Türkiye kıyı ve geçiş sularında tipoloji belirleme çalışmaları
Typology studies for Turkey transitional and coastal waters
Yazar: ERAY ESER
Danışman: PROF. DR. LALE BALAS
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Karadeniz = Black Sea

Özet:
Son yıllarda gerçekleşen küresel ısınma ve buna bağlı iklim değişiklikleri, nüfus artışı ve suyun ekonomik olarak kullanımının artması su kaynakları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Oluşturulan bu baskı ve sürdürebilir olmayan su kullanımı dünya için en büyük problemlerden biridir. Bu nedenle su kaynaklarının sürdürülebilir şekilde doğru ve etkin kullanılmasını sağlayacak bir su yönetim sisteminin oluşturulması büyük bir gerekliliktir. Su Çerçeve Direktifi (SÇD) bu bağlamda getirmiş olduğu nehir havza yönetim sistemi anlayışıyla sucul ortamların korunması ve suyun sürdürülebilir kullanımını amaçlamaktadır. Direktifin uygulama adımlarından birisi de kıyı ve geçiş sularının tiplerinin belirlenmesi ve su kütlelerine ayrılmasıdır. Bu doğrultuda, tez çalışmaları kapsamında Türkiye kıyı ve geçiş sularının coğrafi sınırları ve tipleri belirlenmiştir. Su Çerçeve Direktifi tarafından önerilen tip belirleme sistemlerinden Sistem B kullanılarak yürütülen tipoloji ve kütle belirleme metodojileri çalışmaları sonucunda, denize kıyısı olan 18 havzada su kütleleri belirlenmiştir. Türkiye kıyı suları toplam 66 adet kıyı su kütlesine bölünmüştür. Bu kıyı sularından 42 tanesi Akdeniz, 7 tanesi Marmara ve 17 tanesi Karadeniz konum tipine aittir. Geçiş suyu için yapılan çalışmalar sonucu toplam 380 adet geçiş suyu kütlesi belirlenmiştir. Akdeniz konum tipine ait toplamda 181 geçiş suyu kütlesi, Karadeniz konum tipli 138 ve Marmara konum tipli 61 su kütlesi oluşturulmuştur. Türkiye kıyı ve geçiş suları için modelleme ve coğrafi bilgi sistemleri destekli tip ve kütle belirleme metodolojileri geliştirilmiş ve öncü uygulamalar gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
There is an increasing pressure on water resources in recent years due to the global warming, climate changes, population growth and increase in economic uses of water. Increasing pressure and unsustainable use of water are becoming one of the biggest problems in the world. For this reason, establishment of a water management system that will ensure the sustainable and effective use of water resources is of great importance. The Water Framework Directive suggests the application of river basin management system aiming the protection of aquatic environments and the sustainable use of water. One of the implementation steps of the Directive is the determination of the typology of coastal and transitional waters and their separation into water bodies. In this direction, the geographical borders and typologies of Turkey's coastal and transitional waters have been determined. As a result of the studies of typology and water body determination methodologies carried out using System B which is one of the type designation systems proposed by the Water Framework Directive, water bodies were determined in 18 river basins having a coastline. Turkey's coastal waters are divided into a total of 66 coastal water bodies. Of these coastal waters, 42 belong to the Mediterranean, 7 to the Marmara and 17 to the Black Sea regional types. A total of 380 transitional water bodies were determined as a result of the studies carried out for transitional waters. A total of 181 transitional water bodies belonging to the Mediterranean, 138 of the Black Sea and 61 of the Marmara regional types were formed. Modeling and geographic information systems supported typology and water body determination methodologies have been developed and pioneering practices have been implemented for coastal and transitional waters in Turkey.