Cengiz Dağcı romanlarında kadın
Women in Cengiz Dağcı novels
Yazar: SİBEL BAŞPINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM KARAKAŞ
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile hayatı = Family life ; Sosyal hayat = Social life

Özet:
Cengiz Dağcı Kırım edebiyatının önemli bir yazarı olmakla birlikte eserlerini kendi vatanından uzakta yaşadığı Londra'da Türkiye Türkçesiyle kaleme almıştır. Eserlerinde tarihinde açlığa ve yoksulluğa mahkûm edilen, baskı ve zulümlerle yaşam hakkı elinden alınan, toprakları ellerinden alınarak sürgüne tabi tutulan ve binlerce insanın hayatını kaybettiği trajedilere şahit olan Kırım halkının yaşadıklarıyla beraber savaş için gittiği Kırım dışındaki bölgelerde de tanık olduklarına yer vermiştir.
Bu çalışma, Cengiz Dağcı eserlerinde Sovyet dönemi Kırım'ında değişen politikalar ve II. Dünya Savaşı'nın kadınlar üzerindeki etkileri ve bu dönemde kadının içinde bulunduğu sosyal roller ve yaşadığı sorunları ele alınmak amacıyla hazırlanmıştır.
Çalışmamız giriş, sonuç dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin başlıca problemleri, tezin yazılış amacı, önemi, varsayım ve sınırlılıkları üzerinde durulmuştur.
Birinci bölümde, yazarın eserlerinde işlediği konuları ve incelenen kadınların durumunu daha iyi anlamak için romanda ele alınan dönemin tarihi incelenmiş, sosyal ve siyasi özellikleri kısaca açıklanmıştır.
İkinci bölümde yazarın kendi yaşamını anlattığı eserleri dahil olmak üzere roman ve hikayeleri taranmış; bu eserlerde incelenen kadınlar analiz edilerek çeşitli başlıklar altında sınıflandırılmış, yer verilen kadınların aile içerisindeki rolleri ve toplumsal hayattaki konumları üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. Yazarın öz yaşamında tanıdığı ve eserlerinde yer verdiği ya da esinlendiği kadın kahramanlar üzerinde de ayrıca durulmuştur. Yazarın ve kahramanın bakış açısına göre kadınların yüklendiği roller ve ifade ettiği anlamlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise incelenen eserler üzerinde genel bir değerlendirme yapılmış ve çalışmadan elde edilen sonuçlara yer verilmiştir.
Dağcı'nın eserlerinde kadın, olay akışı içerisinde genellikle etkin rollerde görülmese de her eserde muhakkak kendisine yer verilmiştir. Bu eserlerde özellikle
 



anne figürü her romanda yer almış ve kahramanın memleketle özdeşleştirdiği ve varlığıyla teselli bulduğu bir figür olmuştur. Bununla birlikte anne rolündeki kadınla birlikte birçok kadın kahraman romanın başkişisi olan erkek kahramanın yanında konumlandırılmıştır. Bu kadın kahramanların varlıkları bu kahramanlarla anlam kazanır. Eserlerde ele alınan kadınlar hem aile içerisinde hem de sosyal hayatta çok etkin olmamakla birlikte belirli konumları olan kadınlardır. Ayrıca eserlerin kahraman bakış açısı ile yazılmasından dolayı kadın kahramanların, anlatıcının bakış açısıyla sınırlı olduğu ve psikolojik yönlerinin derinlemesine tahlil edilmediğini söyleyebiliriz.

Anahtar Kelimeler: Cengiz Dağcı, Kırım, kadın, sosyal hayat, edebiyat

Abstract:
Although Cengiz Dagcı is on important writer of Crimean literature, he wrote his works in Türkiye Turkish in London where he lived far from his homeland. In his works, he wrote the people of Crimea, who witnessed the tragedies in which thousands of people lost their lives were condemned to hunger and poverty, were deprived of their right to live by oppression and cruelty, their lands were taken from them and thousands of people lost their lives, as well as what they witnessed in the regions other than crimea where they went for war.
This study has been prepared in Cengiz Dagcı works in order to deal with the changing policies the Crimea of the Soviet period and the effects of the Second World War on women, and the social roles and problems of women in this period.
Our study consists of two parts: except from introduction, conclusion. In the introduction part, the main problems of the thesis, the purpose of writing the thesis, and the importance, assumptions and limitations are emphasized.
In addition, in order to understand the subjects that. the author deals with in his works and the situation of the women examined, in better way, the history of the period in the novel is examined and its social and political characteristics are briefly explained.
In the second part, the novels and stories of the author, including the works in which he tells about his own life, were analyzed; the women examined in these works were analyzed and classified under various headings and evaluations were made the roles of women in the family and their positions in social life. The heroines that the author knows in his own life and included or inspired in his works are emphasized. According to the writer's and hero's point of view, the roles of women and the meanings expressed by women have been tried to be discussed.
In Dagcı's works, although the woman is not usually seen in active roles in the flow of events, she is definitely given a place in each work. In these works, especially the mother figure has taken place in every novel and has become a figure that the hero identifies with the countries and finds solace in his presence. However,
 



with the woman in the role of mother, many heroines are positioned next to the male protagonist, who is the protagonist of the novel. The existence of these heroines gains meaning with these heroes. The women dealt with in the works are women who have certain positions, although they are not very active in both family and social life. In addition, we can say that the heroines are limited to the perspective of the narrator because the works are written from the point of the hero and the psychological aspects are not analyzed in depth.

Key Words: Cengiz Dağcı, Crimea, women, social life, literature.