Postanestezi bakım ünitesinde takip edilen major baş-boyun cerrahisi geçiren hastaların değerlendirilmesi: 6 yıllık retrospektif analiz
Overview of the factors affecting outcomes of major head and neck surgery patients discharged to post-anesthesia care unit: 6-year retrospective analysis
Yazar: MELİKE GENÇER ERKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL ERKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Mortalite = Mortality ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Postanestezi Bakim Ünitesinde Takip Edilen Major BaĢ-Boyun Cerrahisi Geçiren Hastalarin Değerlendirilmesi: 6 Yillik Retrospektif Analiz
Melike Gençer Erkoç, Dokuz Eylül Üniversitesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, İzmir, Türkiye
GiriĢ ve Amaç: Baş boyun kanser insidansı son yıllarda artmakta ve tedavi seçeneklerinin önemli bir kısmını cerrahi oluşturmaktadır. Postoperatif sonuçları iyileştirmeye yönelik veya postoperatif bakım olanaklarının sağlanabilmesi için preoperatif belirteçlerin belirlenmesi önemlidir. Bu nedenlerle kliniğimizde son altı yılda major baş boyun cerrahisi geçiren ve postoperatif izlemi post-anestezi bakım ünitesinde (PABÜ) yapılmış hastaların verilerini retrospektif olarak inceleyerek postoperatif sonuçlara etki eden faktörleri belirlemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu izni (karar no: 2019/29-21, tarih: 02.12.2019) alındıktan sonra 15.01.2014-15.01.2020 tarihleri arasında PABÜ'ye alınmış olan major baş boyun cerrahisi hastalarının verileri retrospektif olarak taranarak, istatistiksel sonuçlara etkileri incelenmiştir. Çalışmamızda istatistik analiz SPSS programı ile yapılmıştır. Devamlı değerler alan veriler ortalama ± standart sapma olarak belirtilmiş olup; alt grupların devamlı değerler alan verileri grup sayısı ve normalite testleri sonuçları göz önüne alınarak, Kruskal Wallis, Mann Whitney U testi, student t testi, veya One-way ANOVA testi kullanılarak araştırıldı. Sıklık belirten veriler sayı ve yüzde olarak ifade edilip; alt gruplarda sıklık belirten verilerin analizinde Fisher kesinlik testi veya ki-kare testi kullanıldı. p değerinin 0.05'in altında olması anlamlı farklılık olarak kabul edildi. Değişkenler arasındaki korelasyon ilişkileri Pearson Korelasyon Testi kullanılarak belirlendi.
Bulgular: Çalışmamıza toplam 74 major baş boyun cerrahisi olgusu dahil edildi. Hastaların 37 (%50)'sinin kadın, 37 (%50)'sinin erkek, ortalama yaşları 57,63±15,93 yıl olduğu belirlendi. En sık oral kavite-dudak (%41,9), larenks (%18,9), tiroid-paratiroid
(%14,9), hipofarenks (%10,8) cerrahisi uygulandığı görüldü. Amerika Anestezistler Derneği (ASA) sınıflandırması ASA-I %1,4, ASA-II %48,6, ASA-III %43,2 ve ASA-IV %6,8 hasta olduğu ve yaş ortalaması artışı ile ASA skoru arasında anlamlı ilişki görülmüştür (p<0,001). Hastaların Charlson komorbidite indeksleri (CCI) ortalama 4,21±1,58 olarak hesaplandı. CCI ile ASA skoru ve yaş arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,001). En sık görülen komorbiditeler hipertansiyon (HT) (%47,3), kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH) (%24,3) ve diabetes mellitus (DM) (%20,3) olarak belirlendi. Tümör-Nod-Metastaz (TNM) sınıflamasında ise en sık T4 (%41,9) ve N0 (%40,5) evresine rastlanmıştır. Ortalama operasyon süresi 517,14±217,61 dakika olarak hesaplanmıştır. KOAH (p=0,045), serbest flep ile rekonstrüksiyon (p<0,001) ve trakeostomi ihtiyacı (p<0,001) ile operasyon süresinin artmış olduğu belirlenmiştir. Ortalama mekanik ventilasyon (MV) süresi 18,69±14,64 saat olup; preoperatif sodyum düzeyleri (r=-0,305, p=0,011) ve intraoperatif kan transfüzyonu (p=0,014) ile mekanik ventilasyon süresi arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmıştır. MV süresi 24 saatin üzerinde olan hastalarda artmış yoğun bakım ihtiyacı (p=0,034), kan transfüzyonu (p=0,009) ve komplikasyon (p=0,038) görülmüştür. PABÜ yatış süresi ile 60 yaş üzeri olma (p=0,043), preoperatif albumin seviyesi (r=-0,242, p=0,042) ve preoperatif sodyum değerleri (r=-0,254, p=0,030), nötrofil-lenfosit oranları (NLR) (r=0,239, p=0,04), kan transfüzyonu (p=0,012) ve MV süresi (r=0,808; p<0,001) arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. Hastane yatışları süresi boyunca hastaların %6,8 yoğun bakım ihtiyacı olmuş olup, ortalama yoğun bakım yatış süreleri ise 11,2±9,20 gündür. Hastane yatışı süresince yoğun bakım ihtiyacı gelişmesi ile preoperatif serum sodyum düzeyleri (p=0,042), operasyon süresi (p=0,014), kan transfüzyonu (p=0,007), MV süresi (p=0,002), PABÜ yatış süresi (p=0,005) arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmıştır. Hastane yatış süresi ile KOAH (p=0,033), kristaloid miktarı (r=0,244; p=0,036), operasyon süresi (r=0,376; p=0,001), trakeostomi (p<0,001), mekanik ventilasyon süresi (r=0,403; p=0,001), PABÜ yatış süresi (r=0,266 ; p=0,022), PABÜ çıkışında yoğun bakım devri (p=0,005), hastane yatışı süresince yoğun bakım ihtiyacı (p=0,003) arasında istatistiksel anlamlı ilişki görülmüştür. Çalışmamızda incelediğimiz hastaların 19 (%25,7)'unda komplikasyon izlenmiştir. Komplikasyon gelişmesi ile 60 yaş üzeri olmak (p=0,032), KOAH (p=0,036), BK sayısı (p=0,021), operasyon süresi (p=0,018), trakeostomi (p=0,008), PABÜ çıkışında yoğun bakım ihtiyacı (p=0,015), yoğun bakım ihtiyacı (p=0,001), hastane yatış süresi (p<0,001) arasında ilişki görülmüştür. Mortalite görülen hastalarda artmış intraoperatif kristaloid ve kolloid miktarı (p=0,137; p=0,060), uzamış operasyon süresi (p=0,080), uzamış MV süresi (p=0,060), artmış komplikasyon
(p=0,063) görülse de istatistiksel olarak anlamlı ilişki görülmemiştir. Mortalite ile PABÜ yatış süresi (p=0,045) ve yoğun bakım ihtiyacı (p=0,004), arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki gözlenmektedir. N evresi ile komplikasyon (p=0,038), hastane yatışı süresince yoğun bakım ithiyacı gelişmesi gelişmesi (p=0,045) ve mortalite (p=0,041) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki görülmüştür.
Sonuç: Major baş boyun cerrahisi hastalarında postoperatif sonuçlarını değerlendirmek amacıyla hastalar preoperatif dönemden ele alınmalı; elektrolit bozuklukları ve tedavi edilebilecek durumları düzeltilmelidir. TNM evrelemesi değerlendirilmeli, intraoperatif dönemde sıvı ve kan ürün tedavileri kısıtlanmalı, operasyon süresinde uzamanın postoperatif etkileri gözönünde bulundurulmalıdır. Postoperatif dönemde uzayan mekanik ventilasyon ile yoğun bakım ünitesine ihtiyaç duyulabileceği ve bu durumların mortalite ile ilişkili olabileceği unutmamalıdır.

Anahtar Kelimeler: Major baş boyun cerrahisi, postoperatif sonuçlar, komplikasyon, mortalite, post-anestezi bakım ünitesi, PABÜ

Abstract:
Overview of the Factors Affecting Outcomes of Major Head And Neck Surgery Patients Discharged to Post-Anesthesia Care Unit: 6-Year Retrospective Analysis
Melike Gençer Erkoç, Dokuz Eylül University, Department of Anesthesiology and Reanimation, Izmir, Turkey Aim: The incidence of head and neck cancer has been increasing in recent years and surgery constitutes a significant part of treatment options. It is important to identify preoperative determinants to improve postoperative results or to provide postoperative care opportunities. For these reasons, we aimed to determine the factors affecting postoperative outcomes by retrospectively examining the data of patients who had undergone major head and neck surgery in our clinic in the last six years and whose postoperative follow-up was performed in the post-anesthesia care unit (PACU). Materials And Methods: Our study retrospectively reviewed the data of major head and neck surgery patients who were discharged to PACU between the dates of 15.01.2014-15.01.2020 after obtaining the permission of the Dokuz Eylul University Non-Interventional Research Ethics Committee (decision number : 2019/29-21, date: 02.12.2019) . In our study, statistical analysis was done with SPSS program. Data receiving continuous values are expressed as mean ± standard deviation; continuous values of the subgroups were investigated using Kruskal Wallis, Mann Whitney U test, student t test or One-way ANOVA test taking into account the group number and normality results. Data indicating frequency are expressed as numbers and percentages; Fisher's exact test or chi-square test was used in the analysis of data indicating frequency in subgroups. A p value of less than 0.05 was considered as a significant difference. Correlation relationships between variables were determined using the Pearson Correlation Test.
Results: A total of 74 major head and neck surgery cases were included in our study. It was determined that 37 (50%) of the patients were female, 37 (50%) were male and their mean age was 57.63 ± 15.93 years. The most common anatomic localizations of surgery were oral cavity-lip (41.9%), larynx (18.9%), thyroid-parathyroid (14.9%), hypopharynx (10.8%). ASA classifications of the patients were ASA-I 1.4%, ASA-II 48.6%, ASA-III
5
43.2% and ASA-IV 6.8%, and there was a significant relationship between the mean age increase and ASA score (p <0.001). The CCIs of the patients were calculated as 4.21 ± 1.58 on average. There was a statistically significant difference between CCI and ASA score and age (p <0.001). The most common comorbidities were hypertension (HT) (47.3%), chronic obstructive pulmonary disease (COPD) (24.3%) and diabetes mellitus (DM) (20.3%). In the Tumor-Node-Metastasis (TNM) classification, T4 (41.9%) and N0 (40.5%) stages were most common. The mean operation time was calculated as 517.14 ± 217.61 minutes. It was determined that operation time was increased with COPD (p = 0.045), free flap reconstruction (p <0.001) and tracheostomy requirement (p <0.001). The mean mechanical ventilation (MV) time is 18.69 ± 14.64 hours; There was a statistically significant relationship between preoperative sodium levels (r = -0,305, p = 0.011) and intraoperative blood transfusion (p = 0.014) with mechanical ventilation time. Increased need for intensive care (p = 0.034), blood transfusion (p = 0.009) and complications (p = 0.038) were observed in patients whose MV duration was over 24 hours.
There was a statistically significant relationship between length of PACU stay with age over 60 years (p = 0.043), preoperative albumin level (r = -0.224, p = 0.042) and preoperative sodium level (r = -0.2554, p = 0.030), neutrophil-lymphocyte ratio (r = 0.223, p = 0.04), blood transfusion (p = 0.012) and MV time (r = 0.808; p <0.001). 6.8% of the patients needed intensive care unit admission and the mean length of intensive care stay was 11.2 ± 9.20 days. There was a statistically significant relationship between preoperative serum sodium levels (p = 0.042), operation time (p = 0.014), blood transfusion (p = 0.007), MV time (p = 0.002), length of PACU stay (p = 0.005) and intensive care unit admission. There was a statistically significant relationship between length of hospital stay and COPD (p = 0.033), crystalloid volume (r = 0.244; p = 0.036), operation time (r = 0.376; p = 0.001), tracheostomy (p <0.001), mechanical ventilation time (r=0,403; p=0,001), length of PACU stay (r = 0.266; p = 0.022), transfer to intensive care from PACU (p = 0.005), intensive care admission (p = 0.003). Complications were observed in 19 (25.7%) of the patients in our study. Being over 60 years of age (p = 0.032), COPD (p = 0.036), WBC count (p = 0.021), operation time (p = 0.018), tracheostomy (p = 0.008), transfer to intensive care from PACU (p = 0.015), intensive care admission (p = 0.001), length of hospital stay (p <0.001). Increased intraoperative crystalloid and colloid amount (p = 0.137; p = 0.060), prolonged operation time (p = 0.080), prolonged MV time (p = 0.060), increased complications (p = 0.063) were observed in the
patients with in hospital mortality but it was not statistically significant. There is a statistically significant relationship between mortality and length of PACU stay (p = 0.045) and intensive care unit admission (p = 0.004). There was a statistically significant relationship between N stage and complications (p = 0.038), intensive care unit admission (p = 0.045) and mortality (p = 0.041).
Conclusion: In order to evaluate the postoperative results in major head and neck surgery patients, patients should be considered from the preoperative period; electrolyte disorders and treatable conditions should be corrected. TNM staging should be evaluated, fluid and blood product treatments should be restricted in the intraoperative period, and postoperative effects of prolonged operation should be considered. It should be noted that intensive care unit may be needed with prolonged mechanical ventilation in the postoperative period and these conditions may be related to mortality.

Keywords: Major head and neck surgery, postoperative outcomes, complication, mortality, post-anesthesia care unit, PACU