Ebeveyn koçluğu aracılığıyla sunulan talep etme-model olmayla öğretimin otizmli çocukların sosyal becerilerine etkisi
The effect of using mand-model procedure trough parent coaching on soci̇al skills level of children with autism spectrum disorder
Yazar: MELİH ÇATTIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEYSEL AKSOY
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Koçluk = Coaching ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal beceri = Social skill ; Talep etme = Make choice ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada araştırmacı tarafından sunulan ebeveyn koçluğu uygulamasının OSB olan çocuğa sahip ebeveynlerin talep etme-model olmayla öğretimi doğru bir şekilde uygulama düzeyleri üzerindeki etkililiği incelenmiştir. Ayrıca, ebeveynlerin uyguladıkları talep etme-model olmayla öğretimin OSB olan çocukların nesne isteme, yardım talep etme ve teşekkür etme becerileri üzerindeki etkililiği de değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, araştırmada ebeveynlerle yapılan bireysel görüşmeler ve çocukların tipik gelişim gösteren akranlarıyla sosyal açıdan karşılaştırılmaları yoluyla uygulamanın sosyal geçerlik düzeyi belirlenmiştir. Araştırmaya yaşları 28 ile 44 arasında değişen dört ebeveyn (iki anne iki baba) ve yaşları 4-6 arasında bulunan dört OSB tanılı çocuk (iki erkek iki kız) katılmıştır. Araştırmada tek denekli araştırma yöntemleri arasında bulunan davranışlar arası yoklama evreli çoklu yoklama modelinin katılımcılarla yinelenmesi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, araştırmacı tarafından sunulan ebeveyn koçluğu uygulaması ile ebeveynlerin talep etme-model olmayla öğretimin uygulama basamaklarını kazandıklarını, araştırma sona erdikten sonra da kazanımlarını sürdürebildiklerini ve kazandıkları beceriyi yeni durumlara genelleyebildiklerini göstermektedir. Araştırmaya katılan çocuk katılımcılardan elde edilen veriler incelendiğinde; ebeveynlerin uyguladıkları talep etme-model olmayla öğretimin çocukların sosyal beceri düzeyleri üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Çocuklar kazandıkları becerileri araştırma sona erdikten belli bir süre sonra da devam ettirebilmişler ve farklı durumlara genelleyebilmişlerdir.

Anahtar Sözcükler:Doğal öğretim yöntemleri, Talep etme-model olmayla öğretim, Ebeveyn merkezli uygulamalar, Ebeveyn koçluğu, Sosyal beceriler.

Abstract:
In this study, the effectiveness of parental coaching practice presented by the researcher on the level of implementation of mand-model by parents of children with ASD was investigated. In addition, the effectiveness of mand-model implemented by parents of children with ASD on their ability to request, ask for help and thank them was also evaluated. However, the level of social validity of the practice was determined through individual interviews with parents and social comparison of children with their typical peers. Four parents (two mother two fathers) aged between 28 and 44 and four children with ASD (two boys and two girls) aged between 4 and 6 years participated in the study. In the study, among the single-subject research methods, a multiple probe design across behaviors repetition with participant was used. The findings obtained from the study show that parents have gained the implementation steps of mand-model by the parent coaching practice provided by the researcher, and that they can continue their gains after the end of the research and they can generalize their skills to new situations. When the data obtained from the children participating in the study were examined; implementation mand-model by parents has been shown to have an impact on children's social skill levels. The children were able to continue their skills after a certain period of time and they were able to generalize to different situations.

Keywords: Naturalistic teaching methods, Mand-model, Parent coaching, Parent implemented interventions, Social skills.