Seçmenlerin siyasi parti tercihleri bağlamında politik okuryazarlık ve siyasal rıza arasındaki ilişki üzerine bir alan araştırması: Ankara ili örneği
A field research on the relationship between political literacy and political consent in the context of votes' political party preferences: Ankara provincial case
Yazar: MUHAMMET YASİN ELİTOK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH DEĞİRMENCİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Dünyada 21. yüzyıl itibari ile başta Avrupa kıtasında yer alan ülkeler olmak üzere tüm
dünya üzerinde siyasal yönetimin tesis edilmesi noktasında demokrasi sistemi ve bu mevcut
sistem içerisinde de temsili demokrasi sistemi genel itibari ile en çok kullanılan yönetim biçimi
olarak işletilmektedir. Bahse konu bu durumun neticesi olarak iktidar erkinin elde edilebilmesi
adına seçmenlerin siyasi parti tercihlerinin sebeplerinin anlaşılabilmesinin sağlanması için
istatistiki verilerin toplanması, bu verilerin analizlerinin yapılmak sureti ile seçmenlerden elde
edilen istatistiki veriler ışığında gerekli hedeflerin belirlenerek siyasal iletişim ve propaganda
faaliyetlerinde bu verilerin kullanılarak seçmenleri siyasi partiler lehine yönlendirilebilmesinin
sağlanabilmesi adına büyük bir önem arz etmektedir. Bu durum siyaset biliminin en önemli
konularından birisidir. Bu kapsamda bu çalışmanın konusu Türkiye'de siyasal parti tercihleri
bağlamında politik okuryazarlık ve siyasal rıza arasındaki ilişkidir. Çalışmanın amacı,
seçmenlerin oy verdikleri siyasi parti tercihleri kapsamında politik okuryazarlıkları ve siyasal
rızaları arasındaki ilişkinin tespit edilerek siyasal propaganda süreçlerinde bahse konu siyasi
partilere başarılı olmaları için ortaya koyacakları politik hedeflerin belirlenmesinin
sağlanmasıdır yani tercih ettikleri siyasi partiler üzerinden politik okuryazarlıklarının ve siyasal
rızalarının karşılıklı olarak anlaşılmasının sağlanmasıdır. Bu amaç kapsamında geliştirilen
"Siyasal Rıza Ölçeği" (Ceylan, İspir ve Özpolat, 2019), "Politik Okuryazarlık Ölçeği"nin
(Köksal ve Erol, 2021) içerisinde bulunduğu veri toplama seti Ankara'da yaşayan ve seçmen
olarak oy kullanma yeterliliğine sahip olan farklı demografik özelliklere haiz olan 625
katılımcıya uygulanmıştır. Toplanan bu veri setleri analiz edilmiş ve çeşitli sonuçlara
ulaşılmıştır; Seçmenlerin sahip oldukları demografik niteliklere göre bu çalışma kapsamında ele
alınan siyasal rızanın, politik okuryazarlık unsurlarına etkileri ve ilişki düzeyleri tercih ettikleri
siyasi partiler kapsamında bazı unsurlarında farklılaştığı ve anlamlı sonuçlar ifade ettiği ve
bazıları için ise herhangi bir farklılaşmanın olmadığı ve herhangi bir anlam ifade etmediği
görülmüştür. Benzer biçimde bağımlı değişken olarak ele alınan politik okuryazarlık faktörü ve
bu faktörlere bağlı olan değişkenler içinde siyasi parti tercihinde bulunan seçmenlerin bu
çalışma kapsamında ele alınan siyasal rızanın unsurlarına verdikleri önem düzeyinin bazı
unsurlar için farklılaştığı ve anlamlı sonuçlar ifade ettiği, bazılarında ise bir farklılaşmanın
meydana gelmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, demografik özellikler ve politik
değişkenlerin Türkiye'deki siyasi parti tercihleri üzerinde belirleyici etkilere sahip olduğu
görülmektedir. Bu bulgular, Türkiye'nin siyasi yapısı ve siyasi partilerin seçmen profilleri
üzerine daha derinlemesine analizler yapabilmesi adına önemli bir temel sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Siyasi Partiler, Seçmen Tercihleri, Politik Okuryazarlık, Siyasal
Rıza, Ankara

Abstract:
As of the 21st century in the world, the democracy system at the point of establishing
political administration all over the world, especially the countries in the European continent,
and the representative democracy system in this current system is operated as the most used
form of administration in general. As a result of this situation, in order to gain the ruling power,
the statistical data that will pave the way for understanding the reasons for the political party
preferences of the voters, the analysis of these data and the determination of the necessary
strategic targets in the light of the data obtained from the electorate groups, and as a result of the
political communication and propaganda activities, this voter in question. It is of great
importance in order to direct the groups in favor of the desired political party organization. This
subject is one of the most important subjects of political science. In this context, the subject of
this study is the relationship between political literacy and political consent in the context of
political party preferences in Turkey. The aim of the study is to determine the relationship
between the political literacy and political consent of the voters on the basis of the political
parties they vote, within the scope of their political party preferences, and to determine the
political targets they will set for the political parties in question in the political propaganda
processes, that is, to determine the political literacy and political consent of the voters through
the political parties they prefer. mutual understanding. Within the scope of this purpose, the data
collection set including the "Political Consent Scale" and (Ceylan. İspir and Özpolat, 2019)
"Political Literacy Scale" (Köksal and Erol, 2021) are based on the ability to vote as a voter who
lives in Ankara. It was applied to 625 participants with different demographic characteristics
and qualifications. The collected data sets were analyzed and various results were reached: The
effects of the political consent, which is discussed in this study, on the elements of political
literacy according to the demographic characteristics of the voters and the level of their
relationship to the political party they prefer. Within the scope of the organizations, it was seen
that some elements differed and expressed meaningful results, and for some, no differentiation
was observed. Similarly, for the political literacy factor, which is considered as a dependent
variable, and for the variables depending on these factors, it has been determined that the level
of importance that the voters give to the elements of political consent, which is considered
within the scope of this study, differs for some elements and expresses meaningful results, while
there is no differentiation in others. has been done. As a result, it is seen that demographic
characteristics and political variables have decisive effects on political party preferences in
Turkey. These findings provide an important basis for more in-depth analyzes on Turkey's
political structure and electoral profiles of political parties.
Keywords: Political Parties, Voter Preferences, Political Literacy, Political Consent,
Ankara