Diyabetli hastalarda ayak bakım uygulamaları ve öz etkililiğin değerlendirilmesi
Evaluation of foot care practices and self efficacy for patients with diabetes
Yazar: EMİNE KIR BİÇER
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Ayak ülseri = Foot ulcer ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırma, Diyabetik Ayak Bakımı Öz-Etkililik Ölçeği (DABÖÖ), Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ) ve Ayak Bakımı Davranış Ölçeği'nin (ABDÖ) geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarını yaparak ölçeklerin Türk toplumu için geçerli ve güvenilir araçlar olup olmadığını belirlemek ve diyabetlilerin ayak bakımı bilgi, davranış ve öz-etkililik düzeylerini belirleyerek, diyabetli hastalara verilen eğitimin hastaların öz etkililik algısı üzerine etkisini değerlendirmektir. Bu yönüyle araştırmanın birinci aşaması metodolojik araştırma modeli, ikinci aşaması ise randomize kontrollü bir müdahale çalışması olarak planlanmıştır.Çalışmanın evrenini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Endokrin Metabolizma ve Diyabet Anabilim Dalı Diyabet Polikliniği'ne başvuran ve Diyabet Kliniğinde yatan diyabetli bireyler oluşturmaktadır. Çalışma eğitim alan 45 deney ve rutin takip altındaki 45 kontrol grubu olmak üzere toplam 90 diyabetli ile gerçekleştirilmiştir. Veriler uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçeklerin Cronbach alfa katsayıları sırasıyla: DABÖÖ için 0,86, ABDÖ için 0,83 ve, DABÖ için ise 0,58 olarak saptanmıştır.Deney-Kontrol grubunun başlangıç, 1. ay, 3. ay ve 6. ayın sonundaki DABÖÖ, ABDÖ ve DABÖ puan ortalamaları eğitim alan deney grubunda artarken kontrol grubunda başlangıç puan ortalaması 1., 3. ve 6. ayda benzer kalmıştır. İzlemler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardır. Ayakta yara olması, daha önce diyabetik ayak yarası/amputasyonu ile karşılaşma, ayak muayenesi yapılması ve diyabetik ayak gelişimi açısından risk durumlarına göre DABÖÖ puan ortalamalarının deney grubunda anlamlı iken kontrol grubunda bu değişkenlerde anlamlı farklılık gözlenmemiştir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate validity of Diabetic Foot Care Self Efficacy Scala (DFCSES) , Diabetes Foot Knowledge Scala (DFKS) and Diabetic Foot Behaviour Scala (DFBS) in Turkish population and to determine the effect of patient education on their perception of self efficacy. Therefore the first phase of the study was of metodologic model and the second phase was a randomised controlled study with intervention.Patients with diabetes followed in Istanbul University, Cerrahpasa Medical Faculty, Endocrinology-Metabolism and Diabetes Department were involved in the study. Fortyfive diabetic patients, who were educated in our department by the researcher , and 45 control subjects, all of which had diabetes but did not get any education, were compared. Data were evaluated by using appropriate statistic metods. Coefficients of DFCSES, DFKS and DFBS were 0.86, 0.83 and 0.58, respectively.When the initial scores and the scores after 1st, 3rd and 6th monthes of all the scalas were compared, the scores of the study group showed increment where as the scores of the control group were the same. There was a statistically significant difference between the follow-ups. When the mean of the scores of DFCSES were evaluated separately according to the presence of actual foot wound, history of foot wound or amputation, physical examination of the foot and risk status for diabetic foot , there was a significant difference in the study population but not in the control group.