Ergenlik döneminde ebeveynin duygusal erişilebilirliği, başa çıkma stratejileri ve sosyal problem çözme becerileri arasındaki ilişki: yılmazlığın aracı rolü
The relationship between emotional availability of parent, coping strategies and social problem solving skills in adolescence: The mediating role of resilience
Yazar: SİNEM KARAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Duygusal erişilebilirlik = Emotional availibility ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Yılmazlık = Resiliency

Özet:
Bu araştırmada erken ve orta ergenlik dönemindeki bireylerde sosyal problem çözme becerisi, ebeveyn duygusal erişilebilirliği ve başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkide yılmazlığın aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara il merkezinde bulunan İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ortaokullara (7. ve 8. Sınıflar, n = 147; 12-15 yaş) devam eden erken ergenler ve liselere (lise 3. ve 4. sınıflar, n = 244; 16-20 yaş) devam eden orta ergenler olmak üzere 391 ergen oluşturmuştur. Sonuçlara göre, anne ve baba duygusal erişilebilirliği yüksek olan ergenlerin algıladıkları akademik başarı da daha yüksektir. Sorunlarını anne ve babaları ile paylaşan ergenlerin anne duygusal erişilebilirliği daha yüksekken sorunlarını arkadaşları ile paylaşan ergenlerin baba duygusal erişilebilirliği daha düşüktür. Anne babası evli olan ergenlerin baba duygusal erişilebilirliğinin daha yüksek olduğu ortaya konmuştur. Sosyoekonomik düzeyini yüksek olarak algılayan ergenlerin baba duygusal erişilebilirliklerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Akademik başarısı yüksek olan ergenlerin sosyal problem çözme toplam puanlarının, probleme olumlu yönelmelerinin ve akılcı problem çözmelerinin de daha yüksek olduğu; akademik başarısı düşük olan ergenlerin probleme olumsuz yönelmelerinin, dikkatsiz ve kaçınmacı problem çözmelerinin ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Akademik başarısı düşük olan ergenlerin aktif başa çıkma tercihleri daha az; kaçınan başa çıkma tercihleri daha fazladır. Erken ergenlik dönemindeki ergenlerin yılmazlıklarının orta ergenlik dönemindeki ergenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Akademik başarısı yüksek olan ergenlerin yılmazlıkları daha yüksektir. Ergenlerin ebeveyn duygusal erişilebilirliği arttıkça yılmazlıkları, yılmazlıkları arttıkça da sosyal problem çözme becerilerinin arttığı gözlenmiştir. Aktif başa çıkma stratejileri kullanımı arttıkça sosyal problem çözme becerisi artarken, olumsuz ve kaçınan başa çıkma stratejilerinin kullanımı arttıkça sosyal problem çözme becerisinin azaldığı bulunmuştur. Yılmazlığın ebeveyn duygusal erişilebilirliği ve sosyal problem çözme becerisi arasındaki ilişkide tam aracı, aktif ve olumsuz başa çıkma ve sosyal problem çözme arasındaki ilişkide kısmi aracı rol oynadığı belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of resilience in the relationship between social problem-solving skills, emotional availability of parent, and coping strategies among individuals in early and middle adolescence. The sample for the study comprised 391 adolescents, including early adolescents attending middle schools (7th and 8th grades, n = 147; aged 12-15) and middle adolescents attending high schools (11th and 12th grades, n = 244; aged 16-20) affiliated with the Provincial Directorate of National Education in Ankara. According to the results, adolescents who perceive high emotional availability from their parents also perceive higher academic achievement. Young people who open up to their parents regarding their issues have a greater sense of emotional availability from their mothers, while those who tell their friends about their problems have a lesser sense of emotional availability from their fathers. Teenagers whose moms and dads are married perceive their fathers as more emotionally available. Adolescents who perceive their socioeconomic level as high have higher perceived emotional availability from their fathers. Those who have achieved high levels of academic success have higher overall scores, optimistic approaches and rational problem-solving skills when dealing with social issues, while those with lower academic achievements have more negative outlooks, inattentive and evasive problem-solving approaches. Adolescents with low academic achievement have fewer active coping preferences and more avoidant coping preferences. Resilience was higher in early adolescents compared to middle adolescents. Adolescents with high academic achievement have higher resilience. As parents become increasingly emotionally available, resilience and social problem-solving skills improve. As the use of active coping strategies increases, social problem-solving skills also increase, while the use of negative and avoidant coping strategies decreases social problem-solving skills. Resilience played a full mediator role in the relationship between parental emotional availability and social problem-solving skills, and a partial mediator role in the relationship between active and negative coping and social problem-solving skills.