Tedarik zinciri yönetiminde dağıtım ağlarının tasarımı ve optimizasyonu: Bir örnek olay ve genetik algoritmalara dayalı deneysel bir çalışma
Desing and optimization of distribution networks in supply chain management: A case study and an experimental study based on genetic algorithms
Yazar: TURAN PAKSOY
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KÜRŞAT GÜLEŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Dağıtım kanalları = Distribution channels ; Optimizasyon = Optimization ; Tasarım = Design ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Yönetim = Management

Özet:
Tedarik zinciri yönetimi, tedarikçilerden son tüketiciye kadar olan tüm değer yaratma sürecinin optimizasyonu ile ilgilenir. Dolayısıyla, işletme içindeki tasarım, malzeme taşıma, çizelgeleme gibi üretim planlama ve kontrol fonksiyonları kadar diğer işletmelerle olan ilişkiler de önemlidir. Basan, tedarik zinciri yönetiminde sadece bireysel bir olgu olmaktan öte, bir bütünü oluşturan parçalar arasındaki karmaşık iş ilişkileri ağımn modellenmesi ve koordine edilerek yönetilmesi anlamındadır. Tüketici istek ve ihtiyaçlarının karşılanma hız ve düzeyinin bir işletmenin başarısını belirlediği günümüzde, hammadde sağlayıcılardan nihai müşteriye kadarki tüm iş ağında kaynakların etkin ve verimli bir şekilde yönlendirilmesi ve kullanılabilmesini sağlayan hızlı ve esnek bir yapılandırma hayati önem arz etmektedir. Bu bağlamda çalışmada, tedarik zinciri yönetiminde dağıtım ağlarının tasarımı ve optimizasyonu problemi bir örnek olay çalışması ile ele alınmıştır. Ayrıca, deneysel çalışmalar ile genetik algoritma operatörlerinin bu tür problemler üzerindeki performansı incelenmiştir. Plastik profil imalatçısı bir işletme için geliştirilen çok aşamalı karma tamsayılı programlama modelinin çözümü sonucunda, halihazırda Konya merkezli olarak faaliyet gösteren işletmenin fabrika yer seçiminin doğruluğu bilimsel olarak ispatlanmış, dağıtım merkezleri için ise, mevcut yapıdan farklı bir plan geliştirilmiştir. Çalışmada, Trabzon ve Adana şehirleri alternatif dağıtım merkezleri yerleri olarak önerilmiş ve uygunlukları sorgulanmıştır. Elde edilen çözüme göre, mevcut dağıtım merkezlerinden İstanbul'un kapatılması ve diğer üçünü (izmir, Konya, Ankara) muhafaza ederek, dördüncü olarak Adana' da yeni bir dağıtım merkezi açılması gerektiği bulunmuştur. Çalışmada ayrıca, tedarik zinciri yönetiminde bir dağıtım ağı tasarımı ve optimizasyonu problemine minimum yayılan ağaç tabanlı genetik algoritma yaklaşımı için operatörler bazında performans analizi yapılarak, söz konusu problem için en uygun operatör kombinasyonu aranmıştır. Yapılan deneyler sonucunda, en uygun operatör kombinasyonu elitist turnuva seçim/kısmi planlı çaprazlama operatörü olarak belirlenmiştir. İncelenen iki mutasyon operatörü arasında %5 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Popülasyon hacmi-nesil sayısı kombinasyonu için de, 50x1500 kombinasyonun kullanılması gerektiği tespit edilmiştir.

Abstract:
ABSTRACT Supply chain management concerns with the optimal flow of materials and knowledge through overall production and distribution system from raw material suppliers to the last consumers. T hus, i t can bee laimed t hat t he m ain p urpose o f s upply chain m anagement i s design and optimization of a large network consisting of various business entities such as suppliers, manufacturers, distribution centers and customers. From this point of view, in this study, supply chain system of a plastic profile producer in Turkey is modeled as a multi-echelon mixed integer linear programming model. The model lets decision maker reflect his supply policy and also includes the choice of the facilities (plants or distribution centers (DCs)) to be opened and design of network configuration with minimum total cost. The total cost involves supply cost (combination of purchasing cost and shipping cost from suppliers); transportation costs between plants and DCs; distribution cost between DCs and customer zones; fixed operating costs; and opportunity cost (i.e. not having the material at the right time). The developed model is solved by a professional software package and the computational results are discussed. As a result of the case study, the choice of facility location of the plastic profile producer, which is already located in Konya, is proved scientifically. However, a dissimilar plan is developed for distribution centers. In this thesis, Trabzon and Adana are proposed and examined as alternative locations for distribution centers. According to the solution, among the current distribution centers; Istanbul is proposed to be closed up and the other three ones (Izmir, Konya, Ankara) are considered to be maintained, and a new distribution center Adana is planned as the fourth one. In this study, also, performance analysis for minimum spanning based genetic algorithm approach to a design and optimization of distribution networks problem in supply chain management is made and optimum combination of genetic operators is searched. As a result of experimentations, optimum combination is determined as elitist tournament /partially matching (PMX) for the problem. Furthermore, there is no statistical difference at %5 significance level between two mutation operators, which are analyzed. Also, 50x1500 is found as optimum for the combination of population size-generation number. 11