Çalışan kadınlarda iş-aile, aile-iş çatışması (Karaman örneği)
Work-family, family-work conflict in working women (The case of Karaman)
Yazar: SONGÜL ÇELİK SÜRMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BAYER
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; İş-aile çatışması = Work-family conflict

Özet:
İş hayatındaki kadın sayısının hızla artması, toplumsal konumlarındaki farklılıklar,
geleneksel toplumsal cinsiyet rollerine dayatılan profesyonel roller, ev ve iş rolleri
arasındaki denge mücadelesi, iş dünyasının bireysel, ev ve mesleki görünürlüğünü
artırmıştır. Özellikle bu durum Karaman gibi taşra illerde kadınların dindarlık ve iş-aile,
aile-iş çatışması düzeyleri üzerinde toplumsal ve kurumsal baskılardan dolayı
etkilenmektedir. Bu çalışma ile Karaman ilinde evli kadın sağlık çalışanlarının iş-aile,
aile-iş çatışma durumlarını ve bunun dindarlıkla ilişkisi incelenmiştir. Bunun için
Karaman ilinde 163 evli kadın sağlık çalışanına ulaşılmış ve onlara iş-aile, aile-iş çatışma
ölçeği, iş doyum ölçeği, dindarlık ölçeği ve demografik bilgiler içeren 45 soruluk bir anket
uygulanmıştır. Böylece kadın çalışanların çatışma düzeyleri, dindarlık düzeyleri ve iş-
aile, aile-iş çatışması ile dindarlık düzeyleri arasındaki ilişki ve etkileşim tespit edilmiştir.
Katılımcıların verdikleri cevapların dağılımı frekans analizleri ile sayı ve yüzde olarak
hesaplanmıştır. Dindarlık ve çatışma düzeyleri için tanımlayıcı istatistiksel analizler
yapılmıştır. Düşük ve yüksek dindarlık düzeyleri arasındaki farklılığın belirlenmesinde
tek yönlü varyans analizi gruplar arasındaki farklılığın detaylarının belirlenmesinde
Tukey HSD testi kullanılmıştır. Demografik ve tezin amacına yönelik sorulara verilen
cevaplar ile dindarlık ve iş-aile, aile-iş çatışma düzeyleri arasındaki ilişkiler oluşturulan
çapraz tablolar ile değerlendirilmiştir. Ayrıca her bir demografik ve tezin amacına
yönelik sorulara verilen cevapların dindarlık ve iş-aile, aile-iş çatışma düzeylerine olan
etkisi tek değişkenli varyans analizi ile istatistiksel olarak ortaya konulmuştur. Son
olarak ise dindarlık ve iş-aile, aile-iş çatışması düzeyleri arasındaki ilişkiler çapraz
tablolar ile ortaya konulmuş, aralarındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleri ile
ortaya konulmuştur. Kadın sağlık çalışanlarında yürütülen bu çalışmada, katılımcıların
dindarlıkları iki grupta değerlendirilmiş olup, %17'si düşük, %82.8'i ise yüksek
dindarlık düzeyine sahiptir. Genel olarak katılımcıların önemli bir bölümünün dindarlık
düzeyinin yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrı düşük ve yüksek dindarlık düzeyine sahip
katılımcıların puanları arasında istatistiksel olarak önemli farklılık olduğu bulunmuştur.
Katılıcılarda belirlediğimiz ikinci ölçeğimiz olan iş-aile, aile-iş çatışması düzeylerine göre
evli kadın sağlık çalışanlarının %6.1'i düşük, %72.4'ü orta ve %21.5'i ise yüksek çatışma
düzeyine sahip olduğu bulunmuştur. Katılımcıların dindarlık düzeyleri ile iş-aile, aile-iş
çatışması düzeyleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde, dindarlık düzeyi düşük ve yüksek
olan katılımcıların iş-aile, aile-iş çatışmasının daha çok orta düzeyde yoğunlaştığı
bulunmuştur. Buna rağmen yüksek iş-aile, aile-iş çatışmasına sahip olan katılımcıların
dindarlık düzeyinin yüksek olduğu, düşük dindarlığa sahip olan katılımcılarda ise iş-aile,
aile-iş çatışmasın düşük olduğu bulunmuştur. Yapılan korelasyon ve regresyon
analizlerine göre ise olan katılımcıların ise dindarlık ve iş-aile, aile-iş çatışması düzeyleri
arasında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The quick increase in the number of females in business life, differences in their social
situations, the professional roles imposed on traditional gender roles, and the struggle to
balance between home and work roles have increased the individual, home, and
occupational visibility of work-family, family-work conflict. This situation is mainly
affected by social and institutional pressures on women's levels of religiosity and workfamily, family-work conflict in rural provinces such as Karaman. This study examined
the work-family, family-work conflict situations of married female health workers in
Karaman and their relationship with religiosity. For this purpose, 163 married female
health workers in Karaman were reached, and a 45-question questionnaire including a
work-family, family-work conflict scale, job satisfaction scale, religiosity scale, and
demographic information was applied to them. Thus, the relationship and interaction
between conflict levels, religiosity levels, work-family, family-work conflict and religiosity
levels of female employees were determined. The distribution of the answers given by the
participants was calculated as numbers and percentages by frequency analysis.
Descriptive statistical analyses were made for religiosity and conflict levels. Tukey HSD
test was used to determine the differences between low and high levels of religiosity, oneway analysis of variance, to determine the details of the difference between groups. The
relationships between the answers given to the demographic questions and the purpose
of the thesis and the levels of religiosity and work-family, family-work conflict were
evaluated with cross-tables. In addition, the effects of the answers given to the questions
about each demographic and the purpose of the thesis on the levels of religiosity and
work-family conflict were statistically revealed by univariate analysis of variance.
Finally, the relationships between religiosity and work-family conflict levels were
presented with cross tables, and the correlation between them was revealed by regression
analysis. In this study conducted with female health workers, the participants' religiosity
was evaluated in two groups; 17% had low levels of religiosity, and 82.8% had high levels
of religiosity. In general, it was found that a significant part of the participants had a high
level of religiosity. It was found that there was a statistically significant difference between
the participants' scores with separate low and high levels of religiosity. According to the
work-family, family-work conflict levels, our second scale, which we determined in the
participants, 6.1% of the married female health workers were found to have low conflict
levels, 72.4% medium, and 21.5% high conflict levels. When the relations between the
religiosity levels of the participants and the work-familywork conflict levels were
examined, it was found that the work-family, family-work conflict of the participants with
low and high levels of religiosity was mainly moderate. However, it was found that the
participants with high work-family conflict had a high level of religiosity, while those with
low religiosity had a low level of work-family, family-work conflict. According to the
correlation and regression analyses, it was found that there was a positive relationship
between religiosity and work-family, family-work conflict levels of the participants