Salutogenez modeline dayalı danışmanlık eğitiminin şizofreni hastalarında bütünlük duygusu, iyileşme ve işlevselliğe etkisi
The effect of counseling training based on the salutogenesis model on the sense of coherence, recovery and functionality in schizophrenia patients
Yazar: BÜŞRA KARAYUMAK
Danışman: PROF. DR. NERMİN GÜRHAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmada salutogenez modeline dayalı danışmanlık eğitiminin şizofreni 
hastalarında bütünlük duygusu, iyileşme ve işlevselliğe etkisinin incelenmesi 
amaçlanmıştır. Salutogenez temelli müdahale ile bireylerin özgüven ve farkındalığını 
artırmak, içsel ve/veya dışsal stres faktörlerini yönetmek için en başarılı baş etme
stratejilerini bulmasını sağlayarak bütünlük duygusunu, iyileşmeyi ve işlevselliği 
artırabileceği düşünülmektedir. Araştırma deneysel araştırma tiplerinden ön test-son test, 
kontrol gruplu desende gerçekleştirilmiştir. Araştırmada etik kurul onayı, kurum izni ve 
bireylerden yazılı bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır. Araştırmanın örneklemini 
kronik ruhsal bozukluğa sahip 25 birey (Deney Grubu: 12, Kontrol Grubu: 13)
oluşturmaktadır. Deney grubuna 4 hafta, haftada 2 kez salutogenez modeline dayalı 
danışmanlık eğitimi verilmiştir. Kontrol grubuna ise özel bir müdahalede 
bulunulmamıştır. Bu süreçte veri toplama aracı olarak uygulama öncesinde, bitiminde ve 
bir ay sonra her iki gruba eş zamanlı "Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu", "Bütünlük (Tutarlık) 
Duygusu Ölçeği (BDÖ)", "İyileşme Aşamaları Ölçeği (İAÖ)" ve "Şizofrenide İşlevsel 
İyileşme Ölçeği (ŞİLÖ)" uygulanmıştır. Müdahale ve kontrol grubunun, Bütünlük 
Duygusu Ölçeği ve anlaşılabilirlik, yönetilebilirlik ve anlamlılık boyutları, İyileşme 
Aşamaları Ölçeği durağanlık, farkındalık, yeniden yapılanma, hazırlık, gelişim alt 
boyutları, Şizofrenide İşlevsel İyileşme Ölçeği ön test, son test ve bir ay izlem puanları 
karşılaştırıldığında; Bütünlük Duygusu Ölçeği toplam puanı ve alt boyutlarının ön test 
puanları gruplara göre farklılık göstermezken, son test ve bir ay izlem puanları müdahale
grubu lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Müdahale grubundaki kişilerin uygulama 
sonrasında İyileşme Aşamaları Ölçeği alt boyut puanlarından Durağanlık, Farkındalık alt 
boyut puanlarında azalma, sonrasında İyileşme Aşamaları Ölçeği Gelişim alt boyut 
puanlarında kontrol grubundakilere kıyasla anlamlı bir artma saptanmıştır. İyileşmenin 
erken aşamalarından iyileşmenin ileri aşamalarına doğru bir ilerleme gözlenmiştir. Yine 
Şizofrenide İşlevsel İyileşme Ölçeği toplam puanı ve Sağlık ve Tedavi, Sosyal işlevsellik 
ve Günlük Yaşam Becerileri alt boyutlarının ön test puanları gruplara göre farklılık 
göstermezken, son test ve bir ay izlem puanlarında kontrol grubundakilere kıyasla anlamlı 
bir artma ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda Salutogenez Modeline Dayalı 
Danışmanlık Eğitimi alan şizofreni hastalarının bütünlük duygusu, iyileşmesi ve 
işlevselliği artmıştır.

Abstract:
In this research, the effect of counseling education based on the salutogenesis 
model on the sense of coherence, recovery, and functionality of schizophrenia patients 
was aimed to be examined. It is thought that a salutogenesis-based intervention can 
increase individuals' self-confidence and awareness, help them find the best coping 
strategies to manage internal and/or external stress factors, and thus enhance their sense 
of coherence, recovery, and functionality. The study was conducted using an 
experimental research design of pre-test and post-test with a control group. Ethical 
approval, institutional permission, and written informed voluntary consent were obtained 
from individuals. The sample of the study consists of 25 individuals with chronic mental 
disorders (Experimental Group: 12, Control Group: 13). Counseling education based on 
the salutogenesis model was provided to the experimental group twice a week for 4 
weeks. No intervention was applied to the control group. As data collection instruments, 
"Patient Demographic Information Form," "Sense of Coherence Scale (SOC)," "Stages 
of Recovery Instrument (STORI-30)," and "Functional Remission of General 
Schizophrenia" (FROGS)" were applied to both groups simultaneously before the 
intervention, after the intervention, and one month later. When the scores of the Sense of 
Coherence Scale and its dimensions, namely comprehensibility, manageability, and 
meaningfulness, the dimensions of the Stages of Recovery Instrument (moratorium, 
awareness, preparation, rebuilding, growth), and the pre-test, post-test, and one-month 
follow-up scores of the Functional Remission of General Schizophrenia were compared 
viii
between the intervention and control groups; while the total score and sub-dimensions' 
pre-test scores of the Sense of Coherence Scale did not differ between the groups, 
significant differences in favor of the intervention group were observed in the post-test 
and one-month follow-up scores. A decrease in moratorium and awareness subdimension scores of the Stages of Recovery Instrument was observed in the intervention 
group after the application, followed by a significant increase in the growth subdimension scores of the Stages of Recovery Scale compared to the control group. Progress 
was observed from the early stages of recovery to the advanced stages of recovery. 
Similarly, while the total score of the Functional Remission of General Schizophrenia and 
its sub-dimensions related to Health and Treatment, Social Functioning, and Daily Life 
Skills did not differ between the groups' pre-test scores, a significant increase was 
observed in the post-test and one-month follow-up scores compared to the control group. 
In line with these results, it can be concluded that schizophrenia patients who received 
Counseling Education based on the Salutogenesis Model showed an increase in their 
sense of coherence, recovery, and functionality.