Öğretmenlerin toplu sözleşme algıları: Diyarbakır-Yenişehir örneği
Collective bargaining perceptions of teachers: The case of Yenişehir-Diyarbakır
Yazar: MEHDİ SEVER
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHİM ÖZMEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sendikalar = Unions

Özet:
Bu çalışmamızın amacı öğretmenlerin, örneklemden yola çıkarak tüm evrene 
genelleyebilecek olan, Toplu Sözleşme Algılarını ölçmek ve Toplu Sözleşmenin 
geliştirilebilmesi için gerek sendikalara gerekse işveren durumunda olan ilgili kurumlara
bir fikir vermektir. Araştırmanın kapsamı Diyarbakır ili Yenişehir ilçesinde bulunan 44 
ortaokul ve İmam hatip ortaokulunda çalışan öğretmenlerdir. Yenişehir İlçesinde yaklaşık 
3500 öğretmen bulunmaktadır. Araştırma evrenimiz olan ortaokullarda ise 1150 
öğretmenin olduğu tespit edildi. Evrenin yüzde 10'u örneklem seçilmiştir. 
Kahramanmaraş merkezli, 6.02.2023 tarihli, depremin olması ve araştırma alanımız olan 
Diyarbakır ilinin de ciddi şekilde etkilemesi sebebiyle, yaptığımız anket 123 kişiyle 
sınırlandırılmıştır. İlgili öğretmenlere Google form aracılığıyla 21 sorudan oluşan nicel 
ölçme aracı olan anket gönderilmiştir. Alınan sonuçlar spss (İngilizce 
açılımıyla: Statistical Package For the Social Sciences) aracılığıyla analiz edilmiştir. 
Sendikanın il başkanlarıyla derinlemesine görüşme yapılmıştır. Görüşme sonucu rapora 
eklenmiştir.
Öğretmenler, Toplu Sözleşme Görüşmelerini önemli kazanım olarak 
değerlendirmektedirler. Sendika farkı gözetmeksizin öğretmenlerin tamamı, Toplu
Sözleşme Görüşmelerini, özlük hakları açısından bir zorunluluk olarak görmektedir. 
Memurların Toplu Sözleşme Görüşmeleri vasıtasıyla çok sayıda hak ve özgürlüğe 
kavuştuklarını rahatlıkla söyleyebiliriz.
Toplu Sözleşme primi benimsemekle beraber prim için getirilen baraj şartı red 
edilmektedir. Hakem Heyeti ve Türkiye İstatistik Kurumuna karşı ciddi bir tepki oluşmuş 
ve her iki kurumun tarafsız olmadığı anlayışı hâkim durumda olduğu tespit edilmiştir. 
Tüm bu aksaklıklara karşı promosyonlar, hac ve umre gibi sosyal kazanımlar bu sürecin 
kazanımı olarak değerlendirilmektedir. 
Sendikaların varlığı öğretmenler tarafından sorgulanmasına karşın, sendika 
gerçekliliği olmadan bazı haklara sahip olunmayacağının farkında olan öğretmenler,
sendikacıların özlük hakları ile kendi özlük haklarının aynı paralelde olmadığını 
belirtmekte ve bundan rahatsız olmaktadırlar. Sendikacı maaşlarının objektif ve şeffaf 
olarak kamuoyuna paylaşılması gerektiği konusunda görüş birliği olduğu tespit edilmiştir.
Hac ve Umre konularında ise öğretmenlerin ideolojik bir ayırışıma gittikleri 
görülmektedir. Muhafazakâr ve dindar öğretmenler ile dindar olmamakla beraber nötr 
davranan öğretmenler, bu kazanımları değerli bulurken aksi ideolojiye sahip öğretmenlerin 
ise dini simgelere sahip kazanımlara ilgisiz kaldığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Sözcükler:
Sendika, Toplu Sözleşme, Grev, Görüşme, Enflasyon

Abstract:
The aim of this study is to measure the Collective Agreement Perceptions of teachers, 
which can be generalized to the whole population , based on the sample, and to give an 
idea to both the unions and the government, which is the employer, in order to develop 
Collective Agreement. The scope of the research is the teachers working in 44 secondary 
schools and Imam Hatip secondary schools in Diyarbakır province Yenişehir district. 
There are approximately 3500 teachers in Yenişehir District. It is determined that there 
are 1150 teachers in secondary schools, which is our research universe. 10 percent of the 
population is selected as a sample, but it is aimed to increase this number in order to 
increase the validity of the research. Due to the earthquake in Kahramanmaraş, dated 
6.02.2023, and the serious impact of Diyarbakır, our research area, the survey we 
conducted is limited to 123 people. A questionnaire consisting of 21 questions, a 
quantitative measurement tool, is sent to the relevant teachers via the Google form. The 
results are analyzed via spss (Statistical Package For the Social Sciences). In-depth 
interviews are conducted with the provincial heads of the union. The result of the meeting 
has been added to the report.
Teachers consider Collective Bargaining Negotiations as an important gain. All of 
the teachers, regardless of the union, see Collective Agreement Negotiations as a necessity 
in terms of personal rights.
Although the Collective Agreement adopts the premium, the threshold requirement 
for the premium is rejected. There has been a serious reaction against the Arbitration 
Committee and the Turkish Statistical Institute and it has been determined that the 
understanding that both institutions are not impartial is in a dominant position. Promotions 
against all these disruptions, social gains such as hajj and umrah are considered as the 
gains of this process.
Although the existence of the unions is questioned by the teachers, the teachers, who 
are aware that some rights cannot be obtained without the reality of the union, state that
the personal rights of the unionists are not in line with their own personal rights and they 
are disturbed by this. It has been determined that there is a consensus that the salaries of 
trade unionists should be shared with the public in an objective and transparent manner.
It is observed that teachers make an ideological distinction in the subjects of Hajj and 
Umrah. Conservative and religious teachers and non-religious but neutral teachers find 
these gains valuable, while teachers with opposite ideologies are indifferent to gains with 
religious symbols.

Keywords:
Union, Collective Agreement, Strike, Negotiation, Inflation.