Salmonella spp. 'nin çevreyi algılama sistemi ve virülans özelliklerine çeşitli bitki ekstraktlarının etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of various plant extracts on quorum sensing and virulance properties of Salmonella spp.
Yazar: ÖZLEM KAYA
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖKSÜZ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Gıda Mikrobiyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Antibakteriyel aktivite = Antibacterial activity

Özet:
Bakterilerde çevreyi algılama sistemini (Quorum Sensing; QS) inhibe etmek antimikrobiyal direnç gelişimiyle mücadelede güncel yaklaşımlardan birisidir. Bu çalışmada Trakya bölgesinde gastrointestinal rahatsızlıklarda kullanılan bitkilerden tetra, kızılcık, papatya, ebegümeci, sinir otu kullanılmıştır. Bunlardan antimikrobiyal etkinliği daha düşük saptanan tetra ve kızılcık ekstraktlarının Salmonella spp.'nin QS sistemi ve QS ilişkili virülans özelliklerinden biyofilm, motilite özelliklerine etkinlikleri gıdalardan izole edilmiş farklı Salmonella serotiplerinde (S. Hadar, S. Typhimurium, S. Anatum, S. İnfantis, standart S. Typhimurium ATCC 14028) değerlendirilmiştir. Ekstraktların QS sistemine etkinliğinin değerlendirilmesinde AI-2 moleküllerini tespit edebilen, hızlı ve ekonomik kolorimetrik bir yöntem ilk kez kullanılmıştır. Kızılcık (5mg/ml) ve tetra (1mg/ml) ekstraktlarının subMIK (≤1/16 MIK) konsantrasyonlarda, serotiplerde değişen oranlarda QS inhibisyonunda (%16-%35), gıda matrisinde biyofilm oluşumu inhibisyonunda (mikroplakta biyofilm tetra- tavuk suyu %88, kızılcık-marul suyu %78; çelik kuponda tetra-marul suyu %99, kızılcık-tavuk suyu %86), çelik kupondan gıdaya bulaşın (tetra-tavuk eti ve marula bulaş %95; kızılcık-et %86, kızılcık-marul %79) ve motilitenin (swimming: tetra ve kızılcık %87; swarming: tetra %92, kızılcık %94) inhibisyonunda etkili olduğu saptanmıştır. Moleküler yerleştirme analizi ile ekstraktlardaki fenolik bileşiklerin Salmonella serotiplerinde LsrB reseptörüne (tetra: phlorizin ve propilgallat) ve LuxS enzimine (kızılcık: isorhamnetin, tetra: propilgallat), AI-2 ve S-ribozilhomosistein substratlarından daha yüksek bir afinite ile bağlanarak QS sisteminin inhibisyonunda etkili olabileceği gösterilmiştir. Kızılcık ve tetranın bu özellikleri ile sürdürülebilir gıda ambalaj üretimi, fonksiyonel gıda, gıda koruyucu, hijyen uygulamalarında etken madde olarak güvenli kullanılabilme potansiyelleri olabileceği anlaşılmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Etnobotanik Bitkiler, Salmonella, Quorum Sensing, Quorum Sensing İnhibisyonu, Biyofilm, Motilite, Gıdada Quorum Sensing.

Abstract:
Inhibiting the Quorum Sensing System (QS) in bacteria is one of the current approaches to combat the development of antimicrobial resistance. In this study, the effectiveness of tetra and cranberry extracts, which were found to have lower antimicrobial activity from plants used in gastrointestinal disorders in the Thrace region (tetra, cranberry, chamomile, mallow, plantain), were evaluated on QS and QS-related biofilm and motility properties in different Salmonella serotypes isolated from foods (S. Hadar, S. Typhimurium, S. Anatum, S. İnfantis, standart S. Typhimurium ATCC 14028). A fast and economical colorimetric method that can detect AI-2 molecules was used for the first time in evaluating the effectiveness of plant extracts on the QS system. It was determined that cranberry (5mg/ml) and tetra (1mg/ml) extracts at subMIC (≤1/16 MIC) concentrations were effective at varying rates across serotypes; in QS inhibition (16%-35%), in biofilm formation inhibition in the food matrix (in microplate: tetra-chicken broth 88%,cranberry-lettuce broth 78%; in steel coupon: tetra-lettuce broth 99%, cranberry- chicken broth 86%), in inhibiton of contamination from steel coupon to food (tetra-chicken meat and lettuce contamination 95%; cranberry-meat 86%, cranberry-lettuce 79%) and in motility inhibition (swimming: tetra and cranberry 87%; swarming: tetra 92%, cranberry 94%). It has been shown by molecular docking method that phenolic compounds of plant extracts may be effective in the inhibition of the QS system by binding to the LsrB receptor (tetra: phlorizin and propylgallate) and LuxS enzyme (cranberry: isorhamnetin, tetra: propylgallate) with a higher affinity than AI-2 and S-ribosylhomocysteine substrates in Salmonella serotypes. With these properties, it is understood that cranberry and tetra may have the potential to be used safely as active ingredients in sustainable food packaging production, functional food, food preservative and hygiene applications.
Keywords: Ethnobotanical Plants, Salmonella, Quorum Sensing, Quorum Sensing Inhibition, Biofilm, Motility, Quorum Sensing in Food.