Mali sosyolojide vergi uyumu çerçevesinde vergi sistemlerinde yapısal unsurların etkisinin analizi
Analysis of the effects of structural factors in tax systems in fiscal sociology within the framework of tax compliance
Yazar: MELİKE RANA DAYIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN FATİH SARAÇOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Mali hukuk = Fiscal law ; Mali sosyoloji = Fiscal sociology ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sosyoekonomik değişme = Socio-economic change ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergi uyumu = Tax compliance ; Vergiler = Taxes

Özet:
Mali sosyoloji,  mali olayları sosyolojik bir bakış açısıyla incelemekte olup vergi ve harcama politikalarının toplum üzerindeki etkileri ile bu politikaların belirlenmesinde toplumsal yapıyı oluşturan unsurların rolünü ve etkisini araştırmaktadır. Mali sosyoloji uygulamaları gereği toplum yapısına uygun, toplumun değerleri, gelenekleri ve anlayışları ile örtüşen düzenleme ve politikalar, toplum tarafından kolaylıkla kabul görmektedir. Böylelikle toplum tarafından benimsenen politikalar, en az dirençle karşılanmakta olup gönüllü ve zorunlu vergi uyumunu artırmaktadır.
Her ülkenin vergi sistemi ve politikaları; o ülkeye ait sosyal, siyasal, kültürel ve ekonomik yapının özelliklerini yansıttığından, vergi sistemleri toplumsal yapının özelliklerine göre farklılaşmaktadır. Toplum yapısı ile uyumlu olan vergi sistemleri, vergi uyumunun yüksek düzeyde gerçekleşmesini sağlamaktadır. Bu bakımdan çalışmada, vergi uyumuna yönelik teorik çerçeveye dayanılarak toplumlara ait yapısal unsurların vergi uyumu ile etkileşim düzeyi ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
Vergi uyumu bağımlı değişken olmak üzere, toplum yapısını etkilediği düşünülen on üç sosyoekonomik değişken çalışmaya dahil edilmiş ve 2007-2016 zaman dilimini kapsayacak şekilde 120 ülkeye ait veriler, ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre yapılan sınıflandırmaya dayanılarak panel veri analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, vergi uyumunu artırmada esas olanın, mükellef odaklı yaklaşımı destekler nitelikte, vergi politikalarının toplum tarafından benimsenmesi olduğu; bu nedenle vergi sistemine ilişkin düzenlemeler yapılırken toplumu yansıtan uygulamaların esas alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Fiscal sociology investigates financial events from a sociological point of view and explores the effects of tax and spending policies on society and also the role and influence of the elements that constitute society in defining these policies. By the application of fiscal sociology arrangements and policies that are appropriate to the structure of the society and which are in harmony with the values, traditions and understandings of the society is easily accepted by the society. Thus, the policies adopted by the society are met with minimal resistance and increase voluntary and compulsory tax compliance. 
As the tax system and policies of each country reflect the characteristics of the country's social, political, cultural and economic structure, the tax systems differ according to the characteristics of the social structure. Tax systems that are in line with the social structure ensure that tax compliance is achieved at a high level. From this point of view in the study, the level of interaction of the structural elements of the communities with tax compliance has been tried to be revealed.
The dependent variable is tax compliance, including thirteen socioeconomic variables considered to affect community structure, were included in the study and data from 120 countries covering the 2007-2016 time frame were analyzed using panel data analysis method based on the classification according to development levels of countries. As a result of the analysis, the main point in increasing tax compliance is that the tax policies are adopted by the society in a way that supports the taxpayer-oriented approach; for this reason it is concluded that while the regulations on the tax system are made, implementations that reflect society need to be taken as a basis.