Sığla ağacının (Liquidambar orientalis Miller) in vitro koşullarda çoğaltım özelliklerinin araştırılması
Investigation of Anatolian sweetgum trees (Liquidambar orientalis Miller) propagation properties under in vitro conditions
Yazar: KADRİYE ÖZMEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TOLGA YILDIRIM
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Anadolu sığlası (Liquidambar orientalis Miller) Türkiye'nin relikt endemik bir türüdür. Ağaç kabuğunun yaralanması ile elde edilen sığla yağı (liquid storax) parfümeri ve kozmetik endüstrisinde kullanılmaktadır. 20. Yüzyılın başından itibaren Avrupa'da hassas tür olarak kabul edilen sığla ağaçları düşük yağ fiyatları ve biyotik engellemeler nedeniyle sürekli azalmaktadır. Bu çalışmanın amacı bu türün klonal olarak çoğaltılabilmesi için gerekli in vitro koşulların belirlenmesidir. İlk aşamada farklı bitki büyüme düzenleyicileri (2.5 mg/L BAP + 0.1 mg/L NAA or 0.1 mg/L TDZ + 0.01 mg/L 2,4-D) ilave edilmiş dört farklı besin ortamı (LO, MS, SH ve WPM) iki haftalık bitkilerden elde edilen hipokotiller kullanılarak adventif sürgün oluşumu için test edilmiştir. İkinci aşamada eksplant yaşı (2, 3 ve 4 haftalık), karanlık uygulaması (kontrol, 1 hafta ve 2 hafta karanlık) ve eksplantın bitkiden hipokotil boyunca alındığı yerin sürgün oluşumu üzerindeki etkileri araştırılmıştır. En iyi sürgün oluşumu 2.5 mg/L BAP ve 0.1 mg/L NAA ilave edilmiş SH besin ortamında elde edilmiştir. İkinci aşamada elde edilen verilerin ANOVA sonuçları ?eksplant yaşı? ve ?karanlık uygulaması? ana değişkenleri için istatistiksel düzeyde farklılıklar olduğunu göstermiştir. Üç haftalık bitkilerden alınan veya iki hafta karanlık uygulaması yapılan eksplantların ortalama olarak sırasıyla eksplant başına 19.33 ve 20.52 adet sürgün meydana getirmiştir. Köklenme yüzdelerinin ANOVA sonuçları istatistiksel düzeyde önemli olmamasına rağmen, üç haftalık bitkilerden elde edilen ve sürekli olarak ışık altında tutulan eksplantlardan elde edilen sürgünlerin köklenme yüzdesinin daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Bitki büyüme düzenleyicileri kullanmaksızın elde edilen sürgünlerin %77'si kök oluşturmuştur. Bu köklenme yüzdesi farklı oksinlerin (örneğin IBA gibi) test edilmesi ile daha da geliştirilebilir.

Abstract:
Anatolian sweetgum (Liquidambar orientalis Miller) is a relict endemic species of Turkey. The balsam ?liquid storax? produced by wounding the bark is used in perfume and cosmetic industry. Since the beginning of 20th century the trees has been disappearing due to lower balsam prices and biotic interferences, which is regarded as vulnerable tree species in Europe. The aim of this study was to determine in vitro conditions required for clonal propagation of this species. First, four basal media (LO, MS, SH, and WPM) fortified with different plant growth regulators (2.5 mg/L BAP + 0.1 mg/L NAA or 0.1 mg/L TDZ + 0.01 mg/L 2,4-D) were tested for adventitious shoot induction using hypocotyls obtained from two weeks old seedlings. Afterwards the affects of the explant age (2, 3, and 4 weeks old), dark incubation (control, 1 week and 2 weeks dark), and explant position along the seedling hypocotyl on shoot induction were investigated. SH basal medium with 2.5 mg/L BAP and 0.1 mg/L NAA was found best for shoot induction. ANOVA results of the data showed significant differences for the main effects ?explant age? and ?dark incubation?. No significant interaction were found among the main effects. Explants taken from 3 weeks old seedlings or incubated in dark for 2 weeks produced an average of 19.33 and 20.52 shoots per explant, respectively. Although ANOVA results of the rooting frequencies were not significant, shoots obtained from 3 weeks old explants and incubated under light continuously reached higher rooting frequencies. Average of 77% of shoots formed roots without using any plant growth regulators. This rooting percentage could be further increased by testing different auxins, such as IBA.