Web 3.0 teknolojisinde haberciliğin gelişimi ve okur davranışları
Development of journalism and reader behavior in Web 3.0 technology
Yazar: YUNUS EMRE KABAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ MURAT KIRIK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Görsel İletişim ve Dijital Medya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Web 1.0, salt okunur web olarak tanımlanan bir dönemdir. Bu teknolojinin kullanıldığı yıllarda okuyucular sunulan bilgileri sadece okumakla yetinmektedir. Yayıncılar ise yalnızca web sitelerinde haber sunmaktadır. Web sitesi dışında okuyucuya ulaşma alanları yoktur. 2000'li yıllarında başında Web 2.0'ın gelişmesi ile beraber kullanıcılar içerik üretimine katılmaya başlamaktadır. Bunun yanında, haber okuyucuları sıra yorum ve beğeni gibi tepkilerle geri bildirim sürecinde aktif rol oynamaktadır. Sosyal medya da habercilikte önemli yer kaplamaktadır. 
Web 3.0 dönemi 2010 yılından itibaren konuşulmaya başlamaktadır. Bu, henüz dünyada yaygın değildir. Ana sebebi, dünyada hala merkeziyetsiz internet teknolojisine tam manasıyla geçilmemiş olmasıdır.
Merkeziyetsiz internete dayalı blok zincir zincir sistemi Web 3.0 teknolojisinin temelini oluşturmaktadır. Blok zincire girilen verilere herhangi bir otoritenin müdahalesi oldukça zordur. Denetim faaliyetini ağdaki diğer kullanıcılar yürütmektedir. Blok zincir sisteminde habercilik faaliyetlerinin yeni bir boyut kazanması beklenmektedir. Sansürün daha zor hale gelmesi daha açık haberciliği beraberinde getirebilir. Fonlamanın yaygınlaşması serbest gazetecilik faaliyetlerini arttırabilir. Bununla birlikte, merkezi bir otoritenin kontrolünün olmayışı Web 2.0 dönemindeki bilgi kirliliği patlamasını çok daha üst düzeye çıkarabilir.
Öte yandan, Web 3.0 dönemindeki habercilik faaliyetlerinde yapay zekanın etkisinin daha çok görüleceği tahmin edilmektedir. Haberin üretim sürecinden kişiselleştirilmiş okur deneyimlerine kadar yapay zeka haberciliğin farklı alanları için kolaylıklar sunmaktadır. Bununla birlikte, insan gazetecilere karşı dezavantajları bulunmaktadır. Arttırılmış gerçeklik (AR), sanal gerçeklik (VR) ve meta evren teknolojileri ise sürükleyici gazeteciliğin 'altın çağını' başlatma potansiyeline sahiptir.
Bu çalışmada, söz konusu teknolojilerin haberciliğe etkisi ve okur davranışlarına yönelik değişimlerin olası sonuçları ele alınmıştır. Ayrıca, anket çalışması ile okur profilindeki olası değişimler araştırılmıştır.
Türkiye'deki 18 yaş ve üzeri internet kullanıcılarının oluşturduğu evrene dair yapılan araştırmaya 409 kişi katılmış, katılımcılar rastgele seçilmiştir. Araştırma sonucunda okurların yapay zekanın ürettikleri içeriğe şüpheyle baktıkları, genç kullanıcıların sürükleyici haber fikrini daha çok benimsediği ve okurların merkeziyetsiz internetin sansürsüz olması durumuna mesafeli yaklaştığı gibi sonuçlar elde edilmiştir.
Yapılan çalışma, Marshall McLuhan'ın Teknolojik Determinizm kuramı kapsamında açıkladığı 'Teknolojik yenilikler insanları ve alışkanlıklarını değiştirir' fikrini desteklemektedir.

Abstract:
Web 1.0 is a period defined as the read-only web. In the years when this technology was used, readers were content to just read the information presented. Publishers, on the other hand, only provide news on their websites. There are no areas to reach readers other than the website. With the development of Web 2.0 in the early 2000s, users began to participate in content production. In addition, news readers play an active role in the feedback process through reactions such as comments and likes. Social media also plays an important role in journalism. 
The Web 3.0 era has been talked about since 2010. This is not yet common in the world. The main reason is that the world has not yet fully adopted decentralized internet technology.
The decentralized internet-based blockchain system forms the basis of Web 3.0 technology. It is very difficult for any authority to intervene in the data entered into the blockchain. Other users on the network carry out the auditing activity. It is expected that journalism activities will gain a new dimension in the blockchain system. Making censorship more difficult may lead to more open reporting. Expansion of funding may increase free journalism activities. However, the lack of control by a central authority may increase the explosion of information pollution in the Web 2.0 era to a much higher level.
On the other hand, it is estimated that the impact of artificial intelligence will be more visible in journalism in the Web 3.0 era. It offers facilities for different areas of artificial intelligence journalism, from the production process of the news to personalized reader experiences. But there are opportunities for human journalists. Augmented reality (AR), virtual reality (VR) and metadata technologies have the potential to usher in a 'golden age' of immersive journalism.
In this context, the impact of these technologies on journalism and the possible consequences of the change in literacy are discussed. Additionally, possible changes in the reader profile were investigated through a survey.
409 people randomly selected from the universe of internet users aged 18 and over in Turkey participated in the research. As a result of the research, results were obtained such as readers looking at the content produced by artificial intelligence, young users adopting the gripping news details more, and readers approaching the decentralized internet without censorship and keeping their distance.
The study supported the feature of 'Technological innovations can change people and their abilities', explained by Marshall McLuhan within the scope of the Technological Determinism theory.