Algısal belirsizlik ve seramik eserler üzerinden analizi
Analysis of perceptual uncertainty through ceramic artifacts
Yazar: SİNAN AVİNAL
Danışman: DOÇ. AYGÜN DİNÇER KIRCA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı / Seramik Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Artistik seramik = Artistic ceramic ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Güzel sanatlar = Fine arts

Özet:
Belirsizlik, sanat, felsefe ve diğer bilim dallarının ortak paydasında yer alan bir kavramdır. Çoğunlukla olumsuz anlamıyla anımsansa da insanın yaratım sürecinde yaratıcılığı tetikleyen bir güç olarak işlev görmektedir. İnsanın doğayı anlamlandırma çabasının temelinde yatan motivasyon da algıladığı belirsizlikleri yok etme iç güdüsünden kaynaklanmaktadır. Belirsizlik durumunun ortaya çıkardığı merak duygusu, insanın ateşi keşfinden, uzayın bilinmezliklerini yok etme çabasına kadar her keşif ve icatta yaratıcılığı tetikleyici bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.
İnsanın düşüncesi, doğadaki nesnelerin azlık-çokluk, yakınlık-uzaklık gibi soyut ve belirsiz ilişkileri yerine, kesinliği elde etmeye yani dünyaya, birtakım nicelikler ve sayılarla ifade edilmiş ölçüm sistemleri dayatmaya ve dünyanın bütününü, "boyutlar" dediği ölçümler ağı içine sokmaya çalışmıştır. Matematiğin ve geometrinin temelleri sayılabilecek bu davranışı o anda kendisi için en bilindik şey olan kendi bedenini ve uzuvlarını birer araç olarak kullanarak yapmıştır. Antik Yunan'da ise belirsizlik, Presokratik düşünürlerin evrenin yapı taşı (arkhe), temel ilkeleri ve meydana gelen olayları açıklama çabalarının temelinde yatmaktadır.
Özellikle 20. yüzyılda indeterminizm felsefesinin ortaya çıkmasıyla birlikte belirsizliğin sanattaki varlığı; şans, rastlantı ve öngörülemezlik gibi ilişkili olduğu diğer kavramlar ile yer edinmiştir. Aynı dönemde psikoloji alanında ortaya atılan yeni algılama teoriler ise "algısal belirsizlik" kavramının sanatta hem sanatçı hem de izleyici tarafından ele alınabilecek bir unsur olmasını sağlamıştır. Bu kapsamda, "Algısal Belirsizlik ve Seramik Eserler Üzerinden Analizi" isimli bu tez çalışması, algılamaya dayalı belirsizliklerin sanatta nasıl yer edindiği ve seramik malzeme ile nasıl değerlendirilebileceği sorularına yanıt olarak hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Belirsizlik, Algılama, Şans, Rastlantı, İndeterminizm

Abstract:
Uncertainty is a common denominator of art, philosophy and other branches of science. Although it is mostly remembered in a negative sense, it functions as a force that triggers creativity in the process of human creation. The motivation underlying the human effort to make sense of nature stems from the instinct to eliminate the uncertainties it perceives. The sense of curiosity aroused by the state of uncertainty appears as a trigger for creativity in every discovery and invention, from the discovery of fire to the effort to destroy the unknowns of space.
Instead of abstract and indeterminate relations of objects in nature, such as scarcity-multiplicity, proximity-distance, human thought has tried to achieve certainty, that is, to impose measurement systems on the world expressed in quantities and numbers, and to put the whole world into a network of measurements called "dimensions". He did this behavior, which can be considered the foundations of mathematics and geometry, by using his own body and limbs, the most familiar thing for him at that moment, as tools. In Ancient Greece, indeterminacy was at the heart of the Presocratic thinkers' efforts to explain the building block (arkhe) of the universe, its fundamental principles and the events that occur.
Especially with the emergence of the philosophy of indeterminism in the 20th century, the presence of uncertainty in art has gained a place with other related concepts such as chance, coincidence and unpredictability. In the same period, new theories of perception put forward in the field of psychology have made the concept of "perceptual uncertainty" an element that can be addressed by both the artist and the viewer in art. In this context, this thesis study titled "Analysis of Perceptual Uncertainty Through Ceramic Artifacts" has been prepared in response to the questions of how perceptual uncertainties take place in art and how they can be evaluated with ceramic materials.

Keywords: Uncertainty, Perception, Chance, Coincidence, Indeterminism