Zonguldak il merkezinde yaşayan farklı sosyo-ekonomik düzeydeki 20 yaş üzeri kadınların obesite (Şişmanlık) prevalansı ve etkileyen faktörler /
Yazar: NAZAN YÜCESAN
Danışman: PROF. DR. SENİHA HASİPEK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity ; Zonguldak = Zonguldak

Özet:
Bu- araştırma, Zonguldak ili merkezinde farklı sosyo-ekonomik düzeydeki mahallelerde yaşayan 20 yaş üzeri kadınların şişmanlık prevalansı ve şişmanlığı etkileyen faktörleri -incelemek amacıyla tesadüfi örnekleme yöntemine göre belirlenen 322 kadın üzerinde yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre, obes olmayan deneklerin %66.18'inin evli, %7.05'inin bekar, %26.77'sinin dul; hafif obes ve obes deneklerin ise %71.26'sinin evli, %4.03'ünün bekar, %24.71'inin dul olduğu saptanmıştır. Düşük sosyo-ekonomik düzeydeki deneklerin hiçbirinin yüksekokul mezunu olmadığı, orta sosyo-ekonomik düzeydeki hafif obes ve obes deneklerin %51.62'sinin ilkokul, yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki hafif obes ve obes deneklerin %61.70'inin orta öğrenimli okul düzeyinde eğitimi olduğu belirlenmiştir. Hafif obes ve obes deneklerin %90.43'ünün ev hanımı olduğu saptanmış olup, düşük, orta ve yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki hafif obes ve obes deneklerin sırasıyla %55.19, %54.84, %55.34'ünün 37-41 yaşları arasında olduğu bulunmuştur. Düşük sosyo-ekonomik düzeydeki deneklerin %47.27'sinin obes olmadığı, %52.73'ünün hafif obes ve obes olduğu, orta sosyo-ekonomik düzeydeki %42.59 deneğin obes olmadığı %57.41'inin hafif obes ve obes olduğu, yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki deneklerin ise %54.81'inin obes olmadığı, %45.19'unun hafif obes ve obes olduğu belirlenmiştir. Anne ve babaların ağırlık durumunu şişman olarak değerlendiren hafif obes ve obes deneklerin oranı düşük, orta ve yüksek sosyo ekonomik düzeyde sırasıyla %53.44, %46.77 ve %51.07; %24.14, %35.48 ve %25.53 olarak belirlenmiştir. Obes olmayan deneklerin %55.64'ünün, hafif obes ve obes deneklerin %40.97'sinin doğum kontrol yöntemi uyguladığı, hafif obes ve obes deneklerin %37.42'sinin, obes olmayanların %51.02'sinin 2 doğum yaptığı, düşük sosyo-ekonomik düzeyde hafif obes ve obes deneklerin %66.66'sının kalp-damar hastalığı, orta sosyo ekonomik düzeydeki hafif obes ve obes deneklerin %31.81'inin mekanik güçlüğü olduğu, yüksek sosyo-ekonomik düzeyde ise hafif obes ve obes deneklerin %44.44'ünün psikolojik hastalığı olduğu belirlenmiştir. Genel örneklemde ve düşük sosyo-ekonomik düzeyde hafif obes ve obes deneklerin sırasıyla %12.57, %8.62'sinin normal yaşantıları dışında fiziksel aktivite yaptığı, düşük, orta ve yüksek sosyo-ekonomik düzeyde hafif obes ve obes deneklerin sırasıyla %32.76, %35.48, %53.19'unun besin tüketim davranışının hızlı olduğu, deneklerin en fazla oranda öğle öğününü atladıkları ve yemekleri ayrı kaplardan servis yaptıkları saptanmıştır. Düşük sosyo-ekonomik düzeydeki hafif obes ve obes deneklerin %68.97'sinin et yemeklerini kavurarak ya da yağda kızartarak hazırladıkları, orta sosyo-ekonomik düzeyde hafif obes ve obes deneklerin %83.78'inin çorbaları kavurarak pişirdiği, yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki hafif obes ve obes deneklerin ise %70.21'inin pilav ve makarnayı haşlayarak ve kavurarak hazırladıkları belirlenmiştir.Tüm sosyo-ekonomik düzeylerde, denek annelerinin ağırlık durumu, doğum sayılan, düşük ve orta sosyo-ekonomik düzey ile sağlık sorunları ve şişmanlık durumu, düşük sosyo-ekonomik düzey ile patates, bitkisel sıvı yağ, hayvansal yağ, orta sosyo-ekonomik düzey ile et-balık, tahıllar, yaz meyvası ve patates, yüksek sosyo ekonomik düzey ile süt ve ürünleri, yaz meyvası gibi besinlerin tüketim sıklığı ile deneklerin vücut ağırlığı arasındaki ilişkinin önemli olduğu bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca, obes olup olmama ile çeşitli besin gruplarının pişirilme yöntemleri, arasındaki farkında istatistiksel açıdan önemli olduğu belirlenmiştir (p<0.05). ANAHTAR KELİMELER: Kadınlarda şişmanlık, beslenme durumu, risk faktörleri, diyet.

Abstract:
The research was carried out to determine the obesity prevalence and the factors affecting obesity of the 322 women who are chosen older than 20 years of age from various socio-economical levels living in Zonguldak city center by selected random sampling. According to the findings of the research, among the subjects that were not obese 66.18% was married; 7.05% was single, 26.77% was widow among the subjects that are obese or slightly obese; 71.26% was married, 4.03% was single; 24.71% was widow. It was also determined that none of the subjects from low socio-economical level had high School degree 51.62% of slightly obese and obese subjects belong to medium socio-economic level had graduated primary school. This value was 61.70% in the same subjects belong to high socio-economic level had graduated secondary school. It was determined that 90.43%o of slightly obese and obese subjects were housewives. In the same subjects belong to low, medium and high socio-economic levels, 55.19%, 54.84%, 55.34% respectively were between the ages of 34-41 It was determined that while 47.27% of the low socio-economic level subjects were not obese 52.73% were slightly obese and obese. In the medium socio-economic level subjects 42.59% were not obese 57.41% were slightly obese and obese on the other hand in the high socio-economic level subjects 54.81% were obese and 45.19% were slightly obese and obese. The percentage of slightly obese and obese subjects whom parents were considered as obese were found as 53.44%, 46.77% and 51.07%, 24.14%, 35.48% and 25.53% in low, medium and high socio-economic levels respectively. It was determined that 55.64% of subjects that were not obese and 40.97% of obese and slightly obese subjects used birth control, 37.42% of slightly obese and obese subjects and 51.02% of subjects that were not obese gave birth twice, 66.66% of slightly obese and obese subjects belong to low socio-economic level suffered heart diseases, 31.81% of slightly obese and obese subjects belong to medium socio-economic level had physical difficulty, 44.44% of slightly obese and obese subjects belong to high socio-economic level had psychological problems. It was seen that among the general sampling and in low socio economic level; slightly obese and obese subjects made more physical activity in the ratio of 12.57% and 8.62% respectively; in low, medium and high socio-economical levels the food consumption behaviour of slightly obese and obese subjects were fast (32.76%, 35.48%, 53.19%); subjects from low, medium and high socio-economic levels usually skipped the lunch and used their own service plates. It was determined that 68.97% of slightly obese and obese subjects belong to low socio-economic level prepared meat dishes either by boiling or roasting 83.78% of slightly obese and obese subjects belong to low socio-economic level cooked the soup by frying 70.21% of slightly obese and obese subjects belong to high socio-economic level prepared rice and macaroni by boiling and frying.VI It was found out that the differences between the number of births and weight of mothers of the subjects in all socio-economic levels; health problems and obesity in low and medium socio-economic levels; the weight of the subjects and the consumption rate of food like potato, vegetable liquid oil, animal oil in low socio-economic level; meat-fish, summer fruits and potato in medium socio-economic level; summer fruits, milk and its products in high socio-economical level were found significant (p<0.05). It was also determined that the differences between being obese or not and the cooking methods of several food groups were statistically significant (p<0.05). KEY WORDS: Obesity in women, nutrition, risk factors, diet.