Edirne Muradiye Camisi Haziresi mezartaşları
Gravestones of Edirne Muradiye Mosque cemetery
Yazar: YAĞMUR CANDAN KALKAN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR DÜNDAR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Edirne = Edirne ; Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlar = Graves ; Muradiye Camii = Muradiye Mosque ; Taş eserler = Stone works ; Taş süsleme = Stone decoration

Özet:
Edirne Muradiye Camisi Haziresi'nde 33 adet mezar ve 206 adet mezar taşı tespit edilmiştir. Bu mezar taşlarının 161 tanesi baş taşı, 45 tanesi ise ayak taşıdır. Bu taşlardan 123'ü erkek ve 51'i ise kadına ait mezar taşlarıdır. Geriye kalan 32 mezar taşının ise kimlik tespiti yapılamamıştır. İncelediğimiz eserlerin 36 tanesinde tarihe yer verilmemiştir. Haziredeki mezar taşları 16. yüzyıl ile 20. yüzyıl arasındaki tarihlere aittir. Mezar taşlarından 2 tanesi 16. yüzyıla, 16 tanesi 17. yüzyıla, 24 tanesi 18. yüzyıla, 100 tanesi 19. yüzyıla, 28 tanesi 20. yüzyıla aittir. Haziredeki mezar taşlarının 2 tanesinde taş malzeme kullanılır iken, 204 tanesinde mermer malzeme kullanılmıştır. Tüm mezar taşları oyma tekniği ile yapılmıştır. İncelediğimiz mezarlarda sandık mezar, çerçeveli ve kapak taşlı olmak üzere 3 mezar çeşidi belirlenmiştir. Çeşitlilik gösteren mezar taşı tipleri gövde yatay kesitleri ve ön görünüşleri dikkate alınarak 12 ana grupta incelenmiştir. Başlığı bulunan 80 mezar taşı kavuk, sarık, tarikat başlıkları ve fes olarak ana gruplara ayrılmıştır. Mezar taşı kitabeleri eğik ve yatay kitabe düzeninde yazılmıştır. Yazı tipi olarak da celi sülüs ve celi talik kullanılmıştır. Kadın mezar taşları ve ayak taşlarında yoğunlaşan süsleme kompozisyonu bitkisel, geometrik ve nesneli motifler kullanılarak zenginleştirilmiştir. Edirne Muradiye Camisi Haziresi'ndeki mezar taşları kullanılan malzeme, mezar taşı tipleri, süsleme kompozisyonu bakımından çağdaşları ile karşılaştırıldığında büyük benzerlikler taşımalarının yanında yöresel özelliklere sahip örneklerin de bulunduğu görülmektedir.

Abstract:
There were 33 tombs and 206 tombstones established in Edirne Muradiye Mosque Cemetery. 161 tombstones of this cemetery are head stone and 45 of them are foot stones. 123 of them belong to men and 51 of them belong to women. Other than those, 32 tombstones could not identified. 36 of the established stones have not dates on. The tombstones in the cemetery belong to 16th and 20th century. 2 of the tombstones belong to 16th century, 16 of them to the 17th century, 24 of them 18th century, 100 of them to the 19th century and 28  of them to the 20th century. While stone was used for 2 of them, marble was used for 204 of them, in the tombstones of cemetery. They were all built with technique of carving. In the cemetery which were investigated, were established three types of tomb assortments: sarcophagis, framed tomb and cover stone tomb. Tombstone types that are assortments, were investigated in 12 main groups, by considering horizontal sections of bodies and front views. 80 tombstones, that have a heading, were reserved main groups like turban(kavuk or sarık), sect headings, and fez. Epigraphs of tombstones were writed as inclined or horizontally. Celi sülüs and celi talik were used in the writing types. The composition of ornament, that were at women tombstones and foot stones mostly, were enriched with using vegetative, geometric and objectional figures. The tomb stones at Edirne Muradiye Mosque Cemetery, that have some local features, have some great similarities with the other contemporary patterns, in terms of used materials, types of tomb stones, composition of ornament.