Kırgızistan'da faaliyet gösteren şirket yöneticilerinin etik olmayan davranışlarının azaltılmasında yönetim kontrol sistemi ve adaletin etkisi
The effect of management control system and justice on reducing managers' unethical behaviors in Kyrgyzstan
Yazar: MURAT MURZAEV
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN ÖZER
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Adalet = Justice ; Etik dışı davranış = Unethical behaviour ; Etik olmayan örgüt yanlısı davranışlar = Unethical pro-organizational behavior ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yöneticiler = Managers ; Yönetim kontrol sistemi = Management control system ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Veri manipülsayonu iktisadi rekabetin gün geçtikçe güçlendiği günümüz iş
dünyasında sık sık rastlanan bir olgudur. Veri manipülasyonu, hem çalışanların hem
yöneticilerin kişisel kazançlarını arttırmak veya daha rahat ulaşılır hedefler
koyabilmek için işletmede var olan yönetim uygulamalarından kendi menfaatleri
doğrultusunda faydalanabilmek adına başvurdukları etik dışı bir davranıştır. Bu
çalışmada, Kırgızistan'da faaliyet gösteren işletme yöneticilerinin ve çalışanlarının
etik olmayan veri manipülasyonu davranışlarını yönetim kontrol sistemi ve örgütsel
adalet alt faktörlerinin etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Araştırmada etik dışı
davranışların ortaya çıkış sebeplerinin belirlenmesi ve etkilerini incelemek için
oluşturulan modeli test etmek amacıyla kullanılan veriler, anket yöntemiyle
toplanmıştır. Araştırma Kırgızistan'da gerçekleştirilmiş olup kolayda örnekleme
yöntemiyle toplamda 180 anket verisi toplanmıştır. Elde edilen veriler üzerinde Warp
PLS 5.0 kullanılarak yapılan yapısal eşitlik analizinde elde edilen bulgular; yönetim
kontrol sistemi alt faktörleri örgütsel adalet alt faktörlerini direk olarak ve artan
adalet algısı yoluyla da etik dışı davranışlarını dolaylı olarak hem pozitif yönde hem
negatif yönde etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler: Etik Olmayan Davranışlar, Yönetim Kontrol Sistemi, Veri
Manipülasyonu, Örgütsel Adalet.

Abstract:
Data manipulation is a fact that comes out often and often in today's business
world, where economic competition increases day by day. Data manipulation is an
unethical behavior in which both employees and managers apply to benefit from the
management practices that exist in the company in order to increase their personal
earnings or to set more easily achieved goals. In this study, the effects of
management control system and organizational justice sub-factors on unethical
behaviors of business executives and employees operating in Kyrgyzstan were
evaluated. The data used to test the model which determines the causes and effects of
unethical behavior in the study were collected by the sampling method. The survey
was conducted in Kyrgyzstan and 180 samples of data were collected by
convenience sampling method. The results of structural equation analysis that were
obtained by using Warp PLS 5.0 program on the data shows; the management
control system sub-factors affect the organizational justice sub-factors directly both
positively and negatively and management control system sub-factors affect the
unethical behavior indirectly through increased perception of justice both positively
and negatively.
Key words: Unethical Behavior, Management Control System, Data Manipulation,
Organizational Justice