Belemedik Tabiat Parkı ve çevresinin kültürel peyzaj çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of Belemedik Nature Park and its surroundings within the framework of cultural landscape
Yazar: EDA BAÇNAK
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA YÜCEER
Adana Alparslan Türkeş Bilim Ve Teknoloji Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kent Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Adana-Kuşcular-Belemedik = Adana-Kuşcular-Belemedik ; Belemedik Tabiat Parkı = Belemedik Nature Park ; Kültürel peyzaj = Cultural landscape ; Parklar = Parks

Özet:
Günümüzde peyzaj tanımı içerisinde ayrışan "kültürel peyzaj" hem kültürel hem de doğal
mirasın aynı alanda belirli bir tarihi süreç içerisinde etkileşmesiyle oluşan bir kavramdır.
Dünyada 20. yüzyılda akademik bir terim olarak kabul edilen "kültürel peyzaj" Türkiye'de
ağırlıkla son yirmi yıldır tartışılmaktadır. Kültürel peyzaj çalışmalarının yapılması bu
değerlerin geleceğe aktarılmasında önemli bir rol oynamaktadır.
Bu çalışma kapsamında kültürel peyzaj olarak önem arz ettiği düşünülen, Tarım ve Orman
Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce korunan alan olarak ilan
edilmiş, Adana-Pozantı Belemedik Tabiat Parkı ve çevresi ele alınmıştır. Alan içerisinde farklı
noktalarda, yapımına 1903 yılında başlanmış Berlin-Bağdat demiryolu yapım sürecinde
Alman yüklenici firma tarafından inşa edilmiş ve bugün metruk durumda olan yapılarla
birlikte tüneller, Alman Mezarlığı, Varda Viyadüğü, Hacıkırı Gar Yapısı ve şu an kullanımda
olmayan Belemedik gar yapısı bulunmaktadır. Ayrıca Berlin-Bağdat Demiryolu projesi için
bölgeye getirilen tahtacılar günümüze kadar özgün kültürlerini devam ettirmektedir.
Çalışmanın amacı doğal ve somut-somut olmayan kültürel miras öğelerinin kültürel peyzaj
çerçevesinde bütüncül olarak ele alınmasıdır.
Çalışma tarihi fotoğraflar, geçmiş yıllara ait hava fotoğrafları ve arşiv belgeleri irdelenerek
anket çalışması, paydaş mülakatları ve GZFT analizi ile değerlendirilmiş sonuç ve öneriler
ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: kültürel peyzaj, tabiat parkları, demiryolu mirası, alan koruma, Belemedik

Abstract:
Today, "cultural landscape", which is differentiated within the definition of landscape, is a
concept that is formed by the interaction of both cultural and natural heritage in the same area
in a certain historical process. "Cultural landscape", which was accepted as an academic term
in the 20th century in the world, has been discussed in Turkey for the last two decades.
Making cultural landscape studies plays an important role in transferring these values to the
future.
Within the scope of this study, Adana-Pozantı Belemedik Nature Park and its surroundings,
which are considered to be important as a cultural landscape, have been declared as a
protected area by the Ministry of Agriculture and Forestry, General Directorate of Nature
Conservation and National Parks. At different points in the area, there are tunnels, German
Cemetery, Varda Viaduct, Hacıkırı Station Structure and the Belemedik station structure,
which is not in use at the moment, together with the structures that were built by the German
contractor during the construction of the Berlin-Baghdad railway, the construction of which
was started in 1903, and which is in derelict condition today. In addition, woodcutters brought
to the region for the Berlin-Baghdad Railway project maintain their original culture until
today. The aim of the study is to consider the natural and tangible-intangible cultural heritage
items holistically within the framework of the cultural landscape.
By examining the historical photographs, aerial photographs of the past years and archive
documents, the results and suggestions were put forward, which were evaluated with the
survey study, stakeholder interviews and GZFT analysis.

Keywords: cultural lanscape, nature park, railway heritage, conservation, Belemedik