Afetlerde insani yardım yönetişimi üzerine bir model önerisi
A model proposal on humanitarian aid governance in disasters
Yazar: YUSUF GÜNER
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ÇAKIR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Acil durum yönetimi = Emergency management ; Afet yönetimi = Disaster management ; Doğal afetler = Natural disasters ; Sosyal yardım = Social assistance ; Yeni kamu yönetişimi = New public governance ; İnsani yardımlar = Humanitarian aid ; İyi yönetim = Good governance

Özet:
Bu çalışmada afetlerde insani yardım faaliyetlerinde görev alan kurum ve 
kuruluşların, yönetişim ilkelerine uyma düzeyleri, afetzedelerin bu yönetim 
biçiminden nasıl etkilendiği ve afetlerde insani yardım yönetişimi konusundaki 
görüş ve önerileri incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Türkiye'deki afetlerde insani 
yardım yönetim sistemi ile ilgili mevcut yapıyı ortaya koyup, afet yöneticisi / 
uzmanından, saha personelinden ve afetzedelerden elde edilen veriler ve 
yönetişim ilkeleri ışığında, Türkiye'de afetlerde uygulanabilir bir insani yardım 
yönetim modelini ortaya koymaktır.
Çalışmada karma araştırma (NİTEL + Nicel) yöntemi kullanılmış olup araştırma 
deseni ve sıralamasında nitel araştırma yöntemlerine öncelik verilmiştir. Nitel 
araştırmada durum çalışması yöntemi kullanılmıştır ve veri toplamak için 17'si 
yönetici ve uzman, 12'si saha personeli olmak üzere 29 katılımcıyla yarı 
yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. 359 afetzedeye çoklu seçimli anket 
uygulanmıştır. Görüşmelerden ve anketten elde edilen verilerin 
çözümlenmesinde çalışma desenindeki sıra takip edilmiş, keşfedici sıralı desene 
göre önce görüşme verisi MAXQUDA20 analiz programı kullanılarak 
çözümlenmiş ve raporlanmış, devamında anket verisi çözümlenmiş ve 
özetlenmiştir.
Sonuçlar, afet yönetim süreci bağlamında Türkiye'deki insani yardım 
kuruluşlarının kurumsal yapı ve kapasitelerinin güçlü olduğunu ancak yönetim 
ve kooordinasyon yönünden eksikler olduğunu göstermektedir. Katılımcılara 
göre insani yardım kuruluşlarının yönetişim ilkelerine uyma düzeyleri orta 
seviyededir. Çalışmada yönetişimin güçlendirilmesine ilişkin yönetici, uzman 
önerilerine başvurulmuştur. Anket sonuçları afetzedelerin yönetim süreçlerine 
katılımının yetersiz olduğunu ve afetzedelerin insani yardımları, yönetişim 
açısından yeterli görmediğini göstermektedir. 
Çalışmanın sonunda, afetlerde insani yardım yönetim modelinin iyileştirilmesi 
için araştırma verileri ve yönetişim ilkeleri ışığında belirlenen önerilere yer 
verilmiştir. Sonuç olarak bu çalışmanın afetlerde insani yardım yönetim 
sisteminin gelişmesine ve bu alanda yapılacak akademik çalışmalara katkı 
sunması beklenmektedir.

Abstract:
The level of compliance of the institutions and organizations involved in 
humanitarian aid activities in disasters with the principles of governance, and 
how the disaster victims are affected by this form of management were examined 
together with their views and suggestions on humanitarian aid governance in 
disasters within the scope of the study. The study aims to reveal the current 
structure of the humanitarian aid management system in disasters in Turkey and 
also present an applicable humanitarian aid management model for disasters in 
Turkey in the light of the data obtained from the disaster manager / expert, field 
personnel and disaster victims, and governance principles.
The mixed research method, which is a mixture of qualitative and quantitative 
methods, was used in the study whereas qualitative research methods were given 
priority in the research design and ranking. The case study method was used in 
the qualitative research, and a set of semi-structured interviews were conducted 
with 29 participants, 17 of whom were managers and experts, and 12 of whom 
were field personnel in order to collect the required data. A multiple choice 
questionnaire was applied to 359 disaster victims. The required order in the study 
design was followed in the analysis process of the data gathered via the interviews 
and the questionnaire. Firstly, the interview data was analyzed and reported 
using the MAXQUDA20 analysis program, then the questionnaire data was 
analyzed and summarized according to the exploratory sequential design.
The results show that the institutional structure and capacities of humanitarian 
organizations in Turkey are prospering in the context of the disaster management 
process whereas some deficiencies have been determined in terms of management 
and coordination. According to the participants, humanitarian aid organizations' 
level of compliance with the governance principles is moderate Some managers' 
and experts' suggestions on strengthening governance were also included in the 
study. The results of the survey show that the participation of the disaster 
survivors in the management processes is insufficient and the disaster survivors 
do not see humanitarian aid as sufficient in terms of governance.
Lastly, a set of suggestions, which are determined in the light of research data 
and governance principles for the improvement of the humanitarian aid 
management model in disasters, are presented at the end of the study. As a result, 
this study is expected to contribute to the development of the humanitarian aid 
management system in disasters and to academic studies in this field.