IX ve XII. yüzyıl İslam felsefesinde erdemsiz toplumlar (Fârâbî ve İbn Rüşd örneği)
In IX. and XII. vituousless century societies in Islamic philosophy (Example of Alpharabious and Averroses)
Yazar: KORAY EMRE OYSAL
Danışman: PROF. DR. EYÜP BEKİRYAZICI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
IX. ve XII. yüzyıllar İslam dünyası için birçok gelişmenin yaşandığı dönemdir. Hızla genişleyen sınırlar, fethedilen topraklarda yaşayan kültürlerin İslam dünyasına geçişi, farklı bilim ve düşünce sistemleri ile tanışma, etkileşim sürecine yoğunluk kazandırmıştır. İslam dünyası kültürel savunma sürecinde, farklı bilgiler edinmiş, sentezlemiş, entelektüel açıdan zirveye ulaşmıştır. İncelediğimiz yüzyıllar, entelektüel açıdan parlak bir dönemi temsil etmesine rağmen siyasi görünümü ile entelektüel parlaklık ve zirveye tezat teşkil etmektedir. Bu zaman aralığında yaşayan düşünürler farklı siyasi oluşumları daha sağlam bir yapıyı inşa etmek için değerlendirmişler, özgün erdemli ve mükemmel devlet yapılarını tasarlamaya çalışmışlardır. İslam dünyasının parçalanmış, fikri ve fiziki bütünlüğünden ırak hali, başlıca filozofların fikri tepkilerine, dolayısıyla en iyi yönetimi tespit etme cihetinde hareket etmelerine teşvik olmuştur. Platon'un Devlet ve Yasalar, Aristoteles'in Politika adlı eserleri Müslüman filozoflar için referans noktasını teşkil etmişlerdir. Meşşâi geleneğinin iki önemli filozofu Fârâbî ve İbn Rüşd, bu kaynaklardan imkânları nispetince istifade etmiş ve yorumlamışlardır. İslam inanç ve değerlerini gözeterek kendilerine has sitemleri geliştirmek için çaba sarf etmişlerdir. Erdemli ve erdemsiz düzenleri, devletlerin bozuluş nedenlerini, dağılış süreçlerini, erdemsiz devlet biçimlerini ve erdemsiz devletten çıkış yollarını bulmaya çalışmışlardır. Erdemsiz düzenlere en az erdemli düzenler kadar önem vermeleri, içinde bulundukları siyasi ortamın etkisini bizlere göstermektedir. Erdemsiz düzenlerin, erdemli düzenin kıymetini ortaya koyacağını, insanın sadece erdemli devlette, erdemli toplum içerisinde, erdemli bir insan olarak yaşayarak en yüce mutluluğu elde edebileceğini açıkça beyan etmişlerdir. Erdemsiz devlet ve toplumların ise; mutluluğun sadece yanılsamasını sunmaktan öteye gidemeyeceğini vurgulamışlardır.

Abstract:
IX. and XII. Centuries have been a period of many developments for the Islamic world. The rapidly expanding borders, the transition of cultures living in the conquered lands to the Islamic world, meeting with different systems of science and thought, intensified the interaction process. During the cultural defense process, the Islamic world acquired and synthesized different knowledge and reached its peak intellectually. Although the centuries we have examined represent an intellectually bright period, their political outlook contrasts with the intellectual brilliance and peak. Thinkers living in this time period evaluated different political formations in order to build a stronger structure, and tried to design original virtuous and perfect state structures. The fragmented state of the Islamic world, far removed from its intellectual and physical integrity, has encouraged the intellectual reactions of the main philosophers, and therefore to act in the direction of determining the best government. Platon's State and Laws and Aristotle's Politics constituted the reference point for Muslim philosophers. Two important philosophers of the peripatetic tradition, Alpharabius and Averroes, benefited and interpreted these sources to the extent of their possibilities. They have made efforts to develop their own systems by taking into account the Islamic beliefs and values. They tried to find the virtuous and virtuous systems, the reasons for the deterioration of the states, the processes of their disintegration, the virtuous state forms and the ways out of the virtuous state. The fact that they give place to virtuousless orders as much as virtuousless ones shows us the influence of the political environment they are in. They openly declared that virtuous orders will reveal the value of the virtuous order, and that man can attain the highest happiness only by living in a virtuous state, in a virtuous society, as a virtuous person. As for virtuousless states and societies; They emphasized that happiness can not go beyond merely presenting the illusion.