Derneklerde muhasebe ve vergi uygulamaları
Accounting and tax applications in associatan
Yazar: HALİL İBRAHİM OYMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT ESMERAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance
Dizin: Dernek hukuku = Association law ; Dernekler = Associations ; Kamu yararı = Public interest ; Muhasebe = Accounting ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Kazanç paylaşmak dışında, belirli bir ortak amacı gerçekleştirmek için bireyler tarafından kurulan yeni tüzel kişiliklere dernek denir. Dernekler en az yedi kişi tarafından, tüzüklerinde yazılı ortak bir amacı gerçekleştirmek için kurulmuş sivil toplum kuruluşlarıdır. Sivil toplum kuruluşları içerisinde en çok dernekler ve vakıflar birbirine karıştırılır. Vakıflar daha çok bir mal veya hak bütünlüğünü sağlamak için kurulurken, dernekler ortak bir amacı gerçekleştirmek için kurulurlar.  Dernekleri kendi içlerinde yalın dernekler, kamuya yararlı dernekler ve iktisadi işletme işleten dernekler olarak sınıflandırmak yerinde olacaktır.  Yalın dernekler; ne iktisadi işletmesi olan ne de kamuya yararlı sıfatı olan derneklerdir. Bu dernekler ne vergi mükellefidir, ne de "kamuya yararlı" sıfatları vardır. Yalın derneklere yardım yapılmasında hiçbir vergi avantajı yoktur. Kamuya yararlı derneklerde ise durum farklıdır. Bu dernekler kendi faaliyetlerinden dolayı konusunu teşkil edecek her hangi bir verginin mükellefi olmaları durumunda, diğer tüm tacirler gibi vergilerini öderler.  Avantaj daha çok kamuya yararlı derneklere bağış yapanlaradır.  Bu teşvik kamuya yararlı derneklerin toplumun geneline hizmet verdiklerinden dolayı sağlanmıştır.  İktisadi işletme işleten dernekler de,  kamuya yararlı dernekler olabilecekleri gibi yalın dernek de olabilirler. Her iki koşulda da işlettikleri bu işletme için vergi mükellefi olurlar ve vergi öderler. 
Derneklerin türleri ne olursa olsun, varlıklarında ve kaynaklarında maddi değişimler olduğundan dolayı bir muhasebe sistemleri olmak zorundadır. Derneklerde toplanan bağışları ve aidatları gelir, yapılan bağışları ve sair ödemeleri gider olarak göstermekte fayda vardır. Bunun yanında iktisadi bir işletme var ise bu işletmenin gelirlerinin ve giderlerinin verginin hesaplanması bakımından farklı hesaplarda veya defterlerde tutulması daha doğru olacaktır. Ayrıca derneklerde bildirim yükümlülükleri, defter tasdik dönemleri veya hesap planını kullanım yönünden diğer tacirlerden farklı değildirler. Bunun yanında, tek düzen muhasebe sistemi daha çok kâr amacı güden işletmeler için kurgulanmış bir sistem olarak gözümüze çarpmaktadır. Derneklerde ise tanımından anlaşılacağı üzere kazanç veya kâr mantığı yoktur. Dolayısıyla bazı örtüşmeyen mevcut noktaların olduğu gözlenmektedir.



Anahtar Kelimeler: Dernek, Sivil toplum kuruluşu, vergi, muhasebe, iktisadi kuruluş,Kamuya yararlı dernek

Abstract:
Association is a new legal personality which is not only for profit sharing but also is founded by individuals to accomplish a common goal. Associations are non-governmental organizations which were established in order to achieve a common goal of what is written in its regulations. Associations and foundations are the mostly confused terms in the non-governmental organizations. While foundations are established to ensure the integrity of goods or rights, associations are established to accomplish a common goal. It would be appropriate to classify associations as simple associations, public benefit associations and operator of economical business associations. Simple associations are neither economical business nor public benefit association. Moreover, they are not tax payer. These associations and contribution to such kind of associations have no tax advantage. However, the situation is different for public benefit associations. These associations pay taxes like other all merchants if they are a taxpayer because of their own activities about any of the taxes of its subject. The donors of the public benefit associations have more advantages. This incentive is provided because public benefit associations are serving throughout the community. Operator of economical business associations can be either public benefit associations or simple associations. For the both conditions, they are being a taxpayer for the business that they operate and so they pay taxes.
Regardless of the association's types, associations must have an accounting system because of the financial changes on their assets and sources. It would be appropriate to show collected contributions and subscriptions as revenue while donations and other payment as expenditure. And also it should be much better to keep revenue and expenditure in different accounts or books according to compute taxes, if there is an economical enterprise. Notification obligations in associations are not so different from other merchants in terms of the period of book acceptance or using chart of accounts. Moreover, uniform accounting system comes out as a system which is constructed for profit making business. However, associations, by definition, have no interest on profit. Therefore, it is observed that some existing points are mutually exclusive.




Keywords: Association, Non-governmental organizations, Tax, Accounting, Operator of
economical business, Public benefit associations