Diyaliz hastalarında bağlanma, dini başa çıkma ve yaşam memnuniyeti arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
A research on the relationship between attachment, religious coping and life satisfaction in dialysis patients
Yazar: FATMA SAĞLAM DEMİRKAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ATALAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Allah = God ; Bağlanma = Attachment ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dindarlık = Religiousness ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Güvenli bağlanma = Attachment security ; Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Bu çalışma, yaşam memnuniyetinin bağlanma tarzları ve dini başa çıkma tarzları ile olan ilişkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Bununla beraber kronik hastalıklarda dini yönelim ve duygu durumunun nasıl olduğunu tespit etmek de bu çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Bu çalışmayı önemli kılan, diyaliz hastalarının manevi kimliğini temsil edebilen bir profil sunma girişimidir. Ekim 2018- Nisan 2019 tarihleri arasında diyaliz tedavisi alan ve Türkiye'nin farklı illerinde ikamet eden 609 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örnekleminin yaş aralığı 20-95 arasında olup yaş ortalaması 60,62'dir. Katılımcıların %47,8'i (n = 291) kadın, %52,2'si (n = 318) ise erkek hastadan oluşmaktadır.

Araştırmada yetişkin bağlanma biçimlerini ölçmek amacıyla Hazan & Shaver'in Yetişkin Bağlanma Ölçeği (1987), Allah'a bağlanma biçimlerini ölçmek amacıyla Kirkpatrcik & Shaver'ın Tanrı'ya Bağlanma Ölçeği (1992), dini başa çıkma tarzlarını ölçmek amacıyla Pargament ve arkadaşları tarafından geliştirilen Dini Başa Çıkma Ölçeği (1998) ve yaşam memnuniyetini ölçmek amacıyla Lavallee ve arkadaşları tarafından geliştirilen Yaşam Memnuniyeti Ölçeği (2007) kullanılmıştır. 574 diyaliz hastasıyla yüz yüze görüşülerek, 35 diyaliz hastasıyla da sosyal paylaşım sitelerinde anket soruları paylaşılarak veriler toplanmıştır.

Bu çalışmada, ilişkisel tarama modeli survey tekniği kullanılarak veriler analiz edildi. Analiz türüne karar verilirken değişken türleri, normallik ve homojenlik varsayımları dikkate alınmıştır. Bunun sonucunda ya t testi, tek yönlü ANOVA, çift yönlü ANOVA (fANCOVA), ANCOVA ya da Mann Whitney U, Kruskal Wallis H testleri kullanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenin kategorik olduğu durumlarda ise ki-kare analizi yapılmıştır.

Bağlanma biçimleri, dini başa çıkma tarzları ve yaşam memnuniyeti arasındaki ilişki üzerine yürütülen bu çalışmada şu bulgular elde edilmiştir: Diyaliz hastaları yakın ilişkilerde ve Allah'la olan ilişkilerinde bağlanma figürüne daha fazla güvenli bağlanırlar. Yetişkin bireye güvenli bağlananlar Allah'a da güvenli; yetişkin bireye kaygılı ve kaçınan bağlananlar Allah'a da kaygılı ve kaçınan bağlanırlar. Bağlanma figürüne (yetişkin bireye ve Allah'a) güvenli bağlananların güvensiz bağlananlara göre yaşam memnuniyeti daha yüksektir. Bağlanma figürüne güvenli bağlanan bireyler; daha fazla olumlu duygulara, daha fazla güvensiz bağlananlar ise olumsuz duygulara sahiptirler. Allah'a güvenli bağlananlar, kaçınan ve kaygılı bağlananlara göre olumsuz dini başa çıkma etkinliklerini daha az kullanırlar. Olumlu dini başa çıkma etkinliklerini kullanan bireyler daha fazla olumlu duygulara, olumsuz başa çıkma etkinliklerini kullanan bireyler ise daha fazla olumsuz duygulara sahiptirler. Yaşam memnuniyeti ile olumlu dini başa çıkma tarzı arasında pozitif ilişki, olumsuz dini başa çıkma tarzı arasında ise negatif ilişki vardır. Aynı zamanda yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, diyaliz yılı ve maddi durum gibi demografik değişkenler ile bağlanma, dini başa çıkma ve yaşam memnuniyeti arasında ilişki olduğuna yönelik bulgular elde edilmiştir. Sonuç olarak, bağlanma biçimleri, dini başa çıkma tarzları ve yaşam memnuniyeti arasında ilişki olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Allah'a Bağlanma, Güvenli Bağlanma, Kaygılı Bağlanma, Kaçınan Bağlanma, Olumlu Dini Başa Çıkma, Olumsuz Dini Başa Çıkma, Duygu Durum ve Yaşam Memnuniyeti

Abstract:
This study aims to investigate the relationship between life satisfaction and attachment styles and religious coping styles. In addition, determining how religious orientation and mood are in chronic diseases is also among the aims of this study. What makes this study important is an attempt to provide a profile that can represent the spiritual dimension of dialysis patients.The research was conducted with 609 patients receiving dialysis treatment and residing in different provinces of Turkey between October 2018- April 2019. The age range of the sample of the study is 20-95 and the average age is 60.62. 47.8% (n = 291) of the participants are female and 52.2% (n = 318) are male.

In this thesis, I used Hazan & Shaver's Adult Attachment Scale (1987) to measure adult attachment styles, Kirkpatrcik & Shaver's Attachment Scale to God (1992) to measure the ways of attachment to God, Pargament et al. The Religious Coping Scale (1998) to measure the ways of religious coping and the Life Satisfaction Scale (2007) developed by Lavallee et al. to measure life satisfaction. Data was collected through interviewing 574 dialysis patients face-to-face, and 35 dialysis patients by sharing survey questions on social networking sites.

In this study, the data were analyzed using the relational screening model survey technique. Variable types, normality and homogeneity assumptions were taken into account when deciding on the type of analysis. As a result, ya test, one-way ANOVA, two-way ANOVA (fANCOVA), ANCOVA or Mann Whitney U, Kruskal Wallis H tests were used. In cases where the dependent and independent variable is categorical, chi-square analysis was performed.

In this study conducted on the relationship between attachment styles, religious coping styles and life satisfaction, the following findings were obtained: Dialysis patients are more securely attached to the attachment figure in close relationships and in their relationship with God. Those who are securely attached to the adult are also securely attached to God; those who have anxious and avoiding attachments to the adult individual, are also attached to God in anxious and avoidant way. Those who are securely attached to the attachment figure (adult and God) have higher life satisfaction than those who are insecurely attached. Individuals who are securely attached to the attachment figure have more positive emotions and those who are more insecurely attached have negative emotions. Those who are securely attached to God, use less negative religious coping activities than those who avoid and are concerned with anxiety. Those who use positive religious coping activities have more positive emotions and those who use negative coping activities have more negative emotions. There is a positive relationship between life satisfaction and positive religious coping style, and negative relationship between negative religious coping style. At the same time, findings have been obtained regarding the relationship between demographic variables such as age, gender, marital status, educational status, year of dialysis and financial status, and attachment, religious coping and life satisfaction. As a result, there is a relationship between attachment styles, religious coping styles and life satisfaction.

Keywords: Adult Attachment, Attachment to God, Secure Attachment, Anxious Attachment, Avoidant Attachment, Positive Religious Coping, Negative Religious Coping, Mood and Life Satisfaction