Bosna-Hersek örneğinde Türk Silahlı Kuvvetleri'nin barışı destekleme harekâtları
The peace support operations of the Turkish Armed Forces in the example of Bosnia
Yazar: METİN SAĞSAK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN UZUN
Ankara Üniversitesi / Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri harekatlar = Military operations ; Barış = Peace ; Barışı sağlama = Peacekeeping ; Bosna Savaşı = Bosnia War ; Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Bosna-Hersek sorunu = Bosnia-Herzegovina problem ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Savaş = War ; Türk Silahlı Kuvvetleri = Turkish Military Forces ; Uluslararası barış = International peace

Özet:
İnsanlık alemi bir yüzyıl içerisinde tarifi zor sonuçlar yaratan iki büyük savaş felaketi yaşamıştır. Savaşın yarattığı büyük yıkım ve zayiattan gelecek kuşakları korumak amacıyla geliştirilen ortak güvenlik kavramı çerçevesinde kurulan Birleşmiş Milletler Örgütü'nün temel amacı uluslararası barış ve güvenliği sağlamaktır.Birleşmiş Milletler Şartı'nda öngörülen ortak güvenlik sistemi, özellikle 2'nci Dünya Savaşı sonrası koşulların etkisiyle işlemez hale gelmiştir. Bu nedenle ortak güvenlik sisteminde meydana gelen boşluğu doldurmak üzere barışı koruma mekanizması geliştirilmiştir. Barışı koruma kuvvetleri tarafından icra edilen Barışı Destekleme Harekâtları, akan kanın durdurulması amacıyla geçici bir tedbir olarak uygulanmaya başlanmış, zamanla Örgütün devamlı ve vazgeçilmez bir siyaseti halini almıştır.Soğuk Savaş Dönemi icra edilen Barışı Destekleme Harekâtları'nın kapsamı genel olarak taraflar arası varılan bir ateşkes uygulamasının izlenmesi iken, Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte Barışı Destekleme Harekâtları'nın kapsamında genişlemeler olmuş ve yeni görevler barışı destekleme misyonlarına eklenmiştir.Yugoslavya'yı oluşturan cumhuriyetlerden Slovenya ve Hırvatistan'ın 1991 yılında bağımsızlıklarını ilan etmeleri sonrasında Bosna-Hersek'te etnik çatışmalar başlamıştır. Özellikle 1992 yılında Bosna-Hersek'in bağımsızlığını ilan etmesi sonrası artan şiddet olayları neticesinde uluslararası toplum tarafından Birleşmiş Milletler UNPROFOR (BM Koruma Görev Kuvveti) misyonu bölgede görevlendirilmiştir.1995 yılında imzalanan ve çatışmalara son veren Dayton Barış Antlaşması sonrası ise sırasıyla; NATO liderliğindeki Barışı Uygulama Gücü (IFOR), yine NATO liderliğindeki İstikrar Kuvveti (SFOR) ve müteakiben Avrupa Birliği (AB) liderliğindeki Avrupa Birliği Gücü (EUFOR) bölgede barış ve istikrarın sağlanması yönünde çaba harcamıştır.Dünyada yaşanan gelişmeler neticesinde kendi bölgesinde veya bölgesi dışında meydana gelen gerginlik ve çatışmalara kayıtsız kalmayan Türkiye, sorunların çözümünde barışçıl, kalıcı ve adil yollara başvurulmasının önemine inanmaktadır.Balkanlar bölgesinde yaşanan çatışmalar ve istikrarsız ortam, bölge ile tarihi ve kültürel bağları olan Türkiye'yi derinden etkilemiş ve ülke kamuoyu üzerinde büyük rahatsızlık yaşatmıştır. Türkiye, Bosna-Hersek'te icra edilen Barışı Destekleme Harekâtları'nı yürüten kuvvet güçlerinin tamamına katılmıştır.Türkiye, yirmi yıla yakın süredir Bosna-Hersek'te icra edilen Barışı Destekleme Harekâtları'na iştirak ederek buradaki tüm etnik grupların barış ve istikrar içerisinde yaşayabilecekleri bir ortamın oluşmasına katkıda bulunmaktadır.Anahtar Kelimeler: Barışı Destekleme Harekâtları, Barışı Koruma, Birleşmiş Milletler, NATO, Türkiye'nin Barışı Destekleme Harekâtlarına Katkısı, Bosna-Hersek.

Abstract:
The Mankind lived two big cataostrphic war which caused tough results that is hard to describe.The main purpose of the UN, with in the frame of joint security concept which was developed to protect the future generations from the destruction and loses which caused by the war, is to provide international peace and security.The UN security system failed by the effect of the conditions espeasially after World War II.Because of this region, ?peace keeping? mechanizm was developed to fiil the gap of the joint security system.Peace support operations executed by the Peace Keeping Forces was implemented with the aim of temporary solution to stop the conflicts. With in the time it has been permanent and indispensable politics of the UN.While the Peace Support Operations executed during the Cold War period generally observe the ceasfire which was reached the agreement between parties, by the end of the Cold War, the concept of the Peace Support Operations broadened and new missions have been added to the peace support missions.After the decleration of independence of the Slovenia and Crotia in 1991, as a result of dispersing of Yugoslavia, ethnic conflicts started in Bosnia, especially in 1992, after the decleration of independence of Bosnia violance and turmoils began to rise. As a result of this reason, international community assign the UNPROFOR to the region.After the Dayton Peace Agreement signed in 1995 and stopped the conflicts, by turns IFOR, SFOR and EUFOR put an effort to establish the peace and stabilization in the region.As a result of development in the world, Turkey which is regional power in the area and has a cultural and historical ties with the region, believes that the problems has to be solved with permanent and peaceable ways.The conflicts and unstable situation in the Balkans affected the Turkey deeply and its public opinion which has a cultural and historical ties with the region.Turkey has participate every Peace Support Operations which executed in Bosnia.Turkey has participated to Peace Support Operations for 20 years which executed in Bosnia and has contributed to every ethnic groups to live in a peaceable conditions.Keywords: Peace Support Operations, Peacekeeping, UN, NATO, Turkey's Contribution to Peacekeeping Operations, Bosnia.