Domates kök ve kök boğazı çürüklüğü hastalığına (Fusarium oxysporum f.sp. radicis- lycopersici Jarvis & Shoemaker) karşı arbusküler mikorhiza (AMF) ve salisilik asit uygulamalarının domates (Lycopersicum esculantum L.) bitkisinin bazı gelişim ve verim parametreleri ile hastalık şiddetine etkisi
The effects of arbuscular mycorrhizal fungi (AMF) and salicylic acid applications against crown and rot root disease (Fusarium oxysporum f.sp. radicis- lycopersici Jarvis & Shoemaker) on the some of growth and yield parameters and disease severity of tomato (Lycopersicum esculantum L.) plant
Yazar: ORÇUN BURAK ŞAVUR
Danışman: PROF. DR. SEMRA DEMİR
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Arbüsküler mikoriza fungus = Arbuscular mycorrhiza fungi ; Bitki gelişimi = Plant development ; Domates = Tomato ; Kök boğazı çürüklüğü = Root crown rot ; Salisilik asit = Salicylic acid

Özet:
Bu çalışmada domates kök ve kök boğazı çürüklüğü hastalığına (Fusarium oxysporum f.sp. radicis- lycopersici Jarvis & Shoemaker) (FORL) karşı Arbusküler Mikorhizal Fungus (AMF) ve Salisilik Asit (SA) uygulamalarının domates (Lycopersicum esculantum L.) bitkisinin bazı gelişim ve verim parametreleri ile hastalık şiddetine etkisi araştırılmıştır. Çalışmamız iki aşamalı olarak gerçekleşmiştir. Çalışmanın birinci aşamasında, viollerde yetiştirilen domates fidelerine iklim odası koşullarında SA, AMF izolatları (Ticari AMF izolatı ve Glomus intraradices) uygulaması yapılarak ve FORL inokule edilerek, SA ve AMF'nin domates bitkisinin gelişimi ve hastalık şiddetine etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Buna göre SA ve AMF izolatlarının domates bitkisinin morfolojik gelişimine ve besin statüsüne olumlu katkılarının olduğu belirlenmiştir. Ayrıca SA ve AMF izolatlarının tekli veya ikili kombinasyonlarının domates bitkilerinde FORL'den kaynaklanan hastalık şiddetini %18-%64.5 oranında baskıladıkları ortaya çıkmıştır. Domates bitkilerindeki toplam fenolik madde içeriği uygulamalara göre 5.61 µg/g yaş ağırlık - 11.93 µg/g yaş ağırlık arasında değişirken, deneme kapsamındaki uygulamaların (SA ve AMF) kontrol grubuna göre fenolik madde içeriğini artırdığı belirlenmiştir. AMF'un kolonizasyon ve sporulasyonu SA tarafından teşvik edilirken, FORL'nin AMF gelişimini kısıtladığı saptanmıştır.  
Çalışmanın ikinci aşaması olan örtüaltı denemelerinde, FORL ile bulaşık olan ve FORL ile bulaşık olmayan serada yetiştirilen domates bitkilerine SA ve iklim odası çalışmalarına göre daha iyi performans gösteren AMF G. intraradices (G.i.) uygulanmıştır. Söz konusu uygulamalar sonucunda FORL ile bulaşık olan ve olmayan her iki serada da G.i. ve SA uygulaması yapılan bitkilerin genel olarak kontrol grubu bitkilerine göre daha iyi geliştiği ve bitki besin maddesi alımının arttığı tespit edilmiştir. Domates bitkilerinin en yüksek verim değerlerini, her iki serada da SA + G. i. uygulamasında aldığı ve kontrol bitkilerine göre artışın olduğu belirlenmiştir. Genel olarak G.i. ve SA'in tekli ve kombinasyon uygulamalarının iki serada da kontrol grubuna göre meyve kalite özelliklerini artırıcı etkileri tespit edilmiştir. SA ve G.i.'nin tekli ve ikili uygulamaları FORL'nin hastalık şiddetini %33-%54 oranında baskılarken, en yüksek baskılanma oranının SA + G.i. uygulamasında olduğu gözlenmiştir. Ayrıca FORL'nin AMF'nin kolonizasyon oranı ve spor yoğunluğunu, istatistiki olarak önemli olmamakla beraber, düşürdüğü belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of arbuscular mycorrhizal fungi (AMF) and salicylic acid (SA) applications against tomato crown and rot root disease (Fusarium oxysporum f.sp. radicis- lycopersici Jarvis & Shoemaker) (FORL) on the some of growth and yield parameters and disease severity of tomato plant were investigated. Our study was conducted in two stages. In the first stage of the study, SA and AMF (commercial AMF isolate and Glomus intraradices) were applied and the pathogen of FORL was inoculated to the tomato seedlings grown in the viola in a growth chamber in order to reveal the effects of these treatments on growth and disease severity.  It was determined that SA and AMF treatments had positive contributions to plant growth and nutritional status of tomato plants. In addition, it was also determined that single or double combinations of SA and AMF suppressed the disease severity of FORL in tomatoes at the rate of 18%- 64.5%.  Total phenolic contents in tomato plants ranged between values of 5.61 µg - 11.93 µg g-1 of fresh weight in treatments and it increased in all treatments compared to control plants. Moreover, while AMF colonization and sporulation stimulated by the SA, it was found that FORL restrict the AMF growth.
In the second stage of the study, SA and AMF G. intraradices treatments giving the best responses to FORL in the growth chamber were studied on tomatoes in protected cultivation contaminated or not contaminated with FORL. Based on this experiment it was determined that the plants treated SA and AMF had better development and nutrient uptake than the control group in both contaminated or not contaminated greenhouses. There were increased yield parameters compared to control group and the highest yields were obtained from SA + G. i. application in both greenhouses. Also in generally it was determined that the tomatoes applied single or dual combinations of SA and G. i. had better properties of fruit quality compared control group in both of greenhouses. It was also observed that single or double combinations of SA and G.i. suppressed the disease severity of FORL in tomatoes at the rate of 33 to 54%, and highest suppression rate showed in the SA + G. i. application. Moreover, although not significant statistically, rates of colonization and spore density of G.i. decreased by FORL.