AVCI Orius vicinus (Ribaut) (Hemiptera: Anthocoridae)'un Tetranychus urticae Koch (Acarina: Tetranychidae) üzerindeki biyolojisi ve fonksiyonel tepkisi
Biology and functional response of Predator orius Vicinus (Ribaut) (Hemiptera: Anthocoridae) on Tetranychus urticae Koch (Acarina:Tetranychidae)
Yazar: KÜBRA BİLECEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UTKU YÜKSELBABA
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Avcı böcek = Hunting insect ; Biyolojik mücadele = Biological control ; Tetranychus urticae = Tetranychus urticae ; İşlevselcilik = Functionalism

Özet:
Tetranychus urticae, örtüaltı sebze yetiştiriciliğinde polifag bir zararlı olup akarisitlere karşı ciddi direnç göstermektedir. Son yıllarda, gıda maddelerindeki ilaç kalıntıları, insan ve hayvan sağlığındaki olumsuzluklar, çevrenin kirlenmesi ve yüksek pestisit ücretleri sebebi ile daha ekonomik ve sürdürülebilir olan biyolojik mücadele tercih edilmeye başlanmıştır. Biyolojik mücadele kapsamında doğal düşmanların zararlı üzerindeki biyolojik özellikleri ve işlevsel tepkisi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, avcı böcek Orius vicinus'un, T. urticae'nin farklı dönemlerine karşı işlevsel tepkisi 2, 4, 8, 16, 32, 64 ve 128 av yoğunluklarında araştırılmış, ergin T. urticae ile beslendiğinde yumurta ve nimf gelişme süreleri, nimf canlılık oranları, üreme kapasiteleri ve ergin yaşam süreleri ayrı ayrı belirlenmiştir. Denemeler sonucunda O. vicinus'un yumurta açılma süresi 4.07 gün ve toplam nimf gelişme süresi 13.5 gün olarak belirlenmiştir. Nimf canlılık oranı %75.7 olarak belirlenmiştir. Dişi başına bırakılan ortalama yumurta sayısı 31.28 adet olup dişi bireylerin yaşam uzunluğu ortalama 15.3 gün, erkek bireylerin ortalama yaşam uzunluğu ise 12.50 gün olarak saptanmıştır. Yaşam çizelgesi parametrelerine göre, preovipozisyon süresi (APOP) 4.39 gün, toplam preovipozisyon süresi (TPOP) 21.85 gün, ovipozisyon süresi 7.2 gün olarak belirlenmiştir. Kalıtsal üreme yeteneği (r) 0.095 gün-1, artış oranı sınırı () 1.1 gün-1, net üreme gücü (R0) 12.04 yumurta/döl ve ortalama döl süresi (T) 26 gün olarak tespit edilmiştir. İşlevsel tepki denemeleri sonucunda T. urticae yumurtasına karşı O. vicinus'un işlevsel tepkisi tip III olarak belirlenirken, T. urticae'nin diğer dönemlerine O. vicinus'un tip II işlevsel tepki gösterdiği gözlemlenmiştir. İşlevsel tepki sonuçlarına göre T. urticae'nin tüm dönemlerine karşı O. vicinus'un etkili olduğu gözlemlenmiştir. Yaşam çizelgesi parametreleri sonuçlarına göre, T. urticae'ye karşı O. vicinus'un etkinliğinin orta düzeyde olduğu düşünülmektedir. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre, O. vicinus'un T. urticae üzerinde yaşam döngüsünü tamamladığı ve popülasyonunu devam ettirebildiği gözlemlenmiş ve T. urticae'nin biyolojik mücadelesinde etkili bir biyolojik mücadele ajanı olabileceği kanaatine varılmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: Biyolojik mücadele, İşlevsel tepki, Orius vicinus, Tetranychus urticae, Yaşam çizelgesi

Abstract:
Tetranychus urticae is a widespread polyphagous pest in greenhouse vegetable cultivation and shows serious resistance to acaricides. Due to insecticide residues in foodstuffs, negative effects on human and animal health, environmental pollution and high pesticide costs, biological control have been started to be preferred which is more economical and sustainable. Within the scope of biological control, studies of biological characteristics and the preying capacity of natural enemies on pests are of great importance. In this study, the functional response of O. vicinus to different stages of T. urticae at densities of 2, 4, 8, 16, 32, 64, and 128 were investigated. Our studies were carried out in air-conditioning rooms with 26±1ºC temperature, %60±10 relative humidity and 16:8 light-dark conditions. When O. vicinus was fed with the adult T. urticae, egg and nymph development times, nymph survival rates, adult reproductive capacities and adult life spans were determined separately. As a result of the study, egg hatching time of O. vicinus was determined as 4.07 days and total nymph development time was 17.6 days. Nymph survival rate was determined as 75.7%. The average number of eggs laid per female was 31.28, the average lifespan of females was 15.3 days, while the average lifespan of males was detected as 12.50 days. According to life table parameters, it was determined that preoviposition time (APOP) was 4.39 days, total preoviposition time (TPOP) was 21.85 days and oviposition time was 7.2 days. The intrinsic rate of incresae (r) was 0.095 days-1, finite rate of increase () was 1.1 days-1, net reproductive rate (R0) was 12.04 eggs/offspring, and the mean generation time (T) was 26 days. As a result of the functional response results, it was observed that O. vicinus showed a type III functional response to T. urticae eggs, and a type II functionalresponse to all other stages. According to the results of the life table parameters, it is considered that the effectiveness of O. vicinus against T. urticae is moderate depending on the net reproductive power. According to the results obtained in the study, O. vicinus can be an effective biological control agent in the biological control of T. urticae, as O. vicinus completes its life cycle and can maintain its population.

KEYWORDS: Biological control, Functional response, Life table, Orius vicinus, Tetranychus urticae