Organ nakli etkileri anketi'nin böbrek nakli alıcılarında türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliği
Turkish adaptation, validity and reliability of the transplant effects Questionnaire in kidney transplant recipients
Yazar: HÜSEYİN AĞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN AKSOY
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Organ nakli = Organ transplantation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Organ Nakli Etkileri Anketi (ONEA)'ni Türkçeye uyarlayarak, geçerlik ve güvenirliğini test etmektir. Yöntem: Metodolojik olarak planlanan bu çalışmanın örneklemini, Kasım 2019–Şubat 2020 tarihleri arasında çalışmaya katılmaya kabul eden 418 böbrek nakli uygulanmış birey oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında; Birey Tanılama Formu, ONEA ve Yaşam Kalitesi Ölçeği SF-36 kullanılmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS for Windows 23 ve AMOS 21 programları kullanılmıştır. Geçerlik analizlerinde; dil geçerliği, kapsam geçerliği, ölçüt bağıntılı geçerlik ve yapı geçerliği analizleri kullanılmıştır. Güvenirlik analizlerinde; test tekrar test, iç tutarlılık ve madde analizleri yapılmıştır. Bulgular: Ölçeğin dil geçerliğinde DSÖ tarafından önerilen ölçeklerin adaptasyon ve çeviri sürecine dair prosedür uygulanmıştır. Kapsam geçerliği için 18 uzmandan görüş alınmış ve uzmanların ölçek maddeleri ile ilgili olarak görüş birliğinde oldukları saptanmıştır. Yapılan AFA sonucunda faktör yük değerinin 0.456 ile 0.932 arasında değişen beş faktörlü yapı tespit edilmiştir. Ayrıca DFA sonucu 0.334 ile 0.958 arasında faktör yük değerleri ve RMSEA 0.067; AGFI 0.852; CFI 0.917; GFI: 0.883, χ2: 2.878 olan uyum iyiliği indeksleri tespit edilmiştir. Alt boyut cronbach's alpha katsayıları; nakil hakkında endişe 0.777, donöre karşı suçluluk 0.830, açıklama 0.924, ilaç uyumu 0.825 ve sorumluluk 0.760 olarak belirlenmiştir. Test tekrar test analizi sonucunda 0.679 ile 0.919 arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon değerleri tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışma sonucunda ONEA'nın beş faktörlü yapısı doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmıştır. ONEA'nın böbrek nakli alıcılarında geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Organ Nakli, Böbrek Nakli, Organ Nakli Etkileri Anketi, Geçerlik, Güvenirlik

Abstract:
Objective: The aim of this study is to adapt the Organ Transplant Effects Questionnaire (TxQE) to Turkish and to determine their reliability and validity. Method: The sample of this methodologically planned study consisted of 418 kidney transplant recipients who agreed to participate in the study between November 2019 and February 2020. In the collection of data; Individual Identification Form, TxEQ, and Quality of Life Scale SF-36 were used. SPSS for Windows 23 and AMOS 21 programs were used to evaluate the obtained data. In validity analysis; language validity, content validity, criterion-dependent validity and construct validity analyzes were used. In reliability analysis; test-retest, internal consistency and item analyzes were performed. Results: The adaptation and translation process procedure of the scale recommended by WHO were used in the scale's valid language. For the content validity, opinions of 18 experts were taken and it was determined that the experts were in agreement about the scale items. As a result of the EFA, a five-factor structure was determined with the factor load value varying between 0.456 and 0.932. In addition, factor loading values between 0.334 and 0.958 in the CFA result and RMSEA 0.067; AGFI 0.852; CFI 0.917; Goodness-of-fit indices with GFI: 0.883, χ2: 2.878 were determined. The Cronbach's alpha coefficient was 0.777 for the worry about transplant factor, 0.830, for the guilt regarding donor factor, 0.924 for the disclosure factor, 0.825 for the adherence factor, and 0.760 for the responsibility factor. As a result of the test-retest, statistically significant correlation values between 0.679 and 0.919 were determined. Conclusion: In the study, it was concluded that the Transplant Effects Questionnaire adapted to Turkish is valid and reliable. As a result of the study, ONEA five-factor structure was verified with the confirmatory factor analysis. It was determined that ONEA was a valid and reliable instrument for in kidney transplant recipients. Key words: Organ Transplantion, Kidney Transplant, Transplant Effects Questionnaire Validity, Reliability