Kentsel dönüşüm kavramına Konya Karatay bölgesi üzerinden sorgulayıcı bir bakış
A questioning view on the concept of urban transformation through Konya Karatay region
Yazar: MERVE ÖZKAN ALPAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGEHAN YILMAZ ÇAKMAK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünyada sanayileşme ve modernleşme sonrası kentlerde oluşan sorunların çözüm arayışları sonucu kentsel dönüşüm kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavram son yıllarda ülkemizde de oldukça fazla gündeme gelmektedir. Kentsel dönüşüm kapsamında sorunlu alanların yenilenerek, yeni alanlar olarak kentlere kazandırılması sürecinde, sadece mekânsal bir dönüşüm değil aynı zamanda sosyal ve kültürel gelişimin de sağlanması gerekmektedir.

	Kent, canlı bir organizma gibidir; doğar, büyür, değişir ve gelişir. Bu yüzden her dönem farklı dinamiklerin etkisiyle değişim ve dönüşüme uğrar. İşte tam bu noktada kentsel dönüşüm kavramının ortaya çıktığını görmekteyiz. Kentsel dönüşüm "zamanla niteliğini kaybeden, fiziksel ve çevresel yönlerden bozulmuş ve köhneleşmiş, sosyal ve ekonomik açıdan dışlanmışlıkla karşı karşıya olan kentsel alanların belli sosyal ve ekonomik eylemlerle yenilenerek/dönüştürülerek kente kazandırılması" olarak ifade edilebilir. Kentin dönüşmesi bazen yetkililerce planlanarak, bazen de değişen şartların etkisiyle spontane (kendiliğinden) olarak gerçekleşebilir.

	Modernleşme sürecinde Dünya, Türkiye ve Konya ölçeğinde de planlı ya da plansız birçok dönüşüm gerçekleşmiştir. Bu çalışma kapsamında kentsel dönüşüm kavramı genelde Dünya Ülkeleri ve Türkiye ölçeğinde özelde ise Konya/Karatay ilçesinde bir bölge üzerinde incelenmiştir. Kentsel dönüşümde Dünya örnekleri hakkında araştırmalar yapılmış, örnekler görsellerle desteklenerek anlatılmış, pozitif ve negatif yönleri değerlendirilmiştir. Kentsel dönüşümün Türkiye'deki süreci incelenmiş, bu süreçteki örnekler hakkında araştırılmalar yapılarak aktarılmıştır. Ayrıca Türkiye'de kentsel dönüşümle ilgili mevzuat araştırması yapılmış ve imar mevzuatındaki eksiklikler tespit edilmiştir.

	Konya ilindeki kentsel dönüşüm bölgeleri incelenmiş, yerel yönetimlerin kentsel dönüşüme bakış açıları ve uygulamaları değerlendirilmiştir. Kentsel dönüşüm projesi kapsamında yapılan uygulamalar görsellerle ve projelerle desteklenerek anlatılmıştır.

	İnceleme alanı olarak seçilen bölge; Konya ilinde bu süreçte değişim ve dönüşümlerden en çok etkilenen bölgelerden bir tanesidir. Bu bölgedeki dönüşüm, mimari yapıyı, bölgenin sosyal ve ekonomik yapısını etkilemektedir. Bölgenin büyük ölçekteki değişiminin, küçük ölçekte yapılan yatırımların yönlendirme ve etkileriyle zaman içinde kendiliğinden gerçekleştiği düşünülmektedir. Yapılan bir kamu binası (Konya Adliyesi) veya bir sosyal tesis (Galaport Kongre Merkezi ve Düğün Salonu, Maxpora Yüzme Havuzu, Celaleddin Karatay Gençlik Merkezi) veya büyük ölçekli bir kurum (KTO Karatay Üniversitesi), bölgedeki dönüşümün hızını ve yönlenmesini büyük oranda etkilemiştir.

	Çalışmanın alan çalışması bölümünde; Karatay İlçesi Cemil Çiçek Caddesi ile Şeyh Ulema Caddesi arasında kalan bölgenin dönüşüm süreci, bu süreçteki aktörler, dönüşüm öncesi, dönüşüm sonrası durumları incelenmiştir. Çalışmada alan tanıtımı; çizimlerle, görsellerle, haritalarla desteklenerek yapılmış, alanın seçilme sebepleri açıklanmıştır. Kentsel dönüşüm kavramı, bu bölge üzerinde irdelenmiş, kentsel dönüşümün bölgeye fiziksel ve mekânsal etkileri detaylandırılarak anlatılmıştır.

Abstract:
After the industrialization and modernization in the world, the search for solutions to the problems in cities has resulted in the concept of urban transformation. This concept has been on the agenda in our country in recent years as well. In the process of renewing the problematic areas within the scope of urban transformation and bringing them to the cities as new areas, it is necessary not only to be a spatial transformation but also to provide social and cultural development at the same time.
	The city is like a living organism; it borns, grows, changes and evolves. Therefore, every period changes and transforms by the influence of different dynamics. At this point we see that the concept of urban transformation emerges. Urban transformation can be expressed as "urban areas that have been degraded over time, slummed and damageddue to physical and environmental aspects and faced with social and economic exclusion, should be brought into cities after being renovated / transformed with certain social and economic actions". The transformation of the city can sometimes take place spontaneously under the influence of changing circumstances, and sometimes it is planned by the authorities.

During the modernization process, there have been so many planned and unplanned transformations in the scale of World, Turkey and Konya. Within the scope of this study, the concept of urban transformation has been studied on the scale of World Countries and Turkey, in particular on a region of Konya / Karataycounty. 
In urban transformation, researches of world examples have been made, examples have been explained with graphics, positive and negative aspects have been evaluated. The process of urban transformation in Turkey has been investigated by these perspectives. In addition, a research on legislation related to urban transformation in Turkey have been conducted and identified.

	The urban transformation areas in Konya province were examined and the urban transformation points and applications of the local governments were evaluated. The applications made within the scope of the urban transformation project have been explained with figures and architectural projects.

	The region selected as the study area is one of the most deformed regions affected by change and transformation in Konya. The transformation in this region affects the social and economic structure and architecture of the region. It is thought that the big change of the region has taken place spontaneously over time with the orientation and influence of the investments made in small scale. A public building (Konya Courthouse) or a social facility (Galaport Convention Center and Wedding Hall, Maxpora Swimming Pool, CelaleddinKaratay Youth Center) or a large-scale institution (KTO Karatay University) has greatly influenced the speed and direction of transformation in the region. 

	In the field study section; The transformation process of the region between Karatay District, CemilÇiçek Street and ŞeyhUlema Street, the actors in this process, pre- and post-conversion situations have been compared. In the study, field presentation is made with drawings, figures, supported by maps, and the reasons for selecting the area have been explained. The concept of urban transformation has been examined on this region and the physical and spatial effects of urban transformation have been elaborated.