Diffüz büyük B hücreli lenfoma hastalarında santral sinir sistemi tutulumu için risk modeli: temporal validasyon çalışması
Risk model for central nervous system involvement in patients with diffuse large B cell lymphoma: Temporal validation study
Yazar: RASHAD ISMAYILOV
Danışman: PROF. DR. YAHYA BÜYÜKAŞIK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
Diffüz büyük B hücreli lenfoma (DBBHL) erişkin yaşta en sık rastlanan lenfoid malignite olup, yaklaşık %5 hastada izlemde santral sinir sistemi (SSS) tutulumu gelişmektedir. Bu hastalarda SSS nüksü için riskli grupların doğru tanımlanması tarama ve profilaksi yaklaşımları açısından kritik öneme sahiptir. Çalışmamızın amacı, DBBHL hastalarında SSS nüksünü öngördürücü, temporal valide edilmiş risk modeli geliştirmektir. Merkezimizde Ocak 2001 – Aralık 2014 tarihleri arasında izlenen 460 hasta "derivasyon" kohortu, Ocak 2015 – Ocak 2023 tarihleri arasında izlenen 204 hasta ise "validasyon" kohortu olarak tanımlandı. Uluslarası prognostik indeks ve ekstranodal tutulum alanları retrospektif olarak incelendi. Modele dahil edilecek parametreler Cox regresyon analizleri ile belirlenerek Framingham Kalp Çalışması puanlama sistemi esasında risk skoru hesaplandı. Sonuç olarak, ≥2 ektranodal alan tutulumu, kötü performans skoru ve en az 1 riskli ekstranodal alan tutulumundan oluşan risk modeli geliştirildi (Omnibus testi: -2 log-olasılık=256,1; χ2=91,2; p<0,001). Geliştirilen risk modelinin SSS nüksünü anlamlı düzeyde öngördürücü özelliğe sahip olduğu gösterildi (EAA: 0,852; p<0,001). İzlemde SSS nüksü gelişme oranları düşük risk grubunda %1,5, orta risk grubunda %6,2, yüksek risk grubunda ise %38,9 saptandı. Yüksek risk kategorisinin SSS nüksünü tanımada duyarllığı %67,7; özgüllüğü ise %92,3 saptandı. DBBHL hastalarında tanıda kötü performans skoru, birden fazla ekstranodal tutulum ve böbrek, adrenal bez, kas, yumuşak doku, meme, karaciğer, pankreas, paranazal sinüs ve orbita gibi riskli alan tutulumları izlemde SSS nüksü riskini artırmaktadır. Bu alanda, özgün patogenetik mekanizmalara odaklanan, prospektif moleküler genetik çalışmalara gereksinim vardır.

Abstract:
Diffuse large B-cell lymphoma (DLBCL) is the most common lymphoid malignancy in adulthood, and central nervous system (CNS) involvement develops in approximately 5% of patients during follow-up. Accurate identification of risk groups for CNS recurrence is critical for screening and prophylaxis approaches. The aim of the study is to develop a temporally validated risk model predictive of CNS recurrence in DLBCL patients. 460 patients followed in our center between January 2001 and December 2014 were defined as the "derivation" cohort, and 204 patients followed between January 2015 and January 2023 were defined as the "validation" cohort. International prognostic index and extranodal involvements were examined retrospectively. Model parameters were determined by Cox regression analysis and the risk score was calculated based on the Framingham Heart Study scoring system. As a result, a risk model consisting of ≥2 extranodal site involvement, poor performance score and at least 1 risky extranodal site involvement was developed (Omnibus test: -2 log-odds=256.1; χ2=91.2; p<0.001). The developed risk model significantly predicted CNS recurrence (AUC: 0.852; p<0.001). CNS recurrence rates were found to be 1.5% in the low risk group, 6.2% in the medium risk group, and 38.9% in the high risk group. The sensitivity and specificity of the high-risk category in detecting CNS recurrence were determined as 67.7% and 92.3%, respectively. In DLBCL patients, poor performance score at diagnosis, multiple extranodal involvement and involvement of risky areas such as kidney, adrenal gland, muscle, soft tissue, breast, liver, pancreas, paranasal sinus and orbit increase the risk of CNS recurrence during follow-up. In this field, prospective molecular genetic studies focusing on specific pathogenetic mechanisms are needed.