Farklı sıra aralıkları ve azot seviyelerinin kuru şartlarda yetiştirilen aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin verim ve verim unsurları üzerine etkisi
Effect of different row spacings and nitrogen rates on the yield and yield components of safflower (Carthamus tinctorius L.) plant grown under dry conditions
Yazar: TAŞKIN POLAT
Danışman: PROF.DR. HAKAN ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETDoktora TeziFARKLI SIRA ARALIKLARI ve AZOT SEV YELER N N KURU ŞARTLARDAYET ŞT R LEN ASP R (Carthamus tinctorius L.) B TK S N N VER M ve VER MUNSURLARI ÜZER NE ETK STaşkın POLATAtatürk ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüTarla Bitkileri Anabilim DalıDanışman: Prof. Dr. Hakan ÖZERFarklı sıra aralığı ve azot seviyelerinin aspir bitkisinin verim ve verim unsurları üzerineetkilerini belirlemek amacıyla planlanan bu araştırma, 2004 ve 2005 yıllarında Erzurum kurukoşullarında yürütülmüştür. ki aspir çeşidi (Dinçer ve Yenice), dört sıra aralığı (15, 30, 45 ve60 cm) ve beş azot seviyesinin (0, 3, 6, 9 ve 12 kg/da) kullanıldığı araştırma ?Şansa Bağlı TamBloklar? deneme deseninde dört tekerrürlü olarak kurulmuştur.Araştırma sonuçlarına göre; deneme yıllarının incelenen karakterlerden protein oranı ve 1000tane ağırlığı hariç, diğer karakterler üzerine etkisi önemli olmuştur. ncelenen bütün karakterleryönünden çeşitler arasındaki farklılıklar önemli bulunmuştur. Dinçer çeşidi ele alınankarakterler bakımından bitki boyu, sap çapı ve tabla çapı hariç Yenice çeşidine göre daha üstünolmuştur.Sıra aralığı, tabla oluşum süresi dışında incelenen bütün özellikleri önemli ölçüde etkilemiştir.Genel olarak sıra aralığındaki artışlara bağlı olarak dal sayısı, tabla sayısı, tabladaki tohumsayısı ve 1000 tane ağırlığı gibi verimi etkileyen karakterlerde bir artış olmuş ve sonuçta tohumverimi ve yağ verimi artmıştır.Azot dozlarının, çıkış ve tabla oluşum süresi hariç, incelenen bütün karakter üzerindeki etkisiönemli olmuştur. Azot seviyelerindeki artışlar yetişme süresini uzatırken, bitki boyu, sap çapı,dal sayısı, tabla sayısı, tabla çapı, tabladaki tohum sayısı, bin tane ağırlığı, yağ ve protein oranı,tohum verimi ve yağ verimini artırmış, sapa kalkma süresini ise kısaltmıştır. Kuru şartlarda azotyönünden yeterli tepkinin alınmasının yağış miktarına bağlı olduğu tespit edilmiştir.Sonuç olarak; Erzurum kuru koşullarında aspir yetiştiriciliği için en uygun sıra aralığının 45 cm,azot dozunun ise 6 kg/da olduğu kanısına varılmıştır.2007, 145 sayfaAnahtar Kelimeler: Carthamus tinctorius, aspir, çeşit, sıra aralığı, azot dozu, kuru şartlar,tohum verimi

Abstract:
ABSTRACTPh. D. ThesisEFFECT OF DIFFERENT ROW SPACINGS AND NITROGEN RATES ON THEYIELD AND YIELD COMPONENTS OF SAFFLOWER (Carthamus tinctorius L.)PLANT GROWN UNDER DRY CONDITIONSTaşkın POLATAtaturk UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Field CropsSupervisor: Prof. Dr. Hakan ÖZERThis study was conducted out to determine the effects of different row spacings and nitrogenrates on the yield and yield components of safflower grown under Erzurum dry conditions in2004 and 2005 years. The experimental design was a randomized complete block with fourreplicates. Treatments consisted of all combinations of two cultivar (Dinçer and Yenice), fourrow spacing (15, 30, 45, and 60 cm), and four nitrogen rates (0, 3, 6, 9, and 12 kg da-1).According to the results of this study, years had a significant effect on all characteristics, exceptprotein content and 1000 seed weights. Also, the cultivars significantly affected allcharacteristics. The cultivar Dinçer was superior to Yenice for all characteristics, except plantheight, diameter of stem, and diameter of head.The effect of row spacing was significant for all characteristics, except days to head maturity. Ingeneral, number of branches, number of heads, the number of seed per head and 1000 seedweights increased with an increase in row spacing, which, in turn, increased seed yield and oilyield.Nitrogen rates significantly affected all characteristics, except days to emergence, and days tohead maturity. Increases in nitrogen rates extended days to maturity, and shortened days to stemelengation, but increased plant height, diameter of stem, number of branches, number of heads,diameter of head, number of seed per head, 1000 seed weights, oil and protein content, seedyield, and oil yield. These results showed that a good response to nitrogen rates under dryconditions was to the amount of rain.In conclusion, this study revealed that for safflower production under Erzurum dry conditionsoptimum row spacing and nitrogen rate were 45 cm and 6 kg N da-1, respectively.2007, 145 pagesKey words: Carthmus tinctorius, safflower, cultivar, row spacing, nitrogen rate, dry conditions,seed yield