Bankaların çekirdek dışı yükümlülükleri, banka sisteminin istikrarına etkileri: Yükselen ekonomiler ve Türkiye
Banks non-core liabilities effects on banking sector stability: Emerging markets and Turkey
Yazar: GÜLÇİN KAZAZ
Danışman: PROF. DR. K. BATU TUNAY
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Bankalar = Banks ; Finansal kriz = Financial crisis ; Sistemik risk = Systemic risk ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system ; Yükselen ekonomiler = Emerging economies ; Çekirdek dışı yükümlülükler = None-core liabilities

Özet:
Kredi talebinin çekirdek yükümlülük olarak kabul edilen mevduat artışından 
daha hızlı yükselmeye başladığı dönemlerde, bankalar bu talebi karşılamak için 
alternatif dış kaynaklara yani çekirdek dışı yükümlülüklere yönelmektedirler. Güncel 
bilimsel çalışmalar, borçların vadesinin yanı sıra borç kaynağının da yapısını 
inceleyerek, finansal sistemin işleyişini açıklayan yeni veri setleri yardımıyla, çekirdek 
dışı yükümlülüklerin kriz potansiyelini araştırmaktadır. Bilindiği gibi banka krizleri, 
bankaların likidite sıkıntısı nedeniyle ödeme güçlerini kaybetmesi sonucunda ortaya 
çıkmaktadır. Bankalar kriz dönemlerinde oluşan nakit sıkışıklığını, varlık satışı yoluyla 
çözmek zorunda kalabilirler. Bu durumda varlıkların nakde çevrilme hızı ve piyasada 
oluşan anlık değeri önem kazanmaktadır. Bu nedenle banka sisteminin kriz eşiği 
araştırılırken, sermaye yeterliliği ve likit olma durumu ayrı ayrı değerlendirilmesi 
gereken ölçütlerdir. Yapılan çalışmalar, kriz dönemlerinde oluşabilecek sermaye açığı 
hesaplanmasının, gerekli dengelerin sağlanmasında öncü bir gösterge olarak 
kullanılabileceğini göstermiştir. 
Türk bankacılık sektörünün çekirdek dışı yükümlülükleri 2012 yılından itibaren 
artmaktadır. Kredi/GSYİH açığı yükselerek genel trendden ayrılmakta, kârlılıkta 
azalma, tahsili gecikmiş alacaklarda artış, reel sektörde yüksek borçlanma 
görülmektedir. Bu tespitler ışığında, çalışmamızda bir kriz dinamiği olarak çekirdek dışı 
yükümlülüklerin Türk bankacılık sektörünün istikrarına etkileri ele alınmıştır. Elde 
ettiğimiz bulgular çekirdek dışı yükümlülüklerde ki artışın sistemin istikrarını tehdit 
ettiği yönündedir.

Abstract:
During periods in which demand for credit rapidly increases in correlation with 
the increase of deposits considered as core liabilities, the usual course of action by the 
banks is to steer towards alternative external sources of non-core liabilities. Recent 
empirical studies work on the source structure of liabilities as well as their maturity to 
produce new data sets for the financial system to examine the crisis potential of 
non-core liabilities. As known, the major reason for the banking crisis is banks 
becoming insolvent as a result of liquidity shortage. Banks may be forced into fire sale 
of their assets to solve their liquidity shortage. In that case the turnover rate and the 
current market value become crucial. To evaluate the crisis potential of the banking 
system the solvency and liquidity nexus criterion should be evaluated separately. 
Studies show that the calculation of the possible capital shortage could be a pioneer 
indicator to establish the financial balance. 
The non-core liabilities in Turkish banking system tend to increase since 2012. 
The growing credit gap differs from the general trend. The profitability decreases. The 
non-performing loans rise. In the real sector, high borrowing occurs. Based on these 
evidences, our study deals with the effects of non-core liabilities over the stability of 
Turkish banking sector as a crisis dynamic. Our findings support that increasing 
non-core liabilities threaten the system stability.