Farklı eğitim düzeyindeki bireylerin perspektifinden matematik okuryazarlığı
Mathematical literacy from the perspective of individuals at different educational levels
Yazar: KÜBRA ASAR
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL DEDE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, farklı eğitim düzeyine sahip bireylerin matematik okuryazarlık görüşlerinin incelenmesi ve görüşler arasındaki benzer ve farklı yönlerin karşılaştırmasıdır. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden iç içe geçmiş çoklu durum çalışması ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları kolay ulaşılabilir durum örnekleme yöntemi ile belirlenmiş olup farklı eğitim düzeyine sahip olan devlet ortaokullarında öğrenim gören 76 8. sınıf öğrencisi, devlet okullarında görev yapan 50 matematik öğretmeni ile devlet üniversitelerinde öğrenim gören 56 matematik öğretmen adayı ve bu üniversitelerin matematik eğitimi anabilim dallarında görev yapan 39 öğretim üyesinden oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, dokuz soruluk görüşme formu ile elde edilmiştir. Verilerin analizi ise içerik analiziyle gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, toplanan yazılı dokümanlardan elde edilen veriler daraltılmış ve veriler kodlanmıştır. İkinci aşamada, oluşturulan kodlar kendi içinde anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde başlıklara ayrılmıştır. Bu bağlamda, okuryazarlığın anlamı, matematik okuryazarlığının anlamı, matematik okuryazarlığının önemi ve matematik okuryazarlığının geliştirilmesi başlıkları elde edilmiştir. Son olarak elde edilen başlıklar altında veriler yorumlanmış ve karşılaştırılmıştır. Çalışmanın bulgularında, katılımcıların okuryazarlığın anlamına yönelik benzer ifadeleri sıklıkla kullanıldığı belirlenmiştir. Bu ifadelerin "okuduğunu anlama, açıklama ve yorumlama" ve "okumak-yazmak" olduğu görülmektedir. Matematik okuryazarlığının anlamına, önemine ve geliştirilmesine yönelik matematik öğretmen adaylarının, matematik öğretmenlerinin ve öğretim üyelerinin görüşlerinin benzerlik gösterdiği fakat 8. Sınıf öğrencilerinin görüşlerinde farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Matematik okuryazarlığının anlamı, önemi ve geliştirilmesine yönelik görüşlerde öğretmen adayları, matematik öğretmenleri ve öğretim üyelerinin en çok günlük yaşamla ilişkilendirmeyle ilişkili ifadelere başvurduğu bununla beraber 8. Sınıf öğrencilerinin sadece altısının günlük yaşamla matematiği
ilişkilendirdiği görülmektedir. Çalışmada, katılımcıların matematik okuryazarlığının anlamı için sıklıkla kullandıkları ifadeler ile matematik okuryazarlığının önemi için sıklıkla yer verilen ifadelerin benzerlik gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca, eğitim seviyesi arttıkça katılımcıların kendilerini hem okuryazar olarak hem de matematik okuryazarı olarak kabul ettiklerine yönelik görüşlerinde artış gözlenmiştir. Çalışmada, katılımcıların görüşlerinde benzerlikleri ve farklılıkları olan birçok ifadeye rastlanmış ve tartışılmıştır. Sonuçlar ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the mathematical literacy views of individuals with different educational levels and to compare the similarities and differences between the views. The study was conducted with nested multiple case study, one of the qualitative research designs. The participants of the study were determined by convenience sampling method and consisted of 76 8th grade students studying in public secondary schools, 50 mathematics teachers working in public schools, 56 pre-service mathematics teachers studying in public universities and 39 faculty members working in mathematics education departments of these universities. The data of the study were obtained with a nine-question interview form. The data were analyzed by content analysis. In the first stage, the data obtained from the written documents to be collected were narrowed down and the data were coded. In the second stage, the codes were categorized into headings to form a meaningful whole. In this context, the meaning of literacy, the meaning of mathematical literacy, the importance of mathematical literacy and the development of mathematical literacy were obtained. Finally, the data were interpreted and compared under these headings. In the findings of the study, it was determined that the participants frequently used similar expressions regarding the meaning of literacy. These expressions are "reading comprehension, explanation and interpretation" and "reading and writing". It was determined that the views of pre-service mathematics teachers, mathematics teachers and faculty members regarding the meaning, importance and development of mathematical literacy were similar, but the views of 8th grade students differed. In the views on the meaning, importance and development of mathematical literacy, pre-service mathematics teachers, mathematics teachers and faculty members mostly used expressions related to the association with daily life, but only six of the 8th grade students associated mathematics with daily life. In the study, it was determined that the expressions frequently used by the
participants for the meaning of mathematical literacy and the expressions frequently used for the importance of mathematical literacy were similar. In addition, as the level of education increased, an increase was observed in the participants' views that they considered themselves both literate and mathematically literate. In the study, many statements with similarities and differences in the views of the participants were found and discussed. Conclusions and recommendations are presented.