Gelişmekte olan ülkelerde ekonomik kırılganlık endeksi göstergelerinin döviz kuru üzerine etkileri: 1998-2022 panel veri analiz uygulaması
The effects of economic vulnerability index indicators on exchange rates in developing countries: 1998-2022 panel data analysis application
Yazar: KEREM SEZERER
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN YAŞAR
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
2008 Küresel Finansal Kriz sonrası krizleri öngörebilmek ve önlem alabilmek için Amerikan Merkez Bankası (FED) 2014 yılı Şubat ayında yayımladığı Para Politikası Raporunda riski yüksek ülkeler için ekonomik kırılganlık endeksi aracını bir ölçüm aracı olarak ifade etmeye başlamıştır. Bu kavram Gelişmekte Olan Ülkeler (GOÜ) arasındaki göreli kırılganlık derecesi ile finansal piyasa stresinin bir ölçüsü olarak GOÜ'ye ait para birimlerinin dolar karşısındaki değişimini gözeten, altı temel göstergenin içerisinde bulunduğu bir endeksi ifade etmektedir. Birçok GOÜ yaşanan krizlerin ardından dış finansman şoklarına karşı kırılganlıklarını azaltmak için ciddi şekilde çaba sarf etmektedir. Bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan ülkeler için döviz kurunu etkileyen ekonomik kırılganlık endeksi içerindeki makroekonomik değişkenlerin neler olduğunu ve ne düzeyde döviz kurunu etkilediğini analiz ederek politika önerilerinde bulunmaktır. Bu amaç doğrultusunda 1998-2022 yılları arasında 18 ülkeden verilerine ulaşılan 16 gelişen / gelişmekte olan ülkenin verileri kullanılarak panel veri analizi yapılmıştır. Analizler, Ortak Kolerasyonlu Etkiler Ortalama Grup (CCEMG) tahmincisi ile gerçekleştirilmiştir.
Analizler sonucunda Reel Efektif Döviz Kuru (REER) ile Dış Borç / Toplam İhracat Oranı, Enflasyon ve Brüt Kamu Borcu / GSYİH oranı arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Reel Efektif Döviz Kuru (REER) ile Cari Açık / GSYİH Oranı ve Özel Sektör Kredi Borcu / GSYİH Oranı arasındaki ilişkinin negatif, Büyüme Oranı ile arasındaki ilişkinin ise pozitif ancak anlamsız olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dış borcun toplam ihracata oranı, enflasyon ve brüt kamu borcunun GSYİH'e oranında meydana gelen bir artış reel efektif döviz kurunun azalmasına neden olurken büyüme, cari açığın GSYİH'e oranı ve özel sektöre ait kredi borcunun GSYİH'e oranındaki değişim reel efektif döviz kuru üzerinde anlamlı bir etki yaratmamaktadır.

Abstract:
After the 2008 Global Financial Crisis, in order to anticipate crises and take precautions, the US Federal Reserve (FED) started to express the economic vulnerability index as a measurement tool for high-risk countries in the Monetary Policy Report published in February 2014. This concept refers to an index comprising six key indicators that take into account the relative degree of fragility among Emerging Market Economies (EMEs) and the change in EME currencies against the dollar as a measure of financial market stress. Many EMEs have made serious efforts to reduce their vulnerability to external financing shocks in the aftermath of the crises. The aim of this study is to analyse the macroeconomic variables in the economic vulnerability index that affect the exchange rate for developing countries and to what extent they affect the exchange rate and to make policy recommendations. For this purpose, a panel data analysis was conducted using the data of 16 developing/emerging countries between 1998 and 2022. The analyses are performed with the Common Collinear Effects Mean Group (CCEMG) estimator.
As a result of the analyses, it is found that there is a negative and statistically significant relationship between the Real Effective Exchange Rate (REER) and the External Debt / Total Exports Ratio, Inflation and Gross Public Debt / GDP Ratio. In addition, the relationship between the Real Effective Exchange Rate (REER) and the Current Account Deficit/GDP Ratio and the Private Sector Credit Debt/GDP Ratio is negative, while the relationship with the Growth Rate is positive but insignificant. An increase in the ratio of external debt to total exports, inflation and the ratio of gross public debt to GDP causes a decrease in the real effective exchange rate, while changes in growth, the ratio of current account deficit to GDP and the ratio of private sector credit debt to GDP do not have a significant effect on the real effective exchange rate.