Türkiye Cumhuriyeti Danıştayı'nın eğitim ile ilgili kararlarının incelenmesi
Investigation of the decisions of the State Council of the Republic of Türkiye on Education
Yazar: ABDULLAH COŞKUN
Danışman: PROF. DR. ERDAL TOPRAKÇI
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitim ve öğretim faaliyetleri ile ilgili idareden kaynaklanan anlaşmazlıkların
eğitim örgütü yönetimi ve denetimince çözülmemesi sonucunda, dış denetime
taşınması halinde, bölge idare mahkemeleri ve Danıştaya akseden bir
dava olarak tezahür etmektedir.
Bu çalışmada, Millî Eğitim Bakanlığının davalı taraf sıfatı ile yer aldığı ve İdari
yargının en üst organı olan Danıştayda bakılan davaların karar içerikleri; konular,
mevzuat, davacı, karar türleri, sonuçlanma süreleri, lehte veya aleyhte sonuçlanma
durumu gibi farklı boyutlarının incelenmesi amaçlanmıştır.
Bu araştırmada, nitel durum deseninde doküman incelemesi yönteminden
yararlanılmıştır. Çalışmanın dokümanını, bir yüksek yargı organı olarak Danıştayın,
2000 ile 2022 yılları arasında sonuçlanan davalarına ait karar içeriklerinin bulunduğu,
Danıştay Dergisi ve Danıştay Kararlar Dergisi adı altında yayınlanan dergiler
oluşturmaktadır.
Danıştayın eğitim ile ilgili kararları üç ana temada toplanmaktadır. Bu temalar
eğitim faaliyetleri, danışma ve denetim faaliyetleri ve yardımcı hizmet faaliyetleri
olarak belirlenmiştir. Bu üç temada en çok kararın yardımcı hizmet faaliyetlerinden
kaynaklandığı görülmektedir. Araştırmada bir ve iki yıllık sürelerde sonuçlanan
davaların idari işlemlerle ilgili olduğu, üç yıllık ve dört yıllık sürelerde sonuçlanan
davaların daha çok cezai ve mali konularla ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. Cezai ve
mali konularla ilişkili mevzuatın çok yönlülüğü, nicel ve nitel boyutlarıyla daha
kapsamlı olması dava süreçlerinin uzamasına neden olduğu anlaşılmaktadır. En çok
kararın 2005 yılında verildiği, 2016 yılı sonrası ise İstinaf Mahkemelerinin fiilen
göreve başlamasıyla açılan dava sayısında belirgin bir düşüşün olduğu görülmüştür.
Onama, bozma ve kabul türündeki kararların büyük oranda, Millî Eğitim
Bakanlığı'nın aleyhine sonuçlandığı görülmüştür. Yanlış uygulamalar ve yanlış
kararlar çalışanların mağduriyet yaşamasına neden olurken, kaybedilen davalarında
kamu zararına yol açtığı görülmüştür. Dava açanlar açısından, gerçek kişi sayısının
tüzel kişiliklerden fazla olduğu görülmüştür. Gerçek kişi olarak en çok davanın
öğretmenler tarafından açıldığı anlaşılmıştır. Öğretmenlerin en fazla atama konusunda
dava açtıkları, bunun yanı sıra görev değişikliği, terfi ve sicil konularına ilişkin
davalarında sayıca fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Davaların kanun bazında en
fazla Devlet Memurları Kanunu, yönetmelik bazında ise en fazla öğretmen atama ve
yönetici atama yönetmelikleri ile ilişkili olduğu anlaşılmaktadır.
Bu sonuçlara bağlı olarak şu önerilerde bulunulabilir: Karar verici pozisyonda
olan uygulayıcılara öne çıkan sorun alanları olarak özellikle atama, görev değişikliği
ile mükâfat ve ceza alanında teorik ve uygulamalı mevzuat eğitimleri verilebilir. İstinaf
aşamasında kesinleşen Bölge İdare Mahkemelerinin eğitim ile ilgili kararları yeni bir
araştırma konusu yapılabilir. İl bazında eğitim ile ilgili verilen yargı kararları
Danıştayda verilen kararlar ile karşılaştırmalı olarak incelenebilir. Görev değişikliği
konusundaki sorunların varlığını azaltmak amacıyla objektif koşullara bağlı, liyakate
dayalı, keyfi ve hasmane tutumların olmadığı atama kriterleri geliştirilebilir.

Abstract:
In the event that the disputes arising from the administration related to
education and training activities are not resolved by the management and supervision
of the educational organization and are carried to external supervision they are manifested as a case that is referred to the regional administrative
courts and the Council of State.
In this study, it is aimed to examine the decision contents of the cases in which
the Ministry of National Education is a defendant and which are dealt with in the
Council of State, which is the highest body of the administrative judiciary; different
dimensions such as issues, legislation, plaintiff, types of decisions, finalization
periods, favorable or unfavorable finalization status.
In this study, document analysis method was utilized in qualitative case design.
The document of the study consists of the journals published under the name of the
Journal of the Council of State and the Journal of Council of State Decisions, which
contain the contents of the decisions of the Council of State, as a supreme judicial
body, on the cases concluded between 2000 and 2022.
The decisions of the Council of State on education are categorized under three
main themes. These themes are education activities, consultation and supervision
activities and auxiliary service activities. In these three themes, it is seen that most of
the decisions are related to auxiliary service activities. In the research, it is understood
that the cases concluded in one and two-year periods are related to administrative
procedures, while the cases concluded in three and four-year periods are mostly related
to criminal and financial issues. It is understood that the versatility of the legislation
related to criminal and financial matters and the fact that it is more comprehensive in
terms of quantitative and qualitative dimensions lead to prolonged litigation processes.
It was observed that the highest number of decisions were rendered in 2005, and that
there was a significant decrease in the number of lawsuits filed after 2016, when the
Courts of Appeal actually took office. It has been observed that the majority of the
decisions of approval, reversal and acceptance were against the Ministry of National
Education. While wrong practices and wrong decisions cause victimization of
employees, it is seen that the lost cases cause public damage. In terms of those who
filed lawsuits, it was observed that the number of real persons outnumbered legal
entities. It is understood that teachers filed the most lawsuits as real persons. It has
been concluded that teachers file lawsuits mostly on the issue of assignment, while the
number of lawsuits on change of position, promotion and registration is also high. It
is understood that the lawsuits are mostly related to the Civil Servants Law on the basis
of law, and mostly related to teacher appointment and administrator appointment
regulations on the basis of regulation.
Based on these results, the following suggestions can be made: Practitioners in
decision-making positions can be provided with theoretical and practical legislative
trainings, especially in the areas of appointment, change of duty, reward and
punishment, which are prominent problem areas. The decisions of the Regional
Administrative Courts, which are finalized at the appeal stage, on education can be the
subject of a new research. Judicial decisions on education at provincial level can be
analyzed comparatively with the decisions of the Council of State. In order to reduce
the existence of problems related to reassignment, appointment criteria based on
objective conditions, based on merit, without arbitrary and hostile attitudes can be
developed.