Kronik ağrıda uygulanan kabul ve kararlılık terapisi müdahaleleri
Acceptance and commitment therapy interventions for chronic pain
Yazar: HALİL İBRAHİM SARIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFİYE KAYA CİCERALİ
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Kabul ve Kararlılık Terapisi (Acceptance and Commitment Therapy-ACT) bilişsel
davranışçı terapilerin üçüncü dalga yaklaşımlarından kabul edilen, felsefi temelleri
İşlevsel Bağlamsalcılık'a kuramsal temelleri ise dil-biliş ilişkisi üzerine kurulu
İlişkisel Çerçeveler Kuramı'na dayanan, radikal davranışçı ve süreç temelli bir
psikoterapi modelidir. ACT, bireyleri olumsuz etkileyen olay ya da durumları
değiştirmeye çalışmadan, sürekli olarak kendileriyle meşgul olmak yerine
mutsuzken, acı çekerken, ağrı hissederken, çeşitli psikopatolojik semptomlarla baş
ederken tüm deneyimlerini olduğu gibi kabul edip onlara yer açarak değerleri
odaklı hareket etmeleri yönünde hayatlarını daha canlı, anlamlı ve kaliteli devam
ettirmelerini amaçlamaktadır. Bu derleme çalışmasının amacı, kronik ağrı
hastalarında ACT' ın etkinliğini test etmiş çalışmaları bir araya getirmek ve ACT
yaklaşımları ile kronik ağrı hastalarının yaşam kalitelerini artırmanın, hayatta
anlam bulmalarını kolaylaştırmanın, ağrının günlük yaşama müdahale etmesini
azaltmanın ne derece mümkün olduğunu raporlamaktır. Konuyla ilgili Scopus ve
Web of Science veri tabanları taranmış, karşılaştırmalı geniş çaplı çerçeve
sundukları için öncelikle metaanaliz ve sistematik gözden geçirme çalışmalarına
yer verilmiştir. Bunun dışında Amerikan Psikologlar Birliği (APA) 2011 Bilişsel
Davranışçı Terapi eğitici kitaplarının kronik ağrı bölümleri ve ACT'ın kronik
ağrıda kullanımıyla ilgili seçkin kitapları da kullanılmıştır. Derlemenin akışında
kronik ağrının genel hatları, Kabul ve Kararlılık Terapisi' nin ortaya çıkış süreci ve
temel kavramları, modeli ve kronik ağrı hastalarına uygulanan terapi protokolleri
incelenmiştir. Bu bağlamda, ACT' ta önemli yeri olan egzersiz, metafor ve tedavi
yöntemlerine de yer verilmiş, ACT' a yapılan eleştirilere değinilmiş ve derleme
sonuçları maddeler halinde özetlenmiştir. Tedavi yöntemlerinin ele alındığı
çalışmaların sonuçları şu şekilde özetlenebilir:
1.Kronik Ağrı için İnternet Tabanlı Müdahale (ACTonPain): Müdahalenin
uzun vadeli etkisini gösteren bekleme listesinde yer alan kişilere göre çalışma
sonucunda daha az ağrı müdahalesi ve daha yüksek ağrı kabulü sonucu bildirmiştir.
2. Kendi Kendine Yardım Kitabının Değerlendirmesi, Ağrının Ötesinde
Yaşamak: Kronik ağrı hastalarının yaşamlarına değer katacağı hipotezini
desteklemesi nedeniyle kitabın kronik ağrı hastaları için yararlı bir araç olabileceği
kanaatine varılmıştır.
3. PainTracker Self-Manager'ın Kontrollü Pilot Denemesi: Hastalarda
kontrol grubuna kıyasla zaman içinde daha fazla iyileşme görüldüğü
gözlemlenmiştir.
4. Kronik Ağrı Hastalarına Uygulanan Kabul ve Kararlılık Terapisi ile
İlişkili Değişim Mekanizmaları: Psikolojik Esneklik ve Felaketleştirme: Kronik ağrı hastalarının psikolojik tedavisinde ACT' ın doğrudan ve nedensel bir çalışma
mekanizması olmasının yanında ağrı kesici işlevi gördüğü gözlemlenmiştir.
5. Kronik Ağrı Hastaları için Mikro Öğrenme Olarak İnternetten Verilen
Kabul ve Kararlılık Terapisi: 1 Yıllık Takipli Randomize Kontrollü Çalışma:
Sonuçların umut verici olduğu ve iACT' ın kronik ağrı hastaları tedavisinde bir
seçenek olarak kullanılma ihtimaline müsait olabileceği düşünülmektedir.
6. Polis ve Askeri Gruplarda Kronik Ağrı Temelinde Online Uygulanan
Randomize Kontrollü Kabul ve Kararlılık Çalışması: Tedavi sonrası TSSB ve
depresyon ile kronik ağrının yüksek komorbidite sonuçlarında eşit miktarda fayda
sağladığı benzersiz bir bulgu olarak bulunduğu gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler
Kabul ve Kararlılık Terapisi, Act, Bilişsel Davranışçı Terapi, Bdt, Kronik Ağrı.

Abstract:
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is a radical behavioral and processbased psychotherapy model, which is accepted as one of the third wave approaches
of cognitive behavioral therapies, with philosophical foundations based on
Functional Contextualism and theoretical foundations based on Relational
Frameworks Theory, which is based on language-cognition relationship. ACT aims
to help individuals to continue their lives in a more vibrant, meaningful and quality
way by accepting all their experiences as they are and making room for all their
inner experiences and acting in a values-oriented manner when they are unhappy,
suffering, feeling pain, coping with various psychopathological symptoms, instead
of being constantly preoccupied with themselves, without trying to change the
events or situations that negatively affect them. The aim of this review is to bring
together studies that have tested the effectiveness of ACT in chronic pain patients
and to report to what extent it is possible to improve the quality of life of chronic
pain patients, facilitate them to find meaning in life, and reduce the interference of
pain in daily life with ACT approaches. Scopus and Web of Science databases on
the subject were searched, and meta-analysis and systematic review studies were
included primarily because they provide a large-scale comparative framework. In
addition, chronic pain chapters from the American Psychological Association
(APA) 2011 Cognitive Behavioral Therapy training books and selected books on
the use of ACT in chronic pain were also used. In the flow of the review, the
general outlines of chronic pain, the emergence process and basic concepts of
Acceptance and Commitment Therapy, the model and the therapy protocols applied
to chronic pain patients were examined. In this context, exercise, metaphor and
treatment methods, which have an important place in ACT, are also included,
criticisms of ACT are mentioned and the results of the review are summarized in
items. The results of the studies on treatment methods can be summarized as
follows:
1.Internet-based Intervention for Chronic Pain (ACTonPain): Fewer pain
interventions and higher pain acceptance outcomes were reported compared to
people on a waiting list, demonstrating the long-term impact of the intervention.
2.Evaluation of The Self-help Book, Living Beyond Pain: It was concluded that the
book could be a useful tool for chronic pain patients as it supports the hypothesis
that chronic pain patients will add value to their lives.
3. Controlled Pilot Trial of PainTracker Self-Manager: Compared to the control
group, greater improvement was observed in patients over time.
4. Mechanisms of Change Associated With Acceptance and Commitment Therapy
Applied to Chronic Pain Patients: Psychological Flexibility and Catastrophizing: It has been observed that ACT functions as a direct and causal working mechanism in
the psychological treatment of chronic pain patients and also functions as a pain
reliever.
5. Online Acceptance and Commitment Therapy as Microlearning for Chronic
Pain: A Randomized Controlled Trial with 1-year Follow-up: The results are
promising and suggest that iACT may be suitable as an option for the treatment of
chronic pain patients.
6. Randomized Controlled Trial of Acceptance and Commitment Applied Online in
Police and Military Groups with Chronic Pain: A unique finding was that posttreatment PTSD and depression and chronic pain were found to benefit equally in
high comorbidity outcomes.

Keywords
Acceptance and Commitment Therapy, Act, Cognitive Behavioral Therapy, Cbt, Chronic Pain.