19. yy askeri keçe başlıkların tespiti ve yeni tasarımlarda yorumlanması
19th military felt hoods determination and interpretation of today
Yazar: SABRİYE ARPAÖZÜ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA GENÇ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Başlıklar = Headlines ; Keçeler = Felts ; Tasarım = Design ; Şapka = Hat

Özet:
Keçe, hayvansal liflerin alkali bir ortamda su, ısı ve basınç yardımıyla
sıkıştırılması sonucu elde edilen bir tekstil ürünüdür. Isı yalıtımı olması, sürüngen
hayvanları üzerinde barındırmaması, ortamdaki nemi kendine çekmesi, radyasyonun
yayılmasını engellemesi gibi birçok koruma özelliği vardır. Geniş bir kullanım
alanına sahip olmasına rağmen sadece belli bölgelerde yapımına devam edilmektedir.
Afyonkarahisar, Konya, İzmir, Şanlıurfa, Isparta keçe üreten merkezlerden
bazılarıdır. Günümüzde halk eğitim merkezleri bünyesinde keçe kursları açılarak
meslek canlandırılmaya çalışılmaktadır. Bu kurslarda keçeden çeşitli giyim eşyaları
ve dekoratif süslemeler yapılmaktadır. Keçenin kullanım alanlarından birisi de askeri
başlıklardır. Geçmiş dönemlerde de çeşitli keçe başlıklar kullanılsa da 1826 yılında
fesin askeri başlık olarak kabul edilmesiyle yaygın hale gelmiştir. Tez çalışmasında
19.yy askeri keçe başlık formları örnek alarak, keçe başlıkların yeniden
kullanılabileceği yeni formlar tasarlanması düşünülmüştür. Bu tasarımların
yapımında tepme keçe yöntemi ve kalıp tekniği kullanılmıştır. Elyafların
renklendirilmesinde ise doğal boya kaynakları tercih edilmiştir. Bu çalışma sağlık
açısından birçok özelliği olan keçenin yeniden kullanılmasını sağlamayı ve keçe
başlıklar da yeni tasarımların ortaya çıkmasını amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: keçe, 19.yy, fes, askeri başlık, keçe şapka

Abstract:
The felt is a textile product obtained by compressing the animal fibers in an
alkaline environment with the help of water, heat and pressure. There are many
protection features such as being heat insulation, not hosting on reptile animals,
attracting moisture to the environment and preventing the spread of radiation.
Although it has a wide usage area, it is still being built only in certain regions.
Afyonkarahisar, Konya, Izmir, Sanliurfa, Isparta are some of the felt producing
centers. Today, it is tried to revitalize the profession by opening felt courses within
the public education centers. In these courses various apparel and decorative
ornaments are made of felt. One of the uses of the felt is military headings. In the
past, although various felt headlines were used, in 1826, the fez was accepted as a
military title and became widespread. In the thesis study, it is thought that new forms
will be designed in which reusable felt caps can be used by taking the 19th century
military felt title forms. It will use recoil felt method and mold technique for making
these designs. Natural dye sources will be preferred for coloring the fibers. This
study aims to reuse the felt, which has many characteristics in terms of health, and to
produce new designs.

Keywords: felt, 19th, traditional felt, military hoods, felt hat