Ankara ilinde üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde eğitim gören aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin demans ile ilgili bilgi, farkındalık ve yönetimi
Knowledge, awareness and management of dementia by family medicine residents studied at university and educatinal research hospitals in Ankara
Yazar: FATMA NUR PAMPAL DURNAGÖLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE SELDA TEKİNER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ankara = Ankara ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Demans = Dementia ; Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; Farkındalık = Awareness ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Demans bağımlılık yaratan ve engelli bırakan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Tüm dünyada ve ülkemizde yaşlı nüfusu giderek artmaktadır ve demans yaşlı nüfusta en yaygın görülen hastalıklardan biridir. Aile hekimleri, birinci basamak bakım sağlayıcıları olarak yaşlı nüfusun çoğunluğu ile düzenli temas halindedir ve demansın değerlendirilmesi, demansa özgü tedavi ve bakımın başlatılmasında çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma birinci basamakta görev yapacak olan, aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin demans ile ilgili bilgi, yönetim ve farkındalık düzeyini araştırmayı amaçlamıştır.

Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma Ankara ilinde görev yapan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin demans/Alzheimer Hastalığı ile ilgili bilgi, farkındalık ve yönetimini değerlendirmek amacıyla Nisan/2021 ve Mayıs/2021 tarihleri arasında yapılan, gereken verilerin prospektif yöntemle toplandığı kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Veriler elektronik ortamda anket formuyla elde edildi ve verilerin analizi için IBM SPSS 15.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) paket programı kullanıldı. p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.

Bulgular: Çalışmada 172 aile hekimliği uzmanlık öğrencisine ulaşıldı. Katılımcıların %23,8'ini (n=41) erkekler oluşturmakta olup yaş ortalamaları 29, %76,2'sini (n=131) kadınlar oluşturmakta olup yaş ortalamaları 29'dur. Yaşları 24 ile 50 yıl arasında değişmekte olup ortanca değer 28 (ortalama 29,16± 4,92) yıl olarak bulunmuştur. Katılımcıların %87,8'i (n=151) tam zamanlı, %12,2'si (n=21) sözleşmeli aile hekimliği asistanı olarak görev yapmaktaydı. Alzheimer Hastalığı bilgi ölçeği  ile değerlendirilen hekimlerin demans bilgisinin genel ortalama puanı 30 üzerinden 21.81 (±2.95) olup, doğru cevap verenlerin oranı %73 (±0,1)  olarak bulunmuştur. Katılımcıların %58,7'si (n=101) bilişsel işlevleri değerlendirmek için bir test kullandığını belirtirken, %41,3'ü (n=71) ise kullanmadıklarını belirtmiştir. Bilişsel işlevleri değerlendirmek için test kullanmayanların %35,3'ünün testin uzmanlar tarafından yapılması gerektiğini düşündükleri görülmüştür. %27,5'i testleri kullanmak için yeterli zamanlarının olmadığını belirtmiş olmakla beraber, "Bilişsel işlevleri test etmek için bir testin mevcut olduğunun farkında değilim" maddesi %23,5'lik bir orana sahipti. Bilişsel işlevleri değerlendirmek için test kullanan katılımcıların %34,9'u (n=90) mini mental durum değerlendirmesini, %35,3'ü (n=91) zaman yer oryantasyonunu sorguladığını, %24,4'ü (n=63) saat çizim testini, %5,4'ü (n=14) ise yazma sınavını kullandığını belirtmiştir. Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin demans ön tanısı ve tanı sonrası bakım becerilerine ilişkin özgüvenleri ile demansın tanı ve tedavisinde birinci basamağın rolüne ilişkin düşüncelerinin genel ortalama puanı 100 üzerinden 66,7 (SS=12,1) bulunmuştur . Katılımcıların demans ön teşhis becerilerine ilişkin özgüvenlerini irdeleyen önermelerin ortalaması 3,21 (± 0,75), demans tanısı sonrası bakım becerilerine ilişkin özgüvenlerini sorgulayan önermelerin ortalaması 3,13 (± 0,71), demans tanı ve tedavisinde birinci basamağın rolüne ilişkin düşüncelerini sorgulayan önermelerin ortalaması ise 3,82 (± 0,68) bulunmuştur.

Sonuç: Araştırmamıza katılan hekimlerimizin demans bilgilerinin orta düzey olduğu ve demans tanı, tedavi ve yönetimi konularında kendilerine güvenmedikleri ve kararsız kaldıkları ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte demansın öneminin farkında ve bu konuda kendilerini geliştirmek için hevesli oldukları görülmüştür. Bu nedenle, ayrıntılı demans tanı, tedavi ve yönetimi el kitabına, yeterli demans eğitimi veya sürekli mesleki gelişim programlarına ihtiyaç duyulduğu görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Aile Hekimliği, Demans, Demans Bilgisi, Demans Yönetimi, Halk Sağlığı

Abstract:
Aim: Dementia is an important public health problem that causes dependency and disability. The elderly population is increasing all over the world and in our country and dementia is one of the most common diseases in the elderly population. Family physicians, as primary care providers, are regularly contact with the majority of the elderly population. In addition, family physicians plays a crucial role in evaluation of dementia and initiating dementia-specific treatment and care. This study aimed to investigate the knowledge, management and awareness level of family medicine residents who will work in primary care.

Materials and Methods: This study is a cross-sectional and descriptive study conducted between April 2021 and May 2021 in order to evaluate the knowledge, awareness and management about dementia by family medicine residents who working in the province of Ankara, furthermore, in which the all necessary data were collected by prospective method. The data were collected by electronic questionnaire form and IBM SPSS 15.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) package program was used for data analysis. For p<0.05, the results were considered statistically significant.

Results: In the study, 172 family medicine residents were reached. 23.8% (n=41) of the participants are male, with an average age of 29 and 76.2% (n=131) with female, with an average age of 29. It is found by the data that participants' ages ranged from 24 to 50 years old and the median value was 28 (mean 29.16±4.92) years old. Moreover, 87.8% (n=151) of the participants were working as full-time, 12.2% (n=21) participants were working as contracted family medicine residents. Also, The study shows that the average score of the dementia knowledge of the physicians evaluated with the Alzheimer's Disease Knowledge Scale was 21.81 (±2.95) out of 30, and the rate of those who gave the correct answer was 73% (±0.1). While 58.7% (n=101) of the participants stated that they use a test to evaluate cognitive functions, 41.3% (n=71) stated that they don't use test to evaluate cognitive functions. It was observed that 35.3% of those who did not use tests to evaluate cognitive functions thought that the test should be done by specialists. Furthermore, participants who don't use test to evaluate cognitive functions with percentage 27.5% stated that they did not have enough time to use the tests, the choice which "I am not aware of the existence of a test to test cognitive functions" had the rate of 23.5% . On the other hand, the participants who use the test to evaluate cognitive use the mini mental state examination (34.9%, n=90), the time-place orientation (35.3%, n=91), clock drawing test (24.4%,n=63), and the writing test (5.4%, n=14). The average score of family medicine residents self-confidence regarding dementia pre-diagnosis and post-diagnosis care skills, and their thoughts on the role of primary care in the diagnosis and treatment of dementia was 66.7 (SD=12.1) out of 100. The average of the statements examining the self-confidence of the participants about dementia pre-diagnosis skills was 3.21 (± 0.75), the average of the statements questioning their self-confidence regarding the post-dementia care skills was 3.13 (± 0.71) and lastly, the mean of the statements questioning the role of primary care in the diagnosis and treatment of dementia was found 3.82 (± 0.68).

Conclusions: In the study, it has been revealed that family medicine residents who participating in our research have moderate knowledge of dementia and that are insecure and undecided in the diagnosis, treatment and management of dementia. In addition to this, they are disposed to improve their knowledge about dementia. To this, dementia guidebook, pre and post-graduate education programs are required.
Keywords: Physicians, Family; Dementia; Knowledge, Attitudes, Practice; Dementia Management, Primary Health Care