Polonyalı Tatarlarda Diaspora ve kültürel kimlik
Diaspora and cultural identity in Polish Tatars
Yazar: ULAŞ KALAY
Danışman: DOÇ. DR. UTKU YAPICI
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Diaspora = Diaspora ; Kimlik = Identity ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Polonya = Poland ; Tatarlar = Tatars ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
1397'de Litvanya Büyük Prensliği'ne yerleşen ilk Tatar topluluğu Altın Orda Devletin'den göç etmiştir. Tatarların Büyük Litvanya Prensliği topraklarına olan göçleri belli aralıklarla 16. yüzyılın başlarına kadar devam etmiştir. Litvanya Prensliği'nin önemli şehirlerine yerleştirilen Tatarlar Litvanya Büyük Prensi Witold'un düşmanlarına karşı savaşan askerler, iç karışıklıktan kaçan mülteciler ve Litvanya Büyük Prensliği ile Altın Orda Devleti arasında yapılan savaşlarda esir düşen savaş tutsaklarıdır.

Polonyalı Tatarlar, 1795-1918 yılları arasında Rusya'nın egemenliği altında yaşamışlardır. 1918'de Polonya Cumhuriyeti kurulduktan sonra Tatarlar kültürlerini yaşatma ve geliştirme amaçları doğrultusunda çeşitli konferanslar, toplantılar ve etkinlikler düzenlemişlerdir. Polonyalı Tatarların kültürlerini yaşatmaya ve geliştirmeye yönelik etkinlikleri 2. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle duraksamıştır. Savaş sonu Tatar yerleşimlerinin Sovyetler Birliği kontrolü altına girmesiyle Tatarlar bulundukları topraklardan ayrılmak ya da Sovyetler kontrolü altında yaşamak arasında seçim yapmak zorunda kalmışlardır. Göç etmeyi tercih edenler Polonya'da "kurtarılmış topraklar" olarak adlandırılan bölgede yeniden yaşamlarını oluşturmaya başlamışlardır.

1989 yılında Polonya'da yaşanan sosyal ve siyasal değişim Polonyalı Tatarlar için yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. Bu tez, kronolojik olarak tarihi olayları dikkate alarak Polonyalı Tatarların kimliğini diaspora perspektifinden analiz etmiştir. Bu analiz nitel yöntemlerin kullanıldığı bir saha araştırmasına dayanmaktadır. Çalışma, melezlik ve çok kültürlülüğün Polonyalı Tatar kimliğini nasıl etkilediği sorusuna cevap vermektedir.

Abstract:
The first Tatars, who settled to the Grand Duchy of Lithuania in 1397, migrated from The State of Golden Horde. The migration of Tatars to that territory continued until 16th century at certain intervals. Tatars, who were sent to intercept Lithuanian important cities, were warriors, who fought against the Grand Duke of Vytautas, others were political refugees and prisoners of the war between Grand Duchy of Lithuania and State of Golden Horde.

Between 1795-1918, the Tatars found themselves under Russian rule until Poland regained their independence in 1918. Once the Republic of Poland was restored the Tatars organized various meetings and events focusing on purpose of survival their intellectual level. They achieved these goals by holding lectures and meetings as well as diverse public activities. Unfortunately, all the activities they sustain and develop their culture have been ruined by the outbreak of the Second World War. With the end of the war the lands that had remained under the power of the Tartars community ended up in the hands of the Soviet Union obliging the Tartars to face the dilemma of either leaving their lands or living under Soviet control. Those who choose to migrate have begun to rebuild their new lives in the so-called "Recovered Territories" in Poland.

The socio-political changes in Poland in 1989 bought many pleasant changes to the Polish Tartars own interest. This thesis analyses the identity of the Polish Tartars in this changes based on historical chronological events applying qualitative methodology, all of which, from a diaspora point of view. The thesis also answers the questions how the miscegenation and multi-culturism affecting the Polish Tatar identity.