Bazı tek yıllık çim (Lolium multiflorum Lam.) çeşitlerinin tuz stresine tepkilerinin belirlenmesi
Determination of responses of some annual ryegrass (Lolium multiflorum Lam.) cultivars to salt stress
Yazar: EMİRCAN AKPARLAR
Danışman: PROF. DR. SATI UZUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada bazı tek yıllık çim çeşitlerinin tuz stresine tepkileri çimlendirme ve saksı denemeleri ile incelenmiştir. Denemede Grasslands Bill, Koga, Trinova ve Vivaro çeşitleri kullanılmıştır. Tuz dozları (NaCl) çimlendirme denemelerinde 0, 5, 10, 15 ve 20 dS/m, saksı denemelerinde ise 0, 2.5, 5, 7.5 ve 10 dS/m olarak ayarlanmıştır. Çimlendirme denemeleri sonucunda çeşitlerin çimlenme yüzdeleri %81-100, ortalama çimlenme süreleri 3.36-7.43 gün, sürgün uzunlukları 4.0-11.12 cm, kök uzunlukları 3.48-11.29 cm, fide yaş ağırlıkları 34.60-66.30 mg ve fide kuru ağırlıkları ise 4.35-6.22 mg arasında değişim göstermiştir. Tuz stresi altında tek yıllık çim çeşitlerinin çimlenme yüzdelerinde önemli bir düşüş olmamış, ancak ortalama çimlenme süreleri uzamış, sürgün ve kök uzunlukları ile fide yaş ağırlıkları azalmıştır. Saksı denemeleri sonucunda çeşitlerin bitki boyları 26.44-52.11 cm, kardeş sayıları 7.08-17.73 adet, toprak üstü yaş ağırlıkları 13.16-33.77 g/bitki, toprak üstü kuru ağırlıkları 7.37-11.33 g/bitki, protein oranları %4.27-8.84, klorofil miktarları 34.97-45.17 SPAD değeri, Na+ miktarları 692-8421 mg/kg, K+ miktarları 16176-25606 mg/kg, SOD aktiviteleri 206-250 EU/g yaprak ve POD aktiviteleri 6700-12555 EU/g yaprak, prolin miktarları 4.807-8.922 mg/g, katalaz aktiviteleri 400-2466 EU/g yaprak arasında değişim göstermiştir. Genel olarak tuz stresi altında çeşitlerin bitki boylarının, kardeş sayılarının, toprak üstü yaş ve kuru ağırlıklarının azaldığı; protein oranlarının, klorofil miktarlarının (SPAD), Na+ miktarlarının, prolin miktarlarının ve katalaz aktivitelerinin ise artığı belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Tek yıllık çim, tuz stresi, mineral madde miktarı, antioksidan enzim aktivitesi

Abstract:
In this study, the responses of some annual ryegrass cultivars to salt stress were investigated by germination and pot experiments. Grasslands Bill, Koga, Trinova and Vivaro cultivars were used in the experiment. Salt doses (NaCl) were adjusted as 0, 5, 10,15 and 20 dS/ in germination trials, and 0, 2.5, 5, 7.5 and 10 dS/m in pot trials. As a result of germination trials, germination percentages of the cultivars varied between 81-100%, mean germination times between 3.36-7.43 days, shoot lengths between 4.0-11.12 cm, root lengths between 3.48-11.29 cm, seedling fresh weights between 34.60-66.30 mg and seedling dry weights between 4.35-6.22 mg. There was no significant decrease in germination percentages among annual ryegrass cultivars under salt stress, but the mean germination times was prolonged, shoot and root lengths and seedling fresh weights decreased. As a result of pot trials, shoot lengths of cultivars varied between 26.44-52.11 cm, number of tillers between 7.08-17.73, above-ground fresh weights  between 13.16-33.77 g/plant, above-ground dry weights between 7.37-11.33 g/plant, protein ratios between 4.27-8.84%, chlorophyll contents between 34.97-45.17 SPAD value, Na+ contents between 692-8421 mg/kg, K+ contents between 16176-25606 mg/kg, SOD activities between 206-250 EU/g leaf, POD activities between 6700-12555 EU/g leaf, proline contents between 4.807-8.922 mg/g and catalase activities between 400-2466 EU/g leaf. In general, it was determined that plant heights, number of tillers, above-ground fresh and dry weights of cultivars decreased; protein ratios, chlorophyll contents (SPAD), Na+ contents, proline contents and catalase activities increased under salt stress.

Keywords: Annual ryegrass, salinity stress, ion accumulation, antioxidant enzyme activity