Yapılandırılmış bir kilo verme programına dahil olan obezite hastalarının altı aylık takip ve tedavi sonrası kardiyovasküler risk skorundaki değişimin değerlendirilmesi
Evaluation of the change in cardiovascular risk score after six months follow-up and treatment of obesity patients included in a structured weight loss program
Yazar: AYBİKE GEDİK DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. REMZİYE NUR EKE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Obezite = Obesity

Özet:
Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar (KVH), obezite ile ilişkili pek çok hastalıktan biri olmakla beraber sonuçları açısından en önemlisidir. Bu çalışmada bir obezite merkezinde izlenen ve tedavi edilen obezite hastalarının altı aylık takip ve tedavi sonrası KVH risk skorundaki değişimin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tıpta uzmanlık tezi olarak hazırlanan bu çalışma tek merkezli, retrospektif ve tanımlayıcı özelliktedir. Araştırmanın evrenini, 1 Ocak ve 30 Haziran 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Obezite Merkezi'ne ilk kez başvuran 298 hasta oluşturmuştur. Dahil edilme kriterleri (başvuru sırasında beden kitle indeksi (BKİ) ≥30 olmak, ≥30 yaşında olmak, obezite merkezinde altı ay boyunca düzenli takip edilmiş ve kilo vermiş olmak, takipleri sırasında ve öncesinde kardiyovasküler olay gelişmemiş olması, takipleri sırasında yeni antihiperlipidemik, antihipertansif, antidiyabetik, antihiperürisemik tedavi başlanmamış olması ya da mevcut tedavisinin değiştirilmemiş olması) çerçevesinde, araştırma 54 hastaya ait veriler ile tamamlanmıştır. 
Araştırma kapsamında, hastaların demografik özellikleri, ilk başvuru sırasındaki ve obezite tedavi programı sonundaki antropometrik ölçümleri, klinik özellikleri ile laboratuvar verilerine elektronik ve fiziki hasta dosyalarından ulaşılmıştır. Kardiyovasküler riski belirlemek için Framingham risk tahmin modeli kullanılmıştır.  Kilo kaybı, diğer antropometrik ölçümler, klinik özellikler ve laboratuvar verilerindeki değişimin Framingham risk skoru üzerine olan etkileri birbiri ile ilişkilendirilmiştir.
Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 54 kişinin 52'si (%96,3) kadın, ikisi (%3,7) erkektir. Yaş ortalaması 53,56 (±10,05) yıldır. Tedavi programı sonunda hastaların vücut ağırlığı ortalama 10,36 kg azalmıştır (min: 1,1 kg, maks: 33,7 kg) ve vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, kalça çevresi, bel çevresi/kalça çevresi, bel çevresi/boy uzunluğu, sistolik kan basıncı (SKB) ve diyastolik kan basıncı (DKB) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı düşüş saptanmıştır (p<0,001). Aynı şekilde laboratuvar parametrelerinden total kolesterol (TK), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-K), trigliserit, total kolesterol/yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (TK/HDL-K), HbA1c, HOMA-IR ve açlık insülininde de istatistiksel olarak anlamlı düşüş olduğu gözlenmiştir (p<0,05). Açlık kan şekeri (AKŞ), HDL-K ve ürik asit ölçümlerinde ise istatistiksel olarak anlamlı fark izlenmemiştir (p>0,05). 
Tedavi programı sonunda hastaların KVH risk skorunda ve yüzdesinde de anlamlı düşüş saptanmıştır (p<0,001). Kardiyovasküler risk yüzdesinin değişimi ile SKB, DKB, LDL-K, bel çevresi, kalça çevresi, bel çevresi/boy uzunluğu, AKŞ ve TK değerlerindeki değişimin ilişkili olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak; hastaların KVH geçirmeden önce risk skoru hesaplama modelleri kullanılarak KVH riskinin hesaplanması, risk faktörlerinin zamanında yönetilerek hastalık gelişiminin önlenmesi açısından oldukça önemlidir. Başta KVH'ler olmak üzere bulaşıcı olmayan hastalıkların sebep olduğu morbidite ve mortalitenin azaltılmasında obezite hastalarının güvenilir bilgi kaynaklarından, yeterli ve sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri konusunda düzenli olarak bilgi almaya ihtiyacı vardır.

Abstract:
Aim: Cardiovascular diseases (CVD) are one of the many diseases associated with obesity, but are the most important in terms of their consequences. This study aimed to investigate the effect of weight loss on CVD risk score in obese individuals who were followed-up and treated for six months in an obesity center.
Materials and Methods: This study, prepared as a Medical specialization thesis, is single-centered, cross-sectional, retrospective and descriptive. The population of the research consisted of 298 patients who applied for the first time to University of Health Sciences, Antalya Training and Research Hospital Obesity Center, between January 1 and June 30, 2023. Within the framework of the inclusion criteria (body mass index (BMI) ≥30 at the time of application, being ≥30 years old, being regularly followed up in the obesity center for six months and having lost weight, not having developed a cardiovascular event before or during the follow-up, not having new antihyperlipidemic, antihypertensive, antidiabetic or antihyperuricemic treatment during the follow-up); the research was completed with data of 54 patients.
Within the scope of the research, the demographic characteristics of the patients, anthropometric measurements, clinical characters and laboratory data, at the first admission and at the end of the obesity treatment program, were accessed from electronic and physical patient files. The Framingham risk prediction model was used to determine cardiovascular risk. The effects of weight loss, other anthropometric measurements, clinical features, and changes in laboratory data on the Framingham risk score were correlated with each other.
Statistical analysis of the data obtained in the study was performed using the SPSS 22.0 statistical package program. p < 0.05 values were considered statistically significant. 
Results: Of the 54 people included in the study, 52 (96.3%) were women and 2 (3.7%) were men. The average age was 53.56 (±10.05) years. At the end of the treatment program, patients lost an average of 10.36 kg (min:1.1kg, max:33.7 kg) and a statistically significant decrease was found in their body weight, BMI, waist circumference, hip circumference, waist circumference/hip circumference, waist circumference/height, systolic blood pressure (SBP) and diastolic blood pressure (DBP) values (p<0.001). Likewise, a statistically significant decrease was observed in laboratory parameters total cholesterol (TC), low density lipoprotein cholesterol (LDL-C), triglyceride (TG), total cholesterol/high density lipoprotein cholesterol (TC/HDL-C), HbA1c, HOMA-IR and fasting insulin (p<0.05). No statistically significant difference was observed in fasting blood sugar (FBG), high density lipoprotein cholesterol (HDL-C) and uric acid measurements (p>0.05).
At the end of the treatment program, a significant decrease was detected in the patients' CVD risk score and percentage (p<0.001). It was determined that the change in cardiovascular risk percentage was associated with the change in SBP, DBP, LDL-C, waist circumference, hip circumference, waist circumference/height, FBG and TC values.
Conclusions: In conclusion; calculating the CVD risk of patients, using risk score calculation models before they have CVD, is very important to prevent disease development by managing risk factors in a timely manner. In order to reduce morbidity and mortality caused by non-communicable diseases, especially CVDs, obesity patients need to receive regular information from reliable information sources about lifestyle changes such as adequate and healthy nutrition, regular physical activity and exercise.