Roma Dönemi'nde Küçük Asya kentlerinin Patronus'ları
Patroni of the Asia Minor Cities in the Roman Period
Yazar: TUĞBA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FERİT BAZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Hamilik = Patronage ; Himaye = Protection ; Küçük Asya = Asia Minor ; Orta Çağ = Middle Ages ; Patronaj = Patronage ; Roma Dönemi = Roman Period ; Siyasi himaye = Political patronage

Özet:
Himaye, toplumların yaşamında görülen sosyal olgulardan biridir. Roma toplumunda himayenin özel bir yeri vardır. Himaye hem kamusal hem özel yaşamda görülüp patrocinium ile ifade edilir. Patronus ve cliens himaye ile ilgili diğer Roma kavramlarıdır. 
Roma himaye terminolojisinde kişiler, topluluklar ve kentler himaye altına alınabilmektedir. Kişisel himayeyi  barındıran  ilişkilerde koruma ve destek sağlayan hamiye patronus; himaye edilen ve gözetilene  cliens denilmektedir. İlişkide, patronus ve cliens  birbirlerine  karşı sorumludur. Patronus'tan cliens'ine  karşı koruma ve  ihtiyaç durumunda  yardım sağlaması; cliens'ten ise haminin prestijini  yüceltmesi beklenir. Aynı zamanda birbirlerine karşı mahkemede tanıklık edemezler.
Patronus'luk kurumu, kişisel ilişkilerin dışında, toplulukların ve kentlerin üzerinde de görülen bir hamilik vasfıdır.  Özellikle kentlerin patronus'a sahip olması, antik metinlerde seyrek olmasına rağmen yazıtlarca oldukça fazla teyit edilmiş spesifik bir konudur. Yazıtlar tarafından kentlerin, şahısları patronus olarak onurlandırdığı görülmektedir. Ancak yazıtlar, her ne kadar kentlerin patronus'larını çok fazla onaylasa da patronus'ların nitelikleri hakkında bize pek bilgi vermez. Böylelikle gerek antik kaynaklar gerek modern literatür sistematize edilerek kent patronus'larının nitelikleri ortaya koyulmuştur.  Bir kentin nasıl patronus'u olunacağına dair argümanlar açıklanmış aynı zamanda kent ve patronus arasındaki karşılıklı beklentiler ifade edilip yorumlanmıştır. Bu bağlamda Küçük Asya kentlerinin patronus'ları araştırılmıştır.
Küçük Asya kentlerinin patronus'ları filolojik, epigrafik ve nümizmatik kaynaklar doğrultusunda tespit edilip testimonia hazırlanmıştır.  Roma kurumu olan patronus kavramının  Küçük Asya kentlerinde ne zaman ortaya çıktığı ele alınmıştır. Diğer taraftan Roma Dönemi'nde; Cumhuriyet Dönemi ve İmparatorluk Dönemi olmak üzere Küçük Asya kentlerinin patronus'ları sayısal verilere göre belirlenerek   grafik ve tablolar  hazırlanmış ve bu veriler değerlendirilmiştir. Patronus'ların statüleri ortaya koyularak hamilerin hangi zümreye ait olduğu gözlemlenmiştir.  Yazıtlarda, patronus'un yanı sıra şahısların bazılarına euergetes, ktistes ve soter gibi Hellenistik unvanların verildiği saptanmıştır. Küçük Asya'da, patronus'luk kurumunun Hellenlerle Roma arasındaki ilişkiye nasıl bir etkide bulunduğu açıklanmıştır.

Abstract:
Patronage is one of the social phenomena seen in the life of societies. In Roman society, patronage has a special place. Patronage is seen in both public and private life and expressed by patrocinium. Patronus and cliens are other Roman concepts related to patronage. 
In the Roman patronage terminology, people, communities and cities can be protected. The guard, providing protection and support in relations with personal protection is called patronus; and the protected and watched are called cliens. In a relationship, patronus and cliens are responsible to each other. Patronus is expected to provide protection and assistance to cliens in case of need; and cliens is expected to glorify the prestige of the protector. They cannot testify against each other at the same time.
Patronus foundation, in addition to personal relationships, is also a patronage for communities and cities.  Especially for the cities possessing the patronus is a specific subject which has been highly confirmed by the inscriptions, although it is rare in ancient texts. It is observed by the inscriptions that the cities, honored the individuals as patronus. But the inscriptions, although they have approved too much patronus, they do not give us much information about the qualities of patronus. Thus, both the ancient sources and the modern literature are systemized and the qualities of patronus are mentioned.  The arguments about how to become the patronus of the city are expalined and also the mutual expectations between the patronus and the city are expressed and interpreted. In this context the patroni of cities of Asia Minor were investigated.
Patroni of Asia Minor cities are determined according to philological, epigraphic and numismatic sources and the testimonia was prepared.  The emergence of the concept of Roman institution patronus was dealth in the Asia Minor cities. On the other hand during the Roman period; the patronus of Asia Minor as the Republic of Asia and the Imperial Period, charts and tables were prepared according to numerical data and these data were evaluated. The status of the patronus were presented and owners of the group were observed.  In the inscriptions, as well as patronus Hellenistic titles were given to some of the parties like euergetes, ktistes and soter. In Asia Minor, how the institution patronus effected the relationship between the Hellenes and Rome was explained.