Organ nakli alıcılarında stres baş etme ve algılanan sosyal destek travma sonrası büyümeye etkisi
The effect of stress coping and perceived social support on posttraumatic GROWTH in transplant recipients
Yazar: ÖZKAN UĞUZ
Danışman: PROF. DR. MAHİRE OLCAY ÇAM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Konsultasyon ve Liyezon Psikiyatrisi Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Algılanan örgütsel destek = Perceived organizational support ; Doku donörleri = Tissue donors ; Doku nakli = Tissue transplantation ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Sosyal destek = Social support ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth

Özet:
Bu araştırmanın amacı organ nakli alıcılarında stresle baş etme ve algılanan sosyal desteğin travma sonrası büyümeye etkisini incelemektir.Araştırma nakli üzerinden en az iki ay geçen, gönüllü olarak katılan 133 hasta ile yürütülmüştür. Araştırma 14.03.2022 – 10.06.2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Verilerin toplanması amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Bozukluğu- Kısa Ölçek, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistik parametrelerinden sayı, yüzde, standart sapma vb. kullanılmıştır.  Ölçekler arasındaki ilişkileri saptamak için Spearman Korelasyon tekniği kullanılmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki etkileri belirlemek için adımsal regresyon analizi kullanılmıştır. Sonuçlar, %95 güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde çift yönlü olarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan hastaların ortalama yaşı 46.69±13.65 bulunmuş olup çoğunluğu (%42,1) 38-57 yaş grubundadır ve hastaların %54,9'u kadındır ve çoğunluğu (%73,7) evlidir. Hastaların %40,6'sı ilkokul mezunudur ve %37,6'sı eşi ve çocuklarıyla yaşamaktadır. Hastaların yarısından fazlası (%59,4) gelir düzeyini giderine denk ifade etmiş olup %69,2'si çalışmadıklarını belirtmiştir. Araştırmaya katılan alıcı hastalarında orta düzeyde travma sonrası stres bozukluğu, yüksek düzeyde travma sonrası büyüme, yüksek düzeyde algılanan sosyal destek ve yüksek düzeyde stresle baş etme bulunmuştur. Stresle başa çıkma ölçeğinin tüm alt boyutları ile çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin alt boyutlarından olan arkadaş ve aileden algılanan sosyal desteğin, travma sonrası büyümeyi pozitif yönlü ve anlamlı bir şekilde etkilediği görülmüştür. Bununla birlikte, özel bir kişiden algılanan sosyal destetğin, travma sonrası büyümeyi anlamlı bir şekilde etkilemediği görülmüştür. Travma sonrası büyümeyi etkileyen değişkenlerin regresyon katsayısına göre sıralaması problem odaklı başa çıkma, sosyal destek arama, aileden algılanan sosyal destek, arkadaştan algılanan sosyal destek, sorunla uğraşmaktan kaçınma şeklindedir.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate this relationship coping with stress and perceived social support on posttraumatic growth in individuals organ transplants recipients. The study was conducted with 133 patients who participated voluntarily, at least two months after transplantation. The research was carried out between 14.03.2022 and 10.06.2022. Personal Information Form, Post Traumatic Stress Disorder-Short Scale, Post Traumatic Growth Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support and Coping with Stress Scale were used to collect data. In the analysis of data, descriptive statistics parameters such as number, percentage, standard deviation, etc. used. Spearman Correlation technique was used to determine the relationships between the scales. In addition, stepwise regression analysis was used to determine the effects between variables. The results were evaluated bilaterally at the 95% confidence interval, at the significance level of p<0.05. The mean age of the patients participating in the study was 46.69±13.65, the majority (42.1%) were in the 38-57 age group, 54.9% of the patients were women and the majority (73.7%) were married. 40.6% of the patients are primary school graduates and 37.6% of them live with their spouse and children. More than half of the patients (59.4%) stated their income level as equal to their expenses, and 69.2% of them stated that they did not work. Moderate post-traumatic stress disorder, high levels of post-traumatic growth, high perceived social support, and high levels of coping with stress were found in the recipient patients who participated in the study. It has been observed that all sub-dimensions of the scale of coping with stress and perceived social support from friends and family, which is one of the sub-dimensions of the multidimensional perceived social support scale, positively and significantly affect post-traumatic growth. However, perceived social support from a particular person did not appear to significantly affect post-traumatic growth. The order of the variables affecting post-traumatic growth according to the regression coefficient is problem-focused coping, seeking social support, perceived social support from family, perceived social support from friends, and avoidance of dealing with problems.