Tüketicilerin yenilikçilik eğilimleri ve karar verme tarzları üzerine bir araştırma
A research on the tendencies of consumer's innovativeness and consumer decision making styles
Yazar: BÜNYAMİN YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA KILIÇER
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Karar verme stilleri = Decision making styles ; Yenilikçilik = Innovativeness

Özet:
Bu araştırmanın amacı tüketicilerin yenilikçilik eğilimlerine göre profillerini 
ortaya koymak ve farklı yenilikçilik eğilimlerine sahip tüketicilerin karar verme 
tarzlarının farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırmada keşifsel araştırma 
modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evreni Sivas ilinde ikamet eden 18 yaş üstü 
tüketicilerden oluşmaktadır. Zaman, ulaşılabilirlik ve maliyet kısıtları göz önünde 
bulundurularak kolayda örnekleme tekniğiyle örneklem seçme yoluna gidilmiştir. Yüz 
yüze anket tekniğinin kullanıldığı araştırmada toplam 460 tüketiciye ulaşılmıştır. 
Yapılan incelemeler sonucunda 7 anketin eksik ve hatalı doldurulduğu belirlenmiş ve 
kullanılabilir olan 453 adet anket formu üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. 
Verilerin analizinde açıklayıcı faktör analizinden, kümeleme analizinden, tek yönlü 
varyans analizinden ve betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. 
Araştırmada tüketicilerin yenilikçilik eğilimleri güdülenmiş tüketici yenilikçiliği 
açısından ele alınmıştır. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda tüketici yenilikçiliğinin 
boyutları; hedonik yenilikçilik, fonksiyonel yenilikçilik, bilişsel yenilikçilik ve sosyal 
yenilikçilik olarak belirlenmiştir. Karar verme tarzlarının boyutları ise; moda bilinci, 
mükemmeliyetçilik, marka bilinci, kafa karışıklığı, marka sadakati, planlı alışveriş, 
anlık alışveriş, hızlı alışveriş ve fiyat odaklılıktır. Katılımcılar yenilikçilik eğilimlerine 
göre; yenilik tutkunları, arada kalanlar ve yenilik karşıtları olmak üzere üç kümede yer 
almaktadır. Yenilik tutkunlarının, tüm boyutlarda yenilikçilik eğilimleri yüksektir. 
Yenilik karşıtları, tüm boyutlarda en düşük eğilimlere sahip kümedir. Arada kalanlar ise 
bu iki kümeye göre daha kararsız bir profile sahiptir. Yenilik tutkunlarının 
mükemmeliyetçilik, planlı alışveriş ve sadakat eğilimleri yüksektir. Arada kalanlar karar 
verme tarzlarına göre de kararsız bir eğilim göstermektedir. Yenilik karşıtları karar 
verme tarzlarına göre genel olarak düşük eğilimlere sahiptir. Araştırmada sonuçlar 
doğrultusunda gelecekte yapılacak araştırmalar ve uygulamacılar için önerilerde 
bulunulmuştur.

Abstract:
IThe aim of this study is to determine the profiles of consumers according to their 
tendencies for innovativeness, to determine whether the decision – making process of 
the consumers having different tendencies for innovativeness may differ or not. In this 
study, exploratory research model is used. The population of this study is the consumers 
in Sivas who are over 18 years of age. Sampling is carried out by convenience sampling 
method, considering time, accessibility and cost limitations. 460 consumers are reached 
through face to face technique. After the analysis, 7 of the surveys are found to have 
missing points and mistaken and analysis is carried out with 453 available 
questionnaires. In the data analysis, explanatory factor analysis, clustering analysis, 
one-way ANOVA and descriptive statistics are used. 
In the research, the innovation tendencies of the consumers are discussed in 
terms of motivated consumer innovation. After explanatory factor analysis, dimensions 
of consumer innovativeness are determined as hedonic, functional, cognitive and social 
innovativeness. The scope of decision making is fashion conscious, perfectionism, 
brand conscious, confusied by overchoice, brand loyalty, planned shopping, impulse 
shopping, fast shopping and price orientation. According to their tendency for 
innovativeness, the participants are clustered into three; innovation devotees, medium 
level innovators and innovation oppositers. Innovation devotees have a high tendency 
for innovativeness in all aspects. Innovation oppositers are the ones who have the least 
tendencies. The medium level innovators are more indecisive compared to these two 
groups. Tendencies of perfectionism, planned shopping and loyalty are high among 
innovation devotees. The medium level innovators are still indecisive according to their 
decision making styles. And the innovation oppositers have a low tendency for decision 
making. According to the results, some suggestions are given for further researches and 
applications.