Çokuluslu işletmelerin organizasyonu, organizasyon sorunları ve bir uygulama
Organization and organization problems of multinational enterprises
Yazar: HAKAN DİNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUHTEŞEM BARAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çokuluslu işletmeler, değişen ekonomik ve teknolojik koşulların etkisiyle ulusal alanda gösterdikleri faaliyetlerini ülkeleri dışına taşıyarak faaliyetlerine uluslararası düzeyde devam etmeyi amaçlamışlardır. Böylelikle özellikle kendilerinden daha az gelişmiş ülkelerin ekonomik durumlarından, bu ülkelerdeki ucuz üretim faktörlerinden faydalanarak dünya ekonomisinde sözü geçen büyük çaplı işletmeler durumuna gelmişlerdir. Bu çalışmanın amacı genel olarak çokuluslu işletme tanımını, işletmelerin Çokuluslulaşma süreçlerini, çokuluslu işletmelerin organizasyon tiplerini ve organizasyon sorunlarını ortaya koymaktır. Ana hatlarıyla çokuluslu işletme kavramı, dünyada yaygın olarak konumlanmış çokuluslu işletmelerin organizasyon yapıları ve organizasyon sorunları araştırmanın kapsamını oluşturmaktadır. Çokuluslu işletme kavramı kapsamında ise çokuluslu işletme tanımları, çeşitleri, tarihsel süreçleri ve ortak özellikleri yer almaktadır. Uygulama kısmında ise ilaç sektöründe uluslararası düzeyde faaliyet gösteren ABC olarak kodlanmış bir işletme ele alınarak örnek olay incelemesi yapılmıştır. Örnek olay çalışmasında ABC işletmesi hakkında genel bilgi, işletmenin tarihçesi, faaliyet konusu misyonu anlatılarak organizasyon yapısı ve organizasyon sorunları incelenmiştir. Uygulamada araştırma-inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada ABC işletmesi örnek olarak alınarak işletmelerin çokuluslu olma yolunda diğer ülkelerde önce küçük üretim tesisleri açarak zamanla her bir ülkede büyüyüp, büyük bir işletme oluşturdukları ve çokuluslu işletmelerin yavru işletmelerini önce bölge bazında ayırdıkları ve her bir işletmede de yine bölge ve ürün bazında ayrıma gittikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın diğer bir sonucu da daha önceleri teknoloji yetersizliği sebebiyle karşılaşılan organizasyon sorunlarının günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte daha azaldığıdır .

Abstract:
With the effect of varying economical and technological conditions, business enterprises aimed to continue their activities in the international arena by carrying these activities from national boundaries to abroad. In this way, they became wide scale enterprises, which are influential in world economy, taking advantage of the economic condition of relatively less developed countries and their cheap production factors. The aim of this study is to put forward the definition of ?multinational enterprise?, the process of multinationalization, types of multinational organizations and their organizational problems. The term of multinational enterprise, organizational structures of multinationals which operate on a prevalent base in the world and organizational problems constitute the scope of the study. Under the scope of term, ?multinational enterprise?, definitions of multinationals, their types, historical processes and common characteristics are delineated. In the empirical part, a case study was held through examining a multinational enterprise, coded as ABC, which operates in pharmaceutical industry in the international arena. In the case study, general information about the company, its history, the mission of field of activity, were elaborated and its organizational problems were examined by research-analysis method. In this study, with the examination of ABC as a sample unit, it was found that enterprises, in the way of multinationalization, form a big enterprise through establishing small production facilities in other countries and gradually growing in each of them. Another prominent result was that, multinational enterprises separate their subsidiaries first on the base of region and in each region; they also pursue separation on the base of region and product. One final result of the study was that the problems which organizations face due to technological deficiencies previously were reduced with the thriving technology.