Tek merkez cushing sendromu hastalarında 2 gün 2 MG deksametazon süpresyon testi kesim noktasının saptanması
Determination of CUT-off value of 2 days 2MG dexamethasone suppression test in A single center patients with cushing syndrome
Yazar: ÖZLEM ALTINSOY
Danışman: DOÇ. DR. OYA TOPALOĞLU
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adrenal bez neoplazmları = Adrenal gland neoplasms ; Adrenal bezler = Adrenal glands ; Cushing sendromu = Cushing syndrome ; Deksametazon = Dexamethasone ; Deksametazon süpresyon testi = Dexamethasone suppression test ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç: Cushing Sendromu (CS), tedavi edilmediği takdirde önemli morbidite ve mortaliteye neden olan nadir bir hastalıktır. Bu çalışmada CS hastalarımızın demografik, klinik ve laboratuar özelliklerinin değerlendirilmesi, tarama ve tanı amaçlı kullanılan deksametazon süpresyon test (DST)'lerinin farklı etyolojilerdeki değerlerinin karşılaştırılması amaçlandı. Ayrıca günlük pratikte CS tanı testi olarak kullanılan düşük doz DST'nin, etyolojinin belirlenmesine katkı sağlayacak farklı bir kesim değerine sahip olup olmadığının belirlenmesi amaçlandı.
Materyal-Yöntem: 2015-2018 yılları arasında hastanemizde hospitalize edilerek takip edilen 46 CS'li hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Kontrol grubu benzer komorbid hastalıkları olan (diabetes mellitus (DM) ve/veya hipertansiyon (HT)), sürrenal ve hipofizer kitlesi olmayan 21 hastadan oluşturuldu. Hastaların demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar bulguları, CS tarama ve tanısında kullanılan test sonuçları, görüntüleme yöntemleri, cerrahi uygulanıp uygulanmadığı, cerrahi tedavi olan hastaların patoloji sonuçları ve etyolojileri kaydedildi.
Bulgular: 46 CS'li hastanın 35'i (%76.1), 21 kontrol grubu hastasının 16'sı (%76.2) kadın cinsiyete sahipti (p=1.000). Grupların yaş ve vücut kitle indeksleri benzerdi (p>0.05). Hastaların dinamik test sonuçlarında; 2 gün 2 mg DST (düşük doz) sonrası plazma kortizol düzeylerinin ortancası 2.70 μg/dl (min-maks:0.49-26.20 μg/dl), 8 mg DST (yüksek doz) sonrası plazma kortizol düzeylerinin ortancası 2.40 μg/dl (min-maks:0.40-25.00 μg/dl) tespit edildi. Deksametazon-CRH testi sonrası plazma kortizol düzeylerinin ortancası 3.24 μg/dl (min-maks:1.12-35.23 μg/dl), düşük doz DST sonrası 24 saatlik üriner serbest kortizol (UFC) ortancası 13.20 μg/24 saat (4.60-36.00 μg/24 saat) olarak hesaplandı. Gruplar arasında ACTH ve DHEA-SO4 düzeyleri açısından istatistiksel anlamlı farklılık izlenmedi (p=0.285 ve p=0.078). Hasta grubunda saat 23:00 gece yarısı serum kortizol düzeyinin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu (p=0.018), saat 06:00 sabah kortizol düzeyinin iki grupta benzer olduğu (p=0.091) gözlendi. 19 hastada (%51.4) hipofizde kitle, 35 hastada (%79.5) sürrenalde kitle tespit edildi. Operasyon yapılan hastaların 1 mg DST ve düşük doz DST sonrası plazma kortizol düzeyleri operasyon yapılmayan hastalarla benzerdi (p>0.05). 1 mg DST'nin hipofizde/sürrenalde kitlesi olan hastaları olmayanlardan ayırmada anlamlı olmadığı saptandı (p>0.05). Düşük doz DST'nin hipofizde kitle için kesim noktası %62.5 duyarlılık (%95 GA:%38.6-%81.5) ve %87.5 seçicilikle
(%95 GA:%64.0-%96.5) ≥4 μg/dl, sürrenalde kitle için kesim noktası %81.2 duyarlılık (%95 GA:%64.7-%91.1) ve %85.7 seçicilikle (%95 GA:%48.7-%97.4) ≤4 μg/dl hesaplandı.
Sonuçlar: Düşük doz DST'nin hipofizer ve sürrenal CS'li hastaları ayırt etmede anlamlı olduğu görüldü. Ayrıca düşük doz DST sonrası kortizol değeri için kesim değeri hipofizer CS'li hastalar için ≥4 μg/dl, sürrenal CS'li hastaları için ≤4 μg/dl bulundu.

Anahtar kelimeler: adrenal kitle, cushing sendromu, deksametazon süpresyon testi,
hipofizer kitle

Abstract:
Aim: Cushing Syndrome (CS) is a rare disease that causes significant morbidity and mortality if not treated. In this study, we aimed to evaluate the demographic, clinical and laboratory features of CS patients, and to compare the values of dexamethasone suppression tests (DST) used for screening and diagnosis in different etiologies. It was also aimed to determine whether low-dose DST, which is used as a diagnostic test for CS in daily practice, has different cut-off values that will contribute to the determination of the etiology.
Materials and Methods: A total of 46 patients with CS who were hospitalized in our hospital between 2015-2018 were evaluated retrospectively. The control group consisted of 21 patients with similar comorbid diseases (diabetes mellitus (DM) and / or hypertension (HT)) without adrenal and pituitary mass. Demographic and clinical characteristics of the patients, laboratory findings, test results used in screening and diagnosis for CS, imaging methods, whether or not surgery was performed, pathology results and etiology of patients who underwent surgical treatment were recorded.
Results: 35 (76.1%) out of the 46 patients with CS and 16 (76.2%) out of the 21 control group patients had female gender (p = 1,000). Age and body mass index of the groups were similar (p>0.05). In the dynamic test results of the patients; the median of plasma cortisol levels after 2 days of 2 mg (low dose) DST was 2.70 μg/dl (min-max: 0.49-26.20 μg/dl), the median of plasma cortisol levels after 8 mg (high dose) DST was 2.40 μg/dl (min- max: 0.40-25.00 μg/dl). The median of plasma cortisol levels after dexamethasone-CRH test was 3.24 μg/dl (min-max: 1.12-35.23 μg/dl), the median of 24-hour urinary free cortisol (UFC) after low dose DST was 13.20 μg/24 hours (4.60-36.00 μg/24 hours). There was no statistically significant difference between the groups in terms of ACTH and DHEA-SO4 levels (p = 0.285 and p = 0.078). It was observed that midnight serum cortisol levels at 23:00 pm was higher in the patient group than in the control group (p = 0.018), and it was observed that the cortisol level at 06:00 am was similar in the two groups (p = 0.091). It was detected that19 patients (51.4%) had a mass in the pituitary and 35 (79.5%) had a mass in the surrenal region. The plasma cortisol levels after 1 mg DST and low dose DST of the patients who underwent operation were similar to those who did not undergo surgery. (p> 0.05). It was found that 1 mg DST was not significant in
distinguishing patients with pituitary / adrenal masses from those without (p> 0.05). The cut-off value for low-dose DST was ≥4 μg/dl for the pituitary mass with 62.5% sensitivity (95% GA:38.6%-81.5%) and with 87.5% specificity (95% GA: 64.0% -96.5%), cut-off value were calculated as ≤4 μg/dl for adrenal mass with 81.2% sensitivity (95% GA: 64.7%-91.1%) and 85.7% specificity (95% GA: 48.7% -97.4%).
Conclusion: It was seen that low-dose DST was significant in differentiating patients with pituitary and adrenal CS. In addition, the cut-off value for plasma cortisol level after low-dose DST was found to be ≥4 μg/dl for pituitary CS patients and ≤4 μg/dl for patients with adrenal CS.

Key words: adrenal mass, cushing's syndrome, dexamethasone suppression test,
pituitary mass