Kapıkaya'daki Antik Kent'in doğu yerleşim alanı
Eastern settlement area of The Ancient City in Kapikaya
Yazar: ESER YAYAN
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET ÖZCAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Antik şehirler = Antique cities ; Isparta-Kapıkaya = Isparta-Kapıkaya ; Konut = Dwelling house ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Mimari = Architectural ; Pisidia = Pisidia

Özet:
Çalışmanın konusu Isparta'nın yaklaşık 25km güneyindeki "Kapıkaya" olarak adlandırılan antik kentin doğu yerleşim sahasıdır. Orta büyüklükte ve askeri işlevi ön plana çıkan bu Pisidia kentinin adı henüz bilinmemektedir. Bölge güvenliği için Hellenistik Dönem'de kurulan bu yerleşme bir kent için gerekli kamusal yapılara sahiptir.
Bu çalışma kapsamında Kapıkaya'daki Antik Kent'in doğu yerleşim alanındaki yapıların kullanım amaçları ve dönemleri genel hatları ile incelenmiştir. Alandaki yapıların taş planları çıkartılmış, benzer örnekleriyle karşılaştırmaları yapılmıştır. Yapılar plan, inşa teknikleri ve ele geçirilen buluntularla birlikte kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Bu sınıflandırmaya göre on dört yapının konut, birinin tapınak, son yapının ise askeri amaçlı olduğu saptanmıştır. Konumuzla ilgili olarak çalışmada antik dönem konut mimarisi kısaca ele alınmış, Pisidia'daki konut geleneğini anlamak amacıyla bu bölgede araştırması yapılan antik kentlerdeki konut tiplerine ve bölgenin genel mimari özelliklerine değinilmiştir. Yapılan incelemeler göre Kapıkaya'nın da içerisinde bulunduğu Pisidia Bölgesi konutlarının kalıplaşmış mimari anlayıştan oldukça farklı olduğu anlaşılmıştır. Bölgede en çok tercih edilen konut tipinin merkezi avlu etrafına toplanmış odalardan oluşan konut tipi olduğu görülmüştür. Yapı malzemesi olarak büyük boyutlu kaba tıraşlanmış blok veya moloz taşlar kullanılmış, bağlayıcı malzeme geç dönemlere kadar tercih edilmemiştir. Bölge konutlarındaki ikinci önemli yapı unsuru ve malzemesi ana kayalar olmuştur. Kapıkaya konutları da dâhil olmak üzere ana kayalar yapılara çok yönlü entegre edilmiştir. Konutlarda çok katlılık sadece ana kaya önlerinde inşa edilenlerde değil, arazinin uygun olduğu durumlarda da tercih edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Kapıkaya'daki antik yerleşimin doğu yamacı Hellenistik Dönem'den, MS 4. yy'a kadar konut iskânı için tercih edilmiştir.

Abstract:
Kapıkaya, a medium-sized ancient city in northern Pisidia, about 25 kilometres south of Isparta, whose original name is still unknown, was founded in Hellenistic times under military requirements. The settlement had to ensure the safety of the surrounding area. With its public buildings it also fulfilled the requirements of a city.
In the course of this work, the buildings in the eastern part of the ancient city were examined in their basic features and their purposes, the duration of their function wereas well determined. Plans of the buildings in this area were drawn up and compared with similar buildings. For this purpose, floor plans, construction techniques and finds related to the respective buildings were classified and analyzed. The classification of the buildings revealed fourteen residential ones, a temple and a building of military nature. The architecture of the residential buildings was treated in detail and compared with buildings of ancient cities that have been studied in this region up to now, with regard to Pisidic building tradition. The result, the preferred type of house in this region, was a complex with rooms grouped around a courtyard. As building materials large, roughly worked stone blocks and field stones were used, but until late antiquity hardly binding material. The standing rock is another important building material and construction element in this region. Standing rocks are integrated in many ways in the houses, they also play a role in multi-storey buildings. However, where the terrain physically makes it possible multi-storey houses can be find. According to research results, the eastern slope Kapıkayas was a preferred residential area from Hellenistic times until the 4th century AD.