Organize sanayi bölgelerindeki cami yapılarının strüktürel mekansal litürjik  öğe analizi: Kocaeli örneği
Structural spatial liturgical item analysis of mosque in organized industrial zones: Kocaeli̇ example
Yazar: CEYDA NUR TAŞÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM TÜRKERİ
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Cami mimarisinin tarihsel süreç içerisindeki gelişimi incelendiğinde, zaman, coğrafya ve kültür faktörlerinin etkisi açıktır. İslam kentlerinde gündelik hayatın kurucu öğelerinden olan cami yapısı, mimarisi ile birlikte kent yaşamındaki varlığıyla da önem kazanmıştır. 21. yy cami tasarımlarında ise, Türkiye'de ülke gündemi açısından bir sorunsala dönüşmüştür. ''Geleneksel'' ya da "Çağdaş" cami mimarisi kalıpları da bu sorunsalın uzantısı olarak mimarlık gündeminde yer edinmiştir. Cami yapısının sadece simgesel olarak görülmesi ve sorunsalın sadece mimarlık alanı üzerinden tartışılması da dar bir tartışma aralığı oluşturmuştur.
 Organize Sanayi Bölgelerindeki cami tasarımlarında ise, geleneksel cami mimarisini tümüyle reddeden bir tavırdan farklı olarak bir "farklılaşma" çabasının arandığı gözlemlenmektedir. Dolayısıyla bu farklılaşma çabalarının tasarım paradigmaları üzerinden incelenmesi cami mimarisinin gelişimi açısından oldukça 
önemlidir.
Tez kapsamında cami mimarisinin, Erken İslam Döneminden 21.yy'a kadar olan örnekleri üzerinden, İslam kentlerinde cami yapısının önemi incelenmektedir. Önemli bir örneklem olarak Kocaeli Organize Sanayi Bölgesi cami yapıları, bu yapıları var eden strüktürel-mekansal-litürjik öğeler üzerinden analiz edilmektedir. Bu camilerin kentsel, mekânsal ve anlamsal etki alanları irdelenerek cami sorunsalının yeniden tartışılmasına alan açılmaktadır.

Abstract:
When the development of mosque architecture in the historical process is 
examined, the effect of time, geography and cultural factors is obvious. Mosque 
structure, which is one of the founding elements of daily life in Islamic cities, has 
gained importance with its presence in urban life along with its architecture. In the 21st 
century mosque designs, it has become a problem in Turkey in terms of the country's 
agenda. "Traditional" or "Contemporary" mosque architecture patterns have also taken 
place in the architectural agenda as an extension of this problematic. Seeing the 
mosque structure only as symbolic and discussing the problematic only through the 
field of architecture also created a narrow range of discussion.
In the mosque designs in the Organized Industrial Zones, it is observed that an 
effort of "differentiation" is sought, unlike an attitude that completely rejects the 
traditional mosque architecture. Therefore, examining these differentiation efforts 
through design paradigms is very important for the development of mosque 
architecture.
Within the scope of the thesis, the importance of mosque structure in Islamic 
cities is examined through examples of mosque architecture from the Early Islamic 
Period to the 21st century. As an important sample, Kocaeli Organized Industrial Zone 
mosque structures are analyzed over the structural-spatial-liturgical elements that 
create these structures. By examining the urban, spatial and semantic domains of these 
mosques, space is opened for a re-discussion of the mosque problematic.