Tasarım rehberleri bağlamında yüksek yapıların zemin biçimlenişi ile kent ilişkisine yönelik değerlendirme; Ankara örneklemi
The relationship between the ground floor of tall buildings and the city in the context of design guidelines; the case study of Ankara
Yazar: MELEK ADIŞEN AKILLI
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP YEŞİM İLERİSOY
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Güncel yapı stoku içerisinde büyük yere sahip olan ve 2010 yılı itibariyle artış gösteren yüksek yapıların kente dair etkileri literatürde tartışılmaktadır. Kent yaşamı ve insanlar üzerindeki etkisi bağlamında detaylı incelemelerin yapılması özellikle tasarımcılar açısından büyük önem teşkil etmektedir. Yapıldığı çevreyi potansiyeline göre yorumlayarak, fonksiyon ve boyutları gereği yoğun bir trafik oluşturan yüksek yapıların biçimsel karakterleri ve tasarımları, şehrin işleyişi, silueti, imajı, ekonomisi gibi etmenler üzerindeki etkileri inşa edilmeden iyice araştırılarak tasarlanmalı, yapılacağı yere özgün bir tasarım anlayışı ile üretilerek çevresine ve kente etkisinin pozitif olması sağlanmalıdır. Dünyada farklı ülkelerde uygulamada olan ve bu konuyu çok boyutlu olarak ele alan yüksek ya da kentsel tasarım rehberlerinin varlığı bu tez çalışmasının katalizörü olmuştur. Tez çalışması kapsamında farklı ülkelerde hazırlanmış tasarım rehberleri incelenmiştir. Türkiye'deki güncel yönetmelikler de incelenerek ortak noktada öne çıkan kavramlar ortaya konmuş ve mevcut yapı stoku üzerinden Ankara'daki yüksek yapıların durum değerlendirmesi yapılmıştır. Yüksek yapıların zemin katlarında kent ile kurması beklenen ilişkilerinin Ankara özelinde incelenerek Türkiye'deki duruma ayna tutması amacıyla rehberlerdeki veriler, literatür yardımıyla 4 ana başlık altında tasarım kriterleri olarak derlenmiştir. Bu kriterler ise seçilen yapıların değerlendirilebilmesi için 36 değerlendirme kriteri sorusuna dönüştürülmüştür. Değerlendirmeler sonucunda Pearson Korelasyon Analizi yöntemi ile kriterler arası ilişkiler ortaya konmuş ve bu analizler sonucunda pozitif ve negatif yönde farklı düzeylere sahip ilişkilere ulaşılmıştır. Ortaya çıkan ilişkilerin yorumlanmasının ardından Ankara mevcut durumu hakkındaki bulgular elde edilmiş ve görülmüştür ki; %80 oranında baza kullanımı ve biçimsel olarak kuleden ayrılan baza tasarımı bulunmaktadır. Bu çalışmanın tasarım disiplinlerine akademik ve uygulama anlamında katkı sağlayacağı ve tasarım rehberlerinin oluşturulmasında yerel yönetimlere kaynak teşkil edeceği düşünülmektedir.

Abstract:
The effects of tall buildings, which have a great place in the current building stock and which have increased as of 2010, on the city are discussed in the literature. It is important for designers to conduct detailed studies in the context of urban life and its impact on people. By interpreting the environment in which it is built according to its potential, the formal characters and designs of high-rise buildings, which create a heavy traffic due to their functions and size, their effects on factors such as the functioning of the city, silhouette, image and economy should be designed by thoroughly researching before they are built, they should be produced with a unique design approach to the place where they will be built, and their impact on the environment and the city should be positive. The existence of tall building or urban design guidelines that are in practice in different countries in the world and that deal with this issue in a multidimensional way has been the catalyst of this thesis. Within the scope of this study, design guidelines prepared in different countries were examined. By examining the current regulations in Turkey, the concepts that stand out at the common point have been revealed and the situation of the tall buildings in Ankara has been evaluated over the existing building stock. The data in the guidelines have been compiled as design criteria under 4 main headings with the help of the literature to reflect the situation in Turkey by examining the relations expected to be established with the city on the ground floors of high-rise buildings in Ankara. These criteria were transformed into 36 evaluation criteria questions to evaluate the selected buildings. As a result of the evaluations, the relations between the criteria were revealed with the Pearson Correlation Analysis method and thanks to these analyses, relations with different levels in the positive and negative directions were reached. After the interpretation of the emerging relations, the findings about the current situation of Ankara were obtained and it was seen that there is 80% use of base and a base design that differs from the tower in form. It is thought that this study will contribute to the design disciplines in terms of academic and practice and will be a resource for local governments in the creation of design guidelines.