Argümantasyon temelli kavramsal değişim metinlerinin ve bu metinlere dayalı animasyonların 7. sınıf öğrencilerinin kuvvet ve hareket konularını anlamalarına etkisi
The effect of argumentation based conceptual change texts and animations based on these texts on 7th grade students' conceptual understanding of force and motion
Yazar: YUNUS KÜÇÜKÖNER
Danışman: DOÇ. DR. NEJLA YÜRÜK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon = Argumentation ; Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Hareket = Motion ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Kavramsal değişim = Conceptual change ; Kuvvet = Force ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools

Özet:
Bu çalışmada diyalektik argümantasyon unsurlarının sistematik olarak kullanıldığı, kavramsal değişim modeli basamaklarının izlendiği ve öyküleştirilen kavramsal değişim metni geliştirilmiştir. Bu bağlamda, yapılan bu çalışmanın amacı geliştirilen metinlerin ortaokul öğrencilerinin kuvvet ve hareket konuları ile ilgili kavramsal anlamalarına etkisini incelemek ve geliştirilen öğretim materyallerine yönelik öğrenci görüşlerini belirlemektir. Ayrıca geliştirilen metinler, senaryo olarak kullanılarak animasyon haline getirilmiş ve etkililikleri belirlenmek amaçlanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, Bingöl il merkezinde 7. sınıfa devam eden toplam 210 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Nicel ve nitel yöntemleri birlikte ele alan bu karma yöntem çalışmasının nicel aşamasında öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen tercih edilmiştir. Nitel aşamasında ise örnek olay incelemesi (durum çalışması) yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda kura yöntemiyle dört farklı grup oluşturulmuştur. Oluşturulan birinci grupta düz metinler (N=52), ikinci grupta kavramsal değişim metinleri (N=52), üçüncü grupta argümantasyon temelli kavramsal değişim metinleri (N=52) ve son grupta da animasyonlar (N=54)  öğretim materyali olarak kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak kuvvet ve hareket kavram testi ve yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Kuvvet ve hareket kavram testi uygulamadan önce öntest olarak ve uygulamadan sonra da sontest olarak uygulanmıştır. Görüşme formları ise belirli kriterle bağlı olarak her gruptan seçilen toplam 36 öğrenciyle uygulamadan önce ön görüşme ve uygulamadan sonra son görüşme şeklinde uygulanmıştır. Elde edilen nicel veriler ANCOVA ve ilişkili örneklem t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler iki farklı ölçme aracıyla toplanmıştır. Kuvvet ve hareket konularını anlama görüşme formundan elde edilen nitel veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Metinlere yönelik görüş belirleme formundan elde edilen veriler ise betimsel analiz yapılarak çözümlenmiştir. ANCOVA testi sonuçlarına göre, farklı metin gruplarında bulunan öğrencilerin düzeltilmiş sontest ortalama puanları arasında anlamlı bir farkın olduğu tespit edilmiştir (F(3,205)= 15,972, p< ,05 η2=0,189) Bonferroni testi sonuçlarına göre bu fark düz metin okuyan öğrenciler ile kavramsal değişim metni okuyan öğrenciler (p= ,033; p< ,05) arasında, düz metin okuyan öğrenciler ile animasyon izleyen öğrenciler (p= 0,00; p< ,05) arasında, düz metin okuyan öğrenciler ile argümantasyon temelli kavramsal değişim metni okuyan öğrenciler (p= 0,00; p< ,05) arasında, kavramsal değişim metni okuyan öğrenciler ile argümantasyon temelli kavramsal metni okuyan öğrenciler (p= ,020; p< ,05) arasında, kavramsal değişim metni okuyan öğrenciler ile animasyon izleyen öğrenciler (p= ,015; p< ,05) arasındadır.  Animasyon izleyen öğrenciler ile argümantasyon temelli kavramsal değişim metni okuyan öğrencilerin sontest puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Elde edilen nitel veriler de nicel verileri destekler niteliktedir. Çalışma sonucunda, geliştirilen argümantasyon temelli kavramsal değişim metinlerinin ve animasyonların öğrencilerin kavramsal anlamaları üzerinde düz metinlere ve kavramsal değişim metinlerine göre daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin geliştirilen animasyonlar, argümantasyon temelli kavramsal değişim metinleri ve klasik kavramsal değişim metinleri hakkında oldukça olumlu fikir ve düşüncelere sahip oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, conceptual change text which was developed by systematically inserting the elements of dialectical argumentation were used. In these texts written in story format the conditions of the conceptual change model were followed. In addition, these texts were animated by using them as scenarios. The purpose of this study was to compare the effect of the argumentation based story structured conceptual change texts, traditional conceptual change texts, expository texts and the animations based on the argumentation based conceptual change texts on the understanding of secondary school students about the force and the motion concepts. Moreover, it was aimed to examine students' opinions about the developed instructional materials. The  participants of  this study consisted of 210 seventh grade students studying at three different middle schools in the Bingöl province center. Mixed method study design was used in the research. In quantitative part of the mixed method study a pretest-posttest group experimental design was preferred. In the qualitative part of the study, case study method was used. Within this scope, four different groups were formed by random assignment of the students to the groups. In the first group, expository texts (n=52), in the second group traditional conceptual change texts (n=52), in the third group  argumantation based story structured conceptual change texts (n=52) and in the last group animations (n=54) were used as instructional materials. A force and motion concept test and semi-structured interview protocols were used as data collection tools. Force and motion concept test was administrated as pre-test and post-test before and after reading the texts or watching the animations. The semi-structured interviews were conducted before and after the implementation of the materials with 36 students who were purposely selected among the participants based on some specific criteria from each group. Quantitative data were analyzed by using ANCOVA and Paired Sample t-test. The qualitative data obtained from the semi-structured interviews to examine students' conceptual understanding of force and motion were analyzed by content analysis. The data obtained from semi-structured interviews conducted to investigate students' opinions about the texts were analyzed by descriptive analysis. According to the results of ANCOVA, there was a significant difference between the corrected posttest mean scores of the students who were exposed to different instructional materials (F (3, 205) = 15,972; p <,05; η2 = 0,189). According to the results of the Bonferroni test, there was found a significant mean difference between the conceptual understanding of students who read expository texts and traditional conceptual change texts; who read expository texts and argumentation based conceptual change texts; who read traditional conceptual change texts and argumentation based conceptual change text; who read traditional conceptual change texts and who watched animations (p< ,05). There was not found a significant mean difference between the conceptual understanding of students who watched the animations and who read the argumentation based story structured conceptual change texts. The results of the analysis of the qualitative data also supports the results of the quantitative data. As a result of the study, it is concluded that the argumentation based conceptual change texts and animations based on the argumentation were more effective compared to the effect of expository texts and traditional conceptual change texts. Moreover, it was found that students had positive feeling and ideas about argumentation based conceptual change texts, traditional conceptual change texts and animations.