Sivas Kangal köpeklerinde yaş ve cinsiyete bağlı bazı pıhtılaşma parametrelerinin belirlenmesi
Determination of some coagulation parameters according to age and sex in Sivas Kangal dogs
Yazar: BURCU İNSAL
Danışman: PROF. İLKSİN PİŞKİN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Kan pıhtılaşma testleri = Blood coagulation tests ; Kan pıhtılaşması = Blood coagulation ; Kangal köpekleri = Kangal dogs ; Köpekler = Dogs ; Sivas = Sivas ; Sivas-Kangal = Sivas-Kangal ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Yaş faktörleri = Age factors

Özet:
Hemostaz, vasküler bütünlüğün bozulmasının ardından, hasarlı bölgenin onarımı ve kanın durdurulması için kan pıhtısı oluşumu ve oluşan pıhtının çözülmesinin, patolojik pıhtı (tromboz) oluşturmaksızın, kontrollü bir şekilde sağlanmasıdır. Kan pıhtılaşması, hem hemostazın bir parçası olmakta hem de yaşamsal faaliyetlerin devamlılığını sağlamaktadır. Bu yönüyle kan pıhtılaşması pek çok fizyolojik ve patolojik olayda da kritik önem taşır. Cerrahi, anestezi ve diğer pek çok invaziv işlem gerektiren patolojik durumda, hasta hayvan hem hemorajik hem de trombotik abnormaliteler bakımından incelenmelidir. Çünkü var olan herhangi bir abnormalite çok daha ciddi bir dolaşım bozukluğunu tetikleyebilir.
Pıhtılaşmaya bağlı bozukluları erken dönemde teşhis etmek için en önemli ölçüt, pıhtılaşma sürelerinin belirlenmesidir. Pıhtılaşma süreleri, pıhtılaşmanın tüm aşamalarında rol oynayan pıhtılaşma faktörlerinin işlevlerine bağlı olarak değişiklik gösterir. Bu aşamalar, çeşitli testlerle kontrol edilmektedir. Bahsi geçen pıhtılaşma testlerinden hastaya uygun olan testin seçilebilmesi, alınan anamnez ve klinik belirtiler doğrultusunda hangi dönemde hangi testin yapılacağının belirlenebilmesi ve yapılan testin etkin bir şekilde yorumlanabilmesi için pıhtılaşma mekanizmasının çok iyi bilinmesi gerekir.
Bu çalışmada, Türkiye'ye özgü bir ırk olan Sivas Kangal köpeklerinde yaş ve cinsiyet göz önünde bulundurularak bazı pıhtılaşma parametrelerinin belirlenmesi amaçlanmış ve elde edilen değerlerin gerek temel bilimler gerekse klinik bilimler açısından diğer ırklar için de bir kaynak oluşturması hedeflenmiştir.
Sunulan bu tez projesinde, köpekler, yaş ve cinsiyetleri göz önünde bulundurulmak üzere 6 farklı gruba ayrılmış ve toplamda 42 Kangal köpeği kullanılmıştır. Bu köpeklerden proje boyunca sadece 1 defa kan alınmış, geri kalan işlemlerin tamamı laboratuvar ortamında gerçekleştirilmiştir. Örneklere hematolojik ve hemostatik kan testleri uygulanmıştır. Bu testler sırasıyla; Tam Kan Sayımı, Periferik Yayma Preparat Yöntemiyle Trombosit Sayımı, Protrombin Zamanı (PT), Aktive Edilmiş Parsiyel Tromboplastin Zamanı (aPTT), D- dimer Fibrin Artık Ürünlerinin Analizi' dir. Yapılan testlerden elde edilen veriler gruplar arasında istatistiki olarak iki yönlü varyans analizi ve t-testi ile değerlendirilmiştir. 
Sonuç olarak Sivas Kangal köpeklerinde yaş ve cinsiyete bağlı olarak bir pıhtılaşma profili ortaya konulmuştur. Buna göre Kangal köpeklerinde trombosit sayıları yaş faktöründen, otomatik sayımda (P=0,023) ve manuel sayımda (P=0,026) etkilenirken, genel olarak cinsiyetten etkilenmemektedir. Aynı şekilde PT süreleri yaşa bağlı olarak gruplar arasında (P=0,036) anlamlı bir değişim gösterirken aPTT süresi, yaş ve cinsiyetten etkilenmemektedir. Fibrin artık ürünlerinin varlığını gösteren D-dimer miktarı ise yaşa (P=0,004) ve cinsiyete (P=0,024) bağlı olarak değişim göstermektedir. Sonuç olarak, Sivas Kangal köpeklerinde, yaş ve cinsiyetler arası, ırka bağlı bir kanama bozukluğu olmadığı kanısına varılmıştır.

Abstract:
Hemostasis is a formation of blood clots and fibrinolysis of blood clots that is formed by controls without formation of pathological clots (thrombosis) after deformation of vascular collectivity. Blood coagulation is a part of hemostasis and provides sustainability of vital activities. For this reason, blood coagulation has a critical importance for lots of physiological and pathological events. In a pathological condition requiring surgery, anesthesia and, like many other invasive procedures, the patient must be examined for both hemorrhagic and thrombotic abnormalities. Because any existing abnormality can trigger a much more serious circulatory disorder.
The most important criterion for early identification of coagulation-related disorders is the determination of coagulation times. Coagulation times vary depending on activities of coagulation factors, which have a role in all stages of coagulation. These stages are controlled by various tests. The mechanism of coagulation has to be known very well in order to be able to choose an appropriate test among the above-mentioned ones for the patient, determine the utilization time and effectively interpret the test.
In this study, it is aimed to determine some parameters of the coagulation tests by taking into consideration physiological varieties such as age and gender in Kangal dogs, which are an inherent species in Turkey. In addition, it is targeted that the values obtained by the tests will be a source for other breeds in both basic sciences and clinical sciences.
In this submitted thesis project, dogs were separated into 6 different groups considering their age and gender. Accordingly, the total of 42 Kangal dogs was used. During the project, blood was received from these dogs only once. All of the remaining procedures were performed in the laboratory. Hematological and hemostatic blood tests were applied to the specimen. These tests are; Totally Blood Count, Platelet Count with Peripheral Smear, Prothrombin Time (PT), Activated Partial Thromboplastin Time (aPTT), D-dimer Fibrin Degradation Products Analysis. Finally, the parameters that are obtained will be evaluated by two-way analysis of variance and t-test statistically.
As a result, a coagulation profile has been introduced in Sivas Kangal dogs depending on age and gender. According to the findings of this study, platelet counts in Kangal dogs registered a statistically significant change with age by automatic (P=0.023) and manual count (P=0.026). Likewise, PT duration was also significantly different between groups (P=0.036), but age and gender change in aPTT duration was not statistically significant. In addition, the level of D-dimer, which indicates the presence of fibrin degradation products was assessed and alterations between ages (P=0,004) and genders (P=0.024) were found to be statistically significant in AxG interaction. Consequently, it has concluded that there is no clotting problem in the Sivas Kangal dogs that may have been caused by the hematologic insufficiency and/or deficiency due to the breed.