Hipertansiyon tanısı olmayan erişkinlerde hipertansiyon farkındalığı ve hipertansiyondan korunma tutumlarının incelenmesi
Investigation of hypertension awareness and hypertension prevention attitudes in adults without a diagnosis of hypertension
Yazar: GÖZDE ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI BAYINDIR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada; hipertansiyon tanısı olmayan yetişkinlerin hipertansiyon konusunda farkındalık düzeylerinin belirlenmesi ve hipertansiyon gelişiminin önlenmesi ile ilgili tutumlarının değerlendirilmesi amaçlandı.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 01.10.2023-31.12.2023 tarihleri arasında başvuran, dahil edilme kriterlerine uygun 336 kişi ile çalışma gerçekleştirildi. Veriler hasta bilgi formu ve Hipertansiyondan Korunma Tutumları Ölçeği (HTKÖ) kullanılarak elde edildi. Analizlerde bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve grup farkını belirlemek için TUKEY HSD testi kullanılmıştır. Bütün sonuçlarda istatistiksel olarak anlamlılık p<0,05 düzeyinde kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 336 kişinin yaş ortalaması 36,28 ±12,85 ve %70,8'i kadındı. Katılımcıların HTKÖ toplam puanı en az 33, en fazla 130 olup, ortalama 106,95 ±13,88 di. Katılımcıların %56,8'inde ailede hipertansiyon öyküsü mevcut olup %77,5 'inin birinci derece akrabasında hipertansiyon öyküsü vardı. Meslek (p=0,02), eğitim durumu (p<0,001), ailede hipertansiyon varlığı (p=0,03) ve düzenli egzersiz yapma durumu (p=0,023) ile HTKÖ toplam puanı arasında anlamlı bir fark saptandı. Katılımcıların medeni durumu, sigara kullanımı, kronik hastalık durumu, ilaç kullanma durumu, beden kitle indeksi, tavsiye edilen sağlık kontrollerine gitme ve yemeklere ekstra tuz ekleme durumu ile toplam HTKÖ puanı ve ölçek alt boyutları arasında anlamlı bir fark saptanmadı.
SONUÇ: Katılımcıların hipertansiyondan korunmaya yönelik tutumlarının olumlu olduğu belirlendi. Eğitim düzeyinin yüksek olması, düzenli egzersiz yapma, mesleki olarak sağlık çalışanı ve memur olmak ile ailede hipertansiyon öyküsü olması hipertansiyon konusunda farkındalığı ve hipertansiyondan korunma tutumlarını olumlu etkileyen faktörler olarak bulundu. Bu bağlamda eğitim düzeyi daha düşük olan, düzenli egzersiz yapmayan, ailede hipertansiyon öyküsü olmayan bireyler ve hipertansiyondan korunma tutumları iyi olmayan meslek çalışanları başta olmak üzere tüm topluma yönelik sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri konusunda danışmanlık verilmesiyle hipertansiyon konusunda farkındalık oluşturulması ve hipertansiyon gelişiminin önlenmesi ile ilgili tutumları olumlu yönde etkileyeceği görüşündeyiz.

ANAHTAR KELİMELER: Aile Hekimliği, farkındalık, hipertansiyon, tutum

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of this study was to determine the awareness levels of adults without a diagnosis of hypertension regarding hypertension and to evaluate their attitudes toward preventing the development of hypertension.
MATERIALS AND METHODS: This was a cross-sectional, and descriptive study conducted with 336 individuals who met the inclusion criteria and applied to the Family Medicine Clinic of Bozyaka Training and Research Hospital, University of Health Sciences, between 01.10.2023 and 31.12.2023. Data were collected using a patient information form and the Hypertension Prevention Attitude Scale (HTPAS). Independent sample t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and TUKEY HSD test were used to determine group differences in the analyses. Statistical significance was set at p<0,05 for all results.
RESULTS: The average age of the 336 participants included in the study was 36,28 ±12,85, and 70,8% were women. The total HTPAS score ranged from a minimum of 33 to a maximum of 130, with an average of 106,95 ±13,88. Among the participants, 56,8% had a family history of hypertension, and 77,5% had a first-degree relative with a history of hypertension. Significant differences were found between total HTPAS scores and profession (p=0,02), educational status (p<0,001), family history of hypertension (p=0,03), and regular exercise habits (p=0,023). No significant differences were observed between HTPAS total scores and subdimensions with marital status, smoking, chronic disease, medication use, body mass index, attending recommended health check-ups, and adding extra salt to meals.
CONCLUSION: The participants attitudes toward hypertension prevention were found to be positive. Higher educational level, regular exercise, being a healthcare worker or civil servant, and having a family history of hypertension were factors positively influencing awareness and attitudes toward hypertension prevention. In this context, providing counseling on healthy lifestyle changes, particularly to individuals with lower educational levels, those not exercising regularly, those without a family history of hypertension, and professionals with poor hypertension prevention attitudes, could raise awareness of hypertension and positively influence attitudes toward preventing hypertension development.

KEYWORDS: Family Medicine, awareness, hypertension, attitude