İnvaziv kandidiyazis tanısı alan hastaların retrospektif olarak incelenerek epidemiyolojik özelliklerinin, risk faktörlerinin, mortaliteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve yıllara göre değişiminin incelenmesi
Retrospective examination of patients diagnosed with invasive candidiasis and determining their epidemiological characteristics, risk factors, factors affecting mortality and examining their change by years
Yazar: MERVE SİFİL
Danışman: PROF. DR. İRFAN ŞENCAN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
Amaç: Çalışmamızda invaziv kandidiyazis tanısı alan hastaların verilerinin incelenerek epidemiyolojik özellikleri, risk faktörleri, mortaliteyi etkileyen faktörlerin ve yıllara göre değişiminin incelenmesi amaçlanmıştır.
	Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif bir çalışma olarak planlanmış olup etik kurul onayı Etlik Şehir Hastanesi Etik Kurul'unun 2023-033 Sayılı kararı ile 22/03/2023 tarihinde alınmıştır ve çalışmaya başlanmıştır. Çalışma popülasyonunu Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Ocak 2015-Aralık 2022 tarihleri arasında servis ve yoğun bakım ünitelerinde yatmakta olan ve periferik kan ve kateterden alınan kan, beyin omurilik sıvısı, plevral sıvı, periton sıvısı, eklem sıvısı, derin doku abse/yara kültürlerinde Candida üremesi olan ve etken kabul edilen 197 hasta oluşturmaktadır. 18 yaş altı, idrar kültüründe Candida üremesi olan ve kültür sonuçları kolonizasyon olarak düşünülen hastalar ile belirtilen tarihler arasında invaziv kandidiyazis tanısı konulan fakat mevcut verilerine ulaşılamayan hastalar çalışma dışında tutulmuştur.  Hastaların yaş, cinsiyet gibi demografik verileri, hastaneye yatış tarihi ve süresi, yattığı klinik, komorbiditeleri, invaziv kandidiyazis açısından risk faktörleri, Candida kültür pozitiflik tarihi, üreme günü hastanın vital bulguları, beyaz küre sayısı, c-reaktif protein ve prokalsitonin değerleri, Candida tiplendirmesi ve antifungal duyarlılık paterni, üreme sonrası komplikasyon taraması ile ilgili bilgiler, üreme öncesi kullanılan antibiyotik ve antifungal tedavileri ve süreleri, kültür negatifliği süresi, tedavi sonrası sonuçları gibi bilgilere epikrizlerin retrospektif olarak incelenmesı neticesinde ulaşılmıştır. Hastanemiz mikrobiyoloji laboratuvarından elde edilen örnekler ileri tür tayini ve antifungal duyarlılık çalışılması için Ankara Halk Sağlığı Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarına gönderilmiştir. Çalışmanın verileri SPSS (IBM Corp, Armonk, New York, Amerika Birleşik Devletleri) sürüm 29 paket programı ile analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları ortanca (minimum-maksimum), sayı ve yüzde dağılımları olarak ifade edilmiştir. İstatistiksel olarak anlamlılık değeri p<0,05 olarak belirlenmiştir.
	Bulgular: Çalışmamızda toplam 197 hasta yer almış olup yaş ortalaması 67'dir. Erkek hasta oranı %57,9 ile daha fazladır.  Hastaların ek komorbiditelerine bakıldığında nörolojik hastalık (%38,1) ile hipertansiyona (%37,1) en sık rastlanmıştır. Risk faktörleri olarak üriner kateter (%90,4) ve son 3 ay içinde intravenöz antibiyotik kullanımı (%89,8) belirgin olarak yüksektir. Çalışmamızda non-albicans Candida türüne daha çok rastlanmıştır (%60 vs. %40) fakat 2015-2022 yılları arasındaki tür dağılımında belirgin bir fark izlenmemiştir. C.albicans ve non-albicans arasında istatistiksel anlamlı fark antifungal tedavi sürelerinde izlenmiştir (14 vs. 16, p= 0,005). İleri yaş, yoğun bakımda yatma, entübasyon/santral venöz kateter/total parenteral nutrisyon gibi invaziv girişimlere maruz kalma, sepsis ve intravenöz antibiyotik kullanımı mortalite ile ilişkili bulunmuştur. Tek değişkenli analiz sonucunda anlamlı olarak kabul edilen veriler çok değişkenli regresyon analizi ile değerlendirilmiştir ve istatistiksel anlamlılık düzeyinde sadece ileri yaşın mortaliteyi etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Yoğun bakım ünitesine yatan hastaların akut faz reaktanları, ek komorbiditeler ve mortalite oranları açısından daha yüksek değerlere sahip olduğu da ulaşılan sonuçlar arasındadır.
Sonuç: Çalışmamızda invaziv kandidiyazis tanısı alan hastalar incelenmiştir. Belirgin bir epidemiyolojik farklılık izlenmemekle beraber risk faktörlerinin halen geçerliliğini koruduğu sonucuna ulaşılmıştır. Mortalite oranlarında azalma eğilimi olmayan invaziv kandidiyaziste etkin sonuçlara ulaşılabilmesi için yoğun emek ve çaba gerekmekte olup her basamağa azami dikkat edilmelidir.
Anahtar Kelimeler: İnvaziv kandidiyazis, epidemiyoloji, risk faktörleri, mortalite

Abstract:
Objective: In our study, we aimed to examine the epidemiologic characteristics, risk factors, factors affecting mortality and their changes over the years by analyzing the data of patients diagnosed with invasive candidiasis.
Materials and Methods: This study was planned as a retrospective study and ethics committee approval was obtained on 22.03.2023 with the decision numbered 2023-033 and the study was started. The study population consisted of 197 patients who were hospitalized in the ward and intensive care units of Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital between January 2015 and December 2022 and who had Candida growth in peripheral blood and catheterized blood, cerebrospinal fluid, pleural fluid, peritoneal fluid, joint fluid, deep tissue abscess/wound cultures and were accepted as causative agents. Patients under 18 years of age, patients with Candida growth in urine culture and whose culture results were considered as colonization, and patients who were diagnosed with invasive candidiasis between the specified dates but whose available data could not be reached were excluded from the study. Demographic data such as age, gender, date and duration of hospitalization, hospitalization clinic, comorbidities, risk factors for invasive candidiasis, Candida culture positivity date, vital signs, white blood cell count, c-reactive protein and procalcitonin values of the patient,information such as Candida typing and antifungal susceptibility pattern, information on complication screening after growth, antibiotic and antifungal treatments used before growth and their duration, duration of culture negativity, and post-treatment results were obtained as a result of retrospective examination of epicrises. The samples obtained from the microbiology laboratory of our hospital were sent to Ankara Public Health Microbiology Reference Laboratory for further species identification and antifungal susceptibility studies. The data of the study were analyzed with SPSS (IBM Corp, Armonk, New York, United States of America) version 29 package program. The findings of the study were expressed as median (minimum-maximum), number and percentage distributions. Statistical significance value was determined as p<0.05.
          Results: A total of 197 patients were included in our study. Mean age was 67 years. The proportion of male patients was 57,9% and higher than proportion of female patients. The most common comorbidities were neurological disease/CVD (38,1%) and hypertension (37,1%). Urinary catheter (90,4%) and intravenous antibiotic use in the last 3 months (89,8%) were significantly higher as risk factors. In our study, non-albicans Candida species were found more frequently (60% vs. 40%), but there was nosignificant difference in the species distribution between 2015 and 2022. A statistically significant difference between C. albicans and non-albicans Candida was observed in the duration of antifungal treatment (14 vs. 16, p=0,005). Advanced age, hospitalization in intensive care unit, exposure the invasive procedures such as intubation/ central venous catheter/ total parenteral nutrition, sepsis and iv. Antibiotic use were found to be associated with mortality. The data considered significant as a result of univariate analysis were evaluated with multivariate regression analysis and it was concluded that only advanced age affected mortality at the level of statistical significance. It was also found that patients hospitalized in the intensive care unit had higher values in terms of acute phase reactants, comorbidities and mortality rates.

Conclusion: In our study, patients diagnosed with invasive candidiasis were analyzed. Although no significant epidemiological difference was observed, it was concluded that risk factors are still valid. In order to achieve effective results in invasive candidiasis, which does not have a decreasing trend in mortality rates, intensive labor and effort are required and maximum attention should be paid to every step.
Keywords: Invasive candidiasis, epidemiology, risk factors, mortality