2006 yılından sonra kurulan yeni üniversitelerin kentsel değişim üzerindeki rolü: Bingöl örneği
The role of new universities established after 2006 on urban change: Bingol case
Yazar: AHMET ALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ DEMİREL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bingöl = Bingöl ; Kent sosyolojisi = Urban sociology ; Kentsel değişim = Urban change ; Kuruluş = Foundation ; Sosyal değişme = Social change ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Eğitim, insanlığın toplumsal yaşama geçişiyle birlikte ortaya çıkmış, oldukça eski bir 
toplumsal kurumdur. Onun en yüksek seviyesi olan üniversite ise ilk çağlardan 
günümüze kadar çeşitli şekillerde gelmekle birlikte, günümüzdeki özellikleriyle, 
ortaçağda kentlerin gelişmesi paralelinde ortaya çıkmıştır. Ortaçağda temel görevi salt 
eğitim olan üniversitenin karakteristiği toplumsal beklentilere göre sürekli bir değişim 
arz etmekteydi. 19. yy'dan itibaren dünyada meydana gelen büyük değişim ve 
dönüşümler birçok toplumsal yapıda olduğu gibi üniversitenin de değişim 
geçirmesinde önemli bir rol oynamıştır. 
Temel işlevi itibariyle, bilgi üretiminin önemli merkezlerinden olan üniversite, 
günümüzde bilgi üretiminin yanında, sosyo-ekonomik ve kültürel alanlar başta olmak 
üzere birçok alanda kent ile etkileşime geçmektedir. Üniversiteler, demografik, sosyoekonomik ve kültürel özellikleri bakımından, gelişmemiş ya da daha az gelişmiş 
kentlerde kurulduktan sonra, bu kentlerin alt ve üst yapısal alanlarında önemli 
değişimleri ortaya çıkarabilmektedirler. Bu nedenle günümüzde, Türkiye'de de 
üniversiteler, kuruldukları kentlerin toplumsal, ekonomik ve kültürel yapılarını 
değiştirecek ilave enerjiyi sağlayan ve bu nedenle bölgeler arası eşitsizliği gidermeye 
katkıda bulunacak kurumlar olarak da görülmektedir. Öte yandan, üniversite ile kent 
ilişkisinde, ifade edilen etkinin/katkının en üst seviyede olması, iki olgu arasındaki 
etkileşimlerin yoğun olup olmamasına göre değişim göstermektedir. Nihayetinde
üniversite ile kent etkileşiminin yoğun olması aynı zamanda üniversitenin sağlayacağı 
ilave enerjinin maksimum şekilde kullanılmasına olanak sağlar ve bu durum kentsel 
değişim için ihtiyaç duyulan önemli bir ilave enerjiyi açığa çıkarabilmektedir.
Bu araştırmanın amacı, "her ile bir üniversite" sloganıyla sayıları hızla artarak tüm 
ülkeye yayılan üniversitelerin, özellikle demografik, ekonomik ve kültürel açıdan 
görece daha az gelişmiş kentlerdeki etkilerini ve bu kentlerin alt ve üst yapılarında 
meydana getirdikleri etkileri incelemektir. Bu açıdan, bu örnek olay çalışması, Bingöl 
Üniversitesinin kurulmasından sonra Bingöl'e sağladığı katkılar, kentin alt ve üst 
yapısal ilişkilerinde meydana getirdiği değişimleri analiz etmektedir.

Abstract:
Education is a quite old social institution that emerged in accordance with humanity's 
passing social life. Although university, as the highest level of education, has reached 
today diversely, it has come forward in parallel with the development of urbans in the 
Medieval by having today's characteristics. The characteristics of university which 
was only education mission in the middle ages has presented changes depending on 
the social expectations. The big changes and transformations occurred since the 19th
century, have played an important role on the change of university as well as the 
alteration of many social structures.
The university, one of important centres of knowledge production as its main function, 
has interacted with the city in many areas especially, in socio-economic and cultural 
areas in addition to knowledge production. Universities, in terms of demographic, 
socio-economic and cultural characteristics, can cause significant changes in the lower 
and upper structural areas of cities after they are established in undeveloped or less 
developed cities. Therefore, universities are also seen as institutions that provide 
additional energy that will change the social, economic and cultural structures of the 
cities in which they are established, and therefore contribute to the elimination of 
inequality between regions in Turkey, today. 
On the other hand, in the relationship between the university and the city, the highest 
level of the effect/contribution expressed varies depending on whether the interactions 
between the two phenomena are intense or not. Ultimately, the intense interaction 
between the university and the city also allows the maximum usage of the additional 
energy to be provided by the university, and this may procure an important additional 
energy needed for urban change.
The aim of this study is to examine the effects of universities, which spread rapidly 
and spread all over the country with the slogan "one university for every city", 
especially in the cities that are relatively less developed in terms of demographic, 
economic and cultural, and their effects on the infrastructure and superstructure of 
these cities. In this respect, this case study analyzes the contributions of Bingol 
University after its establishment and the changes it brought about in the lower and 
upper structural relations of the city.