Diyalektiğin diyalektiğinin çözümünde küresel ekonomi-politiğin eleştirisi
The critique of global political economy in the dialectical solution of dialectic
Yazar: SERCAN SEMİH AKUTAY
Danışman: PROF. DR. DAVUT ATEŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Siyaset bilimi = Political science ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Çağlar boyunca hemen her egemen güç, mevcut düzeni; dolayısıyla da kendi egemenliğini "tarihin sonu" olarak ilan etme arayışı içerisinde olmuştur. Ancak maddi-tarihsel akışın biriktirdikleri açıkça göstermektedir ki oluşsal gerçeklik, lineer bir düzlemde belirli bir sona doğru değil; helezonik bir temelde mutlak bir sonsuzluğa doğru devinmektedir. Üstelik bu devinim, tarihin öznesi olan halk yığınlarının, tarihin sonu sanrısı nedeniyle bizzat kendi eylemliliğine yabancılaştığı koşullarda gerçekleşmektedir. Antikite uygarlıklarından yakın tarihin sarsılmaz imparatorluklarına ve/veya ilkel toplulukların tapınak ekonomilerinden feodal aristokrasinin tekelci toprak rantına varıncaya değin tarihe karışmış her bir düzenin ve odağındaki egemen gücün akıbetinin çarpıcı birer örnek olduğu bu durum, oluşsal gerçekliğin içine yol aldığı helezonik sonsuzluğun, kendi bağlamının ötesinde bir yasa ile bağlı olduğunu göstermektedir. "Değişimin değişmezliği" gibi hem sonsuzluğu hem de sonsuzluk içerisindeki eylemli devinselliği betimleme gücüne sahip bir motto üzerinden bilinen bu yasa, diyalektikten başkası değildir. Sonsuzluk ve sonsuzluğun içerisindeki eylemli devinsellik, bir yasa ile bağlanınca belirsizlik, sonsuzluğun getirisi olmaktan çıkar ve böylece (geleceği de kapsayan derinliğiyle) tarih, bilimsel bir çerçeve içerisinde çözümlenebilir/kestirilebilir hale gelir. Hal böyle olunca diyalektik, evrenin evrensel yasası olmanın yanı sıra; gerek oluşsal gerçekliğin bilgisindeki değişimi belletecek gerekse eylemi bilgideki değişime uygun olarak yeniden ölçekleyecek (forme edecek) bir meta-tema olma durumuna doğru genişler. 
Evrenin evrensel yasasının devinsel sonucu olarak görünen değişim, varoluşsal temelde bir çelişki ve bu çelişkinin eleştirisi üzerine pratize olur. Bu bağlamda tarihsel olanın itici gücünün eleştiri olduğunu ve dahası; diyalektiğin de özsel dinamikleri itibariyle bütün bir oluşun eleştirisi olduğunu söylemek mümkündür. Bu şartlarda; en küçük yapı taşından en girift ilişkiler ağına varıncaya değin sosyal oluşun bütününü kuşatan küresel ekonomi politiğin eleştirisi, temelde; kendisini tarihin sonuna yazgılayan bir düzenin (ve dolayısıyla bu düzenin egemenlerinin) tarihsel-bilimsel çözümlemesidir. Bu uğurda; çalışma, küresel ekonomi politiğin temelindeki özel mülkiyeti ve özel mülkiyete bağlı sınıf ilişkilerini, mevcut düzeninin değişimini tetikleyecek tarihsel bir çelişki olarak görmektedir. Çelişki ve çelişkinin eleştirisi noktasında çalışma, Karl Marx'ın ekonomi politik eleştirisi ile tam bir uyum içinde olsa da nihai eriminde değişimi, sınıflı toplumun tarihinin sonundan toplumun tarihinin sonuna taşıyarak Marx'ın çözümlemesine karşı olumlayıcı bir olumsuzlama geliştirmektedir. Küresel ekonomi politiğin pratize olduğu sivil toplumun özgün dinamikleri ile üretim biçimi ve ilişkilerindeki değişim, çalışmaya özgünlük kazandıran ve diyalektiğin bilim değerine katkı sunması umulan bu olumlayıcı olumsuzlamanın ana payandalarıdır.

Abstract:
Throughout the ages, almost every sovereign power has sought to declare the existing order, and therefore its own sovereignty, as the "end of history". However, the accumulations of the material-historical flow clearly show that the emergent reality is not moving towards a certain end on a linear plane, but on a spiral basis towards an absolute infinity. Moreover, this movement takes place under conditions where the masses of people, the subjects of history, are alienated from their own agency due to the delusion of the end of history. This situation, in which the fate of every order and the sovereign power at its focus, from the civilizations of antiquity to the unshakable empires of recent history and/or from the temple economies of primitive societies to the monopolistic land rent of the feudal aristocracy, are striking examples, shows that the spiraling infinity into which the phenomenal reality is moving is bound by a law beyond its own context. This law, known through a motto such as "the immutability of change", which has the power to describe both infinity and the active mobility within infinity, is none other than dialectics. When infinity and the active mobility within infinity are bound by a law, uncertainty ceases to be a consequence of infinity, and thus history (with its depth including the future) becomes analyzable/predictable within a scientific framework. As such, the dialectic, in addition to being the universal law of the universe, expands to the state of being a meta-theme that will both memorialize the change in the knowledge of phenomenal reality and rescale (forme) action in accordance with the change in knowledge.
Change, which appears as the dynamic result of the universal law of the universe, is practiced on the basis of an existential contradiction and the criticism of this contradiction. In this context, it is possible to say that the driving force of the historical is criticism, and moreover, dialectics is the criticism of all becoming in terms of its essential dynamics. Under these conditions, the critique of global political economy, which encompasses the entirety of social becoming from the smallest building block to the most intricate network of relations, is basically a historical-scientific analysis of an order (and therefore the rulers of this order) that has destined itself for the end of history. To this end, the study sees private property and class relations based on private property, which underlie the global political economy, as a historical contradiction that will trigger the change of the existing order. Although the study is in full harmony with Karl Marx's critique of political economy at the point of criticizing contradiction and contradiction, it develops an affirmative negation against Marx's analysis by moving the change from the end of the history of class society to the end of the history of society. The unique dynamics of civil society in which global political economy is practiced and the change in the mode and relations of production are the main pillars of this affirmative negation, which gives the study originality and hopefully contributes to the scientific value of dialectics.