Üniversitede bütçe yönetimine ilişkin bir çözümleme
Ananalysis of budget management at universities
Yazar: FİGEN ÇAM TOSUN
Danışman: PROF. DR. KASIM KARAKÜTÜK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki üniversitelerde bütçe yönetimi süreçlerini üniversite/fakülte yöneticilerinin görüşlerine dayanarak betimlemek ve bütçe uygulamalarının üniversite bileşenlerinin gündelik yaşantılarına yansımalarını onların deneyimlerinden yararlanarak ortaya çıkarmaktır. 
Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Nicel araştırma yöntemi içinde tarama modeli kullanılmıştır. Üniversite/fakülte yöneticilerinin üniversitede işleyen bütçe yönetimi süreçlerine ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve yöneticilerin ve üniversite bileşenlerinin sürece ilişkin öznel değerlendirmesini alabilmek için görüşmeler yapılmıştır.
Araştırmanın evrenini, Türkiye'de öğretim yapan devlet (95) ve vakıf (55) üniversiteleri oluşturmaktadır. Evreni oluşturan, devlet ve vakıf üniversitelerinden araştırma kapsamındaki rektör ve dekanların sayısı 1097'dir. Evrenden alınan örneklem sayısı 282'dir. Çalışma grubunu ise Ankara, Balıkesir ve Erzincan Üniversitesi yöneticilerinden, öğretim üyelerinden, öğrencilerinden ve yönetsel personelinden toplam 66 kişi oluşturmaktadır. 
Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Üniversite Yöneticilerinin Bütçe Yönetimi Anketi" ile yöneticiler ve üniversite bileşenleri (öğrenci, öğretim üyesi ve idari personel) için oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. 
Verilerin toplanması aşamasında anketin elektronik ortamda yapılmasına karar verilmiştir. Görüşmeler yüz yüze gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın nicel kısmında elde edilen verilerin analizinde Excel ve SPSS 16.0 paket programı kullanılmıştır. Ankette yer alan her bir sorunun yüzde ve frekansları hesaplanmıştır. Soruların üniversite büyüklüğü, üniversitenin kuruluş yılı, üniversitenin bulunduğu bölge, devlet - vakıf üniversitesi olma durumları ve yöneticilerin görevleri arasında bir ilişki olup olmadığını görmek için ki kare testi yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler doğrudan aktarılmış ve yorumlamıştır. 
Araştırmanın sonucunda üniversitelerin Anglo Sakson üniversite anlayışına dönüştüğü, kamu finansmanının üniversitelere yeterli gelmediği, üniversitelerin kaynak yetersizliklerini, hizmetlerini ve ürünlerini ticarileştirerek gidermek istedikleri, üniversite bileşenlerinin üniversite yaşamlarında bütçe eksikliklerini hissettikleri bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to describe budget management processes at universities in Turkey according to university / faculty managers' opinions and to reveal the effects of budget implementation on daily life of university components with the help of experiences of these components.
The research used both qualitative and quantitative research method. Survey model was used as a part of quantitative research method. Interviews were made in order to reveal university / faculty managers' opinions about budget management processes and to obtain managers and subjective assessments of university component about this process.
The population of the research is composed by both state universities and foundation universities which run educational activities in Turkey. It contains 1097 rectors and deans from state and foundation universities composing population of the research. The number of samples is 282 that is calculated from population of the research. Working group is composed of totally 66 members that include managers, teachers, students and university component from Ankara, Balıkesir and Erzincan Universities.  
Semi-structured interview forms for university components (student, academic stuff, administrative stuff) and questionnaire which is titled "Budget Management Survey for University Managers" have been developed by researcher as data collection tools.
While collecting data, it was decided to apply survey online. Interviews were applied face to face.
Collected data were analyzed by MS Excel and SPSS 16.0 statistic software. Frequencies and percentages were calculated for each question in the survey. The chi-square test was done in order to determine if there was a statistically significant relationship between the size of university, foundation date of university, district of university, their positions as a state or a foundation university  and managers task in university or not. The data obtained by interviews quoted directly and interpreted.
Result of the research shows that universities have turned into understanding of Anglo-Saxon universities and public funding is not enough for universities. Because of this, universities want to resolve resource deficiencies commercializing their services and products. Result of the research also shows that the shortcoming of the budget affects university components' university life.