Sağlık harcamaları ve iktisadi büyüme ilişkisi: Türkiye üzerine bir inceleme (1988-2016)
Relationship between health expenditures and economic growth: A study on Turkey (1988-2016)
Yazar: YASIN SÖGÜT
Danışman: PROF. DR. ADEM ÜZÜMCÜ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Hükümet harcamaları = Government expense ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Sağlık beşeri sermayenin temel öğelerinden birisidir. Toplumun sağlık seviyesi hem beşeri sermayenin hem de sosyal ve ekonomik kalkınmanın önemli belirleyicilerinden birisidir. Bundan dolayı sağlık hizmetleri insan ve toplum için öncelikli hizmetlerden birisini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, kamu harcamaları bağlamında sağlık hizmeti ve sağlık harcamaları hakkında genel bilgiler verilmiş ve her geçen gün önemi artan sağlık hizmetleri, sağlık harcamaları ve sağlık ekonomisi konuları üzerinde durulmuştur. Sağlık hizmetlerine yönelik talep, sağlık hizmetleri arzının maliyet ve finansmanını içine alan, sağlık hizmetleri için ayrılan kaynakların en verimli şekilde kullanım yollarını inceleyen sağlık ekonomisi çerçevesinde de sağlık harcamaları ile iktisadi büyüme arasındaki ilişki analiz edilmiştir.
Bu tez çalışmasında Türkiye örneğinde 1988-2016 döneminde iktisadi büyüme ve sağlık harcamaları ilişkisi ekonometrik analize tabi tutulmuştur. Bu çerçevede tez çalışmasında GSYİH büyüme oranı, toplam sağlık harcamaları artış oranı ve toplam sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı değişkenler olarak kullanılmıştır. Çalışmada bu değişkenlerin bağımlı ve bağımsız değişken olarak kullanıldığı farklı ekonometrik modeller kullanılmıştır. Bu değişkenler arasında ilişkinin tespiti için basit regresyon analizi, eşbütünleşme ve VAR analizine yer verilmiştir. Çalışmanın genel sonuçlarına göre iktisadi büyüme ile sağlık harcamaları arasında pozitif regrasyon ilişkisi, uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi ve nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bu çerçevede toplam sağlık harcamaları artışından iktisadi büyüme oranına ve toplam sağlık harcamaları artışından toplam sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İktisadi Büyüme, Sağlık Harcamaları, Türkiye, Eşbütünleşme

Abstract:
Health is one of the basic elements of human capital. The health level of the society is one of the important determinants of both human capital and social and economic development. For this reason health care is one of the priorities for people and society. In this study, general information about health care and health expenditures in the context of public expenditures is given and the importance of health services, health expenditures and health economics are emphasized. The relationship between health expenditures and economic growht has been analyzed in the context of health economics, which examines the ways in which healt hcare services are used in the most efficient way, including the demand for health services, cost and financ of health services.
In this thesis study, the correlation of economic growth and health expenditures in Turkey in 1988-2016 period has been subjected to econometric analysis. In this context, in the study, the GDP growth rate, the increase rate of total health expenditures and the proportion of total health in GDP, are tested as variables. In the study, different econometric models in which these variables are used as dependent and independent variables have been used. Simple regression analysis, cointegration and VAR analysis have been used to determine the relationship between these variable. According to the general results of the study, positive regression relationship between economic growth and health expenditures, long-term cointegration relationship and causality relationship have been found. In this context, a one-way causality relationship has been reached towards total health expenditure increase rate economic growth rate and total health expenditures increase to the share of health expenditures in GDP.
Keywords: Economic Growth, Health Expenditures, Turkey, Co-integration