İnflamatuvar bağırsak hastalıklarının retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of inflammatory bowel diseases
Yazar: ERCÜMEND FETİH ONAR
Danışman: DOÇ. DR. GÖZDE DERVİŞ HAKİM
Sağlık Bakanlığı / İzmir Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
AMAÇ: İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı (İBH), Dünya çapında çok sık 
görülmektedir. Ülkelerin gelişmişlik düzeyi arttıkça prevelans ve insidans olarak 
diyabet ve hipertansiyon gibi kronik hastalıklar kadar sıklığı yaygın görülmektedir. 
İBH ile ilgili çalışmalara baktığımızda yeterli düzeyde ve geniş çaplı retrospektif 
çalışma olmadığını farkettik. Çalışmamızda; İBH larının geriye dönük olarka yaş, 
cinsiyet, Türkiyenin coğrafi ve bölgesel dağılımı, endoskopik ve kolonoskopi olarak 
tutulum yerleri, kullanmakta olduğu ilaç tedavisi, remisyon durumu , sigara içimi ve 
alkol kullanıının hastalık seyrine etkisini retrospektif olarak değerlendirerek 
literatüre katkı yapmayı amaçladık
HASTALAR VE YÖNTEM: Çalışmaya, 2015-2024 yılları arasında S.B.Ü İzmir 
Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji kliniğinde İnflamatuvar 
Bağırsak hastalığı(IBH) tanısı almış 1050 hasta tespit edildi. Bu hastalardan 530 
tanesi Chron(CH) olup 25 tanesi poliklinik düzenli takip gelmemesi ve tedavi 
uyumsuzluğu nedeniye çalışmadna çıkarılmış olup 505 hasta dahil edildi. 520 hasta 
Ülseratif Kolit (ÜK) tanısı mevcut olup 24 hasta takipleri gelmemesi ve dahil edilme 
kriterlerini karşılamaması üzerine 496 ÜK hastası dahil edildi. Dahil edilme ve 
dışlama kiriterlerini sağlayan toplamda 1001 hasta çalışmaya dahil edildi. Hasta 
grubunun 496'sına (%49,6) Ülseratif Kolit (ÜK) tanısı, 505'ine (%50,4) ise CH tanısı 
konulmuştur. Hastaların tanısı, cinsiyeti, yaşı, memleketi, sigara ve alkol tüketimi, 
hastalığın tutulum yeri, kullanmakta olduğu tedaviler, remisyon durumu, 
ekstraintestinel tutulumları probel sistemi üstünden retrospektif incelendi.
BULGULAR: Çalışma kapsamında, toplam 1001 İnflamatuar Bağırsak Hastalığı 
(İBH) tanısı almış hasta incelenmiştir. Toplam 1001 hasta üzerinde yapılan analizde, 
hasta grubunun 496'sına (%49,6) Ülseratif Kolit (ÜK) tanısı, 505'ine (%50,4) ise 
Crohn Hastalığı (CH) tanısı konulmuştur. Cinsiyet dağılımı incelendiğinde, 
hastaların %55,0'ı erkek ve %45,0'ı kadın olarak belirlenmiştir. Hastaların yaş 
ortalaması 46,4 ± 16,0 olarak hesaplanmıştır. Sigara ve alkol kullanımı 
incelendiğinde, hastaların %17,2'sinin sigara kullandığı, %0,5'inin ise sadece alkol 
kullandığı tespit edilmiştir. Sigara ve alkol kullanımı olmayanların oranı %56,2 iken 
hem sigara hem de alkol kullananların oranı %26,1 olarak belirlenmiştir.
En yüksek hasta oranına sahip bölgelerin sırasıyla Ege Bölgesi (%53,0) ve Doğu 
Anadolu Bölgesi (%15,0) olduğu gözlemlenmiştir. Karadeniz Bölgesi ise en düşük 
hasta oranına (%6,4) sahiptir.
Hastaların %21,0'ında ailede İBH varlığı belirlenmişken, aile öyküsünde İBH 
olmayan hastaların oranı %79,0'dır.
Hastaların yalnızca %1,7'sinde operasyon öyküsünün bulunduğu, %98,3'ünde ise 
operasyon öyküsünün olmadığı tespit edilmiştir. Hastaların %75,0'ında remisyon 
saptanırken, %25,0'ında ise remisyon durumu gözlenmemiştir. Ekstraintestinal 
tutulum yerlerine bakıldığında, en yaygın tutulum yerinin eklem (%8,1) olduğu 
görülmüştür, bunu sırasıyla göz tutulumu (%4,5) ve cilt tutulumu (%1,1) izlemiştir. 
Eklem ve cilt tutulumu olan hastaların oranı %0,2 iken, eklem ve göz tutulumu 
olanların oranı %0,5 olarak tespit edilmiştir.
Hastaların %71,0'lık kısmının ilaç kullandığı, geri kalan %29,0'lık kısmının ise ilaç 
kullanmadığı gözlemlenmiştir. İlaç kullanan hastalar arasında en yaygın kullanılan 
ilaç türünün 5-ASA olduğu tespit edilmiştir. 5-ASA kullanan hastaların %36,0'ı 
tablet formunu tercih etmektedir. Diğer ilaçlar arasında, en sık kullanılanlar 
Azatioprin %19,9 ve Steroid %8,1 yer almaktadır. Anti-TNF ilaçlarından 
Adalimumab, hastalar arasında %10,4'lük bir kullanım oranıyla dikkat çekerken, 
diğer biyolojik ilaçlar ise daha az kullanılmaktadır.
Coğrafi Bölgeler açısından hastalar yerleştirildiğinde; bölgeler arasında cinsiyet 
açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır (p = 0,064). Ancak, 
yurtdışında ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde kadınların oranının biraz daha düşük 
olduğu gözlemlenmiştir. Bölgeler arasında yaş ortalamalarında istatistiksel olarak 
anlamlı farklar tespit edilmiştir (p = 0,001*). Özellikle, Karadeniz Bölgesi ve 
Marmara Bölgesi'nde yaş ortalamaları diğer bölgelere göre belirgin bir şekilde daha 
yüksektir. Sigara ve alkol kullanımı açısından ise bölgeler arasında istatistiksel olarak 
anlamlı bir fark bulunamamıştır (p = 0,122).
SONUÇ: IBH gelişmiş ve gelişmekte olan toplumlarda insidansı giderek 
yükselmekte olan bir hastalıktır. Ülkemizde İBH hastalarının demografik verilerinin 
toplandığı sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu anlamda geniş hasta sayısı ile 
çalışmamızın literature önemli katkılar sağlayacağını düşünmekteyiz. Ancak ülke 
verilerinin ortaya konması için bu konuda yapılacak çok merkezli çalışmalara ihtiyaç 
duyulmaktadır. 
ANAHTAR KELİMELER: İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı(IBH), Ülseratif 
Kolit(ÜK), Crohn(CH), demografik veri, bölgeler

Abstract:
AIM: Inflammatory Bowel Disease (IBD) is very common worldwide. As the 
development level of countries increases, their prevalence and incidence are as 
common as chronic diseases such as diabetes and hypertension. When we looked at 
the studies on IBD, we realized that there were no sufficient and large-scale 
retrospective studies. In our study; We aimed to contribute to the literature by 
retrospectively evaluating the effects of IBD on the course of the disease, including 
age, gender, geographical and regional distribution of Turkey, endoscopic and 
colonoscopy sites of involvement, drug treatment used, remission status, smoking 
and alcohol use.
PATIENTS AND METHOD: 1050 patients diagnosed with Inflammatory Bowel 
Disease (IBD) at the Gastroenterology clinic of S.B.Ü Izmir Tepecik Training and 
Research Hospital between 2015 and 2024 were included in the study. 530 of these 
patients had Chron (CH) and 25 of them were excluded from the study due to lack of 
regular outpatient follow-up and treatment noncompliance. 505 patients were 
included. 520 patients were diagnosed with Ulcerative Colitis (UC), and 24 patients 
did not follow up and did not meet the inclusion criteria, so 496 UC patients were 
included. A total of 1001 patients who met the inclusion and exclusion criteria were 
included in the study. Of the patient group, 496 (49.6%) were diagnosed with 
Ulcerative Colitis (UC) and 505 (50.4%) were diagnosed with Crohn's Disease (CD). 
The patients' diagnosis, gender, age, hometown, smoking and alcohol consumption, 
location of the disease, treatments used, remission status, and extraintestinal 
involvements were examined retrospectively through the Probel system. After the 
data was recorded on the Exell system and transferred to the Statistical Package for 
the Social Sciences (SPSS) system, statistical calculations were made and converted 
into table and figure format. Statistical calculations were made and the writing phase 
started. All data and previous studies were examined meticulously and it was planned 
to end by writing a discussion section.
RESULTS: Within the scope of the study, a total of 1001 patients diagnosed with 
Inflammatory Bowel Disease (IBD) were examined. In the analysis performed on a 
total of 1001 patients, 496 (49.6%) of the patient group were diagnosed with 
Ulcerative Colitis (UC) and 505 (50.4%) were diagnosed with Crohn's Disease (CD).
When gender distribution was examined, 55.0% of the patients were determined to 
be male and 45.0% were female. The average age of the patients was calculated as 
46.4 ± 16.0 years. Additionally, the age distributions of the patients are visualized in 
Figure 3. When smoking and alcohol use were examined, it was determined that 
17.2% of the patients smoked and 0.5% used only alcohol. While the rate of those 
who do not smoke or drink alcohol is 56.2%, the rate of those who smoke and drink 
alcohol is 26.1%.
It was observed that the regions with the highest patient rates were the Aegean 
Region (53.0%) and the Eastern Anatolia Region (15.0%), respectively. The Black 
Sea Region has the lowest patient rate (6.4%).
While 21.0% of the patients had a family history of IBD, the rate of patients without 
a family history of IBD was 79.0%.
When the operation history was examined, it was determined that only 1.7% of the 
patients had an operation history, and 98.3% did not have an operation history. When 
remission status was evaluated, remission was detected in 75.0% of the patients, 
while no remission status was observed in 25.0%. Finally, when looking at the sites 
of extraintestinal involvement, the most common site of involvement was the joint 
(8.1%), followed by eye involvement (4.5%) and skin involvement (1.1%). While the 
rate of patients with joint and skin involvement was 0.2%, the rate of patients with 
joint and eye involvement was 0.5%.
It was observed that 71.0% of the patients used medication, while the remaining 
29.0% did not use medication. It has been determined that the most commonly used 
drug type among patients using medication is 5-ASA. 36.0% of patients using 5-ASA 
prefer the tablet form. Among other drugs, the most frequently used are Azathioprine 
19.9% and Steroid 8.1%. Adalimumab, one of the anti-TNF drugs, attracts attention 
with a usage rate of 10.4% among patients, while other biological drugs are used less 
frequently.
No statistically significant difference was found between regions in terms of gender 
(p = 0.064). However, it has been observed that the proportion of women is slightly 
lower abroad and in the Eastern Anatolia Region. Statistically significant differences 
were detected in the average age between regions (p = 0.001*).
CONCLUSION: IBD is a disease with an increasing incidence in developed and 
developing societies. There are a limited number of studies in our country where 
demographic data of IBD patients are collected. In this sense, we think that our study 
with a large number of patients will make significant contributions to the literature. 
However, multicenter studies on this subject are needed to reveal country data.
KEY WORDS: Inflammatory Bowel Disease(IBD), Ulcerative Colitis(UC), 
Crohn(CD), demographic data, regions