Kırsal yerleşmelerde dış mekan organizasyonu-ilgili politikalar ve değerlendirmeler
Dwellings' outer organizations of rural settlements-related politicises and utilize
Yazar: ZEHRA EMİNAĞAOĞLU
Danışman: PROF.DR. SONAY ÇEVİK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ÖZET Kırsal yerleşmeler yaşayanların ihtiyaçlarına yanıt veren, doğa ile iç içe, arazi formuna uygun, doğal kaynaklar ve etki alanlarına sahip, iklim ile uyumlu, kültürel değerleri barındıran yerleşmelerdir. Tarımsal faaliyetleri, rekreasyon etkinlikleri, sosyal yapısı, doğal çevresi, konutu ve diğer birimleri ile bir bütün olarak, doğal çevre ve tarihi süreç içerisinde, mimari kültürümüzün oluşumunda önemlidir. Bu bağlamda farklı koşullar altında değişim geçiren bu yerleşmelerin belgelenmesi ve geleceğinin hazırlanması gerekmektedir. Yapılan çalışma ile kırsal yerleşmelerdeki yeni uygulamalarda, yenileme-canlandırma çalışmalarında kullanılabilecek tasarım rehberlerine ve belirleyicilerine yönelik bilgilere ulaşılması amaçlanmaktadır. Çalışma; genel bilgiler, literatürün incelenmesi-alan çalışması, sonuçlar ve öneriler, kaynaklar bölümlerinden oluşmaktadır. Birinci bölümde; kırsal yerleşmeler ve önemine genel olarak değinilmekte, yerel karakterin tespiti, uygulamalara dönük politikaların-tasarım rehberlerinin geliştirilmesi amaçları doğrultusunda konunun gereği ve kapsamı verilmektedir ikinci bölüm; literatürün incelenmesi, alan çalışması olarak iki bölümden oluşmaktadır. Kırsal yerleşmelere ilişkin tanımlar, kavramlar, politikalar, yerleşmeler sistemi içinde tarsal yerleşmeler, Türkiye ve yabancı ülkelerdeki planlama ve tasarım politikaları, Türkiye'nin farklı bölgelerindeki tarsal yerleşmelere ilişkin genel bilgiler literatürün incelenmesi kapsamında verilmektedir. Alan çalışması bölümünde; araştırma alanına ilişkin genel bilgiler, araştırmanın amacı doğrultusunda oluşturulan araştırma modeli, araştırma yöntem ve teknikleri verilmektedir. Bu bölümde ayrıca seçilen yerleşmelere ilişkin uzak ölçek-manzara, yerleşme-grup genel sütrüktür özellikleri, konut yalan çevresi özellikleri, konut ölçeğindeki değerlendirmeler görsel, sayısal analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilmekte ve tartışılmaktadır. Üçüncü bölümde çalışmanın tamamına ait sonuçlar ve öneriler geliştirilmektedir. Anahtar Kelimler: Kırsal Yerleşmeler, Kırsal Mimari, Köyler, Tasarım Rehberi, Doğa. VI

Abstract:
SUMMARY Dwellings' Outer Organizations of Rural Settlements- Related Politicises and Utilize Rural settlements are the settlements that meet the requirements of local people considering cultural values important, combining them with nature, being harmonious with land form and local climate. They are important for the creation of architectural culture amalgamating (unifying) natural environment with the agricultural activities, recreational activities, social forms, and houses and their related buildings within historical process (course). In this context, rural settlements that are formed and developed under different circumstances should be documented and prepared to the future. The aim of the study is to obtain the information that lead to the design guidelines, which are useful to direct the new building applications and renewal/regeneration works in rural settlements. This study consists of four chapters; the general information, examination of literature and given field work results, conclusion and proposals, bibliography. The first chapter, referring to rural settlements and their importance in general, discusses the necessities of protecting the local character, the formation of design policies and guidelines for practical purposes. The second chapter consists of two sections; the examination of literature and the field work. In the first section, concepts, definitions and policies related to rural settlements, hierarchy of settlements, planning and design policies in Turkey and some foreign countries are given. The general characteristics of rural settlements in different regions of Turkey are also within the coverage of this section. In the section of field work, at first, the study area and sample villages are introduced and the research process, research methods and techniques are explained in detail. Then, the whole analysis and evaluations of sample villages are given. The visual and quantitative analysis and evaluations cover the distant view of sample villages, structural characteristics of villages in general and group of buildings in particular, characteristics of sample houses and their immediate environment, architectural evaluation of sample houses. The third chapter provides the results of research and proposals. Key Words: Rural Settlements, Rural Architecture, Villages, Design Guidelines, Nature. vn