İktisat metodolojisinde alternatif bir yaklaşım olarak eleştirel gerçekçilik
Critical realism as an alternative approach to the methodology of economics
Yazar: SİNEM KUTLU
Danışman: PROF. DR. KAYA ARDIÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilim felsefesi = Science philosophy ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik modeller = Economic models ; Eleştirel gerçekçilik = Critical realism ; Eleştirel kuram = Critical theory ; Realizm = Realism

Özet:
Bu çalışmada, eleştirel gerçekçiliğin iktisat metodolojisinde ne ölçüde alternatif bir yaklaşım olabileceği literatür taraması bulgularından yararlanılarak irdelenmektedir. Bu amaçla, öncelikle modern ana-akım iktisat metodolojik açıdan eleştirel bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. İktisat biliminin mevcut durumu günümüzde iktisat metodolojisi literatünü en çok meşgul eden konulardan biridir. İçinde barındırdığı sorun ve tutarsızlıklar, ana-akım iktisadın, gerçek dünyanın problemlerine açıklama getirme, çözüm üretme ve politika reçeteleri sunma gibi konulardaki yetisine gölge düşürürken, bilimsel kimliğini de sürekli tartışılan bir konu haline getirmektedir. Ana-akım iktisadın metodolojik çerçevesinin sorgulanması tüm bu tartışmalara ışık tutmaktadır. Gerçekçilik ya da realizm idealara karşılık nesnelere öncelik veren bir anlayıştır ve yansımaları felsefenin pek çok alanında görülmektedir. İktisatta gerçekçilik tartışmalarına esas katkılar ise iki öncü isim Uskali Mäki ve Tony Lawson tarafından sağlanmıştır. Eleştirel gerçekçilik, ana-akım iktisadın eleştirisinden yola çıkarak ona alternatif bir yöntem sunmayı amaçlayan Lawson'ın ontoloji ve metafizik ile doğrudan bağlantılı olan yaklaşımıdır. Eleştirel gerçekçilere göre ana-akım iktisat sosyal gerçekliğin doğasına uygun ontolojik bir yönelime gereksinim duymaktadır. Çalışmamızda, eleştirel gerçekçiliğin ana-akım iktisada ne ölçüde tatmin edici bir eleştiri getirdiği ve alternatif bir yaklaşım için sağlam bir metodolojik temel sağlayıp sağlayamadığı konusu farklı açılardan ele alınmakta ve literatürdeki tartışmalardan yararlanılarak metodolojik açıdan bir değerlendirme sunulmaktadır.

Abstract:
In this study, to what extent critical realism could be an alternative approach for economic methodology is examined by the help of findings from literature survey. For this purpose, first of all modern mainstream economics is methodologically discussed from a critical viewpoint. Current status of economics is one of the issues that exclusively occupy the literature for economic methodology recently. Problems and inconsistencies mainstream economics contains in itself dampen its ability to explain, solve and provide policy prescriptions for real world problems while making its scientific status a continuously debated issue. Examining the methodological framework of mainstream economics sheds light on all these debates. Realism is a view that gives priority to objects rather than ideas and its repercussions are seen in many fields of philosophy. In economics, main contributions to the discussions of realism are provided by two leading names Uskali Mäki and Tony Lawson. Critical realism, which is directly related with ontology and metaphysics, is the approach of Lawson who aims to provide an alternative method to mainstream economics with reference to the criticism of it. According to critical realists, mainstream economics needs an ontological orientation that is appropriate for the nature of social reality. In our study, we discuss how convincing critical realism?s criticisms of mainstream economics is and whether it provides a sound methodological foundation for an alternative approach from different viewpoints and present a methodological appraisal by the help of discussions in the literature.