Türkçede prozodi algısı değerlendirme ölçeğinin geliştirilmesi
Development of prosody perception assessment scale in Turkish
Yazar: AYŞE ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. ESRA YÜCEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkçe Prozodi Algısı Testi
geliştirmek, güvenirliğini belirlemek ve cinsiyet ile müzik veya oyunculuk eğitiminin
test puanları üzerindeki etkisini incelemektir. Geliştirilen ölçek A.Vurgu, B.Durak ve
C.Ton testleri ve ilgili alt testlerini içermektedir. Test, 45 pratik maddesi ve 157 test
maddesi olmak üzere toplam 202 maddeden oluşmaktadır. Pilot çalışma, yaş
ortalaması 20,59, ±1,27 olan 32 (17 kadın) birey ile gerçekleştirilmiştir. Nihai test ile
yapılan uygulamaya 18-49 (31,7, ±7,18) yaş aralığında 70 (35 kadın) birey dahil
edilmiştir. Kapsam geçerliğini sağlamak için uzman görüşleri alınmış, kapsam geçerlik
indeksi 0,88 olarak elde edilmiştir. Yapı geçerliğini sağlamak amacı ile Cronbach alpha
analizi yapılmış ve genel olarak, ölçüm aracının güvenirliğini değerlendirmede kabul
edilebilir bir iç tutarlık seviyesi olan 0,70 ve üzeri değerlerin elde edildiği görülmüştür.
Test-tekrar test güvenilirliği için, pilot çalışmada yer alan 10 bireye 6 ay sonra tekrar
uygulama yapılmış, ilk ve sonraki sonuçlar arasında anlamlı bir korelasyon bulunduğu
gözlemlenmiştir (p <0,05). Testin ayırt edici geçerliği için cinsiyet ve müzik eğitimi
açısından gruplar arası ayrışma incelenmiştir. Cinsiyet farkı açısından istatistiksel
olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Müzik eğitimi olan ve olmayan gruplar açısından,
Vurgu A1.İki Heceli alt testi, Vurgu toplam test puanı ve Prozodi genel test puanları
arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmuştur. Testin genelinde taban (%1) ve
tavan (%1) etkisi gözlenmemiştir. Sonuç olarak, Türkçe Prozodi Algısı Testinin prozodi
algısını değerlendirmede uygulanabilir ve güvenilir bir araç olduğu kanıtlanmıştır.
Ayrıca müzik/oyunculuk eğitimi ve cinsiyetin prozodi algısı üzerindeki etkisine ışık
tutan bir çalışma olarak değerlidir.

Anahtar Kelimeler: Prozodi değerlendirmesi, tonlama, dilbilimsel prozodi, duygusal
prozodi, parçalarüstü birimler.

Abstract:
The
goal of this study was to develop the Turkish Prosody Perception Test, evaluate its
reliability, and investigate the effects of gender and music or acting education on test
scores. The created scale comprises the A.Accent, B.Pause, and C.Tone assessments,
as well as related subtests.The overall number of items in the test is 202, with 45
practical items and 157 test items. The pilot study included 32 (17 female)
participants mean aged 20,59, ±1,27. The application with the final test includes 70
(35 female) participants between the ages of 18 and 49 (31,7, ±7,18). Content validity
was established by obtaining expert opinions, yielding a content validity index score
of 0,88. Cronbach's alpha analysis was used to evaluate the construct validity, and it
was observed that when evaluating the measuring tool's reliability, values of 0,70 and
above, which is an acceptable degree of internal consistency, were achieved in
general. For test-retest reliability, 10 pilot study participants were re-tested 6 months
later, and a significant correlation was found between the initial and subsequent
results(p<0,05). A gender and music education group difference is being investigated
to assess the test's discriminant validity. There was no effect when gender differences
were studied. The Accent A1. Two Syllables subtest, Accent overall test score, and
Prosody general test scores were found to differ between groups with and without
musical education. Throughout the test, no floor (1%) or ceiling (1%) effects were
found. In conclusion, the Turkish Prosody Perception Test was proven to be a viable
and reliable tool for evaluating prosody perception. Furthermore, it is valuable as a
study that sheds light on the impact of music/acting education and gender on
prosody perception.

Key Words: Prosody assessment, intonation, linguistic prosody, emotional prosody,
suprasegmental features.