Mimari koruma bağlamında artırılmış mekân uygulamalarının kullanımı ve değerlendirilme ölçütleri "@rkademi" uygulaması
Uses and evaluation criteria of augmented space applications within the scope of architectural conservation "@rkademi" application
Yazar: TİGİN TÖRE
Danışman: PROF. DR. DEMET BİNAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Artırılmış gerçeklik = Augmented reality ; Koruma = Conservation ; Kullanıcı değerlendirmesi = User evaluation ; Restorasyon = Restoration ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Sayısal koruma = Digital protection ; Sunum = Presentation ; Yorumlama = Interpretation

Özet:
Koruma alanında yeni yöntemlerin kullanımı her zaman tartışma yaratan bir başlık olsa da zamanın etkileri ile sürekli bir mücadele içinde bulunan koruma uzmanların her zaman daha etkin yöntemler aramaya yöneltmiştir. Günümüzde yaygın, kablosuz ve hızlı internet ağı; bulut bilişim; taşınabilir, giyilebilir bilgisayar teknolojileri gibi olanaklar ile sanal gerçeklik teknolojileri özellikle de artırılmış gerçeklik tekrar ve daha güçlü biçimde gündeme gelmektedir. Söz konusu teknolojik gelişmeler yanında koruma alanı nesnelerin yanında toplumsal bellek, katılım, ortak deneyim, kültürel önem ve yer gibi somut olmayan mirasında korunmasının yöntemlerini keşfetmeye çalışmakta ve amaçla sayısal ortamın araçlarından da faydalanmaktadır. 
Çalışma kapsamında yeni bu yöntemlerden biri olan artırılmış gerçekliğin sayısal miras çalışmalarında kullanılması ve geliştirilmesini sağlamak üzere değerlendirilmesinin ölçütlerini ortaya koymak ve ortama özgü değerlendirme yöntemleri ile sınamak amaçlanmıştır. 
Bu amaçla öncelikle miras tanımı ve korunması amaçlanan değerleri başta uluslararası tüzük ve sözleşmeler olmak üzere ilgili literatür üzerinden değerlendirilmiştir. Mirasın bir iletişim nesnesi olarak içerdiği "mesajların" ve mekânla ilişkisinin belirlenmesi ve bu mesajın koruma hedef ve yöntemleri ile ilişkisinin ortaya konması da bir diğer hedeftir. Bu ilişki, tezde miras, yer ve sayısal miras başlığında üçayaklı olarak miras iletişimdeki güncel tartışmalara da yer verilerek incelenmiştir.
Ardından sanal çevreler ve artırılmış gerçeklik ortamları incelenmiş ve gelişim süreçleri ve örnekleri anlatılmış ardından söz konusu teknolojilerin koruma alanında kullanımı ve örnekleri sanal miras başlığı ile verilmiş, miras iletişiminde sanal çevrelerin rolü varoluş ve yer kavramları üzerinden irdelenmiştir. 
Sanal ortamların ve artırılmış gerçekliğin miras iletişimindeki rolü . sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik ortamları açısından uluslararası koruma organizasyonlarının miras iletişimi amacıyla hazırladığı metinler değerlendirilerek, sanal miras uygulamalarının bu iletişimdeki yeri tartışılmıştır.
Ardından SG ve AG alanındaki değerlendirme yöntemleri ve sanal miras alanında gerçekleştirilmiş örnekler verilmiş ve sonra Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fındıklı kampüsünde yürütülen @Rkademi uygulaması ve bu uygulama kapsamında gerçekleştirilen değerlendirmenin bulguları tartışılmış ve sanal miras alanındaki AG deneyimleri bağlamında miras iletişimi tüzüklerinde belirlenen amaçlar çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
The use of new methods in the field of conservation has always been a controversial topic, but the conservation specialists, who are in constant struggle with the time effects, have always directed them to seek more effective methods. Today's widespread, wireless and fast internet network, cloud computing; with the emergence of portable, wearable computer technologies and virtual reality(VR) technologies in particular, the augmented reality(AR) is gaining traction again on the way to becoming indispensable. In addition to technological developments, the field of conservation is in need to discover methods of preserving intangible heritage such as social memory, participation, common experience, cultural significance and place, also taking advantage of the means of the digital environment.
Within the scope of the study, it is aimed to set out the criteria of evaluation of the applications to be developed in order to use the augmented reality, in heritage conservation studies.
First of all, the definition of heritage and their values aimed to be conserved are discussed by the relevant literature, especially in international statutes and charters. Another object is to determine the relation between "messages" and "space" that heritage contains as a communication object and to relate this message to the conservation goals and methods. The second section of the thesis, this relationship has been examined with the current debates on heritage, place and digital heritage.
In the third chapter, the virtual environments and the augmented reality environments are examined and the development processes and examples are explained. Then the use of the technologies in conservation field and examples are given in the section of virtual heritage. The role of virtual environments in heritage communication is discussed through the concepts of presence and place.
The role of the digital environments in heritage communications and the possibilities presented by AR has always been emphasized by conservation experts. In the end of chapter 3 the texts prepared by international conservation organizations regarding heritage communication in terms of virtual reality and augmented reality environments are evaluated and the role of virtual heritage applications in this communication is discussed.
Fourth chapter includes available evaluation of methods for VR and AR and the examples of evaluation studies in the field of heritage are discussed. 
The fifth chapter the case study and findings of the @Rcademy application and the evaluation carried out in the Mimar Sinan Fine Arts University Fındıklı campus were discussed and evaluated within the framework of the objectives defined in the heritage communication in the context of AR experiences in virtual heritage.