Covid-19 pandemisinin adli süreçlerin işleyişine etkisi, sorunlar ve çözüm önerileri: Avukat örneklemi
The effect of the Covid-19 pandemic on the functioning of the judicial processes, problems and solution suggestions: Sample of the lawyers
Yazar: İZEL KARAKILIÇ YAMAN
Danışman: PROF. DR. FARUK AŞICIOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hukuk = Law

Özet:
Tüm dünyada hızla yayılım gösteren Covid-19 salgını sebebi ile diğer ülkeler gibi
ülkemizde de yayılımın engellenmesi amacı ile birtakım tedbirler alınması gerekmiştir. Alınan
tedbirlerin bir kısmı ise hak kayıplarının önüne geçilebilmesi amacı ile hukuk sistemimiz için
alınmıştır. Ancak ülkemizde salgın gibi olağanüstü durumlarda uygulanacak bir kanun
bulunmayışı sebebi ile tedbirlerin bir kısmı kanun yoluyla bir kısmı da genelgeler yoluyla
alınmıştır. Bu durum hukuk güvenliği açısından olumsuzluk arz etmekle, insan haklarına
ilişkin temel ilkelere de aykırılık teşkil etmektedir.
Bu dönemde hem Türk hukuk sisteminde hem de diğer ülkelerin hukuk sistemleri
içerisinde adliyelerdeki insan yoğunluğu azaltılmak istenmiştir. Duruşmalar video konferans
yöntemi ile gerçekleştirilmiş, acil olan işlerin görülmesine öncelik tanınmıştır. Ülkemizde de
sürelerin durdurulması ve duruşmaların ertelenmesi yönünde kararlar alınmıştır. Adliye
girişlerine sınırlamalar getirilmiştir. Elektronik sistemler üzerinden işlemlerin yürütülmesi
sağlanmış, esnek çalışma sistemine geçilmiştir. Ancak alınan bu tedbirler salgının yayılmasını
önlemek amacı ile getirilmişse de birtakım olumsuzlukların oluşmasına da sebebiyet
vermiştir.
Bu çalışma ile pandeminin Türk Adalet Sistemine ne gibi yansımalarının olduğu
hususları araştırılmak istenmiştir. İlk olarak çeşitli hukuk alanlarında uzman avukatlar ile
yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda hukuk alanında yaşanan problemlerin neler
olduğu tespit edilmiştir. Sonrasında bu çalışmaya dayanılarak hazırlanan anket çalışması ile
bu dönemde alınan tedbirlerin yeterli olup olmadığı, yaşanan sorunların neler olduğu,
çözümlerin neler olabileceği noktasında avukatlar üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır.
Bu dönemde elektronik araçların kullanımının fayda sağlamış olduğu belirtilmişse de
yargının birimleri tarafından bu araçların etkin kullanılamadığı düşünülmektedir. Ayrıca

alınan tedbirlerin salgının yayılmasına engel olduğu yönünde görüşler mevcuttur. Ancak bu
tedbirler sebebi ile işlemlerin yerine getirilmesi noktasında gecikmeler yaşanmış olduğu
belirtilmiştir. Pandemi döneminde yargı alanında yaşanan sıkıntıların oluşmasındaki en büyük
etkenin ise adliyelerin işleyişindeki aksaklıklar olduğu görülmüştür. Adliyelerdeki birimlerle
iletişim kurulabilmesi noktasında yeni sistemlerin kurulması ve yargı birimlerinin sistemleri
doğru ve etkin kullanılması noktasında adaptasyonunun sağlanması ile işlemlerin süresinde
yerine getirilebileceği söylenebilir.
Ayrıca alınan bu tedbirlerin kanuni dayanaktan yoksun olması ve işlemlerin yerine
getirilmesindeki gecikmeler sebebi ile birtakım hak ihlallerine sebebiyet verebileceği açıktır.
Bu sebeple diğer ülkelerde olduğu gibi hukuk sistemimizde de olağanüstü durumlar karşısında
uygulama alanı bulabilecek bir çerçeve kanun ihtiyacı bulunmaktadır.

Abstract:
Due to the rapidly spreading Covid-19 epidemic all over the world, some measures
had to be taken in order to prevent the spread in our country, as in other countries. Some of
the measures have been taken for our legal system in order to prevent loss of rights. However,
due to the absence of a law to be applied in extraordinary situations such as epidemics in our
country, some of the measures were taken by law and some by circulars. Although this
situation is negative in terms of legal security, it also violates the basic principles of human
rights.
In this period, it was desired to reduce the human density in the courthouses both in
the Turkish legal system and in the legal systems of other countries. Hearings were held by
videoconferencing and priority was given to seeing urgent matters. In our country, decisions
have been taken to suspend the deadlines and postpone the hearings. Restrictions were
imposed on courthouse entrances. Transactions were carried out through electronic systems,
and a flexible working system was adopted. However, although these measures were taken in
order to prevent the spread of the epidemic, they also caused some negativities.
With this study, it was aimed to investigate the reflections of the pandemic on the
Turkish Justice System. First of all, as a result of in-depth interviews with lawyers who are
experts in various fields of law, the problems experienced in the field of law were determined.
Afterwards, with the survey study prepared on the basis of this study, evaluations were made
on the point of whether the measures taken in this period were sufficient, what the problems
were, and what the solutions could be.
Although it was stated that the use of electronic tools was beneficial in this period, it is
thought that these tools could not be used effectively by the judicial units. In addition, there
are opinions that the measures taken prevent the spread of the epidemic. However, it was
stated that there were delays in the execution of the transactions due to these measures. It has
been seen that the biggest factor in the formation of the problems experienced in the judicial
field during the pandemic period is the malfunctions in the functioning of the courthouses. It
can be said that the procedures can be carried out in a timely manner by establishing new
systems in terms of communicating with the units in the courthouses and ensuring the
adaptation of the judicial units to the correct and effective use of the systems.
In addition, it is clear that these measures may cause some violations of rights due to
the lack of legal basis and delays in the execution of the proceedings. For this reason, as in
other countries, there is a need for a framework law that can find application in the face of
extraordinary situations in our legal system.