Müzelerde aydınlatma kriterleri bağlamında mekânsal algının irdelenmesi
Examination of spatial perception in the context of lighting criteria in museums
Yazar: SEDA ERKİLET
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RIZA FATİH MENDİLCİOĞLU
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Algı = Perception ; Aydınlatma = Lighting ; Mekan = Space ; Mekansal algı = Spatial perception ; Müzeler = Museums

Özet:
Mekân ile etkileşimin başladığı andan itibaren mekânsal detaylar, bireyin zihninde anlam bulmaya başlamaktadır. Bu anlamlandırma sürecinde bireysel faktörler etkin bir rol oynasa da ilk etapta mekansal detayların orijinal hallerine en yakın biçimde birey tarafından algılanabilmesi, mekânsal algıda değişmeyen bir gerekliliktir. Bu nedenle sağlıklı bir görme duyusunun yanı sıra tasarım amaçları doğrultusunda mekâna dahil edilen ve mekânın niteliklerini ortaya çıkaran bir aydınlatma sisteminin varlığına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu noktada bireyle etkileşim halinde olan her mekân aydınlatmaya ihtiyaç duymaktadır ancak müzeler, iç mekân tasarımları, ev sahipliği yaptığı tarihi eserler ve bu eserlerin sunum biçimlerinin algılanabilirliğinin ön planda olduğu kültür yapıları olarak öne çıkmaktadır. 
Bu çalışma, müzelerde mekânsal algı ile ilişkilendirilen aydınlatma kriterlerinin belirlenmesine ve seçilen müze örneğinin bu kriterler üzerinden değerlendirilmesine yöneliktir. Çalışmanın amacı, müzelerde mekânsal algı kavramını oluşturan birey-eser-mekân, ilişkisinin kurulmasında etken rol oynayan aydınlatma kriterlerinin araştırılması ve örnek müze üzerinden bu kriterlerin mekânsal algı bağlamında değerlendirilmesidir. Çalışmanın ilk adımında mekânsal algının oluşumunda aydınlatma unsurunun rolü, müzelerde mekânsal algı, müzelerde mekânsal algıya ilişkin aydınlatma kriterleri hakkında literatür çalışması yapılmıştır. Çalışmanın ikinci adımında, örnek olarak seçilen müzede yapılacak olan aydınlatma ölçümlerinin yöntemleri ve bu ölçümlerde kullanılan cihazların özellikleri aktarılmıştır. Çalışmanın üçüncü adımında, örnek olarak seçilen müzede saha araştırması yöntemi ile aydınlatma ölçüm çalışmaları gerçekleştirilmiş ve elde edilen verilerin, mekânsal algı bağlamında tavsiye edilen değerlere uygunluğu değerlendirilmiştir. Son olarak sonuç ve öneriler bölümünde, müzelerde mekânsal algıyı olumlu yönde etkileyecek ve merkezinde bireyin bulunduğu bir aydınlatma tasarımı için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
From the moment interaction with place begins, spatial details begin to find meaning in the individual's mind. Although individual factors play an active role in the process of making sense, it is an unchanging requirement in spatial perception that spatial details can be perceived by the individual their original state. Thus, besides a healthy sense of sight, there is a need for a lighting system that is included in the space for design purposes and reveals space qualifications. Every space needs lighting, but museums stand out as cultural structures where interior designs, artifacts and presentation of artifacts are at the forefront.
This study oriented to determine lighting criteria associated with spatial perception in museums and evaluate museum sample through these criteria. It aims to investigate the lighting criteria, which play an active role in the establishment of the relationship between individual-artifact-space which constitute spatial perception in museums, and to evaluate these criteria in spatial perception through the museum determined as an example.Firstly, a literature study was conducted on the role of the lighting element in the formation of spatial perception, spatial perception in museums, and lighting criteria related to spatial perception in museums.Secondly, methods and devices used in lighting measurements are explained.Thirdly, lighting measurements were made in the museum, and the compliance of results with the recommended values related to spatial perception was evaluated. Finally, suggestions are presented for a design with the individual at the center that will positively affect spatial perception in museums.