Endüstri 4.0'ın Türkiye işgücü piyasalarına yansıması: Toplumsal cinsiyet perspektifinden bir bakış
Reflection of industry 4.0 on Turkish labor markets: A view from gender equality perspective
Yazar: ZEYNEP KUŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP DEMİR GÜVEN ; DOÇ. DR. ÖZGE İZDEŞ TERKOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Bu çalışmada Endüstri 4.0'ın Türkiye işgücü piyasalarına etkilerinin toplumsal cinsiyet eşitliği boyutu ele alınmaktadır. Yeni teknolojiler bazı mesleklerin otomasyona uğramasına neden olurken bazı yeni mesleklerin kazanımına da sebep olmaktadır. Bu çalışmada otomasyona uğrayacak mesleklerdeki ve yeni mesleklerdeki kadın istihdamının payı ile kadınların iş ve becerileri dönüşümünde erkekler ile eşit fırsatlara sahip olup olmayacağı değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda sadece Türkiye'ye özgü olmayan bu endişelerin küresel bağlamdaki çerçevesinin anlaşılması, otomasyonun Türkiye işgücü piyasasındaki yansımalarının değerlendirilebilmesine yardımcı olmuştur. Bu kapsamda sektöre, meslek grubuna ve ekonomik faaliyete göre istihdam edilen işgücünün cinsiyete dayalı göstergeleri analiz edilerek kadın işgücünün otomasyona uğrama potansiyeli hususunda tahmin yürütülmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada beklenen iş kayıplarının ve kazanımlarının gerçekleşip gerçekleşmediğine odaklanmaktan ziyade, otomasyonun Türkiye işgücü piyasasına yansımalarını öngörmek amaç edinilmiştir. Bu bağlamda kadınların dijital becerilere yetkin olup olmadığı, yükseköğretim düzeyinde STEM alanından mezun oranı ve dijital okuryazarlık oranı gibi göstergeler açısından cinsiyete dayalı sonuçları ekseninde ele alınmıştır.  Bu doğrultuda kadın işgücünün talep edilen beceri kazanımını sağlamasını ve yeterli donanıma sahip olmasını ve ayrıca kadınların dijital dönüşüm sürecinin bir gerekliliği olan STEM eğitimine eşit katılımını amaçlayan politika ve çözüm önerileri ile literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, the gender equality dimension of the effects of Industry 4.0 on Turkish labor markets is discussed. While new technologies cause some professions to be automated, they also lead to acquiring some new professions. This study assesses the share of women's employment in occupations that will be automated and in new occupations, and whether women will have equal opportunities with men in job and skills transformation. In this regard, understanding the global context of these concerns, which are not specific to Turkey, has helped evaluate the reflections of automation on the Turkish labor market. In this context, an attempt was made to predict the automation potential of the female workforce by analyzing the gender-based indicators of the employed workforce according to sector, occupational group, and economic activity. Rather than focusing on whether the expected job gains and losses have occurred, this study aims to predict the reflections of automation on the Turkish labor market. In this context, whether women are capable of digital skills is discussed based on gender-based outcomes in indicators such as the rate of graduates from STEM fields at the higher education level and the digital literacy rate. In this regard, it is aimed to contribute to the literature with policy and solution suggestions that aim to ensure that the female workforce acquires the demanded skills and necessary qualifications, as well as women's equal participation in STEM education, which is a requirement of the digital transformation process.