?Türkiye' nin çeşitli bölgelerinden toplanan insan idrar örneklerinde Okratoksin A (OTA) varlığının ve düzeylerinin immunoaffinite kolon ?Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) ile araştırılması?
Investigation on incidence and levels of Ochratoxin A (OTA) in human urine samples collected from different region of Turkey by immunoaffinity column clean-up and High-Performance Liquid Chromatography
Yazar: ÇİĞDEM AKDEMİR
Danışman: PROF. ASUMAN KARAKAYA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Mikotoksinler = Mycotoxins ; Okratoksin-A = Ochratoxin-A ; İdrar = Urine

Özet:
Okratoksin A, nem ve sıcaklık gibi etkenlere bağlı olarak çeşitli gıdalarda gelişebilen Aspergillus ve Penicillum türü küfler tarafından üretilen bir mikotoksindir. Çeşitli araştırmalar OTA`nın, karsinojenik, genotoksik, teratojenik, immunotoksik ve nefrotoksik olduğunu ortaya koymaktadır. Aynı zamanda çoğunlukla güneydoğu Avrupa ülkelerinde görülen Balkan Endemik Nefropati (BEN)'nin nedeni olarak gösterilmektedir. OTA, Uluslararası Kanser Araştırma Merkezi (IARC) tarafından yapılan sınıflandırmada grup 2B'de yer almaktadır.Bu çalışmada insan idrarında OTA varlığının ve düzeyinin belirlenebilmesi için NaHCO3 dilüsyon, İAK yöntemi, fluoresan dedektörlü HPLC ile teşhis ve tayin yöntemi kullanılmıştır. Analiz yöntemi için yapılan tekrarlanabilirlik, doğruluk, seçicilik, hassasiyet, teşhis ve tayin limitleri gibi parametreleri içeren validasyon çalışması sonucu doğrusallık (linearity) için korelasyon katsayısı r=0.9922, kesinlik için, 0.02, 0.05, 0.1, 0.5 ve 1 ppb olmak üzere 5 farklı düzeyde standart katılan örneklerde yapılan çalışmalarda, RSD(%) sırasıyla 3.83, 7.32, 6.91, 3.29 ve 8.86 olarak, aynı örneklere ait gerçeklik çalışmasında ise % geri alma oranları sırasıyla 100.1, 110.5, 85.7, 92.5 ve 88.6 olarak bulunmuştur. Yönteme ait tanımlama(LOD) ve ölçüm limitleri(LOQ) ise sırasıyla 0.006 ve 0.018 ng/mL olarak ölçülmüştür. Bu sonuçlara göre yöntemin, EC 401/2006 direktifinde verilen yöntem performans testi ile ilgili parametrelere uygun olduğu görülmüştür.Analizler için çalışmaya katılan gönüllülerden sabah ilk idrar örneği alınmış kreatinin tayini ile düzeltme yapılarak sonuçlar değerlendirilmiştir. Ankara, İstanbul, Diyarbakır ve İzmir olmak üzere Türkiye'nin 4 şehrinden toplanan toplam 233 idrar örneğinin büyük bir kısmında (%83) OTA bulunmuştur. Ölçülen OTA değerleri içerisinde pozitif örnek oranı, ortalama OTA miktarı ve en yüksek kontaminasyon Ankara'da saptanmıştır (pozitifi örnek oranı:%90.1, ortalama OTA konsantrasyonu:14.34 ng/g kreatinin ve en yüksek OTA değeri: 75.60 ng/g kreatinin). Ankara'dan alınan idrar örneklerinin OTA içerikleri Diyarbakır, İstanbul ve İzmir'den alınan idrar örneklerindeki OTA içeriğinden belirgin şekilde yüksek bulunmuştur (p ? 0.003).İnsanlarda OTA'ya maruziyeti ölçmek amacıyla çalışmaya katılan gönüllülere uygulanan anket soruları ile aynı zamanda maruziyetin profili de ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Ancak cinsiyet, yaş, sigara ve alkol kullanımı, kahve tüketimi ve beslenme alışkanlıklarına ait sorulardan elde edilen cevaplara bağlı olarak OTA maruziyeti ile anlamlı bir korelasyon bulunamamıştır.

Abstract:
Ochratoxin A (OTA), a mycotoxin produced by several fungi of Aspergillus and Penicillium species in the food chain, has nephrotoxic, hepatotoxic, carcinogenic, teratogenic and immunotoxic effects. It is also claimed that ochratoxin A mostly causes Balkan Endemic Nephropathy (BEN) seen in Southeastern European countries. OTA is classified as a possible carcinogen to human (Group 2B) by the International Association of Research on Cancer (IARC).In this study in order to define the OTA occurrence and level in human urine, NaHCO3 dilution, IAC clean-up and HPLC fluorescent detection and definition methods were used. As a result of the validation study for the analysis method that includes the parameters like repeatability, trueness, selectivity, accuracy for the limit of quantification and limit of detection for linearity the correlation factor is r=0.9922, for precision, worked on 5 level spiked samples as 0.02, 0.05, 0.1 and 1 ppb, the RSD (%) was found as 3.83, 7.32, 6.91, 3.29 and 8.86 respectively. On the same spiked samples for the trueness study, the recovery percentage rates were found as 100.1, 110.5, 85.7, 92.5 and 88.6 respectively. (LOD and LOQ) of the method were measured as 0.006 and 0.018 ng/mL respectively. According to these results the parameters related to the performance test for EC regulation of 401/2006 were found suitable.For the analysis, first morning urine samples were collected from the voluntaries and the results were adjusted with creatinine levels. The urine samples were collected from 4 different cities as Ankara, İstanbul, Diyarbakır and İzmir. From the total collected samples of 233 larger amount of 83% was contaminated with OTA. Among the measured OTA levels, positive sample rate, average OTA amount and the highest contamination was found in Ankara. (Positive sample rate; 90.1%, average OTA concentration; 14.34 ng/g creatinine and highest OTA value;75.60 ng/g creatinine). The OTA contents of the urine samples collected from Ankara were higher than the OTA contents of the urine samples of Diyarbakır, Istanbul and İzmir (p<0.003).In order to define the exposure profile to OTA in human a questionnaire was conducted among the voluntaries as well. But after the evaluation of the answers related to the gender, age, dietary habits, coffee consumption, smoking and alcohol habits, no correlation was found with the OTA exposure.