5 yaş altı menenjit ön tanısı ile tetkik edilen çocukların epidemiyolojik, klinik ve mikrobiyolojik özelliklerinin incelenmesi
Evaluation of the epidemiological, clinical and microbiological characteristics of children under 5 years of age who were examined with a pre-diagnosis of meningitis
Yazar: ASLI YETER BAŞ CAN
Danışman: PROF. DR. AYSEL VEHAPOĞLU TÜRKMEN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç 
Bakteriyel menenjit, çocuklarda mortalite ve morbiditenin yüksek olduğu
meninkslerin akut iltihabıdır. Hızlı tanı ve tedavi için etken olan en yaygın
mikroorganizmaların bilinmesi ve tedavinin ona göre yönlendirilmesi hayati önem
taşır. Çalışmamızın amacı ülkemizde 5 yaş altı çocuklarda bakteriyel menenjitin en
sık görülen mikrobiyal etkenleri hakkında bilgi toplamak, klinik özelliklerini,
laboratuvar bulgularını, tedavilerini, komplikasyon ve sekel gibi özelliklerini
incelemektir. 
Gereç -Yöntem 
Bu çalışmada, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde
Ocak 2012- Eylül 2020 tarihleri arasında menenjit ön tanısıyla lomber ponksiyon
yapılan 5 yaş altı 226 çocuk retrospektif olarak incelendi. BOS kültüründe bakteri
saptanması veya klinik ve BOS bulguları bakteriyel menenjit ile uyumluyken kan
kültüründe bakteri saptanması, kanıtlanmış bakteriyel menenjit olarak kabul edildi.
Kültür sonuçlarına göre 13'ü kanıtlanmış menenjit, 213'ü şüpheli menenjit olmak
üzere iki gruba ayrıldı. Hastaların demografik özellikleri, başvuru şikayetleri,
başvuru öncesi antibiyotik kullanımı, fizik muayene bulguları, laboratuvar bulguları
(C-reaktif protein, prokalsitonin, beyaz küre sayısı, mutlak nötrofil ve lenfosit sayısı,
trombosit, hemoglobin, hematokrit değerleri, glukoz)  kan kültürü  üremeleri, BOS
bulguları (hücre sayımı, BOS kültürü, BOS glukoz ve protein düzeyleri), kraniyal
görüntüleme bulguları, yatış sırasında alınan antibiyoterapileri, yatış süreleri,
komplikasyon ve sekel gibi özellikleri retrospektif olarak elektronik veri tabanı
üzerinden incelendi ve iki grup arasında karşılaştırıldı. 
Bulgular 
Bakteriyel menenjit tanılı 13 hastamızın 10'u BOS kültüründe üreme olması ile
3'ü ise kan kültüründe üreme olması ile kanıtlanmış bakteriyel menenjit olarak kabul
edildi. BOS kültüründe üreme olan 10 hastanın, 4'ünde (%31) Streptococcus
pneumoniae, 3'ünde (%23) Neisseria meningitidis görülürken, 1'inde (%7.7)
Streptococcus pyogenes, 1'inde (%7.7) Salmonella typhimuirum, 1'inde (%7.7)
Streptococcus agalactiae üremeleri bulundu. Klinik ve BOS bulguları ile bakteriyel
menenjit tanısı konulan 3 (%23) hastanın BOS kültüründe üreme görülmedi ancak
14 kan kültüründe üreme tespit edildi (2 hastada Streptococcus pneumoniae, 1
hastada Escherischia coli). Aynı zamanda kanıtlanmış bakteriyel menenjit
hastalarımızın 7'sinde hem BOS kültüründe hem de kan kültüründe aynı etkenler
üredi (3 hastada Neisseria meningitidis, 3 hastada Streptococcus pneumoniae, 1
hastada Salmonella typhimuirum). Kanıtlanmış bakteriyel menenjit grubundaki
hastalarda erkek cinsiyet hakimiyeti (%54) görüldü ve medyan yaşı 8 ay (2-28)
olarak saptandı. Kanıtlanmış bakteriyel menenjit grubundaki hastalarda en sık
gözlenen semptom ve bulgular ateş (%100), kusma (%46), bilinç değişikliği (%46),
meningeal irritasyon bulguları (%38) ve infantlarda fontanel bombeliği (%56) olarak
saptandı. Bu klinik bulgular anlamlı olarak kanıtlanmış menenjit grubunda yüksekti.
Kanıtlanmış menenjitli olgularda CRP, prokalsitonin, BOS protein ve BOS lökosit
sayısı şüpheli menenjitli olgulara göre anlamlı yüksek bulunurken (sırasıyla
p=<0.001, p=0.005, p=<0.001, p=<0.001) serum lenfosit sayısı, BOS glukoz ve BOS
glukoz/serum glukoz oranı anlamlı düşük bulundu (sırasıyla p=0.009, p=<0.001,
p=<0.001). Kanıtlanmış bakteriyel menenjitli 13 hastamızın 4'ünde komplikasyon
veya sekel gelişti. Bunlardan 1 hastada subdural ampiyem, 1 hastada subdural
ampiyem ve serebrovasküler anormallik, 1 hastada subdural efüzyon komplikasyonu
görülürken, 1 hastada epilepsi ve mental retardasyon sekeli gelişti. 
Sonuç 
Menenjit etkeninin kültür veya diğer yöntemlerle doğrulanması ve etkene
spesifik antibiyoterapinin başlanması ile etkin tedavi sağlanabilmekte ve gereksiz
antibiyotik kullanımının önüne geçilebilmektedir. Bizim çalışmamızda, 5 yaş altı
çocuklarda Streptococcus pneumoniae en sık bakteriyel menenjit etkeni olarak
bulundu. 

Anahtar Kelimeler: Bakteriyel menenjit, çocukluk, mikrobiyolojik özellikler.

Abstract:
Introduction and Purpose
Bacterial meningitis is an acute inflammation of the meninges with high
mortality and morbidity in children. It is vital to understand the most common
microorganisms causing the disease for rapid diagnosis and to direct the treatment
strategies accordingly. Therefore, our study aims to investigate the most common
microbial agents of bacterial meningitis in our country's children under 5 years of
age to examine their clinical features, laboratory findings, treatments, complications
and sequelae.
Material-Method
In this study, 226 children under the age of 5 who underwent lumbar puncture
and diagnosed with meningitis between January 2012 and September 2020 at
Bezmialem Vakıf University Medical Faculty Hospital were retrospectively
diagnosed and analyzed. The detection of bacteria in the CSF culture along with
clinical and CSF findings that were compatible with bacterial meningitis, while the
detection of bacteria in the blood culture was accepted as proven bacterial
meningitis. According to the culture results, patients were divided into two groups:13
proven meningitis and 213 suspected meningitis. In addition, demographic
characteristics of the patients, complaints on admission, antibiotic use before
admission, physical examination findings, laboratory findings (C-reactive protein,
procalcitonin, white blood cell count, absolute neutrophil and lymphocyte count,
platelet, hemoglobin, hematocrit values, glucose), blood culture growths, CSF
features (cell count, CSF culture, CSF glucose and protein levels), cranial imaging
findings, antibiotics intake during hospitalization, hospitalization period,
complications, and sequelae were retrospectively analyzed over an electronic
database and compared between the two groups.
Results
Of our 13 patients diagnosed with bacterial meningitis, 10 were accepted as
bacterial meningitis with evidence of growth in the CSF culture and 3 with evidence
of growth in the blood culture. Of 10 patients with growth in CSF culture, 4 (31%)
Streptococcus pneumoniae, 3 (23%) Neisseria meningitidis, 1 (7.7%) Streptococcus
pyogenes, 1 (7.7%) Salmonella typhimuirum, 1 (7.7%) Streptococcus agalactiae growths were found. There was no growth in the CSF culture of 3 (23%) patients
diagnosed with bacterial meningitis based on clinical and CSF findings, but the
growth was detected in the blood culture (Streptococcus pneumoniae in 2 patients,
Escherichia coli in 1 patient). In the meantime, the same agents were grown in both
CSF culture and blood culture in 7 of our patients with proven bacterial meningitis
(Neisseria meningitidis in 3 patients, Streptococcus pneumoniae in 3 patients,
Salmonella typhimuirum in 1 patient). Patients in the proven bacterial meningitis
group had a male predominance (54%), with a median age of 8 months (2-28). The
most common symptoms and signs in patients with proven bacterial meningitis
group were fever (100%), vomiting (46%), altered consciousness (46%), meningeal
irritation findings (38%), and fontanel bulge (56%) in infants. These clinical findings
were significantly higher in the proven meningitis group. While CRP, procalcitonin,
CSF protein and CSF leukocyte counts were found to be considerably higher in cases
with proven meningitis (respectively p=<0.001, p=0.005, p=<0.001, p=<0.001),
serum lymphocyte count, CSF glucose, and CSF glucose /serum glucose ratio were
significantly lower (respectively p=0.009, p=<0.001, p=<0.001). Complications or
sequelae developed in 4 of our 13 patients with proven bacterial meningitis. Subdural
empyema was observed in 1 patient, subdural empyema and cerebrovascular
abnormality in 1 patient, subdural effusion complication was observed in 1 patient,
and epilepsy and mental retardation sequelae developed in 1 patient.
Conclusion
Herein, we confirmed the presence of the meningitis agents by culture or other
methods. In our study, we found Streptococcus pneumoniae as the most common
cause of bacterial meningitis in children under 5 years of age. Moreover, we
proposed that application of agent-specific antibiotic therapy can provide an effective
treatment option and prevent the unnecessary use of antibiotics.
Keywords: Bacterial meningitis, childhood, microbiological features.