Adölesan yaş grubunda anafilaksi etiyolojisi ve klinik özelliklerin değerlendirilmesi
Etiology and clinical characteristics evaluation of anaphylaxis in the adolescent age group
Yazar: IŞIL ALTAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ŞENGÜL EMEKSİZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Adölesan Yaş Grubunda Anafilaksi Etiyolojisi ve Klinik Özelliklerin  Değerlendirilmesi 
Amaç: Anafilaksi şiddetli, yaşamı tehdit edebilen sistemik bir hipersensitivite  reaksiyonudur. Adölesan yaş grubundaki hastaların; farklı etiyolojik özellikleri, tedavi  uyum zorluğu, yeni deneyimler aramaya yönelik riskli tutumları bu grubun anafilaksi  açısından riskli bir grup olarak tanımlanmasına neden olmaktadır. Çalışmamızda; 12-18 yaş adölesan grubundaki çocuklarda anafilaksinin etiyolojisi, risk faktörleri, klinik  bulguları, anafilaksi şiddeti ve bunu etkileyen faktörler, anafilaksi tekrarındaki  etkenler, tedavi yaklaşımları ve tedavi uyumları ile ilgili verilerin araştırılması  amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda; Eylül 2019- Eylül 2023 tarihleri arasındaki  dört yıllık periyodda Ankara Bilkent Şehir Hastanesi, Çocuk Alerji ve İmmünoloji  Kliniği'nde takip edilen, hastane veri kayıt sistemine anafilaksi tanısı için spesifik olan  tanı kodları girilmiş 12-18 yaş grubu hastalar dahil edildi. Hastaların demografik ve  klinik özellikleri, laboratuvar bulguları retrospektif olarak değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 172 hastanın %50,6'sı kızdı. Hastaların  %57'sinde eşlik eden alerjik hastalık mevcuttu. Hastaların %42,4'ünde birden fazla  anafilaksi epizodu geliştiği saptandı. Atakların tetikleyicileri arasında en sık ilaçlar  (%27,9) ve ikinci sırada da besinler (%26,3) yer alıyordu. Hastaların %67,9'unda  klinik bulgular tetikleyici temasından sonraki ilk 15 dakika içinde oluşmuştu.  Anafilaksi anında en çok solunum sistemi (%88,2) ve cilt ve/veya mukoza tutulumu  (%87,0) olduğu görüldü. 
Besin ve idiopatik anafilaksilerin diğer tetikleyicilere göre tekrarlama riskinin  fazla olduğu saptandı. Tekrarlayan anafilaksi için kardiyovasküler sistem tutulumuna  ait bulguların varlığı, ailede alerjik hastalık varlığı, besin ile tetiklenen anafilaksiler ve  idiopatik anafilaksi risk faktörü olarak saptandı. Değerlendirilen epizodların %8,8'inde yoğun bakım izlemi gerektiği görüldü.  Yoğun bakım izlemi açısından risk faktörleri değerlendirildiğinde; erkeklerde (n:16,  %69,6) anafilaksi epizodu sırasında yoğun bakım ihtiyacının istatistiksel olarak anlamlı daha fazla olduğu tespit edildi. Aynı zamanda eşlik eden sistemik hastalık  olması ve ailede alerjik hastalık varlığı ise yoğun bakım izlemi için risk faktörü olarak  saptandı. Atakların %17,6'sı ağır anafilaksi olarak tanımlandı ve ağır anafilaksi için  erkek cinsiyette olmak, gastrointestinal, solunum ve kardiyovasküler sistem  tutulumuna ait bulguların varlığı risk faktörü olarak saptandı  
Sonuç: Artan risk alma davranışları, zayıf hastalık yönetimi ve minimum risk  algısı nedeniyle adölesanlar özellikle savunmasız bir grubu oluşturur. Besinlerin  çocuklarda en yaygın tetikleyici olduğu verisine karşılık, adölesanlarda ilaçlarında  besinler kadar sorumlu olabileceği akılda tutulmalıdır. Çalışmamızda eşlik eden alerjik  hastalık varlığının adölesanlarda ağır anafilaksi için önemli bir risk faktörü olduğu ve  bu grupta anafilaksi tekrarlama olasılığının arttığı tespit edilmiştir.  
Anahtar Kelimeler: Anafilaksi, Anafilaksi şiddeti, Anafilaksi risk faktörleri,  Adölesan, Tekrarlayan anafilaksi, Adrenalin

Abstract:
Evaluation of Anaphylaxis Etiology and Clinical Characteristics in Adolescents 
Introduction: Anaphylaxis is a severe, life-threatening systemic  hypersensitivity reaction. Patients in the adolescent age group; their different  etiological features, difficulty in treatment compliance, and risky attitudes towards  seeking new experiences cause this group to be defined as a risk group in terms of  anaphylaxis. Our study; It was aimed to investigate data on the etiology of anaphylaxis,  risk factors, clinical findings, severity of anaphylaxis and factors affecting it, factors  in the recurrence of anaphylaxis, treatment approaches, and treatment compliance in  children in the 12-18 age group of adolescents. 
Materials and Methods: In our study; patients in the 12-18 age group, who  were followed up at Ankara Bilkent City Hospital, Pediatric Allergy and Immunology  Clinic during the four years between September 2019 and September 2023, and whose  diagnosis codes specific for the diagnosis of anaphylaxis were entered into the hospital  data recording system, were included. The demographic and clinical characteristics  and laboratory findings of the patients were evaluated retrospectively. 
Results: 50.6% of the 172 patients included in the study were female. 57% of  the patients had an accompanying allergic disease. It was determined that 42.4% of the  patients developed more than one anaphylaxis episode. Among the triggers of attacks,  the most common triggers were drugs (27.9%) and foods (26.3%). In 67.9% of the  patients, clinical findings occurred within the first 15 minutes after the trigger contact.  During anaphylaxis, the most common involvement was the respiratory system  (88.2%) and skin and/or mucosa (87.0%). It was determined that the risk of recurrence of food and idiopathic anaphylaxis  was higher than other triggers. For recurrent anaphylaxis, the presence of findings of  cardiovascular system involvement, the presence of a family history of allergic  disease, food-triggered anaphylaxis, and idiopathic anaphylaxis were determined as  risk factors.
Conclusion: Adolescents constitute a particularly vulnerable group due to  increased risk-taking behaviors, poor disease management, and minimal risk  perception. Although food is the most common trigger in children, it should be kept in  mind that medications in adolescents may be as responsible as food. In our study, it  was determined that the presence of concomitant allergic disease is an important risk  factor for severe anaphylaxis in adolescents, and the possibility of recurrence of  anaphylaxis increases in this group. 
Key Words: Anaphylaxis, Anaphylaxis severity, Anaphylaxis risk factors,  Adolescent, Recurrent anaphylaxis, Adrenaline