NATO'nun enerji güvenliği yaklaşımı ve Avrasya
NATO's energy security approach and Eurasia
Yazar: HARUN ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM ŞAHİN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Hidrokarbon enerji kaynakları dünya üzerinde sınırlı seviyede ve sınırlı coğrafyalarda bulunan ancak kullanımı konusunda sınırları zorlayan mücadelelerin verildiği, insanlık tarihinin son iki yüz yıllık döneminde bu mücadelelerin fazlasıyla yaşandığı paylaşım sorunu, uluslararası ilişkilerin de temel belirleyicilerinden biri olmuştur. Refah seviyesi yüksek ülkeler kaynak zengini olsun ya da olmasın bir şekilde enerji paylaşımının bir aktörü olmuştur. Bu aktörler münferiden hareket edebildikleri gibi örgütsel kimlikleri ile de hareket edebilmektedirler. Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) enerji konusunda Soğuk Savaş sonrasında, bir anlamda güvenlik algılaması geliştirerek kendine yeni bir misyon edinmiştir. Bu misyon birçok coğrafyada enerji güvenliğinin tesisi bağlamında hayata geçirilmeye çalışılmıştır. Enerji güvenliğini sağlamak için yapısal teşkilatlanmalar, askerî harekâtlar ve politik-diplomatik girişimler bunların başında gelmektedir. NATO'nun bu girişimleri kimi coğrafyada benzer amacı taşısa da genelde aynı sonuçları doğurmamıştır. Bu çalışmada enerji güvenliğine etki eden faktörler kavramsal boyutuna da girilerek izah edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede NATO'nun enerji güvenliği yaklaşımları, Karadeniz'in kuzeyinde ve Hazar'da güç kullanım opsiyonları ve son Rusya-Ukrayna Savaşı da ele alınmak suretiyle literatüre katkı sunmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Enerji Güvenliği, NATO, Rusya, Karadeniz, Hazar

Abstract:
The issue of sharing, where hydrocarbon energy resources are available at limited levels and in limited geographies in the world, but in which there have been struggles pushing the limits regarding their use, and where these struggles have been experienced extensively in the last two hundred years of human history, has become one of the main determinants of international relations. Countries with high levels of prosperity have somehow become actors in energy sharing, regardless of whether they are resource rich or not. These actors can act individually or with their organizational identities. The North Atlantic Treaty Organization (NATO) has acquired a new mission for itself by developing a sense of security in the field of energy after the Cold War. This mission has been tried to be implemented in the context of establishing energy security in many geographies. Structural organizations, military operations and political-diplomatic initiatives to ensure energy security are among these. Although these initiatives of NATO had similar purposes in some geographies, they generally did not produce the same results. In this study, the factors affecting energy security have been tried to be explained by entering into their conceptual dimension. In this context, it is aimed to contribute to the literature by discussing NATO's energy security approaches, force use options in the north of the Black Seas and Caspian and  the last Russia-Ukraine War.

Keywords: Energy Security, NATO, Russia, Black Sea, Caspian