Korunma önlemleri anlaşması, dünya uygulamaları ve Türkiye ticaretine etkileri
Agreement on safeguards, world applications and its effects on Turkey trade
Yazar: ZEHRA DEMİR
Danışman: PROF. DR. M. TUBA ONGUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dünya Ticaret Örgütü = World Trade Organization ; Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması = General Agreement of Tariffs and Trade ; Korunma tedbirleri = Protection measures

Özet:
Bu çalışmanın amacı, temeli GATT XIX. Maddeye dayanan ve emniyet koşulu veya kaçınma hükmü (escape clause) olarak da nitelendirilen korunma önlemleri ile ilgili uygulamaları düzenleyen DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşmasını incelemek ve korunma önlemlerini dünya ve Türkiye ithalatı açısından analiz etmektir. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde, korunma önlemi kavramının tanımı yapılarak, bu önlemlerin uygulanma gerekçeleri açıklanmış ve GATT XIX. Madde ve DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması incelenmiştir. İkinci bölümde, çeşitli ülkelerin korunma önlemi uygulamaları kapsamında DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması hükümlerindeki belirsizlikler ve sorunlar incelenmiş ve dünya ticaretinde korunma önlemlerinin ne kadar etkin kullanıldığı analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise, Türkiye'nin korunma önlemi mevzuatı anlatılmış ve Türkiye'de uygulanan korunma önlemlerine ilişkin sayısal veriler kullanılarak, korunma önlemlerinin Türkiye'de etkin kullanımı analiz edilmiştir. Korunma önlemlerinin Türkiye'nin ithalatına etkisini görebilmek amacıyla korunma önlemi uygulanan 16 üründe önlemin ilk uygulandığı yıldan bir önceki yılda yapılan ithalat ile önlemin uygulandığı dönemde son yıl yapılan ithalat karşılaştırıldığında, 11 üründe önleme tabi ülkelerden gerçekleşen ithalatın gerilediği görülmüştür. Ancak, yapılan incelemede, bu önlemlerin uygulanmasındaki temel amacın, artan ithalatın azalmasını sağlamaktan ziyade, uygulanan korunma önlemi ve ilgili yerli endüstrinin üreticileri tarafından yürütülen çeşitli uyum faaliyetleri ile yerli endüstrideki ciddi zararın giderilmesi ve yerli endüstrinin ithal ürünlerle rekabet edebilir konuma gelmesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan, ülkemizde korunma önlemlerine çok fazla başvurulmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler	: 
GATT XIX. Madde, korunma önlemleri, DTÖ Korunma Önlemleri    Anlaşması, emniyet koşulu/kaçınma hükmü

Abstract:
The purpose of this dissertation is to examine Agreement on Safeguards regulating the applications of safeguard measures which are based on GATT Article XIX and also described as escape clause and to analyze safeguard measures in terms of world and Turkey imports. In the first part of the dissertation consists of three parts, the term of safeguard measure is defined, the justifications for the implementation of these measures are explained and GATT Article XIX and WTO Agreement on Safeguards are examined. In the second part, the uncertainties and problems in the provisions of the WTO Agreement on Safeguards under the experiences of various countries are examined and how effectively the safeguard measures have been used in world trade is analyzed. In the third part, Turkey's legislation on safeguard measures are explained and by using the statistical data as to the safeguard measures applied in Turkey, the effective use of safeguard measures in Turkey is analyzed. To understand the effect of safeguard measures on Turkey's imports, it is understood that the imports from countries amenable to safeguard measure in 11 products decline when, in 16 products which safeguard measures are applied on, the imports done within the year before the first year in which the safeguard measures were applied and the imports done within the last year during the period in which the safeguard measures were applied is compared. However, in the examination made, it is concluded that the main aim of safeguard measures is to remedy the serious injury in the domestic industry and to make domestic industry compete with imported products by means of safeguard measures applied and various adjustment activities carried out by domestic industry producers, rather than provide reduction of the increased imports. On the other hand, it is examined that safeguard measures are not resorted to much in Turkey.

Key Words        : 
GATT Article XIX, safeguard measures, WTO Agreement on Safeguards,        escape clause