Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin savaştığı Avrupa cepheleri üzerine mukayeseli bir inceleme
A comparative examination on the European fronts which fighting by the Ottoman state in the first world war
Yazar: ERTUĞRUL ŞEREF HÜCÜPTAN
Danışman: DOÇ. DR. SADIK ERDAŞ ; DOÇ. DR. HÜLYA TOKER
Hacettepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Çalışmanın konusu; Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da savaştığı Galiçya, Romanya ve Makedonya Cephelerinin önemini ortaya koyacak şekilde, Osmanlı Devleti'nin diğer cepheleriyle mukayese ederek incelemektir. Çalışmanın amacı; yabancı kaynaklarda neredeyse hiç değinilmeyen, yerli kaynaklarda da tam anlamıyla topluca ve derinliğine incelenip değerlendirilmemiş olan, Osmanlı Devleti'nin, Avrupa cephelerine müttefikleri takviye için birlik göndermesinin sayısal verilerle toptan bir muhasebesinin yapılmasıdır. Çalışma yapılırken; öncelikli olarak T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığındaki Birinci Dünya Harbi Koleksiyonu belgelerinden, bu konudaki yayımlanmış belgelerden, Meclisi Mebusan ve Meclisi Ayan Zabıt Ceridelerinden, konuyla ilgili birincil kaynaklarla, diğer yerli ve yabancı literatürden faydalanılmıştır.
Konu üç bölümde ele alınmıştır. Birinci bölümde; savaşın yönetimi, Osmanlı Devleti'nin kendi topraklarında açılan cephelerdeki muharebelerde dikkat çeken hususlar ile bu süreçte savaşın nasıl idare edildiği ve müttefiklerle ilişkiler konuları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde; Avrupa cephelerinin birlikler gönderilinceye kadarki durumu, gönderilme kararının alınma süreci ve sonrasında birliklerin sevkleriyle; söz konusu birliklerin teşkilat ve lojistik durumları ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde ise; gönderilen birliklerin müttefik ordular içindeki yeri ve emir komuta bağlantı durumları, Avrupa cephelerindeki birliklerin harekâtı, harekât esnasında müttefiklerin sevk ve idaresi, birliklerin dönüşleri ve akıbetleri incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca gönderilen birliklerin Osmanlı ordusu içindeki yeri ve birlikler gönderilmeselerdi çeşitli hâl tarzlarına göre, Avrupa cephelerinde ve Osmanlı cephelerinde alternatif kullanım durumlarının nasıl olabileceği konularında değerlendirmeler yapılmıştır.
Çalışma neticesinde; Avrupa'ya birlik göndermenin, müttefiklere sağladığı katkı, Osmanlı Devleti ve gönderilen birliklere sağladığı kazanç, Osmanlı Devleti'ne neye mal olduğu; yapılan sayısal mukayeseler çerçevesinde gönderilen birliklerin müttefik kuvvetler ve Osmanlı ordusu için öneminin ne olduğu konularında sonuçlara ulaşılmıştır. Bununla birlikte neden ısrarla Avrupa cephelerine birlik gönderildiği, kısa süre sonra sonuç alınmadan neden birliklerin geri çağırıldığı; gönderilen birliklerin toplam mevcut ve zayiatlarının ne kadar olduğu, müttefik orduların yönetimine Osmanlı yönetiminin etkisi konularında tespitlerde bulunulmuştur. Çalışmada Avrupa cephelerine gönderilen birliklerin harekât alanları herkes tarafından anlaşılabilecek şekilde güncel haritalar üzerinde gösterilmiş ve bu bölgelerdeki eski yer isimleri de güncellenmiştir.

Abstract:
The subject of the study; The aim is to examine the importance of the Galicia, Romania and Macedonian Fronts, where the Ottoman Empire fought in Europe in the First World War, by comparing them with other fronts of the Ottoman Empire. Purpose of the study; It is a complete accounting with numerical data of the Ottoman Empire's sending of troops to the European fronts to reinforce its allies, which is almost never mentioned in foreign sources and has not been fully examined and evaluated collectively and in depth in domestic sources. While the work is being done; primarily documents from the First World War Collection at the T.R. Presidency State Archives, published documents on this subject, the Memorandums of the Assembly of Deputies and Members of the Assembly, primary sources on the subject and other domestic and foreign literature have been used.
The subject is discussed in three parts. In the first part; The management of the war, the striking issues in the battles on the fronts opened in the Ottoman Empire's own territory, how the war was managed in this process and the relations with the allies were emphasized. In the second part; The situation of the European Fronts until the troops were sent, the process of making the decision to send them and the subsequent dispatch of the troops; The organizational and logistical situations of the units in question are revealed. In the third part; The place of the units sent within the allied armies and their command-command connection status, the operations of the units on the European fronts, the dispatch and management of the allies during the operation, the return and fate of the units were examined. In this section, evaluations were also made if the troops had not been placed and sent within the Ottoman army and how their alternative usage situations might have been on the European and Ottoman fronts, according to various situations.
As a result of the study; The contribution of sending troops to Europe to the allies, the benefits it provided to the Ottoman Empire and the troops sent to, what it cost the Ottoman Empire; Within the framework of numerical comparisons, conclusions were reached about the importance of the troops sent to the allied forces and the Ottoman army. In addition, the reason why the troops were persistently sent to the European fronts and why they were recalled after a short time without any results; The total number and casualties of the troops sent, and the influence of the Ottoman administration on the management of the allied armies were determined. In the study, the operational areas of the troops sent to the European fronts were shown on updated maps in a way that could be understood by everyone, and the old place names in these regions were also updated.