Phlomis kurdica rech. fil. ve Phlomis oppositiflora Boiss. & Hausskn. türlerinde tür içi genetik varyasyonun belirlenmesi ve Phlomis x melitenense' nin Hub.-Mor. (Lamiaceae) melezliğinin moleküler yönden incelenmesi
Determination of intra-species genetic variation of Phlomis kurdica rech. fil. and Phlomis oppositiflora Boiss. & Hausskn. and investigation for the hybridty of P. x melitenense Hub.-Mor. (Lamiaceae) in terms of molecular markers
Yazar: ÖZAY HASAN EVREN
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL YÜZBAŞIOĞLU ; DOÇ. DR. NURAY KAYA
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: RAPD = RAPD

Özet:
Phlomis doğal melezleşmelerin sıkça gerçekleştiği bir cinstir. Bu nedenle doğal melezleşme sonucu ortaya çıkmış pek çok melez bu cins içerisinde yer almaktadır. P oppositiflora ile P. kurdica doğal olarak melezleşen iki Phlomis türüdür. Bu çalışmada birinci amaç P. oppositiflora ve P. kurdica türlerinde tür içi genetik varyasyonu belirlemek, ikinci amaç da bu iki türün doğal melezi olan P. x melitenense'nin melezliğini moleküler yönden incelemektir. Aynı zamanda moleküler çalışma yanında bu üç takson 40 farklı morfolojik karakter ve polen verimliliği bakımından da karşılaştırılmıştır. Morfolojik analizlerin değerlendirilmesi sonucu P x melitenense'nin kantitatif 28 karakterin üçünde acar melez özelliği (hibrit vigor) gösterdiği diğer kantitatif 25 karakterler açısından atalarının arasında yer aldığı, incelenen kalitatif 12 karakterler açısından da atasal fenotiplerin mozaiğini sergilediği görülmüştür. Polen verimlilik oranları P. oppositiflora'da % 93,44, P. kurdica'da % 90,12 ve P. x melitenense'de ise % 68,42 olarak bulunmuştur. Hem RAPD (18 primer) hem de ISSR (20 primer) verilerinin değerlendirilmesi sonucunda P. x melitenense'nin genetik olarak atalarının arasında yer aldığı; ancak P. kurdica'ya daha yakın olduğu görülmüştür. Ayrıca her üç takson da UPGMA ağaçlarında birlikte gruplanmıştır. Ek olarak bu çalışmada yer alan her takson için toplam allel sayısı, etkili allel sayısı, Nei (1973)'ün genetik çeşitlilik ve Shannon indeksleri ile polimorfik lokus sayısı ve polimorfik lokus yüzdeleri hesaplanmıştır. Moleküler verilerde 707'si RAPD'den ve 651'i ISSR'dan olmak üzere 1358 bant elde edilmiştir. Bu bantların ikisi hariç geri kalanı polimorfiktir. Sonuç olarak morfolojik karakterler, polen verimliği ve moleküler veriler P. oppositiflora ve P. kurdica türleri arasında doğal melezleşmenin olduğunu desteklemektedir.ANAHTAR KELİMELER:Phlomis oppositiflora, P. kurdica, P. x melitenense, doğal melezleşme, RAPD ve ISSR

Abstract:
Phlomis is a genus frequently subject to natural hybridization. As a result of hybridization, this genus includes many hybrids. P oppositiflora and P. kurdica are the two species that hybridize naturally in genus Phlomis. The first aim of this study is to determine intra-species genetic variation by employimg molecular markers in P. oppositiflora and P. Kurdica. The second aim is to investigate the hypothesis that P. x melitenense is natural hybrid of these two species. These three taxa were also compared for 40 different morphological characters and pollen productivity As a result of assessment of morphological analysis, P. x melitenense has shown hybrid vigorous in three characters out of 28 quantitative characters and exhibited the values between two ancestors in terms of the remaining quantitative characters. It also displayed the mozaic between ancestral phenotypes in terms of qualitative characters used in identification. Ratio of polen fertility was found 93.44 % in P. oppositiflora, 90.12 % in P. kurdica and 68.42% in P. x melitenense. As the result of evaluation of RAPD (18 primers) and ISSR (20 primers) data, it was seen that P. x melitenense is between its ancestral species being closer to P. kurdica than P. oppositiflora. The three taxa also clustered by using UPGMA tree. Such genetic parameters as observed number of alleles (na), effective number of alleles (ne), Nei's (1973) gene diversity, Shannon's Information index, number of polymorphic locus and percentage of polymorphic locus were calculated. Totally 1358 bands (707 bands from RAPD markers and the remaining from ISSR markers) were obtained from molecular data. Except for two bands, all the other bands are polymorphic. As a consequence, the data obtained from morphological characters, pollen fertility and molecular analysis has supported the hypothesis that P. oppositiflora and P. kurdica generate natural hybrids.KEY WORDS:Phlomis oppositiflora, P. kurdica, P. x melitenense, natural hybridization, RAPD and ISSR.