Sağlıklı yaşlı bireylere uygulanan bilişsel eğitim programının bilişsel fonksiyonlara etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma
The impact of cognitive training program on cognitive functions of healthy elderly individuals: A randomized controlled study
Yazar: MERVE ALİYE AKYOL
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM KÜÇÜKGÜÇLÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Geriatri = Geriatrics ; Hasta eğitimi = Patient education ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu araştırma, bilgisayar tabanlı bir bilişsel eğitim programının sağlıklı yaşlı bireylerin bilişsel fonksiyonlarına etkisini incelemek amacıyla yapılmış randomize kontrollü bir çalışmadır.
Yöntem: Çalışma ön-test son-test modelli olup, çalışmaya katılacak bireyler randomizasyonla belirlenmiş 28 kişi girişim ve 31 kişi karşılaştırma grubunu oluşturmuştur. Veriler Mini Mental Test, Öktem Sözel Bellek Süreçleri Testi, Wechsler Bellek Ölçeği Geliştirilmiş Formu Görsel Alt Üretim Testi, Sayı Menzili (ileri-geri) Testi, Semantik ve Fonemik Akıcılık Testi, Stroop Testi Çapa Formu, İz Sürme Testi, Çizgi Yönünü Belirleme Testi, Benton Yüz Tanıma Testi ve Boston Adlandırma Testi 15 Maddelik Kısa Form ile elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, aritmetik ortalama, ki kare, mann-whitney u, iki eş arasındaki farkın önemlilik testi ve wilcoxon testi kullanılmıştır.  
Bulgular: Uygulanan bilişsel eğitim programının, girişim grubunun anlık sözel bellek (p=0.001), basit dikkat (p=0.046), bilgi işleme hızı (p=0.004), sözel akıcılık (semantik akıcılık p=0.002, fonemik akıcılık p=0.004) ve görsel-uzamsal işlevleri (p=0.004) değerlendiren nöropsikolojik test puanlarında girişim öncesine kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir artışa yol açtığı gözlenmiştir. Kontrol grubunun öntest-sontest karşılaştırmalarında bir fark bulunmamıştır (p>0.05).
Sonuç: Bu sonuçlara dayalı olarak bilgisayar destekli bilişsel eğitim programının sağlıklı yaşlı bireylerin bilişsel fonksiyonların artırılmasında kullanılabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Bilişsel eğitim, sağlıklı yaşlanma, bilişsel fonksiyonlar.

Abstract:
Objective: This study is a randomized controlled study was carried out to examine the effect of a computer-based cognitive traning program on the cognitive functions of healthy elderly individuals.
Method:  The study is a pre-test post-test model. The individuals who will participate in the study are randomly selected. 28 people were the intervention group and 31 were the comparison group. While collecting data, Mini Mental Test, Oktem Verbal Memory Process Test, Wechsler Memory Scale Developed Form Visual Sub-Production Test, Number Range (forward-backward) Test, Semantic and Lexical Fluency Test, Stroop Test Capa Form, Trail Making Test, Line Orientation Test, Benton Facial Recognition Test and Boston Naming Test 15-Item Short Form were used. In the evaluation of the data, number, percentage, arithmetic mean, chi-square, mann-whitney u, the significance test of the paired sample t-test and the wilcoxon test were used.
Results: It was observed that the applied cognitive training program led to a statistically significant increase in the neuropsychological test scores of the intervention group evaluating instantaneous verbal memory (p=0.001), simple attention (p=0.046), information processing speed (p=0.004), verbal fluency (semantic fluency p=0.002, phonemic fluency p=0.004) and visual-spatial functions (p=0.004). There was no difference in the pretest-posttest comparisons of the control group (p>0.05).
Conclusion: Based on these results, it is thought that the computer-assisted cognitive education method can be used to increase the cognitive functions of healthy elderly individuals.

Key Words: Cognitive training, healthy ageing, cognitive functions.