Melezleme ıslahı yoluyla yalın kat kesme çiçek kasımpatı çeşitlerinin geliştirilmesi
Improvement of single cut flower Chrysanthemum varieties by cross breeding
Yazar: EMİNE KIRBAY
Danışman: PROF. DR. SONER KAZAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Süs Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma, melezleme ıslahı yöntemiyle kesme çiçek kasımpatı çeşitlerinin geliştirilmesi amacıyla yürütülmüş ve 2020-2023 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Melezleme çalışmalarında ana ebeveyn olarak Chrysanthemum x morifolium Ramat. türüne ait 8 farklı ticari kesme çiçek kasımpatı çeşidi (Bacardi Pearl, Handsome, Kennedy, First White, Sensual, Together, Stylist Pink Dark ve Sasha White), baba ebeveyn olarak ise yine aynı türe ait 3 farklı ticari kasımpatı çeşidi (Barolo, Chic ve Raisa Dark) kullanılmıştır. Çalışmada 24 farklı melez kombinasyonu oluşturulmuş ve toplam 600 adet melezleme yapılmıştır. Baba ebeveyn olarak kullanılan genotiplerin canlı polen oranlarının %36.04 (Chic) ile %18.30 (Barolo), polen çimlenme oranlarının ise %13.81 (Chic) ile %8.71 (Barolo) arasında değiştiği tespit edilmiştir. Melezlemeler sonucunda toplam 89.360 adet tohum elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen F1 tohumlarının ortalama tohum çimlenme oranı %3.87 olarak belirlenmiştir. F1 tohumlarının çimlendirilmesi sonucu toplam 2959 adet melez birey elde edilmiştir. F1 genotiplerinde ön seleksiyon yapılmış ve istenilen özelliklere sahip genotipler çoğaltılarak A klonları (545 adet) oluşturulmuştur. A klonlarının 7 farklı kantitatif (nicel) karakteri arasındaki kalıtım derecesi değerleri de saptanmıştır. A klonları; çiçek sapı uzunluğu, tepki süresi, dal ağırlığı, çiçek sayısı, çiçek çapı, vazo ömrü ve görsel kalite özellikleri esas alınarak tartılı derecelendirme yöntemine tabi tutulmuştur. Tartılı derecelendirme yöntemi sonucunda puan bakımından 'çok iyi' sınıfına giren yalın kat çiçek tipine sahip 8 adet genotip ümitvar olarak seçilmiştir. Ümitvar genotiplerin çiçek sapı uzunlukları 87.5-122.0 cm, dal ağırlıkları 60.25-81.67 g, dal başına çiçek sayıları 9-13 adet, tepki süreleri ise 56-63 gün arasında değişmiştir.

Abstract:
The study was carried out to improve cut flower Chrysanthemum varieties by cross breeding method between 2020-2023. In breeding studies, 8 different commercial cut flower chrysanthemum varieties (Bacardi Pearl, Handsome, Kennedy, First White, Sensual, Together, Stylist Pink Dark, and Sasha White), belonging to the Chrysanthemum x morifolium Ramat. species were used as female parents, and 3 different commercial chrysanthemum varieties (Barolo, Chic, and Raisa Dark) from the same species were used as male parents. In the study, 24 different hybrid combinations were made, and a total of 600 crossing were performed. It was determined that the viability pollen ratios of the genotypes used as male parents varied between 36.04% (Chic) and 18.30% (Barolo) and pollen germination ratios varied between 13.81% (Chic) and 8.71% (Barolo). As a result of hybridization, 89.360 seeds were obtained. The average seed germination rate of the F1 seeds obtained in the study was determined as 3.87%. A total of 2959 hybrid individuals were obtained as a result of germination of F1 seeds. Pre-selection was made in the F1 genotypes and A clones (545) were formed by multiplying the genotypes with the desired characteristics. The inheritance degree values among the 7 different quantitative characters of A clones have been identified. A clones were subjected to weighted grading method to take account of flower stem length, response time, stem weight, number of flowers, flower diameter, vase life and visual quality characteristics. As a result of the weighted scoring method, 8 genotypes with single flower type, which were classified as 'very good' in terms of score were selected as promising. Stem lenghts of the promising genotypes varied between 87.5-122.0 cm, stem weights varied between 60.25-81.67 g, number of flowers per stem varied between 9-13, and response times varied between 56-63 days.