Metotreksat ile uyarılan mukozitte pelargonium sidoides kök özütü EPs 7630'un etkisi
Effect of pelargonium sidoides root extract EPs 7630 in methotrexate-induced mucositis
Yazar: REYHAN ZOROĞLU
Danışman: PROF. DR. NUSRET AYYILDIZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR TAŞDEMİR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Histopatoloji = Histopathology ; Metotreksat = Methotrexate ; Mukozit =   ; Pelargonium sidoides = Pelargonium sidoides

Özet:
Mukozit, kemoterapi ve radyoterapinin yan etkisi olarak ortaya çıkan akut klinik sorundur. Antibakteriyel, antiviral ve immünomodülatör özelliklere sahip olan Pelargonium sidoides köklerinin etanolik özütü EPs 7630 (Umckaloabo)'un, metotreksat (MTX) ile uyarılan mukozit modelinde gastrointestinal sistem üzerindeki biyokimyasal ve histopatolojik etkisi incelendi. Deney grupları; Kontrol, Metotreksat (MTX) (20 mg/kg i.p), Pelargonium sidoides kök özütü (4,5 mg/kg gavaj) ve Metotreksat (MTX) + Pelargonium sidoides kök özütünden oluşturuldu. Tüm deney gruplarından elde edilen dokular uygun yöntemlerle boyanıp histopatolojik olarak incelendi. Ayrıca, kan örnekleri MDA, SOD, GSH, TNF-α, IL-6, NF-κβ açısından analiz edildi. Kontrol grubunda yer alan mide, ince bağırsak ve kolon dokularında normal histolojik görünüm izlendi. MTX grubu; mide dokusunda epitelyal dejenerasyon, ince bağırsak dokusunda kript apsesi, mukozada kript epitel hasarı ve lökosit infiltrasyonu, kolon bağ dokusu alanlarında inflamator hücre infiltrasyonu gibi histopatolojik değişimler tespit edildi. MTX+P.sidoides grubunda; gastrik bez düzeninde bozulma kısmi derecede, epitel dejenerasyonu ise MTX grubuna göre daha az gözlendi. İnce bağırsak hasarında düzelme, kolon dokularında ise epitelde iyileşme ve hücre hasarının asgari düzeyde olduğu belirlendi. MDA, TNF-α ve IL-6 düzeyleri kontrol grubuna göre MTX grubunda anlamlı bir artış gösterdi. MDA, MTX+P.sidoides grubunda MTX grubuna göre anlamlı derecede daha düşük bulundu. MTX+P.sidoides grubu, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında IL-6 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu. SOD aktivitesi ve GSH düzeyi, kontrol grubuna göre MTX grubunda anlamlı bir düşüş gösterirken, MTX+P. sidoides grubunda, MTX grubuna göre artış gözlendi. 
Sonuç olarak; P. sidoides'in MTX ile uyarılan mukozit modelinde histopatolojik açıdan IL-6 aracılı mukozal hücresel bütünlüğü koruduğu ve hasara karşı iyileşmeyi sağladığı belirlenmiştir. Aynı zamanda P. sidoides SOD ve GSH üzerinden antioksidan etkiler göstermiş olup, MDA düzeyini düşürerek oksidatif stresi azaltma yoluyla mukozal bütünlüğe katkı sağlamıştır.

Abstract:
Mucositis is an acute clinical problem that occurs as a side effect of chemotherapy and radiotherapy. The biochemical and histopathological effects of EPs 7630 (Umckaloabo), an ethanolic extract of Pelargonium sidoides roots, which has antibacterial, antiviral and immunomodulatory properties, on gastrointestinal system in methotrexate (MTX)-induced mucositis model were investigated. Experimental groups consisted of Control, Methotrexate (MTX) (20 mg/kg i.p.), Pelargonium sidoides root extract (4.5 mg/kg gavage) and Methotrexate (MTX) + Pelargonium sidoides root extract. The tissues obtained from all experimental groups were stained with appropriate methods and examined histopathologically. Blood samples were also analysed for MDA, SOD, GSH, TNF-α, IL-6, NF-κβ. Normal histological appearance was observed in the stomach, small intestine and colon tissues in the control group. In MTX group, histopathological changes such as epithelial degeneration in the stomach tissue, crypt abscess in the small intestine tissue, crypt epithelial damage and leukocyte infiltration in the mucosa, inflammatory cell infiltration in the colon connective tissue areas were detected. In MTX+P.sidoides group, gastric gland organisation was partially disrupted and epithelial degeneration was observed less than in MTX group. Alleviation in small intestinal damage, also epithelial recovery and minimal cell damage were observed in colon tissues. MDA, TNF-α and IL-6 levels showed a significant increase in the MTX group compared to the control group. MDA was significantly lower in the MTX+P.sidoides group than in the MTX group. When MTX+P.sidoides group was compared with the control group, IL-6 level was found to be statistically significantly higher. SOD activity and GSH levels showed a significant decrease in the MTX group compared to the control group, while an increase was observed in the MTX+P.sidoides group compared to the MTX group. 
In conclusion, it was determined that P.sidoides protects IL-6-mediated mucosal cellular integrity and provides healing against damage in the MTX- induced mucositis model. At the same time, P.sidoides exhibited antioxidant effects via SOD and GSH and contributed to mucosal integrity by reducing oxidative stress through decreasing MDA level.