Caz mekanlarının tercih edilme nedenleri: Nardis Jazz Club, The Badau İstanbul, Bova Sahne
The reasons why jazz venues are being preferred: Nardis Jazz Club, The Badau İstanbul, Bova Sahne
Yazar: FULYA AKÇA
Danışman: PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Caz = Jazz ; Eğlence mekanları = Entertainment places ; Mekan kullanımı = Space usage ; Mekan tercihleri = Spatial preferences ; Müzik = Music ; Müzik kültürü = Music culture ; Müzik sanatı = Music art ; Müzik tercihi = Music preference ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmanın öncelikli hedefi İstanbul'daki caz mekanlarının caz dinleyicisi ve caz müzisyenleri tarafından tercih edilme sebeplerini tespit etmektir. Aynı zamanda bu çalışma, İstanbul'daki caz dinleyicisinin cazı nasıl algıladığı, caza dair bakış açısı; caz müzisyeni ve caz dinleyicisinin mekanlardan beklentileri üzerinde duracak; tüm bu sorulara cevap bulmaya çalışacaktır. 

Caz mekanları üzerine bir çalışma yapma fikri, her caz müzisyeni gibi cazın Türkiye'ye nasıl geldiği ve gelişim süreçlerini merak etmemle ve caz ile ilgili yazılı kaynakları taramaya başlamamla filizlendi. Bu noktada karşıma çıkan ilk kaynaklar İlham Mimaroğlu ve Cüneyt Sermet'in kitapları oldu. Bu kitaplarda bahsi geçen caz mekanlarına ilişkin herhangi bir yazılı kaynak ararken de Prof. Dr. Orhan Tekelioğlu'nun caz mekanları üzerine yazdığı makalesiyle karşılaştım. Bu kaynak, İstanbul'da 1940'lı yıllardan 2010 yılına değin var olmuş bütün caz mekanlarının kronolojik bir listesini sunmuş, onlarca görüşme ile ancak ulaşabileceğim önemli temel bilgilere ulaşabilmemi sağlamış, aynı zamanda cazın dönemsel olarak ne kadar farklı algılanmış olduğuna dair ilk ipucunu da vermişti. Batu Akyol'un hazırlamış olduğu Türkiye'de Caz Belgeseli ve Dr. Yaprak Melike Uyar'ın doktora tezi ise tabii ki Türkiye'de yazılı/somut kaynak konusunda oldukça zayıf olan caz üzerine ulaşabildiğim en önemli ve başlıca kaynaklar olmuş oldular. 

Bu çalışma öncelikle cazın ülkemize geldiği ilk yıllarda ve günümüzde nasıl algılandığı üzerinde duracak, caz olmayanın caz olarak görülmesi veya adlandırılmasının altında yatan sebeplere göz kırpacaktır. Çalışma kapsamında incelenen üç mekanın seçilme nedenlerini, benzer yönlerini ve farklılıklarını anlatacak, bu çalışmada kullanılan araştırma yöntemlerinden bahsedecektir. Çalışmanın teorik temelinde kimlik kavramına da yer verilmişse de çalışma verileri temelde mekan ve aidiyet kavramları üzerinden incelenecektir. Çalışmada müzik ve mekan üzerine yapılmış bazı çalışmalar ve sonuçlarından bahsedilecek, sonrasında çalışmanın hedefleri paylaşılacaktır.
     
Bu çalışma geçmişten günümüze var olmuş caz mekanlarından bahsetmekle birlikte, günümüzün üç önemli caz mekânı hakkında kapsamlı bir içerik sunacaktır. Dinleyicinin mekanlarla kurduğu bağlar üzerinden bu caz mekanlarını tercih etme sebeplerini inceleyecek; mekanların idari ve fiziksel yapıları ve caz dinleyicisi ile ilgili müzisyen görüşleri üzerinden mekân ve dinleyici kritiği yapacaktır. Çalışma, günümüz caz sahnesini mekân, dinleyici ve müzisyen olarak üç ayaktan inceleyecektir.
     
Caz mekanları ile ilgili yazılı kaynakların azlığı çalışmanın metodolojisini görüşme, sözlü tarih, anket ve katılımcı gözlemci yöntemleri üzerine yoğunlaştırmıştır. Şüphesiz bir caz müzisyeni olarak alanın içinden biri olmam; birçok konuyu birebir gözlemlemiş ve deneyimlemiş olmam yolumu aydınlatan önemli etkenlerden biri olmuştur. 

Bu çalışma, "İstanbul'daki caz dinleyicisinin caz mekanlarını tercih etme sebepleri nelerdir?" temel sorusu ve cazın dinleyici için ne ifade ettiği ve bu ifadenin dinleyicinin mekanları seçmesinde etkili olup olmadığı; müzisyenlerin caz mekanlarını hangi ölçütlerle değerlendirip benimsedikleri, müzisyenin mekândan ne beklediği, mekânın müzisyenden ne beklediği gibi çeşitli alt sorularla yola çıkmıştır. 

Çalışma kapsamında Nardis Jazz Club, The Badau İstanbul ve Bova Sahne olmak üzere üç mekân incelenmiş olup, mekân sahipleri ile birebir görüşmeler yapılmış; tüm bu mekanların dinleyicilerinden 100 kişi ile anket yapılmış, 40 caz müzisyeni ile anket ve görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ışığında çalışma sorularına yanıt niteliği taşıyan yanı sıra mekanların devamlılığı ve caz dinleyicisinin artması ile ilgili öneriler sunan bir sonuç oluşturulmuştur.

Abstract:
The primary goal of this thesis is to analyse the reasons why jazz musicians and their audience choose specitic venues in Istanbul. At the same time, it aims to answer how Istanbul's jazz audience perceives jazz music, their view on jazz music, expextations of jazz musicians and listeners on the venues.

As a jazz musician, the idea of working on jazz venues started with my interest in how jazz came and developed in Turkey and was reinforced when I started researching written sources in jazz. Books by İlhan Mimaroğlu and Cüneyt Sermet were my first sources. While searching for written sources on jazz venues mentioned in those books, I came across Prof. Dr. Orhan Tekelioğlu's paper. Here, he listed all jazz venues in Istanbul in the time period of the 1940ies to 2010 – information I else could have achieved only through many conversations. Also, the first hint of how different jazz's be perceived throughout time periods can be found in his work. Considering minimal amount of written sources on jazz, Batu Akyol's "Jazz Documentary in Turkey" and Dr. Yaprak Melike Uyar's doctoral thesis have been essential and primary sources for me. 

This dissertation firstly will dwell on how jazz be perceived its early years in Turkey and nowadays. It also aims to find the reasons why non-jazz music is named as jazz. It will explain the reasons why these three venues has been chosen, similarities with each other and differences between them. The research methods of this study also will be explained along with the reasons. Even if the term idendity is mentioned on the basis of the work, data of this study will be examine through the terms space and belonging. Some fieldworks on music and space will be discussed with their conclusions and will be shared the goals of this study afterwards.   

This work presents all jazz venues in Istanbul from the past up until today and focuses on three currently important venues. The connection between listeners and their reasons for choosing these venues; the organisational and architectural proporties of the venues are being analysed. This work examines today's jazz scene from three different viewpoints: the venue, the listener and the musician. 

Due to limited written sources on jazz venues, methodologies such as interviews, oral history, surveys and participant observer methods have been used. Doubtless, being a jazz musician and part of this music scene and having observed and experienced many issues myself had a big facilitating impact on this work.

Beside the main question "What are the reasons behind venue selection of jazz listeners in Istanbul?", this work started with several  fundamental questions such as what jazz music means to its listener and whether this meaning influences the venue selection; which factors jazz musicians use to evaluate and appreciate a venue, expectations of jazz musicians of a venue and vice versa.

Within the scope of this work the three venues Nardis Jazz Club, The Badau Istanbul and Bova Sahne have been analysed, interviews with the venue owners have been contacted, 100 listeners from these venues have ben included in surveys and 40 jazz musicians have been interviewed and included in surveys. Based on this data, answers to the initial main questions have been offered. Besides, suggestions for the continuity of these venues and how to attract more listeners have been proposed.