Bir aile hekimliği birimine kayıtlı 50-70 yaş arası bireylerin, gaitada gizli kan testi (GGKT) yaptırma sıklığı ve kolorektal kanser farkındalığının araştırılması
In this study, it was aimed to determine the frequency of fecal occult blood test (FOBT) and colorectal cancer awareness in individuals aged 50-70 years living in a certain region
Yazar: HAKAN ÖRS
Danışman: PROF. DR. HALUK MERGEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Dışkı = Feces ; Farkındalık = Awareness ; Geriatri = Geriatrics ; Kan testleri = Hematologic tests ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu çalışmada belirli bir bölgedeki 50-70 yaş arası bireylerin, gaitada gizli kan testi (GGKT) yaptırma sıklığı ve kolorektal kanser farkındalığının araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel tipte olan bu araştırma, İzmir'de bir aile hekimi birimine kayıtlı, 50-70 yaş arasında olan 281 kişinin katılımı ile 1 Mayıs 2021- 30 Haziran 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, kolon kanseri tarama yaptırma davranışları ve kolon kanseri konusunda bazı bilgileri kaydedilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların %52,7'si kadındı, yaş ortalaması 61,74 ± 5,61 yıldı. Kişilerin %28,5'i daha önce kolonoskopi, %34,9'u GGKT yaptırdığını belirtti. En sık GGKT yaptırma nedeni doktor isteğiyken (%74,5), en sık GGKT yaptırmama nedeni bilgi sahibi olunmamasıydı (%78,1). Katılımcıların %62,6'sı önümüzdeki bir yıl içerisinde GGKT yaptırmayı düşündüğünü belirtti. Katılımcıların kolon kanseri risk faktörlerini işaretleme sıklıkları şu şekildeydi: %80,4 sigara içmek, %70,8 alkol içmek, %80,8 yaşın artması, %60,5 diabetes mellitus, %84,3 obezite. Kolon kanseri bulgularını işaretleme sıklıkları şu şekildeydi: %35,9 dışkılama alışkanlığında değişim, %32,7 ishal, %40,9 kabızlık, %37 dışkı sonrası boşanmama hissi, %75,1 makattan kanama, %77,2 dışkıda kan görme, %13,5 yellenme. Çalışmada değerlendirilen parametrelerin daha önce GGKT yaptırma durumu ile ilişkili olmadığı görüldü (p>0,05). Bir yıl içinde GGKT yaptırmayı düşünenlerin (p = 0,024), tanıdığı birinde kolon kanseri öyküsü olanların (p<0,001), son üç ay içinde dışkılama alışkanlığı değişmeyenlerin (p = 0,033), herhangi bir şikayeti olmadan doktor kontrolüne gittiğini belirtenlerin (p<0,001) kolon kanseri risk faktörleri ve bulguları konusunda farkındalığı daha fazlaydı.
Sonuç: Bu çalışmada kolon kanseri risk grubunda olan bireylerin, kolon kanseri tarama yaptırma sıklığının ve bu konudaki farkındalıklarının oldukça düşük olduğu görüldü. Erken dönemde tanı ve tedavisi mümkün olan bu hastalığa bağlı mortalite ve morbidite, bu konuda farkındalığı arttırıcı faaliyetlerin düzenlenmesiyle azaltılabilir.
Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, tarama, gaitada gizli kan testi, farkındalık

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the frequency of fecal occult blood test (FOBT) and colorectal cancer awareness in individuals aged 50-70 years living in a certain region.
Methods: This cross-sectional study was carried out between 1 May 2021 and 30 June 2021 with the participation of 281 people aged 50-70 years, registered in a family medicine unit in Izmir. Their sociodemographic characteristics, colon cancer screening behaviors, and knowing some information about colon cancer were questioned.
Results: 52.7% of the participants were women, the mean age was 61.74 ± 5.61 years. 28.5% of the individuals stated that they had colonoscopy and 34.9% stated that they had FOBT. The most common reason for applying FOBT test was the request of the doctor (74.5%), while the most common reason for not performing FOBT was lack of information (78.1%). 62.6% of the participants stated that they intend to apply FOBT within the next year. The frequencies of marking colon cancer risk factors by the participants were as follows: 80.4% smoking, 70.8% alcohol drinking, 80.8% increased age, 60.5% diabetes mellitus, 84.3% obesity. The frequenies of marking colon cancer findings by the participants were as follows: 35.9% change in defecation habit, 32.7% diarrhea, 40.9% constipation, 37% feeling of bloating after stool, 75.1% rectal bleeding, 77.2% blood in stool, 13.5% flatulence. It was observed that the parameters evaluated in the study were not related to the previous FOBT application status (p>0.05). Those who plan to apply FOBT within the next year (p = 0.024), those who have a history of colon cancer in someone they know (p<0.001), those whose defecation habits have not changed in the last three months (p = 0.033), those who stated that they go to a doctor without any complaints (p<0.001) had greater awareness of colon cancer risk factors and findings.
Conclusion: In this study, it was observed that the frequency of colon cancer screening and the awareness of individuals in the colon cancer risk group were quite low. The mortality and morbidity associated with this disease, which can be diagnosed and treated at an early stage, can be reduced by arranging awareness-raising activities.
Keywords: Colorectal cancer, screening, fecal occult blood test, awareness