Hava yollarında çalışan 20-45 yaş arasındaki kabin memurlarında vardiyalı çalışma sisteminin beslenme durumuna etkisi
The effect of shift working system on nutrition status of cabin officers between20-45 years old working in airlines
Yazar: ZEYNEP BAYRAKÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAN ERGÜN
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Biyolojik ritim, sirkadiyen saat tarafından modüle edilen vücut ısısı, uyku uyanıklık döngüsü, fiziksel aktivite, yeme düzeni, fizyolojik ve davranışsal fonksiyonlardaki döngüsel varyasyonlardır.Organizmalar, 24 saatlik aydınlıkkaranlık döngüsüne uyumu yakalayabilmek için günlük (yaklaşık 24 saat) içsel ritim modeline sahiptir. Vardiyalı sistem sirkadiyen ritmin bozulmasına neden olmakta bireylerin öğünlerinin zamanlanmasını, besin tercihlerini ve uyku düzenlerini etkilemektedir. Bu araştırma; kabin memurlarında sirkadiyen ritmin değişmesiyle ortaya çıkan farklılıkların beslenme durumu üzerindeki etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırma Şubat 2023 – Nisan 2023 tarihleri arasında İstanbul'da hava yolu şirketinde çalışan, herhangi bir diyet uygulamayan, hamile ve emzikli olmayan, yaşları 20-45 arasında değişen 217 gönüllü kadın kabin memuru (hostes) üzerinde yapılmıştır. Uçuş görevlilerinin kişisel özellikleri ve beslenme alışkanlıkları verilerini toplamak amacıyla online sistem(Google-forms)üzerinden gönüllü katılımcılara anket soruları uygulanmıştır. Sirkadiyen ritimi değerlendirmek için Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ) Sabahçıl-Akşamcıl ölçeği kullanılmıştır.Sirkadiyen ritmin bozulmasına bağlı gece açlık süresi azalmakta ve sağlıksız yiyeceklere erişim kolaylaştırmaktadır. Vardiyalı çalışma sistemiyle çalışmaya başladıktan sonra katılımcıların besin alımı artmış ve vücut ağırlıklarında artış görülmüştür.Katılımcılardan kronotip sınıflamasına göre en sık öğün atlayanlar "akşamcıl tipe yakın" olan gruptur.Akşam kronotipine sahip yetişkinler sabah kronotipine göre öğün atlamaya ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarına  daha çok eğilimlidir. Akşam yemeklerinde alkol ve çikolata alımının daha yüksek, meyve- sebze ve tam tahıllı besinlerin tercihi ise daha düşüktür. Poğaça, simit, börek vb. ürünleri tüketme durumları, sabahçıl-akşamcıl grupları açısından anlamlı farklılık göstermektedir (p<0.05). Vardiyalı çalışma bireylerde gündüz uyku hali, uykunun yetersizliği ve kalitesinin düşmesine neden olmaktadır.Uykusuzluk, gece yeme sendromu, düzensiz yemek yeme obezite riskini artırmaktadır. Sonuç olarak, kronotip tiplerinin bireylerin uyku kalitesini, yeme davranışlarını ve yiyecek seçimlerini etkilediği saptanmıştır.

Abstract:
Biological rhythm is cyclical variations in body temperature, sleep-wake cycle, physical activity, eating patterns, physiological and behavioral functions modulated by the circadian clock. Organisms have a 24-hour internal rhythm pattern. The shift system causes disruption of the circadian rhythm and affects the timing of meals, food preferences and sleep patterns of individuals. This research; This study was conducted to determine the effect of differences in the nutritional status of cabin attendants due to the change in circadian rhythm. The research was conducted on 217 volunteer female flight attendants (hostesses) aged between 20-45, who were not pregnant or breastfeeding, working at an airline company in Istanbul between February 2023 and April 2023. In order to collect data on personal characteristics and dietary habits of flight attendants, survey questions were applied to volunteer participants via the online system(Google-forms).The Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ) Morning- Evening scale was used to evaluate the circadian rhythm. Nighttime fasting is reduced and access to unhealthy foods is facilitated. Due to the disruption of the circadian rhythm, the night fasting period decreases and access to unhealthy foods is facilitated.
According to the chronotype classification of the participants, the most frequent meal skippers are the group "close to the evening type". Adults with the evening chronotype are more prone to skipping meals and unhealthy eating habits compared to the morning chronotype. Bagels, pies, etc. There is a significant difference in terms of consuming products, morning-evening groups. In the evening meals, alcohol and chocolate intake is higher, and the preference of fruit-vegetable and whole grain foods is lower.insomnia, night eating syndrome,poor quality sleep, irregular eating increase the risk of obesity. As a result, it was determined that chronotype types affect the sleep quality, eating behaviors and food choices of individuals.