Öğretmenlerin çokkültürlü yeterlik algılarının küresel vatandaşlık algıları üzerine etkisi ve kültürel zekânın bu ilişki üzerindeki aracı etkisinin belirlenmesi
The impact of the teachers' multicultural competence perceptions on the global citizenship perceptions and determination of the mediator effect of cultural intelligence on this relationship
Yazar: AZİZE YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN EREŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kültürel zeka = Cultural intelligence ; Küresel vatandaşlık = Global citizenship ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin çokkültürlü yeterlik algılarının küresel vatandaşlık algıları üzerine etkisi ve kültürel zekânın bu ilişki üzerindeki aracı etkisinin belirlenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiş olup, modelde çokkültürlü yeterlik algıları bağımsız değişken, küresel vatandaşlık algıları ve kültürel zekâ bağımlı değişken olarak belirlenmiştir. Ancak kültürel zekâ değişkeni belirlenen yapısal eşitlik modelinde aracı değişken olarak da ifade edilebilmektedir. Araştırmanın evrenini 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Isparta il merkezinde 29 resmi lisede görev yapan 1133 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise tabakalı-rastgele örnekleme yöntemi ile belirlenen 400 öğretmen oluşturmaktadır. Okullar türlerine göre Anadolu İmam Hatip Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Anadolu Lisesi, Fen Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi, Spor Lisesi ve Güzel Sanatlar Lisesi olmak üzere 7 tabakaya ayrılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Çokkültürlü Yeterlik Algıları Ölçeği (ÇKYAÖ), Küresel Vatandaşlık Ölçeği ve Kültürel Zekâ ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi için, SPSS 23 ve SPSS AMOS 23 istatistik programlarından yararlanılmıştır. Veri setinin normallik varsayımını karşılaması sonucuna bağlı olarak, Çokkültürlü Yeterlik Algıları, Küresel Vatandaşlık Algıları, Kültürel Zekâ ve alt boyutlarına ait demografik değişkenlerin analizlerinde bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) uygulanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin çokkültürlü yeterlik algıları ve küresel vatandaşlık algıları arasındaki ilişkide kültürel zekânın aracı etkisini ortaya koymak amacıyla "Yapısal Eşitlik Modeli (YEM)" oluşturulmuş ve modelin yordanması amacıyla SPSS AMOS 23 programında yol (path) analizi tekniğinden faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre genel olarak öğretmenlerin çokkültürlü yeterlik algılarının "katılıyorum", küresel vatandaşlık algılarının "kararsızım" ve kültürel zekâlarının ise "orta" düzeyde olduğu görülmüştür. Çokkültürlü yeterlik algıları, küresel vatandaşlık algıları ve kültürel zekâ değişkenleri ile çalıştığı kurum, cinsiyet, meslek yılı ve öğrenim düzeyi demografik değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin çokkültürlü yeterlik algıları ve küresel vatandaşlık algıları arasındaki ilişkide kültürel zekânın "kısmi aracı etkiye" sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the impact of teachers' multicultural competence perceptions on the global citizenship perceptions and cultural intelligence's mediator effect on this relationship. The study was carried out in the relational screening model and the multicultural competence perceptions were determined as independent variables, global citizenship perceptions and cultural intelligence were determined as dependent variables. However, the cultural intelligence variable can also be expressed as a mediator variable in the structural equation modeling. The population of the study consisted of 1133 teachers working in 29 official high schools in the academic year of 2017-2018 in Isparta. The sample of this study included 400 teachers selected according to the stratified sampling method. Schools are divided into 7 groups according to their kinds as Anadolu İmam Hatip High School, Vocational and Technical Anatolian High School, Anatolian High School, Science High School, Social Sciences High School, Sports High School and Fine Arts High School. The Multicultural Perceptions Scale, the Global Citizenship Scale and the Cultural Intelligence Scale were used as data collection tools in the study. For the analysis of the data, SPSS 23 and SPSS AMOS 23 statistical programs were used. Independent sample t-test and one-way ANOVA were applied to analyze the demographic variables of Multicultural Competence Perceptions, Global Citizenship Perceptions, Cultural Intelligence and sub-dimensions, depending on the result of meeting the normality assumption of the data set. In addition, Structural Equation Modeling was created to reveal the mediator effect of teachers' cultural intelligence between the teachers' multicultural competence perceptions and global citizenship perceptions, and the path analysis technique was used in the SPSS AMOS 23 program to predict the model. As a result of the study, it was seen that teachers' multicultural competence perceptions were "agree", global citizenship perceptions were "undecided" and cultural intelligences were "moderate" level. There were also found significant differences between multicultural competence perceptions, global citizenship perceptions and cultural intelligence variables and place of duty, gender, occupational year and education level demographic variables. It was also determined that cultural intelligence has a "partial mediator effect" on the relationship between teachers' multicultural competence perceptions and global citizenship perceptions.