Polistiren tabaklardan gıdaya geçen toplam migrasyon değerlerinin belirlenmesi
Determination of total migration value from polystyrene plates
Yazar: MERVE AYDIN BAKŞI
Danışman: PROF. DR. DUYGU GÖÇMEN
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Gıda ürünleri = Food products ; Migrasyon = Migration ; Plastik malzemeler = Plastic materials ; Plastikler = Plastics

Özet:
Bu tez kapsamında, gıda ile temas eden malzeme olarak oldukça yaygın kullanılan, tek kullanımlık polistiren (plastik) tabakların gıda ile aralarındaki kimyasal etkileşimlerden biri olan migrasyon potansiyelleri araştırılmıştır. Bu amaçla piyasadan temin edilen 10 ayrı firmaya ait 5 renksiz, 5 renkli polistiren tabaklar, 3 farklı gıda benzeri (simulantı) ile (Benzer A: %10 EtOH, Benzer B: %3 HOAc; Benzer D3: %95 EtOH) muamele edilmiştir. Elde edilen değerler, 10mg/dm2 olan toplam migrasyon üst limit değeri ile karşılaştırılmış ve örneklerin toplam migrasyon açısından uygun olup olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, migrasyon öncesi FTIR spektrometresi ile eşleştirme oranları tespit edilmiş ve yapı tanımlamaları yapılmıştır. Migrasyon sonrası da FTIR analizi tekrarlanmış ve migrasyonlar sonucunda yapıda meydana gelen değişimler, eşleştirme oranlarındaki değişimlere göre tespit edilmiştir. Benzer A ve Benzer D3 ile yapılan migrasyon testlerinde, örneklerin migrasyon değerleri, yasal sınırın altında bulunmuştur. B1, B3, R1M, R1S ve R2Y kodlu tabakların, Benzer B ile yapılan migrasyon testleri, asitli gıdalara yüksek migrasyon gösterdiklerini ortaya koymuştur. Migrasyon öncesi FTIR analizi sonucunda, tüm tabakların yapı eşleştirme oranları %80'nin üstünde tespit edilmiş ve "polistiren" olarak tanımlanmıştır. Ancak, Benzer B migrasyonu sonrası FTIR yapı tayininde, B1, B3, R1M, R1S ve R2Y kodlu tabakların eşleştirme oranları %60'ın altında bulunduğundan, şüpheli olarak değerlendirilmiş ve yapı değişimi riski taşımaları nedeniyle, bu polistiren tabakların, yüksek sıcaklıklarda, asitli gıdalarla temasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: migrasyon,  plastik, polistiren, FTIR

Abstract:
In this thesis, as the most widely used materials in contact with food, disposable polystyrene (plastic) plates and their potential migration which is one of the chemical interactions with the food were investigated. For this purpose, samples of plates readily available from Bursa grocery market produced by 10 different companies--5 of colorless, 5 of colored polystyrene plates--were treated with three different simulants (A:10% EtOH, B:3% HOAc, D3:95% EtOH). Total migration values of the samples were compared with the limited value (10 mg/dm2) in the legal regulations and suitabilities of disposable polystyrene (plastic) plates to legal regulations were determined. Besides, the matching rates were determined with FTIR spectrometer before migration tests and structure definitions were made according to matching rates of them. After migration tests, FTIR analysis were repeated and the changes formed in structure of plates were determined according to the changes in the matching rates of them. In the results of migration tests made with simulant A and simulant D3, migration values of the samples were below the legal regulation limits. In the migration test made with simulant B, the plates as coded with B1, B3, R1M, R1S and R2Y had high migration values to acidic foods. In the results of FTIR analysis before migration tests, matching rates of all plates were above the level of 80% and all of them were identified as polystyrene. However, after migrations made with simulant B, matching rates of the plates as coded with B1, B3, R1M, R1S and R2Y were below the level of 60% and they were evaluated as suspicious and it was concluded that these polystyrene plates were not appropriate to contact with acidic food at high temperatures due to the risk of their structure change.

Keywords: migration, plastic, polystyrene, FTIR