Gümrük Birliği çerçevesinde Türkiye'nin AB ve üçüncü ülkelerle olan dış ticaretinin değerlendirilmesi
Evaluation of Turkish foreign trade with EU and the third countries in the context of Custom Union
Yazar: ORHAN AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. A. KADİR MERCÜL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gümrük Birliği = Customs Union ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Bu çalışma Avrupa Birliği ile tesis edilen Gümrük Birliği'nin genel ve sektörelanlamda, Türkiye'nin Avrupa Birliği ve üçüncü ülkelerle dış ticaretine olan etkileriniincelemeyi hedeflemektedir. Türkiye uzun zamandan beri Avrupa Birliği'ne tam üyeolma çabasındadır. 1987 yılındaki tam üyelik başvurusunun Avrupa Birliği tarafındanreddedilmesine rağmen Türkiye, AB'den yapılan ithalatta sektörel bazda tarifelerinidüşürerek, tek taraflı olarak dış ticaretteki liberalizasyon çabalarını sürdürmüş ve 1996yılı başı itibariyle yürürlüğe giren Gümrük Birliği kapsamında üçüncü ülkelere karşıortak gümrük tarifesi uygulamak suretiyle AB ile tarife yapısını uyumlu hale getirmiştir.Avrupa Birliği'ne tam üye olmadan Gümrük Birliği'ne giden tek ülke olan Türkiyehalihazırda tam üyelik için müzakere sürecinde bulunmaktadır.Çalışmada, gümrük birliği teorisi, AB ve Türkiye-AB ilişkilerinin tarihçesi veGümrük Birliği'nin Türkiye'nin AB ve üçüncü ülkelerle olan dış ticareti üzerindekietkilerine değinilmesinin ardından Gümrük Birliği'ne geçiş öncesi biri müspet diğerimenfi beklenti içindeki iki sektör olan Türk tekstil ve otomotiv sektörlerine aitbeklentilerin Gümrük Birliği'nin tesis edilmesi ile birlikte gerçekleşip gerçekleşmediğiekonometrik modeller yardımıyla açıklanmıştır. Sözkonusu modellere Chow KırılmaNoktası Testi, CUSUM Testi, CUSUM Kare Testi ve Kukla Değişkenler Testi olmaküzere dört farklı ekonometrik yapısal değişim testi uygulanmıştır. Bu testlerin sonucundaGümrük Birliği ile birlikte otomotiv sektörünün AB'den ithalat trendinde bir değişimgözlenmiş fakat benzer bir değişime tekstil sektörünün AB'ne gerçekleştirdiği ihracattarastlanmamıştır.

Abstract:
This study aims to find out the effects of Customs Union with the European Unionon Turkey?s trade with European Union and non-member countries in both the generaland sectoral areas. Turkey has tried to become a full member of the European Union fora long time. Although, It?s application for full membership in April 1987 was rejectedby the Union, Turkey unilaterally pursued its trade liberalization efforts by reducing itssectoral tariffs on its imports from the European Union and harmonized its tarifficationstructure with the European Union by starting to apply common external tarriffs for thenon-member countries in the context of Customs Union which has been put into effect atthe begginning of 1996. Turkey, the first country joined the Customs Union withoutbeing a member of the European Union, is currently in the process of accessionnegotiations with the European Union.This study, after summarizing the theory of Customs Union, the history EuropeanUnion and Turkey-EU relations and the effects of the Customs Union on Turkish foreigntrade both with the EU and the non-member countries, has tried to determine if theexpectations of the Turkish textile and automotive sectors about the Customs Unionhave come to pass by econometric models. Four econometric structural tests have beenapplied on these models. These tests are; Chow Break Point Test, Cusum Test, Cusum ofSquares Test and Dummy Variable Tests. It has been deducted from these tests that afterthe Customs Union there has been a change in the import trend of automotive sectorfrom the EU while there has not been such a change in the export of textile sector to theEU.