Çağdaş sanattan deforme bedene engelli bireylerin sanat eserlerine yansıması
Reflection of disabled individuals from contemporary art to artworks
Yazar: HİCRET AYAZ İPEK
Danışman: DOÇ. DR. HAYDAR BALSEÇEN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca engellilik gibi yaşamın merkezinde konumlandırılmayan, toplum perspektifinin dışında bırakılan ve görsel kültür içinde öznellikleri temsil edilmeyen durumlar, ışık tutulması gereken bir konu olmuştur. Sanat gibi duygusal zekânın yoğunca hissedildiği alanda, toplumun görmezden geldiği bu konu üzerinde durularak engelliler zamanla birer özne haline getirilmişlerdir. Bu açıdan sanatçılar; insanlığın belleğinde duygu ve görsel imajlar arasında çağrışım yaratarak çirkinliği, acıyı, kötülüğü iletmek, göstermek ve engellilik hakkındaki stereotipleri güçlendirmek için engelli bireyleri kullanmışlardır.

Bu tezde kavramsal olarak gerçek anlamıyla zihinsel engellilik konuları ele alınmaktadır. Bu kavramların sanata yansıtılma biçimleri tasvir edilmiş ve resim sanatında var olduğu perspektifler üzerinde durulmuştur. Burada genel olarak "kusursuz beden", normatif beden olarak gösterilmektedir. Anormal-deforme beden kavramı ise bedenin biçim bozukluğundan dolayı eylem kapasitesinin kısıtlanması olarak görülmektedir. Bu karşılaştırmalardan yola çıkarak sanat tarihindeki etkilerinin de bulunduğu çalışmalara ve tarihsel temsillerinin neler olduğuna yer verilmiştir. Engelli bireyler farklı sanatçılar tarafından ne şekilde ve ne kadar yer aldığı ele alınmıştır. Sakatlık kavramının tarih boyunca farklı dönemlerde hangi farklı bakış açılarına maruz kaldığı kültürel ve politik açıdan değerlendirilmiş olup dışlayıcılığın, ayrımcılığın söz konusu olması problemine engelli bireyler görsel kültürdeki temsilleri üzerinden yaklaşılmıştır. Bu temsillerin sanat ve kültür alanında nasıl etki ve tepki yarattığı üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Representing their subjectivity in visual culture, such as physical disabilities, mental disabilities, etc., has remained a very difficult question to answer since the history of humanity. People with disabilities are created and displayed without their approval as to the appearance of their bodies rather than how they will be portrayed in artistic works. The artists used various people with mental disabilities (and other disabled persons) to transmit and demonstrate ugliness, pain, evil and reinforce stereotypes about disability.

In this thesis, intellectual disability issues are discussed conceptually and literally. The ways in which these concepts are reflected in art are described and the perspectives that exist in the art of painting are emphasized. Broadly the "perfect body" is shown as the normative body. The concept of an abnormal-deformed body is seen as the restriction of the body's action capacity due to deformity. Based on these comparisons, studies that have effects on art history are included. What were the effects of disabled people on art creations? What are their historical representations? We will see how and how much disabled bodies and mentally disabled people are featured by different artists in any social environment or next to us, which surprise or disturb us. There are also representations of disabled people in visual culture where exclusion and discrimination are in question by approaching culturally and politically. It will be seen how these representations create an impact and reaction in the field of art and culture.