Ömer Seyfettin'in hikâyelerinde söz dizimi
The syntax in Ömer Seyfettin's stories
Yazar: FATMA ŞENYÜZ
Danışman: Y.DOÇ. BİLÂL AKTAN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalısma, Ömer Seyfettin'in farklı yıllarda yazılmıs 10 hikâyesinin, sözdizimi açısından incelenmesinden olusmaktadır. Hem klasik dilbilgisi hem de moderndilbilim anlayısıyla hikâyelerin incelenmesine farklı bir yorum getirebilmek, Türkçeninifade gücünü ve sınırlarını bu hikâyeler aracılıgıyla tespit edebilmek, aynı zamandayazarın duygu, düsünce ve gözlemlerinin yüzeysel yapıya nasıl dönüstügünübelirlemek, ulasılmak istenen amaçlardandır. Bunun için de hikâyeler 9 ayrı bölümdeincelenmistir:Çalısmanın birinci bölümünü olusturan ?Ömer Seyfettin'in Yasamı,Eserleri, Üslûbu ve Fikirleri? bölümü yazarın hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bilgivermektedir.?Kavramların saretlenmesi? adlı ikinci bölümde, hikâyeleri olusturankavramlarla ilgili özelliklerden, aynı zamanda isim ve sıfat tamlamalarından,?Taban Halindeki Ögeler? adlı üçüncü bölümde, taban halindeki isim vefiillerden söz edilmistir.?Kavram liskileri? adlı dördüncü bölümde kavramlar arasındaki iliskilerikuran isim ve fiil çekimleri örnekleriyle açıklanmıstır.?Tümleç-Yüklem liskileri? adlı çalısmanın temelini olusturan besincibölümde cümlenin ögeleri ele alınmıs, tümleçler islevlerine göre sınıflandırılmıstır.?Cümle Tümleçleri? adlı altıncı bölümde isim ve fiil öbeklerinin birliktetümledigi cümle tümleçleri ele alınmıstır.?Cümle Çesitleri? adlı yedinci bölümde bütüncedeki 2219 cümle;yapılarına, anlamlarına, yüklemlerinin yerlerine ve yüklemlerinin türlerine göre elealınmıs, ayrıca tüm cümlelerin yapısal özelliklerini gösteren cümle kalıpları dikkatleresunularak, yüzdelik degerleri hakkında bilgi verilmistir.?Sonuç? adlı sekizinci bölüm incelemenin genelinden çıkarılan toplusonuçları içermektedir.Dokuzuncu bölümde ise okuyucunun / arastırıcının bu çalısmadan azamiölçüde yararlanabilmesi için hikâyelerin alındıgı kitabın sayfa ve satır numaralarının dabelirtildigi bütünce (sözceler bütünü / corpus) verilmistir.Son olarak çalısmada kullanılan biçimbirimler ?Sekil Bilgisi Dizini?nde,çalısmanın olusturulmasında faydalanılan eserler de ?Kaynaklar? bölümündegösterilmistir.

Abstract:
This study consists of the syntactic analysis of Ömer Seyfeddin?s ten storieswritten in different years. The objectives of this study are to bring a different approachto the analysis of the stories within the context of both classic grammar and moderngrammer, to define the power and limits of expression in Turkish language throughthese stories, to display at the same time how the author?s emotions, ideas andobservations are transferred to superficial structures. Therefore, these stories areanalyzed in 9 different chapters:The ?Introduction? chapter which constitutes the first part of the studymainly dwells upon the author?s life, literary activities and art.In the second part entitled ?Concept Marking?, the characteristics of theconcepts building the stories, as well as noun and adjective phrases are given.In the third part called ?Sentence Elements in Base Form?, nouns and verbsin base form are presented.In the fourth part named ?Concept Connections?, noun and verbconjugations which are correlated with the concepts are introduced with examples.The fifth part establishing the base of the study, entitled ?Complement-Verb Connections? sentence elements are discussed and complements are classifiedaccording to their functions.In the the sixth part ,?Sentence Complements?, sentence complements thatare integrated to the noun and verb phrases are analyzed.In the seventh part ?Types of Sentences?, 2219 sentences in the corpus areanalyzed according to their structures, meanings, the positions and types of the verbs,in addition, by giving information on percentages, sentence patterns indicating thestructural features of all the sentences are presented.The ?Conclusion? part includes the total results which are deducted from theanalysis in general.In the following part, the corpus, including the page and line numbers ofthe book from which the stories are taken, is given to provide the reader/researcher withthe utmost benefit.Finally, the morphemes employed in the study are given in the?Morphology Index? whereas works consulted during this study can be seen in the?Resources? section.