Adana entansif süt sığırcılığı işletmelerinde yetiştirilen saf ve melez siyah alaca inek sütlerinde somatik hücre sayısına etki eden faktörler ve mastitis ile ilişkisi
Factors effective at somatic cell count (SCC) in the milk of black and white cows kept in intensive dairy farms at Adana province and their relationships with mastitis
Yazar: SERAP GÖNCÜ
Danışman: PROF.DR. KEMAL ÖZKÜTÜK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Somatik hücre sayısı = Somatic cell count ; Süt = Milk ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt verimi = Milk yield ; Zootekni = Zootechnics

Özet:
Bu çalışma, Adana'da entansif süt sığırcılığı işletmelerinde yetiştirilen Siyah Alaca inek sütlerinde Somatik Hücre Sayısı (SHS) üzerine işletme, laktasyon sırası, lob ve tezi kan parametrelerinin etkisinin belirlenmesi amacıyla kurulmuştur. Bu amaçla sürü büyüklüğü göz önüne alınarak 3 işletme seçilmiştir. Haziran 1996 ile Temmuz 1997 arasında işletmelerin akşam sağımlarında meme lobu süt örnekleri alınmıştır. İnekler laktasyon sıralarına göre 3 gruba dağıtılmışlardır. Birinci grup birinci ve ikinci laktasyonunda olan ineklerden, ikinci grup üç ve dördüncü laktasyonunda olan ineklerden ve üçüncü grup da beşinci ve daha sonraki laktasyonlarında olan ineklerden oluşmaktadır. Somatik hücre sayımı Fossomatic 90 adlı sayım cihazı ile yapılmıştır. Aylık SHS, bağımsız tesadüfi hatadan kaynaklanan heterojenliği minimize etmek için logaritnük transformasyon yapılmıştır. SHS ve süt verimi tekrarlanan deneme planı modelinde, ANOVA ile analiz edilmiş, transferrin genotipleri dağılımı ise Khi-kare testi ile analiz edilmiştir. Meme loblan SHS sonuçlan arası farklar önemsiz (PX).05), ancak işletme, laktasyon sırası ve periyot etkileri istatistiki olarak önemli (P<0.01) bulunmuştur. Meme loblan genel ortalama SHS'ı 1,287,680 ± 88,850 (36,820 -10,479,890) SHS/ml olarak belirlenmiştir, laktasyon sırasının artması ile SHS 'da artış göstermiştir. Birinci ve ikinci laktasyon sırası gruplarına göre, ortalama SHS değerleri sırasıyla 856,830±96,140 ve 2,295, 150± 25,846 SCC/ml olarak gerçekleşmiştir. SHS bakımından işletmeler arası farklar istatistiki olarak önemli (P<0.01), yılın aylan SHS üzerinde etkili (P<0.01), ve en yüksek SHS değerlerinin Temmuz ve Ekim aylarında olduğu belirlenmiştir. Populasyonda hemoglobin genotipleri bakımından varyasyon, tespit edilmemiş olması Siyah Alaca sığırlarda hemoglobin genotipleri bakımından monomorfizm olması ile açıklanmaktadır. Altı farklı transferrin genotipi olduğu belirlenmiş ve transferrin genotiplerinin SHS üzerine etkisi önemli bulunmuştur (P<0.Q1). Anahtar Kelimeler: Somatik Hücre Sayısı, Transferin, Polimorfizm

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of herd, parity, quarter and some blood parameters on Somatic Cell Count (SCC) in Black and White cow milk at Adana province. For this purpose, three intensive dairy farms were selected considering herd size. Quarter milk samples and milk weights were collected at the evening milking, monthly from June 1996 through July 1997. Cows were separated into three groups according to the parity. First group was in first and second lactation, second group was in third and forth lactation and third one was in fifth or greater parity. Somatic Cell Counts were determined by Fossomatic 90 apparatus. The monthly SCC were transformed to log scale to minimise heterogeneity of variance of their independent random residual effects. The SCC and milk yield were analysed with repeated measure ANOVA procedure and transferrin genotypes were tested by Khi-square. No differences were found (PX).05) by quarter, but herd, parity, period and interaction effects were found statistically significant (P<0.01). Average SCC for all quarters was 1.287.680 ± 88.850 (36.820 - 10.479.890) SCC/ml. The SCC increased as the parity increased (P<0.01). Average SHS values for first and third parity group were 856.830±96.140 and 2.295. 150± 25.846 SCC/ml respectively. The differences between dairy units in SCC was statistically significant (P<0.01). Months of year affected the SCC (PO.01), and the highest SCC's were observed in Jury and October. There were no variation in the population in respect to haemoglobin genotypes. This may be attributed to monomorphism in Black and White Cattle in haemoglobin genotypes. Six different transferrin genotypes were determined in the population evaluated in this study and the effect of transferrin genotypes on SCC were statistically significant (P<0.01). Key Words: Somatic Cell Counts, Transferin, Polimorphism