Derleme Sözlüğü'ndeki mekân adları
Names of the venue in collation dictionary
Yazar: ERTUĞRUL ÇEÇEN
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN KAAN YALÇIN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adbilimi = Onomastic ; Derleme sözlüğü = Collation dictionary ; Sözlük = Dictionary ; Yer adları = Place names

Özet:
Tarih boyunca insanlar duygu, düşünce ve isteklerini bir başkasına aktarma
ihtiyacı hissetmiştir. Dil; insanların kendi arasında anlaşmasını sağlayan, insanın
ihtiyaçlarına cevap veren ve ırkını, tarihini, kültürünü, coğrafyasını, yaşayış şeklini
yansıtan çok büyük bir yapıdır. Bu büyük yapıyı inceleyen bilim, dil bilimdir. Dil bilim,
dilin genel ve özel niteliklerini araştıran, dilin sorunlarına yönelen, diller arasındaki
ortaklıkları ve farklılıkları inceleyen, kendi içerisinde farklı dallara ayrılan ve birçok
bilim dalıyla da ilişkili olan geniş bir alandır.
Yer adları bilimi, yer adlarını inceleme konusu edinen bilim dalıdır. Dil bilimin
en önemli alt kollarından biri olan yer adları bilimi, geçmişe ışık tutması ve dili birçok
bilim dalıyla beraber incelemesi sebebiyle üzerinde en çok çalışılan dallardan biri haline
gelmiştir.
Yer adları kavramının yapılan çalışmalarda daha çok belirli bir yere verilen özel
adlandırmaları kapsadığı görülmektedir; ancak eldeki çalışmada Derleme Sözlüğü'ndeki
herhangi bir mekâna verilmiş olan ve özel ad kategorisinde değerlendirilmeyen halk
adlandırmalarına yer verilmiştir.
Çalışmada ağız araştırmaları konusunda yapılmış en büyük çalışmalardan biri olan "Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü"ndeki mekân adları tespit edilmiştir. Tespit edilen mekân adları, birçok açıdan değerlendirilerek kendi içerisinde semantik sınıflamaya tabi tutulmuştur. Bu çalışma, halk ağzında kullanılan mekân adlarını detaylı bir şekilde açıklamayı ve Türkiye'deki yer adları bilimine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Throughout history, people have felt the need to convey their feelings, thoughts
and desires to someone else. Language; It is a very large structure unique to human beings
that enables people to agree among themselves, responds to human needs and reflects
their race, history, culture, geography and way of life. The science that studies this great
structure is linguistics. Linguistics is a broad science that studies the general and special
features of the language, addresses the problems of the language, examines the
commonalities and differences between languages, and deals with many disciplines. The
science of place names is the branch of science that takes place names as a subject of
study.
The science of place names, one of the most important sub-branches of linguistics,
has become one of the most studied branches because it sheds light on the past and
examines the language with many branches of science.
It is seen that the concept of place names mostly covers special names given to a
particular place; However, in the current study, the public naming given to any venue in
the Compilation Dictionary and not considered in the special name category is included.
In this study, one of the largest studies on dialect research in "In Turkey
Compilation Dictionary of the Public Dialect" space and place names in the area have
been identified. The place and venue names that were determined were evaluated from
many angles and subjected to classification. In this study, a detailed public description of
the place names used in the mouth and place venue in Turkey aims to contribute to
science.