Solunum fonksiyonlarını geliştirmede bakım protokolünün torakotomili hasta sonuçlarına etkisi
The effect of a care protocol on thoracotomy patient outcomes in improving respiratory function
Yazar: DİLARA BELCİ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY ALTUN UĞRAŞ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, torakotomi sonrası hastanın pozisyonu, mobilizasyonu, spirometre kullanımı ve omuz egzersizlerinin sağlanması gibi iyileşme sürecinin hızlandırılmasında önemli rol oynayan ve bağımsız hemşirelik girişimlerinden oluşan bakım protokolünün; hastanın solunum fonksiyon testleri (SFT), mobilizasyonu, pulmoner komplikasyon gelişme durumu, göğüs tüpü çekilme zamanı ve taburculuk zamanı gibi hasta sonuçlarına etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Tek merkezli, prospektif, iki kollu (1:1), randomize kontrollü deneysel tek kör klinik araştırmanın örneklemini Eylül 2021-Mart 2023 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin göğüs cerrahisi kliniğinde yatan torakotomi uygulanan 62 hasta oluşturdu. Hastalar randomizasyonla çalışma ve kontrol grubuna atandı. Çalışma grubundaki hastalara (n=31) torakotomi gününden (0. günden) başlanarak taburcu olana kadar pozisyon verme, mobilizasyon, spirometre kullanımı ve omuz egzersizlerini içeren bakım protokolü uygulandı. Kontrol grubuna (n=31) ise rutin hemşirelik bakımı uygulandı. Veriler, Tanıtıcı Özellikler Formu ile Hasta Sonuçları Formu kullanılarak değerlendirildi. Torakotomi öncesi, sonrası 1., 5. ve taburculuk günü SFT değerleri ölçüldü. Mobilizasyon durumu (yatak dışında geçirilen süre, adım sayısı), torakotomi sonrası (0.,1.,2.,3.,4.,5.gün) ile taburculuk günü değerlendirildi. Pulmoner komplikasyon gelişme zamanı günlük olarak, göğüs tüpü çıkarılma ve taburculuk zamanı Hasta Sonuçları Formuna kaydedildi. Verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistikler, Pearson-χ2 ve Fisher's Exact testi, bağımsız gruplarda t-testi ve Man Whitney U testi kullanıldı. 
Araştırmada, çalışma ve kontrol grubundaki hastalar karşılaştırıldığında; çalışma grubundaki hastaların taburculuk günü FVC(L) değerinin kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (p<0,001). Çalışma grubundaki hastaların torakotomi sonrası 5. gün ve taburculuk günü FEV1(L) ve FEV1/FVC(%) değerlerinin kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Çalışma grubundaki hastaların torakotomi gününden itibaren 1., 2., 3., 4., 5. gün ve taburculuk günü olmak üzere yatak dışında kalma sürelerinin kontrol grubundan anlamlı olarak daha fazla olduğu saptandı (p<0,001). Çalışma grubundaki hastaların torakotomi sonrası 1., 2., 3., 4., 5. gün ve taburculuk günü olmak üzere atılan adım sayısının kontrol grubundan anlamlı olarak daha fazla olduğu belirlendi (p<0,001). Çalışma grubundaki hastalarda torakotomi sonrası kontrol grubuna kıyasla daha az pulmoner komplikasyon geliştiği (p=0,012), daha erken sürede göğüs tüpü çıkarıldığı (p<0,001) ve daha erken sürede taburcu olduğu saptandı (p<0,001).
Araştırma; torakotomi sonrası bakım protokolünün hastalarda SFT değerlerini arttırırken pulmoner komplikasyon riskini azalttığını, yatak dışında geçirilen süreyi ve atılan adım sayısını arttırdığını ve taburculuk süresini kısalttığını ortaya koydu.

Abstract:
This study was designed to ascertain the impact of a care protocol comprising independent nursing interventions that play a pivotal role in expediting the patient's recuperation process. Such factors as patient positioning, mobilization, use of a spirometer, and shoulder exercises after thoracotomy were considered in relation to patient outcomes, including pulmonary function tests (PFT), mobilization, pulmonary complication development status, chest tube withdrawal time, and discharge time.
The sample consisted of 62 patients who underwent thoracotomy in the thoracic surgery clinic of a university hospital between September 2021 and March 2023. The sample was selected using a single-center, prospective, two-arm (1:1), randomized controlled experimental single-blind clinical trial design. Patients were randomly allocated to either the study or control groups. Patients in the study group (n=31) received a care protocol that included positioning, mobilization, spirometer use, and shoulder exercises, commencing on the day of thoracotomy (day 0) and continuing until discharge. The control group (n=31) received standard nursing care. The data were analyzed using the Descriptive Characteristics Form and the Patient Outcomes Form. PFT values were recorded at three-time points: prior to thoracotomy, on the first and fifth post-thoracotomy days, and on the day of discharge. The mobilization status (time spent out of bed, number of steps taken) was evaluated on each of the following days: day 0 (the day of the thoracotomy), days 1, 2, 3, 4, and 5, and the day of discharge. The time of development of pulmonary complications was recorded on a daily basis, and the time of chest tube removal and discharge were recorded in the Patient Outcomes Form. Descriptive statistics, Pearson's chi-squared and Fisher's Exact test, the independent-groups t-test, and the Mann-Whitney U test were employed to analyze the data. 
A comparison of the patients in the study and control groups revealed that the FVC(L) value of the patients in the study group was significantly higher than that of the control group on the day of discharge (p < 0.001). The FEV1(L) and FEV1/FVC(%) values of the patients in the study group on the fifth day after thoracotomy and on the day of discharge were found to be significantly higher than those of the control group (p < 0.05). The out-of-bed time of patients in the study group on the first, second, third, fourth, fifth, and discharge days following thoracotomy was found to be significantly higher than that of the control group (p < 0.001). The number of steps taken by patients in the study group on the first, second, third, fourth, fourth, and fifth day after thoracotomy and on the day of discharge was found to be significantly higher than that of the control group (p < 0.001). The study group demonstrated a reduction in pulmonary complications following thoracotomy (p=0.012), a shorter duration of chest tube removal (p < 0.001), and an earlier discharge (p < 0.001) in comparison to the control group.
The study demonstrated that the post-thoracotomy care protocol led to an increase in PFT values, a reduction in the risk of pulmonary complications, an increase in the time spent out of bed and the number of steps taken, and a reduction in the length of time taken to be discharged.