Ankara Etnografya Müzesi Ahi Şerafettin Sandukası koruma ve onarım çalışmaları
Ankara Ethnography Museum Ahi Şerafettin Coffın conservation and restoration works
Yazar: ZEHRANUR TÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT CURA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Ahşap, kendine has dokusu, rengi, dayanıklılığı ve doğallığından dolayı geçmişten günümüze kadar kesintisiz olarak ihtiyaç duyulan bir malzeme olmuştur. Toplumların duygu, düşünüş ve inançlarını anlatma ve aktarmada önemli bir araç niteliğinde olan ahşap işçiliği ve sanatı Türk tarihi boyunca çeşitli gelişim evrelerini tamamlayarak günümüzde seçkin örnekleri ile varlığını göstermektedir. Anadolu Selçuklu dönemine ait olan Ahi Şerafettin Sandukası da bu seçkin örneklerden biridir. Bunun gibi tarihi ve kültürel miras niteliği taşıyan tüm eserlerin koruma ve onarım projeleriyle gelecek dönemlere aktarılması önemlidir. Bu amaç doğrultusunda yapılan koruma onarım çalışmalarının tahribatsız ve bilimsel veriler altında bütüncül yaklaşım ile gerçekleştirilmesi tüm kültür varlıkları için önemlidir. Çalışma, ahşap eserlerin korunması ve korumada sürdürülebilirlik bilincinin devam ettirilmesinde örnek teşkil etmektedir. Bu çalışmada, taşınabilir ahşap eser restorasyonunun önemini aktarabilmek ve mevcutta olan tüm ahşap eserler için koruma bilinci ve önerisi oluşturmak amacıyla Ankara Etnografya Müzesi teşhirinde bulunan 8997 envanter numaralı Ahi Şerafettin Sandukası'nda gerçekleştirilen koruma onarım çalışmaları anlatılmaktadır. Çalışma kapsamında Ahi Şerafettin Sandukası için gerekli olan uygun koruma onarım çalışmasının yapılabilmesi; sandukanın yapım, teknik ve sanatsal özelliklerinin bilinmesine, mevcut korunma sorunları ve risk faktörlerinin tanımlanmasına bağlıdır. Bu düşünce doğrultusunda çalışmanın ilk aşamasında eseri tanımak amacıyla ahşap malzemenin fiziksel ve kimyasal yapısının tanımlanması, ahşabın bozulma faktörleri ve çevresel etkenlerin ahşap malzemedeki etkisi ele alınmıştır.  Çalışma, Ankara Etnografya Müzesi'nde bulunan 8997 envanter numaralı Ahi Şerafettin Sandukası'nın yapım teknik özellikleri bakımından incelenmesini, mevcut korunma durumu ve sorunlarının tespitini ve bu sorunlara yönelik gerçekleştirilen koruma onarım uygulamalarını ele almaktadır. Yapılan çalışma multidisipliner bir çalışma olup yapılan ya da yapılacak olan diğer koruma onarım çalışmalarında kaynak oluşturması ve bu alandaki eksikleri tamamlaması açısından önemlidir.

Abstract:
Wood has been a material that has been needed continuously from the past to the present due to its unique texture, color, durability and naturalness. Woodwork and art, which are important tools in expressing and conveying the emotions, thoughts and beliefs of societies, have completed various development stages throughout Turkish history and continue to exist with distinguished examples today. The Ahi Şerafettin Coffin from the Anatolian Seljuk period is one of these distinguished examples. It is important to transfer all works of historical and cultural heritage to future periods with conservation and repair projects. For this purpose, it is important for all cultural assets that conservation and repair works carried out with a holistic approach under non-destructive and scientific data. The study sets an example in preserving wooden works and maintaining sustainability awareness in conservation. In this study, the conservation and repair works carried out on the Ahi Şerafettin Coffin with inventory number 8997, which is on display at the Ankara Ethnography Museum, are described in order to convey the importance of portable wooden work restoration and to create conservation awareness and suggestions for all existing wooden works. Within the scope of the study, the appropriate conservation and repair work required for the Ahi Şerafettin Coffin depends on knowing the construction, technical and artistic features of the sarcophagus, identifying current conservation problems and risk factors. In line with this idea, in the first stage of the study, the physical and chemical structure of the wooden material was defined, the deterioration factors of the wood and the effects of environmental factors on the wooden material were addressed in order to identify the artifact. The study examines the construction and technical features of the Ahi Şerafettin Sarcophagus with inventory number 8997 located in the Ankara Ethnography Museum, the determination of its current conservation status and problems, and the conservation and repair applications carried out for these problems. The study is a multidisciplinary study and is important in terms of creating a resource for other conservation and repair works that have been done or will be done and completing the deficiencies in this area.