Türkiye'de hayırseverlik kültürü: Zengin bağışçılar üzerine sosyolojik bir araştırma
The culture of philanthropy in Turkey: A sociological research on wealthy donors
Yazar: GÜLTEKİN EROĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖMER AYTAÇ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bağış yapma = Donating ; Bağışçılar = Donators ; Hayırseverlik = Philantropy ; Sosyal adalet = Social justice ; Sosyal yardımlaşma = Social aid ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Modern kapitalist sistemin ve yenidünya düzeninin sonucu olarak ulusal ve küresel çaptaki gelir dağılımı adaletsizliği, zenginler ile yoksullar arasındaki mesafenin açılıp derinleşmesine yol açmaktadır. Hayırseverliğin yoksullukla birlikte pek çok sosyal ve ekonomik problemlerin çözümüne katkı sağlayacağı aşikârdır. Bu bakımdan başta bireyler olmak üzere devletlere, ulusal ve uluslararası kuruluşlara ve sivil toplum kuruluşlarına önemli vazifeler düşmektedir.

Zenginlerin hayırseverlik ilgileri ve yüksek miktarlardaki bağışları, bireysel ve kurumsal bağışlar düzleminde genel toplumsal sorunlara çözüm arayışlarında önemli katkılar sağlamaktadır. Bu nedenle zenginlerin hayırseverlik algı ve davranışları, hayırseverlik kültürüne katkıları bu araştırmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Bu araştırmanın yapılma nedenlerinden biri, zenginler üzerine yapılan çalışmalara katkı sağlayacağı düşüncesidir. Çünkü ülkemizde zenginler ve hayırseverlik ilişkisinin sosyolojik bağlamda irdelenmediği tespit edilmiştir.

Bu araştırma, zenginlerin hayırseverlik kültürünü ve bu kültürün alt bileşenlerini tanımak ve betimlemek amacıyla Türkiye'nin doğusundan, ortasından ve batısından temsilen olmak üzere üç ilde ikamet eden (Malatya, Konya ve İstanbul) bazı zengin aile ve kişilerle gerçekleştirilen bir alan araştırmasıdır. Araştırmada, gözlem ve derinlemesine mülakatın yapıldığı nitel bir yöntem izlenmiştir. Araştırmanın örneklem grubu ise 45 kişiden oluşmaktadır.

Araştırmada bağışta bulunma nedenleri arasında pek çok etmenin yer aldığı tespit edilmiştir. Bunların arasında dinî inanç ve tutumlar, empati kurma, huzur ve mutluluk psikolojisine erişmek, sosyal sorumluluk ve sosyal adalet, sosyal dayanışma ve yardımlaşma gibi unsurlar öne çıkmaktadır. Ayrıca, hayırseverlik kültürüne önemli katkılarıyla birlikte siyasi ve ekonomik kazanımlar elde etmek, statü ve prestiji artırmak, zenginliği hayırseverlik üzerinden teşhir etmek gibi amaç ve eğilimler de zengin hayırseverliğinin önemli bir yönünü oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hayırseverlik, Bağış, Zenginler, Yoksulluk, Sosyal Adalet, Sosyal Yardımlaşma, Sosyal Dayanışma, Gönüllü Kuruluşlar

Abstract:
The inequality of income distribution on a global and national scale as a result of modern capitalist system and the new world order leads to deepening the gap between the rich and the poor. It is evident that philanthropy will contribute to the solution of many social and economic problems along with poverty. In this respect, important duties are fallen to individuals, especially to states, national and international organizations and non-governmental organizations.

The interest in philanthropy and high amounts of donations by the rich make significant contributions to the search for solutions to general social problems on the level of individual and corporate donations. Therefore, the philosophical perceptions and behaviors of the rich and their contributions to the culture of philanthropy constitute the main subject of this research. One of the reasons for this research is that it will contribute to the studies on the rich as the relationship between the rich and philanthropy in our country has not been examined in the sociological context.

This research aiming at identifying and describing the philanthropic culture of the rich and their subcomponents is a field research carried out on some wealthy families and individuals residing in Turkey's three provinces (Malatya, which in the east, Konya, which is in the middle, and Istanbul, which is in the west of Turkey) . In the research, a qualitative method was used, in which observation and in-depth interviews were conducted. The sample group of the study consists of 45 people.

In the research, it was determined that there are many factors among the reasons for donating. It seems that among them are religious beliefs and attitudes, empathy, access to the psychology of peace and happiness, social responsibility and social justice, social solidarity and solidarity. In addition, along with important contributions to the culture of philanthropy, the objectives and tendencies such as achieving political and economic gains, increasing status and prestige, and showing off their wealth through philanthropy constitute an important aspect of philanthropy of the rich.

Key Words: Philanthropy, Donation, The Rich, Poverty, Social Justice, Social Welfare, Social Solidarity, Voluntary Foundations