Farklı spor branşlarındaki hakemlerin değer yargılarının insani değerler açısından incelenmesi
Investigation of the value judgements of referees from various branches of sports in terms of human values
Yazar: ATAKAN AKSU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KARADAĞ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Değer analizi = Value analysis ; Değer yargısı = Value judgment ; Hakemler-spor = Referees ; Spor = Sports ; Spor branşları = Sport branches

Özet:
Bu araştırma farklı spor branşlarındaki hakemlerin insani değer yargılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın evrenini Türkiye'de 2018-2019 sezonunda görev alan futbol, basketbol ve voleybol hakemleri oluşturmakta olup, örneklemini ise; 440 futbol, 281 basketbol, 393 voleybol hakemi ve toplamda 1114 (782 Erkek, 332 Kadın) gönüllü hakem oluşturmaktadır. Demografik bilgiler; 8 soruluk ''Kişisel bilgi formu'' ile insani değer yargılarını belirlemek için Dilmaç (2007) tarafından geliştirilen '' İnsani değerler ölçeği '' kullanılarak belirlenmiştir. Veriler SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılarak analiz edildi. Gruplar arası İkili karşılaştırmalarda t- testi, ikiden fazla karşılaştırmalarda ANOVA testi uygulandı. Anlamlılık düzeyi (p<0.05) olarak alınmıştır. 
Araştırmada elde edilen bulgulara göre hakemlerin insani değerler ölçeğinin alt boyutlarına göre değerlendirildiğinde, cinsiyet, medeni durum, yaş, branş, hakemlik yılı, eğitim durumu, meslek, basketbol klasman ve voleybol klasman değişkenlerine göre istatiksel olarak anlamlı farklılık olduğu (p<0.05), futbol klasman durumlarına göre istatiksel olarak bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Erkek hakemlerin kadın hakemlere göre, bekar hakemlerin evli hakemlere göre puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Meslek değişkenine göre devlet memuru olan hakemlerin öğrenci ve özel sektörde çalışan hakemlere göre puan ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmektedir. Branş değişkenine göre basketbol hakemlerinin, futbol ve voleybol hakemlerine göre puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Futbol klasman değişkeni incelendiğinde, il hakemlerin diğer klasman ve bölgesel hakemlere göre puan ortalamalarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; araştırma katılan hakemlerin eğitim düzeyi, hakemlik yılı ve yaş seviyesi arttıkça insani değer yargılarının olumlu yönde etkilendiği, erkek hakemlerin kadın hakemlere göre puan ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Hakemlerin insani değer yargılarının gelişimine katkı sağlanmasında hakemlik yılı, eğitim düzeyi ve mesleki durumunun önemli bir katkı sağlayacağını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Spor, Branş, Hakem, Değer

Abstract:
This study aims to investigate the human values of the referees in the different sport types in terms of several variables. 
The field of study consists of referees participated in soccer, basketball, and volleyball organizations held on the 2018-2019 sports season in Turkey. 440 soccer, 281 basketball, 393 volleyball referees are involved in this study. The participants are all volunteers whose total number is 1114, with 782 of them are male, and the rests are female. Demographical information is evaluated with the "personal information survey," including 8 items and the "scale for human values," which is developed by Dilmac (2007) to determine human values. Data obtained during the study is analyzed by the SPSS 22.0 statistical packet software. The t-test is used in pairwise comparisons, whereas the ANOVA test is used while comparing more than two samples. The level of significance was regarded as p<0.05.  
	 According to the findings obtained in the study, when the referees are evaluated according to the subscales of the human values scale, there is a statistically significant difference according to the variables of gender, marital status, age, branch, year of arbitration, educational status, occupation, basketball classification and volleyball classification (p <0.05). It was determined that there was no statistically significant difference according to football classification status (p> 0.05). It is determined that male referees have higher average scores than female referees and single referees compared to married referees. According to the profession variable, it is seen that the referees who are civil servants are higher than the students and the referees working in the private sector. According to the branch variable, basketball referees were found to have higher average scores than football and volleyball referees. When the football classification variable is examined, it is determined that the average scores of the provincial referees are higher than other classification and regional referees. As a result; as the education level of the referees participating in the research, the year of refereeing, and the age level increased, the human value judgments were positively affected, and the male referees had higher 
average scores than the female referees.
We think that the year of refereeing, the level of education and professional status will contribute to the development of the human value judgments of the referees.
Keywords: Sport, Branch, Referee, Value