Kronik obstrüktif akciğer hastalığında alfa-1 antitripsin eksikliğinin klinik ve radyolojik bulgular üzerine etkisi
The effect of alpha-1 antitrypsin deficiency on clinical and radiological findings in chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: EMRE ALTIN
Danışman: PROF. EMİNE ARGÜDER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH); hava yolu veya alveol patolojisinden kaynaklı kronik solunum semptomları ile karakterize bir hastalıktır. KOAH gelişiminde başta sigara kullanımı olmak üzere genellikle zararlı gaz veya partiküllere maruziyet ile anormal akciğer gelişimini de içeren bireysel faktörler etkilidir. KOAH için genetik olarak en iyi kanıtlanmış risk faktörü alfa-1 antitripsin (AAT) eksikliğidir. AAT'nin yokluğu veya fonksiyonel bozukluğu, akciğerde proteaz/antiproteaz dengesinde bozukluğa yol açarak amfizem gelişmesi için duyarlılığı artırır. Biz de bu çalışma ile merkezimizde AAT eksikliğinin KOAH'lı hastalarda klinik ve radyolojik bulgular üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi planladık.

Materyal ve Metod: Çalışmaya genetik AAT mutasyonu çalışılmış 152 KOAH hastası dahil edildi. Hastalar genetik AAT mutasyon analizine göre normal, heterozigot ve homozigot olmak üzere üç grupta değerlendirildi. Hastaların demografik, klinik, fonksiyonel, laboratuvar ve radyolojik özellikleri gruplar arasında karşılaştırılmalı olarak değerlendirildi.

Bulgular: Çalışmaya 152 KOAH hastası dahil edildi. AAT mutasyon analizlerinde olguların %74.3'ünün (n=113) normal, %22.4'ünün (n=34) heterozigot, %3.3'ünün (n=5) homozigot varyanta sahip olduğu görüldü. Gruplar arasında, serum AAT düzeyi anlamlı farklılık göstermedi (p>0.05). Ancak homozigot grupta serum AAT düzeylerinin diğer gruplara göre daha düşük olduğu görüldü. Gruplar arasında yaş ve cinsiyet dağılımı benzerdi (p>0.05). AAT mutasyonu heterozigot olan grupta sigara kullanım oranı normal olan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). Öksürük ve nefes darlığı sıklığı, AAT mutasyonu normal ve heterozigot olan grupta homozigot olan gruptan anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0.05). KOAH başlangıç yaşı homozigot olan grupta daha düşüktü, ancak istatistiksel olarak gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). Gruplar arasında solunum fonksiyon test sonuçları benzerdi (p>0.05). Toraks bilgisayarlı tomografide amfizem yaygınlık yüzdesi heterozigot ve homozigot olan grupta daha yüksek saptandı (p<0.05).

Sonuç: Çalışmamız sonucunda AAT mutasyonunun KOAH'ta klinik ve radyolojik bulgular üzerine etkisinin olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle özellikle erken yaşta başlayan, alt loblarda baskın ve panasiner tipte amfizemi olan KOAH hastaları AAT eksikliği açısından değerlendirilmelidir.

Anahtar kelimeler: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), Alfa-1 antitripsin eksikliği (AAT), Amfizem

Abstract:
Introduction: Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is a disease characterized by chronic respiratory symptoms stemming from airway or alveolar pathology. Individual factors, predominantly cigarette smoke exposure, along with harmful gases or particles, often contribute to abnormal lung development and play a significant role in COPD pathogenesis. The most substantiated genetic risk factor for COPD is alpha-1 antitrypsin (AAT) deficiency. Insufficiency or functional impairment of AAT disrupts the protease/antiprotease balance in the lungs, thereby increasing susceptibility to emphysema development. With this study, we aim to evaluate the impact of AAT deficiency on clinical and radiological findings in patients with COPD at our center.

Materials and Methods: The study enrolled 152 patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD) who were investigated for genetic alpha-1 antitrypsin (AAT) mutations. Patients were categorized into three groups based on their genetic AAT mutation status: normal, heterozygous, and homozygous. Demographic, clinical, functional, laboratory, and radiological characteristics of the patients were assessed and compared among the groups.

Results: The study included 152 patients diagnosed with chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Among these, AAT mutation results revealed that 74.3% (n=113) were normal, 22.4% (n=34) were heterozygous, and 3.3% (n=5) were homozygous. There was no statistically significant difference in serum AAT levels among the groups (p>0.05); however, serum AAT levels were observed to be lower in the homozygous group compared to the others. Age and gender distributions were similar across the groups (p>0.05). The smoking rate was significantly higher in the heterozygous AAT mutation group compared to the normal group (p<0.05). Rates of cough and dyspnea were significantly higher in the normal and heterozygous groups compared to the homozygous group (p<0.05). Although the age of COPD onset was lower in the homozygous group, the difference was not statistically significant among the groups (p>0.05). Respiratory function test results showed no significant differences among the groups (p>0.05). Thoracic computed tomography revealed a higher prevalence of emphysema in the heterozygous and homozygous groups compared to the normal group (p<0.05).

Conclusion: As a result of our study, it has been shown that AAT mutations have an effect on clinical and radiological findings in COPD. Therefore, COPD patients, especially those with early-onset, lower-lobe-predominant and pancinar-type emphysema, should be evaluated for AAT deficiency.

Keywords: Chronic obstructive pulmonary disease (COPD), Alpha-1 antitrypsin deficiency (AAT), Emphysema