Uluslararası petrol sistemi
Internatyional oil system
Yazar: İDRİS DEMİR
Danışman: DOÇ.DR. TÜREL YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Enerji tüketimi, sürdürülebilir kalkınma için hayati bir öneme sahiptir.Bu enerji gereksinimi yenilenebilir kaynaklar ve fosil yakıtlar gibi çeşitli enerjitürleri vasıtası ile karşılanmaktadır. Bu enerji kaynakları içerisinde en yaygınşekilde kullanılan kaynak ise petroldür.Petrol endüstrisinin petrolün bulunması, bulunan rezervlere yatırımyapılması ve sonrasında işletilip pazara sunulması süreçleri sabit maliyetlerinyüksek olduğu büyük yatırımlar gerektiren projelerdir. Uluslararası petrolsisteminin aktörleri arasındaki etkileşimin aldığı yön ekonomi, politika, jeoloji,tarih ve sosyoloji gibi birçok disiplinden etkilenmektedir. Bu etkileşiminkökenleri ise petrolün henüz arama tarama çalışmaları evresindeyatmaktadır. Ekonomik gelişmeleri ve sosyal yaşantılarının kesintisiz birşekilde sürmesi için tüketici ülkelerin petrol arzını güvene almalarıgerekmektedir. Petrol üreticisi ülkeler de bu enerji kaynağına hayati birderecede bağımlıdırlar. Başlıca gelir kaynakları petrol satışı olan bu ülkelerise ekonomik gelişme ve sosyal hayatlarının devamı için petrol gelirlerine,talep güvenliğine ihtiyaç duymaktadırlar.Uluslararası petrol sisteminin önemli diğer aktörleri ise petrolşirketleridir. Uluslararası Petrol Şirketleri, Milli Petrol Şirketleri ve BağımsızPetrol Şirketleri bu hidrokarbon kaynağına sahip ülke yönetimleri ile birliktepetrolün küresel akışı içerisinde üzerlerine düşen görev ve sorumluluklarıyerine getirmektedirler. Petrol şirketlerinin görev ve sorumlulukları imtiyazsistemi ve kontrat sistemi ile belirlenen petrolü yeraltından tüketim pazarınaulaştıran süreç ile sona ermemektedir. Petrol şirketleri bu sistem içerisindehem ülkesel hem de küresel ekonomik dengeler içerisinde anahtar bir yeriolan petrol fiyatlarının belirlenmesi konusunda da çok önemli rollerüstlenmektedirler. Uluslararası bir sistem özelliği gösteren bu yapılanmaiçerisindeki aktörler karşılıklı olarak birbirlerine bağımlıdırlar. Bu sistemiçerisindeki her bir unsur gücü oranında sistemi etkilemekte ve bu sistemdendeğişen oranlarda etkilenmektedir.Anahtar Sözcükler1. Enerji2. Ham Petrol3. Sistem4. Arz Güvenliği5. Petrol Fiyatları

Abstract:
Energy consumption is vital for sustainable development. This energyneed which is vital for sustainable development is faced with various energysources such as renewable energy sources and fossil fuels. Oil is the mostwidely used energy source among these sources.The stages of oil industry which explore oil, make investments on thereserves and supply oil to the market are projects which require high fixedcosts and big investments. The direction of the interaction among the actorsof the international oil system is influenced by various disciplines such aseconomics politics, geology, history and sociology. The roots of thisinteraction lie even in the exploration period. Consumer countries have tosecure their oil supplies for uninterrupted continuation of their social life andeconomic development. Oil producer countries, also, are vitally dependant onthis energy source. Producer countries primary source of income of which isoil trade are dependant on the security of oil demand for their social life andeconomic development.Other important actors of the internarional oil system are the oilcompanies. International Oil Companies, National Oil Companies andIndependent Oil Companies perform their duties and responsibilities of theglobal flow of oil with the host governments, the owner of this hydrocarbonsource. The duties and responsibilities of the oil companies do not end withthe supply of oil to the market from the exploration stage which is determinedby either the concession system or the contract system. Oil companiesacquire very important roles in the determination of oil prices which occupy akey position in both national and global eceonomic balance. The actors ofthis structure, which functions as an international system, are interdependantto each other. Each component of this system both influences and is beinginfluenced by this system with different ratios in relation to its strength.Key Words1. Energy2. Crude Oil3. System4. Security of Supply5. Oil Prices