Gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırımlar,                                         dış borç ve ekonomik büyüme ilişkisi
Foreign direct investment, external debt and economic growth relationship in developing countries
Yazar: SİNAN TOKUŞTEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN BEKTAŞ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Dış borçlanma = External borrowing ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Ortak İlişkili Etkiler Ortalama Grup tahmincisi = Common Correlated Effects Mean Group estimator ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Gelişmekte olan ülkelerde gelir düzeyinin ve dolayısıyla da tasarruf oranlarının düşük olması nedeniyle yatırımların finansmanı ve iktisadi büyüme için dış kaynak kullanımı ve doğrudan yabancı yatırımlar önem arz etmektedir. Yatırımların finansmanında dış borç kullanımı halinde, söz konusu borçların geri ödenmesinde sorun yaşamamak için döviz kazandırıcı alanlara yatırım yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde dış borçların, döviz kurları üzerinde olumsuz etkileri ortaya çıkmaktadır. Dış borç geri ödeme sorunu yaşayan ülkelerde artan döviz kurları, zamanla enflasyonun ve faiz oranlarının yükselmesine sebep olmaktadır. Artan faiz oranları, yatırımları azaltarak, büyüme ve istihdam üzerinde olumsuz etkiler ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle doğrudan yabancı yatırımlar, yatırımların finansmanında dış borçlanma yerine kullanılabilecek önemli bir alternatiftir. Ayrıca doğrudan yabancı yatırımlarla, istihdam artışı ve teknoloji transferi de sağlanabildiğinden, bu yatırımlar ekonomik büyüme ve kalkınma açısından gelişmekte olan ülkeler için kritik öneme sahiptir. Dolayısıyla bu ülkeler, dış borç kullanımı yerine doğrudan yabancı yatırımları daha çok tercih etmektedirler. Ancak bu noktada eski teknolojiye sahip doğrudan yabancı yatırımların özellikle çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri gözden kaçmamalıdır. Bu çalışmanın amacı; 22 adet gelişmekte olan ülkenin 1991-2019 dönemindeki verilerini kullanılarak doğrudan yabancı yatırımlar ile dış borçların kişi başı GSYİH üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Çalışmada öncelikle yatay kesit bağımlılık, homojenlik, birim kök ve eş bütünleşme testleri yapılmış daha sonra Ortak İlişkili Etkiler Ortalama Grup tahmincisi (Common Correlated Effects Mean Group estimator – CCEMG) yöntemi ile hem tüm panel için hem de tek tek ülkeler için katsayı tahminleri elde edilmiştir. Sonuçlar, tüm panel için doğrudan yabancı yatırımlar ve dış borçlar ile büyüme arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Due to the low level of income and therefore savings rates in developing countries, outsourcing and foreign direct investment are important for the financing of investments and economic growth. In case of using external debt to finance investments, it is necessary to invest in foreign exchange-earning areas in order to avoid problems with repayment of these debts. Otherwise, foreign debts have a negative impact on exchange rates. Increasing exchange rates in countries experiencing external debt repayment problems cause inflation and interest rates to rise over time. Rising interest rates, reducing investments, have a negative impact on growth and employment. For this reason, foreign direct investment is an important alternative that can be used instead of foreign borrowing to finance investments. In addition, since employment growth and technology transfer can also be achieved through foreign direct investment, these investments are critical for developing countries in terms of economic growth and development. Therefore, these countries prefer foreign direct investment rather than the use of foreign debt. However, at this point, the negative effects of old-technology foreign direct investments, especially on the environment and human health, should not be overlooked. The aim of this study is to analyze the effects of foreign direct investments and foreign debts on GDP per capita by using the data of 22 developing countries in the period 1991-2019. Firstly, cross-sectional dependence, homogeneity, Average Common unit root and co integration tests I made then the associated impacts group estimator (Common Correlated Effects mean Group estimator – CCEMG) method with a coefficient estimates for individual countries as well as for the entire panel were obtained. The results show that there is a positive relationship between foreign direct investment and external liabilities and growth for the entire panel.