Adalet Ağaoğlu'nun tiyatrolarında yapısalcı eleştiri uygulaması
The use of constructive criticism in the plays of Adalet Ağaoğlu
Yazar: SERDAR AKARKAN
Danışman: PROF. DR. DİLEK YALÇIN-ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağaoğlu, Adalet = Ağaoğlu, Adalet ; Edebiyat = Literature ; Eleştiri = Criticism ; Kurgu = Fiction ; Kurgusal karakterler = Fictional charecterics ; Tiyatro oyuncuları = Theater players ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yapısal dil bilim = Structural linguistics ; Yapısalcılık = Structuralism ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Edebiyat eleştirisinde, yapısalcı yöntemin kullanılmasıyla birlikte edebi metnin kendi iç bütünlüğü içinde değerlendirilmesi anlayışı yaygınlaşmıştır. 1960'lı yıllarda büyük tartışmalara neden olan ve tüm dünyaya yayılan bu eleştiri yöntemi Türkiye'de bazı araştırmacılar tarafından kullanılmıştır. Bununla birlikte değişen zamanla birlikte bu yöntemden kaynağını alan başka eleştiri yöntemleri gelişmiş ve yapısalcılık bir alt yapı işleviyle gerilerde kalmıştır. Eleştiri yöntemi için kullandığımız metinler Adalet Ağaoğlu'nun tiyatro metinleridir. Yapısalcı yöntemi kullanmak için metin seçiminin de önemli olabileceği çalışma sırasında varılan sonuçlardan biridir. Buna bağlı olarak yazarı tarafından şifrelenmiş, kapalı metinlerin çözümlenmesinde yapısalcı eleştiri yönteminin daha uygun olduğu varılan bir diğer sonuçtur. Adalet Ağaoğlu'nun tiyatrolarının bu eleştiri yöntemiyle incelenmeye uygun olmayan metinler olduğu da görülmüştür. Ancak şifrelenmemiş bir edebi metnin yapısının da bir bina gibi kurulduğu düşünüldüğünde her metnin bir çözümleme nesnesi olabileceği akla gelen bir gerçekliktir. Biz de bu düşünceden hareket ederek Adalet Ağaoğlu tiyatrosunun genel yapı özelliklerini belirlemeye çalıştık.Anahtar Sözcükler: Türk edebiyatı, Adalet Ağaoğlu, yapısalcılık, tiyatro, kapalı metin, açık metin, kurgulama

Abstract:
In literature criticism, the notion of evaluating literary texts within the scope of their internal unity has become common with the use of the constructive method. In the 1960s, this method of criticism, which led to great discussions and became widespread all over the world, has been used by some researchers in Turkey. Additionally, with the changing time, other methods of criticism, which derived from this method, developed. The texts that we used to implement the criticism method are the plays of Adalet Ağaoğlu. That text selection is also important in using the constructive method is one of the conclusions drawn in this study. In relation to this, one other finding is that the method of constructive criticisim is more appropriate in analysing closed texts coded by their writers. It was found that the plays of Adalet Ağaoğlu do not lend themselves to be analyzed by means of this method of criticism. However, when it is considered that an uncoded text is constructed like a building, it is a reality that every text is an object of analysis. Based on this line of thought, we tried to determine the main structural features of the plays of Adalet Ağaoğlu.Key words: Turkish literature, Adalet Ağaoğlu, constructivism, theatre, closed text, open text, fiction construction