Zihinsel yetersizliği olan çocuklar ve gençler için kanıta dayalı eğitsel uygulamaların belirlenmesi
Evidence-based educational practices for children and youths with intellectual disability
Yazar: SİMA MART
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE YÜCESOY ÖZKAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Tüm öğrenciler için kanıta dayalı uygulamalarla hizmet almak önemli bir haktır. Ancak yetersizliği olan öğrenciler bu haktan yeterince yararlanamadığı gibi ayrıca, kanıt dayanağı olmayan müdahalelere de en çok maruz kalan gruplardan biridir. Bu durumdan hareketle araştırmanın genel amacı zihinsel yetersizliği olan 0-22 yaş arası çocuklar ve gençler için kanıta dayalı eğitsel uygulamaları belirlemektir. Bu amaca ulaşmak için araştırma yöntemi olarak sistematik derleme ve meta-analiz kullanılmıştır. Araştırmada, son 100 yılda (1921-2020) yapılmış ve bilimsel hakemli dergilerde yayımlanmış çalışmalar incelenmiştir. Kapsama alınacak çalışmaları belirlemek amacıyla veri tabanlarında kapsamlı bir elektronik arama yapılmıştır. Ulaşılan 49.147 çalışma önce ön elemeden geçirilmiş, ardından sırasıyla desen standartları ve kalite değerlendirmesi yapılmıştır. Bu değerlendirme ölçütlerini karşılayan 270 çalışmanın ve çalışmalarda yer alan 2.021 katılımcının verileri betimsel olarak analiz edilmiştir. Çalışmalardaki bağımsız değişkenlerin içerik analizi yapılarak aynı uygulamalar bir araya getirilmiş, ortaya çıkan uygulamalar için etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Daha sonra, benimsenen ölçütlere göre belirlenen bu uygulamaların kanıt durumu değerlendirilmiştir. Yapılan tüm değerlendirmeler sonucunda 15 uygulamanın zihinsel yetersizliği olan çocuklar ve gençlerin eğitiminde kanıta dayalı uygulama, 20 uygulamanın ise umut vadeden uygulama olduğu ortaya konmuştur. Uygulamaların, hangi gelişim alanı ve yaş grubuna yönelik kanıt sağladığı belirlenmiştir. Araştırmanın her bir adımı, en az iki araştırmacı tarafından eş zamanlı; ancak birbirinden bağımsız olarak gerçekleştirilmiş ve her bir adım için yüksek düzeyde kodlayıcılar arası güvenirlik katsayıları elde edilmiştir.

Abstract:
While all students need to take services with evidence-based practices, students with disabilities are one of the groups most exposed to practices that are not evidence-based. Therefore, this research aims to determine evidence-based practices for children and youths with intellectual disability between 0-22. This study used systematic review and meta-analysis as a research design. This meta-analysis included studies published in peer-reviewed journals between 1991-2020 (100 years). A comprehensive electronic search was conducted of databases to determine the studies to be included. 49.147 study were reached in this step. After the screening step, design standards and quality indicators assessment were carried out. The effect size was calculated for the obtained practices. Descriptive analysis was conducted for data from 2.021 participants in 270 studies. In this step, content analysis was conducted for the independent variables in the studies, and the same/similar practices were brought together. Then, the evidence status of the practices was evaluated according to the determined criteria. The assessment revealed that 15 practices were evidence-based practices that could be used to improve the performance of children and youths with intellectual disabilities, and 20 were promising practices. Developmental areas and age groups where evidence-based practices are effective have been determined. For reliability, at least two researchers separately and independently evaluated each study included in all steps. The inter-rater reliability findings are very high.