Eurıpıdes'ın Medeıa tragedyası ile Pasolını'nı̇n Medea filmine yönelik feminist bı̇r okuma
A feminist study of euripides' Medea and Pasolini's Medea
Yazar: DENİZNAZ TAYMAZ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU NURİYE AKDOĞU ARCA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
"Medeia", Euripides tarafından yazılan Antik Yunan'dan günümüze ulaşan ve
sahnelenmeye devam edilen ünlü bir tragedyadır. Kocası uğruna cinayet işlemeyi dahi göze
alan Medeia'nın, uğruna savaştığı her şeyi kaybetmesi ile herkesin gözünde bir evlat katiline
dönüşmesi sürecinde yaşadığı buhran Euripides'in eserinin özünü oluşturur. Eser ayrıca
döneminde Batı'nın Doğu'ya bakışını yansıtması açısından da önem arz etmektedir. Arketipler
ve mitlerin birbirini beslediği bu tragedya ve Medeia karakterinin günümüzdeki etkisi ve önemi
oldukça büyüktür. Antik Dönemde yaşayan güçlü, yalnız ancak bağımsız bir kadın profili çizen
Medeia karakteri ve onun eylemleri, toplumsal cinsiyetin beraberinde getirdiği çifte standartlara
boyun eğmek yerine bir başkaldırı niteliği taşımaktadır. Yazıldığı dönemden bağımsız olmayan
bir bağlamda ataerkil sistemin yarattığı baskı, dışlanma ve ikiyüzlülük karşısında yaşadığı
buhran ve mücadele günümüzde Medeia'nın feminist ve devrimci bir ikon olarak öne çıkmasına
yol açmıştır.
Bu çalışmanın amacı Euripides'in "Medeia" tragedyasını feminist eksende
çözümleyerek erkek egemen Antik Yunan toplumunda kadına yüklenen toplumsal cinsiyet
rollerine ve ön yargılarına direnişi ortaya koymaktır. Bunun yanı sıra Pier Paolo Pasolini'nin
1969 yılında çektiği aynı isimli film uyarlaması feminist analiz çerçevesinde incelenerek
mitlerin ve arketiplerin yüzyıllar sonrasında sinemasal kadın temsillerine etkileri ve ataerkil
kodlara direniş odakları araştırılmak istenmektedir.
Toplumsal kodların inşa edilmesi, yeniden üretilerek toplumda devamlılığının
sağlanması ya da yok edilmesi konusunda sanat eserlerinin öneminin göz ardı edilmesi
mümkün değildir. Bu nedenle, toplumda ataerkil kodların izini sürerken edebi eserler ve
sinemanın feminist bakış açısıyla analizi oldukça gereklidir. Tarihsel bağlamda temsil
edilmenin biçimlerini analiz etmek ve eleştirmek, eril tarih yazıcılığının içinde kadınlara alan
açmayı ve var olan bakış açışının değişmesine ön ayak olmayı mümkün kılmaktadır. Bu nedenle
Antik Dönem Yunan dünyasının ataerkil yapısı içinde yazılan Medeia gibi güçlü bir kadın
karakterin analizi ve günümüze yansımasının incelenmesi ve modern sinemanın en etkili
yönetmenlerinden biri olan Pasolini'nin uyarlamasının feminist bakış açısıyla incelenmesi çok
büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Euripides/Medeia, Antik Yunan, ataerki, mitler, Pasolini/Medea, modern
sinema

Abstract:
Medeia is a famous tragedy written by Euripides that has survived from Ancient Greece
and continues to be staged. Medeia, who even risks committing murder for her husband's sake,
loses everything she fought for and turns into a child murderer in the eyes of everyone, and the
crisis she experiences forms the essence of Euripides' work. The work is also important in terms
of reflecting the West's view of the East in its period. The character of Medeia, who portrays a
strong, lonely but independent woman living in the ancient period, and her actions are in the
nature of rebellion rather than submitting to the double standards brought by gender norms. In
a context that is not independent of the time it was written, the depression and struggle against
the pressure, exclusion and hypocrisy created by the patriarchal system have made Medeia stand
out as a feminist and revolutionary icon today.
The aim of this study is to analyze the Medeia tragedy of Euripides on a feminist axis
and to reveal the resistance to the gender roles and prejudices imposed on women in the male-
dominated Ancient Greek period. By examining Pier Paolo Pasolini's 1969 film adaptation of
the same name within the framework of feminist analysis, it is desired to investigate the effects
of myths and archetypes on cinematic representations of women and the focus of resistance to
patriarchal codes.
It is not possible for us to ignore the importance of works of art in constructing social
codes and ensuring their continuity in society by reproducing or destroying them. Therefore,
while tracing the patriarchal codes in society, it is essential to analyze literary works and cinema
from a feminist perspective. Analyzing and criticizing the forms of representation in the
historical context paves the way for change by opening up space for women in masculine
historiography. For this reason, it is of great importance to analyze a strong female character
like Medeia, written in the Ancient Greek period in a patriarchal system, and to examine its
reflection on the present, and to examine the adaptation of Pasolini, one of the most cult and
influential directors of modern cinema, from a feminist perspective.
Key Words: Euripides/Medeia, ancient greek, patriarchy, myths, Pasolini/Medea, modern
cinema,