Juvenil idiyopatik artritli hastalarda biyolojik ajan kullanımı ve çocukluk çağı sağlık değerlendirme anket (CHAQ) skoruna etkisi
Use of biological agents in patients with juvenil idiopatic arthritis and effect on childhood health assessment questionnarie score
Yazar: TUĞBA ERAT
Danışman: PROF. DR. KIYMET İKBAL KARADAVUT
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Juvenil idiyopatik artritli hastalarda; tanı gecikmesi, biyolojik ajan kullanımı, biyolojik ajanın başlanma zamanı ve eşlik eden FMF hastalığının çocukluk çağı sağlık değerlendirme anketi ile ilişkisini araştırmaktır.

Materyal ve metod: Çalışmaya yaş ortalaması 13.67 ± 4.61 yıl olan 20 JİA tanılı hasta ( 13 kız, 7 erkek ) ve yaş ortalaması 13.25 ± 43.52 yıl olan ve herhangi bir bağ doku, nörolojik, kas hastalığı olmayan 20 çocuk ( 13 kız, 7 erkek ) kontrol grubu olarak alınmıştır. Bu hasta ve kontrol grubuna sakatlık ve rahatsızlık endeksinden oluşan CHAQ anketi uygulandı. Sakatlık endeksinde her soru için 4 olası puan vardır; 0 puan: hiç zorlanmadan, 1 puan: biraz zorlanarak, 2 puan: çok zorlanarak, 3 puan: yapamıyor ayrıca hastanın yaşından kaynaklanan işlev yerine getirememe durumu halinde her soru için uygulanamaz yanıtı mevcuttur. Tüm sorulara verilen işlev puanları kaydedilmiş, en yüksek puan kendi alt bölümünün temsili puanı olarak alınmıştır. Hesaplanan temsili puanlar toplanarak kaç alt bölüm cevaplandıysa ortalaması alınarak temsili sakatlık endeksi puanı bulunmuştur. Rahatsızlık endeksi ise ağrının 10 cm' lik görsel bir skala olan VAS ( Vizüel Analog Skala) ile değerlendirilmiştir. Sonuçta CHAQ skoru, sakatlık ve rahatsızlık endeksinin toplanarak ikiye bölünmesiyle elde edilmiştir.

Bulgular: Biyolojik ajan kullanan 20 juvenil idiyopatik artritli hastanın CHAQ skorları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur  ( p<0,05 ).
Biyolojik ajan kullanımı sonrası relaps görülen hastaların risk faktörlerine bakıldığında istatistiksel olarak sadece cinsiyet ( p<0,05 ) anlamlı bulunmuştur. Erkeklerin relaps olma oranı % 71,4 iken, bu oran kızlarda 28,6' dır. 
ROC eğrisi yöntemi ile yapılan testler sonucunda tanı gecikmesi için kesme değeri 10,5 ay olarak belirlenmiştir. 10,5 aydan önce tanı alan hastalarda biyolojik ajan ile tedavi sonrasında relaps görülmemiştir. Biyolojik ajan kullanım süresi için kesme değeri 10 ay olarak belirlenmiş, yine biyolojik ajan kullanımı 10 aydan kısa olan hastalarda relaps görülmemiştir. Çalışmamızda relaps olan 7 hasta, 10 aydan uzun süredir biyolojik ajan kullanmaktaydı.  
CHAQ skorlarının JİA' ya eşlik eden FMF hastalığı ve tanı gecikmesi olan hasta grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). FMF olan grubun CHAQ değerleri FMF olmayan gruba göre daha yüksektir. Yine tanı gecikmesi 10,5 aydan kısa olan hastaların CHAQ skorları tanı gecikmesi 10,5 aydan uzun olan hastalara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur.
 JİA tanısından sonra biyolojik ajan başlanması için geçen süre ile VAS (r=0,325;p<0,05) ve CHAQ (r=0,617;p<0,05) değerleri karşılaştırılmıştır. Tanıdan sonra biyolojik ajan başlanması için geçen süre arttıkça VAS ve CHAQ skorları da artmaktadır. 
Sonuç: Çalışmamızda JİA' lı hastalar için erken tanı, erken tedavi, gerektiğinde biyolojik ajanlara geç kalmadan başlamanın önemi vurgulanmış ve bu değişkenlerin CHAQ skoru ile ilşkisi gösterilmiştir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the relationship between the delay in diagnosis, use of biological agents, the time of initiation of the biological agent, and concomitant FMF disease with the childhood health assessment questionnaire in patients with juvenile idiopathic arthritis. Materials and methods: Twenty patients with JIA (13 girls, 7 boys) with a mean age of 13.67 ± 4.61 years and 20 children (13 girls, 7 boys) with a mean age of 13.25 ± 43.52 years without any connective tissue, neurologic or muscle disease were included in the study. ) was taken as the control group. The CHAQ questionnaire consisting of disability and discomfort index was applied to this patient and control group. There are 4 possible points for each question in the disability index; 0 points: no difficulty, 1 point: some difficulty, 2 points: very difficult, 3 points: unable, and in case of inability to function due to the age of the patient, there is an answer not applicable for each question. Function scores given to all questions were recorded, and the highest score was taken as the representative score of its own subsection. The representative disability index score was found by adding the calculated representative scores and averaging how many subsections were answered. The discomfort index was evaluated with the VAS (Visual Analog Scale), a 10 cm visual scale of pain. As a result, the CHAQ score was obtained by adding the disability and discomfort index and dividing it by two. Results: The CHAQ scores of 20 patients with juvenile idiopathic arthritis using biologic agents were found to be statistically significantly higher than the control group (p<0.05). When the risk factors of patients who relapsed after the use of biological agents were examined, only gender (p<0.05) was found to be statistically significant. While the rate of relapse for boys is 71.4%, this rate is 28.6 for girls. As a result of the tests performed with the ROC curve method, the cut-off value for the delay in diagnosis was determined as 10.5 months. No relapse was observed after treatment with biologic agents in patients diagnosed before 10.5 months. The cut-off value for the duration of biological agent use was determined as 10 months, and no relapse was observed in patients whose biological agent use was shorter than 10 months. In our study, 7 patients with relapse had been using biologic agents for more than 10 months. It was determined that CHAQ scores showed a statistically significant difference between the patient groups with FMF disease accompanying JIA and with delayed diagnosis (p<0.05). The CHAQ values of the group with FMF were higher than the group without FMF. Again, the CHAQ scores of patients with a diagnosis delay of less than 10.5 months were found to be significantly higher than those with a diagnosis delay longer than 10.5 months. The time taken to start a biological agent after the diagnosis of JIA was compared with the VAS (r=0.325; p<0.05) and CHAQ (r=0.617; p<0.05) values. VAS and CHAQ scores increase as the time taken for starting a biological agent after diagnosis increases. Conclusion: In our study, the importance of early diagnosis, early treatment, and initiation of biological agents when necessary for patients with JIA was emphasized and the relationship of these variables with the CHAQ score was shown.