Kültür, rekreasyonel deneyim tercihleri ve memnuniyet arasındaki ilişki: Alanya örneği
The relationship between culture, recreation experience preference and satisfaction: The sample of Alanya
Yazar: İHSAN KURAR
Danışman: PROF. DR. BEYKAN ÇİZEL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Antalya-Alanya = Antalya-Alanya ; Deneyim = Experience ; Kültür = Culture ; Müşteri tatmini = Customer satisfaction ; Rekreasyon = Recreation ; Rekreasyonel aktiviteler = Recreational activities ; Rekreasyonel planlama = Recreational planning ; Ziyaretçi memnuniyeti = Visitor satisfaction

Özet:
Toplumların temel kültürel yapıları rekreasyonel deneyimler üzerinde son derece etkilidir. İnsanların rekreasyonel ve turistik deneyimlerde bulunabilmesi ise her şeyden önce onların yeterli zamana sahip olmalarını gerekli kılmaktadır. Çünkü kişisel bir performans geliştirme tekniği olan zaman yönetimi; amaçlara ulaşmak, yapılan işleri denetlemek ve kişisel motivasyonun geliştirilmesi açısından son derece önemlidir (Güven ve Yeşil, 2015: 79). Ancak zamanı iyi düzenleyemeyenler kaçınılmaz olarak stres altındadır (Sabuncuoğlu vd., 2010: 4). Stres ise uyumsuz kişilik ve iş ortamında anlaşmazlıklar gibi küçük sorunların büyümesine yol açmaktadır. Ayrıca stres; depresyon, obezite, diyabet ve intihar gibi ciddi sosyal ve sağlık sorunlarına neden olmaktadır. Bununla ilgili olarak birçok çalışmada rekreasyonel deneyimlerin zihinsel olarak hem aktif hem de inaktif rekreasyon fırsatlarından kaynaklanan sağlık faydalarını içerdiği tespit edilmiştir. Ayrıca egzersiz üzerine yapılan araştırmalar, fiziksel hareketlilik ve açık hava rekreasyon aktivitelerinin tekrar zihinden geçirilmesinin depresyon ve stresi azalttığını, özgüven üzerinde ise olumlu etkilerinin olduğunu göstermektedir (CORP, 2005: 11). 
Zaman bir iş veya oluşun farklı bir ifadeyle bir eylemin geçtiği, geçeceği, geçmekte olduğu süre veya vakittir (Hazar, 2014: 5). Para kazanarak harcanan zaman çalışma zamanıdır. Evde aile ile eğlenceli işler yapılarak keyifle geçirilen veya zorunlu işler yapmaktan geriye kalan zaman ise özgür zaman veya artık zaman olarak adlandırılır. Ancak, özgür zaman aslında her zaman özgür/boş olmadığı için, bu ayrımı yapabilmek için artık zaman ifadesi kullanılmaktadır. Artık zamanda kişisel bakım, egzersiz, aile ile ilgilenme, rekreasyon, kendini geliştirme ve buna benzer birçok şey yapılır. Boş zaman ise rekreasyon aktivitelerinin yapıldığı ve zihinsel bir durumu ifade eden özgür zamandır (Shores, 2005: 2). Boş zamanı bireyin deneyimlerine dayanarak ölçmeye çalışan öznel ölçüt, kişi-merkezli olarak, nesnel ölçüt ise yer-merkezli bakış açısı ile özdeşleştirilmiştir. Yer merkezli nesnel ölçütler; şehir parkları, spor tesisleri, yüzme havuzları, bisiklet ve yürüyüş yolları, göletler ve şehir kulüpleri gibi tüm yaştaki sakinlere hitap eden boş zaman etkinliği kaynaklarının bulunmasıdır (Lloyd ve Auld, 2002: 43-47). 
Bu çalışmada kültürün rekreasyonel deneyim tercihleri üzerindeki etkisi; Hofstede (2001: 27, 2010: 4-21)'in Kültür ölçeği ve Driver (1983: 1-10)'ın Rekreasyonel Deneyim Tercihleri (RDT) ölçeği aracılığıyla tespit edilmiştir. Yer merkezli memnuniyet ölçeği ise Lloyd ve Auld (2002: 43-47), Baker ve Palmer (2006: 396) ve Iwasaki (2007: 234)'nin çalışmalarından esinlenerek oluşturulmuştur. 
Kültür, rekreasyonel deneyim tercihleri ve rekreasyonel alanlardan duyulan memnuniyet düzeyleri arasındaki ilişki yapısal eşitlik modeli aracılığıyla test edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre yazın taraması sonucunda oluşturulan modelin geçerli olduğu tespit edilmiştir. Kültür, rekreasyonel deneyim tercihleri üzerinde %56'lık bir etkiye sahiptir. Ayrıca alanlardan duyulan memnuniyet değişkenini, rekreasyonel deneyim tercihleri %29 civarında etkilemektedir.

Abstract:
Cultural structures of societies have a great impact on recreational experiences. While recreation is regarded as ethic noise in some societies, it is viewed as a source of an activity or personal pleasure in others. For individuals, to be able to have touristic or recreational experiences requires them to have free time above all. It is because time management, which is a technique for improving personal performance, is crucial for attaining goals, monitoring what is being done, and boosting personal motivation (Güven ve Yeşil, 2015: 79). However, those who fail to manage their time inevitably get stressed (Sabuncuoğlu vd., 2010: 4). Stress cause trivial problems such as misfit characters and disagreements in workplace to become more serious ones. Also, stress leads to severe social and health problems like depression, obesity, diabetes, and suicides. A number of studies on this subject revealed that recreational experiences have health benefits resulting from both active and inactive recreation opportunities; and that thinking over past experiences like exercise, physical activity, and outdoor recreation have positive effect on depression, stress and self-confidence (CORP, 2005: 11). 
Time is the period when/during which an activity happens, is happening, happened or will happen (Hazar, 2014: 5). Time spent to earn money is work time. The remaining time left for all other obligatory tasks and enjoyable pursuits at home, with family, and having fun is all called free time or residual time. However, because free time is not always actually free, the term "residual time" has been chosen to differentiate this concept of time. Personal care, exercise, family care, recreation, improvements and more can be taken care of during residual time. Leisure has been described as free time for recreation activities, and is a state of mind (Shores, 2005: 2). Subjective criteria that attempts to measure free time relying on individual's experiences is equated with person-centered perspective, and objective criteria with location-centered perspective. Place-centered objective criterion include availability of leisure sources and facilities such as urban parks, sporting facilities, swimming pools, cycling and hiking trails, lakes, and community centers to residents of all ages (Lloyd ve Auld, 2002: 43-47). 
In this study, the effect of Cultura on recreational experiences have been identified through Hoftede's (2001: 27, 2010: 4-21) Culture Scale, and Driver's (1983: 1-10) Recreation Experience Preference (REP) Scale. The items of the scales used for the study have been created through review of literature and expert opinions. Place-centered Satisfaction Scale has been inspired from the studies of Lloyd and Auld, (2002: 43-47), Baker and Palmer (2006: 396) and Iwasaki (2007: 234). 
The relationship between culture, recreation experience preference and satisfaction levels in recreational areas was tested via the structural equation model. Cultura have an impact on recreational experiences preference by 56%. In addition, recreational experiences preference affect the satisfaction of the areas by around 29%.