Kastamonu ili araç ilçesinde yaylacılık ve geleneksel yayla evlerinin incelenmesi
Investigation of highland classification and traditional highland houses in araç district of Kastamonu province
Yazar: SÜMEYYE SOYDAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MUTLU
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kastamonu ili Araç ilçesinde yıllardır süregelen bir yaylacılık geleneği vardır. Halkın modern ziraatı kullanmaya başlamasıyla tarım faaliyetleri artmış, hayvancılık arka planda kalmıştır. Bunun sonucunda, bölge halkı eskisi gibi hayvanlarını besleme zorunluluğundan doğan yaylacılık faaliyetlerinin yerine, daha çok hava tebdili, doğada vakit geçirerek dinlenme gibi nedenlerle yaylaya çıkmaktadır. Günümüzde değişen yaşam tarzıyla yaylacılık ve yayla gelenekleri unutularak kaybolmaktadır. Var olan yayla evleri bakımsız kalarak yok olma tehlikesi altındadır. Bu değerlerin kaybolmaması, gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirlenmiş, konu hakkında kaynak araştırmalarına yer verilmiştir. İkinci bölümde Araç ilçesinin tarihi, coğrafi, sosyal ve ekonomik yapısı incelenmiştir. 
Üçüncü bölümde, yayla ve yaylacılığın tanımı, Anadolu'da yaylacılığın tarihi ve Araç ilçesindeki yaylacılığa dair bilgilere yer verilmiştir. Araç ilçesinde düzenlenen yayla festivalleri ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, yaylaların analizleri yapılmış ve yapılan bu analizlerin sonuçları tablolar ve haritalar kullanılarak aktarılmıştır. Yaylalarda bulunan geleneksel yayla evlerinin yapısal ve mimari özellikleri irdelenerek yayla evlerine dair genel bir tipoloji oluşturulmuştur.
Sonuç ve önerilerin yer aldığı beşinci bölümde Araç yaylalarının sahip olduğu kültürel ve mimari değerlerin gelecek nesillere bozulmadan aktarılabilmesini sağlamak amacıyla alınması gerekli tedbirlerle beraber, geleneksel yayla evlerinin başta yapım teknikleri olmak üzere mimari özelliklerinin korunmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
There is a transhumance tradition that has been going on for years in the Araç district of Kastamonu province. As the people started to use modern agriculture, agricultural activities increased and animal husbandry remained in the background. As a result, local people go to the plateau for reasons such as changing the weather and resting by spending time in nature, instead of transhumance activities arising from the necessity of feeding their animals as before. Today, with the changing lifestyle, transhumance and plateau traditions are being forgotten and lost. Existing plateau houses are in danger of being neglected and destroyed. This study was carried out in order not to lose these values and to transfer them to future generations. In the first part of the study, the purpose, scope and method of the study were determined and source research on the subject was included. In the second part, the historical, geographical, social and economic structure of the Araç district was examined. In the third chapter, the definition of plateau and transhumance, the history of transhumance in Anatolia and information about transhumance in the Araç district are given. The plateau festivals held in the Araç district were discussed.In the fourth chapter, the plateaus were analyzed and the results of these analyzes were conveyed using tables and maps. A general typology of plateau houses was created by examining the structural and architectural features of traditional plateau houses in the plateaus. In the fifth section, where the results and suggestions are included, suggestions are made for the preservation of the architectural features of traditional plateau houses, especially their construction techniques, along with the necessary measures to ensure that the cultural and architectural values of the Vehicle plateaus can be transferred to future generations without being damaged.