Malign santral hava yolu obtruksiyonu olan olgularda endobronşiyal tedavi sonrası yaşam süresinin değerlendirilmesi
Evaluation of survival after endobronchial treatment in patients with malignant central airway obstruction
Yazar: TÜRKAN DİZDAR CANBAZ
Danışman: DOÇ. DR. ONUR FEVZİ ERER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Bronşiyal hastalıklar = Bronchial diseases ; Sağkalım = Survival ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Solunum yolları obstrüksiyonu = Airway obstruction ; Tedavi = Treatment ; Yaşam süresi = Lifetime

Özet:
GİRİŞ: Santral hava yolu obstrüksiyonlarının (SHYO) bening/malign birçok etyolojik sebebi vardır. Sistemik KT, RT ve cerrahi, malign SHYO'nun uzun dönem kesin tedavisi için seçenek iken, bronkoskopik tedavi yöntemleri akut dönemde genellikle dramatik ve semptomatik düzelme sağlar. Bu çalışmamızda malign SHYO nedeniyle endobronşiyal tedavi uygulanan olgularda hastaların demografik verilerini, klinik özelliklerini ve endobronşiyal tedavi işlemlerini değerlendirerek, bu faktörlerin işlem sonrası yaşam süresine olan etkilerini incelemeyi amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Hastanemizde 01.01.2010 – 31.12.2018 tarihleri arasında malign SHYO nedeniyle endobronşiyal tedavi uygulanmış olguların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Tüm hastaların demografik özellikleri, sigara alışkanlıkları, ek hastalıkları,  işlem öncesindeki solunumsal semptomları, ECOG performans durumları, tümör patolojik tipleri, uzak organ metastazı, atelektazi, trakeaözefagial fistül varlığı, malign lezyonun lokalizasyonu, obstruksiyon tipi ve obstruksiyon derecesi, endobronşiyal tedavi sonrası hava yolu açıklığı, endobronşiyal tedavi yöntemleri, trakeobronşiyal stent çeşitleri, işlem seans sayısı, malignitesine yönelik işlem öncesi ve işlem sonrası uygulanan onkolojik tedavileri (KT, RT, KRT) ve onkolojik cerrahi öyküleri kaydedildi. Olguların doğum tarihi, patolojik tanı aldığı tarih, endobronşiyal tedavi uygulandığı tarih, takip süreleri, ölüm tarihleri veya son poliklinik kontrol tarihleri değerlendirmeye alındı. BULGULAR: Malign SHYO nedeniyle toplam 147 hastaya 160 girişimsel rijit bronkoskopik işlem uygulandı. Olguların 115'i (%78,2) erkek, 32'si (%21,8) kadın cinsiyet ve ortalama yaş 58,9 (±11,2) idi. Olguların %95,9'unda havayolu açıklığı %50'den fazla sağlandığı için işlem başarılı kabul edildi. Tanıdan ilk bronkoskopik müdahaleye kadar geçen sürenin medyan değeri 2,7 ay (%95CI: 0,00-6,051), girişimsel bronkoskopik işlem sonrası genel sağkalım medyan değeri 5,45 ay (%95CI: 2,77-8,13) olarak bulundu. Hasta ile ilgili faktörlerden; dispne varlığı (var:4,20 ay (%95CI 2,41-6,00), yok:11,63 ay (%95CI 0,00-38,90), p:0,042), stridor varlığı (var:2,82 ay (%95CI 1,42-4,22), yok:5,91 ay (%95CI 2,82-9,00), p:0,008), öksürük olmaması (öksürük var:5,91ay (%95CI 2,55-9,27), öksürük yok:2,92 ay (%95CI 1,46-4,38), p:0,033), kalp yetmezliği (var:1,05 ay (%95CI 0,00-2,73), yok:4,60 ay (%95CI 2,85-6,34), p:0,039) veya AF'nin eşlik etmesi (var:1,01 ay (%95CI 0,00-2,78), yok:5,29 ay (%95CI 2,46-8,11), p:0,006) ve kötü performans durumu (ECOG 3-4) (ECOG1: 20,86 ay (%95CI 9,72-32,00), ECOG2: 4,56 ay (%95CI 2,05-7,08), ECOG3: 3,12 ay (%95CI 1,38-4,85), ECOG4:1,05 ay (%95CI 0,51-1,58), p:0,000) daha kötü sağkalım süreleri gösterdi. Hastalık durumu ve lezyonla ilgili faktörlerden; adenokarsinom tanısı (var:1,21 ay (%95CI 0,00-3,02), yok:5,45 ay (%95CI 2,78- 8,12), p:0,024), uzak organ metastazı (M0:11,00 ay (%95CI 5,66-16,34), M1a:4,14 ay (%95CI 2,43-5,84), M1b:2,26 ay (%95CI 0,00-5,33), M1c:2,76 ay (%95CI 1,06-4,45)  p:0,001), trakeal invazyon (var:3,08 ay (%95CI 1,62-4,55) yok:7,72 ay (%95CI 5,53-9,91), p:0,004), obtruksiyon tipinin ektraluminal veya mikst tipte olması (intraluminal tip:21,71 ay (%95CI 13,99-29,43), ekstraluminal tip:1,74 ay (%95CI 0,00-4,17), mikst tip:3,12 ay (%95CI 2,25-3,98), p:0,000) daha kötü sağkalımla ilişkili bulundu. Elektrokoter uygulanan hasta grubunun daha iyi sağkalım (var:7,75 ay (%95CI 3,96-11,54) yok:2,76 ay (%95CI 1,66-3,86), p:0,001), balon dilatasyon (var:3,12 ay (%95CI 1,97-4,26,) yok:7,91 ay (%95 CI 2,66-13,16), p:0,007) ve stent uygulanan (var:2,76 ay (%95CI 1,45-4,06), yok:10,11ay (%95CI 4,74-15,49), p:0,000) hasta grubunun daha kötü sağkalım gösterdiği saptandı. İşlem sonrası uygulanan cerrahi tedavi (var:41,16 ay (%95CI 5,79-76,53), yok:4,00 ay (%95CI 2,87-5,14), p:0,000) ve/veya onkolojik tedaviler alan hastaların (tedavi almayan:1,93 ay (%95CI 0,22-3,65), KT:25,32 ay (%95CI 0,0-57,35), RT:3,74 ay (%95CI 2,12-5,36), KRT:12,91 ay (%95CI 9,06-16,76) p:0,000) daha iyi yaşam süreleri olduğu bulundu.
   SONUÇ: Malign SHYO nedeniyle endobronşiyal tedavi uygulanan olguların yaşam sürelerinin; başlangıç semptomuna, ek hastalıklara, patolojik tanıya, performans durumuna, hastalığın evresine, obtruksiyon tipine, lezyonun lokalizasyonuna, uygulanan endobronşiyal tedavi yöntemine ve planlanan adjuvan tedavilere göre tahmin edilebilir olduğu öngörülmektedir. Palyatif endobronşiyal tedavi planlanan malign SHYO olan hastalarda bu verilerin, hasta ve tedavi modalitesi seçiminde risk-yarar oranlarının belirlenmesine katkı sağlayacağını düşünmekteyiz.
   ANAHTAR KELİMELER: Malign havayolu obtruksiyonu, endobronşiyal tedavi seçenekleri, endobronşiyal tedavi etkinliği

Abstract:
OBJECTIVE: Central airway obstruction (CAO) can ocur, due to a number of malignant and nonmalignant diseases. Systemic CT, RT and surgery are options for long-term definitive treatment of malignant CAO and bronchoscopic treatment methods often provide dramatic and symptomatic improvement in the acute phase. In this study, we aimed to evaluate the demographic data, clinical features and endobronchial treatment procedures of the patients with endobronchial treatment due to malignant CAO in order to determine the effects of these factors on post-procedure survival. MATERIALS AND METHODS: The data of patients who underwent endobronchial treatment for malignant SHYO between 01.01.2010 and 31.12.2018 in our hospital were retrospectively analyzed. Demographic characteristics, smoking habits, comorbidities, initial respiratory symptoms, ECOG performance status, tumor pathological types, distant organ metastasis, atelectasis, tracheoesophageal fistula, malignant lesion localization, obstruction type and degree of obstruction, airway patency after endobronchial therapy, endobronchial treatment methods, tracheobronchial stent types, number of procedure sessions, oncological treatments  before and after the procedur (CT, RT, CRT, surgery) of all patients were recorded. The date of birth, the date of pathological diagnosis, the date of endobronchial treatment, the follow-up period, the date of death or the last control date of the cases were evaluated. RESULTS: 160 interventional rigid bronchoscopic procedures were performed on a total of 147 patients due to malignant CAO. The median age was 58,9 (±11,2) years, and 115 patients (78,2%) patients were male. Technical success was achieved in 95,9% of procedure. Median survival time for patients from diagnosis to first bronchoscopic intervention was 2,7 months (%95CI: 0,00-6,051), median overall survival of the study population after interventional bronchoscopic procedure was 5.45 months (%95CI: 2,77-8,13). From patient-related factors; presence of dyspnea (yes:4,20 month (%95CI 2,41-6,00), no:11,63 month (%95CI 0,00-38,90), p:0,042), presence of stridor (yes:2,82 month (%95CI 1,42-4,22), no:5,91 month (%95CI 2,82-9,00), p:0,008), absence of cough (yes:5,91 month (%95CI 2,55-9,27), no:2,92 month (%95CI 1,46-4,38), p:0,033), heart failure (yes:1,05 month (%95CI 0,00-2,73), no:4,60 month (%95CI 2,85-6,34), p:0,039 or atrial fibrillation (yes:1,01 month (%95CI 0,00-2,78), no:5,29 month (%95CI 2,46-8,11), p:0,006), and poor performance status (ECOG 3-4) (ECOG1: 20,86 month (%95CI 9,72-32,00), ECOG2: 4,56 month (%95CI 2,05-7,08), ECOG3: 3,12 month (%95CI 1,38-4,85), ECOG4:1,05 month (%95CI 0,51-1,58), p:0,000) were associated with poor survival. Disease status and lesion-related factors; diagnosis of adenocarcinoma (yes:1,21 month (%95CI 0,00-3,02), no:5,45 month (%95CI 2,78- 8,12), p:0,024), distant organ metastasis (M0:11,00 month (%95CI 5,66-16,34), M1a:4,14 month (%95CI 2,43-5,84), M1b:2,26 month (%95CI 0,00-5,33), M1c:2,76 month (%95CI 1,06-4,45)  p:0,001), tracheal invasion (yes:3,08 month (%95CI 1,62-4,55) no:7,72 month (%95CI 5,53-9,91), p:0,004), extraluminal or mixed type of obstruction (intraluminal type:21,71 month (%95CI 13,99-29,43), ekstaluminal type:1,74 month (%95CI 0,00-4,17), mixed type:3,12 month (%95CI 2,25-3,98), p:0,000) were associated with poor survival. Patients with electrocautery showed better survival (yes:7,75 month (%95CI 3,96-11,54) no:2,76 month (%95CI 1,66-3,86), p:0,001), and those  balloon dilatation (yes:3,12 month (%95CI 1,97-4,26,) no:7,91 month (%95 CI 2,66-13,16), p:0,007) and stenting  (yes:2,76 month (%95CI 1,45-4,06), no:10,11 month (%95CI 4,74-15,49), p:0,000 )poor survival. Patients who received surgical treatment (yes:41,16 month (%95CI 5,79-76,53), no:4,00 month (%95CI 2,87-5,14), p:0,000) and/or oncological treatment (untreated:1,93 month (%95CI 0,22-3,65), CT:25,32 month (%95CI 0,0-57,35), RT:3,74 month (%95CI 2,12-5,36), CRT:12,91 month (%95CI 9,06-16,76) p:0,000) after the procedure had better survival.
   CONCLUSION: Survival expectation of patients with endobronchial treatment due to malignant CAO; it is thougt to be predictable according to the initial symptom, co-morbidities, pathological diagnosis, performance status, stage of the disease, type of obstruction, localization of the lesion, endobronchial treatment methods, and adjuvant treatments. We belive that these data will contribute to the determination of risk-benefit ratios in the selection of patients and treatment modalities in patients with malign CAO who are planned for palliative endobronchial treatment.
   KEY WORD: Malign airway obstruction, endobronchial treatment modalities, endobronchial treatment effectiveness.