Karar verme sürecinde oyun teorisi ve sektörel uygulamalar
Game theory in decision making process and sectoral applications
Yazar: HAKAN KURAL
Danışman: DOÇ.DR. VAHAP TECİM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Oyun teorisi = Game theory ; Strateji = Strategy

Özet:
Her geçen gün etkilerini giderek arttıran küreselleşme süreci sonucu, rekabet edebilmek, gerek küçük ölçekli gerekse de orta ve büyük ölçekli işletmeler için artık var olabilmenin ve pazarda kalabilmenin vazgeçilmez unsurlarından birisi haline gelmiştir. Çünkü artık hemen hemen her sektörde sadece lokal rakiplerle değil, global rakiplerle de rekabet edebilmek gerekmektedir. Bu yüzden piyasadaki bütün karar birimleri, karar verme süreçlerinde kendi politikaları, kapasiteleri, maliyetleri gibi içsel unsurları değerlendirmenin yanında, pazardaki diğer karar birimlerinin politikaları ve çevresel faktörler gibi dışsal unsurları da değerlendirmek zorundadır.Bu doğrultuda, piyasadaki karar birimleri artık kararlarını verirlerken, gerek rakip firmaların incelenmesi zorunluluğu, gerekse de değerlendirilmesi gereken değişken sayısının çokluğu nedeni ile farklı bilimsel yaklaşımlardan faydalanmaktadır. Bu doğrultuda yönetim kademelerinde, klasik yönetim yaklaşımları yerine stratejik düşünce ve yönetime ağırlık verilmektedir. İşte, Oyun Teorisi de stratejik yönetim yaklaşımı anlayışı doğrultusunda geliştirilmiş yöntemlerden biri olarak firmaların karar verme süreçlerinde, en yüksek faydayı sağlayabilmeleri için farklı stratejilerini nasıl ve ne oranda kullanmaları gerektiğini araştıran bir strateji yöntemidir. Karşılıklı çıkar grupları arasındaki ilişkileri bir oyunmuş gibi ele alan ve bu doğrultuda çıkar gruplarının ne tür stratejiler izlemesi gerektiğini araştıran bu yöntem, her geçen gün daha geniş kitleler tarafından kabul görmekte ve gelişimine sürekli devam etmektedir.Bu proje kapsamında Oyun Teorisi kavramı bütün yönleri ile incelenmiş, karşılıklı çıkar gruplarının ilişkilerinin oyun bazında nasıl incelenebileceğini gösterebilmek için yaklaşık 50 yıllık bir geçmişe sahip olan Avrupa Birliği ve Türkiye arasındaki ilişkilerin bugününde her iki tarafın da ne tür stratejiler uygulayabileceği araştırılmış, bu amaç uğruna yapılacak yeni çalışmalara öncülük edebilmek için farklı bir model önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: 1)Oyun, 2)Oyun Teorisi, 3)Strateji, 4)Nash Dengesi, 5)Avrupa Birliği

Abstract:
As a result of the globalization process, effects of which has been increasing day by day, competing has become one of the indispensable factors of existing and continuing operations in the market for both small scale companies and medium or large scale enterprises. Because, almost in all sectors, it is now required to be in rivalry not only with local competitors but also with global ones. Therefore, all decision makers in the market must not only evaluate such internal factors as their self policy, capacity, costs, but also analyze such external factors as policies of other decision makers in the market and environmental factors.In this respect, due to the necessity of analyzing competitor companies and the high number of variables required to be evaluated, decision makers now make the use of various scientific approaches in their decision making process. As a result, in management stages of companies, strategically thinking and management is now emphasized more important than classical management approaches. Therefore, as one of the methods developed through the strategically management approach, Game Theory is a strategic process investigating how and in which proportions companies should mix various strategies to get the highest benefit from their decision making process. Considering the relations among mutual expediency groups as a game and investigating which strategies must be utilized by these groups, the method has been acknowledged by larger circumferences day by day and also continues to be in progress.In this project, the concept of Game Theory has been analyzed in detail, the relation between Turkey and European Union, which has a history of nearly 50 years, has been investigated and which type of strategies could be performed by both sides has also been examined to denote how relations of mutual expediency groups can be established on the basis of a game. As a result, a different model is proposed to pave the way for future studies that can be done for the sake of this purpose.Key Words: 1)Game, 2)Game Theory, 3)Strategy, 4)Nash Equilibrium, 5)European Union