Yerel, yabani ve ticari kabakgillerde külleme hastalık etmenleri, Podosphaera xanthii (=Sphaerotheca fuliginea Pollachi) ve Golovinomyces cichoracearum (=Erysiphe cichoracearum D.C)'nin belirlenmesi, tanılanması ve bu patojenlere karşı dayanıklı genotiplerin araştırılması
Determination and identification of Podosphaera xanthii (=Sphaerotheca fuliginea Pollachi) and Golovinomyces cichoracearum (=Erysiphe cichoracearum D.C) causal agents of powdery mildews on domestic, wild and commercial cucurbits and searching resistant cucurbit genotypes against these pathogens
Yazar: MUSTAFA YÜCESON
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZER ÇALIŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kabakgiller Türkiye'de ve Dünya'da çok miktarda üretilen önemli bir sebze grubu olup üretimi sınırlayan hastalıklar bulunmaktadır. Külleme hastalıkları üretimde ekonomik kayıplara neden olan hastalıkların başında gelmektedir. Obligat patojen olan kabakgil külleme etmenleri; Podosphaera xanthii ve Golovinomyces cichoracearum türlerine karşı dayanıklı kabakgiller bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı Batı Akdeniz ile Doğu Akdeniz arasında yetişen yerel, yabani ve ticari su kabağı, acur, kavun, karpuz, hıyar, sakız kabağı, bal kabağı gibi çeşitli kabakgillerin genetik dayanıklılığını ortaya koymaktır. Çalışmada kabakgillerde ekonomik olarak verim kaybına neden olan, külleme hastalık etmenleri Podosphaera xanthii ve Golovinomyces cichoracearum türleri hassas hıyar çeşidi (Baccara) üzerinde kültüre alınmıştır. Kültüre alınan külleme izolatları bu kabakgillere hava akımı olmayan bir alanda inokule edilerek patojenisite testleri uygulanmıştır.
Saf olarak kültüre alınan külleme etmeni üzerinde yapılan morfolojik ve mikroskobik çalışmalar sonucunda patojenin Podosphaera xanthii olduğu bulunmuştur. Bu hastalık etmeni külleme patojeniyle gerçekleştirilen moleküler analizler sonucunda patojenin %99 oranında Podosphaera xanthii olduğu kanıtlanmıştır.
Hastalık etmeni P. xanthi ile inokule edilen toplam 34 yerel, yabani ve ticari kabakgil çeşidi inokulasyondan sonraki ilk 3 gün boyunca mikroskopta trypan blue, diamino benzidine ve 3,3'-dihexyloxacarbocynin iodide (DiOC6) boyama yöntemleriyle incelenmiştir. Sonraki 7., 14. ve 21.günlerde bitkiler üzerindeki hastalık gelişimleri skorlanarak dayanıklı ve hassas kabakgiller bulunmuştur. Yapılan patojeniste testleri sonucunda VT18, Meltem F1, Poyraz F1 ve 348 ticari hıyar çeşitleri ile Adana kabak, Kaledran hıyar 1 ve Kaledran hıyar 2 yerel çeşitleri en dayanıklı kabakgiller olarak bulunmuştur. Çalışmada Kaledran kavun 2 yerel çeşidi P. xanthii'ye karşı en hassas bitki olarak bulunmuştur. 
Çalışmalarda, külleme etmeni P. xanthii'ye karşı dayanıklı olarak bulunan yerel, yabani ve ticari genotipler gelecekte yapılacak çalışmalar için dayanıklılık kaynağı olarak kullanılabilecektir. Hali hazırda külleme hastalıklarına karşı dayanıklı kabakgil bitkilerinin olmayışı hastalıkların kontrolünde çok miktarda kimyasal kullanımına neden olmaktadır.

Abstract:
Cucurbits are very important vegetable group significantly produced in Turkey and in the world. There are diseases that limit the production of these vegetables. Powdery mildew diseases are leading to cause economic losses in the production. The obligate fungal pathogens, Podosphaera xanthii and Golovinomyces cichoracearum are destructive for cucurbits. There is no resistant cucurbit variety against to powdery mildew disease known yet. The aim of this study is to identify genetically resistant plants from landraces, wild and commercial cucurbits such as pumpkin, melon, watermelon, cucumber collected between west and east Mediterranean regions. Powdery mildew inoculated and maintained on a susceptible cucumber variety (baccara). Inoculations were conducted by using the powdery mildew conidiophores and spores with spreading on to the cucurbit leaves in air-tight place.
The single spore produced powdery mildew was identified as Podosphaera xanthii according to morphological and microscopic studies. Furthermore, the powdery mildew pathogen was verified to be Podosphaera xanthii by 99% of the pathogen as results of conducted molecular analysis.
A total of 34 local, wild and commercial cucurbit species inoculated with P. xanthi. The inoculated cucurbit plants were examined by trypan blue, diamino benzidine and 3,3'-dihexyloxacarbocynin iodide (DiOC6) staining methods during the first 3 days post inoculation. On the next 7th, 14th and 21st days post inoculation, disease development on the inoculated plants was scored according disease scale and resistant and susceptible cucurbits genotypes were found. The pathogenicity test results revealed that VT18, Meltem F1, Poyraz F1 and 348 commercial cucumber varieties and Adana courgette, Kaledran cucumber 1 and Kaledran cucumber 2 landraces were the most resistant cucurbit genotypes. However, these pathogenicity tests have also resulted Kaledran melon 2 was the most susceptible landrace genotype against the P. xanthii.
In future studies, these resistant local, wild, and commercial genotypes will be able to use against destructive powdery mildew pathogen, P. xanthii as sources of resistance. Currently, there are no genetically resistant plant varieties in cucurbits allowing applications of chemical pesticides for controlling the powdery mildews.