Belediye çalışanlarına verilen beslenme eğitiminin çalışanların beslenme okuryazarlığı, sağlıklı yaşam biçimi ve vücut bileşenleri üzerine etkisi
The effect of nutrition education on nutrition literacy, healthy lifestyle and body components in municipal employees
Yazar: GÜLŞEN EROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEDA YOUSEFIRAD SALEKI
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma Haziran-Ağustos 2022 tarihleri arasında 50 müdahale ve 50 kontrol grubu olmak üzere 18-65 yaş aralığındaki toplamda 100 yetişkin bireyde gerçekleştirilmiştir. Çalışmadaki bireylerin ilk görüşmede; genel ve sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri, 24 saatlik besin tüketim kayıtları sorgulanmıştır. Ayrıca Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı ve Değerlendirme Aracı (YBOYDA), Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS), Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği (SYBDÖ II) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) ile veriler toplanmıştır. Bireylere 60 dakikayı aşmayacak şekilde beslenme eğitimi verilmiştir. Toplamda 2 ay süren çalışmada, eğitimden 2 hafta ve 1 ay sonrası için tekrar aynı anket ve ölçümler ile veriler toplanıp değerlendirilmiştir. Eğitim öncesinde bireylerin ortalama vücut ağırlıkları, Beden Kütle İndeksi (BKİ) , bel ve kalça çevresi, bel/boy oranları, vücut yağ ve su oranları değerlendirilmiş, eğitim sonrasında her iki cinsiyette de alınan ölçümler arasındaki farklar istatistiksel olarak önemli çıkmıştır (p<0,05). Eğitim sonrasında bireylerin makro besin ögelerinde eğitim öncesine göre önemli değişiklikler gözlenmezken (p>0,05), kontrol grubu ile kıyaslandığında anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin eğitim sonrası YBOYDA ile saptanan okuryazarlık skorları eğitim öncesine göre istatistiksel olarak artış göstermiştir (p<0,05). Bireyler MEDAS'a göre eğitim öncesinde Akdeniz diyetine yetersiz uyum (0-7 puan) gösterirken eğitim sonrasında kabul edilebilir uyum (7-9 puan) göstermişlerdir. Bireylerin eğitim öncesindeki SYBDÖ II toplam puanları ise 144,96±20,91 iken eğitim sonrasında bu puanlar istatistiksel olarak artmıştır (p<0,05). Bireylerin eğitim sonrası her iki cinsiyetteki fiziksel aktivite skorları da istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak çalışanlardaki beslenme eğitimin kısa süreli yapılmasına rağmen bireylerde olumlu etkiler gösterdiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyetine uyum, Beslenme eğitimi, Beslenme okuryazarlığı, Sağlıklı beslenme, Sağlıklı yaşam biçimi davranışları.

Abstract:
This study was conducted between June and August 2022 in a total of 100 adults aged 18-65 years, 50 in the intervention group and 50 in the control group. In the first interview, general and health information, dietary habits, anthropometric measurements, and 24-hour food consumption records were questioned. In addition, data were collected using the Nutrition Literacy and Assessment Tool for Adults (NLSA), the Mediterranean Dietary Adherence Scale (MEDAS), the Healthy Lifestyle Behaviors Scale (HLBS II) and the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ). Nutrition education was given to individuals for no more than 60 minutes. In the study, which lasted for 2 months in total, data were collected and evaluated with the same questionnaire and measurements 2 weeks and 1 month after the training. The mean body weights, Body Mass Index (BMI), waist and hip circumference, waist/height ratios, body fat and water ratios of the individuals were evaluated before the training, and the differences between the measurements taken in both sexes after the training were statistically significant (p<0.05). While no significant changes were observed in the macronutrients of the individuals after the training compared to before the training (p>0.05), significant differences were found when compared with the control group (p<0.05). The literacy scores of the individuals determined with the YBOYDA after the training increased statistically compared to the pre-training period (p<0.05). According to MEDAS, individuals showed inadequate compliance (0-7 points) with the Mediterranean diet before the training, while they showed acceptable compliance (7-9 points) after the training. While the total scores of the individuals in the pre-training period were 144.96±20.91, these scores increased statistically after the training (p<0.05). The physical activity scores of individuals in both genders after the training were also found to be statistically significant (p<0.05). As a result, it was found that although the nutrition education in employees was short-term, it showed positive effects on individuals.

Keywords: Mediterranean diet adherence, Nutrition education, Nutrition literacy, Healthy eating, Healthy lifestyle behaviors