Karayolu köprü onarımı ve yenilemeleri için yeni bir uzman sistem yaklaşımı
A new expert system approaching for highway bridge repair and rehabilitation
Yazar: ONUR ŞENER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HİKMET BAYIRTEPE
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Ulaşım sistemlerinde hizmet seviyesi ve güvenliğin azami seviyede tutulması ve sistem bileşenlerinin ömrü ile paralel oluşabilecek aksaklıkların en aza indirgenmesi için özellikle kara ulaşım sisteminin önemli bir yapısal bileşeni olan köprülerin düzenli bakım onarımı önem taşımaktadır. Köprüler; statik, dinamik ve sismik yükler altında fonksiyonlarını yerine getirdiğinden köprülerle ilgili değerlendirmelerde, durum değerlendirmesi yanında sismik performans değerlendirmesi de yapılmalıdır. Bu her iki değerlendirmeye göre derecelendirme ve önceliklendirme yapılarak bakım onarım faaliyetlerinin planlanması ve programlanması sağlanmalıdır. Bunun için etkin bir Köprü Yönetim Sistemi(KYS) gerekmektedir. Bu çalışmada; gelişmiş ülkelerin köprü bakım onarımı için kullanmakta olduğu KYS esasları bazında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından uygulanmakta olan ulusal KYS sistemi irdelenerek, eklenmesinde fayda görülen, köprülerin sismik değerlendirilmesinde hem verilerin derlenmesi için yeni bir "Köprü Sismik Envanter Bilgi Formu" oluşturulmuş hem de bu verilerin analizleri ile sismik hassasiyetin belirlenmesi, derecelendirilmesi ve önceliklendirilmesi için yeni bir uzman sistem geliştirilmeye çalışılmıştır. Geliştirilen bu uzman sistem yardımıyla farklı özelliklerdeki 10 köprü analiz edilerek belirlenen farklı durumlar değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda, özellikle oturma genişliği mesafesi veya mesnet davranışının köprü sismik hassasiyetini ciddi oranda etkilediği görülmektedir. Bu nedenle oturma genişliğinin tespitine dikkat olunmalı ve mesnedin davranışı bu konuda uzman Teknik Elemanlar tarafından belirlenmelidir. Her iki derecelendirme işlemlerini yapacak kişilerin; köprülerin bakım-onarımı konusunda gerekli eğitimleri almış ve mühendislik prensiplerine hakim, yapısal elemanın davranışını bilen, yapı-zemin etkileşimi, geoteknik ve sismik konularda bilgili kişiler olması gerekmektedir. Bunu sağlayabilmek KYS doğru yönlendirebilmek ve dolayısıyla etkin bakım-onarım faaliyeti gerçekleştirebilmek için oldukça önemlidir.

Abstract:
In transportation system to keep the maximum level of service and safety and to minimize the disruption that may occur in parallel with the life of system is important that bridge regular maintenance and repair. Bridges are performed for static, dinamic and seismic loading; so the evaluation of bridges should be done for both of conditional rating and seismic rating. The planning and programming of activities for bridges should be provided according to ratings and priority. For regular maintenance and repair of bridge, the Bridge Management System(BMS) is needed. In this study, the principles of Bridge Management System that is used for bridge maintenance by developed countries and the "Bridge Seismic Inventory Data Form" is created to determine the bridge seismic vulnerability. A new expert system for rating and determining priority of bridges is trying to developed. The ten bridges that have different characterics were analysed with help of this expert system. As a result of analysis, especially seat width and behaviour of bearing seems to affect significantly the seismic vulnerability of bridge. Because of this, seat-width should be determined very carefully and the type (degrees of freedom) of the bearing should be determined by a team of specialists. The team of specialists ,who will be doing the grading, should be well trained on bridge  maintenance and repair, should have comprehensive knowledge of engineering principles, behavior of the structural elements, ground-structure interaction and seismic effects on structures. To provide that conditions for directed of BMS accurately and an effective repair – maintenance activity, is very important.