İmmun trombositopenik purpura; akut ve kronik İTP ayrımında eozinofili ve megakaryosit çekirdek sayısının rolü /
Yazar: KÜBRA ÇİLESİZ
Danışman: PROF. DR. İDİL YENİCESU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Hematoloji = Hematology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Eozinofilia = Eosinophilia ; Megakaryosit = Megakaryocyte ; Purpura-trombositopenik = Purpura-thrombocytopenic ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Trombositopeni = Thrombocytopenia

Özet:
İdiyopatik (immun) trombositopenik purpura (İTP); trombosit sayısı düşük
olan bireylerde (<150.000 /mm³) ayırıcı tanıların yapılması ile tanısı koyulabilen
bir hastalıktır. Hastalık, klinik süresine göre akut ve kronik olarak majör iki gruba
ayrılmakta olup; komplikasyonlar ve tedavi dirençleri de bu iki grupta farklılık
göstermektedir. Klinik sınıflama, en az altı aylık takipteki trombosit sayılarına göre
belirlenmektedir. Altı aydan uzun süren trombositopenisi olan olgular kronik, daha
kısa süren olgular ise akut olarak adlandırılır. Bu çalışmanın ana amacı, akut ve
kronik ayrımında, maliyeti az, güvenilirliği yüksek ve birçok merkezin de
kolaylıkla uygulayabileceği ayrım kriterleri belirleyerek, yeni bir yol çizmektir.
İTP patogenezi net aydınlatılamamış olup, hastalığın ortaya çıkmasında
otoimmunite ve enfeksiyonlar suçlanmaktadır. Bu konuda özellikle
megakaryositlerin apoptotik antiapoptotik mekanizmaları ve sitokinler üzerinden,
uygulanabilirliği zor, moleküler temelli laboratuvar gereksinimi isteyen çalışmalar
yapılmıştır. Bu çalışmada ise tam kan sayımında, periferik yaymada ve kemik iliği
aspirasyon yaymasında eozinofil yüzde farklılıkları ile megakaryosit sayı ve
çekirdek sayısındaki farklılıkların, akut kronik ayrımında yardımcı olup
olmayacağını ortaya koymak ana hedefimizdir. Ayrıca bu parametreler
kullanılarak, hastalara, daha tanı esnasında akut ve kronik ayrımını öngörebilecek
bir tanı skala yöntemi geliştirilmiştir.
Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bölümünde tanı almış;
takipleri en az 1 yılı tamamlamış ve materyalleri (periferik yayma ve kemik iliği
yaymaları) tekrar değerlendirmeye imkân veren 304 hasta üzerinde bu çalışma
yapıldı. 216 akut, 88 kronik olmak üzere hastalar 2 temel gruba ayrıldı. Verilerin
SPSS 20,0 programı kullanılarak nonparametrik ve parametrik incelemeleri yapıldı.
Tam kan sayımı ile periferik yayma-kemik iliği yayma bakılarında hesaplanan
eozinofil yüzde oranları; akut İTP hastalarında anlamlı oranda yüksekti (p<0,001)
ve kesme noktaları belirlendi. Ayrıca kemik iliği megakaryosit çekirdek sayısı da
akut İTP hastalarında anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,001) ve bu parametre
için de kesme değeri saptanabildi. İncelenen tüm parametreler, hastalığın "akut mu?
kronik mi?" seyredeceğini öngörmeleri açısından logistik regresyon analizi
yöntemiyle değerlendirildi. Bu yöntemle parametrelerin odd ratio ile elde edilen
sayısal değerleri, akut- kronik İTP'yi ayırt etme amaçlı yapılan tanı skalasında kaç
puana karşılık geleceğinin saptanması amacıyla kullanıldı. Çalışmamız hedefine
ulaşmış olup, bu çalışma, hastaların ilk tanı esnasında bile akut veya kronik seyrini
rahatlıkla öngörmemizi sağlamıştır. Böylelikle literatürde ilk defa bu konudaki tanı
skalası tarafımızca oluşturulmuş olup prospektif çalışmaların da önü açılmıştır.

Abstract:
Idiopathic thrombocytopenic purpura (ITP); it is a disease that can be
diagnosed by making a differential diagnosis in individuals with low platelet count
(<150.000/mm³). The disease is divided into two groups as acute and chronic
according to clinical duration. Complications and resistance to treatment differ in
these two groups. Clinical classification can only be made with at least 6 (six)
months follow-up based on platelet counts. Patients with thrombocytopenia lasting
more than 6 (six) months are referred to as chronic, and those with a shorter duration
are referred to as acute. The main aim of this study was to determine the distinction
criteria that can be used by many centers with low cost and high reliability by
drawing a new path about ITP.
The pathogenesis of ITP has not been clearly elucidated, but mainly
autoimmunity and infections are blamed for ITP. In this regard, studies have been
carried out on the molecular structure of the cytokines and megakaryocytes with
apoptotic antiapoptotic mechanisms, which are difficult to perform on the molecular
basis. In this study, our main goal was to reveal the significance of differences in
eosinophil percentages and megakaryocyte count, the number of nuclei in acute
versus chronic differentiation in the whole blood count, peripheral blood smear and
bone marrow smear. Through these methods, a diagnostic scale method was
developed which could predict acute and chronic differentiation during diagnosis.
This study was carried out on 304 patients who completed at least 1 year of
follow-up and allowed to re-evaluate materials (peripheral smear and bone marrow
smears) in Gazi University Faculty of Medicine, Department of Pediatric
Hematology. 216 acute and 88 chronic patients were divided into two basic groups.
The data were analyzed with SPSS 20.0 and, nonparametric and parametric studies
were performed. Percentage of eosinophils calculated in whole blood count,
peripheral smear and bone marrow smear; it was significantly higher in acute
patients (p<0.001) and the cutoff point could be determined. In addition, bone
marrow megakaryocyte core number was significantly higher in acute patients
(p<0.001) and cutoff value could be determined by this parameter. The parameters
have been examined acute or chronic of the disease probabilities in terms of
predictions, and the same parameters have been calculated by logistic regression
analysis method. In this method, the numerical values obtained by determining the
odds ratio of the parameters; it was used to determine how many scores would
correspond to the diagnosis scale used for determining acute versus chronic ITP.
Our study has reached its main goal and allowed us to easily predict the acute or
chronic course of the patients even during the initial diagnosis. For the first time in
the published literature, a study has carreted a diagnostic scale for acute or chronic
ITP, opening prospective study paths about this subject.