Bipolar bozukluk tanılı hastalarda içselleştirilmiş damgalanmanın hastalık özellikleri, evlilik ve sosyodemografik özellikler ile ilişkisi
Internalized stigma in patients with bipolar disorder and its association with clinical, marital and sociodemographic characteristics
Yazar: SELİN TANYERİ KAYAHAN
Danışman: PROF. DR. SİMAVİ VAHİP
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Damgalama = Stigmatization ; Evlilik = Marriage ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics

Özet:
GİRİŞ: Bipolar bozukluk duygudurum episodlarıyla seyreden, episodlar arasındaki dönemde 
eşikaltı belirtilerin görülebildiği kronik, yineleyici ve kompleks bir duygudurum bozukluğu 
olup dünya genelinde yetiyitimine sebep olan hastalıklar arasında üst sıralarda yer almaktadır. 
İçselleştirilmiş damgalanma, toplum tarafından benimsenen olumsuz kalıp yargıların 
farkındalığı, bu yargılara katılma ve bunların içselleştirilmesi ile kişide olumsuz duygulara yol 
açan bir durumu ifade eder ve bipolar bozukluk tanılı hastalarda işlevsellikte ve sosyal uyumda 
bozulmanın yanı sıra hastalık seyrinde görülen olumsuz özelliklerle ilişkilendirilmektedir. 
Türkiye'de bipolar bozukluk tanılı hasta grubunda içselleştirilmiş damgalanma ve ilişkili 
faktörlerin incelendiği çalışma sayısı kısıtlıdır. Bu açıdan içselleştirilmiş damgalanma 
kavramının bipolar bozukluk tanılı hastaların hastalık özellikleri, evlilik ve sosyodemografik 
özellikleri ile ilişkisinin araştırılması, hastalara daha bütüncül bir yaklaşımda bulunulması ve 
tedavi sürecinde buna yönelik etkin psikososyal müdahaleler geliştirilmesi açısından yol 
gösterici nitelikte olabilecektir.
AMAÇ: Bu araştırmada Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim 
Dalı Affektif Hastalıklar Birimi'nde bipolar bozukluk tanısıyla izlenmekte olan hastaların 
içselleştirilmiş damgalanma düzeylerinin belirlenmesi ve içselleştirilmiş damgalanma 
düzeylerinin hastalık özellikleri, evlilik ve sosyodemografik özellikler ile ilişkisinin 
incelenmesi amaçlanmıştır.
YÖNTEM: 19.11.2020-31.03.2021 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh 
Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Affektif Hastalıklar Birimi polikliniğine başvuran 
bipolar bozukluk tanılı ardışık her hastaya çalışma anlatılmış, çalışmaya katılmayı kabul eden, 
bilgilendirilmiş yazılı onam veren ve araştırmaya alım ölçütlerini karşılayan 118 hasta 
çalışmaya dahil edilmiştir. Önceden amaca yönelik olarak hazırlanan bir Görüşme ve Bilgi 
Toplama Formu aracılığıyla hastaların psikiyatrik hastalıklarına, evlilik ilişkili özelliklerine ve 
sosyodemografik özelliklerine ilişkin veriler toplanmış, hasta tarafından Ruhsal Hastalıklarda 
İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ)'nin doldurulması istenmiş ve hastaların VII
psikiyatrik hastalıkları, tedavi ve seyir özellikleri gibi yönlerden toplanan bilgiler için olası tüm 
bilgi kaynakları kullanılmıştır. Bu kaynaklar başlıca hasta, hasta yakını ve hastaya ilişkin kayıt 
ve belgelerin tümüdür. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS programının 25. 
sürümü kullanılmış ve istatistiksel anlamlılık için p değeri <0,05 olarak alınmıştır.
BULGULAR: Araştırmaya bipolar bozukluk tanılı 118 hasta dahil edilmiştir. Tüm 
örneklemde toplam RHİDÖ puan ortalaması 56,50 ±13,65 saptanmış olup, RHİDÖ ile ölçülen 
içselleştirilmiş damgalanma düzeylerinin toplam hastalık süresi ve yaş azaldıkça arttığı, 
episod sıklığı arttıkça arttığı; hızlı döngülülük özelliğinin ve episodlar arası kalıntı belirtilerin 
görüldüğü gruplarda, işsiz hastalarda ve kadın cinsiyette daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
İçselleştirilmiş damgalanmayla ilişkili alt alanlar arasında yabancılaşma ve damgalanmaya 
karşı direnç öne çıkmakta olup, yabancılaşma düzeylerinin toplam hastalık süresi ve yaş 
azaldıkça arttığı, episod sıklığı ve toplam eğitim süresi arttıkça arttığı; hızlı döngülülük 
özelliğinin, özkıyım girişimi öyküsünün ve episodlar arası kalıntı belirtilerin görüldüğü 
gruplarda, işsiz hastalarda ve kadın cinsiyette daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
Damgalanmaya karşı direncin ise hastaneye yatış öyküsü bulunan grupta daha düşük, ailede 
özkıyım girişimi veya tamamlanmış özkıyım öyküsü bulunan grupta ise daha yüksek olduğu 
saptanmıştır.
TARTIŞMA VE SONUÇ: Bu çalışmada bipolar bozukluk tanılı hastalarda içselleştirilmiş 
damgalanma düzeylerinin Türkiye'de bildirilen bulgularla benzer olduğu ancak uluslararası 
literatürdeki bulgulardan kabaca düşük bulunduğu söylenebilir. İçselleştirilmiş damgalanmanın 
hastalık sürecinin daha erken dönemlerindeki ve daha genç hastalarda daha yüksek bulunduğu, 
hızlı döngülülük, sık episod yaşama ve episodlar arası kalıntı belirtilerin görüldüğü hastalarda 
daha fazla saptandığı göz önünde bulundurulursa, içselleştirilmiş damgalanmaya yönelik 
psikososyal müdahalelerin ve konuya özelleşmiş uygun psikoeğitim programlarının erken 
dönemde uygulanmasının önemli olduğu öne sürülebilir. Çalışmamızda elde edilen bulguların 
ve bu alanda ileride yapılacak araştırmaların yol göstericiliğinde, içselleştirilmiş 
damgalanmanın çok boyutlu ve bütüncül şekilde ele alınması ile uygulanacak girişimler 
bipolar bozukluk tanılı hastaların işlevsellik düzeylerine ve hayat kalitelerine olumlu katkıda 
bulunabilecektir.
ANAHTAR KELİMELER: Bipolar Bozukluk; İçselleştirilmiş Damgalanma; Hastalık 
Özellikleri; Evlilik; Sosyodemografik Özellikler

Abstract:
INTRODUCTION: Bipolar disorder is a chronic, recurrent and complex mood disorder 
characterized by mood episodes and sub-threshold symptoms in-between mood episodes can 
be present. Bipolar disorder is among top diseases that cause disability worldwide. Internalized 
stigmatization refers to a situation that causes negative emotions in the individual by the 
awareness of negative stereotypes adopted by the society, participation in these judgments and 
their internalization, and it is associated with the negative clinical features seen in the course of 
the disease as well as impaired functionality and social adaptation in patients diagnosed with 
bipolar disorder. The number of studies examining internalized stigma and related factors in 
patients diagnosed with bipolar disorder in Turkey is limited. In this respect, researching the 
relationship between the concept of internalized stigmatization with illness characteristics, 
marital and sociodemographic characteristics of patients with bipolar disorder may be a guide 
in terms of taking a more holistic approach to patients and developing effective psychosocial 
interventions in the treatment process.
OBJECTIVE: Aim of this study is to assess internalized stigma levels in patients with bipolar 
disorder, who are currently in follow-up in mood disorders clinic in Ege University School of 
Medicine, department of psychiatry and to investigate clinical, marital and sociodemographic 
features for a possible association with internalized stigma levels.
METHOD: Study was conducted at a specialized mood disorders clinic in Ege University 
School of Medicine, department of psychiatry between 19.11.2020 and 31.03.2021. Each 
consecutive patient with bipolar disorder diagnosis who applied to mood disorders clinic was 
informed and invited to the study. 118 patients who agreed to participating in the study, gave 
informed consent and met inclusion criteria were included in the study. A specifically prepared 
form was used to collect information about disorder related, marital and sociodemographic 
characteristics of patients and patients were asked to fill in "Internalized Stigma of Mental 
Illness Scale-ISMIS". All possible sources such as patient records and caregivers were also 
evaluated in order to increase reliability and quality of the information collected. Statistical IX
analysis of data was conducted by SPSS version 25 and a statistical significance level of 
p<0,05 was determined.
RESULTS: 118 patients with bipolar disorder diagnosis were included in the study.
Mean total ISMIS score was 56,50 ±13,65 in the whole sample and was found to increase with 
a shorter total duration of illness and lower age, higher episode frequency; in patients with 
rapid cycling and interepisodic symptoms, unemployed patients and female patients. Among 
subareas related with internalized stigma, alienation and stigma resistance is emphasized. 
Alienation ISMIS scores were found to increase with a shorter duration of illness and lower 
age, higher episode frequency; in patients with rapid cycling and interepisodic symptoms as 
well as in patients with a history of suicide attempt, unemployed patients and female patients.
Stigma resistance was found to be weaker in patients with a history of previous 
hospitalization and stronger in patients with a family history of suicide attempt or completed 
suicide. 
DISCUSSION AND CONCLUSION: In this study, it can be commented that the internalized 
stigmatization levels in patients diagnosed with bipolar disorder are similar to the findings 
previously reported in Turkey, but are roughly lower than the findings in the international 
literature. Considering that internalized stigmatization is found higher in earlier stages of the
illness process and in younger patients, as well as in patients with rapid cycling, frequent 
episodes and residual symptoms between episodes, it might be important to implement 
psychosocial interventions for internalized stigmatization and appropriate psychoeducation 
programs in the early period of the illness. With the guidance of the findings obtained in our 
study and future researches in this field, interventions to be implemented with a 
multidimensional and holistic approach towards internalized stigmatization may positively 
contribute to the functionality levels and quality of life of patients with bipolar disorder.
KEYWORDS: Bipolar Disorder; Internalized Stigma; Clinical Characteristics; Marital;
Sociodemographic Characteristics