Sosyal hizmet perspektifinden kadın hemodiyaliz hastaların hastalığını değerlendirmeleri üzerine bir araştırma
A research on the evoluation of hemodialyses disease by female hemodialysis patients through social work perspective
Yazar: NUR SEDA ÇAYMAN
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM ÇAMUR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Kadınlar = Women ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sosyal hizmetler = Social services ; Ölçekler = Scales

Özet:
Kronik böbrek yetmezliği kronik hastalıklar kapsamında yer alan bireyin yaşamında kalıcı ve süreğen olarak seyreden bir hastalıktır. Kronik böbrek yetmezliği tedavilerinden biri de hemodiyaliz tedavisidir. Kronik böbrek yetmezliği ve hemodiyaliz tedavisi hastayı fiziksel, ekonomik, toplumsal ve psikososyal açıdan olumsuz yönde etkilemektedir. Kişiden kişiye farklılık gösteren bu hastalık büyük oranda kadın hastaları etkilemektedir. Tıbbi sosyal hizmet kapsamında yer alan nefrolojik sosyal hizmet müdahaleleri ve sosyal hizmet yaklaşımlarından güçlendirme yaklaşımı ile kabul ve uyum süreci desteklenmektedir.
Araştırmanın temel amacı; kadın hemodiyaliz hastalarının hastalık süresince yaşadığı psiko-sosyal ve ekonomik kaynaklı sorunlar ile, diyaliz tedavisine bağlı kısıtlılıkları, hastalığın kadının çeşitli rollerinde (birey, eş, anne, çalışan kadın gibi) yarattığı olumsuzluklar ve hastalığı ile baş etme yollarının ve hastalığı nasıl değerlendirdiklerinin güçlendirme yaklaşımı sosyal hizmet temelinden ortaya konulmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul ili Memorial Hizmet Hastanesi Türk Böbrek Vakfı Hemodiyaliz Ünitesinde hemodiyaliz tedavisi gören 18 yaş üstü kadın hastalar oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama sürecinde hemodiyaliz tedavisi gören kadın hasta sayısı 124'tür. Tüm hastalara ulaşılarak görüşme talebinde bulunuşmuş olup, onam ve rıza gösteren 70 kadın hasta birey ile görüşme tamamlanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Kadın Hemodiyaliz Hasta Görüşme Formu" ve "Hastalığı Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma yöntemi olarak nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Tüm veriler bilgisayarda SPSS (statistical package for social sciences) for Windows 22 programına kaydedilerek analiz edilmiştir. Hastaların tanıtıcı bilgileri, hastalığa yönelik sorular ve hastalık değerlendirme ölçeği soruları frekans analizi ile değerlendirilerek frekans ve yüzde ile gösterilmiştir.
Elde edilen veriler doğrultusunda kadın hastaların hemodiyaliz tedavi sürecinde, ekonomik, psikososyal kaynaklı sorunlar, hemodiyalize bağlı toplumsal cinsiyet rollerinde sorunlar ve hemodiyaliz tedavisi ile beraber birçok kısıtlamalar yaşadığı belirlenmiştir. Kadın hemodiyaliz hastaları hastalığı kalıcı, bağımlılık yapan ve günlük hayatını etkileyerek, çöküntüye uğratan, mücadele edilen bir durum olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Chronic kidney insufficiency is a permanent and chronic disease in the life of the individual included in the scope of chronic diseases. Hemodialysis treatment is one of the treatments for chronic kidney failure. Chronic kidney failure and hemodialysis treatment negatively affect the patient in physical, economic, social and psychosocial aspects. This disease, which differs from person to person, affects mostly female patients. The acceptance and adaptation process is supported with the empowerment approach from nephrological social work interventions and social work approaches within the scope of medical social work.
The main purpose of the research is; The psycho-social and economic problems experienced by female hemodialysis patients during their illness, the limitations of dialysis treatment, the negativities caused by the disease in various roles of women (such as individual, wife, mother, working woman) and the ways of coping with the disease and how they evaluate the disease is the basis of service. The sample of the study is all female patients over the age of 18 who receive hemodialysis treatment at the Memorial Service Hospital Turkish Kidney Foundation Hemodialysis Unit, which allows in-house research in Istanbul. During the data collection process of the study, the number of women who received hemodialysis treatment was 124. All patients were contacted and requested for a meeting, and interviews were completed with 70 female patients who gave their consent and consent. "Female Hemodialysis Interview Form" and "Disease Evaluation Scale" prepared by the researcher were used as data collection tools. As a research method, relational scanning model, one of the quantitative research methods, was used. All data were recorded in the SPSS (statistical package for social sciences) for Windows 22 program on the computer and analyzed. Patient's introductory information, questions about the disease and the questions of the disease rating scale were evaluated with frequency analysis and displayed with frequency and percentage.
In line with the data obtained, it was determined that female patients experienced many restrictions in the hemodialysis treatment process, including economic and psychosocial problems, problems in gender roles due to hemodialysis, and hemodialysis treatment. Female hemodialysis patients were evaluated as a persistent, addictive condition that affects their daily life and causes collapse and is struggled.