Pediyatrik yaş grubunda COVİD-19 enfeksiyonu ve ev içi bulaşı etkileyen faktörler
Domestic transmission in the pediatric age group and factors affecting COVİD-19 infection
Yazar: ASLISU AKDENİZ VURUNBİGİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ETEM PİŞKİN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: COVID-19 pandemisi sırasında virüsün temel bulaş yolunun solunum
parçacıklarıyla olduğu görülmüştür. Virüsün bulaş yollarına ve bulaştırıcılık
özelliklerine bakıldığında hane içinde; temas süresi ve düzeyi, kapalı alan olması,
ortak alanların kullanımı olması nedeniyle bulaşın yüksek olduğu bilinmektedir.
Pandeminin ilan edilmesinden bu yana hane içi bulaş analizinin yapıldığı birçok
çalışmada SARS-CoV-2 enfeksiyonunun çocuklarda asemptomatik veya hafif klinikte
seyir eğiliminde olması nedenli çocukların bulaşta önemli rol oynamayacağı
düşünüldüğü ve bu nedenle çalışmaların daha çok yetişkin yaş grubunu içerecek
şekilde gerçekleştirildiği görülmüştür.
Araştırmamızda COVID-19'un hane içi ikincil atak hızının hesaplanması, hane içi

bulaşta etkili olan faktörlerin belirlenmesi, çocukların ev içi bulaştaki rolü, COVID-
19 temaslılarının duyarlılığı ve birincil vakanın bulaştırıcılığını etkileyen faktörler ile

birlikte hane halkının uzun dönem takip verilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızın örneklemi Mart 2020-Mart 2021 tarihleri arasında
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne başvuran ve
COVID-19 tanısı alan bireyler arasından kartopu örnekleme yöntemiyle seçilen 119
hanede yaşayan 501 hane halkından oluşmaktadır, örneklem seçiminde hanede pozitif
birey dışında en az bir kişinin daha bulunması ve hane halkında (ilk vaka dahil) en az
bir kişinin 18 yaş altı olması şartı aranmıştır. Hane özelliklerinin, bireysel faktörlerin
ve hane halkının davranışlarının hane içi bulaşa etkisi değerlendirilmiş, bununla
birlikte hane halkı Mart 2023 tarihine dek takip edilmiş ve uzun dönem takip verileri
incelenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 119 hanenin %63'ünde hane içi bulaş gözlenirken
hanelerin %22,7'sinde tüm hane halkına bulaş olduğu saptanmıştır. Hanelerin ikincil
atak hızı ortalaması %40,7 olarak bulunmuştur. İlk vakanın bulaştırıcılığını artıran
faktörlerin; yetişkin yaş grubunda olması, kardiyovasküler, onkolojik veya

vii
nöromüsküler hastalığının olması, COVID-19 hastalığına ait semptomlardan öksürük,
koku bozukluğu, halsizlik ve/veya yorgunluk hissine sahip olması, evde izolasyon
kurallarına uymaması olduğu görülmüştür. Hane halkının duyarlığını artıran
faktörlerin; infantil yaşta olması, ilk vaka ile eş veya çocuk bağı olması, sigara
kullanmaması veya pasif sigara maruziyeti olmaması, D vitamini takviyesi almaması,
endokrin ve metabolizma hastalığı olması, kronik ilaç kullanımı olması, ilk vaka ile
yemek yemesi, aynı odada uyuması, aynı yatakta uyuması, ortak tuvalet kullanımı
olarak belirlenmiştir. Yetişkin yaş grubunda olmanın ve sağlık çalışanı olmanın hem
reenfeksiyon gelişme oranını ve hem de yeni dalgalarda COVID-19 hastalığı görülme
oranını arttırdığı gösterilmiştir. Kadın cinsiyette olmanın, 12-64 yaş aralığında
olmanın ve en az bir doz aşılı olmanın post COVID semptom görülme oranında artış
ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. 65 yaş ve üzerinde olmanın, erkek cinsiyette olmanın
ve komorbid hastalığa sahip olmanın fatalite oranında artış ile ilişkili olduğu
bulunmuştur.
Tartışma-Sonuç: Hastalığın hane içi yayılmasını sağlayan faktörlerin bir kısmının
önlenebilir olduğu görülmüştür. Enfeksiyon bulaşını en aza indirmek için vakalara en
erken şekilde tanı konulmalı, koruyucu önlemlere vakit kaybetmeden başlanmalı ve
her hane kendi özellikleriyle değerlendirilmeli, bulaş riskini arttıran bireysel ve
konutsal koşulların varlığında daha sıkı önlemler alınmalıdır.

Abstract:
Introduction and Aim: According to current evidence in COVID-19 pandemic, virus
is primarily transmitted between people through respiratory droplets. When we look at
the ways of spread of the SARS-CoV-2 and its contagious characteristics, it is known
that household transmission is high due to the duration and level of contact, closed
space, and the use of common areas. Since the declaration of the pandemic, in many

studies analyzing household transmission, it has been observed that since SARS-CoV-
2 infection tends to be asymptomatic or mildly clinical in children, it is thought that

children will not play an important role in transmission, and therefore studies have
been carried out to include mostly the adult age group.
Our research aimed to calculate the household secondary attack rate of COVID-19,
determine the factors affecting household transmission, the role of children in
household transmission, the sensitivity of COVID-19 contacts and the factors affecting
the contagiousness of the primary case, as well as long-term follow-up data of the
household.
Materials and Methods: The sample of our study consists of 501 households living
in 119 households selected by snowball sampling method among individuals who
applied to Zonguldak Bülent Ecevit University Faculty of Medicine Hospital and were
diagnosed with COVID-19 between March 2020 and March 2021. In sample selection,
it was required that there was at least one other person in the household other than the
positive individual and that at least one person in the household (including the first
case) was under the age of 18. The effects of household characteristics, individual
factors and household behavior on household transmission were evaluated, and the
household was followed until March 2023 and long-term follow-up data was
examined.

ix
Findings: While intra-household transmission was observed in %63 of the 119
households included in the study, it was determined that the entire household was
infected in %22.7 of the households. The average secondary attack rate of households
was found to be %40.7. Factors that increase the contagiousness of the first case: It has
been observed that they are in the adult age group, have a cardiovascular, oncological
or neuromuscular disease, have symptoms of COVID-19 disease such as cough,
anosmia/hyposmia, weakness and/or fatigue, and do not comply with home isolation
rules. Factors that increase the sensitivity of households is designated as being of
infantile age, having a spouse or child relationship with the first case, not being a
smoker or exposed to passive smoking, not taking vitamin D supplements, having an
endocrine and metabolic disease, having chronic medication use, eating with the first
case, sleeping in the same room, sleeping in the same bed and using public toilet. It
has been shown that being in the adult age group and being a healthcare worker
increases both the rate of reinfection and the incidence of COVID-19 disease in new
waves. It has been shown that being female, being between the ages of 12-64, and
having received at least one dose of vaccine are associated with an increase in the rate
of post-COVID symptoms. It has been found that being 65 years of age or older, being
male, and having a comorbid disease are associated with an increase in the fatality rate.
Discussion and Conclusion: It has been observed that some of the factors that enable
the disease to spread within households are preventable.
In order to minimize the transmission of infection, cases should be diagnosed as early
as possible, protective measures should be started without delay, each household
should be evaluated with its own characteristics, and stricter measures should be taken
in the presence of individual and residential conditions that increase the risk of
transmission.