Zerzevan Kalesi ok uçları
Zerzevan Castle arrowheads
Yazar: FATMA DURMA
Danışman: DOÇ. DR. AYTAÇ COŞKUN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Arkeolojik miras = Archaeological heritage ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Ok uçları = Arrowheads ; Zerzevan Kalesi = Zerzevan Castle

Özet:
Üst Paleotik Dönem'den günümüzün modern silah kullanımların olduğu dönemlere kadar avlanma, savaş, idman amaçlı olarak kullanılan ok uçları, farklı malzeme ve yapım teknikleri ile tarih boyunca yoğun bir üretim ve kullanım görmüştür. Askeri teçhizatlar arasında saldırı araçları içinde yer alan ok uçları, uzak mesafe silahlarından en çok üretilen ve kullanılan olmuştur. Savaşta saldırı esnasında atıldığı yerde kalan ve daha sonra kullanılmayıp askeri olayların geçtiği yerlerde yapılan arkeolojik kazılar ile gün yüzüne çıkartılarak dönemin siyasi, askeri ve kültürel ilişkileri hakkında bilgiler vermektedir.Yüksek Lisans tez çalışmasının ana materyalini oluşturan Zerzevan Kalesi, Roma ve Parth / Sasani arasındaki mücadelede yer alan garnizonlardan biridir. Yerleşimde 2014 – 2018 yıllarında gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarılan 95 adet demir ok ucu incelenmiştir. Arkeolojik çalışmalar ışığında elde edilen verilerden ok uçlarının değerlendirilmesi, incelenmesi ve yorumlanması yapılmıştır. Zerzevan Kalesi kazısına başlandığı ilk günden itibaren bulunan farklı tür ve nitelikteki ok uçları, bu çalışmanın oluşmasında esas faktörlerden biri olmuştur. Yapılan çalışmalarda elde edilen ok uçları demir malzemesinden olup, buluntu kontekstlerine göre belli dönemlere tarihlendirilmektedir. Çalışma ve incelemeler çerçevesinde yerleşimde bulunan ok uçlarının, kaynaklarda yayımlanmış olan benzerleriyle mukayese yapılıp, kontekslerdeki eş bilgilerin yardımıyla kataloglardaki bölümlerin tarihlenmesi de yapılmıştır. Zerzevan Kalesi'ndeki ok uçlarının hem Roma hem de Sasani'nin egemen oldukları alanlardaki benzerleri ile inceleme esnasında iki egemen güce ait ok uçları oldukları anlaşılmıştır. Tarihlemelerde ya benzerlerinin tarihlendiği dönemler ya da aynı seviyedeki buluntu konumlarındaki paralel bilgilerde dikkate alınarak tarihleme yapılmıştır. Bu tez ile beraber Zerzevan Kalesi Kazısı'nda ortaya çıkarılan ok uçlarının terminoloji, tarihlendirme ve işlev gibi sorularına çözüm aranmıştır.

Abstract:
The arrowheads, one of the attack vehicles used fighting, instruction and in order to hunting from Upper Paleolithic period to the era of modern weapons, have been produced and used extensively throughout history with different materials and construction techniques. Among the military equipment, the arrowheads in the attack vehicles have been produced and used most of the distance weapons. It gives informations about the political, military and cultural relations of the period by being unearthed with archaeological excavations in the places where they were thrown during the war and then they were not used and carried out in places where military events took place.
Zerzevan Castle, which is the basic material of master thesis, it is one the garrisons in the fight among Parth / Sassani and Rome. 95 iron arrowheads obtained during the excavations made in the settlement between 2014-2018 have been examined. From the data obtained in the light of archaeological studies, the evaluation, examination and interpretation of the arrowheads were made. The arrowheads of different types and sizes from the first day of the excavation of Zerzevan Castle became the main factor for this study. The arrowheads obtained in the studies are from iron material and are dated to certain periods according to the finds. In the framework of studies and reviews, the arrow tips in the settlements were compared with the similar ones published in the sources and dating of the sections in the catalogues was also done with the help of the matching information in the contacts. The arrowheads at Zerzevan Castle were the arrowheads belonging to the two dominant powers during the survey with the similar ones in the areas where both Rome and Sasani were dominant. Dating was made by taking into consideration the periods of similar dates or the similar finds at the same level. Together with this thesis, the arrowheads uncovered during the Zerzevan Castle excavation were asked for solutions such as terminology, dating and function.