Suriye'den 2010 yılı sonrası süreçte Türkiye'ye zorunlu göçün sosyolojik etkileri
The sociological effect fored migration from Syria to Turkey after 2010
Yazar: NİLAY GİZEM ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZUHAL GÜLER
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Göçler = Migrations ; Mülteciler = Refugees ; Sosyal etki = Social affect ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Suriye = Syria ; Suriye = Syria ; Uluslararası göç = International migration ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Jeostratejik ve jeopolitik bir konumda bulunan, köklü medeniyete sahip, farklı
dinamikleri içinde barındıran Orta Doğu'da, Batı menşeili olduğu ve yaşanan sürece
pozitif anlamlar yüklemek maksadı taşıdığı düşünülen Arap Baharı; getirdiği
demokratik dalgayı inşa edememiştir. Beraberinde sadece Orta Doğu toplumuna değil,
birçok topluma olumsuz etkiler yayan Arap Baharı, Türkiye'yi de etkilemiştir.
Genel olarak soydaş göç üzerine yani aynı kültürel mirasa ve geçmişe sahip
olduğu milletlerle ilgili göç politikası ve kuramsal yapı geliştiren Türkiye'nin bunun
dışında yapılan göç hareketlerinin sonuçlarını kestiremediğini söylemek gerçekçidir.
Çünkü Türkiye'nin sadece 1923'ten günümüze kadar aldığı toplam göçmen sayısı 2
milyonken, Nisan 2011 ile Ekim 2015 tarihleri arasında Türkiye'ye 2 milyon 200 bini
aşkın Suriyeli göç etmiştir. Bu bağlamda Arap Baharı ile etkisini dünyada bir kez daha
hissettiren uluslar arası göç hareketleri için, önce transit daha sonra hedef ülke olan
Türkiye'nin zorunlu göç olgusunu çağdaş biçimde ve daha iyi yönetmesi hayati bir
önem kazanmıştır.
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu teorik çalışma Orta Doğu'nun yeniden
şekil almasını hazırlayan gelişmelerin Türkiye'yi zorunlu göç noktasında nasıl ve ne
denli etkilediğiyle Türkiye'nin aldığı önlemleri açıklamayı amaçlamıştır. Arap
Baharı'nın yaşandığı ülkelerin tümünü sahada analiz etmek, çalışmanın çerçevesini aşan
bir mahiyete sahip olduğu için ikincil kaynaklardan hareketle literatür (doküman)
taraması tekniği tercih edilmiştir.
I. Bölüm'de araştırmanın konusu, amacı ve önemine ilişkin bilgiler verilirken,
İkinci Bölüm'de konuyla ilgili teorik çerçeve yer almıştır. Arap Baharı'nın Türkiye
üzerindeki yansımalarını anlatan olay ve olgulardan III. Bölüm'de bahsedilmiştir. IV.
Bölüm'de Arap Baharı sürecinde Suriye'den gerçekleşen zorunlu göçün Türkiye'ye
sosyolojik etkilerine ilişkin bir durum tespiti yapılmıştır. Son bölümü oluşturan V.
Bölüm ise doküman taraması sonucu ulaşılan ikincil materyallerin yorumlamasına
ayrılmıştır.
Demokrasi talebiyle başlayan toplumsal olayları beraberinde getirdiği için
Sosyoloji alanında öncelikle incelenmeye değer bulunan Arap Baharı süreci, yarattığı
zorunlu göç sebebiyle Türkiye'de birçok kaygıyı beraberinde getirmiştir. Bu çerçevede
Suriye'den gerçekleşen zorunlu göçün Türkiye'ye etkileri üzerine Sosyoloji bilimi
alanında yeterli çalışma olmaması nedeniyle bu çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı
düşünülmektedir.

Abstract:
Arab Spring, which is thought to be West origin and has the aim of ascribing
positive meanings to the process lived, could not build the democratic wave that it
brought in The Middle East which is in a geostrategic and geopolitical location, has a
rooted civilization and different dynamics in it. Arab Spring, which spreads negative
effects to not only Middle East society but also several societies, has also affected
Turkey.
It is factual that Turkey, which has formed migration policy and organizational
structure over cognate migration namely over the nations having the same cultural
heritage and history, could not forecast the results of other movements of migration
except for this kind of migration. This is because while Turkey has accepted a total 2
million immigrants from 1923 to the present day, over 2 million and 2 thousand Syrians
migrated to Turkey between April 2011 and October 2015. In this context, it is of vital
importance that Turkey, which was firstly a transit and then became a target country for
the international movements of migration that lifted its effectiveness in the world with
Arab Spring, should manage the phenomenon of forced migration contemporarily and
better.
This theoretical study prepared as a M.A. thesis has aimed to explain both how
the events that have prepared remodeling of The Middle East have affected Turkey in
terms of forced migration and measures taken by Turkey. As analyzing all of the
countries in which Arab Spring has occurred exceeds the framework of the study,
review of literature technique has been preferred with reference to the secondary
resources.
While the information related to the subject and importance of the study has
been given in the section, the theoretical framework related to the subject has been dealt
with in the second section. The events and facts that show the reflections of Arab Spring
over Turkey have been mentioned in the third section. In the fourth section, an
assessment related to the sociological effects of the forced migration happened in Syria
during the period of Arab Spring over Turkey has been made. The fifth section, which
forms the last section, has been allocated for interpretation of secondary resources
obtained as a result of review of literature.
Arab Spring process, which is deemed suitably for being examined in sociology
field primarily as it has brought about social events starting with the demand of
democracy, has leaded to many concerns in Turkey because of the forced migration
created by it. In this context, as there are not enough studies in sociology science about
the effects of forced migration taking place from Syria over Turkey, it is thought that
this study will make a contribution to the literature.