Farklı indekslere göre Kocadere havzasının kuraklık analizi
Drought analysis of Kocadere basin according to different indices
Yazar: GÖZEN YÜCEERİM
Danışman: PROF. DR. ŞERAFETTİN AŞIK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma; meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik kuraklığı belirlemek üzere kullanılan kuraklık indeksleri ile, Susurluk Büyük Akarsu Havzası içerisinde yer alan Kocadere alt havzasının kuraklık analizinin yapılması ve indeksler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amacıyla 2015-2017 su yılları arasında yürütülmüştür. Bu yıllar arasında ölçülen yağış ve akış değerleri 1988-2014 su yılları arasında daha önce ölçülmüş olan yağış ve akış değerleri ile birleştirilerek, toplamda 30 su yılı için yağış ve akış verileri elde edilmiştir. Yağış verilerini kullanan Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SPI) ile meteorolojik kuraklık analizi, akım verilerini kullanan Standartlaştırılmış Akım İndeksi (SRI) ile hidrolojik kuraklık analizleri gerçekleştirilmiştir. Tarımsal kuraklık analizi için ise toprak nem tahmin yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla kalibrasyonu ve doğrulaması yapılan "abcd" modeli aracılığı ile 1988-2017 su yılları için aylık toprak nem tahminleri yapılmış ve bu tahmin edilen değerler kullanılarak tarımsal kuraklık analizi Toprak Nem Yüzdelikleri (SMP) ile yapılmıştır. Her üç kuraklık tipinin farklı dönemlerdeki (1, 3, 6, 9 ve 12 aylık) kuraklık analizleri incelenerek bunların birbirleri ile olan ilişkileri belirlenmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre, su yılı düzeyinde yapılan değerlendirmelerde 1992, 1994, 2000, 2001 ve 2007 su yıllarında Kocadere Havzasında farklı seviyelerde meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik kuraklığın aynı anda yaşandığı ortaya konulmuştur.  Her üç kuraklık tipinin de yukarıda ifade edildiği üzere aynı yıllarda kuraklığa işaret ettiği gibi farklı yıllarda farklı kuraklık tiplerinin görüldüğü çalışma sonucunda tespit edilmiştir. Meteorolojik kuraklığın tarımsal kuraklık ile olan korelasyonu hidrolojik kuraklık ile olan korelasyonundan daha güçlü bulunmuştur. Aylık indeks hesaplamalarında meteorolojik ve tarımsal kuraklık arasındaki korelasyon katsayısı 0,73, meteorolojik ve hidrolojik kuraklık arasındaki korelasyon katsayısı ise 0,66 olarak bulunmuştur. Ayrıca 3 aylık meteorolojik kuraklığın tarımsal kuraklık ile çok güçlü (r=0,82), 12 aylık meteorolojik kuraklığın hidrolojik kuraklık ile orta dereceli (r=0,37) bir ilişki gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was carried out between 2015-2017 to determine the relationship between drought indices used to determine meteorological, agricultural and hydrological drought in the drought analysis of Kocadere Sub-Basin, which is located in the Susurluk Stream Basin. The precipitation and runoff values measured between these years were combined with the precipitation and runoff values measured previously between the 1988-2014 water years, to obtain precipitation and runoff data for 30 water years. For meteorological drought Standardized Precipitation Index (SPI) was used which used precipitation data, for hydrological drought analysis Standardized Runoff Index (SRI) which was used runoff data. As for soil moisture estimation method was used for agricultural drought analysis. For this purpose, monthly soil moisture estimations have been made since the 1988 water year through the "abcd" model, which has been calibrated and verified, and agricultural drought analysis has been carried out using Soil Moisture Percentile (SMP). Drought analyzes of all three drought types in different periods (1, 3, 6, 9 and 12 months) were examined and their relations with each other were investigated.
According to the obtained results, it was revealed that different levels of meteorological, agricultural and hydrological drought were experienced simultaneously in 1992, 1994, 2000, 2001 and 2007 water years at Kocadere Basin. As stated above, all three drought types indicate drought in the same years, and it was determined as a result of the study that different drought types were observed in different years. The correlation of meteorological drought with agricultural drought was stronger than the correlation with hydrological drought. In the monthly index calculations, the correlation coefficient between meteorological and agricultural drought was 0,73, and the correlation coefficient between meteorological and hydrological drought was 0,66.