Elazığ il merkezinde antihipertansif ilaç kullanan erişkin hipertansiyon hastalarının tedaviye uyum ve yaşam etkilenimlerinin irdelenmesi
Investigation on adherence to therapy and life effects of adult hypertension patients using antihypertensive drugs in Elaziğ city center
Yazar: FİLİZ NAM
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ERHAN DEVECİ
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Antihipertansif ajanlar = Antihypertensive agents ; Elazığ = Elazığ ; Hipertansiyon = Hypertension ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yetişkinler = Adults ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Hipertansiyon hastalarında tedaviye uyum, kan basıncının kontrol altına alınması dolayısıyla da hipertansiyona bağlı morbidite ve mortalitenin azaltılmasında önemli bir unsurdur. Bu çalışma Elazığ il merkezinde antihipertansif ilaç kullanan erişkin hipertansiyon hastalarınının tedaviye uyum ve yaşam etkilenimlerinin irdelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Kesitsel tipte olan bu araştırmanın evrenini Elazığ il merkezindeki aile hekimliği birimlerine kayıtlı antihipertansif ilaç kullanan erişkin hipertansiyon hastaları oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem sayısı, evrendeki kişi sayısının bilinmediği formülle hesaplanıp 384 olarak bulunmuş, bunların 379'una ulaşılmıştır. Örneklem grubu araştırmaya dahil edilen aile hekimliklerinin kayıtlarından çıkarılan listelerden sistematik örnekleme ile seçilmiştir. Araştırmaya katılanlara içerisinde İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-Etkililik Ölçeği/Skalası'nın (İBÖS) da yer aldığı bir anket yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır.
Hipertansiyon hastalarının yaş ortalaması 63.06±9.80 yıl, %60.2'si kadın, %77.0'ı evli, %44.6'sı sadece okur-yazar/ilkokul mezunudur. Katılımcıların İBÖS puan ortalaması 63.44±17.39'dır. Hipertansiyonun ne olduğunu bilen veya eksik tanımlayanların, hipertansiyon tanı süresi ile antihipertansif kullanma süresi 120 ay üzeri olanların, hipertansiyon ilaçlarını düzenli kullananların, hipertansiyonun yol açtığı hastalıklar hakkında bilgi sahibi olduğunu ifade edenlerin, hipertansiyon ile ilgili diyet yapanların, düzenli sağlık kontrolü yaptıranların, hipertansiyona uyum sağladığını düşünenlerin, sistolik kan basıncı 140 mmHg altı ve diastolik kan basıncı 90 mmHg altı olanların İBÖS puan ortalaması daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Tansiyonunu hiç/çok nadir ölçtürenlerin, hipertansiyon için kontrole hiç/çok nadir gidenlerin, yemeklerde ilave tuz kullananların ve monoterapi alanların İBÖS puan ortalaması ise daha düşük saptanmıştır(p<0.05).
Sonuç olarak hipertansiyon hastalarının tedavi uyum düzeyleri iyi olarak değerlendirilmiştir. Ancak uyum düzeyini olımsuz etkilediği belirlenen faktörleri iyileştirmeye yönelik çalışmaların yapılmasının uygun olacağı düşünülmüştür.
Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, tedavi uyumu, İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-Etkililik Ölçeği.

Abstract:
INVESTIGATION ON ADHERENCE TO THERAPY AND LIFE EFFECTS OF ADULT HYPERTENSION PATIENTS USING ANTIHYPERTENSIVE DRUGS IN ELAZIĞ CITY CENTER.
Adherence to treatment in hypertensive patients is an important factor in controlling blood pressure, thus reducing morbidity and mortality associated with hypertension. This study was conducted in Elazig city center to examine the treatment compliance and life effects of adult hypertensive patients using antihypertensive drugs.
The population of this cross-sectional study consisted of adult hypertensive patients using antihypertensive drugs registered in family health centers of Elazig province center in Elazig city center. The sample number of the study was calculated with the formula where the number of people in the universe was not known and was found to be 384, of which 379 were reached. The sample group was selected in the records of family physicians included in the study through the systematic sampling method. A questionnaire including the Medication Adherence Self Efficacy Scale (MASES) was applied face to face to the participants.
The average age of hypertension patients is 63.06 ± 9.80 years, 60.2% of them are female, 77.0% of them are married, 44.6% of them are only literate / primary school graduates. The average MASES score of the participants is 63.44 ± 17.39. The mean MASES score of those who know what hypertension is or who describe it deficiently, those with hypertension diagnosis time and antihypertensive use over 120 months, regular use of hypertension medications, those who stated that they had information about the diseases caused by hypertension, those who diet about hypertension, who have regular health checks, those who think they are adapting to hypertension, those with systolic blood pressure less than 140 mmHg and diastolic blood pressure less than 90 mmHg was found to be higher (p <0.05). The mean MASES score of those who have their blood pressure measured never/very rarely, those who never/very rarely went to control, those who add salt to their meals and monotherapy recipients was found to be lower (p<0.05).
As a result, treatment compliance levels of hypertensive patients were evaluated as good. However, it was thought that it would be appropriate to conduct studies to improve the factors determined to negatively affect the level of compliance.
Keywords: Hypertension, treatment compliance, Medication Adherence Self Efficacy Scale.