Mobil alışveriş uygulamalarının dürtüsel alışveriş davranışına etkisi: Bir model önerisi
The effect of mobile shopping applications on impulsive shopping behavior: A model proposal
Yazar: CANAN ARMAĞAN
Danışman: PROF. DR. SEVTAP ÜNAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dürtüsellik = Impulsivity ; Mobil alışveriş = Mobile shopping ; Mobil aplikasyon = Mobile application ; Mobil pazarlama = Mobile marketing ; Mobil uygulama = Mobile application ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model

Özet:
Dürtüsel satın alma, tüketicinin alışveriş esnasında farklı uyaranlara verdiği duygusal tepkiler sonucu ortaya çıkan, planlanmamış bir satın alma davranışıdır. Dürtüsel satın alma davranışını çevresel, durumsal ve içsel uyaranlar tetikleyerek başlatır. Tüketici bu uyaranlara maruz kaldığında önceden satın almayı planlamadığı ürünleri satın almak için güçlü duygular hisseder. Buna dayanarak bu çalışma dürtüsel satın alma davranışı üzerinde mobil uygulama özelliklerinin, durumsal ve içsel faktörlerin etkisini Uyarıcı-Organizma-Tepki (S-O-R) ve Zevk-Uyarılma-Hakimiyet (P-A-D) modelleri ile araştırılmayı amaçlamaktadır. Mobil alışveriş uygulamalarının genellikle planlanmamış, spontane, hızlı, her yerde ve istenilen zamanda alışveriş kolaylığı sağlaması, onu önemli bir uyaran haline getirmektedir. Çalışma S-O-R ve P-A-D modeli çerçevesinde mobil uygulamaların sahip olduğu özelliklerin (kullanım kolaylığı, görsel çekicilik, bilgilendiricilik, algılanan mobilite, kişiselleştirme), durumsal faktörlerin (kıtlık mesajları, satış promosyonları, zaman uygunluğu, parasal uygunluk) ve içsel unsurların (hedonik alışveriş değeri, normatif sosyal etki, anlık tatmin) tüketicinin dürtüsel satın alma davranışı üzerindeki etkilerini incelemiştir. Çalışmanın bulgularına göre; dürtüsel alışveriş davranışı üzerinde zevk ve uyarılma duygularının önemli etkisi bulunmaktadır. Aynı zamanda algılanan mobilite, satış promosyonları, hedonik alışveriş değeri ve uyarılma, tüketicinin mobil alışveriş uygulamaları ile alışveriş esnasında algıladığı zevk üzerinde etkilidir.  Ayrıca kıtlık mesajları, zaman uygunluğu, hedonik alışveriş değeri ve normatif sosyal etki değişkenlerinin algılanan uyarılma üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Impulsive buying is an unplanned buying behavior that occurs as a result of the emotional reactions of the consumer to different stimuli during shopping. It initiates impulsive buying behavior by triggering environmental, situational and internal stimuli. When the consumer is exposed to these stimuli, he feels strong emotions to buy products that he did not plan to buy beforehand. Based on this, this study aims to investigate the effects of mobile application features, situational and internal factors on impulsive buying behavior with Stimulus-Organism-Response (S-O-R) and Pleasure-Arousal-Dominance (P-A-D) models. The fact that mobile shopping applications are generally unplanned, spontaneous, fast, easy to shop anywhere and anytime makes it an important stimulus. Within the framework of the S-O-R and P-A-D model, the features of mobile applications (ease of use, visual appeal, informativeness, perceived mobility, personalization), situational factors (scarcity messages, sales promotions, timeliness, monetary convenience) and internal factors (hedonic shopping value, normative social influence, instant gratification) on the consumer's impulsive buying behavior. According to the findings of the study; Pleasure and arousal have a significant effect on impulsive shopping behavior. At the same time, perceived mobility, sales promotions, hedonic shopping value and arousal affect the consumer's perceived pleasure during shopping with mobile shopping applications. In addition, it was determined that scarcity messages, time availability, hedonic shopping value and normative social impact variables had a significant effect on perceived arousal.