Mevlevî tezkiresi: Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân (inceleme-metin)
A tezkire of Mevlevi order: Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân (analysis-text)
Yazar: FATİH ODUNKIRAN
Danışman: PROF. DR. M. A. YEKTA SARAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Evliya tezkiresi = Evliya reminder ; Menakıbname = Menagip ; Mevlevihaneler = Hous of Mevlevis ; Mevlevilik = Mawlawiyya ; Sakıb Mustafa Dede = Sakıb Mustafa Dede ; Tezkireler = Tezkireler

Özet:
Sâkıb Mustafa Dede, XVII. yüzyılın ikinci yarısından XVIII. yüzyılın ilk yarısına kadar yaşamış önemli bir şair ve münşidir. Hem Klasik Türk Edebiyatı hem de Mevlevi Edebiyatı için çok kıymetli bir isim olan Sâkıb Dede'nin Türkçe Divanı ile Mecmû'atü Nikâti'l-Ma'ârif ve'l-Hâviyetü li'l-'İzâti ve'l-Letâ'if isimli eserlerinin haricinde incelememize konu olan Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân isimli bir menâkıbnamesi de bulunmaktadır. Kendisinden önce yazılmış menakıbnamelere bir zeyl olarak kaleme alınan Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân Mevleviliğin en önemli kaynakları arasında yer almaktadır. Üç ciltten meydana gelen eserin birinci cildinde Hz. Mevlana'nın soyundan gelen çelebilerin, ikinci cildinde çeşitli mevlevihanelerde şeyhlik yapmış Mevlevilerin ve üçüncü cildinde ise Mevlevilik tarikatı dahilinde meşhur olan dervişlerin menkabeleri bulunmaktadır.

Bu çalışmada, Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân transkripsiyon alfabesine aktarılmış ve muhtevası incelenerek edebiyat tarihi açısından değeri ve konumu ortaya konmuştur. Böylece Klasik Türk Edebiyatı'nın önemli biyografik kaynakları arasında sayılan eser, araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Sâkıb Mustafa Dede, Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân, Mevlevilik, Menakıbname, Tezkire

Abstract:
Sâkıb Mustafa Dede is an important poet and author, who lived from the second half of the seventeenth century to the first half of the eighteenth century. Sâkıb Dede is a very valuable name for both Classical Turkish Literature and Mevlevi Literature. In addition to his works with the Turkish Divan and Mecmû'atü Nikâti'l-Ma'ârif ve'l-Hâviyetü li'l-'İzâti ve'l-Letâ'if, there is also a work named Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân which is the subject of our study. Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân, which was written as an addition to the texts written before it, is among the most important sources of Mevlevi order. The first volume of the work, which consists of three volumes, contains biographies of the descendants of Mevlana. In the second volume, the biographies of the Mevlevi's, who were sheikhs in various mevlevihanes, are described, while in the third volume, there are life stories of the dervishes who were famous in the sect of Mevlevi.

In this study, Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân has been transferred to the alphabet of transcription and its value and position has been revealed in terms of literary history by examining its content. Thus, the work, which is considered as one of the important biographical sources of Classical Turkish Literature, has been presented to the benefit of researchers.

Key Words: Sâkıb Mustafa Dede, Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân, Mevlevi order, Menakıbname, Tezkire