Genişletilmiş sinema kavramı bağlamında değişen film üretim ve tüketim ilişkileri
Changing film production and consumption relations in the context of expanded cinema concept
Yazar: SAMET CAN KOCAGÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OZAN OTAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Genişletilmiş Sinema kavramı, 1960'larda sanat dallarındaki sismik kaymalardan ortaya çıkarak 'sinemanın bir kimliğinin' olup olmadığı sorusuna yanıt bulmak amacıyla geliştirilmiştir. Bu kavram, yeraltı sineması ve deneysel sinema sanatçıları tarafından benimsenerek sinemanın yeni boyutlarına dair deneylerin bir çıkış noktası olmuştur. Sinema filmi üreticileri sibernetik, sinestezi ve görüntünün değişim süreçlerini analiz ederek filmlerini seyircinin bilinç alanını genişletmek ve yeni izleme formlarını sinemaya kazandırmak amacıyla üretmiştir. Bu üretim sürecinde yönetmenler filmlerindeki biçimsel ve teknik öğelerin sınırlarını, yeni bir film biçiminin olup olamayacağını ve sinema filminin yalnızca iki boyutlu olarak mı seyirciye aktarılabileceği üzerinde çeşitli deneyler yaparak yeni film dili geliştirmek üzere çalışmalarda bulunmuşlardır.

Teknolojinin hızla gelişmesi ve dijitalleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte sinema endüstrisi içinde film üretim ve tüketim ilişkileri de zamanla değişmiştir. Endüstri içine dahil olan bilgisayar teknolojileri aracılığıyla filmler sanal karakterler ve sanal mekanlar üzerinden oluşturulmaya başlamış, fantastik ve aksiyon temelli filmler daha gerçekçi efektlerle seyircinin izleme deneyimine yeni olanaklar sağlamıştır. Özellikle sinema salonlarının çeşitli değişimlere gitmesi ve insan duyusuna ait yeni eklentilerle algılama boyutlarını geliştirmesi sinemanın bir sanal gerçeklik evreni yaratmasına sebebiyet vermiştir.

Bu çalışmada görüntünün değişim süreçlerinin sinema üzerindeki etkileri incelenmiş olup Genişletilmiş Sinema kavramı bağlamında günümüz ve gelecek sinema üretim ve tüketim ilişkilerinin nasıl geliştiği araştırılmıştır. Teknolojinin gelişmesi ve dijitalleşmeyle birlikte bilgisayar teknolojilerinin gelişmesi sinema içinde oyun motoru desteğiyle üretilen filmler, holografik ve volumetrik sinema, VR teknolojisiyle üretilen 360 derece filmler ve yapay zekâ destekli üretilen filmlerin yaygınlaşmasına sebebiyet vermiştir. Buna göre bu çalışmada sinemanın yeni üretim ve tüketim ilişkileri çeşitli boyutlarıyla incelenmiş olup, film örnekleri üzerinden bu yeni deneyimlerin sinema endüstrisine kattığı katılar ortaya konmuştur.

Abstract:
The concept of Expanded Cinema emerged out of the seismic shifts in the arts in the 1960s and was developed to answer the question of whether or not 'cinema has an identity'. This concept was embraced by underground and experimental filmmakers and became a starting point for experimentation with new dimensions of cinema. By analyzing cybernetics, synesthesia and the processes of image change, filmmakers have produced their films with the aim of expanding the audience's field of consciousness and introducing new forms of viewing to cinema. In this production process, directors have worked to develop a new film language by conducting various experiments on the limits of the formal and technical elements in their films, whether there can be a new film form, and whether the motion picture can be transferred to the audience only in two dimensions.

With the rapid development of technology and the spread of digitalization, the relations of film production and consumption within the film industry have also changed over time. Through the computer technologies incorporated into the industry, films have started to be created through virtual characters and virtual spaces, and fantasy and action-based films have provided new possibilities to the audience's viewing experience with more realistic effects. In particular, the various changes in movie theaters and the development of perception dimensions with new additions to the human senses have caused cinema to create a virtual reality universe.

In this study, the effects of the change processes of the image on cinema have been examined and how the current and future cinema production and consumption relations have developed in the context of the concept of Extended Cinema has been investigated. The development of technology and the development of computer technologies along with digitalization have led to the proliferation of films produced with the support of game engines, holographic and volumetric cinema, 360-degree films produced with VR technology and films produced with the support of artificial intelligence. Accordingly, in this study, the new production and consumption relations of cinema are examined in various dimensions, and the contributions of these new experiences to the cinema industry are revealed through film examples.