Kocaeli Arkeoloji ve Etnografya Müzesinde bulunan 19-20. yüzyıl Osmanlı giysilerinde desen tasarımları
The pattern desing of clothes in 19. and 20th century Ottoman in Kocaeli Archeology and Ethnology Museum
Yazar: MELEK YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜLAY GÜMÜŞER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Desen = Pattern ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Giysiler = Clothes ; Kocaeli = Kocaeli ; Kumaşlar = Fabrics ; Motifler = Motifs ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tekstil = Textile ; Tekstil tasarımı = Textile design

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun gücünü ve görkemini yansıtan kumaşlar, 16.yüzyılda teknik, desen ve tasarım açısından en parlak dönemini yaşamıştır. Bir statü sembolü olan saray kumaşları 17.yüzyıldan sonra sanayileşmenin etkisiyle eski değerini yitirmeye başlamıştır. Çalışmada, Kocaeli Etnografya Müzesi'nde bulunan 19-20. yüzyıla tarihlenen Osmanlı giysilik kumaşları, desen, kompozisyon, renk ve teknik açıdan incelenmiştir. Söz konusu kumaşların en önemli özellikleri, ham ipekten, altın ve gümüş ipliklerle dokunmaları ve kendi içinde eşsiz motiflere sahip olmalarıdır. Müze deposunda ve teşhir salonlarında bulunan üç etek, cepken, şalvar, elbise gibi 130 adet giysilik kumaştan 25 adet, Atlas, Şib ve Hereke Brokar İpeklisi örnek olarak seçilerek araştırma kapsamına alınmıştır.
Araştırma yöntemini vaka çalışması (case study) oluşturmaktadır. Müzede bulunan kumaşların fotoğrafları çekilmiş; kompozisyon şemaları ve motifler çizilerek katalog çalışması yapılmıştır. Literatür taramasıyla konunun teorik kısmı desteklenmiş; elde edilen bulgular sonuç kısmında paylaşılmıştır. Müzede daha önce bu konu üzerine akademik çalışmanın yapılmamış olması, araştırmanın önemini artırmıştır. Bu nedenle, söz konusu kumaşların tasarım özelliklerinin incelenerek literatüre kazandırılması hedeflenmiştir.

Abstract:
Fabrics reflecting the strength and grandeur of the Ottoman Empire experienced its brightest period in terms of technique, pattern and design in the 16th century. Court fabrics, which are a status symbol, lost their old value after the 17th century with the effect of industrialization. In the study, Ottoman fabrics dating to the 19th and 20th centuries in Kocaeli Ethnography Museum were examined in terms of patterns, composition, color and technique. The most important features of these fabrics are that they are woven from raw silk with gold and silver threads and have unique motifs in themselves. Twenty-five pieces of 130 garment fabrics such as three skirts, pockets, shalwars and dresses, Atlas, Shib and Hereke Brocade Silk, which are found in the museum warehouse and showrooms, were selected as samples and included in the study.
As a research method (case study), field study was done, catalog photographs were made by taking photos of the fabrics, drawing composition schemes and motifs. The theoretical part of the subject was supported with the literature review. The findings were shared in the conclusion. The fact that no academic study on this subject has been done in the museum has increased the importance of the research. Therefore, it is aimed to examine the design features of these fabrics and bring them to the literature.