Lohusaların gebelik, doğum ve doğum sonrası bakıma ilişkin fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of puerperal women's dysfunctional belief and applications related to their care during pregnancy, delivery and post-natal period
Yazar: TUĞÇE SAKAR
Danışman: PROF. DR. ÜMRAN SEVİL ; YRD. DOÇ. DR. SERAP EJDER APAY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Doğum = Delivery ; Gebelik = Pregnancy ; Hasta bakımı = Patient care ; Postnatal bakım = Postnatal care ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Amaç: Bu araştırma; lohusaların gebelik, doğum ve doğum sonu dönemde kendine ve yenidoğana yönelik olarak yapılan geleneksel uygulamalara bakış açısını değerlendirmek amacı ile tanımlayıcı nitelikte yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini; Erzurum il merkezinde sosyo-ekonomik özellikleri dikkate alınarak seçilen 4 aile sağlığı merkezi oluşturmuştur. Filiz Dolunay Aile Sağlığı Merkezi, Şerif Efendi Aile Sağlığı Merkezi, Veyis Efendi Aile Sağlığı Merkezi, Dadaşkent Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı tüm lohusalar içerisinden evreni temsil edecek bir örneklem grubu seçilmiştir. Çalışmanın örneklemi 430 lohusadan oluşmuştur. Verilerin toplanmasında; lohusaların sosyo-demografik özelliklerine, gebelik öyküsüne ve geleneksel yöntem uygulama inancına yönelik "Lohusaların Sosyo-demografik Özelliklerine İlişkin Anket Formu" ile Yalçın tarafından geliştirilen "Fonksiyonel Olmayan İnanç ve Uygulamalar Ölçeği"(FOİUÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; uygun analizler kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan lohusaların fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamaları FOİUÖ puanlarıyla değerlendirilmiştir. FOİUÖ puan ortalamalarına göre lohusaların; gebeliğe ilişkin fonksiyonel olmayan uygulamalar alt boyutu puan ortalaması 84.55±14.00, doğuma ilişkin fonksiyonel olmayan uygulamalar alt boyutu puan ortalaması 31.12±5.27, lohusalığa ilişkin fonksiyonel olmayan uygulamalar alt boyutu puan ortalaması 30.41±6.24, bebek bakımına ilişkin fonksiyonel olmayan alt boyutu puan ortalaması 65.13±13.29 ve ölçek toplam puan ortalaması 211.23±33.94 olarak bulunmuştur.
Lohusaların gebelik, doğum ve doğum sonrası bakıma ilişkin fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamalarını kadınların; 24-29 yaş grubunda, üniversite mezunu, ilk evlenme yaşı 21-25 yaş grubunda, 1-5 yıl evlilik süresi, il merkezinde yaşama, gelir-giderden fazla olması, eşi 24-29 yaş grubunda, hem dini hem de resmi nikâhın bulunması, sosyal güvence varlığı, çekirdek aile de yaşama, gebelik sayısı, yaşayan çocuk sayısı, düşük sayısı, ilk gebeliği 26-35 yaş aralığında, gebelikler arasındaki süre 1-12 ay olanlar, gebeliği planlayarak yapma, doğumları sağlık personeli eşliğinde yapma, gebelik, doğum, doğum sonu ve bebek bakımına yönelik bilgi alma durumu, sağlık problemleri olduğunda öncelikli olarak doktora başvurma gibi faktörler fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamalar puan ortalamasını etkilediği bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Lohusaların ölçek toplam puan ortalamasına göre, fonksiyonel olmayan geleneksel uygulamalara yönelik eğilimlerinin olmadığı ve bilgi düzeylerinin iyi seviyede olduğu saptanmıştır. Lohusaların ve eşlerinin sosyo-demografik özelliklerinin fonksiyonel olmayan inanç ve uygulamalara yönelik davranış ve bilgi düzeylerini olumlu yönde etkilediği saptanmıştır.

Abstract:
Aim: This study has been carried out descriptively with the purpose of evaluating the point of view towards the traditional applications directed to the puerperal women and newborns during pregnancy, delivery and post-natal period.
Material and Method: The scope of the study consists of four family health centers in Erzurum chosen according to their socio-economic characteristics. A sample group has been chosen which represents the scope of the study, among all the registered puerperal women in FilizDolunay Family Health Center, Şerif Efendi Family Health Center. Sample of the study consists of 430 puerperal women. "Questionnaire Form related to Puerperal Women's Socio-demographic Characteristics" concerning puerperal women's demographic characteristics, pregnancy story and traditional method application belief and "Dysfunctional Belief and Applications Scale" developed by Yalçın were used with the purpose of data collection. Appropriate analyzes were used in data evaluation.
Findings: Puerperal women's dysfunctional belief and applications taken into the scope of the study were evaluated with DBAS (dysfunctional belief and applications scale) points. According to DBAS point average, puerperal women's dysfunctional applications sub-dimension point average related to pregnancy is 84.55±14.00, dysfunctional applications sub-dimension point average related to delivery is 31.12±5.27, dysfunctional applications sub-dimension point average related to puerperal period is 30.41±6.24, dysfunctional applications sub-dimension point average related to child care 65.13±13.29 and total point average of the scale has been found as 211.23±33.94.
It has been found out that factors such as being a university graduate between 24-29 women age group, first marriage age between 21-25, 1 to 5 years of marriage, living in a city center, more income-less expense, having a spouse between 24-29, both civil and religious marriage, having a social security, living in an elementary family, number of pregnancy, number of children alive, number of miscarriage, first pregnancy between 26-35, 1 to 12 months between pregnancies, having planned pregnancy, delivery in company with medical officials, getting information related to childcare during pregnancy, delivery and post-natal periods, applying to a doctor in the first place when medical problems occur affected the point average of dysfunctional belief and applications related to pregnancy, delivery and post-natal period of puerperal women (p<0.05).
Result: According to puerperal women's total point average of the scale, it has been determined that there are not tendencies towards dysfunctional traditional applications and their knowledge level is not well. It has been found out that socio-demographic characteristics of puerperal women and their spouses affected their level of attitude and knowledge related to dysfunctional belief and applications in a positive way.