Erişkinlerde sosyal medya bağımlılığı, öz bilinç ve sürekli kaygı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between social media addiction, self-consciousness and trait anxiety among adults
Yazar: İSMAİL ANIL USTA
Danışman: DOÇ. DR. NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT
Beykent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Bilinç = Consciousness ; Kaygı = Anxiety ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Psikoloji = Psychology ; Sosyal medya = Social media ; Sürekli kaygı = Trait anxiety ; Özbilinç = Self-consciousness

Özet:
Günümüzde iletişim teknolojilerinin sağladığı olanaklar sayesinde kullanımı yaygınlaşan sosyal medya platformları sosyalleşmenin yanı sıra eğlenme, ticari avantaj sağlama, pazarlama, tanıtım, gelişmeleri izleme, bilgi alma, uyum sağlama, görüş ifade etme, örgütlenme gibi amaçlarla yoğun biçimde kullanılmaktadır. Çok sayıda faydasının yanı sıra sosyal medya kullanımının bilgi kirliliğine yol açma, kişisel bilgilerin ve özel hayatın gizliliğini ihlal eden durumlara yol açma, kişilerin sosyal medyada çok fazla zaman harcaması ve bağımlılık gibi bazı olumsuz yönleri de bulunmaktadır.
  
Sosyal medya bağımlılığı; kişinin özel, iş, akademik ve sosyal yaşamında meşguliyet, duygudurum düzenleme, tekrarlama ve çatışma gibi çeşitli problemlere yol açan psikolojik bir sorundur. 

Yürütülen bu ilişkisel araştırmada sosyal medya bağımlılığı, öz bilinç ve sürekli kaygı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmanın katılımcıları uygun durum örnekleme yoluyla belirlenen ve 21-65 yaş aralığındaki 343 yetişkin bireydir.

Araştırmada dört adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu araçlardan ilki araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan ve katılımcıların sosyo-demografik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla kullanılan Demografik Bilgi Formudur. Araştırmada kullanılan ikinci veri toplama aracı Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeğidir (SMBÖ-YF). Verilerin toplanmasında kullanılan diğer veri toplama araçları ise Öz Bilinç Ölçeğidir ve Sürekli Kaygı Ölçeğidir. Araştırmada veriler dijital ortamda toplanmıştır. Toplanan veriler yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, Yol Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılarak analiz edilmiştir.
 
Sosyal medya bağımlılığının boyutları ile öz bilincin boyutları arasında genel olarak pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Sürekli kaygı düzeyi ile sosyal medya bağımlılığının boyutları arasında da pozitif anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Sürekli kaygı ile öz bilincin boyutları arasında genel olarak pozitif anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Sürekli kaygı, öz bilinç ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkiye aracılık etmektedir.

Erkeklerin öz bilinç düzeyleri kadınlara göre daha yüksektir. Bu fark, kendini düşünme, stil bilinçliliği ve sosyal anksiyete alt boyutlarından kaynaklanmaktadır. İlişkisi olan katılımcıların sosyal medya bağımlılığı toplamı, sanal tolerans ve sanal iletişim puanları evli ve bekar olan katılımcıların puanlarından daha yüksek iken tam zamanlı çalışan katılımcıların sosyal medya bağımlılık düzeyleri, sanal tolerans ve sanal iletişim düzeyleri diğer katılımcılardan (yarı zamanlı çalışanlar ve çalışmayanlar) daha yüksektir. 

Çevresinde sosyal medya bağımlısı olan katılımcıların sosyal medya bağımlılık düzeylerinin yanı sıra bağımlılığın alt boyutlarından sanal tolerans ve sanal iletişim düzeyleri daha yüksektir. Elde edilen bu bulgular literatür eşliğinde tartışılmıştır.

Abstract:
Thanks to the opportunities provided by communication technologies, social media platforms, which have become widespread today are used extensively for various purposes such as entertainment, commercial advantage, marketing, promotion, monitoring developments, getting information, adapting, expressing opinions, and organizing as well as socializing. In addition to it's many benefits, the use of social media has some negative aspects such as causing information pollution, causing situations that violate the privacy of personal information and private life, spending too much time on social media and addiction.

Social media addiction is a psychological problem that causes various problems such as occupation, mood regulation, repetition and conflict in one's private, work, academic and social life. 

In this relational study, the relationships between social media addiction, self-consciousness and trait anxiety were examined. The participants of the study are 343 adult individuals between the ages of 21-65, determined by convenient sampling.

Four data collection tools were used in the study. The first of these tools is the Demographic Information Form, which was developed by the researcher and used to determine the socio-demographic characteristics of the participants. The second data collection tool used in the study is the Social Media Addiction Scale. Other data collection tools used in data collection are the Self Awareness Scale and the Trait Anxiety Scale. The data were collected in digital environment. The collected data were analyzed using percentage, frequency, arithmetic mean, standard deviation, Path Analysis, One-way Analysis of Variance (ANOVA) and Pearson Product-Moment Correlation Coefficient.

According to the findings, there are generally positive and significant relationships between the dimensions of social media addiction and the dimensions of self-consciousness. There are also positive and significant relationships between trait anxiety and the dimensions of social media addiction. There are generally positive and significant relationships between trait anxiety and dimensions of self-consciousness. Also, trait anxiety mediates the relationship between self-consciousness and social media addiction.

Males' self-consciousness levels are higher than females'. This difference stems from the sub-dimensions of self-reflection, style awareness and social anxiety. While the total social media addiction, virtual tolerance and virtual communication scores of the participants who are in a relationship are higher than the scores of the married and single participants, the social media addiction levels, virtual tolerance and virtual communication levels of the full-time working participants are higher than the other participants (part-time employees and non-workers). 

In addition, social media addiction levels of the participants who have social media addicts around, are higher. These findings were discussed in the light of the literature.