Tuncelili gazilerin anlatılarında kıbrıs barış harekâtı
Cyprus peace operation in the narratives of veterans of Tunceli
Yazar: TANJU DUMAY
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ ALTI
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Kıbrıs Türkleri = Cyprus Tuks

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu, Akdeniz'de stratejik bir öneme sahip olmasından dolayı Kıbrıs adasını 1571 yılında fetih ederek 307 yıl süren hâkimiyeti altına almıştır. Rum ve Yunanistan destekli EOKA terör örgütü, Kıbrıs Türklerine siyasi, sosyal, kültürel ve iktisadi baskı uygulamıştır. EOKA, Kıbrıs Türklerini öldürmeyi ve yok etmeyi hedefleyerek ENOSİS'e başlamışlardır. Siyasi ve askeri yalnızlığına rağmen Türkiye, 20 Temmuz 1974 tarihinde Kıbrıs Barış Harekâtını başlatmıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri harekâtı başarılı bir şekilde tamamlamıştır.
Tunceli ilinden 3'ü şehit, olmak üzere toplam 193 kişi Kıbrıs Barış Harekâtına katılmıştır. Tuncelili 17 Gazi ile yapılan görüşmeler sonucunda Kıbrıs Barış Harekâtına ait bilgiler elde edilmiştir. Tunceli gazilerimizden 17'si, birliklerindeki askerlik görevleri devam ederken Kıbrıs Barış Harekâtına katılacaklarını öğrenmişlerdir. Tuncelili gazilerimizin 12'si, Kıbrıs olayları hakkında bilgiyi radyodan, bulunduğu birliklerden ve arkadaşlarından aldıkları bilgi ile öğrenmiştir. 5 gazimizin ise Kıbrıs olayları hakkında bilgilerinin olmadığı görülmüştür. 
Tuncelili gazilerimizden 4'ü Piyade, 4'ü Hava İndirme Komando Birliği, 2'si Sıhhiye, 2'si Şoför, 2'si Topçu, 1'i Tankçı, 1'i Muhabere ve 1'i Bandocu olmak üzere farklı görevlerde bulunmuşlardır. Tuncelili gazilerimiz, Türkiye'deki intikallerde otobüs ve treni; Kıbrıs'a ulaşmak için hava intikallerinde nakliye uçağı ve helikopteri; deniz yolunda ise çıkarma gemisi ve feribot kullanmışlardır. Kayseri'den havalanan nakliye uçağı, Antalya, Alanya, Silifke, Mersin ve Mezitli'den havalanan helikopter ile Kıbrıs'a intikal etmiştir. Taşucu ve Mut bölgeleri ise Kıbrıs'a intikal için deniz vasıtalarının yoğun olarak kullandığı yerler olmuştur. Gazilerimizden 6'sı helikopter, 4'ü uçak ve 7'si ise gemilerle harekâta katılmıştır. Kıbrıs Barış Harekâtına katılan gazilerimizin bir kısmı geri hizmet görevlerinde;  bir kısmı ise arazide görev almıştır. Tunceli gazilerimizden 5'i vücutlarının farklı yerlerinden yaralanmıştır. 
Tuncelili gazilerimizin olduğu birlikler, harekât süresince Rum askerlerini esir kamplarına teslim ederek, Rum vatandaşlarına insani davranmışlardır.
        Tuncelili gazilerimiz, MG3 cinsi makineli tüfek, bazuka tarzı roket, G1, G3, A6, A4 tipi piyade silahı, el bombası, top ve tank kullanmıştır. Kıbrıs Barış Harekâtı boyunca temel yaşam malzemeleri ve kişisel ihtiyaçların karşılanması konusunda Tuncelili gazilerimizden bazıları sıkıntı içinde olduğu gibi, olmayanda bulunmaktadır. 
        Kıbrıs Barış Harekâtında aileleriyle uzun süre görüşemeyen Tuncelili Kıbrıs gazilerimiz haberleşmek için mektup kullanmıştır. Tuncelili gazilerin bir kısmı geç de olsa terhis olmuştur. Terhis sonrası Kıbrıs adasından gemilerle Mersin'e gelmişlerdir. Memleketlerine kendi imkânlarını kullanarak kara yolu ile dönüş yapmışlardır. Savaş süresince yaralanan ve hastanede tedavi gören gazilerin de olduğu görülmüştür. Terhis belgelerini alan gaziler, aile ve çevresi tarafından genellikle coşkulu bir şekilde karşılanmışlardır. Hatta kendileri için kurbanlar da kesilmiştir, bunun yanı sıra sade karşılananlar da olmuştur. Tuncelili gazilerimiz, KKTC ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından çeşitli madalya ve berat ile ödüllendirilerek maaş almaktadırlar.
       Tunceli gazilerimiz, Kıbrıs Barış Harekâtı boyunca savaş ve iklim şartlarının zorluğuna rağmen üstün cesaret ve kahramanlık örneği göstermişlerdir. Bu çalışmada; Tuncelili Kıbrıs gazilerimizin Kıbrıs'taki mücadelesi ortaya çıkartılmış, edindikleri tecrübe ve yaşadıkları olaylar anlatılmıştır.

Abstract:
The Ottoman Empire conquered the island of Cyprus in 1571 due to the ownership of a person created in the Mediterranean and has a reign that lasted for 307 years. The Greek Cypriot and Greek-backed EOKA terrorist organization exerted political, social, cultural and economic pressure on the Turkish Cypriots. EOKA started ENOSIS, aiming to kill and destroy the Turkish Cypriots. Despite political and military loneliness, Türkiye launched the Cyprus Peace Operation on July 20, 1974. Turkish Armed Forces completed the operation successfully. A total of 193 people from Tunceli province, including 3 martyrs, participated in the Cyprus Peace Operation. As a result of the interviews held with 17 Veterans from Tunceli, information about the Cyprus Peace Operation was given. 17 of our Tunceli veterans learned that they would participate in the Cyprus Peace Operation while continuing their military service in their units. 12 of our veterans from Tunceli learned about the Cyprus events from the radio, from their troops and friends. It was seen that 5 of our veterans did not have information about the Cyprus events.
4 of our veterans from Tunceli served in different positions as Infantry, 4 as Airborne Commando Unit, 2 as Medical Officers, 2 as Drivers, 2 as Artillerymen, 1 as a Tankman, 1 as a Combat Officer and 1 as a Band Band. Our veterans from Tunceli, buses and trains during transfers in Turkey; Transport aircraft and helicopters for air transfers to reach Cyprus; On the sea route, they used landing craft and ferries. The transport plane took off from Kayseri and arrived in Cyprus with a helicopter taking off from Antalya, Alanya, Silifke, Mersin and Mezitli. Taşucu and Mut regions were the places where sea vessels were used extensively to reach Cyprus. 6 of our veterans participated in the operation with helicopters, 4 with aircraft and 7 with ships. Some of our veterans who participated in the Cyprus Peace Operation are in back-service duties; Some of them worked in the field. 5 of our Tunceli veterans were injured in different parts of their bodies.
The units, which included our veterans from Tunceli, treated Greek citizens humanely by delivering Greek soldiers to prison camps during the operation. Our veterans from Tunceli used MG3 type machine guns, bazooka style rockets, G1, G3, A6, A4 type infantry weapons, hand grenades, cannons and tanks. During the Cyprus Peace Operation, some of our veterans from Tunceli were in trouble, and some were not, in terms of meeting basic living supplies and personal needs. Our Cyprus veterans from Tunceli, who could not meet with their families for a long time during the Cyprus Peace Operation, used letters to communicate. Some of the veterans from Tunceli were discharged, albeit late. After their discharge, they came to Mersin by ship from the island of Cyprus. They returned to their hometown by land using their own means. It was also observed that there were veterans who were injured during the war and were treated in hospital. Veterans who received their discharge documents were generally welcomed enthusiastically by their families and friends. Even sacrifices were made for them, and there were also those who were welcomed simply. Our veterans from Tunceli are awarded with various medals and certificates and receive salaries by the TRNC and the Republic of Turkey.
 Our Tunceli veterans showed outstanding courage and heroism despite the difficult war and climatic conditions throughout the Cyprus Peace Operation. In this study; The struggle of our Cyprus veterans from Tunceli in Cyprus was revealed, and their experiences and events were explained.