Kronik miyeloproliferatif hastalıklarda transvers dalga elastografisi ile karaciğer ve dalağın değerlendirilmesi
Evaluation of liver and spleen in chronic myeloproliferative disorders with shear wave elastography
Yazar: MEHMET TAHA AVCI
Danışman: PROF. DR. SÜHA SÜREYYA ÖZBEK
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Dalak = Spleen ; Elastografi = Elastography ; Hematopoetik hücre büyüme faktörleri = Hematopoietic cell growth factors ; Hematopoietik sistem = Hematopoietic system ; Karaciğer = Liver ; Miyeloproliferatif hastalıklar = Myeloproliferative disorders ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
ÖZET
AMAÇ: 
Çalışmamızın amacı, farklı KMPH tiplerinde karaciğer ve dalak parankimi sertlik derecelerinin transvers dalga sonoelastografi ile ortaya konulup, birbirleri ve sağlıklı gönüllüler ile karşılaştırılarak ve hastalığın göstergelerinden biri olan kemik iliği retiküler lif derecesi yanı sıra klinik hematolojik parametreler arasındaki ilişkiler incelenerek elastografi tekniğinin tanısal süreçlerde ve tedavi takibinde katkısını araştırmaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM: 
Çalışmamızda Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji Bilim Dalı' na Haziran 2013 ve Ağustos 2015 tarihleri arasında başvuran, uygun klinik ve laboratuar kriterler sonucu KMPH tanısı alan ve henüz spesifik tedavisi başlanmamış yaşları 19-81 arasında değişen 35 hasta ve yaşları 27 ile 79 arasında değişen 31 sağlık birey dahil edildi.
Tüm olgularda karaciğer ve dalağın anatomik ve transvers dalga ("shear wave") sonoelastografisini de kapsayan üst abdomen ultrasonografisi gerçekleştirildi. Sonoelastografik değerlendirmede Siemens Acuson S2000 ultrasonografi cihazı, noninvaziv "acoustic radiation force imaging (ARFI)" teknolojisini temel alan "Virtual Touch Tissue QuantificationTM" yöntemi  kullanıldı. Tüm hastaların klinik, laboratuar  (hemogram, periferik yayma, biyokimya, tıbbi genetik, kemik iliği aspirasyon biyopsisi ve diğer incelemeler) değerleri ve sonografik değerlendirilmelerinin ardından veri analizde hastaların rutin laboratuar verileri ile toplanmış yapısal ve sonoelastografik karaciğer ve dalak verileri, ayrıca "Dalak / Karaciğer Vs" oranları karşılaştırıldı.
BULGULAR: 
Hasta ve kontrol grubunun arasında gerçekleştirilen istatistiksel karşılaştırmada KMPH hastalarının ortalama karaciğer Vs değeri,  kontrol grubununkinden anlamlı olarak fazla bulundu (p=0.001). Buna karşın dalak Vs ortalamaları, KMPH hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark göstermemekteydi. "Dalak Vs/Karaciğer Vs" oranı hasta grubunda, kontrol grubundan anlamlı şekilde düşük ortalamaya sahip bulundu p<0.001).
KMPH alt gruplarında ET ya da PV hastalarında karaciğer veya dalak Vs ortalamaları ile kontrol grubu Vs ortalamaları arasında anlamlı fark gözlenmezken, primer myelofibrozisli hastalardan oluşan alt grupta (MF) ortalama karaciğer Vs değeri, sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.001).
Hasta grubunda dalak uzunluğu ile dalak Vs değerleri arasında istatistiksel olarak orta dereceli bir korelasyon saptandı ( r=0.428, p=0.018).
Hasta grubunda olguların beyaz kan hücre sayıları ile karaciğer Vs değerleri arasında istatistiksel olarak iyi dereceli ( r=0.472, p=0.006), Primer miyelofibrozis'li olgularda hematokrit değerleri ile karaciğer Vs arasında çok iyi dereceli ve pozitif yönde (r=0.854,  p=0.007) korelasyon saptandı. Polisitemia vera'lı olgularda hemoglobin değerleri ile karaciğer Vs arasında çok iyi dereceli ve negatif ( r=-0.781 p=0.013), hematokrit değerleri ile karaciğer Vs değerleri arasında iyi dereceli ve negatif korelasyon belirlendi ( r=-0.709 p=0.032).

SONUÇ: 
Kronik miyeloproliferatif hastalıklarda daha fazla olgunun, uzun dönem izlenebileceği kontrollü ve randomize çalışmalar ile birlikte hastalık ve dalak sertlik değerleri arasındaki ilişkinin varlığı ve ayrıca karaciğer elastisite değerlerinin KMPH hastalarında prognostik öngörü sağlayıp sağlayamayacağı ortaya konulabilir.

Abstract:
ABSTRACT
PURPOSE: We aim to investigate the role of elastography techique in diagnostic processes and treatment monitoring by revealing liver and spleen stiffness in different chronic myeloproliferative disease types using SW elastography, comparing these datas with fibrosis degree in bone marrow and also clinical-hematological parameters between patients and healthy volunteers.
MATERIALS AND METHODS: 
35 patients newly diagnosed of chronic myeloproliferative disease who were referred to Ege University Medicine Faculty Hospital, department of hematology between June 2013 and August 2015 and 31 healthy control subjects were enrolled prospectively to our study. 
Anatomical and shear wave sonoelastography including upper abdomen ulrasound of each subject was performed with Virtual Touch Tissue QuantificationTM  method based on noninvasive acoustic  radiation force imaging (ARFI) technology using Siemens Acuson S2000 USG device. Clinical, laboratory (hemograms, peripheral blood, biochemistry, medical genetics records, bone marrow aspiration biopsy) findings of the subjects were reviewed. Laboratory parameters, ultrasound and sonoelastography datas of liver and spleen, ratio of spleen/liver Vs were all compared.
FINDINGS:  
Mean Vs value of liver in patients with chronic myeloproliferative disease  was significantly higher than in control group (p=0.001). In contrast there was not statistically significance for mean spleen Vs values between two groups. In addition patients group has significantly lower mean rate of spleen Vs/liver Vs than controls (p<0.001).
On the other hand while mean liver and spleen Vs values of patients with ET or PV in chronic myeloproliferative disease subgroups and controls did not differ, mean liver Vs value was significantly higher in subgroup of patients with primary myelofybrosis comparing with the healthy subjects (p<0.001).
There was moderate correlation between spleen length and spleen Vs values in patients(r=0.428, p=0.018).
There was good lineer correlation between white blood cell count and liver Vs values in patient group, and very good lineer correlation between hematocrite level and liver Vs (r=0.854,  p=0.007) among patients with myelofibrosis .( r=0.472, p=0.006). Also seen very good negative correlation between hemoglobin and liver Vs ( r=-0.781 p=0.013) and good negative correlation ( r=-0.709 p=0.032) between hematocrite level and liver Vs values among patients with polycythemia vera.

CONCLUSION: 
Controled and randomised trials with larger population and longer follow-up periods in chronic myeloproliferative disorders, may lead to clarify the relationship between spleen stiffness and disease, and may also show if there is a role of liver elasticity in prediction of prognosis in patients with chronic myeloproliferative disease.