Şehrezûrî metafiziği
Shahrazuri's metaphysics
Yazar: AYGÜN AKYOL
Danışman: PROF. DR. HAYRANİ ALTINTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Metafizik = Metaphysical ; İlahiyat = Theology ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam ; İşrakilik = Ishraqi ; Şehrezuri = Shahrazuri

Özet:
Şemseddin Muhammed b. Mahmud eş-Şehrezûrî, (d. 686/1288'den sonra) çok tanınan bir İşrâkî yorumcudur. Bu gelenekle ilgili bir çok kitap kaleme almıştır. Bu kitaplar bağızmsız çalışmalar ve Sühreverdî'nin çalışmalarına yaptığı şerhler olmak üzere iki kısımdır.Bu çalışmada, İşrâkî felsefenin önemli düşünür ve yorumcularından olan Şehrezûrî'nin metafizik düşünce sistemi analiz edildi. Bundan dolayı bu tez, ?Şehrezûrî Metafiziği? adını taşımaktadır ve giriş, dört bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır.Biz giriş kısmında tezimizin temel problemlerini, amacını, önemini ve sınırlarını açıkladık. Birinci bölümde Şehrezûrî'nin hayatı, bilimsel kişiliği ve çalışmaları hakkında bilgi vermeye çalıştık. İkinci bölümde, metafizik kavramını tartıştık. Bu bağlamda metafizik kavramının anlamını, metafiziğin konusunu ve metafiziğin değerini Şehrezûrî'nin bakış açısıyla inceledik.Üçüncü bölümde, Şehrezûrî'nin metafizik kavramlarını ifade etmeye çalıştık. Bunlar varlık ve varlığın bölümleri, zorunluluk ve mümkünlük, önce ve sonra, kategoriler ve varlık ve mahiyet ilişkisi vb. kavramlardır. Tezin bu bölümü Şehrezûrî'nin Metafizik altyapısını açığa kavuşturur.Dördüncü ve son bölüm Şehrezuri metafiziğinin ana yapısını ortaya koyar. Bu bölümde Şehrezuri'nin metafizik düşüncesinin özgün yönlerini ortaya koymaya çalıştık Tanrı, nefis, din felsefesiyle ilgili yaklaşımları oldukça önemlidir. Şehrezûrî de Farabi, İbn Sina ve Sühreverdî vb. İslam felsefecileri gibi sudur nazariyesini kabul eder. Ancak nur ve zulmet kavramlarına sudur teorisinde çok önemlidir. Buna ek olarak bilgi teorisi de oldukça farklıdır. Onun bilgi teorisi özellikle ilham üzerine kuruludur. Bu konu, İşrâkî felsefenin ayırıcı bir özelliğidir. Şehrezûrî, hocası Sühreverdî gibi bilgi teorisini ortaya koymaya çalışır. Ayrıca tenasüh teorisinin Şehrezûrî tarafından kabul edilmesi oldukça önemlidir. Sonuç bölümünde ise, tezimizde ulaştığımız sonuçları değerlendirdik.

Abstract:
Shams al-Din Muhammad b. Mahmûd al-Shahrazuri (d. after 686/1288) is a wellknown illuminationist commentator. He wrote a lot of books about this tradition. These books consist of his independent works and interpretation of Suhrawardi?s works.In this study, one of the important thinker and commentator of Ishraq philosophy, Shams al-Din Muhammad b. Mahmûd al-Shahrazuri?s metaphysical thought was analyzed. For this reason this dissertation was entitled ?Shahrazuri?s Metaphysics? and consists of introduction, four chapter and conclusion.We explain in introduction dissertation?s basic problems, aims, importance and extension. In the first chapter, we try to give information about Sharazuri?s life, scientific personality and works. In the second chapter, we discuss concept of metaphysics. In this context exemined meaning of concept of metaphysics, subjects and worthy of metaphysics in terms of Shahrazuri.In the third chapter we indicate Shahrazuri?s metaphysical concepts. These are existance and its parts, necessity-concingency, before-after, categories and relation of existence and quiddity, et catera. This part of dissertation is clarified substructure of Shahrazuri?s Metaphysics.In the fourth chapter (latest chapter) is indicated main structure Shahrazuri?s metaphysics. In this chapter we put forward autentic aspects of Shahrazuri?s metaphysical thought. Shahrazuri?s god, soul, religious philosophical approaches is very important. He accepts emaniation like other Islamic philosophers, al-Farabi, İbn Sina, Suhrawardi et catera. In the theory of emanation, concept of light and dark is very important. In addition to this theory of knowledge is quite different. his theory of knowledge especially isbased on inspiration. This subject is an important feature of Israq philosophy, Shahrazuri tries to state his theory of knowledge like his master Suhrawardi. Especially, the fact that theory of metempsychosis (tenasukh) is accepted by Shahrazuri is very important. In the concluding chapter, the conclusions that have been reached in this dissertation are evaluated.