Kocaeli ili derince ilçesindeki ilk ve orta dereceli okulların çevre sağlığı koşullarının ve sağlık etkilerinin değerlendirilmesi
Assessment of environmental health conditions and health effects of primary and secondary schools in derince district of Kocaeli province
Yazar: SEHER PALANBEK
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM ÇAĞLAYAN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Öğrencilerin sağlıklı bir okul hayatı geçirmeleri için okul çevresinin fiziksel, biyolojik, 
sosyal yönden güvenli olması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı okulların fiziki çevre 
koşullarını saptamak; okulların elektromanyetik radyasyon, aydınlatma, gürültü, sıcaklık ve 
nem değerlerini ortaya koymak, okul çevresel koşullarının öğrenci başarısı ve devamsızlığı 
ile ilişkisini değerlendirmektir. Kocaeli İli Derince İlçesi Milli Eğitim Müdürlüğü sınırları 
içerisinde faaliyet gösteren okullar örneklem seçilmeden araştırmaya dahil edilmiş ve 
kesitsel tipte araştırma tekniği kullanılmıştır. Veri toplama formları araştırmacı tarafından 
idari yöneticilerle yüz yüze görüşme tekniği ile doldurulmuştur. Verilerin analizi için 
korelasyon analizi, Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis testi SPSS 20.0 paket programında 
yapılmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Okullarda %50,5'i 
erkek, %49,5'i kız olmak üzere toplam 16797 öğrenci 624 derslikte eğitim öğretim 
faaliyetine katılmaktadır. Standartların yayım yılına göre okul binalarının %40,5'i 1996 yılı 
öncesi, %4,8'i 1996-2000 yılları arası ve %54,7'si 2000 yılı ve sonrasında yapılmıştır.
Okulların %59,5'i anayol üzerinde bulunmakta ve %40,5'nin çevresinde ise yoğun taşıt 
trafiği bulunmaktadır. Okulların %78,6'sında sığınak, %81,0'nda yangın merdiveni ve 
%59,5'inde acil çıkış kapısı bulunmamaktadır. Okulların %95,2'sinde revir ve yemekhane 
bulunmamaktadır. Okulların %61,9'unda erkek öğrenciler için ve %81,0'ında kız öğrenciler 
için kabin sayısı yeterli olmadığı saptanmıştır. Sınıf gürültü seviyesi standartlara uyan 
okullar ile uymayan okulların altıncı sınıfları not ortalaması arasında istatistiksel olarak 
anlamlı bir fark saptanmıştır. (p=0,039) Okul çevresi sıcaklık düzeyi ile 4. Sınıfların not 
ortalaması arasında negatif yönde anlamlı bir korelasyon saptanmıştır. (r -0,491 p 0,020) 
Okulların sınıf puanları ile beşinci sınıfların not ortalaması arasında ( r 0,528 p 0,007) ve 
okulların bina puanları ile öğrenci devamsızlık oranları arasında negatif yönde anlamlı bir 
korelasyon saptanmıştır. (r -0,371 p 0,011) Okul çevresinin standartlara uygun hale 
getirilmesi öğrencilerin hem sağlığı hem de akademik başarısı için gereklidir.
Anahtar Kelimeler: Okul sağlığı, okul çevre sağlığı, aydınlatma, gürültü, elektromanyetik 
alan.

Abstract:
In order for students to have a healthy school life, the school environment must be safe 
in terms of physical, biological, and social aspects. The aim of this study is to determine the 
physical environmental conditions of schools; to reveal the electromagnetic radiation, 
lighting, noise, temperature, and humidity values in schools; and to evaluate the relationship 
between school environmental conditions and student achievement and attendance. Schools 
within the boundaries of the National Education Directorate of Derince District in Kocaeli 
Province were included in the research without being selected as a sample, and a crosssectional research technique was used. Data collection forms were filled out by the 
researcher through face-to-face interviews with administrative managers. For data analysis, 
correlation analysis, Mann-Whitney U, and Kruskal Wallis tests were conducted using the 
SPSS 20.0 package program, and a statistical significance level of p<0.05 was accepted.In 
schools, 50.5% of the students are male, and 49.5% are female, with a total of 16,797 
students participating in educational activities in 624 classrooms. According to the 
publication year of the standards, 40.5% of the school buildings were constructed before 
1996, 4.8% between 1996-2000, and 54.7% in 2000 and later. 59.5% of the schools are 
located on main roads, and 40.5% have heavy traffic around them. 78.6% of the schools do 
not have shelters, 81.0% do not have fire escapes, and 59.5% do not have emergency exit 
doors. 95.2% of the schools do not have infirmaries and cafeterias. It was found that 61.9% 
of the schools do not have sufficient cabin facilities for male students, and 81.0% do not 
have sufficient cabin facilities for female students.There was a statistically significant 
difference in the average grades of sixth graders between schools that met the noise level 
standards and those that did not (p=0.039). A negative significant correlation was found 
between the school environment temperature level and the average grades of fourth graders 
(r -0.491, p 0.020). There was a negative significant correlation between the school class scores and the average grades of fifth graders (r 0.528, p 0.007), and a negative significant 
correlation between the school building scores and student attendance rates (r -0.371, p 
0.011).Making the school environment compliant with the standards is necessary for both 
the health and academic success of students.
Keywords: School health, school environmental health, lighting, noise, electromagnetic 
field