Şeyh Seyyid Muhammed Maruf'un hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşleri
The life, works and sufi views of Sheikh Sayyid Muhammad Maʿrūf
Yazar: AYŞE ÖZGEN
Danışman: PROF. DR. ÖMER YILMAZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Halidi tarikatı = Halidi religious order ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Tasavvuf = Mystic ; Yıldırım, Maruf = Yıldırım, Maruf ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmada; Batman' da doğmuş ve yaşamış, Said Seyda el-Cezerî'nin yetiştirdiği mutasavvıflardan, Seyyid Muhammed Maruf Yıldırım'ın hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşleri yer almaktadır. Tezde, Nakşîbendiyye tarîkatının Hâlidiyye koluna mensup olan Maruf'un tasavvufa bakışı; İrşâdü'l-müsterşidîn, Tenbihü'n-nâimîn ve Tarîkü's-seâde adlı eserlerinin incelenmesi sonucu ortaya konulmuştur. Eserlerinde ele aldığı konu ve kavramlar, tasavvufî kaynaklarla karşılaştırılmıştır. İrşâdü'l-müsterşidîn'de ele aldığı kavramları, Abdülkerim Kuşeyrî'nin,  Kuşeyrî Risâlesi adlı eserinin tercümesini yaparak hazırladığı tespit edilmiştir. Muhammed Maruf'un hayatına dair bilgilere ailesi ve müridleri vasıtasıyla ulaşılmış ve bu bilgiler çalışmada değerlendirilmiştir.

Giriş kısmında amaç, yöntem ve kaynakların değerlendirilmesinden sonra tezin ilk bölümünde; Muhammed Maruf'un doğumu, tahsili, sosyal yaşantısı, ilmî ve edebî şahsiyeti, tarîkata intisabı ve eserleri hakkındaki bilgilere yer verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise Şeyh Maruf'un tasavvufî görüşleri başlığı altında, bazı âyet ve hadîs-i şeriflere getirdiği yorumlara, tasavvufî hayatla bütünleşen; tevbe, takvâ, mücâhede, zikir gibi konuların yanı sıra hal-makam dairesinde zikredilen kavramlara yaklaşımı değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı Muhammed Maruf'un hayatı ve tasavvufî düşüncelerini tanımak ve tanınmasına katkı sağlamaktır. 

Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Seyyid Maruf, Nakşîbendiyye, Hâlidiyye, Batman.

Abstract:
This study provides an over view of the life, works and Sufi views of Sayyid Muhammad Maʿrūf Yildirim, one of the Sufis educated by Saʿīd Saydaal-Jazarī, who was born and lived in Batman. In this thesis, the views of Maʿrūf, who belongs to the Khālidiyya branch of the Naqshbandiyya sect, on Sufism is discussed by analysing his works entitled Irshād al-mustarshidīn, Tanbih an-naʿiminand Tariq al-saada. The subjects and concepts he addressed in his works were compared with those in Sufi sources. It was found that he prepared the concepts he addressed in Irshād al-mustarshidīn by translating ʿAbd al-Qushayrī's work al-Risāla al-Qushayrīyya. The present study evaluated the information about the life of Muhammad Maʿrūf obtained through his family and disciples.

Following the information about the purpose, method and evaluation of the sources in the introduction, the first section of the thesis introduces information about Muhammad Maʿrūf's birth, educational/social life, scientific and literary personality, his entry into the tariqa and his works. Entitled Sheikh Maʿrūf's Sufi Views, the second section discusses his interpretations of some verses and hadīths, his approach to the concepts related with hāl and maqām, as well as issues such as tawba, taqwā, mujāhada, dhikr, which are naturally involved in Sufi life. The aim of this study is to get familiar with Muhammad Maʿrūf's life and Sufi thought sand to introduce them to others.

Keywords: Sufism, Sayyid Maʿrūf, Naqshbandiyya, Khālidiyya, Batman.