Yüksek işlem hacmine sahip kripto para birimleri ile emtia getirileri arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between high transaction volume cryptocurrencies and commodity returns
Yazar: DERYA BOLU
Danışman: DOÇ. DR. MURAT KAYA
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bitcoin = Bitcoin ; Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Emtia = Commodity ; Ethereum = Ethereum ; Etki-tepki analizi = Impulse-response analysis ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Nedensellik = Causality ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; İşlem hacmi = Trading volume

Özet:
Teknolojinin günden güne hızlı bir şekilde gelişmesi yatırım aracı olarak kullanılan somut para yerine sanal para birimi olan kripto paraların daha çok kullanılmasını sağlamıştır. Herhangi bir hükümet ve merkezi otorite tarafından yönetilmeyen, fiziksel özelliğe sahip olmayan ve zaman sınırı olmadan alınıp satılabilen bu para birimlerinden en bilineni Bitcoin'dir. Hem bireyler hem de kurumlar tarafından kullanımı her geçen gün artış gösteren bu para birimi alternatif bir sanal yatırım aracı olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Bitcoin ve Ethereum ayrıntılı olarak işlenmiştir. Buna ek olarak Bitcoin ve Ethereum'un, altın, platin, bakır, doğalgaz ve brent petrol getirileri ile olan ilişkileri ele alınmıştır. Çalışmaya konu olan veri setlerinin frekansı haftalık olup 15.04.2018-10.04.2022 dönemlerini kapsamaktadır. Toplam 210 haftalık kapanış fiyatları ele alınmış ve logaritmik fark serileri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Zaman serisi yöntemlerinden olan VAR Analizi ve Granger nedensellik testleri uygulanmıştır. Çalışmada ilk olarak verilere ADF ve PP birim kök testleri uygulanarak durağanlık düzeyleri test edilmiştir. Uygun VAR modeli kurularak altın, bakır, platin, doğalgaz ve brent petrol getirilerindeki şokların Bitcoin ve Ethereum getirilerine yansımaları, etki-tepki fonksiyonları ile analiz edilmiştir. Ardından Bitcoin ve Ethereum getirilerinde meydana gelen değişimlerin, analize dâhil edilen hangi değişkenler tarafından kaynaklandığını tespit etmek amacıyla varyans ayrıştırma analizi yapılmıştır. Son olarak araştırmaya konu olan değişkenler arasında nedensellik ilişkisini belirlemek için Granger nedensellik analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak, Bitcoin ve Ethereum getirilerinin altın, platin, bakır, doğalgaz ve brent petrol getirilerine tepki verdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte Bitcoin ve Ethereum getirilerindeki değişimi açıklayan en önemli değişkenin kendileri olduğu, diğer değişkenlerdeki açıklama gücünün daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar Granger nedensellik açısından değerlendirildiğinde, sadece altın getirisinden Bitcoin ve Etherum getirisine doğru nedensellik ilişkisi olduğu aynı şekilde Bitcoin ve Ethereum arasında Ethereum getirisinden Bitcoin getirisine doğru istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kripto para, Emtia, VAR Analizi, Etki Tepki, Varyans Ayrıştırma, Nedensellik.

Abstract:
The rapid development of technology day by day has led to the use of crypto money, which is virtual currency, instead of tangible money used as an investment tool. The most known of these currencies, which are not managed by any government and central authority, have no physical features and can be bought and sold without time limits, is Bitcoin. This currency, the use of which is increasing day by day by both individuals and institutions, is used as an alternative virtual investment tool. In this study, Bitcoin and Ethereum are discussed in detail. In addition, the relations of Bitcoin and Ethereum with gold, platinum, copper, natural gas and brent oil returns are discussed. The frequency of the data sets subject to the study is weekly and covers the periods of 15.04.2018-10.04.2022. A total of 210-week closing prices were handled and analyzes were performed with logarithmic difference series. VAR Analysis and Granger causality tests, which are time series methods, were applied. In the study, first of all, the stationarity levels were tested by applying ADF and PP unit root tests to the data. By establishing the appropriate VAR model, the reflections of shocks in gold, copper, platinum, natural gas and brent oil on Bitcoin and Ethereum were analyzed with impulse-response functions. Then, variance decomposition analysis was performed in order to determine which variables included in the analysis caused the changes in Bitcoin and Ethereum returns. Finally, Granger causality analysis was used to determine the causality relationship between the variables that are the subject of the research. As a result, it has been determined that Bitcoin and Ethereum respond to gold, platinum, copper, natural gas and brent oil returns. However, it has been determined that the most important variable explaining the change in Bitcoin and Ethereum returns is themselves, and the explanatory power in other variables is lower. When the results were evaluated in terms of Granger causality, it was concluded that there was only a causal relationship from gold return to Bitcoin and Etherum, as well as a statistically significant relationship between Bitcoin and Ethereum from Ethereum return to Bitcoin return.

Keywords: Cryptocurrency, Commodity, VAR Analysis, Impact Response, Variance Decomposition, Causality.