Ergenlerde Pozitif Risk Alma Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması: Dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Adaptation of the Positive Risk-Taking Scale in adolescents to Turkish: A study of linguistic equivalence, validity, and reliability
Yazar: HATİCE BAYSAL
Danışman: PROF. DR. SEVAL ERDEN ÇINAR
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / İnsan ve Toplum Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranış geliştirme = Behaviour development ; Ergenler = Adolescents ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırma, Duell (2018) tarafından geliştirilen Ergenlerde Pozitif Risk Alma Davranışı Ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte bazı demografik değişkenlerin (yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, algılanan gelir düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi, anne-baba birlikteliği, doğum sırası ve kardeş sayısı) ilişkisi de incelenmiştir. Araştırmanın evrenini İstanbul'da lisede öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri üç farklı aşama ile sınanmıştır. Araştırma, ölçüm aracının dilsel eşdeğerliğini sınamayı amaçlayan birinci aşamada 30, ölçüm aracının ölçüt geçerliğini sınamayı amaçlayan ikinci aşamada 229, ölçüm aracının diğer yapılarla ilişkilerini ve güvenirliğini sınamayı amaçlayan üçüncü aşamada 359 lise öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Ölçüm aracının özellikleri dilsel eşdeğerlik, geçerlik (yapı, ölçüt) ve Cronbach Alpha güvenirlik sınama yöntemleriyle incelenmiştir. Ölçeğin geçerlik sınamaları için katılımcılara Ergenlerde Pozitif Risk Alma Ölçeği, Ergenlerde Risk Alma Ölçeği, Olumlu Sosyal ve Saldırgan Davranış Ölçeği ve Ergen Prososyallik Ölçeği uygulanmıştır. Yapı geçerliği için gerçekleştirilen doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizi sonuçları Ergenlerde Pozitif Risk Alma Ölçeğinin tek faktörlü yapısının yeterli uyum değerlerine sahip olduğunu göstermiştir. Ayrıca beklenildiği gibi, Ergenlerde Pozitif Risk Alma Ölçeği, ergenlerde risk alma davranışı, olumlu sosyal ve saldırgan davranış ve ergen prososyalliği ile pozitif yönde anlamlı ilişki göstermektedir. Ölçeğin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .74 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak araştırma bulguları ölçeğin, ergenlerin pozitif risk alma davranış düzeylerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.
Anahtar Sözcükler: Risk alma, pozitif risk alma, ergenlik, davranış gelişimi, ölçek uyarlama, geçerlik, güvenirlik

Abstract:
This research was carried out to adapt the Positive Risk-Taking Behavior Scale for Adolescents developed by Duell (2018) into Turkish. In addition, the relationship of some demographic variables (age, gender, class level, perceived income level, parental education level, parental union, birth order and number of siblings) were also examined. The universe of the research consists of students studying at high school in Istanbul. The psychometric properties of the scale were tested in three different stages. The research was conducted with 30 high school students in the first stage aiming to test the linguistic equivalence of the measurement tool, 229 in the second stage aiming to test the criterion validity of the measurement tool, and 359 high school students in the third stage aiming to test the reliability and relations of the measurement tool with other constructs. The features of the measurement tool were examined with linguistic equivalence, validity (construct, criterion) and Cronbach Alpha reliability test methods. Adolescent Positive Risk Taking Scale, Adolescent Risk Taking Scale, Positive Social and Aggressive Behavior Scale and Adolescent Prosociality Scale were applied to the participants for the validity tests of the scale. The results of confirmatory and exploratory factor analysis performed for construct validity showed that the single-factor structure of the Adolescent Positive Risk Taking Scale had sufficient concordance values. Also, as expected, the Adolescent Positive Risk-Taking Scale shows a significant positive correlation with risk-taking behavior, prosocial and aggressive behavior, and adolescent prosociality in adolescents. The Cronbach Alpha reliability coefficient of the scale was calculated as 74. As a result, research findings support that the scale is a valid and reliable measurement tool that can be used to evaluate the positive risk-taking behavior levels of adolescents.
Keywords: Risk taking, positive risk taking, adolescence, behavioral development, scale adaptation, validity, reliability.