Teknoparklarda yer alan Ar-Ge yazılım şirketlerinin ihracat performansını etkileyen faktörler: Sakarya Teknokent örneği
The factors affecting export performance of the software R&D firms in the technocities: The Sakarya Technonicity as an example
Yazar: ENES ÇAKAL
Danışman: PROF. DR. SİNAN ESEN
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Son yıllarda dünyada hızla kendini hissettiren küreselleşme ile birlikte firmalar, yüksek rekabet ortamına ayak uydurarak varlıklarını sürdürmek ve güvenilir bir pazar konumu sağlamak amacıyla ihracata yönelmektedirler. İhracat sürecinde katma değeri yüksek ürün ihracatı rekabet açısından önemli bir belirleyicidir.  
Firmaların ihracat performansını etkileyen kriterler ile ilgili literatürde pek çok bilimsel araştırma yer almasına karşılık bir görüş birliği bulunamamıştır. Ayrıca ülkemizde Ar-Ge faaliyeti yürüten teknoparklardaki Ar-Ge firmaları teknoloji geliştirme sürecinde önemli yapı taşlarından olmasına rağmen spesifik olarak yazılımcı Ar-Ge firmalarının ihracat performansları ile ilgili bir çalışma yer almamaktadır. 
Bu araştırmanın amacı teknokentlerde yer alan ve yenilikçi proje geliştiren firmaların ihracat verimlerini etkileyen kriterleri tespit etmek ve bu kriterleri önem sıralamasına göre önceliklendirmektir.  
Bilimsel araştırma kapsamında Ar-Ge firmalarının ihracat performansını etkileyen kriterlerin tespiti için ilk aşamada literatür incelenmiştir. Ardından yarı yapılandırılmış mülakat ile ihracat performansını etkileyen faktöre yönelik veriler toplanmıştır. Literatür, uzman görüşü ve akademisyen görüşü neticesinde elde edilen bulgular mukayese edilmiş olup tespit edilen faktörler sadeleştirilmiştir. Elde edilen faktörler işletme fonksiyonları altında gruplandırılmıştır. İşletme fonksiyonları altında gruplandırılan 42 alt kriter BWM (Best and Worst Method) yöntemi ile Sakarya Teknokentteki ihracat yapan ve yazılım alanında faaliyet gösteren 13 yazılımcı Ar-Ge firmasının üst düzey yöneticilerinin değerlendirmelerine sunulmuştur. Ar-Ge firmalarının ihracat performansını etkileyen en önemli kriter/ işletme fonksiyonu 'Pazarlama', en önemsiz faktör ise tedarik olduğu sonucuna varılmıştır. En önemli alt kriter Teknolojik Üstünlük iken en önemsiz alt kriterin 'Dil ve Kültür Farklılığı/Uyumu' olduğu saptanmıştır. Yazılım firmaların müşterileri çoğunlukla kendilerine özel çözümler istediğinden dolayı ihracat sürecinde, yazılım şirketlerine ürünü geliştirme aşamasında hedef pazarın tanımını iyi yapmaları ve müşteri ihtiyaçlarını iyi analiz etmeleri önerilmektedir.

Abstract:
Being affected by globalization that has been becoming effective rapidly in the world in the recent years, companies are now tending towards export in order to maintain their existence by keeping up with highly competitive environment and ensure a reliable market position. In the export process, the export of high value-added products is a determining factor in the aspects of competition. 
There is still no agreement even though there are many scientific studies in the literature on the criteria affecting the export efficiency of companies. Moreover, there is no study specifically on the export performance of software R&D firms either although R&D firms in the technoparks that carry out R&D activities in our country are important foundation in the technology development process. 
The aim of this study is to identify the criteria affecting the export efficiency of companies developing innovative projects in technocities and to prioritize those criteria in order of their importance.  
The literature was evaluated in the first stage in order to determine the criteria affecting the export performance of R&D firms within the scope of scientific research. Then, data on the factors affecting export performance were collected through a semi-structured interview. The literature was compared with the findings obtained as expert opinion and academician opinion, and the factors identified were simplified. The factors obtained were grouped under business functions. The 42 sub-criteria grouped under business functions were applied with the BWM (Best and Worst Method) method to the senior managers of 13 software R&D firms in Sakarya Technocity that export and operate in the field of software. 
It was revealed that the most important criterion/business function affecting the export efficiency of R&D firms is 'Marketing' and the least important factor is 'Procurement'. The most important sub-criterion was confirmed to be 'Technological Superiority' while the least important sub-criterion was 'Language and Culture Difference/Adaptation'. Since the customers of software companies often want customized solutions, it is recommended that software companies define the target market well and analyze customer needs well during the product development phase during the export process. It consists of the distribution process of what the majority of software customers want from their special solutions, the good identification of the target market in the product development phase of software products and the good analysis of customer needs.