Vadeli işlem piyasaları ve spot piyasalar arasındaki volatilite yayılımı: Gelişmekte olan ülkeler örneği
Volatility spillover between futures and spot markets: Case of developing countries
Yazar: BİLGE APAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ALSU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: EGARCH model = EGARCH model ; Fiyat hareketi = Price movement ; GARCH model = GARCH model ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Nedensellik = Causality ; Oynaklık = Volatility ; Spot piyasalar = Spot markets ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye ve gelişmekte olan ülkelerin (Yunanistan, Hindistan, Güney Afrika, Polonya, Brezilya, Çin, Güney Kore, Malezya, Meksika) vadeli işlem piyasaları ile spot piyasaları arasındaki volatilite yayılımını incelemek üzere çeşitli ekonometrik modeller kurmaktır. Bu bağlamda Türkiye için Borsa İstanbul'da işlem gören spot ve vadeli BİST 30 endeksi ve diğer gelişmekte olan ülkeler için de ülkelerin spot ve vadeli işlem endeksleri 2012-2021 dönemlerine ait günlük veriler kullanılarak vadeli işlem piyasaları ile spot piyasaların getiri volatilitelerini açıklayan uygun modeller her ülke için ayrı ayrı kurulmuş ve bununla birlikte spot ve vadeli işlem piyasalarındaki volatilite ilişkilerin yönü tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada öncelikli olarak spot ve vadeli işlem endeksleri için birim kök testleri yapılmıştır. Bunu takiben zaman serisi analizi olan ARCH LM testine ve sonrasında GARCH ve EGARCH modellerine başvurulmuştur. GARCH modellerinde volatiliteye etki eden şoklar kalıcı bir etki oluşturmamış olup endekste meydana gelebilecek bir şokun endeksi uzun vadede etkilemediği ve kısa vadede ortadan kalktığı, EGARCH modellerinde ise negatif şokların pozitif şoklardan daha fazla etki ettiği görülmüştür. Her ülke için uygun volatilite modelleri seçildikten sonra, ülkelerin vadeli ve spot piyasa getiri volatiliteleri aralarında ilişki nedensellik testi ile yapılmıştır. Analizden elde edilen bulgular incelendiğinde, çalışmada yer alan tüm ülkeler için vadeli ve spot piyasa arasında çift yönlü volatilite ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmada Türkiye ve örneklem içinde yer alan gelişmekte olan ülkelerin vadeli işlem piyasaları ile spot piyasalar arasındaki getiri volatilitesi günlük veriler kullanılarak ampirik olarak sınanmıştır. Bu analiz, vadeli piyasalarla ilgili hipotezlerin doğruluğunu test etmek ve ileriye dönük düzenlemelerde yardımcı olmak için yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, vadeli işlem piyasalarının spot piyasalarla arasındaki ilişkiyi anlamak için önemli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to establish various econometric models to examine the volatility spillover between the futures markets and spot markets of Turkey and developing countries (Greece, India, South Africa, Poland, Brazil, China, South Korea, Malaysia, and Mexico). In this context, suitable models explaining the return volatility of the futures markets and spot markets established by using the spot and futures BIST 30 index traded on Borsa Istanbul for Turkey and the spot and futures indexes of the other developing countries for the 2012-2021 periods for each country separately. In addition, the direction of volatility relations in spot and futures markets has been tried to be determined. In the study, unit root tests were primarily carried out for spot and futures indices. Following this, the ARCH LM test, which is a time series analysis, and then the GARCH and EGARCH models were applied. In GARCH models, shocks affecting volatility did not have a permanent effect, and a shock that may occur in the index does not affect the index in the long term and disappears in the short term, In EGARCH models, on the other hand, it is seen that negative shocks affect more than positive shocks. After choosing the appropriate volatility models for each country, the relationship between the futures and spot market return volatility of the countries was done by causality test. When the results obtained from the analysis are examined, it has been determined that there is a bidirectional volatility relationship between the futures and spot markets for all countries included in the study. As a result, the return volatilities between futures and spot markets of Turkey and other developing countries in the sample have been empirically tested using daily data. This analysis was conducted to test the hypotheses related to futures markets and to assist in future regulations. The results indicate that futures markets can be an important tool to understand the relationship with spot markets. Therefore, it is recommended that similar analyses be conducted in future studies to better understand and improve the functioning of futures markets.