Kamu özel işbirliği: TİGEM modeli
Public private partnership: TIGEM model
Yazar: TÜRKER ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE UZUNALİ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kamu hizmetleri = Public services ; Kamu-özel sektör ilişkileri = Public-private sector relations ; Kamu-özel sektör ortaklığı = Public-private partnership ; Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü = Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü

Özet:
Bir kamu hizmetinin gördürülme usulü olan Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) modeli antik çağlarda dahi çeşitli şekillerde bulunmaktaydı. Daha sonraki dönemlerde gelişmiş bir şekilde İngiltere'de başlamıştır. Zamanla daha çok yaygınlaşan model diğer Avrupa ülkelerine, Türkiye'ye ve tüm dünyaya yayılmıştır. 1990'lı yıllardan itibaren Türkiye'de de yaygın olarak uygulanmaya başlamıştır, ancak daha da geliştirilmeye muhtaçtır. Kullanıldığı ülkelerde farklı türlerde görülmekte ve isimlerle de anılmaktadır. Örneğin; kamu özel işbirliği, kamu özel ortaklığı, kamu özel anlaşmaları gibi çeşitli tanımları olduğu gibi isim olarak da çeşitli adlarda kullanılmıştır. 
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de  KÖİ modelini açıklayarak kamusal mal ve hizmet üretiminin avantaj ve dezavantajlarının neler olduğunun anlaşılabilmesi ve alternatif yöntemlerin ortaya konulabilmesi ve Türkiye'de devlet tarımında ilk KÖİ modeli uygulayan kuruluşlardan olan Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) uygulamasının durum analizi yapılarak, kamu özel işbirliği modelinin devlet tarımında kullanılışının olumlu ve olumsuz yönleri ortaya konulduktan sonra, konu ile ilgili çeşitli önerilerin ortaya konulmasıdır.
Çalışmada kamu özel işbirliği modelini kavramsal olarak geniş çaplı anlatılmış, tarihçesi, tarih sahnesine çıkışı ve gelişimi açıklanmıştır. Tanımsal olarak tek bir genel geçer tanımı bulunmadığı için, literatürde olduğu gibi, kamu özel işbirliğinin çeşitli görüşlere ve uygulama yerlerine göre tanımlarına yer verilmiştir. Türkiye'deki uygulama şekillerine ve hukuki alt yapısına değinildikten sonra, dünya uygulamalarından bazı örneklere yer verilmiştir. Gelişmiş ülkelerden bazılarındaki KÖİ uygulama şekilleri araştırılmıştır. Türkiye'de KÖİ uygulamasının TİGEM modeli örneği analiz edilmiştir. Önce, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) hakkında bilgilendirme yapılmış, tarihçe, amaç, hukuki temeli ve işletmeleri ile ilgili paylaşım yapılmıştır. Sonra TİGEM'in kamu özel işbirliği uygulamaları, bunların anlaşmalarının uygulama şekilleri, puanlama sistemi, ihale yapılış şekilleri ile kamu özel işbirliği modeli çerçevesinde olmayıp, kiraya verilen işletmelerle ilgili araştırmalar yapılmıştır. Kamu özel işbirliği ve TİGEM'in kamu özel işbirliği ile iştirak olarak verdiği ve kamu özel işbirliği modeli dışındaki usullerle kiraya verdiği işletmelerle ilgili tablo ve grafikler yoluyla analizler yapılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular sonucunda TİGEM'de hem işletmeler daha fazla zarar ederek teşekkül daha fazla zarara uğramasın düşüncesi ve bazı işletmelerin yapısal sorunlarından dolayı verimli olarak çalışamadığı görülmüştür.  Maliyetlerin işletme bütçesinin üstünde kalması gibi nedenlerle tasfiye edilmesi ve ana statüde belirtilen amaçlar ve faaliyetler doğrultusunda kullandırmak şartıyla 30 yıllığına (uzun süreli) ve bazıları da KÖİ çerçevesinde olmak üzere kiraya verilmiştir. Böylece, TİGEM kiralamaya söz konusu işletmeler zarardan kurtularak gelir elde etmiştir. Kısaca, özel sektör ve devletin farklı sebeplerden ötürü giremediği veya girmek istemediği alanlarda kamu özel işbirliği formülü bir yöntem olabilmektedir. Bu noktada da anlaşmanın büyük bir dikkat ve titizlikle yapılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kamu Özel İşbirliği, TİGEM, İdari Sözleşmeler, Kamu Hizmeti

Abstract:
The Public Private Partnership (PPP) model, a method of public service, existed in various forms even in ancient times. It has re-started in England in an advanced way as it is today. Times more widespread model for other European countries, Turkey and has spread throughout the world. The late 1980s, since the 1990s, Turkey has started to be practiced widely, however, and need to be further developed. It is seen in different species in the countries where it is used and is also referred to by names. For example; public-private cooperation, public-private partnership, public-private agreements, such as the various definitions have been used as names in various names. 
The purpose of this study, what PPP model of public goods and services production of advantages and disadvantages to explain in Turkey is that understanding, improving, alternative methods can be introduced and the state of agriculture in Turkey, one of the first PPP model implementing agencies General Directorate of Agricultural Enterprises (TIGEM) situation analysis of the application After the positive and negative aspects of the use of the public-private cooperation model in the state agriculture have been revealed, it is aimed to produce information for the concerned people by presenting various suggestions and structuring the system to maximize public benefit. 
In this study, first of all, public-private cooperation model is explained in a conceptual way and its history, its emergence and development are explained. As there is not a single definition of general validity, as in the literature, the definitions of public-private cooperation according to various views and places of application are included. Having regard to the application form and legal infrastructure in Turkey, some examples are given places in the world practice. In some developed countries, PPP implementation methods were investigated. TİGEM model of PPP practice in Turkey sample was analyzed. First, information was given about the General Directorate of Agricultural Enterprises (TİGEM), and history, purpose, legal basis and sharing were made about the enterprises. Analyzes are presented by means of tables and graphs related to the public-private cooperation and the enterprises that TİGEM has given as an affiliate with public-private cooperation and leased by procedures other than the public-private cooperation model. As a result of the findings obtained in the study, it is seen that both enterprises are not able to work efficiently due to the idea that both enterprises will suffer more losses and more losses due to structural problems. It has been rented for 30 years (long term) and some within the framework of PPP, provided that the costs are liquidated for reasons such as being above the operating budget and made available for the purposes and activities specified in the main status. Thus, TİGEM has gained income by getting rid of the losses in question. In short, the public-private cooperation formula can be a method in areas where the private sector and the state cannot enter or do not want to enter for different reasons. At this point, the agreement must be made with great care and meticulousness.