Farklı tef [Eragrostis tef (Zucc.) Trotter] genotipleri arasındaki genetik ilişkinin moleküler yöntemlerle belirlenmesi
Determination of genetic relationship among different tef [Eragrostis tef (Zucc.) Totter] genotypes using molecular methods
Yazar: ÇAĞLAR KAYA
Danışman: PROF. DR. İSKENDER TİRYAKİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Basit dizi tekrarları (SSR) = Simple sequence repeats (SSR) ; DNA = DNA

Özet:
Son zamanlarda tüm dünyada dengeli beslenmenin alternatif bitkilerinden biri olarak gösterilen tef [Eragrostis tef (Zucc.) Trotter] birçok biyotik ve abiyotik stres koşulları altında yetişebilen önemli bir buğdaygil bitkisidir. Bu çalışma 19 tanesi Amerika Birleşik Devletleri Gen Bankası ve 1 tanesi TR-Ticari çeşit olan tef genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonunu yapmak amacıyla yürütülmüştür. Genotiplere ait moleküler karakterizasyon çalışmaları 10 adet SSR DNA markırları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu markırlar toplamda 18 adet bant üretmiş olup bu bantların 12 tanesinin polimorfik olduğu belirlenmiştir. Markırlara ait ortalama polimorfizm oranı %66,6 olarak hesaplanmıştır. En yüksek polimorfizm bilgi içeriği (PIC), 0,69 ile CNLTs370 markırından elde edilmiştir. NTSYs programı ile DICE yöntemine göre oluşturulan matriks kullanılarak UPGMA yöntemine göre oluşturulan dendogramda genetik olarak birbirine en yakın genotiplerin 1,0 benzerlik kat sayısıyla (PI 193508, PI 194926, PI 195933–2), (PI 193510, PI 193514–2), (PI 193513, PI 193514–1, PI 194924–2, PI 195933–1), (PI 195938, PI 197210, TR-Ticari), (PI 193971–2, PI 194924–1), (PI 194923–1, PI 194923–2) ve (PI 194925, PI 195932) genotipleri arasında olduğu belirlenmiştir. Flow sitometri analiz sonuçları, ilgili tef genotiplerinin ortalama çekirdek DNA miktarının (2C) 1,46 pg olduğunu göstermiştir. Çalışma sonuçları, introdüksiyon materyali olarak temin edilen tef genotipleri arasında incelenen lokuslar bakımından DNA seviyesinde farklılıkların var olduğunu, çalışmada kullanılan tef bitkisine özgü SSR DNA markırlarının bu farklılıkların tespitinde ve genotipler arasındaki genetik ilişkinin ortaya konulmasında başarılı bir şekilde kullanılabileceğini ve var olan genetik varyasyonun ıslah çalışmalarında kullanılabileceğini göstermiştir. 

Anahtar sözcükler: Tef [Eragrostis tef (Zucc.) Trotter], DNA, SSR, Ploidy, Flow sitometri

Abstract:
Tef [Eragrostis tef (Zucc.) Trotter], which has recently been shown as one of the alternative plants of balanced nutrition all over the world, is an important grass plant grown under various biotic and abiotic stress conditions. This study was initiated to make morphological and molecular characterization of genotypes of teff, 19 of which were obtained from the United States Gene Bank and 1 of which was a TR-commercial genotype. Molecular characterization studies were done by using a total of 10 SSR DNA markers. Ten markers produced 18 bands in total and 12 of those were polymorphic. The mean polymorphism ratio of the markers was calculated as 66,6%. The highest polymorphism information content value was obtained from CNLTs370 marker with 0,69. High genetic similarities were determined among genotypes (PI 193508, PI 194926, PI 195933–2), (PI 193510, PI 193514–2), (PI 193513, PI 193514–1, PI 194924–2, PI 195933–1), (PI 195938, PI 197210, TR-Ticari), (PI 193971–2, PI 194924–1), (PI 194923–1, PI 194923–2) and (PI 194925, PI 195932) with 1,0 similarity index. The results of the nuclear DNA content analysis determined by using flow cytometer showed that the average amount of nuclear DNA content (2C) of tef genotypes was 1,46 pg. The results of the study showed that there are differences in the DNA content of tef genotypes provided as introduction material and that tef-specific SSR DNA markers used in the study can successfully be used to detect these differences and to reveal the genetic relationship among genotypes and this existing genetic variation can be used in breeding studies.

Keywords: Tef [Eragrostis tef  (Zucc.) Trotter], DNA, SSR, Ploidy, Flow cytometry