Bağımsız anaokullarında görev yapan öğretmenlerin ve okul müdürlerinin demokrasi ve demokrasi eğitimine ilişkin görüşleri: Eskişehir il örneği
The opinions of teachers? and principals? working in public preschools regarding democracy and democracy education: The Eskisehir sample
Yazar: SEVCAN YAĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MERAL ÖREN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anaokulları = Kindergartens ; Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Eskişehir = Eskişehir ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Demokrasi kültürünün yerleşmesi ancak demokratik tutum ve davranışları içselleştirmiş ve günlük yaşamında demokratik ilkeleri işe koşan bireylerle mümkündür. Çocuğun doğumu ile başlayarak ailede kazandırılması gereken demokratik tutum ve davranışlar, çocukların formal eğitim almaya başladığı okulöncesi dönemden itibaren de tüm eğitim basamaklarında aşamalı olarak verilmelidir. Eğitim sisteminde söz konusu bireyleri yetiştirmek amacı ile hem eğitim programlarında sistemli şekilde demokratik tutum ve davranışların kavratılmasına yönelik olarak demokrasi eğitimi uygulamalarının yapılması hem de okul kurum kültürü içerisinde demokratik bir ilişki tarzının oturtulması ve okulda yer alan tüm personelin tutum ve davranışları ile çocuklara olumlu rol model olmaları gerekmektedir. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, okulöncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin ve okul müdürlerinin demokrasi ve demokrasi eğitimi üzerine görüşlerini belirlemektir.Çalışmanın verileri iki aşamada toplanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında 10 bağımsız anaokulunda görev yapmakta olan 15 öğretmen ve 8 okul müdürüyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, görüşmelerden elde edilen veriler tümevarım analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiş, belirlenen temalar, alt temalar ve kategorilerden çalışmanın ikinci aşamasında kullanılmak üzere yazılı görüşme formu oluşturulmuştur. On dört bağımsız anaokulunda görev yapan 45 anaokulu öğretmenine ve 10 okul müdürüne yazılı görüşme formu uygulanmıştır. Ayrıca okulöncesi eğitim programında demokratik tutum ve davranışları kazandırmaya yönelik olan kazanımlar belirlenmiş ve kontrol listesi oluşturulmuş, oluşturulan control listesi ise yalnızca öğretmenlere uygulanmıştır. Yazılı görüşme formu ve kontrol listesinden elde edilen verilerin analizinde yüzde ve frekans hesaplamaları yapılmıştır.Araştırma sonucunda, öğretmenler demokrasiyi daha çok yönetim biçimi ve insan hakları boyutu ile ele almış; okul müdürleri ise daha çok insan hakları boyutunda yoğunlaşmışlardır. Ancak hem öğretmenler hem de okul müdürlerinin ?anadilini öğrenme ve kullanma hakkının? önemine en az düzeyde vurgu yaptıkları belirlenmiştir. Öte yandan, öğretmenler ve okul müdürleri demokrasi eğitiminin önemini vurgularken özellikle okulöncesi dönemde çocuklara demokratik tutum ve davranışlar kazandırılması gerektiğini belirtmişlerdir. Ancak, demokrasi eğitimine yönelik olarak sistemli herhangi bir uygulama yapmadıklarını, yalnızca sözel olarak kimi demokratik tutum ve davranışların önemini vurguladıklarını belirtmişlerdir. Aynı zamanda, Türk Eğitim Sisteminde kimi olumlu değişikliklerin olduğunu ancak bu değişiklikere rağmen eğitim sisteminin çocuklara demokratik tutum ve davranış kazandırmada yeterli olmadığını belirtmişlerdir.Araştırma sonucunda, öğretmenlerin ve okul müdürlerinin çocuklara demokratik tutum ve davranış kazandırmada kimi sorunlar yaşadıkları, yaşanan sorunların en önemlisinin ise ailelerden kaynaklanan sorunlar olduğu belirlenmiştir. Öğretmenler ve okul müdürleri, çocukların demokratik tutum ve davranışları aileden edinerek gelmediklerini ve bazı ailelerin okul-aile işbirliğine olumlu bakmadıkları, bu nedenle de çocuklarda davranış değiştirmede sorunlar yaşadıklarını belirtmişlerdir. Hem öğretmenler hem de okul müdürleri demokrasi eğitimi kapsamında okul-aile işbirliğinin önemine özellikle vurgu yapmışlardır.Araştırma sonucunda, demokrasi eğitiminin demokratik bir toplum yapısı oluşturmada önemli olduğu, bu kapsamda okul-aile işbirliğine önem verilmesi gerektiği, öğretmenlerin sık sık hizmetiçi eğitimden geçirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Öğretmenler, okulöncesi eğitim kurumlarında demokratik bir kurum kültürünün oluşturulmasının, çocukların demokratik tutum ve davranışlarını etkilediğini, bu nedenle de okulöncesi eğitim kurumu yöneticilerinin okulöncesi eğitimi alan mezunu olması gerektiğini belirtmişlerdir.

Abstract:
Establishing a democracy culture can only be possible with individuals who internalize the democratic attitudes and behaviors and use democratic principles in their daily lives. The democratic attitudes and behaviors that should be given within the family environment should be introduced gradually starting from a child?s birth and at all educational stages covering early childhood education in a child?s formal education life. For the purpose of bringing up these individuals in the education system, it is necessary that both democracy education practices towards understanding the democratic attitudes and behaviors should be done systematically in the education curriculum, a democratic kind of relationship within the school culture should be established and all academic staff should be the positive role models with their attitudes and behaviors for the children. In this respect, this study aims at identifying the opinions of the teachers and principals working in early childhood education institutions on democracy and democracy education.The data of the study were gathered in two phases. The first phase covers the semi-structured interviews made with 15 teachers and 8 school principals working in 10 public preschools and the data obtained were analyzed with the inductive analysis technique. By using the themes, sub-themes and categories determined, written interview forms were created to be used in the second phase of the study. 45 preschool teachers and 10 school principals working in 14 public preschools were asked to fill in the written interview forms. Moreover, the acquisitions toward gaining the democratic attitudes and behaviors in an early childhood education program were determined and check lists were formed. These check lists were only applied on the teachers. In the analysis of the data obtained from the written interview forms and check lists percentage and frequency estimations were made.As a result of the study, it is seen that teachers consider democracy mainly with its aspects of management and human rights while school principals focus mostly on human rights aspect. However, it is found out that both teachers and school principals least emphasize the importance of learning and using the mother tongue. On the other hand, while teachers and school principals point out the importance of democracy education, they indicate that particularly the preschool children should be gained the democratic attitudes and behaviors. However, they state that they do not have any systematical practice in terms of democracy education but add that they only emphasize the importance of some democratic attitudes and behaviors verbally. Furthermore, they indicate that there are some positive changes in Turkish Education System but despite all these changes, the current system is not sufficient in helping children gain the democratic attitudes and behaviors.As a result of the study, teachers and school principals are found to be experiencing some problems in gaining children the democratic attitudes and behaviors and the most important one of these problems are stated as the ones resulting from family factors. Teachers and principals indicate that children do not come to school with democratic attitudes and behaviors taught at home and also some parents do not consider home ?school relations positively; therefore they experience problems in changing the behaviors in children. Both teachers and principals strongly emphasize the importance of home-school relations within the scope of democracy education.It is found out as a result of the study that democracy education is significant in terms of setting up a democratic society structure and within this framework, home ?school relations should be considered well while teachers should be provided in service trainings. Teachers and principals graduated from the field of early childhood education make a remark on the fact that setting up a democratic corporate culture in early childhood education institutions affect the democratic attitudes and behaviors in children; therefore, the early childhood education administrators should be the graduates of the field.In conclusion of the study, teachers are found to use mostly the free play time for gaining democratic attitudes and behaviors to the children and try to establish the classroom rules together with the children. It is also found that teachers try to solve the problems in the classroom through talking.