Adjuvan kemoterapi tedavisi alan meme kanserli hastalarda oral kriyoterapi uygulamasının beklentisel, akut ve geç bulantı kusmaya etkisi
The effect of oral cryotherapy on anticipatory, acute and late nausea and vomiting in breast cancer patients receiving adjuvant chemotherapy
Yazar: BERNA KURT
Danışman: PROF. DR. SEVGİSUN KAPUCU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Kemoterapi-adjüvant = Chemotherapy-adjuvant ; Kriyoterapi = Cryotherapy ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Mide bulantısı = Nausea ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Tedavi = Treatment ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Müdahale kontrol gruplu randomize kontrollü ve istatistikçi kör bu araştırmanın amacı, adjuvan kemoterapi uygulanan meme kanserli hastalarda, oral kriyoterapi uygulamasının beklentisel, akut ve geç bulantı kusmaya etkisini belirlemektir. Araştırma, Temmuz 2020-Mayıs 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Medikal Onkoloji Bölümü Ayaktan Kemoterapi Ünitesi'nde yürütülmüştür. Araştırma örneklemini, dört kür sürecek şekilde ayaktan kemoterapi alması planlanan, yaşa ve vücut yüzey alanına göre tabakalandırılmış 26 müdahale ve 28 kontrol olmak üzere toplam 54 meme kanserli hasta oluşturmuştur. Araştırmadaki tüm hastalara ayrımcılığı önlemek için bulantı kusma eğitimi hakkında bilgilendirme ve bulantı kusma rehberi verilmiştir. Araştırmada, müdahale grubundaki hastalar tedavi almaya geldiklerinde hastanede araştırmacı ile birlikte ve evlerinde kendileri buz uygulaması yapmıştır. Kontrol grubundaki hastalara ise rutin tedavi dışında herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Araştırmada veriler; Hasta Bilgi Formu, Rhodes Bulantı Kusma ve Öğürme İndeksi (RBKÖİ) ve EORTC QLQ-C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplanmıştır. Oral kriyoterapinin etkisi dört kür süresince ve her kür döneminde ilk hafta her gün aranarak RBKÖİ ile ölçülmüştür. Ayrıca hastalar tedavi için kliniğe geldikleri dört kür boyunca EORTC QLQ-C30 ve RBKÖİ uygulanmıştır. Oral kriyoterapi uygulaması sonrasında, bulantı, kusma ve öğürme semptom deneyimi, semptom oluşumu ve semptom sıkıntısı alt boyutlarında müdahale grubundaki hastalarda yapılan ölçümler ve gruplar arası karşılaştırmalarda; kontrol grubundaki hastalara göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu ve tüm ölçek alt boyutlarının kontrol grubunda anlamlı şekilde arttığı görülmüştür (p<0,05).  Yaşam kalitesi ölçeğinin analiz sonuçlarına göre ise, müdahale grubunda olan hastaların ikinci, üçüncü ve dördüncü kür fonksiyonel ve semptom skor puan ortalamaları kontrol grubu puan ortalamalarına göre anlamlı derecede daha düşükken genel sağlık skorunun puan ortalamaları anlamlı derecede daha yüksektir. Bu çalışma sonucunda oral kriyoterapi uygulamasının beklentisel, akut ve geç bulantı kusmayı azaltmada etkisi olduğu görülmüştür. Bu sonuca göre, adjuvan kemoterapi alan meme kanserli hastalarda beklentisel, akut ve geç bulantı kusmanın yönetiminde oral kriyoterapi kullanımı önerilmiştir.

Abstract:
The purpose of this randomized controlled, statistical blind study that has an intervention control group was to determine the effect of oral cryotherapy on anticipatory, acute, and late nausea and vomiting of breast cancer patients receiving adjuvant chemotherapy. The study was carried out between July 2020-May 2021 in the Unit of the Medical Oncology Department of University of Health Sciences Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital. The study sample consisted of 54 breast cancer patients. 26 patients belonged to the intervention group and 28 to the control group. They were stratified based on their ages and body surface areas and were planned to receive chemotherapy for four cycles. Nausea and vomiting training guide and education was given to all patients in the study to avoid discrimination. The intervention group of the study applied oral cryotherapy with the researcher when they came to the hospital for the treatment and at home. No procedure outside of the routine treatment was performed on patients in the control group. Data in the study were collected through the Patient Information Form, the Rhodes Index of Nausea Vomiting and Retching (RINVR), and the EORTC QLQ-C30 Life Quality Index. The effect of oral cryotherapy was measured by the RINVR by contacting the patients every day for the first week during four cycles. EORTC QLQ-C30 and RINVR were conducted on patients when they came to the hospital throughout their cycles. Following the oral cryotherapy, nausea, vomiting, and retching symptom experience, symptom formation, and symptom distress sub-dimensions of the groups during four cycles were measured and compared. It was seen that the results of the intervention group were significantly lower compared to the control group, and all sub-dimensions of the scale were found to be significantly increasing in the control group (p<0.05). According to the analysis results of the life quality index, second, third and fourth cycle general health average scores of the patients in the intervention group are significantly higher than and functional and symptom score scores were significantly lower than the average scores of the patients in the control group. As a result of this study that oral cryotherapy has a reductive effect on anticipatory, acute, and delayed nausea and vomiting was found to be correct. In this regard, oral cryotherapy is recommended for the management of anticipatory, acute, and late nausea and vomiting in breast cancer patients receiving adjuvant chemotherapy.