Adolesanların fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesinde algılanan ebeveyn tutumu ve sosyal desteğin rolü
The Role of Perceived Parenting Style and Social Support in Physical Activity Level of Adolescents
Yazar: CANSU AY
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE HÜLYA AŞÇI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Spor Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Sosyal destek = Social support ; Spor faaliyetleri = Sport activities

Özet:
Bu araştırmanın amacı; adolesanların fiziksel aktivite düzeylerinin yordanmasında algılanan ebeveyn tutumu ve algılanan ebeveyn sosyal desteğinin rolünü incelmektedir. Çalışma ayrıca, algılanan ebeveyn tutumu, fiziksel aktivite için algılanan ebeveyn sosyal desteğinin ve fiziksel aktivite düzeyinin spor yapma durumu ve cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini araştırmayı da amaçlamaktadır. Fiziksel aktivite düzeyinin ebeveyn tutum stillerine göre incelenmesi de çalışmanın amaçlarındandır. Çalışmanın örneklemini İstanbul ilinden uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiş 199 kız (Xyaş= 12.39 ± 1.10), 184 erkek (Xyaş= 12.60 ± 1.07), toplam 383 (Xyaş= 12.49 ± 1.09) adolesan oluşturmuştur. Katılımcılara kişisel bilgi formu, Fiziksrl Aktivite için Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Anne -baba Tutum Ölçeği ve Fiziksel Aktivite Anketi uygulanmıştır. Katılımcıların spor yapma durumu ve cinsiyet değişkenlerine göre algılanan ebeveyn tutumu,  algılanan sosyal destek ve fiziksel aktivite düzeylerinde fark olup olmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Adolesanların algıladıkları ebeveyn tutumu ve sosyal desteğin fiziksel aktivite düzeylerinin yordayıcısı olup olmadığının belirlenmesi için ise hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Ebeveyn tutum stillerine göre fiziksel aktivite düzeyindeki farkı belirlemek için de tek yönlü varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır. 
Yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonuçları, ebeveynden algılanan sosyal desteğin fiziksel aktivite düzeyinin kızlarda %3'ünü erkeklerde %9'unu açıkladığını ortaya koymuştur. Adolesan kızlarda anneden algılanan sosyal destek, adolesan erkeklerde ise babadan algılanan sosyal destek ile fiziksel aktivite düzeyi (sırası ile β=0.31, β= 0.32; p<0.05) arasında pozitif yönde anlamlı ilişki vardır. Algılanan ebeveyn tutumu ise  fiziksel aktivite düzeyinin kızlarda %4'ünü erkeklerde ise %2'sini açıklamaktadır. Adolesan kızlarda ve erkeklerde algılanan ebeveyn tutumumun denetleme alt boyutu ile fiziksel aktivite düzeyi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki (β =-0.18; p<0.05) bulunmuştur. 
Yapılan t testi analizi sonuçlarına fiziksel aktivite düzeyinde ve algılanan ebeveyn tutumunda cinsiyete göre anlamlı bir fark varken (p<0.05), fiziksel aktivite için algılanan sosyal destekte cinsiyete göre anlamlı fark yoktur (p>0.05). Spor yapma durumuna göre incelendiğinde, adolesanların fiziksel aktivite düzeylerinde anlamlı fark yok iken (p>0.05); fiziksel aktivite için ebeveynden algılanan sosyal destekte  fark vardır ve bu fark cinsiyetlere göre değişmektedir. Adolesan kız ve erkeklerin algıladıkları ebeveyn tutumunun spor yapma durumuna göre karşılaştırılması sonucu kızlarda istatiksel olarak anlamlı bir fark yokken (p>0.05) spor yapan ve spor yapmayan erkek adolesanların algılanan ebeveyn tutumunda fark bulunmuştur (p<0.05). Yapılan tek yönlü varyans analizi (ANOVA) sonucuna göre kızların fiziksel aktivite düzeyinde ebeveyn tutumu stillerine göre anlamlı bir fark yokken (p>0.05) ihmalkar ebeveyn tutumuna sahip grupta yer alan adolesan erkeklerin fiziksel aktivite ortalamalarının otokrat ebeveyn tutumuna sahip gruptaki erkek adolesanlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
Araştırma sonucunda adolesan kızlarda anneden algılanan sosyal destek, adolesan erkeklerde ise babadan algılanan sosyal destek arttıkça fiziksel aktivite düzeyinin arttırdığı görülmüştür. Ebeveynlerin denetleme tutumu arttıkça, kız ve erkek adolesanların fiziksel aktivite düzeyinin azaldığı tespit edilmiştir. Adolesanların cinsiyeti, fiziksel aktivite ve ebeveynlerinden algıladıkları denetimi etkilemektedir. Lisanslı spor yapma ise adolesanların algıladıkları sosyal destek düzeyini ve erkeklerde ebeveynden algılanan özerkliği etkilemektedir.

Anahtar kelimeler: Ebeveyn tutumu, sosyal destek, fiziksel aktivite

Abstract:
The aim of this study was to examine the role of perceived parenting style and social support in physical activity levels among adolescents. The study also aimed to examine perceived parenting style, perceived social support and physical activity with regard to sex and sport participation. The differences in physical activity level of adoelescents with regard to parenting style category was also investigated. 
One hundred ninty nine girls (Mage=12.39±1.10 year) and 184 boys (Mage=12.60±1.07 year), a total of 383 adolescents (Mage=12.49±1.09 year) who were selected with convenient sampling voluntarily participated in this study. Personal Information Form, The Perception of Social Support Scale for Physical Actvity, Parenting Style Scale  and Weekly Physical Activity Checklist were administered to all participants. Hierarchical regression analysis was used to determine the role of perceived parenting style and social support in physical activity.
Hierarchical regression analysis indicated that the perceived social support explained the 3% of physical activity for girls  and 9% of physical activity for boys. The perceived social support from mother for girls and social support from father for boys was significantly and positively related with physical activity level (respectively β=0.31, β=0.32; p<0.05). In adiditon, the perceived parenting style explained the 4% of physical activity for girls and %2 of physical activity for boys. For both girls and boys,  supervision subscale of perceived parenting style were  negatively related with physical activity level (respectively β =-0.18, β =-0.18; p<0.05).
Independent t-test analysis indicated significant difference in the physical activity level between adolescent boys and girls (p<0.05). There was no statistically significant difference in the perceived social support with regard to sex (p>0.05). Analysis revealed no significant differences in physical activity level with regard to sport participation. On the other hand, the perceived social support differed based on the sport participation (p <0.05) for each sex. The parenting style of boys differed  with regard sport paticipation (p<0.05) but not for girls.  ANOVA results indicated significant differences in physical activity level of boys in terms of parenting style of their parents in which boys who perceived neglectful families had higher physical activity level than boys who perceived their parenst as authoritarian families. However no siginificant differences was found for adoelscent girls' physical acitivity in terms of parenting style. 
Results revealed that as perceived social support from mother and perceived social support from father increased the level of physical acivity are increased for girls and boys respectively. As the parent had more control over their children, the level of physical activity decreased. The sex play important role in physical activity level perceived parent controlling style. Sport participation may have influence on perceived parental social support for adoelscents and influence the perceived autonomy of boys. 

Key words: Parental attitude, social support, physical activity