Abdurrahman Ebû Zeyd el-Ahdarî hayatı eserleri Ve Mantık Manzûmesi es-Süllemü'l-Münevrak
Abdurrahman Abû Zayd al-Akhdarî, his life and works and Logic Manzûma as-Sullamu'l-Munawraq fî 'İlma'l-Mantıq
Yazar: OSMAN KURT
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA ALTUNYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Abdurrahman Ebu Zeyd el-Ahdari = Abdurrahman Ebu Zeyd el-Ahdari ; Beyitler = Couplets ; Es-Süllemü’l-Münevrak fi İlmi’l-Mantık = Es-Süllemü’l-Münevrak fi İlmi’l-Mantık ; Felsefe eğitimi = Philosophy education ; Mantık = Logic ; Mantık = Logic ; Mantık öğretimi = Logic teaching ; Manzumeler = Poems ; Mukaddime = Mukaddime ; Şiir = Poem

Özet:
Abdurrahman Ebû Zeyd el-Ahdarî'nin (ö. 983/1575) es-Süllemü'l-Münevrak fî İlmi'l-Mantık adlı 144 beyitten oluşan manzum eseri, mantık biliminin giriş konularını, temel düzeyde ve (şiirin ilmî ifade türü olan) didaktik üslup ile aktaran bir Urcuze'dir. Ahdarî, bu eserini, doğruyu doğru anlama gayesi ile Temel İslam İlimleri'nde istihdam edilmek üzere yazmıştır. Yapı ve içerik bakımından Süllem incelendiğinde, gerek konuları ele alış biçimi, dilsel üslûbu ve terminolojik yapısı ve gerek mantığın İslâmî ilimlerde pratik kullanımına pedagojik faydası bakımından, mantık ilmine nazarî ve amelî katkısı görülmektedir. Metin üzerine çok sayıda şerh-haşiye-tercüme ve benzeri çalışma bulunması ve kendi coğrafyasında olduğu kadar, komşu ülkelerde medrese ders programlarında yer alması, onun, İslam Mantık Geleneği içerisindeki önemini ve değerini göstermektedir. Zîra üzerine kesintisiz ve kapsamlı çalışmalar bulunan öz ve özet metinler, ait oldukları geleneğin ana unsurlarından biri haline gelir ve sahalarında klasik eser vasfını kazanır. Onun bu vasfı, ilme yeni başlayan (mübtedî) için geçerli olduğu kadar, eser etrafında oluşan ilim halkası sayesinde, mantık ilminde derinleşen (müntehî) için de geçerlidir. Bu çalışmada Süllem, klasik bir mantık eseri olarak şerhleriyle birlikte ele alınmakta ve müellifin mantık bilimine dair görüşleri hem kendi şerhi hem de diğer şerhler vasıtasıyla tespit edilmektedir. Mantık terimleri sözlüğü olduğu kadar, tanım fihristi olan Süllem, mantık terminolojisinin güncellenmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma aklî ve naklî ilimlerin çoğunda özet metin üreten Ahdarî'yi ve mantık külliyatına basamak olarak yazdığı es-Süllemü'l-Münevrak (Mücevherli/Süslü Merdiven) adlı eserini, mantığın öğrenilmesine ve öğretilmesine katkıları bakımından tespit ve tahlil etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ebû Zeyd el-Ahdarî, es-Süllemü'l-Münevrak, Mantık, Manzûme/Şiir.

Abstract:
The work written by Abdurrahman Abû Zayd al-Akhdarî (d. 983/1575) composed of 144 couplet poem called es-Sullamu'l-Munawraq fî 'Ilme'l-Mantıq, is an Urcuza that describes the logic with the didactic style of poetry. Akhdarî wrote this work to be employed in the basic Islamic sciences with the right understanding of truth. When the Sullam is examined in terms of structure and content, it is observable the way the topics are dealt with, from the linguistic style and terminological structure, and the logical contribution of logic to the practical use of the logic in the Islamic sciences in terms of pedagogical utility. The presence of numerous commentaries, translations and similar works on the text and its presence in the madrasa curriculum in the neighboring countries as much as it is in its own geography indicate its importance and value in the tradition of Islamic Logic. The summary self-texts, which have uninterrupted and comprehensive studies done on them, become one of the main elements of the tradition and gain the status of classical works in their fields. In this study, the Sullam is taken as a classical logic piece together with its commentaries and the author's views on the logic science are determined both through his own commentary and other commentaries. The Sullam, is important in terms of updating the logical terminology. This study identifies and analyzes Akhdarî, who produces a summary text of a lot of mental and maritime sciences, and his work es-Sullamu'l-Munavraq, which he wrote as a step towards the logic of the corpus. 

Key words: Abu Zayd al-Akhdarî, as-Sullamu'l-Munavraq, Logic, Manzûma/Poem.