Makroekonomik değişkenlerin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerine etkisi: Türkiye ve BRICS ülkeleri örneği
The impact of macro-economic variables on foreign direct investment: An application in Turkey and BRICS countries
Yazar: NEBAHAT ECE ÖZKARA
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ GÜLER ÖZÇALIK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Uluslararası İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: BRICS = BRICS ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Türkiye = Turkey ; Yatırımlar = Investments

Özet:
İkinci dünya savaşından sonra dünya iki bloğa ayrılmıştır. Ardından yaşanan soğuk savaştan liberal ekonomiye sahip ülkelerin oluşturduğu blok zaferle çıkmıştır. Soğuk savaşın bitişi ile birlikte liberal ekonomik görüş dünyada hakim olmuş ve küreselleşme adı verilen olgu hız kazanmıştır. Küreselleşme ekonomik, siyasal ve toplumsal ilişkilerin devlet sınırlarını aşarak genişlemesi toplumlar arasındaki bağların bütünleşmesi sürecini gösteren bir kavramdır. Ekonomide liberalizasyonun hızlanması ekonomik küreselleşmeyi devamında getirmiştir. Bu durum sermayenin ülkeler arasında serbestçe dolaşmasını sağlamıştır. Ekonominin küreselleşmesi düşük faiz hadleri, yüksek küresel yatırımların gerçekleşmesine neden olmuştur. Böylelikle ulus ötesi işletmelerin sayısı artmış, doğrudan yabancı sermaye yatırımları hız kazanmıştır. Ekonomik küreselleşme aynı zamanda mali piyasalar arasındaki sınırların kaldırılmasını da sağlamış spekülatif amaçlı yatırımlar artmıştır.
Sermaye' nin dünya ülkeleri arasında serbestçe dolaşıyor olması ülkeler arasında ticaretin gelişmesine ve ticaret alanında sınırların ortadan kalkmasına yol açmıştır. Doğrudan yabancı yatırımlarla ilgili literatür' de birçok çalışma yer almaktadır. Özellikle 1990'lı yıllara kadar gelişmiş ülkelere yönelik olarak yapılan doğrudan yabancı yatırımlar daha sonra gelişmekte olan ülkelere yönelmiştir. Günümüzde gelişmekte olan birçok ülke doğrudan yabancı yatırımları ülkelerine çekmek istemektedir.
Bu çalışmanın amacı belirlenen makro ekonomik değişkenlerin doğrudan yabancı yatırımlar üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu amaçla gelişmekte olan ülkelerden BRICS ülkeleri ve Türkiye için öneriler vermektir.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde uluslararası sermaye hareketleri ile ilgili bilgi verilmektedir. Uluslararası sermaye tanımları ve kapsamı ele alınmıştır. Devamında uluslararası sermaye hareketleri türleri özel sermaye hareketleri, uluslararası resmi sermaye hareketleri, doğrudan yabancı sermaye hareketleri incelenmiştir. Uluslararası sermaye hareketlerini etkileyen faktörler çekici ve itici faktörler olarak ele alınmış ve ilgili başlıklar altında incelenmiştir. İkinci bölümde ise doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile ilgili bilgi verilmiştir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları tanımları yapılmış ve türleri ele alınmıştır. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları mülkiyet durumlarına göre, yatırımların yeni işletme yaratmasına göre, üretim zincirindeki yerlerine göre ve transfer fiyatlaması olarak dörde ayrılmıştır. Devamında ise döviz kurları, dışa açıklık, enflasyon, ekonomik büyümenin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde etkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde çalışmanın analizi gerçekleştirilmiştir.  2000-20017 yılları arasında doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde büyüme oranı, dışa açıklık, döviz kurları, enflasyon, faiz oranları değişkenlerinin etkileri araştırılmıştır. Büyüme oranı ve dışa açıklık değişkenlerinin doğrudan yabancı yatırımlar üzerine istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Enflasyonun doğrudan yabancı yatırımları üzerinde negatif, faiz oranları ise doğrudan yabancı yatırımları üzerinde pozitif yönde etkisi bulunmaktadır.

Abstract:
After the Second World War, the world was divided into two blocks. Then, the bloc of the countries with a liberal economy emerged from the cold war. With the end of the Cold War, a liberal economic view dominated the world and the phenomenon called globalization accelerated. Globalization is the expansion of economic, political and social relations beyond the boundaries of the state. The acceleration of liberalization in the economy brought economic globalization to the continuation. This has allowed capital to move freely between countries. The globalization of the economy led to low-interest rates and high global investments. Thus, the number of transnational enterprises increased and foreign direct investments accelerated. Economic globalization has also led to the abolition of the boundaries between financial markets and increased speculative investments.
The fact that capital moves freely between countries of the world has led to the development of trade between countries and the disappearance of borders in the field of trade. There are many studies in the literature on foreign direct investments. The foreign direct investments made especially towards the developed countries until the 1990s turned to developing countries. Today, many developing countries want to attract foreign direct investments.
The aim of this study is to determine the effects of macroeconomic variables on foreign direct investments. For this purpose from developing countries and give recommendations for the BRICS countries and Turkey.
The study consists of three parts. In the first part, information about international capital movements is given. International capital definitions and scope are discussed. The following types of international capital movements, private capital movements, international official capital movements, direct foreign capital movements are examined. Factors affecting international capital movements are considered as attractive and repulsive factors and examined under related headings. In the second part, information on foreign direct investment is given. Direct foreign capital investments are defined and their types are discussed. Foreign direct investments are divided into four categories according to their ownership status, according to investments creating new enterprises, their place in the production chain and transfer pricing. Then, the effects of exchange rates, openness, inflation and economic growth on foreign direct investment were examined. In the third part, the analysis of the study was performed. The effects of the growth rate, openness, exchange rates, inflation and interest rates on foreign direct investments between 2000 and 2017 were investigated. It was concluded that the growth rate and openness variables did not have a statistically significant effect on foreign direct investments. Inflation has a negative effect on foreign direct investment and interest rates have a positive effect on foreign direct investment.