Çölyak hastaları üzerine sosyolojik bir çalışma -Van örneği-
A sociologic study on the coeliac disease: Van case
Yazar: FATİH KAKI
Danışman: DOÇ. DR. SUVAT PARİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Diyet = Diet ; Hastalar = Patients ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Sosyolojik özellik = Sociological characteristic ; Tedavi = Treatment ; Tedavi planlama = Treatment planning ; Van = Van ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Yerleşik hayata geçmenin sonucu olarak ortaya gelen yeni beslenme alışkanlıklarından kaynaklı olarak, gıdaların mide tarafından tolere edilememesi Çölyak gibi bazı hastalıklara sebebiyet verebilmektedir. Bu çalışma, glüten kaynaklı ve sıkı bir diyet dışında başkaca bir tedavisi henüz bulunmayan Çölyak hastalığının bir sosyolojik bakış açısıyla incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, söz konusu hastalığın sosyal yönleri ele alınmı ve sosyo-ekonomik ve demografik açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Mevcut araştırmanın temel iddiası, buğday intoleransı kaynaklı genetik ve çevresel etkileri ile çölyak hastalığının düşük sosyo-ekonomik profil sergileyen toplumlarda oransal olarak daha fazla görüldüğü üzerine kurulmuştur. Bu açıdan bölgede bu hastaların başvuracağı en büyük sağlık kurumu olan Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Dursun Odabaş Tıp Merkezi temelli araştırma yapılarak 3088 kişilik hazır veri ile 81 kişi üzerine incelenme gerçekleşmiştir. Araştırmada sosyo-demografik, yaşam biçimleri, ekonomik durumları, tedaviye ilişkin algıları ve çevre ile ilişkileri gibi durumlarına dair 50 sorudan oluşan bir anket çalışması yapılarak bir hastalık haritası elde edilmiştir. Sosyoloji ve tıp bilimlerini buluşturması açısından büyük ehemmiyet taşıyan mevcut çalışmam neticesinde düşük gelir grubu ile hastalık arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmada, hastalığın durumu, Van şehrinin mahallelerinin sosyo-ekonomik özelliklerine nazaran kente sonradan eklemlenmiş ve göçler sonrası oluşmuş olan mahalleler açısından, Vangölünün güney ve kuzeyinde bulunan ilçeler açısından ve toplumsal cinsiyet açısından incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çölyak, Hastalık, Sağlık, Tedavi, Diyet, Fakirlik

Abstract:
As a result of the new nutritional habits as a result of settled life, inability to tolerate food by the stomach may cause some diseases such as Celiac. The aim of this study is to evaluate social aspects of gluten-induced celiac disease that could not improve without a strict diet, in a socio-economic and demographic way. The main claim of the study is based on that, wheat intolerance sourced genetically and environmentally affected celiac disease is soon more frequently in societies with low socio-economic societies. The study has conducted a positive relation between the disease and low income groups sourced by ready data of 3088 people from Van Yüzüncü Yıl University Dursun Odabaş Medical Center which is the biggest medical center of the region and survey of 50 questions to 81 celiac patients. As a result of this study which is important in terms of bringing sociology and medical sciences together, it is concluded that there is a positive relationship between low income group and disease. In this study, the state of the disease was investigated regards the socio-economic characteristics of the neighborhoods of Van in terms of neighborhoods that were subsequently added to the city and those formed after migration, in terms of the south and north of Vangöl and gender.

Key Words: Coeliac, Disease, Health, Treatment, Diet, Poorness