Ceza muhakemesi hukukunda tanık beyanının güvenilirliği
Reliability of witness statement in criminal procedure law
Yazar: ŞEYMA CEBECİ BİNGÖL
Danışman: PROF. DR. VESİLE SONAY EVİK
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ceza muhakemesi hukukunda tanık beyanı, tanığın olayı yanlış hatırlama ya da yalan beyanda bulunma ihtimali nedeniyle tartışmalı bir delil türü olsa da tanık beyanı pek çok olayda tek ya da belirleyici delil olarak karşımıza çıkması nedeniyle yaygın olarak başvurulan bir delil türüdür. O hâlde bu delil türünden vazgeçmek mümkün olmadığına göre, güvenilirliğini artırmak tek çözüm yolu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle bu doktora tezi, tanık beyanının güvenilirliğini artırmaya yönelik hukuki çözüm önerileri getirmeyi amaçlamaktadır. Tanık beyanının güvenilirliğini artırmak bir zorunluluksa da bunun ceza muhakemesi hukukunun temel prensipleri ile çelişki oluşturmayacak bir yöntem belirlenerek yapılması gerekir. Bu nedenle çalışmanın birinci bölümünde ceza muhakemesi hukukunda delillere hâkim olan ilkeler ve delil türleri ele alınmakta, böylece tanık beyanının ceza muhakemesi hukukundaki yeri tespit edilmektedir. Tanık beyanının güvenilir olmamasının nedenlerini anlamadan bu delil türünün güvenilirliğini artırmanın yolları üzerinde düşünebilmek mümkün değildir. Bu nedenle, çalışmanın ikinci bölümü tanık beyanıyla ilgili adli psikoloji alanında yürütülen araştırmalara özgülenmekte ve bu alanda yapılan güncel çalışmalar özetlenmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümünde tanığın hak ve yükümlülükleri bakımından ceza muhakemesi kanununda yer alan düzenlemeler, beyanın güvenilirliği bağlamında incelenmektedir. Son bölümde ise tanığın çağrılmasından beyanının değerlendirilmesine kadar geçen muhakeme sürecine ilişkin düzenlemeler, tanık beyanının güvenilirliği kapsamında ele alınmaktadır. Çalışmanın üçüncü ve dördüncü bölümlerinde aynı zamanda, mevzuatımızda yer alan söz konusu hükümlerin tanık beyanının güvenilirliğini değerlendirmek bakımından varsa eksikliklerinin neler olduğu tespit edilmekte ve buna ilişkin çözüm önerileri sunulmaktadır.

Abstract:
Even though, the witness statement, as a type of evidence in criminal procedure law is generally considered to be controversial due to the possibility of false or mistaken testimonies, it is used commonly because in many cases witness statements are the sole or the decisive evidence. In the face of impossibility of giving up this type of evidence in criminal procedure, increasing its credibility appears as the only solution. Thus, this doctoral thesis aims to find legal solutions to increase the reliability of witness statement. In recent years, there have been attempts in many countries to reform the regulations concerning witness statement to obtain the statement in a more reliable way. In Turkish criminal procedure law literature, there are few studies which discuss the ways to increase the reliability of this type of evidence. The thesis that you are reading aims to remedy this issue. Although it is imperative to increase the reliability of witness statement, increasing its reliability against all costs is not acceptable, for it may lead to the violation of certain principles of the criminal procedure law. Hence, in the first chapter of the study, the principles of proof and types of evidence which are related to witness statement are examined to better determine the place of witness statement in criminal procedure law. It is not possible to think about the ways to increase the reliability of witness testimony without understanding what makes it unreliable in the first place. For this reason, the second part of the study is dedicated to the exploration of the research on witness testimony in the field of forensic psychology and the current studies in this field are summarized. In the third part of the study, the regulations in the criminal procedure law in terms of the rights and obligations of the witness are examined in the context of the reliability of the statement. In the last part, the regulations regarding the criminal procedure during the process from the summoning of the witness to the evaluation of his/her statement are examined within the context of the reliability of the statement. In the third and fourth parts of the study, the shortcomings, if any, of these provisions in our legislation in terms of evaluating the reliability of the witness statement are determined and solutions are proposed.