Cerrahi kliniklerinde çalışan hemşirelerin tıbbi hata deneyimlerinin incelenmesi: Nitel çalışma
Investigation of medical error experiences of nurses working in surgery clinics: Qualitative research
Yazar: HİLAL ÇAKMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL SAVCİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SAADET ÇÖMEZ
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Bilimi Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Giriş: Sağlık hizmetlerinde bakım kalitesinin artırılabilmesi için en önemli konulardan biri
hasta güvenliğidir. Hasta güvenliğinin temel amacı ise tıbbi hataları olabildiğince
azaltabilmektir. Tıbbi hatalar birçok komplikasyonlara, morbidite ve mortalitelere neden
olmaktadır. Ayrıca kurumlar ve çalışanlar için de olumsuz sonuçları vardır.
Amaç: Bu araştırma, cerrahi kliniklerinde çalışan hemşirelerin tıbbi hata deneyimlerini
incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden tanımlayıcı olgubilim
(fenomenolojik) araştırma tasarımı kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma 01.01.2022-
01.07.2022 tarihleri arasında, Kütahya ili sınırları içinde bulunan Kütahya Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi cerrahi klinik ve yoğun bakım
ünitelerinde çalışan 35 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri yarı
yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla bireysel derinlemesine yüz yüze görüşme
yöntemiyle toplanmıştır. Araştırma verileri içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz
edilmiştir. Çalışma "COREQ (Consolidated criteria for Reporting Qualitative Research)
kriterleri doğrultusunda yapılmış ve raporlanmıştır.
Bulgular: Araştırma verilerinden 4 tema ve 13 kategori elde edilmiştir; "Ne Oldu? (Tıbbi
Hataları Çeşitleri)", "Neden Oldu? (Tıbbi Hataların Nedenleri)", "Şimdi Ne Olacak? (Tıbbi
Hataların Sonuçları)", "Ne Yapmalıyız? (Tıbbi Hataların Çözümleri)" dir. Bakım hataları,
transfüzyon hataları, ilaç hataları ve cerrahi uygulama hataları katılımcıların deneyimlediği
hatalardır. Tıbbi hataların nedenleri; bilgi eksikliği, personel yetersizliği, acemilik,
dikkatsizlik/yorgunluk/acelecilik ve iletişim sorunları olarak açıklanmıştır. Karşılaşılan tıbbi
hataların sonuçları incelendiğinde, hataların hastalar üzerinde komplikasyonlara
(enfeksiyon, hematom, emboli, pnömotoraks, arrest), hemşireler üzerinde ise panik, korku,
duygusal yük, üzüntü, empati, pişmanlık, motivasyon kaybı gibi durumlara neden olduğu
görülmüştür. Katılımcıların tıbbi hatalarla ilgili çözümlerinin tamamı tıbbi hata sonrası
hemen farkedilen durumlarda yapılan akut girişimleri kapsamaktadır. Katılımcılar öneri
olarak; hasta kimliklendirme uygulamalarına ve ilaç uygulama ilkelerine uyma, kontrol
mekanizmalarının olması, ekip içi iletişimin güçlendirilmesi, iş yükünün azaltılması
gerektiğini ifade etmişlerdir.
Sonuç: Cerrahi kliniklerde saptanan tıbbi hataların birçoğunun önlenebilir hatalar olduğu
saptanmıştır. Hataların önlenebilmesi için hemşireler ve diğer sağlık çalışanları için kontrol
listeleri, uyarı tabelaları ve algoritmalar oluşturulması, ekip içi iletişimin artırılması, hasta
güvenliği konusunda kurum politikalarının belirlenmesi önerilmektedir. Ayrıca klinik iş
yüküne uygun oranda hemşire istihdam edilmesi, sağlık ekibi üyelerinin hata bildirimleri
konusunda motive edilmesi de oldukça önemlidir. Klinikte yapılan tıbbi hataların kök-neden
analizlerinin ekip içinde paylaşılması ve önleyici girişimlerin ekip ile birlikte planlanması
da önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Cerrahi Klinikler; Hemşirelik; Nitel Araştırma; Tıbbi Hata

Abstract:
Introduction: One of the most important issues in increasing the quality of care in health
services is patient safety. The main purpose of patient safety is to reduce medical errors as
much as possible. Medical errors cause many complications, morbidity and mortality. It also
has negative consequences for institutions and employees.
Aim: This research was conducted to examine the medical error experiences of nurses
working in surgical clinics.
Materials and Methods: The research was carried out between 01.01.2022 and 01.07.2022,
with 35 nurses working in the surgical clinic and intensive care units of Kütahya Health
Sciences University Evliya Çelebi Training and Research Hospital located in the province
of Kütahya. The research data were collected by the "Semi-structured In-depth Interview"
method. The research data were analyzed using the content analysis method. The study was
conducted and reported in accordance with the "COREQ (Consolidated criteria for
Reporting Qualitative Research) criteria.
Results: 4 themes and 13 categories were obtained from the research data; "What happened?
(Types of Medical Errors)", "Why Did It Happen? (Causes of Medical Errors)", "What
Now? (Consequences of Medical Errors)", "What Should We Do? (Solutions of Medical
Errors)". Care errors, transfusion errors, medication errors and surgical application errors
are the errors experienced by the participants. Causes of medical errors; lack of information,
lack of personnel, inexperience, carelessness/fatigue/hurryness and communication
problems. When the results of the medical errors encountered were examined, it was seen
that the errors caused complications (infection, hematoma, embolism, pneumothorax, arrest)
on the patients, and panic, fear, emotional burden, sadness, empathy, regret, loss of
motivation on the nurses. All of the participants' solutions for medical errors include acute
interventions in situations that are immediately noticed after medical errors. As participants
suggest; They stated that it is necessary to comply with patient identification practices and
drug administration principles, to have control mechanisms, to strengthen communication
within the team, and to reduce the workload.
Conclusion: It has been determined that most of the medical errors detected in surgical
clinics are preventable errors. In order to prevent mistakes, it is recommended to create
checklists, warning signs and algorithms for nurses and other healthcare professionals, to
increase communication within the team, and to determine institutional policies on patient
safety. In addition, it is very important to employ nurses in accordance with the clinical
workload and to motivate health team members about error notifications. It is also
recommended that root-cause analysis of medical errors made in the clinic be shared within
the team and preventive interventions should be planned together with the team.
Keywords: Medical Error; Nursing; Qualitative Research; Surgical Clinics