Türkiye'de HIV/AIDS(PLWHA) ile yaşayan kişilerde medical outcomes study HIV health survey (MOS-HIV) Türkçe versiyonunun güvenilirliği ve geçerliliğinin araştırılması
Investigation of validity and reliability of MOS-HIV quality of life scale in turkish society
Yazar: MERVE BOZDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA KARACAER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: HIV = HIV ; Psikolojik ölçekler = Psychological scales

Özet:
Amaç: HIV ile yaşayan birey (HİYB)'lerin yaşamları boyunca fiziksel sağlıklarının kötüleşmesi ve psikolojik strese maruz kalma olasılıkları yüksektir. Bu bireylerin yaşam kalitesi ile ilgili değerlendirmelerinin düzenli bir şekilde yapılması takip ve tedavilerinde kolaylık sağlayacaktır. Tıbbi Sonuç Çalışması (Medical Outcome Study- MOS)-HIV ölçeği HIV ve AIDS hastalarında SİYK ölçümü amacıyla yapılan, iyi psikometrik özelliklere sahip, kapsamlı bir ölçektir. Ölçeğin ülkemizde daha önce bu amaçla kullanımı olmamıştır. Bu çalışma ile MOS-HIV ölçeğinin Türkçe versiyonunun geçerliliğini ve güvenilirliği değerlendirerek, ülkemizdeki HİYB'ler için kullanıma hazır hale getirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif çalışmaya 31.05.2022-31.06.2024 tarihleri arasında hastanemiz enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji kliniği tarafından takipli, 18 yaş ve üzerinde olan HIV ile enfekte 175 katılımcı dahil edilmiştir. Ölçeğin geçerlilik analizlerinde yapı geçerliliği ve bir referansa göre geçerlilik analizlerinden yararlanılmıştır. Oluşan faktörlerin güvenirliği için cronbach alfa katsayısına bakılmıştır. Ayrıca güvenilirlik analizleri kapsamında test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Sayımla belirtilen veriler frekans dağılımı ve yüzdeler, ölçümle belirlenen verilerin normal dağılıma uyan veriler ortalama + standart sapma (SD), normal dağılıma uymayan veriler ise ortanca (minimum-maksimum) şeklinde ifade edilmiştir. Analizlerde p<0,05 olduğunda istatistiksel farklılığın anlamlı olduğu kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 175 bireyin, 145 (%82,8)'i erkek cinsiyet olup, yaş ortanca değeri 38 (20-78) yıl saptanmıştır. Faktör analiziyle tüm ölçek için Cronbach alfa katsayısı 0,870, 1.faktörün Cronbach alfa katsayısı 0,871 ve 2. faktörün Cronbach alfa katsayısı ise 0,716 bulunmuştur. Toplam boyut puanları ve bazı alt boyutlarda SF-36 ile MOS-HIV ölçeğinin yüksek korelasyonu gösterilmiştir. Test-tekrar test yöntemi ile birinci ve ikinci uygulamaya ilişkin değişkenler arasındaki ilişkinin çok kuvvetli olduğu görülmüştür.
Sonuç: Psikometrik bir bakış açısıyla bakıldığında MOS-HIV ölçeğinin, özellikle toplam puan kullanıldığında, ülkemizde yapılan araştırma ve tıbbi ortamlarda HİYB'de SİYK'ni güvenilir bir şekilde değerlendirmek için yeterli bir ölçek olduğu düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Ölçek, MOS HIV, Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: People living with HIV (PLWH) are likely to experience deterioration in their physical health and psychological stress throughout their lives. Regular evaluations of the quality of life of these individuals will facilitate their follow-up and treatment. The Medical Outcome Study (MOS)-HIV scale is a comprehensive scale with good psychometric properties that was designed to measure HRQOL in HIV and AIDS patients. The scale has not been used for this purpose in our country before. This study aimed to evaluate the reliability and validity of the Turkish version of the MOS-HIV scale and to make it ready for use for HIV in our country.
Materials and Methods: This prospective study included 175 HIV-infected participants aged 18 years and over who were followed up by our hospital's infectious diseases and clinical microbiology clinic between 31.05.2022 and 31.06.2024. In the validity analyzes of the scale, construct validity and validity according to a reference were used. Cronbach's alpha coefficient was examined for the reliability of the formed factors. In addition, the test-retest method was used within the scope of reliability analyzes. Data specified by counting are expressed as frequency distribution and percentages, data determined by measurement that conform to normal distribution are expressed as mean + standard deviation (SD), and data that do not conform to normal distribution are expressed as median (minimum-maximum). The difference was considered significant when p<0.05.
Results: Of the 175 individuals who participated in the study, 145 (82.8%) were male and the median age was determined to be 38 (20-78) years. With factor analysis, cronbach alpha coefficient for the whole scale was found to be 0.870, cronbach alpha coefficient for the first factor was found to be 0.871 and cronbach alpha coefficient for the second factor was found to be 0.716. High correlation of SF-36 and MOS-HIV scale has been shown in total dimension scores and some sub-dimensions. With the test-retest method, it was seen that the relationship between the variables related to the first and second application was very strong.
Conclusion: From a psychometric point of view, the MOS-HIV scale was considered to be an adequate scale to reliably assess HRQOL in PLWH in research and medical settings in our country, especially when the total score is used. 
Keywords: Scale, MOS HIV, Health-related quality of life