Tedarikçi yakınlığının lojistik performans üzerine etkisi
The effect of supplier proximity on logistics performance
Yazar: DURSUN KIRMEMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA METE
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bölgesel yakınlık = Distance effect ; Lojistik = Logistics ; Performans = Performance ; Tedarik = Supply ; Tedarik sistemleri = Supply systems ; Yakınlık = Intimacy

Özet:
Küreselleşmeyle birlikte kaliteli ve ucuz kaynaklara erişim ile ürünlerin yeni
pazarlara sunulma arayışı bir taraftan coğrafi olarak tedarik zincirlerini genişletirken
diğer yandan pazara hızlı yanıt vermenin artan önemi, teslimat problemleri ve lojistik
maliyetler bu genişlemeyi engelleyici yönde baskı oluşturmaktadır. Bu bağlamda
araştırmamızın temel sorusunu "firma lojistik performansı bakımından artan coğrafi
genişlemenin getirdiği sorunları aşmada ilişkisel yakınlığın rolünün ne olduğu"
oluşturmaktadır.
Araştırmanın amacı, coğrafi ve ilişkisel yakınlığın firma lojistik performansı
üzerindeki etkisi ile coğrafi yakınlığın lojistik performans üzerindeki etkisinde,
ilişkisel yakınlığın aracılık rolünü analiz etmektir. Bu amaç doğrultusunda; öncelikle
tedarik zinciri yapısı, tedarik zinciri ilişkileri, yakınlık kavramı ve yakınlık boyutları
ile ilgili yerli ve yabancı literatür incelemesi yapılmıştır. Yapılan çalışmalar özet
olarak sunulmuştur.
Araştırma verilerini toplamak için Narasimhan ve Nair tarafından
geliştirilen "Coğrafi Yakınlık Ölçeği", Golicic ve Mentzer tarafından geliştirilen
"İlişkisel Yakınlık Ölçeği" ve Fugate vd. tarafından geliştirilen "Lojistik Performans
Ölçeği" kullanılarak bir anket oluşturulmuştur. Bu anket formu Samsun Sanayi ve
Ticaret Odası'na üye 639 imalat işletmesine uygulanmıştır. 218 işletmeden toplanan
veriler SPSS 25 ve IBM SPSS Amos v.24 programları kullanılarak analiz edilmiştir.
Toplanan verilerin sırasıyla normallik analizi, frekans analizi, güvenirlik analizi,
açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, gruplar arasında fark
olup olmadığı t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile analiz edilmiş,
gruplar arasındaki farklılıklar Posthoc testlerinden Tukey testi ile belirlenmiştir.
Ayrıca doğrudan etkileri test etmek için çoklu regresyon analizi ve aracılık ilişkisini
test etmek için ise yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılmıştır.
Yapılan analiz sonucunda; coğrafi yakınlığa verilen önem ile lojistik
performans arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunurken, ilişkisel yakınlığa
verilen önem ile lojistik performans arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki
bulunmuştur. Coğrafi yakınlığın firma lojistik performansı üzerindeki etkisinde
ilişkisel yakınlığın tam bir aracılık etkisine sahip olduğu görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Coğrafi yakınlık, İlişkisel yakınlık, Lojistik Farklılaşma, Lojistik Verimlilik, Lojistik Etkinlik

Abstract:
In the wake of globalization, the search for putting the products on new
markets geographically expands the supply chains with the access to high quality and
affordable resources while the increasing importance of giving a quick response to
the market, delivery problems, and logistics costs are generating a pressure towards
preventing this expansion. In this regard, "the nature of the role of the relational
proximity in overcoming the problems caused by the increasing geographical
expansion in terms of logistics performance of the business" constitutes our main
research question.
The aim of the study is to analyze the effect of geographical and relational
proximity on the logistics performance of the business and the intermediary role of
relational proximity in the effect of geographical proximity on logistics performance.
In line with this aim, a domestic and foreign literature review was primarily
performed on the supply chain structure, supply chain relationships, the concept of
proximity, and the dimensions of proximity. The studies conducted were presented in
summary.
In order to collect the research data, a questionnaire was formed using the
"Geographical Proximity Scale" developed by Narasimhan and Nair, the "Relational
Proximity Scale" developed by Golicic and Mentzer and the "Logistics Performance
Scale" developed by Fugate vd. The questionnaire form was implemented on 639
manufacturing enterprises that are members of the Samsun Chamber of Commerce
and Industry. Data collected from 218 enterprises were analyzed using SPSS 25 and
IBM SPSS Amos v.24 programs. The normality analysis, frequency analysis,
reliability analysis, exploratory factor analysis, and confirmatory factor analysis of
the collected data were respectively performed, the data were analyzed by t-test, oneway analysis of variance (ANOVA), between which groups there was differentiation
determined by posthoc Tukey. In addition, multiple regression analysis was used to
test the direct effects, and Structural Equation Model was used to test the mediation
relationship.
As a result of the analyses performed, a significant negative correlation was
found between the importance attached to the geographical proximity and logistics
performance, while a significant positive correlation was found between the
importance attached to the relational proximity and logistics performance. It was
observed that relational proximity has a full mediation effect regarding the effect of
geographical proximity on the logistics performance of the business.

Keywords: Geographical Proximity, Relational Proximity, Logistics Effectiveness, Logistics Efficiency, Logistics Differentiation.