Sinemada politik eleştiri: Marksist kuram ve sinema
Political criticism in cinema: Marxist theory and cinema
Yazar: BARIŞ KILINÇ
Danışman: PROF. DR. İ. NACİ GÜÇHAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Felsefe = Philosophy ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Film = Film ; Film eleştirisi = Film criticism ; Film çözümleme = Film analysis ; Marksizm = Marxism ; Sanat eleştirisi = Art criticism ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Siyasal sinema = Political cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Tarihi gelişimine bakıldığında eleştirinin, iktidar mücadeleleri içinde etkili bir yere sahip olduğu söylenebilir. Özellikle iktidar sahiplerinin kendi ideolojisi doğrultusunda toplumun geri kalanını örgütleyebilmesi, yönetebilmesi ve bütün kamusal alanı bu ideoloji doğrultusunda şekillendirebilmesi için eleştiri, bir basamak olarak görülür. Söylenenler ya da yazılanlar, bu doğrultuda değerlendirilir. Eğer yapılan eleştiri egemen kamusal alanı yeniden üretiyorsa, o eleştiri olumlu; bu kamusal alan ile ilgili herhangi bir kuşku doğuruyorsa, o zaman o eleştiri olumsuzdur.Marksist kuramın, burjuva kamusal alanı ile ilgili kuşkunun oluşmasında, yaptığı tarihsel ve toplumsal çözümlemelerin eleştiri alanına dikkate değer bir katkı sunduğu yadsınamaz bir gerçektir. Önerdiği yöntem ile burjuva ideolojisinin ve bu ideolojinin üzerinde şekillendiği meta üretim sürecinin çelişkilerini ortaya koyarak, muhalif kitlenin daha etkin olmasında tarihsel bir rol üstlenmiştir. Dolayısıyla böyle bir kuram ile sanat arasında bir bağ kurulacaksa eğer, öncelikle bu kuramın eleştiride, politik bir bağlanımı gerektirdiği görülmelidir. Çünkü bu kuram ışığında şekillendirilen eleştiri yöntemi, ele aldığı sanat eserini egemen kamusal alanın çelişkilerini yansıtıp, onunla ilgili bir kuşku yaratıp yaratmadığına göre değerlendirir. Ayrıca böyle bir eleştiri yönteminin bu değerlendirmeyi yaparken, kuramın kullandığı kavramları ve yöntemini göz ardı etmesi de mümkün değildir. Bu çalışma ile yapılmak istenen, bu çekinceleri giderecek bir eleştiri yöntemini, sinema için ortaya koyabilmek ve bu yöntem ile yapılacak film eleştirileri yardımıyla daha demokratik bir tartışma ortamının oluşmasına katkı sunabilmektir.

Abstract:
Considering its historical development, it can be argued that criticism has an effective role within struggles for power. Criticism is seen as a step especially by the dominant powers in order to be able to organize and govern rest of the society according to their ideology; and to shape public sphere in line with this ideology. What is said and written are all evaluated within this frame. If criticism re-produces the public sphere, then it is positive; if it arouses doubt, then it is negative.One thing is certain that Marxist theory makes a remarkable contribution to the field of criticism by arousing doubt about the bourgeois public sphere through its historical and social analysis. The theory through the method that it suggested reveals contradictions of bourgeois ideology and meta-production process which shaped this ideology. As a result the theory played a historical role in making the opposite groups more effective. Therefore, if such a theory will be correlated with art, then it is particularly important to understand that it requires political devotion in criticism. The reason is that, the method of criticism, which is shaped along with this theory, analyzes a certain art work to the extent that it reflects contradictions and arouses doubt about dominant public sphere. Also, while doing this, it is not the case that this method of criticism ignores concepts and the method that the theory uses. This study aims to present a criticism method, tailored for cinema, that will clear these doubts; and to contribute to form a more democratic discussion platform with the help of movie reviews that will be done through this method.