İlkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarındaki görsellerin içeriğine ilişkin öğrenci deneyimleri ve öğretmen görüşleri
Student experiences and teachers' views on the content of visuals in primary school life science and social studies textbooks
Yazar: SEMA ALANÇ
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL KAYA
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Görsel anlatım = Visual expression ; Görsel sunum = Visual representation ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırma, imkânları sınırlı olan köy okulu öğrencilerinin programdaki Hayat Bilgisi ve bu dersin devamı niteliğinde olan Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki görsellerin içeriğine ilişkin öğrenci deneyimlerini incelemek ve bu kitapların köy okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.

Araştırmada 2018-2019 eğitim-öğretim yılı kapsamında hazırlanan ve Milli Eğitim Bakanlığınca ücretsiz dağıtılmakta olan ilkokul Hayat Bilgisi ve 4. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları dikkate alınmıştır. Uzman görüşü alınarak, her sınıf için ayrı ayrı ders kitaplarındaki görseller belirlenmiştir. Güneydoğu Anadolu bölgesinde bir köy okulunda eğitim-öğretimine devam eden toplam 88 öğrenciyle yapılan birebir görüşme formları neticesinde, önceden belirlenen görsellerin içeriğine ilişkin öğrenci deneyimleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca benzer köy okullarında görev yapan 50 sınıf öğretmeni araştırmanın diğer çalışma grubunu oluşturmaktadır ve gönüllülük esasına dayalı olarak seçilen bu öğretmenlerin ders kitapları hakkındaki görüşleri, 19 sorudan oluşan anket aracılığıyla toplanmıştır. Uygulanan anket ve formlardan elde edilen veriler SPSS18 programı ile yüzde ve frekansa dönüştürülerek tablolar halinde raporlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ders kitaplarındaki görsellerin içeriğine ilişkin öğrencilerin, Hayat Bilgisi kitaplarında yarısından fazlasını; Sosyal Bilgiler kitabındaki görsellerin ise yaklaşık yarısını deneyimlemedikleri yönünde tespit edilmiştir. Köy öğretmenlerinin ders kitaplarıyla ilgili değerlendirmeleri genellikle olumlu iken; belirtilen ders kitaplarındaki görsellerin içeriğine ilişkin öğrenci deneyimlerinin büyük ölçüde mevcut olduğunu belirtmişlerdir.

Abstract:
This study was carried out in order to examine the prior experiences and familiarity of rural primary school students with the visuals in Life Science and Social Studies textbooks. Furthermore, rural elementary school teachers' views of textbooks were also examined.

The study included primary school Life Science and Social Studies textbooks, developed and distributed free of charge by the Ministry of National Education in 2018-2019 school year. The visuals in the textbooks were selected after taking the opinions of program specialists at the university. A total of 88 students from a rural school of southeastern district of Turkey were interviewed. During one-to-one interviews, the students were asked whether they were familiar with the visual or they experienced the activities in the visuals. Data were also collected from 50 rural primary school teachers in the same Southeastern district of Turkey. Their views of primary school textbooks were measured through a questionnaire that consisted 19 items. Data from student interviews and teacher questionnaires were analyzed using SPSS program. The results were reported descriptively in frequencies and percentages. Accordingly, the students were unfamiliar with two thirds of the visuals in Life Sciences textbooks and nearly half of them were unfamiliar with the visuals in Social Studies textbook. Teachers on the other hand, reported that, in their view, the students are familiar with most of the visuals in textbooks. Overall, they reported positive views of textbooks.