Broiler sürülerde İnfeksiyöz Bursal Hastalığında uygulanan immunkompleks aşının etkinliğinin izlenmesi
Monitoring the effectiveness of immunocomplex vaccine against Infectious Bursal Disease in broiler flocks
Yazar: AKIN ÜNAL
Danışman: PROF. DR. HAKAN YARDIMCI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Mikrobiyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
İnfeksiyöz Bursal Hastalık (IBD), Gumboro hastalığı olarak da bilinen oldukça bulaşıcı bir
hastalıktır. Broiler, yumurtacı ve damızlık tavuklarda bağışıklık sistemini baskılayan ve bursa
Fabricius'ta lezyonlara sebep olan ayrıca ekonomik olarak da önemli viral bir hastalıktır. Günümüzde
hastalığa karşı canlı aşılar (mild, intermediate, intermediate plus ya da hot), inaktif aşılar, rekombinant
vektör aşılar, subunit ve immunkompleks aşılar kullanılmaktadır. Bu aşıların etkinlikleri hastalık
kontrolü üzerinde oldukça etkili olmaktadır. Bu çalışmada IBD'ye karşı immunkompleks aşıyla
aşılanan broiler hayvanların kuluçkahanelerde aşılama kontrolleri yapılarak farklı haftalardaki antikor
düzeylerinin serolojik yanıta etkisinin karşılaştırılması yapıldı.
Bu tez çalışması kapsamında 10 farklı kümesten 28.günde organ numunelerinin boyutları
bursametre ile ağırlıkları ise hassas terazi ile ölçülerek vücut ağırlığına oranlandı. Kümeslerden 1.gün,
aşılamadan sonraki 21.gün ve kesim aşamasında 23'er adet olmak üzere toplam 690 adet kan
serumundaki antikor seviyeleri ELISA ile aşılamadan sonraki 7, 14, 21, 28, 35 gün sonra ve kesim
aşamasında 5'er adet olmak üzere toplam 300'er adet bursa Fabricius ve dalak numunesi RT-qPCR ile
analiz edildi. Ayrıca laboratuvar çalışmaları sonunda ortaya çıkan tüm bulgular sürülerin broiler besi
performans bulgularıyla karşılaştırıldı.
Aşılamadan sonraki 28.günde bursametreyle ölçülen bursa Fabricius numunelerinin ortalama
skorları kümesler arasında 5 ile 6,2 arasında değişti. Bursa Fabricius ağırlıklarının vücut ağırlıklarına
oranı ortalamaları kümesler arasında 0,13 ila 0,2 arasında dalak ağırlıklarının vücut ağırlıklarına
oranının ortalamaları kümesler arasında 0,04 ila 0,07 arasında değiştiği bulundu. Kümesler arasında
ölüm oranları %3,6 ile %8,9 arasında EPEF indeksleri ise 348 ile 413 arasında değişti. Kümesler
arasında IBD'ye karşı maternal antikor titrelerinin 5600 ile 10350 arasında değiştiği bulundu.
Aşılamadan sonraki 21. günde IBD antikor titreleri 95 ile 1003 arasında değişti. Kesim aşamasından
önce alınan kan serumlarında ise IBD antikor titrelerinin 4091 ile 9370 arasında değiştiği görüldü.
RT-qPCR analizi sonrasında aşılamadan sonraki 7.günde hiçbir kümeste bursa Fabricius'ta aşı suşu
saptanamazken dalak numunelerinde ise 10 adet kümesin 4 adetinin tamamında %20 oranında,
aşılamadan sonraki 14.günde bursa Fabricius'ta 10 adetin kümesin sadece 1 adetinde %20 oranında;
dalak numunelerinde tüm kümeslerde %60 ila %80 arasında değişen oranda, aşılamadan sonraki
21.günde bursa Fabricius'ta tüm kümeslerde %20 ile %40 arasında değişen oranda; dalak
numunelerinde de tüm kümeslerde %60 ile %80 oranında değişen oranda aşılamadan sonraki
28.günde bursa Fabricius numuneleri tüm kümeslerde %20 ile %80 arasında değişen oranda; dalak
numunelerinde de tüm kümeslerde %80 ila %100 arasında aşılamadan sonraki 35.günde bursa
Fabricius numuneleri 10 adet kümesin tamamında %40 ile %100 arasında; dalak numunelerinde 10
adet kümesin tamamında %20 ile %40 arasında değişen oranda ve son olarak kesim aşamasında bursa
Fabricius numunelerinde tüm kümeslerde %80 ve %100 arasında aşı suşu saptanırken, dalak
numunelerinde 10 adet kümesin 6 adetinde %20 ile %60 arasında değişen oranda aşı suşu saptandı.
Sonuç olarak farklı düzeylerdeki maternal antikor seviyelerinin aşı suşlarının organlardaki
dağılımını etkilediği görüldü. Ayrıca immunkompleks aşıların izlenmesinde moleküler analizlerin
etkin şekilde kullanılabileceği düşünüldü. Bu çalışmayla birlikte immunkompleks aşı suşlarının
organ dağılımları yaşlara bağlı olarak ortaya koyulmuş ve aşının mekanizmasının anlaşılmasında
kanatlı endüstrisine katkı sağlamıştır

Abstract:
Infectious Bursal Disease (IBD), also known as Gumboro disease, is a highly contagious
disease. It is an economically important viral disease that suppresses the immune system and causes
lesions in the bursa of Fabricius in broiler, layer and breeder chickens. Today, live vaccines (mild,
intermediate, intermediate plus or hot), inactive vaccines, recombinant vector vaccines, subunit and
immune complex vaccines are used against the disease. The effectiveness of these vaccines is very
effective on disease control. In this study, vaccination controls of broiler animals vaccinated with an
immune complex vaccine against IBD were carried out in hatcheries and the effect of antibody levels
at different weeks on the serological response was compared.
Within the scope of this thesis study, the sizes of organ samples from 10 different chicken 
coops were measured on the 28th day with a bursameter and their weights were measured with a 
precision scale and proportioned to body weight. Antibody levels in a total of 690 blood serum 
samples, 23 each from the poultry houses on the 1st day, 21st day after vaccination and at the 
slaughtering stage, were determined by ELISA at 7, 14, 21, 28, 35 days after vaccination and 5 at
the slaughtering stage. A total of 300 bursa Fabricius and spleen samples were analyzed by RT-qPCR. 
In addition, all findings resulting from laboratory studies were compared with the broiler fattening 
performance findings of theflocks.
The mean scores of bursa Fabricius samples measured with a bursameter on the 28th day
after vaccination varied between 5 and 6.2 among houses. It was found that the average ratio of Bursa
Fabricius weights to body weights varied between 0.13 and 0.2 among poultry houses, and the average
ratio of spleen weights to body weights varied between 0.04 and 0.07 among poultry houses. Mortality
rates among the hens varied between 3.6% and 8.9%, and EPEF indices varied between 348 and 413.
Maternal antibody titers against IBD were found to vary between 5600 and 10350 between houses. On
day 21 postvaccination, IBD antibody titers ranged from 95 to 1003. In blood serum taken before the
slaughter stage, IBD antibody titers were observed to vary between 4091 and 9370. After RT-qPCR
analysis, the vaccine strain could not be detected in any of the bursa Fabricius flocks on the 7th day
after vaccination, while the spleen samples showed a 20% rate in all 4 of 10 flocks, and on the 14th
day after vaccination, it was 20% in only 1 of 10 flocks of bursa Fabricius. ; in spleen samples, at a
rate varying between 60% and 80% in all houses, and in bursa Fabricius on the 21st day after
vaccination, at a rate varying between 20% and 40% in all houses; In spleen samples, the rate varies
between 60% and 80% in all poultry houses. On the 28th day after vaccination, bursa Fabricius
samples vary between 20% and 80% in all poultry houses; In spleen samples, it was between 80% and
100% in all poultry houses. On the 35th day after vaccination, bursa Fabricius samples was between
40% and 100% in all 10 poultry houses; In the spleen samples, vaccine strain was detected at a rate
ranging between 20% and 40% in all 10 chicken coops, and finally in the bursa Fabricius samples at
the slaughter stage, between 80% and 100% in all poultry houses, while in the spleen samples, vaccine
strain was detected at a rate ranging between 20% and 60% in 6 of the 10 chicken coops. strain was
detected.
As a result, it was observed that different levels of maternal antibodies affected the
distribution of vaccine strains in organs. It was also thought that molecular analyzes could be used
effectively in monitoring immune complex vaccines. With this study, the organ distributions of
immune complex vaccine strains were revealed depending on age and contributed to the poultry 
industry inunderstanding the mechanism of the vaccine.