Türk İş Hukukunda işçinin iş görmekten kaçınma hakkı
The right to refrain from the obligation to work in the Turkish Labor Law
Yazar: SERACETTİN GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. HAMDİ MOLLAMAHMUTOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Ücret = Wage ; Ücretin korunması = Protection of wage ; İş güvenliği = Work safety ; İşten çıkarma = Dismissal ; İşveren sorumluluğu = Employer responsibility

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, ?Türk İş Hukukunda İş Görmekten Kaçınma Hakkı? konusu incelenmiştir. 10 Haziran 2003 tarihinde yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu'nda işçiye iş görmekten kaçınma hakkı veren iki durum özel olarak düzenlenmiştir.İş Kanunun 34.maddesine göre ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, belirli şartların gerçekleşmesi durumunda iş görmekten kaçınma hakkına sahiptir. Bu halde iş görme borcunu yerine getirmeme sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemeyecek, iş sözleşmelerinin feshine dayanak oluşturmayacaktır.4857 sayılı kanun öncesinde Borçlar Kanununun ödemezlik def'ini düzenleyen 81.maddesine dayalı olarak ücreti ödenmeyen işçinin iş görmekten kaçınabileceği öğretinin büyük bir kısmı tarafından savunulurken, Yargıtay uygulaması aksi yönde oluşmuştur. Özellikle iş görmekten kaçınılan dönem için ücrete hak kazanıp kazanılmayacağı konusunda tartışmalar devam etmekle birlikte, 34.madde ücreti korumaya yönelik ileri bir adım olarak değerlendirilmektedir. Yargıtay çalışılmayan bu süre için ücretin işlemeyeceği görüşündedir.4857 sayılı Kanun'un işçiye iş görmekten kaçınma hakkını verdiği ikinci hal, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemleri almamasına dayalıdır. 83.maddede düzenlenen hakkın kullanılması için tehlikenin yakın, acil ve hayati olması, bu durumun objektif olarak tespitine rağmen gereken önlemlerin alınmamış olması aranacaktır. Şartların oluşması durumunda işçiye çalışmaktan kaçındığı dönem için ücret ve diğer haklarının ödenmesi öngörülmüştür. İşçiyi koruyucu nitelikteki bu düzenleme, işverene fazla inisiyatif tanıdığı için kaçınma hakkının kullanımını güçleştirecek niteliktedir.Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümde iş görmekten kaçınma hakkı kavramı, işçinin iş görme borcu ve Türk iş Hukukunda işçiyi iş görmek borcundan kurtaran haller incelenmiştir.İkinci bölümde ücretin ödenmemesine dayalı iş görmekten kaçınma hakkı, hukuki niteliği, şartları, kapsamı, hakkının kullanılması, hüküm ve sonuçları ile sona ermesi konuları tartışılmıştır.Üçüncü bölümde ise iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmamasına bağlı iş görmekten kaçınma hakkı, işverenin gözetme borcu, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğü, kaçınma hakkının hukuki niteliği, şartları, sınırı, hüküm ve sonuçları incelenmiştir.Anahtar Kelimeler :1. Ücret2. İş görme borcu3. Ücretin Ödenmemesi4. İş Sağlığı ve İş Güvenliği5. İş Görmekten Kaçınma

Abstract:
In this study which is prepared as a master degree thesis, ?The Right to Refrain from the Obligation to Work in the Turkish Labor Law? was analyzed. Two conditions granting employees the right to refrain from obligation to work are specially regulated with the Labor Act 4857 which entered into force at June 10th, 2003.According to the 34th clause of the Labor Act the employee to whom wages were not paid within 20 days after due date has the right to refrain from obligation to work in case of realization of special conditions. In this case, to refrain from obligation to work will not be specified as a strike even though refraining from work has gained a collective action nature; will not be the basis for termination of labor contracts.Although refraining of employee from obligation to work is being defended by a large part of the discipline based on the 81st clause of the Law of Obligations regulating the prevention of failure to payment before the Act 4857, the applications of the Court of Appeal was formed on contrary. Although discussions whether employees will gain the right to be paid for the refraining period are going on, the 34th clause is being evaluated as a progressive step to protect the wages. The Court of Appeal is in sight that the wages will not be merited for this un-worked period.The second case that the Act 4857 allows employee to refrain from obligation to work is based on employer?s failure to take measures about health and safety at work. For the use of the right regulated at 83rd clause, the closeness, emergency and vitality of danger and failure to take measures in spite of objective determination of danger will be required. Payment of wages and other benefits for the refraining period is envisaged in case of occurrence of these cases. This regulation having the capacity to protect the employee is in a nature making the use of refraining right difficult since it gives more initiative rights to employer.In the study comprised of three parts, the concept of right to refrain from obligation to work, the obligation of employee to work and cases in the Turkish Labor Law releasing the employee from work obligations was analyzed in the first part.In the second part, issues about right to refrain from obligation to work based on failure of wage payments, the legal features, conditions, scope, use of the rights, provisions, consequences and being over was discussed.In the third part, right to refrain from obligation to work depending on failure of taking measures for health and safety at work, employer?s obligation to guard, employer?s obligation to take measures for labor health and labor safety, legal feature of right to refrain from obligation to work, conditions, limits, provisions and conclusions was analyzed.Keywords :1. Wage2. Obligation to Work3. Failure to Pay Wages4. Labor Health and Labor Safety5. Refraining from the Obligation to Work