Yenilenen öğretmenlik meslek bilgisi öğretim programlarına ilişkin öğretim elemanı görüşleri (Gazi, Hacettepe ve Ankara Üniversitesi örneği)
Instructors' opinions on updated professional teaching knowledge curricula (Example of Gazi, Hacettepe and Ankara University)
Yazar: NİLAY YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVRİYE YAZÇAYIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Öğretim elemanları = Instructors ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmenlik meslek bilgisi dersi = Teaching profession knowledge courses ; Öğretmenlik uygulama dersi = Practice of teaching lessons

Özet:
Bu araştırmada yenilenen öğretmenlik meslek bilgisi (ÖMB) öğretim programlarındaki değişiklerin neler olduğunun belirlenmesi ve öğretmen yetiştirme programının ve programın hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreci, ölçme-değerlendirme boyutlarının bilimsel program geliştirme sürecine uygun olarak geliştirilip geliştirilmediğinin öğretim elemanı görüşlerine göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın modeli betimseldir aynı zamanda nitel yöntem ile tasarlanmıştır. Nitel araştırma deseninde olgubilim çalışması olarak yürütülen araştırmada ölçüt örnekleme modeli kullanılmıştır. Ölçüt örnekleme ile üç eğitim fakültesinde yer alan dört anabilim dalındaki öğretim elemanlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu oluşturan öğretim elemanları Eğitim Programları ve Öğretimi, Eğitim Yönetimi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Psikolojik Danışma ve Rehberlik bilim dallarında görevlerini sürdüren akademisyenlerden oluşmaktadır. Ayrıca Yüksek Öğretim Kurulu'nun resmi internet sayfasında bulunan öğretmen yetiştirme programları da araştırmanın veri kaynağını oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama aşamasında dokümanlar ve görüşmelerden yararlanılmıştır. Doküman incelemesi aşamasında veriler betimsel analiz ve görüşmeler ise içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Dokümanların analizinde araştırmacı tarafından hazırlanan doküman analiz formu kullanılmıştır. Görüşmelerde ise araştırmacı tarafından geliştirilen görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara dayalı olarak; öğretmenlik meslek bilgisi programında yapılan güncellemelerin genel olarak eğitim niteliğini istenilen düzeyde artırmadığı ve öğretmenlik yeterliklerinin yeterince kazandırılamadığı tespit edilmiştir. 2018 programındaki ÖMB oran artışı uygun bulunmakla birlikte, ders sayısı artışı ile yapıldığından öğrenme-öğretme sürecine herhangi bir olumlu katkısı olmamıştır. Öğretmenlik uygulamaları ve üniversite-okul iş birliği yetersiz bulunmuştur. Yürütülen program geliştirme sürecinin bilimsel program geliştirme aşamalarına uygun, şeffaf ve objektif yürütülmediği ve öğretmen yetiştirme programlarının eğitim fakülteleri tarafından hazırlanması gerektiği anlaşılmıştır. Bu genel sonuçların dışında bazı spesifik sonuçlarla da karşılaşılmıştır. Ders isimleri değişikliğinin, derslerdeki ön koşul ilişkilerinin, zorunlu ve seçmeli derslerin mesleki yeterliklerle ilişkili olmasının, yeni eklenen derslerin ve yatay-dikey kaynaşıklık ile ilgili olarak ÖMB ders içeriklerinin birbirleriyle ilişkilisinin uygun bulunması karşılaşılan olumlu sonuçlardır. Bununla birlikte, ders saati ve kredilerin yetersiz olması, uygulamaların yapılamaması, Program Geliştirme dersinin seçmeli ders olması ve seçmeli derslerin öğretim elemanı ve fiziksel koşullar yetersizliği ile açılamaması olumsuz sonuçlardan bazılarıdır. Eğitim programı ve boyutları açısından da bazı spesifik sonuçlara ulaşılmıştır. Bir çerçeve programın varlığına ihtiyaç duyulmakla birlikte, öğretim elemanlarının özerkliğinin sağlanması gerektiği ve bu kapsamda programın yoğun ve detaylı olmasına gerek olmadığı saptanmıştır. ÖMB derslerinin amaçlarına genellikle yeterince ulaşılamadığı, bilişsel alan basamaklarından sadece bilgi ve kavrama düzeyinde ulaşılabildiği, duyuşsal alan yeterliklerinin ise kazandırılamadığı saptanmıştır. Kuramsal anlamda içeriğin yeterli olduğu ancak uygulama içeriklerinin yetersiz olduğu anlaşılmıştır. Öğrenme-öğretme süreci ÖMB yeterliklerini kazandırmaya uygun bulunmamıştır. Ulaşılan sonuçlar gelecek çalışmalara yön vermesi bakımından bu çalışmayı önemli kılmaktadır. Program geliştirme sürecinde önce yeterlik ve hedeflerin belirlenmesi, program geliştirme çalışmalarının planlı bir biçimde yürütülmesi, programların paydaşlardan gelen taleple güncellenmesi, sürecin şeffaf olması, gerekli komisyonların kurulması tüm bunların sonucu olarak ise programların bilimsel program geliştirme sürecine uygun olarak geliştirilmesi önerilmiştir. Program boyutlarına ilişkin çerçeve program olması, hedef ve içerik boyutunun bulunması önerilmektedir. Ayrıca ders/uygulama sürelerinin artırılması gerekli görülmektedir. Öğretmen merkezli öğretim ve kuramsal ders işlenişi azaltılmalı bunun yerine uygulamalı ders süreci tasarımlarıyla dersler uygulamalı olarak yürütülmeli ve öğrencilerin süreçte aktif olmasını sağlayacak öğrenci merkezli öğretim sağlanmalıdır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine what the changes in the updated professional teaching knowledge (PTK) curricula were and to evaluate whether the professional teaching knowledge (PTK) curricula and objectives, content, learning-teaching process, assessment-evaluation dimensions of that curriculum were developed in accordance with the scientific curriculum development process, according to the views of the instructors. The model of the research is descriptive and at the same time it was designed with a qualitative method. The criterion sampling model was used in the research conducted as a phenomenological study in the qualitative research design. With criterion sampling, faculty members from four departments in three faculties of education were reached. The teaching staff who constitute the study group of the research consist of academicians working in the fields of Curriculum and Instruction, Educational Administration, Assessment and Evaluation in Education, Psychology Counseling and Guidance. In addition, teacher training programs on the official website of the Council of Higher Education constitute the data source of the research. During the data collection phase of the research, documents and interviews were used. In the document analysis phase, the data were analyzed by descriptive analysis method and interviews were analyzed by content analysis method. In the analysis of the documents, the document analysis form prepared by the researcher was used. In the interviews, the interview form developed by the researcher was used. Based on the findings obtained in the research; It was determined that the updates made in the teaching profession knowledge curriculum did not generally increase the quality of education at the desired level and that the teaching competencies could not be gained sufficiently. Although the increase in the PTK rate in the 2018 curriculum was appropriate, it did not have any positive contribution to the learning-teaching process since it was made with the increase in the number of courses. Teaching practices and university-school cooperation were found to be insufficient. It was understood that the curriculum development process carried out was not carried out in accordance with the scientific program development stages, transparently and objectively and that professional teaching knowledge (PTK) curriculum should be prepared by education faculties. Apart from these general results, some specific results were also encountered. The positive results encountered are that the changes in the course names, the prerequisite relationships in the courses, the correlation of the compulsory and elective courses with the professional competencies, the newly added courses and the relationship between the PTK course contents regarding horizontal-vertical articulation were appropriate. However, some of the negative results are that the course hours and credits were insufficient, the practices were not made, the Curriculum Development course was an elective course and the elective courses were not opened due to insufficient instructors and physical conditions. Some specific results were also obtained in terms of the curriculum and its dimensions. Although there was a need for a framework program, it was determined that the autonomy of the instructors should be ensured and, in this context, the curriculum did not need to be intense and detailed. It was determined that the objectives of the PTK courses were generally not achieved sufficiently, that they could only be reached at the level of knowledge and comprehension from the cognitive domain steps, and that the affective domain competencies could not be gained. It was understood that the theoretical content was sufficient, but the practice content was insufficient. The learning-teaching process was not found to be suitable for gaining PTK competencies. This makes this study important in terms of guiding future studies. In the program development process, it was suggested that the competencies and objectives should be determined first, the curriculum development studies should be carried out in a planned manner, the curricula should be updated with the demands of the stakeholders, the process should be transparent, the necessary commissions should be established, and as a result of all these, the curricula should be developed in accordance with the scientific curriculum development process. It is recommended to be a framework curriculum for curriculum dimensions, and to have a objective and content dimensions. In addition, it is considered necessary to increase the duration of the course/practice. Teacher-centered teaching and theoretical teaching should be reduced, instead, lessons should be carried out with applied course process designs and student-centered teaching should be provided to ensure that students are active in the process.