İnflamatuvar bağırsak hastalığı aktivitesi ile serum sistatin c ve fekal kalprotektin düzeylerinin ilişkisi
Correlation between inflammatory bowel disease activity and serum cystatin C and fecal calprotectin levels
Yazar: GÖKHAN YIRGIN
Danışman: PROF. DR. ŞULE POTUROĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Kalprotektin = Calprotectin ; Sistatinler = Cystatins ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
Amaç: İnflamatuvar bağırsak hastalığı ile takip edilen hastaların takibinde hastalık aktivitesi önemli bir yer tutmaktadır. Hastalık aktivitesini belirlemede çeşitli klinik ve laboratuvar belirteçler kullanılmaktadır. Sistatin C ise ön planda renal fonksiyonları belirlemede kullanılan bir belirteç olarak bilinmesine rağmen aynı zamanda inflamasyonla ilgili bir belirteçtir. İnflamatuvar hastalıklarla ilgili yapılan çalışmalarda ilgi konusu olmuşken literatürde inflamatuvar bağırsak hastalıklarıyla ilişkisini inceleyen kapsamlı bir çalışmaya rastlanmadı. Bu araştırmanın amacı inflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) aktivitesi ile serum sistatin C düzeyi ve kalprotektin arasındaki ilişkiyi saptamak ve aynı zamanda iyi bilinen inflamasyon belirteci olan fekal kalprotektin ile serum sistatin C arasındaki korelayonu da incelemektir.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamıza hastanemiz Gastroenteroloji ve İç Hastalıkları kliniklerinde 08.10.2019-23.12.2019 tarihleri arasında ayaktan veya yatarak takip edilmiş olan ve biyopsi ile kanıtlı inflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı olan, 18-70 yaş aralığında toplam 138 hasta dahil edildi. İnflamatuvar bağırsak hastalığı nedeniyle takip edilen hastaların klinik bulguları, hemogram, CRP, sedimentasyon, üre ve kreatinin gibi rutin takiplerinde gönderilen laboratuvar parametrelerine ek olarak serum sistatin C ve fekal kalprotektin düzeyleri kullanıldı. Serum Sistatin C ve fekal kalprotektin için hastalardan alınan ek kan ve gayta numuneleri Biyokimya Laboratuvarında -80 °C'de saklanarak Biyokimya Laboratuvarınca temin edilen kalprotektin ve sistatin C elisa kitleriyle toplu şekilde çalışıldı. 
Hastalık aktivitesini belirlemek için ülseratif kolit (ÜK) tanısı olanlarda Truelove ve Witts Hastalık Aktivite İndeksi, Crohn hastalığı tanısı olan hastalarda Crohn Hastalığı Aktivite İndeksinden faydalanıldı.
İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Sistatin C düzeyi tüm hastalarda ve ÜK grubunda hastalık aktivitesi ile pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptandı (p=0,004 p=0,017). Sistatin C düzeyi ile CRP ve kalprotektin arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı. Kalprotektin düzeyi ile hastalık aktivitesi tüm grupta pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptandı (p=0,024). 
Sonuçlar: Çalışmamızda serum sistatin C düzeyi tüm hastalarda ve ÜK grubunda hastalık aktivitesi ile pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptanmıştır. İBH hastalık aktivitesiyle anlamlı ilişki saptanan serum sistatin C, İBH hastalarının takibinde hastalık aktivitesini belirlemek için kullanılabilecek bir biyobelirteç olarak görünmektedir. Serum sistatin C düzeyinin İBH aktivitesiyle ilişkisini derinleştirmek, İBH tanısında, ayırıcı tanısında ve tedavi izlemindeki yerini tespit etmek için ileri çalışmalar yapılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Sistatin C, Kalprotektin, İnflamatuvar bağırsak hastalığı

Abstract:
Aim: Disease activity plays an important role in the follow-up of patients with inflammatory bowel disease. Various clinical and laboratory markers are used to determine disease activity. Although cystatin C is known as a marker used to predict renal functions, it is also a marker related to inflammation. While it has been the subject of interest in studies on inflammatory diseases, no comprehensive study has been found in the literature examining its relationship with inflammatory bowel diseases. The aim of this study is to determine the relationship between inflammatory bowel disease activity and serum cystatin C level and calprotectin, and also to examine the correlation between serum cystatin C and fecal calprotectin, a well-known inflammation marker.
Materials and Methods: A total of 138 patients between the ages of 18-70 and diagnosed with biopsy-proven inflammatory bowel disease who were followed up in Gastroenterology and Internal Medicine clinics between 08.10.2019-23.12.2019 were included in our study. Serum cystatin C and fecal calprotectin levels were used in addition to the clinical findings and routine laboratory parameters of the patients who were followed up for inflammatory bowel disease (IBD). In addition to routine tests such as hemogram, CRP, sedimentation, urea and creatinine, additional blood and stool samples for serum cystatin C and fecal calprotectin were requested from the patients and stored at -80 °C in the Biochemistry Laboratory and studied with calprotectin and cystatin C elisa kits provided by the Biochemistry Laboratory.
To determine the disease activity, Truelove and Witts Disease Activity Index was used in patients with UC (ulcerative colitis) and Crohn's Disease Activity Index was used in patients with Crohn's disease.
SPSS 15.0 for Windows program was used for statistical analysis. Statistical significance level of alpha was accepted as p <0.05.
Results: Cystatin C level was found to be positively significantly associated with disease activity in all patients and the UC group (p = 0.004 p = 0.017). There was no statistically significant relationship between cystatin C level and CRP and calprotectin. A statistically significant positive correlation was found between the calprotectin level and disease activity in the whole group (p = 0.024).
Conclusion: In our study, serum cystatin C level was found to be positively significantly associated with disease activity in all patients and the UC group. Serum cystatin C, which was found to be significantly correlated with IBD disease activity, appears to be a biomarker that can be used to determine disease activity in the follow-up of IBD patients. Further studies should be conducted to deepen the relationship of serum cystatin C level with IBD activity and to determine its place in the diagnosis, differential diagnosis and treatment follow-up of IBD.
Key words: Cystatin C, Calprotectin, Inflammatory bowel disease