Çalışan eşlerin; kadının ev dışında çalışmalarıyla, erkeklerin ev dışında çalışan eşleriyle ve çalışan kadınların kendileriyle ilgili görüşleri
The Opinions of working spouses about women's working outside the home, men's opinions about their wives working outside the home and the opinions of working women about themselves
Yazar: FATMA AKÇAM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELAHATTİN ÖĞÜTÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Evli kadınlar = Married women ; Kadınlar = Women ; Çalışan kadınlar = Working women

Özet:
Toplum tarafından kadınlardan ve erkeklerden beklenen davranış örüntüleri cinsiyet rolleri olarak adlandırılmaktadır. Cinsiyet rolerini etkileyen faktörler içinde en önemlisi cinsel kalıpyargılardır. Cinsel kalıpyargılar, kadınların ve erkeklerin hangi davranışları göstereceği, nasıl bir görünüşe ve kişiliğe sahip olacakları v.b. hakkında bir takım bilgiler verir. Kadınlarla erkekler yıllarca bu cinsel kalıpyargılar doğrultusunda farklı sekilerde toplumsaUaştalmışlardır. Kadm ve erkeğin geleneksel toplumsallaştınlma süreci içinde erkekler, daha başat ve akitf olurken, kadınlar daha geri planda ve daha bağımlı olmaktadır. Erkekler aileye kazanç getirecek işlerde çalışmakta, kadınlar ise ev işi yapıp çocuk bakmakta ve görece ekonomik hayatin dışmda bulunmaktadır. Fakat toplumsal yapıda meydana gelen bir takım değişme ve gelişmeler (sanayi devrimi, savaşlar, teknolojik inceleme, eğitim olanaklarının artması ve yaygınlaşması) kadınları da ev dışında "ücret" karşılığı çalışmaya yöneltmiştir. Son yıllarda yapılan araştırmalar da (özellikle 1970'den sonra) kadınlarla erkekler arasında varsayılan cinsiyet farklılıklanmn aslında fazla önemli olmadığım göstermiştir. Başka bir deyişle, her iki cinsiyetten bireylerin de hem kardınsı hem de erkeksi cinsiyet rollerini kendi kişiliklerinde bütünleştirebilecekleri görüşü ileri sürülmüştür. Kadınların ekonomik hayata girmesi onlar için olumlu olduğu kadar bazı olumsuzlukları da beraberinde getirmiştir ve bu durum geleneksel cinsiyet rolleri ile aşılacak gibi görünmemektedir. Nitekim bir çok araştırma erkeklerin eşlerini ev işleri konusunda desteklediklerini göstermektedir. Bu araştırmada, yukarıda anlatılan toplumsal değişme ve gelişmelerden hareketle ülkemizdeki "Çalışan Eşlerin; Kadının ev Dışmda Çalışmasıyla, Erkeklerin Ev Dışmda55 Çalışan Eşleriyle ve Çalışan Kadınların Kendileriyle İlgili Görüşleri'nin neler olduğu betimlenmek istenmiştir. Araştırmanın genel amacı şu sorulara yanıt aramaktır. 1. Çalışan eşlerin (ev dışmda çalışan kadınların ve eşi ev dışmda çalışan erkeklerin), genel olarak kadının çalışmasıyla ilgili görüşleri nelerdir ? 2. Erkeklerin ev dışmda çalışan kendi eşleriyle ilgili görüşleri nelerdir ? 3. Çalışan kadınların kendileriyle ilgili görüşleri nelerdir? Bu genel amaç çerçevesinde kadınlara ve erkeklere kadınların çalışma nedenleri, kadınların ev dışmda çalışmalarının nasıl karşılandığı, kadmm ev dışında çalışmasının ev işlerine etkisi, çalışan kadınların eşlerinin ev işlerine katılmaları, erkeklerin eşlerine en çok hangi işte yardımcı oldukları, kadının ev dışmda çalışmasının en olumlu ve en olumsuz yönü, kadının ev dışmda çalışmasının aile mutluluğuna nasıl yansıdığı, çocukların annelerinin ev dışmda çalışmalarım nasıl karşıladıkları, ev dışmda çalışan kadınların bu durumdan memnunluk derecesi, kadının ev dışmda çalışmasının ruh sağlığına ve beden sağlığına nasıl yansıdığı, toplumsal ilişkilerinin nitelik ve sıklığına nasıl yansıdığı hakkında sorular sorulmuştur. Bu araştırma betimsel bir araştırmadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu kullanılmıştır. Anketle birlikte, deneklerin kimlik bilgileri de (yaş, öğrenim durumu, aylık kazanç, oturulan semt, çocuk sayısı ve yaşlan) elde edilmiştir. Deneklere farklı yönergelerle verilen anketler, üç form olarak düzenlenmiştir. Anketin "Çalışan Eşlerin, Kadının Çalışmasıyla İlgili Görüşleri" adım taşıyan A Formunda 13 madde yer almaktadır. Ve her iki gruba da (kadm-erkek) ortak olarak verilmek üzere hazırlanmıştır (Ek 2). Anketin B Formu yalnız kadınlara verilmek üzere hazırlanmıştır. Deneklerden, çalışan bir kadm olarak, ankette yer alan 13 madde çerçevesinde kendi görüşlerini belirtmeleri istenmektedir (EK 3). Anketin C Formu ise yalnızca erkek deneklere uygulanmak üzere geHştirilmiştir. C formunda deneklerden, ankette yer alan maddeler (13 madde) çerçevesinde, kendi eşlerinin ev dışmda çalışmakta oluşu ile ilgili görüşlerini belirtmeleri istenmektedir (EK 4).56 Yukarıda da belirtildiği gibi anketin A ve B formu yalnız kadınlara, A ve C formu ise yalnız erkeklere verilmiştir. Buradaki amaç, anketin A formundan elde edilen verilerle, deneklerin kendi özel durumlarım yansıtan B ya da C formlarından elde edilen verileri karşılaştırabilmektir. Araştırma grubunu, Ankara İl Merkezinde oturan ve eşi ev dışmda çalışmakta olan 45 erkek ile, ev dışmda çalışmakta olan 45 kadın olmak üzere toplam 90 kişiden oluşmaktadır. Araştırma grubundaki kadınlar ve erkekler, a) en az lise mezunu, b) evli ve en az 1 çocuklu, c) 24 ve daha yukarı yaşta ve d) tam gün çalışan kişilerdir. Deneklerde kan-koca olma şartı aranmamıştır. Araştırma grubuna olabildiğince farklı meslek gruplarından (doktor, avukat, eczacı, psikolog, teknisyen, yapımcı, müdür, şef, muhasebeci, vb.) kişiler alınmıştır. Anketler deneklere araştırmacı tarafindan ve gereken açıklamalar yapıldıktan sonra bireysel olarak uygulanmıştır. Anketler yaklaşık 25-30 dakikada cevaplandırılmış ve tüm deneklere uygulanması iki buçuk aylık bir sürede tamamlanmıştır. Anketlerin tamamı değerlendirmeye alınmıştır. Elde edilen veriler öncelikle frekans ve % olarak düzenlenmiştir. Daha sonra kadm ve erkek deneklerin anketteki her bir soruya verdikleri cevaplar kendi içinde sıralanmıştır. Son olarak, kadınların ve erkeklerin verilerine dayanılarak yapılan bu sıralamalar arasındaki korelasyonlar, Sperman Sıra Farkları Korelasyonu ile hesaplanmıştır. Bu işlemler için SPSS WIN Paket programından yararlanılmıştır.

Abstract:
This research investigates the opinions of working couples about women's working outside the home, men's opinions about their wives working outside the home and the opinions of working women about themselves in Turkey. This is a descriptive study. In this study, a questionnaire which is developed by researcher herself and called " Opinions about Women's working outside the home " has been used as a means of collecting data. The questionnaire which were given to the research groups with different instructions have been arranged in three forms. 13 items take place in the A form of the questionnaire which is entitled " The opinions of working spouses about women's working ". And it has been developed for both groups ( husband-wife ) in common. The form B of the questionnaire has been developed only for women as a working wife. The research women's groups were asked to express their own opinions related to the 13 items which take place in the questionnaire. The form C of the questionnaire has been developed only for men. In the form C, the research men's groups were asked to give their opinions about their wives working outside the home in relation with the items (13 items) in the questionnaire. The research group consisted of 45 husbands whose wives are working outside the home and living in Ankara and 45 wives working outside the home, totally 90 persons. The men and women in the research group are the people who are : a) at least high school graduate, b) married and has at least one child, c) age 24 and older, d) full- time workers. Being partner is not essential for research groups. The data obtained from the questionnaire have firstly been arranged as frequency and % ( percentage ). Finally the correlation between sequences has been measured by Sperman Sequence Differences Correlation. It has been made use of SPSS WIN Package-Program for this procedure.