Mimari tasarımda el çiziminin Pritzker Mimarlık Ödülleri bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of hand drawing in architectural design in the context of Pritzker Architecture Prizes
Yazar: ZEYNEP KANLIKAMA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN KILIÇ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari yarışmalar = Architectural competitions

Özet:
Çizim başlangıçta iletişim kurmak amacıyla mağara duvarlarında kullanılırken 
zamanla kâğıt-kaleme kadar çeşitli araçlarla gelişim göstermiş ve sanatı oluşturmuştur. 
Mimarlık sanatının temelinde de çizim vardır ve mimari iletişimin kurulmasını 
sağlamaktadır. Benzer tarihsel süreçlerden geçen mimarlıkta önceleri yalnızca kâğıt
üzerine el çizimiyle projeler üretilmiş daha sonra bilgisayar teknolojileri ile teknik 
çizimler yapılarak dijitalleşmenin önü açılmıştır. Günümüzde ise yapay zekaya varan 
yöntemlerle tasarımlar yapılmaktadır. 
Tüm gelişen teknolojik imkanlara rağmen el çizimi, tasarım ve üretimin en önemli 
araçlarından biri olmaya devam etmektedir. Çünkü insanın el-göz-beyin koordinasyonu 
sayesinde fikir aktarımı doğal bir şekilde sağlanmakta ve henüz teknolojik imkanlar 
bunun yerini tutamamaktadır. Aynı zamanda el çizimleri tasarımcının karakterini 
yansıtarak ruhu olan projelerin ortaya çıkmasını sağlamakta ve bu yüzden el çizimi 
tasarımın ayrılmaz bir parçası olarak günümüzde halen kullanılmaktadır.
Mimarlık tarihinde proje başarıları yarışmalar yoluyla tescillenmektedir. Bu 
çalışmada dünyada en bilinen ve prestiji kabul edilen ödüllerden biri olan ve mimarlığın 
nobeli olarak nitelendirilen Pritzker Mimarlık Ödülü incelenecektir. 
Mimarlıkta el çiziminin öneminin vurgulanmak istendiği bu çalışmada Pritzker 
Mimarlık Ödülü kazananları üzerinden değerlendirme yapmak amaçlanmaktadır. 1979 
yılından itibaren her yıl düzenlenmekte olan bu ödül sürekliliği bakımından çalışma 
konusuna uygun görülmüştür. Pritzker Ödülleri, tüm dünya vatandaşlarının kazanabildiği 
ve mimarların tek bir işi üzerinden değil kariyer bütünü üzerinden değerlendirildiği bir 
ödüldür. Bu sayede dünyanın dört bir yanından örnekler görülmekte ve farklı 
kültürlerden, coğrafyalardan, teknolojik süreçlerden geçen mimarların çalışmalarının
incelenmesi sağlanmaktadır. Söz konusu mimarların el çizimi yapıp yapmama durumu 
tekil bir projeden ziyade tüm çalışmaları üzerinden değerlendirilecektir.
1979-2024 yılları arasında verilen 47 ödül sahibi mimarın çalışmaları incelenerek 
tez konusunu kapsayan öneri bir mimari tasarım süreci çizimleri sınıflandırması ışığında 
vaka analizi metodu uygulanacaktır. Kazanan mimarların el çizimleri ve projelerine
ulaşılarak görsel incelemesi yapılacaktır. Bu incelemede mimarların el çizimi yapıp 
yapmadıklarının yanı sıra tasarımlarının hangi aşamalarında el çizimi yaptıkları 
anlaşılacak ve sonucunda el çiziminin mimari başarılarına etkisi anlaşılacaktır.

Abstract:
While drawing was initially used on cave walls to communicate, it has developed 
over time with various tools, from paper to pen, and has created art. Drawing is also at 
the basis of the art of architecture and enables architectural communication. In 
architecture, which has gone through similar historical processes, projects were initially 
produced only by hand drawing on paper, and then technical drawings were made with 
computer technologies, paving the way for digitalization. Today, designs are made with 
methods up to artificial intelligence. 
Despite all the developing technological possibilities, hand drawing remains one 
of the most important tools of design and production. Because thanks to the hand-eyebrain coordination of human beings, the transfer of ideas is achieved in a natural way and
technological possibilities cannot replace it yet. At the same time, hand drawings reflect 
the character of the designer and enable the emergence of projects with a soul, and 
therefore hand drawing is still used today as an integral part of design.
In the history of architecture, project successes are registered through 
competitions. In this study, the Pritzker Architecture Prize, one of the most well-known 
and prestigious prizes in the world and considered as the Nobel Prize of architecture, will 
be examined. 
In this study, which aims to emphasize the importance of hand drawing in 
architecture, it is aimed to evaluate the winners of the Pritzker Architecture Prize. Since 
1979, this prize, which has been organized every year, has been deemed appropriate for 
the subject of the study in terms of its continuity. The Pritzker Prize is an prize that all 
citizens of the world can win and architects are evaluated not on the basis of a single work 
but on their career as a whole. In this way, examples from all over the world are seen and 
the works of architects from different cultures, geographies and technological processes 
are examined. Whether the architects in question are hand-drawn or not will be evaluated 
over their entire work rather than a single project.
By analyzing the works of 47 prize-winning architects between 1979 and 2024, 
the case study method will be applied in the light of a proposed classification of 
architectural design process drawings covering the subject of the thesis. The hand 
drawings and projects of the winning architects will be accessed and visually analyzed. 
In this analysis, it will be understood whether the architects made hand drawings or not, as well as at which stages of their designs they made hand drawings, and as a result, the 
effect of hand drawing on their architectural success will be understood.