Çeşitli biyolojik ve çevre örneklerindeki kobalt, bakır, nikel ve demir gibi eser elementlerin yüksek performanslı sıvı kromatografisi ile tayini
The determination of trace elements as cobalt, copper, nickel and iron in different biologycal and environmental samples with high performance liquid chromatograpy
Yazar: HARUN ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ.DR. ALİ ÖLÇÜCÜ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Kimya = Chemistry

Özet:
Yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ile Fe(III), Ni(II) ve Co(III) gibigeçiş metal iyonlarının, 4-(2-piridilazo) resorsinol (PAR) ligandı ile komplekslerihazırlanılarak çeşitli bitkilerdeki analizleri gerçekleştirildi..Fe(III), Ni(II), Co(III) ve Cu(II) iyonlarının PAR ligandı ile kompleks hazırlamaincelendi. Bahsedilen iyonların PAR ile oluşturdukları komplekslerin şartlarıstokiyometrileri mol oranı ve job yöntemi kullanılarak Fe(III), Ni(II), Co(III) iyonları için(Metal/Ligand) 1:2, Cu(II) iyonu için 1:1 olduğu bulundu. Kompleks oluşum sürelerimetanol-su ortamında Fe(III), Co(III), Ni(II) ve Cu(II) kompleksleri için 10-60 saniyearasında bulundu. Fe(III), Ni(II), Co(III) ve Cu(II) Komplekslerin maksimum absorbpsiyonyaptığı dalga boyları (Î»max) sırasıyla 490 nm, 504 nm, 510 nm ve 500 nm olarak bulundu.Kompleks oluşumu için en uygun pH değerleri Co-PAR için 5-8 aralığı, Fe-PAR için 4-6,5aralığı, Ni-PAR için 6-10 aralığı ve Cu-PAR için 6-9 aralığı olduğu belirlendi.Komplekslerin molar soğurma katsayıları (Îµ) Fe-PAR için 5,4x104 mol L-1 cm-1, Ni-PAR için 2,7x104 mol L-1 cm-1, Co-PAR için 6,5x104 mol L-1 cm-1 ve Cu-PAR için 4,2x104mol L-1 cm-1 olarak bulundu. UV-Visible detektörü kullanılarak C18 Luna ODS (250x4,6 mm5Âµ 100A) kolonunda optimize edilen kromatografik ayırma şartları; dalga boyu 500 nm, akışhızı 0.6 mL/dk, mobil faz bileşimi metanol/su/asetonitril/asetat çözeltisi (55/40/2,5/2,5 v/v),mobil faz pH'ı 5,3 olarak bulundu.Optimize edilen şartlarda yöntemin tayin sınırları Fe-PAR, Ni-PAR ve Co-PAR içinsırasıyla 4.45, 3.26, ve 1.86 Âµg L-1 olarak bulundu.Optimize edilen şartlarda HPLC ile bitki örneklerinde Fe(III), Ni(II), Co(III)iyonlarının tayinleri gerçekleştirildi.Anahtar Kelimeler: HPLC, Eser Element, 4-(2-piridilazo) resorsinol, UV-Visible, Demir,Nikel, Kobalt, PAR, Resorsinol.

Abstract:
The trans metal ions such as Fe(III), Ni(II) and Co(III) were materialized by highperformance liquid chromatography (HPLC) analyses in various plants by preparingcomplexes with 4-(2- pyridiylazo) resorcinol (PAR) ligand.The suitable conditions to prepare complex with PAR ligand of Fe(III), Ni(II),Co(III) and Cu(II) ions are investigated. The stoichiometries of complexes that formed ionsabove mentioned with PAR were determined that [Metal]/[Ligand] is 1:2 for Fe(III), Ni(II),Co(III) and is 1:1 for Cu ions by using mol rates and job method. Complex formationperiods for Fe(III), Ni(II), Co(III) and Cu(II) complexes were found as 10-60 seconds inpresence of methanol-water.The wavelengths of maximum absorbance for Fe(III), Ni(II), Co(III) and Cu(II)complexes were determined as 490 nm, 504 nm, 510 nm and 500 nm, respectively. Themost suitable pH values of complex formation for Co-PAR, Fe-PAR, Ni-PAR and Cu-PARwere determined in 5-8, 4-6.5, 6-10 and 6-9 range, respectively.The molar absorption coefficients of complexes for Fe-PAR, Ni-PAR, Co-PAR andCu-PAR were found as 5,4x104, 2,7x104 6,5x104, , 4,2x104 mol L-1 cm-1, respectively. ThepH of mobil phase was determined as 5,3 under chromatographycal separation conditionsoptimized in column C18 5Âµ 100A Luna (250x4,6 mm) ODS by using UV-Visible detector:wave length 500 nm, flow rate 0,6 mL/min, mobile phase composition;methanol/water/acetonitrile/acetate solutionDetection limits of process for Fe-PAR, Ni-PAR and Co-PAR under optimizedconditions were found as 4.45, 3.26 and 1.86 Âµg.L-1, respectively. The analysis of Fe, Ni andCo ions in plant samples under optimized conditions were carried out by HPLC.Key Words: HPLC, Trace Element, 4-(2-pyridylazo)-resorcinol, UV-Visible, Iron, Nickel,Cobalt, PAR, Resorcinol.