Ortodontik tedavi sonrası retansiyon amacıyla kullanılan sabit lingual retainerlardan, essix plaklardan ve hawley apareylerinden salınan Bisfenol-A seviyelerinin karşılaştırılması
Comparison of Bisfenol-A levels from fixed lingual retainers, essix plates and hawley appliances used for retension after orthodontic treatment
Yazar: PELİN DENİZ
Danışman: PROF. DR. TOLGA ÜNÜVAR ; DOÇ. DR. YAZGI AY ÜNÜVAR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı / Ortodonti Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bisfenol-A (BPA), plastik ve epoksi reçinelerde bulunan bir kimyasaldır ve polikarbonat plastiklerin kullanımının artmasıyla maruziyet de artmıştır. 1996'da diş hekimliği materyallerinde BPA salınımı tespit edilmiş ve sonrasında konu üzerine çok sayıda çalışma yapılmıştır. Kan ve idrarda ölçülebilir düzeyde BPA bulunmazken, tükürük örneklerinde bulunmuştur, ancak günlük alım dozunun altındadır. Diş hekimliğinde BPA salınımına neden olan materyaller arasında kompozit adezivler, akrilikler ve ısıya maruz kalan essix plaklar bulunmaktadır. Bu çalışma, ortodontik tedavi sonrası farklı retansiyon yöntemleri kullanan hastalardaki BPA seviyelerini karşılaştırmayı amaçlar.
Gereç-Yöntem: Bu araştırma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde gerçekleştirilmiş olup, 120 gönüllü katılımcı randomize olarak dört gruba ayrılmıştır. Gruplara sırasıyla bis-GMA içeren kompozit ile retainer, bis-GMA içermeyen kompozit ile retainer, essix plak ve hawley apareyi uygulanmıştır. Katılımcılardan dört ayrı zamanda tükürük örnekleri alınarak BPA seviyeleri ölçülmüştür. Örnekler debonding işlemi yapıldıktan bir gün sonra (T0), retansiyon apareyi uygulandıktan 1 saat sonra (T1), 1 hafta sonra (T2) ve 1 ay sonra (T3) alınmıştır. Laboratuvar analizleri ve istatistiksel değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Bis-GMA içeren kompozit ile uygulanan retainer grubunda ve Bis-GMA içermeyen kompozit ile uygulanan retainer grubunda T0-T1, T0-T2, T1-T3, T2-T3 zamanları arasındaki istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p=0,001). Essix plak grubunda ve hawley grubunda ise T0-T1, T0-T2, T1-T2, T1-T3, T2-T3 arasındaki farklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,001). Tüm gruplarda en yüksek BPA seviyesi T2 zamanında bulunmuştur. Gruplar arası karşılaştırmada T1 ve T2 zamanlarında ortalama BPA seviyesi; Grup1-Grup4, Grup2-Grup3, Grup2-Grup4 arasında birbirinden istatistiksel olarak farklı bulunmuştur (p=0,001). En yüksek BPA seviyesi Bis-GMA içeren kompozit ile uygulanan retainer ve Bis-GMA içermeyen kompozit ile uygulanan retainer grubunda bulunmuş olmakla beraber bu iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Sonuç: Sonuçlar, tüm gruplarda retansiyon apareyi uygulamasından sonra tükürükteki BPA seviyelerinde anlamlı artışlar olduğunu göstermektedir. Bis-GMA içeren ve içermeyen kompozitlerle yapılan retainer gruplarında en fazla BPA artışı görülmüştür. Essix plak ve hawley apareylerinde de tükürükte BPA seviyesinde artışlar tespit edilmiştir. Retansiyon apareylerinin kullanımından 1 ay sonra BPA seviyelerinde düşüşler gözlemlenmiştir.
Çalışma, günlük alım dozunun altında kalan BPA seviyelerinde artışlar tespit etse de, insan sağlığı üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle endişe verici bulunmaktadır. BPA içermeyen malzemelerin kullanımı ve retansiyon apareylerinin daha az maruz kalınacak şekilde tasarlanması önerilmektedir. Ayrıca, BPA maruziyetinden korunmak için hasta ve sağlık personeli tarafından ek tedbirler alınması gerekmektedir.

Abstract:
Introduction: Bisphenol-A (BPA) is a chemical found in plastics and epoxy resins and exposure has increased with the increased use of polycarbonate plastics. In 1996, BPA release was detected in dental materials and numerous studies have been conducted on the subject since then. While no measurable levels of BPA were found in blood and urine, it was found in saliva samples, but below the daily intake dose. Materials that cause BPA release in dentistry include composite adhesives, acrylics and essix aligners exposed to heat. This study aims to compare BPA levels in patients using different retention methods after orthodontic treatment.
Materials and Methods: This study was conducted at Aydın Adnan Menderes University Faculty of Dentistry and 120 volunteer participants were randomly divided into four groups. The groups received bis-GMA-containing composite retainer, bis-GMA-free composite retainer, essix plate and hawley appliance, respectively. Saliva samples were taken from the participants at four different times and BPA levels were measured. The samples were taken one day after the debonding procedure (T0), 1 hour after the application of the retainer (T1), 1 week (T2) and 1 month (T3). Laboratory analyses and statistical evaluations were performed.
Results: Statistically significant differences were found between T0-T1, T0-T2, T1-T3, T2-T3 times in the retainer group applied with composite containing Bis-GMA and in the group of retainer applied with composite without Bis-GMA (p=0.001). The differences between T0-T1, T0-T2, T1-T2, T1-T3, T2-T3 in the Essix plaque group and the hawley appliance group were statistically significant (p=0.001). The highest BPA level was found at T2 time in all groups. In the comparison between the groups, the mean BPA level at T1 and T2 times; It was found statistically different between Group1-Group4, Group2-Group3, Group2-Group4 (p=0.001). Although the highest BPA level was found in the retainer group with Bis-GMA composite and the retainer group with Bis-GMA-free composite, there was no statistically significant difference between these two groups.
Conclusion: The results show that there were significant increases in salivary BPA levels after retainer application in all groups. The retainer groups with composites with and without Bis-GMA showed the highest increase in BPA levels. Increases in salivary BPA levels were also detected in Essix plate and hawley appliances. Decreases in BPA levels were observed 1 month after the use of retainers.
Although the study detected increases in BPA levels below the daily intake dose, it is of concern due to its potential effects on human health. The use of BPA-free materials and the design of retention appliances to minimize exposure are recommended. In addition, additional precautions should be taken by patients and healthcare personnel to protect against BPA exposure.