Brassinosteroid uygulamalarının tuz stresi altındaki nanede (Mentha pıperıta L.) bazı fiziksel ve biyokimyasal özellikler ile sekonder metabolit birikimi üzerine etkileri
Effects of brassinosteroid applications on some physical and biochemical properties and secondary metabolite accumulation in peppermint (Mentha piperita L.) under salt stress.
Yazar: ÖZKAN ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN GÖKTÜRK BAYDAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma farklı tuz seviyeleri altında yetiştirilen Mentha piperita türüne ait nane bitkilerinde 24-eBL uygulamalarının büyüme ve gelişme, bazı biyokimyasal özellikler ile sekonder metabolit birikimi üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla nane fidelerine 3 farklı dozda NaCI (0, 100 ve 150 mM); 4 farklı dozda 24-eBL uygulaması (0, 0.5, 1.5 ve 2.5 mg l-1) yapılmıştır. 
Araştırma sonucunda incelenen kriterlerin tuz ve 24-eBl uygulamalarından önemli derecede etkilendikleri belirlenmiştir. Ortamlarda tuz seviyesi arttıkça, sürgün uzunluğu, yaş ve kuru kök ağırlığı, yaş ve kuru herba verimi ve kuru yaprak ağırlığı gibi büyüme ve gelişme parametrelerinin azaldığı, zararlanma derecesinin ise önemli derecede arttığı, hatta 150 mM tuzda bazı bitkilerin canlılıklarını yitirdikleri tespit edilmiştir. Ayrıca klorofil miktarının ve bağıl su içeriğinin tuz stresi sonucu azaldığı, membran geçirgenliğinin, lipid peroksidasyonunun, prolinin, antioksidan enzim aktivitelerinin ve toplam fenolik madde miktarının tuz ile birlikte arttığı, buna karşın uçucu yağ miktarının ise önemli derecede düştüğü belirlenmiştir. 24-eBL uygulamalarının ise yüksek tuz konsantrasyonlarında bitkinin tuza karşı dayanımlarını artırarak bitki ölümlerini engellediği, membran geçirgenliğini azaltarak bitkinin stresten olumsuz yönde etkilenmesinin önüne geçtiği, oksidatif stresin etkilerini azalttığı ve uçucu yağ miktarını tuzlu koşullarda bile önemli ölçüde artırdığı saptanmıştır. Uçucu yağ bileşenlerinin ise tuz ve 24-eBL uygulamalarından farklı şekillerde etkilendikleri belirlenmiştir. Tuz içermeyen ortamlarda 24-eBL uygulamalarının hiçbir toksik etki göstermeksizin bitki büyüme ve gelişmesine katkıda bulunduğu; hatta 0.5 mg l-1 seviyesindeki 24-eBL uygulamasının uçucu yağ miktarını da önemli ölçüde artırdığı saptanmıştır. Araştırmada 100 mM tuz için 0.5 mg l-1 24-eBL; 150 mM tuz için de 2.5 mg l-1 24-eBL uygulamaları zararlanma derecesi, yaprak ağırlığı ve uçucu yağ miktarı bakımından Mentha piperita türüne ait nanelerde en iyi sonuçların alındığı konsantrasyonlar olarak tespit edilmiştir. 
Anahtar kelimeler: Mentha piperita L., nane,  tuz, 24-eBL

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of 24-eBL applications on the growth, development, biochemical properties and secondary metabolite accumulation in peppermint (Mentha piperita L.) plants grown at different levels of salt. For this aim, three different NaCl (0, 100 ve 150 mM) and four different 24-eBL (0, 0.5, 1.5 ve 2.5 mg l-1) concentrations was applied to peppermint plants.
As a result of the study it was demostrated that all of the investigated parameters were affected by the applications of salt and 24-eBL.  Shoot lenght, root weight, aerial parts of the plant weight and dry leaf weight decreased in line with the elevating level of salinity. Insomuch as lots of plants died at 150 mMl NaCl. An increase in the salinity lead to
reduce in chlorophyll content, relative water content and essentiol oil yield while lipid peroxidation, proline, antioxidan enzyme activities and total phenolic contens increased depending on rising of the salt concentrations. 24-eBL applications prevented the plant dead even at 150 mM NaCl and obstructed adverse effets resulting from salt by decreasing the membran permeability. Also 24-eBL reduced negative influences of oxidative stress and increased the essentiol oil yield in salt conditions. Essentiol oil compounds changed according to the salt and 24-eBL concentrations. 24-eBL contributed the plant growth and development without showing toxic effects and 0.5 mg l-1 of 24-eBL significantly increased the essentiol oil yield in nonstressed plants. It was determined that 0.5 mg l-1 24-eBL for 100 mM NaCl and 2.5 mg l-1 24-eBL for 150 mM NaCl were the most suitable applications in terms of injury degree, dry leaf weight and essential oil content in peppermint plants.




Keyword: Mentha piperita L., peppermint, salt, 24-eBL.