Sosyal bilişsel öğrenme teorisine dayalı grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer araştırma öz yeterliklerine etkisi
The effect of social-cognitive learning theory based group intervention on the students' career search self efficacy
Yazar: SERKAN VOLKAN SARI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ŞAHİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kariyer = Career ; Kariyer seçenekleri = Career preference ; Sosyal biliş = Social cognition ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
21. yüzyılda kariyer müdahalelerinin en önemli amaçları arasında yüksek öğretim
öğrencilerine kariyer seçimi yapabilme, kariyer kaynaklarına etkin bir şekilde ulaşabilme,
iş arayabilme ve iş başvurusu gerçekleştirebilme gibi yeterliklerin kazandırılması yer
almaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı Sosyal Bilişsel Öğrenme Teorisine (SBÖT)
dayalı kariyer müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer araştırma öz yeterliklerine
etkisini belirlemek ve Kariyer Araştırma Öz Yeterliği Ölçeğini (KAÖYÖ) Türkçe'ye
uyarlamaktır.
Bu araştırma yöntem olarak yarı deneysel desene uygun düzenlenerek, bir deney ve
bir kontrol grubu ile 32 birey üzerinde yürütülmüştür. Deney grubu üzerinde uygulanan
müdahale programı 10 hafta sürmüştür. Bu süreçte ön test, son test ve izleme
ölçümlerinin değerlendirilmesi amacıyla tekrarlı ölçümler testi gerçekleştirilmiştir. Ortaya çıkan anlamlı farklılık Friedman ve Wilcoxon nan-parametrik istatistikleri ile incelenmiştir. Ayrıca araştırmada Kariyer Araştırma Öz Yeterliği Ölçeğinin (KAÖYÖ) Türkçeye
uyarlama çalışması yapılmıştır. Bu kapsamda öncelikle "dil geçerliği çalışması"
yürütülmüştür. Daha sonra ölçeğin geçerlik ve güvenirlik değerleri hesaplanmıştır.
Geçerlik kapsamında örneklem uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett değerleri
hesaplanmış, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Güvenirlik kapsamında
ise Cronbah alfa iç tutarlık katsayısı, paralel formlar güvenirliği ve test tekrar test
güvenirliği değerleri hesaplanmıştır.
Elde edilen bulgulara dayalı olarak, deney grubunda yer alan bireylerin ön test ve
son test puanları arasında anlamlı bir farkın olduğu, bununla beraber dört ay sonra
yapılan izleme testi ile son test arasında anlamlı bir farkın olmadığı belirlenmiştir. Bunun yanında Türkçeye uyarlanan KAÖYÖ'nin geçerli ve güvenilir değerlere sahip olduğu
ortaya konmuştur. Bulgular literatürdeki benzer araştırmalarla tartışılmış ve gelecekte
yapılacak araştırmalar için bazı önerilerde bulunulmuştur.




Anahtar Kelimeler: Kariyer Araştırma, Öz Yeterlik, Üniversite Öğrencisi, Ölçek Uyarlama

Abstract:
In 21th century, qualifications as career choice for higher education students,
availability to career sources effectively, seeking and applying job are qualifications are
among the most important goals of career interventions. In this context, the purpose of
this study is to determine the effect of Social-Cognitive Learning Theory (SCLT) based
career intervention on the students' career search self efficacy and to adapt Career
Search Self Efficacy Scale into Turkish.
This study was done with 32 participants in a control and an experiment group by
designing as quasi experiemental design. The career intervention program, applied on the
experiement group, continued 10 weeks. In this process, repetitive measurement test was
done for evaluation of pre-test, post-test and follow-up measurements. The significant
difference was examined with Friedman and wilcoxon non-parametric statistics.
Also, the Career Search Self Efficacy Scale (CSSES) was adapted into Turkish. For
this purpose, language validity study was done. Then, realibity and validity values are
calculated. As a part of validity study, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) and Barlett values are
calculated, explanotary and confirmatory factor analyses were done. In terms of realibity
study, Cronbach alpha realibility internal consistent coefficient, parallel forms realibility and test-retest realibity values were calculated.
Based on the results, it is determined that there is a significant difference between
the participants' pre-test and post-tes scores, however, not a significant relation between
post-test and four months after follow-up scores. Also, it was proved that the CSSES
adapted into Turkish has valid and reliable values.The results were discussed in terms of
similar studies in the literature and some suggestions are made for the future studies.



Key words: Career search, self efficacy, university student, scale adaptation