Küresel bulanık ortamda çok kriterli karar verme yöntemleri ile demir çelik sektöründe tedarikçi seçimi
Supplier selection in the iron and steel industry with multi-criteria decision making methods in a spherical fuzzy environment
Yazar: ZEYNEP SİMGE BAYSAL
Danışman: PROF. DR. BERK AYVAZ ; DOÇ. DR. MUHAMMET CEYLAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Bu çalışmada, şirketler tedarikçi seçimini gerçekleştirirken genel olarak satın alma ve rekabet stratejilerine uygun olarak belirlenmiş kritere odaklanmaktadır.  Fakat bu seçim gerçekleştirilirken birçok zorlukla karşılaşıldığı, bu sebeple dikkat edilmesi gereken pek çok hususun bulunduğu bilinmektedir. Piyasada çok sayıda tedarikçi bulunmakta ve bu tedarikçiler içinden şirkete en uygun olanın seçilmesi amaçlanmaktadır. Tedarikçi seçim problemlerinin çözümünde genellikle Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri uygulanmaktadır. 

Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında oluşturulan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na tabi olan Demir-çelik sektöründe faaliyet gösteren bir şirket için tedarikçi seçim problemi ele alınmıştır. Üç tedarikçinin performans değerlendirmesi yapılarak ilgili tedarikçiler, uzmanlar tarafından belirlenen 6 ana, 23 alt kriterde incelenmiştir. Çalışmada, Küresel Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi, Aralık Değerli Sezgisel Bulanık AHP, Aralık Değerli Pisagor Bulanık AHP ve CODAS (Communication Disorders, Audiology and Swallowing) yöntemlerini içeren bir karar verme yaklaşımı yer almaktadır. 

Tedarikçilerin değerlendirilmesi sürecinde uzmanlar tarafından belirlenen kriterlerin ağırlıklarını hesaplamak için Küresel Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi, Aralık Değerli Sezgisel Bulanık AHP, Aralık Değerli Pisagor Bulanık AHP yöntemleri kullanılmış olup, aralarında kıyaslama yapılmıştır. Bununla birlikte, firma için en uygun tedarikçinin belirlenmesi için Küresel Bulanık CODAS yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
In this study, companies generally focus on criteria determined in accordance with their purchasing and competition strategies when selecting suppliers. However, it is known that many difficulties are encountered when making this choice, and therefore there are many issues that need to be taken into consideration. There are many suppliers in the market and the aim is to choose the one that is most suitable for the company among these suppliers. Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods are generally applied to solve supplier selection problems.

The supplier selection problem for a company operating in the iron and steel industry, which is subject to the Border Carbon Regulation Mechanism established within the scope of the European Green Deal, is discussed. The performance evaluation of three suppliers was made and the relevant suppliers were examined in 6 main and 23 sub-criteria determined by experts. The study includes a decision-making approach that includes Global Fuzzy Analytic Hierarchy Process, Interval-Valued Intuitive Fuzzy AHP, Interval-Valued Pythagorean Fuzzy AHP and CODAS (Communication Disorders, Audiology and Swallowing) methods.

In order to calculate the weights of the criteria determined by the experts in the evaluation process of suppliers, Global Fuzzy Analytical Hierarchy Process, Interval-Valued Heuristic Fuzzy AHP, Interval-Valued Pythagorean Fuzzy AHP methods were used and a comparison was made between them. The Spherical Fuzzy CODAS method was used to determine the most suitable supplier for the company.