Doğu pontidler'de geç kretase yaşlı kırıntılı çökellerin sedimanter, petrografik ve organik jeokimyasal özellikleri
Petrographic and organic geochemical properties of late cretaceous sedimentary deposits in the eastern pontides
Yazar: ÇİĞDEM SAYDAM
Danışman: DOÇ.DR. SADETTİN KORKMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Kretase = Cretaceous ; Kum taşı = Sandstone ; Organik karbon = Organic carbon ; Piroliz = Pyrolysis ; Pontidler = Pontides ; Türbidit = Turbidite

Özet:
Bu çalışmada Doğu Pontid'lerde yer alan Geç Kretase yaşlı kırıntılı kayaçlann sedimantolojik, sedimanter petrografik ve jeokimyasal özellikleri incelenmiştir. Bölgede yer alan kırıntılı kayaçlar türbidit akıntılarla taşınarak çökeltilmiş olup, başlıca ıraksak türbiditlerden oluşmuşlardır. İstifin toplam kalınlığı her yörede farklı olup, 96 m. ile 750 m. arasında değişiklik göstermektedir. Birim çoğunlukla, ince- orta taneli, ince-orta-kalın tabakalı kumtaşı ve ince-orta tabakalı marn ardalanmalı olup, yöresel olarak bu ardalanmaya kireçtaşı, kiltaşı, sil ve tüfler eşlik eder. İstifte en sık rastlanan tortul yapılar derecelenme ve paralel laminalanmadır. Kumtaşlan petrografik olarak litarenit-arkoz arasında değişmekte olup, mineralojik olarak olgunlaşmamış, dokusal olarak ise orta derecede olgundur. Kumtaşlarının genel olarak, magmatik yay, yeniden işlenen orojen bölgesi ve buna bağlı olarak da yay gerisi bindirme kuşağından türedikleri tespit edilmiştir. Organik jeokimyasal analizlere göre; bölgeden seçilen örneklerin toplam organik karbon miktarının düşük olması, III. tip kerojen içermesi ve olgunlaşmamış olması hidrokarbon oluşturacak nitelikte olmadığını göstermektedir. Örneklerde, yüksek molekül ağırlıklı n-alkanlann varlığı, CPI ve pr/fi değerlerinin 1 den büyük olması ortamın yan oksik-yan anoksik olduğunu ve muhtemelen ortamdaki organik maddelerin büyük çoğunluğunun karadan taşındığım göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Geç Kretase, Doğu Pontid, Türbidit, Kumtaşı, Toplam organik karbon, Piroliz, Gaz kromatografisi.

Abstract:
Petrografic and Organic Geochemical Properties of Late Cretaceous Sedimentary Deposits in Eastern Pontides This study aims at studying sedimentological, petrographic and geochemical properties of sedimentary deposits of Late Cretaceous age located in the Eastern Pontides. Sedimentary rocks exposed in the region are deposited by turbidity currents and charactrized as the distal deposits. The total thicknesses of the from place to place the squence range from 96 m. to 750 m. The sequence is composed of mostly fine -to- medium grained thin - medium - thick bedded sandstone, and thin - medium - thick bedded marl. The frequently observed locally are graded beddings. Sandstones vary between litharenite and arkose in composite. They are either compositionally immature or texturally medium mature. The main provenance of sandstones are magmatic arc, and recycled orogen region back arc subduction complex source. Based on these low total organic carbon contents and presence of III. type kerogen and these immature nature, the samples are not qulified to produce hydrocarbon. The presence of n-alkanes with high moleculer weights, and values of CPI and pr/fi greater than 1 indicate a semi-oxic - anoxic environment. Hence, the organic material of this environment was mainly derived from a terrastrial region. Key Words: Late Cretaceous, Esatern Pontide, Turbidite, Sandstone, Total organic carbon, Pyrolysis, Gas Chromatography. XI