Yabancılara Türkçe öğretiminde sosyal medya kullanımının yazma becerisine etkisi
The effect of using social media on writing skill in teaching Turkish to foreigners
Yazar: ÖNDER ÇANGAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DURMUŞ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sosyal medya = Social media ; Teknoloji destekli öğretim = Technology based instruction ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yazma becerisi = Writing skills ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Teknoloji insan hayatını doğrudan etkilemekte, Web 2.0 araçlarında yaşanan gelişmelerle bireylerin internet araçlarını kullanma alışkanlıkları günden güne değişmektedir. Günümüzde insanlar zamanlarının çoğunu internette, özellikle de sosyal medya platformlarında geçirmektedir. Bireylerin var olan internet teknolojilerini ve sosyal medya araçlarını kullanma eğilimleri, uyumlu araçlardan yararlanılarak dil öğrenme fırsatlarına dönüştürüldüğünde öğretimin verimliliği ile öğrenici başarısının artacağı ve öğrenmenin daha kalıcı olacağı düşünülmektedir.
Bu çalışmada ders dışı süreçlerde eğitim amaçlı sosyal medya kullanımının Türkçe öğrenen yabancıların yazma becerisi başarılarına ve öz yeterliliklerine etkisi araştırılmıştır. Çalışma kapsamında öncelikle gönüllü katılım formu, kişisel bilgi formu, yarı yapılandırılmış görüşme formları ve odak grup görüşmesi soruları hazırlanmış; hazırlanan formlar uzman görüşüne sunulduktan sonra formlara son şekli verilmiştir. Uygulama öncesinde hazırlanan formlarla öğretici ve öğrenicilerden veri toplanmış, doldurulan formlar betimsel analizle incelenmiş, katılımcıların sosyal medya kullanım alışkanlıkları ve en çok kullandıkları sosyal medya araçları tespit edilerek bu araçlar için ders dışı öğretimi destekleyici etkinlikler oluşturulmuştur. Hazırlanan YouTube ve WhatsApp etkinlikleri yabancılara Türkçe öğreten uzmanlarla paylaşılmış, etkinliklerle ilgili uzman görüşü alınarak etkinliklere son şekli verilmiştir.
Araştırmanın çalışma grubu Türkçeyi Gazi, Gaziantep ve İstanbul Aydın üniversitelerinde ikinci dil, Yunus Emre Enstitüsünde yabancı dil olarak öğrenen B2 düzeyinde 79 öğrenici ve bu kurumlarda ders veren 5 öğreticiden oluşmaktadır. Çalışma öncesinde yabancılara Türkçe öğretimi alanında kullanılan dil öğretim setleri incelenmiş, ön test ve son test aşamalarında kullanılmak üzere yazma konuları belirlenmiştir. Ön test ve son test aşamalarında öğrenici kompozisyonlarının değerlendirilmesi için Büyükikiz (2011) tarafından hazırlanan "Yazılı Anlatım Dereceli Puanlama Anahtarı", yazma öz yeterliliklerinin belirlenmesi için Büyükikiz (2011) tarafından geliştirilen "Yazma Becerisi Öz Yeterlilik Ölçeği" kullanılmıştır.
Uygulama öncesinde her bir uygulama merkezi için öğreniciler yansız atama ile deney ve kontrol olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruba bağımlı değişkenin ön test ölçümü olarak uzman görüşleri doğrultusunda seçilen yazılı anlatım konularından bir kompozisyon yazdırılmış ve öz yeterlilik ölçekleri doldurtulmuştur. Deney grubunun dersleri 6 hafta boyunca bağımsız değişken olarak belirlenen sosyal medya içerikleriyle desteklenmiş, kontrol grubunun derslerinde ise herhangi bir çalışma yapılmamıştır. 6 hafta sonunda her iki gruba son test ölçümü olarak kompozisyon yazdırılmış ve öz yeterlilik ölçekleri doldurtulmuştur. Ön test ve son test aşamalarında öğrenicilerden toplanan nicel veriler SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında toplanan nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemleri kullanılmış, nicel veriler öğretici ve öğrenicilerin dil öğretim süreçlerinde sosyal medyadan yararlanmaya yönelik görüşleri ile desteklenmiştir.  
Çalışma sonucunda sosyal medya araçlarının, Türkçeyi yabancı ve ikinci dil olarak öğrenenlerin yazma becerilerini ve yazma öz yeterliliklerini olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Araştırma kapsamında toplanan nitel veriler, yazma başarısı testi ve yazma öz yeterlilik ölçeği ile toplanan nicel verilerle tutarlılık göstermektedir. Sosyal medya araçları sayesinde öğrenicilerin öz yeterlilikleri yükselmekte, sosyal medyada öğreniciler hedef dilin doğal kullanımlarına tanık olmakta, zaman ve mekân kısıtlaması olmaksızın bilgiye erişmekte, öğretim süreçlerinde kendilerini daha rahat hissetmekte, hata yapmaktan korkmamakta, sınıf dışında da hedef dile maruz kalmakta, arkadaşlarıyla ve öğreticilerle kolaylıkla iletişim kurmakta, öğreticiler sosyal medya uygulamaları üzerinden öğrenicilere anında dönüt verebilmektir. Bununla birlikte dil öğretiminde sosyal medya araçlarından yararlanmanın bazı olumsuz yönleri de bulunmaktadır. Sosyal medya araçları kullanılırken bağlantı problemleri yaşanabilmekte, internete erişimde öğrenicilerin eşit şartlara sahip olmaması fırsat eşitsizliğine neden olmakta, etkinlikler sırasında öğrenicilerin dikkati dağılabilmekte, öğreniciler farkında olmaksızın sosyal medya platformlarında fazla zaman harcamakta, bu durum öğrenicilerde göz sorunları gibi sağlık problemlerine neden olmakta, kontrolü sağlanmadığı takdirde öğrenicilerde istenmeyen öğrenmeler gerçekleşebilmektedir.

Abstract:
Technology has a direct impact on human life, and with the developments in Web 2.0 tools, individuals' habits of using internet tools change day by day. Today, people spend a significant part of the day on the internet, especially on social media platforms. It is thought that when individuals' tendencies to use existing internet technologies and social media tools are transformed into language learning opportunities by using compatible tools, the efficiency of teaching and learner success will increase and learning will be more permanent. 
In this study, the effect of using social media for educational purposes in extracurricular processes on the writing skills and self-efficacy of the foreigners learning Turkish was investigated. Within the scope of the study, informed consent form, personal information form, semi-structured interview forms and focus group interview questions were prepared, and the forms were finalized after the expert opinions were taken. The data from the instructors and the learners were collected thanks to these forms before the application. The filled forms were examined with descriptive analysis, and the social media usage habits and the most used social media tools of the participants were determined. Then, the activities were created to support extracurricular teaching for these tools. Prepared YouTube and WhatsApp activities were shared with the experts teaching Turkish to foreigners, and the activities were finalized in accordance with the expert opinions.
The study group of the research consists of 79 – B2 level - learners who learn Turkish as a second language at Gazi, Gaziantep and Istanbul Aydın Universities and as a foreign language at Yunus Emre Institute, and 5 instructors who teach in these institutions. Before the study, the language teaching sets used in the field of teaching Turkish to foreigners were examined and the writing topics were determined to be used in the pre-test and post-test stages. The "Written Expression Rubric", prepared by Büyükikiz (2011), was used to evaluate the learners' essays in the pre-test and post-test stages, and the "Self-Efficacy Scale for Writing Skill", developed by Büyükikiz (2011), was used to determine their self-efficacy in writing.
Before the application, the learners were divided into two groups as experimental and control based on unbiased assignment for each application center. As a pre-test measure of the dependent variable, both groups was asked to write an essay by choosing one of the topics of written expression determined in accordance with the expert opinions and then to fill in the self-efficacy scales. The lectures of the experimental group were supported by the social media contents determined as independent variables for 6 weeks while no work was done in the lectures of the control group. At the end of 6 weeks, both groups was asked to write an essay as a post-test measure and to fill in the self-efficacy scales. The quantitative data collected from the learners in the pre-test and post-test stages were analyzed using the SPSS 25.0 program. Descriptive analysis methods were used in the analysis of the qualitative data collected within the scope of the study, and thus the quantitative data was supported by the opinions of the teachers and learners about using social media in language teaching processes.
At the end of the study, it was understood that using social media tools for education has a positive effect on the writing success and the self-efficacy in writing of those who learn Turkish as a foreign and second language. In the scope of the study, the qualitative data collected was consistent with the quantitative data collected by the writing success test and the self-efficacy scale in writing. It was also found out that thanks to social media tools learners' self-confidence rises, that learners reach the natural use of the target language on the platforms, that they reach information without time and space constraints, that they feel more comfortable, that they aren't scared of being wrong, that they are exposed to target language outside classroom, that they can communicate with their friends and teachers easily, and that teachers can give instant feedback to learners through social media applications. However, it was also found out that there are some negative aspects of using social media tools. When using social media tools, there may be connection problems; not having equal conditions to access the internet causes inequality of opportunity for learners; the attention of learners may be distracted during the activity; learners spend too much time on social media platforms without even realizing it; this situation causes health problems such as eye problems for learners, and learners can learn undesirable things too when there is no control over them.