Yönetici hemşirelerin hemşirelik bakım sunum yöntemlerine ilişkin görüşleri ve primer hemşirelik yöntemi uygulanmasının etkisi
Opinions of nurse managers on nursing care models and the effect of practicingprimary nursing model
Yazar: DEMET YURTSEVER
Danışman: DOÇ. DR. HANDAN ALAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı /  Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Primer bakım hemşireliği = Primary nursing ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırma, yönetici hemşirelerin hemşirelik bakım sunum yöntemlerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve primer hemşirelik yöntemi uygulamasının hemşire ve hasta çıktıları üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildi. İki bölümden oluşan araştırmanın birinci bölümü nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji yöntemi kullanılarak tanımlayıcı, ikinci bölümü nicel araştırma yöntemlerinden randomize olmayan gruplarda ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarımda gerçekleştirildi. Araştırmanın birinci bölümünün örneklemini, üniversite hastanesi, Sağlık Bakanlığı Hastanesi ve özel hastanelerde görev yapan 8 üst düzey, 20 alt düzey olmak üzere toplam 28 yönetici hemşire oluşturdu. Araştırmanın ikinci bölümünün örneklemini İstanbul'daki bir eğitim ve araştırma hastanesinin genel cerrahi, iç hastalıkları ve ortopedi servislerinde çalışan 31 deney ve 32 kontrol olmak üzere toplam 63 hemşire ile bu servislerde çalışmanın başlangıcı ile 3. ve 6. ayında yatan 669 deney ve 574 kontrol olmak üzere toplam 1243 hasta oluşturdu. Çalışmanın gücü "G. Power-3.1.9.2" programı kullanılarak hesaplandı. Yapılan power analizlerinin sonucu kabul edilebilir düzeyde ve veri sayısının yeterli olduğu görüldü. 
Araştırmanın birinci bölümünde yönetici hemşirelerle yapılan görüşmelerde "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanıldı. İkinci bölümünde ise hemşirelere Hemşire Tanıtıcı Bilgi Formu, Karşılanmayan Hemşirelik Bakımı Anketi (KHBA), Hemşirelerin Rol ve Yetkinlikleri Ölçeği (HRYÖ), Klinik Hemşireler İçin İş Doyum Ölçeği (KHİDÖ) ve hastalara Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, Newcastle Hemşirelik Bakımı Memnuniyet Ölçeği (NHBMÖ), Karşılanmayan Hemşirelik Bakımı Anketi-Hasta (KHBA-H) formları kullanıldı. Araştırmanın birinci bölümünün verilerinden MAXQDA 2022 programı kullanılarak, ana ve alt temalar oluşturuldu. Araştırmanın ikinci bölümünde ise veriler, SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 paket programı kullanılarak analiz edildi. Veriler, tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerle (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum) ve nonparametrik testlerle analiz edildi. Normal dağılıma sahip olmayan niceliksel verilerin karşılaştırılmasında iki bağımsız grup arasındaki fark için Mann Whitney U testi kullanıldı. 
Çalışmanın birinci bölümünde derinlemesine bireysel görüşmelerden elde edilen verilerin içerik analizi sonucunda; "Çalışma çizelgelerinin oluşturulması", "Hemşire görevlendirme kriterleri", "Uygulanan görevlendirme yöntemini seçme nedenleri" ve "Uygulanan görevlendirme yönteminin sonuçları" şeklinde dört ana tema ve bu temaların altında yer alan toplam 23 alt tema elde edildi. Çalışmanın ikinci bölümünde; kontrol grubundaki hemşirelerin KHBA 2. test puanlarının deney grubundaki hemşirelere göre daha yüksek ve aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu, deney grubu hemşirelerin KHBA 2. test puanlarının, ön test puanlarına göre daha düşük ve aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu. Deney grubu ve kontrol grubu hemşirelerin kendi içlerinde KHİDÖ ön test, 1. test ve 2. test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı saptandı. Hemşirelerin gruplar arası HRYÖ ön test, 1. test ve 2. test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulundu. Hastaların bakım aldıkları hemşirelerin grupları arasında NHBMÖ, ön test, 1. test ve 2. test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı saptandı. Kontrol grubu hemşirelerden bakım alan hastaların KHBA-H ön test ve 1. test puanlarının deney grubu hemşirelerden bakım alan hastalara göre daha yüksek ve aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu, kontrol grubu hemşirelerden bakım alan hastaların KHBA-H iletişim alt boyutu 1. test puanlarının deney grubu hemşirelerden bakım alan hastalara göre daha yüksek ve aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu. Kontrol grubu hemşirelerden bakım alan hastaların KHBA-H zamanlama alt boyutu ön test, 1. test ve 2. test puanlarının deney grubu hemşirelerden bakım alan hastalara göre daha yüksek ve aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Primer hemşirelik yönteminin karşılanmayan hasta bakımı üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Gelecek araştırmalarda farklı bakım sunum yöntemlerinin hasta, hemşire ve kurumsal çıktılar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi önerilir.

Abstract:
This research was conducted to determine the opinions of nurse managers on nursing care delivery methods and to evaluate the effects of primary nursing method on nurse and patient outcomes. The first phase of the research employed descriptive design using phenomenology method from qualitative research methods, and the second phase using semi-experimental research method, which is one of the quantitative research methods, with control group pre-test post-test in non-randomized groups. The sample of the first phase consisted of a total of 28 nurse managers as eight seniors and 20 juniors, working in the Ministry of Health hospital and private hospitals. The sample of the second phase consisted of a total of 63 nurses, including 31 in experimental group and 32 in control group, working in the general surgery, internal medicine and orthopedics units of an educational and research hospital in Istanbul, and a total of 1243 patients, including 669 in experimental group and 574 in control group, who were hospitalized during the start of the study, and on the third and sixth months. The power of the study was calculated using the "G. Power-3.1.9.2" program. The results of the power analyses were at an acceptable level, while an adequate number of data was reached. 
The "Semi-Structured Interview Form" was used in the interviews conducted in the first phase of the study. The Nurse Identification Information Form, MISSCARE Survey, Nurses' Role and Competencies Scale (NRCS) and Job Satisfaction Scale for Clinical Nurses (JSS-CN) for nurses, and the Patient Identification Form, Newcastle Satisfaction with Nursing Care Scale (NSNS), MISSCARE Survey-Patient for patients were used in the second phase. Main and sub-themes were created by using the MAXQDA 2022 program from the data obtained in the first phase of the research. In the second phase, the data were analyzed using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows 25.0 package program. The data were analyzed using descriptive statistical methods (number, percentage, mean, standard deviation, minimum, maximum) and nonparametric tests. The Mann Whitney U test was used for the difference between the two independent groups in the comparison of quantitative data without a normal distribution. 
As a result of the content analysis of the data obtained from in-depth individual interviews in the first phase, four main themes were obtained as "Creation of study schedules", "Nurse assignment criteria", "Reasons for choosing the applied assignment method" and "Results of the applied assignment method" and a total of 23 sub-themes under these themes. In the second phase, the second-test MISSCARE Survey scores of the control group nurses were found to be higher than those of the experimental group nurses and the difference was statistically significant, while the second-test MISSCARE Survey scores of the experimental group nurses were lower compared to the pre-test scores, with a statistically significant difference. No statistically significant difference was found between the intragroup pre-test, first-test and second-test JSS-CN scores of experimental and control nurses. No statistically significant difference was found between the intergroup pre-test, first-test and second-test NRCS scores. No statistically significant difference was found between the intergroup pre-test, first-test and second-test NSNS scores of care-provider nurses. The patients receiving care from control group nurses obtained higher MISSCARE Survey-Patient pre-test and first-test scores compared to those receiving care from experimental group nurses, which was statistically significant, and in addition, they obtained higher MISSCARE Survey-Patient communication subscale first-test scores compared to those receiving care from experimental group nurses, which was also statistically significant. The pre-test, first-test and second-test MISSCARE Survey-Patient timing subscale scores of patients receiving care from control group nurses were found to be higher compared to those receiving care from experimental group nurses, and the difference was statistically significant. It was revealed that the primary nursing method has an effect on missed patient care. In future studies, it is recommended to evaluate the effects of different care delivery methods on patient, nurse and institutional outcomes.