Ortaokul öğrencilerinin önyargı, kalıpyargı ve ayrımcılığa maruz kalma deneyimleri üzerine fenomenolojik bir araştırma
A phenomenological study on middle school students' experiences of exposure to prejudice, stereotypes and discrimination
Yazar: ONUR GÜLERYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. BAHADIR KILCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Benlik saygısı = Self esteem ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Önyargı = Prejudice

Özet:
Önyargı, kalıpyargı ve ayrımcılığın bireylerin benlik saygısını ve yaşam kalitesini düşürdüğü bilinse de ortaokul öğrencileri üzerindeki etkisi tam olarak anlaşılamamıştır. Bu araştırma ile ortaokul öğrencilerinin önyargı, kalıpyargı ve ayrımcılığa maruz kalma deneyimlerinin anlamını, yapısını ve özünü açığa çıkarmak hedeflenmiştir. Çalışma nitel araştırma desenlerinden biri olan fenomenoloji ile yürütülmüştür. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme stratejilerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örneklem kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları Ankara ilinin Mamak ilçesinde yer alan iki farklı devlet okulunda 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören 12 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi ile toplanmıştır. Her bir katılımcı ile iki defa olmak üzere toplamda 24 adet derinlemesine mülakat gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde paranteze alma, anahtar ifadelerin listelenmesi, anlam kümeleri geliştirme, dokusal betimleme, yapısal betimleme ve özlerin ortaya çıkarılmasını kapsayan fenomenolojik analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucunda önyargı, kalıpyargı ve ayrımcılığa maruz kalan öğrencilerin; (1) öz saygı ve özgüveninin zedelendiği, (2) akademik motivasyonunun azaldığı, (3) iç gruba sempati - dış gruba antipati geliştirdiği, (4) eşitlik ve adalet arayışı içinde olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Although it is known that prejudice, stereotypes, and discrimination reduce individuals' self-esteem and quality of life, their impact on middle school students is not fully understood. The aim of this study is to reveal the meaning, structure, and nature of middle school students' experiences of exposure to prejudice, stereotypes, and discrimination. The study used phenomenological design, which is a qualitative research design. The participants were determined through maximum variation and criterion sampling, which are purposive sampling strategies. The participants of the study are 12 seventh and eighth grade students attending two different public schools in Mamak district of Ankara province. Research data were collected through semi-structured interview method. A total of 24 in-depth interviews were conducted, with each participant interviewed twice. The data were analyzed through phenomenological analysis including bracketing, listing key expressions, developing meaning sets, textural description, structural description, and revealing essences. The study found that (1) self-esteem and self-confidence of students exposed to prejudice, stereotypes, and discrimination were harmed; (2) their academic motivation decreased; (3) they developed sympathy for the internal group and antipathy for the external group; and (4) they were in quest of equality and justice.