Maden ocaklarında peyzaj onarım çalışmalarının önemi; Hakkâri maden ocağı örneği
The importance of landscape repair works in mine minery; Hakkâri mine example
Yazar: ŞİNDA BİLİCİ
Danışman: DOÇ. DR. FERAN AŞUR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Peyzaj onarımı, doğal afetler veya insan faaliyetleri nedeniyle zarar görmüş veya bozulmuş peyzaj alanlarının ekonomik, çevresel ve sosyal gereklilikler doğrultusunda iyileştirilmesi (rehabilitasyon), çeşitli amaçlarla yeniden kazandırılması (reklamasyon) ve korunması amacıyla planlanması, tasarlanması, uygulanması ve yönetilmesi sürecini ifade eder. Maden ocaklarında yapılacak peyzaj onarım çalışmalarının temel amacı, ilk olarak bozulan ekosistemin yeniden oluşturulması ve iyileştirilmesini sağlamaktır. Bunun yanı sıra, doğal yapısı değişmiş bu alanların farklı amaçlarla kullanılarak geri kazanılması ve geliştirilmesi de hedeflenmektedir. Bu süreç, hem çevresel dengeyi yeniden sağlamak hem de alanları ekonomik ve sosyal açıdan sürdürülebilir hale getirmek için büyük önem taşır.
Bu nedenle, maden ocaklarının peyzaj onarımı sürecinde, hangi kullanım seçeneklerinin uygulanacağı ve bu seçeneklerin önceliklerinin dikkatlice belirlenmesi büyük önem arz etmektedir. Doğru kullanım seçeneklerinin seçilmesi ve önceliklendirilmesi, hem ekosistemin başarılı bir şekilde rehabilitasyonunu sağlar hem de alanın gelecekteki sürdürülebilirliği ve çok yönlü kullanımı açısından kritik rol oynar.
Bu çalışma, faaliyeti sonlandırılmış bir çinko-kurşun maden ocağının kapalı ocak işletmesi model alınarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı, maden faaliyetleri sonucu bozulan alanlar için çeşitli kullanım alternatifleri, bu alternatiflerin öncelikleri ve uygunluk fonksiyonlarının seçilmesidir. Bu doğrultuda, Hakkâri sınırları içerisinde açık ocak madenciliği faaliyetleri sona ermiş bir maden ocağı çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Çalışmada öncelikli olarak alanın kültürel ve doğal özellikleri tespit edilmiş, kullanılacak seçenekler için en uygun değerlendirme ölçütleri belirlenmiş ve daha sonra bu ölçütler, kendi içlerinde ilgili alt birimlere ayrılarak detaylandırılmıştır.
Çalışmanın amacı, Hakkari'deki maden ocağında açık ocak işletmeciliği sonucunda bozulan sahaların ekolojik rehabilitasyonu için uygun peyzaj onarım tekniklerini kullanarak çözüm önerileri sunmaktır. Araştırma kapsamında, alanla ilgili doğal ve kültürel etmenler incelenmiş ve bu verilere dayalı olarak rehabilitasyon ve revejetasyon modelleme örneği hazırlanmıştır.

Abstract:
Landscape restoration refers to the process of planning, designing, implementing, and managing the rehabilitation of landscape areas that have been damaged or degraded due to natural disasters or human activities, in accordance with economic, environmental, and social requirements. It aims to reclaim and conserve these areas for various purposes, a process known as reclamation. The primary goal of landscape restoration efforts in mining quarries is to restore and improve the disrupted ecosystem. Additionally, it targets the redevelopment of these altered areas for different uses. This process is crucial for restoring environmental balance and making the areas economically and socially sustainable.
Therefore, in the landscape restoration process of mining quarries, careful consideration of which usage options to implement and prioritizing these options is of paramount importance. Selecting and prioritizing the correct usage options not only ensures successful ecosystem rehabilitation but also plays a critical role in the future sustainability and multifaceted utilization of the area.
This study is based on a closed quarry operation model of a zinc-lead mining site that has ceased operations. The research aims to select various usage alternatives, prioritize these alternatives, and determine their suitability for areas disrupted by mining activities. Specifically, the study focuses on a former open-pit mining area within the boundaries of Hakkari. It first identifies the cultural and natural characteristics of the area, establishes the most suitable evaluation criteria for the options to be used, and subsequently details these criteria into relevant subcategories.
The purpose of the study is to propose solutions for the ecological rehabilitation of areas disturbed by open-pit mining operations in Hakkari, using appropriate landscape restoration techniques. Within the scope of the research, natural and cultural factors related to the area were examined, and based on this data, a model for rehabilitation and re-vegetation was developed.