Aileleri farklı sosyo-ekonomik düzeylerde bulunan 54-72 aylık çocukların yürütücü işlev becerilerine ve cinsiyetlerine göre öğretmenleriyle kurdukları ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship of 54-72-month-old children with families at different socio-economic status with their teachers according to their executive functioning skills and gender
Yazar: VİLDAN KILIÇAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE ERDEN ÖZCAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Öğretmen-öğrenci ilişkileri = Teacher-student relations

Özet:
Bu araştırmada, aileleri farklı sosyo-ekonomik düzeylerde bulunan okul öncesi dönem çocuklarının öğretmenleriyle kurdukları ilişkileri ile çocukların yürütücü işlev becerileri ve cinsiyetleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel desende planlanmış ilişkisel bir çalışmadır. Maksimum çeşitleme yöntemiyle belirlenen örneklemde, Adana ili merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı anaokullarına devam eden 54-72 ay arası 598 çocuk yer almaktadır. Veriler toplanırken, öğretmen-çocuk ilişkisinin belirlenmesinde "Öğrenci-Öğretmen İlişki Ölçeği", çocukların yürütücü işlev becerilerini ölçümü için "Çocukluk Dönemi Yönetici İşlevler Envanteri" kullanılmış olup sosyo-ekonomik düzeyin belirlenmesinde genel bilgi formundan yararlanılmıştır. Verilerin analizinde cinsiyete ilişkin farklılıklar için Bağımsız Örneklemler t Testi, sosyo-ekonomik düzeye ilişkin farklılıkların belirlenmesinde ANOVA testi ve son olarak öğretmen-çocuk ilişkileri ile çocukların yürütücü işlev becerileri arasındaki ilişkilerin test edilmesi için ise Pearson Momentler Korelasyonu Testi ile yürütücü işlev becerilerinin öğretmen-çocuk ilişkisini yordama durumunun incelenmesi için basit doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda, alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki çocukların yürütücü işlev becerileri (çalışan bellek, ketleme) ile öğretmenleriyle olan ilişkilerindeki çatışma ve yakınlık arasında orta düzeyde, anlamlı ilişkiler bulunduğu ortaya çıkmıştır. Çocukların yürütücü işlev becerileri, öğretmen-çocuk ilişkisindeki yakınlık ve çatışmayı yordamaktadır. Son olarak, çocukların yürütücü işlev becerilerinin sosyo-ekonomik düzeye ve cinsiyete göre farklılaştığı, öğretmen-çocuk ilişkisinin ise sosyo-ekonomik düzeye göre farklılaşmadığı ancak ilişkideki yakınlığın kızların lehine farklılaştığı ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yürütücü işlev becerileri, öğretmen-çocuk ilişkisi, sosyo-ekonomik düzey, okul öncesi

Abstract:
In this study, the goal is to investigate the executive functioning skills and gender of pre-school children who have various different socio-economic backgrounds, in relation to their relationship with their teachers. The research is a relational study planned in a quantitative design. In the sample determined by the maximum diversity method, there are 598 children between 54-72 months attending kindergartens affiliated to the Ministry of National Education in the central districts of Adana. While collecting the data, "Student-Teacher Relationship Scale" was used to determine the teacher-child relationship, and "Childhood Executive Functions Inventory" was used to measure children's executive functioning skills, and a general information form was used to determine the socio-economic level. In the analysis of the data, " Independent Samples t Test " was used for gender related differences, ANOVA test was used in determining the differences regarding the socio-economic status, and finally Pearson Moment Correlation Test to test the relationship between teacher-child relations and children's executive functioning skills, and simple linear regression analysis was applied to investigate the executive functioning skills predicting teacher-child relationship.
As a result of the research, it was found that there were moderate, meaningful relationships between the executive functioning skills (working memory, inhibition) of the children at lower and upper socio-economic levels, and the conflict and closeness in their relationships with their teachers. It was revealed that the executive functioning skills of the children differed according to the socio-economic level and gender, while the teacher-child relationship did not differ according to the socio-economic level, but the closeness in the relationship differed in favor of the girls.

Keywords: Executive functioning skills, teacher-child relationship, socio-economic status, pre-school