Serbest okuma etkinliğinin sözcük hazinesi ve kavram gelişimine etkisi (Meb tarafından ilköğretim ıı. kademe öğrencilerine önerilen 100 temel eser örneğinde)
Effects of free reading activity to word knowledge and concept development (it is in the example of 100 main works which are recommended to second grade primary school students by Ministry of Education)
Yazar: ALPASLAN OKUR
Danışman: PROF. DR. CEMAL YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Okuma etkinligi, egitimdeki konumu itibariyle sözcük ögretimi ve kavram gelisimindeönemli bir yere sahiptir. Özellikle yabancı kaynaklı çalısmalar basta olmak üzereokumanın egitimdeki önemi ve rolü sürekli gündeme getirilmekte ve vurgulanmaktadır.Bu arastırma, okuma etkinliginin sözcük ögretimi ve kavram gelisimindeki etkisinibelirlemek amacıyla Türkçe örneklere dayalı uygulamalarla gerçeklestirilmistir.Nitekim 2006'da yürürlüge giren yeni Türkçe programı da okumanın sözcük gelisimiüzerindeki etkisine daha fazla deginmistir. Aynı sekilde Millî Egitim Bakanlıgı 2005 ve2006 yıllarında aldıgı kararlarla ögrencilerin bos zamanlarını iyi sekildedegerlendirmelerini saglamak için, tavsiye amaçlı, önce ortaögretimde sonrailkögretimde 100 Temel Eser adlı projelerle konunun önemine dikkat çekmistir.Çalısmanın amacı yukarıda da deginildigi gibi okuma becerisinin sözcük hazinesi vekavram gelisimindeki etkisini, Türkçe kaynaklara dayalı uygulamalarla belirlemektir.Yapılan uygulamalarda okuma materyali olarak da 100 Temel Eser seçilmistir. Buseçimin sebebi çalısmanın baska bir amacını yansıtmaktadır; böylece tavsiye edileneserlerin sözcük hazinesi ve kavram gelisiminde ne derece etkili oldugu da tespitedilmesi amaçlanmıstır.Bu etkinin derecesini görebilmek için uzman görüsleri dogrultusunda 100 TemelEserden üç yerli roman seçilerek bunların içinden, yine uzman görüsleri dogrultusunda,üç yüz sözcük ve sözcük grubu (deyim, birlesik fiiller vs.) tespit edilmistir. Tespit edilenbu sözcük ve sözcük grupları da degisik test teknikleriyle uygulama sırasındaögrencilere sorulmustur.Arastırmanın uygulaması stanbul'un Küçükçekmece ilçesindeki bir devlet okulundayapılmıstır. Bu okulda rastgele seçilen iki yedinci sınıftan biri deney grubunu digeri dekontrol grubunu olusturmustur. Her iki grupta da 39'ar ögrenciden toplam 78 ögrencimevcut olup ?ön test-son test kontrol gruplu deneme modeli? kullanılmıstır.Arastırmanın bes aylık uygulama süresince deney grubu belli bir plan çerçevesindeseçilen kitapları okurken kontrol grubu üzerinde her hangi bir islem yapılmamıstır. Heriki grubun bireylerini yakından tanımak ve gruplar arasındaki esitligi/farklılıgı tespitetmek için öncelikle ?ögrenci tanıma anketi? uygulanmıs; deney grubunun her kitabıokumasından önce ve sonra her iki gruba da aynı ön test ve son testler aynı yöntemlesorulmustur. Ayrıca üç kitabın deney grubu tarafından okunmasından sonra üçkitaptan bazı sözcük ve sözcük gruplarını kapsayan karma bir ?genel son test? her ikigruba da uygulanmıstır.SPSS 11.5 istatistik programı kullanılarak elde edilen veriler nicel degerlendirmeteknikleriyle ve ögrencilerin yaptıkları sözcük/sözcük gruplarına dair tanımlar daarastırmacının görüsleriyle yorumlanmıstır. Çalısmada, parametrik olmayanistatistiksel analiz yöntemlerinden, bagımsız iki grubun karsılastırılmasında MannWhitney U, bagımsız ikiden fazla grubun karsılastırılmasında Kruskal Wallis H testikullanılmıstır. Gruplar arasında anlamlı fark gözlendiginde farkın kaynagınınbelirlenmesi için Mann Whitney U Testi ikili eslestirmeler yapılarak kullanılmıstır.Deney ve kontrol grubunun ön ve son test sonuçlarının karsılastırılmasında iseWilcoxson Signed Rank testi kullanılmıstır. Arastırma verilerinin betimlenmesinde;frekans ve yüzde kullanılmıstır. Güvenirlik katsayılarının belirlenmesinde ise CronbachAlfa kullanılmıstır.Sonuçta bu arastırmayla ilgili olarak su tespitlere varılmıstır:? Okuma etkinligi sözcük hazinesi ve kavram gelisimini etkilemektedir.? lkögretim okullarında okuma olgusu henüz yerlesmemis ve okuma alıskanlıgınıkazandıracak bir proje bulunmamaktadır.? MEB tarafından tavsiye amaçlı olusturulan kitap listesi sadece okumayıgözetirken bu kitaplarda çocukların sözcük ve kavram gelisimini gelistirecek birharicî sistem düsünülmemistir.? Ögrencilerde, sözlük kullanma ve sözlükten faydalanma bilinci henüzyerlesmemistir. lkögretim okulları için hazırlanan sözlüklerde birliksaglanamamıs ve sözlüklerin ögrencinin ihtiyacını karsılayamayacak içerik vebiçimde oldugu gözlenmistir.

Abstract:
Reading activity, has an important role in teaching word and concept development,regarding in the position of education. Especially studies from foreign sources havecome first about the importance and role of reading in education are always put on theaction and emphasized. This research is confirmed for determining effects of readingactivity to teaching word and developing concept with practices which are based onTurkish examples. In this respect to this also new Turkish programme which wasbecome valid in 2006 has much more mentioned effects of reading on word development.In the same way, Ministry of Education with the decisions in the years 2005 and 2006has mentioned the importance of the subject for making free time of the students morevaluable and having a purpose of advice by the projects which are called ?100 MAINWORKS?, first in secondary schools then in primary schools.The purpose of this study as it was mentioned above is determining effects of readingskills to word knowledge and concept development with practices which are based onTurkish sources. In the practices ?100 Main Works? are chosen as reading materials.The reason of this selection has reflected any other reason of the study too; so it has beenpurposed that determining the works which have been adviced, to have what extenteffects on word knowledge and concept development.Three native novels from ?100 Main Works? are chosen by the point of view ofspecialist, and from these three hundred words and word categories (phrase, compoundverbs, etc.) have been determined for understanding the degree of this effect. Thesedetermined word and word categories have been asked to students during the practiceby various test techniques.The practice of the research was done in a state school in Küçükçekmece, stanbul.From two seventh grade classes which were chosen by chance, one of was experimentand the other one was control group. Both of these two groups had 39, totally 78students and test pattern with control group was used which has pre-test and post-test.During five months practice period of the research while experiment group was readingbooks which were chosen in a certain plan, any other process was not done on thecontrol group. First ?student recognize questionnaire? was made; then the same pretestsand post-tests were asked in the same technique to both of these two groups beforeand after reading all the books of the experiment group for recognizing individual ofboth of these groups and determining equality / difference between groups. Also afterthree books were read by experiment group, a complex ?general post test? which wasincluded some words and word categories from three books was applied to both of twogroups.By the support of SPSS 11.5 taken data have been interpreted by the point of view of theresearcher both with quantity test techniques and also the definitions about word / wordcategories which were done by students. In the study Mann Whitney U test from the nonparametric statistical analysis tecnique has been used in comparing two seperate groups,Kruskal Wallis H test has been used in comparing more than two seperate groups.Mann Whitney U Test has been used by making dual matching for determining thereason of the difference when significant difference had been observed between groups.However Wilcoxson Signed Rank Test has been used in comparing pre and post-testresults of the experiment and control groups. Frequency and percentile have been usedin describing the research data. However Cronbach Alfa has been used in determinigcoefficiency of reliability.At the end those results have been reached about this research:? Word knowledge and concept development have been effected with readingactivity? Reading event has not been placed yet in primary schools and there has not beena project which reading habit will been gained.? It has not been thought that an external system which will be developed word andconcept development of students in these books, while book list which has beenformed for having a purpose of advice by Ministry of Education, was regardingjust reading.? The conscious of using dictionary and making use of dictionary have not beenplaced in students. In the dictionaries there has been no unity which have beenprepared for primary school students and it has been observed that they have notthe content and the form which will not be able to covered needs of students.