Eskişehir-Manav ninnilerinin tespiti ve yapısal özellikleri
Detection and scructural properties of the lullabies of Manavs of Eskişehir
Yazar: PELİN DEMİRÇE ALTINTAŞ
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY ÇINAR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eskişehir = Eskişehir ; Halk bilimi = Folklore ; Manavlar = Manavlar ; Ninni = Lullaby ; Sözlü edebiyat = Oral literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
Eskişehir ili sınırları içinde birçok farklı etnik topluluk yaşamaktadır. Bu topluluklar arasında yer alan ve kendini Manav olarak adlandıran topluluk, önemli bir müzikal kültüre sahiptir. Bu müzikal kültürün önemli bir unsuru da ninni söyleme geleneğidir. Ninniler dünya üzerinde farklı kültürlerde farklı isimler ile anılmakla birlikte Manavlarda daha çok "nenni" olarak kullanıldığı görülmüştür. Manav geleneğinde ninniler tipik Anadolu geleneğinde de olduğu gibi, bebeğin huzurunu sağlamak adına onu eğlendirme, eğlendirirken sözleri ile kültürel ve sosyal değerleri belleğine aktarma, uyutma vb. amaçlarla söylenen sözlü ezgiler olmakla birlikte, bu kültür ortamında özellikle 6 aylıktan itibaren söylenir. Çalışma nitel araştırma desenlerinden kültür analizi (etnografya) deseninde tasarlanmıştır. Bu bağlamda Manav kültürüne ait ninnilerin sosyokültürel ve müzikal yönlerini incelemek amacıyla Eskişehir il sınırları içinde merkez, Alpagut, Karaoğlan, Karageyikli, Uyuzhamam, Büğdüz olmak üzere 6 yerleşim yerinde alan çalışması yapılmıştır. Alan çalışmalarında 16 kaynak kişiyle yüz yüze görüşme yapılmış ve Manavlarda ninni söyleme geleneği hakkında sözlü ve müzikal veriler elde edilmiştir. Ayrıca, yapılan alan çalışmasında ninni söyleme geleneğinin kadınlar tarafından devamının sağlandığı ve kadınların bu geleneği, kendilerini ifade etme biçimi olarak da gördükleri tespit edilmiştir. Çalışmada, alan araştırması ile elde edilen 22 ninni örneği; konu, şekil, ses genişliği, karar sesi, makamsal özellikler ve ritmik yapı açısından incelenmiştir. Yapılan müzikal değerlendirmelerde; icra örneklerinde Segâh, Hüseynî, Sabâ ve Hicaz makamı özelliklerinin ağırlıklı olarak kullanıldığı, ritmik açıdan da ezgilerde serbest ölçü, 4/4 ve 3/4'lük ritmik yapıların ağırlıkla görüldüğü tespit edilmiştir. Ninniler edebî açıdan incelendiğinde yoğunlukla serbest, 8'li ve 11'li hece ölçülerinin kullanıldığı, sözlerin; temenni ve dua içerdiği, sevgi ve din gibi konuların işlendiği görülmüştür.

Abstract:
Many different ethnic communities live within the borders of Eskişehir province. One among these, which and calls itself Manav, has an important musical culture. An important element of this musical culture is the tradition of singing lullabies. While lullabies are known by different names in different cultures in the world, it has been seen that they are mostly labeled as "nenni" in Manavs. Lullabies in the Manav tradition, as in the typical Anatolian tradition, are melodies with lyrics used for purposes such as entertaining the baby in order to ensure its peace, transfering cultural and social values to its memory with their words, putting him to sleep, etc. and are sung in this cultural environment especially from the age of 6 months. The study was designed in the design of cultural analysis (ethnography), one of the qualitative research designs. In this context, in order to examine the socio-cultural and musical aspects of the lullabies of the Manav culture, a field study was conducted in 6 settlements, including the center, Alpagut, Karaoğlan, Karageyikli, Uyuzhamam and Büğdüz, within the borders of Eskişehir Province. In the field studies, face-to-face interviews were made with 16 resource people and verbal and musical data were obtained about the tradition of singing lullabies in Manavs. In addition, in the field study, it has been determined that the tradition of singing lullaby is maintained by women and that women see this tradition as a way of expressing themselves. In the study, 22 lullaby samples obtained through field research were studied in terms of theme, form, sound range, final sound, modal features and rhythmic structure. In the musical evaluations it has been determined that Segâh, Hüseynî, Sabâ and Hicaz maqam features are predominantly used in the performance samples, and free meter, 4/4 and 3/4 rhythmic structures are predominantly seen in the rhythmic aspects of the melodies. When examined from a literary point of view, lullabies were seen to use mostly free, 8 and 11 syllable measures and that their lyrics include wishes and prayers, and subjects such as love and religion are covered.