Doğal ve yapay kuluçka ile elde edilen kazların entansif koşullarda büyüme, kesim ve karkas özelliklerinin belirlenmesi
Determining the growth, slaughter and carcass traits of natural and artificial incubated geese in intensive conditions
Yazar: MEHMET AKİF BOZ
Danışman: PROF. DR. MUSA SARICA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Et kalitesi = Meat quality ; Karkas özellikleri = Carcass characteristics ; Kazlar = Geese

Özet:
Bu çalışma doğal ve yapay kuluçka ile üretilen kazların kapalı ve serbest gezinmeli (free-range) üretim sistemlerinde gelişme ve karkas özelliklerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Ayrıca vücut kusurları, ayak tabanı dermatit oluşumu (FPD) ve tüy skorları ile bazı davranış parametreleri belirlenmiştir. Üretim sistemleri ve kuluçka şekli bakımından üretime ait ekonomik değerlendirmeler yapılmıştır.  
Çalışmada doğal (114 adet) ve yapay (102 adet) kuluçka ile üretilen 3 günlük yaştaki 216 palaz kullanılmıştır. Büyüme dönemine ait özellikler iki haftalık aralıklarla belirlenmiş, kesim işlemleri ise 14, 16 ve 18. haftalarda yapılmıştır. Her dönemde deneme gruplarından 4 erkek 4 dişi (toplam 32 adet) kesilmiştir. Deneme tekerrürlü tesadüf blokları faktöriyel deneme planına göre düzenlenmiştir. Yetiştirme sistemleri (kapalı ve serbest-gezinmeli) blok olarak ele alınmış, bu bloklarda doğal ve yapay kuluçka ile üretilen kazlar 4'er tekerrürlü olarak erkek-dişi karışık yerleştirilmiştir. Elde edilen verilerden kuluçka şekli, yetiştirme sistemi, cinsiyet, yaş gibi ana etkiler yanında ikili, üçlü ve dörtlü interaksiyonlar belirlenmiştir.
Kuluçka şeklinin 2, 6, 8, 10, 12, 14, 16 ve 18. hafta canlı ağırlıklar üzerine etkisi önemli bulunurken; yetiştirme sisteminin etkisi önemsiz olmuştur. Tüm dönemlerde erkek kazlar dişilerden daha ağırdır. Kesim ağırlığı, sıcak ve soğuk karkas ağırlıkları ile karkas randımanları yapay kuluçka ile üretilen ve kapalı üretim sisteminde yetiştirilen kazlarda daha yüksek bulunmuştur. Kesim ağırlıkları 14, 16 ve 18. haftada sırasıyla 4565.44, 4823.56 ve 5137 g olarak belirlenmiştir. Sıcak karkas randımanı %63.56 ile %67.74 arasında bulunmuştur. Yemden yararlanma oranları 14, 16 ve 18. haftalarda sırasıyla 4.72-5.11, 5.44-5.86 ve 6.11-6.54 arasında bulunmuştur. 
Çalışma sonuçları entansif koşullarda yetiştirilen yerli kaz genotipinin besi için uygun olduğunu göstermektedir. Özellikle yapay kuluçka ile elde edilen, kapalı ve serbest gezinmeli üretim sisteminde yetiştirilen kazlarda canlı ve karkas satışta en iyi net ve nispi kar miktarlarının belirlendiği 14. hafta ekonomik kesim yaşı olarak görülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine the growth and carcass traits of natural and artificially incubated geese in intensive and free-range production systems. Also, body defects, foot pad dermatitis (FPD), feather score and some behavior parameters were determined. Economical assessments were performed in terms of production system and incubation type.
A total of 216 pullets at three days old age which were natural (114 pullets) and artificially (102) hatched were used in the study. Growth parameters were determined with two weeks intervals, and geese were slaughtered at 14, 16 and 18 weeks of age. At each slaughter age, 4 male and 4 female geese were slaughtered from each group (total 32 geese). The study was arranged according to randomized block factorial test with replicates. Production system (intensive and free-range) was discussed as blocks, natural and artificially incubated male-female mixed geese were allocated to these blocks with 4 replicates. Besides the main effects like incubation type, production system, gender and age; dual, triple and quart interactions were determined. 
The effect of production system on live weight was found insignificant while the effect of incubation type on live weight at 2, 6, 8, 10, 12, 14, 16 and 18 weeks was significant. Male geese were heavier than females at all weeks. Slaughter weight, hot and cold carcass weight and dressing percentage were higher at geese which were artificially incubated and reared in intensive conditions. Slaughter weights were found as 4565.44, 4823.56 and 5137 g at 14, 16 and 18 weeks, respectively. Hot dressing percentages were found between 63.56% and 67.74%. Feed conversion ratios were found between 4.72-5.11, 5.44-5.86 and 6.11-6.54 at 14, 16 and 18 weeks. 
The findings of the study showed that intensively reared local geese genotype was suitable for fattening. 14 weeks was found as the economical slaughtering age of artificially incubated geese in intensive and free-range production systems in terms of pure and relative profits of live and carcass sales.