Anadolu efsanelerinde "kıskançlık ve iftira" motifi üzerine bir araştırma
A research on the motif of "jealousy and slander" in Anatolian legends
Yazar: AYŞE TEMİZ
Danışman: PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Efsaneler = Mythologies ; Kıskançlık = Jealousy ; Motifler = Motifs ; Türk efsaneleri = Turkish legends ; İftira = Slander

Özet:
Bu çalışma, Anadolu efsanelerinde "kıskançlık ve iftira " motifini ele almaktadır. Kıskançlık ve iftira kavramları efsanelerimizde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Bu motiflerin yer aldığı efsaneler yazılı ve basılı kaynaklardan toplanarak bir araya getirilmiştir. Bu çalışma "kıskançlık ve iftira" motifinin yer aldığı efsanelere derli toplu ulaşabilme imkânı sağlamaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde; araştırmanın konusu ve önemi, araştırmanın amacı, araştırmanın yöntemi, araştırmanın kapsamı ve sınırlılıkları ile araştırma alanı hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümü olan "Kavramsal Çerçeve" kısmında, efsanenin tanımı, efsanelerin teşekkülü ve işlevi, motifin tanımı, motif kataloğu, efsanelerin diğer türlerle olan ilişkisi, efsaneler üzerine yapılan çalışmalar ve kaynak özetlerine yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümü olan "Bulgular ve Tartışma" kısmında, iftira ve kıskançlıkla ilgili ayet ve hadisler ile efsane metinlerinin incelenmesine yer verilmiştir. Efsanelerin epizotları ve motifleri çıkarılmış olup, her bir efsanemizle alakalı yapılmış olan değerlendirme kısımlarında, efsanelerin yeri ve zamanına ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Efsane motifleri incelenirken Stith Thompson'un "Motif Index" inden yararlanılmıştır. Çalışmanın sonunda ise sonuç ve öneriler, kaynaklar ve ekler bölümleri yer almıştır.

Anahtar Kelimeler: Anadolu, efsane, motif, iftira, kıskançlık.

Abstract:
This study deals with the motif of " jealousy and slander " in Anatolian legends. The concepts of jealousy and slander are frequently encountered in our legends. Legends with these motifs were collected from written and printed sources and brought together. This study provides the opportunity to reach the legends in which the motif of " jealousy and slander" takes place. In the introduction part of the study; The subject and importance of the research, the purpose of the research, the method of the research, the scope and limitations of the research and general information about the research area are given. In the first part of the study, the "Conceptual Framework", the definition of the legend, the formation and function of the legends, the definition of the motif, the motif catalogue, the relationship of legends with other genres, studies on legends and resource summaries are included. In the second part of the study, "Findings and Discussion", the verses and hadiths about slander and jealousy and the texts of legends are examined. Episodes and motifs of the legends have been removed, and information about the place and time of the legends has been included in the evaluation sections related to each of our legends. Stith Thompson's "Motif Index" was used while examining myth motifs. At the end of the study, there are conclusions and recommendations, references and appendices.

Keywords: Anatolia, legend, motif, slander, jealousy.