Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ve uygulamalarına ilişkin görüşleri
Classroom teachers' views on inclusive education and practices
Yazar: ZEYNEL AMAÇ
Danışman: PROF. DR. BEHÇET ORAL
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs

Özet:
Son zamanlarda ulusal ve uluslararası göç hareketleri ve küreselleşme gibi faktörler nedeniyle farklı kültürlerin bir arada yaşaması giderek yaygınlaşmaktadır. Bu kültürel çeşitlilik, farklı geçmişlerden gelen ve farklı öğrenme ihtiyaçları olan öğrencilerin artık aynı okul ve sınıf ortamlarını paylaştığı eğitim alanında da kendini göstermektedir. Sonuç olarak bu dönüşüm eğitim kurumlarını heterojen ortamlara dönüştürmüştür. Bu değişime yanıt olarak Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı hizmet içi eğitim kursları düzenleyerek çeşitli önlemler almaktadır. Bu kurslar sadece öğretmenlerin bilgi ve becerilerini artırmak için değil, aynı zamanda kapsayıcı bir eğitim yaklaşımını savunmak için de tasarlanmıştır. 2018'den bu yana bu hedefleri daha da güçlendirmek için yeni eğitim programı uygulanmaktadır.
Bu araştırmanın temel amacı sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ve uygulamalarına ilişkin görüşlerini incelemektir. Nitel bir araştırma yöntemi benimsenmiş ve ilkokul öğretiminin bir tek durum ve iç içe geçmiş bir yapı olarak kabul edilmesinden dolayı iç içe geçmiş durum deseni kullanılmıştır. Bu çalışmanın verileri, 38 sınıf öğretmeniyle yapılan yüz yüze görüşmeler ve bu öğretmenlerden 32'sinin sınıflarında yapılan gözlemler ve bu öğretmenlerden toplanan dokümanların incelenmesi yoluyla toplanmıştır. Veriler tematik analiz teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir.
Çalışmada, araştırma bulgularına dayanarak beş tema belirlenmiştir: a) Kapsayıcı eğitim, b) Kapsayıcı uygulamalar, c) Kapsayıcı iletişim, d) Kapsayıcı yeterlilik ve e) Kapsayıcı öneriler. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların çoğunluğu kapsayıcı eğitime olumlu bakış açısına sahiptir. Öğretmenler, kapsayıcı eğitim uygulamalarını hayata geçirirken çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır ve bu zorlukları aşmak için paydaşlarla işbirliği yapmaktadır. Ayrıca katılımcıların hizmet içi eğitim de dâhil olmak üzere çeşitli kurslara katıldığı ve mesleki gelişimleri için bireysel çaba gösterdiği gözlemlenmiştir.
Çalışmada elde edilen veriler ve araştırma sonuçlarına dayanarak bir dizi öneri geliştirilmiştir. Bu öneriler, kapsayıcı eğitim uygulamalarını daha etkili hâle getirmeyi ve öğretmenlerin bu alandaki yetkinliklerini artırmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
In recent times, the coexistence of diverse cultures has become increasingly prevalent due to factors such as national and international migration movements and the forces of globalization. This cultural diversity is manifesting within the educational sphere, where students hailing from various backgrounds and possessing distinct learning needs are now sharing the same school and classroom environments. Consequently, this transformation has turned educational institutions into heterogeneous settings. In response to this shift, the Republic of Türkiye Ministry of National Education has been taking proactive measures by organizing in-service training courses. These courses are designed not only to augment the knowledge and skills of teachers but also to advocate for an inclusive education approach. Since 2018, new curricula has been implemented to further reinforce these objectives.
The primary objective of this study was to delve into the perspectives of classroom teachers in primary schools related to inclusive education and its implementation. A qualitative research methodology was adopted, employing a single embedded case design, considering primary school teaching as a singular, intertwined case. Data for this study were gathered through face-to-face interviews with 38 primary school teachers, classroom observations involving 32 teachers, and the scrutiny of pertinent documents. The data underwent a rigorous analysis employing thematic analysis techniques.
The research findings yielded five distinct themes, namely: a) Inclusive education, b) Inclusive practices, c) Inclusive communication, d) Inclusive competence, and e) Inclusive recommendations. The majority of participants displayed a favorable disposition towards inclusive education, despite encountering numerous challenges in its practical implementation. To surmount these challenges, teachers actively collaborate with various stakeholders. The study also observed that participants actively engage in various forms of professional development, including in-service training and self-initiated efforts.
Building on these research findings, a series of recommendations have been formulated. These recommendations are aimed at rendering inclusive education practices more effective and enhancing teachers' competence in this domain.