Farklı haralarda yetiştirilen safkan arap atlarında bazı fenotipik ve genetik parametreler
Some phenotypic and genetic parameters of purebred arabian horses raised in different stud farms
Yazar: ÖZLEM GÜCÜYENER HACAN
Danışman: PROF. DR. HALİL AKÇAPINAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Atlar = Horses ; Fenotip = Phenotype ; Fertilite = Fertility ; Genetik teknikler = Genetic technics ; Genler = Genes ; Genotip = Genotype ; Haralar = Stud farms ; Vücut bileşimi = Body composition ; Yaşama gücü = Vitality

Özet:
Bu araştırmanın amacı, farklı haralarda yetiştirilen Safkan Arap atlarında bazı vücut ölçüleri, donlar, nişaneler, alında servi, döl verimi ve taylarda yaşama gücü değerlerini belirlemek, bu özelliklere ait kalıtım derecelerini ve yetiştirilen atlara ait akrabalı yetiştirme katsayısını hesaplamaktır.Bu araştırmada, Karacabey, Anadolu ve Sultansuyu Tarım İşletmeleri'nde ve Türkiye Jokey Kulübüne bağlı Mahmudiye Pansiyon Harası'nda yetiştirilen farklı yaş ve cinsiyetten 977 ata ait vücut ölçüleri (cidago yüksekliği, sağrı yüksekliği, beden uzunluğu, göğüs derinliği, göğüs çevresi ve ön incik çevresi), donlar, nişaneler, serviler, döl verimi ve taylara ait yaşama gücü incelenmiştir.İncelenen vücut ölçülerine ait hesaplanan ortalamalar cidago yüksekliği için 151,34 cm, sağrı yüksekliği için 152,81 cm, beden uzunluğu için 155,17 cm, göğüs derinliği için 68,34 cm, göğüs çevresi için 177,22 cm ve ön incik çevresi için 19,45 cm olarak tespit edilmiştir.Taylar doğduğunda % 81,99'unun al, % 18,01'inin doru olduğu, don değişikliğinden sonra bu oranın % 47,19 al, % 12,38 doru ve % 40,43 kır olarak değiştiği belirlenmiştir.Anadolu, Karacabey ve Sultansuyu Tarım İşletmeleri için kızgınlık oranları % 98,12; % 99,64 ve % 98,15; Anadolu, Karacabey, Sultansuyu Tarım İşletmeleri ve Mahmudiye Pansiyon Harası için gebe kalma oranları % 90,96; % 91,01; % 83,70 ve % 93,96; doğum oranları % 82,08; % 84,62; % 73,89 ve % 81,38; kısırlık oranları % 9,04; % 8,99; % 16,30 ve % 6,04; yavru atma oranları % 2,63; % 2,47; % 4,43 ve % 9,11 olarak bulunmuştur. Gebelik süresi Anadolu, Karacabey, Sultansuyu Tarım İşletmeleri ve Mahmudiye Pansiyon Harası için sırasıyla 336,65; 337,44; 333,63 ve 336,78 gün, genel ortalama ise 336,13 gün olarak bulunmuştur.Anadolu, Karacabey ve Sultansuyu Tarım İşletmeleri'nde taylardaki yaşama gücü değerleri ise sırasıyla üçüncü ayda % 97,51; % 99,16 ve % 94,70; altıncı ayda % 96,67; % 98,32 ve % 93,69; dokuzuncu ayda % 96,05; % 98,04 ve % 92,42; onikinci ayda ise % 95,84; % 98,04 ve % 92,42 olarak bulunmuştur.Pedigri dosyasında yer alan toplam 1815 hayvandan 795'inin akrabalı yetiştirildiği ve bu hayvanların ortalama akrabalı yetiştirme katsayısının 0,0163 olduğu hesaplanmıştır.Kalıtım dereceleri cidago yüksekliği için 0,59±0,06; sağrı yüksekliği için 0,47±0,07; beden uzunluğu için 0,55±0,06; göğüs derinliği için 0,39±0,06; göğüs çevresi için 0,42±0,06 ve ön incik çevresi için 0,49±0,06 olarak hesaplanmıştır. Kalıtım derecesi doğduğunda sahip olduğu don için 0,86±0,04; don değişikliğinden sonra sahip olduğu don için 0,82±0,05; baş nişanesi için 0,62±0,06; toplam seki için 0,60±0,06; toplam nişane için 0,68±0,05; sağ ön seki için 0,26±0,06; sol ön seki için 0,25±0,06; sağ arka seki için 0,44±0,06; sol arka seki için 0,29±0,06 ve alında servi için 0,41±0,07 olarak hesaplanmıştır.Bu çalışmada elde edilen bulgulara göre işletmelerde bakım, beslemeye ve döl verimine yeterli özenin gösterildiği ve akrabalı yetiştirmeden kaçınıldığı anlaşılmaktadır. Damızlık olarak kır atların kullanımının arttığı görülmektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to establish Purebred Arabian Horses' some body measurements, coat colors, white markings, hair whorl on the forehead, reproductive performance and viability of foals; to calculate of inbreeding degree and heritability degree according to these specifications.On this research; with different age and sex 977 horses' body measurements (wither heights, rump heights, body length, chest depth, chest circumference and foreleg shin circumference), coat colors, white markings, hair whorls, reproductive performances, and viability of foals have been analyzed in Karacabey, Anadolu and Sultansuyu State Farms and in Mahmudiye Stud Farm adherence to Turkish Jockey Club.It has been examined that the body measurements' for calculated average wither height is 151,34 cm, for average rump height is 152,81 cm, for average body length is 155,17 cm, for average chest depth is 68,34 cm, for average chest circumference is 177,22 cm and foreleg shin circumference is 19,45 cm.When foals were born it has been examined that 81,99% of them have chestnut; 18,01% of them have bay; after the coat color change it has been determined that the rates have been changed to 47,19% chestnut; 12,38% bay and 40,43% grey.In order of Anadolu, Karacabey and Sultansuyu State Farms? rutting rates are 98,12 %; 99,64 %; 98,15; Anadolu, Karacabey, Sultansuyu State Farms and Mahmudiye Stud Farm's gestation rates are 90,96 %; 91,01 %; 83,70 % and 93,96 %; birth rates are 82,08 %; 84,62 %; 73,89 % and 81,38 %; infertility rates are 9,04 %; 8,99 %; 16,30 % and 6,04 %; abort rates are 2,63 %; 2,47 %; 4,43 % and 9,11 %. Gestation period has been found for Anadolu, Karacabey, Sultansuyu State Farms and Mahmudiye Stud Farm's are in order of 336,65; 337,44; 333,63 and 336,78 days and the grand average has been found as 336,13 days.In order of viability of foals in Anadolu, Karacabey and Sultansuyu State Farms have been found as 97,51%; 99,16 % and 94,70 % in the third month; 96,67 %; 98,32 % and 93,69 % in the sixth month; 96,05 %; 98,04 % and 92,42 % in the ninth month; 95,84%; 98,04 % and 92,42 % in the twelfth month.795 of 1815 types of animals which partaking in pedigree folder has been inbreeded and this animals? average inbreeding degree has been calculated as 0,0163.The heritability degree has been calculated for wither height 0,59±0,06; for croup height 0,47±0,07; for body length 0,55±0,06; for chest depth 0,39±0,06; for chest circumference 0,42±0,06 and for foreleg shin circumference 0,49±0,06. Heritability degree has been calculated for coat color when born is 0,86±0,04; after the change of coat color 0,82±0,05; for white facial markings 0,62±0,06; for total white leg markings 0,60±0,06; for total white markings 68,00±0,05; for front right leg white markings 0,26±0,06; for front left leg white markings 0,25±0,06; for back right leg white markings 0,44±0,06; for back left leg white markings 0,29±0,06 and for hair whorl 0,41±0,07.The data from this study demonstrates that it has been well took care of maintenance, nutrition and reproductive performance and been avoided from inbreeding. It's been observed that the usage of grey horses risen for breeding.