Hilenin önlenmesi ve tespitinde Coso modeli: Turizm sektörü iç denetçileri üzerine nitel bir araştırma
The Coso model for fraud prevention and detection: A qualitative study on tourism industry internal auditors
Yazar: RAMAZAN ALİ SATAR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÖZÇELİK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe ve Finans Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: COSO tabanlı denetim tekniği = COSO-based process control technique ; Mesleki hile = Occupational fraud ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; Muhasebe hata ve hileleri = Accounting mistakes and frauds ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Hile, sürekli büyüme hedefindeki işletmelerin temel problemlerden birisidir. Hile vakalarının işletmelere ve ülke ekonomilerine verdiği zararın boyutu ciddi rakamlara ulaşmıştır. Hata ve hileler birçok yönden işletmelerde büyük zararlara neden olabilir. Bu hata ve hileleri önlemek ve ortaya çıkarmak için çeşitli mekanizmalar kurulmuştur. İşletmeler tarafından en çok kullanılan yöntemlerden biri güçlü iç kontrol mekanizmalarının oluşturulmasıdır. 
Hilenin zararlarından korunmak için, hilenin önlenmesi ve tespiti üzerine işletmelerin iç kontrol sistemlerinin güçlendirilmesi çalışmaları ön plana çıkmıştır. İç kontrol sistemlerinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi ile ilgili yapılan çalışmaların neticesinde COSO modeli geliştirilmiştir. COSO modeli, işletmelerin hedeflerine ulaşabilmesi için iç kontrol sistemlerinin standart hale getirerek makul güvence sağlamak üzere tasarlanmış süreçtir. 
Çalışmanın amacı, COSO modelinin hilenin önlenmesi ve tespitindeki etkisinin değerlendirilmesidir. Amaç kapsamında, otel işletmelerinde çalışan iç denetçiler üzerine nitel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda; COSO modelinin makul güvence sağlaması model bileşenlerinin koordinasyonu ve entegrasyonu ile mümkündür. Hilenin önlenmesi çalışmalarında, parasal değeri yüksek alanlar ön plana çıkmaktadır. Otel işletmelerinde en fazla varlıkların kötüye kullanımı ile karşılaşılmaktadır. Hilenin temel nedeni hile üçgeninde yer alan fırsat unsurudur. COSO modeli, hilenin önlenmesinde oldukça etkilidir ancak hile tespitinde kesin etkisi vardır denilemez, makul bir güvence verir.

Abstract:
Fraud is one of the main problems of businesses aiming to grow continuously. The extent of the damage caused by fraud cases to businesses and national economies has reached serious figures. Mistakes and frauds can cause great damage to businesses in many ways. Various mechanisms have been established to prevent and reveal these mistakes and frauds. One of the most used methods by businesses is the establishment of strong internal control mechanisms.
In order to protect from the damages of fraud, efforts to strengthen the internal control systems of enterprises on the prevention and detection of fraud have come to the fore. As a result of the studies on the development and strengthening of internal control systems, the COSO model has been developed. The COSO model is a process designed to provide reasonable assurance by standardizing internal control systems for businesses to achieve their goals.
The aim of the study is to evaluate the effect of the COSO model on fraud prevention and detection. Within the scope of the purpose, a qualitative research was carried out on the internal auditors working in hotel businesses. As a result of the research; The reasonable assurance of the COSO model is possible with the coordination and integration of the model components. Areas with high monetary value come to the fore in the studies of preventing fraud. The most common abuse of assets is encountered in hotel businesses. The main reason for frauding is the element of opportunity in the frauding triangle. The COSO model is quite effective in preventing fraud, but it cannot be said to have a definite effect in fraud detection, it gives a reasonable assurance.