Abdominal cerrahi sonrası yoğun bakımda takip edilen hastalarda göz bandı ve müziğin uyku kalitesi ve deliryum üzerine etkisi
The effect of eye patch and music on sleep quality and delirium in patients followed up in i̇ntensive care after abdominal surgery
Yazar: TUĞÇE TOPAL
Danışman: DOÇ. DR. YELİZ SÜRME
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
ABDOMİNAL CERRAHİ SONRASI YOĞUN BAKIMDA TAKİP EDİLEN HASTALARDA GÖZ BANDI VE MÜZİĞİN UYKU KALİTESİ VE DELİRYUM ÜZERİNE ETKİSİ
Tuğçe TOPAL
Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Hemşirelik Anabilim Dalı
Yüksek Lisans Tezi, Haziran 2024
Danışman: Doç. Dr. Yeliz SÜRME
ÖZET
Abdominal cerrahi sonrası yoğun bakımda takip edilen hastalarda göz bandı ve müziğin uyku kalitesi ve deliryum üzerine etkisini belirlenmek amacıyla randomize kontrollü deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 20.03.2023-01.04.2024 tarihleri arasında Kayseri Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Yoğun Bakımda yatan, abdominal cerrahi geçiren ve dahil edilme kriterlerine uyan 45 hasta (21 deney ve 24 kontrol) oluşturmuştur. Araştırmaya başlamadan önce etik kurul izni, kurum izni ve bilgilendirilmiş gönüllü oluru alınmıştır. Verilerin toplanmasında Hasta tanıtım formu, Richard-Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ), Hemşirelik Deliryum Tarama Skalası (Nu-DESC), Richmond Agitation-Sedation Skalası (RASS) kullanılmıştır. Çalışmaya devam edilen 3 gün boyunca araştırmacı tarafından her iki gruptaki hastaya RCUÖ skalası sabah 10.00'da Nu-DESC akşam 22.00'da uygulanmıştır. Deney grubunda bulunan hastalara 3 gün boyunca klinik girişimlerinin az olduğu saat 22.00' dan sonra göz bandı takılmış hasta uyuyana kadar bırakılmıştır. Göz bandı uygulamasıyla eş zamanlı olarak bir saat boyunca sakinleştirici klasik müzik dinletilmiştir. Çalışmanın bittiği günün sabahında ise Nu-DESC ve RCUÖ ölçekleri çalışmanın 1. gününde uygulandığı saatlerde uygulanmış ve çalışma o hasta için sonlandırılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma gibi tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi, Student t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi, ana etkilerin karşılaştırılmasında Bonferroni analizi kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubunun Nu-DESC, RCUÖ düzeyini yordama etkisi doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi için p<0.05 değeri kabul edilmiştir.
Yoğun bakımda 3 gün boyunca günde 1 saat sakinleştirici müzik dinletilen ve uyuyana kadar göz bandı takılan deney grubunda çalışmanın 3. gününde RCUÖ puan ortalaması kontrol grubuna oranla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Benzer şekilde deney grubunun Nu-DESC puan ortalaması çalışmanın üçüncü gününde kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur. Bunun yanında çalışma boyunca deney grubunda hiç deliryum görülmezken, kontrol grubunun %8,3'ünde deliryum gelişmiştir. Ameliyat sonrası müzik ve göz bandı uygulaması ile RCUÖ puan farkı arasında pozitif yönlü ileri derecede anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ameliyat sonrası müzik ve göz bandı uygulaması ile NeuDesc deliryum ölçeği puan farkı arasında negatif yönlü ileri derecede anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur.
Araştırma sonucunda yatmadan önce 3 gün boyunca günde 1 defa 1 saat sakinleştirici müzik dinlemenin ve göz bandı takmanın uyku kalitesini arttırdığı ve deliryum görülme oranını azalttığı bulunmuştur. Ameliyat sonrası yoğun bakımda takip edilen hastaların uyku kalitelerini arttırmada ve deliryum gelişimini önlemede non-farmakolojik bir yöntem olan göz bandı takılması ve müzik dinletilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Deliryum; Göz bandı; Hemşirelik; Müzik; Uyku kalitesi; Yoğun Bakım Ünitesi

Abstract:
THE EFFECT OF EYE PATCH AND MUSIC ON SLEEP QUALITY AND DELIRIUM IN PATIENTS FOLLOWED UP IN INTENSIVE CARE AFTER ABDOMINAL SURGERY
Tuğçe TOPAL
Erciyes University, Health Sciences Institute
Departmment of Nursing
M.Sc. Thesis, June 2024
Supervisor: Assoc. Prof. Yeliz SÜRME
ABSTRACT
This randomized controlled experimental study was conducted to determine the effects of eye masks and music on sleep quality and delirium in patients monitored in the surgical intensive care unit following abdominal surgery. The sample of the study consisted of 45 patients (21 experimental and 24 control) who were admitted to the General Surgery Intensive Care Unit of Kayseri City Training and Research Hospital, underwent abdominal surgery, and met the inclusion criteria between March 20, 2023, and April 1, 2024. Before starting the research, ethical committee approval, institutional permission, and informed consent from the participants were obtained. In data collection, Patient Identification Form, Richard-Campbell Sleep Scale (RCSS), Nursing Delirium Screening Scale (Nu-DESC), and Richmond Agitation-Sedation Scale (RASS) were utilized. Throughout the 3-day study period, the RCSS scale was administered by the researcher to patients in both groups at 10:00 a.m., and the Nu-DESC scale was administered at 10:00 p.m. In the experimental group, patients were left with the eye patch applied after 22:00, when clinical interventions were minimal, for a period of 3 days or until the patient fell asleep. Concurrently with the application of the eye patch, calming classical music was played for one hour. On the morning of the day the study ended, the Nu-DESC and RCSS scales were administered at the same times as on the first day of the study, and the study was concluded for that patient. In the evaluation of the data, descriptive statistics such as counts, percentages, means, and standard deviations were used. Additionally, Chi-square test, Student's t-test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), two-way repeated measures ANOVA, and Bonferroni analysis for the comparison of main effects were utilized. The effect of the experiment and control groups on predicting Nu-DESC and RASS levels was assessed using linear regression analysis. A significance level of p<0.05 was accepted for statistical analysis.
On the third day of the study, the mean RCSS score in the experimental group, where calming music was played for one hour daily and eye patches were applied until the patient fell asleep, was found to be statistically significantly higher compared to the control group. Similarly, the mean Nu-DESC score of the experimental group was found to be statistically significantly lower compared to the control group on the third day of the study. Additionally, throughout the study, no delirium was observed in the experimental group, while delirium developed in 8.3% of the control group. A highly significant positive relationship was found between the application of music and eye masks post-surgery and the difference in RASS scores. A highly significant negative relationship was found between the application of music and eye masks post-surgery and the difference in Nu-DESC delirium scale scores.
The research concluded that listening to calming music for one hour daily and wearing an eye patch before sleeping for three consecutive days increased sleep quality and decreased the incidence of delirium. It is recommended to apply eye patches and play music as a non-pharmacological method to improve sleep quality and prevent delirium development in patients followed in the intensive care unit after surgery.
Keywords: Delirium; Eye patch; İntensive care unit; Listening to music; Nursing; Quality of sleep