Elektronik ticaretin kullanımında kritik başarı faktörlerinin etkisi ve Türkiye'de faaliyet gösteren elektronik ticaret işletmelerinde bir araştırma
The influence of critical success factors on electronic commerce usage and a research about electronic commerce establishments operating in turkey
Yazar: NEVZAT ZENGİN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL MELİH BAŞ
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Elektronik pazarlama = Electronic marketing ; Elektronik ticaret = Electronic commerce ; Kritik başarı faktörleri = Critical success factors ; Sanal alışveriş = Virtual shopping

Özet:
Elektronik ortamda pazarlama yapmak ve ticari faaliyetlerde bulunmak, özellikle işletmelerin rakiplerini görmek, pazarı ve trendlerini kavramak, müşteri beklentilerini, taleplerini ve yorumlarını incelemek adına çeşitli avantajları beraberinde getirmektedir. Ancak bunların tamamını yakalamak için etkin bir e-ticaret sistemi kurmak ve bu alanda uzmanlaşmak da şarttır. Başarıyı elde etmek çeşitli faktörlere bağlıdır. Bu çalışma, elektronik ticaretin kullanımında kritik başarı faktörlerinin etkisin anlamak amacına hizmet etmektedir. Bu amacın gerçekleşmesi adına alan literatür ve anket uygulaması yöntemlerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın modeli, niceliksel araştırma türünde olup tarama modellerinden genel tarama modelidir.
Çalışmanın literatür taramasında elektronik ticaretin ne olduğu, bu ticaret sistemindeki rekabet, işletmelere elektronik ticaretin getirebileceği faydalar ve elektronik ticaret tipleri gibi araştırma kısmına ışık tutacak bilgiler derlenmiştir. Ticaretin gerçekleştirildiği özel tasarım web sitelerin yanı sıra sosyal medya platformlarının da müşterilerin talep ve beklentilerini anlamak, rakipleri incelemek ve reklam yapmak için kullanıldığı tespit edilmiştir. Buradan hareketle, e-ticaretin etkin yapılması için çok yönlü düşünülmesi gerektiği, hukuki şartların oluşturulması için çalışılmasının ve müşterilere internetin her mecrada erişilmesinin şart olduğu söylenebilecektir.
Anket araştırması kısmında ise kolayda örnekleme yöntemi ile Türkiye'nin farklı yerlerinde elektronik ticaret faaliyetleri yürüten firmaların karar vericileri -yöneticileri, firma sahipleri ya da ortakları- ile görüşülmüştür. Araştırmaya toplam 371 kişi katılmış ve kendilerine 45 soru yöneltilmiştir. Yöneltilen sorular elektronik ticaret performanslarını ölçmeye yöneliktir ve firmaların bulunduğu yer, e-ticaret yapma süreleri, hukuki altyapıları gibi çok fazla değişkenin incelenmesine çalışılmıştır. Sonuçlar, SPSS 21 istatistik programı yardımı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın analizinde, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, faktör analizleri, ölçek puanlarının betimleyici istatistikleri, karşılaştırma analizleri ile beraber elektronik ticarette kritik başarı faktörlerinin etkisi değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda; elektronik ticareti etkileyen kritik başarı faktörleri bulguları ortaya çıkmıştır. Bu faktörler ise sırasıyla, sitenin etkinliği ve erişilebilirliği, işletmeye ve siteye yönelik marka değeri, müşteriye yönelik sosyal fayda, işletme içi ve devlet odaklı yönetimsel etkenler olmak üzere 4 kritik başarı faktörü bulunmuştur. Çalışmada elde edilen bulgulara göre işletmenin elektronik ticaret için kurduğu web sitesinin kullanılabilirliğinin, çalışanların elektronik ticarete ilişkin bilgi düzeyinin, dijital ortamda yürütülen pazarlama faaliyetlerinin, iletişim yöntemlerinin ve hızının, müşterilerin dinlenmesinin ve etkin bir süreç kurmanın elektronik ticaret performansını etkilediğini söylemek yanlış olmayacaktır. 
Çalışmada, ankete katılan kişinin sınırlı olması ve verilen yanıtların doğru/samimi olduğunun kabul edilmesi sınırlılık olarak kabul edilmiştir.

Abstract:
Marketing and trading in the electronic environment bring a variety of advantages for especially seeing the competitors, understanding the market and trends, examining customer expectations, requests and comments. However, it is imperative to establish an efficient e-commerce system and specialize in this area to capture all of them. Achieving success depends on several factors. This study serves to understand the impact of critical success factors in the use of electronic commerce. In order to achieve this, the methods of reviewing of literature and application of questionnaires were used. The model of the research is quantitative and its reviewing model is general reviewing model.
In the literature review of the study, information that would shed light on the research such as what electronic commerce is, competition in this trade system, the benefits of electronic commerce to enterprises and types of electronic commerce were compiled. It has been determined that besides the specially designed web sites, where trade is carried out, the social media platforms are also used to understand the demands and expectations of the customers, to examine the competitors and to advertise. From this point of view, it can be said that for e-commerce to be effectively carried out, it has to be considered multi-faceted and it is essential to work for the establishment of legal conditions and for customers to have internet access everywhere.
In the questionnaire, decision makers, managers, company owners or partners, of companies conducting electronic trade activities in different parts of Turkey were interviewed with convenience sampling method. A total of 371 people participated in the survey and 45 questions were directed to them. Directed questions are aimed at measuring their electronic trading performances and many variables such as the location of the companies, duration of their e-commerce activities, their legal infrastructure, etc. have been investigated. The results were analyzed with the help of the SPSS 21 statistical software. In the analysis of the study, validity and reliability analyzes, factor analyzes, descriptive statistics of scale scores, comparison analyzes as well as the impact of critical success factors on electronic commerce were tried to be evaluated. As a result of this study, critical success factors affecting electronic commerce have emerged. These 4 critical success factors found were the Effectiveness and accessibility of the website, Brand value for the business and the website, Social benefit for the customer, and Intra-business and government-focused managerial factors. According to findings obtained in the study, it would not be wrong to say that the usability of the website for the electronic commerce, employees' level of knowledge on electronic commerce, the marketing activities carried out in the digital environment, the methods and speed of communication, listening to the customers and establishing an effective process affect the performance of electronic commerce. 
The limitation of the study was that people participating in the survey were limited and that the answers given were assumed to be true/sincere.