Milletlerarası özel hukukta iflâs
Insolvency in private international law
Yazar: OĞUZ DORKEN
Danışman: DOÇ. DR. BERK DEMİRKOL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışma, uluslararası iflâs ve uluslararası iflâsa ilişkin konularında, 
karşılaştırmalı hukuk ve milletlerarası özel hukuk verilerini temel alarak kapsamlı bir 
hukuki inceleme sunmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda uluslararası iflâs 
çerçevesinde ele alınan işlemlerin hukuki niteliklerinin belirlenmesi ve bu konularda
yaşanan sorunların detaylı bir şekilde ele alınması planlanmıştır.
Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, iflâsın, takip ve usûl hukuku 
ile maddi hukuk alanındaki özgün yanlarını incelemektedir. Bu bölümün savunduğu 
temel argüman iflâs hukukunun kendine has norm alanının bulunduğudur. Bu 
çerçevede iflâs hukuku ile takip hukuku birbirinden analitik olarak ayrıştırılabilecek 
alanları düzenlemektedir. Takip hukuku devletin zor kullanma yetkisini ve 
egemenliğini esas alan eylem ve usûllerin bütününü düzenlemektedir. Buna karşın 
iflâs hukuku ise, duruma bağlı olarak borçlar hukuku veya ticaret hukuku ile bağlantılı 
özellikler taşıyan, çok katmanlı ve kendine özgü bir maddi hukuk dalı olarak 
nitelendirilebilir.
İlk bölüm iflâs kavramının çeşitli dillerdeki etimolojik incelemesi ile 
başlamaktadır. Bu bağlamda iflâs kavramı, Arapça "fls" (fels) kelimesinden türemiş, 
parasızlık ve acizlik durumunu belirtmektedir. İngilizcedeki "bankruptcy" terimi de 
Orta Çağ İtalya'sında, ödenemeyen borçlar nedeniyle tacirin tezgahının kırılması 
(banca rotta) uygulamasından kaynaklanmaktadır. Bu etimolojik incelemenin temel 
amacı, iflâs olgusunun tarihsel süreçte, en iyi ihtimalle utanılması gereken bir acizlik
ve eksilik hali olarak algılanmış olduğunun altının çizilmesidir. Roma hukukunda iflâs
edenler için öngörülen kölelik veya ölüm cezaları, iflâsın ne kadar ciddî bir suç kabul 
edildiğini göstermektedir. Orta Çağ'da ise, malî sıkıntıları olanlar toplum tarafından 
hor görülmüştür.
Öte yandan, hukuk sistemlerinin modernleşmesiyle iflâs etmiş olan kişilere 
yönelik olumsuz toplumsal algının hafifletilmesi kaygısı, hukuk sistemlerinde 
değişikliklere yol açarak yeni terminolojilerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. 
Zaman içerisinde hukuki terminoloji evrilmiş; örneğin ABD'de "müflis" yerine 
"borçlu", "iflâs" (bankruptcy) yerine ise "âciz hali" (insolvency) terimleri iflâs 
hukukunda kullanılmaya başlanmıştır. Bu terminolojiye eşlik eden karşılaştırmalı 
hukuk ve uluslararası hukuk düzeyindeki reform çabaları, iflâs eden birey ve şirketler 
üzerindeki stigmayı azaltarak, ekonomik düzen içerisinde ikinci bir şans elde 
edebilmelerini amaçlamaktadır. 
Buradan devamla, birinci bölüm karşılaştırmalı hukuk ve uluslararası belgelerde 
iflâs kavramının dar ve geniş anlamlarda kullanıldığını tespit etmektedir. Bu çalışma 
boyunca iflâs, dar anlamıyla, borçlunun malvarlığının ve/veya hukuki kişiliğinin 
yürürlükteki yasal düzenlemelere göre tasfiye edilerek alacaklılara dağıtılmasını 
kapsayan usûlleri ifade edecek biçimde ele alınmıştır. Geniş anlamında ise, borçlunun 
ödeme kabiliyetinin objektif olarak kaybolması, bu durumun yetkili makam, organ 
veya borçlu tarafından resmen ilan edilmesi, ilandan sonra alacakların tatmini için 
yapılan tüm işlemler ve borçlunun malvarlığını yönetmeye yönelik eylemleri kapsayan 
usûlleri kapsayacak bir şekilde anlaşılmalıdır. İflâsın bu geniş anlayışı çerçevesinde; 
iflâs usûllerinin yönetilmesinde belirleyici olan kolektiflik ilkesinin altı çizilmektedir. 
Aynı çerçevede iflâs kavramı en dar sonucu olan tasfiyeden başlayarak borç 
yapılandırma ve sözleşmeye dayalı mahkeme dışı sulhçu (workout) çözümler olmak 
üzere geniş bir spektrumda ilerleyen bir kavram olarak anlaşılmalıdır. Bundan başka, 
bu çalışma boyunca iflâs hukuku esas olarak maddi hukuk meselesi olarak ele 
alınmakta ve iflâs kararının verilmesi, yürütme, yönetim ve sonlandırılmasına ilişkin 
usûller akılda tutulmak suretiyle iflâsın sınırlı bir usûli niteliğe sahip olduğu görüşü 
savunulmaktadır. 
Çalışmanın ikinci bölümü, uluslararası iflâsın kavramsal çerçevesine ve teorik 
perspektifine ayrılmıştır. "Uluslararası iflâs" terimi, borçlunun birden fazla ülkede 
faaliyet gösterdiği, borçlunun yerli olduğu buna karşın alacaklıların yabancı ülkelerde 
bulunduğu veya borçlunun yabancı, alacaklıların yerli olduğu, ya da borçlunun 
mallarının birden fazla ülkeye yayıldığı farklı bir dizi durumu ifade etmek için 
kullanılmaktadır. Bu bölümde uluslararası iflâsın hukuki çerçevesine dair çeşitli teorik 
yaklaşımlar üzerinde durulmuştur. Bu yaklaşımlar, bilhassa ülkeselci yaklaşım, 
evrenselci yaklaşım ve karma yaklaşımları içermektedir. Ülkeselci yaklaşım, iflâsın 
ülkeselliği ya da yerelliği ilkesini temel alırken, evrenselci yaklaşım sınır aşan 
iflâslarda evrensel uygulama ve standartları savunmaktadır. Bununla birlikte, 
evrenselci yaklaşımın pratik zorluklarına karşı, karma yaklaşımların geliştirildiği 
görülmüştür. Karma yaklaşımlar; işbirlikçi ülkesellik, çok yanlılılık teorisi, sözleşme 
teorisi, usûlün evrenselliği ve uyarlanmış evrenselcilik gibi çeşitli alternatifler 
sunmaktadır. Her biri özgül avantajlar ve zorluklar sunan bu yaklaşımların incelenmesi 
uluslararası iflâsla ilgili mevcut ve olası çözüm yollarına dair önemli katkılar 
sunmaktadır.
Üçüncü Bölüm, uluslararası iflâs ve hukuk ilişkisindeki genel çerçeveyi 
çizmektedir. Bu bölümde ilk olarak uluslararası iflâs hukukunun hukuki niteliği 
anlatılırken birinci bölümde anlatılan modern iflâs hukuku anlayışının geldiği nokta 
hatırlatılmaktadır. Bu açıdan iflâs hukuku tarafların çıkarlarını dikkate alan adalet 
prensibine dayalı kolektif bir usûl geliştirmeyi, borçlunun malvarlığı değerini en üst 
düzeye çıkarmayı, israfı en aza indirmeyi ve sürdürülebilir işletmelerin kurtarılmasını 
sağlamayı amaçlamakta, buna uygun teknikler geliştirmektedir. İflâsın sınır aşan bir 
boyut kazanması bu tanım ve çerçeveye yeni bir uluslararası olma hali katmaktadır. 
Dolayısıyla uluslararası iflâs hukuku, sınır aşan durumlarda iflâsın hedeflerine 
ulaşmayı amaçlayan, sınır aşan iflâs için "sui generis" bir milletlerarası özel hukuk 
sistemi olarak gelişmesini sürdürmektedir. Bu gelişmekte olan transnasyonel iflâs 
sistemi, nerede olursa olsun ilgili tüm tarafları göz önünde bulundurarak malvarlığı 
değerini en üst düzeye çıkarmak ve işletmenin kurtarılmasını sağlamak için yabancı 
makamlar tarafından tanınan ve desteklenen işlemlerin etkili düzeyde 
merkezileştirilmesini öngörmektedir. 
Uluslararası iflâs söz konusu olduğunda, alacaklı ve borçlu arasındaki menfaat 
dengesinin gözetilmesinde, yerlilik ve yabancılık gibi bir değişken, bir yabancılık 
unsuru katılmakta; Devlet de uluslararası hukuk süjesi olması itibarıyla, menfaat 
dengesinde gözetilmesi gereken bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu dengenin 
kurulabilmesi için, söz konusu menfaatleri bütünsel bir çerçevede değerlendirerek 
uyumlu ve etkin çözüm önerilerini keşfetmek büyük önem taşımaktadır. Uluslararası 
iflâs ve karşılaştırmalı hukukta yer alan uygulamalar, farklı menfaatlerin 
uyumlulaştırılmasını ve koordinasyonunu amaçlayan bir perspektife yönelmiştir. 
Aslında uyarlanmış evrensellik yaklaşımının temel kaygısı da budur. 
Bu perspektif çerçevesinde üçüncü bölümün son kısmında, uluslararası iflâsa 
dair hukuki çerçeve veya rejim örnekleri üzerinde durulmuştur. Bu kısmında başta 
1997 UNCITRAL Model Kanunu olmak üzere iflâs alanındaki Model Kanun 
ekosistemine, Avrupa Birliği, ABD ve Latin Amerika ülkelerinde geçerli 
düzenlemelere yer verilmiştir.
Dördüncü bölüm, uluslararası iflâs konusunu milletlerarası usûl hukukunun 
geleneksel meseleleri çerçevesinde ele almaktadır. Bu bölümde, iflâs davalarında 
milletlerarası yetki kriteri, yabancı iflâs usûllerine etki tanınması ve uygulanacak 
hukuka ilişkin kurallar incelenmektedir. Bu hususlar, üçüncü bölümde ele alınan, 
UNCITRAL Model Kanun ekosistemi, ABD ve AB'dekiler gibi örnek düzenlemeler 
ve çeşitli ulusal kurallar çerçevesinde, karşılaştırmalı hukuk verilerine ve milletlerarası 
özel hukuk tekniklerine başvurularak incelenmektedir. İlgili konular aşağıdaki gibi 
özetlenebilir.
İlk olarak uluslararası iflâs bağlamında ve milletlerarası özel hukuk açısından, 
en tipik sorunlardan birisi yetkili mahkemenin belirlenmesidir ve bu sorunun 
çözümünde sıklıkla COMI (Esas Menfaatlerin Merkezi) ilkesi esas alınmaktadır.
Terim, bir şirket veya hukuki kişiliğin iflâs veya borç yeniden yapılandırma sürecinde 
ana faaliyet yerinin belirlenmesi için kullanılmaktadır. COMI, genellikle şirketin ana 
yönetim ofisinin bulunduğu yer, asli işlemlerinin yürütüldüğü yer veya şirketin asıl 
ticari kararlarının alındığı yer olarak tanımlanabilir. Milletlerarası yetki bağlamında 
sıklıkla gözlenen ikinci husus forum shopping sorunudur. Uluslararası iflâs özelinde 
forum shopping, uluslararası faaliyetlerde bulunan belirli bir şirketin yeniden 
yapılandırılması veya tasfiyesi amacıyla kendi çıkarı için en uygun gördüğü ülkeyi 
belirleyerek, olası iflâsına yönelik bu ülkenin mahkemelerinin hukukunun 
uygulanması için gerekli önlemleri alması anlamına gelmektedir. Uyarlanmış 
evrenselliğin ileri sürdüğü şekliyle, asli iflâs davasının borçlunun COMI'sinde 
açılarak tali işlemlerin ise farklı ülkelerde yürütülebileceğine dair getirilecek açık bir 
yasal düzenleme forum shopping teşebbüslerini asgari seviyeye indirecektir. Nitekim 
UNCITRAL Model Kanunu ve AB İflâs Tüzüğü bu yöntemi benimsemektedir.
Dördüncü bölümün ele aldığı ikinci husus 'Yabancı İflâs Usûllerine Etki 
Tanınması'dır. Bu bölüm altında yabancı iflâs usûllerinin mevcut sınır aşan iflâs 
çerçeveleri ile olan ilişkisi incelenmiş ve bu usûllerin tanınma ve tenfiz edilme 
kabiliyetleri konusunda bu çerçevelerin getirdiği sınırlamalar konusunda 
değerlendirmeler yapılmıştır. Bu bağlamda öncelikle uluslararası çerçevelerde yabancı 
usûl kavramının nasıl ele alındığı incelenmiştir. Değerlendirmemizde öncelikle Model 
Kanun'un belirlediği standartlar ile başlanmış, ardından AB İflâs Tüzüğü'nde belirtilen 
yabancı iflâs usûlleri incelenmiştir. Bu iki çerçevede ele alınan usûllerin karakteristik 
yanlarını ve yabancı mahkemelerin bunların tanınması ve tenfizi veya reddi için nasıl 
bir teknik kullandığına değinilmiştir. 
Dördüncü bölümde incelenen üçüncü husus ise uygulanacak hukuka ilişkin 
kurallardır. Burada lex fori concursus ilkesi açıklanmaktadır. Bu kavram temel bir 
milletlerarası özel hukuk ilkesi olan lex fori ilkesinin uluslararası iflâs bağlamında 
aldığı isimdir. Lex fori ilkesine göre, bir davanın içeriğine dair yargısal kararlar ve 
uygulanacak usûl hukuku genellikle davanın görüldüğü yerin kanunlarına (forum'un 
hukukuna) tabi olur. Bu durum usûl hukukunun kamu hukukunun bir parçası 
olduğundan bahisle ilgili devletin egemenlik hakkının doğal bir sonucu olarak ele 
alınmaktadır. Lex fori concursus ilkesi uyarınca, iflâsa temas eden usûller ve bunlarla 
ilişkili hukuki işlemler genellikle iflâs davasının açıldığı mahkemenin yer aldığı 
ülkenin hukukuna göre yürütülür. Bu genel kural AB İflâs Tüzüğü'nün 7. maddesinde 
yer almakla birlikte kuralın istisnaları da ayrıntılı olarak düzenlenmektedir. AB İflâs 
Tüzüğü'nün öngördüğü şekliyle bu istisnalar şu şekilde listelenebilir: (1) Üçüncü 
kişilere ait olan ayni haklar, (2) takas, (3) mülkiyeti muhafaza kayıtlı satış 
sözleşmeleri, (4) konusunu taşınmazlar üzerindeki hakların teşkil ettiği sözleşmeler, 
(5) ödeme sistemleri ve finans piyasalarına ilişkin istisnai durum, (6) iş sözleşmeleri, 
(7) tescile tabi olan haklar, (8) iptale tabi olan borçlunun zarar verici işlemleri, (9) 
iflâsın derdest dava ve tahkim yargılamaları üzerindeki etkileri ve (10) üçüncü kişilerin 
kazanımlarının korunması. 
Buna ek olarak, kamu düzeni de istisna olarak kabul edilmektedir. Yabancı bir 
mahkemenin lex fori concursus, yani iflâs davasının görüldüğü yerin hukukunu 
uygulama prensibi, yerel mahkeme tarafından kabul edilmesi gereken bir genel kural 
olmakla birlikte, uygulama sonucu kamu düzeni istisnası ile sınırlanabilir. Yerel 
hukukun temel prensipleriyle çatışan bir yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen 
bu mekanizma, sınırlı durumlarda, tanıma devleti mahkemesine kendi hukukunun 
maddi kurallarından feragat etmeyerek diğer ülke hukukunu uygulamama imkânı 
vermektedir. Ancak belirtmek gerekir ki kamu düzeni istisnası mahkemelere sınırsız 
bir hareket alanı vermemektedir. UNCITRAL, milletlerarası özel hukukun genel
ilkelerine paralel bir yaklaşımla, lex fori concursus'a bir istisna yaratılması maksadıyla
kamu düzeni çekincesine başvurulabilmesi için, somut olayda aykırılığın şüpheye yer 
vermeyecek bir şekilde "açık" (manifest) olması gerektiğini belirtmektedir.
Beşinci bölümde, uluslararası iflâsın özgün sorunları; borçluya ait malvarlığının 
tespiti ve iflâs el koyması, alacak öncelikleri ve alacaklılara zarar verme kastıyla 
yapılan tasarrufların iptali gibi konular incelenmiştir. Bölüm, ayrıca ödeme güçlüğü 
usûlleri ve çok uluslu şirketlerin iflâsı konularını da içermektedir.
Bu sorunlardan 'Borçluya Ait Malvarlığının Tespiti ve İflâs El Koyması' başlığı 
altında elektronik çağda mal varlığının uluslararası düzeyde izlenmesi ve geri 
kazanılmasının zorluklarına değinilmiştir. Mallar sınırlar arasında çabucak hareket 
edebilmektedir. Farklı ülkelerde uygulamadaki farklılıklar bu süreçte tutarsızlığa yol 
açmakta ve iflâs durumlarında sorunları artırmaktadır. Uluslararası ticari faaliyetler ve 
sınır aşan iflâslar, mal varlığının izlenmesini ve geri kazanılmasını karmaşık hale 
getirmekte, hukuk çatışmalarına sebebiyet verebilmektedir. Bu alanda her ülke için 
geçerli olabilecek uluslararası bir yasal çerçevenin eksikliği, iflâs sürecinde 
malvarlığını koruma ve maksimum geri dönüş sağlama çabaları için bir engel teşkil 
etmektedir. 
Bu doğrultuda global ölçekte işbirliği ve adli yardımlaşma mekanizmalarının
geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Malvarlığının tespiti, geçici olarak el koyma ve hukuka 
aykırı devirleri önleme gibi konular bu süreçte temel önem taşımaktadır. Örneğin 
"dondurma kararları" (freezing) olarak adlandırılan ve yabancı hukuk alanında kalan 
malvarlığının devri, satışı veya elden çıkarılması üzerinde geçici kısıtlama elde etme 
yetkisi bu açıdan etkin olabilmektedir. Avrupa Birliği'nde, AB İflâs Tüzüğü 19(1) ve 
20(1) maddeleri, bir Üye Devlet'te asli iflâs usûlünün başlatılması nedeniyle bu 
durdurmanın icrası halinde, AB çapında bir durdurmanın otomatik olarak 
uygulanmasını güvence altına almaktadır.
Beşinci bölümde ele alınan bir diğer sorun, 'Alacaklılara Zarar Verme Kastıyla 
Yapılan Tasarrufların İptali' meselesidir. Bu sorun "kaçınma işlemi" olarak da 
adlandırılmaktadır. "Kaçınma", borçlunun malvarlığı değerini azaltarak ya da 
malvarlığını alacaklıların erişimine kapatarak, kaçırarak, alacaklıların haklarını 
karşılamak için borçlunun borçlarını ödemesini zorlaştıran veya imkânsız kılan 
eylemleri tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Gerek UNCITRAL Model Kanun 
ekosistemi gerekse AB İflâs Tüzüğü bu konuda çeşitli çözümler üretmeye 
çabalamaktadır. Ancak, kaçınma işlemlerine uygulanacak kurallar, ülkeler arasında 
önemli değişkenlik gösterebilmektedir. Her bir hukuk sistemi, bu tür işlemlerin 
meşruluğunu belirlemek için farklı hukuki kriterler uygulamaktadır. Bir ülkede hileli 
olarak nitelendirilen bir işlem, başka bir ülkede meşru kabul edilebilmektedir.
'Alacak Öncelikleri ve Sıra Cetveli İhtilafları' da benzer sorunları içermektedir. 
Uluslararası iflâs hukukunda alacak önceliği sorunu, mahkemeler arasında işbirliğini 
engelleyen ve çözüm sürecini karmaşıklaştıran yeknesak kural ve sistemlerin 
eksikliğini ortaya koymaktadır. Yerli ve yabancı alacaklıların iflâs usûllerinde nasıl 
eşit muamele görecekleri ve bu eşitliğin nasıl sağlanacağı konusunda geniş çaplı 
anlayış farklılıkları bulunmaktadır. Bu zorluklar, hangi hukukun sıra cetvelinin 
uygulanması gerektiğinden başlayarak, farklı alacaklı ve talep türlerinin ele alınmasına 
ilişkin daha spesifik sorunlara kadar çeşitlilik arz etmektedir. Bu sorunlar, yeknesak 
ve uyumlaştırılmış bir uluslararası iflâs hukuku sistemine doğru ilerlemeyi 
engellemektedir.
Uluslararası iflâslarda, çeşitli ülkelerin farklı hukuki gelenekleri ve ekonomik 
seviyelerinin yarattığı etkinin yanı sıra; iş ve ekonomik yaşantıya yön veren kültürel 
kodlar, iflâs usûllerinin etkin yönetimi için mahkeme içinde ve dışında tüm 
alternatifleri dikkate alabilecek esnek bir yapılanma gereksinimini ortaya çıkarmıştır. 
Sınır aşan iflâs hukukunun uluslararası alanda kabul gören belgelerine yansıyan 
eğilim, iflâs ve yeniden yapılandırma usûlleriyle bu genel gereksinime cevap 
verilmesidir. Bu çerçevede, malî sıkıntının ilk aşamasında karşılaşılan sıkıntılara 
çözüm sunmak için gelişen ve kimi durumlarda borçlunun ödeme aczi içerisinde 
olmasını gerektirmeyen ödeme güçlüğü usûllerinin, geleneksel iflâs usûlleri gibi 
uluslararası çerçevelerin sunduğu tanıma, işbirliği ve adli yardımlaşma 
mekanizmalarıyla uyumu ve bu çerçeveler kapsamında değerlendirilmesinin olası 
etkileri tartışılmaktadır.
Beşinci bölümün son kısmında ele alınan ve özellikle son otuz yılda gelişen 
küresel ekonomik krizlerin etkisiyle yaşanan çok uluslu şirket iflâsları, uluslararası 
iflâs hukukunda derinlemesine incelemeyi gerektiren özel bir boyut kazanmıştır. Çok 
uluslu şirketlerin iflâsı, sınır aşan iflâsın vardığı en karmaşık hali yansıtmakta ve bu 
iflâsların yarattığı ekonomik döngü, sınır aşan iflâs düzenlemelerini belirleyen en 
dinamik meselelerden biri haline gelmektedir. Bu çalışmada ele alınan diğer sorunlarla 
yakın ilişki içerisinde olan çok uluslu şirketlerin iflâsı, küresel ekonomi üzerinde geniş 
çaplı etkileriyle dikkat çekmektedir. Aynı zamanda, hukuk doktrini, karşılaştırmalı 
hukuk ve uluslararası normlar bağlamında yenilik ve hızlı gelişmeler yaşanan bir alan 
olarak öne çıkmaktadır. Bu alanda atılan adımlar, bu karmaşık sorunları çözmekte her 
geçen gün yeni ilerlemeler sağlamaktadır.
Bu çalışma, uluslararası iflâs hukukunun temellerini, özelliklerini ve 
karşılaştırmalı hukuk ile milletlerarası özel hukuk bağlamında uygulamalarını 
derinlemesine incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, iflâs usûllerinin çeşitli 
yönlerini uluslararası bağlamıyla ele alarak sınır aşan iflâsın hukuki ve teorik 
çerçevesine katkıda bulunmaktır. Bir yandan iflâsın tarihsel gelişimi içerisinde, iflâs
kurallarıyla dengelenmeye çalışılan hukuki menfaatler değerlendirilirken, diğer 
yandan sınır aşan iflâsın karmaşıklığının bu hukuk kuralları üzerindeki etkisi ele
alınmaktadır. Bu inceleme, bir yandan iflâs usûllerinin milletlerarası nezaket, işbirliği 
ve adli yardımlaşma mekanizmaları ile olan uyumunu; diğer yandan da uluslararası 
alanda iflâsın tanımlanması, genişletilmiş kapsamı ve çok uluslu şirketlerin iflâsı gibi 
karmaşık konuları ele almaktadır.

Abstract:
This study aims to provide a detailed and comprehensive legal analysis of 
international bankruptcy and related issues by drawing on comparative law and private 
international law. In this context, this thesis aims to determine the legal qualifications 
of the transactions that fall within the framework of international insolvency and to 
address the problems related to these issues in detail.
This study consists of five chapters. The first chapter examines the specific 
aspects of insolvency in the fields of debt enforcement, procedural law, and substantive 
law. The main argument in this chapter is that bankruptcy law has its own normative 
scope. In this framework, bankruptcy law and enforcement law regulate areas that can 
be analytically distinguished from each other. The law of debt enforcement regulates 
all actions and procedures based on the state's sovereignty and power to use force. On 
the other hand, bankruptcy law can be characterized as a multi-layered and unique 
branch of substantive law that has features related to the law of obligations or 
commercial law, depending on the context.
The first chapter begins with an etymology of the concept of insolvency across 
various languages. The Turkish word "iflâs" is highlighted, which comes from the 
Arabic word "fls" (fels), indicating a state of destitution and insolvency. In English, 
the term "bankruptcy" has historical origins that trace back to medieval Italy, where 
merchants who couldn't pay their debts had their trading benches physically broken, a 
practice referred to as "banca rotta." The main goal of this analysis is to emphasize 
that historically, insolvency has been perceived as a condition of incapacity and 
deficiency resulting in disgrace, even in the mildest scenarios. In terms of the severity 
of Roman law, penalties such as enslavement or death for bankrupt individuals 
illustrate how grave the offense of bankruptcy was considered. Furthermore, during 
the Middle Ages, those in financial distress were scorned by society.
Meanwhile, with the modernization of legal systems, efforts have been made to 
alleviate the negative social perception of individuals who become insolvent. These 
efforts have led to changes in the law and the emergence of new terminologies. Over 
time, legal terminology across different countries has evolved. For example, in the US, 
the terms "debtor" and "insolvency" are now more commonly used in place of 
"bankrupt" and "bankruptcy" respectively, in the context of insolvency law. In line 
with these changes in terminology, reform efforts at both the comparative and 
international law levels aim to diminish the stigma attached to insolvent individuals 
and companies, striving to provide them with the opportunity for a fresh start within 
the economic order.
Moving on, the first section distinguishes between the narrow and broad 
meanings of the concept of insolvency in comparative law and international 
instruments. Throughout this study, bankruptcy in its narrow sense refers specifically 
to procedures that involve the liquidation and distribution of a debtor's assets and/or 
the dissolution of their legal personality to satisfy creditors in accordance with 
applicable laws. In contrast, the broad sense of insolvency encompasses the debtor's 
objective inability to pay, the formal declaration of this predicament by a competent 
authority, body, or the debtor themselves, as well as all subsequent actions taken to 
settle claims and manage the debtor's assets. Within this expansive interpretation of 
insolvency, the study underscores the principle of collectivity, which is critical in 
administering bankruptcy procedures. Additionally, it conceptualizes bankruptcy as a 
wide-ranging framework, starting from liquidation in the narrowest scope and 
extending to include debt restructuring and non-judicial workout solutions. 
Furthermore, this study primarily considers insolvency law as substantive law. It 
supports the notion that while insolvency contains procedural elements, these are not 
its defining features. The focus here is on the processes associated with the initiation, 
execution, management, and conclusion of bankruptcy proceedings.
The second chapter of the study is dedicated to the conceptual framework and 
theoretical perspectives of international insolvency. The term "international 
insolvency" refers to various situations in which a debtor may have a cross-border 
element—such as operating in more than one country, being domestic with creditors 
located abroad, being a foreign entity with domestic creditors, or having assets 
dispersed over multiple countries. In this section, the chapter elaborates on various 
theoretical approaches to the legal framework governing international insolvency. 
These approaches include territorialism, which is based on the principle of territoriality 
or locality; universalism, which advocates for consistent practices and standards in 
cross-border insolvencies; and the hybrid approach. Due to the practical difficulties 
encountered with universalism, mixed approaches have been developed, offering 
alternatives such as cooperative territoriality, multilateralism, contract theory, 
universal proceduralism, and modified universalism. The examination of these 
approaches, each presenting distinctive advantages and challenges, provides 
significant insights into the ongoing and potential resolutions for issues in international 
insolvency.
Chapter Three outlines a general framework that defines the relationship 
between international insolvency and the law. In this chapter, the legal nature of 
international insolvency law is first explained, and a reminder is provided of the 
modern insolvency law approach introduced in the first chapter. Within this 
framework, the aim of insolvency law is to develop a collective procedural structure 
founded on the principles of justice that considers the interests of all parties involved. 
It seeks to maximize the value of the debtor's assets, minimize waste, ensure the rescue 
of viable businesses, and develop appropriate techniques for these purposes. The 
transnational aspect of bankruptcy introduces an additional layer of complexity to the 
existing definition and framework. Consequently, international insolvency law is 
evolving into a distinct system within private international law, specifically catering 
to transnational insolvency cases. This system often described as "sui generis" strives 
to fulfill the objectives of insolvency in scenarios that transcend national borders. The 
growing field of transnational insolvency anticipates the effective centralization of 
proceedings that are acknowledged and aided by foreign authorities. The goal is to 
maximize asset values and ensure business recovery while carefully considering the 
interests of all affected parties, regardless of their location.
In international insolvency cases, it's important to balance the interests of 
creditors and debtors. Factors like nationality or foreign status, as well as the role of 
the state as an entity under international law, should be considered in this balance. In 
order to establish this balance, it is of great importance to explore harmonious and 
effective solutions by evaluating these interests in a holistic framework. Practices in 
international insolvency and comparative law have tended towards a perspective that 
aims to harmonize and coordinate different interests. In fact, this is the main concern 
of the modified universalism approach.
From this perspective, the final section of the third chapter examines various 
legal frameworks or regimes for international insolvency. This includes a study of the 
ecosystem of Model Laws related to insolvency, with particular emphasis on the 1997 
UNCITRAL Model Law, as well as the regulations in force within the European 
Union, the United States, and Latin American countries.
The fourth chapter delves into international insolvency by addressing traditional 
concepts of international procedural law. It evaluates the criteria for international 
jurisdiction in insolvency proceedings, the recognition of foreign insolvency 
judgments, and the determination of applicable law. These topics are scrutinized using 
a comparative legal framework, drawing from the UNCITRAL Model Law, 
regulations in the U.S. and the EU, and various national laws, which the third chapter 
discusses. Techniques from comparative and private international law are employed 
to analyze these issues, which can be summarized as follows:
Firstly, in the realm of international insolvency and private international law, a 
common challenge involves identifying the competent court for the proceedings. This 
issue is often resolved using the principle of the Center of Main Interests (COMI). 
COMI refers to the primary location of a company's or legal entity's operational 
activities in the context of insolvency or debt restructuring. It is typically associated 
with the site of the debtor's main administrative office, the place where significant 
operations are conducted, or the location where crucial commercial decisions are 
made. Additionally, the issue of forum shopping often arises in discussions of 
international jurisdiction and represents the second significant concern. In the context 
of international insolvency, 'forum shopping' is the practice where an internationally 
active company selects a jurisdiction that is perceived to offer the most favorable legal 
environment for its restructuring or insolvency processes. The company then takes 
steps to establish its case in the chosen jurisdiction in hopes of benefiting from its laws 
in the event of insolvency. The modified universalism approach argues for a legal 
framework where the primary insolvency proceedings are initiated in the debtor's 
Center of Main Interests (COMI), while ancillary proceedings may occur in other 
jurisdictions. Such a framework aims to curb the practice of forum shopping. Both the 
UNCITRAL Model Law and the EU Insolvency Regulation embrace this approach, 
thus promoting a more orderly and predictable system for handling cross-border 
insolvencies.
The second issue addressed in Chapter Four is the recognition of the effect of 
foreign insolvency procedures. This section scrutinizes how foreign insolvency 
procedures interrelate with existing cross-border insolvency frameworks and evaluates 
the limitations imposed by such frameworks on the ability of these procedures to be 
recognized and enforced. Initially, the discussion focuses on how international 
frameworks handle the concept of a foreign procedure, beginning with standards set 
by the Model Law and then proceeding to the foreign insolvency procedures outlined 
in the EU Insolvency Regulation. The characteristics of the procedures in these two 
contexts are compared, and the techniques foreign courts apply to recognize, enforce, 
or reject them are examined.
The third issue explored in the fourth chapter is the rules concerning the 
applicable law, with a focus on the principle of Lex fori concursus. This concept is 
rooted in the broader lex fori principle, a cornerstone of private international law. 
Under the Lex fori principle, a court typically applies its own domestic law—the law 
of the forum—to decide both procedural matters and, in the context of insolvency, the 
substantive rules governing the proceedings. This application of domestic law aligns 
with the state's sovereignty, as procedural law is deemed an extension of a nation's 
public law framework. According to the principle of Lex fori concursus, the law of the 
country where the insolvency proceedings are initiated typically governs the 
insolvency process and any related legal actions. This principle is formalized as a 
general rule in Article 7 of the EU Insolvency Regulation. Nevertheless, the regulation 
also delineates specific exceptions to this principle in subsequent provisions. These 
exceptions, as articulated in the EU Insolvency Regulation, include the following: (1) 
Third parties' rights in rem; (2) set-off; (3) reservation of title; (4) contracts relating to 
immoveable property; (5) payment systems and financial markets; (6) contracts of 
employment; (7) rights subject to registration; (8) detrimental acts of the debtor; (9) 
effects of insolvency proceedings on pending lawsuits or arbitral proceedings and 10) 
Protection of third-party purchasers.
Furthermore, public policy is also recognized as an exception. It is a general 
principle that when foreign court proceedings are concerned, the Lex fori concursus -
the law of the place where the insolvency proceedings are occurring -should be applied 
by the local court. The public policy exception, however, might place restrictions on 
this principle. This safeguard, which bars the application of foreign laws that are in 
conflict with the fundamental principles of the local law, enables the local court to give 
preference to its own laws over those of another country under specific, limited 
circumstances in bankruptcy cases. Nevertheless, it is important to underline that the 
concept of public policy does not grant countries unfettered discretion. UNCITRAL 
emphasizes that for the exception to the lex fori concursus to be invoked on public 
policy grounds, the contravention must be "manifestly" evident, leaving no room for 
doubt.
Chapter 5 explores the specific challenges associated with international 
insolvency, such as the identification of the debtor's assets, the imposition of 
insolvency seizures, the prioritization of claims, and the annulment of detrimental 
transactions intended to disadvantage creditors. Furthermore, the chapter examines the 
procedures governing insolvency and the complexities surrounding the insolvency of 
multinational corporations.
Among these problems, under the section titled 'Determination of the Debtor's 
Assets and Insolvency Seizure,' the text mentions the difficult task of monitoring and 
recovering assets internationally in the digital age, where goods can rapidly move 
across borders. Variations in practices among different countries contribute to 
inconsistencies in this area and exacerbate challenges in insolvency cases. 
International commercial activities and cross-border bankruptcies further complicate 
the process of tracing and recouping assets and can result in conflicts between laws. 
The absence of a universal legal framework, applicable across all countries, poses a 
significant impediment to protecting assets and maximizing their recovery in the 
course of insolvency proceedings. 
In this context, there is a pressing need to cultivate global cooperation and 
establish mechanisms that address critical issues such as the identification of assets, 
the temporary seizure of assets, and the prevention of unauthorized transfers. For 
instance, the use of 'freezing orders'—the authority to impose temporary restrictions 
on the transfer, sale, or disposal of assets under foreign jurisdictions—has proven 
effective in safeguarding assets. Within the European Union, Articles 19(1) and 20(1) 
of the EU Insolvency Regulation mandate that an EU-wide suspension of transactions 
automatically takes effect upon the initiation of substantive insolvency proceedings in 
any Member State.
Another issue discussed in the fifth chapter concerns the annulment of 
transactions made with the intent to harm creditors, an issue commonly referred to as 
'avoidance.' This term describes any actions that undermine the debtor's ability to fulfill 
its obligations, thus impairing the rights of creditors by devaluing the debtor's assets 
or rendering them unreachable for creditor claims. The UNCITRAL Model Law on 
Cross-Border Insolvency and the EU Insolvency Regulation both seek to offer various 
solutions to this problem. Nevertheless, avoidance laws can differ significantly from 
one country to another, where legal systems have disparate criteria for assessing the 
validity of such transactions. A transaction that is deemed fraudulent in one 
jurisdiction could be considered valid in another.
The chapter also addresses "conflicts of priorities" which present analogous 
challenges. The matter of creditor priority in international insolvency law underscores 
the absence of standardized regulations and systems, consequently impeding 
cooperation among courts and complicating the adjudication process. Considerable 
variations exist in the interpretation of equitable treatment for domestic and foreign 
creditors during insolvency proceedings, as well as in how such equity should be 
guaranteed. These complexities span from determining the sequence of repayment to 
more granular concerns regarding the handling of various types of creditors and their 
respective claims. These difficulties obstruct efforts to establish a consistent and 
harmonized framework for international insolvency law.
In international insolvency cases, the varying legal traditions, economic levels 
of different countries, and cultural norms that shape business and economic practices 
necessitate a flexible framework capable of accommodating all alternatives—judicial 
and extrajudicial—to manage insolvency effectively. The prevailing trend in crossborder insolvency law, as reflected in internationally recognized instruments, aligns 
with the general evolution of insolvency and restructuring law. This trend entails 
examining the compatibility of evolved insolvency procedures, which offer solutions 
for early-stage financial distress, with the mechanisms for recognition, cooperation, 
and legal assistance provided by international frameworks. Moreover, the impact of 
these procedures' implementation within the context of such frameworks is thoroughly 
considered.
Chapter 5 concludes with a discussion on the insolvencies of multinational 
corporations, which have significantly grown in complexity due to the global 
economic downturns experienced over the past three decades. These insolvencies have 
carved out a distinct and intricate niche within international insolvency law, 
necessitating detailed scrutiny. The collapse of such large, cross-border enterprises 
highlights some of the most challenging facets of insolvency cases and has a profound 
influence on the global economic landscape. As this area intersects with the broader 
issues explored earlier in the study, it stands out as a fertile ground for legal innovation 
and swift progression, drawing upon advancements in legal theory, comparative law 
practices, and international regulations. The ongoing efforts and developments in this 
sector are proving essential in tackling these multifaceted challenges day by day.
In conclusion, this study provides a thorough examination of the foundations, 
distinguishing traits, and practical applications of international insolvency law, framed 
within comparative and private international law. Its principal aim is to enrich the legal 
and theoretical discourse on cross-border insolvency by meticulously investigating the 
multifaceted procedures of insolvency in their global context. The historical 
development of insolvency and its integration into modern legal systems are explored, 
recognizing the profound influence of international insolvency's complexities on 
various legal frameworks. With a particular focus on two salient issues, the study 
confronts challenging topics such as the recognition and interrelationship of 
insolvency proceedings, their alignment with collaborative mechanisms and judicial 
support, the expansive definition and scope of insolvency across jurisdictions, and the 
intricate insolvencies faced by multinational corporations.