Türk vergi sisteminde vergiyi doğuran olayla verginin hazineye intikali arasındaki süreyi kısaltan yöntemlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the processes that shorten the time period between the tax event and the transition of the tax to the treasury in the turkish tax system
Yazar: ESMA EVREN DİLEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ADNAN GERÇEK
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın meydana gelmesi veya hukuki durumun tamamlanması ile doğmaktadır. Doğan vergi alacağı vergilendirme sürecini oluşturan tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsil aşamalarından geçerek hazineye intikal etmektedir. Beyan esasına dayalı Türk Vergi Sisteminde kazanç vergileri kazancın elde edildiği yılı izleyen yıl içinde beyan edilip ödenir. Verginin hazineye intikal süresini uzatan bu süreçlerin varlığına bir de enflasyonun olumsuz etkileri eklenince vergi gelirlerinin tahsil süresini kısaltacak yöntemler geliştirilmiştir. Bu amaçla vergi sistemimize, verginin sonradan indirilmek üzere ödeme yapıldığı esnada kesilmesi esasına dayalı kaynakta kesme yöntemi ile içinde bulunulan cari yıl gelirlerinin yıl sonunda hesaplanacak vergisinin bir kısmının önceden tahsilini amaçlayan geçici
vergi yöntemi dahil edilmiştir. Kaynakta kesme yönteminde verginin taraflarından mükellef ve vergi idaresinin yanı sıra verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan vergi sorumlusu adı altında bir üçüncü kişi daha
vardır. Başta gelir vergisi olmak üzere vergi sistemimizde oldukça yaygın kullanılan, bir vergi tahsil usulü olan kaynakta kesme yönteminde vergi, istihkakların ödenmesi sırasında vergi sorumluları tarafından kesilerek vergi dairesine yatırılır. Bir tür peşin ödeme uygulaması olan geçici vergi yöntemi, daha sonra ödenecek olan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilmek üzere üçer aylık cari yıl kazançlarından bir yılda dört dönemde alınan bir vergidir. Her iki yöntemin de uygulama alanının sınırı kanunlarla gerektiği gibi çizilirse vergi gelirlerinin etkin ve verimli şekilde tahsili sağlanabilir. Aksi takdirde bu yöntemlerin yaygın kullanılması devletin elde ettiği gelirleri gerçekten ihtiyaçlar doğrultusunda kullanmadığı inancını taşıyan mükellefi, elde etmediği gelirin vergisini ödediği yönünde olumsuz bir psikolojiye sürükleyebilir.

Abstract:
Deferred tax assets arise by the occurrence of the incidents that the tax lawsattach with the tax, or the completion of the legal situation. The arising deferredtax asset is passed to the public treasury by passing through the phases of taximposition, official statement, tax falling due and collection, which constitute thetaxation of arising deferred tax asset process. In the Turkish Tax System, profittaxes are declared and paid in the year following the year that the profit is earned.After the negative effects of inflation are added on these processes that lengthenthe duration of the transition of the taxes to the public treasury, processes toshorten the process of tax profits collection are developed. With this purpose,withholding tax process that is based on the exaction of tax while the payments ismade which is to be reduced afterwards; and the advance tax process that aims foradvance partial collection of the taxes that are to be calculated at the end of thecurrent year are included. In the withholding tax process, besides the tax payerand the tax administration, there is a third person under the name of taxresponsible for the payment of the tax that is addressed to demander taxdepartment. In the withholding tax process, which is a common tax collectionprocedure mainly in income tax and in our tax system in general, tax is exactedand deposited in the tax department by the tax responsibles in the course ofpayment of the remuneration. Advance tax, which is an application of downpayment, is a tax collected four times on the three-months earnings of the currentyear which is to be deducted from the income or corporate tax that will be paidafterwards. If the application boundaries of both tax processes are set according tothe laws, effective and efficient tax income collection can be fulfilled. Otherwise,the common use of these processes may lead the tax-payer, who has the belief thatthe government does not utilize its income for the true necessities, to assume she/heis paying the tax of the income she/he did not earn.Thesis Advisor: Yrd. Doç. Dr. Adnan GERÇEK 194 Pagesv