Banka şube mimarisinin yeni teknolojilere adapte olabilme potansiyelinin ölçülmesine yönelik bir yaklaşım önerisi
Measuring adaptability of the banking branchs to the new technologies: A new approach
Yazar: SEÇİL ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI KANAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilişim Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarımda Bilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Teknoloji ile mimarlık etkileşimi, zamanla sınırlandırılabilecek geçici bir etkileşim değil, aksine sınırsız ve zamansızdır. Mimarlık ortamında yaşanan gelişmelerin pek çoğunun merkezinde teknolojik gelişmeler yer almaktadır. Banka şubeleri geçmişten günümüze kadar birçok yapısal ve mekânsal değişikliğe uğramıştır. Gerek mimarlık, gerekse teknoloji ve finans alanlarında meydana gelen dönemsel değişiklikler bu yapıları etkisi altına almaktadır. Banka şubeleri çağının gerektirdiği teknolojik gelişmelere ayak uydurmalı ve sunulan bankacılık hizmetinin gelişimine paralel esnek mekanlar olarak kurgulanmalıdır.
Tez kapsamında, banka şubelerinin tarihsel gelişimi aktarılarak, bankacılık ve mimarlığı etkisi altına alan teknolojik gelişmelere yer verilmektedir. Ayrıca, teknolojinin etkisinde kalan banka şubelerinin yaşadığı dönüşümü daha net ortaya koyacak biçimde şubeler; geleneksel ve yeni nesil şubeler olarak ayrıştırılmakta ve bunlar da; konum, mekan ve cephe başlıkları altında irdelenmektedir. Yapı teknolojilerinin banka şubelerinin bina, malzeme ve detay gibi kararlarını etkilemesine teknoloji ile mimarinin doğrudan etkileşimi, bilgi ve iletişim teknolojilerinin müşteri –personel ilişkisini değiştirerek ve yeni araç kullanımlarını mümkün kılarak mimari kararları etkilemesine ise mimari ve teknolojinin dolaylı etkileşimi denilmektedir. Müşterilerin bankacılık hizmetini alma biçimlerini etkileyen yeni alternatif araçlar ve farklı mekanlardan işlem yapabilme kabiliyetleri, banka şube mimarilerine esneklik kazandırarak, geleneksel şube mimari programına ilave fonksiyonlarda eklenmesine neden olmaktadır. Yeni nesil şube mimarilerinde ulaşılması arzu edilen noktalar mimari ve sosyal açıdan şöyledir; mimari açıdan, şube iç mekan ve dış mekan koşullarını maksimum verimlilikte kullanmak, sosyal açıdan ise, müşterinin daha rahat, hızlı ve çekinmeden işlem yapabilmesini sağlamak, şube personel ve müşteri memnuniyetini arttırmaktır. Mekanların devamlılığı, değişen ihtiyaç ve senaryolara adapte olabilecek esnekliğe kavuşması amaçlanmaktadır. Yapım teknolojileri ve bilişim teknolojilerindeki gelişmeler, mekanik çözümlemeler ve akıllı yapı teknolojileri sayesinde mevcut banka şubeleri için arzu edilen yeni nesil şube mimarilerine erişmek mümkün olabilir.
Tezin hedefi, geleneksel banka şubelerini müşteri-banka etkileşimi bağlamında; konum, cephe ve mekan düzeyinde analitik olarak analiz ederek, mimarilerinin yeni nesil şubelere adaptasyonlarını değerlendirilmesidir. Analizlerde çok kriterli karar verme metotlarından biri olan analitik hiyerarşi süreci (analytic hierarchy process) AHP metodu kullanılmakta ve adaptasyon değeri en yüksek olandan en düşük olana doğru bir listeye ulaşılmaktadır. Konum değerlendirmesinde; şubenin otopark kullanım alanına sahip olup olmaması, şube lokasyonunun popülasyonu ve şubenin metrekare kullanımında kent ile paylaştığı alan değerleri dikkate alınmaktadır. Cephe analizinde; cadde cephesi değeri ve cephe şeffaflık oranı değerlendirilmektedir. Mekan analizinde ise; mekansal yayılma, mekanın görsel sürekliliği ve mekan sirkülasyon kullanımı ölçülmektedir. Görsel süreklilik değeri ölçümü, görsel grafik analizi VGA (visual graph analysis) metodu ile hesaplanmaktadır.
Çalışmanın birinci bölümünü oluşturan giriş kısmında problem tanımlanmakta, çalışmanın amacı ve önemine yer verilmektedir. Ardından, araştırma soruları ve yöntem, çalışmanın kapsamı ve kurgusu aktarılarak bölüm sonlandırılmaktadır.
Tezin ikinci bölümünde, mimarlık ve teknoloji ilişkisinin tarihsel gelişimi incelenmektedir. Teknolojinin mimarlığı etkileme biçimine bağlı olarak söz konusu etkileşim, doğrudan ve dolaylı etkileşim başlıkları altında sınıflandırılmaktadır. Yapı bilgi sistemi BIM (building information modeling), yapım üretim teknolojisi ve malzeme teknolojilerindeki gelişmeler mimarlığın teknoloji ile doğrudan etkileşimi olarak tanımlanmıştır. Kullanıcının teknoloji karşısında sosyolojik olarak yaşadığı değişimler sayesinde oluşan kullanıcı alışkanlıklarındaki değişimi ve kullanılan araç gereçlerdeki dönüşümler ise dolaylı etkileşim olarak sınıflandırılmaktadır. Kullanıcı değişen sosyal yaşamına bağlı olarak mekansal dönüşümü talep etmektedir. Tez çalışmasının dayandığı adaptasyon bu talep üzerindendir. Bahsi geçen taleplere örnek, kullanıcıların değişen çalışma şartlarına bağlı olarak evlerini ofis alanları gibi kullanması, ortaya çıkan ev-ofis alanları verilebilinir. Bir diğer örnek, değişen jenerasyonun alışkanlıklarına bağlı olarak çalışma mekanları olan ofis alanlarına eklenen oyun alanlarına sahip ofislerdir. Teknolojinin dolaylı ve direk etkisine bağlı olarak dönüşen mekanlar; okullar, hastaneler, postahaneler, banka şubeleri gibi birçok alanda üretilen mekanları kapsamaktadır.
Üçüncü bölümde, banka şube mimarileri ve banka teknolojilerine ilişkin tarihsel süreç kısaca özetlenmiştir. Mimarlık ve teknoloji etkileşiminde sınıflandırılan doğrudan ve dolaylı etkileşim bu bölümde banka şubelerinin teknoloji karşısında etkileşimi olarak ele alınmaktadır. Kullanıcı profilinin sosyal yaşamında ve beklentilerinde teknoloji kaynaklı ortaya çıkan değişim, sektörde oluşan teknolojik gelişmeler sayesinde dönüşen araç gereç kullanımı ve dijital çoklu medyanın mimaride kullanılması, şube mimarilerinin teknoloji karşısındaki dolaylı etkileşimidir. Şubelerin mimarilerinde kullanılan malzemelerde ve dijital çoklu medyanın mimariye doğrudan eklenmesiyle ortaya çıkan değişiklik ise, doğrudan etkileşim olarak ele alınmaktadır. Ayrıca, bankacılık sektörüne ait, şube mimarilerinde yer alan teknolojik araçların gelişmesi ve dönüşmesi de mimariyi doğrudan etkisi altına almaktadır. Şube mimarileri teknolojiye uyumluluklarına göre ayrıştırılmakta, yeni nesil ve geleneksel şubeler başlıkları altında; konum, cephe ve mekan kriterlerine göre farklılıkları analiz edilmektedir.
Dördüncü bölümde geleneksel banka şubelerinin yeni nesil şubelere adaptasyon süreçleri aktarılmaktadır. Adaptasyon ile ilgili olarak belirlenen kriterler, konum, cephe ve mekandır. Şubenin bulunduğu konum; populasyon, otopark değeri ve kent ile etkileşime geçen metrekare oranı olarak değerlendirilmektedir. Cephe; cadde cephesi ve cephe saydamlık değerleri olarak ölçülmüştür. Son kriter mekan; şubenin yayılma değeri, sirkülasyon değeri, mekansal derinlik ve mekanın görsel sürekliği olarak analiz edilmektedir. Yeni nesil şube ve geleneksel şube tanımlamaları bu kriterler üzerinden detaylı olarak irdelenir. Geleneksel şubelerin yeni nesil şubelere adaptasyonu sırasında aranan kriterler ölçülebilir değerlere dönüştürülür. Çok kriterli karar verme metodlarından biri olan analitik hiyerarşi metodu AHP (analytic hierarchy process) ile her kritere bir değer katsayısı verilir. Değer kat sayılarına göre öncelik kazanan kriterler AHP metoduyla ile hesaplanarak, geleneksel şubelerin istenen yeni nesil şube kriterlerine gösterdiği yakınlığa göre listelenir.
Beşinci bölüm çalışmanın alan araştırması için ayrılan bölümüdür. Alan araştırması Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yer alan yerli bir bankanın seçilen on şubesi için yapılmıştır. KKTC ekonomisi küçük olduğundan bölgede yer alan bankalar Türkiye ve Dünya banka şubeleri gibi özelleşmiş banka şubeleri değil, klasik tam hizmet şubeleridir. Kıbrıs İktisat Bankası, teknolojik gelişmelere gösterdiği uyum sebebiyle seçilmiştir. Bankaya ait, farklı lokasyonlara ait on adet şube seçilmiş ve bu on tane şube bir önceki bölümde aktarılan kriterlere göre analiz edilmektedir. Şubelerin konum, cephe ve mekan başlıkları altında belirlenen tüm kriterleri yine içerikte aktarılan hesaplama formülleriyle sayısal değerlere ulaşılmaktadır. Her bir kritere AHP değerlendirme ölçeğinde belirlenen aralık değerleri verilmektedir. Bu kriterlerin değerlendirme ölçeği yeni nesil şubeye uyumlulukta öne çıkan, maliyeti ve iş süresi yüksek olan kalemler olarak belirlenmiştir. AHP hesaplaması sonrası, KIB (Kıbrıs İktisat Bankası) on şubesinin yeni nesil şubelere olan adaptasyonu ölçülmüştür. Bu listede Yenikent Şubesi en uyumlu şube olarak birinci sırada, Gemikonağı Şubesi ise adaptasyonu en maliyetli şube olarak son sırada yerini almaktadır.
Son bölüm olan altıncı bölümde, önerilen analiz süreci değerlendirilerek, ilerleyen aşamalarda yöntemin geliştirilmesi için hedeflenenler açıklanmıştır. Çalışma boyunca amaçlanan, şubelerin teknoloji dönüşümlerinde öne çıkan mimari ve kentsel unsurlara dikkat çekerek, yine sektörde kurumların inşaat emlak birimlerinin çalışmalarına katkı koyabilecek bir yöntem geliştirilmesidir. Bankalar teknoloji dönüşümleri dahilinde, birçok iş yapma metotlarını değiştirmek, müşterileri ile kurdukları ilişkileri yeniden tanımlamak zorunda kalmaktadırlar. Teknoloji katkılarından biri de artan şube maliyetleri ve müşterilerin şubesiz bankacılık hizmeti alabilmesi olmaktadır. Dolaylı olarak bankalar şube stoklarını bu sistem ile eleyebilirler. Bankalar böylece yapı stoklarını bu metotla analiz ederek, elde edilen puan listesine göre önceliklerini belirleyip, yine adaptasyon değeri çok düşük olan şubeleri eleme kararı da alabilirler. Bankaların tercih edecekleri dönüşüm sürecinde daha az maliyetli, daha az iş süresi vaadeden en uyumlu şube demek olur. En önemli dikkat çekici bir diğer unsur, çalışmanın mimari disipline katkısı açısından, teknolojinin karşısında dönüşen yeni bir şube mimari modelini tanımlamakta, teknoloji ile içiçe olan bankaların şubelerini nasıl tasarlamaları gerektiğiyle ilgili önemli tasarım kararlarından bahsetmektedir.

Abstract:
The interaction between technology and architecture is not a temporary interaction that can be limited over time, but rather unlimited and timeless. Technological developments are at the center of many of the developments in the architectural environment. Bank branches have undergone many structural and spatial changes from past to present. Periodic changes, both in architecture and in technology and finance, affect these structures. The bank branches should keep pace with the technological developments required by the era and be designed as flexible spaces parallel to the development of the banking service offered.
Within the scope of the thesis, the historical developments of the bank branches are transferred and technological developments affecting the banking and architecture are given. In addition, branches that are under the influence of technology are more likely to show the transformation that banks have experienced; traditional and new generation branches. location, space and façade. The indirect interaction of architecture and technology is called the direct interaction of technology and architecture by architectural technology's influence on bank branches' decisions such as building, material and detail, and the influencing of architectural decisions by changing the customer-staff relationship of information and communication technologies and enabling new vehicle usage. The new alternative means of influencing the way customers receive banking services and their ability to perform transactions from different locations have added flexibility to the bank branch architecture and added to the traditional branch architecture program in additional functions. Desirable points to be reached in the new generation branch architects are architectural and social aspects; in terms of architecture, to use branch indoor and outdoor conditions in maximum efficiency and, in social terms, to enable the customer to make transactions more comfortable, fast and without hesitation, to increase branch personnel and customer satisfaction. It is aimed to bring the flexibility of spaces to be continuous, changing needs and adapting to the scenario. With the advances in construction technologies and information technologies, mechanical solutions and intelligent building technologies, it is possible to access the desired next generation branch architectures for existing bank branches.
The target of the dissertation is in the context of customer-bank interaction with traditional bank branches; location, facade, and space, and assessing architects' adaptations to the new generation of branches. Analytic hierarchy process, which is one of the most criterion-based decision making methods, uses the AHP method and a list with the highest to lowest adaptation score is reached. Location assessment; the value of the area shared by the city in the usage of the parking lot, the population of the branch location and the square meter usage of the branch are taken into consideration. In facade analysis; street front value and facade transparency rate are evaluated. In the spatial analysis; spatial spreading, visual continuity of the room and the use of circulation are measured. Visual continuity value measurement is calculated by visual graph analysis VGA (visual graph analysis) method.
The problem is defined in the introduction part which constitutes the first part of the work, and its purpose and importance is given. Then, the research questions and the method, the scope of the work and the editing are transferred and the section is finalized.
The second part of the thesis examines the historical development of the relationship between architecture and technology. Depending on how the technology affects architecture, the corresponding interaction is classified under direct and indirect interaction headings. The building information system is defined as building information modeling (BIM), construction and manufacturing technology, and developments in material technology. The changes in user habits caused by the changes that the user has experienced sociologically in the face of technology and the transformations in the used devices are classified as indirect interaction. The user demands spatial transformation depending on the changing social life. The adaptation on which the thesis work is based is on this demand. An example of a demanding claim is that the users can use their home-office space as their office space, depending on the changing working conditions of the users. Another example is offices with playgrounds attached to office spaces that are working spaces depending on the habits of the changing generation. Converted spaces due to indirect and direct influence of technology; schools, hospitals, post offices, bank branches, etc.
In the third chapter, the historical process of bank branch architects and banking technologies is briefly summarized. The direct and indirect interaction, which is classified in the interaction between architecture and technology, is considered as the interaction of bank branches against technology in this section. The emergence of technological advances in social life and expectations of user profile, the use of transformed tools by technological developments in the sector, and the use of digital multimedia in architecture, is an indirect interaction of branch architects against technology. Changes in the materials used in the architects of the branches and in the direct addition of digital multimedia to the architecture are considered as direct interaction. In addition, the development and transformation of the technological tools of the banking sector in branch architects directly influence the architect. Branch architects are separated according to their technological compatibility, under the headings of the new generation and traditional branches; location, facade, and location.
In the fourth chapter, the adaptation processes of the traditional bank branches to the new generation branches are transferred. Criteria determined in relation to adaptation, position, façade and field. The location where the branch is located; population, parking value and interaction with the city are evaluated as the ratio of the square meters passing. Front; street frontage and facade transparency values. The last criterion is space; span value, circulation value, spatial depth and visual continuity of the space. New generation branches and traditional branch descriptions are discussed in detail through these criteria. The criteria sought during the adaptation of traditional branches to the new generation branches are converted into measurable values. The analytic hierarchy method AHP (Analytic Hierarchy Process), one of the multi-criteria decision making methods, gives a value coefficient for each criterion. The priority criteria are

calculated by AHP method and listed according to the closeness of traditional branches to the desired new generation branch criteria.
The fifth section is the section devoted to fieldwork of the study. The survey was conducted for ten selected branches of a local bank located in the Turkish Republic of Northern Cyprus. Located on the banks of minors Turkey and TRNC economy is not specialized bank branches such as the World bank branches, full service branches are classic. The Cyprus Economy Bank has been selected because of its technological progress. Ten bank branches belonging to different locations are selected and these ten branches are analyzed according to the criteria given in the previous section. All the criteria that are determined under the headings of location, façade and space of the branches are reached numerical values with the calculation formulas which are transferred in the context. Each criterion is provided with range values determined on the AHP evaluation scale. The evaluation scale of these criteria was defined as items with high cost and duration of work which are outstanding in compatibility with the new generation of branches. After the AHP calculation, the adaptation of ten branches of KIB (Cyprus Bank of Economics) to the new generation branches was measured. Yenikent Branch is listed as the most compatible branch in this list and Gemikonağı Branch is in the last place as adaptation most costly branch.
In the sixth chapter, which is the last chapter, the proposed analysis process is evaluated and the targets for developing the method in the following stages are explained. Throughout the study, it is aimed to draw attention to the architectural and urban elements that stand out in the technological transformations of the branches and to develop a method which can contribute to the works of the construction real estate units of the institutions in the sector. Within the technology transformations of the banks, they have to change many ways of doing business and redefine the relationships they establish with their customers. One of the technology contributions is the increased branch costs and the ability of customers to receive bank-free banking services. Indirectly, banks can squeeze branch stocks with this system. By analyzing the building stocks with this method, the banks can determine their priorities according to the list of points obtained and can also decide on the elimination of branches with very low adaptation values. In the conversion process that banks will prefer, it means the most compatible branch with less cost, less business duration. The most important noteworthy element is that in terms of the architectural discipline contribution of the study, it describes a new branch architecture model that is transformed in the face of technology and discusses important design decisions about how to design branches of technology banks.