İlaç alerjisi öyküsü olmayan okul çağı çocuklarında penisilin duyarlılığı
Penicillin sensitivity in school-age children without a history of drug allergy
Yazar: YAKUP ÇAĞ
Danışman: DOÇ. DR. FEYZULLAH ÇETİNKAYA
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2000
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Yapılan son araştırmalara göre, bütün dünyada beta-laktam antibiyotiklerin tüketimi giderek artmaktadır. Beta-laktam antibiyotiklerin kullanımında başlıca sorun alerjidir ve bu grup ilaçlar, ilaç alerjilerinin en sık rastlanılan nedenidir. Yeni araştırmalarda bunlar arasında özellikle ampisilin alerjisinin daha sık görüldüğü rapor edilmektedir.
     Penisiline bağlı alerjik reaksiyonlar genel toplum içinde %0.7-4 arasında rastlanır; ancak öldürücü anaflaksi reaksiyonları 2/100.000 sıklığının altındadır. Daha önceleri alerjik durumu tespit etmek için deri testleri kristalize penisilin veya sadece PPL ile yapılmakta iken günümüzde daha geçerli ve doğru sonuçlar veren hem PPL hem de MDM içeren solüsyonlar kullanılarak yapılabilmektedir.
     Çalışmamızda hiçbir ilaç alerjisi öyküsü olmayan okul çağı çocuklarında(6-13 yaş), penisilin duyarlılığı majör(PPL) ve minör(MDM) determinantlar içeren solüsyonlar kullanılarak araştırılmıştır.
    Deri testleri şu aşamalar takip edilerek uygulanmıştır: 1- Majör determinant(PPL) ile prik deri testi, test negatif ise; 2- PPL ile intradermal test, test negatif ise; 3- Minör determinant(MDM) ile prik deri testi, test negatif ise; 4- MDM ile intradermal test. Her aşamada 20 dk. bekleme süresinin ardından testler yorumlanmıştır. Testlerin yorumlanmasında ödem plağının çapı 0-5 mm. arasında ise test negatif, 5 mm'den büyük ise pozitif kabul edilmiştir. Yukarıda yapılan dört ayrı deri testi işleminden herhangi birinde pozitif sonuç alınan vakalar penisiline duyarlı olarak kabul edilmiştir.
    Çalışma sonucunda elde edilen veriler INSTAT GraftPad istatistik proğramı kullanılarak analiz edilmiş ve p<0.05 değerleri anlamlı kabul edilmiştir. 
    Çalışmaya yaşları 6-13 yıl arasında değişen, toplam 147 vaka alınmıştır. Hastaların, yaş ortalaması 8.93+/-1.98 yıldır. Vakaların 74'ü (%50.34) kız, 73'ü (%49.66) erkektir. Kızlar ve erkekler arasında yaş dağılımı yönünden anlamlı bir far bulunmamıştır (sırasıyla 8.8+/-1.9, 8.85+/-1.9/yıl) (p=0.8737).
    Hiçbir ilaç alerjisi öyküsü olmayan okul çağı çocuklarında penisilin duyarlılığı oranı %15.64 olarak bulunmuştur. Vakalardan 9 kız ve 14 erkek çocukta penisilin duyarlılığı saptanmıştır. Penisilin duyarlılığı ile cinsiyetler arasında anlamlı istatiksel ilişki bulunmamıştır(p=0.3453).
    PPL ile yapılan prik testlerde bir vakada(%4.34), intradermal testlerde on yedi vakada(%73.92) duyarlılık tespit edilmiştir. MDM ile yapılan prik testlerde hiçbir vakada duyarlılık saptanmaz iken, intradermal testlerde beş vakada(21.74) duyarlılık bulunmuştur. Bir vakada test esnasında anafilaksi gelişmiştir(%0.68).
    Vakaların 73'ünde ailenin bir veya daha fazla bireyinde bronşiyal astma, alerjik nezle, kronik ürtiker yada egzema gibi bir alerjik hastalık vardı. Buna karşılık 44 vakanın kendisinde ilaç alerjisi dışında başka bir alerjik hastalık öyküsü vardı. Bu 44 vakadan 10'unda aynı zamanda penisilin duyarlılığı tespit edilmiştir.
    Penisilin duyarlılığı araştırılan çocukların ailelerinde bir alerjik hastalık bulunup bulunmamasıyla penisilin duyarlılığı arasında istatiksel anlamlı bir fark gözlenmemiştir(p=6755). Yine bu çocuklarda penisilin duyarlılığı dışında alerjik öykünün bulunup bulunmadığı araştırıldığında penisilin duyarlılığı ile diğer alerjik hastalıkların varlığı arasında anlamlı istatiksel bir fark bulunmamıştır(p=0.1947).
    Penisiline duyarlı olan 23 hastada IgE değerlerine bakıldığında 7 hastada beklenen normal değerlerin üstünde bulunmuştur. Penisiline duyarlı olan ve olmayan hasta grubu arasında serum IgE düzeyi bakımından istatiksel anlamlı bir fark bulunmamıştır(p=0.3586).
      Deri testleri pozitif olan grup ile negatif olan grup ev tozu akarları ve mantar karışımı duyarlılığı yönünden karşılaştırıldığında istatiksel anlamlı bir fark bulunmamıştır(sırasıyla p=0.4018, p=5903).
      Penisilin ve sefalosporin alerjenik determinantlarındaki heterojenite göz önünde bulundurulduğunda ve kişinin serumunda farklı determinantlara karşı farklı IgE sentezlendiğinden kişide duyarlılığın olup olmadığı tek bir test antijeni ile yapılmamalıdır. Henüz mevcut değil ise de, klinik kullanımı olan tüm beta-laktam antibiyotikler için majör ve minör determinantlar içeren ayrı ayrı test kitlerinin kullanılması gerçek beta-laktam duyarlılığını daha doğru gösterecektir.
     Sonuç olarak; hiçbir ilaç alerjisi öyküsü olmayan okul çağı çocuklarında penisilin duyarlılığı oranı % 15.64 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada; penisilin ve türevlerinin çok sık kullanıldığı ülkemizde, bu kadar yüksek oranda duyarlılığın bulunması, penisilin ve türevlerinin gereksiz yere kullanılmaması ve penisilin duyarlılığının saptanması için bilimsel yöntemlerin gerekli olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Objective: IgE-mediated acute systemic reactions to penicillin continue to be an important clinical problem throughout the world in spite of every kind of advances in medicine. In this study the prevalence of penicillin sensitivity among children without known drug reactions was researched. 
Study design: Prick and intradermal skin testing were performed with benzylpenicillol (PPL) and Minor Determinant Mixture (MDM) in 147 children aged 6-13 (mean 8.931.98) years. In addition, sensitivity to some common allergens such as house dust mites and moulds was also tested. 
Results: The overall frequency of positive skin reactions was 15.6%. a mild anaphylactic rieaction occurred in a child just after testing with PPL. Some of the children were also sensitive to common allergens but these children were not more sensitive to penicillin allergens. 
Conclusions: We concluded that excessive usage of penicillins and other beta-lactam antibiotics may lead to sensitization of children without clinical symptoms.