Bazı alkali tabanlı tam-heusler malzemelerin termoelektrik özelliklerinin temel ilkeler ile incelenmesi
Thermoelectric properties of some alkaline based full-heusler materials from first-principles
Yazar: OĞUZHAN YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. TANJU GÜREL
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Küresel enerji kullanımının verimliliğini artırmak için olası yollar arasında, termoelektrik
önemli bir seçenektir. Dahili bir sıcaklık gradyanını gerilime dönüştüren
termoelektrik malzemeler, soğutmada ve atık ısıdan güç üretme uygulamalarında
kullanılır. Termoelektrik malzemelerin performansı, yüksek bir Seebeck katsayısı
(S), yüksek elektriksel iletkenlik (s) ve düşük termal iletkenliği (k) gerektiren
termoelektrik değer (ZT) ile karakterize edilir. Tam-Heusler (X2YZ) malzemeleri
düşük maliyetli elemanlardan türetilmeleri, mekanik güvenilirlik ve çalı¸sma
koşullarında ısıl kararlılıklarından dolayı atık ısı termoelektrik uygulamaları için
özellikle ilgi çekicidir. Tam-Heusler malzemelerin bu gibi özelliklerinden dolayı,
bu çalışmada Li2NaSb, Li2NaBi, K2CsSb ve K2CsBi Tam-Heusler bileşiklerinin,
Seebeck katsayıları, güç faktörleri, elektriksel iletkenlik, elektronik ve örgü termal
iletkenlik gibi özellikleri hesaplanmış ve bu malzemelerin termoelektrik performansı
incelenmi¸stir. Yaptığımız hesaplarda Yoğunluk fonksiyonel kuramı kapsamında
düzlem dalga ve sanal-potansiyeller kullanılmış olup, değiş-tokuş ve korelasyon
enerjisi için genelleştirilmiş gradyan yaklaşımı kullanılmıştır. Genelleştirilmiş
gradyan yaklaşımındaki değiş-tokuş ve korelasyon fonksiyoneli için ise Perdew,
Burke ve Ernzerhof'un birlikte geliştirdikleri form kullanılmıştır. Termoelektrik
katsayılar ise sabit gevşeme zamanı yaklaşımı altında yarı-klasik Boltzmann taşınım
denklemi çözülerek hesaplanmıştır. Çalışılan malzemeler içerisinde p-tipi K2CsSb'nin
yüksek Seebeck katsayısına ve düşük örgü termal iletkenliğe sahip olduğu bulunmuş
ve 600 K'den büyük sıcaklıklarda ZT değerinin 2'den büyük olduğu öngörülmüştür.

Abstract:
Among the possible ways to increase the efficiency of global energy use, thermoelectric is an important option. Thermoelectric materials that convert an internal temperature gradient to voltage are used in cooling and waste heat power generation applications. The performance of thermoelectric materials is characterized by a high Seebeck coefficient (S), high electrical conductivity (σ) and a thermoelectric value (ZT) requiring low thermal conductivity (κ). Full-Heusler (X2YZ) materials are particularly interesting for waste heat thermoelectric applications due to their deriving from low-cost elements, mechanical reliability and thermal stability under operating conditions. In this study, properties of Li2NaSb, Li2NaBi, K2CsSb and K2CsBi Full-Heusler compounds such as Seebeck coefficients, power factors, electrical conductivity, electronic and lattice thermal conductivity were calculated and the thermoelectric performance of these materials were investigated. Plane waves and pseudo-potentials are used within the scope of density functional theory and generalized gradient approach is used for exchange-correlation energy. In the generalized gradient approach, the form developed by Perdew, Burke, and Ernzerhof was used for the exchange-correlation functional. Thermoelectric coefficients were calculated by solving the semi-classical Boltzmann transport equation under the constant relaxation time approach. It has been found that p-type K2CsSb has high Seebeck coefficient and low lattice thermal conductivity in the materials studied and it is assumed that ZT value is greater than 2 at temperatures greater than 600 K.