İşyerlerindeki sanal kaytarmanın kurumsal ve bireysel değişkenler açısından kişilerarası davranış kuramı bağlamında incelenmesi
Evaluation of cyberloafing in the workplace from the point of organizational and individual variables within the context of interpersonal behavior theory
Yazar: KEMAL ELCİYAR
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞİMŞEK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kişiler arası Davranış Kuramı = Interpersonal Behavior Theory ; Kişiler arası iletişim = Interpersonal communication ; Sanal kaytarma = Cyberloafing ; Sosyal kaytarma = Social loafing ; Ölçekler = Scales ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Çalışanların iş saatlerinde çalışmak yerine, bilgi ve iletişim teknolojileriyle zaman geçirmeleri ve kişisel işleriyle meşgul olmaları sanal kaytarma olarak adlandırılmaktadır. Bu tür etkinlikler çalışanların ana iş görevlerini yerine getirmelerini ve tamamlamalarını engellediği için zamanın verimsiz kullanımını oluşturmaktadır. Kimi görüşlerde ise sanal kaytarma davranışları çalışanların stresinin atmalarına ve yenilenmelerine yardımcı olarak verimliliklerini yükseltmektedir. Bu çalışmanın amacı, Kişilerarası Davranış Kuramı bağlamında kurumsal ve bireysel bazı değişkenlerin sanal kaytarma ile ilişkisini incelemektir. Karma yöntem ile açımlayıcı sıralı modelde desenlenen araştırmada, 240 kişiden Sanal Kaytarma Davranışları Ölçeği ile nicel veriler toplanmış; sonrasında bu sonuçlardan da yararlanarak görüşme soruları oluşturulmuş ve 20 kişiden nitel veriler toplanmıştır. Toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi, regresyon, ANOVA ve MANOVA gibi tekniklerle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; çalışanların sanal kaytarma ceza ve yararlarına ilişkin algıları sanal kaytarmaya yönelik tutumlarını olumlu etkilemektedir. Sanal kaytarmaya yönelik olumlu duyguları ve sosyal faktörler de sanal kaytarma niyetini olumlu etkilemektedir. Sosyal faktörler; roller, kurallar ve benlik kavramı ile olumlu ilişkiye sahiptir. Alışkanlık ve sanal kaytarma niyeti, çalışanların sanal kaytarma davranışlarını artırmaktadır. Sanal kaytarma davranışlarının içinde en çok başvurulan davranışlar mesajlaşma ve haber okuma olarak görülmektedir. Bu davranışların ve araştırma modelinde yer alan yapıların, çalışanların demografik özellikleriyle ilişkileri incelendiğinde, değişen düzeylerde anlamlı ve anlamsız sonuçlar bulunmuştur.

Abstract:
When employees spend time with information and communication technologies and engage in personal business instead of spending their time fully on work-related tasks, it is called "cyberloafing". For some, such activities constitute inefficient use of time because they prevent employees from completing the tasks that they are responsible. For some others, cyberloafing behaviors help employees to reduce their stress and increase their efficiency. The purpose of this study was to examine the relationship of some institutional and individual variables with cyberloafing in the context of Interpersonal Behavior Theory. This mixed research study was designed with an exploratory approach. Quantitative data was collected from 240 employees through the Cyberloafing Behaviors Scale; then  by considering the quantitative findings, interview questions were prepared and the qualitative data collection process was completed with 20 participants. The collected data was analyzed by using various statistical techniques such as Structural Equation Modeling, Regression, ANOVA and MANOVA. According to the esults; the perceptions of employees about the penalties and benefits that may develop in case of cyberloafing affect their attitudes towards cyberloafing positively. Positive emotions for cyberloafing and social factors have a positive effect on cyberloafing intention. Social factors has a positive relationship with roles, rules and self-concept. Habits and intention increases employees' cyberloafing behavior. The most frequent cyberloafing behaviors are messaging and reading news. When the relationships of these behaviors and the structures in the research model with the demographic characteristics of the employees were examined, some significant and non-significant results were found.