Multipl Skleroz'un Orta Karadeniz Bölgesindeki prevalansı ve hastaların demografik özellikleri
The prevalence of Multiple Sclerosis in Middle Black Sea Region and demographic characteristics of patients
Yazar: NESLİHAN ÜNAL AKDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT TERZİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Demografi = Demography ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Demografi = Demography ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Göçler = Migrations ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Orta Karadeniz bölgesi = Central Black Sea region ; Prevalans = Prevalence

Özet:
Amaç: Multipl skleroz (MS) santral sinir sisteminin demiyelinizan hastalığı olup dünya üzerinde prevalansı her geçen gün artmaktadır. Genetik ve çevresel faktörlerin etkisinin olduğu bilinen bu hastalık, farklı coğrafi bölgelerde farklı sıklıklarda görülmektedir. Coğrafi bölgelerin mevsimsel özellikleri, dünya üzerindeki konumu, içinde barındırdığı farklı etnik kökenlerin bu farkı yarattığı düşünülmektedir. Türkiye Asya ve Avrupa kıtalarının arasında bulunan bir ülkedir. Konum olarak farklı kıtaların geçiş bölgesini oluşturmaktadır. Türkiye'de yapılan küçük çaplı çalışmalar dışında MS prevalansı ile ilgili yeterli veri bulunmamaktadır. Biz çalışmamızda, Orta Karadeniz Bölgesi'nin MS prevalansını ve hastaların demografik özelliklerini göstermeyi amaçladık.Materyal ve Metod: Çalışmaya Orta Karadeniz Bölgesi'nde (Samsun, Sinop, Ordu, Tokat, Çorum ve Amasya) yaşayan ve MS tanısı alan hastalar alındı. Hastaların demografik, klinik ve radyolojik özelliklerine ait bilgiler hastane kayıt bilgileriyle birlikte hastaların kendisi ve yakınları ile görüşülerek elde edildi. Hastanemizde kayıtlı ve takip altında olan hastalarla yüz yüze görüşme yapıldı. Hem telefon görüşmeleri hem de poliklinik değerlendirmeleri sonucunda tanısı MS ile uyumlu olmadığı düşünülen hastalar çalışmaya alınmadı. Toplam 1787 hasta ile görüşüldü, bu hastaların 1584'ünde MS tanısı doğrulandı.Bulgular: Orta Karadeniz Bölgesi'nde yaşayan ve MS tanısı doğrulanan toplam 1584 hastanın 582 (%36,5)'si Samsun, 123 (%7,9)'ü Sinop , 276 (%17,4)'sı Ordu, 208 (%13,2)'i Çorum, 270 (%17,1)'i Tokat ve 124 (%7,8)'ü Amasya illerinde yaşıyordu. İllere göre MS prevalansları, Sinop 60,6/100000, Ordu 38,4/100000, Samsun 46,5/100000, Tokat 43,7/100000, Çorum 38,8/100000 ve Amasya 37/10000 idi. İl ve ilçelerdeki toplam nüfus ve hasta sayısına göre hesaplanan Orta Karadeniz Bölgesi'ne ait MS prevalansı ise 43,2/100000 idi.Erkek/kadın oranı tüm hasta grubunda 1/2,4 iken Primer Progresif MS grubunda bu oran 1/2,1 idi. Kış ve ilkbahar aylarında doğan hasta sayısının daha fazla olduğu görüldü.Hastaların yaş ortalaması 38.28 ± 10.9 olup hastalık başlangıç yaş ortalaması 29,39 ± 7,6 idi. Hastalarımızın hastalık başlangıç yaşı açısından 93 (%6,2)'ü ?18 yaş, 163 (%10,3)'ü ?40 yaş grubundaydı. Özürlülük 40 yaş üzeri hastalık başlangıç yaşı olan grupta diğer yaş gruplarına göre daha fazlaydı.Hastaların doğum illeri, ilk on beş yıllarını geçirdikleri il ve şu anda yaşadıkları illere bakıldığında aralarında belirgin fark olmayıp hastaların çoğunluğu yaşadıkları yerde doğmuş ve ilk on beş yıllarını geçirmişlerdi. Aile büyüklerinin göçlerine bakıldığında en fazla yurt içi göçlerin en fazla Doğu Karadeniz Bölgesi'nden ülke dışı göçlerin ise daha çok Balkanlar ve Kafkaslar'dan, daha az oranda Asya ülkelerinden olduğu görüldü.Hastaların 546 (%34,5)'sı motor semptomlar, 505 (%31,9)'i duysal semptomlar, 409 (%25,8)'u optik nörit, 378 (%23,9)'i vertigo, 186 (%11,7)'sı beyin sapı bulguları, 168 (%10,6)'i ataksi ve tremor, 94 (%5,9)'ü diğer semptomlarla (baş ağrısı, işitme kaybı, kulakta çınlama) ve 32 (%2,0)'si sfinkter kusuru ile klinik başlangıç göstermekteydi. Motor, duysal ve ataksi/tremor semptomları ile klinik başlangıcı olan hastaların özürlülükleri, diğer semptomlarla klinik başlangıcı olanlara göre daha fazlaydı.Sonuç: Çalışmamız MS'nin Türkiye'deki prevalansı hakkında bilgi veren, en geniş coğrafi dağılım özelliğine sahip en kapsamlı epidemiyolojik çalışmadır. Çalışmamızda Orta Karadeniz Bölgesi'ni MS prevalansı açısından yüksek riskli coğrafi bir bölge olarak bulduk. Daha önce MS prevalansı açısından orta riskli bir bölge olduğu düşünülen Türkiye'nin MS için artık yüksek riskli bir coğrafi bölge olduğu düşünülebilir. Bu durum Türkiye'de de diğer dünya ülkelerine paralel olarak MS prevalansının arttığını göstermektedir. Türkiye'de MS prevalansı hakkında, daha geniş coğrafi dağılımı içine alan ve daha fazla hastanın klinik, radyolojik ve demografik özelliklerinin araştırıldığı epidemiyolojik çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar kelimeler: Orta Karadeniz, Multipl skleroz, Prevalans, Epidemiyoloji, Göç

Abstract:
Introduction: Multiple sclerosis (MS) is a demyelinating disease of the central nervous system (CNS) and its prevalence is increasing day by day around the world. The disease which is influenced by the genetic and environmental factors shows various prevalence rates in different geographical areas. It is thought that seasonal characteristics, position and different ethnic origins of the geographic regions create this difference. Turkey is a country located between Asia and Europe continents and forms a transition region of different continents. Except some small-scale studies conducted in Turkey, there is not sufficient data about the prevalence of MS. In this study, we aimed to determine the prevalence of MS and the demographic characteristics of patients in Middle Black Sea RegionMaterial and Methods: Patients living in Middle Black Sea Region (Samsun, Sinop, Ordu, Tokat, Çorum and Amasya) and diagnosed with MS were included in the study. Data concerning demographic, clinical and radiological characteristics of patients were obtained from hospital records and interviews with patients and their relatives. Face-to-face meetings were conducted with the patients at follow up in the hospital. The patients, whose diagnoses were considered to be incompatible with MS after the telephone interviews and clinical evaluation, were excluded from the study. A total of 1787 patients were interviewed and diagnosis of MS was confirmed in 1584 patients.Results: Of the 1584 patients living in Middle Black Sea Region with a confirmed diagnosis of MS, 582 (36.5%) were in Sarnsun, 123 (7.9%) Sinop, 276 (17.4%) Ordu, 208 (13.2%) Çorum, 270 (17.1%) Tokat and 124 (7,8%) were in Amasya provinces. MS prevalence was 60.6 / 100000, 38.4 / 100000,46.5/100000,43.7 / 100000,38.8 / 100000 and 37/10000 in Sinop, Ordu, Samsun, Tokat, Çorum and Amasya provinces respectively. MS prevalence of the Middle Black Sea Region calculated with respect to the number of patient and total provincial and district population was 43.2/100000.While male / female ratio in all patient groups was 1 / 2.4, this was 1 / 2.1 in primary progressive MS group, The number of patients born in winter and spring were greater than those born in autumn and summer.The mean age was 38.28 ± 10.9 and the mean age of onset was 29.39 ± 7.6. Of the patients, 93 (6.2%) were in ?18 age group, 163 (% 10.3) were in ? 40 age group in terms of age of onset. Disability was more likely in ? 40 age group showing age of onset than those in other age groups.Given the birth of place, the province which they spent for first fifteen years and the place currently they live, no significant difference was observed and the majority of patients born in places where they lived and had spent first fifteen years there. When family elders? migrations were analyzed, it was revealed that domestic migrations were mostly from Eastern Black Sea Region whereas overseas migrations were mostly from Balkans, Caucasians and to a lesser extent the Asian countries.Of the patients, 546 (34.5%) had motor symptoms, 505 (31.9%) sensory symptoms, 409 (25.8%) optic neuritis, 378 (23.9%) vertigo, 186 (11.7%) signs of brain stem, 168 (10.6%) ataxia and tremor, 94 (5.9%) other symptoms (headache, hearing loss, ringing in the ears) and 32 (2%, 0) cognitive impairment. The impairment of the patients with onset of clinical symptoms such as motor, sensory and ataxia/tremor symptoms was greater than those with other symptoms.Conclusion: Our study is the most comprehensive epidemiological study that provides information about the prevalence of MS in Turkey with the widest geographical distribution. In our study, the Middle Black Sea Region was found to be high-risk geographical region in terms of prevalence of MS. Turkey, previously thought to be a medium risk region for MS, can now be considered to be a high-risk geographical region. This indicates that the prevalence of MS in Turkey is increasing in line with the other countries in the world. Further epidemiological studies concerning prevalence of MS in Turkey and that involve wider geographical distribution and that investigate clinical, radiological demographic characteristics of the patients in larger populations are needed.Keywords: Middle Black Sea Region, Multiple Sclerosis, Prevalence, Epidemiology,Migration