Kolon adenokarsinomu ve prekanseröz lezyonlarında STIP1, beta-katenin ve siklin D1 ekspresyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of stip1, beta-catenin and cyclin D1 expression in colon adenocarcinoma and precancerous lesions
Yazar: EMİNE SÜMEYYE ATALAY
Danışman: DOÇ. DR. TUBA DEVRİM
Kırıkkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Patoloji = Pathology
Dizin: Adenokarsinom = Adenocarcinoma ; Beta katenin = Beta catenin ; Katenin = Catenin ; Kolon hastalıkları = Colonic diseases ; Kolon neoplazmları = Colonic neoplasms ; Kolon neoplazmları = Colonic neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prekanseröz durumlar = Precancerous conditions ; Siklin = Cyclin ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Kolorektal karsinom (KRK), yılda 1,85 milyon yeni vaka ile dünyada ve  Türkiye'de sık görülmektedir. KRK'ların büyük bir kısmı prekanseröz lezyonlar olan  adenomlardan gelişmektedir. Adenom-karsinom gelişimindeki çok aşamalı sürecin en  erken olayı APC gen mutasyonudur. Mutant APC, beta-kateninin sitoplazmada  birikmesine ve nükleusa geçerek TCF/LEF trankripsiyon faktörleri üzerinden hücre  proliferasyonunun artmasına neden olur. 
KRK'da prognoz; büyük ölçüde tümör evresini belirleyen barsak duvarına  invazyon derinliği, lenf nodu metastazı, uzak metastaz varlığı ve histolojik dereceye  bağlıdır. Ancak günümüzde tümörün tekrarlama veya ilerleme riskini öngörebilen  güvenilir bir parametre bulunmamaktadır. Bu sebeple hastaların tedavi sonrası bireysel  prognozunu tahmin edebilmek için gerçekleştirilecek araştırmalarla moleküler ve  immünolojik belirteçlerin tanımlanması elzemdir. 
Bu çalışmada, kolon adenomatöz polipleri ve KRK'da; beta-katenin, siklin D1  ve Stres Kaynaklı Fosfoprotein 1 (STIP1) ekspresyonlarının belirlenmesi, söz konusu  belirteçlerin adenom-karsinom sekansındaki potansiyel etkilerinin değerlendirilmesi  ve KRK'da klinikopatolojik parametreler ile ilişkilerinin saptanması amaçlandı. Bu  kapsamda STIP1 ekspresyonun beta-katenin ve siklin D1 ekspresyonları ile  korelasyonu da değerlendirildi. 
Hastanemizde tanı almış 88 adet KRK, 20 adet tübüler adenom (TA), 20 adet  villöz adenom (VA) ve 10 adet normal kolon mukozası olmak üzere toplamda 138  vaka patoloji raporları retrospektif taranarak çalışmaya dahil edildi. Olgulara  immünohistokimyasal olarak beta-katenin, siklin D1 ve STIP1 boyaması uygulandı.  Beta-katenin ve siklin D1 için nükleer, STIP1 için ise sitoplazmik boyanmalar  değerlendirmeye alındı. 
Beta-katenin tümör dokusu ve adenomda, normal kolon mukozasına göre daha  yüksek seviyede bulundu (p<0,001). TA grubunda KRK grubuna göre daha yüksek beta-katenin ekspresyonu görüldü (p=0,007). VA grubunda ise KRK grubuna göre  anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). 
Siklin D1 normal kolon mukozasına göre tümör dokusunda ve adenomda daha  yüksek bulundu (sırasıyla p=0,013, p<0,001). TA ve VA grubunda, KRK grubuna göre  siklin D1 daha yüksek düzeyde eksprese oldu (sırasıyla p=0,008, p=0,002).  Lenfovasküler invazyon ve tümör depoziti olmayan tümörlerde yüksek düzeyde siklin  D1 ekspresyonu saptandı (sırasıyla p=0,038, p=0,048). Ayrıca siklinD1 ekspresyonu  ile lenf nodu metastazı arasında istatistiksel anlam düzeyine yakın (p=0,067, rho=- 0,196) negatif korelasyon gözlendi. 
Adenomda normal mukozaya göre daha yüksek bir STIP1 ekspresyon düzeyi  saptanmış olmasına rağmen (p=0,007), tümör dokusu ile normal mukoza arasında  anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). STIP1 ekspresyonu; TA ve VA gruplarında, KRK  grubuna göre yüksek bulundu (sırasıyla p<0,001, p=0,002). KRK grubunda beta-katenin, siklin D1 ve STIP1 ekspresyonu ile diğer klinikopatolojik özellikler arasında  anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05). 
İmmünohistokimyasal markırların birbirleri ile ilişkileri değerlendirildiğinde;  beta-katenin ile siklin D1 (p=0,025, rho=0,239), beta-katenin ile STIP1 (p=0,014,  rho=0,261), siklin D1 ile STIP1 (p=0,001, rho=0,360) arasında anlamlı pozitif  korelasyonlar saptandı. Siklin D1 ve beta-kateninin birlikte eksprese olduğu vakalarda  daha düşük lenfovasküler invazyon (p=0,006), daha düşük pT evresi (p=0,085)  görüldü. 
Elde edilen bulgular bir arada değerlendirildiğinde; KRK'da beta-katenin,  siklin D1 ve STIP1 ekspresyonlarının birbiriyle ilişkili olduğu, STIP1'in Wnt/beta katenin sinyal yolağı üzerinden siklin D1 ekspresyonunu arttırarak adenomatöz  dönüşümde rol oynayabileceği ve bu üç markırın tümörün invaziv aşamasında etkisini  kaybettiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, KRK hastaları için prognostik  belirteçler olarak siklin D1 ve beta-kateninin birlikte kullanılmasının prognozu tahmin  etmede faydalı olabileceği değerlendirilmiştir.  
Anahtar kelimeler: Kolorektal karsinom, STIP1, siklin D1, beta-katenin,  immünohistokimya.

Abstract:
Colorectal carcinoma (CRC) is common in the world and in Turkey with 1.85  million new cases per year. Majority of CRCs develop from adenomas which are  precancerous lesions. The earliest event of the multistep process in adenoma carcinoma development is the APC gene mutation. Mutant APC causes beta-catenin  to accumulate in the cytoplasm and translocate to the nucleus to increase cell  proliferation through its interaction with the TCF/LEF transcription factors. 
The prognosis in CRC depends largely on the intestinal wall invasion depth,  lymph node metastasis, presence of distant metastasis and histological grade which  determine the tumor stage. However, today there is no reliable parameter that can  predict the risk of recurrence or progression of the tumor. For this reason, it is essential  to define molecular and immunological markers with studies to be performed in order  to predict the individual prognosis of patients after treatment. 
In this study, it was aimed to determine the expressions of beta-catenin, cyclin D1 and Stress-Induced Phosphoprotein 1 (STIP1) in colon adenomatous polyps and  CRC, to evaluate the potential effects of these markers on the adenoma-carcinoma sequence and to determine their relationship with clinicopathological parameters in  CRC. In this context, the correlation of STIP1 expression with beta-catenin and cyclin D1 expressions was also evaluated. 
A total of 138 cases, including 88 CRCs, 20 tubular adenomas (TAs), 20 villous  adenomas (VAs) and 10 normal colon mucosae diagnosed in our hospital, were  retrospectively screened and included in the study. Immunohistochemically, beta catenin, cyclin D1 and STIP1 stainings were applied to the cases. Nuclear staining for  beta-catenin and cyclin D1 and cytoplasmic staining for STIP1 were evaluated. 
Beta-catenin was found at higher levels in tumor tissue and adenoma than  normal colon mucosa (p<0.001). Beta-catenin expression was higher in the TA group than in the CRC group (p=0.007). There was no significant difference in the VA group  compared to the CRC group (p>0.05). 
Cyclin D1 was found higher in tumor tissue and adenoma than normal colon  mucosa (p=0.013, p<0.001, respectively). Cyclin D1 was expressed at a higher level  in the TA and VA group than in the CRC group (p=0.008, p=0.002, respectively). A  high level of cyclin D1 expression was detected in tumors without lymphovascular  invasion and tumor deposits (p=0.038, p=0.048, respectively). In addition, a negative  correlation close to statistical significance (p=0.067, rho=-0.196) was observed  between cyclin D1 expression and lymph node metastasis. 
Although a higher STIP1 expression level was detected in adenoma compared  to normal mucosa (p=0.007), no significant difference was found between tumor tissue  and normal mucosa (p>0.05). STIP1 expression was higher in TA and VA groups  compared to the CRC group (p<0.001, p=0.002, respectively). In the CRC group, there  was no significant relationship between beta-catenin, cyclin D1 and STIP1 expression  and other clinicopathological features (p>0.05). 
When the relationships between immunohistochemical markers are evaluated, significant positive correlations between beta-catenin and cyclin D1 (p=0.025,  rho=0.239), beta-catenin and STIP1 (p=0.014, rho=0.261), and cyclin D1 and STIP1  (p=0.001, rho=0.360) were detected. Less lymphovascular invasion (p= 0.006) and  lower pT stage (p=0.085) were observed in cases where cyclin D1 and beta-catenin  were co-expressed. 
When the obtained findings are evaluated together, it was concluded that beta catenin cyclin D1 and STIP1 expressions in CRC are interrelated, STIP1 may play a  role in adenomatous transformation by increasing cyclin D1 expression through the  Wnt/beta-catenin signaling pathway and these three markers lost their effect in the  invasive phase of the tumor. In conclusion, it was evaluated that the concomitant use  of cyclin D1 and beta-catenin which are prognostic markers for CRC patients may be  beneficial for predicting prognosis. 
Keywords: Colorectal carcinoma, STIP1, cyclin D1, beta-catenin,  immunohistochemistry.