Hemşirelerde öz aşkınlık ve bilişsel esnekliğin depresyon düzeyi üzerine etkisi
The effect of self-transcendence and cognitive flexibility on depression levels in nurses
Yazar: ŞEVVAL YEYİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE KIZILIRMAK TATU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Bu araştırmada hemşirelerde öz aşkınlık ve bilişsel esnekliğin depresyon belirti düzeyi üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan 354 hemşire oluşturmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Öz Aşkınlık Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri ve Beck Depresyon Envanteri kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, t testi, tek yönlü varyans analizi, welch testi, post hoc çoklu karşılaştırma testleri, pearson korelasyon, spearman korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Bu çalışmada, hemşirelerin Öz Aşkınlık Ölçeği puanı 46,86±6,38, Bilişsel Esneklik Envanteri puanı 74,89±9,39 ve Beck Depresyon Envanteri puanı 9,14±6,72 olarak belirlenmiştir. Tanıtıcı özellikler (düşük ekonomik durum, hemşirelik mesleğini isteyerek seçmeme, acil serviste çalışma, dâhili klinikte çalışma, cerrahi klinikte çalışma, hemşire olarak çalışırken sorunlarla baş edememe ve sorunlarla baş etmede sosyal destek almama) ile öz aşkınlık ve bilişsel esneklik puanları, hemşirelerin depresyon belirti düzeyine ilişkin toplam varyansın %27,8'ini açıklamaktadır.  Sonuç olarak, hemşirelerin öz aşkınlık ve bilişsel esneklik düzeyinin artması depresyon belirti düzeyini azaltmaktadır. Hemşireler için öz aşkınlık ve bilişsel esneklik özellikleri geliştirmeye yönelik müdahale çalışmalarının planlanması ve uygulanması, bu müdahalelerin depresyon belirti düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study aimed to examine the effects of self-transcendence and cognitive flexibility on depression symptoms levels of nurses. The sample of the study consisted of 354 nurses who were working in Kastamonu Education and Research Hospital and Karabük Education and Research Hospital. The data were collected by using the Personal Information Form, Self-Transcendence scale, Cognitive flexibility inventory, and Beck depression inventory. Numbers, percentages, mean values, standard deviations, t-test, one-way analysis of variance, welch test, post-hoc multiple comparison tests, pearson correlation, spearman correlation, and hierarchical regression analysis were used in the analysis of the data. In the present study, the Self-Transcendence scale score of nurses was found to be 46.86±6.38, Cognitive Flexibility İnventory score was 74.89±9.39 and Beck Depression İnventory score was 9.14±6.72. Descriptive Characteristics (i.e., low economic status, not choosing the nursing profession willingly, working in the emergency department, working in the internal medicine unit, working in the surgical unit, not being able to cope with problems while working as a nurse, and not receiving social support in coping with problems) and self-transcendence and cognitive flexibility scores explained 27.8% of the total variance regarding depressive symptoms of the nurses. In conclusion, increasing the level of self-transcendence and cognitive flexibility of nurses reduces the severity of depression symptoms level. It is recommended that intervention studies aimed at developing self-transcendence and cognitive flexibility features of nurses be planned and implemented and the effects of these interventions on depression be investigated.