Üçüncü Sinema'ya Fernando Solanas sineması üzerinden bakış
A look at Third Cinema over Fernando Solanas
Yazar: YUSUF ZİYA GÖKÇEK
Danışman: PROF. DR. SERPİL KIREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Arjantin = Argentina ; Latin Amerika = Latin America ; Sinema = Cinema ; Sinema sektörü = Cinema sector ; Solanas, Fernando = Solanas, Fernando ; Üçüncü sinema = Third cinema

Özet:
Üçüncü Dünyacı çözüm arayışları, Soğuk Savaş dönemindeki iki kutuplu düzenin dışında bir dünyanın imkânını sorgulayan Bağlantısızlar İttifakı'nın çabalarıydı. SSCB ve ABD'nin önerdiği ideolojik kodların dışında yeni bir anlam haritası önerme gayretinde bulunan "Üçüncü Dünya" ülkelerinde, sanat alanında da siyaset zeminindeki gelişmelere koşut bağımsız çabalar gözlemlenmekteydi. Üçüncü Dünya'nın teorik temelleriyle irtibat kuran Üçüncü Sinema, ortaya koyduğu manifestolarla, Hollywood'un klasik anlatısının ve Avrupa'da ortaya çıkan sinema hareketlerinin dışında yeni bir sinema dili önermeye çalışmaktaydı.

Bu çalışma Üçüncü Sinema'nın ortaya çıkışını sağlayan başlıca gelişmeleri, günümüzde aldığı biçimi, ilişkide bulunduğu kavramsal ağı ve tarihsel koşullarla birlikte ona yöneltilen eleştirileri akımın kurucularından kabul edilen Fernando Solanas özelinde incelemektedir. Bu nedenle Solanas'ın 1968'den 2016'ya kadar çektiği filmler içinden dokuzu seçilerek mercek altına alınmaktadır. Manifestoların devrim heyecanıyla yazıldığı, dünyada sadece "küresel güney"de ortaya çıkan konjonktürel bir hareket
olduğu, Soğuk Savaş'ın bitimiyle sönümlendiği ve şimdilerde nihayete erdiği yönündeki iddialar Üçüncü Sinema ile ilgili temel eleştirilerdir. Bu eleştirilere rağmen son filmine kadar akımla temasını canlı tutan Solanas, Üçüncü Sinema perspektifinin öncüsüdür.

Solanas sinemasının seyri aynı zamanda Üçüncü Sinema'nın seyrini de oluşturmaktadır. Bu seyirde Üçüncü Sinema'nın, ulusal bağımsızlık arayan ya da neo-kolonyal iktidarlara karşı farklı bir evren önermeye çalışan sinema diliyle beraber güçlü bir sinemasal formu da beraberinde getirdiği görülmektedir.

Bu çalışmada, günümüzde Üçüncü Sinema'nın hangi estetik ve sosyo-politik zeminlerde üretildiğinin ve yeni toplumsal gelişmeler ışığında nasıl işlediğinin değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca, Solanas'ın toplumsal ve siyasal değişkenlerden çok da bağımsız ele alamayacağımız biyografisi ve sinematografisi kronolojik olarak ele alınmıştır. Üçüncü Sinema ve Solanas ilişkisi karşılaştırmalı tarihsel analiz ile ve filmler de etnografik içerik analizi yöntemiyle incelenmişlerdir. Estetik alanın ve sinema akımlarının inşa edildiği düşünsel ve tarihsel koşulların göz önüne alındığı bu çalışmada,

Üçüncü Sinema ve Solanas sinemasını var eden ilkelerinin devamlılığının tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede, yapılan önemli tespitlerden birisi Solanas'ın filmlerinde Üçüncü Sinema manifestolarında dile getirilen kavramların değişmediği, yalnızca kültürel etkilerin şiddetinin değiştiğidir.



Anahtar Kelimeler: Üçüncü Sinema, Solanas, Latin Amerika Sineması, Arjantin Sineması, kültürel form, dekolonyal estetik.

Abstract:
Third World solutions were the efforts of Non-Aligned Movement, questioning the possibilities of a different world apart from the bipolar order emerged during the Cold War. In the "Third World" countries, which have strived to propose a new map of meaning apart from the ideological codes proposed by the USSR and the US, independent efforts in the field of art were observed in parallel with the political developments. The Third Cinema, associated with the theoretical foundations of the Third World, have tried to propose a new cinematic language outside classical manifestations of Hollywood and film movements that emerged in Europe.

This study examines the main developments that generate the Third Cinema, its current form, its conceptual network, historical conditions, and the critiques towards it with a specific reference to Fernando Solanas who is regarded as one of the founders of this movement. Therefore, nine movies among Solanas films from 1968 to 2016 are selected and scrutinized.The claims that the manifestos are written with the excitement of revolution, the movement is conjunctural, emerging only in the "global south", it demolishes by the end of the Cold War and it currently ends are the basic criticisms of the Third Cinema. Despite these criticisms, Solanas, who keeps alive his contact with the movement until his last film, is the pioneer of Third Cinema perspective. The journey of the Solanas cinema has formed the journey of the Third Cinema at the same time. In this journey, Third Cinema brings together a strong cinematic form allied with the cinematiclanguage, seeking national independence or trying to propose a different universe to neo-colonial powers.

In this study, it is evaluated that on which aesthetical and socio-political grounds the Third Cinema is produced today and how it operates in the light of new social developments. The biography and cinematography of Solanas that we cannot view independent from social and political variables, are handled chronologicall. The relationship between Third Cinema and Solanas was examined by using comparative historical analyses and filmswere scrutinized by employing ethnographic content analysis method. In this study, which considers the intellectual and historical conditions in which the aesthetic field and cinema are currently constructed, the conclusion of the continuity of the principles of the Third Cinema and the Solanas cinema has been tried. One of the important conclusions made in this study is that the concepts expressed in the Third Cinema manifestations have not changed but only the severity of cultural influences has changed in Solanas' films.


Keywords: Third Cinema, Solanas, Latin American cinema, Argentinean cinema, cultural form, de-colonial aesthetics.