İç hastalıkları servis ve polikliniğine başvuran hastalarda vitamin d eksikliğine parathormon yanıtının incelenmesi
Investigation of parathormone response to vitamin d deficiency in patients applied inpatient and outpatient clinics
Yazar: BİRKAN ALAYCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLIHAN ÇALIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Amaç: Çalışmamızda D vitamini eksikliği ve yetersizliği olan erişkinlerde
parathormon yanıtını değerlendirmeyi ve bununla ilişkili faktörleri değerlendirmeyi
amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye
Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları polikliniğine başvuran veya iç
hastalıkları servisinde yatan 18 yaş ve üzeri hastalarda, 25(OH) D vitamini eksikliği
ve yetersizliği olan hastaların poliklinik ve servis takibini yapan hekimlerin veri
tabanında kayıtlı notları ve laboratuvar verileri değerlendirmeye alınmıştır. 25(OH)
D vitamini değeri ≤20 ng/ml olan hastalar çalışma kapsamına alındı. Dışlanma
kriterleri; 18 yaş altında olanlar, bilinen hipoparatiroidi, hiperparatiroidi, kronik
böbrek yetersizliği, kronik karaciğer hastalığı, malignite, magnezyum eksikliği
tanıları bulunan hastalar; gebelik, veri tabanında laboratuvar değerleri eksik olan
hastalar olarak belirlendi. Her hasta için yaş, cinsiyet, hastaların başvurusu sırasında
eşzamanlı olarak kan biyokimyasında bakılan 25(OH) D vitamini, parathormon,
kreatinin, albümin, kalsiyum, fosfor, magnezyum değerleri kaydedilmiştir.
Parathormon düzeyi 15-65 pg/ml aralığındaki değerler normal, bu aralığın
üzerinde olan seviyeler yüksek olarak sınıflandırıldı. 25(OH) D vitamini düzeylerine
göre hastalar 10-20 ng/ml olanlar vitamin D yetersizliği, <10 ng/ml olanlar vitamin
D eksikliği olarak ayrılarak bu 2 grupta 25(OH) D vitamini düzeyine göre
parathormon yanıtı değerlendirilmiştir.
Bulgular: 25(OH) D vitamini değeri ≤20 ng/ml olan 1351 hasta çalışma
kapsamına alındı. %67,5'i (912) kadın, %32,5'i (439) erkek idi. Yaş ortalamaları
47,14±16,56 (min.18- max.101) saptandı. Çalışmamızda D vitamini eksikliğinde
PTH yanıtını pozitif yönde etkileyen faktörler arasında yaş, kadın cinsiyet, serum
kreatinin düzeyi, serum TSH düzeyi, saptanmıştır. Serum serbest T3, D vitamini,
serum kalsiyum düzeylerinin ise PTH yanıtını negatif yönde etkilediği saptanmıştır.
vii
Tüm katılımcıların % 13,91'inde biyokimyasal olarak hiperparatiroidi
saptandı. Çalışmamızda D vitamini eksikliği olan (D vitamini <10 ng/ml) hastaların
% 77,3'ünün yüksek PTH düzeyine sahip olmadıklarını saptadık.
D vitamini eksikliğinin derecesinin PTH yükselişi için saptanan kesim
noktası olan 8,73 ng/ml değerinin %80 duyarlılık ve %40 seçicilikle PTH
yükselmesini öngördüğü saptanmıştır.
Sonuç: Tüm D vitamini yetersizliği ve eksikliği olan hastalarda yüksek
parathormon değerleri bulunmamaktadır. Bu düşük 25(OH) D vitamini düzeyine
uyum sağladıklarını ve parathormon düzeylerini artırmadan kalsiyum seviyelerini
normal düzeyde tutabildiklerini gösterebilir. Çalışmamızın ışık tuttuğu sonuçlar
doğrultusunda D vitamini eksikliği PTH yükselmesine tek başına sebep olmamakla
birlikte, diğer etki eden faktörlerin standardizasyonu ve mekanizmalarının
açıklanması için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu gözler önüne serilmektedir.

Abstract:
Objective: In our study, we aimed to evaluate the parathormone response
and the factors related to parathormone response in adults with vitamin D deficiency
and insufficiency.
Materials and Methods: In our study, we evaluated the data recorded in the
database of physicians who followed up the outpatient and inpatient clinics. We
included patients aged 18 and older, with a vitamin D level of less than 20 ng/ml,
who either were admitted to Sisli Hamidiye Etfal Health Application and Research
Center Hospital Internal Medicine wards or were evaluated in outpatient settings.
Patients under 18 years of age, patients with known diagnoses of
hypoparathyroidism and hyperparathyroidism, chronic renal failure, chronic liver
disease, malignancy, magnesium deficiency, determined pregnancy, patients with
insufficent laboratory values in the database were excluded.
During admission, age, sex and plasma 25(OH) vitamin D, parathormone,
creatinine, albumin, calcium, phosphorus, magnesium, alkaline phosphatase levels
were recorded.
Parathormone levels in the range of 15-65 pg/ml were classified as normal,
and levels between or above this range were classified as normal and high,
respectively. Patients were divided into two groups according to 25(OH) vitamin D
levels, 10-20 ng/ml as vitamin D insufficiency and less than 10 ng/ml as vitamin D
deficiency. Parathormone response was evaluated according to 25(OH) vitamin D
level in these 2 groups.
Results: 1351 patients with 25(OH) vitamin D values of ≤20 ng/ml were
included in the study. 67.5% (912) were female and 32.5% (439) were male. The
mean age was 47.14±16.56 (min.18- max.101). In our study, age, female gender,
serum creatinine level, serum TSH level were found among the factors that positively
affected PTH response in vitamin D deficiency. Serum free T3, vitamin D and serum
calcium levels were found to negatively affect the PTH response.
ix
Biochemically, hyperparathyroidism was detected in 13.91% of all
participants. In our study, we found that 77.3% of patients with vitamin D deficiency
(vitamin D <10 ng/ml) did not have high PTH levels.
It was determined that the degree of vitamin D deficiency, 8.73 ng/ml, which
is the cut-off point for PTH elevation, predicted PTH elevation with 80% sensitivity
and 40% selectivity.
Conclusion: All patients with vitamin D deficiency and deficiency do not
have high parathormone values. This may indicate that they have adapted to low
levels of 25(OH) vitamin D and are able to maintain calcium levels at normal levels
without increasing parathormone levels. In line with the results shed light on our
study, although vitamin D deficiency does not cause PTH elevation alone, more
studies are needed to standardize other influencing factors and to explain their
mechanisms.