Fen bilgisi öğretmen adaylarının öz-yeterlik inançlarının çoklu değişkenlerle incelenmesi
An investigation of multiple variables on the self-efficacy beliefes of the prospective science teachers
Yazar: HAYRİYE BETÜL TURALI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT DEMİRBAŞ
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye'deki eğitim fakültelerinde öğrenim gören Fen Bilgisi 
öğretmen adaylarının Fen bilgisi dersine yönelik sahip oldukları öz-yeterlik algı 
düzeylerini kişisel öz-yeterlik ve sonuç beklentisi alt boyutu başta olmak üzere; 
cinsiyet, öğrenim türü, mezun olunan lise, akademik not ortalaması, tutum, alan ve 
meslek bilgileri ve ders planında uygulama aşamasındaki değişkenlerin mevcut 
durumunun genel ve üniversitelere göre ilişkisini incelemektir.
Araştırmanın ilk kısmı için Türkiye'nin yedi bölgesinden seçilen üniversitelerde 
2012-2013 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümü 
son sınıfta öğrenim gören "371" öğretmen adayı araştırmaya dahil edilmiştir. İkinci 
kısmını için ise Kırıkkale Üniversitesinde öğrenim gören "60'' öğretmen adayı 
araştırma kapsamına alınmıştır. 
Öğretmen adaylarının fen öğretimine yönelik öz-yeterlik inançlarını ölçmek amacı 
ile Riggs ve Enochs (1990) tarafından geliştirilmiş, Özkan, Tekkaya ve Çakıroğlu 
(2002) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Fen Öğretimi Öz-Yeterlik İnancı 
Ölçeği" , fen öğretimine yönelik tutumlarını belirlemek üzere Thompson ve 
Shringley (1986) tarafından geliştirilmiş; Tekkaya, Özkan ve Çakıroğlu (2002) 
tarafından Türkçe'ye uyarlanmış fen öğretimi tutum ölçeği kullanılmıştır
Öğretmen adaylarının alan bilgilerini ölçmek için 8. sınıf fen ve teknoloji dersi 
"Hücre Bölünmesi ve Kalıtım" ünitesi kazanımlarını kapsayacak şekilde Hücre 
Bölünmesi ve Kalıtım başarı testi, öğretmenlik meslek bilgisi seviyelerini ölçmek 
için ise eğitim bilimleri başarı testi oluşturulmuş ve kullanılmıştır. Ayrıca öğretmen 
adaylarının sahip oldukları bilgilerini kullanma düzeylerini belirlemek amacıyla ders 
planı değerlendirme ölçme aracı kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda fen bilgisi öğretmen adaylarının öz-yeterlik ölçeğinin kişisel 
öz-yeterlik ve sonuç beklentisi alt boyutlarının ve öğretmen adaylarının fen bilgisi 
öğretimine yönelik tutumlarının orta düzeyde olduğu, 8.sınıf konu alan bilgileri ve 
öğretmenlik meslek bilgileri bakımından öğretmen adaylarının orta düzeyden daha 
yüksek seviyede olduğu belirlenmiştir. 
Öz-yeterlik inanç değişimleri değişkenler bakımından incelendiğinde cinsiyet, 
öğrenim türü, mezun olunan lise, akademik not ortalaması değişkenine göre 
farklılıklar belirlenmiştir. 
Fen bilgisi öğretimine yönelik öz-yeterlikleri ve alt boyutları ile fen bilgisi 
öğretimine yönelik tutumları arasında ilişki olduğu görülmüştür. Fen bilgisi 
öğretmen adaylarının fen bilgisi öğretimine yönelik öz-yeterlikleri ve alt boyutları ile 
fen bilgisi konu alan bilgisi, öğretmenlik meslek bilgileri ve öğretmen adaylarının 
sahip oldukları bilgileri ders planında kullanmaları arasında anlamlı ilişki 
bulunamamıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre önerilere yer 
verilmiştir.

Abstract:
This study focuses on the level of self-efficacy of the students studying at education 
faculties in Turkey to be science teachers at elementary schools. The study 
investigates the relationship between the self-efficacy and outcome expectancies of 
the students in general and in terms of university education using such variables as 
such variables as sex, type of education, and type of the high school, Grade Point 
Average, attitudes and course contents.
For the first part of the study, A total of 371 fourth year students, randomly selected 
from seven regions of Turkey in 2012-2013 were included in the study. For the 
second part, sixty prospective science teachers studying at Kırıkkale University 
participated. In order to measure the level of the self efficacy of the prospective 
teachers for science teaching, the Science Teaching Efficacy Belief Scale, developed 
by Riggs and Enochs (1990) and adapted by Özkan, Tekkaya and Çakıroğlu (2002) 
was used. In order to determine their attitudes to science teaching, Science Teaching 
Attitude Scale, developed by Thompson and Shrigley (1986) and adapted to Turkish 
by Tekkaya, Özkan and Çakıroğlu (2002), was used.
A test on cell division and genetics was taken to determine the professional 
competencies of the students in the 8th grade level. Another test on educational 
sciences was taken to determine the teaching competencies of the students. A lesson 
plan assessment instrument was used to see their practice performance.
The self-efficacy and outcome expectancies and the attitudes towards science 
teaching of the prospective teachers have been found to be moderate. Although the 
results have been found regarding the attitudes and competencies, professional and 
educational competencies of the students have been found to be above average in 
general.
When the results were examined according to the variables such as sex, type of 
education and academic performance, the study revealed that there are differences.
The relationship between the self-efficacy and the attitudes towards science teaching 
was found. The Lesson Plan Assessment showed no significant relationships 
between professional and educational competencies of the students. Relevant 
recommendations have been made according to the results obtained from the study.