Süreç iyileştirmede güvenlik kültürünün pilot ölçekli uygulanması ve değerlendirilmesi
Pilot scale implementation and evaluation of safety culture in process improvement
Yazar: İSMAİL BARIŞ UZUN
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT GÜNERİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre yılda yaklaşık 2,3 milyon çalışan
iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olarak ölmekte; başka bir deyişle günde 6300
civarı çalışan hayatını kaybetmektedir. Sağlık ve güvenlik, kuruluşların, ülkelerin ve
kişilerin gelişmişlik seviyesini gösteren en önemli öğelerden ikisidir. Çalışanların
sürdürülebilir bir iyilik, refah durumuna ulaşması için devlet, işveren, çalışan
üçgeninde iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları tasarlanmalı, gelişmiş bir güvenlik
kültürü hedeflenmelidir. Bu bağlamda iyi bir sanayileşme örneği verebilmek için
kuruluşların ilk adımda güvenlik kültürü düzeylerinin belirlenmesi ve sonrasında
belirlenen düzeylerin referans değerlerle karşılaştırılarak değerlendirilmesi
gerçekleştirilmelidir. Mevcut literatüre katkı sağlamak amacı ile gerçekleştirilen bu
çalışmada, Avrupa Komisyonunun özellikle büyük endüstriyel kazalara karşı
hazırladığı ARAMIS (Accidental Risk Assesment Methodology for IndustireS)
kılavuzu ve buna bağlı güvenlik kültürü seviyesi ölçümlemesi pilot ölçekli
uygulanmış ve çalışma kapsamında değerlendirmeye alınan kuruluşların güvenlik
kültürü düzeyi ölçülmüştür. İlk bölümde uluslararası literatürde ve Türkiye'de
güvenlik kültürü kapsamında mevcut olan çalışmalara yer verilmiş, ardından tezin
amacı ve hipotez sunulmuş, sonrasında güvenlik kültürünün birçok kurum ve kişi
tarafından literatürde yer edinmiş tanımlamaları verilerek başlanmıştır. Daha sonra, güvenlik kültürünün çalışma yaşamındaki rolü ve yeri hakkında bilgi verilmiş
ve iş kazalarını önlemede güvenlik kültürünün önemi vurgulanmıştır. Bu kapsamda
kullanılan kılavuzlardan biri olan ARAMIS detaylandırılmıştır. Bir sonraki bölümde
ise güvenlik kültürü olgunluk modelleri hakkında bilgi verilmiş, ardından güvenlik
kültürü anketleri ile alakalı bölüme geçilmiştir. Burada pilot ölçekli bir güvenlik
kültürü anketi uygulaması yapılmıştır. Güvenlik kültürü düzeylerinin ölçümü
kapsamında 2 firma seçilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise sonuç ve öneriler
verilmiş, firmaların güvenlik seviyeleri rakamlarla ilişkilendirilmiş ve konu
hakkında elde edilen bilgiler sonucunda gerekli değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
According to the International Labor Organization (ILO), approximately 2.3 million
people die annually due to work-related accidents or diseases; in other words,
around 6300 people die every single day. Health and Safety are the most important
elements that indicate the level of development of organizations, countries, and
individuals. Occupational health and safety practices must be designed by three
distinct branches; government, employer, and employee to achieve a sustainable
well-being and welfare. A developed safety culture must be the goal. In this context,
the safety culture levels of the organizations should be determined in the first step
and then the determined levels should be compared with the reference to make a
good industrialization example. In this study which was carried out in order to
contribute to the existing literature, the ARAMIS (Accidental Risk Assesment
Methodology for IndustireS) guide prepared by the European Commission
especially against major industrial accidents and the safety culture level
measurement related to it were applied on a pilot scale and the safety culture level
of the organizations evaluated within the scope of the study was sampled. In the first part; international literature and researches of safety culture in Turkey has been
evaluated, then the aim of the thesis and hypotheses have been presented,
remarkable definition of safety culture made by many institutions and individuals
in the literature followed the sequence. Then, information was given about the role
and place of safety culture in working life and the importance of safety culture in
preventing work accidents was emphasized. ARAMIS, one of the guides used in this
context, is detailed. In the next section, information was given about safety culture
maturity models, and then safety culture surveys have taken place in the study. Here,
a pilot scale safety culture survey has been applied. Two companies were selected
within the scope of measuring the safety culture levels. In the last part of the study,
results and suggestions were given, the safety levels of the companies were
associated with numbers and the necessary evaluations has been made as a result
of the information obtained on the subject.