"Kuvvetin ölçülmesi ve sürtünme" ünitesine yönelik bağlam temelli tasarlanan çizgi romanların öğrencilerin temellendirilmiş zihinsel model gelişimine etkisi
The effect of context based comics for the 'measurement of force, and friction' unit on the development of students' grounded mental model
Yazar: MUSTAFA KEMAL YÜZBAŞIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALTAN KURNAZ
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlam temelli yaklaşım = Context based approach ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Zihinsel modeller = Mental models ; Çizgi romanlar = Comic strips ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Araştırmada, kuvvetin ölçülmesi ve sürtünme ünitesiyle ilgili bağlam temelli olarak hazırlanan çizgi romanların öğrencilerin "Temellendirilmiş Zihinsel Model" (TZM) gelişimine olan etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bunun yanında öğrencilerin ve uygulama öğretmeninin "Bağlam Temelli Çizgi Roman" (BTÇR) hakkında görüşleri de incelenmiştir. Nicel ve nitel yaklaşımların bir arada kullanıldığı araştırmanın çalışma grubu 5. sınıfta öğrenim gören 18'i deney ve 16'sı kontrol grubu olmak üzere toplam 34 öğrenciden oluşmaktadır. BTÇR, "Bağlam Temelli Öğrenme Durumları Testi" (BTÖDT) ve "Çizgi Roman Görüşme Formu" mevcut araştırma kapsamında geliştirilmiştir.  Öğretim uygulamaları sonunda deney grubunda yer alan yedi öğrenci ve uygulama öğretmeniyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenerek "Akademik", "Duyuşsal", "Günlük Yaşamla İlişkilendirme" ve "Çizgi Roman ve Mizah" temaları altında sınıflandırılmıştır. BTÖDT'nin uygulanması ile toplanan veriler model analizi elemanlarından skor, yoğunlaşma faktörü ve yoğunluk sapması ile algoritmalar ve matrislerden yararlanarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda hem kuvvetin ölçülmesi hem de sürtünme kuvveti soru gruplarında kontrol ve deney grubu öğrencilerinin öğretim öncesinde TZM'lerinin çoğunlukla "Tutarsız Karma Model" (TZKM) lehineyken, öğretim sonunda, öğrencilerin TZM durumlarının kontrol grubunda kısmi gelişim gösterdiği, BTÇR'nin uygulandığı deney grubunda ise oransal olarak daha fazla gelişim gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenciler ve uygulama öğretmeni ele alınan konuyu eğlenceli ve anlaşılır kılması, öğrenmeleri kolaylaştırması, kalıcı öğrenmelere fırsat tanıması, bireysel öğrenmelere olanak sunması, derse katılımı artırması, okuma yazma ve dil bilme konusunda problemleri olan öğrencilerin öğrenmelerini desteklemesi gibi durumlardan dolayı BTÇR'nin etkili bir öğretim materyali olduğu yönünde görüş bildirmişlerdir. Elde edilen sonuçlardan hareketle TZM belirlenmesine yönelik analizlerin daha hızlı yapılabilmesi için algoritmaların bir program haline getirilmesi önerilmiştir. BTÇR'nin öğrencilerin öğrenmelerini desteklemesinden dolayı öğretim materyali olarak farklı ünite ve derslerde yaygınlaştırılması tavsiye edilmiştir.

Abstract:
This study aims to determine the effect of context-based comics on the measurement of force and friction unit on the development of students' "Grounded Mental Model" (GMM). In addition, the students' and the science teacher's opinions about "Context-Based Comics" (CBC) were examined. The study utilized both quantitative and qualitative approaches, and the participants consisted of 34 fifth-grade students in total, 18 in the experimental group and 16 in the control group. CBC, "Context-Based Learning Situations Test" (CLST) and "Comic Novel Interview Form" were developed within the scope of the present study. The interviews were analyzed through content analysis, and the qualitative data were categorized under the themes of "Academic", "Affective", "Associating with Daily Life" and "Comics and Humor". The quantitative data were analyzed using algorithms and matrices along with the score, concentration factor and concentration deviation from the model analysis elements. As a result of the research, it was determined that the control and experimental group students' GMMs were mostly in favor of the "Inconsistent Mixed Model" (IMM) before the instruction in both the measurement of force and friction force question groups. At the end of the instruction, it was concluded that the GMM status of the students showed a partial improvement in the control group, and that it showed more improvement proportionally in the experimental group in which the CBC was applied. CBC is regarded as an effective teaching material by the participants because instruction with CBC contributes to students in various aspects. Based on the results obtained, it is suggested that the algorithms be made into a program so that the analyzes for the determination of GMM can be made faster. Since CBC supports students' learning, it is recommended to disseminate it as teaching material for different units and courses.