Güncel durum ve uygulamaları üzerinden 5366 sayılı Yasa: Tarihi Yarımada örneği
On the current situation and applications of Law no 5366: Historical Peninsula example
Yazar: MEHMET ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN KOÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentler, yaşayan ve dönüşen sistemlerdir. Kentler; politik, sosyal, ekonomik, fiziksel koşulları kapsamında ihtiyaca ve/veya belli yönlendirmelere bağlı olarak yenilenme ve dönüşüm süreçlerinden geçerler. İstanbul da farklı dönemlerde, farklı niteliklerde olmak üzere sürekli bir değişim içerisinde olmuştur. 
Yenikapı kazılarıyla tarihi 8500 yıl öncesine dayandığı belgelenen İstanbul; coğrafi konumu, doğası, tarihi ve kültürel zenginlikleri, turizm potansiyeli ile ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Bununla beraber kent; ekonomik etkinliği, nüfus yoğunluğu ve sosyal yapısından kaynaklanan sorunlar ile deprem riski, yetersiz donatı alanları, eskime-köhneme gibi pek çok fiziksel problemi de bünyesinde barındırmaktadır. Tanımlanan tüm olumlu/olumsuz özellikleri itibari ile İstanbul'un en iyi temsili şüphesiz ki Tarihi Yarımada'da görülür.
Tarihi Yarımada; sit alanı olması, çeşitli düzenleme yaklaşımlarının gözlemlenmesine imkân vermesi, önemli kentsel yenileme uygulamalarına ev sahipliği yapması dolayısıyla bu çalışmanın altlığı olarak, ortaya koyacağı örnek zenginliği açısından, özellikle seçilmiştir. Bu çalışmada; ülkemizde 2005 yılında kabul edilen "5366 sayılı Yenileme Yasası" kapsamında, Tarihi Yarımada'da yürütülen kentsel yenileme uygulamalarının 2005 yılından günümüze kadar olan süreçteki fotoğrafı çekilmiştir. 
Çalışmanın ilk bölümünde; tez için kaynakça oluşturmak ve tezin içeriğini zenginleştirmek amacıyla yapılan araştırmalar literatür özeti ile aktarılmış, daha sonra tezin amacı ve hipotezi ortaya konmuştur.  
İkinci bölümde; "kentsel yenileme", içerdiği çeşitli kavramlar ile birlikte tanımlanmış, farklı kentsel müdahale yöntemleri hakkında bilgi verilmiş ve yenileme olgusunun Amerika, Avrupa ve Türkiye'deki tarihsel gelişimi ortaya konmuştur.  
Tezin inceleme konusu olan "5366 sayılı Yenileme Yasası"nın yürürlüğe girdiği 2005 yılı, çalışmada öncesi ve sonrasını belirtecek şekilde referans tarihi olarak ele alınmıştır. Buradan hareketle üçüncü bölümde de;  2005 yılı ve öncesindeki kentsel yenileme uygulamalarının yasal altlıkları aktarılmış, 2005 yılı sonrasındaki süreçte ise 5366 sayılı Yasa ve diğer düzenlemelerde yapılan değişiklilerin bu yasayı nasıl etkilediği incelenmiştir.
Dördüncü bölümde; yurtdışı ve Tarihi Yarımada'da devam eden ve/veya tamamlanmış kentsel yenileme çalışmaları incelenmiştir. Ele alınan yenileme uygulamalarından tamamlanmış olanları; "amaç/hedefler, proje alanı, planlama, aktörler, katılım, finans, uygulama" olarak yedi farklı başlıkta çalışılarak daha detaylı incelenmiştir.
Beşinci bölüm olan sonuç kısmında ise; yurtdışı örneklerinde ve Tarihi Yarımada'daki kentsel yenileme çalışmalarında tespit edilen sorunlar ve bunlara yönelik çözüm önerileri ortaya konmuştur.

Abstract:
Cities are living and transforming systems. Cities go through the regeneration/renewal and transformation processes within the scope of their political, social, economic, physical conditions and/or the certain guidance.  Istanbul is in a state of a continuous change in different periods, on different qualities.
Istanbul;  as a city with its history date back to 8500 years ago, documented by Yenikapı excavations; has a privileged place with its geographical location, nature, historical and cultural riches, and tourism potential. 
However, the city has some problems arising from economic activity, population density and social structure of the city, as well as many physical problems such as earthquake risk, inadequate accessory areas, and aging-corruption. With all the defined positive/negative features, the best representation of Istanbul is undoubtedly seen on the Historical Peninsula.
Historical peninsula is specially prefered as the basis of this study because of the exemplary richness that will be presented by its properties like being a protected area, offering possibility of observing various regulatory approaches, hosting important urban renewal applications.
In this study; within the scope of Law No.5366, titled "Urban Renewal Law" which was accepted in 2005 in our country, the photographs of the urban renewal practices which are carried out from 2005 until the present day in the Historical Peninsula were taken.
 
In the first part of the study; researches on the purpose of creating a bibliography and enriching the content of the thesis, are presented in the literature summary, and then the purpose and hypothesis of the thesis are revealed.
In the second chapter; "Urban Renewal", is defined with a variety of concepts, were informed about the different methods of intervention, and the historical development of urban renewal cases in USA, Europe and Turkey is presented. 
The year 2005, in which the Law No.5366, titled "Urban Renewal Law" was effectuated, is taken as a reference date to indicate before and after in the study.
Here, in the third chapter, the legislative bases of urban regeneration practices in 2005 and early years, were transferred;  and in the period after 2005, changes in Law No.5366 and other regulations were examined to see how this legislation was affected.
In the fourth chapter; ongoing and/or completed urban renewal works on the abroad and Historical Peninsula have been examined. The completed ones of the discussed renewal applications, were analyzed in more detail by studying in seven different topics as "goals/objectives, project area, planning, actors, participation, finance, application"
In the conclusion; the problems in the examples of the urban renewal works in  foreign countries and the in the Historical Peninsula were identified and the solutions for them have been put forward.