İlaç taşıyıcısı olarak lizin bazlı yeni organojelatörlerin tasarım ve sentezi
Design and synthesi̇s of lisine based novel organogelators as a drug carrier
Yazar: GÜLŞEN KAYA
Danışman: PROF. DR. HALİL HOŞGÖREN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Yeni diamid peptid türevleri, Nε-L-lizin amidler ile n-alkanoil-L-amino asidlerin peptid bağı üzerinden amiteştirilmesi ile biyouyumlu ilaç taşıcı malzemeler olarak sentezlendiler. Nε-palmitoyl-L-lizin etil ve hekzil esterler ve Nε-miristoil-L-lizin etil esterleri bazik bileşen;alanin, lösin, fenilalanin'in  n-alkanoil-L-amino asid türevleri asit bileşen olarak; diamid-peptid türevlerinin öncüllerini  elde etmek için kullanıldılar. Farklı diamid-peptid türevlerini elde etmek için asidik bileşen çeşitliliğini sağlamak üzere farklı amino asitleri (alanin, lösin. fenilalanin),kullandık. Aynı zamanda alkanoil parçaların lipofilitesinin etkisini anlamak için Lys/Ala, Lys/Leu, Lys/Phe peptidik iskelet kombinasyonunda değişik alkanoil grupları kullanıldı. Bu amaçla,  izleyen tuz kombinasyonlarından,Nε-palmitoil-L-lizin etil ester-N-lauroil-L-alanin (PL/LA); Nε-palmitoil-L-lizin etil ester-N-lauroil-L-lösin (PL/LL); Nε-palmitoil-L-lizin etil ester-N-lauroil-L- fenilalanin (PL/ LFA); Nε-miristoil-L-lizin etil ester-N-lauroil-L-fenilalanin (ML/LFA); Nε-palmitoil-L-lizin etil ester-N-miristoil-L-fenilalanin (PL/MFA); Nε-palmitoil-L-lizin hekzil ester-N-lauroil-L-alanin (PLH/LA); Nε-miristoil-L- lizin etil ester-N-lauroil-L-alanin (ML/LA); sıasıyla D1,D2, D3,D4, D5, D6 ,D7,üç hdrojen bağ akseptörlü, diamid-peptid  tipi jelatörler sentezlendi.
Bu amaçla, üç hidrojen bağlama bölgesine sahip olan diamid-peptid  tipi D1, D2, D3, D4, D5, D6, D7, jelatörler için sırasıyla aşağıdaki tuz kombinasyonlarından sentezlendi: Nε-palmitoil-L-lizin etil ester-N-lauroil-L-alanine (PL/LA); Nε-palmitoil-L-lizin etil ester-N-lauroil-L-lösin (PL/LL); Nε-palmitoil-L-lizin etil ester-N-lauroil-L-fenilalanin (PL/ LFA); Nε-miristoil-L-lizin etill ester-N-lauroil-L-fenilalanin (ML/LFA); Nε-palmitoil-L-lizin etill ester-N-miristoil-L-fenilalanin (PL/MFA); Nε-palmitoil-L-lizin hekzil ester-N-lauroil-L-alanine (PLH/LA); Nε-miristoil-L-lizin etil ester-N-lauroil-L-alanine (ML/LA). Bu şekilde,7 yeni diamid-peptid organojelatör yapılarının jelleşme yeteneği, sıvı parafin, etil laurat, etil miristat, etil palmitat ve 1,2-propandiol gibi farklı farmasötik sıvılarda araştırıldı ve malzeme termal davranışını regüle etmek için test edildi.  IR, çalışmaları  jel networkünün  oluşumuna neden olan non-kovalent etkileşimlerin, özellikle hidrojen bağlarının etkisini görmek için yapıldı. Jel- sol geçişine ait termodinamik parametreler, van't Hoff ilişkisinden elde edildi.

Anahtar Kelimeler: Organojel, LMWG ( düşük mol kütleli jelatör ), L-Lizin, dipeptid, SEM, kendiliğinden biraraya gelme, yumuşak materyal.

Abstract:
Novel diamide- peptide derivatives, combination of L-lisine amide derivatives with n-alkanoyl-L-amino acids (alanine leusine, phenylalanine) were synthesised on the basis of peptide linker as a biocompatible drug carrier materials. Nε-palmitoyl-L-lisine ethyl and hexyl esters and Nε-myristoyl-L-lisine ethyl esters as a basic components and n-alkanoyl-L-amino acids derivatives of alanine, leusine, phenylalanine as acid components were used  to acquire two component salt, as a precursor of diamide-peptide derivative.We used different amino acids (alanine leusine, phenylalanine), to make diversification of its acidic component in order to obtained diversified diamide-peptide derivatives. And also to understand the effect of lipophilicity of alkanoyl moieties various alkanoyl groups were used  in the combinations of Lys/Ala, Lys/Leu, Lys/Phe peptidic backbone. For this purpose, diamide-peptide functionalized, D1, D2, D3, D4, D5, D6, D7 gelators, having three hydrogen-bonding sites were synthesised, respectively, from following salt combinations: Nε-palmitoil-L-lizin ethil ester-N-lauroil-L-alanine (PL/LA); Nε-palmitoyl-L-lisine ethyl ester-N-lauroyl-L-leusine (PL/LL); Nε-palmitoyl-L-lisine ethyl ester-N-lauroyl-L-phenylalanine (PL/ LFA); Nε-myristoyl-L-lisine ethyl ester-N-lauroyl-L-phenylalanine (ML/LFA); Nε-palmitoyl-L-lisine ethyl ester-N-myristoyl-L-phenylalanine (PL/MFA); Nε-palmitoyl-L-lisine hexyl ester-N-lauroyl-L-alanine (PLH/LA); Nε-myristoyl-L-lisine ethyl ester-N-lauroyl-L-alanine (ML/LA).
In this way, seven novel  diamide-peptide organogelator structures explored gelation ability in different pharmaceutical fluids, such as liquid paraffin and ethyl laurate, ethyl myristate and ethyl palmitate, and 1,2-propanediol (oils used widely in pharmaceutical formulation and tested for regulate termal behaviour of materials. FTIR was employed to see the effect of hydrogen bonding in the formation of gel network.Thermodynamic parameters regarding gel-to-sol transition were collected with van't Hoff relationships.

Key Words:. Organogel, LMWGs ( low molecular wait organogelators), L-Lysine, diamde-peptide, SEM, self assembly, soft materials.