Alt ve üst sosyoekonomik düzeydeki ailelerin aile işlevlerinin, anne-çocuk ilşkilerinin aile işlevlerinin anne-çocuk ilişkilerine etkisinin incelenmesi
The study of the family functions, mother-child relations of lower and upper socioeconomic families and the effect of the family functions to mother-child relations
Yazar: SERAP ÇAKICI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile işlevleri = Family functions ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations

Özet:
iÖZETBu araştırma ; alt ve üst sosyoekonomik düzeydeki 6 yaş grubunda çocuğa sahipailelerin aile işlevlerini , anne-çocuk ilişkilerini ve aile işlevlerinin anne-çocukilişkilerine etkilerini incelemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi , 2000 yılıDevlet statistik Enstitüsü , Ankara ili Çankaya ve Keçiören merkez ilçeleri nüfus bilgilerive Ankara l Milli Eğitim Müdürlüğü Resmi lköğretim Okulları Ana sınıfları öğrencisayıları dikkate alınarak , evrenden rastgele örnekleme yöntemi ile belirlenen 11 lköğretimokulunun ana sınıfı öğrencileri ve annelerinden oluşmuştur. Alt sosyoekonomik düzeyden169 ve üst sosyoekonomik düzeyden 221 olmak üzere , toplam 390 çocuk ve annesiaraştırma kapsamına alınmıştır.Araştırmada veri toplama araçları olarak , ailelerin demografik bilgilerini eldeetmek amacıyla Kişisel Bilgi Formu ; aile işlevlerini ölçmek amacı ile Aile DeğerlendirmeÖlçeği (ADÖ) ve anne-çocuk ilişkilerini ölçmek amacıyla ise Aile-Çocuk lişkileriÖlçeği-Anne Formu (PARQ) kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi S.P.S.S.istatistik programı ile yapılmıştır. Ailelerin demografik bilgileri yüzde ve frekansdağılımları ile verilmiş ; aile işlevleri ve anne-çocuk ilişkilerinin belirlenen bağımsızdeğişkenlerle ilişkileri , çift yönlü varyans analizi ile ; aile işlevleri ve anne-çocukilişkileri etkileşimi ise Korelasyon tekniği ile test edilmiştir. Gruplar arasında anlamlıfarklar bulunduğunda , farkı yaratan grubun hangisi olduğu Scheffe Testi ile belirlenmiştir.Aile işlevleri ve anne-çocuk ilişkilerinde , sosyoekonomik düzeyin belirleyici biretken olduğu , sosyoekonomik düzey grupları arasında aile işlevleri ve anne-çocukilişkileri açısından anlamlı farklılıkların olduğu bulunmuştur ( p < 0.05 ).Aile işlevlerinin sosyoekonomik düzey grupları arasında anlamlı derecedefarklılıklar gösterdiği ; Aile Değerlendirme Ölçeği iletişim , roller , duygusal tepkiverebilme , davranış kontrolü ve genel fonksiyonlar boyutları açısından üst sosyoekonomikdüzeydeki ailelerin ; problem çözme ve gereken ilgiyi gösterme boyutları açısından isealt sosyoekonomik düzeydeki ailelerin daha sağlıksız işlevler gösterdikleri belirlenmiştir( p < 0.05 ). Aile işlevleri arasında ; annelerin yaşları , hane halkı büyüklüğü , ev tipleri ,çocuk sayıları , çocukların cinsiyetleri , anne - baba evlenme yaşları ve evlilik sürelerinegöre anlamlı farklar bulunmazken ( p > 0.05 ) ; babaların yaşları , anne ve babalarınöğrenim durumları ve evlenme biçimlerine göre anlamlı farkların olduğu saptanmıştır( p < 0.05 ).Anne-çocuk ilişkileri açısından , alt sosyoekonomik düzeydeki annelerin tümboyutlarda üst sosyoekonomik düzeydeki annelere göre anlamlı derecede sağlıksızlıkgösterdikleri ( p < 0.05 ) ; annelerin yaşları , meslek grupları ve çocukların cinsiyetlerininanne-çocuk ilişkilerini etkilemediği ( p > 0.05 ) ; annelerin öğrenim durumları , ailetipleri ( hane halkı büyüklüğü ) ve çocuk sayılarının anne-çocuk ilişkilerini anlamlıderecede etkilediği bulunmuştur ( p < 0.05 ).Aile işlevlerinin anne-çocuk ilişkilerine etkisi incelendiğinde , iletişim vesıcaklık ve sevgi etkileşiminin bulunmaması dışında , her boyutta anlamlı etkileşiminolduğu ve bu etkileşimin bazı boyutlar açısından pozitif , bazıları açısından ise negatifolduğu saptanmıştır ( p < 0.05 ).

Abstract:
iiABSTRACTThis study has been conducted in order to study the family function of lower and uppersocioeconomic families with kids at the age of 6, mother - child relations and the effects of thefamily function to the mother - child relations. The sampling of the study constitutes of childrenand mothers of 11 kindergartens randomly selected in accordance with the Ankara ProvinceCankaya and Ke9ioren central districts population information and the number ofkindergarten students of the Ankara Province Directorate of National Education OfficialElementary Schools Kindergarten classes. A total of 390 children and their mothersconsisting of 169 children and their mothers from the lower socioeconomic class and 221children and their mothers from the upper socioeconomic class have been included in the study.The Personal Information Forms were used in order to gather data about the demographicinformation; Family Evaluation Criterion (FEC) in order to evaluate the family functions andParental Acceptance - Rejection Questionnaire - Mother Form (PARQ) has been used toevaluate the mother - child relations. The S.P.S.S. statistical program undertakes theanalysis of the data gathered. The demographic information of the families has been issuedwith their percentage and dispersals; the relations between the functions of family relations andmother - child relations with the independent variables has been given with duplex varianceanalysis; the family function and mother - child relation has been tested with the Correlationtechnique. When semantic discriminations were found, the Scheffe Test was used in order todetermine the group causing this discrimination.It has been determined that the socioeconomic level is a determining factor in the familyfunction and mother - child relations, and that semantic discriminations exist in familyfunctions and mother - child relations between the socioeconomic levels (p < 0.05).It has been determined that family functions show semantic discriminations betweensocioeconomic level groups; and that upper socioeconomic level families showunhealthier functions for Family Evaluation Criterion, roles, showing emotional reactions,behavior control and general functions dimensions; while lower socioeconomic level familiesshow unhealthier functions for problem solving and showing the required affection (p <0.05). While no semantic discriminations for family functions weren't found for themothers age, household size, house types, number of children, the gender of the children, themarriage age of the parents and the duration of the marriage (p > 0.05); semanticdiscriminations were found for the fathers age, the education level of the parents and theirmarriage methods (p < 0.05).It has been determined that mothers from the lower socioeconomic levels showunhealthier functions in all levels in comparison to the upper socioeconomic level mothers (p< 0.05); that the age of the mothers, their vocational groups and the gender of the childrendoesn't affect mother - child relation (p > 0.05); and that theeducation level of the mothers, the family types (household size) and number of childrenaffects mother - child relations semantically (p < 0.05).When the effects of family functions on the mother - child relations are examined, it isdetermined that all levels of semantic interaction exists except for communication, affection andlove interactions, and that some of them are positive while some of them are negative (p <0.05).