Bilimsel hikâyelerle desteklenen fen eğitiminin öğrencilerin yaratıcılıkları ve duyuşsal özellikleri üzerindeki etkileri
The effect of science education that is supported by scientific stories on students' creativity and affective properties
Yazar: ASLI GÖLCÜK
Danışman: PROF. DR. FİTNAT KAPTAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel bilgi = Scientific information ; Duyuşsal özellikler = Affective characteristics ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Hikaye edici metin = Narrative text ; Yaratıcılık = Creativity ; Öykü tabanlı öğrenme yöntemi = Storyline method ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
İnsanlar çok küçük yaşlardan itibaren sahip oldukları merak duygusuyla etraflarında gerçekleşen olayları anlamlandırmaya çalışırlar. Doğayı ve doğada gerçekleşen olayları anlamanın, karşılaşılan günlük hayat problemlerine çözüm bulmanın yolu etkili bir fen eğitiminden geçmektedir. Yaşadığımız dönemin fen eğitimi anlayışına göre, öğrencilerin araştıran, sorgulayan, meraklı, problemlere çözüm getirebilen, etrafında gerçekleşen olaylara karşı duyarlı olan ve kendi öğrenmelerinin sorumluluğunu alabilen yapıda olmaları beklenmektedir. Bunu sağlayabilmek için öğrencilere ilgi ve merak uyandırabilecek, hayal gücü ve yaratıcılıklarını kullanmalarına teşvik eden, isteyerek ve zevk alarak derse katılacakları öğrenme ortamları sunulmalıdır. Öğrencilerin kendilerini huzurlu hissederek ifade edebildikleri, keyif alarak öğrendikleri, sunduğu uyarıcılar sayesinde bilgiye ulaşma isteği oluşturan ortamlar öğrencileri birçok açıdan geliştirmeye olanak sağlayan ortamlardır. Öğrencilerin geçmişten bugüne aşina oldukları hikâyelerin bilim ile harmanlanmasıyla oluşan bilimsel hikâyeler, etkili bir fen eğitimi için derste kullanılabilecek öğretici materyallerdir. Bu araştırmada bilimsel hikâyelerle desteklenen fen eğitiminin ortaokul öğrencilerinin yaratıcılık ve derse karşı geliştirdikleri duyuşsal özelliklere olan etkileri incelenmiştir. 
Araştırmada nitel ve nicel desenlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem desenlerinden 'Yakınsayan Paralel Desen' kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, Ankara ili Çankaya ilçesine bağlı bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan 18 deney grubu ve 18 kontrol grubu olmak üzere toplam 36 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada nitel veriler, öğrencilerin bilimsel hikâyelerle desteklenen fen eğitimi ile ilgili görüşlerini derinlemesine incelemek için, nicel veriler ise yaratıcılık ve fene yönelik tutum ile ilgili grupların kendi içinde ve gruplar arası karşılaştırma yapmak için kullanılmıştır. Nicel veri araçları olarak Torrance Yaratıcı Düşünme Testi ve Fene Yönelik Tutum Ölçeği kullanılırken, nitel veri araçları olarak Bilimsel Hikâyelerle Desteklenen Fen Eğitimine Yönelik Görüş Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşmeler kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda, nicel verilerden elde edilen sonuçlara göre bilimsel hikâyelerle desteklenen fen eğitiminin çalışma grubu öğrencilerinin yaratıcılık ve fene yönelik tutumlarında belirgin bir farklılık oluşturmadığı ortaya çıkmıştır. Nitel verilerden elde edilen sonuçlar, öğrencilerin bilimsel hikâyelerle desteklenen fen dersine karşı olumlu görüş geliştirdikleri yönündedir. Öğrenci görüşlerinden, bilimsel hikâyelerle desteklenen fen eğitiminin eğlenceli, merak uyandıran, hayal gücünü çalıştıran, derse olan merak ve ilgiyi arttıran, bilgilendirici, etraftaki olaylara karşı duyarlılık kazandıran, soyut kavramların daha kolay anlaşılmasını ve akılda kalıcılığını arttıran, fen konularının günlük hayattaki karşılığının bulunmasına fırsat veren, keyifli ve pozitif bir öğrenme ortamı sunarak öğrencilerin kendilerini rahatlıkla ifade etmelerine olanak sunan bir yapısı olduğu ortaya çıkmıştır. Bilimsel hikayelerle desteklenen fen eğitimi ilgi, merak, derse karşı motivasyon ve istek geliştirdiği için öğrencileri daha çok duyuşsal açıdan etkilemiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, sürece ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
From very early ages, people try to make sense of the world around them through their own curiosity. The way to understand the natural world and to find solutions to real-life problems is through effective science education. Current science education reforms and standards acknowledge the importance of students' active engagement in science learning. Students are expected to be curious, creative, critical thinkers, self-directed in their learning, able to investigate science concepts and problems by themselves. The way to achieve this is to provide students with learning environments which stimulate interest and curiosity, encourage them to use their own imagination and creativity, and foster students' active engagement in science learning process. There is a need to create and sustain learning environments which provide opportunities for students to express their ideas confidently, to engage in their own learning and develop themselves in many aspects. Scientific stories created by blending with the stories that students are familiar with can be used as teaching materials to create these learning opportunities and ultimately, cultivate students' creativity and attitude toward science. In the present study, the effect of integration of scientific stories into science lessons on elementary students' creativity and attitudes toward the science course were investigated.
In this study, the convergent parallel mixed method research design consisting of both quantitative and qualitative research was employed. The participants were 36 elementary students enrolled in a public school in Cankaya, Ankara during Spring 2016 semester. Students were assigned to the experimental group (N=18) and the control group (N=18). Qualitative data were obtained through semi-structured interviews and an open-ended questionnaire to gain in-depth understanding of students' views on integration of scientific stories into science lessons. Quantitative data were gathered through Torrance Test of Creative Thinking Test (TTCT) and Attitude toward Science Questionnaire to examine the effects of the integration of scientific stories on students' creativity and attitudes toward science. Also, quantitative data were used to make within-group and cross-group comparisons.
Quantitative data analysis revealed that the intervention did not result in a significant difference in students' creativity. However, qualitative data indicated that students developed more positive attitudes toward the integration of scientific stories into science lessons. Specifically, students contended that scientific stories were informative, fun, and engaging, enables them to understand abstract concepts more easily and to make real-life connections, and provides learning environments in which they can express their ideas freely. Therefore, the integration of scientific stories into science lesson positively influenced students' affective learning. Implications and recommendations for further studies were presented based on the results.