İlkokul çağındaki öğrenciler için atlas tasarımı: Kuzey Makedonya örneği
Atlas design for primary school students: The example of North Macedonia
Yazar: EDMOND JONUZI
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ZAHİT SELVİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Arazilerin coğrafi gerçekliklerinin yorumlanması ve görselleştirilmesi ağırlıklı olarak haritaların
kullanımıyla kolaylaştırılmaktadır. Bir yorumlama ve görselleştirme aracı olarak haritalar, etkili iletişim
araçları olarak çok önemli bir rol oynamaktadır. Haritaların sık kullanımı, özellikle okullar başta olmak
üzere çocukların eğitim bağlamında gözlemlenmektedir. Haritaların sunduğu görsel temsil, çocukların veya
öğrencilerin çevrelerine ve mekânsal farkındalıklarına ilişkin bilgi edinmelerini ve beceriler geliştirmelerini
sağlar. Bununla birlikte, özellikle profesyonel bir bakış açısıyla, çocuklar için haritalar derlerken ve
tasarlarken dikkatli ve özenli davranmak zorunludur. Bu tür haritaların üretimi ve tasarımı, bilişsel gelişim
de dahil olmak üzere çocukları etkileyen çeşitli faktörlere dikkat edilmesini ve bunların göz önünde
bulundurulmasını gerektirir. Bu tez, Kuzey Makedonya'yı bir vaka çalışması olarak kullanarak, ilkokul
öğrencileri için özel olarak tasarlanmış bir atlasın tasarımına ve geliştirilmesine odaklanmaktadır. Bu
atlas'ın genel amacı, 7 ila 10 yaş arası öğrencilere Kuzey Makedonya'nın coğrafyası, tarihi, kültürü,
ekonomisi, turizmi ve toplumunun çeşitli yönlerini tanıtan etkileşimli ve ilgi çekici bir eğitim aracı
sağlamaktır. Atlas, siyasi, idari, bölgesel, fiziksel, turizm ve ekonomik, tarımsal, çiftçilik ve iklim
konularını kapsayan çok çeşitli tematik haritaları kapsamaktadır. Ayrıca, genç öğrenciler için
erişilebilirliği, netliği ve ilgiyi artırmak amacıyla işaretler, tablolar ve çıkartmalar gibi çeşitli grafik
bileşenleri ve illüstrasyonları da içermektedir. Bu atlasın oluşturulması ve geliştirilmesi için kapsamlı bir
literatür taraması yapılmış, sosyal bilimler kitapları ve daha önce yayınlanmış atlaslar da dahil olmak üzere
mevcut eğitim materyalleri değerlendirilmiş ve incelenmiştir. Atlas, etkinliğini değerlendirmek amacıyla
Kuzey Makedonya'daki dört ilkokulda test edilmiştir. Değerlendirme süreci, atlas için özel olarak
tasarlanmış işaretlerin kullanıldığı bir başlangıç testini kapsamaktadır. Ardından, aynı dört okulda yapılan
bir ön test ve bir son test, kontrol grubu olarak bilinen atlas sunumuna katılmayan öğrencilerin önceki genel
bilgilerini değerlendirmiştir. Deney grubu olarak bilinen, atlas sunumuna ve atlasla etkileşimli
uygulamalara katılan öğrencilerle yapılan bir ön test ve son test de değerlendirilmiştir. Bu amaçla t-testleri
de kullanılmıştır. Ayrıca, aynı okullardaki ilkokul öğretmenlerine atlas ön ve son bir anket uygulanmıştır.
Test ve anketten elde edilen sonuçlar kapsamlı bir şekilde incelenmiş, işlenmiş, değerlendirilmiş ve temsili
tablolar ve ayrıca yanıt yüzdelerini gösteren grafikler kullanılarak teze dahil edilmiştir. Analiz sonuçları,
atlas'ın genç öğrenciler için bir eğitim aracı olarak etkinliğinin ve katılım değerinin altını çizen genel olarak
olumlu bir yanıta işaret etmektedir. Sonuçlar, atlas'ın kullanımının öğrencilerin öğrenme kabiliyetlerinde
ortalama %31,45 oranında bir artışa yol açtığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Atlas, Çocuk Atlası, Çocuk Haritası, Harita Okuma, Harita Tasarımı, Harita Kullanımı, Kartografik Tasarım, Kartografya Eğitimi

Abstract:
The interpretation and visualization of geographical realities of terrains are predominantly
facilitated through the utilization of maps. Maps, as a means of interpretation and visualization, play a
crucial role as tools for effective communication. Their frequent usage is particularly observed within the
educational context of children, primarily in schools. The visual representation offered by maps allows
children or pupils to acquire knowledge and develop skills pertaining to their surrounding environment and
spatial awareness. However, it is imperative to exercise caution and diligence when compiling, and
designing maps for children, especially from a professional standpoint. The production and design of such
maps necessitate meticulous attention and consideration of various factors that impact children, including
cognitive development. This thesis focuses on the design and development of an atlas specifically tailored
for primary school pupils, employing North Macedonia as a case study. The overarching objective of this
atlas is to provide an interactive and engaging educational tool for pupils aged 7 to 10, introducing them to
diverse facets of North Macedonia's geography, history, culture, economy, tourism, and society. The atlas
encompasses a wide array of thematic maps, encompassing political, administrative, regional, physical,
tourism and economic, agricultural, farming, and climate aspects. Additionally, it incorporates various
graphic elements and illustrations such as symbols, tables and also stickers to enhance accessibility, clarity,
and interest for young learners. The creation and development of this atlas involve an extensive literature
review, an evaluation and examination of existing educational materials including social science books and
previously published atlases. To assess its effectiveness, the atlas was tested in four primary schools within
North Macedonia. The evaluation process encompassed an initial test utilizing symbols designed
specifically for the atlas. Following, a pre- test and a post- test in the same four schools evaluated prior
general knowledge of pupils that did not participate in the atlas presentation known as control group. A pretest and a post- test with pupils that did participate in the atlas presentation and interactive applications with
the atlas, knwon as experiment group was also evaluated. The t-tests were also utilized for this purpose.
Furthermore, a pre-atlas and post-atlas survey questionnaire was administered to primary school teachers
in the same schools. The results obtained from the testing and survey were thoroughly examined, processed,
evaluated, and incorporated into the thesis using representative tables and also charts that present response
percentages. The outcomes of the analysis indicate a generally positive response, underscoring the
effectiveness and engagement value of the atlas as an educational tool for young learners. The results reveal
that the utilization of the atlas resulted in an average increase of pupils' learning capabilities ranging
averaging approximately 31.45%.

Keywords: Atlas, Children's Atlas, Children's Map, Map Reading, Map Design, Map Use, Cartographic Design, Cartography Education