Okul öncesi öğretmenlerinin duygu sosyalleştirme yaklaşımlarının duygusal yeterlilikleriyle ilişkisinin incelenmesi
Research of the relationship between emotional socialization approaches of preschool teachers and their emotional competencies
Yazar: DUYGU BAYSAL
Danışman: PROF. DR. EBRU ERSAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu sosyalizasyonu = Emotion socialization ; Duygusal farkındalık = Emotional awareness ; Duygusal yeterlilik = Emotional suficiency ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen duygu becerileri = Teacher emotion skills

Özet:
Kişinin öğrendiği ve geliştirdiği duygularla ilgili yeterlilikleri, yaşamı boyunca ona yardımcı
olan diğer becerileri de beraberinde getirir. Örneğin, stres ve zaman yönetimi; diğer insanlara
karşı anlayışlı, paylaşımcı, yardımsever olma; sağlıklı ve huzurlu bir ruh sağlığı; iletişim
becerileri gibi sıralanabilir. Kişinin duygusal yeterlilik becerileri ve dolayısıyla az önce örnek
gösterilen diğer tüm olumlu becerileri, okul öncesi dönemde edinilmeye başlamaktadır. Bu
anlamda bakıldığında, okul öncesi dönemde çocukların duygusal yeterliliklerinin geliştirilmesi
önemli görülmektedir. Bu gelişmeye en büyük katkıları sağlayacakların başında da hiç şüphesiz
ki okul öncesi öğretmenleri gelmektedir. Bu nedenle, okul öncesi öğretmenlerinin çocukların
duygularını bastırmadan yaşamalarına izin vermeleri, onlara duygularıyla baş etmeleri
noktasında model olmaları ve çocukların yaşadıkları duygusal olaylarla ilgili duygu odaklı
konuşmalar yapmaları, çocukların duygusal yeterliliklerini geliştirebilmeleri açısından
önemlidir. Bu önemli nokta dikkate alınarak, bu çalışmada, okul öncesi öğretmenlerinin duygu
sosyalleştirme yaklaşımlarının kendi duygusal yeterlilikleriyle ilişkisi incelenmiştir. Karma
yöntem kullanılan ve iki aşamadan oluşan bu araştırmanın çalışma grubunu, çalışmanın ilk
aşaması olan nicel çalışmada, Şanlıurfa'da çalışan 334 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır.
Nicel çalışma için veri toplama araçları olarak, 'Kişisel Bilgi Formu', 'Toronto Aleksitimi
Ölçeği-20' ve 'Çocukların Duygularına Verilen Tepkiler Ölçeği' kullanılmıştır. Bu çalışmada
elde edilen sonuçlardan bazıları dikkate alınarak, alınan puanlar en düşükten en yükseğe
sıralanarak iki alt grup oluşturulmuştur: Duygusal yeterliliği düşük ve yüksek gruplar. Bu alt
grupların oluşturulmasıyla nitel çalışmaya geçilmiştir. Nitel çalışmanın çalışma grubunu,
katılmaya gönüllü olan 18 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Yarı yapılandırılmış
görüşmelerle bu öğretmenlerin duygu sosyalleştirme yaklaşımları derinlemesine incelenmiştir.
Görüşmeler, araştırmacıların hazırlamış oldukları 'Görüşme Formu' kullanılarak
gerçekleştirilmiştir. Nicel çalışma sonuçlarına göre, duygularını tanımada ve ifade etmede
güçlük yaşayan yani duygusal farkındalığı düşük olan öğretmenlerin, duygularını bastırarak
sağlıklı olmayan yollarla duygularını düzenledikleri görülmüştür. Ayrıca, duygusal farkındalığı
düşük ve sağlıklı olmayan yollarla duygularını düzenleyen bu öğretmenlerin, çocukların
duygularına daha çok olumsuz duygu sosyalleştirme davranışlarını tercih ederek 'ceza', 'ihmal'
ve 'büyütme' tepkilerini verdikleri; olumlu bir duygu sosyalleştirme davranışı olan 'ödül'
tepkisini ise daha az vermeyi tercih ettikleri bulunmuştur. Araştırmanın nitel çalışmasında ise,
nicel çalışma grubu içerisinde yer alan öğretmenlerin bazı ölçeklerden aldıkları puanlar dikkate
alınarak iki alt grup (duygusal yeterliliği düşük ve yüksek öğretmenler) oluşturulmuş ve
görüşmeler yapılmıştır. Yapılan içerik analizi sonuçlarına göre 4 ana tema elde edilmiştir:
Duygu Odaklı Olumlu Duygu Sosyalleştirme, Duygu Odaklı Olmayan Olumsuz Duygu
Sosyalleştirme, Duygu Odaklı Olmayan Olumlu Duygu Sosyalleştirme, Duygu
Sosyalleştirmesinde Engeller. Bu temalar doğrultusunda her iki alt gruptan elde edilen frekans
değerleri karşılaştırılarak elde edilen sonuçlar, ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır. Bu
çalışmalardan elde edilen sonuçlar göz önüne alındığında ise, eğitim fakültelerindeki ders
programlarına öğretmenlerin kendi duygusal yeterliliklerini geliştirmelerine yönelik dersler
eklenebileceği; okul öncesi öğretmenlerine çocukların duygularını nasıl sosyalleştirebilecekleri
konusunda hizmet içi eğitimler verilebileceği önerilmiştir. Bu hizmet içi eğitimlerle
öğretmenlerin çocuklarda duygusal yönden neleri geliştirmeleri gerektiği noktasında
farkındalık oluşturulabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Competencies related to emotions that a person learns and develops bring along other skills that
have helped him throughout his life. For example, stress and time management can be listed as
being understanding, sharing, helpful towards other people, a healthy and peaceful mental
health, and communication skills. The person begins to acquire emotional competence skills,
and therefore all the other positive skills that have just been exemplified, at the preschool age.
In this sense, it is considered important to develop children's emotional competencies in the
preschool period. Undoubtedly, pre-school teachers come first among those who will make the
greatest contribution to this development. For this reason, it is important for preschool teachers
to allow children to experience their emotions without suppressing them, to be a model for them
to cope with their emotions, and to make emotion-focused speeches about the emotional events
that children experience, in order to develop children's emotional competence. Considering this
important point, in this study, the relationship between preschool teachers' emotion
socialization approaches and their own emotional competence was examined. The sample of
this research, which uses mixed method and consists of two stages, consists of 334 preschool
teachers working in Şanlıurfa in the quantitative study, which is the first stage of the study.
'Personal Information Form', 'Toronto Alexithymia Scale-20' and 'Children's Reactions to
Emotions Scale' were used as data collection tools for the quantitative study. Considering some
of the results obtained in this study, the scores obtained were ordered from lowest to highest,
and two subgroups were formed: groups with low emotional adequacy and groups with high
emotional competence. With the creation of these subgroups, qualitative study was started. The
sample of the qualitative study was selected from 18 preschool teachers who volunteered to
participate in the study from these subgroups, and interviews were conducted with these
teachers to examine their emotion socialization approaches in depth. Interviews were conducted
using the 'Interview Form' prepared by the researchers. According to the results of the
quantitative study, it was seen that teachers who have difficulties in recognizing and expressing
their emotions, that is, with low emotional awareness, suppress their emotions and regulate their
emotions in unhealthy ways. In addition, these teachers, who have low emotional awareness
and regulate their emotions in unhealthy ways, prefer negative emotion socialization behaviors
to children's emotions and give 'punishment', 'neglect' and 'aggrandizement' reactions; It was
found that they preferred to give the 'reward' response, which is a positive emotion socialization
behavior, less. In the qualitative study of the research, two subgroups (teachers with low
emotional competence and teachers with high emotional competence) were formed by
considering the scores of the teachers in the quantitative study group, and interviews were
conducted with the teachers in this subgroup. According to content analysis 4 main themes were
obtained: Emotion-Focused Positive Emotion Socialization, Non-Emotion-Focused Negative
Emotion Socialization, Non-Emotion-Focused Positive Emotion Socialization, Barriers in
Emotion Socialization. In line with these themes, the frequency values obtained from both
subgroups were compared and the results obtained were discussed within the framework of the
relevant literature. When the results obtained from these studies are taken into consideration, it
is possible to add courses to the curriculum of education faculties for teachers to develop their
own emotional competencies; It has been suggested that preschool teachers can be given inservice training on how to socialize children's emotions. It is thought that with these in-service
trainings, awareness can be created about what teachers need to develop emotionally in
children.