Türkiye'de araştırma ve geliştirme giderlerinin muhasebeleştirilmesinin Türkiye muhasebe standartları ve uluslararası finansal raporlama standartları çerçevesinde incelenmesi
The research and development expenses into accounting?s examined in the frame of international financial reporting standards and Turkish accounting standards, in Turkey.
Yazar: YENER KOÇAK
Danışman: PROF. DR. KAMİL BÜYÜKMİRZA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Bankacılık = Banking ; Siyasal Bilimler = Political Science ; İşletme = Business Administration

Özet:
Gelisen teknoloji ile global rekabet ortamında, yeni ya da gelistirilmisürün projelerine yönelik arastırma ve gelistirme faaliyetleri (Ar-Ge) gerekisletmelerin, gerekse ülkelerin öncelikli ilgi odagı olmaktadır. sletmeler böylebir ortamda rekabetçi konumlarını sürdürebilmek ve verimlilikperformanslarını arttırabilmek için arastırma ve gelistirme faaliyetlerinegereken önemi vermek zorundadırlar. Ülkemizde de son yıllarda, arastırmave gelistirme faaliyetlerinin önemi anlasılmıs ve bu çerçevede gerekli yasaldüzenlemeler yapılmıstır. Gerek uluslararası piyasaları yakından takipedebilmek ve uyum saglayabilmek gerekse muhasebe ve finansalraporlamaya iliskin mevcut çok baslı uygulamaya son vermek amacıylaTürkiye Muhasebe Standartları Kurulu kurulmus ve anılan Kurul muhasebestandartları hususunda önemli ve ciddi yol katetmistir.Arastırma ve gelistirmenin, TMS-38 ve UMS-38'deki ?tanımlar? baslıklıbölümünde yer alan 8. Paragrafında ayrı ayrı tanımları yapılmıstır. Bunagöre;Arastırma: Yeni bir bilimsel ya da teknik bir bilgi ve anlayıs kazanmaamacıyla üstlenilen özgün ve planlı incelemedir.Gelistirme: Ticari üretim ya da kullanıma baslamadan önce, yeni veyaönemli ölçüde gelistirilmis malzeme, aygıt, ürün, süreç, sistem ya dahizmetlerin üretim planı veya tasarımında arastırma sonuçları ya da digerbilgilerin uygulanmasıdır.Bu tanımların yanı sıra ülkemizdeki diger kurum ve kuruluslar dayayımladıkları tebliglerle kendi mevzuatlarına tabi olan isletmelere yönelikçesitli Ar-Ge tanımlarına yer vermislerdir.Ar-Ge giderlerinin muhasebelestirilmesi UMS ve TMS'de çesitlibölümlerde açıklanmıstır. Bu Standartlarda, isletmenin, bir maddi olmayanduran varlıgını sadece ve sadece belirlenmis kriterlerin saglanmıs olmasıdurumunda muhasebelestirebilecegi öngörülmüstür.Muhasebelestirme islemi arastırma ve gelistirme giderleri için ayrı ayrıbelirtilmistir. Arastırma safhasında, isletmenin gelecekte ekonomik yararlarsaglayacak bir maddi olmayan duran varlıgın mevcudiyetini göstermesininmümkün olmaması nedeniyle bu harcamalar gerçeklestiklerinde gider olarakmuhasebelestirilir. Ancak, bazı durumlarda isletme, isletme içi yaratılan birprojenin gelistirme safhasında, bir maddi olmayan duran varlıgı tespit edebilirve ilgili varlıgın gelecekte muhtemel ekonomik yararlar yaratacagınıgösterebilir. Bunun sebebi ise gelistirme safhasının arastırma safhasındandaha ileri bir safha olmasıdır.Gerek UMS ve gerekse TMS'de arastırma faaliyetlerine iliskinharcamaların giderlestirilmesi, gelistirme faaliyetleri ile ilgili harcamaların iseaktiflestirilmesi öngörülmektedir.Ülkemizde, son yıllarda, arastırma ve gelistirme faaliyetleriningerekliligi ve önemi anlasılmıs ve bu çerçevede, Ar-Ge faaliyetlerini tesvikamacıyla çesitli yasal düzenlemeler yapılmıstır. Gerçeklestirilen Ar-Geharcamaları üzerinden % 40 oranında hesaplanarak gelir ve kurumlar vergisimatrahından indirime konu edilebilecek tutar Ar-Ge indirimidir. Mükelleflerdönem içinde genel esaslara göre indirim konusu yaptıkları Ar-Geharcamalarının % 40'ı oranında hesaplayacakları Ar-Ge indiriminibeyanname üzerinde kazançtan indirebileceklerdir. Ar-Ge indirimi, Ar-Gefaaliyetine baslandıgı andan itibaren hem yıllık beyannamede hem de geçicivergi beyannamelerinde uygulanabilecektir. Ar-Ge indirimine iliskin usul veesaslar Gelir daresi Baskanlıgı tarafından belirlenmektedir.Bu çalısmanın birinci bölümünde; Ar-Ge'ye genel bir bakısçerçevesinde Ar-Ge giderlerinin tanımlarına, Ar-Ge faaliyetlerinin birbirindenayırt edilmesine ve son olarak da Dünya'da ve Türkiye'de Ar-Ge bölümlerineyer verilmistir. kinci bölümde; UMS ve TMS çerçevesinde Ar-Ge giderlerininmuhasebelestirilmesi yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise arastırma vegelistirme faaliyetlerinin vergi ve tesvik mevzuatı çerçevesindedegerlendirilmesine yer verilmistir.

Abstract:
In the environment of the developing technology and globalcompetition, Research and Development Activities (R & D) for new or alreadydeveloped product projects have been the prior focus of both enterprises andcountries.In such an environment, enterprises are obliged to attach the requiredimportance to the research and development activities to sustain theircompetitive positions and to increase their productivity performances. Theimportance of research and development activities has recently beenunderstood in our country and necessary legal arrangements have beenmade in this framework.Turkish Accounting Standards Board has been established both tofollow the international markets closely and adapt to them, and to end currentmulti-headed application regarding the account and financial reporting, andthis Board has made important and serious strides in terms of accountingstandards.The definitions of research and development have been given one byone under the section of ?definitions? in the 8th paragraph of TAS- 38 andIFRS- 38. According to this:Research: A specific and planned examination which is undertaken inorder to gain a new scientific or technical knowledge and understanding.Development: The application of the results of the research or otherknowledge in the production plan or design of newly or significantlydeveloped material, device, product, process, system or services beforestarting the commercial production or use.Besides these definitions, other institutions and organizations in ourcountry also gave different definitions of R&D with the notifications theyissued for the enterprises which are subject to their own legislations.Entry of the R&D expenses into accounting has been explained indifferent sections of IFRS and TAS. It has been envisaged in these standardsthat an enterprise can only enter its intangible asset into accounting if thedetermined criteria has been provided.The process of entry into accounting has been determined separatelyfor the expenses of research and development. In the research stage, as it isimpossible for the enterprise to prove the existence of its intangible assetwhich will bring economic benefits in the future, these expenditures areentered into accounting when they are materialized. However in some cases,the enterprise may detect an intangible asset in the development stage of anintra-enterprise project, and indicate that the related asset will bringeconomic advantages in the future. The reason of this is that thedevelopment stage is an upper stage than the research stage.It is envisaged in both IFRS and TAS that the expenses related toresearch activities are written off, whereas the expenses related todevelopment activities are activated.In our country, the necessity and importance of research anddevelopment activities has recently been understood and in this frameworkmany legal arrangements have been made to foster the R&D activities.R&D reduction is the amount which is calculated at a rate of 40 % onthe materialized R&D expenses and reduced from income and corporationtax base.Tax payers will realize the R&D reduction from the profit on thestatement, which they calculate at the rate of 40% of R& G expenses whichthey have put as the issue of reduction in the term. R&D reduction will beapplied in both annual statement and provisional tax returns as of the startingdate of R&D activities. Procedures and principles related to R&D reduction isdetermine by Revenue Administration Department.In the first part of this research; sections covered in the framework ofgeneral view of R&D are the definitions of R&D expenses, separation of theR&D activities from each other and finally R&D in The World and Turkey. Inthe second part; in the framework of IFRS and TAS, the entry of the R&Dexpenses into accounting has been examined. And in the third part, theevaluation of the research and development activities in the framework of taxand incentive legislation has been done.