Kentsel yeşil alanların arsa rayiç bedellerine etkisi: Erzurum örneği
Research the effects of urban green spaces on land market values: Erzurum case
Yazar: FERAY SAYGILIOĞLU
Danışman: PROF. DR. BARIŞ ERGEN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentsel yeşil alanlar kentlerde yer alan önemli ögelerdir. Düzensiz kentleşme ve göç ile kentlerin fazla yapılaşması sebebiyle kentlerde yeşil alanlara fazlasıyla ihtiyaç duyulmaktadır. İnsanlar kentlerde yeşil alanların bulunduğu alanları daha çok tercih etmektedir. Kentsel yeşil alanlar kentliye farklı imkanlar sunarak kentlinin kentlerdeki yaşam kalitesini artırmaktadır. Kentsel yeşil alanların sosyal, ekonomik, çevresel, psikolojik etkileri bulunmaktadır. Sosyal olarak insanların sosyalleşmesini; ekonomik olarak arsa rayiç bedellerini; çevresel olarak manzara ve güvenliğini; psikolojik olarak ise insanların yeşil alanda rahatlığını etkilemektedir. Bu çalışmada açık yeşil alanların ekonomik katkısı olarak arsa rayiç bedellerine etkisi araştırılmıştır. Çalışmada Erzurum kent merkezinde bulunan yeşil alanlar incelenmiştir. Yeşil alanlar kentin merkez-gelişim bölgesi bakımından konumu, yapım yılı, çevresindeki değişiklikler ve hektarları arasında karşılaştırma yapılarak seçilmiştir. Erzurum kentinde 10 adet kentsel yeşil alan seçilmiş olup hepsi ayrı ayrı ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Çalışmaya konu olacak tüm yeşil alanlar merkez ilçelerden biri olan Yakutiye ilçesinden seçilmiştir. Bu kentsel yeşil alanlar Olimpiyat Parkı, Tavşanlı Park, Muhsin Yazıcıoğlu Parkı, Ata Park Botanik Bahçesi, 100. Yıl Millet Bahçesi, Aziziye Millet Bahçesi, Park 25, Kale Kültür Yolu Parkı, Esma Park ve Hilâlkent Park'tır. Çalışmada arsa rayiç bedellerinin artış miktarı üzerinden kentsel arsaların ekonomik değerlerindeki değişim araştırılmıştır. Dörder yıllık dönemler olacak şekilde 2002, 2006, 2010, 2014, 2018 ve 2022 yılı arsa rayiç bedelleri değerlendirilmiştir. Seçilen örneklerde kentsel yeşil alanların yapımından ve düzenlenmesinden sonra arsa rayiç değerlerinde artışa neden olduğu, ayrıca sunduğu manzara ve rekreasyonel imkânlarla kentsel gelişime de önemli katkıda bulunduğu tespit edilmiştir. Kentlerde yeşil alanlara ne kadar kolay erişilebilirse kentte yaşayan insanların yaşam kalitesi o yönde artmaktadır. Çünkü yeşil alanlar yapılaşmalar sebebiyle kentlinin vazgeçilmez noktaları olmuştur. Kentlerde yeşil alanlar hangi bölgelerde daha çok yoğunluktaysa veya yeşil alan nerede düzenleniyorsa o alandaki arsa rayiç bedelleri de paralel olarak artmaktadır. Merkez çevresinde yeşil alan yapıldıktan veya düzenlendikten sonra alanın arsa rayiç bedeli artmıştır. Merkezde ise farklı kullanımların hayata geçirilmesi rayiç bedelleri etkilemiştir. 
Kentlerde arsa rayiç bedellerini etkileyen birçok faktör vardır. Kentlerde arsa rayiç bedelini etkileyen faktörler çevresel fonksiyonlar, bu fonksiyonlara yakınlık ve erişilebilirlik olarak düşünülmektedir. Bu çalışmada belirlenen kentsel yeşil alanların yapım yılından itibaren yeşil alanda yapılan her düzenleme arsa rayiç bedelini etkilemektedir. Arsanın şehir merkezine yakınlığı, yeşil alanlara yakınlığı, alışveriş merkezlerine yakınlığı, ulaşım ağlarına yakınlığı arsa rayiç bedelini etkilemektedir. Yeşil alanlara yakınlık arsa rayiç bedelini artırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kentsel yeşil alanlar, ekonomik etki, rayiç bedel, kentsel gelişim, Erzurum

Abstract:
Urban green areas are important elements in cities. There is a great need for green areas in cities due to irregular urbanization and migration and the over-structuring of cities. People prefer areas with green areas in cities. Urban green areas increase the quality of life of urban residents by offering different opportunities to urban residents. Urban green areas have social, economic, environmental and psychological effects. Socially, people socialize; Economically, market values of land; environmentally, the landscape and its safety; Psychologically, it affects people's comfort in green spaces. Urban green areas have social, economic, environmental, and psychological effects. This study investigates the impact of open green areas on land market prices as an economic contribution. For this purpose, green areas in the city center of Erzurum were examined. These areas were selected by comparing their location in terms of the city center-development zone, years of construction, changes in their surroundings, and hectares. In Erzurum, 10 urban green areas were selected and were analyzed separately in detail. All green areas subject to the study Olympic Park, Tavşanlı Park, Muhsin Yazıcıoğlu Park, Ata Park Botanical Garden, 100th Year National Garden, Aziziye National Garden, Park 25, Kale Culture Road Park, Esma Park, Hilâlkent Park were selected from Yakutiye, one of the central districts. The study analyzed the change in the economic values of urban land through the amount of increase in land market prices. Land market values were evaluated in four-year periods, 2002-2006, 2006-2010, 2010-2014, 2014-2018, and 2018-2022. The study found that in the selected cases, parks caused an increase in land market values after their construction and landscaping work and made a significant contribution to urban development with the scenic and recreational opportunities they offer. The easier access to green areas in cities increases the quality of life of people living in the city. Wherever green areas are more concentrated in cities or where green areas are arranged, the market value of land in that area increases in parallel. After the green area was built or organized around the center, the land market value of the area increased. The implementation of different uses in the center has affected the current prices.
There are many factors that affect the market value of land in cities. The factors affecting the market value of land in cities are considered to be environmental functions, proximity and accessibility to these functions. Every arrangement made in the green area since the construction year of the urban green areas determined in this study affects the market value of the land. The land's proximity to the city center, its proximity to green areas, its proximity to shopping malls and its proximity to transportation networks affect the market price of the land. Proximity to green areas increases the market value of land.
Keywords: Urban green spaces, economic effects, land market value, urban development, Erzurum