Yatağan ilçesi ağızları
Yatagan dialects
Yazar: ŞULE AKSAKAL AVCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CAHİT BAŞDAŞ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Biçimbilim = Morphology ; Muğla-Yatağan = Muğla-Yatağan ; Ses bilgisi = Phonetic ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Bir yazı dilinin içindeki bölgelere göre değişiklik gösteren konuşma biçimleri olan ağızlar, yazı dilinin kaynağıdır. Muğla bölgesi ağızları, Türkiye Türkçesi ağızları içerisinde önemli ve özel bir yere sahiptir. Bu bölge Yörük-Türkmen ağızlarını koruma bakımından oldukça başarılıdır. Bunun yanında Türk etnik yapılarına dayalı tarihî dönemlerde yapılan göçlerle Oğuzlar yanında Kıpçakça konuşan boylar da buralara gelmişlerdir. Burada Oğuzca ve Kıpçakça unsurlar iç içe girmiş şekildedir. Bu konuda çok sayıda derleme çalışması yapılmış olmasına rağmen derleme yapılmayan ve Muğla ağız özellikleri için önemli malzeme olabilecek yerler bulunmaktadır. Bu bölgelerden biri de Muğla ağızlarının orijinal özelliklerini taşıyan Yatağan bölgesidir. Bu kapsamda Muğla'nın Yatağan ilçe merkezi ve Bağyaka, Çallı, Deştin, Gökpınar, Hacıbayramlar, Madenler, Katrancı, Şahinler, Turgutlar, Zeytinköy mahallelerinde yaşayan, ağız özelliklerini koruyan, konuşma aygıtlarında sorun olmayan kaynak kişilerle konuşularak sesli mülakat yöntemiyle metinler derlenmiştir. Bu metinler çeviriyazı işaretleri ile yazıya aktarılmıştır. Metinler üzerinde karşılaştırılmalı ve eş zamanlı dil bilgisi yöntemi kullanılarak dil incelemesi yapılmış, metinlerin dizini hazırlanmıştır. Böylece yapılan derlemeler hem ağızların kayıt altına alınarak belgelenmesini sağlayacak hem de Türkiye Türkçesi ağız araştırmalarına katkı sunacaktır.


Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi, Muğla, Yatağan Ağızları

Abstract:
The dialects, which are speech forms that vary according to the regions within a writing language, are the source of writing language. Mugla region dialects have an important and special place within the the Turkish dialects of Turkey. This region is very successful terms of protection of Yoruk-Turkmen dialects. In addition, Oguzs and Kipchak-speaking coastal dwellers came to this region with migrations in historical periods based on Turkish ethnic structures. Here Oguzca and Kipchak are elements that are interwined. Altough there are many compilation studies in this subject, there are places that are not compiled and may be important materials for Mugla dialect features. One of these regions is the Yatagan region which carries the original features of the Mugla dialects. In this context, the texts were compiled with the voice interview method by talking to the people who live in the Yatagan district center of Muğla and in the Bagyaka, Çallı, Deştin, Gökpınar, Hacıbayramlar, Madenler, Katrancı, Şahinler, Turgutlar and Zeytinköy neighborhoods. These texts are transcribed with transcription signs. A comparative and simultaneous linguistic method was used to make a language examination on the texts, and the texts were prepared. In this way, the compilations will be recorded and documented both in Turkey and will contribute to dialect research.


Key words: Turkey Turkish, Mugla, Yatagan Dialects