Çevre hukuku açısından çevresel etki değerlendirmesi
Environmental impact assessment in environmental law
Yazar: ABDURRAHMAN SAYGILI
Danışman: PROF.DR. CAN HAMAMCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Çevre hukuku = Environmental law ; Çevre koruma = Environmental protection

Özet:
Çevresel Etki Degerlendirmesi (ÇED), önerilen bir projenin icra edilip edilmeyecegihakkında alınacak bir karardan önce, bu projenin olası etkilerini öngörülecegi bir süreçseklinde tanımlanır. ÇED'in hukuki seklinin merkezi özelligi, bir projenin olası önemlietkileri (hem pozitif hem negatif) hakkında yapılan bir öngörüyü gerekli kılmasıdır.ÇED'in odak noktası, uzman ve uzman olmayan grupların ve etkilenen bireylerindegerlendirme sürecine katılmaları fırsatını saglayan hukuki gereklilik olmasıdır. Bubaglamda ÇED'in ilginç bir yanı, karar alım sürecine, farklı kaynaklardan edinilen çevreselbilgi-belgeleri dahil etmesidir. Baska bir ifadeyle ÇED'in önemli özelligi, degerlendirmesüreci sırasında elde edilen çevresel bilgi-belgelerin bir yatırım izni verilmeden önce dikkatealınmasıdır. Bu usuli zorunluluk, ÇED'in merkezi kontrol mekanizmasıdır. Açıkçası, ÇED'intemel hukuki formu; çevre hukukunun usuli bir tekniginin önde gelen örnegini teskiletmektedir.ÇED uygulaması ve literatürü adım adım gelismistir, ama usulün genel ve evresel olarakkabul edilmis tanımı bulunmamaktadır. Geleneksel bir baslangıç noktası olan ABD UlusalÇevre Politikası Kanunu (1969) ÇED'i, ?insan çevresi üzerinde etkiye sahip olabilecekçevresel, dogal ve sosyal bilimler projelerinin karar alımda ve planlamada bütünlestirilerekkullanılmasını saglayan sistematik bir disiplinlerarası yaklasım? olarak tanımlanır.NEPA ABD'yi etkiledikten 16 yıl ve Avrupa Birligi'nde dikkatleri çektikten 5 yıl sonra,ÇED resmi olarak 27 Haziran 1985'te AB'nin yasal çerçevesine dahil edilmistir. 85/337 sayılıDirektif, ham petrol rafinerileri, termal ve nükleer güç santralleri, otoyol insaatı ve tehlikeliatıkların gömülmesiyle ilgili bazı projeler için ÇED usulünü zorunlu kılmaktadır. Direktifteyer alan usul, etkileri tanımlar, tarif ve analiz eder. ÇED hakkında AT uygulamasınıngelisimi, 1997 sayılı Direktife yansıtılmıstır. 1997 sayılı Direktif, milli mevzuat vasıtasıylauygulanması için Üye Devletlere yönelik ilkelerin ve rehberlerin yeknesak bir setinizikretmektedir.ÇED, Türkiye'de de, 1993'te, ÇED Yönetmeligi seklinde ifade edilen ayrı birdüzenlemeyle kabul edilmistir. Yönetmeligin hukuki dayanagı, çevrenin korunmasıyla ilgiliçerçeve bir kanun olan 1983 tarihli Çevre Kanunu'nun 10. maddesidir. Daha sonra sırasıyla1997, 2002 ve 2003'de ÇED Yönetmelikleri kabul edilmistir. Yürürlükteki Yönetmelik 2003tarihlidir.Son olarak kısaca ifade etmek gerekirse, ÇED hukuki bir süreç, usul ve araçtır. ÇEDaynı zamanda politik bir süreçtir. Bir süreç olarak ÇED, bazı asamalardan olusur. Buasamalardan ön-inceleme, kapsam belirlemesi önemlidir.

Abstract:
Environmental Impact Assessment (EIA) describes a process of predicting the likelyeffects of a proposed project on the environmental prior to a decision being made aboutwhether these should proceed. The central characteristic of the legal form of EIA is therequirement that a prediction be made about the likely significant effect (both positive andnegative) of a project.Focus point of EIA is the legal requirement that expert and non-expert groups andaffected individuals be provide with the opportunity to participate in the assessment process.In this context, an interesting feature of EIA is that the introduction of environmentalinformation from diverse sources into a decision-making process. Put another way, importantcharacteristic of EIA is that environmental information from the assessment process must betaken into account before a consent is granted. This procedural requirement is the centralcontrol mechanism of EIA . Clearly, the basic legal form of EIA offers a prime example of aprocedural tecnique of environemntal law.EIA practice and literature has developted apace, but there is no general and universallyaccepted defination of the procedure. A tradational starting point is the United States?National Environmental Policy Act (NEPA) 1969 which defines EIA as ?a systematicinterdisiplinary approach which insure the integrated use of the natural and social science andthe Environmental design arts in planning and in decision making which may have impact onman?s environment?.Sixteen years after NEPA took effect in the United States and after five years ofconsidiration in the European Union, EIA was officially incorporated into the statutoryframework of the EU on June 27, 1985. Directive 85/337 mandates EIA for certain projectssuch as those involving crude-oil refineries, thermal and nuclear power stations, motorwayconstruction and dangerous waste landfills. The procedure called for by the Directiveidentifies, describes and analyzes the effects. A development of EC practice with respect toEIA is reflected in the 1997 Directive. The 1997 Directive sets forth an uniform set ofprinciples and guidelines for the Member States to imlement through national lagislation.EIA has also been adaptod in Turkey in a separate regulation called ?the Regulation ofEIA?, in 1993. The Regulation is legally based on Article 10 of the Environmental Act of1983, which is a framework law concerning Environmental protection. Later, in turn, in 1997,2002, 2003 has been adaptod EIA Regulatios. The Regulation is adaptod in 2003 presently.Finally putting in a nutshell, EIA is a legal process, procedure and tool. EIA is also apolitical process. EIA as a process has some stages. These stages ara that screening, scoping isimportant.