Konya' da semt pazarında satılan bazı yeşil sebzelerin pestisit kalıntısı, nitrat ve bazı ağır metal birikim düzeylerinin belirlenmesi
Determination of pesticide residue, nitrate and some heavy metal accumulation levels of some green vegetables sold in the neighborhood market in Konya
Yazar: FATMA FÜSUN KÜÇÜKAPAN
Danışman: DOÇ. DR. NİZAM MUSTAFA NİZAMLIOĞLU
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında çiğ olarak tüketilen roka, semizotu, maydanoz, dereotu, yeşil soğan, tere ve marul sebzeleri, Konya ilinin farklı semt pazarlarından 2021 yılının ağustos ayında ve 2022 yılının mart ayında olmak üzere iki mevsim döneminde toplanarak pestisitler, nitratlar ve ağır metallerle kontaminasyonu ve tüketicinin maruz kaldığı riskler belirlenmiştir. Pestisit analizleri GC-MS/MS ve LC-MS/MS, ağır metal analizleri ICP-MS ve nitrat analizi HPLC enstrümental cihazları ile gerçekleştirilmiştir. Marul ve roka örneklerinde Türk Gıda Kodeksine göre nitrat içeriği için maksimum limitler aşılmamıştır. Yaz mevsiminde alınan örneklerin kurşun ve arsenik bakımından kış mevsimine göre daha yüksek olduğu görülürken, nitrat ve kadmiyum değerlerinin kış sebzelerinde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Kalay ve cıva değerleri hiçbir üründe tespit edilebilir miktarda bulunmamıştır. Nitrat en yüksek kış mevsiminde, kurşun ve arsenik en yüksek yaz mevsiminde tere örneklerinde, kadmiyum ise en yüksek kış mevsimi roka örneklerinde belirlenmiştir. Yazın alınan numunelerde kış mevsiminde alınan numunelere oranla pestisit bakımından daha yüksek oranda kalıntı bulunduğu tespit edilmiş olup sebebinin yazın sıcaklık artışıyla birlikte zararlıların artması ve dolayısıyla tarım ilacı kullanımının artması olduğu düşünülmektedir. Yaz mevsiminde toplanan örneklerde tespit edilen etken maddelerin %57' si insektisit, %27' si fungusit, %10' u herbisit ve %6' sı akarisittir. Kış mevsiminde ise  %64' ü insektisit, %36' sı fungusittir. Yazın toplanan örneklerin % 29' u, kışın toplanan örneklerin  %51'inde pestisit kalıntısı tespit edilememiştir. Otuz adet pestisit içinden örnek olarak; Acetamiprid etken maddesi  yazın maydonoz, roka, yeşil soğan, dereotu ve tere örneklerinde ; kışın, semizotu, tere ve dereotu örneklerinde kodeks limitlerini aşmıştır.
AnahtarKelimeler: Sebze, pestisit, nitrat, ağır metaller

Abstract:
In this thesis study, arugula, purslane, parsley, dill, green onion, cress and lettuce vegetables consumed raw were collected from different district markets of Konya province in two seasonal periods, in August 2021 and in March 2022, to determine their contamination with pesticides, nitrates and heavy metals. The risks to which the consumer is exposed have been determined. Pesticide analyzes were carried out with GC-MS/MS and LC-MS/MS, heavy metal analyzes were carried out with ICP-MS and nitrate analysis was carried out with HPLC instrumental devices. Maximum limits for nitrate content according to the Turkish Food Codex were not exceeded in lettuce and arugula samples. While it was observed that the samples taken in the summer season were higher in lead and arsenic than in the winter season, nitrate and cadmium values were found to be higher in winter vegetables. Tin and mercury values were not detected in any product. Nitrate was highest in winter, lead and arsenic were highest in cress samples in summer, and cadmium was highest in arugula samples in winter. It was determined that there were higher levels of pesticide residue in samples taken in summer than in samples taken in winter, and it is thought that the reason is that pests increase with the increase in temperature in summer and therefore the use of pesticides increases. 57% of the active substances detected in the samples collected in summer were insecticides, 27% were fungicides, 10% were herbicides and 6% were acaricides. In winter, 64% is insecticide and 36% is fungicide. Pesticide residue could not be detected in 29% of the samples collected in summer and in 51% of the samples collected in winter. As an example among thirty pesticides; Acetamiprid active ingredient is found in parsley, arugula, green onion, dill and cress samples in summer; In winter, purslane, cress and dill samples exceeded the codex limits.
Keywords: Vegetables, pesticides, nitrates, heavy metals.