Evli çiftlerde aleksitimik özelliklerin ilişki istikrarı ve mutluluk yönelimleri ile ilişkisi
The associations of alexithymic features couples with relationship stability and happiness orientations in married
Yazar: RÜKEN GÖKÇE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN NOYAN
BEYKOZ ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Evlilik = Marriage

Özet:
Evlilik içi ilişkilerde eşlerin empati kurmaları ve birbirlerini anlamalarında aleksitiminin önemli rolü olduğunu belirten çalışmalara bakıldığında, aleksitimi ile ilişki istikrarı ve mutluluk yönelimlerinin birlikte ele alındığı çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmüştür. Bu çalışmada; bilinen nörolojik ve psikiyatrik bir hastalık tanısı olmayan sağlıklı popülasyonda aleksitimi alt boyutlarının ilişki istikrarı ve mutluluk yönelimleri alt boyutlarıyla ilişkisi incelenmiştir. Çalışma 20-60 yaş aralığındaki 120 evli çiftle yürütülmüştür. Katılımcılara Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ), İlişki İstikrarı Ölçeği (İİÖ) ve Mutluluk Yönelimleri Ölçeği (MYÖ) uygulanmıştır. Çalışmanın örneklemi aleksitimik özelliklere göre ayrılarak İİÖ ve MYÖ alt boyutları ve sosyodemografjk faktörler açısından istatistiksel olarak incelenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi için 'Pearson Korelasyon Analizi'; değişkenlerin demografik faktörlerden bağımsız olarak incelenmesi için 'Hiyerarşik Regresyon Analizi' yapılmıştır. Analizler sonucunda, 35 yaş altındaki kadınlarda İlişki Doyumu puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. 0-5 yıl arası evli olan kadınların Seçeneklerin Niteliğini Değerlendirme ve İlişki Doyumu puanlarının daha yüksek olduğu, 5 yıldan uzun süredir evli olanlarınsa İlişki Yatırımı ve Yaşamın Anlamı puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Aleksitimik  grupta, kadınlarda İlişkiye Bağlanım, İlişki Yatırımı puanlarının; erkeklerde ise Seçeneklerin Niteliğini Değerlendirme puanları aleksitimik olmayan gruba göre daha yüksek bulunmuştur. Kadınlarda Duyguları Tanımada Zorluk ile İlişkiye Bağlanım pozitif yönde ilişkili çıkmıştır. Kadınlardan elde edilen Duyguları Söze Dökmede Zorluk ile İlişki Doyumu arasındaki negatjf yönlü ilişki literatürle uyumludur. Literatürün aksine, kadınlarda Hayat Bağlılığı ile Duyguları Tanımada Zorluk pozitif ilişkiliyken; erkeklerde Hayat Bağlılığı, Duyguları Tanımada ve Söze Dökmede Zorluk pozitif ilişkili bulunmuştur. Literatürle çelişen bu bulgular toplumsal cinsiyet rolleri göz önünde bulundurularak tartışılmıştır.

Abstract:
Considering the relevant studies which state that alexithymia has an important role in marital relations through empathy of spouses and understanding each other, it has been observed that there are a limited number of studies that examine alexithymia, relationship stability and happiness orientations together. In this study; The relationship of alexithymia subdimensions with relationship stability and happiness orientation sub-dimensions was investigated in a healthy population without a known neurological or psychiatric disease. The study was conducted with 120 married couples aged between 20-60 years. The Toronto Alexithymia Scale (TAS), the Relationship Stability Scale (RSS), and the Happiness Orientation Scale (HOS) were administered to the participants. The sample of the study was grouped according to alexithymic characteristics and statistically analyzed in terms of RSS and HOS sub-dimensions and sociodemographic variables. 'Pearson Correlation Analysis' for examining the relationships between variables of the study; 'Hierarchical Regression Analysis' was conducted to examine the variables independently from sociodemographic factors. As a result of the analysis, it was seen that the Relationship Satisfaction scores were higher in women under the age of 35. It has been found that women who have been married for 0-5 years had higher Evaluation of the Quality of Options and Relationship Satisfaction scores, while those who have been married for more than 5 years showed higher Relationship Investment and Meaning of Life scores. In the alexithymic group, the scores of Relationship Attachment and Relationship Investment in women; Evaluation of the Quality of Options was higher in men compared to the non-alexithymic group. Difficulty in Recognizing Emotions and Relationship Attachment were found to be positively related in women. The negative relationship between Difficulty in Expressing Emotions and Relationship Satisfaction obtained from women is compatible with the literature. Contrary to the literature, in women Life Engagement were positively related with Difficulty Recognizing Emotions; and in men, Life Engagement were positivley related with Difficulty Recognizing Emotions and Verbalizing. These findings, which contradict the literature, are discussed by considering gender roles.