Sınıfiçi farklılaşma ve sınıfiçi bütünleşme biçimi olarak Eskişehir'de orta sınıfın yeme-içme örüntüleri
Middle class' eating-drinking patterns as a class oriented differentiation and integration
Yazar: ERHAN AKARÇAY
Danışman: PROF. DR. NADİR SUĞUR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Eskişehir = Eskişehir ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Habitus = Habitus ; Kültürel sermaye = Cultural capital ; Orta sınıf = Middle class ; Tüketim kültürü = Consumption culture

Özet:
Gıda ve beslenme sosyolojisi 1980'lerden itibaren sosyoloji disiplini içerisinde bir alt disiplin olarak ortaya çıkmıştır. Dünyada son iki ya da üç on yıllık zaman diliminde, sağlıklı beslenme, halk sağlığı ve diyet tartışmaları ile gündeme gelen gıda ve beslenme sosyolojisi (sociology of food and nutrition); yeme-içme alışkanlıklarının, kültürlerinin ve pratiklerinin ele alındığı oldukça yeni bir araştırma alanıdır. 
Bu tez çalışması literatürde gıda sosyolojisi, yeme-içme sosyolojisi olarak kabul edilen bazen ortak, kimi zaman aralarında nüans bulunan bir alanda, gıda ve beslenme sosyolojisi alanında gerçekleştirilmiştir. Çalışma birincil olarak Eskişehir'de orta sınıfın gıda tüketimlerini sosyolojik olarak saptamayı, yeme-içme pratiklerini ve dışarıda yeme alışkanlıklarını, yeme-içme mekânları ile kurdukları ilişkileri, bu anlamda mekânların sosyolojik incelemesini gıda ve beslenme sosyolojisi bağlamında anlama amacı taşımıştır.
Gıda ve beslenme sosyolojisi üzerine Türkiye'de çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu araştırmada küreselleşen ve kentsel alanda dönüşen, nezihleşen Eskişehir'de orta sınıfın yeme-içme pratiklerini, gıda harcamalarını ve dışarıda yeme alışkanlıklarını, yeme-içme mekânları ile kurdukları ilişkileri gıda ve beslenme sosyolojisi bağlamında yapılmıştır. Nitel bir anlayışın benimsendiği, alan araştırmasına dayalı, özgün bir çalışma olma özelliği taşımaktadır. Gıda ve beslenme sosyolojisi alanındaki ilk görgül araştırmalardan biri olma iddiası taşımaktadır. Alan araştırmasının evreni Eskişehir'deki orta sınıf hanelerdir. Araştırmanın örneklemini ise orta büyüklükteki bir kent olan Eskişehir'de kartopu örnekleme ile oluşturulmuş olan orta sınıf aileler meydana getirmektedir. Örneklem dahilinde 23 derinlemesine görüşme yapılmıştır. Orta sınıfın zevk ve beğenileri doğrultusunda ekonomik ve kültürel sermayeleri doğrultusunda tüketmeyi tercih ettiği 16 yeme-içme mekânı işletme sorumlusu ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir.



Anahtar Kelimeler: Gıda ve beslenme sosyolojisi, tüketim sosyolojisi, orta sınıf, habitus, kültürel sermaye, tüketim, mekân

Abstract:
Since the 1980's sociology of food and nutrition has come into being as a sub-field in sociology. In the last two or three decades, sociology of food and nutrition has become an important issue with the debates on healthy diet, public health and dietetics in the world. This is considerably a new field of research dealing with eating habits, food cultures and practices in general. 
The scope of this thesis is in the field of sociology of food and nutrition, as used to be known as sociology of food, sociology of eating where social class consuming patterns differs in a great deal. This study primarily aimed to examine food consumption of middle class in Eskişehir and understand eating-drinking practices and eating out habits of the middle class that reproduce social class relations in respect to eating-drinking places, covering sociological analysis of places in terms of sociology of food and nutrition.
There are few studies in sociology of food and nutrition in Turkey. This research, conducted in Eskişehir, where the city is thriving, transforming and gentrifying in the urban place, aimed to understand eating-drinking practices and eating out habits of middle class and their social relations with eating-drinking places, carried out in the field of sociology of food and nutrition. In this study, qualitative approach has been used for the analyses in order to comprehend ways in which everyday practices of middle class in relation to eating-drinking practices and eating out habits. This dissertation claims to be one of the first emprical research in the field of sociology of food and nutrition in Turkey. The universe of the research is the middle class households in Eskişehir. The sample of the field research is determined by the snowball sampling technique within the middle class families living in a middle-sized city, Eskişehir. Indepth interviews was carried out with 23 middle class households. In addition to this, 16 indepth interviews were conducted in eating-drinking places, where middle classes prefer to eat out in gentrified places and parts of city center.



Keywords: Sociology of food and nutrition, sociology of consumption, middle class, consumption, habitus, cultural capital, space.