Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Polikliniğinde izlemi süren böbrek donörlerinde yaşam kalitesi ve sağlık kaygısı
Healthy anxiety and quali̇ty of li̇fe in living kidney donors who followed-up Nephrology Polyclinic  in Ataturk University  Medi̇cal Faculty
Yazar: MURAT MUTLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALİL ÖZCAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Böbrek Donörlerinde Yaşam kalitesi ve Sağlık Kaygısı
Kadavradan yapılan böbrek nakilleri nakil ihtiyacının çok altında kalmaktadır. Bu nedenle canlı organ vericileri günümüzde en önemli organ kaynağı olarak görülmektedir. Üniversitemiz Organ Nakli Birimi'nde transplantasyon amacıyla tek taraflı nefrektomi uygulanan ve nefroloji polikliniğimizde izlemi süren donörlerin sosyodemografik özelliklerinin yanında sağlık kaygı düzeylerini ve yaşam kalitelerini belirlemeyi; ve bunları etkileyebilecek etmenleri saptamayı amaçladık. Bu sayede transplantasyondan sonra oluşabilecek psikososyal sorunları incelemek, transplantasyonun vericilerde yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmak, daha nitelikli ruh sağlığı hizmeti verilmesini ve konsültasyon liyezon psikiyatrisi uygulamalarına katkıda bulunmayı sağlayabilir.
Atatürk Üniversitesi Organ Nakli Birimi'nde transplantasyon amaçlı tek taraflı nefrektomi uygulanan, Erzurum veya çevre illerde yaşayan 30 donör çalışmaya katıldı. Donörlerin sosyodemografik özelliklerinin yanı sıra, yaşam kalitesini değerlendirmek için Kısa form -36 (SF-36) isimli ölçek kullanıldı, bu ölçekten elde edilen puanlar daha önce Türk toplumu için standardize edilmiş değerler ile karşılaştırıldı. Sağlık kaygısı düzeyini değerlendirmek amacıyla hem donörlere hem sağlıklı gönüllülere Sağlık Kaygısı Envanteri (Haftalık Kısa Form) uygulandı. Verilerin analizinde IBM SPSS  (V.21) paket programı kullanıldı. Verilerin normallik testi Shapiro Wilk testi ile incelendi. Normal dağılım gösteren verilerin analizi için grup karşılaştırmalarında bağımsız iki örnek t-testi kullanıldı. Kategorik verilerin analizi için Ki-kare analizi kullanıldı. Tüm sonuçların değerlendirilmesinde ise p<0.05 değeri, istatistiksel anlamlılık olarak kabul edildi.   
Böbrek donörlerinde Fiziksel Fonksiyon, Fiziksel Rol Güçlüğü, Ağrı, Sosyal Fonksiyon, Emosyonel Rol Güçlüğü alanlarında elde edilen ortalama değerler Türk Toplumu standart değerlerinin ortalamasından anlamlı oranda düşük bulundu. Genel Sağlık, Vitalite ve Mental Sağlık alanlarında donörler ile Türk toplumu standart değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadı. Sağlık kaygısı sağlıklı gönüllülerle karşılaştırıldığında donörlerde anlamlı oranda yüksek bulundu. 
Bizim örneklemimizdeki çalışmada elde edilen bulgular donörlerde yaşam kalitesinin genel olarak Türk toplumu standart değerlerinin altında olduğunu ve donörlerde sağlıklı gönüllü grubuna göre daha yüksek sağlık kaygı düzeylerinin olduğunu gösterdi.  Bu nedenle nakil öncesi ve sonrası dönemde donörlerin sosyal ve psikiyatrik desteğin artırılması ve gelecek araştırmalarla donörlerin yaşam kalitesini artıracak etmenlerin tespit edilmesi, donörlerin daha refah bir yaşam sürdürmesini sağlamakla birlikte böbrek bağışı yapmayı planlayan donör adaylarının sayısının artmasını da sağlayabilecektir.

Abstract:
Health Anxıety And Qualıty Of Lıfe In Living Kidney Donors
Kidney transplantations which are made from the cadavers are not enough for the needs of transplantation. That's why alive organ donors are seen as the most important sources in nowadays. We aim to indicate health anxiety levels and quality of life with sociodemographic data of living kidney donors who are applied one sided nephrectomy in our university Organ Transplantation Foundation and observed in our nephrology policlinic. By this way to determine health anxiety levels and life quality of the donors after transplantation may help us to give more comfortable psychological supports and may help the application of consultation liaision.
30 donors who were applied one sided nephrectomy in Erzurum or nearby cities participated to the study. Donors's sociodemographic data was recorded. Besides this Short-form -36 (SF-36) is used to evaluate quality of  life   and  the points gathered from this scale were compared with outcomes which are standardized for Turkish community in the past. Also to evaluate health anxiety levels of both groups which are donors and healthy volunteers Health Anxiety Inventory-Short Form was used. In the analysis of datas, IBM SPSS (V.21) was used. The normality of data was examined with Shapiro Wilk Test.Independent two t-tests were used for the analysis of datas which were normal. Ki-kare analysis is used for the categorical analysis of datas. P<0.05 was accepted as statictical significancy level  after evaluating the all conclusions.
The average of the outcomes of kidney donor's physical function, the physical role, social function, pain, emotional role were lower than the average of Turkish Community Standart. There was no statistically difference diversity between the donors on General Health, Vitality, Mental Health and Turkish Community Standard outcomes. The donors's health anxiety levels was higher when it was compared with healthy volunteers.
Our study shows that the donors's quality of life is generally lower than Turkish Community Standard outcomes and the donors's health anxiety levels are also higher when it is compared with healthy volunteers. Therefore, to increase the donors's social and psychiatric supports before and after the transplantation, and to find out the factors which increases the donors's quality of life in the future studies may help the donors to live more comfortably and to rise the number of people who are planning kidney donation.