Serbest muhasebeci mali müşavir meslek mensubu adaylarının karşılaştığı problemler ve mesleki aidiyet
Problems faced by private accountant and financial advisor professional candidates and professional belonging.
Yazar: HÜSEYİN GÜZLE
Danışman: PROF. DR. RABİA ÖZPEYNİRCİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT ŞAMİL
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmelerin sürdürülebilirliği açısından muhasebenin önemi oldukça büyüktür. Geçmişten günümüze kadar işletmelerin muhasebe departmanları, işletmenin finansal durumunu takip etmek, kayıtları düzenlemek ve raporlamak gibi kritik görevleri üstlenmiştir. Doğru, güvenilir ve düzenli bir muhasebe sistemi, işletmenin geleceğini planlamak ve kararlar almak için temel bir referans noktası sağlar. Dolayısıyla, işletmelerin muhasebesinin doğru, güvenilir ve düzenli bir şekilde yürütülmesi, muhasebe mesleğinin temel sorumlulukları arasında yer almaktadır. Bu sayede işletmeler, finansal açıdan güçlü bir temel üzerine inşa edilebilir ve sürdürülebilir bir büyüme sağlayabilir. 

Bu araştırmada, muhasebe meslek mensubu olmadan önce adaylara zorunlu kılınan staj sürecinde karşılaşılan zorluklarla ilgili bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, muhasebe meslek mensubu adaylarının staj sürecinde yaşadıkları problemler ile mesleki aidiyet arasındaki ilişkiyi anlamaya yöneliktir. 

Muhasebe meslek mensubu adaylarının yaşadığı zorluklar ile mesleki aidiyet arasındaki ilişkiyi anlamak amacıyla anket uygulanmıştır. WhatsApp, Telegram ve Facebook grupları aracılığıyla yaklaşık 500 muhasebe meslek mensubu adayına ulaşılmış ve bu kişilerden 138'i geri dönüş sağlamıştır. Geri dönüş sağlayan katılımcılar arasında, istenilen verilere uygun olmayan 28 kişinin anketleri çıkarılarak örneklem hacmi 110 olarak belirlenmiştir. Elde edilen veriler, SPSS programı kullanılarak tanımlayıcı istatistik analizi, güvenilirlik analizi, normallik testi, Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analizler, muhasebe meslek mensubu adaylarının karşılaştığı problemler ile mesleki aidiyet arasındaki ilişkiyi anlamayı amaçlamaktadır. 

Muhasebe meslek mensubu adaylarının yaşadığı zorluklar, çalışma ortamı ve meslek mensubundan kaynaklanan sorunlar ile dışsal etkenlerden kaynaklanan sorunlar olmak üzere iki alt boyutta incelenmiştir. Mesleki aidiyet ise duygusal mesleki aidiyet, normatif mesleki aidiyet, birikmiş maliyetler ve sınırlı alternatifler mesleki aidiyet olarak dört alt boyutta değerlendirilmiştir. Bu analizler çerçevesinde kurulan hipotezler incelenmiş ve desteklenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, çalışma ortamı ve meslek mensubundan kaynaklanan problemler ile duygusal, normatif ve birikmiş maliyetler arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki belirlenmiştir. Ayrıca, bu problemler ile sınırlı alternatifler mesleki aidiyet arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Benzer şekilde, dışsal etkenlerden kaynaklanan problemler ile duygusal, normatif ve birikmiş maliyetler arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ancak, dışsal etkenler ile sınırlı alternatifler mesleki aidiyet arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, muhasebe meslek mensubu adaylarının yaşadığı problemlerin mesleki aidiyetlerini etkilediğini göstermektedir. Özellikle, karşılaşılan problemlerin artmasıyla mesleki aidiyetin azaldığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
In terms of the sustainability of businesses, the importance of accounting is significant. Throughout history, accounting departments of businesses have undertaken critical tasks such as monitoring the financial status of the business, organizing records, and reporting. A correct, reliable, and systematic accounting system provides a fundamental reference point for planning the future of the business and making decisions. Therefore, conducting accounting in a correct, reliable, and systematic manner is among the basic responsibilities of the accounting profession. In this way, it can be built on an economically strong foundation and achieve sustainable growht.
In this research, a survey was conducted regarding the difficulties encountered during the mandatory internship period for individuals aspiring to become accounting professionals. This study aims to understand the relationship between the challenges faced by accounting profession candidates during the internship period and their professional commitment.
To understand the relationship between the challenges encountered by accounting profession candidates and their professional commitment, a survey was conducted. Approximately 500 accounting profession candidates were reached through WhatsApp, Telegram, and Facebook groups, and 138 of them responded. Among the respondents, 28 individuals whose surveys did not meet the required criteria were excluded, and the sample size was determined as 110. The collected data were analyzed using descriptive statistical analysis, reliability analysis, normality test, Pearson correlation analysis, and simple linear regression analysis with the SPSS program. The analyses aim to understand the relationship between the challenges faced by accounting profession candidates and their professional commitment.
The difficulties encountered by accounting profession candidates were examined in two sub-dimensions: workplace and problems arising from the profession, and external factors. Professional commitment was evaluated in four sub-dimensions: emotional professional commitment, normative professional commitment, perceived organizational support, and affective commitment. The hypotheses established within the framework of these analyzes were examined and supported. According to the results, there was a significant negative relationship between workplace and profession-related problems and emotional, normative, and perceived organizational support. Additionally, a positive and significant relationship was observed between these problems and perceived alternatives for professional commitment. Similarly, external factors were found to have a negative and significant relationship with emotional, normative, and perceived organizational support, while a positive and significant relationship was observed between these factors and perceived alternatives for professional commitment. These results indicate that the challenges encountered by accounting profession candidates affect their professional commitment, especially with an increase in these challenges leading to a decrease in professional commitment.