COVİD-19 geçirmiş çocuklarda geç dönem solunum sistemi bulguları ile nötrofil/lenfosit oranı (NLO), platelet/lenfosit oranı (PLO) ve eozinofil düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of late respiratory system findings and neutrophil/ lymphocyte ratio (NLO), platelet/lymphocyte ratio (PLO) and eosinophile levels in children with COVID-19 history
Yazar: AYŞE GÜL YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. FATMA DUKSAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Eozinofilia = Eosinophilia ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Nötrofil/lenfosit oranı = Neutrophil/lymphocyte ratio ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Trombosit/lenfosit oranı = Platelet/lymphocyte ratio ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: İlk olarak Aralık 2019'da Çin'de pnömoni vakalarıyla tanımlanan ve Mart 2020'de Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) pandemi ilan etmesiyle etkisini devam ettiren şiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirüsü-2 (SARS-CoV-2) enfeksiyonu, daha sonra Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) olarak adlandırılmıştır. COVID-19'un klinik spektrumu, asemptomatik formlardan mekanik ventilasyon, septik şok ve çoklu organ yetmezliği ile yoğun bakım takibi gerektiren akut solunum yetmezliği ile karakterize klinik hastalığa kadar değişmektedir. Çalışmalar, akut enfeksiyondan haftalar sonra bile semptomlar bildirildiğini ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı; asemptomatik veya semptomatik olarak COVID-19 geçiren çocuk hastalarda geç dönem solunum sistemi bulgularını ortaya koymaktır. Hastalığı semptomatik ve asemptomatik Nötrofil / Lenfosit oranıyla (NLO), Platelet/Lenfosit oranı (PLO) ve eozinofil düzeyleri arasındaki ilişkiyi olmadığı ortaya koymaktır. 
Materyal ve Metod: Bu tez çalışması prospektif vaka kontrollü bir çalışmadır. Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Şehir Sağlık Uygulamaları Araştırma Merkezi (SUAM) Çocuk Alerji ve İmmünoloji polikliniğine 01.04.2021-01.07.2021 tarihleri arasında başvuran hastalarla gerçekleştirildi. Akut COVID-19 dönemi ilk iki haftalık süre olarak belirlendi. Daha önce şikayeti olmayıp, akut COVID-19 döneminden en az 1 ay sonra öksürük, nefes darlığı veya göğüs ağrısı ile başvuran hastalar vaka grubu olarak değerlendirildi. Bu vakalar içerisinden gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) testi pozitif olarak daha önce COVID-19 tanısı alanlar ile aile içi COVID-19'lu hasta ile teması olanlar çalışmaya alınmak üzere değerlendirildi. Temas öyküsü olan hastaların COVID-19 geçirip geçirmeme durumu da SARS-CoV2 antikor pozitifliğine bakılarak netleştirildi ve çalışmaya bu şekilde dahil edildi. Başvuran hastaların yaş, cinsiyet, daha önce solunum sistemini ilgilendiren hastalık tanısı olup olmadığı (kistik fibroz, immün yetmezlik, ağır astım vs.), aile içinde COVID-19'lu hasta ile temaslı olduğu veya tanı aldığı dönemdeki RT- PCR sonuçları ile o dönemdeki semptomları ve ilaç kullanımı sorgulandı. Hastaların COVID-19 RT-PCR pozitifliği saptandığı dönemde veya temaslı oldukları dönemde semptomları olup olmamasına göre asemptomatik veya semptomatik olarak gruplandırıldı. Kontrol grubu olarak rutin muayene için başvuran, bilinen kronik hastalığı olmayan, COVID-19 geçirme veya temas öyküsü olmayan, SARS-CoV2 antikoru negatif olan 30 sağlıklı çocuk hasta çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubundan rutin olarak alınan hemogram sonuçları üzerinden elde edilen veriler kullanıldı. Nötrofil/Lenfosit oranı (NLO), Trombosit (Platelet)/Lenfosit oranı (PLO) ve eozinofil düzeyleri önce vaka ve kontrol grubu arasında karşılaştırıldı. Daha sonra vaka grubu asemptomatik ve semptomatik olmasına göre aynı parametreler açısından karşılaştırıldı. 
Bulgular: Çalışmaya 47'si kız (%44,8) ve 58'i (%55,2) erkek olmak üzere toplam 105 hasta dahil edilmiş olup yaş ortalaması 10,7±4,6 yıldı.  Hastaların 47'sinde (%44,8) COVID-19 döneminde semptom olduğu görüldü. Semptomu olanlarda en fazla ateş (%72,3), halsizlik (%46,8), boğaz ağrısı (%42,6) ve öksürük (%40,4) olduğu görüldü. Semptomu olanlar ile olmayanlar arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı farklılık görülmedi (p>0,05). Hastaların 64'ünde (%61) COVID-19 sonrası öksürük, 49'unda (%46,7) nefes darlığı ve 22'sinde (%21) göğüs ağrısı görüldü. Semptomu olanların hemoglobin değerinin semptomu olmayanların değerinden anlamlı şekilde yüksek olduğu görüldü (p<0,05). Vaka grubu ile kontrol grubu arasında beyaz küre, nötrofil, lenfosit, eozinofil, platelet sayıları ile NLO, PLO değerleri açısından anlamlı bir farklılık görülmedi (p>0,05). Semptomu olanlar ile olmayanlar arasında da beyaz küre, nötrofil, lenfosit, eozinofil, platelet sayıları ile NLO, PLO değerleri arasında anlamlı farklılık görülmedi (p>0,05). Semptomu olanlar ile olmayanlar arasında eozinofili ve atopi görülmesi açısından anlamlı farklılık görülmedi (p>0,05). Semptomu olanlar ile olmayanlar arasında solunum fonksiyon testi sonuçları açısından anlamlı farklılık görülmedi (p>0,05). 
Sonuç: Çalışmamızda COVID-19'u semptomatik ve asemptomatik geçiren çocuklarda 4-5 ay sonra da semptomlar olabileceği görüldü. Semptomları devam etse de hastaların geç dönem solunum fonksiyon testlerinde, NLO, PLO ve eozinofil değerlerinde değişiklik olmadığı görüldü. Ayrıca COVID-19 sonrası semptomlarla atopi ve eozinofili arasında herhangi bir ilişki bulunmadı.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, eozinofili, nötrofil/lenfosit oranı, platelet/lenfosit oranı

Abstract:
Objective: Severe acute respiratory syndrome coronavirus-2 (SARS-CoV-2) infection, which was first identified with pneumonia cases in China in December 2019 and continued with the World Health Organization (WHO) declaring it a pandemic in March 2020, then named as Coronavirus Disease (COVID-19). The clinical spectrum of COVID-19 ranges from asymptomatic form to clinical disease characterized by acute respiratory failure requiring mechanical ventilation, septic shock and multi-organ failure, and intensive care follow-up. Studies have found that symptoms are reported even weeks after acute infection. The aim of this study; to reveal the late-term respiratory system findings in pediatric patients who have asymptomatic or symptomatic COVID-19. In addition, it was aimed to reveal the relationship between Neutrophil/Lymphocyte ratio (NLR), Platelet/Lymphocyte ratio (PLO) and eosinophil levels in symptomatic and asymptomatic patients.
Materials and Method: This thesis is a prospective case-controlled study. Our study was carried out with patients who applied to the Health Sciences University, Konya City Health Practices Research Center (SUAM), Pediatric Pediatric Allergy and Immunology outpatient clinic between 01.04.2021 and 01.07.2021. The acute COVID-19 period was determined as the first two-week period. Patients who had no previous complaints and who presented with cough, shortness of breath or chest pain at least 1 month after the acute COVID-19 period were examined in the study as a case group. Among these cases with positive real-time polymerase chain reaction (RT-PCR) test, previously diagnosed with COVID-19 and those who had contact with a family member with COVID-19 were evaluated for inclusion in the study. Whether or not patients with a history of contact had COVID-19 were also clarified by looking at SARS-CoV2 antibody positivity and were included in the study in this way. Age, gender, previous diagnosis of respiratory system disease (cystic fibrosis, immunodeficiency, severe asthma, etc.), RT-PCR results at the time of contact or diagnosis with a patient with COVID-19 in the family symptoms and drug use were questioned. Patients were grouped as asymptomatic or symptomatic according to whether they had symptoms during the period when COVID-19 RT-PCR positivity was detected or when they were in contact. As the control group, 30 healthy pediatric patients who applied for routine examination, had no known chronic disease, had no history of COVID-19 or contact, and were negative for SARS-CoV2 antibodies were included in the study. Data obtained from routine hemogram results from the control group were used. Neutrophil/Lymphocyte ratio (NLR), Platelet (Platelet)/Lymphocyte ratio (PLR) and eosinophil levels were first compared between case and control groups.Then, the case group was compared in terms of the same parameters according to whether they were symptomatic or asymptomatic.
Results: A total of 105 patients, 47 (44.8%) girl and 58 (55.2%) boy, were included in the study, and the mean age was 10.7±4.6 years.In 47 (44,8%) of the patients, symptoms were observed during the COVID period. The most common symptoms were fever (72,3%), fatigue (46,8%), sore throat (42,6%) and cough (40,4%). There was no significant difference in age between those with and without symptoms (p>0.05). After COVID-19 cough was observed in 64 (61%) patients dyspnea in 49 (46,7%) and chest pain in 22 (21%) patients. It was observed that the hemoglobin value of those with symptoms was significantly higher than the value of those without symptoms ​​(p<0,05). There was no significant difference between the case group and the control group in terms of white blood cell, neutrophil, lymphocyte, eosinophil, platelet counts, and NLR, PLR values ​​(p>0.05). There was no significant difference between white blood cell, neutrophil, lymphocyte, eosinophil, platelet counts and NLR, PLR values ​​between those with and without symptoms (p>0.05). There was no significant difference between those with and without symptoms in terms of eosinophilia and atopy (p>0.05). There was no significant difference in pulmonary function test results between those with and without symptoms (p>0.05).
Conclusions: In our study, it was observed that children who had symptomatic and asymptomatic COVID-19 may have symptoms even after 4-5 months. Although the symptoms continued, it was observed that there was no change in the late-term pulmonary function tests, NLR, PLR and eosinophil values ​​of the patients. In addition, no association was found between post-COVID-19 symptoms and atopy and eosinophilia.
Keywords: COVID-19, eosinophilia, neutrophil/lymphocyte ratio, platelet/lymphocyte ratio