Karakter güçleri ve ahlaki muhakeme becerisi: Olumlu sosyal davranışların aracılık rolü
The relation between charachter strengths and moral judgement: The mediating role of prosocial behavior
Yazar: FATMA GİZEM TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Ahlaki değerler = Moral values ; Gençler = Youngs ; Karakter = Character ; Karakter güçleri = Character strenghts ; Muhakeme yeteneği = Reasoning ability ; Olumlu sosyal davranış = Prosocial behavior

Özet:
Bu araştırmada genç yetişkinlerin karakter güçleri ve ahlaki muhakeme becerisi arasındaki ilişkide olumlu sosyal davranışların aracı rolü incelenmiştir. Araştırma Adana ilinde ikamet eden; yaşları 20 ve 40 arasında olan, 166 erkek (%55,3) ve 134 kadın(%44,7) olmak üzere toplam 300 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalamaları 26( Ss=0,76) olarak bulunmuştur. Araştırmada genç yetişkinlerin karakter güçlerine ilişkin veriler  'Karakter Güçleri Anketi' (McGrath, 2015) , ahlaki muhakeme becerilerine ilişkin veriler 'Görüşleri Belirleme Testi (Rest, 1979) ve olumlu sosyal davranışlara ilişkin veriler ' Olumlu Sosyal Davranışlar Eğilimi Ölçeği ' (Carlo ve Randall, 2002) ve kişisel bilgilere ilişkin veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' kullanarak elde edilmiştir.
Araştırmadan elde edilen veriler korelasyon, çoklu regresyon ve amos kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda tüm karakter güçleri birbirleri ile anlamlı ve pozitif yönde ilişkiler sergilerken, adalet karakter gücü ile acil durumlar ve  kamusal olumlu sosyal davranışlar arasında negatif ilişkiler olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra kamusal olumlu sosyal davranış ile ölçülülük karakter gücü hariç bilgelik, cesaret, aşkınlık, insanlık ve adalet güçleri ile ahlaki muhakeme ve gizli, acil durumlar, özgeci, duygusal ve itaatkar olumlu sosyal davranış eğilimleri değişkenleri arasında negatif ve anlamlı ilişkiler olduğu sonucuna ulaşılırken, ahlaki muhakeme becerilerinin yordayıcılarını belirlemek amacıyla yapılan çoklu regresyon analizi sonucunda genç yetişkinlerin bazı karakter güçlerinin ve olumlu sosyal davranış eğilimlerinin ahlaki muhakeme becerisinin belirleyicisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu amaçla alt boyutlar arasında gerçekleştirilen analizler sonucunda bağımsız değişkenler olan adalet, bilgelik, cesaret gücü, itaatkar olumlu sosyal davranış, acil durumlar ve gizli olumlu sosyal davranışların ahlaki muhakeme becerisini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Son olarak genç yetişkinlik döneminde bulunan kişilerin karakter güçleri ve ahlaki muhakeme becerileri arasındaki ilişkide olumlu sosyal davranışların aracılık rolünü analiz etmek amacıyla gerçekleştirilen yapısal eşitlik modellemesi sonucunda; bilgelik, ölçülülük, cesaret ve adalet karakter gücü ve ahlaki muhakeme becerisi arasındaki ilişkide olumlu sosyal davranışların kısmi aracı rol oynadığı ancak insanlık ve aşkınlık karakter gücü ile ahlaki muhakeme becerisi arasındaki ilişkide olumlu sosyal davranışların tam aracı rolü olduğu görülmüştür. 
 
Anahtar Kelimeler: Karakter güçleri, ahlaki muhakeme becerisi, olumlu sosyal davranışlar.

Abstract:
In the present study, the mediator role of prosocial behavior in the relationship between charachter strengths and moral judgement among young adult was examined. The study was conducted in the province of Adana and its central district. The participants were 300 young adult (134 females and 136 males) who were between 20 and 40 age old. The researcher used the "Charachter Strengths Questionnaire" (McGrath R., 2015) to collect the data related to young adults' charachter strengths.  The "Defining Issues Test (DIT)" (Rest J., 1979) was used to measure moral judgement skills. The data related to the prosocial behaviors was collected through using the "Prosocial Tendencies Measure" (Carlo and Randall, 2002). The researcher developed "Personal Information Form" to evaluate personal information of participants. The data was analyzed through Corelation, Multiple Regression Analysis and Amos. The results of the study revealed that there was a positive and significant relationship between wisdom, courage, humanity, transendence, justice and temperance. Furthermore, there was a negative and significant relationship between justice charachter strength, public and dire prosocial behavior. Another significant and negative relationship was found between public prosocial behavior; wisdom, courage, transendence, justice, humanity strengths and alturistic, anonymous, emotional, dire and compliant prosocial behaviors. It was revealed that justice, wisdom, courage strengths and compliant, dire, anonymous were the main determinants for moral judgement  of young adults. 
The results of the Structural Equation Modeling that was conducted to find out whether or not the prosocial behaviors had an impact on the relationship between moral judgement and charachter strengths revealed that the prosocial behaviors was a partial mediator between wisdom, temperance, courage and justice strengths and moral judgement. In additionally prosocial behaviors was a full mediators on the relationship between moral judgement and humanity and transendence strengths.

Key Words: Charachter strengths, moral judgement, prosocial behavior