Halide Edip Adıvar'ın Tatarcık romanının söz dizimi
The syntax study of Halide Edip Adıvar's novel: Tatarcık
Yazar: YUSUF ZİYA ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA ÖZEN ERATALAY
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adıvar, Halide Edip = Adıvar, Halide Edip ; Biyografi = Biography ; Cümle = Sentence ; Kelime grupları = Word groups ; Roman = Novel ; Söz dizim = Syntax ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Her canlının kendine özgü iletişim becerisi bulunmaktadır. İnsanları tüm canlılardan ayıran en belirgin özellik ise dildir. Duygu ve düşüncelerimiz dil sayesinde dışarıya aktarılır. Bir dili doğru kullanmak ya da iyi anlayabilmek için o dilin kurallarını bilmek gerekir. Bu bağlamda söyleyebiliriz ki bir dilin söz dizimini iyi anlamak o dili iyi bilmek demektir. Söz dizimi hemen her dilde farklılıklar gösterir. Türk dili söz dizimi açısından çok da zor olmayan diller arasındadır. Türk dilini ya da farklı dilleri daha iyi anlamak, bilmek için yapılması gerekenlerden biri belki de söz dizimi çalışmalarına bakmaktır. Bu, dili doğru kullanma açısından son derece önemlidir.
Türkiye Türkçesinin önemli çalışma alanlarından biri olan söz dizimi çalışmaları birçok akademik çalışmaya konu olmaktadır. Bu çalışmada Halide Edip Adıvar'ın Tatarcık romanı söz dizimi açısından incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı daha önce yapılan söz dizimi çalışmalarından da yararlanarak Tatarcık romanını sözcük grupları, cümlenin ögeleri ve türleri bakımından inceleyerek eserde nasıl kullanıldığını ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca Tatarcık romanından hareketle yazarın kullandığı dil hakkında çeşitli tespitler yapmaktadır.
Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde Halide Edip'in hayatı, edebi kişiliği üzerinde durularak romanın özetine yer verilmiştir. İkinci bölümde belirtme grupları hakkında bilgi verilerek romandaki örneklerine yer verilmiştir.
Üçüncü bölümde cümlenin öğeleri ayrıntılı açıklanarak romandaki örneklerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise cümle çeşitleri; yüklemlerine göre, anlamlarına göre, yükleminin yerine göre ve yapısına göre ayrıntılı olarak incelenerek metinde geçen örneklerine yer verilmiştir.

Abstract:
Every living thing has its own communication skills. The most distinctive feature that distinguishes humans from all the living thing is language. Our feelings and thoughts are transmitted through language correctly and use it correcly, it is neccessary to know the rules of that language well. In this sense we can say that; to understand the syntax of a language clearly means to know that language well. The syntax differs in almost every language. Turkish language is among the languages that are not difficult in terms of syntax. One of the most important things to do in order to understand and know the Turkish language better is to look at the syntax stuedies. This is extremely important for using a language correctly.
Syntax studies one of the important study areas of Turkey Turkish are the subject of many academic studies. In this study, Halide Edip Adıvar's Tatarcık novel has been examined in the terms of syntax.  The main aim of this study is to reveal how it is used in the work by examining the Tatarcık novel in terms of word groups, elements of sentence and element types by making use of the previous syntax studies. It is also to make various determinations about the langauge used by auther based on Tatarcık novel.
This study consist of four parts:In the first part, the summary or the novel is given by emphasiting the life, literary personality and works of Halide Edip ın the second part, the examples in the novel are given by giving information about the designation groups.
İn the third part, the elements of the sentence are explained in detail and examples in the novel are given. İn the four part, sentence types have been examined in detail according to its predicates, meanings, place and structure of the predicate examples in the text have been included.