EÜTF Gastroentereloji Bilim Dalına başvuran hepatosellüler karsinoma tanılı hastalarda etiyoloji ve demografik özellikler
Etiology in patients diagnosed with hepatocellular carcinoma and their demographic characteristics
Yazar: ÖZDEN ÖZDEMİR BAŞER
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN ORUÇ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Alfa fetoproteinler = Alpha fetoproteins ; Demografi = Demography ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Karsinoma = Carcinoma ; Karsinoma-hepatoselüler = Carcinoma-hepatocellular

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmadaki amacımız Ocak 2006-Ocak 2012 yılları arasında Ege Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı'na ilk kez başvuran veya kendi takibimiz altındayken HSK tanısı alan hastaların etiyolojilerini ve demografik özelliklerini belirlemek ve sonuçlarımızı paylaşmaktır.Materyal-Metod: Bu çalışmada Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi (EÜTFH) Gastroenteroloji Kliniğinde Ocak 2006- Ocak 2012 yılları arasında kendi takibimiz altında olan veya takibimizde olmayıp da hastanemize ilk kez başvuran HSK tanılı 357 sayıda hasta retrospektif olarak incelendi.Çalışmaya alınan tüm hastaların yaşları, cinsiyetleri, HSK nedeniyle hastaneye ilk yatış tarihleri, tanı tarihleri, son takip tarihleri kaydedildi. Soygeçmiş incelemelerinde karaciğer sirozu zeminde gelişmişse etiyoloji, malignite, diyabetes mellitus (DM) varlığı belirlendi.Radyolojik olarak tüm hastaların mevcut olan karaciğer yönelik Üst Abdomen Ultrasonografisi, Portosplenik Renkli Doppler Ultrasonografisi, Karaciğere yönelik Üç Fazlı Bilgisayarlı Tomografisi veya Üst Abdomen Manyetik Rezonans görüntülemeleri incelendi. Bunların sonucuna göre asit, splenomegali, portal hipertansiyon, tümörün boyutu, çevre dokulara ve vasküler yapılara invazyon gösterip göstermediği belirlendi.Siroz tanısı almış olan hastaların Child-Turcotte-Pugh sınıflaması, MELD skoru, Clip Skoru ve BCLC evresi hesaplanarak HSK evreleri belirlendi. Bu bulgular sonucunda tedavi yöntemleri açısından değerlendirildi.Hastaların en son kliniğe başvuru tarihleri ve bu tarihe göre survileri hesaplandı.İstatistiksel analizler Statistical Package for Social Sciences(SPSS) programı 16.0 versiyonu kullanılarak yapıldı. Klinik veriler ile etiyoloji arasındaki ilişki Kaplan-Meier metodu, Fisher's Exact Test ve Chi-Square testleri ile hesaplandı. P değeri <0.05 anlamlı olarak kabul edildi.Bulgular: Çalışmada verilerine ulaşılan HSK tanılı 324 hastanın %82.1'i erkek, %17.9'u kadındır ve cinsiyetler arası anlamlı fark saptanmıştır (p<0.001). Yaş ortalaması erkeklerde 61.73 (SD: 10.173), kadınlarda 62.71 (SD: 11.335), her iki cinsiyette ise 61.90 (SD: 10.379) saptanmıştır. Yaş ortalaması açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir.HSK hastaların %58'inde HBV zemininde gelişmiştir. Bu hasta grubunun da %62.4'ü erkek, %37.9'u kadın cinsiyettir. Cinsiyetler arasında anlamlı fark mevcuttur (p<0.001). HCV ise toplamda hastaların %22.2'sinde gözlenmektedir, erkeklerin %18.4'i, kadınların %39.7'si HCV'dir. HSK etiyolojisi açısından HCV enfeksiyonu kadınlarda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0.001).Hastaların 175'inde (%54) HSK tanısı konmadan önce bilinen kronik karaciğer hastalığı (KKH) tanısı mevcutken, 149 hastada ise (%46) bilinen KKH öyküsü olmayıp, ilk başvuruda HSK tanısı aldıkları saptanmıştır. KKH tanısı ile HSK tanısı arasında geçen süre ortalama 72.25 aydır.HSK tanısında kullanılan serum alfa-fetoprotein (AFP) düzeyi hastalarımızın 137'sinde (%42.3) <20 ng/ml, 63'ünde (%19.4) 20?200 ng/ml, 25'inde (%7.7) 201-399 ng/ml arasında tespit edilmiştir. Olguların 99'unda (%30.6) AFP düzeyi ?400 ng/ml'nin üzerinde saptanmıştır. AFP düzeyi ile prognoz arasındaki ilişkiye baktığımızda AFP <20ng/ml olan hastaların %10.2'si, AFP ?400ng/ml olan hastaların ise %20.2'si ex olmuştur. Bu iki grup arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca AFP düzeyi arttıkça ölüm oranının arttığı görülmüştür. Tümör sayısı ile AFP değeri karşılaştırıldığında tek tümörü olanlarda ortalama AFP 30,50 iken multiple tümörü olanlarda 138,00 saptanmıştır ve bu iki değer arasında anlamlı fark gözlenmiştir (p<0.005).MELD skorlamasına göre hastaları değerlendirdiğimizde ise yine prognoz ile anlamlı ilişki olduğu görülmüştür (p<0.001).324 hastanın 16'sına (%4.9) rezeksiyon, 52'sine (%16) RFA, 14'üne (%4,3) alkol enjeksiyonu uygulandığı, 136'sına (%42) kemoembolizasyon (TAE/TACE) yapıldığı görülmüştür. 37 hastaya (%11.7) sistemik kemoterapi uygulanmıştır (Burada 1 hasta birden fazla yöntemle tedavi edilmiş olabilir, transplantasyon sonrası nüks olan hastalar bu grupta tekrar hesaplandı).Ex olan hastaların %26.8'i Child C, %44.4'ü Child B saptanmıştır (Bu grupta Child C olup bir sebeple takipten çıkan terminal dönem hastalar yer almamaktadır). Mortalite ile CTP evresinin yüksek olması arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.001). Hepatosellüler karsinoma tanısı alan hastaların 47'si takip sırasında nüks, karaciğer yetmezliği, koma gibi nedenlerle kaybedilmiştir. Ex olan hastaların ise ortalama takip süreleri 8,48 ay olarak saptanmıştır.Sonuç: HSK erkeklerde daha sık görülmektedir. HSK'nın görülme sıklığı 60-65 yaş grubu olarak saptanmıştır.HSK etiyolojisinde viral hepatitler diğer hastalıklardan daha fazla saptanırken bu grupta da HBV enfeksiyonunun 1. sırayı aldığı görülmektedir. Cinsiyet ve etiyolojiyi değerlendirdiğimizde kadınlarda HSK zemininde HCV varlığı anlamlı saptanırken erkeklerde ise bu durum HBV lehine bulunmuştur.Bilinen KKH olan hastaların HSK tanısı alana kadar geçen süre 72.25 ay olarak saptanmıştır. Ex olan hasta grubunda ortalama yaşam süresi 8.48 ay olarak saptanmıştır.AFP düzeyi ve prognoz ilişkili bulunmuştur. Yine AFP düzeyi ile tümör sayısıda ilişkilidir.MELD skoru ile prognoz arasında, CTP sınıflaması ile prognoz arasında ve BCLC evrelemesi ile prognoz arasında anlamlı ilişki mevcuttur.

Abstract:
Introduction and Objective: Our aim in this study is to determine the etiologies and characteristics of the patients who were first admitted to the Ege University Department of Gastroentereology between January 2006-January 2012 or diagnosed with HSK under our control, and to share our study findings.Material and Method: 357 patients who were first admitted to the Ege University Medical Faculty Hospital (EUTFH) Department of Gastroentereology between January 2006-January 2012 or diagnosed with HSK under our control were examined.All patients included in the study were recorded for their age, gender, first admission dates due to HSK, diagnosis dates and last control dates. In their family history examination, the etiology, malignancy and the existence of diabetes mellitus (DM) were determined if there was a development of liver cirrhosis.Upper Abdominal Ultrasonography for the liver, Portosplenic Color Doppler Ultrasonography, three-phase computerized tomography for liver and Upper Abdominal Magnetic Resonance Imaging were radiologically examined for all of the patients. According to these results, the determination for acide, splenomegaly, portal hipertension, tumor size and whether there was an invasion of tumor to the surrounding tissues and vascular structures.Child-Turcotte-Pugh classification, MELD score, Clip score and BCLC stages of the patients diagnosed with cirrhosis were calculated and their HSK stages were determined this way. As a result of these findings, treatment methods were evaluated.The last admittance date of the patients were determined and their survival expectations were calculated accordingly.Statistical analyses were made with the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) program version 16.0. The relationship between clinical data and etiology was calculated with the Kaplan-Meier method, Fisher?s Exact Test and Chi-Square tests.Findings: %82 of the patients with HSK diagnoses included in the study were male and %17.9 of them were female and a statistically significant difference was found between genders (p<0.001). Mean age of men was calculated as 61.73 (SD:10.173), mean age of women was calculated as 62.71 (SD:11.335) and it was calculated as 61.90 (SD:10.379) for both. A statistically significant difference was not found among genders in the aspect of mean age.In %58 of the patients HSK developed in the basis of HBV. %62.4 of this patient group were male and %37.9 of them were female. A statistically significant difference was found among genders (p<0.001). HCV was observed in %22.2 of the total patients. %18.4 of men and %39.7 of women had HCV. HCV infection rate was found to be higher in the aspect of HSK etiology in a statistically significant way in women (p<0.001).While 175 of the patients (%54) had a pre-existing chronical liver disease (KKH) before the HDK diagnosis, 149 patients (%46) had no KKH history and they were diagnosed with HSK in their first admittance. Average time between the KKH diagnosis and the HSK diagnosis is 72.25 months.Serum alpha-fetoprotein (AFP) levels were found <20 ng/ml in 137 patients with HSK diagnoses (%42.3), between 20-200 ng/ml in 63 of them (%19.4) and between 201-399 ng/ml in 25 of them (%7.7). AFP level was determined ? 400 ng/ml in 99 patients (%30.6). When the relationship between the AFP level and the prognosis is examined; among patients with AFP <20; %10.2 of them were dead and among patient with AFP ? 400 ng/ml; %20.2 of them were dead. A statistically significant difference was found between these two groups (p<0.05). Moreover, it was also determined that the mortality rate increased with the increase of the AFP level. When the number of tumors and the AFP value were compared, the AFP was determined as 30.50 in the patients with one tumor and it was determined as 138.00 in the patients with multiple tumors and a statistically significant difference was found between these two values (p<0.005).When we evaluated the patients according to the MELD scoring, again a statistically significant difference was found between this and the prognosis (p<0.001).Among 324 patients, resection was used on 16 (%4.9), RFA was used on 52 (%16), alcohol injection was used on 14 (%4.3), chemoembolization (TAE/TACE) was used on 136 (%42) and systemic chemotheraphy was used on 37 (%11.7) patients (Here 1 patient may have more than one treatment method, this group was recalculated with the patients who had relapse after the transplantation).%26.8 of the patients had Child C and %44.4 of them had Child B (In this group, the terminal patients who had previously Child C but then excluded from the follow up for some reason were not included). A statistically significant relationship was found between mortality and CTP stage being high (p<0.001). 47 of the patients diagnosed with hepatocellular carcinoma were lost due to reasons such as relapse, liver failure and coma. Mean follow up time of the patients who died was calculated as 8.48 months.Conclusion: HSK is more common among men. Incidance of HSK is the highest among the 60-65 age group.Viral hepatitis is more commonly detected in the HSK etiology and HBV infection also takes the 1st spot in this group. When we evaluate this according to the gender and the etiology, HCV detection in the basis of HSK was found to be higher in a statistically significant way in women and this was the same but in the basis of HBV in men.The average time till the HSK diagnosis among patients with pre-existing KKH was determined as 72.25 months. Average life time of the patients who died was calculated as 8.48 months.A relationship was found between the AFP level and the prognosis. In addition, AFP level and the number of tumors was also found to be related.A statistically significant relationship exists between MELD score and the prognosis, CTP classification and the prognosis and BCLC stage and the prognosis.