Bazı furan ve pirrol türevi visinal-dion bileşiklerinin çeşitli nükleofillerle reaksiyonları /
Yazar: İSMAİL YILDIRIM
Danışman: PROF.DR. YUNUS AKÇAMUR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1992
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Furan = Furan ; Nükleofiller = Nucleophiles ; Pirol = Pyrrole-2,3-dione ; Visinal-dion bileşikleri = Visinal-dione compounds

Özet:
ÖZET Son yıllarda, 4-Benzoil-5-Fenil-2,3-furandion (\) bileşiğinin bir yönden termoliz reaksiyonlarında, diğer yönden de nükleofillere karşı oldukça aktif bir reaksiyon göstererek çeşitli schiff bazları, ketonlar, ketiminler, ketenler, nitriller, izosiyanatlar, oksimler, aminler, hidrazonlar, üretanlar, tiyosemi-, ve semikarbazonlarla etkileşmesi ile heterosiklik kimyasına birçok yeni bileşikler kazandırdığı görülmüştür.Literatür araştırması sonucu, l'in üre ve tiyotirelerle reaksiyonlarının çalışılmamış olması, bizi bu konuya yöneltmiştir. Bu çalışmanın ilk bölümünde, 1 bileşiğinin N-Etilüre, N-AUilüre, N-Metiltiyoüre, N-Etiltiyoüre, N-Feniltiyoüre, N,N-Dimetilüre ve N,N-Dietilüre ile reaksiyonlan yapılarak sırasıyla ; 5-Benzoil-l-etil-4-fenil pirimidin-2-on (2a), l-AHil-5-benzoil-4-fenil pirimidin-2-on (2b), 5-Benzoil~4-fenil-l-metil pirimidin-2-tiyon (3>), 5-Benzoil-l-etil-4-fenil pirimidin-2-tiyon (3J»), 5-Benzoil- 1,4-difenil pirimidin-2-üyon (3c), 4-Benzoil- l-dimetilaminokarbonil-Sfenil-23-pir- roldion (4a), 4-Benzoil- l~dietilaminokarbonil-5-fenil-2,3-pirroldi on (4b) bileşikleri elde edilmiştir. Ayrıca, bu çalışmada elde edilen pirroldion türevi olan 4_a ve 4b bileşiklerinin de bazı nükleofülerle reaksiyonlan düşünülerek, çalışmalar yapılmıştır. Çalışmanın bu bölümünde, 4^ ve 4b substratlannın İzopropanol, Metanol, Benzilamin,Anilm,/>-Toluidin ve o-Fenilendiamin ile reaksiyonlan yapılarak sırasıyla ; N,N-Dietil-N'-[ 2-benzoil-l-fenil-4-izopropoksi buten (l)-3,4- dion] üre (5a), N,N-Dietil-N'-[ 2-benzoil-l-fenil-4-metoksi buten (l)-3,4-dion] üre (£b), A3-l-Benzil-5-benzilanımo^benzoU-5-fenil-3-bidroksi pirrolin-2-on (f^), A3-4-Benzoil-5-ani- lino-l^-difenil-3-hidroksi pirrolin-2-on (6J>), A3-4-Benzoil~5-fenil-3-hidroksi-S/^toluidino-l- p-tolil pirrolin-2-on (6c) ve 2-Fenâçiliden-3-kinoksalon (2) bileşikleri sentez edilmişlerdir. Daha sonra çahşmalanmızın başlangıç maddesi olan i bileşiğine benzer yapıda aktif bir visinal -dion'un sentezi düşünülmüş ve bu sentez de gerçekleştirilmiştir. Bu yeni substrat, bir seri reaksiyon basamaklan sonunda sentez edilen, 4-/»-Anisoil-5-/7-metoksi fenil-23-furandion (8) olup, l'in yukarda verilen tüm nükleofülerle yapılan reaksiyonlannı tekrar etmek imkanı bakımından çok önemlidir. Bu nedenle, örnek olarak â'in N-Metilüre ve N-Metiltiyoüre ile reaksiyonlan da yapılarak sırasıyla ; 5~p-Anisoil-4-/Mnetoksifenil-l -metil pirimidin-2-on (g) ve 5-/^-Anisoil-4-/j-metoksifenil-l -metil pirimidin-2-tiyon (lg) elde edilmiştir. Sentez edilen bu yeni bileşiklerin yapılan elementel analiz, IR^H-NMR ve 13C-NMR spektrumlan yardımıyla aydınlatılmıştırAynca, 3a bileşiğinin röntgen spektral analizi de yapılarak, açık formül kesinlik kazanmıştır. Sonuçlar, reaksiyonlarda kullanılan nükleofillerin ve sentez edilip kullanılan substratlann yapı ve özellikleri yönünden mukayeseli olarak tartışılmıştır. III

Abstract:
SUMMARY Recently, many new cömpounds have been added to the literatüre by the reaction of 4-Benzoyl-5 -phenyl-2,3-furandione (D with various nuclepphilic reagents; such as schiff bases, ketones, ketimines, ketenes, nitriles, isocyanates, oximes, amines, hyrazones, urethanes, thiosemi- and semicarbazoaes. This is due to the fact that the compound 1. is rather active across to nucleophilic reagents and thermolysis reactions. Since there are not any tangible studies published in tfais area, we are interested in doing research on these subjects. in the first chapter of this investigation, the cömpounds of SBenzoyl-l-ethyl-4-phenyl pyrimidine -2-one (2a). l-AHyl-S-Benzoyl-4-phenyl pyrimidine-2-one (2JbJ, 5-Benzoyl-4-phenyl-l-methyl pyrimidine-2-thione (3a).5-Benzoyl-l-ethvl-4-phenyl pyrimidine-2-thione (3b). 5-Benzoyl-l,4- diphenylpyrimic%e-2-mione(3c).4-Benzoyl-l-dimemylamin^ (4a) and 4-Benzoyl-l-diethylanünocarbonyl-5-phenyl-23-pyrroldione (4b) were obtained from the reactions of N-Ethylurea, N-Allylurea, N-Methylthiourea, N-Ethylthiourea, N-Phenylthiourea, N,N-Dimethylurea and N,N-Diethylurea, respectively, with the compound £. in the second cbapter, the cömpounds 4g.andâb» which are the derivatives of pyrroldione, obtained above were reacted with some of the nucieophiles given below. These are Isopropanol, Methanol, Benzylamine, Aniline, p-Toluidine and o-Phenylenediamine. At the gnd of these reactions the cömpounds N,N-Diethyl-N'-[2-benzoyl-l-phenyI-4-isopropoxy butene (l)-3,4- dione] Urea (5a). N,N-Diethyl-N'-[2-benzoyl-l-phenyl-4-methoxy butene(l)-3,4-dione] Urea (Sb). A3-l-Benzyl-5-bezyIamino-4-benzoyl-5-phenyl-3-hydroxy pyrroline-2-one (6a). A3-4-Benzoyl-5-anilino-1,5-diphenyl-3-hydroxy pyrroline-2-one(6b). A3-4-Benzoyl -5-phenyI-3-hydroxy-5-p-toluidino-l-p-tolyl pyrroline-2-one (6c) and 2-Phenacylidene quinoxaline-3~one (7) were synthesized. in the third chapter, the synthesis of an active vicinal-dione compound which is analouge with l, was targetted and this aim was achieved by following the steps of reaction series. This new substrate is called 4-p-Anisyl-5-p-methoxyphenyl-23-furandione (8).Being the analouge of i, this new substance was thougt to be very important and thus ali of the nucleophilic reactions have been made by i. can be carried out with§. Therefore, in order to prove this view,the cömpounds 2,andiÇtwere obtained by reacting §.with N-Methylurea and N-Methylthiourea, respectively. The structures of these synthesized new cömpounds were determined by the interpretation of the results obtained from the elemental analysis and ÎR, 1H-NMR and 13C-NMR spectrums.The öpen formula of3g. was determined definitely by making Röntgen spectral analysis, as well. The effects and the behavior of the nucieophiles and the new substract in this reaction were discussed comparably according to their properties and structures. IV