Malzeme ihtiyaç planlaması ve büyük ölçekli bir mobilya fabrikasında uygulanması
An application of material requirements planning in a large-scale furniture factory
Yazar: MEHMET EKMEL SU
Danışman: PROF. DR. EROL BURDURLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Ekonomik sipariş miktarı = Economic order quantity ; Kurumsal kaynak planlaması = Enterprise resource planning ; Malzeme ihtiyaç planlaması = Material requirement planning

Özet:
Bu çalışmada Ankara'da faaliyet gösteren ve ağırlıkla ofis ve konut mobilyaları üretimi yapan büyük ölçekli bir işletmenin geçmişe dayalı uzun dönem satın alma ve stok verileri analiz edilerek türetilecek verilerle malzeme ihtiyaç planlaması sisteminin etkililiğinin arttırılması hedeflenmektedir. Bu amaca yönelik olarak; İşletmenin son 5 yıllık faaliyet sürecinde ürün gamı içerisinde bulunan toplam 5859 farklı ürün içerisinden en çok satışı yapılan 10 adet ürün "örnekleme grubu" olarak seçilmiştir.  MRP girdileri olarak, seçili bu 10 adet ürün için ürün ağaçları yanında ürün ağaçlarındaki seviyeye uygun olarak her bir ürünün malzeme listesi (Ürün Ağacı) ve envanter kayıtları (Stok Durum Kütüğü) oluşturulmuştur. 2020 yılı için oluşturulan ana üretim planı ve malzeme listeleri kullanılarak ABC analizi ve gruplaması, her bir malzeme için ekonomik sipariş miktarları, yıllık sipariş sayıları ve sipariş süreleri, birim ve toplam stok maliyetleri, yeniden sipariş seviyeleri, emniyet stokları ve stok devir hızları hesaplanmıştır. Yapılan ABC analizinde; toplam değerin %79,47'sine karşılık gelen stok kalemleri A grubu kalemler, toplam değerin %79,47'sinden %94,98'ine karşılık gelen stok kalemleri B Grubu kalemler ve geriye kalan toplam değerin %5,02'sini oluşturan stok kalemleri de C grubu kalemler olarak belirlenmiştir.  A grubu kalemlerin her birinin   toplam harcama bütçesi içerisinden aldığı pay %9,39 ile %0,68, B grubu kalemlerin %0,65 ile %0,2 ve C grubu kalemlerin de %0,2 ile %0,002 arasında değişmektedir.  Malzemelerin ekonomik sipariş miktarlarına bağlı sipariş verme sayıları yılda 0,49 kez ile 13,42 kez arasında değişirken sipariş sayısına bağlı olan sipariş süreleri de 739 gün ile 27 gün arasında değişmektedir. Stok maliyetlerinin optimumda tutulabilmesi açısından ABC analizi ve gruplaması ile daha sık stok denetimi yapılacak malzemelerin tespit edilerek stok yönetimi analizleri ile bu malzemelerin ekonomik sipariş miktarlarının, sipariş sayıları ve sürelerinin, emniyet stoklarının ve yeniden sipariş seviyelerinin tespiti ve bu malzemelerin stok devir hızlarının yüksek tutulması önerilmektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to increase the effectiveness of the material requirement planning system with the data to be derived by analyzing the historical long-term purchasing and stock data of a large-scale enterprise operating in Ankara and predominantly producing office and residential furniture. For this purpose; During the last 5 years of operation of the enterprise, the 10 most sold products out of a total of 5859 different products in the product range were selected as the "sampling group". As MRP inputs, the bill of materials (BoM) and inventory records (Stock Status Register) of each product were created in accordance with the leveling in the bill of materials for these 10 selected products, as well as the bill of materials. ABC analysis and grouping, economic order quantities for each material, annual order numbers and order times, unit and total stock costs, reorder levels, safety stocks and stock turnover rates were calculated using the master production plan and material lists created for 2020. In the ABC analysis; Inventory items corresponding to 79.47% of the total value Group A items, inventory items corresponding to 94.98% from 79.47% of the total value Group B items and inventory constituting 5.02% of the remaining total value items were determined as group C items. The share of each of the A group items in the total expenditure budget varies between 9.39% and 0.68%, the B group items vary between 0.65% and 0.2% and the C group items vary between 0.2% and 0.002%. While the number of orders depending on the economic order quantities of the materials varies between 0.49 times and 13.42 times a year, the order times depending on the number of orders vary between 739 days and 27 days. In order to keep the inventory costs at the optimum, it is recommended to determine the materials that will be inspected more frequently with ABC analysis and grouping, and to determine the economic order quantities, order numbers and times, safety stocks and reorder levels of these materials, and to keep the inventory turnover rates of these materials high.