Döviz kurunun yurtiçi fiyatlara geçiş etkisi: Türkiye örneği
Pass-through of exchange rates to domestic prices:Case of Turkey
Yazar: CEMAL ÖZTÜRK TÜZÜN
Danışman: Y.DOÇ.DR. NİLGÜN ACAR BALAYLAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Döviz kuru geçis etkisi, döviz kurunda meydana gelen bir degisimin,ulusal para birimi cinsinden ithal fiyatlarında meydana getirdigi degisimi ifadeetmektedir. Geçis etkisinin tam olması dıs ticarete konu olan mal fiyatlarınındöviz kuru ile aynı oranda degismesi anlamına gelmektedir. Üreticilerin ithalmalı fiyatları artısı ile söz konusu mal fiyatlarını arttırması durumunda ithalmalı fiyatlarındaki degisimin üretici ve tüketici fiyatlarına yansımasımuhtemeldir.Döviz kurunun yurtiçi fiyatlarına yönelik olan geçis etkisi dogrudan vedolaylı etkiler olmak üzere iki kanal ile ortaya çıkmaktadır. Dogrudan etkikanalı, ulusal paranın deger kaybetmesi sonucunda ithal girdi ve nihai ithalmalların ulusal para birimi cinsinden fiyatlarının artması, tüketici fiyatlarınıarttırıcı yönde etkiledigini belirtmektedir. Dolaylı etki kanalı ise ulusal paranındeger kaybetmesi sonucunda ithal ikamesi ve ihraç mallarına yönelik talebinartması ile ücret artısına neden olarak tüketici fiyatlarının artacagını ifadeetmektedir.Bu çalısmada döviz kurunun yurtiçi fiyatlara yönelik geçis etkisikatsayıları, 1994-2001 ve 2001-2006 alt dönemlerine iliskin aylık veriler ilekurulan VAR modelinden elde edilen etki tepki fonksiyonları yardımıylatahminlenmistir. Analiz sonuçlarına göre, 1994-2001 döneminde dövizkurundan yurt içi fiyatlara yönelik geçis etkisi katsayılarının yüksek olusudikkat çekicidir. 2001-2006 döneminde ise geçis etkisi katsayılarında belirginbir düsüs saptanmıs ayrıca geçis etkisinin tamamlanma süresinin uzadıgıgörülmüstür. Her iki alt dönem itibariyle de, toptan esya fiyatlarına yönelikgeçis etkisinin, tüketici fiyatlarına yönelik geçis etkisi ile karsılastırıldıgındadaha yüksek oldugu saptanmıstır. 2001 sonrası dönemde geçis etkisininazalmasında, esnek döviz kuru rejimine geçilmesi ile Türk Lirası'nın asırıdegerli hale gelerek ithal malı fiyatlarının ucuzlayarak dogrudan etki kanalınıngücünü zayıflatması etkili olmustur.

Abstract:
Exchange rate pass through is defined as the change in local currencyimport prices due to the exchange rate changes. Complete pass through refers toan equal proportional change between tradable good?s prices and exchangerate. The change in import prices is also likely to translate into changes in theproducer and consumer prices of an economy if producers raise their prices inline with the increase in import prices.Exchange rate pass-through to domestic prices occurs via two channelswhich are direct and indirect effects. Since local currency prices of importedinputs and imports of finished goods will increase as a result of domesticcurrrency depreciation, the direct channel of pass-through states that, theincrease in the subject local currency prices has an increasing effect onconsumer prices. Meanwhile since demands for import substitute and exportgoods will increase as a result of domestic currrency depreciation, The indirectchannel of exchange rate pass-through states that the increase in the subjectdemand has an increasing effect on wages and accordingly consumer prices.In this study, exchange rate pass through coefficients of domestic pricesare estimated via Impulse Responce Functions that are obtained from VARanalysis established with monthly data of 1994-2001 and 2001-2006 sub-periods.According to results of this analysis; in the sub-preiod of 1994-2001, it isremarkable that exchange rate pass through coeeficients are high. In the subperiodof 2001-2006, a significant decrease in pass through coefficients has beendetermined so that completion time of pass-through gets longer. It is alsodetermined that pass-through to producer prices is much higher compared toconsumer prices for both sub-periods. In the period after 2001, weakening ofdirect channel of pass through due to adoption of floating exchange rate regimeand come down of imported goods prices by overvaluation of Turkish Lira havean effect on decrease in pass-through