Obez lise öğrencilerine sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of training provided for obese high school students based on health development model on their healthy lifestyle behaviors and life quality
Yazar: AYTEN YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NAZLI HACIALİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Lise öğrencileri = High schools students ; Obezite = Obesity ; Sağlık = Health ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlıklı insanlar = Healthy people ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Bu araştırma obez lise öğrencilerine Sağlığı Geliştirme Modeline göre verilen eğitimin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacı ile yapılmıştır.

Materyal ve Metot: Araştırma ön test-son test kontrol gruplu ve yarı deneysel olarak, Eylül 2012 ile Ocak 2014 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Rize ilinde 14 liseden yapılan obezite taraması ile en fazla obez öğrenci belirlenen dört lisedeki 136 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada örneklem seçme yoluna gidilmemiştir. Araştırma, çalışmaya katılmayı kabul eden ve seçim kriterlerine uyan 55 deney, 59 kontrol olmak üzere toplam 114 öğrenci ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında "Öğrencilere İlişkin Tanıtıcı Özellikler Formu", "Obeziteye İlişkin Risk Faktörleri Formu", "Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği" ve "Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada deney grubuna üç ay süre ile obeziteye ilişkin risk faktörlerini azaltmaya yönelik, SGM'ye göre yapılandırılan eğitim, okulların bünyesinde eğitim amaçlı hazırlanan salonunda grup eğitimi şeklinde verilmiştir. Eğitim sonrasında üç aylık izlem ve danışmanlık yapılmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; ki-kare, friedman test, bağımsız gruplarda t testi, mann-whitney U testi ve wilcoxon eşleştirilmiş t-testi kullanılmıştır.

Bulgular: Obez öğrencilere verilen sağlığı geliştirme eğitimi ile öğrencilerde BKİ değerinin anlamlı derecede azaldığı, beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıklarının düzenlendiği, sedanter yaşam süresinin azaldığı, AYB ölçeği ve ÇİYKÖ ölçekleri genel puan ortalamalarının ön teste göre arttığı, deney ve kontrol grupları arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu bulunmuştur (p<0.05).

Sonuç: Obez öğrencilere sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin öğrencilerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını geliştirdiği ve yaşam kalitelerini arttırdığı belirlenmiştir.

Abstract:
Aim: The purpose of this study is to determine the effect of training provided for obese high school students based on health development model on their healthy lifestyle behaviors and life quality. 

Material and Method: The research was conducted between the dates September 2012- January 2014 in the form of quasi-experimental design with pretest posttest control group. The universe of the study consisted of 136 obese students studying in four high schools of Rize which were found to be the high schools with the most obese students through an obesity survey that included 14 high schools. The sample was not selected, the sample was completed with a total of 114 students, 55 students in the experiment group and 59 students in the control group who accepted to participate and who were found to be suitable for the selection criteria. The data were collected through "Demographic Data Form for Students", "Risk Factors Form for Obesity", "Adolescent Lifestyle Scale" and "The Pediatric Quality of Life Inventory" scale. The experiment group was trained for three months within the Health Development Training schools which were constituted to decrease the risk factors of obesity. At the end of the training, a three-month long monitoring and counseling was given. The control group did not receive any intervention. The collected data were evaluated by using the following methods: chi-square test, friedman test, t-test for independent groups, paired t-test, mann-whitney u-test and wilcoxon paired t-test.

Result: With the health development training the students received, it was found that BMI scores decreased significantly in students, their nutritional and physical activity habits were regulated, their sedentary life decreased, their general score averages for ALP and PedsQL scale   were higher when compared with the pre-test and the difference between the experiment and control groups was found to be statistically significant (p<0.05).


Conclusion: It was determined that the training obese students received which was based on health development model helped the students to develop healthy life style behaviors and to increase their life quality.