Aşağı Seyhan Ovası tuzlu-sodyumlu topraklarının farklı yöntemlerle iyileştirilmesi
Amelioration of saline-sodic soils of Lower Seyhan Plain with different methods
Yazar: DENİZ LEVENT KOÇ
Danışman: PROF. DR. RIZA KANBER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Sodyumlu toprak = Sodic soil ; Sulama yöntemleri = Irrigation methods ; Toprak ıslahı = Soil amendment ; Tuzlu toprak = Saline soil

Özet:
Bu çalışma, farklı jips miktarlarının, farklı uygulama biçimlerinin ve de farklı sulama yöntemlerinin tuzlu-sodyumlu topraklarda EC, pH, SAR, NaX ve DSY üzerine olan etkilerini araştırmak amacıyla bozulmuş örnekli büyük toprak tankları ile bozulmuş ve monolit örnekli küçük toprak tanklarında yapılmıştır.Denemede kullanılan topraklar tuzlu-sodyumlu (ECe=4.54-9.67 dS.m-1; DSY=49.1-62.0), kullanılan sulama suları tuzsuz ve de orta derecede tuzlu özelliklere sahiptir (ECw=0.70-6.28 dS.m-1). Toprağın hidrolik iletkenliğini artırmak için tuzlu su ile denemeye başlanmış ve zamanla şebeke suyuna doğru seyreltme yapılmıştır. Araştırmada, hem büyük hem de küçük toprak tanklarında m2 ye 13 ve 20 kg jips uygulanmıştır. Büyük toprak tanklarında ilk 10 cm ye ve de tüm toprak profiline; küçük toprak tanklarında bozulmuş örneklilerde ilk 5 cm'ye ve profilin tamamına, monolit örneklilerde ise; ilk 5 cm'ye ve de profilin tamamına düşey malç biçiminde, aynı miktarlarda jips uygulanarak etkinlikleri karşılaştırılmıştır. Yıkama yöntemi olarak damla ve aralıklı göllendirme sulama teknikleri kullanılmıştır. Deneme sonuçlarına göre; tüm toprak profilinde DSY azalmasına; 20 kg.m-2 jipsin (UM2) toprak profiline karıştırılmasının (UB2) ve göllendirme yöntemiyle (G) yıkama yapılmasının diğer kombinasyonlara göre 0.95 güvenle daha etkili olduğu bulunmuştur. Monolit üst toprakta; göllendirme sulama yöntemiyle yapılan yıkamada DSY azalmasında; hangi jips miktarı olursa olsun kesinlikle jipsin toprağa serpilerek uygulanmasının;. damla sulama yöntemiyle yapılan yıkamada ise, iyileştirici miktarı arttıkça jipsin toprağa karıştırılarak uygulanmasının, istatistiksel olarak, 0.01 düzeyinde daha etkin olduğu bulunmuştur. Bozulmuş üst toprakta ise en etkin DSY azalması için damla sulamayla 20 kg.m-2 jipsin uygulanması gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to investigate the effects of different gypsum amounts, different application methods of gypsum and different leaching irrigation methods on the EC, pH, SAR, NaX and ESP of the saline-sodic soils using large and small soil columns.Attributes of treatment soil are saline-sodic (ECe=4.54-9.67 dS.m-1 ESP=49.1-62.0) and leaching waters ranged between saltless and medium saline (ECw=0.70-6.28 dS.m-1). Saline waters were used to leachate the soil in the beginning of experiment to increase the hydraulic conductivity of the soil and diluted to towards saltless water. The study involved gypsum application rates of 13 and 20 kg per m2, respectively for both large and also small soil columns. Gypsum was mixed to the first 5 cm and 10 cm of top soil on disturbed small and large soil columns, respectively. Also, gypsum was mixed to the first 5 cm of top soil and installed whole soil using vertical mulch technique for monolith soil columns. Drip and intermittent ponding irrigation methods were used to leachate to the soil columns. According to results: the treatment with 20 kg per m2 gypsum was mixed into whole soil profile and used intermittent ponding technique was found to be the most effective combination as statistical 0.95 importance level to decrease ESP in the large soil columns. Whichever gypsum amount is chosen, gypsum must be mixed on the top of soil with intermittent ponding; if gypsum amounts are be increased then gypsum must be mixed whole soil for monolith soil columns to decrease ESP (0.01 importance level). To decrease ESP on the disturbed small soil columns, 20 kg per m2 gypsum must be applied with drip irrigation.