Özel günlerde hediye satın alma davranışları: Batman örneği
Gift buying behaviors on special days: Batman example
Yazar: ARZU ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ CÖMERT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Batman = Batman ; Hediyeleşme = Gifting ; Hediyelik eşya = Souvenir ; Satınalma davranışı = Purchasing behavior ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Özel günler = Special days

Özet:
Tüketicilerin ihtiyaç ve isteklerinden biri olan hediye, toplam tüketim harcamaları içerisinde önemli bir paya sahip olmakla beraber, tüketicilerin hediye satın alma davranışları ve motivasyonları, diğer satın alma davranış ve motivasyonlarından farklılıklar gösterebilmektedir. Bu çalışmada; tüketicilerin demografik özellikleri, hediye satın alma alışkanlıkları, eğilimleri, motivasyonları, Yılbaşı, Öğretmenler Günü, Sevgililer Günü, Anneler Günü ve Dini Bayramlar gibi bazı özel gün ve kutlamalarda, hediye satın alma davranışları ve motivasyonları incelenmiştir.  Çalışma kapsamında, Batman'da 18 yaş üstü tüketicilerin yoğun olarak alış veriş yaptıkları Batmanpark AVM, Worldmard Center ve mağazaların çoğunlukla yer aldığı Gülistan Caddesi ve Diyarbakır Caddesinde, her özel günden önceki hafta içerisinde, kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak yüz yüze uygulanan anket formu aracılığıyla bir alan araştırması yapılmıştır. Araştırmada t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Çoklu karşılaştırma testleri Scheffe Post Hoc Tests, gruplar arası farkın Scheffe testi ile tespit edilmediği durumlarda ise çoklu karşılaştırma testlerinden LSD testine başvurulmuştur. Ayrıca, hediye satın alma davranışları ve hediye satın alma motivasyonları ölçeklerine ilişkin verilerin çok değişkenli normal dağılım gösterip göstermediğini anlamak için Bartlett Küresellik Testi uygulanmıştır. 
       Çalışma neticesinde Batman'da tüketicilerin hediye satın alma davranışları ve motivasyonları arasında cinsiyete, yaşa, eğitim durumuna, gelire, medeni duruma ve ailedeki birey sayısına göre farklılıklar tespit edilmiştir. Hediyeye ayrılan bütçenin hediyenin verildiği özel güne ve verildiği kişiye göre değiştiği saptanmıştır. Özel günlerde hediye verilen kişilere farklı nedenlerle ve farklı türlerde hediyelerin verildiği görülmüştür. Ayrıca tüketicilerin hangi eğilim ve motivasyonlarla, ne sıklıkta ve hangi sayıda hediye satın aldıklarına ilişkin bulgular elde edilmiştir. Bu sonuç ve değerlendirmelerin, işletmelerin hediye ile ilgili pazarlama stratejilerine ve faaliyetlerine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The gift, which is one of the needs and desires of the consumers, has a significant share in total consumption expenditures, while the consumer's gift purchase behaviour and motivations may differ from other purchasing behaviour. In this study, the demographic characteristics of consumers' gift buying habits, trends, gift buying behavior and motivations in some special occasions and celebrations such as Christmas, Teachers Day, Valentine's Day, Mother's Day and Religious Feasts are examined.  Within the scope of the thesis, in places such as Batmanpark AVM, Worldmar Center, Gülistan and Diyarbakır Streets-where most shops are located and where consumers over 18 years of age are mostly shopping in Batman, a field survey was conducted through the survey form applied by face-to-face using easy sampling method in the week before each special day. In this study, T-Test, one-way variance analysis (ANOVA), multiple benchmarking tests, Scheffe post hoc tests, and in cases where the inter-group difference was not detected by Scheffe test, the LSD test was applied from multiple benchmarking tests. In addition, Bartlett's globalization test has been implemented to determine whether the data on the scales of gift buying behaviors and gift purchases is showing a multivariate normal distribution. 
	As a result of the study, the difference between the consumer's gift buying behaviour and motivation in Batman was determined by gender, age, education, income, marital status and number of individuals in the family. The budget allocated to the gift has been determined to vary according to the special day and the person given. It has been observed that gifts given to receivers on special occasions have varied for different reasons and to different types. In addition, findings have been obtained regarding the trends and motivations of consumers, how often and what number of gifts they have purchased. It is believed that the results of this study can direct the marketing strategies and activities of companies regarding gifts.