Mandibulada dentoalveolar cerrahi sonrası gelişen parestezide kas içi uygulanan transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonunun (TENS) etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the efficacy of intramuscular transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) in paresthesia developing after dentoalveolar surgery in the mandible
Yazar: OKAN DURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞET AKAY
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Periferik sinir sistemi hastalıkları = Peripheral nervous system diseases ; Transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonu = Transcutaneous electric nerve stimulation ; Trigeminal sinir = Trigeminal nerve ; Yaralanmalar-sinir sistemi = Trauma-nervous system

Özet:
Giriş: Mandibulada yapılan dentoalveolar cerrahiler sonrasında parestezi gelişebilmektedir. Bu çalışmanın amacı; mandibulada yapılan dentoalveoler cerrahilerin bir komplikasyonu olan parestezide kas içi uygulanan transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonunun etkinliğinin değerlendirilmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza dentoalveolar cerrahi sonrası parestezi gelişmiş ve yaklaşık 1 aylık spontan iyileşme süreci sonrası parestezisi devam eden 33 hasta dahil edildi. Öncelikle hastaların cerrahi verileri kayıt altına alındı. Hastalara 5 hafta süreyle haftada bir gün intramüsküler transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu uygulandı. Parestezinin etkilediği topografik alan hasta onamı alındıktan sonra ve haftada bir olarak uygulanan duyu muayenesi ile takip edildi ve değişim milimetre kare cinsinden kaydedildi. Paresteziye bağlı gelişen sensoriyal etkilenimin ve intramüsküler transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu uygulamasının motor işlevde herhangi bir değişime sebep olup olmadığı ağız açıklığı ölçülerek değerlendirildi. Transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonunu uygulamasının çiğneme kaslarında lokalize ağrıya etkisi hasta odaklı ağrı var ya da yok sorusu ile değerlendirildi. Verilerin analizi SPSS 25.0 paket programı ve R 4.1.1 istatistiksel yazılım ile gerçekleştirildi.
Bulgular: Hastaların parestezi alanında ve tecrübe ettikleri çiğneme kaslarında lokalize olan ağrıda anlamlı azalma görüldü (p<0,05). Ayrıca hastaların ağız açıklıklarında anlamlı artış gözlendi (p<0,05).
Sonuç: Çalışmamız intramüsküler transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu uygulamasının dentoalveolar cerrahi sonrası gelişebilen parestezinin tedavisinde etkin bir uygulama olduğunu gösterse de bu alanda yapılan çalışma sayısının az olduğu göz önünde bulundurulduğunda daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction: Paresthesia may develop as a result of dentoalveolar surgery in the mandible. This study aimed to assess the effect of intramuscular transcutaneous electrical nerve stimulation on paresthesia, a complication induced by dentoalveolar surgery in the mandible.  
Material and Methods: A total of 33 patients who developed paresthesia due to dentoalveolar surgery in the mandible and still had the paresthesia after the one-month spontaneous recovery process were included in the study. Firstly, the surgical data of the patients was recorded. Patients were enrolled for 5 weeks of intramuscular transcutaneous electrical nerve stimulation intervention once a week. After the patients' consent was obtained topographic area affected by the paresthesia was assessed via sensory examination before approval and once a week, and any change was recorded as milimeter square. Whether or not sensorial impairment induced sensory deficit and intramuscular transcutaneous electrical nerve stimulation may cause changes in motor function was assessed by mouth opening range of motion measurement. The effect of intramuscular transcutaneous electrical nerve stimulation intervention on localized pain in masticatory muscle was assessed with patient oriented questionnaire as yes or no answers. Data analysis was performed via SPSS 25.0 program and R 4.1.1 statistical software.
Results: Significant reduction was observed in the paresthetic area and perceived pain localized in masticatory muscles of the patients (p<0.05). In addition, a significant increase was observed in the mouth opening range of motion of the patients (p<0.05)
Conclusions: Although our study showed that intramuscular transcutaneous electrical stimulation intervention is an effective intervention for paresthesis treatment induced by dentoalveolar surgery in mandible, considering the few studies exist related to this area, further studies are needed.