Kurumsal yönetim uygulamalarının kâr dağıtım politikasına etkisi: BİST'de bir uygulama
The effect of corporate governance on dividend policy: An empirical analysis at BIST
Yazar: YEŞİM ŞENDUR
Danışman: PROF. DR. HATİCE DOĞUKANLI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Hisse senetleri = Stocks ; Kar dağıtım politikaları = Dividend policies ; Kar dağıtımı = Profit distribution ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Yönetim = Management ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İşletmelerin kâr dağıtım politikasına ilişkin kararlarının nakit akışlarını, piyasa değerlerini ve dolasıyla ortakların refahını etkileyip etkilemediği çok tartışılan konulardan biridir. Araştırmacılar işletmelerin kâr payı dağıtım politikası davranışlarının arkasında yatan faktörleri analiz ederken farklı sonuçlara ulaşmışlardır. İşletmenin sahiplik yapısı (sahiplik bileşimi, yabancı sahiplik, yöneticinin sahipliği), kârlılığı, büyüklüğü, riskliliği, kurumsal yönetim uygulamaları, likiditesi, büyüme (yatırım) olanakları, ilgili ülkedeki vergilendirme uygulamaları ve yasal düzenlemeler araştırmalarda kâr dağıtım politikasına etkileri incelenen faktörlerdir. Literatürde bu faktörlerin kâr payı politikasına etkisini farklı ülke, sektör ve işletmeler özelinde ele alan çalışmalara sıkça rastlanmaktadır. Daha çok gelişmiş ülkeler için yapılan bu çalışmalar, son yıllarda gelişmekte olan ülkeler için de artmaktadır. Gelişmekte olan ülkelere yatırımcı ilgisinin artması, bu ülkelerdeki kâr payı dağıtım politikalarının incelenmesi gereğini doğurmuştur.
Bazı araştırma sonuçlarına göre; işletmelerin kâr payı dağıtım politikasını belirleyen faktörlerden biri de işletmelerin belirli kurallar çerçevesinde faaliyet göstermesini sağlayarak verimliliklerini arttırmayı ve işletme paydaşlarının (hissedarlar, yatırımcılar, alacaklılar, çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler ve diğerleri) çıkarlarını korumayı hedefleyen kurumsal yönetim uygulamalarıdır.
Bu çalışmada, işletme ile paydaşları (öncelikle hissedarlar ve yatırım yapanlar) arasındaki ilişkileri tüm yönleriyle ele alan kurumsal yönetim uygulamalarının, işletme paydaşlarını da doğrudan etkileyen kâr dağıtım politikasına etkisi belirlenmeye çalışılacaktır. Bu kapsamda hisse senetleri Borsa İstanbul'da (BIST) işlem gören ve kurumsal yönetim derecelendirmesi yaptıran bazı işletmeler, 2009-2017 yıllarını kapsayan 9 yıllık dönem için panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmada işletmelerin kâr dağıtım politikasını temsil eden kâr payı dağıtım oranı bağımlı (açıklanan) değişken olarak belirlenmiştir. Çalışmanın bağımsız (açıklayıcı) değişkeni ise kurumsal yönetim derecelendirme notudur. Çalışmada kontrol değişkeni olarak firma büyüklüğü ve firma kârlılığı kullanılmıştır. Panel veri analizinin uygulandığı çalışmanın sonuçlarına göre; kurumsal yönetim derecelendirme notunun ve kontrol değişkeni olan firma kârlılığının, firma kâr payı dağıtım oranı üzerinde anlamlı ve pozitif etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Kontrol değişkenlerinden firma büyüklüğünün ise istatistiki olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Kâr dağıtım politikası, kurumsal yönetim, panel veri analizi, Borsa İstanbul, kâr payı ödemesi.

Abstract:
One of the most controversial issues in finance is whether the decisions regarding the dividend policy of the firms affect the cash flows, market value and the welfare of the partners or not. Researchers have reached different conclusions when analyzing the factors behind the dividend policy behaviors of the firms. Factors that are considered to affect the dividend policy of a firm by the researchers are; the firm's ownership structure, profitability, size, operating risk, corporate governance, liquidity, the possibility of growth, taxation practices in the country, and legal regulations. Some of these factors have analysed according to different countries, sectors and the firms in the literature frequently. Generally, developed countries have been analysed in these researches but lately, emerging countries have started to become on the agenda. The increasing interest of the investors makes it necessary to analyse the emerging countries dividend policy.
According to the results of some researches, one of the factors that affect the dividend policy is the corporate governance which aims to improve the effectiveness of the firm and protect the rights of the stakeholders via ensuring the firm to operate in compliance with some rules. Corporate governance handles every aspect of the relationship between the stakeholders (foremost shareholders and the investors) and the firms.
The aim of this research is to determine the effects of corporate governance on the dividend payout policy of the firms which has a direct impact on the stakeholders. In line with this target, the data of the some publicly held companies from Istanbul Stock Exchange was collected for the nine years period from 2009 to 2017. These data analysed by the panel data method. The dividend payout ratio has been determined as the dependent variable, and the corporate governance rating is the independent variable. There are two control variables; firm size and firm profitability. The results of the panel data analysis find out that the corporate governance rating and firm profitability which is the control variable of the research has a statistically significant and positive effect on the dividend payout ratio. Ultimately according to the results, the firm size which is the other control variable is not statistically significant.

Keywords: Dividend policy, corporate governance, panel data analysis, Istanbul Stock Exchange, dividend payout.