Arap dünyasında modern dilbilim çalışmaları
Modern linguistic studies in Arab world's
Yazar: BAHAR ARIKAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER İSHAKOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Araplar = Arabs ; Arapça = Arabic ; Biçimbilim = Morphology ; Dil bilimciler = Linguists ; Dilbilim = Linguistics ; Köken bilim = Etymology ; Ses bilim = Phonology ; Söz dizim = Syntax ; Sözlükbilim = Lexicology

Özet:
XIX. yüzyıla kadar dil incelemeleri büyük ölçüde felsefe ve yazın çalışmaları içerisinde yürütülmüş ve dil bu alanların anlaşılmasına yarayan bir araç olarak kabul edilmiştir. XX. yüzyıla geldiğimizde İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure'ün "kendi başına ve yalnız kendisi için dili incelemek" görüşünün hâkim olmasıyla birlikte dilbilimin sınırları belirlenmiş ve dilbilim bağımsız bir bilim dalı haline gelmiştir. 
Çalışmamızda Batıdaki dilbilim üzerine yapılan açılımların Arap dili ve dilbilimcileri üzerindeki yansımaları irdelenmektedir.
Modern dilbilim düşüncesinin Arap dünyasına tam olarak ne zaman girmeye başladığını belirlemek zordur. Arap dünyasının modern dilbilimle tanışması XX. yüzyılın 40'lı yıllarında Batı'daki üniversitelerde dilbilim çalışan Arap araştırmacılarla olmuştur.
Modern dönemde Arap dilbilimciler klasik dönem dil çalışmalarını yeni bir bakış açısıyla ele almışlardır. Bunu yaparken bazen klasik çalışmalara eleştirel yorumlar getirmişler, bazen de klasik çalışmalardan bağımsız güncel dilbilim meselelerini incelemişlerdir.
Biz bu çalışmamızda klasik dönem ve modern dönemde Arap dil âlimlerinin dilbilimin alt dallarıyla ilgili yaptıkları çalışmalara değindik. Yaptığımız çalışma sonucunda pek çok dilbilim konusunun klasik dönem dilcileri tarafından eserlerinde konu edinildiğini tespit ettik. 
Çalışmamızın birinci bölümünde dilbilimin tanımı, gelişimi, filoloji ve dilbilgisinden farkı, konusu, alt dalları ve Arap dilinde dilbilim karşılığında kullanılan kavramlar konuları yer almaktadır. İkinci bölümünde, dilbilim öncesi ve klasik dönemde Arap dil çalışmaları ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise, modern dönemde Arap dilbilim çalışmaları tanıtılmıştır. Bu bölüm çalışmamızın esas bölümünü oluşturmaktadır. Bu bölümde modern dönemde dilbilimin alt dalları ile ilgili yapılan müstakil çalışmalar ve bu dalların hangi genel dilbilim kitaplarında yer aldıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
Language studies were carried out in a large scale of philosophy and literary studies until the 19th century, and language was accepted as a tool for understanding these areas. When we reached to the 20th century, the Swiss linguist Ferdinand de Saussure's ideas were accepted as the main idea, as he says "analyzing the language for itself and only for itself", and the boundaries of linguistics were determined and linguistics became an independent science. 
In our work, the expansions on the linguistics of the West and its reflections on Arabic Language and linguists are examined. It is hard to determine when exactly modern linguistic thought has begun to enter the Arab world. 
The Arab world's acquaintance with modern linguistics came out with Arab researchers who are working linguistics at universities in the West during the 1940s of the 20th century.
In the modern period, Arabian linguists have approached a new perspective for the classical language studies. During this period, sometimes they have criticised the classical works, and sometimes they have examined linguistic issues independent than classical works. 
In this work, we have been studying the works of the Arabic language scholars in the classical and modern periods on the sub-branches of linguistics. As a result of our work, we have found that many linguistics topics are covered in their works by classical period linguists. 
In the first part of our work, the topics of definition, development, philology and grammar, the concepts, the lower branches and concepts used in linguistics in the Arabic language are covered. In the second part, the study of Arabic language in the pre-linguistic and the classical period has been examined. In the third and last section, Arabic linguistics studies were introduced in the modern period. This section is the main part of our work. In this section, it has been identified that the independent studies on the lower branches of linguistics in the modern period and these branches are included in which general linguistics books.