Türkiye'de faaliyet gösteren ilaç firmalarının kurumsal sosyal sorumluluk projelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of corporate social responsibility projects of pharmaceutical companies operating in Turkey
Yazar: SEVİL AZAK SUNGUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE SÖZEN ŞAHNE
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sorumluluk = Responsibility ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Türkiye = Türkiye ; İlaç endüstrisi = Pharmaceutical industry ; İlaç firmaları = Pharmaceutical firms

Özet:
Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), firmaların gönüllülük esasına dayalı olarak kendi kaynakları ile içinde bulundukları toplumun sosyal, ekonomik ve çevresel sorunlarının çözümünde etkin rol almaları ve toplumsal refah düzeyinin arttırılmasına katkı sağlamaları olarak tanımlanmaktadır. Küresel boyutta stratejik önemi bulunan ve toplum sağlığının geliştirilerek yaşam kalitesinin arttırılmasına ilişkin beklentilerin yüksek olduğu ilaç sektöründeki KSS uygulamalarının mevcut durumunu ortaya koymak amacıyla bu araştırma yapılmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'de faaliyet gösteren ilaç firmalarından İEİS, TİSD ve AİFD'ye üye olan firmalara anket uygulanmıştır. Çalışmaya 60 firma tarafından katılım sağlanmıştır. Bu kapsamda toplanan veriler istatistiksel olarak analiz edilerek, bulgular ortaya konulmuş, başlangıçta oluşturulan hipotezler sınanmıştır. Çalışmaya katılan ilaç firmalarının %83,33'ünün 2009-2019 yılları arasında KSS projesi yürüttüğü, firmaların yerli ya da çok uluslu olmalarına ve piyasadaki ürün gruplarına göre yürüttükleri KSS proje sayısında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı belirlenmiştir. İlaç firmalarınca yürütülen KSS proje sayılarında yıllara göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunduğu saptanmıştır. Kurumsal iletişim departmanı bulunan firmaların KSS proje sayılarının daha fazla olduğu belirlenmiştir. Firmalar tarafından en fazla hayırseverlik ve sağlık alanlarında; en az sayıda spor alanında KSS projesi yürütüldüğü anlaşılmıştır. Bu çalışma ile Türkiye'deki ilaç firmalarının KSS uygulamalarına ilişkin genel durum ortaya konulmuştur. Ayrıca, sektörde KSS çalışmalarına yönelik farkındalığın arttırılmasına ve iyi uygulama örneklerinin yaygınlaştırılmasına katkı sağlayacağı düşünülen önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Corporate Social Responsibility (CSR) is defined as companies voluntarily taking an active role with their own resources in solving social, economic and environmental problems of the society wherein they operate and contribute to increasing the level of social welfare. This research has been conducted in order to reveal the current situation of CSR practices in the pharmaceutical industry, which has strategic importance on a global scale and has high expectations to increase the quality of life by improving public health. In this study, a survey conducted on the pharmaceutical companies operating in Turkey that are members of IEIS, TISD and AIFD. 60 companies participated in the study. In this context, the findings were revealed by analyzing the collected data statistically, and initial hypotheses were tested. It was determined that 83.33% of the pharmaceutical companies participating in the study carried out CSR projects between 2009 and 2019, and there was no statistically significant difference in the number of CSR projects they carried out according to the type of  their products in the market and whether the companies were domestic or multinational. It has been determined that there is a statistically significant difference in the number of CSR projects carried out by pharmaceutical companies by years. It has been detected that companies with a corporate communication department have more CSR projects. It has been understood that the most CSR projects carried out in the fields of philanthropy and health, whereas the least number of studies are in the field of sports. With this study, the overall situation of the CSR practices of pharmaceutical companies in Turkey was revealed. In addition, suggestions were made to raise awareness about CSR studies in the sector and disseminate good practice examples.