Kişilik tiplerinin çatışmayı yönetme yöntemlerine etkisi: Turizm sektöründe bir uygulama
The effect of personality types on conflict management methods: An application in tourism sector
Yazar: FATİH TÜRKMEN
Danışman: DOÇ. DR. MUHARREM TUNA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kişilik profilleri = Personality profiles ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Turizm = Tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management

Özet:
Örgütlerde meydana gelen çatışmalar üzerinde bireylerin sahip olduğu kişilik özelliklerinin etkili olduğu ve çatışmaların çözümlenmesinde yöneticilere önemli görevler düştüğü bilinmektedir. Bu kapsamda, turizm işletmelerinde yönetici konumundaki bireylerin kişilik özellikleri ve kişilik özelliklerine göre çatışmaları yönetmede hangi yöntemleri kullandıklarını belirlemek bu araştırmanın temel konusunu oluşturmaktadır.
Kişilik tiplerinin çatışmaları yönetmede olan etkilerini veya kişilik tipleri ile çatışmaları çözümlemede kullanılan yöntemler arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışma sayısının çok sınırlı olması, konuyla ilgili turizm sektöründe faaliyet gösteren hem otel işletmeleri hem de seyahat acenteleri yöneticilerini konu alan bir araştırmaya rastlanmaması araştırmanın yapılmasında belirleyici olmuştur. Bu sebeple, araştırmada turizm sektöründe faaliyet gösteren A grubu seyahat acentesi ve üç, dört, beş yıldızlı otel işletmesi yöneticilerinin kişilik özellikleri ve çatışmaları yönetmede kullandıkları yöntemlerin belirlenebilmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaca yönelik olarak Türkiye?nin yedi bölgesi esas alınarak çeşitli illerde bulunan A grubu seyahat acentesi ve üç, dört, beş yıldızlı otel işletmesinde farklı yönetim kademesindeki toplam 1098 yöneticiye anket uygulanmıştır.
Yöneticilerin kişilik tiplerinin belirlenebilmesi ile çatışmaları yönetmede kullandıkları yöntemleri tespit etmek amacıyla kullanılan anket üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, yöneticilerin bireysel özellikleri ve çalıştıkları işletmelerin özelliklerine yönelik olarak çeşitli sorular sorulmuştur. İkinci bölümde, yöneticilerin kişilik tiplerini belirleyebilmek için 64 adet, üçüncü bölümde de yöneticilerin çatışmaları yönetmede uyguladıkları yöntemleri tespit edebilmek için 28 adet ifadeye yer verilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeklerin genel geçerlik ve güvenirliğine ilişkin gerekli analizler yapılmış olup, ?yüzde?, ?frekans?, ?bağımsız örneklemler için t-testi?, ?ilişkili ölçümler için varyans analizi?, ?tek faktörlü varyans (Anova) analizi?, ?Bonferroni testi?, ?Tukey (HSD) testi? ve ?korelasyon?, ?regresyon? analizleri de kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, anket uygulanan turizm işletmesi yöneticilerinin demografik özellikleri ve çalıştıkları işletmelerin özellikleri ile kişilik tipleri ve çatışmaları yönetme yöntemleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiş ve ayrıca, kişilik tiplerinin çatışmaları yönetme yöntemleri üzerinde etkili olduğu da analizler sonucunda tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kişilik, kişilik tipleri, çatışma, çatışma yönetimi, turizm işletmeleri.

Abstract:
It is known that the personality traits of individuals are effective on conflicts taking place in organizations and the managers have significant missions in resolving conflicts. Within this scope, determining the personality traits of the individuals that are in the administrative position of tourism businesses and the methods that the managers use in managing the conflicts are the fundamental subjects of this research. 
The fact that the number of studies investigating the effects of personality types on managing the conflicts or the relationship between personality types and the techniques that are used to resolve the conflicts are too limited and the fact that there are not any related comprehensive studies on hotel businesses operating in the tourism sector and travel agents have been decisive in performing the research. For this reason, in this research, it is aimed to determine the personality traits and the conflict management methods of the managers that are carrying on a business in group A travel agency and three, four and five-star hotel managements. To this purpose, based on 7 regions of Turkey, a questionnaire is conducted to 1098 managers in total that are at different administrative levels of group A travel agency and three, four and five-star hotel businesses in various cities. 
The questionnaire, that is applied with the aim of determining the personality types and conflict management methods of the managers, consists of three sections. In the first section, various questions are asked regarding the personality traits of the managers and the characteristics of the businesses that the managers work in. In the second section, 64 statements are given place in order to determine the personality types of the managers and in the third section, 28 statements are given place in order to determine the methods that the managers apply in managing the conflicts. Whereas the necessary analyses regarding the general validity and reliability of the scales that are used in the research are made, ?percentage?, ?frequency?, ?t-test for independent samples?, ?variance analysis for correlative measurements?, ?One-Way (Anova) analysis?, ?Bonferroni test?, ?Tukey (HSD) test? and ?correlation?, ?regression? analyses are also used. 
According to the findings of the research, it is determined that there are significant differences between the demographic characteristics of the tourism business managers that the questionnaire is applied to, the characteristics of the businesses that the managers work in and the personality types, the conflict management methods. Furthermore, as a result of the analyses, it is also determined that personality types are effective on the methods of conflict management. 

Key Words: personality, personality types, conflict, conflict management, tourism businesses.