Oral kontraseptiflerin ovaryum matriks metalloproteinazları ile etkileşimlerinin morfolojik olarak değerlendirilmesi
Morphological evaluation of oral contraceptives and ovarian tissue matrix metalloproteinase interactions
Yazar: MİNE GÜLTOMRUK
Danışman: PROF. DR. SEYHUN SOLAKOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Kontraseptif ajanlar = Contraceptive agents ; Kontraseptifler-oral = Contraceptives-oral ; Matriks metalloproteinazlar = Matrix metalloproteinases ; Mikroskopi-elektron = Microscopy-electron ; Over = Ovary ; Stroma = Stroma ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Güncel olarak kullanılmakta olan doğum kontrol preparatlarının bileşiminde bulunan progesteron ve östrojen kombinasyonunun ovaryum stromasında yer alan hücrelerde oluşturabilecekleri etkileri ağırlıklı olarak matriks metalloproteinazları (MMP) ve bazı büyüme faktörleri düzeyinde araştırmayı hedefledik.Çalışmamızda, 20 adet balb/c cinsi dişi fare kullanılarak 2 grup oluşturuldu. Kontrol grubunda bulunan farelere hiçbir uygulama yapılmazken deney grubunu oluşturan 10 adet fareye 21 gün süreyle 20 µg östrojen (etinil östradiol) ve 90 µg progesteron (levonorgestrel) gavaj yoluya verildi. Deney sonunda, MMP-2, MMP-9, vasküler endoteliyal büyüme faktörü (VEGF), bazik fibroblast büyüme faktörü (bFGF) ve hücre proliferasyonuna yönelik immünohistokimyasal, histokimyasal ve ince yapı düzeyinde araştırma protokolleri uygulandı. Yapılan histolojik değerlendirmede deney grubunda atretik folikül sayısında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu, bunun dışında hücrelerde morfolojik olarak bir değişiklik meydana gelmediği izlendi. İmmünohistokimya çalışmalarında ovaryum stroması ve folikül yapılarında MMP-2 ve bFGF işaretlenme derecelerinde bir fark olmadığı, MMP-9'da stromaya ait glandüler hücrelerde boyanma derecesinde artış, VEGF'de ise stromaya ait glandüler hücrelerde ve luteal dokuda boyanma derecesinde azalma olduğu gözlendi. Sentez fazındaki hücreleri belirlemek amacıyla yapılan 5-Bromo-2'-deoksiuridin (BrdU) işaretlemesi ile deney grubunda kontrol grubundan farklı olarak ovaryum stromasında boyanmanın olmadığı ve foliküle ait granüloza hücrelerinin proliferasyon indeksinde istatistiksel olarak anlamlı bir azalmanın olduğu izlendi. Elektron mikroskobik inceleme sonucunda deney grubu stromasında bulunan glandüler hücrelerde salgı granül içeriğinde ve morfolojisinde bozukluklar meydana geldiği izlendi. Ayrıca stromal hücrelerde yer yer hidropik dejenereasyon, mitokondri inklüzyonları ve fagositik hücre sayısında da artış gibi çeşitli dejeneratif değişiklikler meydana geldiği belirlendi.Çalışmamızda ovaryumda levonorgestrel ve etinil östradiol kombinasyonunun fizyolojik düzeyin ötesinde etkiler oluşturabileceği sonucuna varıldı.

Abstract:
We aimed to search the effect of progesterone and estrogen combination which is used in current birth control pills, on the cells of ovarian stroma, especially from the aspect of matrix metalloproteinases (MMP) and certain growth factors.In our study 20 balb/c female mice in 2 groups were used. Any treatment were applied in the control group and 20 µg estrogen (ethinyl estradiol) and 90 µg progesterone (levonorgestrel) were applied for 21 days to ten mice in experiment group by gavage. At the end of the experiment period, immunohistochemical staining protocols for MMP-2, MMP-9, vascular endothelial growth factor (VEGF) and basic fibroblast growth factor (bFGF) and S-phase detection via 5-bromo-2?-deoxyuridine (BrdU) assay, histochemical protocols and ultrastructural evaluation performed. In histological assessment, no morphological differences in ovaries between two groups were detected, except significant increase in follicular atresia in experiment In immunohistochemical assays there was no difference in MMP-2 and bFGF staining in ovarian stroma and follicles in both groups and an increase in MMP-9 staining in glandular cells of stroma and decrease in VEGF staining in glandular cells of stroma and luteal tissue were observed. To determine the proliferation BrdU labelling was applied. In experiment group no labelling in ovarian stroma and decrease in numbers of proliferating granulosa cells was statistically different from control group. Electron microscopic examination revealed alterations in both quantity and quality of secretory granules in interstitial glandular cells. Furthermore degenerative changes such as autophagic vacuoles and swelling in membrane bound organelles, mitochondrial inclusions and phagocytic cells were more prevalent in experiment group.We concluded that the effects of levonorgestrel and ethinyl estradiol combination may have results beyond physiological level.