Türkiye'de yenilenebilir enerji, istihdam ve ekonomik büyüme ilişkisi
Renewable energy, employment and economic growth relationship in Turkey
Yazar: MUSTAFA GÜLLÜ
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KARTAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Nedensellik testleri = Causality test ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources ; İstihdam = Employment

Özet:
Türkiye'de yenilenebilir enerjinin büyüme ve istihdam ile ilişkilerinin
incelendiği bu tezde, her bir yenilenebilir enerji kaynağının aylık verilerine ARDL
Sınır testi, Granger veya Toda-Yamamoto nedensellik testleri, etki tepki fonksiyonları
ve varyans ayrıştırması uygulanmış; jeotermal ile büyüme arasında çift yönlü, hidrolik,
güneş ve toplam yenilenebilir enerjiden büyümeye doğru tek yönlü nedensellik
bulunmuş, biyokütle ve rüzgâr enerjisi ile ekonomik büyüme arasında nedensellik
tespit edilememiştir. Yenilenebilir enerji ile istihdam arasındaki ilişki ise JEDI modeli
ile ele alınmış olup Türkiye'de yenilenebilir enerji santralleri içinde en çok istihdam
yaratan enerji türünün hidrolik enerji olduğu, ardından sırasıyla rüzgâr, güneş,
jeotermal ve biyokütle enerjisi olduğu sonuçlarına varılmıştır. 1 MW kurulu güç başına
en çok istihdamın hidrolik ile güneş enerjisi tarafından yaratıldığı ve bu sonuçlara göre
istihdam hedeflemesi ile planlama yapılması durumunda hidrolik ve güneş enerjisinin
en çok istihdam yaratacağı sonucuna varılmıştır. Tezde ayrıca yenilenebilir enerji,
ekonomik büyüme ve istihdamın Türkiye'de 2030 yılı kurulu kapasite projeksiyonu
gerçekleştirilmiştir. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansında
Türkiye'nin Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanındaki 2030 yılı hidrolik ve güneş
enerjisi hedefine ulaşılacağı ve rüzgâr enerjisi hedefine de çok yaklaşılacağı tespit
edilmiş olup hedefe ulaşılabilmesi için rüzgâr enerjisi yatırımlarının artırılması
gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yenilenebilir Enerji, Ekonomik Büyüme, İstihdam, Projeksiyon

Abstract:
In this thesis in which the relations among energy, growth and employment are
examined ARDL bounds test, Granger or Toda-Yamamoto causality tests, impulse
response functions and variance decomposition have been implemented on the
monthly data of each renewable energy resource; a two-way causality has been
detected between geothermal and growth, a one-way causality has been found from
hydraulic, solar, and total renewable energy towards the growth and no causality has
been observed among biomass and wind energy and economic growth. The relation
between renewable energy and employment has been addressed through JEDI model,
and it has been concluded that among the renewable energy power plants hydraulic
energy is the energy which generates employment the most in Turkey and others are
wind, solar, geothermal and biomass energy respectively. It has been implied that the
most employment per 1 MW installed power is generated by hydraulic and solar
energy, and according to these results if a plan is made with an employment target
hydraulic and solar energy will create the most employment. Plus, year 2030 installed
capacity projection of renewable energy, economic growth and employment in Turkey
has been presented in this thesis. Furthermore, it has been detected that Turkey will
reach its year 2030 hydraulic and solar energy target and it will be so close to its wind
energy target which are stated in Turkey's Intended National Contribution Declaration
in the United Nations Climate Change Parties Conference, and it has been come to the
conclusion that the wind energy investments must be increased to reach the target.
Key words: Renewable Energy, Economic Growth, Employment, Projection