Hekimlerin tıbbi hata korkusu ve defansif tıp uygulamalarında etik iklimin rolüne yönelik algılarının vinyet tekniğiyle değerlendirilmesi
Evaluation of physicians' perceptions of fear of medical error and the role of ethical climate in defensive medicine practices by vignette technique
Yazar: SELDA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER DEMİRSOY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı / Tıp Tarihi ve Etik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics

Özet:
Başlık: Hekimlerin tıbbi hata korkusu ve defansif tıp uygulamalarında etik iklimin rolüne yönelik algılarının vinyet tekniğiyle değerlendirilmesi
Amaç: Etik iklim, etik olmayan davranışların önemli bir öncülü olarak kabul edilir. Etik iklim ile tıbbi hataların ortaya çıkması arasındaki ilişkiye dair araştırmalar yetersizdir. Bu tez araştırması kapsamında, hekimlerin tıbbi hata korkusu ve defansif tıp uygulamalarında etik ikliminin rolüne yönelik algıları değerlendirilmiştir.
Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Eskişehir il merkezinde bulunan, kamuya ait iki hastanede çalışmakta olan cerrahlar; örneklemini ise yirmi üç katılımcı oluşturmuştur. Hekimlere; kavram tanımlarına ve verilen beş vaka vinyetine ilişkin yarı yapılandırılmış sorular sorularak hekimlerin etik iklim algıları değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi için nitel araştırmalarda kullanılan veri analizi paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Hekimler, kavram tanımlarında karışıklık yaşamaktadırlar. Bazı hekimler defansif tıbbı tanımlayamamaktadır. Hekimlerin neredeyse tümü malpraktis korkusu yaşamaktadır. Hekimlerin çoğu her ne kadar defansif tıp uygulamalarını etik bulmuyor olsalar da mesleki uygulamalarını yaparken etik ikilem yaşamaktadırlar. Hekimlerin malpraktis korkusu ve defansif tıp uygulamalarında etik iklimin rolüne yönelik algıları, "ekip çalışanları ve ekip çalışması", "meslektaşların tutumu", "hastalar ve yakınları", "yöneticiler", "mevzuat ve hukuki süreç" ve "defansif tıp uygulamaları" temaları altında değerlendirilmiştir. Sonuçlar: Hekimler genel olarak "mevzuat ve hukuki süreç" teması başta olmak üzere tüm temalara ilişkin olumsuz bir etik iklim algısına sahiptir. Hekimlerin hemen hepsi defansif tıp uygulamaktadır. Tıbbi hataların, malpraktis korkusu ve defansif tıbbın en aza indirilmesi, hasta güvenliğinin, çalışan ve hasta memnuniyetinin artırılmasına yönelik gerekli düzenlemelerin yapılması ve tedbirlerin alınması olumlu etik iklimin sağlanmasında oldukça önemlidir.

Abstract:
Title: Evaluation of Physicians' Perceptions of the Role of Ethical Climate in Fear of Medical Errors and Defensive Medicine Practices Using the Vignette Technique
Objective: Ethical climate is considered a significant antecedent of unethical behavior. Research on the relationship between ethical climate and the occurrence of medical errors is insufficient. In this thesis research, physicians' perceptions of the role of ethical climate in their fear of medical errors and defensive medicine practices were evaluated.
Method: A phenomenological approach, one of the qualitative research methods, was used in the study. The population of the research consisted of surgeons working in two public hospitals located in the city center of Eskişehir, and the sample comprised 23 participants. Semi-structured questions related to the definitions of concepts and five case vignettes were asked to assess the physicians' perceptions of the ethical climate. A data analysis software package used in qualitative research was utilized for the statistical analysis of the data.
Findings: Physicians experienced confusion in defining concepts. Some physicians were unable to define defensive medicine. Almost all physicians experienced fear of malpractice. Although most physicians did not find defensive medicine practices ethical, they experienced ethical dilemmas in their professional practices. Physicians' perceptions of the role of ethical climate in their fear of malpractice and defensive medicine practices were evaluated under the themes of "team members and teamwork," "colleagues' attitudes," "patients and their relatives," "administrators," "regulations and legal processes," and "defensive medicine practices."
Results: Physicians generally have a negative perception of the ethical climate, particularly concerning the theme of "legislation and legal processes." Almost all physicians engage in defensive medicine. Minimizing medical errors, the fear of malpractice, and defensive medicine, as well as implementing necessary regulations and measures to enhance patient safety, employee and patient satisfaction, are crucial for establishing a positive ethical climate.