Multipl skleroz hastalarında kognisyon ve prognozun P300 ve OCT ile değerlendirilmesi
Evaluation of cognition and prognosis in multiple sclerosis patients with P300 and OCT
Yazar: GÖKCE YÜCE ONUR
Danışman: PROF. DR. SERPİL BULUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Prognoz = Prognosis ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Multipl skleroz (MS) hastalarında optik koherens tomografi (OCT,
OKT) ve P300 parametrelerinin kognitif etkilenim (KE) ile prognoz hakkında bilgi
sağlayıp sağlamadığını, bu alanda hangisinin daha kullanılabilir olduğunu
değerlendirmeyi hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Nöroloji Kliniği Demiyelinizan Hastalıklar Polikliniği'nde 15 Nisan
2021-15 Temmuz 2021 tarihleri arasında, 2017 McDonald Kriterleri'yle kesin MS
tanısı almış, 18 yaş üzeri, çalışmaya gönüllü ve okur-yazar olan, nöropsikolojik
testlerin yapılmasına engel olacak dil, işitme ve görme problemi ile MS dışında
kognisyonu etkileyebilecek hastalığı olmayan, klinik değerlendirmeden en az 1 ay
önce atak geçirmemiş ve atak tedavisi almamış olan 40 hasta dahil edildi. Hastaların
kognitif durumları Brief International Cognitive Assessment of MS (BICAMS),
Frontal Assessment Battery (FAB), Schulman saat çizme testi (SÇT) ile
değerlendirildi. En geç bir hafta içinde hastaların OCT ve P300 testleri yapılarak, bu
testlerin kognitif testlerle ve prognostik açıdan da EDSS ile ilişkileri incelendi.
Bulgular: Hastaların P300 latanslarıyla Symbol Digit Modallity Test
(SDMT), Brief Visual Memory Test-Revised (BVMT-R) ve Schulman SÇT değerleri
arasında negatif yönde zayıf korelasyon olduğu saptandı (p=0,034; p=0,021,
p=0,045). Hastaların R-RNFL (sağ-retinal nerve fiber layer), ort-RNFL (ortalama
RNFL), R-GCC (sağ ganglion cell complex), L-GCC (sol GCC) ve ort-GCC
(ortalama GCC) değerleriyle Schulman SÇT değerleri arasında pozitif yönde zayıf
korelasyon olduğu belirlendi (p=0,034, p=0,033, p=0,020, p=0,046, p=0,018).
Hastaların EDSS'leri ile P300 latansları arasında pozitif yönde zayıf korelasyon
olduğu bulundu (p=0,023). Hastaların EDSS (Expanded Disease Status Scale)'leri ile
OCT değerleri arasında anlamlı korelasyon saptanamadı (p>0,05).
Sonuç: P300'ün OCT'ye göre kognitif testlerle daha iyi korelasyon
gösterdiği; P300 latansı uzun saptanan hastaların en az bir kognitif testinde bozukluk
olduğu saptandı. Prognoz açısından ise EDSS ile ilişkilerine bakıldığında; P300
latansı uzun olanların çoğunluğunun EDSS34 ve P300 latansı kısa olanların çoğunluğunun EDSS<4 olduğu görüldü. OCT ve EDSS arasında böyle bir ilişki
kurulamadı.
Anahtar Kelimeler: Kognisyon, multipl skleroz, OCT, prognoz, P300

Abstract:
Aim: We aimed in this study to determine that P300 and optic cohorence
tomography (OCT) parameteres can provides information about cognitive
impairment (CI) in multiple sclerosis (MS) and disease prognosis, and to know that
which test is more predictive about determining CI and prognosis.
Metarials And Methods: Between 15 April 2021 and 15 July 2021, we
included 40 MS patients who have a definitive diagnosis of MS according to the
2017 McDonald's diagnostic criteria, are over 18 years of age, are literate,
volunteered to study, don't have any additional disease that may affect cognition,
language and vision problems that would prevent neurophsycological, OCT and
P300 tests, haven't had an attack and recevied steroid therapy for at least one month
before enrollment. Brief International Cognitive Assessmet of MS (BICAMS),
Frontal Assessment Battery (FAB) and Schulman clock drawing tests (CDT) were
used to determine CI. OCT and P300 were performed within one week at the latest
after performing the cognitive tests. We evaluated that if there is any relation
between OCT and P300 results and CI and prognosis.
Results: We found weak negative correlation between P300 latancies and Symbol Digit Modalities Test (SDMT), Brief Visual Memory Test-Revised (BVMT-R) and Shulman CDT values (p=0,034, p=0,021, p=0,045). Usually, a weak positive correlation was found between the OCT values of the patients and the Shulman CDT. Between patients' EDSS and P300 latencies a weak positive correlation was found
(p=0,023). Significant correlation between patients' EDSS and OCT values were not
detected (p>0,05).
Conclusion: In our study we found that the prolongation in P300 latency has
a higher power to detect cognitive impairment and to identify patients with EDSS≥4
compared to the decrease in OCT values.
Key Words: Cognition, multiple sclerosis, OCT, prognosis, P300