Amyotrofik lateral skleroz hastalarında manyetik rezonans görüntüleme ile corpus callosum'un morfometrik olarak değerlendirilmesi
Morphometric evaluation of corpus callosum by using magnetic resonance imaging in patients with amyotrophic lateral sclerosis
Yazar: ZEYNEP ŞENGÜN
Danışman: PROF. DR. ALEV BOBUŞ ÖRS
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Amyotrofik lateral skleroz, üst ve alt motor nöron hasarının kombinasyonunu içeren nörodejeneratif bir hastalıktır. Araştırmalara rağmen, amyotrofik lateral skleroz hastalığının mevcut yönetimi, tanı ve prognoz açısından yetersiz kalmaktadır. Özellikle erken evrelerde hastalığın tanınmasında yaşanan zorluk, heterojen fenotip ve semptomların diğer hastalıklarla örtüşmesi gibi sebeplerden kaynaklanmaktadır. Daha yaygın olan hastalıklar genellikle amyotrofik lateral skleroz hastalığından önce düşünülmekte, bu da tanıyı geciktirmektedir. Çalışmamızda corpus callosum incelenerek amyotrofik lateral skleroz hastalığının tanısına yardımcı olacak bir bulgu elde edilmesi amaçlandı.
Bu çalışma için manyetik rezonans görüntüleme ile önceden elde edilmiş olan 60 adet görüntü kullanıldı. Midsagittal planda corpus callosum uzunluğu, kalınlığı ve aşağıya bakan açıklığına ait açı ölçüldü. İlaveten corpus callosum beş bölgeye ayrılarak alan ölçümleri yapıldı. Corpus callosum üzerinde yapılan bu morfometrik ölçümlerde, amyotrofik lateral skleroz hastaları ve sağlıklı bireyler arasında farklılıklar olup olmadığı araştırıldı. Ayrıca ekstremite ve bulber başlangıçlı amyotrofik lateral skleroz tipleri karşılaştırıldı. Hasta grubunda 17 ekstremite başlangıçlı, 13 bulbar başlangıçlı hasta bulunmaktaydı. 
Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre, hasta ve kontrol grupları arasında corpus callosum kalınlığı, beş bölgenin alanı ve corpus callosum toplam alanı bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Corpus calosum'un kalınlık ve alan ölçüm değerleri amyotrofik lateral skleroz hastalarında kontrol grubuna göre daha düşük bulunmuştur. Ekstremite başlangıçlı ve bulbar başlangıçlı hastalar arasında sadece corpus callosum açı ölçümü bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bulbar başlangıçlı hastalarda ekstremite başlangıçlı olanlara kıyasla corpus callosum açısı daha dardır. Sonuç olarak bu çalışmada amyotrofik lateral skleroz hastaları ile sağlıklı bireyler arasında ve ekstremite başlangıç ile bulbar başlangıç arasında corpus callosum'da morfolojik değişiklikler olduğu gösterilmiştir. Bu veriler, hastalığın tanısına, ileride hastalıkla ilgili yapılacak bir sınıflandırmaya veya hastalıkla ilgili yapılacak bilimsel çalışmalara katkıda bulunabilir.

Abstract:
Amyotrophic lateral sclerosis is a neurodegenerative disease involving a combination of upper and lower motor neuron damage. Despite research, current management of amyotrophic lateral sclerosis remains inadequate in terms of diagnosis and prognosis. The difficulty in recognizing the disease, especially in the early stages, is due to reasons such as heterogeneous phenotype and overlapping of symptoms with other diseases. More common diseases are usually considered before amyotrophic lateral sclerosis disease, which delays the diagnosis. In our study, it was aimed to obtain a finding that would help the diagnosis of amyotrophic lateral sclerosis by examining the corpus callosum.
For this study, 60 images previously obtained by magnetic resonance imaging were used. In the midsagittal plane, the corpus callosum length, thickness and angle of the downward-facing opening were measured. In addition, the corpus callosum was divided into five regions and area measurements were made. In these morphometric measurements made on the corpus callosum, it was investigated whether there were differences between patients with amyotrophic lateral sclerosis and healthy individuals. In addition, extremity and bulbar-onset amyotrophic lateral sclerosis types were compared. There were 17 extremity-onset and 13 bulbar-onset patients in the patient group. 
According to the findings obtained from this study, there was a statistically significant difference between the patient and control groups in terms of corpus callosum thickness, area of five regions and total area of corpus callosum. The thickness and area measurement values of the corpus calosum were found to be lower in amyotrophic lateral sclerosis patients compared to the control group. A statistically significant difference was found between the patients with limb-onset and bulbar-onset only in terms of callosal angle measurement. The callosal angle is narrower in bulbar-onset patients compared to limb-onset patients. In conclusion, this study showed morphological changes in the corpus callosum between amyotrophic lateral sclerosis patients and healthy individuals, and between extremity onset and bulbar onset. These data may contribute to the diagnosis of the disease, to a future classification of the disease, or to scientific studies on the disease.