Kahramanmaraş-Dereboğazı mevkii su kaynaklarının hidrojekimyasal olarak incenmesi
Investigation of the drinking water sources of the Kahramanmaraş-Dereboğazi
Yazar: MUSTAFA ÇALIŞKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF URAS
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Dereboğazı Köyü'nün içme suyu kaynaklarının hidrojeokimya, izotop jeokimyası ve tıbbi jeoloji yönünden araştırılmasıdır. Dereboğazı köyünün içme suyu, İmirballı (İB-1), Uzunoluk (UZ-1) ve Softalar (SF-1, SF-2, SF-3, SF-4, SF-5) olarak adlandırılan 7 kaynaktan sağlanmaktadır. Bu su kaynaklarının tamamının Paleozoyik yaşlı kuvarsitler içerisinde oluştukları belirlenmiştir. Bölgeden bir yıl boyunca farklı mevsimlerde ve yağışlı/kurak dönemlerde alınan su örnekleri üzerinde; izotop analizleri kapsamında IRMS metodu ile18O, 2H (Döteryum) ve IAEA metodu ile 3H (Trityum) analizleri yapılmıştır. Kaynakların su kalitesini belirlemek amacıyla, su kalitesi tayin parametrelerinden sıcaklık, pH, iletkenlik, alkalinite, iz element derişimleri, anyon-katyon ölçümleri ve metal derişimleri, iyon kromatografisi (ICP-MS) ve ICP-OES kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bölgede yapılan gözlemlerde, Dereboğazı köyünün yerli halkının boy uzunluğunun Türkiye için ortalama değerlerin oldukça altında olduğu belirlenmiştir. Tıbbi jeoloji açısından değerlendirildiğinde, bölgedeki içme suyu kaynaklarının, özellikle kemik gelişimini sağlayan Ca ve Mg mineralleri bakımından fakir oluşunun bu durumun oluşmasında önemli bir etken olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bölgede su kaynaklarındaki Ca ve Mg eksikliğinden kaynaklı muhtemel gelişim bozuklukları ve mineral kaybını araştırmak amacıyla ayrıca bölgede yaşayan 10 kadın DEXA (DualEnerji X-ray Absorbsiometre) üzerinde kemik mineral yoğunluğu ölçümleri ve bölgedeki erkeklerde boy ölçümleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlarda, 3 kadında T-skorları osteoporoz sınırında bulunmuştur (T-skoru < -2,5).

Abstract:
The aim of this study is to investigate the drinking water sources of the Dereboğazı Village in terms of hydrogeochemistry, isotope geochemistry, and medical geology. The drinking waters of the Dereboğazı Village have been supplied from seven different sources, namely the İmirballı (IB-1), Uzunoluk (UZ-1), and Softalar (SF-1, SF-2, SF-3, SF-4, SF-5) sources. All of these water sources are located within the quartzite units of Paleozoic age. Isotopic analyses of 18O and2H(deuterium) using IRMS method as well as analyses of 3H (tritium) using IAEA method were conducted on samples collected from the region for over a year, during different seasons and wet/dry periods. Water quality assessment parameters such as temperature, pH, conductivity, alkalinity, trace element concentrations, anion-cation measurements and metal concentrations were determined using ion chromatography, ICP-MS, and ICP-OES techniques in order to determine the quality of the water sources. During regional investigations, it was observed that the heights of local people are significantly below the country average, which, from the medical geology point of view, is interpreted to be resulted from regional drinking waters that are deficient in Ca- and Mg-bearing minerals that help bone development. In order to investigate the possible developmental disorder and mineral loss potential in the region as a result of Ca and Mg deficiency, bone mineral density screening tests were conducted on 10 females using Dual Energy X-ray Absorptiometry (DEXA) technique and also body heights of males in the region were measured. The obtained results indicated that the T-scores of 3 females fall nearby the osteoporosis range (T-score < -2.5).