Örgütlerde sıkılık-esneklik boyutunun örgütsel güven, kurumsal girişimcilik ve firma performansına etkisi: Türkiye'nin öncü sanayi işletmeleri üzerine bir araştırma
The effect of tightness-looseness dimension of organizations on the organization trust, corporate entrepreneurship and firm performance: A study on the pioneer industrial enterprises of Turkey
Yazar: FERDA ÜSTÜN
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL CAN KILIÇ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Esneklik = Flexibility ; Finansal performans = Financial performance ; Firma performansı = Firm performance ; Girişimciler = Entrepreneurs ; Güven = Confidence ; Performans = Performance ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel girişimcilik = Organizational entrepreneurship ; Örgütsel güven = Organizational trust

Özet:
Bu araştırma toplumsal kültürün bir boyutu olarak ortaya atılan sıkılık-esneklik boyutunun örgütsel bağlamda olası sonuç ve etkilerinin tartışılması ve bu boyutun örgütsel güven, kurumsal girişimcilik ve firma performansı üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yine çalışma kapsamında sıkılık-esneklik boyutunun sermaye yapısı, faaliyet gösterilen sektör, pazar boyut, yönetim felsefesi ve istihdam edilen personel sayısı vb. çeşitli örgütsel değişkenler ile ilişkisinin ortaya koyulması ve sıkılık-esneklik boyutu bakımında Türkiye'nin kültürel bir profilinin çıkarılması araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır.  
Araştırma, İstanbul Sanayi Odasının (İSO) her yıl düzenlediği "Türkiye'nin birinci ve ikinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" listesinde yer alan öncü sanayi firmaları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan sıkılık-esneklik, örgütsel güven, kurumsal girişimcilik ve firma performansı ölçeklerinin ve alt boyutlarının faktör yapısının geçerliliğinin doğrulanması amacıyla Yapısal Eşitlik Modeli (YEM)'den yararlanarak doğrulayıcı faktör analiz uygulanmış ve faktör yapıları doğrulanmıştır. Yine araştırmada kullanılan tüm ölçekler ve alt boyutlarına ilişkin Cronbach Alpha katsayısı hesaplanarak ölçeklerin güvenirlik değerleri hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında oluşturulan temel hipotezler ve çok değişkenli faktörler arasındaki ilişkilerin net olarak ortaya koyulabilmesi ve sağlıklı bir şekilde yorumlanabilmesi için alt hipotezler oluşturulmuş ve test edilmiştir. Araştırmada dışsal bir değişken olarak ele alınan, sıkılık-esnekliği etkileyen ve modele dahil edilmeyen katılımcı örgütlere ve beyaz yakalı çalışanlara ilişkin demografik özelliklere göre anlamlı bir seyrinin olup olmadığı ise araştırma sorularıyla belirlenmeye çalışılmıştır. 
Araştırmanın temel ve alt hipotezlerinin analizi için Pearson Korelasyon katsayısı ve Basit Doğrusal Regresyon katsayısı hesaplanmış, alt sorularının cevaplarını bulmaya yönelik ikili değişkenler için t-testi ve ikiden fazla değişken için ANOVA testi yapılarak örgütlerin demografik özelliklerine farklılıkları araştırılmıştır. Tespit edilen farklılıkların hangi gruptan kaynaklandığını bulmak amacıyla Scheffe testi kullanılmıştır.
Örgütlerde sıkılık-esneklik ile örgütsel güven, kurumsal girişimcilik ve firma performansı arasındaki ilişkileri belirlemeye yönelik analiz sonucunda "Ha: Sıkılık-esneklik boyutu ile örgütsel güven, kurumsal girişimcilik, firma performansı arasında ilişki vardır." hipotezi ve "Hb: Sıkılık-esneklik boyutu örgütsel güven, kurumsal girişimcilik ve firma performansı üzerinde etkilidir." ana hipotezi kabul edilmiştir. Buna göre örgütsel bağlamda sıkılık-esneklik boyutu firmaların örgütsel güven algıları, kurumsal girişimcilik ve firma performansı üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Yine Türkiye sanayi sektörünün sıkılık-esneklik boyutu bakımında kültürel bir profilinin çıkarılması amacıyla yapılan analizlerde Türkiye ekonomisinin nabzını tutan ve şekillendiren büyük sanayi işletmelerinin esnekliklerinin yüksek olduğu görülmüştür.


Anahtar kelimeler: Sıkılık-esneklik, örgütsel güven algısı, kurumsal girişimcilik, firma performansı

Abstract:
The purpose of this study is to discuss the possible effects and results of tightness-looseness dimension in an organizational context and determine the effect of this dimension on the organizational trust, corporate entrepreneurship and firm performance. It is also aimed to find out the relationship of tightness-looseness dimension with some variables like capital structure, sector, market size, management philosophy and number of employees. Creating a cultural profile of Turkey in the context of tightness-looseness dimension can be another purpose of this study.
This study is carried out with Turkey's First and Second Top 500 Industrial Enterprises that are announced annually by Istanbul Chamber of Industry. With the aim of confirming the validity of factorial structure of the tightness–looseness, organizational trust, corporate entrepreneurship and firm performance scales and their dimensions used in this study, Structural Equation Model is used and factorial structures are confirmed. Cronbach Alpha values of all the scales and their dimensions used in this study are calculated and reliability values of the scales are obtained. To be able to present the relationship between the basic hypotheses and multivariate factors clearly and comment on them thoroughly, sub- hypotheses are created and tested. It has been tried to determine whether there is a relationship between tightness–looseness, which is handled as an exterior variable, and demographic variables of participant organizations and white collar workers.
In order to analyse the basic and sub-hypotheses, Pearson's correlation and simple linear regression analyses have been used. In order to find answer to the sub-questions, T-test for binary variables and ANOVA for categorical variables are used. With the aim of finding which group has a statistical effect, Tukey HSD test is used.
As a result of the analysis which was carried out for determining the relationship between tightness–looseness in organizations and organizational trust, corporate entrepreneurship and firm performance, "The hypothesis of Ha: There is a relationship between tightness-looseness dimension and organizational trust, corporate entrepreneurship and firm performance" and "The hypothesis of Hb: The dimension of tightness-looseness has an effect on organizational trust, corporate entrepreneurship and firm performance" are accepted as main hypotheses. Accordingly, it is determined that in the organizational context tightness-looseness dimension has an effect on the firms' organizational trust perceptions, corporate entrepreneurship and firm performance. Moreover, with the analyses aiming to build up a cultural profile of largest companies of Turkey, it is understood that these largest companies which take the pulse of economy and shape it have a high degree of looseness.


Anahtar kelimeler: Tightness-looseness, organizational trust, corporate entrepreneurship, firm performance