Klinik bir eğitim programı tasarım, uygulama ve değerlendirme deneyimi
A clinical education program; design, implementation and evaluation experience
Yazar: HANIM AHU URAL
Danışman: PROF. DR. BERNA MUSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Benzetim analizi = Simulation analysis ; Eğitim programları = Education programs ; Hastalar = Patients ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Program geliştirme = Program development ; Staj = Training ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Çalışmanın amacı, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde klinik bir seçmeli staj programı tasarlanması, bu programa katılan öğrencilerin performans değerlendirmelerinin klinik eğitim ve değerlendirme laboratuvarı koşullarında gerçekleştirilmesi, programın ve değerlendirme uygulamasının etkinliğinin belirlenmesidir. 
Dönem 4 öğrencileri için Astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı temalı bir seçmeli staj programı hazırlanarak 16-26 Haziran 2015 tarihlerinde uygulanmıştır. Staj eğitim etkinlikleri Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı'nda, öğrencilerin performanslarının değerlendirilmesi klinik eğitim ve değerlendirme laboratuvarında (KEDLAB) gerçekleştirilmiştir.
Araştırma deneysel (müdahale) tiptedir. Gönüllülük ilkesine göre araştırmaya katılan öğrenciler, grupların homojenliğini sağlamak amacıyla yıl içinde Solunum Dolaşım Bloğu sınavından aldıkları puanlara göre eşleştirilerek rastgele deney ve kontrol gruplarına alınmışlardır. Tüm öğrenciler, eğitim programında yer alan sunumlar, hasta başı uygulamalar, laboratuvar ve poliklinik uygulamalarına katılmışlardır. Program öncesi ve sonrası konu ağırlıkları ve zorluk dereceleri benzer 30'ar çoktan seçmeli sorudan oluşan öntest ve sontest uygulanmıştır. Programın başında ve sonunda KEDLAB'da öykü alma, akciğer grafisi yorumlama ve solunum fonksiyon testi değerlendirme duraklarından oluşan üç duraklı Nesnel Örgün Klinik Sınav (NÖKS) uygulanmıştır.  Deney grubunun ilk NÖKS performanslarını video kayıttan izlemeleri sağlanarak geribildirim desteği sağlanmıştır. Genel olarak eğitim sonrasında, eğitim öncesine göre bilgi puanlarında bir miktar artış olmakla birlikte istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmamıştır. Eğitim programı öncesinde gerçekleştirilen NÖKS uygulamasında deney ve kontrol gruplarının NÖKS puanları benzer iken, eğitim programı sonrası deney ve kontrol gruplarının NÖKS puanları arasında anlamlı farklılık bulunduğu saptanmıştır. Deney grubunun ikinci NÖKS puanlarında, eğitim öncesine göre anlamlı bir artış saptanmıştır. Deney grubundaki öğrencilerin kendi performanslarını izleyerek geribildirim almalarının performanslarını olumlu etkilediği düşünülmektedir.  Simüle hastaların, deney ve araştırma grubundaki öğrencilere eğitim sonrasında verdikleri ortalama puanlarda eğitim öncesine göre anlamlı artış saptanmıştır. Genel olarak deney ve araştırma gruplarının eğitim programı ve NÖKS uygulamasından hoşnut oldukları belirlenmiştir.
Klinik yıllarda, öğrencilerin ilgi duyacakları alanlarda derinlemesine bilgi ve beceri elde edebilecekleri seçmeli programların uygulanması, öğrencilere kendi performanslarını izleme ve geribildirim alma fırsatlarının sağlanarak gelişimlerinin desteklenmesi önerilmektedir.

Abstract:
The major aims of this research study are to design a clinical elective program at the Faculty of Medicine at Dokuz Eylul University, to evaluate the performance of the students participating in the program compliant with the Clinical Education and Evaluation Laboratory (KEDLAB) and to determine the effectiveness of the program and the application evaluation.
A clinical elective program with the theme of asthma and chronic obstructive pulmonary disease (COPD) was designed for the term 4 medical students and implemented between 16-26 June 2015. Training activities of the program were carried out at the Department of Chest Diseases, and the performance evaluation of the students was carried out at the Clinical Education and Evaluation Laboratory.
The research study is of the experimental (intervention) type. In order to ensure the homogeneity, student volunteers who were matched based on the scores obtained from the Respiratory Circulatory Block exam during the year were randomly assigned to the control and experimental groups. All of the students attended the training activites such as the presentations, bedside, laboratory and polyclinic practices included in the program. Pre- and post-tests consisting of 30 multiple-choice questions with topic weights and difficulty levels similar to each other were applied to the students before and after the program. Objective Structured Clinical Examination (OSCE) consisting of 3 evaluation stations including clinical history taking, chest X-ray interpretation and pulmonary function test (PFT) was administered at the beginning and the end of the program at the KEDLAB. In addition, constructive feedback was provided to the students in the experimental group by enabling them to watch their video recordings belonging to the their first OSCE performances. 
Although there was a slight increase in the knowledge scores of the students after the training compared to the pre-training, no statistically significant difference was detected.
Whereas the OSCE scores of the control and the experimental groups were similar before the training program, a significant difference was detected between the scores of the control and the experimental group after the training program. In particular, OSCE scores of the experimental group were significantly increased compared to the pre-training period. It is postulated that receiving feedback by watching their own performances positively affected the post-training performance of the students in the experimental group. 
There was a significant increase of the average scores given by the simulated patients compared to the pre-training performances of both experimental and research groups.
Overall, it was determined that the experimental and research groups were satisfied with the training program and OSCE administration. 
To sum, it is recommended to implement elective internship programs in which students can acquire in-depth knowledge and skills in their areas of interest, and to support their development by providing students with the opportunity to monitor their own performance and receive feedback throughout clinical years.