Adorno'da bir özdeşlik ve totalite eleştirisi olarak negatif diyalektik kavramı
Adorno's concept of negative dialectics as a critique of identity and totality
Yazar: MEHMET YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NUR BETÜL ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Felsefe = Philosophy ; Gazetecilik = Journalism
Dizin: Adorno, Theodor = Adorno, Theodor ; Diyalektik = Dialectic ; Olumsuzlama = Negation ; Özdeşlikler = Identities

Özet:
Bu çalışmada gençlik yıllarından itibaren felsefede formel mantık kaynaklı özdeşlik (identity) ilkesini, totalite (bütünlük) düşüncesi ile olan bağlantısından hareketle eleştiren Adorno'nun gençlik yıllarından beri süregelen bu eleştirilerini yeni bir diyalektik model (negatif diyalektik) önererek nasıl temellendirdiği üzerinde durulacaktır. Adorno özdeşliğe ve totaliteye dayanmayan, özdeşsizlik ve olumsuzlama üzerinde yükselen negatif diyalektiğini, Platon'dan itibaran süregeldiğini düşündüğü diyalektiğin olumsuzlama momentini olumlu bir sonuç elde etmek için kullanan ve uzun bir geçmişe sahip diyalektik geleneğe bir tepki olarak ortaya koymuştur. Hegel Adorno'nun zihninde, sert bir şekilde eleştirdiği bu uzun geçmişe sahip yanılgı dolu diyalektik geleneğin son büyük temsilcisi ve bu süregiden yanılgıya (olumsuzlama aracalığıyla olumlu bir sonuç elde etmek üzerine formüle edilen diyalektik yanılgısına) anti-diyalektik bir ilke olan "olumsuzlamanın olumsuzlaması" formülünü yerleştirmesiyle de bu diyalektik yanılgının asıl sistemleştiricisidir. Bundan hareketle Adorno negatif diyalektiğe çok geniş bir felsefeci ve felsefi akıma yayılan bir eleştirel potansiyel yüklemiş olmasına rağmen negatif diyalektiğin asıl hedefi olarak Hegel'i ve onun anti-diyalektik bir ilke olan "olumsuzlamanın olumsuzlaması" üzerine temellendirdiği diyalektiğini seçmiştir.


Anahtar Kelimeler: Özdeşlik, Diyalektik, Olumsuzlama

Abstract:
This study aims to analyze how Adorno who criticized the principle of identity originating from formal logic in philosophy with reference to its relation to the idea of totality grounded his ongoing criticism since his youth by suggesting a new dialectical model (negative dialectics). Adorno formulized his concept of negative dialectics which is not based on identity and totality and is constructed on non-identity and negation as a reaction to dialectic tradition based on producing positive things which dates back a long time via negation as a means of thinking which was claimed to be continued since Plato. According to Adorno, Hegel was the last great representative of this dialectic tradition that was criticized severely by Adorno, which has a long history and is full of mistakes, and he was the one who had really systematized this dialectical mistake by putting anti-dialectical principle of negation of negation into this ongoing mistake which is a dialectical mistake formulized on reaching a positive conclusion via negation. From this point of view, although Adorno attributed a critical potential to negative dialectics including a wide range of philsophers and philosophical trends, he had chosen Hegel and his dialectics which was constructed on anti-dialectical principle of negation of negation as the main target of negative dialectics.



Key Words: Identity, Dialectics, Negation