Malatya yöresinde kurutmalık kayısı ağaçlarının geleneksel gübrelemelerinde kullanılan klasik gübreler ile yeni nesil azot inhibitörlü (DMPB kaplamalı) gübrelerin bitki gelişimi, verim ve meyve kalitesine etkileri bakımından karşılaştırılması
Comparison of conventional fertilizers and new generation nitrogen inhibitor (DMPB coated) fertilizers used in traditional fertilization of dried apricot trees in Malatya region in terms of their effects on plant growth, yield and fruit quality
Yazar: YADİGAR TOPCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF NİKPEYMA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Malatya yöresinde kurutmalık kayısı ağaçlarının geleneksel gübrelemelerinde kullanılan klasik gübreler ile yeni nesil azot inhibitörlü (DMPB kaplamalı) gübrelerin bitki gelişimi, verim ve meyve kalitesine etkilerinin araştırıldığı bu çalışma 2021-2023 yılları arasında Hacıhaliloğlu kayısı çeşidine ait ağaçlarda gerçekleştirilmiştir. Gübre uygulamaları sonbahar gübrelemesinde klasik gübre olarak DAP (0,654kg/ağaç) + Üre (0,614 kg/ağaç) uygulaması şeklinde, DMPB kaplamalı gübre olarak da ticari Basic 18-18-5 (1,672 kg/ağaç) gübresi olacak şekilde uygulanmıştır. İlkbahar da ise klasik gübrelemede sadece üre (1,739 kg/ağaç) kullanılmış olup, DMPB'li gübre uygulamasında ise ticari N30 (30-0-0) (2,667 kg/ağaç) gübresi kullanılmıştır. Farklı gübre uygulamalarının, kayısı ağaçlarında fenolojik evrelerden çiçeklenme tarihlerine önemli bir etkisinin olmadığı ancak yaprak sararma ve döküm tarihlerine bariz etkisi olduğu belirlenmiştir. Kantitatif ölçümlerde ele alınan ağaç sayısının dolayısıyla da elde edilen verinin az olmasından dolayı istatistiki analizlerde bazı değerlerin birbirinden tam olarak ayrılamadığı görülmüştür. Ancak sonuçlar arasındaki farklılıkları uygulamaların aldıkları değerlere göre ele aldığımızda, ilk yıl ölçümü ile en son yıl ölçümü arasındaki gövde çapı farkı en yüksek sırasıyla DMPB (7.92±1.59 cm) ile klasik gübrelemede (6.58±1.07 m), taç izdüşümü farkı en yüksek sırasıyla klasik gübreleme (1.22±0.23 m) ile DMPB'li gübre (1.06±0.48 m), taç alanı farkı en yüksek klasik gübreleme (11.40±2.05 m2) ile DMPB'li gübre (10.56±4.71 m2), sürgün sayısı yıllar ortalaması en çok DMPB'li gübre (100.77±14.09 adet) ile klasik gübre (88.72±11.98 adet), sürgün boyu yıllar ortalaması en fazla DMPB'li gübre (27.50±3.13 cm) ile klasik gübre (24.58±0.80 cm) ve yaprak alanı değerleri yıllar ortalaması olarak da DMPB'li gübre (36.29±1.7 cm2) ile klasik gübre (33.76±2.28 cm2) sonuçlarını vermiştir. Kontrol grubu tüm uygulamalarda geride kalan grup olmuştur. DMPB ve klasik gübre uygulamalarının kontrol grubuna kıyasla daha yüksek klorofil içeriğini teşvik ettiği görülmüştür. En yüksek verim miktarı yıllar ortalamasına göre DMPB (43.25 kg) uygulaması yapılan ağaçlarda tespit edilmiştir. Bunu sırası ile klasik gübreleme (32.5 kg) ve kontrol grubu (12.04 kg) takip etmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde verim miktarı, yaprak alanı ve klorofil (a, b, a+b) içeriklerinde DMPB'li gübre uygulamasının diğer uygulamalara göre daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak DMPB'li gübre uygulamasının etkinliği, uygulanabilirliği ve avantajları bu çalışma ile ortaya konulmuş olup, uygulamanın farklı bölgelerde ve farklı meyve türlerinde etkinliği ve uygulanabilirliğinin araştırılması önem arz etmektedir. Bu çalışma özgün nitelikte olmasından dolayı benzer konularda çalışacak araştırmacılara ışık tutacaktır.

Abstract:
This study, which investigated the effects of conventional fertilizers used in traditional fertilization of dried apricot trees in Malatya region and new generation nitrogen inhibitor (DMPB-coated) fertilizers on plant growth, yield and fruit quality, was carried out on trees of Hacıhaliloğlu apricot variety between 2021-2023. Fertilizer applications were applied as DAP (0.654 kg/tree) + Urea (0.614 kg/tree) as conventional fertilizer and commercial Basic 18-18-5 (1.672 kg/tree) as DMPB coated fertilizer in autumn fertilization. In spring, only urea (1,739 kg/tree) was used in conventional fertilization and commercial N30 (30-0-0) fertilizer (2,667 kg/tree) was used in DMPB fertilizer application. It was determined that different fertilizer applications had no significant effect on flowering dates among phenological stages in apricot trees, but had a significant effect on leaf yellowing and fall dates. In the quantitative measurements, it was observed that some values could not be completely separated from each other in the statistical analyses due to the small number of trees and therefore the small amount of data obtained. However, when we consider the differences between the results according to the values taken by the treatments, the difference in stem diameter between the first year measurement and the last year measurement was the highest in DMPB (7.92±1.59 cm) and conventional fertilization (6.58±1.07 m), the difference in crown projection was the highest in conventional fertilization (1.22±0.23 m) and DMPB fertilizer (1.06±0.48 m), the difference in crown area was the highest in conventional fertilization (11. 40±2.05 m2) and DMPB fertilizer (10.56±4.71 m2), number of shoots between DMPB fertilizer (100.77±14.09 pcs) and conventional fertilizer (88.72±11.98 pcs), shoot length between DMPB fertilizer (27. 50±3.13 cm) and classical fertilizer (24.58±0.80 cm), and leaf area values of DMPB fertilizer (36.29±1.7 cm2) and classical fertilizer (33.76±2.28 cm2). The control group was the lagging group in all treatments. It was observed that DMPB and conventional fertilizer applications promoted higher chlorophyll content compared to the control group. The highest yield was found in DMPB (43.25 kg) treated trees according to the average of the years. This was followed by conventional fertilization (32.5 kg) and control group (12.04 kg). As a result of the findings, it was determined that DMPB fertilizer application was more effective than the other treatments in yield amount, leaf area and chlorophyll (a, b, a+b) contents. In conclusion, the effectiveness, applicability and advantages of DMPB fertilizer application have been revealed in this study and it is important to investigate the effectiveness and applicability of the application in different regions and different fruit species. Since this study is original, it will shed light on researchers who will work on similar issues.