İzmirli ressamların eserleri örnekleminde çağdaş Türk resim sanatında kuş imgesi
Bird image in contemporary Turkish painting in the sample of the works of artists from Izmir
Yazar: BENGİ AYAZ NURGÜN
Danışman: PROF. DR. MERİH BENDER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Sanatı Ana Bilim Dalı / Türk Sanatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Kuşlar dünya sanat tarihinde mitolojiden destanlara, masallardan sanata pek çok kategoride, toplum yaşamının ise her alanında yer etmiş, uçmak gibi insanoğlunun yapamadığı meziyetleri sayesinde kutsallaştırılmış ve kültürler boyu varlığından söz ettirmiştir. Türk sanat tarihine bakıldığında da kuş imgesi tasvirleri halı, dokumacılık, seramik, ahşap ve taş oymacılığı, resim, mimari gibi neredeyse tüm sanat dallarında karşımıza çıksa da bu araştırmada sadece resim sanatı alanındaki kuş imgesi mercek altına alınmıştır. Günümüzde de geçmişte olduğu gibi hem dünya hem de Türk sanatında kuş imgesinin varlığı önemini korumaktadır.
Türk kültüründe baykuş, bülbül, güvercin, karga, kartal, kaz, kuğu, kumru, leylek, tavuk, tavus kuşu ve turna gibi daha birçok kuş türü için halk arasında ve kültürler boyu sembolik anlamlar yer etmiştir. Resim sanatı insanların duygu ve düşünceleri ile icra edilmekte, içinde yaşadıkları toplumun kültür, gelenek ve değerleri sanatçıları kaçınılmaz olarak etkilemektedir. Çağdaş Türk Resim Sanatı ele alındığında sanatçıların eserlerinde kuş imgesi tasvir ederken izleyiciye bazı mesajlar verdikleri, sembolik anlamları ile kendi dünyalarından kopup gelen hikâyeler anlatmaya çalıştıkları düşünülmektedir. Çağdaş Türk Resim Sanatında kuş imgesi örnekleri, mercek altına alınan İzmirli ressamların eserlerinde yer verdikleri kuş imgelerini seçerken hangi unsurların etkili olduğu, bu imgelerin kompozisyondaki yerleri, hangi sembol ve simgelerle kuş figürlerinin aracı olarak kullanıldığı araştırılmıştır.
Araştırmaya katılan İzmirli ressamlarla mülakatlar yapılmış, kendi ifadeleriyle kısa hayat öyküleri ve sanat anlayışları sunulmuş, kuş imgesi kullandıkları üç adet eserleri de analiz edilmiştir. Görüşmelerden ve alanyazın taramasından elde edilen bulgular betimsel analiz yoluyla rapor edilmiş, hem Türk kültüründeki hem de İzmirli ressamların kullandıkları kuş imgelerinin sembolik anlamları tablolaştırılmıştır. Bu araştırma ile İzmirli ressamların imge meselesine bakış açıları ve eserlerinde yer verdikleri kuş imgelerinin sembolik anlamları ortaya koyulmuş, bu grubun kuş imgesi bakımından Çağdaş Türk Resim Sanatındaki yeri araştırılarak, elde edilen verilerle alanyazına katkı sağlanmaya çalışılmış ve ileride yapılabilecek çalışmalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Birds have taken place in various categories in world art history, from mythology to epics, from fairy tales to art and in all areas of social life. They have been sanctified and have been mentioned throughout cultures thanks to their qualities that human beings cannot do, such as flying. When we look at the history of Turkish art, although bird image depictions can be seen in almost all branches of art such as carpets, weaving, ceramics, wood and stone carving, painting and architecture, in this research only the bird image in the field of painting has been examined. Today, as in the past, the presence of the bird image maintains its importance in both world and Turkish art.
In Turkish culture, many bird species such as owl, nightingale, pigeon, crow, eagle, goose, swan, dove, stork, chicken, peacock and crane have symbolic meanings among the public and across cultures. Painting art is performed with people's feelings and thoughts, the culture, traditions and values of the society they live in inevitably affect artists. When Contemporary Turkish Painting Art is considered, it is thought that when artists describe bird images in their works, they try to give some messages to the audience and tell stories that come from their own world with symbolic meanings. Examples of bird images in Contemporary Turkish Painting Art, which elements were effective in choosing the bird images included in the works of the painters from Izmir, the place of these images in the composition, and which symbols and icons were used as a means of expression of bird figures were investigated.
Interviews were conducted with the painters from Izmir who participated in the research, their short life stories and artistic perspectives were presented in their own words, three of their works in which they used bird images were analyzed. The findings obtained from the interviews and literature review were reported through descriptive analysis and the symbolic meanings of bird images used both in Turkish culture and by painters from Izmir were tabulated. With this research, the perspectives of painters from Izmir on the issue of image and the symbolic meanings of the bird images they used in their works were revealed, the place of this group in terms of bird images in Contemporary Turkish Painting was investigated, an attempt was made to contribute to the literature with the data obtained and suggestions about future studies are presented.