Nobel Barış Ödülü: Dünya barışı ve teorik yaklaşımlar
Nobel Peace Prize: World peace and theoretical approaches
Yazar: NAZİRE YUDAR
Danışman: PROF. DR. NEJAT DOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Barış = Peace ; Liberalizm = Liberalism ; Nobel Barış Ödülü = Nobel Peace Prize ; Realizm = Realism ; İdealizm = Idealism

Özet:
Barış kavramının farklı anlamları olsa da temelde negatif ve pozitif barış olarak ikiye ayrılmaktadır. Negatif barış, çatışma durumunun yokluğu olduğundan Realist anlamdaki barışa daha yakın bir tanımlamadır. Pozitif barış ise uluslararası düzendeki birimler arasında yaşanan problemlerin barışçıl yollarla çözüldüğü, uluslararası ve ulusal düzeyde baskının olmadığı sosyal bir düzeni ifade etmektedir. Bu barış tanımı ise İdealist ve Liberal yaklaşımlar tarafından benimsenmiştir. Nobel Barış Ödülü, Uluslararası İlişkilerdeki teorik barış yaklaşımlarının pratik yansımalarından ve günümüzde en prestijli barış ödüllerinden birisi olarak kabul edilebilir. Alfred Nobel'in vasiyetinde milletler arasında birlik ve beraberliğin geliştirilmesi, ulusal orduların azaltılması veya ortadan kaldırılması, barış kongrelerinin düzenlenmesi ve teşvik edilmesi için çalışanlara ödülün verilmesi önerilmiştir. 1901'den bu yana belirli bir mekanizma dahilinde dağıtılmaya devam eden ödül, çok geniş bir aday yelpazesine sahiptir ve bazen iç çatışmanın tarafları bazen savaşı başlatan lider ya da bir barış aktivisti ödüllendirilmiştir. Sonuç olarak bazı uzmanlar tarafından övgüyle karşılanan bazıları tarafından eleştirilen adayların seçimi ve kazananın belirlenmesi süreçleri bugün de varlığını sürdürmektedir. Bu tezde, Nobel Barış Ödülü oldukça geniş anlamda analiz edilmiştir. Tez, ödül verme sürecini hem tarihsel hem de teorik perspektiflerden incelemekte ve çoklu durum çalışması araştırma desenini içermektedir. Tez, bazı barış ödüllerinin olumlu ya da olumsuz barış anlayışı ile verilip verilmediği ve Uluslararası İlişkiler teorilerinin ödül verme sürecini açıklayıp açıklamadığını tartışmaktadır. Tez, liberal barış anlayışının Nobel Barış Ödülü'nün ödüllendirme sürecini daha iyi açıklayabileceğini, bazı kazananların eylem/faaliyetlerinin Nobel'in vasiyetiyle ve/veya barış ödülünün ilkeleriyle çeliştiği sonucuna varmaktadır.

Abstract:
Although the concept of peace has various meanings, it is basically divided into two types as negative and positive peace. Since negative peace is the absence of conflict, it is a much closer definition to the Realist understanding of peace. Positive peace, on the other hand, a social order where the disagreements are resolved peacefully between the units in the international order and there is no pressure at the international and national levels. This definition of peace has been adopted rather by Idealist and Liberal approaches. The Nobel Peace Prize may be accepted as one of the practical reflections of theoretical peace approaches in International Relations and as one of the most prestigious peace awards today. In the will of Alfred Nobel, it is suggested that the peace price be awarded to those who work toward strengthening the unity and solidarity between nations, reducing or eliminating national armies, promoting and organizing peace congresses. The Nobel Peace Prize, which has been followed within a certain process since 1901 and has had a wide range of candidates, was from time to time awarded to the parties of the internal conflict, sometimes to the leader who had initiated the war, or to a peace activist. As a result, the candidate selection and the winner determination processes, which are praised by some specialists and are criticized by some, have continued to exist today. In this thesis, the Nobel Peace Prize has been analysed in a rather broad sense. The thesis reviews the prize awarding process from both historical and theoretical perspectives, and it provides a multiple case-study research design. The thesis discusses whether certain peace prizes were awarded with an understanding of positive peace or negative peace as well as whether the theories of International Relations can explain the process of prize awarding. The thesis concludes that a liberal understanding of peace can better explain the Prize awarding process and that the actions and activities of some award winners conflicted with the will of Nobel and/or the principles of the Nobel Peace Prize.