Tarihsel maddeci bir bellek teorisinin imkânı: Kolektif bellek'te Fatsa'yı aramak
The possibility of a historical materialist theory of memory: Searching for Fatsa in collective memory
Yazar: GİZEM EKİN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. BEDRİYE POYRAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Kimlik politikaları = Identity politics ; Kolektif bellek = Collective memory ; Postmodernizm = Postmodernism ; Toplumsal bellek = Social memory ; Toplumsal travma = Collective trauma

Özet:
Tarihsel maddeci bir bellek teorisinin olanağı üzerine düşünmeyi hedefleyen, kolektif bellek literatürüne eleştirel bir yaklaşım iddiasında olan bu çalışmada amaç alanın yapısına ve organizasyonuna dair kökensel bir sorgulamayı "Fatsa" üzerinden yapmaktır. Tarihsel maddeci bir kolektif bellek teorisi çerçevesinin kavramsal-metodolojik hatlarını, itirazlarını nasıl somut bir tarihsel kesitte kavranabileceği sorusu bu çalışmanın literatüre somut müdahale hattını oluşturur. Postmodernizmin ve onun ideolojik çıktısı olan kimlik politikaları ve travma çalışmalarının derinlemesine eleştirisi bu arka planın öğelerini netlikle ortaya koyabilmek için gereklidir. Bu eleştiri, kolektif bellek çalışmalarını kimlik, temsil gibi soyut fenomenlerle açıklayan anaakım literatürün de eleştirisidir. Kolektif bellek'te Fatsa'nın yerini odağına alarak kuran bu tez çalışmasında, hem kolektif bellek alanın mevcut genel eğilimine dair hem de kolektif belleğin sınıf kapasitesine ve politik potansiyeline dair eleştirel bir söz söyleme iddiası bulunmaktadır. Fatsa'nın Türkiye'nin toplumsal belleğindeki yerini, geçmişte ve bugünde Fatsa'nın imlediği mirasın ne anlama gelebileceğini ve Fatsa'nın farklı adlandırma / anma biçimlerinin karşılık geldiği ideolojik, iktisadi ve toplumsal izleğin çerçevesini çizmektir. Fatsa'nın her bir hatırlama formu ve bu hatırlamanın ait olduğu ideolojik hat birikim rejimindeki kırılmaların doğrudan ya da dolaylı ilişkileri içerisinde gözetilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study, which aims to reflect on the possibility of a historical materialist theory of memory, and which claims to be a critical approach to the collective memory literature, is to make an original questioning of the structure and organization of the field through "Fatsa". The question of how to grasp the conceptual-methodological lines and objections of a historical materialist collective memory theory framework in a concrete historical context constitutes the concrete intervention line of this study to the literature. An in-depth critique of postmodernism and its ideological output, identity politics and trauma studies, is necessary to clearly reveal the elements of this background. This is also a criticism of the mainstream literature that explains collective memory studies with abstract phenomena such as identity and representation. In this thesis, which focuses on Fatsa's place in collective memory, claims to have a critical statement on both the current general trend of the field of collective memory and the class capacity and political potential of collective memory. The aim is to outline the place of Fatsa in Turkey's social memory, what the heritage that Fatsa signifies in the past and today can mean, and the ideological, economic and social theme that Fatsa's different naming / commemoration forms correspond to. Each form of remembrance of Fatsa and the ideological line to which this remembrance belongs have been observed within the direct or indirect relations of the breaks in the accumulation regime.