Bahaeddin Ögel'in kitap ve makalelerindeki eski Türkçe sözcükler hakkında değerlendirmeler
On assesment old Turkic words in Bahaeddin Ögel's books and articles
Yazar: MUSTAFA SELÇUK DİLSİZ
Danışman: PROF. DR. ERHAN AYDIN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Sözcükbilim = Logology ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Ögel, Bahaeddin = Ögel, Bahaeddin

Özet:
Bahaeddin Ögel, ülkemizde yetişen en önemli kültür tarihçilerinden biridir. Yaşamını Türk kültürünü araştırmaya adamış olan Bahaeddin Ögel'in 100'ün üzerinde makale ve bildirisi, 10'un üzerinde kitabı vardır. Bu çalışmada Ögel'in Eski Türkçe dönemini içeren makale ve kitapları üzerinde durulmuştur. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır: Giriş ve Bahaeddin Ögel'in eserleri. Çalışmanın giriş bölümünde Eski Türkçe döneminin sınırları hakkında ileri sürülen görüşlere yer verilmiş, Bahaeddin Ögel'in Türk dili ile ilgili görüşlerinden bahsedilmiş, hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümden sonra Ögel'in Eski Türkçe dönemini ilgilendiren makaleleri ve kitapları sırasıyla ele alınmıştır. Bu eserlerde önce Ögel'in sözcükler hakkında ileri sürdüğü görüşlere yer verilmiş, daha sonra sözlük ve metinlerden yapılan taramalar sonucu sözcüğün kullanım alanları tespit edilmiştir. Sözcükler, Köktürk, Uygur ve Karahanlı dönemi metinlerden toplanmış olmakla birlikte yer yer diğer dönem eserlerinden de örnekler sunulmuştur. Toplam 824 sözcük ve ifade değerlendirilmiştir.
Bizim bu çalışmadaki temel amacımız Bahaeddin Ögel'in Eski Türkçe sözcükler ile ilgili görüşlerine yer vermek, bir kültür tarihçisinin dile olan bakışını tespit etmek ve Ögel'den günümüze kadar gelişen Türkoloji ile birlikte Türk kültürü için önemli olan sözcükleri yeniden ele alıp Eski Türkçenin farklı dönem metinlerinden örnekler sunmak ve Türk kültürüne katkı sağlamaktadır.

Abstract:
Bahaeddin Ögel is one of the most important cultural historians who grew up in our country. Bahaeddin Ögel, who has devoted his life to researching Turkish culture, has over 100 articles and papers and over 10 books. In this study, the articles and books of Ögel containing the Old Turkish period are focused on. The work consists of two main parts: The Introduction and the works of Bahaeddin Ögel. In the introduction section of the study, the opinions put forward about the boundaries of the Old Turkish period are given, the opinions of Bahaeddin Ögel about the Turkish language are mentioned, and information about his life and works are given. After this chapter, Ögel's articles and books related to the Old Turkish period are discussed respectively. In these works, first the opinions put forward by Ögel about words were included, and then the usage areas of the word were determined as a result of scans made of dictionaries and texts. The words were collected from the texts of the Köktürk, Uyghur and Karakhanid periods, but examples of other period works were also presented in places. A total of 824 words and expressions were evaluated.
Our main purpose in this study is to include Bahaeddin Ögel's views on Old Turkish words, to determine the view of a cultural historian on language, and to reconsider the words that are important for Turkish culture together with the Turkology that has developed from Ögel to the present. to extract words from different periods of current and Old Turkish. to present examples and contribute to Turkish culture.