Türkiye'de lisans düzeyindeki öğretim kurumlarında verilen müzik teorisi eğitiminin karşılaştırmalı incelemesi
A comparative review of music theory education in undergraduate institutions in Turkey
Yazar: SILA MAŞ
Danışman: DOÇ. DR. İLKER DENİZ BAŞUĞUR
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Teorileri Ana Bilim Dalı / Müzik Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu araştırmada ülkemizde lisans düzeyindeki öğretim kurumlarında uygulanan müzik teorileri alanı derslerinin incelenmesi, benzerlik ve farklarının ortaya konulması ve alanla ilgili güncel yaklaşımların belirlenmesi amaçlanmaktadır. Yapılan literatür taramasında bu konuya yakın çalışmaların olduğu, ancak kapsam açısından bu kadar geniş ve karşılaştırmalı bir çalışma olmadığı görülmüştür. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden betimleme modeli ve buna bağlı olarak içerik analizi kullanılmıştır. Bu çalışmada araştırmanın ana problemi olarak belirlenen ''Ülkemizde lisans düzeyinde uygulanan müzik teorileri alanındaki genel ve güncel öğretim yaklaşımları nelerdir?'' sorusuna belirlenen alt problemler yoluyla yanıt aranmıştır. Sırasıyla örneklem kapsamındaki üniversitelerin lisans düzeyinde uygulanan müzik teorileri dersleri incelenmiş, seçilen üniversitelerin lisans düzeyinde öğretimi sürdürülen; Müzik Teorileri ve Uygulamaları, Müzik Tarihi, Müzik Formları ve Analizi, Armoni ve Kontrpuan olarak dört ana başlıkta toplanan derslerinin içeriği incelenmiştir. Sonrasında ülkemizde lisans düzeyinde uygulanan ve dört ana başlıkta kategorize edilen müzik teorileri derslerinin, çalışmaya örneklem olarak seçilen üniversitelerin kendi içindeki ve birbirleri arasındaki karşılaştırmaları yapılmıştır. Çalışmanın alt problemleri; Ülkemizde örneklem kapsamındaki üniversitelerin lisans düzeyinde uygulanan müzik teorileri dersleri genel olarak hangi çerçevede gerçekleşmektedir? Müzik teorileri öğretiminde kurumların kendi içinde ve kurumlar arasındaki benzerlik ve farklar nelerdir? Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi İcra Sanatları Fakültesinde uygulanan müzik teorileri öğretim programının genel çerçevesi, amacı ve diğer kurumlardaki öğretim programlarından farkı nedir? olarak belirlenmiştir. Çalışmanın üçüncü alt problemine ait bulguları çerçevesinde yanıtı aranan soru, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesinin kuruluş felsefesi ile paralellik gösterdiğinden, çalışmanın bu bölümünde Üniversite hakkında çeşitli bilgilere yer verilmiştir. Bu kapsamda Üniversitenin; kuruluşu, akademik birimleri, misyon ve vizyonu kendi web sitesinde yer alan bilgiler ışığında oluşturulmuştur. 
Araştırma sonucunda; müzik teorisi öğretimi alanındaki derslerin, konu kapsamı ve birbiriyle ilişkileri göz önünde bulundurulduğunda; Müzik Tarihi, Müzik Teorileri ve Uygulamaları, Müzik Formları ve Analizi ile Armoni ve Kontrpuan başlıkları altında sınıflanabildiği görülmektedir. Bu saptamalar sonucunda, öğrenci yetiştirme amaçları farklı olan lisans düzeyindeki öğretim kurumlarının öğretim programlarında yer alan müzik teorisi alanı derslerinin; Batı Müziği, Türk Müziği ve özel alanlara yönelik olarak ve bütünleşik olmaktan daha çok müstakil olarak kurgulandığı görülmüştür. İkinci alt problemden elde edilen sonuçlara göre, üniversitelerin kendi içinde ve birbirleri arasında yapılan karşılaştırmalarda, dört başlık altında incelenen derslerde; isim, içerik ve amaç yönünden benzerlik ve farklılıkların bulunduğu görülmüştür. Müzik Teorileri ve Uygulamaları kategorisinde yer alan Batı müziği teori dersleri beş üniversitede de bulunurken Hacettepe Üniversitesinin bazı bölümlerinde bulunmadığı, yine Hacettepe Üniversitesinin bazı bölümlerinde Türk müziği teori derslerinin yer aldığı görülmektedir. Müzik Formları ve Analizi kategorisinde yer alan Batı müziği form bilgisi derslerinin Gazi Üniversitesi hariç diğer üniversitelerin bazı bölümlerinde bulunduğu,  Hacettepe Üniversitesinin bazı bölümlerinde form bilgisi dersinin bulunmadığı,  Akdeniz Üniversitesinde diğerlerinden farklı olarak çeşitli kültürlerin müziklerine ait genel bir form bilgisi dersi verildiği görülmektedir. Armoni ve Kontrpuan kategorisinde yer alan batı müziği armoni dersleri beş üniversitede de bulunurken Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesinin sadece bazı bölümlerinde bulunduğu görülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the courses in the field of Music Theory in undergraduate-level education institutions in our country, to reveal their similarities and differences, and to determine the current approaches to the area. The field of Music Theory in educational institutions that train students at the undergraduate level in our country shows differences due to graduation goals. These differences can be listed as level, subject framework, music genres, etc. As the essential aspects of this research;
a. Revealing the similarities and differences between the programs implemented in universities with different profiles,
b. Comparison of different faculties/departments within universities in addition to comparing universities with each other in terms of programs,
c. To reveal the perspective of universities with an institutionally established program structure and newly established universities on the Music Theory program,
d. The research for the contemporary approach within the Music Theory Studies and the results established from this research carries potential of inspiration to future studies
The information, such as curricula, information packages, etc., used in the research was taken from the universities' web pages. Therefore, the relevancy of the data is directly proportional with the research process.
The study used descriptive analysis and content analysis from the data analysis method in qualitative research. The courses of the relevant faculties and departments of the selected universities in the field of Music Theory were categorized under four main headings, and the related courses were evaluated under these headings. Data were collected by examining the courses' names, the semesters they were given, and their subject scope. The data obtained were first compared within universities between faculties and departments, and then comparisons were made between universities.
The main problem of the research was determined as "What are the general and current teaching approaches in the field of Music Theory applied at the undergraduate level in our country?". The answer to this question will be reached through the following sub-problems.
1. In which framework do the Music Theory courses implemented at the undergraduate level of the universities in the sample in our country generally take place?
2. What are the similarities and differences within and between institutions teaching music theory?
3. What is the general framework and purpose of the Music Theory curriculum implemented at the Faculty of Performing Arts of Ankara Music and Fine Arts University, and how does it differ from the curricula of other institutions?
As a result of the research, the courses in music theory teaching can be classified under Music History, Music Theories and Practices, Music Forms and Analysis, Harmony and Counterpoint, considering their subject scope and interrelationships.
As a result of these findings, it is possible to identify undergraduate education institutions with different student training objectives.