Abdullah Kahhar "Muhabbat"adlı hikayesinin Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesi eş zamanlı ses incelemesi /
Yazar: OZAN DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. KENAN KOÇ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Kahhar, Abdullah = Kahhar, Abdullah ; Karşılaştırmalı dil bilgisi = Comparative grammar ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Muhabbet = Affection ; Ses bilgisi = Phonetic ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Özbekçe = Uzbek language

Özet:
Özbek Türkçesine ait "Muhabbet" adlı hikâyeyi esas alarak Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesinin Eş Zamanlı Ses İncelemesini yaptık. Yapmış olduğumuz incelemede ortak söz dağarcığına dayalı olan kelimelerin  kaynak dildeki şeklini vermek suretiyle bir tarafında Özbek Türkçesi diğer tarafında da Türkiye Türkçesindeki şeklini verdik.  Türkçe kökenli kelimeler, alıntı kelimeler ve eklerdeki ses değişmelerini inceledik. Her ne kadar anlaşılması için kelimenin kökenini verdiysek de incelememizde art zamanlı veya tasvirî inceleme yapmayıp  eş zamanlı olarak seslerin karşılaştırmalarını gösterdik. 
Değişme ve ses olaylarının adlandırılması hâliyle her iki lehçede farklı olduğu için yuvarlaklaşma, kalınlaşma, incelme gibi değişmeler veya yer değiştirme gibi ses olaylarını  başlıklar altında değil karşılaştırmalı olarak (Özb. = TT) şeklinde verdik.  Her iki Türk yazı dilinin modern devrin çağdaş lehçesidir. Biri diğerine kaynak dil değildir. Art zamanlı olarak Eski Türkçe veya Çağatayca ile Özbekçe Tarihi ses olayları incelenebilir. 
Özbek Türkçesi ile Türkiye Türkçesi eş zamanlı olarak değerlendirdiğimizde Özbek Türkçesinin karakteristik özellikleri şöyledir. Yuvarlak /å/ ünlüsü Özbek Türkçesine mahsustur. Özbek Türkçesinde alıntı kelimelerde ses değişmeleri bakımında kalın ünlü ve ünsüzler daha çok tercih edilirken ekleşmede ince ünlü tercih edilir. Nazalleşme, ötümsüzleşme daha karakteristiktir. /j/ ünsüzü ses değişmelerinde görülür. Birincil uzun ünlünün tesiriyle ünsüz ikizleşmeleri dikkat çekicidir. Tonlulaşma bakımından Türkiye Türkçesine göre /p/ ve /t/ yerine /b/ ve /d/ ötümlüleşmesi vardır. Üçüncü teklik kişi ekinde zamir /n/'si kullanılmaz. Olumsuzluk ekinde z > s ünsüz değişmesi vardır. Arapçadaki ayın ünsüzü ve hemze işareti kesme / ' / işaretiyle gösterilir. Aidiyet î'si Özbek Türkçesinde /iy/ şeklinde gösterilir.
Anahtar Kelimeler: Özbek Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Ses İncelemesi, Eş zamanlı

Abstract:
Based on the Uzbek story "Muhabbet", we carried out Concurrent Phonological investigation of Uzbek and Turkish. By using the original forms of the words from the mutually used in the subject language, we provided the Uzbek and Turkish forms of the words in each side. Moreover, we investigated the Turkish rooted, quoted words and phonetic changes in the suffixes. Although we provided the roots of the words, we didn't carry out a diachronic or descriptive investigation but we have done a concurrent comparison of the phonemes.
Since the names of the changes and the sound events are different in both languages, we have provided sound changes such as labialization, backing and thinning or sound events like displacement not under headings but comparatively (Uz = Tur). Both of these Turkish written languages are the contemporary dialects of modern era. Neither of them is the source language for the other. Diachronically, historical Uzbek sound events can be examined in comparison with Old Turkish or Chagatai. When Uzbek and Turkish are concurrently examined, the characteristics of the Uzbek are as in the following. Round /a/ vowel pertain to Uzbek. In terms of quoted words and sound changes, in Uzbek back vowels and consonants are more frequently preferred whereas front vowels are preferred in ekleşme. In addition, nasalization and devoicing are more characteristic. The consonant /j/ is seen in sound changes. Geminations as a result of the primary long vowels are striking. In terms of tonlulaşma, /b/ and /d/ instead of /p/ and /t/ vocalization occurs in Turkish. /n/ for third singular pronouns is not used. Z > s consonant change takes place in negation suffix. 'Ayın' and 'hemze' signs in Arabic are shown with /'/ apostrophe sign. Possessive /i/ is shown in Uzbek as /iy/.
Key Words: Uzbek, Turkish, phonological investigation, concurrent