Meşe mazısı boyarmaddesi ile kullanılan doğal mordanların incelenmesi ve haslık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of investigation of natural mordant used with nutgall colorant, and fastness level
Yazar: HAKAN SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA NUR BAŞARAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: El Sanatları = Crafts ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Boyama teknikleri = Dyeing techniques ; Doğal boyalar = Natural dyes ; Kumaş boyama = Fabric dyeing ; Meşe mazısı boyarmaddesi = Nutgall colorant ; Pamuklu tekstil = Cotton textile

Özet:
Bu araştırmanın amacı, meşe mazısı boyarmaddesi ve peynir altı suyu, maya, kül suyu ve mantar suyu mordanlarından elde edilen çözeltinin pamuklu kumaşlar üzerinde nasıl bir boyama etkisi göstereceğini araştırmak, ışık, sürtünme ve yıkama haslık derecelerini saptamak ve günümüz tekstil endüstrisinde kullanılabilirliğini incelemektir. Araştırma evrenini bitkisel boyarmaddelerden elde edilen boyarmaddeler ve doğal mordanlar oluşturmaktadır. Bitkisel boyarmaddelerden meşe mazısı boyarmaddesi, doğal mordanlardan peynir altı suyu, mantar suyu, kül suyu ve maya maddeleri örneklem olarak seçilmiştir. Meşe mazısı boyarmaddesinin pamuklu kumaşları boyama özelliğinin tespit edilmesi için Bursa ilinde bulunan Berteks tekstil işletmesinde boyama ve haslık ölçümleri yapılmıştır. Boyarmaddenin pamuklu kumaşları boyama işleminde kullanılması için peynir altı suyu, mantar suyu, kül suyu ve maya ile boyama reçeteleri hazırlanmıştır. Hazırlanan boyama reçetelerine göre önceden, birlikte, sonradan mordanlama ve mordansız boyama yöntemlerine göre 15 pamuklu kumaş numunesi boyanmıştır. Boyama sonrasında kumaşların ışık, sürtünme ve yıkama haslıkları ölçülmüş ve değerlendirilmiştir. Meşe mazısı boyarmaddesinin pamuklu kumaşlarda ışık, yıkama ve sürtme haslıkları genel olarak istenilen düzeyde olduğundan, Meşe mazısı boyarmaddesi ve doğal mordanlarla bu kumaş türlerinin boyanması insan ve çevre sağlığı açısından önemli sonuçlar ortaya koymuştur.

Abstract:
The purpose of this research, nutgall colorant and whey, yeast, lye and mushroom broth to investigate the will show you how a painting effect on cotton fabrics of the solution obtained from purple, light is to determine rubbing and washing fastness and examine the usability in today's textile industry. Study population consisted of all the colorant derived from herbal colorant and natural mordant. Nutgall colorant from herbal colorant, whey from natural mordant, mushroom broth, lye, and yeast materials is selected as a sample. Dyeing and fastness measurements at Berteks textile enterprises which is located in Bursa city was made to identify the cotton fabric for colorant staining of nutgall. Colorant for use in dyeing cotton fabrics, whey, mushroom broth, dyeing prescription was prepared with lye and yeast. According to the previously prepared dyeing prescription, together, later mordant and 15 cotton fabric samples were stained according to the mordant dyeing methods. After dyeing the fabric light, rubbing and washing fastness are measured and evaluated. In cotton fabric nutgall colorant light, washing and rubbing fastness because overall at the desired level, staining of nutgall of colorant and fabric types with natural mordant revealed significant results in terms of human and environmental health.