İlkokul dördüncü sınıf fen ve teknoloji dersinde kavramsal değişim yaklaşımının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of conceptual change approach in fourth grade primary school science and technology course
Yazar: GÖKHAN UYANIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALİL DİNDAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Kavramsal değişim = Conceptual change ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf fen ve teknoloji dersinde kavramsal değişim yaklaşımının etkililiğini incelemektir. Bu amaçla, ilkokul dördüncü sınıf fen ve teknoloji dersi ünitelerinden "Vücudumuz Bilmecesini Çözelim" "Maddeyi Tanıyalım" ve "Kuvvet ve Hareket" ünitelerinde dersler kavramsal değişim yaklaşımı çerçevesinde işlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu olarak, Ankara İli Yenimahalle İlçesi Barbaros İlkokulu dördüncü sınıfları arasından iki şube seçilmiştir. Bu sınıflardan biri deney, diğeri ise kontrol grubu olarak belirlenmiştir. 

Araştırmada veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen kavram yanılgısı belirleme testi, fen bilimleri dersi başarı testleri ile tutum ve motivasyon ölçekleri kullanılmıştır. Bu araçlardan elde edilen verilerin analizinde SPSS 17.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Veriler değerlendirilirken, öncelikle deney ve kontrol grubu öğrencilerinin "Vücudumuz Bilmecesini Çözelim", "Maddeyi Tanıyalım" ve "Kuvvet ve Hareket" ünitelerindeki kavram yanılgıları belirlenerek, deney grubunda uygulanan kavramsal değişim yaklaşımı ile kontrol grubunda uygulanan mevcut fen ve teknoloji dersi öğretim programının, öğrencilerin kavram yanılgılarının giderilmesindeki etkililiği belirlenmiştir. Buna ek olarak, deney grubunda uygulanan kavramsal değişim yaklaşımı ile kontrol grubunda uygulanan mevcut fen ve teknoloji dersi öğretim programının, öğrencilerin fen bilimleri ders başarıları ile fen bilimleri dersine yönelik tutumları ve fen öğrenimine yönelik motivasyonları üzerindeki etkileri belirlenmiştir. Ayrıca, deney ve kontrol gruplarında uygulanan bu yöntemlerin, öğrenilenlerin kalıcılığı üzerindeki etkisi de incelenmiştir. 
Araştırma verilerinin analiz edilmesiyle ulaşılan sonuçlar şu şekilde özetlenebilir;
1.	Uygulama sürecinin başlangıcında bütün ölçme araçlarının ön-test sonuçlarına göre deney ve kontrol grubu öğrencilerinin puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Uygulama sürecinin sonunda deney grubu öğrencilerinin "Kavram Yanılgısı Belirleme Testi" ve "Vücudumuz Bilmecesini Çözelim" ünitesi ile "Maddeyi Tanıyalım" ünitesi başarı testleri son-test puanları, kontrol grubu öğrencilerinin puanlarından anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. Deney grubu ile kontrol grubu öğrencilerinin "Kuvvet ve Hareket" ünitesine ait başarı testi son-test puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. 
2.	Deney grubu ile kontrol grubu öğrencilerinin fen bilimleri dersi tutum ölçeği son-test puanları arasında anlamlı bir fark oluşmamıştır. Fen öğrenimine yönelik motivasyon ölçeği son-test puanlarında ise deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
3.	Kavram yanılgısı belirleme testi ile her üç üniteye ait başarı testlerinin, deneysel uygulamanın bitişinin ardından beş hafta sonra yapılan kalıcılık testi sonuçlarına göre, deney grubu ile kontrol grubu öğrencilerinin puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. 

Araştırmanın sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, kavramsal değişim metinleriyle uygulaması yapılan kavramsal değişim yaklaşımının, öğrencilerin kavram yanılgılarının kalıcı olarak giderilmesinde, kavram başarıları ile fen dersi başarılarının kalıcı olarak artmasında, fen dersine yönelik tutum düzeylerinin yükselmesinde ve fen öğrenimine yönelik motivasyon düzeylerinin anlamlı düzeyde yükselmesinde etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the effectiveness of the conceptual change approach in elementary school fourth grade science and technology course. For this purpose, fourth grade science and technology courses' of units "Vücudumuz Bilmecesini Çözelim" "Maddeyi Tanıyalım" and "Kuvvet ve Hareket" units were processed in the framework of conceptual change courses. In the research as a study group, Barbaros Elementary School fourth grades were selected from among the two classes, the disctrict of Yenimahalle in Ankara. One of these classes had an experimental group and the other one had determined as a control group.

In the research, test for determining misconceptions, science lessons achievement tests, attitudes and motivations scales were developed by the researcher used as a data collection tools. In the analysis of the data which obtained from this tools,  SPSS 17.0 statistical software package was used. When evaluating data, primarily, experimental and control group students' misconceptions were identified in "Vücudumuz Bilmecesini Çözelim", "Maddeyi Tanıyalım" and "Kuvvet ve Hareket" units, the conceptual change approachs' which was applied in the experimental group and the present science and technology course curriculums' which was applied in the control group, have been examined the effectiveness on removing students' misconceptions. In addition to this, the conceptual change approachs' and the present science and technology course curriculums' impact on the academic achievements with attitudes towards science course and motivation for science education, were identified. The effect of these methods which were practiced in experimental and control groups, on permanence of achievements, attitudes and motivations of students', were also examined.
The results of the analysis of research data, can be summarized as follows;
1.	While at the beginning of the application process, according to of all the pre-test results, not seen the significant difference between the experimental and control group scores, at the end of the application process, the experimental group students' test for determining misconception post-test and permanence test scores significantly higher than control group students' scores.
2.	At the end of the applied instruction in experimental and control groups, in science and technology courses' units of "Vücudumuz Bilmecesini Çözelim" and "Maddeyi Tanıyalım", it was concluded that a significant difference between the post-tests scores of achivement tests. Besides, there had not seen a significant difference between the unit of "Kuvvet ve Hareket" achievement test scores.
3.	At the end of the applied instruction in experimental and control groups, the experimental group students' scales of attitude and motivation post-test scores have been determined to be higher than the students of control groups. 
4.	After the end of the application process five weeks later, according the permanence tests results, it has been determined to be a significant difference between the experimental group and the control group students' science course academic achivements. The experimental groups' test scores have been significantly higher than the control groups' scores.

When results of the study have generally evaluated, permanently dispelling to the students' misconceptions, permanently increasing to science course achievements and concept achievements, rising to levels of motivations and attitudes, the conceptual change approachs' which was practiced the conceptual change texts, can say to be significantly effective.