Anadili Arapça olmayanlara Arap dili öğretiminde dinleme becerisinin rolü
The role of listening skill in teaching Arabic language to non-native speakers of Arabic
Yazar: ALMUTTASM ALALI
Danışman: DOÇ. DR. FADİME KAVAK
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Arapça = Arabic ; Belagat = Eloquence ; Dil eğitimi = Language education ; Dinleme = Listening ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning

Özet:
Bu çalışmada, dil öğretiminde dinleme becerisi ve bu becerinin ana dili Arapça
olmayanlara Arapça öğretimindeki rolü ele alındı. Çalışmaya işitme duyusunun önemi, 
oluşum aşamaları, Kur'ân-ı Kerim ve hadis-i şeriflerdeki yeri açıklanarak başlandı. Daha 
sonra dinleme becerisinin tanımına, doğasına, önemine ve diğer becerilerle olan ilişkisine 
yer verildi. Ardından dilsel düzeylere bağlı olarak bu becerinin amaçları açıklanıp 
yabancı dil öğretim teorilerindeki yerine değinildi. Dinleme becerisinin öğretiminde 
öğretmenin rolünün önemi üzerinde duruldu. Dinleme sürecinin şekil ve boyutları ihmal 
edilmeden bilinçli dinlemenin bileşenleri açıklanıp bu becerinin öğretimi için öneriler 
sunuldu. Dinlemeyi öğrenme stratejileri, strateji türleri, stratejinin yapısını etkileyen 
faktörler, strateji oluşturma teknikleri, strateji öğrenme adımları, stratejinin amacı ve 
stratejilere dayalı etkinliklerin özellikleri açıklanmaya çalışıldı. Ders planı ile müfredat
hazırlayıcılarına, plan ve müfredatlarını hazırlarken katkı sağlayacağı ümit edilerek, 
stratejilerle birlikte tüm aşamaları ve detaylarıyla sesli eğitim materyallerinin 
hazırlanmasından bahsedildi. Daha sonra, dinleme becerisini öğretmek için, tüm teorik 
strateji ve kurallar - mümkün olduğunca - sınıf ortamına ve pratik hayata aktarılarak iki 
örnek ders planı sunuldu. Son olarak hem araştırmada bahsedilen hem de bahsedilmeyen 
bazı stratejiler kullanılarak, görsel (dizi seyretmeye dayalı) Arapça öğrenimi için 
alternatif bir program tasarımı sunuldu. Söz konusu program uygulamasında öğrencilerin 
Arapça öğrenimine ilişkin bilinen geleneksel yöntemlerden kaçınılıp Arapçayı hızlı ve 
kısa sürede öğrenebilmeleri için en güncel dilbilimsel teoriler dikkate alındı.

Abstract:
In this study, listening skill in language teaching and the role of this skill in 
teaching Arabic to non-native speakers were discussed. The study started by explaining 
the importance of the sense of hearing, its stages of formation, and its place in the Qur'an 
and hadith. Then, the definition, nature, importance of listening skill and its relationship 
with other skills were given. Then, depending on the linguistic levels, the purposes of this 
skill were explained and its place in foreign language teaching theories was mentioned. 
The importance of the teacher's role in teaching listening skill was emphasized. Without 
neglecting the shape and dimensions of the listening process, the components of 
conscious listening were explained and suggestions were presented for the teaching of 
this skill. Strategies for learning to listen, types of strategies, factors affecting the structure 
of strategy, techniques of strategy formation, steps of learning strategy, purpose of 
strategy and characteristics of activities based on strategies were tried to be explained. 
With the hope that it will contribute to the lesson plan and curriculum developers while 
preparing their plans and curricula, the preparation of audio training materials with all its 
stages and details, together with the strategies, was mentioned. Then, two sample lesson 
plans were presented to teach the listening skill by transferring all the theoretical 
strategies and rules - as much as possible - to the classroom environment and practical 
life. Finally, an alternative program design for visual (based on watching TV series) 
Arabic learning is presented, using some strategies both mentioned and not mentioned in 
the research. In the implementation of the program in question, the most up-to-date 
linguistic theories were taken into account so that students could avoid traditional 
methods of learning Arabic and learn Arabic quickly and in a short time.