Şanlıurfa ili Eyyübiye Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran bireylerde metabolik sendrom risk etmenleri ile beslenme örüntüsünün belirlenmesi
Determination of metabolic syndrome risk factors and nutritional pattern in individuals applying to şanliurfa Eyyübiye Healthy Life Center
Yazar: MEHMET ARİF FADILOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜLDEN PEKCAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Bu çalışma; Şanlıurfa İli Eyyübiye Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran bireylerin metabolik sendrom risk etmenleri ile beslenme örüntüsünün belirlenmesi amacıyla toplam 134 (%88,1'i kadın) yetişkin birey üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin demografik özellikleri, fiziksel aktivite durumları, beslenme alışkanlıkları, Akdeniz diyetine uyumları, bazı biyokimyasal parametre değerleri ve antropometrik ölçümleri saptanmıştır. Bireylerin Akdeniz diyetine uyumları, Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (PREDIMED/MEDAS) ile belirlenmiştir. Bireylerin metabolik sendrom risk durumları AHA/NHLBI (American Heart Association / National Heart, Lung and Blood Institute) ve IDF (International Diabetes Federation)'ye ait iki ayrı kriter kullanılarak belirlenmiştir. Bireylerin AHA/NHLBI kriterlerine göre metabolik sendrom prevelansı %24,6 (Erkek: %12,5; Kadın: %26,2), IDF kriterine göre ise sırasıyla %29,9 (Erkek: %37,5, Kadın: %28,8) olarak bulunmuştur. Bireylerin Akdeniz diyet ölçeğine uyumları ile metabolik sendrom durumları arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Hem AHA/NLBI hem de IDF kriterine göre bireylerin metabolik sendrom durumları incelendiğinde; yaş, eğitim durumu, medeni hali, antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi, kalça çevresi, boyun çevresi, bel/boy oranı, vücut yağ yüzdesi), biyokimyasal parametreleri (açlık kan şekeri, total kolesterol, HDL-kolesterol, LDL-kolesterol, trigliserid) ve kan basıncı değerleri ile arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, önemli bir halk sağlığı sorunu olan metabolik sendromun önlenmesi ve tedavisinde uygun beslenme programları hazırlanması ve toplumun beslenmede bilinçlendirilmesi ve eğitimi için sağlık hizmetlerinde diyetisyenlerin daha fazla istihdam edilmesi ve aktif olarak görev almaları gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Metabolik Sendrom, Akdeniz Diyet Ölçeği, Beslenme Durumu

Abstract:
The study was conducted on a total of 134 (88.1% were women) adult individuals in order to determine the metabolic syndrome risk factors and nutritional patterns of individuals admitted to the Şanlıurfa Eyyübiye Healthy Life Center. Demographic characteristics, physical activity status, nutritional habits, adherence to the Mediterranean diet, some biochemical parameters and anthropometric measurements of the individuals were determined. Individuals' adherence to the Mediterranean diet was determined by the Prevention with Mediterranean Diet Compliance screener (PREDIMED/MEDAS). Metabolic syndrome risk status of individuals were determined using two separate criteria by AHA/NHLBI (American Heart Association / National Heart, Lung and Blood Institute) and IDF (International Diabetes Federation). According to the AHA/NHLBI criteria, the prevalence of metabolic syndrome was found as 24.6% (Males:12.5%, Females:26.2%) and according to the IDF criteria as 29.9% (Males: 37.5%, Females: 28.8%). There was no statistically significant difference between individual's compliance with the Mediterranean diet screener and metabolic syndrome status (p>0.05). When the metabolic syndrome status of individuals were examined according to both AHA/NHLBI and IDF criteria; statistically significant differences were found between metabolic syndrome and age, educational status, marital status, anthropometric measurements (height, body weight, body mass index, waist circumference, hip circumference, neck circumference, waist to/height ratio, body fat percentage), biochemical parameters (fasting blood glucose, total cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, triglycerides) and blood pressure values (p<0.05). As a result, dietitians should be widely employed and take an active role in primary health care such as in primary health centers in the management of nutrition programs accordingly for increasing awareness of nutrition and for the prevention and treatment of metabolic syndrome which is an important public health problem in the community. 
Keywords: Metabolic Syndrome, Mediterranean Diet Screener, Nutritional Status