Doğum sonrası sağlık sorunları ve bakım hizmetleri kapsamının belirlenmesi
Scoping health problems and care services after postpartum
Yazar: NURCAN TÜLEK
Danışman: PROF. DR. ZEKİYE KARAÇAM
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Doğum = Delivery ; Hasta bakımı = Patient care ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Sağlık sorunları = Health problems

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kadınların doğum sonrası dönemde yaşadığı sağlık sorunlarının ve aldıkları bakım hizmetlerinin kapsamını belirlemektir. Bu araştırma analitik kesitsel olarak, Aydın iline bağlı Nazilli ve Kuyucak ilçelerinde bulunan Aile Sağlığı Merkezlerinde kayıtlı doğum sonrası 6 haftayı tamamlayıp 4 aylık döneme kadar olan, gelişi güzel örnekleme yöntemi ile belirlenen 300 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri üç bölümden oluşan Kişisel Bilgi Formu, Doğum Sonrası Sağlık Sorunları ve Bakım Hizmetleri Tespit Formu ve Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği ile toplanmıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare testi  ile analiz edilmiştir.
Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalamasının 28,53±5,524, %24,7'sinin ortaokul, %30,7'sinin lise ve %24,3'ünün üniversite mezunu oldukları görülmüştür. Doğum sonu dönemdeki kadınların %10'u geniş ailede yaşadığını, %21'i gelir getiren bir işte çalıştığını ve %39'u gelirinin giderini karşılamadığını bildirmiştir. Gebelik sayısı ortalamasının 2,14±1,218 (aralık: 1 - 7) ve yaşayan çocuk sayısı ortalamasının 1,77±0,839 (aralık: 1 – 6) olduğu belirlenmiştir. Kadınların %7,3'ü gebeliğini istemediklerini bildirmiş, %68,7'inin doğumu sezaryen ile gerçekleşmiştir.
Çalışmaya katılan kadınların tamamı doğum sonrası dönem süresince en az bir sağlık sorunu yaşadıkları en sık karşılaşılan sağlık sorunların %92 cinsel yaşama geri dönememe, %78,7 uykusuzluk, %76,7 yorgunluk, %63,7 günlük işlerde yardıma ihtiyaç duyma, %44,7 kendini mutsuz ve huzursuz hissetme, %42,3 konstipasyon ve %40,3 meme ucu çatlağı olduğu görülmüştür. Kadınların %99,7'sinin bu dönemde sağlık çalışanlarından bakım ve danışmanlık hizmeti aldıkları, bu hizmetler en fazla emzirme (%97,7) ve en az oranda da Kegel egzersizleri (%11,7) konusunda danışmanlık olduğu belirlenmiştir. Yine sıklıkla alınan bakım hizmetlerinin D-vitamini ve Demir desteği (%95), tansiyon ölçümü (%94), kan alımı (%92) ve bebek bakımı hakkında bilgi alma (%88) olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak bu çalışmada, doğum sonu dönemdeki kadınların birçok alanda yaşadığı sağlık sorunlarının bazı bireysel özelliklere göre değişiklik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Doğum sonu dönemde kadınlara verilen kaliteli bakım ve danışmanlık hizmetlerinin arttırılması, bu dönemde yanaşabilecek sağlık sorunlarının daha aza indirilmesine katkı sağlayabilir.
Anahtar kelimeler: Bakım, Birinci Basamak, Doğum Sonrası, Sağlık Sorunları

Abstract:
The purpose of the current study is to specify the scoping of women experienced health problems and care services which they get in the postpartum period. This study is conducted as an analytic cross-sectional study, by random sampling in which 300 women were in their second month after giving birth who were registered in family health centers in Kuyucak and Nazilli districts of Aydin, Turkey.
The data of the study was collected by consisting of three parts such as Personel Information Form, Health Problems and Care Services of Postpartum Period Identification Form and Postpartum Depression Scale. Data were analyzed with descriptive statistics and chi-square test.
Women's mean age was 28,53±5,524, %24,7 of women had a secondary school degree, %30,7 of women had a high school degree,  %24,3 of women had an undergraduate degree. %10 of women live in the extended family, %21 of women have wage-earning employment, and  %39 of women stated that the income does not cover the expenses.
 All of the postpartum women  in the sample stated that they had  at least one health problem, the most frequently encountered health problems were  not getting the sex life back (%92), sleeplessness (%78,7), tiredness (%76,7), needing help for errands (%63,7), feeling  sadness and anxious (%44,7), constipation (%42,3) and craked nipple  (%40,3). 
It is stated that %99,7 of postpartum women got the care and consultancy service from health care professionals, the most frequently got care service was about lactation counseling (%97,7), and the least got care service was counseling about Kegel exercises (%11,7). However, the frequently got care services were  D-vitamins and iron blood supplement (%95), measuring tension (%94), drawing blood (%92), and getting information about baby care (%88).
As a result of this study, it is concluded that postpartum women's health problems vary by individual differences. Enhancing high qualified care and counseling for women in the postpartum period may contribute to reducing the health problems encountered in this period.
Keywords:  Care, health problems, health service, postpartum.