Birleşmiş Milletler barışı koruma operasyonlarında sivillerin korunması
Protection of civilians in United Nations peacekeeping operations
Yazar: HANDE GÜR
Danışman: PROF. DR. MELTEM SARIBEYOĞLU SKALAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Son otuz yılda dünya, sivillere yönelik sistematik şiddet ve kitlesel zulümlerin damgasını vurduğu silahlı çatışmalara tanık olmuş ve bu tür suçları önlemek veya durdurmak için Birleşmiş Milletler barışı koruma operasyonlarına giderek daha fazla başvurmuştur. O zamandan bu yana, sivilleri koruma kapasiteleri de dâhil olmak üzere BM barışı koruma operasyonlarının etkinliğini arttırmak için kayda değer çaba bir çaba sarf edilmiştir. Bu gelişmelerden en tartışmalısı ise sivillerin korunması amacıyla kuvvet kullanılması olmuştur. Ne var ki uygulamada sivillerin korunmasında kuvvete başvurmanın hukuki dayanağı ile sivillerin korunması amacıyla kuvvete başvurulmasında uygulanacak hukuki rejimler arasındaki ayrımın yapılmadığı görülmekte; bu ise bazı sorunlara neden olmaktadır. Bu durumda barışı koruma operasyonlarına verilen sivillerin korunması yetkisinin jus in bello kapsamındaki yükümlülüklerden üstün olup olmadığı sorusu gündeme gelmektedir. Özellikle ölümcül güç kullanma noktasında, buna ilişkin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları sivillerin korunması amacıyla ölümcül güç kullanılmasına dayanak olarak gösterilebilmektedir. Bu noktada BM barışı koruma operasyonlarında sivilleri korumak amacıyla ölümcül güce başvurmanın hukuki parametrelerinin tespiti gereklidir. Çalışmada uluslararası insancıl hukuk ve uluslararası insan hakları hukukunun ölümcül güce başvurmada barışı koruma operasyonlarına uygulanabilirliği tartışılmıştır.
Anahtar kelimeler: Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Operasyonları, Sivillerin Korunması, Kuvvet Kullanma, Uluslararası İnsancıl Hukuk, Uluslararası İnsan Hakları Hukuku.

Abstract:
Over the last three decades, the world has witnessed armed conflicts marked by systematic violence and mass atrocities against civilians, and has increasingly relied on United Nations peacekeeping operations to prevent or stop such crimes. Since then, considerable efforts have been made to improve the effectiveness of UN peacekeeping operations, including their capacity to protect civilians. The most controversial of these developments has been the use of force to protect civilians. In practice, however, the distinction between the legal basis for the use of force and the legal regimes applicable to the use of force has not been made, and this causes some problems. This raises the question of whether the protection of civilians authorization granted to peacekeeping operations is superior to the obligations under jus in bello. Especially with regard to the use of lethal force, the relevant United Nations Security Council resolutions can be cited as a basis for the use of lethal force for the protection of civilians. At this point, it is necessary to determine the legal parameters of the use of lethal force to protect civilians in UN peacekeeping operations. This study discusses the applicability of international humanitarian law and international human rights law to the use of lethal force in peacekeeping operations.
Key words: United Nations Peacekeeping Operations, Protection of Civilians, Use of Force, International Humanitarian Law And International Human Rights Law.