Beyşehirde yaylalar, yaylacılık ve yayla kültürü
In Beyşehir plateaus, transhumance and transhumance culture
Yazar: MURAT AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. CEMALİ SARI
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Konya-Beyşehir = Konya-Beyşehir ; Yaylacılık = Transhumance ; Yaylalar = Plateaus

Özet:
Yayla ve yaylacılık faaliyetleri Beyşehir ve çevresinde yaşayan ve hayvancılıkla
uğraşan insanları doğrudan ve dolaylı olarak ilgilendiren hem sosyo-kültürel hem de ekonomik
faaliyet olmasına rağmen, günümüze kadar araştırma sahasında yapılan yayla ve yaylacılık
faaliyetleri hakkında yeteri kadar kapsamlı bilimsel çalışmanın yapılmadığı görülmüştür. Daha
önce yapılan araştırmalarda ise bu konuya geniş kapsamlı değil daha yerel ve dar kapsamlı
yaklaşıldığı görülmüş olup, bu eksikliği tamamlayabilmek için 'Beyşehir'de Yaylalar,
Yaylacılık ve Yayla Kültürü' konulu araştırmanın yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.
Araştırma sırasında Beyşehir ilçesinin; Doğanbey, Başgöze, Yeşildağ, Dumanlı,
Akçabelen, Damlapınar ve Üzümlü mahallelerinin sınırları içerisinde bulunan yaylalar ve
ağıllar gezilerek yerinde gezi ve gözlem yapılmıştır. Yaylacılara ve ağılcılara 57 soruluk yarı
yapılandırılmış anket çalışması uygulanmış, yayla ve ağıl sakinleri ile birebir görüşmeler
yapılarak yaylalar ve ağıllar hakkında bilgi sahibi olunmaya çalışılmıştır. Ayrıca konu hakkında
araştırma sahasında yaylacılık üzerine yapılan önceki çalışmalar taranarak, detaylı
incelenmiştir. Yaylaların ve ağılların fotoğrafları çekilerek arşivleme yapılmıştır. Çalışmada
yörenin sıcaklık, yağış vb. özelliklerinden bahsedilmiş olup karşılaştırmalar yapılmıştır. Ayrıca
çalışma sahası ile ilgili fiziki, topografya, toprak, iklim, jeoloji ve jeomorfoloji özellikleri
açıklanmış, çalışmada sahanın lokasyon haritası, yaylaların yükseltileriyle birlikte yükselti
basamaklarını gösterir harita ve yaylaların konumunu gösteren harita yapılmıştır.
Araştırma sonucunda: 9'u Beyşehir ilçesi Doğanbey mahalle sınırlarında, 5 tanesi
Başgöze mahallesi sınırlarında, 3 tanesi Dumanlı mahallesi sınırlarında, 1 tanesi Akçabelen
mahallesi sınırlarında, 2 tanesi Damlapınar mahallesi sınırlarında, 1 tanesi Yeşildağ mahalle
sınırlarında, 4 tanesi de Üzümlü mahallesi sınırlarında olmak üzere toplam 25 yayla ve ağılda
halkın yayla, yaylacılık ve ağılcılık faaliyetlerinde bulunduğu tespit edilmiştir. Coğrafi
koşulların araştırma alanındaki yayla, yaylacılık ve ağılcılık faaliyetlerinin yapılmasına uygun
olduğu tespit edilmekle birlikte, yaylacılığın ve ağılcılığın geleneksel yaylacılık ve ağılcılık
şeklinde yapıldığı ve yaylalarda ve ağıllarda temel ekonomik faaliyetin hayvancılık üzerine
kurulu olduğu ve yörede dikey yönde yaylacılığın yapıldığı tespit edilmiştir.
Yayla ve ağıl yerleşme yerlerinin belirlenmesinde, hayvancılık faktörünün en önemli
etken olduğu görülmüştür. Yayla ve ağıl yerleşmelerinin yükseltileri 1090 m. ile 1713 m.
arasında olduğu yapılan çalışmada tespit edilmiştir. Yaylacılık ve ağılcılık süresinin yaklaşık
5-6 ay olduğu belirlenmiştir.
Araştırma sahasındaki yaylaların ve ağılların büyük bir çoğunluğunda başta altyapı
olmak üzere, birçok sorunun varlığı tespit edilmiştir. Ayrıca daimi yerleşme yerine dönüşmeyen
yaylalarda yaylalara göç zamanlarının belirlenmesi hayvancılığa bağlı olarak gerçekleştiği
tespit edilmiştir. Yaylalarda ve ağıllarda kullanılan meskenler ve eklentilerinin yaylalara ve
ağıllara göre farklılık gösterdiği bunda ise yaylacıların ve ağılcıların ekonomik ve sosyokültürel özelliklerinin etkili olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.
Araştırma sahasındaki halkın ekonomik faaliyetlerinin en önemlisi olan yayla,
yaylacılık ve ağılcılık faaliyetleri gelişigüzel olarak yapılmaktadır. Bu ise yayla, yaylacılık ve
ağılcılık ekonomisinden yeterince yararlanmayı olumsuz etkilemektedir.
Araştırmaya konu olan yaylaların ve ağılların, öncelikle kanalizasyon, ulaşım ve temiz
içme ve kullanma suyu, haberleşme, sağlık vb. alt yapı sorunlarının olup bu sorunların ivedilikle
çözüme kavuşturulması yayla ve ağıl sakinlerinin beklentileri arasındadır. Ayrıca araştırma
sahasındaki yaylalarda ve ağıllarda başta doğa yürüyüşü olmak üzere turizm faaliyetleri
başlatılabilir.
Anahtar Kelimeler: Beyşehir, Yayla, Yaylacılık ve Yayla Kültürü

Abstract:
Although plateau and transhumance, as direct or indirect concern for the people who
live in Beyşehir and strive with husbandary, are both socio-cultural and economic activities, it
has been concluded that there has been no scientific study about plateau and transhumance. In
the previous studies, this study was conducted on local bases rather than extensive. In order to
complete this deficiency, it is required that there should be a study on 'In Beysehir plateaus,
transhumance and transhumance culture'.
During the research, the excursion and the observation were made, visiting the plateaus
which are located in Doğanbey, Başgöze, Yeşildağ, Dumanlı, Akçabelen, Damlapınar and
Üzümlü neighborhoods of Beyşehir. A semi-structured questionnaire study with 57 questions
has been applied and by interviewing one-to-one with residents of the plateaus, it was tried to
have information about plateaus. In addition, former studies on the subject which are conducted
on transhumance, were studied in detail. Archiving has been done by taking photo of plateaus.
In this study, the temperature and raining features of the region are mentioned and compared.
Also, physical, topographical, soil, climatic, geologic and geomorphological features which are
related to the study area are explained. Morever, a map, showing the location of the site and the
plateaus were made. The altitude of them are showen on it.
As a conclusion of the study, of all the plateaus of Beysehir, 9 are located in Doganbey,
5 are on the borders of Başgöze, 3 are on the borders of Dumanlı, 1 is in Akçabelen, 2 of them
are in the borders of Damlapınar neighborhood, 1 of them is in the districts of Yesildağ
neighborhood and 4 of them are in the districts of Üzümlü neighborhood. Furthermore, it was
found out that totally in 25 plateaus, do people perform plateuas and transhumance activities. It
was concluded that in geographical conditions of the research field, plateau and transhumance
activities are available. Transhumance is performed in a traditional way. In plateaus, basic
economic activity is based on husbandry and ın the region, a vertical transhumance is
performed.
It was observed that husbandary is the most important factor to determine a plateau
settlement. The altitude of the plateaus settlements is between 1090 m. and 1713 m. It was
concluded that the durance of transhumance is 5-6 months.
It was revealed that ın majority of the plateaus of the study sites, there are many
problems such as especially infrastructure. Also, It has been found that the determination of
plateau migration time is based on livestock in non-stationary settlements. Additionals and
residences which are used in plateaus are differ according to plateaus. This is because economic
and socio-cultural features of transhumants are influential.
Plateau and transhumance activities which are the most important economic activities
of the people in study field are performed randomly. And this negatively affects the usage of
the plateau and transhumance economy proper.
Plateaus which are the subject of the study have infrastructure problems such as sewage,
transportation and fresh water to drink besides communication, health etc. The residents of
plateaus expect solutions for the mentioned problems as soon as possible. In addition, tourism
activities such as nature walk can be started in the research area.
Key words: Beysehir, Plateau, Transhumance and Transhumance Culture.