Crenosciadium siifolium ve glaucosciadium cordifolium (apiaceae)'un farmasötik botanik yönünden araştırmaları
Pharmaceutical investigations of crenosciadium siifolium and glaucosciadium cordifolium (apiaceae)
Yazar: NAGEHAN SALTAN
Danışman: PROF. DR. AYLA KAYA
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Apiaceae = Apiaceae ; Apiaceae = Apiaceae ; Morfoloji = Morphology ; Polinoloji = Polinology ; Uçucu yağlar = Essential oils ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Bu çalışmada Apiaceae (Umbelliferae) familyasına ait Türkiye'de doğal olarak yetişen biri endemik ve tehlike kategorisi (EN) olmak üzere iki monotipik tür olan Crenosciadium siifolium Boiss. et. Heldr. ve Glaucosciadium cordifolium (Boiss.) Burtt. & Davis,  farmasötik botanik yönden araştırılmış ve bu türlerin morfolojik, anatomik, palinolojik özellikleri ayrıntılı olarak ışık ve taramalı elektron mikroskobunda (SEM) ortaya konmuştur. Kimyasal çalışmalarımızda ise bitkilerin yağ verimleri belirlenip, uçucu yağ analizleri yapılarak, antimikrobiyal etkilerine bakılmıştır. Türlerin morfolojik özelliklerini belirlemek amacıyla genel görünüşleri, çiçek durumu, tek çiçek, meyve ve meyveye ait kısımlar çizilmiş, doğal ortamlarında çekilen fotoğraflarıyla birlikte verilmiştir. Ayrıca meyve yüzeylerinin mikromorfolojik özellikleri taramalı elektron mikroskobunda (SEM) incelenmiştir. Anatomik çalışmalarda bitkilerin gövde, yaprak ve meyvelerinden alınan kesitlerle iç yapısı aydınlatılmıştır. Her iki türde de gövdeler yuvarlak ve çizgilidir. C. siifolium 'da iletim demetleri 13-17, G. cordifolium'da ise 17-24 adet olup, halka şeklinde düzenlenmiştir. C. siifolium'da öz boşken, G. cordifolium'da öz doludur ve yer yer salgı kanalı içerir. C. siifolium'da yaprak bifasiyal, diğerinde monofasiyal tiptedir. C. siifolium merikarp anatomisi enine kesitte, beşgenimsi şekilde ve salgı kanalları çoktur. G. cordifolium'da merikarp eliptik şeklinde ve daha az salgı kanallıdır. C. siifolium polenlerinin şekli perprolat, diğerinin ise europlat-perprolattır ve her ikisi de rugulat ornemantasyona sahiptir. Kimyasal çalışmalarda bitkilerin toprak üstü kısımlarından,  distilasyonu sonucu uçucu yağ elde edilmiş ve uçucu bileşiklerin GK ve GK-KS analizleri gerçekleştirilmiştir. C. siifolium'un uçucu yağ temel bileşenleri diterpen (% 35.9), β-Pinen (% 19.9) ve (Z)-β-Osimen (% 9.8)'dir. G. cordifolium'un uçucu yağ ana bileşenleri ise Sabinen (% 42.1), α- Pinen (% 17.1) ve α-Fellandren (% 10.1)' dir. Antimikrobiyal çalışmalarda ise Klinik Laboratuvar Standartları Enstitüsü'ün (CLSI) standart protokollerine göre uçucu yağların antikandidal ve antibakteriyal etkileri 14 patojen mikroorganizmaya karşı denenmiştir.  
Anahtar Kelimeler: Apiaceae, anatomi, morfoloji, palinoloji, SEM, uçucu yağ

Abstract:
In this work, two monotypic species belonging in Apiaceae family which are grows naturally in Turkey and one of them is endemic and hazard category (EN), (Crenosciadium siifolium Boiss. et. Heldr. and Glaucosciadium cordifolium (Boiss.) Burtt. & Davis) are investigated the aspects of pharmaceutical botany.  And then the morphological, anatomical and palynological properties of these species is particularly found out by light and scanning electron microscopy (SEM). In our chemical studies, oil yield of plants and essential oil analyzes are determined and investigated the antimicrobial effect. 
In order to determine the morphological characteristics of these species, general appearance, inflorescence, flower, fruit and fruit parts is drawn and it is given along with photos taken in their natural environment. Micromorphological characteristics of the fruit surface is also examined by scanning electron microscope (SEM). In the anatomical studies, the internal structure of these plants are illuminated with the section taken from stem, leaves and fruits. Stems in both types are round and ribbed. There are 13-17 vascular bundle in C. siifolium and 17-24 vascular bundle in G. cordifolium. Their shape is similar to the ring. As the pith in C. siifolium is empty, G. cordifolium is full of the pith and it partly includes the secretory canals. While the leaves of C. siifolium is are bifasial, the other type has monofasiyal type. The merikarp anatomy of C.siifolium is in transverse section, its shape is pentagonal and it has a lot of secretory canals. The shape of G. cordifolium is elliptic and it has less secretory canals. Whereas the shape of the pollen of C. siifolium is like perprolate, the shape of the pollen of the other is like europlate-perprolate and both of them have rugulate ornemantation. In chemical studies, essential oil is obtained from herb with distillation and it is performed GC and GC-MS analysis of essential compounds. The main components of essential oils of C. siifolium are diterpen (% 35.9), β-Pinen (% 19.9) and (Z)-β-Osimen (% 9.8). The main components of essential oils of G. cordifolium are Sabinen (% 42.1), α- Pinen (% 17.1) and α-Fellandren (% 10.1). In antimicrobial studies, anticandidal and antibacterial activity of the essential oil is tested against the 14 pathogenic microorganisms according to the standard protocols of the Clinical Laboratory Standards Institute (CLSI).
Keywords: Apiaceae, anatomy, essential oil,  morphology, palynology, SEM