Ergene havzasında yüzeysel su kirlenmesinin çevre bilgi sistemi yardımıyla izlenmesi ve kontrol yöntemlerinin geliştirilmesi
Monitoring of surfacial water pollution by means of the environmental information system and improvement of the control methods
Yazar: ŞEYMA ORDU SAĞLAM
Danışman: PROF.DR. AHMET DEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 2005
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
ÖZETGünümüzde su kaynakları ile ilgili sorunların bölgesel, hatta havza bazında yapılacakçalışmalarla ele alınması zorunlu hale gelmiştir. Yapılmakta olan tez çalışmasında ErgeneHavzası için kısıtlayıcı faktörün su kalitesi olduğu göz önüne alınarak, mevcut suyunkalitesinin yıllara göre değişiminin incelenmesi gerekli görülmüş ve seçilen bir yazılım paketi(Map Info) kullanılarak su kalitesi sınıflarının belirlenmesi amaçlanmıştır.Ergene Havzası, Trakya'nın en önemli tarım alanlarına ve buna ek olarak büyük bir endüstrigücüne sahiptir. Havzanın en önemli geçim kaynağı tarımsal etkinliklerdir. Bu yüzdentarımsal su temini, yararlı kullanımlar sıralamasında birinci sırayı almaktadır. Endüstriyelamaçlı su kullanımı endüstrilerin proses suyu, kazan suyu, soğutma suyu gibi çeşitli sugereksinimlerini karşılamaktadır. Havzadaki endüstrilerin arıtılmış veya arıtılmamış atıksularınoktasal kaynak halinde nehre verilmektedir. Ayrıca tarım alanlarından oluşan atıksular vehavza sınırları içinde yer alan irili ufaklı yerleşim merkezlerinin evsel atıksuları da doğrudanveya dolaylı olarak Ergene nehrine deşarj edilmektedir.Konusu çevre bilgileri olan coğrafi bilgi sistemi türüne çevre bilgi sistemi denir. Çevre bilgisistemi, çevrenin fiziksel, kimyasal veya biyolojik yapısını ve bunların çevreye olan etkileriniirdeleyen bir bilgi sistemidir. Örneğin, hava kirliliği, bitki örtüsü, kıyı kirlenmesi, doğalkaynaklar, jeolojik ve ekolojik yapıların coğrafik bölgelere göre dağılım ve değişimleri ileilgili her türlü veri/bilgilerin işlenerek çevreye yönelik analizlerin yapılması, çevre yönetimive denetimi çevresel bilgi sistemlerinin temel işlevleri arasındadır.Ergene Havzası Çevre Bilgi Sistemi oluşturma çalışmasının uygulama aşamasında, ekranharitası üzerinde tasarlanan çeşitli sorgulama ve analizler yapılarak sistemin beklentilerikarşılayıp karşılamadığı kontrol edilmiştir.Oluşturulan çevre bilgi sistemi hava kirletici unsurların eklenmesi ile daha geniş bir ÇevreBilgi Sistemi için altlık olabilecek yapıdadır.Anahtar kelimelerErgene Havzası, çevre bilgi sistemi, yüzeysel su kirliliği, MapInfoVIII

Abstract:
ABSTRACTToday, it has become necessary to deal with the water resources problems by studies onregional basis or even on the basis of river basin. In this thesis, considering the water qualityas a limiting factor for the Ergene Basin, it was decided that an analysis of the variation ofwater quality with respect to years is necessary, and therefore, the identification of waterquality classes was aimed at using a software package program (MapInfo).Ergene Basin has the most important agricultural areas of Turkey and also a significantindustrial power. The most important livelihood resource of the basin is agricultural activities.Therefore, providing agricultural water takes first place in beneficial uses priorities. Theindustrial water used supplies the water requirements such as process water, boiler water andcooling water. The purified and unpurified disposal water of industries in the basin isdischarged into the river as a point source. In addition, the disposal waters from agriculturalareas and the disposal waters of villages, small towns and districts in this basin are directly orindirectly discharged into the Ergene River.The type of geographical information system dealing with environmental information is calledenvironmental information system. Environmental information system analyzes the physical,chemical and biological structure of environment and their effects on the environment.Performing analyses for environment, for example, by processing of all kinds of data andinformation about the distribution and variation of air pollution, plant cover, coast pollution,natural resources, geological and ecological structures with respect to geographical regions,environmental management and control are among the basic processes of environmentalinformation systems.During the Ergene Basin Environmental Information System formation work, various queriesand analyses planned on screen map were performed to check if the system meets theexpectations.The environmental information system developed can be a background to future work on alarger environmental information system by adding air pollutant elements.KeywordsErgene Basin, environmental information system, surface water pollution, MapInfoVIII