Diyabet hastalarında stresle başa çıkma düzeyinin tedavi uyumuyla ilişkisi
AİM the relationship between the level of coping with stress and treatment adherence in diabetes patients
Yazar: MEHMET SAİD MACİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL KUŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Kahramanmaraş şehrinde yaşayan 18 yaş üstü diyabet tanısı almış hastaların stresle başa çıkma düzeyleriyle tedavi uyumlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel tipte olan bu araştırma Kahramanmaraş İlinde 1 Şubat 2022- 30 Kasım 2022 tarihleri arasında, 18 yaş üzerinde olup çalışmaya katılmayı kabul eden kişilerin katılımı ile gerçekleştirilmiştir (n = 424). Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, diyabete ait durumları, Stresle Başa Çıkma Ölçeği(SBÇÖ) ve Morisky Tedavi Uyum Ölçeğine (MTUÖ-8) verdikleri cevaplar ile HbA1c düzeyleri kaydedilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 55,86±14,61 (min=8-maks=100) olan 424 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %57,31'i kadın ve %42,69'u ise erkektir. Hastaların %10,6'sı Tip 1 ve %89,4'ü ise Tip 2'dir. Hastaların hastalık süresi ortalaması 10,77±7,22 yıldır. Hastaların %48,58'i düzenli kontrole gidiyor iken haftalık kan şeker ölçüm sayısı ortalama 5,96±7,77 iken son ölçülen HbA1c ortalaması 8,47±2,23 şeklindedir. Hastaların MTUÖ-8 toplam puanı ortalaması 5,50±2,18 olarak, mantıksal analiz alt boyut puan ortalaması 19,45±4,31 olarak, pozitif değerlendirme alt boyut puan ortalaması 19,00±5,87 olarak, destek arama alt boyut puan ortalaması 18,21±5,15 olarak, problem çözme alt boyut puan ortalaması 18,34±4,63 olarak ve SBÇÖ toplam puan ortalaması ise 74,99±14,14 olarak bulunmuştur. MTUÖ-8 toplam puan ile SBÇÖ alt boyutları ve toplam puan arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon görülmüştür.
Sonuç: Diyabet hastalarında stresle başa çıkma skorları ile tedavi uyumu ve tedavi sonuçlarını gösteren HbA1c seviyeleri arasında pozitif ilişki saptanmıştır. Hastaların olumlu stresle başa çıkma davranışlarının desteklenmesi tedavi sonuçlarının iyileştirilmesi açısından katkı sağlayabilir bu yüzden hastalar bütüncül olarak ele alınmalı ve psikososyal yönleri de değerlendirilerek gerektiğinde destekleyici müdahaleler uygulanmalıdır.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to compare the levels of coping with stress and treatment compliance of patients over the age of 18 who were diagnosed with diabetes, living in Kahramanmaraş province.
Method: This descriptive, cross-sectional study was conducted in Kahramanmaraş between February 1, 2022 and November 30, 2022, with the participation of people over the age of 18 who voluntarily agreed to participate in the study (n = 424). The participants' sociodemographic characteristics, their diabetes status, their responses to the Stress Coping Scale (CSI) and Morisky Treatment Adherence Scale (MMAS-8) and their HbA1c levels were recorded.
Results: 424 patients with a mean age of 55.86±14.61 (min=8-max=100) were included in the study. 57.31% of the patients were female and 42.69% were male. 10.6% of the patients were Type 1 and 89.4% were Type 2. The mean disease duration of the patients was 10.77±7.22 years. While 48.58% of the patients go to regular check-ups, the average number of weekly blood glucose measurements was 5.96±7.77, and the average of the last measured HbA1c was 8.47±2.23. The mean total score of the patients' BTES was 5.50±2.18, logical analysis sub-dimension mean score was 19.45±4.31, positive evaluation sub-dimension mean score was 19.00±5.87, support seeking sub-dimension mean score was 18.21±5.15, problem solving sub-dimension mean score was 18.34±4.63 and SBÇS total score average was  74.99±14.14. There was a positive and significant correlation between the total score of SBIS and the sub-dimensions of SBCS and the total score.
Conclusion: A positive correlation was found between the scores of coping with stress and HbA1c levels, which indicate treatment compliance and treatment results, in diabetic patients. Supporting positive stress coping behaviours of patients may contribute to the improvement of treatment outcomes. In the context of this result, patients should be considered holistically and their psychosocial aspects should be evaluated and improved if necessary.