Hastanede yatırılarak tedavi edilen çocuklarda malnütrisyonun hastanede yatış süresi üzerine etkisi
The effect of malnutrition on length of stay in hospitalized children
Yazar: AYHATUN TOPAL
Danışman: DOÇ. DR. ORKUN TOLUNAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Hastanede yatış süresi = Length of stay ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'nde yatarak
tedavi gören hastaların antropometrik ölçümleri yapılarak malnütrisyon görülme
sıklığının tespit edilmesi, malnütrisyonu olan hastaların sınıflandırmasının (akutkronik,
hafif-orta-ağır) yapılması, malnütrisyon varlığının hastanede yatış süresi
üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01/05/2018 ve 31/10/2018 tarihleri arasında Adana
Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde
yatırılarak tedavi edilen 5ay-18 yaş arasındaki 1009 hasta dahil edildi. Çalışmaya;
hastane yatışı bir aydan uzun süren ve buna neden olan kronik hastalığı olan hastalar,
ayrıca malignite tanısı olan hastalar dahil edilmedi. Olguların hastaneye yatışları
sırasında vücut ağırlığı, boyu, orta kol çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı ölçüldü.
Yaş, cinsiyet, tanı ve eşlik eden hastalıkları, tedavi için hastanede yatış süreleri
kaydedildi. Malnütrisyon derecelendirmesi için Gomez sınıflandırması kullanıldı;
hafif, orta ve ağır olmak üzere üç sınıfa ayrıldı. Yaşa göre ağırlığı %90- 110 arasında
olanlar normal, %75-89 arası hafif, %60-74 arası orta, %60 altındaki değerler ise ağır
malnütrisyonu tanımlamak için kullanıldı ve hastalar bu sınıflamaya göre
gruplandırıldı. Olguların antropometrik verileri, malnütrisyon durumları,
malnütrisyon dereceleri, hastanede yatış süreleri karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 1009 hastanın %44'ü kız, %56'sı erkek idi. Yaş
ortalaması 59,9±58,6 ay idi (ortanca yaş 32 ay). Hastaların 805'i (%79,8) Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı iken, 204 (%20,2) hasta yabancı uyruklu idi. Hastaların
%43,8'i 2 yaş altında, %19,2'i 2-5 yaş arasında, %37'si 5 yaş ve üzeri idi. Bin
dokuz hastanın %5,6'sının malignite dışı hematolojik hastalıklar, %6,8'inin
endokrinolojik/metabolik hastalıklar, %9,8'inin nöromusküler hastalıklar,
%68,4'ünün enfeksiyon hastalıkları, %9,3'ünün diğer hastalıklar nedeniyle hastaneye
yatırıldığı saptandı. Sadece malnütrisyon tanısı ile hastaneye yatırılarak izlenen hasta
yoktu. Hastaların 268'inde (%26,6) altta yatan kronik hastalık bulunmaktaydı.
Ortalama yatış süresi 6,83±4,48 gün idi. Olguların %46,9'unda Gomez 
sınıflandırmasına göre malnütrisyon saptandı. Gomez sınıflandırmasına göre
derecelendirildiğinde %20,2 oranında hafif malnütrisyon, %11,2 oranında orta
derecede malnütrisyon, %5,4 oranında ise ağır malnütrisyon gözükmekte idi. Altta
yatan kronik hastalık öyküsü olan hastalarda malnütrisyon görülme sıklığının (%65,3)
kronik hastalığı olmayanlara göre (%40,2) daha fazla olduğu tespit edildi.
Malnütrisyon izlenmeyen hastalarda ortalama yatış süresi 6,31±3,86 gün iken,
malnütrisyonu olan hastalarda ortalama yatış süresi 7,39±5,04 gün olarak hesaplandı.
Malnütre olan hastalarda malnütrisyon izlenmeyen hastalara göre yatış süresinin daha
uzun olduğu görüldü (p<0,001). Malnütrisyon derecesi arttıkça hastanede yatış
süresinin uzadığı, en uzun hastanede yatış süresine ağır malnütre olan grubun sahip
olduğu izlendi (p<0,001). Waterlow sınıflandırmasına göre akut malnütrisyon oranı
%35,3, kronik malnütrisyon %14,6, kronik zeminde akut malnütrisyon ise %9,8 olarak
bulundu. Bu sınıflandırmaya göre hastaların yatış süresine bakıldığında kronik
zeminde akut malnütrisyon izlenen hasta grubunda hastanede yatış süresinin (8,81
gün) anlamlı olarak daha uzun olduğu görüldü (p<0,001). Kronik hastalık öyküsü
olmayan hasta grubunda malnütrisyon izlenmeyen hastaların yatış süresi (6,15 gün),
malnütre olanlar (6,77 gün) ile karşılaştırıldığında; malnütre olan hastaların yatış
süresinin normal olan hastalardan daha fazla olduğu görüldü (p=0,046).
Sonuç: Hastanede yatan çocuklarda malnütrisyon gelişimi, mevcut hastalığın bir
sonucu olarak artan enerji ihtiyacı, altta yatan hastalıkla bağlantılı eşlik eden iştah
azalması ve eşlik eden ilaç kullanımı veya hastalığın tedavisi sırasında ihmal edilen
beslenme gibi çeşitli nedenlerden dolayı potansiyel olarak yüksektir. Yatırılan olgunun
birincil hastalığı üzerinde durulurken genelde gözden kaçırılan malnütrisyon tedavi
başarısını azaltmakta, hastanede kalış süresini ve maliyeti arttırmaktadır. Farklı
yıllarda yapılmış olan çalışmalarda malnütrisyon oranlarının benzer bildirilmesi bu
durumun hala önemli sağlık sorunlarından biri olmaya devam ettiğini göstermektedir.
Bu nedenle hastaneye yatan hastalarda malnütrisyon durumunun değerlendirilmesi,
hastaların yatış nedenleri yanında malnütrisyon durumunun gözden kaçırılmaması ve
tedavi planları yapılırken beslenme desteğinin de bu sürece dahil edilmesi gerek
hastanede yatış süresi gerekse komplikasyon oranlarını azaltacaktır.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, hastanede yatış süresi, malnütrisyon

Abstract:
Objective: The aim of this study was; performing anthropometric measurements to
determine the incidence of malnutrition, to classify patients with malnutrition (acutechronic,
mild-moderate-severe) and to evaluate the effect on the length of stay in the
presence of malnutrition in hospital, patients admitted to treatment in the T. C.
Ministry of Health Sciences University Adana City Research and Training Hospital
Clinic of Pediatrics.
Patients and Methods: 1009 children at age of 5 month to18 years who were
hospitalized and followed at the pediatric clinic of Adana City Research and Training
Hospital in the period between 01/05/2018 and 31/10/2018 were included in the study.
Patients with chronic illnesses who had been hospitalized for more than one month
and those with malignancy were not included. The body weight, height, mid-arm
circumference, and triceps skinfold thickness were measured during the
hospitalization. Age, sex, diagnosis and concomitant diseases and duration of
hospitalization for treatment were recorded. Gomez classification was used for grading
malnutrition (mild, moderate and severe). Patients with a weight of between 90% and
110% were classified as normal, 75-89% as mild, 60-74% as moderate, and less than
60% as severe malnutrition, and patients were grouped according to this classification.
Anthropometric data of the patients, malnutrition status, malnutrition degrees, length
of stay in hospital were compared.
Result: Of the 1009 patients included in the study, 44% were female and 56% were
male. The mean age was 59.9 ± 58.6 months (median age 32 months). 805 patients
(79.8%) whereas citizens of the Republic of Turkey, 204 (20.2%) patients were foreign
nationals. 43.8% of patients were under 2 years, 19.2% were between
2-5 years of age and 37% were over the age of 5. Of the 1009 patients hospitalized for;
5.6% non-malignant hematological diseases, 6.8% endocrinological/metabolic
diseases, 9.8% neuromuscular diseases, 68.4% infectious diseases and 9.3% other
diseases. There was no patient who was hospitalized with only malnutrition. 268
(26.6%) patients had an underlying chronic disease. The mean hospitalization time
was 6.83 ± 4.48 days. Malnutrition was determined according to Gomez classification
in 46.9% of the cases. Grading of the malnutrition according to the Gomez 
classification; 20.2% mild malnutrition, 11.2% moderate malnutrition and 5.4% severe
malnutrition. The prevalence of malnutrition was found to be higher in patients with a
history of underlying chronic disease (65.3%) than in patients without chronic disease
(40.2%). The mean length of stay in patients without malnutrition was 6.31 ± 3.86 days
and mean hospitalization time was 7.39 ± 5.04 days in malnourished patients. The
duration of hospitalization was longer in patients with malnutrition compared to
patients without malnutrition (p<0.001). According to the Waterlow classification, the
rate of acute malnutrition was 35.3%, chronic malnutrition was 14.6%, and acute on
chronic malnutrition was found to be 9.8%. According to this classification, the length
of hospital stay (8.81 days) was found to be significantly longer in the patients with
acute on chronic malnutrition when the duration of hospitalization was examined
(p<0.001). In the patient group without a history of chronic disease the duration of
hospitalization of normal patients (6.15 days), compared with malnourished patients
(6.77 days); the duration of hospitalization was longer in patients with malnutrition
compared to patients without malnutrition (p=0.046).
Conclusion: Malnutrition development in hospitalized children is potentially high due
to various reasons such as increased energy need as a result of the current disease,
associated appetite reduction associated with the underlying disease, and the neglected
feeding during the treatment of concomitant drug use or disease. While the primary
disease of the hospitalized patient is emphasized, the often overlooked malnutrition
decreases treatment success and increases hospital stay and cost. Similar studies of
malnutrition rates in studies performed in different years indicate that this situation
remains one of the important health problems. Therefore, the evaluation of
malnutrition status in hospitalized patients, the reasons for hospitalization of patients
as well as malnutrition status should not be overlooked, and the inclusion of nutritional
support in the treatment plans will reduce the length of hospital stay and complication
rates.

Key words: Child, length of stay, malnutrition