Özgül öğrenme güçlüğü tanısı olan ve olmayan çocuklarda fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık, okuma ve sözel dil becerilerinin incelenmesi
Examination of phonological awareness, morphological awareness, reading and verbal language skills of children with and without spesific learning disorder
Yazar: FERİT UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÇİĞDEM KİRAZLI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Psikodilbilim = Psycholinguistics

Özet:
Uzun, F., Özgül Öğrenme Güçlüğü Tanısı Olan ve Olmayan Çocuklarda Fonolojik Farkındalık, Morfolojik Farkındalık, Okuma ve Sözel Dil Becerilerinin İncelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dil ve Konuşma Terapisi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2024. Özgül Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG) alt tiplerinden olan disleksi tanılı çocukların; fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık ve okuma becerileri yaşıtlarına göre daha geride olabilmektedir. Bu klinik bulgulara sözel dil becerilerinde bir gecikme de eşlik edebilmektedir. Bu araştırmada, ÖÖG tanısı olan çocukların ve tipik gelişim gösteren çocukların; fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık, sözel dil ve okuma becerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya dahil edilen çocuklar; ÖÖG/Disleksi tanısına dil bozukluğunun eşlik ettiği çocuklar, ÖÖG/Disleksi tanısına dil bozukluğunun eşlik etmediği çocuklar ve tipik gelişim gösteren çocukların dahil edildiği kontrol grubu olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır. Araştırma için etik kurul izni ve ailelerden onam alınarak çocuklarla; fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık, sözel dil ve okuma becerilerine ilişkin testler uygulanmıştır. Çalışmaya 1. ve/veya 2. sınıfa devam eden 63 çocuk (44E, 19K) katılımcı olarak dahil edilmiştir. Dil değerlendirmesi "Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi (TODİL)", fonolojik farkındalık becerileri "Türkçe Fonolojik Farkındalık Testi (TFF)", Morfolojik farkındalık becerileri "Morfolojik Farkındalık Testi", okuma becerileri "Kelime Okuma Bilgisi Testi (KOBİT)" ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık, sözel dil ve okuma becerileri test puanlarının; kontrol grubundaki katılımcılarda anlamlı şekilde en yüksek; buna karşın disleksi ve dil grubundaki katılımcılarda anlamlı şekilde en düşük olduğu görülmüştür (p<0,001, p<0,05). Çalışmanın sonucunda ÖÖG/Disleksi tanısına dil bozukluğunun eşlik etmesi durumunda alt testlerden alınan puanların anlamlı şekilde düşük olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Özgül Öğrenme Güçlüğü, fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık, okuma, sözel dil becerileri

Abstract:
Uzun, F., Examination of Phonological Awareness, Morphological Awareness, Reading and Verbal Language Skills of Children with and Without Spesific Learning Disorder, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences, Speech and Language Therapy Program Master's Thesis, Ankara, 2024. Children diagnosed with dyslexia, a subtype of Specific Learning Disabilities (SLD), often lag in phonological awareness (PA), morphological awareness (MA), and reading skills compared to their peers. These clinical findings may be accompanied by delays in verbal language skills. This study aimed to examine the PA, MA, verbal language, and reading skills of children diagnosed with SLD and children with normal development. Participants were divided into three groups: children with SLD/Dyslexia and language impairment, children with SLD/Dyslexia without language impairment, and a control group of typically developing children. Ethics committee approval was obtained, and tests assessing PA, MA, verbal language, and reading skills were administered. The study included 63 children (44 boys, 19 girls) in the 1st and 2nd grades. Language was assessed using the "Turkish School Age Language Development Test (TODIL)", PA with the "Turkish Phonological Awareness Test (TFF)", MA with the "Morphological Awareness Test", and reading skills with the "Test of Word Reading Knowledge (KOBIT)". Results indicated that the control group had the highest scores across all assessments, while the lowest scores were observed in the group with both dyslexia and language impairment (p<0.001, p<0.05). The study demonstrated that the presence of language impairment in children with SLD/dyslexia significantly impacts their PA, MA, verbal language, and reading skills.

Key Words: Spesific Learning Disorder, phonological awareness, morphological awareness, reading, oral language skills