Tüketicilerin besin etiketi okuma alışkanlıkları, beslenme etiketi ve ambalaj tercihleri ile ilişkili faktörler
Factors related to consumers label reading habits and their preference over nutrition label and package
Yazar: LEYLA ÖZGEN
Danışman: PROF. DR. MİNE ARLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Ambalajlama = Packaging ; Etiket = Label ; Gıda ambalajı = Food packaging ; Okuma alışkanlığı = Reading habit ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Bu araştırma, tüketicilerin besin etiketi okuma alışkanlıklarını, beslenmeetiketi ve ambalaj tercihleriyle ilişkili faktörleri saptamak amacıyla planlanmış veyürütülmüştür.Çalışma iki aşamada gerçekleştirilmiş olup, araştırmada 250 öğretim elemanıve 100 idari personel olmak üzere toplam 350 ( 239 kadın, 111 erkek) tüketicigörüşünden yararlanılmıştır. Bu araştırmada tüketicilerin besin etiketi okumaalışkanlıkları, besin ve beslenme etiketinde tercih ettikleri bilgiler, besin ambalajtercihleri, bir besin için özel etikette istenen bilgiler ve tüketiciye ait genel bilgilersaptanmıştır. Ayrıca süre tutularak besin etiketi örneklerine ve etiketlere ilişkinsorular sorulmuştur. Tüketicilerin besin etiketi okuma alışkanlıkları ile etiket veambalaj tercihlerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesinde frekans (f), yüzde (%)dağılımları kullanılmıştır. Ayrıca tüketiciler etiket okuma sıklığı için 1 (hiç),2 (bazen), 3 ( her zaman) puanları, tercih ettikleri besin öğesi miktarı için1 (farketmez), 2 (az olması), 3 (çok olması) puanları kullanılarak aritmetik ortalama(Î§ ), standart sapma (SS) hesaplanmıştır.Tüketicilerin; % 57.5'i fiyat, % 76.9'u üretim tarihi, % 78.4'ü son kullanmatarihi ve % 49.4'ü de raf ömrünü her zaman okuduklarını ifade etmektedir.Aritmetik ortalamalar açısından incelendiğinde ise, ortalamaların =1.82 ileÎ§=2.78 arasında değiştiği görülmektedir. Verilen 15 etiket bilgisinden 3'ü herÎ§zaman, 12'si ise bazen okunmaktadır. Buna göre, tüketiciler etiket bilgilerinintamamını okumakla birlikte, fiyat =2.75 ve son kullanmaÎ§ Î§=2.55, üretim tarihi=2.78 her zaman okumayı tercih etmektedir. En yüksek ortalama sonÎ§tarihinikullanma tarihlerinin okunmasıdır.Tüketicilerin, % 80.5'inin renkli ve kolay anlaşılır olmayı, kullanışlılığın enönemli ölçütü olarak algıladıkları ve yine % 36.5'nin, kolay anlaşılır olmasınedeniyle; besin öğelerinin miktarları ve günlük gereksinimi karşılama yüzdelerinigösteren, renkli çubuk grafiği en kullanışlı etiket olarak nitelendirdiklerianlaşılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Besin etiketi, beslenme etiketi, besin ambalajlama.

Abstract:
This study has been planned and carried out in order to determine the factorsrelated to consumers preferences on food labels, packaging, their habit of readingfood labels.The study has two stages and 250 lecturers and 100 civil servants, total 350(239 females, 111 males) participant in the survey information related to habit ofreading food labels, what they prefer to see in food labels, food packagingpreferences, special label preferences and information about customers have beenrevealed. Besides, they were asked questions about food label samples and labels. Inthe evaluation phase of the information obtained, frequency ( f ) and percantage( %) distribution have been used. Apart from this, usering this rating scale, 1( never),2 ( sometimes), 3 (always) for their nutritional fact preference, arithmetical average( Î§ ) and standart devation (SD) have been calculated.57.5 % of the consumers always read price, 76.9 % production date 78.4 %expiry date and 49.4 % best-before date. When arithmetical averages are concerned,the averages varied between =1.82 ile =2.78 of the 15 label information given,Î§ Î§3 of it was read always 12 of it was read sometimes. According to this, consumersread the whole information written on food label and price Î§ =2.55, production=2.78 was read always. The highest average is theÎ§ Î§=2.75 and expiry datereading of expiry date information.80.5 % of the consumers regard colour and easy- to-understand layout as themost important element in usefulness and 36.5 % of them favours labels, whichshows the percentage of daily need of nutrition with colour bar graphics, because itis the most easy-to-understand one.Key Words: Nutrition Fact, Food label, food packaging