Yukarı Ceyhan havzasındaki iki farklı balık geçidinin performanslarının biyolojik ve hidrolojik açıdan incelenmesi
Evaluation of the two different type fish passage in river Ceyhan basin in terms of biological and hydrological
Yazar: ORHAN BÜLBÜL
Danışman: PROF. DR. AHMET ALP ; PROF. DR. SERHAT KÜÇÜKALİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışma ile Ceyhan Nehir Havzası'ndaki Dağdelen HES ve Hacınınoğlu HES balık geçitlerinin performansları biyolojik ve hidrolojik açıdan incelenmiştir. 
Dağdelen HES balık geçidinde derinlik 100-110 cm ve su akış hızı ise 1.84 m.s-1 bulunmuştur. Hacınınoğlu HES balık geçidinde ise derinlik 30-40 cm ve akış hızı ise 1.54 m.s-1 tespit edilmiştir. Dağdelen HES balık geçidi standartlara uygun bulunurken, Hacınınoğlu HES balık geçidinin taban yapısı basamak şeklinde olup akışta bir süreksizlik oluşmaktadır. Dolayısıyla hidrolik açıdan Hacınınoğlu HES balık geçidinin balık geçişleri için uygun olmadığı tespit edilmiştir. Dağdelen HES balık geçidinden toplam 2073 adet balık geçmiş olup bunun 911'i Capoeta damascina, 878'i Alburnus adanensis, 125'i Squalius kottelati, 144'ü Garra rufa ve 15'i ise Capoeta erhani türlerinden oluşmaktadır. Hacınınoğlu HES balık geçidinden ise toplam 98 adet balık geçmiş olup bunun 27'si C. damascina, 7'si A. adanensis, 62'si S. kottelati ve 2'si ise C. erhani türlerinden oluşmuştur. Dağdelen HES balık geçidinden balık geçişleri 21 Mayıs'ta başlamış ve Ağustos ayının başına kadar 70 gün sürmüştür. Hacınınoğlu HES balık geçidinde ise balık geçişleri 01 Temmuz'da başlamış 27 gün devam etmiştir. Dağdelen HES balık geçidinden geçen bireylerin total boyları 2.8 ile 49.0 cm arasında değişirken Hacınınoğlu HES balık geçidinden geçen bireylerde total boylar 13.7 ile 41.5 cm arasında değişim göstermiştir. Dağdelen HES balık geçidinde göçün ilk günlerinde erkek bireyleri baskın iken göçün son günlerine doğru ise dişi bireylerin çoğunluğu oluşturduğu belirlenmiştir. 
Sonuç olarak Dağdelen HES balık geçidinin balık geçişleri için uygun olduğu ve toplam 5 adet potamodrom tür tarafından başarılı bir şekilde kullanıldığı tespit edilmiştir. Hacınınoğlu HES balık geçidi ise yapısal olarak uygun olmadığından yeterli miktarda balık geçişine izin vermediği ve revize edilmesi gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the performances of the fish passages in Dağdelen HPP and Hacınınoğlu HPP in River Ceyhan basin were investigated in terms of biological and hydrological aspects. 
The depth and water velocity in the fish passage of Dağdelen HPP were determined as 100-110 cm and 1.84 m.s-1. These parameters were 30-40 cm and 1.54 m.s-1 in the fish passage of Hacınınoğlu HPP. Fish passage of Dağdelen HPP was found suitable according to the standards however fish passage of Hacınınoğlu HPP was not apropriate because the bottom structure of the pools were not suitable and this caused discontinuity in the flow. Therefore, the fish passage of Hacınınoğlu HPP did not allow enough migratory fish to pass.  A total of 2073 migratory fish ascended on the fish passage of Dağdelen HPP and 911 individulas of these fish were Capoeta damascina, 878 Alburnus adanensis, 125 Squalius kottelati, 144 Garra rufa and 15 Capoeta erhani. Totally 98 migratory fish ascended on the fish passage of Hacınınoglu and 27 individuals of these were C. damascina, 7 A. adanensis, 62 S. kottelati and 2 C. erhani. In the fish passage of Dağdelen HPP, fish migration kicked off 21 May and continue 70 days until August. Fish migration in fish passage of Hacınınoglu kicked off 01 July and continue 27 days. Total lengths of the fish ascending on Dağdelen fish passage varied from 2.8 to 49.0 cm, while they varied from 13.7 to 41.5 cm in the fish ascending on Hacınınoglu fish passage. During the first days of the migration, the male individuals dominated but at the end of migration male ratio decreased and females became dominant in the Dağdelen fish passage.
To sum,  Dağdelen fish passage was found suitable for migratory fish and it was used by 5 potamodrom species succesfully. However, Hacınınoğlu fish passage was found unappropriate for fish migration and not enough potamodrom fish species could ascend on this fish passage. So, Hacınınoglu fish passage needs a structural revision to gain efficiency.