Genel cerrahi ve ameliyathane hemşireleri, genel cerrahlar ve anestezistlerin kolorektal cerrahide cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileşme protokolü'nün uygulanmasına ilişkin görüşleri
The opinions of general surgery and operating room nurses, general surgeon and anesthesiologists regarding the i̇mplementation of the enhanced recovery after surgery (eras) protocol in colorectal surgery
Yazar: ÖMER ŞAHİN İLYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ÇATAL
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Cerrahi = Surgery ; Doktorlar = Physicians ; ERAS = ERAS ; Genel cerrahi = General surgery ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; genel cerrahi ve ameliyathane hemşireleri, genel cerrah ve
anestezistlerin kolorektal cerrahide Cerrahi Sonrası Hızlandırılmış İyileşme (Enhanced
Recovery After Surgery-ERAS) Protokolü'nün uygulanmasına ilişkin görüşlerini ve
uygulama engellerini belirlemektir.
Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma bir üniversite hastanesi, bir eğitim ve
araştırma hastanesi ile kamuya bağlı iki devlet hastanesinde yürütülmüştür. Araştırmanın
evrenini dört farklı kurumdaki genel cerrahi ve ameliyathane hemşireleri, genel cerrah
ve anestezistler oluşturmuştur. Araştırma örneklemine; çalışmaya gönüllü katılan ve
yazılı onayı olan 272 sağlık profesyoneli dahil edilmiştir. Veriler; FORM I-Kişisel Bilgi
Formu ile FORM II- Kolorektal Cerrahide ERAS Protokolü Değerlendirme Formu
aracılığıyla Mart 2020 – Temmuz 2021 tarihleri arasında yüz yüze toplanmıştır. Veriler,
bilgisayar ortamında Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 24.0 paket
programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma verileri, yüzde ve frekans
kullanılarak yapılan betimsel analizlerin yanı sıra karşılaştırmalı analizlerde normallik
testleri sonrası uygun parametrik/non-parametrik testlerle (ki-kare, bağımsız gruplarda ttesti, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testleri kullanılarak) analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmada katılımcıların %70,1'ini kadın, %55,5'ini hemşire, %23,9'unu
genel cerrah ve %20,5'ini anestezistler oluşturmuştur. Katılımcıların %73,1'inin ERAS
Protokolü'nü daha önce duymadığı; kliniklerinde kolorektal cerrahide ERAS Protokolü
basamaklarının uygulanma durumunu yanıtlayan 11 katılımcıdan sekizinin (%72,7)
"Evet" yanıtını verdiği görülmüştür. Kolorektal cerrahide ERAS Protokolü'nün ameliyat
öncesi, sırası ve sonrası basamaklarının çoğunda katılımcıların protokol önerileriyle
uyumlu görüş bildirmediği saptanmıştır. Ayrıca katılımcılar kolorektal cerrahide ERAS
Protokolü adımlarının uygulanmasındaki engellere ilişkin sırasıyla protokolün
bilinmemesi (%18,1), multidisipliner çalışma olmasından kaynaklanan sorunlar (%16,5),
değişime direnç olması (%12,4) ve kurumsal desteğin yetersizliği (%11,4) şeklinde
görüş bildirmişlerdir.

Sonuç: Kolorektal cerrahide ERAS Protokolü'nün sağlık profesyonelleri tarafından
yeterince bilinmediği, ameliyat öncesi, sırası ve sonrası uygulamalarda protokol
önerileriyle uyumlu görüş bildirmedikleri ve uygulama engellerinin çok faktörlü olduğu
saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: kolorektal cerrahi, ERAS, hemşire, cerrah, anestezist

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the opinions of general surgery and
operating room nurses, general surgeons, and anesthesiologists regarding the
implementation of the Enhanced Recovery after Surgery (ERAS) Protocol in colorectal
surgery and the barriers to its implementation.
Method: This descriptive study was conducted in a university hospital, a training and
research hospital affiliated to the university, and two public hospitals. The universe of
the study consisted of general surgery and operating room nurses, general surgeons and
anesthesiologists in four different institutions. 272 healthcare professionals who
voluntarily participated in the study and had written consent were included in the
research sample. Data were collected face-to-face between March 2020 – July 2021 via
FORM I-Personal Information Form and FORM II- ERAS Protocol in Colorectal
Surgery Evaluation Form. The data were analyzed using the Statistical Package for the
Social Sciences (SPSS) 24.0 package program in computer. Research data were tested
with appropriate parametric/non-parametric tests (using chi-square, t-test for
independent groups, one-way analysis of variance (ANOVA) tests) after normality tests
in comparative analyzes as well as descriptive analyzes using percentage and frequency.

Results: In the study, 70.1% of the participants were women, 55.5% were nurses, 23.9%
were general surgeons and 20.5% were anesthesiologists. It was observed that 73.1% of
the participants had not heard of the ERAS Protocol before, and eight (72.73%) of the 11
participants who answered the application of the ERAS Protocol steps in colorectal
surgery in their clinics answered as "Yes". In colorectal surgery, it was determined that
the participants did not express an opinion in line with the protocol recommendations in
most of the pre-, intra- and post-operative steps of the ERAS Protocol. In addition, the
participants reported the obstacles to the implementation of the ERAS Protocol steps as
in colorectal surgery as the lack of knowledge of the protocol (18.13%), the problems
caused by the multidisciplinary work (16.58%), the resistance to change (12.44%), and
the lack of institutional support (11.40%).

Conclusion: It has been determined that the ERAS Protocol in colorectal surgery is not
known enough by health professionals, they do not express an opinion in line with the
protocol recommendations in pre-, intra- and post-operative applications, and the
barriers to implementation are multifactorial.

Key words: Colorectal surgery, ERAS, nurse, general surgeon, anesthetist