Türkiye nüfus ve sağlık araştırmaları 1993-1998-2003-2008 verilerinde on bir-yirmi dört aylık çocuklarda tam aşılı olma ile ilişkili faktörlerin incelenmesi
Evaluati̇on of related factors of complete vacci̇nati̇on status belong to eleven-twenty four month age chi̇ldren i̇n 1993 – 1998 – 2003 – 2008 Turkey demographi̇c and health survey data
Yazar: TAHİR METİN PİŞKİN
Danışman: PROF. DR. ÇAĞATAY GÜLER
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Nüfus = Population ; Nüfus artışı = Population growth ; Nüfus dağılımı = Distribution of population ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık = Health ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışmada 1993/1998/2003/2008 yıllarında yapılan Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) verileri kullanılarak çocukluk döneminde tam aşılı olma durumu ile ilişkili olabilecek faktörlerin saptanabilmesi amaçlanmıştır. Çalışma ikincil analiz şeklinde gerçekleştirilmiştir. TNSA 1993'den 764, TNSA 1998'den 718, TNSA 2003'den 775 ve TNSA 2008'den 715 olmak üzere toplamda 2972 on bir-yirmi dört aylık çocuk ve bu çocukların yaşadıkları hane ve hane halkı ile ilgili bazı özellikler değerlendirilmeye alınmıştır. Analizlerde  ki kare ve binary lojistik regresyon kullanılmış OR'ler ve %95 güven aralıkları hesaplanmıştır. Farklı özellikleri dikkate alan dört model ile değerlendirme yapılmıştır. Tam aşılı olma sıklığı sırası ile %60,3, %47,9, %58,2, %76,0 ve tüm yıllarda %60,7'dir. Univariate analizlerde hanenin bulunduğu bölge, yerleşim yeri, refah dilim indeksi, kişi sayısı, doğum sırası ve aralığı, beş yaş altı çocuk sayısı, annenin doğumdaki yaşı, eğitim, çalışma ve sağlık güvencesi, babanın eğitim ve çalışma durumu, doğum öncesi bakım, doğumun gerçekleştiği yer ve aşı kartı ile ilişki bulunmuştur.
Lojistik regresyon analizinde final modellerde 1993'de hanenin bulunduğu bölge, refah dilim indeksi, beş yaş altı çocuk sayısı ve doğumun gerçekleştiği yer, 1998'de hanenin bulunduğu bölge, refah dilim indeksi, hanedeki kişi sayısı, 2003'de hanenin yerleşim yeri, refah dilim indeksi, doğum sırası, annenin doğumdaki yaşı, anne ve babanın eğitim durumu, 2008'de hanenin bulunduğu bölge, refah dilim indeksi ve doğumun gerçekleştiği yer, tüm yıllarda ise araştırma yılı, hanenin bulunduğu bölge ve yerleşim yeri, refah dilim indeksi, beş yaş altı çocuk sayısı, doğum öncesi bakım, doğumun gerçekleştiği yer, anne ve babanın eğitim durumu anlamlı risk faktörleridir. Sonuç olarak tam aşılı olma durumu TNSA yıllarına göre değişen faktörlerin etkisi ile farklılık göstermektedir.

Anahtar Sözcükler: Risk Faktörleri, Tam Aşılı, Türkiye, Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması.

Abstract:
This study aims to evaluate related factors of complete vaccination status of eleven-twenty four month age children using data from 1993 – 1998 – 2003 – 2008 Turkey Demographic and Health Survey (TDHS). The study was conducted as secondary analysis of TDHS. 
There were 764 children from TDHS 1993, 718 from TDHS 1998, 775 from TDHS 2003, 715 from TDHS 2008 and totaly 2972 eleven- twenty four month age children and their some households characteristics were assessed. Chi-square and binary logistic regression analyses were used and OR with 95.0% confidence interval were calculated. Four models depending on different basic features were made. Frequency of complate vaccination was 60.3%, 47.9%, 58.2%,76.0% respectively and 60.7% for all TDHS. In univariate analyses; region, type of place of residence, wealth index quintiles, number of household members, birth order and interval, number of under five year old children, mother's age at birth-education status-working status and health insurance status, father's education and working status, antenatal care status, place of delivery and vaccination card were related with complete vaccination.
In binary logistic regression analyses at the final model related factors were region, wealth index quintiles, number of under five year old children and place of delivery for 1993 TDHS, region, wealth index quintiles, number of household members for 1998 TDHS, type of place of residence, wealth index quintiles, birth order, mother's age at birth, mother and father's education status for 2003 TDHS, region, type of place of residence, wealth index quintiles and place of delivery for 2008 TDHS and year of TDHS, region, type of place of residence, wealth index quintiles, number of under five years old children, antenatal care, place of delivery, mother and father's education status for all years. As a result, status of complete vaccination differs with changing factors between TDHS.

Key Words: Complete vaccination, Risk factors, Turkey, Turkey Demographic and Health Survey.