Adölesan dönem akne vulgaris olgularında 13-cis-retinoik asit (isotretinoin) tedavisinin duygudurum ve bilişsel işlevlere etkisi
Effects of isotretinoin treatment on affective and cognitive functions in adolescent acne vulgaris patients
Yazar: AYŞENUR MADEN
Danışman: PROF. DR. PELİN KOÇYİĞİT
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Akne vulgaris = Acne vulgaris ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Depresyon = Depression ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Ergenler = Adolescents ; Tretinoin = Tretinoin ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Amaç: İsotretinoinin çok şiddetli akne vulgaris olgularının yanısıra daha hafif şiddetli olgularda da kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. İsotretinoinin matür merkezi sinir sistemi üzerindeki etkilerini araştıran çalışmalarda, hipokampüs ve prefrontal korteksin retinoik asit etkilerine duyarlı olduğu gösterilmiştir. Duygudurum düzenlenmesindeki önemli rollerine ek olarak bu beyin bölgeleri çeşitli bilişsel işlevlerden sorumludur. Bu durum isotretinoinin bu işlevlere bağımlı olan öğrenme ve bellek üzerine etkisinin olup olmadığı sorusunu akıllara getirmiştir. Akne vulgaris tanısıyla isotretinoin tedavisi en sık adölesan dönemde kullanılmaktadır. Bu dönem erişkinliğe hazırlanan beyin dokusunda da dinamik değişiklikler ile karakterlidir. Bu nedenle öğrenme ve bellek işlevlerine yüksek düzeyde ihtiyaç duyulan adölesan dönemde isotretinoininin bu işlevler üzerine etkisinin aydınlatılması büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızda adölesan dönem olgularda isotretinoin tedavisine bağlı bilişsel işlevlerde (yürütücü fonksiyonlar, dikkat, bellek) gelişebilecek değişiklikler ile bu değişikliklerle ilişkilendirilebilecek duygudurum etkilenimlerini değerlendirmeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem:  Adölesan yaş grubunda 55 akne vulgaris hastası isotretinoin (n=38) ve sistemik antibiyotik (n=17) gruplarına dahil edildi. Nöropsikolojik test bataryası ve psikometrik ölçümler ile tedavi öncesinde ve tedavi süresince 3 aylık aralıklarla bilişsel ve duygudurum değerlendirmeleri yapıldı.  
Bulgular: İki grup arasında cinsiyet dağılımı, yaş ve akne şiddeti açısından farklılık bulunmamaktaydı. İsotretinoin tedavi grubunda Görsel-İşitsel Sayı Dizileri Testi B formu puanlarının tümü, Stroop TBAG formunda Stroop 3,4,5 alt testleri, İz Sürme Testi A ve B 
formu süresi, Kontrollü Kelime Akıcılığı Testlerinde performans artışı kaydedildi. Kontrol grubunda test sonuçları stabil seyretti. İsotretinoin tedavi grubunda Durumluluk-Sürekli Kaygı Ölçeği puanlarında tedavi ile değişiklik izlenmezken 'Çocuk Depresyon Ölçeği' puanlarında 6. ayda tedavi öncesine göre artış izlendi. Hastaların hiçbiri psikiyatrik muayene ile depresyon tanısını karşılamadı ve tedavi sonlandırılmasına gereksinim görülmedi. 
Sonuçlar: Adölesan yaş grubunda isotretinoin tedavisi depresyon ölçeği puanlarında bir miktar yükselmeye neden olmakla birlikte, klinik depresyon tanısına götürecek bulgular saptanmamış; diğer taraftan dikkat, bellek ve yürütücü işlevleri kapsayan bilişsel değerlendirmelerde bozulma olmayıp hatta performans artışları saptanmıştır. Bu bulgular literatürde halen mevcut olan az miktarda veriye katkı sağlayacak olup henüz çok bilinmeyenli bir bilmece olan isotretinoinin merkezi sinir sistemi etkilerinin çok yönlü klinik ve laboratuvar çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini de ortaya koymaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Akne vulgaris, isotretinoin, yan etkiler, bilişsel işlevler, depresyon

Abstract:
Objectives: Isotretinoin indications for acne vulgaris patients are getting wider including not only severe nodulocystic but also milder cases. The results of previous studies showed that hipocampus and prefrontal cortex are vulnerable to retinoic acid side effects. These brain parts are involved in mood regulation as well as coordinating multiple cognitive functions. Thus the question arises, ''Aside from the phsychiatric side effects, does isotretinoin have an effect on learning and memory?''. ''Adolescence'' is a critical period with dynamic alterations in many central nervous system functions and isotretinoin as being most commonly used in this period arouse special concerns about its effects on executive functions, attention and memory. The purpose of this study is to evaluate the impacts of isotretinoin on these functions in adolescent acne vulgaris patients with an additional work up for phsychiatic side effects. 
Materials and Methods: Fiftyfive adolescent acne vulgaris patients were assigned to either isotretinoin (n=38) or systemic antibiotic treatment (n=17) groups. The neurophsychologic test battery and phsychometric tests are performed before treatment and during treatment with 3 months intervals in order to evaluate cognitive and affective changes during treatment. 
Results: Gender distribution, age and acne severity did not differ between the two groups. All of the scores in Visual-Aural Digit Span Form B, performance in Stroop 3,4,5 tests , Trail Making Test A and B form and Controlled Oral Word Association Tests were improved in the isotretinoin group. All of the neurophsychological test results remain stable in the control group. State-Trait Anxiety Inventory results did not differ between different time points for isotretinoin group. Children Depression Scale scores showed an 

increase at 6th months control compared to baseline for isotretinoin group but none of the patients were evaluated to be depressive with clinical phsychiatric examination and and no treatment cessation was found to be necessary. 

Conclusions: In our study, in the isotretinoin group despite the increase in Children Depression Scale scores, none of the patients fulfilled clinical depression criteria after phsychiatric evaluation. Consistent with other studies in the literature performed on young adult patients, improvement for executive functions, attention and memory was observed in the adolescent age group using isotretinoin. This study contributes to the limited scientific data about isotretinoin's central nervous system effects and points out to the need for multifaceted clinical and laboratory studies in order to enlighten an unkown enigma.  


Key Words: Acne vulgaris, isotretinoin, side effects, cognitive functions, depression