Tip 2 diyabetin önlenmesinde yüksek lifli ve düşük yağlı beslenmenin önemi
The importance of high fiber and low fat nutrition in preventing type 2 diabetes
Yazar: CEMİLE ÇAKMAKCI
Danışman: PROF. DR. İLHAN SATMAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; C reaktif protein = C reactive protein ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Rezistin = Resistin ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Yaşam tarzındaki hızlı değişim ile birlikte gelişmiş ve gelişmekte olan toplumların tümünde diyabet prevalansı hızla yükselmektedir. Ülkemizde diyabet riski yüksek olan kişilerde yaşam tarzı değişimi ile tip 2 diyabetin önlenmesini inceleleyen çalışma sayısı oldukça kısıtlıdır. Çalışmamız yüksek riskli bireylerde lif oranı yüksek ve yağ oranı düşük beslenme ve egzersizin diyabetin önlenmesindeki etkisini araştırmak, ayrıca bu beslenme şeklinin inflamasyon belirteçlerinden yüksek duyarlıklı C-reaktif protein (hs-CRP) ve rezistin üzerindeki etkilerini saptamak amacı ile yapılmıştır. Çalışmamıza katılan 67 prediyabetik birey 9 ay süre ile takip edilmiş, vizitlerin 1/3'ü ya da daha azına katılanlar kontrol, diğerleri aktif grupta değerlendirilmiştir. Katılımcılara en az %5 kilo kaybetmeleri, lif tüketimlerini arttırıp yağ tüketimlerini azaltmaları ve düzenli egzersiz yapmaları yönünde hazırlanmış spesifik bir eğitim programı uygulanmıştır. Çalışma sonunda aktif grupta ?%5 kilo kaybedenlerin oranı (%42,0) kontrol grubuna (%11,1) kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). İki grup arasında fizik muayene ve laboratuvar bulguları açısından anlamlı fark saptanmamasına karşın, gruplar ayrı ayrı değerlendirildiğinde aktif grupta başlangıca göre kilo, BKİ, bel ve kalça çevresi, vücut yağ oranı, diyastolik kan basıncı, açlık kan glukozu (AKG), OGTT'de 2-stKG ve 2-st insülin, hs-CRP ve rezistin düzeylerinde anlamlı düşmeler görülmüş, ayrıca insülin direncinde (HOMA-IR) azalma ve insülin duyarlılığında (HOMA-%S) artma eğilimi olduğu gözlenmiştir. Buna karşılık kontrol grubunda yalnızca bel ve kalça çevresi, sistolik kan basıncı, OGTT'de 2-stKG ve 2-st insülin düzeylerinde anlamlı azalma saptanmış, ayrıca rezistin düzeyinde düşme eğilimi gözlenmiştir. Çalışma süremizin kısıtlı olması dikkate alındığında, sonuçlarımız, bize daha uzun bir izlem sonrasında yaşam tarzı değişikliği ile tip 2 diyabet riskinin azaltılabileceğini ve gruplar arasındaki farkların daha belirgin olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Rapid change of lifestyle in both developed and developing communities, lead to progressively increased prevalence of diabetes. Studies which aimed to prevent type 2 diabetes by changing the life style in individuals with high diabetes risk in our country are limited. Our study aimed to search the effect of high fiber and low fat nutrition and exercising in preventing diabetes in high risk individuals, and also to determine the effects of such a nutrition on high sensitive-C reactive protein (hs-CRP) and resistin, which are some of the inflammation markers. 67 pre-diabetic individuals participated in our study, who were followed throughout 9 months, individuals who participated in 1/3 of visits or less have been evaluated in the control group, and the others in the active group. The participants have received a specific training program to lose weight at least 5%, to increase fiber consumption and to decrease fat consumption, and to exercise regularly. At the end of the study, ratio of the weight losers 5% or more were found significantly higher in the active group (42.0%), comparing to the control group (11.1%) (p<0.05). Though a significant difference was not found between the physical and laboratory of the two groups, significant decreases were found in weight, BMI, waist and hip circumference, body fat ratio, diastolic blood pressure, fasting blood glukose (FBG), 2-h blood glucose and 2-h insulin in OGTT, hs-CRP and resistin levels, and also a decrease in insulin resistance (HOMA-IR) and a trend to increase in insulin sensitivity (HOMA-%S) in the active group, when two groups were evaluated separately. In comparison, a significant decrease was found in the control group only in waist and hip circumference, sistolic blood pressure, 2-h blood pressure and 2-h insulin in OGTT, and also a trend to decrease in resistin levels in the control group. Taking into consideration the fact that the time of our study was too short, the results suggest us that the risk of type 2 diabetes can be decreased by changing life style and the difference between the groups may be more evident after longer follow-up.