Sosyolojik açıdan öğretmenlik mesleği ve öğretmenlerin toplumdaki yeri (öğretmen, öğrenci ve veli algılarına göre: Zonguldak örneği)
Teaching profession from sociological perspective and teacher places in society (Teacher, student and parents perceptive; Zonguldak case)
Yazar: ABDULVAHAP ÖZPOLAT
Danışman: DOÇ. DR. HAYATİ TÜFEKÇİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Eğitim = Education ; Sosyal statü = Social status ; Sosyoloji = Sociology ; Veliler = Parents ; Zonguldak = Zonguldak ; Öğrenciler = Students ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Toplum ve onun örgütlenmiş biçimi olarak devlet, varlığını sürdürmek için, ürettikleri "toplumsal çözüm/leri" korumak, geliştirmek ve toplumun fertlerine benimsetme ihtiyacı duyarlar. İlkel toplumlardan günümüze kadar bu ihtiyaç, önemli ölçüde, öğretmenler ve/veya eğitim hizmetini üstlenen diğer kişiler üzerinden karşılanmıştır. Öğretmenleri sosyal-stratejik bir kuvvet haline getiren bu olgu, öğretmenliği çok önemli bir meslek haline getirmiştir. Ancak, literatür tarama ve anket tekniğiyle yaptığımız bu araştırmada, öğretmenliğin önem derecesinin yüksekliğine rağmen, bu mesleğin mensuplarına devletin, toplumun ve velilerin verdiği önemin buna paralellik göstermediği görülmüştür. Bu bir çelişkidir. Bu çelişkiyi, öğretmenlerin toplumsal statüsünün gittikçe düşmüş/düşüyor olmasında ve artan işsizlik sorununa rağmen orta ve üst sosyal sınıflara mensup ailelerin çocuklarını bu mesleğe yöneltmedeki isteksiz tutumlarında gözlemek mümkündür. Bu sonucun teknik, sosyal ve mesleki olmak üzere üç önemli nedeni bulunmaktadır. Teknik yönden, "toplumsal çözümü sürekli kılma" anlamındaki öğretmenlerin geleneksel rolüne, kitle iletişim araçları (radyo, televizyon, bilgisayar, internet vb) gibi yeni bilgi kaynaklarının ortak olması ve onların rol alanını daraltmasıdır. Soysal yönden, öğretmenlerin ekonomik imkanlarının, bu mesleğin gerektirdiği değerler evrenini temsil edecek yeterlilikte bir yaşam standardı sağlamaması nedeniyle orta ve üst sosyal sınıfların bu mesleğe az ilgi duymalarıdır. Mesleki yönden ise, öğretmenlerin bazı mesleki tutumlarının veli ve öğrencilerin beklentilerinin altında kalmasının, toplumun çeşitli kesimlerinde öğretmenler hakkında olumsuz algılara neden olmasıdır. Bu durum, öğretmenlik mesleğinin toplumsal tabanının genişlemesini; öğretmenlerin mesleki tutumlarını, hedef kitlelerinin ihtiyaç analizi temelinde yeniden düzenlemelerini ve kendilerinden beklenen sosyal-stratejik rolü layıkıyla yerine getirmeleri için zengin "mesleki değerler" edinmelerini; devletin de bu konuda sosyal politikalar geliştirmesini ve uygulamasını gerektirmektedir. iv

Abstract:
Society and its organized form, the state needs to protect, develop, and impose its "social solutions" for its existence. From primitive societies all the way to our modern society this need has been met largely by teachers and other educators. These facts which have made teachers a social-strategic force have made teaching a very important profession. But, in this research using literature and field study techniques, it was found that despite the importance of teaching the state, society, and parents do not place enough importance on the profession. This is a paradox. This paradox is evident in the falling social status of teachers and in the reluctance of middle and higher social strata to choose this profession despite increasing unemployment. There are three reasons for this result that can be classified as technical, social, and professional. The technical reason is the increasing competition from mass media in solving social problems, which was a classical role of the teachers. The social reason is the disinterest of higher strata of society to this profession. This can be explained by the failure of the economic status of teacher to provide the standard of life required to uphold the image attributed to teachers. The professionally important reason is the failure of some teacher's attitude from meeting the expectations of parents and students. The present state requires expanded social base of the profession, re-adjusted teachers professional attitudes to satisfy the societies needs, and adopt wider professional values in order to perform social-strategic role attributed to them. Also the government must develop and implement social policies to this effect. in