Jeopolitik ve enerji güvenliği çerçevesinde Arktik Bölge'de iş birlikleri ve sorunların analizi
Analysis of cooperations and problems in the Arctic Region in terms of geopolitics and energy security
Yazar: SENA BAYIM
Danışman: DOÇ. DR. LEMAN ERDAL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Arktik Bölge ülkeleri ABD, Rusya, Finlandiya, Norveç, Kanada, Danimarka, İzlanda ve İsveç'ten oluşmaktadır. Buzullar ile kaplı olan bölgede küresel ısınma etkileri günden günde daha belirgin hissedilmektedir. Küresel ısınmanın neden olduğu buzul erimeleri yeni deniz rotaları oluşturmuştur. Yeni rotaların sağladığı kolay ulaşım, bölgede hidrokarbon kaynaklarının keşfedilmesini kolaylaştırarak jeopolitik açıdan dönüşüm yaratmıştır. 
Bölgenin enerji kaynakları açısından zengin olması, enerji güvenliği konusunda hassasiyet yaratmaktadır. Öyle ki bölgede zorlu iklim şartları, kaynakların çıkarılmasında teknoloji ihtiyacı yaratarak maliyeti artırmaktadır. Bu durum, bölge ve bölge dışı ülkeleri iş birliği yapma konusunda bir araya getirmektedir. Enerji faaliyetlerinin sürdürülebilirliği, barış ortamının korunması ve kalkınmanın sağlanması için konseyler öne çıkmaktadır. Bununla beraber Arktik Bölge'deki en önemli sorunları kıta sahanlığı, geçit ve sırtlardaki sorunlar oluşturmaktadır. Devlet aktörler, bölgedeki avantajlardan yararlanma amacıyla iş birliklerine yönelse de kaynaklara ve bölgeye egemen olma gayesi ile çatışma riski yaratmaktadır. Bölge dışı ülke olan Çin'in Arktik Bölge'de aktif rol oynaması, NATO ve Rusya'nın karşı karşıya gelme ihtimali bölgede çatışma unsurunu artırıcı etmenlerdir. 
Bu çalışmanın konusunu Arktik Bölge ülkeleri (ağırlıklı olarak ABD ve Rusya) ile bölge dışı ülke olan Çin oluşturmaktadır. Çalışmada Arktik Bölge'yi enerji kaynakları ve deniz rotaları avantajları nedeniyle sadece iş birliği ya da çatışma alanı olarak değerlendirmenin eksik olduğu düşünülmektedir. Arktik Bölge'deki çatışma unsurlarının yumuşatılması, enerji faaliyetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması için iklim koşullarına bağlı iş birliğinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Arktik Bölge'nin rezerv ve transit bölge olarak bir merkez haline gelmesi gerektiği desteklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Arktik Bölge, Jeopolitik, Enerji Güvenliği, Rusya, Çin.

Abstract:
The USA, Russia, Finland, Norway, Canada, Denmark, Iceland and Sweden are Arctic Region countries. Global warming is felt more prominently in the Arctic Region, day by day. The glacial melting caused by global warming has created new sea routes. The easy access provided by the new routes has created a geopolitical transformation by facilitating the discovery of hydrocarbon resources in the region.
However, the energy resources create sensitivity to energy security. The harsh climatic conditions make it difficult to extract resources and increase the cost. This brings together regional and non-regional countries to cooperate. In this direction, there are councils in the region for the sustainability of energy activities, peace and development. However, there are problems in the sea, passages and ridges, especially regarding the continental shelf of the region. Although the state actors turn to cooperation to take advantage of the region, they create the risk of conflict to take maximum advantage of resources and dominate. The active role of China, which is a non-regional country, as well as the NATO and Russia confrontation are the factors that increase the conflict factor in the region.
This study examines the policies of the Arctic Region countries (especially the USA and Russia) and non-Arctic China. Due to the advantages of energy resources and sea routes in the region, it concludes that it is insufficient to evaluate the region as a purely cooperative or battlefield area. To alleviate the conflict elements in the Arctic and ensure the sustainability of energy activities, cooperation, required by climatic changes, should be reconsidered, and the Arctic Region should turn into a center of reserve and a transit region.

Keywords: Arctic Region, Geopolitics, Energy Security, Russia, China.