Üreme sezonunda östrüsleri senkronize edilen ivesi ırkı koyunlarda selenyum, vitamin E, vitamin A ve vitamin D3 ilavesinin fertilite parametrelerine etkileri
Effects of selenium, vitamin E, vitamin A and vitamin D3 administration fertility parameters in awassi ewes synchronized estrus in breeding season
Yazar: MEHMET EFE
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL SARIBAY
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Kolekalsiferol = Cholecalciferol ; Kısırlık = Infertility ; Selenyum = Selenium ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Vitamin A = Vitamin A ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin E = Vitamin E ; Östrus = Estrus ; Östrus senkronizasyonu = Estrus synchronization ; İvesi koyunları = Awassi sheeps

Özet:
Çalışma, üreme mevsiminde östrüs senkronizasyonu yapılan İvesi koyunlarında, Se, vit E, vit A ve vit D3 ilavelerinin fertilite parametrelerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla düzenlendi.
Çalışmada, 75 baş koyuna 20 mg flugeston asetat içeren intravaginal süngerler (Chronogest CR®, Intervet, Türkiye) uygulandı. Daha sonra koyunlar iki gruba ayrıldı. Birinci gruptaki koyunlara (Grup I, n=38) 1 ml selenyum ve vit E (1 mg/1 ml sodyum selenit ve 60 mg/ml vit E, Yelvit®, Teknovet, Türkiye) ile 1 ml/50 kg CA vit A, vit D3 ve vit E (200.000 IU vit A /ml vit A, 30.000 IU/ml vit D3 ve 20 mg/ml vit E, Adevil®, Vilsan, Türkiye) enjeksiyonu kas içi yolla uygulandı. İkinci gruptaki koyunlar (Grup II, n=37) kontrol grubu olarak bırakıldı. Her iki grupta da süngerler 9 gün süreyle tutuldu ve süngerlerin çıkartılması sırasında 500 IU PMSG (Chronogest/PMSG, 6000 IU, Intervet, İstanbul, Türkiye) ve 250 mcg kloprostenol sodyum (Minoprost®, Vilsan, Türkiye) kas içi yolla uygulandı. Süngerlerin uzaklaştırıldığı gün birinci gruptaki koyunlara (Grup I) 1 ml/50 kg CA Adevil'in ikinci enjeksiyonu yapıldı. Koçlar süngerler çıkartıldıktan 24 saat sonra sürüye katıldı ve günde iki kez sabah-akşam 1 saat boyunca koyunlar arasında kaldı. Östrüsleri tespit edilen ve aşımları tamamlanan koyunlar sürüden ayrılarak farklı bir bölmeye alındı.
Grup I ve Grup II'de sırasıyla östrüs oranları %86.11 ve %85.29 (p=0,922), konsepsiyon oranları % 74.19 ve %58.62 (P=0,275), gebelik oranları %63.88 ve %50 (P=0,334). doğum oranları % 100 ve %100, yavru verimleri %126.08 ve %123.52 (P=0,858) olarak belirlendi.
Sunulan çalışmada vit A, D3, E ve Se uygulanan İvesi ırkı koyunlarda fertilite parametrelerinin istatistiksel olarak farklı çıkmadığı fakat oransal olarak olumlu etkilendiği görüldü. Vitamin A, D3, E ve Se uygulamasının fertilite parametreleri üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılabilmesi için farklı çalışmaların yapılması gerektiği sonucuna varıldı.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the effect of Se, vit E, vit A and vit D3 on fertility parameters of Awassi ewes estrus synchronized in breeding season. In the study, intravaginal sponges containing 20 mg of flugestone acetate (Chronogest CR®, Intervet, Turkey) was applied to 75 sheep. Subsequently ewes were divided into two groups. For ewes in the first group (Group I, n=38) 1 ml of selenium and vit E (1 mg/1 ml of sodium selenite and 60 mg/ml of Vit E, Yelvit®, Teknovet, Turkey) with 1 ml/50 kg vit A, vit D3 and vit E (200,000 IU vit A /ml vit A, 30,000 IU/ml vit D3 and 20 mg/ml vit E to Adevil®, Vilsan, Turkey) were administered intramuscularly. Ewes in the second group (Group II, n=37) were considered as the control group. In both groups, sponges were left in for 9 days and When the sponges were removed, 500 IU PMSG (Chronogest/PMSG, 6000 IU, Intervet, Istanbul, Turkey) and 250 mcg cloprostenol sodium (Minoprost®, Vilsan, Turkey) were administered intramuscularly. The ewes in the first group (Group I) second injection of 1 ml/50 kg Adevil were administered on the day the sponges were removed. The rams joined the herd for an hour twice a day, morning and evening 24 hours after the removal of sponges. The ewes which estrus were detected and their mating were completed were separated from the herd and taken to a different compartment. The estrus rates, conception rates, pregnancy rates, kidding rates, and litter size in Group I and Group II were 86.11% and 85.29% (P=0,922), 74.19% and 58.62% (P=0,275), 63.88% and 50%(P=0,334), 100% and 100% and 126.08% and 123.52% (P=0,858), respectively. In the present study, it was observed that fertility parameters were not statistically different in Awassi sheep administered vit A, D3, E and Se, but were positively affected proportionally. It was concluded that different studies should be conducted to reveal the effects of vitamin A, D3, E and Se administration on fertility parameters more clearly.