Akut pankreatit ile başvuran hastalarda serum amiloid A düzeyinin hastalık ciddiyeti ve komplikasyonları öngördürmedeki rolü
The role of serum amiloid A level in prediction of disease severity and complications in patients with acute pancreatitis
Yazar: KAMİL ENLİ
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ATEŞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ AHMET SUREL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Amiloid = Amyloid ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Komplikasyonlar = Complications ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis

Özet:
Amaç: Akut pankreatit komplikasyonlarla ya da ölüm ile sonuçlanabilen gastroenterolojik bir acildir. Hastalık ciddiyeti ve komplikasyonları öngördürmede birçok laboratuvar bulguları ve skorlama sistemleri kullanılmaktadır. Serum amiloid a ise enflamasyon durumunda kandaki seviyeleri artabilen bir laboratuvar belirtecidir. Bu çalışmamızda serum amiloid a'nın akut pankreatitte hastalık ciddiyeti ve komplikasyonlarını öngörmedeki rolünü araştırmak, klinik pratikte kullanılan diğer akut faz reaktanları ile karşılaştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 20 Mayıs 2021 ile 28 Şubat 2022 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi iç Hastalıkları Kliniğinde prospektif gözlemsel çalışma olarak planlandı. Çalışmaya akut pankreatit tanısı ile yatırılan çalışmaya katılmak isteyen gönüllüler dahil edildi. Hastalar çalışma hakkında bilgilendirilerek onamı alındıktan sonra yatışlarının ilk 24 saatinde kan örneği alındı. Alınan kanda serum amiloid A çalışıldı. Hastaların yatışı süresi boyunca laboratuvar bulguları, klinik bulguları ve görüntüleme yöntemleri tarandı. Hastaların klinik demografik bulguları, laboratuvar bulguları ve lokal – sistemik komplikasyonları kaydedildi. Çalışmanın birincil sonlanım noktası peripankreatik komplikasyonlar (vasküler komplikasyonlar dahil), ikincil sonlanım noktaları ise ölüm, ciddi hastalık, nekroz gelişimi ve 1 hafta ve daha uzun yoğun bakım ihtiyacı idi.
Bulgular: Çalışmamızda 137 (%51,7) kadın 128 (%48,3) erkek hasta toplam 265 hasta mevcut olup yaş ortalaması 55,52 ± 17,66 idi. Peripankreatik komplikasyon için tek değişkenli ve çok değişkenli analiz yapıldı. Buna göre, birçok parametre tek değişkenli analizde peripankreatik komplikasyonla ilişkili iken; yaş (p=0,002), SIRS varlığı (p=0,027), tekrar beslenme zamanı (p=0,025), kan glukozu (p=0,016) ve serum amiloid A (0,032) çok değişkenli analizde peripankreatik komplikasyon için bağımsız risk faktörü olarak bulundu. Buna göre, <67 yaş, SIRS varlığı, tekrar beslenme zamanı>48 saat ve kan glukozu>135 mg/dL olanlar olmayanlara göre her biri için yaklaşık 2 kat fazla peripankreatik komplikasyon riskine sahipken, SAA>25,66 mg/dL olanlar olmayanlara göre yaklaşık 4 kat peripankreatik komplikasyon riskine sahipti.
Sonuç: Çalışmamızda SAA, ölüm ve ciddiyeti öngörmedeki performansı tatmin edici değilken, peripankreatik komplikasyonları CRP, prokalsitonin ve mevcut skorlama sistemlerinden daha iyi öngördü. Yani özetle, akut pankreatitli hastayı kapsamlı olarak değerlendirdiğimizde, mortalite ve ciddiyet tahminini mevcut skorlama sistemleri ve CRP, prokalsitonin gibi akut faz reaktanlarıyla yaparken, peripankreatik komplikasyon tahminini de SAA ile yapmak mantıklı bir yaklaşım olarak görülmektedir. Ancak daha geniş çaplı ve çok merkezli çalışmalarla, bu önemli bulgunun desteklenmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Akut Pankreatit, Serum Amiloid A, Akut Pankreatit Komplikasyonları

Abstract:
Aim: Acute pancreatitis is one of the gastroenterological diseases that can result in complications or death in some patients. A large amount of laboratory tests and scoring systems are used to predict disease severity and complications. Serum amyloid a is a laboratory marker whose blood levels increase in case of inflammation. In this study, we aimed to research the role of serum amyloid a in predicting the disease severity and complications of acute pancreatitis, to compare it with other acute phase reactants used in clinical practice, and to make contribution to the studies that will increase the level of knowledge on this subject.
Materials and Methods: Our study was designed as a prospective observational study. We included patients who were hospitalized in Ankara City Hospital with the diagnosis of acute pancreatitis between 20 May 2021 and 28 February 2022. After the patients were informed about the study and their consent was obtained, blood samples were taken within the first 24 hours of their hospitalization. Serum amyloid a was studied in the blood taken. Patients over the age of 18, who were not pregnant and were hospitalized with acute pancreatitis without any malignancy were included in our study. 280 patients were accepted to our study. Fifteen patients were excluded from the study after being diagnosed with malignancy in their clinical follow-up. In addition, laboratory, clinical and imaging findings were recorded during the hospitalization of the patients. Complications were noted if developed. Demographic data of the patients, smoking and alcohol usage were noted. The primary endpoint of the study was peripancreatic complications (including vasculary ones), and the secondary endpoints were death, serious illness, development of necrosis, and need for intensive care for 1 week or longer. The relationship between serum amyloid a level and disease severity and complications in the first 24 hours of the study was researced.
Results: In our study, there were a total of 265 patients, 137 (51.7%) female and 128 (48.3%) male, and the mean age was 55.52 ± 17.66 years. Univariate and multivariate analyzes were performed for peripancreatic complications. According to this, while many parameters were associated with peripancreatic complications in univariate analysis; age (p=0.002), presence of SIRS (p=0.027), time to restart oral intake (p=0.025), blood glucose (p=0.016) and serum amyloid A (0.032) were found to be the independent risk factors for peripancreatic complications in multivariate analysis. And accordingly, <67 years of age, the presence of SIRS, time to restart oral intake >48 hours, and blood glucose >135 mg/dL have approximately 2 times increase in the risk of peripancreatic complications for each, and the ones who have SAA>25.66 mg/dL had an approximately 4-fold risk of peripancreatic complications compared to those who have not.
Conclusions: In our study, although SAA's performance in predicting death and severity was unsatisfactory, it predicted peripancreatic complications better than CRP, procalcitonin, and current scoring systems. To sum up, when the patients with acute pancreatitis are evaluated comprehensively, it seems logical to use current scoring systems and acute phase reactants such as CRP and procalcitonin in estimating mortality and severity, while using SAA for the estimation of peripancreatic complications. However, this important finding needs to be supported by larger and multicenter studies.
Keywords: Acute Pancreatitis, Serum Amyloid A, Complications of Acute Pancreatitis