İmmün trombositopeni tanılı çocukların değerlendirilmesi
Evaluation of children with immune thrombocytopenia
Yazar: CEREN TÜRKÖZKAN İBİŞ
Danışman: YRD. DOÇ. SEMA YILDIRIM
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Prognoz = Prognosis ; Trombositopeni = Thrombocytopenia ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İmmün trombositopeni = Immune thrombocytopenia

Özet:
İmmün trombositopeni (ITP), antitrombosit antikorlar tarafından trombosit yıkımının artışıyla oluşan otoimmün bir kanama diyatezidir. Çocukluk çağında en sık görülen trombositopeni nedenidir. Genellikle iyi seyirlidir ve kendini sınırlar. Bu çalışmada ITP tanılı çocukların demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar bulguları, uygulanan tedaviler ve tedavi yanıtları incelenerek bunların kronikleşme üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Bu çalışmaya Ocak 2015-Aralık 2022 tarihleri arasında İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Çocuk Hematoloji Onkoloji Bilim Dalı kliniklerinde İTP tanısı ile takip ve tedavi edilen 0-18 yaş arası hastalar dahil edildi. Üç ay içinde remisyona giren hastalar akut, 3-12 ay içinde remisyona girenler persistan, 12 aydan uzun sürenler ise kronik ITP olarak değerlendirildi. Hastaların demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri, geçirilmiş enfeksiyon ve aşılama öyküleri, aldıkları tedaviler bu gruplar arasında karşılaştırılarak değerlendirildi. Uygulanan tedaviler ile remisyon süreleri arasındaki ilişki araştırıldı.
Çalışmaya dahil edilen 154 hastanın 79'u kız 75'i erkekti. Hastaların başvuru sırasındaki ortalama yaşı 5±4,1 yıl, medyan yaşı 4,3 yıldı. Hastaların %35,1'i kış mevsiminde başvurmuştu. Hastaların %55,8'inde tetikleyici faktör mevcuttu. Bu faktörler arasında en sık (%57,5) saptanan ise akut üst solunum yolları enfeksiyonuydu. Ekimoz (%54,5), peteşi (%43,5) ve ıslak purpura (%8,4) en sık saptanan muayene bulgularıydı. Hastaların %13,6'sı tedavisiz izlenirken %67,4'ü intravenöz immünglobulin (IVIG), %21,9'u kortikosteroid, %32,4'ü ise her iki tedaviyi birlikte almıştı. Hastaların %60,1'i akut, %16,9'u persistan ve %23'ü kronik ITP olarak değerlendirildi. Akut hastalık oranı 2 yaş altı grupta belirgin yüksek iken 10 yaş üstünde kronik hastalık oranı anlamlı olarak artmıştı. Kış mevsiminin kronikleşme açısından anlamlı şekilde daha az riskli olduğu saptandı. Geçirilmiş enfeksiyon ve aşılama öyküsü bulunma oranı akut grupta kronik gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti. Hastalarda peteşi varlığının kronikleşme riskini azalttığı saptandı. Akut grubun %77,5'inde, persistan grubun %52'sinde, kronik grubun %58,8'inde başvuru trombosit değeri 20x109/L altında idi. Başvuru trombosit sayıları 20x109/L altında olduğunda hastalığın akut seyretme eğiliminde olduğu gözlendi. Remisyon süresi tedavi almayan hastalarda 3±5 ay, IVIG alan hastalarda 3±7 ay, kortikosteroid alan hastalarda 33±35 ay, IVIG ve kortikosteroid birlikte alan hastalarda ise 16±18 ay idi. Tedavisiz izlenen hastalarda hastalık süresinin tedavi alanlara göre daha kısa olduğu saptandı.  Remisyon süresi yalnızca IVIG alan hastalarda, yalnızca kortikosteroid alan hastalara ve IVIG ile kortikosteroidi birlikte alan hastalara göre daha kısaydı. Yüksek doz metilprednizolon (YDMP) tedavisinin kronikleşme ile ilişkili olduğu görüldü. On yedi hastaya ikinci basamak tedavi verildi. Majör kanaması olan bir hasta intrakraniyal kanama geçirmişti. 
Çalışmamızda ileri yaş, tetikleyici faktör olmaması, tedavisiz izlem, kortikosteroid tedavisi, YDMP tedavisi istatistiksel olarak kronikleşme ile ilişkilendirildi. Kış mevsimi ve peteşi kronik hastalık riskini azalttığı saptandı.

Anahtar Kelimeler: İmmün trombositopeni, çocukluk çağı, prognoz, kortikosteroid

Abstract:
Immune thrombocytopenia (ITP) is an autoimmune disease characterized by thrombocytopenia which is induced by antiplatelet antibodies. It is the most common cause of thrombocytopenia in childhood. It is generally self-limited and has a good prognosis. In this study, we examined the demographic and clinical characteristics, laboratory findings, the type of treatment and treatment responses. We aimed to evaluate the relationship between these factors and chronicity and establish risk factors for chronic disease.
We retrospectively evaluated children with ITP diagnosis who were referred to Department of Pediatrics and Department of Hematology and Oncology, Istanbul Medeniyet University from January 2015 to December 2022. We defined acute ITP which limits itself in 3 months from the onset, persistent ITP which lasts between 3-12 months and chronic ITP which lasts longer than 12 months. We evaluated demographic, clinic and laboratory findings, previous infections and vaccinations, the treatments given, responses to these treatments and the association among these factors and chronicity. 
Among 154 patients who were enrolled this study, 79 of them were girls and 75 of them were boys. The mean age was 5±4,1 years and the median age was 4,3 at the time of the diagnosis. 35,1% of the patients were referred during winter. 55,8% of them had a previous infection and/or vaccination, mostly (57,5%) an upper respiratory tract infection. The most common symptoms were ecchymosis (54,5%), petechia (43,5%) and wet purpura (8,4%). 13,6% of the patients hadn't given any treatment at all, they were only observed. Among all patients 60,1% were diagnosed as acute, 19,6% as persistent and 23% as chronic ITP. The patients who are younger than 2 years were mostly diagnosed as acute ITP, while patients who are older than 10 years were diagnosed as chronic ITP. Winter season decreased the risk of chronicity. The rate of previous infections and/or vaccinations were higher in acute disease. Prescence of petechias at the time of diagnosis reduced the risk of chronicity. At the time of diagnosis 77,5% of the acute patients, 52% of persistent patients and 58,8% of the chronic patients had less than 20x109/L platelets. We observed that if the platelet count is less than 20x109/L at the time of diagnosis, it is likely to be acute disease. The time of remission was 3±5 months among the children who were only observed; 3±7 months among those who had IVIG treatment; 33±35 months who had corticosteroid treatment. The time of remission was significantly shorter with the patients who were only observed. The time of remission was shorter among patients who were only treated with IVIG than among those with only corticosteroids and combination of IVIG and corticosteroids. Mega dose methylprednisolone treatment was related to chronicity. Seventeen patients had second line therapy. One patient had intracranial bleeding.
We found out that older age, absence of previous infections and/or vaccination, observation, corticosteroid therapy, mega dose methylprednisolone treatment increases the risk for chronic disease. Winter season and presence of petechias reduces the risk of chronicity.

Keywords: Immune thrombocytopenia, childhood, prognosis, corticosteroid