Kronik hastalıklarda tedaviye uyum ile ilaç inançları ve sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between medication adherence and medication beliefs, and social support levels in individuals with chronic diseases
Yazar: GÖZDE GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. SEMİHA AKIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Sosyal destek = Social support ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Bu araştırma kronik hastalığı olan bireylerin tedaviye uyum düzeyi, ilaç inançları ve sosyal destek düzeylerinin tanımlanması, tedaviye uyum düzeyi ile ilaç inançları ve sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildi. Tek merkezli, tamamlayıcı-ilişki arayıcı bir araştırmadır.
Gereç-Yöntem: Çalışma örneklemini İstanbul'da bir eğitim ve araştırma hastanesinde yatarak tedavi gören, iskemik inme, Tip 2 diyabet, kalp yetersizliği ve KOAH hastaları (n = 200) oluşturdu. Veriler Temmuz 2021-Ekim 2021 tarihleri arasında Hasta Bilgi Formu, İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği (İUBÖ), İlaçlar Hakkında İnançlar Anketi (İHİA) ve Kronik Hastalıklarda Sosyal Destek Ölçeği (KHSDÖ) kullanılarak, yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edildi.
Bulgular: Hastaların yaş ortalama değeri 71,57 ± 10,77 yıldır. Grubun %53,5'i erkek, %53'ü evli ve %47,5'i ilkokul mezunudur. İHİA Spesifik endişeler alt boyutu ortalama puan 3,22 ± 0,65, İHİA Genel aşırı kullanım alt boyutu ortalama puanı 3,00 ± 0,68 saptandı. İUBÖ ortalama puanı 21,48 ± 3,91 ve KHSDÖ toplam ölçek puanı 160,17 ± 51,87 bulundu. İUBÖ toplam puanları ile İHİA Genel aşırı kullanım alt boyutu puanları arasında (r = -0,17, p = 0,020) ve İHİA Genel zarar alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (r = -0,22, p = 0,002). İUBÖ toplam puanları ile KHSDÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki belirlendi (r =0,24-0,29; p > 0,05). İHİA puanları ile KHSDÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı (p > 0,05).
Sonuç: İlaç uyumunu geliştirmek ve hastaların ilaçlarla ilgili olumlu inançlarını arttırmak amacıyla hemşirelerin kronik hastalığı olan hastanın ailesi ve diğer sosyal destek kaynakları ile iş birliği yapmaları, eğitim ve danışmanlık vermeleri önerilir. 
Anahtar Kelimeler: İlaca uyum, ilaç inançları, kronik hastalık, sosyal destek

Abstract:
Aim: The study aimed to evaluate the relationship between adherence to treatment, beliefs about medications, and social support. It is a single-center, descriptive correlational study.
Materials and Methods: The sample consisted of Turkish patients with ischemic stroke, type 2 diabetes, heart failure, and COPD (n=200) in Istanbul. Data were obtained using the Medication Adherence Report Scale (MARS), the Beliefs about Medications Questionnaire (BMQ-T), and the Social Support Scale in Chronic Diseases (SSCII). 
Results: The mean age of the patients was 71.57 ± 10.77 years. 53.5% of the group are male. MARS score was 21.48 ± 3.91, and the total score of SSCII was 160.17 ± 51.87. Analyses revealed a statistically significant correlation between the MARS and the BMQ-T General Overuse sub-dimension scores (p = 0.020), the total MARS scores, and the BMQ-T General Harm sub-dimension scores (p = 0.002). In addition, the study found correlations between the total MARS and the SSCII scores (p > 0.05). However, there was no statistically significant correlation between BMQ-T and SSCII scores (p > 0.05).
Conclusion: To improve medication adherence and increase patients' positive beliefs about medicines, nurses who care for and monitor patients with chronic diseases need to cooperate with the family and other social support resources and provide training and counseling.

Key Words: Chronic diseases, medication adherence, quality of life, social support,