Ulukışla (Niğde) havzasındaki Esendemir tepe skarn ve Horoz skarn mineralizasyonlarının karşılaştırmalı incelemesi
Comparative investigation of Esendemir tepe skarn and Horoz skarn mineralizations in Ulukışla (Niğde) basin
Yazar: AHMET MERT ÖZÖZLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKBULUT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ekonomik Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Ulukışla Havzası; güneyden gelen Torid Karbonat Platformu ile kuzeyden gelen Niğde Masifi'nin Geç Kretase'ye kadar sıkışarak yüzeylemesine sebep olduğu Alihoca Ofiyolitik Kompleksi üzerinde, çarpışma sonrası tektonik ortamında oluşmuştur. Bu açılma tektoniğinin bir bölümünde Ulukışla Formasyonu, magmatik, volkanik, volkanosedimenter ve kireçtaşı birimlerinden oluşmuştur. Ulukışla Formasyonu içerisinde bulunan Esendemir Tepe Diyoriti (60–56 my), volkanosedimenter birim içerisindeki kireçtaşı seviyelerini skarn mineralizasyonuna uğratmıştır. Bu skarn mineralizasyonun ilerleyen evresinde, sırasıyla; biyotit, granat, piroksen, manyetit, gerileyen evresinde; amfibol, klorit, epidot, hematit, hidrotermal evresinde; kuvars, kalsit, kalkopirit, pirit, fahlerz(?), dijenit, süperjen evresinde; kalkozin(?), malakit, azurit, hematit ve limonit oluşmuştur.
Horoz Granitoyiti (56–47 my) ise Ulukışla Formasyonu'nun oluştuğu açılma tektonik ortamından, havzanın tekrardan sıkışma ortamına geçtiği dönemde Torid Karbonat Platformu içerisine sokulmuştur. Horoz Granotoidi'nin oluşturduğu skarn zonlanması endoskarn, granat skarn ve çatı askısı şeklindedir. Bu skarn mineralizasyonun ilerleyen evresinde, granat, gerileyen evresinde sırasıyla, amfibol klorit, epidot, hidrotermal evresinde, kuvars, kalsit, kalkopirit, pirit oluşmuştur. Skarn mineralizasyonun süperjen evresinde, arsenik içerikli, demiroksit/hidroksitler (arsenik içerikli hematit, limonit, götit-lepidokrosit ve/veya muhtemelen skorodit/arsenosiderit(?) ve nadiren malakit oluşmuştur.
Jeokimyasal olarak, hem Esendemir Tepe Diyoriti hem de Horoz Granitoyiti porfiri tip mineralizasyonlar oluşturabilecek sulu, okside magmaya sahiptirler.

Abstract:
The Ulukışla Basin has formed in the post-collisional tectonic environment on the suprasubducted Alihoca Ophiolitic Complex caused by the collision of the Niğde Massif from the north and the Tauride Carbonate Platform from the South, until Upper Cretaceous, and is a result of the post-collisional tectonic environment. As a part of this post collisional extensional regime; the Ulukışla Formation consists of magmatic, volcanic, volcano-sedimentary and limestone units. The Esendemirtepe Diorite (60-56 Ma) located in the Ulukışla Formation, has been exposed to ore forming processes leading to the occurrence of skarn type mineralization in the limestone levels within the volcano-sedimentary unit. In the prograde stage of this skarn type mineralization, biotite, garnet, pyroxene, magnetite have been formed, respectively. Amphibole, chlorite, epidote, hematite are the phases that occur in the retrograde stage. In the hydrothermal stage; quartz, calcite, chalcopyrite, pyrite, fahlerz(?), and digenite are formed. The supergene stage is characterized by the occurrence of chalcocite(?), malachite, azurite, hematite and limonite.
After the occurrence of the Ulukışla Formation from the extensional tectonic setting, the Horoz Granitoid (56-47 Ma) has been intruded into the Tauride Carbonate Platform during the later collisional tectonic regime. The skarn zoning formed by the Horoz Granitoid is determined as; endoskarn, garnet skarn, and the roof pendant. Garnet is formed in the prograde stage of this later skarn mineralization. The retrograde stage is characterized by occurrence of amphibole, chlorite, and epidote, respectively. Quartz, calcite, chalcopyrite, and pyrite assemblage occurs in the hydrothermal stage. The supergene stage of this skarn mineralization is characterized by occurrence of -some probably arsenic bearing- iron oxides/hydroxides (arsenic bearing hematite, limonite, goethite-lepidocrocite, and probably scorodite/arseniosiderite(?) and rarely malachite.
Geochemically, both Esendemirtepe Diorite and Horoz Granitoid presents characteristics of the hydrated-oxidized magmas that are usually correlated with the occurrence of the porphyry-type mineralizations.