Dışkı veya kan kültürlerinde salmonella üremesi nedeniyle hastanede yatan hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of hospitalized patients due to the growth of salmonella species in  stool or blood sample
Yazar: BİRCE İZGİ AKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN AYDIN TEKE
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Bakteriyemi = Bacteremia ; Gastroenterit = Gastroenteritis ; Pediatri = Pediatrics ; Salmonella = Salmonella ; Çocuk hastalıkları = Child diseases

Özet:
Amaç: Salmonella türlerinin neden olduğu enfeksiyonlar dünyanın her
yerinde yaygın olarak görülmektedir. Bu bakteriyle ilişkili olarak farklı klinik
tablolar ortaya çıkmaktadır: asemptomatik kronik taşıyıcılık, gastroenterit,
bakteremi, ekstraintestinal fokal enfeksiyon ve enterik ateş. Çalışmamızda dışkı veya
kan kültüründe non-tifoidal Salmonella(NTS) üremesi nedeniyle hastanede yatan
hastaların demografik, klinik, laboratuvar özellikleri ve prognozlarını
değerlendirmek ve karşılaştırmak, enfeksiyon geliiimi için olası risk faktörleri ve
bakteremiyi öngören belirteçlerin neler olduğunu araştırmak, NTS enfeksiyonunda
antibiyotik tedavisi kullanımını gözden geçirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ocak 2014-Haziran 2022 tarihleri arasında Sağlık
Bilimleri Üniversitesi (SBÜ), Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı
ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi‟ne başvuran ve başvuru sonrasında
hastanede yatırılarak izlenen, dışkı veya kan kültüründe NTS üremesi olan 1 ay-18
yaş arasındaki hastalar çalışmaya dahil edildi. Vakaların demografik, klinik
özellikleri ve laboratuvar verileri retrospektif olarak incelendi.
Bulgular: Çalışmaya toplam 40 hasta dahil edildi. Hastalar NTS bakteremisi
olan ve olmayan olmak üzere iki gruba ayrıldı. Bakteremisi olan 9 hasta, bakteremisi
olmayan 31 hasta değerlendirmeye alındı. Bakteremi saptanan hastaların %77'si
(n=7) beş yaşın altındaydı ve tamamı erkek cinsiyetteydi. Bakteremisi olmayan
hastaların %67,6'sı (n=21) beş yaşın altındaydı, %51,6'sı (n=16) erkek, %48,4'ü
(n=15) kızdı. Bakteremisi olan grupta başvuru öncesinde en sık ateş (%100, n=9),
ishal (%88,8, n=8), kusma (%55,5, n=5), karın ağrısı (%11,1, n=1) mevcuttu. Bu
hastaların %33,3'ünde (n=3) başvuru öncesinde antibiyotik kullanma öyküsü vardı.
Bakteremisi olmayan grupta başvuru öncesinde en sık ishal (%100, n=31), ateş
(%90,3, n=28), kusma (%61.3, n=19) , karın ağrısı (%12,9, n=4) şikayeti mevcuttu.
Bu hastaların ise %32,2'sinde (n=10) antibiyotik kullanma öyküsü vardı.
Bakteremisi olan hastaların %55,5'inde (n=5) lenfopeni, %22,2'sinde (n=2)
lökositoz, %22,2'sinde (n=2) lenfositoz, %22,2' sinde (n=2) nötrofili, ; %44,4'ünde
(n=4) transaminaz yüksekliği, %33,3'ünde (n=3) hiponatremi, %33,3'ünde (n=3) hipokalemi, %11,1'inde ( n=1) kan üre nitrojen yüksekliği; %77,7'sinde (n=7) C-reaktif protein (CRP) yüksekliği olduğu görüldü. Bakteremisi olmayan hastaların
%64,5'inde (n=20) lenfopeni, %19,3'ünde (n=6) nötrofili, %16,1'inde (n=5)
lökositoz; %70,9'unda (n=22) hiponatremi, %29'unda (n=9) kan üre nitrojen
yüksekliği, %16,1'inde (n=5) transaminaz yüksekliği, %12,9'unda (n=4) kreatinin
yüksekliği, %6,4'ünde (n=2) hipokalemi, %6,4'ünde (n=2) total bilirubin yüksekliği
izlendi. C-reaktif protein değerleri hastaların %90,3'ünde (n=28) yüksek görüldü.
Non-tifoidal Salmonella bakteremisi olan ve olmayan hastalar karşılaştırıldığında;
bakteremisi olan grupta hasta yaşı daha küçük (p=0,037), erkek oranı daha fazla
(p=0,006), ishal süresi, ateş süresi ve hastanede yatış süresi daha uzun (sırasıyla
p=0,002, p=0,017, p<0,001), sodyum değeri daha yüksek (p=0,004) saptandı.
Sonuç: Çocuklarda NTS gastroenteriti komplike hale gelerek bakteremiye
neden olabilmektedir. Non-tifoidal Salmonella bakteremisi olan ve olmayan iki hasta
grubu karĢılaĢtırıldığında; erkek cinsiyeti, küçük yaşı, uzun ateş süresi, uzun ishal
süresi ve uzun hastane yatışı olan hastalarda bakteremi riskinin yüksek olduğu, düşük
sodyum düzeyi olan hastalarda bakteremi riskinin düşük olduğu gösterildi.
Bakteremi riski altındaki hastalara, uygun destek tedavilerinin verilmesinin yanı sıra
uygun ve erken antibiyotik tedavisinin başlanması konusunda dikkatli olunması
gerektiği sonucuna varıldı.
Anahtar Kelimeler: Salmonella, çocuk, gastroenterit, bakteremi, antibiyotik

Abstract:
Aim: Infections caused by Salmonella species are prevalent all over the
world. Different clinical pictures are displayed associated with this bacterium,
including asymptomatic chronic carriage, gastroenteritis, bacteremia, extraintestinal
focal infection and enteric fever. The aim of this study is to evaluate and compare
hospitalized patients due to the growth of non-typhoidal Salmonella species (NTS) in
the stool or blood culture in terms of demographic, clinical, laboratory features and
prognosis, to evaluate the risk factors for the development of bacteremia, to
investigate the markers that predict NTS bacteremia and to review the use of
antibiotic treatment in NTS infection.
Materials and Methods: The patients between the ages of one month and 18
years who were admitted to University of Health Sciences (UHS), Ankara Dr. Sami
Ulus Gynecology, Obstetrics and Child Health and Diseases Training and Research
Hospital between January 2014 and June 2022 were hospitalized and monitored after
admission and had NTS growth in their stool or blood culture were included in the
study. Demographic, clinical characteristics and laboratory data of the cases were
examined retrospectively.
Results: A total of 40 patients were included in the study. Patients were
divided into two groups: with and without NTS bacteremia. Nine patients with
bacteremia and 31 patients without bacteremia were evaluated. Seventy seven
percent (n=7) of the patients with bacteremia were under the age of five and all were
boy. Of the patients without bacteremia, 67,6% (n=21) were under five years of age,
51,6% (n=16) were boy, and 48,4% (n=15) were girl. In the group with bacteremia,
the most common symptoms before admission were fever (100%, n=9), diarrhea
(88,8%, n=8), vomiting (55,5%, n=5), and abdominal pain (11,1%, n =1). Three
patients (33,3%) had a history of antibiotic use before admission. In the group
without bacteremia, the most common symptoms before admission were diarrhea
(100%, n=31), fever (90,3%, n=28), vomiting (61,3%, n=19) and abdominal pain
(12,9%, n=4). Ten patients (32,2 %) had a history of antibiotic use. Of the patients
with bacteremia, 55,5% (n=5) had lymphopenia, 22,2% (n=2) had leukocytosis, 22,2% (n=2) had lymphocytosis and 22,2% (n=2) had neutrophilia; 44,4% (n=4) had
transaminase elevation, 33,3% (n=3) had hyponatremia, 33,3% (n=3) had
hypokalemia, 11,1% (n=1) had blood urea nitrogen elevation; 77,7% (n=7) had high
CRP. Of the patients without bacteremia, 64,5% (n=20) had lymphopenia, 19,3%
(n=6) had neutrophilia, 16,1% (n=5) had leukocytosis; 70,9% (n=22) had
hyponatremia, 29% (n=9) had blood urea nitrogen elevation, 16,1% (n=5) had
transaminase elevation, 12,9% (n= 4) had high creatinine level, 6,4% (n=2) had
hypokalemia, and 6,4% (n=2) had high total bilirubin. C-reactive protein levels were
found to be high in 90,3% of the patients (n=28). In our study, when patients with
and without NTS bacteremia were compared; age was younger (p=0,037), the
percentage of boy was higher (p = 0,006), the duration of diarrhea, the duration of
fever, the duration of hospitalization was longer (in order of p=0,002, p=0,017,
p<0,001), and the sodium value was higher (p=0,004) in the group with bacteremia.
Conclusion: Non-tifoidal Salmonella gastroenteritis in children may become
complicated and cause bacteremia. In our study, two patient groups -with and
without non-typhoidal Salmonella bacteremia- were compared. It has been shown
that the risk of bacteremia is higher in patients with young age, boy gender, long
duration of fever, long duration of diarrhea and long duration of hospitalization. The
risk of bacteremia is lower in the group with low sodium levels. In conclusion, it is
recommended to be careful about initiating appropriate and early antibiotic treatment
as well as giving appropriate supportive treatments to the patients at risk of
bacteremia.
Keywords: Salmonella, gastroenteritis, bacteremia, children, antibiotics