Avrupa Birliği ile Türkiye arasında tesis edilen Gümrük Birliği ve Türkiye açısından mali etkilerinin incelenmesi
The Customs Union established between the European Union and Turkey and the analysis of its financial effects in terms of Turkey
Yazar: TUĞÇE TOPALOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YALÇIN ALGANER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Dış ticaret vergileri = Foreign trade taxes ; Dış yardımlar = External aids ; Ekonomik yardımlar = Economic aids ; Finansal destek = Financial support ; Finansal etki = Financial effects ; Gümrük Birliği = Customs Union ; Türkiye = Turkey ; Vergi uyumlaştırması = Tax harmonisation ; Yardımlar = Aids

Özet:
Bu çalışmanın amacı Gümrük Birliği (GB)'nin Türkiye üzerindeki mali etkilerinin incelenmesidir. Türkiye, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ile olan dış ticaret hacminin artması ve diğer ülkelere karşı pazar payının korunması gibi kazançlar hedeflemiştir. Bununla birlikte sanayi ürünleri ithalatında gümrük vergileri, harç ve kısıtlamaların kaldırılması ve AB'nin Ortak Gümrük Tarifesi nedeniyle Türkiye'nin gümrük vergisi oranlarını üçüncü ülkelere karşı da azaltmasına bağlı olarak dış ticaret vergi gelirlerinde kayıplar oluşacağı yönünde saptamalar yapılmıştır. GB'nin tamamlanması aşamasında bazı mallarda uygulanan vergi oranları arttırılarak ithalattan alınan vergilerde oluşacak kaybın telafisi yoluna gidilmiştir. Ayrıca GB sürecinde, AB vergi politikasına uyum kapsamında Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi kapsamında da Türkiye büyük değişim gerçekleştirmiştir. Bu durum ise Türkiye'nin vergi sisteminde dolaylı vergi ağırlının artmasına neden olmuştur.AB'ye olan ihracatın büyük ölçüde artacağı beklentisi gerçekleşmemiş ancak ithalatta yüksek oranlı artışlar yaşanmış ve buna bağlı olarak Türkiye'nin dış ticaret açığı artmıştır. Bununla birlikte, Türkiye'nin AB dışındaki ülkelerle ticari antlaşmaları AB'nin onayına bağlanmış ve böylece üçüncü ülkelerle olan ticari ilişkileri de AB tarafından belirlenen sınırlar içerisinde kalmıştır. Bu nedenle GB Türkiye açısından AB pazarına bağımlılık unsuru oluşturmuştur. İthalattaki artış ve ithalde alınan KDV'nin kaldırılmamış olmasından dolayı, ithalde alınan KDV gelirlerine bağlı olarak dış ticaret vergi gelirlerinde artış yaşanmıştır. Ancak gümrük vergisi gelirlerinde yıllar itibariyle önemli düşüşler yaşanmış ve gümrük vergileri devlete gelir sağlayıcı özelliğini kaybetmiştir. Ayrıca AB tarafından Türkiye'ye taahhüt edilen mali yardımların önemli bir kısmı gerçekleşmemiştir. Bu nedenle mali yardımların Türkiye'nin dış ticaret açıklarını ve GB'nin mali yükünü telafi etme oranı oldukça düşük olmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the financial impacts of the Customs Union on Turkey. Turkey expected some gains such as increasing the foreign trade volume with EU countries and maintaining the market share against third countries. A part of these gains, it has been detected that foreign trade tax revenue losses would occur due to abolition of custom taxes, fees and restrictions in imports of industrial goods and also as Turkey has reduced customs duty rates against third countries because of EU's Common Customs Regime. In the process of completion of CU import tax losses were compensated through by increasing the tax rates in some goods. Besides, within the context of harmonization with EU tax policy Turkey has realised big changes in field of the Value Added Tax and Excise Duties. This situation increased the severity of indirect taxes in Turkey's tax system.The expectation that exports to the EU would largely rise has not realised, but having experienced high increases in imports from the Turkey?s foreign trade deficit has increased. Besides, Turkey?s trade agreements with countries outside EU have been linked to EU?s approval, so that, its commercial relations with third countries have remained within boundaries set by EU. For that reason Customs Union has created a dependency element to EU market for Turkey. Due to increase in imports and VAT taken from imports which has not been abolished, foreign trade tax revenues accrued depending on the augmentation of VAT taken in import. However, customs duties revenues have experienced significiant declines over the years and customs duties have lost their income provider property to the state. Besides, a major part of the financial aids promised by EU to Turkey has not taken place and that?s why their compensation rate of Turkey?s foreign trade deficit and has been very low.