Kronik hastalarda çoklu ilaç kullanımlarında hasta-ilaç uyumsuzluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of the patient drug noncompliance in the multiple drug use of patients with chronic diseases applied to outpatient clinics of Dicle University Medical Faculty Hospitals
Yazar: DİLEK TUNÇBİLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Kronik hastalık = Chronic disease ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik hastalıklar özellikle beklenen yaşam süresinin uzaması ile birlikte dünya çapında artmaktadır. Kronik hastalıkların uzun süreli ilaç tedavisi gerektirmesi, çoklu ilaç kullanımına hastanın uyumu açısından önemli bir sorun oluşturmaktadır.
Materyal ve Metod: Çalışmamızın amacı, polikliniklerimize başvuran çoklu ilaç kullanımı olan kronik hastaların tedaviye uyumsuzluklarını değerlendirmek ve bu durumun sosyodemografik özelliklerle bağlantısını incelemektir. 
   Tanımlayıcı özellikte olan bu çalışmaya, 01/12/2018-31/03/2019 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri polikliniklerine başvuran kronik hastalığı olup çoklu ilaç kullanan 256 birey dahil edildi. Sosyodemografik özellikler, ilaç ve tedaviye uyum durumlarını sorgulayan bir anket formu yüz yüze uygulandı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi.  
Bulgular: Araştırmaya katılan toplam 256 hastanın 140'ı (%54,7) kadın, 116'sı (%45,3) erkekti. Katılımcıların yaşı 18-90 arasında değişmekte iken, ortalama yaş 59,1±1,4 idi. En sık görülen kronik hastalık olarak hipertansiyon (%59,8) mevcuttu. Hastalar ortalama 3,7±2,0 ilaç almakta idi. Altmış beş yaş ve üzeri bireylerin kullandığı ilaç sayısı istatistiksel olarak anlamlı fazla idi (p=0,004). Kadınlar erkeklere göre daha fazla sayıda ilaç almakta idi (p=0,001). Erkeklerde ilaca uyum daha fazla görülse de istatistiksel olarak anlamsızdı (p=0,071). Kullanılan ilaç sayısı ile her gün düzenli kullanma (p=0,388) ve erken bırakma (p=0,177) arasında bir ilişki görülmedi. Hastaların %59'u ilaçların yan etkisini bilmiyordu, eğitim düzeyi ile hastaların prospektüs okuma (p<0,001) ve ilaç yan etkisi bilgisine sahip olma durumu (p<0,001) arasında anlamlı bir şekilde pozitif korelasyon mevcuttu.
Sonuç: Kronik hastalıklarda hasta ilaç uyumsuzluğunu büyük ölçüde azaltmak hasta-hekim ilişkisinin güçlü olması ile mümkündür. Özellikle yaşlı bireylerde hekim hastaya tedaviye uyum konusunu açıklamalıdır. Çoklu ilaç kullanımlarında ilaç yan etkileri göz önünde bulundurulmalı, hastalar ve yakınları yan etkiler konusunda bilgilendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Kronik hastalık, polifarmasi, yaşlılık, tedaviye uyum

Abstract:
Introduction and Aim: Chronic diseases are increasing worldwide especially with the prolonged life expectancy. The fact that chronic diseases require long-term drug therapy poses an important problem in terms of patient compliance to multiple drug use.
Material and Methods: The aim of this study was to evaluate the non-compliance of patients with chronic drug use who presented to our outpatient clinics and to examine the relevance of this situation to sociodemographic characteristics.
   This descriptive study included 256 individuals with chronic disease and multiple drug use who presented to the outpatient clinics of Dicle University Medical Faculty  Hospitals between 01/12 / 2018 - 31/ 03/2019. A questionnaire was used face to face to assess sociodemographic characteristics, drug and treatment compliance, and p <0,05 was considered significant.
Results: Of the 256 patients who participated in the study, 140 (%54,7) were female and 116 (%45,3) were male. The age of the participants ranged from 18 to 90 years, with a mean age of 59,1±1,4 years. The patients were on average 3,7±2,0 drugs. Hypertension was the most common chronic disease (%59,8). The number of drugs used by individuals aged 65 years and older was statistically significant (p=0,004). Women were taking more drugs than men (p=0,001). Although males were more likely to comply with the drug, it was statistically insignificant (p=0,071). There was no correlation between the number of drugs used and daily use (p=0,388) and early release (p=0,177). %59 of the patients did not know the drug side effect, and there was a significant positive correlation between the education level and the prospectus reading (p<0,001) and the presence of drug side effect information (p<0,001).
Conclusion: In chronic diseases, it is possible to reduce patient drug incompatibility to a great extent by the strong patient-physician relationship. Especially in elderly individuals, the physician should explain the compliance of the patient to the treatment. Drug side effects should be taken into consideration when using multiple drugs and patients and their relatives should be informed about side effects.

Keywords: Chronic disease, polypharmacy, old age, treatment adherence