Geç dönem yumurtacı tavuk rasyonlarında bromass kullanımının performans ve yumurta kalitesi üzerine etkileri
The effects of bromass use on performance and egg quality in late stage laying hen rations
Yazar: KEREM ATAMAY
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE ŞULE CENGİZ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Betain = Betaine ; Bromass = Bromass ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; Mayalar = Yeasts ; Rasyonlar = Rations ; Tavukçuluk = Chicken farming ; Yumurta kalitesi = Egg quality ; Yumurta tavukları = Laying hens ; Yumurtalar = Eggs

Özet:
Bu çalışmada, farklı bir protein kaynağı olarak, özel bir firma tarafından geliştirilmiş protein ve betain içeriği yüksek bir ham madde olan Bromass'ın yumurtacı tavuk rasyonlarına ilavesinin performans, yumurta kalitesi, yumurta sarısı malondialdehit (MDA) düzeyi ile dışkı kuru madde oranı üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlandı. 
Denemede toplam 200 adet 94 haftalık yaştaki Nick Chick yumurtacı tavuk kullanıldı. Tavuklar Kontrol, %1 Bromass, %3 Bromass, %6 Bromass şeklinde 10 tekrar (her tekrar grubunda 5 hayvan) grubu içeren 4 ana gruba ayrıldı. Deneme 90 gün sürdürüldü. Grupların yemleri izokalorik ve izonitrojenik olarak hazırlandı ve ad libitum yedirildi.
Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, %6 Bromass kullanılan III. grubun yumurta verimi önemli düzeyde arttı (P<0,001). Yem tüketiminin ise III. grupta %1 Bromass kullanılan I. gruba göre istatistiki düzeyde yükseldiği belirlendi (P<0,05). Grupların yemden yararlanma oranına ait veriler değerlendirildiğinde hem kg yem/kg yumurta için (P<0,001), hem de kg yem/12 adet yumurta için III. grubun tüm gruplara göre önemli düzeyde iyileşme gösterdiği belirlendi (P<0,001). Tüm deneme süresinde elde edilen yumurta iç ve dış kalite parametreleri incelendiğinde %6 Bromass kullanılan III. grubun, Kontrol grubuna göre yumurta ağırlığı (P<0,001), şekil indeksi (P<0,001), kabuk kalınlığı (P<0,001), kabuk direnci (P<0,001), sarı rengi (P<0,001), haugh birimi (P<0,01) önemli düzeyde iyileşti. Hasarlı yumurta oranı Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında tüm Bromass eklenen gruplarda azaldı (P<0,001). Canlı ağırlık, yaşama oranı, ak ve sarı indeksi ile tibia kalsiyum fosfor oranlarında bir değişiklik görülmedi (P>0,05). Kan total protein, ALP, Ca, P, albümin açısından fark yokken (P>0.05), kan kolesterol düzeyleri kontrolden düşüktü (P<0.001). Altlık kuru madde oranında da iyileşme görüldü (P<0,001).
Tüm veriler dikkate alındığında, yumurtacı tavuk rasyonlarında farklı bir protein ve betain kaynağı olarak özellikle %6 düzeyinde Bromass katkısıyla en yüksek performans ve ekonomik kazancın elde edildiği ve bu düzeyin üreticilere önerilebileceği sonucuna varıldı.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effect of adding Bromass, a high protein and betaine content substance developed by private corporation as an alternative protein source, to laying hen rations on performance, egg quality, egg yolk malondialdehyde (MDA) level and feces dry matter ratio.
A total of 200 Nick Chick laying hens aged 94 weeks were used in the experiment. The hens were divided into 4 main groups as Control, 1% Bromass, 3% Bromass, 6% Bromass, containing 10 replicates (5 animals in each replicate group). The trial was continued for 90 days. The feeds of the groups were prepared as isocaloric and isonitrogenous and fed ad libitum.
Compared to the Control group, the egg production of group III using 6% Bromass increased significantly (P<0,001). It was determined that feed consumption increased statistically in group III compared to group I using 1% Bromass (P<0,05). When the data on the feed conversion ratio of the groups were evaluated, it was determined that group III showed significant improvement compared to all groups for both kg feed/kg eggs (P<0,001) and kg feed/a dozen eggs (P<0,001).
When the internal and external quality parameters of the eggs obtained during the whole trial period were examined, the egg weight (P<0,001), shape index (P<0,001), shell thickness (P<0,001), shell breaking strength (P<0,001), yolk color (P<0,001), haugh unit (P<0,01) of the III group using 6% Bromass improved significantly compared to the Control group. The rate of damaged eggs was reduced in all Bromass added groups compared to the Control group (P<0,001). No change was observed in live body weight, survival rate, white and yolk index and tibia calcium phosphorus ratios (P>0,05). While no difference observed in blood total protein, ALP, Ca, P, albumin (P>0,05), blood cholesterol levels were lower then the control (P<0,001). Litter dry matter was also improved (P<0,001).
Considering all data, it was concluded that as an alternative protein and betaine source in laying hen rations, the highest performance and economic gain was achieved, especially in the group supplemented with Bromass at 6% level and this level could be recommended to producers.