Farklı vejetasyon dönemlerinde erzurum (Aşkale) çayırları ile yulaf ve tritikale otlarının besleyicilik değerlerinin karşılaştırılması
Comparison of the nutritional values of erzurum (Aşkale) meadows, oat and tricticale grasses in different vegetation periods
Yazar: ŞERMİN TOP
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile Erzurum ili Aşkale ilçesinde çayırların botanik kompozisyonu ve organik madde sindirilebilirliği araştırılarak, mevcut durumunu ortaya çıkarmak, verimsizleşen çayırlara alternatif olarak seçilen yulaf ve tritikale kuru otu üretim yönteminin besleyicilik açısından ve miktarsal olarak çayırlardan gerçekten üstün olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu çalışma, Erzurum ili Aşkale ilçesi Ortabahçe köyü doğal çayırları ile yulaf ve tritikal otları üzerinde yürütülmüştür. Çayır ve ot örneklerinin bitki gelişimleri takip edilerek botanik kompozisyonların belirlenmesi için kuadrat yöntemi ile bitki örnekleri toplanmıştır. Alanlardan alınan toprak örneklerinin pH, tuz, kireç, organik madde, değişebilir katyonlar ve fosfor içeriğine bakılmıştır. Bitkilerin ham besin madde içerikleri kimsayasal analizlerle (KM, HK, HP, HY, ADF, NDF ve ADL analizleri) belirlenmiştir. Metan, İVOMS ve ME değerleri gaz üretim tekniği kullanılarak tespit edilmiştir. RUSİTEC yöntemiyle % OMS düzeyi belirlenmiştir. Rumen sıvısı pH, TUYA ve NH3-N analizleri yapılmıştır. 
Bulgular: Ham besin madde analizleri incelendiğinde HY düzeyi hariç tüm kimyasal analizlerde bitkiler arasında, biçim dönemleri arasında ve bitki ve biçim dönemi interaksiyonlarında istatiksel olarak anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. İn vitro sindirilebilirlik analizlerinde ise bitkiler arasında ME değeri istatiksel olarak anlamsız bulunurken biçim dönemleri arasında bütün parametrelerde anlamlı farklılıklar şekillenmiştir.
Sonuç: Erzurum yöresi için çayırlarda bitki besin madde içeriği, sindirilebilirlik ve verim açısından en uygun biçim döneminin 1-15 Temmuz tarihleri arasında olduğu düşünülmektedir. HP bakımından çayır otu diğer kaba yem bitkilerinden üstün olsa da ot verimi, kalite değerleri ve sindirilebilirlik özellikleri bakımından yulaf ve tritikale otları daha iyi sonuçlar vermiştir. Bu çalışma sonucunda hasat zamanının, kaba yem bitkilerinin besin madde içeriklerini ve kalitesini belirleyen önemli unsur olduğu ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çayır, gaz üretim, ham besin madde değerleri, in vitro, yulaf, tritikale

Abstract:
Aim: To determine whether the oat and triticale hay production method, which was selected as an alternative to infertile meadows, is superior to natural meadows in terms of nutrition and quantity, as well as to reveal the current state of these meadows, the study sought to investigate the botanical composition and organic matter digestibility of natural meadows in Erzurum.
Material and method: This study was carried out on the natural meadows and oat and triticale crops of Ortabahçe village in Aşkale district of Erzurum province. Plant development of meadow and crop samples was followed. Plant samples were collected using the quadrat method to determine botanical compositions. The pH, salt, lime, organic matter, exchangeable cations, and phosphorus contents of the soil samples taken from the areas were examined. Raw nutrient contents of plants were determined by chemical analyses (DM, CA, CP, EE, ADF, NDF, and ADL analyses). Methane, IVOMD, and ME values were determined using the gas production technique. The %OMD level was determined by the RUSITEC method. Rumen fluid pH, TVFA, and NH3-N analyses were also performed.
Results: When raw nutrient analyzes were examined, statistically significant differences were determined among plants, between mowing periods, and plant and mowing period interactions in all chemical analyzes except the EE level. In in vitro digestibility analyses, while the ME value was found to be statistically insignificant among plants, there were significant differences in all parameters between harvest periods.
Conclusion: For the Erzurum region, the most suitable cropping period in meadows in terms of plant nutrient content, digestibility, and yield is thought to be between 1 and 15 July. Although meadow hay was superior to other forage crops in terms of CP, oat, and triticale hay yielded better results regarding forage yield, quality values, and digestibility properties. As a result of this study, it was revealed that harvest time is an important factor in determining the nutritional content and quality of forage crops.
Key Words: Gas production, in vitro, meadow, nutritioanal values, oat,  triticale