Erken evre hastalar ve lokal ileri evre meme kanserinde neoadjuvan kemoterapiyi takiben ameliyat edilen hastalar arasında lenfödem riski, omuz eklemi hareket kısıtlılığı ve yaşam kalitesi açısından farklılıkların araştırılması /
Yazar: HALİME GÜL KILIÇ
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN CABIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
ÖZET 
ERKEN EVRE HASTALAR VE LOKAL İLERİ EVRE MEME KANSERİNDE NEOADJUVAN KEMOTERAPİYİ TAKİBEN AMELİYAT EDİLEN HASTALAR ARASINDA LENFÖDEM, OMUZ EKLEMİ HAREKET KISITLILIĞI VE YAŞAM KALİTESİ AÇISINDAN FARKLILIKLARIN ARAŞTIRILMASI
Halime GÜL KILIÇ, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi, İstanbul-2023,  halime7262@gmail.com
Giriş ve Amaç: Bu çalışma, erken evre hastalar ve neoadjuvan tedaviyi takiben ameliyat edilen lokal ileri evre meme kanserli hastalar arasında lenfödem riski, omuz eklem hareket kısıtlılığı ve yaşam kalitesi açısından farklılıkları araştırmak amacıyla planlandı. Lenfödem risk faktörleri belirlenerek objektif ölçümlerle erken müdahale şansı verilmesi ve lenfödem prognozunu iyileştirmek hedeflendi.
Gereç ve Yöntem: Ocak 2021 ve Mayıs 2022 tarihleri arasında 128 erken evre ve 125 lokal ileri evre olup neoadjuvan tedaviyi takiben ameliyat edilen toplam 253 meme kanserli hasta çalışmaya dahil edildi. Baştan cerrahi uygulanan hasta grubu erken evre, baştan neoadjuvan kemoterapi alıp sonrasında cerrahi uygulanan grup lokal ileri meme kanseri kabul edilmiştir. Hastalar ameliyattan hemen önce, ameliyattan sonra 6. ve 12. aylarda SF-12 yaşam kalitesi ve QUICK-DASH el, kol ve omuz hareket kısıtlılığı anketleri ile değerlendirilerek, lenfödem saptama amaçlı kol ölçümleri alınmıştır. Ameliyat edilen kolda sağlam kola göre %10 hacim farkı lenfödem olarak kabul edildi
Bulgular: Çalışmada erken evre meme kanseri grubuna kıyasla lokal ileri evre grubundaki hastaların daha genç (p=0,001) olduğu bulunmuştur. Beden kitle indeksine göre yapılan sınıflandırmada obez ve kilolu saptananlarda daha zayıf hastalara göre SF-12 Fiziksel Değerlendirme Toplam Skoru (PCS) ameliyat öncesinde daha düşük olduğu görülmüştür (p=0,031). Her iki grupta SF-12 yaşam kalitesi fiziksel fonksiyon değerlendirilmesinde 6. ayda kötüleşme olduğu, 12. ayda iyileşme olsa da ameliyat öncesi iyilik haline dönüş olmadığı bulundu (p<0,001). SF-12 anketinin değerlendirmesinde lokal ileri evre grubunun erken evreye kıyasla ameliyat öncesi genel sağlık (p=0,024), vitalite (p=0,034), mental sağlık (p=0,004) ve mental değerlendirme toplam skoru (MCS) (p=0,024) değerlerinin daha düşük, 12. ayda ise fiziksel fonksiyon (p=0,017), ağrı (p=0,024) ve mental sağlık (p=0,031) ilişkili yaşam kalitesinin benzer şekilde daha düşük olduğu saptandı. Ancak 6. ay sonuçları iki grupta benzer bulundu. QUICK-DASH anketinde hem 6. ayda hem de 12. ayda lokal ileri evrede erken evreye göre (6. ay p=0,014, 12. ay p<0,001), mastektomi yapılanlarda meme koruyucu cerrahi yapılanlara göre (6. ay p=0,009, 12. ay p=0,004) kol, omuz ve el fonksiyonlarında daha fazla kısıtlılık saptandı. Sentinel lenf nodu biyopsisi yapılanlarda aksiller diseksiyon yapılanlara göre, kol, omuz, el fonksiyonları daha iyi bulundu ancak arada anlamlı fark saptanmadı. 
Tüm kohortta 8'i hafif (%11-20), 2'si orta (%21-40), 1'i belirgin (%41-80) toplam 11 hastada (%4.3) lenfödem tespit edidi. Aksiller diseksiyon yapılması (p=0,002) ve aksilladan >6 lenf nodu çıkarılmasının (p=0,036) lenfödem gelişimini anlamlı olarak arttırdığı tespit edildi. Meme cerrahisi türü, kemoterapi ve radyoterapi almanın lenfödem gelişimi üzerine anlamlı etkisi gösterilemedi. Lenfödem gelişen hastalarda diğerlerine kıyasla 12. ay sonunda SF-12 fiziksel değerlendirme toplam skoru daha düşük bulundu (p=0,043).

Sonuç: Çalışmamızın sonuçları sadece daha geniş aksiller cerrahi girişimlerin meme kanseri ilişkili lenfödem gelişimi artırdığını göstermektedir. Mastektomili hastalarda ise meme koruyucu cerrahi uygulanan hastalara göre sadece kol, omuz, el fonksiyonlarının daha kısıtlı olduğu bulunmuştur. Lokal ileri meme kanserli hastalarda ise erken evre meme kanserine göre lenfödemde belirgin artış olmaksızın yaşam kalitesinin ve kol, omuz ve el fonksiyonlarının daha kötü olduğu dikkati çekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, lenfödem, yaşam kalitesi, neoadjuvan kemoterapi

Abstract:
ABSTRACT
INVESTIGATION OF DIFFERENCES BETWEEN EARLY-STAGE PATIENTS AND PATIENTS OPERATED FOLLOWING NEOADJUVAN CHEMOTHERAPY FOR LOCAL ADVANCED BREAST CANCER, IN TERMS OF LYMPHEDEMA, LIMITATION OF MOVEMENT OF THE SHOULDER JOINT, 
AND QUALITY OF LIFE

Halime GÜL KILIÇ, Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine, Department of General Surgery, Specialization Thesis in Medicine, Istanbul-2023, halime7262@gmail.com

Introduction-Aim: This study investigated the differences in lymphedema risk, shoulder range of motion and quality of life between patients with early stage breast cancer, and locally advanced breast cancer who underwent surgery following neoadjuvant therapy. The study aimed to identify the need for early intervention by determining lymphedema risk factors with objective measurements and improving the prognosis of lymphedema.

Materials and methods: The study was approved by the Ethics Committee of Istanbul Faculty of Medicine. Between January 2021 and May 2022, a total of 253 breast cancer patients, 128 early stage and 125 locally advanced stage who underwent surgery following neoadjuvant therapy were included. The patients were evaluated before the operation, at the postoperative 6th month, and 12th month. The SF-12 quality of life and QUICK-DASH hand, arm, and shoulder range of motion questionnaires and circumferential arm measurements were recorded. The volume difference of 10% or more in arm measurements was considered lymphedema.

Results: Patients in the locally advanced stage group were younger (p=0.001). Obese and overweight patients had a lower preoperative SF-12 score (p=0.031). In both groups, it was found that the SF-12 quality of life and physical function worsened in the 6th month, and improved in the 12th month, but the state of well-being before the surgery was not achieved(p<0,001). The locally advanced stage group had lower preoperative general health (p=0.024), vitality (p=0.034), mental health (p=0.004), and mental assessment total score (p=0.024) with a lower quality of life-related to physical function (p=0.017), pain (p=0.024) and mental health (p=0.031) at 1 year. At the 6th month, it was found that the two groups were similar. In the QUICK-DASH questionnaire, both in the 6th month and in the 1st year, in the early stage compared to the locally advanced stage (6 months p=0.014, 1st year p<0.001), breast-conserving surgery compared to those who underwent mastectomy (6th month p=0.009, 1st year p=0.004), less restriction was detected. Arm, shoulder, and hand functions were found to be superior in those who underwent sentinel lymph node biopsy compared to those who underwent axillary dissection, but no significant difference was found. Lymphedema was detected in 11 (4.3%) patients, 8 mild, 2 moderate, and 1 evident. Lymphedema development was increased by axillary dissection (p=0.002) and the removal of 6 or more lymph nodes from the axilla (p=0.036). Breast surgery type, chemotherapy, and radiotherapy did not affect the development of lymphedema. The physical assessment total score of the patients with lymphedema was lower at the end of the first year (p=0,043).

Conclusion: Invasive axillary surgery increases the risk of breast cancer-associated lymphedema. The arm, shoulder, and hand functions were more limited in patients who underwent mastectomy compared to breast conserving surgery. Patients with locally advanced breast cancer have decreased quality of life, and arm, shoulder, hand functions without a significant increase in lymphedema. 

Keywords: Breast cancer, lymphedema, quality of life, neoadjuvant chemotherapy