Türkiye'de kurala bağlı maliye politikası ve bütçe hakkı temelinde parlamentonun etkinliği
Rule-based fiscal policy and effectiveness of parliament regarding power of purse in turkey
Yazar: MUSTAFA BİÇER
Danışman: PROF. DR. HAKKI HAKAN YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe hakkı = Power of purse ; Demokrasi = Democracy ; Demokratik meşruiyet = Democratic legitimacy ; Etkinlik = Efficiency ; Kamu ekonomisi = Public economy ; Mali kural = Fiscal rule ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Parlamento = Parliament ; Yasama organları = Legislative bodies

Özet:
Bu çalışmada, modern devletin oluşumu, ekonomideki etkinliği ve gelişimi ile kamu müdahalesi sorunu üzerinde durulduktan sonra, temsili demokrasinin var oluşu noktasında kamusal karar alma süreci ve dinamikleri ele alınmış, evrensel içerimleri olan "bütçe hakkı" kavramı, egemenlik, güçler ayrılığı, siyasal iktidar, temsili demokrasi ve anayasacılık boyutları göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Daha sonra;, temsili demokraside siyasal iktidar ve siyaset olgusu, kamusal karar alma ve kaynak tahsis süreci ekseninde ele alınmış ve kamusal karar almanın demokratik meşruiyetinin sağlanması ve hesap verebilirlik konularına değinilmiştir. 
Çalışmada, maliye politikasının kapsamı, niteliği, siyasal ve kurumsal yapısı ortaya konmuş, 1970'lerde yaşanan mali krizin maliye politikası alanına yansımaları değerlendirilmiştir. Daha sonra, kurala bağlı maliye politikası kavramsal ve kuramsal çerçevede ele alınmış ve parlamentonun kurala bağlı maliye politikası sürecindeki rolü temsili demokrasi ekseninde değerlendirilmiştir. 2008 Mali Krizinin kurala bağlı maliye politikasına etkileri üzerinde durulduktan sonra, ülke uygulamaları çerçevesinde etkili kurala bağlı maliye politikasının temel unsurları ortaya konulmaya çalışılmış ve ayrıca, kurala bağlı maliye politikası uygulamalarının Türk kamu mali yönetim sistemine yansımaları ele alınmıştır. 
Çalışmanın son bölümünde, Türkiye'de Parlamentonun/Türkiye Büyük Millet Meclisinin maliye politikasının oluşturulma, onay, gözetim ve denetim sürecindeki mevcut rolü ortaya konulmuş, bu süreçte TBMM'nin "bütçe hakkı"ndan doğan yetki ve görevlerini kullanmada ortaya çıkan sorun alanları değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler ve dünya örnekleri çerçevesinde, TBMM'nin kamu kaynaklarının yönlendirilmesi ve önceliklendirilmesindeki yetkilerinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesine yönelik olarak, temsili demokrasinin makul seviyede kurumsallaştığı siyasal sistemlerde uygulanabilecek maliye politikasının makro mali çerçevesinin oluşturulmasından bütçenin onaylanması ve uygulanması ile kesinhesap denetimine kadar geçen süreçleri kapsayan bir yapılandırma önerisi ortaya konulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Temsili Demokrasi, Bütçe Hakkı, Demokratik Meşruiyet, Maliye Politikası, Mali Kural, Parlamenter Denetim, Kamu Hesapları Komisyonu.

Abstract:
This study evaluates issues of modern state formation and development with role of state in the economy and, focus on public intervention. After we analyzed the process of public decision making and its dynamics at the point of existence of representative democracy, we evaluated the concept of "power of the purse" having universal inclusions, in the terms of the dimensions of sovereignty, separation of powers, political power, representative democracy and constitutionalism. Then, we deliberated political power and notion of politics in representative democracy in the context of public decision-making and resource allocation process and addressed the issues of ensuring the democratic legitimacy of public decision-making and accountability. 
This study reveals that the scope, nature, political and institutional structure of the fiscal policy with evaluating the reflection of the 1970s'financial crises upon fiscal policy. Then we deliberated rule-based fiscal policy on conceptual and theoretical basis and evaluated the role of parliament in the rule-based fiscal policy in terms of the representative democracy. After focusing on the effects of the 2008 financial crisis on the rule-based fiscal policy, we tried to reveal the basic elements of the effective rule-based fiscal policy within the framework of the country practices, and also examined the reflections of the rule-based fiscal policy practices on the Turkish public financial management system.
In the last part of this study, we put forth the current role of the fiscal policy in Turkey in the process of establishing, approving, auditing and scrutinizing the fiscal policy of the Parliament / Grand National Assembly of Turkey and the problem areas arising in the process of using the powers and duties of the Grand National Assembly regarding "the power of the purse" have been revealed. Subsequently, a structural proposal has been put forward that can be applied to the political systems institutionalized at a reasonable level by the representative democracy, in order to develop and strengthen the powers of the Grand National Assembly to direct and prioritize public resources.

Key Words: Representative Democracy, Power of the Purse, Democratic Legitimacy, Fiscal Policy, Fiscal Rules, Parliamentary Audit/Scrutiny, Public Accounts Committee.