Bir metropol mekânı olarak stadyumda fanatizm ve hegemonik erkekliğin inşası
The construction of fanatism and hegemonic masternity in the stadium as a metropolic space
Yazar: TUĞÇE CELEP
Danışman: PROF. DR. YILDIRIM ŞENTÜRK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports
Dizin: Fanatik = Fanatic ; Fanatizm = Fanaticism ; Futbol = Football ; Hegemonik erkeklik = Hegemonic masculinity ; Hegemonya = Hegemony ; Spor = Sports ; Spor alanları = Sports area ; Spor faaliyetleri = Sport activities ; Stadyumlar = Stadiums

Özet:
Mekân, spor ve toplumsal cinsiyetin ana eksenlerini oluşturduğu bu çalışmada, futbol fanatizmi ve hegemonik erkekliğin birbiriyle ilişkisi içerisinde inşası incelenmiştir. Çalışmadaki temel sav, futbol fanatizminin ve bu fanatizmin inşa edildiği mekânlar olan stadyumların hegemonik erkekliğin yeniden üretimine olanak sağladığıdır.
Çalışma öncesinde stadyumların Augé'nin kavramı ile "yok-yer" olmadığı, tarihsel, ilişkisel, kültürel bir "yer" olduğu varsayılmaktaydı. Bu varsayım tümüyle yanlışlanmış olmasa da liberal kapitalist düzen himayesi altındaki futbol için sistem tarafından belli birtakım disiplin ve düzenlemelerin gün geçtikçe artan biçimde uygulandığı görülmüştür. Bu disiplin ve düzenleme uygulamaları mekân olarak stadyumu tekdüzeleştirip "yok-yer"leştirmektedir. "Yok-yer"leşen stadyumdaki taraftar grubu bu duruma karşıt mücadeleyi yaratmaktadır. Taraftar gruplarının bu "yok-yer"leşmenin ve tekdüzeliğin içerisinde yarattığı mücadeleler, sistem içinde açılan gedikler, taktikler ve farklılıklar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gediklerle birlikte "yok-yer"leşmekten uzaklaşılsa da mekân içerisinde düzenlemeyi ve ona karşıt mücadeleyi aynı anda barındırmaktadır.
Futbol taraftar grupları da içerisinde aynı anda benzerliği/birliği ve farklılığı/çatışmayı barındırmaktadır. Futbol taraftar grubundaki birlik olma halinden doğan güçten kaynaklanan fanatizm, biz-öteki ayrımını yaratmaktadır. Buradaki "öteki" taraftarlar açısından "kadınlar" ve "karşıt takımlar" olabilmektedir. Bu biz-öteki ayrımına kimi zaman aynı takım içerisindeki ayrım ve çatışmalar dahi örnek teşkil edebilmektedir. Çalışmada fanatizm ve birlikten doğan güçle yaratılan "öteki"lere karşı gelişen şiddet, rekabet ve düşmanlık, kadın taraftara yönelik olumsuz algı hegemonik erkeklikle ilişkisi içerisinde açıklanmıştır.
Araştırmada hegemonik erkekliğin futbol fanatizmi ile ilişkisi futbolda şiddet, rekabet ve düşmanlık, bir erkeklik göstergesi olarak güç ve futbolda kadın algısı olmak üzere dört ölçüt üzerinden analiz edilmiştir. Fanatizm ile kadınlık/erkeklik kategorilerinin ilişkisi içerisinde inşasını açıklayabilmek amacıyla Connell'ın "hegemonik erkeklik" ve "işbirlikçi erkeklik" kavramlarının yanı sıra "sindirilmiş kadınlık" ve "işbirlikçi kadınlık" olmak üzere iki kadınlık kategorisi geliştirilmiştir. Ulaşılan sonuç fanatizm ile "hegemonik erkeklik" ve "sindirilmiş kadınlık"ın paralel seyrettiği olmuştur. Çalışmada nitel yöntem kullanılmış olup görüşmecilerle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
In this study, where it is aimed to understand a place, sport, and gender, the interrelated construction of football fanaticism and hegemonic masculinity is examined. The main argument in the study is that football fanaticism and stadiums, which are the places where this fanaticism is constructed, allow the reproduction of hegemonic masculinity. 
Before the study, it was assumed that stadiums were not a "non-place" within the framework of Augé's concept, but a historical, relational, and cultural "place". Although this assumption was not completely falsified, it was seen that certain disciplines and regulations are increasingly applied by the system for football, which is under the sway of the liberal capitalist order. These discipline and regulation practices make the stadium uniformed and "non-placed". The fan group in the stadium, which has become a "no-place", creates a struggle against this situation. The struggles created by the supporter groups in this "non-place" and uniformity appear as breaches, which are created in the system, tactics, and differences. With these breaches, even though it moves away from becoming a "non-place", it contains regulation and the struggle against it at the same time. 
Football fan groups also contain similarity/unity and difference/conflict at the same time. Fanaticism caused by the strength of unity in the football fan group creates the division between "us" and "others". Here, "other" can be "women" and "opposite teams" for the supporter groups. Even in the same team, differences and conflicts can set an example for the division between "us" and "others". In the study, the violence, competition, and hostility emerged against the "others" created by the power caused by fanaticism and unity, and the negative perception towards women supporters are explained concerning hegemonic masculinity. 
In the study, the relationship between hegemonic masculinity and football fanaticism was analyzed over four criteria: "violence in football", "competition, and hostility", "power as an indicator of masculinity", and "the perception of women in football". In order to explain the construction of fanaticism and femininity/masculinity categories within the relationship, in addition to Connell's concepts of "hegemonic masculinity" and "collaborative masculinity", two categories of femininity, "digested femininity" and "collaborative femininity", were developed. The conclusion was that fanaticism and "hegemonic masculinity" and "repressed femininity" were parallel to each other. In this study, a qualitative method is used, and semi-structured interviews are conducted with the interviewees.