Bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinden bel omurlarının gövde hacminin stereolojik olarak incelenmesi
Stereological evaluation of   the volume of the lumbar vertebral bodies on computed tomography images
Yazar: ÇAĞRI ÇAVDAR
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN ŞAHİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Cavalieri prensibi = Cavalieri principle ; Corpus vertebrae = Corpus vertebrae ; Lomber vertebra = Lumbar vertebrae ; Omurga = Spine ; Stereoloji = Stereology ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Amaç: Corpus vertebra'nın hacminin bilinmesi, meydana gelen deformasyonunun kantitatif bir değerle açıklanması, tedavi ve cerrahi müdahale için kritik öneme sahiptir. Bu çalışmamızda bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri üzerinden bel omurlarının gövde hacimlerini stereolojik yöntemlerden Cavalieri prensibini kullanarak hesaplamayı amaçladık.
Materyal ve Metot: Çalışmamızda 30 erkek 30 kadına ait aksiyal yönelimli ve 3 mm kalınlığında ardışık kesitlerden oluşan abdominal BT görüntüleri kullanıldı. OsiriX programı ile görüntülerin eksenleri düzeltildi ve sagittal yönelimli 1 mm kalınlığında kesitler elde edildi. Görüntüler ImageJ programı ile 1/3 oranında sistematik rasgele örneklendi. Lumbal omur gövdelerinin hacimleri Cavalieri prensibi ile hesaplandı. 
Bulgular: Erkeklerin boyu kadınlardan daha uzun iken (p<0,001) yaş ve ağırlık bakımında fark gözlenmedi (p>0,05). L1- L5 arasındaki omurların gövde hacimleri erkeklerde 42,31; 46,01; 48,6; 49,15 ve 45,58 cm3 olarak hesaplandı. L1- L5 arasındaki omurların gövde hacimleri kadınlarda 31,92; 35,74; 38,78; 40,56 ve 38,98 cm3 olarak hesaplandı. Erkeklerin omur gövdelerinin hacimleri kadınlarınkinden büyüktü (p<0,001). Bireylerin omur gövde hacimleri ile yaş ve boy arasında yüksek düzeyde korelasyon gözlendi (p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda erkek ve kadın arasında omur gövdelerinin büyüklükleri arasında gözlenen farklılık genel biyolojik sınırlar içerisinde olabilir. Ancak, ağırlık ve yaşın cinsiyetler arasında farklı olmadığının tespiti, kadınların omur gövdelerinin ağırlığa oranla daha küçük olduğunu ortaya çıkardı. Bu durum, omur hacimlerin ağırlıktan bağımsız olarak kadında daha küçük olduğunu göstermektedir. Kadınlarda omur kırıklarının muhtemel nedenlerinden birisi de bu olumsuz yöndeki ilişki olabilir.

Abstract:
Aim: Knowing the volume of vertebral bodies are of importance for quantitative explanation of the occurred deformation, and has critical importance for the treatment and surgical intervention. In the present study, the volume of the lumbar vertebral bodies estimated using the Cavalieri principle of the stereological techniques on computed tomography (CT) images.
Material and Method: Abdominal CT images in axial plane of consecutive sections with 3mm thickness from 30 females and 30 males were converted to sagittal images to obtain section in 1mm using OsiriX software. The images were sampled in 1/3 fraction depending on the systematic random sampling in ImageJ. Volumes of lumbar vertebrae were measured using the Cavalieri principle. 
Results While the males were taller than that of females (p≤0.001), there were no differences for the age and weight (p>0.05). The mean volumes of the vertebrae were 42,31; 46,01; 48,6; 49,15 ve 45,58 cm3 for the males. They were 31,92; 35,74; 38,78; 40,56 ve 38,98 cm3 for the females. The volumes of vertebrae were larger in males (p<0.001). The volumes of the vertebral bodies in the males were larger than that of the females (p≤0.05). High correlations were observed between the vertebral body volume and age and length (p<0.001).
Conclusion: The size difference of the vertebrae between male and female is within the limit of general biological variance. Despite of similarities for the weight and age between sexes, the volumes of the vetebral bodies were smaller regarding the weight of the females. This reveals that the size of vertebral body is smaller independent from their body sizes. This may explain why the occurrence of the vertebral body fractures prevalence is higher in the females.