Hekelde konstrüktif uygulamalar ve yapısal çözümlemeler
Constructivist applications and structural analyses in sculpture
Yazar: NİHAN GÜNDÜZALP ÖLMEZ
Danışman: PROF. MUSTAFA YÜKSEL
Mersin Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Konstrüktif özellikler = Constructive properties ; Yapıbozumu = Deconstruction ; Yapısalcılık = Structuralism

Özet:
İnşa biçimi ve tekniği olarak ortaya çıkan konstrüktif yapı, sanatsal dizgede
biçimsel olarak karşılığını bulmuştur. Bu biçimsel yapının düşünsel sürecinin incelenmesi,
hazırlanan konunun kısa bir özetidir.
Modern dönemin belirgin ifade biçimi olan konstrüksiyon, endüstriyel
malzemelerin birleştirilerek bir yapı oluşturması esasına dayanır. Oluşturulan bu yapılar
işlevsel nesnelere kaynaklık etmesinin yanında, malzeme ve çalışma tekniğini yüceltmesi,
hatta post-modern süreçte endüstriyel ürünün doğrudan kendini işaret etmesi bakımından
önemlidir.
Bu çalışmanın temel konusu, konstrüktif bir anlayışla yapılan heykel formu ve
düşünce biçimidir. Heykelin kendi varlığı dışındaki düzlemde konumlanışı heykel tarihi
boyunca bir problem olarak kendini göstermektedir. Ancak konstrüktif yapılı bir heykelle bu
süreç evirilmiştir. Artık sadece heykelin konumlanışı değil, düşünsel yapısı da probleme
dâhil olmuştur. Heykelin mekânsal düzlemde zaman içerisinde uğradığı yapısal ve anlamsal
değişimi de bu problemi tartışmada temel alınmıştır. Konstrüktivist bir anlayışla oluşturulan
heykelin içindeki birimlere ait boşluğa mekânsal bir değer olarak yaklaşılmasının yanında,
heykelin dış yapıyla kazandığı anlamı, yapısalcılık bağlamında bir bütünsellik olarak
değerlendirilmektedir. Boşluğu heykelin konumlandığı bir uzam olarak düşündüğümüzde,
mekânsal düzlemin düşünce sistemine bağıntılı olarak yeni bir anlam kazanması söz
konusudur. Heykelin çerçevesini belirleyen boşluk kendi başına sergilenen bir yapıya
dönüştüğünde, bu yapıyı sınırlayan mekânın da tanımı değişmektedir. Bütün bu olgular
Yapısalcılık bağlamında değerlendirildiğinde parça bütün ilişkisi söz konusu olmaktadır ve 
iii
anlamın kendisi nesneler arasındaki ilişkilerle saptanabilmektedir. Böylece, temel amaç
birimlerin sadece inşacı bir yaklaşımla yeniden üretimi değil, birimlerin bir araya gelerek
oluşturduğu anlamdır. Sanatsal dizgede sınırlandırılmış bir boşluk olan mekânın
yorumlanışı, benzer şekilde heykelin iç boşluğundaki sınırların yapısı gibi düşünülmelidir.
En genel tanımıyla mekân, bir formun sınırlarının boşluğun içinde varlık göstermesidir.
Heykel de boşlukta konumlanmasıyla anlam kazanır ve boşluğun sınırlarının mekânı
belirlemesi sürecine bakıldığında, bütün bu dizindeki asıl değeri nesnelerin birbiriyle girdiği
ilişkinin anlamlı bir bütün oluşturması olarak açıklayabilir.
Heykelin içinde yer aldığı mekânsal düzlemin bir boşluk olarak değerlendirildiği bu
çalışma, yapısal bir öğe olan boşluğun plastik bir değer kazanarak mekânın içerisinde anlam
kazanması bakımından önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Heykel, Konstrüktif Yapı, Yapısalcılık, Yapıbozum, Yapı, Gösterge,
Gösterilen, Dizge- Dizin, Mekân, Boşluk, İşlev, Anlam,

Abstract:
Constructivist structure, which is used as a construction tool and technique, has
obtained a new meaning in artistic style recently. This is the abstract of the study which
has studied the intellectual processes of this kind of constructivist structures.
Construction is based on the combination of industrial tools as the exact
expression of modern days. In addition to being source to functional objects, it develops
the material and working techniques. Moreover, it is important that it higlights itself as a
industrial product in post-modern days. In order to discuss the structural principles of the
statue, constructivism needs to be examined as the basis. On this aspect, the main subject
of the study is the statue designed in line with constructivist ideas. Throughout the history,
it has always been a problem that statue has been discussed in another perspective rather
than its own perspective. However, with a statue designed by constructivist structure, this
kind of process has evolved. From now on, not only the position but also the thought style
of the statue has been included as a problem. The main thing in the discussion of the
problem is the change of the statue regarding structure and meaning in time. In addition to
the spatial value of inner space, statue designed by a constructivist view, the statue has also
a meaning with its outer space. When the space is considered as a location where the statue
is located, it is easy to obtain a new meaning in spatial level. By the time the space shaping
the statue turns into an exhibited structure, the definition of the space also changes.
Furthermore, the moment all these events are considered in line with constructivism, there 
v
occurs a metonymy in which the meaning itself can be understood via the relationships
among the objects. Thus, the meaning the forms create is the main aim.
The interpretation of space in artistic style needs to be thought in the same way
regarding the topics in statue. With its general definition, space is the existence of a form
in its own limits. Statue gets its own meaning through its location in space. When the limits
of space in terms of clarifying the location is considered, it can be understood that the
objects compose a meaningful unit. Since the spatial level is evaluated as space, this study
is important in that it makes the space valuable via making the plastic meaningful as a
spatial part.
Key words: Sculpture, Constructivist Structure, Structuralism, Deconstruction, Structure,
Sign, Signified, System, Space, Vacancy, Function, Meaning