Köy enstitüleri ve halk eğitimi
Village institutes and public education
Yazar: SEVGİ GÜLBİTTİ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Halk eğitimi = Public education ; Köy enstitüleri = Village institutions ; Tonguç, İsmail Hakkı = Tonguç, İsmail Hakkı ; Yücel, Hasan Ali = Yücel, Hasan Ali ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Cumhuriyet modernleşmesinin gözbebeği olan köy enstitüleri kısa zamanda ve kısıtlı bütçelerle kırsalın gelişiminde büyük rol oynamış ve mezunlarının günümüze umut olan çalışmaları ile güncelliğini korumuş özgün bir deneyim olarak bilinmektedir. Öyle ki köy enstitüleri bir örgün eğitim kurumu olarak açılmasının yanı sıra halk eğitimine dair yoğun faaliyetler göstermiştir. Bu araştırmada, bir örgün eğitim kurumu olarak kurulan Köy Enstitülerinin (1940-1946) halk eğitimine yönelik çalışmalarını analiz etmek amaçlanmıştır.  Bu amaç doğrultusunda Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç'un köy enstitülerinin halk eğitim görevleri ile ilgili görüşleri, köy enstitüleri ile ilgili resmi belgelerde köy enstitülerine verilen halk eğitim görev ve sorumlulukları, öğretim programlarında yer alan halk eğitim çalışmaları incelenmiştir.
Araştırmada, tarihsel araştırma modeline dayalı nitel araştırmada doküman taraması ile toplanan veriler betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Köy enstitülerinin halk eğitimi çalışmalarını açığa çıkarmak için amaçlar doğrultusunda "Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç'un halk eğitimi görüşleri", "resmi belgelerde halk eğitimi" ve "köy enstitüleri programında halk eğitimi" olarak üç bölüme ayrılmıştır. 
Araştırma sonucunda, köy enstitülerinin halk eğitim rolüne ilişkin kırsal alanın ekonomik kalkınması, kırsal alanın örgütlenmesi, önder yetiştirme, yurttaş yetiştirme, okuma- yazma, halk sağlığı, kadının toplumsal yaşama katılımı alanlarında bulgular saptanmıştır. Önder yetiştirme kırsal alanın kalkındırılması için bütünlüklü bir şekilde Hasan Âli Yücel'in görüşlerinde yer almıştır. Kadının toplumsal yaşama katılımı temasının en iyi şekilde ifade edildiği başlık İsmail Hakkı Tonguç'un köy enstitülerinin halk eğitim görevlerine ilişkin görüşlerinde en açık şekilde ifade edilmiştir.  Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç'un köy enstitülerinin halk eğitim görevleri ile ilgili görüşlerinde, resmi belgelerde ve öğretim programlarında kırsal alanın ekonomik kalkınması en önemli yeri tuttuğu görülmüştür.  Örgün eğitim kurumu olarak açılan köy enstitülerinin halk eğitim çalışmaları ile Cumhuriyet yurttaşlarının yetiştirilmesi ve Cumhuriyetin kökleşmesi sağlandığı düşünülmektedir.

Abstract:
The village institutes, which are the heart of the modernization of the Republic, have played a major role in the development of the countryside in a short time and with limited budgets and have been selected as an original experience that has been kept up-to-date with the studies of its graduates. So much so that although the village institutes were opened as a formal education board, they showed serious activities regarding public education. In this research, it was aimed to reveal the public education activities of the Village Institutes (1940-1946) established as a formal education institution. For this purpose, the views of Hasan Âli Yücel and İsmail Hakkı Tonguç about the public education duties of the village institutes, the public education duties and responsibilities given to the village institutes in the official documents related to the village institutes, and the public education studies included in the education programs were examined.
In the research, the data collected by document scanning in qualitative research based on historical research model were analyzed by descriptive analysis method. In order to reveal the public education studies of the village institutes, in line with the aims, the findings were divided under three headings as "public education views of Hasan Âli Yücel and İsmail Hakkı Tonguç", "public education in official documents" and "public education in the village institutes program".
As a result of the study, findings were found in the fields of rural development, rural organization, leader training, citizen training, literacy, public health, women's participation in social and political life in relation to the public education role of village institutes. Raising leaders took part in the views of Hasan Âli Yücel in a holistic way for the development of the rural area. The theme of women's participation in social life has been expressed most clearly in the views of İsmail Hakkı Tonguç about the public education duties of village institutes. It has been observed that the economic development of the rural area has the most important place in the views of Hasan Âli Yücel and İsmail Hakkı Tonguç about the public education duties of the village institutes, official documents and education programs. It can be thought that the public education activities of the village institutes opened as formal education institutions have brought up the citizens of the Republic and the establishment of the Republic.