Develi Yeşilhisar alt havzası hidrojeolojisinin incelenmesi ve yeraltı suyu modellemesi: Yeşilhisar ovası örneği
Investigation of hydrogeology and sustainable groundwater potential of Develi─Yesilhisar subbasin: A case study of Yesilhisar plain
Yazar: ERSİN YAŞLI
Danışman: PROF. DR. TEFARUK HAKTANIR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Geliştirme = Developing ; Koruma = Conservation ; Su bütçesi = Water budget ; Su kaynakları = Water resources ; Yer altı su akımı = Ground water flow

Özet:
Bugün bölgesel su gereksinimini gidermek üzere, başlangıçtaki yatırımı çok ve maliyeti yüksek yüzeysel su projelerinin yerine yeraltı suları tercih edilmektedir. Ülkemizdeki şehirleşmeden ve nüfus artışından kaynaklı olarak içme-kullanma ile tarımsal sulama suyu şeklinde tatlı suya duyulan gereksinim de çoğalmıştır. Bu çalışmada Yeşilhisar ovasındaki yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımı amacıyla Groundwater Vistas platformu üzerindeki MODFLOW-2000 programı kullanılarak 3.080 km2'lik alana sahip Develi-Yeşilhisar Alt Havzasının 920 km2'lik Yeşilhisar ovası kısmının üç boyutlu yeraltı suyu (YAS) akım modeli oluşturulmuştur. Çalışma alanında 2000 yılına ait verilerin uzun zaman yıllık ortalama akım ve seviye değerlerinin zamana bağlı değişmediği tespit edilmiştir. Bu sayede 2000 su yılına ait hidrolojik ve hidrojeolojik veriler kullanılarak yeraltı suyu akım modeli ilk olarak kararlı hal durumu (Steady-State) için kalibre edilmiştir. İkinci aşamada 2010 ve 2020 yıllarına kadarki su kullanımındaki ve yeraltı su seviyesindeki değişimler dikkate alınarak zamana bağlı model kalibrasyonu yapılmıştır. Kalibre edilmiş zamana bağlı model kullanılarak su kullanım politikalarında meydana gelebilecek ve/veya mevcut durumun değişmemesi hallerinde ileride oluşabilecek YAS seviyelerindeki değişimin etkileri incelenerek havzadaki su kaynaklarının sürdürülebilirliği değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Su Kaynaklarının Korunması ve Geliştirilmesi, MODFLOW-2000, Yeraltı Suyu Akım Modellemesi, YAS Seviyelerindeki Değişim, Su Bütçesi

Abstract:
Ground water sources are preferred instead of the surface water resource projects for supplying the regional water demands because of the high initial costs of the latter. Demands for fresh water for both domestic and irrigation water needs are at an ever-increasing trend in our country because of increases both in urbanization and in population. With the purposes of protecting, developing, and sustainably using its ground and surface water resources, a three-dimensional modeling of the ground water movement in the Yeşilhisar Plain part of the land-locked Develi-Yeşilhisar subbasin, whose drainage areas are 920 km2 and 3080 km2, respectively, is done in this study by using the MODFLOW-2000 computer package in the Groundwater Vistas platform. Having evaluated the gauged data of ground water wells and of surface runoff up until the year 2000, it is noticed that both the long-term annual average flow and the water table have remained at steady values. First, we have calibrated the relevant parameters of the groundwater flow model for the steady-state case based on the measured hydrological and hydrogeological data of the year 2000. In the second stage, we have carried out a time-dependent model calibration taking into account the change in water uses and groundwater levels until 2010 and 2020 and by using this calibrated time-dependent model. Finally, we have evaluated the sustainability of water resources in the study area by examining first the effects of changes in water use policies that may occur in the near future and next in case the current situation remains the same over the coming years. 

Keywords: Protection and Development of Water Resources, MODFLOW-2000, Groundwater Modeling, Change in Groundwater Levels, Water Budget