Sürdürülebilir mimari ve enerji etkin yapı tasarımı ilkelerinin fiziksel konfor koşulları ile birlikte RIBA çalışma planı içerisinde değerlendirilmesi
Evaluation of sustainable architectural and energy efficient building design principles with physical comfort conditions in RIBA plan of work
Yazar: SEVİLAY ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ŞENSİN YAĞMUR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Enerji etkin yapı = Energy efficient building ; Kaynak yönetimi = Resource management ; Konfor = Comfort ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture

Özet:
1970 yıllarında yaşanan enerji krizi, enerji sektöründe dışa bağımlı bulunan ülkelerin enerji korunumunu ön plana çıkarmasına sebep olmuştur. Dolayısıyla doğal çevreye en az zarar veren, hali hazırda bulunan enerji kaynaklarının kullanımını düşürme metotlarına, yenilenebilir, aynı zamanda alternatif enerji kaynaklarının yaygınlaştırılmasına yönelik araştırma ve çalışmalar yapılmıştır. Çevre sorunları sonucunda ortaya konan bu çalışmalar 18. yüzyılda sürdürülebilirlik kavramı, sürdürülebilir yapı tasarımı ve ilkelerini ortaya çıkarmıştır. Sürdürülebilirliğin temel faktörlerinden biri olan enerji etkin yapı tasarımı ve parametreleri ardından konfor koşulları ile ilgili konular araştırmalar arasında yerini almıştır. 
Günümüzde yapı sektöründe oldukça büyük değişimler olmaktadır. Dijital inovasyon, yapıların proje iş akışının birçok evresini geleneksel çalışma yöntemlerinden modern çalışma yöntemlerine dönüştürmeye başlamıştır. Birçok ülkede yapı tasarlamak için resmi olarak tanımlanmış bir aşama süreci bulunmaktadır fakat yapı tasarımı strateji ve yöntemleri ile birlikte aşamalar halinde uygulanmamaktadır. Bu sebeple yapının tasarım süreci boyunca üstleneceği fonksiyonları belirlemek ve aşamalar halinde uygulamak için gerekli çalışmaların yapılmasının önemi ortaya çıkmıştır.
Tez kapsamında incelenen RIBA Çalışma Planı, projelerin genel olarak tasarım aşamasındaki karmaşıklığını ortadan kaldırmak, değişen enerji ve konfor şartlarını tasarım aşamasında değerlendirmek aynı zamanda talep edilen tasarım kararlarını ve isteklerini projeye entegre etmek için ortaya çıkmıştır. Bu yaklaşım, sürdürülebilir mimari tasarım ilkelerini, enerji etkin yapı tasarımı ve fiziksel konfor koşulları parametrelerini RIBA Çalışma Planına yerleştirirken, enerji hedeflerinin, ilkelerinin ve sürdürülebilirlik stratejilerinin doğru aşamalarda uygulandığı takdirde sürdürülebilir bir yapı ortaya çıkarılabileceğini öne sürmektedir.
Çalışma kapsamında giriş bölümünde tezin amacı, tezin kapsamı ve tez çalışması esansında uygulanan yöntemden bahsedilmektedir. İkinci bölümünde Sürdürülebilirlik ve Sürdürülebilir Mimari Tasarım İlkeleri ilgili kaynaklar incelenmiştir. Tez çalışmasının üçüncü bölümünde ise Enerji Etkin Yapı Tasarımı ve İlkeleri başlığı altında tasarım parametrelerinin literatür incelemesi yardımı ile ulaşılan tez kapsamında kullanılacak olan veriler sunulmuştur. Tez çalışmasındaki dördüncü bölümde yapılarda Fiziksel Konfor Koşulları incelenerek görsel, işitsel, ısısal ve hijyenik konfor koşulları ele alınıp literatür taraması yapılmıştır. Tezin kapsamı açısından önemli bir konu olan RIBA Çalışma Planı, aşamaları ve stratejileri ise beşinci bölümde aktarılmıştır. 
Tez kapsamında sonuç olarak sürdürülebilir yapı tasarımı aşamalarında, yasa ve yönetmeliklerle uygulanan yapım veya tasarım süreçleri için bir çalışma alt yapısı olabilecek şemalara ihtiyaç duyulduğu gözlemlenmektedir. Bu şemalar ülkesel şartlara ve çevresel koşullara elverişli olarak sosyal ve ekonomik değerlendirme koşullarını kapsayarak sistematize edilmelidir. Günümüzde iyi bir uygulama örneği olarak RIBA Çalışma Planı gösterilebilir. Yapılan çalışma ile yapı tasarımı parametrelerinin tasarımcılar ve mimarlar tarafından RIBA Çalışma Planı Aşamaları doğrultusunda planlama ve uygulamaya dâhil edilmesi, süreci çok daha sistemli hale getirerek varılmak istenen sonuca ulaştırdığı görülmektedir.

Abstract:
The energy crisis in the 1970s caused countries that were dependent on foreign energy in the energy sector to emphasize energy conservation. Therefore, researches and studies have been carried out on the methods of reducing the use of existing energy sources, which cause the least damage to the natural environment, and the dissemination of renewable and alternative energy sources. These studies, which were put forward as a result of environmental problems, revealed the concept of sustainability, sustainable building design and principles in the 18th century. After the energy efficient building design and parameters, which are one of the main factors of sustainability, the subjects related to comfort conditions have taken their place among the researches.
Today, there are great changes in the construction industry. Digital innovation has begun to transform many phases of the project workflow of buildings from traditional working methods to modern working methods. Many countries have a formally defined phase process for designing buildings, but building design strategies and methods are not implemented in phases. For this reason, the importance of carrying out the necessary studies to determine the functions that the building will undertake during the design process and to implement it in stages has emerged.
The RIBA Plan of Work, which was examined within the scope of the thesis, emerged in order to eliminate the complexity of the projects in the design phase in general, to evaluate the changing energy and comfort conditions during the design phase, and to integrate the requested design decisions and requests into the project. While this approach places sustainable architectural design principles, energy efficient building design and physical comfort conditions parameters in the RIBA Plan of Work, it suggests that a sustainable building can be created if energy targets, principles and sustainability strategies are implemented in the right stages.
Within the scope of the study, the aim of the thesis, the scope of the thesis and the method applied during the thesis study are mentioned in the introduction part. In the second part, the resources related to Sustainability and Sustainable Architectural Design Principles are examined. In the third part of the thesis, under the title of Energy Efficient Building Design and Principles, the data to be used within the scope of the thesis, which is reached with the help of the literature review of the design parameters, are presented. In the fourth chapter of the thesis, the Physical Comfort Conditions in the buildings were examined and the thermal, visual, auditory and hygienic comfort conditions were discussed and a literature review was made. The RIBA Plan of Work, which is an important subject in terms of the scope of the thesis, its stages and strategies are explored in the fifth chapter.
As a result, it is observed that there is a need for schemas that can be a working infrastructure for the construction or design processes applied by laws and regulations in the sustainable building design stages. These schemes should be systematized by covering social and economic evaluation conditions in accordance with national and environmental conditions. An example of good practice today is the RIBA Plan of Work. With the study, it is seen that the inclusion of the building design parameters in the planning and implementation by the designers and architects in line with the RIBA Plan of Work Stages, makes the process much more systematic and reaches the desired result.