Teknoloji kabul modellerinin karşılaştırılması ve havayolu mobil uygulamalarının kabulüne yönelik bir  model önerisinin geliştirilmesi
The comparison of technology acceptance models and development of a model proposal for acceptance of airline mobile applications
Yazar: HAYRİYE NUR BAŞYAZICIOĞLU
Danışman: PROF. DR. KURTULUŞ KARAMUSTAFA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Hareketli iletişim = Mobile communication ; Hava yolları = Airlines ; Planlanmış davranış = Planned behavior ; Teknoloji kabul ve kullanım modeli = Acceptance and use of technology model ; Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
Teknolojik yenilikler, toplumu oluşturan bireylerin düşüncelerini, tutumlarını ve davranışlarını değiştirmek suretiyle toplumsal yapıda önemli değişimlere neden olmaktadır. Ancak, teknolojik yeniliğin, toplumda önemli bir etki yaratabilmesi için bu yeniliğin toplumun çoğunluğu tarafından kabul edilip kullanılması gerektiği ifade edilmektedir. Bu açıdan yakın zamandaki teknolojik yenilikler incelendiğinde, iletişim teknolojilerindeki gelişmeler sonucunda, tüm dünyada mobil iletişim tüketiciler tarafından en çok kullanılan iletişim şekli olarak dikkat çekmektedir. Mobil iletişimin yaygın bir şekilde kullanılması ile birlikte mobil iletişim tekniklerinin de zamanla çeşitlendiği görülmektedir. Bu iletişim tekniklerinden mobil uygulamaların pazarlama iletişiminde alternatif bir kanal olarak hizmet vermesi dikkat çekmektedir.  Bu nedenle, tez çalışmasında bir teknolojik yenilik olarak değerlendirilen havayolu mobil uygulamalarının tüketiciler tarafından kullanılma davranışı ve bu davranışın altında yatan faktörlerin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi planlanmaktadır. Bu bağlamda, tez çalışmasında öncelikle literatür taraması yapılarak; teknolojik yeniliklerin kabul edilme ve kullanılma davranışlarını araştıran çalışmalar incelenmiştir. Tüketicilerin havayolu mobil uygulama kullanma davranışlarını analiz etmek için uzman görüşleri alınarak, ölçek geliştirme süreci sonucunda araştırma verilerinin toplamasında kullanılacak anket oluşturulmuştur. Araştırma verilerini toplamak için farklı kültürlerden 750 kişi ile bir anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. 
Tez çalışmasında, tüketicilerin havayolu mobil uygulama kullanma davranışları üç farklı yapısal model ile analiz edilmiştir. Bu modeller sırasıyla Ayrıştırılmış Planlı Davranış Teorisi yapısal modeli ve Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi yapısal modeli ve literatürdeki farklı teorilerden faydalanarak geliştirilen araştırma modelidir.  Bu modeller yol analizi kullanılarak ayrı ayrı test edilmiş ve böylece model uyum indekslerine göre üç model karşılaştırılmıştır. Analiz sonucunda havayolu mobil uygulama kullanım davranışının, özyeterlilik, çaba beklentisi, performans beklentisi, tatmin, sosyal etki, kullanma niyeti ve kolaylaştırıcı durumlar gibi değişkenlerden etkilendiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, tüketicilerin demografik özelliklerine göre mobil uygulamaları kullanma davranışları ve bu davranışı etkileyen faktörler MANOVA ile incelendiğinde, yaş ve kültür gibi demografik özelliklerin tüketicilerin mobil uygulama kullanma davranışlarıını ve bu davranışları etkileyen faktörleri etkilediği anlaşılmaktadır. 
Anahtar Kelimeler:	Tüketici davranışı, mobil iletişim, yapısal eşitlik modellemesi, Ayrıştırılmış Planlı Davranış Teorisi, Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi, Kullanım ve Hoşnutluk Yaklaşımı.

Abstract:
Technological innovations cause serious changes in social structure by altering thought, attitude and behavior of individuals who compose society. However, technological innovations have to be accepted and used by the majority in order to create a significant impact on society. When recent technological innovations are analyzed, it is pointed out that mobile communication becomes the most used communication type all over the world as a result of development in communication technology. The widespread use of mobile communication leads to diversify the techniques of mobile communication over time. It is noteworthy that mobile applications serve as an alternative channel in marketing communication from these communication techniques. Therefore, it is planned to examine the behavior of consumers toward airline mobile applications, which are considered as a technological innovation, and the factors underlying this behavior by structural equation model in the thesis study. Starting with literature review, the researches which has investigated technology acceptance and use behavior has been examined. The survey, which is planned to measure the behavior of consumer toward mobile application usage, was developed by taking opinion of experts. The survey was conducted to 750 individuals from different cultures in order to gather research data. 
In this research, the behavior of consumer related with their use of airline mobil application has been analyzed based on three structural models. These models are respectively Decomposed Theory of Planned Behavior structural model, Unified Technology Acceptance and Use Theory structural model and the research model developed from the various theories in the literature. These models are tested seperately with yol analysis, so they could be compared based on their goodness of fit indices. As a result of the analysis, it is inferred that use behavior of consumer has been affected by self-sufficiency, effort expectations, performance expectations, satisfaction, social impact, intention to use and facilitating conditions.  Furthermore, when consumer behavior and underlying factors of this behavior, in terms of use of airline mobile application, has been analyzed with MANOVA based on demografic feautures, it has been noticed that age and cultural differences affect both the behavior and the underlying factors. 
Keywords: 	Consumer behavior, mobile communication, structural equation modeling, Decomposed Theory of Planned Behavior, Unified Technology Acceptance and Use Theory, Use and Gratification Approach.