Dünyada ve Türkiye'de Kamu Denetçiliği Kurumunun etkinliği
Activities of the Ombudsman Institution in the world and Turkey
Yazar: NURCAN ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ KUNDAKÇI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Denetim = Control ; Kamu Denetçiliği Kurumu = Ombudsman Institution ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Ombudsman = Ombudsman

Özet:
Kamu kurumlarının halkın memnuniyetini arttırması, onlara daha iyi bir hizmet sunması ve daha yaşanılır bir toplum oluşturmaya çalışması temel görevleri arasında yer almaktadır. Bu anlamda, kurumların mükemmel işlemesi çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Bazı kurumlarda; haksızlık, eşitsizlik, ayrımcılık gibi istenmeyen davranışlar görülebilmektedir. Bundan ötürü, kamu kurumlarının denetlenmesi gerekli görülmüş ve çeşitli denetim metotları geliştirilmiştir. Bu denetim metotlarından birini de, ombudsman denetimi oluşturmaktadır. Ombudsman, kamu kurumları ile bireyler arasında hakem rolü oynamakta ve haksızlığa uğrayanların haklarını savunmaktadır.
Ombudsmanın, evrensel bir tanımı bulunmamaktadır. Bu bağlamda, kişisel ve kurumsal özelliklerinden hareket edilerek birçok tanımı yapılmıştır. Kurum ilk olarak, 1809 yılında en geniş yetkilere sahip olan İskandinavya ülkelerinden İsveç'te ortaya çıkmıştır. Bu anlamda İsveç'i emsal alan her ülke, zamanla kurumu oluşturmaya başlamış ve farklı isimlerle adlandırmıştır. Nihayetinde, benzer bir kurum oluşturma fikri Türkiye'de de gündeme gelmiş, fakat 2000'li yıllardan itibaren kurumun kurulması yönünde yapılan birçok kanun çalışmaları hemen kabul edilmemiştir. Neticede, 12.09.2010 tarihinde gerçekleştirilen referandum sonucunda kurumun kurulması kabul edilmiştir. Ardından, 14.06.2012 tarihinde 6328 Sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ile kurum kurulmuş ve 29.03.2013 tarihinden itibaren şikâyet başvurularını almaya başlayarak faaliyetlerine başlamıştır.
Çalışmamız üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde, ombudsmanlığın kavramsal çerçevesi, işlevleri, özellikleri, görevleri anlatılmıştır. İkinci bölümde, dünya ülkelerinde uygulanan ombudsmanlık kurumunun atanma şekilleri, statüleri, görevleri, çalışma şekilleri ile birlikte ifade edilmiş ve sonunda ülkelerin karşılaştırma tablolarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, Türkiye'deki Kamu Denetçiliği Kurumu'nun hazırlık aşaması, anayasal ve yasal çalışmaları ve nihayet kuruma seçilen Kamu Başdenetçisi ve Kamu Denetçileri'nin çalışma şekilleri anlatılmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise, çalışmanın genel bir değerlendirilmesi yapılmış ve kurum için gerekli görülen çözüm önerileri mütevazı bir şekilde sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Abstract: The main tasks of public institutions are increasing the satisfaction of the people, providing them with a better service and trying to create a more livable society. In this sense, perfectly functioning is generally impossible for institutions. In public institutions, certain undesirable behaviors such as injustice, inequality, discrimination can be observed. Because of that reason, it was considered that it is necessary to audit public institutions and various auditing methods must be developed. One of these audit methods is the Ombudsman. The Ombudsman plays the role of arbiter between public institutions and individuals and defends the rights of those who have been wronged.
The Ombudsman has no universal definition. In this context, many definitions have been made based on personal and corporate characteristics. The institution firstly appeared in Sweden, one of the Nordic countries, which had the widest powers in 1809. In this sense, each country that took Sweden as a precedent began to form the institution over time and named it with different names. Eventually, the idea of creating a similar institution was raised in Turkey, but many law studies aimed at establishing the institution since the 2000s were not immediately adopted. As a result, the establishment of the institution was accepted as a result of the referendum held on 12.09.2010. Then, on 14.06.2012, the institution was established by the Law No. 6328 on the Ombudsman institution and as of 29.03.2013, it started its activities by starting to receive complaints applications.
This study consists of three parts and one result. In the first chapter, the conceptual framework, functions, characteristics and duties of the Ombudsman are described. In the second section, the appointment methods, status, duties, working methods of the Ombudsman institution applied in the countries and these are expressed together with the comparison tables of the countries. In the third chapter, the preparatory stage of the Ombudsman institution in Turkey, the constitutional and legal work and finally the working methods of the Chief Public auditor and Ombudsman who is elected to the institution were tried to be explained. In the conclusion a general evaluation of the study was made and suggestions for solutions whic are necessary for the institution were tried to be presented.