Mimarlık eğitiminde formel-enformel ilişkisi: enstitülerin mimarlık eğitimine etkisi
Formal-informal relationship in architecture education: the effect of institutes on architecture education
Yazar: GÖKSU SARMAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLDEHAN FATMA ATAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık bilgisi somut ve kanıtlanabilir kurallar çerçevesi ile tanımlabilecek bir bilgi seti içermemektedir. Disiplinin hem teorik hem de uygulama alanına sahip olması onu çok farklı dinamikler ile dönüşen bir yapıya dahil etmektedir.

Mimarlık eğitimi akademik sistemlerin oluşmasından önce ele alınan usta-çırak yöntemli eğitim modelinden günümüzde üniversiteler çerçevesinde ele alınan tanımlamalara ulaşmıştır. Farklı dönemlerde ele alınan pedagojik yaklaşımlar değişkenlik göstermiş ve zamanla yaşanan değişim dönemlerine paralel şekilde kendisini güncellemiştir. Gerek disiplinin kendi içerisinde ihtiyaç duyduğu yenilenmeler gerekse de mimarlık disiplini dışarısında etkileşim içerisinde olduğu diğer alanlarda yaşananlar sonrasında talep edilen adapte olma ya da güncellenme ihtiyaçları hem mimarlık pratiği hem de teoriyi kapsamasından ötürü mimarlık eğitimi için kaçınılmaz hale gelmiştir.

Bugün mimarlık okulları sahip oldukları yapılanmalar, müfredatlar, uygulama biçimleri ya da dahil oldukları ve kurdukları ağlar ile çeşitlilik göstermektedir. Ortak olarak beslendikleri geleneksel akademik temellerden, içerisinde bulundukları şartlara adapte olarak farklılaşmaktadır. Eğitim veren kurumların bulundukları iç ve dış dinamikler sonucunda belirli taleplerin karşılanması adına çalışmalar yapmaları da kaçınılmaz olmaktadır. Tarihsel sürece bakıldığında geleneksel eğitim modellerinde, içerisinde bulunduğu dönemin şartlarına uygun düzenlemeler ele alınmış; gerek akademi içerisinden gerekse de akademik sınırların dışarısından yalnızca mimar ya da tasarımcı kimliğine sahip olan katılımlarla kalmayıp çok çeşitli kişilerin de dahil olduğu girişimler uygulanmıştır.

Formel eğitim, bugün kurumlar bazında enformelleşme çalışmalarına dahil olan uygulamalar yürütmektedir. Eğitime enformel yaklaşımların eklenmesi ile birlikte ele alınan yaklaşımlar ölçekleri, esneklikleri gibi özellikleri ile öğrencilerin, kurumların ve genel olarak toplumun ihtiyaçlarına hızlı bir şekilde uyum sağlamaya izin verebilmektedir. Bu enformel deney alanlarının artması, öğrencilerin sadece okullar içerisinde değil farklı ortamlarda da üretme biçimlerini çoğaltmalarını ve çeşitlendirmelerini teşvik etmektedir. Tez içerisinde formel eğitim kurumlarından bağımsız ya da yarı bağımlı olarak ele alınan enstitü örnekleri kapsamında mimarlık eğitimin formel-enformel birlikteliği içerisinde konumlandığı alanlar incelenmektedir. 

Formel eğitim dışında yer alan bu ortamlar sundukları farklı tasarım yaklaşımları, yapma biçimleri, ilişki ağları, fiziksel mekanları gibi çok çeşitli dinamikleri ile içerisinde yer alan aktörlere farklı vizyonlar sunabilme potansiyelleri barındırması bakımından formel eğitim için örnek alınabilecek yapılar kurmaktadır. Bu enformel yaklaşımlar ile mimarlık eğitimi formel sistemler adına umut vadeden örneklere sahip olmaktadır.

Abstract:
Architectural knowledge does not contain a set of knowledge that can be defined within the framework of concrete and demonstrable rules. It has to adapt to the changing world conditions due to the fact that it cannot take scientific accuracy as its basis. The discipline of architecture does not find an application area for itself only in theory. It also includes a field of practice that allows for the creation of concrete realities. For this reason, changes in every field of the discipline necessitate the questioning of architectural knowledge. The need for change in architectural knowledge also makes it inevitable to include architectural education in discussions and to take steps to make necessary changes.
With the learnt knowledge having the opportunity to be embodied, the architect can shape a structural and urban reality with his practice, intelligence and research in order to direct the shape of the built environment. As the reality being studied is affected by the changing conditions of the world we live in, architects are becoming more aware of the complex factors that affect the built environment, from the global to the local. In order to keep up with the rapid transformation experienced in this context, architects should constantly participate in the practice of self-development and position themselves open to learning. The education of architects, on the other hand, should both work with parallel knowledge sets that follow these developments and help them to produce new strategies.
Architectural education has evolved from the master-apprentice education model, which was considered before the formation of academic systems, to the definitions considered within the framework of universities today. The pedagogical approaches discussed in different periods have varied and updated themselves in parallel with the periods of change experienced over time. Today, architectural schools are diverse with their structures, curricula, practices or networks they are involved in and establish. They differ from the traditional academic foundations that they share in common, by adapting to the conditions they are in. As a result of the internal and external dynamics of educational institutions, it is inevitable that they work to meet certain demands. In this sense, institutions that undertake architectural education need to make their formal structures and practices open to different experiences. The informalization of education in a way that responds to different demands causes formations that include the discipline of architecture and the education of the architect, apart from academic education. Differentiating approaches in terms of thought and practice examples, formation stages and systematics, which emerged as a result of the requirements of the architectural environment and question the structure of architectural education, create informal experiment areas alternative to formal education within the discipline of architecture.
While formal education offers significant advantages in preparing large numbers of students to meet professional standards, these advantages can limit experimental initiatives and innovations. It can also limit the way students and faculty interact with people outside the institution's walls. Incorporating informal approaches into education can help reduce these limitations. With their scale and flexibility, they can allow to adapt quickly to the needs of students, institutions and society in general. 
Alternatives for educational pursuits not only receive answers from in-house individuals or organizations, but also have suggestions from different participants who cross paths with the discipline of architecture. In this sense, as the core of the this study, the examples of institutes, whether they are dependent on universities or not, create alternatives with the informal approaches they have and apply to formal systems with their studies. They can carry the relations that should remain within certain limits to different dimensions, and they are able to carry both the theory and the application of a discipline that is not only in education but also in the field of practice. It is highly preferred by the participants due to the fact that they offer environments where they can bring their applications together, and they are turned into important institutions that can create an alternative to formal systems in terms of education.
The institute models created as an alternative to formal systems can show us the success of experimental methods for architectural education when their studies are examined. For this reason, it stands before us as pioneering examples of making some promises about the future of architectural education. Education should not only take place in structures that meet professional qualifications, it should build new realities in the questioning stages of the profession and discipline, support undeveloped ideas, try and defend that failure is also valuable. In this context, the institutes can create alternatives to formal systems with the approaches they deal with, and most importantly, they can offer organizations, relationships and approaches that can be taken as examples for education discussions. When we look at the past examples, the inclusion of informal searches into formal structures can set a precedent for today. For this reason, with the informal approaches they adopt, these examples of institutions can offer different visions to actors and formal education systems related to different dynamics such as with their different design approaches, ways of doing, relationship networks and their physical spaces.