Gürcistan ile seçilmiş Avrupa ülkeleri ve Türkiye arasındaki endüstri içi ticaretin belirleyicileri
Determinants of intra-industry trade between Georgia and selected European countries and Turkey
Yazar: IMEDA PAKSADZE
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ÇELİK
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Gürcistan'ın dış ticaret yapısı incelediğinde, Türkiye ile Avrupa Birliği'nin önemli bir ticaret ortağı olduğu görülmektedir. Bununla birlikte Gürcistan liberalleşme politikalarıyla birlikte dış ticaretini arttırmak istemekte fakat üretim çeşitliliği ve hacmi yeterli olmadığı için dış ticaret açığı vermektedir. Dış ticaret açığının yabancı sermaye ve borçla finansmanının uzun dönemde sürdürülebilir olmaması, Gürcistanın ticaret ortaklarıyla yaptığı endüstri içi ticaret düzeyi ve ticaretini belirleyen faktörleri önemli kılmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, 2008-2022 döneminde Gürcistan'ın seçilmiş Avrupa ülkeleri ve Türkiye ile olan endüstri içi ticaretinin ölçülmesi ve belirleyicilerinin ortaya konulmasıdır. Gürcistan'ın ticaret ortakları ile endüstri içi ticaretin ölçülmesinde Grubel-Lloyd endeksinden faydalanmıştır. Endüstri içi ticaretin belirleyicilerini ortaya koymak amacıyla panel veri tahmin yöntemi olan sistem genelleştirilmiş momentler metodu kullanılmıştır.
Gürcistan'ın Avrupa ülkeleri ve Türkiye ile olan 2008-2022 dönemi ortalama endüstri içi ticaret endeksi incelediğinde; Almanya, İtalya, İngiltere, Hollanda, Yunanistan ve Türkiye ile seçilmiş diğer ülkelere göre daha yoğun bir endüstri içi ticaret gerçekleştirdiği ortaya çıkmıştır. Bunun yanında Gürcistan'ın İsveç, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Romanya ve Bulgaristan ile olan endüstri içi ticaretinin oldukça düşük olduğunu söylemek mümkündür. Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu tahmin sonuçları, ülkelerin piyasa büyüklükleri (GSYİH), gelişmişlik düzeylerini ifade eden kişi başı GSYİH ve ticari ortakları ile dış ticaret açıklığı endüstri içi ticareti pozitif yönde etkilemektedir. Bunun yanı sıra ülkeler arasındaki piyasa büyüklükleri farkı, kişi başı GSYİH farkı, ticari dengesizlik ve fiziki mesafenin artışı endüstri içi ticaretin azalmasına neden olmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Gürcistan, Avrupa Birliği, Türkiye, Endüstri içi ticaret, GMM

Abstract:
An analysis of Georgia's foreign trade structure reveals that Türkiye and the European Union play significant roles as trading partners. However, Georgia wants to increase its foreign trade with the liberalisation policies, but it has a foreign trade deficit due to insufficient production diversity and volume. The fact that the financing of foreign trade deficit with foreign capital and debt is not sustainable in the long run makes the level of intra-industry trade with Georgia's trading partners and the factors determining its trade important. Based on this, this study aims to evaluate Georgia's intra-industry trade with specific European nations and Türkiye from 2008 to 2022 and to identify the factors that influence it. The study employs the Grubel-Lloyd index to measure the level of intra-industry trade between Georgia and its trading partners. Meanwhile, the system-generalised method of moments, a panel data estimation approach, is employed to identify the determinants of intra-industry trade.
Comparing the average intra-industry trade index of Georgia with other selected countries, it is evident that Georgia has a higher level of intra-industry trade with Germany, Italy, England, the Netherlands, Greece, and Türkiye from 2008 to 2022. However, Georgia's intra-industry trade with Sweden, Austria, the Czech Republic, Romania, and Bulgaria is significantly lower. The results of the System Generalized Method of Moments estimation reveal that factors such as the market size (GDP) of trading partners, GDP per capita (as an indicator of development level), trade openness, and openness to foreign trade positively influence intra-industry trade. Conversely, intra-industry trade decreases when there are differences in market size, GDP per capita, trade imbalance, and geographical distance between countries.

Keywords: Georgia, Intra-industry trade, the European Union, Türkiye, GMM