Karabuğdayın (Fagopyrum esculentum Moench) gelişimine kadmiyum toksitesinin etkileri
Effects of cadmium toxicity on growth of buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench)
Yazar: ZÜBEYİR IŞIK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KINAY
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Karabuğday çeşitlerinde farklı kadmiyum dozlarının bitkinin gelişimi, verimi ve bazı element içerikleri üzerine etkileri ile kadmiyumun bitkinin farklı kısımlarında ne kadar biriktiğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Tokat şartlarında tül sera içerisinde, saksı ortamında, Güneş ve Aktaş karabuğday çeşitleri ve beş (0, 5, 10, 20 ve 40 ppm) farklı kadmiyum dozuyla yürütülmüştür. Bitki boyu, yan dal sayısı, kök kuru ağırlığı, gövde kuru ağırlığı, yaprak kuru ağırlığı, tohum ağırlığı, bin tane ağırlığı, kadmiyum, çinko, demir, mangan ve bakır içerikleri incelenmiştir. Çalışmada yan dal sayısı hariç diğer parametrelerin çeşit, doz ve bitki kısımları bakımından istatistiki olarak önemli (p<0.05) veya çok önemli (p<0.01) olduğu belirlenmiştir. Bitki boyu 92.66-112.41 cm, yaprak kuru ağırlığı 3.82-4.85 g/saksı, kök kuru ağırlığı 2.54-4.39 g/saksı, gövde kuru ağırlığı 8.79-11.62 g/saksı ve tohum ağırlığı ise 0.74-8.96 g/saksı arasında değişmiştir. Bitki boyu kadmiyum 20 ppm dozuna kadar artmış ve sonrasında azalmıştır. Yaprak kuru ağırlığı genel olarak azalırken tohum ağırlığı 5 ppm kadmiyum dozuna kadar artmış ve sonrasında azalmıştır. Kadmiyum dozlarına bağlı olarak bitkideki kadmiyum konsantrasyonu artmıştır. En fazla kök kısmında bulunan kadmiyum tohumlarda tespit edilememiştir. Karabuğdayın gelişimini çok olumsuz etkilemeyen kadmiyuma karşı Aktaş çeşidinin dayanımının Güneş çeşidine göre daha iyi olduğu görülmüştür. Kadmiyum (40 ppm'e kadar) bulaşıklı alanlarda karabuğday yetiştiriciliğin yapılabileceği söylenebilir.

Abstract:
It was conducted to determine the effects of different cadmium doses on the growing, yield and some element contents of the plant in buckwheat varieties and to determine how much cadmium accumulates in which parts of the plant. The study was carried out in Tokat conditions in a net greenhouse, in a pot environment, with Günes and Aktas buckwheat varieties and five (0, 5, 10, 20 and 40 ppm) different cadmium doses. Plant height, number of side branches, root weight, stem weight, leaf weight, seed weight, thousand grain weight, cadmium, zinc, iron, manganese and copper contents were examined. In the study, statistically significant (p<0.05) and very significant (p<0.01) differences were detected in other parameters, except the number of side branches, in terms of variety, dose and plant parts. Plant height 92.66-112.41 cm, leaf weight 3.82-4.85 g/pot, root weight 2.54-4.39 g/pot, stem weight 8.79-11.62 g /pot and seed weight varied between 0.74-8.96 g/pot. Plant height increased until the cadmium dose of 20 ppm and then decreased. While leaf weight generally decreased, seed weight increased up to 5 ppm cadmium and then decreased. Cadmium concentration in the plant increased depending on cadmium doses. Cadmium, which is mostly found in the root part, could not be detected in the seeds. It has been observed that the resistance of the Aktas variety to cadmium, which does not negatively affect the development of buckwheat, is better than the Günes variety. It can be said that buckwheat can be grown in areas contaminated with cadmium (up to 40 ppm).