Keman eğitiminde doğaçlamaya yönelik bir model önerisi ve uygulamadaki görünümü
A model proposal for improvisation in violin education and its view in practice
Yazar: AYŞE ÇAĞLAK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AKPINAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bireyin edinmiş olduğu bilgi, birikim, kazanım ve deneyimlerini, doğaçlamanın sağladığı
özgür alan doğrultusunda özgün müzikal düşünceler ile ifade etmesi; yaratıcı düşünme,
yeniyi arama, yaşanılan çağ ile bağ kurma ve içsel motivasyonu artırma yönünden önemli
görülmektedir. Doğaçlama yapmanın , bireye kazandırmış olduğu bu becerilerinin, müzik
eğitimin in diğer boyutlarında olduğu kadar çalgı eğitiminde de yer almasının önemli
olduğu düşünülmektedir. Çalgı eğitimi özelinde keman eğitimine yönelik ilgili literatürde
yer alan metot, yaklaşım ve çalışmalar incelendiğinde; genellikle notaya bağlı kalarak
eğitim sürecinin gerçekleştirildiği, doğaçlama performansına ilişkin uygulamalara
yeterince yer verilmediği, Türkiye de keman eğitimine yönelik doğaçlama temelli yapılan
çalışmaların az sayıda olduğu ve bu çalışmaların model yönünden kısıtlı kaldığı
görülmektedir. Bu durum, keman eğitiminde yaratıcılığı destekleyen unsurlara ihtiyaç
olduğu sonucunu ortaya koymakta olup, araştırmanın problem durumunu oluşturmaktadır
Bu araştırmanın amacı, keman eğitimine yönelik doğaçlama temelli bir model önerisi
oluşturarak , o luşturulan modelin keman eğitimi alan öğrencilerin doğaçlama
performansları üzerindeki etkilerini belirlemektir . Araştırmanın, kemanda doğaçlamaya
ilişkin kendini geliştirmek ve çeşitli fikirler edinmek isteyen öğrenci ve eğitimcilere yol
göstermesi bakımından önemli olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma, karma yöntem
araştırması kapsamında gerçekleştirilmiştir . Araştırmanın, nitel araştırma yöntem ve
tekniklerinin kullanıldığı kısmında betimsel desen, nicel araştırma yöntem ve tekniklerinin
kullanıldığı kısmında ise deneysel desen uygulanmıştır . Betimsel kısımda alanyazın
taraması yapılmış keman öğretim elemanları ve çalışma grubunun görüşleri alınmıştır.
Yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi
ile analiz edilmiştir. Deneysel kısımda ise, oluşturulan model önerisinin çalışma grubunun
doğaçlama performans ı üzerindeki etkisi ölçülmüştür. Çalışma grubu ile gerçekleştirilen
uygulamanın öncesinde ve sonrasında öntest ve sontest verilerinin toplanması için "kontrol
grupsuz öntest ve sontest desen" kullanılmıştır. Öntest ve sontest verilerine ulaşmak için,
"Müzikal Doğaçlama Performans Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır . Araştırmanın
deney boyutu, ö ntest ve sontest aşaması da dâhil olmak üzere 8 haftada tamamlanmıştır.
Elde edilen veriler, araştırmacı tarafından karşılaştırılıp, R istatistik programı yardımıyla
analiz edilmiştir. Öntest ve sontest arasında anlamlı bir fark olup olmadığına ilişkin
istatistiksel analiz için ise "Bağımlı Örneklem t Testi" uygulanmıştır. Elde edilen
bulgular doğrultusunda, oluşturulan model önerisinin doğaçlamaya nasıl başlanacağı ile
ilgili fikri olmayan keman öğrencilerine yol gösterdiği, doğaçlama yapmaya yönelik çeşitli
fikirler vererek çalışma grubu üzerinde anlamlı bir farklılık sağladığı sonuçlarına
ulaşılmıştır . Çalışma grubu ile uygulama sonrası yapılan görüşmeler sonucunda ise ,
öğrencilerin çalgıları ile doğaçlama yapmayı deneyimlemekten keyif aldıkları ve
oluşturulan model önerisinin keman çalma performanslarına olumlu yönde katkı
sağladığını düşündükleri anlaşılmaktadır. Bu çalışma doğrultusunda , doğaçlamanın farklı
biçimlerine yönelik özgür çalışmalar yapı l ması, farklı müzik kültürleri ve türlerinde
doğaçlama çalışmaları yapılması, farklı ses sistemlerine dayalı olarak benzer çalışmaların
yapılması ve çoksesli boyuta ilişkin olarak benzer çalışmaların farklı çalgılar ile de
denenmesi önerilmektedir.

Abstract:
Expressing the individual
s acquired knowledge, achievements , gains and experiences with
original musical thoughts in line with the free space provided by improvisation; is
considered important in terms of creative thinking, searching for the new, connecting with
the current era and increasing internal motivation. It is thought that it is important that
these skills that improvisation provide s to the individual be included in instrument training
as in other dimensions of music education. When the methods, approaches and studies in
the relevant literature on violin education in instrument education are examined; it is seen
that the education process is generally carried out by adhering to the notes, practices
related to improvisation performance do not include enough, there are few improvisation
based studies on violin education in Turkey and these studies are limited in terms of
models. This situation reveals the need for elements that support creativity in violin
education and constitutes the problem of the research . Th is research aims to create an
improvisation based model proposal for violin education and to determine the effects of
the created model on the improvisation performances of students taking violin education.
The research is thought t o be important in guiding students and educators who want to
improve themselves and gain various ideas about improvisation in violin. This research
was conducted within the scope of mixed methods research. In the part of the research
where qualitative research methods and techniques were used, a descriptive design was
applied, and in the part where quantitative research methods and techniques were used, an
experimental design was applied. In the descriptive part, the literature was reviewed and
the opinions of the violin instructors and the study group were taken.
The data obtained by applying the semi-structured interview form was analyzed using the content analysis method. In the experimental part, the effect of the model proposal on the improvisation performance of the study group was measured. "Pretest and posttest design without control group" was used to collect pretest and posttest data before and after the application with the study group. To obtain pretest and posttest data, the "Musical Improvisation Performance Assessment Scale" was used. The experimental dimension of the research was completed in 8 weeks, including the pretest and posttest phases. The data obtained were compared by the researcher and analyzed with the help of the R statistical program.
"Paired Sample t Test" was applied for statistical analysis regarding whether there was a
significant difference between the pretest and posttest. In line with the findings, it was
concluded that the model proposal provided guidance to violin students who had no idea
how to start improvising, and provided a significant difference i n the study group by
providing various ideas for improvisation. As a result of the post application interviews
with the study group, it is understood that the students enjoyed experiencing improvisation
with their instruments and thought that the model proposal positively contributed to their
violin playing performance. I n line with this study, it is recommended to conduct free
studies on different forms of improvisation, to conduct improvisation studies in different
musical cultures and genres, to conduct similar studies based on different sound systems,
and to try similar polyphonic studies with different instruments.