Atatürk'ün sosyal değişim politikaları içerisinde "Soyadı Kanunu" ve yankıları
Atatürk's social change politicas in "Surname Law" and echoes
Yazar: ZEHRA YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BENGÜL BOLAT
Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Atatürk, Mustafa Kemal = Atatürk, Mustafa Kemal ; Sosyal değişme = Social change ; Soyadı Kanunu = Surname law

Özet:
Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'ndan mağlup bir şekilde ayrılmış ve Mondros Mütarekesini imzalamıştır. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasının ardından, antlaşmanın 7. ve 24. Maddeleri gereği Türk yurdu İtilaf Devletleri tarafından yer yer işgale başlamıştır. İşgaller karşısında bölgesel direniş cemiyetleri kurulmuş, İstanbul ve Anadolu'da çok sayıda miting ve gösteri düzenlenmiştir.
Mütareke imzalandığı zaman Suriye Cephesi'nde Yıldırım Orduları Gurup Komutanı olarak görev alan Mustafa Kemal Paşa, Yıldırım orduları dağıtıldıktan sonra, İstanbul'a geri çağrılmış ve altı ay boyunca burada kalmıştır. İstanbul'da vatanın kurtulması çareleri için çeşitli girişimlerde bulunmuşsa da altı aylık süreçte bir sonuca varılamamıştır. Vatan topraklarının işgal güçlerince paylaşılmasını önlemek üzere Anadolu'ya geçmenin yollarını aramaya başlamıştır. Samsun civarında meydana gelen olayların incelenmesi için kendisine IX. Ordu Müfettişliği görevinin verilmesi üzerine bölgeye giderek, Milli Mücadele döneminin hazırlık çalışmalarına başlamıştır. Ulusal güçleri birleştirmek, ulusal bağımsızlık ve ulusal egemenlik düşüncelerini birlikte gerçekleştirmek için harekete geçmiştir. 
Mustafa Kemal Paşa, daha Milli Mücadele sürecinde iken, savaşı kazandıktan sonra gerçekleştirmek istediği yenilikleri, savaş kazanılıp Cumhuriyet ilan edildikten sonra vakti ve fırsatı geldiğinde birer birer gerçekleştirmiştir.
Cumhuriyet'in ilan edilmesinin ardından gerçekleştirilen yenilik ve düzenlemelerde temel esas, devlet ve toplumun çağdaş bir hale getirilmesi olmuş, Türk toplumunun çağdaş batı uygarlığını yakalayabilmesi amaçlanmıştır. Bunun başlangıç noktası Batılılaşmak olmuş, Osmanlı Devleti'nden kalan çağın gerisindeki kurum ve kurallar kaldırılmış,  yerine çağdaş bir devlette olması gereken  kural ve örgütler yerleştirilmiştir.
Çağdaşlaşma gerçekleştirilirken, bazı temel ilkeler benimsenmiştir. Toplum düzeni ve yaşantısının belirlenmesinde esas alınan ilke halkçılık olmuştur. Bu ilke doğrultusunda yapılan düzenlemelerden birisi Soyadı Kanunu'dur. Bu kanunun uygulanmaya konulmasında temel amaç, eşitsizliklerin ortadan kaldırılması, ayrımcılığın giderilmesi ve bürokratik işlerin gerçekleştirilmesinde kolaylık olmuştur. Bu doğrultuda Osmanlı döneminde kullanılmakta olan unvan ve lakaplar kaldırılmış, yerine herkesin öz Türkçe bir soyadı alması yasal zorunluluk haline gelmiştir.
Bu tezin çalışma konusu kapsamında, birinci bölümde ilk olarak Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu, Osmanlı Devleti'nden devralınan yapı ve yeni kurulan Cumhuriyet Türkiye'sinde Atatürk'ün devrim programı ele alınmıştır. Halkçılık prensibi ve bu doğrultuda sosyal alanda yapılan devrimlere değinilmiştir.
Tez'in ikinci bölümünde Soyadı Kanunu ile ilgili Muğla Milletvekili Nuri Bey tarafından hazırlanan kanun tasarısının meclise sunulması ve tasarı maddelerinin Meclis Genel Kurulu'nda müzakeresi TBMM Zabıt Cerideleri incelenerek sunulmuş, kanunun amacı ve kabulü ile Soyadı Nizamnamesi'ne yer verilmiştir.
Tez'in üçüncü ve son bölümünde Mustafa Kemal Paşa'ya Atatürk soyadının verilmesi ve Mustafa Kemal Paşa'nın soyadı verdiği şahıslar üzerine yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Ayrıca soyadı seçmek için uygulanan yöntemler, soyadı alma işinin hızlanması ve sonrasında yaşanan karışıklıklar, soyadı almayanlara uygulanacak cezalar ve Soyadı Kanunu'nu tamamlayıcı nitelikte olan lakap ve unvanların kaldırılması ile ilgili kanuna yer verilmiş, Soyadı Kanunu'nun basındaki akisleri, dönem gazetelerinden elde edilen haberlerle ele alınmıştır.

Abstract:
The Ottoman Empire signed the Mondros Armistice somehow separated and was defeated in the First World War. Following the signing of the Mondros Armistice, the treaty's Article 7 and 24 it should have begun in places occupied by the Allies Turkish homeland. resistance against the occupation established regional associations, in Istanbul and Anatolia are organized numerous rallies and demonstrations.
When the Armistice was signed in Syria Front Lightning Army Group Commander served as Mustafa Kemal Pasha, the army deployed after the lightning, was called back to Istanbul and stay here for six months. If the various initiatives to rid the country resort in Istanbul six-month period it hasn't come to a conclusion. Looking for ways to Anatolia to prevent the shared occupation forces began their native soil. Investigation of incidents around Samsun to him IX. growing region on the granting of the inspectorate has started the preparatory work of the National Struggle period. to unite national forces, it has taken action to perform with the idea of national independence and national sovereignty.
Mustafa Kemal Pasha, was more National Struggle process that you want to perform after winning the war, innovation, one has realized a time when the Republic was proclaimed after the war is won and the opportunity came.
Basic principles in the realization of innovation and regulation after the proclamation of the Republic, was to become a modern state and society, aimed to capture the contemporary western civilization of Turkish society. The starting point was to Westernization, behind the institutions and rules removed the rest of the Ottoman Empire era, rather than the rule should be placed in a modern state and organizations.
Modernization performing some basic principles were adopted. Principle the basis for the determination of the order of society and life was populism. One of the arrangements made in accordance with this principle Surname Law. The primary objective for this law is being implemented, the elimination of inequality has become easier to carry out the elimination of discrimination and bureaucratic jobs. In this context, it removed titles and epithets being used during the Ottoman period, instead of getting everyone's name has become a legal obligation.
Scope of work subject of this thesis, first in the first part of the Republic of Turkey, established new structures inherited from the Ottoman Empire and the Republic of Turkey were discussed Ataturk's revolution program. Populism principle and referred to the revolutions made in this direction in the social sphere.
The second part of the Surname Law  related Mugla Deputy Nuri presented to the parliment prepared the draft law by Nuri and negotiations in the General Assembly of the draft article thesis was presented through Parliament Memorandum Ceria, aims and Surname Regulations with the adoption of the law what are included.
In the third and final part of the thesis Mustafa Kemal Ataturk's surname and given place was given to Mustafa Kemal Pasha, the name given by the studies on individuals. In addition, the methods used to select surname, acceleration of surname take work and confusion that happened after, to be applied to those who take the surname penalties and Surname Law of the complementary nature given to the law on the Elimination with Humor and Titles, Surname flow in the Code of press time the news obtained from newspaper it is discussed.