Bursa Arkeoloji Müzesi'nde yer alan iki adet zırhlı torso
Two cuirassed torsos exhibited in Bursa Archaeology Museum
Yazar: İBRAHİM ARCAGÖK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Apollo = Apollo ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Bursa = Bursa ; Hadrianus = Hadrianus ; Heykel = Sculpture ; Heykelcikler = Figurines ; Müzeler = Museums ; Zırh = Armour

Özet:
Yüksek lisans tezimizin konusunu Bursa Arkeoloji Müzesi'nde yer alan iki adet
mermerden yontulmuş zırhlı torso oluşturmaktadır. Araştırmamıza önce zırhlı
heykellerin kökeni ile başlanmış ve bu bölümde ayrıca konu ile ilişkili daha önce
yapılan yayınlar irdelenmiştir. Diğer bir bölümümüzü Antik Çağda Anadolu'da zırhlı
heykel üretimi yaptığı bilinen Aphrodisias, Dokimeion ve Prokonnesos gibi atölyelerin
üslup bakımından incelenmesi oluşturmuştur. Bir diğer bölümde çalışmamızın
konusunu oluşturan torsoların hangi atölye/atölyelere ait olabilecekleri sorusu
tartışmaya açılmıştır. Tipoloji bölümümüzde ise zırhlı torsolarımız tip olarak
incelenerek benzer örnekler ile karşılaştırılmıştır. Çalışmamızın bir diğer bölümü zırhlı
heykellerimizin üzerinde yer alan zırh, giysi ve aksesuarların ikonografik incelenmesine
ayrılmıştır. Son bölümümüz ise tarihleme konusuna ayrılmıştır.
Atölyeler bölümünde yaptığımız değerlendirme sonucunda her iki heykelimizin
de Prokonnesos Atölyesi'nde yontulmuş olabileceği sonucuna varılmıştır.
Heykellerimizle tip olarak benzeyen heykellerin de Prokonnesos Atölyesi üretimi
oldukları görülmüştür. Zırh üzerinde kabartma olarak verilen tanrısal atribütlerle
imparator, kökenini tanrısal kahramanlara dayandırarak güçlü bir savaşçı olduğunu
göstermektedir. Pteryges rozetleri üzerinde yer alan kabartma figürlerin ise imparatorun
yanında savaşa katılmış olan lejyonları temsil ettiği ortaya konmuştur. Tarihleme
konusunda Kat. 1'de gösterilen heykelin, Hadrian'a ait olduğu ve Gölyazı'da bir duvar
üzerinde tespit ettiğimiz kaide de dikkate alınarak, Hadrian'ın Apollonia'yı ziyaret ettiği
tarihlerde yapılmış olabileceği teyit edilmiştir. Diğer torsomuz ise Septimius Severus'a
ait olması nedeniyle MS 2. yüzyılın sonu, MS 3. yüzyılın başı tarihinde yontulmuş
olmalıdır.

Abstract:
The subject of this master thesis consists of two cuirassed torso carved from
marble exhibited in Bursa Archaeology Museum. Our research was started with the
origin of cuirassed sculptures and the previous publications and literature related to this
subject were also studied in this chapter. Another part of our study was the examination
of the style of workshops such as Aphrodisias, Dokimeion and Prokonnesos, which
were known to produce cuirassed sculptures in Anatolia in ancient times. In another
chapter, the question of which workshop or workshops could be related to these torsos
which is the subject of the study was discussed. In the typology chapter, cuirassed
torsos were examined as their type and they were compared with the similar samples.
Another part of the study is allocated to the iconographic study of cuirass,
clothing/dress and accessories on the cuirassed sculptures which is studied within the
scope of this thesis. The last part is reserved to dating.
As a result of the evaluation in the workshops chapter, it was concluded that
both of our statues could be carved in the Prokonnesos Workshop. The statues
resembling those of our sculptures were also seen as the production of Prokonnesos
Workshop. With the divine symbols shown as relief on the cuirass, the emperor
demonstrates that he is a powerful warrior basing his origin on divine heroes. The relief figures of Pteryges rosettes were shown to represent legions who joined the war
alongside the emperor. It is confirmed that the statue shown in Cat.1, which is dated to
Hadrian, may have been made at the time of Hadrian's visit to Apollonia by taking into
consideration the base that we have located on a wall in Gölyazı. The other torso
belongs to Septimius Severus and should be carved after the end of the 2nd century AD
and the beginning of the 3rd century AD.