Badem anaçlarında kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.: Nemata)  dayanıklılığının moleküler markır sistemleri ile incelenmesi
The investigation of root-knot nematode (Meloidogyne spp.: Nemata) resistance in almond rootstocks with DNA markers
Yazar: SULTAN BAY TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. CANAN CAN
Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyoloji = Biology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Anaçlar = Rootstocks ; Badem = Almond tree ; Kök ur nematodları = Root knoot nematods ; Prunus dulcis = Prunus dulcis ; Seleksiyon = Selection ; Seleksiyon ıslahı = Selective breeding

Özet:
Badem (Prunus dulcis Mill.) ülkemizin ekonomik gelir getiren önemli bir sert çekirdekli meyve türüdür. Kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.) birçok meyve ve sebze türünde verim kayıplara neden olmaktadır. Prunus türlerinde kullanılan anaçlar kök-ur nematodlarına karşı hassastır, dolayısı ile anaç ıslahı çalışmalarında nematod dayanıklılığı önemli bir karakterdir. Myrobalan eriği (Prunus cerasifera) kök-ur nematoduna (Meloidogyne spp.) dayanıklıdır. Nematodlara karşı dayanıklığı sağlayan genlere sıkı bağlantı gösteren markır sistemleri geliştirilmiştir. Markıra dayalı seleksiyon ile hastalık ve zararlılara karşı dayanım izlenebilmektedir. Bu sayede zamandan ve masraftan tasarruf ederek kısa sürede istenilen özelliğe sahip bitkileri saptamak ve gerektiğinde bunları ıslah çalışmaları başlangıcında ebeveyn olarak kullanmak gibi avantajlar sağlanabilmektedir. Badem ve erik F1 melezlerinin DNA markır sistemleri ile nematod dayanıklılık genleri açısından değerlendirilmesine yönelik ülkemizde çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma, ülkemizde, bademde ilk kez yapılmıştır. Badem anaçlarında kök-ur nematodlarına karşı dayanımı belirlemek amacıyla 7 adet ebeveyn birey ve bu ebeveynlere ait 353 adet F1 bireyleri test edilmiştir. Markıra dayalı seleksiyonlarda, SSR (plgms8, plgms9, plgms17 ve plgms19), STS (STS-OPS14a, STS-834b) ve SCAR (SCAL19, SCAFLP2, SCAFLP3, SCAFLP4, SCAFLP5) markırları kullanılmıştır. Ki-kare testi sonuçlarına göre, plgms19 markırının kök-ur nematodlarına karşı dayanıklılığın belirlenmesinde, STS-OPS14a markırının ise kök-ur nematodlarına karşı hassaslığın belirlenmesinde kullanılabileceği saptanmıştır.

Abstract:
Almond (Prunus dulcis Mill.) is an economically important stone fruit species of our country. Root-knot nematodes (Meloidogyne spp.) cause economic yield losses in many fruits and vegetables. Rootstocks used in Prunus species is susceptible to root-knot nematode and that the nematode resistance in rootstock breeding is an important character. Myrobalan plum (Prunus cerasifera) is resistant to root-knot nematodes (Meloidogyne spp.). Markers exhibiting tight linkage for resistance against nematodes have been developed. With markers-based selection; pest and disease resistance could be monitored. Plants with desired characters could be identified in a relatively short period thus saving time and cost that could that provide benefits such as use as parents in the beginning. In our country, selection of almond and plum F1 hybrids with DNA marker systems in terms of nematode resistance has not been studied. The work presented here is made for the first time in almonds. In order to determine the root-knot nematode resistance in almond rootstocks, 7 parental lines and 353 F1 individuals were used. Parental lines and F1 populations were screened with SSR (plgms8, plgms9, plgms17 and plgms19), STS (STS-OPS14 the STS-834B) and SCAR (SCAL19, SCAFLP2, SCAFLP3, SCAFLP4, SCAFLP5) markers. According to the results of the chi-square, plgms19 and STS-OPS14a markers could be used for the determination of the resistance and susceptibility to root-knot nematodes, respectively.