Ömer Seyfettin'in hikâyelerinde anlatım özellikleri
The narrative characteristics of Ömer Seyfettin's stories
Yazar: TÜRKAN YİĞİT
Danışman: PROF. DR. BAKİ ASİLTÜRK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk edebiyatının sözlü ve yazılı tarihine bakıldığında tahkiyeli metin türlerinin
oldukça eskiye dayandığı görülmektedir. Modern anlamda hikâye ise Türk edebiyatına 19.
yüzyılda Tanzimat Dönemi'yle birlikte girmiştir. Batı edebiyatı örnek alınarak edebiyatımıza
giren modern hikâye, geleneğimizde var olan hikâyecilik anlayışıyla harmanlanarak
olgunlaşma aşamasına zamanla gelmiştir.
Modern Türk hikâyeciliğinin önemli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin kısacık ömrüne
pek çok hikâye sığdırmış, Maupassant tarzı hikâyenin Türk edebiyatında gelişmesine katkı
sağlamıştır. Türkçülük ideolojisine sahip olan yazar, o zamana kadar Doğu ve/veya Batı'ya
dönük olan Türk edebiyatının artık kendi özüne dönmesi gerektiğini düşünmüş, yerli ve millî
bir edebiyat oluşturmayı kendine görev edinmiştir. Sanatkâr yönünün yanında fikir adamı ve
asker kişiliğinin de verdiği misyonla hikâyelerinin pek çoğunda öncelikli hedefi, halka millî
bir bilinç aşılamak olmuştur. Mesaj kaygısı gütmeden yazdığı mizahi hikâyelerinde ise okura
tebessüm ettirebilmiştir.
Bir sanatçının başarısını ne anlattığı kadar nasıl anlattığı da belirler. Kullandığı anlatım
özellikleri yani üslup, sanatçının kendisine hastır ve onun bir nevi imzası niteliğindedir. Her
büyük sanatçı gibi Ömer Seyfettin'in başarısında da içeriğin yanında kullandığı anlatım
özelliklerinin önemi büyüktür. "Yeni Lisan" makalesiyle dilde sadeleşme hareketine de
öncülük eden yazarın hikâyelerinde kullandığı sade dil, ayrıca dikkat çeken bir hususu
oluşturmaktadır.
Ömer Seyfettin hakkında bugüne kadar pek çok çalışma yapılmasına rağmen
hikâyelerinde kullandığı anlatım özellikleri üzerinde henüz detaylı ve derli toplu bir çalışma
yapılmamıştır. Çalışmamızın amacı Ömer Seyfettin'in gözden kaçan bu yönünü incelemek ve
bu sayede edebî gücünü bir kez daha ortaya koymaktır.

Abstract:
Narrative text types have roots that run deep in the history of spoken and written
Turkish literature. However, the story—as we know it today—made its appearance in Turkish
literature during the Tanzimat period in the 19th century. Since then, the blend of our traditional
storytelling practices and the modern story which is modeled after Western literature has
matured a great deal.
Ömer Seyfettin, who is one of the most important authors in modern Turkish story
writing, published a substantial number of stories despite his short time on earth and
significantly contributed to the development of Maupassant-like stories in Turkish literature.
Espousing the pan-Turkism ideology, the author, who believed that Turkish literature should
abandon imitating West and/or East and be brought back to its roots, devoted himself to
constituting a local and national literature. Thus, he combined his artistic facet with his
intellectual and military virtues and made it his first mission to infuse national consciousness
in society. In his humorous stories, on the other hand, he just aimed to entertain the readers
without feeling the urge to convey a moral message.
The success of a writer is defined by how a story is being told as well as the story itself.
The narrative techniques an author uses reflect his unique tone and can be thought of as a sort
of signature. Like all successful authors, not only the content of his works but also his narrative
skills made a crucial contribution to Ömer Seyfettin's success. The author also pioneered in
the 'New Language' movement which aimed at purifying Turkish and therefore stood out for
the plain language he employed in his stories.
Although we can find several studies about Ömer Seyfettin himself, his narrative
qualities have never been researched in a thorough and well-organized way. The aim of this
study is to examine the narrative qualities of the author which are often overlooked and to
unravel the literary competence he possesses.