Türk ve Azerbaycan Hukukunda adam çalıştıranın hukukî sorumluluğu
Legal liabılıty of the employers in Turkish and Azerbaijani Laws
Yazar: ZİYA AHMEDOV
Danışman: PROF. DR. M. FADIL YILDIIRM
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan hukuku = Azerbaijan law ; Borçlar Kanunu = Code of Obligations ; Hukuka aykırılık = Unlawful ; Hukuka uygunluk = Compliance with laws ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Hukukun üstünlüğü = Rule of law ; Medeni Kanun = Civil Law ; İş hukuku = Labour law ; İşveren sorumluluğu = Employer responsibility ; İşçi-işveren ilişkileri = Employee-employer relations

Özet:
Tezin amacı Türk ve Azerbaycan hukuk sisteminde konu ile ilgili düzenlemeleri ortaya koymak, gelişmeleri mukayeseli ve ayrıntılı bir şekilde ele almaktır. Adam çalıştıranın sorumluluğu, yardımcı kişinin davranışından doğan bir sorumluluk halidir. Başkasını çalıştıran kimse, çalıştırdığı yardımcının faaliyetiyle üçüncü kişilerin zarara uğrama ihtimalini artırmış bulunmaktadır.Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte bağımsızlığını kazanan Azerbaycan'ın demokratik hukuk devletleri sistemine uyumu bağlamında hukuku da kaçınılmaz olarak yenilenmektedir. Bu anlamda Azerbaycan Türkiye'nin uzun yıllara dayanan batı hukuku tecrübesinden yararlanmaktadır. Gerçekten de, Azerbaycan da Türkiye gibi hukuk sistemini Avrupa hukuku ile uyumlaştırma çabası içerisindedir. Tez konusunun seçiminde bu düşüncelerin etkisi olmuştur.Adam çalıştıranın sorumluluğu konusu hem kanun koyucu hem uygulama bakımından Azerbaycan hukukuna da örnek teşkil edebilecek bir yapıdadır. Özellikle Türk işverenlerinin, işçilerinin Azerbaycan'da iş yapması, çalışması uygulama açısından büyük önem taşımaktadır.Çalışma bir giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan meydana gelmektedir.Adam çalıştıranın sorumluluğu kusura dayanmayan bir sorumluluktur.Türk Borçlar Kanunu md. 55/1'e göre, adam çalıştıran, yanında çalıştırdığı yardımcı kişilerin işlerini gördükleri sırada başkalarına verdikleri zarardan sorumludur. Sorumluluk, kanundan doğan bu tür objektif bir özen ve gözetim yükümlülüğünün ihlâlinden kaynaklanmaktadır. Azerbaycan Medenî Kanunu md.1099/1'e göre tüzel veya gerçek kişi çalıştırdığı işçilerin haksız fiilleri dolayısıyla sorumluluk taşır.Azerbaycan hukukunda adam çalıştırmada çalıştıranla yardımcı kişi arasındaki bağımlılık ilişkisi daha çok iş sözleşmesinden doğacağı için Azerbaycan İş Kanunu düzenlemeleri sıkça başvurulan hükümlerdir.Her iki hukuk sisteminde de yardımcı kişi, adam çalıştırana bağımlı olmalı, işi onun emir ve talimatlarına göre yerine getirmelidir.Adam çalıştıranın kusursuz sorumluluğunun şartları gerçekleştiğinde doğan zararı tazminle yükümlü olur.Türk ve Azerbaycan hukukunda adam çalıştıranın sorumluluğunda verilen zararın tam olarak ödenilmesi ilkesi benimsenmiştir.Adam çalıştıranın ödediği tazminatı kusurlu olan yardımcı kişiden talep edebilir.Adam çalıştıranın sorumluluğu, tazminat hukukunda en sık başvurulan sorumluluk dayanaklarından biridir. Çağdaş Azerbaycan hukuku gelişmekte olan bir hukuk olması dolayısıyla Türk hukukundan yararlanarak doktrinde ve uygulamada var olan birçok eksiği gidermiş olacaktır.

Abstract:
The aim of this thesis is to indicate the topic-related regulations of Turkish and Azerbaijani Laws in a comperative way and discuss them in details. The legal responsibilities of an employer include his employees? behaviour. An employer, through the behaviour of his employees, increases the risk to cause harm to a third party.Azerbaijan, that adopted the Declaration of Independence when the Soviet Union was officially dissolved,is renovating its law to make it more eligable for the constitutional state system. Therefore, they benefit from Turkey?s past experiences. Indeed, just like Turkey, Azerbaijan has been in a struggle to westernize its law. This relation has influenced me to choose such a subject matter for my thesis.The article of legal duties of the employers in Turkey can be exemplary for Azerbaijan in terms of legislation and conduction. The conduction is of great importance as there are Turkish employers and employees in Azerbaijan.This assignment consists of an introduction, three body parts and a conclusion.Responsibility of the employer a strict liability.As the article 55/1 of the Turkish Code of Obligations declares;The employer shall be responsible for the harm that his employees might do to a third person or the environment while working. The responsibility is caused by neglecting the obligatory care and observation then. According to the article 1099/1 of the Azerbaijani Civil Code; the employer (institution or person) is responsible for the acts of the employees.As the dependence between the employer and employee is based on the working agreement, it is possible to see regulations in Labour Law often in Azerbaijan.In both of the laws, the employee must be depended on the employer and carry out his orders and requests.In case of any act contrary to the provisions of legislation concerning the duties of the employer, the employer has to compensate for the damage as the associated article suggests.In both Turkish and Azerbaijani laws, it is decleared that the employer is responsible for the compensation of the damage caused during his supervising and the employer may demand the amount of money he has to pay to compensate from the guilty employee.The legal duties of the employer are one of the most frequently enforced sources in Law of Compensation. Azerbaijan?s Law System is still developing. Thus, by benefiting from the Turkish Law, it can overcome most of the deficiencies in doctrine and conduction.