Üretüketici emeğinin metalaşmasının Twitter örneğinde çözümlenmesi
An analysis on the commodification of prosumer labor in the case of Twitter
Yazar: CEMGAZİ YOLDAŞ
Danışman: PROF. DR. ERDAL DAĞTAŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Emek = Labour ; Kullanıcı emeği = Labour of user ; Metalaşma = Commodization ; Sosyal medya = Social media ; Twitter = Twitter ; Üreticiler = Producers ; İş gücü = Manpower

Özet:
Bu çalışma, Twitter'da yer alan kullanıcıların metalaşma süreçlerini ve sömürülme biçimlerini ele almaktadır. Eleştirel ekonomi politik yaklaşım üzerinde yükselen bu çalışmada, kapitalist üretim tarzında meta üretimi ve sermaye birikiminin temel işleyiş mantığı ele alınarak; bu mantığın, Twitter'daki işleyiş biçimleri irdelenmiştir. Bu doğrultuda, internet teknolojilerinin gelişimi ve buna bağlı olarak sosyal medyanın yükselişinin, kapitalist üretim ilişkilerden bir kopuş olup olmadığı tartışılmıştır. Öte yandan, Twitter'da yer alan üretim ve değişim ilişkileri, ayrıntılı bir biçimde değerlendirilmiştir. Kullanıcıların, meta üreticileri ve meta olma durumları ayrı ayrı incelenmiştir. Üretici nitelik sergileyen kullanıcıların ürettiklerine kim(ler)in el koyduğu; üretilen ve değişime konu edilen metaların ne olduğuna ilişkin derinlikli bir analiz girişiminde bulunulmuştur. Twitter'ın neden tek bir anlam ve biçimle sınırlandırılacak bir şey olamayacağı, somut koşullardan yola çıkarak açıklanmaya çalışılmıştır. Twitter'ın, ifade edilen bu parçalı yapısını somutlayarak serimlemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Twitter'da egemen olan kapitalist ilişki, süreç ve biçimler oluşturulan tematik kategoriler altında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmenin gerçekleşmesini sağlayacak araçlar, eleştirel ekonomi politik yaklaşımın kavram setlerinde bulunmuştur. Sözü edilen kategorilere ilişkin yapılan saptamalar ise, Twitter kullanıcıları arasından amaçlı örneklem tekniğiyle oluşturulan 10 katılımcıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerden elde edilmiştir. Çalışmanın katılımcıları, beş dijital yerli ve beş dijital göçmen özelliği gösteren kişilerden oluşmaktadır. Yapılan çözümleme sonucunda Twitter'ın, katılımcılar tarafından, içinde üretim ve değişim ilişkilerinin gerçekleştiği bir dijital mekân ve bu ilişkilerin gerçekleşmesine olanak sağlayan bir araç olarak görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca katılımcıların, Twitter'ın kapitalist şirket niteliğinin farkında olduğu saptanmıştır. İki durumda da, Twitter kullanıcıları, üretim süreçlerinin içerisinde yer almakta, ücretsiz emek niteliği göstermekte ve sömürünün merkezi haline getirilmektedir. Ayrıca, Twitter kullanıcıları ve Twitter'da yer alan kullanıcı hesapları metalaşma süreçleri içerisine dahil edilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Twitter, Üretüketici emeği, İzleyici metası, Metalaşma süreçleri, İlkel birikim

Abstract:
This study tries to examine the forms of exploitation and the commodification processes of Twitter users. The research, grounded on the critical political economy approach, mainly focused on the fundamental logic of accumulation and commodity production in the capitalist mode of production, along with how this rationale process occurs on Twitter has been examined. The development of internet technologies and the ascent of social media accordingly are discussed whether there is a disengagement of capitalist relations of production. Besides, the relationships of production and exchange that exist within Twitter comprehensively evaluated. The users' statuses of both being the commodity and the producer of the commodity were examined. An in-depth reasoning attempt has been made regarding who has (have) seized productions of the users that have production capability, and what is the nature of those produced and exchanged commodities. It's been tried to explain via factual circumstances why it is not possible to delimit Twitter into one solid form and meaning. A concretized exposition was aimed at showing the fragmented structure of Twitter. In this regard, all the capitalist forms, relations, and processes within Twitter were reviewed under thematic categories. Tools that make this review possible were found in the key concepts of critical political economy. The determinations made in the mentioned categories were obtained from the semi-structured in-depth interviews made with the 10-person interviewees created with the purposeful sampling technique among the Twitter users. The interviewees were evenly composed of both digital natives and digital immigrants. As a result of the analysis, it has been determined that Twitter is a digital space in which production and exchange relations take place and a tool that allows these relationships to occur. It's been also determined that the participants were aware that Twitter is a capitalist company. Either way, Twitter users are involved in the production processes, had the quality of free labor, and are become the center of exploitation. Also, Twitter users and user accounts on Twitter are included in the commodification processes.

Keywords: Twitter, Prosumer labor, Audience commodity, Commodification process, Primitive accumulation