Maragheh şehrinin (İran) fiziksel gelişiminde etkili olan coğrafi faktörler
Geographic factors affecting the physical development of the city of Maragheh (Iran)
Yazar: PARİSA NAMİ
Danışman: PROF. DR. GÜNAY KAYA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Bölgesel Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bölgesel coğrafya = Regional geography

Özet:
Şehirlerin yatay ve plansız büyümesi ile çoğalan nüfus ve günden güne artan kentleşme, arazi kıtlığına, komşu arazilerin kentsel yapılara dönüştürülmesi ve sarp alanlarda gecekonduların oluşmasına neden olmuştur. Arazinin usulsüz ve plansız kullanımı ve çevresel kapasiteleri göz ardı ederek arazi kullanımlarının değişmesi, şehirlerin ekolojik dengesinin bozulmasına ve sürdürülebilir kentsel gelişimde sorunlara neden olmuştur.
Bu çalışma ile, şehrin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörler hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır.
Araştırmanın yöntemi, uygulamalı bir amaç için tanımlayıcı-analitik yöntemdir. Çalışmada, Maragheh şehrinin fiziksel büyümesi için çevresel ve insani darboğazlar incelenirken ve analiz edilirken, Maragheh şehrinin gelecekteki fiziksel gelişimi için optimal bölgeler de tespit edilmeye çalışılmıştır.
Kentin fiziksel gelişimini etkileyen coğrafi faktörler (topoğrafya, jeomorfoloji, arazi eğimi, toprak tipi ve jeolojisi, meteoroloji, arazi kabiliyeti, yüzey ve yeraltı suları ve Sufi Çayı nehri, demiryolu, yüzey suyu bertarafı, askeri araziler, arazi bozulumu bitkiler ve bahçeler ve banliyöleşmenin genişlemesi, vb.) bir hesaplama yöntemi kullanılarak analiz edilmiş ve son olarak, CBS  ortamındaki katmanları birleştirerek, şehrin fiziksel gelişiminin optimal yönlerinin bir haritası çıkarılmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda, Maragheh şehrinin fiziksel gelişiminde herhangi bir model izlemediği kanaatine ulaşılmıştır. Yüksek rakımlar, birinci sınıf bahçeler, Sufi Çayı Nehri, demiryolları, askeri araziler, çevresindeki banliyölerin plansız genişlemesi şehrin bundan sonraki fiziksel gelişimini olumsuz etkilemektedir. Şehrin bundan sonraki fiziksel gelişimi için en uygun alanlar; dağınık kırsal dokulara sahip boş arazilerin bulunduğu şehrin orta kesimiyle, şehrin batı ve güneybatısında yer alan hafif eğimli araziler ve uydu şeklindeki tepeler belirlenmiştir.

Abstract:
The horizontal and unplanned growth of cities, the increasing population and the increasing urbanization day by day have caused land scarcity, the transformation of neighboring lands into urban structures and the formation of shanty houses in steep areas. The irregular and unplanned use of land and the change of land uses by ignoring environmental capacities have caused the ecological balance of cities to be disrupted and problems in sustainable urban development.
This study attempts to provide information about the geographical factors that are effective in the development of the city. The method of the research is a descriptive-analytical method for an applied purpose. In the study, while environmental and human bottlenecks for the physical growth of the city of Maragheh are examined and analyzed, optimal regions for the future physical development of the city of Maragheh are also attempted to be determined.
The geographical factors affecting the physical development of the city (topography, geomorphology, terrain slope, soil type and geology, meteorology, terrain capability, surface and groundwater and Sufi Stream river, railway, surface water disposal, military lands, land degradation plants and gardens and suburbanization expansion, etc.) were analyzed using a computational method, and finally, by combining layers in the GIS environment, a map of the optimal directions of the city's physical development was drawn.
As a result of the study, it was concluded that the city of Maragheh does not follow any model in its physical development. High altitudes, first-class gardens, Sufi Stream River, railways, military lands, unplanned expansion of surrounding suburbs negatively affect the city's future physical development. The most suitable areas for the city's future physical development were determined as the central part of the city, where there are empty lands with scattered rural textures, gently sloping lands and satellite-shaped hills located in the west and southwest of the city.