İzmit Körfezi besin elementlerinin zaman/mekan ölçeğindeki değişimlerin incelenmesi
Temporal and spatial variations of nutrients in the İzmit Bay
Yazar: HAKAN ATABAY
Danışman: DOÇ. DR. NURAY BALKIS
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Kimyasal Oşinografi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Besin elementleri = Nourishment elements ; Fiziksel parametreler = Physical parameters ; Klorofil-A = Chlorophyll-A ; Oşinografi = Oceanography ; TRIX göstergesi = TRIX indicator ; Zaman ölçümleri = Time measurements ; Zaman-mekan = Time-space ; Ötrofikasyon = Eutrophication ; İzmit Körfezi = İzmit Bay

Özet:
Bu çalışma Marmara'nın kuzey doğusunda yer alan endüstrileşmenin yoğun olduğu İzmit Körfezi'nde gerçekleştirilmiştir. 2011 yılı içerisinde aylık olarak, İzmit Körfezi'nin genel oşinografik özelliklerini ve zamana bağlı olarak oluşacak olası değişimleri izleyebilmek amacıyla iç, orta ve dış körfezde belirlenen 6 farklı istasyonda ölçüm ve örneklemeler yapılmıştır. Ayrıca, karasal kaynaklı girdilerin belirlenmesi amacıyla körfeze girdi sağlayan derelerin etkisinde olan bölgelerde (12 farklı kıyı istasyonunda) mevsimsel olarak su yüzeyinden ölçüm ve örneklemeler yapılmıştır.Bu kapsamda İzmit Körfezi'nde su kolonu boyunca fiziksel parametrelerin, besin tuzlarının ve klorofil-a' nın zamana ve mekana göre değişimleri incelenmiş ve bu parametreler arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Ölçümü yapılan parametre değerleri kullanılarak ötrofikasyon göstergesi olan TRIX indeksi İzmit Körfezi için hesaplanarak ötrofikasyon riski tespit edilmiştir.Çalışma sonucunda, besin elementlerinin oşinografik ve iklimsel faktörlere bağlı olarak mevsimsel farklılıklar gösterdiği ve özellikle karasal girdinin yoğun olduğu, iç körfezi temsilen seçilen istasyonlarda (1.ist. ve 2.ist.) besin element derişimleri yüksek olarak belirlenmiştir. Yüzeyde düşük olarak belirlenen besin element derişimlerinin derin sulara inildikçe arttğı gözlenmiştir. Körfezde ölçümü yapılan parametre derişimlerinin dış körfezden iç körfeze doğru arttığı belirlenmiştir. Besin elementleri ile ortamın çevresel faktörleri arasında güçlü ilişkiler tespit edilmiştir.Tüm istasyonların yüzey sularında hesaplanan TRIX indeksi skalasına göre, İzmit Körfezi ötrofikasyon riski yüksek kategorisinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
This study has been carried out in Izmit Bay, which is highly north and stands in the north-east part of Marmara. Samples had been taken from 6 different stations which are representative for the Bay (inner, middle, outer parts) in order to monitor the general oceanographic features of the Bay and their possible changes during the time. Besides, the regions which are effected by the rivers (12 different coastal stations) had been sampled as well to asses terresterial inputs.In this context, changes in physical parameters, nutrients and chlorophyll-a depending on time and region had been examined over the water collumn and the relationships among these parameters had been betrayed. The eutrophication indicator TRIX index had been calculated by using the parameters which were mesaured and the eutrophication risk of Izmit Bay had been described.It has been determined, that nutrients show variabilities depending on oceanographic and climatic factors. Nutrients concentraitons have been found high, particularly in the stations which are effected by terresterial inputs and are representative for the inner part of the bay (1. - 2. stations). It has been observed, that the nutrient concentrations which are low in the surfaces, have been rised with the depth. The concentrations of the parameters which have been measured in the bay have been rised from the outer part of the bay to the inner one. Strong relationships between nutrients and environmental factors have been determined.The eutrophication risk of Izmit Bay has been assesed as in high category according to TRIX index which had been used for all stations?s surfaces.