Fen bilimleri öğretmenlerinin sorgulamaya dayalı öğretim yöntemi öz yeterliklerinin incelenmesi
Investigation of science teachers inquiry based self- efficacy
Yazar: AYŞE ELİF İNCE
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE NEVİN GENÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Gelişen ve değişen bilim ve teknolojinin etkisiyle fen okuryazarı bireylerin yetiştirilmesi önem arz etmektedir. 2018 yılında yeniden yapılandırılan fen bilimleri dersi öğretim programı araştırma-sorgulama ve bilginin transferine dayalı öğrenme stratejisini temel almıştır. Öğretim programının hedeflediği gibi araştıran, sorgulayan, bilgiye kendi ulaşan bireyler yetiştirmek için sorgulamaya dayalı öğrenmeyi kullanacak öğretmenlerin, kendilerini bu konuda yeterli hissetmeleri önemlidir. Öğretmenlerin sorgulamaya dayalı öğretim yöntemi öz yeterliği, nitelikli öğretim süreci için önemlidir.
Bu çalışmanın amacı; fen bilimleri öğretmenlerinin araştırma-sorgulamaya dayalı öğretim öz yeterliklerini, cinsiyet değişkeni açısından araştırmaktır. Çalışmada ayrıca fen bilimleri öğretmenlerinin araştırma-sorgulamaya dayalı fen öğretimi öz yeterliliğinin ne düzeyde olduğu ve araştırma-sorgulamaya dayalı fen öğretimi öz yeterliliği ile yaş değişkeni arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 2022-2023 yılı eğitim dönemi Ankara ilinin Etimesgut ilçesinde çalışan 79 kadın, 26 erkek toplam 105 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Smolleck (2004) tarafından geliştirilen ve 2011'de Akçay ve İnaltekin tarafından uyarlanan 5'li likert tipi "Araştırma Tabanlı Fen Öğretimi Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler SPSS-22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Cinsiyet değişkeninin grup ortalamalarındaki farklılıklarını görebilmek için 2 gruplu değişkenlerde Mann Whitney-U Analizi uygulanmıştır. Araştırma tabanlı fen öğretimi özyeterliği ölçeği ve fırsat, rehberlik, kanıt, açıklama alt boyutları arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü tespit edebilmek için pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Ölçek, alt boyutlar ile yaş değişkeni arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü tespit edebilmek için spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. 
Elde edilen analizler sonucunda cinsiyet değişkeni ile araştırma-sorgulamaya dayalı öz yeterlikleri arasında anlamlı bir şekilde fark bulunmamıştır. Yaş faktörü ile ölçek arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Her ifadenin dağılımlarına bakıldığında ise katılmama veya kararsız kalma durumunun çoğunlukla 'soru sorma ve açıklama yapma' ifadelerinde olduğu görülmüştür. Çalışma sonunda sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımını konu alarak gelecekte yapılacak çalışmalara, önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
It is important to raise science literate individuals with the effect of developing and changing science and technology. In 2018, the restructured science curriculum was based on a learning strategy, inquiry and transfer of knowledge. It is important that teachers who will use inquiry-based learning to raise individuals who research, question and access information on their own, as the curriculum aims, feel themselves competent in this regard. Teachers' self-efficacy of inquiry-based teaching method is important for qualified teaching process.
The aim of this study is to investigate science teachers' inquiry-based teaching self-efficacy in terms of gender variable. The study also examined the level of inquiry-based science teaching self-efficacy of science teachers and the relationship between inquiry-based science teaching self-efficacy and age variable. The study consists of a total of 105 science teachers, 79 female and 26 male, working in Etimesgut district of Ankara province in the 2022-2023 academic year. A 5-point Likert-type "Research-Based Science Teaching Scale" developed by Smolleck (2004) and adapted by Akçay and İnaltekin in 2011 was used as a data collection tool. The data were analyzed using the SPSS-22 program. In order to see the differences in group averages of the gender variable, Mann Whitney-U Analysis was applied in 2-group variables. Pearson correlation analysis was applied to determine the direction and strength of the relationship between the research-based science teaching self-efficacy scale and the sub-dimensions of opportunity, guidance, evidence, explanation and Spearman correlation analysis was applied to determine the direction and strength of the relationship between the scale, sub-dimensions and age variable.
As a result of the analysis, no significant difference was found between the gender variable and inquiry-based self-efficacy. No significant relationship was found between the age factor and the scale. When the distributions of each statement were analysed, it was seen that disagreement or indecision was mostly in the statements of 'asking questions and making explanations'. At the end of the study, suggestions for future studies on inquiry-based learning approach were given.