Niyâzî-i Mısrî'de insanın asâleti
Noble of human in Niyâzî-i Mısrî
Yazar: EKREM ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHİN EFİL
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Arif = Arif ; Aşıklar = Lovers ; Hakikat-ı Muhammediyye = Hakikat-ı Muhammediyye ; Melamilik = Melamism ; Niyazi-i Mısri = Niyazi-i Mısri ; İnsan = Human ; İnsan-ı Kamil = İnsan-ı Kamil ; İnsanın asaleti = Noble of human

Özet:
Niyâzî-i Mısrî, felsefenin de temel alanları olan varlık, bilgi, değer ve varoluş gibi pek çok alanda fikirlerini yazmış önemli bir bilgedir. Niyâzî-i Mısrî'nin insan anlayışının ele alındığı bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır.
Giriş bölümünün birinci kısmında, Niyâzî-i Mısrî'nin hayatı, eserleri ve fikirleri ele alınmıştır. Giriş bölümünün ikinci kısmında Niyâzî-i Mısrî'yi fikirleri ile etkileyen İbn Arabî, Mevlâna, Yunus Emre ve Şeyh Bedreddin'in insan anlayışlarına kısaca yer verilmiştir. Birinci bölümde Niyâzî-i Mısrî'nin insanın hakikati dediği Hakikat-i Muhammedîyye'nin ne olduğu açıklanmıştır. İkinci bölümde ise Niyâzî-i Mısrî'ye göre hakiki insan; varlık yönünden İnsan-ı Kâmil, bilgi yönünden Ârif, değer yönünden Âşık ve varoluş yönünden Melâmî sıfatı ile vasıflandırılmıştır. Ayrıca bu vasıfların ilişkili olduğu varlık, bilgi, değer ve varoluş sözcüklerinin hem kelime hem kavram hem de kullanım anlamları çalışmanın ilgili kısmında açıklanmıştır. Sonuç kısmında Niyâzî-i Mısrî'nin insan anlayışı ile ilgili bulgular derlenmiş, gerekli öneriler yapılmıştır. 
Bu çalışmada başta Niyâzî-i Mısrî'nin kendi eserleri olmak üzere onun eserleri ile ilgili yazılan metinler kaynak olarak kullanılmıştır. Çalışmada kaynak tarama, inceleme yöntemi ve buna bağlı olarak içerik yorumlama tekniği kullanılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Niyâzî-i Mısrî, İnsanın Asâleti, Hakikat-ı Muhammedîyye, İnsan-ı Kâmil, Ârif, Âşık, Melâmî

Abstract:
Niyâzî-i Mısrî is an important scholar who wrote his ideas in many areas such as being, knowledge, value and existence, which are also the primary fields of philosophy. This study, which deals with the human understanding of Niyâzî-i Mısrî, consists of three main sections.
In the first part of the introduction are discussed Niyâzî-i Mısrî's life, works and ideas. In the second part of the introduction is briefly given the human understanding of Ibn Arabi, Mevlâna, Yunus Emre and Sheikh Bedreddin, who influenced Niyâzî-i Mısrî with their ideas. In the second part of the introduction is explained Hakikat-ı Muhammedîyye which is called the truth of man by Niyâzî-i Mısrî. In the second part is explained some terms according to Niyâzî-i Mısrî's idea, real human being; as İnsan-ı Kâmil in terms of being, Ârif in terms of knowledge, Âşık in terms of value and Melâmî in terms of existence. In addition, the words being, knowledge, value and existence are explained both the word concept and usage meanings that these are related to the  relevant part of the study. In the conclusion part, the findings about Niyâzî-i Mısrî's understanding of human were compiled and necessary suggestions were made.
In this study, the texts written about Niyâzî-i Mısrî's own works, especially his works, were used as a source. The source scanning, analysis method and related content interpretation technique were used in the study,

Key Words: Niyâzî-i Mısrî, The Nobility of Human, Hakikat-ı Muhammedîyye, İnsan-ı Kâmil, Ârif, Âşık, Melâmî