Türk vergi sisteminde arsa ve arazilere yönelik mali yükümlülükler
Financial obligations related to parcel of land in turkish tax system
Yazar: TACİM YAYĞIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CANATAY HACIKÖYLÜ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Arazi değeri = Land valuation ; Arazi rantı = Land rent ; Arsa = Land ; Kentsel arazi = Urban land ; Mali sorumluluk = Financial liability ; Mali sorumluluk = Financial liability ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi sistemi = Tax system

Özet:
Ödeme gücünün göstergeleri gelir, harcama ve servettir. Ödeme gücünün göstergelerinden olan servet, uzun yıllar önemli bir vergi konusu olarak değerlendirilmiş ve buradan elde edilen gelir kamu harcamaları için finansman kaynağı oluşturmuştur. Günümüzde servet vergileri eskiye nazaran önemini yitirmiş olsa da vergi sistemlerinde yerini korumaktadır. Bir servet vergisi olan emlak vergisinin konusunu bina, arazi ve arsalar oluşturmaktadır. Ayrıca arsa ve araziler Türk Vergi Sistemi kapsamında emlak vergisi dışında bazı vergi ve harçların da konusuna girmektedir.
Kentleşme olgusunun bir sonucu olarak arazileri arsaya dönüşen toprak sahipleri ciddi oranda hakedilmemişlik niteliği ağır basan kazançlar (rant) elde edebilmektedir. Bu rant gelirlerinin ana kaynağı çoğu zaman kamunun yapmış olduğu bir takım kamusal hizmetler ile imar uygulamalarıdır. Son yıllarda özellikle büyük şehirlerde arsa spekülasyonu yaygınlaşmış, inşaat işi ile uğraşanlar ve arsa spekülatörleri bu sebeple rant geliri elde etmişlerdir. Arsa spekülasyonu üzerinden sağlanan bu rant gelirlerinin gelir dağılımını bozucu ve sosyal adaleti zedeleyici etkileri ortaya çıkmış bulunmaktadır. Dolayısıyla taşınmazlardan sağlanan bu rant gelirlerinden kamunun pay almasını sağlamak bir zorunluluk haline gelmiştir.
Bu çalışmada servetin unsurlarından olan arsa ve araziler ele alınmıştır. Birinci bölümde servet, servet vergisi, arsa, arazi, rant gibi temel kavramlar teorik düzlemde ortaya konulmuştur. İkinci bölümde arsa ve arazilere yönelik mevcut yasalarda düzenlenen mali yükümlülükler ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise kentsel rantların mevcut yasalarca vergilendirilmesi üzerine genel bir değerlendirme yapılarak öneriler sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Servet vergileri, arazi-arsalara ilişkin mali yükümlülükler,kentsel rant

Abstract:
The indicators of financial solvency are income, expenditure and wealth. Wealth, as one of the indicators of solvency, has long been viewed as a subject of taxation, and the revenue acquired from this source has constituted a significant source of financing for the public expenditures. Compared to the past, wealth taxation has lost its importance today, but it still maintains its place in the taxation system. Buildings, lands and parcels are the subject of property tax, which is a type of wealth tax. Besides, under the Turkish Tax System, lands and parcels can also be the subject of some tax and duties in addtion to the property tax.
As a consequence of urbanization, landowners whose lands have become parcels (building lands) have been making profits (rent) which are of unearned nature to a remarkable extent. The main source of this income (rent) is a number of state-implemented public services and zoning regulations. In recent years, especially in metropolitan cities, land speculation has become widespread, and builders and land speculators have earned considerable unearnded incomes. These unearned incomes, secured through land speculation, have had clear detrimental effects on the income distribution and social justice. Thus, it has become a necessity to get the share of the public from this unearned income earned from the real estates.
This study focuses on lands and parcels as one of the elements of wealth. In the first part, wealth, wealth tax, land, parcel, rent concepts are discussed theoretically. In the second part, the financial obligations related to land and parcels that are defined by the existing laws are analyzed. In the final part, a general assessment is made on the taxation of urban rent profits through the current legislation in place.


Key words: Wealth taxes, financial obligations related to parcel of land, urban rents