Kurumsallaşma sürecindeki yüklenici inşaat firmalarında risk yönetim uygulamalarının maliyet performansı üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of risk management applications on cost performance in contractor construction companies in the process of institutionalization
Yazar: GÖKÇEN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. AYNUR KAZAZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
İnşaat sektörü, başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere; ülke ekonomileri için öncü sektör olma özelliğine sahiptir. Ülke ve dünya ekonomilerinin kalkınmasında büyük payı olan inşaat sektöründe gerçekleştirilen projelerin özgün, tek seferlik, dinamik ve karmaşık yapısı nedeniyle fazla sayıda riski bünyesinde barındırmaktadır. Projelerde karşılaşılabilecek bu riskler, inşaat projelerinin istenilen kalitede, belirlenen bütçe ve süre içerisinde başarı ile sonuçlandırılmasına engel olmaktadır. İnşaat projelerinin belirlenen bütçe ve sürelerde ve istenilen kalitede tamamlanamaması, mikro düzeyde proje sahibi yüklenici firmalara, makro düzeyde ise ülke ekonomisine ciddi zararlar vermektedir. 
İnşaat sektöründe faaliyet gösteren yüklenici firmaların, sürdürülebilirliklerini sağlamak ve sektör içerisindeki yüksek rekabete ortak olabilmek adına projelerini proaktif bir yaklaşımla yönetmeleri gerekmektedir. Bu durum inşaat projeleri için sistematik bir risk yönetimini kaçınılmaz hale getirmektedir.
Bu tez çalışmasında; Türk İnşaat sektöründe faaliyet gösteren firmaların, risk yönetimi uygulamalarının inşaat projelerinin maliyet performansına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'de faaliyet gösteren üç ayrı inşaat firmasına ait projeler vaka çalışması olarak seçilmiş ve projelerde maliyet ve süre aşımına sebep olan riskler proje yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda belirlenerek, her bir proje için nitel ve nicel risk analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, projelerde yaşanan gerçek maliyet ve süre aşımları ile karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda, firmaların risk algısı ve alınan risk önlemlerinin maliyete etkisi incelenmiş ve başarılı bir risk yönetimi için kritik faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca tez çalışması kapsamında; 117M308 Nolu TÜBİTAK 1001 "Yapım Projelerinde Proaktif Yönetime Geçiş Amaçlı İç Kontrol ve Risk Yönetim Kapasitesinin Geliştirilmesi İçin Bir Araç: Ortak Proje Yönetim Portalı" isimli proje altyapısı kullanılarak oluşturulan "Ortak Proje Yönetim Portalı" yazılımı, vaka çalışması olarak seçilen projelerde görev alan proje müdürlerine tanıtılarak, portal kullanımının proje risk yönetimindeki etkisi, simülasyon analizi ile ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Yapılan tez çalışmasından elde edilen sayısal verilerin inşaat projelerinde risk yönetiminin önemini ortaya koyarak, risk yönetimi konusunda yeterli bilgi birikimine sahip olmayan küçük ve orta ölçekli inşaat firmalarına yol gösterici olabileceği düşünülmektedir. Gelecekte farklı tip ve büyüklükteki inşaat projeleri üzerinde gerçekleştirilebilecek benzer çalışmalar ile, inşaat projelerinde risk yönetimini etkileyen ana faktörler arasındaki ilişkilerin ortaya çıkarabileceği ve inşaat projelerinde risk yönetimi uygulamalarının geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The construction sector, especially in developing countries; has the feature of being the leading sector for the national economies. Due to the unique, one-off, dynamic and complex structure of the projects in the construction sector, which has a great share in the development of national and world economies, construction projects contain a wide range of risks. These risks that may be encountered in the projects prevent the successful conclusion of the construction projects in the desired quality, within the determined budget and time. Failure to complete the construction projects within the determined budget and time frames and with the desired quality causes great loss to the contractor companies at the micro level and to the country's economy at the macro level.
Contractor companies operating in the construction sector need to manage their projects with a proactive approach in order to ensure their sustainability and to be a partner in the high competitive environment in the sector. This situation inclines, a systematic risk management to be inevitable for construction projects.
In this study; It is aimed to examine the effect of risk management practices of contractor firms in the Turkish construction sector on the cost performance of construction projects. For this purpose, three different construction projects were selected as case studies, and the risks that cause time and cost exceedings in the projects were determined in line with the opinions of the project managers, and qualitative and quantitative risk analyzes were carried out for each project. The results obtained were compared with the actual time and cost variances experienced in the projects. As a result of the comparisons, the risk perception of the companies and the effect of the risk measures taken on the cost were examined and the critical factors for a successful risk management were tried to be determined. In addition, within the scope of the thesis; The "Joint Project Management Portal" software, which was created using the project infrastructure of TUBITAK 1001 No. 117M308, "A Tool for Improving Internal Control and Risk Management Capacity for Transition to Proactive Management in Construction Projects: Joint Project Management Portal", was introduced to the project managers involved in the projects selected as a case study. The effect of portal use on project risk management has been tried to be revealed by simulation analysis.
It is thought that the numerical data obtained from the thesis study can be a guide for small and medium-sized construction companies that do not have sufficient knowledge on risk management by revealing the importance of risk management in construction projects. It is thought that similar studies that can be carried out on construction projects of different types and sizes in the future will reveal the relationships between the main factors affecting risk management in construction projects and contribute to the development of risk management practices in construction projects.