Kılıçkaya orijinli sarıçam (Pinus sylvestris L.) fidanlarına ait bazı temel morfolojik ve fizyolojik özelliklerin mevsimsel olarak araştırılması
Investigation of seasonal changes in some morphological and physiological parameter in seedlings of scots pine (Pinus sylvestris L.) provenance Kiliçkaya
Yazar: BURÇAK BULUT
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TURNA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Fizyoloji = Physiology ; Kuraklık = Drought ; Sarıçam = Scoth pine ; Su stresi = Water stress

Özet:
Bu çalışma kapsamında; asli orman ağacı türlerimizden Sarıçam fidanlarında fizyolojik özelliklere ilişkin su stresi durumu ile toplam su potansiyeli bileşenleri incelenmiştir. Bunun için şafak öncesi ve gün ortası bitki su gerilimine ait ölçümler mevsimsel olarak yapılmış ve buna göre ekstrem bitki su gerilimi değerleri incelenmiş ve morfolojik özellikler ile karşılaştırılmıştır. Basınç-Hacim (P-V) eğrisi yöntemi kullanılarak, toplam su potansiyeli bileşenleri hesaplanmış ve dönemsel değişimleri ortaya konulmuştur. Bunun yanında toplam karbonhidrat ve toplam klorofil bileşenleri dönemsel olarak incelenmiş ve farklılık gösterip göstermediği ortaya konulmuştur. Morfolojik fidan özelliklerinden fidan boyu, kök boğazı çapı ve yan dal sayısı yine dönemsel olarak ölçülmüş ve fizyolojik özellikler ile ilişkiye getirilmiştir.Ölçüm sonuçlarına göre Eylül ayının ortasından Kasım ayının ortalarına kadar sarıçam için en uygun söküm zamanı olduğu belirlenmiştir. Bu tarihler arasında solma noktasındaki su potansiyeli minimum değerlerini almış yani fidanların solmaya karşı dirençleri en yüksek bulunmuştur. Ayrıca en geç Mayıs ayının ortasından itibaren, bitki su gerilimini 8 barı geçmesine bağlı olarak sulama programına başlanılmalı ve şafak öncesi BSG 8 bardan yüksek olduğu sürece sulama devam ettirilmelidir.Toplam karbonhidrat miktarının özellikle vejetasyonun kurak olduğu, hava sıcaklıklarının dolayısıyla bitki su geriliminin yüksek çıktığı dönemlerde yükseldiği belirlenmiştir. Bu dönemlerdeki toplam karbonhidrat miktarlarındaki yükselmeler bitkinin strese karşı aldığı önlem olarak ortaya çıkmaktadır. Toplam karbonhidrat ve toplam klorofil değerlerine ilişkin yapılan varyans analizi sonucunda bu değerlerin mevsimsel olarak değiştikleri belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler : Sarıçam, basınç-hacim grafiği, su stresi, kuraklık, fizyoloji

Abstract:
This study investigates the water stress related to physiological features and the total water potential contents of Scotch pine saplings which is one of the main forest species of Turkey. We measured the seasonal plant water stress values predawn and in midday, then analyzed and compared the extreme plant water stress values. Using pressure-volume (P-V) curve method, we calculated the total water potential contents and depicted the seasonal trends. Also, we examined periodical total carbohydrate and total chlorophyll contents to find out if any differences among those values. We determined some morphological features including seedling length, root collar diameter and branch number in relation with physiological features.Measurements revealed the period between mid-September and mid-November as most appropriate uprooting period for Scotch pine saplings. In this period, water potential in wilting point values are minimal which refers to the maximal resistance of saplings against the wilting. At the latest, irrigation program should be started in mid-May when plant water tension values are above 8 bars. This program should be continued as long as the water tension value before dawn is above 8 bars.Total carbohydrate quantity is high particularly when vegetation period is dry and air temperatures and accordingly plant water tension are high. The increase in total carbohydrate quantity is a precaution of plants against the stress. Variance analyzes on total carbohydrate and total chlorophyll values revealed the seasonal differences.Keywords: Scots pine, pressure-volume (p-v) curve, water stress, drought, physiology