Sınır ticaretinin sosyal ve ekonomik etkileri: Habur Sınır Kapısı örneği
Social and ekonomic effects of border trade: The case of Habur Border Gate
Yazar: MEHMET SOM
Danışman: DOÇ. DR. MUNİSE ILIKKAN ÖZGÜR
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Sosyal etki = Social affect ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Sınır kapısı = Border entrance ; Sınır ticareti = Border trade ; Uluslararası ticaret = International trade ; Şırnak-Habur = Şırnak-Habur

Özet:
Küreselleşmeyle birlikte, dünya düzeninin, yeniden şekillenmesi, yeni anlayış ve politikaların
gelişmesi, ülkeler ve bölgeler arasındaki karşılıklı etkileşim ve bağımlılık gibi olguların
oluşması, ülkeler ve bölgelerde meydana gelebilecek olası gelişme etkilerinin yayılma hızını
artırmıştır. Ekonomik sistemin küreselleşmesi ve uygulanan neoliberal ekonomik politikalarla
gün geçtikçe artan yoksulluk, işsizlik, gelir dağılımındaki adaletsizlik gibi sorunların çözümü
konusunda politika yapıcıların ve araştırmacıların arayışları artmıştır. Bu arayışların bir
parçası olarak sınır ticareti, genel kanıya göre, uygulandığı bölgelerin ve sınır kapısı
bulunduran şehirlerin sosyal ve ekonomik yapısını önemli ölçüde etkileyen ve değiştiren bir
ticaret şekli olarak ortaya çıkmaktadır. Bu tezin amacı, Şırnak'ın temel sorunlarını teşkil eden
yoksulluk, işsizlik ve gelir dağılımı adaletsizliği gibi kavramlar üzerinde odaklanarak; tezin
öznesi olan Habur Sınır Kapısı'nın Şırnak ilinin ekonomisi üzerindeki etkisi ve bölge halkı
üzerindeki sosyolojik yansımalarını ortaya koymaktır.
Tezde, 15 Ekim-15 Aralık 2019 tarihleri arasında bölgede ikamet eden katılımcıların anket
yoluyla konuya ilişkin değerlendirmeleri göz önüne alınmış ve araştırmanın örneklemi için
yargısal (amaçsal) örnekleme kullanılmış olup; görüşlerin ortaya konulması amacıyla
betimsel istatistiki yöntemler kullanılmıştır. Sosyal ve ekonomik değişkenlerin kendi içinde
gruplanması adına keşfedici faktör analizi uygulaması yapılmıştır. Diğer yandan, cinsiyet,
yaş, eğitim durumu gibi demografik bilgiler arasındaki ilişkilerin tespiti için çıkarımsal
istatistiki yöntemlerden Anova ve T testi kullanılarak analiz edilmiştir. Bölgede yaşanan
yoksulluk faktörü ve istihdam alanlarının yetersizliğinin yöre halkının Habur Sınır Kapısı'nı
sosyal ve ekonomik anlamda alternatif ve çıkar yol olarak görmelerine neden olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Şırnak, Habur Sınır Kapısı, Sınır Ticareti, Keşfedici Faktör Analizi

Abstract:
The reshaping of the globalizing world order, the development of new understanding and
policies have not only increased the interaction and dependency between countries and
regions, but also increased the spreading speed of development effects in countries and
regions. With the globalization of the economic system and neoliberal economic policies, the
searches of policy makers and researchers have increased for the solution of problems such as
poverty, unemployment, and injustice in income distribution. Border trade as part of these
quests, in general opinion, emerges as a form of trade that significantly affects and changes
the social and economic structure of the regions where this trade is carried out and the cities
where the border gate is located. The thesis focuses on concepts such as poverty,
unemployment and income distribution injustice, which constitute the main problems of
Sirnak. The aim of the thesis is to reveal the impact of the Habur Border Gate on the economy
of the province of Sirnak and its sociological reflections on the people of the local
community.
In the thesis, the evaluations of the participants residing in the region between 15 October and
15 December 2019 were taken into consideration and judicial (purposeful) sampling was used
for the sample of the research. In addition, descriptive statistical methods were used to reveal
the views of the participants. In order to classify social and economic variables within
themselves, exploratory factor analysis application was performed. On the other hand, an
analysis was made by using Anova and T test, which is one of the inferential statistical
methods to determine the relationships between demographic information such as gender,
age, and educational status. It has been concluded that the reasons such as poverty in the
region and insufficient employment areas cause the local community to see Habur Border
Gate as an alternative and interest in social and economic terms.

Key Words: Şırnak, Habur Border Gate, Border Trade, Exploratory Factor Analysis