Kınalızade'nin Haşiye Ale'd-Dürer Ve'l-gurer adlı eserinin tahkik ve değerlendirmesi
Research and evaluation of Kinalizade's work named Haşiye Ale'd-Dürer Ve'l-gurer
Yazar: İBRAHİM ALİ
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT SAMAR
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Fıkıh Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Çalışan değer önermesi = Employer value proposition ; Çalışan gençler = Working youngs ; Çağrışım değeri = Association value

Özet:
Bu çalışma, temelde tahkik ve inceleme olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın tahkik kısmında, Kınalızâde Ali Efendi'nin (ö. 979/1572) Osmanlı âlimi Molla Hüsrev'e (ö. 885/1480) ait ed-Dürer isimli eserine yazdığı hâşiyesinin tahkiki yapılmıştır. Amaç ise henüz tahkik edilmemiş olan bu eserin literatüre kazandırılması ve eser hakkında tanıtıcı gerekli malumatı sağlamaktır. Tahkikte eserim bütün nüshaları temin edilerek nitelikli üç nüsha üzerinden mukâbele yapılmış ve böylece en doğru metin tespit edilmeye çalışılmıştır. Metnin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamak amacıyla az bilinen kişi, yer ve kavramlar hakkında ilgili kaynaklardan gerekli bilgiler verilmiştir. Ayrıca müellifin alıntı yaptığı veya atıfta bulunduğu eserlere müracaat edilerek bu bilgiler teyit edilmiş ve bu eserlerin dipnotta cilt ve sayfa numaraları gösterilmiştir. Bunların yanı sıra eserin daha kolay incelenmesi amacıyla eser için kaynakça, içindekiler ve fihrist kısımları oluşturulmuştur. Çalışmanın birinci kısmı olan inceleme/dirâse kısmında ise öncelikle Molla Hüsrev ile Kınalızâde'nin hayatları, ilmî kişilikleri ve hocaları hakkında tabakât ve terceme kaynaklarından bilgiler verildi. İnceleme kısmının özgün taraflarından birisi, Kınalızâde'nin Molla Hüsrev karşısındaki durumunun tespitidir. Nitekim Kınalızâde birçok bağlamda ve konuda Molla Hüsrev'i teyit edip desteklemekte ve onun lehine ifadelerde bulunmaktadır. Benzer şekilde birçok konu ve meselede ise Kınalızâde'nin Molla Hüsrev'i eleştirdiği ve aleyhine gerekçeler ileri sürdüğü görülmektedir. Bu yönüyle Kınalızâde'nin hâşiyesi, salt bir takip etme ve tabi olmayı değil, ilmî kaygıları ön plana çıkaran eleştirel bir hâşiye olmayı hedeflemektedir. Ayrıca Kınalızâde'nin, dile getirilmeyen sorunları ve eksiklikleri dile getirmesi, gündeme gelmeyen meseleleri gündeme taşıması, zayıf delil ve gerekçeleri güçlendirme suretiyle metni bir bütün olarak daha ileri taşıması ve hem mesâil hem de mesele dizilimini ihtiyaçlar muvâcehesinde kısmen değiştirmesi bu hâşiyede dikkat çeken hususlardandır. Son olarak eserin nüshaları ve esere ilişkin teknik bilgiler de inceleme kısmında sunulmuştur.

Abstract:
This study is fundamentally composed of two primary sections: investigation and examination. In the investigation part of the study, the critical analysis of the commentary written by Kinalizade Ali Efendi (d. 979/1572) on the work named al-Durar by the Ottoman scholar Molla Husrev (d. 885/1480) has been conducted. The aim is to introduce this yet-to-be-investigated work to the literature and provide essential introductory information about the piece. In the investigation, the work has been obtained in all its copies, and a meticulous comparison has been made based on three high-quality copies, thus attempting to determine the most accurate text. To contribute to a better understanding of the text, necessary details about lesser-known individuals, places, and concepts have been provided from relevant sources. Additionally, by referring to the works quoted or referenced by the author, these details have been confirmed, and the volume and page numbers of these works have been indicated in the footnotes. Furthermore, for the purpose of facilitating easier analysis of the work, a bibliography, table of contents, and index sections have been created. The second part of the study, which is the examination/commentary section, begins by providing information about the lives, scholarly personalities, and mentors of Molla Husrev and Kinalizade from biographical and translation sources. One of the distinctive aspects of the examination section is the determination of Kinalizade's stance in relation to Molla Husrev. In fact, Kinalizade confirms and supports Molla Husrev in many contexts and subjects, expressing favorable statements about him. Similarly, in numerous matters and issues, it can be observed that Kinalizade criticizes Molla Husrev and presents arguments against him. In this regard, Kinalizade's commentary aims not only to follow and adhere, but also to be a critical commentary that emphasizes scholarly concerns. Additionally, Kinalizade brings attention to unaddressed problems and deficiencies, raises overlooked issues, strengthens weak evidence and justifications, advances the text as a whole by partially altering both the arrangement of matters and issues to better suit the needs. Finally, technical details about the copies of the work and information related to the work are presented in the examination section.