Tip 2 diyabetli hastaların akıllı telefon uygulamasını kullanarak evde kan glukoz takibi yapmalarının HbA1c'ye etkisinin saptanması
Determining the effect of home blood glucose monitoring on HbA1c in patients with type 2 diabetes using smartphone application
Yazar: İSMAİL CEBECİ
Danışman: PROF. DR. VİLDAN MEVSİM ; DOÇ. DR. MAKBULE NESLİŞAH TAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; E-sağlık = E-health ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kendini yönetme = Self management ; Mobil uygulama = Mobile application

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Tip 2 diyabetli hastaların akıllı telefon uygulaması kullanarak evde
kan glukozu takibi yapmalarının HbA1c seviyesine etkisini saptamaktır.
Yöntem: Bu araştırma, diyabet hastaları üzerinde yürütülen randomize kontrollü bir müdahale
çalışmasıdır. Birincil sonuç çıktı olarak HbA1c düzeyi kullanılmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü
birimlere kayıtlı 18 yaş üstü diyabet hastaları, dahil edilme ve hariç bırakılma kriterleri
açısından değerlendirilmiş, uygun ve gönüllü hastalar randomizasyona alınmıştır. Hastalar
kontrol ve müdahale grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Müdahale grubunun akıllı telefonlarına
1B4T adlı mobil uygulama yüklenerek evde kan glukozu ölçümü yapmaları ve uygulamaya
kaydetmeleri istenmiştir. Kontrol grubuna ise Aile Hekimliği Anabilim Dalının diyabet
hastalarında rutin uyguladığı düzenli kan glukozu takibi, ilaç uyumu ve yaşam tarzı
değişikliğinin önemini vurgulayan kısa bilgilendirme araştırmayı yürüten hekim tarafından
yapılmıştır. Her iki gruptaki hastalar ile başlangıç ve üçüncü ayda yüz yüze görüşme
yapılmıştır. Başlangıçta katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve antropometrik ofis
ölçümleri yapılmıştır. Başlangıçta ve üçüncü ayda yapılan görüşmelerde hastalardan kan alınıp
HbA1c ve açlık kan glukozu değerleri ölçülmüş ayrıca 'Diyabet Özyönetim Ölçeği', 'Türkçe
Modifiye Morisky Ölçeği' ve 'Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği' uygulanmıştır.
Araştırma verileri SPSS (24.0) programında değerlendirilmiştir.İstatistik analizlerde
tanımlayıcı analizler ve bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan 99 katılımcının 50'si müdahale grubunda, 49'u kontrol
grubundadır. Çalışmamız başında iki grup arasında sosyodemografik özellikler ve diyabet
özellikleri açısından fark saptanmamıştır. Çalışmamızda müdahale sonrası yapılan her iki
grupta HbA1c değerlerinde düşme, 'Diyabet Özyönetim Ölçeği' ve 'Türkçe Modifiye Morisky
Ölçeği' puanlarında yükselme saptanmasına rağmen gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı
fark bulunmamıştır. Müdahale grubunda uygulamayı etkin kullanan 22 kişinin sonuçları
incelendiğinde ise 3. Ay sonunda kontrol grubuna (n=49) göre HbA1c değerlerinde anlamlı
düşme ve özyönetim puanlarında anlamlı yükselme saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda kan glukozu takibinin yapılması amacıyla yeni geliştirilmiş bir mobil
uygulama kullanılmıştır. Tip 2 diyabeti olan hastalar evde kan glukoz takibini akıllı saat
uygulamasıyla düzenli takip ettiklerinde HbA1c ve açlık kan glukozu değerlerinde anlamlı
düşme, diyabet özyönetimi puanlarında anlamlı yükselme sağladığı saptanmıştır. Teknoloji
tabanlı evde kan glukozu takibi uygulamalarının kullanılması diyabet hastalığının kontrolunda
etkilidir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the effect of HbA1c levels of patients with Type 2
diabetes who use a smartphone application to monitor their blood glucose at home.
Method: This research is a randomized controlled intervention study conducted on diabetes
patients. Diabetes patients over the age of 18 registered in the units where the study was
conducted were evaluated in terms of inclusion and exclusion criteria, and eligible and
volunteer patients were included in randomization. The patients were divided into control and
intervention groups. The mobile application called 1B4T was installed on the smartphones of
the intervention group, and they were asked to measure blood glucose at home and save it in
the application. The control group was given a brief briefing, emphasizing the importance of
regular blood glucose monitoring, medication adherence and lifestyle changes, which the
Department of Family Medicine routinely applies to diabetic patients. In the study, the
technique was carried out by a single physician. The same physician interviewed the control
and intervention groups. Face-to-face interviews were conducted with patients in both groups
at baseline and at the third month. At the beginning, sociodemographic characteristics and
anthropometric office measurements of the participants were made. At the beginning and at the
third month, blood was taken from the patients and HbA1c and fasting blood glucose values
were measured, and the 'Diabetes Self-Management Scale', the 'Turkish Modified Morisky
Scale' and the 'World Health Organization Quality of Life Scale' were applied. Research data
were evaluated in SPSS (24.0) program.
Results: Of the 99 participants participating in the study, 50 were in the intervention group and
49 were in the control group. At the beginning of our study, no difference was found between
the two groups in terms of sociodemographic characteristics and diabetes characteristics. In our
study, although a decrease in HbA1c values and an increase in the scores of the 'Diabetes Self-
Management Scale' and 'Turkish Modified Morisky Scale' were found in both groups after the
xii
intervention, no statistically significant difference was found between the groups. When the
results of 22 people who used the application effectively in the intervention group were
examined, a significant decrease in HbA1c values and a significant increase in self-management
scores were found at the end of the 3rd month compared to the control group (n=49).
Conclution: In our study, a newly developed mobile application was used to monitor blood
glucose. When patients with type 2 diabetes regularly followed their blood glucose monitoring
at home with a smart watch application, it was found that there was a significant decrease in
HbA1c and fasting blood glucose values, and a significant increase in diabetes self-management
scores. The use of technology-based home blood glucose monitoring applications is effective
in controlling diabetes.