Üç boyutlu tekstillerde malzeme ve mekan ilişkisi
Correlation between materials and spaces in three dimensional textiles
Yazar: ESAT DESTANOĞLU
Danışman: PROF. GÜNAY ATALAYER
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Tekstilin temeli olan plastik yapıdaki liflerin, birbiri ile kesişmesi ile oluşan dokuma; eni, boyu ve derinliği olan üç boyutlu bir yapıdır. "Üç Boyutlu Tekstillerde Malzeme ve Mekan İlişkisi" adlı tez çalışmasında amaç; liflerin mikro ölçekteki plastik yapısı, dokuma, örme, dikiş, baskı, nakış, düğüm, bağlama gibi tekstil teknikleri ile elde edilen üç boyutlu rölyef etkiler yanında, farklı malzemeler ve tekniklerle yapılan daha büyük boyuttaki, içine girilen, etrafında gezilebilen, heykelsi üç boyutlu tekstillerin incelenmesidir. Tekstilde üç boyutu elde etmek için kullanılan teknikler, malzemeler, üç boyutlu tekstillerin bu malzemeler ve mekanlarla ilişkisi, etkileşimi ve bazı durumlarda mekanın kendisi olduğu görülmektedir.
Endüstri devrimi, teknoloji, geliştirilen yeni nesil lifler gibi etkiler, tekstilin özelliklerini geliştirmiş ve tanımını genişletmiştir. Tekstilin sürekli gelişen bu plastik ve yapısal olanakları, 20. yüzyılda hızla  değişen sanat akımları ile birleşmiştir. Sanat disiplinleri arasındaki sınırların kalkması, Çağdaş sanatla gelen bağımsız ve özgürlükçü ifade tarzı, sanat ve zanaat işbirliğini savunan Bauhaus gibi kurumlar, uluslararası sanat organizasyonları, 1. Lozan bienalindeki  Abakanowitzch'in üç boyutlu devasa tekstil heykelleri gibi etkenler ile tekstil, diğer sanat disiplinlerinde kullanılan bir malzeme,bir araç olmuş, başlı başına zengin bir ifade dili oluşturmuştur. 20. yüzyıla kadar, zanaat, dekoratif ve süslemeci sanat, el sanatları gibi isimlerle adlandırılan tekstil, artık lif sanatı, serbest tekstiller, tekstil sanatları gibi isimlerle, sanat olarak kabul görmeye başlamıştır.  
"Üç Boyutlu Tekstillerde Malzeme ve Mekan İlişkisi" adlı tez çalışması, üç bölümden oluşmaktadır. Tezin "Malzeme ve Mekana Genel Bakış" adlı ilk bölümde, malzeme ve mekan konusu daha çok ilgili olduğu alanlar olan, mühendislik, malzeme bilimi ve mimari gibi genel ve endüstriyel anlamlarında açıklanmıştır. Bu bölümde, malzeme ve mekan tanımlanırken,  somut anlamları yanında, felsefi ve sanatsal anlamlarına da değinilmiştir. Malzeme ve mekan kavramlarının, tarihsel gelişim sürecindeki farklı dönemlerde, farklı şekillerde algılanıp değerlendirildiği gözlenerek anlatılmıştır.
"Tekstilde Malzeme ve Mekan" adlı ikinci bölümde, tekstil, malzeme ve mekan kavramları irdelenirken, özellikle tarihsel süreçteki gelişmelerinde, sosyolojik, kültürel, teknolojik, coğrafi etkileri yanında, insanın duygu, düşünce ve hislerinin de bu gelişmelerle çok yakından bağlantılı olduğu gözlemlenmiştir. Bu çok yönlü etkilerin, yaratıcı çalışmalar yapan sanatçı ve tasarımcıya katkıları açıklanmaya çalışılmıştır. Tekstilin temel malzemesi olan liflerin çeşitleri, yapısı ve nitelikleri incelenip, liflerin tekstil ürününe kattığı teknik ve karakteristik  özelliklerin altı çizilmiştir. Bu bölümde ayrıca, lif özellikleri ve teknolojik imkanların, tekstile, teknik tekstil ve akıllı tekstil özellikleri kazandırdığı ve bu özelliklerin endüstriyel ve sanatsal tekstilde nasıl kullanıldığı anlatılmıştır. Bu tekstillerin özellikle ana konusu mekan olan mimari ile etkileşimi, iç ve dış mekanda kullanım alanları, mekânsal tekstiller ve aslında mekanı oluşturan tekstiller olduğuna değinilmiştir.   
"Tekstilde Üç boyut, Malzeme ve Mekan İlişkisi" başlığı altındaki üçüncü bölümde ise, konuya üç boyut(hacim) olarak yaklaşılmıştır. Bu bölümde, hammadde, lif yapısı ve üretim tekniği olarak üç boyutlu bir nesne olan tekstilin, tekstil malzemesi ve teknikleri yanında, yeniden yorumlanıp, farklı teknik ve malzemelerle yeniden üretilmesi ele alınmış, bu şekilde mikro ölçekte ve büyük ölçekte hacimlendirilerek, bir hacmi çevreleyerek ya da hacmi doldurarak meydana getirdiği üç boyutlu nesnenin, malzeme ve mekan ilişkisi ele alınmıştır. Üç boyutun aslında görsel sanatların tümünde ortak bir amaç olduğu anlatılmış, tekstilin zanaatten, sanata geçme aşamalarına yer verilmiş, ayrıca üç boyutlu, sanatsal ve heykelsi tekstilllere uygun, örnek çalışmalara yer verilmiştir. 
Son olarak, tezin içeriği ve amacına çok uygun gördüğümüz bir proje olan, farklı malzemeler ve farklı mekanları kullanan sanatsal bir yaratıcılık eylemi "Dokumaca" etkinliğinde ki hacimli-heykelsi tekstiller ve bu heykelsi tekstil nesnelerin sergilendiği mekanlar yorumlanmıştır. Deneysel dokumalar kısmında ise, tezin temel dayanağı olarak, sistemli bir yaklaşımla, farklı malzemeler ve örgüler kullanılarak dokunan deneysel dokuma örnekleri, karşılaştırmalı yüzeyler olarak değerlendirilmiş ve yorumlanıp tablolar hazırlanmıştır.

Abstract:
Weaving is a three-dimensional structure with width, length and depth which comprise of intersecting of the fibers of plastic which is basis of textile.
The goals of the ``Correlation Between Materials and Spaces in Three-Dimensional Textiles `` thesis are examining the textile techniques such as weaving, knitting, stitching, printing, embroidery, binding and structure of fiber in micro scale as well as the those in larger scale enough to can be entered, navigable around sculptural like three-dimensional textiles.
In this thesis we will see the following; techniques and materials for acquiring the third dimension, interaction and relationship between these materials and the three-dimensional textiles and in some cases the space itself.

           Industrial revolution, development of technology and newly fabricated fibers have changed and expanded the feature and definition of textile. Ever -developing plastic and structural manners of textile has combined with the fast changing art movements of 20th century. Thanks to disappearing of borders between art disciplines, independent and free expression style that comes with modern art, institutions that defend cooperation between art and artisanship such as Bauhaus and giant three-dimensional textile sculptures of Abakanowitzch at the 1. Lozan Bienal; the textile has became a material, tool for other art disciplines and a rich expression language by itself. 
Textile was mentioned as artisanship, decorative and trimmer art, hand-made art etc. until 20th century. But now it is being accepted under names of such as fiber art, free textiles, textile arts and being considered as an art.
           ``Correlation Between Materials and Spaces in Three-Dimensional Textiles `` thesis comprise of three chapters.  At first chapter, named as "General Looking to Materials and Space", materials and spaces are explained under their general and industrial meanings based on engineering, material science and architecture because these areas are more related to. Philosophical and artistic meanings are given as well as physical meanings in the process of explanation of materials and space. It is observed and explained that concepts of materials and space are perceived and evaluated in different ways in different periods in historical development process.
         In second chapter, named as `` Relation of Material and Space ``, concepts of textile, materials and space are scrutinized and trying to be explained that there are multiple affects such as sociological, cultural, geographical and those affects are closely related to human thoughts, emotions, and senses through in their historical developments process.
Fibers which is main material of textile, are examined by their varieties, structures and traits and their technical and characteristic contribution to textile products. Moreover, features of fibers and technological opportunities giving the textile new definitions like technical textiles and smart textile and how these new definitions are being used in industrial and artistic textile are explained. These textiles' relations with architecture, which is based on space, and usage areas in interior and exterior spaces are mentioned.
     In third chapter, named as ``Third dimension in Textile, Correlation of Material and Space``, topic is discussed in term of third dimension. In this chapter, re-interpretation and production with different techniques and materials of fiber, which is three-dimensional thing with its raw material, structure and production technique, are discussed. In this way correlation between a three-dimension textiles which is created by giving volume to micro-scale and large-scale, surrounding a volume or filling a volume a three-dimension textiles and space is discussed. It is explained that third-dimension is common goal for all the visual arts and phases of textiles becoming art from being artisanship are given. Three-dimensional artistic and sculptural textile works are also given.
      Last of all; Volumed and sculptural like textiles and their spaces from " Dokumaca", a creative artistic project that use different materials and spaces and I deem it as a work much related to goal of my thesis, are interpreted. In the annex of thesis, the surfaces that I made from different materials and knits and experimental weaving works are evaluated.