Akhisar'da (Manisa) zeytin tarımını etkileyen fiziki coğrafya koşullarının analizi
An analysis of physical geography conditions that affect oliveagriculture i̇n Akhisar District of Manisa
Yazar: OKTAY HANTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. CERCİS İKİEL
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Coğrafya = Geography ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Manisa-Akhisar = Manisa-Akhisar ; Tarım = Agriculture ; Tarım potansiyeli = Agricultural potential ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Zeytin = Olive ; Zeytin endüstrisi = Olive industry

Özet:
En eski üretim faaliyetlerinden biri olan tarım, tarihsel süreç içerisinde hiçbir zaman
önemini yitirmemiştir. Araştırma konumuzu oluşturan zeytin tarımı da ekonomik
sosyal ve kültürel anlamda toplumlara büyük katkılar sağlayan bir ekonomik faaliyet
olmuştur. Dünya'da zeytin alanlarının yayılışına bakıldığında zeytin alanlarının 30°
ile 45° enlemleri arasında toplandığı görülür. Akdeniz ikliminin varlığına bağlı
yayılış gösteren zeytin alanlarının neredeyse tamamı Akdeniz'e kıyısı olan ülkelerde
bulunmaktadır. Dünya ülkeleri, sahip oldukları zeytin alanları ve ürettikleri toplam
zeytin açısından ele alındığında AB ülkelerinin ve İspanya'nın ön planda olduğu
görülmektedir. Zeytin ve zeytinyağının sağlık üzerindeki olumlu etkilerinin özellikle
son yıllarda insanlar tarafından fark edilmesiyle zeytin tarımının önemini daha da
artmıştır.
Türkiye, 9 milyon dekara yakın zeytin alanı ve 178 milyondan fazla zeytin ağacı ile
zeytin tarımında önemli bir ülke olmasına rağmen zeytin ve zeytinyağı üretiminde
olması gereken seviyelerde değildir. Ülkemizde zeytin üretiminin tamamına yakını
Ege, Marmara, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yapılmaktadır.
Araştırma alanımızı oluşturan Akhisar'da ise 448.600 dekar alanda, 12 milyona yakın
zeytin ağacından yılda 175- 200 bin ton zeytin üretimi yapılmaktadır.
Zeytin tarımı iklim başta olmak üzere yer şekilleri, toprak özellikleri, su kaynakları
gibi fiziki coğrafya unsurlarından büyük oranda etkilenmektedir. Yıllar içerisinde
zeytin üretiminde meydana gelen değişikliklerin sebeplerini; fiziki coğrafya unsurları,
zeytinin fizyolojik yapısına bağlı ortaya çıkan periyodisite sorunu ve bakım koşulları
oluşturmaktadır.
Bu çalışmada Akhisar ilçesindeki iklim, yer şekilleri, toprak özellikleri ve hidrografik
özellikler gibi fiziki coğrafya unsurları ortaya konmuş olup bu unsurlar ile zeytin
tarımı arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Akhisar'daki arazi kullanımı ve
zeytin alanlarının geçmişten günümüze göstermiş olduğu değişimler haritalarla ortaya
konmuştur.

Abstract:
Agriculture, one of the earliest productive activities of humanity, has never lost its
significance throughout the history. Olive agriculture, which is the subject of this
study, is an economical activity that has greatly contributed to communities in terms
of financial, social and cultural aspects. When investigated it can be seen that olive
agriculture areas are spread between 30° and 45° latitudes. Almost all olive
agriculture areas spread in accordance with the existence of Mediterranean climate
are located in Mediterranean shore countries. When the countries all over the world
are analyzed, it can be seen that European Union countries, especially Spain are in the
forefront in terms of having the olive agriculture areas and total amount of olive
production. Thanks to the facts that olive and olive oil's positive effects on human
health are noticed by the people particularly in recent decades, the importance of
olive cultivation has extremely increased. forefront in terms of having the olive
agriculture areas and total amount of olive production. Thanks to the facts that olive
and olive oil's positive effects on human health are noticed by the people particularly
in recent decades, the importance of olive cultivation has extremely increased.
Although Turkey, an important country in olive agriculture, accommodates
approximately 9 million decars of olive agriculture area and more than 178 millions
olive trees, it is not at the desired level of olive and olive oil production. In Turkey,
nearly all of the olive is produced in Aegean, Marmara, Mediterranean and Southern
east regions of Turkey. In Akhisar, subject area of this study, 175- 200 billion tons of
olive is produced from approximately 12 million olive trees in an area of 448,600
decars. Olive agriculture is affected greatly by climate most, followed by
geographical formations, soil characteristics and water sources, which are all
geographical factors. The changes in olive production in years comprise of
physiogeographical factors, periodicity problem that stems from the plant's
physiological structure and care conditions of olive trees.
This study aims to reveal factors as climate, geographical formation, soil
characteristic and hydrographical features and to identify the relationship between
olive agriculture and them. Moreover, the changes in land use and olive production
areas in Akhisar are shown by the aid of maps.