Yönetim kuramlarında işbirliği kavrayışı
Understanding of cooperation in the theories of administration
Yazar: GÖKHAN AŞKAR
Danışman: DOÇ. DR. OZAN ZENGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Disiplin = Discipline ; Hiyerarşi = Hierarchy ; Yönetim = Management ; İşbirlikçi davranışlar = Collaborative behaviours

Özet:
Yönetim ve insan işbirliği arasındaki ilişkiye dair göndermelerin yaygınlığına karşın işbirliğinin yönetim içindeki konumu kapsamlı bir incelemeye konu edilmemiştir. Bu tezde işbirliğinin emek süreci ve emek sorunu bağlamında insan eylemlerine dair geniş tanımlarla ele alındığı ve çifte araçsallık taşıdığı öne sürülmüştür. Emek süreci içinde işbirliği 'birlikte çalışma'nın yönetilmesi ve düzenlenmesi bakımından olgusal araçsal niteliktedir. Ancak toplumsal uyum, çıkar birliği, karşılıklı kazanca yönelen davranışlar ve kişiler arasında kurulan enformel ilişkiler etrafında düşünsel araçsallaşmanın nesnesi haline gelmektedir. Bu bakımdan tezin ilk bölümünde işbirliğinin olgusal araçsallığı tartışılmış; düşünsel araçsallaşmanın epistemolojik kaynakları ve olgunlaştığı tarihsel bağlam için çerçeve oluşturulmuştur. İkinci bölümde Taylor'un 'zorunlu işbirliği'ni gizlememesini izleyen ve tadil etmeye çalışan yönetim ideolojilerinin geleneksel yorumları üzerinde durulmuştur. Bu evrede hiyerarşiler içinde işbirliği giderek iradi/gönüllü eylemlerle birlikte düşünülmektedir. Üçüncü bölümde 1970'lerden sonra ortaya çıkan yeni yönetim pratikleri ve kuramları inceleme altına alınmıştır. Geçmişteki kavramsal çerçeveleri epistemolojik bakımdan tekrar eden bu eğilimlerin ayırıcı unsurunun 'gönüllü işbirliği'ni hiyerarşilere karşı kurgulaması olduğu gösterilmiştir. Yönetsel gerçeklik içinde işbirliğinin soyut ve genellemeci bir düzlemde düşünülmesi paradoksal bir görünüm ortaya çıkarmaktadır. Geleneksel yorumlarda zorunluluk ilişkilerinin içinde gönüllü işbirliği arayışında kuramsal nitelikte bir paradoks bulunmaktadır. Hiyerarşilere karşı konumlandırılan yeni işbirliği kavrayışlarıysa işbirliğinin olgusal araçsallığını görmezden gelme eğilimini sürdürmekte ve pratiğe ilişkin bir paradoks üretmektedir. Bu tezde yönetsel gerçeklik içinde işbirliği toplumsal ilişkilerden soyutlanmayan tarihsel bir bağlamda sınıflandırılmış ve tartışılmış; bu yoldan işbirliği toplumsal gerçekliği yadsımayan bir zeminde ele alınmıştır.

Abstract:
Despite the prevalence of references to the relationship between administration and human cooperation, the position of cooperation in administration has not been examined in depth. In this thesis, it is argued that cooperation in the context of labour process and labour problem is considered with broad definitions of human actions, and it has double instrumentality. Cooperation in labour process is factual instrumental in terms of the management and regulation of 'working together'. However, it becomes the subject of conceptual instrumentalization around social harmony, unity of interests, behaviours towards mutual gain and informal relations among individuals. In this respect, factual instrumentality of cooperation is discussed in the first chapter; a framework is created for the epistemological sources of conceptual instrumentalization and the historical context
in which it matured. In the second chapter, traditional approaches of the administrative ideologies that followed Taylor's disclosure of 'enforced cooperation' and tried to restore it are elaborated. In this period, cooperation within hierarchies is gradually thought around voluntary actions. In the third chapter, the new administrative practices and theories that emerged after the 1970s are examined. It is shown that the distinctive characteristic of new trends, which epistemologically repeat the conceptual frameworks of the past, is the construction of 'voluntary cooperation' against hierarchies. Reflecting on cooperation in administrative reality within an abstract and general context is paradoxical. In traditional approaches, there is a theoretical paradox in the search for
voluntary cooperation within the relations of necessity. The new understanding of cooperation, positioned against hierarchies, continues to ignore factual instrumentality of cooperation and produces a paradox related to practice. In this thesis, cooperation in administrative reality is classified and discussed in a historical context that is not isolated from social relations; in this way, cooperation is handled on a ground that does not deny social reality.