Kalp yetersizliği olan hastalarda sosyal desteğin öz-bakım davranışları ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesi
Evaluation the effect of social support on self-care behaviours and quality of life in patients with heart failure
Yazar: ŞULE MUMCU
Danışman: DOÇ. DR. FATMA İLKNUR ÇINAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Kalp = Heart ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Sosyal destek = Social support ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Özbakım = Self-care

Özet:
Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırmanın amacı kalp yetersizliği olan hastalarda sosyal desteğin, öz-bakım davranışları ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesidir. Çalışmanın örneklemini Nisan-Aralık 2019 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin kardiyoloji klinik veya polikliniğine başvuran, araştırma kriterlerini karşılayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 133 hasta oluşturmuştur. Araştırmada veriler, hastaların Tanımlayıcı ve Hastalığa İlişkin Özelliklerini İçeren Anket Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Avrupa Kalp Yetersizliği Öz-Bakım Davranışları Ölçeği–12, Minnesota Kalp Yetmezliği ile Yaşam Anketi kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ile Shapiro-Wilk normallik testi, Mann Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearmann korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların algıladığı sosyal desteğin orta düzeyin üzerinde olduğu, en çok özel kişi, sonrasında arkadaş ve aileden sosyal desteği aldığı saptanmıştır. Geliri giderinden fazla, tedavi merkezine ulaşımı kolay olan hastaların algıladığı sosyal desteğin anlamlı bir şekilde daha yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Erkek cinsiyette, tedavi merkezine ulaşımı kolay ve sigarayı bırakmış hastalarda aileden algılanan sosyal destek anlamlı şekilde daha yüksek düzeydedir. Tedavi merkezine kolay ulaşan hastaların arkadaştan algılanan sosyal destek düzeyi yüksek bulunmuştur. Bakımında yardımcı kişi olan hastaların özel kişiden algıladığı sosyal destek düzeyi daha fazladır. Katılımcıların yaşam kalitesi orta düzeyin altında, öz-bakım davranışları ise uygundur. Katılımcıların algılanan sosyal destek puanları ile öz-bakım davranışları ve yaşam kaliteleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç olarak hastaların hangi sosyal destek kaynaklarına sahip olduğunun belirlenmesi ve bu kişilere hasta ve hastalıkları hakkında özel eğitimler verilmesi önemlidir. KY olan hastaların sosyal destek kaynaklarını artıran, öz-bakım becerisini geliştiren ve yaşam kalitesini iyileştiren müdahalelerin geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Kalp Yetersizliği, Öz-Bakım Davranışları, Yaşam Kalitesi

Abstract:
The aim of this descriptive study is to evaluate the effects of social support on self-care behaviors and quality of life in patients with heart failure. The sample of the study consists of 133 patients, who applied to the cardiology inpatient clinic or outpatient clinic of a university hospital between April and December 2019, met the participation criteria of the study. Self-report scales, which are Descriptive and Disease-Related Characteristics, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, European Heart Failure Self-Care Behaviors Scale-12, Minnesota Living with Heart Failure Scale, were applied to collect data. Statistically, Descriptive statistics, Shapiro-Wilk normality test, Mann Whitney U test, Kruskal-Wallis test and Spearmann correlation analysis were used to evaluate the data. Statistical significance level was accepted as p <0.05 value. It was found that the social support perceived by the participants was above the medium level, and they mostly received social support from a special person, then friends and family. The perceived social support was found significantly higher in patients with high income levels and who have easy access to the treatment center. Also, perceived social support from family was found significantly higher in male patients, patients who have easy access to the treatment center and patients who have quit smoking. The level of perceived social support from friends was found to be high in the patients who have easy access to the treatment center. The level of social support perceived by the special person was found higher for the patients who have a person in their care. The patients' quality of life was found to be below the moderate level and their self-care behaviors were appropriate. In the current study, there was no significant relationship between the participants' perceived social support scores and their self-care behaviors and quality of life. As a result, it is important to determine which social support mechanisms that patients have and to provide them with special education about the patient and their illnesses. It is suggested to create interventions that increase social support resources, improve self-care skills and improve quality of life for patients with HF.

Key Words: Heart Failure, Perceived Social Support, Self-Care Behaviors, Quality of Life