Hipotiroidili çocuk hastalarda iki farklı metotla diş yaşı tahmini
Dental age estimation with TWO different methods in pediatric patients with hypothyroidism
Yazar: CANSU EMEKSİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAGEHAN YILMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş ile yaş belirlenmesi = Age determination by teeth ; Dişler = Teeth ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Yaş tayini = Age determination ; Çocuklar = Children

Özet:
Hipotiroidi; büyüme ve gelişim üzerinde gecikmiş pubertal gelişim, zayıf büyüme, cücelik, gecikmiş diş sürmesi, gecikmiş kemik yaşı gibi etkileri olduğu bilinen bir endokrinolojik hastalıktır. Diş oluşumunun, yaş tayini uygulamalarında ve olgunluğun değerlendirilmesinde sıklıkla kullanıldığı bilinmektedir. Dental yaş tayini; pediatrik endokrinoloji, adli tıp, arkeoloji, yaşı bilinmeyen göçmen çocukların yaş tayini, cezai faaliyetlerde verilecek cezanın yaşa göre belirlenmesi, diş hekimliğinde tedavi planlaması ve dental olgunluğun belirlenmesi gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Bu çalışmada hipotiroidili hastalarda farklı iki dental yaş tayini metodu uygulayarak dental gelişimin değerlendirilmesi ile uyguladığımız farklı iki yöntem ve hipotiroidili çocuklar açısından yaş tayininin kullanıldığı tüm alanlarda literatüre katkı sağlanması amaçlanmaktadır.
Çalışmada 5-13 yaş arası 80 hipotiroidili ve randomize olarak seçilen, bu hastalarla yaş ve cinsiyet olarak uyumlu 80 sağlıklı hasta değerlendirildi. Çalışmaya başlamadan önce esas araştırmaya dahil olmayan, örneklem boyutunun %10'u kadar panoramik radyografi analizi, her iki metot için kalibre olan iki ayrı araştırmacı tarafından bağımsız olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların panoramik radyografileri retrospektif olarak incelenerek Cameriere ve Nolla metotları ile diş yaşı tayini yapıldı. Çalışmaya dahil edilen tüm radyografilerden rastgele seçilen %10 kadar panoramik radyografi ise baş araştırmacı tarafından çalışmaya dahil edilmiş tüm radyografiler değerlendirildikten 2 hafta sonra tekrar değerlendirildi.
Çalışmada elde edilen verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile gerçekleştirildi. Gözlemciler arası ve gözlemci içi uyum analizi amacıyla sınıf içi korelasyon katsayısı hesaplandı. Gruplar arası karşılaştırmalarda Mann Whitney U testi, grup içi karşılaştırmalarda ise Wilcoxon Signed Rank testleri kullanılırken; her iki metotla hesaplanan diş yaşının kronolojik yaştan 12 aydan az ve 12 aydan fazla farklılıklarının hipotiroidi ile ilişkisini belirlemek için ki-kare testleri uygulandı. Tüm analizlerde p<0.05 düzeyi anlamlı olarak kabul edildi.
Çalışmamızda; hem cinsiyet gözetmeksizin, hem de cinsiyet bazında yapılan değerlendirmeler sonucunda hipotiroidi ve kontrol grupları arasında; Nolla ve Cameriere metotlarıyla hesaplanan diş yaşının kronolojik yaşla olan farklarında medyan değerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Çalışmamıza dahil edilen tüm kızlar ve erkekler arasında, Nolla metodu ile hesaplanan diş yaşının kronolojik yaşla olan farkında, medyan değerlerine göre kızların diş yaşının erkeklere göre anlamlı düzeyde daha geri kaldığı gözlendi (p<0.05).
Çalışmamızda kızlarda hem hipotiroidi (p<0.001) hem kontrol grubunda (p<0.01) medyan değerlerine göre Cameriere metodunun Nolla metoduna kıyasla diş yaşını istatiksel olarak anlamlı şekilde kronolojik yaşa daha yakın hesapladığı saptandı. Erkeklerde ise hem hipotiroidi hem kontrol grubunda Nolla metodu ve Cameriere metodu ile hesaplanan diş yaşının kronolojik yaşla olan farkları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p> 0.05). Çalışmamızda her iki metot ile hesaplanan diş yaşı ve kronolojik yaş arasındaki farkın ±12 aya kadar ve ±12 aydan fazla değişimleri açısından hipotiroidi ve kontrol grupları arasında hem kızlarda hem erkeklerde istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0.05). 
Hipotiroidili hastalar ile kontrol grubu arasında her iki metotla değerlendirilen diş yaşı açısından anlamlı bir fark olmadığı ancak hipotiroidili hastaların kontrol grubuna oranla geriye eğilim göstermesinin dikkatli değerlendirilmesi gerektiği düşünülmüştür. Bununla birlikte, her iki yöntemin birbirine yakın sonuçlar sergilemesiyle beraber hem hipotiroidili hem sağlıklı kız çocuklarında Cameriere metodunun Nolla metoduna göre daha tercih edilebilir olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar kelime: Hipotiroidi, Diş yaşı, Cameriere metodu, Nolla metodu

Abstract:
Hypothyroidism is an endocrinological disease known to have effects on growth and development such as delayed pubertal development, weak growth, dwarfism, delayed tooth eruption and delayed bone age. It is known that odontogenesis is frequently used in age determination practices and evaluation of maturity. Dental age determination is used in many fields such as pediatric endocrinology, forensic medicine, archeology, age determination of immigrant children of unknown age, determination of punishment according to age, treatment planning in dentistry and determination of dental maturity. In this study, it is aimed to contribute to the literature in all areas where dental age determination is used by presenting information about the dental development of children with hypothyroidism.
In the study, 80 patients with hypothyroidism aged 5-13 and randomly selected 80 healthy patients, matching in terms of age and gender, were evaluated. Before the study, panoramic radiography analysis of 10% of the sample size, which were not included in the main research, was performed independently by two separate researchers who were calibrated for both methods. Panoramic radiographs of the patients included in the study were examined retrospectively, and dental age determination was made by Cameriere's and Nolla's methods. Two weeks after evaluation of all radiographs, randomly selected 10% of all panoramic radiographs included in the study were re-evaluated by the principal investigator.
The conformity of the data obtained in the study to the normal distribution was carried out with the Kolmogorov-Smirnov test. Intra-class correlation coefficient was calculated for the purpose of inter-observer and intra-observer agreement analysis. While Mann Whitney U test is used for inter-group comparisons and Wilcoxon Signed Rank test is used for in-group comparisons, chi-square tests were applied to determine the relationship between hypothyroidism and differences in dental age calculated by both methods, less than 12 months and more than 12 months from chronological age. In all analyses, p<0.05 level was considered significant.
In our study, as a result of the evaluations made for both regardless of gender and on the basis of gender, between hypothyroidism and control groups, according to the median values, no statistically significant difference was found in the differences between the chronological age and the dental age calculated by the Nolla's and Cameriere's methods (p>0.05). Among all the males and females included in our study, the differences between dental age calculated by the Nolla's method and chronological age was observed to be significantly behind the median values of the females' dental age compared to the males' (p<0.05).
In our study, according to the median values of both patients with hypothyroidism (p<0.001) and control group (p<0.01) in females, it was concluded that the Cameriere's method calculated the dental age statistically significantly closer to the chronological age compared to the Nolla's method. In males, there was no statistically significant difference between the distinction between dental age calculated by both Nolla's method and Cameriere's method with respect to chronological age in both patients with hypothyroidism and control group (p>0.05). In our study, no statistically significant relationship was observed between patients with hypothyroidism and control group in both males and females in terms of changes up to ±12 months and more than ±12 months of the difference between dental age and chronological age calculated by both methods (p> 0.05).
It was found that there was no statistically significant difference between patients with hypothyroidism and control group in terms of dental age evaluated by both methods, but the backward tendency of patients with hypothyroidism compared to control group should be carefully evaluated. However, although both methods have similar results, it is thought that the Cameriere's method may be more preferable than the Nolla's method in both female patients with hypothyroidism and healthy females.
Keyword: Hypothyroidism, Dental age, Cameriere's method, Nolla's method