Türk popülasyonunda TREM2 genindeki polimorfizmlerin Alzheimer hastalığı ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of TREM2 gene polymorphisms and Alzheimer's disease association in the Turkish population
Yazar: ELİF ACAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA TÜRKER DUMAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Geriatrik psikiyatri = Geriatric psychiatric ; Moleküler biyoloji = Molecular biology ; Moleküler genetik = Molecular genetic ; Nöropsikiyatri = Neuropsychiatry

Özet:
Alzheimer hastalığı (AH), en sık görülen majör nörokognitif bozukluktur ve hastalığı geliştirme riskinin yaklaşık %70'i genetiğe bağlıdır. Hastalık, bilişsel yetilerdeki ilerleyici kayıplarla karakterizedir ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler. AH'nin prevalans ve insidansının etnik kökene göre geniş ölçüde değiştiği, hastalık risklerinin etnik kökene özgü olabileceği düşünülmektedir. Bu hipotezi test etmek için çeşitli popülasyonlarda birbirinden bağımsız çalışmalar yürütülmüştür. Dünya çapında yapılan çalışmalar neticesinde, TREM2 geni ile AH ilişkisinin öngörülenden çok daha karmaşık ve derin olduğu gözlemlenmiştir. Türkiye gibi hızla yaşlanan bir nüfusta Alzheimer hastalığının etkileri ve toplumsal yükü daha da önem kazanmaktadır. Bu çalışma, Türk popülasyonunda TREM2 geninde bulunan p.R47H, p.R62H ve p.H157Y polimorfizmlerinin Alzheimer hastalığı üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. TREM2 geni, mikroglial hücrelerde görev yapan ve nöroinflamasyon süreçlerinde önemli rol oynayan bir gen olarak bilinmektedir. Özellikle p.R47H, p.R62H ve p.H157Y gibi polimorfizmler, bu genin işlevlerini etkileyerek Alzheimer hastalığı riskini modüle edebilir. Çalışmanın önemi, Türkiyede bu polimorfizmlerin dağılımını ve Alzheimer hastalığı ile ilişkilerini aydınlatarak, genetik faktörlerin hastalık patogenezindeki rolünü anlamaya yönelik katkıda bulunmaktır. Çalışmanın metodolojisi, Alzheimer hastalığı olan ve olmayan bireylerden elde edilen DNA örneklerinin kullanılmasıyla şekillenmiştir. RFLP tekniği ve Sanger sekanslama yöntemi, TREM2 genindeki polimorfizmlerin sıklığını belirlemek ve bunların Alzheimer hastalığına olan potansiyel etkilerini değerlendirmek için kullanılmıştır. 286 örneği kapsayan bu çalışma neticesinde p.R47H için üç, p.R62H için bir polimorfizme rastlanmıştır. Önerilen çalışma, Türkiyede Alzheimer hastalığının genetik temellerini ve TREM2 gen polimorfizmlerinin Alzheimer hastalığı üzerindeki etkisini anlamak için önemli bir adım olacaktır. Elde edilen
bulgular, hastalığın genetik bileşenleri üzerindeki araştırmalara yeni bir bakış açısı sunacaktır.

Abstract:
Alzheimer's disease (AD) is the most common major neurocognitive disorder, and approximately 70% of the risk of developing the disease is attributed to genetics. The disease is characterized by progressive loss of cognitive abilities and significantly affects quality of life. It is widely believed that the prevalence and incidence of AD vary significantly across ethnicities, suggesting that disease risks may be ethnically specific. To test this hypothesis, independent studies have been conducted in various populations worldwide. Studies conducted globally have observed that the relationship between the TREM2 gene and AD is more complex and profound than initially anticipated. In rapidly aging populations such as Turkey, the effects and societal burden of Alzheimer's disease become increasingly significant. This study aims to evaluate the impact of p.R47H, p.R62H, and p.H157Y polymorphisms in the TREM2 gene on Alzheimer's disease within the Turkish population.
The TREM2 gene is known to play a role in microglial cells and is crucial in neuroinflammatory processes. Polymorphisms such as p.R47H, p.R62H, and p.H157Y may modulate the risk of Alzheimer's disease by influencing the functions of this gene. The significance of this study lies in shedding light on the distribution of these polymorphisms in Turkey and their associations with Alzheimer's disease, thereby contributing to understanding the role of genetic factors in disease pathogenesis. The methodology of the study involves the use of DNA samples obtained from individuals with and without Alzheimer's disease. RFLP technique and Sanger sequencing method are employed to determine the frequency of polymorphisms in the TREM2 gene and evaluate their potential effects on Alzheimer's
disease. As a result of this study covering 286 samples, three polymorphisms were found for p.R47H and one for p.R62H. The proposed study will be an important step to understand the genetic basis of Alzheimer's disease in Turkey and the effect of TREM2 gene polymorphisms on Alzheimer's disease. The findings will offer a new perspective to research on the genetic components of the disease.