Yaşlı yetişkinlerde egzersizin nörogenez ve bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisi: Sistematik derleme
The effect of exercise on neurogenesis and cognitive functions in older adults: A Systematic review
Yazar: GÖKHAN ÇETİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE VATANSEVER
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu sistematik derleme de, yaşlı yetişkinlerde egzersizin nörogenez ve bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisini araştırmak, yaşlılarda bilişsel gerilemeyi yavaşlatmak, durdurmak ve geliştirmek için fayda ve destek sağlayabilecek uygulamaların tespit edilebilmesi ve bu yönde bir farkındalık sağlanması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu sistematik derleme PRISMA klavuz ve yönergeleri takip edilerek raporlanmıştır. 'Pub Med', 'Science Direct' ve 'Web of Science' tarama dizinlerinden taranan,  6 farklı tarama bütünü (yoga and bdnf) veya (exercise and bdnf) veya (yoga and neurogenesis), (exercise and neurogenesis) veya (yoga and cognitive functions) veya (exercise and cognitive functions) içeren, 2014-2023 yılları arasında olan, katılımcı ortalama yaş aralığı 60 ve üzeri olan (average or mean age 60), randomize kontrollü olan, ingilizce dili ile yazılmış olan, tam metnine ulaşılan, fiziksel olarak inaktif olan sedanterleri içeren, insan çalışmaları dahil edilmiştir.

Bulgular: Derlemeye alınan çalışmalar içerisindeki, 16 adet nörogenez araştırmasında, nörotrofik faktör artışı sağlanmış olan 14 (%87.5), etkisiz olan 2 (%12.5) çalışma bulunmuştur. Egzersizin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisine bakılan 19 adet çalışmadan 15'i (%79) etkili, 4'ü (%21) etkisiz bulunmuştur. Toplam da 35 çalışmanın 29'u (%83) etkili, 6'sı (%17) ise etkisiz bulunmuştur. Örneklem detayına göre; sağlıklı yaşlı yetişkinler ile yapılan 13 nörogenez araştırmasının 11'i (%85) nörotrofik faktörler üzerinde etkili, 2 (%15) çalışmanın ise etkisiz olduğu bulunmuş, 6 bilişsel fonsiyon çalışmasının 6'sının da (%100) etkili olduğu bulunmuştur. HBB'li yaşlı  yetişkinler ile yapılan 2 nörogenez araştırmasının 2'sininde (%100) etkili olduğu, 6 bilişsel fonsiyon çalışmasının 5'inin (%83) etkili, 1'inin (%17) ise etkisiz olduğu bulunmuştur. AH'li yaşlı yetişkinler ile yapılan 1 nörogenez araştırmasında egzersizin etkili olduğu (%100), 3 bilişsel fonksiyon çalışmasının 2'sinde (%67) etkili, 1'inde (%23) etkisiz olduğu bulunmuştur. Demanslı yaşlı yetişkinler ile yapılan 4 bilişsel fonksiyon çalışmasının 1'nde (%25) etkili olduğu, 3'ünde (%75) etkisiz olduğu bulunmuştur.

Sonuç: Sonuçlar egzersizin, özellikle aerobik, direnç ve multimodal rejimlerin etkilerinin, yaşlı yetişkinler arasında BDNF seviyeleri ile pozitif bir korelasyon içerisinde yer aldığını göstermektedir. Dolayısıyla aerobik egzersizin, direnç egzersizinin ve yoga gibi farkındalık egzersizlerinin sağlıklı yaşlı yetişkinlerde bilişsel deformasyonlardan korunmak ve bilişsel fonksiyonları geliştirmek için non-farmakolojik bir yöntem olabileceğini, HBB'li hastalarda bilişsel fonksiyon kayıplarını azaltarak daha ciddi bilişsel hastalıklardan koruyabileceğini veya geçişi geciktirebileceğini, demans ve Alzheimer hastalıklarının sebep olduğu bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini ve farmakolojik tedavilerin yanında fayda sağlayabilecek ek destek tedavisi olarak yer alabileceğini söyleyebiliriz.

Abstract:
Objective: The objective of this systematic review was to investigate the effect of exercise on neurogenesis and cognitive functions in older adults and to identify practices that may provide benefits and support to slow, stop, and improve cognitive decline in the elderly. Additionally, the review aimed to raise awareness of the potential benefits of exercise for cognitive health in older adults.

Materials and Methods: This systematic review was conducted according to PRISMA guidelines. We searched the Pub Med, Science Direct and Web of Science search indexes, including 6 different sets of reviews (yoga and bdnf) or (exercise and bdnf) or (yoga and neurogenesis), (exercise and neurogenesis) or (yoga and cognitive functions) or (exercise and cognitive functions), human studies were included if they were conducted between 2014 and 2023, the mean or median age of participants was 60 years or older, they were randomized controlled trials, they were written in English, the full text was available, and they included physically inactive sedentary individuals.

Results: Among the 16 neurogenesis studies included in the review, 14 (87.5%) demonstrated an increase in neurotrophic factors, while 2 (12.5%) exhibited no effect. Among the 19 studies on the effect of exercise on cognitive functions, 15 (79%) were found to be effective, while 4 (21%) were ineffective. In total, 29 of 35 studies (83%) were found to be effective, while 6 (17%) were found to be ineffective. The sample details indicate that 11 (85%) of 13 neurogenesis studies conducted with healthy older adults were found to be effective on neurotrophic factors, 2 (15%) studies were found to be ineffective, and 6 (100%) of 6 cognitive function studies were found to be effective. Of the two neurogenesis studies with older adults with mild cognitive impairment (MCI), two (100%) were found to be effective, five (83%) of the six cognitive function studies were found to be effective, and one (17%) was found to be ineffective. The results of the study indicated that exercise was effective in one neurogenesis study with older adults with AD (100%), effective in two of three cognitive function studies (67%), and ineffective in one (23%). In contrast, the results of the study indicated that exercise was effective in one (25%) and ineffective in three (75%) of four cognitive function studies conducted with older adults with dementia.

Conclusion: The results indicate a positive correlation between the effects of exercise, particularly aerobic, resistance, and multimodal regimens, and BDNF levels among older adults. Consequently, aerobic exercise, resistance exercise, and mindfulness exercises such as yoga may serve as a non-pharmacological method to prevent cognitive deterioration and enhance cognitive function in healthy older adults. It may also protect against or delay the transition to more serious cognitive diseases by reducing the loss of cognitive function in patients with MCI. Furthermore, it may slow the cognitive decline caused by dementia and Alzheimer's diseases. Finally, it may be an additional supportive therapy that may benefit alongside pharmacological treatments.