İnönü-Eskişehir fay sisteminin Yeniceoba-Cihanbeyli (Konya-Türkiye) arasındaki bölümünün neojen-kuvaterner yapısal evrimi
Neogene-quaternary structural evolution of İnönü-Eskişehir fault system between Yeniceoba-Cihanbeyli (Konya-Turkey)
Yazar: ERMAN ÖZSAYIN
Danışman: DOÇ.DR. KADİR DİRİK
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Tektonik evrim = Tectonic evolution ; Tuz Gölü = Salt Lake

Özet:
Batıda Uludağ'dan (Bursa) güneydoğuda Sultanhanı'na (Konya) kadar devameden, gidişi KB?GD ile BKB?DGD arasında değişen bir dizi fay zonundan oluşmuşİnönü-Eskişehir Fay Sistemi Orta Anadolu'daki en önemli fay sistemlerinden biridir.Batı ucundaki kolu Eskişehir fay zonu olan sistem Sivrihisar doğusunda Ilıca,Yeniceoba, Cihanbeyli ve Sultanhanı fay zonları olarak devam eder. Bunlardan,Cihanbeyli fay zonu ile Yeniceoba fay zonunun doğu kesiminin neotektoniközellikleri ve evrimi ile sismik etkinliği çalışmanın ana amacını oluşturur.Bölgede yüzeylenen kayaçlar temel ve örtü birimleri olmak üzere ikiye ayrılır.Kütahya-Bolkardağı Metamorfikleri ve Orta Anadolu Ofiyolitli Karmaşığı en yaşlıtemel birimlerdir. Bunlar Üst Kretase?Orta Paleosen yaşlı karasal KartalFormasyonu ile Paleosen?Alt Eosen yaşlı denizel Çaldağ Formasyonu tarafındanuyumsuzlukla örtülür. Oligo?Miyosen yaşlı karasal Gökdağ Formasyonu diğertemel kayaçları açısal uyumsuzlukla örter. Örtü birimleri Pliyosen yaşlı gölselCihanbeyli Formasyonu ile Pleyistosen yaşlı karasal Tuzgölü Formasyonu ilebaşlar ve temel birimlerini açısal uyumsuzlukla örter. Alüvyal yelpazeler, yamaçmolozları ve alüvyonlar ile Bolluk Gölü çevresindeki sodyum sülfatlar ve travertenkonileri de önemli güncel çökellerdir.KB?GD gidişli ve güneye eğimli düzlemlere sahip Cihanbeyli fay zonu, batıdaSülüklü'den başlar ve doğuda Cihanbeyli'ye kadar devam eder. Gökdağ veCihanbeyli formasyonları ile güncel alüvyal çökellerde yapılan ayrıntılı sahaçalışmaları ve kinematik analizler Cihanbeyli fay zonunun normal fay karakterlibirbirine paralel fay serilerinden oluştuğunu ortaya koyar.Yeniceoba fay zonu, batıda Günyüzü ile doğuda Yeniceoba arasında yüzeylenir.Bu zon, KB?GD doğrultulu kuzeye eğimli faylardan oluşur ve hem temel hem deörtü birimlerini keser. Fay düzlemleri üzerinde üst üste binik şekilde gözlenen ikifay çiziği seti eski sağ yönlü doğrultu atımlı bir faylanmayı, ve daha genç olan sağyanal bileşenli normal bir faylanmanın varlığına işaret eder.Bu iki fay zonu arasındaki KB?GD doğrultulu yükselim Kelhasan horstu olarakadlandırılmış olup, horstun üzerinde Yeniceoba fay zonundan ayrılan fay kolununoluşturduğu Kuşça yarı grabeni yer alır. Cihanbeyli fay zonunun doğusundaKelhasan horstu tarafından sınırlanan BKB?DGD gidişli Cihanbeyli grabenibulunur.Fay düzlemlerinin kinematik analizi, bölgenin gerilme rejiminin etkisi altındaolduğunu ve genişlemenin KKB?GGD doğrultusunda geliştiğini gösterir.Yeniceoba ve Cihanbeyli fay zonları üzerinde yer alan yatay konumdaki günceltaraça çökellerini kesen oldukça dik eğimli, az miktarda doğrultu atım bileşeninesahip normal faylar, her iki fay zonunun da Kuvaterner'de aktif olduğunu ve KKD?GGB doğrultulu bir açılmanın etkisinde olduklarını belirtir.Kinematik analizlerle elde edilen açılma doğrultusu, etkin genişlemenin devamettiğini gösteren güncel faylanmaların sadece bölgenin doğu ve güneydoğusundayer almaları, bu iki zona ait fayların doğrultuları ve geometrileri incelendiğindebölgenin güneydoğusunun, kuzeybatısına göre daha fazla açıldığı görülür. Budurum Isparta Büklümü'ndeki açılmadan kaynaklanır ve büklümünkuzeydoğusunda kalan bölgenin saat yönünde dönmesine yol açar. Yeniceoba veCihanbeyli fay zonlarının doğudaki açılmaları serbestleşme (accomodation) fayıözellikleri taşıdığı düşünülen Altınekin fay zonu tarafından kontrol edilir.Dış merkezleri fay zonu üzerinde yer alan depremlerin varlığı ise sismik etkinliğingünümüzde de devam ettiğinin işaretleridir.Anahtar Kelimeler: Orta Anadolu, İnönü-Eskişehir Fay Sistemi, Cihanbeyli fayzonu, Yeniceoba fay zonu, Isparta büklümü, tektonik evrim, güncel tektonik,Kuvaterner etkinliği, kinematik analiz, Tuzgölü.

Abstract:
The İnönü-Eskişehir Fault System is one of the most important fault systems inCentral Anatolia and composed of series of NW?SE-to WNW?ESE trending faultzones, extending from Uludağ (Bursa) in the northwest to Sultanhanı in thesoutheast. Eskişehir fault zone is the western branch of this system where Ilıca,Yeniceoba, Cihanbeyli and Sultanhanı fault zones are the eastern branches fromSivrihisar to the east. Neotectonic characteristics, evolution and seismicity of theCihanbeyli and eastern part of Yeniceoba fault zones form the main subject of thisresearch.Rock units experiencing in the study area are divided into two main groups:basement and cover rocks. Kütahya-Bolkardağı Metamorphics and CentralAnatolian Ophiolitic Melánge form the basement rocks. They are unconformablyoverlain by Upper Cretaceous?Middle Paleocene terrestrial Kartal and Paleocene?Lower Eocene shallow marine Çaldağ formations. Oligo?Miocene terrestrialGökdağ Formation overlies the other basement rocks with an angularunconformity. Cover units commence with Pliocene lacustrine Cihanbeyli andPleistocene terrestrial Tuzgölü formations that covers older basement rocks withan angular unconformity. These units are overlain by recent deposits. Alluvial fans,talus, alluvium, sodium sulphate deposits around Bolluk Lake and travertine conesare examples of recent deposits.NW?SE-trending Cihanbeyli fault zone comprises south-dipping fault planes and iswell exposed between Sülüklü in the west and Cihanbeyli in the east. Differentsegments of the Cihanbeyli fault zone affects the sediments of Gökdağ andCihanbeyli formations, as well as the alluvial deposits, attesting their activity. Thedetailed fault plane data and their kinematic analysis are consistent with normalfaulting.Yeniceoba fault zone lies between Günyüzü in the west and Yeniceoba in theeast. It is composed of NW?SE-trending and north-dipping fault segments whichcut both the basement and the cover rocks. Along this fault zone, twosuperimposed sets of slickenlines indicate an early phase of pure right-lateralstrike-slip faulting and a normal faulting with minor right lateral component.The NW?SE-trending ridge between the two fault zones is named as Kelhasanhorst; Kuşça half graben, bounded by a fault which branches off the Yeniceobafault zone, is also located along the fault zone. Cihanbeyli graben bounded by theKelhasan horst lies at the eastern part of the Cihanbeyli fault zone.The kinematic analyses of fault-slip data clearly indicate that the area has beenexperiencing an extensional deformation in NNE?SSW direction. The recenthorizontal terrace deposits cut by series of steeply-dipping normal faults with minorstrike-slip component, which are located on Yeniceoba and Cihanbeyli fault zones,indicate the activity of both fault zones during the Quaternary under the control ofNNE?SSW directed extension.Extension direction obtained from kinematic analysis, presence of recent faultinglocated only at the eastern and sourtheastern part of the study area which are theindicators of active extension, trends and geometry of the faults clearly show thatthe southeastern part of the study area is more widen than nortwestern. Thissituation is the reason of the Isparta Angle and results with counter-clockwiserotation of the northeastern area. Eastern extensions of Yeniceoba and Cihanbeylifault zones are controlled by Altınekin fault zone which is considered to be anaccomodation fault.The distribution of the earthquake epicenters along various segments attest therecent activity of the fault zone.Key Words: Central Anatolia, İnönü-Eskişehir Fault System, Cihanbeyli faultzone, Yeniceoba fault zone, Isparta angle, tectonic evolution, neotectonic,Quaternary activity, kinematic analysis, Tuzgölü.