Geometri öğretimi uygulamalarının matematiksel niteliği: Bir durum çalışması
Mathematical quality of geometry teaching practices: A case study
Yazar: OZAN ESENDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP BİNDAK
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Geometri = Geometry ; Geometri öğretimi = Geometry teaching ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Bu araştırmada, öğretme için matematik bilgi düzeyleri yüksek olan ortaokul matematik öğretmenlerinin geometri derslerindeki öğretim uygulamalarının matematiksel niteliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında Öğretme için Matematik Bilgisi Geometri Testi'nin (MKT-G) Türkiye kültürüne uyarlaması yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu için, MKT-G testinin uygulandığı 253 öğretmen içinde en yüksek puanı alan ilk beş öğretmen ile iletişime geçilerek derslerinin gözlemlenmesine onay veren üç öğretmen belirlenmiştir. Araştırmanın veri toplama araçlarını; (i) Öğretme için Matematik Bilgisi Geometri Testi (MKT-G), (ii) yapılandırılmamış gözlem (kamera kayıtları), (iii) gözlem sonrası görüşme formu ve (iv) gözlem yapılan dersler için hazırlanan ders planları kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ulaşılan MKT-G testi sonuçları Madde Tepki Kuramı'na göre BILOG MG 3.0 aracı ile analiz edilmiştir. Elde edilen ders gözlem verilerinin analizinde betimsel analiz tekniği benimsenmiş, bunun için ise matematik alan bilgisi temelli Öğretimin Matematiksel Kalitesi (MQI) değerlendirme aracı kullanılmış, sonrasında öğretmenlerin söz konusu araca göre öğretim süreçlerindeki uygulamaların nitelikleri belirlenmiştir. Toplanan görüşme verileri ve ders planları ise içerik analizine tâbi tutularak, öğretim sürecinin değerlendirilmesi ile ulaşılan bulguları desteklemek için kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, öğretme için matematik bilgileri yüksek olan öğretmenlerin geometri öğretim süreçlerinde; açıklama, matematiksel anlam kazandırma ve matematiksel dil uygulamalarının ön plana çıktığını, buna karşın öğrencilerin hata ve zorluklarını giderme ve öğrenci fikirlerinin derse katma uygulamalarının düşük düzeyde gerçekleştiğini göstermiştir. Bunun yanında yüksek düzeydeki öğretme için matematik bilgisinin, öğretim uygulamalarında öğretmen kaynaklı hataların ortaya çıkmasına engel olabildiği bulgulanmıştır. Bunlara ek olarak, araştırmanın sonuçları öğretim sürecinin öğretmen merkezli yürütülmesinin öğretim uygulamalarının matematiksel niteliğinin zayıf olmasına neden olabileceğini göstermiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the mathematical quality of teaching practices in geometry lessons of primary school mathematics teachers who have high level of mathematical knowledge for teaching. A test that blends mathematical subject matter knowledge and pedagogical content knowledge Mathematical Knowledge for Teaching Geometry (MKT-G) measures has been adapted to Turkish culture. The participants of the research consist of three teachers who approved the observation of their lessons were determined by contacting the first five teachers with the highest score among the 253 teachers who were applied the MKT-G test. Data collection tools of the research are such; (i) Mathematical Knowledge for Teaching Geometry test (MKT-G), (ii) unstructured observation (camera recordings), (iii) post-observation interview form and (iv) lesson plans prepared for the lessons that were observed. MKT-G test results obtained within the scope of the research were analyzed with BILOG MG 3.0 tool according to the Item Response Theory. Descriptive analysis technique was used for the analysis of the obtained observation data, for this purpose, the Mathematical Quality (MQI) rubric was chosen, and then the mathematical qualifications of observed the courses were determined. The interview data and lesson plans were subjected to content analysis and used to support the findings reached through the evaluation of the teaching process. The results suggest that high level of Mathematical Knowledge for Teaching supports use of explanation, mathematical sense-making and mathematical language in geometry teaching. However, such a teacher knowledge gives a weak aid to pratices within the category working with students and mathematics. In addition, it has been found that high level of mathematical knowledge for teaching could prevent teacher-induced mathematical errors in teaching practices. Furthermore, it was discussed that how teacher-centered teaching may cause the weaknesses in those practices. In addition to these, the results of the study showed that the teacher-centered teaching process may lead to poor mathematical quality of teaching practices.