Eğitim teknolojisi araçlarıyla desteklenen çevre eğitiminin fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre okuryazarlığına etkisinin incelenmesi
An analysis of the effect of environmental education supported by educational technology tools on environmental literacy of science teachers candidates
Yazar: BÜŞRA ŞAFAK
Danışman: DOÇ. DR. NURCAN ÖZKAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Teknoloji destekli öğretim = Technology based instruction ; Çevre = Environment ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre okuryazarlığı = Environmental literacy

Özet:
Bu çalışmanın amacı eğitim teknolojisi araçlarıyla desteklenen çevre eğitiminin fen
bilimleri öğretmen adaylarının çevre okuryazarlığına etkisini belirlemektir. Araştırmada
tek gruplu ön test-son test desen kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2018-2019 öğretim yılı
Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilimleri Öğretmenliği Bölümü 3. sınıfta
öğrenim görmekte olan 56 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Eğitim süreci 14 haftayı
kapsayacak şekilde planlanmış ve 56 öğretmen adayının tümüyle gerçekleştirilmiş olup,
süreç sonunda 4 kadın 2 erkek öğretmen adayıyla eğitim sürecine yönelik görüşlerinin
belirlenmesi adına görüşmeler geçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda veri
toplama aracı olarak çevre okuryazarlığı kavramının alt boyutlarını yansıtacak biçimde
çevreye yönelik başarı testi (ÇYBT), çevreye yönelik duyuşsal eğilimler ölçeği
(ÇYDEÖ), çevreye yönelik sorumlu davranış ölçeği (ÇYSDÖ), çevreye yönelik
problem çözme becerisi ölçeği (ÇYPÇBÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda
ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS
20.00 (Statistical Package for the Social Science) programı ile çözümlenmiştir. Yarı
yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen verilere ise kategorisel içerik analizi
uygulanmıştır. Analizler sonucunda elde edilen bulgular araştırma problemlerine bağlı
kalınarak yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda eğitim teknolojisi araçlarıyla desteklenen çevre eğitiminin fen
bilimleri öğretmen adaylarının çevre okuryazarlığının bilgi, duyuşsal eğilimler, sorumlu
davranış ve beceri boyutlarında mevcut düzeylerini anlamlı ölçüde artırdığı tespit
edilmiştir. Uygulama sürecinin sonunda altı öğretmen adayıyla gerçekleştirilen yarı
yapılandırılmış görüşmelerde öğretmen adaylarının çevre eğitimi sürecine yönelik 
v
görüşlerinin "farkındalık kazandırma, öğreneni aktif kılma, deneyimleme olanağı
sunma, anlamlı öğrenme sağlama, ilgi çekici olma ve verimli olma" üzerinde
yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Öğretmen adayları "duyu organlarını aktif kılma, aktif
katılımı destekleme, motivasyonu artırma, dikkat çekme, karmaşık konuları anlaşılabilir
kılma" özellikleri bakımından eğitim sürecini avantajlı bulduklarını belirtmişlerdir.
Çevre eğitiminin kendilerinde yaratmış olduğu değişiklikler incelendiğinde öğretmen
adaylarının görüşlerinin "çevre ve çevre sorunlarını tanıma ve bu öğelerin farkında
olma, geleceğe yönelik endişe duyma, eylemleriyle değişim yaratabileceğine inanma ve
sorumluluk alma isteği, kaynak korumaya yönelik eylemlerde bulunma, çevreye duyarlı
tüketim alışkanlıkları edinme, çevre sorunlarına yönelik proje üretme" üzerinde
toplandığı belirlenmiştir. Görüşmeye katılan tüm öğretmen adayları tarafından, eğitim
teknolojisi araçlarıyla desteklenerek yürütülmüş olan uygulamaları meslek hayatlarında
kullanmak istedikleri dile getirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of environmental education
supported by educational technology tools on science literacy teachers' environmental
literacy. In the research, single group pre-test post-test pattern was used. The study
group consists of 56 pre-service teachers studying in the 3rd grade of Trakya University
Faculty of Education, Department of Science Education in 2018-2019 academic year.
The training process was planned to cover 14 weeks and 56 teacher candidates were
carried out completely, and at the end of the process, meetings were held with 4 female
and 2 male teacher candidates to determine their views on the education process. As a
means of data collection in the quantitative dimension of the research, environmental
success test, environmentally responsible affective scale, environmentally responsible
behaviour scale, and environmental problem solving scale were used to reflect the subdimensions of the concept of environmental literacy. In the qualitative dimension of the
research, semi-structured interview form was used. Quantitative data of the research
was analyzed with SPSS 20.00 (Statistical Package for the Social Science) program.
Categorical content analysis was applied to the data obtained from semi-structured
interviews. Findings obtained as a result of the analyzes were interpreted by adhering to
research problems.
As a result of the research, it was determined that environmental education
supported by educational technology tools significantly increased the current levels of
science teachers' environmental literacy in terms of knowledge, affective tendencies,
responsible behavior and skills. In the semi-structured interviews held with six preservice teachers at the end of the application process, it was found that the pre-service 
vii
teachers' views on the environmental education process focused on "raising awareness,
activating the learner, providing the opportunity to experience, providing meaningful
learning, being interesting and efficient". Pre-service teachers stated that they found the
education process advantageous in terms of "activating the sensory organs, supporting
active participation, increasing motivation, attracting attention, making complex issues
understandable". When the changes that environmental education has created in
themselves are examined, the pre-service teachers' opinions "to recognize and be aware
of environmental and environmental problems and to be aware of these elements, to act
for the future, to believe and take responsibility with their actions, to take responsibility
for environmental protection, to acquire environmentally sensitive consumption habits,
to environmental problems. It has been determined that the project is focused on
"producing a project" It was stated that they want to use the applications carried out by
the teacher candidates participating in the interview supported by educational
technology tools in their professional lives.