Öğrencilerin istatistiksel okuryazarlıklarının kendi ürettikleri örnekler bağlamında incelenmesi
Examination of students statistical literacy within the context of learner generated examples
Yazar: BEHİCE NUR KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN SAĞLAM KAYA
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bir 21.yy becerisi olarak veri ve istatistik okuryazarı bireylerin yetiştirilmesi toplumların eğitim yaklaşımlarında, öğretim programlarında gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Bilginin sürekli değiştiği bu çağda, öğrenenlerin öğrenme profilleri de değişmekte, öğrencilerden kendisine sunulan hazır bilgiyi özümsemesi yerine bilgiyi inşa etmesi beklenmektedir. Matematiksel nesnelerin kavramsallaştırılmasında önem teşkil eden örneklerin de öğrencilere otorite tarafından sağlanması yerine öğrenenin kendisi tarafından üretilmesi, öğrenme sürecinde öğrenciyi daha aktif kılması ve matematiksel nesnelere ilişkin mevcut şemalarını ortaya koyması açısından önemlidir. Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin istatistiksel okuryazarlıklarının, kendi ürettikleri örnekler bağlamında betimlenmesidir. Bu sebeple araştırmada tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırma 2022-2023 eğitim-öğretim yılında sürdürülmüş olup, araştırmanın çalışma grubunu Ankara ilinde bir devlet ortaokulunun 8. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen istatistiksel okuryazarlık envanteri-1, öğrencilerin örnekler üretmeleri temelli istatistiksel okuryazarlık envanteri-2 ve klinik mülakat yöntemi ile toplanmıştır. Her iki envanterden elde edilen bulguların istatistiksel okuryazarlık hiyerarşisi teorik çerçevesinde Rasch Ölçüm Modeli ile analizi gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin istatistiksel okuryazarlıklarının her iki envanterde de kişiye özgü, informal ve tutarlı olmayan ilk üç düzeyde olduğu, örnek üretme temelli envanteri yanıtlamakta daha fazla zorlandıkları, istatistiği matematik olarak algılamakta güçlük çektikleri, veriler ile çıkarımlar yapmak yerine öznel yargılar ile değerlendirmeler gerçekleştirdikleri tespit edilmiştir. Veri kaynağının ve bağlamın öğrencilerin karar verme becerilerini etkilediği bu sebeple veri okuryazarlığının istatistiksel okuryazarlığın bir bileşeni olarak ele alınmasının önemli olduğu sonuçlarına varılmıştır.

Abstract:
As a 21st-century skill, the cultivation of data and statistical literacy in individuals is becoming increasingly important in educational approaches and curricula of societies. In this era where information is constantly changing, the learning profiles of learners are also evolving, and students are now expected to construct knowledge rather than merely absorb the information presented to them. The generation of examples, which plays a crucial role in the conceptualization of mathematical objects, should be produced by the learners themselves rather than being provided by an authority. This makes the learner more active in the learning process and helps reveal their existing schemas related to mathematical objects. The aim of this study is to describe middle school students' statistical literacy in the context of examples they have generated themselves. Therefore, a survey model was chosen for the study. The research was conducted during the 2022-2023 academic year, and the study group consisted of 8th-grade students from a public middle school in Ankara. Data were collected using the Statistical Literacy Inventory-1 developed by the researcher, the Statistical Literacy Inventory-2 based on generating examples, and the clinical interview method. The findings obtained from both inventories were analyzed using the Rasch Measurement Model within the theoretical framework of the statistical literacy hierarchy. It was found that students' statistical literacy was at the idiosyncratic, informal and inconsistent (first, second, third levels) levels in both inventories, that they found it more challenging to respond to the example-generation-based inventory, that they had difficulty perceiving statistics as mathematics, and that they made subjective judgments instead of making inferences from data. It was concluded that the data source and context affect students' decision-making skills, and thus it is important to consider data literacy as a component of statistical literacy.