Zeki Alan'ın hayatı, edebî şahsiyeti ve eserlerinin değerler eğitimi açısından tahlili
Analysis of Zeki Alan's life, literary figure and works in terms of values education
Yazar: SEFA BAYIN
Danışman: DOÇ. DR. LOKMAN TAŞKESENLİOĞLU
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Zeki Alan (1946-2001), Hisar anlayışını benimsemiş; roman, hikâye, şiir, tiyatro, senaryo, kişisel gelişim ve akademik kitaplar gibi farklı türlerde eserler kaleme almış bir sanatçıdır. Eğitimci kimliğiyle de edebî kişiliğini harmanlamış, eserlerinde eğitim ve öğretimin önemini vurgulamıştır. Toplumun eğitim seviyesini yükseltmeyi amaçlamış, öğretmenlik yıllarında edindiği deneyimleri ve gözlemleri yazarlığında ustalıkla kullanmıştır. Onun eserleri; sadece birer edebî eser değil, aynı zamanda toplumsal ve eğitsel birer belgedir.  Bu araştırmada Zeki Alan'ın kitapları değerler eğitimi açısından incelenmiştir, kitaplarının değerler eğitimi açısından ne düzeyde olduklarını tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Zeki Alan'ın kaleme aldığı Zincirin Halkaları, Çaka, Kurtuluş Savaşı ve Atatürk, İçimdeki Fırtına, Keloğlan, Uçurtmadaki Bayrak, Akıl Bahçesi 1, Akıl Bahçesi 2 adlı kitaplar oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmış, literatür taraması ve içerik analizi yapılmıştır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünde problem durumu, araştırmanın önemi, amacı, sınırlılıkları, verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde kavramsal çerçeveyle birlikte Zeki Alan'ın yaşamı, edebî kişiliği ve eserleri yer almıştır. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde kitaplarında yer alan kök değerler; değerler eğitimi açısından incelenmiş, elde edilen bulgular örnekleriyle sunulmuş, bulguların yorumlanmasına yer verilmiştir. Çalışmanın beşinci bölümde araştırma sonuçları ortaya konmuş ve öneriler sunulmuştur.
Araştırma sonucunda Zeki Alan'ın kitapları kök değerlerden olan adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik (MEB, 2019) değerleri açısından zengin olduğu tespit edilmiştir. Kitaplarının, içerdiği eğitici değerler bakımından bireysel ve sosyal değerler eğitiminde faydalı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Zeki Alan (1946-2001) adopted the Hisar concept; He is an artist who has written works in different genres such as novels, stories, poems, plays, screenplays, personal development and academic books. He blended his literary personality with his educator identity and emphasized the importance of education and training in his works. He aimed to raise the education level of the society and skillfully used the experiences and observations he gained during his teaching years in his writing. His works; They are not only literary works, but also social and educational documents.  In this research, Zeki Alan's books were examined in terms of values education, and it was aimed to determine the level of his books in terms of values education. The sample of the research consists of the books titled Rings of the Chain, Çaka, War of Independence and Atatürk, The Storm Inside Me, Keloğlan, Kitedaki Flag, Garden of Mind 1, Garden of Mind 2, written by Zeki Alan. Qualitative research methods were used in the study, literature review and content analysis were conducted. The study consists of five chapters. In the first part of the research, the problem situation, the importance of the research, its purpose and limitations are given. In the second part of the research, Zeki Alan's life, literary personality and works are included along with the conceptual framework. In the third section, information about the research method is given. In the fourth chapter, the root values in his books are; It was examined in terms of values education, the findings were presented with examples, and the interpretation of the findings was included. In the fifth chapter of the study, the research results are presented and suggestions are presented.
As a result of the research, it was determined that Zeki Alan's books are rich in terms of the root values of justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism and helpfulness (MEB, 2019). It has been concluded that his books will be useful in individual and social values education in terms of the educational values they contain.