Sürdürülebilirlik kapsamında geleneksel kumaşların kadın giyiminde kullanımı: Ehram dokuma örneği
The use of traditional fabrics in women's clothing within the scope of sustainability: The example of Ehram weaving
Yazar: SİBEL KELLECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANTÜRK ÖZ
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Dokuma kumaşlar = Woven fabrics

Özet:
Giyim kuşam, toplumun kimliğini ve yaşam biçimini yansıtan önemli unsurlardandır.
Coğrafi koşullar, iklim, kültürel miras, ekonomik durum, dini inançlar ve toplumsal
normlar gibi çeşitli faktörler, insanların nasıl giyindiğini ve hangi tür kıyafetleri tercih
ettiğini belirler. Ehram dokuması, Bayburt ve çevresinde önemli bir kültürel mirastır.
Koyunun yününden geleneksel yöntemlerle üretilen bu dokuma, yörede kadınlar
tarafından dış giyim olarak kullanılır. Ehram, sadece bir giysi olmanın ötesinde, bölgenin
tarihini, coğrafi özelliklerini ve kültürel değerlerini yansıtan bir simgedir. Yünün doğal
ve sıcak tutan özellikleri, Bayburt'un sert kış koşullarına uygunluk sağlar. Ayrıca, ehram
dokuma süreci ve desenleri, bölgenin geleneksel el sanatlarının ve zanaatkarlığının bir
yansımasıdır. Bu tür geleneksel dokumalar, kültürel kimliğin korunması ve gelecek
nesillere aktarılması açısından büyük önem taşır.
Ehram dokuma sanatının modern tasarımlara taşınması, bu geleneksel zanaatın hem
korunmasını hem de çağdaş kullanım alanlarıyla yeniden hayat bulmasını sağlayabilir.
Bu çalışma, Ehram dokuma sanatının kavramsal, geleneksel ve dokuma olarak taşıdığı
değerleri inceleyerek, Bayburt ve çevresindeki Ehram kültürünü ve bu kültür içinde
şekillenen sanat anlayışının özelliklerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaç
doğrultusunda, Ehram dokuma sanatının tarihsel, teknik ve kültürel boyutları ayrıntılı bir
şekilde ele alınacaktır. El dokuması ürünler, zanaatkarın el emeği ve becerisiyle ortaya
çıkar ve her bir parça, dokuyan kişinin dokuma tarzı, teknik becerisi ve hatta o anki ruh
hali gibi birçok faktörden etkilenir. Bu nedenle, iki el dokuması ürünün tamamen aynı
olması mümkün değildir. Bu özellik, Ehram dokumalarının benzersizliğini ve değerini
artırır. Yok olmaya yüz tutmuş Ehram dokumacılığının geriye kalan az sayıdaki
temsilcilerinin bilgi birikimlerinden faydalanarak bu değerli dokuma sanatını koruma ve
gelecekte artarak devam edecek çalışmalara katkıda bulunma amacı, bu çalışmanın
merkezinde yer almaktadır. Ehram dokuma sanatının tanıtılması, bu değerli zanaatın
gelecekte de yaşatılmasını sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. Araştırmacılara
kaynak oluşturmak ve kültürel değeri olan el sanatlarının gelecek kuşaklara aktarılmasını
sağlamak da bu çalışmanın temel hedefleri arasındadır. Bu araştırma ile ehram
dokumasının kumaş araştırmaları yapılmıştır. 25-40 yaş aralıklarına uygun kumaşlar
incelenmiş ve bulunmuştur. Bu yaş kadın aralıklarına uygun özelliklerde tasarımlar
yapılmıştır bu tasarımlardan yola çıkarak günümüzde giyilebilecek beş özgün çağdaş
tasarım çalışması yapılmıştır. Bu tasarımların motifleri ile birlikte uygulaması
yapılmıştır. Kapsül koleksiyondan üç tanesi üretilmiştir.

Abstract:
Clothing and attire are significant elements that reflect the identity and lifestyle of a
society. Various factors such as geographical conditions, climate, cultural heritage,
economic status, religious beliefs, and social norms influence how people dress and what
types of clothing they prefer. Therefore, clothing and attire provide important clues to
understanding a society's identity and values.Ehram weaving is a significant cultural
heritage in Bayburt and its surroundings. This traditional fabric, made from sheep's wool
is used by women in the region as outerwear. Ehram is more than just a garment; it is a
symbol reflecting the region's history, geographical characteristics, and cultural values.
The natural and warm properties of wool are suitable for Bayburt's harsh winter
conditions. Moreover, the weaving process and patterns of Ehram reflect the region's
traditional craftsmanship and artisanship. Such traditional weavings are crucial for
preserving cultural identity and passing it on to future generations.
Transferring the art of Ehram weaving to modern designs can help preserve this
traditional craft and revitalize it with contemporary applications. This study aims to
examine the conceptual, traditional, and weaving values of Ehram weaving art, revealing
the Ehram culture in Bayburt and its surroundings and the characteristics of the art
understanding shaped within this culture. Accordingly, the historical, technical, and
cultural dimensions of Ehram weaving will be thoroughly examined. Handmade products
emerge with the craftsmanship and skill of the artisan, and each piece is influenced by the
weaver's style, technical skill, and even their mood at the time. Therefore, it is impossible
for two handmade products to be completely identical. This feature enhances the
uniqueness and value of Ehram weavings. The aim at the heart of this study is to preserve
this valuable weaving art by utilizing the knowledge and experience of the remaining few
representatives of Ehram weaving, which is on the verge of extinction, and to contribute
to future studies that will increasingly continue. Promoting the art of Ehram weaving is
of great importance to ensure that this valuable craft continues to be lived in the future.
Another primary goal of this study is to provide resources for researchers and ensure the
transmission of culturally valuable handicrafts to future generations. This research has
conducted fabric studies on Ehram weaving. Fabrics suitable for the 25-40 age range have
been examined and found. Designs have been made with characteristics suitable for
women in this age group. Based on these designs, five unique contemporary design works
have been created that can be worn today. Three pieces from the capsule collection have
been produced with their motifs implemented