Niğde ili'nde ölüm belgelerindeki bilgilerin doğruluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of the accuracy of the information in the death certificates in Nigde
Yazar: MUHAMMET BAYRAKTAR
Danışman: DOÇ. DR. ELÇİN BALCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Belgeler = Documents ; Niğde = Niğde ; Otopsi = Autopsy ; Uluslararası hastalık sınıflandırması = International classification of diseases ; Ölüm = Death ; Ölüm belgeleri = Death certificates ; Ölüm nedeni = Cause of death

Özet:
Kayıt tarama ve anket yöntemlerinin kullanıldığı kesitsel, tanımlayıcı nitelikteki bu çalışma Niğde İli'nde 2015 yılında ölen kişiler için doldurulan ölüm belgelerindeki bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İlde görev yapan hekimlerce Ölüm Bildirim Sistemi'ne kaydedilen belgeler incelenmiş ve örnekleme yöntemiyle seçilen ölüm belgelerinin düzenlendiği kişilerin yakınlarına, sözel otopsi anket formu uygulanmıştır. Sözel otopsi çalışmasının evrenini; başka bir yöntemle incelenmeyen ölümler, örneklemi ise evreni bilinen örneklem hesaplama yöntemine göre 305 ölüm oluşturmuştur. Verilerin toplanması için gerekli izinler alınmıştır. Sonuçların değerlendirilmesinde Pearson Ki-Kare, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H ve Kappa testleri kullanılırken, p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
211 hekimin kaydettiği 1656 ölüm belgesine göre; ölenlerin % 53.0'ü erkek, ortalama ölüm yaşı 69.8 ± 21.1 yıl iken, ölümlerin % 69.4'ü merkez ilçede gerçekleşmiş ve ölüm belgelerinin % 51.8'ini aile hekimleri düzenlemiştir. Ölümlerin % 92.3'ü doğal ölümdür ve % 48.6'sı evde gerçekleşmiştir. Ölüm hakkında belge doldurulurken bilgi verenlerin % 48.5'u ölenlerin çocuklarıdır ve ölüm belgelerinin % 80.4'ü aynı gün doldurulurken, % 49.5'unda ölenin mesleği, % 26.3'ünde ölenin öğrenim durumu bilgileri eksiktir. Ölüm belgelerinin % 44.7'sinde ölüm nedeni ICD-10 kodlaması kullanılmadan yazılmış, temel ölüm nedenleri en sık dolaşım sistemi hastalıkları (% 45.4), solunum sistemi hastalıkları (% 14.4) ve neoplazmalar (% 10.3) olarak belirtilmiştir.  Ölüm nedenlerinin % 18.1'i iyi tanımlanmamışken, kötü tanımlanan nedenlerinin % 62.3'ü dolaşım sistemine ait tanılardır. Sözel otopsi yapılan 305 ölümden; anketi cevaplayanların % 72.8'i erkek, % 29.2'si ölenin çocuğudur. Ölenin öğrenim bilgisi % 95.7, meslek bilgisi % 96.4 verilmiştir. Sözel otopsi tanıları ile ölüm belgesi tanıları arasındaki uyum, her iki yöntemde de aynı sisteme ait tanıyı almış olma durumunun sıklığı incelenerek % 59.0 olarak hesaplanırken, Kappa testi sonucu K=0,49 olarak bulunmuştur. Sözel otopsi yöntemiyle ölen hakkında, ölüm belgesine göre daha fazla bilgi edinilmesi ve ölüm nedenleri arasında ancak ekseriyetle uyuşma olduğu tespit edildiğinden; ölüm kayıtlarının hem şekil hem de içerik yönünden ek mekanizmalarla denetlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Ölüm belgeleri; sözel otopsi; ölüm nedeni; ICD

Abstract:
This cross-sectional, descriptive study using record scanning and questionnaire methods was conducted to evaluate the accuracy of the information in the death certificates filled in 2015, in the Niğde Province. The death certificates registered to the death notification system by the doctors working in the province were examined and a verbal autopsy questionnaire was applied to the relatives of the deceased whose death certificates were selected using sampling method. The universe of the verbal autopsy study is the deaths that were not examined by any other methods and the sample consisted of 305 deaths according to the sample calculation method whose universe is known. Necessary permissions were obtained for data collection; Pearson Chi-Square, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, and Kappa tests were used in the evaluation of the results, p <0.05 was considered statistically significant.
According to the 1656 death certificates recorded by 211 doctors; while 53.0 % of the deaths were male and the average age of death was 69.8 ± 21.1 years, 69.4 % of the deaths occurred in the central district and 51.8 % of death certificates were filled by family physicians. 92.3 % of deaths were natural deaths and 48.6 % have happened at home. 48.5 % of those who gave information about death were the children of the deceased and 80.4 % of the death certificates were filled on the same day with deaths. 49.5 % of the death certificates had no profession information and 26.3 % had no education information of deceased. In 44.7 % of death certificates, the cause of death was written without using ICD-10 coding and the main causes of death were stated as circulatory diseases (45.4 %), respiratory diseases (14.4 %) and neoplasms (10.3 %). While 18.1 % of the causes of death are not well defined, 62.3 % of the poorly defined causes are circulatory system diagnoses. Of the 305 performed verbal autopsy; 72.8 % of the respondents were male and 29.2 % were the child of the deceased. 95.7 % of the deceased's educational information, 96.4 % of the occupational information is given. The agreement between verbal autopsy diagnoses and death certificate diagnoses was calculated as 59.0 % by examining the frequency of having the same system diagnosis in both methods, and the Kappa test result was found to be K = 0.49. Since verbal autopsy gave more information about the deceased than the death certificate and it is determined that there is only barely agreement about the causes of death; it is thought that it would be appropriate to control the accuracy of death records with additional mechanisms in terms of both the form and the contents.

Keywords: Death certificates; verbal autopsy; cause of death; ICD