Beyşehir zamana yolculuk dükkânında bulunan geleneksel konut mimarisine bağlı ahşap kapı kanatları
Wooden door wings connected to traditional house architecture found in beysehir time travel shop
Yazar: HAVVA ZIVLAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER KARA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ahşap kapılar = Wooden doors ; Ahşap oyma sanatı = Wood carving ; Geleneksel konut mimarisi = Traditional house architecture ; Kapılar = Doors ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Konya-Beyşehir = Konya-Beyşehir

Özet:
ÖZET
"Beyşehir Zamana Yolculuk Dükkânında Bulunan Ahşap Kapı Kanatları" adlı tez çalışmamızda öncelikle ahşap sanatının tarihçesi ve kullanılan tekniklere yer verilmiştir. İnceleme yaptığımız eserler, dönemi, teknikleri ve süsleme özelliklerini ele alarak detaylı bir şekilde inceleme yapılmış olup ahşap sanatında ki yeri vurgulanmaya çalışılmıştır. 
 Tarih boyunca insanlar daha rahat yaşamak ve ihtiyaçlarını gidermek suretiyle farklı yöntemlerle malzeme üretmiştir. Yapılan bu ürünler zamanla süs faktörü olarak kullanılmışlardır. Ahşap oyma sanatının tarihsel sürecine baktığımızda daha çok ihtiyaçlardan yola çıkarak üretilen ürünlerin, zamanla süslemenin de önem kazanmasıyla mimaride, ev eşyalarında ve çeşitli kullanım eşyalarında gelişme göstererek bugüne kadar gelmiştir. Bazı ürünler eski eserlerin özelliklerini hala taşırken bazıları ise pek çok değişikliğe uğrayarak günümüze kadar gelmiştir.
Taşınabilir kültür varlıkları içinde değerlendirdiğimiz kapı kanatları, farklı şehirlerden dükkâna getirilmişlerdir. Bazı kapıların satın alındığı şehirler bilinse de ustalarına, tarihlerine ve yapım yerlerine ait hiçbir bilgi maalesef bulunmamaktadır. Bu konuda tezler ve araştırmalar incelenip süsleme ve tekniklerine göre tarihlendirme yapılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda 19 eserin 18. yüzyılların sonlarından itibaren 19 ve 20. Yüzyıl boyunca yapıldığı tahmin edilmektedir. İncelenen 19 adet eserde farklı tekniklerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Çakma, yüzey oyma, kazıma, Edirnekârî(boyama), yapıştırma, dövme tekniklerinin bazılarının bir arada bazı eserlerde ise tek teknik olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu tekniklerin içinde kullanılan çakma tekniği bütün eserlerde kullanıldığı tespit edilmiştir. Kullanılan malzeme en çok ahşap olup bunun yanında metal ve kumaş gibi malzemelerinde kullanıldığı görülmektedir. Eserlerde kullanılan süsleme motifleri bitkisel, geometrik, figürlü ve nesneli motiflerdir. Kapı kanatlarında rumi, palmet, vazodan çıkan natüralist bitkiler, "C" kıvrımları, iri dal ve yapraklar da görülmektedir. 19 adet eser içerisinde 14 tanesi tek kanatlı, beş tanesi ise çift kanatlı kapıdır.  Eserlerde çok fazla tahribat söz konusu değildir ancak bazı eserlerde çakma yerlerinde çatlamalar, boyalı eserlerde boya atımları mevcuttur ve anahtarları kaybolmuştur.  
Araştırmamızın metin kısmı Giriş, Ahşap Sanatı, Beyşehir Zamana Yolculuk Dükkânında Bulunan Ahşap Kapı Kanatları, Değerlendirme ve Sonuç olmak üzere toplamda beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde "Giriş" ana başlığı altında "Konun Tanımı Amacı ve Sınırları", "Yöntem", "Yararlanılan Kaynaklar", "Kapının Gelişimi" ve "Kapının bölümleri" alt başlıklarına yer verilmiştir. İkinci bölüm de "Ahşap Sanatı" başlığı altında Ahşap Sanatının tarihçesi, gelişimi, teknikleri, Üçüncü bölümde ise Beyşehir Zamana Yolculuk Dükkânında Bulunan Ahşap Kapı Kanatları başlığı altında tez çalışmamız kapsamında incelemiş olduğumuz 19 eser ayrıntılı olarak ele alınıp fotoğraflar ve çizimlerle desteklenmiştir. Yapım tarihi ile ilgili herhangi bir bilgi bulunmayan eserler stil kritiği yapılarak tarihlendirilmiştir. Çalışmamızda yer alan eserler tarihlerine göre sınırlandırılmıştır. Seminer çalışmamızın dördüncü bölümü olan Değerlendirme başlığı altında malzeme, teknik, form, süsleme ele alınmıştır. Son bölümde ise Sonuç başlığı altında incelemiş olduğumuz 19 eserin ahşap sanatında kullanılan tekniklerin, formların ve süsleme özellikleri esas alınarak önemi vurgulanmıştır. Metnimizin son kısmında Bibliyografya, Fotoğraf Listesi, Çizimler Listesi Çizimler ve Değerlendirme Tabloları bulunmaktadır.

Abstract:
ABSTRACT
In our thesis study titled "Wooden Door Wings in Beysehir Time Travel Shop", firstly, the history of wood art and the techniques used were included. The works we analyzed were examined in terms of their periods, techniques, and ornamentation properties, and their places in wood art were tried to be emphasized. 
Throughout history, human beings have produced works with different methods in order to live comfortably and meet their needs. These works produced have been used as an ornamentation factor over time. When we look at the historical process of wood engraving art, the works mostly produced based on needs have developed in architecture, home items, and various belongings in parallel with ornamentation gaining importance and have reached present times. While some products still carry the properties of the ancient works, some have reached today by undergoing many changes. 
The door wings that we considered as movable cultural heritage have been brought to the shop from different cities. Although some of the cities from which the doors were bought are known, there is unfortunately no information about the craftsmen who made them and their date and place of production. Theses and research on this topic were reviewed, and an attempt was made to date these works according to their ornamentation and techniques. In this context, it is estimated that 19 works were produced starting from the late 18th century throughout the 19th and 20th centuries. It was determined that different techniques were used in the 19 works that were analyzed. The techniques such as nailing, surface engraving, scraping, Edirnekari (painting), gluing, and beating were used in combination or as the single technique in some works. It was determined that the nailing techniques was used in all works. It was seen that the material used was mostly wood, and materials such as metal and cloth were also used. Ornamentation motifs used in the works were motifs with plant, geometrical figures and objects. Rumi patterns, palmette, naturalist plants placed in vases, "C" curves, and large branches and leaves are seen on the door wings. Out of the 19 works, 14 have one wing, and five have double wings. There is not much damage on the works, but in some works, there are nailing cracks and paint removal in painted works, and the keys were lost. 
Our study consisted of five parts as Introduction, Wood Art, Wooden Door Wings in Beysehir Time Travel Shop, Evaluation, and Conclusion. In the first part of our study, under the main heading of "Introduction", there are the sub-headings of "The Definition, Purpose, and Limitations of the Subject", "Method", and "Sources Used." In the second part of the study, under the main heading of "Wood Art", there are the subheadings of the history, development, and the techniques of wood art, and the development of the door. In the third part of our study, which was named as "Wooden Door Wings in Beysehir Time Travel Shop", the 19 works that we examined within the scope of the study were discussed in detail and presented with photos and drawings. The works about which there was no information regarding the date of production were dated by performing style critique. The works included in the study were classified according to their date of production. Under the heading of "Evaluation", which constituted the fourth part of the study, materials, techniques, forms, and ornamentation were discussed. In the final part, which was the "Conclusion" part of the study, the techniques, forms, and ornamentation properties used in the wood art of the 19 works we examined were analyzed, and their importance was emphasized. In the last part of the study, Bibliography, Photos List, Drawings List, Drawings, and Evaluation Tables were included.