Türkiye ekonomisinde Birinci ve İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planları (1963-1972)
First and Second Five-Year Development Plans in Turkish economy (1963-1972)
Yazar: LÜTFİ İBRAHİM KADEM
Danışman: DOÇ. DR. GÜRBÜZ ARSLAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye'nin öncelikli gündem maddelerinden birisi ekonomik kalkınma olmuş ve yöneticiler, Türkiye'nin istikrarlı ve güçlü bir ekonomiye sahip olması için pek çok çalışma yürütmüştür. Zira ekonomik kalkınma Türkiye'nin hür, bağımsız, daima daha kuvvetli ve daha refah bir yapıya, Türk milletinin de layık olduğu müreffeh yaşama kavuşma idealinin belkemiğidir. Bu politika kapsamında Türkiye bir taraftan kaynaklarını etkin ve verimli bir şekilde kullanmaya çalışırken, diğer taraftan da içinde bulunduğu şartlar gereği çeşitli politikalar üretmiş ve uygulamaya çalışmıştır. Bu politikalar 1930'lu yıllarda devletçi, 1950'li yıllarda liberal, 1960'lı ve sonrası yıllarda ise planlı kalkınma modeli şeklinde gerçekleşmiştir. Türkiye'nin millî tasarrufu arttırmak, yatırımları toplum yararına, gerektirdiği önceliklerle yöneltmek, iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı demokratik yollarla gerçekleştirmek üzere planlı kalkınma yolunda attığı adımların ilki 1963, sonuncusu ise 2019 yılında atılmıştır. Bu zaman zarfında beşer yıllık dönemler şeklinde on bir kalkınma planı hayata geçirilmiştir.
Tüm kalkınma planlarının temel hedefi; Türk insanının mesut ve müreffeh hale gelmesi olurken çalışmamızda on bir kalkınma planı içerisinde mihenk taşı olarak kabul edilen ve sonrasında yapılacak olan kalkınma planları içinde yön gösterici özellik taşıyan I. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963-1967) ile II. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1968-1972) ele alınmış, bu planların yürürlüğe konulması, uygulanması ve neticeleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
After the proclamation of the Republic, one of the priority agenda items of Turkey was economic development and the administrators carried out many studies for Turkey to have a stable and strong economy. Because economic development is the backbone of Turkey's ideal of achieving a free, independent, always stronger and more prosperous structure and the prosperous life that the Turkish nation deserves. Within the scope of this policy, while Turkey is trying to use its resources effectively and efficiently, on the other hand, it has produced and tried to implement various policies due to the conditions it is in. These policies were statist in the 1930s, liberal in the 1950s, and a planned development model in the 1960s and beyond. The first of the steps taken on the path of planned development was taken in 1963 and the last in 2019 in order to increase the national savings of Turkey, to direct investments for the benefit of society to the necessary priorities, and to realize economic, social and cultural development through democratic means. During this time, eleven development plans in the form of five-year periods were implemented.
The main goal of all development plans is; While the Turkish people became happy and prosperous, in our study, the I. Five-Year Development Plan (1963-1967) and the II. The Five-Year Development Plan (1968-1972) was discussed and the implementation, implementation and results of these plans were tried to be revealed.