Sosyal medyada dini iletişimin medyatikleşmesi
Mediatization of religious communication on social media
Yazar: İSMAİL KAPLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET HALUK YÜKSEL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Yeni medya = New media

Özet:
Sanal ve gerçek ortamlar arasındaki sınırın her gün daha fazla silikleştiği günümüzde sosyal medya kişilerin iletişim ihtiyacını karşılayan en önemli ortam haline gelmektedir. Sosyal medya bireyin haber alma ihtiyacının ötesine geçmekte ve onun hayat tercihlerini etkilemektedir. Medyayı bir kültürlenme biçimi olarak ele alan medyatikleşme kavramı, sosyal medyanın özellikle kültür üzerindeki etkilerini açıklamaya yardımcı olabilecek bir kavramdır. Sosyal medyanın sağladığı yeni kamusal alanda ürettiği içeriklerin daha fazla kişiye ulaşması için içerik üreticiler bu ortamın diline uygun içerikler hazırlamaktadır. Bu ise medyatikleşme terimiyle açıklandığı üzere her türlü içeriğin medya dolayımından geçerek alıcıya ulaşmasını beraberinde getirmektedir. 
Bu çalışmada mevcut durum dinî iletişim bağlamında değerlendirilmiş, dinî iletişimin medyatikleşen boyutları ve bunu sağladığı fırsatlar ile yol açacağı tehditler ele alınmıştır. Çalışma kapsamında yaşları 19 ile 28 arasında değişen 27 üniversite öğrencisi ile sosyal medyada dinî içerikler üreten 5 içerik üretici ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular betimsel analiz yöntemiyle incelenmiş, farklı temalar altında sınıflandırılan bulgular alan yazında daha önce yapılan çalışmaların bulgularıyla kıyaslamıştır. Elde edilen bulgulara göre dinî iletişimin mecrası geleneksel ortamlardan sosyal medyaya doğru değişmektedir. Bununla birlikte geleneksel din dili de değişmektedir fakat bu dil kimi zaman geleneksel dilin farklı bir yorumuna dönüşmekte, kimi zaman ise medyatikleşmektedir. Çalışmada sosyal medyadaki din dilinin nasıl olması gerektiği konusunda hem içerik üreticilerden hem de kullanıcılardan elde edilen görüşler doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In today's world, where the boundary between virtual and real environments is becoming more and more blurred, social media is becoming the most important medium that meets the communication needs of individuals. Social media goes beyond the individual's need to receive news and affects their preferences. The concept of mediatization, which deals with the media as a form of acculturation, is a concept that can help explain the effects of social media, especially on culture. In order for the content produced in the new public sphere provided by social media to reach more people, content creators prepare contents in accordance with the language of this environment. As explained by the term mediatization, this brings all kinds of content to reach the receiver through mediation.
In this study, the current situation was evaluated in the context of religious communication, and the mediatization dimensions of religious communication, the opportunities it provides and the threats it may cause were discussed. Within the scope of the study, semi-structured interviews were conducted with 27 university students aged between 19 and 28 and 5 content creators who produce religious content on social media. The findings were analysed by descriptive analysis method, and the findings classified under different themes were compared with the findings of previous studies in the literature. According to the findings, the medium of religious communication is changing from traditional media to social media. Along with this, the traditional language of religion is also changing, but this language sometimes turns into a different interpretation of the traditional language and sometimes becomes mediatized. In the study, suggestions were made on how the language of religion in social media should be in line with the opinions obtained from both content creators and users.