Epilepsi hastalarında optik koherans tomografi sonuçlarının ve kognitif fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of optical coherance tomography results and cognitive functions in epilepsy patients
Yazar: MERVE MELODİ ÇAKAR
Danışman: DOÇ. LEYLA BAYSAL KIRAÇ
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Epilepsi = Epilepsy ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Epilepsi hastalarında uzun süreli ve tekrarlayıcı nöbet aktivitesi sonucunda nöronal dejenerasyon ortaya çıkabilmekte ve buna ikincil ilerleyici kognitif yıkım eşlik edebilmektedir. Birçok nörodejeneratif hastalıkta retinal tabakalardaki incelmenin kognitif gerilemeyi belirlemede biyobelirteç olarak kullanılabileceği gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı epilepsi hastalarında OKT ile ölçülen RSLT ve makuler kalınlıkta ortaya çıkan değişikliklerin kognitif bulgular ve nöronal dejenerasyon ile ilişkisini incelemektir. Çalışmaya Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi nöroloji polikliniğine Aralık 2019- Ağustos 2020 tarihleri arasında başvuran 64 epilepsi hastası (43 kadın, 21 erkek; yaş ort 29,37 ± 9,44 (17-48)) ve 46 sağlıklı gönüllü (30 kadın, 16 erkek; yaş ort 33,1 ± 10,4 (19-49)) dahil edilmiştir. Hastalar eğitim düzeylerine göre sınıflandırılmış, çalışma kapsamına alınan sağlıklı gönüllülerin benzer eğitim düzeylerinde olmasına dikkat edilmiştir. Hastalar ve sağlıklı gönüllüler göz hastalıkları birimine yönlendirilmiş ve standart göz muayeneleri yapılıp Zeiss Cirrus HD 5000 OKT cihazı kullanılarak peripapiller retinal sinir lifi ve makuler hücre tabakalarının kalınlıkları ölçülmüştür. Bilişsel bozukluğun değerlendirilmesi için Hamilton depresyon ölçeği, saat çizme testi, SSMT, KKÇT , iz sürme testi (Form A ve B), SSMT ve BYTT kullanılmıştır. Epilepsi hastalarından elde edilen tüm RSLT ve makuler ölçüm değerleri sağlıklı 
kontrollere göre daha düşük bulunmuştur. Hasta grubunda sol inferior RSLT (p=0,04) ve sol 
makuler ortalama kalınlığı (p=0,002) ile sol makula hacim küpünde (p=0,003) anlamlı olarak daha 
düşük değerler gözlendi. OKT ile ölçülen parametreler ile hastalık süresi, politerapi, sık nöbet 
geçirme, tedaviye direnç ve etiyoloji arasında anlamlı ilişki saptanamadı. Epilepsi hastalarında sağlıklı kontrollere göre SBST'deki öğrenme puanın daha düşük, KKÇT'de toplam kelime 
sayısının daha az, iz sürme testi (Form A ve B) tamamlama sürelerinin daha uzun, SSMT ve 
BYTT'deki toplam doğru sayısının anlamlı olarak daha düşük olduğu izlendi(p<0,05). 
İleri yaş (40<) ve düşük eğitim düzeyinin (12 yıl>) yürütücü fonksiyonlar, verbal akıcılık,
verbal bellek, görsel tarama hızı, dikkat, görsel-mekansal işlev ve çalışma belleğini olumsuz 
etkilediği gösterilmiştir. Epilepsi hastalarında nöropsikolojik testler ve OKT ile ilişkili parametreler arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Kognitif fonksiyonları bozuk grubu belirlemede duyarlığı en yüksek testlerin KKÇT (92,3) ve iz sürme testi (%84,6), özgüllüğü en yüksek testin ise saat çizme testi (%97,8) olduğu izlenmiştir. 
Epilepsi hastalarında nörodejenerasyon sonucu RSLT ve makuler kalınlıklarda azalma ve 
nöropsikolojik testlerde bozulma ortaya çıkabilir. Çalışmamızda RSLT ve makuler kalınlıkların
epilepsi alt gruplarını ve kognitif fonksiyonları bozuk grubu belirlemek için bir biyobelirteç olarak kullanılamayacağı sonucuna varılmıştır. KKÇT ve iz sürme testleri epilepsi hastalarında kognitif fonksiyon bozukluğunu belirlemede tarama testi olarak kullanılabilir.

Abstract:
Neuronal degeneration may occur in patients with epilepsy due to long-term and repetitive 
seizure activity which may be accompanied by secondary progressive cognitive damage. Retinal
nerve fiber layer (RNFL) thickness has been proposed as a biomarker in determining cognitive 
decline in many neurodegenerative diseases. 
The aim of our study was to assess the relation between RNFL and macular thickness with 
cognitive findings and neuronal degeneration in epilepsy patients.We enrolled 64 epilepsy patients (43 females, 21 males; mean age 29.37 ± 9.44 (17-48)) and 46 healthy volunteers (30 females, 16 males; mean age 33.1 ± 10.4 (19-49)). Participants were recruited from Trakya University Faculty of Medicine Neurology Deparment between December 2019 and August 2020. Patient and healthy control group were well-matched for demographic 
charactheristics.
All patients and healthy volunteers were assessed by ophthalmologists and underwent
standard eye examinations The thickness of the peripapillary retinal nerve fiber and macular cell 
layers were measured using Zeiss Cirrus HD 5000 OCT device. Hamilton depression scale, clock 
drawing test, RAVT, COWAT, trail making test (Forms A and B), SDMT, and BFRT were used 
to evaluate cognitive impairment.The average RNFL thickness and macular measurement values were lower in patients with epilepsy than in healthy controls. Significant results were observed in the left inferior RNFL thickness (p = 0.04), left macular mean thickness (p = 0.002) and left macular volume cube (p = 0.003) values. We did not find any significant association between the disease duration, polytherapy, number of seizures, resistance to treatment, etiology and the parameters measured by OCT. In epilepsy patients, among cognitive tests the learning score in RAVT, and the total number correct substitutions in SDMT and BFRT was significantly lower and the time to complete the trail making test (Form A and B) was significantly longer than healthy controls(p <0.05). Advanced age (40 <) and low education level (12 years>) negatively affected executive functions, verbal fluency, verbal memory, visual scanning speed, attention, visual-spatial function, and working memory.
There was no significant relation between neuropsychological tests and OCT-related parameters in epilepsy patients. In determining the group with impaired cognitive functions, the most sensitive tests were COWAT (92.3) and the trail making test (84.6%), and the most spesific test was the clock drawing test (97.8%).
In epilepsy patients as a result of neurodegeneration, a decline in RNFL and macular thickness and deterioration in neuropsychological tests may occur. Our study concluded that RNFL and macular thickness cannot be used as a biomarker to differentiate epilepsy subgroups and to determine cognitive dysfunction. COWAT and trail-making tests can be used as screening tests to determine cognitive dysfunction in epilepsy patients.