Kentsel alanlardaki otopark problemlerinin incelenmesi ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) tabanlı kent içi otopark alanlarının belirlenmesi (Yalova ili örneği)
Investigation of parking problems in urban areas and determination of geographi̇c information systems (GIS) based urban parking areas (Yalova province example)
Yazar: TAHA KAPLAN
Danışman: PROF. DR. ERAY CAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma ve Lojistik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Kentlerdeki nüfus artışıyla birlikte, yaşam aktiviteleri de artmakta, bunun sonucu olarak da ulaşım alanı bu durumdan etkilenmektedir. Kent içi toplumsal hayattaki bu hareketlilik özellikle şehir içindeki trafik yoğunluğunu da arttırmaktadır. Bu anlamda değerlendirildiğinde trafik ve araç yoğunluğundaki artış, otopark alanlarının da yetersiz kalmasına sebebiyet vermektedir. Bununla birlikte, şehir içindeki yaşam alanlarının birer çekim merkezi olması, plansız şehirleşme ve nüfus yoğunluğunun belirli alanlarda toplanması gibi sebepler mevcut otopark ihtiyacını daha da arttıran sebepler olmaktadır. Yeni otopark alanları ihtiyacı artan bu bölgelerde, trafik yoğunluğunu biraz daha azaltmak amacıyla alternatif ve yeni otopark alan konumlarının üretilmesi oldukça önemli bir konu olmaktadır. Bu konumların belirlenmesinde, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemini birlikte kullanmak oldukça verimli sonuçlar elde edilmesine yardımcı olmaktadır. Yapılan çalışmada ilk olarak coğrafi konum olarak oldukça yoğun bir araç trafiğine sahip olan Yalova şehir merkezindeki otopark kaynaklı problemler tespit edilmeye çalışılmıştır. Daha sonraki aşamada ise bu şehirdeki yeni otopark alanlarının belirlenebilmesi amacıyla oluşturulan sonuç haritayı oluşturacak alt bileşen haritalar hazırlanmıştır. Bu kriterlere ait veriler web'de açık erişimli bir yazılım olan Quantum Geographical Information Systems (QGIS) ortamında işlenerek, alt bileşen haritalar (ana yol ve ara yol haritaları, eğitim alanları haritası, sağlık alanları haritası, turizm alanları haritası, merkezi iş alanlarına ait harita, AVM bölgelerine ait alanlar haritası, nüfus verilerine ait harita, arazi değerlerine ait harita, mevcut otopark alanlarına ait harita, trafik yoğunluk verisine ait harita, nüfus ve araç yoğunluk verisine ait haritalar) elde edilmiştir. Yine üretilen haritalar için veriler web'de açık erişim sağlayan kaynaklardan elde edilmiştir. Yalova il merkezi yeni otopark alanlarının belirlenebilmesi için üretilen alt bileşen haritalar anket araştırmalarına göre ve AHP yöntemi kullanılarak ağırlıklandırılmıştır. Çalışma kapsamında yapılan anket çalışmasında Yalova Üniversitesi'nden etik izin onayı da alınmıştır. Buna göre elde edilen nihai sonuç haritada, Yalova şehir merkezindeki yeni otopark alan konumları için alternatif yerler belirlenerek bu konu ile ilgili önerilere yer verilmiştir. Böylelikle de Yalova il merkezindeki trafik yoğunluğunun azaltılmasına katkı sağlanmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Coğrafi bilgi sistemleri (CBS), Analitik hiyerarşi prosesi (AHP), Otopark, Yalova, Konum belirleme

Abstract:
With the increase in population in cities, living activities also increase, and as a result, the transportation area is affected by this situation. This mobility in urban social life also increases traffic density, especially within the city. When evaluated in this sense, the increase in traffic and vehicle density also causes parking lot areas to be insufficient. However, reasons such as living spaces within the city becoming center of attraction, unplanned urbanization and concentration of population density in certain areas are the reasons that further increase the need for parking lots. In these regions where the need for new car parking areas is increasing, the production of alternative and new parking areas in order to reduce traffic density is a very important issue. In determining these locations, using Geographic Information Systems (GIS) and Analytical Hierarchy Process (AHP), which is one of the Multi-Criteria Decision Making methods, helps to obtain very efficient results. In the study, firstly, it was tried to identify the parking-related problems in Yalova city center, which has a very dense vehicle traffic due to its geographical location. In the next stage, subcomponent maps were prepared to form the final map created to determine new parking lot areas in this city. Subcomponent maps (main road and secondary road maps, education areas map, health areas map, tourism areas map, map of central business areas, map of shopping mall areas, map of population data, map of land values, map of existing parking areas, map of traffic density data, maps of population and vehicle density data) were obtained by processing the data for these criteria in the Quantum Geographical Information Systems (QGIS) environment, which is an open-access software on the web. Again, the data for the maps produced were obtained from open access sources on the web. Subcomponent maps produced to determine new parking lot areas in Yalova city center were weighted according to survey research and using the AHP method. Ethical permission approval was also obtained from Yalova University for the survey conducted within the scope of the study. Accordingly, in the final result map, alternative locations for the new parking lot area locations in Yalova city center were determined and suggestions on this subject were included. In this way, an effort was made to contribute to reducing traffic congestion in Yalova city center.
Keywords: Geographic information systems (GIS), Analytical hierarchy process (AHP), Parking lot, Yalova, Location determination