I. Selim'in kızı Şah Sultan'ın hayatı ve vakıf eserleri
The life and vakfs of Selim I's daughter Şah Sultan
Yazar: BAHAR KOCABAŞ
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN DEMİR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada, Şah Sultan, Şah Sultan, Şah Hûban Sultan, Devlet Şahi Sultan gibi 
farklı isimlerle bilinen ve I. Selim, I. Süleyman ile devşirme kökenli bir devlet adamı olan 
Lütfi Paşa ile olan ilişkileriyle öne çıkan bir Osmanlı kadın hanedan üyesinin, 
hayırseverlik 
ve dinî motivasyonla kurduğu vakıf üzerinden incelenmesi 
amaçlanmaktadır.  Kurulan vakfın vakfiyesi, vakfa dair muhasebe kayıtları, çeşitli 
parâkende belgeler kaynak olarak kullanılmıştır. Şah Sultan'ın hayatı ve vakıfları üzerine 
yapılan bu çalışmanın ilk iki bölümünde doğumundan ölümüne kadar tüm süreci konu 
edinen bilgilere ve kurmuş olduğu eserin vakfiyesindeki verilere dayanarak Şah Sultan 
tanıtılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın diğer bölümlerinde Vakfın gelirleri, giderleri ve 
yönetim yapısı üzerinde yoğunlaşarak, sunulan hizmetleri, vakfın büyüklüğünü ve 
statüsünü değerlendirerek vakıfların şehir yapısına etkileri, sosyal hayata katkıları, vakfın 
Osmanlı sosyo-ekonomik hayatından nasıl etkilendiği konuları ele alınmıştır. Toplumsal 
ve bireysel yaratımların yapıcılarına dair izler taşıdığı görüşünden hareketle, Şah 
Sultan'ın vakıflarında onun izlerini ortaya çıkarmak amacıyla derinlemesine bir analiz 
yapılmıştır. Bu incelemeler, yalnızca Şah Sultan'a dair değil, aynı zamanda Osmanlı 
İmparatorluğu'nun sosyo-ekonomik ve dinî bağlamına dair bazı sonuçlara ulaşmayı da 
sağlamıştır. Elde edilen bulgular, Şah Sultan'ın vakıflarının toplumdan ne ölçüde 
etkilendiğini ve toplum üzerinde ne kadar etki yarattığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
This study aims to analyze an Ottoman female dynasty member, known by 
different names such as Şah Sultan, Şahi Sultan, Şahi Hûban Sultan, Devlet Şahi Sultan, 
who came to the fore with her relations with Selim I, Süleyman I and Lütfi Pasha, a 
statesman of devshirme origin, through the foundation she established with philanthropic 
and religious motivations.  The foundation's endowment, the accounting records of the 
foundation, and various parâkende documents are used as sources. In the first two 
chapters of this study on the life and foundations of Shah Sultan, an attempt has been 
made to introduce Shah Sultan based on the information about the whole process from 
her birth to her death and the data in the foundation of the work she established. In the 
other parts of the study, by focusing on the revenues, expenses and management structure 
of the foundation, the services provided, the size and status of the foundation, the effects 
of the foundations on the city structure, their contributions to social life, and how the 
foundation was affected by the Ottoman socio-economic life were discussed. Based on 
the view that social and individual creations bear traces of their makers, an in-depth 
analysis was conducted to reveal the traces of Şah Sultan's foundations. These 
investigations have led to some conclusions not only about Shah Sultan, but also about 
the socio-economic and religious context of the Ottoman Empire. The findings reveal the 
extent to which Shah Sultan's foundations were influenced by and had an impact on 
society.