Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan adölesanların katılım düzeylerinin adölesan ve ebeveyn bakış açıları yönünden uyumu
The agreement of the participation levels of adolescents with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of adolescent and parental perspectives
Yazar: SEDA MÜFTÜOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜN KAYA KARA
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan adölesanların katılım düzeylerini hem kendi hem de ebeveynlerinin bakış açısıyla ölçmek ve bu ölçüm sonuçları arasındaki uyumu incelemektir. Ayrıca aynı prosedürü sağlıklı yaşıtlarına da uygulayıp sonuçları karşılaştırmaktır. 
Yöntem: Çalışmaya 12-17 yaşları arasında 61 DEHB'li ve 66 sağlıklı adölesan katıldı. Bu adölesanların katılım düzeyini belirlemek için hem adölesan hem de adölesanın ebeveyni tarafından Katılım ve Çevre Ölçeği-Çocuklar ve Gençler (Participation and Environment Meause Children and Youth/PEM-CY) ölçeği dolduruldu. DEHB semptomlarını belirlemek için ise adölesanların ebeveynleri tarafından doldurulan Conners Ebeveyn Değerlendirme Ölçeği Yenilenmiş Uzun Form (Conners Parent Rating Scale Revised Long Version/CEDÖ Y/U) ölçeği kullanıldı. Ayrıcaya adölesanların sosyodemografik bilgileri de kayıt altına alındı. 
Bulgular: Katılım düzeyi incelendiğinde, DEHB'li adölesanların katılım düzeyinin sağlıklı yaşıtlarına göre genel olarak daha az olduğu gösterildi. Ayrıca, DEHB'li adölesanlar ve ebeveynlerinin PEM-CY sonuçları arasındaki uyumun ev, okul ve toplum ortamlarında sağlıklı adölesan ve ebeveyni arasındaki uyumdan daha düşük olduğu bulundu. Son olarak, ölçeğin kendi içindeki katılım sıklığı, dahil olma derecesi ve değişim isteği kategorilerinden her ortam için en düşük uyum değişim isteği kategorisindeydi.

Sonuç: DEHB'li adölesanların katılım düzeyi sağlıklı yaşıtlarına göre daha düşüktür. DEHB'li adölesanlar ve ebeveynlerinin PEM-CY sonuçları arasındaki uyum sağlıklı adölesanlar ve ebeveynlerinin PEM-CY sonuçları arasındaki uyumdan daha azdır.
 
Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, PEM-CY, adölesan, ebeveyn, katılım, uyum.

Abstract:
Objective: The purpose of the study is to compare self-reported and parent-reported measures of adolescent participation in extracurricular activities for children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD). It's also about evaluating the same method on people who are otherwise healthy and contrasting the outcomes.
Method: Sixty-one adolescents with ADHD and sixty-six healthy peers aged 12-17 years participated in the study. In order to determine the participation level of these adolescents, the Participation and Environment Meause Children and Youth/PEM-CY scale was completed by both the adolescent and their parent. Conners Parent Rating Scale Revised Long Version/CEDÖ Y/U scale filled in by parents of adolescents was used to determine ADHD symptoms. In addition, the sociodemographic information of the adolescents was also recorded.
Results: When the participation level was examined, it was shown that the participation level of adolescents with ADHD was generally lower than their healthy peers. In addition, the agreement between adolescents with ADHD and their parents PEM-CY results was found to be lower than that between adolescents without ADHD and their parents in home, school, and community settings. Finally, the PEM-CY scale includes the categories of frequency of participation, extent of involvement, and desire for change. The lowest fit among these categories was found in desire for change.
Conclusion: Adolescents with ADHD have a lower level of participation than their healthy peers. The agreement between adolescents with ADHD and their parents' PEM-CY results is less than between adolescents without ADHD and their parents' PEM-CY outcomes.

Key words: Attention deficit hyperactivity disorder, PEM-CY, adolescent, parent, participation, agreement.