Türkiye elektrik piyasasında türev araçların kullanımı ve türev ürün sözleşmelerinin fiyatlanmasına ilişkin bir uygulama
Using of derivative instruments in Turkish electricity market and an application on the pricing of derivative contracts
Yazar: RECEP ALÇEP
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR TUNA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Teknoloji ve Sanayi İktisadı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy ; Maliye = Finance
Dizin: Elektrik piyasası = Electric market ; Fiyatlandırma = Pricing ; Opsiyon = Option ; Risk yönetimi = Risk management ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Vadeli işlem sözleşmeleri = Future contracts

Özet:
Teknolojinin gelişmesi elektriğe olan ihtiyacı her geçen gün arttırmaktadır. Artan elektrik tüketimi beraberinde elektrik kurulu gücünde artışları gerekli kılmaktadır. Elektrik depolanamadığından ötürü anlık arz ve talep eğrileri dengede olmak zorundadır. Elektrik, talebi yüksek olan ve üretildiği gibi tüketilmesi gereken bir üründür. Elektrik piyasaların serbestleşme adımlarıyla birlikte elektrik fiyatları piyasa ortamında oluşmaya başlamıştır. Üretim ve tüketiminde, kısa süreler içerisinde oluşan yüksek farklılıklar elektrik fiyatlarındaki volatiliteyi direkt olarak etkilemektedir. Elektrik fiyatlarının dengeli bir şekilde oluşması içinde üretim ve tüketimin gün öncesinden birbirini dengeleyecek şekilde planlanması gerekmektedir. Elektrikte oluşan bu volatilite piyasadaki riski attırmaktadır. Bu tezin amacı oluşan fiyat riskine karşı türev ürün kullanımını incelemektedir. Araştırmanın ilk bölümünde elektrik piyasa yapıları incelenmiştir. Piyasada oyuncular açıklanmış olup, dünyadaki elektrik piyasaları üzerinden örnekler verilmiştir. İkinci bölümde ise Türkiye'deki elektrik piyasasının mevcut yapısı incelenmiştir. Mevcut piyasa yapılarının yanında fiyat oluşumunu etkileyen faktörlerden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise elektrik piyasasındaki risk türleri ve kullanılan türev ürünler açıklanmıştır. Son bölümde ise türev ürün olarak opsiyon sözleşmesinin fiyatlanmasına ilişkin bir uygulama yapılmıştır. Opsiyon fiyatlama uygulamasında Black&Scholes metodu kullanılmıştır.

Abstract:
Technological development increases the need for electricity day by day. Electricity consumption increases in installed power capacity. Because electricity cannot be stored, instantaneous power supply and power demand curves must be in balance. With the liberalization of the power markets, power prices started to occur in the market environment. In addition, electricity is a product that have high demand and should be consumed as soon as produced. Changes in amount of generation and consumption directly affect the volatility in electricity prices. In order for power prices to be formed in a balanced way, generation and consumption should be planned that balances each other. This volatility in power prices increases the risk in the market. The purpose of this thesis is to analyze the use of derivatives against the price risk. The players in the market have been explained and examples are given from power markets in the world. In the second part the structure of the Turkish electricity market explained. Besides, market component that affecting price formation were mentioned. In the third part, the types of risks in the electricity market and the using of derivatives in power market are explained. In the last part, an application has been made that pricing of option contract. Black & Scholes method is used in option pricing application.