Buğday üretiminde risk analizi ve risk yönetimi: Ankara ili Polatlı ilçesi örneği
Risk analysis and risk management in wheat production: A case of Ankara province, Polatli district
Yazar: İZEL ÇELİK
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZÇELİK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Afet riski = Disaster risk ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Ekonomik risk = Economic risk ; Kuru tarım = Dry farming ; Makarnalık buğday = Durum wheat ; Riskten korunma = Protection from risk ; Sosyal risk = Social risk ; Sulu tarım = Irrigated agriculture

Özet:
Tarım işletmeleri üretimin doğal şartlara bağlılığı, pazar koşullarında değişim gibi
faktörler bakımından üretimden pazarlamaya kadar geçen süreçte birçok riskle karşı
karşıya kalmaktadırlar. Üretimde kayıplara neden olan bu riskler işletmelerin
gelirlerinde istikrarsızlıklara yol açmaktadır. Üreticilerin gelirlerindeki düşüş, tarım
işletmelerinin sürdürülebilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle tarımsal
üretimde meydana gelebilecek riskleri tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da
bu risklerin azaltılması ve yönetilmesi gerekmektedir. Üretimde meydana gelebilecek
risklerin azaltılması için riskler belirlenmeli ve önlemler alınmalıdır. Bu çalışmada,
Ankara ili Polatlı ilçesinde, stratejik bir ürün olan buğday üretiminde risk analizi
yapılmıştır. Araştırmanın verileri 70 adet üretici ile yüz yüze yapılan anketler
sonucunda elde edilmiştir. Tarım işletmelerinin belirlenmesinde tabakalı tesadüfi
örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu yönteme göre işletmeler 3 grupta incelenmiştir. 1.
grup işletmeler 10-59 dekar, 2. grup işletmeler 60-99 dekar, 3. grup işletmeler ise 100
dekar ve üstü arazi büyüklüğüne sahiptir. Fine-Kinney Risk Analiz Metoduna göre
meydana gelme olasılığı bulunan doğal, ekonomik ve sosyal riskler saptanmıştır. Buna
göre incelenen işletmelerin en çok karşılaştığı doğal riskler kuraklık, yetersiz yağış,
dolu, zararlılar ve dondur. Sosyal riskler; teknolojik gelişime yetişememe,
örgütlenmenin olmaması ve yabancı işgücü bulma güçlüğüdür. Ekonomik riskler ise
girdi fiyatlarındaki artış, destek ve teşviklerin yetersizliği, ürün fiyatındaki istikrarsızlık,
ürün verimindeki değişiklikler ve çiftlik sermayesinin yeterli olmamasıdır. Bu risk
faktörlerine karşı alınabilecek önlemler belirtilmiştir.

Abstract:
Agricultural enterprises face many risks in the process from production to marketing in
terms of factors such as the dependence of production on natural conditions and changes
in market conditions. These risks, which cause losses in production, cause instability in
the income of enterprises. The decrease in the incomes of the producers negatively
affects the sustainability of agricultural enterprises. For this reason, although it is not
possible to completely eliminate the risks that may occur in agricultural production,
these risks need to be reduced and managed. In order to reduce the risks that may occur
in production, risks should be determined and measures should be taken. In this study,
risk analysis was carried out in wheat production, which is a strategic product, in
Ankara province Polatlı district. The data of the research were obtained as a result of
face-to-face surveys with 70 producers. Stratified random sampling method was used to
determine the agricultural holdings. According to this method, businesses were
examined in 3 groups. 1st group enterprises have 10-59 decares, 2nd group enterprises
60-99 decares, 3rd group enterprises have a land size of 100 decares or more. According
to the Fine-Kinney Risk Analysis Method, natural, economic and social risks that are
likely to occur were determined. Accordingly, the most common natural risks faced by
the surveyed enterprises are drought, insufficient precipitation, hail, pests and frost.
Social risks; technological development, lack of organization and difficulty in finding
non-family labor. Economic risks are increase in input prices, insufficient support and
incentives, instability in product prices, changes in product yield and insufficient farm
capital. Measures to be taken against these risk factors are specified.