Birinci Dünya Savaşı'nda Rusya'nın Kafkasya politikası
Russia's Caucasus policy during the First World War
Yazar: MUHAMMET YEŞİLTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ERAY BAYRAMOL
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Geçmişten günümüze önemli coğrafyaların başında gelen Kafkasya, birden fazla
devletin hâkimiyeti altında bulundu. Kadim coğrafya tarih boyunca büyük devletlerin
dikkatini çekti. Böylelikle Kafkasya bölgesi bu devletlerin birer mücadele sahası oldu.
Özellikle Rusya, Kafkasya bölgesinde en etkin ülkelerden biri idi. Tez çalışmamız
Rusya'nın Birinci Dünya Savaşı'na dâhil olduğu yıllarda Kafkasya üzerinde
gerçekleştirdiği politikaları ortaya koymayı hedeflemektedir. Bununla birlikte
Rusya'nın Kafkasya bölgesindeki ilişkilerinin belirleyici faktörlerini, bölgede etkin olan
güçlerin Kafkasya üzerindeki emellerini ve çıkar çatışmalarını ortaya çıkarmaktır.
Çalışmamızın diğer amacı Rusya dış politikasının genel görünümünün ve dış politika
anlayışının, Kafkasya politikasındaki etkisini araştırmak ve değerlendirmektir.
Çalışmamız giriş başta olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında
Birinci Dünya Savaşı öncesi Rusya'nın Kafkasya Politikasının tarihi arka planına yer
verildi. Birinci bölümde Kafkasya adının tanımı, coğrafi tanımı, stratejik önemi ve
tarihsel süreci hakkında bilgilendirme yapıldı. Savaş öncesi Rusya'nın siyasi durumu ve
Kafkasya bölgesindeki faaliyetleri ele alındı. İkinci bölümde Birinci Dünya Savaşı'nda
Kafkasya'nın genel durumu ve Rusya'nın izlediği politikalara yer verildi. Üçüncü
bölümde ise savaşın sonuna doğru Kafkasya'da meydana gelen siyasi gelişmeler ele
alındı. Sonuç ve değerlendirme kısmında Rusya'nın Birinci Dünya Savaşı'nda izlemiş
olduğu politikalar tarihi perspektif göz önünde bulundurularak yorumlandı. Bu
kapsamda siyasi, iktisadi, sosyal ve kültürel unsurların da ayrıntılı tahlili yapılarak
sunulmaya çalışıldı.
Çalışmamızda ana kaynak olarak kullandığımız Çarlık Rusya'ya ait belgelerin
derlendiği Birinci Dünya Savaşı'nın Kafkas Cephesi 1914- 1917 (Kavkazskiy Front
Pervoy Mirovoy Voynı 1914-1917) adlı eser Rusya İmparatorluğu Dış Politika
Arşivinden, Ermenistan Ulusal Arşivinden, Rusya Devlet Donanması Arşivinden,
Rusya Devlet Askeri Tarih Arşivinden, Federal Arşiv Ajansından, Rusya Devlet Film
ve Fotoğraf Belgeleri Arşivinden, Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri ve
Genelkurmay Askeri Akademisi Araştırma Enstitüsünden (Askeri Tarih) belgeler
içermektedir. Belgelerde Rus ordu ve donanmasının askeri operasyonlarının
planlanması, seyri ve sonuçları, Rus imparatorluğunun bölgedeki politikasının
diplomatik durumu hakkında bilgi vermektedir. Bu eserde belgelerin düzenlenmesi
tematik ve kronolojik ilkeye göre yapılmıştır. Bu çalışmada ise Rusya İmparatorluğu
Dış Politika Arşivinden, Ermenistan Ulusal Arşivinden, Rusya Devlet Donanması
Arşivinden, Rusya Devlet Askeri Tarih Arşivinden yararlanılmıştır.
Anahtar Sözcükler:
Kafkasya, Rusya, Politika, Savaş.

Abstract:
The Caucasus is one of the most important geographies throughout history from past to
present. The Caucasus region was under the domination of many states. Ancient
geography has attracted the attention of great states throughout history. Thus, the
Caucasus region became a field of struggle for these states. Especially Russia was one
of the most active countries in the Caucasus region. Our thesis study aims to reveal the
policies carried out by Russia on the Caucasus during the years when it was involved in
the First World War. However, it is to reveal the determining factors of Russia's
relations in the Caucasus region, the ambitions of the powers active in the region and
the conflicts of interest in the Caucasus. Another aim of our study is to investigate and
evaluate the effect of the general view of Russian foreign policy and foreign policy
understanding on the Caucasus policy.
In this context, our study consists of three main parts, especially the introduction. In the
introduction, the historical background of Russia's Caucasus Policy before the First
World War was given. In the first part, information was given about the definition of the
name Caucasus, its geographical definition, its strategic importance and its historical
process. The political situation of Russia before the war and its activities in the
Caucasus region were discussed. In the second part, the general situation of the
Caucasus and the policies followed by Russia during the First World War were given.
In the third part, the political developments in the Caucasus towards the end of the war
were discussed. In the conclusion and evaluation part, the policies followed by Russia in
the First World War were interpreted by considering the historical perspective. In this
context, political, economic, social and cultural elements were also analyzed and
presented.
The work titled The Caucasian Front of the First World War 1914-1917 (Kavkazskiy
Front Pervoy Mirovoy Voynı 1914-1917), which we use as the main source in our
study, is compiled from the Russian Empire Foreign Policy Archive, Armenian National
Archive, Russian State Navy Archive, Russia It contains documents from the State
Military History Archive, the Federal Archive Agency, the Russian State Archive of
Film and Photographic Documents, the Research Institute of the Armed Forces of the
Russian Federation and the General Staff Military Academy (Military History). The
documents provide information about the planning, course and results of the military
operations of the Russian army and navy, and the diplomatic situation of the Russian
empire's policy in the region. The arrangement of documents in this work was done
according to the thematic and chronological principle. In this study, the Russian Empire
Foreign Policy Archive, the Armenian National Archive, the Russian State Navy
Archive, the Russian State Military History Archive were used.
Keywords:
Caucasus, Russia, Politics, War.