Kentsel tasarımda görselleştirme tekniklerinin yanıltma gücü
Misleading ability of visualization techniques in urban design
Yazar: İREM DÜZGÜNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Görme algısı = Visual perception ; Kentsel modelleme = Urban modelling

Özet:
Planlama, mimarlık ve kentsel tasarım disiplinleri için önemli bir araç olan temsil, bir dizi görselleştirme tekniklerinden yararlanılarak gerçekleştirilmektedir. Geleneksel temsil yöntemlerinin yanı sıra yaşanan teknolojik ilerlemelerle beraber görselleştirme araç ve tekniklerinin dijital türevleri günümüzdeki yerini sağlamlaştırmıştır. Dijital görselleştirme teknikleri sayesinde bilginin iletilmesi, paylaşılması, güncellenmesi hızlanmıştır. Görselleştirme tekniklerinin kullanım amaçları ve odakları farklılık göstermektedir. Her türlü kullanıcı grubu için anlaşılması daha kolay olan üç boyutlu dijital modeller, kentsel mekanın kurgulanmasına, tasarım ve planlamanın algılanmasına, detayların incelenebilmesine olanak tanımaktadır
Üç boyutlu dijital modeller üzerine uygulanan fotogerçekçi düzenlemeler ile tasarım pek çok açıdan tamamlanırken görsellerin gerçekçilik boyutu tartışılmaktadır. Görsellerde kullanılan özel ve parlak renkler, ışık ve gölgelendirme düzenlemeleri görselin estetik cazibesini arttırmaktadır. Projelerin gerçek dışı bitkilendirilmesi ve hatta bitkilendirme ile istenmeyen yüzeylerin kapatılması yaygın olarak yapılan iyileştirilmelerdir. Projelerin kent bağlamından kopartılarak etrafının soluklaştırılması veya yok edilmesi ile kullanıcıların mekansal düzeyde bilgi edinebilmeleri sınırlandırılmaktadır. Tasarımların üç boyutlu modellerinden görüntü alınırken açının özellikle yaya kotu görünümüyle bağdaşmaması da yanıltıcı uygulamalar arasındadır. Kadraja giren ve görüntüyü engelleyen objelerin silinmesi tasarımın ayrıntılı incelenmesini sağlarken, projelerin bitmiş haliyle kıyaslandığında farklılıklar göze çarpmaktadır. 
Üç boyutlu dijital görseller tasarımcıların amaçlarına göre farklı detay ve soyutlama düzeylerinde hazırlanmaktadır. Tasarım süreçlerinde mekansal kurgunun anlaşılabilmesi için soyut modeller yeterli olurken, pazarlama ve satış için yüksek derecede detaylandırılmış görseller tercih edilmektedir.  Tasarımcı tasarımının hangi özelliklerini ne düzeyde vurgulayacağını, hangi özelliklerini saklayacağını detaylandırma seviyeleri ile belirlemektedir.
Bu çalışma ile üç boyutlu kentsel modellere yapılan fotogerçekçi düzenlemelerin kullanıcı algısı üzerindeki etkisi tartışılmaktadır. Çalışma üç boyutlu modellere yapılan fotogerçekçi düzenleme ile yapılan temsillerin algılanma düzeylerinin incelenmesi ve kullanıcı grupları üzerindeki yanıltma gücünün tespit edilmesi amaçlamaktadır. Temsilde verilen kararların kullanıcıyı yönlendirdiği savunulmaktadır.
Çalışma için benzer özelliklerde kullanıcıların yer aldığı iki gruba anket yapılmıştır. İki kullanıcı grubundan birine çalışma alanının gerçek görüntüleri diğerine ise fotogerçekçi dijital model görüntüleri sunulmuştur. Sunulan görsellerin çalışma için düzenlenen anket sorularına göre değerlendirilmesi istenmiştir. Anket ile kullanıcıların alanın kullanımı, boyutu ve mekansal içeriğine dair bilgisi ölçülmüş, alanda göze çarpan veya yansıtılmayan özellikler tespit edilmeye çalışılmış, kentsel tasarım unsurlarının algılanma düzeyi sorgulanmıştır. Anketin son bölümünde semantik çevresel ölçek yönteminden yararlanılarak kullanıcıların çevreyi değerlendirmeleri istenmiştir. 
Sadece silüet görselleri üzerinden yapılan pilot çalışma, tezin motivasyonunu sağlamıştır. Semantik çevresel ölçek kavramlarının kullanıcılar tarafından derecelendirilmesiyle gerçekleştirilen çalışmada güç ve sosyal statü faktörleri fotogerçekçi dijital model görüntülerinin değerlendirilmesinde baskın değerler almıştır. Bunun sebebinin görsellerde proje alanlarının bulundukları mekandan koparılarak sunulması olduğu düşünülmüştür.
Tez çalışması kapsamında yapılan ankette kullanıcıların cevapları değerlendirildiğinde proje alanının tahmin edilmesinde başarısız oldukları gözlenmiştir. Kullanıma dair bilgiler tam ve eksiksiz cevaplandırılamamıştır ancak verilen cevaplar gerçekle tutarlıdır. Proje alanının büyüklüğü kullanıcılar tarafından doğru tahmin edilememiştir. Kullanıcılara projenin en fazla öne çıkan özelliği sorulduğunda gerçek görüntüleri değerlendiren kullanıcı grubu alanın çevresini vurgularken, fotogerçekçi dijital model görüntülerinde çevresel değerlendirmenin yalnızca proje alanının dış mekan tasarımı ile ilgili olması dikkat çekmektedir.
Kentsel tasarım unsurları bağlamında yapılan değerlendirmelerde fotogerçekçi dijital model görüntüler için aydınlatma elemanlarının algılanma düzeyinin yüksek çıkması beklenmeyen bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Bitkilendirme düzeyleri de gerçek görüntü ve fotogerçekçi dijital model görüntülerinde farklılaşmıştır. Fotogerçekçi görüntülerde baskın olarak yer alan park ve meydan fonksiyonunun bu sonuç üzerinde etkisi olduğu düşünülmüştür. Yükseklik, iki kullanıcı grubunun da vurguladığı bir özellik iken büyüklük gerçek görüntüler için ön plana çıkmıştır. Alanın yansıtılamayan özellikleri için iki kullanıcı grubu da iç mekan cevabını baskın şekilde vermiştir. Sunulan görsellerde iç mekan gösterilmemesi bu sonuçla bağdaşmaktadır. Ayrıca gerçek fotoğrafların sunulduğu kullanıcılar alanın aktif olarak kullanılıp kullanmadığı konusunda çelişki yaşamışlardır.
Küller'in sekiz faktörünün değerlendirildiği bölümde en büyük farklılıklar güzellik, bütünlük ve kapalılık faktörlerinde olmuştur. Fotogerçekçi düzenlemelerin estetik algıyı yönlendirdiği ve bu sebeple güzellik faktörünün yüksek çıktığı düşünülmektedir. Gerçek görüntülerde projenin çevresinin de yer alması ile bütünsel uyumsuzluk göze çarpmış, bütünlük faktörü düşük değer almıştır.  Fotogerçekçi dijital model görüntülerde ise çevredeki yüksek yapıların silinmesi ile projenin kapalılık hissi düşürülmüştür. Tez çalışması kapsamında seçilen görseller projenin sadece silüet üzerinden değil daha detaylı incelenmesine yardımcı olmuştur. Ölçek ve açı farklılığı kullanıcıların farklı nitelikleri inceleyebilmesine ve değerlendirebilmesine olanak tanımıştır.

Abstract:
Representation, which is an important tool for planning, architecture and urban design disciplines, is carried out through a series of visualization techniques. As well as traditional representation tecniques, digital derivatives of visualization have strengthened their current place along with technological improvements. Owing to digital visualization tecniques, the transmission, sharing and updating of information have accelerated. The purpose of usage and focus of visualization tecniques differ from each other. The technical methods that can be comprehended by professionals, are difficult representations to be understood by other users. Three-dimensional digital models, which are easier to be understood by all type of users, enable to building of the urban space, perception of  the design and planning , examination of the details of urban design. It also contributes to the process of participation and provides the public to be informed and included.
With the photorealistic improvements applied on the three-dimensional digital models, the realism level of the images is discussed as well as the design is completed in many respects.The special and bright colors used in the images, light and shading arrangements increase the aesthetic appeal of the view. Unrealistic planting of projects and even closing facades by planting are common improvements. By detaching the project from the urban context and fading or destroying its around, getting information becomes limited for the spatial context. It is also among the misleading applications that the angle conflicts with the view of street level, especially when images are taken from three-dimensional models of designs. While the deletion of the objects entering and blocking the image provides a detailed examination of the design, the differences compared to the final projects draw attention.
Three-dimensional digital images that help making decision in planning and design processes, data presentation and design development. They are prepared at different level of details and abstraction level according to the purposes of the designers. While abstract models are sufficient to understand spatial creation in the design process, highly detailed visuals are preferred for marketing and sales. The designer determines  which qualities and the what level of design qualities will be emphasized and which of these will be hiden through levels of detail.
Three studies were examined regarding to perceptional evaluation. The first one was perceptional research which was carried out for Camberwell Urban Square. It has a guiding qualification for the studies which evaluate perceptional level of 3D computer aided models. In the result of this research, it is concluded that urban simulations which were produced for the study has approached to descripted reality. It is seen that simulation was accepted as a accurate representation of the spatial qualities for users. It is resulted that effective urban simulations would enable human-environment relations to be understood better, provide communication between architects, planners, decision makers and public in designing processes. The second study shows neglecting, vandalism and dilapidation effects which is especially hiden in the 3D models, were developed for Kop van Zuid- Old Harbour Area of Rotterdam-. In the study Küller's semantic environmental scale method was used. But, it is detected that users had some difficulties in interpreting some of the attributions and were able to make more appropriate evaluations with open-ended questions. The study also reveals the effect of neglecting, vandalism and dilapidation representation on perception in digital visualization. As final one, 3D computer aided modelling perception study was determined which was done for Vienne Schwarzenberg Square. In this study, perception levels were evaluated by comparing render images and real area. It is observed that visualized urban spaces has caused different perception rather than the real. It is seen that visualizing in urban design could not execute some perceptional impressions. It is observed that aspects related with dynamic, haptic, auditory or usability could not be understood completely. These methodologies and evaluations used by three studies mentioned above provide an essential basis for the thesis.
The effect of rendering improvements applied on three dimensional urban models for user perception is discussed by this study. The study aims to investigate the perception level of representations made by rendering improvement applied by three dimensional models and to determine the misleading ability on user groups. It is argued that the decisions made on the representation are led the user. 
For this study, a questionnaire was made to two different groups which have users with similar characteristics. Users whose age ranges and educational levels are close to each other were selected except for the professionals. Professionals are excluded from the study because they are experienced in rendering. The real images of the site were represented to one of the users group and the render images were represented to the other group. Thus, it is tried that the participants were prevented from any comparison and leading. The real images represented were tried to be taken from the closest angels to project's publicity images. It is asked that presented images should be evaluated according to the questionnaire survey which is prepared for the study.
User groups were not informed about the area and were asked to make their own estimations. With the questionnaire, information of users was measured regarding to usage, dimension and spatial content of the area, tried to detect the outstanding and non-reflecting qualities, questioned the level of perception of urban design elements. In final part of the questionnaire, users were asked to evaluate the environment by using semantic environmental scale method which was developed by Küller in 1972. Eight factors of semantic environmental scale (pleasantness, complexity, unity, enclosedness, potency, social status, affection and originality) contain positive and negative attributes. Perception levels of the factors are measured through rating by using five level likert scale.
The study was tested with a pilot study with two experimental groups including 20 users for each. The pilot study which was done only via silhouette images was carried out by rating Küller's factors by users. In this study, potency and social status factors have dominant values. It is thought that the reason of this fact is to be presented by detaching project areas from the site they located in render images.
The questionnaire was done with the scope of thesis study, it is observed that users failed in making estimation about project area when their answers were evaluated. The information regarding to usage was not answered full and completely but the answers were coherent with reality. The answers given as office, residence and shopping mall were dominant. Project area size could be neither estimated nor approached to the correct size by users. When it is asked to users which quality was the most outstanding of the project, it is significant that environmental evaluations in render images is only about the exterior design whereas users who evaluated real images emphasized the environment of site.
In evaluations made in the context of urban design elements, high values of the perception level of lighting equipments is found as an unexpected result. Because there is not any lighting equipments in the images. It is thought this fact is related with having bright colors and lightings in the images. Planting levels were also differentiated in both real images and render images. It is thought that park and urban square function which exist dominantly in render image have an effect on this result. While height is a quality which was emphasized by both of the user groups, size stands out for real images. Both of the users group dominantly gave ''interior'' as an answer for non-reflecting qualities of the project. Not showing interior in presented images accords with this outcome. Additionally, the users who were presented real images had a contradiction whether the area is used actively.
In the part which Küller's Eight Factors were evaluated, pleasantness, enclosedness and unity factors had the major differences. It is thought that rendering improvements lead aesthetic perception and therefore pleasantness factor increased. Disharmony stood out due to the existence of project's environment in real images thus unity factor had low value. Feeling of enclosedness was decreased by vanishing high rise-buildings in render images. Within the scope of thesis study, the selected images assist not only through silhouette but also analyzing the project in detail.  Scale and angle difference enables users to examine and evaluate different qualities.