Ebu Cafer En-Nahhâs'ın Kitabu'l-Kat' ve'L-i'tinaf adlı eserinin usul ve tefsir açısından değerlendirilmesi
Methodological and exegetical analysis of Kitab Al-Qatʻ Wa'l-iʻTināf of Abu Jaʻfar Al-Naḥḥās
Yazar: SONER AKSOY
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Ebu Ca`fer el-Nahhas = Ebu Ca`fer el-Nahhas ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an, sözlü ve şifahi kültüre sahip ümmi bir topluma, Hz. Peygamber aracılığıyla nazil olan ilahi iradenin sözlü bir beyanı ve dilsel bir müdahalesidir. Bu sözlü beyan nazil olduğu ortamda muhataplarıyla inanma ve akletme temeline dayanan bir ilişki içerisinde iken, ilahi kelamın metin formatına dönüşmesi ve dilsel-zamansal bir boşluğun meydana gelmesiyle, inanma ve akletme temeline dayanan Kur'an-Muhatap ilişkisi, ilk etapta anlama ve yorumlama ilişkisine dönüşmüştür. Dolayısıyla ilahi kelamı doğru anlama ve yorumlama kaygısına bağlı olarak, Kur'an'ın metnine ve tarihine dair birçok çalışma ortaya konulmuştur. 
Ebu Cafer en-Nahhâs, sahip olduğu ilmi ve fikri birikimle çalışmalarını Kur'an metni üzerine yoğunlaştırmış ve genelde Kur'an metnine, özelde vakf-ibtida konusuna dair Kitabu'l-Kat' ve'l-İ'tinaf adlı eseri kaleme almıştır. Biz Nahhâs'ın bu eserinden hareketle vakf-ibtida meselesinde nasıl bir usul benimsediğini ve nasıl bir tefsir anlayışına sahip olduğunu ortaya koymaya çalışacağız. Bu bağlamda Nahhâs'ın, Kur'an'ı anlama ve yorumlama serüveninin önemli bir halkası olarak, nasıl bir tefsir yaklaşımına sahip olduğu, Kur'an'ın metnine dair tartışılan vakf ve ibtida meselesini nasıl ele aldığı büyük önem taşımaktadır. Zira Nahhâs, metin-dil merkezli bir tefsir yaklaşımına sahip olup, eserinde vakf-ibtida yerlerini belirlerken daha çok dilsel verileri kullanmıştır. Bu durum ilahi kelamın, dile bağlı olarak metin üzerinden nasıl inşa edildiğini ve Kur'an metnine dair tartışılan meselelerin ve farklılıkların ilahi kelamın özünden değil, dilin yapısal ve içsel değişiminden kaynaklanan farklılıklar olduğunu, açık bir şekilde göstermektedir.

Abstract:
Qur'ān is the oral declaration and linguistic intervention of divine will with the mediation of the Prophet to an illiterate society with oral culture and tradition. While this oral declaration was in relation with its receivers on the basis of belief and intelligence; as a result of a linguistic-temporal gad and the transformation of divine speech into text format, this Qur'ān-Receiver relationship was turned primarily into a relationship of understanding and interpretation. Thus, subject to concerns of understanding and interpreting divine speech correctly, there have been voluminous works on the text and history of Qur'ān. 
Abu Jaʻfar al-Naḥḥās, focusing on the text of Qur'ān, authored the work, Kitāb al-Qatʻ wa'l-Iʻtināf, specifically on the issue of waqf and ibtidā. Taking this work as a reference point, it has been attempted to understand his methodology and exegetical style al-Naḥḥās favoured. For, as an eminent figure in the advent of understanding and interpretation of Qur'ān, it is highly important to see al-Naḥḥās's exegetical approach and the way he handles the issue of waqf and ibtidā with regard to discussions around Qur'ān. Because, al-Naḥḥās had the approach of a text linguist and used this methodology while determining points of waqf and ibtida. This clearly shows how divine speech was constructed over the text and the fact that issues and debates on the text of Qur'ān does not originate from divine speech itself but from divergences that are born of structural and internal modification of the language.