Bilirkişiliğin iş mahkemelerindeki faaliyetlerine yönelik hukuk çalışanlarının algısı
The perception of law employees for the activities of expertise in business courts
Yazar: MÜSLÜM SAĞIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LALE ARSLAN
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Adli muhasebe = Forensic accounting ; Bilirkişi = Expert ; Muhasebe hata ve hileleri = Accounting mistakes and frauds ; Muhasebeci = Accountant

Özet:
Dünyada ve ülkemizde bazı şirketlerin daha fazla kar edebilmek için hile yoluna başvurması, çalışanlarının haklarını dahi adil şekilde vermemeye kadar ileri gitmeleri bu konularda mahkemeye intikal eden davaların gün geçtikçe artmasına neden olmaktadır. Bu durumun sonucunda ise uzmanlık gerektiren konularda hakimlere yardımcı olunabilmesi için adli muhasebe ve adli muhasebe kapsamında alanlarında uzman bilirkişilerin uzmanlığına ihtiyaç duyulmuştur. Yapılan hataların, hilelerin ve ödenmeyen hakların tespiti için adli muhasebe kapsamında bilirkişilik müessesesinden yararlanılmaktadır.
   Bu çalışmada adli muhasebenin ve adli muhasebenin bir kolu olan bilirkişiliğin ne olduğu, ayrıca bilirkişilerin iş mahkemelerindeki faaliyetlerini görmek ve bu konudaki hukuk çalışanlarının bilirkişilik ve adli muhasebe algılarının ne olduğu ölçülmesi amaçlanmıştır. Araştırmada 29 hakim, 140 avukat, 22 yazı işleri müdürü, 138 zabıt katibi ve 76 mübaşir olmak üzere toplamda 405 hukuk çalışanına yapılan çevrimiçi anket çalışması sonucunda elde edilen veriler SPSS 20 istatistik programında analiz edilmiştir. Hukuk meslek mensupları bilirkişilik sisteminin iş mahkemeleri için önemli olduğu fakat bilirkişilerin dosyaları geç getirmeleri dava sürecini uzattığını ve bu sorunu çözmek için yapılan değişikliklerin olumlu ancak eksik olduğunu düşünmektedirler. Ayrıca hukuk çalışanları bilirkişilerin raporlarını oluştururken tarafsız olmalarını beklediklerini ve raporlarını sade ve anlaşılır bir dille yazmalarını bekledikleri gibi mahkemelerde aynı bilirkişilerle çalışmak yerine farklı bilirkişilerle çalışması bilirkişiden dönmeyen dosya sayısında azalış sağlayacağını düşünmektedirler.

Abstract:
Teknoloji ve bilgi çağının getirdiği yenilik ve gelişmeler firmaların daha hızlı büyümelerine ve bu büyümede kullanabilecekleri bilgi ve materyallere daha kolay ulaşabilmelerine olanak sağlamıştır fakat bu kolaylıklar beraberinde hile ve yolsuzlukları da getirmiş, bu durum ise ülkeler açısından büyük ekonomik kayıplara neden olmuştur. Normal bir çalışanın bu hileleri fark etmesi zorlaşınca bu konuda uzman kişilere ihtiyaç duyulmuştur; çünkü yapılan hilelerin ortaya çıkarılması için normal bir muhasebe bakış açısı yerine daha detaycı ve araştırmacı bir gözle konuyu detaylarıyla araştırmak zorunlu hale gelmiştir. Ülkemizde uygulamaya bakıldığı zaman mahkemelerde adli muhasebenin yerine adli muhasebenin bir kolu olan bilirkişiliğin yaygın olarak kullandığı görülmektedir.  Gelişmiş ülkelere bakıldığı zaman özellikle Kanada ve Amerika'da adli muhasebenin kendisini de geniş kapsamda yargılama sürecine dahil ettikleri bilinmektedir.
  Ülkemizde yargı sistemi içerisinde adli muhasebe resmi olarak yer bulamasa da, adli muhasebe kapsamında bilirkişilik sistemi aktif olarak kullanılmaktadır. Özellikle iş mahkemelerinde bilirkişilik faaliyetlerinin çok yoğun şekilde kullanıldığı görülmektedir. İş mahkemelerinde birbirinden farklı dava türlerine bakılması ve bu davaların çözümlenmesinde özel teknik bilgiler gerektirmesi dolayısıyla, bilirkişiliğe olan ihtiyacı da arttırmaktadır. Bilirkişilik gün geçtikçe daha fazla önem arz etmesine karşın literatürde iş davaları ile alakadar olan hukuk çalışanlarıyla birlikte bilirkişilik üzerine detaylı bir araştırmanın mevcut olmadığı görülmüştür. Bu çalışma literatürdeki mevcut eksikliğin giderilmesi açısından son derecede önemlidir
   Çalışmanın ilk bölümünde adli muhasebe ve adli muhasebede hile kavramı anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümde bilirkişilik kavramı, bilirkişiliğin hukuki niteliği, bilirkişinin hakları ve sorumluluklarından bahsedilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümde iş mahkemeleri ve işleyiş tarzından kısaca bahsedildikten sonra iş mahkemesinde artan dosya sayısı sorusu ve çözüm önerilerinden bahsedilmiştir. Çalışmanın son bölümü olan dördüncü bölümde ise literatür taraması, çalışmanın yöntemi ve ulaşılan sonuçlar yer almaktadır.