Türk siyasi düşüncesinde Sırat-ı Müstakîm
Sebilürreşat Dergisi'ne göre İslamcılık düşüncesi (1908-1925) / Islamism thought according to the Sırat-ı Müstakîm/Sebilürreşat Journal in Turkish political thought (1908-1925)
Yazar: SELAMİ SAYGIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KAYIRAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Dini akımlar = Religious trends ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sebilürreşad dergisi = Sebilürreşad magazine ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Siyasi tarih = Political history ; Sırat-ı Müstakim dergisi = Sırat-ı Müstakim magazine ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Osmanlı Devleti'ni içinde bulunduğu durumdan kurtarabilmek ve eski görkemli günlerindeki gücüne kavuştutabilmek amacıyla; Osmanlı aydınları çeşitli önerilerde bulunmuşlardır. XIX. yüzyılda ve XX. yüzyılın başlarında aydınlar ve devlet adamları tarafından ileri sürülen kurtuluş çareleri, genel kabul gören bir anlayışa göre; "Osmanlıcılık", "İslamcılık", "Türkçülük" ve "Batıcılık" başlıkları altında tasnif edilmişlerdir. Bizim araştırma konumuzu teşkil eden, "Türk Siyasi Düşüncesinde Sırat-ı Müstakîm/Sebilürreşat Derigisi'ne Göre İslamcılık Düşüncesi (1908-1925)"; kuşkusuz İslam dininden farklı bir amaç ve işleve sahiptir.
Tezimizin çalışma alanını oluşturan, Sırat-ı Müstakîm(SM)/Sebilürreşat (SR) dergisi araştırılırken; bu derginin ilgili sayıları ve "İslamcılık" düşünce akımı ile ilgili kitaplar, makaleler, gazete ve dergiler vb kaynaklar incelenmiş, bilimin genel, tarihin özel yöntemleri dikkate alınarak bu akım analize tabi tutulmuştur. Dergide yazı yazan, İslamcılık düşüncesini savunan aydınlara göre: "İslamiyet" diğer dinlere oranla bilime daha saygılıdır; yeniliklere açıktır; meşruti rejim ve en geniş özgürlükler İslamiyetin özünde vardır; sömürgeciliğe ve emperyalizme karşıdır; müslümanların dayanışması ve "ittihad-ı islam" zaruridir; çağın gereklerine uyma ve modernleşme gereklidir. Ancak Batının yaşam biçimini benimsemek, Osmanlı Devleti'ne yarardan çok zarar getirir.
Tezimizin amacı; Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde Türk düşünce hayatını etkileyen İslamcılık akmını yorumlayarak dün, bugün ve gelecek arasında fikir hayatı bakımından bir iletişim köprüsü kurulabilmesine katkı sağlamaktır.

Abstract:
Ottoman intellectuals made various suggestions to save the Ottoman Empire from the situation it was in and to regain its power in its former glorious days. The liberation proposals put forward by the intellectuals and statesmen in the 19th century and at the beginning of the 20th century has been classified as "Ottomanism", "Islamism", "Turkism" and "Westernism" according to a generally accepted view. "Islamism Thought in Turkish Political Thought according to the Journal of Sırat-ı Müstakim/Sebilürreşat (1908-1925)", which constitutes our research subject, undoubtedly has a different purpose and function than the religion of Islam.
In this thesis, published work on the thought stream of "Islamism" in addition to the relevant issues of SR Journal were reviewed and interpreted, this thought stream was analysed, using the general methods of science and the specific methods of history. According to the intellectuals who wrote in the Journal and defended the thought of Islamism, Islam was more respectful to science than other religions, open to innovations, the constitutional regime, and the widest freedoms were at the core of Islam. It was against colonialism and imperialism. The solidarity of Muslims, the "Union of Islam", was a must, it was necessary to comply with the requirements of the age and modernization, however, adopting the Western way of life would do more harm than good to the Ottoman Empire.
The aim of this thesis was to interpret the thought of Islamism to contribute to the establishment of a communication bridge between the past, present, and future, by exploring these ideas that has affected the Republic of Turkey.