Bedensel engelli bireylerde sosyal dışlanma: Ataşehir örneği
Social exclusion in physical disabled individuals: The caseof Atasehir
Yazar: FATMA BÜŞRA ÇAPACIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLFİKAR ÖZKAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Bütünleşme = Integration ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal hizmetler = Social services ; İstanbul-Ataşehir = İstanbul-Ataşehir

Özet:
Dünya genelinde ve ülkemizde engelli bireylerin sosyal hayatta karşılaştıkları
sorunlar, sosyal dışlanma, çözüm önerileri ve engelli hakları spesifik olarak incelenmesi
gereken konulardır. Bu çalışmanın amacı, bedensel engelli bireylerin sosyal hayatta
karşılaştıkları sorunlar ve sosyal dışlanma sorunsalının ortaya çıkarılması, nedenlerinin
belirlenmesi, önlemlerin geliştirilmesi ve engelli bireylerin toplumla bütünleşmesi
üzerine öneriler sunmaya çalışmaktır. Bu öneriler sunulurken yaşadıkları sosyal dışlanma
sorunsalı baz alınmıştır.
 Bu araştırmanın evreni Ataşehir'dir. İstanbul ili Ataşehir ilçesinde yaşayan 22
bedensel engelli bireyin hangi ölçüde sosyal dışlanmaya maruz kaldıklarını
araştırmaktadır. Bu araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme formu tekniği
kullanılmıştır. Araştırmanın nihai hedefi, bedensel engelli bireylerin sosyal dışlanma
sorunsalına yönelik çözümler üretebilmek ve toplumsal farkındalık oluşturabilmektir.
Yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen veriler betimsel analiz ile yorumlanmıştır.
Engelli bireylerin yaşamlarını özgürce sürdürmelerinde mimari yapı ve çevrenin yetersiz
kaldığı bu anlamda bireysel ihtiyaçlarını tek başlarına gidermede sorunlar yaşadıklarını,
iş ve eğitim hayatlarında da engellerinden dolayı hayatlarının olumsuz etkilendiğini aynı
zamanda gelir seviyelerinin de düşük olduğu saptanmıştır. Engelli bireylerin sosyal
hayata özgürce katılmaları ve toplum tarafından değer atfedilmesi gerektiği sonuçlarına
ulaşılmıştır.
 Bu araştırma, engelli bireylerin sosyal dışlanma konusuna gerçekçi ve genel bir bakış
açısıyla değerlendiren nitel bir araştırmadır. Veri toplama aracı olarak geliştirilen
görüşme formu ile elde edilen veriler betimsel yorumlayıcı analiz yöntemi ile
yorumlanmıştır. Bu alanda yapılan yeni çalışmaların engelli bireylerin hak ve
imkanlarının iyileştirilmesi adına çözüm önerileri sunarak ve farkındalık yaratarak
literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Social life challenges, social exclusion, rights of the disabled people and solution
proposals for these people are the foremost topics to be examined specifically in our
country and across the world. The purpose of this work is to expose the challenges of the
people with physical disabilities in social life and the social exclusion they face, to
determine the reasons, to improve the solutions and to try to make proposals about the
union of people with disabilities and the society. The social exclusion these people face
in the society during their daily lives is used as base while presenting these suggestions.
 The population is Ataşehir. 22 people with physical disability, living in Ataşehir,
Istanbul and how they face with the social exclusion are being analyzed in this research
by using semi-structured interview form technique. The ultimate goal of this research is
to provide solutions for the social exclusion problems of the disabled people and to create
social awareness. The data received after these interviews is interpreted with descriptive
analysis. While the architectural and environmental structures are insufficient for the
disabled people to be able to lead a life freely, these people not only have difficulties in
meet their needs individually; but also face challenges in their educations and professional
careers. And at the same time, these people are determined to have low-income level. It
is concluded that society should attribute value to disabled people in order to let them join
into social life freely. This is a research which evaluates the social exclusion of the
disabled people with a realistic and qualitative point of view. The data obtained with the
interview form developed as a date collection tool were interpreted with the descriptive
interpretative analysis method.
 The new works in this field are expected to contribute the literature by providing
solutions to enhance the rights and opportunities of the disabled people and by creating
awareness.