Düden Çayı su kalitesinin farklı su kaliteindekslerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of water quality in Düden Stream according to different water quality indices
Yazar: YELİZ KOÇOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FİRDES YENİLMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Antalya Havzası'nda yer alan Düden Çayı, önemli yerüstü su kaynaklarından biridir. Düden Çayı'nın su kalitesi, Erdem (2002) tarafından Ocak 2001 - Şubat 2002 arasında Düden Çayı üzerindeki 4 istasyondan ve ASAT tarafından Ocak 2021 - Şubat 2022 arasında Düden Çayı üzerindeki 4 istasyondan yapılan çalışmalarla izlenmiştir. Bu çalışma kapsamında, öncelikle Erdem ve ASAT tarafından yapılan çalışmalardan elde edilen su kalite verileri kullanılarak Düden Çayı'nın genel su kalite durumu belirlenmiştir. Bununla birlikte Düden Çayı'nın su kalitesi, en yaygın kullanılan su kalite indeks modelleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Çalışmada Kanada Çevre Bakanlığı Konseyi Su Kalite İndeksi (CCME-SKİ), Ulusal Sanitasyon Vakfı Su Kalite İndeksi (NSF- SKİ), British Columbia Su Kalite İndeksi (BC-SKİ) ve Oregon Su Kalite İndeks (O-SKİ) modelleri uygulanmış ve indeks sonuçları, Düden Çayı su kalitesini sınıflandırmada en uygun indeks modelini belirlemek amacıyla karşılaştırılmıştır. İndeks modellerinin hesaplanmasında Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'nde yer alan sınır değerler baz alınmıştır. SKİ modellerinin hesaplanmasında Çözünmüş Oksijen, pH, Kimyasal Oksijen İhtiyacı, Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı, Toplam Fosfor, Nitrat Azotu, Amonyum Azotu, Sıcaklık, Fecal coliform, Toplam Çözünmüş Madde, Toplam Katı Madde, Sülfat, Klorür, Demir, Alüminyum ve Mangan parametreleri kullanılmıştır. SKİ modellerinden elde edilen sonuçlara göre Düden Çayı su kalitesinin genellikle kötü sınıfta olduğu belirlenmiştir. Düden Çayı alt havzasında, noktasal ve yayılı kirletici kaynaklar nedeniyle su kalitesinin baskı altında olduğu tespit edilmiştir. İyi su durumuna ulaşılması için kirletici potansiyeli olan noktalarda acil önlemlerin alınması gerektiği ve su kalitesi izleme çalışmalarına devam edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu çalışmada elde edilen sonuçlara göre, kullanılan indeks modellerinden CCME-SKİ'nin Düden Çayı'nın su kalitesinin değerlendirilmesinde daha uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Düden Stream, located in the Antalya Basin, is one of the important surface water resources. The water quality of Düden Stream was monitored by Erdem (2002) from 4 stations on Düden Stream between January 2001 and February 2002 and by ASAT from 4 stations on Düden Stream between January 2021 and February 2022. Within the scope of this study, firstly, the general water quality status of Düden Stream was determined by using the water quality data obtained from the studies conducted by Erdem (2002) and ASAT. In addition, the water quality of Düden Stream was evaluated using the most widely used water quality index models. In this study, the Canadian Council of Ministers of the Environment Water Quality Index (CCME-WQI), National Sanitation Foundation Water Quality Index (NSF-WQI), British Columbia Water Quality Index (BC-WQI) and Oregon Water Quality Index (O-WQI) models were applied and the index results were compared to determine the most appropriate index model for classifying water quality in Düden Stream. The calculation of the index models was based on the limit values in the Water Pollution Control Regulation (WPCR) and Surface Water Quality Regulation (SWQR). Dissolved Oxygen, pH, Chemical Oxygen Demand, Biochemical Oxygen Demand, Total Phosphorus, Nitrate Nitrogen, Ammonium Nitrogen, Temperature, Fecal coliform, Total Dissolved Matter, Total Solids, Sulphate, Chloride, Iron, Aluminum and Manganese parameters were used in the calculation of WQI models. According to the results obtained from the Water Quality Index models, it was determined that the water quality of Düden Stream is generally poor. It was identified that water quality in the Düden Stream sub-basin is under pressure due to point and diffuse pollution sources. It is concluded that urgent measures should be taken at the points with pollution potential to achieve good water status and monitoring studies should be continued. According to the results obtained from this study, it was concluded that CCME-WQI, one of the index models used, is more suitable for the assessment of water quality in Düden Stream.