Alî b. Mes`ûd b. Mahmûd el-Ferğânî'nin el-Mustevfâ fi'n-Nahv adlı eserinde konuları işleme yöntemi, koyduğu kurallar ve ele aldığı bazı nahiv konuları
Rules that were set and some of the grammer topics that were approached in el-Mustevfâ fi?n-Nahv by Alî b. Mes?ûd b. Mahmûd el-Ferğânî
Yazar: HACI YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSA YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Arap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı / Arap Dili Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil eğitimi = Language education ; Dil öğretimi = Language teaching

Özet:
Bu tez, ?`Alî b. Mes`ûd b. Ma?mûd el-Ferğânî'nin, el-Mustevfâ fi'n-Na?v Adlı Eserinde Konuları İşleme Yöntemi, Koyduğu Kurallar ve Ele Aldığı Bazı Nahiv Konuları? ismini taşımaktadır. Tez, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Arapça Öğretimi Anabilim Dalı'nda yapılmıştır. Tez danışmanı Prof. Dr. Musa YILDIZ'dır. Tez, Haziran 2008'de Ankara'da xiii+323 sayfa olarak hazırlanmıştır.Bu çalışma, yaklaşık 700 yıl önce yazılmış bir eser üzerinde yapılmıştır. Üzerinde çalışılan eser, Arap gramerinin sadece nahiv bölümünü içermekte olup, iki ciltten meydana gelmektedir. Dünyada dört yazma nüshası bulunan eserin en önemli nüshası, müellifin kendi yazısından kopyalanan ve İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi Şehit Ali Paşa Koleksiyonu'nda bulunan şeklidir. Bu yazma nüsha incelenmiş ve çalışmanın bazı bölümlerinde kullanılmıştır. Eser hakkında tek bir çalışma yapılması ve eserin kimi bilim adamlarınca Sibeveyhi'nin el-Kitâb'ından sonra en önemli gramer kitabı sayılması, eser üzerinde çalışma yapılmasının en önemli nedenlerinden biridir.Bu çalışmadaki amaç, böyle değerli bir eseri ilim dünyasına tanıtmak ve Türklerin Arap diline hizmetlerini ortaya koymaktır. Çalışma, tarama ve tasnif yöntemi kullanılarak yapılmış, elde edilen bulgular giriş ve üç ana başlık altında incelenmiştir. Çalışma sonunda, yazarın önceki ilim adamlarının fikirlerinden yararlandığı, ancak bilgi dağarcığı içinde konuları yorumlayarak kendine has bir üslup ve bakış açısı da geliştirdiği tespit edilmiştir.Bu çalışmanın hem klâsik Arap gramerini araştıracak olanlara hem de modern ve klâsik gramer kaynaklarını karşılaştıracak araştırmacılara faydalı olacağı kanaati taşınmaktadır.

Abstract:
This dissertation includes topics that were analysed, rules that were set and some of the grammar topics that were approached in el-Mustevfâ fi?n-na?v by ?Alî b. Mes?ûd b. Ma?mûd el-Ferğânî. The dissertation is prepared by the Gazi University School of Education, Arabic Department. The study end of 2008, xiii+323 papers.The subject of our study is an Arabic grammar book that was written about 700 years ago. In fact it just examines the section of the Arabic grammar concerning nouns. The book is in two volumes, and there are four hand written copies of it in the world. The most complete version, which has been copied from the writer?s own script, is in Istanbul. Only one study of this book has been conducted before. That study is an edition critique that was done by Muhammad Badawi al-Mahtun in 1987 in Egypt.The aim of my study is to make such a book known to the scientific community and produce another example of the service that Turks provide to the Arabic language. The study has used the search method, and findings are examined in three sections.It is believed that the study will be useful both to those conducting research into the knowledge of grammar in the classical period, and to those who will conduct research into the sources sources of modern and classical grammar.