Meme kanseri tanısı alan kadınlara oral mukoziti önlemeye yönelik verilen eğitimin yaşam kalitesine etkisi
The effect of education given to women diagnosed with breast cancer to prevent oral mucositis on quality of life
Yazar: YAREN ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL EROL
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Eğitim = Education ; Hemşirelik = Nursing ; Meme kanseri =   ; Oral ülser = Oral ulcer ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu randomize kontrollü araştırma, meme kanseri tanısı alan kadınlara oral mukoziti önlemeye yönelik verilen eğitimin yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla planlandı.
Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma, Şubat-Ağustos 2023 tarihleri arasında bir onkoloji hastanesinin ayaktan kemoterapi ünitesinde tedavi görmekte olan 43 deney ve 42 kontrol olmak üzere 85 meme kanseri tanılı hasta ile yürütüldü. Araştırmanın verileri; Hasta Bilgi Formu, DSÖ Oral Toksisite Kriterleri, Ağız Değerlendirme Rehberi, EORTC QLQ-C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği, ECOG Performans Skalası kullanılarak toplandı. Bulgular, SPSS 26.0 programında değerlendirildi. Veriler, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, bonferroni post hoc testi, Wilcoxon signed-rank testi kullanılarak analiz edildi. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 57,08±10,97 yıl olup deney ve kontrol grubunda yer alan hastaların kişisel, hastalığa ve tedaviye ilişkin özellikler açısından benzer özelliklere sahip olduğu belirlendi. Deney grubunda eğitim sonrası oral mukozit evresinde anlamlı düzeyde gerileme, ağız sağlığında iyileşme olduğu saptandı (p<0,05). 21. günde yapılan değerlendirmelerde deney grubunun genel sağlık puan ortalamasının ve fonksiyon skorunun alt boyutları olan fiziksel işlev, rol işlevi, duygusal işlev, bilişsel ve sosyal işlevi kapsayan yaşam kalitesine ilişkin puan ortalamalarının kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede arttığı; deney grubunda yorgunluk, iştahsızlık, bulantı-kusma, dispne ve uykusuzluğu içeren semptom puan ortalamalarının anlamlı derecede azaldığı, kontrol grubunda ise yorgunluk ve uykusuzluğun anlamlı derecede arttığı bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Meme kanseri tanısı ile kemoterapi alan kadınlara oral mukoziti önlemeye yönelik verilen eğitimin oral mukozit şiddetini azalttığı ve yaşam kalitesini arttırdığı saptanmıştır. Hemşirelerin oral mukoziti yönetebilmek ve yaşam kalitesini arttırmak için hastalara bu konuda eğitim vermeleri önerilmektedir.

Abstract:
Background and Aim: This randomised controlled study was planned to investigate the effect of education given to women diagnosed with breast cancer to prevent oral mucositis on quality of life.
Material and Methods: This study was conducted with 85 breast cancer patients (43 experimental and 42 control) who were being treated in the outpatient chemotherapy unit of an oncology hospital between February and August 2023. Data were collected using the Patient Information Form, WHO Oral Toxicity Criteria, Oral Assessment Guide, EORTC QLQ-C30 Quality of Life Scale, and ECOG Performance Scale. The findings were evaluated using SPSS 26.0 programme. Data were analysed using Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, bonferroni post hoc test, Wilcoxon signed-rank test. p<0.05 was considered statistically significant.
Results: The mean age of the patients was 57.08±10.97 years and it was determined that the patients in the experimental and control groups had similar characteristics in terms of personal, disease and treatment-related characteristics. In the experimental group, there was a significant regression in the stage of oral mucositis and improvement in oral health after the training (p<0.05). On the 21st day, it was found that the mean general health score of the experimental group and the mean scores related to quality of life including physical function, role function, emotional function, cognitive and social function, which are the sub-dimensions of the function score, increased statistically significantly compared to the control group; the mean symptom score including fatigue, anorexia, nausea-vomiting, dyspnoea and insomnia decreased significantly in the experimental group, while fatigue and insomnia increased significantly in the control group (p<0.05).
Conclusion: It was found that the education given to women receiving chemotherapy for breast cancer to prevent oral mucositis decreased the severity of oral mucositis and increased the quality of life. It is recommended that nurses should provide education to patients in order to manage oral mucositis and improve quality of life.