Döviz kuru volatilitesinin Türkiye'den Kosova'ya ihracat üzerine etkisi
The effect of exchange rate volatility on exports from Turkey to Kosovo
Yazar: LATIF ZURNAXHIU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDENUR ÇETİN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; GARCH model = GARCH model ; Kosova = Kosovo ; Oynaklık = Volatility ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türk-Kosova ilişkileri = Turkish-Kosovo relations ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export

Özet:
Her ülkenin doğal kaynakları, beşeri ve finansal gücü, teknolojik gelişmişliği vb. faktörler değerlendirildiğinde farklı düzeyleri vardır. Dolayısıyla çeşitli ürünlerin imalatında farklı fiyat, miktar ve kalitede üretilmektedir, böylece ülkeler birbirine ihtiyaç duymaktadır. Bir ülkede bir ürüne talep varsa ve bu ürün üretilemiyorsa ülke dışından satın alınması gerek-mektedir. Bu durumda "Dış Ticarete" ihtiyaç duyulmaktadır. 

Dış ticaret faaliyetleri genel olarak değerlendirildiğinde ülkelerin ödemeler dengesindeki yeri son derece mühimdir. Bu noktada hem ihracat hem de ithalat işlemlerini kapsayan dış ticaret faaliyetleri ülkeler açısından son derece mühim bir gelir kaynağıdır. Günümüzde dış ticaret gelirlerini artırmaya yönelik ulusal çabalar, rekabet ortamının güçlendirilmesinde dev-let yardımlarının ve teşviklerinin önemini artırmaktadır. Ayrıca dünya ticaretinin gelişmesi, ülkenin ihracata bağımlılığı ve gelişmekte olan ülkelerin ödeme güçlüğü çekmeleri dış tica-rette finansman tekniklerini önemli hale getirmiştir. 

Uluslararası ticari ilişkilerin her geçen gün gelişmesi ile ülkeler kendi ekonomik çıkarlarını korumak için yasal anlaşmalar imzalardır. Ülkelerin ticaret anlaşmalarında ayrı ayrı hareket etmeleri ikili ilişkilerde çözülmesi gereken bir takım sorunlar yaratmıştır. Ticari ilişkileri bu-lunan ülkeler, ortak çıkarlarını korumak ve dış ticareti teşvik etmek (çifte vergilendirmenin ortadan kaldırılması, gümrük vergilerinin indirilmesi, transferlerin belirli şekillerde sınırlandı-rılması) için ortak bir anlaşmaya varmışlardır. Ancak bunun yetersiz kaldığı görülmüştür ve zamanla bölgesel ve uluslararası anlaşmalar yapılmıştır. Bütün bunlar, dünya ticaretini teşvik etme ve koordine etme fikri ile mümkün olmaktadır. 
 
Bugünkü gelişmeler, gelecekte 'de tanımlanan uluslararası ticaret kurallarının tüm dünya ülkelerinin uyması gereken bağlayıcı kurallar haline geleceğini göstermektedir. Bu doğrultu-da en güçlü ve güvenilir göstergeler istatistiklerdir. Yapılandırılmış ekonomik olgular, bir bütün olarak değil, yapıyı oluşturan unsurlar açısından değerlendirilmelidir. Diğer bir deyiş-le, ülke ekonomisine bir bütün olarak sürekli bir bakış açısı getirmektense, bütünü parçalara ayırıp yapısal analiz yapmak daha doğru görünmektedir. 
Bu noktadan hareketle bu çalışmada ağırlıklı olarak 2006-2021 döneminde Türkiye'den Kosova'ya gerçekleşen ihracat yapısındaki, özellikle kur değişim verilerine bağlı volatilitenin etkisini incelemeyi amaçlamaktadır.

Birinci bölümde, dış ticaret kavramı ve tanımından, stratejilerinden, yaklaşımlarından bah-sedilmiştir. Ayrıca ithalat, ihracat, döviz kuru ve oynaklıktan bahsedilmiştir. İkinci bölümde Türkiye ve Kosova hakkında genel politik, ekonomik ilişkilerden bahsedilmiştir, ayrıca Tür-kiye ve Kosova'nın birbiriyle olan ilişkisinden bahsedilmiştir. Çalışmanın son  bölümünde, 2006-2021 tarih aralığında Türkiye'den Kosova'ya gerçekleşen ihracat doğrultusunda EU-RO\TL paritesinin oynaklığı ile ilişkisi regresyon ve GARCH modelleri ile incelenecektir.

Abstract:
Each country's natural resources, human and financial power, technological development, etc. There are different levels when factors are evaluated. Therefore, in the manufacture of various products, they are produced at different prices, quantities, and quality, so countries need each other. If there is a demand for a product in a country and this product cannot be produced, it must be purchased from abroad. In this case, "Foreign Trade" is needed. When foreign trade activities are evaluated in general, the place of countries in the balance of payments is extremely important. At this point, foreign trade activities covering both export and import transactions are an extremely important source of income for countries. Today, national efforts to increase foreign trade revenues increase the importance of state aids and incentives in strengthening the competitive environment. 

In addition, the development of world trade, the country's dependence on exports, and the difficulties in payment of developing countries have made financing techniques important in foreign trade. With the development of international trade relations day by day, countries sign legal agreements to protect their own economic interests. The fact that countries act separately in trade agreements has created a number of problems that need to be resolved in bilateral relations. Countries with trade relations have reached a common agreement to pro-tect their common interests and to promote foreign trade (elimination of double taxation, reduction of customs duties, limitation of transfers in certain ways). However, this was fo-und to be insufficient, and regional and international agreements were made over time. All this is made possible by the idea of promoting and coordinating world trade. 

Today's developments show that in the future the international trade rules defined in will become binding rules that all countries of the world must comply with. In this direction, the most powerful and reliable indicators are statistics. Structured economic phenomena should be evaluated in terms of the elements that make up the structure, not as a whole. In other words, it seems more correct to divide the whole into parts and make a structural analysis rather than bringing a continuous perspective to the country's economy as a whole. From this point of view, this study mainly aims to examine the effect of volatility in the structure of exports from Turkey to Kosovo in the period of 2006-2021, especially due to exchange rate change data. In the first chapter, the concept of foreign trade and its definition, strate-gies, and approaches are mentioned. In addition, import, export, exchange rate, and volati-lity are mentioned. In the second part, general political and economic relations between Turkey and Kosovo are mentioned, and also the relationship between Turkey and Kosovo is mentioned. In the last part of the study, the relationship between the volatility of the EU-RO\TL parity in the direction of exports from Turkey to Kosovo between the dates of 2006-2021 will be examined with regression and GARCH models.