Gürpınar (Van) ilçesi'nde kırsal yerleşmeler
Rural settlements in Gürpınar (Van) district
Yazar: BÜLENT ÖZTAŞ
Danışman: PROF. DR. FARUK KAYA
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Kırsal yerleşmeler = Rural settlements ; Nüfus = Population ; Tarım = Agriculture ; Van-Gürpınar = Van-Gürpınar ; Yerleşim = Settlement ; Yerleşim özellikleri = Settlement characteristics

Özet:
Araştırma sahasını oluşturan Gürpınar, Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Yukarı Murat Van Bölümünde yer almaktadır. İlçe;  kuzeyde İpekyolu ve Özalp ilçeleri, doğuda Başkale, batıda Çatak ilçesi, güneyde ise Hakkâri ve Şırnak illeri ile sınırlıdır.  4.063 km2'lik alanı ile Türkiye'nin yüzölçümü bakımından en büyük ilçeleri arasında yer almaktadır. 
Tarihi oldukça eskilere dayanan Gürpınar İlçe'si, bölgede önemli bir yere sahiptir. İlçe ile ilgili daha önce yapılmış çalışma olsa da, kasaba merkezinin ele alındığı bu çalışma ilçe genelini kapsamadığı için yöreyi bir bütün olarak tanımak mümkün olmamaktadır. Araştırma konusunun seçiminde daha önce bu konu üzerinde bir bütün olarak bilimsel çalışma yapılmamış olması etkili olmuştur.
Gürpınar İlçesi'nde yer alan kırsal yerleşme alanlarının, coğrafi özellikleri bakımından analiz edilerek kırsal yerleşmelerin ekonomik faaliyet alanlarını belirlemek ve kırsal yerleşmelerin sahip oldukları ekonomik potansiyelden maksimum seviyede verim almaları konusunda coğrafya biliminin yöntem ve ilkeleri doğrultusunda çözüm önerileri sunmaktır.
Tezin hazırlanma sürecinde ilk olarak literatür taraması yapılarak araştırma sahasına yönelik yazılı kaynaklar ( kitap, akademik yayınlar, rapor gibi) temin edilerek ayrıntılı bir şekilde incelendi. Diğer bir aşamada veri toplamak ve mülakat yapmak amacıyla sahadaki kırsal yerleşmelerde gezi-gözlem çalışması yapıldı. Son aşaması olan yazım aşamasında ise elde edilen bilgiler; haritalar, tablolar, fotoğraflar ve grafiklerle desteklenerek analizler ortaya konmuştur.
Kırsal yerleşmelerin seçiminde fiziki çevre ve ekonomik faaliyetler etkili olan etmenlerdir. Tarımsal faaliyetlerin yapıldığı kırsal yerleşmeler genellikle ovalarda ve vadi tabanlarında kurulmuştur. İlçe genelinde ulaşımı kolay, tarım arazileri geniş, yükseltisi az, su imkânı fazla olan kırsal mahalle yerleşmeleri daha çok nüfuslanmıştır. Yer şekillerinin engebeli, tarım arazilerinin ve sulama imkânlarının az olduğu ve ulaşımın zor olduğu kırsal mahalleler de ise nüfus azdır. Yerleşmelerin toplu dokulu özellik göstermesinde yerleşim biriminin morfolojik şartları ile su kaynakları önemli yer tutmaktadır.
Tarımsal faaliyetlerin daha verimli kullanılabilmesi, hayvancılık faaliyetinin hayvan yetiştirmenin yanında hayvansal ürünlerin satışının da yapılması, tarihi ve doğal güzellikler açısından önemli bir potansiyele sahip araştırma sahasında turizm sektörünün tarım ve hayvancılıktan sonra üçüncü önemli bir sektör haline gelmesi, istihdam sorununun çözülmesi için çeşitli çalışmaların yapılması sonucuna varılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Gürpınar, Nüfus, Yerleşme, Tarım, Hayvancılık

Abstract:
ABSTRACT
 Gürpınar, which constitutes the research area, is located in the Eastern Anatolia Region, in the Upper Murat Van Section. District; It is bordered by İpekyolu and Özalp districts in the north, Başkale in the east, Çatak district in the west, and Hakkari and Şırnak provinces in the south. With an area of 4.063 km2, it is among the largest districts of Turkey in terms of surface area.
Gürpınar District, whose history dates back to ancient times, has an important place in the region. Although there is a previous study about the district, it is not possible to recognize the region as a whole since this study, which deals with the town center, does not cover the district in general. The fact that there was no scientific study on this subject before was effective in the selection of the research topic.
The aim is to analyze the rural settlements in Gürpınar District in terms of their geographical characteristics, to determine the economic activity areas of the rural settlements and to offer solutions in line with the methods and principles of geography science for the rural settlements to get maximum efficiency from their economic potential.
During the preparation process of the thesis, first of all, literature was searched and written sources (such as books, academic publications, reports) for the research field were obtained and examined in detail. At another stage, excursion-observation studies were carried out in rural settlements in the field in order to collect data and conduct interviews. In the last stage of writing, the information obtained; Analyzes were presented by supporting maps, tables, photographs and graphics.
Physical environment and economic activities are the factors that affect the selection of rural settlements. Rural settlements where agricultural activities are carried out are generally established on plains and valley floors. Rural neighborhood settlements with easy access, wide agricultural lands, low elevation, and high water availability throughout the district are more populated. The population is low in rural neighborhoods where landforms are rugged, agricultural lands and irrigation facilities are scarce, and transportation is difficult. The morphological conditions of the settlement and the water resources have an important place in the settlements having a mass-textured feature.
It has been concluded that various studies should be carried out to make the tourism sector the third important sector after agriculture and animal husbandry in the research area, which has an important potential in terms of historical and natural beauties, and to solve the employment problem. 

 	Keywords: Gürpınar, Population, Settlement, Agriculture, Livestock