Kronik hastalıkları olan erişkin hastaların COVID-19 pandemisinde yönetim planına uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation on the compliance of adults wi̇th chronic diseases to the management plan during COVID-19 pandemic
Yazar: SELMA NUR YANBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MELAHAT AKDENİZ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Pandemiler = Pandemics ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yetişkinler = Adults ; Yönetim planı = Management plan ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Son yıllarda giderek artan, önemli morbidite ve mortalite sebebi olan kronik hastalıkları olan kişiler pandeminin getirdiği kısıtlamalardan en çok etkilenen gruplar arasındadır. Çalışmanın amacı, kronik hastalığı olan erişkin bireylerin pandemi döneminde tedavi yönetimine uyumlarının ve uyumlarını etkileyen unsurların değerlendirilmesidir.
Materyal – Metot: Kesitsel nitelikte olan bu çalışma anket yoluyla yüz yüze görüşülerek yapılmıştır. Hastalara tedavi yönetimlerine uyumlarını değerlendirmek için Morisky İlaç Uyum Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği (KHUÖ) uygulanmıştır. Analizler SPSS 26.0 paket programı ile yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 18 yaş ve üzeri 366 kişi dahil edilmiştir. Ortalama yaş 52.07±13.93 olup %77.6'sı evli, %56 lise veya üniversite mezunu, %.41.3'ü çalışandır. En sık görülen hastalıklar, KVS hastalıkları, diyabet, diyabet dışı endokrinopatiler, solunum hastalıklarıdır. Bir kronik hastalığı olanların oranı %70.2'dir. Yüzde 88.7'sinin pandemide muayene sayısı 0-5'tir ve %83.6'sı
pandemi döneminde tüm ilaçlarını kullanmıştır. İlaç uyumları %85.3'ünde orta-yüksek olup alkol kullanmayanlarda ve romatolojik hastalıkları olanlarda yüksektir. Katılımcıların KHUÖ toplam puan ortalaması 88.31±12.82, alt ölçeklerden fiziksel uyum 40.1±6.76, sosyal uyum 23.39±5.25, psikolojik uyum puanı 24.89±4.88'dir. Fiziksel uyum, lise ve üniversite mezunu, solunum ve psikiyatrik hastalığı olan, yıllık muayene sayısı 6-12 arası olanlarda; sosyal uyum, 18-34 yaş, üniversite mezunu, bekar, çalışan, alkol kullanımı, KVS hastalığı olan ve bir hastalığı bulunanlarda; psikolojik uyum, sosyal desteği olan, çalışan, solunum ve gastroenterolojik hastalığı olanlarda yüksektir.
Sonuç ve Öneriler: Kronik hastalığı olan kişiler pandemi döneminde pek çok sorunla karşılaşmışlardır. Bu sorunlardan biri de ilaç uyumudur. Bu çalışmada kronik hastalığı olan kişilerin ilaç uyumu orta-yüksek düzeydedir. İlaç uyumunu etkileyen en önemli etmenler eğitim düzeyi, sosyal destek varlığı ve kronik hastalık sayısıdır. Kronik hastalığı olan hastaların ilaç uyumlarını artırmak için hem muayene başvurularında hem sağlık politikaları açısından çok odaklı
müdahaleler konusunda bilgilendirilmeleri ve desteklenmeleri gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: kronik hastalıklar, tedavi uyumu, COVID-19 pandemisi, Morisky, Kronik Hastalık Uyum Ölçeği

Abstract:
Introduction: People with chronic diseases, which have been increasing in recent years and cause significant morbidity and mortality, are among the groups most affected by the restrictions brought by the pandemic. The aim of the study is to evaluate the compliance of adults with chronic diseases to treatment management during the pandemic period and the factors affecting their
compliance.
Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted through face-to-face interviews through a questionnaire. Morisky Medication Adherence Scale and Adaptation to Chronic Illness Scale (ACIS) were applied to the patients to evaluate their compliance with their treatment management. Analyzes were made with the SPSS 26.0 package program. The statistical significance level was
accepted as p<0.05.
Findings: 366 people aged 18 and over were included in the study. The mean age was 52.07±13.93, and 77.6% were married, 56% were high school or university graduates, and 41.3% were employed. The most common diseases are CVS diseases, diabetes, non-diabetic endocrinopathies, respiratory diseases. The
rate of those with a chronic disease is 70.2%. 88.7% of them had 0-5 examinations during the pandemic, and 83.6% of them used all their drugs during the pandemic period. Drug compliance was moderate-high in 85.3%, and it was high in non-alcoholics and those with rheumatological diseases. The total mean score of the participants' ACIS was 88.31±12.82, subscales of physical adjustment
were 40.1±6.76, social adjustment was 23.39±5.25, and psychological adjustment points were 24.89±4.88. Physical adjustment, high school and university graduates, respiratory and psychiatric diseases, annual number of examinations between 6-12; social adjustment, 18-34 years old, university graduate, single, working, alcohol use, CVS disease and those who have a disease; psychological adjustment is high in those who have social support, who work, who have respiratory and gastroenterological diseases.
Conclusion and Recommendations: People with chronic diseases have faced many problems during the pandemic period. One of these problems is drug compliance. In this study, drug compliance of people with chronic diseases was medium-high. The most important factors affecting drug compliance are
education level, presence of social support and number of chronic diseases. In order to increase drug compliance, patients with chronic diseases should be informed and supported about multifocal interventions both in examination applications and in terms of health policies.

Keywords: chronic diseases, treatment compliance, COVID-19 pandemic, Morisky, Adaptation to Chronic Illness Scale