Hasta-hekim ilişkisinde hekimin tercih edilmesini etkileyen faktörler: Üniversite öğrencileri üzerine bir çalışma
Factors affecting the preference of a physician in the patient-physician relationship: A study on university students
Yazar: ŞULENUR GÖĞNE US
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ DAŞLI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kuruluşları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Bu çalışma, hasta-hekim ilişkisinde hekim tercihlerini etkileyen faktörleri incelemektedir. Bu faktörlerin başında iletişim gelmektedir. Kurulan iletişimin yönü, tedavi sürecinin nasıl ilerleyeceğini belirlemekte ve doğru iletişim tedavi sürecini olumlu etkilemektedir. Bu bağlamda hekimin hastalar tarafından özgürce seçilmesi, hasta memnuniyeti ve tedavi başarısı açısından kritik bir öneme sahip olmaktadır.  Hastaların kendilerine uygun hekimi seçebilmesi, etkili bir iletişim kurmalarını ve tedavi süreçlerine daha aktif katılmalarını sağlamaktadır.
Çalışmanın evrenini Samsun Ondokuzmayıs Üniversitesinde lisans öğrenimi gören 27125 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile 420 (243 kadın 57,9%, 177 erkek 42,1%) kişi olarak hesaplanmıştır. Nicel araştırma yöntemi olan çalışmada veriler anket tekniği kullanılarak toplanmıştır. 
Hekim seçme ve hasta-hekim arasında kurulan iletişim bağını incelemek ve ortaya çıkarmak amacıyla yapılan anket sonucunda elde edilen öncelikli ve önemli bulgular şu şekildedir; katılımcı öğrencilerin hastaneye gitme sıklığının %53,6' sının seyrek, %20' sinin çok seyrek ve %18' inin ise sıklıkla hastaneye gittiği tespit edilmiştir. Hekimin özgürce seçilmesi hakkındaki anket bulguları, katılımcıların %42,9' unun özgürce hekim seçimi yapabildiği, %11,9' unun ise özgürce seçim yapamadığını belirtilmiştir. Hekim seçme hakkıyla ilgili düşünceler incelendiğinde, %44,5' i iyi olduğunu belirtirken %9,5' i de kötü olduğunu belirtmiştir. Bu çalışmada dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli konu başlığı randevu sistemidir. Elde edilen bulgulara göre %43,1 sıkça kullanırken, %3,3' lük bir kesim hiç kullanmayanlar olarak tespit edilmiştir. Tezin araştırma amaçlarında biri, hastanın, hekim-hasta ilişkisinde kendine uygun modeli seçme eğilimleridir. Sonuçlar incelendiğinde, katılımcıların %37,6' sının yorumlayıcı modele yatkın olduğu, %7,1' inin de paternalistik modele yatkınlık gösterdiği tespit edilmiştir.
Araştırma sonucunda öğrencilerin hekim iletişimi ve hekimi tekrar tercih etmesi arasındaki ilişki ile öğrencilerin cinsiyeti, bölümü, sınıf düzeyi, aylık ortalama geliri, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, baba mesleği, hastaneye gitme sıklığı, hastanelerde istenilen hekimin özgürce seçilmesi hakkındaki düşünceleri, sağlık bilgi düzeyi, hastanede yaşadıkları sorunları çözmek için başvurdukları kuruluş, hastanelerin web sitelerini ziyaret etme, hekim seçmek için hastanenin internet ve telefonla randevu sistemlerini kullanma, hekim-hasta sağlık ilişkisinde kendilerine uygun olan model, hekimlerin güvenirlik derecesi değişkenlerinin etkili olduğu; yaş, anne mesleği, hastanelerde hekim seçme hakkı konusundaki düşünceleri değişkenlerinin ise etkili olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca öğrencilerin hekim iletişimi ve hekimi tekrar tercih etmesi il ilgili kriterleri arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Araştırmanın bilimsel sonuçları arasında, öğrencilerin büyük çoğunluğunun hekim seçme hakkını önemsedikleri fakat bu konuda yeterince bilgi sahibi olmadıkları ve hekim seçiminde iletişim becerilerine büyük önem verdikleri belirtilmektedir. Araştırmada sosyo-demografik özelliklerin de hekim tercihleri üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Hasta- hekim ilişkilerini ve hekim seçimlerini etkileyen faktörlerin daha iyi anlaşılmasıyla sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Hasta, Hekim, Hasta Hekim İletişimi, Hekim Tercihi

Abstract:
This study examines the factors affecting physician preferences in the patient-physician relationship. Communication is one of these factors. The direction of the established communication determines how the treatment process will proceed and the correct communication positively affects the treatment process. In this context, the free choice of the physician by the patients is of critical importance in terms of patient satisfaction and treatment success.  The ability of patients to choose the appropriate physician for them enables them to communicate effectively and participate more actively in the treatment processes.
The population of the study consists of 27125 undergraduate students at Samsun OndokuzMayıs University. The sample of the study was calculated as 420 (243 females 57.9%, 177 males 42.1%) by convenience sampling method. In the study, which is a quantitative research method, the data were collected using the survey technique. 
The primary and important findings obtained as a result of the survey conducted in order to examine and reveal the communication link between the physician selection and the patient and the physician are as follows; It was determined that 53.6% of the participating students went to the hospital infrequently, 20% very rarely and 18% frequently went to the hospital. The findings of the survey on the free choice of physician stated that 42.9% of the participants could freely choose a physician, while 11.9% could not choose freely . When the opinions about the right to choose a physician were examined, 44.5% stated that it was good, while 9.5% stated that it was bad. Another important topic to be considered in this study is the appointment system. According to the findings, 43.1% used it frequently, while 3.3% did not use it at all. One of the research objectives of the thesis is the patient's tendency to choose the appropriate model in the physician-patient relationship. When the results were examined, it was determined that 37.6% of the participants were predisposed to the interpretive model and 7.1% were predisposed to the paternalistic model.

As a result of the research, the relationship between the students' physician communication and their preference for the physician again, the gender, department, grade level, average monthly income, mother's education status, father's education status, father's profession, frequency of going to the hospital, their thoughts about the free choice of the desired physician in hospitals, the level of health knowledge, the organization they applied to solve the problems they experienced in the hospital, visiting the websites of the hospitals, the hospital's internet and using telephone appointment systems, the model that is suitable for them in the physician-patient health relationship, the reliability of the physicians are effective; It was determined that the variables of age, mother's profession, and thoughts on the right to choose a physician in hospitals were not effective. In the study, it was also concluded that there was a positive relationship between the criteria of physician communication and physician preference of the students again. 
Among the scientific results of the research, it is stated that the majority of the students care about the right to choose a physician, but they do not have enough information on this subject and they attach great importance to communication skills in choosing a physician. The study shows that socio-demographic characteristics are also effective on physician preferences. It aims to improve the quality of health services by better understanding the factors affecting patient-physician relationships and physician choices.
Keywords: Patient, Physician, Patient-Physician Communication, Physician Preference