Hellenistik Dönemde Pergamon Krallığı ve Roma Devleti ile ilişkileri
The Kingdom of Pergamon in Hellenistic Period and its relations with Roman state
Yazar: HÜSEYİN ÜRETEN
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÇAPAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Pergamon Krallığı = Kingdom of Pergamon ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire

Özet:
Hellenistik Dönem (M.Ö.300-133): İskender'in ölümü ile Roma'nın Anadolu'yu zaptı arasındaki bu dönem Hellenistik Çağ olarak adlandırılır. Grek ve Anadolu kültürlerinin karışımı yeni bir uygarlığı meydana getirmiştir, "Hellenistik". İskender'in ölümünden sonra üç büyük monarşi: Diadohlar savaşma neden olmuştur ; Antigonus'un idaresi altında Makedonia, Ptolemius'un idaresi altında Mısır ve Seleukos'un idaresi altında Anadolu. Daha sonra bunu Anadolu'da aralarında Bithynia, Kappadokia, Pontus ve Perganıon'un bulunduğu bağımsız devletlerin ortaya çıkması takip eder. Pergamon şehri, Anadolu'nun Ege sahilinden yaklaşık 20 mil bir tepe üzerinde inşa edilmiştir. İskender öldüğünde Pergamon hala küçük bir köy durumundaydı fakat MÖ. 323 yılında İskender'in ölümünden sonra onun büyük imparatorluğu çeşitli parçalara bölünmüştü. İskender'in generallerinden biri olan Lysimakhos, Batı Anadolu'yu ve Thrakia'yı kabul etmişti. Pergamon' un stratejik konumunu anlayan Lysimakhos, Pergamon' u askeri bir üs haline getirdi ve Philetairos adındaki bir subayı oranın komutanı olarak atadı. Philetairos önce Lysimakhos' un adına yönetti fakat M.Ö.280 yılında idareyi kendi eline geçirdi. Daha sonra orada Attalidler hanedanlığını kurdu. Attalid kralları, Philetairos' un takipçileri olarak isimlendirilir. Ve Pergamon M.Ö.280 yılından sonra Attalid hanedanlığının başkenti oldu. Attalidler adı Kral Attalos'dan geliyordu. Kral Attalos, Galyahlan bertaraf ederek Pergamon'u güçlü bir110 devlet haline getirdi ve o zaman içinde Pergamon şehir-devleti Anadolu'da bağımsız yeni bir devlet olarak ortaya çıktı. Kartaca'yı tahrip eden Roma bu vesileyle İtalya dışına yayılan bir imparatorluk kurmuştu. Attalidler yönetimi altında bulunan Pergamon Krallığı, IÜ.Attalos'un krallığını ve hazinesini M.Ö.133 yılında ölmesi üzerine Roma' ya vasiyet ettiği zamana kadar en meşhur ve en uzun ömürlü krallık oldu. IH.Attalos'un kardeşi Aristonikos, kardeşinin yönetimine ve Roma'ya karşı isyan etti. Fakat M.Ö.133 yılında Roma ordusu Aristonikos1 u öldürdü ve hem onun güçlerini tahrip etti hem de Anadolu topraklan üzerinde hak talep etti. Pergamon siyaset bakımından Roma'ya bağlanmıştı. Yaklaşık olarak 150 yıl (M.Ö.3. ve 2.y.y.) Anadolu'ya hakim olduysa da bir daha eski gücüne ulaşamadı. Pergamon' un insanlığa en büyük hediyesi kitaptır. Mısır, Pergamon' daki kütüphaneyi kıskandığı için Anadolu'ya olan papirüs ihracını durdurmuştu.. Pergamon bilimadamlan kendi kozlarına sahip oldular. Onlar zengin yün endüstrisine sahiptiler. Onlar pekçok koyuna sahiptiler. Onlar yeni bir yazım aracı keşfettiler. Daha sonra "parşömen" adını alan ve "Pergamon kağıdı" anlamına gelen bu araca onlar "charta Pergamene" adını vermişlerdir.

Abstract:
Hellenistic Period (300-133 BC) : The period between Alexander's death and the Roman conquest of Anatolia is called the Hellenistic age. The mixture of Greek and Anatolian cultures resulted in a new civilization, the Hellenistic. After Alexander's death three major monarchies emerged out of the wars of Diadochi ; Macedonia under the rule of Antigonus, Egypt under that of Ptolemy and Anatolia under that of Seleucus. Then followed the rise of a number of independent states in Anatolia among them Bithynia, Cappadokia, Pontus and Pergamon were. The city of Pergamon was built on a hill less than 20 miles from the Aegean seacoast of Anatolia. When Alexander died Pergamon was still a small village, but after Alexander died in 323 BC, his enormous empire split into several parts. Lysimachos, one of Alexander's generals, received Thrace and western Anatolia. Realizing the strategic location of Pergamon, he turned it into a military base and appointed aa officer named Philetairos as its commander. At first Philetairos ruled on behalf of Lysimachos, but by 280 BC, he had taken over for himself. Then he founded there the dynasty of the Attalids. The Attalid kings were called as the followers of Philetairos. And Pergamon became capital of the Attalid dynasty after 280 BC. The Attalids took their name from King Attalos. He made Pergamon a powerful state by subduing the Gauls, and for a time the city-state of Pergamon appeared to be a new sovereign power in Anatolia.112 However, to the west, Rome had destroyed Carthage, thereby establishing an empire which extended outside Italy. The Kingdom of Pergamon, under the rule of Attalids, became the most prominent and continued until Attalos III bequeathed his kingdom and treasury to Rome on his death in 133 BC. His brother Aristonikos rebelled against Rome and his brother's rule just after this. But in 133 BC a Roman army killed him and destroyed his forces and claimed the land of Anatolia. Politically Pergamon was linked to Rome. However, for nearly one hundred and fifty years (third and second century BC.) it enabled Anatolia to find some of its old dynamism once more. The greatest gift of Pergamon to humanity, however, was the book. When Egypt, jealous of the library at Pergamon, ceased all exports of papyrus to Anatolia. Pergamon scholars had an ace up their sleeve. They had a rich wool industry. They had plenty of sheep. And they'd already invented a new writing medium. They called the stuff "charta Pergamene" that meant "paper of Pergamon". The words "charta Pergamene" mutated into "parchment".