Okul psikolojik danışmanlarında ikincil travmatik stres ve başa çıkma: Nitel bir yaklaşım
Secondary traumatic stress and coping among school counselors: A qualitative approach
Yazar: ELİF ZEHRA KAVAKLILAR
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE İREM ÖZTEKE KOZAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Travma = Trauma

Özet:
Bu tezin temel amacı, travma ile çalışan okul psikolojik danışmanlarının deneyimlerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda katılımcıların travma yaşamış öğrencilerle çalışırken nasıl etkilendiği ve bu etkiler karşısında hangi baş etme yöntemleri kullandıkları araştırılmıştır. Çalışmada nitel araştırma türlerinden biri olan fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Travma yaşamış öğrencilerle çalışan 34 okul psikolojik danışman ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerin analizinde "MAXQDA Analytics Pro 2020" nitel veri analiz programı kullanılmıştır. Elde edilen verilerden altı tema ortaya çıkmıştır. Bu temalar; (1) zorlanılan travma kaynakları, (2) stres kaynakları, (3) travma ile çalışmaya verilen tepki, (4) travma ile çalışırken hissedilen duygular, (5) travma vakaları ile çalışmanın yarattığı etkiler, (6) travma ile baş etme yöntemleridir. Araştırma sonucuna göre okul psikolojik danışmanları birçok travma türüyle çalışmaktadır ama en çok ihmal ve istismar vakalarıyla çalışırken zorlanmaktadır. Okul psikolojik danışmanlarının geçmiş travma öyküsüne sahip olması ve travmatik vakalarla empati kurması ikincil travmatik stres yaşamalarında risk faktörü olarak bulunmuştur. Okul psikolojik danışmanlarının mesleklerinin ilk yıllarında travmatik olaylardan daha fazla etkilendiği görülmüştür. Okul psikolojik danışmanları travma ile çalışırken üzüntü, endişe, çaresizlik, mutluluk, yetersizlik gibi duygular yaşamaktadır. Okul psikolojik danışmanlarının travma ile çalışmasının olumlu (duyarlı olmaları, güçlü hissetmeleri, olumlu bakış açısına sahip olmaları, şükretmeleri) ve olumsuz yanları (insanlara güvenlerinin azalması, hayata karşı karamsar ve şüpheci yaklaşmaları) olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre travmatik vakalarla çalışan okul psikolojik danışmanlarının eğitim, süpervizyon ve terapi alması kritik bir öneme sahiptir.

Abstract:
The main aim of this thesis was to explore the experiences of school counselors who work with trauma. For this purpose, it was investigated how the participants were affected while working with traumatized students and what coping methods they used in the face of these effects. In the study, phenomenological research design, one of the qualitative approach types, was used. Semi-structured interviews were conducted with 34 school counselors working with traumatized students. In the analysis of the interviews, " MAXQDA Analytics Pro 2020" qualitative data analysis program was used. Six themes emerged from the obtained data, These themes are; sources of trauma that are difficult to work with, sources of stress, reactions to working with trauma, emotions felt while working with trauma, the effects of working with trauma cases and methods of coping with trauma. According to the results of the research, school counselors work with many types of trauma, but they have the most difficulty while working with cases of neglect and abuse. School counselors' having a history of past trauma and empathizing with traumatic cases have been identified as risk factors for experiencing secondary traumatic stress. It has been determined that school counselors are more affected by traumatic events in the first years of their profession. School counselors experience feelings such as sadness, anxiety, helplessness, happiness and inadequacy while working with trauma. It has been observed that school counselors' working with trauma has positive effects (being sensitive, feeling strong, having a positive perspective, being grateful) and negative effects (decreasing confidence in people, pessimistic and skeptical approaches towards life). According to the results of the research, it is critical that school counselors who work with traumatic cases receive training, supervision and therapy.