Dini otorite ve teşkilatlarının sosyolojik analizi (Diyanet İşleri Başkanlığı örneği)
Sociological analysis of religious authority and organizations (Case study for Presidency of Religious Affairs)
Yazar: HASAN YAVUZER
Danışman: PROF.DR. ÜNVER GÜNAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
29 Ekim 1923'de Cumhuriyet, 3 Mart 1924'te de Diyanet İşleri Reisliği kurulmuştur.Diyanet İşleri Reisliğine/Başkanlığına, din hizmetleri ile ilgili görevler verilmiştir. 1965yılında kabul edilen 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve GörevleriHakkındaki Kanun kurumun gelişmesine yardımcı olmuştur. 1982 SayılıKanun'un iptaledilmesinden sonra Diyanet İşleri Başkanlığı ciddi bir kanun boşluğu ile karşı kaşıyakalmıştır. Bu zamana kadar yeni bir kanunun çıkarılmaması Diyanetin yapısında halendevam ede gelen hukukû ve fonksiyonel sorunlara sebep olmuştur.Genel idare içerisinde yer alan Diyanet İşleri Başkanlığı, ülke genelinde teşkilatınıkurmuş ve ülkenin en ücra yerleşim yerlerine kadar hizmetini götürmüştür. Avrupaülkelerine giden Türk işçilerinin dini ihtiyaçlarını karşılamak üzere 1970'li yıllardanitibaren yurtdışına da hizmet götürmeye başlamıştır. Günümüzde Avrupa , ABD,Japonya ve Türkû devletlere de hizmet götürmektedirGünümüzde merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı olmak üzere üç ana kısımda yapılananDiyanet İşleri Başkanlığı faaliyetlerini bu teşkilatlar aracılığıyla yürütmektedir. Diyanet,kuruluşundan itibaren din alanında önemli hizmetler icra ettiği gibi milli birlik veberaberliğin tesisi bakımından da önemili önemli hizmetler yapmıştır. 1937 de laikliğinkabul edilmesinden sonra Diyanet İşleri Başkanlığının yapısında ve hizmetlerinde birdeğişiklik olmamıştır. Laik bir devlette Diyanet İşleri Başkanlığı varlığını devamettirmiştir. Bu durum laikliğin Türkiye'ye özgü yorumu olarak kabul edilmiştir.

Abstract:
Republic of Turkey was found on 29 October 1923, and following to that on 3 March1924, the "Presidency of Religious Affairs" was formed as an organization responsiblefor the administration of religious affairs. The law numbered 633 which passed on 1965was about the establishment of Religious Affairs and its duties that helped to thefoundation to develop it. After the law numbered 1982 was cancelled, Presidency ofReligious Affairs faced with a serious lack of law. A new law has not been passed untilthis time which causes law and functional problems, which are still going on, in thestructure of The Presidency of Religious Affairs.Presidency of Religious Affairs was, extended in general dominion, working to beuseful in nationwide by opening offices and has taken service to the furthest point of thecountry. In 1970s The Organization of the Presidency of Religious Affairs started toassist the Turks those working in Europe to fulfill their religious services. Nowadays,service is being given in Europe, USA, Japan, and Turkish Republics.Presidency of Religious Affairs is categorized in itself as in central, provincial andabroad. Religious Affairs has performed enormous service and mission with the help ofthese organizations. Since its foundation, the Presidency of Religious Affairs hasperformed service and mission not only in the field of religion but also to maintainnational union. There was no change in the structure and service of the Presidency ofAffairs after 1937 when the laicism was accepted. Under the head of a secular state, thePresidency of Religious Affairs has kept its existence. And this situation has beenaccepted as the interpretation that is special to Turkey.