Düzce ili karayaprak lahanası alanlarında lahana beyazsineği Aleyrodes proletella L.'nın yayılışı, popülasyon dalgalanmaları ve doğal düşmanları
Dispersal, population fluctuations and natural enemies of cabbage whitefly Aleyrodes proletella L. on collard in Duzce province
Yazar: ABDURRAHMAN SAMİ KOCA
Danışman: DOÇ. DR. HALİL KÜTÜK
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Batı Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Düzce ilinde 2016-2017 yıllarında yürütülen bu çalışmada karayaprak lahanası bitkilerinde zararlı olan lahana beyazsineği, Aleyrodes proletella (Linnaeus)'nın yayılış alanları, konukçuları, doğadaki çıkış zamanları, popülasyon dalgalanması ve popülasyon dalgalanmasına etki eden doğal düşmanları ortaya konulmuştur.
Lahana beyazsineği, A.proletella'nın Düzce ilinin tüm ilçelerinde yaygınlık gösterdiği belirlenmiş olup, Düzce ilinin bulaşıklık oranı %84,3'tür. İlçeler bazında ise en yüksek bulaşıklık oranına göre Akçakoca (%97,8), Yığılca (93,3), Gümüşova (%88,9), Kaynaşlı (%84,4), Cumayeri (%82,2), Gölyaka (%80), Çilimli (%75,6) ve Merkez (%75) şeklinde sıralandığı tespit edilmiştir.
Aleyrodes proletella'nın yabancı ot konukçusunun ise Asteraceae familyasına bağlı tavşan salatası, şebrek ve meme otu gibi isimlerle bilinen Lapsana communis L. subsp. intermedia (Bieb.) Hayek bitkisi olduğu belirlenmiştir. 
Aleyrodes proletella'nın doğal düşmanları olarak parazitoit Encarsia tricolor (Hymenoptera: Aphelinidae), predatörler ise Clitostethus arcuatus  (Coleoptera: Coccinellidae) ve Chrysoperla carnea (Neuroptera: Chrysopidae) olarak tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada lahana beyazsineği, A. proletella ve parazitoiti E. tricolor'un moleküler yöntemler kullanılarak teşhisleri gerçekleştirilmiştir.
Lahana beyazsineğinin kış aylarında göstermiş olduğu popülasyon seyrine bakılarak kışlamış erginlerin hava sıcaklığına bağlı olarak Mart ayından itibaren yumurta bırakmaya başladığı belirlenmiş olup yeni dikilen karayaprak lahanası fidelerinde ise beyazsinek erginlerinin Mayıs ayında görüldüğü saptanmıştır.
Aleyrodes proletella'nın Haziran ayının ortaları ile Temmuz ayının başına kadar geçen sürede popülasyonlarının artış göstererek Temmuz-Ağustos aylarında en yüksek seviyelere ulaştığı belirlenmiştir. Beyazsineklerin yoğunluğuna paralel olarak Temmuz ayı ortalarından itibaren görülmeye başlanan parazitoit Encarsia tricolor'un popülasyonlarının artarak devam ettiği belirlenmiştir. Parazitoitin beyazsinekleri parazitleme oranının Temmuz-Ağustos aylarında en yüksek seviyelerine ulaştığı tespit edilmiştir. A. proletella'nın Aziziye, Ağa, Mahirağa ve Topçular lokasyonlarındaki bahçelerde sırasıyla %56,8, %82,7, %63,5 ve %35,5'e varan doğal parazitlenme oranları sonucunda beyazsineklerin popülasyonlarında düşüşlere neden olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was carried out on dispersal, hosts, emergence times in nature, population fluctuation and natural enemies affecting its population fluctuation of cabbage whitefly, Aleyrodes proletella (Linnaeus) which is harmful on collard plants during the years of 2016-2017 in Düzce province in Western Black Sea Region.
Cabbage whitefly, Aleyrodes proletella was widespread in all district of Düzce province and infestation rate was 84,3%. According to the highest infestation rates of district were determined that Akçakoca (97,8%), Yığılca (93,3%), Gümüşova (88,9%), Kaynaşlı (84,4%), Cumayeri (82,2%), Gölyaka (80%), Çilimli (75,6%) and Merkez (75%) districts, respectively.
Aleyrodes proletella's weed host was identified as Lapsana communis L. subsp. intermedia (Bieb.) Hayek plant known with names such as "tavşan salatası", "şebrek" and "meme otu" belonging to the Asteraceae family.
Natural enemies of Aleyrodes proletella were determined that Encarsia tricolor (Hymenoptera: Aphelinidae) as parasitoid, and Clitostethus arcuatus (Coleoptera: Coccinellidae) and Chrysoperla carnea (Neuroptera: Chrysopidae) as predators. In addition, cabbage whitefly, A. proletella and parasitoids E. tricolor were identified using molecular methods in this study.
When the examined the population levels of cabbage whitefly during the winter months, it was determined that hibernating adults started laying eggs from March depending on the weather temperature and it was revealed that whitefly adults were seen on the newly planted collard seedling in May.
The populations of Aleyrodes proletella increased from mid June to early July and reached the highest levels in July-August. It has been determined that the populations of parasitoids Encarsia tricolor, which began to appear from the middle of July as parallel to the density of whiteflies which continued to increase. It was determined that the parasitization rate of whiteflies by E. tricolor reached its highest levels in July-August. A. proletella was found to causing decrease in whitefly populations as a result of natural parasite rates 56,8%, 82,7%, 63,5% and 35,5% in the gardens at Aziziye, Ağa, Mahirağa and Topçular locations, respectively.