Sigara içenlerde diyet yağ içeriğinin obezite vemetabolik sendrom üzerine olan etkisinin incelenmesi
Effect of dietary fat on obesity and metabolic syndrome in smokers
Yazar: REYHAN BİLİCİ
Danışman: PROF. DR. NEŞE ERSÖZ GÜLÇELİK
Sağlık Bakanlığı / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
ÖZET
Amaç: Sigara çağımızın önemli bir sorunudur. Sigara kullanımının azaltılması
için gösterilen çabalara rağmen, günümüzde toplumda kilo kontrolü için diyet ve
yaşam değişikliği yerine kişilerin birçok olumsuz etkisinin yanı sıra sigara
kullanmaya baŞlaması veya sigarayı bırakmaktan çekinmesi durumu ile sık
karŞılaŞılmaktadır. Bizim amacımız bu çalışmada sigara içen ve içmeyenlerde diyet
yağ içeriğinin antropometrik ölçümler, demografik veriler ve parametrik verilerle
iliŞkisinin araŞtırılması; ayrıca sigara ve diyet yağ içeriğinin obezite, metabolik
sendrom, alkol dışı karaciğer yağlanması ve DM üzerine olan etkisinin
incelenmesidir.
Materyal ve metod: Çalışmaya Ankara Eğitim Araştırma Hastanesi İç
Hastalıkları, Endokrinoloji ve Gastroenteroloji polikliniğine çeşitli şikayetlerle
baŞvuran 99‟u erkek 112‟si kadın toplam 211 vaka dahil edilmiŞtir. Katılımcıların
detaylı tıbbi öyküsü alınarak boy, kilo, bel ve kalça çevresinden oluşan antropometrik
ölçümleri ile sistolik ve diastolik kan basıncı ölçümleri yapıldı. Sigara
kullanımlarıayrıntılı olarak sorgulandı. Bireylerin bir gün önceki besin tüketim
kayıtları alınmıŞtır ve tek bir diyetisyen tarafından tüketilen yağ miktarı düşük yada
yüksek olarak hesaplanmıŞtır. Katılımcılardan sekiz saat açlık süresini takiben sabah
saatlerinde alınan venöz kan örneğinde hastanemiz biyokimya laboratuvarında
biyokimya tetkikleriçalıŞıldı. HOMA formülüne göre insülin direnci ve IDF-2005
kriterlerine göre MS bulunan hastalar belirlendi.18 yaŞından küçük olan, genel
durumu iyi olmayan, karaciğer ve böbrek yetmezliği olan, ,dekompanze kalp
yetmezliği olan,malignitesi olan, çalışmaya onay vermeyen hastalar çalışma dışı
bırakılmıŞtır.
Bulgular: Sigara içen ve ve içmeyen grupların bazı demografik, vital ve bedensel
ölçüm verileri karŞılaŞtırıldığında; yaŞ, boy, kilo, BKÇ, bel çevresi, bel-kalça oranı,
SKB, DKB ve NDS ortalamaları arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Sigara
içmeyen grubun kalça çevresi değeri sigara içen grubunkinden anlamlı yüksek
bulundu (p= 0,02). Diyet yağ içeriği düŞük ve yüksek olan grupların bazı
demografik, vital ve bedensel ölçüm verileri karşılaştırıldığında; boy, kilo, BKĠ, bel
çevresi, kalça çevresi, bel-kalça oranı, SKB, DKB ve NDS ortalamaları arasında
anlamlı farklılık saptanmadı.Sigara içen ve içmeyen grupların diyabetik ve
hipertansif olma durumuna göre bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık
saptanmadı.
Sigara içen grubun ortalama glukoz değeri içmeyen gruba göre daha yüksek
olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı değildi. Gruplar arası ortalama üre,
kreatinin, ALT, ALP, GGT, ürik asit, HbA1c, sodyum, potasyum, kalsiyum ve fosfor
değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Apo-B
ortalaması sigara içen grupta içmeyen gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde
yüksek bulunmuŞtur (p=0.02). Ortalama LDL-K seviyesi sigara içen grupta daha
yüksek olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı değildi. Ortalama HDL-K
seviyesi sigara içen grupta daha düŞük bulundu. Bu bulgu istatistiksel olarak anlamlı
değildi. Ortalama TK, TG, Apo-A1 değerlerinin karşılaştırılması da istatistiksel
olarak anlamlı bulunmamıştır. Ortalama AST değeri sigara içen grupta içmeyen
gruba göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p=0.017). Ortalama albumin değeri
sigara içmeyen grupta içen gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek
saptanmıştır (p=0.001). Sigara içen grupta ortalama lökosit, nötrofil ve lenfosit
değerleri, içmeyen gruba göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p değerleri
sırasıyla; 0.000, 0.002, 0.004 ). Sigara içen grupta ortalama nötrofil - lenfosit oranı,
MCV ve MPV değeri içmeyen gruba göre daha yüksek olmasına rağmen istatistiksel
olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ortalama RDW değeri sigara içmeyen grupta
daha yüksek olup istatistiksel olarak anlamlı değildi.
MS ve alkol dıŞı karaciğer yağlanması da sigara içen ve içmeyen grup
arasında istatistiksel olarak anlamlı değildi(sırasıyla p değerleri 0,62 ve 0,59).
Laboratuar sonuçları incelendiğinde albümin ortalaması diyet yağ içeriği
yüksek olan grupta, diyet yağ içeriği düşük olan gruba göre istatistiksel olarak
anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p=0.004). Ortalama AST, ALT, GGT, ALP,
Apo-A1, insülin, HOMA seviyesi diyet yağ içeriği yüksek olan grupta daha yüksek
olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Sigara içen grupta düşük yağlı diyet ile beslenenlerde yüksek yağlı diyet ile
beslenenlere göre ortalama SKB, glukoz ve ALP değerleri anlamlı derecede yüksek
bulunmuştur (p değerleri sırasıyla; 0,03, 0,02 ve 0,03). Ortalama albümin ise yüksek
yağlı diyet ile beslenenlerde düşük yağlı diyet ile beslenenlere göre anlamlı düzeyde
daha yüksek bulunmuştur (p=0.02). Sigara içmeyen grupta yüksek yağlı diyet ile
beslenenlerde düŞük yağlı diyet ile beslenenlere göre ortalama GGT ve HbA1c
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p değerleri sırasıyla
0,01 ve 0,03).
Sigara içmeyen grupta diyet yağ içeriği ile MS arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0,48). Sigara içen grupta ise p değeri 0,21
olup istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sigara içen grupta diyet
yağ içeriği ile ADKY derecesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık
saptanmamıŞtır (p=0.07). Sigara içmeyen grupta ise p değeri 0.18 olup istatistiksel
olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sigara içmeyen grupta diyet yağ içeriği
ile diyabet varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır
(p=0,73). Sigara içen grupta ise p değeri 0,20 olup istatistiksel olarak anlamlılık
saptanmamıŞtır.
Diyabetik olma durumunun antropometrik ve biyokimyasal parametreleri etkileme
durumu göz önünde bulundurulak katılımcılar ikiye ayrıldı. Diyabeti olmayan grupta
sigara içmeyenlerde ortalama albümin ve Apo-B istatistiksel olarak anlamlı düzeyde
daha yüksek bulunmuştur (p değerleri sırasıyla 0,007 ve 0,04) Diyabeti olan grupta
sigara içmeyenlerde ortalama yaş, albumin, ürik asit istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p değerleri sırasıyla 0,03, 0,04 ve 0,001)
Diyabeti olmayan grupta sigara ile diyet yağ içeriği arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0,98).Diyabetik grupta ise p değeri
0,022 olup istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Diyabeti olmayan
grupta sigara ile metabolik sendrom arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık
saptanmamıŞtır (p=0,64).Diyabetik grupta ise p değeri 0,86 olup istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Diyabeti olmayan grupta diyet yağ içeriği ile
metabolik sendrom arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır
(p=0,74).Diyabetik grupta ise p değeri 0,14 olup istatistiksel olarak anlamlı bir
farklılık saptanmamıştır.
Diyabeti olmayan grupta düŞük diyet yağ içeriği ile ADKY arasındaistatistiksel
olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0,67).Diyabeti olmayan grupta yüksek
diyet yağ içeriği ile ADKY arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık
saptanmamıştır (p=0,37). Diyabetik grupta düsük diyet yağ içeriği ile ADKY
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0,65).Diyabeti
olmayan grupta yüksek diyet yağ içeriği ile ADKY arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0,25).
Diyabeti olmayan grupta düsük diyet yağ içeriği ile MS arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0,75).Diyabeti olmayan grupta yüksek
diyet yağ içeriği ile MS arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık
saptanmamıştır (p=0,73). Diyabetik gruptadüsük diyet yağ içeriği ile MS arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0,71).Diyabeti olmayan
grupta yüksek diyet yağ içeriği ile MS arasında istatistiksel olarak anlamlı bir
farklılık saptanmamıştır (p=1).
Sonuç: Sigaranın baŞta akciğer ve kardiyak sorunlar olmak üzere birçok olumsuz
sağlık sorununa neden olduğu bilinmektedir. Bu olumsuz etkilerine rağmen sigaranın
kilo kontrol aracı gibi kullanıldığı görülebilmektedir. Biz çalıŞmamızda sigara içen
ve içmeyenleri diyet yağ içeriği alımına göre karŞılaŞtırdık ve sigara içenler ile sigara
içmeyenler arasında antropometrik ölçümler arasında fark olmadığını gördük. Sigara
içen ve içmeyen kişiler karşılaştırıldığında yüksek diyet yağ içeriği ile MS arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı. Sigara içmeyenlerde yüksek diyet
yağ içeriği alanlarda glisemik kontrolün daha kötü olduğu görüldü. Fakat sigara içen
ve içmeyen grupta diyet yağ içeriği ile diyabet varlığı arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık saptanmadı. Sigara içen ve içmeyen grupta diyet yağ içeriği ile
ADKY arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı. Sonuç olarak
sigara içenlerde sanıldığı gibi kilo kontrolünün ve obeziteye bağlı metabolik
değerlerde iyileşmenin sağlanamadığını gösterdik.
Anahtar kelimeler: Sigara, Diyet Yağ içeriği, Metabolik Sendrom

Abstract:
ABSTRACT
Aim: Smoking is a major problem of our age. Despite efforts to reduce smoking,
nowadays in the community diet and lifestyle changes for weight control are lacking
and people refrain from quitting smoking. In this study our aim is to investigate the
relationship of smoking and dietary fat content between anthropometric
measurements, demographic data and parametric data also the effects of smoking and
dietary fat content to obesity, metabolic sydrome and non alcoholic fatty liver
disease.
Material-Methods: The popülation of study is from Ankara Education and Research
Hospital Departments of Internal Medicine, Endocrinology and Metabolism and
Gastroenterology. Patients had various complaints.211 patients wereincluded in the
study.99 of them were male and 112 of them were female.A detailed medical history
of respondents were taken. Height, weight, waist and hips of patients also systolic
and diastolic blood pressures were measured.
 Smoking was questioned in detail. Food consumption of theprevious day were
questioned patients. The amount of oil consumed has been calculated as low or high
by a paticular dietician. After eight hours of fasting blood samples were taken in the
morning . Patients who has insulin resistance for HOMA formula and MS for IDF2005 were recorded. Those under the age of 18 and debile patients, people with liver
and kidney failures decompansatee heart failure and malignity were excluded from
the study.
Results: Some of the demographic features and anthropometric features were
compared between smokers and non-smokers. Age, height, weight, body mass index,
waist circumference, waist-to- hip ratio, systolic blood pressure, diastolic blood
pressure and pulse rate of the patients were not statistically significant. Hip
circumference of the non-smokers were statistically higher than smokers (p=0,02).
The groups of high dietary fat content and low dietary fat content were compared if
they had a difference of height, weight, waist circumference, waist-to- hip ratio,
systolic blood pressure, diastolic blood pressure and pulserate. There was no
statistically significant difference. Smokers and non-smokers were not statistically
significant differenent for their diabetic and hypertensive status. Smokers had a
higher average glucose level but there was no statistically significant difference .
Between the groups urea, creatinine, ALT, ALP, GGT, uric acid, HbA1c, sodium,
potassium, calcium and phosphor levels were not statistically significant difference.
In smokers avarage Apo-B is statistically higher than non smokers( p=0,02).
Smokers had a higher average LDL-C but there was no statistically significant
difference, Smokers had a lower avarage HDL-C but there was no statistically
significant difference . Between the groups total cholesterol, triglycerides, Apo-A1
levels were not statistically significant differance. In smokers AST is statistically
higher than non smokers( p=0,017). In nonsmokers albumin is statistically higher
than non smokers( p=0,001). In smokers leukocyte, neutrophil and lymphocyte, is
statistically higher than non smokers(p values are respectively;0.000,0.002,0.004).
Smokers had a higher average neutrophil- lymphocyte ratio, MCV and MPV but
there was no statistically significant difference. Nonsmokers had a higher RDW but
there was no statistically significant difference. Nonsmokers had a higher HOMA-IR
but there was no statistically significant difference (p=0,18). Between the groups MS
and nonalcoholic fatty liver disease were not statistically significantly difference. (p
values are respectively 0,62 and 0,59). In high dietary fat content AST, ALT, GGT,
ALP, Apo-A1, insulin, HOMA were higher but there was no statistically significant
difference. In low dietery fat content, systolic blood pressure, glucose and ALP levels
were statistically higher than non high dietery fat content in smokers (p values are
respectively 0,03, 0,02 and 0,03). In high dietery fat content albumin was statistically
higher than non high dietery fat content (p=0,02). In high dietery fat content, GGT
and HbA1c were statistically higher than low dietery fat content in nonsmokers (p
values are respectively 0,01 and 0,03).In non smokers there was not a statistically
important relationship between dietery fat content and MS (p=0,48). In smokers p
value was 0,21 and there was not a statistically important relationship. In smokers
there was not a statistically important relationship between dietery fat content and
non alcoholic fatty liver disease (p=0,07). In nonsmokers p value was 0,18 and there
was not a statistically important relationship. In non smokers there was not a
statistically important relationship between dietery fat content and diabetes
(p=0,73).Ġn smokers p value was 0,20 and there was not a statistically important
relationship. Participants were divided into two groups according to the
anthropometric and biochemical parameters. In smokers who did not have diabetes,
albumin and Apo-B were statistically higher than non smokers(p values are
respectively 0,007, 0.04). In nonsmokers who had diabetes, age, albumin and uric
acid were statistically higher than non smokers(p values are respectively 0,03, 0.04,
0,001).In non diabetic group, smoking and dietery fat content did not have a
statistical important relationship(p=0,98).In diabetic group, p value was 0,022 and
there was not a statistical important relationship.In diabetic group, smoking and
metabolic syndrome did not have a statistical important relationship(p=0,64. In non
diabetic group dietery fat content and metabolic syndrome did not have a statistical
important relationship (p=0,74). In diabetic group value was 0,14 and there was not a
statistical important relationship. In non diabetic group low fat diet and non alcoholic
steatohepatitis did not have a statistical important relationship (P=0,67). In non
diabetic group high fat diet and non alcoholic steatohepatitis did not have a statistical
important relationship (p=0,37).In diabetic group low fat diet and non alcoholic liver
disease did not have a statistical important relationship(p=0,65). In non diabetic
group high fat diet and non alcoholic liver disease did not have a statistical important
relationship (p=0,25). ). In non diabetic group low fat diet and metabolic syndrome
did not have a statistical important relationship(p=0,75). In non diabetic group high
fat diet and metabolic syndrome did not have a statistical important relationship
(p=0,73). In diabetic group low fat diet and metabolic syndrome did not have a
statistical important relationship (p=0,71). In non diabetic group high fat diet and
metabolic syndrome did not have a statistical important relationship (p=1).
Conclusion: Smoking is known to cause many adverse health problems, including
lung and cardiac problems. Although these advers effects, as it can be seen using
cigarette is a weight control. In this study smokers and non-smokers were compared
their dietery fat content. There was no relationship for anthropometric values
between smokers and non-smokers. High fat diet and metabolic syndrome were not
statistically important both of smokers and non-smokers. In non-smokers high fat
diet induces bad glicemic control. There was no relationship between dietery fat
content and non alcoholic fatty liver disease in smokers and nonsmokers. As a result,
smokers did not show improvement in weight control and obesity-related metabolic
values .
Key words: Smoking, dietery fat content, metabolic syndrome.