Alzheimer hastalığında görülen davranışsal ve psikiyatrik belirtilerin bakım veren yükü ve depresyonu ile ilişkisi
The association between neuropsychiatric symptoms of Alzheimer's disease and caregiver burden and depression
Yazar: GAMZE BOZGEYİK
Danışman: DR. DERYA İPEKÇİOĞLU
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Demans = Dementia ; Depresyon = Depression ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care

Özet:
AMAÇ: Alzheimer Hastalığı'nda görülen davranışsal ve psikiyatrik belirtilerin bakım veren yükü ve depresyonu ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Geropsikiyatri polikliniğine Nisan 2014 – Kasım 2014 tarihleri arasında başvuran, DSM IV tanı kriterlerine göre Alzheimer Hastalığı tanısı konmuş, 71 hasta ve bu hastalara bakım veren 71 hasta yakını çalışmaya alınmıştır. Hastaların tümü 65 yaş ve üzerindedir. Hastaların ve bakım veren kişilerin sosyodemografik özellikleri, araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu ile incelenmiştir. Hastalara Mini Mental Durum Testi, Cornell Demansta Depresyon Ölçeği, Global Yıkım Ölçeği uygulanmıştır. Nöropsikiyatrik belirtiler için, bakım verenler ile görüşülerek, Nöropsikiyatrik Envanter doldurulmuştur. Bakım verenlere, Zarit Bakıcı Yükü Ölçeği, Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği, Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Hastalar Nöropsikiyatrik Envanter'de aldıkları toplam skorların median değerlerine göre, medianın altında puan alanlar (nöropsikiyatrik belirtilerin az olduğu, NPI skoru ≤ 28 olan grup) ve medianın üzerinde puan alanlar (nöropsikiyatrik belirtilerin çok olduğu, NPI>28 olan grup) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Nöropsikiyatrik belirtileri az olan grupla, nöropsikiyatrik belirtileri çok olan grup, belirtilen özellikler açısından karşılaştırılmıştır. Tüm veriler istatistiksel yöntemle analiz edilmiştir. 
BULGULAR: Çalışmaya katılan Alzheimer Hastalarında en sık görülen nöropsikiyatrik belirtiler sırasıyla; apati (%60.6), hezeyanlar (%57.7), depresyon/disfori (%56.3), varsanılar (%53.5), irritabilite (%47,9), anksiyete (%43.7), disinhibisyon (%35.2), uyku-gece davranışı (%32.4), anormal motor davranış (%29.6), ajitasyon /saldırganlık (%26.8), yeme-iştah değişiklikleri (%26.8), elasyon/öfori (%1.4) olarak bulunmuştur. Bakım verenlerin yaş ortalaması 52.9 olup, %81.7'si kadındır. Bakım verenlerin %83.1'inde hafif düzeyde, %9.9'unda orta düzeyde, %7'sinde ise ağır düzeyde anksiyete tespit edilmiştir. Bakım verenlerin %19.7'sinde hafif, %19.7'sinde orta, %4.2'sinde ise şiddetli düzeyde, toplamda %43.7 oranında depresyon saptanmıştır. Demans evresi ile nöropsikiyatrik belirti şiddeti arasında ilişki bulunmamıştır. Hastalık süresi uzadıkça nöropsikiyatrik belirtiler artmaktadır. Nöropsikiyatrik belirtileri daha fazla olan hasta grubunda depresyon oranı daha yüksektir. Nöropsikiyatrik belirtileri daha fazla olan gruptaki hastalara bakım verenlerin, NPI'nın bakım verendeki sıkıntı düzeyini gösteren skoru daha yüksektir. Nöropsikiyatrik belirtileri fazla olan gruptaki hastaların ailede kayıp öyküsü daha yüksek orandadır. Hastanın bakım aldığı ortamın özellikleri nöropsikiyatrik belirti sıklığı ve şiddetini etkilememektedir. Nöropsikiyatrik belirtileri daha fazla olan gruptaki hastalara bakım veren kişilerde daha fazla bakım veren yükü ve depresyon mevcuttur. Nöropsikiyatrik belirtiler ile bakım veren anksiyetesi arasında bir ilişki saptanmamıştır. Bakım veren yaşı ve hastaya yakınlığı ile bakım veren yükü arasında ilişki saptanmamıştır. Bakım veren yükü fazla olan ve depresyonu olan  bakım verenlarde, sosyal aktivitelere katılım oranı daha düşüktür. Bakım verende depresyonla korelasyon gösteren nöropsikiyatrik belirtiler ajitasyon/saldırganlık, anksiyete, disinhisiyon, irritabilitedir. Bakım veren yüküyle en fazla korelasyon gösteren nöropsikiyatrik belirtiler, anormal motor davranışlar ve anksiyetedir. NPI skorları ile ZBYÖ faktör gruplarının korelasyon analizinde, sadece ekonomik yükü gösteren faktör 4 anlamlı korelasyon göstermemektedir. 
TARTIŞMA: Ülkemizde psikiyatri pratiğinde geriatrik psikiyatri alanına yeterli ilgi gösterilmemektedir. Bu durumun aksine, yaşlı populasyondaki artışa bağlı olarak, bu alandaki ihtiyaçlar her geçen gün artış göstermektedir. Alzheimer hastaları ve hastalara bakım verenlerin ihtiyaçlarının belirlenmesi ve hem hasta, hem de bakım veren için büyük zorluklar içeren bu sürecin daha sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için, bu alanda yapılacak çalışmalardan elde edilecek verilerin, klinik pratiğimize aktarılmasının büyük önem taşıdığı düşüncesindeyiz. Bu nedenle, populasyon sayısındaki azlığa rağmen çalışmamızın anlamlı olduğu kanaatindeyiz. Bu alanda, daha geniş bir populasyona sahip, çok merkezli, farklı ortamlarda bakım alan hastaların dahil edildiği, farklı kültürleri içeren, prospektif dizaynlı daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
OBJECTIVE: This study is intended to evaluate the association between neuropsychiatric symptoms of Alzheimer's Disease and caregiver burden and depression.
METHODS: 71 patients who were diagnosed with Alzheimer's disease according to DSM-IV diagnostic criteria and the people who are non-paid caregivers of these patients were enrolled in this study, in the geropsychiatry outpatient clinic of Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital. All patients' ages were 65 or over. Demographic characteristics of patients were evaluated by demographic data form. Standardized Mini Mental State Examination Scale (MMSE), Cornell's Depression in Dementia Scale, Global Deterioriation Scale (GDS) were applied to the patients. Demographic data of the caregivers were evaluated by demographic data form for the caregivers, Neuropsychiatric Inventory (NPI), Zarit Caregiver Burden Interview (ZBI), Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A), Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), were applied to the caregivers. The patients were separated into two groups due to their total scores on NPI. Patients who were scored under the median of the total group (less neuropsychiatric symptoms group) and patients who were scored above the median of the total group (more neuropsychiatric symptoms group) were compared for caregiver burden and depression. 
FINDINGS: Most frequent neuropsychiatric symptoms amongst Alzheimer patients were; apathy (%60.6), delusions (%57.7), depression/dysphoria (%56.3), hallucinations (%53.5), irritability (%47,9), anxiety (%43.7), disinhibition (%35.2), sleep and nighttime behavior disorders (%32.4), aberrant motor behavior (%29.6), agitation/ aggression (%26.8), appetite and eating disorders (%26.8), elation/euphoria (%1.4). Caregivers of patients with more neuropsychiatric symptoms experienced more caregiver burden and depression in comparison to the caregivers of patients with less neuropsychiatric symptoms. Caregiver anxiety was not associated with neuropsychiatric symptom severity of patients. Patients characteristics as age, gender, education, civil status, profession, income, MMSE scores, GDS scores, past history of psychiatric disease, sensorial impairment, self-care sufficiency, family history were not associated with neuropsychiatric symptom severity of patients. CDDS scores, duration of disease, loss of family members were in positive relation with neuropsychiatric symptom severity of patients. Caregiver characteristics as age, gender, civil status, profession, income, occupational status, caregiving environmental factors, getting paid for caregiving, former experience of caregiving, duration of caregiving, attending social or physical activities, physical or psychiatric comorbidity were not found to be associated with neuropsychiatric symptom severity. Caregivers who attended social activities experienced less caregiver burden and depression. Other caregiver characteristics were not associated with caregiver burden and depression.
CONCLUSION: In our country, in psychiatry practice, there is a lack of interest in geropsychiatry. On the contrary, with the growing aging population the demands in this field is increasing  proportionally. We state that accumulation of data from studies in this field to our clinical practice has a substancial importance for determining the needs of Alzheimer patients and their caregivers and managing this process which is burdensome for both patients and their caregivers. In this regard we think that our study is significant in spite of the fact that our sample size was relatively small. In this field further studies are needed with larger sample sizes, which are prospective, multi-centered and covers groups of populations with several cultural backgrounds living in different caregiving environments.