Hipertansiyon hastalarında psikolojik esnekliğin tansiyon kontrolü üzerindeki etkisi
The impact of psychological flexibility on blood pressure control in hypertensi̇ve patients
Yazar: NESLİHAN ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SARGIN ; DOÇ. DR. MEHMET EMRAH KARADERE
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Çalışmamızda, hipertansiyon (HT) hastalarında psikolojik esnekliğin tansiyon 
kontrolü ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. 
Çalışmaya, Göztepe Aile Sağlığı Merkezi (A.S.M.)'ne başvuran 40 yaş ve üzeri 90 
gönüllü dahil edilmiştir. Bu gönüllülerin 30'u HT tanısı olmayıp ölçülen kan basıncı (KB) 
değerleri normal olan kişilerden, 30'u HT tanısı olup antihipertansif kullanan ve KB 
ölçümleri normal sınırlarda olan hastalardan, 30'u ise HT tanısı olup antihipertansif kullanan 
ancak KB ölçümleri yüksek saptanan yani kontrolsüz HT hastalarından oluşmuştur. 
Tansiyon ofis ölçümü için 140/90 mm Hg olarak kabul edilen sınır değeri, ev ölçümleri 
ortalaması için 135/85 mm Hg olarak kabul edilmiştir. Gönüllülerin ilk ziyaretlerinde 
kurumda kan basınçları ölçülüp, daha sonra evde bir haftalık sabah-akşam tansiyonlarını 
ölçmeleri istenmiş, bir hafta sonunda kurumda Türkçe uyarlamalarının geçerlik-güvenilirlik 
çalışmaları yapılmış olan kabul ve eylem anketi (AAQ-2), çok boyutlu psikolojik esneklik 
envanteri (ÇBPEE), sağlık araştırması kısa form (SF-36), depresyon-anksiyete-stres (DASS-21) ölçekleri uygulanmış, üç grubun ev tansiyon ortalamaları ile ölçeklerin sonuçlarının 
karşılaştırmaları yapılmıştır. 
Katılımcıların yaşları 51-79 arasındadır, 44'ü erkeklerden, 46'sı kadınlardan 
oluşmaktadır. 
AAQ-2 ve DASS-21 ölçeklerinde gruplar arası anlamlı farklılık saptanamamıştır 
(p>0,05). SF-36 ölçeğinde "emosyonel rol güçlüğü" boyutunda kontrol grubu skorları, kontrollü HT grubuna göre anlamlı yüksek saptanmıştır (p=0.016). ÇBPEE'nin "kabul" alt 
boyutunda kontrol grubu ölçümleri, hem kontrollü HT grubuna (p=0,038) hem de kontrolsüz 
HT grubuna (p=0,005) göre anlamlı yüksek saptanmıştır. Kontrollü HT grubu ile kontrolsüz 
HT grubu arasında hiçbir ölçekte anlamlı farklılık saptanamamıştır. 
Tüm HT hastalarının ev tansiyon ölçüm ortalamalarının ölçek puanları ile ilişkisi 
karşılaştırılmıştır. Diyastolik kan basıncı (DKB) ile AAQ-2 (p=0.022, r=0.295), DASS-21'in "depresyon" ve "stres" alt boyutları (r-depresyon=0,270; p=0,037; r-stres=0,288; p=0,025), 
ÇBPEE'nin "anla temasın yitirilmesi" (r=0,256; p=0,048), "kavramsal benlik" (r=0,256; 
p=0,028), "birleşme" (r=0,290; p=0,024) ve "işlevsiz davranış" (r=0,275; p=0,033) alt 
boyutları pozitif yönlü ve düşük düzeyli ilişkili bulunmuştur. Yine DKB'nın psikolojik 
katılık ile aynı yönlü, orta düzeyli ilişkili olduğu, "ayrışma" alt boyutu ile ise düşük düzeyli, 
zıt yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. 
Ayrıca çalışmamızda kadınlar ve erkekler ayrı değerlendirilmiştir. Kadınlar özelinde 
bakıldığında birçok boyutta kontrolsüz HT grubunda kontrollü HT grubuna göre anlamlı 
yükseklik saptanmıştır. Erkeklerde ise kontrollü HT grubu ile kontrolsüz HT grubu arasında 
hiçbir boyutta anlamlı farklılık saptanmamıştır. 
Çalışmamızda gruplar arası ölçek puanlarında farklılıklar görülse dahi istatistiki 
anlamlı sonuçlar saptanamamıştır. Cinsiyete göre ayrıldığında ise kadınlarda anlamlı 
sonuçlar elde edildiği, hipertansiyon hastalarında ise DKB ile psikolojik faktörlerin ilişkili 
olabileceği öne sürülmüştür. Ancak tüm bu sonuçların daha fazla çalışmayla araştırılmasına 
ihtiyaç vardır. Yaş grubu daha homojen, belli bir cinsiyet özelinde, daha fazla sayıda 
katılımcı ile yapılacak çalışmalar daha güvenilir sonuçlar verebilir.

Abstract:
In our study, we aimed to investigate the relationship between psychological flexibility and 
blood pressure control in hypertensive patients. 
The study included 90 volunteers aged 40 and over who applied to the Göztepe A.S.M. These 
volunteers were divided into three groups as people without a diagnosis of HT and have 
normal blood pressure measurements (30), patients diagnosed of HT and have normal blood 
pressure measurements (30), patients diagnosed of HT and have uncontrolled blood pressure 
measurements (30). The office blood pessure measurement limit accepted as 140/90 mmHg 
and the home blood pressure measure limit 135/85 mm Hg. At their initial visits, the 
volunteers were asked to measure their blood pressure at home in the morning and evening 
for one week. After one week, during which the Turkish adaptations of the acceptance and 
action questionnaire (AAQ-2), the multidimensional psychological flexibility inventory 
(MPFI), the short form health survey (SF-36), the depression, anxiety and stress scale 
(DASS-21), which had been tested for validity and reliability were administered. 
Subsequently, comparisons were made between the three groups in terms of home blood 
pressure avarages and results of the scales. 
The participants' ages ranged from 51 to 79 with 44 males and 46 females. 
No significant differences were found between the group in the AAQ-2 and DASS-21 scales 
(p>0.05). Significant differences were observed in the "emotional role difficulties" 
dimension of the SF-36 scale between the control group and the controlled HT group (p=0.016). The control group measurements in "acceptance" which is the sub-dimension of 
psychological flexibility were found to be significantly higher compared to the controlled 
HT group (p=0.038) and the uncontrolled HT group (p=0.005). Blood pressure 
measurements of hypertension patients were compared with scales also without dividing 
them into groups. Positive low level relationships were found between diastolic blood 
pressure and AAQ-2 (p=0.022, r=0.295), DASS-21 "depression" and "stress" subdimentions ((r_depression=0.270; p=0.037; r_stress=0.288; p=0.025), MPFI "loss of 
connectedness" (r=0.256; p=0.048), "conceptualized self" (r=0.256; p=0.028), "fusion" 
(r=0.290; p=0.024), and "dysfunctional behavior" (r=0.275; p=0.033) sub-dimensions. 
Furthermore, DBP was found to have a moderately positive relationship with psychological 
rigidity and a weak inverse relationship with the "experiential avoidance" sub-dimension. 
Furthermore, in our study, women and men were evaluated separately. When looking at 
women, significant differences were found in several dimensions between the uncontrolled 
HT group and the controlled HT group, with higher values observed in the uncontrolled HT 
group. However, when examining men, no significant differences were found in any 
dimension between the controlled HT group and the uncontrolled HT group. 
In our study, although differences in scale scores were observed between groups, no 
statistically significant results were obtained. However, when stratified by gender, 
significant results were obtained in women. In hypertensive patients, it has been suggested 
that there may be association between blood pressure control and psychological factors. 
Nevertheless, further reserch is needed to explore these findings in more detail. Studies with 
a more homogeneous age group, conducted with a larger number of participants specific to 
a certain gender, may provide more reliable results.