Devletin ekonomide doğurduğu sorunlar
The problems created by the goverment of the economy
Yazar: MUSTAFA FIRAT
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE MERAL UZUN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance
Dizin: Bütçe açıkları = Budget deficits ; Devlet = State ; Devlet müdahalesi = State intervention ; Devlet teşkilatı = State organization ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik sorunlar = Economic problems ; Kamu yönetimi = Public administration ; Rant kollama = Rent seeking

Özet:
Devleti ve devletin görevlerinin neler olması gerektiğinin genel bir devlet kuramı içerisinde açıklama girişimleri asırlardan beri insanoğlunun entelektüel bir uğraş alanı olmaktadır. Devletlerin doğuşundan günümüze kadar devlet olgusunu açıklamaya çalışan çok sayıda siyasal ve ekonomik analiz yapılmaktadır. Tarihsel süreç içerisinde yaşanan gelişmelere bağlı olarak devletin işlevlerinde önemli değişimler yaşanmaktadır. Bu tezde devletin ekonomide doğurduğu sorunlar üzerinde durulmakta, devletin ekonomideki rolünün ne olması gerektiği tartışılmaktadır. Devlet nedir? Ekonomik anlamda devlete niçin ihtiyaç duyulmaktadır? Devlet ekonomiye müdahale etmeli midir, etmemeli midir? Devleti ekonomiye çeken nedenler nelerdir? Devlet ekonomi de ne gibi sorunlar yaratmaktadır? Sorularına yanıt aranmakta ve Türkiye ekonomisi bağlamında devletin ekonomideki rolü analiz edilmektedir. 
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde devletin tanımı unsurları üzerinde durulmakta, geleneksel ve modern devlet kuramları çerçevesinde çeşitli iktisadi yaklaşımların devlet anlayışları analiz edilmektedir. Merkantilizm korumacı devleti savunmaktayken, Fizyokratlar doğal düzene inanmaktadır. Klasik iktisat, devletin ekonomiye müdahalesine karşı çıkarken, Keynesyen iktisat sosyal refah devletini dile getirmektedir. Son dönemlerde ise Arz Yanlı iktisat, Monetarizm, Rasyonel Beklentiler Kuramı, Avusturya İktisat Okulu ve Anayasal İktisat gibi Neo-liberal yaklaşımlar devletin ekonomideki rolünü azaltmak için yoğun çaba sarf etmektedir. Kurumsal iktisat ve Neo-Keynesyen iktisat ise Neo-liberal yaklaşımlara karşı çıkarak devletin ekonomideki rolünün azaltılmasını eleştirmektedir. 
İkinci bölümde, devletin ekonomideki payını belirleyen kriterler üzerinde durulmaktadır. Devlet ekonomide bazı sorunların bizzat çözüm kaynağı iken bazı sorunların ise tam merkezinde yer almaktadır. Bu açıdan devletin ekonomiye niçin müdahale etmesi gerektiği üzerinde durulmakta ve devletin ekonomide yarattığı sorunlar analiz edilmektedir. Devletin ekonomiye müdahale etme sebepleri olan kamusal malların devlet tarafından üretilmesi, dışsallıkların içselleştirilmesi, aksak rekabetçi oluşumların önlenmesi, asimetrik bilgi sorunu, risk ve belirsizlikler, ücretlerin ve fiyatların yapışkanlığı, arz ve talep arasındaki gecikme, negatif eğimli arz pozitif eğimli talep, gelir dağılımı adaleti sorunu, ekonomik istikrarsızlıkların önlenmesi, ekonomik kalkınma ve yakınsama-ıraksama sorunu analiz edilmektedir. Devletin ekonomide doğurduğu sorunları bağlamında kronik bütçe açıkları, kamu kesiminin özel kesimi dışlaması, merkeziyetçilik ve kırtasiyecilik, işlem maliyetlerinin giderek artması, rant kollama, oy ticareti, politik miyopluk, mali yanılma, savurganlık ve kayıtdışı ekonomi gibi konular ele alınmaktadır. 
Üçüncü bölümde, Türkiye ekonomisi açısından Cumhuriyetin ilanından günümüze kadar geçen süreçte, dönemler itibariyle devletin ekonomideki rolü analiz edilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Devlet, Ekonomi, Devletin Ekonomideki Rolü, Bütçe Açıkları, Dışlama Etkisi, Rant Kollama, Oy Ticareti.

Abstract:
The attempts to explain the state and what should be the duties of the state in a general theory of the government have been an intellectual occupation of human beings for centuries. There are a number of political and economic analyzes that try to explain the phenomenon of state from the birth of the government to today. Significant changes are taking place in the functions of the government depending on developments in the historical process. This thesis focuses on the problems generated by the state in the economy and discusses what should be role of the state in the economy. What is the state? Why the state is needed in economic sense? Should the state intervene in the economy or not? What are the reasons for attracting the government to the economy? What problems do the state create in the economy? The answer to the question is sought and the role of the state in the economy in the context of Turkish economy is analyzed. 
The study consists of three chapters. The first chapter focuses on the elements of the definition of the state and analyzes the government understandings of various economic approaches within the framework of traditional and modern government theories. While mercantilism defends the government protection, the Physiocrats believe in the natural order. While classical economics oppose the government's intervention to the economy, Keynesian economics expresses the social welfare state. Neo-liberal approaches such as supply-side economics, monetarism, rational expectations theory, Austrian school of economics and constitutional economics have engaged hardly to reduce the role of the government in the economy. Institutional economics and Neo-Keynesian economics criticizes the reduction of the role of the government in the economy by opposing Neo-liberal approaches. 
In the chapter two, the criteria that determines the share of the government in the economy is emphasized. While the government in itself is solution source of some problems in the economy, it is also in the center of some problems. In this respect, it is stressed why the government should intervene in the economy and the problems that the government creates in the economy are being analyzed. The production of public goods by the state, internalisation of externalities, prevention of imperfect competitive formations, problem of asymmetric information, risks and uncertainties, the stickiness of wages and prices, the lag between supply and demand, negatively sloped supply positively sloped demand, problem of justice income distribution, prevention of economic instability and the economic development and convergence divergence problem that are causes of state intervention are among the issues discussed. Chronic budget deficits, exclusion of private sector by the public sector, centralisation and stationery, steadily increasing of transaction costs, rent-seeking, logrolling and political myopia, financial illusion, waste and informal economy as other main problems arising from the government intervention in the economy are examined. 
In the chapter three, the role of the government in the economy is analyzed periodically from the declaration of the Republic to the present day in terms of the Turkish economy. 

Keywords: State, Economy, The Role of the Government in the Economy, Budget Deficits, Crowding out Effect, Rent Seeking, Logrolling.