Anöstrus sezonundaki bafra ve acıpayam ırkı koyunlarda uygulanan uzun ve kısa etkili progesteronun dölverimi üzerine etkisi
The impact of long and short-term effective progesterone sponges on pregnancy rate of bafra and acipayam sheep breeds in anoestrus season
Yazar: GÜLER BERBEROĞLU
Danışman: PROF. DR. KUTLAY GÜRBULAK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Denizli-Acıpayam = Denizli-Acıpayam ; Fertilite = Fertility ; Koyunlar = Sheep ; Progesteron = Progesterone ; Samsun-Bafra = Samsun-Bafra ; Östrus = Estrus ; Östrus senkronizasyonu = Estrus synchronization ; Üreme = Reproduction

Özet:
Çalışmanın amacı, Bafra ve Acıpayam ırkı koyunlarda anöstrus sezonunda bulunan uzun etkili, kısa etkili ve kullanılmış kısa etkili vaginal sünger ile senkronize edildikten sonra gebelik oranlarını karşılaştırmaktır. 
Çalışmanın materyalini 3-6 yaş arası 164 Bafra ve Acıpayam koyun ırkı oluşturdu. Koyunların en az bir kez doğum yapmış olmaları ve VKS'larını 2-3 olmasına dikkat edildi. Altı alt gruba bölünen koyunlar, kendi ırklarından 4-5 yaşlı 6 koçtan alınan taze sperma ile tohumlandı. Progesteron tedavisi amacıyla 30 mg FGA içeren vaginal süngerler 7 ve 14 gün süreyle 1 ve 2. gruplara uygulandı. Kullanılmış sünger grubuna ise daha önce 7 gün kullanılan süngerler aynı gün ile takıldı. Bütün gruplarda sünger çıkarıldıktan sonra 600 IU PMSG IM uygulanarak VKS'ları kayıt edildi. Sünger çıkarıldıktan sonra aynı ırktan alınan taze sperma ile gerekli sulandırma işlemleri takiben 48 saat sonra sun'i tohumlama yapıldı. 
Gebelik oranları Sun'i tohumlama sonrası 30 ve 45. günlerde yapılan transrektal USG ile değerlendirildiğinde, sırasıyla Bafra ve  Acıpayam koyun ırklarında uzun, kısa ve kullanılmış süngerin etkisi ile gebelik oranları %62.06(18/29), %66.67(20/30), %58.33(14/24), %44.83(13/29), %61,54(16/26), %73.08(19/26) bulunmuştur. 
Çalışmamızda anöstrus döneminde uzun etkili , kısa etkili  ve kullanılmış sünger ile senkronize edilen koyunlarda gebelik oranı üzerine sadece VKS'u etkili bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to compare the efficacy of long, short-term and used progesterone sponge treatments on pregnancy rate of Bafra and Acıpayam sheep in anoestrus season. 
Research material of this study consisted of 84 Bafra and Acıpayam Sheep Breeds aged Between 3 and 6 years old. The animals were required to have a body condition score of 2 or 3 and have given birth at least once. They were divided into 6 groups and were inseminated with fresh semen prepared from 6 rams aged between 4 and 5 years old individual breeds. For the purpose of progesterone treatment, vaginal sponges containing 30 mg FGA were used for 7 and 14 days in groups 1 and 2 respectively. The group was given the used sponges for 7 days. After the withdrawal of sponges, all the animals were admitted 400-700 IU PMSG IM according to their Body Condition Scores. All artificial insemination (AI) procedures were performed with fresh semen of the same breeds 48 h after the removal of sponges. 
The mean percentage pregnancy rates were determined by using USG with a transrectal probe 30 days after the AI application, and were found in long, short-term and used progesterone sponge treatment in the six groups of Bafra and Acıpayam sheep as 44.8 (13/6), 61.5 (16/10), 73.1 (19/7), 62.1(18/11), 50 (20/10), 41.7 (24/10) respectively. 
It can be concluded that the BCS is effective on pregnancy rate and estrus synchronization in ewes and long, short term and used progesterone sponge treatments during anoestrus seasons.