Deizm bağlamında nübüvvete yapılan eleştiriler
Criticism of deism and prophet
Yazar: ZEYNEP TOPTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BOZKURT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Akıl = Reason ; Deizm = Deism ; Kelam = Islamic theology ; Peygamberler = Prophets ; Peygamberlik = Prophethood ; Vahiy = Revelation ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsan pek çok üstün özellik ve yetenek ile donatılmış bir varlıktır. Ancak insan bu üstün yetenekleri yanında zayıf iradeli ve kötülüğe eğilimli de bir varlıktır. Bu nedenle insanı düşünce ve davranışlarında doğru yola iletecek bir rehbere ihtiyaç vardır. Allah kullarını akılları ile tek başına bırakmamış peygamberler ve ilahi kitaplar göndererek onlara doğru yolu göstermiştir. Nübüvvet kurumu Allah'ın kullarına bahşetmiş olduğu bir kolaylık, yardım ve yol göstermedir. Deistler akıl ile vahyin çeliştiğini, insanın akılla doğru yolu bulabileceğini ifade etmiş ve nübüvvet kurumunun gereksiz olduğunu söylemişlerdir. Yine deizm de akla sarsılmaz bir güven ve Tanrı'nın evreni ve insanı yarattıktan sonra bir daha âleme müdahale etmediği anlayışı vardır. Onlar vahyedilmiş dinin karşısına doğal din ismini verdikleri bir anlayış getirmişlerdir. Deistler ilahi dinlerde yer alan peygamberlik, kutsal kitap, mûcize gibi kavramları reddetmişlerdir.
Teist dinlerce en önemli kurum olan nübüvvetin deistler tarafından reddedilmesi dinler ve dindarlar açısından oldukça büyük bir problemdir. Bu nedenle çalışmamızda bu iki konu ele alınıp incelenmiştir. Ayrıca İslam dünyası içerisinde nübüvveti inkâr eden kişi ve gruplar da bu tezde ele alınıp incelenmiştir.
Bu tezde akıl ve vahyin birbirini tamamlayan bir bütünün iki parçası olduğu üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda akılsız vahyin ve vahiysiz aklın gerçek anlamda doğruyu bulmada yeterli olamayacağı gerçeğine değinilmiştir.  Allah'ın insanlara vermiş olduğu akıl nimetinin birçok doğruyu ve yanlışı bilebilecek ve bulabilecek güçte olmasına rağmen bazı doğruları bilmede yeterli olamadığı gerçeğinden hareketle vahye ve nübüvvete duyulan ihtiyaç üzerinde durulmuştur. Dinlerin, nübüvvetin ve vahyin insanların nihai hidayet ve doğruyu bulmada ne kadar gerekli olduğu gerçeğine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kelam, Deizm, Nübüvvet, Peygamber, Akıl,  Vahiy

Abstract:
Humans are equipped with many superior qualities and abilities. However, humans are also weak-willed and inclined to evil deeds beside these superior abilities. That is why humans need a guide who will guide them to the right path in their thoughts and behaviours. Allah the almighty did not leave his servants alone but he showed and guided them to the right path by sending them prophets and holy books. Showing the right path is the ease and a help that prophethood organization conferred Allah's servants. Deists claimed that intelligence and revelation contradict each other by saying that humans can find themselves the right path by using their own brains. Therefore, prophethood organization remains irrelevant. Nevertheless, in deism there is an unshakable understanding that God does not intervene in the realm after creating the universe and man. They brought the understanding of the natural religion against the revealed religion. Deists have rejected concepts such as prophecy, holy book and miracle in divine religions. 
The refusal of the prophethood by deists, which is the most important institution by theist religions, is the very big problem to religions and religious people. That is why, these two topics have been taken and analyzed in our study. In addition, the groups that reject prophethood in the realm of Islam is also analyzed in this thesis. 
In this thesis it has been reached that intelligence and revelation complement each other and that neither intelligence nor revelation is enough on its own to find the truth. It is stated in this thesis that while the intelligence given by Allah is enough to distinguish and figure out many right and wrong, it is not enough to comprehend many truths so revelation and prophethood is necessary. Religions, prophethood and revelation is greatly important for humankind to find the true path.
Keywords: Kalam, Deism, Prophethood, Prophet, Mind, Revelation