Daphne pontica L. bitkisinin sitotoksik ve antidiyabetik etkileri ile değerlendirilmesi
Evaluation of Daphne pontica L. with its cytotoxic and antidiabetic effects
Yazar: EDA AVCI
Danışman: PROF. DR. ALEV ÖNDER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Farmakognozi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Daphne L. cinsi Thymelaeaceae familyasına ait olup Türkiye'de 7 tür ile yayılış göstermektedir. Daphne cinsine ülkemizin özellikle Kuzey ve Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde rastlanmaktadır. Ülkemizde yetişen Daphne türleriden biri olan D. pontica ile ilgili sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu nedenle Türkiye bitkilerinden biri olan D. pontica bitkisin dal, yaprak ve meyve kısımları üzerinde yapılan araştırmalar, bu tezin konusunu oluşturmaktadır. 
D. pontica'nın antidiyabetik, sitotoksik ve antioksidan aktiviteleri ile fitokimyasal içeriğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bitkinin dal, yaprak meyvelerinin toplam fenolik ve flavonoit miktar tayinleri de yapılmış ve İTK analizleri gerçekleştirilmiştir. UHPLC-Q-Exactive-Orbitrap HRESIMS kullanılarak fitokimyasal yapısı da incelenmiş ve terpenik bileşikler açısından, özellikle dafnan tipi diterpenler bakımından zengin olduğu belirlenmiştir.
D. pontica dallarında kirkinin D, ekskoekarya faktör O1, vikstroelit M, yuanhuadin, pimelotit A, eksoekaryatoksin, simpleksin, asetoksihuratoksin, huratoksin; yapraklarında kirkinin D, ekskoekarya faktör O1, vikstroelit M, yuanhuadin, pimelotit A, simpleksin, asetoksihuratoksin, huratoksin; meyvelerinde ise simpleksin ve huratoksin varlığı tespit edilmiştir. D. pontica'nın yaprak, dal ve meyvelerinin fenolik ve flavonoit madde bakımından önemli derecede zengin olduğu görülmüştür. Bitkinin antidiyabetik aktivitesi de değerlendirilmiş, α-glukozidaz inhibe edici etkisinin α-amilaz inhibe edici etkisine göre daha yüksek olduğu ve bu aktivitenin fenolik bileşiklerden kaynakladığı tespit edilmiştir. Ayrıca, MTT deneyi sonuçlarımıza göre, Daphne pontica ekstrelerinin seçici sitotoksik etkilerinin olduğu görülmüştür.  En yüksek sitotoksik aktivitenin A-549 hücre hattında meyve (IC50: 0, 467 mg/mL); HeLa hücre hattında meyve (IC50: 0,937 mg/mL); MCF-7 hücre hattında ise dal (IC50: 0,896 mg/mL) ekstresinin gösterdiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, Daphne pontica'nın eterli ekstrelerinin, dafnan tipi diterpenik bileşiklerce zengin olduğu, meyvelerinin ise dal ve yapraklarına göre daha fazla kumarin içerdiği anlaşılmıştır. Antikanser aktivite bakımından konsantrasyona ve ekstreye bağlı olarak gösterilen umut verici bir antikanser aktivite sergilenmiştir. Antidiyabetik aktiviteyi işaret eden enzim inhibisyonu testlerinde de umut vaad eden sonuçlara erişilmiştir. Sonuçlarımıza göre, D. pontica kanser, bulaşıcı hastalıklar ve metabolik hastalıklarla savaşmak için değerli bir doğal ajan kaynağı olarak ifade edilebilmektedir.

Abstract:
Daphne L. genus belongs to the Thymelaeaceae family and is distributed in Anatolia with 7 species. The genus Daphne is found mainly in the North and North East Anatolian Region in Türkiye. There are limited studies on D. pontica, a Daphne species from Turkish flora. For this reason, research on the stems, leaves, and fruit parts of D. pontica, constitute the subject of this master course thesis.
The purpose of this study is to determine the antioxidant, antidiabetic, and cytotoxic activities and clarify the phytochemical content of D. pontica. The total phenolic and flavonoit contents of the plant's stems, leaves, and fruits were also determined, and TLC analyses were carried out. Its phytochemical structure was examined using UHPLC-Q-Exactive-Orbitrap HRESIMS.
In this study, Daphne pontica has been found to be rich in terpenic compounds, especially daphnan type diterpenes. In D. pontica stems, kirkinin D, excoecaria factor O1, vikstroelite M, yuanhuadin, pimelotite A, exocariatoxin, simplexin, acetoxyhuratoxin, huratoxin; in leaves, kirkinin D, excoecaria factor O1, vikstroelite M, yuanhuadin, pimelotite A, simplex, acetoxyhuratoxin, huratoxin. The presence of simplex and huratoxin was determined in the fruits. The antidiabetic activity of the plant was also evaluated, and it was determined that the α-glucosidase inhibitory effect was higher than the α-amylase inhibitory effect and this activity was due to phenolic compounds. In addition, according to our MTT test results, it was observed that Daphne pontica extracts have selective cytotoxic effects. Also, according to MTT assays, fruit extract (IC50: 0.467 mg/mL) had the most increased cytotoxic activity in the A-549 cell line; It was determined that fruit (IC50: 0.937 mg/mL) extract in the HeLa cell line and stems extract (IC50: 0.896 mg/mL) in MCF-7 cell line.
As a result, the ethereal extracts of Daphne pontica are rich in daphnane-type diterpenoids, and the fruits contain more coumarin than the branches and leaves. In terms of anticancer activity, a promising anticancer activity was demonstrated, depending on the concentration and the extract. Promising results were also obtained in enzyme inhibition tests indicating antidiabetic activity. According to our results, D. pontica can be expressed as a valuable source of natural agents to fight cancer, infectious diseases and metabolic diseases.