Enerji yatırım sözleşmeleri, uyuşmazlıklarının çözümünde tahkim süreci
Energy investment agreement, dispute arbitration process
Yazar: ZAFER GÜLER
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN HATEMİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Ab Hukuku Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Ab Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji sektörü = Energy sector ; Sözleşmeler = Contracts ; Tahkim = Arbitration ; Uluslararası Yatırım Anlaşması = International Investment Agreement ; Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıkları Çözüm Merkezi = International Center for the Settlement  of Investment ; Uluslararası anlaşmalar = International agreements ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Uluslararası enerji yatırımları yüksek maliyetleri ve uzun bir süreci kapsar.
Yatırım yapıldığı ülkeyi etkilemekle kalmaz dünya ekonomisinde ekonomik, sosyal ve
siyasi etkisi hissedilir ölçüde büyüktür. Enerji yatırımlarının baş aktörleri; Devletler,
devlet şirketleri ve çokuluslu sermaye gruplarıdır. Enerji yatırım stratejileri yüzyılı
aşkındır çok büyük değişim geçirmiştir. Dünya genelinde yaşanan derinlemesine ve köklü
değişiklikler; uluslararası yatırım anlaşmalarının hukuki zeminini oluşturan en önemli
etkenlerden biridir. Yatırım maliyetleri ve etkileri büyüdükçe taraflar açısından risk
artmıştır. Uluslararası hukuk otoriteleri çok taraflı ve etkin bir yapıyı işletmek
isteğindedir.
Enerji yatırım anlaşmalarını yapan taraflar için; uluslararası hukukun gelişmesi
ve etkili bir yapıya kavuşması büyük önem arz etmektedir. Taraflar; büyük riskleri
üstlenirken mümkün olduğunca daha tatminkar sözleşmeler yapmak isterler. Birleşmiş
Milletler, Uluslararası Ticaret Odası, Bölgesel ve kıtalararası birlikler, serbest ticaret
anlaşması yapan devletler bütün bu gelişmelerde aktif rol oynamaktadır. Yapılan
uluslararası anlaşmalar her geçen gün daha global ve daha homojen bir yapıya
evrilmektedir. Dünyadaki gelişmeler nedeniyle, enerji yatırımlarının işleyişi, teknik
sorunlarının çözümü ve sonuçlanmasının daha hızlı olması beklenmektedir.
Dünya ekonomisini etkileyen Enerji yatırımlarının sorunsuz ve çözüme odaklı
gelişimi tüm tarafların ortak isteğidir. Dünya ölçeğinde ve bölgesel olarak her küçük
sorun, siyasi bir gelişme hatta hiç umulmayan sağlık tehditi salgınları bile mümkün
olduğunca hızlı çözüme kavuşturulmak ve yatırımların sürdürülebilir olması
hedeflenmektedir. Bu nedenledir ki yatırmların sağlıklı olması için, enerji yatırım
anlaşmalarının uluslararası hukuk normlarına uygun şekilde oluşturulması büyük önem
taşımaktadır. Bütün bu ölçülere uygun olarak yapılan anlaşmaların, enerji yatırım
süreçlerinin sorunsuz işlemesine etki edeceği kuşkusuzdur.

Anahtar Kelimeler: Uluslararası Yatırım Anlaşmaları, Enerji Yatırımları Sözleşmeleri, Enerji
Yatırım Anlaşmaları, Enerji Yatırım Uyuşmazlıkları, Tahkim Mahkemeleri, Uluslararası Tahkim
Yargısı, Uluslararası Yatırım Hukuku, Uluslararası Enerji Yatırım Uyuşmazlıkları

Abstract:
International energy investments cover high costs and a long process. Not only
does it affect the country in which it is invested, its economic, social and political
influence is noticeably greater even in the world economy. The main actors of energy
investments are states, state companies and multinational capital groups. Energy
investment strategies have undergone great change for more than a century. In-depth and
radical changes throughout the world; It is one of the most important factors that form the
legal basis of international investment agreements. The risk increased for the parties as
the investment costs and effects grew. International legal authorities want to operate a
multilateral and effective structure.
For the parties making energy investment agreements; It is very important to
develop international law and to have an effective structure. Sides; they want to operate
as stronger agreements and contracts as possible while undertaking major risks. The
United Nations, the International Chamber of Commerce, Regional and intercontinental
associations, and states that make free trade agreements play an active role in all these
developments. International agreements are evolving with a more global and
homogeneous structure. Due to the developments in the world, it is expected that the
operation of energy investments, the solution and finalization of technical problems will
be faster.
The smooth and solution-oriented development of energy investments that affect
the world economy is what all parties want in common. It is aimed to solve every small
problem, a political development or even an unexpected health threat outbreak as quickly
as possible and to sustain investments, either globally or regionally. For this reason, it is
very important to establish energy investment agreements in accordance with
international legal norms in order to make investments sound. Undoubtedly, the perfect
deals will affect the smooth operation of energy investment processes.

Key Words: nternational Investment Agreements, Energy Investment Agreements, Energy
Investment Agreements, Energy Investment Disputes, Arbitration Courts, International Arbitration
Jurisdiction, International Investment Law, International Energy Investment Disputes