Değer ve çıkar ilişkisi bağlamında Amerika Birleşik Devletleri'nin soğuk savaş dönemi Ortadoğu politikası: Darbeler üzerinden bir değerlendirme
The United States' Middle East policy in the context of its values and interests during the cold war: An assessment in the framework of coups
Yazar: ÖZGE YAVUZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF OKUR
Gazi Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Askeri müdahale = Military intervention ; Değer algısı = Value perception ; Değerler = Values ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Soğuk savaş = Cold war ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çıkar grupları = Interest groups

Özet:
ABD'nin özellikle II. Dünya Savaşı sonrası dönemde değer merkezli bir politika izlediğini iddia etmesine rağmen, Ortadoğu söz konusu olduğunda değerleriyle çıkarlarını uzlaştıramadığı ve çıkarları yönünde bir tercihte bulunduğu hususu, tezin ana argümanını oluşturmaktadır. Tezde, ABD'nin Soğuk Savaş Dönemi Ortadoğu politikasında yaşadığı ikilemin, ampirik verilerden de yararlanmak suretiyle ortaya konulması ve bu durumun altında yatan nedenlerin açıklığa kavuşturulması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, tezin ilk bölümünde, uluslararası ilişkiler teorilerinin ışığında 'değer' ve 'çıkar' kavramları tanımlanmakta ve dış politikayı yönlendirme hususundaki kabiliyetleri üzerinden iki kavram arasındaki ilişki değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Tezin ikinci bölümünde, Amerikan değerlerinin tarihsel süreç içerisindeki tezahürü, demokrasinin bir değer olarak öne çıkışı ve ABD'nin küresel bir güç olarak uluslararası sisteme katılmasının ardından değerlerini yeniden nasıl yorumladığı hususları masaya yatırılmakta ve ABD'nin Ortadoğu politikasını şekillendiren faktörler analiz edilmektedir. Yine bu bölümde, ABD'nin bölgeye yönelik politikasını dayandırdığı amaçlar, bu doğrultuda kullandığı araçlar ve uyguladığı stratejiler ele alınmaktadır. Son kısımda ise, ABD'nin Ortadoğu özelinde yaşadığı değer-çıkar ikilemi, değerlerinin dış politikasında yarattığı baskı ve bu durum karşısındaki tutumu; Suriye (1949), İran (1953), Türkiye (1960 ve 1980) darbeleri özelinde incelenmektedir.

Abstract:
The main argument of the thesis is that although the United States claimed it pursued a value-based policy particularly in the post-World War II period, when it came to the Middle East, it could not reconcile its values with its interests and preferred the latter to the former. In the thesis, it is aimed to reveal the dilemma experienced by the U.S. in its policy towards the Middle East during the Cold-War Era by using empirical data, and to clarify the underlying causes of this situation. In this respect, in the first part of the thesis, the concepts of value and interest are defined in the light of international relations theories, and the relationship between the two concepts is evaluated in terms of their ability to direct foreign policy. In the second part of the thesis, the manifestation of American values in the historical process, the emergence of democracy as a value, and how the U.S. reinterpreted its values after joining the international system as a global power are discussed, and the factors shaping America's Middle East policy are analyzed. In addition, the goals on which U.S policy towards the region was based, the tools it used and the strategies it implemented are discussed. In the last part, the U.S.'s value-interest dilemma in the Middle East, the pressure of its values on its foreign policy, and its attitude towards this situation are examined within the framework of the coups in Syria (1949), Iran (1953), and Turkey (1960 and 1980).