Odunsu bitki taksonlarının ekolojik tolerans durumlarının bitkisel tasarım bağlamında değerlendirilmesi; Rize Çayeli ilçesi örneği
Assessment of the ecological tolerance status of woody plant taxa in the context of plant design; example of Çayeli district in Rize
Yazar: GÖKÇE BAYRAKTAR
Danışman: DOÇ. DR. SELMA KÖSA
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Bitki ekolojisi = Plant ecology ; Bitkisel tasarım = Plant design ; Küresel ısınma = Global warming ; Rize-Çayeli = Rize-Çayeli ; Tasarım ilkeleri = Design principles

Özet:
Bu çalışmada, Rize ili Çayeli ilçesinde bulunan kent içi yollar, parklar, çocuk oyun alanları ve meydanlarda bulunan odunsu bitki taksonlarının ekolojik tolerans durumlarının bitkisel tasarım üzerindeki önem derecelerinin değerlendirilmesini amaçlanmıştır.
Araştırma alanında bulunan kent içi yollar, parklar, çocuk oyun alanları ve meydanlarda bulunan odunsu bitki taksonlarının yetişme istekleri incelendiğinde su tüketimlerinin az-orta ve orta derece olduğu, ışık isteklerinin güneş ve yarı gölge-güneş olduğu tespit edilmiştir. Taksonların ekolojik tolerans durumları incelendiğinde, büyük çoğunluğunun dona, hava kirliliğine ve rüzgara toleranslı olduğu belirlenmiştir. Örnek alanlardaki bitkisel tasarımlar tasarım ilkelerine göre değerlendirildiğinde, alanın ölçü özellikleri ile renk ve vurgu arasındaki ilişki istatiksel anlamda önemli bulunmuştur. Ayrıca doku ile tekrar arasındaki, form ile tekrar arasındaki ilişkiler ve form ile çeşitlilik arasındaki, renk ile çeşitlilik arasındaki ilişkiler istatiksel anlamda önemli bulunmuştur. Örnek alanlardaki bitkisel tasarımlar fonksiyonel katkılarına göre değerlendirildiğinde, odunsu bitki takson sayısı ile gölgeleme arasında ve vurgulama ile gölgeleme arasındaki ilişki istatiksel anlamda önemli bulunmuştur. 
Sürdürülebilir bitkisel tasarım alanlarının oluşturulması için tasarımda kullanılan odunsu bitki taksonlarının yetişme ortamına uygun, ekolojik toleransı yüksek bitki türlerinin seçilmesi tasarım ilke ve öğelerini destekleyerek alanlara fonksiyonel katkı sağlamada öneme sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: Bitkisel tasarım, ekolojik tolerans, kurakçıl peyzaj, tasarım ilkeleri

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the importance of ecological tolerance status of woody plant taxa in plant design in urban roads, parks, playgrounds and squares in Çayeli district of Rize province.
When the growth demands of woody plant taxa in urban roads, parks, playgrounds and squares in the research area are examined, it has been determined that water consumption is low-medium and moderate, and light demands are sun and semi-shade-sun. When the ecological tolerance status of the taxa was examined, it was determined that the majority of them were tolerant to frost, air pollution and wind. When the plant designs in the sample areas were evaluated according to the design principles, the relationship between the size characteristics of the area and the color and emphasis was found to be statistically significant. In addition, the relationships between texture and repetition, between form and repetition, and between form and diversity, and between color and diversity were found to be statistically significant. When the plant designs in the sample areas were evaluated according to their functional contributions, the relationship between the number of woody plant taxa and shading and between highlighting and shading were found to be statistically significant.
It has been concluded that the selection of plant species with high ecological tolerance and suitable for the habitat of the woody plant taxa used in the design for the creation of sustainable plant design areas is important in supporting the design principles and elements and making a functional contribution to the areas.

KEYWORDS: Design principles, ecological tolerance, plant design, xeric landscape