Şizofreni tanılı hastaların birinci derece akrabalarında zihin kuramının şizotipi ve bilişsel işlevler ile ilişkisi
The relation of schizotypy and cognition with theory of mind in first-degree relatives of patients with diagnosis of schizophrenia
Yazar: ONUR KÜÇÜKÇOBAN
Danışman: PROF. DR. BERNA BİNNUR AKDEDE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akrabalık = Relatives ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Fenotip = Phenotype ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Şizofreni = Schizophrenia ; Şizotipal kişilik bozukluğu = Schizotypal personality disorder

Özet:
Amaç:  Çok sayıda çalışmada şizofreni hastalarının ZK işlevlerinde bozulma rapor edilmiştir. Yapılan çalışmalar, şizofreni hastalarının birinci derece akrabalarında da ZK işlevlerinde bozukluklar saptamış ve ZK'nın şizofrenide bir endofenotip adayı olabileceğini belirtmişlerdir.  Amacımız şizofreni hastalarında ve onların birinci derece akrabalarında ZK bozukluğunu incelemek, nörobilişsel işlevler ve şizotipal özellikler ile ilişkilerini değerlendirmektir. 
Yöntem: Çalışmaya DSM-IV tanı kriterlerine göre şizofreni tanısı almış 25 hasta, bu hastaların etkilenmemiş 25 birinci derece akrabası ve 30 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara,  zihin kuramı işlevlerini ölçmek için Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ) uygulanmış, nörobilişsel işlevlerin değerlendirilmesi için Nöropsikolojik Test Bataryası uygulanmıştır. Hastaların klinik durumunu değerlendirmek amacıyla Pozitif ve Negatif Belirtiler Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. Şizofreni hastalarının birinci derece akrabalarında şizotipal özellikler, Şizotipi için Yapılandırılmış Görüşme Ölçeği – Gözden Geçirilmiş Form (SIS-R) ile değerlendirilmiştir. Tüm katılımcıların depresyon belirtilerinin değerlendirilmesi için Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ) uygulanmıştır
Bulgular: Akrabalarda, zihin kuramı becerilerinden faux pas görevinde ve tüm testlerde olmasa da nörobilişsel işlevlerde bozulma saptanmıştır. Akrabalarda, ZK ve nörobilişsel testler arasında yalnızca bir güçlü korelasyon saptandı. Akrabalarda şizotipal özellikler kısmen yüksek bulunmuş, şüphecilik skorları ile faux pas arasında ilişki saptanmıştır. Şizofreni hastalarının ZK becerilerinde ve nörobilişsel işlevlerinde bozulma saptanmıştır. Hastalarda ZK ve nörobilişsel işlevler arasında, orta güçte ilişkiler olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda şizofreni hastaları ve birinci derece akrabalarında, ZK işlevlerinde bozulma saptandı. Ancak, akrabalardaki bozulmalar, hastalar ve kontroller arasında bir değerdedir. Benzer sonuç nörobilişsel işlevlerdeki bozulma için de geçerlidir. ZK ve nörobilişsel işlevler arasında saptanmış olan ilişkiler esasen zayıf-orta güçtedir. Akrabalarda yüksek şizotipal özellikler saptanmıştır ve DEZTÖ ve SIS-R alt ölçeklerinden birisinde orta güçte korelasyon saptanmıştır. Bu sonuçlar, ZK'nın, nörobilişsel işlevler ve şizotipal özellikler ile ilişkilerinin olduğunu, ancak bunun küçük-orta etkide olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre,  ZK bir endofenotip adayı olarak değerlendirilebilir. 
Anahtar Kelimeler: Zihin Kuramı, Nörobilişsel işlevler, Şizotipal Özellikler, Endofenotip

Abstract:
Objective: Many of studies have reported that patients with schizophrenia have Theory of Mind (ToM) deficits. Also, investigations in first degree relatives of schizophrenia patients have reported that ToM deficits may be a candidate of endophenotype for schizophrenia. The aim of this study was to asses the ToM abilities and its relations with neurocognition and schizotypal traits in patients with schizophrenia and their first degree relatives. 
Method: 25 patients with schizophrenia, their unaffected 25 first degree relatives and 30 healthy controls included. To asses ToM, we have used Dokuz Eylül Theory of Mind Index (DEToMI) and to asses neurocognition, we have used Neuropsychological Test Batery for all participants. Patients were assesed with Positive and Negative Syndrome Scale ( PANSS) to measure clinical situation. First degree relatives and controls were assesed with Structured Interview for Schizotypy-Revised (SIS-R) to evaluate schizotypal traits. All participants were assesed with Hamilton Depression Rating Scales to measure depressive symptoms.
Results: In first-degree relatives, "faux pas" task scores were found lower than controls and neurocognitive functions were found worser than controls but not in all neurocognitive tests. In relatives, we have found only one strong correlation about ToM task and neurocognitive tests relations. Schizoytpal traits were higher than controls for some subscales. "Faux pas" and "suspiciousness" were correlated with middle power in relatives. In patients, all ToM task scores were lower than controls and many of neurocognitive tests scores were found lower than controls. Weak and middle correlations were found between ToM and neurocognitive measures.
Conclusion: In our study, we have found ToM deficits in patient with schizophrenia and their first degree relatives. But, ToM deficists grade of relatives were among the patients and controls. We found similar results for neurocognitive functions. There are relations between ToM and neurocognitive functions but we have found that degree of relations were substantially weak and middle. Also, in relatives, schizotypal traits were higher and one subscale of Tom and SIS-R were correlated with a middle power. Our results means, ToM has relations with neurocognitive function and schizotypal traits but the grade of this relations are little-middle. This study suggests that ToM may be a candidate of endophenotype for schizophrenia. 
Keywords: Theory of Mind, Neurocognitive Functions, Schizotypal Traits, Endophenotype