Okul öncesi dönemde olan çocukların ahlaki gelişimlerinin resim analizi ile incelenmesi
Moral development investigation of preschool children with picture analysis
Yazar: BÜŞRA BÜYÜKBAKKAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SÖZER ÇAPAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak gelişimi = Moral development ; Kişilik = Personality ; Kişilik gelişimi = Personality development ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Resimler = Pictures

Özet:
Bu çalışma okul öncesi dönemde olan çocukların ahlaki yargı düzeylerinin resim analizi ile arasındaki ilişkinin  incelenmesi amacıyla yapılmıştır. İlişkisel tarama modelinden yararlanılarak yapılan bu çalışmanın gurubu 2019 yılı Haziran ayında İstanbul ili Kadıköy ilçesinde okulöncesi eğitime devam eden eğitim kurumlarından kolay  ulaşılan örneklem seçme modeline göre seçilen 89 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, çocukların ahlaki yargı durumlarını belirlemek amacıyla Sözer Çapan (2005) tarafından geliştirilmiş olan Ahlaki Yargı Ölçeği (AYÖ) kullanılmıştır. Geliştirilmiş olan ölçek, "İkilem", "Kültürel paylaşım", "Kasti kaza", "Sosyal yardımlaşma" ve "Aile kuralı" alt boyutları dikkate alınarak hazırlanmış hikayelerden oluşmaktadır. Ahlaki yargı ölçeğinin iç güvenirlik katsayısı olan Cronbach Alpha .84 olarak bulunmuştur. Araştırmada okulöncesi öğrencilerin gelişimsel çizim durumlarını belirlemek amacıyla Sözer Çapan (2018) tarafından geliştirilen Gelişimsel Resim Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Araştırmacı çalışmada ahlaki yargı ölçeğinde kullanılan hikayelere bağlı olarak bir hikayeyi seçmelerini ve bu hikaye ile ilgili resim çizmelerini istemiştir. Öğrenciler belirledikleri hikayeye ilişkin resmi çizmişlerdir. Araştırmacı çizilen her resmi Gelişimsel Değerlendirme Formunu kullanarak puanlamış ve öğrencilerin gelişimsel çizim durumlarını belirlemiştir. Ahlaki Yargı Ölçeği alt boyut puanlarında yaş, cinsiyet, kardeşi olup olmama durumu, kardeş sayısı,  annenin öğrenim durumu, babanın öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık bulunmamıştır. Gelişimsel resim değerlendirme kriter tablosuna göre değerlendirilen resimler dört farklı alt boyut puanlarına göre incelenmiştir. Okul öncesi eğitime devam çocukların çizdikleri resimlerde karalama dönemi resimleri yüksek düzeyde, şema öncesi ve şematik dönem resimleri orta düzeyde, gerçekçilik dönemi resimleri ise düşük düzeyde gelişimsel performans sergiledikleri görülmüştü. Gelişimsel resim değerlendirme kriter tablosuna göre resimler değerlendirildiğinde kardeş olma durumu, babanın öğrenim durumu alt boyutlarında anlamlı bir farklılaşmaya ulaşılamamıştır. Cinsiyet, yaş ve annenin öğrenim durumu alt boyutlarında anlamlı bir farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. Okul öncesi dönemde olan çocukların ahlaki gelişimleri resim analizi ile incelendiğinde, çocukların ahlaki yargı düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu fakat gelişimsel çizimlerine bakıldığında cinsiyet, yaş ve annenin öğrenim durumunun etkisinin olduğu görülmüştür. Ahlaki gelişim bireylere göre farklılık gösterebilir. Ahlak gelişiminde ahlaki yargı düzeyi etkili olduğu kadar, kültürel değerler, aile ve okul içerisinde öğrendikleri de çocukların resimlerine aktarması ile ahlaki değerlerde etkisini göstermektedir.

Anahtar kelimeler: Ahlak, Ahlak Gelişimi, Değer, Ahlaki Yargı, Resim, Resim Analizi

Abstract:
The aim of this study was to investigate the relationship between moral judgment status of the preschool children and picture analysis. The group of this study, which was conducted by using the relational screening model, consists 89 students who were selected according to the easily accessible sample selection model from preschool education institutions in June 2019 in Kadıköy district of Istanbul. In this study, the developmental drawing evaluation form(Gelişimsel Resim Değerlendirme Formu), which developed by Sözer Çapan (2005) was used to determine the moral judgment status of children.  The developed scale consists stories prepared with the sub-dimensions of "Dilemma", "Cultural sharing", "Intentional accident", "Social assistance" and "Family rule".  Cronbach Alpha, which is the internal reliability coefficient of the moral judgment scale, has been found .84.  In the study, developmental painting evaluation form developed by Sözer Çapan (2018) was used to determine the developmental drawing status of preschool students. The researcher asked them to choose from the stories used in the moral judgement scale and draw a picture based on that. The students drew a picture of the story they selected.  The researcher scored each picture using the developmental evaluation form and determined the students' developmental drawing status.  There were no significant differences in the moral judgment scale sub-dimension scores according to the variables of age, gender, presence of siblings, number of siblings,  educational status of the mother and educational status of the father. The pictures evaluated according to the developmental picture evaluation criteria chart were examined according to four different sub-dimension scores. Developmental performance was seen from drawings of the children who were continuing to preschool education that scribbling stage drawings were at high level, pre-schematic and schematic stage drawings were at moderate level and realism stage drawings were at low level. When the pictures were evaluated according to the developmental drawing evaluation criteria chart, there was no significant difference in sub-dimensions of sibling status and father's educational status.  There was a significant difference in sub-dimensions of gender, age and mother's educational status. When the moral development of preschool children examined by means of drawing analysis, it is seen that the level of moral judgment of children is high but when the developmental drawings were examined, gender, age and mother's educational status have an effect.  Moral development may vary according to individuals.  In the development of morality; as well as the level of moral judgment, cultural values and things that children learned in the family and school show the effect on moral values by transferring to their paintings.
 
Key Words: Morality, Moral Development, Value, Moral Judgement, Drawing, Drawing Analysis