Oynaklığın deterministik etkileri: GARCH-M MIDAS Modeli
Deterministic volatility effects: The GARCH-M MIDAS Model
Yazar: FEHMİ ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. NÜKHET DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Fiyat değişkenliği = Price volatility ; Fiyat hareketi = Price movement ; Fiyatlandırma = Pricing ; GARCH model = GARCH model ; MIDAS = MIDAS ; Oynaklık = Volatility ; Varlık fiyatlandırma = Asset pricing

Özet:
Oynaklık; ekonomik kriz, doğal afet gibi ani değişimler sonucu değişkenlerin değerlerinde zaman içerisinde ortaya çıkan dalgalanmaların önemli bir göstergesidir. Bu dalgalanmalar karar vericileri, finansal piyasaları ve ekonomiyi doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle, literatürde makroekonomik ve finansal değişkenler üzerindeki oynaklık etkilerinin ortaya çıkartılması amacıyla Stokastik Oynaklık ve Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Değişen Varyans modelleri kurulmaktadır. Bu modellerde oynaklık, düşük frekanslı makroekonomik değişkenlerin etkilediği uzun dönem oynaklık ile yüksek frekanslı değişkenlerden kaynaklanan kısa dönem oynaklık olmak üzere iki bileşende incelenmektedir. Ancak söz konusu modeller, oynaklığı stokastik olarak incelediğinden dolayı oynaklığın olası deterministik etkilerini açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle bu tezde, bilindiği kadarıyla literatürde yer almayan Ortalamada Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Değişen Varyans içeren Karışık Frekansta Regresyon Modeli tanıtılmaktadır. Kurulan modelin parametreleri ise Yarı En çok Olabilirlik Yöntemi ile tahmin edilmektedir. Yapılan analizlerde oynaklıklar hem stokastik hem de deterministik olarak ayrı ayrı incelenmektedir. Tahminler sonucu elde edilen katsayılar ve oynaklıklara göre, Türkiye'de kısa dönem oynaklık ile sanayi üretimi ve enflasyondan kaynaklı uzun dönem oynaklıkların 1997-2020 tarihleri arasındaki günlük hisse senedi fiyatları ile 2002-2020 tarihleri arasındaki günlük döviz kuru değerleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı deterministik etkilerinin var olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Ayrıca bu deterministik etkilerin uzun dönemde süreklilik gösterdiği de gözlemlenmektedir.

Abstract:
Volatility is an important indicator of the fluctuations occurred in the values of the economic variables over time due to the sudden changes as natural disasters or economic crises. These fluctuations can directly affect the decision-making processes, the financial markets and the economy in general. In the literature, two kinds of the volatility models, namely the Stochastic Volatility Model and the Generalized Autoregressive Conditional Heteroscedasticity Model are proposed in order to reveal the effects of the volatility on both financial and macroeconomic variables. In these models, volatility is divided into two components, namely the short run volatility which is based on the high frequency variables and the long run volatility which can be affected by the low frequency macroeconomic variables. However, since these models mostly show the significant effects of both volatility types in a stochastic way, they are incompatible to reveal any possible deterministic effects of the volatility. Therefore, the Generalized Autoregressive Conditional Heteroscedasticity in Means Mixed Data Sampling Regression Model is developed in this thesis to reveal these deterministic effects of the volatility. In this model, parameters are estimated with the Quasi-Maximum Likelihood Estimation method. Besides, this model is formulated with both the stock prices and the exchange rates, in which the long run volatility is based on the consumer price index and the industrial production, separately. In this thesis, both the stock price volatilities and the exchange rate volatilities are forecasted in stochastic and deterministic ways. Hence, the empirical analyses on both types of volatilities showed that there exist statistically significant deterministic effects of the volatility on the daily stock prices in the 1997-2020 period and on the daily exchange rates in the 2002-2020 period. It is also suggested that these volatility effects have persistency in the long horizons.