Aspirde (Carthamus tinctorius L.) sentetik erkek kısırlık tekniği ile elde edilmiş melez populasyonlarından hat geliştirme olanakları
Possibilities of the line development from the hybrid populations obtained by synthetic male sterility technique in safflower (Carthamus tinctorius L.)
Yazar: SABRİ ERBAŞ
Danışman: PROF.DR. HASAN BAYDAR ; PROF.DR. TAHSİN KARADOĞAN ; PROF.DR. ÖZER KOLSARICI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETASP RDE (Carthamus tinctorius L.) SENTET K ERKEK KISIRLIĞITEKN Ğ LE ELDE ED LM Ş MELEZ POPULASYONLARINDAN HATGEL ŞT RME OLANAKLARISabri ERBAŞAspir (Carthamus tinctorius L.) dünyada bitkisel yağ kaynağı olarak yetiştirilenönemli bir yağ bitkisidir. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi TarlaBitkileri Bölümünde 2005 ve 2006 yıllarında yürütülen bu araştırmada; `Dinçer 5-118 x Remzibey-05' melezi ileri generasyon hatları arasından yüksek verimde vekalitede aspir hatlarının belirlenmesi ve bu hatların agronomik ve kalite özelliklerininincelenmesi amaçlanmıştır. `Dinçer 5-118' ve `Remzibey-05' aspir çeşitleri ile buçeşitlerden geliştirilen 48 aspir hattı materyal olarak kullanılmıştır. `HB-107' (163.0kg/da), `HB-88' (158.3 kg/da), `HB-65' (154.7 kg/da), `HB-94' (151.1 kg/da), `HB-7' (148.8 kg/da), `HB-44' (148.1 kg/da), `HB-14' (144.1 kg/da), `HB-28' (141.0kg/da), `HB-135' (141.0 kg/da) ve `HB-59' (139.4 kg/da) nolu hatlar ebeveynlerinegöre daha yüksek tohum verimi alınmıştır. Bu hatlar özellikle bitki başına tablasayısı, tabla başına tohum sayısı ve 1000 tane ağırlığı gibi en önemli verimözellikleri bakımından ebeveynlerine göre daha yüksek değerler vermişlerdir. Her ikideneme yılı ortalamaları esas alınarak, yağ oranları % 30'un üzerinde olan 6 hat(`HB-7', `HB-14', `HB-84', `HB-91', `HB-102' ve `HB-120') belirlenmiş, bu hatlar`Dinçer 5-118' (% 25.8) ve `Remzibey-05' (% 29.3) aspir çeşitlerinden daha yüksekoranlarda yağ içermişlerdir. `HB-74' (% 42.2) ve `HB-44' (% 31.3) hatları yüksekoleik asit içeren, `HB-63' (% 79.6) ve `HB-31' (% 79.2) hatları yüksek linoleik asitiçeren hatlar olarak belirlenmiştir.ANAHTAR KEL MELER: Aspir, Carthamus tinctorius L., sentetik erkek kısırlık,hat geliştirme, verim ve kalite özellikleri

Abstract:
ABSTRACTPOSSIBILITIES OF THE LINE DEVELOPMENT FROM THE HYBRIDPOPULATIONS OBTAINED BY SYNTHETIC MALE STERILITYTECHNIQUE IN SAFFLOWER (Carthamus tinctorius L.)Sabri ERBAŞSafflower (Carthamus tinctorius L.) is an important oilseed crop grown for vegetableoil sources throught the world. In present advanced lines safflower derived from across between `Dinçer 5-118 x Remzibey-05? were tested to determine their yieldand quality characteristics. The research was carried out in 2005 and 2006 atSüleyman Demirel University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops.Study materials were 48 advanced safflower lines. Lines `HB-107? (163.0 kg/da),`HB-88? (158.3 kg/da), `HB-65? (154.7 kg/da), `HB-94? (151.1 kg/da), `HB-7?(148.8 kg/da), `HB-44? (148.1 kg/da), `HB-14? (144.1 kg/da), `HB-28? (141.0 kg/da),`HB-135? (141.0 kg/da) and `HB-59? (139.4 kg/da) gave higher seed yield per decarewhen compared with parents. These lines were also gave higher values for such asnumber heads per plant, number seeds per head and 1000 seed weight than theirparents. Averaged over 2 years 6 lines (`HB-7?, `HB-14?, `HB-84?, `HB-91?, `HB-102? and `HB-120?) had over 30% seed oil content and these lines oil content washigher than those of their parents [`Dinçer 5-118? (25.8%) and `Remzibey-05?(29.3%)]. It was determined that `HB-74? and `HB-44? lines had higher oleic acidamounts (42.2% and 31.3%, respectively) and `HB-63? and `HB-31? containedhigher linoleic acid levels (79.6% and 79.2%, respectively).KEYWORDS: Safflower, Carthamus tinctorius L., synthetic male sterility, lineimprovement, yield and quality components