Kur`an`da çevre kavramı ve çevre-insan ilişkisi
The environment consept in the Qur`an and environment and human beings relationship
Yazar: MUSTAFA KAYHAN
Danışman: PROF.DR. ŞÜKRÜ ARSLAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Din = Religion
Dizin: Çevre = Environment ; İnsan = Human ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada genel anlamda çevre ve insan konusunu; büyük dinlerin, bazı felsefî düşüncelerin ve ideolojilerin ekoloji ve insana bakış açılarını; Kur'ân'da bütün yönleriyle çevre kavramını ve insan meselesini; Kur'ân'ın çevre-insan ilişkisindeki hedefini, Kur'ân'ın onayladığı ve onaylamadığı çevre-insan ilişkisini araştırdık. Çevre sorunları eskiden beri düşük yoğunluklu olarak vardır. Fakat insan, rönesanstan beri evreni ve insanı yanlış algılamıştır. Bu, hem birey ve toplum ekolojisinin hem de çevre anlamındaki ekolojinin bozulmasına ve çevre sorunlarının doğmasına sebep olmuştur. Esasen çevre sorunları, insan sorunundan başka bir şey değildir. İslâm'ın tabiat görüşü, günümüzde batıda yitirilmiş olan ve evrende tabiatın kutsal niteliği üzerine kurulu değerli bir bakış açısını hatırlatır. Kur'ân, dikey ve yatay boyutuyla insana önem verir; onu dikey ve yatay boyutuyla ele alır. İslâm'ın tabiat düzenine ve insana ilişkin görüşü Kur'ân'a dayanır. Kur'ân tabiat olaylarına, çevreye, ekolojiye ve insanın ruhundaki hâdiselere âyetler, işaretler ve semboller olarak işaret eder. Bunun için müslümanlar, tabiat alemindeki bütün yaratıkların Allah'a ibâdet ettiklerini bilirler. İslâm'ın insan anlayışı göz önünde bulundurulmaksızın ekolojiyle ilgili Kur'ân âyetleri tam olarak anlaşılamaz. Kur'ân tabiatı, Allah'ı hem keşfeden, hem de gizleyen nihâî bir tecelli olarak tasvir eder; ve o, tabiat âlemini fethedilecek ve boyun eğdirilecek bir düşman olarak görmez. İslâm'ın ekoloji ve insan görüşü bizatihi batının kendisi için de önemlidir. Bugün batı ve İslâm dünyasına bakıldığı zaman hemen hemen her ülkede çevre krizinin belirgin izleri görülür. Kur'ân, insanı yeryüzünde Allah'ın halifesi olarak görür. Çevre bunalımının çözümü ancak çağdaş insanın ruhsal krizinin tedavi edilmesiyle olabilir.

Abstract:
In this study we searched round in general meaning the environment subject and human beings; and the view procedures on the nature and the man of the great religions, some philosophical ideas and ideologies; complete sides the concept of environment and whole points of the subject of man in the Qur'an; and the objective of the Qur'an in the relationship between environment-man, the relationship between environment- human beings which that it is endorsed and isn't endorsed in the Qur'an. There are environmental problems as low-compactness from past to now. But man had perceived false the universe and man from the period of renaissance. This had caused to go out of order individual and social ecologies and the environment; it had been the environmental problems caused to be born. In fact the environmental problems arent other things from human beings problems. The Qur'an attaches importance the man both his vertical dimension and his horizontal dimension also. And it studies him both his vertical dimension and his horizontal dimension. The Islamic view of the naturel order and the man has roots in the Qur'an. The Qur'an refers to the phenomena of nature and the environment and the ecology and events within the soul of man as âyât and sings and symbols. Muslims have been able to know which that all creatures of the natural to prayer to the God. The Qur'an verses cannot be fully understood and environment without dealing the Islamic conception of man. The Qur'an depicts nature as being ultimately a theophany which both veils and reveals God; and it doesnot regard the world of the nature as its natural enemy to be conquered and subdued. The Islamic view of the ecology and man is further more of significance for the western itself. When one looks at the Islamic world and Western world today, one sees blatant sings of the environmental crisis in nearly every country. The Qur'an consideres man as God's vice-gerent on the earth. The solution of the environmental crisis cannot be come but from the cure of the spirutual crisis of modern man.