Eser elementlerin obezite ve framingham risk skoru üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of trace elements on obesity and framingham risk score
Yazar: DOĞANAY OĞUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR DEMİRBAŞ ; PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Eser elementler = Trace elements ; Obezite = Obesity ; Risk analizi = Risk analysis ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Obezite ve fazla kilo başta kardiyovasküler ve endokrinolojik olmak üzere pek çok hastalığa yatkınlık oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, obez olan ve olmayan bireylerde serum eser element [bakır(Cu), çinko(Zn), demir(Fe) ve selenyum(Se)] düzeylerini tespit etmek ve bu bireylerdeki Framingham risk skorunu belirleyerek eser elementler ile arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu araştırmanın evrenini Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 01.03.2022-31.04.2022 tarihleri arasında başvuran bireyler oluşturdu. Katılımcılar beden kitle indeksi (BKİ) değerlerine göre 3 ayrı gruba ayrıldı. Gruplar arasında yaş dağılımı, kadın ve erkek birey sayısı ve sigara içen-içmeyen birey sayıları benzer tutulmaya çalışıldı. Bireylerin sosyodemografik özellikleri, beden kitle indeksleri, sistolik ve diyastolik kan basıçları, hemogram, lipit paneli parametreleri, Framingham risk skoru değerleri kaydedildi. Katılımcıların serum demir, çinko, bakır ve selenyum düzeyleri Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı laboratuvarında spektrofotometri yöntemiyle analiz edildi. Veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 22.0 istatistik paket programında değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya toplam 180 kişi dahil edildi ve bireylerin %50,0'ı erkek (n=90) idi. Katılımcıların Framingham Risk Skoru (FRS) ortalamaları 9,31±7,99 (1-37), bel çevresi ortalaması 95,63±15,08 (61-132) cm ve BKİ ortalaması 27,58±5,70 (18-60,55) kg/m2 idi. Bireylerin %33,9'u (n=61) normal kilolu, %33,3'ü (n=60) fazla kilolu ve %32,8'i (n=59) obez idi. Normal kilolu bireylerin yaş ortalamaları (41,39±9,12), obez bireylerden (45,69±7,60) daha düşüktü (p=0,016). Normal kilolu bireylerin ortalama FRS'leri(7,84±3,05) fazla kilolu (8,80±3,39) ve obez (13,39±6,24) grubun ortalama FRS değerlerinden daha düşük saptandı (p<0,001). Düşük FRS değerine sahip bireylerin bel çevresi (p<0,001) daha düşüktü. Serum bakır düzeyleri ve BKİ arasında pozitif yönde zayıf korelasyon saptandı (r=0,176 p=0,018). Ölçülen diğer eser element düzeylerinin BKİ ve FRS ile olan ilişkileri incelendiğinde anlamlı bir ilişki saptanmadı.
Sonuç: Normal kilolu bireylerde kardiyovasküler risk düzeyinin daha düşük olduğu tespit edildi. Ayrıca bireylerin serum bakır düzeyleri ile BKİ değerleri arasında pozitif yönlü ilişki olduğu saptandı. Serum Se, Zn ve Fe değerlerinin BKİ ve FRS değeri ile ilişkisi olmadığı görüldü. Dolayısıyla serum eser element düzeyi tayininin obezite ve kardiyovasküler hastalık tanı ve takibinde klinik pratiğe girmesi için halen randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: Obesity and excess weight predispose to many diseases, especially cardiovascular and endocrinological. Prediction of obesity and its complications is important in diagnosis and treatment. The aim of this study is to determine the serum trace element [copper(Cu), zinc(Zn), iron(Fe) and selenium(Se)] levels in obese and non-obese individuals and to examine the relationship between trace elements by determining the Framingham risk score in these individuals.
Materials and methods: The population of this cross-sectional study consisted of individuals who applied to Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Family Medicine Polyclinic between 01.03.2022 and 31.04.2022. Participants were divided into 3 groups according to their body mass index (BMI) values. Age distribution, the number of male and female individuals, and the number of smokers and non-smokers were tried to be kept similar between the groups. Sociodemographic characteristics, body mass indexes, systolic and diastolic blood pressures, hemogram, lipid panel parameters, Framingham risk score values of the individuals were recorded. The serum iron, zinc, copper and selenium levels of the participants were analyzed by spectrophotometry method in the laboratory of Necmettin Erbakan University Medical Biochemistry Department. The data were evaluated in the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) version 22.0 statistical package program. Statistical significance was accepted as p<0.05.
Results: A total of 180 people were included in the study and 50.0% of the individuals were male (n=90). The mean Framingham Risk Score (FRS) of the participants was 9.31±7.99 (1-37), the mean waist circumference was 95.63±15.08 (61-132) cm, and the mean BMI was 27.58±5.70 (18- 60.55) kg/m2. 33.9% (n=61) of the individuals were normal weight, 33.3% (n=60) were overweight and 32.8% (n=59) were obese. The mean age of normal-weight individuals (41.39±9.12) was lower than that of obese individuals (45.69±7.60) (p=0.016). The mean FRS of normal weight individuals (7.84±3.05) was lower than the mean FRS values of overweight (8.80±3.39) and obese (13.39±6.24) groups (p<0.001). Waist circumference of individuals with low FRS value (p<0.001) was lower. There was a weak positive correlation between serum copper levels and BMI (r=0.176 p=0.018). When the relationships of other measured trace element levels with BMI and FRS were examined, no significant relationship was found.
Conclusion: Cardiovascular risk, waist circumference and cholesterol levels were found to be lower in individuals with normal weight. In addition, a positive correlation was found between serum copper levels and BMI values of individuals. It was observed that serum Se, Zn and Fe values were not related to BMI and FRS values. Therefore, randomized controlled studies are still needed for the determination of serum trace element levels to enter clinical practice in the diagnosis and follow-up of obesity and cardiovascular disease.