Almanya'da yaşayan Türkiye kökenli kadın yönetmenler: Diasporada kadın yönetmen olmak
Women directors of Turkish origin living in Germany: Being a woman director in the Diaspora
Yazar: DAMLA NUR UYGUN
Danışman: PROF. DR. SEMİRE RUKEN ÖZTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Almanya'da yaşayan Türkiye kökenli kadın yönetmenlerin toplumsal cinsiyet ve göç bağlamında yönetmenlik deneyimlerini irdelemeyi amaçlayan bu çalışma; kimlik, kültür ve toplumsal cinsiyet ekseninde kuramsal bir çerçeve çizmektedir. Türkiye'den Almanya'ya göçe genel bir bakış, aksanlı sinema, Türk-Alman sineması ve toplumsal cinsiyet ile sinema ilişkisini içeren bir literatür taramasından sonra bu çalışma, Almanya'da yaşayan Türkiye kökenli kadın yönetmenlerin özgeçmişlerine, filmografilerine, göç hikayelerine ve kimliklerini nasıl tanımladıklarına yer vermektedir. Çalışma kapsamında, Nuray Şahin'in yönettiği Folge der Feder! (Tüyü Takip Et, 2004) ve Yasemin Şamdereli'nin yönettiği Almanya - Willkommen in Deutschland (Almanya'ya Hoşgeldiniz, 2011) filmleri aksanlı sinema ve kadın sineması bağlamında analiz edilmektedir. Çalışma boyunca sözü edilen aksanlı sinema ve kadın sinemasının bu filmler aracılığıyla somut olarak anlaşılması amaçlanmıştır.  Çalışmaya dahil edilen on bir kadın yönetmenden (Aslı Özge, Ayla Yıldız, Aysun Bademsoy, Ayşe Polat, Buket Alakuş, Nuray Şahin, Serap Berrakkarasu, Seyhan Derin, Süheyla Schwenk, Verena S. Freytag ve Yasemin Şamdereli), altı yönetmen ile (Ayla Yıldız, Aysun Bademsoy, Ayşe Polat, Nuray Şahin, Seyhan Derin, Süheyla Schwenk) derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş olup bu görüşmeler tematik analiz yöntemiyle toplumsal cinsiyet ve göç bağlamında irdelenmekte olup diasporada kadın yönetmen olmanın ne anlama geldiği sorusunun cevaplanması amaçlanmaktadır. Sonuç olarak, Almanya'da yaşayan Türkiye kökenli kadın yönetmenlerin; filmlerinde kadın sorunlarına özellikle yer verdikleri, hem kadın hem göçmen olmaları sebebiyle çeşitli ayrımcılık ve ön yargılara maruz kaldıkları, üçüncü ve dördüncü kuşak Türkiye kökenli kadın yönetmenlerin politik bilinçlerinin daha yüksek olduğunun düşünülmesi sebebiyle gelecek adına daha umutlu oldukları, Almanya'da aşırı sağcı siyasi partinin (AfD) yükselişe geçmesinden ötürü kaygılandıkları gözlenmiştir.

Abstract:
This study, which aims to examine the directing experiences of women directors of Turkish origin living in Germany in the context of gender and migration, draws a theoretical framework on the axis of identity, culture and gender. After a literature review including an overview of migration from Turkey to Germany, accented cinema, Turkish-German cinema and the relationship between gender and cinema, this study includes the biographies, filmographies, migration stories and how the directors define their identities. Within the scope of the study, the films Folge der Feder! (Follow the Feather, 2004) directed by Nuray Şahin and Almanya - Willkommen in Deutschland (Almanya: Welcome to Germany, 2011) directed by Yasemin Şamdereli are analyzed in the context of accented cinema and women's cinema. It is aimed to concretize accented cinema and women's cinema mentioned throughout the study through these films. Of the eleven female directors included in the study (Aslı Özge, Ayla Yıldız, Aysun Bademsoy, Ayşe Polat, Buket Alakuş, Nuray Şahin, Serap Berrakkarasu, Seyhan Derin, Süheyla Schwenk, Verena S. Freytag and Yasemin Şamdereli), in-depth interviews were conducted with six directors (Ayla Yıldız, Aysun Bademsoy, Ayşe Polat, Nuray Şahin, Seyhan Derin, Süheyla Schwenk) and these interviews are analyzed in the context of gender and migration by thematic analysis method and it is aimed to answer the question of what it means to be a woman director in the diaspora. As a result, it has been observed that women directors of Turkish origin living in Germany give particular attention to women's issues in their films, that they are exposed to various discrimination and prejudices because they are both women and immigrants, that they are more hopeful for the future because third and fourth generation women directors of Turkish origin are thought to have higher political consciousness, and that they are concerned about the rise of the far-right political party (AfD) in Germany.