Hemodiyaliz hastalarına verilen sıvı eğitiminin interdiyalitik sıvı alımı ve kan basıncına etkisi
The effect of fluid education given to hemodialysis patients on interdialytic fluid intake and blood pressure
Yazar: ÜLKÜ YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, hemodiyaliz hastalarında beslenme ve sıvı kısıtlaması eğitiminin interdiyalitik sıvı alımı ve intradiyalitik hipotansiyona olan etkisini değerlendirmek amacı ile yapıldı. Deneysel tasarımla yapılan çalışmanın örneklemini İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı özel bir diyaliz merkezinde diyaliz tedavisi gören 71 hasta (36 deney ve 35 kontrol) oluşturdu. Verilerin toplanmasında Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrol Ölçeği (HHSKÖ), Kan Basıncı Kontrol Formu, Biyoempedans Analizi, Biyoempedans Analiz Uygunluk Formu, Biyoempedans Analizi Öncesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler, Diyaliz Hastalarında Beslenme Kitapçığı kullanıldı. Verilerin analizinde parametrik yöntemler kullanıldı. Bağımsız gruplarda kategorik değişkenlerin oranları arasındaki farklar Ki-Kare ve Fisher exact testleri ile analiz edildi. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi kullanıldı. Grup içi ölçümlerin karşılaştırılmasında bağımlı gruplar t-testi kullanıldı. Deney ve kontrol grubunun randomizasyonu yapıldıktan sonra her iki gruba BCM (Fresenius Medical Care Body Composition Monitor) cihazı ile ölçüm yapıldı. Deney grubuna Diyaliz Hastalarında Beslenme Kitapçığı doğrultusunda yüz yüze sıvı kısıtlaması eğitimi verildi. İkinci ayın sonunda her iki gruba tekrar BCM ölçümü yapıldı. Deney grubunun takibi sırasında hastaların gereksinimlerine göre eğitimler tekrarlandı. Çalışma boyunca deney ve kontrol grubunun her ay biyokimyasal değerleri takip edildi. Araştırma sonucunda kontrol grubunun, yaş ortalaması ve diyetisyenden sıvı kısıtlaması eğitimi alma durumunun yüksekliği (p<0,05), deney grubunun potasyum ölçüm değerinin düşüklüğü, HHSKÖ toplam puanının, bilgi, davranış ve tutum alt boyut puanlarının yüksekliği (p<0,05) anlamlı bulundu. Deney ve kontrol grubunda intradiyalitik hipotansiyon görüme durumunda anlamlı bir farklılık görülmedi. Sonuç olarak hemodiyaliz hastalarına sadece sıvı kısıtlaması eğitiminin verilmesi, interdiyalitik sıvı alımını ve intradiyalitik hipotansiyonu azaltmadı.

Abstract:
The research evaluated the effect of nutrition and fluid restriction training on interdialytic fluid intake and intradialytic hypotension in hemodialysis patients. The study sample, conducted with an experimental design, consisted of 71 patients (36 experimental and 35 control) who received dialysis treatment in a private dialysis centre affiliated with the Istanbul Provincial Health Directorate. Fluid Control Scale in Hemodialysis Patients (HHSÖ), Blood Pressure Control Form, Bioimpedance Analysis, Bioimpedance Analysis Compliance Form, Things to Consider Before Bioimpedance Analysis, and Nutrition Booklet for Dialysis Patients were used to collect the data. Parametric methods were used to analyze the data. Differences between the proportions of categorical variables in independent groups were analyzed with Chi-Square and Fisher's exact tests. The t-test was used to compare quantitative continuous data between two independent groups. A dependent group t-test was used to compare intra-group measurements.
After randomization of the experimental and control groups, both groups were measured with the BCM (Fresenius Medical Care Body Composition Monitor) device. The experimental group was given face-to-face fluid restriction training in line with the Nutrition Booklet for Dialysis Patients. At the end of the second month, BCM was measured again in both groups. During the follow-up of the experimental group, training was repeated according to the needs of the patients. Biochemical values of the experimental and control groups were monitored every month throughout the study. As a result of the research, the control group's average age and status of receiving fluid restriction training from a dietitian were high (p<0.05), the experimental group's potassium measurement value was low, the HHSS total score, knowledge, behaviour and attitude subscale scores were high (p<0.05). It was found to be significant. There was no significant difference in intradialytic hypotension in the experimental and control groups. As a result, providing only fluid restriction training to hemodialysis patients does not reduce interdialytic fluid intake and intradialytic hypotension.