Sağlık kaderciliği skalası'nın Türk dilinde geçerlik ve güvenirliği
The reliability and validity of health fatalism scale in Turkish language
Yazar: GULRUZ BOBOV
Danışman: DOÇ. DR. CANTÜRK ÇAPIK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Din = Religion ; Dini davranışlar = Religious conducts ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kader = Destiny ; Sağlık = Health ; Sosyal sağlık = Social health ; Test güvenilirliği = Test reliability ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırma Sağlık Kaderciliği Skalası'nın Türk Dili'nde geçerlik ve güvenirliğini test etmek amacıyla yapılmıştır.  
Materyal ve Metot: Metodolojik türde yürütülen bu araştırma, Mayıs-Aralık 2016 tarihleri arasında Erzurum'un Şerif Efendi ASM bölgesinde gerçekleştirilmiştir. Skala Franklin ve arkadaşları tarafından 2008 yılında geliştirilmiştir ve 17 sorudan oluşmaktadır. Beşli Likert tipinde olan skala orijinal dilinde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Çalışmanın örneklemini 30 yaş ve üzeri 500 kişi oluşturmuştur. Geçerlilik-güvenirlilik analizinde dil, kapsam, yapı geçerliği ve güvenilirlik analizleri kullanılmıştır. Veriler SPSS ve Lisrel 8.50 paket programı ile analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmada maddelere ait kapsam geçerlik indeksi 0.8-1.00 arasında değişmekteydi ve KMO değeri 0.940, Barlett testi, x2 = 3778.877, p = 0.000 olarak belirlenmiştir. Temel bileşenler analizi 17 maddelik skalaya için uygulandı ve skala'nın Türkçe versiyonun tek alt boyutlu olmasına karar verildi. Faktör yüklerinin tüm maddelerde 0.30'un üzerindeydi ve açıklanan varyansı %42.70 olarak belirlenmiştir. Skala'nın Cronbach α katsayısının 0.91 olduğu bulundu. Katılımcıların sağlık kaderciliği puan ortalamasının 61.27±12.39 olduğu belirlendi. 
Sonuç: Sonuç olarak, Türk dilinde Sağlık Kaderciliği Skalası'nın Türk dilinde tek boyutlu olduğu ve oldukça yüksek geçerli ve güvenilir bir araç olduğu saptanmıştır. Katılımcılardan, ileri yaştakilerin, kadınlar ve ev hanımlarının, okuryazar olmayan ve sağlık güvencesi olmayanların, evli olanların, düşük gelire sahip olanların ve kronik hastalığa sahip olanların daha yüksek sağlık kaderciliği puanına sahip oldukları belirlenmiştir.
	
Anahtar Kelimeler: Geçerlilik ve güvenirlik, hemşirelik, kadercilik, sağlık.

Abstract:
Aim: This research was conducted by adapting the Religious Health Fatalism Scale from English to Turkish language, in order to test the validity and reliability.
Materials and Methods: The study was conducted methodologically in Erzurum's Şerif Efendi ASM (Health Center) from May to December, 2016. Scale was developed by Franklin and her friends in 2008, and consists of 17 questions. This involves Likert-type scale. The original scale consists of three dimensions. Study conducted among 500 respondents whose ages are over 30. Language content, and construct validities and reliability analysis were used for validity and reliability analysis. SPSS and LISREL 8:50 software packages were used for the analysis. 
Results: The content validity index was estimated as 0.88, KMO value at 0.940, Barlett's test x2 = 3778.877 and statistically significant at p = 0.000. The principal component analysis was applied to the 17-item inventory. İn the Turkish version, it was considered appropriate to use the one-dimensional scale. The Inventory consisted of load factors of over 0.30 for all items. The explained variance of the inventory was found to be 42.70%. Scale's Cronbach Alpha coefficient of 0.91. Respondents average health fatalism score was found to be 61.27±12.39.
Conclusion: In conclusion the one-dimension Health Fatalism Scale was found to be highly reliable and valid as a measurement tool in Turkish language. Elderly respondents, women, illiterates, married, those without health insurance, less income earners, housewives and for those with chronic diseases experience more fatalistic attitude toward their health.

Key Words:  Fatalism, health, nursing, validity and reliability.