Türkiye'nin endüstri içi ticaretinin belirleyicileri: Temel dış ticaret partnerleri ile panel veri analizi
The determinants of Turkey's intra industry trade: Panel data analysis with its main trade partners
Yazar: MEHMET OZAN SARAY
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞEN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dış ticarette son dönemde yaşanan gelişmeler geleneksel teorilerin aynı endüstrilerdeki benzer malların dış ticaretini ifade eden endüstri içi ticareti açıklamakta yetersiz kaldıklarını ortaya koymuştur. Geleneksel teoriler daha ziyade farklı endüstriler arasındaki dış ticareti ifade eden endüstriler arası dış ticareti açıklamaktadırlar. Nitekim aynı endüstri içindeki malların iki yönlü dış ticaretini (malların eşanlı ihracat ve ithalatını) açıklayan dış ticaret teorisi endüstri içi ticaret teorisidir.
Bu tez çalışmasında Türkiye?nin temel dış ticareti partneri olan ülkeler ile arasındaki Endüstri içi Ticaretin hesaplanması ve belirleyicilerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda 1992-2011 yılları için Türkiye?nin toplam dış ticaretinde ilk yirmi sırayı oluşturan ülkeler tespit edilmiş ve farklı Endüstri içi Ticaret ölçüm yöntemleriyle (endeksleriyle) bu yıllara ilişkin söz konusu ülkelerle Endüstri içi Ticaret miktarları hesaplanmıştır. Bu hesaplamalar neticesinde Türkiye?nin dış ticaretinde Endüstri içi Ticaretin payının giderek artış gösterdiği tespit edilmiştir.
Türkiye?nin temel dış ticaret partneri olarak seçilen yirmi ülkeyle Endüstri içi Ticaretinin belirleyicileri ise 1996 ve 2011 yılları arasındaki dönem için statik ve dinamik panel veri regresyon analizi yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Yapılan ekonometrik analizlerde Türkiye?nin Endüstri içi Ticaret belirleyicilerinin ölçek ekonomisi ve piyasa büyüklüğü farklığı, dışa açıklık oranı ve ölçek ekonomisi ve piyasa büyüklüğü benzerliği değişkenleri olduğu bulgularına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Endüstri içi ticaret, Türkiye, Panel veri modelleri, 
Dinamik panel veri modelleri

Abstract:
The developments experienced in international trade have showed that conventional trade theories cannot adequately explain emerging trade patterns in recent decades as a large part of the trade forms of modern economies concentrate on similar products of the same industry that is intra-industry trade, rather than inter-industry trade in different industries. Indeed, the intra industry trade theory describes the basis of two-way trade of products (simultaneously export and import of goods) belonging to the same industry in industry classification schemes.
The primary goal of this dissertation is to measure Turkey?s intra industry trade with its main trade partners and to identify the determinants of its intra industry trade pattern. The scope of the study towards measuring Turkey?s intra industry trade covers a period of time that involves the years between 1992-2011, and a group of countries that account for the first twenty countries of Turkey?s total foreign trade. The result of this analysis shows that the share of the intra industry trade of Turkey has increased over this time of period.
The main focus of the dissertation is, however, devoted to the time period between 1996 and 2011 for the exploration of the determinants of the intra industry trade between Turkey and its main trade partners through static and dynamic panel data regression methods. The empirical results of econometric analyses employed in the thesis show that the variables of scale economies and the market size differences, the rate of foreign openness and scale economies, and market size similarity are the main determinants of the Turkey?s intra industry trade.

Keywords: Intra industry trade, Turkey, Panel data models, Dynamic panel 
data models