Kanser hastalarında nüks korkusu, psikolojik iyi oluş ve prososyallik düzeyinin incelenmesi
Determination of fear of recurrence, psychological well-being and prosociality level in cancer patients
Yazar: DAMLA ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ÖKSÜZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; remisyon dönemindeki kanser hastalarında nüks korkusu, psikolojik iyi oluş ve prososyallik düzeyini incelemek ve bunları etkileyen değişkenleri belirlemektir. 
Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma Ağustos – Aralık 2023 tarihleri arasında Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji polikliniğinde yapılmıştır. Araştırmaya remisyon döneminde olan 172 kanser tanılı hasta dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri; Tanıtıcı Bilgi Formu, Kanser Nüks Korkusu Envanteri, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve Yetişkin Prososyallik Ölçeği ile toplanmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS 26 istatistik yazılımından faydalanılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamındaki hastaların Kanser Nüks Korkusu Envanteri puan ortalaması 13,33±13,78, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puan ortalaması 46,88±4,28 ve Yetişkin Prososyallik Ölçeği puan ortalaması 61,42±5,18 olarak bulunmuştur. Hastaların daha önce psikiyatrik tedavi alma durumlarına göre Kanser Nüks Korkusu Envanteri puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Araştırma kapsamındaki hastaların eğitim durumlarına göre Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p<0,05). Hastaların cinsiyete göre Yetişkin Prososyallik Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca hastaların Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puanları ile Yetişkin Prososyallik Ölçeği puanları arasında istatistiksel anlamlı pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir (r=0,153, p=0,045).
Sonuç: Bu çalışma sonuçlarına göre kanser tanılı hastaların nüks korkusu düzeyleri düşük, psikolojik iyi oluş ve prososyallik düzeyleri ise yüksek olarak bulunmuştur. Daha önce psikiyatrik tedavi almış olan hastaların nüks korkusu daha yüksek, ilkokul mezunu olanların psikolojik iyi oluş düzeyleri lisans ve üstü eğitimi olanlara göre daha yüksek ve kadınların prososyallik düzeyleri daha yüksektir. Ayrıca hastaların prososyallik düzeyleri arttıkça psikolojik iyi oluş düzeyleri de artmaktadır. Bu çalışma sonuçlarına göre aralarındaki pozitif ilişki nedeniyle remisyon dönemindeki kanser hastalarının psikolojik iyi oluşlarını artırmada prososyal davranışların artırılması önerilmektedir.

Abstract:
Aim: The aim of this research is to; examine the level of fear of recurrence, psychological well-being and prosociality in cancer patients and to determine the variables affecting these.
Materials and Methods: This descriptive type research was conducted between August and December 2023 at the Medical Oncology outpatient clinic of Ankara Gülhane Training and Research Hospital. 172 patients diagnosed with cancer who were in remission were included in the study. Data of the research; It was collected using the Introductory Information Form, Fear of Cancer Recurrence Inventory, Psychological Well-Being Scale and Adult Prosociality Scale. SPSS 26 statistical software was used for statistical analysis.
Results: The mean score of the Fear of Recurrence Inventory of the patients included in the study was 13.33±13.78, the mean score of the Psychological Well-Being Scale was 46.88±4.28, and the mean score of the Adult Prosociality Scale was 61.42±5.18. The patients according to their previous psychiatric treatment a statistically significant difference has been found between the Cancer Recurrence Fear Inventory scores (p<0,05). The patients in the study according to their educational status a statistically significant difference has been detected between the Psychological Well-Being Scale scores (p<0,05). The patients according to their gender a statistically significant difference has been found between the Adult Prosociality Scale scores (p<0,05). Additionally, a statistically significant positive relationship has been detected between the patients' Psychological Well-Being Scale scores and Adult Prosociality Scale scores (r=0,153, p=0,045).
Conclusion: According to the results of this study, patients diagnosed with cancer had low levels of fear of recurrence and high levels of psychological well-being and prosociality. Patients who have previously received psychiatric treatment have a higher fear of recurrence, primary school graduates have higher psychological well-being levels than those with undergraduate education or higher, and women have higher prosociality levels. Additionally, as patients' prosociality levels increase, their psychological well-being levels also increase. According to the results of this study, it is recommended to increase prosocial behaviors to increase the psychological well-being of cancer patients in remission due to the positive relationship between them.