Dijital sanat ve kadın
Digital art and women
Yazar: EKİN JELİN ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. SAİME HAKAN DÖNMEZER
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Baskı Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Feminist sanat = Feminist art ; Kadın sanatçılar = Women artists ; Kadınlar = Women ; Sayısal sanat = Digital art ; Sayısal yerliler = Digital natives

Özet:
Sanat tarihi, aynı zamanda da sanatçıların yeni anlatım olanakları arayışının tarihidir. Yeni anlatım olanakları, sadece sanatçının ifade tekniklerini geliştirmez aynı zamanda da sanatın alıcısı ile ilişkisini, sanat yapıtının üretim biçimini, sanat yapıtının sergileme biçimini de radikal olarak değiştirebilir.
Dijital sanatlar, yaşadığımız hızlı toplumsal dönüşümün, yaşamın her alanına damgasını vuran yeni (dijital) teknolojilerin ve insan yaşamı üzerindeki geniş etkilerinin ışığında yeni bir sanatsal akım olmaktan ziyade sanat yapma, alımlama, sergileme, satın alma vb. sanatla ilgili tüm süreçleri kapsayan radikal bir dönüşüme işaret etmektedir.
Her teknolojik devrim süreci, bu süreçte doğan, süreci başka bir deyişle teknolojinin nimetlerini ve yeniden şekillenen toplumu ve ihtiyaçlarını anlayan, önceki nesillere kıyasla farklı beklentileri, farklı dünya görüşleri, farklı ihtiyaçları ve farklı özellikleri olan nesiller yaratır. Dijital çağın da bu çağı önceki nesillere göre çok daha iyi anlayan ve yaşayan, ihtiyaç ve beklentilerine ilişkin farkındalık düzeyi ve yeni teknoloji ve gelişmelere uyum düzeyi önceki nesillerle kıyaslanamayacak ölçüde ileri olan dijital yerlileri ortaya çıkmıştır.
Antik çağlardan bu yana, yalnızca az sayıda kadın, en büyük sanatçılar arasında sayılmıştır. Bu durumda bile, çoğunlukla eril bir alan olduğuna inanılan sanatta başarılı olabilmek için, cinsiyetlerinin sınırlarını aşan, olağanüstü yetenekli kadınlar olmaları gerekmişti. Kadınlar, yüzyıllar boyunca, sistematik olarak sanat tarihinde kayıtlara geçirilmediler.
20. yüzyılın başlarında, sadece kadın sanatçılar için değil, yerel ve kamusal alandaki kadınlar için de işler değişmeye başlamıştır. Eşit hakların savunulmasına vurgu yapan yeni bir kadın hareketi, kadın çıkarlarına adanmış kuruluşlar ve yeni nesil kadın profesyoneller ve sanatçılar, dünyada geleneksel olarak erkeklerin yönlendirdiği toplumsal yapıyı değiştirmeye başlamıştır. 20. yüzyılın sonlarında feminist hareketle birlikte kadınlar sanat dünyasına daha çok dahil olmuşlardır. Hem bir sanat alıcısı/izleyicisi/koleksiyoncusu hem de bir sanatçı olarak bu ortaya çıkış, kadınların hem sanat tarihi söyleminde hem de sanatsal üretimde artan rolüne dayanmıştır.
Dijital teknolojilere erişim konusunda kadınların önceki toplumsal dönemeçlere kıyasla daha şanslı oldukları söylenebilir. Yıllar süren mücadele ve toplumsal dönüşüm sayesinde canlı modelle çalışamadıkları, herhangi bir eğitime erişimlerinin olmadığı veya çok sınırlı olduğu, kadın ve sanatçı sözcüklerinin yan yana düşünülemediği dönemlere kıyasla çok daha ileri bir noktada bulunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Dijital sanat, Kadın sanatçı, Feminist sanat tarihi, Dijital yerli, Baskıresim

Abstract:
Art history can also be considered the history of artists' quest for new narrative opportunities. New narrative possibilities not only enhance the artist's expression techniques, but also radically change the relationship between the recipient of art, the way art works are produced, and the way art works are exhibited.
Digital arts points to a radical transformation involving all the art-related processes such as making art, buying, exhibiting, purchasing, etc., rather than being a new artistic movement in light of the rapid social transformation we experience, new (digital) technologies that mark every aspect of life and its broad effects on human life.
Each technological process creates generations born in this process that understand the blessings of technology and reshaped society and its needs with different expectations, different world views, different needs and different characteristics compared to previous generations. Thus, having incomparable level of awareness of their needs and expectations, and the level of adaptation to new technologies and developments, digital natives that understand and live this era much better than previous generations have emerged.
Since ancient times, only a small number of women have been counted as the greatest artists. Even then, they were often described as unusually talented women who overcame the limitations of their gender in order to excel in what was believed to be a masculine field. For centuries, women were systematically excluded from the records of art history.
But beginning in the 20th century, things began to change not only for women artists, but for women across the domestic and public spheres. A new women's movement that emphasizes the advocacy of equal rights, organizations dedicated to women's interests, and a new generation of female professionals and artists have begun to change the social structure traditionally directed by men around the world. In the late 20th century, with the feminist movement, women were more involved in the art world. This emergence as both an art buyer/audience/collector and an artist has relied on the growing role of women in both art history discourse and artistic production.
It can be said that women are more fortunate about access to digital technologies than previous social milestones. Thanks to years of struggle and social transformation women artists enjoy a far progressed point compared to such periods of time when they could not work with a live model, had access to only a limited education or no education at all, and when woman and artist words could not be considered together.

Keywords: Digital art, Women artists, Feminist art history, Digital native, Printmaking