Entelektüel sermaye ve stratejik yönelimlerin yenilikçilik ve işletme performansı üzerine etkisi ve bir araştırma
The effect of intellectual capital and strategic orientations on innovation and business performance and a research
Yazar: GÜNGÖR KARACA
Danışman: PROF. DR. AKIN MARŞAP
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çeşitli disiplinlerde kavramsal olarak tanımlanan ve ampirik olarak analiz edilen entelektüel sermaye ve stratejik yönelimlerin yenilikçilik ve işletme performansı kriterleri üzerindeki etkilerini bütüncül bir yapıda ortaya çıkarmaktır. Araştırmada öncelikle kuramsal yapıyı ve çerçeveyi oluşturan yaklaşım ve teoriler ışığında araştırmanın kuramsal modeli ve araştırmanın kavramsal modeli oluşturulmuştur. Kuramsal model yapısı kaynak temelli bakış açısı, yenilikçilik teorisi ve üst yönetim kuramından yararlanılarak oluşturulmuştur. Bu bağlamda da kavramsal model, entelektüel sermaye, stratejik yönelimler, yenilikçilik ve işletme performansı temel değişkenlerine dayalı kuramsal model doğrultusunda oluşturulmuştur. Kavramsal modelde yer almayan ancak kuramsal modelde yer alan işletme demografisi ve yönetici demografisi istatistiksel analiz bölümünde çalışmaya dâhil edilmiştir. İşletme performansı ise kavramsal modele uygun olarak finansal performans, pazarlama performansı ve imalat performansı olmak üzere üç ana başlık altında araştırmaya dâhil edilmiştir.
Kavramsal modelin ana çerçevesini oluşturan yenilikçilik, işletme performansını anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Yenilikçilik alt boyutları ile işletme performansı arasındaki etkileşime bakıldığında, ürün yenilikçiliği finansal performansı, pazarlama performansını ve üretim performansını etkilemektedir. Süreç yenilikçiliği, imalat performansını pozitif yönde, finansal performansı ve pazarlama performansını negatif yönde etkilemektedir. Organizasyonel yenilikçilik, imalat performansını pozitif, finansal performansı negatif yönde etkilerken pazarlama performansı üzerinde herhangi bir etki tespit edilememiştir. Pazarlama yenilikçiliği, finansal performansı ve imalat performansını etkilerken pazarlama performansı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değildir. Entelektüel sermaye ve stratejik yönelimler ile işletme performansı arasındaki ilişkide yenilikçiliğin aracılık ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen araştırma sonuçları doğrultusunda araştırmacılara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the effects of intellectual capital and strategic orientations, which are conceptually defined and empirically analyzed in various disciplines, on innovativeness and business performance criteria in a holistic structure. In the research, first of all, the theoretical model of the research and the conceptual model of the research were created in the light of the approaches and theories that constitute the theoretical structure and framework. The theoretical model structure was created by utilizing resource-based perspective, innovativeness theory and upper echelon theory. In this context, the conceptual model was created in line with the theoretical model based on the basic variables of intellectual capital, strategic orientations, innovativeness and business performance. Business demographics and manager demographics, which are not included in the conceptual model but included in the theoretical model, included in the study in the statistical analysis section. Business performance, on the other hand, was included in the research under three main headings: financial performance, marketing performance and manufacturing performance, in accordance with the conceptual model.
Innovativeness, which forms the main frame of the conceptual model, affects business performance in a meaningful and positive way. Looking at the interaction between innovativeness sub-dimensions and business performance, product innovativeness affects financial performance, marketing performance and production performance. Process innovativeness affects manufacturing performance positively, financial performance and marketing performance negatively. While organizational innovativeness affects manufacturing performance positively and financial performance negatively, no effect has been found on marketing performance. While marketing innovativeness affects financial performance and manufacturing performance, it does not have a significant effect on marketing performance. It has been concluded that innovativeness mediates the relationship between intellectual capital and strategic orientations and business performance. In line with the results of the research, suggestions for researchers were included.