Türkiye'de 1990 sonrası piyasa ekonomisi: Avrupa Birliği'ne üyelik ve ekonomik özgürlükler açısından bir değerlendirme
Market economy in Turkey after 1990: An assessment in European Union membership process and economic freedoms
Yazar: ERCAN BAHTİYAR
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK DİLEYİCİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik haklar = Economic rights ; Piyasa ekonomisi = Market economy ; Üyelik = Membership

Özet:
Devlet müdahalesinin minimum düzeyde olduğu ve bu mekanizmaya sadece piyasanın daha sağlıklı işleyebilmesi için başvurulduğu bir durumda tesis edilen piyasa ekonomisi, özel mülkiyetin var olduğu, özel girişimlerin herhangi bir engelle karşılaşmadığı, fiyatların serbest rekabet ortamında belirlendiği bir ekonomik düzen olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak bu düzenin muhafaza edilebildiği bir ortamda ?ekonomik özgürlük? kavramından söz edilebilecektir. Bireylerin özel mülkiyetinin korunduğu, ekonomik karar serbestliğine sahip olunan bir ortamda devletin ekonomiye müdahalesi sınırlı alanda yer alır. Ekonomik özgürlükler yıllardan beri çeşitli organizasyon ve kurumlar tarafından, piyasa ekonomisi şartlarını ifade eden değişkenlere göre ölçülmekte ve ortaya çıkan sonuç içerisinde ülkelerin ekonomik özgürlük endeksleri belirlenmektedir. Söz konusu endeks, ilgili ülkenin ?hangi piyasa ekonomisi şartını ne oranda sağladığı?nın ayrıntılı göstergesi olmakta ve değerlendirmeye alınan ülkeleri de bu kriterlere göre sıralamaktadır.Türkiye'de İzmir İktisat Kongresi'nde özel sektör eliyle kalkınma amacı ön plana çıkarak piyasa ekonomisinin şartlarını sağlamak hedefi ile başlayan süreç, çeşitli nedenlerle sekteye uğramış ve ancak 1980'li yıllarda hız kazanmıştır. Türkiye 1990'lı yıllardan itibaren de piyasa ekonomisi şartlarını sağlamak için Avrupa Birliği'ne tam üyeliğin gerektirdiği ekonomik koşullar paralelinde ilerlemiştir. Günümüzde Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne üyelik yolunda mevcut üyelerle kıyaslandığında, şartların birçoğunu karşıladığı ve hatta bazı noktalarda mevcut üye ülkelerden daha iyi konumda ve birçok ülke tarafından hızla gelişen bir piyasa ekonomisi olarak kabul edilen bir ülke olduğu vurgulanmaktadır. Ekonomik özgürlüklerle ilgili hazırlanan raporlar incelendiğinde, piyasa ekonomisi karşısında bir takım engellerin de bulunduğu ve bu engelleri aşma yolunda ise daha öncekiler gibi bazı yapısal düzenlemelerin gerçekleştirilmesi gerektiği görülmektedir. Böylece Türkiye'nin kusursuz işleyen bir piyasa ekonomisine yaklaşması ve ekonomik özgürlükler hususunda da önemli adımlar atması mümkün olacaktır.

Abstract:
The market economy which is applied when government interference is in minimum level and it is used only for a healthy market, comes as an economic order in which private property exists; economic enterprises do not encounter any hindrance and prices are determined in a free competitive environment. However, the concept of ?economic freedom? can exist only when the system in which this kind of order is kept. Protected private property of individuals, freedom of economic decision-owned area is located in a limited state interference in the economy. For years, economic freedom has been measured by various organizations and institutions according to variables indicating the conditions of market economy and indexes of countries? economic freedom are determined in relation to the results emerging. This index is a detailed indicator of the concerned country about ?which market economy conditions it provides and to what extent? and list countries in assessment according to these criteria.The process which started with the purpose of providing the conditions of market economy by the private sector for economic development in Turkey in İzmir Economy Congress have been interrupted by a variety of reasons and only gained momentum in the 1980s. Turkey has progressed in line with economic conditions that full membership to the European Union required to provide the requirements of the market economy from the 1990s. Today, when Turkey is compared to the other existing countries in accession path to EU, it is emphasized that most of the conditions are met, and it is even better than the existing member states in some points and Turkey is adopted as a rapidly developing market economy by many countries. When reports prepared about economic freedom are analyzed, it is seen that there are some kinds of obstacles about market economy and some constitutional planning should be made like previous ones in getting around them. Thus, Turkey?s move towards a smoothly working market economy and taking important steps to secure economic freedom will be possible.