Alzheimerlı bireylerde hastalığın evresine göre yutma fonksiyonlarının ve ses analiz bulgularının değerlendirilmesi, yaşam kalitesi ile ilişkilerinin araştırılması
Evaluation of swallowing functions and voice analysis findings, investigation of relations with life quality, according to the disease stage in alzheimer's individuals
Yazar: MÜMÜNE MERVE PARLAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ BABADEMEZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Prognoz = Prognosis ; Ses analizi = Voice analysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders

Özet:
Çalışmamızın amacı: Alzheimerlı bireylerde daha çok diğer bozuklukların üzerinde durularak önemsenmeyen veya gözden kaçan disfajiyi erken tanılamak için; evreler bazında bireylerin yutma fonksiyonunu subjektif ve objektif yöntemlerle değerlendirmek, ıslak sese yönelik ses analiz parametrelerini incelemek, beslenme durumlarını değerlendirmek ve sonuçların yaşam kalitesine, depresyon düzeylerine etkisini araştırmaktır.
 Hastalığının evresi belirlenmiş olan 12 hafif evre, 12 orta evre, 11 ileri evre olmak üzere 35 Alzheimerlı birey değerlendirilmiştir. Kişilerin eğitim durumlarına uygun olan MMT yapılmıştır. MNA, EAT-10 ve yatak başı su içme testi uygulanmıştır. FEES yapılarak rezidü, aspirasyon, penetrasyon durumları değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre de PAS ve FOAS skalaları yapılmıştır. Disfaji işaretlerinden olan ıslak sesin değerlendirmesi için ses analizi yapılmıştır ve 5 parametreye (SHIM, Fo, RAP, NHR, VTI) bakılmıştır. Yaşam kalitesi değerlendirmesi için WHOQOL-OLD ve NHP uygulanmıştır. Bireylerin depresyon durumları GDS-SF ile değerlendirilmiştir. Günlük yaşam aktivite düzeyleri ise BI ve KATZ ölçekleri ile değerlendirilmiştir.
İleri evreye doğru MMT, GDS-SF, günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesi sonuçları istatistiksel olarak anlamlı şekilde kötüleşmiştir (p<0.05). Hastalığın hafif evresinde bile rezidü, penetrasyon görülmüştür. Hastalığın evresi ilerledikçe istatistiksel olarak anlamlı şekilde yutma fonksiyonları ve beslenme durumları kötüleşmiştir (p<0.05). İleri evredeki bireylerde disfaji değerlendirmesine yönelik RAP ve SHIM değerlerinden çıkarım yapılabileceği görülmüştür. Yaşam kalitesindeki bozulmada ve depresyon düzeylerinin artışında; hastalığın şiddetinin disfajiden daha etkili olduğu bulunmuştur.

Anahtar kelimeler: Alzheimer, disfaji, ses analizi, yaşam kalitesi, yutma

Abstract:
The aim of our study, provide early diagnosis of dysphagia that is not noticed or is overlooked by focusing on other disorders in Alzheimer's individuals, based on phases evaluating the swallowing function of individuals with subjective and objective methods; is examining the voice analysis parameters for wet voice, evaluating the nutritional status and investigating the effect of the results on the quality of life and depression levels.
Thirty five Alzheimer's patients were evaluated, including 12 mild,12 middle and 11 advanced stages of disease. The Standardized Mini Mental Statü Examination, which is appropriate for the educational status of the persons, was performed. MNA, EAT-10 and bedside water drinking test were applied. FEES was performed to evaluate residual, aspiration and penetration conditions. According to the results, PAS and Functional Oral Intake Scale were scaled. For evaluation of wet voice from dysphagia signs; sound analysis was performed and 5 parameters (SHIM, Fo, RAP, NHR, VTI) were examined. WHOQOL-OLD and NHP was applied to the assessment of quality of life. Depressive states of individuals were assessed by GDS-SF.
 MMT, GDS-SF, daily living activities and quality of life results towards the advanced stage were statistically significantly worsened (p <0.05). Even in the mild stages; of the disease residue, penetration was observed. The disease progressed, swallowing functions and nutritional status were statistically significantly worsened (p <0.05). It has been observed that the RAP and SHIM values can be deduced for the dysphagia evaluation in the advanced stage individuals. The severity of the disease, in deterioration in quality of life and in the increase of depression levels were found to be more effective than dysphagia.

Keywords: Alzheimer, dysphagia, quality of life, swallowing, voice analysis