Okul yöneticileri ve öğretmenlerin bilgi ve iletişim teknolojileri öz yeterlilik algılarının incelenmesi
Investigation of information and communication technologies selfefficacy perceptions of school administrators and teachers
Yazar: UĞUR FERHAT ERMİŞ
Danışman: PROF. DR. DEMET HATİCE ÖZERBAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Okul yöneticileri = School administrators ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Teknolojik pedagojik alan bilgisi = technological pedagogical content knowledge ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Teknolojinin öğrenme ortamlarında etkili bir biçimde kullanılabilmesi için öğrenme
ekosisteminin hazırlanması ve düzenlenmesinden sorumlu olan okul yöneticileri ve
öğretmenlerin gerekli bilgi ve iletişim teknolojileri Yeterliliklerine sahip olması
gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı okul yöneticileri ve öğretmenlerin eğitimde bilgi ve
iletişim teknolojileri (BİT) kullanım Yeterliliklerini ve cinsiyet, deneyim, mesleki alan,
görev yaptıkları okul türü gibi demografik özelliklerinin BİT Yeterliliklerine etkisini
belirlemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama araştırması yöntemi
kullanılmıştır. Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin BİT Yeterliliklerini belirlemek amacı
ile ISTE'nin 2017 yılında eğitimciler ve 2018 yılında eğitim liderleri için yayınlamış olduğu
standartlardan yola çıkılarak ISTE standartlarında yer alan her bir başlık için ölçekler
geliştirilmiştir. Araştırmada ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları için Amasya
ilinde görev yapan 329 okul yöneticisi ve 540 öğretmenden veri toplanmıştır. Türkiye
genelinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan okul yöneticileri ve
öğretmenlerin BİT Yeterliliklerini tespit etmek amacı ile Avrupa Birliği İstatistik Ofisi'nin
Türkiye Cumhuriyeti için belirlemiş olduğu 12 bölgede 315 okul yöneticisi ve 1207
öğretmenden veri toplanmıştır. Araştırmada verilerin analizi için açımlayıcı ve doğrulayıcı
faktör analizlerinden, betimsel istatistik yöntemlerinden (yüzde, frekans, ortalama),
bağımsız örneklemler t- testi ve tek yönlü varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır.
Verilerin analizleri sonucunda okul yöneticilerinin Eşitliği ve Vatandaşlığı Koruma,
Güçlendirici Lider, Sistem Tasarımcısı ve Bağlantılı Öğrenen ölçeklerinde yer alan 
vi
maddelere yönelik öz Yeterliliklerinin yüksek düzeyde olduğu ve Vizyoner Planlayıcı
ölçeğinde ise öz Yeterliliklerinin orta düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca cinsiyet, mesleki
deneyim, öğrenim durumu ve hizmet içi eğitim alma değişkenlerinin okul yöneticilerinin
BİT Yeterlilikleri üzerinde bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen
katılımcılardan toplanan verilerinin analizi sonucunda; öğretmenlerin, Öğrenen,
Vatandaşlık, İş Birliği, Kolaylaştırıcılık ve Analist Ölçekleri öz Yeterliliklerin düzeylerinin
yüksek olduğu; Liderlik ve Tasarımcı Ölçekleri öz Yeterlilik düzeylerinin ise orta düzeyde
olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin BİT Yeterliliklerinin cinsiyet, öğrenim
durumu, mesleki deneyim, mesleki alan ve görev yaptıkları okul türü değişkenleri
bakımından farklılık gösterdiği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
It is of great importance for school administrators and teachers to be equipped with
information and communication technology (ICT) competencies so that they can effectively
use technology in learning environments. The purpose of this study was to determine the
ICT competencies of school administrators and teachers as instructors as well as the effect
of such demographic variables as gender, work experience, branch, and school type on their
ICT competencies. This present study was designed as a survey research methods from the
quantitative models. I developed separate data collection instruments based on the each title
in the standarts for educators issued in 2017 and educational leaders issued in 2018 by
International Society for Technology in Education (ISTE) in order to examine the ICT
competencies of school administrators and teachers. For the validity and reliability issues of
the scales, I recruited a total of 329 school administrators and 540 teachers in Amasya
province. Further, a total of 315 school administrators and 1207 teachers working in 12
statistical regions in Turkey classified by Eurostat, the Statistical office of the EU, so as to
determine the ICT competencies of school administrators and teachers working at schools
affiliated to the Ministry of National Education (MoNE) across Turkey. For the analysis of
the data, I carried out exploratory factor analysis (EFA), confirmatory factor analysis (CFA),
descriptive statistics such as percentage, frequency, arithmetic mean, independent samples 
viii
t-test and one-way variance analysis (ANOVA). The findings have revealed that school
administrators have high level of self-effifacy beliefs in the "Equity and Citizenship
Advocate", "Empowering Leader", "Systems Designer" and "Connected Learner" scales
and moderate level of self-effifacy beliefs in the "Visionary Planner" scale. Further, there is
no statistically significant difference between gender, work experience, educational
background and professional development activities and their ICT competencies. Teachers,
on the other hand, have high level of self-efficacy beliefs in the "Learner", "Citizen",
"Collaborator", "Facilitator" and "Analist Scales" and moderate level of self-effifacy beliefs
in the "Leader" and "Designer" scales. What is more, there is statistically significant
difference between gender, educational background, work experience, branch and school
type and their ICT competencies.