Ekim zamanı ve sıklığının Kırik buğday çeşidinde bitki gelişmesi ve verim üzerine etkisi
Effect of sowing time and seeding rate on plant growth and yield of wheat cv.Kirik
Yazar: SANCAR BULUT
Danışman: DOÇ.DR. ALİ ÖZTÜRK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZET Yüksek Lisan Tezi EKİM ZAMANI VE SIKLIĞININ KİRİK BUĞDAY ÇEŞİDİNDE BİTKİ GELİŞMESİ VE VERİM ÜZERİNE ETKİSİ Sancar Bulut Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Ali Öztürk Buğdayın verim öğeleri ve tane verimi ekim zamanı ve ekim sıklığından önemli derecede etkilenir. Bu araştırma, 2003-04 ürün yılında, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Araştırma ve Yayım Merkezi Müdürlüğüne ait 4 numaralı deneme alanında, Şans Bloklarında Bölünmüş Parseller Düzenlemesine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada, 3 farklı ekim zamanı (kışlık, dondurma, yazlık) ve 7 farklı ekim sıklığının (325, 375, 425, 475, 525, 575 ve 625 tohum/m2) alternatif karakterli Kırik buğday çeşidinde bitki gelişmesi ve verim üzerine etkileri incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenebilir. Ekim zamanlarının incelenen tüm parametreler üzerindeki etkisi önemli olmuştur. Ekim zamanındaki gecikmeye bağlı olarak vejetatif periyot, tane dolum süresi, bitki boyu, m2 deki başak sayısı, yaprak alanı indeksi, yaprak alanı süresi, başaktaki tane sayısı, bin tane ağırlığı, biyolojik verim, tane verimi ve hasat indeksi azalmış, ham protein oranı ise artmıştır. Kışlık ekim, ham protein oranı hariç, incelenen tüm karakterler yönünden dondurma ekim ve yazlık ekime göre önemli derecede üstün olmuştur. En yüksek ham protein oranı yazlık ekimden elde edilmiş, bunu dondurma ve kışlık ekim izlemiştir. Ekim sıklıkları m2 deki başak sayısı, yaprak alanı indeksi, yaprak alanı süresi, başaktaki tane sayısı, biyolojik verim ve tane verimini önemli derecede etkilemiştir. Ekim sıklığındaki artışa bağlı olarak m2 deki başak sayısı, yaprak alanı indeksi, yaprak alanı süresi, biyolojik verim ve tane verimi artmış, başaktaki tane sayısı ise azalmıştır. Bu araştırma sonuçlarına göre, alternatif karakterli Kırik buğday çeşidi Erzurum kuru tarım koşullarında kışlık olarak (Eylül ayının ilk haftası) ekilmelidir. Ekim işleminin çeşitli nedenlere bağlı olarak kışlık yapılamaması durumunda ise ikinci tercih dondurma ekim olmalıdır. Kırik çeşidinde ekim sıklığı kışlık ekimlerde 525 tohum/m2 (20 kg/da), dondurma ve yazlık ekimlerde ise 575 tohum/m2 (22 kg/da) olacak şekilde ayarlanmalıdır. 2005, 59 sayfa Anahtar kelimeler: Alternatif buğday, ekim zamanı, ekim sıklığı, bitki gelişmesi, verim

Abstract:
ABSTRACT Master Thesis EFFECT OF SOWING TIME AND SEEDING RATE ON PLANT GROWTH AND YIELD OF WHEAT ev. KIRIK Sancar Bulut Atatürk University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Field Crops Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Ali öztürk Yield components and grain yield of wheat are affected significantly by the sowing time and seeding rate. This research was conducted in Agricultural Research and Extension Center of Agricultural Faculty of Atatürk University, in 2003-04 cropping season. The experimental design was a randomized block in a split-plot configuration with four replications. In this study, effect of three different sowing times (winter sowing, freezing sowing, spring sowing) and seven different seeding rates (325, 375, 425, 475, 525, 575, and 625 seeds m"2) on plant growth and yield of Kirik facultative wheat were investigated. The results obtained in this research are summarized below. All parameters were influenced significantly by sowing times. Vegetative period, grain filling period, plant height, spikes per m2, leaf area index, leaf area duration, kernels per spike, 1000 kernel weight, biological yield, grain yield and harvest index were decreased depending on delayed sowing, but grain protein concentration was increased. Winter sown wheat gave significantly higher response to all parameters than freezing and spring sown wheat except grain protein concentration. The highest grain protein concentration was obtained in spring sowing, followed by freezing sowing and winter sowing. Significant effects of seeding rates were determined for spikes per m2, leaf area index, leaf area duration, kernels per spike, biological yield and grain yield. Higher seeding rate increased spikes per m2, leaf area index, leaf area duration, kernels per spike, biological yield and grain yield, but kernels per spike decreased. According to the result of this research, the optimum sowing time is the winter sowing (first week of September) for facultative wheat cv. Kirik in Erzurum dry land conditions. If wheat could not sown as winter sowing depending on environment factors or the other factors, the second choose would be freezing sowing. Seeding rate of 525 seeds m"2 (200 kg ha"1) would be appropriate for the winter sowing, 575 seeds m"2 (220 kg ha"1) appropriate for the freezing sowing and spring sowing. 2005, 59 pages Key words: Facultative wheat, sowing time, seeding rate, plant growth, yield u