Türkiye'de konaklama vergisi uygulamasının değerlendirilmesi: Nitel bir analiz
Evaluation of accommodation tax implementation in Türkiye: A qualitative analysis
Yazar: ADEM DEMİRBOZAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT POLAT
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Turizm, günümüzde birçok ülke için önemli bir ekonomik sektör haline gelmiştir. Turizmde meydana gelen bu gelişim, vergi politikası yapıcılarının da bu alana yönelmesini beraberinde getirmiştir. Turizmin asli unsurlarından olan konaklama faaliyetinin vergilendirilmesi, bu noktada atılan adımlar arasında yer almaktadır. Tarihi antik çağ imparatorluklarına kadar uzanan ve modern anlamda ise 1900'lü yılların başıyla birlikte uygulanmaya başlanan konaklama vergisi, Türk vergi sistemi için ise yeni bir vergi konumundadır. 
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de uygulanmakta olan konaklama vergisinin ekonomik, mali ve hukuki boyutlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunmaktır. Bu amaç doğrultusunda konaklama faaliyeti üzerindeki vergiler incelenmiş, verginin ülke uygulamaları ele alınmış ve araştırma kapsamında yapılan mülakat sonuçları raporlanmıştır. İlgili araştırmada, durum çalışması deseninden yararlanılmış olup yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda konaklama tesisi işletmecilerinin/yöneticilerinin, resepsiyonistlerin, muhasebe meslek mensuplarının, turizm sivil toplum kuruluşlarının ve mali hukuk alanında çalışma yapan akademisyenlerin oluşturduğu genel evrenden seçilen 35 katılımcıdan veri toplanmıştır. Katılımcılara, konaklama vergisi hakkındaki bilgi düzeyleri, verginin gerekliliği, verginin asli unsurları, verginin mevzuatına ve uygulamasına yönelik sorunlu alanlar, ideal konaklama vergisine yönelik önerileri ve verginin ekonomik etkilerine dair sorular yöneltilmiştir. Katılımcı görüşleri, MAXQDA programına aktarılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, Türkiye'de uygulanmakta olan konaklama vergisinin mevzuat ve vergilendirme tekniği açısından basit ve sade olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İstisna ve muafiyetler noktasında benimsenen dar kapsamlı anlayışın vergi karmaşıklığına neden olmadığı ve vergilemede eşitlik ve adalet ilkelerinede uygun olduğu vurgulanmıştır. Verginin, merkezi vergiler kapsamında ele alınması ve gelir paylaşımı noktasında yerel yönetimlere pay aktarılmaması ise mevcut politikanın zayıf yönleri arasında değerlendirilmiştir.

Abstract:
Tourism has become an important economic sector for many countries. This development in tourism has led tax policy makers to focus on this area. Taxation of accommodation activity that is one of the main elements of tourism, is among the steps taken at this point. The accommodation tax, which dates back to ancient empires and started to be applied in the modern sense with the beginning of the 1900s, is a new tax for the Turkish tax regime. 
The aim of this study is to evaluate the economic, fiscal and legal aspects of the accommodation tax in Türkiye. For this purpose, taxes on accommodation activity have been examined, country practices of the tax have been discussed and the results of the interviews conducted within the scope of the research have been reported. In the related research, case study design had been utilized and semi-structured interview technique had been used. In this context, datas have been collected from 35 participants selected from the general population consisting of accommodation facility operators/managers, receptionists, accounting professionals, members of tourism non-governmental organizations and academicians working in the field of financial law. Participants have been asked about their level of knowledge about the accommodation tax, the necessity of the tax, the essential elements of the tax, problematic areas regarding the legislation and implementation of the tax, their suggestions for an ideal accommodation tax and the economic impacts of the tax. Participant views have been analyzed by transferring them to the MAXQDA program. As a result of the study, it has been concluded that the accommodation tax implementation in Türkiye is simple and comprehensible in terms of legislation and taxation technique. It has been emphasized that the narrow approach adopted in terms of exceptions and exemptions does not lead to tax complexity and is in line with the principles of equality and fairness in taxation. The weaknesses of the current policy are that taxation has been handled within the scope of central taxes and that local governments have not been allocated a share in revenue sharing.