Üniversite öğrencilerinde sosyal kaygı belirtilerini azaltmaya yönelik birleştirilmiş bilişsel yanlılık değişimleme çalışması: Deneysel bir araştırma
A combined cognitive bias modification study aiming to reduce social anxiety symptoms of university students: An experimental research
Yazar: VOLKAN KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT İŞIKLI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel yanlılık = Cognitive bias ; Dikkat yanlılığı = Attentional bias ; Sosyal fobiler = Phobia-social ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Yorumlama yanlılığı = Interpretational bias ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Mevcut tez çalışmasında sosyal kaygı belirtileri olan üniversite öğrencilerinde birleştirilmiş dikkat ve yorumlama yanlılığı değişimleme çalışmasının sosyal kaygı ile ilişkili şikâyetlerin azalmasına neden olup olamayacağı araştırılmıştır. Bu doğrultuda çalışma sosyal kaygı belirtileri olan 84 üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Katılımcılar bilişsel yanlılık değişmeleme grubu (D) ile plasebo kontrol grubu (DP) olmak üzere seçkisiz olarak iki gruba ayrılmışlardır. D grubundaki katılımcılar haftada iki gün olmak üzere sekiz seanslık bilgisayar başında gerçekleştirilen bir dikkat ve yorumlama yanlılığı değişimleme çalışmasına katılmıştır. DP grubundaki katılımcılar da D grubundaki uygulamalara benzer, ancak bir değişimlemenin olmadığı çalışmaya katılmışlardır. Katılmcıların sosyal kaygı, kaygı, depresyon, işlevsel olmayan düşünce, çalışmanın başında, çalışmanın sonunda ve son uygulamadan iki ay sonra olmak üzere üç kez, ayrıca katılmcıların dikkat ve yorumlama yanlılık düzeyleri, çalışmanın başında ve çalışmanın sonunda olmak üzere iki kez değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına bakıldığında çalışmanın ana ölçümü olan sosyal kaygı belirti düzeyi, D grubunda DP grubuna kıyasla son test ölçümünde anlamlı düzeyde azalma göstermiş, ancak bu etki takip ölçümlerinde korunmamıştır. Ayrıca D grubu yorumlama yanlılığı da, son test ölçümünde DP grubuna kıyasla anlamlı düzeyde azalma göstermiştir. Diğer klinik belirti ölçümlerinde gruplar arasında bir farklılaşma gözlenmemiştir. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this thesis study, it was examined whether or not combined attentional and interpretational bias modification study with university students who display social anxiety sypmtoms may lead to a decrease in social anxiety-related complaints. The study was conducted with the participation of 84 university students who display symptoms of social anxiety. The participants were randomly assigned into two groups; cognitive bias manipulation group (D) and placebo-control group (DP). The participants in group D took part in an attentional and interpretational bias manipulation study that was conducted through a computer in eight sessions, being twice a week. On the other hand, the participants in group DP attended a similar study with the one that group D attended, where no manipulation is carried out. The levels of social anxiety, anxiety, depression, nonfunctional thinking of the participants were evaluated three times; first one being at the beginning of the study, the second being at the end of the study, and the last one being two months after that. In addition, the attentional and interpretational bias levels of the participants were evaluated twice, being at the beginning and end of the study. The result of analysis reveals that social anxiety level, which is the basic measure of this study, significantly decreased in the D group compared with the DP group; however, this effect was not preserved in the follow up measurements. Besides, the interpretational bias of the D group also decreased significantly in the post test measurement compared with the DP group. There was no differentiation observed between groups regarding the measurement of other clinical indications. The findings are discussed in the light of the literature.