Aile yapıları arasında birlikte ebeveynlik, aile aidiyeti ve empati arasındaki ilişki
The relationship between co-parenting across family structures, family belonging and empathy
Yazar: ELVAN ULUCAN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. SERAP DAŞBAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı; aile yapılarında birlikte ebeveynlik, aile aidiyeti ve empati arasındaki ilişkileri araştırmaktır. Çalışmada birlikte ebeveynliğin objektif bir şekilde değerlendirilmesi için Aile Yapılarında Birlikte Ebeveynlik Ölçeği'nin (AYBEÖ) Türk kültürüne uyarlanması gerçekleştirilmiştir. Araştırma; birlikte ebeveynlik, aile aidiyeti ve empati arasındaki etkileşimleri inceleyerek bu değişkenlerin sosyo-demografik faktörlere göre nasıl farklılık gösterdiğini ortaya koymayı hedeflemiştir. 
Araştırma, metodolojisi betimsel araştırma olarak tasarlanmış ve iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada, ölçeğin dilsel geçerliliği ve kültürel uyarlaması yapılmıştır. İkinci aşamada ise birlikte ebeveynlik, aile aidiyeti ve empati sosyo-demografik değişkenler ile ebeveynlik sürecini etkileyebilecek çocuğa veya ebeveyne ilişkin gelişimsel stres kaynakları ve olası destek kaynakları gibi faktörler doğrultusunda incelenmiştir. Bu aşamada betimsel istatistikler, Pearson korelasyon katsayısı, bağımsız örneklemler t-testi ve ANOVA analiz yöntemleri kullanılmıştır.
Çalışmanın bulguları; AYBEÖ'nün iletişim, güven, saygı, düşmanlık ve diğer ebeveynin katılımına değer olmak üzere beş faktörlü yapısının Türk kültürüne başarılı bir şekilde uyarlandığını ve ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Bulgulara göre iletişim, saygı, düşmanlık ve değer alt boyutlarında cinsiyetler arasında anlamlı bir fark bulunmazken, erkeklerin güven alt boyutunda kadınlardan daha yüksek puan aldığı tespit edilmiştir. Eğitim seviyesi ve ekonomik düzey arttıkça birlikte ebeveynlik puanlarının yükseldiği görülmüştür. Medeni durumun da birlikte ebeveynlik ilişkisinde önemli bir değişken olduğu, evli ebeveynlerin boşanmış ebeveynlere kıyasla daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çocuğun kronik bir rahatsızlığı ya da gelişimsel bir bozukluğunun olması, birlikte ebeveynlik ilişkisinde olumsuz etkilere neden olmuştur. Aile aidiyeti ve empati arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Aile aidiyeti yüksek olan ebeveynlerin empati düzeylerinin de yüksek olduğu bulunmuştur. Empati düzeylerinin, özellikle duygusal tepki alt boyutunda kadınlar lehine anlamlı bir fark gösterdiği tespit edilmiştir. 
Araştırma sonuçları, birlikte ebeveynlik süreçlerinde empati ve aile aidiyeti gibi psikososyal faktörlerin kritik bir rol oynadığını ve bu faktörlerin ebeveynler arasındaki uyumu olumlu yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda ebeveynler arasındaki empatinin artırılmasının olumlu birlikte ebeveynlik ilişkisi açısından önemli olduğu görülmektedir. Ayrıca boşanmanın ebeveynlik süreçlerine olumsuz etkileri göz önünde bulundurularak, bu aileler için psiko-sosyal destek mekanizmalarının geliştirilmesi önerilmektedir. Eğitim ve ekonomik düzeyin yüksek olması birlikte ebeveynlik süreçlerine olumlu katkı sağladığı bulgusu, bu alanlarda geliştirilecek program ve politikaların ebeveynlik uyumunu destekleyebileceğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this thesis is to investigate the relationships between co-parenting across family structures, family belonging, and empathy levels. In this study, the Co-Parenting Across Family Structures Scale (CoPAFS-27) was adapted to Turkish culture to objectively assess co-parenting. The research aims to explore the interactions between co-parenting, family belonging, and empathy levels, and to identify how these variables differ based on socio-demographic factors. 
The research was designed as a descriptive study and consisted of two stages. In the first stage, the linguistic validity and cultural adaptation of the scale were performed. In the second stage, coparenting, family belongingness and empathy were examined in the context of socio-demographic variables, as well as developmental stressors and potential support sources related to the child or parent that may affect the parenting process. Descriptive statistics, Pearson correlation coefficient, independent samples t-test, and ANOVA analysis methods were used in this stage.
The findings of the study revealed that the five-factor structure of the CoPAFS-27 scale, including communication, trust, respect, hostility, and valuing the involvement of the other parent, was successfully adapted to Turkish culture, and the scale demonstrated high internal consistency. According to the results, while no significant difference was found between genders in the subscales of communication, respect, hostility, and valuing, it was observed that men scored higher than women in the trust subscale. As education level and economic status increased, coparenting scores also increased. Marital status was found to be an important variable in the coparenting relationship, with married parents scoring higher than divorced parents. Additionally having a child with a chronic illness or developmental disorder negatively impacted the coparenting relationship. A positive relationship was found between family belongingness and empathy. Parents with a high sense of family belongingness were found to have higher levels of empathy. Empathy levels, particularly in the emotional responsiveness subscale, showed a significant difference in favor of women.
The results of the study demonstrate that psychosocial factors such as empathy and family belongingness play a critical role in coparenting processes and positively influence the harmony between parents. In this context, enhancing empathy between parents is seen as important for fostering a positive coparenting relationship. Furthermore, considering the negative effects of divorce on parenting processes, it is recommended to develop psychosocial support mechanisms for these families. The finding that higher education and economic levels contribute positively to coparenting processes suggests that programs and policies developed in these areas can support parenting harmony.