Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile sanal kaytarma davranışlarının incelenmesi
Investigation of information technology teachers' professional burnout levels and cyberloafing behaviors
Yazar: MERVE YALDIZ
Danışman: PROF. DR. EBRU KILIÇ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişim teknolojileri ve yazılım dersi = Information technology and software course ; Bilişim teknolojisi = Information technology ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Sanal kaytarma = Cyberloafing ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada BT öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleri ve sanal kaytarma davranışları arasındaki ilişki düzeyi ve tükenmişlik düzeyi ile sanal kaytarma davranışlarının farklı değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı olarak çalışan 207 Bilişim Teknolojisi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Maslach 
Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu", "Sanal Kaytarma Faaliyetleri Ölçeği" ile elde edilmiştir. Veri toplama araçlarının uygulanması için Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğünden izin alınmıştır. Verilerin analizi için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Normallik analizi sonucunda normal dağılım gösterdiği kabul edilen veriler için t testi, Anova ve Pearson Korelasyon Analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda öğretmenlerin genel mesleki tükenmişlik düzeyleri ile genel sanal kaytarma düzeyleri arasında zayıf düzeyde pozitif yönde ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan  öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin duygusal tükenme alt boyutunda, hizmet yıllarına, eğitim düzeylerine, çalıştıkları kurum türüne, haftalık ders saatlerine, eğitim düzeylerine, Bilişim Teknolojileri Rehber Öğretmen olma durumlarına, okulun teknik işleriyle ilgilenme durumlarına, mesai saatleri içerisinde diğer öğretmenlere teknolojik alandaki konular hakkında yardım etme durumlarına, günlük İnternet kullanım sürelerine ve ders dışı günlük İnternet kullanım sürelerine göre anlamlı farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Kendilerini mesleklerinde yeterli bulmadığını ifade eden öğretmenlerin ise kendilerini mesleklerinde yeterli bulduklarını ifade eden öğretmenlere kıyasla ve lisansta aldıkları eğitimi yeterli bulmayan öğretmenlerin lisansta aldığı eğitimi yeterli bulan öğretmenlere kıyasla daha yüksek düzeyde duygusal tükenme yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Duyarsızlaşma alt boyutunda ise lisansta aldığı eğitimi yeterli bulmayan öğretmenlerin lisansta aldığı eğitimi yeterli bulan öğretmenlere kıyasla daha yüksek düzeyde duyarsızlaşma yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kişisel başarı alt boyutunda da lisansüstü mezuniyete sahip öğretmenlerin lisans mezuniyete sahip öğretmenlere kıyasla, kendilerini mesleklerinde yeterli bulan öğretmenlerin kendilerini mesleklerinde yeterli bulmayan öğretmenlere kıyasla ve lisansta aldığı eğitimi yeterli bulan öğretmenlerin lisansta aldığı 
eğitimi yeterli bulmayan öğretmenlere kıyasla daha yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin önemsiz sanal kaytarma faaliyet düzeyleri hiçbir demografik özelliklerine göre farklılık göstermezken hizmet yılları, çalıştıkları kurum türü, ders dışı günlük İnternet kullanım sürelerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. 1-10 yıl hizmet yılına sahip öğretmenlerin 16-20 yıl hizmet yılına sahip öğretmenlere kıyasla, lisans mezuniyet derecesine sahip öğretmenlerin lisansüstü mezuniyet derecesine sahip 
öğretmenlere kıyasla ders dışı günlük İnternet kullanım süresi 3-6 saat olan öğretmenlerin 0-3 saat olan öğretmenlere kıyasla daha yüksek düzeyde önemli sanal kaytarma faaliyetinde bulundukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study, it was aimed to examine the relationship between information technology teachers' professional burnout levels and cyberloafing behaviors and their level of burnout and cyberloafing behaviors according to different variables. The sample group of the study consists of 207 teachers working under the Ankara Provincial Directorate of National Education. The data used in the study were obtained by "Personal information Form", "Maslach Burnout Inventory-Educator Form", "Virtual Loafing Activities Scale". Permission was obtained from the Ankara Provincial Directorate of National Education for the use of data collection tools. SPSS 25.0 package program was used for data analysis. As a result of the normality analysis, t-test, ANOVA, and Pearson Correlation Analysis were performed for the data accepted to show normal distribution. As a result of the findings, it was concluded that there was a weak positive relationship between teachers' general professional burnout levels and general cyberloafing levels. In the emotional burnout sub-dimension of the teachers participating in the study, their years of service, their education level, the type of institution they work in, weekly course hours, education levels, their status of being an Information Technology Counselor, their involvement in the technical affairs of the school, other teachers about technological issues during working hours. It was concluded that there was no significant difference according to helping situations, daily Internet usage times, and daily Internet usage times outside the classroom. It was concluded that teachers who stated that they did not find themselves competent in their professions experienced higher levels of emotional exhaustion compared to teachers who stated that they found 
themselves competent in their profession and teachers who did not find the education they received in their undergraduate education sufficient, compared to teachers who found their education sufficient. In the depersonalization sub-dimension, it was concluded that teachers who did not find the education they received in their undergraduate education sufficient experienced a higher level of depersonalization compared to the teachers who found the education they received in their undergraduate education sufficient. In the personal 
achievement sub-dimension, it was concluded that teachers with graduate degrees experience higher levels of burnout compared to teachers who find themselves competent in their profession compared to teachers who do not find themselves competent in their profession, and teachers who find their education sufficient in their profession compared to teachers who do not find their undergraduate education sufficient. Teachers' trivial 
cyberloafing activity levels do not differ according to any of their demographic characteristics, but they do differ significantly according to their years of service, the type of institution they work in, and their daily Internet usage time outside of the classroom. Teachers with 1-10 years of service years have a higher degree than teachers with 16-20 years of service, compared to teachers with a graduate degree, teachers with 3-6 hours of daily Internet usage outside of curriculum are higher than teachers with 0-3 hours of service. 
It has been concluded that they engage in significant virtual loafing activities at the level.