Bozulmuş glukoz toleransı olan, metformin tedavisi alan obez çocukların klinik ve laboratuvar bulguları ile izlem sonuçlarının değerlendirilmesi
Clinical and laboratory characteristics of obese children with impaired glucose tolerance and metformin treatment and evaluation of follow-up results
Yazar: SEVDE SEÇER
Danışman: PROF. DR. EMİNE DİBEK MISIRLIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Enerji metabolizması = Energy metabolism ; Ergenler = Adolescents ; Glükoz = Glucose ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Metformin = Metformin ; Obezite = Obesity ; Çocuklar = Children

Özet:
Obezite vücutta fazla yağ depolanması olarak ortaya çıkan ve ciddi komorbiditelere neden olan enerji metabolizması bozukluğudur. İnsidansı giderek artmakta olan obezite sadece yetişkinlerde değil çocuklarda da pek çok soruna yol açmaktadır. Obezite ile vücutta artan yağ doku insülin etkisinde azalmaya yol açmakta ve bu durumun ilerlemesi önce glukoz toleransının bozulmasına sonra tip 2 diyabet gelişmesine neden olur. Metformin çocuklarda onayı olan ve tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan biguanid türevi antidiyabetiktir. Son dönemlerde metformin obez ve prediyabetik veya insülin rezistansı olan çocuklarda da kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada metformin alan obez çocuk ve adölesanların 6 ay ve 12 aylık izlem sonucunda, glukoz ve enerji metabolizması üzerine etkilerin değerlendirilmesi planlanmıştır.
Hastanesi Endokrin Polikliniğinde obezite tanısı ile izlenen ve bozulmuş glukoz toleransı olan, metformin tedavisi başlanan, en az 6 ay süre ile takip edilmiş hastalar alındı. 
Bulgular: Çalışmamıza obez ve bozulmuş glukoz toleranslı metformin tedavisi alan 78 hasta dahil edildi. Hastaların %61,5'i kız, %38,5'i erkekti. Hastaların yaş ortalaması 12,8±2,14 yıl, ortalama vücut kitle indeksi 31,1±4,2 kg/cm² ve vücut kitle indeksi standart deviasyon skoru (VKİ-SDS) 2,6±0,57 olarak bulundu. Metformin tedavi süresi ortalama 11 aydı. Tedavi öncesi ortalama VKİ-SDS 2,6 iken, 6. ay kontrolünde 2,36 (p <0,001), 12. ayda 2,18 (p <0,001) olarak bulundu. Hastaların başlangıçta 5,4 olarak hesaplanan insülin direncinin homeostatik değer (HOMA-IR) ortalaması, 6. ay kontrolünde 3,6'ya (p<0,001) geriledi. 12. Ay kontrolünde ortalama HOMA-IR değeri 3,7 idi. (p<0,001) Hastaların başlangıç HDL değerlerinde metformin tedavisiyle artış olduğu görüldü (p=0,001). Başlangıç ve takip ortalama trigliserit değerlerindeki azalış istatistiksel olarak anlamlı bulunmasına rağmen (p=0,002), ortalama LDL ve total kolesterol değerlerindeki azalış anlamlı değildi (p değerleri sırası ile 0,420 ve 0,272). Başlangıç ve takip dislipidemi karşılaştırması anlamlı bulunmamıştır (p=0,791). Tedavi uyumu değerlendirildiğine hastaların %52,1'i doz atlamadan tedaviye devam etmişlerdir. Tedavi süresince hastaların 16 (%22,5)'sı tarafından bir yan etki bildirilmiştir ve bunlardan %93'ü gastrointestinal şikayetlerdir. 
Sonuç: Çocukluk çağında obezlerde ortaya çıkan bozulmuş glukoz toleransı durumunda metformin tedavisinin yeri tartışmalıdır. Biz çalışmamızda en az 6 ay süre ile izlenen hastalarımızda metformin tedavisi ile VKİ-SDS ve HOMA-IR değerlerinde düşme olduğunu gördük. Metformin ilişkili ciddi bir yan etki hastalarımızda gelişmemişti.  Bu konuda daha geniş kapsamlı prospektif kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır.


Anahtar kelimeler: Obezite, çocuk, adölesan, bozulmuş glukoz toleransı, metformin

Abstract:
SEÇER Sevde. Clinical and laboratory characteristics of obese children with impaired glucose tolerance and metformin treatment and evaluation of follow-up results. Health Sciences University Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Health Practice and Research Center, Theesis, Ankara, 2017  

       Obesity is a disorder of energy metabolism that occurs as excess fat deposits in the body and causes severe comorbidities. The increasing incidence of obesity leads to many problems not only in adults but also in children. Fat tissue that increased by the obesity decreases the insulin effect on the body and this progression leads to the impairment of glucose tolerance followed by development of type 2 diabetes. Metformin is a biguanide derivative antidiabetics approved in children and used in the treatment of type 2 diabetes. Metformin has recently been used in obese and prediabetic or insulin resistant children. In this study, it was planned to evaluate the effects of obesity and adolescents receiving metformin on glucose and energy metabolism as a result of 6 months and 12 months follow-up.
       Method: This study was carried out by the Department of Health Sciences University Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Hospital Endocrine Polyclinic on the patients who are diagnosed with obesity and impaired glucose tolerance and who began metformin therapy. Patients are monitored at least 6 months.
       Results: Seventy-eight patients who were treated with obesity and impaired glucose tolerance metformin treatment were included in our study. 61,5% of the patients were female, 38,5% were male. The mean age of the patients was 12,8 ± 2,14 years, the mean body mass index (BMI) of the patients was 31,1 ± 4,2 kg / cm² and the mean BMI-SDS of patients was 2,6±0,57. The mean duration of metformin treatment is 11 months. The mean pre-treatment BMI-SDS was 2,6; 2,36 (p <0,001) at the 6th month and 2,18 (p <0,001) at the 12th month. Homeostasis model of assesment for insülin resistance (HOMA-IR),  which was calculated as 5,4 at baseline, decreased to 3,6 (p <0,001) at 6 month control. The mean HOMA-IR value at the 12th month was 3,7. (P <0,001) Initial HDL levels of patients were increased by treatment with metformin (p = 0,001). Although the decrease in baseline and follow-up triglyceride values was statistically significant (p = 0,002), the decrease in mean LDL and total cholesterol values was not significant (p values 0,402 and 0,272, respectively). The comparison of baseline and follow-up dyslipidemia was not significant (p = 0,791). When treatment compliance was assessed, 52,1% of the patients continued treatment without missing a dose. During the treatment period, 15 (22,5%) patients reported a side effect, of which 93% were gastrointestinal complaints. 
       Conclusion: The place of metformin therapy should be discussed in case of impaired glucose tolerance, which occurs in obese children during childhood. In our patients who were followed for at least 6 months, we found that metformin treatment decreased BMI and HOMA-IR values. A serious side effect associated with metformin did not develop in our patients. There is a need for more extensive prospective controlled work in this area.




Key Words: Obesity, child, adolescent, impaired glucose tolerance, metformin