İnmeli bireylerde serbest zaman aktivitelerine yönelik ergoterapi yaklaşımlarının yaşam kalitesi ve toplumsal katılıma etkisi
The effects of leisure activity-based approach on the quality of life and community participation of individuals with stroke
Yazar: ORKUN TAHİR ARAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Boş zaman = Leisure ; Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Günlük uğraşlar = Daily occupation ; Toplumsal katılım = Social participation ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışma kronik inmesi olan bireylere uygulanan kişi merkezli serbest zaman aktiviteleri temelli ergoterapi müdahalesinin, bireylerin toplumsal katılımları ve yaşam kaliteleri üzerine etkisini araştırmak üzere planlandı. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü Eğitim ve Araştırma ünitelerine başvuran, en az 1 yıl önce inme geçirmiş 16 birey dahil edildi. Bireylerin tercih ettikleri serbest yaşam aktivitelerinin belirlenmesi için Kanada Aktivite Performans Ölçeği (KAPÖ); toplumsal katılım seviyelerinin belirlenmesi için Katılım Ölçeği (KÖ) ve yaşam kalitesi düzeyinin belirlenmesi için Kısa Form 36 (MOS- SF-36) kullanıldı. Ayrıca genel sağlık algıları, aktivite tercihlerine destek olan ve engel olan etmenlerin belirlenmesi için yüz yüze görüşme yöntemi kullanıldı. Tercih edilen aktiviteler belirlendikten sonra bireylerin kısıtlılık kaynaklarının tespit edilmesi için Dinamik Performans Analizi (DPA), Fugl Meyer Üst Ekstremite Ölçeği, İz Sürme Testi A ve B (TMT-A&B), Saat Çizme Testi (SÇT), Beck Depresyon ve Kaygı Ölçekleri kullanıldı. Problemli alanların belirlenmesi ile her birey için kişiye özel ergoterapi müdahalesi planlandı ve 8 hafta boyunca haftada 2 seans uygulandı. Müdahale sonrasında bireylerin KAPÖ, KÖ ve SF-36 ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). Müdahale sonrası, inmeli bireylerin fiziksel, çevresel ve psiko-sosyal becerilerinde artış olduğu görüldü (p<0,05). Serbest zaman aktiviteleri temelli ergoterapi müdahalesi aracılığı ile inmeli bireylerin aktivite performansları, toplumsal katılımları ve yaşam kalitelerinde iyileşmeye neden olmuştur.  Aktivite performansına etki eden faktörlerin karma yöntemler aracılığıyla belirlenmesi ile inmeli bireyler için planlanan kişi merkezli ve bütüncül serbest zaman aktiviteleri temelli ergoterapi müdahalelerinin, inmeli bireylerin aktivite performansı, toplumsal katılımları ve yaşam kalitelerini artıracağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was planned to investigate the effect of client-centered leisure activities based occupational therapy intervention on individuals with chronic stroke on their social participation and quality of life. The study included 16 individuals who applied to the Occupational Department, Education and Research Units of Hacettepe University Faculty of Health Sciences at least 1 year ago. The Canadian Activity Performance Scale (COPM) was used for the selection of leisure activities that individuals prefer; Short Form 36 (MOS-SF-36) was used to determine the quality of life and for the determination of social participation levels The Participation Scale (PS) was used. In addition, face-to-face interviewing was used to determine general health perceptions, factors supporting and activity preferences. Dynamic Activity Analysis , Fugl Meyer Upper Extremity Scale, Trail Making Test A and B, Clock Drawing Test, Beck Depression and Anxiety Scales were used to determine the sources of restriction after the preferred activities were identified. By identifying the problematic areas, individuallizied occupational therapy intervention was planned for each individual for 2 sessions per week for 8 weeks. After the intervention, there was a statistically significant difference between the COPM, PS and SF-36 measurements of the individuals (p<0.05). After the intervention, it was seen that physical, environmental and psycho-social skills of stroke individuals increased (p <0.05). Through occupational therapy interventions based on leisure activities, activity performance of stroke survivors has resulted in improved social participation and quality of life. By determining the factors affecting the performance of the activity through mixed methods, it is considered that occupational therapy interventions based on client-centered and holistic leisure activities planned for stroke survivors will increase the activity performance, social participation and quality of life.