Türkiye'deki analoji ile fen öğrenimi alanında yapılan çalışmaların meta-sentezi
Meta-synthesis of studies conducted in the field of science learning by analogy in Turkey
Yazar: YEŞİM CELLAT EFE
Danışman: PROF. DR. ÜMİT ŞİMŞEK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Türkiye'de analojiyle fen öğretimi ile ilgili gerçekleştirilen araştırmaların meta-sentezini yapmak amaçlanmıştır.
Yöntem: Nitel araştırma yöntemlerinden meta-sentez yöntemi kullanılmıştır. Web of Science, ERIC, TR Dizin ve Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) Ulusal Tez Tarama Merkezi veri tabanlarında erişime açık olan makaleler ile yüksek lisans ve doktora tezlerinde sınırlandırılan anahtar kelimeler kullanılarak taranmıştır. 1127 araştırma makalesi ve 52 tez içerisinde araştırmanın amacına uygun olarak filtreleme işlemleri sonucunda, belirlenen kriterlere uyan 29 çalışma meta-senteze dahil edilmiştir. Bu çalışmalar, araştırma soruları doğrultusunda betimsel analiz kullanılarak incelenmiştir.
Bulgular: Meta-senteze dahil edilen çalışmalar incelendiğinde, son yıllarda analojiyle fen öğrenimi üzerine yapılan çalışmalarda artış olduğu görülmektedir. Çalışmaların araştırma desenlerinde; nicel çalışmalarda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel çalışmalarda ise durum çalışmasının ağırlıklı olarak kullanılmıştır. Örnekleme yöntemlerinden ise kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi daha fazla tercih edilmiştir. Daha çok ders kitapları ve öğretmen adaylarıyla çalışıldığı, okul öncesi ve ilkokul öğrencilerin katılımı ile yapılan çalışmaların az sayıda olduğu dikkat çekmektedir. Kullanılan veri toplama araçları arasında başarı testi, ders kitapları ve derse yönelik tutum ölçeği ağlıkta olmuştur. Analojiyle fen öğrenimi ilkokuldan üniversiteye kadar her eğitim seviyesinde öğrencilerin akademik başarı seviyelerinin artmasına, çevrelerindeki problemlere çözüm önerileri üretebilmelerine katkı sağladığı görülmüştür. Analojide fen öğrenimi katılımcıların tutumlarında olumlu yönde değişime yol açtığı bulunmuştur.    
Sonuçlar: Türkiye'deki analoji çalışmaları ağırlıklı olarak fen bilimleri dersindeki araştırmalarda incelenmiştir. Fen bilimleri ders içeriklerinin geniş yelpazesi sayesinde çalışma yapılmasını kolaylaştırıldığı görülmüştür. Analojiyle fen öğrenimi, akademik başarı üzerindeki etkisini inceleyen çalışmaların katılımcı grupları genellikle ders kitapları ve lisans öğrencilerinden oluşmuş, okul öncesi ve ilkokul düzeyinde daha çok çalışmaya ihtiyaç olduğu tespit edilmiştir. Akademik başarıyı ölçmek için daha fazla alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin kullanılması gerektiği belirlenmiştir. Analojinin sadece konu anlatımında değil alternatif ölçme aracı olarak kullanılacağı belirlenmiştir. Ayrıca, analojide fen öğrenimi öğrencilerin motivasyonu üzerindeki etkilerini inceleyen oldukça az çalışma olduğu görülmüştür.

Abstract:
Purpose: In this study, it was aimed to make a meta-synthesis of research conducted on teaching science education with analogy in Turkey.
Method: Meta-synthesis method was used among qualitative research methods. Articles that are open to access in the databases of Web of Science, ERIC, TR Index and Higher Education Council (YÖK) National Thesis Search Center and master's and doctoral theses were scanned using limited keywords. As a result of filtering processes in accordance with the purpose of the research, 29 studies that met the determined criteria were included in the meta-synthesis among 1127 research articles and 52 theses. These studies were examined using descriptive analysis in line with the research questions.
Findings: When the studies included in the meta-synthesis are examined, it is seen that there has been an increase in the number of studies on science education with analogy in recent years. When the research designs of the studies are examined, the pre-test-post-test control group quasi-experimental design was used in quantitative studies, and the case study was predominantly used in qualitative studies. Among the sampling methods, the convenience sampling method was preferred more. It is noteworthy that studies were mostly conducted with textbooks and teacher candidates, and that the number of studies conducted with the participation of preschool and primary school students was small. Achievement test, textbooks and attitude scale towards the course were the most common data collection tools used. It has been observed that learning science with analogy contributes to the increase in the academic success levels of students at every level of education from primary school to university and to their ability to produce solution suggestions for problems in their environment. It has been found that learning science with analogy leads to positive changes in the attitudes of the participants.
Conclusions: Analogy studies in Turkey were mainly examined in the study of science courses. It was observed that the wide range of science course content facilitated the study. The participant groups of the studies examining the effect of science learning on academic success in analogy generally consisted of textbooks and undergraduate students, and it was determined that more studies were needed at the preschool and primary school levels. It was determined that more alternative measurement and evaluation methods should be used to measure academic success. It was determined that analogy would be used not only in subject explanation but also as an alternative measurement tool. In addition, it was observed that there were very few studies examining the effects of science learning on students' motivation in analogy.