Cin mısır (Zea mays Everta) genotiplerinin verim ve kalite parametrelerinin karşılaştırılması
Comparison of yield and quality parameters of genotypes of pop corn (Zea mays Everta)
Yazar: FUAT AL
Danışman: PROF. DR. İSMAİL SEZER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Cin mısır tane boyutu ve kullanım alanı bakımından diğer mısır alt türlerinden farklılık gösteren, çerez amaçlı kullanım alanı ve popülaritesi artan bir bitkidir. Mısır alt türleri içinde renk, boyut, şekil, tat ve özellikle patlatıldığında cerezlik olarak lezzet bakımından tercil edilen, günümüzde popülaritesi artan bir üründür. Bu araştırma, 5 yerel popülasyon, 11 hat ve 3 çeşit olmak üzere toplam 19 cin mısır genotipi kullanılarak, Samsun Bafra koşullarında 2021 yılında yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olacak şekilde kurulmuştur. Araştırmada cin mısır genotiplerinin, bitki boyu, ana sap kalınlığı, yaprak sayısı, koçan boyu, koçan çapı, koçan sıra sayısı, koçanda tane sayı, koçan ağırlığı, koçan tane ağırlığı ve tane verimi incelenmiştir. İncelenen bu parametreler ve genotipler arasındaki ilişkinin istatistiki olarak çok önemli olduğu belirlenmiştir. Denemenin sonuçlarına göre cin mısır genotiplerinde bitki boyu 128.33- 207.00 cm, ana sap kalınlığı 11.91-20.20 mm, yaprak sayısı 8.33-12.33 (adet/bitki), koçan boyu 11.60-20.33 cm, koçan çapı 27.63-36.49 mm, koçan sıra sayısı 12.00-15.67, koçan tane sayısı 405.67-772.67 adet arasında değişmiştir. Tane verimi değerleri ise 183.05 - 482.43 kg/da arasında değişmiştir. Yapılan araştırmada popülasyonların ve hatların ortalama tane verimleri cin mısır çeşit ortalaması üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Tane verimi ve verim parametreleri ele alındığında TBCM-6 hattı ön plana çıkmıştır. Yapılan biplot analizi sonucunda P2 ve P3 populasyonları ile TBCM-3, TBCM-4, TBCM-6, TBCM-23, TBCM-44 ve TBCM-62 hatları verim ve verim öğeleri açısından ön plana çıktığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was conducted in Samsun Bafra conditions in 2021, using a total of 19 different genotypes of popcorn, which differ from other corn subspecies in terms of grain size and usage area, and have gained popularity for snacking purposes. Among the subspecies of corn, it is a product that is preferred in terms of color, size, shape, taste and especially as a snack when popped, and its popularity is increasing today. The experiment was set up in a randomized complete block design with three replications. The study examined plant height, main stem diameter, leaf number, cob length, cob diameter, cob row number, number of kernels per cob, cob weight, kernel weight, and grain yield of the popcorn genotypes. It was determined that there is a statistically significant relationship between these examined parameters and genotypes. According to the results of the experiment, plant height in popcorn genotypes ranged from 128.33 to 207.00 cm, main stem thickness varied between 11.91 and 20.20 mm, leaf number per plant ranged from 8.33 to 12.33, cob length varied from 11.60 to 20.33 cm, cob diameter ranged from 27.63 to 36.49 mm, cob row number varied between 12.00 and 15.67, and the number of kernels per cob ranged from 405.67 to 772.67. The grain yield values ranged from 183.05 to 482.43 kg/da. The research determined that the average grain yields of populations and lines were higher than the overall average of popcorn varieties. When considering grain yield and yield parameters, the TBCM-6 line stood out. According to the biplot analysis, it was observed that the P2 and P3 populations, along with the TBCM-3, TBCM-4, TBCM-6, TBCM-23, TBCM-44, and TBCM-62 lines, excelled in terms of yield and yield components.