Kripto para olgusu ve vergilendirme sorunları
Cryptocurrency phenomenon and taxation affairs
Yazar: MEHMET YUŞA KÖSE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KÖSTEKÇİ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bilgisayar çağı olarak nitelendirilen 1980 sonrası dönemde yaşam standartları hızla gelişim göstermiştir. Yaşanan teknolojik yenilikler, her alanda olduğu gibi ekonomi ve parasal alanlarda da yeni gelişmeleri beraberinde getirmiştir. İlk olarak takas yöntemi ile yapılan mübadeleler, zamanla dijital ortamlarda hızlı ve güvenilir şekilde gerçekleştirilmeye başlanmıştır. Günümüzde yaşanan ileri teknolojik gelişmeler ve 2008 yılında Satoshi Nakamoto lakaplı kullanıcı tarafından yayınlanan makale ile blokzincir tabanlı kripto paralar gündemi meşgul etmeye başlamıştır. Şifreleme yöntemi ile blokzincir ağında kullanılan, hızlı ve güvenilir transfer olanağı sağlayan, aynı zamanda bir değer saklama, değişim, yatırım ve ödeme aracı olarak kullanılan kripto paralar, belirtilen özellikleri nedeniyle kullanıcıların ilgisini çekmiştir. Bununla birlikte piyasada yüksek işlem hacmi bulunan kripto paralar, vergi otoritelerinin de dikkatini çekmiştir. Ancak kripto paraların vergilendirilebilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin yetersizliği ile kripto paraların tanımlanmasında yaşanılan zorluklar, vergilendirme sorunlarının başında gelmektedir. Ülkelerin kripto paraların vergilendirilmesine yönelik mevcut vergi mevzuatları çerçevesinde bir yaklaşım sergilemeleri, kripto paraların optimum düzeyde vergilendirilememesine ve bu minvalde bazı vergi sorunlarının ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Bu anlamda ülkelerin mevcut vergi mevzuatlarının yetersizlikleri ve ulusal ile uluslararası kuruluşların yaklaşımları, vergilendirme konusunda farklı değerlendirmelere neden olmaktadır. Dolayısıyla devletler açısından potansiyel bir vergi geliri kaynağı olarak görülen kripto paraların vergilendirilmesi durumunda oluşabilecek sorunların, vergi kayıplarının ve yapısı nedeniyle yaratığı tehditlerin yasal düzenlemeler sonrasında telafi edilebilmesi mümkündür. Bu çalışmada kripto para olgusu açıklanarak öncelikle kripto paraların çalışma mantığı, ödeme araçları ile bağlantısı ve sağlamış olduğu avantaj ve dezavantajlar ele alınmıştır. Devamında ise ülkelerin ve kurumların kripto paralara yönelik yaklaşımlarına ve Türkiye'deki vergi mevzuatları açısından değerlendirmelere yer verilerek kripto paraların vergilendirilmesi sürecinde yaşanılan zorluklar ve vergilendirilmesi halinde oluşabilecek sorunlar teorik olarak incelenmiştir.

Abstract:
In the post-1980 period, which is described as the computer age, living standards have developed rapidly. Technological innovations have brought new developments in the economy and monetary fields as well as in all areas. Exchanges, which were first made with the barter method, started to be carried out quickly and reliably in digital environments over time. With the advanced technological developments experienced today and the article published by the user named Satoshi Nakamoto in 2008, blockchain-based cryptocurrencies have started to occupy the agenda. Cryptocurrencies, which are used in the blockchain network with the encryption method, provide fast and reliable transfer, and are also used as a value storage, exchange, investment and payment tool, have attracted the attention of users due to their stated features. However, cryptocurrencies with high transaction volume in the market have also attracted the attention of tax authorities. However, the inadequacy of legal regulations required for taxation of cryptocurrencies and the difficulties experienced in defining cryptocurrencies are among the taxation problems. Countries' approach to taxation of cryptocurrencies within the framework of current tax legislation leads to the inability to tax cryptocurrencies at an optimum level, and in this context, some tax problems arise. In this sense, the inadequacies of the current tax legislation of the countries and the approaches of national and international organizations cause different evaluations on taxation. Therefore, it is possible to compensate for the problems that may occur in the case of taxation of cryptocurrencies, which are seen as a potential source of tax revenue for states, tax losses and threats created due to its structure, after legal regulations. In this study, the phenomenon of crypto money is explained and first of all, the working logic of crypto money, its connection with payment instruments and the advantages and disadvantages it provides are discussed. Afterwards, the approaches of countries and institutions towards cryptocurrencies and the evaluations in terms of tax legislation in Turkey, and the difficulties experienced in the taxation process of cryptocurrencies and the problems that may arise in case of taxation are examined theoretically.