"Gemlik" ve "Domat" zeytin (Olea europaea L.) çeşitlerinin in vitro koşullarda rejenerasyon potansiyellerinin belirlenmesi
Determination of regeneration potentials of ?Gemlik? and ?Domat? olive (Olea europaea L.) varieties in vitro conditions
Yazar: MELTEM BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. AYNUR GÜREL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışmakapsamında, köklenmesi kolay olan (Gemlik)ve köklenmesi zor olan (Domat) iki zeytin (OleaeuropaeaL.) çeşidinin in vitro koşullarda çeşitli bitki büyüme düzenleyicileri içeren farklı besin ortamlarında sürgün ve kallus rejenerasyon tepkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Gemlik çeşidinin seradaki fidanlarına ait nodeksplantlarında yapılan sterilizasyon uygulamalarında, bahçede yetiştirilen ağaçların nodeksplantlarına göre daha iyi sterilizasyon yüzdeleri elde edilmiştir (ağaç nodeksplantları:%93.3 ve fidan nodeksplantları: %97.3). Fidanlara ait nodeksplantların çoğunluğunun (%82.7) uygulanan sterilizasyon yöntemlerinden sonra kararmadıkları saptanmıştır. Test edilen beş temel besin ortamı (OMb, WPM, DKW, OMsve modifiyeOMs) arasında WPM besin ortamının seradaki Gemlik fidanlarına ait tek nodlu eksplantlardan sürgün rejenerasyonu için en uygun ortam olduğu belirlenmiştir. Gemlik çeşidinde maksimum sürgün rejenerasyon yüzdesi (%93.3) ve eksplant başına maksimum sürgün sayısı (1.87 adet) 4 mg/l BAiçeren WPM besin ortamından elde edilmiştir. 0.5 mg/l BA içeren WPM besin ortamında en düşük vitrifikasyon yüzdesi %70.6 olarak bulunmuştur. In vitrokoşullarda Gemlik sürgünlerinin uzama-çoğaltma aşaması için OMsortamı 5mg/l KNO3 ve 2 mg/l ZEA ile zenginleştirilmiştir. Domat çeşidindenodeksplantları geçici daldırma sistemine dayalı RITA® biyoreaktöründe kültüre alındıklarında, en düşük kararma oranı %60, en yüksek sürgün rejenerasyonu %60 ve eksplant başına sürgün sayısı 1.09 adet olarak belirlenmiştir. 1 mg/l NAA+0.5 mg/l BA içeren OMbbesin ortamında petioleksplantlarından karanlık koşullarda %80 oranında kallus oluşumları elde edilmiştir.Anahtar sözcükler:OleaeuropaeaL., zeytin, rejenerasyon, sürgün, kararma, vitrifikasyon, kallus, geçici daldırma sistemi,RITA® biyoreaktörü

Abstract:
In this study, it is aimed determination of the regeneration responds of two olive varieties, easy-to-root cultivar (Gemlik) and difficult-to-root cultivar (Domat), in different media involving various plant growth regulators in vitro conditions. In sterilization applications were made in node explants belonging to greenhousegrown plants of Gemlik variety were obtained better sterilization persentages (tree node explants: 93.3% and sapling node explants: 97.3%) than node explants of field-grown trees. It is determined that many of node explants (82.7%) belonging to saplings did not brown after sterilization methods applied. Among five basal media (OMb, WPM, DKW, OMs and modified OMs) tested, WPM medium was determined to be most suitable for shoot regeneration from single node explants of greenhouse-grown Gemlik saplings. Maximum percentage of shoot regeneration (93.33%) and maximum number of shoots per explant (1.87) in Gemlik variety were obtained from WPM medium supplemented with 4 mg/l BA. The lowest percentage of vitrification was found as 70.6% in WPM medium containing 0.5 mg/l BA. For the elongation-proliferation stage of Gemlik shoots in vitro conditions, OMswas enriched with 5mg/l KNO3and 2 mg/l ZEA. In Domat variety,when node explants were cultured in RITA®bioreactor based on temporary immersion system, the lowest browning percentage, the highest shoot regeneration and the highest number of shoots per explantwere determined with respectively 60%, 60% and 1.09. Callus formation was obtained from petiole explants cultured on OMbmedium containing 1 mg/l NAA+0.5 mg/l BA in continuous darkness. Keywords:OleaeuropaeaL., olive, regeneration, shoot, browning, callus, temporary immersion system, RITA®bioreactor