Artan miktarlarda uygulanan azot ve molibden dozlarının marul bitkisinin gelişimi ve kimi besin elementleri üzerine etkisi
Effect of increasing amount of nitrogen and molybdenum doses on the development of lettuce plant and some nutrient elements
Yazar: EDA PRAVADALIOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN ÇELİK
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, sera koşullarında hidroponik sisteme artan azot (4-8-12-16 mM) ve molibden (0,035-0,35-3,5-35 µM) dozları uygulanmıştır. Marul (Lactuca sativa L.) bitkisinin gelişimi ve kimi besin elementi içerikleri ile nitrat miktarına etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre artan N dozları; bitkinin kuru madde, N, Mo, NO3, P, K, Fe, Zn, Mn içeriğine ve SPAD değeri üzerine olumlu yönde etki ederken, Na, Mg, Ca, Cu ve B içerikleri ve alınımları üzerinde olumsuz yönde etkide bulunmuştur. Artan molibden dozları ile bitkinin Ca, Mo, Zn ve B içeriklerinde artış, kuru madde, N, NO3, Mg, Na, Fe, Cu, Mn ve SPAD değerlerinde azalma meydana gelmiştir. En yüksek kuru madde (19,79 g) N4Mo2 uygulamasından, en düşük (12,36 g) N2Mo4 uygulamasından elde edilmiştir. Artan miktarlarda azot uygulanması marul bitkisinde nitrat birikimine neden olmuş, en yüksek nitrat içeriği (% 1,71) N4Mo2 uygulamasında, en düşük nitrat içeriği (% 0,89) N2Mo4 uygulamasında belirlenmiştir. Molibden uygulaması ile azot arasındaki antogonistik ilişki bitkinin azot ve nitrat içeriğinde azalmaya neden olmuş, ancak elde ettiğimiz tüm interaksiyonlarda limitin üzerinde değer elde edilmiştir. Nitrat içeriğinin düşürülebilmesi için daha düşük azot dozlarının uygulanması, molibden dozlarının da azota paralel olarak arttırılması gerekmektedir. Ancak molibdenin yüksek dozlarda uygulanması durumunda kimi besin elementi içeriklerinin azaldığı göz önünde bulundurularak molibdenin aşırı dozlarda uygulanmasından da kaçınılması gerekmektedir. Nitrat içeriğinin düşük, ancak kuru maddesinin yüksek olabilmesi ve diğer besin elementlerinin de optimum düzeyde alınabildiği azot-molibden dozları düşünüldüğünde; N2Mo2 uygulamasına kadar olan interaksiyonların hidroponik marul yetiştiriciliği için uygulanabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, increasing nitrogen (4-8-12-16 mM) and molybdenum (0,035-0,35-3,5-35 µM) doses were applied to the hydroponic system under greenhouse conditions. It aimed to determine their effects on the development and on some nutrient element contents of lettuce plant (Lactuca sativa L.) and their effects on nitrate amount. According to the analysis results, increasing N doses; While it had a positive effect on the dry matter, N, Mo, NO3, P, K, Fe, Zn, Mn content and SPAD value of the plant, it had a negative effect on the Na, Mg, Ca, Cu and B contents and uptake. With increasing molybdenum doses, there was an increase in the Ca, Mo, Zn and B contents of the plant and a decrease in dry matter, N, NO3, Mg, Na, Fe, Cu, Mn and SPAD values. The highest dry matter (19,79 g) was obtained from N4Mo2 application, and the lowest (12,36 g) was obtained from N2Mo4 application. Application of increasing amounts of nitrogen caused nitrate accumulation in lettuce plants. The highest nitrate content (1,71%) was determined in the N4Mo2 application, and the lowest nitrate content (0,89%) was determined in the N2Mo4 application. The antagonistic relationship between molybdenum application and nitrogen caused a decrease in the nitrogen and nitrate content of the plant, but values above the limit were obtained in all interactions we obtained. In order to reduce the nitrate content, lower nitrogen doses should be applied and molybdenum doses should be increased in parallel with the nitrogen. However, considering that some nutritional element contents decrease when molybdenum is applied in high doses, excessive doses of molybdenum should be avoided. Considering the nitrogen-molybdenum doses where the nitrate content is low but the dry matter is high and other nutritional elements can be taken at optimum levels; It was concluded that the interactions up to N2Mo2 application can be applied for hydroponic lettuce cultivation.