Yeni Türk edebiyatında bir edebî tür olarak gezi
In modern Turkish literature travel as a literature genre
Yazar: MÜRSADE MERYEM KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESRİN MENGİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Gezi edebiyatı = Travel literature ; Tür = Type ; Yeni Edebiyat = New Literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bir edebî tür olarak gezi, yazarının gezip gördüğü yerlerden elde ettiği coğrafî, sosyal, ekonomik, folklorik vb. birçok bileşenden oluşan izlenimlerini eklektik bir tavırla okura ulaştırdığı, okurda gezip görme isteği uyandıran metinler kapsamıdır. Bir eylem olarak gezi, insanoğlunun başlangıcı ile var olmakla birlikte edebî tür olarak dünyada ilk kez hac metinlerinde görülmüştür. Zaman içerisinde değişim ve dönüşüm yaşayan gezi türü Türk edebiyatında seyâhat-nâme, sefaretnâme, ruz-nâme ve şehrengiz gibi türlerde karşımıza çıksa da modern anlamda gezi türü ilk örneklerini Tanzimat ile birlikte vermeye başlamıştır. 
Tanzimat'tan sonraki evrede geziye çıkış sebeplerinin değişmesiyle gezi türü de hızlı bir dönüşüm yaşamıştır. Söz konusu dönüşüm eserlere biçim ve içerikte yansımış ve dolayısıyla türe yeni bir bakış açısının gerekliliği doğmuştur. Bununla birlikte çalışmada dönem sınırlandırılmasına gidilmeyerek, modern dönemde gezinin karşılığı metinsel görünümlerle birlikte aranmıştır. 
 Bu çalışma söz konusu gereklilik özelinde Türk gezi edebiyatı çerçevesinde verilen türün karakteristiğini ve dönüşümünü ortaya koyan kitaplaşmış gezi metninden parçalar örneklendirerek biçim ve içerikte incelemiş, türün diğer türlerle bağlantısını sorgulayıp Türk edebiyatında gezi türünün durduğu yeri belirginleştirmiştir.

Abstract:
As a literary genre, travel is the scope of texts in which the author delivers his impressions of geographical, social, economic, folkloric, etc., which he obtained from the places he traveled and saw, in an eclectic manner, prompting the reader to travel and see. The trip/wander as an act existed with the beginning of mankind, but as a literary genre it has first seen in pilgrimage texts in the world.  Although the type of trip that has experienced change and transformation over time appears in the Turkish literature in such genres as "seyâhat-name", "sefaret-name", "ruz-name" and "şehrengiz", the genre of travel in the modern era has started to give its first examples together with Tanzimat.
After Tanzimat, the genre of travel experienced a rapid transformation with the change of the reasons for the trip. This transformation has reflected in the works in form and content, and thus the necessity of a new perspective on the genre has occur.  Moreover in this study, without drawing the line of period, have been sought to meaning of travel with profile of travel text in the modern era.
This study has examined the genre of travel from Tanzimat to the present day in the form and content of books which features and transform of genre and given within the framework of Turkish travel literature by sampling the type of trip, questioned the connection of the genre with other types and clarified the place where the genre of travel stood in Turkish literature.