Okaliptüs (eucalyptus globulus ve eucalyptus camaldulensis DEHNH) bitki türlerinin ın vitro koşullarda klonal çoğaltılması
Clonal reproduction of eucalyptus (eucalyptus globulus and eucalyptus camaldulensis DEHNH) plant species in in vitro conditions
Yazar: AHMET ALTUNKAYNAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MOHSEN MIRZAPOUR
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı / Bitkisel Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Okaliptüs (Eucalyptus globulus ve Eucalyptus camaldulensis DEHNH) ekonomik ve endüstriyel öneme sahip ağaç türleridir. Okaliptüs bal üretiminde nektarı ve poleni için yetiştirilmekte olup, ilaç sanayi, kozmetik ve kağıt sanayinde önemli bir potansiyele sahiptir. Okaliptüs fidelerinin çoğaltılmasında düşük tohum çimlenmesi, çeliklerden zayıf vejetatif çoğalma, uyuşmazlık ve zayıf aşılama önemli sorunlardır. Mikroçoğaltım yöntemi, okaliptüs türlerinin vejetatif çoğaltımı için değerli bir alternatif yöntemdir. Edinen sonuçlare göre E. globulus türünden herhangi bir rejenerasyon elde edilememiş ancak E. camaldulensis türünde başarılı sonuçlar alınmıştır. E. camaldulensis türünün tohumlarının 20 dk. yüzey sterilizasyonu için en iyi dezenfektan %5 Sodyum hipoklorit olmuştur. Sonuçlare göre IBA taşıyan MS ortamın, IBA içermeyen MS ortamına kıyasla bitki büyümesini ve gelişimini daha fazla desteklediği görülmüştür. Bu çalışmada 0.25, 0.75, 1.25 ve 1.75 mg L-1 IBA taşıyan takviye edilmiş olan MS besiyerinde sürgün oluşum oranı, sürgün uzunluğu, sürgün sayısı, kök oluşum, kök sayısı ve kök uzunluğu karşılaştırılmıştır. Eksplant başına maksimum sürgün indüksiyon oranı (%89), her eksplant üzerinde oluşan başına kök sayısı (3.93), her eksplant üzerinde oluşan başına kök uzunluğu (4.12 cm), 1.75 mg L-1 IBA taşıyan MS ortamında not edildi. Her eksplant üzerinde oluşan başına en yüksek 1.33 adet sürgün sayısı, 0,75 mg L-1 IBA taşıyan MS ortamında ve 6.75 cm'lik en uzun sürgünler, 0.25 mg L-1 IBA takviye edilmiş taşıyan MS ortamında kaydedilmiştir. Rejenere edilen sürgünlerin tümü, herhangi bir zorluk çekmeden köklendirilmiştir. Ayrıca, çalışmanın sonuçları, eksplantların morfolojik tepkisi üzerinde IBA dozlarının konsantrasyonunun önemli ve değişik bir etkisi olduğunu göstermiştir. Kontrol muamelesi olarak kullanılan eksplantlarda herhangi bir pozitif gelişme izlenmemiştir. IBA E. camaldulensis türün rejenerasyonunda pozitif bir şekilde tepki vermiştir. Çalışmanın sonuçları bu bitki türünün ticari üretimini pozitif yönde etkileyecektir.

Abstract:
Eucalyptus (Eucalyptus globulus and Eucalyptus camaldulensis DEHNH) is a plant species with economic and industrial importance. Eucalyptus is cultivated for its nectar and pollen in the production of honey, and they have an important potential in the pharmaceutical industry, cosmetics, and paper industries due to their oils. Low seed germination, poor vegetative multiplication from cuttings, incompatibility, and poor setting of grafting are main problems in the multiplication of eucalyptus seedlings. The micropropagation method is a helpful alternative method for the vegetative propagation of eucalyptus species. The results showed, no regeneration from the E. camaldulensis species. The best surface disinfectant for the seeds of E. globulus plant species was 20 minutes treated 5% Sodium hypochlorite. The results concluded that the IBA-containing MS medium promoted plant growth and development more compared to the IBA-free MS medium. In this study, shoot formation, their length, number of developing shoots, root formation, number of developing roots, and their length were compared on MS medium having 0.25, 0.75, 1.25, and 1.75 mg L-1 IBA. The maximum percentage of shoot induction per explant (89%), number of root counts per explant (3.93), and root length per explant (4.12 cm) were noted on MS medium having 1.75 mg L-1 IBA. The highest number of 1.33 shoots per explant was noted on MS medium containing 0.75 mg L-1 IBA. The longest induced shoots of 6.75 cm were counted on MS medium containing 0.25 mg L-1 IBA. All of the regenerated shoots induced roots without any difficulty. Furthermore, the results of the study verified significant and dissimilar influences of the concentration of IBA dose on the morphological response of the explants. No positive improvement was observed in the explants used as control treatment. According to the results obtained, IBA verified existence of a positive response in the regeneration of E. camaldulensis. The study results will have  influence on the commercial production of this plant species.