Madde bağımlılarında beslenme, iştah durumu ve bağımlılık şiddeti ilişkisi
Nutrition, appetite and addiction severity relation in drug addicts
Yazar: SERKAN ASLAN
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; İştah = Appetite

Özet:
Bu çalışma Ankara Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi ve Eğitim Merkezinde Ocak- Kasım 2016 döneminde doktor tarafından madde bağımlılığı tanısı konan, tedavi protokolünü kabul eden ve yatarak tedavi gören, 17-45 yaş arası, 121 gönüllü erkek madde bağımlısı üzerinde yapılmıştır. Araştırmaya kronik hastalığı olanlar ve madde bağımlılığı bir yıldan az olanlar dahil edilmemiştir. Çalışmada bireylere ait genel bilgilerin alındığı anket formu, iştah durumlarını değerlendirmek için basitleştirilmiş beslenme iştah anketi (Simplified Nutrition Appetite Questionnaire, SNAQ) uygulanmış ve beslenme durumları 24 saatlik geriye dönük hatırlatma yöntemiyle besin tüketim kayıtları alınarak saptanmıştır. Bağımlılığın farklı boyutlarıyla bağımlılık şiddetini değerlendirmek için bağımlılık profil indeksi, malnütrisyon durumlarını belirlemek için subjektif global değerlendirme (SGD) formu uygulanmıştır. Son olarak tedavi merkezinden rutinde alınan biyokimyasal parametreler kullanılmış ve bireylerin antropometrik ölçümleri usülüne uygun olarak alınmıştır. Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 24,3±5,11 yıl ve eğitim durumlarının %60,3'ünün ortaokul olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin %98,3'ünün sigara, %92,6'sının eroini her gün kullandığı görülürken, yaklaşık 5 yıldır madde (alkol ve sigara dışında) kullanmaktadır. katılımcıların %51,2'sinin günde bir ana öğün tükettikleri, %77,2'sinin öğün atlama nedeninin iştahsızlık veya canının istememesi olduğu belirlenmiştir. Bireylerin günlük diyetle aldıkları enerji yaklaşık 2884,9 kkal, karbonhidrat 393,6 g,  protein 88,2 g, yağ 106,0 g olup; %94,2'sinde karbonhidrat, %70,2'sinde protein tüketiminin fazla olduğu, %51,3'ünde posa tüketiminin yetersiz olduğu bulunmuştur. Bireylerin SNAQ anketi puanına göre %14'ünün vücut ağırlığı kaybı riski olmadığı, %86,0'sının vücut ağırlığı kaybı riskinin olduğu görülmüştür. Katılımcıların %96,7'sinin bağımlılık şiddetinin yüksek, %3,3'ünün orta, subjektif global değerlendirmeye göre bireylerin %53,7'sinin orta derecede malnütrisyon, %46,3'ünün iyi beslenmiş olduğu saptanmıştır. Bağımlılık şiddetinin beslenme ve iştah durumundan etkilendiği, SGD'ye göre beslenme durumu ve SNAQ puanı ile bağımlılık şiddeti arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. İştahsızlık ve malnütrisyon madde bağımlılarında görülen önemli problemlerdendir. Bu etmenler ile bağımlılık şiddeti arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Ancak bu ilişkiyi açıklayabilmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
This study was conducted on 121 voluntary male subjects who are aged between 17 and 45 and receiving inpatient treatment after approving treatment protocol as they are diagnosed with drug addiction by a doctor in January – November 2016 period in Ankara Alcohol and Drug Addiction Treatment and Training Center. The individuals who have a chronic disease and are drug addict for less than one year were not included in the study. In the study, a questionnaire was used to collect general information about the subjects, a simplified Nutrition Appetite Questionnaire (SNAQ) was applied to evaluate their appetite and their dietary habits were determined by taking their food intake records through 24-hour retrospective reminder method. Addiction profile index was applied to evaluate the addiction severity in different dimensions and subjective global evaluation form to determine their malnutrition status. Ultimately, biochemical parameters routinely taken from the treatment center were used and the anthropometric measurements of the individual were taken in accordance with the procedure. The age average of the participants was 24.2±5.11 years and 60,3% of the participants were secondary school graduate. It was found out that 98,3% of the subjects smoked cigarette and 92,6% of them heroin every day and took drugs (except alcohol and cigarette) for 5 years. It was determined that 51,2% of the participants had one main meal every day and 77,2% of them skipped meals because of lack of appetite. It was found out that participants consumed 2884.9 kcal energy, 393.5 g carbohydrate, 88.2 g protein, 106.0 g fat in their daily diet and 94,2% of them consumed excessive carbohydrate and 70.2% excessive protein and 51,3% consumed insufficient pulp. SNAQ scores of the participants showed that 14% of them do not have body weight loss risk while 86,0% have that risk. Addiction severity of 96,7% of the participants was high, while 3,3% of them had medium severity. According to subjective global evaluation, 53,7% of the participants had medium level malnutrition, while 46.3% of them were well-nourished. It was found out that addiction severity is affected from nutrition and appetite and there is a meaningful relation between nutrition and SNAQ score and addiction severity according to subjective global evaluation. Lack of appetite and malnutrition are among the most important problems of drug addicts. There is a positive relation between these factors and addiction severity. However, it is necessary to conduct further research to explain this relation.