Soru çözümünde kullanılan bilişsel ve üstbilişsel stratejilerin üstbilişsel farkındalık ve kavramsal anlama açısından incelenmesi
Investigation of cognitive and metacognitive strategies used to solve question in terms of metacognitive awareness and conceptual understanding
Yazar: ÜMİT GÜRSEL
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT KARAÇAM
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Bilişsel stratejiler = Cognitive Strategies ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kavramsal anlama = Conceptual understanding ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sorular = Questions ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmada lise öğrencilerinin Newton'un hareket yasalarına yönelik çoktan seçmeli soruları çözerken kullandıkları bilişsel ve üstbilişsel stratejileri öğrencilerin üstbilişsel farkındalıkları ve kavramsal anlama düzeylerini dikkate alarak incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma tekniklerinden durum çalışması modeli kullanılmıştır. Yedi kişinin verisi çalışmada kullanılmıştır. Öğrenci seçiminde tabakalı bir örneklemeye gidilmiş olup öğrencilerin ilk olarak kavramsal anlama düzeyi Kuvvet Konuları Kavram Testi ve üstbilişsel farkındalık düzeyleri ise Problemleri Nasıl Çözersiniz Ölçeği ile ölçülmüştür. Elde edilen verilerle öğrenciler kavramsal anlama düzeyi ve üstbilişsel farkındalık seviyelerine göre gruplandırılmıştır. Sesli düşünme tekniği kullanılarak öğrencilere Temel Mekanik Test 'inden seçilen sorular çözdürülmüş ve çözüm sürecine yönelik yarı yapılandırılmış görüşme düzenlenmiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerin üstbilişsel farkındalıkları ve kavramsal anlama düzeylerinin kullandıkları bilişsel ve üstbilişsel stratejileri etkilediği ve kavramsal anlama düzeyi düşük öğrencilerin soruyu okuma aşamasında daha fazla ve üst bilişsel düzeyde strateji kullanırken, üstbilişsel düzeyi yüksek öğrencilerin ise çözüm aşamasında daha fazla ve üstbilişsel düzeyde strateji kullandıkları bulunmuştur. Ayrıca araştırmaya katılan öğrencilerin çözümün değerlendirme aşamasında genellikle strateji kullanmadıkları dikkati çekmiştir. Bu bakımdan öğretmenlerin öğrencilere model olmaları ve çözüm süreçlerini sonuna kadar ilerletmelerine olanak sağlamaları gerektiği düşünülebilir.

Abstract:
In this study, cognitive and metacognitive strategies used by high school students in solving multiple choice questions related to Newton's laws of motion were examined by taking into consideration the metacognitive awareness and conceptual understanding levels of the students. Case study model, one of the qualitative research models, was used in the study. Data of seven students were used in the study. In the selection of students, a stratified sampling was used and firstly, the conceptual understanding levels of the students were measured by applying the Force Concept Inventory Test and the metacognitive awareness levels were measured by using the How to Solve Problems Scale. With the data obtained, students were grouped according to their levels of conceptual understandings and metacognitive awarenesses. The questions selected from the Basic Mechanical Basedline Test were solved and semi-structured interviews were organized for the solution process by using thinking aloud sensions. As a result of the research, it was found that the metacognitive awareness and conceptual understanding levels of the students affect cognitive and metacognitive strategies used to solving multiple choice test and while students with low conceptual understanding use more strategies and those strategies are generally metacognitive in reading phase of solving, students with high metacognitive awareness use more strategies and those strategies are generally metacognitive in solving phase. It was also noted that the students involved in the study did not usually use strategy during the evaluation phase of the solution. In this respect, it can be thought that teachers should be a model for the students and allow them to advance the solution processes to the end.