Küçük hücre dışı akciğer kanseri tanılı hastalarda beyin metastazını predikte eden faktörler
Predicting brain metastasis in patients with non-small cell lung cancer causative factors
Yazar: MERVE ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. MEVLÜDE İNANÇ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Onkoloji = Oncology

Özet:
Giriş ve Amaç: Küresel olarak, akciğer kanseri erkeklerde en yaygın kanser ve kanserden ölümlerin önde gelen nedenidir; kadınlarda ise üçüncü en yaygın kanser ve kanserden ölümlerin ikinci önde gelen nedenidir. Akciğer kanseri vakalarının büyük çoğunluğunu KHDAK tanıları oluşturmaktadır. Akciğer kanserli tüm hastaların üçte birinde beyine metastaz gelişeceği öngörülmüştür. Kranial metastaz sonrası beklenen yaşam süresi oldukça düşüktür. Çalışmamızda morbidite ve mortalite üzerinde ciddi etkisi olan bu kliniğin  erken tanınmasını ve daha yakın takip gereken grubu belirlemeyi amaçladık.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmamızda 2022 – 2024 yılları arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi tıbbi onkoloji bilim dalında tedavi görmüş ve tedavisi halen devam eden KHDAK tanısına sahip ve ek  malignite tanısı olmayan 500 ardışık hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların biyokimyasal ve tam kan sayımı değerleri ve klinikopatolojik özellikleri elektronik sistemden kaydedildi. Parametreler univaryant ve multivaryant lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. 
Bulgular:  Hastaların % 25'inde tanı veya tedavi sürecinde kranial metastaz tespit edildi. Hastaların % 85 'i erkekti; baskın histopatolojik tip adenokarsinomdu. Hastaların ortanca yaşı 67 ( 31-90 ) idi. Hastaların %30.6'sının ailesinde malignite öyküsü bulunmaktaydı. Hastaların % 11.4'ünde tanı anında kilo kaybı mevcuttu. Tanı anında aktif sigara kullanan hasta oranı %68 idi. 40 hastada EGFR mutasyonu tespit edildi. Tanı anında hastaların %36.7'sinde lenfanjitik yayılım mevcuttu.  Hastaların %58.2 'sinde tümör sağ akciğer yerleşimliydi. Cinsiyet, aile öyküsü, tümör yerleşimi, CEA düzeyi, lipid düzeyleri, D vitamini seviyesi ile kranial metastaz arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Tanı anında nörolojik semptomların bulunması (%95 GA 2.79 – 524.173 , p=0.006), takipte çoklu organ metastazının gelişmesi (%95 GA 1.484 – 155.638 , p=0.022) , tanı yaşının düşmesi (%95 GA 0.834 – 0.98, p=0.015) ve tanı anındaki GGT değerinin yükselmesi (%95 GA 0.926 – 0.999, p=0.044) kranial metastaz ile ilişkili bulundu.   
Sonuç: KHDAK tanılı hastalarda tanı anında nörolojik semptomların mevcut olması, takipte çoklu organ metastazı gelişmesi kranial metastazı predikte eden faktörler olarak bulunmuştur. Ek olarak tanı yaşının bir birim azalmasının ve tanı anında GGT düzeyindekindeki bir birim artışın kranial metastaz riskini anlamlı ölçüde arttırdığı tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Küçük hücre dışı akciğer kanseri, Beyin metastazı, GGT.

Abstract:
Introductıon And Objectıve: Globally, lung cancer is the most common cancer and the leading cause of cancer death in men and the third most common cancer and the second leading cause of cancer death in women. The vast majority of lung cancer cases are diagnosed as NSCLC. It has been estimated that one third of all patients with lung cancer will develop metastases to the brain. Life expectancy after cranial metastasis is quite low. In our study, we aimed to determine the early recognition of this clinic, which has a serious impact on morbidity and mortality, and to determine the group that requires closer follow-up.
Patıents and Methods: In our study, we retrospectively evaluated 500 consecutive patients with NSCLC and no additional malignancy who were treated in the medical oncology department of Erciyes University Medical Faculty Hospital between 2022 and 2024. Biochemical and complete blood count values and clinicopathologic features of the patients were recorded from the electronic system. Parameters were evaluated by univariate and multivariate logistic regression analysis. 
Results:  Cranial metastases were detected in 25% of patients at diagnosis or during treatment. 85% of the patients were male; the predominant histopathologic type was adenocarcinoma. The median age of the patients was 67 (31-90). 30.6% of the patients had a family history of malignancy. Weight loss was present in 11.4% of the patients at the time of diagnosis. The proportion of patients who were active smokers at the time of diagnosis was 68%. EGFR mutation was detected in 40 patients. Lymphangitic spread was present in 36.7% of patients at the time of diagnosis.  The tumor was localized in the right lung in 58.2% of the patients. There was no significant association between gender, family history, tumor location, CEA level, lipid levels, vitamin D level and cranial metastasis. In multivariate analysis, presence of neurologic symptoms at the time of diagnosis (95% CI 2.79 - 524.173, p=0.006), development of multiple organ metastasis during follow-up (95% CI 1.484 - 155.638 , p=0.022), decreased age at diagnosis (95% CI 0.834 - 0.98 , p=0.015) and increased GGT value at diagnosis (95% CI 0.926 - 0.999, p=0.044) were associated with cranial metastasis.   
Conclusıon: The presence of neurologic symptoms at the time of diagnosis, and the development of multiple organ metastases during follow-up were found to be predictive factors for cranial metastasis in patients with NSCLC. In addition, a one unit decrease in age at diagnosis and a one unit increase in GGT level at diagnosis significantly increased the risk of cranial metastasis. 
Key Words: Non-small cell lung cancer, Brain metastasis, GGT.