Pulpa taşı ve böbrek taşı ilişkisinin retrospektif incelenmesi
The retrospective analysis of the relationship between pulp stone and kidney stone
Yazar: BERNA ULUTEKİN
Danışman: PROF. DR. KAMRAN GÜLŞAHI
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı / Diş Hastalıkları Tedavisi ve Endodonti Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Pulpanın sert doku reaksiyonları; kalsifikasyonlar, artan dentin oluşumları ve rezorpsiyonlardır. Pulpada kalsifiye oluşumlara sıklıkla rastlanmaktadır. Pulpa taşı kökün koronal veya apikal kök kısmında görülebilen, pulpa odasında olduğunda kanala girişi ve kanalların lokalizasyonunu zorlaştırabilen, kök pulpasında olduğunda ise kanal tedavisinin fizyolojik foramene kadar yapılmasını engelleyebilen kalsifik oluşumlardır. Yaşlanma, çürük, dental işlemler, periodontal hastalıklar, pulpada epitel artıkları varlığı, ortodontik hareketler, idiyopatik veya genetik faktörlerle oluşabildiği düşünülmektedir ancak kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Pulpa kalsifikasyonlarının dental nevraljiye neden olduğu öne sürülmektedir ve gelişimde bir bozukluk veya pulpa dokusu içinde lokal bir patoloji olarak değerlendirilmelidir. Patolojik yapılarına rağmen vücuttaki tüm ektopik kalsifikasyonlar içinde en küçük ve zararsız olanlarıdır. Literatürde pulpa taşı ile böbrek taşı arasındaki ilişki varlığını inceleyen çalışmaların bir kısmında pulpa taşı ve böbrek taşı varlığı arasında anlamlı bir ilişki bulunurken bazılarında herhangi bir ilişki gözlenmemiştir. Sonuçta, bu konuda kapsamlı çalışmaların yapılması gerektiği ortaya konmuştur. Çalışmamızda 2013-2022 yılları arasında Başkent Üniversitesi Hastanesi ve Diş Hekimliği Fakültesine başvuran hastalardan ultrasonografi ve bilgisayarlı tomografi ile böbrek taşı tanısı alan ve panoramik radyografı olan hastalar seçilmiş, retrospektif olarak panoramik görüntüleri incelenip, pulpa taşı varlığı açısından değerlendirilmiştir. Çalışmamızda 18-60 yaş aralığında 558 kadın, 528 erkek toplam 1086 hastanın panoramik görüntüsü incelenmiştir. Hastalar 543 vaka ve 543 kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır.  Kontrol grubu olarak vaka grubuyla aynı yaş ve cinsiyette hastalar rastgele seçilmiştir. Kontrol grubu ile vaka grubu arasında yaş ortalamaları ve kadın-erkek dağılımı yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,922 ve p>0,999). Öte yandan tanıdan bağımsız olarak pulpa taşı tespit edilmeyen olgulara göre pulpa taşı tespit edilen olguların yaş ortalamaları istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek idi (p<0,001). Buna karşın pulpa taşı tespit edilen ve edilmeyen gruplar arasında cinsiyet dağılımı yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,834). Kontrol grubuna göre vaka grubunda pulpa taşı görülme sıklığı istatistiksel olarak anlamlı oranda daha fazla idi (p<0,001). Ayrıca, böbrek taşının varlığı pulpa taşı gelişme riskini 84,162 kat artırmaktaydı (p<0,001).

Abstract:
Hard tissue reactions in the pulp include calcifications, increased dentin formations, and resorptions. Calcified formations are commonly encountered in the pulp. Pulp stones are calcified formations that can be observed in the coronal or apical part of the root, hindering access to the canal and complicating the localization of canals when present in the pulp chamber. When located in the root pulp, they can impede canal treatment up to the physiological foramen. Aging, decay, dental procedures, periodontal diseases, the presence of epithelial remnants in the pulp, orthodontic movements, and idiopathic or genetic factors are believed to contribute to their formation, but the exact cause remains unclear. It is suggested that pulp calcifications may lead to dental neuralgia and should be considered as a disturbance in development or as a local pathology within the pulp tissue. Despite their pathological nature, they are among the smallest and least harmful of all ectopic calcifications in the body. Some studies examining the relationship between pulp stones and kidney stones have found a significant association, while others have observed no such relationship. Ultimately, it has been emphasized that comprehensive studies are needed to further investigate this matter. In our study, patients who presented to Başkent University Hospital and Faculty of Dentistry between 2013 and 2022, diagnosed with kidney stones through ultrasonography and computerized tomography, and having panoramic radiographs were selected. The panoramic images were retrospectively examined and evaluated for the presence of pulp stones. In our study, panoramic images of 1086 patients, comprising 558 females and 528 males aged between 18 and 60, were examined. Patients were divided into two groups, with 543 cases and 543 control subjects. The control group consisted of patients of the same age and gender as the case group, randomly selected. There were no statistically significant differences between the mean ages and the distribution of females and males between the control and case groups (p=0.922 and p>0.999). However, the average age of cases with detected pulp stones, regardless of diagnosis, was statistically significantly higher than cases without detected pulp stones (p<0.001). In contrast, there was no statistically significant difference in gender distribution between the groups with and without detected pulp stones (p=0.834). The frequency of pulp stones in the case group was statistically significantly higher than that in the control group (p<0.001). Additionally, the presence of kidney stones increased the risk of pulp stone development by 84.162 times (p<0.001).