Fen bilimleri öğretmen adaylarının yapay zeka'ya ilişkin tutum ve kaygılarının incelenmesi
An investigation of pre-service science teachers attitudes and concerns about artificial intelligence
Yazar: MÜGE KAHVECİ
Danışman: PROF. DR. SEMRA BENZER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology

Özet:
Bu çalışmada fen bilimleri öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik genel tutum ve yapay zekâ kaygı durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 199 fen bilimleri öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutum Ölçeği" ve "Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, fen bilimleri öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik tutum puanlarında cinsiyet değişkenine göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu; sınıf düzeyi, mezun olunan lise türü, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve aile gelir düzeyi arasında ise gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. Yapılan çalışmada fen bilimleri öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik kaygı durumlarında cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenine göre gruplar arasında anlamlı fark olduğu; mezun olunan lise türü, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve aile gelir düzeylerinde ise gruplar arasında anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir.  Araştırmaya göre fen bilimleri öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik kaygı ölçeği alt boyutu olan "İş Değiştirme", "Sosyoteknik Körlük" ve "Yapay Zekâ Yapılandırması" alt ölçeklerinde cinsiyet değişkenine göre ve "Sosyoteknik Körlük" alt ölçeğinde sınıf düzeyi değişkenine göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir. Araştırmada ulaşılan sonuçlar doğrultusunda fen bilimleri öğretmen adaylarında yapay zekâya ilişkin tutumun artması için bilinçli farkındalık temelli yapay zekâ eğitimi verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the attitudes and anxiety levels of pre-service science teachers towards artificial intelligence. The survey model, one of the quantitative research methods, was used in the study. The study group consists of 199 pre-service science teachers studying at a state university during the 2023-2024 academic year. The "General Attitude Scale towards Artificial Intelligence" and the "Artificial Intelligence Anxiety Scale" were used as data collection tools in the study. According to the results, there is a statistically significant difference in the attitude scores towards artificial intelligence between groups based on the gender variable; however, no statistically significant difference was found between groups based on class level, type of high school graduated, mother's education level, father's education level, and family income level. In terms of anxiety levels towards artificial intelligence, a statistically significant difference was found between groups based on gender and class level variables; however, no statistically significant difference was found between groups based on the type of high school graduated, mother's education level, father's education level, and family income levels. According to the study, statistically significant differences were found between groups based on the gender variable in the subscales of the "Artificial Intelligence Anxiety Scale, " which include "Job Displacement, " "Sociotechnical Blindness, " and "Artificial Intelligence Structuring, " as well as between groups based on the class level variable in the "Sociotechnical Blindness" subscale. Based on the results of the study, it is recommended to provide awareness-based artificial intelligence education to increase the attitude towards artificial intelligence among pre-service science teachers.