Çocuklarda cerrahi antibiyotik profilaksisi uygulamaları
Surgical antibiotic prophylaxis practices in children
Yazar: ABDULLAH YAHYA HEYBECİ
Danışman: DOÇ. DR. SELİM ÖNCEL
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi profilaksi = Surgical prophylaxis ; Profilaksi = Prophylaxis ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmada bir üniversite hastanesinde çocuk hastalarda uygulanan cerrahi antibiyotik profilaksisinin uluslararası kılavuzlara uygunluğunun ve ek maliyet getirisinin saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmada Kocaeli Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde 01 Ocak 2019- 31 Aralık 2019 tarihleri arasında cerrahi operasyon geçiren 0-18 yaş çocuk hastalarda (n = 1646) kullanılan cerrahi antibiyotik profilaksisinin uluslararası kılavuzlara uygunluğu, hastane kayıtlarından retrospektif olarak incelenmiştir. Bu amaçla yaş, cinsiyet, uyruk, tartı, antibiyotik alerjisi varlığı, ASA skoru, yara tipi, operasyonu uygulayan bölüm ve cerrahinin tipi, kullanılan antibiyotik, profilaksi endikasyonu varlığı, profilaktik amaçla antibiyotik kullanımı, uygulanan antibiyotiğin uygunluğu, uygulanan antibiyotiğin dozunun doğruluğu, ameliyat sonrası tedavi, ameliyat sonrası antibiyoterapinin devam edip etmediği, ameliyat sonrası antibiyotik verilmesi kararının her yönüyle doğru olup olmadığı, ameliyat sonrası profilaksinin verilip verilmediği, ameliyat sonrası gereksiz olarak uzun süreli antibiyotik kullanımı, gereksiz antibiyotik kullanımına bağlı oluşan gereksiz maliyet ve bölümlere göre dağılımı incelenmiştir.
Bulgular: Olguların %64'ü erkek, yaş ortalaması 7,7 ± 5,8 yıldı. Yara tipi %68,6 oranında temiz, %26,5 oranında temiz kontamine, %4,9 oranında kontamineydi. Acil cerrahilerin oranı %29,5 idi. Profilaksi amacıyla en sık kullanılan antibiyotikler sefazolin (%23,4), seftriyakson (%14,2) ve amoksisilin-klavunattı (%10,4). Vakaların %70,6'sında profilaksi gerektiği, %59,9'sunda profilaktik antibiyotik kullanıldığı, %61,4'ünde profilaksi amacıyla verilen antibiyotik kararının uygun olmadığı, %83,1'inde ise antibiyotik dozunun uygun olmadığı görüldü. Operasyon sonrasında kullanılmaması gerektiği halde olguların %68,2'sinde antibiyotik kullanıldığı saptandı. Profilaksi amacıyla kullanılan antibiyotiklerden amoksisilin-klavulanat, ampisilin, gentamisin, metronidazol, trimetoprim-sulfametoksazol ve siprofloksasin kullanılan olguların tamamında yanlış antibiyotik seçilmişti. Sefotaksim %98, seftriyakson %90,3, ampisilin-sulbaktam %71,4 sıklığında yanlış olarak profilaksi amacıyla kullanılmıştı. Profilaksi amacıyla sefazolin kullanılan 323 olgunun %71,5'inde antibiyotik doğru olarak seçilmişti. Gentamisin, meropenem, trimetoprim-sulfametoksazol, klindamisin ve siprofloksasin kullanılan olguların tamamında profilaksi dozu yanlıştı. Gereksiz antibiyotik kullanımına bağlı oluşan ek maliyet hasta başına ortalama ameliyat öncesi 0,78 ± 7,77 ₺, ameliyat sonrasında ise ortalama 104,06 ± 181,09 ₺ olarak hesaplandı.
Sonuç: Pediatrik popülasyonda cerrahi operasyonlarda profilaktik antibiyotik kararını veren klinisyenlerin güncel rehberler doğrultusunda bilgilendirilmesi, bazı toplantı, eğitim, kurs ve etkinliklerle bilgilerinin güncellenmesi ve bu kılavuzlara ulaşılabilirliklerinin artırılması farkındalık oluşturarak doğru antibiyotik kullanım alışkanlıklarını geliştirebilir, direnç ve yan etki gelişim olasılığını ve ek maliyetleri en aza indirebilir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to investigate the compliance with international guidelines and additional cost burden of surgical antibiotic prophylaxis administered to pediatric patients in a university hospital.
Material and Methods: In this cross-sectional study, the compatibility of surgical antibiotic prophylaxis with international guidelines in pediatric patients aged 0-18 years (n = 1646) who underwent surgery between January 01, 2019 - December 31, 2019, in Kocaeli University Research and Practice Hospital, was analyzed retrospectively from the hospital records. For this purpose, age, gender, nationality, body weight, presence of an antibiotic allergy, ASA score, type of wound, department type of surgery, antibiotics used, presence of prophylaxis indication, use of antibiotics for prophylactic purposes, appropriateness of the administered antibiotic, the accuracy of dose, postoperative treatment, postoperative maintenance of antibiotic therapy, postoperative prophylaxis, postoperative unnecessary long-term use of antibiotics, unnecessary costs due to unnecessary antibiotic use, and its distribution according to departments were examined.
Results: Sixty-four percent of the patients were male. The mean age was 7.7 ± 5.8 years. Wound types were clean (68.6%), clean-contaminated (26.5%), and contaminated (4.9%). Emergency surgery had been required in 29.5% of the cases. The most commonly used prophylactic antibiotics were cefazolin (23.4%), ceftriaxone (14.2%) and amoxicillin-clavunate (10.4%). Prophylaxis was required in 70.6% of the cases. Prophylactic antibiotics were used in 59.9% of the cases. The antibiotic decision for prophylaxis was not appropriate in 61.4%, and the antibiotic dose was not appropriate in 16.9% of the cases. Antibiotics were used in 68.2% of the cases, although they should not have been used after the operation. A wrong antibiotic was chosen in all cases in which amoxicillin-clavulanate, ampicillin, gentamicin, metronidazole, trimethoprim-sulfamethoxazole and ciprofloxacin were used for 62 prophylaxis. Cefotaxime (98%), ceftriaxone (90.3%), ampicillin-sulbactam (71.4%) were incorrectly used for prophylaxis. Cefazolin was chosen appropriately in 71.5% of 323 cases in which it was used for prophylaxis. The prophylaxis dose was wrong in all cases in which gentamicin, meropenem, trimethoprim-sulfamethoxazole, clindamycin and ciprofloxacin were used. The additional cost due to unnecessary antibiotic use was calculated as 0,78±7,77 ₺ per patient preoperatively, and 104,06±181,09 ₺ preoperatively
Conclusion: Informing surgeons who make the decision of using prophylactic antibiotics in pediatric population in line with current guidelines, updating their knowledge with meetings, trainings, courses and events, and increasing their accessibility to guidelines would not only raise their awareness, but help them develop rational antibiotic usage habits preventing resistance, side effects, and additional costs, as well.