Finansallaşma fonksiyonel gelir dağılımını etkiliyor mu? Politik ekonomi perspektifinden ampirik bir değerlendirme
Does financialization affect functional income distribution? Ampirical evaluation from the political economy perspective
Yazar: UMUT ÜZAR
Danışman: PROF. DR. SUAT OKTAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Finansallaşma = Financialization ; Fonksiyonel gelir dağılımı = Functional income distribution ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Gelir dağılımı politikaları = Income distribution policies ; Siyasal ekonomi = Political economics ; Uluslararası finans sistemi = International financial system

Özet:
Son kırk yıl içinde kapitalizme rengini veren finansallaşma olgusu önemli bir değişimi simgelemektedir. Bu süreçte,  bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmelerin ivme kazandırdığı finansal işlem ve getiriler üretim temelli ekonomik aktivitelerin çok üzerinde büyümüştür. Ayrıca şirket yönetişiminde meydana gelen değişimler hissedar değeri yaklaşımını ön plana çıkarmış, bir bütün olarak yabancı sermaye hareketliliğini arttırmış ve küresel düzeyde birey ve firma davranışlarını da önemli ölçüde değiştirmiştir. Bunun bir sonucu olarak sermaye birikimi finansal kanallar aracılığıyla sağlanırken, hanehalkı borç-gelir oranı, şirketlerin borç-özkaynak oranı ve devlet borçlanması önemli ölçüde artmıştır.
Bu süreçle birlikte 1970'li yıllara kadar gelir dağılımında gözlemlenen iyileşme tersine dönmüştür. Başta gelişmiş ülkeler olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde emek piyasaları esnekleştirilmiş, sendikalar güç kaybetmiş, devlet harcamaları azalmış ve finansallaşma giderek güçlenmiştir. Tüm bu gelişmeler hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde milli gelir içindeki emek payının dramatik bir şekilde azaltmıştır. Kaçınılmaz olarak emek gelirlerindeki aşınma, sermaye gelirlerini yükseltmiş ve fonksiyonel gelir dağılımının bozulmasına neden olmuştur. Bu çerçevede çağımızın en yakıcı iki sorunu olan finansallaşma ve fonksiyonel gelir dağılımı arasındaki etkileşim giderek önem kazanmıştır.
Buradan hareketle çalışmada, 20. Yüzyılın son çeyreğinden itibaren iktisadi alanın belki de en sorunlu ve bir o kadarda verimli olan iki olgusu finansallaşma ve fonksiyonel gelir dağılımı arasındaki ilişkinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede genellikle analizlerin merkezinde yer almayan finansallaşmanın fonksiyonel gelir dağılımını nasıl etkilediği belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca literatürde yoğun bir şekilde kullanılan küreselleşme, pazarlık gücü, teknolojik değişim ve devlet harcamalarını temsil eden değişkenlerin emek payı ve dolayısıyla fonksiyonel gelir dağılımı ile olan etkileşimini de ortaya konulmuştur. 
Bu amaç doğrultusunda, toplamda on dokuz ülke, üç farklı kategoriye ayrılarak incelenmiştir. Buradan hareketle liberal piyasa ve koordineli piyasa ekonomileri için 1990-2014 ve GOÜ/Akdeniz Ülkeleri için 2000-2014 dönemleri seçilerek finansallaşmanın fonksiyonel gelir dağılımına etkisi panel en küçük kareler yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu çerçevede finansallaşmayı temsil eden finansal gelişme endeksinin tüm ülke gruplarında eşitsizlik göstergesi olarak seçilen düzeltilmiş ücret payını azaltarak fonksiyonel gelir dağılımını bozduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışmada, ticari küreselleşme, işsizlik, teknolojik değişim ve büyüme oranının düzeltilmiş ücret payını çoğunlukla negatif etkilediği bulgulanırken; devletin tüketim harcamaları ve sendika yoğunluğunun ise düzeltilmiş ücret payını pozitif etkilediği analiz edilmiştir.

Abstract:
The phenomenon of financialization, which has given way to capitalism in the last forty years, symbolizes a significant change. In this process, the financial transactions and deliveries accelerated by the developments in information and communication technology have grown far beyond the production-based economic activities. In addition, changes in corporate governance have brought the shareholder value approach to the foreground, increased foreign capital mobility as a whole, and have significantly changed individual and company behavior at the global level. As a result, household debt-to-income ratio, debt-to-equity ratio of companies and state borrowing have increased significantly while capital accumulation has been achieved through financial channels.
With this process, the improvement observed in income distribution until the 1970s reversed. In many regions of the world, especially in developed countries, labor markets have become more flexible, trade unions have lost power, government spending has decreased and financialization has become stronger. All these developments have dramatically reduced the share of labor in national income in both developed and developing countries. Inevitably, the wear and tear of labor income has increased the capital incomes and caused the functional income distribution to deteriorate. In this framework, the interaction between financial and functional income distribution, the two most burning problems of our time, has become increasingly important.
Moving from this, it is aimed to analyze the relationship between the financialization and functional income distribution, which is perhaps the most problematic and productive of the economic field since the last quarter of the 20th century. In this framework, it has been tried to determine how the financialization that are not in the center of the analyzes generally affect the functional income distribution. In addition, it has been shown that the variables that represent the globalization, the bargaining power, the technological change and the government expenditures, which are used intensively in the literature, have an interaction with the labor share and hence the functional income distribution.
For this purpose, nineteen countries in total were examined by dividing into three different categories. From this point of view, the periods 1990-2014 for the liberal market and coordinated market economies and 2000-2014 for the developing / Mediterranean countries were selected and the impact of financialization on functional income distribution was analyzed by panel ordinary least squares method. In this framework, the financial development index representing the financialization has been reached as a result of decreasing the adjusted wage share, which is selected as the indicator of inequality in all country groups, and breaking the functional income distribution. In addition, while the study found that commercial globalization, unemployment, technological change and growth rate mostly negatively affected the adjusted wage share; the consumption expenditures of the government and the union density were positively affected by the adjusted wage share.