Patates bitkisinde (Solanum tuberosum L.) farklı miktarlardaki hümik asit uygulamalarının verim ve kalite bileşenlerine etkisi
The effect of humic acid applications in different quantities on the yield and quality components on potato plant (Solanum tuberosum L.)
Yazar: NURSEL ÇÖL
Danışman: PROF. DR. FİKRET AKINERDEM
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, bazı patates çeşitlerinde farklı miktarlarda hümik asit uygulamalarının verim ve kalite bileşenlerine etkisini belirlemek amacı ile 2015 yılında Konya Toprak, Su ve Çölleşme ile Mücadele Araştırma İstasyonu deneme tarlasında yürütülmüştür. Araştırmada; materyal olarak tescilli üç farklı patates çeşidi (Agria, VR808, Brooke) ve dört farklı hümik asit miktarı (0, 3, 6, 9 l/da) kullanılmıştır. 
Deneme, 15 Nisan 2015 tarihinde "Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Deseni"ne göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çeşitler ana, uygulamalar alt parsel olarak ele alınmıştır.  Araştırmada; çıkış süresi, çıkış oranı, olgunlaşma süresi, bitki boyu, bitki başına sap sayısı, ocak başına yumru sayısı, ocak başına yumru verimi ile toplam, büyük, orta, küçük, ıskarta yumru verimleri, ham protein oranı, özgül ağırlık, cipsin yağ çekme oranı, cips verimliliği, kuru madde, nişasta oranı incelenmiştir. 
Patates çeşitlerinde bitki boyu 36.3-60.4 cm, bitki başına sap sayısı 3.1-6.1 adet, ocak başına yumru sayısı 5.5-9.4 adet, ocak başına yumru verimi 812.0-1228.7 g, toplam yumru verimi 3313.4-4454.1 kg/da arasında değişim göstermiştir. Toplam yumru veriminde en fazla 4454.1 kg/da ile 6 l hümik asit dozu uygulanan Agria çeşidinden elde edilmiştir. Bitki başına sap sayısı, ocak başına yumru sayısı, ocak başına yumru verimi ve toplam, büyük, orta, küçük, ıskarta yumru veriminde artan hümik asit uygulamalarından önemli artışlar kaydedilmiştir. Ocak başına yumru verimi en fazla 1228.7 g ile 6 l hümik asit dozu uygulanan Agria çeşidinden elde edilmiştir. 
Çıkış süresi 14.7-21.3 gün, çıkış oranı % 97.8-100.0, olgunlaşma süresi 116.7-132.0 gün arasında değişmiştir. Olgunlaşma süresi yönüyle çeşit, çıkış süresi yönüyle  çeşit ve çeşit x hümik asit interaksiyonu düzeyinde önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Çıkış oranı ise çeşit ve hümik asit dozuna göre değişmemiş ve tüm uygulamalarda % 100.0-97.8 arası çıkış elde edilmiştir.
Yağ çekme oranı %32.9-46.2, nişasta oranı %11.7-17.3 arasında olup, hümik asit dozları istatistiki açıdan önemli etkide bulunmuştur. Cips verimliliği ve protein oranlarında ise istatistikî düzeyde önem tespit edilmemiştir. Özgül ağırlık yönüyle sadece çeşit, kuru madde yönüyle çeşit ve çeşit x hümik asit interaksiyonu düzeyinde farklılıklar belirlenmiştir.
İncelenen tüm özellikler göz önüne alındığında çeşitler arasında incelenen karakterler bakımından farklılıklar belirlenirken, artan hümik asit dozlarının tüm verim ve bazı kalite bileşenlerini olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.
Patates bitkisinin tarımında humusun en önemli bileşeni olan hümik asidin bitkinin verim ve verim öğelerinde artış sağladığı, bitki ve toprak tekstürü için yarayışlı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was carried with the aim of determining the effect of different amounts of humic acid applications on the yield and quality components of some potatoes at the Konya Soil, Water and Combating Desertification Research Station field trials in 2015. In this research; three registered potato varieties (Agria, VR-808, Brooke) were used as material and four humic acid quantities (0, 3, 6, 9 l/da) were used.
The trial was established on April, 15 in 2015 with tree replications according to "Randomized Blocks Split Trial Statement". Varieties are considered as main and applications are considered as sub-parcel. In the research; emergence duration, emergence ratio, ripening duration, plant height, number of stalk per plant, number of tubers per hill, tuber yield per hill and total, large, medium, small, discard tuber yields, crude protein ratio, specific gravity, fat absorption rate of chips, chips yield, dry matter ratio, starch ratio were examined. The plant length was 36.3-60.4 cm, the number of stalks per plant was 3.1-6.1, the number of tubers per hill was 5.5-9.4, the tuber yield per hill was 812.0-1228.7 g, total yield was 3313.4-4454.1 kg/da, respectively.  Total yield was detected 4454.1 kg/da at most in 6 l of humic acid dosses and Agria variety. It was found that the number of stalks per plant, number of tubers per hill, tuber yield per hill and total, large, medium, small, discarded tuber yield increased significantly in humic acid applications. Tuber yield per hill was detected 1228.7 g at most in 6 l humic acid dosses and Agria variety. 
Emergence duration was 14.7-21.3 days, the emergence ratio was 97.8-100 % and the ripening duration was 116.7-132.0 days. Significant differences were found at various stages in ripening duration, at both the type and the variety x humic acid interaction stages in emergence duration. . The emergence ratio was not change with the type and the dose of humic acid and the emergence ratio was 100.0-97.8 % in all applications. Fat withdrawal ration was 32.9-46.2 %, starch ration was 11.7-17.3 %  and humic acid doses were found statistically significant. Chips productivity and protein ration were not statistically significant. The tuber specific gravity only at the level of varieties, dry matter at the level of both the variety and variety x humic acid interactions were found significantly. When all the characters examined are considered, it can be concluded that increasing doses of humic acid affects total yield and some quality components positively, while differences between the varieties are determined for the characters examined. It has been determined that humic acid, which is the most important component of humus in agriculture of potato plant, increases the yield and yield components of plant and is useful for plant and soil texturing.