Bazı Achillea L. türleri üzerinde farmasötik botanik araştırmalar
Botanical studies on some Achillea L. species
Yazar: OSMAN TUNCAY AĞAR
Danışman: DOÇ. DR. FATMA PINAR ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Achillea = Achillea ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Asteraceae = Asteraceae ; Bitki özütü = Plant extract ; Fenolik asit = Phenolic acid ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Fenoller = Phenols ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Ülkemizde doğal olarak yetişen A. wilhelmsii C.Koch. subsp. wilhelmsii, A. lycaonica Boiss. & Heldr., A. setacea Waldst. & Kit., A. kotschyi Boiss. subsp. kotschyi, A. coarctata Poir., A. biebersteinii Afan. türlerinin anatomik özellikleri ayrıntılı olarak belirlenmiş, toplam fenolik madde miktarları ile içerdikleri fenolik asitlerin miktarları tespit edilmiş, antioksidan ve sitotoksik aktiviteleri araştırılmıştır. Bu amaçla çalışılan taksonlar çiçeklenme zamanlarında toplanmış, herbaryum numuneleri ve anatomik çalışmalar için %70'lik alkol materyalleri hazırlanmıştır. Bitkilerden alınan enine kesitler ile toz edilmiş numuneler, mikroskopta Kloralhidrat ve Sartur reaktifi ile incelenmiş, tespit edilen anatomik özellikler çizimler ve orijinal fotoğraflarla açıklanmıştır. Sonuçlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Miktar tayini ve biyolojik aktivite çalışmaları için bitkilerden metanol ekstreleri hazırlanmıştır. Ekstrelerin toplam fenolik madde miktarları Folin-Ciocaltaeu yöntemi ile değerlendirilmiş, en yüksek toplam fenolik madde miktarı A. kotschyi subsp. kotschyi ekstresinde tespit edilmiştir. Fenolik asitlerin miktar tayinleri YBSK ile yapılmış ve ekstrelerin vanilik ve kafeik asitçe zengin olduğu görülmüştür. Ekstrelerin antioksidan potansiyeli ß-karoten-linoleik asit sisteminde, serbest radikal süpürücü etkileri ise DPPH radikal süpürücü etkinin ölçülmesiyle değerlendirilmiştir. En kuvvetli antioksidan aktiviteyi A. lycaonica ekstresi, en kuvvetli radikal süpürücü etkiyi A. kotschyi subsp. kotschyi ekstresi göstermiştir. Ekstrelerin MCF7 hücreleri üzerindeki sitotoksik etkileri MTT yöntemi kullanılarak incelenmiş ve en etkili sitotoksik aktivite A. kotschyi subsp. kotschyi ekstresinde gözlenmiştir.

Abstract:
Anatomical properties of A. wilhelmsii C.Koch. subsp. wilhelmsii, A. lycaonica Boiss. & Heldr., A. setacea Waldst. & Kit., A. kotschyi Boiss. subsp. kotschyi, A. coarctata Poir., A. biebersteinii Afan., which are growing in our country, were described in details. In addition to anatomical studies quantitative analysis of total phenolic constituents and phenolic acids were carried out as well as antioxidant and cytotoxic activities of the plants were examined. Plants were collected during flowering period, herbarium materials were prepared and specimens were also kept in 70% alcohol for anatomical studies. Transverse sections and powdered plant material were examined with chloraldhydrate and Sartur reagents under a light microscope, characteristics which were detected during anatomical studies were described with drawings and original photographs. Results were comperatively evaluated. Methanol extracts of the plants were prepared for quantitative analysis and biological activity studies. The total phenolic contents of the extracts were determined by using the Folin-Ciocalteu assay and the total phenolic content was highest in A. kotschyi subsp. kotschyi extract. Quantitative analysis of phenolic acids in the extracts were done by HPLC and the most abundant phenolic acids were found to be vanillic and caffeic acids. Extracts were also tested for antioxidant and radical scavenging activity by ß-carotene-linoleic acid model and by DPPH model. A. lycaonica extract was exhibited highest antioxidant activity while A. kotschyi subsp. kotschyi showed highest radical scavenging activity. Plant extracts were also screened for their cytotoxic activity against MCF-7 cells by MTT assay. According to our results the most active plant was A. kotschyi subsp. kotschyi.