Karbapenem dirençli enterobacteriacae şuşları ile enfekte olan hastaların demografik özelliklerinin ve enfeksiyon oluşumundakirisk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of risk factors for infections due to carbapenem-resistant enterobacteriacae and demographic features of the infected patients
Yazar: FATMA ESER
Danışman: PROF. DR. GÜLRUHSAR YILMAZ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Bakteriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Hastane enfeksiyonları ve enfeksiyon etkenlerinde hızla artmakta olan
antibiyotik direnci günümüzde önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir.
Enterobacteriaceae ailesi ve özellikle Klebsiella pneumoniae tedavisi zor ve artan
direnç durumu ile birlikte tedavi seçenekleri daha da sınırlı hale gelen enfeksiyon
etkenleridir. Günümüzde gram-negatif mikroorganizmalara karşı en etkili antibiyotik
grubu karbapenemlerdir. Ülkemizde de bildirilmekte olan karbapenem direnci
açısından dikkatli olunmalı ve artışın engellenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır.
Bu nedenlerle karbapenem direncine neden olan faktörlerin tespiti ve uygun
müdahalelerin yapılması gerekmektedir. Çalışmamızda karbapenem dirençli
Enterobacteriaceae (KDE) ile enfekte olan hastaların demografik özelliklerinin ve bu
etken ile enfeksiyona neden olabilecek risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Ocak 2010 – Nisan 2014 tarihleri arasında hastanemizde KDE'nin etken
olduğu enfeksiyona sahip 25 hasta vaka grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Vaka
grubu hastalar ile aynı dönemde ve aynı klinikte yatan toplam 71 (56, 15) hasta
kontrol grubu olarak belirlendi. Her iki grup için de hastaların demografik özellikleri,
hastaneye kabullerindeki Glaskow Koma Skalası (GKS), Sadeleştirilmiş Akut
Fizyoloji Skoru (SAPS II), Akut Fizyoloji ve Kronik Hastalık Değerlendirme Skoru
(APACHE II) ve Charlson skoru, eşlik eden komorbid hastalıklar, hastanede kalış
süresi, son 6 ay içinde hastane yatış, son 3 ay ve son 1 yıl içinde antibiyotik
kullanımı, yoğun bakım ünitesi (YBÜ)'ne yatış santral venöz kateter (SVK) varlığı,
üriner kateter varlığı, dekübit varlığı, kolostomi varlığı, cerrahi girişim, invaziv
girişim öyküleri risk faktörü olmaları açısından incelendi. Vaka grubu için ek olarak
enfeksiyon tanısı, etken mikroorganizma ve tedavi rejimleri değerlendirildi.
Hastaların 20 (%80)'sinde K. pneumoniae, 2 (%8)'sinde Escherichia coli, 2
(%8)'sinde Enterobacter cloaca, 1 (%4)'inde Enterobacter aerogenes izole edildi.
On üç hastanın tedavisinde monoterapi, 10 hastanın tedavisinde kombine
antibiyotik tedavisi kullanıldı. KDE izolatlarının en duyarlı olduğu antibiyotik grubu aminoglikozidler (amikasin %76, gentamisin %60, tobramisin %48) olarak
tespit edildi.
Tek değişkenli analizde son 3 ayda antibiyotik kullanımı anlamlı risk faktörü
olarak bulundu (p=0.03). Lojistik regresyon analizinde SAPS II, YBÜ yatışı öyküsü
ve son 3 ayda antibiyotik kullanımı risk faktörü olma açısından bağımsız değişkenler
olarak saptandı (sırası ile p=0.03, p=0.04, p=0.01).
KDE'nin neden olduğu enfeksiyonlar artmış morbidite ve mortalite ile ilişkili
olmaları ve sınırlı tedavi alternatifleri olması nedeni ile sıkı kontrol önlemleri
alınması gereken bir sağlık bakım sorunudur. Bu amaçla daha çok sayıda hastayı
içeren çalışmalar ile risk faktörlerinin irdelenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Nosocomial infections and increasing antibiotic resistance are important
health care problems currently. It is difficult to treat the infectious with
Enterobacteriaceae spp. and especially Klebsiella pneumoniae because the therapy
alternatives become limited with the increasing antibiotic resistance. Carbapenems
are the major antibiotics against to gram-negative microorganisms today. The
carbapenem resistance that has been reported around the world and in our country
should be followed carefully. To prevent increasing carbapenem resistance the
precautions must be taken. The factors that lead to carbapenem resistance should be
established and it is required to make appropriate interventions. In our study it is
aimed to determine the demographic features of the patients who have infections with
carbapenem-resistance Enterobacteriaceae (CRE) and risk factors of infections with
this agent.
Between January 2010 – April 2014, 25 patients included the study as case
group who were infected with CRE. For control group 71 patients included the study.
Control group patients were choosed from same clinics and concurred hospitalised
patients. All the patients' demographic features, Glaskow Coma Scale (GCS),
Simplified Acute Physiology Score II (SAPS II), Acute Physiology and Chronic
Health Evaluation (APACHE II), Charlson Comorbidity Score at the admission to the
hospital, co-morbid illnesses, during of hospitalization, hospitalization within the last
6 months, antibiotic use within the last 3 months and the last 1 year, admission to the
intensive care unit (ICU), using central venous catheter (CVC), using urinary
catheter, presence of decubitus, colostomy, surgery, invasive procedures were
examined in terms of being risk factors. In addition diagnosis, agent of the infection
and treatment regimens were evaluated for case group.
Of 20 (80%) K. pneumoniae, 2 (8%) Esherichia coli, 2 (8%) Enterobacter
cloaca, 1 (4%) Enterobacter aerogenes was isolated from the patients. Monotherapy was used for 13 patients, combination therapy used for 10 patients. Aminoglycosides
were the most susceptible antibiotic group for CRE isolates (amikacin 76%,
gentamicin 60%, tobramycin 48%).
In univariate analysis antibiotic use within the last 3 months and high SAPS II
score were found to be risk factors (p=0.03 and p=0.04 respectively). In the logistic
regression analysis; SAPS II, history of ICU admissions and antibiotic use within the
last 3 months was found as independent risk factors for CRE infection (respectively
p=0.03, p=0.04, p=0.01).
CRE infections are associated with increased morbidity and mortality and
treatment alternatives of these infections are limited, and also this is a health care
problem that must be taken strict precautions. For this purpose analyzing the risk
factors should be performed by the studies with more patients.