Profesyonel turist rehberlerinin destinasyon marka algılarının ve iş tatminlerinin kültürel miras korunmasındaki rollerine etkisi
The effect of destination brand perceptions and job satisfaction of professional tourist guides on their role in cultural heritage conservation
Yazar: AYÇA ÇOLAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÜNSALAN
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İnsanlar tarih içinde farklı amaçlarla yaptıkları seyahatler zamanla çoğalarak bir turizm hareketine dönmüştür. Zaman içinde insanların beklentilerinin değişmesiyle turizm sektörü günümüzde; sürekli büyüyen, kazanç sağlayan, sosyal ve kültürel hayatı etkileyen, büyük istihdam ve gelişme imkânı sağlayan bir sektör halindedir. Bu büyük sektörün en önemli paydaşlarından biri birer kültür elçisi olarak ülkeleri hakkında pek çok görevi üstlenerek mesleklerini icra eden turist rehberleridir. Ziyaretçinin en çok vakit geçirdiği turizm paydaşı olan turist rehberleri, ziyaretçi memnuniyetini etkileyen en büyük etkenlerden biri olup ziyaretçi memnuniyetini etkileneceği söylenebilir. Günümüz rekabet dünyasında destinasyonların önemi arttıkça destinasyon markalaşmasının da önemi artmıştır. Destinasyonları markalaşması için kültürel miras değerleri önem arz eden, korunması gereken bir kavramdır. Hem destinasyon markalaşması için hem de kültürel miras korunması için vazgeçilmez unsur ise turist rehberleridir. Bu çalışmanın amacı; profesyonel turist rehberlerinin destinasyon marka algılarının ve iş tatminlerinin kültürel miras korunmasındaki rollerine etkisini tespit etmektir. Çalışmanın örneklemi, NERO'ya bağlı eylemli turist rehberleri üzerinde gerçekleştirilmiş, anketler online platformlar aracılığıyla uygulanmıştır. Turist rehberlerinin Destinasyon Marka Algılarını ölçmek için Doğanlı(2006), Çerçi(2013), Göker(2018), Benek(2015), Çelik(2018) ve İpar(2011)'ın çalışmalarından dertlenmiş anket kullanılmıştır. Turist rehberlerinin iş tatminlerini ölçmek amacı ile Weiss, Davis, England ve Lofguist (1967) tarafından geliştirilmiş, Baycan (1985) tarafından Türkçe'ye çevrilmiş Minnesota İş Tatmini Ölçeği'nden faydalanılmıştır. Turist rehberlerinin kültürel mirasa katkısını ölçmeye yönelik Moscardo(1996), Howard(2001), Rabotic(2011), Köroğlu(2013), Ar(2015), Güzel(2007), Toker(2011), Aslan ve Çokal(2016) ve Deniz(2019)'un çalışmalarında kullanmış oldukları ölçeklerin derlenmiş şekli kullanılmıştır. Araştırmanın hipotezleri Smart PLS 4 programı kullanılmak suretiyle yapısal eşitlik analizi ile test edilmiştir. Profesyonel Turist Rehberlerinin destinasyon marka algılarının ve iş tatminlerinin, kültürel miras korunmasındaki roller üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür.  Gelecekteki çalışmalarda, literatüre daha geniş katkı sağlamak için turizmin önemli bir paydaşı olan profesyonel turist rehberleri üzerine farklı değişkenlerle araştırmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Over time, human travels undertaken for various purposes throughout history have proliferated, eventually transforming into a tourism movement. With changing expectations, the tourism sector has become a continuously growing, profit-generating industry that significantly influences social and cultural life, providing substantial employment and developmental opportunities. One of the most crucial stakeholders in this expansive sector is the tourist guides, who, as cultural ambassadors, assume numerous responsibilities related to their profession, acting as representatives of their countries. Tourist guides, being the tourism stakeholders with whom visitors spend the most time, are considered one of the major factors influencing visitor satisfaction. In today's competitive world, the importance of destinations has increased, highlighting the significance of destination branding. The branding of destinations is a concept that emphasizes the cultural heritage values, which are crucial and need preservation. Both for destination branding and cultural heritage preservation, an indispensable element is the tourist guides. This study aims to examine the effect of destination brand perceptions and job satisfaction of professional tourist guides on their role in cultural heritage conservation, seeking to understand their roles in cultural heritage conservation. The sample of the study consisted of active tourist guides affiliated with NERO, and surveys were conducted through online platforms. A questionnaire derived from the studies of Doğanlı(2006), Çerçi(2013), Göker(2018), Benek(2015), Çelik(2018), and İpar(2011) was utilized to measure destination brand perceptions of tourist guides. For assessing the job satisfaction of tourist guides, the Minnesota Job Satisfaction Scale, developed by Weiss, Davis, England, and Lofguist(1967) and translated into Turkish by Baycan(1985), was obtained. The compiled form of scales used in the study of Moscardo(1996), Howard(2001), Rabotic(2010), Köroğlu(2013), Ar(2015), Güzel(2007), Toker(2011), Aslan and Çokal(2016), and Deniz(2019) was used to measure the contribution of tourist guides to cultural heritage. The hypotheses of the study were tested through structural equation analysis using the Smart PLS4 program. It was observed that Professional tourist guides' destination brand perceptions and job satisfaction have a positive and significant effect on their roles in the preservation of cultural heritage. For future studies, it is recommended to conduct research on prefessional tourist guides with different variables to contribute more extensively to literature on this important stakeholder of tourism.
Keywords: Professional Tourist Guidance, Destination Branding, Destination Brand Perception, Job Satisfaction, Cultural Heritage Preservation.