Ortognatik cerrahi hastalarında maksillofasiyal bölgede sık karşılaşılan anatomik varyasyonlar
Common anatomical variations in the maxillofacial region in orthognathic surgery patients
Yazar: DERYA GEZER
Danışman: DOÇ. DR. ESİN BOZDEMİR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı / Ağız, Diş Çene Radyolojisi Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Anatomik özellikler = Anatomical properties ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Maksilla = Maxilla ; Maksillofasiyal gelişme = Maxillofacial development ; Ortognatik cerrahi işlemler = Orthognathic surgical procedures

Özet:
Ortognatik cerrahi operasyonları, yüzün iskeletsel ve dental yapılarındaki bozuklukların giderilmesi, uygun anatomik ve fonksiyonel ilişkinin yeniden kazanılması amacıyla uygulanan cerrahi işlemlerdir. Her cerrahi prosedürde olduğu gibi ortognatik cerrahi uygulamalarında da komplikasyon görülme riski fazladır. Maksillofasiyal anatominin ve varyasyonların operasyon öncesindeki analizi komplikasyon riskini azaltacaktır. Literatürde ortognatik cerrahi planlanan hastalarda ve aynı hasta grubunda maksilla ve mandibuladaki çok sayıda anatomik varyasyonu inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı ortognatik cerrahi operasyonu planlanan hastaların konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülerinde maksilla ve mandibuladaki anatomik varyasyonları tespit etmek amacıyla operasyon bölgesindeki anatomik yapıların morfolojik ve morfometrik özelliklerini incelemek ve anatomik varyasyon ile yaş, cinsiyet ve maloklüzyon tipi arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. 
Bu retrospektif çalışmaya ortognatik cerrahi operasyon öncesi KIBT görüntüsü alınan 18-50 yaş arası 124 kadın ve 111 erkek olmak üzere 235 yetişkin hasta dahil edildi. Çalışma grubu ANB açısı değerlerine göre 64 (%27,2) hasta Sınıf 1, 58 (%24,7) hasta Sınıf 2 ve 113 (%48,1) hasta Sınıf 3 olarak sınıflandırıldı. Maksillada posterior süperior alveolar arter, canalis sinousus, nazopalatin kanal ve insiziv foramen, mandibulada mental foramen, mandibular ve insisiv kanal, lingual foramen ve ramus bölgesindeki anatomik varyasyonların prevalansı, tipi, şekli, boyutu ve konumu değerlendirildi. Elde edilen sonuçlar yaş cinsiyet ve maloklüzyon tipi ile ilişkilendirildi.
PSAA ortalama 1,27mm çapta, en yaygın intraosseöz seyirli ve posterior sinüs bölgesinde izlendi. Erkeklerde PSAA çapı kadınlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fazla bulundu (p<0,05). Canalis sinuosus incelenen görüntülerin %53,4'ünde gözlendi ve en yaygın konumunun kanin diş bölgesi olduğu tespit edildi. NPK en sık huni şeklinde ve düz seyirli olarak izlendi. İF'nin ortalama çapı 3,13 mm bulundu. İncelenen görüntülerin %7,2'sinde aksesuar mental foramen izlendi. Sınıf 2 maloklüzyonlu hastalarda yuvarlak MF şekli diğer maloklüzyon gruplarına göre anlamlı derecede fazla gözlendi (p<0,05). MF'ler çoğunlukla premolar dişler arasında izlendi. MF'lerin ortalama çap değeri 2,87 mm olup bu değer erkeklerde kadınlara göre anlamlı düzeyde fazlaydı. Aksesuar mandibular kanal insidansı %32,7 bulundu ve en yaygın "ileri kanal tipi" izlendi. Görüntülerin %90,6'sında mandibular insisiv kanal tespit edildi. İncelenen her görüntüde en az bir lingual foramen olmak üzere hastaların çoğunda iki LF izlendi ve foramenlerin %47,1'i genial tüberkülün üzerinde izlendi. Hastaların %34'ünde medial sigmoid çentik tespit edildi ve sol mandibulada sınıf 2 maloklüzyonlu bireylerde MSÇ görülme oranı anlamlı düzeyde fazla bulundu (p<0,05).

Sonuç olarak; ortognatik cerrahi operasyonu planlanan hastalarda cerrahi öncesinde mevcut olabilecek anatomik varyasyonlardan kaynaklı ciddi komplikasyon riskinin önlenmesi için üç boyutlu detaylı radyografik analizin yapılması önemli ve gereklidir.

Abstract:
Orthognathic surgical operations are surgical procedures applied to eliminate the defects in the skeletal and dental structures of the face and to regain the appropriate anatomical and functional relationship. As with any surgical procedure, the risk of complications in orthognathic surgery is high. Preoperative analysis of maxillofacial anatomy and variations will reduce the risk of complications. In the literature, there is no study examining many anatomical variations in the maxilla and mandible in patients scheduled for orthognathic surgery and in the same patient group. The aim of this study is to examine the morphological and morphometric features of the anatomical structures in the operation area in order to determine the anatomical variations in the maxilla and mandible in the cone beam computed tomography (CBCT) images of the patients who are planned for orthognathic surgery, and to determine the relationship between anatomical variation and age, gender and malocclusion type.
This retrospective study included 235 adult patients, 124 females and 111 males, aged 18-50 years, whose CBCT image was taken before orthognathic surgery. According to the ANB angle values of the study group, 64 (27.2%) patients were classified as Class 1, 58 (24.7%) patients as Class 2 and 113 (48.1%) patients as Class 3. The prevalence, type, shape, size and location of anatomical variations in the posterior superior alveolar artery, canalis sinousus, nasopalatine canal and incisive foramen in the maxilla, mental foramen in the mandible, mandibular and incisive canal, lingual foramen and ramus region were evaluated. The results obtained were associated with age, gender and malocclusion type.
PSSA was observed at an average diameter of 1.27 mm, with the most common intraosseous course and in the posterior sinus region. PSAA diameter in men was statistically significantly higher than in women (p<0.05). Canalis sinuosus was observed in 53.4% of the images examined and the most common location was found to be the canine tooth region. NPK was most commonly funnel-shaped and with a flat course. The mean diameter of IF was 3.13 mm. Accessory mental foramen was observed in 7.2% of the examined images. In patients with class 2 malocclusion, the round MF shape was observed significantly more than in other malocclusion groups (p<0.05). The mental foramen were mostly observed between the premolars. The mean diameter value of the foramen was 2.87 mm, which was significantly higher in men than in women. The incidence of accessory mandibular canal was 32.7%, and the most common "forward canal type" was observed. Mandibular incisive canal was detected in 90.6% of the images. Two LFs were observed in most of the patients, with at least one lingual foramen in each image examined, and 47.1% of the foramen were observed above the genial tubercle. Medial sigmoid depression (MSD) was detected in 34% of the patients, and the incidence of MSD was found to be significantly higher in individuals with class 2 malocclusion in the left mandible (p<0.05).


As a result; It is important and necessary to perform a detailed three-dimensional radiographic analysis in order to prevent the risk of serious complications arising from anatomical variations that may be present before surgery in patients who are planned for orthognathic surgery.