Mobil e-ticaret uygulamalarında bilişsel kırılımın ölçülmesi
Measuring cognitive friction on mobile e-commerce applications
Yazar: ERHAN YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEHER BAŞLIK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enformatik Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Ortamında Sanat ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Bilim ve Teknoloji = Science and Technology

Özet:
Bu çalışmanın amacı; bilişsel yük ölçekleri ile arayüz tasarımı lisans öğrencileri ve mobil e-ticaret uygulamaları olan Trendyol, HepsiBurada ve N11 kapsamında, görev analizi kullanıcı deneyimi yöntemi kullanarak, mobil e-ticaret uygulamalarında bilişsel kırılımın ölçülmesine yönelik araştırma gerçekleştirmektir. Bu maksatla, bilişsel yük ölçekleri kullanılarak katılımcılara uygulanan görev analizleri ve anket neticesinde, kullanıcıların bilişsel yük durumu araştırılmış; açık uçlu sorularla elde edilen kullanıcı değerlendirmeleriyle, katılımcıların bilişsel yük ve/veya bilişsel kırılıma uğrayıp uğramadıkları değerlendirilmiştir. 3 farklı ölçeğin iç geçerlilikleri yapılarak katılımcılara birlikte sunularak uygulanmasıyla elde edilen veriler, SPSS yazılımıyla işlenerek, ilk olarak betimsel istatistiki teknikler ve normallik testleri; hipotez analizleri için ise varyans analizi (anova), tek yönlü varyans analizi (one-way anova) ve bağımsız örneklem T-test (independent sample T-test)'leri uygulanmıştır. Olay sonrası analiz yöntemi olarak Tukey HSD testi kullanılmıştır. Sonuç olarak, mobil uygulama kullanımları esnasında kullanıcıların bilişsel yüklerine ilişkin herhangi bir yük tespit edilememiş; açık uçlu sorulara alınan yanıtlar ile, bilişsel yük durumlarına veya bilişsel kırılıma uğrayıp uğramadıklarına dair herhangi bir kanıt elde edilememiştir.

Abstract:
The aim of the study is researching measurement of cognitive friction on mobile e-commerce applications via cognitive load scales within the scope of interface designer university students and Trendyol, HepsiBurada, and N11 mobile applications in terms of task analysis as user experience evalutation method. For this purpose, 3 separate cognitive load scales integrated and served participants after adapted in order to apply task analyses beforehand. In order to support the quantitative data, open ended questions used as a qualitative method and cognitive load and/or cognitive friction for participants observed during the experiments. After adaptation and internal validation of these 3 cognitive load scales, gained data  examined through SPSS and first, descriptive statistics technics and normality tests executed. Then anova, one-way anova, and independent sample T-test for hypothesis evaluation used and Tukey HSD test applied as post-hoc analysis. In conclusion, there was no observation within the result of all of the three scales about any kind of cognitive load and respectively there was no evidence for cognitive friction with the participant's responds to the open-ended questions. So that, within the result of this study, there's not any meaningful data within the group of participants for the purpose of measuring cognitive friction.