Amasya, Çorum, Tokat ve Yozgat illerinde buğday alanlarında bulunan yabani hardal (Sinapis arvensis L.)'ın tribenuron-methyl'e karşı dayanıklılığının araştırılması
The determination of tribenuron methyl resistance of wild mustard (Sinapis arvensis L.) collected from wheat fields located in Amasya, Çorum, Tokat and Yozgat province
Yazar: BAHADIR ŞİN
Danışman: PROF. DR. İZZET KADIOĞLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Buğday, Dünya'da ve Türkiye'de yetiştirilen önemli tarımsal ürünlerden birisidir. Buğday yetiştiriciliğinde yabancı otlar büyük bir sorun oluşturmakla birlikte en etkili mücadele yöntemi herbisit uygulamasıdır. Herbisit uygulaması etkili bir yöntem olsa da devamlı ve bilinçsiz şekilde yapılan uygulamalar yüzünden yabancı otlarda dayanıklılık sorunu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma ile buğdayda sorun olan Sinapis arvensis bitkisinin farklı popülasyonlarının tribenuron methyl ve 2,4-D amin etken maddeli herbisitlere karşı dayanıklılık durumunun bioassay ve moleküler yöntemlerle tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Amasya, Çorum, Tokat ve Yozgat illerinde buğday tarımı yapılan arazilerden toplamda 310 farklı lokasyondan yabani hardal tohumu toplanmıştır. Tribenuron methyl etken maddesine karşı bioassay testlerine tabi tutulan bu popülasyonlardan 13 tanesinin herbisitin ruhsatlı dozu uygulamalarında hayatta kaldığı tespit edilmiştir. Ruhsatlı doz uygulamasında hayatta kalan popülasyonlar doz-etki çalışmalarına tabi tutulmuş, ruhsat dozunun 16 katına kadar herbisit uygulaması yapılıp, oluşturdukları simptomlar kayıt altına alınmıştır. Çapraz dayanıklılık testlemesi için 2,4-D amin etken maddesi uygulaması yapılmış ve 13 popülasyonda da herhangi bir çapraz dayanıklılığın olmadığı belirlenmiştir. Aynı popülasyonlarda yabani hardalda oluşan ALS dayanıklılığına neden olan nokta mutasyonun moleküler tespiti için B domain bölgesi PCR yöntemi ile teste tabi tutulmuştur. PCR testleri sonucunda DNA fragment analizleri yapılmış ve Trp-574 nolu aminoasitte nokta mutasyonu gerçekleşmesi sonucunda Leucine amininoasidine dönüştüğü tespit edilmiştir. Diğer popülasyonlarda ise mutasyon tespit edilememiştir. Bu çalışma ile ülkemizde ilk defa yabani hardalda Trp-574 nolu aminoasitte nokta mutasyonu sonucu oluşan dayanıklılık moleküler yöntemler ile saptanmıştır.

Abstract:
Wheat is an important agricultural crop cultivated in Turkey and all around the world. Although many weed species caouse significant problem in wheat cultivation, herbicide application constitute the most effective management method. Despite herbicide application is an effective method, resistance problem arises in weeds due to continuous applications. The aim of this study was to determine resistance of different Sinapis arvensis populations against tribenuron methly and 2,4- D amine herbicides by bioassay and molecular methods. On this purpose wild mustard seeds were collected from 310 different wheat fields located in Amaysa, Tokat, Çorum and Yozgat provincces. When seeds subjected to registered dose of tribenuron methyl in bioassay, the survival of thirteen populations were observed. Populations that survived in the registered dose application were subjected to dose-effect studies, herbicide application was applied up to 16 times and their symptoms were recorded. For cross resistance studies populations were subjected to 2,4 amine applications and cross resitance was not found in thirteen populations. Point mutation causing ALS resistance in wild mustard was determined by PCR test of B domain in same populations. As a result of the PCR tests, DNA fragment analysis was performed and it was determined that the Trp-574 amino acid was transformed into Leucine amininoacid as a result of the point mutation. No mutation was detected in other populations. In this study the resistance resulting from the point mutation in the amino acid Trp-574 in wild mustard was determined molecularly for the first time in Turkey.