Çukurova koşullarında farklı tohum miktarlarının iki keten (Linum usitatissumum L.) çeşidinde (Ceres ve Kreola) verim ve verim karakterlerine etkisi üzerine bir araştırma /
Yazar: MEHMET ÖZÜSTÜN
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜVEN MENŞURE
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Keten = Flax ; Tarla bitkileri = Field crops ; Tohumlar = Seeds ; Verim = Yield ; Çukurova bölgesi = Çukurova region

Özet:
Çukurova koşullarında iki keten çeşidinde farklı tohumluk miktarlarının önemli agronomik ve fizyolojik özelliklerine olan etkileri ve bunların verimle olan ilişkilerinin inccelendiği bu çalışma Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma Alanında 1992-93 yetiştirme sezonunda, Bölünmüş parsellerdeneme deseninde üç tekerrürlü olarak yapılmıştır. Tohumluk miktarları 3 kg/da, 6 kg/da, 9 kg/da ve 12 kg/da olarak alınmıştır. Parsel boyu uzunluğu 5 m ve her parselde 8 sıra olacak şekilde ekim yapılmıştır. Araştırma sonuçları aşağıda özetlenmiştir; 1. Bitki Boyu (cm): Yapılan istatistik! analiz neticesinde bitki boyu üzerine tohumluk miktarının etkisinin önemli çıkmadığı, çeşitlerin kendi aralarında önemli farklılıklar olduğu saptanmıştır. Çeşitlerin ortalama değerlerine göre en uzun bitki boyu Kreola çeşidinde 81,75 cm ve Ceres çeşidinde ise 79.425 cm bulunmuştur. Fakat bitki boyu tohumluk miktarı artarken yükselmiş ve belli bir sıklıktan sonra azalmaya başlamıştır. 2. Teknik Sap Uzunluğu (cm): Teknik sap uzunluğu üzerine hem çeşit hemde tohumluk miktarı etkili olmuştur. Çeşitler ortalamasına göre Ceres'te 60.35 cm ve Kreola'da 62 cm uzunluk bulunmuştur. Tohumluk miktarı ortalamalarına göre ise en yüksek değer 9 kg/da tohumluk miktarında 63.2 cm ve en düşük değer ise 3 kg/da tohumluk miktarında 58.7 cm olarak bulunmuştur. 3. Dal Sayısı (adet/bitki): Dal sayısı üzerine tohumluk miktarı etkili olmuştur. Tohumluk miktarlarının ortalamasına göre en fazla dal sayısına 3 kg/da tohumluk miktarında 4.25 adet/bitki ile ve en düşük dal sayısına 2.75 adet/bitki ile 12 kg/da tohumluk miktarında ulaşılmıştır. 4. Kapsül Sayısı (adet/bitki): Kapsül sayısı üzerine tohumluk miktarı etkili olmuştur. Tohumluk miktarlarının ortalamalarına göre en fazla kapsül sayısı 64.85 adet ile 3 kg/da tohumluk miktarında ve en düşük kapsül sayısı ise 36.47 adet ile 12 kg/da57 tohumluk miktarında bulunmuştur. 5. Kapsüldeki Dane Sayısı (adet/kapsül): Kapsüldeki dane sayısı üzerine tohumluk miktarı etkili olmuştur. Tohumluk miktarlarının ortalamalarına göre en fazla dane sayısı 3 kg/da tohumluk miktarında 8.60 adet ve en düşük dane sayısı ise 12 kg/da tohumluk miktarında 7.25 adet olarak bulunmuştur. 6. Bin Dane Ağırlığı (gr): Bin dane ağırlığı üzerine tohumluk miktarı etkili olmuştur. En yüksek bin dane ağırlığına 6 ve 9 kg/da tohumluk miktarlarında 7.7 gram olarak ve en düşük ağırlığı ise 12 kg/da tohumluk miktarında 7.3 gram olarak bulunmuştur. 7. Yağ Oranı (%): Yağ oramna çeşit ve tohumluk miktarının istatistiki olarak önemli etkisi görülmemiştir. Tüm tohumluk miktarlarında yaklaşık %38 yağ içeriği bulunmuştur. 8. Biyolojik Verim (kg/da): Biyolojik verime tohumluk miktarları önemli etkide bulunmuştur. En yüksek biyolojik verime 419.5 kg/da ile 9 kg/da tohumluk miktarında ve en düşük rakam ise 343.4 kg/da ile 3 kg/da tohumluk miktarında tespit edilmiştir. 9. Sap Verimi (kg/da): Sap verimi üzerine tohumluk miktarları önemli etkide bulunmuştur. En yüksek sap verimine 12 kg/da tohumluk miktarında 318.1 kg/da ve en düşük verim ise 3 kg/da tohumluk miktarında 240.5 kg/da olarak tespit edilmiştir. 10. Dane Verimi (kg/da): Dane verimi üzerine hem çeşit hem de çeşit x tohumluk miktarı interaksiyonu önemli çıkmıştır. En yüksek dane verimine 132.9 kg/da ile KREOLA çeşidinde 9 kg/da tohumluk miktarında ve en düşük dane verimi ise 56.38 kg/da ile CERES çeşidinde 12 kg/da tohumluk miktarında tespit edilmiştir. Sonuç olarak; yaptığımız bu çalışma neticesinde en yüksek dane verimine 132.9 kg/da ile 9 kg/da tohumluk miktarında KREOLA çeşidinde ulaşılmıştır. Ancak yapılan istatistiki analiz neticesinde 6, 9 ve 12 kg/da tohumluk miktarları aym grupta değerlendirildiğinden ekonomik açıdan 9 kg/da tohumluk miktarı yerine 6 kg/da değeri kullanılabilir. Çeşitlerden Kreola, Ceres çeşidine göre daha verimli olmuştur.

Abstract:
In this study, the most suitable seed rate for native linseed (Linum usitatissimum) cultivars (CERES and KREOLA) was researched in Çukurova Region in addition the effects of different seed rates on some agronomical and physiological characters of Linseed cultivars. This study was made in the experimental area of Field Crops Department of Agricultural Faculty of University of ÇUKUROVA during winter season in 1992-93. The trial was set on Split plots design with three replications. Ceres and Kreola cultivars were sown 4 different seeding rates, as respectively 3 kg/da, 6 kg/da, 9 kg/da, 12 kg/da plot length was 5 m and each plot had 8 rows. The results of research summarized as fallows: 1. Plant Height (cm): According to the statistical analyses; The seeding rates were not found an important effect on the plant height. The cultivars were more important. According to the average values of cultivars; The highest plants was obtained from Kreola cultivar with 81.75 cm and the lowest one was obtained from Ceres cultivar with 79.42 cm. But the plant heights were getting highest when the plant population were increased. 2. Technical Stem Length (cm): The cultivars and the seedings rates were both effected on the technical stem length. According to the averages of cultivar values; The highest one was obtained from Kreola cultivar with 62 cm and the lowest one was obtained from Ceres cultivar with 60.3 cm. According to the seeding rates average values the highest technical stem length was obtained at 9 kg/da seeding rate with 63.2 cm and the lowest length was obtained at 3 kg/da seeding rate with 58.7 cm. 3. Number of Branches (Number Per Plant): The seeding rates were found effected on the number of branches of cultivars. According to the average values of different seeding rates the highest number of branches was obtained at 3 kg/da seeding59 rate with 4.25 number per plant and the lowest one was obtained at 12 kg/da seeding rate with 2.75 number per plant. 4. Number of Capsule (Number of Per Plant): The seeding rates were found effected on the number of capsules. According to the average values of seeding rates of cultivar the highest number of capsule was obtained at 3 kg/da seeding rate with 4.85 number per plant and the lowest one was obtained at 12 kg/da seeding rate with. 36.47 number per capsule. 5. Number of Seeds per Capsule (Number Per Capsule): The seeding rates were found effected on the number of seeds per capsule. According to the average values of seeding rate with 8.60 number per capsule and the lowest one was obtained at 12 kg/da seeding rate with 7.25 number per capsule. 6. 1000 Seeds Weight (gr): The seeding rates were found effected on the 1000 seeds weight. The highest one was obtained at 6 and 9 kg/da seeding rates with 7.7 gram, and the lowest one was obtained at 12 kg/da seeding rate with 7.3 gram. 7. Oil Content: The cultivars and the seeding rates were not effected on the oil content of cultivars. According to the statistical analyses all values of cultivars were obtained at the same level oil content. But we could say the average value of cultivars was 38%. 8. Biological Yield (kg/da): The seeding rates were found effected on the biological yield. The highest one was obtained at 9 kg/da seeding rate with 419.5 kg/da and the lowest one was obtained at 3 kg/da seeding rate with 343.4 kg/da. 9. Stem Yield (kg/da): The seeding rates were found effected on the stem yield. The highest one was obtained at 12 kg/da seeding rate with 318.1 kg/da and the lowest one was obtained at 3 kg/da seeding rate with 240.5 kg/da.60 10. Seed yield (kg/da): The cultivars and the cultivar x seeding rates interaction were both effected on the seed yield. The highest seed yield was obtained at 9 kg/da seeding rate with 132.9 kg/da from KREOLA cultivar and the lowest one was obtained at 12 kg/da seeding rate with 56.38 kg/da from CERES cultivar.