Uyku kaybının glukoz homeostasisi üzerine etkileri
The effects of sleep deprivation on glucose homeostasis
Yazar: ELİF EZGİ GÜREL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEVLÜT YAPRAK
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Adipokinler = Adipokines ; Glükoz = Glucose ; Homeostaz = Homeostasis ; Rezistin = Resistin ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku yoksunluğu = Sleep deprivation ; İnsülin = Insulin

Özet:
Sağlıklı genç erişkin bireylerin günde ortalama 7-8 saat uyku ihtiyaçları vardır. Ancak, endüstrileşen ülkelerde vardiya usulü çalışmalar, 24 saat sürdürülmesi gereken sağlık ve güvenlik gibi hizmetler nedeniyle nöbet tutma ya da sosyal yaşam sonucu yeterli düzeyde uyku uyunmamaktadır. Uykusuzluğun insan vücut işlevleri üzerine etkileri konusunda yeterli bilgi bulunmamaktadır. Son yıllarda uyku süresinin az olması ile obezite ve diyabet gelişimi arasında kuvvetli ilişki gösterilmiştir. Çalışmamızda, sağlıklı genç erişkinlerde, kısa süreli akut total uyku yoksunluğu ve glukoz homeostasisi arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık.
Yaşları 18-32 arasında değişen 12 genç erişkin sağlıklı gönüllü çalışmaya dahil edildi. 40 saat uykusuzluk dönemi öncesinde tüm gönüllülere polisomnografi ve oral glukoz tolerans testi yapıldı ve bazal koşullarda kan örnekleri toplandı. Uykusuzluk sonrası tekrar kan örnekleri alındı ve alınan tüm kan örneklerinde plazma insülin, resistin ve visfatin düzeyleri ölçüldü. Uykusuzluk döneminde katılımcıların uyku uyumadıklarını göstermek için aktigrafi cihazı ile takip yapıldı. Bulgularımıza göre 40 saat süreli total uykusuzluk plazma insülin düzeylerinde anlamlı artış (p=0,002) ve resistin düzeylerinde anlamlı azalmaya (p=0,002) neden olurken visfatin düzeylerinde değişim görülmedi (p>0,05). Bu sonuçlar ışığında, kısa süreli total uyku yoksunluğunun insülin direncine neden olarak insülin düzeylerinde artışa yol açtığını ancak, bu artışın adipoz doku ürünlerinden olan resistin düzeylerinde değişim ile ilişkili olmadığını düşünmekteyiz.

Abstract:
Healthy young adult humans need 7-8 hours sleep a day. However, in industrialised countries shift work, round-the-clock services and social life lead to in sufficient amounts of sleep. There is little knowledge on the effects of sleep deprivation on bodily functions. Recently, a strong relationship between short sleep duration and obesity/diabetes was shown. In our study, we aimed to investigated the relationship of acute total sleep deprivation and glucose homeostasis in healthy, young, adults. The study included 12 young healthy adult volunteers aged between 18-32 years. Before the 40-hour sleep deprivation period all participants underwent polisomnographic evaluation and oral glucose tolerance test. Blood samples were collected under basal conditions. Following sleep deprivation blood samples were collected again and plasma insulin, resistin and visfatin levels were measured in all blood samples. In order to verify sleep deprivation, we monitored all participants by actigraphy. According to our results, 40 hour total sleep deprivation resulted in a significant increase in insulin levels (p=0,002) and a significant decrease in resistin levels (p=0,002), whereas plasma visfatin levels remained unchanged (p>0,05). In the light of these findings, we suggest that short-term total sleep deprivation may lead to insulin resistance verified by a significant increase in plasma insülin levels independent of plasma resistin which is a secretion product of adipose tissue.