Kilit denetim konularının bağımsız denetçi raporunda bildirilmesi: BIST 100'de işlem gören işletmelerin 2019-2020 yılları bağımsız denetçi raporlarının karşılaştırılması
Communicating key audit matters in the independent auditor's report: Comparison of independent auditor's reports for years of 2019-2020 of the businesses listed on BIST 100
Yazar: ZOVGAN SHAMKHALOV
Danışman: DOÇ. DR. TANSEL ÇETİNOĞLU
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Denetim = Control ; Denetim raporları = Audit reports ; Denetçiler = Controller ; Hisse senetleri = Stocks ; Kilit denetim konuları = Key audit matters ; Raporlar = Reports

Özet:
Son yıllarda küresel ekonomide yaşanan finansal krizler ve işletme skandalları sebebiyle denetçiler ile denetim raporu kullanıcıları arasında bağımsız denetimden beklenti farklılığı ortaya çıkmıştır. Yaşanan finansal kriz ve skandallar nedeniyle bağımsız denetime duyulan güven sarsılmış ve finansal bilgi kullanıcılarının şirketler ile ilgili daha açıklayıcı, detaylı ve güvenilir bilgi talep etmelerine neden olmuştur. Bağımsız denetim faaliyetlerinin güvenilirliğini arttırmak ve kaybedilen güvenin yeniden kazanılması amacıyla uluslararası düzeyde birçok çalışma yapılmıştır. Yürütülen denetime ilişkin daha fazla şeffaflık sağlamak ve bağımsız denetim raporlarının bilgi kullanıcıları ile iletişim değerini artırmak amacıyla PCAOB ve IAASB ''Denetçi Raporu Projesi''ni 2011 yılında başlatmıştır. Bu çalışma sonucunda, 2015 yılında "Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi" adıyla yeni bir standart yayımlamıştır. Ülkemizde ise Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu bu standardı esas alarak 9 Mart 2017 tarihinde BDS 701'i yayımlamıştır.
Bu araştırmanın amacı, 2019-2020 yılları arasında BIST 100 endeksinde işlem gören şirketlerin, şeffaflığı ve kaliteyi sağlamak için bağımsız denetim raporlarında hangi kilit denetim konularını daha önem arz eden konu olarak düşündüklerinin belirlenmesine yönelik içerik analizi yapmaktır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre 2019 yılında şirketlerin %75'i, 2020 yılında ise %79'u ''Dört Büyük Denetim Şirketi'' tarafından denetlenmiştir. 2019 yılında 100 denetçi raporundan %89'u ''olumlu görüş'', %11'i ''sınırlı olumlu görüş'' bildirirken, 2020 yılında 100 denetçi raporundan %87'sinin ''olumlu görüş'', %13'ünün ''sınırlı olumlu görüş'' bildirdiği tespit edilmiştir. 2019-2020 yıllarında sayısal bazda en çok şirketin bulunduğu sektörlerin sırasıyla imalat ve mali kuruluşlar olduğu, en çok bildirilen kilit denetim konularının da sırasıyla hasılat, maddi ve maddi olmayan duran varlıklar, ticari ve finansal alacaklar, TFRS 16 kiralamalar standardı ve şerefiye olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bağımsız Denetim, Kilit Denetim Konuları, BDS 701, BIST 100

Abstract:
In recent years, due to the financial crises and business scandals in the global economy, there has been a difference in expectations from independent auditing between auditors and audit report users. Due to the financial crisis and scandals, the confidence in independent auditing has been shaken, causing financial information users to demand more descriptive, detailed, and reliable information about companies. Many studies have been carried out at the international level to increase the reliability of independent audit activities and to regain lost trust. PCAOB and IAASB initiated the "Auditor Report Project" in 2011 to provide more transparency regarding the audit conducted and to increase the communication value of independent audit reports with information users. As a result of this study, a new standard was published in 2015 called ''Communicating Key Audit Matters in the Independent Auditor's Report''. In our country, the Public Oversight Accounting and Auditing Standards Authority published BDS 701 on March 9, 2017, based on this standard.
The purpose of this research is to conduct a content analysis to determine which key audit matters are considered more important in the independent audit reports of companies traded in the BIST 100 index between 2019-2020 to ensure transparency and quality. According to the results obtained from the research, 75% of the companies in 2019 and 79% in 2020 were audited by the "Big Four ". In 2019, 89% of 100 auditors' reports reported "unmodified opinion", 11% reported " qualified opinion", while in 2020, 87% of 100 auditors' reports reported " unmodified opinion " and 13% reported " qualified opinion ".It has been determined that the sectors with the highest number of companies in 2019-2020 are manufacturing and financial institutions, respectively, and the most reported key audit matters are revenue, tangible and intangible assets, trade and financial receivables, TFRS 16 leases standard and goodwill, respectively.
Keywords: Independent Audit, Key Audit Matters, BDS 701, BIST 100