Osmanlılarda keyif verici bir madde: Esrarın hikâyesi
A narcotic in Ottomans: The story of hashish
Yazar: ONUR GEZER
Danışman: DOÇ. DR. AYLA EFE
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Esrar = Marijuana ; Narkotikler = Narcotics ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlılar = Ottomans

Özet:
Esrar, modern manada merkezi sinir sistemi ve beyin üzerindeki etkisiyle kişiyi
kendi sınırları dışına çıkmış olma zannına sokan uyuşturucu maddelerden biridir.
Fakat ne insanın sınırlarını aşma arzusu ne de bunun için başvurduğu bu madde
modern toplumla yaşıttır. Bu günümüz toplumlarının geçmişi -belkide doğanın
bilgisine erişilmeye başlandığı ilk zamanlara kadar uzanan- en eski sorunlarından
biridir. Bu açıdan mevcut dünya yalnız tercihleri değil, pek de gönüllüsü olmadığı bu
gibi şeylerin de varisi, esrarsa onun neredeyse tüm geçmişinin en yakın şahididir.
Osmanlılar da ardılı bizlere ister istemez böylesi bir miras bırakmışlardır. Anadolu'da
gelişmeye başladıkları henüz ilk zamanlarda heterodoks guruplar aracılığıyla bununla
tanışmış ve bu tanışıklığı nedeni olduğu tüm sorunlarla beraber elde olmaksızın son
günlerine kadar korumuşlardır. Bu meyanda belirgin bir "esrar altkültürü"nün
taşıyıcısı olarak bundan başta keyif ve vecd ile kimi hastalıkların tedavisi için istifade
etmişlerdir. Tıbbi kullanım bir takım ilkel ilaçların imali, esrime ile keyif ise gayr-ı
sünni tarikat mensupları ile avamın beklentisini kapsar. Ne var ki uyuşturucu, daha
doğrusu o günün tanımıyla keyif verici olarak istimali ecza maksatlı kullanımından çok
daha yaygındır. Özellikle de heretik dervişler arasında böyledir ki nitekim bunu
Anadolu coğrafyasına getirip de halk arasında yayanlar da onlardır. Ekseriyetle halk
da bunu yine keyif için içmiş; öyle ki bu işe mahsus mekânlar dahi yaratmıştır.
Nihayetinde ekilip biçilmesinden ülke içi veya ülkelerarası ticaretine, hakkında kaleme
alınan ilmi ve edebi eserlerden jargon ve argosuna değin daha pek çok yönüyle
beraber tüm bunlar Osmanlı, hatta günümüz toplumunda hala varlığını koruyan küçük
ölçekli, fakat gerek nüfuz ettiği farklı kesimler ve gerekse bunların elbirliğiyle inşa
ettiği biçim açısından çok yönlü ve belirgin bir esrar altkültürünü meydana getirmiştir.
Bu çalışma, Osmanlılardaki söz konusu bu altkültürün tüm yönleriyle tarihi
serüvenin ortaya koymayı amaçlar.
Anahtar Kelimeler: Osmanlılar, Esrar, Osmanlılarda Esrar, Haşiş, Uyuşturucu.

Abstract:
Hashish is one of the narcotics whose the effect on the central nervous and
brain brings people out the assumption that goes off from their borders. However
human's desire to exceed their limints nor this drug which use therefore ise age with
modern society. This is one of the oldest promblems whose background maybe
extends to the first time that human began to access the knowledge of nature in today's
societies. In this respect, the present world not only its preferences but also things like
that undesired is heir, if hashish is the nearest witness of almost all of its history.
Ottomans also has inevitably hand down to their successor such a legancy. They have
been acquainted with this through the heterodox groups in the first time that they have
begun to develop yet in Anatolia and have preserved necessarily this acquaintance
with the all problems that has caused until their last days. From this point, they have
utilized from it in order to obtain firstly pleasure and ecstasy and to treat some
diseases as a bear of evident "subculture of hashish". While madical use to produce of
some primitive drugs, if ecstasy and pleasure includes the expectation of members of
the non-Sunni sects and commons. However to use as a drug, rather stimulating
substance by definition in Ottomans is much more rather than as a medical. Especially
among heretic dervishes has such, in fact they have also been who brought it to
Anatolia and spreaded among people. Generally people have also drunk to pleasure it,
so that they have even created the places for their habit. Finally, all of these with from
its cultivation to domectic or cross-border trade, from the scientific and literary works
written about it to its jargon and slang etc. have produced the subculture of hashish in
Ottoman, even today's society whose scale is small, but well rounded and marked in
terms of both different social layers penetrating and format which these layers have
built together. This study aims to reveal the historical adventure with all aspects of this
subculture in Ottoman society.
Keywords: Ottomans, Esrar, Marijuana in Ottomans, Hashish, Narcotic.