0-4 yaş grubu çocukların bağışıklanmasında ebeveyn tutumu ile aşı karşıtlığının değerlendirilmesi
Evaluation of parental attitude and opposition to vaccination in immunization of 0-4 age group children
Yazar: ŞEVVAL DAMLA SAĞLAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMA İNFAL KESİM
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Dünya'da ve ülkemizde son yıllarda aşı tereddütü ve aşı redleri önemli ölçüde artış göstererek
gündeme gelmektedir. Ailelerin aşılar hakkındaki güncel tutum ve davranışlarını bilmek aşı redlerinin
önüne geçilmesi için oldukça önemlidir. Bu araştırma, 0-4 yaş aralığında çocuğu olan ebeveynlerin
çocukluk çağı aşılarına ilişkin tutumunu değerlendirmek, aşı karşıtlığı durumunu belirlemek ve
sosyodemografik özelliklerin bağışıklanma durumlarına etkisini değerlendirmek amacıyla kesitsel
araştırma tasarımında Ocak 2023-Mart 2023 tarihleri arasında yapılmıştır.
Konya ili Selçuklu ilçesinde yaşayan 0-4 yaş grubu çocuğu olan ebeveynlerin düşünceleri
üzerinden değerlendirme yapmak üzere araştırmacılar tarafından litaratür bazında geliştirilen anket
formu, Aşı Karşıtlığı Ölçeği ve Aşı Tutum Ölçeği örneklem grubu üzerine yüz yüze anket tekniği ile
uygulanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, bağımsız örneklem
t-testi, tek yönlü varyans analizi, Scheffe testi, Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi
kullanılmıştır. Çalışma kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 383 kişiye ulaşılmıştır.
Katılımcıların aşı karşıtlığı ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalaması 26,79 ± 8,45, aşı tutum ölçeği
toplam puan ortalaması 19,29 ± 3,12 bulunmuştur. Annenin ve babanın mesleği ile Aşı Karşıtlığı Ölçeği
arasında anlamlı bir fark varken (p<0,05) Aşı Tutum Ölçeği arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır
(p>0,05). Aşı Karşıtlığı Ölçeğin ile medeni durum arasında anlamlı bir fark bulunmazken (p>0,05), Aşı
Tutum Ölçeği ile anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Her iki ölçek arasındaki ilişkiye bakıldığında
aşı karşıtlığı ve aşı tutumları arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yani
katılımcıların aşı karşıtlığı ve aşı tutumları orta düzey bir ilişki ile ve anlamlı olarak birlikte artmaktadır.
Ölçeklerden alınan puan arttıkça ebeveynlerin aşıya yönelik tereddütlerinin arttığı, aşılamaya yönelik
olumsuz tutum sergiledikleri görülmüştür. Aşıların gerekli olduğunu düşünen, çeşitli faktörlerin
etkisinde kalmayan, aşılara karşı tereddüt duymayan ebeveynlerin çocukluk aşılarına karşı yaklaşımının
olumlu olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar kelimeler: Aşı; aşı reddi; aşı tereddütü; bağışıklama; ebeveyn tutumu

Abstract:
In recent years, vaccine hesitancy and vaccine refusals have become prominent, showing a
significant increase both globally and in Turkey. Understanding the current attitudes and behaviors of
families regarding vaccines is crucial for overcoming vaccine refusals.This study, conducted between
January 2023 and March 2023 with a cross-sectional research design, aims to assess the attitudes of
parents with children aged 0-4 towards childhood vaccinations, identify vaccine hesitancy, and evaluate
the impact of sociodemographic characteristics on immunization status.
Researchers utilized a literature-based survey form, the Vaccine Hesitancy Scale, and the
Vaccine Attitude Scale to conduct face-to-face interviews with parents of children aged 0-4 residing in
the Selçuklu district of Konya province. The aim was to assess their thoughts and opinions on the
subject The data analysis involved the use of descriptive statistics such as number, percentage,
arithmetic mean, and standard deviation. Additionally, inferential statistical methods including
independent sample t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Scheffe test, Mann-Whitney U
test, and Kruskal-Wallis test were employed. A total of 383 individuals who met the study criteria and
agreed to participate were reached for the research. The participants obtained an average total score of
26.79 ± 8.45 on the Vaccine Hesitancy Scale and an average total score of 19.29 ± 3.12 on the Vaccine
Attitude Scale. There is a significant difference between the occupation of the mother and father and
the Vaccine Hesitancy Scale (p < 0.05), while no significant difference was found in the Vaccine
Attitude Scale (p > 0.05). There is no significant difference between marital status and the Vaccine
Hesitancy Scale (p > 0.05), while a significant difference was found between marital status and the
Vaccine Attitude Scale (p < 0.05). When examining the relationship between the two scales, a moderate
level of positive and significant correlation was found between vaccine hesitancy and vaccine attitudes.
That is, there is a moderate and significant relationship between participants' vaccine hesitancy and
vaccine attitudes, indicating that they tend to increase together. As the scores obtained from the scales
increase, it has been observed that parents' hesitations towards vaccination increase, and they exhibit a
negative attitude towards vaccination. The conclusion drawn is that parents who consider vaccines
necessary, remain unaffected by various factors, and do not have hesitations towards vaccines tend to
have a positive approach towards childhood vaccinations.
Key words: Vaccination; Vaccination Refusal; Vaccine Hesitancy; Immunization; Attitude of
parental