Koruma ve restorasyon projelerinde risk yönetimi
Risk management in conservation and restoration projects
Yazar: BATUHAN GÖÇ
Danışman: DOÇ. DR. TUĞÇE ERCAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Konut Üretimi ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de kültür varlıklarının korunmasına yönelik faaliyetler gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Bu faaliyetlerden biri de taşınmaz kültür varlıklarının restorasyonu bir başka deyişle kapsamlı onarımıdır. Koruma ve restorasyon projeleri, standart yapım projelerinden farklı dinamiklere sahiptir. Bu durum, koruma ve restorasyon projelerinin bünyesinde kendine özgü riskler barındırmasına neden olmaktadır. Başarılı bir restorasyon projesinin gerçekleştirilebilmesi için bu risklerin kapsamlı bir risk yönetim planı çerçevesinde sistematik olarak ele alınması gerekmektedir.
Bu tezin amacı, taşınmaz kültür varlıklarının koruma ve restorasyon projelerinde riskleri belirleyerek kapsamlı bir risk yönetim sistemine altlık hazırlamaktır. Tez çalışmasında "koruma ve restorasyon projeleri" ve "risk yönetimi" olmak üzere iki temel kavrama odaklanılarak bir literatür araştırması yapılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında restorasyon projeleri ve risk yönetimi ile ilgili genel kavramların tanımlarına yer verilmiş. Daha sonra, koruma ve restorasyon projelerinde risk yönetim süreci ve riskler tanımlanmıştır. Literatürden yararlanılarak tanımlanan riskler bir risk listesinde toplanmıştır. Koruma ve restorasyon projelerinde risklerin etki dereceleri ve etki seviyelerini saptamak adına bir grup uzmanla "Delphi Tekniği" kullanılarak üç aşamalı bir Delphi anket çalışması yürütülmüştür. Delphi anketlerinin verileri analiz edilerek koruma ve restorasyon projelerinde tanımlanan her bir risk maddesinin etki derecesi ve etki seviyesi belirlenmiştir.
Delphi anketlerinin analizi sonucunda etki derecesi en yüksek iki risk maddesi; "rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin eksik veya yanlış çizimi" ve "yüklenici ve alt yüklenicinin restorasyon konusunda deneyim eksikliği" maddeleridir. Bu bulgu, rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri ile yüklenici ve alt yüklenicilerin restorasyon konusundaki deneyimlerinin restorasyon süresi boyunca proje başarısı için en kritik iki faktör olduğu göstermektedir. Bu risk maddelerini etki derecesi bağlamında "restorasyonu yapılacak yapı hakkında yeterli veri toplanamaması" ve "geleneksel yapım teknikleri hakkında bilgi eksikliği" maddeleri takip etmektedir.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, koruma ve restorasyon projelerinde yer alan paydaşlar için planlı bir risk yönetim sürecini destekleyerek sürecin verimliliğine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Activities for the conservation of cultural heritages in the world and in Turkey are gaining importance day by day. One of these activities is the restoration of immovable cultural heritages, in other words their comprehensive repair. Conservation and restoration projects have different dynamics than standard construction projects. This situation causes the conservation and restoration projects to have their own risks. For a successful restoration project to be realized, these risks must be systematically addressed within the framework of a comprehensive risk management plan.
The aim of this thesis is to determine the risks in the conservation and restoration projects of immovable cultural heritage and to prepare a basis for a comprehensive risk management system. In the thesis study, a literature review was conducted by focusing on two basic concepts: "conservation and restoration projects" and "risk management". In the first phase of the research, the definitions of general concepts related to restoration projects and risk management are given. Then, the risk management process and risks in conservation and restoration projects are defined. The risks identified using the literature were collected in a risk list. A three-stage Delphi survey study was conducted with a group of experts using the "Delphi Technique" to determine the degree of impact and impact levels of risks in conservation and restoration projects. By analyzing the data of the Delphi questionnaires, the degree of impact and the level of impact of each risk factor defined in the restoration projects were determined.
As a result of the analysis of Delphi questionnaires, the two risk factors with the highest impact are "incomplete or incorrect drawing of survey, restitution and restoration projects" and "lack of experience of the contractor and subcontractor in restoration". This finding shows that survey, restitution and restoration projects and the experience of contractors and subcontractors in restoration are the two most critical factors for project success during the restoration period. These risk factors are followed by factors such as "not collecting sufficient data about the building to be restored" and "lack of information about traditional construction techniques" in terms of the degree of impact.
The findings obtained as a result of the research will contribute to the efficiency of the process by supporting a planned risk management process for the stakeholders involved in conservation and restoration projects.