Üstün yetenekli öğrencilerin öğretmenlerine yönelik seçim teorisi temelli öğretmen eğitim programının etkililiği
Effectiveness of choice theory based teacher education program for teachers of gifted students
Yazar: NİSA GÖKDEN KAYA
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Seçim teorisi = Choice theory ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs ; Öğretmenler = Teachers ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İstenmeyen öğrenci davranışı = Unwanted student behavior

Özet:
Zihinsel yetenekleri bakımından akranlarından daha yüksek düzeyde performans gösterdiği konunun uzmanları tarafından belirlenmiş olan üstün yetenekliler, bu yeteneklerini geliştirmede, normal eğitim programlarının yetersiz kaldığı, kendi ilgi ve yetenekleri doğrultusunda farklılaştırılmış programlara gereksinim duyan bir gruptur. Üstün yeteneklileri diğer bireylerden ayırt eden özellikler; ileri düzeyde zihinsel yetenek, çeşitli alanlarda özel yetenek, yaratıcılık ve yoğun motivasyondur. Üstün yetenekli öğrencilerin farklı gelişim özelliklerinden dolayı, eğitimleri de gereksinimlerine uygun olmalıdır.  
Bu çalışmada üstün yetenekli öğrencilerin eğitim gördüğü bir ortaokulda, istenmeyen öğrenci davranışlarını değiştirmeye yönelik olarak Glasser'ın seçim teorisi temelli, 30 saatlik bir eğitim programı Taba modeline göre geliştirilerek branş öğretmenlerine uygulanmıştır. Programın geliştirilmesi aşamasında hizmet içi eğitim ihtiyaçları okul yöneticileri, rehber öğretmenler ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler ile sınıf içi gözlemlere dayanarak belirlenmiştir. Bu ihtiyaçlar doğrultusunda hazırlanan eğitim programı, farklı branşlardan on öğretmenden oluşan bir gruba, on hafta boyunca araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Eğitimde Glasser'ın seçim teorisine göre, öğrencilerin ait olma, güç, eğlence ve özgürlük ihtiyaçlarının okul ortamında nasıl karşılanabileceği, üstün yetenekli öğrencilerde başarı kimliği, iç motivasyon ve sorumluluk bilinci geliştirmek amacıyla yapılabilecek çalışmalara yer verilmiştir. 
Araştırma sonucunda eğitimin etkililiği, öğretmenlere uygulanan öğrencilerde görülen davranışların sıklığı anketi, öğretmen görüşmesi ve sınıf içi gözlemler ile değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonuçlarına göre, öğretmenlere verilen eğitimin öğrencilerdeki istenmeyen davranışları azaltmada etkili olduğu ve öğretmenlerin sınıf içinde kaliteli öğretmen-öğrenci etkileşimi, öğrenci merkezli öğrenme ortamı oluşturma, kaliteli okul ortamı yaratma ve önleyici davranış yönetimi alanlarındaki gözlem formu puanlarında artış sağladığı belirlenmiştir.


Anahtar Kelimeler : Üstün yetenekli öğrenciler, öğretmen, seçim teorisi, istenmeyen davranışlar, öğrenci merkezli sınıf yönetimi

Abstract:
The group of gifted individuals who are diagnosed by professionals as having higher mental abilities than their peers, need special education programs according to their interests and abilities to develop these skills. Features that distinguish them from other individuals are advanced level mental ability, special talents in various fields, creativity, and intense motivation. Special education of gifted students should meet requirements of different features of this group.  
In this study, in order to change unwanted behaviors of gifted students at a secondary school, a 30 hours education program based on Glasser's choice theory was developed according to Taba model and implemented to subject teachers. During the development of program, the in-service training needs of subject teachers were determined based on interviews with school administrators, counselors, teachers and classroom observations. The training program prepared in line with these needs was implemented by the researcher for ten weeks, to a group consisting of ten teachers from different branches. The program includes the ways how students' needs of belonging, power, fun and freedom can be met according to Glasser's choice theory in the school environment, activities in order to develop success identity, internal motivation and responsibility awareness in gifted students.  
The effectiveness of the training of the study, the frequency of behavior in students applying to teachers' questionnaire was evaluated by teacher interviews and classroom observations. According to this evaluation, the training given to teachers was effective in reducing the unwanted behaviors of students and increasing the scores of quality of teacher-student interaction, creating a student-centered learning environment, creating qualified school environment and preventive behavior management within the observation form.


Key Words : Gifted Students, teachers, choice theory, unwanted behaviors, student centered classroom management