Sepsis hastalarında tedavi yönetiminde sepsis-3 kılavuzuna uyumun retrospektif olarak değerlendirilmesi
Assessment of compliance with sepsis-3 guide as retrospective in treatment management in sepsis patients
Yazar: AYLİN MEKE
Danışman: PROF. DR. NAMİGAR TURGUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sepsis = Sepsis ; Tedavi = Treatment ; Tedavi kılavuzları = Practice guideline

Özet:
Giriş ve Amaç: Sepsis, enfeksiyona karşı uygunsuz konak yanıtının neden olduğu, yaşamı tehdit eden organ disfonksiyonudur. Etkilenen hastalarda % 20-50 mortaliteye neden olmakta ve iyileşen hastalarda belirgin olarak yaşam kalitesini düşürmektedir. Sepis ve septik şok için tedavi kılavuzlarının 2000 li yıllardan itibaren devreye girmesi, bu konuda farkındalık yaratarak mortalite oranlarında düşüşü beraberinde getirmiştir. Bu çalışma ile amacımız; Yoğun Bakım Ünitemizde sepsis ve septik şok ile izlenen hastaların Surviving Sepsis Campaign tarafından oluşturulmuş 2016 uluslararası sepsis kılavuzuna uyum doğrultusunda tanı ve tedavimizi değerlendirmek, tedavi protokollerinin mortalite üzerine etkilerini incelemek ve septik şokta başarıyı belirleyen faktörleri ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Hastanemiz Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniğine bağlı yoğun bakım ünitelerinde, sepsis tanısı alarak takip ve tedavi edilen, 18 yaş üstü, SOFA skoru 2'nin üzeri olan 266 hastanın dosya ve elektronik ortam kayıtlarının retrospektif olarak değerlendirilmesi ile gerçekleştirildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik verileri, yoğun bakım ünitesine kabul edildiği bölüm, yatış gün sayısı, eşlik eden hastalıkları, hastalık ciddiyet skorlama sistemi olarak hastaların yatışının ilk yirmi dört saatinde hesaplanan Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi Skoru (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II-APACHE II) ve Ardışık Organ Yetmezliği Değerlendirme Skoru (Sequential Organ Failure Assesment-SOFA) ile, yapılan kültür analizi sonucunda üreyen mikroorganizmalar, hedefe yönelik antibiyotik tedavi, steroid desteği, mekanik ventilasyon ihtiyaçları ve süreleri, uygulanan inotropik ve vazoaktif ajan desteği, renal replasman tedavileri, sedasyon skalası, antimikotik tedavi, sodyum bikorbonat tedavisi, gelişen mortalite ve morbidite durumları, son bir yıl içinde tekrarlayan sepsis olup olmaması gibi parameterler değerlendirilerek kaydedildi. Değerlendirilen parametrelerin mortalite prediktörü olarak duyarlılık ve özgüllükleri kıyaslandı.
Bulgular: Değerlendirilen hastaların %56,8'i erkek, %43,2'si kadın, ortalama yaşları 69,50 ± 14,89 olarak saptandı. Olguların %47'si dahili kliniklerden, %53'ü de cerrahi kliniklerden transfer edildi ve hastaların ortalama yatış süresi 25,59 (±27,48) gün olarak saptandı. Cinsiyet ve yatış sebebinin mortalite üzerine etkisi görülmedi. 
Kliniklerine göre %25 hasta sepsis, %75 hasta septik şok tanısı aldığı ve septik şok kliniğindeki hastalarda mortalitenin yüksek olduğu belirlendi. Yatış süresinin kısa olan hastalarda mortalitenin yüksek görülme sebebinin ybü ünitelerine transfer edilen, kardiyopulmoner resüsitasyon sonrası ve gecikmiş sepsis vakalarının mortal seyretmesi olduğunu düşünmekteyiz. Komorbidite açısından, en sık hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklar, ikinci sıklıkla diyabet olduğu görüldü. Diyabetin mortalite için risk faktörü olduğu tespit edildi. En sık sepsis odağının  %52 ile akciğer olduğu, kültür sonuçlarına göre en sık üreyen mikroorganizmanın Acinetobacter olduğu fakat üreyen mikroorganizma çeşidinin ve sepsis odağındaki farkın mortalite üzerine etkisi olmadığını gösterdik. 
SSC kılavuzu tedavi önerilerine göre ilk 3 saat sıvı tedavisinin mortaliteyi anlamlı oranda düşürdüğü fakat antibiyotik tedavi önerilerinin mortalite üzerine etki göstermediğini belirledik. Bunun sebebinin de hastaların yoğun bakım takibine girişi ve sepsise yönelik tanı ve tedavideki gecikmelerden kaynaklandığını düşünmekteyiz. Vazopressör başlanmasının ve başlama zamanının mortalite üzerine etkisi olmadığı fakat 2. vazopressör ihtiyacının mortalite ile ilişkisini belirledik. Hastaların takibinde prognozu öngörmede APACHE II ve SOFA skorunun mortaliteyi göstermede yararlı olabileceğini saptadık.
Sonuç: Sepsis ve septik şok tanımlarının, Sepsiste Sağkalım Kılavuzunun önerilerinin,  yoğun bakım, acil, cerrahi ve dahili bölümlerce benimsenmesinin erken tanı, uygun tedavi demetleri ve takip kriterlerine uyularak uygulanmasının mortalite üzerinde olumlu sonuçları olabileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: Sepsis is a life-threatening organ dysfunction caused by inappropriate host response to infection. It causes 20-50% mortality in affected patients and significantly reduces the quality of life in recovered patients. The introduction of treatment guidelines for sepis and septic shock since the 2000s has created awareness on this issue and brought about a decrease in mortality rates. Our aim with this study; The patient monitored in our Intensive Care Unit with sepsis and septic shock will constitute our treatment and compliance with the 2016 international sepsis guideline by the Surviving Sepsis Campaign, to examine the treatment protocols on mortality and to reveal the determinants of success in septic shock.
Materials and Methods: Our study was carried out by retrospectively evaluating the files and electronic media records of 266 patients over the age of 18 with a SOFA score above 2 who were followed up and treated in the intensive care units of our hospital's Anesthesiology and Reanimation Clinic. The demographic data of the patients included in the study, the department where they were admitted to the intensive care unit, the number of days of hospitalization, the accompanying diseases, and the Acute Physiology and Chronic Health Evaluation Score (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II) calculated in the first 24 hours of the patients' admission as a disease severity scoring system. APACHE II) and Sequential Organ Failure Assessment Score (SOFA), microorganisms grown as a result of culture analysis, targeted antibiotic therapy, steroid support, mechanical ventilation needs and durations, inotropic and vasoactive agent support, renal replacement therapies parameters such as sedation scale, antimycotic treatment, sodium bicarbonate treatment, developing mortality and morbidity conditions, and whether there was recurrent sepsis in the last year were evaluated and recorded. Sensitivity and specificity of the evaluated parameters as predictors of mortality were compared.
Results: It was found that 56.8% of the evaluated patients were male, 43.2% were female, and the mean age was 69.50 ± 14.89. 47% of the cases were transferred from internal clinics and 53% from surgical clinics and the average length of stay of the patients was found to be 25.59 days. Gender and cause of hospitalization had no significant effect on mortality. According to their clinic, 25% of patients were diagnosed with sepsis, 75% of patients were diagnosed with septic shock, and mortality was found to be high in patients in the septic shock clinic. We think that the reason for the high mortality in patients with a short hospitalization period is the mortality of cases of delayed sepsis and post-cardiopulmonary resuscitation transferred to ICU units. In terms of comorbidity, hypertension and cardiovascular diseases were the most common, and diabetes was the second. Diabetes was found to be a risk factor for mortality. We showed that the most common source of sepsis was respiratory system with 52%, Acinetobacter was the most common microorganism according to the culture results, but the type of microorganism that grew and the difference in sepsis focus had no effect on mortality. According to the SSC guideline treatment recommendations, we determined that the first 3 hours of fluid therapy significantly reduced mortality, but antibiotic treatment recommendations did not affect mortality. We think that the reason for this is due to the patients' admission to intensive care follow-up and the delays in diagnosis and treatment for sepsis. e determined that the onset of vasopressor and its time of onset have no effect on mortality, but the relationship between the second vasopressor requirement and mortality. We determined that APACHE II and SOFA scores could be useful in predicting the prognosis in the follow-up of patients.
Conclusion: We think that the adoption of the definitions of sepsis and septic shock, the recommendations of the Sepsis Survival Guideline by the intensive care, emergency, surgical and internal departments, and its application in accordance with early diagnosis, appropriate treatment bundles and follow-up criteria may have positive results on mortality.