Ortaöğretimde akran zorbalığı, zorba/mağdur olmayı etkileyen kişisel ve çevresel unsurlar-Samsun örneği
Peer bullying in secondary education, personal and environmental factors affecting being bully/victim- example of Samsun
Yazar: EMİN BAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL SULTAN ÖZEREN
Sinop Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization

Özet:
Amaç: Yaşadığımız dönemlerde, okul ortamında ve çevresinde zorbaca davranışlar, söylemler ve eylemler azımsanmayacak kadar yüksektir. Akran zorbalığının yaşandığı okullarımızda eğitim açısından temel görevlerden biri olan fiziksel ve ruhsal olarak sağlıklı bireyler yetiştirme ve kişisel açıdan her bir öğrencinin insan hakkı olan güvende olma duygusu zarar görmektedir. Bu araştırmanın amacı, ortaöğretimde akran zorbalığını, zorba/kurban olmayı etkileyen kişisel ve çevresel unsurlar yönüyle araştırmak, zorba/kurban olma arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Yöntem: Araştırma, 2020-2021 öğretim yılında Samsun İli Terme İlçesi ortaokullarından 257 gönüllü öğrenciyi kapsamaktadır. Veri toplama için "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu" ve araştırmacılar tarafından oluşturulan sosyo-demografik özellikleri içeren "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmamızın sonuçlarına göre, Akran Zorbalığını Belirleme Ölçeği alt boyutları, öğrencilerin cinsiyetlerine ve devam etmekte oldukları okula göre farklılık gösterirken,  yaş grupları, kardeş sayısı, anne-baba eğitim durumu, aile gelir düzeyi algısı ve okul başarı algısına göre farklılık göstermemektedir. Ayrıca Akran Zorbalığı Ölçeği Zorba Olma Boyutu ile Kurban Olma Boyutu arasında orta kuvvete pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Bu durum zorba ve kurban olma arasındaki kısırdöngüyü işaret etmektedir. 
Sonuç: Akran zorbalığı olgusu; kişisel, ailevi ve çevresel birçok etkenle ilişkili olabilmekte dolayısıyla disiplinlerarası bir yaklaşımla ve daha çözüm odaklı ele alınması gerekmektedir. Öğrencilerin yanı sıra, öğretmenlerin ve ailelerin de işin içine samimi ve gerçekçi bir şekilde dahil edildiği, daha derinlemesine çalışmalar yapmak yararlı olabilir. Ayrıca her bölgeye özel olarak geliştirilecek koruyucu önleyici çalışmalar; eğitim ve psikososyal destek ortamları, sosyal medyanın da etkin kullanımı ile geliştirilecek bilinçlendirme programları etkin ve yararlı olabilir.

Abstract:
Purpose: In the times we live, bullying behaviors, discourses and actions in and around the school environment are very high. In our schools where peer bullying is experienced, one of the basic duties in terms of education, raising physically and mentally healthy individuals and the sense of being safe, which is the human right of each student, is damaged personally. The purpose of this research is to investigate peer bullying in secondary education in terms of personal and environmental factors affecting being a bully/victim, and to examine the relationship between being a bully/victim.
Method: The research includes 257 volunteer students from secondary schools in Samsun Terme District in the 2020-2021 academic year. "Peer Bullying Scale Adolescent Form" and "Personal Information Form" which includes socio-demographic characteristics created by the researchers were used for data collection.
Results: According to the results of our study, while the sub-dimensions of the Peer Bullying Scale differ according to the gender of the students and the school they attend, age groups, the number of siblings, the education level of the parents, the education level of the parents, the perception of family income and the perception of school success. Found to differ according to in addition, a moderately strong positive relationship was found between the Bullying Scale and the Victimization Dimension of the Peer Bullying Scale. This indicates the vicious circle between being a bully and being a victim.
Conclusion: It stands out that the phenomenon of peer bullying may be related to many personal, familial and environmental factors, so it should be handled with an interdisciplinary approach and more solution-oriented. It may be helpful to conduct more in-depth studies in which students as well as teachers and families are involved in a candid and realistic way. In addition, preventive and preventive studies to be developed specifically for each region; It is envisaged that awareness-raising programs to be developed with educational and psychosocial support environments and effective use of social media will be effective and beneficial.