Astımlı çocuklar ve annelerinin inhale steroid ilaçlar hakkındaki inanışlarının ve steroid korkularının astım kontrolü üzerindeki etkileri
Asthmatic children and their parents' beliefs and fear towards inhaled steroids and the impact on asthma control
Yazar: MERVE GÜN
Danışman: PROF. DR. AHMET TÜRKELİ
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anneler = Mothers ; Astım = Asthma ; Korku = Fear ; Steroidler = Steroids ; Çocuklar = Children ; İlaç veriş-inhalasyon = Administration-inhalation

Özet:
Amaç: Astım pediatrik popülasyonda en sık görülen kronik inflamatuar hastalıktır. İnhale kortikosteroidler (İKS) persistan astımı olan çocuklar için birinci basamak kontrol tedavisidir. Bu çalışmada çocuk alerji ve immünoloji hastalıkları polikliniğine başvuran 7-11 yaş arasındaki astım hastası çocukların ve ebeveynlerinin inhale steroid hakkındaki inanışlarıyla steroid korkuları ve buna bağlı olarak astım tedavisindeki etkilerini araştırmayı amaçladık.

Metod: Çalışmaya, Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji polikliniğine Şubat 2022-Şubat 2023 tarihleri arasında başvuran 7-11 yaş arasında toplam 100 astım hastası çocuk ve onların ebeveynleri dahil edildi. Hastaların ve ailelerinin demografik özellikleri, ebeveynlerin eğitim düzeyleri, hastalığın tanı yaşı, hangi ilaçların kullanıldığı, hangi hekim tarafından takip edildiği, İKS kullanım durumu sorgulanıp düzenli kullanılıp kullanılmadığı, İKS endişeleri var ise nedenleri kaydedildi. Çocuklardaki astım kontrol düzeyi GINA kriterleri ve çocuklar için astım kontrol test (Ç-AKT) ile saptandı. Daha sonra hastalara ve ebeveynlere ilaçlara inanç anketleri (BMQ) uygulandı.

Bulgular: Çalışmaya katılan olguların annelerinin 41'inde (%41) steroid içeren ilaç kullanımına karşı korku yokken 59'unda (%59) bu ilaçlara karşı korku mevcuttu. Annesinde steroid korkusu olan olguların tedavi uyumlarının annesinde steroid korkusu olmayan olgulara göre anlamlı şekilde düşük olduğu görüldü. Annesinde steroid korkusu olan hastaların son bir yıl içindeki astım atak sayısı, acil başvuru sayısı, hastaneye yatış sayısı ve hastaneye yatış gününün annesinde steroid korkusu olmayan hastalara göre anlamlı şekilde yüksek olduğu belirlendi. Annesinde steroid korkusu olan olguların olmayan olgulara göre kontrolsüz astım oranının anlamlı şekilde yüksek olduğu görüldü.  Steroid korkusu olan annelerin BMQ gereklilik skoru ortalamasının steroid korkusu olmayan annelere göre anlamlı şekilde düşük olduğu, BMQ endişe skoru ortalamasının ise anlamlı şekilde yüksek olduğu görüldü. Ebeveyn ve çocuk BMQ skorları birbirleriyle ilişkili bulundu.

Sonuç: Annelerin İKS kullanımıyla ilgili; eğitim durumunun geliştirilmesinin, tedaviyle ilgili farkındalıklarının artırılmasının ilacın olası yan etkilerine olan korkularını giderdiği, ilaçları çocuklarına kullandırtmada uyumlarının arttığı görüldü. Ayrıca tedavi uyumsuzluğunun temelinde yatan steroid korkusu açısından İKS olası yan etkileriyle ilgili mevcut çalışmalarda çelişkili sonuçlar olup günümüzde kullanılan İKS'lerin uzun dönem etkileriyle ilgili daha geniş katılımlı çok merkezli çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar kelimeler: Astım, Steroid korkusu, İnhale kortikosteroid, İlaç uyumu, İlaçlar hakkındaki inançlar anketi (BMQ)

Abstract:
Objective: Asthma is the most common chronic inflammatory disease in the pediatric population. Inhaled corticosteroids (ICS) are the first-line control therapy for children with persistent asthma. In this study, we aimed to investigate the beliefs of children  with asthma between 7-11 years of age who admitted to the pediatric allergy and immunology outpatient clinic and their parents' beliefs and fear towards inhaled steroids and their impact on asthma treatment.

Method: A total of 100 children with asthma between 7-11 years of age who admitted to the Pediatric Allergy and Immunology outpatient clinic of Kütahya Health Sciences University, Faculty of Medicine between February 2022-February 2023 and their parents were included in this study. The demographic characteristics of patients and their parents, parent's level of education, child's age at diagnosis of asthma, anti-asthma drug regimen, type of care received (allergist or pediatrician), and reasons for ICS concerns were recorded. Asthma control level in children was determined by GINA criteria and childhood asthma control test (C-ACT). Medication beliefs of children and parents were evaluated using the Beliefs about Medicines Questionnaire (BMQ).

Results: 41 (41%) of the mothers of the patients included in the study had no fear of using drugs containing steroids while 59 (59%) had fear of these drugs. It was observed that the treatment adherence of the patients whose mothers had fear of steroids was significantly lower than those whose mothers did not have fear of steroids. Number of asthma exacerbations, number of emergency department admissions, number of hospitalizations and the day of hospitalization in the last year of the patients whose mothers had fear of steroids were significantly higher than the patients whose mothers did not have fear of steroids. It was observed that rate of uncontrolled asthma was significantly higher in the patients whose mothers had a fear of steroids compared to the patients without. It was observed that the mean BMQ necessity score of the mothers with steroid fear was significantly lower than the mothers without steroid fear, and the mean BMQ concerns score was significantly higher. Parent and child's BMQ scores were found to be correlated.

Conclusion: We have demonstrated that advanced mother's educational status and awareness about ICS treatment result in less fear of drug's side effects and improved adherence to children's drug therapy. In addition, there are conflicting results in the current studies on the possible side effects of ICS that cause fear of steroids associated with treatment non-adherence. We believe that there is a need for multicenter studies involving a wide range of patients on long-term effects of ICS.

Keywords : Asthma, Fear of steroids, Inhaled corticosteroids, Medication adherence, Beliefs about Medicines Questionnaire (BMQ)