Türk resminde mezarlık ve mezar taşı imgesi
Cemetery and grave stone image in Turkish painting
Yazar: NUMAN KÜÇÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL SARIDİKMEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anıt mezarlar = Monumental graves ; Doğu sanatı = Eastern art ; Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Mezar taşları = Tambstones ; Resim sanatı = Painting art ; Türk heykel sanatı = Turkish sculpture art ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Türk-İslam mezarları = Turkish-Islamic graves ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art

Özet:
Sanat, kavramların üzerine giderek sorgulayan, analiz eden, vurgulayan veya olduğu gibi yansıtan bir olgudur; bu nedenle sanatçılar çalışmalarında sayısız kavrama yer vermiş ve vermeye de devam etmektedirler. Kaçınılmaz bir son olan ölüm ise bu kavramların en önemlilerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Ölenin ardına bıraktıkları, yaşayan varlıklar ile arasındaki bağlar çeşitli ritüeller oluşturarak günümüze kadar ulaşan kültürlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu ritüellerin bir parçası olarak mezarlık ve mezar taşları Türk kültüründe çağlar boyunca değişmiş, yeni biçimler kazanarak estetik bir forma evrilmiştir. Mezarlıklar adeta taştan tuvallerin yer aldığı bir sanat galerisine dönüşmüştür. Görsel açıdan oldukça zengindirler. Bir sanat ürünü olarak nitelendirilebileceğimiz Türk mezar taşları, tüm sanat dallarının birbirini etkilemesi gibi Türk ve yabancı sanatçıları etkilemiştir.  Bu çerçevede onları betimleyen, anlatan, bu fikirlerden yola çıkarak eser ortaya koyan ressamların varlığına olanak sağlamıştır.  
Türk tarihinde, bir heykeltıraş işçiliğiyle işlenen mezar taşları ölüm ve sanatın harmanı gibidir. Tüm yönleriyle birçok sanatçıyı, özellikle de ressamları geçmişten bugüne plastik değerleriyle halen etkilemektedirler. İşte bu noktada taşlardan yapılan sanat nesnelerinden etkilenen, onları tuvallerinde ölümsüz kılmak isteyen Osman Hamdi Bey, Hoca Ali Rıza, Şevket Dağ, Avni Lifij, Sami Yetik, Süleyman Saim Tekcan gibi birçok ünlü Türk ressam eserlerinde mezarlık ve mezar taşlarına yer vermişlerdir. Böylece taşların estetik yapılarına vurgu yapılmış ve tablolarda birçok anlamlandırmalar ile tekrar hayat bulmuşlardır. Bu çalışmada amaç, muhtelif kaynaklar ile bu akışı belgeleyip dönemlere aktarabilmektir.

Abstract:
From yesterday to today art, questioning by go over to concepts, makes analyzing, emphasizing or a phenomenon which reflecting it as it is are; therefore artists give place to countless concept in their works and continue to give. We came across to death which is inevitable end is the most important one. The things which left behind from dead ones, continuing rituals between living ones and dead ones cause to the emergence of cultures. Cemetery and gravestones as part of rituals has changed over the ages in Turkish culture, has evolved into an aesthetic form by obtaining new forms. The cemeteries have become an art gallery with stone canvases. Turkish gravestones can be described as an art product, as all branches of art affect each other and they influenced artists too. Describing them in this framework, telling, it also allowed the existence of painters who created works based on these ideas. In Turkish history, the gravestones, which were processed by a sculptor, are like a blend of death and art. Many artists, especially painters, are still influenced by their plastic values from past to present. They are very rich in visually. At this point, Osman Hamdi Bey, Hoca Ali Rıza, Şevket Dağ, Avni Lifij, Sami Yetik, Süleyman Saim Tekcan and many famous Turkish painter were influenced by the art objects made of stones, wanted to make them immortal on his canvases and they have included cemetery and gravestones in their works. Thus, the aesthetic structures of the stones were emphasized and they came to life with many meanings in the tables. My aim in my study is to document this flow with various sources and transfer it to the periods.