Anasınıfına devam eden çocuklara uygulanan yaratıcılık eğitim programının çocukların yaratıcı davranışlarına etkisinin incelenmesi
Examination of the effects of creativity training program applied to nursery students on their creative behaviors
Yazar: ZEYNEP DERE
Danışman: PROF. DR. ESRA ÖMEROĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anasınıfları = Nursery classes ; Eğitim programları = Education programs ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Araştırmada anasınıfına devam eden çocuklara uygulanan yaratıcılık eğitim programının çocukların yaratıcı davranışlarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırma kapsamında çocukların yaratıcılıklarını değerlendirmek amacıyla Yaratıcı Davranış Gözlem Formu geliştirilmiş ve çocukların yaratıcılıklarını geliştirmek için Yaratıcılık Eğitim Programı uygulanmıştır. Araştırmada Yaratıcı Davranış Gözlem Formu'nun geçerliğini ve güvenirliğini yapmak için bir grup, deneysel kısmını yapmak için ayrı bir grup olmak üzere toplam iki farklı grupla çalışılmıştır.
Yaratıcı Davranış Gözlem Formu'nun geçerlik güvenirlik çalışma grubu belirlenirken tabakalı örnekleme yöntemi ile toplam 257 çocuk örnekleme alınmıştır. Yaratıcı Davranış Gözlem Formu'nun güvenirliğini belirlemek amacıyla test–tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla araştırmaya dahil edilen 257 çocuktan 60'ı rastgele seçilmiştir. Yaratıcı Davranış Gözlem Formu dört hafta sonra 60 çocuğa tekrar uygulanmıştır.
Yaratıcı Davranış Gözlem Formu'nun geçerliğinin belirlenmesinde kapsam geçerlik indeksi (KGİ) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Yaratıcı Davranış Gözlem Formu'nun tüm maddelerinin gerekli olduğu görülmüş ve kapsam geçerliği yapılmıştır. DFA ile hesaplanan uyum istatistiklerine göre, Yaratıcı Davranış Gözlem Formu'nun dört faktörlü yapısının toplanan verilerle genel olarak yüksek uyum sağladığına karar verilmiştir. Yaratıcı Davranış Gözlem Formu'nun güvenirliğinin belirlenmesinde Cronbach Alfa iç tutarlılık anlamında güvenirlik katsayısı ve test tekrar test kararlılık anlamında güvenirlik katsayıları incelenmiştir. Her iki uygulamadan elde edilen puanlara ait Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve ilişkili örneklemler için t testi uygulanmıştır. Yaratıcı Davranış Gözlem Formu 'ndan elde edilen ilk uygulama ve son uygulama puanlarının istatistiksel anlamda farklılaşmadığı görülmektedir, t(59)=1,05, p>.05. Elde edilen bulgulara göre, Yaratıcı Davranış Gözlem Formu okul öncesi dönemdeki çocukların yaratıcılığını ölçmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araçtır.
Yaratıcılık Eğitim Programı'nın çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen iki farklı okulda öğrenim gören 30 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın deney grubunda 16,  kontrol grubunda da 14 çocuk bulunmaktadır. Her iki gruptaki çocuklara ön değerlendirme ve son değerlendirme olarak araştırmacı tarafından Yaratıcı Davranış Gözlem Formu Etkinlikleri'nin yaklaşık 60 dakika süren etkinlikleri dört gün boyunca, sıra ile uygulanmıştır. Etkinliklerin çekimlerinin videokasete eksiksiz ve tam olarak kaydedilmesine yardımcı olması amacıyla ikinci gözlemci belirlenmiştir. Ardından deney ve kontrol grubundaki çocukların davranışları Yaratıcı Davranış Gözlem Formu iki gözlemci ile değerlendirilmiştir. Deney grubundaki çocukların yaratıcılıklarını desteklemeye yönelik Yaratıcılık Eğitim Programı araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Kontrol grubundaki çocuklara ise anasınıfı öğretmeni tarafından Milli Eğitim Bakanlığı (2013) Okul Öncesi Eğitim Programı'nın uygulanmasına devam edilmiştir. Son testlerin uygulanmasının ardından, Yaratıcılık Eğitim Programı'nın kalıcılığını belirlemek için deney grubuna Yaratıcı Davranış Gözlem Formu Etkinlikleri tekrar uygulanmıştır ve çocukların davranışları Yaratıcı Davranış Gözlem Formu' na ikinci gözlemci ile ayrı ayrı değerlendirilmiştir.
Verilerin analizi kısmında öncelikle, verilerin normal dağılımı sağlayıp sağlamadığı incelenmiştir. Veriler normal dağılım gösterdiği için parametrik istatistiksel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Kontrol grubu ve deney grubunun gözlem formundan aldıkları ön değerlendirme ve son değerlendirme ortalamaları arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek için ilişkili örneklemler t testi, kontrol grubunun ve deney grubunun ön değerlendirme ortalamaları arasında fark olup olmadığını belirlemek için bağımsız örneklemler t testi, kontrol ve deney grubunun ön değerlendirme sonuçları arasında anlamlı fark bulunan boyutlardan elde edilen son değerlendirme ortalamalarını karşılaştırmak için ANCOVA, kullanılarak veriler analiz edilmiştir. Birinci ve ikinci gözlemci arasındaki tutarlılık Pearson korelasyon katsayısı ile belirlenmiştir. Çalışmada tüm analizler için anlamlılık düzeyi .05 olarak belirlenmiştir. Yaratıcılık Eğitim Programı'na katılan çocukların yaratıcılık puanları kontrol grubundaki çocuklardan daha yüksektir. Elde edilen verilere göre, Yaratıcılık Eğitim Programı çocukların yaratıcı davranışlarını olumlu yönde geliştirmektedir.  Kalıcılık testi sonuçlarına göre de Yaratıcılık Eğitim Programı'nın etkisi devam etmektedir.
Elde edilen verilerle, çocukların yaratıcılıklarının geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla Yaratıcı Davranış Gözlem Formu ve Yaratıcılık Eğitim Programı uygulayıcılarına, araştırmacılara ve öğretmenlere yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
This study aimed to examine the effects of creativity training program taught to the children attending at nursery class on their creative behaviors. To this end, Creative Behavior Observation Form was developed in the scope of the study to evaluate creativity of the participant children and Creativity Training Program was applied to improve their creativity. The study analyzed two separate groups: one group to test validity and reliability of the Creative Behavior Observation Form and another group to test experimental part of the study. 
The group established to test validity and reliability of the Creative Behavior Observation Form consisted of 257 samples selected according to stratified sampling method. Test – retest method was used to test reliability of the Creative Behavior Observation Form. For this purpose, 60 of the 257 participant children were selected randomly. Then, the activities included in the Creative Behavior Observation Form were re-applied to 60 children at the end of 4 week period. 
Content Validity Index (CVI) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) methods were used to test validity of the Creative Behavior Observation Form. Each item of the Creative Behavior Observation Form was found to be necessary, thus content validity of the form was confirmed. According to the compliance statistics calculated via CFA, 4-factor structure of the Creative Behavior Observation Form was decided to be in high compliance with the collected data in general terms. Cronbach's Alpha method was used as internal consistency estimate of reliability and test-retest method was used as stability estimate of reliability in order to test the general reliability of the Creative Behavior Observation Form. 
Pearson's Moment Correlation Coefficient was applied to the scores obtained from each application and t-test was applied to the related samples. Pre-test and post-test scores obtained from the Creative Behavior Observation Form were found not to differ at a statistically significant level t (59) =1.05, p>.05. According to the obtained results, Creative Behavior Observation Form is a valid and reliable tool in measuring creativity of the pre-school children. 
Study group of the Creativity Training Program consisted of 30 students selected purposeful from two different schools. There were 16 children in the experimental group and 14 children in the control group of the study. Creative Behavior Observation Form activities-each lasting for approximately 60 minutes- were applied in turn by the researcher as pretest and posttest to both the experimental and control group children for 4 days. A second observer was assigned to ensure complete and full video recording of the activities. Then, the behaviors shown by the experimental and control group children were assessed by two observers using Creative Behavior Observation Form. Creativity Training Program aimed to support creativity of the experimental group children was administered by the researcher. Children in the control group, on the other hand, continued to be taught the Preschool Training Program stipulated by the Ministry of National Education (2013) by their preschool teachers. To test sustainability of the Training Program after the post-test application, Creative Behavior Observation Form Activities were re-applied to the experimental group and their behaviors were assessed separately by the two observers according to this Form.
In data analysis, first of all, data were analyzed for normal distribution. Since the study data had normal distribution, parametrical statistical analysis methods were used. For data analysis, related sampling t-test was used to detect statistical significance between the pretest and posttest scores of the control group and experimental group,  independent sampling t-test was used to test differences between the pretest scores of the control and experimental group and ANCOVA was adopted to compare the post-test scores obtained from the dimensions to have produced statistically significant difference between the pretest scores of the control group and experimental group. 
Consistency between the first and second observers was tested using Pearson's correlation coefficient. 
Statistical significance was set at .05 for all analyses. According to the data obtained in the scope of the study, Creativity Training Program has positive contributions to the creativity behaviors of children. Creativity scores of the children to have participated in the Creativity Training Program were found to be considerably higher than those of the control group children. Sustainability test results also showed that Creativity Training Program had sustainable effects. 
Obtained data was used to develop suggestions for the implementers of the Creative Behavior Observation Form and Creativity Training Program as well as the researchers in order to contribute to development of children's creativity.