Aile hekimlerinin periyodik muayene rehberine yönelik bilgi tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
The evaluation of family physicians' knowledge attitude and behaviours towards periodic examination guidelines
Yazar: DENİZ TUGAY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TOP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilimsel davranış = Scientific behaviour ; Doktorlar = Physicians ; Fizik muayene = Physical examination ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Çalışma tutumları = Working attitudes

Özet:
Bu araştırma ile ülke genelinde birinci basamak sağlık hizmeti sunan aile hekimlerinin mevzuat ile uygulamaya geçirilmemiş "Aile Hekimliği Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Rehberine" yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının tanımlanması amaçlanmaktadır. Araştırma, Türkiye'de önerilen tarama rehberi temel alınarak danışman ve araştırması tarafından geliştirilmiş soru formu ile gerçekleştirilmiştir. Soru formu aile hekimlerinin cevaplaması amacı ile Aile Hekimliği Uzaktan Eğitim Platformuna (AHUZEM) online olarak yüklenmiştir. Araştırmanın evrenini çalışmanın yapıldığı tarihte AHUZEM'e kayıtlı 20.518 aile hekimi oluşturmaktadır. Araştırmada herhangi bir örneklem yöntemi kullanılmamıştır. Tüm evrene ulaşmak hedeflenmiştir. Soru formu AHUZEM üzerinde 23 Ocak 2014-13 Şubat 2014 tarihleri arasında 20 gün süreyle tutulmuştur. Araştırma sonunda 5.183 aile hekimi uzaktan eğitim sisteminde yer alan soru formunu tamamen yanıtlamıştır. Dolayısı ile çalışmada evrenin %25,26'sına ulaşılmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri ise SPSS 22.0 paket programında, ortalama, standart sapma, medyan ve mod, "t" testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon, çok değişkenli regresyon ve post hoc testlerinden LSD testi kullanılarak yapılmıştır. Araştırmaya katılan 5183 aile hekimin 3743'ü erkek, 1440'ı kadındır. Aile hekimleri birinci basamakta periyodik sağlık muayenesini hastalar açısından yüksek düzeyde önemli görmektedir (x ̅: 4,12). Hekimler periyodik sağlık muayenesinin aile hekimliği uygulaması içerisinde pozitif (x ̅: 2,64) ya da negatif performans (x ̅: 1,94) ile zorunlu hale getirilmesi görüşüne katılmamaktadırlar. Aile hekimlerinin genel bilgi ortalaması 3,28, tutum ortalaması 3,47 ve davranış ortalaması 2,65 olarak hesaplanmıştır. Aile hekimlerinin genel bilgi ortalamaları unvana göre anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). Aile hekimlerinin tutum ve davranış ortalamaları cinsiyete, sigara kullanıp kullanmama durumuna, alkol kullanıp kullanmama durumuna, kronik hastalığının var olup olmamasına, kanser hastası olup olmamasına göre anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). Hekimlerin tutum ortalamaları ayrıca medeni duruma göre de anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). Sonuç olarak aile hekimlerinin periyodik sağlık muayenesi ve ülkemiz için önerilen tarama rehberine yönelik bilgilerinin orta düzeyde olduğu ve tutumlarının bilgi düzeylerinden yüksek olsa da aynı düzeyde davranışa dönüşmediği ifade edilebilir.  

Periyodik Sağlık Muayenesi, Periyodik Sağlık Muayene Rehberi, Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Sağlığın Geliştirilmesi, Aile Hekimliği.

Abstract:
With this research, it is aimed that the knowledge, attitude and behaviours of family physicians providing primary healthcare service throughout the country towards "Periodic Health and/or Physical Examinations and Healthcare Screening Guidelines Proposed in the Family Medicine Practice", which has not been yet put into practice by legislation, are defined. The research, as based upon the healthcare screening guidelines proposed in Turkey, has been carried out by the advisor and with questionnaire form developed by means of his research. The questionnaire form, with the object of being responded by family physicians, has been loaded online on Family Medicine Distance Education Platform (in Tr. abbr. AHUZEM). Totally 20.518 family physicians registered in AHUZEM on the date which the research has been done at constitute the target population of the study. In the research any sampling method has not been used. To reach the whole target population has been aimed. The questionnaire form has been held on AHUZEM for 20-days-duration, between the dates 23th January of 2014 and 13th February of 2014. At the end of research, 5.183 family physicians have all completely responded to the questionnaire form involved in the distance education system. Therefore, the 25,26% of the target population has been reached in the study. As for the statistical analyses of the data obtained, they have been carried out in SPSS 22.0 packaged software, by using the average, standard deviation, median and mode, "t" test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation, multivariate regression and LSD test from post hoc tests. 3743 of 5183 family physicians participated in the research are male and the rest of them, namely 1440 ones, are female. Family physicians consider periodic health examination in primary care as highly significant with regards to the patients (x ̅: 4,12). Physicians do not grant upon the idea of making periodic health examination obligatory within the family medicine practice by means of positive (x ̅: 2,64) or negative performance (x ̅: 1,94). The family physicians' general knowledge average has been calculated as 3,28 and also the attitude average as 3,47 and behaviour average as 2,65. Family physicians' general knowledge averages present significant difference with respect to the title (p<0,05). Family physicians' attitude and behaviour averages indicate significant difference according to gender, to the condition of whether smoking, use of alcohol, chronic disease, being a cancer patient exists, or not (p<0,05). Physicians' attitude averages present significant difference according to the marital status, as well (p<0,05). As a consequence, it may be pointed out that family physicians' knowledge concerning the periodic health examination and health screening guidelines proposed for our country is at almost medium-level and even if the level for their attitudes is higher than their knowledge level, they do not turn on the same plane into behaviour.

Periodic Health Examination, Periodic Health Examination Guidelines, Primary Health Care, Health Promotion, Family Medicine.