İşletmelerde fonksiyonel para biriminin seçimi ve mali performansın ölçülmesindeki rolü
Functional currency selection in companies and its role in the measuring financial performance
Yazar: AYŞE ATILGAN SARIDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖKSEL YÜCEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz pozisyonu = Currency position ; Finansal performans = Financial performance ; Fonksiyonel para birimi = Functional currency ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Uluslararası Muhasebe Standartları = International Accounting Standarts ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Dünya ekonomisinde küreselleşmenin hızlanması ile ortaya çıkan risk ve fırsatlar, muhasebe teorileri, standartları ve uygulamaları üzerinde ulusal ve uluslararası düzeyde  önemli etkilere yol açmıştır. Çok uluslu işletmelerin karşılaştıkları temel sorunlardan biri, döviz kuru dalgalanmalarının mali performansları üzerindeki olumsuz etkileri olmuştur. Bu sorunu çözmek için Amerika Birleşik Devletleri'nde 1981'de Muhasebe Standardı 52 (FAS 52) ile birlikte Fonksiyonel Para Birimi kavramı ve uygulaması yürürlüğe girmiştir. Fonksiyonel para birimi, işletmenin faaliyet gösterdiği temel ekonomik çevrenin para birimidir. Devamında, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) tarafından 1983'de Uluslararası Muhasebe Standardı 21 (UMS 21) yürürlüğe konmuştur. Bu sebeple, işletmeler için, faaliyetlerini yürüttükleri temel ekonomik çevreye uygun fonksiyonel para birimini doğru belirlemeleri daha da önem kazanmıştır. 
Tezin temel amacı, işletmelerde fonksiyonel para biriminin doğru belirlenmesinin,   işletmelerin mali performansının daha sağlıklı ölçülmesinde ve mali tablo kullanıcılarının daha sağlıklı kararlar alabilmelerinde  rolü ve önemini ortaya koymaktır. Tezin temel amacı doğrultusunda; bir anket araştırması ve bir işletme uygulaması yapılmıştır. Anket araştırmasında, Uluslararası Yatırımcılar Derneği'ne (YASED) üye olan işletmelerin fonksiyonel para birimi farkındalığı ve tercihleri araştırılmıştır. İşletme uygulamasında ise, işlemlerinde yabancı para birimi kullanımı yüksek olan bir işletmenin, mali tablolarının fonksiyonel para birimine dönüştürme ve raporlama para birimine çevrim işlemleri yapılarak, fonksiyonel para birimi seçiminin mali performansa etkisi incelenmiştir. Tezde ulaşılan temel sonuç, fonksiyonel para biriminin doğru belirlenmesinin, işletmelerin mali performanslarının sağlıklı bir şekilde ölçülmesinde önemli role sahip olduğudur.

Abstract:
Economic risk and opportunities resulted from accelerating globalization in the world economy resulted in important effects on the accounting theories, accounting standards and in practice in both national and international level. One of the important problems facing the multinational corporations is negative the effect of the exchange rates fluctuations on their financial statements. In order to overcome this problem, "Functional Currency" concept and its application were introduced by the Financial Accounting Standard, No: 52 (FAS 52) issued by The Financial Accounting Standards Board (FASB) in 1981 in the United States.  Functional currency is  the currency of the primary economic environment in which the entity operates. After that the International Accounting Standards Board (IASB) issued International Accounting Standards No. 21 (IAS 21) in 1983. For this reason, it is vital for the corporations to determine true functional currency in which they operate.
Main aim of this thesis is to investigate the role and importance of appropriate determination of functional currency to measure the financial performance of the corporations  properly and to make better decisions the financial statements users.The methodologies used in the thesis are a survey and applied research in a company. In the survey, it is investigated  the awareness and the choices of functional currency of the members  of the International Investments Associations (YASED).  In the applied research in a company, the financial statements of a selected company using foreign currency substantially in its operations are translated into both functional currency and presentation currency, after that it is analysed the effects of choice of functional currency on the financial performance indicators of the corporation. Main result of the thesis is that appropriate selection of the functional currency has very important role for assessment of the financial performance  of the corporations properly.