Koroner arter kalsiyum skoru ile ultrason temelli kantitatif karaciğer yağ ölçümleri arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between coronary artery calcium score and ultrasound-based quantitative liver fat measurements
Yazar: AYÇA TAMER
Danışman: DOÇ. DR. HALİT NAHİT ŞENDUR
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Çalışmamızda, koroner arter hastalığı için belirteç olan koroner kalsiyum skoru ile karaciğer yağlanmasının TAI ve TSI araçları ile gerçekleştirilmiş kantitatif ultrasonografik ölçümleri arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmayı amaçladık. Ocak 2021 ile Nisan 2023 tarihleri arasında, bölümümüzde bilgisayarlı tomografi ünitesinde koroner arter kalsiyum skoru incelemesi gerçekleştirilmiş olgular belirlenmiştir. Dosya ve görüntü kayıtlarından, bu olgular arasından, bölümümüzde herhangi bir nedenle abdomen ultrason incelemesi gerçekleştirilmiş olanlar tespit edilmiştir. Her iki incelemesi de bölümümüz kayıtlarında mevcut olan olgular çalışmaya dahil edilmiştir. Dosya kayıtlarına göre, geçirilmiş kalp krizi öyküsü olanlar, alkol bağımlılığı olanlar (>20 gram/gün), hepatit B/C enfeksiyonu olan hastalar, Wilson hastalığı ya da hemokromatozis tanısı olan hastalar, tamoksifen, metotreksat, kortikosteroid gibi yağlanmayı arttırıcı ilaç kullananlar, on sekiz yaş altı olan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Çalışmamıza toplam 257 hasta dahil edilmiştir. Koroner arter kalsiyum skorunun Agatston yöntemi ile otomatik olarak elde olunmuş kantitatif değerleri analizlerde kullanılmıştır. Kantitatif karaciğer yağ ölçümleri (TAI ve TSI) abdomen radyolojisi konusunda deneyimli 3 akademisyen radyolog gözetiminde gerçekleştirilmiştir.
Koroner arter kalsiyum skoru ve ultrason incelemeleri olan hastaların mevcut dosya ve görüntü verileri retrospektif olarak incelenmiştir.
 Her bir katılımcının, koroner arter kalsiyum skoru ve NAYKH ile örtüşecek risk faktörü olabilecek verileri (yaş, cinsiyet, VKİ (kg/m2), laboratuvar verileri (açlık kan glikozu(mg/dl), total kolesterol değeri(mg/dl), ALT(İU/L) ve AST(İU/L), HDL (mg/dl), trigliserit(mg/dl), total kolesterol(mg/dl)), diyabet (açlık kan şekeri> 126 mg/dl veya herhangi bir zamandaki kan şekeri >200 mg/dl) ve hipertansiyon (sistolik kan basıncı> 140 mmHg, diyastolik kan basıncı >90 mmHg olması ya da hipertansiyon için ilaç kullanması) hastalığının olup olmadığı) not edilmiştir.
Koroner arter kalsiyum skorunun 0 ya da >0 olması, <10 ya da >10 olması ile TAI ve TSI değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğunu (TAI ve TSI için p<0.05) ve yaptığımız korelasyon testinde, TAI ve TSI değerleri ile koroner kalsiyum değeri arasında pozitif yönde, zayıf derecede, istatistiksel olarak anlamlı korelasyon olduğunu ortaya koyduk (TAI için p değeri 0.011, r değeri 0.159, TSI için p değeri 0.005, r değeri 0.173).
Yaptığımız ROC analizinde, koroner arter kalsiyum skoru 0 ve >0 olan (TAI için p değeri=0.018 AUC=0.586, TSI için p değeri=0.012 AUC=0.592), <10 ve >10 (TAI için p değeri=0.022, AUC=0.590, TSI için p değeri=0.016, AUC=0.594) olan olguları ayırt etmede TAI ve TSI değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu bulduk. Koroner arter kalsiyum skoru 0 ve >0 olan olguları ayırt etmede en iyi eşik değerlerde (TAI için 0.905, TSI için 93.1), TAI ölçümlerini %85,2 özgüllükte, TSI ölçümlerini %73,9 özgüllükte bulduk. Ayrıca koroner arter kalsiyum skoru <10 ve >10 olan olguları ayırt etmede en iyi eşik değerlerde (TAI için 0.73, TSI için 81.4), TAI ölçümlerini %78,5 duyarlılıkta, TSI ölçümlerini %94,9 duyarlılıkta bulduk.
Çalışmamızda yaptığımız çok değişkenli lojistik regresyon analizinde; koroner arter kalsiyum cut off değerini 0 kabul ettiğimizde, TAI değerlerini, 10 kabul ettiğimizde TSI değerlerini istatistiksel anlamlı, bağımsız değişken olarak bulduk (koroner arter kalsiyum skoru cut off değerini 0 kabul ettiğimizde TAI için p değeri 0.032 OR değeri 17.9, koroner arter kalsiyum skoru cut off değerini 10 kabul ettiğimizde TSI için p değeri 0.025 OR değeri 1.06).
Sonuç olarak, karaciğer yağlanmasının ultrason temelli kantitatif ölçüm tekniği olan TAI ve TSI değerleri, KVH açısından riskli bireyleri belirlemede katkı sağlayabilir. Ancak bu konuda, farklı karaciğer yağ ölçüm araçlarını da içeren, olgu sayısı daha fazla olan, çok merkezli, prospektif çalışmalara gereksinim vardır.

Abstract:
In this study, we aimed to investigate whether there is a correlation between coronary calcium score, a marker for coronary artery disease, and quantitative ultrasonographic measurements of fatty liver using TAI and TSI tools. Patients who underwent coronary artery calcium score examination in the computed tomography unit of our department between January 2021 and April 2023 were identified. Among these patients, those who underwent abdominal ultrasound examination for any reason in our department were identified from the file and image records. Patients with both examinations available in the records of our department were included in the study. Patients with a history of previous heart attack, alcohol dependence (>20 grams/day), hepatitis B/C infection, Wilson's disease or hemochromatosis, use of adiposity-enhancing drugs such as tamoxifen, methotrexate, corticosteroids, and patients under the age of eighteen were excluded. A total of 257 patients were included in our study. Automatically obtained quantitative values of coronary artery calcium score by Agatston method were used in the analysis. Quantitative liver fat measurements (TAI and TSI) were performed under the supervision of 3 academic radiologists experienced in abdominal radiology.
Patients with coronary artery calcium score and ultrasound examinations were retrospectively analyzed for available file and image data.
 For each participant, data (age, gender, BMI (kg/m2), laboratory data (fasting blood glucose (mg/dl), total cholesterol (mg/dl), ALT (IU/L) and AST (IU/L), HDL (mg/dl), triglycerides (mg/dl)) that may be risk factors overlapping with coronary artery calcium score and NAFLD were analyzed, total cholesterol (mg/dl)), diabetes (fasting blood glucose >126 mg/dl or blood glucose >200 mg/dl at any time) and hypertension (systolic blood pressure >140 mmHg, diastolic blood pressure >90 mmHg or taking medication for hypertension).
We found a statistically significant difference between a coronary artery calcium score of 0 or >0, <10 or >10 and TAI and TSI values (p<0.05 for TAI and TSI) and a positive, weak, statistically significant correlation between TAI and TSI values and coronary calcium value (p value 0.011, r value 0.159 for TAI, p value 0.005, r value 0.173 for TSI).
In our ROC analysis, we found that TAI and TSI values were statistically significant in differentiating patients with coronary artery calcium scores of 0 and >0 (p value for TAI=0.018 AUC=0.586, p value for TSI=0.012 AUC=0.592), <10 and >10 (p value for TAI=0.022, AUC=0.590, p value for TSI=0.016, AUC=0.594). At the best threshold values (0.905 for TAI, 93.1 for TSI), we found TAI measurements with 85.2% specificity and TSI measurements with 73.9% specificity in differentiating patients with coronary artery calcium score 0 and >0. In addition, we found the best threshold values (0.73 for TAI and 81.4 for TSI) for differentiating patients with coronary artery calcium score <10 and >10, with a sensitivity of 78.5% for TAI and 94.9% for TSI.
In the multivariate logistic regression analysis we performed in our study, we found TAI values to be statistically significant independent variables when we accepted the coronary artery calcium cut off value of 0 and TSI values to be statistically significant independent variables when we accepted the coronary artery calcium score cut off value of 10 (p value 0.032 OR value 17.9 for TAI when we accepted the coronary artery calcium score cut off value of 0, p value 0.025 OR value 1.06 for TSI when we accepted the coronary artery calcium score cut off value of 10).
In conclusion, TAI and TSI values, which are ultrasound-based quantitative measurement techniques of fatty liver, may contribute to the identification of individuals at risk for CVD. However, prospective, multicenter, prospective studies with a larger number of subjects, including different liver lipid measurement tools, are needed.