Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki bilimsel süreç becerileri, öz düzenleme becerileri ve akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between secondary school students' scientific process skills, self-regulation skills and academic achievements in science
Yazar: MÜZEYYEN BARUT
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP YÜCE
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Bilimsel Süreç Becerilerini Değerlendirme Aracı = The Science Process Skills Scale ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Fen bilimleri = Sciences ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill

Özet:
Yaşadığımız çağ, bilim çağı olarak adlandırılmakta olup, bilginin öneminin günden güne artığı bir dönemdir. Diğer yandan bilgiye ulaşmak da gelişen teknoloji ve iletişim ağı sayesinde daha kolay hale gelmiştir. Ancak, sürekli değişen bir dünyada, bireylerin var olan tüm bilgileri edinmesi imkânsız olduğu gibi, gelecek için hangi bilginin gerekli olacağını öngörmesi de mümkün değildir. Burada önemli olan faktör bu ham bilgiyi somutlaştırmak ya da yararlı hale getirmektir. Bu nedenle öğrencilerin gelecekte kendilerine fayda sağlayacak herhangi bir bilgiyi incelemesi için gerekli olan yeteneklerin geliştirilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bu ise öğrencilerin bilimsel süreç becerileri ve öz düzenleme becerilerini kullanması ve geliştirmesi gerektiği anlamına gelmektedir. Hızlı bir değişim ve dönüşüm sürecinde olan dünyada, tüm bilgilerin öğrencilere aktarılması mümkün değildir. Bu nedenle hedef, öğrencilere bilgiyi elde etme yöntemlerinin öğretilmesi olmalıdır. Aynı zamanda günümüz eğitim ekolünde; bağımsız hareket edebilen, eleştirel düşünebilen, kendi sorumluluğunu kendisi alabilen, kendine hedef belirleyebilen, bu hedeflere ulaşmak için uygun yöntemler belirleyebilen, öğrenme sürecinde etkin olan ve öz değerlendirme yapma özelliğine sahip olan öğrencilerin yetiştirilmesi önem kazanmıştır. Özellikle bilimsel süreç becerilerini ve öz düzenleme becerilerini edinen öğrencilerin öğrenmeyi planlamada ve öğrenmelerini kontrol edebilmede başarılı oldukları görülmüştür.
Yapılan bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersinde kullandıkları bilimsel süreç becerileri, öz düzenleme becerileri ve akademik başarıları arasındaki ilişki incelenmektedir. Bu amaçla yapılan araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Şanlıurfa'nın Siverek ilçesinde 2021-2022 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 6, 7, ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise olasılıksız örnekleme yöntemlerinden biri olan kota örnekleme yöntemiyle seçilen ve araştırmaya katılan 749 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin 428'i kız ve 321'i de erkektir. Bu araştırmada "Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği", "Algılanan Öz Düzenleme Ölçeği" ve "Demografik Bilgiler Formu" kullanılmıştır. Ayrıca fen bilimleri dersi akademik başarı düzeylerini belirleyebilmek için ise 2021-2022 eğitim-öğretim yılı, yıl sonu fen bilimleri dersi karne notları dikkate alınmıştır.
Elde edilen veriler incelenmiş ve normal dağılım göstermediği görülmüştür. Bu yüzden verilerin analizinde non-parametrik testler kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre; öğrencilerin cinsiyet, fen bilimleri dersini sevme durumları ve okudukları okulara göre bilimsel süreç becerileri, öz düzenleme becerileri ve fen bilimleri dersi karne notlarının istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca korelasyon testi sonuçlarına göre bilimsel süreç becerileri ve fen bilimleri dersi karne notları arasında orta güçlü bir korelasyon ilişkisi, bilimsel süreç becerileri ve öz düzenleme becerileri arasında zayıf bir korelasyon ilişkisi, öz düzenleme becerisi ve fen bilimleri dersi karne notları arasında zayıf bir korelasyon ilişkisi tespit edilmiştir. Aynı zamanda elde edilen bulgulara göre değişkenlerinin hepsinin birbirini yormakta istatistiki olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Yani bu değişkenler arasında karşılıklı bir nedensellik olduğu söylenebilmektedir. Çünkü her bir değişken diğer değişkenin açıklanmasında rol oynamaktadır. Bu bağlamda bunlardan birinde meydana gelecek sorun diğer değişkenleri de etkileyecektir. Bu nedenle bilimsel süreç becerileri, öz düzenleme becerileri ve fen bilimleri dersi başarısının birbirinin ikamesi değil tamamlayıcısı olduğu söylenebilmektedir.
Araştırmadan çıkan sonuçlara göre bilimsel süreç becerileri ve öz düzenleme becerilerinin öğrencilerin fen bilimleri dersindeki akademik başarılarında ilişkili olduğu ve öğrencilerin daha başarılı olmalarına katkı sağladığı görülmüştür. Bu nedenle öğretmenler, öğrencilerin öğrenme sürecine daha aktif bir şekilde katılmalarını ve derslerinde öz düzenleme becerilerini geliştirilip kullanmalarını sağlamalıdırlar.

Abstract:
The era we currently live at is called the era of science, and the importance of information increases day by day. Beside that, accessing information has become easier through the development of technology and communication networks. In this ever-changing world, it is impossible for people to obtain all of the information, and to predict what information will be important in the future. The important concept here is to embody the information and to make it beneficial. Therefore, it is important for students to develop the necessary skills to examine the information that is useful in the future. This means that students should develop and use scientific processing skills and self-regulation skills. In a rapidly changing and transforming  world, it is not possible to transmit all of the information to students. Therefore, the aim should be to teach students to learn how to obtain information. At the same time, in current education system; raising students who can act independently, think critically, take their own responsibility, set goals for themselves, determine ways to achieve these goals,  who are active in the learning process and have the ability to make self-evaluation gained importance. Particularly, it is seen that students who acquire scientific processing and self-regulation skills are efficious in planning and controlling their learning.
The currenty study examined  the relationship between the scientific processing, self-regulation skills and academic achievement levels of middle school students in the science course. For this purpose, a descriptive research study design was employed. The population of the study consisted 6th, 7th and 8th grade students studying in the Siverek district of Şanlıurfa in the 2021-2022 academic year. The sample was selected using quota sampling method which is one of the non-probability sampling methods that consisted of 749 students who participated in this study. Among the participants, 428 were girls and 321 were boys. The current study used "Scientific Processing Skills Scale", "Perceived Self-Regulation Scale" and "Demographic Information Form. In order to determine the students` academic achievement levels of the students in the science course, the grades that were received in the 2021-2022 academic year were utilized.
After examining the data, the results indicated that the variables did not show a normal distribution. Therefore, to analyse the data non-parametric tests were used. The results indicated that there were statistically significant differences between students' scientific processing skills, self-regulation skills and science course grades for gender, the level of liking the science course and the schools that the students attended. Also, the correlation coefficient results indicated that there was a moderate to strong correlation between science processing skills and science course grades, a weak correlation between science processing skills and self-regulation skills, and a weak correlation between self-regulation skills and science course grades. Additionally, the results indicated that the variables used in the current study were significantly associated with each other. Therefore, a cause effect relationship between the variables can be studied. Because each variable explained significant amount of the variance in the other variables. In the vein, a change in one of the variables might result in changes in the other variables. Therefore, science processing skills and self-regulation skills and science course grades might be complementing rather than substituting each other. 
The results indicated that, scientific processing skills and self-regulation skills were significantly associated with science course grades and contributed to students' success in science courses. Therefefore, teachers should ensure that students actively participate in the learning process, and develop and use self-regulation skills in their courses.