Hipertansiyon tanısı olan hastaların yaşam doyumlarının ve kronik hastalığa uyum durumlarının değerlendirilmesi
The evaluation of chronic illness adaptation and life satisfaction of patients who have hypertension diagnosis
Yazar: MAHMUT ALAÇAM
Danışman: DOÇ. DR. BURCU KAYHAN TETİK
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Hipertansiyon; sürekli kan basıncı yüksekliğinin olduğu, ciddi komplikasyonların görüldüğü tüm dünyada sıklığı giderek artan önemli bir toplum sağlığı sorunudur. Özellikle vücudumuzdaki tüm damar sistemlerini etkileyebildiğinden oldukça hayati komplikasyonlara neden olabilmektedir. Yaşam kalitesi kişilerin hedefleri ve beklentileri ile bağlantılı olarak, yaşadıkları kültür ve değer yargılarının bütünü içinde durumlarını algılama biçimidir. Özellikle kronik hastalık varlığı bireylerin yaşam kalitesini bozabilmektedir. Bu çalışmada da 65 yaş üzeri HT tanısı olan hastalarının kronik hastalığa uyum durumlarını ve mevcut hastalıklarının yaşam doyumlarını nasıl etkilediği değerlendirmektedir.
Materyal ve Metot: Kesitsel olarak planlanan çalışmada yürütücüler tarafından literatür baz alınarak oluşturulmuş sosyodemografik veri formu ile Yaşam Doyum Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği Kullanılmıştır. Çalışmaya, Mart-Aralık 2020 döneminde, Malatya Yeşilyurt TECDE Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı Hipertansiyon hastalarında 201 gönüllü katılmıştır Veriler ortanca (min-maks) ve sayı (yüzde) ile verildi. Normal dağılıma uygunluk Shapiro Wilk testi ile yapıldı. İstatistik analizlerde Kruskal Wallis testi, Mann-Whitney U testi, Pearson ki-kare testi, Yatesin düzeltmeli ki-kare testi ve Fisher' in kesin ki-kare testi uygun olan yerlerde kullanıldı. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Analizlerde IBM SPSS Statistics 25.0 programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan kadın hastaların yaş ortalaması 65.56±11.42 ve erkek hastaların yaş ortalaması ise 73.25±11.82 yıl idi. Katılımcıların 66 (%32,84) emekli, 90 (%44,78) 10 yıl üzerinde hipertansiyon hastası idi. Katılımcıların 99 (%49,25) u en az bir ilaç kullanmakta idi. Katılımcıların 194'ü (%96,52)  düzenli olarak tansiyon ilaçlarını aldıklarını, 174'ü (%86,57) düzenli hekim kontrolüne gittiklerini bildirdi. Katılımcıların 104 (%51,74) en az yarım saat günlük yürüyüş yaptıklarını ve 163 (%81,09) düzenli beslenmeye dikkat ettiklerini söyledi. Katılımcıların 102'si (%50.75) verilen ilaçlarını düzenli olarak kullandıklarını ve yine 102 (%50.75)i hastalığı ile baş edebilmek için verilen eğitimlere katılmadığını, 88 (%43.78) kendisi gibi hipertansiyon tanısı olan hastalarla hastalığı ile ilgili iletişim halinde olduğunu beyan etti. Hastalığından dolayı aile için ilişkilerinde bozulma olup olmadığı sorulduğunda katılımcıların 100 (%49.75) aile ilişkilerinin bozulmadığını ve 111 (%55.22) si geleceğe dair plan yapmakta zorlanmadığını söyledi. Katılımcıların 81 (%40.30) hasta olsa dahi sosyal aktivitelere katıldığını, 59 (%29.35) i tamamen iyileşeceğini düşündüğünü ve 116 (%57.71) i hastalığının uzun süreli kontrol altında olması gerektiğini düşündüğünü beyan etti. Yine 125 (%62.19) katılımcı hastalığına yönelik aldığı tedavinin etkili olduğunu düşündüğünü belirtti. 87 (%43,28) katılımcı verilen egzersizlerini düzenli yaptığını, 104 (%51.74) kişi vücudunda olan değişiklikleri önemsediğini ve 81 (%40.30) kişi düzenli sağlık kuruluşu muayenelerine gittiğini ve 99 (%49.25) kişi ailesine hastalığı nedeniyle yük olmadığını düşünüyordu. 108 (%53.73) kişi sağlık çalışanlarına oldukça güvendiğini, 123 (%61.19) kişi hastalığı ile ilgili yeterince bilgi sahibi olduklarını, 113 (%56.22) hastalığının tedavisi ile ilgili yeterince bilgi sahibi olduğunu ifade etti.  Yaşamından memnun olup olmadıkları sorgulandığında 45 (%22.39) kişi memnun olduğunu,  6 (%2.99) kişi tamamen katılarak memnun olduğunu söyledi.
Sonuç: 65 Yaş üzeri hipertansiyonu olan hastaların kronik hastalıklarına uyumunu ve yaşam doyumunu araştırdığımız çalışmamızda katılımcıların çoğunluğunun düzenli ilaç kullandığı, düzenli doktor kontrolüne gittikleri ve hastalığa uyumuna ilişkin herhangi bir sorunları olmadığı bulundu. Ancak yaşam doyumlarını araştırdığımız ölçekteki sorulara verilen yanıtlara bakıldığında yarıdan biraz fazla katılımcıların yaşam doyumlarının yetersiz olduğu bulundu. Bu veriler ışığında özellikle kırılganlığın daha fazla olduğu ve fiziksel aktivite olarak kısıtlı bir hayat süren 65 yaş üzeri bireylerin yaşam doyumlarını artıracak bir yaşam tarzının oturtulabilmesi için hasta ile birlikte günlük aktivite planı oluşturulmalı ve plana uyabilmeleri için motivasyonlarının artırılması sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Kronik Hastalık Uyumu, Yaşam Doyumu

Abstract:
Aim: Hypertension in which persistent high blood pressure and serious complications are seen is an important public health problem increasingly in the World. As it affects whole vascular system, it may cause pretty serious vital complications. Quality of life is the way that people perceive their situation in connection with their goals and expectation within the whole of their culture and value judgments. Especially the presence of chronic diseases can impair the quality of life of individuals. In this study, how hypertension affects adaptation status and life satisfaction of patients over 65 years were evaluated.
Materials and Methods: In this cross-sectional study, sociodemographic form and the Life Satisfaction and Chronic Diseases Adaptation Scales based on the literature were used. Two hundreds and one (201) volunteer hypertensive patients who were registered in Yeşilyurt Tecde Family Health Center and applied between March and December 2020 were included in the study. Data were given as median (min-max) and percentage. The conformity to normal distribution was made by Shapiro Wilk test. For statistical analysis, Kruskal Wallis test, Mann-Whitney U test, Pearson chi-square test, Yatesin corrected chi-square test and Fisher's exact chi-square test were used where appropriate. p<0.05 was accepted meaningful statistically. IBM SPSS Statistics 25.0 programme was used in analyses.
Results: The average age of patients was 65.56±11.42 for females, and 73.25±11.82 for males. 66 (32.84%) of patients were retired and 90 (44.78%) of patients had hypertension over ten years. 99 (49.25%) of patients were using at least one medication. 194 (96.52%) of patients indicated that they were using antihypertensive medications regularly, and 174 of patients (86.57%) reported that they went to regular physician control. 104 (51.74%) of the participants stated that they walk for at least half an hour a day, and 163 (81.09%) of the participants pay attention to regular nutrition. 102 (50.75%) of participants indicated that they were using their medications regularly, and again 102 (50.75%) stated that they did not attend the trainings given to cope with their illness. 88 (43.78%) of patients stated that they were in contact with patients with hypertension diagnosis about their illness. When it's asked if they had any problem in family relations due to their illness; 100 (49.75%) of the participants stated that their family relations were not impaired and 111 (55.22%) of them stated that they had no difficulty in planning for the future. 81 (40.30%) of the patients stated that they participated in social activities even if they were sick, 59 (29.35%) thought that they would recover completely, and 116 (57.71%) stated that their disease should be under long-term control. Again, 125 (62.19%) of participants said that they tought the treatment they recieved was efficent. 87 (43.28%) participants said that they did given exercises regularly, 104 (51.74%) people care about changes in their body, 81 (40.30%) patients stated that they went to regular health institution examinations, and 99 (49.25%) people thought that their family was not burdened because of their illness. 108 (53.73%) participants declared that they highly trust healthcare workers, 123 (61.19%) participants said they had enough knowledge about their illness, and 113 (56.22%) of patients said that they had enough knowledge about the treatment of their illness. When it was questioned if they were satisfied with their life or not; 45 (22.39%) participants said they were satisfied, 6 (2.99%) of them stated they were completely satisfied.
Conclusion: In this study, which we researched the adaptation of chronic illnesses and life satisfaction of patients having hypertension over 65 years, it was found that most of participants were used to their medications regularly and didn't have any problem about their illness adaptation. However, when looking at the answers given to the questions in the scale where we investigated their life satisfaction, it was found that a little more than half of the participants had insufficient life satisfaction. In the light of the findings, a daily activity plan should be created with the patient in order to establish a lifestyle that will increase the life satisfaction of individuals over the age of 65 who do limited physical activity and especially have a more fragile life and the individuals should be supported with motivation to follow this plan.
Key Words: Hypertension, Chronic Illness Adaptation, Life Satisfaction