Bakü Ceyhan Pertrol Boru Hattı ve Türkiye ekonomisine etkileri
Baku Ceyhan Oil Pipeline and its effects on Turkish economy
Yazar: MUSTAFA YÜKSEL
Danışman: PROF.DR. NEVZAT YOSMAOĞLU
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Enerji = Energy

Özet:
vÖZETMustafa YÜKSELYüksek Lisans TeziSosyal bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim DalıTez Danışmanı:Prof. Dr. Nevzat YOSMAOĞLUMart-2006, 159 SayfaBu çalışmada Hazar Denizi'ne kıyısı olan Orta Asya ve Güney Kafkasyaülkelerinin bağımsızlıklarına kavuşmalarından sonra önem kazanan petrol rezervlerinindünya pazarlarına Türkiye üzerinden boru hattı ile taşınması ve bunun Türkiyeekonomisi üzerinde yaratacağı etkiler incelenmiştir.Birinci bölümde; Hazar bölgesi petrol rezervlerinin yeni keşfedilmediği,bölgedeki petrol zenginliğinin çok eski tarihlere dayandığı ve dünyanın en eski petrolendüstrisine sahip bölgesi olduğu hatırlatılmaktadır. Daha sonra bölgedeki petrolrezervlerinin büyüklüğü, üretim-ihraç potansiyeli bakımından dünya petrol piyasalarıiçindeki önemi belirtilmektedir. Hazar havzasında neden yeni ihraç boru hatlarınaihtiyaç duyuluyor sorusunun cevabı yine bu bölümde aranmakta ve bölgeyi uluslararasıpazarlara bağlayacak boru hattı projeleri bütün avantaj ve dezavantajları ile ortayakonulmaktadır.İkinci bölümde; ilk bölümde verilen bilgilere dayanarak petrol boru hatlarıseçiminde belirleyici olan ekonomik faktörler detaylı olarak incelenmiş ve taşımaprojeleri arasında karşılaştırmalar yapılarak Bakü Ceyhan hattının tercih edilmesinivisağlayan kriterler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölümde ele alınan, Hazar hampetrolünün pazar olanakları ayrıcalıklı önemi nedeniyle detaylı, özgün bir biçimdeincelenmiştir.Üçüncü ve son bölümde ise ağırlıklı olarak Bakü Ceyhan hattının ve diğerprojelerin Türkiye ekonomisi üzerindeki muhtemel etkileri araştırılmıştır. Bu etkiler,boru hattının güzergahı üzerinde ortaya çıkacak olumlu ve olumsuz gelişmeleri içinealmaktadır. Bölgesel etkiler ve Türkiye'nin içinde bulunduğu coğrafyadaki ekonomikgücünü ifade eden jeo ekonomik etkiler olmak üzere iki başlıkta incelenmiştir.Çalışma sonunda Bakü Ceyhan ve diğer boru hattı projelerinin Türkiyeekonomisi ve Türkiye'nin Avrasya coğrafyasındaki ekonomik çıkarları bakımından sonderece önem taşıdığı ortaya çıkmıştır. Bu projelerin gerçekleşmesi konusundakiTürkiye'nin ısrarlı çabalarının sadece vergi geliri, taşıma ücretleri elde etmek yadainşaat aşamasında ortaya çıkacak istihdam olanakları ile sınırlı olmadığı, konunun çokdaha geniş boyutları olduğu ve Türkiye'ye sağlayacağı ekonomik kazançların çok dahageniş kapsamlı olacağı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Bakü-Ceyhan Petrol Boru Hattı, Hazar-Akdeniz BoruHatları, Hazar Petrolleri ve Türkiye, Kafkas Petrolleri ve Türkiye Ekonomisine Etkileri,Azerbaycan Petrolü ve Türkiye, Bakü Ceyhan'ın Ekonomik Etkileri.

Abstract:
iiiABSTRACTMustafa YÜKSELMaster ThesisBaku-Ceyhan Oil Pipeline and Its Effects on Turkish EconomyAdvisor:Prof. Dr. Nevzat YOSMAOĞLUMarch-2006, 159 PagesIn this study, in the transportation of Caspian petrolium reserves to world oilmarkets via Turkey by pipelines, which have increasing importance after gainedindependence of Central Asian and South Caucassian countries on the coast ofCaspian Sea, and future effects on Turkish Economy were searched.In the first part, it is reminded that Caspian Petrolium Reserves weren?tdiscovered newly, these reserves have been used for ancient times and the region hasthe earliest petrolium industry. Afterwards it is pointed out the greatness of petroliumreserves in Caspian Sea Region, and its importance in the world?s petrolium marketsin point of the potantial of production and exportation, and also it searches the replyof the question that ?why was it depended upon exporting pipelines? in this part, andexplained all of the pipeline projects which connecting the region to internationalmarkets, with all their advantages and disadvantages.ivIn the second part, the determinative economic factors in the selection ofpetrolium pipelines by using the datums given in the first part were extensivelyexamined and the criterions preferring the Baku-Tiblisi-Ceyhan pipeline wasdetermined by comparising the pipeline projects. Becuse of preveleged importancemarket potantiality of Caspian petrolium, it was discussed in this chapter particularlyand distinctively.Possible effects of Baku-Tiblisi-Ceyhan Pipeline on Turkish Economy weresearched in the last cheapter. This cheapter also includes improvements and negativeeffects which will appear on the route of the pipeline. These effects were examinedtwo headlines as regional effects and geo-economic effects which explain economiccapability of Turkey in Euroasia.Eventually it was concluded that Baku-Tiblisi-Ceyhan and other pipelineprojects are vital for Turkish Economy and in terms of Turkey?s economic benefitson Euroasia geography. Also it was concluded that Turkey?s insistent effortsregarding to actualize the projects aimed at not only to make a tax revenue, transitfees or to benefit from employment possibilities at the construction stage, but alsothe issue has larger extent and it will have larger content and earnings for TurkishEconomy.Keywords:Baku-Ceyhan Oil Pipeline, Caspian-Mediterranean Pipelines,Caspian Pipelines and Turkey, Caucaus Oil and Its Effects on Turkish Economy,Azerbaijan Oil and Turkey, Economic Effects of Baku-Ceyhan.