Toplum ruh sağlığı merkezlerinde takip edilen şizofreni hastalarında öznel iyileşme algısı ve içselleştirilmiş damgalanmanın belirlenmesi
The subjective recovery and internalized stigma of patients with schizophrenia in the community mental health centers
Yazar: CENNET KARA ÖZÇALIK
Danışman: PROF. DR. SATI DEMİR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Fonksiyonel iyileşme = Recovery of function ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu araştırma, Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde takip edilen şizofreni hastalarının öznel iyileşme algıları ile içselleştirilmiş damgalanma düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılan tanımlayıcı türde bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Avrupa Yakasında bulunan iki Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde ayaktan takip edilen, içleme kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmaya gönüllü onam veren 146 şizofreni tanısına sahip birey oluşturmuştur. Verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS V25 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sosyodemografik özellikler incelendiğinde; katılımcıların %67,1'i erkek, %47,9'u bekar, %28,8'i ebeveynleri ile birlikte yaşadığı görülmüştür. Araştırmada, katılımcıların orta düzeyde öznel iyileşme algısına ve orta düzeyde içselleştirilmiş damgalanmaya sahip oldukları saptanmıştır. Yalnız yaşayan, düzenli gelir getiren bir işte çalışmayan, kontrol randevularına ve toplum ruh sağlığı merkezine düzenli olarak gelmeyen katılımcıların daha düşük öznel iyileşmeye ve daha yüksek içselleştirilmiş damgalanmaya sahip oldukları bulunmuştur. Yaş, hastalık süresi ve yatış sayısı ile öznel iyileşme arasında negatif yönlü zayıf korelasyon saptanırken; bu özellikler ile içselleştirilmiş damgalanma arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Ek olarak, hastalığa bağlı aile içinde yalnızlık/istenilmeme sorununa sahip olduğunu bildiren katılımcıların içselleştirilmiş damgalanma düzeyi yüksek bulunmuştur. Hastalığın kötü/zorlayıcı/stresli/olumsuz yaşam deneyimleri nedeniyle oluştuğunu düşünen hastaların içselleştirilmiş damgalanma düzeyinin yüksek olduğu görülmüştür. Öznel iyileşme ile içselleştirilmiş damgalanma arasında negatif yönlü orta düzey korelasyon saptanmıştır. Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde takip edilen şizofreni hastalarının tıbbi tedavi ve rehabilitasyonunda, öznel iyileşme algısını güçlendirecek yaklaşımların ve müdahalelerin geliştirilmesi, toplumun her kesimi için damgalanma ile mücadele programlarının oluşturularak uygulanması, içselleştirilmiş damgalanmanın öznel iyileşme algısı üzerindeki etkisini incelemek için nitel çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This descriptive study aimed to determine the subjective recovery and internalized stigma levels of schizophrenia patients who are followed in the Community Mental Health Center. The sample of the study consisted of 146 schizophrenia patients who were followed from in two Community Mental Health Centers located in the European Side of Istanbul, met the inclusion criteria and gave informed consent to participate in the study. Statistical analysis of the data was carried out using IBM SPSS V25 program. When the sociodemographic characteristics are examined; 67.1% of the participants were male, 47.9% were single, and 28.8% were living with their parents. In the study, it was found that the participants had a moderate subjective recovery and a moderate internalized stigma. Participants who live alone, do not work in a regular income-generating job, do not attend control appointments and community mental health centers regularly have lower subjective recovery and higher internalized stigma. There was a weak negative correlation between subjective recovery with age, duration of illness, and number of hospitalizations; No significant relationship was found between these characteristics and internalized stigma. In addition, the internalized stigma level of the participants who reported having loneliness / unwanted problems within the family due to the illness was found to be high. It was observed that patients who thought that the disease was caused by bad / challenging / stressful / negative life experiences had a high level of internalized stigma. A moderate negative correlation was found between subjective recovery and internalized stigma. In the medical treatment and rehabilitation of schizophrenia patients followed in the Community Mental Health Center, it is recommended to develop approaches and interventions that will strengthen the subjective recovery, to create and implement programs to combat stigma for all segments of the society, and to conduct qualitative studies to examine the effect of internalized stigma on the subjective recovery.