Türkiye'de turizm sektörünün performansına etki eden faktörlerin ampirik analizi
Empiricial analysis of factors affecting the performance of tourism industry in Turkey
Yazar: MUSTAFA ŞİT
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞEN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik değerlendirme = Economic evaluation ; Ekonomik faktörler = Economic factors ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Nedensellik testleri = Causality test ; Turizm = Tourism ; Turizm endüstrisi = Tourism industry ; Turizm gelirleri = Tourism incomes ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Turizmin olumlu ekonomik etkilerden daha da fazla yararlanmak için turizm sektörünün ekonomik anlamda performansının yani turizm gelirlerinin arttırılması gerekmektedir. Turizm gelirlerinin arttırılabilmesi ve daha etkin bir turizm politikasının oluşturulabilmesi için ise turizm gelirlerini etkileyen faktörlerin iyi bir şekilde analiz edilmesi gerekir. Şüphesiz ki turizm gelirlerini etkileyen birçok faktör (ekonomik, sosyal, teknolojik, demografik, çevresel vb.) bulunmaktadır. Ancak çalışmada yapılan analizde sadece turizm gelirlerini etkileyen ekonomik faktörler ele alınmıştır. Öyle ki iktisat literatüründe bu anlamda çalışma sayısı makaleler ile sınırlıdır. Hazırlanan bu çalışma ülkemizde bu konuda yapılan ilk tez çalışmalarından biridir.
Çalışmada 2000 ile 2012 yılları arasındaki aylık veriler kullanılarak turist sayısı, ekonomik büyüme, reel döviz kuru ve enflasyon değişkenlerinin turizm gelirleri üzerindeki etkisi birim kök testleri, Johansen eşbütünleşme, VECM, Hatemi-J eşbütünleşme analizi, Frekans Dağılımı nedensellik testi, Toda-Yamamoto ve Bootstrap tabanlı Toda-Yamamoto nedensellik testleriyle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda; Türkiye'nin turizm gelirlerinin turist sayısı, ekonomik büyüme, reel kur ve enflasyon değişkenleri ile uzun dönemli bir ilişkiye sahip olduğu saptanmıştır. Ancak yapısal kırılmalar dikkate alındığında uzun dönemli bir ilişki görülmemiştir. Ayrıca analiz sonucunda turist sayısı, reel döviz kuru ve enflasyonun Türkiye'nin turizm gelirleri üzerinde etkili olduğu, turizm gelirlerinin ise turist sayısı, ekonomik büyüme ve enflasyon üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.




Anahtar Sözcükler: Turizm Ekonomisi, Turizm Performansı, Eşbütünleşme Analizi, Bootstrap Tabanlı Toda-Yamamoto Nedensellik Testi.

Abstract:
The performance of the tourism sector in terms of the economic sense, that is to say, tourism incomes should be increased to benefit more from the positive economic impacts of tourism. In order to increase tourism incomes and to establish a more effective tourism policy, the factors affecting tourism incomes are to be analyzed well. Surely, there are many factors that affect tourism incomes (economic, social, technological, demographic, environmental, etc.).  However, economic factors only affecting tourism incomes are discussed in our study. In the economics literature, the number of studies in this sense is limited to articles. This study has been one of the first thesises on this issue in our country.
In the study, how the number of tourists, economic growth, real exchange rate and inflation variables affect tourism incomes have been analyzed with unit root tests, Johansen cointegration, VECM, Hatemi-J cointegration analysis, Frequency Domain causality test and Toda-Yamamoto with Bootstrap Based Toda-Yamamoto causality tests by using monthly data between 2000 and 2012.  As a result, it was determined that Turkey's tourism receipts have a long-term relationship with the number of tourists, economic growth, real exchange rate and inflation variables. However, the long-term relationship was not observed when structural breaks consider. In addition,  as a result of analysis its were determined that the number of tourists, the real exchange rate and inflation have an effect on Turkey's tourism receipts, and tourism receipts has an effect on the number of tourists, economic growth and inflation.




Keywords: Tourism Economics, Tourism Performance, Cointegration
Analysis, Bootstrap Based Toda-Yamamoto Causality Test.