Migren hastalığı tanılı çocukların  serum melatonin seviyelerinin  sağlıklı çocukların serum melatonin seviyeleriyle karşılaştırılması
Comparison of serum melatonin levels of children with diagnostic migraine with the levels of serum melatonin of healthy children
Yazar: TAHİR AYDIN
Danışman: PROF. DR. MURAT ELEVLİ ; DR. SENEM AYÇA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Melatonin = Melatonin ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Serum = Serum ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Baş ağrısı şikayeti erişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da acil ve polikliniklere en sık başvuru şikayetlerinden birisidir. Çocuklarda primer baş ağrılarından en sık görüleni migren hastalığıdır. Migren hastalığı, ataklarla seyreden ve ataklar arasında asemptomatik olan kronik tekrarlayıcı bir bozukluktur. Migren hastalığının etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda migren etiyolojisinde nöromediatörlerin ve sirkadien ritimdeki bozulmanın önemli bir yeri olduğu vurgulanmaktadır. Melatonin hormonu ise sirkadiyen ritmi hipotalamopineal aks yoluyla düzenlemede önemli bir rol oynar. Bir tez çalışması olan bu araştırmada migren hastalığının etiyolojisinde melatonin hormonu eksikliğinin olup olmadığının tespit edilmesi amaçlanmaktadır. 
 
 Gereç ve Yöntem: S.B.Ü. Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Nöroloji polikliniğine Ekim 2019 ve Aralık 2019 tarihleri arasında baş ağrısı şikayeti ile başvuran 10-18 yaşları arasındaki çocuklardan herhangi bir kronik hastalığı olmayan, ICHD-3 sınıflamasında migren hastalığı tanısı alan 35 çocuk hasta çalışmaya dahil edildi. Migren dışı baş ağrısı olanlar ve kronik hastalığı olan hastalar çalışma dışında tutuldu. Klinik veriler hasta görüşmelerinde prospektif olarak elde edildi. Aynı dönem içinde çocuk polikliniğimize non-spesifik şikayetlerle başvuran, kronik hastalığı olmayan benzer yaş ve cinsiyette 35 sağlıklı bireyden kontrol grubu oluşturuldu.           Sağlıklı gönüllü ve hastalardan 12 saat açlık sonrası sabah 08:00-09:00 saatleri arasında venöz kan örnekleri alınmıştır. Örnekler 2 saat oda sıcaklığında bekletildikten sonra 4˚C'de 1000g'de 20 dakika süresince santrifüj edilerek serumlarına ayrılmıştır. Ayrılan serumlar eppendorf tüplerine alınarak çalışılacak güne kadar -20˚C'de saklanmıştır. Her iki gruptaki birey sayısı 35'e ulaştığında melatonin analizi ELISA yöntemi ile yapılmıştır. Bağımsız iki grup karşılaştırmaları Student t testi ile, sayısal değişkenler arasında ilişkiler Spearman Korelasyon Analizi ile incelendi. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi. 

 Bulgular: Tüm hastaların yaş ortalaması ve cinsiyetleri karşılaştırıldığında her iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı. Bu sonuç her iki grubun homojen olduğunu göstererek çalışmamıza olumlu yönde katkı sağladı.   Çalışmamızda hasta grubunun serum melatonin seviyesi ortalaması 300,1±67,3 pg/ml, sağlıklı kontrol grubunun serum melatonin seviyesi ortalaması 314,9±64,0 pg/ml saptanmıştır. Yapılan istatistikle iki grup arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,351).  
 
 Sonuç: Çocukluk çağında önemli bir sorun olan baş ağrısının primer sebepleri arasında en sık görülen migren hastalığı uzun yıllardır önemli bir araştırma konusudur. Etiyolojiye yönelik araştırmalar halen devam etmekte ve net bir sonuca ulaşılamamıştır. Etiyolojide saptanan bir eksikliğin tedaviye yön vereceği düşüncesiyle ilaç firmaları da dahil olmak üzere bir çok alandan konuyla ilgili çalışmalar bulunmaktadır.  Çalışmamızda vaka sayısı az olmakla birlikte, migren hastalığının etiyolojisine yönelik olarak araştırdığımız melatonin hormonunun kan düzeyleri günün her saatinde farklılık göstermektedir. Ayrıca uyku kalitesinden etkilenen hormon salınımı hastalar arasındaki standardizasyonu güçleştirmektedir.  Bu ilişkinin daha net açıklanabilmesi için daha fazla hasta sayısı ve daha benzer koşullardaki uyku sonrasında yapılan çalışmalar ile mümkün olabileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: Headache is one of the most common complaints in emergency and outpatient clinics in children as well as in adults. Migraine is the most common primary headache in children. Migraine is a chronic recurrent disorder which is characterized by attacks and is asymptomatic between attacks. The etiology of migraine disease has not been fully explained. In recent studies, it is emphasized that neuromediators and deterioration in circadian rhythm play an important role in the etiology of migraine. Melatonin hormone plays an important role in regulating circadian rhythm via hypothalamopineal axis. In this study which is a thesis study, it is aimed to determine whether there is a deficiency of melatonin hormone in the etiology of migraine.               

Materials and Methods: Thirty-five children aged between 10 and 18 years who had been admitted to University of Health Sciences Haseki Training and Research Hospital Pediatric Neurology outpatient clinic with headache between October 2019 and December 2019 were included in the study. Patients with nonmigraine headache and chronic disease were excluded from the study. Clinical data were obtained prospectively during patient interviews. In the same period, a control group consisting of 35 healthy individuals of similar age and sex who did not have chronic disease who applied to our pediatric outpatient clinic with non-specific complaints was formed. Venous blood samples were taken from healthy volunteers and patients between the hours of 08: 00-09: 00 in the morning after 12 hours of fasting. Samples were stored at room temperature for 2 hours, then centrifuged at 1000g at 4˚C for 20 minutes and separated into their sera. Separated sera were taken into eppendorf tubes and stored at -20˚C until the day of study. When the number of individuals in both groups reached 35, Melatonin analysis was performed by ELISA method. Student t test was used to compare two independent groups and the relationships between numerical variables were analyzed by Spearman Correlation Analysis. Statistical significance level was accepted as p <0.05.     

Results: Compared to the average age and gender of all patients there was no significant difference between both groups. This result showed that both groups were homogeneous and contributed positively to our study.  In our study, the mean serum melatonin level of the patient group was found to 300.1 ± 67.3 pg/ml and the mean serum melatonin level of the healthy control group was 314.9 ± 64.0 pg/ml. There was no statistically significant difference between the two groups (p= 0.351).               

Conclusion: Migraine disease, which is the most common primary cause of headache which is an important problem in childhood, has been an important research topic for many years. Etiology studies are still ongoing and no clear results can be reached. There are studies in many areas, including pharmaceutical companies, with the idea that a deficiency detected in the etiology will lead the treatment.  Although the number of cases in our study is small, the blood levels of melatonin hormone that we investigated for the etiology of migraine differ at any time of day. Furthermore, hormone secretion affected by sleep quality makes standardization between patients difficult.  In order to explain this relationship more clearly, we think that it may be possible with more number of patients and studies after sleep under similar conditions.