İstanbul Yıldız Hamideye Camii süslemelerinde Rumi motifi
Rumi motif decorating in Istanbul Yıldız Hamidiye Mosque
Yazar: HAVVA FIRAT
Danışman: YRD. DOÇ. MESUDE HÜLYA DOĞRU ; DOÇ. DR. SACİT AÇIKGÖZOĞLU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı / Tezhip Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Hamidiye Camii = Hamidiye Mosque ; Motifler = Motifs ; Rumi = Rumi ; Rumi motifler = Rumi motifs ; Süslemeler = Ornamentations ; İstanbul-Beşiktaş = İstanbul-Beşiktaş

Özet:
İnsanoğlunun varoluşundan bu yana yaşamlarının pek çok alanına farklı nedenlerle
süsleme girmiştir. Bu süslemeler izleyiciye ait oldukları topluma dair; kültürel
olgularını, çevre algılarını ve yorumlarını, gelişim düzeyini, sosyolojik yapısını ve pek
çok özellik ve bilgiyi aktarır. İlk devirlerden itibaren topluluklar süslemeye yönelik
eğilimlerde bulunmuşlardır. Kimi zaman görsel ihtiyaç, kimi zaman bir iletişim biçimi,
kimi zamanda bir belge niteliği olarak… Her ne amaçla olursa olsun süslemenin bir
yönü de sahiplenme, farklılaşma ve kimlik üretmeye yada ortaya koymaya yarar.
Zamanla malzeme, desen, uygulama teknikleri gibi konularda gelişim gösteren süsleme
toplumların karakterini, kimliğini, toplumsal özelliklerini yansıtan ve toplumların
kendine özel duygularını zevk anlayışını biçimlendiren bir olgu olmuştur.
Kültür ve sanatın bilincine varan insanlar bir araya gelerek önemli eserler vermişler ve
bunlar günümüze kadar taşımıştır. Türk süsleme sanatları Orta Asya'da ortaya çıktığı
ilk devirlerden Cumhuriyet dönemine kadar geçen süreçte dönemin özellik ve
ihtiyaçları doğrultusunda yorumlanarak çeşitli metaryallerde ve mekanlarda kendine
yeni uygulama alanları ortaya koymuştur.
Osmanlı dönemi Türk süsleme sanatının Batı tesirinde kaldığı 19. yüzyılda birçok
mimari yapıda etkileşimler görülmüştür. Bu yapılardan biri de Yıldız Hamidiye Camii'
dir. Tez çalışmasına konu olan caminin tezyinatında yoğun bir şekilde uygulanan rumi
motifi aynı yüzyılda inşa edilen diğer dini ve sivil yapılarda da görülür. Tezde 19.
yüzyıl süsleme sanatları içinde görülen rumi motifinin gelişimi, değişim süreci,
bezemelerdeki farklı çizimleri ve kompozisyon düzenleri ele alınarak incelenmeye
çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: 
Hamidiye Camii, Rumi, Türk süsleme sanatları, Barok, 19.yüzyıl
mimarisi

Abstract:
Since human existence, ornamentation is entering in many areas of their lives with different
reasons. Such ornamentation transfers cultural phenomenon, environmental perceptions and
interpretations, development level, sociological structure and many features and information to
the viewers for their society they belong. Communities are making tendency for decorating as
from first eras. Sometimes as visual necessity, sometimes as kind of communication, also as
kind of document…. In any case, also a way of ornamentation is useful to embrace, to become
different and to produce or reveal identity. The ornamentation that developing in time some
matters such as materials, designs, application techniques had become a phenomenon that
reflecting character, identity, social features of communities and forming original emotions and
enjoyment intellection of communities.
Persons who comprehend of culture and art had come together and given important artworks
and carried them until today. The Turkish Ornamentation Arts had been interpreted in line with
features and requirements of the period from first eras appeared in the Middle East to the
Republic period and put new application areas itself on miscellaneous materials and spaces.
During 19th century when Turkish Ornamentation Art of the Ottoman Period had remained in
the influence of Western art, it had been seen much interaction on architectural monuments.
One of such monuments is Yıldız Hamidiye Mosque. The rumi motifs that applied intensely on
decoration of the mosque subjected to the thesis are seen on other religious and civil
monuments constructed in the same century. At the thesis, improvement of the rumi motifs that
seen on the ornamentation arts in the 19th century, its change process, its different drawing on
the decoration and its composition are handled and tried to examine.

Keywords: 
Hamidiye Mosque, Rumi Pattern, Turkish Ornamentation Arts, Baroque,
19th Century Architecture