Rastlantısallıklar alanı olarak mimari formun mereolojik oluşumu
The mereological formation of architectural form as a field of randomness
Yazar: SAHRA DEMİRBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA TAN BAYRAM
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
-Mimari tasarım, nihayetinde tutarlı bir bütün oluşturan bilinçli kararlar vermekle ilgilenmiştir. Tasarımı tutarlı bir bütüne götürmenin adımlarını belirlemekte önemli bir yere sahip hesaplama bilgisiyle dijital araçların etkisi, yadsınamayacak bir noktadadır. Tasarım bilgisi olarak kabul edilmiş ve dijital temsile sahip formun üretiminde spekülatif kararları destekleyecek bir rastlantısallık arayışı önem kazanmıştır. Mimarlıkta programlama yetkisi tasarımcının, hesaplanabilir form bilgisini konfigüre etmekte rastlantısallığı nasıl araçsallaştırabileceği sorularını gündeme getirmiştir. Bu tez çalışması, mereolojik form oluşumunda rastlantısallığın rolünü mimari form yapma ve form bulma gibi diğer formal yaklaşımlarla karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmada, rastlantısallık kavramının farklı disiplinlerdeki rolü ve mimari tasarım süreçlerindeki yaratıcı katkıları ele alınmıştır. Ardından, mimari form üretiminde rastlantısallığın etkili olduğu form yapma ve form bulma yaklaşımları incelenmiş ve mereolojik form oluşumu ile rastlantısallık arasındaki ilişki gösterilmiştir. Tezin temel amacı, rastlantısallığın mimari form oluşumundaki rollerini belirleyerek, bu sürecin mevcut veya değişen bağlamda anlaşılabilir yeni bir yaklaşım sunmaktır. Bu bağlamda, stokastik başlatma, olasılıksal kataloglama ve rastlantısal müdahale olmak üzere üç çeşit rastlantısallık türü tanımlanmıştır. Mereolojik yaklaşımın, optimizasyonu imkânsız kılan ve sürekli bir oluşumu öngören yapısı, tasarımcıların deneyim ve sezgilerini göz ardı etmeden, belirli kalıpların dışına çıkarak yaratıcı ve beklenmedik sonuçlar elde etmelerine olanak tanımaktadır. Bu sebeple mimari formun mereolojik ortaya çıkışında rastlantısallığın kullanımı bu tez kapsamında rastlantısal müdahale olarak tanımlanmıştır. Bu çalışma, mimarlıkta karmaşıklık ve rastlantısallığın nasıl yönetilebileceği konusuna katkı sağlayarak, gelecekteki araştırmalara bir zemin oluşturmayı hedeflemektedir.

Abstract:
-This thesis examines the role of randomness in mereological form formation compared to other formal approaches such as architectural form making and finding. The study initially explores the concept of randomness in various disciplines and its creative contributions in architectural design processes. Subsequently, it investigates how randomness effectively influences architectural form production through approaches like form making and finding, illustrating its relationship with mereological form formation. The primary aim of the thesis is to define the roles of randomness in architectural form creation, offering a new approach to understanding this process within current or evolving contexts. In this context, three types of randomness are identified: stochastic initiation, probabilistic cataloging, and random intervention. The mereological approach's structure, which anticipates continuous formation and makes optimization impossible, enables designers to achieve creative and unexpected outcomes while considering their experience and intuitions, without disregarding established patterns. In this context, the use of randomness in the mereological emergence of architectural form has been defined as stochastic intervention within the scope of this thesis. By contributing to the discourse on managing complexity and randomness in architecture, this study aims to provide a foundation for future research in the field.