Meme kanseri radyoterapisinde hasta solunum hareketlerinin doz dağılımına etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of patient respiratory motion on the dose distribution in breast cancer radiotherapy
Yazar: NAZMİYE DÖNMEZ KESEN
Danışman: PROF. DR. HATİCE BİLGE BECERİR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-ilaç = Dose-response relationship-drug ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Solunum = Respiration

Özet:
Dünya genelinde kadınlar arasında en sık rastlanan kanser türü meme kanseridir. Meme kanserinin tedavi şekline, tümörün evresine göre karar verilir.Eksternal radyoterapi (RT), meme kanserlerinde kullanılan tedavi modalitelerinden birisidir. Özellikle sol meme kanserli hastalarda RT'ye bağlı muhtemel kardiyovasküler morbidite riskini engellemek amacıyla ışınlanan kalp doz-volüm miktarının azaltılması çok önemlidir. Organ hareketlerinin kontrol edilebildiği Breath-hold RT tekniği (BHRT) sol meme kanseri tedavisinde kullanılan yöntemlerden biridir.Hastaya uygulanacak tekniklerin kalite kontrolleri son derece önemlidir. Tedavi doğruluğunu tespit etmenin en kesin yolu in-vivo dozimetridir (IVD).
Bu çalışmada, nefes kontrol sistemi kullanılarak Field-in-Field (FinF) RT ile tedavi edilen 10 sol meme kanserli hastaya ait TLD ve OSL ile ölçülen yüzey dozu değerlerinin, tedavi planlama sisteminde hesaplanan değerlerle uygunluğunun araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmada sol meme kanserli hastaların BH ve SN (serbest nefesli) olarak çekilen BT görüntüleri üzerinde yapılan planlar karşılaştırılmış, BHRT tekniği ile riskli organ dozları daha düşük bulunmuştur.Hastaya uygulanacak BHRT tekniğinin kalite kontrolü (QA) için yapılacak IVD ölçümlerinde kullanılmak üzere,TLD ve OSL dozimetre sistemlerinin açık alanlarda 0,07 mm'de ve build-up bölgesindeki karakteristikleri araştırılmıştır.Tedavi sırasında, hasta üzerinde belirli bölgelere yerleştirilen TLD ve OSLler ile okunan dozlarla,TPS ile hesaplanan dozlar karşılaştırılarak, bu sistemlerin rutinde IVD için kullanılabilirlikleri araştırılmıştır.
Çalışmanın sonunda, sol meme ışınlamalarında BH tekniğinin kullanılmasıyla, akciğer ve kalp dozlarının anlamlı ölçüde düştüğü görülmüştür.Tedavinin doğruluğundan emin olmanın en kesin yolu olan IVD ölçümlerinin OSL ve TLD kullanılarak yapılmasıyla, yüzey dozu ölçümündeTPS'den yaklaşık % 15 daha fazla doz ölçüldüğü görülmüş, ölçüm esnasında bu bilgi gözönünde bulundurularak bu ölçüm sistemlerinin güvenli bir şekilde IVD ölçümlerinde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Breast cancer (B.C) is the most common of cancer among women worldwide. The treatment of B.C, according to the stage of the tumour is decided.External RT is one of treatment modality of B.C. Especially in patients with left B.C, reduction of irradiated heart of dose-volume quantities is crucial.Organ movements controlled Breath-hold RT technique (BHRT) is one of the methods which is being used for the treatment of left sided B.C.Techniques to be applied to the patient should be controlled carefully.The most precise way to determine the accuracy of treatment is in-vivo dosimetry(IVD).
Surface doses which belongs to10 patients with left-sided B.C who received FinF-RT treatment using breath control system, were measured by TLD and OSLD systems and calculated by TPS.The suitability of the measured values with the calculated was investigated.
For each patient, two computed tomography (CT) scans were acquired, FB and BH.3B-CRT plans on the FB and BH scans were compared,BH plans demonstrated significantly reduction in risky organs.It was investigated the charachteristics of TLD and OSLD in open fields for build-up region which would be used for IVD.Measuring doses obtained by TLD and OSLD which were positioned on the patient,were compared by calculated doses.This measuring systems can be used for IVD in routine was investigated.
It was seen that heart and lung doses can be reduced by using BHRT significantly.When the IVD measurements were performed by TLD and OSLD, surface doses were found more doses of about 15% from TPS.By the considering this information, dosimetry systems can be used in safely for IVD.