Okul değerleri ile okul başarısı arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between the values of school and school success
Yazar: MEHMET ALİ AKIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVİM ÖZTÜRK
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul değerleri ile okul başarısı arasındaki ilişkiyi,
okullarda görev yapan yönetici ve öğretmenlerin görüşlerine göre analiz
etmektir.Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın verileri ilgili
alanyazından ve araştırmacı tarafından geliştirilen ?Okul Değerleri Ölçeği? ile
elde edilmiştir. Araştırmanın iki değişkeninden biri olan Okul değerlerinin,
okullarda görülme sıklığı, yönetici ve öğretmenlerin görüşlerinden elde edilirken;
diğer değişken olan okul başarısı ise ?Seviye Belirleme Sınavı? puanları
ile?Kurum Başarı Puanı? nın bileşkesinden oluşturulmuştur.
Araştırmanın evrenini, 2010?2011 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ili dört
merkez ilçede (Yenişehir, Kayapınar, Bağlar ve Sur) bulunan ilköğretim
okullarında görev yapan yönetici (müdür, müdür başyardımcısı ve müdür
yardımcısı) ile öğretmenler oluşturmaktadır. Diyarbakır ilinin dört merkez
ilçesinde toplam 84 ilköğretim okulu bulunmaktadır. Bu okullarda 430 yönetici
ve 4570 öğretmen olmak üzere toplam 5000 yönetici ve öğretmen görev
yapmaktadır. Araştırmada küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Örnekleme
alınan 30 ilköğretim okulundaki 971 yönetici ve öğretmene ölçek dağıtılmıştır.
Eksiksiz ve usulüne uygun doldurulan 821 ölçek değerlendirmeye
alınmıştır. Ölçekte kişisel bilgilerle ilgili 5, okul değerleri ile ilgili 40 kapalı uçlu
soru bulunmaktadır. Okul değerleri ile ilgili yönetici ve öğretmen görüşlerini
belirlemeye yönelik kapalı uçlu 40 soru için ?hiçbir zaman (1), nadiren (2),
kısmen (3), genellikle (4) ve her zaman (5)?şeklinde 5?li seçenekler yer
almaktadır. Elde edilen verilerin analizi için SPSS 16.0 paket programı
kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler analiz edilirken, öncelikle betimsel
istatistik hesaplamaları yapılmıştır, öğretmenlerin görüşlerinin görev türü,
cinsiyet, branş ve çalışılan okuldaki hizmet süresi değişkenlerine göre farklılık
gösterip göstermediğini belirlemek için t-testi, mesleki kıdem değişkeni ile
okulların üst, orta ve alt düzeyde başarılı olma değişkenine göre farklılık gösterip
göstermediğini belirlemek için ANOVA testi yapılmıştır. ANOVA testi sonucunda
anlamlı farkın belirlendiği durumlarda, farkın hangi grup ya da gruplardan
kaynaklandığını belirlemek için Tukey HSD anlamlılık testinden yararlanılmıştır.
Ayrıca ölçeğin geneli ile ilişkisel, yönetimsel ve öğretimsel değer boyutları
bazında okul değerleri ile okul başarısı ilişkisini belirlemek için de korelasyon
hesaplaması yapılmıştır.
Araştırma sonucunda aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır;
1. Üst, orta ve alt düzeyde başarılı okullarda görev yapan yöneticilerin okul
değerlerinin geneli ile ilişkisel, yönetimsel ve öğretimsel değer boyutlarına ilişkin
görüşleri açısından okul başarısının yüksekliği lehine anlamlı bir fark
bulunmuştur.
2. Üst, orta ve alt düzeyde başarılı okullarda görev yapan öğretmenlerin
okul değerlerinin geneli ile ilişkisel, yönetimsel ve öğretimsel değer boyutlarına
ilişkin görüşleri açısından okul başarısının yüksekliği lehine anlamlı bir fark
bulunmuştur.
3. Görev türü değişkeni açısından, yönetici ve öğretmenlerin okul
değerlerinin geneli ile ilişkisel, yönetimsel ve öğretimsel değer boyutlarına ilişkin
görüşleri arasında yöneticilerin lehine anlamlı bir fark bulunmuştur.
4. Cinsiyet değişkeni açısından, katılımcıların okul değerlerinin geneli ile
ilişkisel, yönetimsel ve öğretimsel değer boyutlarına ilişkin görüşleri arasında
anlamlı bir fark bulunmamıştır.
5. Branş değişkeni açısından, yönetici ve öğretmenlerin okul değerlerinin
geneli ile ilişkisel, yönetimsel ve öğretimsel değer boyutlarına ilişkin görüşleri
arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.
6. Çalışılan okuldaki hizmet süresi değişkeni açısından, katılımcıların okul
değerlerinin geneli ile ilişkisel, yönetimsel ve öğretimsel değer boyutlarına ilişkin
görüşleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.
7. Mesleki kıdem değişkeni açısından, katılımcıların okul değerlerinin geneli
ile ilişkisel, yönetimsel ve öğretimsel değer boyutlarına ilişkin görüşleri arasında
mesleki kıdem lehine anlamlı bir fark bulunmuştur.
8. Katılımcıların okul değerlerinin geneli, ilişkisel, yönetimsel ve
öğretimsel değer boyutları hakkındaki görüşlerine ilişkin okul başarısı arasındaki
korelasyon değerleri pozitif ve anlamlı derecede yüksek çıkmıştır.



Anahtar Sözcükler: Değerler, Okul Değerleri, Okul Başarısı, İlköğretim
Okulu, Yönetici ve Öğretmen.

Abstract:
The purpose of this research is to analyze the relationship between the
school values according to the views of the teachers and administrators who
work in the schools.Research carried out by using the relational scanning model. In this
context ?School Values Scale? developed and used by the researcher to
determine the views of the administrators and teachers on school values.In
terms of determining the school success, the students? "Placement Tests" and
"Corporate Achievement Points" that schools gotten have been used as a
criterion.The research takes places at the priamary schools of four central districts
of Diyarbakır (Yenişehir, Kayapınar, Bağlar ve Sur) and includes principals, coprincipals
and teachers of these schools during the 2010-2011 Academic year.
There are a total of 84 primary schools in the four central districts of the
province of Diyarbakır. In these schools 430 administrators, 4570 teachers and
a total of 5000 people are on duty. Cluster sampling method was used in the
study. Scale distrubuted to the 971 administrators and teachers, taken to the
sample from 30 primary schools.Duly filled in and complete 821 scale were evaluated. In the scale there
are five personal information and 40 close ended questions located. 40 close
ended questions are formed with the options "never (1), rarely (2), partly (3),
often (4), and all the time" (5) to determine the views of administirators and
teachers about the school values. SPSS 16.0 package program was used for the
analysis of the data obtained.
When analyzing the data obtained from this study, descriptive statistical
calculations firstly done. To determine whether there are differences among the
teachers? views in terms of task type, gender, branch and tenure of office t-test
; to determine whether there are differences between the professional seniority
and the schools? upper, middle and lower levels successes ANOVA test was
conducted.At the result of ANOVA test in the cases of significant differences, Turkey
HSD significance test was used to determine which group or groups are the
source of difference. Moreover, the overall scale and relational dimensions of
managerial and educational values in order to determine the basis of the
relationship between the school and the academic success correlation values
were calculated.As a result of the research the following key findings been reached;
1. A statistically significant difference in favor of the high success leveled
schools was found on the views between the overall values of the school and
relational, managerial, instructional dimensions of value among the
administrators working at high, moderate and low success leveled schools.
2. A statistically significant difference in favor of the high success leveled
schools was found on the views between the overall values of the school and
relational, managerial, instructional dimensions of value among the teachers
working at high, moderate and low success leveled schools.
3. In terms of administrators? and teachers? work type variable, a
statistically significant difference in favor of the administrators was found on the
views between the overall values of the school and relational, managerial,
instructional dimensions of value.
4.In terms of gender variable of participants there was no significant
difference found on views between the overall values of the school and
relational, managerial, instructional dimensions of value.
5. In terms of branch variable of administrators and teachers there was no
significant difference found on views between the overall values of the school
and relational, managerial, instructional dimensions of value.
6. In terms of participants? tenure of office variable there was no
significant difference found on the views between the overall values of the
school and relational, managerial, instructional dimensions of value.
7. In terms of participants? professional seniority variable, a statistically
significant difference in favor of the seniors was found on the views between
the overall values of the school and relational, managerial, instructional
dimensions of value.
8. The correlation between school performance and the participant?s views
about the overall school values, including relational, managerial, instructional
dimensions of values were positive and significantly high.



Key words: Values, school values, school success, primary school,
administrator and teacher.