İbn Battûta Seyahatnamesi'ne göre Anadolu'da dinî ve sosyal müesseseler
Religious and social institutions in Anatolia according to Ibn Battûta Travel
Yazar: ABDULLAH YAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL GÖK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Medreseler = Madrasahs ; Orta Çağ = Middle Ages ; Seyahatname = Seyahatname ; Siyasi hayat = Political life ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyokültürel yaşam = Socio-cultural life ; Tekkeler = Tekke ; Zaviyeler = Lodges ; İbn Battuta = İbn Battuta

Özet:
Ortaçağ'ın en büyük Müslüman seyyahı sayılan İbn Battûta, XIV. yüzyılın başında yaptığı seyahatleri yaklaşık yirmi sekiz yıl sürmüştür. İslam dünyasının neredeyse tamamını gezen İbn Battûta eserinde 1333 yılında geldiği Anadolu coğrafyasındaki halkın yaşam tarzını, düşüncelerini, kültür ve medeniyetini ilgilendiren çok önemli bilgiler vermiştir. İbn Battûta, birçok yönüyle XIV. yüzyıl Anadolu'sunun bir fotoğrafını çekmiştir.
Anadolu coğrafyasına İslam'ın hızla yayıldığı bir dönemde gelen İbn Battûta, İslamlaşmayı hızlandıran sebeplerden olan tekke ve zaviyelerle ilgili gözlemlerini aktarmıştır. Bu çalışmamızda İbn Battûta'nın seyahatnamesi özelinde Anadolu tekke ve zaviyeleri ile ilgili bilgiler ele alınıp değerlendirilmiştir. Çalışmada, tekke ve zaviyelerin Anadolu halkının dinî, ilmî, içtimaî, iktisadî, kültürel, siyasî, askerî yapısına etkisini ve katkısını incelemek amaçlanmıştır. İbn Battûta'nın gezdiği çağın imkânları düşünüldüğünde çok zor şartlar altında gerçekleştirdiği yolculuklarda medeniyetimiz ve tarihimiz açısından çok önemli bilgiler aktarmıştır.
Anadolu'nun en ücra köşelerinde bile kurulan tekke ve zaviyelerin Anadolu halkının bu coğrafyada güçlenmesine, hızla İslamlaşmasına, halkın eğitim seviyesinin yükselmesine ve kalkınmasına olan katkısı ortaya konulmuştur. Araştırmanın sonucunda tekke ve zaviyelerin Anadolu toplumu üzerindeki çok yönlü etkileri ortaya konulmuştur.

Abstract:
Considered the greatest Muslim traveler of the Middle Ages, Ibn Battuta's travels at the beginning of the 14th century lasted about twenty-eight years. Ibn Battuta, who traveled almost all of the Islamic world, gave very important information in his work in terms of reflecting the lifestyle, thoughts, culture and civilization of the people in the Anatolian geography, where he came in 1333. Ibn Battuta took a photograph of 14th century Anatolia in many aspects.
Ibn Battuta, who came to the Anatolian geography at a time when Islam was spreading rapidly, conveyed his observations about lodges and zawiyas, which were the reasons that accelerated Islamization. In this study, information about Anatolian lodges and zaviyes was discussed and evaluated in the travel book of Ibn Battuta. In this study, it is aimed to examine the effect and contribution of dervish lodges and zaviyes to the religious, scientific, social, economic, cultural, political and military structure of the Anatolian people. Considering the possibilities of the age in which Ibn Battuta traveled, he conveyed very important information in terms of our civilization and history during his journeys under very difficult conditions.
The contribution of the dervish lodges and lodges established even in the most remote corners of Anatolia to the strengthening of the Anatolian people in this geography, their rapid Islamization, the increase of the education level of the people and their development has been revealed. As a result of the research, the multifaceted effects of dervish lodges and zawiyas on Anatolian society were revealed.