Türkiye'deki katı atık deponi alanlarında oluşan gazın çevresel ve ekonomik açıdan incelenmesi
Environmental and economical investigation of solid waste landfill gas in Turkey
Yazar: ORHAN SOLAK
Danışman: DR. TÜRKAY ONACAK
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Günümüzdeki hızlı nüfus artışı, kentleşme ve teknolojik gelişmeler sonucunda, katı atık miktarlarında önemli oranda artış gözlemlenmektedir. Oluşan katı atıkların çevre için olumsuz etkilerinin önlenmesi amacıyla, mevzuatta belirlenen standartlara uygun şekilde bertaraf edilmeleri gerekmektedir. Bu amaçla, ülkemizde ve dünyada ağırlıklı olarak uygulanan yöntem katı atıkların düzenli depolanması yöntemidir. 
Depolama sahalarında depolanan atıkların zamanla stabilize olması sırasında, atıkların içinde bulunan organik maddelerin biyokimyasal olarak ayrışması sonucu enerji kapasitesi yüksek depo gazı oluşmaktadır. Son yıllarda enerji talebinin artması sebebiyle, Dünya genelinde depolama sahalarında oluşan depo gazının yönetiminde depo gazından enerji temini ile ilgili çalışmalarda artış görülmektedir.
Katı atık depolama alanlarında oluşan depo gazının çevresel olumsuz etkilerinin yanında bileşimindeki yüksek orandaki metan içeriğinden dolayı önemli ölçüde sera gazı etkisi bulunmaktadır. Bu sebeple oluşan gazın kontrolü sera gazı emisyonlarının azaltımı açısından da büyük önem taşımaktadır.
Bu çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı verileri kullanılarak 2006 Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli Ulusal Sera Gazı Envanterleri Hazırlama Rehberine göre ülkemizde evsel nitelikli katı atık depolama alanlarında oluşan metan gazı miktarı hesaplanmıştır.
Çalışma neticesinde, ülkemizde 2015 yılı için evsel nitelikli atık depolama sahalarında oluşan metan gazı miktarının 738.000 ton olduğu ve bu değerin her yıl artarak 2030 yılında 1.025.000 ton değerine ulaşacağı hesaplanmıştır.
Söz konusu metan üretimi hesaplandıktan sonra, elde edilen sonuçlar Amerika Birleşik Devletleri'nin Çevre Koruma Ajansı Kuruluşu olan EPA'nın (Environmental Protection Agency) Katı Atık Depolama Sahası Metan Yardım Programı (Landfill Methane Outreach Program) altında evsel nitelikli katı atık depolama sahalarında oluşan depo gazından enerji temini sağlayan projelerin sera gazı emisyon azaltımının, çevresel faydaların ve enerji üretiminin hesaplanması amacıyla geliştirdiği model kullanılarak değerlendirilmiştir. Buna göre 2015 yılı için 370,47 MW olarak hesaplanan elektrik üretim potansiyeli 2030 yılında 514,54 MW olarak belirlenmiştir. Yıllara göre artış eğilimi sera gazı emisyon azaltımı miktarlarında da görülmektedir. 2015 yılı için yaklaşık 20,1 Milyon ton CO2 eşdeğeri olarak belirlenen sera gazı emisyon azaltımı potansiyeli 2030 yılında yaklaşık 27,9 Milyon ton CO2 eşdeğeri miktarı olarak hesaplanmıştır. 
Daha sonra, yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen elektriğin satın alım bedellerine ilişkin olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan alınan verilerle söz konusu elektrik üretim potansiyelinin finansal karşılığı hesaplanmıştır. Buna göre üretilen elektriğin satışından 2015 yılı için elde edilebilecek finansal gelir yaklaşık 394 Milyon Amerikan Doları olup 2030 yılı için bu değer yaklaşık 547,5 Milyon Amerikan Doları olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Due to the rapid population growth, urbanization and technological improvements in our century, waste generation is increasing significantly. In order to prevent harmful environmental effects of these waste, suitable methods should be applied in compliance with relevant regulations. In this respect, sanitary landfilling is the most commonly applied controlling method both in our country and all around the world. 
During the stabilization of the solid waste collected in landfills, landfill gas with high energy potential accumulates over time with biochemical decomposition of the organic compounds in the waste. Since the energy demand is increasing in the last decades, number of the studies on energy recovery from landfill gas are increasing in all around the world.
In addition to harmful environmental impacts, landfill gas has also significant greenhouse gas impact because of high rate of methane content in the composition. Therefore, controlling of landfill gas is also crucial for reducing greenhouse gas emissions.
In this study, Turkey's greenhouse gas emissions resulting from landfills were calculated by 2006 IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories with data taken from TURKSTAT and Ministry of Environment and Urbanisation. 
The study shows that the methane generation from municipal solid waste in Turkey is about 738,000 tonnes in 2015, this figure increases each year and reachs 1,025,000 tonnes in 2030.
After the calculation of the methane generation, the results were evaluated by the United States EPA (Environmental Protection Agency) Landfill Methane Outreach Program Model developed for landfill gas to energy projects to identify greenhouse gases (GHG) mitigation, environmental benefits and electricity production potential. In 2015, Turkey's electricity production potential from landfill gas is 370.47 MW and this figure reachs 514.54 MW in 2030. Similarly, GHG mitigation potential increases on a yearly basis. GHG mitigation potential from landfill gas to electricity production of Turkey is about 20.1 Million tonnes CO2 equivalent in 2015 and it increases about 27.9 Million tonnes CO2 equivalent in 2030.
Then, the electricity production potential was converted to financial value by using renewable energy electricity production purchase price data taken from Turkey's Energy Market Regulatory Authority. In monetary terms, Turkey's electricity production potential from landfill gas was estimated about 394 Million USD in 2015 and 547.5 Million USD in 2030.