Öz belirleme kuramı bağlamında gelişmeleri kaçırma korkusu (FoMO) ve dürtüsel satınalma arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between fear of missing out (FoMO) and impulsive buying in the context of self-determination theory
Yazar: İMREN YILMAZŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. SERAP ÇABUK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
FoMO (Fear of Missing Out), bireylerin yaşanan gelişmeleri kaçırmaya ve kendisinin sahip olamadığı fırsatlara veya eşyalara başkasının sahip olduğunu görmeye karşı hissetiği şiddetli endişeyi tanımlar ve Türkçeye Gelişmeleri Kaçırma Korkusu (GKK) olarak çevrilir. Literatürde FoMO genellikle Öz belirlemeye  (Self-Determination Theory) dayandırıldığından dolayı, söz konusu kuram alt başlıklarıyla açıklanmıştır.  Dürtüsel satınalma ise tüketicilerin plan yapmaksızın ve ani alışveriş yapma niyeti olarak tanımlanmaktadır. Çalışmanın temel amacı bu tanımları ve aralarındaki ilişkiyi incelemek adına kavramsal bir çerçeve sunmaktır. Çalışmada öncelikle FoMO kavramı hakkında tanımlamalara, literetür taramasına, pazarlama disiplininde FoMO'nun yeri hakkında bilgilere ve FoMO ölçeklerine yer verilmiştir. Sonrasında Dürtüsel satınalma tanımı incelenmiş ve bu davranışın tetikleyicisi olabilecek sosyal medya reklamları ve kullanımının sözkonusu davranışa etkisi hakkında tanımlayıcı bir çalışma yapılmıştır. Araştırma verileri yedi farklı veri toplama aracı ile Adana ilinde 18 yaş ve üzeri 402 katılımcıdan toplanmış olup, veriler, IBM Statistics SPSSv.26 Statistics Programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Yapılan araştırma Öz belirleyiciliğin FoMO ve Dürtüsel Satınalma niyeti üzerinde etkisinin kısmi olduğunu, ancak FoMO'nun Dürtüsel satınalma üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Söz konusu bu çalışma daha çok keşifsel ve betimleyici nitelikte olup, incelenen iki olgu arasındaki ilişkinin ölçümleri ileriki çalışmanın konusu olarak bırakılmıştır.
Anahtar kelimeler: FoMO, Gelişmeleri Kaçırma Korkusu, Dürtüsel satınalma, Öz belirleme

Abstract:
FoMO (Fear of Missing Out) defines the severe anxiety that individuals feel when they see someone else owning opportunities or things that they do not have, and it is translated into Turkish as Gelismeleri Kacirma Korkusu (GKK). Impulsive buying, on the other hand, is defined as the unplanned and sudden shopping intention of consumers. The main purpose of the study is to provide a conceptual framework to examine these definitions and the relationship between them. In the study, firstly, definitions about the concept of FoMO, literature review, information about the place of FoMO in the marketing discipline and FoMO scales are included. Afterwards, the definition of Impulsive Buying intention was examined and a descriptive study was conducted on the effects of situations such as social media advertisements and usage, which may trigger this behavior, on the behavior in question. Research data were collected from 402 participants aged 18 and over in Adana province with seven different data collection tools, and the data were analyzed through IBM Statistics SPSSv.26 Statistics Program. The research revealed that the effect of self-determination on FoMO and Impulsive Buying intention is partial, but FoMO is effective on Impulsive buying. This study is more exploratory and descriptive in nature, and the measurements of the relationship between the two phenomena examined are left as the subject of future study.
Keywords: FoMO, Fear of Missing Out, Impulsive Purchasing Intention, Self-Determination