Porsuk formasyonu (pliyosen) evaporitlerinin jeokimyasal incelemesi, Orta Sakarya bölgesi, İç Anadolu
Geochemical studies of Porsuk formation (pliocene)evaporites, Middle Sakarya region, Central Anatolia, Turkey
Yazar: BURCU ZEYBEK
Danışman: DOÇ. DR. ERDOĞAN TEKİN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışmasında; Orta Sakarya Bölgesi doğusundaki Sazak, Biçer, Üçbaş, Ahırözü,Gençali, Ömerler, Köseler, Kıranharmanı, Beylikköprü, Sazılar, Gordion ve İlören köyleri arasında kalanalan içerisindeki Pliyosen yaşlı Porsuk formasyonuna ait yaygın ve oldukça kalın evaporit oluşumlarının,eser element ve izotop jeokimyası çalışmalarıyla kökeninin aydınlatılması ve bölgenin paleocoğrafyasınınortaya konulması amaçlanmıştır. Bunun için öncelikle yoğun arazi ve petrografik çalışmalargerçekleştirilmiştir. Bunu takiben Pliyosen yaşlı Porsuk formasyonundan seçilen farklı tipteki özel 31adet jips-anhidrit, kireçtaşı ve dolomit örneğinin jeokimyasal karakterlerinin aydınlatılabilmesi için esasoksit, eser element ve nadir toprak elementi analizleri yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda eser elementdeğerlerinin, evaporitik playa göl çökelme ortamı jeokimyası değerlerine göre beklenenden yüksekoranlarda çıktığı saptanmıştır. Bu anomalinin, evaporitleşme sırasında göl suyunun kimyasının zamanzaman Miyo-Pliyosen volkanizmasının ürünü hidrotermal çözeltiler, zemin-tatlı su girişleri, klimatolojikşartlar ve indirgeyici ortam koşullarının denetimi ile son derece değişkenlikler göstermesindenkaynaklandığı ortaya konmuştur. Bölgedeki evaporit istifinin kökeninin açıklığa kavuşturulabilmesi içinise ?34S, ?18O ile ?13C iz analizi çalışmaları yapılmış ve elde edilen değerler diğer jeokimyasal bulgularlaberaber değerlendirilmiştir.Sonuç olarak çalışma alanındaki evaporitlerin; paleo iklimsel koşulların, dönemsel karasal volkanizma iletektonizmanın ve farklı litolojilere sahip depolanma sistemlerinin etkin olarak geliştiği playa gölükompleksinde çökeldiği belirlenmiştir.2007, 91 sayfaAnahtar Kelimeler: Evaporit, jeokimya, Porsuk formasyonu, Pliyosen, köken

Abstract:
With the present graduate thesis study; the origin of widespread formation of evaporites which belongs toPorsuk formation of Pliocene age and paleogeographic development of the region which is among Sazak,Üçbaş, Ahırözü, Gençali, Ömerler, Köseler, Kıranharmanı, Beylikköprü, Sazılar, Yassıhöyük (Gordion)and İlören villages in the eastern part of Middle Sakarya Region have been aimed to declare. For thispurpose; trace element and isotope geochemistry studies were used. Firstly, intense field studies andpetrographic studies were performed. Subsequently, the samples of limestone, dolomite and differenttypes of special 31 gypsum- anhydrite chosen from Porsuk formation of Pliocene age were analyzed bythe use of major oxide, trace element and rare earth element studies in order to clarify the geochemicalcharacteristics of them. The values of trace elements were established to be higher ratio than expectedaccording to the value of geochemistry which belongs to the environment of evaporitic playa lakeaccumulate. The reason why the chemistry of lake?s water is changed is the variables of the ground waterfreshwater entries, climatologic conditions, the control of reduced atmospheric condition andhydrothermal solutions which were the product of Mio-Pliocene volcanism which sometimes occured. Inthis region, to clarify the origin of evaporite series, the studies of ?34S, ?18O ile ?13C isotope analyze havebeen performed and the results are evaluated with the other geochemical diagnosis.Consequently, evaporites in the study area were accumulated in playa lake where paleo climatologicconditions, periodic continental volcanism and tectonism, and depositional systems owing to differentlithologies improve effectivly.2007, 91 pagesKey Words : Evaporite, geochemistry, Porsuk formation, Pliocene, origin