Aristoteles ve Stephen Hawking bağlamında zamanın ölçülebilirliği üzerine felsefi tartışmalar
Philosophical discussions on the measurability of time in the context of Aristotle and Stephen Hawking
Yazar: ONUR ALAS
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ZEHRA PATTABANOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Bilim Tarihi ve Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aristoteles = Aristotle ; Felsefe = Philosophy ; Hawking, Stephen = Hawking, Stephen ; Zaman = Time ; Zaman ölçüm yöntemi = Methods time measurement ; Zaman ölçümleri = Time measurements

Özet:
Bu çalışma zamanın mutlaklığı, göreliği ve ölçülebilirliği problemi üzerine Aristoteles'ten (M.Ö. 384-322) Stephen Hawking'e (1942-2018) felsefi bir sorgulama amacını taşımaktadır. Zamanın ne olduğu meselesi Antik Çağ'dan günümüze kadar pek çok düşünür tarafından incelenmiştir. Zamana dair problemlerin modern fiziğin çalışma alanı içerisinde incelenmesi gerektiğine dair yaygın bir görüş olsa da varlık felsefesi, doğa felsefesi, zihin felsefesi, dil felsefesi gibi felsefenin çeşitli alanlarının yanında psikoloji, sosyoloji,  matematik, fizik ve tıp vb. disiplinler arası alanlarda tartışılmaya devam etmektedir. Zamanın ne'liğine dair nesnel ve öznel, mutlak ve göreli görüşlerin karşılaştırılması zamanın ölçülebilirliğine dair sorunun açıklanmasını kolaylaştıracaktır. Felsefe tarihinde Aristoteles zaman sorununu sistemli bir şekilde ilk kez tartışmaya açmıştır. Zamanın nesnel ve öznel boyutu Aristoteles ile tartışılmaya başlamıştır. Zamanın mutlaklığı ilk olarak Aristoteles'te görülmüş ve Newton'da da güncelliğini uzun yıllar korumuştur. Bundan sonra Albert Einstein görelilik teorisine binaen zamanın da göreceli olduğunu söylemiştir. Hawking evren anlayışından hareketle zamanın göreli olduğunu benimsemiş ve zaman düşüncesini oluştururken zaman oku, sanal ve gerçel zaman kavramlarından yaralanarak zamanı açıklamıştır. Bu bağlamda tezde İlk Çağ filozoflarından Aristoteles'ten günümüz fizikçilerinden Hawking'e zamanın nasıl değişim ve dönüşüm geçirdiği tespit edilmeye çalışılacaktır.

Abstract:
This study aims at a philosophical inquiry from Aristotle (384-322 BC) to Stephen Hawking (1942-2018) on the problem of absoluteness, relativity and measurability of time. The issue of what time is has been studied by many thinkers from the Antiquity to the present. Although there is a common view that the problems of time should be examined within the field of study of modern physics, besides various fields of philosophy such as philosophy of being, philosophy of nature, philosophy of mind, philosophy of language, psychology, sociology, mathematics, physics and medicine, etc. continues to be discussed in interdisciplinary fields. Comparison of objective and subjective, absolute and relative views on what is time will facilitate the explanation of the problem of measurability of time. In the history of philosophy, Aristotle systematically opened the question of time to discussion for the first time. The objective and subjective dimension of time began to be discussed with Aristotle. The absoluteness of time was first seen in Aristotle and kept up to date in Newton for many years. After that, Albert Einstein said that time is also relative based on the theory of relativity. Hawking adopted that time is relative based on his understanding of the universe, and while forming the idea of time, he explained time by making use of the concepts of time arrow, virtual and real time. In this context, in this thesis, it will be tried to determine how time has changed and transformed from Aristotle, one of the ancient philosophers, to Hawking, one of today's physicists.