Kamu okullarında bürokrasi ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişkinin incelenmesi (Edirne ili örneği)
The investigation of the relationship between bureaucracy and teacher autonomy in public schools (The case of Edirne province)
Yazar: OLGU ERBEK
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH FARUK KILIÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Edirne ili merkez ve ilçelerindeki kamu okullarında görev yapan öğretmenlere göre kamu okullarının bürokratik özellikleri ile sergilenen öğretmen özerkliği davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde desenlenen bu araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Edirne il merkezi ile Enez, Havsa, İpsala, Keşan, Lalapaşa, Meriç, Süloğlu ve Uzunköprü ilçelerindeki resmî anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerden oluşan 268 okulda görev yapmakta olan 4106 kadrolu ve sözleşmeli öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini tabakalı örnekleme yöntemiyle görev yaptıkları okul kademelerine göre belirlenen 351 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada Öztürk (2001) tarafından geliştirilen "Okulların Bürokratik Özellikleri Ölçeği" ile Çolak ve Altınkurt (2017) tarafından geliştirilen "Öğretmen Özerkliği Ölçeği" kullanılmış olup verilerin çözümlenmesinde bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Tukey testi ve Pearson korelasyon testleri kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre; öğretmenler kamu okullarının bürokratik özelliklerini ve öğretmen özerkliğini yüksek düzeyde algılamaktadır. Okulların bürokratik özelliklerinden otorite hiyerarşisi alt boyutu ile mesleki gelişim özerkliği, mesleki iletişim özerkliği ve öğretmen özerkliği arasında; kurallar/düzenlemeler alt boyutu ile mesleki gelişim özerkliği arasında; nesnellik alt boyutu ile mesleki gelişim özerkliği, mesleki iletişim özerkliği ve öğretmen özerkliği arasında; prosedürel özellikler alt boyutu ile mesleki gelişim özerkliği, mesleki iletişim özerkliği ve öğretmen özerkliği arasında; bürokratik özellikler ile mesleki gelişim özerkliği, mesleki iletişim özerkliği ve öğretmen özerkliği arasında düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship between the bureaucratic characteristics of public schools and teacher autonomy behaviors exhibited by teachers working in public schools in the central and districts of Edirne province. The population of this study, which was designed in the relational survey model, one of the quantitative research methods, consists of 4106 permanent and contracted teachers working in 268 schools consisting of official kindergartens, primary schools, secondary schools and high schools in Edirne province center and Enez, Havsa, İpsala, Keşan, Lalapaşa, Meriç, Süloğlu and Uzunköprü districts in the 2022-2023 academic year. The sample of the study consisted of 351 teachers determined by stratified sampling method according to the school levels in which they work. The "Scale of Bureaucratic Characteristics of Schools" developed by Öztürk (2001) and the "Teacher Autonomy Scale" developed by Çolak and Altınkurt (2017) were used in the study, and independent samples t test, one-way analysis of variance (ANOVA), Tukey test and Pearson correlation tests were used to analyze the data. According to the results of the study, it was found that there was a low, positive and significant relationship between the authority hierarchy sub-dimension of bureaucratic characteristics of schools and professional development autonomy, professional communication autonomy and teacher autonomy; rules/regulations sub-dimension and professional development autonomy; objectivity sub-dimension and professional development autonomy, professional communication autonomy and teacher autonomy; between procedural features and professional development autonomy, professional communication autonomy and teacher autonomy; between bureaucratic features and professional development autonomy, professional communication autonomy and teacher autonomy.