Metalik malzemelerin oda sıcaklığında yapılan çekme testlerinde A ve B tipi ölçüm belirsizliklerinin karşılaştırılması
Comparison of A and B type measurement uncertainties in tensile testing of metallic materials at ambient temperature
Yazar: MEHMET SOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN MURAT LUŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Malzeme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Ölçümler; ticari, endüstriyel, teknik ve birçok alanda hayatımızın bir parçasıdır. Kalite kontrol, standartlaştırma ve güvenilirlik nedeniyle her ölçüm sonucunun belli bir güven aralığında ifade edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle ölçüm sonucunun ölçümdeki belirsizliğin bir ifadesi ile tamamlanmış olması gerekmektedir. Ölçüm belirsizliği, elde edilen ölçümlere tutarlı olacak şekilde denk gelen değerlerin dağılımını ayırt edici bir araç ve bu ölçüm sürecinin sonucuyla ilişkilendirilebilecek bir göstergedir. Ölçüm cihazı, ölçülen madde, çevresel koşullar, operatör ve diğer etmenler ölçüm belirsizliği için bir kaynak olabilmektedir. Bu nedenle, bu çalışmada en eski ve en yaygın mekanik malzeme muayene yöntemlerinden birisi olan çekme testinde ölçüm belirsizliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Çekme testinin istatistiksel çıktılarından birisi olan çekme gerilmesi, malzemenin kopmadan dayanabildiği en yüksek kuvvet olarak tanımlanmaktadır. Bugüne kadar bu alanda, A tipi Ölçüm Belirsizliği ile B tipi Ölçüm Belirsizliği arasında karşılaştırma kapsamında herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Sonuç olarak bu çalışmanın amacı, bu iki tür arasındaki kantitatif farklılıkları değerlendirmek ve hangi yöntemin daha hassas sonuçlara sahip olduğu konusunda bir rehber niteliği taşımasıdır. Bu çalışmada, oda sıcaklığında çekme testi uygulanan metalik malzemelere ait A ve B tipi Ölçüm Belirsizliklerinin karşılaştırılması hedeflenmiştir.  Bu kapsamda, ISO 6892-1:2016 standardına uygun olarak hazırlanıp şekillendirilmiş 6 farklı numune grubuna ait 60 numuneye 3 farklı cihazda çekme testi uygulanmıştır. Sonrasında, test sonuçlarının istatistiksel  analizi, güvenilirliklerinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. %95 güven aralığında elde edilen sonuçlara göre,  A tipi belirsizlik yaklaşık %1 olarak hesaplanmışken, B tipi belirsizlik ise yaklaşık %2'lik olarak hesaplanmıştır. Tüm bu deneyler ve hesaplamalar A tipi belirsizliğin B tipi Belirsizliğe göre sayısal olarak daha hassas sonuçlar verdiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Measurements are part of our lives in commercial, industrial, technical and many different areas. For quality control, standardization and reliability; the result of each measurement must have a to be stated in a certain confidence interval. Therefore, the result of measurement should be completed with an expression of uncertainty in the measurement. Measurement uncertainty is a parameter that includes executable results that characterize the distribution of values that can be attributed to the measured magnitude. The measuring device, measured material, environmental conditions, operator and other factors may be a source of measurement uncertainty. Therefore, it is aimed to investigate the uncertainty of measurement in the tensile test which is one of the oldest and most common mechanical material inspection methods. The tensile stress, which is one of the statistical outputs of the tensile test, is defined as the highest force that the material can resist without breaking. To date, there is no study in the scope of comparing of Type A Measurement Uncertainty and Type B Measurement Uncertainty. In conclusion, the aim of this study is to evaluate the quantitative differences between these two types and to provide a guideline on which method has more precise results. In this study, it is aimed to compare the measurement uncertainties of type A and B of metallic materials which are applied to tensile test at room temperature. In this context, 6 different sample groups, prepared according to the standards and shaped according to the ISO 6892-1: 2016 60 samples consisting of 6 different sample groups, tensile test was applied with 3 different devices. A statistical analysis of the test results was then carried out to evaluate their reliability. According to the results obtained in the 95% reliability interval, the uncertainty of Type A was calculated as 1%, while the B type uncertainty was calculated as approximately 2%. All these experiments and calculations show that type A uncertainty gives numerically more precise results than B type Uncertainty.