Rousseau'da insan haklarının insan doğasında temellendirilmesi
The foundation of human rights within the nature of human
Yazar: YUSUF TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. EMRULLAH KILIÇ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy

Özet:
Aydınlanma döneminin en tanınmış düşünürlerinden birisi olan J. J. Rousseau (1712-1778) ahlaki, siyasi ve topluma dair düşünceleriyle modern toplumun şekillenmesinde etkili olmuştur. Bilindiği üzere Aydınlanma Felsefesinin hareket noktası birey ve bireyin hak ve özgürlükleridir. Kendinden önceki felsefelerle ve çağdaşları ile hesaplaşarak felsefi görüşlerini ortaya koyan Rousseau bu bağlamda var olan değerlerin ve toplumsal kuramların eleştirisini rasyonel aklın hakimiyetinde gerçekleştiren Aydınlanma düşünürlerinin aksine duyarlılıkları ön plana çıkarmıştır. Akla yüklenen anlam ve ilerlemeci bakış açısının insanlığı yozlaştırdığından hareket eden Rousseau insanın özgürleşip buna bağlı olarak yetkinleşmesini aklın ilerlemesi yerine insan doğasından hareketle temellendirdiği duyarlılıklarının gelişmesine bağlamıştır. Rousseau bu doğrultuda insan haklarına yönelik temellendirmelerini de insan doğasına bağlar. Rousseau'ya göre insanın hem kendisini (hakları) koruma hem de başkalarıyla birlikte yaşama gereksinimi hukuk denen kurallar bütününü ortaya çıkarmıştır. Toplumsal yaşamı düzenleyen kuralların çıkış noktası çoğunlukla insan doğasıdır. Düzenin devamı insanların doğuştan getirdiği hakların korunmasını ve devamını gerekli kılmıştır. Deneyime dayanan bir araştırmadan ziyade teorik bir yöntemle görülerini temellendiren Rousseau için doğal haldeyken insanı anlayabilmek, onu toplumsal hayata bağımlı hale getirebilecek bütün özelliklerinden soymakla mümkündür. İnsanı, doğal halinde benliğinin biricikliğinden hareketle temelde duyarlılık üzerinden ele alan Rousseau, insan haklarının temellendirilmesinde de akılcı bir değerlendirme yerine bütün insanlar için ortak olabileceğini düşündüğü duyarlılıkla temellendirmeye girişmiştir. Rousseau'ya göre özgürlüğünü kaybeden insanın değil haklarını insanlığını bile koruması mümkün değildir. Tüm bu hususlardan hareketle çalışmamız Rousseau'nun takip ettiği sistematiğe sadık kalarak; onun düşüncelerinden hareketle insan haklarının insan doğasında nasıl temellendirildiğini, insan haklarının nasıl biçimlendiğini ve bu hakların insan doğasıyla nasıl ilişkilendirildiğini kapsamaktadır. Rousseau'nun sevgi, merhamet, vicdan, sağduyu, empati, eşitlik, özgürlük, yabancılaşma, sağduyu, sivil toplum, hukukun üstünlüğü gibi kavramları, insan haklarının temellendirilmesinde önemli rol oynamaktadır.

Abstract:
Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) who was one of the famous philosophers of the Age of Enlightenment was efficient on the foundation of modern society with his ethical, political and social ideas. As it's known, the starting point of the Age of Enlightenment Philosophy was the individual and his rights and liberties. Rousseau who exhibited his ideas by settling his account with the previous philosophies and the contemporary one then. Unlike the Enlightenment philosophers who criticized existed values and the social theories within the hegemony of rationality, he also expressed sensitivities by giving them prominence. By starting from the meaning ascribed to reason and the fact that progressivism's degeneration on humanity, he attributed man's being liberated thus being competent to developing sensitivities marching from human nature instead of the reason's progress. Accordingly, Rousseau also tied his foundations aiming at human rights to human nature.  To him, both man's protecting himself (his rights) and the necessity of coexistence with other people gave birth to the set of rules called law. It's human nature which is generally the starting point of rules managing social life. The continuity of the system also made humans' natural born rights' continuity and protection obligatory. Rousseau, who founded his views hypothetically rather than empirically, argued that understanding in a natural way would be possible by isolating himself from all the characteristics which bind him to the society where he lives in.  He who evaluated man by starting from his unique personality on the basis of sensitivity attempted to found human rights on the basis of this sensitivity rather than on rational, cultural and cognitive grounds. According to Rousseau, who asserted that man who diverges from his nature is exposed to the danger of losing his liberty, can not protect his rights and even his liberty. Our study is dealing with how human rights are founded in human nature, how they are formed and how they are related to human nature with humility by being loyal to systematics that he followed. The notions of Rousseau such as love, mercy, conscience, common sense, empathy, equality, liberty, alienation, civil society and supremacy of law play an important role for founding human rights.