İş sözleşmesinde bağımlılık unsuru
Legal subordination of the employment contract
Yazar: SEVİL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE MELDA SUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş hukuku = Labour law ; İş sözleşmesi = Employment contract ; İşçiler = Workers

Özet:
İşçi, iş hukukunun kişiler açısından uygulama alanını belirleyen eksen kavramdır. İşçi, iş sözleşmesi ile iş görme borcu ifa etmekte ve karşılığında ücrete hak kazanmaktadır. Bu nedenle işçi niteliğinin tespiti için iş sözleşmesinin varlığı her durumda aranacaktır. İş sözleşmesinin bağımlılık unsuru ise, iş sözleşmesini karakterize eden ve iş sözleşmesini diğer sözleşmelerden ayırt etmeye yarayan unsurdur. İş sözleşmesi işçi ile işveren arasında hiyerarşik bir ilişki yaratmaktadır. Bu hiyerarşik ilişki gereği işçi, iş sözleşmesi ile üstlendiği iş görme borcunu ifa ederken, işverenin yönetim hakkına dayanarak vereceği emir ve talimatlara da uygun davranmakla yükümlüdür. İş sözleşmesinin tarafları arasında bir takım hak ve borçlar yaratan ve iş sözleşmesini biçimlendiren bu ilişki, işçinin işverene olan kişisel ve hukuki bağımlılığıdır. 
iş sözleşmesinin benzer hukuki ilişkilerden ve bağımsız çalışma ilişkisinden ayırt edilmesi noktasında, somut örneklerle öğreti ve yargı kararlarında geliştirilen ölçütlere çalışmamızda yer verilmiş, ayrıca karşılaştırmalı hukuktaki ölçütler ele alınmıştır. Böylece işçi sıfatı ve dolayısıyla iş hukukunun uygulama alanı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Günümüzde atipik çalışma ilişkilerinin yaygınlaşması, iş hukukunun uygulama alanını da belirsiz bir hale getirmektedir. Atipik çalışma ilişkisinin iş ilişkisi olarak nitelendirilerek iş hukukunun koruyucu işlevi kapsamında yer alabilmesi için bağımlılık unsurunun tespiti önem taşımaktadır. Ağ pazarlama, tele çalışma, üst düzey yönetici sözleşmesi, evde çalışma, gönüllülük faaliyeti gibi pek çok çalışma ilişkisinde bağımlılık unsurunu tespit etmeye yarayan alt ölçütler çalışmamızın üçüncü bölümünde ayrıca değerlendirilmiş ve karşılaştırmalı hukuktaki örneklerden de faydalanılmıştır.

Abstract:
Employee is the main conception that determines the scope of application of labor law in terms of people. Employee performs the work personally and is entitled to remuneration under the employment contract. Therefore, the existence of an employment contract to determine the qualifications of workers will be sought in each case. Legal subordination characterized the employment contract and has a special function on distinguishing employment contract from similar ones. An employment contract creates a hierarchical relationship between the employee and the employer. Because of this hierarchical relation, employee carries out work in person according to the instructions which come from employer's right to give orders and under the control of employer's. This relation that also structures this employment contract is stated personal and legal subordination of the employee.
Therefore, the point to be distinguished from similar legal relationship of employment contracts and independent working relationship, with concrete examples and teachings are given in our thesis on some criterias developed in the judgement criteria are also discussed in the comparative law. Also, the nature of the employee and the application area of labor law was tried to be presented.
The spread of the atypical employment relations increases uncertainty in the application of labor law. For the atypical working relationships to take place under the protective function of labor law is important to identify the criterias of the subordination. Some sub-criterias to identify subordination in some relations such as network marketing, telework, senior executive contracts, homebased work also be evaluated and has benefited from the examples of comparative law on the third part of our thesis.