Kızıl tilki (vulpes vulpes) bağırsak helmintleri ve taeniid tip cestodlarının moleküler karakterizasyonu
Red foxes (vulpes vulpes) intestine helminths and molecular characterization of taeniid cestodes
Yazar: UFUK EROL
Danışman: PROF. DR. HIFSI OĞUZ SARIMEHMETOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Kızıl tilki (Vulpes vulpes) dünyada olduğu gibi Türkiye'de de en geniş yayılım alanına sahip yabani karnivordur. Bu hayvanlar, zoonoz helmintler de dahil birçok bağırsak parazitinin sonkonağıdır. Bu çalışma ile Türkiye'de kızıl tilkilerdeki bağırsak helmintlerinin yaygınlığının araştırılması amaçlanmıştır.
Bu çalışmada, Türkiye'nin farklı illerinden Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'ne gönderilen 103 adet kızıl tilkinin bağırsakları sedimentasyon ve sayım tekniği ile incelenmiştir. İncelenen bağırsak örneklerinin 90 adetinde (%87,37) parazit tespit edilirken, 13'ünde (%12,63) ise herhangi bir parazit türüne rastlanmamıştır. Parazit tespit edilen bağırsak örneklerinde birden çok parazit türüyle enfeksiyonun (%92,23), tek parazit türüyle enfeksiyona (%7,77) oranla daha fazla olduğu görülmüştür. İncelenen bağırsak örneklerinde dört sestod, yedi nematod, iki acantocephala ve bir arthropod olmak üzere üç cins ve 11 türde toplam 17922 adet parazit tespit edilmiştir. Tespit edilen parazitlerin ve oranlarının; Mesocestoides sp. (%56,31), Joyeuxiella echinorhynchoides (%33), Taenia polyacantha (%15,53), Dipylidium caninum (%0,97), Pterygodermatites affinis (%51,45), Toxascaris leonina (%45,63), Uncinaria stenocephala (%33), Oxynema numicidum (%20,38), Toxocara canis (%14,56), Ancylostoma caninum (%12,62), Trichuris vulpis (%1,94), Pachysentis sp. (%37,69), Centrorhynchus sp. (%0,97) ve Linguatula serrata nimfi (%20,38) olduğu görülmüştür. Oxynema numicidum erkek tilkilerde %28,57, dişi tilkilerde ise %10,20 oranında tespit edilmiş ve bu farkın istatistik açıdan önemli olduğu (p<0,05) görülmüştür. Çalışmada tespit edilen ve sadece morfolojik özelliklerine bakılarak tür teşhisleri oldukça zor olan Taenia cinsindeki sestodların tür teşhisleri mt-cox1 gen bölgesinin PZR ve DNA dizi analizi yapılarak ayrıca doğrulanmış ve elde edilen veriler GenBank'a yüklenmiştir.
Bu çalışma ile Türkiye'de ilk defa kızıl tilkilerde Ancylostoma caninum, Oxynema numicidum, Pachysentis sp. ve Centrorhynchus sp. tespit edilmiştir. Ayrıca Türkiye'de ilk defa kızıl tilkilerde tespit edilen Taenia polyacantha'nın DNA dizi analizi ile doğrulanmıştır.
Bu tez çalışması, Türkiye'de kızıl tilkilerin zoonoz helmintler de dahil olmak üzere çok sayıda bağırsak helmint türüne sonkonaklık yaptığını göstermiştir.

Abstract:
Red fox (Vulpes vulpes) are the most common wild carnivore around the world as well as in Turkey. These animals can play the role of a definitive host of many intestinal parasites including zoonotic helminths. The aim of this study is to investigate the prevalence of intestinal helminths in red foxes from Turkey.
In this study, 103 red foxes which were sent to Veterinary Control Central Research Institute from various parts of Turkey are used. Following the necropsies, the intestines were individually investigated by using sedimentation and counting techniques. Parasitological examination showed that 90 (87.37%) of the individuals were infected by parasites while 13 of them were not. Most of the individuals had multiple parasitism (92.23%) and 7.77% of them were infected by single parasite species. In total, 17922 parasites were identified from three genus and 11 species. The average prevalence of identified parasites were determined as: Mesocestoides sp. (56.31%), Joyeuxiella echinorhynchoides (33%), Taenia polyacantha (15.53%), Dipylidium caninum (0.97%), Pterygodermatites affinis (51.45%), Toxascaris leonine (45.63%), Uncinaria stenocephala (33%), Oxynema numicidum (20.38%), Toxocara canis (14.56%), Ancylostoma caninum (12.62%), Trichuris vulpis (1.94%), Pachysentis sp. (37.69%), Centrorhynchus sp. (0.97%) and nymph of Linguatula serrata (20.38%). Oxynema numicidum was found in 28.57% of male red foxes and 10,20% of the female individuals (p<0.05). Since the identification of the Taenia species was difficult to identify based on their morphological features, Taenia samples were also confirmed by PCR and DNA sequence analysis of mt-cox1 gene region and related data sets were uploaded into GenBank.
Taenia polyacantha was confirmed with PCR and DNA sequencing and Ancylostoma caninum, Oxynema numicidum, Pachysentis sp., Centrorhynchus sp. have been identified for the first time from red foxes in Turkey.
This thesis study showed that red foxes in Turkey are the definitive host of a large number of helminth species, including zoonotic helminths.