Mersin'in Erdemli ilçesinde değişik koşullarda Hayward (A. Deliciosa planch) kivi çeşidinin pomolojik ve kimyasal özelliklerinin araştırılması
The investigation of the pomological and chemical properties of Hayward (A. Deliciosa planch) kivi in various conditions in Mersin's Erdemli district
Yazar: AYŞE CİNGEY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF NİKPEYMA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kivi (Actinidia deliciosa) ya da kiwifruit Actinidiaceae familyası içerisinde Actinidia cinsine ait bir bitkidir. 12' den fazla türünün olduğu bilinen kivi meyvesinin en çok bilinen dişi çeşitleri Hayward, Bruno, Abbott, Allison, Monty, Vincent erkek çeşit olarak ise Matua ve Tomuri'dir. Dünya'da kivi yetiştiriciliği 3.3 milyon tonu bulmaktadır. Dünya'da birinci sırayı Çin ikinci sırayı İtalya üçüncü sırayı Yeni Zelanda alırken ülkemiz son yıllarda yedinci sıraya yükselmiştir. Ülkemizde en fazla kivi yetiştiriciliği yapılan bölge Karadeniz Bölgesi en fazla üretim yapılan il ise Yalova'dır. Kivi vitaminlerce ve aromatik maddeler bakımından çok zengin bir meyvedir. Kivinin meyve bileşimindeki en önemli ve dikkat çekici unsur C vitamini içeriğidir. 
Bu çalışmada Mersin'in Erdemli ilçesinde son zamanlarda alternatif ürün olarak yetiştiriciliğine başlanan ve gün geçtikçe artmakta olan 'Hayward' kivi çeşidini meyvesinin pomolojik( meyve eni-boyu, meyve ağırlığına, meyve hacmine, meyve eti sertliğine, meyve suyu miktarına) ve kimyasal(suda çözünen kuru madde miktarına, titre edilebilir asit miktarına, pH değerine ve C vitamini) özellikleri araştırılmıştır. Yürütülen çalışmada bahçelerin tesisi 2,5x3 m aralıklarla dikim yapılmıştır. Bahçe tesis edilirken dişi çeşit olarak  'Hayward', erkek çeşit olarak 'Matua' ve 'Tomuri' çeşitlerinin kullanıldığı bilinmektedir.  Bahçe tesisinde erkek/dişi oranı genel itibariyle 1/10'dur. Araştırmamız 8 değişik koşulda(120 m, 270 m, 310 m, 517 m, 650 m, 750 m, 850 m, 1080 m) yürütülmüştür.
Pomolojik ve kimyasal ölçümler yapılırken her bahçeden 3'er tekerrür olacak sayıda örnekler alınacak biçimde 20 Ağustos-5 Kasım tarihleri arasında hasat edilme işlemi gerçekleştirilmiştir. Sonrasında labaratuvar ortamında pomolojik ve kimyasal analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçları meyve ağırlıkları 217,30 g ile 63,83 g arasında, meyve eni 64,73 mm ile 43,75 mm arasında, meyve boyunun 89,35 mm ile 59,58 mm arasında, meyve hacimleri 176,33 ml3 ile 39,33 ml3 arasında, meyve eti sertliği 2,90 kg/cm2 ile 1,69 kg/cm2 arasında, meyve suyu miktarı 142,44 g ile 41,66 g arasında, SÇKM 11,47%  ile 5,03% arasında, TEA değerleri  %1,65 ile %0,99 arasında, pH değerleri 3,88 ile 3,23 arasında, C vitamini 189,27 mg/100ml ile 19,85 mg/100ml arasında değişim göstermiştir. Sonuç olarak yapmış olduğumuz çalışmada Mersin'in Erdemli ilçesinde kivi üretiminde kaliteli meyve üretimi yapıldığı ve rahatlıkla kivi bahçesi tesis edilebileceği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kivi, Pomoloji, Kimyasal Özellik, Yöney.

Abstract:
Kiwi (Actinidia deliciosa) or kiwifruit is a plant belongs to genus Actinidia in the family Actinidiaceae. The most known female varieties of kiwi fruit known to have more than 12 species are Hayward, Bruno, Abbott, Allison, Monty, Vincent, and male varieties are Matua and Tomuri. Kiwi cultivation is 3.3 million tons worldwide. China has the first place in the world, Italy has the second place and New Zealand has the third place while in recent years our country has risen to seventh place. In our country, the region where the most kiwi cultivation is done is the Black Sea Region, and the province where the production is made the most is Yalova. Kiwi is a very rich fruit in point of vitamins and aromatics. The most important and remarkable element in the fruit composition of the kiwi is the vitamin C content. 
This study was carried out in the kiwi vines at 6-year-old, in "Hayward" kiwi variety, in the monoculture kiwi gardens, which the cultivation was started as an alternative product in recent times and increasing day by day, in Erdemli District of Mersin in 2016-2017. The pomological (fruit width-length, fruit weight, fruit volume, fruit meat hardness, fruit juice quantity) and chemical (amount of water soluble dry matter, quantity of titratable acid, pH value and vitamin C) characteristics of 'Hayward' kiwi variety fruit were examined. In the study carried out, the gardens were planted at 2.5x3 m intervals in the installation of the gardens. It is known that, when the garden is being installed, Hayward is used as a female variety, and Matua and Tomuri are used as male varieties.  The male / female ratio in the garden installation is generally 1/10. Our research was conducted under 8 different conditions (120 m, 270 m, 310 m, 517 m, 650 m, 750 m, 850 m, 1080 m).
Between August 20 and November 5, harvesting was carried out in a manner that the number of samples to be replicated for pomological and chemical measurements in each garden would be 3. Subsequently, pomological and chemical analyzes were performed in the laboratory environment. The results of the analysis showed that fruit weights changed between 217.30 g and 63.83 g, fruit width between 64.73 mm and 43.75 mm,  fruit length between 89.35 mm and 59.58 mm, fruit volumes between 176.33 ml3 and 39.33 ml3, fruit meat hardness between 2.90 kg/cm2 and 1.69 kg/cm2, juice quantity between 142.44 g and 41.66 g, SÇKM between 11.47% and 5.03%, TEA values between 1.65% and 0.99%, pH values between 3.88 and 3.23, and vitamin C between 189.27 mg/100ml and 19.85 mg/100ml. As a result, in the study we have conducted, it was determined that high quality fruit was produced in kiwi production in Erdemli District of Mersin Province and kiwi garden could be easily installed.

Key Words: Kiwi, Pomology, Chemical Characteristic, Vector.