Baskı sanatında 'Ölüm Dansı' resimlemelerinin incelenmesi
A study of 'Dance of Death' illustrations in printmaking
Yazar: SABRİYE GÖZEN KAMAZ DEMİR
Danışman: DOÇ. CEREN BULUT YUMRUKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Baskı resim = Printmaking ; Baskı sanatları = Printing arts ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Orta Çağ = Middle Ages ; Veba = Plague ; Ölüm dansı = Dance of death ; İllüstrasyon = Illustration

Özet:
İnsanoğlunun varoluşundan beri ölüm, ölümlü olmak hep üzerine düşünülmesi gereken bir konu olarak yerini almıştır. Bu konu bağlamında inanışlar, ritüeller ve ölümden sonraki yaşam ile ilgili tasvirler ortaya çıkmıştır. Ölümden sonra ruhun yaşadığına dair olan düşünce çoğunluğa daha çok hitap etmiş, ölümden sonraki yaşamın istenilen güzellikte olabilmesi için iyi bir yaşantı sürmemiz gerektiği düşüncesi egemen olmuş, mitolojik hikayelerden dinlere kadar bu tema yerini almıştır. Bu tez çalışmasında Ortaçağ'da yaşanılan veba ve kıtlık sonucu ölüm oranlarının artmasıyla birlikte ölüm düşüncesinin "Ölüm Dansı" olarak dini ritüellere ve baskı sanatına yansımaları incelenmiş, yüzyıllar sonrasında günümüze gelindiğinde ise 2019 yılı sonlarında başlayan covid-19 salgını ile ölüm korkusunun tekrardan kitlelere yayılmasının Ortaçağ dönemine atıfta bulunarak, gerek teknik ve sergilendiği ortam açısından güncel bir "Ölüm Dansı" serisi yaratılmıştır.
Araştırmanın ilk bölümünde Antik dönemlerde ölüm düşüncesinin felsefeye ve mitolojik hikayelere, ritüellere yansımalarından başlayarak, ortaçağ dönemine gelindiğinde ise din, toplumsal yapı ve salgın hastalıklar bağlamında ölüm düşüncesinin değişimi ve gelişimi anlatılmış, ortaçağ döneminde ölüm düşüncesinin Fransa ve Almanya'da baskı sanatına yansımaları, "Ölüm Dansı"nın ortaya çıkışı ve resimlemeleri incelenmiştir.
İkinci bölümde ise, 16.yy sonrasında da etkisini gösteren bu üslup sanatçılar kapsamında incelenmiştir. 20.yy'ın başlarına gelindiğinde yaşanan iki büyük dünya savaşı sırasında ölümün tasviri ve değişimi yine sanatçılar kapsamında incelenmiştir.
Üçüncü bölümde ise 20. yüzyıl sonu 21.yüzyıl başlarında yaşanan soğuk savaş döneminde gelişen kitle iletişim araçları sayesinde ölümün tasviri başka bir boyut kazanmış ve tüm gerçekliğiyle sergilenmiştir. Bu sergilemenin internetle beraber gelişen yeni medyaya tesiri ve insanlar üzerindeki etkisi incelenmiştir. Geçtiğimiz senelerde geçirdiğimiz pandemi döneminde yayılan haberlerin ve görüntülerin insanların ölüm düşüncesine etkisi incelenmiş ve bu araştırma kapsamında yapılan uygulama projesinde ortaçağ "Ölüm Dansı"na atıfta bulunarak günümüz sanat üretim tekniklerine ve mecralarına uygun bir uygulama yapılmış, bu uygulamanın sunuş tekniği ile ilgili araştırması yapılmış ve kavramsal çerçevesi anlatılmıştır.

Abstract:
Throughout the existence of mankind, death and mortality have always been topics that require contemplation. Beliefs, rituals, and depictions of afterlife have emerged in the context of this topic. The idea of the soul living after death has appealed to the majority, and the belief that a good life must be lived in order to attain a desirable afterlife has prevailed, reflected in mythological stories and religions. In this thesis, the reflections of the concept of death as the "Dance of Death" in religious rituals and print art during the Middle Ages, due to the increased death rates resulting from the plague and famine, are examined. Centuries later, with the spread of the COVID-19 pandemic in late 2019, the fear of death spreading to the masses again is explored, referencing the medieval period, and a contemporary "Dance of Death" series is created in terms of both technical and exhibition context.
In the first part of the research, starting with the reflections of the concept of death in ancient times on philosophy, mythological stories, and rituals, the changes and developments in the concept of death are then explained in the context of religion, social structure, and infectious diseases when it comes to the medieval period. The reflections of the concept of death in print art in France and Germany during the medieval period, the emergence of the "Dance of Death," and its depictions are examined.
In the second part, the focus is on the artists who continued to be influenced by this style after the 16th century. The depiction and transformation of death during the two major world wars in the early 20th century are also examined within the scope of artists' contributions.
In the third part, during the Cold War period at the end of the 20th century and the beginning of the 21st century, the depiction of death has taken on a different dimension and has been exhibited in its full reality. The influence of this exhibition on the new media developed with the internet and its effects on people are examined. The impact of news and images spread during the recent pandemic period on people's concept of death is also explored, and within the scope of this research, an application project is created referencing the medieval "Dance of Death" and suitable for contemporary art production techniques and platforms, and the presentation technique and conceptual framework of this application are explained.