Popüler kültür ürünü olarak karikatürlerdeki dini figürlerin analizi
Analysis of religious figures in cartoons as popular culture products
Yazar: KAZIM KANDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEN BANU OKUTAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Popüler kültür ürünü olarak karikatürler değerler mekanizmasını dönüştüren
önemli bir kültür endüstrisi aracı şeklinde işlev görmektedir. Popüler karikatürler
yapısı gereği kendisine has özellikler barındırmakta, belli başlı değerler ve yapılar
oluşturmaktadır. Bu değerler ve yapılar da birtakım mesajlar taşımaktadır. Nitekim
popüler karikatürler belirli örtük işlevler ve kodlar taşımakta, bunları da birtakım
simge ve semboller vasıtasıyla ifade etmeye çalışmaktadır. Bunun sonucunda
popüler karikatürlerin taşıdığı simge ve semboller kültür endüstrisine hizmet edecek
şekilde dönüşüme uğratılmakta ve kendi değerlerinden soyutlanarak deformasyona
maruz kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı sembol olması açısından dini figürlerin,
popüler kültür ürünü olan karikatürlerde nasıl resmedildiğini ve hangi örtük işlevler
taşıdığını ele alıp ortaya koymaktır. Bu çerçevede karikatürlerdeki dini figürler,
karikatür kuramları perspektifinden, din sosyolojisi bakış açısıyla ve kültür endüstrisi
kavramsallaştırmasıyla görsel analize tabi tutulacaktır. Çalışmada, haftalık popüler
karikatür dergilerinden olan "Leman" ve "Uykusuz" dergilerinin 2017-2021 yılları
arasında yayımlanan karikatürleri incelenmiştir. Bu doğrultuda bulgulardan hareketle
popüler kültür ürünü olarak karikatürlerdeki dini figürlerin popülerleştirilerek kültür
endüstrisinin metaı haline getirilişi test edilmeye çalışılacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Karikatür, Popüler Kültür, Din, Tüketim, Dini Semboller, Dini Figürler.

Abstract:
As a popular culture product, cartoons function as an important cultural
industry tool that transforms the value mechanism. Popular cartoons have unique
features due to their structure and create certain values and structures. These
values and structures also carry some messages. As a matter of fact, popular
cartoons carry certain implicit functions and codes, and try to express them through
some symbols and symbols. As a result, symbols and symbols carried by popular
cartoons are transformed to serve the culture industry and are subject to
deformation by abstracting from their own values. The aim of this study is to reveal
how religious figures are depicted in cartoons, which are products of popular culture,
and what implicit functions they have in terms of being symbols. In this framework,
religious figures in cartoons will be subjected to content analysis from the
perspective of cartoon theories, sociology of religion and cultural industry
conceptualization. In the study, the cartoons of the popular weekly cartoon
magazines "Leman" and "Uykusuz" published between 2017-2021 were examined.
In this direction, based on the findings, it will be tried to test the popularization of
religious figures in cartoons as a product of popular culture and making them a
commodity of the culture industry.
Keywords: Cartoon, Popular Cartoon, Religion, Consumption, Religious Symbols, Religious Figures.