Antalya'da lizimetre koşullarında yetiştirilen kinoa bitkisinin su-verim ilişkileri, bitki su tüketimi ve farklı gelişme dönemleri için bitki katsayılarının belirlenmesi
Water-yield relations, crop water use and crop coefficients of quinoa grown under lysimeter conditions in Antalya
Yazar: HATİCE NESLİHAN SAMUTOĞLU
Danışman: PROF. DR. RUHİ BAŞTUĞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki su tüketimi = Plant water consumption

Özet:
Bu çalışma ile Antalya koşullarında yetiştirilen kinoa bitkisinin su-verim ilişkileri, bitki su tüketimi ve farklı gelişme dönemleri için bitki katsayılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Alanında kurulu bulunan lizimetre sisteminde 2017 yılı Mart-Haziran ayları arasında, Titicaca (Q-52) kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) çeşidi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmada tam sulama (TS), %75 kısıntılı sulama (KS75), %50 kısıntılı sulama (KS50), %25 kısıntılı sulama (KS25) ve susuz (SZ) konuları tesadüf blokları deneme deseninde üç tekerrürlü olarak ele alınmıştır. TS konusuna 7 günde bir tarla kapasitesine getirecek kadar sulama suyu uygulanırken, kısıntılı sulama konularına belirtilen oranlarda kısıntılı sulama uygulanmıştır. Kinoa bitkisinin gelişme dönemlerine ilişkin bitki katsayılarının (Kc) belirlenmesinde TS konusundan elde edilen bitki su tüketimi (ET) değerleri ve REF-ET bilgisayar yazılımı ile hesaplanan günlük kıyas bitki su tüketimi (ETo) değerlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, bitki su tüketim değerleri 302.0-198.2 mm arasında değiştiği, Antalya iklimsel koşullarında kinoa bitkisinin kısıntılı sulama düzeylerinde tam sulamaya (TS) göre istatistiksel olarak verimde önemli azalmalar olduğu saptanmıştır. Farklı sulama düzeylerinde kinoa bitkisinin dane verimi 243.0-295.2 kg da-1 arasında değişmiştir. Tam sulama konusunda kinoa bitkisinin gelişme mevsimi boyunca 302.0 mm su tükettiği belirlenmiştir. Farklı sulama düzeylerinin gelişme dönemi içinde meydana getirdiği fiziksel parametrelerin göstergesi olan dane verimi, bitki boyu, stoma iletkenliği, yaprak klorofil içeriği değerlerinde istatistiksel açıdan önemli farklılıklar gözlenmiştir. Ancak, kinoa tohumlarında kalite özelliklerinden olan yağ asitleri ve protein içeriği oranları açısından farklı sulama düzeylerinde istatistiksel olarak fark olmadığı, sadece eikosenoik asit içeriğinin sulama düzeylerine bağlı olarak istatistiksel anlamda farklılık gösterdiği ve uygulanan sulama suyu miktarı azaldıkça kinoa tohumlarında bulunan eikosenoik asit içeriğinin arttığı belirlenmiş, en yüksek eikosenoik asit içeriğinin SZ konuda elde edildiği saptanmıştır. Antalya koşullarında kinoa bitkisinin başlangıç, gelişim, mevsim ortası ve olgunlaşma dönemlerinin sırasıyla 30, 37, 14 ve 15 gün ve toplam gelişme döneminin ise 107 gün olduğu belirlenmiştir. Başlangıç, mevsim ortası ve verim oluşumu (olgunlaşma) dönemleri için, bitki katsayısı (Kc) değerleri ise sırasıyla, 0.54, 1.13 ve 0.79 olarak saptanmıştır. Ayrıca, mevsimlik bitki verim tepki etmeni (ky) 0.54 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study aimed to determine the water-yield relationships of quinoa plant grown in Antalya conditions, plant water consumption and plant coefficients for different developmental periods. The research was carried out using the Q-52 quinoa variety between March and June, 2017, in the lysimeter system established in the Research and Application Area of the Faculty of Agriculture, Akdeniz University. In the study, the full irrigation (TS), 75% deficit irrigation (KS75), 50% deficit irrigation (KS50), 25% deficit irrigation (KS25) and rainfed (SZ) were considered as randomized blocks trial design in three replications. While irrigation water was applied to the TS area to bring it to the field capacity every 7 days, deficit irrigations were applied to the irrigation areas at a limited rate. The plant water consumption (ET) values obtained from the TS and the daily reference crop evapotranspiration (ETo) values calculated by the REF-ET computer software were used when the plant coefficients factor (Kc) for the growth periods of the kinoa plant were determined. According to the results of the research, the plant water consumptions values were determined that changed between 302.0-198.2 mm, and different deficit irrigation levels of quinoa yields were found statistically different, grain yields decreased significantly in comparison with TS in Antalya. Grain yield of the quinoa varied from 243.0-295.2 kg da-1 at different levels of irrigation. The plant water consumption for TS was determined that the kinoa plant consumed 302.0 mm water during the growing season. Statistically differences for grain yield, plant height, stomatal conductance and leaf chlorophyll content were observed significant differences, which are indicative of the physical parameters brought about by different irrigation levels during the growing season. However, it was determined that there is no statistical difference in the levels of fatty acids and protein content in quinoa seeds at different irrigation levels, only eicosenoic acid content varies statistically different depending on the irrigation levels and eicosenoic acid content in the quinoa seeds increases depend on the amount of applied irrigation water. Highest eicosenoic acid content was obtained in the SZ. It was determined that the initial, development, mid-season and ripening periods of kinoa plant in Antalya conditions were 30, 37, 14 and 15 days respectively, and total development period is 108 days. Plant coefficient factor (Kc) values for initial, mid-season and yield formation (ripening) periods, were 0.54, 1.13 and 0.79, respectively. In addition, the seasonal plant yield response factor (ky) was determined 0.54.