Lavanta yağıyla uygulanan sırt masajının yaşlıların uyku kalitesine etkisinin incelenmesi
Examine the effect of back massage with lavender oil on the sleep quality of old people
Yazar: SEYHAN YAMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. REVA BALCI AKPINAR
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Bitkisel yağlar = Plant oils ; Lavanta = Lavender ; Masaj = Massage ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırma, lavanta yağıyla uygulanan sırt masajının yaşlıların uyku kalitesine etkisini incelemek amacıyla, ön test-son test deneme modeli ile yapılmış yarı deneysel bir çalışmadır.Araştırma kapsamına, Elazığ ili Gazi Huzurevi'nde yaşayan, uyku kalitesi ?kötü? olan (Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi puanı 5'in üzerinde olan) ve araştırmaya alınma ölçütlerine uyan 68 yaşlı alınmıştır. Araştırmanın verileri, ?Yaşlı Bilgi Formu?, ?Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)? , ?Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksinin 3 günlük versiyonu (PUKİ-3)? kullanılarak toplanmıştır.Araştırmaya alınan yaşlılar PUKİ puanları benzer 34 kişilik iki gruba ayrılmıştır. Gruplardan birine kokusuz vazelin ile sırt masajı (masaj grubu), diğerine lavanta yağıyla sırt masajı (aromaterapi masaj grubu) yapılmıştır. Yatmadan önce 10 dakika süreyle yapılan masaj 3 gün devam etmiş, masaj uygulaması tamamlanan her yaşlıya 1 gün sonra PUKİ-3 uygulanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik hesaplamalar, ki kare önemlilik testi, Fisher'in Kesin testi, t testi ve varyans analizi kullanılmıştır.Araştırmaya alınan yaşlıların % 42.6'sının 70-79 yaşlarında olduğu ve % 70.6'sının uykuya dalmakta güçlük çektiklerini ifade ettikleri bulunmuştur.Araştırmada her iki grubun PUKİ puan ortalamalarının masaj sonrasında anlamlı olarak düşüş gösterdiği saptanmıştır. Grupların masaj sonrası PUKİ puan ortalamaları karşılaştırıldığında ise aromaterapi grubundaki düşüşün masaj grubundan daha fazla olduğu ve aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.001).Sonuç olarak, yatmadan önce uygulanan sırt masajının yaşlıların uyku kalitesini yükselttiği ancak aromaterapi sırt masajının yaşlıların uykusu üzerinde daha etkili olduğu söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Uyku, Uyku Kalitesi, Yaşlı, Aromaterapi masaj, masaj

Abstract:
This research is a quasi- experimental which was carried out with a preliminary test ? proof positive model, with the aim to examine the effect of back massage with lavender oil on the sleep quality of old people.68 aged people with ? bad? sleep quality ( whose Pittsburgh Sleep Quality Index points were over 5) who lived in the Gazi Huzurevi ( resthome), and who were in accord with the acceptance standards of the research, were object to the research. Output of this research was gathered by using the ? Aged People Information Form?, ? Pittsburgh Sleep Quality Index Points ( PSQI)?, and ? the 3-day-version of Pittsburgh Sleep Quality Index Points ( PSQI- 3)?.The aged people who were accepted to the research, were divided in to two groups of 34 persons with similar PUKI points. Back massage with scentless vaseline ( massage group) was applied on one group, and back massage with lavender oil was applied on the other group ( aromatherapy massage group). The massage which was applied for 10 minutes before sleep, continued for three days. PSQI- 3 was applied one day after each aged person had finished his/ her massage implementation.Percentage calculations, the chi square significance test, Fischer?s exact test, the t test, and the variance analysis have been used for evaluating the data.42.6% of aged persons had revealed that their ages ranged between70-79, and that 70.6% had difficulty in falling asleep. had difficulty in falling asleep.It was determined that the PSQI point averages after the massage of each two groups of the research, displayed a meaningful decline. The PSQI point averages of the groups were compared after the massage, and it was determined that the decline in the aromatherapy group was much more and that the difference was statistically meaningful (p<0.001).Finally, it?s sayable that the backside massage which is implemented before sleep increases the sleep quality of aged people, though aromatherapy backside massage is more impressive on the sleep of aged people.Keywords: Sleep, Sleep quality, aged person, Aromatherapy massage, massage