IX-X. yüzyıllarda Karadeniz ticareti
The Black Sea trade in the IX-Xth centuries
Yazar: ŞEYDA NUR KARABIYIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAYHAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Bulgarlar = Bulgarians ; Deniz ticareti = Sea trade ; Karadeniz = Black Sea ; Ruslar = Russians ; Slavlar = Slavs ; Ticaret = Trade ; Vikingler = Vikings

Özet:
Akdeniz dünya tarihinde birçok medeniyetin beşiği olup, siyasi, ekonomik ve kültürel yönlerden diğer denizler ve su yolları karşısında bir üstünlüğe sahipti. Bu üstünlük, siyasi ve kültürel etkileşimleri de beraberinde getirirken ekonomik hayatı da etkiledi. Arapların VIII-X. yüzyıllar arasındaki yükselişleri, Akdeniz'deki ticarete hâkim olan Bizans İmparatorluğu ve Avrupalı tüccarların ekonomik çıkarlarını zedeleyen bir durum meydana getirdi. VIII. yüzyıl itibariyle Akdeniz'de ticari faaliyetlerde üstünlük Araplara geçince Batılılar farklı çözüm arayışlarına başladılar. Bu arayışlar, Karadeniz'in Akdeniz'e bir alternatif olarak kullanılmasına yol açan gelişmeleri getirdi.
Karadeniz, Avrupa ile Asya'yı birbirine bağlayan ticari güzergâhların vesilesiyle antik devirlerden beri kullanılan İpek Yolu'nun en önemli kollarından biri olan Kürk Yolu'na yönelmeyi sağlayan bir deniz olmuştur. Kürk Yolu ise Hazar Kağanlığı ve İtil Bulgar Devleti gibi Türk devletlerinin hâkimiyet kurduğu topraklardan geçip Ural-Güney Sibirya ve Altaylar üzerinden Çin'e ulaşan ve İpek Yolu'nun Karadeniz'in kuzeyinden geçen bir kolu idi.
Bu çalışmanın konusu IX-X. yüzyıllar arasında Karadeniz'de gerçekleşen ticari faaliyetlerin gelişimidir. IX. ve X. yüzyıllarda Karadeniz'de yürütülen ticari faaliyetler; İskandinavya'dan Ortadoğu'ya, Anadolu'dan, Orta Asya'ya, Avrupa'dan Uzakdoğu'ya kadar uzanmaktaydı. Karadeniz ticari faaliyetlere, sahip olduğu su yollarının vesilesi ve ticari güzergâhların transit merkezi olmasıyla ekonomik hayatta yer alıp uluslararası ticarette önemli bir rol oynamıştır.
Anahtar kelimeler: Karadeniz, Ticaret, Bizans İmparatorluğu, Hazarlar, Bulgarlar, Slavlar, Vikingler, Ruslar.

Abstract:
The Mediterranean Sea is the cradle of many civilizations in the world history and has a superiority over other seas and waterways in terms of political, economic, and cultural aspects. This advantage not only accompanied political and cultural interactions but also affected economic life. The rise of Arabs in the VIIIth-Xth centuries created a conflict with European merchants and the Byzantine Empire's interests who dominated the trade in the Mediterranean. When Arabs took the upper hand in the Mediterranean, Westerners started to look for other options. In the Mediternanean Sea trade, as of the VIIIth century, when the superiority in commercial activities passed to the Arabians, westerners began to search for different solutions. These searches made a way to the developments that offer the Black Sea as an alternative.
The Black Sea has offered the choice of the Fur Road, which is one of the most important branches of the Silk Road, because of its routes that connect European and Asian trade. It was a Nort branch of the Silk Road, which passed through the lands of Turkic states as Khazars and Volga Bulgarians and reached China by the way of Ural-Southern Siberia and Altai.
This study focuses on the evolution of the trade activities in the Black Sea between the IXth to Xth centuries. In this era, trade extended from Scandinavia to the Middle East, from Anatolia to Central Asia and from Europe to the far East via the Black Sea. It played a big role in the economic life and international trade for having such waterways and being on the crossroads of trade routes.
Keywords: Black Sea, Trade, Byzantine Empire, Khazars, Bulgars, Slavs, Vikings, Russians.