Bağ budama atıklarının parçalanmasında kullanılacak bir makinanın modifikasyonu ve performansının değerlendirilmesi
Evaluation of the modification and performance of a machine for shredding of vineyard wast
Yazar: NURGÜL ÖNGÖREN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH SESSİZ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Diyarbakır ili bağcılık faaliyetleri açısından önemli bir yere sahiptir. Bölgede bağcılık 
faaliyetleri genellikle insan el emeğine dayalı olarak gerçekleştirilmektedir. Mekanizasyon 
kullanımı yok denecek kadar azdır. Bu yüzden Diyarbakır'da bağ budama sürgün ve atıklarının 
değerlendirmesi hem iş gücü hem de maliyet açısından önemli sorunlar yaratmaktadır.
Budama atıklarının değerlendirilmesine yönelik yapılan bu tez çalışması kapsamında 
termik bir motordan hareket alarak çalışan dal parçalama makinasının performansı 
değerlendirilmiştir. Çalışmada Diyarbakır yöresinde yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan üç yerel 
üzüm çeşidinden Boğazkere, Öküzgözü ve Şire üzüm çeşitlerinin budama atıkları kullanılmıştır. 
Çalışma; motordan hareket alan kıyıcı bıçakların üç farklı devir sayısında (1500, 2000, 2500 d/d ) 
yürütülmüş olup, bu devir sayılarına bağlı olarak saatlik yakıt tüketimi, özgül yakıt tüketimi, 
moment, güç, kapasite, emisyon, gürültü değerleri ile kıyıcı bıçak devir sayılarına bağlı olarak 
parçalanan budama atıklarının boyutları ölçülmüştür. Ayrıca her çeşit için kesme özelliklerinden 
kesme kuvveti, kesme gerilmesi, kesme enerjisi ile özgül enerji tüketimi belirlenmiştir.
Saatlik yakıt tüketimi; ; 1500, 2000 ve 2500 d/d'da sırasıyla Boğazkere çeşidi , 1.001, 
1.681 ve 1.922 kg/h, Öküzgözü çeşidi için 0.811, 1.293 ve 1.633 kg/h ve Şire çeşidi için de 0,652 
kg/h, 0,815 kg/h 1.287 kg/h olarak ölçülmüştür. Farklı devir sayılarında güç değerlerine ilişkin 
değerler 1.500 kW ile 6.962 kW arasında değişmektedir. Moment değerleri; Üç farklı devir sayısı 
içinde Boğazkere çeşidinde 23,098 ile 29,080 Nm arasında ve Öküzgözü çeşidinde de 18.708 ile 
22.601 Nm arasında olurken Şire çeşidinde ise 14.106 Nm ile 17.802 Nm arasında kaydedilmiştir. 
Çeşit ve bıçak devir sayısına bağlı olarak makina kapasitesi değerleri 366 kg/h ile 549.81 kg/h 
arasındadır. Emisyon ölçümleri sonucunda en yüksek değerler; Karbon monoksit (CO) için % 
0.294, Karbondioksit (CO₂) için % 12.6, Toplam Oksit Miktarı için (NOX) 1048 ppm ve 
Hidrokarbon (HC) için ise 134 ppm olarak elde edilmiştir. Ortalama gürültü değerleri 
incelendiğinde en yüksek değer 2500 d/d'da Öküzgözü çeşidinde 107,43 desibel (dB) olarak 
ölçülmüştür. Parçacık boyut dağılımları 12.5 mm ile 50 mm arasındadır. 
Dal parçalama makinasının performans değerlendirmesinde yukarıda verilen değerler 
incelendiğinde; bıçakların devir sayılarının artışına bağlı olarak her üç çeşit için saatlik yakıt 
tüketimi, güç, moment, kapasite ve gürültü değerleri artmıştır. Emisyon değerlerinde ise NOX 
değerleri artmış fakat HC değerleri azalmıştır bunun yanında CO ve CO₂ değerlerinde değişim 
gözlenmemiştir. Çeşitlere ve dal çaplarına bağlı olarak kesme değerleri incelendiğinde; En yüksek 
kesme kuvveti, kesme gerilmesi ve kesme enerjisi Boğazkere çeşidinde elde edilmiştir ve onu sırasıyla Öküzgözü ve Şire çeşidi takip etmiştir. Dal çapına bağlı olarak ise dal kesit alanları 
arttıkça kesme kuvveti, kesme gerilmesi ve kesme enerjisi artmıştır.

Abstract:
Diyarbakir province has an important place in terms of viticulture activities. Viticulture 
activities in the region are generally based on human manual labor. The use of mechanization is 
negligible. Therefore, the evaluation of vine pruning shoots and wastes in Diyarbakır creates 
significant problems in terms of both labor and cost.
Within the scope of this thesis study on the evaluation of pruning wastes, the performance 
of the branch shredder operating by taking action from a thermal engine was evaluated. In the 
study, pruning wastes of Boğazkere, Öküzgözü and Şire grape varieties, which are widely grown 
in Diyarbakır region, were used. Work; It was carried out at three different revolutions of the 
engine (1500, 2000, 2500 rpm). Fuel consumption rate, specific fuel consumption, torque, power, 
capacity, emission, noise values depending on these rotation numbers and the dimensions of the 
pruning wastes that were shredded depending on the chopper blade revolutions were measured. 
In addition, shear force, shear stress, shear energy and specific energy consumption were 
determined for each variety.
Hourly fuel consumption at 1500, 2000 and 2500 rpm; fuel consumption rate at 1500,
2000 and 2500 rpm; Boğazkere variety, 1.001, 1.681 and 1.922, 0.811, 1.293 and 1.633 kg/h for 
Öküzgözü variety, and 0.652 kg/h, 0.815 kg/h 1.287 kg for Şire variety, respectively. The values 
for power values at different revolutions per minute vary changed between 1.500 kW and 6.962 
kW. While the moment values were recorded between 23.098 and 29.080 Nm for Boğazkere, it 
was changed between 18.708 and 22.601 Nm for Öküzgözü variety, it was recorded between 
14.106 Nm and 17.802 Nm for Şire variety depend on rotational per minute. Depending on the 
variety and blade revolution, the machine capacity values were changed between 366 kg/h and 
549.81 kg/h. The highest values of emission; it was obtained as % 0.294 for Carbon monoxide 
(CO), %12.6 for Carbon Dioxide (CO₂), 1048 ppm for Total Oxide (NOX) and 134 ppm for 
Hydrocarbon (HC). When the average noise values were examined, the highest value was 
measured as 107.43 decibels (dB) in Öküzgözü variety at 2500 rpm. Particle size distributions 
range from 12.5 mm to 50 mm. 
When the above-given values were examined in the performance evaluation of the branch 
shredder; Depending on the increase in the number of revolutions of the blades, fuel consumption
rate, power, torque, capacity and noise values increased for all three types. In emission values, 
NOX values increased, but HC values decreased, and no change was observed in CO and CO₂ 
values. When the shear values were examined depending on the varieties and branch diameters; 
The highest shear force, shear stress and shear energy were obtained in Boğazkere variety,followed by Öküzgözü and Şire, respectively. Depending on the branch diameter, the shear force, 
shear stress and shear energy increased as the branch cross-sectional areas increased.