2001-2021 yılları arasında Afganistan'da oyunculuk yaklaşımları
Approaches to acting in Afghanistan between 2001-2021
Yazar: OMİD AHMAD ADRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE ÖZİNAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tiyatro Ana Sanat Dalı / Tiyatro Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Oyunculuk = Acting ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyuncuları = Theater players ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Bir tiyatro oyunu; oyun metni, oyun mekânı veya herhangi bir sahneleme aracı olmadan belki sahnelenebilir ama oyuncu olmadan gerçekleşemez. Oyunculuğun kökeni, insan yaşamının ilk günlerine, insanın ilk toplumlarda olduğu zamanlara kadar uzanmaktadır. Afganistan'da ise tiyatro ve sinema tarihi "Amanullah Han" dönemi kadar geriye götürülebilir. Bu dönemde Afganistan'da ilk kez tiyatro ve sinema, modern haliyle popüler hale gelmiştir. Afganistan'da film yapımı yirminci yüzyılda geniş çapta yayılmıştır. Afganistan'da Taliban'ın düşmesi ve medyanın özgürleşmesinin ardından Afgan sinema ve tiyatrosu faaliyetlerine yeniden başlamıştır. 2002'den bu yana, uluslararası kültür örgütlerinin yardımıyla Afganistan'daki sinema ve tiyatronun durumu biraz daha iyileşmiştir. Afganistan son yıllarda birçok tiyatro sanatçısına, film yapımcısına ve belgeselciye ev sahipliği yapmıştır. Bu durum da ülkede farklı oyunculuk tarzlarının ortaya çıkmasına neden olmuş ve oyunculuk yaklaşımlarına yön veren gelişmeler yaşatmıştır.
	Afgan oyunculuk yaklaşımlarının seçilmesi ve araştırılmasının amacı, Afgan oyunculuk sektörü hakkında bugüne kadar akademik kitap yazılmamış ve araştırma yapılmamış oluşudur. Bu nedenle bu araştırma çok önemli görülmüş ve gelecekte akademik çalışmalar için iyi bir kaynak olacağı düşünülmüştür. Bu tezin ilk bölümü "2001 Yılına Kadar Afganistan'daki Oyunculuk Yaklaşımı" konusuyla başlamaktadır. Afganistan'da oyunculuk tarihinden bahsetmenin yanı sıra çağdaş sanatın başlangıcı, Afganistan'daki ilk tiyatronun inşası ve Afganistan'daki Aydınlanma çağı ile devam etmektedir. İlk oyunculuk yaklaşımının Afganistan'ın ilk filminde ve ilk tiyatrosunda nasıl olduğu tartışılmaktadır. Afgan ve yabancı sanatçıların farklı tarzlarının Afganistan'a gelişi sayesinde ise oyunculuğun değişim evreleri konusu ele alınmaktadır.  İkinci bölüm "2001 Sonrası Afganistan'da Oyunculuk" konusuyla devam etmektedir. Afganistan'da; savaşlar ve Taliban'ın yarattığı kara dönem geçtikten sonra, yeni hükümetin kurulmasıyla beraber savaştan önce aktif olan Afgan sanatçılar ve sinema tiyatroda yeni oyunculuk tarzlarını Afganistan'a getiren yabancı sanatçılardan etkilenen, yeni bir sanatçı ve oyuncu kuşağı oluşmuştur. Bu bölümde oyunculuk sanatında etkili kişilerin farklı stil, üslup ve etkinlik örnekleri tanıtılmaktadır. Son olarak üçüncü bölümde ise; "Afgan Film ve Tiyatrolarının Oyunculuk Anlayışları" üzerine araştırma yapılmış ve bu bölümde "Osama" ve "Sange Saboor" filmleri ile "Birisi Geliyor" tiyatro oyunu, oyunculuk çalışmalarında kullanılmıştır. Bu çalışmalar Yeni-Gerçekçilik, Stanislavski gerçekçiliği, Brecht, Mikhail Chekhov, Stella Adler, Arian Monushkin yöntemleri hakkında da bilgi vermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Afganistan Tiyatrosu, Oyunculuk, Yaklaşımlar.

Abstract:
A play; the play may perhaps be staged without the script, the venue, or any staging; but without the player the game cannot take place. The origin of acting goes back to the first days of human life, when humans were in the first societies. Afghanistan, on the other hand, is one of the countries where the history of theater and cinema dates back to the period of "Amanullah Khan". During this period, theater and cinema first became popular in Afghanistan in its modern form. Filmmaking in Afghanistan spread widely in the twentieth century. After the fall of the Taliban in Afghanistan and the liberation of the media, Afghan cinema and theater resumed its activities. Since 2002, with the help of international cultural organizations, the situation of cinema and theater in Afghanistan has improved somewhat. Afghanistan has hosted many theater artists, filmmakers and documentarians in recent years. This situation led to the emergence of different acting styles in the country and there were developments that gave direction to acting approaches.

The purpose of selecting and researching Afghan acting approaches is that there has not been any academic book or research in the Afghan acting industry so far. Therefore, this research is very important and it is thought that it will be a good resource for academic studies in the future. The first part of this thesis starts with the subject of acting approach in Afghanistan until 2001. In addition to talking about the history of acting in Afghanistan, the beginning of contemporary art continues with the construction of the first theater in Afghanistan and the Enlightenment in Afghanistan. It is discussed how his first acting approach was in Afghanistan's first film and first theater. With the arrival of different styles of Afghan and foreign artists to Afghanistan, the transformation of acting took place. The second part starts with acting in Afghanistan after 2001. After Afghanistan went through wars and the black period of the Taliban, with the establishment of the new government, a new generation of artists and actors was formed, influenced by Afghan artists who were active before the war and foreign artists who brought new acting styles in cinema-theatre to Afghanistan. It introduces examples of different styles, styles and activities of influential people in the art of acting. Third part; It analyzes the acting understandings of Afghan films and theaters. In this section, comparisons of theatrical films with neorealism, Stanislavski realism, Brecht, Mikhail Chekhov, Stella Adler, Arian Monushkin methods are made.

Keywords: Afghanistan Theatre, Acting, Approaches.