Otolog kök hücre nakli yapılmış olan lenfoma hastalarında nakil öncesi demir birikiminin yaşam süresine olan etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of pretransplant iron overload on survival in patients with lymphoma who underwent autologous hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: MEHMET FATİH KARAMUSTAFAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ŞIVGIN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Demir = Iron ; Ferritin = Ferritin ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Lenfoma = Lymphoma ; Mortalite = Mortality

Özet:
Giriş ve Amaç: Lenfoma, kemoterapi ile kür sağlama imkanı olan bir hastalık olmakla birlikte, son yıllarda lenfoma tedavisinde hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) de birçok merkezde yaygın olarak tercih edilen bir tedavi metodu haline gelmiş, HKHN ile önemli bir oranda hastalık kontrolü ve kür sağlama başarısı yakalanmıştır. HKHN planlanan hastalarda nakil öncesi hem primer hastalığın etkisi hem de aldıkları kemoterapötik tedavilere bağlı olarak anemi gelişmektedir. Anemiyi düzeltmeye yönelik uygulanan kan ürünü transfüzyonları ile vücutta önemli fonksiyonlara sahip bir element olan demirin vücutta istenmeyen şekilde birikimi ile karşılaşılmaktadır. Bu demir yükü de, artmış mortaliteye kadar uzanan birçok komplikasyona neden olmaktadır. Amacımız, otolog hematopoietik kök hücre nakli (otoHKHN) yapılmış olan lenfoma hastalarında nakil öncesi demir birikiminin sağkalım ile olan ilişkisini değerlendirmekti.
Hastalar (Gereç) ve Yöntem: 2007-2014 yılları arasında otoHKHN yapılmış olan 165 Hodgkin ve Hodgkin-dışı lenfoma hastası çalışmaya dahil edildi. Demir durumunu değerlendirmek amacıyla serum ferritin düzeyi kullanılırken, sınır değer olarak 500 ng/ml belirlendi. İstatistiksel analizlerle demir birikiminin sağkalım ve nüks ile ilişkisi değerlendirildi.
Bulgular: Yüksek ferritin grubunda median genel sağkalım süresi 20 ay (min-max, 1-88 ay), düşük ferritin grubunda ise 42 ay (min-max, 1-90 ay) olarak tespit edildi (p= <0,001). Hastalıksız sağkalım süresi açısından yapılan değerlendirmede ise yüksek ferritin grubunda median 10 ay (min-max, 1-88 ay), düşük ferritin grubunda median 39 ay (min-max, 1-90 ay) sonuçlarına ulaşıldı (p= <0,001). İki grup arasında enfeksiyon gelişimi ve lökosit-platelet engraftman günleri açısından anlamlı farklılıklar olmadığı saptandı. Sağ olan 101 (%61.2) hastanın 73 (%85.9)'ü düşük ferritin grubunda, 28 (%35.0)'i ise yüksek ferritin grubunda; mortal seyreden 64 hastanın ise 12 (%14.1)'si düşük ferritin grubunda, 52 (%65.0)'si yüksek ferritin grubundaydı (p= <0,001).
Sonuç: Serum ferritin düzeyi ≥500 ng/ml olan hastalarda nüks, genel sağkalım, hastalıksız sağkalım ve 100 günlük mortalite sonuçları belirgin olarak olumsuz yönde etkilenmiştir.

Abstract:
Introduction and Aim: Lymphoma, is a curable disease when treated with chemotherapy. However, hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) is common and a preferred treatment in many centers. HSCT provide a significant amount of success in disease control and cure. Patients, who scheduled to undergo HSCT, develop anemia because of the impact of either primary disease or chemotherapeutic treatments on bone marrow. Blood transfusions to correct anemia may cause undesired accumulation of iron, which is an important element for the function of human body and this iron overload also causes many complications ranging from mortality. Our goal is assessment of the association between pretransplant iron overload and survival in patient who underwent autologous hematopoietic stem cell transplantation (autoHSCT).
Patients (Materials) and Methods: 165 patients with lymphoma, who underwent autoHSCT between the years of 2007-2014, were included in study. Ferritin levels were used to determine iron status and the cut-off value was 500 ng/ml. The relationship between iron overload and survival was assessed by statistical analysis.
Results: In high-ferritin group, compared with low-ferritin group, median overall survival (OS) and disease-free survival (DFS) are both resulted inferior. (OS, 20 [range 1-88] vs. 42 [range 1-90] months; DFS, 10 [range 1-88] vs. 39 [range 1-90] months, respectively, p= <0,001). There was no significant differences between both groups in infecitons and engraftment days. The number of patients who survive was 101 (%61.2) and 73 of these were in low-ferritin group, 28 patients were in high-ferritin group. In 64 (%38.8) patients who died, 12 (%14.1) patients were in low-ferritin group, while 52 (%65.0) of them were in high-ferritin group (p= <0,001).
Conclusion: OS, DFS and 100-day mortality results were significantly negative affected in patients with high ferritin values (≥500 ng/ml).