Proliferatif olmayan diabetik retinopatide renk algısı, karanlık adaptasyonu ve flaş elektroretinografi bulguları
Color perception, dark adaptation, and flashelectroretinography findings in non-proliferative diabetic
Yazar: HÜSEYİN BUĞRA TÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET KEMAL GÜNDÜZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Adaptasyon-biyolojik = Adaptation-biological ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik retinopati = Diabetic retinopathy ; Elektroretinografi = Electroretinography ; Karanlık = Darkness ; Renk algısı = Color perception

Özet:
Amaç: Proliferatif olmayan diabetik retinopatili (DR) olgularda renk algısı, karanlık
adaptasyonu (KA) ve flaş elektroretinografi (fERG) parametrelerinin değerlendirilmesi.
Yöntem: DR'li 31 hastanın 31 gözü ve 21 sağlıklı bireyin 21 gözü çalışmaya dahil
edildi. Objektif refraksiyon, en iyi düzeltilmiş görme keskinliği ölçümleri ve
biyomikroskopik ön segment ve fundus muayenesi, spektral domain optik koherens
tomografi (SD-OCT) (Heidelberg Engineering, Heidelberg, Almanya) ile maküla analizi
yapıldıktan sonra ChromaTest ile renk kontrast eşiği (RKE), Ganzfeld küresi (Metrovision,
Perenchies, Fransa) ile KA ve fERG ölçümleri yapıldı. Elde edilen veriler arasındaki ilişki
istatistiksel olarak değerlendirildi ve p<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edildi.
Bulgular: DR grubunun yaş ortalaması 55,45±9,01 yıl, kontrol grubunun yaş
ortalaması 54,86±5,61 yıldı. Erkeklerin yaş ortalaması 38,46±17,10, kadınların yaş
ortalaması 34,72±13,59 yıldı. DR'li olguların 17'si (%54,8) erkek, 14'ü (%45,2) kadındı.
Kontrol grubunun ise 12'si (%57,1) erkek, 9'u (%42,9) kadındı. Her iki grup arasında yaş
ve cinsiyet açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). DR ve kontrol
grubu karşılaştırıldığında, tritan ve protan RKE değeri DR grubunda istatistiksel olarak
anlamlı yüksek bulundu (p<0,001). KA maksimum duyarlılık değeri DR grubunda
istatistiksel olarak anlamlı düşük bulundu (p<0,05). fERG ölçümünde istatistiksel olarak DR
grubunda rod cevabı b dalgası latansı anlamlı olarak yüksek, maksimal cevap b dalgası
latansı anlamlı olarak düşük, maksimal cevap a dalgası amplitüdü ise anlamlı olarak yüksek
bulundu (p<0,05). Diğer fERG parametrelerinde her iki grup arasında istatistiksel anlamlı
farklılık saptanmadı (p>0,05). DR grubunda cinsiyete göre yapılan karşılaştırmada RKE ve
KA maksimum duyarlılık değerlerinde cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı
farklılık saptanmadı (p>0,05). fERG ölçümünde rod cevabı b dalgası amplitüdü kadın
hastalarda istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p<0,05). Diğer fERG
parametrelerinde DR grubunda cinsiyetler arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı
iii
(p>0,05). Kontrol grubu cinsiyete göre yapılan karşılaştırmada, protan RKE erkeklerde
istatistiksel olarak yüksek saptandı (p<0,05). Tritan RKE'de ise cinsiyetler arası anlamlı fark
izlenmedi (p>0,05). Maksimal cevap a dalgası amplitüdü kadınlarda istatistiksel olarak
anlamlı yüksek saptanırken (p<0,05), KA maksimum duyarlılık değeri ve fERG
parametrelerinde cinsiyetler arası anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). DR ve kontrol
grupları cinsiyetler açısından karşılaştırıldığında, hem erkek hem de kadın hastalar arasında
RKE diabet grubunda istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p<0,001). Diabetli
kadınlarda, kontrol grubundaki kadınlara göre rod cevabı b dalga latansı istatistiksel olarak
yüksek saptandı (p<0,05). KA maksimum duyarlılık değeri ve diğer fERG parametrelerinde
istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Diabetli erkeklerde kontrol
grubundaki erkeklere göre, istatistiksel olarak rod cevabı b dalgası amplitüdü anlamlı düşük
(p<0,05), maksimal cevap a dalgası amplitüdü anlamlı yüksek (p<0,001) ve maksimal cevap
b dalgası latansı anlamlı düşük (p<0,001) bulundu. Diabetli olguların hastalık süresi ile
parametreler arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05). Diabet hastalarının
yaşı ile maksimal cevap a dalgası latansı, maksimal cevap b dalgası latansı, kon cevabı b
dalgası latansı değerleri arasında anlamlı derecede pozitif ilişki olduğu bulundu. Ek olarak
diabet hastalarının yaşı ile maksimal cevap a dalgası amplitüdü, maksimal cevap b dalgası
amplitüdü, kon cevabı b dalgası amplitüdü, fotopik negatif cevap (FNC) amplitüdü
değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede negatif ilişki olduğu bulundu
(p<0,05). Diğer parametreler arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05).
Sonuç: DR'nin proliferatif olmayan evresinde fonksiyonel değişikliklerin
saptanması, RKE, KA ve fERG ölçümleri ile mümkün olabilmektedir. RKE'de bozulmanın,
fERG paramerelerindeki bozulmaya göre daha kuvvetli olması, proliferatif olmayan DR'de
gelişen renk algı bozukluğunun, elektroretinografik değişimler başlamadan ortaya çıktığını
göstermektedir.

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate color perception, dark adaptation (DA), and
flash electroretinography (fERG) findings in non-proliferative diabetic retinopathy (DR).
Material and Methods: A total of 31 eyes of 31 DR patients and 21 eyes of 21
healthy individuals were included in the study. Objective refraction, best corrected visual
acuity measurements and biomicroscopic anterior segment and fundus examination findings,
macula analysis with spectral-domain optic coherence tomography (OCT) (Hedielberg
Engineering, Heidelberg, Germany) followed by color contrast threshold (CCT) with
ChromaTest, DA with Ganzfeld effect (Metrovision, Perenchies, FR), and fERG
measurements were evaluated. The obtained data were statistically analyzed. P value of
<0.05 was considered statistically significant.
Results: Mean age of the DR group was 55.45±9.01 years, while mean age of the
control group was 54.86±5.61 years. The mean age of males was 38.46 ± 17.10, and the
mean age of females was 34.72 ± 13.59 years. The DR group consisted of 17 (54.8%) males
and 14 (45.2%) females. The control group consisted of 12 (57.1%) males and 9 (42.9%)
females. There was no statistically significant difference between the two groups in terms of
age and gender (p> 0.05). Tritan and protan CCT measurements were significantly higher in
the DR group (p<0.001). Maximum sensitivity value of DA was significantly lower in the
DR group (p<0.05). In fERG measurements, the DR group had significantly higher rod
response b-wave latency, significantly lower maximal response b-wave latency, and
significantly higher maximal response a-wave amplitude (p<0.05). There was no significant
difference in other fERG parameters between the two groups. (p>0.05). In the comparison
of genders in the DR group, there was no significant difference between males and females
according to CCT and DA maximum sensitivity values (p>0.05). Female patients had
significantly higher rod response b-wave amplitude in fERG (p<0.05). There was no
v
significant difference in the other fERG parameters between the genders of the DR group
(p>0.05). In the control group, males had significantly higher protan CCT compared to
females (p<0.05), while there was no significant difference between the genders according
to tritan CCT (p>0.05). Females had significantly higher maximal response a-wave
amplitude (p<0.05) than males, while there was no difference in DA maximum sensitivity
values and fERG parameters (p>0.05). When the DR and control groups were compared
according to genders, CCT was significantly higher in the DR group in both males and
females (p<0.001). Females with diabetes had significantly higher rod response b-wave
latency compared to females in the control group (p<0.05), however, there was no significant
difference in DA maximum sensitivity value and other fERG parameters (p>0.05). Males
with diabetes had significantly lower rod response b-wave amplitude compared to those in
the control group (p<0.05), significantly higher maximal response a-wave amplitude
(p<0.001), and significantly lower maximal response b-wave latency (p<0.001). There was
no statistically significant correlation between disease duration and parameters of patients
with diabetes (p> 0.05). A significant positive correlation was found between age of diabetic
patients and maximal response a-wave latency, maximal response b-wave latency, and cone
response b-wave latency. In addition, a statistically significant negative correlation was
found between the age of diabetic patients and the values of maximal response a-wave
amplitude, maximal response b-wave amplitude, cone response b-wave amplitude, photopic
negative response amplitude values (p<0.05). There was no statistically significant
correlation between other parameters (p>0.05).
Conclusion: The detection of functional changes is possible with CCT, DA and
fERG measurements in the non-proliferative phase of DR. The finding that impairment in
CCT is stronger than the impairment in the fERG parameters is indicative that color
perception disorder that develops in the non-proliferative DR occurs before the start of
electroretinographic changes.