Bazı iç mekan süs bitkilerinin ın vıtro sürgün gelişiminde bitki ekstraktları ile büyüme düzenleyicilerinin etkilerinin belirlenmesi
Effects of plant extracts and growth regulators on in vitro shoot regeneration of some indoor plant species
Yazar: ÖZGÜL ÖZSEMERCİ
Danışman: PROF. DR. UĞUR ŞİRİN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Phalaenopsis sp. gösterişli, renkli, iri çiçekleri ile dikkat çekmesine karşın tohum eldesinin güç ve çimlenmesi için özel koşullar istemesi nedeni ile istenilen başarı kalisik üretimde sağlanamamaktadır. Peperomia obtusifolia L. ve Spathiphyllum sp. türlerin de ise özellikle seri, toplu miktarlarda üretim istendiğinde gerek tohumla, gerek vegetatif üretimde homojenite sağlanamaması nedenleri ile sorunlar yaşanmaktadır. Bu nedenle bu türlerin ticari üretiminde in vitro üretim ön plana çıkmaktadır. In vitro üretimde yoğun kimayasal kullanılması nedeni ile amliyetler yüksek olmaktadır. Bu nedenle yogğun kimyasal madde kullanımını azaltmak amacı ile bitki esktratklarının rejenerasyon üzerine etkilerinin irdelenmesi hedeflenmektedir. Bu araştırmada 6-benzilaminopurin ve thidiazuron maddelerinin yeni büyüme düzenleyeci türevlerinden salisilik asit ve nano titanyum dioksit ile muz ve hindistan cevizi meyve eksraktlarının in vitro kültürde rejenerasyon ve sürgün gelişmi üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Yöntem: Çalışmada türlere göre değişmek üzere; yaprak ayası, yaprak sapı, boğum içeren çiçek sapı, ,rizom parçası eksplant olarak kullanılmıştır. Murashige ve Skoog (1/2 MS) ortamına TDZ (3 mg/l ), BAP (2 mg/l), indol butirik asit NAA (1mg/l), SA (1mM), Nano TiO2 (30 mg/l), muz püresi ekstraktı (%10 h/h), hindistan cevizi ekstraktı (%10 h/h), aktif kömür (1 gr) ilave edilerek 12 farklı kültür besin ortam kombinasyonu hazırlanmış ve eksplantlar kültüre alınmıştır. Kültüre alınan eksplantlar 8-12 hafta süreyle 14/10 aydınlık/karanlık, 24+2°C sıcaklık koşullarında inkübasyona tabii tutulmuştur.
Bulgular: Phalaenopsis sp. türünde eksplantların kültüre alındığı uygulamalar arasında eksplant başına sürgün sayısı açısından farklılık gerçekleşmezken sürgün sayıları uygulamalara göre 1- 1,22 adet/eksplant arasında değişmiştir. Peperomia sp. türünde en fazla sürgün oluşumu 6,23 adet/eksplant ile O6 uygulamasından, Spathiphyllum sp.'de ise 8 adet/eksplant ile O1 kültür ortamı uygulamasından elde edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Hindistan cevizi ekstraktı, in vitro, Muz ekstraktı, Peperomia sp., Phalaenopsis sp., rejenerasyonSpathiphyllum sp.

Abstract:
Objective: Phalaenopsis sp. attracts attention with its showy, colorful, and large flowers; however, the desired success in calyx production is challenging due to the difficulty in obtaining seeds and the need for special conditions for germination. In species like Peperomia obtusifolia L. and Spathiphyllum sp., problems arise from the inability to achieve homogeneity in both seed and vegetative production, especially when mass production is required. Therefore, in vitro production becomes prominent in the commercial production of these species. Due to the intense use of chemicals in in vitro production, costs are high. This study aims to examine the effects of plant extracts on regeneration to reduce the use of intensive chemicals. Specifically, the study will investigate the effects of salicylic acid and nano titanium dioxide, which are new growth regulator derivatives of 6-benzylaminopurine and thidiazuron substances, as well as banana and coconut fruit extracts, on regeneration and shoot development in in vitro culture.
Material and Method: In the study, depending on the species, leaf blade, petiole, flower stalk containing nodes, and rhizome parts were used as explants. Murashige and Skoog (1/2 MS) medium was supplemented with TDZ (3 mg/L), BAP (2 mg/L), indole butyric acid NAA (1 mg/L), SA (1 mM), and Nano TiO2 (30 mg/L). Twelve different culture nutrient media combinations were prepared by adding banana puree extract (10% v/v), coconut extract (10% v/v), and activated charcoal (1 g), and the explants were cultured. Cultured explants were incubated for 8-12 weeks under 14/10 light/dark conditions at a temperature of 24 ± 2°C.
Results: For Phalaenopsis sp., there was no significant difference in the number of shoots per explant among the different applications, with the number of shoots ranging between 1 and 1.22 units per explant. In Peperomia sp., the highest shoot formation was obtained from the O6 application, with 6.23 units per explant. In Spathiphyllum sp., the highest shoot formation was achieved with the O1 culture medium application, resulting in 8 units per explant.

Key Words: Banana extract, Coconut extract, In vitro, Peperomia sp., Phalaenopsis sp., RegenerationSpathiphyllum sp.