Muş ilinde şekerpancarı üretimine etki eden faktörler ve üreticilerin sosyo-ekonomik durumları
Factors affecting sugar beet production in muş province and the socio-economic situation of producers
Yazar: MEHMET CEVAT ARIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KASIM ŞAHİN ; DOÇ. DR. MUSTAFA YAŞAR
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, Muş ilinde şeker pancarı üretimi yapan tarım işletmelerinde, üretime etki eden faktörler ve üreticilerin sosyo-ekonomik durumları incelenmiştir. Araştırmada, Muş ilinde şeker pancarı yetiştiriciliği yapan 101 çiftçi ile 2023 yılı verileri toplanarak yüz yüze görüşme yoluyla anket çalışması yapılmıştır. Üreticilerin yaş ortalama yaşları 44,6'yıldır. İşletmeler ortalamasında hane halkı çocuk sayısı 3,76 kişi olarak tespit edilmiştir. Görüşülen işletme sahiplerinden %25,7'si ilkokul mezunudur. Şeker pancarı üreticilerinin %76,1'inin asıl meslekleri çiftçiliktir. Üreticilerin %64,4'ü mülk arazi de %35,6'sı ise kiracı oldukları tarım arazilerinde üretim yaptıklarını belirtmişlerdir. Görüşülen şeker pancarı üreticilerinin %97'si her düzenli olarak şeker pancarı ürettiğini belirtmiştir. Şeker pancarı tarımını etkileyen faktörler incelmiş ve tohum çeşidi, işgücü sorunu, alet-ekipman durumu, arazi temini ve sulama konularının ön plana çıktığı görülmüştür. Araştırmada veri madenciliği yöntem olarak izlenmiş ve modelleme aşamasında regresyon ağacı algoritması kullanılmıştır. Şeker pancarı üretiminde demografik yapı olarak yaşın son derece önemli olduğu bulunmuştur. Şeker pancarı üretiminin tek geçim kaynağı olması verimi etkilemiştir. Ayrıca okuyan çocuk sayısı fazla olanların şeker pancarı verimini etkilediği bulunmuştur. Şeker pancarı üretimini etkileyen diğer faktörlere bakıldığında sulamanın çok önemli olduğu gözlemlenmiştir. Üretimde dekar büyüklüğü ve tarımsal tecrübenin de etkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca ilk sulama ve pancar tohumunun alındığı yerinde verime etki ettiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this research, factors affecting production in agricultural enterprises producing sugar beet and the socio-economic situations of the producers in Muş province were examined. In the research, a survey was conducted with 101 farmers raising sugar beet in Muş province through face-to-face interviews by collecting data for 2023. The average age of producers is 44.6 years. The average number of children in the household of producers in these enterprises was determined as 3.76. Of the interviewees, 25.7% are primary school graduates. The main occupation of 76.1% of sugar beet producers is farming. 64.4% of the producers stated that they produce on freehold estate and 35.6% on agricultural land where they are tenants. 97% of the sugar beet producers interviewed stated that they produce sugar beet regularly. The factors affecting sugar beet agriculture were examined and it was observed that seed type, labor force problem, tool-equipment availability, land supply and irrigation issues are the prominent factors. Data mining was followed as a method in the research and regression tree algorithm was used in the modeling phase. It was revealed that age was extremely important as a demographic feature in sugar beet production. The fact that sugar beet production was the only source of income affected productivity. It was also found that having more children studying affected sugar beet yield. Looking at other factors, the results indicated that irrigation was very important. It was demonstrated that decare size and agricultural experience also had an effect on production. In addition, it was observed that the first irrigation and where the beet seeds were taken affected the yield.