Kentsel çevreyi dönüştürme potansiyeli olarak metro istasyonları ve mimarisi üzerine bir çalışma
A study on metro stations and their architecture as the potential to transform the urban environment
Yazar: BETÜL TOPÇU TOKGÖZ
Danışman: PROF. DR. PINAR DİNÇ KALAYCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel çevre = Urban environment ; Mekansal dönüşüm = Spatial conversion ; Mimarlık = Architecture ; Tasarım = Design ; İstasyonlar = Stations

Özet:
Raylı sistem çeşitlerinden olan metro sürekli artan kent nüfusunun şehir içi ulaşımını sağlamak için kullanılmaktadır. İnsanların sisteme erişimini sağlayan metro istasyonları, kentsel çevreyi dönüştürme potansiyeline sahip noktalardır. Bu bağlamda, kentte estetik ve mekansal (kullanımsal/yaşamsal) dönüşüm kapasitesi yüksek olan bu istasyonların tasarımlarının daha mimari bir biçimde olması gerekmektedir. Mimarlık mirası birikiminin günümüzde ulaştığı nokta oldukça farklı ve iddialı örnekler içermektedir. Bu farklılık ve iddialılık bağlamında, dünyadaki çağdaş metro istasyonu örnekleri ve Ankara'da yer alan aynı tipteki metro istasyonları örnekleri kentte estetik ve kullanımsal/yaşamsal dönüşüm yaratabilme güçlerinin analizi için alan çalışması olarak seçilmiştir.  Dünyadaki metro istasyon örneklem grubu oluşturulurken mimarlık medyasında kendine yer bulmuş farklı coğrafyalardan metro istasyon örnekleri seçilmiştir. Ankara örneklem grubu oluşturulurken kentte farklı yıllarda inşa edilen metro hatlarında yer alan örnekler seçilmiştir. Örnekler literatür araştırması, uydu görüntüleri analizi, yerinde gözlem ve yuvarlak masa toplantısı yöntemleri ile irdelenmiştir. Elde edilen bütün bilgiler metro istasyon yapılarının projelendirilmesinde uzman bir gruba anlatılmış, böylece dünyadaki çağdaş metro istasyonu örnekleriyle kıyaslandığında, Ankara örneklerinde gözlemlenen görece düşük kentsel estetik ve kullanımsal/yaşamsal dönüşümün nedenleri saptanmıştır. Çalışmanın ana bulgusu olarak, bu görece düşüklüğün; birbirini tekrar etme, strüktürü tasarıma dahil etmeme, bulunduğu çevreden referans almama, kent ile organik bir ilişki kuramama ve kent simgesi olmaya yönelik tasarımlar olmama nedenlerine bağlı olduğu saptanmıştır. Çalışma, bulunduğu noktaya değer katan metro istasyonlarının tasarlanmasında ve tasarımların uygulanmasında ülkemiz koşullarının iyileştirilmesine yönelik bir saptama çalışmasıdır.

Abstract:
Metro, which is one of the types of a rail systems, is used to provide urban transportation for the ever-increasing urban population. Metro stations, which allow people to access the system, are points that have the potential to transform the urban environment. In this context, the designs of these stations, which have a high aesthetic and spatial (usage/vital) transformation capacity in the city, should be in a more architectural form. However, the point reached by the accumulation of architectural heritage today includes quite different and assertive examples. In the context of this difference and assertiveness, examples of contemporary metro stations in the world and examples of the same type of metro stations in Ankara have been chosen as a field study to analyse their power to create aesthetic and functional/living transformation in the city. While creating the sample group of metro stations worldwide, examples of metro stations from different geographies that have found their place in the architectural media were selected. While forming the Ankara sample group, the samples located in the metro lines built in the city in different years were selected. The examples were examined by literature research, satellite image analysis, on-site observation and roundtable methods. All the information obtained was explained to a group of experts in the design of metro station structures. Thus, the reasons for the relatively low urban aesthetics and usage/life transformation observed in Ankara examples were determined when compared to contemporary metro station examples worldwide. As the main finding of the study, it has been determined that this relative lowness is due to the reasons repeating each other, not including the structure in the design, not taking reference from the environment, not being able to establish an organic relationship with the city, and not designing to be a city symbol. The study is a determination study aimed at improving the conditions of our country in the design of metro stations that add value to their location and in the implementation of the designs.