Doğal zeolitlerin deterjan üretiminde kullanılabilirliğinin incelenmesi /
Yazar: ERTUĞRUL İZCİ
Danışman: DOÇ.DR. ÖNDER ORHUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Deterjanlar = Detergents ; Zeolitler = Zeolites

Özet:
III ÖZET Zeolitler, alkali ve toprak alkali elementlerin kristal yapıya sahip, sulu alüminasilikatları olarak tanımlanır. Günümüzde zeolitlerin pek çok kullanım alanı vardır. Bu kullanım alanlarından biride deterjanlarda yapı maddesi olarak fosfatların yerine veya onlarla birlikte kullanılmalarıdır. Bu tezde zeolitler ve deterjanlar hakkında genel bir bilgi verildikten sonra zeolitlerin özelliklede sentetik zeolitlerin deterjan. sanayiinde kullanımı üzerine yapılan çalışmaların bir kısmı toplanarak verilmiştir. Günümüzdeki en büyük problemlerden biride, çevre kirliliğidir. Deterjanlarda yapı maddesi olarak kullanılan fosfatlar, atık sularda yoğun olarak bulundukları zaman ortamda bulunması olası azot bileşikleri yardımı ile gübre etkisi göstererek çevre kirliliğine neden olurlar. Bu durum sularda alg ve yosunların artmasına neden olur. Zeolitler ise çevre kirliliğine neden olmazlar. Bu durumları onlara fosfatlar karşısında çok büyük bir üstünlük sağlar. Zeolitlerin fosfatlar gibi yapı maddesi olarak kullanılıp kullanılamıyacağı üzerine yapılan çalışmalar başarılı olmuş ve fosfatların yerine veya onlarla birlikte deterjanlar da kullanılmaya başlanılmıştır. Bu çalışmada zeolit içeren deterjan formülasyonu üzerine örnekler verilerek dökülme, kek haline gelme ve tortu bırakma özelliklerinin tesbiti için yapılan testlerin sonuçlarından söz edilmiştir. Günümüzde sentetik zeolitler özellikle de Zeolit A ve Zeolit X veya bunların karışımı, deterjan formülasyonunda kullanılmaktadır. Sudaki Ca+2 ve Mg+2 iyonları tutularak su yumuşatılır ve lekeler çıkartılır. Ca+2 ve Mg+2 iyonlarını tutmada ve dolayısıyla lekeleri çıkarmada Zeolit A ve Zeolit X kullanılarak yapılan araştırmalardan daIV çalışmada söz edilmiştir. Fosfatların yanında zeolitlerin elverişsiz olduğu yanlarında bulunduğu yapılan çalışmalarda, görülmüştür. Kendi aralarında topaklanma yapabildikleri, tekrar tekrar yapılan yıkama sonucunda çamaşırda tortu bırakabildikleri ve arzu edilmeyen ağarmalar oluşturdukları, Zeolit A ve Zeolit X' in kullanıldığı deterjanlarla yapılan çalışmalarda görülmüştür. Bu durumları önlemek için yapılan araştırmalardan çalışmada söz edilmektedir. Zeolit A ve Zeolit X' in yanında az da olsa, doğal zeolitlerinde deterjan formülasyonunda kullanılıp kullanılamıyacağı üzerine yapılan çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmalarda Zeolit A ve Zeolit X ile doğal zeolitlerin parçacık boyutu, iyon değişimi ve kinetiği karşılaştırılarak, doğal zeolitlerin deterjanlarda kullanılımının mümkün olup olmadığı ve karşılaşılan güçlükler belirtilmektedir.

Abstract:
V SUMMARY Zeolites are defined as the crytalline hydrous alüminosilicates of earth-alkali elements. Recently, zeolites are widely used in many application fields. One of these application fields is the detergent manifacturing in which zeolites are used as builders or together with phosphates. In this thesis, a general knowledge about zeolites and detergents is given, followed by a compilation of some of the works carried out usage zeolites, especialy synthetic zeolites, in the detergent industry. One of major problems of today's life is enviromental pollution. If the phosphates used in detergent industry are in high concentrations in the waste waters, they interact with nitrogen compounds in environment, where they show fertilizer effects and this phenomenon causes environmental pollution. This, the algs and mosses increase in waste waters. But zeolites do not have any pollution effects and this property of zeolites give them a great advantage against phosphates. Works done to the whether zeolites can be used as builders instead of phosphates in detergents has resulted positive and since then, zeolites are being used instead of or together with phosphates in detergents has resulted positive and since then, zeolites are being used instead of or together with phosphates in detergents. In this study, examples of detergent formulations in which zeolites are used are given, together with the results of tests carried out to examine, detect pouring quality, cake formation and sedimantation. Recently, synthetic zeolites and especialy Zeolite A and Zeolite X or a mixture of both are used in detergent formulation. By capturing the Ca+2 and Mg+2 ions in the water, softening of water and escape fromVI the soil are accomplished. Corresponding to this, works done using Zeolite A and Zeolite X where were succesful to get rid of the soils are accomplished. Corresponding to this, works done using Zeolite A and Zeolite X where were succesful to get rid of soils are discussed in this thesis and to capture Ca+2 and Mg+2 ions discussed in this thesis. Besides, disadvantages of zeolites compared to phosphate were easy to see in the previous works. They can pack up in small balls in them selves leave precipitates after several washings and cause undesired pale whitining are the attentioning notes about the Zeolite A and Zeolite X used detergents tests of the previos works. This study also discussed to the work. This study also discussed to the works done for prevention of these undesired results. There also exist works, whether natural zeolites beside Zeolite A and Zeolite X can be used in detergent formulation. In this works, the effect of particle size, ion exchange and kinetics of Zeolite A, Zeolite X and natural zeolites on detergent quality are explained.