İnmeli hastalarda rehabilitasyon sürecinde karşılaşılan komplikasyonların değerlendirilmesi
Evaluation of the complications encountered in the rehabilitation process in stroke patients
Yazar: İLKNUR AKSU YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ELİF YALÇIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Komplikasyonlar = Complications ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Tedavi = Treatment ; İnme = Stroke

Özet:
ÖZET
Amaç: Araştırmamızın temel amacı; hastanemizde 2012-2016 yılları arasında
yatarak rehabilitasyon programı uygulanan inmeli hastalarda, rehabilitasyon sürecinde
karşılaşılan komplikasyonları ve sıklığını belirlemektir.
 Araştırmamızın ikincil amacı ise; hastanemizde 2012-2016 yılları arasında
yatarak rehabilitasyon programı uygulanan inmeli hastalarda rehabilitasyon sürecinde
karşılaşılan komplikasyonların yatış süresine, rehabilitasyon sonucuna etkisini
belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Hastanemizde inme tanısı ile yatarak tedavi görüp taburcu
olmuş olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların dosyaları
International Classification of Diseases (ICD-10) kodunun, G81.0, G81.1, G81.9 kod
numaralarına göre seçildi.
Hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet), inme ile ilişkili özellikleri
(olay süresi, etkilenen taraf, tekrarlama durumu, tipi, risk faktörleri, kullandığı ilaçlar),
yatış süresi, inme-rehabilitasyona başvuru arasında geçen süre, fizik muayene
bulguları (fonksiyonel durum, ambulasyon seviyesi, motor ve duyu defisiti, eklem
hareket kısıtlılığı, spastisite, mesane boşaltımı), inme ile ilişkili komplikasyonları
(bası yarası, derin ven trombozu, pulmoner emboli, disfaji, aspirasyon pnömonisi,
depresyon, konvülziyon, rekürren inme, spastisite, kontraktür, heterotopik ossifikasy
on, kalça kırığı, idrar yolu enfeksiyonu, pnömoni, diğer enfeksiyonlar, kompleks
bölgesel ağrı sendromu, omuz ağrısı, omuz subluksasyonu, afazi, dizartri, düşme,
idrar-gaita inkontinansı),
Laboratuvar testlerinden; Hemoglobin (Hb), Trombosit sayısı (Plt), Beyaz
küre sayısı (WBC), Sedimentasyon, C-Reaktif Protein (CRP) miktarı, Total Protein
değeri, Albümin değeri, yönünden hastaların son 5 yıldaki veriler hasta dosyaları
üzerinden incelenecek ve kaydedilecektir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların ortalama yaşı 65 yıldı (18-91 yıl
aralığında). Hastaların cinsiyet dağılımı birbirine yakındı (E:%51,K:%49). Hastaların
özgeçmişinde en sık izlenen hastalıklar hipertansiyon (%85,3), diyabet (%34,3),
hiperlipidemi (%21,7) ve koroner arter hastalığı (%21,6) olarak tespit edildi.
Hastaların en sık kullandığı medikal tedaviler anti-hipertansif (%85,3), anti-agregan 
vii
(%84,4), antidiyabetik (%34,4), antihiperlipidemiklerdi (%25). İnmelerin %79,4
iskemik kökenliydi. İnmeye bağlı hemipleji tarafı hastaların %48,2'sinde sağ,
%49,5'inde soldu. Hastaların %89,6'sında ilk serebrovasküler atak nedeniyle tedavi
edilirken, %10,4'ü daha önce inme geçirmişti. Hastaların %64,3'ünde inmeden
rehabilitasyona kadar geçen dönem subakut dönemken, %35,7'sinde kronik dönemdi.
Ortalama tedavi süresi 40 gündü. Hastaların ortalama hemoglobin değeri 12,9 ± 1,6
g/dL, WBC sayısı 7,0 ± 2,1 x 103
/µL, albümin değeri 3,5 ± 0,5 g/dL, total protein
değeri 6,5 ± 0,7 g/dL'ydi. Ortalama platelet değeri 236 x 103
/µL, sedimentasyon hızı
15,5 mm/saat, CRP değeri 0,5 mg/dL, 25-OH vitamin D değeri 11,2 ng/mL'ydi.
Hastaların neredeyse tamamında en az bir komplikasyon izlenmişti (n=1460, %97,7).
Hastalarda en sık izlenen komplikasyonlar omuz ağrısı (%68,9) ve spastisiteydi
(%67,7). Bununla birlikte hastaların yaklaşık yarısında (%48,9) konuşma bozukluğu
yaklaşık üçte birinde (%31,6) depresyon izlenmişti. İzlenen diğer komplikasyonlar
sırasıyla üriner inkontinans (%27,1), disfaji (%24,8), fekal inkontinans (%24,4), omuz
subluksasyonu (%16,7), kompleks bölgesel ağrı sendromu (%16,6), enfeksiyon
(%16,1), kontraktür (%13,1), basınç ülseri (%6), derin ven trombozu (%4,1),
konvülsiyon (%2,3), pulmoner emboli (%1,9), düşme (%1,9), reküren inme (%1,3),
heterotopik osifikasyon (%1,1), aspirasyon pnomonisi (%0,7) ve kalça kırığıydı
(%0,4). Hastaların median FAS değeri 3, median modifiye Rankhin değeri 3, modifiye
Ashworth değeri üst ekstremite ve alt ekstremite için 1, Brunstrom değeri üst
ekstremite için 3, alt ekstremite için 4'tü.
Sonuçlar: Çalışmamızda, hastaların neredeyse tamamında komplikasyon
izlendiği görüldü. Özellikle ileri yaş ve ek hastalığı fazla olan inme hastaları, inmeye
bağlı komplikasyonlarla daha fazla etkilenmektedir. Komplikasyonlar, hastanede kalış
süresini uzatmakta ve fonksiyonel durumu etkilemektedir. İnme hastalarının rutin
rehabilitasyon sürecine komplikasyonların önlenmesi, taranması, erken tanısı ve
tedavisinin eklenmesi ile rehabilitasyon sürecinden alınan yanıtı arttırılabilir,
hastaların yaşam kalitesine olumlu etki gösterebilir.
Anahtar Kelimeler: İnme, komplikasyon, rehabilitasyon

Abstract:
ABSTRACT
Aim: The main purpose of the study is to determine complications of the
rehabilitation process and its frequency in stroke patients, admitted to our hospital
between 2012 and 2016.
The secondary purpose of the study is to determine effect of complicatios to
length of stay and results of rehabilitation program in stroke patients, admitted to our
hospital between 2012 and 2016.
Material and methods: The patients who were hospitalized, treated for stroke
and discharged, were included in the study. The files of the patients were selected
according to the code of International Classifications of Diseases (ICD-10), G81.0,
G81.1, G81.9 codes.
Demographic characteristics of the patients (age, gender), stroke related
characteristics (duration of illness, affected body part, recurrence, stroke type, risk
factors, drugs), length of stay, time between stroke onset and rehabilitation, physical
examination findings (functional status, level of ambulation, motor and sensory deficit,
limitation of joint motion, spasticity, bladder emptying methods), complications
associated with stroke (pressure wound, deep vein thrombosis, pulmonary embolism,
dysphagia, aspiration pneumonia, depression, convulsion, recurrent stroke, spasticity,
contracture, heterotopic ossification, hip fracture, urinary tract infection, pneumonia,
other infections, complex regional pain syndrome, shoulder pain, shoulder
subluxation, aphasia, dysarthria, falls, urinary-stool incontinence) were recorded.
The laboratory tests analyzed included Hemoglobin (Hb), Platelet count (Plt),
White blood cell count (WBC), Sedimentation, C-Reactive Protein (CRP) amount,
Total Protein value and Albumin values.
Results: The mean age of the patients included in the study was 65 years (range
18-91 years). The gender distribution of the patients was similar (E: 51%, F: 49%).
The most common comorbid diseases of the patients were hypertension (85.3%),
diabetes (34.3%), hyperlipidemia (21.7%) and coronary artery disease (21.6%). The
most frequently used medical treatments were anti-hypertensive (85.3%), antiaggregating (84.4%), anti-diabetic (34.4%), and anti-hyperlipidemics (25%). 79.4% of
the stroke was ischemic type. Stroke related hemiplegia side was right in 48.2% and 
ix
left in 49.5% of patients. 89.6% of the patients were treated for the first
cerebrovascular attack and 10.4% had a stroke before. According to the duration of
stroke- rehabilitation, 64.3% of the patients were in the subacute period and 35.7% in
the chronic period. The average duration of treatment was 40 days. The mean
hemoglobin value of the patients was 12.9 ± 1.6 g / dL, the number of WBC was 7.0
± 2.1 x 103 / uL, the albumin value was 3.5 ± 0.5 g / dL, and the total protein value
was 6.5 ± 0. 7 g / dL. The mean platelet value was 236 x 103 / μL, the sedimentation
rate was 15.5 mm / hour, the CRP value was 0.5 mg / dL, the 25-OH vitamin D value
was 11.2 ng / mL. Almost all patients had at least one complication (n = 1460, 97.7%).
The most common complications were shoulder pain (68.9%) and spasticity (67.7%).
However, almost half of the patients (48.9%) had depression in about one third
(31.6%) of the speech disorder. Other complications were urinary incontinence
(27.1%), dysphagia (24.8%), fecal incontinence (24.4%), shoulder subluxation
(16.7%), reflex sympathetic dystrophy syndrome (16.6%), infection (16.1%),
contracture (13.1%), pressure ulcer (6%), deep vein thrombosis (4.1%), convulsion
(2.3%), pulmonary embolism (1.9%), stroke recurrence (1,3%), heterotopic
ossification (1,1%), aspiration pneumonia (0,7%) and hip fracture (0,4%) respectively.
The median FAS value of the patients was 3, the median modified Rankhin value was
3, the modified Ashworth value was 1 for the upper extremity and the lower extremity,
the Brunstrom value was 3 for the upper extremity and 4 for the lower extremity.
Conclusion: In our study, almost all of the patients had complications. Stroke
patients, especially those with advanced age and additional disease, are more affected
by stroke related complications. Complications increase the length of hospital stay and
affect functional status. The prevention, screening, early diagnosis and treatment of
complications in the early rehabilitation process of stroke patients may increase results
of the rehabilitation process and may have a positive effect on the quality of life in
stroke patients.
Key words: Stroke, complications, rehabilitation