Bir fen bilimleri öğretmeninin grup tartışmalarında kullandığı iletişimsel yaklaşımlar
Communicative approaches used by a science teacher in group discussions
Yazar: UĞUR ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. ZÜBEYDE DEMET KIRBULUT GÜNEŞ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, bir fen bilimleri öğretmeninin grup tartışmalarına rehberlik ederken kullandığı iletişimsel yaklaşımlarla bunları kullanma gerekçelerini ve öğretmenin belirli iletişimsel yaklaşımlar için kullandığı söylem hamlelerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın katılımcılarını Mardin ilindeki bir devlet ortaokulundaki bir fen bilimleri öğretmeni ile Beşinci sınıf öğrencileri oluşturmuştur.Çalışmada, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmaya katılan öğrenciler toplam 17 kişi olup 3-4 kişilik beş gruba ayrılmıştır.Grup tartışmalarına ortam sağlamak için beşinci sınıf madde ve değişim ünitesi kapsamında etkinlikler geliştirilmiştir. Grup tartışmaları bu etkinlikler kapsamında yapılırken fen bilimleri öğretmeni gruplara rehberlik etmiştir.Çalışmanınveri kaynakları grupların ses kayıt cihazları ile kaydedilen ses kayıtlarından, öğretmenin etkinlik süresi boyunca aksiyon kamerası ile kayıt altına alınan video kayıtlarından ve öğretmen ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeden oluşmaktadır. Uygulama süresince öğretmenin ne tür iletişimsel yaklaşımları kullandığı video kayıtları incelenerek iletişimsel yaklaşım kategorileri göz önüne alınarak analiz edilmiştir. Öğretmenin kullandığı iletişimsel yaklaşıma dair öğretim amacı ise öğretmenle yapılan yarı yapılandırılmış görüşme sonucu belirlenmiştir. Öğretmenin belirli iletişimsel yaklaşımla ilgili olarak kullandığı söylem hamlelerisorgulama odaklı söylem hamleleri kodlama çerçevesine göre analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına bakıldığında, öğretmenin öğrenci ile diyaloglarında otoriter etkileşimli ve otoriter etkileşimsiz iletişimsel yaklaşımları kullandığıancak diyalojik etkileşimli ve diyalojik etkileşimsiz yaklaşımları kullanmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenle yapılangörüşme verileri incelendiğinde, diyalojik yerine otoriter yaklaşımların hâkim olma sebepleri arasında, rehberlik amacının daha çok öğrencileri doğru bilgiye ulaştırmak olması, belli bir sürede yetiştirilmesi gereken konuların olması, geleneksel yaklaşımlardan kopamayış ve öğrencilerin bilişsel olarak bu tür yaklaşımlara hazır olmamalarına inanış bulunmaktadır. Fen bilimleri öğretmeninin belirli iletişimsel yaklaşımla ilgili olarak kullandığı söylem hamleleri incelendiğinde, etkileşimli yaklaşımda daha çeşitli söylem hamleleri kullandığı tespit edilmiştir.Fen bilimleri öğretmenlerinin diyalojik iletişim yaklaşımlarını daha iyi anlaması ve bu yaklaşımları etkili bir şekilde uygulayabilmeleri için hizmet içi eğitimler verilebilir.

Abstract:
This study examines the communicative approaches used by a science teacher in guiding group discussions, the reasons for using them, and the discourse moves the teacher uses for specific communicative approaches.The participantsof the study were a science teacher and 5th grade students in a public secondary school in Mardin province. A case study design was used in the study.A total of 17 students participated in the study and were divided into five groups of 3-4 students. Activities were developed within the scope of the 5th grade matter and change the unit to provide an environment for group discussions. The science teacher guided the groups while the group discussions were conducted within these activities. The data sources of the study consisted of the voice recordings of the groups recorded with voice recorders, the video recordings of the teacher recorded with an action camera during the activity, and a semi-structured interview with the teacher.What kind of communicative approaches the teacher used during the implementation process was analyzed by examining the video recordings and considering categories of communicative approaches. The teaching purpose of the communicative approach used by the teacher was determined through a semi-structured interview with the teacher. The discourse moves used by the teacher in relation to the specific communicative approach were analyzed according to the coding framework for inquiry-oriented discourse moves. The findings of the study revealed that the teacher used authoritative interactive and authoritative non-interactive communicative approaches in his dialogues with the students, but did not use dialogic interactive and dialogic non-interactive approaches. When analyzing the interview data with the teacher, the reasons for the dominance of authoritativerather than dialogic approaches included the fact that the purpose of guidance was mainly to provide students with the correct information, some topics had to be completed in a certain time, the inability to move away from traditional approaches, and the belief that students were not cognitively ready for such approaches. When the discourse moves used by the science teacher were analyzed in terms of specific communicative approaches, it was found that he used more diverse discourse moves in an interactive approach.Professional development can be provided for science teachers to better understand and use dialogic communication approaches effectively.