Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların dil becerilerinin değerlendirilmesinde cümle tekrarlama işleminin çalışma belleği ile ilişkisi
The relationship of sentence repeat process and working memory in the evaluation of language skills of children with Autism Spectrum Disorder
Yazar: MELİS BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. İNAYET FUNDA ACARLAR
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlamsız sözcük tekrarı = Nonsense repetition ; Cümle tekrarlama = Sentence repetition ; Dil becerileri = Language skills ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Çalışmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocukların dil değerlendirilmesinde kullanılan cümle tekrarlama işleminin çalışma belleği ile ilişkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda Aralık 2021-Şubat 2022 tarihleri aralığında Kahramanmaraş ilinde bulunan anaokulu ve ilkokullarından 4-7 yaş aralığında tipik gelişim gösteren (TGG) 20 çocuk ve Özel Özel Eğitim Rehabilitasyon Merkezlerine devam eden Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL) eşdeğer yaş puanları 4-7 yaş olduğu belirlenen OSB tanılı çocuk ile çalışılmıştır. Çalışma belleği performansı anlamsız sözcük tekrarı listesi (AST) ile ölçülürken cümle tekrarlama performansı Aksu-Koç, Taylan ve Bekman (2002) tarafından hazırlanan cümle tekrarlama listesi ile ölçülmüştür. Toplanan veriler doğrultusunda OSB tanılı çocukların cümle tekrarlama işlemindeki performansı ve çalışma belleği performansı TGG çocuklar ile karşılaştırılmıştır. Analizler sonucunda, OSB tanılı çocuklar ile TGG çocuklar çalışma belleği performansında benzerlik gösterirken cümle tekrarlama işleminde OSB tanılı çocuklar anlamlı bir şekilde zayıf performans göstermişlerdir. Cümle tekrarlama işlemi ile çalışma belleği arasındaki ilişki incelendiğinde TGG çocuklarda bir ilişki olmadığı, OSB tanılı çocuklarda ise güçlü ve pozitif bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmanın sonucuna göre alanyazında dil becerilerini ölçtüğü düşünülen cümle tekrarlama işleminin OSB tanılı çocuklarda dil becerilerinin yanı sıra çalışma belleği performansı ile de ilişki olduğu bulunmuştur. Bunun sonucunda cümle tekrarlama işleminde sergilenen hatalar incelenerek OSB tanılı çocukların TGG çocuklara göre güçlük yaşadığı dil yapıları ve sergiledikleri hata türleri belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The purpose of the study is to study the relationship of the sentence repetition process used in language evaluation of children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD) with the study memory. For this purpose 4-7, 2021 children and 20 children with typical development (TD) from kindergarten and elementary schools in Kahramanmaras province between December and February 2022 were employed by the OSB diagnosed child with TEDIL equivalent age ratings of 4-7 years. When operating memory performance is measured with a meaningless word repetition list (AST), sentence repetition performance is measured by Aksu-Koç, Taylan and Bekman (2002). Based on the data collected, the performance and operating memory performance of children with ASD diagnostics in sentence repetition compared to TGG children. As a result of the analysis, children with ASD diagnostics and TD have demonstrated similarities in the performance of the working memory, while children with ASD diagnostic performed significantly poorly in the sentence repetition process. When examining the relationship between sentence repetition and study memory, the TD found that children have no relationship, and the ASD-diagnosed children have a strong and positive relationship. According to the results of this study, the sentence repetition process, which is thought to be measuring language skills in the field, has been found to be related to language skills in children with ASD diagnostics as well as to the performance of the working memory. As a result, the errors displayed in the sentence repetition process were examined and the language structures and types of errors that children with the ASD diagnosis experienced compared to the TD children were tried to determine.