Para kuramı açısından kripto paraların ekosistemi
The ecosystem of cryptocurrencies in terms of monetary theory
Yazar: NECİP İHSAN ARIKAN
Danışman: PROF. DR. İRFAN KALAYCI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bitcoin = Bitcoin ; Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Bootstrap = Bootstrap ; Ethereum = Ethereum ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Nedensellik = Causality

Özet:
Teknik açıdan kripto paralar; çoğunlukla blokzincir adı verilen, ağ paydaşlarının bir işlemin geçerliliğini doğrulamasına izin veren ve tüm işlemleri kapsayan Dağıtık Defter Teknolojisi (DLT) ile şifrelemeye dayalı bir altyapıya sahiptir. Para kuramı açısından ise; paranın ölçüm, değişim ve değer saklama aracı olmak gibi ana işlevlerini bugün için sınırlı olarak yerine getirebilen, en gelişmiş dijital para birimleridir. 
Dünya genelinde henüz yasal bir zemine sahip olmayan kripto paraların, günümüzde itibari parayı tam anlamıyla karşılayamadığı söylenebilir. Ancak paranın tanımının ve işlevinin tarihsel süreçte değişikliğe uğradığı bilinmektedir. Bu bağlamda kripto para topluluğunun iddiası; kripto paraların, paradan fazlası olduğu / olacağıdır. Nitekim merkeziyetsiz olmak; denetmen kurumları ve banka gibi aracıları ortadan kaldırmak anlamına gelmektedir. Kripto paraların gelecekte küresel çapta yeni bir değer saklama ve değişim aracı olmasıyla beraber uluslararası rezerv para birimine dönüşebileceği bir diğer tartışma konusudur. Akıllı sözleşme türevleri ise teoride para tanımını bir adım öteye taşımaktadır. 
Kripto paralara ait serilere uyguladığımız Hacker ve Hatemi-J (2012) tarafından geliştirilmiş olan bootstrap nedensellik sınamasının sonuçlarına göre; kripto paraların bilinirliği ile değeri arasında anlamlı bir ilişki vardır ve bu ilişki iki yönlüdür denebilir. Kripto paranın bilinirliği (popülaritesi) ile değeri; birbirini etkileyen iki değişken olarak karşımıza çıkmıştır.
Anahtar sözcükler: Kripto para, para kuramı, blokzincir, Bitcoin, Ethereum, Bootstrap nedensellik sınaması.

Abstract:
Technically cryptocurrencies often have Distributed Ledger Technology (DLT) and encryption based on infrastructure called blockchain that allows all nodes to verify the validity of a transaction. In terms of monetary theory, cryptocurrencies are currently the most developed virtual currencies that cannot perform all the basic functions of money such as the account, exchange and capital accumulation. 
It can be said that cryptocurrencies, which do not have a legal basis worldwide, cannot fully meet the fiat money today. However, the definition and function of money has changed throughout the history. In this context, the cryptocurrency community claims that cryptocurrencies are / will be more than money. Thus, being decentralized means to eliminate supervisory agencies and intermediaries such as banks. There is a discussion about cryptocurrencies that they may be an international reserve currency in the future, with the prospect of being a new tool of value retention and exchange. In theory, the smart contract derivatives take the definition of money a step further. 
According to the results of the bootstrap causality test developed by Hacker and Hatemi-J (2012) that we applied to the series of cryptocurrencies; There is a significant relationship between the popularity and value of cryptocurrencies. It is possible to say that the causality relationship is bi-directional. The popularity and value of cryptocurrencies appear as two variables that trigger each other.
Keywords: Cryptocurrency, monetary theory, blockchain, Bitcoin, Ethereum, Bootstrap causality test.