Mihri Hanım ve Leyla Hanım divanlarının kavramlar ve mefhumlar yönünden mukayeseli incelenmesi
Comparative examination of Mihri Hanım and Leyla Hanım divans in terms of consepts and concepts
Yazar: AHMET KOÇ
Danışman: PROF. DR. PARVANA BAYRAM
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Arap, İran, Türk edebiyatlarının ortaklaşa oluşturduğu divan edebiyatında, yüzyıllar boyunca birçok şair tarafından uygulamaya konulmuş birtakım gelenekler vardır. Bu geleneklerden birisi de divan edebiyatının kendine has birtakım kavram ve mefhumlarının oluşudur. Mazmun şeklinde de anlaşılabilecek bu kavram mefhumlar, bazı sözcüklerin şiirde şairler tarafından aynı anlamlarda kullanılmasına ve okurlar tarafından aynı anlamlarda anlaşılmasına olanak sağlamıştır. Bu kavram ve mefhumlar bir anlamda toplumun adı konulmamış bir uzlaşım noktasıdır. Divan şairlerinin çoğunluğu erkek olsa da yüzyıllar içerisinde kadın şairler de yetişmiştir. Mihri Hanım ve Leyla Hanım az sayıdaki kadın şairler arasındadır. Bu şairlerden Mihri Hanım 15. yüzyılda yani divan edebiyatının kuruluş dönemine daha yakın bir dönemde yaşamıştır. Leyla Hanım'sa artık divan edebiyatının güç kaybettiği, yerini Batı etkisinde gelişmiş Türk edebiyatına bırakmaya hazırlandığı 19. yüzyılda yaşamıştır. Bu çalışmada farklı dönemlerde yaşamış Mihri Hanım ve Leyla Hanım, divanlarındaki şiir örneklerinden hareketle, kavramlar ve mefhumlar yönüyle mukayeseli bir incelemeye tabi tutulmuştur. Her iki isim etrafında; geleneğin kadın şairler özelinde farklılık kazanıp kazanmadığı, yüzyıllar içerisinde kavram ve mefhumlarda değişim olup olmadığı görülmeye ve anlaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In divan literature, which was created jointly by Arabic, Iranian and Turkish literature, there are some traditions that have been put into practice by many poets over the centuries. One of these traditions is that divan literature has some unique concepts and notions. These conceptual notions, which can also be understood as poetics, have enabled some words to be used with the same meanings by poets in poetry and to be understood by readers in the same meanings. These concepts and notions are, in a sense, an unnamed consensus point of the society. Although the majority of Divan poets are men, female poets have also emerged over the centuries. Mihri Hanım and Leyla Hanım are among the few female poets. Mihri Hanım, one of these poets, lived in the 15th century, a period closer to the founding period of divan literature. Leyla Hanım, on the other hand, lived in the 19th century, when divan literature had lost its power and was preparing to be replaced by Turkish literature developed under Western influence. In this study, Mihri Hanım and Leyla Hanım, who lived in different periods, were subjected to a comparative examination in terms of concepts and notions, based on the poetry examples in their divans. Around both names; It has been tried to see and understand whether the tradition has gained differences specifically for women poets and whether there has been a change in concepts and notions over the centuries.