İnternet bağımlılığı olan lise öğrencilerinde transteoretik model temelli verilen eğitimin kontrolsüz internet kullanım üzerine etkisi
The effect of transtheoretical model-based education on uncontrolled internet use in high school students with internet addiction
Yazar: ARZU ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN KOLAÇ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Transteoretik Model temelli verilen eğitiminin lise öğrencilerinde kontrolsüz internet kullanımının etkisini belirlemek amacıyla ön test ve son test randomize kontrollü çalışma olarak gerçekleştirilmiştir.  
Gereç ve Yöntem: Araştırma Ekim 2023 – Mayıs 2024 tarihleri arasında İstanbul Anadolu yakasında devlete bağlı iki lisede gerçekleştirildi. Tabakalı örnekleme yöntemine göre; her iki okulda okuyan ve internet bağımlısı olan, 76 öğrenci (girişim grubu = 38, kontrol grubu =38) ile çalışma yürütülmüştür. Girişim grubuna 10 hafta süreyle Transteoretik Model'e dayalı olarak oluşturulan eğitim programı uygulanmıştır. Veriler Tanımlayıcı Bilgi Formu, Transteoretik Model Ölçeği ve Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formu ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, ki kare testi, paired samples t test, independent samples t test ve pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Eğitim alan girişim grubunun son testte kontrol grubuna göre kontrollü internet kullanımı puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, girişim grubu öğrencilerinin internet bağımlılık düzeyleri son test puanlarında, ön testte göre anlamlı şekilde düştüğü bulunmuştur (p<0,001). Girişim ve kontrol grubunun Transteoretik Model Davranış Değişim Aşaması karşılaştırıldığında son testte istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0,001). Öğrencilerin kontrolsüz internet kullanmalarında Negatif Faktörler ve Young İnternet Bağımlılığı Testi- Kısa Formu (YİBT- KF) arasında (r=0,452, p= 0,000) pozitif yönde, orta düzeyde, anlamlı ve doğrusal bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,001).
Sonuç: Transteoretik Model Temelli verilen eğitimin, lise öğrencilerinin kontrolsüz internet kullanımı davranışlarını olumlu yönde değiştirdiği, internet bağımlılığından korunmaya ilişkin bilgilerini arttırdığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İnternet bağımlılığı, kontrolsüz internet kullanımı, transteoretik model, adölesan

Abstract:
Objective : This study, which aimed to examine the effect of education based on the transtheoretical model of uncontrolled internet use on high school students, was carried out as a pre-test and post-test.
Materials and Methods : The study was conducted in two state high schools located in the Anatolian side of Istanbul between October 2023- May 2024. According to the stratified sampling method; the study was carried out with 76 i̇nternet addict students (experimental group=38, control group=38) studying in both schools. The education program, which was formed based on transtheoretical model, has been applied on the experimental group for 10 weeks. Data were collected with Descriptive Information Form, Transtheoretical Model Scales and Young's Internet Addiction Test-Short Form (YIAT-SF). In the data evaluation; count, percentage, mean, standard deviation, chi-square test, paired-samples t test, independent samples t-test and pearson correlation analysis were used.
Results : Statictically significant increase was found in controlled internet usage scores of the experimental group that had education compared to the control group in the post-test (p<0,05). Also, internet addiction levels of the students in the experimental group have been found to decrease significantly in their post-test scores compared to the pre-test scores (p<0.001). When the TTM behavior change stage of the experimental and control groups were compared, a statistically significant difference was found in the post-test (p<0.001). A positive, average-level, significant and linear relationship (r=0,452, p= 0,000) was found between negative factors and Young Internet Addiction Test - Short Form in uncontrolled internet usage of students (p<0,001).
Conclusion : It was determined that the education provided based on the Transtheoretical Model positively changed the uncontrolled internet usage behavior of high school students and increased their knowledge about protection from internet addiction.
Keywords : Internet addiction, uncontrolled internet usage, transtheoretic model, adolescent