Biyoloji öğretmen adaylarının esaret altındaki hayvanlara yönelik algılarının incelenmesi
Examining the perceptions of biology teacher candidates towards animals in captivity
Yazar: AYÇA TÜRKSAL
Danışman: PROF. DR. MEHMET YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Doğal yaşam alanlarının korunması, insanların çevreye olan etkilerini anlamaları ve doğal dengeyi sağlamaları açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda insanların toplumsal boyutta doğa bilincine sahip olmaları, doğal yaşam alanlarının korunması yönünden oldukça önemlidir. İnsan-hayvan ilişkisi, tarih boyunca çeşitli biçimlerde gelişmiştir. İnsanlar, hayvanları yiyecek, giyecek ve iş gücü kaynağı olarak kullanmışlardır. Ancak günümüzde, hayvanlar sadece insanların malzeme ihtiyaçlarını karşılayan birer kaynak olarak değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal ilişkilerin bir parçası olarak da görülmektedir. Hayvan refahı ve haklarına yönelik sivil toplum hareketleri, hayvanların yaşam kalitesini artırmak ve kötü muameleye karşı mücadele etmek amacıyla önemli bir rol oynamaktadır. Eğitimde, okul dışı öğrenme ortamları, öğrencilerin doğal çevre ve hayvanlarla olan ilişkilerini daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir. Bu tür ortamlar, öğrencilere somut deneyimler sunar ve soyut kavramları pratikte gözlemleme ve anlama fırsatı verir. Öğrencilerin doğal yaşam alanlarına ve hayvanların refahına duyarlılık kazanmaları için bu tür öğretim yöntemlerinin daha fazla kullanılması önemlidir. Yapılan çalışmada biyoloji öğretmen adaylarının esaret altındaki hayvanlara yönelik algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden araştırmanın doğasına uygun olan 'durum çalışması (case study) deseni' kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen Ankara ilindeki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 60 biyoloji öğretmeni adayından oluşmaktadır. Araştırma kapsamında biyoloji öğretmeni adaylarına esaret altındaki hayvanlarla ilgili hazırlanmış 4 farklı senaryo ve senaryolara yönelik açık uçlu sorular verilerek 4 hafta boyunca uygulanmıştır. Senaryolardan elde edilen veriler içerik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Öğretmen adaylarının verdiği cevaplardan, esaret altındaki hayvanlarla ilgili çeşitli algıların olduğu ve bu algıların zaman içinde değişebileceği görülmüştür. Öğretmen adaylarının azınlık bir kısmı hayvanların esaret altında yaşamının etik olmadığını ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini vurgulamışlardır. Öğretmen adaylarının büyük bir çoğunluğu ise esaret altındaki hayvanların korunması için oluşturulan yapay ortamlara destek vermişlerdir. Genel olarak, araştırma, insan merkezci düşüncelerin uygulanan senaryoların sonuna doğru azaldığını ve öğretmen adaylarının zamanla daha ekosentrik bir düşünceye eğilim gösterdiklerini göstermektedir. Bu çalışmanın, benzer konularda yapılan çalışmalara farklı bir bakış açısı sunabileceği ve öğretmen adaylarının eğitiminde önemli bir rol oynayabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
The protection of natural habitats is of great importance for people to understand their impact on the environment and to maintain the natural balance. In this context, it is very important for people to have a social awareness of nature in terms of the protection of natural habitats. The human-animal relationship has developed in various forms throughout history. People have used animals as a source of food, clothing and labor. Today, however, animals are seen not only as a resource that meets people's material needs, but also as a part of emotional and social relationships. Civil society movements for animal welfare and rights play an important role to improve the quality of life of animals and fight against mistreatment. In education, out-of-school learning environments can help students better understand their relationship with the natural environment and animals. Such environments offer students concrete experiences and give them the opportunity to observe and understand abstract concepts in practice. It is important to use more of such educational methods to sensitize students to natural habitats and animal welfare. In this study, it was aimed to determine the perceptions of prospective biology teachers towards animals in captivity. In the study, 'case study' design, which is appropriate to the nature of the research, was used among qualitative research designs. The sample of the study consisted of 60 prospective biology teachers studying at a state university in Ankara, which was determined by purposive sampling method. Within the scope of the research, 4 different scenarios prepared about animals in captivity and open-ended questions related to the scenarios were given to prospective biology teachers and applied for 4 weeks. The data obtained from the scenarios were analyzed by content analysis method. From the answers given by the teacher candidates, it was seen that there are various perceptions about animals in captivity and that these perceptions may change over time. A minority of teacher candidates emphasized that the life of animals in captivity is unethical and that their living conditions should be improved. The majority of teacher candidates supported artificial environments created for the protection of animals in captivity. In general, the study shows that anthropocentric thinking decreased towards the end of the scenarios and teacher candidates tended to become more ecocentric over time. It was determined that this study can offer a different perspective to the studies on similar topics and can play an important role in the education of teacher candidates.