8. sınıf öğrencilerinin sözcük türlerine ilişkin kavram tanımları ve kavram imgeleri
Concept definitions and concept images that related to word types of 8th grade students
Yazar: BURAK AKÇAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ALİ TÜRKEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi-edatlar = Grammar- prepositions ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilgisi-isim = Grammar-noun ; Dil bilgisi-sözcük türleri = Grammar-word types ; Dil bilgisi-sıfat = Grammar-adjective ; Dil bilgisi-zarf = Grammar-adverb ; Kavram imajı = Consept image ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Kavram tanımı ve kavram imgesi terimleri matematik eğitimi alanyazınında ilk kez 1980 yılında Vinner ve Hershkowitz tarafından akademik çalışmalarda kullanılmıştır. Türkçe öğretimi alanında çeşitli kavramlara ilişkin çalışmalar yapılmış olmakla birlikte bu çalışmalar kavram imgesi boyutunda olmamış, genellikle dil bilgisi alanındaki kimi kavramlara ilişkin yanılgılara yönelik çalışmalar yapılmıştır. Kavram tanımı, bir kavramı ayrıntıya girmeden doğru ve genel olarak açıklayan sözcükler bütünüdür. İlgili alanyazında kavram imajı olarak kullanılan ve bu çalışmada kavram imgesi terimi olarak ele alınması yeğlenen kavram imgesi ise bir kavramın bireyin zihninde çağrıştırdığı tüm zihinsel görüntüleri, imgeleri, işlemleri, ilişkileri, süreçleri ve kavrama ait özellikleri kapsayan bilişsel yapının toplamıdır. Bir kavram bireyin zihninde tek bir biçimde yer etmez; ilgili kavrama ait sözel ifadeler, görseller, duyumlar, tutumlar, anılar, çağrışımlar gibi kavrama ait pek çok unsur zihinde barındırılır. Bundan dolayı konuyu ele alırken tek bir kavram imgesinden çok, çeşitli kavram imgelerinden söz etmek daha doğru olabilir. Kavram imgeleri tüm bilişsel yapının toplamı olduğundan bazen kavram tanımıyla uyuşmayabilir hatta tümüyle yanlış olabilir. Türkçe öğretiminde öğrencilerin verimli bir öğrenme sağlayabilmesi için kavramlara ilişkin tanım ve imgelerinin doğru ve eksiksiz olması çok önemlidir. Öğrencilerin ilgili kavramları nasıl tanımladıklarına ve hangi kavram imgelerine sahip olduklarına bakılarak eksiklerin giderilmesi, yanlışların düzeltilmesi sağlanabilir. Bu noktadan hareketle çalışmada '8. sınıf öğrencilerinin sözcük türlerine ilişkin kavram tanımları ve kavram imgeleri nasıldır?' sorusuna yanıt aranacaktır.
Çalışmanın deseni betimsel desendir, çalışma nitel bir araştırma olup bu çalışmada olgubilimsel yöntem kullanılmıştır. Açık uçlu sorularla ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin sözcük türleri konusuna ilişkin kavram tanımları ve kavram imgeleri sorulmuş, kavram imgeleri diğer katılımcılardan farklı olanlarla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Bu çalışmada araştırılacak kavram alanının belirlenmesi için uzman ve öğretmen görüşleri alınarak dil bilgisi öğretiminde güçlük yaşanan kavramların neler olduğu sorulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kavram, kavram tanımı, kavram imgesi, Türkçe dil bilgisi öğretimi, sözcük türleri.

Abstract:
The terms concept definition and concept image were first used in the field of mathematics education literature in 1980 by Vinner and Hershkowitz in academic studies. Although studies have been carried out on various concepts in the field of Turkish teaching, these studies have not been in the dimension of concept image, and generally studies address misconceptions regarding some concepts in the field of grammar. A concept definition is entire of words that accurately and generally describe a concept without going into details. Concept image, which is used as a concept image in the related literature and preferred to be addressed as concept image in this study; that a concept evokes in the mind of the individual that all the mental images, visuals, operations, relations, processes and properties is the sum of the cognitive structrue including. A concept does not place in an individual's mind in a single way; Many conceptual elements such as of the related concept verbal expressions, visuals, sensations, attitudes, memories and associations are hosted in the mind. Therefore, while handling the subject, it may be more accurate to talk about various concept images rather than a single concept image. Since concept images are the sum of the entire cognitive structure, they may sometimes not fit the definition of the concept or even be completely wrong. In Turkish teaching, it is very important that the definitions and images of the concepts are correct and complete so that students can learn effectively. By looking at how students define related concepts and what concept images they have, deficiencies can be eliminated and mistakes can be corrected. From this point of view, in the study, 'How are the concept definitions and concept images of 8th grade students regarding word types?' question will be answered.
The design of the study is descriptive design; the study is a qualitative research and the phenomenological method was used in this study. With open-ended questions, the concept definitions and concept images of secondary school 8th grade students about the subject of word types were asked and face-to-face interviews were conducted with those whose concept images were different from the other participants. In this study, expert and teacher opinions were taken to determine the concept area to be researched and what are the concepts that had difficulty while in grammar teaching were asked.

Keywords: Concept, concept definition, concept image, Turkish grammar teaching, word types.