Bireysel ve takım sporu yapan lise öğrencilerinde hedef bağlılığı ve sportmenlik yöneliminin incelenmesi
Investigation of goal commitment and sportsmanship orientation in high school students playing individual and team sports
Yazar: YASİN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. YILDIRIM GÖKHAN GENCER
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma, okul sporlarına katılan lise öğrencilerinin hedef bağlılığı ve sportmenlik yönelimlerini, cinsiyet, yaş, spor branşı ve sporculuk geçmişi gibi demografik değişkenler açısından incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 2024 yılında Mersin ilindeki çeşitli ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ve okul sporları müsabakalarına katılan 300 erkek ve 180 kadın sporcu üzerinde yürütülmüştür. Veriler, katılımcılara uygulanan demografik bilgi formu ile birlikte "Hedef Bağlılığı Ölçeği" ve "Sportmenlik Yönelimi Ölçeği" kullanılarak yüz yüze anket tekniği ile toplanmıştır. Araştırmada genel tarama modeli benimsenmiş ve verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi gibi istatistiksel testler kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, bireysel ve takım sporları arasında hedef bağlılığı ve sportmenlik yönelimi açısından anlamlı bir farklılık bulunmadığını ortaya koymuştur. Ancak, cinsiyet açısından takım sporu yapan sporcularda Kurallara ve Yönetime Saygı ile Rakibe Saygı alt boyutlarında kadın sporcuların puanlarının erkek sporculara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, hedef bağlılığı ve sportmenlik yönelimi puanlarının yaşa göre değişmediği görülmüştür. Ancak bireysel spor yapan sporcularda spor geçmişi ile Sosyal Normlara Uyum boyutu arasında, 8 yıl ve üzeri spor geçmişine sahip katılımcıların puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Takım sporcularında ise spor geçmişi ile Hedef Bağlılığı arasında benzer bir ilişki bulunmuş; spor deneyimi arttıkça hedef bağlılığı puanlarının da arttığı görülmüştür. Ayrıca, bireysel ve takım sporları arasında hedef bağlılığı ve sportmenlik yönelimi açısından zayıf, doğru yönlü korelasyonlar tespit edilmiştir. Ancak, takım sporlarında Rakibe Saygı ile Hedef Bağlılığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bu bulgular, sporcu eğitimi programlarının bireysel farklılıkları dikkate alarak geliştirilmesi gerektiğini vurgulamakta ve spor eğitimi ile rehberlik süreçlerinde önemli ipuçları sunmaktadır.

Abstract:
This study aimed to examine the goal commitment and sportsmanship orientations of high school students participating in school sports in terms of demographic variables such as gender, age, type of sport, and sports experience. The research was conducted in 2024 with a sample of 300 male and 180 female athletes attending various secondary education institutions in Mersin, Turkey, and participating in school sports competitions. Data were collected through a demographic information form along with the "Goal Commitment Scale" and the "Sportsmanship Orientation Scale" using a face-to-face survey technique. The research adopted a general survey model, and statistical analyses such as independent samples t-tests, ANOVA, and Pearson correlation analysis were utilized. Findings revealed no significant differences in goal commitment and sportsmanship orientation between individual and team sports. However, in team sports, female athletes scored significantly higher than male athletes in the subdimensions of Respect for Rules and Authority and Respect for Opponents. The results indicated that goal commitment and sportsmanship orientation scores did not vary with age. However, for individual athletes, those with over 8 years of sports experience had significantly higher scores in the Compliance with Social Norms subdimension. Similarly, in team sports, athletes with over 8 years of sports experience showed higher goal commitment scores. Moreover, weak positive correlations were identified between goal commitment and sportsmanship orientation for both individual and team sports. However, in team sports, no significant relationship was found between Respect for Opponents and goal commitment. These findings emphasize the importance of tailoring athlete education programs to individual differences and provide valuable insights for sports education and guidance practices.