Coğrafi işaretlerin yerel ürünlerin değerlendirilmesine ve ekonomik kalkınmaya katkıları: Ankara ili Kalecik ilçesi araştırması
The contribution of geographi̇cal indications to the promotion of local products and economic development: Research ofAnkara province Kalecik district
Yazar: ŞULE PEHLİVANOĞLU
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜLÇUBUK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Coğrafi işaretler = Geographical indications ; Ekonomi = Economy ; Kalkınma = Development ; Kırsal kalkınma = Rural development

Özet:
Coğrafi işaretler, ürünün kaynağını, karakteristik özelliklerini ve ürünün söz konusu karakteristik özellikleri ile coğrafi alan arasındaki bağlantıyı gösteren ve garanti eden kalite işaretleridir. Cİ tescili ile kaynaklandığı yöreden elde ettiği yerel niteliklere bağlı olarak belli bir üne kavuşmuş ürünlerin korunması sağlanır. Türkiye'de Aralık 2023 itibarı ile 1505 tescilli coğrafi işaret bulunmakla birlikte, Kalecik Karası Üzümü, Kalecik Ekmeği ve Kalecik Çöreği, Kalecik ilçesine ait tescilli Cİ'lerdir. Kalecik Ayvasının ise tescil çalışmaları devam etmektedir. Kalecik ilçesine ait Cİ'lerin ve tescil çalışması yürütülen ürünlerin yerel ekonomik kalkınmaya etkilerinin ve Cİ kavramının yerel ürünlerin değerlendirmesine sunduğu mevcut ve potansiyel katkının incelendiği bu çalışmada; çiftçiler, üreticiler, firmalar ve Cİ kavramı ile ilgili diğer paydaşlar ile görüşülmüştür. Çalışmanın birincil verilerini bahsi geçen bu paydaşlar ile 2022 yılında yapılan anket çalışması verileri ve derinlemesine mülakat çalışmalarıyla elde edilen bilgiler oluşturmaktadır.
Toplamda 45 üretici ve 3 diğer paydaş ile yapılan görüşmeler ve değerlendirmeler neticesinde üreticilerin birincil gelir kaynağının çoğunlukla ilgili oldukları Cİ/yerel ürün olmadığı görülmüştür. Üreticilerin genel anlamda Cİ bilgi ve farkındalık düzeylerinin düşük olduğu ve Cİ amblemi kullanımının olmadığı görülmektedir. Cİ'ler üreticiler tarafından daha çok, ürünün ve bölgenin tanıtımına katkı sağlayabilecek bir araç olarak değerlendirilmekte, ürünlerin üretici gelirine direkt olarak bir fayda sağladığı düşünülmemektedir. İlçe, üretici örgütlenmesi açısından zayıftır. Kalecik Karası Üzümü örneğinde, kooperatif gibi bir örgütlü yapı eksikliğinin, yıllar içerisinde üzüm fiyatının düşmesine neden olduğu görülmüştür.  Tescilli ve diğer yerel ürünlerin de üretici örgütlenme faaliyetlerini olumlu yönde etkilemediği ve üreticiler ile bölgedeki diğer aktörler arasındaki iletişime bir katkı sunmadığı değerlendirilmektedir.

Abstract:
Geographical indication is a quality mark that indicates and guarantees the origin of the product. With the registration of GIs, the products that have certain local characteristics originated from the region are protected. Turkey has 1505 registered GIs as of December 2023. Kalecik Karası Üzümü, Kalecik Ekmeği and Kalecik Çöreği are registered GIs of the district. The GI application has been made for Kalecik Ayvası. In this study, the effects of the GIs and local products of Kalecik district on local economic development and current and potential contribution of GI to the promotion of local products have been examined. For this purpose; farmers, producers, companies and other related stakeholders were interviewed. The primary data of the study consists of the data obtained through the surveys.
As a result of the interviews, it is seen that the primary income source of the producers is not the local product they are related to. The knowledge and awareness level of GI of the producers is low. Emblem usage is not common. GIs are mostly considered as a tool which can contribute to the promotion of the product and the region. They are not considered to provide a direct benefit to the producer's income. The producer organization in the district is weak. In Kalecik Karası Üzümü example, the lack of an organized structure has caused wine producing companies to set prices and to decrease the grapes prices over the years. GIs do not have a positive effect on producer organization activities and do not contribute to the communication between producers and other actors in the region.