Van ekolojik koşullarında çilek fidesi üretim olanaklarının ve elde edilen fidelerin meyve verim özelliklerinin belirlenmesi
Determination of production capabilities of strawberry runner plants and their fruit yield characteristics in Van ecological conditions
Yazar: MUSTAFA KENAN GEÇER
Danışman: DOÇ. DR. HÜDAİ YILMAZ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Aromas, Camarosa, Sweet Charlie ve Selva çilek çeşitleri kullanılarak ve iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, açık arazi, alçak tünel ve yüksek tünel uygulaması şeklinde hazırlanan dikim yerlerine fide üretimi amacıyla fide dikimi yapılmış, böylece fide verimi ve fide kalite özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. İkinci aşamada, fide üretim denemesiyle elde edilen yavru bitkilerin kullanılmasıyla meyve üretim denemesi kurulmuştur. Bu şekilde örtü altı uygulamalar sonucu elde edilen fidelerin açık alanda yetiştirilmesiyle meyve verimi ve kalite üzerine etkilerinin tespiti amaçlanmıştır.Fide üretim çalışması sonucunda, fide sayısı açık arazi uygulamasında 14.20 adet/bitki ile daha yüksek ortalamaya sahip olmuştur. Birinci kalite fide oranı açık arazi uygulamasında %36.90 olarak belirlenmiştir. Bunun yanında örtü altı uygulamalarla fidelerin kök uzunluğu, kuru madde oranı, fosfor, potasyum ve çinko içerikleri olumlu yönde etkilenmesine rağmen toplam karbonhidrat, azot, kalsiyum, magnezyum, sodyum, demir, mangan ve bakır içerikleri olumlu yönde etkilenmemiştir. Çeşitler bakımından yapılan değerlendirme sonucu ise fide sayısı Camarosa çeşidinde 13.39 adet/bitki olarak daha yüksek bir ortalamaya sahip bulunmuştur. Ayrıca birinci kalite fide oranı Sweet Charlie çeşidinde %38.15 olarak tespit edilmiştir. Fide kuru madde oranı, toplam karbonhidrat ve besin elementi içerikleri açısından çeşitler arasında farklılıklar gözlenmiştir.Meyve üretim çalışması sonucu, yüksek tünel uygulamasından elde edilen I. kalite fidelerin meyve veriminin 420.38 g/bitki ve II. kalite fidelerin meyve veriminin 352.73 g/bitki ile en yüksek ortalamaya eriştiği belirlenmiştir. Birinci kalite fidelerin verimi 336.73 g/bitki ile daha fazla bulunmuştur. Genel değerlendirmeye göre de meyve verimi en fazla 352.05 g/bitki ile açık arazi uygulamasından elde edilen fidelerin kullanılması sonucu tespit edilmiştir. Ayrıca Sweet Charlie çeşidi 435.27 g/bitki ile en verimli çeşit olmuştur. Meyve sayısı alçak tünel uygulamasından elde edilen fidelerin kullanılması sonucu 17.52 adet/bitki olarak belirlenmiştir. Suda çözünür kuru madde oranı yüksek tünel uygulamasından temin edilen bitkilerin meyvelerinde daha fazla (%8.06) olarak gerçekleşmiştir.Bu veriler ışığında, Van ekolojik koşullarında çilek fidesi üretimi ve bu üretim sonucunda elde edilen fidelerin kullanılmasıyla meyve veriminin oldukça tatminkar olabileceği gösterilmiştir.Anahtar Kelimeler: Çilek, Fide üretimi, Fide kalitesi, Örtü altı uygulama, Meyve verimi.

Abstract:
This study was performed at two stages, using the strawberry cultivars `Aromas?, `Camarosa?, `Sweet Charlie? and `Selva?. At the first stage, the strawberry plants were planted for production of runner plants under growing conditions of open field, low plastic tunnel and high plastic tunnel. The yield and quality characteristics of runner plants were determined. At the second stage, an additional trial was established with these runner plants for berry production. In this manner, the runner plants produced under protected cultivation were assessed with respect to yield and quality attributes in the open field conditions.In the trial of runner plant production, the number of runner plants had a higher average with 14.20 number/plant in the open field conditions. The rate of first quality runner plant was obtained from the open field conditions with 36.90%. The root length, dry matter, contents of phosphorus, potassium and zinc of runner plants were positively influenced by low and high tunnel applications while their total carbohydrates, contents of nitrogen, calcium, magnesium, sodium, iron and copper were negatively affected by the protected cultivation. Based upon the cultivars, `Camarosa? had a higher average of runner plant number with 13.39 number/plant. The rate of the first quality runner plant was 38.15% for `Sweet Charlie?. The cultivars significantly differed by the rate of dry matter, total carbohydrate rate and nutrient contents of runner plants.In the trial of berry production, the highest average of fruit yield was obtained from the first quality runner plants with 420.38 g/plant and the second quality runner plants with 352.73 g/plant, under high plastic tunnel. The fruit yield the first quality runner plants were higher with 336.73 g/plant. In general, the highest fruit yield with 352.05 g/plant was taken from runner plants grown under open field conditions. With the fruit yield of 435.27 g/plant, `Sweet Charlie? was the most productive cultivar. The fruit number was 17.52 number/plant when runner plants grown under low plastic tunnel are used. Soluble solids content was higher rate (8.06%) when runner plants grown under high plastic tunnel are used.All data indicated that runner plant production of strawberry and strawberry yield could be rather satisfied in Van ecological conditions.Key Words: Strawberry, Runner plant production, Runner plant quality, Protecting cultivation, Fruit yield.