Havayolları için uçak-uçuş atama metotları: aylık statik ve günlük dinamik uygulamalar
Aircraft-flight assignment methods for airlines: monthly 
static and daily dynamic applications
Yazar: YAVUZ ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAŞLIGİL ; PROF. DR. AHMET BOLAT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Hava yolu ulaşımı = Air transportation ; Havacılık endüstrisi = Aviation industry

Özet:
Havacılık teknolojilerindeki gelişmeler, uçakların artan hızı, uçuşların artan frekansı ve havayolu taşımacılık sektörüne giren birçok yeni şirketlerin varlığı, sektörde artan bir rekabet ve azalan bilet fiyatlarına neden olmuştur. Bilet fiyatlarındaki ucuzlamalarla birlikte diğer ulaşım türlerine göre daha fazla tercih edilen havayolu ulaşımı, rekabetçi bir pazar yapısı oluşturmuştur. Bu sebeple, havayolu şirketleri, uçak çizelgeleme, filo atama, uçak rota planlama, bakım planlama ve mürettebat atama gibi bütün aktivitelerinde profesyonel kararlara ihtiyaç duymaktadır. 1950'lerden bugüne tüm dünyada havayolu şirketi sayılarının ve yolcu kapasitelerinin artışına paralel olarak uçuşların planlanmasıyla, uçuşlarda Yöneylem Araştırması tekniklerinin ve çeşitli en iyileme tekniklerinin kullanılmasıyla birçok çalışma yapılmıştır. Havayolu şirketlerinin kârlılığını artırmak, filo-uçak-mürettebat-kapı vs. atamalarını optimum bir şekilde yapabilmek için çeşitli yöntemler kullanılmış, çeşitli konular birbirleriyle entegre edilerek daha iyi sonuçlara ulaşılmıştır. 
Bu çalışmada, Türkiye'nin en büyük havayolu şirketi, Türk Hava Yolları (THY)'nın verileri kullanılarak entegre bir uçak rota planlama ve bakım planlama modeli kurulmuş; A330-300 filo tipi için, bu filonun tüm uçtuğu noktalar modele dahil edilmiştir. Uygulamada ilk olarak gerekli uçak sayısını, iptal edilen uçuş sayısını ve uçakların boş zamanlarını en küçükleyen ve çizelgenin bozulmazlığını sağlayan amaçlarla bir algoritma geliştirilmiş ve bu algoritma küçük bir örnek veri ile birlikte bir en iyileme yazılımı (Lingo 8.0) kullanılarak çözülmüştür. Daha sonra bu modele, uçak rota planlama ve bakım planlama entegrasyonu ile birlikte uçulan bütün noktaların verisi de dahil edilerek, model C++ kodlama dili ile kodlanmış ve çözüme ulaşılmıştır. Böylece tüm amaçları aynı anda sağlayan entegre bir çözüm bulunmuştur. Ayrıca atamaların daha düzenli olması ve herhangi bir düzensiz olay karşısında çizelgenin bozulmasını önleyebilmek için model 8 farklı algoritma ile MATLAB'de kodlanmış ve daha bozulmaz çizelge elde edilmiştir.

Abstract:
Nowadays airline transportation is the fastest type of transportation. With advancement of the aviation technologies, the plane's increased speed, and high number of companies that enter to the airway transportation sector, leads to high competition rate and decreased ticket prices. Decreased ticket prices in airline transportation makes transportation expenses comparable with other transportation types. This change creates a competitive airline market. This structure forces airline companies to make professional decisions for their activities such as schedule design, fleet assignment, aircraft routing, maintenance scheduling and crew pairing, etc. In order to increase profit of airline companies and assign fleet-aircraft-crew-gate optimally, several methods have been used and better results have been gained with integrating various activities.   
In this paper, integrated aircraft routing and maintenance scheduling model is developed to use the data of the largest Airline Company in Turkey, Turkish Airlines. This model includes all destinations of the A330-300 fleet type. For an application, we first developed an algorithm which minimizes required aircraft, cancelled flights, idle time while ensures robustness. In order to verify the model, we solved a small number of sample data by optimization software (Lingo 8.0). The full data set, which includes all destinations, and aircraft routing and maintenance scheduling integration coded and solved in C++. Finally we got the integrated solution which minimizes required aircraft, cancelled flights, idle time and ensures robustness at the same time. Furthermore the model coded using MATLAB with 8 different algorithms for more regular assignment and ensuring robustness and more robust schedule obtained.