Eski Türkçe dönemi eserlerinden Tonyukuk yazıtları, Irk Bitig ve Aç Bars hikâyesi'nin morfolojik ve sentaktik özellikleri
Morphological and syntactic features of Tonyukuk inscriptions, Irk Bitig and the story of aç Bars from old Turkic works
Yazar: MAHSUN ATSIZ
Danışman: PROF. DR. FİKRET TURAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aç Bars = Aç Bars ; Biçimbilim = Morphology ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Irk Bitig = Irk Bitig ; Söz dizim = Syntax ; Tonyukuk = Tonyukuk ; Yazıtlar = Inscriptions

Özet:
Tonyukuk Yazıtları (8. yüzyıl), Irk Bitig (9. yüzyıl?) ve Aç Bars Hikâyesi (11. yüzyıl)  Eski Türkçe dönemine ait önemli eserlerdir. Bu eserler, yazıldığı dönemle ilgili pek çok bilgi verir ve yazılış gayesine uygun olarak eserlerin muhtevası sosyal, siyasi ve linguistik açıdan önemli pasajlar sunar. Bu bakımdan Eski Türkçe döneminin gramer özelliklerini iyi yansıttığını düşündüğümüz bu eserler, çalışmamıza örnek metinler olarak seçilmiştir. Tonyukuk Yazıtları II. Doğu Türk Kağanlığı (II. Köktürk Kağanlığı) döneminde, Aç Bars Hikâyesi Eski Uygur döneminde, Irk Bitig ise eski Türk runik yazı sistemiyle yazılmıştır.
Çalışmamızın amacı, Eski Türkçe dönemine ait bu eserler üzerine morfolojik ve sentaktik inceleme yaparak bir gramer verisi oluşturmaktır. Bu kapsamda, çalışmada iki temel konu üzerinde durulmuştur. Bunlardan ilki eserlerin morfolojik, ikincisi ise sentaktik özelliklerini örneklerle ortaya koymaktır. Morfoloji kısmında isim, isim türleri, fiil, fiil çekimi; sentaks kısmında ise kelime grupları, cümlenin ögeleri ve cümle türleri incelenmiştir. Örnekler Talat Tekin, Zemire Gulcalı yayımlarından alınmakla beraber başka yayımlar da taranmıştır. Tezde yer alan örnekler eserlerin yazılış tarihine göre kronolojik olarak verilmiştir.

Abstract:
Tonyukuk Inscriptions (8th century), Irk Bitig (9th century?) and the story of Aç Bars (11th century) are significant works belonging to Old Turkic period. These works have a lot of information about the period they were written. In addition to this, they contain important social, political and linguistic passages in the content of the works for their purpose of writing. For this reason, these works have been chosen as sample texts because they reflect the grammatical feautures of Old Turkic period well. Tonyukuk Inscriptions were erected during Eastern Turkic Khaganate II (Köktürk Khaganate II). The story of Aç Bars was written in Old Uygur period. As for Irk Bitig, it was written in Old Turkic runic script/alphabet.
	The aim of this dissertation is to make a morphological and syntactic analysis on these works and to establish a grammatical data in this way. In this context, two main subjects are emphasized in the dissertation. The purpose of the first of these is to reveal the morphological features of the works and the other one aims to study on the syntax. Noun, types of noun, verbs, verb inflections are analyzed in the morphology while word groups, sentence elements and sentence structures are examined in the syntax. Examples in the dissertation are belong to Talat Tekin and Zemire Gulcalı publications. Nonetheless other publications have also been scanned. These examples were given in a chronological order depending on the writing history of the works.