"İnsan Hakları, yurttaşlık ve demokrasi" dersi öğretim programı ve ders kitaplarına bakmak: Dördüncü sınıf öğrenci düzeyine uygun mu
An examination of the "human rights, citizenship and democracy" course curriculum and textbooks: Is it appropriate for 4th grade level
Yazar: NURTEN KARAOT
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN ŞENER
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Vatandaşlık eğitimi = Citizenship education ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools ; İnsan hakları eğitimi = Human rights education ; İnsan hakları, yurttaşlık ve demokrasi dersi = Human rights citizenship and democracy lesson

Özet:
Ders programı planlama aşamasında öğrenci seviyesini, öğretmen yeterliliklerini ve uzman görüşlerini, dikkate almak son derece önemlidir. Aksi takdirde okutulan dersin amacına ulaşması zor olacaktır. Bu açıdan araştırmanın amacı; 4. sınıf öğrencilerinin İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi dersine karşı tutumunu saptamak, derse dair öğretmen ve akademisyen görüşlerini ortaya koymaktır. Bu temel amaç doğrultusunda aşağıda yer alan araştırma soruları belirlenmiştir:
1. İHYD ders kitabının niteliğine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri nasıldır?
2. İHYD dersinin 4. sınıf düzeyinde yer almasına ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşleri nasıldır?
3. İlkokul 4. sınıfta okutulan İHYD dersinin 4/5/6/7/8. sınıf düzeylerinden hangisinde okutulması gerektiğine ilişkin akademisyen ve öğretmen görüşleri nasıldır?
Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desenine göre düzenlenmiştir. Çalışma grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul ilindeki devlet okullarında görev yapan 24 sınıf öğretmeni ile İstanbul ilinin Sancaktepe ilçesindeki bir devlet okulunun dördüncü sınıfına devam eden 27 kişilik öğrenci grubu oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulayıcısı, araştırmacı olan öğretmenin kendisidir. Öğrencilere veri toplama aracı olarak açık uçlu sorulardan oluşan 5 soruluk anket,  öğretmenlere 6 sorudan oluşan anket, akademisyenlere 3 sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Aynı zamanda öğretmenlerin 4'üyle sesli mülakat yapılmıştır. Bu anketlerden ve ses kayıtlarından elde edilen bulgular içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Covid-19 salgını nedeniyle mülakat öğretmenlerden ses kaydı istenerek gerçekleştirilmiştir.
Öğrenci anketleri; öğrencilerin görüşlerini objektif olarak sunabilmeleri adına bu uygulamanın bir sınav olmadığı vurgulanarak uygulanmıştır. Uygulama sonunda öğrencilerin İHYD dersinin kaldırılması durumunda üzülecekleri ortaya çıkmıştır. Buna karşılık öğretmenlerin gözünden öğrencilerin İHYD dersine karşı tutumunun daha çok olumsuz olduğu tespit edilmiştir. Ancak öğrencilerin dersi sevdiğini belirten öğretmen sayısı da azımsanmayacak kadar fazladır. Bununla birlikte öğrenciler Yapılandırmacı eğitim anlayışının gerektirdiği örnek olay temelli metne karşılık bilgilendirici metni okumayı tercih etmiştir. Bu durum öğrencilerin Yapılandırmacı sisteme tam olarak adapte olmadığını düşündürmüştür. Öğrencilerin din, ırk, ihlal, azami, bilişim suçu, hudut, mezhep, azami, erdem, istismar, vefa, sığınmacı, fert kelimelerini anlamadığı da bir başka bulgudur. Öğretmen ve akademisyen olan katılımcı grubunun dersin okutulması gereken seviye olarak daha çok ortaokulu işaret ettiği belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenler bu derste karşılaştıkları sorun olarak en fazla; derste kavramların soyut olması ve kitap/materyal içeriğinin yetersiz olmasını belirtmişlerdir. Katılımcıların çoğu dersin 4. sınıf düzeyinde amacına ulaşmadığını düşünmektedir. Ders kitabının niteliğinin değerlendirildiği anket sorusunda öğretmenlerin görüşünün yarı yarıya farklılaştığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda alana katkı sağlaması açısından dersin 4. sınıfta okutulmaya devam etmesi durumunda kazanımlarının sadeleştirilmesi, kavramların öğrenci seviyesine indirilmesi, öğrenilenlerin günlük hayata uygulanabilir durumlar olması ve öğretim boyutunda farklı zekâ türlerine hitap edebilecek içerikler kullanılması önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: İnsan Hakları, Yurttaşlık, Demokrasi, Tutum, Ders Kitabı.

Abstract:
It is extremely important to consider pupil level, teacher competencies and expert opinions during the syllabus planning phase. Otherwise, it will be difficult for the taught -course to reach its purpose. The aim of the research from this perspective is to determine the attitude of 4th grade students towards the Human Rights, Citizenship and Democracy course and to reveal the views of teachers and academicians about the course. In line with this main purpose, the following research questions have been determined:
1. What are the teachers' and students' views on the quality of the Human Rights, Citizenship and Democracy textbook?
2. What are the students' and teachers' opinions regarding the inclusion of the Human Rights, Citizenship and Democracy course at the 4th grade level?
3. What are the academicians' and teachers' opinions regarding which of the 4th, 5th, 6th, 7th or 8th grades of the Human Rights, Citizenship and Democracy course taught in the 4th grade of primary school should be taught?
The research was organized according to the case study pattern, one of the qualitative research methods. The study group consists of 24 class teachers working in state schools in Istanbul in the 2018-2019 academic year and a group of 27 students attending the fourth grade of a public school in Sancaktepe district of Istanbul. The practitioner of the research is the researcher teacher herself. As a data collection tool, a 5-question questionnaire consisting of open-ended questions was applied to the students, a questionnaire consisting of 6 questions was applied to teachers, and a questionnaire consisting of 3 questions was applied to academicians. At the same time, with 4 of the teachers audio interviews were made. The findings obtained from these questionnaires and sound recordings were analyzed through content analysis. Due to the Covid-19 pandemic, the interview was conducted by asking the teachers to record audio.
Student questionnaires were applied by emphasizing that this application is not an exam so that students can present their opinions objectively. At the end of the practice, it was revealed that the students would feel sad if the Human Rights, Citizenship and Democracy course was canceled. On the other hand, according to the teachers' it was determined that the attitude of the students towards Human Rights, Citizenship and Democracy lesson was more negative. However, the number of teachers stating that students love the lesson is also considerably high. Nevertheless, the pupils preferred to read the informative text against the case-based text required by the constructivist education approach. This situation made us think that the students are not fully adapted to the constructivist system. Another finding is that students do not understand such the words as religion, race, violation, maximum, cyber crime, boundary, sect, virtue, exploitation, loyalty, refugee, individual. It was determined that the participant group, which are teachers and academicians, mostly indicated secondary school as the level that the course should be taught. In addition, the teachers stated that the most of the problems they faced in this lesson were that the concepts were abstract and the content of the book or material was insufficient. Most of the participants think that the course did not reach its purpose at the 4th grade level. In the questionnaire in which the quality of the textbook was evaluated, it was determined that the opinions of the teachers differed by half. In this context, in order to contribute to the field, if the course continues to be taught in the 4th grade, it has been suggested to simplify the gains, reduce the concepts to the student level, learn to be applicable to daily life and use content that can appeal to different types of intelligence in the teaching dimension.
Keywords: Human Rights, Citizenship, Democracy, Attitude, Textbook.