Ziraat Bankası genel müdürlük binasının yeniden kullanım sürecinin değerlendirilmesi
Assessment of the re-use process of Ziraat Bank headquarters building
Yazar: GİZEM DEMİRAN
Danışman: PROF. DR. CAN MEHMET HERSEK
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi = First National Architectural Period ; Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Uyarlanabilirlik = Adaptivity ; Yeniden kullanma = Reuse ; Ziraat Bankası = Ziraat Bank

Özet:
Kültür varlığı tarihi yapılar zaman içerisinde değişen yaşam standartları ve kullanıcı gereksinimleri ile beraber kendilerine ait mimari, tarihi kimliklerini kaybederek işlevsiz ve kullanılamaz bir duruma gelebilmektedirler. Bunun sonucunda yapıların bazen özgün işlevlerinin tamamen dışında bazen de özgün işlevlerini destekleyecek birtakım alt işlevler alarak yeniden günümüz yaşamına uyarlanması durumu ile yaygın olarak karşılaşılmaktadır. Bu süreç boyunca, yapının hem tarihi hem de mimari kimliğine zarar vermeyecek bir şekilde uygun bir işlev ile yeniden kullanıma açılması önem arz etmektedir. Tarihi yapıların potansiyellerinin doğru bir şekilde analiz edilmemesi ve bu nedenle uygun görülen yeni işlevin mevcut tarihi yapı ile uyumsuz olması durumu oluştuğunda yapıların fiziki ve diğer karakteristik özelliklerinin korunmasında sorunlarla karşılaşılmaktadır. Uyarlanabilir yeniden kullanım süreci ile birlikte yeni bir işlev ile yeniden canlandırılan tarihi yapılara, müze işlevinin uygun görülmesi sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Bu durumda korunmaya değer nitelikteki bu tür birer kültür varlığı olan yapıların müze işlevine ait olan mimari gereklilikleri ve standartları sağlayabilmesi için de belirli mekânsal, teknik ve altyapısal müdahaleleri geçirmiş olması gerekmektedir. 
Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi mimari ekolü cumhuriyetimizin kuruluşu ile beraber, bir süre daha varlığını korumuştur. Bu dönemin ilk yıllarında ulusal ve milli bir bilinç oluşturma gayesi mimari yapılaşma ortamında da benimsenmiş ve dönemi temsil eden birçok kamusal yapı bu ekole bağlı olarak inşa edilmiştir. Ancak zamanla değişen yaşam standartları ve günümüz ihtiyaçları sonucunda bu yapıların çok büyük bir kısmı özgün işlevlerini yerine getiremez duruma gelmeye başlamıştır. Günümüzde ise, işlevini kaybederek kullanılamaz duruma gelen bu tür yapıların yeniden işlevlendirilerek günümüz yaşamına kazandırılması çalışmalarında belirgin artışlar gözlenmektedir. Ancak yeni işleve göre uyarlanan bu tür yapıların üzerinde uygulanmış olan müdahalelerin uygunluğu ve yol açmış olduğu tahribatlar yeteri ölçüde analiz edilmemiş durumdadır. Burada takdim edilen tez çalışması 20. Yüzyıl Erken Cumhuriyet Dönemi mimarlık mirasının önemli bir yapısı olan Ziraat Bankası Genel Müdürlük Binası'nın uyarlanabilir yeniden kullanım süreci çerçevesinde geçirmiş olduğu koruma, restorasyon ve yeniden işlevlendirme müdahalelerinin değerlendirilmesini kapsamakta olup, özellikle 2016 Koruma ve Onarım Projesi kapsamında yeni müze kullanımı uygulamalarını konu almaktadır. 
Bu kapsamda tez çalışmasının hedefi, örnek olarak seçilen yapı üzerinden, yeniden kullanım sürecinin irdelenmesi ve uygulanması gereken en doğru yaklaşım seçeneklerinin belirlenmesi ve gelecekte benzer biçimde yeniden işlevlendirmeye konu olacak miras yapılarına yön verecek bir yöntem geliştirilmesidir. Çalışma kapsamında elde edilen veriler, Erken Cumhuriyet Dönemi mimarlık mirası ve yeniden kullanım sürecini konu alan literatür taramalarından, tarihi yapının restorasyon sürecinde birebir temasta bulunan mimarlar ile yapılan görüşmelerden ve yapının koruma, onarım sürecine ait mimari raporlar kullanılarak elde edilmiştir.

Abstract:
Historical buildings which has cultural heritage lose their architectural and historical identities with the changing living standards and user requirements over time and become nonfunctional and unusable. As a result of this, it is commonly encountered that the buildings are adapted to today's life by taking some sub-functions that will support their original and also inauthentic functions. During this process, it is important to re-establish the building with a suitable function that will not harm both its historical and architectural identity. Problems are encountered in preserving the physical and other characteristic features of historical buildings when the potentials of buildings are not properly analyzed. Therefore, the new function which is deemed appropriate for the the historical building is incompatible. It is common that the museum function is considered appropriate for historical buildings that have been revived with a new function together with the adaptive re-construction process. In this case, such structures, which are cultural assets worth preserving, must have undergone certain spatial, technical and infrastructural interventions in order to meet the architectural requirements and standards that belong to the museum function.
The architectural ecole of the First National Architecture Period continued to exist for a period in the establishment of Turkish Republic. In the first years of this period, the aim of creating a national consciousness was adopted in the architectural construction environment, and many public buildings representing the period were built depending on this ecole. However, as a result of the changing living standards, large part of these structures have begun to fail to fulfill their original functions. Today, significant increases are observed in the efforts of re-functioning such structures, which have lost their function, however, the suitability of the interventions applied on such structures adapted to the new function and the damage caused have not been sufficiently analyzed. The thesis presented covers the evaluation of the preservation, restoration and re-functioning interventions of Ziraat Bank Headquarters Building, which is an important structure of the 20th Century Early Republican Period architectural heritage, within the framework of the adaptive re-construction process, especially in the context of the 2016 Conservation and Restoration Project which studies new museum usage practices.
In this context, the aim of the thesis study is to examine the re-construction process and to determine the most accurate approach options to be applied, and to develop a method that will guide the heritage structures a subject to similar re-functioning in the future. The data obtained within the scope of the study were gathered from the literature reviews on the architectural heritage and re-construction process of the Early Republican Period, interviews with the architects who had one-to-one contact during the restoration process of the historical building, and architectural reports of the preservation and re-construction process of the Ziraat Bank headquarter.