Kalkolitik dönemde Güvercinkayası figürinleri
Güvercinkayası figurines of Chalcolithic Period
Yazar: BARIŞ ESER
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ÇEVİK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Figürün = Figurine ; Güvercinkayası = Güvercinkayası ; Kalkolitik Dönem = Chalcolithic Period ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia

Özet:
Bu çalışmanın amacı Üst Paleolitik dönemden itibaren varlık gösteren ve
taşınabilir sanat, oyuncak, kült objesi, adak eşyası, gömüt hediyesi, tanrı ve / veya
tanrıça sembolleri gibi çok çeşitli biçimlerde arkeoloji literatüründe yer bulan
figürinlerden yola çıkarak Güvercinkayası yerleşmesinde bulunan örnekleri tanımlı
hale getirmek, dönem ve bölge içindeki yerini anlaşılabilir kılmaktır.
M.Ö 6. Binin sonları ile 5. Binin başlarına tarihlenen Güvercinkayası, Orta
Anadolu bölgesinde Volkanik Kapadokya (Harita 1) olarak adlandırılan coğrafi
bölgenin batı kanadında yer almaktadır. Güvercinkayası büyük bir sur sistemi ile
ikiye ayrılmış; Aşağı yerleşme ve İç kale şeklinde adlandırılmıştır. Üst yerleşmede
özellikle 13 ve 14 numaralı ev olarak tanımlanan mekanlarda bulunan çok sayıda
depolama kabı ve büyük silo alanları yönetici bir sınıfın varlığına işaret edebileceği
gibi sosyal yapıda da bir değişime gidildiğinin habercisi olarak görülmektedir. Bu
durum aynı zamanda Tunç Çağı ile özdeşleştirilen kentleşme hareketinin öncülerinin
Güvercinkayası örneğinde izlediğimiz gibi Kalkolitik dönemle başladığını
göstermektedir.
Bu bağlamda Güvercinkayası figürinlerinin tanımlı hale getirilmesi, iç kale
ve aşağı yerleşme olarak adlandırılan alanlardaki figürinlerin dağılımı ve özellikle
çanak-çömlek ve bir sonraki, Geç Kalkolitik evredeki mühürlerle olası ilişkilerin
saptanması bir anlamda bu savın da test edilmesi anlamına gelecektir.
Diğer taraftan Güvercinkayası figürinlerinin tanımlı hale getirilmesi ve
bölgedeki diğer kalkolitik yerleşmelerde bulunan örnekleri ile karşılaştırılması,
bölgeler arasındaki kültürel ilişkinin açığa çıkarılmasına da ışık tutacaktır.
Anahtar Kelimeler: Güvercinkayası, Kalkolitik, Figürin, Orta Anadolu,
Kapadokya

Abstract:
The purpose of this study is to define the figurines which are present in the
archaeological literature from the Upper Paleolithic period and which are located in
Güvercinkayası settlement in various forms such as portable art, toys, cult objects,
votive gifts, burial gifts, god and / or goddess symbols, to make the place within the
period and the region understandable.
Güvercinkayasi, dated to the end of the 6th millennium BC and the
beginning of the 5th millennium BC, is located in the western wing of the
geographical region called Volcanic Cappadocia (Map 1) in Central Anatolia.
Güvercinkayasi is divided into two with a large fortification system; It is called
Lower settlement and Inner fortress. Numerous warehouses and large silo sites in the
upper settlement, particularly those defined as houses 13 and 14, are seen as a sign of
the presence of a ruling class or of a shift in social structure. This indicates that the
pioneers of the urbanization movement identified with the Bronze Age also started
with the Chalcolithic period as we have seen in the example of Güvercinkayası.
In this context, the definition of the Güvercinkayasi figurines, the
distribution of the figurines in the inner castle and the area called the settlement, and
in particular the contextual relationship with the pottery and the seals, will be tested
in a sense.
On the other hand, the identification of the Güvercinkayasi figurines and
their comparison with the examples found in other chalcolithic settlements in the
region will shed light on the emergence of the cultural relationship between the
regions.
Keywords: Güvercinkayası, Chalcolithic, Figurines, Central Anatolia,
Cappadocia