Türkiye ve üst-orta gelir grubundaki ülkelerdeki leed sertifikalı projelerin değerlendirilmesi
Evaluation of leed certified projects in Türkiye and the countries in the upper-middle income group
Yazar: MERVE YÜCELT
Danışman: PROF. DR. GÜL POLAT TATAR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı İşletmesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
İnşaat sektörü ülkelerin ekonomilerinden beslenen ve aynı zamanda ülke ekonomilerini besleyen; enerji, lojistik, ulaşım, kimya sanayi ve mühendislik gibi çeşitli alanlardan kaynaklar kullanan kompozit bir sektördür. Tasarım, inşa ve teslim aşamalarında kullandığı personel kaynağından dolayı ülkelerin istihdam ve işsizlik verilerinde de büyük oranda pay sahibi olmasının yanında; kullandığı inşaat demiri, çimento ve tuğla gibi malzemelerin üretiminden kaynaklı da dünyadaki enerji kaynaklarının tüketiminde ve çevre kirliliğinde etkin bir payı vardır.
Yaşamın devamı için kaynakların verimli şekilde kullanılması gerekliliğinden doğan sürdürülebilirlik kavramı, inşaat sektörünün çevreye olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi amacıyla bu alanda da benimsenmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla, ülkelerin sürdürülebilir çözümler üretme hedefine ve ekonomik refah düzeylerine göre şekillenen farklı konseptler geliştirilmeye başlanmıştır. Gelişen sanayi ve artan nüfusun etkisiyle hızlanan küresel ısınma ve iklim değişikliği etkilerini en aza indirmeye çalışan ülkeler sürdürülebilirlik kavramına daha fazla önem vermeye başlamış ve her alanda yeşil çözümler üretme çabasına girmiştir. İnşaat projelerinin çevreye olumsuz etkilerini tasarım sürecinden itibaren azaltarak sektörü daha sürdürülebilir kılmak amacıyla "Yeşil Bina" konsepti oluşturulmuştur. 
Ulusal ve uluslararası bir standart oluşturularak Yeşil Bina konseptinin yaygınlaştırılması ve derecelendirilmesi amacıyla çeşitli sertifikasyon sistemleri hazırlanmıştır. Her sertifikasyon sistemi doğduğu ülke özelinde şekillense de eksiklerin giderilmesi, teknoloji ve çevresel değişimlerle şekillenen güncellemelerle uluslararası standartta kullanılanlar da bulunmaktadır.  İngiltere'de BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method), Japonya'da CASBEE (Comprehensive Assessment System For Built Environment Efficiency), Avustralya'da GREEN STAR, Almanya'da DGNB (Deutsche Gesellschaft für Nachhaltiges Bauen) ve Amerika Birleşik Devletleri'nde LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) dünyada en yaygın kullanılan sertifikasyon sistemleridir. Türkiye'de de yeni hazırlanan YES-TR (Yeşil Sertifika Sistemi) ile ulusal bir standart oluşturulmaya çalışılmaktadır. 
Ülkelerin ekonomik düzeyleri, inşaat projelerinin sadece niceliğini değil aynı zamanda niteliğini de etkilemektedir. Yeşil Bina sertifikalarının uygulanma oranları da ekonomik düzeyi daha yüksek olan ülkelerde daha fazladır. Dünya Bankası her yıl 1 Temmuz tarihinde ülkelerin gayri safi milli hasılasının hesaplayarak bir sınıflandırma yapmaktadır. Alt-Gelir Grubu, Alt-Orta Gelir Grubu, Üst-Orta Gelir Grubu ve Yüksek Gelir Grubu olmak üzere 4 sınıflandırmanın yapıldığı bu hesaplamada, ülkelerin enflasyon ve döviz dalgalanmalarının etkilerinin en aza indirilmesi için Atlas Dönüşüm Katsayısının kullanmaktadır. Bu hesaplamalara göre Türkiye 53 ülke ile birlikte Üst-Orta Gelir Grubunda (ÜOGG) yer almaktadır. 
Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin bulunduğu gelir grubuyla sürdürülebilir bina konsepti açısından eksiklik ve yeterlilikleri ortaya koyacak değerlendirmeler bulunmaktadır. Değerlendirmeler, dünyada en yaygın kullanılan sertifikasyon sistemi olan LEED'in New Construction v4 değerlendirme sistemi kapsamında 12 Haziran 2023 tarihine kadar Türkiye'den sertifika alan 56 proje ile gelir grubunun genel ortalaması ve Türkiye dışındaki ÜOGG ülkeleriyle bir kıyaslanması sonucu yapılmıştır. LEED Certified, Silver, Gold ve Platinum olmak üzere 4 sertifika vermektedir. Minimum 40 puan alınması durumunda sertifika almaya hak kazanılırken, 80 ve üzerinde bir puan alınması durumunda Platinum sertifika alınabilmektedir. LEED BD+C New Construction v4 değerlendirme sistemi projeleri Bütünleştirici Süreç, Konum ve ulaşım, Sürdürülebilir araziler, Su verimliliği, Enerji ve atmosfer, Malzemeler ve kaynaklar, İç mekân çevre kalitesi ve İnovasyon olmak üzere 8 kategori ve bunların altındaki 42 kredi ile değerlendirmektedir. Bu puanlamalar sonucunda ÜOGG genelinde toplam 50 proje Certified, 67 proje Silver, 126 proje Gold ve 33 proje Platinum sertifika almıştır. Türkiye'nin sertifika alam 56 projesinin 14'ü Certified, 11'i Silver, 26'sı Gold ve 5'i Platinum sertifika almıştır. Türkiye'nin, bulunduğu gelir grubuyla paralellik göstererek, projelerinin çoğu Gold sertifikaya sahipken ikinci sıradaki sertifikası Certified ile ÜOGG genelinden ayrılmaktadır. Bu benzerlik ve farklılıkların nedenleri, LEED puanlamasının her kategori ve kredide ulaşılan başarı oranlarının Türkiye ile ÜOGG genel ortalaması ve Türkiye ile Türkiye dışındaki ÜOGG ülkeleri olmak üzere ayrıntılı incelenmiştir. Bu detaylı incelemeler sonucunda daha etkin tespitler ve Türkiye özelinde daha detaylı iyileştirme önerilerinde bulunulması sağlanmıştır.

Abstract:
The construction sector not only feeds on the economies of the countries but also feeds the economies of the countries. It is a composite sector that uses resources from various fields such as energy, logistics, transportation, chemical industry and engineering. Construction sector has a large share in the employment and unemployment data of countries due to the personnel resources it uses in the design, construction and delivery stages and also has an active share in the consumption of energy resources and environmental pollution in the world due to the production of materials such as rebar, cement and brick.   
With the increasing population, the needs of people and therefore countries also increase and diversify. Countries need to produce new technologies or keep up with developments in the world in order to meet the needs of the population and ensure access to basic human rights. As a result of the Industrial Revolution, which can be said to have arisen from this need, environmental pollution has increased all over the world and become a major problem. Since the resources in the world are limited, the efficient use of these resources is essential for the continuity of life. Choosing renewable ones instead of depleting fossil resources, using materials which are determined to have a less negative impact on the environment, and minimizing the damage to the environment through the choices made are the duties of not only people but also societies and all the business sectors. The concept of sustainability, arising as a result of all these needs, is being tried to be adopted in this field, as in all sectors, to minimize the negative effects of the construction sector on the environment. It is very important to make the construction sector, which is among the top 10 sectors in terms of raw materials and production stages, more sustainable due to its impact on greenhouse gas emissions and environmental pollution in many studies. Different concepts have begun to be developed around the world, shaped according to the goal of producing sustainable solutions and the economic welfare levels of countries.   
Countries trying to minimize the effects of global warming and climate change, which are accelerating under the influence of developing industry and increasing population, have begun to attach more importance to the concept of sustainability and have attempted to produce green solutions in every field. The "Green Building" concept was created to make the sector more sustainable by reducing the negative effects of construction projects on the environment from the design process onwards.
Various certification systems have been prepared to popularize and rate the Green Building concept by creating a national and international standard. Although each certification system is shaped specifically for the country in which it was born, there are also those used at international standards with updates shaped by eliminating deficiencies and technological and environmental changes. BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) in England, CASBEE (Comprehensive Assessment System For Built Environment Efficiency) in Japan, GREEN STAR in Australia, DGNB (Deutsche Gesellschaft für Nachhaltiges Bauen) in Germany and the United States. LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) is the most widely used certification system in the world. In Türkiye, efforts are being made to create a national standard with the newly prepared YES-TR (Green Certificate System).
The economic structures and levels of countries not only affect their green building certification systems but also greatly affect the importance a country attaches to this concept. It can be said that in countries with low-income levels and struggling with poverty and inflation, interest in sustainable concepts can be put on the back burner. The fact that the most widely used certification systems are always born in countries with high-income levels confirms this idea.
Economies inevitably affect every decision of countries. However, it is necessary to examine whether countries with similar economic levels are similar to each other in terms of green building-certified projects.
The classification of the economies of the countries are calculated by The World Bank. The World Bank was founded in 1944 under the name of the International Reconstruction and Development Bank (IRDB) in order to help Japan and Europe get back on their feet after the Second World War. It's aim is to help those with high economic levels from its member countries increase the living standards of those with low economic levels and improve their economies. The World Bank divides country economies into 4 classes: lower-income class, lower-middle income class, upper-middle income class, and high-income class, makes this classification on July 1 of each year for the previous year. In this calculation, where a total of 217 countries with a population of more than 30,000 are included, Türkiye is in the upper-middle income group with 53 countries.
This study focuses on the LEED certificate, which is the most widely used certification system in the world. In this study, which examines the projects that received certification from the 4th version of LEED's Building Design and Construction New Construction (LEED BD+C New Consruction v4) certification system, which offers different evaluation systems for different types of buildings. 
In the LEED BD+C New Construction v4 evaluation system, there are a total of 8 categories, including integrative process credits, location and transportation, sustainable sites, water efficiency, energy and atmosphere, materials and resources, indoor environment quality, and innovation. Under these categories, there are 54 criteria; 12 of them prerequisites and 42 of them credits. Projects that receive 40-49 points from these 42 credits that earn points are entitled to receive the Certified certificate, projects with 50-59 points are entitled to the Silver certificate, projects with 60-79 points are entitled to the Gold certificate, and projects that receive 80 points or more are entitled to receive the Platinum certificate.
In the first stage, the number of projects of the upper-middle income group (UOGG) countries, including Türkiye, and the number of projects in these countries are examined. Distribution of projects according to certificates has been determined. In this certification system, Türkiye has 56 projects that have been certified and there are 220 projects of UOGG countries other than Türkiye (UOGG-Türkiye). The projects are divided into 3 review groups: Türkiye, (UOGG-Türkiye), and UOGG. Then, the projects of this review group were separated according to those 4 certificates. The points received by each project from the categories and credits were listed. The success rates of each examination group were calculated based on the scores received from all categories and credits in each certificate. Whether the differences between these success rates and other certificates within the group were significant or not was analyzed with the Mann-Whitney U test applied for each comparison pair. Which certificate received a significantly higher score was determined by matching the success rates calculated with the Mann-Whitney U test results. Tables of all analyses were added and it was examined whether there was a significant difference between the certificates of all 3 groups. To examinate Türkiye's average success rates and the other 2 groups is statistically significant or not is compared with the success rates to determine where Türkiye is under the average. 
With this study, the shortcomings of Türkiye compared to other countries at a similar economic level and the general average of these countries are revealed. Therefore, more sufficient evluations and thus suggestions can be made to earn better points for future projects in Türkiye.