İnfertil çiftlerde toplumsal cinsiyet rolü stresi ile infertilite stresi arasındaki ilişki
The relationship between gender stress and infertility stress in infertile couples
Yazar: AYŞE GÜLEŞÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİMGE EVRENOL ÖÇAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Evli çiftler = Married couples ; Kısırlık = Infertility ; Stres = Stress

Özet:
Amaç: Bu çalışma infertilite tedavisi alan çiftlerin yaşadıkları toplumsal cinsiyet rolü stresi ve infertilite stresi düzeylerini belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı, ilişki arayıcı tipte yürütülen çalışmanın evrenini, Ağustos 2022-2023 tarihleri arasında İzmir'de bulunan bir eğitim ve araştırma hastanesinin üremeye yardımcı tedavi merkezine başvuran infertil çiftler oluşturmuştur. Araştırma primer infertilite tanısı alan, Türkçe konuşup, anlayabilen, psikiyatrik rahatsızlığı olmayan, çift olarak çalışmaya katılmayı kabul etmiş 88 infertil çiftle (88 erkek, 88 kadın) yürütülmüştür. Veriler Birey Tanıtım Formu, Erkek Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi Ölçeği, Kadın Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi Ölçeği ve İnfertilite Stresi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Bağımsız Örneklem T testi, ANOVA, Kruskal Wallis, Post Hoc Bonferroni, Pearson Ki-Kare, Fisher's Exact ve Spearman korelasyonu testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 33,84±6,42 yıl ve evlilik süresi ortalama 4,89±2,89 yıl, %39,8'i üniversite ve üstü düzeyde eğitim seviyesine sahip, %48,9'u çalışmakta ve %90,9'u çekirdek aileye sahiptir. Erkeklerin yaş ortalaması 35,8±6,11 yıl, %42'si üniversite ve üstü düzeyde eğitim seviyesine sahiptir. Çiftlerin %35,2'si infertilitenin kadın kaynaklı olduğunu ifade etmiş, %58'i daha önce tedavi girişiminde bulunmuş, %72,7'si tedavi olmaya çift olarak karar vermiş, %51'i daha önce 1-2 kez tedavi denemiş ve kadınların %98,9'u, erkeklerin ise %90,9'u infertilite ile ilgili durumunu biriyle paylaşmıştır. Çocuk sahibi olmayı kadınlar 'anne olmak' olarak, erkekler 'aile olmak' olarak, infertilite ve tedavi sürecini kadınlar 'umut veren bir süreç', erkekler 'zor bir süreç' olarak tanımlamıştır. Kadın Toplumsal Cinsiyet Rolü Stres Ölçeği'nin puan ortalaması 66,86±21,89 ve Erkek Toplumsal Cinsiyet Rolü Stres Ölçeği'nin puan ortalaması 65,52±20,99 olarak belirlenmiş, puanlar arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Kadınların İnfertilite Stresi Ölçeği'nin Kişisel Alanda Stres alt boyutu puan ortalamasının 10,52±4,55, Sosyal Alanda Stres alt boyutu puan ortalamasının 2,97±2,79 ve Evlilik Alanında Stres alt boyutu puan ortalamasının 3,34±3,55 olduğu, erkeklerin Kişisel Alanda Stres alt boyutu puan ortalamasının 4,57±3,62, Sosyal Alanda Stres alt boyutu puan ortalamasının 1,23±1,65 ve Evlilik Alanında Stres alt boyutu puan ortalamasının 2,17±2,56 olduğu saptanmıştır ve aralarındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı olarak bulunmuştur (p<0,05). Kadın Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi Ölçeği ile İnfertilite Stresi Ölçeği alt boyutları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Erkek Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi Ölçeği ile İnfertilite Stresi Ölçeği alt boyutları olan Kişisel Alanda Stres ve Evlilik Alanında Stres alt boyutu (r= 0,492 ve r= 0,328) puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyli ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). 
Sonuç: İnfertil çiftlerin toplumsal cinsiyet rollerine ve infertiliteye ilişkin stres yaşamakta olduğu, kadınların erkeklerden daha fazla infertilite stresi yaşadığı bulunmuştur.  Erkeklerin yaşadığı toplumsal cinsiyet rolü stresinin infertilite stresiyle ilişkilendirilebileceği belirlenmiştir. Hemşireler infertil çiftlere bakım verirken toplumun sosyo-kültürel yapısını, cinsiyet rollerine ait algısını ve bireylerde stres oluşturabilecek faktörleri tanımalı, bireyleri bütüncül olarak değerlendirmelidir.

Abstract:
Aim: This study was conducted with the aim of determining the levels of gender role stress and infertility stress experienced by couples undergoing infertility treatment and examining the relationship between them.
Methods: The population of the descriptive study conducted encompassed infertile couples who applied to the assisted reproductive treatment center of an education and research hospital located in Izmir between August 2022 and 2023. The research included 88 infertile couples (88 men, 88 women) who diagnosed with primary infertility, spoke and understood Turkish, had no psychiatric disorders, and agreed to participate as a couple. Data were collected using the Individual Introduction Form, Male Gender Role Scale, Female Gender Role Scale, and Infertility Stress Scale. Descriptive statistics, Independent Samples T-test, ANOVA, Kruskal-Wallis, Post Hoc Bonferroni, Pearson Chi-Square test, Fisher's Exact, and Spearman correlation were used in the evaluation of the data.
Results: The average age of women in the couples was 33.84±6.42 years, with an average marriage duration of 4.89±2.89 years. About 39.8% had a university-level education or higher, 48.9% were employed, and 90.9% belonged to nuclear families. The average age of men was 35.80±6.11 years, with 42% having a university-level education or higher. Regarding infertility, 35.2% of couples indicated that the issue was female-related, 58% had previously attempted treatment, and 72.7% decided to undergo treatment as a couple. Additionally, 51% had undergone treatment 1-2 times before, and 98.9% of women and 90.9% of men had shared their infertility situation with someone. Women described parenthood as "becoming a mother," while men defined it as "becoming a family." Women perceived the infertility and treatment process as "a hopeful process," whereas men described it as "a challenging process."The average scores on the Female Gender Role Stress Scale were 66.86±21.89, and on the Male Gender Role Stress Scale, they were 65.52±20.99. No statistically significant difference was found between the scores (p>0.05). For the Infertility Stress Scale, women's scores were 10.52±4.55 in the Personal Area Stress subscale, 2.97±2.79 in the Social Area Stress subscale, and 3.34±3.55 in the Marital Area Stress subscale. Men's scores were 4.57±3.62 in the Personal Area Stress subscale, 1.23±1.65 in the Social Area Stress subscale, and 2.17±2.56 in the Marital Area Stress subscale. The differences between men and women in these subscales were statistically significant (p<0.05). There was no statistically significant relationship between the Female Gender Role Stress Scale and the Infertility Stress Scale subscales (p>0.05). However, a statistically significant, positively correlated, and moderately high-level relationship was found between the Male Gender Role Stress Scale and the Infertility Stress Scale subscales of Personal Area Stress and Marital Area Stress (r= 0.492 and r= 0.328) (p<0.05).
Conclusion: It has been found that infertile couples experience gender and infertility stress, with women experiencing more infertility stress than men. The social gender stress experienced by men has been determined to be associated with infertility stress. Nurses, when providing care to infertile couples, should be familiar with the socio-cultural structure of society, perceptions related to gender roles, and factors that can cause stress in individuals. Nurses should evaluate individuals comprehensively.