Çağdaş Türk resminde mor rengin göstergelerle olan ilişkisi
The relationship between the color purple and signs in contemporary Turkish painting
Yazar: SELİN DİREK
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL KARTOPU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Çağdaş Türk resminde renk kullanımı her zaman kültürel ifadenin önemli bir yönü olmuştur. Batı sanatında ve Türk sanatında renkler, sanatsal ifade ve anlamın önemli bir bileşeni olarak kabul edilir. Renkler, bir eserin duygu, sembolizm ve estetik değerini iletmek için kullanılan güçlü araçlardır. Özellikle mor renk, bu renkler arasında özel bir yer tutar. Batı sanatında, mor sıklıkla kraliyet, asalet ve dini simgelerle ilişkilendirilirken Orta çağ Avrupa'sında mor, kilise tarafından kullanılan bir renk olup dini törenlerde ve katedral vitraylarında yaygın olarak kullanılmıştır. Türk sanatında ise mor renk, Osmanlı İmparatorluğu'nun gerileme döneminde ve Türkiye'nin modernleşme sürecinde özellikle dikkat çekici bir rol oynamıştır. Saraylarda, mücevherlerde ve sanat eserlerinde morun sıkça kullanılması, dönemin sosyal ve kültürel değişimlerini yansıtan bir gösterge olarak kabul edilebilir. Türk sanat tarihinde farklı renklerin kullanılması sanatsal ifadeye yeni bir boyut kazandırmıştır.  Bu tezde, çağdaş Türk resminde mor rengin kullanımı, anlamı, bağlamı, dönemin kültürel ve sanatsal pratikleri kapsamında göstergelerle olan ilişkisi araştırılmıştır. Bu bağlamda çeşitli sanat eserleri ve edebi kaynaklar incelenerek mor rengin Türk sanatındaki rolüne ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki daha geniş kültürel, sosyal bağlamlarla ilişkisine ışık tutmak amaçlamıştır. Renklerin sanat ve kültürdeki önemi, sanat tarihçileri ve kültürel araştırmacılar için ilgi çekici bir alan olmaya devam etmektedir dolayısıyla bu tezin Türk kültür tarihine ve sanatına önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The use of color in art has always been an important aspect of cultural expression. In Western and Turkish art, colors are considered an important component of artistic expression and meaning. Colors are powerful tools used to convey the emotion, symbolism and aesthetic value of a work. Especially purple color occupies a special place among these colors. In Western art, purple is often associated with royalty, nobility, and religious symbols, while in medieval Europe, purple was a color used by the church and was widely used in religious ceremonies and in cathedral stained glass. In Turkish art, the color purple played a particularly striking role during the decline of the Ottoman Empire and the modernization process of Turkey. The frequent use of purple in palaces, jewelery and works of art can be regarded as an indicator that reflects the social and cultural changes of the period. The use of different colors in Turkish art history has added a new dimension to artistic expression. In this thesis, the use of the color purple in Turkish art, its meaning, context, and its relationship with the indicators within the scope of the cultural and artistic practices of the period were investigated. In this context, by examining various works of art and literary sources, it aimed to shed light on the role of the color purple in Turkish art and its relation to the wider cultural and social contexts in the Ottoman Empire. The importance of colors in art and culture continues to be an interesting area for art historians and cultural researchers, so it is thought that this thesis will make an important contribution to Turkish cultural history and art.