Bozulmuş açlık kan şekeri ve insülin direnci olan hastalarda çinko ve bakır metabolizmasının araştırılması
Investigation of zinc and copper metabolism in patients with impaired fasting blood glucose and insulin resistance
Yazar: ALİME SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. ŞAHBETTİN SELEK
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Bakır sülfat = Copper sulfate ; Diabetes mellitus-deneysel = Diabetes mellitus-experimental ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Çinko = Zinc ; İnsülin = Insulin

Özet:
Diyabetes mellitus son yıllarda dünya çapında bir sağlık sorunudur. Diyabet lipid,
karbonhidrat ve protein metabolizmasında uzun vadeli hasarlar yapan bir hastalıktır.
Ayrıca insülin sekresyon bozuklukları, insülin direnci ve bozulmuş açlık glikoz
metabolizması bireyleri diyabete yönlendiren önemli faktörler olarak kabul edilir. Son
yıllardaki çalışmalarda çinko ve bakır eser elementlerinin diyabetes mellitus
etiyolojisindeki rolü henüz netlik kazanmamış olmasına karşın glisemik kontrolde
önemli birer faktör oldukları bilinmektedir.
Bu araştırmada bozulmuş açlık glikozu (BAG) ve artmış insülin direnci (IR) ile
metabolizmada önemli rolleri olan Zn ve Cu gibi eser elementler arasındaki ilişkiyi
araştırmak amaçlanmıştır. BAG grubunu WHO kriterlerine göre, açlık glikoz seviyesi
100-125 mg/dL olanlar oluşturmuştur. IR grubu Homa-IR ≥2,5 olanlar ve Tip2 DM
grubu tanısı olan hastalar oluşturmuştur. İnsülin direnci olmayan sağlıklı bireyler ise
kontrol grubunu oluşturdu. BAG'li serumlarla kontrol ve Tip2 DM grupları; IR'liler
ile kontrol grubu; Tip2 DM'liler ise kontrol grubuyla karşılaştırılmıştır. Tüm
örneklerde Zn ve Cu eser element düzeyleri analiz edildi. Numunelerdeki Zn ve Cu
seviyeleri otomatize klinik kimya cihazlarında ölçülmüştür. Hasta numunelerinin
çalışıldığı parametreler otoanalizöre uyumlu ticari kitlerdir. Gruplar arasındaki fark
student t-Testi ve gruplar arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayısı kullanılarak
istatiksel analiz yapılmıştır.
Çalışma sonuçlarına göre, BAG ve Tip2 DM hastalarında Zn seviyesinde ileri anlamlı
düşüklük varken, IR grubunda ileri derecede anlamlı Cu yüksekliği belirlenmiştir.
Literatüre paralel olarak çıkan sonuçlarda, açlık plazma glikozu yüksekliğinde serum
Zn seviyesinde azalmalar olmaktadır. Bu hasta profillerinde çinko ve bakır arasındaki
antagonistik oran genel olarak değişim göstermektedir. Çalışmada öne çıkan özgün
neticeler arasında yaşın ilerlemesiyle beraber diyabete giden sürecin hızlanmış olması
dikkati çekmiştir.
Sonuç olarak; Zn ve Cu oranlarındaki değişikliklerin IR ya da BAG ayırmaksızın, Tip2
DM'ye zemin hazırlayan metabolizmadaki önemli bir faktör olduğu gözlendi.
Prediyabette Zn takviyesinin plazma glikoz seviyesini düşürmede ve Zn/Cu oranında
düzenleyici rol alarak Tip2 DM'ye ilerlemesini önlemede önemli rolü olduğu
düşünülmektedir.
Anahtar sözcükler: Eser elementler, çinko, bakır, insülin direnci, bozulmuş açlık
glikozu, diyabetes mellitus

Abstract:
Diabetes mellitus is a worldwide health problem in recent years. Diabetes is a disease
that makes long-term defects in lipid, carbohydrate and protein metabolism. Also
insulin secretion disorders, insulin resistance and impaired fasting glucose metabolism
are important factors that lead individuals to diabetes. The role of zinc and copper trace
elements in the etiology of diabetes mellitus (DM) has not been clarified in recent
studies.
The aim of this research was to investigate the relationship between impaired fasting
glucose (IFG) and increased insulin resistance (IR) and trace elements such as Zn and
Cu which have important roles in metabolism. There ara four groups which are IFG,
Homa-IR, Trype2 DM and control in the study. IFG group consisted of fasting glucose
levels according to WHO criteria, IR group was Homa-IR ≥ 2.5, Type2 DM was
diagnosed and healthy individuals without IR also fasting glucose level < 100 mg/dL
were control group. Control and Type2 DM groups with serum with IFG, IR and
control group, Type2DM patients were compared with the control group. Zn and Cu
trace element levels were analyzed in all samples. The difference between the groups
was calculated using student t-test and the relationship between them was calculated
using Pearson Correlation Coefficient.
According to the results, there was an extremely significant decrease in Zn level in
IFG and Type2 DM groups (p<0.05), while an extremely significant increase in Cu
was found in IR group (p<0.05). As a result, it was observed that the changes in Zn
and Cu levels were an important factor in the metabolism that predisposes to Type2
DM without separating IR or IFG.
Also as a result, it is seen that the incidence of Type2 DM increases with age. It is
thought that prediabetes patients should take precautions at early age and period will
be an important key to slow down the process leading to diabetes.
The low level of zinc and high level of copper in the metabolism of Type2 DM patients
indicates that the measures to be taken in prediabetes. In prediabet, Zn supplementation
is thought to have an important role in decreasing plasma glucose level and preventing
progression to Type2 DM by taking a regulatory role in Zn and Cu levels.
Key words: Trace elements, zinc, copper, insulin resistance, impaired fasting glucose,
diabetes mellitus.