Havacılık kazalarında insan faktörünün analizi
Analysis of human factors in aviation accidents
Yazar: HASAN KOLDAŞ
Danışman: PROF. DR. SERPİL EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kazalar = Accidents

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı ülkemizde üzerinde henüz akademik olarakçalışılmamış olan havacılık kazalarında insan faktörü kavramını ortayakoymak, bu kavramın oluşturduğu çok geniş yelpaze içinde yer alanhususlardan bazılarına değinerek insan faktörünün havacılık kazalarıiçindeki konumunu belirtmek ve ülkemizde bu alanda yapılacakçalışmalara ışık tutacak bir karar sisteminin geliştirilmesine yardımcıolmaktır. Havacılıkta insan faktörü; insan fizyolojisi ve insanpsikolojisinin çalışma alanları ile etkileşim içindedir. Bu çalışmada,genelden özele bir bakış açısı ile yapılan literatür taraması sonucu eldeedilen bilgilerden de istifade edilmiştir. İstatistiksel veri derleme veyorumlama çalışması ile ticari havayolu şirketlerinde meydana gelenuçak kazaları ve bunların nedenleri, insan faktörünün çok baskın olaraköne çıktığı Tenerife uçak kazası, kazaların değerlendirilmesidoğrultusunda ortak noktalar ve bunlara karşılık emniyet tedbiri olarakifade edilebilecek hususlar, kaza ve insan faktörü konusunda bilgiler,insanın biyolojik yapısından kaynaklanan bazı özellikleri irdelenerekortaya çıkan biyomekanik sınır değerleri ortaya konulmuştur.Havacılıkta insan faktörü hakkında daha tekamül etmiş bilgilere sahipolunması ile havacılık kazalarının önlenmesinde daha öngörülüolunabileceği değerlendirilmektedir. Bu tez çalışması; ulaştırma kazalarıiçinde yer alan havacılık kazalarında insan faktörünün önemine dikkatçekerek insan faktörü alanında, gelecekte ülkemizde degerçekleştirilecek farklı disiplinlerin koordineli çalışmalarına temeloluşturmak maksadıyla hazırlanmıştır.Yapılan çalışmada; havacılıktaki tüm olayların sistem yaklaşımı ile elealınması gerektiği, yolcu uçaklarında çarpma ve çarpılmalara karşıyolcuların kişisel emniyetlerini artırıcı donanım tasarımları (havayastıkları, geliştirilmiş emniyet kemeri sistemleri gibi) üzerindeçalışabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to bring up the matter of human factorsin aviation accidents, to indicate the importance of location ofhuman factors in aviation accidents by touching on some issues inthe very large spectrum of that concept, and by means of this toassist developing a decision making system which could be aguidance to studies to be done in that subject matter. Human factorsin aviation are the study of human physiology and psychology as itrelates to the interaction of people with each other and machines inan abnormal environment so called flight. Human factors areimportant aspects of aviation mishap prevention. In this study, withan approach from general to relatively private prospects of humanfactors, presented that the accident statistics and the causes of theaccidents apply to worldwide commercial jet airplanes, Tenerifeaccident which is a significant example of human factors relatedaccidents, overlapping common points which are cumulated as aresult of assessments of aviation accidents and precautionarymeasures for flight safety, general information on accidents andhuman factors, biological boundaries of human beings. Assessedthat it is essentially important and achievable to prevent fromaviation accidents by having reached maturity supported withbackground and experience on human factors. This study is done toestablish a groundwork for coordinated studies of assorteddisciplines in the future by focusing on the importance of humanfactors in aviation accidents which have been located in the areaof transportation accidents.In this study, it is concluded that all events in aviation should becovered with system analysis approach, and designing personal safetyequipments (like airbags, improved safety belt systems) foraugmentation of passengers? self protection during collisions can beworked on.