Sürdürülebilir orman yönetimi süreçlerinde Türkiye'nin konum analizi
Turkey's position analysis for sustainable forest management processes
Yazar: FERDA NUR ŞENER
Danışman: PROF. DR. AHMET TOLUNAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye ormancılığının özellikleri dikkate alınarak, katılımcı olarak bulunduğu sürdürebilir ormancılık süreçlerine dâhil diğer ülkeler ile örtüşen ve farklılaşan yönlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Bu amaçla öncelikli olarak sürdürülebilir orman yönetimi, ölçüt ve göstergeler ile oluşum süreçleri ve sertifikasyon konularında kavramsal açıklamalar yapılmıştır. Daha sonra çalışmada izlenilecek yol ve kullanılacak analiz yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir.  
Sürdürülebilir orman yönetimi; günümüzde ve gelecekte ormanlardan beklenen faydaların sağlanması amacıyla, ormanların ekolojik açıdan uygun, ekonomik açıdan uygulanabilir ve sosyal açıdan yararlı olarak yönetilmesidir. Sürdürülebilir orman yönetimi ölçüt ve göstergelerle karakterize edilmektedir. Ölçüt ve göstergelerin belirlenmesi amacıyla dünyada bölgesel çalışmalar başlatılmış ve bu çalışmalar sonrası dokuz farklı süreç ortaya çıkmıştır. Türkiye, söz konusu süreçlerden Yakın Doğu Süreci ve Pan Avrupa Süreci çalışmalarına dahil olmuştur. 
Ülkemizin diğer ülkeler karşısında ormancılıkta sürdürülebilirlik düzeyinin incelenmesi için Ana Bileşenler Analizi ile Kümeleme Analizi birlikte kullanılmıştır. Ayrıca verilerin incelenmesi amacıyla Varyans Analizi, Kruskal Wallis Testi, Ki Kare Testi ve Ayırma Analizi kullanılmıştır. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü tarafından düzenlenen tablolardan elde edilen veriler MINITAB paket programında analiz edilerek değerlendirilmiştir. 
Araştırmada üç ayrı analiz yapılmıştır. İlk analiz Pan Avrupa sürecindeki 38 ülkeye ait 98 değişkenle gerçekleştirilmiştir. İkinci analizde Yakın Doğu Sürecindeki 34 ülkeye ait 87 değişken kullanılmıştır. Üçüncü analizde ise diğer süreçlere ait ülkelerin de eklenmesi ile toplam 149 ülkeye ait 90 değişken bulunmaktadır.
Yapılan analizler sonucu; Türkiye'nin sürdürülebilir orman yönetimi kapsamında Pan Avrupa ülkelerinden; Arnavutluk, Fransa, Almanya ve Finlandiya ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Yakın Doğu ülkelerinden ise Sudan, Pakistan, Cezayir ve Etiyopya ile benzerlik göstermektedir. Türkiye Pan Avrupa süreci ülkeleri ile %97 benzerlik gösterirken Yakın Doğu ülkeleri ile %87 oranında benzerlik bulunmuştur. Türkiye aynı grupta yer aldığı ülkelerden en çok farklılığı Romanya, Rusya ve Çin ile göstermiştir. 
Sonuç olarak Türkiye'nin ormancılık konusunda Avrupa ortalamasında bir sürdürülebilirlik düzeyine sahip olduğu ve Avrupa ülkelerinden büyük farklılıklar göstermediğine daha yakın olduğu belirtilebilir. Türkiye'nin sürdürülebilir orman yönetimi uygulamalarını Pan Avrupa sürecini dikkate alarak devam ettirmesi gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
In this study it is aimed to determine Turkey's compatibility (similarities and differences) with other participating countries in the sustainable forestry phases considering the features of Turkey's forestry.
For this purpose, firstly some term explanations in the field of sustainable forest management, the formation process with criteria and indicators and the certification were mentioned. Then the information about the ways and analysis methods to follow in this study were given. 
Sustainable Forest Management is; to direct the forests by the way of ecologically suitable, economically applicable and socially beneficial to provide benefits expected in the present and the future. Sustainable Forest Management characterized with criteria and indicators. In the world regional studies were started to determine those criteria and indicators and after these studies nine different processes emerged. Turkey involved in the studies of Near East and Pan-European Processes.
In order to examine the sustainable forestry level of our country against other countries Discriminant Analysis, Principle Components Analysis and Cluster Analysis were used. The data gathered from the tables organized by Food and Agriculture Organization of the United Nations were evaluated by using MINITAB packaged software. 
In this research three different analyses were conducted. The first analysis was performed with 98 variables belong to 38 countries from Pan-European Process. The second one was fulfilled with 87 variables belong to 34 countries from Near East Process countries. And the third one was realized with 90 variables belong to total 149 countries which participated other processes.
As a result, Turkey shared similarities with Albania, France, Germany and Finland in the Pan European Process, in terms of sustainable forest management. Also Turkey shared similarities with Sudan, Pakistan, Algeria and Ethiopia in the Near East Process. Turkey shared 97% similarities with countries in Pan-European Process, and 87% similarities with the Near East Process countries. On the other hand, Turkey differed most from the countries which she is in the same group; Romania, Russia and China.
In conclusion, forestry in Turkey to have a sustainable level of the European average and said that not much different from European countries. Turkey's sustainable forest management practices should be considered to continue taking into account the Pan European process.