Tarihöncesi figürinlerin yorumlanmasında düşünsel ve kuramsal yaklaşımlar
Ideological and conceptual approaches for tfe evaluation of prehistoric figurines
Yazar: DERYA BERRAK YETİLMEZSOY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Bu tezin konusu, tarihöncesinden günümüze kadar geçen döneme ait figürinlerinyorumlanmasında, düşünsel akımlara bağlı olarak geliştirilmiş kuramlar ile bunundışında kalan diğer yorum ve görüşlerin incelenmesidir. Düşünce sistemlerinin,geçmişin yorumlanmasını nasıl etkilediği, etkinin yansımaları ve süreci üzerindedurulacaktır.Amaç, arkeolojiye yönelik, arkeolojiyi yönlendiren ya da arkeolojinin yönlendirdiğidüşünce sistemlerinin, geçmişin yorumlanmasında ve bu yorumu anlamamızısağlayan buluntular üzerindeki etkisini araştırmaktır. Arkeolojik buluntularıdeğerlendirirken, farklı düşünce sistemlerinin ve farklı bakış açılarının ne kadaryönlendirici olduğunu görmek için, herhangi bir buluntu türünün ele alınabilirolmasına karşın, bu çalışmada araştırma konusu olarak figürinler seçilmiştir.Figürinlerin seçilme nedeni; farklı bakış açılarının etkisini en iyi şekilde yansıtan,yoruma açık olan bir buluntu türü olması ve bu nedenle, bu tez ile irdelediğimizsüreci daha belirgin olarak ortaya çıkarmasıyla açıklanabilir.Bu çalışma, arkeolojik değerlendirmelere yön veren ?düşünce sistemleri? ve?figürinler? olarak iki bileşkenden oluşmaktadır. Bunların her ikisi de, kendibaşlarına birer tez konusu olacak kadar kapsamlı konulardır. Burada ilk olarak,düşünce sistemlerini, malzeme değerlendirmede yaptıkları ?etki faktörü?ne göregenel olarak ele almakla yetineceğiz. Dünyanın hemen her yerinde, binlerce yıldanbu yana, farklı kültürlerin birbirinden çok farklı figürinleri olduğu göz önüne alınırsa,bu tez kapsamında bir figürin tipolojisi yapmayı denemenin bile ne kadar anlamsızolacağı açıktır. Bu nedenle, bu tez kapsamında, figürinler ele alınış, değerlendirilişşekilleri, yorumları anlamamıza yetecek kadar tanıtılacaktır.Bu çalışmanın sonuçları, bize figürinlerin çok fazla çeşitlemesinin olduğunu vezengin malzemenin farklı yorumlarının, her bölgenin kendi özelliğine göredeğiştiğini; bu bağlamda, genelleme yapmanın mümkün olamayacağını gösterir.

Abstract:
The topic of the present thesis is to examine the concepts developed subject toinfluxes of ideological conceptions developed for the evaluation of the figurines inthe period originated from the prehistorical time and surviving up to ourcontemporary time and remaining comments and approaches have been left out ofthose. The course how ideologies influenced the comments of past, their reflectionsand duration will be selected as concentration point.Purpose is to search the impact of ideological systems which are directing thearcheology or directed subject to archeology over the findings commenting the pastand enabling us to discover those comments. While evaluating archeologicalfindings, in order to find out how new approaches are motivating although anyfinding is selectable in that study figurines were the material. Reason on selectingfigurines was their reflecting, commenting finding property so they reveal the studiedperiod better.This study combines ?ideologies? and ?figurines?. Both are the detailed to be a thesissubjects independently. Here primarily we will evaluate ideological systemsgenerally further to ?impact? they impose on material evaluation. In all parts in theworld for thousand years if we suppose that various cultures possessed huge differentfigurines from each other, under the scope of thesis, even attempting to maketypology is meaningless. Thus, within this thesis figurines will be introducedenabling to understand evaluating, shapes, comments.Outcomes of this study reveal that some figurines have many assortments anddifferent comments of abundant materials varies in regional characteristics sogeneralization is impossible.