Selimiye Hamamı'nın korunması ve yeniden kullanılmasına yönelik öneriler
Restoration and re-use proposal for Selimiye Hamam
Yazar: BURAK GÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UZAY YERGÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Türk hamamı = Turkish bath

Özet:
Osmanlı Devleti'nde yenileşme hareketlerinin bir parçası olarak askeri sistemde de değişiklikler yapılmıştır. Yeni askeri sistem şüphesiz mimari yapıları da etkilemiş, yapı programları ihtiyaçlar doğrultusunda güncellenmiştir. Bu bağlamda anıtsal nitelikte bir form alan askeri kışlaların bünyesine fırın, mutfak ve hamam gibi kagir yapıların da dahil olduğu görülmektedir. Askeri hamam ya da kışla hamamı olarak nitelendirilebilecek hamam örnekleri, İstanbul' daki kışlalardan Selimiye Kışlası, Taş Kışla, Kuleli Kışlası, Davutpaşa Kışlası ve Demirkapı Kışlalarında yapılmıştır. Sadece askerlere hizmet eden ve bayanlar bölümü olmadığı için "tek hamam" denilen hamam yapılarından Taş Kışla ve Demirkapı hamamları yıkılmış olup, Kuleli ve Davutpaşa hamamları kısmi olarak, günümüze ulaşmıştır. Tez çalışmasının konusu olan Üsküdar Selimiye Hamamı' nın ise sadece ahşap soyunmalık bölümü yenilenmiş olup, kagir bölümlerini özgün haliyle belgelemek mümkün olmuştur. Çalışma kapsamında günümüzde kullanılmayan hamamın analitik rölövesi hazırlanarak belgelenmiş ve akabinde kaynaklar baz alınarak iki dönem restitüsyon denemesi yapılmıştır. 19.yy. restitüsyon çalışmasında yapının günümüzde mevcut olmayan ahşap bölümlerinin restitüsyon denemesi yapılırken, 20.yy. restitüsyon çalışmasında günümüzde mevcut olan betonarme bölümlerin eklendiği döneme ait restitüsyon önerisi hazırlanmıştır. Söz konusu betonarme bölüm yapıldığı dönem itibariyle 20.yy. Mimarlık Mirasi içinde değerlendirilmiş ve restorasyon çalışmasında korunmuştur. Bunun yanısıra restorasyon çalışmasında yapının günümüz koşullarında kendine yer bulması amacıyla işlev değişikliğine gidilmiştir. Yapılan araştırmalarda yapının konumu ve banisi Sultan III.Selim ile gerçekleştirdiği ıslahatları konu alan, bu senaryoya göre düzenlenmiş bir müze yapısının olmadığı tespit edilmiştir. Bu doğrulta Selimiye Hamamı' nın yeni işlevi "III.Selim ve Islahatlar Müzesi" olarak önerilmiştir.

Abstract:
Changes were made in the military system as part of the renovation movements in the Ottoman Empire. New military system directly affected architecture according to emerging programme necessities. In this context, military barracks formed into a monumental aspect including kiln, kitchen and hamam building parts.Examples of such hamam buildings which are termed as military hamams or barrack hamams, can be found at Selimiye Barrack, Taşkışla, Kuleli Barrack, Davutpaşa Barrack and Demirkapı Barrack in İstanbul. Taşkışla and Demirkapı hamams are called 'tek hamam' with their characteristic of having no women section while serving only soldiers, and they are demolished before many years. Kuleli hamam, Davutpaşa hamam and Selimiye hamam are the only hamam buildings standing today.  In this thesis study, Selimiye Hamam is examined and studied. It has been found that entire masonry structure is authentic except for the renewed 'soyunmalık' section made of wooden base. 
In the scope of this study, the analytical survey of the bath, which is not used today, was prepared and documented; 19th and 20th century restitution proposals were conducted based on the sources. According to 19th century restitution study, the restitution experiment of the wooden parts of the building which is not available today is prepared followed by the 20th century restitution study, in which the restitution proposal was prepared for the period reinforced concrete sections were added. The subjected concrete section was evaluated within the 20th century architectural heritage and preserved during the restoration work. As a restoration proposal, the function is proposed to be changed in order to find a place for itself in today's conditions. In the researches, it has been determined that there is no museum structure which is arranged relating to the position of the building, Sultan Selim III or his reforms. In this respect, the new function of Selimiye Hamam is proposed as "Sultan Selim III Reforms Museum''.