Birlikte velayet
Joint custody
Yazar: BARIŞ CAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ ABİK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aile hukuku = Family law ; Birlikte velayet = Joint guardianship ; Evlilik dışı çocuk = Illegitimate children ; Tenfiz = Enforcement ; Velayet = Custody ; Çocuğun yüksek yararı = Best interest of the child ; Özel hukuk = Private law

Özet:
Birlikte velayet, tek başına velayetin olumsuz etkilerini engelleyen, çocuğun boşanmaya daha kolay uyumunu sağlayan ve çocuğun üstün yararının gerekli kıldığı bir düzenlemedir. Birçok ülke tarafından birlikte velayet boşanma sonrası kural olarak kabul edilmiştir. Uluslararası belgelerde de eşitlik ilkesi, ayrımcılığın önlenmesi, çocuğun üstün yararı ilkeleri ve çocuğun ana baba tarafından bakılma ve onlarla yaşama hakkı kapsamında yer bulmuştur.
Türk Medeni Kanunu evlilik birliği içinde birlikte velayeti kabul ederken boşanma sonrasında velayetin ana babadan birisine bırakılmasını düzenlemiştir. Kanun, evlilik dışı doğan çocuğun velayetine ananın sahip olmasını istisnai durumlarda ise babanın bu hakka sahip olabilmesini düzenlemiştir. AİHS Ek 7 No.lu Protokol'ün yürürlüğe girmesiyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 20.02.2017 tarihli 2016/15771 E., 2017/1737 K. sayılı kararıyla birlikte velayet konusunda görüşünü değiştirerek birlikte velayetin kamu düzenine açıkça aykırı olmadığına karar vermiştir. Ancak hala birlikte velayetin hangi hallerde kabul edilebileceğine dair yeknesak bir uygulama yoktur. Son olarak Anayasa Mahkemesi Hilal Erdaş Başvurusunda eksik inceleme neticesinde verilen birlikte velayet kararının aile hayatına saygı hakkını ihlal ettiğine karar vermiştir. Mahkeme kararında tarafların birlikte velayeti istemeleri gerekiyormuş gibi bir yaklaşım vardır. Oysaki gerek Protokol gerekse Yargıtay kararında tarafların rıza veya karşılıklı talepleri birlikte velayetin şartı olarak kabul edilmemiştir.
Hem yargının kabul etmesi hem de çocuğun üstün yararına uygun olması nedeniyle kanunumuzda birlikte velayet düzenlemesi yapılmalıdır. Düzenlemenin kural veya istisna olmaktan ziyade alternatif olması gerekir. Birlikte velayetin nasıl uygulanacağı ise somut olaya göre tarafların ve çocuğun görüşü doğrultusunda hakimin takdir yetkisi kapsamında belirlenmelidir. Yargıtay emsal kararına kadar birlikte velayete ilişkin yabancı mahkeme ilamlarının tenfizi reddedilirken artık tenfiz şartlarının oluşması halinde kabul edilmektedir.

Abstract:
Joint custody is a regulation that prevents the negative effect of sole custody, enables the child adapt to divorce more easily and is required by the best interest of the child. Joint custody has been adopted as post-divorce rule by many countries. Joint custody has been included in international documents within the scope of the principle of equality, prevention of discrimantion, principle of the best interests of the child and the rights of the child to be cared for by parents and lived with parents.
The joint custody has been accepted during marriage under the Turkish Civil Code (TCC), whereas custody has been granted to one of the spouses post-divorce. Under the Turkish Civil Code, the parental right of child born out of the wedlock has belonged to mother, father may have this right in exceptional cases. Following the entry into force of Protocol No. 7 to the European Convention on Human Rights, the 2nd Law Department Court of Cassation changed its view regards joint custody and has decided that joint custody is not clearly against to public order in 2016/15771E. 2017/1737K. numbered. However, there is still no uniform application regarding the circumstances in which joint custody can be accepted. Finnally, Constitutional Court decided that the joint custody decision, which was given as a result of incomplete examination in Hilal Erdaş Individual Application, violated the right to respect for family life. There is an approach in the court decision as if the parties should request joint custody. However, the consent and mutual demands of the parties were not accepted as a condition of joint custody neither in the Protocol nor in the Court of Cassation decision.
Joint custody regulation should be made in our law because it is accepted by the judiciary and the best interests of the child. Regulation should be regarded as an alternative rather than the rule or exception.  How joint custody will be implemented should be determined within the scope of the judge's discretion in line with the views of the parties and the child, depending on the concrete case. Until the precedent decision of the Court of Cassation, the enforcement of foreign court decisions regarding joint custody was rejected, but enforcement is now accepted if the conditions exist.