Sınıfında özel gereksinimli öğrenci bulunan ilkokul öğretmenlerinin kullandıkları bilimsel dayanaklı sınıf yönetimi stratejilerinin incelenmesi
Evidence-based classroom management strategies of teachers in inclusive elementary classrooms
Yazar: AYFER ASLAN
Danışman: PROF. DR. NİMET BÜLBİN SUCUOĞLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sınıf yönetimi = Classroom management ; Yönetim stratejileri = Management strategies ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmada, özel gereksinimli (ÖG) öğrencisi bulunan ilkokul öğretmenlerinin sınıf yönetimlerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için öğretmenlerin a) sınıflarında kullandıkları bilimsel dayanaklı sınıf yönetimi stratejileri, b) sergiledikleri öğrencilere yönelik etkileşim davranışları c) önleyici sınıf yönetimi stratejileri ve d) öğretmenlerin kendi sınıf yönetimlerini nasıl değerlendirdikleri ayrı ayrı incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 14 ilkokul öğretmeni oluşturmaktadır. Her öğretmenin sınıfında bir ÖG öğrenci bulunmaktadır. Ayrıca her sınıftan ÖG öğrenci ile cinsiyet ve yaş açısından eşleştirilmiş, normal gelişim gösteren, ortalama bir öğrenci (OÖ) belirlenmiştir. Betimsel araştırma modeli kullanılan çalışmada, araştırmacı öğretmenlerin kullandıkları stratejileri Bilimsel Dayanaklı Sınıf Yönetimi Stratejileri Gözlem Formu ve Önleyici Sınıf Yönetimi Stratejileri Gözlem Formu olmak üzere iki farklı gözlem formu ile, sınıflardan elde edilen video çekimleri üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca her öğretmen kendi sınıf yönetimini Sınıf Yönetimi Stratejileri Öz Değerlendirme Ölçeği ile değerlendirmiştir. Araştırmanın bulgularına göre öğretmenler hem ÖG hem de OÖ için aktif katılımı sağlama, pekiştirme ve öğrenme fırsatı verme stratejilerini en fazla; geçişleri düzenleme ipucu sunma ve ön düzeltme verme stratejilerini ise en az kullanmışlardır. Öğretmenlerin ÖG ve OÖ'lere yönelik olarak kullandıkları stratejilerin sıklıkları arasında anlamlı bir farklılık yoktur ve hem ÖG hem de OÖ ile kurdukları olumlu etkileşim davranışlarının sıklığı olumsuz etkileşim davranışlarının sıklığından fazladır. Öğretmenler Önleyici Sınıf Yönetimi Stratejileri Gözlem Formu'nun sınıfın işleyiş ve düzeni, derse başlama, yönerge verme, olumlu davranışları ödüllendirme ve geçişler alt boyutlarından yüksek puan almışlardır. 
Öğretmenler, kendi sınıf yönetimlerini çok iyi olarak değerlendirmişler, iki öğretmen hariç tümü öz değerlendirme ölçeğinden tam puan almışlardır. Gözlem formları ve öz değerlendirme aracından elde edilen bulgular birlikte değerlendirildiğinde, öğretmenlerin kendi sınıf yönetimlerini gerçekçi bir şekilde değerlendirmedikleri, sınıflarında kullandıklarını ifade ettikleri bazı sınıf yönetimi stratejilerini çok az kullandıkları ya da hiç kullanmadıkları görülmektedir. Araştırmanın bulguları ilgili alan yazın ve Türkiye'de öğretmen yetiştiren programlarda yer alan sınıf yönetimi derslerinin içeriği temel alınarak tartışılmıştır. 
Anahtar Sözcükler: Bilimsel dayanaklı sınıf yönetimi stratejileri, ilkokul kaynaştırma sınıfları.

Abstract:
In this paper, it is aimed at scrutinizing the classroom management strategies used by primary school teachers who have student(s) with special needs in their classes. To this end, (a) evidence based classroom management strategies of the teachers, (b) teachers' interactional behaviors towards students, (c) teachers' preventive classroom management strategies and (d) teachers' self-assessment of their own classroom management are examined separately. The study group consists of 14 inclusive elementary school teachers. Each teacher has a student with special needs who is matched to an average student in the same age and sex and with typically development. In this descriptive research, making use of the Evidence Based Classroom Management Strategies Observation Form, Preventive Classroom Management Strategies Observation Form and of video clips of the classrooms the strategies used by the teachers have been evaluated. Furthermore, each teacher has evaluated his/her own strategies according to Classroom Management Self-Assessment Scale. It has been observed that the most used strategies for both students with and without special needs are active participation, reinforcement and opportunity to respond. On the other hand, the least used strategies for both groups have been regulation of transitions, presentation of prompts and pre-correction. According to the results, there is no significant difference in the frequency of strategies teachers employed for both students with and without special needs. The frequency of the teachers' positive interactions with both groups of students is more than negative interactions. It is also seen that teachers have high scores on Preventive Classroom Management Strategies Observation Form's sub-dimensions of functioning and order of class, beginning of lesson, giving direction, rewarding positive behaviors and transitions. According to the teachers, their classroom management is very good. Except two of them, they have had full scores from the self-assessment scale. The findings obtained from the observation forms and self-assessment scales indicate that the teachers do not realistically evaluate their classroom management and they have never or hardly use some of the strategies stated among the used ones on the self-assessment scale. Finally, the findings of the study have been discussed in the light of the pertinent literature and of the content of the classroom management courses in the teacher training programs in Turkey. 
Key Words: Evidence-based classroom management strategies, elementary school inclusion classrooms.