Atatürk Arboretumu'nda bulunan farklı ağaç türlerinin üst topraktaki azot mineralizasyonu bakımından karşılaştırılması
Comparison of nitrogen mineralization at upper soil under different plant species in Atatürk Arboretum
Yazar: SONER OKTAY
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN BARIŞ TECİMEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Toprak İlmi ve Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Azot mineralizasyonu ve nitrifikasyonu olayları azot döngüsünün toprakta gerçekleşen çok önemli iki basamağı olup, arazi çalışmaları uygulama kolaylıkları bakımından net mineralizasyon ve nitrifikasyon miktarlarını belirleme esasları üzerinedir. Bu çalışma ile, literatürde "üzeri kapalı silindir" (tüp) ve "toprak altına gömülen kese" (kese) yöntemleri olarak anılan iki net mineral azot belirleme yönteminin farklı ağaç türleri altında karşılaştırması yapılmıştır. Çalışma İstanbul – Belgrad Ormanı bölgesinde bulunan Atatürk Arboretumundaki Doğu Karadeniz Göknarı (Abies nordmanniana (Steven) Spach), Monteri Çamı (Pinus radiata D. Don) ve doğal Meşe-Kayın (Quercus sp. – Fagus orientalis Lipsky)  alanlarında 2013 Nisan – 2014 Nisan dönemleri arasında 2'şer aylık dönemlerle bir yıl boyunca yerinde inkübasyon ve laboratuvar inkübasyonları ile net azot mineralizasyon ve nitrifikasyon miktarlarının izlenmesinden oluşmaktadır. Elde edilen bulgulara göre ağaç türü ayırt edilmeksizin yapılan karşılaştırmada ortalama amonyum mineralizasyonu miktarları tüp, kese ve laboratuvar inkübasyon türleri için sırasıyla 1.134, 1.234 ve 12.090 mg/kg/ay olarak tespit edilmiştir. Nitrifikasyon miktarları ise yer, tüp, kese ve laboratuvar inkübasyon türleri için sırasıyla 2.302, 1.691 ve 6.660 mg/kg/ay olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak; bu çalışmada tüp ve kese yöntemi olarak bahsedilen yöntemler arasında, amonyum miktarları ve mineralizasyon miktarları bakımından bazı dönemlerde farklılıklar tespit edilmiş olmakla birlikte genel olarak çok büyük bir farkın olmadığı, nitrifikasyon değerleri arasında da fark olmadığı ancak nitrat değerleri arasında tüp ve kese örneklemeleri arasında fark olduğu tespit edilmiştir. Kurulan regresyon denklemlerinde pH, organik karbon ve toplam azotun hem amonyum azotu hem de nitrat azotu miktarları üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Dönemsel farklılıklar üzerinde nem ve sıcaklığın etkisinin olması ihtimali yüksek olup, laboratuvar inkübasyonlarından elde edilen sonuçlar ile yapılan karşılaştırmalar sonucunda, ağaç türlerinden kaynaklanan belirgin farkın olmaması bunu göstermektedir.

Abstract:
Nitrogen mineralization and nitrification processes take the most important steps of nitrogen cycle which occur in soil and they are measured as net amounts due their ease at practice. In this study, mineral nitrogen determination methods of "closed top cylinder" (tube) and "burried bag" (bag) methods were compared under contrasting tree species. The experiment has been established in Atatürk Arboretum in Belgrade Forest (Istanbul), under East Black Sea Fir (Abies nordmanniana (Steven) Spach), Monteri pine (Pinus radiata D. Don) and Oak-Beech (Quercus sp. – Fagus orientalis Lipsky) tree species, between April 2013 and 2014 within 2 monthly incubations and consists from in situ and in vitro incubations to estimate net nitrogen mineralization and nitrification amounts. Our results showed that; within neglecting the tree species, nitrogen mineralization amounts for tube, bag and laboratory incubations are 1.134, 1.234 and 12.090 mg/kg/mo respectively. Nitrification amounts are; 2.302, 1.691 and 6.660 mg/kg/mo for tube, bag and laboratory incubations respectively. Consequently, even though seasonal differences have been determined among tube and bag incubation types in terms of nitrogen mineralization, nitrification and ammonium-N amounts, holistically, notable difference have not been detected, while nitrate amounts showed difference between tube and bag incubations. The parameters pH, organic carbon and total nitrogen that took place in regression equations as estimators for ammonium-N and nitrate-N amounts, are admitted as the most prominent ones with the highest coefficients. Temperature of the environment and soil moisture are assumed to have high influence on differences at subsequent observation periods, where laboratory incubations provide evidence by revealing insignificant results among the samples taken from different tree species.