Aşırı yağışlara karşı mekânsal kırılganlık düzeyleri bağlamında kentteki açık-yeşil alan varlığının değerlendirilmesi (İzmir örneği)
Evaluation of the presence of open-green space in the city in the context of spatial vulnerability levels against excessive precipitation (İzmir example)
Yazar: EZGİ GÖZTOK
Danışman: PROF. DR. MEDİHA BURCU SILAYDIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kırılganlık = Vulnerability ; Sel = Flood ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Dünya gündeminde yerini koruyan ve etkilerinin biyolojik, ekolojik ve toplumsal tüm sistemlerde yoğun bir şekilde yaşandığı iklim değişikliği, günümüzde oldukça önemli küresel bir sorundur. İklim değişikliğinin olumsuz etkileri, kent ve kentte yaşayanları tehdit etmektedir. İklim değişikliğinin kentlerdeki başlıca etkisi, aşırı hava olaylarının sıklığında ve şiddetindeki artış olarak karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda iklim değişikliği sonucunda meydana gelen aşırı yağışlar, kentlerde sel ve taşkın afet riskini artırmaktadır. Kentin mekânsal yapısı, iklim değişikliğine bağlı şiddeti ve sıklığı artan yağışlara karşı daha kırılgan hale getirmektedir. Kent ölçeğinde yapılı ve doğal çevrenin durumu, iklime bağlı etkilere karşı kentsel kırılganlığı belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Buna karşılık yoğun ve yüksek yapılaşma, yetersiz açık alan, artan oranda geçirimsiz yüzey ve düşük açık-yeşil alan oranları kırılganlığı artıran başlıca unsurlardır. Bu nedenle yeşil alanlar, kırılganlığın azaltılarak kentsel dirençliliğin artırılmasında önemli rol oynamaktadır. Tezde, örnek alan olarak seçilen İzmir'in merkez ilçelerinin mahalle bazında aşırı yağışlara karşı mekânsal kırılganlık düzeyleri tespit edilerek mevcut yeşil alan varlığının dağılımı 2 aşamada değerlendirmeye alınmıştır. Mekânsal kırılganlık ile ilişkili olarak yapılan ilk değerlendirme sonucunda, tez kapsamında ele alınan 388 mahallenin 186 tanesi açık-yeşil ihtiyacı bakımından 1. öncelikli alan, 92 tanesi 2. öncelikli alan,  41 tanesi 3. öncelikli alan ve 69 tanesi öncelik gerektirmeyen alan olarak saptanmıştır. İkinci değerlendirme sonucunda ise, 1.öncelikli alanlara odaklanılarak 186 mahallenin 40 tanesi 1.derece müdahale alanı, 90 tanesi 2.derece müdahale alanı ve 56 tanesi 3.derece müdahale alanı olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Climate change, which maintains its place on the world agenda and whose effects are experienced intensely in all biological, ecological and social systems, is a very important global problem today. The negative effects of climate change threaten the city and its citizens. The main effect of climate change in cities is the increase in the frequency and severity of extreme weather events. In recent years, excessive precipitation as a result of climate change increases the risk of flood disasters in cities. The spatial structure of the city makes it more vulnerable to precipitation with increasing intensity and frequency due to climate change. The condition of the built and natural environment at the urban scale is one of the most important factors determining urban vulnerability to climate-related impacts. On the other hand, dense and high-rise housing, insufficient open space, increasing proportion of impervious surfaces and low open-green area ratios are the main factors that increase vulnerability. Therefore, green areas play an important role in reducing vulnerability and increasing urban resilience.  In this thesis, the spatial vulnerability levels of the central districts of Izmir, which were selected as a sample area, were determined on the basis of neighbourhoods against excessive precipitation and the distribution of the existing green area presence was evaluated in 2 stages. As a result of the first evaluation made in relation to spatial vulnerability, 186 of the 388 neighbourhoods considered within the scope of the thesis were identified as 1st priority areas, 92 as 2nd priority areas, 41 as 3rd priority areas and 69 as non-priority areas in terms of open-green needs. As a result of the second evaluation, 40 of 186 neighbourhoods were determined as 1st degree intervention areas, 90 of them as 2nd degree intervention areas and 56 of them as 3rd degree intervention areas by focusing on the 1st priority areas.