Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri arasında haşhaş krizi (1968-1974)
Poppy crisis between Turkey and the United States (1968-1974)
Yazar: MİRAÇ ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞDAŞ SÜMER
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Türkiye için önemli bir tarımsal ürün olan haşhaş bitkisi, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye arasında bir dönem sorun olmuştur. Türkiye Cumhuriyet'i on yıllar boyunca haşhaş ekimi konusunda ABD'nin yersiz, baskıcı ve tehditkâr ithamlarına maruz kalmıştır. Bu durum iki ülke arasında diplomatik bir krize yol açmıştır. Amerikan tarihinde hep sorun olmuş olan afyon kullanımının yaygınlaşmasında ABD, Türkiye'yi hedef alarak ülkesine giren afyonun büyük bir bölümünün Türkiye'den sokulduğunu iddia etmiştir. Hâlbuki Türkiye'nin uluslararası alanda afyon piyasasındaki rolü yok denecek kadar azdı.  1969 seçimlerinde iktidara gelen ABD Başkanı Richard Nixon Türkiye'ye uyguladığı baskı ve tehditler sonucunda haşhaş ekimini sonlandırmıştır. Hakikat ise Çin, Afganistan ve "Altın Üçgen" denilen bölgede üretilen afyon, ABD'ye sokuluyordu. Altın üçgen Güneydoğu Asya'da yer alan bir bölgeyi ifade eder. Bu bölge Laos, Tayland ve Burma'nın birleşim noktasında bulunur. Bu bölge özellikle uyuşturucu geliri sağlayan afyon üretimin yoğun olduğu bir alan olarak bilinir. Altın Üçgen'in ABD ile ilişkisi, özellikle Soğuk Savaş sürecinde CIA'in bu bölgede anti-komünist mücadele kapsamında bazı grupları desteklediği iddiaları güçlü şekilde yer almıştır. Ne ilginçtir ki ABD, Türkiye de haşhaş ekimini yasaklattıktan sonra kendi ülkesinde çiftçilerini haşhaş ekimi konusunda teşvik etmiştir. Yasağın ardından çiftçiler, ekonomik olarak zorlu bir dönemle karşı karşıya kaldılar.  Üç yıl aradan sonra Türkiye ulusal bağımsızlık doğrultusunda hareket ederek haşhaş ekim yasağını kaldırmıştır. Türkiye-ABD arasında gerçekleşen haşhaş krizi Türkiye'deki siyasi, ekonomik ve toplumsal durumu derinden etkilemiştir.

Abstract:
The poppy plant, an important agricultural crop for Turkey, has been an issue between the United States and Turkey for some time. For decades, the Republic of Turkey was subjected to unwarranted, oppressive and threatening accusations from the United States over poppy cultivation. This led to a diplomatic crisis between the two countries. The US targeted Turkey for the widespread use of opium, which has always been a problem in American history, claiming that most of the opium entering the country was smuggled in from Turkey. However, Turkey's role in the international opium market was negligible.  In the 1972 elections, US President Richard Nixon came to power and ended poppy cultivation as a result of the pressure and threats he exerted on Turkey. The truth is that opium produced in China, Afghanistan and the so-called "Golden Triangle" region was being brought to the USA. The Golden Triangle refers to a region in Southeast Asia. This region is located at the junction of Laos, Thailand and Burma. This region is especially known as an area where opium production, which generates drug revenues, is intense. The Golden Triangle's relationship with the US, especially during the Cold War, was strongly linked to allegations that the CIA supported some groups in this region as part of the anti-communist struggle. Interestingly, after the US banned poppy cultivation in Turkey, it encouraged farmers in its own country to cultivate poppy. After the ban, farmers faced an economically difficult period.  After three years, Turkey acted in line with national independence and lifted the ban on poppy cultivation. The poppy crisis between Turkey and the United States deeply affected the political, economic and social situation in Turkey.