Beliren yetişkinlerde psikolojik ihtiyaçların doyumu ve algılanan stres arasındaki ilişki: Öz-düzenlemenin aracılık rolü
The relationship between psychological needs satisfaction and perceived stress in emerging adults: The mediating role of self-regulation
Yazar: OĞULCAN BARLAS
Danışman: DOÇ. DR. ÖNER ÇELİKKALELİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Genç yetişkinler = Young adult ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçekler = Scales ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; İlişkili olma isteği = Relatedness support

Özet:
Bu çalışmada, beliren yetişkinlerde psikolojik ihtiyaçların doyumunun algılanan stres üzerindeki etkisinde öz-düzenleme değişkeninin aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir araştırma niteliğindedir. Araştırmanın çalışma grubu, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Yabancı Dil, Türkçe-Matematik, Fen, Matematik, Sosyal ve Güzel Sanatlar alanlarında farklı üniversite ve sınıf düzeyinde öğrenim görmekte olan 396 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama araçları olarak Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), İhtiyaç Doyumu Ölçeği (İDÖ) ve Öz-Düzenleme Ölçeği (ÖDÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın verileri SPSS ve AMOS istatistik paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde, betimsel istatisikler ve değişkenler arasındaki ilişkileri hesaplayabilmek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Psikolojik ihtiyaçların doyumunun algılanan stres üzerinde, öz-düzenleme aracılığıyla etkilerini belirleyebilmek amacıyla basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki dolaylı etkilerin anlamlılığı bootstrap yöntemiyle test edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular sonucunda, algılanan stres ile psikolojik ihtiyaçların doyumu arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu ve algılan stres ile öz-düzenleme arasında da negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca, öz-düzenleme ile psikolojik ihtiyaçların doyumu arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Yapılan aracılık analizleri sonucunda algılanan stres ile psikolojik ihtiyaçların doyumu arasındaki ilişkide öz-düzenlemenin kısmi aracılık rolü üstlendiği görülmüştür. Bu bulgular ilgili alanyazın bağlamında tartışılmış ve gelecekteki çalışmalara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: algılanan stres, özerklik, yeterlik, ilişkili olma, öz-düzenleme, psikolojik ihtiyaç doyumu

Abstract:
The study aimed to examine the mediating role of self-regulation in the relationship between psychological needs satisfaction and perceived stress in emerging adults. The study is descriptive and relational survey model is used. The study group consists of 396 university students studying at different universities and grade levels in the fields of Foreign Language, Turkish-Mathematics, Science, Mathematics, Social and Fine Arts in the 2020-2021 academic year. Perceived Stress Scale (PSS), Need Satisfaction Scale (NSS) and Self-Regulation Scale (SRS) were used as data collection tools in the study. The data were analyzed using SPSS and AMOS statistical programs. In the analysis of the obtained data, Pearson Product-Moment Correlation Coefficent was used to calculate descriptive statistics and the relationship between variables. Simple linear regression analysis was used to determine the effects of psychological needs satisfaction on perceived stress through self-regulation. The significance of the indirect effects of the independent variables on the dependent variable was tested with the bootstrap method.
Findings showed that there was a negative significant relationships between perceived stress and satisfaction of psychological needs, and there was a negative significant relationship between perceived stress and self-regulation. In addition, positive significant relationship were found between self-regulation and the psychological needs satisfaction. Mediation analysis, results showed that self-regulation played a partial mediating role in the relationship between perceived stress and the psychological needs satisfaction. Findings were discussed in the context of the relevant literature and recommendations were made for future studies.

Keywords: perceived stress, autonomy, competence, relatedness, self-regulation, need satisfaction