İşitme yetersizliği olan 8-18 yaş arası çocukların yaşam kalitelerinin anne görüşlerine göre incelenmesi
Investigation of quality of life in children with hearing impairment between 8-18 years old according to mothers' perspective
Yazar: BEYHAN ÖZGE YERSEL
Danışman: DOÇ. DR. ENDER DURUALP
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Anneler = Mothers ; Ergenler = Adolescents ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; İşitme = Hearing ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Araştırmanın amacı doğuştan işitme yetersizliği tanısı almış sekiz-18 yaş arasındaki çocukların yaşam kalitelerini annelerinin görüşlerine göre incelemek, çocukların yaşam kalitelerini etkileyen değişkenleri belirlemek ve annelerin çocukların yaşam kaliteleri hakkındaki görüşlerini saptamaktır. Araştırmanın modeli nicel ve nitel türdedir. Araştırmanın nicel boyutunda tarama ve nedensel karşılaştırmalı desenden,araştırmanın tamamında ise karma model yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Ankara'da yaşayan, doğuştan işitme yetersizliği tanısı alan sekiz-18 yaş arasında çocukları olan anneler oluşturmuştur. Öncelik olarak Ankara il merkezinde yer alan işitme yetersizliği ve dil-konuşma bozukluğu alanında eğitim veren özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri belirlenmiştir. Belirlenen ve araştırmaya izin veren kurumlarda özel eğitim alan, doğuştan işitme yetersizliği olan, majör gelişimsel bozukluğu ve nörolojik sorunları olmayan, işitme yetersizliği ve dil-konuşma bozukluğu dışında engeli bulunmayan sekiz-18 yaşları arasındaki 225 çocuğun anneleri gönüllük esasına göre araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmaya alınan annelerin çalışmaya katılabilmesi için yazılı onayları alınmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Genel Bilgi Formu", "Anne Görüşme Formu" ve Varni ve ark. (1999) tarafından geliştirilen ve Çakın Memik (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan "Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ)Ebeveyn Formu" ile toplanmıştır. Araştırma verileri yüz yüze görüşme tekniği ile Mart-Nisan 2018 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen bulgulara göre, annenin yaşı, öğrenim düzeyi, medeni durumu, gelir düzeyi algısı, eşinin yaşı, eşinin öğrenim düzeyi, çocuk sayısı, işitme yetersizliği nedeniyle kuruma devam eden çocuk sayısı ve eşlik eden dil konuşma bozukluğunun türünün, işitme yetersizliğine sahip çocuğu olan annelerin çocuklarının yaşam kalitesi algısına etki eden faktörlerden olduğu tespit edilmiştir.   Araştırmanın nitel boyutunda, annelerin, "Anne Görüşme Formu"na verdikleri yanıtlarda annelerin birçoğunun çocuklarının fiziksel aktivite, özbakım becerileri, beslenme ve araç kullanımı, kendini kaza ve tehlikelerden koruma, cihaz kullanma becerilerinde sorun yaşamadığını belirttiği görülmektedir. Annelerin çoğu, işitme yetersizliği olan çocuklarında korku, üzüntü, endişe ve öfke gibi duyguların var olduğundan, çocuklarının arkadaşlık ilişkilerinin iyi olduğundan ve öğretmenleriyle ilişkilerinde sıkıntı yaşamadıklarından bahsetmiştir. Annelerin görüşlerine göre çocukların aile bireyleriyle ilişkisi iyi, sosyal aktivitelere katılabilen, en çok okuma-anlama ve matematik derslerinde problem yaşayan çocuklar olduğu gözlenmiştir. Gelir durumlarının nitelikli ve iyi bir yaşam sunmak için yetersiz, çocuklarının yetersizliği nedeniyle fazla harcama yapan, ev ortamlarının uygun, çocukların yaşamdan memnun ve mutlu, annelerin çalışma durumunun çocuğun yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, çocuk sayısının yaşam kalitesine etkisi olmadığını düşünen ve yetersizlikle ilgili hizmetlere ulaşabildiğini ifade eden anneler çoğunluktadır. Annelerin çocuklarıyla ilgili endişelerinden en çok gelecek kaygısı ön plana çıkmış, çocuklarının yaşam kalitelerini arttırmaya yönelik verilen önerilerin ise çoğunlukla eğitimle ilgili olduğu görülmüştür.

Abstract:
In the study, it is aimed to investigate the quality of life of eight-18 years old children with hearing impairment, according to mothers' perspective, to identify variables that affect children's life quality, and to determine the opinions of mothers about their quality of life.The model of the study is quantitative and qualitative.This quantitative research has benefited from the survey and causal comparison model. Mixed model method was used in the whole research.The universe of the study consisted of mothers with children between eight-18 years of age who were diagnosed with congenital hearing loss, living in Ankara. Special education and rehabilitation centers providing education in the field of hearing impairment and speech language disorder located in Ankara city center were identified. Voluntary participants of the research were mothers of 225 children aged eight to 18 with congenital hearing disorders who receive education in predetermined and research-allowing institutions, and who does not have major developmental disorders or neurological problems or any other handicaps than hearing and motor speech disorders. Written consent were obtained from the mothers in order for them to take part in the study. The data of the research were collected with the General Information Form and Mother Interview Form developed by the researcher,  and PedsQL (Pediatric Quality of Life Inventory)- Parent Form developed by Varni et al. (1999) and adapted to Turkish Çakın Memik (2005). The data of the study was collected using the face-to-face interview technique between March-April 2018. According to the findings obtained from the quantitative dimension of the study, it was determined that mother's age, level of education, marital status, income level perception, spouse's age, spouse's level of education,  number of children, number of children attending the institution due to hearing impairment and motor speech disorder type that accompanies it are the factors affecting the perception of life quality in mothers who have children with hearing impairment.
       In the qualitative part of the research, mothers stated that their children don't have any problems with physical activities, self-care ability, nutrition and tool-device usage, protection from accidents/dangers. Their relationships with family, friends, and teachers are fine. They have most difficulty in reading comprehension and mathematics lessons due to their impairment. Their income level doesn't suffice for offering a quality life to their children and they have been overspending due to the impairment. They are contented with their children's life. Mother's working status and number of children affect children's quality of life negatively. They have concerns about future. Suggestions to improve their lifestyles should concentrate on education.