Ankara vadilerindeki arazi dönüşüm sürecinin ekolojik planlama kapsamında incelenmesi
Investigation of the land transformation process in Ankara valleys within the scope of ecological planning
Yazar: ELİF OKTAY
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ GÖRMÜŞ CENGİZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT CENGİZ
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Kentsel yeşil alanlar = Urban green areas ; Peyzaj ekolojisi = Landscape ecology

Özet:
Kentsel büyüme, kent sınırları içinde yer alan ekosistemler üzerindeki baskıları arttırarak kent ekosistemlerinin parçalanmasına, bozulmasına ve yok olmasına neden olmaktadır. Kentsel büyümenin ekosistem üzerinde olumsuz etkilerini engelleyebilmek amacıyla kent ekosistemlerinin iyileştirilmesi ve sağlıklı hale getirilmesi için ekolojik planlama yaklaşımı ile sürdürülebilirliğin sağlanması hedeflenmektedir. Ekosistem hizmetleri, kent ekosistemine katkı sağlamanın yanında kentsel yeşil altyapı planlamalarının uygulanmasında da etkin bir yol sağlanmaktadır. Kent ekosistemleri içinde birden çok ekosistem hizmeti sağlayan vadiler kentsel ekosistemler üzerinde iyileştirici etkiye sahiptir.
Ankara kentinde son yıllarda olumsuz yapılaşma koşulları ve yeşil alan bütünleşmesi yoksunluğu yaşanmaktadır. Ankara'da biyolojik çeşitliliğinin, kültürel değerinin, peyzaj değerinin, hava kalitesinin ve yeşil alan gereksinimin önemli unsurlarından olan vadiler hızlı kentleşme ve yaratılan rantlar ile birlikte zarar görmektedir. 
Bu tezin amacı; Ankara kentinde vadi planlama pratiklerinin 1980'den günümüze kadar değişim sürecini anlamak ve vadi ekosistemlerinin bu süreçteki değişimini saptamaktır. Ancak Ankara kent planları, vadi ekosisteminin nasıl değiştiğini anlamak için yeterli değildir. Bu nedenle tez kapsamında Ankara kent içi vadilerin 1984-2018 yılları arasında arazi kullanım değişimi irdelenerek bu sürecin arazi kullanımından, arazi değerinden nasıl etkilendiğinin yanı sıra vadi sistemlerinde yaşanan fiziksel ve sosyoekonomik değişimin belirlenmiştir. Vadi ekosisteminin iyileştirilmesine yönelik politika, planlama ve tasarım yaklaşımlarından hangilerinin benimsenmesi gerektiği üzerinde durulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda Ankara ana kentsel çekirdekteki vadilerin ekosistem hizmetlerinin iyileşmesine katkı sağlayacak yeşil altyapı planlama ve tasarım rehberleri geliştirilmiştir. Ankara örneğinde geliştirilen rehberlerin Türkiye'deki  vadi planlama politikalarına sunacağı  katkılar değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ekosistem Hizmetleri, Yeşil Altyapı, Kentleşme, Kentsel Planlama, Peyzaj Planlama, Ankara

Abstract:
Urban growth increases the pressures on the ecosystems located within the city limits and causes the fragmentation, deterioration, and extinction of these urban ecosystems. In order for cities to be healthy, it is aimed to ensure sustainability with an ecological planning approach. In addition, ecosystem services assist the of ecosystems and create an effective way for cities to plan green infrastructure. In addition to which constitute more thanone ecosystem in urban ecosystems, the valleys, which continue to exist in the city as an important part of the natural ecosystem, have a healing effect on the ecosystems in the urban environment.
While the valleys, which are one of the most important elements of biological diversity, cultural value, landscape value, air quality and green spaces in Ankara, provide important inputs to the ecological diversity of the city, they have been damaged with rapid urbanization and the rents created. One of the main objectives is to determine the importance of protecting the city valleys of Ankara with their ecological characteristics in terms of ecological richness and sustainable development of the city. The main objectives of the thesis are to determine the importance of the conservation of the ecological characteristics of the Ankara valleys and the conservation of ecological diversity for sustainable land use and their contribution to ecosystem services.
The aim of this thesis is to understand how valley planning; Determines how Ankara is cultivated and the valley ecosystems estimates in this process until the planning of the valley plans from 1980. However, it is not enough to understand how the valley ecosystem changed in Ankara's city planning. For this reason, within the scope of the thesis, the land use change of the Ankara inner-city valleys between 1984-2018 was examined and how this process was affected by the land use and land value, as well as the physical and socioeconomic changes in the valley systems were determined. Which policy, planning, and design approaches should be adopted for the improvement of the valley ecosystem. In line with the data obtained, green infrastructure planning and design guidelines have been developed that will contribute to the improvement of the ecosystem services of the valleys in Ankara's main urban core. The problems of non-integration of natural and designed ecosystems identified within the scope of the study are thought to influence the urban planning policies in Turkey with the integration strategies developed in the example of Ankara.
Keywords: Ecosystem Services, Green Infrastructure, Urbanization, Urban Planning, Landscape Planning, Ankara