İneklerde periparturient dönem sorunları ve negatif enerji dengesinin meme sağlığına etkisi
The effect of periparturient period problems and negative energy balance on udder health in cows
Yazar: ECE TUNÇ
Danışman: PROF. DR. DUYGU BAKİ ACAR
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Mastit = Mastitis ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Periparturient dönem = Periparturient period ; Somatik hücre sayısı = Somatic cell count ; Süt inekleri = Dairy cows ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İnek memesi = Udder ; İnekler = Cows

Özet:
Bu çalışmada, süt ineklerinde periparturient dönemde şekillenen sorunların ve negatif enerji dengesinin (NED) gönüllü bekleme süresinin sonunda meme sağlığı üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışmanın hayvan materyalini 44 adet Holştayn ve 59 adet Simental ırkı inekler oluşturdu. Periparturient dönemde güç doğum, retensiyo sekundinarum, prolapsus uteri, metritis, ketozis, hipokalsemi, laminitis geçmişi olan hayvanlar Grup-I (n=48) olarak, periparturient dönemde herhangi bir hastalık geçmişi olmayan sağlıklı hayvanlar Grup-II (n=55)  olarak belirlendi. Postpartum dönem ≤42. ve 43-80. günler arasında kan ve süt örnekleri alındı. Kan örneklerinde beta hidroksi bütirik asit (BHBA), esterleşmemiş yağ asitleri (NEFA) analizleri ile NED belirlendi. Süt örneklerinde ise somatik hücre sayısı (SHS) ve mikrobiyolojik üreme analizi ile meme sağlığı değerlendirildi. Çalışmadaki toplam 103 adet inekten 32 tanesinde (%30,8) mastitis gözlendi. Çalışmada, Grup-I'de bulunan 48 hayvandan 11 tanesinin (%22,9), Grup-II'de 55 adet hayvanın 21 tanesinin (%38,1) mastitis yönünden pozitif olduğu tespit edildi. Mastitis yönünden pozitif olan 33 hayvanın sadece 14'ünde mikrobiyolojik üreme gözlendi. Periparturient dönemde patoloji yaşamış 48 adet hayvanda meme sağlığının durumu değerlendirildiğinde, meme sağlığının olumsuz yönde etkilendiğine dair anlamlı bir fark belirlenmedi. Sonuç olarak, değerlendirilmeye alınan metabolik ve reprodüktif hastalıklara sahip ineklerde sağlıklı ineklere göre meme sağlığına olumsuz etki oluşturma bakımından önemli bir fark görülmemiştir (p>0,05). Ancak bu reprodüktif ve metabolik hastalıklara sahip örneklem sayısı artırılarak veya her bir hastalığa spesifik olarak planlanacak daha geniş kapsamlı meme sağlığı değerlendirme çalışmalarının verimli olabileceği kanaatine varıldı.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the effects of periparturient period problems and negative energy balance periparturient period in dairy cows on udder health at the end of the voluntary waiting period in dairy cows. The animal material of the study consisted of 44 Holstein and 59 Simmental cows. In the periparturient period, animals that experienced dystocia, retention of the placenta, uterine prolapse, metritis, ketosis, hypocalcemia, lameness were determined as the Group-I (n=48), and healthy animals without any problems were determined as the Group-II (n=55). Blood and milk samples were collected on ≤42 and 43-80 days in milk. Negative energy balance was determined by β-hydroxybutyric acid (BHBA) and non-esterified fatty acids (NEFA) analyzes in blood samples. In milk samples, udder health was evaluated by somatic cell count (SCC) and microbiological analysis. Mastitis was observed in 32 (30,8%) of 103 cows in the study. In the study, eleven (22,9%) of 48 animals in the Group-I, and 21 (38,1%) of 55 animals in the Group-II were detected as mastitis. Microbiological analysis results were positive in only 14 of 33 animals with mastitis. When the udder health status of 48 animals with pathology in the periparturient period was evaluated, no significant difference was found in which udder health was negatively affected. As a result, there was no significant difference in terms of adverse effects on udder health in cows with metabolic and reproductive diseases compared to healthy cows (p>0.05). However, it was concluded that more comprehensive udder health evaluation studies, which would be planned specifically for each disease or by increasing the number of samples with these reproductive and metabolic diseases, would be productive.