İkinci Dünya Savaşı'nda Türk diplomasisi
Turkish diplomacy in the Second World War
Yazar: NEZİHE SELCEN KORKMAZCAN
Danışman: PROF. DR. AZMİ SÜSLÜ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Dünya Savaşı II = World War II ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy ; İnönü Dönemi = İnönü Period

Özet:
Türkiye, İkinci Dünya Savaşı'na taraf olmasına karşın fiilen katılmamıştır.
İki savaş arası dönemde dünya yeni bir savaşın hazırlıklarını yaparken Türkiye,
barışçı, gerçekçi ve çıkarlarını korumayı bilen dış politikasının yerleşmesine gayret
etmiştir. Türkiye'nin savaş süresince amacı savaş henüz başlamadan ilan edilmiş
olan "zorunlu olmadıkça savaşa girmemek" kararının uygulanabilmesi olmuştur.
Çatışmalardan uzak kalma hedefi, savaş başladıktan hemen sonra İngiltere ve Fransa
ile imzalanan ittifakta savaşa katılma yükümlülüğü üstlenilmesine karşın
gerçekleştirilebilmiştir. Türkiye, ittifakta sıralanan ve pek çoğu gerçekleştiğinde
savaşa katılma yükümlülüğü doğuran durumların yaşanmasına; savaşta tarafın
belirlenmiş olmasına rağmen karşı tarafın da kendisinin yanına çekme baskılarının
sürmesine; savaşın merkezi konumunda denilebilecek jeostratejik öneme sahip bir
bölgede yer almasına ve büyük güçlerin değişkenlik gösterebilen çıkar
çatışmalarının ortasında kalmasına rağmen savaşa fiilen katılmayarak kayıp
yaşamamayı başarabilmiştir. Bu durum, dış politikasını barışçı temeller üzerine
kurmuş olan Türkiye'nin dürüst ve gerçekçi yaklaşım izlemesi sayesinde mümkün
olabilmiştir. Türkiye'nin savaşa katılımı, mihver güçlerinin Türkiye için tehdit
olmaktan uzaklaşmasından sonra ve savaş sonu düzenini oluşturan tarafta yer
alabilmek için, yine savaş döneminde izlediği politika ve bunu yürütenler sayesinde gerçekleşmiştir.

Abstract:
Despite being a party to the Second World War, Turkey was non-belligerent.
During the interwar period, when the world was preparing for a new conflict, Turkey
strived to solidify its foreign policy that was peaceful, realistic and successful in
preserving her interests. Turkey's goal during the war was to continue implementing
her decision, which had been declared before the conflict had started, of not entering
into war unless it was a must. Her aim of staying clear of the conflict was realized
despite an alliance with the United Kingdom and France, which was forged
immediately after the outbreak of war, to partake. Despite the situations that were
laid out in that alliance, which, if realized would obligate Turkey's involvement; the
continual pressures from the opposition to draw her to their side, knowing well what
side she would be on; the fact that she held what can be described as a geostrategic
location in the epicentre of the war; and her position placing her in the middle of
great powers' fluctuating conflict of interests, Turkey was able to succeed in keeping
destruction at bay by not actually participating in the war. This was made possible
by Turkey, which based its foreign policy on peaceful foundations, following an
honest and realistic approach. Turkey's participation in the war was only after the
axis powers became a lesser threat to Turkey, and in order to join the side that would
shape the post-war order, again, on account of the policy that the diplomats followed during the war.