Dijital iletişim teknolojileri ve şeffaflık: Kavramsal tartışmalar ve uygulamalar
Digital communication technologies and transparency: Conceptual discussions and applications
Yazar: MEHMET KESKİN
Danışman: PROF. DR. ESRA İLKAY İŞLER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Dijitalleşmeyle, bilgiye erişim kolaylaşırken dezenformasyon ve bilgi karmaşası gibi iletişim zorlukları da ortaya çıkabilmektedir. Dijital iletişim teknolojilerinde şeffaflığın bu soruna çözüm olabileceği öngörülmektedir. Şeffaflıkla bilgi akışının açık, dürüst ve güvenilir olması hedeflenirken dijital iletişim araçlarının manipülasyon ve sahte içerik barındırma potansiyeli şeffaflığı sorgulanabilir hale getirmiştir. Bu nedenle, şeffaflığın kavramsal ve pratik boyutlarının detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, iletişimde şeffaflığın kavramsal ve uygulamalı yönlerini dijital iletişim teknolojileri perspektifinden incelemektir. İki ana bölümden oluşan tezin ilk bölümünde, ulusal ve uluslararası veri tabanlarından ulaşılan bilimsel yayınlar, PRISMA 2020 rehberliğinde sistematik bir derleme çalışmasıyla analiz edilmiştir. Daha sonra Türk mevzuatında şeffaflık düzenlemeleri ve dijital iletişimde şeffaflık konuları anayasal haklar, kanunlar, yönetmelikler ve raporlar üzerinden incelenmiştir. İkinci bölümde, fenomenolojik desen kullanılarak, şeffaflık konusunda uzmanlardan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanan veriler, MAXQDA 20 programıyla içerik analizine tabi tutulmuştur. Analiz süresince şeffaflığın pratik sonuçları ilk bölümde elde edilen teorik bir çerçeve içinde değerlendirilmiş olup bu bulgular; alt kodlar, kodlar, kategoriler ve temalar halinde sunulmuştur. Bulgular, dijital iletişimde şeffaflık konusunda ortak eğilimlerin ve genel kabul görmüş yaklaşımların yanı sıra bazı farklılıkların da olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, şeffaflığın demokratik bir ortam için kritik öneme sahip olduğunu ve dijital iletişim teknolojilerinin bu bağlamda merkezi bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, şeffaflık için irade ve mantalitenin de önemi vurgulanmaktadır. Dijital iletişim teknolojileriyle şeffaflık sağlanırken gizlilik ve veri koruması gibi diğer önemli hususlar da göz önünde bulundurulmalıdır. Şeffaflığın teşvik edilmesi ve sürdürülebilmesi için çağın dinamiklerine uygun güçlü yasal düzenlemelerin oluşturulması büyük önem arz etmektedir. Bu tez, dijital iletişim teknolojileri ve şeffaflık ilişkisini kavramsal ve uygulamalı olarak detaylı şekilde ele alan ilk kapsamlı çalışmadır. Çalışmanın gelecekteki araştırmalar için yeni alanlar belirlemede ve mevcut bilgi boşluklarını doldurmada önemli katkılar sağlayacağı beklenmektedir. Ayrıca kurumsal iletişim, dijital iletişim ve medya iletişimi gibi alanlarda eğitim materyallerinin geliştirilmesine kayda değer katkılar sunarak iletişim bilimleri disiplini için önemli bir rol oynayacaktır.

Abstract:
With the digitization, while access to information becomes easier, communication challenges such as misinformation and information confusion also emerge. It is anticipated that transparency in digital communication technologies can be a solution to these issues. While transparency aims to ensure that the flow of information is open, honest and reliable, the potential of digital communication tools to contain manipulation and fake content has made transparency questionable. Therefore, the conceptual and practical dimensions of transparency need to be examined in detail. The aim of this thesis is to examine the conceptual and applied aspects of transparency in communication from the perspective of digital communication technologies. In the first part of the thesis, consisting of two main sections, scientific publications accessed from national and international databases were analyzed with a systematic review study under the guidance of PRISMA 2020. Then, transparency regulations in Turkish legislation and transparency issues in digital communication are examined through constitutional rights, laws, regulations and reports. In the second part, using a phenomenological design, data collected from experts on transparency through a semi-structured interview form were subjected to content analysis with the MAXQDA 20 program. Throughout the analysis, practical implications of transparency were evaluated within a theoretical framework established in the first part, presenting findings in sub-codes, codes, categories, and themes. The findings indicate common trends and widely accepted approaches in transparency in digital communication, as well as some differences. The research underscores the critical importance of transparency for a democratic environment and highlights the central role of digital communication technologies in this context. Moreover, it emphasizes the importance of will and mentality for transparency, while considering other crucial aspects such as privacy and data protection in achieving transparency. Establishing robust legal regulations suitable for contemporary dynamics is crucial for promoting and sustaining transparency. This thesis is the first comprehensive study that examines the relationship between digital communication technologies and transparency in conceptual and practical detail. It is expected to make significant contributions by identifying new areas for future research and filling existing knowledge gaps. Additionally, it will play an important role in developing educational materials in fields such as corporate communication, digital communication, and media communication, thereby contributing significantly to the discipline of communication sciences