Okul öncesi öğretmenlerinin eleştirel düşünme mizaçlarının belirlenmesi
Determination of the critical thinking dispositions of preschool teachers
Yazar: ELVAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ SOYSAL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma çocukların bilişsel ve duyuşsal becerilerinin gelişiminin hızlı olduğu dönemde onların gelişimine rehberlik eden öğretmenlerin eleştirel düşünme süreçlerinde, mizaçlarının belirleyiciliğini ortaya koyarak eleştirel düşünmenin önündeki engellerden birini açığa çıkarmak ve bu engellerin aşılması için temel oluşturmaktır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması modeliyle gerçekleştirilmiş, betimsel türde bir araştırmadır. Aktif olarak görev yapan, farklı deneyimlerdeki 27 okul öncesi öğretmeni araştırmaya dâhil edilmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin eleştirel düşünme mizaçları olgusunun belirlenebilmesi adına, alan yazın amaca uygun şekilde taranarak araştırmacılar tarafından geliştirilen, "Senaryo Temelli Yazılı Yansıtma Formu" ile katılımcıların eleştirel düşünme mizaçları çözümlenebilir bir olgu durumuna getirilmiştir. Elde edilen veriler bilişi ölçmeye yarayan ve yazılı argümanların değerlendirilmesi amacıyla kullanılan SOLO Taksonomisi (The Structure of Learning Outcomes) ile kalite değerlendirmesine tabi tutulmuştur. Bu değerlendirme sonucunda katılımcıların yazılı yansıtmalar ya da senaryolarda yer alan kavramsal, ontolojik, epistemolojik ya da aksiyolojik ikilemlere verdikleri reaksiyonların eleştirel düşünme kapasitesi açısından genellikle düşük düzeylerde seyrettiği tespit edilmiştir. Senaryo bazlı analizler incelendiğinde katılımcıların açık fikirlilik ve meraklılık mizaç tiplerini yordayan senaryolara verdikleri yanıtların çoklu yapı boyutunda yoğunlaşarak ortalama düzeyde seyrettiği görülmüşken gerçeği arama, analitiklik, sistematiklik, eleştirel düşünme özgüveni ve olgunluk mizaç tiplerini yordayan senaryolara verdikleri yanıtların tekli yapı boyutunda yoğunlaşarak düşük düzeyde seyrettiği gözlenmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin eleştirel düşünme mizaçlarını değerlendirmeye yönelik olarak geliştirilen Senaryo Temelli Yazılı Yansıtma Formunun psikometrik olarak amaca yönelik uygulanabilir olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Mizaç, eleştirel düşünme, okul öncesi öğretmeni

Abstract:
This study aims to reveal one of the barriers to critical thinking by highlighting the determinative role of the temperament of teachers in guiding the development of children's cognitive and emotional skills during the period of rapid development and to lay the foundation for overcoming these barriers. The study was conducted using a qualitative research method, specifically a case study model, and is descriptive in nature. Twenty-seven preschool teachers with different experiences who are actively involved in the field were included in the research. In order to determine the phenomenon of critical thinking temperaments of preschool teachers, a "Scenario-Based Written Reflection Form" developed by researchers was used, following a literature review in line with the research's objectives. The data obtained were subjected to quality assessment using the SOLO Taxonomy (The Structure of Learning Outcomes), which measures cognition and evaluates written arguments. As a result of this assessment, it was determined that participants' reactions to conceptual, ontological, epistemological, or axiological dilemmas presented in written reflections or scenarios generally exhibited low levels of critical thinking capacity. When scenario-based analyses were examined, it was observed that participants' responses to scenarios predicting open-mindedness and curiosity temperaments were concentrated at an average level in the multiple structure dimension, whereas their responses to scenarios predicting truth-seeking, analytical thinking, systematicity, critical thinking confidence, and maturity temperaments were concentrated at a low level in the single structure dimension. Additionally, it was observed that the Scenario-Based Written Reflection Form, developed to assess the critical thinking temperaments of preschool teachers and used to collect data in the study, was psychometrically applicable for its intended purpose.
Keywords: Disposition, critical thinking, pre-school teacher