Teknoloji sektöründe entelektüel sermaye ve firma performansı ilişkisi
The relationship of intellectual capital and company performance in the technology sector
Yazar: DOĞAN ALANTAR
Danışman: DOÇ. DR. SONER GÖKTEN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Firma performansı = Firm performance ; Hisse senedi getirileri = Stock returns ; Hisse senetleri = Stocks ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji sektörü = Technology sector

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı Borsa İstanbul'da (BİST) işlem gören teknoloji sektörü firmalarının entelektüel sermayeleri ile firma performanslarının arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla çalışmada 2010-2020 yılları arasında BİST'de faaliyet gösteren teknoloji sektörü firmalarının entelektüel sermayeleri ve onun bileşenleri olan insan sermayesi, yapısal sermaye ve kullanılan sermaye (fiziksel sermaye) değişkenlerinin firma performansının üç boyutu olan; karlılık, nakit akışı ve piyasa değeri üzerindeki etkileri incelenmiş ve analiz edilmiştir. Çalışmanın yöntemi olarak panel veri seti kullanılarak regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Entelektüel sermayenin hesaplanmasında Pulic (2004) tarafından geliştirilen Entelektüel Katma Değer Katsayısı (VAIC) yöntemi kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizlerde öncelikle entelektüel sermayenin bir bütün olarak firma performansı üzerindeki etkisi incelenmiş, ardından ise her bir entelektüel sermaye bileşeninin performans ölçütleri üzerindeki etkisi analiz edilmiştir.
Bu tez çalışması sonucunda ilk olarak firma performansının karlılık boyutu incelenmiştir. Entelektüel sermaye bir bütün olarak firma karlılığı üzerinde önemli etkileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bileşenler temelinde gerçekleştirilen analizler sonucunda sırasıyla insan sermayesi ve fiziksel sermaye bileşenlerinin firma karlılığını belirlemede en önemli değişkenler olduğu görülmüştür.
Çalışmanın ikinci boyutunda ise nakit akışları ile entelektüel sermaye ve bileşenleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu analizler sonucunda ise entelektüel sermayenin bir bütün olarak ele alındığı model sonucunda nakit akışları üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı görülmüştür. Entelektüel sermaye bileşenleri temelinde yapılan analizler sonucunda ise fiziksel sermayenin işletme faaliyetlerinden nakit akışları üzerinde etkisi görülen tek bileşen olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.
Tez çalışmasının üçüncü boyutunda ise teknoloji sektörü firmalarında piyasa değerinin oluşmasında entelektüel sermaye ve onun bileşenlerinin etkisi analiz edilmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda entelektüel sermayenin teknoloji sektöründeki firmaların piyasa değeri üzerinde etkisi bulunduğu ve piyasa değerini açıklamada en önemli entelektüel sermaye bileşeninin ise sırasıyla fiziksel sermaye ve insan sermayesi olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Entelektüel Sermaye, Piyasa Değeri, Nakit Akışları, Karlılık, Firma Performansı

Abstract:
The aim of this thesis study is to examine the relationship between the intellectual capital of technology sector firms listed in Borsa Istanbul (BIST) and firm performance. For this purpose, in this study, the intellectual capital of technology sector firms operating in the BIST between 2010-2020 and its components, human capital, structural capital and used capital (physical capital), are three dimensions of firm performance; The effects on profitability, cash flow and market value are examined and analyzed. Regression analyzes were performed using the panel data set as the method of the study. The Value Added Intellectual Capital (VAIC) method developed by Pulic (2004) was used to calculate the intellectual capital. In the analyzes carried out, first of all, the effect of intellectual capital on the performance of the firm as a whole was examined, and then the effect of each intellectual capital component on performance measures was analyzed.
As a result of this thesis, firstly, the profitability dimension of firm performance was examined. It has been concluded that intellectual capital has significant effects on firm profitability as a whole. As a result of the analyzes carried out on the basis of the components, it has been seen that the human capital and physical capital components are the most important variables in determining the profitability of the firm, respectively.
In the second dimension of the study, the relationship between cash flows and intellectual capital and its components was examined. As a result of these analyzes, it has been seen that there is no effect on cash flows as a result of the model in which intellectual capital is considered as a whole. As a result of the analyzes made on the basis of intellectual capital components, it was found that physical capital is the only component that has an effect on cash flows from operating activities.
In the third dimension of the thesis, the effect of intellectual capital and its components on the formation of market value in technology sector companies has been analyzed. As a result of the regression analysis, it was concluded that intellectual capital has an effect on the market value of companies in the technology sector and that the most important intellectual capital components in explaining the market value are physical capital and human capital, respectively.
Keywords: Intellectual Capital, Market Value, Cash Flows, Profitability, Firm Performance