Türkiye'de kadınların toplumsal cinsiyet rolleri ve siyasal katılımı
The women's gender roles and political participation in turkey
Yazar: HEDİYE ŞİRİN AK
Danışman: YRD. DOÇ. BELMA TOKUROĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadın milletvekilleri = Women deputies ; Siyasal katılma = Political participation ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
Kadınların siyasete katılmalarının erkeklerden daha düşük olduğu gerçeği tüm dünyada tartışılan önemli sorunlardan bir tanesidir. Demokrasilerde eşit haklara sahip vatandaşların haklara ulaşımlarının da eşit olması söz konusudur. Türkiye'de bazı grup ve bireylerin karar verme süreçlerine katılım konusunda var olamadıklarını görüyoruz. Eşitlik, temsiliyet ve katılım bağlamında kadınların dezavantajlı oldukları varsayımından yola çıkarak –sayılara ve araştırmalara baktığımızda bunu görebiliyoruz-  kadınların temsiliyet ve vatandaşlık haklarına ulaşmalarının önündeki engellerin neler olduğu üzerine bu çalışmayı yaptık. Kadınların sivil ve sosyal haklara erişimlerinin ve toplumsal cinsiyet rollerinin kısıtlanmalarının siyasal hakları kullanabilmelerinin önündeki iki temel engel olduğunu söyleyebiliriz. Kadınların ihtiyaçlarının kendi deneyimlerinden ve hayatlarından yola çıkarak kendileri tarafından dile getirilebilmesi hem kadınların siyasal katılımını sağlayacak hem de kadınları toplumun bir öznesi haline getirecektir. Çalışma verilerimizden ve faydalandığımız literatürden yola çıktığımızda siyasal katılımın önündeki engellerden en önemlisinin kadınlık ve erkeklik rolleri olduğunu görebiliyoruz. Kadının sadece ev ile ilişkilendirilmesi sonucu özel alana kadını, kamusal alana erkeği yerleştiren toplumsal, siyasal, ekonomik kurgunun ürettiği değer sistemi kadının siyasete katılımının önünde engel oluşturmaktadır. Kamusal alanla özel alanın birbirinin tamamlayıcısı olduğu kabul edilerek,  toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden inşa edilmesi ve kadının özel alandaki tecrübesi ile birlikte kamusal alana katılımının sağlanması siyasetin de toplumsal, siyasal, ekonomik yapının da daha sağlıklı kurgulanmasını sağlayacaktır diyebiliriz. Çalışmanın son bölümünde, görüşülen kadın siyasetçilerden alınan bilgiler çerçevesinde toplumsal cinsiyet rollerinin "kadınların siyasete katılma" davranışı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Siyasetin içinde olan milletvekili kadınların cevapları ve aktardıkları tecrübeleri, toplumsal cinsiyet rollerinin kadınların siyasal katılımını olumsuz etkilediğine işaret etmektedir. Toplumsal cinsiyet ve cinse dayalı farklılıklar toplumsal birer kurgudurlar. Kadınların siyasal alanda bir özne olarak var olabilmesinin yolu büyük oranda, toplumsal cinsiyet kurgusunun kadını hayattan uzak tutan bölümlerinin araştırılarak yeniden düzenlenmesinden geçmektedir denilebilir, ki bu araştırma ve düzenlemelerin de sürekli yapılması gerekir çünkü toplum/toplumsal yapı olmuş bitmiş değil sürekli yeniden yapılanan bir süreçtir.  Bu nedenle, devlet politikaları cinsiyet eşitliğini sağlamak için önemli olmasına karşın tek başına yeterli değildir. Kadınların siyasal katılımının sağlanabilmesi için onları toplumsal ve ekonomik hayatta güçlendirecek sivil örgütlenmelerin varlığı ve kadınların bu örgütlenmelerin içinde var olabilme yollarının açık olması önemli görünmektedir.


Anahtar Kelimeler : Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Siyasal Katılım, Kadınların Siyasal Katılımı,Kadın Hareketleri, Kadın Milletvekilleri,

Abstract:
The fact that women's participation to politics is lower than men's is one of the most important issues being discussed all over the world. In democracies, it is possible that citizens who have equal rights also have equal access rights. We see that some groups and individuals in Turkey were not existed about participation in the decision-making process. Starting from the assumption that women are disadvantaged in the context of equality, representation and participation - we can see it when we looked at numbers and researches - we did this study on what are the obstacles that is in front of the women's reach to representation and civil rights. We can say that the restriction of women's access to civil and social rights and gender roles are the two main obstacles in front of being able to use the political rights. The needs of women can be expressed by themselves based on their own experience and life can ensure both women's political participation and will make women is a subject of society. We can see that when we setting out our research data and literature that we are benefit, the roles of masculinity and femininity are the most important barriers in front of the political participation. The value system that produced by social, political, economic editing system which only the result of associated women with home placed women in private sphere, men in the public sphere constitutes an obstacle in front of women's participation in politics. We can say that public sphere with private sphere was considered to be complementary to each other, the reconstruction of gender roles and ensuring the participation of women in public sphere along with the experience in private sphere will ensure more healthy construction both politics and the structures of social, politic and economic. In the last part of the study, the gender roles' effects on behavior of "women's participation in politics" have been examined within the framework of the information received from the interviewed women politicians. The responses of women deputy in politics and the experiences which are transmitted by them indicate that gender roles negatively affect women's political participation. Gender and the differences based on sex are a social fiction. It could be called that the way of women's exist in political sphere as a subject to a large extent passes investigating and rearranging the gender fiction part of keep women out of life, so as these researches and arrangements must be made permanently since society/ social structure is not an accomplished fact, is a consistently restructuring process. That's why, although government policies are important to ensure gender equality, it is not enough alone. It seems to important that the existence of civil organizations which strength women in social and economic life and be open the way of women in these organizations to ensure women's political participation.


Key Words : Gender Roles, Political Participation, Women's Political Participation,Women's Movements, Women's Parliamentarians