Katı ve çözülmüş biçimlerin zıtlık ilişkileri üzerine bir deneme
An Experiment on contrariness relationship of the sould and solution forms
Yazar: HÜLYA ÇELİK
Danışman: PROF. VEYSEL GÜNAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Katı biçimler = Solid forms ; Resimler = Pictures ; Zıtlık ilişkisi = Contrariness relationship ; Çözülmüş biçimler = Solution forms

Özet:
Katı ve çözülmüş biçimlerin zıtlık ilişkileri konusunun ele alınışında; biçim ilişkileri ve gerilimin boyutu, çizgi, renk, boya gibi plastik öğelerin ilişkilerinin gerilim artıran yönlerinin vurgulanmasına çalışılmıştır. Resimlerde katılaşan ve çözülen biçimlerin yanı sıra ilişkilerin doğurduğu duygu (korku), semboller ve imgelerde öne çıkmıştır. Sembollerin, katılaşan formlarda, eriyen formların (çözülen formların) ise imgesel bir yapıda yaşadığı gözlenmekdetir. Kaü biçimler çalışmalarda sembolleri ifade edebildiği gibi, sembollerin oluşturduğu imgelerde de gözlenmektedir. Katı biçimler değişmez, belirli, olay ları, nesneleri, canlıları ya da insanları betimlememektedir. Bunların süreç içindeki anlık kullanışlarını, ilişkilerini vurgulamaktadır. Zamana, mekana bağlı durumları ifade etmektedir. Katı biçimler süreç içinde eriyip çözülebilirler, eriyen biçimlerde katılaşabilirler. Böylece hareket, devinime dönüştürülebilmektedir. Eriyen biçimler. hareket, devinim, süreklilik gibi kavramlardan yola çıkılarak oluşturulmaya çalışılmıştır. Hareket devinimi, devinim ise sürekliliği doğurduğu düşüncesinden yola çıkılmıştır. Süreklilik dönüşümü ve değişimi be raberinde getirmektedir. Toplumsal dinamikler de, sürekliliği sağlayan yapı taşlarıdır. Çelişkilerin büyüme noktası, dengelerin bozulmaya başladığını ve karşıt güçlerin dengelenemez hale geldiğini vurgular. Böylesi süreçler, belirsizliği içinde barındırmaktadır. Eriyen biçimlere böyle bir belirsizlik anlayışıyla yaklaşılmaya çalışılmıştır. Bu belirsizlik hali geleceğe ilişkin korkulan, endişeleri içinde barındırmaktadır.11 Genelde açık kompozisyonlar seçilmiş, resmin yapılış sürecinin önem kazandığı sürekli değişmelerle sonuca gidilebilmiştir. Vurgulanan süreç eriyen biçimlerin ortaya çıktığı süreçtir. Yüzey üzerinde çözülmüş biçimlerin sonuçlandırılmasıyla katı formlar yüzeye girebilmektir. Resimlerde çözülmüş biçimler fantastik bir yapıda kullanılmış ve bazıları bir tiyatro eseri olan lenos- co'nun "Gergedan" adlı eserinde olduğu gibi, yaratık, hayvan, insan tiplemeleri biçiminde hem plastik hem de öyküsel bir yapıda yüzeye girmişlerdir. Eriyen formların ritmi ve enerjisiyle yaratılan hareket atmosfer, boya ve renklerle birleşerek resimlerin temel yapısını oluşturmuştur. Yüzeye yaklaşımda; seçilmiş olan yüzeylerin yapı ve renginden (özellikle beyaz renkten) yararlanılarak, sonsuzluğu ve boşluğu ifade etmek amaçlanmıştır. Böylece resim yapılan yüzey sağır bir alan olmaktan kurtarılmış, resmin yapı taşlarından biri haline dönüştürülmeye çalışılmıştır. Nobert Lynton, Jackson Pollock'un resimleri için; "Beyin, ruh, göz ve el; boya ve resim yapılan yüzey birbirleriyle adeta candan bir kaynaşma halindeydi. Resim, doğrudan doğruya ya da simgesel bir biçimde "temsil edilen şey" olmak¬ tan çıkmış, ressamın hareketlerinin "izleri"yle "hareketsizliği"ni veren bir alan olmuştu." der. (Lynotn, N. s 1:93) Nobert Lynton'un anlatımıyla da resmin yapıldığı yüzeyle sanatçı arasındaki ilişkinin ve yüzeyle malzeme ilişkisinin yeni boyutlar kazanmış olduğunu görmekteyiz. Resimlerde katı ve eriyen formların bir arada kullanılmaları ve yüzey üzerindeki zıtlık ilişkileri, bu çalışmalarda gerilimi yaratan en önemli öğe duru¬ mundadır.

Abstract:
in determining the solid and the solution figures contraversy, it has been tried to emphasis the plastic elements such as the colors, tension diamention, the link, the paint which increase the tension. in the figures, the symbols and images vvhich the affairs causes a feeling are also tried to be shovvn besides the solid and the solution figures. The symbols are seen in the solid form and the solution forms are seen in the image form. Besides the solid forms can define the symbols, it can also be seen in the images which are formed by the symbols as well. The solid objects determine the certain, unchangeble figures, beings ör thehumanbeings. They show the spontane usage of these objects in aperiod according to the time and place. While the solid forms can melt in time, the solution forms can rotate to solid forms. it is in this way that theaction becomes movement. The figures which are melting in some way are tried to be shown by using the concepts such as movement, action, continuousity.The initative idea which guides our view is that the action causes movement, and the movement ca¬ uses continuosity. This brings turnament and change. The social dynamics are the structures vvhich cause continiusity. The increasing point of the oppositions show us the defeat of the balances and the unbalanced opposite powers. Such periods involve undefinitiy. it has tried to be shown for the melting figures in such an undefinite tend. This situation includes the afraids about the future. in general, öpen compositions are selected, it could have been come to conclusıon with continous changes in vvhich the period of drawing figures gains importance. The emphasized period is the öne during vvhich the melting figuresare formed. Resulting the figures which have been soluted on surface, solid forms can enter to the surface. in paintings, the soluted figures are used in a fantastic structure and some of them have entered to the surface plastical and narrational structure in the shape of creature, animal, and human beings, such as a play called "Gergedan" by lenosco. The movement created by the rhytm and energy of the figures which are melting has formed the main structure of the figüre by uniting the atmosphere, paint and colours. in the approach to the surface, helping the structure and colour (especially from white colour) of selected surface, it is aimed to show the eternity and vagueness. So, the surface on which the figüre is formed has been resqued from being a meaningless part, it has been tried to be transformed to öne of the main parts of the figures. Nobert Nynton says about Jackson Pollock's paintings: "brain, soul, eye, and hand; the surface on which the figüre and paint are formed were as if closely- in touch with each other. Painting is not a "symbolized thing" any more directly ör symbolically, but it has become an area that shows the painter's movements1 "traces" and his "immobility" ". (Lynton, N. pg:93) With also Nobert Lynton's expressions, we see that the relation between the surface on which the painting is formed and the painter, and that of the surface and materiel gain new dimentions. Being used the solid and melting forms together in figures and the relati¬ on of contraversy on surface are the most important elements that create tension.