Ovulasyonlu ve ovulasyonsuz hastaların ovaryan, endometrial ve uterin kan akımlarının değerlendirlmesi
Comparison of uterina, endometrial and ovarian blood flow by transvaginal color doppler ultrasound in ovulatory and nonovulatory cycles
Yazar: OZAN DOĞAN
Danışman: UZMAN OSMAN TEMİZKAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
AMAÇ:  Son yıllarda yapılan birçok çalışmada menstrüel siklus sırasında uterus ve overlere giden kan akımın değiştiği gösterilmiştir. Kan akımlarındaki değişimin sadece siklus içinde değil ovulasyonlu ve anovulasyonlu sikluslarda da farklılık gösterdiğini belirten çalışmalar yayınlanmıştır. Bu çalışmada renkli Doppler ultrason kullanılarak ovulasyonlu ve ovulasyonsuz sikluslar sırasındaki uterin, endometrial ve ovaryen kan akımlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır.
MATERYAL-METOD: Araştırmamız  prospektif, tek merkezli klinik bir çalışma olarak dizayn edildi. Çalışmaya 18 -40 yaş arası, endokrin bozukluğu olmayan, eksojen hormon almayan, düzenli takibe gelebilecek gönüllüler dahil edildi. Adetlerinin ikinci gününde erken foliküler fazda FSH, LH, E2, Prolaktin, DHEAS, serbest testesteron, TSH, serbest T4 düzeyleri istendi.Hastalar standart B-mod transvajinal ultrasonografi ve renkli Doppler ultrasonografi ile incelendi. Uterin, subendometrial (spiral arter) ve intraovariyan arter kan akımları renkli Doppler tekniğiyle pulsatilite (PI) ve rezistans (RI) indexleri bakıldı. Hastalar adetin 21. gününde kontrole çağrıldı ve progesteron düzeyi bakıldı. Ultrasonografide ovulasyon bulguları olan ve Progesteron seviyesi  >5 ng/ml olanlar ovulatuar sikluslu hastalar grubuna dahil edildi. Adetin 21. Gününde yeterli progesteron seviyesi olmayıp ultrasonografide beklenen ovulasyon bulguları görülmeyen hastalar ise anovulasyonlu hastalar grubuna dahil edildi.
BULGULAR: Anovulasyonlu ve ovulasyonlu hastaların yaş ve BMI gravite, parite, sigara kullanım durumları arasında fark saptanmadı. Anovulatuar sikluslu hasta grubunda LH ve E2 seviyelerinde anlamlı bir artış olduğu saptandı. Endometrial kan akım direnciyle bazal E2, prolaktin ve testosteron düzeyleri arasında korelasyon bulunamamıştır. Ancak anovülatuar sikluslarda DHEAS seviyesi endometrial kan akım direnciyle doğru orantılı olduğu bulunmuştur . Ovaryan kan akım direnci ve uterin kan akım direciyle bazal E2, prolaktin, testosteron ve DHEAS düzeyleri arasında korelasyon bulunamamıştır. 
SONUÇ: Ovulasyonlu ve anovulasyonlu sikluslarda endometrial , ovaryan ve uterin arter kan akım dirençleri arasında istatisktiksel olarak anlamlı bir  fark vardır. Anovülasyonlu hastalarda kan akım direncinin arttığı belirlenmiştir. Anovülasyonlu siklularda artmış E2 düzeyinin endometrial kalınlık ve endometrial volümle doğru orantılı olduğu tespit edilmiştir. Anovülasyonlu siklularda artmış DHEAS düzeylerinin endometrial arter kan akım direnciyle doğru orantılı olduğu tespit edilmiştir. Kan akım direnciyle gonadotropin, prolaktin ve E2 düzeyleri arasında bir korelasyon yoktur.

Abstract:
OBJECTİVE: In recent studies, blood flow to uterus and ovaries is demonstrated to be altered during mensturation. Studies has been published stating that blood flow differs also in ovulatory and nonovulatory cycles. In this study, using color Doppler ultrasound, we aim to compare uterine, endometrial and ovarian blood flow during ovulatory and nonovulatory cycles.
MATERİALS AND METHODS: The study was designed as prospective, single centered clinical study. Women volunteers who are aged between 18-40 had no endocrinological problem and not recieving exogenous hormone therapy were included to the study. Blood levels of FSH, LH, E2, prolactine, DHEAS, free T4 were collected in early follicular phase, second day of menstruation patients were examined by Standard B-mode transvaginal ultrasound and color Doppler USG. Uterina, subendometrial (spiral artery) and intraovarian artery blood flow pulsatility and resistance indexes were analysed using color Doppler USG technique. Patients were called out to control on 21. Day of cycle and progesterone levels were analysed.patients who has ovulation signs in USG and progesterone level above 5 ng/ml were included to ovulatory cycle group. Patient who has no signs of ovulation in ultrasound and has not enough progesterone level were included to nonovulatory cycle group.
RESULTS: No significant difference in age, BMI, gravity, parity and smoking habits between ovulatory and nonovulatory patients were demonstrated. LH and E2 levels were significantly higher in anovulatory patients. No correlation was found between endometrial blood flow resistance and basal E2, prolactine, testosterone levels. However, DHEAS levels were related to endometrial blood flow resistance in nonovulatory cycles. No correlation was found between ovarian blood flow resistance / uterine blood flow resistance and basal E2, prolactine, testosterone, DHEAS levels.
CONCLUSİON: There is statistically significant difference between endometrial, ovarian, uterine artery blood flow resistance in ovulatory and nonovulatory cycles. Blood flow resistance was found to be increased in nonovulatory patients. İncreased E2 levels in nonovulatory cycles were related to endometrial linethickness and endometrial volume. İncreased DHESA levels in nonovulatory patients were related with endometrial arter blood flow resistanse. No correlation was found between blood flow resistance and gonadotropine hormones, prolactine and E2 levels.