Küçük çocukların yaşlılara ilişkin görüşleri ve farklılıklara saygı düzeyleri ile ebeveynlerinin ve okul öncesi öğretmenlerinin yaşlı ayrımcılık ve hoşgörü eğilim düzeylerinin incelenmesi
Investigation of young children's views of the old people and the level of respect for differences, and the level of parents' and preschool teachers' ageism and tendecy for tolerance
Yazar: AYŞE KILIÇKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MÜSLİMAT OYA RAMAZAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Ayrımcılık = Discrimination ; Ebeveynler = Parents ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Çocuklar = Children

Özet:
Araştırma üç aşamadan oluşmaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında "Küçük Çocukların Yaşlılara İlişkin Görüşleri Ölçeği"nin Türkçe'ye uyarlama çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada, 54-72 aylık çocukların, ebeveynlerin ve okul öncesi öğretmenlerinin yaşlı ayrımcılık ve farklılıklara saygı/hoşgörü eğilim düzeylerine, bu düzeylerin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığına ve düzeyler arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Araştırmanın üçüncü aşamasında ise örneklem grubunu oluşturan çocukların ebeveynleri ile okul öncesi öğretmenlerinin yaşlı ayrımcılığı ile farklılıklara saygı/hoşgörü eğilim puanlarının çocukların puanları üzerindeki yordayıcı etkisi incelenmiştir. 

Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen araştırmanın çalışma grubu; Kayseri ilinin 4 dört ilçesinde bulunan, MEB'e bağlı 15 farklı okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 54-72 aylık toplam 320 çocuktan, bu çocukların 320 ebeveyninden ve 151 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır.

Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Çocuk, Ebeveyn ve Öğretmen Kişisel Bilgi Formları", "Farklılıklara Saygı Ölçeği (FSÖ)", "Fraboni Yaşlı Ayrımcılığı Ölçeği", "Hoşgörü Eğilim Ölçeği-Yetişkin Formu" ile bu çalışma kapsamında Türkçe'ye uyarlaması yapılan "Küçük Çocukların Yaşlılara İlişkin Görüşleri Ölçeği (KÇYGÖ)" kullanılmıştır.
Çalışmanın ilk aşamasında Küçük Çocukların Yaşlılara İlişkin Görüşleri Ölçeği'nin uyarlaması için geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmış; ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu saptanmıştır. Türkiye'de geliştirilmiş olan Farklılıklara Saygı Ölçeği'nin de geçerliğini tespit etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile bir kere daha sınanmıştır. 

Araştırmanın ikinci aşamasının sonuçlarına göre; çocukların yaşlı ayrımcılık düzeyleri düşük, farklılıklara saygı düzeyleri ise orta düzeydedir. Çocukların yaşlı ayrımcılık puanları ile farklılıklara saygı puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Çocukların yaşlı ayrımcılık puanları ile farklılıklara saygı puanlarında bazı değişkenlere göre anlamlı fark bulunmuştur. Çalışmada hem ebeveynlerin hem de okul öncesi öğretmenlerinin yaşlı ayrımcılık düzeyleri orta, hoşgörü eğilim düzeyleri ise iyi düzeydedir. Ebeveynlerin ve öğretmenlerin yaşlı ayrımcılık puanları ile hoşgörü eğilim puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ebeveynlerin ve öğretmenlerin yaşlı ayrımcılık puanları ile hoşgörü eğilim puanları bazı değişkenlere göre anlamlı fark bulunmuştur.

Araştırmanın üçüncü aşamasının sonuçlarına göre; okul öncesi dönem çocuklarının yaşlı ayrımcılık puanları ile ebeveynlerin yaşlı ayrımcılık puanları arasında, çocukların yaşlı ayrımcılık puanları ile öğretmenlerin yaşlı ayrımcılık puanları arasında, çocukların farklılıklara saygı puanları ile okul öncesi öğretmenlerinin hoşgörü eğilim puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çocukların farklılıklara saygı puanları ile ebeveynlerinin hoşgörü eğilim puanları arasında düşük düzeyde, negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The research consists of three stages. In the first stage of the study, an adaptation scale of the "Young Children's Views of Older People" into Turkish was conducted. In the second stage, the levels of ageism and respect for differences/ tolerance tendency children aged 54-72 months, parents, and preschool teachers were examined, as well as whether these levels differed based on demographic variables and the relationship between the levels. In the third stage of the study, it was investigated the predictive effect of ageism and respect for differences/ tolerance tendency scores of parents and preschool teachers on the scores of the children in the sample group.

In the correlational survey model of quantitative research methods, the study group comprises a total of 320 children aged 54-72 months, who attend 15 different preschool education institutions affiliated with the Ministry of National Education (MEB) in four districts of Kayseri province. Additionally, the study includes 320 parents of these children and 151 preschool teachers.

The data collection tools used in the study include the "Child-Parent and Teacher Personal Information Forms" prepared by the researcher, the "Respect for Differences Scale (RDS)", the "Fraboni Ageism Scale", the "Tolerance Tendency Scale - Adult Version", and the Turkish adaptation of the scale "Young Children's Views of Older People (YCVOP)".

In the first stage of the study, validity and reliability studies were conducted for the adaptation of the scale "Young Children's Views of Older People ", and it was determined that the scale is valid and reliable. The "Respect for Differences Scale", developed in Turkey, was also subjected to Confirmatory Factor Analysis (CFA) to determine its validity once again.

According to the results of the second stage of the study, children's levels of ageism were found to be low, while their levels of respect for differences were moderate. There was a significant positive relationship between children's ageism scores and respect for differences scores. Significant differences were found in children's ageism scores and respect for differences scores based on certain variables. In the study, both parents and preschool teachers exhibited moderate levels of ageism and good levels of tolerance tendency. There was a significant negative relationship between parents' and teachers' ageism scores and tolerance tendency scores. Parents' and teachers' ageism scores and tolerance tendency scores also showed significant differences based on certain variables.

According to the results of the third stage of the study, no significant relationship was found between children's ageism scores and parents' ageism scores, between children's ageism scores and teachers' ageism scores, as well as between children's respect for differences scores and preschool teachers' tolerance tendency scores. However, a low-level, negative and significant relationship was observed between children's respect for differences scores and parents' tolerance tendency scores.