Ekolojik ve sürdürülebilir bir yaşam biçimi: Permakültürün anlam dünyası
An ecological and sustainable lifestyle: The meaning world of permaculture
Yazar: MELİSA MERCİMEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM ÖZKAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
İnsan ve doğa arasındaki ilişki günümüz koşullarında gittikçe birbirinden uzaklaşmaktadır. Bunun çeşitli nedenleri olmakla birlikte, insanın zorlu yaşam şartlarında hayatta kalma mücadelesi, yeşil alanları çok kısıtlı yoğun kent yaşamı gibi nedenler belirtilebilir. Günümüzdeki insan merkezli yaklaşımlar, aşırı tüketim, doğadan alınanlar ve sömürülenlerin yerine konulamayışından dolayı, küresel iklim olaylarının sonuçları gün geçtikçe daha sert bir şekilde yaşanmaktadır. Olağan dışı iklim olaylarına, deprem, sel, toprak kayması, Covid-19 pandemisi, şiddetli kuraklıklar, aşırı yağışlar gibi tarihsel süreçteki benzerlerinden daha farklı şekillerde yaşanan örnekler verilebilir. Bu tür olaylara insan hayatına zorlu yaşam şartlarının eklenmesiyle insan, yaşamdaki bağlamını kaybetmiştir. 1970'lerde Avustralyalı Biyolog Bill Mollison ve öğrencisi David Holmgren'in birlikte oluşturdukları permakültür tasarım sistemi, öncelikle içinde yaşadığımız dünyayı daha iyi ve her canlı için daha 'adil' bir yer yapmak hayali ile doğmuştur. Sonrasında, tarım alanında tasarım ve insanlara yaşam alanları tasarlama boyutlarında birçok seçenek sunulmuştur. Dünya genelinde her yıl birçok permakültürcü yetiştirilmekte olup, düzenli aralıklarla verilen permakültür tasarım  kurslarıyla, yaklaşımın küresel etkisi genişlemek tedir.
Bu tema ekseninde tezde, permakültür yaşam şekli ve anlam dünyası araştırılmıştır.  Türkiye genelinde kartopu tekniği ile seçilen permakültür tasarım eğitmeni ve uygulayıcılarından 40 kişiyle, nitel araştırma kapsamında derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış sorular yöneltilen katılımcılarla, yaşamlarında permakültürün onlar için ne ifade ettiğini, ilkelerini vb. anlayıcı yöndeki görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Alınan yanıtlar doğrultusunda sosyolojik bir analiz yapabilmek üzere Alfred Schutz'un fenomenolojik sosyoloji yaklaşımından yararlanılmıştır. 
Permakültürcülerin kendi yaşam alanlarında kurdukları sistem, yöntem ve tekniklerle sadece tarımsal bir tasarım yapmadıkları, bununla birlikte yaşamı, çevreyi ve dünyayı anlam- landırma süreçlerini de oluşturdukları anlaşılmıştır. Bu eksende araştırma bulgularının analizinden hareketle insan ve doğa arasındaki ilişkinin bağlantı ve ilişkisellik üzerinden yeniden anlamlandırılması gerekliliği tespit edilmiştir. Permakültür gibi topluluklar dünyaya şu mesajı vermekteler: türümüzün yok olmaması için, insan merkezli bakış açısından sıyrılıp, çevremize bütüncül bakmamız gerekiyor. Tezin amaçları doğrultusunda ortaya çıkan bulgularda, farklı bilinç şekilleriyle çerçevelenmiş, yenilikçi, adaletli, hiyerarşisiz alternatif toplumsal biçimler sunan permakültürcü anlam kalıpları yer almıştır. Permakültürcülüğün, toplumsal hareketliliğin yönünü değiştiren, eşitsizlik kalıplarını sorgulayan toplumsal alanlar yaratarak, sosyolojik tartışmalarda yer alacak yeni toplumsallıklar ürettiği ifade edilebilir.

Abstract:
The relationship between humans and nature gradually breaks. In addition, there are various reasons for it, it can be emphasized the hard life of man's struggle for survival. Also, it is not replaced today's human-centered approaches, consumption, and exploitation. Thus, the impact of global warming gets more powerful. Earthquakes, floods, landslides, the Covid-19 pandemic, extreme droughts, and heavy rains can be given as examples of climate change. As a result of these facts, in addition to the articulation of difficult living conditions to human life, human has lost their context in life.

In the 1970s, Australian biologist Bill Mollison and his student David Holmgren created a  system of permanent agriculture. They have started the idea of the system to make our world better to live in and to make life fairer for any living being. Then the system of agriculture offers many options for designing and designing living spaces for people. Today, many Permacultures are cultivated around the world every year, and their influence expands globally with the Permaculture Design Certificate courses given at regular intervals.

In this context, the thesis studies the Permaculture lifestyle and world of meaning. In- depth interviews were conducted within the scope of qualitative research with forty people throughout Turkey who are either trainers or practitioners of Permaculture design by using Snowball sampling. The interviews continued by asking the participants what Permaculture means to them in their lives by asking them semi-structured questions. To make a sociological analysis in line with the answers received, Alfred Schutz's Phenomenological Sociology concepts were used.

The systems, methods, and techniques that permaculturists have established not only create an agriculture design but also design the processes of making sense of the environment and the world. In this sense, the analysis, that emerged as a result of the research, shows the connection and relationship between humans and nature. In addition, this relationship has to be refined relationality. Communities such as permaculture give the following message to the world; "we need to leave the human-centered perspective and look at our environment holistically not to lose our kind. The findings of the thesis suggest alternative communal forms with a different consciousness framed by an innovative, fair, non-hierarchical in framework of the permaculture. It can be stated that permaculturalism produces new societies that take place in sociological discus- sions by creating social spaces that change the direction of social mobility and question the patterns of inequality.