Vajinal kubbe brakiterapisinde aplikatör seçiminin doz dağılımı ve klinik sonuçlara etkisi
The effect of applicator selection on dose distribution and clinical outcomes in vaginal cuff brachytherapy
Yazar: CEREN BARLAS
Danışman: PROF. DR. İSMET ŞAHİNLER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology
Dizin: Brakiterapi = Brachytherapy ; Endometrial neoplazmlar = Endometrial neoplasms ; Endometriyum = Endometrium ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Vajina = Vagina

Özet:
Amaç: Vajinal kubbe brakiterapisinde ovoid ve silindir aplikatörlerin vajen yüzeyi ve risk
altındaki organ dozlarının karşılaştırılması ve klinik sonuçlara etkisinin değerlendirilmesidir.
Gereç-Yöntem: 2019-2022 yılları arasında evre I endometrium adenokarsinomu tanısıyla
adjuvan brakiterapi uygulanan 21 olgu, kullanılan aplikatöre göre 2 gruba ayrılmıştır.Grup-1'de
12 olguya ovoid, grup-2'deyse 9 olguya silindir(stump) aplikatör uygulaması
yapılmıştır.Toplam 63 planlama verisi dozimetrik olarak karşılaştırılmıştır.Vajen yüzey dozu
farklarını karşılaştırmak için transvers, sagital ve longitudinal düzlemde aplikatör yüzeyinden
itibaren 5mm'lik aralıklar ile nokta dozlar belirlenmiştir.Risk altındaki organ ve vajinal yüzey
nokta dozlarının grupları arası karşılaştırılmasında Student-t ve Mann-Whitney-U testi
kullanılmıştır.Yan etki değerlendirmesi Common Terminology Criteria for Adverse
Events(CTCAE)v5.0 esas alınarak yapılmıştır.
Bulgular: Grup-1'de transvers ve longitudinal düzlem nokta dozları, grup-2'deyse sagital
düzlem nokta dozları daha yüksek saptanmıştır.Ovoidler arası açıklığınsa sagital ve
longitudinal düzlem dozlarında azalmaya neden olduğu tespit edilmiştir.Rektum dozları grup1'de anlamlı olarak daha yüksek iken, mesane ve sigmoid kolon dozları grup-2'de daha yüksek
bulunmuştur.
Grup-1'de 2 hastada akut grade-1 üriner yan etki gözlenmiştir ve birinde geç grade-2
komplikasyon olarak devam etmiştir.Bir hastadaysa akut grade 1 gastrointestinal(GİS) yan etki
saptanmıştır.Grup-2'deyse 1 hastada akut grade-2 üriner yan etki gözlenmiş ve geç grade-1
komplikasyon olarak devam etmişir.Akut grade-1 GİS ve vajinal yan etki birer olguda
saptanmıştır.Serimizde lokal nüks saptanmamıştır.
Sonuç: Ovoid aplikatörün transvers ve longitudinal düzlemde silindire göre daha iyi bir doz
dağılımına sahip olduğu tespit edilmiştir.Sagital düzlemdeki doz düşüklüğününse ovoid
açıklığına bağlı olabileceği düşünülmüştür.Silindir aplikatörde mesane ve sigmoid kolon
dozları daha yüksek bulunmuşken, rektum dozları ovoid aplikatörde daha yüksek tespit
edilmiştir.Ancak lokal kontrol ve yan etki açısından anlamlı fark tespit edilmemiştir.

Abstract:
Aim: To compare the doses of ovoid and cylinder applicators on the vaginal surface and organs
at risk in vaginal cuff brachytherapy and to evaluate the effect on clinical outcomes.
Materials-Methods: Twenty-one patients with stage-I endometrial adenocarcinoma who
underwent brachytherapy were divided into 2groups.Ovoid applicator was applied to 12cases
in group-1, cylinder(stump) was applied to 9cases in group-2. 63planning-data were compared
dosimetrically.Dose was 21Gy/3fractions 5mm deep from applicator surface.In order to
compare vaginal surface doses, point-doses were determined in transverse, sagittal and
longitudinal planes with 5mm-intervals from applicator surface.Toxicity assessment is based
on CTCAE v5.0.
Results: Vaginal surface point doses in transverse and longitudinal planes were higher in
group-1; whereas in sagittal plane, they were higher in group-2.It was determined that ovoid
separation caused a decrease in sagittal and longitudinal plane doses.While rectum doses were
significantly higher in group-1, bladder and sigmoid doses were found to be higher in group-2.
Acute grade-1 urinary toxicity were observed in 2patients in group-1 and persisted as late grade2 toxicity in one.Acute grade-1 gastrointestinal(GIS) toxicity was detected in one patient.In
Group-2, acute grade-2 urinary toxicity were observed in 1patient and continued as late grade1 toxicity.Acute grade-1 GIS and vaginal toxicities were detected in one case each.No local
recurrence was detected.
Conclusion: Ovoid had better dose-distribution in transverse and longitudinal planes than
cylinder applicator.Bladder and sigmoid doses were higher with cylinder and rectal doses were
higher with ovoid.However, there was no significant difference between the two groups in
terms of local control and side effects.