Ruhsal bozukluğu olan bireylerin ailelerinde bakım yükü ve ruhsal sağlık durumu
The burden of health care on families with individuals with mental disorders and their mental health
Yazar: BETÜL KIZILIRMAK
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA KÜÇÜK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bölümü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile = Family ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Ruh sağlığı = Mental health ; Ruh sağlığı hizmetleri = Mental health services

Özet:
Bu araştırma ruhsal bozukluğu olan bireylere bakım veren aile üyelerinde bakım yükü düzeyini ve ruhsal sağlık durumunu değerlendirmek amacıyla yapılmış olup, kesitsel ve tanımlayıcı-ilişki arayıcı bir araştırma niteliğindedir.
Araştırma 15 Eylül 2013-15 Nisan 2014 tarihleri arasında İstanbul Anadolu yakasında Ruh Sağlığı ve Hastalıkları'na yönelik hizmet veren iki araştırma hastanesinin ayaktan ve yatan hasta birimlerine başvuran 243 hasta yakını ile gerçekleştirilmiştir.
Verilerin toplanmasında, literatür doğrultusunda hazırlanan bakım verenlerin ve bakım verilen hastaların tanıtıcı özelliklerini değerlendiren Anket Formu, bakım verenlerin bakım yükü düzeylerini değerlendiren Hastalık Yükü Değerlendirme Ölçeği ve bakım verenlerin ruhsal sağlık durumlarını değerlendiren Genel Sağlık Anketi (12) kullanılmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinde, SPSS 16.0 programı kullanılmıştır.
Bakım veren bireylerin yaş ortalamaları 42,62±13,51 olup, çoğunluğu evli, lise mezunu ve evhanımıdır. Bakım verenler çoğunlukla hastaların anneleridir. Okur-yazar olmayan, cinsiyeti kadın olan, işsiz ya da evhanımı olan, akraba desteği yeterli olmayan, bakımı tek başına üstlenen, maddi konularda sorun yaşayan, erkek hastalara bakım veren, hastasında intihar girişimi ve şiddet potansiyeli olan bakım verenlerin yük düzeyleri daha yüksek bulunmuştur.
Bakım yükü, şizofreni ve diğer psikotik bozukluklarda, anksiyete bozukluklarından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur.
Bakım veren bireylerin HYDÖ puan ortalaması 45,43±10,45'tir. GSA puan ortalaması 3,87±3,42 dir.
Bakım veren bireylerin % 67,49'u ruhsal hastalıklar yönünden riskli, %47,3'ü ise yüksek riskli olarak bulunmuştur.
Bakım verenlerin HYDÖ puanları ile GSA puanları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (r:0,498; p=0,001; p<0,01). Bakım verenlerin yük düzeyleri arttıkça ruhsal hastalıklar yönünden riskin arttığı ya da ruhsal sağlık durumlarındaki bozukluğun bakım verme sürecinde yaşanan yükü arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Aile, bakım yükü, ruhsal bozukluklar, ruhsal sağlık.

Abstract:
The aim of the present study is to determine both the level of burden of health care on families with individuals suffering from mental disorder and their state of mental health. It is a cross-sectional study and has a descriptive-correlation seeking nature.
It was conducted with 243 relatives of patients who registered for ambulatory and in-patient services in two research hospitals which provide healthcare service in Mental Health and Disorders Department on Anatolian side of Istanbul from 15 September 2013 to 15 April 2014.
In order to collect data, Questionnaire Form which was prepared in line with literature and which help analyze characteristics of caregivers and patients who receive such care, The Burden Assessment Scale (BAS) that help determine caregivers' burden of healthcare and General Health Questionnaire (12) which helps one to evaluate caregivers' mental health status were used.
SPSS 16.0 program was used to analyze study data.
Average age of individuals providing care is 42,62±13,51 and the majority of them are married, high school graduate and housewife. Care providers are often patients' mothers. Rates for those who are illiterate, female or housewife, do not have sufficient support by relatives, take on providing care on their own, have financial difficulties, care for male patients, and have potentially violent patients who have attempted suicide were found to be quite high.
Burden of care was found to be meaningfully higher for schizophrenia and other psychotic disorders than anxiety disorders.
Participants' average score for BAS is 45,43±10,45, while it is 3,87±3,42 for GHQ-12.
67,5 % of caregivers were found to be at risk in terms of mental disorders while 47,3 % were found to be at high risk.
A statistically meaningful and positive correlation was determined between caregivers' BAS and GHQ-12 scores (r:0,498; p=0,001; p<0,01). It has been concluded that the higher the burden is on family members who provide care for individuals with mental disorders, the higher the risks get on family members' part to suffer from mental disorders.
Key Words: Burden of health care, family members, mental disorders, state of mental health.