İş sağlığı ve güvenliği bakımından çalışmaktan kaçınma hakkı
The right to avoid working in terms of occupational health and safety
Yazar: MUSTAFA KAĞAN İZMİRLİ
Danışman: PROF. DR. ZEHRA GÖNÜL BALKIR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Çalışanların korunması = Workers protection ; Çalışmaktan kaçınma = Right of absenteeism ; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu = Occupational Health and Safety Law ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışmaktan kaçınma hakkı, gelişmiş iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı olan birçok ülkede kabul edilen bir haktır. 155 sayılı ILO sözleşmesinin 13. maddesinde işçinin, sağlığı ve hayatı için ciddi ve yakın bir tehlikenin varlığı halinde, çalışmaktan kaçınma hakkını kullanabileceği hükmüne yer verilmiştir. Bu düzenlemenin de etkisiyle, çalışmaktan kaçınma hakkı pek çok ülkenin mevzuatında yer almıştır. 
Çalışanların yaşama hakkının korunması, hayatının tehlike altında bırakılmaması amacıyla; işyerinde iş sağlığı ve güvenliği açısından sağlığını bozacak veya vücut bütünlüğünü tehlikeye sokacak bir tehlike ile karşı karşıya kalan işçinin, çalışmaktan kaçınma hakkını kullanması bir hak olması yanında aynı zamanda bir zorunluluktur. 
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun kabulü ile Çalışmaktan kaçınma hakkı, AB müktesebatına uygun olarak düzenlenip, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda yerini almıştır. 
Çalışmaktan kaçınma hakkının kullanılması için tehlikenin muhtemel olması yeterli olmayıp, tehlikenin yakın olması nedeniyle işçinin başka türlü korunmasının mümkün olmaması gerekmektedir. Ne zaman ortaya çıkacağı belli olmayan bir tehlikenin; "yakın", "acil ve hayati" bir tehlike olması, yaşam hakkını ihlal edebilecek bir fiili durum yaratması durumunda işçinin kendini bu tehlikeye karşı koruma hakkı bulunmaktadır.
Çalışmaktan kaçınma hakkına ilişkin düzenlemeler yapılırken, ne tür tehlike hallerinde çalışmaktan kaçınma hakkının doğacağı, tehlikenin hangi derecede kaçınma hakkını doğuracağı, işçinin tehlike algısına ilişkin standartların belirlenmesi, kaçınma hakkının kullanılması halinde işverenin ne şekilde davranması gerektiği ve kaçınma hakkının sınırlarının belirlenmesi gibi hususların tespit edilmesi gerekir.
Çalışmaktan kaçınma hakkını kullanması için yakın ve ciddi tehlikenin varlığı gerekli olsa da tehlikenin, çalışanın işe başlarken bildiği ve işin doğası gereği riskli olduğu durumlarda çalışan, çalışmaktan kaçınma hakkını kullanamaz. Özellikle tehlikenin işin doğasından kaynaklandığı durumlarla çalışmaktan kaçınma hakkının kullanılmasının başkaları için tehlike oluşturması hallerinde; çalışmaktan kaçınma hakkının, her somut olaya göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Anahtar Kelimeler: İşçinin Korunma, Çalışmaktan Kaçınma Hakkı, İş Sağlığı ve Güvenliği.

Abstract:
The right to avoid working is accepted in many countries that have occupational health and safety legislation. According to Article 13 of the ILO Convention No. 155, a worker may use his right to avoid working in case of a serious and imminent danger to his health and life. As a result of this regulation, the right to avoid working has been included in the legislation of many countries.
To protect the employees' right to live and not to endanger their life, exercising the right to avoid working is not only a right but also an obligation for the employees who face a danger that will impair their health or endanger their physical integrity.
With the adoption of the Occupational Health and the Safety Law No. 6331, the right to avoid working has been regulated in accordance with the EU acquis and has taken its place in the Occupational Health and Safety Law.
The right to avoid working requires not the possibility of danger, but the imminent danger and the inability to protect the worker using other means. In the event of danger with unclear time of emergence being "imminent", "emergent and vital", which may cause an actual breach of the worker's right to live, the worker is entitled to protect themself against such danger.
Regulations relating to the right to avoid working must establish the types of dangers which may give grounds to the right to avoid work, to what degree it gives rise to this right, standards relating to the worker's perception of danger, how the employer should act upon use of the right to avoid working and the limits of the right to avoid working.
While imminent and significant danger is required to use the right to avoid working, the worker cannot use this right where the danger is inherent to the work and is known to the worker upon starting the work. In cases where the danger is inherent to the work, particularly when the use of this right presents danger to others, the right to avoid work must be considered in line with an actual incident. 
Keywords: Workers' Protection, Right to Avoid Working, Occupational Health and Safety.