Metro projelerinin yapım ve maliyet açısından karşılaştırılması: İstanbul ve Kocaeli örneği
The comparison of subway projects in terms of construction and cost: Example of istanbul and Kocaeli
Yazar: MESUT KIRS
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ERGÜN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Raylı Sistemler Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Her geçen gün gelişen dünya düzeninde, hızlı kentleşme, sanayileşme ve nüfus artışının doğurduğu birtakım sorunlar mevcuttur. Bu sorunların yaşandığı sektörlerden biri olan ulaşım, kentsel bölgelerde nüfus yoğunluklarının artmasıyla beraber özellikle büyükşehirlerde şehir içi yolcu taşımada insanları yeni çözüm arayışlarına yönlendirmiştir. Bu arayışlar sonucunda kentsel trafik yoğunluğunu azaltmak için 19. yüzyıldan itibaren raylı sistemli ulaşım araçları geliştirilmiştir. Geçmişten günümüze gelindiğinde bu raylı sistemli ulaşım araçları tüm dünyaya yayılmış ve geniş bir kullanım alanı kazanmıştır. Söz konusu raylı toplu taşıma sistemlerinin en modern araçları olan metrolar, en yüksek yolcu kapasitelerine sahip ulaşım sistemleri olarak dünyanın pek çok büyük kentinde toplu taşımada tercih edilmektedir. Ancak toplu taşımacılıkta artan trafik yükünü hafifletmek amacıyla gerçekleştirilen metro projeleri çok yüksek maliyetli projelerdir. Bu nedenle, yoğunlaşan nüfus ile birlikte metro hatlarının yapımına duyulan ihtiyaç beraberinde maliyet sorununu getirmiştir. Zira, metro projelerinin temel hedefi; kaliteli, emniyetli şekilde, en kısa sürede minimum maliyet ve en uygun imalatla projenin bitirilip toplu taşıma hizmetine sunulmasıdır. Bu hedef, metro yapım projelerinin en az maliyet ve en uygun imalatla yapılmasının devlet bütçesine sağlayacağı ekonomik tasarruf ve kamu yararı bakımından gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda metro projelerinde yapım maliyetlerinin incelenmesi önem arz etmektedir. 
Bu tez çalışmasında Darıca-Gebze, Göztepe-Ümraniye ve Kadıköy-Kartal metro hatlarının maliyetlerinin incelemesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu metroların maliyetleri incelenirken toplam maliyet; İstasyon ve Tünel İnşaat ve İnce İşleri, Güç Temini ve Cer Gücü, Sinyalizasyon Sistemi, Kontrol ve Haberleşme, Çevresel Kontrol, Yardımcı Hizmetler, Yürüyen Merdiven ve Asansörler, Demiryolu Hizmetleri ve Genel Giderler olmak üzere bölümlere ayrılmıştır. Darıca-Gebze Metrosu'nda Depo Sahası'nın maliyeti ayrı olarak hesaplanmıştır. Bu çalışmada, maliyet karşılaştırmaları ABD doları para birimi cinsinden yapılmıştır. Metro hatlarının maliyet karşılaştırılması yapılabilmesi için, üç metro hattının toplam maliyet değerleri projelerin toplam kilometre uzunluğuna bölünüp, metro hatlarının kilometre başı maliyetleri bulunmuştur. Darıca-Gebze, Göztepe-Ümraniye ve Kadıköy-Kartal metro hatlarının maliyeti kendi aralarında karşılaştırıldıktan sonra dünyanın çeşitli yerlerinde yapılmış bazı metro hatlarının maliyetleri ile karşılaştırılmıştır. Çıkan sonuçların nedenleri araştırılmış ve önerilerde bulunulmuştur.
Darıca-Gebze, Göztepe-Ümraniye ve Kadıköy-Kartal metro hatlarının maliyet analiz sonuçlarına göre, Göztepe-Ümraniye ve Kadıköy Kartal metro hatlarının birbirlerine yakın kilometre başı maliyet değerlerine, Darıca-Gebze Metro Hattı'nın ise daha düşük kilometre başı maliyet değerine sahip olduğu görülmüştür. Darıca-Gebze Metro Hattı incelendiğinde güzergahın %91'i tünel, %9'u açık hat olarak projelendirilmiş olduğu; Kadıköy-Kartal Metro Hattı ve Göztepe-Ümraniye Metro Hattı'nın ise, %100'ü tünellerle birbirine bağlanmakta olduğu tespit edilmiştir.
Tez çalışmasında Darıca-Gebze, Göztepe-Ümraniye ve Kadıköy-Kartal metro hatlarının maliyetleri; metro hatları demiryolu taşıtlarının toplam maliyet içindeki yüzdelerine ulaşılabilmiş ve maliyet karşılaştırılması için gerekli olan hatların açılış yılı, tünel yüzdesi, hat uzunlukları ve istasyon sayıları bilinen dünyanın çeşitli bölgelerindeki Madrid Uzantısı Metrosu, Mexico City Hat B Metrosu, Caracas Hat 3 ve Santiago Hat 5 Uzantısı Metro Hattı olmak üzere dört metro projesiyle karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda, dünyada düşük maliyete sahip olma yönüyle örnek gösterilen projelerden olan Madrid Uzantısı Metrosu ve Mexico City Hat B Metrosu'nun bu tez çalışması kapsamında, ülkemizden örnek gösterilen söz konusu üç metro projesinden daha düşük maliyete sahip olduğu görülmüştür. Ancak Madrid Uzantısı Metrosu'nun %68, Mexico City Hat B Metrosu'nun ise %25'lik tünel oranına sahip olmaları nedeniyle daha uygun maliyetle inşa edildikleri belirlenmiştir. Tünel yüzde oranları bakımından benzer projeler olarak değerlendirilen ve %100'lük tünel yüzdesine sahip Caracas Hat 3 ve Santiago Hat 5 Uzantısı metro hatları ile Darıca-Gebze, Göztepe-Ümraniye ve Kadıköy-Kartal metro hatları karşılaştırıldığında ise, ülkemizde yapılan bu üç metro hattının dünyadaki bu örnek metro hatlarına oranla, daha uygun maliyetle yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In the world order that is improving day by day, there are some problems caused by rapid urbanization, industrialization, and population increase. Transportation, one of the sectors where these problems are experienced, and the increased population density in urban areas has led people to seek new solutions in urban passenger transportation, especially in metropolitan cities. As a result of this search, rail transportation vehicles have been developed since the 19th century to reduce urban traffic density. From the past to the present, these rail system transportation vehicles have spread worldwide and have gained widespread use. Subways, the most modern vehicles of the rail public transport systems in question, are preferred in public transportation in many metropolitans of the world as the transportation system with the highest passenger capacity. However, subway projects that are realized to alleviate the increasing traffic load in public transportation are high-cost projects. Thus, the need to construct subway lines, together with the dense population, brought along a cost problem; because the main goal of subway projects is to complete the project in a high-quality, safe manner with minimum cost using the most appropriate production in the shortest time, then to offer it to public use. This goal has revealed the necessity of making subway construction projects with the least cost and the most appropriate production in terms of economic savings and public benefit to the state budget. In this context, the examination of costs in subway construction projects is significant. 
This thesis aimed to examine and compare the costs of Darica-Gebze, Goztepe-Umraniye, and Kadikoy-Kartal subway lines. When examining these subways' costs, the total cost is divided into parts: Station and Tunnel Construction and Finishing Works, Power Supply and Traction Power, Signaling System, Control and Communication, Environmental Control, Auxiliary Services, Escalators and Lifts, Railway Services and General Expenses. The cost of the Warehouse Area in Darica-Gebze Subway has been calculated separately. In this study, the comparison of costs has been made in US Dollars as currency. In order to compare the costs of subway lines, the total cost values of the three subway lines were divided by the total kilometer length of the projects, and the costs per kilometer of the subway lines were determined. After the costs of the Darica-Gebze, Goztepe-Umraniye, and Kadikoy-Kartal subway lines were compared amongst each other, they were compared to the costs of various subway lines around the world. Results of the study were discussed, and recommendations were presented in light of the literature.
According to the cost analysis results of Darica-Gebze, Goztepe-Umraniye, and Kadikoy-Kartal subway lines, it was seen that Goztepe-Umraniye and Kadikoy-Kartal subway lines have a cost per kilometer value close to each other, and the Darica-Gebze subway line has a lower cost per kilometer. When the Darica-Gebze subway line is examined, it is found that 91% of the route is designed as a tunnel and 9% as an open line. It has been determined that 100% of the Kadikoy-Kartal subway line and Goztepe-Umraniye subway line are connected to each other by tunnels.
In the thesis, the costs of Darica-Gebze, Goztepe-Umraniye, and Kadikoy-Kartal subway lines were compared to four subway projects in various parts of the world whose percentage of railway vehicles in the total cost of subway lines and information required for cost comparison, including the opening year of the lines, tunnel percentages, line lengths, and number of stations, are known: Madrid Extension Subway, Mexico City Line B Subway, Caracas Line 3 and Santiago Line 5 Extension Subway Line. As a result of this comparison, it was seen that Madrid Extension Subway and Mexico City Line B Subway, which are exemplary projects in the world with their low cost, have a lower cost than the three subway projects shown as examples from our country within the scope of this study. However, it has been determined that the Madrid Extension Subway has a tunnel ratio of 68% and the Mexico City Line B Subway of 25%, and they were constructed at a lower cost for this reason. When the Caracas Line 3 and Santiago Line 5 Extension subway lines, which are considered to be similar projects in terms of tunnel percentages and have a 100% tunnel percentage, and Darica-Gebze, Goztepe-Umraniye, and Kadikoy-Kartal subway lines are compared, these three subway lines built in our country were concluded to be built at a more affordable cost.