Diyabet hastalarında yaşam kalitesinin ve tedaviye uyumun rasch analizi ve diyabet ağırlık derecesiyle ilişkisi
A rasch analysis on quality of life and medication adherence scales and associations with the severity of diabetes in diabetic patients
Yazar: FUNDA ÇATAN İNAN
Danışman: PROF. DR. ABDULBARİ BENER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Rasch modeli = Rasch model ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Diyabet hastalarında yaşam kalitesi ve tedaviye uyumun Rasch analizi ile değerlendirildiği ve diyabet ağırlık derecesiyle ilişkisinin incelendiği çalışma, Eylül 2016-Ekim 2018 tarihleri arasında İstanbul Medipol Üniversitesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniği ve İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet polikliniğinde yürütüldü. Dahil edilme kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 20-70 yaş aralığındaki 899 tip 2 diyabetli bireyin verileri, Görüşme Formu, Dünya Sağlık Örgütü Özet Yaşam Kalitesi Ölçeği, Diyabette Yaşam Kalitesi Ölçeği (DYKÖ)-Memnuniyet Alt Boyutu ve Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği (MTUÖ-8) ile toplandı. Ölçme araçlarındaki zor ve kolay maddeler Rasch analizi ile belirlendi ve üç ölçeğin de Rasch modele uyarlanmaya uygun olduğu görüldü. MTUÖ-8 ile DYKÖ-Memnuniyet arasında pozitif bir korelasyon bulundu. DYKÖ ile genel sağlık alan ve ulusal çevre alan arasında  istatistiksel açıdan negatif bir ilişki, sosyal alan ile pozitif bir ilişki bulunduğu sonucuna ulaşıldı. Bununla birlikte, MTUÖ-8 ile genel sağlık alanı arasında pozitif, sosyal alan arasında negatif bir doğrusal ilişki bulundu. Sonuç olarak, Rasch modelinin kullanılmasının bu üç ölçek için uygun olduğu ve diyabet ağırlık derecesinin diyabetli bireylerin tedaviye uyumlarında, yaşam kalitelerinde ve memnuniyetlerinde etkisi olduğu tespit edildi. Bu nedenle, diyabet seviyesinin kontrol altında tutulması, hastanın kendisi, toplum ve dünya için oldukça önemli bir yere sahiptir.

Abstract:
In this study, the quality of life and medication adherence were evaluated by using Rasch analysis and their associations with the severity of diabetes in diabetic patients were investigated. This prospective cohort study was carried out in Istanbul Medipol University Polyclinic of Endocrinology and Metabolic Diseases and Istanbul Education Research Hospital Polyclinic of Diabetes between October 2016-September 2018. 899 Type 2 diabetic aged 20-70 were accepted to participate to this study and fitted to inclusion criteria. Related data was collected by the assessment form, the brief version of World Health Organization Quality of Life (WHOQOL-Bref), Diabetes Quality of Life (DQOL)-Satisfaction and Morisky Medication Adherence Scales (MMAS-8). The Rasch analysis was used for the determination of the most difficult and easiest items of these scales. It is found out that these scales was succesfully fitted to the Rasch Model. A positive correlation was observed between MMAS-8 and DQOL-Satisfaction. There was a negative relationship between DQOL-Satisfaction and general health domain and national environment domain, but a positive relationship with social domain. A positive relationship was found between MMAS-8 and general health domain, however a negative relationship with social domain. As a result, the Rasch Model was suitable for these scales and the diabetes severity was associated with medication adherence, quality of life and satisfaction of diabetics. Therefore, it was concluded that keeping the level of diabetes under control for both themselves and the society is very important.