Türk çocuk romanlarında meslekler üzerine bir araştırma
A research on occupations in Turkish children's novels
Yazar: OSMAN TURHAN
Danışman: DOÇ. DR. BAYRAM BAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Meslekler = Occupations ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmada çocuk romanlarının, metin içeriği ve okur görüşleri doğrultusunda, mesleki bağlamda incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, çocuk romanlarının hangi meslekleri içerdiği ve hangi meslekler hakkında tanıtıcı bilgi sunduğu belirlenmiş ve ortaokul öğrencilerinin çocuk romanlarında mesleklerin bulunma durumuna yönelik görüşleri tespit edilmiştir. Araştırma, nitel ve nicel olmak üzere iki desenden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel deseni, bütüncül tek durum çalışması şeklinde tasarlanmıştır. Bu doğrultuda, ölçüt örneklem ile inceleme nesnesi olarak doksan Türk çocuk romanı belirlenmiştir. Belirlenen inceleme nesnesi, meslek inceleme ve meslek sınıflandırma ölçütlerinden oluşan veri toplama araçları doğrultusunda doküman incelemesine tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler; tümdengelimsel, tümevarımsal ve nicel içerik analizi teknikleriyle incelenmiştir. Araştırmanın nicel deseni, tarama araştırması olarak tasarlanmıştır. Bu doğrultuda, olasılık temelli tabakalı örneklem ile 890 ortaokul öğrencisi seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak geliştirilen anket formu aracılığıyla, ortaokul öğrencilerinin çocuk romanlarında mesleklerin bulunma durumuna yönelik görüşleri alınmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 23.0 paket programında betimsel analiz (sıklık ve yüzde) ve çapraz tablo analizi (ki-kare bağımsızlık testi ve düzeltilmiş artık analizi) ile incelenmiştir. Araştırmanın nitel boyutuna göre, çocuk romanlarında çeşitli mesleki alanlardan 174 farklı meslek tespit edilmiştir. Her bir çocuk romanında ise ortalama 22 meslek bulunmaktadır. Bu durum, çocuk romanlarının meslekleri tanıtma potansiyelinin olduğunu göstermektedir. Tespit edilen mesleklerin 106'sı çocuk romanlarında tanıtılmaktadır. Her bir çocuk romanında ise ortalama 5 meslek tanıtılmaktadır. Bu durum, çocuk romanlarının meslekleri tanıtma potansiyelinin somutlaştığını göstermektedir. Fakat bu somutlaşma, sahip olunan potansiyeli tam olarak yansıtmamaktadır. Araştırmanın nicel boyutuna göre, ortaokul öğrencileri çocuk romanlarından mesleki bilgi edinmekte, çocuk romanlarında bilinmeyen mesleklerle karşılaşmakta, çocuk romanlarından mesleki açıdan etkilenmekte, okuma tercihlerinde çocuk romanlarının içerdiği meslekleri göz önünde bulundurmaktadır. Ayrıca çocuk romanlarında mesleklerin bulunma durumuna yönelik öğrenci görüşlerinde, sınıf düzeyine göre bazı anlamlı farklılıklar oluşmaktadır. Araştırmanın nitel ve nicel boyutuna göre, çocuk romanları gelecekte sahip olunmak istenen meslekleri tanıtma noktasında yeterlilikler göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Kurgusal Çocuk Edebiyatı, Çocuk Romanı, Meslek

Abstract:
This study sets out to analyse children's novels in terms of content and reader reviews in an occupational context. With this aim, the occupations included and the occupations about which introductory information is provided in the children's novels are identified, and the views of middle school students on the presence of occupations in these novels are determined. This study utilizes both qualitative and quantitative methods. The qualitative part is designed as embedded single case study. Accordingly, ninety Turkish children's novels are identified as the object of this research by using criterion sampling. Then, document review is conducted on the object using occupational investigation and occupational classification criteria as data collection tools. The resulting data is examined with deductive, inductive, and qualitative content analysis. The quantitative part of the study is designed as survey research. Accordingly, 890 middle school students are chosen by using stratified random sampling. The views of the middle school students on the presence of occupations in children's novels are obtained using a questionnaire developed as data collection tool. The data is analysed using descriptive analysis (frequency and percentage) and cross-table analysis (chi-square independence test and standardized adjusted residuals) in SPSS 23.0. The results of the qualitative part of the study revealed that children's novels include 174 different occupations in various fields in total, with an average of 22 occupations in each novel. This shows the potential of children's novels in terms of introducing occupations. 106 of the identified occupations are introduced in the children's novels, with an average of 5 occupations in each novel. This shows that the potential of children's novels in introducing the occupations is tangible. Notwithstanding, it does not fully reflect the potential. The results of the quantitative part show that middle school students acquire occupational information in children's novels, they encounter unknown occupations in children's novels, they are occupationally influenced by children's novels, and they take the occupations which children's novels include into consideration in their reading preferences. In addition, significant differences in the views of the student on the presence of occupations in children's novels are observed based on the students' grade. Given the findings of the qualitative and quantitative dimensions of this study, children's novels show competences in introducing the professions that the children might want to choose in the future. Key Words: Fictional Children's Literature, Children's Novel, Occupation