Yeni dünya düzeninde döngüsel ekonomi ve sıfır atık: AB üyesi ülkeler
Circular economy and zero waste in the new world order: EU member countries
Yazar: NUH OKUMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. EDA DİNERİ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölge ekonomisi = Regional economy ; Döngüsel ekonomi = Circular economy ; Sıfır atık = Zero waste ; Çevre ekonomisi = Environmental economics

Özet:
Bu çalışmanın amacı AB-24 üye ülkelerinde çevresel Kuznets eğrisi hipotezinin geçerliliğini döngüsel ekonomi çerçevesinde araştırmak ve sürdürülebilir atık yönetimi hipotezinin geçerliliğini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, 2000-2020 dönemi için söz konusu hipotezlerin geçerliliğini incelemek amacıyla iki farklı model kurulmuştur. Birinci modelde, reel milli gelir ile çevresel bozulma arasındaki parabolik ilişkinin varlığı ve atık yönetiminin çevresel bozulma üzerindeki etkisi incelenmiştir. İkinci modelde ise reel milli gelir ile atık yönetimi arasındaki muhtemel parabolik ilişki araştırılmıştır.
Çalışmada yatay kesit bağımlılığı testi, homojenlik testi, CIPS birim kök testi, PMG-ARDL tahmin yöntemi ve Dumitrescu-Hurlin nedensellik testlerinden yararlanılmıştır. Birinci model bulgularında enerji tüketiminin ve nüfusun CO2 emisyonu üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu ortaya konulmuştur. Bununla birlikte atık geri dönüşüm oranlarının çevresel bozulma üzerindeki etkisi negatif yönde ve istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ayrıca, ekonomik büyüme ile emisyon düzeyleri arasında ters U-şeklinde bir ilişkinin geçerliliği kanıtlanmış böylece AB-24 üye ülkelerinde Çevresel Kuznets eğrisinin geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İkinci model kapsamında, uzun dönemde ekonomik büyümenin ilk safhalarında atık dönüşüm oranlarının azaldığını, ekonomik büyümenin ilerleyen safhalarında atık dönüşüm oranlarının arttığını söyleyebiliriz. Bu bulgu, ekonomik büyüme ile atık yönetimi arasında U-şeklinde bir ilişkinin geçerliliğine işaret etmektedir. Dolayısıyla, ikinci model bulguları üzerinden AB-24 üye ülkelerinde Sürdürülebilir Atık Yönetim hipotezinin geçerli olduğu kanıtlanmıştır. Ayrıca, nüfustaki ve enerji tüketimindeki artışın geri dönüşüm miktarları üzerindeki etkisinin istatiksel olarak anlamlı ve pozitif olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the validity of the environmental Kuznets curve hypothesis in the EU-24 member countries within the circular economy framework and to examine the validity of the sustainable waste management hypothesis. For this purpose, two different models are established to examine the validity of the hypotheses for the 2000-2020 period.  The first model examines the existence of a parabolic relationship between real national income and environmental degradation and waste management's effect on environmental degradation. The second model investigates the possible parabolic relationship between real national income and waste management.
The study used cross-section dependence, homogeneity test, CIPS unit root test, Pooled Mean Group-, autoregressive Distributed Lag (PMG-ARDL) estimation techniques and Dumitrescu-Hurlin causality tests. In the first model findings, it is revealed that energy consumption and population have a positive effect on CO2 emissions. However, the effect of waste recycling rates on environmental degradation is negative and statistically significant. In addition, an inverted U-shaped relationship between economic growth and emission levels has been proven valid; thus, it has been concluded that the Environmental Kuznets curve is valid in EU-24 member countries. Within the scope of the second model, we can say that waste recycling rates decrease in the early stages of economic growth in the long term, while waste recycling rates increase in the later stages of economic growth. This finding shows the validity of a U-shaped relationship between economic growth and waste management. Therefore, the validity of the Sustainable Waste Management hypothesis in EU-24 member countries has been proven by the findings of the second model. In addition, it is concluded that the effect of the increase in population and energy consumption on the amount of recycling was statistically significant and positive.