Türkler arasında İslamiyet'in yayılmasında tasavvufun rolü
Sufism's role in dessemination of Islam among the Turks
Yazar: ZAMİRA AHMEDOVA
Danışman: PROF.DR. SEYFETTİN ERŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
ÖZETAHMEDOVA, Zamira, ?Türkler Arasında İslâmiyet'in Yayılmasında TasavvufunRolü?, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Seyfettin ERŞAHİN, AnkaraÜniversitesi İlâhiyat Fakültesi, III+78 s.Türklerin İslamlaşmasında, askeri fetihler ve ticari ilişkiler yanında onlar kadarTürklerin İslamlaşmasına katkı sağlayan faktörlerden biri, bizce daha önemli olanı,tasavvufi faaliyetlerdir. Özellikle askeri kuvvetlerin ve ticari ilişkilerin ulaşamadığıbozkırlardaki göçebe Türklere tasavvufi faaliyetler sonucunda İslam'ın götürülüp,onların yaşam tarzları ve düşüncelerine göre anlatılarak başarılar elde edilmesi vebunun İslamlaşma sürecini hızlandırdığını düşünürsek bu faktörün önemi ortayaçıkmaktadır.Araştırmamız Giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte; TürklerinMüslüman Araplarla ilk temasları ve İslam dinini kabulleri incelenmiştir. Birincibölümde, İslâm tasavvufunun ortaya çıkışı ve Türklerin İslamiyet'i kabulündeki rolübelirlenmeye ve incelenmeye gayret edilmiştir. İkinci bölümde, Türkler arasındaİslâmiyet'in yayılmasında etkili olmuş mutasavvıfların (İbrahim b. Edhem, Şakik-iBelhi, Hallâc-ı Mansur, Ahmed Yesevi ve Süleyman Bakırgani) hayatları, görüşleri veİslam'ı yaymak için yaptıkları faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Sonuçta ise, ulaşılanneticelere yer verilmiş ve genel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
ABSTRACTAHMEDOVA, Zamira, ?Sufism?s Role in Dissemination of Islam among the Turks?,Master?s Thesis, Advisor: Prof. Dr. Seyfettin ERŞAHİN, Faculty of Theology, AnkaraUniversity, III+78 p.In the Islamization of Turks, military conquests and commercials relations were importantbut another factor which is more important and contributed to their Islamization is theSufist activities in our opinion. Considering that the Islam is told to nomad Turks, as aresult of the Sufist activities, who live in desert areas which were not accessed by themilitary forces and commercial relations and that the content of Islam was explainedaccording to their lifestyles and thoughts and success was gained accordingly and that thisaccelerated the process of Islamization, the importance of this factor can be more easilyunderstood.Our research is composed of introduction, two development parts and conclusion. In theintroduction, first contact of the Turks with the Muslim Arabs and their acceptance ofIslam were examined. In the first part, emergence of the Islamic Sufism, and its role inacceptance of Islam by the Turks were strived to be determined and examined. In thesecond part, lives and views of the Sufis who proved effective in dissemination of Islamamong the Turks (Ibrahim b. Edhem, Şakik-i Belhi, Hallac-ı Mansur, Ahmed Yesevi andSüleyman Bakırgani) and their activities to disseminate the Islam were highlighted. In theconclusion part, the results which were gained were given and an overall evaluation wasmade.