Yumurtacı tavuklarda yaşın ve yetiştirme sistemlerinin yumurta kalite kriterleri üzerine etkisi
The effect of age and breeding systems on the quality criteria of egg chicken
Yazar: FURKAN ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. MİKAİL BAYLAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, yumurtacı tavuklarda farklı yaş ve yetiştirme sisteminin yumurta iç ve dış kalite kriterlerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Denemede kafes ve yer (derin altlıklı) olmak üzere iki farklı yetiştirme sistemi uygulanmıştır. Hayvan materyali olarak yabancı orjinli Hy-Line kahverengi yumurtacı tavuklar kullanılmıştır. Verim düzeyinin pik seviyeye çıktığı 28 hafta yaştan itibaren her iki yetiştirme sisteminden de 52 haftalık yaşa kadar dörder hafta aralıklarla her gruptan rastgele alınan 30'ar adet yumurtada iç ve dış kalite özellikleri incelenmiştir. 
Yetiştirme sistemlerine göre yumurta dış kalite özelliklerinden yumurta ağırlığı ortalaması önemli (P<0.05), şekil indeksi, yumurta kabuk kalınlığı, kabuk kırılma direnci değerleri ise önemsiz bulunmuştur (P>0.05). Yumurta iç kalite özelliklerinden ak indeksi, haugh birimi, sarı indeksi, pH ve sarı rengi L (parlaklık) değeri bakımından yetiştirme sistemleri arasındaki farklılığın istatistiki açıdan önemsiz olduğu (P>0.05), yumurta sarı rengi a* (kırmızılık), b* (sarılık),ve E değerleri bakımından ise önemli olduğu belirlenmiştir (P<0.05).
Yaşa göre kafes sistemde yetiştirilen tavuklarda yumurta ağırlığı, şekil indeksi, yumurta kabuk kalınlığı, kabuk kırılma direnci, L (Parlaklık), ak indeksi, Haugh birimi, sarı indeksi ve pH değerleri bakımından yetiştirme sistemleri arasındaki farklılığın istatistiki açıdan önemli olduğu belirlenmiştir (P<0.05). Yer sistemde ise yumurta ağırlığı, kabuk kalınlığı, sarı indeksi, a* (kırmızılık), b* (sarılık) ve E değerlerinin istatistiki bakımından önemli olduğu saptanmıştır (P<0.05). 
Sonuç olarak; Hy-Line kahverengi yumurtacı hibritlerde yetiştirme sistemi ve yaş faktörünün incelendiği araştırmada, yumurta iç ve dış kalite özelliklerinin yetiştirme sistemlerininden fazla etkilenmediği, ancak yaşla birlikte her iki yetiştirme sisteminde de yumurta iç ve dış kalite özelliklerinde önemli farklılık ortaya çıktığı belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Yetiştirme Sistemi,  Yaş, Yumurta, Kalite Özellikleri

Abstract:
This research was conducted to determine the egg internal and external quality criteria of different age and breeding systems in laying hens. In the experiment, two different cultivation systems, cage and ground (with deep bases) were applied. Hy-Line brown laying hens of foreign origin were used as animal material. Internal and external quality characteristics were examined in 30 eggs randomly taken from each group, from 28 weeks of age, when the level of productivity reached peak levels, up to 52 weeks of age from both breeding systems. 
According to the breeding systems, egg external quality features; egg weight average was significant (P <0.05), shape index, egg shell thickness, shell breaking resistance values were found insignificant (P> 0.05). Egg internal quality features; The difference between growing systems in terms of white index, haugh unit, yellow index, pH and yellow color L (brightness) is statistically insignificant (P> 0.05), egg yolk color a* (redness), b* (yellowness) and E value were determined to be important (P <0.05). 
According to the age, It was determined that the difference between breeding systems, egg weight, shape index, egg shell thickness, shell breaking resistance, L (Brightness), white index, Haugh unit, yellow index and pH in chickens raised in the cage system is statistically significant (P <0.05). In the ground system, it was determined that it is important in terms of egg weight, shell thickness, yellow index, a* (redness), b* (yellowness), and E Value. (P <0.05).
As a result; In the study examining the breeding system and the age factor in Hy-Line brown layer hybrids, it was determined that the internal and external quality features of the eggs were not affected by the breeding systems, but there were significant differences in the internal and external quality characteristics of both breeding systems with age.

Key words: Rearing System, Age,  Egg, Quality Features