Sjögren sendromu klinikopatolojik seyrinde herpes grubu virüsler
Herpes group viruses in the clinicopathological course of sjögren's syndrome
Yazar: ZEYNEP PEKER KOÇ
Danışman: PROF. DR. ŞEMİNUR HAZNEDAROĞLU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Sjögren Sendromu (SS) egzokrin bezlerin lenfositik infiltrasyonu ile karakterize ancak diğer pek çok organ tutulumuna da yol açabilen kronik sistemik otoimmün bir hastalıktır. Hastalık gözyaşı ve tükrük bezlerinin tutulumuna bağlı olarak genellikle göz ve ağız kuruluğu ile kendini belli eder. Toplumda en yüksek prevalansa sahip üç otoimmün hastalıktan biri olmasına rağmen sahip olduğu karmaşık patobiyoloji ve sınıflama kriterlerindeki farklılıklar hastalığa tanı konmasında güçlükleri beraberinde getirmektedir. Etiyolojisi halen bilinmeyen SS'de genetik faktörlerle beraber çevresel faktörler de suçlanmıştır. Bu çevresel faktörler içerisinde virüsler, özellikle de herpes grubu virüslerden EBV ve CMV en dikkat çekici olanlarıdır.EBV ve CMV'nin SS ile ilişkisini araştırmaya yönelik çalışmaların bazılarında güçlü ilişki gösterilmişken diğerlerinde böyle güçlü bir ilişkinin olmadığı yönünde bulgular bildirilmiştir. Biz de çalışmamıza SS ön tanısı ile takip ettiğimiz ve tanıyı kesinleştirmek için tükrük bezi biyopsisi yaptığımız 87 hastayı dahil ettik. Her hastanın biyopsi örneğinde gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu yöntemiyle EBV ve CMV DNA varlığını araştırdık. Hastaları hem Avrupa hem de revize edilmiş Avrupa Amerika konsensus kriterlerine göre SS olup olmamalarına göre sınıfladıktan sonra elde ettiğimiz verileri hastaların klinik ve serolojik bulguları ile karşılaştırdık. Sonuçta her iki sınıflama kriterine göre SS olan gruplarla olmayan gruplar arasında EBV DNA varlığı açısından istatistiksel anlamlı fark olmadığını saptadık. Ancak Avrupa kriterlerine göre SS olan hastalardan tükrük bezi biyopsilerinde fokus skoru 1 ve üzerinde olup biyopsisi pozitif kabul edilenlerde biyopsisi negatif olanlara göre EBV varlığının anlamlı şekilde daha fazla olduğunu gördük. Çalışmaya alınan hastalardan sadece 3 tanesinde CMV DNA olduğunu bu hastaların da SS olmayan gruba dahil olduklarını tespit ettik.Bu bulgular EBV'nin SS etiyolojisinde tetikleyici bir ajan olmaktan çok genetik yatkınlığı olan bireylerde otoimmün yanıtı arttırıcı bir kofaktör olabileceğini göstermektedir. CMV'nin ise SS patogenezinde yer aldığına dair herhangi bir bulgu elde edilememiştir.

Abstract:
Sjögren?s syndrome is a chronic systemic autoimmune disease characterized by lymphocytic infiltration of the exocrine glands as well as involvement of many other extraglandular tissues. The disease mainly presents itself with symptoms of dry eye and dry mouth due to involvement of the salivary and lacrimal glands. Although it is one of the most common autoimmune diseases seen in the population, due to its complicated pathobiololgy and the differences between the classification criteria, the diagnosis is difficult to make. The etiology of Sjögren?s syndrome is still unknown but genetic predisposition together with the environmental factors are the most investigated factors. Among the environmental factors viruses especially the Epstein Barr virus and the Cytomegalovirus have long been investigated.The studies up to date have announced conflicting results concerning the relationship between these two viruses and the disease. In our study, 87 patients that admitted to our rheumatology clinic and have been followed up with the suspicion of Sjögren?s syndrome were involved. We performed minor salivary gland biopsy to every patient to confirm the diagnosis and while taking the biopsy, a specimen was separated for the real time polymerase chain reaction study for the detection of EBV and CMV DNA. Then, we classified the patients according to both the European and the revised American European Consensus Group criteria as having Sjögren?s syndrome or not. We compared the results of the molecular study with the clinical and serological findings of the patients. We found that in terms of the presence of EBV DNA in the salivary glands, there was no statistically significant difference between the patients having Sjögren?s syndrome or not according to either criteria. But interestingly among the patients classified as having Sjögren?s syndrome according to European preliminary criteria, the association between the positive biyopsies that had focus score ?1 and presence of EBV DNA in the salivary glands was found to be statistically significant (p=0,018). The CMV DNA was detected in only 3 of the patients involved and they were all in the non-Sjögren group.Altogether these data suggest that EBV may act as a cofactor in the pathogenesis of Sjögren?s syndrome increasing the autoimmune response in the genetically susceptible individuals rather than a trigger itself. But according to our results we have no evidence suggesting any relationship between CMV infection and Sjögren?s syndrome.