Üniversite öğrencileri için infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi
Development of infertility prevention psycho-education program for university students and evaluation of its effectiveness
Yazar: BARIŞCAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. DİĞDEM MÜGE SİYEZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Kısırlık = Infertility ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerine yönelik infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının üniversite öğrencilerinin infertilite bilgi düzeyleri, infertiliteye yönelik tutumları, güvengenlik düzeyleri ve karar verme becerileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ardından da yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak deney grubunda yer alan katılımcıların infertiliteyi önleme psiko-eğitim programına ilişkin görüşleri belirlenmiştir.  

Bu araştırmada, nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma yöntem desenlerinden biri olan iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda deneysel işlemin etkisini incelemek için Solomon dört grup deseni (2 deney, 2 kontrol grubu) kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, her grupta (Deney I, Kontrol I, deney II ve Kontrol II) 13 katılımcı olmak üzere toplamda 52 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada, Deney I ve Deney II gruplarına 10 haftalık infertiliteyi önleme psiko-eğitim programı uygulanırken Kontrol I ve Kontrol II gruplarına herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak İnfertilite Bilgi Testi, İnfertiliteye Yönelik Tutum Ölçeği, Voltan-Acar Kendini Belirleme (Güvengenlik) Envanteri, Melbourne Karar Verme Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu ve Oturum Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzde ve frekans dağılımları, 2x2 gruplar-arası ANOVA, ANCOVA, bağımsız gruplar için t-testi ve Stouffer'in z yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise oturumlar tamamlandıktan sonra deney grubunda yer alan katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Nitel verilerin analizde, içerik analizi tekniği kullanılmıştır.  

Araştırmadan elde edilen nicel bulgular, ön test etkisi kontrol edildiğinde Deney I ve Deney II grubunda yer alan katılımcıların Kontrol I ve Kontrol II grubunda yer alan katılımcılara göre infertilite bilgi düzeylerinin arttığını, infertiliteye yönelik tutumlarının olumlu yönde geliştiğini göstermektedir. Bununla birlikte infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının karar verme becerileri ve güvengenlik düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı belirlenmiştir.  Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen bulgular ise, infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının içeriğinin yeterli olduğunu, programa katılmanın bilgi ve becerilerini arttırdığını, sosyalleşmelerine katkı sağladığını, programda kullanılan etkinliklerin ve materyallerin katılımı kolaylaştırdığını, program süresinin yeterli olduğunı, grup liderinin etkili grup yönetme becerisine sahip olduğunu ortaya koymaktadır. 

Sonuç olarak, infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının üniversite öğrencilerinin üreme sağlığı ve infertilite ile ilgili bilgilerinin artmasına, olumlu tutumlar kazanılmasına ve yaşam becerilerinin geliştirilmesine katkı sağladığı belirlenmiştir.  

Anahtar Sözcükler: infertilite, psiko-eğitim, önleme, bilgi düzeyi, tutum

Abstract:
The main purpose of this study is to develop the infertility prevention psycho-education program aiming the university students and to investigate the effect of it. For this purpose, firstly, the effect of infertility prevention psycho-education program on infertility knowledge, attitudes towards infertility, level of assertiveness and decision making skills of university students are investigated. Then, using semi-structured interview technique, the opinions of the participants in the experimental group about the infertility prevention psycho-education program are determined.

In this study, the embedded design, a combination of quantitative and qualitative designs which is also one of the mixed method designs, is used. In order to investigate the effect of the experimental procedure in the quantitative dimension of the study, Solomon four group design (2 experimental, 2 control group) is applied. The research sample consists of 52 university students with 13 participants in each group (Experimental I, Control I, Experimental II ve Control II). Throughout the study, while Experiment I and Experiment II groups are made to practice 10 weeks of infertility prevention psycho-education program, no procedure is applied to Control I and Control II groups. Throughout the study, Infertility Knowledge Test, Attitudes toward Infertility Scale, Voltan-Acar Assertiveness Inventory, Melbourne Decision-Making Questionnaire, Demographic Information Form and Session Assessment Form are used as data collection tools. Percentage and frequency distributions, 2x2 inter-groups ANOVA, ANCOVA, t-test for independent samples and  Stouffer's z-score method are used to analyze the data.

In the qualitative dimension of the research, after the sessions have been completed, semi-structured interviews are conducted with the participants in the experimental group.  In the analysis of qualitative data, content analysis technique is used. The quantitative findings obtained from the study indicate that the infertility knowledge levels of the participants in the Experiment I and Experiment II groups has increased when compared to the participants in the Control I and Control II groups, and their attitudes towards infertility has improved positively. In addition, it is deduced from the study that infertility prevention psycho-education program does not have a significant effect on the decision-making skills and assertiveness levels of the psycho-education program. The findings obtained from the qualitative dimension of the study indicates that the content of infertility prevention psycho-education program is sufficient; participation to the program increases the knowledge and skills, contributes to socialization; the activities and materials used in the program eases the participation; the duration of the program is sufficient; the group leader has the ability to manage the group effectively.

As a result, it is determined that infertility prevention psycho-education program contributes to increase the knowledge of reproductive health and infertility of university students to gain positive attitudes and to improve life skills.

Key Words: infertility, psych-education, knowledge level, attitude