Hatırat ve mektuplar üzerinden medeniyet sancılarını okumak (Suriye-Filistin manzaraları: 1895-1918)
Reading the pains of civilization through memoirs and letters (Syria and Philistine landscapes: 1895-1918)
Yazar: YELİZ YAVUZ
Danışman: PROF. DR. TURAN KARATAŞ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bölgesel politikalar = Regional policies ; Edebiyat sosyolojisi = Literature sociology ; Edebiyat tarihi = History of literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Yerel siyaset = Local politics

Özet:
Bu çalışma, hatırat ve mektuplar üzerinden; Suriye-Filistin bölgesine ait bir coğrafyada ortaya çıkan medeniyet tasavvurlarını ele almaktadır.
Suriye ve Filistin, 1. Dünya Savaşı'ndaki mağlubiyete kadar Osmanlı toprağı olarak varlık bulmaktaydı. Ancak 20. yüzyılın başlarında, bu coğrafyadaki siyasi gelişmeler yeni sınavların ortaya çıkmasını hızlandırmış, uzun ve periyodik atakların ortaya çıkardığı "kopma" düşüncesi söz konusu toprakları ana coğrafyadan ayırmıştır. Coğrafya üzerinden kopuşun; en az onun kadar önemli sayılması gereken bir bilinç ayrışmasına ön ayak olduğu söylenebilir. Yüzyılın yeni kurgusunda en çok tartışılan konular arasında yer alan medeniyet tasavvuru ve dönüşümü meselesine, o dönemi konu edinen hatırat ve mektup türlerinde geniş ölçüde yer verildiği görülmektedir.
Bu çalışmada, Osmanlı'nın Suriye ve Filistin'deki hâkimiyetini kaybetmesinin nedenleri; Avrupa'nın bölgedeki hâkimiyetini arttırma çabaları; yönetimdeki ihmaller, rehavetler ve düzenin bozukluğu içerisinde Batı medeniyetiyle baş başa kalan yerli halkın bilinç ve şuur düzeyine dair genel görüntü, İslam medeniyetinin halkı birleştiren unsurlarının zayıflamasıyla halkta tezahür etme fırsatı bulan milliyetçilik gibi meseleler ve günümüzde çokça tartışılan birtakım konular vazife ya da seyahat gibi durumlar dolayısıyla gittikleri söz konusu coğrafyaya aşina dokuz yazar üzerinden müzakere edilmektedir. 
Ortak medeniyet tasavvurundan ayrışmayı gündem olarak öne çıkaran yeni bir muhayyile; seçilmiş yazar kadrosu, değişik gerekçeler ve konu başlıkları etrafında tarihsel, kültürel, edebi ve entelektüel bağlamlarıyla sunulmaktadır. Tez, bu çerçevede Suriye ve Filistin konusunu hızlandıran tartışmaları edebi kayıtlar eşliğinde konuşmaya davet etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Edebiyat, Filistin, Hatırat, Mektup, Suriye, Orta Doğu.

Abstract:
This study, through memoirs and letters, deals with the civilization imaginations that emerged on the ground of a geography belonging to the Syria-Palestine region. Syria and Palestine had existed as Ottoman territory until the defeat in the First World War. However, at the beginning of the 20th century, political developments in this geography accelerated the emergence of new tests, and the idea of "rupture" caused by long and periodic attacks separated these lands from the main geography.
It can also be said that this geographical rupture led to a split in consciousness that should be considered at least as important. It has been observed that the issue of civilizational imagination and transformation, which was among the most debated topics in the new fiction of the century, was widely covered in the memoirs and letters of that period.
In this study, the reasons that caused the Ottoman Empire to lose its dominance in Syria and Palestine, the ways in which Europe increased its dominance in the region, the general picture of the level of consciousness and awareness of the local people who were left alone with Western civilization in the midst of negligence, complacency and disorder in the administration, and the nationalist ideas that found the opportunity to manifest in the people with the weakening of the unifying elements of Islamic civilization are discussed through nine writers who were familiar with the geography in question due to situations such as duty or travel. 
A new imaginary that highlights separation from the common civilizational vision as the sole agenda is presented with its historical, cultural, literary and intellectual contexts around a selected cadre of authors, different justifications and topics. In this framework, the thesis invites us to discuss the accelerating debates on Syria and Palestine through literary records.

Key Words: Literature, Palestine, memoir, letter, Syria, Middle East.