Selülozik liflerin farklı şartlarda fibrilleşme ve yorulma davranışlarının incelenmesi
Investigation of fibrillating and creeping behaviours of cellulosic fibers under different conditions
Yazar: YELİZ ARDIÇ
Danışman: PROF. DR. ASLI HOCKENBERGER
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu çalısmada selüloz hammaddesini içeren tekstil liflerinden, rejenere selülozikesaslı liflerin 5 degisik tipi kullanılmıstır. Bunlar konvansiyonel yönteme göre üretilen,Viskon ve Modal ile bunlara alternatif olan çevreyle dost, ekonomik, üstün mekanik vefiziksel özelliklere sahip, NMMO prosesi ile üretilen Tencel Standart, Tencel A-100 veLyocell LF'dir.Deneylerde malzemenin lif formu ile çalısılmıstır. Bu çalısmada liflerin islemgörmemis ve yas-mekanik etkilerle fibrillestirilmis formları kullanılmıstır. Her iki formdakiliflere; sırasıyla çekme testi, 24 saatlik sürünme testi, sürünme sonrası tekrar çekmetesti uygulanmıs, kopan uç ve lif yüzey görüntüleri için SEM çalısması yapılmıstır.Yapılan deneylerde, liflerin her iki formunun kendi içindeki, kopma uzamasısürünmeuzaması ve kopma yükü-sürünme sonrası kopma yükü degerleri ile her ikiform arasındaki bu degerler karsılastırılmalı olarak incelenmistir.Bu çalısmalar sonucunda fibrillesmenin liflerin çekme, sürünme, sürünmesonucu çekme ve yüzey özellikleri üzerinde önemli etkileri oldugu gözlemlenmistir. Buliflerin sahip oldugu merkez kabuk etkileri yapılan çalısmada elde edilen sonuçlarüzerinde büyük bir etkiye sahiptir.Normal ve Sürünme sonrası çekme deneylerinde islem görmemis lifler,fibrillestirme islemi görmüs liflerden daha çok uzama göstermistir. slem görmemis vefibrillestirilmis liflerden en fazla kopma uzaması gösteren lif Viskon'dur. Normal çekmedeneyleri ve sürünme sonrası çekme deneyleri sonucunda en fazla kopma yükünesahip olan lif ise, islem görmemis lif çalısmasında Tencel Standart olurken fibrillesmislif çalısmasında Tencel A-100'dür. slem görmemis liflerin sürünme sonrası kopmayükü degerleri azalırken, fibrillestirme islemi görmüs liflerden Tencel A-100 veViskon'un kopma yükü degeri artmıs, diger liflerin kopma yükü degeri ise azalmıstır.Sürünme deneylerinde islem görmemis liflerden en fazla sürünme gösteren lif,Viskon iken, fibrillestirilmis liflerden en fazla sürünme gösteren lif Modal'dır.Çekme deneyleri sonucunda yapılan SEM çalısmalarından liflerin kopmamekanizmaları tespit edilmistir. Selülozik esaslı lifler, fibrilsel ve tanelenerek kopmamekanizması gösterirler. Buna göre, Viskon, Modal ve Tencel Standart lifleritanelenerek kopma mekanizması, Tencel A-100 ve Lyocell LF lifleri ise fibrilsel kopmamekanizması göstermislerdir.Anahtar Kelimeler: Rejenere Selülozik Lifler, Lyocell, Modal, Viskon, SürünmeDavranısı, Kopma Mekanizması, Çekme Davranısı

Abstract:
In this study we used 5 different types of regenerated cellulosic fibers thatincludes cellulose commodity. These fibers are ; Viscone and Modal which areproduced conventionaly and alternatively to them Tencel Standart, Tencel A-100 andLyocell LF fibers produced according to NMMO Process that are environment friendly,economic, have superior mechanic and physical characteristics. In the experiments weused the fiber form of the material. In this study we used the forms of the fibers whichare not processed and fibrillated with the age-mechanic effects. Creeping and along24 hours testrite tests and after testrite test again creeping test are applied to the bothfiber forms respectively. After theese tests the SEM Process is applied for displayingthe broken edge and fiber surface images.During experiments, breaking extensioncreepingextension and breaking load-after creeping breaking load values of the bothforms of fibers are examined relatively for each forms of fibers. After these studies it isexamined that the fibrillation has significant effects on testrite, creeping, testritebecause of creeping and surface properties. Central skin effects of these fibers have soimportant efficiency on the results of the study performed.Normal fibers and the fibers which are not processed in the testrite experimentsafter creeping perform more extension than the fibers which are exposed to fibrillation.The fiber which performes the most breaking extension is the Viscone through thefibers which are not processed and fibrillated. In the end of normal testrite experimentsand after creeping testrite experiments the fiber which has the most testrite load is theTencel Standart during the no process fiber study and the Tencel A-100 during thefibrillated fiber study. While the breaking load values after creeping of the fibers whichare not processed decrease, the breaking values of the fibers Tencel A-100 andViscone which are fibrillated increase and the values of the other fibres decrease.During the creeping experiments the fiber which performed the most amount ofcreeping through the fibers that are not processed is the Viscone whereas the fiberwhich performed the most amount of creeping is the Modal through the fibrillated fibers.The breaking mechanisms of the fibers are achieved from the SEM studies thatare performed after testrite experiments. The cellulosic fibers exhibit fibril based andgranulated breaking mechanism. Accordingly the Viscone, Modal and Tencel Standartfibers exhibit granulated breaking mechanism and the Tencel A-100 and Lyocell LFfibers exhibit fibril based breaking mechanism.Key Words: Regenerated Cellulosic Fibers, Lyocell, Modal, Viscone, Creep Test,Fracture Mechanism, Testrite Test