Türk ve Avrupalı mimarlık öğrencilerinin mimari yapı imajlarından etkilenmelerini sağlayan mimari bileşenler
The architectural cues affecting the effects of architectural images on European and Turkish architectural students
Yazar: ESMA IŞIL YÜKSEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR DİNÇ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari = Architectural ; Mimari etkileşim = Architectural interaction ; Mimari form = Architectural form ; Mimari imaj = Architectural image ; Mimarlık eğitimi = Architectural education

Özet:
Kültür (yaş, cinsiyet, ülke vb.), bireylerin mimari ürünlerden etkilenmelerinde etkin bir faktördür. Bu çalışma, bu olgunun ampirik bağlamda örneklenmesi üzerinedir. Lens Model ile gerçekleştirilen örneklemede Avrupalı ve Türk mimarlık öğrencileri farklı kültür gruplarını, dergi, internet vb. iletişim ortamlarında yer alan yapı fotoğrafları da mimari eserleri temsil etmiştir. Farklı program özelliklerine sahip toplam 45 adet yapıya ait imajlar, Avrupalı (n=25) ve Türk (n=21) mimarlık öğrencilerine gösterilerek, bu imajlardan etkilenme dereceleri anket tekniği ile ölçülmüştür. Etkilenmelerin hangi mimari bileşenlerden kaynaklandığını saptamak amacıyla, aynı imajlar ?kontrol grubu? rolündeki mimarlık öğretim elemanlarına (n=13) sunulmuş ve her bir imaj için 25'er adet mimari bileşeni yine anket üzerinde irdelemeleri istenmiştir. Kullanılan Lens Modelin ilk adımı olarak, öğrenci gruplarının etkilenme verileri ile kontrol grubunun mimari bileşenlere ilişkin değerlendirme verileri ilişkilendirilmiştir (korelasyon). Modelin ikinci aşamasında ise etki derece ve yönlerinin (negatif/pozitif) saptanması amacıyla aynı veri üzerinde etki (regresyon) analizleri yapılmıştır. Analizler Avrupalı ve Türk mimarlık öğrencilerinin mimari imajlardan etkilenmelerinde etkin olan başlıca yedi mimari bileşen tanımlamıştır. Her iki grubun da etkilenmesinde ortak olan bileşenler ?yer çekimine karşı durma?, ?ustaca tasarlanmışlık?, ?meydan okuma-başyapıt olma? ve ?güçlü konsepte sahip olma?dır. Fark yaratan bileşenler ise ?insan ölçeğine göre yükseklik?, ?karmaşıklık? ve ?güçlü gölgelere sahip olma?dır. Saptanan bu durum, seçilen kültür gruplarının kavramsal niteliklerle ilgili mimari bileşenler üzerinde hemfikir olduğunu, fiziksel özellikler ile ilgili bileşenlerden ise farklı derecede etkilendiğini göstermiştir. Ortaya çıkan ortaklıkların mimarlık eğitiminin kişilere kazandırdığı ortak bakış açısından, farklılıkların ise coğrafi/kültürel bağlamların belirleyiciliğinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu durum aynı mimarlık disiplini içinde yer alan ancak sosyal-kültürel altyapıları ve coğrafi konumları farklı olan mimarlık öğrencileri ile yapılacak çalışmalarda algısal/etkilenmeye yönelik farklılıklar elde edilebileceği yönündeki hipotezi doğrulamaktadır.

Abstract:
Culture (e.g. age, gender and country) is an effective variable in individuals? responses to architectural products. This thesis exemplifies this fact through empirical research. In the present research that used Lens Model, different cultural groups were represented by European and Turkish architectural students and the phorographs taken from the media (e.g. the professional magazines and internet) were considered as the representations of architectural products. 45 images, each representing a different building with a different program, were shown to the architectural students from Europe (n=25) and Turkey (n=21), and the degrees of affects were measured through a questionnaire. In order to diagnose the architectural cues that cause effect, the same images were presented to a group of architectural teachers (n=13), the ?control group?, and their evaluations were also collected via a questionnaire in which each image was asked to be evaluated in terms of 25 architectural cues. In the first step of Lens Model, the data from student groups regarding ?being effected? were correlated with the data from the control group regarding the architectural cues. In the second phase of the model, regression analyses were performed on the same data in order to diagnose the values and directions (positive/negative) of the effects. Analyses revealed the eight cues that affect students? being effected. The cues that similarly affected both student groups were the issues ?rebelling against gravity?, ?being a skilfull design?, being a challenge? and ?having a strong concept?. The cues that caused difference between the groups were the issues ?being high/tall?, ?complexity? and ?having strong shadows?. These findings indicated that different cultural groups were in agreement about the conceptual architectural cues whereas showed diversity regarding the effects of architectural cues that were physical. Agreements were claimed to be stemming from the shared/common viewpoint that is gained through architectural eduacation whereas diagreements were considered as consequences of belonging geographically/culturally different contexts. This situation supports the hypothesis which proposes the occurance of differences between the architecture students who represent different geographies and cultures within in the same architectural discipline.