Şeyh Zekeriyyâ el-Ensârî'nin "El-Advâu'l-Behce fî İbrâzi Dekâ'iki'l-munferice" adlı eseri ve edisyon kritiği
Sheikh zakareya al-ansari's " Al-Advau'l-bahca fi Ibrazi Daka'iki'l-monfarice" and its edition criticism
Yazar: TAHER ASSAF
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF SAMİ SAMANCI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Elimizde bulunan eş-Şeyh Zekeriyyâ el-Ensârî'ye ait olan bu yazma eser el-Edvâu'l-Behce fî İbrâzi Dakâiki'l-Munfecire başlığını taşımaktadır ve alim İbnü'n-Nahvî'nin Kasîdetu'l-Munfecire adlı eserinin şerhi niteliğindedir.
Çalışma dirase ve tahkik olmak üzere iki kısma ayrılmıştır.
Dirase kısmı, bir mukaddimeyle başlamakta ve devamında araştırmanın özeti gelmektedir. Daha sonra müellif İbnü'n-Nahvî ve şarih eş-Şeyh Zekeriyyâ el-Ensârî, eserleriyle ve ilmi metodolojileriyle birlikte tanıtılmakta ve bu çalışmada takip edilen tahkik yöntemine değinilmektedir. Ayrıca söz konusu kısımda tahkik edilen kitap tanıtılmakta, yazma nüshaları değerlendirilmekte ve yazma eserin müellife nispeti tevsik edilmektedir.
Tahkik kısmıında ise yazma eser, İSAM'ın yazma eserleri tahkik kılavuzu dikkate alınarak, modern imla kurallarına uygun olarak ve kaynaklar, referanslar ve şiir şevahidi doğrulanıp sahiplerine atfedilerek daha anlaşılır bir şekilde yeniden yazılmıştır. Ayrıca hâmişler yazılmış ve izaha ihtiyaç duyan aruzla ilgili bazı terimler hâşiyede şerh edilmiştir. Yazma eser edisyon kritiğinde vecih ve zahr sayfalarının ayırt edilmesi için, vecih sayfaları و harfi, zahr sayfaları ise ظ harfiyle gösterilmiştir. Ayrıca tahkikte esas kabul edilen yazma nüsha ile Konya kütüphanesindeki yazma nüsha ve Suudi Arabistan Melik Faysal İslami Araştırma ve İnceleme Merkezi'ndeki yazma nüsha mukabele edilmiştir. Konya'daki nüsha için ق sembolü, Suudi Arabistan'dan elde edilen ikinci nüsha içinse س sembolü kullanılmıştır. Devamında ziyadeler ve noksanlar bakımından nüshalar arasındaki farklar yazılmış ve dipnotlarda bu farklara işaret edilmiştir. Araştırmanın sonunda, ulaşılan önemli sonuçların zikredildiği bir hatime yazılmış ve kaynaklar için bir fihrist eklenmiştir.

Abstract:
Elimizde bulunan eş-Şeyh Zekeriyyâ el-Ensârî'ye ait olan bu yazma eser el-Edvâu'l-Behce fî İbrâzi Dakâiki'l-Munfecire başlığını taşımaktadır ve alim İbnü'n-Nahvî'nin Kasîdetu'l-Munfecire adlı eserinin şerhi niteliğindedir.
Çalışma dirase ve tahkik olmak üzere iki kısma ayrılmıştır.
Dirase kısmı, bir mukaddimeyle başlamakta ve devamında araştırmanın özeti gelmektedir. Daha sonra müellif İbnü'n-Nahvî ve şarih eş-Şeyh Zekeriyyâ el-Ensârî, eserleriyle ve ilmi metodolojileriyle birlikte tanıtılmakta ve bu çalışmada takip edilen tahkik yöntemine değinilmektedir. Ayrıca söz konusu kısımda tahkik edilen kitap tanıtılmakta, yazma nüshaları değerlendirilmekte ve yazma eserin müellife nispeti tevsik edilmektedir.
Tahkik kısmıında ise yazma eser, İSAM'ın yazma eserleri tahkik kılavuzu dikkate alınarak, modern imla kurallarına uygun olarak ve kaynaklar, referanslar ve şiir şevahidi doğrulanıp sahiplerine atfedilerek daha anlaşılır bir şekilde yeniden yazılmıştır. Ayrıca hâmişler yazılmış ve izaha ihtiyaç duyan aruzla ilgili bazı terimler hâşiyede şerh edilmiştir. Yazma eser edisyon kritiğinde vecih ve zahr sayfalarının ayırt edilmesi için, vecih sayfaları و harfi, zahr sayfaları ise ظ harfiyle gösterilmiştir. Ayrıca tahkikte esas kabul edilen yazma nüsha ile Konya kütüphanesindeki yazma nüsha ve Suudi Arabistan Melik Faysal İslami Araştırma ve İnceleme Merkezi'ndeki yazma nüsha mukabele edilmiştir. Konya'daki nüsha için ق sembolü, Suudi Arabistan'dan elde edilen ikinci nüsha içinse س sembolü kullanılmıştır. Devamında ziyadeler ve noksanlar bakımından nüshalar arasındaki farklar yazılmış ve dipnotlarda bu farklara işaret edilmiştir. Araştırmanın sonunda, ulaşılan önemli sonuçların zikredildiği bir hatime yazılmış ve kaynaklar için bir fihrist eklenmiştir.