Halk arasında batıl olarak nitelendirilen ve kutsal mekanlarda uygulanan inanç ve davranışların sosyal psikolojik açıdan incelenmesi
A Study on the believes and behaviors that are applied in sacred places and qualified superstitious among the people in terms of social psychology
Yazar: MUSTAFA DOĞAN
Danışman: PROF. RECEP YAPAREL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
ÖZETBu çalışmada, kutsal mekanlarda uygulanan batıl inanç ve davranışların doğuşu,durağanlığı ve işlevleri sosyal psikolojik analiz düzeyinde ele alındı. Çalışmada, konuyla ilgilibirtakım bilgilerin derlenmesi olarak tanımlanabilecek arşiv taraması yönteminin yanı sıra, teknikolarak konuyla ilgili araştırmacının yaptığı kendi kişisel gözlemleri de kullanıldı.Çalışmanın ilk bölümünde, batıl inanç kavramına ilişkin çeşitli tanımlar derlenerek batılinancın sahip olduğu temel nitelikler subjektiflik, duygusallık, nedenle sonuç arasındakiuygunsuzluk ve objektif olgulardan geniş ölçüde sapma olarak belirlendi; bir inancın batıl olaraknitelenmesinin dışarıdan bir gözlemci tarafından yapılan bir değerlendirme olduğu vurgulandı.İkinci bölümde, objektif olgulardan sapmaya yol açarak batıl inancın oluşmasını sağlayaniki faktör grubu ele alındı: kültürel faktörler ve psikolojik faktörler. Kültürel faktörler başlığı altında,bireyin içerisinde yaşadığı fiziksel çevrenin niteliği, batıl inancın oluşumunda gerekli olgularısağlayan değişkenleri içermesi açısından ele alındı. Çevrenin dolaylı ve karmaşık etkisi çeşitlikuramsal yaklaşımlar çerçevesinde belirginleştirilmeye çalışıldı. Psikolojik faktörler başlığıaltında ise benlik kavramı üzerinde duruldu.Batıl inançların işlevleri konusu, hem anksiyetenin giderilmesine, hem de kültüreldevamlılığın sağlanmasına yönelik olarak değerlendirildi. Bu tür inançların durağanlık eğilimitaşımaları dört temel faktör grubuyla açıklanmaya çalışıldı; bunlar, algıda seçicilik, kognitifyapının sabitliği, zıt unsurlardan kaçınma eğilimi ve toplumsal destek olarak belirlendi.Sonuç bölümünde, bütün bunlar gözden geçirilerek elde edilen bulgular ortaya konuldu.

Abstract:
ABSTRACTThis study examined how superstitious believes and behaviors applied in thesacred places arise, function and persist in the social life at the social psychological levelof analysis. The method of the study includes gathering data and the researcher?spersonal observations in relation to the subject.In the first part of the study, the several definitions of superstitious believes andbehaviors have been brought together. At this point such qualities as subjectivity,emotionality, discord between cause and result, deviation from the reality in anunreasonable amount have been described as basic ones; and also it was emphasisedthat qualifing a belief whether it is superstitious or not depend on the appraisal made byan observer.In the second part, two grups of factor that cause the deviation from the objectivephenomena and the arising of superstition were considered: cultural and psychologicalfactors. Under the title of ?cultural factors?, the qualification of physical environment inwhich the individual lives was conducted in terms of variables that supply necessaryphenomena in creating superstition. Indirect and complex effect of environment havebeen examined in the light of various theoretical approaches. Under the title of?psychological factors?, the concept of ?ego? was dealt.The theme of functions of superstition was considered in both coping with anxietyand supporting the cultural constancy. The trend of stability in the superstitious believeshas been explained by means of four grups of basic factors: these were called perceptualdistinctiveness, cognitive constancy, the tendency of avoidance of conflicts and socialsupport.