Çelik basınç elemanlarında burkulma boyları ve bunu etkileyen faktörler
Buckling lengths on steel compression components and factors that affect it
Yazar: RUŞEN GÖÇMEN
Danışman: DOÇ. DR. EŞREF ÜNLÜOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu çalışmada, çelik basınç elemanlarında burkulma boyları ve bunu etkileyenfaktörler ele alındı. Lineer elastik, homojen ve izotrop malzemeden yapılmış kolon,burkulma olayı sonunda aşırı şekil değiştirme veya dayanma sınırını aşan yüksekgerilme nedeni ile görevini yapamaz hale gelebilir. Bu nedenle mühendislikte eksenelbasınçla yüklü çubukların burkulmadan görevlerini yapacak şekilde tasarlanmasıgerekir. Özellikle son zamanlarda yüksek dayanımlı malzemelerin kullanılması,elemanları ve dolayısıyla yapıyı narin hale getirmiş, bu da stabilite şartının birçok haldeön plana geçmesine neden olmuştur. Basınç çubuklarının emniyet yüklerininbulunmasında burkulma olayı esas olduğundan ?stabilite problemleri? söz konusudur.Sistemde en büyük gerilme, o cisim için müsaade edilen sınırı aşarsa, istenilen emniyetkalmamış demektir. Eksenel P yükünün belli bir kritik değeri (Pk) geçmesi halinde,çubuğun bütünü artık elastik gücü ile ilk denge konumuna dönemeyecek hale gelir. Budurumda çubuktaki denge bozulunca çubuk doğrusal formundan ayrılıp yana doğrueğilmektedir. Burkulmada, çubuğa dışarıdan bir eğilme momenti etkimediği haldeçubuğun eksenel kuvvet etkisinde dengesini kaybederek eğildiği de göz önündebulundurulmalıdır.Çerçeve basınç çubukları, çerçevenin yanal hareketinin önlenip önlenmemesinegöre ele alınır. Efektif burkulma boyu katsayısını etkileyen birçok faktör vardır.Bunlar; kiriş atalet momenti, kolon atalet momenti, kiriş boyu ve kolon boyuna bağlıolarak değişiklik göstermektedir. Bu değişiklikler ve burkulma kontrolleri çeşitli formülve tablolar yardımıyla bulunur. Ayrıca yapılan uygulamalarla burkulma boyusabitlerindeki değişimler incelenmiştir.Anahtar Kelimeler : Çelik basınç elemanlarında burkulma, burkulma boyları, EulerTeorisi

Abstract:
vSUMMARYIn this study, buckling lengths and the factors which affects buckling wereexamined. A column which is made of linearly elastic, homogenous and isotropicmaterial, may be damaged after an event of over deflection or high stress which exceedsthe endurance capacity. For that reason, in engineering, steel bars need to be designedto work properly without buckling under axial compression. Especially, using of highstrengthened materials, makes slenderize members of structures and whole structureindeed, which mostly shows the importance of stability. To determine safety loads ofsteel bars under compression ?stability problems? is occurred for the reason of buckling.Exceeding the maximum allowable stress of a member of a system, means that, neededsafety is not existing in that system. When an axial P load exceeds the critical level(Pk), the bar is unable to turn back to its previous undeformed condition with its ownelastic force. In this condition, balance becomes unstable and bar sways from itsnormal. In buckling, bending occurrence of bar must be considered because of stabilityloose under axial force, without any acting bending moment.Frame structures and their steel bars are classified as either sideswayconstrained or sidesway not constrained. There are many parameters which effectseffective length factor. These differences and effective buckling ratios are computed byusing formulas and charts. In additional, the change of buckling ratio coefficient wasexamined by samples.Keywords: Buckling at steel compression members, buckling length, Theory of Euler