Otizm tanılı kaynaştırma öğrencilerinin bulunduğu sınıflarda akran ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik bir eğitim programının etkililiğinin incelenmesi
The examination of an education program to improve peer relationships of the autistic children integrated in classroms
Yazar: SEMRA ÖZTÜRK ÖZGÖNENEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALEV GİRLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran = Peer ; Akran ilişkileri = Peer relationships ; Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Sosyal kabul = Social acceptance ; Sosyometri = Sociometry ; Uyum düzeyi = Adjustment level

Özet:
Bu araştırmada, ilköğretim okullarında birinci kademede eğitim alan otizm tanılı kaynaştırma öğrencilerinin akranlarıyla ilişkilerini, okula uyumlarını ve sosyal kabullerini artırmak amacıyla geliştirilmiş olan bir eğitim programının etkililiği incelenmiştir.Araştırma, İzmir ilinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı beş ilköğretim okulunda 2011-2012 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada temel araştırma deseni olarak ?ön test - son test kontrol gruplu yarı deneysel desen? ve nitel araştırma yöntemlerinden görüşme kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenini ?eğitim programı?, bağımlı değişkelerini akranların sosyal kabulleri, okula uyumları, öğretmen ve akran merkezli sosyal davranışları oluşturmaktadır.Araştırma verileri nicel ve nitel teknikler kullanılarak toplanmıştır. Bu verilerin toplanmasında; öğrencilerin sosyal yeterliliklerini ve okula uyumlarını belirlemek amacıyla ?Walker-McConnell Sosyal Yeterlilik ve Okula Uyum Ölçeği kaynaştırma öğrencilerinin sosyal kabullerini değerlendirmek üzere de ?sosyometri? ve `sosyal kabul ölçeği', öğretmenlerin kaynaştırma öğrencisinin arkadaşlık ilişkileri konusundaki görüşlerini belirlemek için ?Öğretmen Görüşme Formu? ve demografik verilerin toplanması için `Kişisel Bilgi Formu', kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS paket programıyla değerlendirilmiştir. Nitel verilerin ise tümevarım analizi tekniği ile analiz edilmiştir.Sosyal kabulü artırmaya yönelik olarak geliştirilen; toplam on bir etkinlikten oluşan eğitim programı, deney gruplarına uygulanmadan önce seçilen bir pilot okulda uygulanmış uygulama sonuçlarına göre program revize edilerek gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Yeniden düzenlenmiş bu program deney gurubu olan iki sınıfta uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir eğitim verilmemiştir.Araştırma sonunda elde edilen bulgular, akran ilişkilerini geliştirmek üzere hazırlanmış olan eğitim programının, akranların sosyal kabulleri ve otizmli öğrencilerin sosyal yeterlilik ve okula uyum davranışları üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda ileri araştırmalar ve uygulamalar için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to examine the effectiveness of an education program in order to increase the social acceptance, adaptation and peer relationships of autistic children integrated in first degree classrooms.The research was executed in five schools of MEB of Turkish government in Izmir, in the year of 2011. The independent variable of the research is the ?education program? and the independent variables are ?social acceptance of peers, their adaptational process through schooling and the social behaviors based on teachers and peers. The sample was given pre tests and post tests. The data were collected by the quantitive and qualitative methods.During the collection of the data, to determine the students social acceptance and school adaptation ?Walker-McConnell Social Competence and School Adaptation Scale?, to determine the social acceptance of integrated students ?Sociogram? and ?Social Acceptance Scale?, to determine the teachers observations among the integrated students relationships with their peers ?Teachers Form? and to collet the demographical data, ?Personal Information Form? were used.Education program is consisted of 11 activities to make the social acceptance to incease and came through in 13 course hours in two classrooms which are assigned as experiment group. This program was applied first of all as a pilot study in another school chosen by the researcher and in the light of the feedbacks it was revised and enriched by the researcher. The education program hasn?t been given to the control group.The data obtained from the researche showed that, the educational program which designed to develop the peer relationships was effective on the peer acceptance and the social sufficiency of the students with autism, helping them to adjust themselves to the school by showing corresponding behaviours. In accordance with the data derived from the research, further investigations and applications were also suggested.