Pandemideki erken dönemli psikolojik belirtilere yönelik bir ölçek geliştirme çalışması: Bilişsel esneklik, sıkıntıya dayanma, psikolojik sağlamlık ve travmatik stresin belirtileri yordama gücü
A scale development study on early psychological symptoms in the pandemic: Cognitive flexibility, distress tolerance, resilience and power to predict symptoms of traumatic stress
Yazar: BERK ÇEŞMELİ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM KARAIRMAK TEKDURMAZ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; COVID 19 = COVID 19 ; Kaygı = Anxiety ; Korku = Fear ; Pandemiler = Pandemics ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Sıkıntıyı tolere etme = Distress tolerance

Özet:
Bu çalışma iki aşamalı olarak planlanmıştır. İlk aşamada, tüm dünyayı kısa zamanda etkisi altına alan ve günlük hayatı aniden durduran Covid-19 salgının hemen sonrasında ortaya çıkan "psikolojik belirtileri" öğrenmek ve ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. İkinci aşamada, pandemiye bağlı olarak ortaya çıkan psikolojik belirtileri psikolojik sağlamlık, travmatik stres, sıkıntıya dayanma ve bilişsel esneklik değişkenlerinin ne kadar yordadığı incelenmiştir. Bu doğrultuda, Demografik Bilgi Formu, Connor Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Olayların Etkisi Ölçeği, Sıkıntıya Dayanma Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. İlk aşamada, öncelikle literatür taramasına ve gözlemlere dayalı madde havuzu oluşturulmuştur. Üzerinde fikir birliğine varılan ölçek formunun son hali uzman görüşüne sunulmuştur. 53 maddelik ölçek kullanılarak benzer demografik özellikler gösteren iki farklı çalışma grubundan veri toplanmıştır. İlk grup 1536 (kadın erkek), ikinci grup (kadın erkek) 1266 kişiden oluşmuştur. İlk veri setiyle (n= 1536) ölçeğin ve yapı geçerliği için temel bileşenler analizi yöntemi varimax dik döndürme ile açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda dört faktörlü "Stres Belirtileri, Adaptif Korku ve Endişe, Travmatik Belirtiler, Davranışsal Belirtiler" alt boyutlarından oluşan toplam varyansın %58'ini açıklayan 30 maddelik ölçek elde edilmiştir. Verilerin uygunluk yapısını desteklemek amacıyla ikinci grupla (n=1266) doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda oluşan modelin uyum indeksleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Ölçeğin güvenirlik analizi iki veri seti kullanılarak Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Sırasıyla Cronbach Alpha değeri ilk grup için .94, ikinci grup için .96 olarak bulunmuştur. İkinci aşamada, psikolojik sağlamlık, travmatik stres, sıkıntıya dayanma ve bilişsel esneklik değişkenlerinin Covid-19'a bağlı ortaya çıkan Psikolojik belirtileri ne kadar güçlü yordadığı anlamak amacıyla ilk grubun verileri (n=1536) ile çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Stepwise yöntemi kullanılmış ve varyansın %47'sini açıkladığı görülmüştür.

Abstract:
This study was planned in two stages. In the first stage, it was aimed to develop a valid and reliable measurement tool to learn and measure the "psychological symptoms" that emerged immediately after the Covid-19 epidemic, which affected the whole world in a short time and suddenly stopped daily life. In the second stage, the extent to which the variables of resilience, traumatic stress, distress tolerance and cognitive flexibility predicted the psychological symptoms due to the pandemic were examined. In this direction, Demographic Information Form, Connor Davidson Resilience Scale, Effect of Events Scale, Distress Tolerance Scale, and Cognitive Flexibility Scale were used. In the first stage, an item pool was created based on literature review and observations. The final version of the scale form, on which a consensus was reached, was presented to the expert opinion. Data were collected from two different study groups with similar demographic characteristics using a 53-item scale. The first group consisted of 1536 (men and women), and the second group (men and women) consisted of 1266 people. With the first data set (n= 1536), exploratory factor analysis was performed with varimax vertical rotation, the principal component analysis method, for scale and construct validity. As a result of the analysis, a 30-item scale was obtained, which explained 58% of the total variance consisting of the four-factor "Stress Symptoms, Adaptive Fear and Worry, Traumatic Symptoms, Behavioral Symptoms" sub-dimensions. Confirmatory factor analysis was performed with the second group (n=1266) to support the conformity structure of the data. The fit indices of the model formed as a result of the analysis were found at an acceptable level. Cronbach's alpha coefficient was calculated by using two data sets for the reliability analysis of the scale. Cronbach's alpha coefficient was calculated by using two data sets for the reliability analysis of the scale. The Cronbach Alpha value was found to be .94 for the first group and .96 for the second group, respectively. In the second stage, multiple regression analysis was performed with the data of the first group (n=1536) in order to understand how strongly the variables of resilience, traumatic stress, resilience and cognitive flexibility predicted the Psychological symptoms due to Covid-19. The stepwise method was used and it was seen that it explained 47% of the variance.