Genç erişkin bireylere verilen online eğitimin testis kanseri sağlık inançlarına ve davranışlarına etkisi
Effect of online education given to young adults on testicular cancer health beliefs and behaviors
Yazar: MEHMET SALİH YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ESRA YILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Genç yetişkinler = Young adult ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık davranışı etkileşim modeli = Health behavior interaction model ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Testiküler hastalıklar = Testicular diseases ; Testiküler neoplazmlar = Testicular neoplasms ; Testis = Testis ; Yetişkinler = Adults ; Çevrimiçi eğitim = Online education

Özet:
Amaç: Testis kanserini erken tespit etmenin en ucuz, en kolay ve en etkili yollarından birincisi testis kanserine yönelik sağlık inançlarıyla ilişkili erken teşhis tarama yöntemlerine başvurmak, ikincisi kendi kendine testis muayenesi yapmaktır. Ülkemizde genç erişkin erkeklerin testis kanserine yönelik sağlık inançları ve erken tanı davranışlarına yönelik çalışmalar sınırlı sayıdadır. Bu nedenle çalışma, genç erişkin bireylere verilen online eğitimin testis kanseri sağlık inançlarına ve davranışlarına etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma, randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma evrenini Nisan 2021-Haziran 2022 tarihleri arasında 18-35 yaş arasında olan ve Ağrı İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı aile sağlığı merkezlerine başvuran 112, araştırmanın örneklemini evrenden olasılıksız rastlantısal örnekleme yöntemi ile seçilen 90 birey oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sayılar, yüzdelikler, standart sapma, ortalama, minimum ve maksimum değerler, ki-kare, Greenhouse-Geisser, Sphericity Assumed, Cochran Q, McNemar ve Bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır.
Bulgular: Deney ve kontrol grubundaki bireylerin sosyodemografik özelliklerinin homojen olduğu saptanmıştır (p>0.05). Testis kanseri Sağlık İnanç Modeli'ne göre verilen eğitim sonrasında bireylerin testis kanserine yönelik inançlarında ve davranışlarında olumlu yönde değişim sağlanmış; algılanan duyarlılık, ciddiyet, yarar ve öz etkililik alt boyutlarında anlamlı düzeyde artış ve engel algısı alt boyutunda ise azalma olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Bireylere verilen online eğitimin, testis kanserine yönelik sağlık inançlarında pozitif yönde etkisi olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Kendi kendine testis muayenesi, Online eğitim, Sağlık inanç modeli
Bu çalışma "NCT05056688" protokol numarası ile Clinical Trials veri tabanına kaydedilmiştir.

Abstract:
Aim: One of the cheapest, easiest and most effective ways to detect testicular cancer early is to resort to early detection screening methods associated with health beliefs about testicular cancer, and the second is to self-examine the testicles. In our country, there are a limited number of studies on the health beliefs and early diagnosis behaviors of young adult men for testicular cancer. For this reason, the study was conducted to determine the effect of online education given to young adults on testicular cancer health beliefs and behavior.
Material and method: The research was conducted as a randomized controlled experimental study. The population of the research consisted of 112 individuals between the ages of 18-35, who applied to family health centers affiliated to the Ağrı Provincial Health Directorate between April 2021 and June 2022, and 90 individuals selected from the population using the improbable random sampling method. "Introductory Information Form", "Champion's Health Belief Model Scale in Testicular Cancer Screenings" were used to collect data. In the analysis of data; numbers, percentages, standard deviation, mean, minimum and maximum values, chi-square, Greenhouse-Geisser, Sphericity Assumed, Cochran Q, McNemar and Independent groups t test were used.
Results: It was determined that the sociodemographic characteristics of the individuals in the experimental and control groups were homogeneous (p>0.05). After the training given according to the Testicular Cancer Health Belief Model, a positive change was achieved in the beliefs and behaviors of individuals about testicular cancer; It was determined that there was a significant increase in the perceived sensitivity, seriousness, benefit and self-efficacy sub-dimensions, and a decrease in the perception of disability sub-dimensions (p<0.05).
Conclusion: It was determined that online education given to individuals had a positive effect on health beliefs about testicular cancer.
Key Words: Health belief model, Online education, Self-examination of testicles
This study was registered in the Clinical Trials database with the protocol number "NCT05056688".