Otizm spektrum bozukluğu olan ve tipik gelişen çocuklarda zihin kuramı becerileri ve pragmatik dil becerileri arasındaki ilişkinin karşılaştırılması
Comparison of theory of mind and pragmatic language skills in children with typical development and children with autism spectrum disorder
Yazar: GAMZE ÜNÖZKAN AKSU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRAH CANGİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Çocuklar = Children

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğunda (OSB) en çok araştırılan konuların başında zihin kuramı ve pragmatik dil becerileri gelmektedir. Otizmde bu iki beceri arasındaki ilişki, bazı durumlarda tipik gelişimdekinden farklı bir örüntü sergileyebilir. Bu sebeple bu araştırmanın ilk amacı, OSB olan ve tipik gelişen çocukların zihin kuramı becerileri ve pragmatik dil becerilerinin karşılaştırılmasıdır. Diğer amaç ise her bir grupta zihin kuramı ve pragmatik dil becerileri arasındaki ilişkin incelenmesidir. Çalışmaya OSB tanılı 16 çocuk ve tipik gelişen 46 çocuk dahil edilmiştir. Tipik gelişen grubu 7,0-8,11 yaş aralığındaki çocuklar oluşmaktadır. OSB olan gruba ise dil eşdeğer yaşları 6,0-8,11 olan çocuklar dahil edilmiştir. Çocukların dil becerilerini değerlendirmek için Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi (TODİL) kullanılmıştır. Çocukların zihin kuramı becerilerinin incelenmesinde Çocuklar İçin Gözlerden Zihin Kuramı testi ve Garip Hikayeler testi uygulanmıştır. Çocukların pragmatik dil becerilerini değerlendirmek için ise Pragmatik Dil Becerileri Envanteri (PDBE) kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre OSB tanılı çocuklar tipik gelişen çocuklara göre dil, pragmatik dil ve iki zihin kuramı becerisinde anlamlı düzeyde düşük performans göstermiştir. Tipik gelişen çocuklarda Garip Hikâyeler testi ile pragmatik dil becerileri arasında ve dilbilgisi bileşke puanı ile pragmatik dil becerileri arasında anlamlı, düşük düzeyde pozitif bir ilişki vardır, ancak OSB olan çocuklarda bu değişkenler arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. İki grupta anlamlı bulunan tek ortak ilişki, dilbilgisi bileşke puanı ile Garip Hikâyeler testi arasındaki ilişkidir. Çalışmanın bulguları, bu çalışma grubunda, OSB olan çocukların dil, pragmatik ve zihin kuramı becerilerinin tipik gelişen çocuklardan farklı bir örüntü sergilediğini göstermektedir.  


Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar, Tipik Gelişen Çocuklar, Zihin Kuramı, Pragmatik Dil Becerileri

Abstract:
The theory of mind (TOM) and pragmatic language skills are two of the most studied issues in Autism Spectrum Disorder (ASD). In some situations, the relationship between these two skills in autism may show a different pattern from typical development. Therefore, the first aim of this study is to compare the TOM skills and pragmatic language skills of typically developing children with ASD. The other aim is to examine the relationship between TOM and pragmatic language skills in each group. 16 children with ASD and 46 typically developing children (TDC) were included in the study. TDC consisted of children aged 7,0-8,11. Children with language equivalent ages of 6,0-8,11 were included in the group with ASD. Test of Language Development Test was used to assess children's language skills. Reading the Mind in the Eyes Test and Strange Stories test were applied to examine children's TOM skills. The Pragmatic Language Skills Inventory (PLSI) was used to evaluate the pragmatic language skills of the children. According to the results of the analysis, children with ASD showed significantly lower performance in language, pragmatic language, and two TOM skills compared to typically developing children. There was a significant, low-level positive correlation between the Strange Stories test and pragmatic language skills, and between the grammar resultant score and pragmatic language skills in children with ASD, but these variables were not found in children with ASD. The only significant common relationship between the two groups is the relationship between the grammar resultant score and the Strange Stories test. These findings indicate that children with ASD may have a different pattern in language, pragmatics, and theory of mind skills than typically developing children.

Keywords: Children with Autism Spectrum Disorder, Typically Developing Children, Theory of Mind, Pragmatic Language Skills