Sürekli ve kısa gün aydınlatma programlarının etlik piliçlerde gelişme ve davranış özelliklerine etkileri
Effects of continuous and short day lighting programs on growth and behavioural traits of broilers
Yazar: ALPER BAYRAM
Danışman: PROF.DR. SEZEN ÖZKAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tezde, etlik piliç üretiminde sürekli aydınlatma yerine tüm üretim döneminde (0-6hafta) veya sadece erken dönemde (0-3 hafta) piliçlere kısa gün uzunluğu sağlayanaydınlatma programlarının gelişme özellikleri ve davranışlar üzerine etkileri araştırılmıştır.Araştırmada, Cobb ticari etlik piliç genotipinden erkek civcivler kullanılmıştır.Civcivler çevre kontrollü deneme kümesinin eşit özellikte iki odasına aydınlatma grububaşına 4 tekerrür (bölme) olacak şekilde rasgele dağıtılmıştır. Odalardan birinde 2. gündensonra kısa gün aydınlatma programı (günde 16 saat aydınlık 8 saat karanlık (16A-8K))diğerinde 24 saat sürekli aydınlatma (24A) uygulanmıştır. Aydınlatma grupları; Grup-1: 0-6.haftaları arası 16A-8K, Grup-2: 0-3. haftaları arası 16A-8K, 3. hafta kontrol grubunun yanınataşınarak 3-6. haftalar arası 24A, Kontrol (K): 0-6 hafta 24A şeklindedir. Canlı ağırlıklar(CA) çıkış, 3. ve 6. haftalarda bireysel olarak izlenmiştir. CA artışları, 0-3, 3-6 ve 0-6 haftaiçin hesaplanmış, yem tüketimi ve yemden yararlanma oranları (YYO) grup düzeyinde(bölme) düzeyinde saptanmıştır. Üçüncü ve 6. haftada örnek alınan piliçler öldürülerek kalp,karaciğer, sindirim organları ile bağışıklılık sistemi organlarının (timüs, bursa fabricus vedalak) gelişim düzeyi saptanmıştır. Etlik piliçlerin korku ve sosyallik düzeylerinin ölçümündeise Tonik immobilite (Tİ) ve yürüme yolu (Runway test) testleri kullanılmıştır. Üç, 4 ve 6.hafta içinde davranış (yeme, su içme, yürüme-ayakta durma, oturma, uyuma, gagalama (yemdışı objeleri gagalama ve agresif gagalama) ve konfor davranışları (kanat çırpma ve germe,tüy düzeltme, kum banyosu) gözlemleri gerçekleştirilmiştir.Normal dağılış gösteren sürekli verilere varyans analizi, normal dağılış göstermeyenlerenonparametrik bir yöntem, kesikli verilere ise ki-kare analizi uygulanmıştır. Davranışlarınanalizinde lojistik regresyon yöntemi kullanılmış, aydınlatma programlarınınkarşılaştırılmasında odds oranlarından (olasılıklar oranı) yararlanılmıştır.Kısa gün aydınlatma (16A-8K) uygulaması 3. hafta CA ve 0-3 hafta arası CA artışınıönemli düzeyde geriletmiştir (Pâ¤0.05). Yem tüketimi ve YYO değerlerini etkilememiştir.Altıncı hafta sonunda, aydınlatma grupları arasında CA, CA artışı, yem tüketimi ve YYObakımından farklılık saptanmamıştır. Kısa gün programında büyütülen piliçlerde 3. haftaKontrol grubuna göre daha düşük dalak oranı, 6. haftada ise daha yüksek taşlık oranı eldeedilmiştir (Pâ¤0.05).Aydınlatma grupları 34-35. günlerde Tİ süresi bakımından farklılık göstermiş, endüşük Tİ süresi Grup-1' de saptanmıştır (Pâ¤0.05). Yürüme yolu (Runway) testinde testinbaşında başlangıç kutusundan çıkarak teste katılma oranı, Grup-1 ve grup-2'de K grubunagöre önemli düzeyde daha yüksek olmuştur (Pâ¤0.05).Denemenin 3. haftasında 16A-8K aydınlatma programındaki etlik piliçlerin gözlemlerinyapıldığı dönemlerde sürekli aydınlatmaya (K) göre yeme, içme, yürüme-ayakta durma vegagalama davranışlarını daha yüksek oranda sergiledikleri, buna karşın dinlenme (oturma veuyuma) davranışlarının azaldığı saptanmıştır. Kum banyosu ve kanat germe dışındaki konfordavranışları da artma eğilimi göstermiştir. Dördüncü ve 6. haftalarda yem tüketimi davranışıaydınlatma gruplarında benzer oranlarda gözlenmiştir. Genel olarak gözlem süreleri içindekanat çırpma, kanat germe, gagalama ve tüy düzeltme davranışlarının gözlenme olasılığı 16A-8K aydınlatma programında Kontrol grubundan daha yüksek olmuştur.Sonuç olarak, sunulan tez çalışmasında sabit (0-6 hafta) kısa gün aydınlatma (16A-8K)programının (Grup-1) sürekli aydınlatmaya göre (24A) etlik piliç performansını (CA, CAartışı, yem tüketimi ve YYO vb.) olumsuz etkilemediği; davranışların örneklendiği gözlemsürelerinde etlik piliçlerin yeme, içme, hareket, dinlenme (oturma ve uyku), yem dışıgagalama gibi davranışlarını senkronize ettiği; doğal davranışlar içinde yer alan konfordavranışlarını (kanat-bacak germe, kanat çırpma, tüy düzeltme ve kum banyosu) daha fazlagösterme şansı verdiği ortaya konulmuştur. Tİ süresi ve Tİ başına düşen deneme sayıları 5.hafta içinde korkaklık düzeyinin 16A-8K uygulanan Grup-1'de kontrol grubuna göreazaldığını göstermiştir. Yürüme yolu testi sonuçlarına göre sosyal gruplaşma eğilimindekiartış ile ifade edilen sosyalliğin de Grup-1' de K grubundan daha yüksek olduğu sonucunavarılmıştır.Anahtar sözcükler: Aydınlatma, etlik piliç, davranış, tonik immobilite, yürüme yolu testi.

Abstract:
In this study, effects of short day lighting either overall production period (0-6 weeks)or early period of growth (0-3 weeks) on the performance and behavioral traits of broilerswere examined.Cobb male broiler chicks were used in the experiment. Chicks were randomlydistributed into two identical rooms in the environmentally controlled poultry house, with 4replicates (pens) per lighting program. A short day lighting schedule of 16 h light and 8 h dark(16L-8D) from 2 d onward was used in one room where continuous lighting 24 h was appliedin the Control room during the experimental period. Lighting treatments as follow; Group-1:16L-8D from 0 to 6 wk, Group-2: 16L-8D, from 0 to 3 wk thereafter four pens were moved toControl room and returned to 24 h light till 6 wk, Control: 24h continuous light from 0 to 6wk. Body weights (BW) were measured individually at hatch, 3 wk and 6 wk of ages. BWgain was calculated for the periods of 0-3 wk, 3-6 wk and 0-6 wk. Feed consumption (FC)and feed conversion ratio (FCR) were estimated for the entire periods at pen basis. At 3 and 6weeks of age, sampled chicks from each pen were killed in order to determine organ growth(heart, liver, intestinal system and immune system (thymus, bursa fabricus and spleen)). Tomeasure of fear and sociality, tonic immobility (TI) and runway tests were performed in theexperiment respectively. Behaviors (feeding, drinking, walking-standing, sitting, sleeping,pecking (inedible objects and aggressive pecking) and comfort (vertical wing-shakes, wingstretching, preening, and dustbathing)) were observed at 3, 4 and 6 weeks of ages.One way ANOVA was performed for continuous data that show normal distribution.However, a nonparametric method for non normal data and chi-square analyze for discretedata were used in the study. Logistic regression procedure was applied to behavioralobservations. Lighting programs were separated using contrast statement and calculated oddsratios.Short day lighting schedule significantly reduced body weight and gain at 3 wk(P<0.05). However, at the end of the 6 wk, there were not any differences in BW, BW gain,FC and FCR among lighting groups. Short day lighting schedule reduced relative spleen massonly at 3 wk and resulted in the highest gizzard mass at 6 wk (P<0.05).Lighting groups significantly differed in tonic immobility durations and Group-1 hadlowest duration of TI at 34-35 days of ages (P<0.05). In runway test, the number of birdsemerging from start box and birds included in the measurements significantly differed amonglighting treatments being higher in Group-1 and Group-2 than Control.At 3 wk, number of chicks performing feeding, drinking, walking-standing, andpecking behaviors, during the observation periods, increased under the short day lighting.However, resting behaviors (sitting and sleeping) decreased during the observation periodsunder short day lighting. Comfort behaviors except with stretching and dust bathing under16L-8D lighting program was higher than C lighting at 3 wk.Frequencies of feeding behavior were similar in all groups in the observations at 4 and6 wk. However, vertical wing-shakes, stretching, pecking, and preening increased, and sittingand sleeping decreased in short day length (Group-1) in comparison to Control.As a result of the study, constant short day lighting during the production period (0-6wk) did not have a negative effect on performance (BW, BW gain, FC, FCR). Furthermore,16L-8D schedule increased activity and comfort behaviors (vertical wing-shakes, preening,and stretching) decreased resting behaviors during the observation periods and synchronizedbehaviors. Both TI durations and number of inductions for TI showed that 16L-8D schedulereduced fear at the age of 5 wk in Group-1. Runway test results indicated that sociality ofbroilers as reflected by tendency of forming social group increased in short day programs ascompared to Control.Key words: Lighting, broiler, behavior, tonic immobility, runway test.