Kirli-mor çiçekli Aconitum orientale Miller örneği üzerinde farmakognozik çalışmalar
Pharmacognosic studies on the sample of smoky lilac flowered Aconitum orientale
Yazar: FATMA ELİF KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. ALİ HİKMET MERİÇLİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aconitum L. = Aconitum L.

Özet:
Bu tezin konusu olan kirli-mor çiçekli Aconitum orientale Miller örnekleri, Ayder Yaylası (Kaçkar Dağları- Rize) bölgesinden toplandı. Toplanan örneklerin yumruları üzerinde alkaloitleri açısından çalışmalar yapıldı. Toz edilmiş materyal etanol ile perkole edildi, etanol ekstresi vakum altında yoğunlaştırıldı. 0,5 N H2SO4 ile çözündürme işlemi yapıldı, ayırma hunisinde kloroform ile tüketildi, sulu kısım alındı, %10 NaOH ile pH 10 olacak şekilde ayarlandı, ayırma hunisinde kloroform ile tüketildi. Kloroformlu ekstre yoğunlaştırıldı ve ham alkaloit ekstresi elde edildi. Vakum likit kromotografisi ile (VLC) kademeli olarak 100 ml petrol eteri, metanol, kloroform geçirilerek ön fraksiyonlandırma yapıldı. VLC'de elde edilen sonuçlar ince tabaka kromatografisi (İTK) ile kontrol edildi. Kromatotron fraksiyonlandırmaları ve preparatif İTK yardımı ile saf maddeler elde edildi. Alkaloitlerin yapısını tayin etmek için nükleer manyatik rezonans (NMR) analiz teknikleri kullanıldı.Çalışmalar sonucunda; Finakonitin, Puberanidin ve Lappakonitin isimlerinde norditerpen alkaloitler saf halde elde edildi.Ayrıca beyaz çiçekli Aconitum orientale yumrularında bulunmuş olan Delstafinin, Septentriodin, Ranakonitin adındaki diterpen alkaloitler ve yine diterpen alkaloit yapısında, dünyaca yeni bir bileşik olan Akonitorientalin, kromatografik olarak saptandı.Aconitum orientale bitkisi ile ilgili taksonomik açıdan tartışmalar bulunmaktadır. Bu türün yurdumuzda beyaz ve kirli-mor renkli çiçek açan örnekleri yetişmektedir, bazı botanikçiler kirli-mor renkte çiçek açan örnekler için Aconitum ponticum ismini de önermektedir.Başka bir yüksek lisans tezinin konusu olan beyaz çiçekli Aconitum orientale yumruları da çalışılan örnekle diterpen alkaloitler açısından büyük benzerlik göstermiştir.Bu yüzden Türkiye'de yetişen kirli-mor ve beyaz çiçekli Aconitum orientale örneklerini diterpen alkaloitleri yönünden tür veya alt tür olarak ayırmak mümkün görülmemektedir.

Abstract:
As the subject of this thesis smoky-lilac flowered Aconitum orientale Miller samples collected from Rize- Ayder High-plateau region (Kaçkar Mountains). The studies were performed on the alkaloids of tubera of the plant. The powdered plant material were percolated with ethanol then were evaporated under vacuum. The extract was dissolved in 0.5 N H2 SO4 then was exhausted with chloroform in a separating funnel. Aqueous layer was made alkaline with 10% NaOH to pH 10 and extracted with chloroform in the separating funnel. Chloroform extract was evaporated and so, crude alkaloid extract was obtained. Vacuum Liquid Chromatography (VLC) method were used for crudely separation, 100 mL of a gradient mixtures of petroleum ether, chloroform and methanol were used as a solvent system for per portion during the separation.The results of the VLC were controlled by thin layer chromatography (TLC). The pure compounds were obtained by using chromatotron and preparative TLC techniques. The structures of the alkaloids were identified by using nuclear magnetic resonance (NMR) analysis.As a results of this study; pure norditerpene alkaloids namely Finaconitine, Puberanidine and Lappaconitine were isolated.In addition, the presence of known alkaloids namely Delstaphinine, Septentriodine and Ranaconitine and also a novel compound, Aconitorientaline which have been isolated from white flowered Aconitum orientale before, were determined by chromatographic method.There are some taxonomical arguments on Aconitum orientale. Two different types of the plant have been growing in our country; white flowered and smoky-lilac flowered samples. Some of the botanical scientists suggest the name Aconitum ponticum for smoky-lilac flowered type.White flowered and smoky-lilac flowered samples of Aconitum orientale are almost the same in terms of their diterpene alkaloids.When the results were evaluated with respect to diterpene alkaloids, it seems not possible to divide smoky-lilac flowered and white flowered Aconitum orientale samples growing in Turkey as a diffirent species or sub-species.