Yapı üretimi kapsamında inşaat sözleşmelerinde taraflar arasındaki anlaşmazlıklar ve çözüm önerileri
Disputes of parties in construction contracts in scope of building construction and proposals for solution
Yazar: SELİN MERSİNKAYA
Danışman: PROF. HAKKI ÖNEL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Mimarlık = Architecture ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: FIDIC = FIDIC ; Müzakere = Agontiation ; Tahkim = Arbitration ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; İnşaat sözleşmeleri = Construction contracts

Özet:
İnşaat sektörü, ulusal gelire yaptığı katkı, yarattığı büyük istihdam ve diğer sektörler ile yoğun ilişkileri düşünüldüğünde ekonominin en önemli iş kollarından birisi olarak öne çıkmaktadır. Yapı üretiminde amaç üstlenilen projeyi belirtilen süre ve kaynaklar dahilinde, taahhüt edilen kalitede bitirebilmektir. İnşaat işleri, çeşitli faaliyetleri ve farklı gruplardan meslek insanlarının resmi veya resmi olmayan yollar ile bir arada çalışmasını gerektiren karmaşık bir yapı gösterir. Bu karmaşık yapı beraberinde riski ve belirsizlikleri getirir. Dolayısıyla bu çok parçalı ve öncelikli hedeflerin kendi çıkarlarına yönelik olabilmesi nedeniyle projenin belirlenen süre, maliyet ve kalite koşullarında tamamlanması riske girmektedir. Bu durum çatışmaların ve anlaşmazlıkların çıkmasına neden olmaktadır. Ortaya çıkabilecek çatışma ve anlaşmazlıkların en aza indirgenmesi ya da mümkünse hiç oluşmaması için gereken etkenler incelenip, önlemleri alınmalıdır.Yapı üretiminde bir projenin girişim-tasarım-yapım-teslim-işletme aşamalarının tüm süreçlerinde çatışma ve anlaşmazlık görülebilmektedir. Ülkemizde inşaat faaliyetlerinin 1960 yıllarında başlayan görünür artışıyla beraber, çatışma olgusunun organizasyonel yapılar için faydalar sağlayabileceğine de dikkat çekilmiştir ve çatışma yönetimi yapım yönetiminin önemli parçalarından birini oluşturmuştur. Çatışma yönetimi gerektirdiği gibi uygulansa da proje süreci her zaman belirsizliklerle doludur ve kaçınılmaz çatışmalar iyi yönetilmediği takdirde sonu yargıya varan anlaşmazlıklara dönüşür. Fakat yargı süreci uzun, maliyetli ve genelde projenin başarısızlığı ile sonuçlanan bir çözüm yöntemidir. Anlaşmazlık çözüm yolları ise devamlı değişmekte ve gelişmektedir.Anlaşmazlık çözüm yolları iki bölümde incelenebilir; Resmi Uyusmazlık Çözüm Yolları (Formal Dispute Resolution) ve Alternatif Anlaşmazlık Çözüm Yolları (Alternative Dispute Resolution = ADR). Resmi anlaşmazlık çözüm yolları taraflar için daha masraflı ve uzun ancak elde edilecek sonuçlar açısından daha bağlayıcı ve kesin süreçlerdir. Resmi anlaşmazlık çözüm yolları "resmi yargı (litigation) ve tahkim (arbitration)" olmak üzere ikiye ayrılabilir. ADR metodları ise: "müzakere, arabuluculuk, partnering, hakem-bilirkişilik, kısa yargılama(mini-trial), vakıa saptaması (fact-finding), arabulucu-hakem (med-arb), tahkim (advisory arbitration), üç kişilik tahkim heyeti (tripartite board of arbitration), yargısal arabuluculuk (judicial mediation) gibi diğer yeni ve karma usuller (hybrid dispute resolution processes) olarak değerlendirilebilir.İnşaat sözleşmesi taraflarının proje süreci boyunca anlaşmazlıklardan asgari düzeyde korunabilmeleri, taraflar arasında yapılan sözleşmelerin içeriğinde anlaşmazlıklarla ilgili her türlü konuyu içermesiyle sağlanabilmekte ve bu durum büyük önem taşımaktadır.Sözleşme aşamalarında veya bir başka deyişle hazırlanma, uygulanma, anlaşmazlıkların taraflar arasında çözüme bağlanma sürecinde, dava tasarıları ve ekleri hazırlanırken; proje içinde yer alan tüm meslek profesyonellerin (yönetici, işletmeci, mimar, mühendis, hukukçu) kendi sorumluluk alanlarında uzmanlaşmış, gereği kadar hukuk bilgisine sahip ve işbirliği bilincinde olmaları gerekmektedir.Sonuç olarak yapı üretiminde taraflar arası çatışma ve anlaşmazlıkları önlemek için yetki ve sorumlulukların, bu anlaşmazlıklara zemin hazırlayan nedenlerin yapı üretiminde yer alan tüm meslek profesyonellerine belirtilmesi gereklidir.

Abstract:
Construction sectors contribution to national income, employment created by the large and intense relationships with other sectors of the economy is considered one of the most important business lines. Purpose in building projects undertaken within the specified period of time and resources, the commitment to make the quality. Construction works, various activities and different groups of professionals with formal or informal ways of working together shows a complex structure that requires. This complex structure brings with it risks and uncertainties. So it's very fragmented, and for the benefit of the priority objectives of the project due to be determined period of time, cost and quality conditions, the completion of fall risk, and this is causing conflicts and disputes. Conflicts and disputes that may arise at all possible, to avoid or minimize the factors that cause this situation is analyzed and measures should be taken.Building a production-design-construction-project-delivery of enterprise business processes of conflict and disagreement can be seen in all stages. Organizational structures could provide benefits for the years from 1960 is considered the phenomenon of conflict and conflict management, construction management, has created one of the important parts. Conflict management is applied, as required by the process of the project is full of uncertainties and the inevitable conflicts each time the judiciary up to the end, if managed well into disputes. But this judicial process long, costly and often results in failure of the project is a solution method. Constantly changing and evolving solutions to the dispute. Solutions to the dispute can be examined in two parts; Official Dispute Resolution (Formal Dispute Resolution) and Alternative Dispute Resolution (ADR Alternative Dispute Resolution, ADR). Official ways of dispute resolution for the parties in terms of results to be obtained from more costly and long, but more binding and precise processes. Official ways of resolving conflicts, "the official jurisdiction "Litigation and arbitration" can be divided into two. ADR methods are: "negotiation, mediation, partnering, arbitration-expert witness, a short trial (the mini-trial), determination of fact (fact-finding), mediation-arbitration (med-arb), arbitration (advisory arbitration), the three-person arbitration committee (tripartite board of arbitration), judicial mediation (judicial mediation) procedures as well as other new and mixed (hybrid dispute resolution Processes) be considered.Construction contract disputes to a minimum throughout the project to protect the parties, the agreements between the parties regarding the content of all kinds of disputes is of great importance and this issue must include. Preparation stages of the contract or in other words, the application, the process of connecting to the solution of disputes between the parties, the preparation of case plans and attachments, all of professionals involved in the project (managers, operators, architects, engineers, lawyers) specialized in the field of their own responsibility, according to the knowledge of the law and collaboration need to be aware of.As a result of conflict and disputes between the parties involved in the production structure of authority and responsibility to prevent, prepare the ground for the reasons of this disagreement in the production structure must be indicated on all professional people.