Afet ve Acil Durum risklerinin analizi ve çözüm önerileri erzurum ili örneği
Analysis of disaster and emergency risks and solutions: Example of Erzurum
Yazar: ÖMER HANCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAHSİN AYKAN KEPEKLİ
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid ; İşletme = Business Administration
Dizin: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı = Disaster and Emergency Management Directorate ; Afetler = Disasters ; Erzurum = Erzurum ; FMEA = Failure Mode and Effects Analysis ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Tehlike analizleri ve kritik kontrol noktaları = Hazard analysis and critical control points

Özet:
Türkiye jeolojik yapısı ve coğrafi konumu gereği doğal afetlere sıklıkla maruz kalmaktadır. Erzurum ili de afet olay sayısı bakımından Türkiye genelinde ilk sıralarda yer almaktadır. Ülke genelinde olduğu gibi Erzurum ilimizde de görülen; depremler, kütle hareketleri, taşkınlar, meteorolojik ve iklim değişikliği kaynaklı afetler ile yangınlar, can ve mal kayıplarına sebep olmaktadır. Söz konusu bu afet ve acil durum risklerinin azaltılarak tehlikelerinin tamamen ortadan kaldırılması ya da kabul edilebilir seviyelere indirilmesi gerekir. Erzurum ilimizdeki afet riskleri iş sağlığı ve güvenliği temelinde "FMEA (Failure Mode and Effects Analysis-Olası Zayıflık Türleri ve Etki Analizi)" ve "HRNS (Hazard Rating Number System-Tehlike Belirlenmesi Numarası Sistemi)" yöntemleri ile 108 alt tehlike sınıfında ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Değerlendirmesi yapılan söz konusu afet türleri için alt tehlike konu alanlarına göre risk skorları da elde edilmiştir. Elde edilen risk skorları risk öncelik sayıları olarak belirtilip, kısaca RÖS (Risk Öncelik Sayısı) olarak adlandırılmıştır. Çalışmada elde edilen RÖS skorları da dikkate alınarak çözüm önerileri sunulup, riskleri bertaraf etmenin yolları ortaya konulmuştur.
Bu çalışmada afet riskleri ile alt tehlike grupları FMEA ve HRNS analiz yöntemleri ile değerlendirilip her iki yöntemden elde edilen RÖS değerleri karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonucunda HRNS yönteminin tehlikeleri bertaraf etme ya da azaltma hususlarında daha hassas değerlendirme yaptığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Afet, Acil Durum, Risk Değerlendirme, HRNS, FMEA, Erzurum.
Ömer HANCI, 2022

Abstract:
Turkey is frequently exposed to natural disasters due to its geological structure and geographical location. Erzurum province also ranks first in Turkey in terms of the number of disaster events. It is seen in Erzurum as well as throughout the country; earthquakes, mass movements, floods, meteorological and climate change-related disasters and fires cause loss of life and property. The risks of these disasters and emergencies should be reduced and their hazards should be completely eliminated or reduced to acceptable levels. Disaster risks in Erzurum were evaluated separately in 108 sub-hazard classes on the basis of occupational health and safety, using "FMEA (Failure Mode and Effects Analysis)" and "HRNS (Hazard Rating Number System)". For the disaster types evaluated, risk scores were also obtained according to the sub-hazard subject areas. Obtained risk scores are stated as risk priority numbers and called ROS (Risk Priority Numbers) for short. Considering the RÖS scores obtained in the study, solution suggestions were presented and ways to eliminate risks were revealed.
In this study, disaster risks and sub-hazard groups were evaluated with FMEA and HRNS analysis methods and ROS values obtained from both methods were compared. As a result of the comparison, it has been seen that the HRNS method makes a more sensitive assessment in terms of eliminating or reducing the hazards.
Keywords: Disaster, Emergency, Risk Estimate, HRNS, FMEA, Erzurum.
Ömer HANCI, 2022