Kaymakamlık mesleği özelinde Türk kamu yönetiminde liderlik sorunları
Leadership problems in Turkish public administration in the case of subgovernership
Yazar: NEVZAT TAŞDAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN GÜL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kaymakamlar = District governors ; Kaymakamlık = Sub-governorship ; Liderler = Leaders ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Türk kamu yönetimi = Turkish public administration

Özet:
Günümüzde, yalnızca mevcut sistemi koruyarak ya da riski en az düzeye indirerek örgütsel faaliyeti sürdürmeyi amaçlayan bir yönetim anlayışı, hızlı değişim ortamında örgütlerin uzun süre varlıklarını sürdürmelerine olanak vermemektedir. Kamusal ve özel örgütlerin, etkin bir liderliğe sahip olmadan, mevcut biçimsel ve bürokratik yönetici tipleri ile hızlı değişim ortamının gereklerini karşılayamayacakları açıktır. Bununla birlikte, Türkiye'de kamu yönetiminin güncel gelişmelere ve çağın gereklerine uyum konusunda sorunlar yaşadığı ve yetersiz kaldığı genel kabul gören bir olgudur. Bu çerçevede faaliyet alanı oldukça geniş olan Türk kamu yönetimi sistemindeki üst düzey yöneticilerin liderlik nitelikleri ile kapasitelerinin ve bunları uygulamaya koyabilme şartlarının etkin ve kaliteli yönetimin çağdaş standartlarına uygunluğu önem taşımaktadır. Türkiye'de kamu yönetiminde görev alan, özellikle taşrada en önde gelen üst düzey kamu yöneticileri olan vali ve kaymakamlar için de aynı durum geçerlidir.Bu çalışma, kaymakamlık mesleği özelinde Türk Cumhuriyeti kamu yönetimi sisteminde liderlik olgusu üzerine odaklanmaktadır. Kaymakamlık, liderlik göstermenin beklendiği, günümüzün hızla değişen dünyasında özellikle taşra kalkınması açısından önemli bir role sahip bir meslektir ve üst düzey kamu yöneticiliğidir. Çalışma; öncelikle liderlik teorilerini, lider ve yönetici kavramlarını ve ayrımını incelemekte; Türk kamu yönetiminin Cumhuriyet dönemi gelişmesine kısa bir göz atılmaktadır. Daha sonra bilim adamlarınca belirlenen Türk kamu yönetimi sorunlarının ve çözüm yollarının neler olduğu ve bunların günümüze nasıl yansıdığı ortaya konularak, Türk kamu yönetiminin güncel sorunları sıralanmaktadır. Son aşamada ise, anket tekniği ile çok büyük çoğunlu aktif olarak görev yapan 325 mülki idare amiri ile yapılan anket çalışmasının bulguları sunulmakta, değerlendirilmekte ve çözümlenmektedir. Böylece, kaymakamların lider yönetici olmalarını engellediği düşünülen sorunlar ile nedenleri belirlenerek irdelenmekte, bu sorunların örnek uygulamalar ve uygulanan anket çalışmasına katılan kaymakamların değerlendirmeleri ve kurumsal saptamalar ışığında lider yöneticilik önünde ne derecede engel oluşturdukları saptanarak olası çözüm önerileri ortaya konmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma mülki idare amirlerinin başarılı ve verimli yöneticiler olabilmesi ve olumlu yönde liderlik yapabilmeleri için, inisiyatif alma konusunda cesaretlendirilmesi, yetkileriyle orantılı kaynak tahsis edilmesi, ekip çalışması yapabilmelerine olanak sağlanması, gerek kendilerinin gerekse çalışanlarının niteliklerinin artırılması için hizmetiçi eğitim olanaklarının artırılması, mesleğin özellikle mali açıdan daha çekici hale getirilmesi, daha özerk ve kurumsal bir çalışma ortamı ve koşulları sunulması, yer değiştirmenin belirli bir süreden önce ve kendi rızası olmadan gerçekleştirilememesi gibi düzenlemelerin yapılması gerektiğine işaret etmektedir

Abstract:
Günümüzde, yalnızca mevcut sistemi koruyarak ya da riski en az düzeye indirerek örgütsel faaliyeti sürdürmeyi amaçlayan bir yönetim anlayışı, hızlı değişim ortamında örgütlerin uzun süre varlıklarını sürdürmelerine olanak vermemektedir. Kamusal ve özel örgütlerin, etkin bir liderliğe sahip olmadan, mevcut biçimsel ve bürokratik yönetici tipleri ile hızlı değişim ortamının gereklerini karşılayamayacakları açıktır. Bununla birlikte, Türkiye?de kamu yönetiminin güncel gelişmelere ve çağın gereklerine uyum konusunda sorunlar yaşadığı ve yetersiz kaldığı genel kabul gören bir olgudur. Bu çerçevede faaliyet alanı oldukça geniş olan Türk kamu yönetimi sistemindeki üst düzey yöneticilerin liderlik nitelikleri ile kapasitelerinin ve bunları uygulamaya koyabilme şartlarının etkin ve kaliteli yönetimin çağdaş standartlarına uygunluğu önem taşımaktadır. Türkiye?de kamu yönetiminde görev alan, özellikle taşrada en önde gelen üst düzey kamu yöneticileri olan vali ve kaymakamlar için de aynı durum geçerlidir.Bu çalışma, kaymakamlık mesleği özelinde Türk Cumhuriyeti kamu yönetimi sisteminde liderlik olgusu üzerine odaklanmaktadır. Kaymakamlık, liderlik göstermenin beklendiği, günümüzün hızla değişen dünyasında özellikle taşra kalkınması açısından önemli bir role sahip bir meslektir ve üst düzey kamu yöneticiliğidir. Çalışma; öncelikle liderlik teorilerini, lider ve yönetici kavramlarını ve ayrımını incelemekte; Türk kamu yönetiminin Cumhuriyet dönemi gelişmesine kısa bir göz atılmaktadır. Daha sonra bilim adamlarınca belirlenen Türk kamu yönetimi sorunlarının ve çözüm yollarının neler olduğu ve bunların günümüze nasıl yansıdığı ortaya konularak, Türk kamu yönetiminin güncel sorunları sıralanmaktadır. Son aşamada ise, anket tekniği ile çok büyük çoğunlu aktif olarak görev yapan 325 mülki idare amiri ile yapılan anket çalışmasının bulguları sunulmakta, değerlendirilmekte ve çözümlenmektedir. Böylece, kaymakamların lider yönetici olmalarını engellediği düşünülen sorunlar ile nedenleri belirlenerek irdelenmekte, bu sorunların örnek uygulamalar ve uygulanan anket çalışmasına katılan kaymakamların değerlendirmeleri ve kurumsal saptamalar ışığında lider yöneticilik önünde ne derecede engel oluşturdukları saptanarak olası çözüm önerileri ortaya konmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma mülki idare amirlerinin başarılı ve verimli yöneticiler olabilmesi ve olumlu yönde liderlik yapabilmeleri için, inisiyatif alma konusunda cesaretlendirilmesi, yetkileriyle orantılı kaynak tahsis edilmesi, ekip çalışması yapabilmelerine olanak sağlanması, gerek kendilerinin gerekse çalışanlarının niteliklerinin artırılması için hizmetiçi eğitim olanaklarının artırılması, mesleğin özellikle mali açıdan daha çekici hale getirilmesi, daha özerk ve kurumsal bir çalışma ortamı ve koşulları sunulması, yer değiştirmenin belirli bir süreden önce ve kendi rızası olmadan gerçekleştirilememesi gibi düzenlemelerin yapılması gerektiğine işaret etmektedir