Milli Eğitim Sisteminde esnek personel istihdamı politikaları bağlamında ücretli öğretmenlik uygulaması
Hourly-paid teachers in the context of flexible employment policies in the National Education System
Yazar: MEHTAP UZAL
Danışman: DOÇ. DR. TARIK SOYDAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Esnek çalışma = Flexible working ; Eğitim sistemi = Education system ; Milli eğitim = National education ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Yeni kamu yönetimi = New public administration ; Öğretmenler = Teachers ; Ücretli öğretmenler = Paid teachers ; İstihdam politikaları = Employment policies

Özet:
Türkiye'de genel olarak kamu personel sisteminde olduğu gibi Milli Eğitim Sisteminde de esnek kamu personel sistemine geçme doğrultusundaki politikalar yaygınlık kazanmaktadır. Personel sisteminde esnekleşme politikalarının temel referanslarını yeni kamu yönetimi yaklaşımı sağlarken bu yaklaşımın Milli Eğitim alanına yansıması farklı öğretmenlik istihdam biçimleri ve asıl olarak ücretli ve sözleşmeli öğretmenlik uygulamaları üzerinden somut bir biçim kazanmaktadır. Eğitim sisteminde, gerek öğretmen açığından gerekse öğretmenlerin ülke çapındaki dağılımında yaşanan sorunlardan dolayı çok sayıda ücretli öğretmen istihdam edilmektedir. Ücretli öğretmenler herhangi bir iş güvencesine sahip olmaksızın görev yapmakta ve girdikleri ders saati oranında ücret almaktadırlar. İş ve çalışma koşulları bir yana, ücretli öğretmenlerin okul sistemi içinde diğer öğretmenlerden, yöneticilerden, velilerden ve öğrencilerden kaynaklanan çeşitli sorunlar yaşadıkları bilinmektedir. Bu araştırmanın genel amacı, Milli Eğitim Sisteminde esnek personel istihdamı politikaları bağlamındaki ücretli öğretmenlik uygulamasını, farklı boyutları ile yöneticilerin, kadrolu öğretmenlerin ve ücretli öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak, çözümlemektir.
Bu çalışma olgubilim deseninde nitel bir araştırmadır.  Araştırmada nitel araştırma tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020 – 2021 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde; ilkokul, ortaokul ve lise basamaklarındaki devlet okullarında görev yapan okul yöneticileri, ücretli öğretmenler ve kadrolu öğretmenler oluşturmaktadır. Çalışma grubu belirlenirken, cinsiyet, yaş, kıdem, mezun olunan branş ve öğrenim durumu değişkenleri baz alınarak amaçlı örnekleme tekniklerinden maksimum çeşitlilik sağlamaya yönelik örnekleme tekniği kullanılmıştır. Çalışma grubunda 10 okul yöneticisi, 20 ücretli öğretmen ve 20 kadrolu öğretmen olmak üzere toplam 50 katılımcı bulunmaktadır. 
Araştırmada ücretli öğretmenlerin, ücretlerinin azlığı, özlük haklarının yetersizliği, işgüvencelerinin olmaması, okul sistemi için çeşitli ayrımcılıklara maruz kalmaları gibi bir dizi sorun yaşadıkları belirlenmiştir. Ücretli öğretmenlik uygulamasının okul sisteminin bileşenleri tarafından, eğitimin niteliği açısından, yanlış bir istihdam biçimi olarak değerlendirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ücretli öğretmenliğin kaldırılması, kaldırılmadığı takdirde ücretli öğretmenlerin iş ve çalışma koşullarının düzeltilmesi önerilmiştir.

Abstract:
In Türkiye, as in the civil servant system in general, policies which is towards the transition to the public personnel system in national education system is gaining prevalence. While the new public administration approach provides the main references of the personnel structure flexibility policies, this approach gains a concrete form through the different types of teaching employment in the regions of the National Education  and mainly through employment and contracted teaching practices. In the education system, many paid teachers are employed due to both the shortage of teachers and the problems experienced in the distribution of teachers across the country. Paid teachers work without any job security and they charge in proportion to the hours they attend. As well as working conditions  it is known that paid teachers run into various problems in the school system arising from other teachers, administrators, parents and students. The general purpose of this research is to analyze the paid teaching practice in the context of flexible personnel employment policies in the National Education System, based on the opinions of administrators, permanent teachers and paid teachers with its different dimensions.
This study is a qualitative research in the phenomenology pattern. Semi-structured interview technique was used as a qualitative research technique in the research. The study group of the research is in the province of Ankara in the 2020 – 2021 academic year; consists of school principals, paid teachers and permanent teachers working in public schools at primary, secondary and high school levels. While determining the study group, the sampling technique was used to provide maximum diversity from purposive sampling techniques based on the variables of gender, age, seniority, graduated branch and educational status. There are a total of 50 participants in the working group, including 10 school principals, 20 paid teachers and 20 permanent teachers.
In the research, it has been determined that paid teachers have a series of problems such as low wages, insufficient personal rights, lack of job security, being exposed to various discriminations for the school system. It has been concluded that the paid teaching practice is considered as an incorrect form of employment by the components of the school system in terms of the quality of education. It has been proposed to abolish paid teaching and, if not, to improve the work and working conditions of paid teachers.