Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'nda Makedonya Hanedanı Dönemi (867-1056)
Macedonian Dynasty Period in the Eastern Roman (Byzantine) Empire (867-1056)
Yazar: CANBERK GÜRSES
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE ORUÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Makedon Krallığı = Kingdom of Macedonia ; Makedonya = Macedonian

Özet:
Makedonya'da sıradan bir ailenin üyesi olarak dünyaya gelen Basileios 867 yılında tahtı
ele geçirip Makedonya Hanedanı'nı kurmuş ve bu hanedan yaklaşık 200 yıl boyunca Doğu
Roma İmparatorluğu'nu yönetmiştir. Doğu Roma İmparatorluğu Makedonya Hanedanı
döneminin ilk yüzyılında neredeyse her alanda bir yükseliş dönemi yaşamıştır. Özellikle askeri
ve siyasi alanda Bizans bu dönemde büyük zaferler kazanmıştır. Makedonya Hanedanı'nın en
fazla mücadele ettiği iki güç Bulgarlar ve Müslüman Arap Emirlikleri olmuştur. IX. yüzyılın
sonlarında başlayan Bizans-Bulgar Mücadeleleri II. Basileios'un Bulgaristan'ı ilhak etmesiyle
Bizans lehine sonuçlanmıştır. X. yüzyılda tahta çıkan I. Ioannes Çimiskes ve II. Nikephoros
Phokas ise hem doğuda hem de batıda Müslüman Emirliklere karşı büyük başarılar
göstermişlerdir. II. Basileios döneminde Doğu Roma toprakları Kafkasya'dan İtalya'ya kadar
uzanmış ve Bizans bu dönemde kudretinin doruk noktasına çıkmıştır. Ayrıca bu dönemde
Ruslarla da etkileşimler sıklaşmış ve Bizans Rusların hristiyanlığı kabul etmelerinde önemli rol
oynamıştır. Papalıkla olan ilişkiler de siyasi çıkarlara göre şekillenmişse de bu dönemde güçlü
patriklerin etkisiyle Bizans Kilisesinin ve patrikliğinin bağımsızlığı her defasında
vurgulanmaya çalışılmıştır.
Siyasi ve askeri kazanımların yanı sıra I. Basileios ve VI. Leon dönemlerinde
gerçekleştirilen yasama faaliyetleri de büyük önem arz etmektedir. I. Basileios Roma
kanunlarını derlemiş, VI. Leon ise yeni novellalar yayınlayarak kanun yapma faaliyetleri
gerçekleştirerek Makedonya Hanedanı'nın en önemli eserlerinden birini ortaya koymuşlardır.
II. Basileios'un arkasında halef bırakmadan ölmesi ve hanedanın geleceğinin
Basileios'un yeğenleri Theodora ile Zoe'ye kalması hanedanı zamanla zayıflatmaya
başlamıştır. II. Basileios'un kardeşi VIII. Konstantinos'un 1028 yılında ölmesinin ardından
Bizans tahtına evlilik yoluyla hanedana dahil olan kişiler geçmeye başlamış ve bu durum
istikrarsız bir yönetim ortamı yaratmıştır. II. Basileios'un ölümünün ardından Balkanlarda
Peçenekler, Anadolu'da ise Selçuklu akınları neticesinde Bizans zayıflamaya başlamıştır.
296
Dışarıdaki düşmanlara karşı alınan yenilgiler içeride de yankı bulmuş ve isyanlar vuku
bulmuştur. İmparatorluk içinde ve sınırlarında yaşanan istikrarsız ortam neticesinde
imparatorlar kısa sürede değişmeye başlamıştır. 1056 yılında hanedanın son üyesi Theodora'nın
ölümüyle Makedonya Hanedanı sonra ermiştir

Abstract:
Basileios, who was born as a member of an ordinary family in Macedonia, seized the
throne in 867 and established the Macedonian Dynasty, and this dynasty ruled the Eastern
Roman Empire for about 200 years. In the first century of the Macedonian Dynasty, the Eastern
Roman Empire experienced a period of rise in almost every area. Especially in the military and
political field, Byzantine won great victories in this period. The two powers that the
Macedonian Dynasty fought the most were Bulgarians and the Muslim Arab Emirates. The
Byzantine-Bulgarian Struggles, which started at the end of the IX.th century, ended in favor of
Byzantium with the annexation of Bulgaria by Basileios II., I. Ioannes Cimiskes and II.
Nikephoros Phokas, who came to the throne in the X. century, showed great success against the
Muslim Emirates in both the east and the west. During the reign of Basileios II, the lands of the
Eastern Romans extended from the Caucasus to Italy and Byzantium reached the peak of its
power in this period. In addition, interactions with the Russians became more frequent during
this period and Byzantium played an important role in the acceptance of Christianity by the
Russians.
Although the relations with the Papacy were shaped according to political interests, the
independence of the Byzantine Church and the patriarchate was tried to be emphasized every
time with the influence of powerful patriarchs.
In addition to political and military gains, legislative activities carried out during the
periods of Basileios I and Leon VI are also of great importance. Basileios I compiled Roman
laws, and Leon VI published new novellas and carried out law-making activities, revealing one
of the most important works of the Macedonian Dynasty.
The death of Basileios II without leaving a successor behind, and the future of the
dynasty left to Basileios' nephews Theodora and Zoe, started to weaken the dynasty over time.
After the death of Constantine VIII, brother of Basileios II, in 1028, people who were included
298
in the dynasty by marriage began to take the throne of Byzantium, and this created an unstable
administrative environment. After the death of Basileios II, Byzantine began to weaken as a
result of the invasions of the Pechenegs in the Balkans and the Seljuks in Anatolia. Defeats
against the outside enemies also echoed inside, and rebellions took place. As a result of the
unstable environment in the empire and its borders, the emperors started to change in a short
time. The Macedonian dynasty came to an end with the death of Theodora, the last member of
the dynasty, in 1056.