Türkiye'de laiklik anlayışının dönüşümü: Ali Fuat Başgil örneği
The transformation of the understanding of laicism in turkey: the case of Ali Fuat Başgil
Yazar: YASİN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KİRMAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu araştırmada Türk toplumundaki laiklik anlayışı ve dönüşümü Ali Fuat Başgil'in din ve laiklik anlayışı çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmanın amacı, laikliğin Türkiye'deki tarihsel gelişimini Osmanlı ve modernleşme hareketlerinden itibaren ortaya çıkan gelişmeler ışığında ele alarak Türk toplumundaki laiklik anlayışının dönüşümünde Ali Fuat Başgil'in rolünü ortaya koymaktır. Ayrıca demokratik bir hukuk devletinde laikliğin, din hürriyetinin ve diğer tüm hürriyetlerin teminatını sağlayacak müesseselerin ne olduğunu ortaya koymak çalışmanın bir diğer amacıdır. Başgil 'in laiklik ve din anlayışı hakkında yapılan çalışmalara bakıldığı zaman ortaya koyduğu laiklik modeli sistemsel olarak incelenmiş fakat bu laik sistemi demokratik bir hukuk devletinde neyin ayakta tutacağına ve hürriyetlerin teminatı olacak kurumların ne olduğuna değinilmemiştir. Bu açıdan çalışma alandaki eksikliğin giderilmesi ve tartışmalara katkı sağlanması adına önemlidir.
Yöntem olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman taraması kullanılmıştır. Elde edilen veriler ise çözümlenerek araştırmanın amaçlarına uygun bir şekilde başlıklandırılmıştır. Elde edilen veriler ışığında, laikliğin dinsizlik olmadığı, ülkelere göre farklılıklar taşıdığı ve ibadet, iman, yayın, talim ve tedris başta olmak üzere dini alandaki özgürlüklerin teminatı olduğu anlaşılmıştır. Din ve devletin, birbirlerinin özgürlük ve egemenlik alanlarına müdahale etmeden birlikte var olabilecekleri görülmüştür. Demokratik sistemlerde, hürriyetlerin sağlanması noktasında laiklik ve din hürriyetinin yasalar tarafından tanımlanmasının yeterli olmadığı ve çoğunluğun gücünü elinde tutan ideolojik hükümet sistemi karşısında hürriyetleri koruyacak kurumlardan en önemlisinin Anayasa Mahkemesi olduğu görülmüştür. Başgil'in fikirleri, eserleri ve mücadelesiyle ortaya koyduğu teorik ve pratik boyuttaki öneri ve çözümlemelerinin geçmiş, günümüz ve gelecek adına önemi üzerine vurgu yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Din, Laiklik, Anayasa Mahkemesi, Din Hürriyeti, Ali Fuat Başgil

Abstract:
In this study, the understanding and transformation of secularism in Turkish society is analyzed within the framework of Ali Fuat Başgil's understanding of religion and secularism. The aim of this study is to reveal the role of Ali Fuat Başgil in the transformation of the understanding of secularism in Turkish society by discussing the historical development of secularism in Turkey in the light of the developments since the Ottoman Empire and modernization movements. Morever, another aim of this study is to reveal that which institutions are to ensure the secularism, freedom of religion and all other religions in a democratic state of law. Considering the studies on Başgil's understanding of secularism and religion, it is seen that the secularism model he put forward is examined systematically, but what will keep this secular system alive in a democratic state of law and which institutions will guarantee freedoms are not mentioned. In this respect, this study is important in terms of making up the deficiencies in the field and contributing to the discussions. 
In the study, as a method, document review, as one of the qualitative research methods is used. The data obtained is analyzed and categorized in accordance with the objectives of the research. In the light of these data obtained, it is concluded that secularism is not irreligiousness but has varieties depends on the country and that secularism it is the guarantee of freedoms in the religious field; especially in worship, faith, publication, education and instruction. It is seen that religion and the state can coexist without interfering with each other's freedoms and sovereignty. In democratic systems, it is seen that it is not enough to define secularism and freedom of religion by law in order to ensure freedoms, and that the Constitutional Court is the most important institution to protect freedoms against the ideological government system that holds the power of the majority. In this study, the importance of both theoretical and practical suggestions and analyzes put forward by Başgil's ideas, works and struggle for the past, present and future is emphasized.

Keywords: Religion, Secularism, Constitutional Court, Freedom of Religion, Ali Fuat Başgil