Aiskhylos, Herodotos ve Ksenophon'da Persler
Persians in Aeschylus, Herodotus and Xenophon
Yazar: ESRA YALAZI
Danışman: PROF. DR. ÜMİT FAFO TELATAR ; PROF. DR. BÜLENT İPLİKÇİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı / Yunan Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Aiskhylos = Aeschylus ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Helenizm = Hellenism ; Herodotos = Herodotos ; Klasik Dönem = Classical Period ; Ksenophon = Ksenophon ; Persler = Persians ; Sosyokültürel farklılıklar = Socio-cultural differences ; Yunan = Greek ; Yunanlılar = Grecian

Özet:
M.Ö. 6. Yüzyıl'da Anadolu'yu fetheden Persler Ege kıyısında yaşayan Hellenler'in kent yönetim tarzı olan tiranlığı korumuş ve hamiliğini üstlenmiştir. Hellenler'in kendi kent devletlerindeki isonomi arayışları ise Pers politikası ile çatışma yaşanmasına neden olmuştur. Pers-Hellen savaşları kendi değerlerini korumak isteyen Hellenler'in birlik oluşturarak Persler'e karşı durabileceklerini kendilerine göstermiştir. Ancak yaşadıkları iç çekişmeler sayesinde Pers Kralı'nın kendilerine dayattığı şartlara tabi olarak yaşamak zorunda kalmışlardır. M.Ö. 498'de yaşanan Ion İsyanı'ndan M.Ö. 386'da imzalanan «Kral Barışı»na kadar geçen dönem Persler ve Hellenler arasında yaşanan büyük mücadeleler ve alışverişe sahne olmuştur.

Bu süreç daha öncesinde Homeros ile tohumlanan Hellenlik duygusunun sonrasında Büyük İskender ile tarihe mal olan Panhellenizm ideolojisine dönüşmesi için gerekli ortamın oluşmasını sağlamıştır. Ancak Panhellenizm öncelikle odaklandığımız dönemde fikirsel olarak ortaya çıkmış ve Klasik Çağ Hellen yazarlarının emeği ile şekillenmiştir. Temelde Persler'e karşı yapılan mücadelenin eseri olan bu arayış, özellikle Persler hakkında yazan yazarların Persler'in aynasında Hellenler'i değerlendirmeleri ile cevap bulmuştur. Bu anlamda Persler hakkındaki temel eserleri veren Aiskhylos, Herodotos ve Ksenophon öne çıkan yazarlardır.

Hellenler'in siyasi imgeleri ile Persler'e bakan bu üç yazarın eserlerini incele-yen çalışmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Persler ve Hellenler arasındaki siyasi gelişmeler ışığında Hellen yazarların Pers coğrafyası, kralları, saray protokolü, yönetim organizasyonu, ordusu ve kültürel özelliklerine ilişkin yorumları ortaya konmaktadır. İkinci bölümde ise ortaya konan külliyat çerçevesinde her üç yazarın Pers devletinin toplumsal, ekonomik ve kültürel özellikleri hakkında oluşturdukları ortak bellek incelenmektedir.

Nihayet yazarlarca ortaya konan Pers imgesi ve buna alternatif bir Hellen imgesi yaratılması çabasının günümüzdeki siyasi imgelerin oluşumuna ne oranda katkıda bulunduğu incelenmeğe çalışılacaktır.

Abstract:
The Persians who conquered Anatolia at the 5th century BC has preserved and become the tutelar of the tyranny as the Greek city state government model. However the emergence of isonomy in the city states has clashed with the Persian policy. The Persian Wars have shown the Greeks, whose endeavor was to protect their values, that if they unite they can resist the Persians. But due to the turmoil among the city states they have had to live with peace the King dictated on them. The period from the Ionian Revolt in 498 BC to the King's Peace in 486 BC has been the scene of great struggles and encounters between the Greeks and the Persians.

This duration has been the incubation of the "Greekness", that has been seeded by Homer, to turn into the ideology of Panhellenism that has been made history by Alexander the Great. However Panhellenism has emerged as an idea in the period focused and has been forged with the works of the classical Greek authors. This quest as the outcome of the resistance against the Persians, has been answered especially by the works of those authors on the Persians, who evaluated the Hellenes at the mirror of the Persians. In this regard, Aeschylus, Herodot and Xenophon comes to the fore who have written the basic works on Persians.

Our investigation on these three authors who regard the Persians with the political imagery of the Hellens consists of two major chapters. In the first chapter, the comments of each author on the Persian geography, kings, court protocol, management scheme, army and cultural traits with the light of the political encounters between the Hellenes and Persians. In the second chapter, the collective memory on the social, economical and cultural characteristics of the Persian state is put forward, within the framework of the compenpendium created by these authors.

Finally, the impacts of the efforts to formulate a Persian imagery and a Greek imagery as its alternative, on the contemporary political images will be investigated.