Obez kişilerde sağlık okuryazarlığının obezite ile ilişkili iyi olma durumuna etkisinin değerlendirilmesi
Determination of the health literacy levels of obese people and to measure the effect of obesity on well-being
Yazar: ŞÜKRAN ACAR CEYHAN
Danışman: PROF. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Obezite = Obesity ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Giriş ve Amaç: Obezite; pek çok hastalığa yol açabilmekte olup yaşam kalitesini de
düşürmektedir. Bu çalışmada; obez kişilerin sağlık okuryazarlığı (SOY) düzeylerinin
belirlenmesi ve obezitede iyi oluşa etkisinin ölçülmesi amaçlandı.
Yöntem: Bu çalışma; tek merkezli, prospektif ve analitik bir araştırma olarak
planlandı. Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'
ne Nisan-Temmuz 2022 tarihleri arasında başvuran 18-65 yaş arası obez kişilerle
gerçekleştirildi. Sosyodemografik verileri, genel sağlık durumuna ilişkin bilgileri ve
antropometrik ölçümleri Hasta Bilgi Formu' na kaydedildi. İyi oluş durumları
Obezite İle İlişkili İyi Olma Anketi (ORWELL 97-TR) ile, SOY düzeyleri ise Sağlık
Okur Yazarlığı Ölçeği-Kısa Form (SOY-KF) ile değerlendirildi. p<0.05 istatistikçe
anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 201 kişinin yaş ortalaması 38,78±11,25 olup
%70,6'sı (n=142) hafif obezdi. SOY-KF indeks puanı 32,71±9,93, ORWELL TR-97
toplam puanı 41,22 ±14,86 idi. SOY-KF ile ORWELL TR-97 Alaka-"sosyal
ilişkiler" puanları arasında anlamlı ilişki saptandı (r:0,292; p<0,001). SOY-KF puanı
ile kronik hastalık varlığı (p=0,024), obezite süresi (p=0,030), son 1 yılda kilo
değişimi (p=0,048), diyet yapma (p=0,048), egzersiz yapma (p<0,001) ve öğün
atlama (p=0,001) arasında anlamlı farklılık saptandı. ORWELL TR-97 toplam puanı
ile ise yaş (p=0,007), eğitim durumu (p=0,001), VKİ (p=0,016), son 1 yılda kilo
değişimi (p=0,001), diyet yapma (p<0.001), diyete uyum (p=0,008), egzersiz yapma
(p=0,009) egzersize uyum (p=0,018) ve öğün atlama (p=0,010) arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir farklılık saptandı.
Sonuç: Yaş, eğitim durumu, obezite derecesi ve süresi, son 1 yılda kilo değişimi,
diyete ve tedaviye uyum durumları obezitede iyi oluşu etkileyen faktörler olarak
saptanmış olmakla birlikte SOY üzerinde etkili bulunmadı. SOY düzeyi arttıkça ise
obez kişilerin sosyal ilişkilerinin olumsuz etkilendiği saptandı.

Anahtar Kelimeler: İyi oluş, Obezite, Obezitede İyi Oluş, Sağlık Okuryazarlığı,
Yaşam Kalitesi

Abstract:
Introduction and Purpose: Obesity can cause many diseases and reduces the
quality of life. In this study; it was aimed to determine the health literacy (HL) levels
of obese people and to measure the effect of obesity on well-being.
Method: This study was planned as a single-center, prospective and analytycal
study. It was conducted with obese individuals aged 18-65 who applied to
Gaziosmanpaşa Training and Research Hospital Family Medicine Outpatient Clinic
between April and July, 2022. Sociodemographic data, general health information,
and anthropometric measurements were recorded in the Patient Information Form.
Well-being was evaluated with the Obesity-Related Well-Being Questionnaire
(ORWELL 97-TR), and HL levels were evaluated with the Health Literacy Scale-
Short Form (HLS-SF). p<0.05 was considered statistically significant.
Findings: The mean age of 201 people included in the study was 38.78±11.25,
70.6% (n=142) were mildly obese. HLS-SF index score was 32.71±9.93, ORWELL
TR-97 total score was 41.22 ±14.86. A significant correlation was found between
HLS-SF and ORWELL TR-97 Relevance-"social relations" scores (r:0.292;
p<0.001). By HL-SF score, presence of chronic disease (p=0.024), duration of
obesity (p=0.030), change in weight in the last 1 year (p=0.048), diet (p=0.048) and
exercise (p<0.001) ) and skipping meals (p=0.001) were found to be significantly
different.
With the ORWELL TR-97 total score, age (p=0.007), educational status (p=0.001),
BMI (p=0.016), weight change in the last year (p=0.001), more between dieting first
(p<0.001) and diet compliance (p=0.008), exercising (p=0.009), exercise compliance
(p=0.018) and skipping meals (p=0.010) a statistically significant difference was
found.
Conclusion: Although age, education level, levels and duration of obesity, weight
change in the last 1 year, adherence to diet and treatment were determined as factors
affecting well-being in obesity, it was not found to be effective on HL. As HL levels
increased, it was determined that the social relations of obese people were negatively
affected.

Keywords: Health Literacy, Obesity, Well-being, Well-Being in Obesity, Quality of
Life