Mısırın (Zea mays L.) fizyolojik, morfolojik ve tarımsal özellikleri üzerine ekim zamanının etkisi
Sowing dates effects on physiological, morphological andagricultural characteristics of maize (Zea mays L.)
Yazar: CEM TUFAN AKÇALI
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN GÖZÜBENLİ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmada Amik Ovası koşullarında farklı ekim zamanlarında yetiştirilen mısırın 
fizyolojik, morfolojik ve tarımsal özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma
2019 ve 2020 yıllarında HMKÜ Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Arazisi'nde
tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak
yürütülmüştür. Ana parselleri dört farklı ekim zamanı (EZ1, EZ2, EZ3, EZ4) ve alt
parselleri üç farklı ticari hibrit mısır çeşidi (77MAY35, DKC6630, P2088) oluşturmuştur.
Farklı ekim zamanlarında yetiştirilen çeşitlerin tarımsal özelliklerinin yanı sıra çıkış
süresi, tepe püskülü çiçeklenme süresi ve koçan püskülü çıkış süresi ile gelişme
dönemlerine (V6, V12, VT, R3, R5, R6) ulaşma tarihleri gibi morfolojik ve fenolojik
özellikler belirlenerek bu gelişme dönemleri arasındaki büyüme derece gün (BDG)
değerleri hesaplanmış, kuru madde miktarı, yaprak alan indeksi (YAİ), yaprak alan
sürekliliği (YAS), bitki büyüme hızı (BBH), nisbi büyüme hızı (NBH) ve net asimilasyon
hızı (NAH) gibi fizyolojik parametreler incelenmiştir. Çalışma sonucunda ekim
zamanının gecikmesiyle bitkilerin daha kısa sürede fizyolojik olgunluğa ulaştığı fakat
toplam BDG değerlerinin arttığı belirlenmiştir. Farklı gelişme dönemlerinde belirlenen
kuru madde miktarlarının yanında incelenen tüm fizyolojik parametrelerin de ekim
zamanlarından önemli derecede etkilendiği tespit edilmiştir. Tane veriminde istatistiksel
olarak bir fark bulunmamakla birlikte en yüksek tane verimi ikinci ekim zamanında
belirlenmiştir. Bölgemizde ve benzer ekolojik koşullarda çalışmada incelenen 1 Mart-15
Nisan tarihleri arasında mısır ekimi yapılabileceği belirlenmiştir. Fakat özellikle Mart ayı
içerisinde gerçekleşen meteorolojik koşullar nedeniyle toprak işleme ve ekim gibi
kültürel uygulamalarda zorlukların yaşandığı, bitkilerin daha uzun süre tarlada kaldığı,
dolayısıyla fazladan girdi ve işgücüne ihtiyaç olduğunun da göz önünde bulundurulması
gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the physiological, morphological and agricultural properties of maize grown in different sowing times in Amik Plain conditions. The study was carried out in 2019 and 2020 in HMKU Faculty of Agriculture Research and Application Area according to split plots in randomized complete blocks design with three replications. Four different sowing dates (EZ1, EZ2, EZ3, EZ4) were in the main plots and three different commercial hybrid maize varieties (77MAY35, DKC6630, P2088) were in the sub plots. In addition to the agricultural characteristics of the varieties grown in different sowing times, morphological and phenological characteristics such as emergence period, tasseling period and silking period and the date of reaching development stages (V6, V12, VT, R3, R5, R6) and growing degree days (GDD) values between these development stages were calculated. Some physiological parameters such as dry matter amount, leaf area index (LAI), leaf area duration (LAD), crop growth rate (CGR), relative growth rate (RGR) and net assimilation rate (NAR) were examined. As a result of the study, it was determined that the plants reached physiological maturity in a shorter time with the delay of the sowing dates, but the total GDD values were increased. In addition to the dry matter amounts determined in different growth periods, it was established that all physiological parameters examined were significantly affected by sowing dates. Although there was no statistical differences in grain yield, the highest grain yield was obtained at the second sowing date. It was determined that maize sowings could be done in our region and in similar ecological conditions between 1 March and 15 April. However, it should be considered that there were difficulties in cultural practices such as tillage and cultivation due to the meteorological conditions in March and plants stay in the field for a longer time in early sowings, so extra input and labor is required.