Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocukların ebeveynlerinde internet kullanım özellikleri ve dürtüsellik
Attention deficiency hyperactivity disorders, internet usage properties and impulsivness in the parents of children
Yazar: ELİF MANĞAL
Danışman: PROF. DR. GONCA KARAKUŞ
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Bağımlılık = Dependency ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Oyun bağımlılığı = Game addiction ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; İnternet = Internet ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk çağında en sık görülen nöropsikiyatrik bozukluklardan biridir. Literatürde DEHB tanılı çocuğu olan ebeveynlerde çeşitli psikiyatrik hastalıkların araştırıldığı çok sayıda çalışma olmasına rağmen, dürtüsel davranışlar ve internet kullanım özelliklerinin araştırıldığı çalışmalar nadirdir. Bu çalışmada DEHB tanısı ile takip edilen çocukların ebeveynlerinde dürtüsellik, internet kullanım özellikleri ve bunlar arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmaktadır.
Yöntem: Çalışma örneklemi olarak Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi (ÇÜTF) Balcalı Hastanesinde Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda DEHB tanılı çocukların ebeveynleri ve kontrol grubu seçilmiştir. 65 DEHB tanılı çocuk ebeveyni ve bu bireylerle yaş, cinsiyet, eğitim durumu gibi değişkenler açısından uyumlu olan, çocuklarında DEHB tanısı olmayan 64 gönüllü ebeveyn çalışmanın örneklem grubunu oluşturacaktır. Her 2 gruba tarafımızca oluşturulan sosyodemografik veri formu ve internet kullanım özellikleri veri formu dolduruldu.  Wender Utah Ölçegi, Dürtü Denetim bozukluğu Ölçeği, Barrat Dürtüsellik Ölçeği kısa form, Young İnternet bağımlılığı Ölçeği kısa form, Akıllı Telefon Bağımlılıgı Ölçeği kısa form, İnternet oyun oynama bozukluğu Ölçeği ve Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği uygulandı.
Bulgular: Çalışmamızda her iki grupta DEHB ve diğer psikiyatrik hastalıkların komorbiditesi açısından fark bulunamamıştır. Her iki grup ölçekler açısından karşılaştırıldığında ise İOOB ölçeğinde DEHB-TÇE grubu ile kontrol grubu arasında Duygudurum düzenleme, Çatışma, Nüks, Çekilme alt grupları ve İOOB toplam skorlarında arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla Duygudurum düzenleme p=0.02; Çatışma p=0.03; Nüks p=0.03; Çekilme p=0.03; Toplam p=0.02). KÇSA puanına göre iki grup arasında anlamlı farklılık vardır (p=0.03). DEHB-TÇE ruhsal hastalığı olan ve olmayan olarak karşılaştırıldığında ise, ruhsal hastalığı olanlarda KÇSA, İOOB_Toplam, İOOB Belirginlik, İOOB_Çekilme, İOOB_Nüks, İOOB Duygudurum düzenleme, İOOB_Çatışma alt grupları, anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (sırasıyla KÇSA p<0.001, Toplam p=0.002, Belirginlik p=0.004, Çekilme p=0.001, Nüks p=0.005, Duygudurum düzenleme p=0.003, Çatışma p=0.002).
DEHB-TÇE ve kontrol grupların ruhsal hastalığı olmayanları karşılaştırıldığında kontrol grubunda KÇSA anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0.02), ruhsal hastalığı olanları karşılaştırıldığında DEHB-TÇE grubunda Tolerans_Belirginlik, Duygudurum düzenleme, Çatışma, Çekilme alt grupları ve İOOB toplam skorlarında arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla Tolerans_Belirginlik p=0.01; Duygudurum düzenleme p= 0.01, Çatışma p=0.003; Çekilme p=0.003; Toplam p=0.01).
Gruplar çalışıp çalışmama ya da cinsiyete göre karşılaştırıldığında ise dürtüsellik ve internet kullanımı açısından anlamlı fark saptanmamıştır. DEHB-TÇE gruplarının UPPS_Sebatsızlık ortalamaları kontrol grubundan daha fazladır (p=0.03). DEHB-TÇE ve kontrol grupların ruhsal hastalığı olmayanları karşılaştırıldığında DEHB-TÇE grubunda BD_Ölçeği, UPPS Dürtüsel Davranış_Sıkışıklık ve Sebatsızlık alt ölçekleri anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (sırasıyla BDÖ p= 0.03, Sıkışıklık p=0.02, Sebatsızlık p=0.03). Ruhsal hastalığı olan ve olmayan arasında kontrol grubunda UPPSDürtüsel Davranış Sıkışıklık alt grubunda Ruhsal hastalık olanlarda daha yüksek saptanmıştır (p<0.001), Tasarlama eksikliği alt gruplarında ise ruhsal hastalığı olmayanlarda daha yüksek saptanmıştır (p=0.04).
Sonuç: Çalışmamızda dürtüsellik açısından DEHB-TÇE ve kontrol gruplar arasında bağlantı saptanamamıştır. DEHB-TÇE ve kontrol gruplar arasında, İOOB nin, Toplam, Duygudurum düzenleme, Çatışma, Nüks Çekilme alt ölçeklerin DEHB-TÇE grubunda anlamlı derecede yüksek olduğu, kontrol grubunda KÇSA ölçeğinin yüksek olduğu görülmüştür. Bununla ilgili diğer çeşitli ilişkileri açığa çıkarmak için daha geniş DEHB-TÇE grupları ile çalışmak faydalı olacaktır.
Anahtar Sözcükler: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, İnternet kullanım İnternette Oyun Oynama Bozukluğu, dürtüsellik

Abstract:
Objective: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most common neuropsychiatric disorders in childhood. Although there are many studies in the literature that investigate various psychiatric diseases in parents of children with ADHD, studies investigating impulsive behaviors and internet usage features are rare. In this study, it is aimed to investigate the impulsivity, internet usage features and the relationship between them among parents of children who are followed with the diagnosis of ADHD.
Method: The study was carried out at Çukurova University Faculty of Medicine (ÇÜTF) Balcalı Hospital Department of Child Mental Health and Diseases. The study consists of two sample groups: The parents of children diagnosed with ADHD are 65 individuals, and 64 volunteer parents who are compatible with these individuals in terms of age, gender, and educational background, and whose children are not diagnosed with ADHD form the sample groups of the study. In addition to the socio- demographic data form and internet data form created by the authors for the participants, the 'Wender Utah Scale, the Impulse Control Disorder Scale, the Barrat Impulsivity Scale Short Form, the Young Internet Addiction Scale Short Form, the Smart Phone Addiction Scale Short Form, the Internet Game Playing Disorder Scale and the Compulsive Online Shopping Scale was implemented.
Results: No difference was found between the two groups in terms of comorbidity of ADHD and other psychiatric diseases. When both groups were compared in terms of scale scores, a statistically significant relationship was found between the parents of children with ADHD group and the control group for mood regulation, conflict, recurrence, withdrawal subgroups and the total scores of Internet Gaming Disorder Scale (IGDS) (respectively; mood regulation p = 0.02; conflict p = 0.03; recurrence p = 0.03; withdrawal p = 0.03; total p = 0.02). Moreover, a significant difference between the two groups with respect to the Compulsive Online Shopping Behavior score (COSB) was found (p = 0.03). When parents of children with ADHD with and without mental illness were compared, it was found that COSB, ĠGD_Total, significance, withdrawal, relapse, mood regulation, conflict subgroups were significantly higher among parents with mental disease compared to those without mental disease (respectively COSB p <0.001, total p = 0.002, significance p = 0.004, withdrawal p = 0.001, recurrence p = 0.005, mood regulation p = 0.003, conflict p = 0.002). When parents of children with ADHD and control groups were compared with those without mental illness, COSB was found to be significantly higher in the control group (p = 0.02); when patients with mental illness were compared, a statistically significant correlation was found between the tolerance_significance, mood regulation, conflict, withdrawal subgroups and IGD total scores in the parents of children with ADHD group were determined (respectively: tolerance_specificity p=0.01, mood regulation p = 0.01, conflict p = 0.003; withdrawal p = 0.003; total p = 0.01). When the groups were compared by working or not and by gender there was no significant difference in terms of impulsivity and internet use. The mean scores on the UPPS impulsive behavior scale were higher for parents of children with ADHD than for the control group (p = 0.03). When the parents of children with ADHD and control groups were compared with those without mental illness, the Short Form of Barratt Impulsiveness Scale (BĠS), UPPS Impulsive Behavior_ congestion and persistence subscales were found to be significantly higher in the parents of children with ADHD group (BĠS p = 0.03, congestion p = 0.02, persistence p = 0.03, respectively). In the control group, among those with and without mental illness, UPPS was found to be higher in the impulse subgroup of patients with mental illness (p <0.001).
Conclusion: In our study, in terms of impulsivity, no difference was found between parents of children with ADHD and the control groups. Between parents of children with ADHD group and control groups, the total scores of ĠGD, mood regulation, conflict, and relapse subscales of the parents of children with ADHD group were significantly higher and the COSB scale was higher in the control group. It will be useful to work with larger samples of parents of children with ADHD to reveal various other relationships related to this.
Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Internet use Internet Playing Disorder, impulsiv