Fransa örneğinde vatandaşlık tartışmaları
Citizenship debates in French case
Yazar: FEYAZ MART
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL ERSÖZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Fransa = France ; Sosyal değişme = Social change ; Vatandaşlık = Citizenship

Özet:
Bu tez, küreselleşme ve göç çağında cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışının, farklılık talepleri ile karşı karşıya kalmış olduğu durumu Fransa örneği üzerinden incelemektedir. Fransa'nın 1789 Devrimi ile başlayan, siyasi ve toplumsal değişim ve dönüşüm süreci sonunda, "eşitlik", "özgürlük" ve "kardeşlik" ile birlikte laiklik ilkesi etrafında tanımlanan ve jus soli (toprak temelli) ilkesine dayalı bir cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışına sahip olması, küreselleşme ve göç çağında cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışının Fransa örneği üzerinden incelenmesinin temel nedenidir. Fransa on dokuzuncu yüzyıldan itibaren komşu ülkelerinden göçmen kabul etmiştir, ancak İkinci Dünya Savaşı'nı izleyen dönemde Avrupa ülkelerinden göç durma noktasına gelmiştir. Bu nedenle, yirminci yüzyıldan itibaren ama özellikle de İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra başta eski sömürgeleri olan Cezayir, Tunus ve Fas olmak üzere Avrupa dışından ülkelerden göçmen kabul etmesi, Fransa'yı yirminci yüzyılın son çeyreğinde Müslüman göçmen gerçeği ile baş başa bırakmıştır. Bu kapsamda, Cezayir, Tunus ve Fas kökenli Müslüman göçmenlerin din temelli talepleri neticesinde ortaya çıkan vatandaşlık kurumu merkezli yapılan tartışmalar incelenmiştir. İlk olarak Müslüman göçmenlerin entegrasyonuna yönelik politikalar değerlendirilmiştir. Daha sonra, 1986 yılından itibaren vatandaşlık kanununun jus soli (toprak temelli) ilkesi etrafında tanımlanması durumu ile ilgili reformlar ele alınmıştır. Fransız cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışının merkezinde yer aldığı varsayılan laiklik prensibi, Müslüman göçmenlerin inançlarının bir parçası olarak başörtüsü konusu ile birlikte eğitim kurumu üzerinden incelenmiştir. Müslüman göçmenlere dernek kurma hakkının verilmesi ile 1981 yılında başlayan süreç, Fransız devletinin İslam'ı kontrol altına alma girişimi olarak görülebilecek olan bir takım gelişmeler ışığında ele alınmıştır. Fransa'da 1980'lerden itibaren entegrasyona yönelik politikalar başta olmak üzere Müslüman göçmenlere yönelik uygulamaların cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışı çerçevesinde şekillenmiş olması durumu, Fransa'nın de facto çokkültürlü bir toplum olması gerçeği ile birlikte değerlendirilmiştir.

Abstract:
This thesis analyzes republican citizenship's dealing with the demand for differences through French case in the age of globalization and migration. France's having a republican understanding of citizenship as a result of political and social change and transformation beginning with 1789 Revolution and defined within the principle of laïcité with "equality", "freedom" and "fraternity", and based on the principle of jus soli (soil based) is the main reason for examining republican citizenship in the age of globalization and migration by means of French case. France received migrants form from her neighborhoods since nineteenth century, but in the period following the Second World War, migration from European countries almost stopped. Therefore, starting in the twentieth century, but especially after the Second World War, France's receiving migrants and form non-European countries especially her ex-colonies as Algeria, Tunisia and Morocco has made France face with the reality of Muslim immigrants in the last quarter of the twentieth century. Within this frame, discussions of institution of citizenship-based as a result of the religion-based demands of Muslim immigrants of Algerian, Tunisian and Moroccan origins were examined. Firstly, the politics for the integration of Muslim immigrants were evaluated. Then, the reforms related with the citizenship law as being defined within the principle of jus soli (soil based) were dealt with. The principle of laïcité assumed of being placed in the center of French understanding of republican citizenship was examined together with the issue of headscarves as a part of Muslim immigrants' belief through the institution of education. The period beginning with the right of having organizations for the Muslim migrants in 1981 was dealt with under the light of some developments that can be seen as attempts of French state to take Islam under control. The situation that practices towards Muslim immigrants since 1980's, particularly the politics for the integration were shaped along with republican understanding of citizenship was evaluated with the reality of France's as being a de facto multicultural society.