Disfoninin algısal değerlendirilmesinde görsel ve tanısal ipucunun etkisi
The effect of visual and diagnostic clue on perceptual evaluation of dysphonia
Yazar: HATİCE KÜBRA OYMAKCIER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRAH CANGİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Algı = Perception ; Ses analizi = Voice analysis ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; Teşhis = Diagnosis ; Ölçekler = Scales ; Önyargı = Prejudice

Özet:
Bu araştırmanın amacı, disfoninin algısal değerlendirilmesinde dil ve konuşma terapistlerine sunulan ses kayıtlarına ek olarak videolaringostroboskopi (VLS) videoları ve/veya tanısal ipuçları verilmesinin algısal ses değerlendirmesine etkisinin incelenmesidir. Bu kapsamda 30 dil ve konuşma terapistine, 10 hastaya ilişkin, 4 farklı bilgi/ipucu kombinasyonu (1. oturum: VLS videoları + ses kayıtları), 2. oturum: yalnızca ses kayıtları, 3. oturum: VLS videoları + ses kayıtları + hastaların ses bozukluğu tanı bilgileri, 4. oturum: ses kayıtları + hastaların ses bozukluğu tanı bilgileri) rastgele sıra ile sunulmuştur. DKT'ler öncelikle Demografik Bilgi Formunu doldurup ardından sırası ile dört oturumdaki verileri GRBAS ölçeği ile algısal açıdan değerlendirmişlerdir. DKT'ler tarafından yapılan değerlendirmelerden elde verilerin istatistiksel analizi ise IBM SPSS
23.0 istatistik paket programında yapılmıştır. Öncelikle değerlendiriciler tarafından yapılan GRBAS ölçümleri arasındaki uyumun incelenmesi için sınıf içi korelasyon katsayıları (ICC) hesaplanmıştır. Dört oturumda da mükemmel düzeyde değerlendiriciler arası tutarlılık elde edilmiştir. Sonrasında puanlandırılan dört oturum arasında oturumlar karşılaştırılarak VLS videolarını görmenin ve hastanın ses bozukluğu tanısını bilmenin GRBAS ölçeğinin tüm parametreleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Dört oturum karşılaştırılarak oturumlar arasında fark olup olmadığı ANOVA testi ile incelenmiştir. Oturumlar arası bu farklılığın hangi oturumlardan kaynaklığını belirlemek için Post-hoc Bonferroni testi yapılmıştır. GRBAS ölçeğinin tüm parametrelerine en düşük puan ses kayıtlarını içeren oturumda verilmiştir. En yüksek puan ise VLS videoları, ses kayıtları ve tanı bilgilerini içeren oturumda verilmiştir. GRBAS ölçeğinin tüm parametrelerinde; VLS videosunu görmenin hastanın ses bozukluğu tanısının bilinmesine göre puanlarda daha fazla artışa sebep olduğu belirlenmiştir. Hastalara ait VLS videolarının görülmesinin ve hastanın ses bozukluğu tanısının bilinmesinin değerlendiriciler üzerinde ön yargı oluşturduğu ortaya konmuştur. DKT'lerin yaptıkları değerlendirmelerde hasta ile ilgili verileri (VLS videosu ve/veya tanısı) doğrulama yanlılığı oluşturabileceği ortaya konmuştur.
Anahtar kelimeler: algısal ses değerlendirmesi, GRBAS ölçeği, ön yargı, görsel ipucu, tanısal ipucu

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of providing videolaringostroboscopy (VLS) videos and/or diagnostic clues on perceptual voice evaluation in addition to the audio recordings presented to speech and language therapists in the perceptual evaluation of dysphonia. In this context, 4 different information/clue combinations of 10 patients were offered to 30 language and speech therapists in random order (1st Session: VLS videos + audio recordings), 2nd Session: only audio recordings, 3rd Session: VLS videos + audio recordings + voice disorder diagnostic information of patients, 4th Session: audio recordings
+ voice disorder diagnostic information of patients). SLTs (Language and Speech Therapists) first completed the Demographic Information Form and then evaluated the data in their four sessions from an perceptual point of view with the GRBAS scale, respectively. Statistical analysis of the data obtained from the evaluation made by SLTs was carried out with the IBM SPSS 23.0 statistical package program. First of all, the examination of the compatibility between GRBAS measurements made by the evaluators was calculated by the intraclass correlation coefficients (ICC). Excellent inter-evaluator consistency was achieved in all four sessions. Afterwards, the effects of seeing VLS videos and knowing the diagnosis of the patient's voice disorder on all parameters of the GRBAS scale were investigated by comparing the sessions between the four scored sessions. The four sessions were compared and the difference between the sessions was examined by the ANOVA test. Post-hoc Bonferroni test was performed to determine from which sessions this difference between sessions originated. The lowest score for all parameters of the GRBAS scale was given in the session that included voice recordings. The highest score is given in the session containing VLS videos, audio recordings and diagnostic information. In all parameters of the GRBAS scale, it was determined that seeing the VLS video caused a greater increase in scores than knowing the patient's diagnosis of voice disorder. It has been revealed that seeing the VLS videos of the patients and knowing the diagnosis of the patient's voice disorder create bias on the evaluators. In the evaluations of SLTs, it has been revealed that patient-related data (VLS video and/or diagnosis) can create confirmation bias.
Keywords: perceptual voice evaluation, GRBAS scale, bias, visual cue, diagnostic clue