Fen bilimleri eğitiminde STEM, üstbiliş, probleme dayalı öğrenme ve çevre eğitimi ile ilgili yapılan bilimsel çalışmaların bibliyometrik analizi
Bibliometric analysis of scientific studies on STEM, metacognition, problem-based learning and environmental education in science education
Yazar: ERSEN ÇINAR
Danışman: PROF. DR. ADEM ÖZDEMİR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: FeTeMM = STEM ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Öz değerlendirme = Metacognition

Özet:
FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİNDE STEM, ÜSTBİLİŞ, PROBLEME DAYALI ÖĞRENME VE ÇEVRE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ YAPILAN BİLİMSEL ÇALIŞMALARIN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Çınar, E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilgisi Eğitimi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Adem Özdemir, Aydın, 2024,
Amaç: Bu çalışmada, fen eğitimi alanındaki STEM, üstbiliş, probleme dayalı öğrenme ve çevre eğitimi konularında Web of Science (WoS) veri tabanında indekslenen çalışmaların bibliyometrik analizleri yapılmıştır. Çalışmanın amacı, bu konulardaki yayın sıklığını, anahtar kelimeleri, atıf alan yazarları, öncü ülkeleri ve yayınları, dil çeşitliliği ve öncü kurumları belirlemektir. Bu analizler, ilgili araştırmacılara sayısal veriler sunarak gelecek çalışmalara ışık tutmayı amaçlamaktadır.
Materyal ve Yöntem: Bu çalışmanın yöntemi bibliyometrik analizler üzerine odaklanmıştır ve WoS (Web of Science) veri tabanındaki bilimsel çalışmaların incelenmesine dayanmaktadır. İşlenen bibliyometrik yöntemler arasında kaynakça analizi, ortak atıf analizi, kaynakça eşleştirmesi, ortak yazar analizi ve ortak kelime analizi gibi temel teknikler bulunmaktadır. Bu programlar, büyük veri setleri üzerinde ağlar oluşturarak görselleştirmeyi sağlar ve elde edilen haritaların bulgularını aranabilir hale getirir. Sonuç olarak, bu yöntemler araştırmacılara bilimsel çalışmaların popülerliği, ilişkileri ve eğilimleri hakkında değerli bilgiler sunar ve disiplinler arası bilgi paylaşımına katkıda bulunur.
Bulgular: 2003-2023 yılları arasında Web of Science veri tabanında yer alan STEM ile ilgili 252, üstbiliş ile ilgili 37, probleme dayalı öğrenme ile ilgili 25 ve çevre eğitimi ile ilgili 49 yayının; yıllara göre dağılımı, anahtar kelimeleri, yazarların yayın sayısı, yayınların atıf sayısı, dergilerin yayın sayısı, kurumların yayın sayısı, ülkelerin yayın sayısı ve yayınlarda kullanılan dillerin eğilimleri sosyal ağ analizi yöntemi ile görselleştirilerek incelenmiştir.

Sonuç: Araştırmanın birinci alt problemine göre, 2003-2023 yılları arasında STEM, üstbiliş, probleme dayalı öğrenme ve çevre eğitimi alanlarında yapılan çalışmalarda genel bir artış eğilimi gözlenmektedir ve özellikle 2018-2023 yılları arasında belirgin bir artış yaşanmıştır. İkinci alt problemin sonuçlarına göre, "STEM education" (STEM eğitimi), "metacognition" (üstbiliş), "problem-based learning" (probleme dayalı öğrenme) ve "environmental education" (çevre eğitimi) anahtar kelimelerinin bu alandaki çalışmalarda sıkça kullanıldığı belirlenmiştir. Üçüncü alt probleminde, bazı yazarların birden fazla yayına sahip olduğu ve bazılarının ise yayın sayılarının eşit olduğu görülmüştür, Türkiye'den ise her alt problemde en az bir yazar bulunmaktadır. Dördüncü alt probleme ait çalışmalarda atıf sayıları incelenmiş ve bazı yazarların tek bir yayını olmasına rağmen öncü rol oynadığı görülmektedir. Beşinci alt probleme göre, dergilerin yayın sayıları bakımından farklılık gösterdiği ancak "Education Sciences" gibi dergilerin öncü dergiler olduğu belirlenmiştir. Altıncı alt problemde, ülkelerin yayın sayıları incelenmiş ve üstbiliş alanında İspanya'nın, diğer alanlarda ise ABD'nin öncü ülke olduğu ortaya çıktığı görülmektedir, Türkiye genellikle üçüncü sıradadır. Yedinci alt probleme göre, konu alanları ile ilgili farklı üniversitelerin ön plana çıktığı görülmekte ve Türkiye'den "Gazi Üniversitesi", "Hacettepe Üniversitesi" ve "Aksaray Üniversitesi" gibi kurumların en çok yayına sahip olduğu görülmüştür. Sekizinci alt probleme göre ise, İngilizce dilinin bu alandaki çalışmalarda önde gelen dil olduğu, İspanyolca'nın ikinci sırada ve Türkçe'nin üçüncü sırada yer aldığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Fen Eğitimi, STEM, Üstbiliş, Probleme Dayalı Öğrenme, Çevre Eğitimi, Bibliyometri, Web of Science

Abstract:
BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF SCIENTIFIC STUDIES RELATED TO STEM, METACOGNITION, PROBLEM-BASED LEARNING AND ENVIRONMENTAL EDUCATION IN SCIENCE EDUCATION
Çınar, E. Aydın Adnan Menderes University, Institute of Science and Technology, Science Education Program, Master Thesis, Supervisor: Prof. Dr. Adem Özdemir, Aydın, 2024,
Objective: In this study, bibliography analysis of studies indexed in the Web of Science (WoS) database on STEM, metacognition, problem-based learning, and environmental education in science education were conducted. The aim of the study was to determine the frequency of publications, keywords, cited authors, leading countries and publications, language diversity and leading institutions in these topics. These analyses aim to shed light on future studies by providing numerical data to relevant researchers.
Materials and Methods: The methodology of this study is focused on bibliometric analyses and is mainly based on the analysis of scientific studies in the Web of Science (WoS) database. The bibliometric methods covered include basic techniques such as bibliography analysis, co-citation analysis, bibliography matching, co-author analysis and common word analysis. These programs enable visualization by creating networks over large data sets and make the findings of the resulting maps searchable. As a result, these methods provide researchers with valuable information about the popularity, relationships and trends of scientific studies and contribute to interdisciplinary knowledge sharing.
Results: The distribution of 252 publications related to STEM, 37 publications related to metacognition, 25 publications related to problem-based learning, and 49 publications related to environmental education in the Web of Science database between 2003 and 2023; the distribution by years, keywords, the number of publications by authors, the number of citations of publications, the number of publications by journals, the number of publications by institutions, the number of publications by countries, and the trends of the languages used in publications were visualized and examined by social network analysis method.
Conclusion: According to the first sub-problem of the study, there is a general increasing trend in the studies conducted in the fields of STEM, metacognition, problem-based learning and environmental education between 2003 and 2023, and there has been a significant increase especially between 2018 and 2023. According to the results of the second sub-problem, it was determined that the keywords "STEM education", "metacognition", "problem-based learning" and "environmental education" were frequently used in the studies in this field. In the third sub-problem, it was seen that some authors had more than one publication and some had equal number of publications, while there was at least one author from Turkey in each sub-problem. In the fourth sub-problem, the number of citations was examined and it was seen that some authors played a leading role even though they had only one publication. According to the fifth sub-problem, it was determined that journals differ in terms of the number of publications, but journals such as "Education Sciences" are the leading journals. In the sixth sub-problem, the number of publications of the countries was analyzed and it was seen that Spain was the leading country in the field of metacognition and the USA was the leading country in other fields, Turkey was generally in third place. According to the seventh sub-problem, it is seen that different universities come to the forefront in the subject areas and it is seen that institutions such as "Gazi University", "Hacettepe University" and "Aksaray University" from Turkey have the most publications. According to the eighth sub-problem, it was determined that English is the leading language in the studies in this field, Spanish is in second place and Turkish is in third place.
Keywords: Science Education, STEM, Metacognition, Problem-Based Learning, Environmental Education, Bibliometrics, Web of Science