Çocukların gelişimi ile ilgili ebeveynlerin stres düzeyleri ve bilinçli farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between stress levels and conscious awareness of parents regarding the development of children
Yazar: BÜŞRA DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma; çocukların gelişimi ile ilgili ebeveynlerin stres düzeyleri ve bilinçli
farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma ilişkisel
tarama modelindedir. Bağımlı değişken 0-12 yaş arasındaki çocuğa sahip ebeveynlerin
kabul ve kararlılık durumları ile ebeveynlik stresi yaşama düzeyleridir. Bağımsız
değişkenleri ise anne ve babaların yaşı, eğitim düzeyi, çocuk sayıları, çalışma durumları,
aylık gelir düzeyi, anne ve babada kronik hastalık olup olmadığı, özel gereksinimli bir
bireye bakım verme durumları gibi değişkenlerin ebeveyn stresi ve bilinçli
farkındalıklarına göre farklılaşıp farklılaşmadığıdır. Verilerin elde edilmesi amacıyla;
"Demografik Bilgi Formu", "Ebeveyn Stresine İlişkin Yarı Yapılandırılmış Görüşme
Formu" ve "Bilinçli Farkındalık Ölçeği" uygulanmıştır. Hazırlanan nitel verilerin
çözümlenmesinde yarı yapılandırılmış görüşmelerin temaları ve alt temaları
tümdengelimsel analiz uygulanarak değerlendirilmiştir. Nitel çalışmada elde edilen
veriler; frekans ve yüzdelik oranlarıyla sunulmuştur. Nicel çalışmada ölçeğin toplam
puanı ortalama, standart sapma, minimum-maximum değerler halinde tablolaştırılmıştır.
Testte güvenirlik analizlerinde Monte Carlo yöntemi kullanılarak Fisher Exact testi
sonuçları dikkate alınmıştır. Bilinçli Farkındalık Ölçeği 138 ebeveyne, nitel görüşmeler
ise 20 ebeveyne uygulanmıştır. Çalışma grubundaki ebeveynlerin ölçek toplam puanı ile
anne ve baba yaşı, anne ve babanın öğrenim durumu, kardeş sayısı ve ailede birlikte
yaşanan bireyler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Ancak
ölçek toplam puanı ile annenin kronik bir hastalığı bulunması ve evde özel gereksinimi
bulunan bir bireye bakım verme değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark
saptanmıştır. Çalışma grubundaki babaların tamamı çocuğunun mutluluk kaynağı
olduğunu yaşama iyimser/olumlu bakış açısı sağladığını belirtmişlerdir. Ancak annelerin
ebeveyn olmayla ilişkili kaygılarının yoğun olduğu ve annelerin çoğunun çocuğuyla
ilişkili kaygılı, karamsar, panik davranışlar gösterdikleri belirlenmiştir. Tek ebeveynli
ailelerde ebeveynlik stresi fazladır. Elde edilen sonuçlar ebeveyn stres düzeylerinin
bilinçli farkındalık düzeyini anlamlı düzeyde ve negatif olarak yordadığını ortaya
koymuştur. Çalışmanın sonunda ebeveyn stresinin azaltılmasına ilişkin öneriler
sunulmuştur.

Abstract:
This research; It was conducted to examine the relationship between parents' stress levels
and conscious awareness regarding children's development. The research is in the
relational scanning model. The dependent variable is the acceptance and stability of
parents with children aged 0-12 and their levels of parenting stress. The independent
variables are whether variables such as parents' age, education level, number of children,
working status, monthly income level, whether the mother and father have chronic
diseases, and whether they care for an individual with special needs differ according to
parental stress and conscious awareness. In order to obtain data; "Demographic
Information Form", "Semi-Structured Interview Form on Parental Stress" and
"Conscious Awareness Scale" were applied. In analyzing the prepared qualitative data,
the themes and sub-themes of the semi-structured interviews were evaluated by applying
deductive analysis. Data obtained in the qualitative study; are presented with frequencies
and percentages. In the quantitative study, the total score of the scale was tabulated as
mean, standard deviation, minimum-maximum values. In the reliability analysis of the
test, Monte Carlo method was used and Fisher Exact test results were taken into account.
The Conscious Awareness Scale was applied to 138 parents, and qualitative interviews
were applied to 20 parents. There is no statistically significant difference between the
total scale score of the parents in the study group and the age of the mother and father,
the education level of the mother and father, the number of siblings and the individuals
living together in the family. However, a statistically significant difference was found
between the total scale score and the variable of the mother having a chronic disease and
caring for an individual with special needs at home. All of the fathers in the study group
stated that their children were a source of happiness and provided an optimistic/positive
perspective on life. However, it has been determined that mothers have intense anxiety
related to being a parent and most of the mothers show anxious, pessimistic and panicky
behaviors regarding their children. Parenting stress is high in single-parent families. The
results revealed that parental stress levels significantly and negatively predicted the level
of mindfulness. At the end of the study, suggestions for reducing parental stress are
presented.