Ergenlik dönemindeki sağır öğrencilerin psikolojik problem ve ihtiyaç alanlarının belirlenmesi: Fenomenolojik bir çalışma
Determination of psychological problems and needs of deaf students during adolescence: A phenomenological study
Yazar: BİLGE NURAN AYDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE YUKAY YÜKSEL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Ergenler = Adolescents ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Sağırlık = Deafness ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu araştırmada, ergenlik döneminde olan sağır bireylerin psikolojik problem ve ihtiyaç alanlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel yöntemlerden olan yorumlayıcı fenomenolojik desene göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu İstanbul'da bulunanan sağırlara yönelik özel eğitim meslek lisesindeki 17 gönüllü katılımcıdan oluşmaktadır. 
Ergenlik döneminde yaşanan sorunlar ve sağır kültür ile ilgili literatür bilgisinden ve araştırmacının deneyiminden yararlanılarak alt amaçlara uygun görüşme soruları hazırlanmıştır. Bu sorular pilot uygulama yapılarak test edilmiş, anlaşılmayan ve işlevsel olmayan sorular değiştirilmiş ya da çıkarılmıştır. 
Görüşmelerin yazıya geçirme aşaması tamamlandıktan sonra ve veri analizi sürecinde "MaxQDA-12" bilgisayar programı kullanılmıştır. Analiz sürecinde kodlama işlemi tamamlandıktan sonra oluşan kodlar temalara dönüştürülmütür. Temalar arasındaki bağlantılar ve ilişkiler göz önünde bulundurularak ana temalar elde edilmiştir. Yapılan bu analiz aşaması sonucunda bireysel yaşam, sağır kültür, aile yaşamı, sosyal yaşam ve eğitim yaşamı olarak beş temel ana tema oluşmuştur. 
Bu çalışmada sağır bireylerin farklı yaşam alanlarındaki psikolojik problem ve ihtiyaçlarına dair bulgular elde edilmiştir. Buna göre sağır katılımcıların sahip olduğu psikolojik problem ve ihtiyaç alanlarının temelinde sağırlığın değil iletişim engellerinin yer aldığı saptanmıştır. Yaşanan bu iletişim sorunlarının sağır bireylerin yaşam alanları kısıtladığı ve ruhsal sağlıkları için tehdit oluşturduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: sağır, sağır ergen bireyler, sağırların psikolojik problemleri

Abstract:
This research aims to examine psychological problems and needs of deaf individuals in adolescence period. The study was designed on interpretive phenomenological model which is one of qualitative methods. The group of study are composed of 17 volunteer participants in vocational high school for deaf in İstanbul. 
By the help of literature about adolescents' problem, deaf individuals, deaf culture and a experience of the researcher in deaf society, interview questions were prepared as congruent for purpose of the research. Interview questions was tested by pilot study and unclear and dysfunctional questions was excluded or changed. 
After transcription of interview was completed, "Max-QDA-12" computer program was used in process of data analysis. Coding process of data was carried out  and then themes were emerged. Main themes were achieved by taking into consideration of connection and relation between them. As a result of analysis, five main themes occured as personal life, deaf culture, family life, social life and education life.
In this research, results of psychological problems and needs in various life areas of deaf adolescents were founded. It was found that  psychological problem and need of deaf adolescents derive from not because of deafness but from communcaition barrier. The study has shown that communication problems restricts life of the deaf and are threat for their mental heatlh.


Keywords: deaf, deaf adolescents, psychological problem of deaf