min.Finger SO₂% in the group with OSA (+) was significantly lower than the group with OSA (-) (p < 0.05). REM sleep duration was significantly lower in the OSA (+) group than in the OSA (-) group (p < 0.05). TUS, %UE , UBL values did not differ significantly between OSA (-) and OSA (+) groups (p > 0.05). A significant positive correlation was observed between AHI score and age, weight, BMI, and CRP value (p < 0.05).
Conclusion: In this study, the frequency of OSA in patients with AS was found to be 40%. The frequency of OSA in AS patients is higher than in the general population, and it was found to be similar to studies conducted with other AS patients. In addition, it was determined that age, BMI, neck circumference were associated with OSA and REM sleep time, minimal and average finger saturation and CRP values were associated with AHI.
Keywords: Ankylosing spondylitis, OSA, sleep apnea, polysomnography