Tanzimat'tan Meşrutiyet'e karayolu ulaşımı
Road transport from Tanzimat Period to Meşrutiyet Period
Yazar: EMRAH ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MUSA ÇADIRCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Kara yolu ulaşımı = Land transportation ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Tarih = History ; Ulaşım = Transportation ; Yakın Çağ = Modern Times

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nda, 19. yüzyıla kadar yol yapımı konusundaki çalışmaların büyük bölümü askerî gerekçelerle yürütülmüş olup, bunlar sefer zamanlarında yapılan inşa ve tamirat işlerinden ibaretti. Bununla beraber Tanzimat döneminden sonra devletin iktisadi, siyasi ve askerî sebeplerle yol yapımı üzerinde önemle durmaya başladığı söylenebilir. Tanzimat'ın ardından İmar Meclisleri'nin çabalarıyla başlatılan Trabzon-Bağdat, Trabzon-Erzurum ve Bursa-Gemlik yollarının yapımı girişimi yarım kalmış, bunların inşası için uzun zaman beklemek gerekmişti.Tanzimat'ın ardından İmar Meclisleri'nin oluşturulması ve özellikle de Nafia Nezareti'nin kurulmasıyla tüm bayındırlık işleri tek bir merkezden idare edilmeye başlanmıştı. Bazı deneyimler ve gerekli incelemelerin ardından karayolu yapımlarının altyapısını oluşturmak için birtakım nizamnameler hazırlanmıştı. Böylelikle yolların yapımı, bakım ve muhafazası gibi işler belirli esaslara bağlanmıştı. Ayrıca bu yönetmeliklerle, imar faaliyetlerinin etkinliğini artırmak için, aktif bir merkez ve taşra teşkilatı oluşturulması hedeflenmiş, kimin ne iş yapacağı, personelin görev ve yetkileri ile alacakları ücretler de ayrıntılarıyla belirlenmeye çalışılmıştı. Karayolu yapımı konusunda halkın üzerine sorumluluk yüklenmiş olup, önceleri halk inşaat işlerinde bedenen çalışmakla yükümlü tutulmuş, sonraları bu mükellefiyet nakdi bedel karşılığı yerine getirilmeye başlanmıştı.Tanzimat'ın ilanının ardından hazırlanan nizamnamelere, merkezî idarenin, yerel yöneticilerin ve halkın çabalarına rağmen karayolu yapımı konusunda istenilen neticeye ulaşılamamıştı. İstenilen sonucun alınamamasında; yapılması düşünülen çalışmaları hayata geçirecek yeterli sayıda teknik eleman bulunamaması, bilgi eksikliği ve mali sıkıntılar etkili olmuştu.

Abstract:
Until the 19th century, a large part of road building work in Ottoman Empire was done for military reasons and only consisted of building and maintenance works during the military expeditions. Nonetheless, it is possible to say that after the Tanzimat period, the government attached importance to road building works for economic, political and military reasons. Trabzon-Bağdat, Trabzon-Erzurum and Bursa-Gemlik road building initiatives which were started with the efforts of Reconstruction Councils after Tanzimat, failed. The building of these roads in the following years took a very long time.With the foundation of Reconstruction Councils after Tanzimat and particularly with the foundation of Ministry of Public Works, all public works began to be supervised from a single center. Following some experiences and necessary inspection, some regulations were prepared to set up a substructure for building roads. Thus, the building, maintenance and conservation of roads were based on certain principles. Additionally, these regulations aimed the formation of an active central and provincial organization in order to increase the efficiency of construction operations; and the distribution of tasks, the roles and responsibilities of the staff as well as their wages were tried to be identified in detail. The public were given responsibility in the building of roads; in the beginning, they were obliged to work in the construction works and later this obligation was fulfilled in return for pecuniary consideration.Despite the attempts of the central administration, local managements and the public, the desired result in the construction of roads was not obtained in regulations prepared after the declaration of Tanzimat. The fact that there was not enough technical staff to accomplish the desired works, lack of knowledge and financial difficulties had an impact in not reaching the desired result.