20. yy. İstanbul tarihi yarımada bölgesi çinili yapıları ve Liman Han – Hobyar Mescidi çinilerinin koruma önerisi
20th century tile structures in the historical peninsula region of Istanbul and proposal for conservation of Liman Han-Hobyar Mosque tiles
Yazar: EBRU KÖSE KOÇAK
Danışman: DOÇ. SERAP IŞIKHAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Hobyar Mescidi = Hobyar Mosque ; Koruma çalışmaları = Protection studies ; Liman Han = Liman Han ; Mescitler = Masjids ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Tarihi yarımada = Historical peninsula ; Çini = Tile ; Çini sanatı = Tile art ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İstanbul jeopolitik konumu, tarihsel ve kültürel dokusuyla dünyanın önemli kentlerinden biridir. Zamanla tarihi ve kültürel dokusunun kaybolmaması ve bu alanların kullanımının sürdürebilirliğini arttırabilmek için İstanbul'da, pek çok tarihi esere koruma ve onarım çalışmaları yapılmaktadır. Özellikle Tarihi Yarımada bölgesi, dünyanın tarihi miras listesinde olan ve koruma faaliyetlerinin yoğunlaştığı bir yerdir.
20. yüzyılın ilk otuz yılını kapsayan tarihi çinili yapılar, Cumhuriyetin ilk yılları olarak da bilinen I. Ulusal Mimarlık Döneminin en göz alıcı yapılarıdır. Dış cepheleri ya pencere alınlıklarında ya kapı alınlığında ya da duvar panoları olarak tarihi Kütahya çinileriyle yer yer kaplanarak süslenmiştir. Günümüzde çok bakımlı olmayan bu yapılardan bazılarına restorasyon çalışmaları yapılmaktadır.
Bu çalışma İstanbul'da tarihi yarımada bölgesinde 20.yüzyılın ilk yarısına ait çinili yapıların belgelenmesini amaçlamaktadır. Bu sebeple öncelikle Tarihi Yarımada bölgesinde bulunan 18 adet çinili yapı tespit edilmiştir. Tespit edilen bu yapıların tarihçesi ve mimari özellikleri görsellerle anlatılmıştır. Ayrıca bu yapılardan seçilen Liman Han ve Hobyar Mescidi yapıları daha detaylı incelenmiş olup restitüsyon çalışması yapılarak koruma önerisi sunulmuştur.

Abstract:
Istanbul is one of the important cities of the world with its geopolitical location, historical and cultural texture. In order not to lose its historical and cultural texture over time and to increase the sustainability of the use of these areas, many historical artifacts are protected and repaired in Istanbul. Especially the Tarihi Yarımada is a place that is on the world's historical heritage list and where conservation activities are concentrated.
The historical tiled structures covering the first thirty years of the 20th century are the most striking structures of the First National Architecture Period, also known as the first years of the Republic. The outer facades are decorated in places with historical Kütahya tiles, either on the window pediments, on the door pediment or as wall panels. Restoration works are being carried out on some of these buildings, which are not very well maintained today.
This study aims to document the tiled structures of the first half of the 20th century in the Tarihi Yarımada region of Istanbul. For this reason, firstly 18 tiled structures in the Tarihi Yarımada region were identified. The history and architectural features of these identified structures are explained visually. In addition, Liman Han and Hobyar Masjid structures selected from these structures were examined in more detail and a conservation proposal was made by performing a restitution study.