Davranışsal iktisat ve çıpalama üzerine bir inceleme
A review on behavorial economics and anchoring effect
Yazar: FATİH DORU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT ÇAKIR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bilişsel yanlılık = Cognitive bias ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Rasyonellik = Rationality ; Sınırlı rasyonalite = Bounded rationality ; Çıpalama = Anchoring

Özet:
Ana akım iktisat, insanı rasyonel bir varlık olarak tanımlamış ve rasyonel insanın faydasını maksimize etme amacıyla hareket ettiğini öne sürmüştür. İktisat teori ve politikaları bu savlara göre şekillenmiştir. Sosyal bir bilim dalı olan iktisat için bu modellemeleri yapmanın gerekli ve mantıklı olduğu düşünülmüştür fakat insanın her zaman rasyonel davranması ve bunun sonucunda faydasını maksimize etmeyi başarması tartışmaya açık bir konu olmuştur.
20. yy'ın ortalarına gelindiğinde ise başta psikoloji olmak üzere bireyin karar almasıyla ilgilenen diğer bilim dallarındaki gelişmeler iktisat metedolojisini daha yakından etkilemeye başlamıştır. Herbert Simon öncülüğünde iktisatçıların da insan psikolojisini dikkate alarak analizler yapmasıyla birlikte davranışsal iktisadın kurumsal inşası başlamıştır. Davranışsal iktisat temel olarak insanın rasyonel davranmadığı zamanlarda nasıl karar aldığını ve rasyonaliteden sapmaların nedenlerini açıklamaya çalışmaktadır.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde davranışsal iktisat ve neoklasik iktisat arasındaki farklılıklara değinilmiştir. İkinci bölümde bireyin karar alması üzerinde etkili olan rasyonalite, sınırlı rasyonalite ve fayda kavramları tartışılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise rasyonaliteden sapmalara neden olan bilişsel kısa yollar ve ön yargılara değinildikten sonra bu bilişsel kısa yollardan çıpalama etkisi incelenmiştir. Çıpalama etkisi anket çalışmasıyla incelenmiş ve elde edilen bulgular daha önceki çalışmalar ışığında yorumlanmıştır.

Abstract:
The mainstream view of economics has defined man as a rational being. It suggested that acted in order to maximize the rational human benefit. Economic theory and policies were shaped according to these arguments. It was logical and necessary to make these models for economics, which is a social science. But it was a controversial issue to always act rationally and try to maximize its benefits.
By the mid-20th century, developments in other disciplines that dealt with the decision-making of the individual, especially psychology, began to affect the economics methodology more closely. With the leadership of Herbert Simon, economists also started the institutional construction of behavioral economics with the analysis of human psychology. Behavioral economics basically tries to explain how people make decisions when they are not rational and the reasons for deviations from rationality.
The study consists of three parts. In the first part, the differences has been mentioned between behavioral economics and neoclassical economics. In the second part, the concepts of rationality, bounded rationality, and utility that affect the decision making of the individual has been discussed. In the third and last chapter, heuristics and biases that cause deviations from rationality has been discussed and the effect of anchoring these heuristics is examined. The anchoring effect has been examined by a survey study and the findings were interpreted in the light of previous studies.