İran ve Osmanlı coğrafyasında gelişen bir dini hareket olarak Babîlik- Bahailik ve günümüz Türkiye'sindeki faaliyetleri
Babism and Bahaism as a religious movement developing in Iran and Ottoman geography and their activities in today's Turkey
Yazar: YASİN İPEK
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ADIBELLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Bahailik = Bahaizm ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Dini hareketler = Religious movements ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; İran = Iran

Özet:
Türklerin hâkim olduğu coğrafyada ilk defa bir din doğmuş ve buradan dünyanın dört bir yanına yayılmıştır. On dokuzuncu yüzyılın ortalarında Osmanlı toprağı olan Bağdat'ta ortaya çıkan bu din; Bahaullah'ın İstanbul, Edirne ve Akka'ya olan sürgünleri neticesinde Osmanlı coğrafyasının neredeyse bir ucundan diğer ucuna kadar taşınmıştır. Bahaullah'ın vefatından sonraki dönemlerde ise birçok ülkede teşkilatlanmış ve kurumsal bir kimlik kazanmıştır. 
Bazı kaynaklarda Bahailerin sayısına dair on milyon gibi abartılı bir rakam verilse de kendi kaynaklarına göre dünya genelinde yaklaşık beş milyon, Türkiye'de ise beş ile yedi bin arası Bahai bulunmaktadır. Azımsanamayacak bir nüfusa sahip olan Bahailer hakkında Türkiye'de -kendi kutsal metinlerinin tercümeleri ve mensuplarının yazdıkları eserler dışında- çok az sayıda eser yazılmıştır. Bizler de bu eksikliğin giderilmesine katkı sunabilmek ve Bahailiğin tarihsel gelişimini, inanç- ibadet ve ahlak esaslarını, dünya genelindeki teşkilatlanmasını, Türkiye Cumhuriyetindeki yapılanması ve faaliyetlerini daha iyi ortaya koyabilmek amacıyla bu çalışmayı yapmaya karar verdik. 
Çalışmanın her safhasında objektiflik ilkesine ve dinler tarihi metotlarından deskriptif ve fenomenolojik yaklaşım tarzlarına bağlı kalarak konuyu analiz ettik. Uzun araştırma süreci neticesinde tespit edebildiğimiz kaynakları ve Bahailerin resmi internet sitelerindeki verileri çalışmamızda referans olarak kullandık. Bahailere ait bu kaynaklara ek olarak Türkiye'de bu inanca mensup olmayanlar tarafından bu konuda yapılmış çalışmaları, lisansüstü tezleri, arşiv evraklarını, ulusal medyada yapılmış haberleri tespit ve temin ettik. Türkiye'yle alakalı olan bölümler içinse başta Milli Mahfil ve Kayseri Mahalli Mahfili olmak üzere birçok ildeki Bahailerle görüşmeler yaptık ve pasif gözlemci olarak toplantılarına katıldık.
Anahtar Sözcükler:	 Bab, Babîlik, Bahaullah, Bahailik, Yüce Adalet Evi, Misyonerlik.

Abstract:
For the first time, a religion was born in the geography where the Turks are rulers and spread from here to all over the world. This religion, which emerged in Baghdad, the Ottoman land in the mid-nineteenth century, was carried almost from one end of the Ottoman geography to the other as a result of the exiles of Bahaollah to Istanbul, Edirne and Akka. In the subsequent years of Bahaullah's death, it gained an organizational and institutional identity in many countries.
Although the number of Bahais has been given in some sources as ten millions which have been an exaggerated figure, their number has been approximately five million worldwide according to their sources, and they are between seven or five thousands in Turkey. There are almost scarcely any work apart from the translations of sacred texts and works written by their members in Turkey about Bahais who have been a considerable amount of population. We decided to do this study in order to contribute to the elimination of this deficieny and put better the historical development of Bahais, their faith- worship and moral principles, organization in the world, their structure and activities in the Republic of Turkey.
We analyzed the subject adhering to the concept of objectivity and the methods of descriptive and phenomenological approaches dealt with the history of religions at every stage of the study. In our study, we used all the resources which we could identify during the long research process and the data on the official websites of Bahais as reference. In addition to these sources of Bahais, we have identified and provided the work done by non-believers of this faith in our country, post-graduate theses, archive papers, news made in the national media. As for the chapters related with Turkey, we had an interview with Bahais in many provinces, especially National Gathering-Place and Kayseri Local Gathering-Place and participated in their meetings as a passive observer.
Key Words:	 Bab, Babis, Bahaullah, Bahais, The Universal House of Justice, Missionary