Maurice Merleau-Ponty: İnsan-dünya ilişkisinde algı sorunu
Maurice Merleau-Ponty: The problem of perception in the human-world relationship
Yazar: SEVDA CAN
Danışman: PROF. DR. ALİ OSMAN GÜNDOĞAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Algı = Perception ; Algı fenomenolojisi = Phenomenology of perception ; Beden = Body ; Bedenlenme = Embodiment ; Dünya = World ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Merleau-Ponty, Maurice = Merleau-Ponty, Maurice ; İnsan = Human ; İnsan-dünya ilişkisi = Human-world relationship

Özet:
Felsefe tarihinde insan-dünya ilişkisi çeşitli biçimlerde işlenmiştir. Bu ilişki kimi zaman insan ile insanı çevreleyen dış dünyanın keskin hatlarla birbirinden ayrı olduğu düşüncesinden hareketle açıklanır. Kimi zaman bu ilişki keskin hatlarla değil sınırların iç içe geçmiş olduğu daha bütünsel bir bakışla betimlenir. İnsanın 'mutlak bir bilinç' varlığı olarak anlaşılması onu dış dünyadan soyutlar ve dünyanın insan bilincinin bir nesnesi haline gelme tehlikesine yol açar. Öte yandan bu ilişkiyi tersine çevirmek, bilinçli bir varlık olan insanı dünyadaki herhangi bir nesne gibi görme ve bilinci şeyleştirme tehlikesi taşır. Merleau-Ponty, insan-dünya ilişkisinde ortaya çıkan problemlerin en önemli nedeninin insan bilinci ile ilgili yanlış düşüncelerden kaynaklandığını öne sürer. Merleau-Ponty'ye göre bilinç ile ilgili yanlış düşüncelerin temsilcileri, başta klasik felsefi anlayış olmak üzere, doğa bilimlerinin kendisinden hareket ettiği Empirizm ve Entelektüalizmdir. Bu nedenle Merleau-Ponty, insanın bir bilinç varlığı olarak düşünen yanı ile beden varlığı olması bakımından somut yanının uzlaşı içerisinde düşünülebilmesini mümkün kılan fenomenolojiden beslenir. Bu sayede duyum-algı, bilinç-beden, özne-nesne, insan-dünya, görünen şey ile düşünülen şey gibi ikiliklerin arasındaki epistemolojik ve ontolojik mesafeyi ortadan kaldırmanın olanaklı koşulları yaratılabilir. Merleau-Ponty bu mesafeleri aşabilmek için 'algı'yı işaret eder. Çünkü ona göre algı, özne-nesne arasında gerçekleşen bilinç etkinliklerin temelini oluşturur. Bu nedenle algıyı doğru anlamak, insan-dünya ilişkisini anlama konusunda da bize kılavuzluk edecek olan en merkezi konudur.

Abstract:
In the history of philosophy, the human-world relationship has been handled in various ways. This relationship is sometimes explained on the basis of the idea that human and the outer world surrounding them are sharply separated from each other. Sometimes this relationship is described not with sharp lines, but with a more holistic view where the boundaries are intertwined. Understanding human as a being of 'absolute consciousness' isolates them from the outside world and leads to the danger of the world becoming an object of human consciousness. On the other hand, reversing this relationship carries the danger of seeing the human being, who is a conscious being, as any other object in the world and reifying consciousness. Merleau-Ponty argues that the most important reason for the problems that arise in the human-world relationship is due to wrong ideas about human consciousness. According to Merleau-Ponty, the representatives of false ideas about consciousness are Empiricism and Intellectualism, from which natural sciences, especially classical philosophical understanding, are based. For this reason, Merleau-Ponty uses phenomenology, which makes it possible to think in reconciliation of the thinking side of human as a being of consciousness and his concrete side in terms of being a body being. In this way, possible conditions for eliminating the epistemological and ontological distance between dualities such as sensation-perception, consciousness-body, subject-object, human-world, visible and thought can be created. Merleau-Ponty points to 'perception' to overcome these distances. Because, according to him, perception forms the basis of conscious activities that take place between the subject and the object. Therefore, understanding perception correctly is the most central issue that will guide us in understanding the human-world relationship.