Agnostisizm Tanrı'nın bilinemezliği sorunu
Agnosticism the problem of unknowability of God
Yazar: NESİM ASLANTATAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET SAİT REÇBER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Agnostisizm = Agnosticism

Özet:
Bu çalışma, agnostisizme dair yeni bir tanım sunmakta ve bu tanımla birlikte agnostisizmin imkânı, kanıtla olan ilişkisi ve rasyonelliği noktasındaki birtakım belirsizlikleri ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır. Çağdaş epistemolojide agnostisizmi konu edinen oldukça geniş bir literatürün varlığına rağmen, agnostisizme dair net ve genel kabul gören bir tanımlama yapılamamıştır. Bu tarz bir belirsizlik, agnostisizmin imkânı, temellendirilmesi ve rasyonelliği noktasında birçok tartışmanın temelinde yer almaktadır. Agnostisizme dair tanımlamaların tamamında belli eksiklikler, tartışmalı noktalar ve kabul edilmesi halinde agnostisizmi septisizm ya da negatif ateizm gibi inançsızlık biçimlerinden ayırt etmeyi güç kılacak ögeler bulunmaktadır. Bu bakımdan, agnostisizmi hem söz konusu inançsızlık yaklaşımlarından ayıracak hem de teizm ve ateizmle aynı düzlemde ele alınmasını sağlayacak belli doğruluk koşullarının zorunlu olduğu söylenebilir. Bu doğruluk koşullarını ve bu koşulların agnostik bir tutum üzerinde çizdiği sınır ve gerektirmeleri, Felsefi-Hibrit Agnostisizm adını verdiğimiz tanımda bir arada sunuyoruz. Bu yaklaşıma göre, önermesel bir tutum olan agnostisizme fail, epistemik manada, ancak ve ancak bilinçli bir eylem neticesinde; sahip olduğu eylemin mahiyetine dair bir farkındalığa sahip olarak ve en az bir inancın doğruluğuna dair bir bağlılığa sahip olması durumunda rasyonel olarak sahip olabilir.

Abstract:
This study presents a new definition of agnosticism, which aims to eliminate the uncertainties about some core concepts related to agnosticism; its possibility, its relationship with evidence, and its rationality. Despite the extensive literature on agnosticism in contemporary epistemology, it has not been possible to formulate a clear and generally accepted definition of agnosticism. This kind of uncertainty is reflected in debates about agnosticism's possibility, justification, and rationality. If accepted, specific deficiencies, controversial points, and ambiguous elements complicate the attempt to distinguish agnosticism from different forms of disbelief, such as skepticism or negative atheism. In this respect, this study claims that certain truth conditions are necessary that not only separate agnosticism from the aforementioned approaches of unbelief but also ensure that agnosticism is considered on the same doxastic level as theism and atheism. The study presents these truth conditions and the limits and requirements of these conditions with an agnostic attitude in the definition that titles Philosophical-Hybrid Agnosticism. According to this approach, the agnostic to be agent, in an epistemic sense, can have this attitude only as a result of conscious action. Besides, s/he must be cognizant of the nature of his/her action and commits herself/himself to the truth of at least one belief to be rational in her/his attitude.