Sosyal inşacılık teorisi ve güvenlikleştirme yaklaşımı çerçevesinde İran İslam Cumhuriyeti'nde kimlik inşası süreci ve Mehdilik
The identity building process and Mahdism in the Islamic Republic of Iran within the frame of constructivism and securitisation
Yazar: CENK TAMER
Danışman: PROF. DR. MEHMET SEYFETTİN EROL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlikleştirme = Securitization ; Kimlik inşası = Identity formation ; Mehdi = Mehdi ; Sosyal inşaa = Social construction ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İran'ın kimlik inşası sürecini ve Mehdiliğin bu süreçte oynadığı rolü sosyal inşacı teori ve güvenlikleştirme yaklaşımını çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu çalışmanın temel hipotezi, İran'ın küresel bir Mehdi kimliği oluşturmaya çalışması ve bunu öncelikle Irak, Suriye, Yemen, Afganistan ve Pakistan'da uygulamak için harekete geçmesidir. İşbu çalışma, İran'ın geçmiş dönemdeki kimlik siyasetini ortaya koyan salt bir tarihsel anlatı sunmak yerine Mehdilik inanışını teorik bir çerçeve kapsamında İran'ın dış politikasıyla bağdaştırarak uluslararası ilişkiler disiplinine yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmanın temel argümanlarından bir diğeri, İran'ın söylem, manipülasyon ve algı yönetimi yoluyla Şii İslam Dünyası'nı harekete geçirmeye çalışması ve bu anlamda Mehdiliği kullanmasıdır. Dolayısıyla eleştirel teoriden yararlanan ve pozitivist teorilerin göz ardı ettiği kimlik, kültür, söylem ve dil gibi sosyo-kültürel faktörleri uluslararası ilişkilere ve yeni uluslararası güvenlik anlayışına dâhil eden Kopenhag Ekolü ve onun güvenlikleştirme yaklaşımı, İran'ın dış politikasını yorumlamayı kolaylaştıracaktır. Çalışmanın bir diğer argümanı da İran'ın yalnızca İslam Dünyası'na yönelik bir hegemonya arayışında olmadığı, aynı zamanda beklenen kurtarıcı inancına sahip tüm dünya dinleri nezdinde etkinlik kazanmaya çalıştığıdır. Bu sebeple çalışma, İran'ın İslam Dünyası'na yönelik kimlik ve Mehdi siyasetini ortaya koymak adına Irak, Suriye, Yemen, Afganistan ve Pakistan uygulamalarını incelemektedir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal Iran's identity construction process and the role played by Mahdism in this process within the framework of social constructivism theory and securitization. The main hypothesis of this study is that Iran tries to establish a global Mahdi identity and take action to implement it primarily in Iraq, Syria, Yemen, Afghanistan and Pakistan. This study aims to bring a new perspective to the discipline of international relations by reconciling the Mahdist belief with Iran's foreign policy within the scope of a theoretical framework, rather than presenting a purely historical narrative that reveals Iran's identity politics in the past. Another main argument of this study is that Iran tries to mobilize the Shiite Islamic World through discourse, manipulation and perception management, and in this sense, it uses Mahdism. Therefore, the Copenhagen School and its securitization approach, which makes use of critical theory and incorporate socio-cultural factors such as identity, culture, discourse and language into international relations and the new understanding of international security, will facilitate the interpretation of Iran's foreign policy. Another argument of the study is that Iran not only seeks hegemony towards the Islamic World, but also tries to gain effectiveness in the eyes of all world religions with the belief of the expected savior. For this reason, the study examines the practices of Iraq, Syria, Yemen, Afghanistan and Pakistan in order to reveal Iran's identity and Mahdi policy towards the Islamic World.