Bilge Karasu`nun Gece`sine metin ve okur odaklı bir yaklaşım
A text and reader oriented approach to Bilge Karasu`s Gece
Yazar: JALE ÖZATA
Danışman: PROF. DR. TALAT SAİT HALMAN
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Gece = Night ; Karasu, Bilge = Karasu, Bilge ; Kurmaca = Fictional ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Üstkurmaca = Metafiction

Özet:
Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Bilge Karasu (1930-1995), Troya'da Ölüm Vardı (1963), Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı (1970) ve Göçmüş Kediler Bahçesi (1979) gibi nitelikli öykü kitaplarından sonra, ilk romanı Gece (1985) ile okuruyla buluşmuştur. Çağdaş Türk romanı içinde olduğu kadar, kendi yapıtları arasında da farklı bir yeri olan ve 1991 yılında Pegasus Edebiyat Ödülü'ne değer görülen Gecenin yayımlandığı yıldan bu yana yeterince incelenmediği gözlenmiştir. "Çok katmanlı" yapısı, "yazar-anlatıcı-okur" ilişkisini ele alış biçimi ve geleneksel romanlarla arasındaki mesafe, metnin "çetin" olarak nitelendirilmesine yol açmıştır. Bu tezde, Gece metnindeki kurmaca ve üst kurmaca çerçeveler İrdelenmiş ve daha önce ayrıntılı bir biçimde üzerinde durulmayan bu çerçevelerin birbiriyle olan ilişkilerine yakından bakılmıştır. Başlarda üst kurmaca düzlemde gördüğümüz "yazar" söyleminin, metin kişilerinin söylemlerine karışması sonucunda yapılaştığı ve otoritesini yitirdiği gözlenmiştir. Okurun nasıl "içeri" alındığı ve kahramanlaştırıldığı, metnin biçim ve içeriği aynı anda ele alınarak aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bu tezin amacı, Gece'ye tek ve değişmez yorumlar getirmek değil, metin-okur ilişkileri çerçevesinde, metnin çoğul anlam dünyasını açığa çıkarmaktır. Tezin sonucunda, metnin birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerinde yavaş yavaş artan karanlığın, son bölümde kendini "gece"ye bıraktığı görülür. Gece metninin, yapıntılaştıkça üst-söylem üreten ve sonunda yere düşen bir ayna gibi paramparça olan kurmaca bir yazara sahip olduğu anlaşılır. Metnin son sözleri, bu parçalanışı kuran "yazar"ı açığa çıkarır ve yapıtlaştınr. Bu "yazar", metinde anlatılan baskıcıların kullandıkları teknikleri okur karşısında kullanmıştır; dolayısıyla okur, metnin "kişi"si haline gelmiştir. anahtar sözcükler: kurmaca, kurmaca yazar, okur, üst-kurgu, üst-söylem, yapıtlaşma, iktidar, Gece. iv

Abstract:
Bilge Karasu (1930-1995), a prominent figure in Turkish literature, reached readers with his first novel Night (1985) after his exquisite short story books such as Troya'daÖlüm Vardı (1963), Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı (1970) and Göçmüş Kediler Bahçesi (1979). Night, which occupies a special place in the contemporary Turkish literature and among the author's other works, was awarded the Pegasus Prize in 1991, but it has not been sufficiently studied and criticized until thea Because of its multi-layered structure, its style of handling the text-author-reader interaction, and its dissimilarity to traditional novels, the text has been labeled as "hard". In this thesis, we carefully analyze in detail the "meta-fiction" and "fiction" frames in Night, as well as the connections between them, a task not undertaken earlier. We observe that because it interferes with the characters' discourse, the discourse of the writer, which manifests itself at the meta-fiction level at the beginning of the text, becomes fictionalized and loses its authority. By means of handling the form and the content simultaneously, we also attempt to explain, how the reader is ushered into the text and how s/he is characterized there. The purpose of this thesis is not to present a definitive interpretation of the text, but to reveal its pattern of plural meanings within the framework of the writer-reader interaction. At the end of the thesis, we observe that the darkness, which has risen constantly in the first, second, and third sections of the text, has left itself to "night" at the last section. We understand that Night has a fictitious writer who produces a meta-discourse as he fictionalizes, and in the end, it breaks into pieces like a mirror fallen on the ground. The last words of the text, reveals and fictionalizes the "author" who sets up this "breaking into pieces". This "author" employs the same techniques on his readers, which the "oppressors" narrated in the text use on others in order to pacify them. Therefore, the reader becomes a character of the text. key words: fiction, fictionalizing, fictitious writer, meta-discourse, meta-fiction, reader, power, Gece.