Kelkit havzası Tokat kesiminin biyosfer rezervi olarak planlanması
Planning of Tokat part of the river Kelkit watershed as biosphere reserve
Yazar: PERVİN YEŞİL
Danışman: PROF. DR. HASAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Doğa koruma, günümüzde gelişen teknolojiye bağlı tahriplerin büyümesi ile çok büyük önem kazanmış ve tüm dünyada ciddi bir şekilde ele alınmış olan bir kavramdır. Biyosfer Rezervleri, pek çok doğa koruma statüsünden yalnızca biridir. Ancak, bu statü, halk katılımını temel alması ve uluslar arası bir ağ ile birbirlerine bağlanan alanlardan oluşması nedeni ile günümüzün en etkili koruma araçlarından birisi durumuna gelmiştir.Bu çalışmada ülkemizin nadir ekosistemlerinden birine sahip olan Kelkit havzasının bir bölümünün Biyosfer Rezervi seçim ve planlama ilkeleri doğrultusunda incelenerek planlanması amaçlanmıştır.Çalışmada öncelikle alanın doğal ve kültürel özellikleri alan çalışmaları ve literatür bilgileri ışığında ortaya konmuştur. Her bir özellik için elde edilen haritalar üst üste çakıştırılarak alanın sahip olduğu kaynak değerlerinin net bir haritası elde edilmiştir. Daha sonra tespit edilen kaynak değerleri doğa koruma ölçütleri açısından değerlendirilmiş ve koruma gerekliliği ortaya konmuştur. Bir sonraki aşamada ana kaynak değerleri, belirli kriterler ışığında değerlendirilmiş, her kriter için bir harita hazırlanmış ve doğa koruma alanı statüsü saptanmıştır. Son aşamada ise elde edilen haritalar çakıştırılarak bölgeleme sistemini gösterir harita elde edilmiş ve plan önerilerine yer verilmiştir. 344.928 ha alana sahip olan öneri biyosfer rezerv alanının %3'ü mutlak koruma bölgesine, %25'i tampon bölgeye ve %72'si geçiş bölgesine ayrılmıştır.

Abstract:
Nature conservation is a concept that has gained importance with the increasing destruction in nature paralleling to developing technology and attracted great attention all over the world. Biosphere Reserve is one of the nature conservation statues. In addition, since this status is based on public participation and the areas with this status are linked with each other through an international network; it has turned out to be one of the most effective conservative instruments.In this study, it was aimed to plan some part of Kelkit watershed, which shelters one of the rare ecosystems in Turkey, in convenience with the principles of selection and planning of Biosphere Reserve, by surveying the area.In the first place, natural and cultural features of the area were detected through field surveys and related literatures. Each feature of the area was processed on different charts and then all the prepared charts were overlapped. As the result of this process, a clear chart of source values in the area was obtained. After that, determined source values were evaluated according to nature conservation principles and conservational needs for the area were found to be evident. At a later stage, main source values were evaluated according to certain criteria, a chart was prepared for each criterion, and nature conservation status of the area was determined. At the last stage, all the prepared charts were overlapped; the chart, which shows the sectioning system, was obtained, and planning proposals were offered. Three percent of proposed biosphere reserve area of 344.928 ha was left for absolute conservation zone, 25 percent was left for buffer zone and 72 percent was for passage zone.