Ağır çalışma koşullarının ve sosyoekonomik etmenlerin vücut simetrisi üzerine etkisi
Effect of strong labor and low socioeconomic conditions on body symmetry
Yazar: ECEVİT BARIŞ ÖZENER
Danışman: PROF. DR. METİN ÖZBEK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Vücut simetrisinde ortaya çıkan sapma düzeyi günümüzde birçok tür için gelişimsel kararlılığın bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Olumsuz çevresel koşulların gelişimsel homeostazi üzerindeki etkisini incelemek üzere gerçekleştirilen Dalgalı Asimetri (DA) çalışmalarının son yıllarda insanlar üzerinde de yaygın biçimde gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu çalışmada, kötüleşen çevresel koşulların vücut simetrisinde ne tür etkiler oluşturduğu incelenmeye çalışılmıştır. Söz konusu amaç doğrultusunda Ankara'nın en yoksul bölgelerinde yaşayan ve ergenlik dönemini ağır çalışma koşulları içerisinde geçirmiş 104 genç erkek işçi incelenmiştir (1. Grup, yaş ort.: 18,48, S.S.:0,61). Çalışmada karşılaştırma grubu iki ayrı gruptan oluşmaktadır. İşçi grup ile aynı sosyoekonomik özelliklere sahip olan ve 102 bireyden oluşan 2. Grup, okullu (çalışmayan) gençlerden seçilmiştir (Yaş ort.: 18,39, S.S.:0,58). Son grup ise (3. Grup, yaş ort.:18,43, S.S.:0,67), Ankara'nın üst sosyoekonomik tabakasına mensup bölgelerinde yer alan okullardan oluşturulmuştur.Vücut simetrisini ortaya koymak için her bireyden dirsek genişliği, el bilek genişliği, el uzunluğu, el genişliği, diz genişliği, ayak bilek genişliği, ayak uzunluğu, ayak genişliği, kulak uzunluğu ve kulak genişliği olmak üzere 10 bilateral ölçü alınmıştır. Bunlara ayrıca ağırlık ve boy ölçüleri eklenmiştir. Tüm ölçüler International Biological Programme ve Phesant (1990)'ın önerdiği tekniklere göre alınmıştır. Tekrarlı ölçümlerin alınmasında Palmer ve Strobeck (1986) 'in önerdiği biçimde kör ölçüm tekniği uygulanmış, ölçüm hatasının denetlenmesi için ise İki Yönlü Karışık Model ANOVA (taraflar × bireyler) kullanılmıştır.Elde edilen bulgulara göre, işçi grubunu oluşturan 1. Grup ile aynı sosyoekonomik yapıya sahip olan, ancak çalışmayan 2. Grup ağırlık, boy ve beden kitle indeksi açısından bir fark göstermemektedir. Ancak söz konusu ölçüler açısından 3. Grup diğer iki gruba göre istatistiksel açıdan anlamlı olmak üzere daha iyi bir gelişim sergilemektedir. Elde edilen Yönel Asimetri (YA) bulgularına göre, 1. Grup'a ait ölçüler diğer iki gruba göre daha yüksek düzeyde YA sergilemektedir. Bu grupta üst üyelere ait tüm ölçülerin (sağ taraf büyük olmak üzere) istatistiksel açıdan anlamalı biçimde YA sergilediği, 2. Grup'ta sadece el ölçülerinin, 3. Grup'ta ise el ölçülerine ek olarak ayak genişliği ölçüsünün YA sergilediği görülmektedir. İdeal dalgalı asimetri sergileyen ölçüler temel alındığında ise kötü koşullarda yaşayan çalışan ve çalışmayan gençlerin, daha iyi koşullarda yaşayan yaşıtlarına göre daha fazla asimetrik oldukları gözlenmektedir.Sonuç olarak, kötüleşen yaşam koşullarının gelişimsel kararlılık üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğu, dolayısıyla DA'nın artmasına neden olduğu söylenebilir. Buna ek olarak, işçi grubun üst üyelerinde gözlenen asimetrinin çalışma geçmişine paralel olarak arttığı göz önünde bulundurulduğunda, düşük sosyoekonomik koşullara eşlik eden ağır çalışma koşullarının gelişimsel kararlılık üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğu; neden olduğu biyomekanik baskılar sebebiyle bilateral asimetride daha fazla artış oluşturduğu söylenebilir.

Abstract:
The degree of deviation which becomes observable in the body symmetry is currently accepted for many species as an indicator of developmental stability. Fluctuating Asymmetry (FA) studies, which have been designed to investigate the effects of negative environmental conditions on homeostasis, have recently been widely applied to human beings. This study aims to investigate the effects of deteriorating environmental conditions on the body symmetry. For this purpose, 104 young male laborers, who live in the poorest sections of Ankara and who have worked under severe working conditions during their adolescence, were studied (Group 1, average age: 18.48, sd: 0.61). The control group in this study consists of two separate groups. Sharing the same socioeconomic features with the laboring group, members of Group 2 were selected from the school-attending (nonlaboring) youth (average age: 18.39, sd: 0.58). The last group (Group 3, average age: 18.43, sd: 0.67) is composed of individuals attending schools in the sections of Ankara where people from upper socioeconomic classes live.In order to identify body symmetry, the researchers took measurements of 10 bilateral traits such as the elbow width, wrist width, hand length, hand width, knee width, ankle width, foot length, foot width, ear length, and ear width, as well as measurements of height and weight. All measurements were taken in accordance with the techniques recommended by International Biological Programme and Phesant (1990). In the repeated measurements, the blind measurement technique, which was recommended by Palmer and Strobeck (1986), was used. For controlling measurement errors, the two-tailed Mixed Model ANOVA (side x individuals) was used.In the light of obtained data, there is no significant difference in terms of height and Body Mass Index between Group 1 and Group 2, who have the same socioeconomic status as the former but who do not work. However, in terms of the same measured features, Group 3 displays a better (statistically significant) developmental structure than the other two groups. According to the Directional Asymmetry (DA) data, the measurements taken from Group 1 indicate a higher degree of DA than the ones taken from the other two groups. This group display statistically significant DA in all measurements of upper extremities (the right side being bigger). On the other hand, DA appears only in the hand measurements in Group 2 and in both hand measurements and foot width in Group 3. When the measurements displaying Fluctuating Asymmetry are taken as the basis of comparison, it is seen that both laboring and nonlaboring youth who live in unfavorable conditions have more asymmetry than their peers who have better life standards.In sum, it is possible to conclude that deteriorating living conditions have negative effects on the developmental stability of individuals and that this situation causes an increase in FA. In addition, when it is considered that the asymmetry observed in the upper extremities of the laboring group increases in parallel to work history, it may be said that bilateral asymmetry increases because of biomechanic stress as a result of the negative effects of severe working conditions and lower socioeconomic conditions on developmental stability.