Van-Yoncatepe kazılarında ortaya çıkarılan demir silahlar
Iron weapons from Van-Yoncatepe excavations
Yazar: CAN AVCI
Danışman: PROF. DR. OKTAY BELLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Demir = Iron ; Demir Çağı = Iron Age ; Hançer = Dagger ; Silahlar = Guns ; Van = Van ; Yoncatepe Kalesi = Yoncatepe Fortress

Özet:
öz Van kent merkezinin 9 km. güneydoğusunda, Yukarı Bakraçlı Köyü'nün 1.5 km. güneydoğusunda yer alan Yoncatepe Kalesi ve Nekropolü'nde 1997 yılından bu yana Prof. Dr. Oktay Belli yönetiminde arkeolojik kazılar yapılmaktadır. Arkeolojik kazılar sonucunda, saray niteliğinde bir yerleşme ve bunun kuzey eteklerinde de bir nekropol alam ve sivil yerleşme ortaya çıkarılmıştır. Van Bölgesi Erken Demir Çağı'nın bir çok bilinmeyenine açıklık getiren bu kazılar sonucunda nekropol alanında 6 adet oda mezar ortaya çıkarılmıştır. Toprak içine açılan çukurlara, yassı sal taşlarından örülerek oluşturulan mezar odalarının bazıları dromosludur. Üst örtü ise iri ve yassı sal taşı levhalarla oluşturulmuştur. Gömü biçimi yörede kazısı yapılan diğer Erken Demir Çağı merkezleri ile paralellik gösterir. Mezar odalarına birden fazla gömü yapılmış, ölü hediyesi olarak da çanak çömleklerin yanı sıra demirden yapılmış törensel silahlar, demir yüzük ve bilezikler, tunçtan yapılmış küpe ve yüzükler ile çeşitli türde taşlardan yapılmış boncuk kolyeler konulmuştur. Yoncatepe'de Van Bölgesi'nde ilk kez Erken Demir Çağı'na ait bir yerleşme ile bununla ilişkili bir nekropol alam ortaya çıkarılmıştır. Bu keşif, daha önce sadece nekropol buluntuları ile tanınan Erken Demir Çağı'nın yerleşme kültürü ile de tanınmasını ve bugüne değin nekropollerde bağımsız olarak saptanan buluntuların niteliğinin ve tarihlendirilmesinin daha iyi yapılabilmesi sonucunu doğurmuştur. Yoncatepe Nekropolü'nde ortaya çıkarılan ve tez konumuzu oluşturan demir silahların öncelikle nasıl bir buluntu grubu içinden çıktığı saptanmış ve belgelenmiştir. Daha sonra tipoloji çalışması ve katalog çalışması yapılarak arşivlenmiştir. Tipolojik ayrım yapıldıktan sonra ise gerek Van Bölgesi'ndeki gerekse Kafkasya, Kuzeybatı İran ve Malatya - Elazığ bölgesindeki kazısı yapılan Erken Demir Çağı merkezlerindeki buluntularla tipolojik karşılaştırmalara gidilmiştir. Bu çerçevede Doğu Anadolu'nun Erken Demir Çağı Demir Metalürjisi mercek altında tutulmaya çalışılmıştır. Diğer bir amaç ise, Van Gölü Bölgesi için şimdilik kısıtlı arkeolojik verilerle kısmen karanlıkta kalmış olan Erken Demir Çağı kronolojisinin tesbitine yöneliktir. ıı

Abstract:
ABSTRACT Yöncatepe Fortress, situated to 9 km southeast of Van and 1,5 km southeast of Yukarı Bakraçlı Village, have been excavated by Prof. Dr. Oktay Belli since 1997. Excavations revealed a palace- like building, a necropolis and a civilian settlement to the north of it. Six chamber tombs have been uncovered during the excavations, which threw light upon many problems concerning the Early Iron Age of Van Region. These tombs are simple pits lined with flat slabs and some have dromos. The cover is formed by large and fiat slabs. The burial customs have parallels with the other Iron Age centers. More than one burial had been placed in the chamber tombs and ceremonial iron weapons, iron rings and bracelets, bronze earrings and rings and beads of various stones as well as vessels had been left as burial gifts. For the first time, in Yoncatepe, a necropolis linked with an Iron Age settlement has been brought into light. This discovery helped us to understand the Iron Age by its settlement practices, which had previously been recognized by the burial finds, thus giving a chance to identify and date the finds from other necropolis. The Iron weapons of Yoncatepe, which forms the subject of my thesis, were firstly studied according to the their find-spots and documented. Then, after the typological and catalogue study, they were archived. Following the typological classification, comparisons with finds of the Iron Age centers in Caucasians, Northwest Iran and Malatya- Elazığ Region. In this perspective, we attempted to focus on the Early Iron Age metallurgy. Another aim of this study is establishing the Early Iran Age chronology which has been shadowed by the limited archaeological data. m