Sosyal bilgiler kavramlarının öğretiminde zekâ ve akıl oyunları
Intelligence and mind games in the teaching of social studies concepts
Yazar: SİBEL ÇAĞIR
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHİN ORUÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kavram öğretimi = Concept teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Oyunlar = Games ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Zeka oyunları = Mind games ; Ölçekler = Scales

Özet:
Teknoloji ve bilimin hızla değişim ve ilerleme içerisinde olduğu günümüzde çocukların da bu değişimin bir öznesi olabilmeleri için ayak uydurmaları beklenmektedir. Bunun için bireyin zekâsını ve aklını işe koşturabilmesi gerekmektedir. Önemli bir husus olarak zekâyı akıldan, aklı zekâdan ayrı tutup yarıştıramayız. Bunun yanında oyunu ise hem akıldan hem de zekâdan ayrı tutmak mümkün değildir. İşte günümüzde her alandaki değişim ve gelişmelerle birlikte aynı gelişmeyi gösteren bir ürün olarak zekâ ve akıl oyunları hem oyunun hem zekâ ve aklın aynı çatı altında buluştuğu nesneler olarak karşımıza çıkmaktadır. Öğrencilerin yaratıcılığını, problem çözme becerisini, iletişim gücünü, analiz ve sentez yapabilme, bilişsel, duyuşsal psikomotor becerilerini, aktif katılımını, anlama ve kavrama becerisini geliştirebilecek öğretim materyallerinden biri zekâ ve akıl oyunlarıdır. Zekâ ve akıl oyunlarının 2013-2014 programı ile ortaokullarda seçmeli ders olarak yerini almasıyla önemi daha da artmıştır. Bu önemden ve sosyal bilgiler alanında bu konu üzerine tez çalışmasının olmaması araştırmanın konusunu oluşturmaktadır.
 Bu araştırmada sosyal bilgiler dersinde zekâ ve akıl oyunlarının kavram öğretimine olan etkisi incelenmiştir.  Araştırma 2018-2019 öğretim yılında öğrenim gören 6. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı; zekâ ve akıl oyunlarının 6. sınıf öğrencilerinin kavram öğretiminde akademik başarısına olan etkisi ve sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarına olan etkisini tespit etmektir.  Araştırmanın örneklemi seçkisiz yöntemle belirlenmiş 30 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma ön test-son test deney-kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler istatistik programı yardımı ile analiz edilmiştir.
Çalışma öncesi deney ve kontrol gruplarına "Etkin Vatandaşlık Öğrenme Alanı Başarı Testi" uygulanmış, deney ve kontrol grubu ön test puanlarının ilişkisiz örneklemler t testi analizi sonuçları deney grubu lehine anlamlı bulunmuştur (t=.014, p<.05).  Yine her iki gruba "Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" uygulanmış, Tutum ölçeğinden elde edilen puanlar arasında anlamlı farklılık olmadığı gözlenmiştir (t=.535, p<.05).
Deney grubunda Etkin Vatandaşlık Öğrenme Alanı'nda kazandırılması hedeflenen kavramların öğretimi zekâ ve akıl oyunları ile gerçekleştirilirken kontrol grubunda mevcut öğretim programına uygun olarak ders işlenmiştir. Her iki gruba da "Etkin Vatandaşlık Öğrenme Alanı Başarı Testi" ve tutum ölçeği son test olarak uygulanmıştır. Böylelikle her iki öğretim etkinliklerinin akademik başarıya ve tutuma olan etkisi incelenmiştir. İlişkili örneklemler t testi analizi sonucunda kontrol grubunda (t=-8.810, p<.05) ve deney grubunda (t=-10.481, p<.05) son test lehine anlamlı bir sonuç olduğu tespit edilmiştir. Yani her iki uygulamanın da öğrenci başarısını artırdığı görülmüştür. Aradaki başarı farkını tespit etmek amacıyla -ön test puanları arasında anlamlı farklılık olduğu için- Kovaryans analizi (Ancova) yapılarak ön test puanları sabit tutulduğunda son test puanları arasında farklılık olup olmadığı analiz edilmiş, son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu ortaya çıkmıştır (F=40.802, p<.05). Yani zekâ oyunları ile yapılan kavram öğretiminin mevcut programdan daha başarılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Kontrol ve deney grubunun ön-son uygulama tutum puanlarının ilişkili örneklemler t testi analizi sonucunda hem kontrol grubu (t=-2.955, p<.05) hem de deney grubunda (t=-4.109, p<.05) son test lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Deney ve kontrol grubu son uygulama tutum puanlarının ilişkisiz örneklemler t testi analizi sonuçları incelendiğinde deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir (t=-2.411, p<.05). 
Araştırmada hem akademik başarı (t=-7.028, p<.05) hem de derse yönelik tutum açısından (t=-2.411, p<.05) deney grubu lehine bir sonuç elde edilmiştir. Sonuç olarak Etkin Vatandaşlık Öğrenme Alanı'nda kazandırılması hedeflenen kavramların zekâ ve akıl oyunları ile gerçekleştirilmesinin mevcut öğretim programından daha başarılı ve sosyal bilgiler dersine yönelik olumlu tutum geliştirmede daha etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
Today, when technology and science are rapidly changing and progressing, children are expected to adapt to the situation so that they can become a subject of this change. Aiming at this adaptation, the individual must be able to put his or her intelligence and mind in process. As an important consideration, we can't separate intelligence from the mind and vice versa, or cause them to a race. Besides, we can't separate the game from either intelligence or mind. Thus, as a product that shows the same development with changes and developments in every field today, the games of intelligence and mind appear as objects where both the game and the mind are brought together under the same roof. One of the teaching materials that can improve students' creativity, problem solving skills, communication power, analysis and synthesis, cognitive, sensory psychomotor skills, active participation, understanding and comprehension skills is the intelligence and mind games. The importance of intelligence and mind games has increased with the 2013-2014 educational program which includes it as an elective course in secondary schools. Due to this importance and the lack of thesis on this subject in the field of social studies, the games of intelligence and mind are the subject of our research.
In this study, the effect of intelligence and mind games on concept teaching in social studies course is examined.  The research was carried out with the 6th grade students receiving education during the 2018-19 educational years. The aim of the research is to determine the effect of intelligence and mind games on the academic achievement and attitudes of the 6th grade students towards social studies course. The sample of the study consists of 30 students determined by a selective method. The study was conducted using semi- experimental desn patterns with pre-test-final test-control group. The data obtained were analyzed through the statistics program.
"Effective Citizenship Learning Area Success Test" was applied to the experimental and control groups prior to the study, and the analysis results of the pre-test scores from the experimental and control group on unrelated samples t test were found to be significant in favor of the experimental group (t=.014, p<.05). Besides, "Attitude Scale for Social Studies Course" was applied to both groups and it was observed that there was no significant difference among the scores obtained from the Attitude scale (t=.535, p<.05).
While the teaching of the concepts aimed to be acquired in the Field of Active Citizenship Learning in the experimental group is carried out with intelligence and mind games, the course in the control group is processed in accordance with the current curriculum. The "Effective Citizenship Learning Area Success Test" and attitude scale were applied to both groups as the final test. In this way, the effect of both teaching activities on academic success and attitude was examined.
As a result of the t test analysis, the related samples were found to be a significant result in favor of the final test in the control group (t=-8.810, p<.05) and in the experimental group (t=-10.481, p<.05). In other words, both applications have been shown to increase student success. Since there is a significant difference between pre-test scores, in order to determine the difference in success, the preliminary test scores have been kept constant and the Kovaryans analysis (Ancova) has been conducted to determine whether there is a difference between the final test scores, as a result of the analysis there was a significant difference between the final test scores in favor of the experimental group (F=40,802, p<.05). Thus, it was concluded that the teaching of concepts with mind games was more successful than the current program (F=40.802, p<.05). 
As a result of the associated samples t test analysis of the pre-final application attitude scores of the control and experimental group, a significant difference was observed in the final test in both the control group (t=-2.955, p<.05) and in the experimental group (t=-4.109, p<.05). When the results of the unrelated samples t test analysis of the experimental and control group final application attitude scores were examined, it was determined that there was a significant difference in favor of the experimental group (t=-2.411, p<.05).
In the study, a result was obtained in favor of the experimental group both in terms of academic success (t=-7.028, p<.05) and attitude towards the course (t=-2.411, p<.05). It can be concluded that teaching the concepts aimed at gaining in the Field of Effective Citizenship Learning with intelligence and mind games is more successful than the current curriculum and more effective in developing a positive attitude towards social studies.