Yurt dışından Çalören'e geri dönen işçi aileleri /
Yazar: NİLGÜN KÜÇÜKKARACA
Danışman: DOÇ. DR. BERİL TUFAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Ankara-Şereflikoçhisar-Çalören = Ankara-Şereflikoçhisar-Çalören ; Göçler = Migrations ; Kesin dönüş = Return forever ; Türk işçileri = Turkish workers ; Uluslararası göç = International migration ; İşçiler = Workers

Özet:
Bu araştırmada, yurt dışına ilk çıkış yeri olan Şereflikoçhisar'ın Çalören Kasabası'na geri dönen işçilerin göçe katılmaları, göç sürecindeki yaşam deneyimleri ve geri dönüşleri üzerinde durulmuştur. Geri dönen ailelerin durumlarını inceleyen çalışmaların sınırlı olmasının yanı sıra, ilk çıkış yeri olan kırsal yörelere tekrar geri dönen aileler hakkındaki bilgiler ve geri dönen ailelere götürülecek hizmet modelleri de sınırlıdır. Bu nedenle, araştırmanın, bu konudaki boşluğun doldurulmasına yardımcı olacağı umulmaktadır. Tarama modelinde ele alınan bu araştırmada, Çalören Kasabası'ndan Batı Avrupa'ya göç eden ve en az bir yıl yurt dışında çalıştıktan sonra, en az bir yıl Çalören'de kalmak üzere kesin dönüş yapan 75 işçi tam sayım yöntemiyle ele alınmıştır. İşçi ve toplumun karşılıklı değerlendirilebilmesi için Batı Avrupa ve Kuzey Afrika, Arap ülkelerine göç sürecine katılmayan ve Çalören Kasabası'nda kalan bir grup aile reisi de araştırmaya dahil edilmişlerdir. Bu ailelerden 53'üne ulaşılabilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen önemli sonuçlar şöyledir: Çalören Kasabası'nda yurt dışı göç sürecine katılan işçilerin düşük eğitimli, evli oldukları ve yalnız göç ettikleri anlaşılmıştır. Gençlerin yanı sıra yaşı büyük olanların göçe katılmış olması da dikkat çekicidir. İşçiler, yurt dışında, çoğunlukla fabrika işçiliği yapmışlardır. Nitelik kazandığını belirten işçilerin küçük bir orana sahip olduğu ve bu niteliklerin çok önemli olmadığı saptanmıştır. İşçi yurt dışında iken geride kalan ailenin sorumluluğunu üstlenen kişi de çok büyük bir oran ile geride kalan eştir.İşçilerin geri dönüşleri bireysel dönüş çerçevesindedir. Ancak uluslararası göç hareketlerinde meydana gelen değişmeler, mikro düzeyde izlenmektedir. Çalören'e geri dönüşte de işçinin geri dönüşünde etkili olan bireysel faktörlerin sosyal faktörlerden daha ağırlıklı olarak rol oynadığı anlaşılmıştır. İşçilerin geri dönüşlerinde, aile içindeki görev ve sorumluluklarını üstlenen kişilerde değişme ortaya çıkmıştır. Kadın göç süreci içinde üstlendiği, erkeğe ait pek çok görev ve sorumluluğu işçiye ya tamamen devretmiş ya da işçi ile birlikte paylaşmıştır. Bu açıdan, geri dönen işçi ailesinin daha çok kentsel özellikler taşıdığı anlaşılmıştır. İşçinin yurt dışındaki yaşamını değerlendirmek amacı ile ele alınan başarı durumunun belirlenmesine de çalışılmıştır. İşçilerin yarıdan fazlasının yurt dışındaki ve geri dönüşteki, psikososyal ve ekonomik yaşam deneyimlerine bağlı olarak başarılı oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The objective of this research was to study the migration experience of the villagers of Çalören town, Şereflikoçhisar district who went abroad to work and their present life experience including family functioning following their return to their home town. It is expected that this research will fill up the gap in the professional field due to the limited number of studies done up to now on the family life of rural migrants who returned back to their home towns and also on the services to be delivered to these people. The study was planned as descriptive model and covered all the migrant workers returned to their home town. All the workers had worked in West European Countries at least for one year. The sample covered 75 male workers all of whom were head of families. The control group was consisted 53 males who were non-migrant villagers; and also were head of families. The most significant results obtained from the study are as follows: The workers who left Çalören to work abroad were less educated, and were married and they went abroad alone. Most of them were young. Generally they worked in factories. Few of them gained some minor skills. While they were abroad, most of their wives who were left behind in Çalören had to take over the family responsibility. Most of the workers didn't return back massive movement. However the effect of the international migration wave on their decision was limited. Thç. individual motives played more important roles on their decision to come back than social factors.Af ter their return, they took över some faraily responsibilities yet shared roost of their responsibilities with their wives. As the result of the change in roles, families showed jnore and more, the characteristics of nuclear urban family as corapared to traditional rural family structure. in this study, the vorkers* life experiences from psycho- social and economic aspects were evaluated and more of the vrarkers found successfull in the migration process.