Post-keynesyen fiyatlandırma yaklaşımı: Türkiye imalat sanayiinde bir uygulama
Post-keynesian pricing approach: An application on Turkish manufacturing industry
Yazar: KEREM KİPER
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH CİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Fiyatlandırma = Pricing ; Marj = Margin ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Para politikaları = Monetary policies ; Post-Keynesyen ekonomi = Post-Keynesian economy ; Üretim = Production ; Üretim endüstrisi = Production industry ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Bu tez çalışması, iktisadın en önemli konularından birisi olmasına rağmen ana akım yaklaşımların tatmin edici bir şekilde açıklayamadığı fiyatlandırma konusunu ele almaktadır. Kapitalist üretim biçiminde, mübadele amacıyla üretilmiş her şeyin bir fiyatı vardır. Emeği ve diğer girdileri bir araya getirerek üretim yapan kapitalistler, zorlu rekabet şartları içinde firmalarını büyütmek, pazar paylarını korumak veya varlıklarını sürdürebilmek gibi amaçlarla çeşitli stratejik kararlar vermek durumunda kalırlar. Fiyatlandırma da bu kararlardan birisidir. Böyle bir ortamda firmaların, piyasa koşullarınca belirlenmiş fiyatı veri alarak, üretim miktarlarını ayarladıklarını varsaymanın, gerçek dünyayla uyuştuğunu söylemek pek mümkün görünmemektedir. 
Ana akım iktisadın dışında kalan Post-Keynesyen iktisat, gerçek dünyanın iktisadi ilişkilerinde sınai fiyatların çeşitli stratejik kararlar doğrultusunda firmalar tarafından idari olarak belirlendiğini ileri sürmektedir. Yalın ve gerçekçi bir çerçeveye oturan bu görüşe göre firmalar, hesapladıkları maliyet temeline bir marj (mark-up) uygularlar. Fiyatlandırma işlemi açısından mark-up oranını etkileyen faktörler de önem arz etmektedir. Bu faktörlerden en bilineni, firmanın sahip olduğu tekel gücüdür. Tekel gücünün, firmaya fiyat belirleme davranışında avantaj sağladığı ileri sürülmektedir. Bunun yanında sanayi ürünleri genellikle dış ticarete konu olan ürünlerden oluştuğu için, dış ticarete ilişkin faktörlerin de fiyatlandırma davranışını etkilediği düşünülmektedir. 
Bu çalışmada, fiyatlandırma davranışının kuramsal temelleri Post-Keynesyen iktisadın bakış açısından incelenmiş ve Türkiye imalat sanayiinin iki haneli 22 alt sektöründe 2003-2015 dönemi için ampirik olarak sınanmıştır. Elde edilen ekonometrik bulgular, Post-Keynesyen maliyet temelli fiyatlandırma hipotezini destekler niteliktedir. Mark-up oranlarının emek dışı maliyetlerle birlikte sınai fiyatları belirlemede önemli rolü olduğu ve bu rolün eksik rekabetçi sektörlerde, rekabetçi sektörlere göre daha kuvvetli olduğu görülmektedir. Bununla birlikte 2008 krizi sonrasında mark-up oranının etkisinde görülen ciddi düşüş (katsayısında azalma), imalat sanayinin geneli için kriz öncesindeki birikim sürecinin yavaşladığına ve fiyat belirleme gücünde bir aşınma olduğuna işaret etmektedir. Dış ticaret liberalizasyonunun ise piyasa disiplini hipotezinin aksine, sektörel fiyatları artırıcı yönde etki ettiği bulgusuyla karşılaşılmaktadır. Bu durum, imalat sanayi sermayesinin artan dış ticaret liberalizasyonuna fiyatları artırarak uyum sağladığı şeklinde yorumlanabilecektir.

Anahtar kelimeler: Post-Keynesyen iktisat, fiyatlandırma, mark-up, imalat sanayi, panel veri analizi.

Abstract:
This thesis deals with pricing, which is one of the most important topics in economics and yet has not satisfactorily been explained by mainstream approaches. In the capitalist mode of production, everything that is produced for exchange has a price. Capitalists who produce by bringing labour and other inputs together have to make various strategic decisions in order to grow their firms, and maintain their market share or their life in the face of tough competition. Pricing is one of these decisions. In such an environment, it is unrealistic to assume that firms adjust their production quantities by taking given price determined by the market conditions.
Post-Keynesian economics, which has a place outside mainstream economics, suggests that industrial prices are administratively determined by firms through economic relations of the real world. According to this simple and realistic view, firms apply a margin (mark-up) to various cost accounts. Factors affecting the mark-up rate are also important in terms of pricing. The most famous factor is the monopolistic power of the firm. It is suggested that monopoly power grants the firm an advantage in price-setting behavior. In addition, since industrial products are generally made up of products that are subject to foreign trade, it is thought that factors related to foreign trade also affect pricing behavior.
In this study, the theoretical foundations of pricing behavior were examined from Post-Keynesian view and have been empirically tested for the period 2003-2015 in two-digit 22 sub-sectors of the Turkish manufacturing industry. The econometric findings support the Post-Keynesian cost-based pricing hypothesis. Mark-up rates are estimated to play the dominant role on industrial prices, together with non-wage costs. This relationship appears to be stronger in imperfect sectors than in competitive ones. However, the significant decrease in the coefficient of mark-up rate after the 2008 crisis indicates that the pre-crisis accumulation process for the manufacturing industry in general has slowed down and there has been an erosion in price-setting power. In contrast to the market discipline hypothesis, it is found that foreign trade liberalization has had a booster effect on sectoral prices. This situation can be interpreted as adapting the manufacturing industry capitalists to the increasing foreign trade liberalization by increasing prices. 

Keywords: Post-Keynesian economics, pricing, mark-up, manufacturing industry, panel data analysis.