Ekim öncesi bazı uygulamaların kereviz tohumlarında çimlenme çıkış ve fide kalitesine etkileri
Effects of some pre-sowing treatments on germination, emergence and seedling quality in celery seeds
Yazar: MERVE DEMİRKES
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DUMAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma kereviz tohumunun çimlenme ve çıkış performanslarını iyileştirmek, kısa sürede ve homojen çimlenme sağlamak amaçları ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca uygulamalar ile elde edilen fidelerin kalite özelliklerini iyileştirmek ve sağlıklı, kaliteli fideler elde etmek hedeflenmiştir. Çalışmada Balıkesir Tohumculuk AŞ.' ne ait Çanakkale Kök Kereviz çeşidi tohumları kullanılmıştır. Deneme iki aşamada gerçekleştirilmiş olup ilk aşamasında bazı ön uygulamaların laboratuvarda tohum çimlenmesine etkileri araştırılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise üstün çimlenme performansı gösteren uygulamalar fidelik koşullarına aktarılmış ve fidelik koşullarında çıkış testleri gerçekleştirilmiştir. Fidelik koşullarındaki çıkış testlerinde uygun bakım işlemleri yapılan ve dikim büyüklüğüne ulaşan fidelerde bazı fide kalite özellikleri değerlendirilmiştir.
Kereviz tohumlarının çimlenme / çıkış performanslarını iyileştirmek amacı ile ekim öncesinde osmopriming (PEG), priming (KH₂PO₄), ön üşütme (5 ve 7 gün), humudifikasyon (36 ve 48 saat), hidropriming (24 ve 36 saat), drumpriming (KNO₃) ve drumpriming (GA₃) uygulamalarının farklı doz ve sürelerinden yararlanılmıştır. Uygulamalar sonunda çimlenme oranı, ortalama çimlenme zamanı ve homojenlik değerleri her uygulama için ayrı ayrı irdelenmiştir. Bu değerlendirme sonunda kontrol uygulaması ile karşılaştırılan uygulamalar içinden en başarılı 5 uygulama ile doz ve süreleri belirlenerek kontrol uygulaması ile birlikte fidelik koşullarına aktarılmışlardır.
Fidelik koşullarında torf ve perlit karışımı içerisine ekilen kereviz tohumlarının çıkış testleri gerçekleştirilmiştir. Çıkış oranı, ortalama çıkış zamanı ve homojenlik değerleri her uygulama için ayrı ayrı irdelenmiştir. Çıkış testleri tamamlanan fidelerin bakım işlemlerine devam edilmiş olup dikim büyüklüğüne gelmiş fideler tesadüfen seçilerek laboratuvara getirilmiştir. Laboratuvar ortamında fidelerin bazı kalite özellikleri (yaprak sayısı, gövde ve kök uzunlukları, gövde ve kök yaş/kuru ağırlıkları) incelenmiştir. 
Çalışma sonunda elde edilen veriler doğrultusunda gerçekleştirilen kaliteyi iyileştirici tohum uygulamalarının genelinin kereviz tohumları üzerinde çimlenme/çıkış performanslarının iyileştirilmesinde etkili olduğu kanısına varılmıştır. Yapılan değerlendirmeler ile birlikte kereviz tohumlarında Osmopriming (PEG) uygulaması ile (%95.38 ve 5.20 gün) kısa süreli yüksek çimlenme gücü elde edilmiştir. Çimlenme gücü açısından ön plana çıkan diğer uygulama ise humudifikasyon uygulaması (%94.75 ve 6.34 gün) olmuştur. Çimlenme değerleri genel olarak değerlendirildiğinde çoğu uygulama kontrol uygulamasından (%93.00, 6.70 gün) daha yüksek ve hızlı çimlenme sağlamışlardır. Çıkış performansları açısından değerlendirildiğinde ise yine humudifikasyon (%93.50, 8.78 gün) ve PEG (%89.00, 7.04 gün) uygulamaları da diğer uygulamalar gibi kontrol uygulamasından (%77.25, 17.65 gün) daha hızlı, yüksek ve homojen çıkış performansı göstermişlerdir. Fide kalite özelliklerinde de olumlu etkiler gözlemlenmiştir. Elde edilen fideler kontrol fideleri ile kıyaslandığında yaprak sayısı, gövde ve kök uzunluklarında önemli oranda iyileşme gözlemlenmiştir.

Abstract:
The study was carried out with the aim of maintaining the germination and emergence performance of celery seeds and ensuring homogeneous germination in a short time. In addition, it is aimed to obtain the quality characteristics of the seedlings obtained with the applications and to obtain healthy and high quality seedlings. In the study, Balıkesir Tohumculuk AŞ. seeds of Çanakkale Root Celery cultivar were used. Two components of the trial were carried out, and the effects on seed germination were investigated in some preliminary laboratory devices from the first experience. The second experience of the study was the applications showing superior germination performance, seedling tests were transferred and the seedling emergence test was carried out. Some seedling quality characteristics were evaluated in the seedlings, which were carried out in appropriate care procedures in the emergence tests during the seedling periods and reached the planting expectation.
In order to improve the germination / emergence performance of celery seeds, osmopriming (PEG), priming (KH₂PO₄), prechill (5 and 7 days), humudification (36 and 48 hours), hydropriming (24 and 36 hours), drumpriming (KNO₃) and drumpriming (GA₃) applications were used at different doses and times. At the end of the applications, the germination rate, average germination time and homogeneity values were examined separately for each application. At the end of this evaluation, the doses and durations of the 5 most successful applications among the applications compared with the control application were determined and transferred to the seedling conditions together with the control application.
The emergence tests of celery seeds planted in a mixture of peat and perlite were carried out under nursery conditions. Exit rate, mean exit time and homogeneity values were analyzed separately for each application. The maintenance procedures of the seedlings whose emergence tests were completed continued, and the seedlings that reached the planting size were randomly selected and brought to the laboratory. Some quality characteristics (leaf number, stem and root lengths, stem and root fresh/dry weights) of seedlings were examined in the laboratory environment.
At the end of the study, it was concluded that the quality improvement seed applications carried out in line with the data obtained at the end of the study were effective in improving the germination / emergence performance of celery seeds. Along with the evaluations, short-term high germination power was obtained with Osmopriming (PEG) application (95.38 and 5.20 days) in celery seeds. Another application that came to the forefront in terms of germination power was the application of humudification (94.75% and 6.34 days). When the germination values are evaluated in general, most applications provided higher and faster germination than the control application (93.00%, 6.70 days). When evaluated in terms of emergence performances, humudification (93.50%, 8.78 days) and PEG (89.00, 7.04 days) applications also showed faster, higher and homogeneous emergence performance than the control application (77.25%, 17.65 days) like other applications. Positive effects were also observed on seedling quality characteristics. When the seedlings obtained were compared with the control seedlings, a significant improvement was observed in the number of leaves, stem and root lengths.