Bazı yerel nohut çeşitlerinin silifke ekolojik koşullarında verim performansının değerlendirilmesi
The evaluation of the production performance of some local chickpea varieties in silifke ecological conditions
Yazar: İNCİ KARATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY ZULKADİR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2022 yılında, Mersin'in Silifke ilçesinde kıraç şartlarda kurulmuştur. Denemede 14 adet nohut çeşidi (Aksu, Seçkin, İnci, Küsmen-99, Damla-89, Cevdetbey-98, Canıtez, Ubet, Gülümser, Borabey, Zuhal, Sezenbey, Sarı-98 ve Yaşa-05) kullanılmış olup, tesadüf blokları deneme planına göre 3 tekerrürlü olarak ekimi yapılmıştır. Denemede çiçeklenme süresi, bakla bağlama süresi, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bitkide dal sayısı, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, bakla uzunluğu, bin tane ağırlığı, tane verimi, kök uzunluğu, hastalık durumu, protein, nişasta, yağ, kül, lif ve nem oranları gibi özellikler incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çiçeklenme süresi 125.50 – 133.33 gün, bakla bağlama süresi 138.70 – 143.53 gün, bitki boyu 29.77 – 46.70 cm, ilk bakla yüksekliği 20.85 – 28.37 cm, bitkide dal sayısı 1.80 – 4.10 adet bitki⁻¹, bitkide bakla sayısı 2.47 - 13.10 adet bitki⁻¹, baklada tane sayısı 0.54 – 1.08 adet bitki⁻¹, bakla uzunluğu 1.96 – 2.50 cm, bin tane ağırlığı 258.17 - 395.33 g, dekara tane verimi 23.84 – 116.91 kg da⁻¹, hasat indeksi 26.35 – 42.72%, kök uzunluğu 7.63 – 12.38 cm, hastalık derecesi 0.00 – 1.67, protein oranı 14.22–19.48%, nişasta oranı 38.00–44.69%, yağ oranı 4.56 – 5.75%, kül oranı 2.45 – 2.93%, lif oranı 5.87% ile 6.96% ve nem miktarlarının 11.07% ile 12.02% arasında değiştiği tespit edilmiştir. Çeşitler bazında değerlendirildiğinde, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, hasat indeksi, dekara tane verimi, nem oranı ve lif oranı özellikleri bakımından Aksu çeşidinin diğer çeşitlere nazaran daha iyi olurken, Küsmen-99 çeşidinin bakla bağlama süresi, bitki boyu, bitkide bakla sayısı, bin tane ağırlığı, hasat indeksi, dekara tane verimi, nişasta oranı ve yağ oranı bakımından son derece düşük değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, Silifke ekolojik koşullarında nohut çeşitlerinin incelenen özelliklerine göre Aksu çeşidi daha uygun bulunmuş ve verim açısında diğer çeşitlere göre daha çok verim verdiği görülmüştür. Aksu çeşidi üzerinde daha çok bilimsel araştırmalar yapılarak Silifke koşullarında yaygın olarak ekimi yapılabileceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Cicer arietinum L., adaptasyon, verim, verim unsurları, Silifke

Abstract:
This study was established in Silifke district of Mersin in 2022 under barren conditions. In the experiment, 14 chickpea varieties (Aksu, Seçkin, İnci, Küsmen-99, Damla-89, Cevdetbey-98, Cevdetbey-98, Canıtez, Ubet, Gülümser, Borabey, Zuhal, Sezenbey, Sarı-98 and Yaşa-05) were used and planted in 3 replications according to the randomized blocks experiment plan. In the experiment, flowering time, pod setting time, plant height, first pod height, number of branches per plant, number of pods per plant, number of grains per pod, pod length, thousand grain weight, grain yield, root length, disease status, protein, starch, oil, ash, fiber and moisture content were examined. According to the results, flowering time 125.50 - 133.33 days, pod setting time 138.70 - 143.53 days, plant height 29.77 - 46.70 cm, first pod height 20.85 - 28.37 cm, number of branches per plant 1.80 - 4.10 plants-¹, number of pods per plant 2.47 - 13.10 plants-¹, number of grains per pod 0.54 - 1.08 plants-¹, pod length 1.96 - 2.50 cm, thousand grain weight 258. 17 - 395.33 g, grain yield per decare 23.84 - 116.91 kg da-¹, harvest index 26.35 - 42.72%, root length 7.63 - 12.38 cm, disease degree 0.00 - 1.67, protein content 14.22-19. 48%, starch content 38.00-44.69%, oil content 4.56-5.75%, ash content 2.45-2.93%, fiber content 5.87%-6.96% and moisture content 11.07%-12.02%. When evaluated on the basis of varieties, it was determined that Aksu variety was better than other varieties in terms of plant height, first pod height, harvest index, grain yield per decare, moisture content and fiber content, while Küsmen-99 variety had extremely low values in terms of pod setting time, plant height, number of pods per plant, thousand grain weight, harvest index, grain yield per decare, starch content and oil content. As a result, Aksu variety was found to be more suitable according to the examined characteristics of chickpea varieties in Silifke ecological conditions and it was seen that it gave more yield than other varieties in terms of yield. It is predicted that more scientific researches can be conducted on Aksu variety and it can be widely cultivated in Silifke conditions.

Keywords: Cicer arietinum L., adaptation, yield, yield components, Silifke