Kamu orta öğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin örgütsel muhalefetleri ve stres ile başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Muğla ili Menteşe ilçesi örneği)
A study on the relationship between organizational dissent and coping strategy with stress of teachers working in public secondary education (Muğla - Menteşe sample)
Yazar: ALİ GEÇER
Danışman: PROF. DR. AHMET DUMAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Denetimi Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada kamu orta öğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin örgütsel muhalefeti kimlere nasıl gösterdikleri ve öğretmenlerin stresle başa çıkma stratejileri incelenmiştir. Araştırma nicel ve nitel yaklaşımların birlikte kullanıldığı bir durum çalışması olarak desenlenmiştir. Araştırma evreni Muğla ili Menteşe ilçesindeki 33 kamu orta öğretim kurumunda çalışan 1564 öğretmendir. Araştırmanın nicel aşamasında Kassing (1997) tarafından geliştirilen, Altınkurt ve Püsküllüoğlu'nun (2017) Türkçe'ye uyarladığı Örgütsel Muhalefet Ölçeği ile Amirkhan (1990) tarafından geliştirilmiş eğitim alanında güvenirlik ve geçerlilik analizleri araştırmacı tarafından yapılan ve bir kendini değerlendirme ölçeği olan Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği (BSÖ) kullanılmıştır. Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği'nin (BSÖ)  eğitim alanında Türkçe versiyonunu elde etmek için 33 maddelik Orijinal ölçek Türkçe'ye çevirilmiş ve birinci aşamada araştırma evreni dışından 330 öğretmene uygulanmıştır. Analizler sonucunda elde edilen 30 maddelik ölçek ikinci aşamada 300 öğretmene uygulanmış ve 29 maddelik Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği (BSÖ) Türkçe alan yazına kazandırılmıştır.
Nicel verilerin analizi sonucunda, problem çözme değişkeninin yöneticilere ifade edilen muhalefet ve sosyal destek arama değişkeninin meslektaşlara ifade edilen muhalefet üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu görülmektedir.

Araştırmanın nitel aşaması için Muğla ili Menteşe ilçesinde bulunan kamu orta öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler çalışma grubuna dahil edilmiştir.. Bu amaç doğrultusunda 15 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. 
Araştırma kapsamında öğretmenlerin örgütsel muhalefetin ifadesi ve stresle başa çıkma stratejilerine ilişkin görüşlerinden elde edilen bulgular ışığında, öğretmenlerin örgütsel muhalefeti yöneticilerine, meslektaşlarına ve okul dışı aile ve yakın arkadaşlarına ifade ettikleri sonucuna varılmıştır. Öğretmenler muhalefeti yöneticilerine yetkileri ve çözüm amaçlı ifade ederken, meslektaşlarına ve okul dışındaki kişilere güvendikleri için ifade etmektedirler. 
Öğretmenlerin stresle başa çıkma stratejilerine ilişkin görüşlerine göre; öğretmenler en çok sosyal destek arama ve çözüm odaklı başa çıkma stratejilerini tercih ederken kaçınma en az tercih ettikleri strateji olmuştur.
Anahtar kelimeler: örgütsel muhalefet, stresle başa çıkma stratejileri, orta öğretim, öğretmenler

Abstract:
The study examines to whom and how teachers working in public secondary education institutions express organizational opposition and teachers' strategies for coping with stress. The research was designed as a case study in which quantitative and qualitative approaches were used together. The research population is 1564 teachers working in 33 public secondary education institutions in Menteşe district of Muğla province. 
In the quantitative phase of the research, the reliability and validity analysis of the Organizational Dissent Scale, developed by Kassing (1997) and adapted into Turkish by Altınkurt and Püsküllüoğlu (2017), and the Coping Strategies Indicator (CSI), a self-assessment scale in the field of education developed by Amirkhan (1990) were used.  To obtain the Turkish version of the Coping Strategies Indicator (CSI) in the field of education, the original 33-item scale was translated into Turkish and applied to 330 teachers outside the research population in the first stage. The 30-item scale obtained as a result of the analysis was applied to 300 teachers in the second stage. In the light of analysis, the 29-item Coping Strategies Indicator (CSI) was added to the Turkish literature.
As a result of the analysis of quantitative data, it is seen that the problem solving variable is a significant predictor of the opposition expressed to managers whereas the social support seeking variable is a significant predictor of the opposition expressed to colleagues.
For the qualitative phase of the research, teachers working in public secondary education institutions in the Menteşe district of Muğla province were determined as the study group. For this purpose, semi-structured interviews were conducted with 15 teachers.
Within the scope of the research, in the light of the findings obtained from teachers' opinions on the expression of organizational dissent and strategies for coping with stress, it was concluded that teachers expressed organizational dissent to their managers, colleagues as well as family or close friends outside the school. While teachers express their opposition to their administrators for their authority and for solution purposes, they express their opposition because they trust their colleagues and people outside the school. 
According to teachers' opinions about strategies for coping with stress; While teachers mostly preferred seeking social support and solution-oriented coping strategies, avoidance was their least preferred strategy.
Keywords: organizational dissent, stress coping strategies, secondary education, teachers