Ankara güney Çankaya bölgesindeki yapıların sokaktan hızlı tarama yöntemiyle deprem performanslarının incelenmesi ve mevcut yapıların TBDY-2018'e göre doğrusal analizleri
Investigation of earthquake performances of structures inthe south Çankaya region of Ankara by fast street scan andlinear analysis of existing buildings according to TBEC-2018
Yazar: MUZAFFER EMRE ŞAHİNLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE BAKIRCI ER
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Ankara ili ilk çağlardan bu yana farklı medeniyetlerin yaşadığı sürekli yerleşimlerin olduğu bir alandır. Ülkemiz yüzölçümünün %3'ü kadarını kapsamaktadır. Kent ülke nüfusunun yaklaşık %7'sini barındırmaktadır. Ayrıca depremsellik bakımından güvenli bir bölge olarak görülmektedir. Ancak çevresinde bulunan Çankırı, Kırıkkale gibi yerleşimler de dikkate alındığında depremsellik bakımından hareketsiz bir bölge değildir. Kentte 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanı ile imar çalışmaları başlamıştır. O tarihte kayıtlara geçen Kent nüfusu 21446 olarak karşımıza çıkmaktadır. Kent içinde planlı yerleşim alanlarının yanı sıra plansız düzensiz yapılaşmış alanlar da mevcuttur.
Son yıllarda kentsel dönüşüm projeleriyle bu alanlarda düzenli yapılaşma oluşturulmaya başlasa da şu an hala mühendislik hizmeti almadan oluşturulmuş yapılar bulunmaktadır. Depremler özellikle plansız yapılaşma alanlarında önemli yıkımlar meydana getirmektedirler. Bu nedenle olası bir deprem yaşanmadan önce mevcut yapıların sismik risk değerlendirmeleri hızlıca yapılarak mevcut durum tespit edilebilir. 
Bu çalışmada Ankara ili Çankaya ilçesinin güney kısımlarında incelenen 1458 yapının sismik risk değerlendirmeleri yapılmıştır. Değerlendirmeler yapılırken Sucuoğlu ve Yazgan'ın kullandığı hızlı tespit yönteminden yararlanılmıştır. İncelenen parametreler yapının kat sayısı, ağır çıkma bulunup bulunmaması, yumuşak kat, topoğrafik durum gibi yapı dışından hızlıca değerlendirilecek unsurlardır. Bu unsurların bulunanlardan her biri ayrı ayrı olumsuzluk puanı olarak belirlenir. Başlangıç puanından eksiltilerek yapının sismik risk analizi yapılmış olur. Yapının incelenmesinde kullanılan PGV (en büyük yer hızı) değeri Türkiye Deprem Tehlike haritasından elde edilir. Deprem kayıtlarından elde edilen en büyük yer ivmesi ile en büyük yer hızının oranı (PGA/PGV) depremin şiddetini gösteren bir parametre olarak kullanılabilmektedir.
Yapısal puan ne kadar düşükse sismik tehlike içeriğinin o kadar yüksek olduğu söylenebilir. İncelenen bina sayısı, binaların kat sayısı, kısa kolon varlığı gibi parametreler grafikler halinde sunulmuştur. Olası bir depremden önce böyle bir hızlı analizin yararlı olacağı düşünülmüştür. 
Yapıların deprem performans skorları bulunduktan sonra bilgisayar programı yardımıyla mevcut 3 yapının TBDY-2018'e göre belirlemiş olan analiz yöntemleri kullanılarak analizleri yapılmıştır. Bu analizler ETABS V15.0.0 bilgisayar yazılım programı yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Zaman Tanım Alanında Analiz yönteminde kullanılan deprem ivmelerinin ölçeklendirilmesi SEISMOMATCH V22 bilgisayar programında yapılmıştır. incelenen bölgede yapıların 60 sınır performans değerine göre %21 oranında, 50 sınır performans değerine göre ise %12 oranında güvensiz olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sokak Taraması, hızlı değerlendirme, yumuşak kat, kısa kolon, en büyük yer ivmesi, en büyük yer hızı, Ankara, Doğrusal Analiz Yöntemleri

Abstract:
Ankara province is an area where there are permanent settlements where different civilizations have lived since the early ages. It covers 3% of our country's surface area. The city harbours about 7% of the country's population. It is also seen as a safe zone in terms of seismicity. However, considering the surrounding settlements such as Çankırı and Kırıkkale, it is not an inactive region in terms of seismicity. With the proclamation of the Republic on October 29, 1923, zoning works started in the city. The population of the city recorded at that time is 21446. In addition to planned settlement areas, there are also unplanned and irregularly building areas in the city.
Even though regular construction has started to be created in these areas with urban transformation projects in recent years, there are still structures created without engineering service. Earthquakes cause significant destruction especially in unplanned construction areas. For this reason, before a possible earthquake occurs, seismic risk assessments of existing structures can be obtained quickly and the current situation can be determined.
In this study, seismic risk assessments of 1458 buildings examined in the southern parts of Çankaya district of Ankara province were made. While making the evaluations, the rapid detection method used by Sucuoğlu and Yazgan was used. The parameters examined are the factors that will be evaluated quickly from outside the building, such as the number of floors of the building, the presence of heavy overhangs, soft floors, and topographic conditions. Each of these elements is determined separately as a negative score. The seismic risk analysis of the structure is made by subtracting it from the initial score. The PGV (maximum ground speed) value used in the examination of the structure is obtained from the Turkey Earthquake Hazard Map. The ratio of the maximum ground acceleration and the highest ground velocity (PGA/PGV) obtained from the earthquake records can be used as a parameter that shows the intensity of the earthquake.
It can be said that the lower the structural score, the higher the seismic hazard content. Parameters such as the number of buildings examined, the number of floors of the buildings, the presence of short columns are presented in graphics. It was thought that such a quick analysis before a possible earthquake would be useful.
After the earthquake performance scores of the buildings were found, the analyzes of the 3 existing structures were made using the analysis methods determined according to TBEC-2018 with the help of a computer program. These analyzes were carried out with the help of ETABS V15.0.0 computer software program. The scaling of the earthquake accelerations used in the Time History Analysis method was made in the SEISMOMATCH V22 computer program. It has been determined that the buildings in the examined region are unsafe at the rate of 21% according to the limit performance value of 60 and at the rate of 12% according to the limit performance value of 50.

Key Words: Street survey, rapid evaluation, soft story, short column, Peak Ground Acceleration (PGA), Peak ground velocity (PGV), Ankara, Lineer Analysing Methods