Çifte hareket bağlamında hegemonik bir ağrı kesici olarak hayırseverlik: Gramscil bir analiz
Philanthropy as a hegemonic painkiller in the context of double movement: A gramscil analysis
Yazar: EMRAH TÜYLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gramsci, Antonio = Gramsci, Antonio ; Hayırseverlik = Philantropy ; Hegemonya = Hegemony ; Kapitalizm = Capitalism ; Çifte hareket = Double movement ; Üretim tarzı = Production mode

Özet:
Kapitalizmde 'meşruiyet' sorunu, neden olduğu olumsuzluklar sebebiyle sürekli olarak sorgulanmaktadır. Bununla birlikte kapitalist sistem, kimisi için değiştirilmesi, kimisi için sonlanması gereken bir üretim tarzı olarak varlığını bir şekilde sürdürmeye devam etmektedir. İnsanlık tarihinde, üretim ilişkileri-üretici güçler dengesi ve toplumsal gelişme süreçlerine bakıldığında, son üretim tarzının 'kapitalizm' olduğu görülmektedir. Tezde, kapitalizmin 'kendini yeniden üretme' süreci, 'Fransız Düzenleme Kuramı'nın çözümleme yöntemi ve kavramsal analiz araçlarına dayanarak irdelenmektedir.
Karl Polanyi, kapitalizmin yıpratıcı piyasa koşullarına karşı, toplumun da kendini korumak üzere 'savunma hareketleri' geliştirdiğini belirterek bunu 'Çifte Hareket Kuramı' ile açıklamıştır. Karşıt hareketlerin karşılıklı mücadelesiyle devam eden bu süreç, bir gün kapitalizmin sonlanmasıyla tamamlanacaktır. 1974 sonrası neo-liberal süreçte kapitalizmin daha da saldırganlaşmasına rağmen, bu tezde ele alınan 'hayırseverlik' gibi olguları da kendi lehine araçsallaştırarak kullanması ve her şeye rağmen ayakta kalması, Polanyi'nin kapitalizmin sonuna dair bu öngörülerinde fazlaca iyimser olduğu, yanıldığı izlenimini vermektedir. Çalışmada Antonio Gramsci'nin 'Hegemonya' kavramı, Polanyi'nin vaatlerinin gerçekleşmemesinin sebebi olarak ele alınmış ve kapitalizmin kendini yeniden üretmek üzere araçsallaştırdığı 'hayırseverlik faaliyetleri' bu bağlamda irdelenmiştir.
Çalışma neticesinde, hayırseverliğin kapitalizmin yol açtığı toplumsal yaraları ve sorunları gidermede yetersiz olduğu, sadece geçici bir ağrıkesici rolü oynadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Üretim Tarzı, Düzenleme Kuramı, Çifte Hareket, Hegemonya, Hayırseverlik.

Abstract:
The problem of 'legitimacy' in capitalism is constantly being questioned because of the negativities it causes. However, the capitalist system somehow continues to exist as a mode of production that needs to be changed for some and terminated for others. When we look at the production relations-productive power balance and social development processes in the history of humanity, it is seen that the last mode of production is 'capitalism'. In the thesis, the 'self-reproduction' process of capitalism is examined based on the analysis method and conceptual analysis tools of the 'French Regulation Theory'.
Karl Polanyi explained this with the 'Double Movement Theory', stating that capitalism developed 'defensive movements' to protect itself against the corrosive market conditions of capitalism. This process, which continues with the mutual struggle of opposing movements, will one day be completed with the end of capitalism. Despite the fact that capitalism became more aggressive in the neo-liberal period after 1974, the fact that he instrumentalized the phenomena such as 'philanthropy' discussed in this thesis for his own benefit and survived despite everything gives the impression that Polanyi was too optimistic and wrong in these predictions about the end of capitalism. In the study, Antonio Gramsci's concept of 'hegemony' is discussed as the reason for the failure of Polanyi's promises, and 'philanthropic activities', which capitalism instrumentalizes to reproduce itself, are examined in this context.
As a result of the study, it is concluded that philanthropy is insufficient to eliminate the social wounds and problems caused by capitalism, and plays only a temporary painkiller role.

Keywords: Mode of Production, Regulation Theory, Double Movements, Hegemony, Philanthropy.