Suriyeli mültecilerde kültürel uyum sürecinin dinî ve psikolojik boyutları (Kilis örneği)
Religious and psychological dimensions of cultural adaptation process in Syrian refugees (Example of Kilis)
Yazar: MAHMUT METİN TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. HASAN KAYIKLIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dini başa çıkma = Religious coping ; Dini değerler = Religious values ; Dini olgu = Religious phonomenia ; Kilis = Kilis ; Kültürel uyum = Cultural adaptation ; Mülteciler = Refugees ; Psikolojik durum = Psychological status ; Psikolojik faktörler = Psychological factors ; Suriyeliler = Syrians ; Uyum = Adaptation

Özet:
Bu tez çalışmasının konusu; ülkelerinde çıkan iç savaş nedeniyle zorunlu olarak göç etmiş ve akabinde Kilis'e gelmiş olan Suriyeli mültecilerin kültürel uyum süreçlerinin ne şekilde ilerlediği, hangi kültürleşme stratejisine yöneldikleri ve psiko-sosyal uyum sürecine etki eden dinî ve psikolojik faktörlerin neler olduğunu belirlemektir. Araştırmamızda nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve durum çalışması yapılmıştır. Buradaki amacımız; gerçek yaşama ve güncel bir duruma ait olan konu hakkında gözlem ve mülakat tekniğine başvurarak o husus ile alakalı derinlemesine bilgi toplamak ve bu bilgiler ışığında değerlendirmeler yapmaktır.
Araştırma sonucunda Kilis'te yaşayan Suriyeli mültecilerin, yerel halk ile iyi bir iletişim ve temasının olduğu anlaşılmaktadır. 19  katılımcıdan 18'inin Türkçe öğrenmiş olmasının kültürel uyum sürecine büyük katkı sağladığı gözlemlenmiştir. Kilis'in diğer illere oranla küçük bir şehir olması ve ekonomik açıdan yaşam koşullarının daha iyi olmasının mültecilerin kültürel uyumuna olumlu yönde etki ettiği tespit edilmiştir. İki kültür arasındaki benzerliklerin çok farkların az olması, daha önce kurulan akrabalık ve ticaret ilişkilerinin olması, şehrin muhafazakâr yapısı, insanların çoğunun aynı dine mensup olması ve yerel halkın dinî pratiklere önem vermesi gibi faktörlerin psiko-sosyal uyum sürecinde önemli motivasyon kaynağı olduğu anlaşılmaktadır. Katılımcıların yaşadıkları travmalar neticesinde sıklıkla olumlu dinî başa çıkma yöntemine başvurdukları gözlemlenmiştir. 8 katılımcı Türkiye'de kalmak istediğini belirtmiştir. 12 katılımcı ise geri dönmek için Suriye'deki savaşın bitmesini ve ülkelerinin her anlamda refaha kavuşmasını aksi halde geri dönmeyeceklerini ifade etmiştir. Buradan da anlaşılacağı üzere katılımcıların Türkiye'de kalmak istemesinin kültürel uyum sürecinde önemli güdülenme kaynaklarından biri olduğu anlaşılmaktadır. Katılımcıların yaşadığı savaş, ölüm, bombalanma vb. durumların yarattığı travmalar neticesinde ise uyum sürecinin zorlaştığı gözlemlenmiştir. Kültürleşme stratejileri açısından bakıldığında 14 katılımcının entegrasyon stratejisine yöneldiği anlaşılmaktadır. 3 katılımcının ayrılma stratejisine yöneldiği tespit edilmiştir. 2 katılımcı ise Türk vatandaşlığı aldığı için kendilerini Türk gibi hissettiklerini ifade etmiş ve  asimilasyon stratejisine yönelmiştir. Marjinalleşme stratejisine ise yönelen olmamıştır.

Anahtar kelimeler: Suriyeli, Kilis, mülteci, dinî başa çıkma, kültürel uyum.

Abstract:
This study determines how the cultural adaptation processes of Syrian refugees, who have migrated and settled in Kilis due to the civil war that has erupted in their countries, progressed what acculturation strategy they turned to and what religious and psychological factors affect the psycho-social adaptation process. Qualitative research method was used in the research and case study was conducted. The aim here is to collect in depth information about the real life and current situation by applying the technique of observation and interview, and to make evaluations in the light of this information.
As a result of the research, it is understood that Syrian refugees living in Kilis have good communication and contact with the local population. It has been observed that 18 out of 19 participants have learned Turkish and contributed greatly to the cultural adaption process. It has been determined that Kilis is a smaller city compared to other provinces and that better living conditions economically have a positive impact on the cultural adaptation of refugees. It is understood that factors such as the high similarities between the two cultures, the pre-established kinship and trade relations, the conservative structure of the city, the fact that most people belong to the same religion and the importance of local community to religious practices are important motivators in the psycho-social adaptation process. It has been observed that the participants often resorted to positive religious coping methods as a result of their traumas. Eight participants stated that they wanted to stay in Turkey. On the hand, 12 participants stated that the war in Syria should end and their countries would prosper in every sense in order to return, or they would not return. As it can be understood from here, it is understood that the fact that the participants want to stay in Turkey is one of the important sources of motivation in the cultural adaptation process. As a result of the traumas caused by the war, death, bombing, etc. experienced by the participants, it was observed that the adaptation process became difficult. It is understood that 14 participants adopted the integration strategy in terms of culturalization strategies. It was determined that the three participants turned to the separation strategy. Two participants expressed that they felt like Turkish because they obtained Turkish citizenship and turned to assimilation strategy. No one has turned to the strategy of marginalization.

Keywords: Syrian, Kilis, Refugee, Religios Coping, Cultural Adaptation.