Periodontal tedavi için başvuran hastalarda el egzersizi ve müzik dinletisinin dental anksiyete üzerine etkisi
The effect of hand exercises and music intervention on dental anxiety in patients applying for periodontal treatment
Yazar: VOLKAN ORHUN ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE PİRİM GÖRGÜN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı / Periodontoloji Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Dental anksiyete = Dental anxiety ; Diş hekimliği = Dentistry ; Egzersiz = Exercise ; El = Hand ; Müzik = Music ; Müzik dinleme = Music listening ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases

Özet:
Dental anksiyete, dental tedavilere yönelik olarak spesifik oluşan strese karşı hastanın 
tepkisi olarak tanımlanmaktadır. Dental anksiyetenin etyolojisinde rol oynayan faktörler; 
geçmişteki travmatik deneyimler (dental işlem esnasında oluşan ağrı, uzun süreli ve yorucu 
tedaviler), çevre koşulları, düşük ağrı eşiği, diş hekiminin hastaya yaklaşımı, hastanın hekime 
karşı tutumu ve yaklaşımı (güvensizlik, hekimi yetersiz bulma), sosyal kötü deneyimlerin ön 
plana çıkması ve bireysel kişilik farklılıkları şeklinde sıralanabilir. Dental anksiyetenin 
günlük hayatı etkilediği, hatta sosyal aktiviteler ve aile ilişkilerinde problemler yarattığı 
birçok çalışma ile gösterilmiştir. Dental anksiyete sağlık hizmetlerine ulaşımının önünde bir 
engel olabilir; bu nedenle tedavi edilmeyen dental sorunlar büyür ve daha zor, daha yüksek 
maliyetli tedaviler gerektirir. Bu durum dental anksiyetenin daha da artmasına sebep olabilir.
Çalışmamızda dental anksiyetesi olan hasta gruplarını belirlemeyi ve bu hastaların 
anksiyete seviyelerini dental işlem boyunca el egzersizi (stres topu) yaptırarak ve hastanın 
kendi istediği müziği dinleterek azaltmayı hedefledik. Çalışmamızda periodontoloji kliniğine 
başvuran ve sözlü olarak dental anksiyetesi olduğunu ifade eden hastaların anksiyete 
seviyelerinin belirlenmesi için Modifiye Dental Anksiyete Skalası(MDAS) kullanıldı. MDAS 
skoru 15'in üzerinde olan 181 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar klinik periodontal
muayeneleri yapıldıktan sonra, periodontal tedavi ihtiyaçlarına göre: Grup I; cerrahi olmayan 
periodontal tedavi, Grup II; periodontal cerrahi tedavi olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Bu iki 
grubumuz da kendi aralarında tedavi esnasında yapılan anksiyeteyi azaltma yöntemine göre
4'er gruba ayrıldı; 
Grup A: Tedavi esnasında el egzersizi yaptırılan hastalar
Grup B: Tedavi esnasında müzik dinletisi uygulanan hastalar
Grup C: Hem el egzersizi hem de müzik dinletisi uygulanan hastalar (kombine)
Grup D: Kontrol(herhangi bir dikkat dağıtma yöntemi uygulanmayan) grubu 
Tüm hastaların başlangıçtaki anksiyete seviyelerini ve işlem sonrası anksiyete 
seviyelerini belirleyebilmek için işlem öncesi MDAS, Durumluk ve Süreklilik Kaygı 
Ölçeği(STAI-I ve STAI-II) ve işlem sonrası tekrar STAI-I anketleri uygulandı. Tüm 
hastaların işlem öncesi ve sonrası pulse oksimetre ile nabız, oksijen saturasyonu ölçümü ve 
tansiyon aleti ile kan basıncı ölçümü yapıldı. Ayrıca klinikte rutin olarak kullanılan, 
periodontal ölçümleri de içeren klinik anamnez formu her hasta için dolduruldu.
Hastaların anksiyete seviyesi MDAS, STAI-I ve STAI-II skorları ile belirlendiğinde 
cinsiyete göre anksiyete seviyeleri arasında fark görülmemiştir (p>0.05). Yaş grupları 
karşılaştırıldığında genç yaşlarda anksiyete seviyesinin daha yüksek olduğu ve yaş ilerledikçe 
azaldığı belirlenmiştir. Y1 grubunda(14-24 yaş) anksiyete seviyesi diğer tüm yaş gruplarına 
göre(MDAS, STAI-I ve STAI-II) yüksek bulunmuştur. Y2 grubunda(25-35 yaş) ise Y4 
grubundan(46 yaş üzeri) yüksek bulunmuştur. Y3 ve Y4 grupları arasında istatistiksel olarak 
anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05).
Hastaların anksiyete düzeyleri eğitim düzeyleriyle karşılaştırıldığında düşük eğitim 
düzeyine sahip hastaların daha düşük anksiyeteye sahip olduğu görülmüştür (p<0.05).
Periodontal tanıya göre anksiyete düzeyleri karşılaştırıldığında gingivitis tanısı alan 
hastalarda daha yüksek anksiyete skorları bulunmuştur (p<0.05).
Cerrahi ve cerrahi olmayan periodontal tedavi gruplarının tümünde tedavi sonrası 
anksiyete düzeyi azalmıştır.
Cerrahi olmayan periodontal tedavi gruplarında işlem öncesi ve işlem sonrası 
anksiyete düzeyleri karşılaştırıldığında(FarkSTAI-I) müzik dinletisi uygulanan grupta kontrol 
grubuna göre daha fazla düşüş gözlenmiştir. El egzersizi uygulanan grupta ise kontrol 
grubuna göre anlamlı bir fark görülmemiştir (p>0.05).
Cerrahi olmayan periodontal tedavilerde anksiyeteyi azaltmada müzik dinletisi etkili 
bulunurken el egzersizi etkisiz bulunmuştur. El egzersiziyle birlikte müzik dinletisinin 
kombine uygulanmasının ek bir fayda sağlamadığı görülmüştür.
Periodontal cerrahi tedavi grubunda(Anagr2) ise el egzersizi(Alt5) ve müzik 
dinletisi(Alt6) gruplarında kontrol grubuna göre(FarkSTAI) istatistiksel olarak anlamlı 
şekilde daha fazla düşüş gözlenmiştir. Hem el egzersizi hem de müzik dinletisinin kombine 
uygulanmasının anksiyetede ilave bir düşüş sağlamadığı belirlenmiştir (p>0.05).
Cerrrahi ve cerrahi olmayan periodontal tedavi grupları ikişerli(Alt1-Alt5, Alt2-Alt6, 
Alt3-Alt7, Alt4-Alt8) karşılaştırıldığında(FarkSTAI) hiçbir grupta anlamlı bir fark 
görülmemiştir.
Bu çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlar doğrultusunda cerrahi ve cerrahi olmayan
periodontal tedavilerde dental anksiyeteyi azaltmak için el egzersizi ve müzik dinletisi 
uygulamasının etkili olduğunu düşünmekteyiz.

Abstract:
Dental anxiety is defined as the patient's response to specific stress for dental 
treatments. Factors that play a role in the etiology of dental anxiety; Past traumatic 
experiences (pain during the dental procedure, long chair time and tiring treatments), 
environmental conditions, low pain threshold, approach of the dentist to the patient, attitude 
and approach of the patient to the doctor (insecurity, finding the doctor inadequate), social 
bad experiences coming to the fore and individual personality differences. It has been shown 
in many studies that dental anxiety affects daily life and even creates problems in social 
activities and family relationships. Dental anxiety can also prevent access to healthcare; 
therefore, untreated dental problems grow and require more difficult, more costly treatments. 
This may lead to an increase in dental anxiety.
In our study, we aimed to determine which patient groups are more prone to dental 
anxiety and to reduce the anxiety levels of these patients by performing hand exercises (stress 
balls) and music intervention according to their preferences during the dental procedure . In 
our study, the Modified Dental Anxiety Scale (MDAS) used to determine the anxiety levels 
of patients who applied to the periodontology clinic and verbally stated that they had dental 
anxiety. 181 patients with an MDAS score above 15 were included in the study. After clinical 
periodontal examination of the patients according to their periodontal treatment needs, they 
were divided into 2 groups. Group I; non-surgical periodontal therapy, Group II; surgical 
periodontal treatment. These two groups were divided into 4 groups according to the method 
of reducing anxiety during the treatment;
Group A: Patients who had hand exercises during treatment.
Group B: Patients treated with music intervention
Group C: Patients who underwent both hand exercise and music intervention
Group D: Control(without any distraction) group
The MDAS, State and Trait Anxiety Inventory (STAI-I and STAI-II) were 
administered before the procedure to determine the initial and post-treatment anxiety levels of 
all patients. STAI-I questionnaires were applied again after the procedure. Pulse, oxygen 
saturation and blood pressure measurements were made with a sphygmomanometer before 
and after the procedure in all patients. In addition, the clinical anamnesis form used routinely 
in the clinic was filled in for each patient.
When the anxiety level of the patients was determined by the MDAS, STAI-I and 
STAI-II scores, no difference was observed between the genders (p>0.05). When age groups 
were compared, it was determined that the level of anxiety is higher at younger ages and 
decreased with age. Y1 group was found to be higher than all other age groups. The Y2 group 
was found to be higher than the Y4 group. There was no statistically significant difference 
between Y3 and Y4 groups (p>0.05).
When the anxiety levels of the patients were compared to the education level, it was 
seen that the patients with low education level had lower anxiety (p<0.05).
When anxiety levels were compared according to periodontal diagnosis, higher 
anxiety scores were found in patients diagnosed with gingivitis (p<0.05).
Post-treatment anxiety level decreased in all surgical and non-surgical periodontal 
treatment groups.
When the anxiety levels before and after the procedure were compared in the nonsurgical periodontal treatment groups (FarkSTAI-I), a greater decrease was observed in the 
group that was treated with music compared to the control group. There was no significant 
difference in the hand exercise group compared to the control group (p>0.05).
Music intervention was found to be effective in reducing anxiety in non-surgical 
periodontal treatments, hand exercise was found to be ineffective. It has been observed that 
the combined application of music intervention together with hand exercise does not provide 
any additional benefit (p>0.05).
In the surgical periodontal treatment group (Anagr2), a greater decrease was observed 
in the hand exercise (Alt5) and music intervention (Alt6) groups compared to the control 
group. It was determined that the combined application of both hand exercise and listening to 
music did not provide an additional decrease in anxiety (p>0.05).
Music intervention and hand exercise were found to be effective in reducing anxiety 
in surgical periodontal treatments. It has been observed that the application of hand exercise 
in addition to the music intervention does not make an additional difference.
When the surgical and non-surgical periodontal treatment groups were compared in 
pairs(Alt1-Alt5, Alt2-Alt6, Alt3-Alt7, Alt4-Alt8), no significant difference was observed in 
any group.
In line with the results we obtained from this study, we think that hand exercise and 
music intervention are effective in reducing dental anxiety in periodontal treatment