Radyo dinleme alışkanlıkları, motivasyonları ve kişilik özellikleri ilişkisi: Isparta ili örneği
Radio listening habits, motivations and relationship between personality traits: Example of Isparta province
Yazar: MEHMET BAĞIR
Danışman: PROF. DR. VEDAT ÇAKIR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Isparta = Isparta ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Kullanımlar ve doyumlar = Uses and gratifications ; Motivasyon = Motivation ; Radyo = Radio

Özet:
Çeşitli medya ortamlarının giderek ağırlık kazandığı çağın koşulları içerisinde önemini yitirmiş gibi gözükmesine rağmen hâla etkin bir mecra olan radyo, günümüz teknolojilerine ayak uydurmasıyla birlikte hala sadık dinleyicilerini etrafında toplamayı başarmaktadır. Radyonun yeni teknolojiler karşısında hem teknik hem de içerik bakımından zorunlu olarak yaşadığı bu dönüşüm, dinleyiciler tarafında da dinleme alışkanlıklarının değişmesine neden olmuştur. Bu çalışma başta radyo dinleme alışkanlıkları olmak üzere kullanımlar ve doyumlar perspektifinden radyo dinleme motivasyonlarını incelemektedir. Öte yandan radyonun bir iletişim yöntemi olarak müziği kullanmasından yola çıkılarak, kişilik özelliklerinin radyo dinleme alışkanlıkları ve motivasyonları üzerinde ne gibi etkileri olduğunu ortaya koymak çalışmanın bir başka araştırma konusunu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın ilk bölümünde radyo yayıncılığının Türkiye ve Dünya'da ki gelişimi ele alındıktan sonra kullanımlar ve doyumlar yaklaşımının tarihsel süreci, radyo ve diğer medya araçlarıyla olan ilişkisinin yanı sıra gerçekleştirilen diğer çalışmalar incelenmiştir. İkinci bölümde ise kişilik özellikleri ve beş faktör kişilik özellikleri envanteri ele alınarak medya araştırmalarına yansımaları ele alınmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümünde ise Isparta merkez ilçesinde yaşayan, 18 yaş üzeri, radyo dinlediğini belirten toplam 382 katılımcı ile bir alan araştırması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar; günlük radyo dinleme sürelerinin düştüğünü, yaşın arttıkça radyo dinleme sürelerinin arttığını, eğitim ve aylık hane gelirinin azaldıkça radyo dinleme sürelerinin arttığını göstermektedir. Öte yandan radyo dinlemedeki en önemli motivasyon kaynağı eğlencedir. Kişilik özelliklerinden ise uyumluluk dışındaki tüm faktörler radyo dinleme motivasyonları ile anlamlı ilişkiler göstermiştir.

Abstract:
Despite the fact that it seems to have lost its importance in the conditions of the age in which various media environments are gaining importance, radio, which is still an active medium, still manages to gather its loyal listeners around it, with keeping up with today's technologies. This transformation, which the radio has experienced in the face of new technologies, both in terms of technique and content, has caused a change in the listening habits of the listeners. This study examines radio listening motivations from the perspective of uses and gratifications, especially radio listening habits. On the other hand, starting from the radio's use of music as a communication method, revealing the effects of personality traits on radio listening habits and motivations is another research topic of the study. In this direction, in the first part of the study, after the development of radio broadcasting in Turkey and in the world, the historical process of the uses and gratifications approach, its relationship with radio and other media tools, as well as other studies were examined. In the second part, personality traits and the five factor personality traits inventory are discussed and their reflections on media researches are discussed. In this direction, a field study was conducted with a total of 382 participants, over the age of 18, who stated that they listened to the radio, living in the central district of Isparta. Obtained results; shows that daily radio listening times decrease, radio listening times increase as age increases, and radio listening times increase as education and monthly household income decrease. On the other hand, the most important source of motivation in listening to the radio is entertainment. From personality traits, all factors except compatibility showed significant relationships with radio listening motivations.