Farklı liselerde öğrenim görmekte olan 16-18 yaş grubundaki öğrencilerin denetim odağı düzeyleri ile bazı kişilik özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of locus of control levels and some personality characteristics of students in the 16-18 age group havingeducation in diffrent high schools
Yazar: VAHDETTİN YAŞAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET ŞİRİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZETBu çalışmada, denetim odağı ile iki farklı okulda okuyan öğrencilerin belirli kişiliközellikleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Birinci okul türü Genel Liselerinin sayısınısimgelemektedir, Endüstri Meslek Liselerinin sayısı diğer okul türünü simgelemektedir. Butürdeki okullar Türk Eğitim sisteminde Örgün Okullar olarak sınıflandırılmaktadır.Araştırmada kullanılan Denetim odağı Ölçeği, Rotter tarafından geliştirilmiştir. Rotter'ınDenetim Odağı Ölçeğini Türkçeye İhsan Dağ uyarlamıştır. Kişilik değerlendirmesi amacıylastandardizasyonu Savran (1993) tarafından yapılmış olan Sıfat Tarama Listesi bazı kişiliközelliklerinin değerlendirilmesi amacıyla kullanılmıştır.Çalışma 2005-2006 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde gerçekleştirilmiştir.Örneklem grubu 363 kişiden oluşmaktadır, bunların 165'i kız, 198'i erkektir. Genel Liseöğrencilerinin sayısı 249'dir. Bunların 102'si erkek, 147'si kızdır. Endüstri Meslek Lisesiöğrenci sayısı 114'tür. Bunların 96'sı erkek, 18'i kızdır. Katılımcıların yaşları 16-18 arasındadeğişmektedir.Araştırma verilerinin istatistiksel analizleri ?SPSS 11,5? programı kullanılarak,araştırmacı tarafından bilgisayar ortamında yapılmıştır. Araştırma verilerinin analizlerisonucunda elde edilen bulgulara tablolar halinde verilmiştir.Veriler toplandıktan sonra istatistiksel çözümlemeler gerçekleştirilmiştir. Örneklemioluşturan öğrencilerin Genel Lise ve Endüstri Meslek Lisesi ayrı ayrı Rotter Denetim Odağıpuanlarının öğrencilerin cinsiyet durumları, okudukları okul, okudukları bölüm, anne ve babatutumu ve öğrencilerin sosyo ekonomik düzeylerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını saptamakamacı Ki-kare (Chi-Square) Analizi uygulanmıştır.Öğrencilerinş başarma, başatlık, sebat, düzen, duyguları anlama, bağımsızlık, saldırganlık,oto kontrol, özgüven, kişisel uyum, yaratıcılık ve liderlik kişilik özelliklerinin, öğrencilerinokudukları okula göre farklılaşıp farklılaşmadığını saptamak amacı ile bağımsız grup t-testiuygulanmıştır.iv 4Öğrencilerinş başarma, başatlık, sebat, düzen, duyguları anlama, bağımsızlık, saldırganlık,oto kontrol, özgüven, kişisel uyum, yaratıcılık ve liderlik kişilik özelliklerinden alınan puanlar iledenetim odağı ölçeğinden alınan puanlar arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını saptamakamacı ile de Pearson Çarpım Momentler Korelâsyon Katsayısı tekniği kullanılmıştır.Elde edilen bazı sonuçlar aşağıdadır:1. Genel lise öğrencilerinin Rotter Denetim Odağı Ölçeği puanları ile ACL kişiliközelliklerinden olan başarma, başatlık, özgüven ve yaratıcılık alt boyutları arasındaanlamlı ilişki bulunmuştur.2. Endüstri Meslek Lisesi öğrencilerinin Rotter Denetim Odağı Ölçeği puanları ile ACLkişilik özellikleri arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır.3. Öğrencilerin devam ettikleri okul ile bir kişilik özelliği olarak yaratıcılık arasındaEndüstri Meslek Lisesi öğrencileri lehine farklılık bulunmuştur.4. Genel lise ve Endüstri Meslek Lisesi öğrencilerinin Rotter denetim odağı ölçeği puanlarıile cinsiyet, okul türü, öğrencilerin okudukları bölüm, ailelerin sosyo ekonomik düzeyi vealgılanan ebeveyn tutumları değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.Anahtar Kelimeler: Denetim odağı, kişilik özellikleri.v5

Abstract:
ABSTRACTIn this study, the locus of control and the relationship between the students? personalitycharacteristics in two different school types was investigated. First type of school representedthe number of High Schools. The number of Vocational Schools represented the other schooltype. These types of schools are classified under the formal ones in Turkish Educational System.Locus of Control Inventory was developed by Rotter. Rotter?s Locus of control criterionwas adapted to Turkish by İhsan Dağ. Adjective Checklist (ACL) standardized by Savran (1993)as a personality measure was used to evaluate some personality characteristics.The study was realized at the second semester of 2005-2006 academic year. The sampleconsisted of 363 subjects. 165 of subjects were female and 198 of subjects were male. Thenumber of High school students was 249. 102 of them were male and 147 were female. Thenumber of Vocational School students was 114. 96 of them were male and 18 of them werefemale.The data was calculated by using SPSS 11.5. The results were presented as table for everyinterest area.The followings were concluded:1. A meaningful relationship was found between high school students? Rotter Locus ofcontrol criterion points and ACL personality characteristics namely success, dominance,self-confidence and creativity.2. Among students having education at Vocational High schools a meaningful relationshipwas not found between Rotter?s Locus of control criterion points and ACL personalitycharacteristics.3. There was found a difference between a personality characteristic of creativity and thetype of school students having education on the behalf of Vocational High Schoolstudents.4. A meaningful relationship was found between High School and Vocational High Schoolstudents? Rotter?s Locus of control criterion points and sex, school type, branch of study,socioeconomic level and perception of parents? attitudes.Key Words: Locus of control, personality characteristics and students.vi6