Akut lösemi hastalarında nötropenik enterokolit görülme sıklığı ve hastalık prognozuna etkisinin değerlendirilmesi
Frequency of neutropenic enterocolitis in acute leukemia patients and evaluation of its impact on disease prognosis
Yazar: BÜŞRA KÖKSOY
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT YAVUZ MALKAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
Köksoy B., Akut Lösemi Hastalarında Nötropenik Enterokolit Görülme Sıklığı ve Hastalık Prognozuna Etkisinin Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Ankara, 2024. Nötropenik enterokolit (NEK), başlıca kanser hastalarında sitotoksik kemoterapi sonrası nötropeniye sekonder gelişen hastalık olarak tanımlanmaktadır. Nötrofil sayısı <500 hücre/mm3 olan hastalarda karın ağrısı ve eşlik eden radyolojik bulgular varlığında tanıya ulaşılmaktadır. Çalışmamızın amacı, akut lösemi hastalarında NEK sıklığı, klinik özellikleri ve sağkalıma etkisini araştırmaktır. Bu amaçla, Ocak 2005 – Aralık 2022 tarihleri arasında merkezimizde akut lösemi tanısı ile izlenen erişkin hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastalara ait demografik, klinik ve laboratuvar özelliklerin yanı sıra, uygulanan tedaviler ve sağkalım sonuçları geriye dönük olarak incelendi. Çalışmaya dahil edilen toplam 511 hastanın [288 (%56,4) erkek ve 223 (%43,6) kadın] tanı yaşı ortalaması 49±17,6 yıl idi. Ortanca 13 (0,1-120) aylık takip sürecinde NEK insidansı %15,1 bulundu (n=77). NEK gelişimi ile ortalama tanı yaşı, cinsiyet, komorbid hastalık varlığı veya akut lösemi tipi arasında anlamlı ilişki yoktu. Buna karşın, NEK, artmış oral mukozit (p=0,046), ishal (p<0,001), sepsis (p=0,003) ve yoğun bakım yatışı (p=0,030) oranları ile ilişkili bulundu. NEK`ten en sık etkilenen bağırsak segmenti çekum olup (%50,6), ortanca NEK epizodu süresi 8 (2-65) gün idi. NEK, %79,2 oranında indüksiyon tedavisi sürecinde meydana gelmiş, %33,8 hastada NEK, idarubisin–sitarabin (3+7) ikincil gelişmiştir. AML hastalarında NEK gelişimi genel [18 ay (%95GA: 6,9-29,1) vs. 24 ay (%95GA: 6,3-41,6), p=0,801] ve hastalıksız sağkalımla [39,2 ay (%95GA: 24,4-48,9) vs. 19,7 ay (%95GA: 7,8-35,0), p=0,113] ilişkili bulunmadı. Buna karşın, ALL hastalarında NEK gelişimi daha düşük genel [54 ay (%95GA: 50,0-62,3) vs. 37 ay (%95GA: 5,5-68,5), p=0,044] ve hastalıksız sağkalım [32 ay (%95 GA: 28,2-39,4) vs. 15,4 ay (%95GA: 0,1-30,9), p=0,047] oranları ile ilişkili saptandı. AML hastalarında NEK gelişimi öncesi alınan son kemoterapiler incelendiğinde hiçbir hastada BCL2 inhibitörü ve Hipometilleyici ajan (HMA) kombinasyonu olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, çalışmamız akut miyeloid lösemi tedavisinin NEK açısından en riskli kısmının indüksiyon tedavisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu hastalarda NEK riskini azaltmak için 3+7 kemoterapisi yerine BCL2 inhibitörleri ile HMA kombinasyonu tercih edilebilir. Akut lenfoblastik lösemi hastalarında ise kemoterapi rejimleri arasında NEK açısından fark saptanmamıştır.

Abstract:
Koksoy B., Frequency of Neutropenic Enterocolitis in Acute Leukemia Patients and Evaluation of Its Impact on Disease Prognosis, Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Internal Medicine, Ankara, 2024. Neutropenic enterocolitis (NEC) is defined as a disease that develops secondary to neutropenia after cytotoxic chemotherapy, mainly in cancer patients. In patients with a neutrophil count <500 cells/mm3, the diagnosis is made in the presence of radiological findings accompanied by abdominal pain and diarrhea. The aim of our study is to investigate the frequency of NEC, its clinical characteristics and its effect on survival in acute leukemia patients. For this purpose, adult patients who were followed up with a diagnosis of acute leukemia in our center between January 2005 and December 2022 were included in the study. In addition to the demographic, clinical and laboratory characteristics of the patients, the treatments applied and survival results were examined retrospectively. The mean age at diagnosis of 511 patients included in the study [288 (56.4%) males and 223 (43.6%) females] was 49±17.6 years. During a median follow-up period of 13 (0.1-120) months, the incidence of NEC was found to be 15.1% (n = 77). There was no significant relationship between the development of NEC and mean age at diagnosis, gender, presence of comorbid disease, or type of acute leukemia. On the other hand, NEC was associated with increased rates of oral mucositis (p=0.046), diarrhea (p<0.001), sepsis (p=0.003) and intensive care unit admission (p=0.030). The intestinal segment most commonly affected by NEC was the cecum (50.6%), and the median NEC episode duration was 8 (2-65) days. NEC occurred during the induction treatment process in 79.2% of the patients, and developed secondary to idarubicin–cytarabine (3+7) in 33.8% of the patients. The development of NEC in AML patients was not associated with overall [18 months (95% CI: 6.9-29.1) vs. 24 months (95% CI: 6.3-41.6), p=0.801] and disease-free survival [39.2 months (95% CI: 24.4-48.9) vs. 19.7 months (95% CI: 7.8-35.0), p=0.113]. In contrast, the development of NEC in ALL patients was associated with lower overall [54 months (95% CI: 50.0-62.3) vs. 37 months (95% CI: 5.5-68.5), p=0.044] and disease-free survival [32 months (95% CI: 28.2-39.4) vs. 15.4 months (95% CI: 0.1-30.9), p=0.047] rates. When the last chemotherapies received before the development of NEC in AML patients were analyzed, it was observed that none of the patients received a combination of BCL2 inhibitor and Hypomethylating agent (HMA). In conclusion, our study reveals that induction therapy is the most risky part of acute myeloid leukemia treatment in terms of NEC. To reduce the risk of NEC in these patients, a combination of BCL2 inhibitors and HMA may be preferred instead of 3+7 chemotherapy. In acute lymphoblastic leukemia patients, there was no difference between chemotherapy regimens in terms of NEC.