Muallim İsmail Hakkı Bey'in Cumhurbaşkanlığı arşivindeki bestelediği eserlerinin bibliyografisi /
Yazar: EDA ALBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. ÜNSAL DENİZ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Muallim İsmail Hakkı Bey, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında yaşamış önemli bir müzik adamıdır. Türk müziğine büyük katkılarda bulunmuş önemli bir besteci, müzik teorisyeni ve eğitmendir. Müziğe olan tutkusu, teorik çalışmaları ve Türk Musikisi Cemiyeti'ndeki faaliyetleri, Türk müziği tarihinde ona saygın bir yer kazandırmıştır. Hem yetiştirdiği öğrencilerle hem de bıraktığı eserlerle Türk müziğinin gelişiminde ve yayılmasında önemli bir roloynamıştır. Türk müziğinin önemli bestekârlarından olan Muallim İsmail Hakkı Bey'in Türk müziğinin hemen her formunda çok sayıda eseri bulunmaktadır. Bazı kaynaklar bestecinin 2000 civarında eseri olduğu bildirilmekle birlikte toplamda ne kadar eseri olduğu hakkında literatürde yeterli bilgi bulunmamaktadır. Cumhuriyet döneminde, Türk müziği nota koleksiyonları sistematik olarak Devlet Arşivleri'nde kayıt altına alınmış ve muhafaza edilmiştir. Günümüzde Cumhurbaşkanlığı Arşivleri'nde bulunan binlerce Türk müziği notası, Türk müziğinin tarihi ve kültürel mirasının korunması ve akademik incelemeler açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada Muallim İsmail Hakkı Bey'e ait eserlerin Cumhurbaşkanlığı Arşivleri'nde taranarak form, makam ve usul değişkenlerine göre tespiti ve tasnifi yapılması amaçlanmıştır.
Araştırma sonucuna göre Cumhurbaşkanlığı Arşivleri'nde Muallim İsmail Hakkı Bey'e ait 3913 adet eser bulunmuştur. Arşivde yer alan mükerrer eserlerin çıkarılmasından sonra besteciye ait toplam 2477 eser olduğu görülmüştür. Bu eserler form, makam ve usul değişkenlerine göre incelenmiştir. Eserlerde 61farklı form kullanıldığı bulunmuştur. En yaygın olanları Şarkı 1015 eser (% 40,98), Marş 256 eser (% 10,34), Nakış 170 eser (% 6,86) formları olduğu bulunmuştur. Besteci eserlerinde 128 farklı makam kullanılmış olup en sık kullanılanlar makamların Nihavent 203 eser (%8,20), Rast 154 eser (% 6,22), Hicaz 114 eser (% 4,60) olduğu görülmüştür. Usul açısından değerlendirildiğinde besteci 47 farklı usul kullanılmıştır. En sık kullandığı üç usul Düyek 357 eser (% 14,41), Yürük Semai 255 eser (% 10,29) ve Aksak 254 eser (%10,25) olduğu görülmektedir.

Abstract:
Muallim İsmail Hakkı Bey stands as a prominent figure in the late Ottoman Empire
and early Turkish Republic, renowned for his substantial contributions to Turkish music
as a composer, music theorist, and educator. His enduring impact is evidenced by his
fervent dedication to music, scholarly pursuits, and influential roles within the Turkish
Music Society, which solidified his esteemed position in Turkish musical history.
Through both his extensive compositional output and his mentorship of a generation of
musicians, Muallim İsmail Hakkı Bey played a pivotal role in shaping the development
and propagation of Turkish musical traditions. The exact scope of Muallim İsmail Hakkı
Bey's oeuvre remains a topic of scholarly debate, with various sources suggesting he
composed approximately 2000 works, although precise documentation on the total
number remains limited.
During the Republican era, concerted efforts were made to systematically archive
and preserve Turkish music notations, a collection that now resides in the Presidency
Archives. These archives serve as invaluable repositories for safeguarding Turkey's rich
musical heritage and facilitating scholarly inquiries into its diverse musical traditions.
This study endeavors to systematically classify Muallim İsmail Hakkı Bey's
compositions housed in the Presidency Archives, categorizing them according to their
musical forms, modal structures (makams), and rhythmic patterns (usuls). Upon
examination, it was determined that the archives contain 3913 compositions attributed to
Muallim İsmail Hakkı Bey, with 2477 distinct works identified after eliminating
duplications. These compositions span across 61different musical forms, with the most
prevalent categories being Şarkı, comprising 1015 compositions (40.98%), followed by
Marş with 256 compositions (10.34%), and Nakış with 170 compositions (6.86%). In
terms of modal diversity, Muallim İsmail Hakkı Bey explored 128 distinct makams, with
Nihavent (203 compositions, 8.20%), Rast (154 compositions, 6.22%), and Hicaz (114
compositions, 4.60%) emerging as the most frequently employed. Analysis of rhythmic
structures revealed the utilization of 47 different usuls, with Düyek (357 compositions,
14.41%), Yürük Semai (255 compositions, 10.29%), and Aksak (254 compositions,
10.25%) being the predominant choices.