II. Mehmet Dönemi: "Osmanlı Padişahı" ve Dîvân Edebiyatı inşası  arasındaki ilişki
Period of Mehmed the Second: Constructive relationship between "Ottoman Sultan" and Divan Literature
Yazar: MELİKE AYSU AKCAN ALTINTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NURAN TEZCAN
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü  / Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Edebiyat = Literature ; Kaside = Eagle ; Mehmed II = Mehmed II ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Padişahlar = Padishahes ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İmge = Image ; İmge aktarımı = Image transfer

Özet:
Fatih Sultan Mehmet olarak da anılan II. Mehmet, Halil İnalcık ve onu izleyen diğer Osmanlı tarihçileri tarafından bu döneme ilişkin, 15. yüzyıl, yapılan çalışmalarda Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucusu ve "Osmanlı Padişahı" olarak anılan hükümdar imgesinin yaratıcısı olarak anılmaktadır. Dolayısıyla bu yüzyılda "Osmanlı Padişahı"nın bütünlüklü imgesi askeri, politik ve kültürel alanlar vasıtasıyla karşılıklı ve birbirini tamamlayan şekilde biçimlendirilmiştir. Patrimonyal türde bir topluluk olması dolayısıyla  Osmanlılar, kültürel alandaki başarı ve ilerlemeleri, "Osmanlı Padişahı" imgesindeki yeri ve önemini askeri ya da politik beceri ve zaferler ile eş tutmaktadır. Bu bağlamda "Osmanlı Padişahı"nın imgesi ile ilgili olarak iki önemli nokta ortaya çıkmaktadır: Birincisi, bu imgenin yaratım sürecinde edebiyatın askeri, politik ve ekonomik alandaki yaratım süreci ile yakın ilişki kurması. İkincisi,  "Osmanlı Padişahı" ile edebiyat sahası arasınki bu ilişkinin karşılıklı ve etkileşimli bir doğaya sahip olması. Böylece 15. Yüzyılda, "Osmanlı Padişahı" ile Dîvân Edebiyatının kendine özgü ilişkisi ve hatta benzer yazgıları ile Osmanlı edebiyatını domine etmiştir. Bu duruma uygun olarak, bu çalışmamda, "Osmanlı Padişahı" imgesi ile edebiyat sahasının karşılıklı ve düzenleniş açısından ilişkili yapısına "Acem etkisi" ve kaside formunun yükselişi, yani 15. Yüzyılın edebî trend ve eğilimleri üzerinden gösterilmiştir.


Anahtar sözcükler: Divan Edebiyatı, Osmanlı Padişahı, Fatih Sarayı, hükümdarlık algısı, kaside

Abstract:
Mehmed II, also known as Mehmed the Conqueror, is acknowledged as the founder of the Ottoman Empire and the initiator of what is referred as the "Ottoman Sultan" in many prominent works (İnalcık's et al.) conducted on the concerning period in Ottoman history, the 15th century. Accordingly, in this century, the total image of Ottoman Sultan had been formed through the corresponding and complementary realms of the military, political, cultural, and many others. Being a patrimonial society as such, the Ottomans saw the cultural successes and improvements as much an important part of the image of Sultan as military or political accomplishments and victories. Herein, two important points came to the fore with respect to the image of the sultan: First, the construction of this image through poetry put literature in a closer relationship with the military, political, or economical. Second, it paved the way for an interdependency and interaction between the literary field and the sultan. Thus, in  the 15th century, an intrinsic relationship and even a common destiny between Divan literature, particularly poetry, and the sultan dominated the Ottoman literary field. In keeping with this objective, in this thesis, I illustrate the reciprocal and configurational relationship between the construction of the image of the sultan and the literary field with a specific eye towards what is called "Acem etkisi" (Iranian influence) and the rise of qasida form – viz., the important literary trends and tendencies of the 15th century


Key Words: Divan literature, the Ottoman sultan, Mehmed the Conqueror, the
perception of sultanate, qasida