4;0-6;0 yaş aralığında iletişimsel amaç kullanımı
Usage of communicative intents in between 4;0-6;0 ages
Yazar: NETİCEYİ TAYYİBE EKEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEDA GÖKMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil edinimi = Language acquisition ; Dil gelişimi = Language development ; Dil kullanımı = Language usage ; Çocuk dili = Child language ; İletişimsel davranış = Communicative behaviours

Özet:
Çocukların söz öncesi ve sözlü iletişimlerinde kullandıkları iletişimsel amaçlar, niyetler ya da işlevler uzun zamandır araştırılmaktadır. Yeni doğan bebekler bile belirgin iletişimsel eylemler kullanmaktadırlar. Bebeklik döneminde kullanılan iletişimsel amaçlı bazı mimikler, sesler ya da seslemler (agulama ya da cıvıldama gibi) daha sonra tek sözcük ya da çok sözcüklü sözcelere dönüşmektedir. Bu çalışmanın amacı, 4;0, 5;0 ve 6;0 yaş aralığındaki çocukların sözel iletişimsel amaçlarının ifade ediliş biçimini ve kullanım sıklığını saptamaktır.İletişimsel amaçlı kullanımların belirlenmesi için farklı araştırmacılar tarafından farklı pek çok ölçüt belirlenmiştir. Bu çalışmada Dore (1978)'de belirlenen sınıflama ölçüt alınmıştır. Bu sınıflamaya göre çocukların sözcelerinde; rica (requests), tanımlama/betimleme (descriptions), ifade (statements), cevap (responses), araçları düzenleme (organization devices), doğrulama (acknowledgments) ve uygulayıcı (performatives) amaçları bulunmaktadır. Bu çalışma kapsamında elde edilen sınıflamada ise bu amaçlara ek olarak yansıma (echoing), açımlama (elucidates) ve aktarım (reported) ulamları da yer almaktadır.Çalışmanın ilk bölümünde iletişimsel amaçlı dil kullanımına ilişkin bilgiler verilmiş ve çocukların edindiği iletişimsel amaçlara yönelik ortaya atılmış sınıflamalardan söz edilmiştir.Çalışmanın ikinci bölümü niteliksel ve niceliksel olarak verilerin çözümlenmesi aşamasını içermektedir. Niceliksel gözlemler iletişimsel amaçların her bir yaş grubundaki kullanımına ilişkin istatistiksel verileri; niteliksel gözlemler ise dilsel ve dil dışı iletişimsel amaçlara ilişkin açıklamaları ve çocukların sözcelerinden elde edilen örnekleri kapsamaktadır.Sonuç olarak bu çalışmada her yaş aralığındaki çocukların farklı gereksinimler ve farklı dilsel becerilerinden ötürü, iletişimsel amaçları kullanım biçiminin de farklılaştığı kanıtlanmıştır.

Abstract:
Communicative intents, acts or functions that infants and children use their preverbal and verbal communications has been investigating in recent years. Even newborns have significant communicative acts. During infancy, some gestures and vocal sounds (like babling, cooing) are communivative, later single or multi words become communicative. The aim of the study is to identify the hierarchy of usage of 4;0, 5;0 and 6;0 years old childrens oral communicative behaviours.Some investigators identified different criteria to detect childrens intentional communicative acts. In this study, classification of Dore (1978) is used. In the classification of Dore (1978) there are seven major communicative acts: requests, responses, descriptions, statements, acknowledgments, organization devices, performatives.The first part of the study is to give information regarding classifications of communicative language usage and concepts and terms of childrens acquisition of communicative acts.The second part of the study is divided into two parts as quantitative and qualitative observations. Quantitive observations include communicative intentions in each age groups. Qualitative observations include verbal and nonverbal communicative actions that are detected in childrens sentences.To conclude, in the study in three different age group respectively, children use communicative intentions by different ways, because their requirements and language competence are different.