Bir yumuşak güç unsuru olarak Rusça'nın kullanım alanı: Azerbaycan örneği
Usage of Russian as a soft power element: The example of Azerbaijan
Yazar: NEZRİN OĞUZ
Danışman: PROF. DR. ALİ ASKER
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bölge Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Dil politikaları yeni dünya düzeninde toplumsal inşa süreçlerinin ana
faktörlerinden birisi olmanın yanı sıra, büyük devletlerin elinde etkili bir "yumuşak
güç" aracı olarak da kullanılmaktadır. Uluslararası ilişkiler disiplininde,
demokratikleşme ve küreselleşmeyle birlikte teknolojik gelişmelerin etkileriyle "güç"
kavramı değişmektedir. Gücün etkili bir boyutu olarak kabul edilen yumuşak güç
kavramı da bu değişimler sonucunda yeniden tanımlanmaktadır. Yumuşak güç,
zorlama yerine cazibe yoluyla istenen sonuçlara ulaşma yeteneğidir. Her ne kadar
kullandığı sert gücü (Gürcistan, Ukrayna ve Suriye örneklerinde görüldüğü gibi)
yumuşak güç politikalarını gölgede bıraksa da Rusya, Soğuk Savaş sonrası dönemde
yumuşak güç unsurlarını da etkili bir şekilde kullanmayı, hedeflediği coğrafyalarda
kültürel değerlerini ve dilini yaymayı önemsemektedir.
Tez çalışmasının Birinci Bölümü'nde dil politikalarının kuramsal ve kavramsal
yönüne değinilmiştir. Bağımsızlık dönemine kadar Azerbaycan'da Rus dilinin statüsü
ve uygulanması konusunun ele alındığı İkinci Bölüm'de Çarlık döneminde Rus
yönetiminin dil politikaları, Rusya-İran-Osmanlı rekabeti, Rusya-İran muharebeleri ve
anlaşmalar konularına değinilmiştir. Üçüncü Bölüm'de Birinci Cumhuriyet ve
Sovyetler Birliği dönemlerinde Azerbaycan'da dil politikaları, Dördüncü Bölüm'de ise
Azerbaycan'ın bağımsızlık dönemi dil politikası ve Rus dilinin kullanım alanları,
Azerbaycan kamuoyunda Rusçaya ilişkin tartışmalar, orta ve yüksek öğretim
kurumlarının müfredatları, kamu kurumlarında Rusçanın kullanılması ve Rusça
medya, Azerbaycan'da faaliyet gösteren okulların Rus birimleri ve ülkede gayri resmi
olarak ikinci dil statüsünde olan Rusçanın kullanım oranı ve etkisi incelenmiştir. Sonuç
bölümünde, çalışma neticesinde ortaya çıkan tespit ve değerlendirmelere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yumuşak Güç; Dil Politikaları; Rusya; Azerbaycan; Rusça Eğitim

Abstract:
Language policies, in addition to being one of the main factors of social
construction processes in the new world order, also used as an effective "soft power"
tool in the hands of big countries. In the discipline of international relations, the
concept of "power" is changing with the effects of technological developments along
with democratization and globalization. The concept of soft power, which is accepted
as an effective dimension of power, is also redefined as a result of these changes. Soft
power is the ability to achieve desired results through attraction rather than coercion.
Although the hard power it uses (as seen in the examples of Georgia, Ukraine and
Syria) overshadows its soft power policies, Russia cares about using soft power
elements effectively and spreading its cultural values and language in the geographies
it targets.
In the First Part of the thesis are discussed the theoretical and conceptual
aspects of language policies. In the Second Part, analyzed the status and
implementation of the Russian language in Azerbaijan until the independence period,
examined the language policies of the Russian administration during the Tsarism
period, the Russian-Iranian-Ottoman rivalry, the Russian-Iranian wars and agreements.
In the Third Part, language policies in Azerbaijan during the First Republic and Soviet
Union periods, in the fourth part were examined the Russian units of the schools
operating in Azerbaijan, the rate and effect of the using of Russian which is an
unofficial second language in the country. These studies were done under the headings
of "Language Policy and Use of the Russian Language in the Independence Period",
"Debates on Russian Language in the Public Opinion of Azerbaijan", "Curriculum of
Secondary and Higher Education Institutions", "Using the Russian Language in Public
Institutions" and "Russian-language Media". In the Conclusion Section has been
showed the findings and evaluations that emerged as a result of the study.

Keywords: Soft Power; Language Policies; Russia; Azerbaijan; Education in Russian