Çocukluk Çağı Akut Lenfoblastik Lösemi tanısı ile izlenen olgularımızda tedavinin erken ve geç yan etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the early and late side effects of treatment in our cases diagnosed with Childhood Acute Lymphoblastic Leukemia
Yazar: ESRA CEVHER ÜNYILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA EREN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Akut lenfoblastik lösemi; öncül lenfoblast hücrelerinin anormal biçimde hızla çoğalması ve kemik iliğinde normal hematopoezin engellemesiyle karakterize olan, çocukluk çağının en sık görülen malign hastalığıdır. Tedavi protokollerinde gelişmeler sonucunda; beş yıllık sağ kalım oranı %80-90 civarına ulaşmıştır. Sağkalım oranı en yüksek çocukluk kanseri olması sebebiyle; bu yoğun ve ağır tedavi protokolleri, erken ve geç ciddi yan etkileri de beraberinde getirmiştir. Bu çalışma; akut lenfoblastik lösemi tedavisi alan ve tedavisini bitirmiş olan hastaların, tedaviye bağlı yan etkiler açısından değerlendirilmesi ve yaşamlarının geri kalanında tedavi yan etkileri açısından multidisipliner yaklaşımın nasıl olacağı ile ilgili geriye dönük veriler elde edilmesi amacıyla yapılmıştır. 
Çalışmamızda 01/01/2015-01/01/2023 tarihlerinde Edirne Trakya Üniversitesi Tıp
Fakültesi Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Kliniği'nde akut lenfoblastik lösemi tedavisini alan 0-18 yaş hasta grubu üzerinde yapılmıştır. 106 hastanın verileri retrospektif olarak taranarak lösemi alt tipi, tanı yaşı, cinsiyet, başlangıç yakınmaları, fizik muayene bulguları, tanı anı hemogram bulguları, sitogenetik analizleri, tedaviye bağlı erken ve geç yan etkiler ve relaps, kemik iliği transplantasyonu ve sağkalım oranları değerlendirilmiştir.
	Çalışmamıza dahil edilen 106 akut lenfoblastik lösemi hastasının 59'u (%55.7) erkek, 47'si (%44.3) kızdı. Hastaların ortalama tanı yaşı 6.35 yıl olarak bulundu. Başvuru anındaki lökosit sayısı %72,6 hastada 20000 mm3'ten azdı. Trombosit sayısı %53.8 hastada 50000 mm3'ün altında iken, hemoglobin düzeyi %51,9 hastada 8 g/dl'nin altında bulundu. En sık başvuru yakınması ateş (%32.1), en sık fizik muayene bulgusu % 47.2 ile splenomegali idi. Hastaların %55.3'ü düşük risk grubuna girdi. Cinsiyete göre risk gruplarında farklılaşma görülmedi. Beş yıllık sağkalım orası %92 saptandı. Sağkalım oranları ve relaps oranlarında cinsiyete göre anlamlı bir fark bulunmadı. Hastaların hepsinde ALL BFM 2009 kemoterapi protokolü uygulandı. Yan etkiler açısından değerlendirildiğinde; en sık görülen erken yan etkilerin oral mukozit, saç dökülmesi, nötropeni, trombositopeni olduğu görüldü. En sık görülen yan etkilerin ise; osteoporoz, avasküler nekroz olduğu görüldü. Yüksek risk grubunda olan hastalarda geç yan etkilerin daha fazla gözlendiği saptandı.
	Sonuç olarak çalışmamızda kliniğimizde tedavi edilen hastaların demografik özellikleri, klinik bulguları ve tedavi sonrası görülen erken ve geç yan etkiler literatürdeki diğer çalışmalarla benzer sonuçlar vermiştir. Literatürle benzer olarak; yüksek riskli sınıfına dahil olan, relaps gözlenen ve bu nedenle daha uzun ve ağır protokol rejimlerine geç hastalarda yan etki potansiyelinin daha fazla olduğu görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Akut lenfoblastik lösemi, Tedavi, Yan etkiler, Çocukluk

Abstract:
Acute lymphoblastic leukemia is the most common malignant disease in childhood, characterized by the abnormal and rapid proliferation of precursor lymphoblast cells and the inhibition of normal hematopoiesis in the bone marrow. As a result of advancements in treatment protocols, the five-year survival rate has reached around 80-90%. As it has the highest survival rate among childhood cancers, these intensive and severe treatment protocols have brought with them serious early and late side effects. This study was conducted to retrospectively collect data on the evaluation of patients who have received and completed treatment for acute lymphoblastic leukemia in terms of treatment-related side effects and how a multidisciplinary approach will be in terms of treatment side effects for the rest of their lives. 
Our study was conducted on a group of 0-18 year old patients who received acute lymphoblastic leukemia treatment at the Edirne Trakya University Faculty of Medicine Hospital Pediatric Hematology and Oncology Clinic between 01/01/2015 and 01/01/2023. Data from 106 patients were retrospectively scanned and evaluated for leukemia subtype, age of diagnosis, gender, initial complaints, physical examination findings, complete blood count findings at diagnosis, cytogenetic analyses, early and late side effects related to treatment, and relapse, bone marrow transplantation, and survival rates. 
Of the 106 acute lymphoblastic leukemia patients included in our study, 59 (55.7%) were male and 47 (44.3%) were female. The average age at diagnosis was found to be 6.35 years. At the time of application, the leukocyte count was less than 20000 mm3 in 72.6% of patients. The platelet count was below 50000 mm3 in 53.8% of patients, while the hemoglobin level was found to be below 8 g/dl in 51.9% of patients. The most common complaint at presentation was fever (32.1%), and the most common physical examination finding was splenomegaly with 47.2%. 55.3% of patients were classified as low risk. No difference was seen in risk groups according to gender. The five-year survival rate was found to be 92%. No significant difference was found in survival rates and relapse rates according to gender. All patients were treated with the ALL BFM 2009 chemotherapy protocol. In terms of side effects, the most common early side effects were oral mucositis, hair loss, neutropenia, and thrombocytopenia. The most common late side effects were osteoporosis and avascular necrosis. It was found that late side effects were observed more frequently in high-risk patients. 
In conclusion, our study gave similar results to other studies in the literature in terms of the demographic characteristics, clinical findings, and early and late side effects seen after treatment of the patients treated in our clinic. Similar to the literature, it was observed that the side effect potential is higher in patients included in the high-risk class, those observed with relapse, and therefore those who switched to longer and heavier protocol regimens. 

Keywords: Acute Lymphoblastic Leukemia, Treatment, Side Effects, Childhood