Obsesif inançlar, kontrolü kaybetmeye ilişkin inançlar, duygudüzenleme ve onay arama davranışının obsesif kompulsif belirtiler ile ilişkisi
The relationships between obsessive beliefs, beliefs about losing control, emotion regulation and reassurance seeking behaviour with obsessive compulsive symptoms
Yazar: EMRE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BİKEM HACIÖMEROĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Kontrol kaybı = Loss of control ; Obsesif inanışlar = Obsessive beliefs ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Onay arama = Reassurance seeking ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada Obsesif Kompulsif Bozukluğun (OKB) gelişimi ve sürdürülmesinde etkili olabilecek bazı bilişsel, duygusal ve davranışsal faktörlerin bir arada incelenmesi amaçlanmış; duygu düzenleme, obsesif inançlar, kontrolü kaybetmeye ilişkin inançlar ve onay arama davranışının OKB belirtileri ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışma kapsamında öncelikle Kontrolü Kaybetmeye İlişkin İnançlar Ölçeği Türkçeye uyarlanarak 17-20 yaş aralığındaki bireylerde (N = 386) psikometrik özellikleri incelenmiş, ölçeğin Türk kültüründe geçerlik ve güvenilirliğinin kabul edilebilir düzeyde olduğu bulunmuştur. İkinci aşamada ana çalışma kapsamında, yine 17-20 yaş aralığındaki bireylerde (N = 450) duygu düzenleme, obsesif inançlar, kontrolü kaybetmeye yönelik inançlar ve onay arama davranışları ile OKB belirtileri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmada korelasyon analizi, hiyerarşik regresyon analizleri, aracılık analizi ve yapısal eşitlik modeli analizleri kullanılmıştır. Depresyon, anksiyete, stres ve COVID-19 sıkıntısı puanları kontrol edildiğinde, duygu düzenleme stratejilerinden duyguları bastırmanın obsesif kompulsif belirtiler ile arasındaki ilişkide obsesif inançların ve kontrolü kaybetmeye ilişkin inançların aracı rolü bulunmuştur. Yapısal eşitlik modeli analizi sonucuna göre duyguları bastırmanın obsesif inançları, obsesif inançların ise kontrolü kaybetmeye ilişkin inançları artırdığı, kontrolü kaybetmeye ilişkin inançların ise obsesif kompulsif belirtileri pozitif yönde yordadığı ve artan obsesif kompulsif belirtilerin onay arama davranışını yordadığı bulunmuştur. Bulgular, alanyazındaki çalışmalar çerçevesinde tartışılmış ve gelecekteki araştırmalar için önerilere yer verilmiştir

Abstract:
The aim of this study was to investigate some of the cognitive, emotional and behavioral factors together that might affect the deveoplment and maintenance of Obsessive Compulsive Disorder (OCD) and the relationships between emotion regulation, obsessive beliefs, beliefs about losing control, and reassurance seeking behavior with OCD symptoms were examined. In the first part of the study the Beliefs About Losing Control Scale was adapted into Turkish, and the psychometric properties of the scale were tested in individuals aged between 17-20 (N = 386). The validity and reliability of this scale were found to be acceptable in Turkish culture. In the second part of the study,  the relationships between emotion regulation, obsessive beliefs, beliefs about losing control, reassurance seeking behaviors and OCD symptoms were analyzed in individuals aged between 17-20 (N=450). This study was analyzed with correlation analyses, hierarchical regression analysis, mediation analysis and structural equation modelling. When depression, anxiety, stress and COVID-19 distress were controlled obsessive beliefs and beliefs about losing control mediated the relationship between emotion suppression and obsessive compulsive symptoms.  According to the results of structural equation modelling, emotion suppression predicted obsessive beliefs, obsessive beliefs predicted positively beliefs about losing control, and increased beliefs about losing control predicted obsessive compulsive symptom and increased obsessive compulsive symptom predicted positively reassurance seeking. These findings were discussed in the context of the literature along with suggestions for future studies.