Alvin I. Goldman'da sosyo-epistemik inşa süreçleri
Socio-epistemic construction processes at Alvin I. Goldman
Yazar: MEHMET NURİ DEMİR
Danışman: PROF. DR. HASAN YÜCEL BAŞDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmada çağdaş epistemolojinin en güncel alanlarından biri olan sosyal epistemoloji teorisi ve onu meydana getiren yapısal süreçler Alvin I. Goldman'ın bağlamından incelendi. Goldman, epistemolojiyi esas olarak bireysel ve sosyal epistemoloji şeklinde tahlil etmiştir. Her iki sahada da epistemik aşamaların, yöntemlerin ve pratiklerin doğru inanç üretimine katkısını olumlu veya olumsuz anlamda tanımlamaya ve değerlendirmeye gayret etmiştir. Geleneksel epistemolojinin standart üç parçalı çözümleme (JTB) anlayışına bağımlı kalınmasına karşılık Goldman, kendi sosyo-epistemik yaklaşımında üç parçalı anlayışın tek başına yeterli olamayacağını veritistik açıdan göstermeye çalışmıştır. Goldman, böylesine bir çözümleme biçiminin bilginin ifadesinde bir konsensüsü sağlamada yeterli gelemeyeceğini düşünmüştür. O, reel epistemoloji olarak nitelediği sosyal epistemoloji yaklaşımına teminat/garanti, nedensel koşul, süreç güvenirliği, veritizm gibi daha dışsal ve işlevsel unsurları dahil etmiştir.
Goldman, geleneksel ya da temelci anlayıştan tamamen kopmadan dışsal unsurların ağırlıkta olduğu bir sosyal epistemolojiye geçişi sağlamıştır. Goldman, kendi sosyal epistemolojisinde temel olarak bilmede içsel ve dışsal usurların ılımlı bir düzeyde sentezlenebilirliğini göstermiştir. O, "gerekçelendirilmiş doğru inancın" sosyo- epistemik bağlamda yetersizliğini görmüş ve geleneksel anlamda dogmatik, çağdaş anlamda şüpheci bir epistemoloji anlayışını aşmaya çalışmıştır. Goldman'a göre bilgi, bir kimsenin bir şeye inanmasını gerektirmiş; bu da bir koşulun veya olgunun doğruluğunu sebeplerle ve süreçlerin güvenirliğiyle ilişkilendirmeyi gerektirmiştir. Goldman, bilme araçlarımızı doğruluk meydana getirecek şekilde kullanma durumumuzda, daha veritistik, realist, dayanıklı ve güvenirlikçi bir anlayışa doğru gidebilecğimizi iddia etmiştir. Bunu da büyük ölçüde dışsalcı teminat unsurları, degettierizasyon süreçleri ve sonrasında da olumlu epistemik statünün takip edilmesiyle sağlamaya çalışmıştır. 
Goldman, bireylerarası konsensüsü doğruluk ile ilişkisi yönünden artı bir unsur olarak uygun bulmuş, sosyo-epistemik anlamda tanıklık ve kurumsallaşmış inançları tıpkı algı ve bilinç gibi bilginin temel kaynaklarına dahil etmeye çalışmıştır. Böylece, etkileşim, ilişki, güven, anlaşma gibi unsurların yardımıyla geleneksel epistemolojinin kavramları bir yapısal dönüşüme uğrayarak sosyal bir bilginin oluşumunu mümkün hale getirmiştir. Goldman'a göre epistemik fail (doksastic agent) toplumsal bir bağlama sahiptir ve bu manada bilgi ve gerekçelendirmeler artık başka zihinlerle de paylaşılmalıdır. Böylelikle zamana, mekâna ve toplumun kültürüne bağlı hale gelmiş episteme sosyal epistemolojinin de kaynağını oluşturacaktır.

Abstract:
In this study, the theory of social epistemology, which is considered to be one of the most up-to-dated fields of contemporary epistemology, and the structural processes that constitute its implications, are examined based on the perspective of Alvin I. Goldman. Goldman analyzed epistemology mainly as individual and social epistemology. In both areas, Goldman has tried to define and evaluate the contribution of epistemic stages, practices and methods, processes and mechanisms to the emergence of a true belief, in a positive or negative sense. Despite the traditional epistemology's reliance on the standard three-part analysis (JTB) approach, Goldman tried to demonstrate in his socio-epistemic approach that a three-part approach alone would not be sufficient from a veritist point of view. Goldman thought that such a form of analysis would not be sufficient to achieve a consensus in the expression of knowledge. He included more extrinsic and functional elements such as collateral/guarantee, causal condition, process reliability, veritism to his social epistemology approach, which he described as real epistemology.      
Goldman provided the transition to a social epistemology in which external elements predominate, without completely breaking away from the traditional or foundational understanding. In his social epistemology, Goldman showed a moderate level of synthesizing of internal and external impulses, mainly in the processes of cognition. He saw the inadequacy of "justified true belief" in the socio-epistemic context and tried to go beyond a traditionally dogmatic, contemporary skeptical understanding of epistemology. According to Goldman, knowledge required someone to believe in something; this necessitated associating the correctness of a condition or fact with the reasons and the reliability of the processes. Goldman argued that we can move towards a more veritistic, realistic, durable, and reliable understanding of using our knowing tools to create truth. He tried to reveal that this can be achieved largely by following externalist collateral elements, degettierization processes and then positive epistemic status. 
Goldman found interpersonal consensus as a positive element in terms of its relationship with truth, and tried to include socio-epistemic testimony and institutionalized beliefs as the basic sources of knowledge, just like perception and consciousness. Thus, with the help of elements such as interaction, relationship, trust and agreement, the concepts of traditional epistemology have undergone a structural transformation, making the formation of social knowledge possible. According to Goldman, the epistemic agent (doksastic agent) has a social context, and in this sense, knowledge and justifications must now be shared with other minds. Thus, episteme, which has become dependent on time, place and culture of the society, will also constitute the source of social epistemology.