Galata ve Pera'nın sosyo kültürel değişimi bağlamında Şark Aynalı pasajı ve Markiz pastanesi'nin iç mimari analizi
Interior architectural analysis of Sark Aynali passageand Markiz patisserie within the context of socio-cultural change of Galata-Pera
Yazar: CANSU ALDAŞ
Danışman: DOÇ. ÖZKAL BARIŞ ÖZTÜRK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
İstanbul yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Bu şehirde yaşaya gelen toplumlar tarafından farklı medeniyetlerin gelecek kuşaklara aktarılması bakımından en canlı örneklerinden birini Galata-Pera yani günümüzün Beyoğlu'su oluşturmaktadır.
Kültürel olgularıyla birlikte, her döneminde sosyolojik yapısıyla daima bir etkileşim içerisinde olan bu bölge; yaşayan toplumların doğal yaşam mekânlarının organik bir oluşumunu, bu oluşumun nesiller boyunca aktarımında geçirdiği evreleri, en renkli ve en belirgin şekillerde göstermektedir. Tarih boyunca belli kırılma noktalarından geçen Beyoğlu; başlangıç noktası olarak kabul edilen Galata'dan başlayarak her döneminde yaşamış olduğu ticari, ekonomik, politik ve yangın gibi çevresel etkenlerle; değişen nüfus, göç, kültür olgularıyla her döneminde yeniden üretmeye, kendine özgün bir çevre yaratmaya ve bu çevreyle birlikte değişik ırklardan, değişik uluslardan olan toplumları bir araya getirmeye devam etmektedir. Bir yandan gelişmeye devam eden kent diğer yandan artmaya devam eden nüfus, toplumsal yeni ihtiyaçların ortaya çıkmasına etken olmakta, özellikle 19.yy'da Beyoğlu'nda yoğun yapılaşmaların gözlenmesiyle beraber birçok farklı kültürel mekânların da oluşmasına zemin hazırlamaktadır.
Batılılaşmayla gelen, modernizmin ilk öncüleri olarak ortaya çıkan pasajlar içlerinde bulundurduğu birçok fonksiyonel özellikler ile Türk kültürünün simgelerinden olan kahvehanelerin modernize olmuş hali pastaneler, sosyal yaşamın vazgeçilemez bir parçası olmaktadır. İstanbul'dan farklı bir sosyal yaşantıya sahip olan Beyoğlu'nda ise kentsel oluşumunun önemli bir parçası olan elçilik binaları, toplumsal hayatın yükselen ticari-sosyal yapıları (pasajlar, tiyatrolar ve sirkler, sinemalar, kahvehaneler meyhaneler, restoranlar, pastaneler) yaşanan kırılmaların etkilerini en açık şekilde yansıtmaktadır.
Beş bölümden oluşan bu tezin ikici bölümünde, Galata-Pera'nın tarihsel süreç boyunca kentsel-sosyal oluşumu ve bu oluşumu etkileyen faktörleri, üçüncü bölümde kente kimlik kazandıran bu yapıların mekânsal-fonksiyonel işlevselliklerinin zaman içerisindeki gelişimleri, dördüncü bölümde de tezin ana unsuru olan, hem pasaj kültürünün ilklerinden, hem de modern pastaneler arasında anılarda sıkça konu edilen, kent kimliğinin en önemli özelliklerini göstermiş olan Şark Aynalı Pasajı ve Markiz Pastanesi'nin geçirmiş oldukları dönemsel değişiminin iç mekânsal düzleme yansımaları, beşinci bölüm olan sonuç ve değerlendirme kısmında ise pasaj ve pastanenin çevresiyle beraber kentsel dokuya kazandırılması ele alınmıştır.

Abstract:
İstanbul has hosted different civilizations during centuries. Galata-Pera today's Beyoğlu, constitutes one of the most vivid examples in terms of transferring different civilizations to future generations by the societies living in this city.
Within the cultural features of the city, this district has always been in interaction with the current sociological structure, reflecting in the most colorful and distinctive way; the organic formation of society's natural living space and transformation stages of this formation through generations. Throughout history, Beyoğlu has gone through certain rupture points; beginning from Galata, which is accepted as its starting point, with the environmental factors such as commercial, economic, political and fire; changing population, immigration, cultural phenomena, in each period it continues to reproduce, to create a unique environment and to gather societies from different races and nations in this environment. On the one hand, the city that continues to grow and on the other hand the population that continues to increase are the factors in the emergence of new social needs, especially in the 19th century, with the observation of the intense amount of construction lead up to the formation of several different cultural space. 
As a consequence of the westernization, passages; containing many functional features which emerged as the first pioneers of the modernism and patisseries; the modernized version of the coffeehouse (kahvehane) which is a symbol of Turkish culture, have become indispensable part of social life. In Beyoğlu where the social life way different that the rest of Istanbul, embassy buildings which occupied an important part of the urban settlement and rising commercial-social buildings for the social life (passages, theatres, circuses, cinemas, coffeeshops, tavernas, restaurants, patisseries) were reflecting the influences of the ruptures in  the most accurate way.  
The thesis consists of five chapters; in the second chapter urban-social formation of Galata and Pera throughout history and the factors which influenced this formation, in the third chapter special-functional improvements that these buildings -which developed the city identity- had in course of time, in the fourth chapter which consists the main concern of the thesis, the effects of the periodic changes on the interior space of Şark Aynalı Pasajı and Markiz Pastanesi which were two of the first examples of the passage culture and often referred to in memories about modern patisseries reflecting the most important characteristics of  city identity, in the fifth chapter which is the conclusion and evaluation part, integration to the urban pattern of the passage and the patisserie are discussed