Hicri III-VIII. Asırlarda yazılan rivayet ve dirayet tefsirlerinin mukaddimelerindeki Kur'ân tarihi ile ilgili bilgilerin tespiti ve değerlendirilmesi
Determination and evaluation of the informations related to the history of Quran in the introductions of riwayah and dirayah commentaries written in III-VIII. Centuries after hijrah
Yazar: SEMİH ASLAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER DUMLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Dirayet = Comprehension ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mukaddime = Mukaddime ; Rivayetler = Rumours ; Tarih = History ; Tefsir = Commentary ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmanın amacı, tefsir mukaddimelerindeki Kur'ân tarihi ile ilgili bilgileri tespit etmek, böylece bu sahadaki eserlerin yazılmasında etkili olan dönemin sosyal ve psikolojik etkilerini açığa çıkarmaya çalışmaktır. H. III- VIII. Asırlarda yazılan rivâyet ve dirâyet tefsirlerinin mukaddimelerinde bulunan Kur'ân tarihi bilgileri sistemli ve kronolojik olarak bu çalışmayla birlikte kendi alanında önemli bir eksiği tamamlayacak ve alanında kendine yer edinmiş olacaktır. 
Bir giriş ve iki ana bölümden oluşan çalışmamızın giriş kısmında Kur'ân tarihi alanında yapılmış çalışmalara, mukaddimelerde geçen konulara değindik. Birinci bölümde rivâyet tefsir ve müfessirlerine, bu tefsir mukaddimelerinde geçen konulara ve daha da önemlisi Kur'ân tarihi konularına değindik. İkinci bölümde ise dirâyet tefsirlerini ele aldık ve birinci bölümde uyguladığımız yöntemi uyguladık. Müfessirlerin hayatı ve eserlerine de yer verdik ancak eserleri içerisinde incelediğimiz tefsiriyle ilgili bilgi verdik, diğer eserlerinin ise önemli olanlarının isimlerini zikrettik.
Sonuç kısmında ise iki bölümün değerlendirmesi yapılarak varılan sonuçlar sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Rivâyet Tefsiri, Dirâyet Tefsiri, Mukaddime, Kur'ân Tarihi, Tefsir, Müfessir.

Abstract:
The present study aims to determine the information related to the history of Quran in the muqaddimahs of tafseers and thus, to uncover the social and psychological factors affect the writings of this field. The study fills a substantial gap by examining systematically and chronologically the information related to the history of Quran in the muqaddimahs of Riwayah and Dırayah tafseers written in Hijri III-VIII centuries. 
The study consists of an introduction and two main chapters. In introduction we stated the studies in the field of Quran History and the subjects in muqaddimahs of the commentaries. We addressed the riwayah exegesis and exegetes, its main subjects especially the subjects related to History of Quran in the first chapter. In the following chapter we examined the dirayah exegesis and implemented the same method followed in the previous chapter. We also covered the exegetes and their biographies and studies. Speaking of the studies, we quoted the prominent of them and elaborated the one we examined.
At the end of the study, we evaluated the chapters stated above and presented the results we arrived.
Keywords: Riwayah Tafseer, Dirayah Tafseer, Muqaddimah, the History of Quran, Tafseer, Mufassir.