Terminal dönem hastalarına bakım veren hasta yakınlarının deneyimleri: Nitel bir çalışma
Patient caring for terminal period patientsrelatives' experiences: A qualitative study
Yazar: MÜBERRA AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZ
LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, terminal dönem hastasına bakım veren hasta yakınlarının deneyimlerinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Araştırma, nitel araştırma tasarımında fenomenolojik tipte bir araştırmadır. Araştırmanın örnekleminde; olasılık temelli olmayan amaçlı rastgele örnekleme yöntemi ve ölçüt örnekleme yöntemi kullanıldı. Araştırmanın gerçekleştirilmesinde Lokman Hekim Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmaları etik kurulundan ve uygulamanın yapıldığı, palyatif kliniği olan bir devlet kurumundan resmi yazılı izinler alındı. Katılımcı onamları alınarak veri doygunluğuna göre araştırmaya 18 kişi dahil edildi. Veriler, kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplandı. Elde edilen veriler, içerik analizi ile analiz edildi, temalar ve alt temalar oluşturuldu. Araştırmanın tasarımı, veri toplama, veri analizi ve raporlanmasında Consolidated Criteria for Reporting Qualitative Research (COREQ) kontrol listesinden yararlanıldı. Görüşmelerden elde edilen veriler doğrultusunda bakım verme deneyimleri, bakım vermenin hasta yakınlarına etkileri, zorlayıcı deneyimlerle baş etme, ölümün anlamlandırılması başlıkları ile 4 tema oluşturuldu. Zorlayıcı bakım verme deneyimleri, geliştirici/dönüştürücü bakım verme deneyimleri, fiziksel etkiler, psikolojik etkiler, sosyal etkiler, problem odaklı baş etme yöntemleri, duygu odaklı baş etme yöntemleri, yaşamın anlamını keşfetme, ölümün kaçınılmazlığını kabul etme veriler doğrultusunda ortaya çıkan alt temalardır. Terminal dönemde, bakım veren hasta yakınlarının ruh sağlığının korunup geliştirilmesi için bakım yükünün kontrol altına alınması, eğitim programları ile baş etme becerilerinin desteklenmesi ve motivasyonlarının artırılması önerilir.

Abstract:
The research was conducted to determine the experiences of patient relatives who care for terminal patients. The research is a phenomenological type of research in qualitative research design. In the sample of the research; Non-probability-based purposive random sampling method and criterion sampling method were used. Official written permissions were obtained from the ethics committee of Lokman Hekim University Non-Interventional Clinical Research and a state institution with a palliative clinic where the study was conducted. Participant consent was obtained and 18 people were included in the study according to data saturation. Data were collected with a personal information form and semi-structured interview form. The data obtained was analyzed with content analysis and themes and sub-themes were created. Consolidated Criteria for Reporting Qualitative Research (COREQ) checklist was used in the design, data collection, data analysis and reporting of the research. Based on the data obtained from the interviews, four themes were created: caregiving experiences, the effects of caregiving on the patient's relatives, coping with challenging experiences, and making sense of death. Challenging caregiving experiences, developer/transformative caregiving experiences, physical effects, psychological effects, social effects, problem-focused coping methods, emotion-focused coping methods, discovering the meaning of life, accepting the inevitability of death are the sub-themes that emerged in the direction of the data. In order to protect and improve the mental health of patients' relatives who provide care in the terminal period, it is recommended to control the care burden, support their coping skills with educational programs and increase their motivation.