Tasarımda doku kavramı ve işlevselliği
Texture and its functionality in design
Yazar: RENGİN EGE KIN
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL ŞATIR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design
Dizin: Dokular = Tissues ; Malzemeler = Materials ; Tasarım = Design ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Bu çalışmada, tasarımda doku kavramı ve işlevselliğinin, endüstri ürünleri tasarımı bakış açısıyla incelenmesi ve doku kavramının, tasarıma katkılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Sanat ve temel tasarımda, aynı zamanda bu alanların eğitiminde, dokunun önemi ve kullanım alanları araştırılmıştır Doğada bulunan ve insan yapımı nesne dokularının işlevleri incelenmiş ve aralarındaki benzerlikler işlevlerine göre sınıflandırılarak ortaya konmuştur. Dokunun, ürünün kullanımına ve ergonomisine katkıları, ergonomi ve insan mühendisliği ile ilgili kaynaklardan araştırılarak ortaya konmuştur. Malzeme bilimindeki gelişmeler ve doku arasındaki bağlantılar çok yönlü olarak ele alınmış ve irdelenmiştir. Malzeme kategorilerine göre dokunun çeşitliliği ve yapısal işlevleri incelenmiştir. Ürünleri oluşturan yapısal dokuların ve malzeme dokularının işlevleri, cep telefonu, metal mutfak gereçleri gibi belirli ürün örnekleri üzerinden analiz edilmiştir. Dokunun insan duyularına etkilerinin belirlenmesi için, dokunma ve görme duyularının, fizyolojik ve psikolojik algılama nitelikleri incelenmiştir.İnsanların, dokuları nasıl algıladıkları, dokunma duyusuyla ne hissettikleri ve hislerini ifade biçimlerinin incelenmesi amacıyla, deneysel bir anket çalışması yürütülmüştür. Bu çalışmada, farklı malzeme dokuları bir panoya yerleştirilmiş ve deneklerden dokunarak malzemeleri nasıl bulduklarını ifade etmeleri istenmiştir. Ayrıca malzemelerden aldıkları duyumsal hislere göre, belirli birkaç ürün için, malzeme dokusu seçmeleri sağlanmıştır. Deney sonucunda, malzeme dokusunun fiziksel özellikleri ile deneklerin öznel hisleri arasındaki bağlantılar belirlenmiştir. Kişinin bir ürünü, dokusuna göre değerlendirirken, önceden gelen deneyimleri ve bilgileri nedeniyle farklı değerlendirebileceği ama malzemenin fiziksel özelliklerinin algılanması ile ilgili bazı temel kuralların değişmediği saptanmıştır.

Abstract:
In this study the aim is; to inspect the `texture? concept in design and its functionality according to `industrial product design? perspective, and to determine the contributions of texture to design. The importance and applications of texture in art, design and design education has been studied. Functions of the textures that exist in the nature and manmade objects? textures were examined and classified according to the similarities in between them. Contributions of the texture to the use and ergonomics of the product were determined according to human engineering and ergonomics sources. The relations between texture and material innovations were investigated in means of different aspects. Varieties and structural functions of textures were studied depending on the material categories. Functions of material textures and structural textures that form products have been analyzed by some product examples such as cell phones, and metal kitchen utensils. Physiological and psychological aspects of tactile and visual senses were explored in order to determine the effects of texture to the human senses.An experimental survey was held to find out, how people perceive and define the textures by their tactile sense. In this study, different kinds of material samples were set on a board and subjects were asked to touch the samples and define how they feel. They were also asked to choose a sample to be used for the textures of certain products. As a result of the experimental survey, the relations between the physical attributes of material and the subjective feelings of the attendants were determined. It was concluded that, when evaluating a product, the attendant may vary depending on past experiences and the knowledge of the individual, but some basic principles such as perception of physical qualities of materials remain the same.