OECD ülkelerinin dış ticaret verilerinin SOM algoritması ile kümelenmesi
Clustering of OECD countries' foreign trade data with SOM algorithm
Yazar: OGÜN YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA GÜL ALTIN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gümrük İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Ülkeler uluslararası alanda farklı gelişmişlik, refah, ekonomik ve ticari kapasitelere sahiptir. Her ülke küresel anlamda en yüksek seviyeye çıkmayı hedefler ve bunun için kendilerine özgü stratejiler geliştirir. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra 1948 yılında harap olan Avrupa ülkelerini kalkındırmayı amaçlayan Marshall Planı önderliğinde Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) kurulmuş ve 1960 yılında Amerika ve Kanada'nın katılımıyla küresel çapta etkili hale gelmiştir. 2022 yılı itibariyle örgütün üye sayısı 38'e ulaşmıştır. Bu çalışmada OECD ülkelerinin dış ticaret faaliyetlerindeki benzerliklerin kümeleme analizi ile incelenmesi amaçlanmıştır.  
Üç bölümden oluşan bu araştırmada: Birinci bölümde veri madenciliği ve kümeleme analizi hakkında detaylı açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölümde OECD'nin tarihçesi, organizasyonel yapısı ve üyelik şartları gibi konular hakkında bilgi verilmiştir. Son bölümde ise OECD ülkeleri, dış ticaret verileri kullanılarak kümeleme analizi ile değerlendirilmiştir. Öncelikle uzman görüşleri de alınarak 13 kriter (enflasyon, yabancı yatırım, ithalat, işsizlik, nüfus, gayrisafi yurtiçi hasıla, kişi başına düşen milli gelir, satın alma gücü paritesi, ihracat, yaş grubuna göre istihdam oranları (15-24, 25-54, 55-64), ve vergi istatistikleri) belirlenmiştir. Analizlerde 2019 yılı verileri Dünya Bankası ve OECD'nin web sayfasından elde edilmiştir. İki ülke, verilerinin eksik olması sebebiyle çalışma kapsamından çıkarılmış ve analizlerde 36 OECD ülkesinin dış ticaret verileri kullanılmıştır. Öncelikle optimal küme sayısının belirlenmesi için Dunn İndeksi hesaplanmıştır. Daha sonra kümeleme analizi için WEKA programı kullanılmış ve SOM algoritması ile ülkeler dört gruba bölünmüştür. Kruskal-Wallis Testi sonuçlarına göre kümeler arasında anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Countries have different development, prosperity, economic and commercial capacities in the international arena. Each country aims to reach the highest level and develops its own strategies for this. They realize these strategies by following global conditions and standards. The sample countries selected in this study were examined in accordance with 13 pre-agreed criteria.
In this research, which consists of three parts, the history of data mining developed with technology is briefly explained in the first part, and then a detailed explanation is given about the clustering methods, which is the method of the study. In the second part, subjects such as the history, organizational structure and membership conditions of the Organization for Economic Cooperation and Development (OECD), which was established in 1948 under the leadership of the Marshall Plan aiming to develop the European countries devastated after the Second World War, and became influential globally with the participation of the United States and Canada in 1960, has been studied in depth. In the last part, the implementation part, clusters were obtained on the decision matrix consisting of countries and criteria. These criteria are 13 in total, and they are inflation, foreign investment, imports, unemployment, population, gross domestic product, per capita income, purchasing power parity, exports, employment rates by age group (15-24, 25-54, 55-64), and tax statistics.
After obtaining the decision matrix consisting of countries and determined criteria, 2019 data from the World Bank and OECD were included in the matrix. Then, the countries were divided into clusters with the Weka Program and the Kruskal-Wallis Test was applied to find the significant difference of the divided clusters, and finally Dunn Index was used to calculate the optimal value of the data.