Anadolu Alevi ve Bektaşî müzik geleneği üzerine bir araştırma
A study on Anatolian Alevi Bektashi music tradation
Yazar: DENİZ ŞAMDERELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLAN AKINCI
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Bektaşi müziği = Bektaşi music ; Bektaşiler = Bektashis ; Bektaşilik = Bektashism ; Gelenekler = Traditions ; Müzik = Music ; Müzik felsefesi = Music philisophy ; Müzik kültürü = Music culture ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Bu çalışma, Haliç Üniversitesi Lisansüstü Enstitüsü Türk Musikisi Ana Sanat
Dalı Yüksek Lisans tez çalışması olarak yapılmıştır.
Bu çalışmada, Türk toplumunun zengin kültür yapısını, saz ve söz birlikteliği
ile geçmişten günümüze yaşatıp aktaran, Anadolu âşıklık geleneğinin büyük bir
bölümünü oluşturan ve Orta Asya Türk uygarlıklarının dini inanç sistemleri ve
uygulamaları ile benzerlik gösteren, Anadolu Alevi ve Bektaşî müziği incelenmiştir.
Çalışmanın birinci bölümünde Türk halk müziği ve bu müziğin ulusal kültür
aktarıcılığı rolü ve önemi işlenmiş, Türk halk müziğinin temelini oluşturan, Orta
Asya ozanlık geleneği ve bu geleneğin devamı olan âşıklık geleneği ve geleneğin
temsilcileri olan ozan/aşık'lar genel olarak incelenmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde Anadolu insanının yüzyılları aşkın dini inanç
değerlerinin ve kültürel birikiminin müzikal ifadesi olan, tasavvuf müziği içerisinde
yer alan Alevi ve Bektaşî inanç değerlerini konu alan müziğin oluşumu, âşıklık
geleneği içerisindeki yeri ve önemi, tarihsel bir perspektif oluşturularak genel
hatlarıyla incelenemiştir.
Çalışmanın son bölümünde Anadolu Alevi ve Bektaşî kültürü içerisinde
yetişmiş ve bu müziğin önemli temsilcilerinden olan Ali Ekber Çiçek, Aşık Davut
Sularî ve Aşık Daimi'nin hayatları, müzik çalışmaları incelenmiş, Alevi ve Bektaşî
dini inanç değerlerini konu alan eserlerinden birer örnek incelenip açıklanmaya
çalışılmış, gerekli çıkarımlar yapılarak sonuç kısmına yazılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Alevi- Bektaşî, Tasavvuf, Müzik.

Abstract:
This study was carried out as Master's Thesis Study of Haliç University
Postgraduate İnstitute, Türkish music Major of Arts.
In this study, Anatolian Alevi Bektashi culture which cherishes and transmits
rich culture of Turkish society from past to the futurethrough music and poetry,
creates important part of Anatolian minstrelsy tradition and resembles the religious
systems and practices ofCentral Asian Turkish civilizations was tried to be
examined.
In the first part of the study, Turkish folk music and its cultural transmission
function was studied. Furthermore; Central Asian poets' tradition which forms the
basis of Turkish folk music, its sequel which is minstrelsy traditionand its
representatives; minstrels/poets were investigated.
In the second part of the study, the formation of the music included in sufi
music which is about Alevi Bektashi religious values that are musical statement of
religious values and cultural accumulation of Anatolian people over centuries and its
importance in the tradition of minstrelsy was mainly investigated in a historical
perspective.
In the final part of the study,the life and musical works of the important
representatives of Anatolian Alievi Bektashi music tradition, Ali Ekber Cicek,
Minstrel Davut Sularî and Minstrel Daimi who grew up in this tradition were
examined. One sample work from each poet about Alevi Bektashi religious values
was tried to be examined and inferences were written in the conclusion part.

Key Words: Alevi Bektashi, Sufi, Music.