Kalıtsal hipokalemik tuz kaybettirici tübülopati hastalarının klinik özellikleri /
Yazar: GUNAY ALIYEVA
Danışman: PROF. DR. ALİ DELİBAŞ
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve amaç: Kalıtsal hipokalemik tuz kaybettiren tübülopatiler, distal
nefronun potasyum salgılayan kısımlarının daha üstünde yer alan bölümlerde
tuz kaybının gerçekleştiği ve potasyum kaybına neden olan hastalıklardır.
Çalışmamızın amacı merkezimizde izlenen tübulopatili hastalarının klinik ve
laboratuvar bulgularının değerlendirlimesidir.
Yöntem: Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Anabilim Dalı Çocuk Nefroloji Bilim Dalı polikliniğinde polikliniğinde 01.01.2004-
01.01.2023 süresinde takip edilen tübülopatili 125 hastanın dosyaları
retrospektif olarak incelenerek hastaların anamnez, soygeçmiş, laboratuar,
görüntüleme sonuçları ve tedavileri değerlendirildi. Hastalar böbrek tübülüsünün
etkilendiği bölümüne göre gruplara ayrıldı. Grup 1 Proksimal tübülüsteki
patolojierden dolayı ortaya çıkan hastalıklar (proksimal renal tübüler asidoz,
Sistinozis, Sistinüri), Grup 2 Henle kulbunun etkilendiği hastalıklar (Bartter
sendromu) ve Grup 3 distal tübülüsün etkilendiği hastalıklar (Distal renal tübüler
asidoz, Gitelman Sendromu) olarak sınıflandırıldı. Gruplara göre ve hastalıklara
göre klinik tablolar ayrı ayrı olarak değerlendirildi. İstatistiksel olarak veriler
ortalama, standart sapma, medyan, 1. çeyreklik, 3. çeyreklik, sayı ve yüzde
olarak özetlendi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 70'i erkek (%56) 55'i kız (%44) 125
hastanın 26'sı Sistinozis, 36'sı Sistinüri, 4'ü Proksimal renal tübüler asidoz
(pRTA), 35'i Bartter Sendromu (BS) 4'ü Gitelman Sendromu (GS), 20'si Distal
renal tübüler asidoz (dRTA) tanılarıyla izlenmiştir. Hastaların en sık başvuru
şikayetleri kusma (%23,2), poliüri (%10,4), polidipsi (%10,4), kilo alamama
(%9,6) ve böbrek taşı (%21,6) saptanmasıdır. Hastaların 98'i (%78,4)
zamanında ve 27'si (%21,6) prematüre olarak doğmuştu. Anne-baba akrabalığı
88 hastada (%70,4) saptandı. Oligohidramniyoz Grup 3'de 4 hastada(%16,7) ve
polihidramniyoz ise Grup 2'de 11 hastada (%31,4) görüldü. Hastaların 56'sında
(%44,8) büyüme geriliği ve 52'sinde (%41,6) hastada boy kısalığı görüldü.
pRTA'da tanı yaşı 46± 29,8 ay, takip süresi 86,7± 67,4 ay, Sistinozis'de tanı yaşı
30,5±29,6 ay, takip süresi 48,6± 41,4 ay, Sistinüri'de tanı yaşı 47,7±44,9 ay,
takip süresi 69,6±62,7 ay, BS'da tanı yaşı 38,8±45,8 ay, takip süresi 83,7± 64,1

6
ay, GS'de tanı yaşı 85,3± 63,4 ay, takip süresi 110,5±80,6 ay, dRTA'da tanı yaşı
10,2±17,7 ay, takip süresi 112,4±68,7 ay olarak görüldü. Nefrokalsinozis 45
hastada (%36) (Sistinozis 1, BS 1, d RTA 7 ve 36 Sistinüri) tespit edildi.
Sistinozis hastalarının 17'sinde (%65,3) raşitizm olduğu görüldü. Metabolik
alkaloz Grup 2'de (pH: 7,49±0,06, HCO3: 29,97±5,71) saptandı. Tanı anındakı
kanda bakılan K Grup 1'de 4,22±0,89 mEq/L, Grup 2'de 3,53±0,74 mEq/L, Grup
3'de 3,66±1,20 mEq/L saptanmıştır. Grup 2 de hipokalemi daha diğer gruplara
göre daha fazla görülmüştür. (p= 0,001), Na, Cl; Üre, Kreatinin, Ca, P, ALP, Mg
değerleri arasında isatistiksel anlamlılık saptanmadı. İdrarla K atılımı Grup 1'de
45,86±47,23 mEq/L, Grup 2 de 53,14±39,95 mEq/L ve Grup 3'de 44,32±33,03
mEq/L saptandı. İdrarda K atılımının fazla olmasına rağmen gruplar arasında
istatistiksel anlamlılık yoktu. Genetik çalışma yapılabilen hastalardan BS'de (13
hasta) 4 adet BSND, 2 adet SLC12A1, HSD1182, PMM2, CAPN3, CLCNKB,
TRPV5, PAH, FLG2 geni mutasyonları; GS'de (4 hasta) 2 adet SLC12A3,
NARS1, C473G>A gen mutasyonları, Sistinozis'de (4 hasta) CTNS, G339r geni
mutasyonu ve dRTA hastalarında (3 hasta) R151G, SLC4A4, ATP6VOA4 gen
mutasyonları saptandı.
Sonuç: Tuz kaybettiren tübülopatiler nadir görülen hastalıklardır.
Polihidramniyoz ve erken doğum, tetani, ailede işitme kaybı öyküsü olan
yenidoğanlarda antenatal BS tanısı akla getirilmelidir. Oligohıdramniyoz öyküsü
Gittelman ve dRTA açısından anlamlıdır. Böbrek taşı öyküsünde özellikle
Sistinüri, dRTA, BS akla getirmelidir. Raşitizmi olan, kilo alamama, çok su içme,
kusma, şikayetleri olan hastalarda özellikle Sistinozis açısından araştırma
yapılmalı ve erken tedavi başlanmalıdır. Tübülopatili hastaların tanısı için
genetik analiz hastanın tanısında ve tedavisinde yol göstericidir.
Anahtar kelimeler: Renal tübüler asidozis, Sistinozis, Sistinüri, Bartter
Sendromu, Gitelman Sendromu

Abstract:
Introduction and Objective: Hereditary hypokalemic salt-losing tubulopathies
are diseases where salt loss occurs in portions of the distal nephron located
above the potassium-secreting segments, leading to potassium depletion. The
objective of our study is to evaluate the clinical and laboratory findings of
patients with tubulopathy monitored at our center.
Method: At the outpatient clinic of the Department of Pediatrics, Division of
Pediatric Nephrology, Mersin University Faculty of Medicine, the files of 125
tubulopathic patients followed between 01.01.2004 and 01.01.2023 were
retrospectively reviewed, evaluating patients' history, family history, laboratory,
imaging results, and treatments. Patients were grouped according to the
affected segment of the renal tubule. Group 1 comprised diseases arising from
pathologies in the proximal tubule (proximal renal tubular acidosis, cystinosis,
cystinuria), Group 2 consisted of diseases affecting the loop of Henle (Bartter
syndrome), and Group 3 included diseases affecting the distal tubule (distal
renal tubular acidosis, Gitelman syndrome). Clinical presentations were
evaluated separately for each group and disease. Statistical analysis
summarized the data as mean, standard deviation, median, 1st quartile, 3rd
quartile, count, and percentage. A statistical significance level of p<0.05 was
considered.
Results Seventy of the patients included in our study were male (56%) and
fifty-five were female (44%). Among the 125 patients, 26 had cystinosis, 36 had
cystinuria, 4 had proximal renal tubular acidosis (pRTA), 35 had Bartter
syndrome (BS), 4 had Gitelman syndrome (GS), and 20 were diagnosed with
distal renal tubular acidosis (dRTA). The most common presenting complaints
among patients were vomiting (23.2%), polyuria (10.4%), polydipsia (10.4%),
failure to thrive (9.6%), and kidney stones (21.6%). Ninety-eight patients
(78.4%) were born full-term and 27 (21.6%) were born prematurely. Parental
consanguinity was observed in 88 patients (70.4%). Oligohydramnios was seen
in 4 patients (16.7%) in Group 3, while polyhydramnios was observed in 11
patients (31.4%) in Group 2. Growth retardation was present in 56 patients
(44.8%), and short stature was observed in 52 patients (41.6%). The age at
diagnosis for pRTA was 46±29.8 months, with a follow-up period of 86.7±67.4

8
months. For cystinosis, the age at diagnosis was 30.5±29.6 months, with a
follow-up period of 48.6±41.4 months. In cystinuria, the age at diagnosis was
47.7±44.9 months, with a follow-up period of 69.6±62.7 months. For BS, the
age at diagnosis was 38.8±45.8 months, with a follow-up period of 83.7±64.1
months. In GS, the age at diagnosis was 85.3±63.4 months, with a follow-up
period of 110.5±80.6 months. In dRTA, the age at diagnosis was 10.2±17.7
months, with a follow-up period of 112.4±68.7 months. Nephrocalcinosis was
detected in 45 patients (36%) (1 with cystinosis, 1 with BS, 7 with dRTA, and 36
with cystinuria). Rickets was observed in 17 patients with cystinosis (65.3%).
Metabolic alkalosis was found in Group 2 (pH: 7.49±0.06, HCO3: 29.97±5.71).
Serum potassium levels at diagnosis were 4.22±0.89 mEq/L in Group 1,
3.53±0.74 mEq/L in Group 2, and 3.66±1.20 mEq/L in Group 3. Hypokalemia
was more prevalent in Group 2 compared to the other groups (p=0.001). There
were no statistically significant differences observed in levels of Na, Cl, urea,
creatinine, Ca, P, ALP, and Mg. Urinary potassium excretion was 45.86±47.23
mEq/L in Group 1, 53.14±39.95 mEq/L in Group 2, and 44.32±33.03 mEq/L in
Group 3. Despite higher urinary potassium excretion, there was no statistically
significant difference between the groups. Genetic analysis revealed mutations
in the following genes: in BS (13 patients), 4 BSND, 2 SLC12A1, HSD1182,
PMM2, CAPN3, CLCNKB, TRPV5, PAH, and FLG2; in GS (4 patients), 2
SLC12A3, NARS1, C473G>A mutations; in cystinosis (4 patients), CTNS,
G339r mutation; and in dRTA patients (3 patients), R151G, SLC4A4,
ATP6VOA4 mutations.
Conclusion: Salt-losing tubulopathies are rare conditions. In newborns with
polyhydramnios and premature birth, antenatal Bartter syndrome should be
considered. A history of oligohydramnios in the mother is significant for
Gitelman syndrome and dRTA. In cases of kidney stone history, especially
cystinuria, dRTA, and BS should be considered. Patients with rickets, failure to
thrive, excessive drinking, vomiting, or complaints should particularly undergo
investigation for cystinosis, and early treatment should be initiated. Genetic
analysis is guiding in the diagnosis and treatment of tubulopathic patients.
Keywords: Renal Tubular Acidosis, Cystinosis, Cystinuria, Bartter Syndrome,
Gitelman Syndrome.