Defansif tıbbi uygulamaların hukuki açıdan değerlendirilmesi
Legal assessment of defensive medicine
Yazar: KEREM YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İMDAT ELMAS
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hukuk = Law
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Doktorlar = Physicians ; Hasta hakları = Patient rights ; Hukuk = Law ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Tıbbi sorumluluk = Medical liability ; Tıp = Medicine ; Yanlış teşhis ve tedavi = Malpractice

Özet:
ABD başta olmak üzere gelişmiş ülkelerin büyük bir kısmında sağlık hizmetlerinin sunumunda ciddi bir problem olarak algılanan defansif tıbbi uygumlalar, hekimlerin tıbbi uygulama hatası iddialarından korunmak için gerekli olmadığı halde teşhis ve tedaviye yönelik uygulamaları daha sık gerçekleştirmesi ya da tam tersi bir şekilde, riskli gördüğü hasta ve tedavi yöntemlerinden kaçınması olarak tanımlanmaktadır.Çalışmamızda yasal mevzuat ve malpraktis davalarının artması kaynaklı olarak ülkemizde de görülmeye başlandığı ifade edilen defansif tıbbi uygulamaların, yapılan anket çalışması yardımıyla katılımcı hekimler arasındaki yaygınlığı ve oluşmasına etki eden unsurların tespiti ile bu uygulamaların hukuki açıdan nitelendirilmesi yapılarak çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır.Anket çalışmasına katılan hekimlerin büyük bir çoğunluğunun (%83,3), malpraktis iddialarını sıklıkla ya da nadiren de olsa defansif tıbbi uygulamalar yoluyla savmaya çalıştığı belirlenirken, bu tür davranışların yabancı literatürde belirtilen oranlara yakın bir şekilde, hekimler arasında yaygın olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yasal sorumluluk tedirginliğinden kaynaklanan defansif tıbbi davranışların, hasta haklarına bakış açısı, hekimlik mesleğinin sorgulanması, TCK'nın hekimler aleyhine olduğunun düşünülmesi gibi unsurlarla bağlantılı olduğu da tespit edilmiştir.Katılımcı hekimlerin çoğunluğu TCK'nın malpraktis çerçevesinde aleyhlerine hükümler içerdiğini, hukuki açıdan yeterince bilgilendirilmediklerini, yasal mevzuat ve davalar nedeniyle mesleklerini sorguladıklarını ifade ederken hekimlerin mesleki uygulamalarında rehber olacak olan hukuki bilgilere tatminkar bir şekilde sahip olmadıkları da tespit edilmiştir.Yasal sorumluluktan kaçma refleksinin yönlendirici olduğu defansif tıbbi davranış modellerinin çoğunluğu, esasında hasta haklarına aykırı, tıbbi etik dışı ve neticesine göre yasal sorumluluk doğurucu uygulamalardır. Bu çerçevede hekimler, malpraktis sorumluluğundan kaçarken benzeri bir sorumlulukla yüz yüze gelebilecektir. Bu durum ise defansif tıbbın ciddi bir problem olduğunun en büyük göstergesidir. Hekimlerdeki hukuk nosyonunun geliştirilmemesi, hukukun hekim algısında uzak, yabancı ve korkulacak bir kavram olarak kalması durumunda, sorunun çözülmesi yolunda atılacak her adım eksik kalacaktır.Anahtar Kelimeler: Defansif tıbbi uygulamalar, malpraktis, hasta hakları, sorumluluk.

Abstract:
Defensive medicine occurs when doctors order tests, procedures, or visits, or avoid certain high-risk patients or procedures, primarily because of concern about malpractice liability.A majority of physicians, 83,3 %, also believe that better protections against unwarranted malpractice suits are needed in order to decrease the ordering of unnecessary medical tests.İn this study, a survey is performed to the physicians, and the incdence, the factors affecting the practice and the legal view of defensive medicine has been searched. Also solutions has been proposed at the end of this thesis.Most of the physicians attended to the survey are believeing that defensive medicine practice are helpful for avoiding malpractice (83,3%). This result is similar to the results of the surveys performed in other countries. Also patient?s rights, the statments against to criminal law and questioning practice of medicine are the main factors related to the subject.Most of the defensive medicine modelling are against the law, the patient?s rights and non ethical. This ıs showing that defensive medicine acts are as destructive as medical malpractice cases. This study also is showing that physicians must have a basıc knowledge about law and the basıc principles of criminal law procedures.The study, which questioned 208 physicians is showing that the unefficient knowledge about law and the legal procedures is one of the main risks for physicians and this is acccelerating the rate of defensive medicine.Key Words: Defensive medicine, medical malpractice, patient?s rights, responsibility.