İvesi kuzuların doğum ağırlığını etkileyen bazı çevresel faktörlerin exhaustive CHAID karar ağacı algoritması ile incelenmesi
Examination of some environmental factors affecting birth WEİGHT in awassi lambs using exhaustive CHAİD determination tree algoritm
Yazar: ALİ ATİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÇAM ; YRD. DOÇ. DR. HARUN YONAR
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: İvesi kuzuları = Awassi lambs

Özet:
Bu araştırma, Mersin ilinde yetiştiriciliği yapılan ve "Halk Elinde Ülkesel Küçükbaş Islah
Projesi" kapsamında ana baba kayıtları tutulan 15 İvesi koyunu işletmesinde doğan kuzuların doğum
ağırlığına etki eden faktörlerin Exhaustive CHAID algoritması kullanılarak tespit edilmesi amacı ile
yapılmıştır. Doğan kuzuların genel doğum ağırlığı ortalaması 3 635  838 gr bulunmuştur. Çalışma
sonucunda elde edilen Regresyon ağaçları incelendiğinde doğum ağırlığına doğum tipi (P=0,001),
anaların beslenmesi (P=0,001), baba yaşı (P=0,001), rakım (P=0,001), ana yaşı (P=0,02) ve
cinsiyetin (P=0,03) etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. En yüksek doğum ağırlığı olarak,
anası gebelik döneminde meraya ek olarak arpa kırması  ot samanı ile beslenmiş, babaları 2, 3, 4
yaşlı ve tek doğan kuzulardan elde edilen doğum ağırlığı 4 574  470 gr bulunmuştur. Rakım
yönünden incelenen regresyon ağacında rakım ile ananın beslenmesinin de dikkate alınması ile şeker
pancarı + ot samanının ova bölümünde, arpa kırması + ot samanının ise yamaç ve yayla bölgelerinde
doğum ağırlığına pozitif katkı sağladığı tespit edilmiştir. İvesi kuzularında yüksek kuzu doğum
ağırlığı elde edilmesi için anaçlara gebeliğin son 2 ayında 500 g ilave arpa kırması veya şeker
pancarının ot samanı ile birlikte meraya ek olarak verilmesi önerilir. Aynı zamanda İvesi
yetiştiriciliğinin kuzu doğum ağırlığı bakımından 1000 m altı rakımda yetiştirilmesi tavsiye
edilebilir.
 Anahtar Sözcükler: CHAID, Doğum Ağırlığı, İvesi, Mersin, Regresyon Ağacı

Abstract:
This research was carried out with the aim of determining the factors affecting the birth weight of lambs
born in 15 Awassi sheep farms, which were bred in Mersin and whose pedigree records were kept within
the scope of the "National Small Ruminants Breeding Project in Public Hands", by using the Exhaustive
CHAID algorithm. The average birth weight of the born lambs was found to be 3 635  838 g. As a
result of regression trees, the birth weight was determined by birth type (P=0.001), maternal nutrition
(P=0.001), father's age (P=0.001), altitude (P=0.001), maternal age (P=0.02), and gender (P=0.03) was
found to be statistically significant. The highest birth weight was 4.574  470 g obtained from 2, 3, 4
years old and singleton lambs whose mothers were fed with crushed barley + grass straw during
pregnancy. In the regression tree, which was examined in terms of altitude, it was determined that sugar
beet + grass straw contributed positively to birth weight in the lowland part, and barley crushed + grass
straw in the slope and plateau regions, by considering the nutrition of the mother along with the altitude.
Suplementation of either barley crushed or sugar beet with grass straw should be added to the rations of
Awassi sheep in the last two months of their pregnancy for higher birth weight. Awassi farms are
recommended to construct in the lowland areas less than 1000 m sea level.
 Keywords: Awassi, Birth weight, CHAID, Mersin, Regression Tree