Eğitim denetimi sistemlerinin karşılaştırılmalı olarak incelenmesi (Türkiye, Almanya, Fransa ve İngiltere örneği)
Comparative analysis of educational supervision systems (Example of Turkey, Germany, England and France)
Yazar: ALİ UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN KAHVECİ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Almanya = Germany ; Denetim = Control ; Denetim sistemleri = Control systems ; Ders denetimi = Class inspection ; Eğitim = Education ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Fransa = France ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Türkiye = Türkiye ; İngiltere = England

Özet:
Bu araştırmada Türkiye'nin eğitim denetimi sisteminin Almanya, İngiltere ve Fransa'nın eğitim denetimi sistemleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda Almanya, Fransa, İngiltere eğitim denetimi sistemi ile Türkiye'deki eğitim denetimi sisteminin benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymak ve Türkiye'nin eğitim denetimi sistemine katkıda bulunmak hedeflenmiştir. Türkiye'deki eğitim denetimi sisteminin aksayan yönleri ve bu problemlere denetim alanında gelişmiş ülkelerin denetim sistemleri ışığında çözüm önerileri geliştirme çalışmanın bir diğer hedefidir. Türkiye'nin eğitim denetimi uygulamalarının geliştirilmesine katkı sağlamak ve eğitim denetimi sisteminin daha işlevsel olması için özgün fikirler ortaya koymak amacıyla yapılan bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak ilgili ülkelerin resmi eğitim kurumlarından elde edilen kaynaklar, internet üzerinden ulaşılan bilimsel makaleler, tezler, dergiler ve konuyla alakalı kütüphane arşiv belgelerinden faydalanılmıştır. Araştırma evrenini Türkiye, Almanya, İngiltere ve Fransa ülkelerinin eğitim denetimi sistemleri oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda, İngiltere'de eğitim denetimi hizmetlerinin bakanlıktan bağımsız olan Eğitim Standartları Ofisi (Ofsted) tarafından yürütüldüğü anlaşılmıştır. Yine Almanya'da da tüm eyaletleri bağlayan eğitimle ilgili genel kuralların merkezi idarece belirlendiği ve diğer tüm sorumlulukların eyaletlerde olduğu görülmüştür.  Türkiye'de denetimin ikiye ayrıldığı merkezde Teftiş Kurulu ve illerde Milli Eğitim Müdürlüklerine bağlı Eğitim Müfettişleri Başkanlığı şeklinde örgütlendiği görülmektedir. Fransa Eğitim Sistemi de Türkiye gibi merkezi özellikler göstermektedir. Merkezi olarak denetimden sorumlu birimler 2023 yılında Eğitim, Spor ve Araştırma Genel Müfettişliğinin (IGESR) çatısı altına alındı ve IGESR merkezi denetim birimi haline geldi. Yerel denetim birimleri şunlardır: Akademi müfettişleri - Bölge Eğitim Müfettişleri (IA-IPR) ve Milli Eğitim Müfettişleri (IEN). Eğitimde başarıya ulaşmak için denetim hizmetlerinin kurallarına uygun bir şekilde alanında yetişmiş uzmanlarca sunulmasının önemi literatür taraması sonucunda ortaya konmuştur. Araştırma kapsamında özellikle Türkiye'de denetimle ilgili yapılan düzenlemelerin eğitim uzmanlarının ve denetim alanında çalışan meslek elemanlarının ihtiyaçlarını tam olarak karşılamadığı görülmüştür. Türkiye'de denetimle ilgili olarak yapılan düzenlemelerin sistemin aksayan yönlerine değil tüm sistemi yeniden düzenlemeye dönük yapıldığı görülmüştür. Almanya, İngiltere ve Fransa gibi eğitim alanında gelişmiş ülkelerin denetim sistemlerinin güçlü olduğu ve eğitim öğretim hizmetlerinin yürütülmesine katkıda bulunduğu görülmüştür. Yine eğitim denetimi alanında gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye'de eğitim denetmenlerinin yetkilerinde ve özlülük haklarında iyileştirmelere ihtiyaç duydukları görülmüştür. Almanya, İngiltere ve Fransa'da eğitim denetmenlerinin hazırlamış olduğu denetim sonuçlarına ilişkin raporların ilgili kişilerin yanı sıra velilere de özel olarak hazırlanmış denetim raporlarının sunulduğu ve bu eğitim denetimi alanında gelişmiş ülkelerde velilerin de eğitim denetiminin bir parçası olduğu görülmüştür. Türkiye'de ise velilerin okul denetimleri konusunda bilgi sahibi olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Türkiye'de eğitim müfettişi sayısının yetersiz olduğu görülmüştür, müfettiş sayısının yetersiz olması sebebiyle eğitim kurumlarının denetlenmesinde sürekliliğin sağlanması noktasında zorluklar yaşandığı görülmüştür. Araştırma sonucunda Türkiye'de, öğretmenlik tecrübesi bulunanların müfettiş yardımcılığı için yapılan sınavda başarılı olmaları ve hizmet içi eğitimleri tamamlamaları şartıyla müfettiş yardımcısı olarak göreve başlayabilecekleri sonucuna ulaşılmıştır. 1 Mart 2022 Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği ile birlikte müfettiş yardımcısı olabilmek için öğretmenlikte 8 yıl geçirme şartı gelmiştir, ayrıca bu yönetmelikte öğretmenlik mesleği dışında hukuk, işletme, iktisat gibi bölüm mezunlarının da müfettiş yardımcılığına başvuru hakkı yer almıştır. Fransa'da 6-8 yıl öğretmenlik yapanlar 2 yıl boyunca yükseköğretim eğitimi alırlar ardından müfettişlik için yapılan sınavı kazananlar müfettiş olabilir. Almanya'da müfettiş olabilmek için 6-8 yıl arasında öğretmen olarak çalışmak gerekir, ayrıca sınavlarda başarılı olmak gerekmektedir. İngiltere' de Kraliyet Müfettişi olabilmek için 5 yıl yöneticilik ve 10 yıl geriye dönük iyi bir sicil gerekmekteyken, Ofsted Müfettişi olabilmek için en az 5 yıllık öğretmenlik deneyimi aranmaktadır. Araştırma kapsamındaki ülkelerin denetim hizmetlerinden sorumlu en üst düzey kuruluşlar şu şekildedir: Türkiye: Teftiş Kurulu Başkanlığı, Fransa: Eğitim, Spor ve Araştırma Genel Müfettişliği (IGESR), İngiltere: Eğitimde Standartlar Ofisi (Ofsted), Almanya: Eyalet Eğitim ve Kültür Bakanlıkları. Türkiye ve Fransa'nın eğitim denetimi sistemi merkeziyetçi bir yapıya sahip iken İngiltere ve Almanya'da eğitim denetimi sisteminde yerel yapı hâkimdir.

Abstract:
In this study  it is aimed to examine the education supervision system of Turkey in comparison with the education supervision systems of Germany, England and France. As a result of this comparison, it is aimed to reveal the similarities and differences between the education supervision system of Germany, France, England and the education supervision system in Turkey and to contribute to Turkey's education supervision system. Another goal of the study is to develop solutions to these problems in the light of the failing aspects of the education supervision system in Turkey and the supervision systems in developed countries. Document analysis method, one of the qualitative research methods,  was used in this study, which was carried out in order to contribute to the development of our country's audit practices and to put forward original ideas for our audit system to be more functional. As data collection tools, resources obtained from official educational institutions of the relevant countries, scientific articles, theses, journals and library archive documents related to the subject were used. The research population consists of the education supervision systems of Turkey, Germany, England and France. As a result of the research, it has been seen that the general policies regarding education in England are determined by the central administration, and all other responsibilities are carried out by the Local Educational Authorities (LEA). Education supervision services in England are carried out by the Office for Standards in Education (Ofsted), which is independent of the ministry. Again in Germany, it has been seen that the general rules regarding education binding all the states are determined by the central administration and all other responsibilities are in the states. In Turkey, it is seen that the inspection is divided into two, and it is organized as the Inspection Board in the center and inspectors affiliated to the National Education Directorates in the provinces. The French Education System,  like Turkey, shows central features.  The Ministry of National Education, Higher Education and Research is responsible for education services. For the implementation of educational decisions, academies are divided into departments, and academies are divided into departments. The units centrally responsible for inspection were brought under the umbrella of the General Inspectorate of Education, Sports and Research (IGESR) in 2023 and IGESR became the central inspection unit. The regional inspection units affiliated to the rectors in the academia regions are: Academy inspectors - Regional Education Inspectors (Inspecteurs d'Académie - Inspecteurs Pédagogiques Régionales - IA-IPR) and National Education Inspectors (Inspecteurs del'éducation Nationale - IEN). The institution that supervises primary education is the National Education Inspectors (IEN). In order to achieve success in education, the importance of presenting it by experts who are trained in the field in accordance with the rules has been revealed as a result of the literature review. Within the scope of the research, it has been observed that the regulations made especially in our country regarding auditing do not meet the needs of education specialists and professional staff working in the field of auditing. It has been observed that generally the regulations made in our country regarding auditing are not aimed at the faulty aspects of the system,  but to reorganize the whole system. It has been observed that the inspection systems of developed countries in the field of education such as Germany, England and France are more rooted and contribute more to the execution of education and training services. Again, unlike developed countries, it has been observed that the authorities of education supervisors in our country are also very limited and they do not feel safe about their privacy rights. In Germany, England and France, it has been seen that the reports on the results of the inspections prepared by the education inspectors are presented to the parents as well as the relevant persons, and in these developed countries, the parents are a part of the educational supervision. In Turkey, it has been concluded that parents do not have knowledge about school inspections. In addition, it has been seen that the number of education inspectors in Turkey is insufficient, it has been revealed that some schools have not been inspected for years due to the insufficient number of inspectors. In Turkey, with the 1 March 2022 Regulation on Educational Inspectors, the requirement to spend 8 years in teaching has come to be in order to be an assistant inspector, and with this regulation, graduates of departments such as law, business, and economics outside the teaching profession have been granted the right to apply for assistant nspectorship. Those who teach for 6-8 years in France receive higher education for 2 years, and then those who pass the exam for inspectorship can become inspectors. In order to become an inspector in Germany, it is necessary to work as a teacher for 6-8 years, and to be successful in the exams. In the UK, 5 years of management and a good record of 10 years are required to become a Royal Inspector, while at least 5 years of teaching experience is required to become an Ofsted Inspector. The highest level institutions responsible for the inspection services of the countries within the scope of the research are as follows: Turkey: Presidency of the Inspection Board, France: Les Structures de Consultation (IGESR), England: Office of Standards in Education (Ofsted), Germany: State Ministries of Education and Culture. While the education supervision system of Turkey and France has a centralized structure, the local structure is dominant in the education supervision system in England and Germany.