Başağrısı hastalarında temporomandibüler eklem disfonksiyonunun değerlendrilmesi
Evaluation of temporomandibular joint disfunction in the headache patients
Yazar: FARGANA MAMMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN ÖZGÜR YALIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Ağrı = Pain ; Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Bruksizm = Bruxism ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem disfonksiyon sendromu = Temporomandibular joint dysfunction syndrome ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders ; Uyku = Sleep

Özet:
Amaç: Toplumda yaygın görülen başağrısı bozuklukları eski zamanlardan beri tıbbın önemli başlıkları arasında yer almıştır. Tüm dünyada sık görülmekte ve önemli sosyal ve ekonomik yük oluşturmaktadır. Bu çalışmada başağrısı şikayeti ile Nöroloji polikliniğine başvuran hastalarda temporomandibüler eklem disfonksiyonunun (TMD) sıklığının belirlrnmesi, başağrısı özellikleri ile TMD arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı.

Gereç ve yöntem: Nöroloji polikliniğine başağrısı şikayeti ile başvuran hastalar prospektif olarak çalışmaya alındı. Hastaların demografik özellikleri, eşlik eden hastalıklar, kullandıkları ilaçlar kaydedildi. Başağrısı öyküsü Uluslararası Başağrısı Cemiyeti Sınıflandırması kriterleri ölçeğinde yarı yapılandırılmış bir görüşme ölçeği ile sorgulandı. Ayrıca başağrısı özürlülük skalası (MİDAS), allodini varlığı için Allodini Semptom Ölçeği Türkçe versiyonu (ASC-12T) kullanıldı. Temporomandibuler eklem disfonksiyonu (TMD) varlığı için RDC/TMD tanı kriterleri, bruksizm varlığı için Uyku Tıbbı Derneği tanı kriterleri uygun şekilde sorgulandı. Ayrıca TMD ve/veya bruksizm saptanan hastalarda dişlerde aşınma varlığı açısından Diş hekimi ile konsulte edildi.

Bulgular: Çalışmaya 18-65 yaş aralığında, 259 kadın, 90 erkek olmak üzere toplam 350 hasta alındı. Veri eksikliği nedeni ilebir hasta çalışma dışı bırakıldı. Hastaların 317(%90.8)'sinde primer BA, 32(%9.2) hastada sekonder BA izlendi. Primer BA grubunda 227 migren(182 kadın, 45 erkek), 74 GTBA(48 kadın, 26 erkek), 15 TACs(7 kadın, 8 erkek) ve diğer grup BA'ları mevcuttu. Kronik başağrısı olan hastaların oranı %86.5 idi. Uykuda bruksizm 80(%23.3) hastada saptandı. Hastaların 89'unda (%25.5) TMD vardı. Migren hastalarının 68'inde(%30.0), GTBA hastalarının ise 13'ünde (%17.6) TMD vardı. Migren hastalarında TMD oranı, GTBA hastalarından istatiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0.037).

Sonuç: Kesitsel süreçte yaptığımız poliklinik temelli çalışmamızda başağrısı hastalarının %25'den fazlasında TMD saptandı. Primer başağrıları içerisinde migren hastalarında TMD, GTBA hastalarından daha sık gözlendi. Bu çalışma başağrısı şikayeti ile başvuran olgularda TMD'nin, migren hastalarında daha belirgin olmak

üzere, oldukça sık görüldüğünü gösterdi. TMD'nin başağrısı patofizyolojisindeki rolünün araştırılması için ileri çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Objective: Headache disorders commonly seen in society have been among the most important topics of medicine since ancient times. It is commonly observed around the world and causes significant social and economic burden. The aim of this study was to identify the prevalence of temporomandibular joint dysfunction (TMD) in patients admitted to neurology clinic with the complaint of headache and to evaluate the correlation between the characteristics of headache and TMD.

Materials and Methods : Patients admitted to neurology clinic with the complaint of headache were prospectively included in the study. The demographic characteristics, concomitant diseases, and drug use of the patients were recorded. History of headache was inquired by questioning with a semi-structured interview scale based on the International Headache Society Classification Criteria. Moreover, Migraine Disability Assessment (MIDAS) and in the presence of allodynia, the Turkish version of Allodynia Symptom Checklist (ASC-12T) were used. Diagnostic Criteria for RDC/TMD were properly questioned for temporomandibular joint dysfunction (TMD), and diagnostic criteria of Association of Sleep Medicine were questioned for bruxism. In addition, patients identified to have TMD and/or bruxism were consulted to a dentist in terms of tooth wear.

Results: A total of 350 patients, 259 females and 90 males, between the ages of 18-65 were included in the study. A patient was excluded from the study due to lack of data. 317 (90.8%) of the patients had a primary headache and 32 (9.2%) of the patients had a secondary headache. In the primary headache group, there were 227 migraines (182 females, 45 males), 74 TTHs (Tension-Type Headache) (48 females, 26 males), 15 TACs (trigeminal autonomic cephalalgias) (7 females, 8 males) and the other headache groups. The rate of the patients with a chronic headache was 86.5%. Bruxism in sleep was found in 80 patients (23.3%). 89 of the patients (25.5%) had TMD. 68 of migraine patients (30%) and 13 of TTH patients (17.6%) had TMD. The rate of TMD was statistically higher in migraine patients than in TTH patients (p=0.037).