İlköğretim okulu yöneticilerinin liderlik tarzları ile yetki devretme düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between leadership style and the empowerment level of the primary school principals
Yazar: ŞEVKİ GAVUZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURİ BALOĞLU
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Yetki devri = Subsidiarity ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışmada, ilköğretim okulu yöneticilerinin liderlik tarzları ile yetki devretme düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırma örneklemi, İstanbul ilinin Kadıköy, Kağıthane ve Şişli ilçelerinde görevli öğretmenler arasından tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 312 gönüllü katılımcıdan oluşmuştur. Araştırmada iki ölçek kullanılmıştır. Bass tarafından geliştirilen (1999) ?Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği?, Korkmaz (2003) tarafından Türk kültürüne uyarlanmıştır. Ölçek 7 alt boyuttan oluşmakta ve alt boyutların Alpha güvenirlik katsayıları 0.66 ile 0.88 arasında değişmektedir.Short (1992) tarafından geliştirilen ?Okul Paydaşları Yetki Devri Ölçeği?, 6 alt boyuttan oluşmakta ve alt boyutların, Alpha güvenirlik katsayıları 0.68 ile 0.87 arasında değişmektedir. Ölçeğin Türkçeye çevrilmesi araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir (2008). Ölçeğin dil eşdeğerliliğini sağlamak için Wilcoxon testi uygulanmış ve iç tutarlılığını belirlemek için madde-toplam korelasyonları incelenmiştir. Kültürlerarası farklılıklarda maddelerin alt boyutlara dağılımının değişmesi nedeniyle ölçek, açımlayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur.Araştırmada liderlik ve yetki devri alt boyutları, cinsiyet, görev, eğitim durumu ve kıdem bağımsız değişkenlerinden nasıl etkilendiklerini tespit edebilmek amacıyla çeşitli analizlere tabi tutulmuştur. Verilerin analizinde normal dağılım özelliği gösteren gruplar için bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi, LSD ve Tamhane's T2 testleri, normal dağılım özelliği göstermeyen gruplar için ise Kruskal Wallis ve Mann Whitney-U testleri kullanılmıştır. Liderlik alt boyutları ile yetki devri alt boyutları arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayısı ile sınanmıştır.Araştırmada elde edilen bulgulara göre dönüşümcü liderlik ile yetki devri arasında kuvvetli bir ilişki bulunurken, sürdürümcü liderlik ile yetki devri arasında orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Serbest liderlik ile yetki devri arasında ise zıt yönlü zayıf bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmanın ana problemi kapsamında, liderlik tarzlarının yetki devretme düzeyini ne derecede açıkladığı da belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, liderlik ölçeği bileşenlerinin bağımsız, yetki devretme düzeyinin ise bağımlı değişken olduğu bir regresyon denklemi oluşturulmuştur. Dönüşümcü liderlik bileşeni bu denkleme anlamlı katkısı olan tek bağımsız değişken olarak bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü liderlik, sürdürümcü liderlik, serbest liderlik, yetki devri

Abstract:
In this study, the relation between leadership styles and empowerment level of the primary schools principals was studied. The sample of the research consists of 312 voluntary participants who were selected via random method among the teachers who are in charge in Kadıköy, Kağıthane and Şişli provinces of Istanbul. Two scales were used in the research. ?Multifactor Leadership Scale? which was developed by Bass (1999) was adapted to Turkish culture by Korkmaz (2003). The scale consists of six factors and Cronbach alpha coefficients ranked between ,66 and ,88.?School Participant Empowerment Scale? which was developed by Short (1992) consists of six factors and Cronbach alpha coefficients ranked between ,68 and ,87. The Turkish translation of this scale has been done by the researcher (2008). Wilcoxon test was applied in the translation process in order to provide language equivalence and item-total correlations were studied to determine internal consistency. Since the distribution of the matters into subscale change in intercultural diversities the scale was subjected to explanatory factor analysis.In the research subscale of leadership and empowerment were subjected to various analyzes in order to determine to what extent they were influenced by independent variables such as gender, task, educational status and seniority. In the analyze of data, Independent Groups T test, One Way Anova, LSD test and Tamhane?s T2 test were used for the groups which indicate a normal distributions. Kruskal Wallis test and Mann Whitney U test were used for the gorups which do not indicate a normal distributions. Defining the relationship between subscale of leadership and subscale of empowerment was used Pearson correlation coefficient.On the basis of the findings obtained in the research, a strong relationship exists between transformational leadership and empowerment whereas a medium level relationship is found between transactional leadership and empowerment. An opposite weak relationship was found between Laissez-faire leadership and empowerment. Under the scope of main problem of the research, it was determined to what extent leadership styles determine empowerment level. As a result of conducted analyzes, leadership scale formed a regression equation in which components were independent and empowerment level was dependent variable. Transformational leadership component was found as the single independent variable which had a meaningful contribution to this equation.Key Words: Transformational leadership, transactional leadership, laissez-faire leadership, empowerment