Bir yönlendirme aracı olarak çeviri: Serteller ve çeviri çocuk edebiyatı
Translation as a tool of manipulation: Sertels and translated children's literature
Yazar: NİLÜFER ALİMEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BANU KARADAĞ ; YRD. DOÇ. DR. ESHABİL BOZKURT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Edebi eserler = Literary works ; Edebiyat = Literature ; Sertel, Sabiha = Sertel, Sabiha ; Sertel, Zekeriya = Sertel, Zekeriya ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çevirmen = Translator ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk eğitimi = Child education

Özet:
Bu tezde Sabiha ve Zekeriya Sertel'in 1926-1928 yılları arasında "Resimli Ay Matbaası" ve "Sevimli Ay Matbaası"nda yayımladıkları çeviri çocuk edebiyatı eserleri ve çocuk eğitimiyle ilgili çeviri kitaplar erek metin odaklı bir okumayla incelenmiştir. Türk yayıncılık ve gazetecilik tarihinin önde gelen isimleri arasında görülen Sertellerin Türk edebiyat ve kültür dizgesini nasıl yönlendirdiklerini ve Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte ivme kazanan toplumsal dönüşüme nasıl bir katkıda bulunduklarını ortaya koymak amaçlanmaktadır. Söz konusu tarihlerde yayımlanmış olan çeviriler Seyfettin Özege'nin hazırladığı Eski Harflerle Basılmış Türkçe Eserler Kataloğu'ndan tespit edilerek listelenmiştir. "On Kuruşa Bir Kitap" serisinde yer alan beş çocuk kitabı, çocuklar ve anneler için hazırlanmış olan "Himaye-i Etfal Cemiyeti Çocuk Külliyatı" ve dört ciltten oluşan Çocuk Ansiklopedisi bu tezin inceleme nesnesini oluşturmaktadır. Serteller, yayınevi sahibi olmalarının yanı sıra, bu eserlerin birçoğunun çevirmenliği ve editörlüğünü de üstlenmiştir. 
Çeviriyi "ideoloji", "yönlendirme" ve "patronaj" unsurlarını içeren bir eylem olarak kabul eden, Gideon Toury, André Lefevere ve Theo Hermans gibi çeviribilimcilerin temsilcisi olduğu "Manipülasyon Okulu"nun ["Manipulation School"] çeviriye yaklaşımı bu tezin çıkış noktasını oluşturmaktadır. Tezin bütüncesi, Zohar Shavit'in çocuk edebiyatının çoğuldizgedeki konumunu ele alan çalışmaları ışığında incelenmiştir. Toury'nin "Betimleyici Çeviribilim" ["Descriptive Translation Studies"] dâhilinde ortaya koyduğu "çeviri normları" ise metodolojik bir araç olarak kullanılmıştır.
Yapılan inceleme sonucunda Sertellerin çeviri eserler aracılığıyla toplumu genel olarak "Batılılaşma" ve "muasır medeniyet" bağlamında yönlendirmeyi amaçladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yayınevi sahibi ve çevirmen olarak karşımıza çıkan Sertellerin bu "yönlendirici" gücünün çeviri(bilim) bağlamında bir "toplum mühendisliği" eylemi olarak değerlendirilebileceğini söylemek mümkümdür.

Abstract:
This dissertation examines Sabiha and Zekeriya Sertel's translations of children's literature and books on children's education, published between 1926-1928 by "Resimli Ay Publishing Company" and "Sevimli Ay Publishing Company", with a target text-oriented approach. It is aimed to reveal how Sertels, being among the prominent figures of the Turkish publishing and journalism history, manipulated Turkish literary and cultural system and contributed to the social transformation that gained movement with foundation of the Turkish Republic. Based on Eski Harflerle Basılmış Türkçe Eserler Kataloğu [Catalogue of Turkish Books Printed in Ottoman Turkish Alphabet] compiled by Seyfettin Özege, translated children's books that were published during the mentioned period are selected and listed. Corpus of this study consists of "Himaye-i Etfal Cemiyeti Çocuk Külliyatı", a series that was published for children and mothers; five children's books in "On Kuruşa Bir Kitap" series; and Çocuk Ansiklopedisi, a four-volume encyclopaedia for children. In addition to owning a publishing house, Sertels also translated and edited many of these books. 
"Manipulation School", represented by translation scholars such as Gideon Toury, André Lefevere and Theo Hermans, sees translation as an activity that involves ideology, manipulation and patronage factors; and its approach to translation is the starting point of this dissertation. Corpus of this dissertation is examined in the light of Zohar Shavit's works on the position of children's literature within the polysystem. Toury's "translation norms", which he introduced within the "Descriptive Translation Studies", are used as a methodological tool. 
As a result of this examination, it is determined that Sertels aimed at manipulating the society within the context of "Westernisation" and "contemporary civilization" by using translated works as a tool. In conclusion, being patrons of a publishing house and translators, Sertels' "manipulative" power could be considered as an act of "social engineering" within the context of translation (studies).