Fide üretim tesislerinde kullanılan viyole ekim sistemlerinin teknik özelliklerinin ve kullanımında yaşanan sorunların belirlenmesi
Determination of technical specifications and problems encountered in their use of tray seeding systems using in seedling cultivation facilities
Yazar: BURAK YILDIZGÖRER
Danışman: PROF. DR. DAVUT KARAYEL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tarım Makinelerı ve Teknolojileri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemizde gün geçtikçe gelişmeye devam eden hazır fide sektöründeki fide taleplerinin karşılanması için fide üretim tesislerinin sayısı her geçen yıl artmaktadır. Tarımın önemli bir kolu olan fidecilik sektörü, seri üretim şeklinde tohumların viyollere ekilmesi ve fide boyutuna gelene kadarki süreçte üretim seralarında yetiştirilmesini sağlamakta ve üreticinin hazır fide taleplerini karşılamaktadır. Bu seri üretim modelinin gerçekleşmesindeki en önemli etkenlerden birinin, işletmelerde bulunan viyole ekim sistemleri olduğu bilinmektedir. Öyle ki bu sistemler, fidecilik sektörü için kilit bir rol oynamakta ve fide üretim tesislerinin ekimhâne departmanı için önemli bir temel ekipman olarak görülmektedir.
Bu yüksek lisans tez çalışmasında; fide üretim sektörünü temsil edecek 30 fide üretim tesisiyle yüz yüze görüşülüp, 21 sorudan oluşan anket formu kullanıcılara yöneltilmiştir. Böylece sektörde kullanılan viyole ekim sistemleriyle ilgili birçok farklı parametrede veri elde edilmiştir. Elde edilen veriler ışığında; sektördeki viyole ekim makinelerinin %72'lik bir kısmının tablalı tip, %26'lık bir kısmının tamburlu tip, %2'lik bir kısmının ise iğneli tip ekici düzene sâhip olduğu tespit edilmiştir. Ekim derinliği oluşturma sistemlerinde ise %79'luk bir oranda baskı tip, %21'lik bir oranda ise merdâne tip ekim derinliği oluşturma sistemlerinin kullanıldığı belirlenmiştir. Makine kullanım süreleriyle ilgili elde edilen verilerde en sık rastlanılan kullanımların; makinenin yıllık kullanım süresi olarak 12 ay, aylık kullanım süresi olarak 26 gün ve günlük kullanım süresi olarak da 8 saat kullanıldığı tespit edilmiştir. Viyole ekim makinelerinde çalışan işçi sayısında, işletmelerin %46'lık bir kısmında 5 işçi olarak bildirilmiştir. Yöneltilen yeterlilik sorularında işletmelerin %65'lik bir kısmı makinenin her viyol gözüne tek tohum atma başarısında yeterli olduğunu bildirmiş, yetersiz olduğunu düşünen işletmelerin ise %45'lik kısmı başlıca neden olarak yüksek ikizleme oranını belirtmiştir.
Son olarak makinenin eksiklikleri ve geliştirilmesi gerektiği düşünülen yönleriyle ilgili; makine ayarlarının daha kolay yapılabilecek şekilde geliştirilmesi, torf doldurma birimi ve vermikülit uygulama birimine geri dönüşüm sistemlerinin eklenmesi, ekimi yapılan tohum değiştirileceği zaman ekim tablasının ve ekim tamburunun daha kolay değiştirilebilir hâle getirilmesi, viyol besleme birimi ve viyol istifleme biriminin fazla işgücü ihtiyâcı gerektirmesinden dolayı otomatik sistem hâline getirilmesi ve makinenin ekim başarısının tespiti için kameralı görüntülüme sistemlerinin ekim birimine eklenebilirliği görüşleri belirtilmiş ve yapılacak araştırma-geliştirme çalışmalarının bu alanlarda yoğunlaşılması önerilmiştir.

Abstract:
In Türkiye, the number of seedling cultivation facilities is increasing annually to address the rising demands within the growing seedling sector. As a significant branch of agriculture, the seedling cultivation facilities the mass sowing of seeds into trays and their subsequent cultivation in cultivation greenhouses until they reach the appropriate seedling size, thus fulfilling the producers' demands for ready seedlings. One of the most critical factors in realizing this mass production model is the tray seeding systems employed within these facilities. These systems play a pivotal role in the seedling industry and are considered essential equipment for the seeding departments of seedling cultivation facilities.
This master's thesis involved face-to-face interviews with 30 seedling cultivation facilities representing the sector, and a 21-question survey was administered to the users. This approach allowed for the collection of data on various parameters related to the tray seeding systems utilized in the sector. The analysis of the data revealed that 72% of the tray seeding machines in the sector are of the plate-type, 26% are of the drum-type, and 2% are of the needle-like. In terms of seed depth creation systems, 79% of the facilities utilize pressure-type systems, while 21% employ roller-type systems. Data on machine usage revealed that the most common usage patterns are 12 months annually, 26 days monthly, and 8 hours daily. Regarding the number of operators working with tray seeding machines, 46% of the businesses reported employing 5 operators. In response to questions about machine performance, 65% of the facilities indicated that their machines are adequate for placing a single-seed in each tray cell, whereas 45% of those who found their machines inadequate cited a high rate of double-seeding as the primary issue.
Finally, recommendations for addressing the deficiencies and potential improvements of the machines include: enhancing the ease of machine adjustments, integrating recycling systems into the peat filling unit and vermiculite application unit, facilitating easier replacement of seeding plates and seeding drums when changing seeds, automating the tray feeding and stacking units to reduce labor demands, and incorporating camera-based imaging systems into the seeding units to assess seeding success. It is suggested that future research and development efforts focus on these areas.