Türk ve dünya edebiyatında yatılılık olgusuna karşılaştırmalı bir yaklaşım
A comparative approach to boarding school phenomenon in Turkish and world literature
Yazar: NURCAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. MEDİNE SİVRİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Ilgaz, Rıfat = Ilgaz, Rıfat ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Musil, Robert = Musil, Robert ; Okul kültürü = School culture ; Panoptikon = Panopticon ; Psikanaliz = Psychoanalysis ; Yatılı öğrenciler = Boarders

Özet:
Yapılan karşılaştırmalı araştırmada Türk ve Dünya yazınına birçok açıdan konu olan yatılılık kültürü tarihsel, kültürel ve sosyolojik olarak değerlendirilmiş ayrıca bu olgunun yatılı okuyan öğrenciler üzerine psikolojik ve sosyolojik etkileri ve bu etkilerin edebiyata yansımaları analiz edilmiştir. 20. yüzyıla ait dünya edebiyatında başyapıt addedilen, Robert Musil tarafından kaleme alınan Genç Törless, N. H. Kleinbaum'un ödüllü eseri Ölü Ozanlar Derneği ve Türk Edebiyatında kült kabul edilen Rıfat Ilgaz'ın ölümsüz eseri Hababam Sınıfı adlı yapıtlarda yatılılık kültürünün öğrencilerin kişilik gelişimleri ve hayat seçimleri üzerine etkilerinin farklı sosyal, kültürel ve sınıfsal bağlamlarda işlendiği tespit edilmiştir. Yapılan araştırmada eserlerde tespit edilen benzerlik ve farklılıklar Michel Foucaoult'un Büyük Kapatma ve Panoptikon kuramı odağında ve Sigmund Freud'un kurucusu olduğu Psikanalitik yöntem teknikleri kullanılarak ele alınmıştır. Yapılan karşılaştırmalı çalışmada yatılılık kültürünün yatılılık tecrübesi olan yazarların eserlerine olan katarsis etkisi de yazınsal bağlamda analiz edilmiştir. İncelenen eserlerin tümünde yazarların yatılılık kültürüne ve eğitim sistemine yönelik eleştirel tutumları olduğu görülmektedir. Bahsi geçen eserlerin tamamında hapishane ve mahkûmiyet bağlamında kullanılan kalıpların yatılılık kültürü içinde kullanılıyor olması dikkat çekicidir. Eserlerde öykülenen ve yüzyılı aşkın süredir varlıklarını sürdüren yatılı okulların işleyişinin de kurumsal bağlamda incelendiği çalışmamızda, yatılı okulların konumu, disiplin kuralları ve denetim mekanizmalarındaki benzerlikler gerçek hayattan alıntı ve araştırmalar ışığında değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yatılı okul, yatılılık kültürü, büyük kapatma, psikanaliz, panoptikon kuramı

Abstract:
In the comparative study, the boarding school culture, which has been thematically issued many times in Turkish and World literature, was evaluated through the historical, cultural and sociological aspects moreover the reflections and psychological and sociological effects of this phenomenon on students was analyzed.
In the masterterpieces of the 20th century in World's literature written by Robert Musil  Young Törless and the rewarded work of N. H. Kleinbaum Deads Poets' Society and the immortal work of Rıfat Ilgaz The Class of Hababam which is counted as a cult work of all years in Turkish literature, the effects of boarding school culture on students' personality development and life choices were issued in different social, class and cultural contexts.
The similarities and differences found in the works were examined in the focus of Michel Foucault's Grand Closure and Panopticon theory and using the techniques of the Psychoanalytic method founded by Sigmund Freud. In the comparative study, the catharsis effect of boarding culture on the works of authors with boarding experience was also analyzed in a literary context. It is seen that in all of the examined works, the authors have critical attitudes towards the boarding culture and the education system. It is noteworthy that the patterns used in the context of prisonment and conviction in all of the works, which are mentioned, are also used for the culture of boarding schools. In our study which also analyzes the functioning system of boarding schools that have been described in the works and have existed for more than a century in an institutional context, the similarities in the location, disciplinary rules and supervision mechanisms of boarding schools have been evaluated in the light of real-life citations and researches.

Keywords: Boarding school, boarding school culture, big closure, psychoanalysis, panopticon theory