Pulpa ve periapikal doku enfeksiyonlarında bakteri ve herpesvirüslerin birliktelikleri ve bu birlikteliğin klinik semptomlarla ilişkisi
Herpesviral- bacterial coinfection in periapical and pulpal infection and the relationship of this coinfection with clinical symptoms
Yazar: SEDA ÖZYÖNEY
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ GARİP BERKER
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bakteriler = Bacteria ; Dental pulpa = Dental pulp ; Dental pulpa hastalıkları = Dental pulp diseases ; Epstein-barr virüs enfeksiyonları = Epstein-barr virus infections ; Herpesvirüs enfeksiyonları = Herpesviridae infections ; Periapikal doku = Periapical tissue ; Pulpit = Pulpitis ; Semptomlar ve genel patoloji = Symptoms and general pathology ; Sitomegalovirüs = Cytomegalovirus

Özet:
Human cytomegalovirus (HCMV) ve Epstein-Barr virus (EBV)'nin periodontitiste ve semptomatik periapikal lezyonlarda patojen olabileceği saptanmıştır. Bu çalışmada son yıllarda endodonti literatürüne eklenen herpesvirüslerden EBV ve HCMV'nin periapikal bölge ve pulpadaki varlığını, bakteri türlerinin bu virüsler ve birbirleri ile olan ilişkilerini, bu ilişkilerin semptomlar üzerine olan etkilerini ve Ca(OH)2 ile yapılan pansuman tedavisinin periapikal mikrofloraya etkisinin olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla periapikal doku örnekleri 28 adet periapikal lezyonlu dişten, apikal cerrahi sırasında örnek alınmıştır. Bu dişlerin 15'inin tedavisi tek seansta bitirilmiş (Grup 1), 13'ünün tedavisi kalsiyum hidroksit pansumanı yapılarak 15 gün sonra tamamlanmıştır (Grup 2). Pulpa örnekleri ise 15 adet pulpitisli dişten endodontik tedavi sırasında toplanmıştır (Grup 3). Virüslerin ve Enterecoccus faecalis bakterisinin tespiti için PCR, diğer bakterilerin tespiti için mikroarray tekniği kullanılmıştır. Pulpa örneklerinin %53.3'ünde HCMV, %40'ında EBV, %26.6'sında hem HCMV hem EBV saptanmıştır. Periapikal lezyon örneklerinin %39'unda HCMV, %93'ünde EBV, %28.5'inde hem EBV hem HCMV tespit edilmiştir. HCMV ve EBV'nin Grup 1 ve Grup 2'de bulunma sıklığı farklılık göstermemiştir (p>0.05), semptomlarla virüsler arasında anlamlı bir ilişki saptanamamıştır. Grup 1'de Veillonella parvula ve Tanerella forsythia bakterilerinin görülme oranı Grup 2'den anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.01), (p<0.05). HCMV'nin tespit edildiği örneklerde daha sık görülen bakteriler; F. nucleatum, A. odontolyticus, T. forsythia iken, EBV'nin tespit edildiği örneklerde daha sık görülen bakteriler F. nucleatum, A. odontolyticus, T. forsythia, T. denticola, P gingivalis ve P. micra olmuştur ancak bakteriler ile virüsler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunamamıştır. Sonuç olarak EBV ile HCMV'nin endodontik patojen bakteriler ile birlikte periapikal hastalığın patojenitesine eşlik ettiği, iltihaplı pulpa dokusunda da herpesvirüslerin bulunabileceği tespit edilmiştir.

Abstract:
Human cytomegalovirus (HCMV) and Epstein-Barr virus (EBV), seem to be important putative pathogens of human periodontitis and symptomatic periapical lesions. The purpose of this study was to evaluate the presence of human cytomegalovirus (HCMV), -Barr virus (EBV), and 20 endodontic pathogen bacteria in symptomatic and asymptomatic 28 primary periapical lesions and the presence of herpesviruses in teeth with irreversible pulpitis. The teeth with periapical lesions were divided into two groups. Group 1 was treated at one visit, Group 2 was treated at two visit using calcium hydroxide medication. Pulpal samples was collected from 15 teeth at the time of endodontic treatment (Group 3). PCR was performed to identify HCMV, EBV and E. faecalis. Bacterial identification was made using microarray. HCMV, EBV and HCMV+EBV were detected in 8 (53.3%), 6 (40%) and 4 (26.6%) of the 15 pulp samples, respectively. HCMV, EBV and HCMV+EBV were detected in 11 (39%), 26(93%) and 8(28.5%) of the 28 periapical samples, respectively. The occurrence of HCMV and EBV did not differ significantly between symptomatic and asymptomatic lesions and Group 1 and Group 2 (p > 0.05). Veillonella parvula and Tanerella forsythia was detected in higher percentages in Group 1 than Group 2 (p<0.01), (p<0.05). Common bacterial species in HCMV-positive samples were F. nucleatum, A. odontolyticus, T. forsythia. Common bacterial species in EBV-positive samples were F. nucleatum, A. odontolyticus, T. forsythia, T. denticola, P gingivalis and P. micra but there is no positive corelation between these bacteria and herpesviruses. Our results suggest that EBV and HCMV cooperation with endodontopathic bacteria may play roles in the etiopathogenesis of periapical pathosis in humans. In addition, these two herpesvirus species may be associated with irreversible pulpitis.