İleri evre diz osteoartritli hastaların günlük yaşam aktivite düzeyinin bakım yükü ve uyku kalitesine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of daily life activity level on maintenance load and SLEEP quality of patients with advanced knee osteoarthritis
Yazar: DİLAN ERGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLBAHAR KESKİN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Hasta bakımı = Patient care ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Diz osteoartriti ileri yaş popülasyonda sıklıkla görülen kronik ve ilerleyici kemik eklem hastalığıdır. Etkilenen bireylerde şiddetli ağrı, kronik morbitide ve iş gücü ve bakım yükü oluşturmaktadır.  Kronik hastalıkların beraberinde getirdiği bakım verenin algıladığı bakım yükü sıklıkla araştırılan güncel konulardandır. Hastaların günlük yaşam aktiviteleri ve uyku kaliteleri hastanın bakım yükünü etkileyen faktörlerdendir. Çalışmanın amacı osteoartritin neden olduğu fonksiyonel kısıtlılığın hastanın uyku kalitesine ve bakım yüküne etkisi olduğunu düşünerek, osteoartritli bireylerin günlük yaşam aktivitelerini bağımsız olarak gerçekleştirmelerinin uyku kalitesi ve bakım veren hasta yakınları için bakım verme yüküne etkisini incelemektir. Çalışmamızı gözlemsel tasarımla tanımlayıcı kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir.
Çalışmanın evreni ortopedi ve travmatoloji polikliniğine başvuran ileri evre diz osteoartrit hastalarından oluşturuldu. Hastaların sosyo-demografik özelliklerini belirleyen Hasta Tanıtıcı Anket Formu, KATZ Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (GYA), Uyku Kalitesi Ölçeği ve hastaya bakım veren yakınları için Bakım Verme Yükü Ölçeği' nden, yararlanıldı. Elde edilen verilerin istatistiksel analizleri yapıldı.
Çalışma örneklemi 160 kişiden oluşmakta ve ortalama yaşı 68.6±5.8 yıl olduğu görüldü. Hastaların %69.4(n=111) kadınlardan oluşmaktaydı. Olguların ortalama(minimum-maksimum) bakım verme yükü ölçeği değerleri 58.9±12(30-80), KATZ GYA ortalama(minimum-maksimum) ölçeği değeri 4.3±1(2-6), Pittsburgh uyku kalitesi ortalama(minimum-maksimum) ölçek değeri 9.6±4(2-18) olduğu gözlendi. Hastaların KATZ GYA ölçek değerleri ile bakım verme yükü arasında negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. (P=0.000) Pittsburgh uyku kalitesi uyku ölçeği değerleri ile bakım yükü arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (P=0.002). Ancak, KATZ GYA ölçek değerleri ile Pittsburgh uyku kalitesi uyku ölçeği değerleri arasında negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (P=0.006)

Abstract:
Knee osteoarthritis is a chronic and progressive bone joint disease that is frequently seen in the elderly population. It causes severe pain, chronic morbidity and loss of work force in affected individuals and creates a burden of care. The burden of care of the caregiver brought about by chronic diseases is one of the most frequently researched current issues. The daily living activities and sleep quality of the patients are among the factors that affect the care burden of the patient. In our study, we aimed to examine the effect of individuals with osteoarthritis performing their daily living activities independently on the sleep quality and the care burden perceived by the caregiver patient relatives, considering that the functional limitation caused by osteoarthritis has an effect on the sleep quality and care burden of the patient. We carried out our study as a descriptive cross-sectional with observational design.
The population of the study consisted of advanced knee osteoarthritis patients who applied to the Orthopedics and Traumatology Outpatient Clinic. The Patient Descriptive Questionnaire, which determines the socio-demographic characteristics of the patients, the KATZ Activities of Daily Living Scale (ADL), the Sleep Quality Scale, and the Caregiver Burden Scale for the relatives who care for the patient were used. Statistical analyzes of the obtained data were made.
The study sample consisted of 160 people and the mean age was 68.6±5.8 years. 69.4% (n=111) of the patients consisted of women. Mean (minimum-maximum) care burden scale values of the cases 58.9±12(30-80), mean KATZ ADL (minimum-maximum) scale value 4.3±1(2-6), Pittsburgh sleep quality mean (minimum-maximum) scale value It was observed that it was 9.6±4(2-18). A negative and significant relationship was found between the KATZ ADL scale values and the burden of care (P=0.000). A positive and significant relationship was found between Pittsburgh sleep quality sleep scale values and caregiver burden (P=0.002). However, a negative and significant relationship was found between KATZ ADL scale values and Pittsburgh sleep quality sleep scale values (P=0.006).