Vardiyalı çalışma sisteminin kadın hemşirelerin biyolojik ritimleri ve cinsel yaşam kaliteleri üzerindeki etkisi
The effect of shift working system on the biological rhythms and sexual life quality of female nurses
Yazar: KÜBRA ÖZER KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. GÜLAY YEGİNOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMRA ELMAS
Avrasya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsel yaşam = Sexual life ; Cinsellik = Sexuality ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Vardiyalı çalışma sisteminin bireylerin fizyolojik ve psikolojik sağlık durumlarını, aile ve sosyal ilişkilerini etkilediği bilinmektedir. Bunun yanında evlilik ve cinsel yaşam üzerinde de etkili olduğu görülmesine rağmen bu konulara yönelik çalışmalar sınırlıdır. Bu bağlamda çalışmada vardiyalı çalışma sisteminin kadın hemşirelerin biyolojik ritimleri ve cinsel yaşam kaliteleri üzerindeki etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki çalışma, Ocak-Mart 2022 tarihleri arasında Trabzon il merkezinde bulunan bir üniversite hastanesinde çalışan 193 evli kadın hemşire ile yürütülmüştür. Veriler, "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi Ölçeği (BRDG-Ö)" ve "Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kadın (CYKÖ-K)" kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin istatistik analizinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve parametrik testler kullanılmıştır. Bulgular p<0.005 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Vardiya şekli ile BRDG-Ö toplam puanı arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir (p=0.001). Dönüşümlü vardiya şeklinde çalışan hemşirelerin sürekli gündüz çalışan hemşirelere göre daha fazla biyolojik ritim düzensizliği yaşadığı saptanmıştır. Vardiya şekli ile CYKÖ-K toplam puanı arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p=0.730). CYKÖ-K toplam puan ortalaması 61.87∓14.57'dir. Çalışmaya katılan hemşirelerin cinsel yaşam kalitesinin iyi olduğu belirlenmiştir. CYKÖ-K toplam puanı ile BRDG-Ö toplam puanı arasında anlamlı, orta düzeyde ve negatif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=-0.400, p=0.001). Vardiyalı çalışma sisteminde özellikle gece/gündüz dönüşümlü çalışanların biyolojik ritimlerinin olumsuz etkilendiği, cinsel yaşam kalitesinin etkilenmediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
It is known that the shift work system affects the physiological and psychological health status of individuals, family and social relations. In addition, although it is seen to be effective on marriage and sexual life, studies on these issues are limited. In this context, it was aimed to determine the effect of the shift work system on the biological rhythms and sexual life quality of female nurses. The descriptive and cross-sectional study was conducted with 193 married female nurses working in a university hospital in Trabzon city center between January-March 2022. The data were obtained by using the "Sociodemographic Information Form", "Biological Rhythm Assessment Interview Scale (BRAI-S)" and "Sexual Quality of Life Scale-Female (SQLS-F)". One-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis and parametric tests were used in the statistical analysis of the data. The findings were evaluated at p<0.05 significance level. It was determined that there was a significant difference between the shift type and the BRAI-S total score (p=0.001). It was determined that nurses working in alternating shifts experienced more biological rhythm irregularities than nurses working constantly during the day. There was no significant difference between the type of shift and the total score of SQLS-F (p=0.730). The total mean score of SQLS-F is 61.87∓14.57. It was determined that the quality of sexual life of the nurses participating in the study was good. It was determined that there was a significant, moderate and negative correlation between the total score of SQLS-F and the total score of BRAI-S (r=-0.400, p=0.001). It was concluded that the biological rhythms of the shift workers, especially those who alternate between day and night, are adversely affected and the quality of sexual life is not affected.