Solid tümörlü ve hematolojik maligniteli hastalarda gelişen febril nötropeni ataklarının klinik ve laboratuvar değerlendirilmesi
Clinical and laboratory evaluation of febrile neutropenia episodes developed in patients with solid tumors and hematologic malignancies
Yazar: YÜKSEL KOLUKISA
Danışman: DOÇ. DR. SERVET KÖLGELİER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon ve Klinik Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Febril nötropeni = Febrile neutropenia ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Mikrobiyoloji = Microbiology ; Mikrobiyolojik teknikler = Microbiological techniques ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nötropeni = Neutropenia ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Giriş ve Amaç: Febril nötropeni (FEN), kanser tedavisi süresince kullanılan sitotoksik kemoterapötiklerin ciddi komplikasyonlara, mortaliteye, maliyet artışına, tedavi gecikmesine ve tedavi yoğunluğunun azalmasına neden olan önemli bir yan etkisidir. Enfeksiyon hastalıklarının klinik ve laboratuvar tanısındaki gelişmeler ve yıllar içinde değişen etken spektrumu FEN ataklarının güncel takibini gerekli hale getirmiştir. Bu çalışmada solid tümörlü ve hematolojik maligniteli hastalardaki gelişen FEN ataklarının klinik özelliklerinin, laboratuvar parametrelerinin, enfeksiyon odaklarının ve kültürlerde üreyen etkenlerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Prospektif, gözlemsel yürütülen bu çalışmaya, Nisan 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde FEN nedeniyle yatarak tedavi gören 18 yaş ve üzeri solid tümörü ve hematolojik malignitesi olan 145 erişkin hasta alındı ve hastalarda gelişen 176 FEN atağı incelendi. Hastaların takibi sırasında parametreler hasta veri toplama formuna kaydedildi. Elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılarak The Package for Social Sciences 22.0 (SPSS 22.0) yazılımı aracılığıyla analiz edildi. 
Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 145 hastanın %52.4'ü (n=76) kadın, %47.6'sı (n=69) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 47.16±15.50 (min:18.00, max:80.00) idi. Çalışmaya alınan hastaların %70.3'ünde (n=102) hematolojik malignite mevcuttu ve hematolojik malignitesi olan hastalarda, %71.2 'lik bir oranla akut lösemiler ilk sıradaydı. FEN ataklarında, tüm hastaların %66.4'ü aktif hastalık dönemindeydi. Solid organ tümörlü hastaların %57.8'i metastatik dönemdeydi. Hastaların %31.8 hasta primer G-CSF proflaksisi almaktaydı. FEN ataklarının %46'sında mikrobiyolojik olarak kanıtlanmış enfeksiyon saptandı ve en sık enfeksiyon odağının %27.1 ile alt solunum yolu enfeksiyonları olduğu görüldü. Tanı anındaki lökosit sayısı, CRP ve prokalsitoninin mortaliteye ve nötropeni süresine etkisi olmadığı saptandı. Çalışmamızdaki FEN ataklarının %66.2'sinde (n=45) sadece gram negatif, %19.1'inde (n=13) sadece gram pozitif mikroorganizma ürediği görüldü. Hematolojik maligniteli hastalarda solid organ tümörlü hastalara göre bakteriyemi istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha yüksekti (p<0.001). Sıfırıncı günde derin nötropeni olması bakteriyemi ile ilişkili bulunurken (p<0.001) uzamış nötropeninin bakteriyemi ile ilişkisi gösterilemedi. Çalışmamızda FEN'e bağlı mortalite %9.7 (n=17) oranında görüldü. FEN döneminde mortalite riski pnömonisi bulunan hastalarda pnömoni bulunmayanlara göre 10.25 kat ve uzamış nötropenisi olan hastalarda uzamış nötropenisi olmayanlara göre 6.05 kat daha fazla saptandı.
Sonuç: FEN ataklarının klinik ve laboratuvar bulgularının araştırıldığı bu çalışmamızda yeni kullanıma giren kemoterapötiklerin etkisiyle FEN kliniğinde pnömoni sıklığı artmıştır ve etken profilinde geçtiğimiz dekattan farklı olarak gram negatif mikroorganizmalar daha çok görülmüştür. Yeni yönetim algoritmalarının oluşturulması için daha çok çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Introduction and Objective: Febrile neutropenia is a considerable adverse effect of cytotoxic chemotherapy used during cancer treatment, which causes serious complications, mortality, increased cost, delay in treatment, and decreased intensity of treatment. Developments in the clinical and laboratory diagnosis of infectious diseases and the changing spectrum of agents over the years have made it necessary to monitor febrile neutropenia episodes in an up-to-date manner. In this study, it was aimed to investigate the clinical characteristics, laboratory parameters, foci of infection, and the microorganisms grown in cultures of febrile neutropenia (FEN) episodes that occurred in patients with solid tumors and hematological malignancies. 
Materials and Methods: 145 adult patients aged ≥18 years with solid tumors and hematological malignancies who were hospitalized for FEN at Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital between April 10, 2020- April 10, 2021 were included in this prospective, observational study, 176 FEN episodes that occured these patients were analyzed. Throughout the follow-up of the patients, the datas were recorded in the patient data form. The obtained data were analyzed via the software of The Package for Social Sciences 22.0 (SPSS 22.0)
Results: Of the 145 patients included in the study, 52.4% (n=76) were female and 47.6% (n=69) were male. The mean age of the patients was 47.16±15.50 (min: 18.00, max: 80.00). Hematological malignancy was present in 70.3% (n=102) of the patients, and acute leukemia ranked first with a rate of 71.2% in patients with hematological malignancies. While 66.4% of all patients were in the active disease stage, 57.8% of the patients with solid organ tumors were in the metastatic stage. 31.8% of patients were receiving primary granulocyte colony-stimulating factor (G-CSF) prophylaxis. Microbiologically proven infections were detected in 46% of FEN episodes, and the most common infection were lower respiratory tract infections (27.1%). It was determined that leukocyte count, c-reaktif protein (CRP) and procalcitonin at the time of diagnosis had no impact on mortality and the duration of neutropenia. It was found out that in our study, gram negative microorganisms were grown in 66.2% (n=45) of FEN episodes and gram positive microorganisms were grown in 19.1% (n=13). Bacteremia was detected to be significantly more prevalent in patients with hematological malignancies compared to patients with solid organ tumors. (p<0.001). Profound neutropenia on day zero was associated with bacteremia (p<0.001), whereas no correlation could be determined between prolonged neutropenia and bacteremia. In our study, mortality due to FEN  was observed at a rate of 9.7% (n=17). The mortality risk in the FEN period was 10.25 times higher in patients with pneumonia compared to those without pneumonia, and 6.05 times more in patients with prolonged neutropenia than those without prolonged neutropenia. 
Conclusion: In this study, in which the clinical and laboratory findings of FEN episodes were assessed, the frequency of pneumonia increased in the FEN clinic with the effect of recently introduced chemotherapeutics, and despite the previous decade, gram negative microorganisms were more common in the causative profile. Further comprehensive studies are needed to develop novel management algorithms.