Türkiye'de balık yetiştiriciliğinde kullanılan kalite sistemlerinin etkilerinin balık sağlığı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of quality systems used in fish culture in respect to fish health in Turkey
Yazar: İDİL EZGİ CAN OMA
Danışman: DOÇ. DR. HAFİZE SİBEL ÖZESEN ÇOLAK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Su Ürünleri Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Su ürünleri yetiştiriciliğinin hızla artan pazar payı, ciddi rekabet koşulları ve mevcut kaynakların daha etkili kullanılabilmesinin gerekliliği kalite yönetim sistemlerinin kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Ülkemizde ve dünyada su ürünleri yetiştiriciliği için birçok kalite yönetim sistemi mevcuttur. Su ürünleri yetiştiriciliğinde uluslararası geçerliliği bulunan sertifikalar GFSI (Global Food Safety Initiative) onaylı GLOBALG.A.P. (GGAP), Best Aquaculture Practises (BAP), ASC (Aquaculture Stewardship Council)'dir. Türkiye'ye özgü, yetiştiricilik koşullarında geçerli ve sektörde devlet desteklerinin alınmasına olanak sağlayan kalite yönetim sistemi sertifikası ise Su Ürünlerinde İyi Tarım Uygulamaları (İTU)'dır. Bütün bu kalite yönetim sistemlerinin balık sağlığı yönetimi üzerindeki etkisi ve verimliliklerinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Sürdürülebilir su ürünleri yetiştiriciliği açısından balık sağlığı yönetiminin başarısı da balık refahının sağlanması ile doğru orantılıdır. Bu tez çalışmasında kalite yönetim sistemlerinin kullanım şekli ve oranları ile balık sağlığı arasındaki ilişki araştırılmıştır. Türkiye'de sertifikası bulunan 58 firmadan yargısal örnekleme yöntemi ile belirlenen 12'si (%21) ile görüşülerek hazırlanan bilgi formu doldurulmuştur. İşletme bilgileri, genel bilgiler, teknik bilgiler ve işletme maliyetleri konularından oluşan 51 soruluk bilgi formunun hazırlanmasında kalite yönetim sistemlerinin soru listelerinden yararlanılmıştır.
Tez çalışmasının sonucunda kalite yönetim sistemlerinin uygulandığı işletmelerde genellikle balık sağlığı departmanı olduğu, rutin balık sağlığı taramaları yapıldığı, balık refahı konusuna daha fazla özen gösterildiği gözlemlenmiştir. Bu işletmeler hastalık için tedavi uygulamaktan ziyade hastalık öncesi önlem almak için farklı yöntemler uygulamaktadır. Su ürünleri işletmelerinin ihracat pazar payını artırmak amacıyla uygulamaya başladıkları kalite yönetim sistemlerinin, balık sağlığı yönetimine daha fazla katkı sağladığı hem de su ürünleri sektörünü daha ileriye taşımakta olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The rapidly increasing market share of aquaculture, serious competitive conditions in the market and the need for the more effective use of existing resources have made the use of quality management systems mandatory. There are many quality management systems for aquaculture both nationally and globally. Internationally valid certificates in aquaculture are GFSI (Global Food Safety Initiative) certified GLOBALG.A.P. (GGAP), Best Aquaculture Practices (BAP) and ASC (Aquaculture Stewardship Council). In national level, the valid certificate of quality management system for aquaculture, which could also help benefit from government supports, is the Good Agricultural Practices (ITU) in Aquaculture. The impact of these quality management systems on fish health management and the evaluation of their efficiency are of great importance. The success of fish health management in terms of sustainable aquaculture is also directly in relation with having fish welfare. In this thesis, the relationship between fish health and the usage and rates of use of these systems was investigated. An information form, which was prepared by interviewing 12 companies (21%), selected by judicial sampling method, out of 58 companies with certificates in Turkey, was filled out.  The question lists of quality management systems were used in the preparation of the 51-Question data sheet consisting of enterprise information, general information, technical information and operating costs.
As a result of this thesis study, it was observed that in the enterprises where quality management systems are applied, there is usually a fish health department, routine fish health scans are performed, and fish welfare is more watched over. These enterprises apply different methods to take pre-disease precautions rather than applying treatment for the disease. It has been concluded that the quality management systems that aquaculture enterprises have started to implement in order to increase their market share both contribute more to fish health management and carry the aquaculture sector onward.