Katı' sanatında Dürdane Ünver'in yeri ve sanatsal uygulamaları
The importance and artistic applications of Dürdane Ünver in kati' art
Yazar: FİDAN PURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLBİYE SEVGİLİ POLAT
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Halı, Kilim ve Eski Kumaş Desenleri Ana Sanat Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
Geleneksel Türk Kitap Sanatları içerisinde yer alan tezhip, minyatür, hat, cilt ve katı' sanat dalları ile tasarlanan eserler dönemin üslup, renk, teknik ve kompozisyon özelliklerini yansıtırlar. Bu sanatlar günümüzde unutulmadan kullanılmakta ve sonraki nesillere aktarılacak eserler sanatçılar tarafından yapılmaktadırlar. Katı' Sanatı da diğer kitap süsleme sanatları gibi hala devam eden ve yaygınlaşması için çalışmaların hazırlandığı bir alandır.
Katı' sanatı, İslam dünyasında, 14. yüzyılda kitap ciltlerinde görülmüş, 15. yüzyılda sanatçı Abdullah Katı bu sanatın ilk ve önemli temsilcisi olarak kabul edilmiştir. Katı' sanatı günümüzde çağdaş ve klasik eserler veren sanatçılar ile devam etmektedir. Bu sanatçılardan birisi de Dürdane Ünver'dir. Dürdane Ünver cumhuriyet dönemi katı' sanatçıları arasında Süheyl Ünver, Gülbün Mesara ve Azada Akar'dan sonra dördüncü nesil katı' sanatçısıdır.  Topkapı Sarayı Nakışhanesi'nde Prof. Dr. Süheyl Ünver başkanlığında Azada Akar, Cahide Keskiner, Melek Antel, Semih İlteş ve Gülbün Mesara'dan aldığı tezhip ve minyatür eğitimini eserlerinde katı' sanatı ile birleştirmiştir. Sanatçı yurtiçi ve yurtdışı birçok kişisel ve karma sergiye katılmış, ayrıca yerli ve yabancı koleksiyonlar tarafından eserleri toplanmıştır. Katı' sanatına sadece eser vererek katkıda bulunmamış, yeni ve gelecek nesillere bu sanatı inceliklerini anlatmak amacı ile 2006 senesinde Millî Eğitim Bakanlığıyla yaptığı iş birliği ile yaygın ve örgün eğitim kurumlarında ders olarak işlenmesi için müfredat programı hazırlamıştır. 
Hazırlanan çalışmada katı' sanatının incelikleri, yapım aşamalarında uygulanacak adımlar hakkındaki ayrıntılar, sanatçı Dürdane Ünver'in çalışmaları üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. Bundan dolayı Dürdane Ünver ile röportaj yapılmış, sanatçının hayatı, tekniği, katı' sanatına bakışı hakkındaki bilgiler toplanarak, sanatın gelecek nesillere aktarılması amaçlanmıştır. İşbu çalışmada sanatçının eserlerinden alınan ilhamla, "Antalya'nın Efsaneleri" konusu irdelenerek, genel kanı oluşturan yedi efsane elektronik kaynak, kitap ve literatür taraması yoluyla araştırılarak, yedi adet eser katı' sanatı, minyatür teknikleri ve suluboya tekniği kullanılarak oluşturulmuştur.

Abstract:
The works designed with illumination, miniature, calligraphy, binding, and katı' art branches within the Traditional Turkish Book Arts reflect the style, color, technique, and composition characteristics of the period of their time. These arts continue to be used today, and the works continue to be created by artists to pass on to the next generations. Like other book decoration and ornamentation arts, Katı' art is a field that continues to be productive and evergreen, and both studies and art practices are produced to enhance its popularization.
In the Islamic world, katı' art was seen on book bindings in the 14th century. Following that, the artist Abdullah Katı was recognized as the first and essential representative of this art in the 15th century. Today, Katı' art production and creation continue with contemporary and classical artists. As one of these artists, Dürdane Ünver is the fourth generation of Katı' artists after Süheyl Ünver, Gülbün Mesara, and Azada Akar. She combines katı' art in her works with illumination and miniature training she received from Azada Akar, Cahide Keskiner, Melek Antel, Semih İlteş, and Gülbün Mesara at Topkapı Palace Embroidery House that is under the directory of Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver. The artist has participated in many solo and group exhibitions in Turkey and abroad, and local and foreign collections have collected her works. She not only contributed to the art of Katı' through her artistic creations but also prepared a curriculum program to be taught as a course to explain the details and subtleties of this art to new and future generations in non-formal and formal education institutions in cooperation with the Ministry of National Education in 2006. 
In this study, the details and subtleties of Katı' art and the details about the steps to be applied in the creation stages were explained through the works of the artist Dürdane Ünver. For this reason, Dürdane Ünver was interviewed to highlight information about her life, technique, perception, and approaches to Katı's art, which will support future generations about this art. In this study, with the inspiration taken from the artist's works, the subject of "Legends of Antalya" was examined. Seven publicly well-known legends were researched through electronic resources, books, and literature reviews, and seven related works were created using Katı' art, miniature techniques, and watercolor techniques.