Türkiye'de yapağı yönlü merinos başlangıç sürüsü oluşturulması ve boya kullanılmadan renkli yünlü dokuma kumaş eldesi
Creating a wool oriented merino starting flock in Türkiye and colored wool woven fabric production without using dye
Yazar: GÖKMEN KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. RIZA ATAV
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Enzimatik yöntemler = Enzymatic methods ; Merinos = Merino ; Tekstil boyacılığı = Textile dyeing ; Yün = Wool

Özet:
Bu tez çalışmasının iki ana amacı bulunmaktadır. Bunlardan ilki katma değeri yüksek kamgarn yünlü endüstrisinin ihtiyaç duyduğu yünü yerli üretimle karşılayabilmemiz için Türkiye'de yapağı kalitesi yüksek merinos başlangıç sürüsünün oluşturulmasıdır. Bunun ötesinde tezde çevre dostu ekolojik üretim hedefi doğrultusunda merinos yünlerinin boyarmadde kullanılmadan renklendirilmesini sağlayacak yöntem geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Türkiye önemli koyun yetiştirici ülkeler arasında yer almakla birlikte kendi yapağı ihtiyacını ithalat yoluyla karşılamaktadır. Çünkü koyunculukta süt ve özellikle de et yönlü yetiştiricilik yapılmakta olup yapağı ikinci planda bırakılmış durumdadır. Bu tez projesi kapsamında yapılan çalışmalarla katma değeri yüksek kamgarn endüstrisinin beklentilerini sağlayan yüne sahip elit bir Karacabey merinosu sürüsü oluşturulmuştur. Bunun yaygınlaştırılması ülkemizin dışa bağımlılığını azaltacak önemli bir gelişme olup ülke ekonomisine katkı sağlayacaktır. Bugün için bildiğimiz kadarıyla, bütün koyunların 24 mikrondan ince yün verimine sahip olduğu ideal bir sürü ülkemizde mevcut değildir. Dolayısı ile bu tez tüm bireyleri kamgarn yünlü dokuma endüstrisinde kullanıma elverişli yapağı verimine sahip başlangıç koyun sürüsünün Türkiye'de oluşturulmasına odaklandığından, önceki çalışmalardan farklı ve özgündür. 
Günümüzde ekolojik üretim büyük bir önem kazanmıştır. Tekstil prosesleri içerisinde çevreyi en çok kirleten işlem boyama işlemleridir. Daha az su, boya ve kimyasal kullanarak renklendirmenin nasıl yapılabileceği irdelenirken gelinen son noktada hiç boya kullanmadan renk eldesi imkanları araştırılmaya başlamıştır. Bu tez projesi kapsamında yün liflerinde boya kullanılmadan renk eldesi için yöntem geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bunun için ise enzimatik renklendirme, ısı ile renklendirme ve yapısal renklendirme alternatifleri üzerinde kapsamlı çalışmalar yürütülmüş ve başarılı sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
This thesis study has two main purposes. The first of these is the creation of a merino starter herd with high fleece quality in Türkiye so that we can meet the wool needs of the high value-added worsted wool industry with domestic production. Beyond this, the thesis aims to develop a method that will enable the coloring of merino wool without the use of dyes, in line with the goal of environmentally friendly ecological production.
Although Türkiye is among the important sheep-producing countries, it meets its fleece needs through imports. Because sheep breeding is done for milk and especially meat, fleece is left in the background. With the studies carried out within the scope of this thesis project, an elite Karacabey merino flock with wool that meets the expectations of the high value-added worsted industry has been created. Expanding this is an important development that will reduce our country's foreign dependency and will contribute to the country's economy. As far as we know today, an ideal flock in which all sheep have a wool yield of less than 24 microns does not exist in our country. Therefore, this thesis is different and original from previous studies as it focuses on the creation of a starting sheep flock in Turkey, all individuals of which have a fleece yield suitable for use in the worsted wool weaving industry.
Nowadays, ecological production has gained great importance. Among textile processes, the process that pollutes the environment the most is dyeing. While examining how coloring can be done using less water, dye and chemicals, the possibilities of obtaining coloration without using any dye have begun to be investigated. Within the scope of this thesis project, it is aimed to develop a method to obtain color in wool fibers without using dyes. For this purpose, extensive studies have been carried out on enzymatic coloring, thermal coloring and structural coloring alternatives and successful results have been obtained.