Tunceli Müzesi'nde bulunan İslami dönem sikkeleri
Coins of the Islamic period in the Tunceli Museum
Yazar: ÖMER FARUK ATAN
Danışman: DOÇ. DR. OKTAY BAŞAK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Müzeler = Museums ; Sikke = Coin ; Tunceli = Tunceli ; İslami Dönem = Islamic Period

Özet:
İnsanoğlunun yerleşik yaşama geçmesiyle birlikte ticari faaliyetlerin gelişmesinin bir ürünü olarak ortaya çıkan sikkeler, MÖ. 7. Yüzyıldan günümüze kadar birçok değişim geçirerek kullanılmıştır. Sikkeler darp edildikleri devlet ve dönem hakkında çok yönlü bilgiler içermesi bakımından Sosyal Bilimlerle uğraşan araştırmacılar için önemli birer belge niteliği taşımaktadır. Sanat tarihi açısından ise sikkeler, o dönemin nasıl bir kültürel ve sanatsal anlayışa sahip olduğunun anlaşılması açışından önem arz etmektedir.
	Bu doğrultuda Tunceli Müzesi'nde bulunan İslam dönemi sikkeleri ele alınarak incelenmiştir. Müze envanterine kayıtlı 169 sikkeden 115 tanesi İslam dönemine aittir. Bu sikkelerin birçoğu aynı döneme ait olduğu ve benzer özellik gösterdiğinden sadece 68 tane sikke tez kapsamına alınmıştır. İncelenen örnekler daha önce herhangi bir bilimsel araştırmada kullanılmamıştır.
	Tunceli Müzesi'nde yer alan İslam dönemi sikkeleri, Emevi, Abbasi, Anadolu Selçuklu, Artuklu, Eyyubi, İlhanlı, Akkoyunlu ve Osmanlı olmak üzere toplam 8 dönemi kapsamaktadır. Emevi döneminden Osmanlı dönemine kadar örneklerin olduğu çalışma, geniş bir dönemi yansıttığından İslam dönemi sikkeleri hakkında bir genel çıkarım yapılması amaçlanmıştır.
	Tez çalışmasını hazırlarken bazı aşamalar izlenmiştir. İlk aşamada konuyla ilgili kaynak taraması yapılarak elde edilen veriler arşivlenmiştir. Daha sonra Tunceli Müzesi'ndeki İslam dönemi sikkeleri envanter defterinden incelenerek fotoğrafları çekilmiş ve ölçüleri alınmıştır.
	Saha çalışması tamamlanan tezin yazım sürecine katalog kısmının oluşturulmasıyla başlanmıştır. Katalog kısmında sikkeler detaylı bir şekilde ele alınarak kronolojik bir sıralama ile incelenmiştir. 
İncelenen sikkeler son olarak "Malzeme, Darphaneler, Yazı ve Süsleme" başlıkları adı altında değerlendirilerek tez çalışmasının amacı doğrultusunda bir sonuç çıkarılmıştır.

Abstract:
Coins that emerged as a product of the development of commercial activities with the transition of human beings to settled life, BC. It has been used through many changes from the 7th century to the present day. Coins are important documents for researchers dealing with Social Sciences, as they contain versatile information about the state and period in which they were minted. In terms of art history, coins are important in terms of understanding what kind of culture and art understanding that period had. 
	In this direction, coins belonging to the Islamic period in the Tunceli Museum were examined. Of the 169 coins registered in the museum inventory, 115 belong to the Islamic period. Since most of these coins belong to the same period and show similar characteristics, only 68 coins were included in the thesis. Examined samples have not been used in any scientific research before.
	The Islamic period coins in the Tunceli Museum cover a total of 8 periods: Umayyad, Abbasid, Anatolian Seljuk, Artuklu, Eyyubi, İlhanlı, Akkoyunlu and Ottoman. Since the study, which includes examples from the Umayyad period to the Ottoman period, reflects a wide period, it is aimed to make a general inference about the coins of the Islamic period.
	Some stages were followed while preparing the thesis work. In the first stage, the data obtained by scanning the literature on the subject was archived. Later, the Islamic period coins in the Tunceli Museum were examined from the inventory book, their photographs were taken and their measurements were taken.
	The writing process of the thesis, whose field work was completed, started with the creation of the catalog section. In the catalog section, the coins were handled in detail and examined in a chronological order.
	Finally, the analyzed coins were evaluated under the titles of "Material, Mints, Writing and Decoration" and a conclusion was drawn in line with the purpose of the thesis study.