COVID-19 pandemi sürecinde üniversite öğrencilerinin yeme davranışı ve ortoreksiya nervoza eğilimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of eating behaviors and orthorexia nervosa tendencies of university students during the COVID-19 pandemic process
Yazar: BETÜL TOPAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASGHAR AMANPOUR
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; COVID 19 = COVID 19 ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Koronavirüs (COVID-19) pandemisi, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de her yaş grubundan bireylerin günlük hayatını ve beslenme alışkanlıklarını olumsuz etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Yapılan bu araştırmada, COVID-19 salgını süresince, İstanbul ilinde bulunan farklı üniversitelerde öğrenim gören öğrencilerin beslenme alışkanlıklarını incelemek ve ortoreksiya nervoza eğilimlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, 18-24 yaş arası gönüllü 322 üniversite öğrencisine (281 vakıf, 41 devlet) ait verilerle gerçekleştirilmiş olup çevrimiçi veri toplama formu ile demografik özellikler, beslenme alışkanlıkları ve antropometrik ölçümler alınmış, ORTO-15 ve Yeme Tutum Testi (YTT) ölçekleri ile yeme davranışı bozukluğu durumları değerlendirilmiştir. Yaş ortancası 21 yıl (18-24 yıl) olan katılımcıların %84,5'i (n=272) kadın, %15,5'i (n=50) erkektir. Beden kütle indeksi sınıflandırmasına göre %67,4'ünün (n=217) normal aralıkta olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Öğrencilerin %77,6'sının (n=250) ortorektik, %5,6'sının (n=18) ise anoreksiya nervoza açısından yüksek riskli olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %62,1'inin (n=200) pandemi sürecinde beslenme alışkanlıklarının değiştiği ve %34,5'inin (n=111) ise vücut ağırlığının arttığı saptanmıştır (p>0,05). Besin tüketim kaydından elde edilen verilerle, ORTO-15 puanı ile posa, C vitamini ve potasyum alımı; YTT puanı ile enerji, karbonhidrat, B2 vitamini ve demir alımı arasında önemli ilişkiler olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Hibrit eğitim modeli uygulanmasının öğrencilerin ortorektik eğilimleri üzerinde; online eğitim modelinin ise YTT sonucu üzerinde önemli derecede etkili olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bu sonuçlar ışığında, yeme davranış bozuklukları kaynaklı sekonder sağlık sorunları prevalansının azaltılması için, eğitim kurumlarına yönelik sağlık politikalarının günümüz şartlarına uygun olarak geliştirilmesi, diyetisyenlerin de yer aldığı multidisipliner sağlık ekiplerinin oluşturulması önerilmektedir.

Abstract:
The coronavirus (COVID-19) pandemic is accepted as an important public health problem that negatively affects the daily life and eating habits of individuals from all age groups in Turkey as well as all over the world. In this study, it was aimed to examine the nutritional habits of the students and to evaluate their orthorexia nervosa tendencies. In this research, which was carried out with the data of 322 volunteer university students (281 foundations, 41 states) between the ages of 18-24; Demographic characteristics, eating habits and anthropometric measurements were taken with the online data collection form, and eating behavior disorders were evaluated with the ORTO-15 and Eating Attitude Test (YTT) scales. 84.5% (n=272) of the participants with a median age of 21 years (18-24 years) were female and 15.5% (n=50) were male. According to body mass index classification, 67.4% (n=217) were found to be in the normal range (p<0.05). It was determined that 77.6% (n=250) of the students were orthorexic, and 5.6% (n=18) were at high risk for anorexia nervosa. It was determined that 62.1% (n=200) of the participants had changed their eating habits during the pandemic and 34.5% (n=111) had an increased body weight (p>0.05). With the data obtained from the food consumption register, fiber, vitamin C and potassium intake with ORTO-15 score; Significant correlations were found between EAT score and energy, carbohydrate, vitamin B2 and iron intake (p<0.05). In addition, the application of hybrid education model on students' orthorexic tendencies; On the other hand, it was determined that the online education model had a significant effect on the EAT result (p<0.05). In the light of these results, in order to reduce the prevalence of secondary health problems caused by eating behavior disorders, it is recommended that health policies for educational institutions should be developed in accordance with today's conditions, and multidisciplinary health teams, including dietitians, should be established and take an active role.