İnfertil kadınlarda endokrin problemlerin sıklığı
The prevalence of endocrine disorders in infertile women
Yazar: CAN GÜNAY
Danışman: PROF. DR. RİFAT GÜRSOY
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Endokrin bezler = Endocrine glands ; Endokrin sistem = Endocrine system ; Endokrin sistem hastalıkları = Endocrine system diseases ; Hiperprolaktinemi = Hyperprolactinemia ; Hipertiroidizm = Hyperthyroidism ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Kısırlık = Infertility ; Kısırlık-kadın = Infertility-female

Özet:
ÖZET

İNFERTİL KADINLARDA ENDOKRİN PROBLEMLERİN SIKLIĞI
Arş. Gör. Dr. Can GÜNAY
Uzmanlık Tezi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Rıfat GÜRSOY

Birçok endokrin patoloji normal ovaryen fonksiyonu bozarak infertiliteye sebep olabilir. İnfertil kadın değerlendirilirken, organik ve fonksiyonel (endokrinolojik) patolojiler birlikte düşünülmeli ve buna göre hareket edilmelidir. Bu çalışmada, infertilite polikliniğimize başvuran infertil kadınlarda özellikle anovulasyona ve ovaryen disfonksiyona yol açan endokrin problemlerin sıklığının epidemiyolojik olarak belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı İnfertilite Polikliniğine Ocak 2012 – Temmuz 2013 arasında başvuran 256 infertil kadın hastanın sT3, sT4, TSH, FSH, LH, prolaktin, serbest testosteron, 17-OH progesteron, DHEA-S serum seviyeleri, 190 hastanın anti-tiroglobulin, 195 hastanın anti-tiroid peroksidaz (anti mikrozomal antikor) serum seviyeleri retrospektif olarak değerlendirildi.
Serum serbest T3-T4 seviyeleri normal aralıkta olup, TSH seviyeleri yüksek olan olguların yüzdesi %26.6 idi ve bu olgular subklinik hipotiroidi prevalansını belirledi. Diğer çalışmalar ile karşılaştırıldığında, çalışmamızda daha yüksek prevalans değeri elde edildi. (Bunun en önemli nedeni, TSH'ın subklinik hipotiroidi tanısı için eşik değerinin günümüzde 2.5 mIU/L kabul edilmesi ve bizim de bu değeri kullanmamızdır.) TSH seviyeleri %2.3 oranında eşik değerin altında kaldı. sT3 ve sT4 serum seviyeleri incelendiğinde eşik değeri geçenlerin oranı sırasıyla %5.1 ve %3.5 idi; eşik değerin altında kalanların oranı da sırasıyla %0.4 ve %0 idi. Tiroid oto antikorlarından anti-tiroglobulin ve anti-tiroid peroksidaz (anti-mikrozomal antikor, anti-TPO) serum seviyeleri değerlendirildiğinde sırasıyla %14.2 ve %18.5 oranında eşik değerin üstünde
103
oldukları görüldü. FSH serum seviyeleri %10.9 oranında eşik değerin üstünde, %3.1 eşik değerin altında saptandı. Buna karşın LH serum seviyeleri %3.9 eşik değerin üstü, %4.3 eşik değerin altı tespit edildi.
Hiperprolaktinemi olguların %7'sinde mevcuttu. Hipoprolaktinemi ise %0.4 oranında saptandı. Serbest testosteron serum seviyesinin %5 oranında eşik değer üstünde olduğu görüldü. 17-OH progesteron seviyesi %9.7 oranında eşik değer üstünde, %0.4 eşik değer altında idi . DHEA-S seviyesinin ise %3.5 oranında eşik değer üstünde ve %4.7 oranında da eşik değer altında olduğu saptandı.
Kruskal-Wallis istatistiksel analizi ile değerlendirildiğinde gebelik kategorileri ile hiçbir hormonal değer arasındaki ilişki anlamlı değildi. Yaş kategorileri ile bazı hormonlar arasında anlamlı ilişki tespit edildi. FSH serum seviyesinin yaşla birlikte arttığı, 17-OH progesteron ve DHEA-S seviyelerinin de yaşla birlikte azaldığı belirlendi.
Spearman testi ile hormonlar arası korelasyon incelendiğinde; yaş ile FSH arasında zayıf pozitif, 17-OH progesteron ve DHEA-S arasında zayıf negatif , anti-tiroglobulin ile anti-mikrozomal antikor arasındaki güçlü pozitif ve DHEA-S ile serbest testosteron arasındaki orta derecede pozitif korelasyon dikkat çekti.
Kadınlardaki endokrin problemler, ovaryen fonksiyon bozukluğu ve infertilite ile sık birliktelik gösterir. Endokrin sistem fertilite ile devamlı bir etkileşim içerisindedir. Sonuç olarak hangi endokrin patolojinin daha sık infertiliteye yol açtığı ya da daha önce infertilite ile ilişkisiz gibi görünen bir endokrin patolojinin ilişkili olabileceği belirlenirse buna spesifik tanı ve tedavi yöntemleri geliştirilip daha yüksek gebelik ve canlı doğum oranları elde edilebilir.

Abstract:
SUMMARY

THE PREVALENCE OF ENDOCRINE DISORDERS IN INFERTILE WOMEN

Many endocrine disorders disrupt ovarian function causing infertility.When evaluating infertile women organic and functional (endocrinological) pathologies should be considered together. In this study, we aim to determine the prevalence of endocrine disorders which causes anovulation in the women who referred to our fertility polyclinic.
The infertile women who referred to our Obstetrics & Gynecology Department fertility polyclinic between January 2012 and July 2013 were evaluated for endocrine disorders. The serum levels of f-T3, f-T4, TSH, FSH, LH, prolactin, f-testosterone, 17-OH progesterone,DHEA-S in 256 women; and also serum levels of anti-tiroglobulin in 190 women and serum levels of anti-tiroid peroxidase in 195 women were evaluated retrospectively.
The free T3-T4 serum levels were normal and 26.6% of the cases were above the upper limit of TSH. These cases showed us the prevalence of subclinical hypothroidism. Compared to other studies, a higher prevalence value was detected in our study.(The most important reason for the high prevalence of SCH in our study is that we used the 2.5 mIU/L threshold limit of TSH, which is accepted for the diagnosis of subclinical hypothyroidism nowadays.) 2.3% of the TSH levels were below the threshold. 5.1% of fT3 and 3.5% of fT4 levels were above the threshold limit and 0.4% and 0% respectively were below the threshold limit. 14.2% of anti-thyroglobuline and 18.5% anti-thyroid peroxidase levels were above the threshold limit. 10.9% of serum FSH were above, 3.1% were below the threshold limit. However, 3.9% of serum LH were above and 4.3% were below the threshold limit.
Hyperprolactinemia was present in 7% of cases. Hypoprolactinemia revealed 0.4%. In 5% of the women free testosterone serum level was found to be above the threshold value. In 9.7% of them 17-OH progesterone serum level was found to be above the threshold and for 0.04% below the threshold limit. In 3.5%
105
of the patients DHEA-S serum level was found to be above the threshold and 4.7% below the thresold.
When evaluated by Kruskal-Wallis statistical analysis, no statistically significant relation was detected between pregnancy categories and any hormonal value. Some significant relationships are found between age categories and some hormones. It is determined that serum FSH level increases with age whereas DHEA-S and 17-OH progesterone levels decreases.
When the correlation between hormones is analyzed by Spearman test; weak positive correlation between age and FSH, weak negative correlation between 17-OH progesteron and DHEA-S, strong positive correlation between anti-thyroglobuline and anti-thyroid peroxidase, moderate positive correlation between DHEA-S and f-testosterone were detected.
Endocrine disorders in women often occur together with ovarian function disorder and infertility. Endocrine system is in a continous interaction with fertility. In conclusion, if the endocrine pathology which causes infertility more can be detected or an endocrine pathology previously not linked to infertility can be proved to be influential on infertility, specific diagnosis and treatment can be developed and higher rates of pregnancy and live birth can be obtained.