Tip 2 diyabetli ve prediyabetli bireylerde ağırlık döngüsü ile anormal yeme davranışlarının kardiyometabolik riskler ve duygu durumu üzerine etkisi
The effect of weight cycling and abnormal eating behaviors on cardiometabolic risks and moods in individuals with type 2 diabetes and prediabetes
Yazar: ANIL YILDIZ
Danışman: PROF. GÜL KIZILTAN
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ağırlık = Weight ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Duygudurum = Mood ; Kilo değişimi = Weight change

Özet:
Bu çalışma, diyabet kliniğine başvuran bireylerde, ağırlık döngüsü ve anormal yeme davranışlarının kardiyometabolik risk faktörleri ve duygu durumları üzerine etkisini saptamak amacıyla yürütülmüştür. Kesitsel tipte planlanan bu araştırmaya, Ağustos 2021-Şubat 2022 tarihleri arasında Bitlis Tatvan Devlet Hastanesi diyabet kliniğine dahiliye hekimi tarafından yönlendirilen Tip 2 diyabet ve prediyabet tanısı almış 100 birey katılmıştır. Bireylerin demografik özellikleri, biyokimyasal bulguları ve kan basınçları, ağırlık döngüsü ve duygu durumları, anormal yeme davranışları anket formuyla sorgulanmış, antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından alınmıştır. Son 10 yıl içerisinde bir ya da iki kez 5 kg ve üzerinde ağırlık kaybedip geri ağırlık artışı yaşayanlar; hafif ağırlık döngüsüne girenler, ikiden daha fazla sayıda 5 kg ve üzerinde ağırlık kaybedip geri ağırlık artışı yaşayanlar ciddi ağırlık döngüsüne girenler ve 5 kg ve üzeri ağırlık kaybedip ağırlık artışı yaşamayanlar  ağırlık döngüsüne girmeyenler olarak sınıflandırılmıştır. Bireylerin fiziksel aktivite düzeylerini saptamak için Uluslararası Fiziksel Aktivite Kısa Formu, gece yeme durumlarını saptamak için Gece Yeme Anketi, duygusal yeme durumlarını saptamak için Duygusal Yeme Ölçeği, yeme davranışlarında meydana gelen değişiklikleri saptamak için Aşırı Besin İsteği (ABİS) Ölçeği kullanılmıştır. Bireylerin duygu durumları da Beck Depresyon Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Bireylerin günlük enerji ve besin ögesi alımlarını belirlemek için 24 saatlik Besin Tüketim Kaydı kullanılmıştır. Tip 2 diyabetli bireylerin %44'ünün hayatlarında en az bir defa hafif veya ciddi ağırlık döngüsüne girdiği, Tip 2 diyabetli bireylerin %24'ünün, prediyabetli bireylerin %14'ünün ciddi ağırlık döngüsüne girdiği saptanmıştır. Tip 2 diyabetli bireylerin %80'inde, prediyabetli bireylerin ise %52'sinde metabolik sendrom saptanmış olup Tip 2 diyabetli bireylerin duygusal yeme ölçeği puan ortalaması 8.4±4.66, prediyabetlilerin duygusal yeme ölçeği puan ortalamaları 8.8±4.91 olarak saptanmıştır (p>0.05). Tip 2 diyabetli bireylerin ABİS ölçek puan ortalamaları 92.9±37.15, prediyabetli bireylerin ise 103.1±31.46 olarak saptanmıştır. Tip 2 diyabetli ve prediyabetli bireylerin gece yeme, duygusal yeme ve ABİS ölçek puanları arasında istatistiksel olarak önemli bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Tip 2 diyabetli bireylerin Beck Depresyon Ölçeği puan ortalamaları 20.4±8.28, prediyabetli bireylerin 17.6±7.55 olarak bulunmuştur (p>0.05). Sonuç olarak, ağırlık döngüsü ve anormal yeme davranışları kardiyometabolik risk ve duygu durumu ile ilişkili olabilir, bu nedenle beslenme danışmanlığı alan Tip 2 diyabetli ve prediyabetli bireylerin anormal yeme davranışları ile ağırlık döngüsü ve duygu durumları  sorgulanarak beslenme tedavileri düzenlenebilir ve bireylerin yaşam kaliteleri arttırılarak daha etkili bir tedavi uygulanabilir.

Abstract:
This study has been conducted to determine the effects of weight cycling and abnormal eating behaviors on cardiometabolic risk factors and moods in individuals who applied to the diabetes clinic. 100 individuals diagnosed with diabetes and prediabetes who were referred to the diabetes clinic of Bitlis Tatvan State Hospital by an internal medicine doctor between August 2021 and February 2022, participated in this cross-sectional study. Demographic characteristics, biochemical findings and blood pressures, weight cycling and mood states, and abnormal eating behaviors of individuals were examined with survey, and anthropometric measurements were taken by the researcher. Those who lost 5 kg or more and gained weight back once or twice in the last 10 years were classified as mild weight cycler, and those who lost 5 kg or more and gained weight back more than twice were classified as severe weight cycler and those who lost 5 kg or more and did not gain weight again were classified as non-weight cyclers. The International Physical Activity Short Form was used to determine the physical activity levels of the individuals, The Night Eating Questionnaire was used to determine the night eating situations, the Emotional Eater Scale was used to determine the emotional eating states, and the Food Craving Questionnaire (FCQ-Trait) Scale was used to detect the changes in eating behaviors. Moods of the individuals were evaluated with the Beck Depression Scale. 24-hours Food Consumption Record was utilized to determine the daily energy and nutrient intakes of the individuals. It has been determined that 44 % of individuals with Type 2 diabetes have had  mild or severe weight cycling at least once in their lives, 24% of individuals with Type 2 diabetes and 14% of individuals with prediabetes have had a severe weight cycling. Metabolic syndrome was detected in 80% of individuals with type 2 diabetes and in 52% of individuals with prediabetes. The mean Emotional Eater Scale score of individuals with type 2 diabetes was determined as 8.4±4.66, and the mean Emotional Eater Scale score of those with prediabetes was determined as 8.8±4.91  (p>0.05). The mean FCQ-Trait scale scores of individuals with Type 2 diabetes were found to be 92.9±37.15, and 103.1±31.46 for individuals with prediabetes. No statistically significant difference was found between Night Eating Questionnaire scale, Emotional Eater scale and FCQ-Trait scale scores of individuals with Type 2 diabetes and prediabetes (p>0.05). While the mean score of Beck Depression Scale of individuals with Type 2 diabetes was found to be 20.44±8.28, it was found to be 17.66±7.55 in individuals with prediabetes. In conclusion, weight cycling and abnormal eating behaviors may be associated with cardiometabolic risk and mood, therefore, nutritional treatments of individuals with Type 2 diabetes and prediabetes who receive nutritional counseling can be provided by questioning their abnormal eating behaviors, and weight cycling and emotional states and a more efficient treatment can be applied by increasing the quality of life of the individuals.