Dua -kader ilişkisi
The prayer- faith relationship
Yazar: FATMA BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. AHMET AKBULUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Dua = Prayer ; Kader = Destiny ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Konu dua-kader ilişkisi bağlamında ele alınıp, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır.Giriş bölümünde, duanın kelam ilminde konu olarak neden ele alınmadığı üzerinde duruldu. Bunun yanında duanın bir iletişim biçimi olarak kelam ilminde taşıdığı öneme de yer verildi.Birinci bölümde dua kavramının temel anlamları ve Kuran-ı Kerim'deki kullanılışları ortaya konuldu. Anlam alanının belirlenmesi için kavramla yakın ve zıt anlamlı kelimeler de ele alındı.İkinci bölümde tezin ikinci kavramı kader üzerinde duruldu. Özellikle kelimenin kavramlaşmasında etkili olan kelami tartışmalar ışığında kavramın sahip olduğu anlam ele alındı. Kavramın Kuran-ı Kerim'de kullanılışlarına da bu bağlamda değinildi.Üçüncü bölümde, yazgıcı kader anlayışının duaya imkan verip vermediğinin anlaşılabilmesi için iki kavram, duanın tarafı olan Tanrı ve insan tasavvurları bakımından ele alındı. Duanın oluşturmayı hedeflediği değişimin kader anlayışı ile nasıl bağdaşacağı üzerinde duruldu. Böylelikle dua kavramının insanı, Tanrıyı ve koşulları değiştirmesinin imkanı açıklanmış oldu.Allah ? insan ilişkisinin doğru şekilde ortaya konulabilmesinde dua kavramı önemli bir yere sahiptir. Ancak kelam ilminde bu kavram yerine kader kavramının yazgıcı anlamda daha etkin olduğu görülmüştür. Oysa dua kavramı, fatalist kader yorumuna zıt bir anlam taşımaktadır. Bu yorumda değişime yer yok iken dua, en temelinde bir değişim çağrısıdır.Dua, hiçbir ön şart olmaksızın insanın birey olarak varlığını fark etmesi anlamını taşımaktadır. Zira insanın yaratanla direk bir iletişimi olan duada, yapıp etmelerin önceden belirlendiği kabul edilen kader yorumunun aksine bireyin özgürlüğü de önem kazanmaktadır.

Abstract:
The subject, prayer-faith relationship was taken into consideration, includes introduction and three chapters.In introduction, I interpreted why prayer was not considered as a subject in Islamic theology. At the same time I emphasized the importance of prayer as a form of communication in theology.In first chapter I put forth the basic meanings of prayer concept and the usage of them in the Kuran. Todefine the radius of meaning, synonymous and antonymous words were also mentioned.In second chapter, I dwelt upon faith as the second concept of the thesis. I specifically deliberated the meaning of the concept in according to theological discussions which were effective to make the word conceptual. In this regard I mentioned the usage of the concept in the Kuran.In third chapter, I discussed notionally two sides of the prayer God and mankind to be understood whether the traditional faith belief gives ability to prayer or not. I emphasized how the change which is the target of the prayer compatible with the faith belief. In this way I explained how the prayer concept can change the mankind, God and conditions.The prayer concept is a very essential role to describe correctly the relationship of God and mankind. However ,instead of this concept the faith concept was seen fatalistically more effective in Islamic theology. Yet, prayer concept has an antagonistic meaning to fatalistic faith. There is no change in this explanation meanwhile the prayer basically is a change call.The prayer has the meaning of the mankind noticing himself as an individual without any preliminary conditions. Because in the prayer which has a direct communication between the Creator and mankind the freedom of individual to become important in contrary to fatalistic faith which all actions were predestined.