Doğum yapan kadınların sağlık okuryazarlık düzeyleri ve neonatal tarama programlarına ilişkin bilgi ve görüşlerinin incelenmesi
Assessing maternal health literacy and their knowledge and opinions regarding newborn screening programs
Yazar: CENNET TOSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜLAY KAVLAK
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Obstetrik-hemşirelik = Obstetrical-nursing

Özet:
Bu çalışma, doğum yapan kadınların, sağlık okuryazarlık düzeyleri ve neonatal tarama programlarına ilişkin bilgi ve görüşlerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı-kesitsel tipte gerçekleştirilen araştırma, 15 Mart-30 Haziran 2023 tarihleri arasında İstanbul ilinde bulunan Süleymaniye Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Kadın Doğum Kliniği'nde doğumu gerçekleştirilen doğum sonu dönemdeki 355 kadın ile yürütülmüştür.
Araştırma verilerinin toplanmasında kullanılan veri toplama formu; Kişisel Bilgi Formu, Yenidoğan Taramaları Hakkında Anne Bilgi ve Tutumları Ölçeği (YTBÖ) ve E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nden (ESOY) oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen veriler Statistical Package for the Social Sciences, versiyon 21 (SPSS, v21) kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerinin değerlendirilmesinde minimum, maksimum, ortalama, standart sapma ve yüzde kullanılırken, grup karşılaştırılmasında, Pearson ki-kare test, Fisher's exact testi, Bağımsız gruplar ttesti, Tek yönlü varyans analizi, Kruskal-Wallis test ve Mann-Whitney U test kullanılmıştır.
Araştırmamızda doğum yapan kadınların %64,3'ünün 18-31 yaş aralığında olduğu, %86'sının ilköğretim ve lise düzeyinde eğitim seviyesine sahip olduğu, %75,8'inin çalışmadığı ve %53'ünün gelirinin giderinden az olduğu belirlenmiştir. Doğum yapan kadınların ESOY puan ortalamaları 32,70±8,47 ve YTBÖ puan ortalamaları ise 14,02±8,99 olarak belirlenmiştir. Kadınların yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, gelir düzeyi algısı, evlilik süresi, internete erişibilme durumları, gebelik ve yaşayan çocuk sayısı, tarama testi yaptırma, doğum öncesi bakım (DBÖ) sayıları, gebelik döneminde eğitim alma ve neonatal taramalara ilişkin bilgi durumları ile ESOY ve YTBÖ puanları arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Araştırmamızda yer alan kadınların e-sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile yenidoğan taramları bilgi ve tutumları arasında negatif yönlü zayıf bir ilişki olduğu belirlenmiştir. 
Araştırmamızda kadınların e-sağlık okuryazarlığı düzeylerindeki yükselmenin yenidoğan taramaları hakkındaki bilgi ve tutumları olumlu yönde etkilediği saptanmıştır.

Abstract:
This study was conducted to examine the health literacy levels of women who gave birth and their knowledge and opinions about neonatal screening programmes. The descriptive cross-sectional study was conducted with 355 women in the postpartum period who gave birth in the Obstetrics Clinic of Süleymaniye Obstetrics and Gynecology Hospital in Istanbul between 15 March and 30 June 2023.
The data collection form used to collect the research data consisted of Personal Information Form, Maternal Knowledge and Attitudes Scale about Newborn Screenings (MKAS) and E-Health Literacy Scale (EHSL). The data obtained in the study were analysed using Statistical Package for the Social Sciences, version 21 (SPSS, v21). While minimum, maximum, mean, standard deviation and percentage were used in the evaluation of the data, Pearson chi-square test, Fisher's exact test, Independent groups t test, One-way analysis of variance, Kruskal-Wallis test and Mann-Whitney U test were used for group comparison.
In our study, it was determined that 64.3% of the women who gave birth were between the ages of 18-31, 86% had primary and high school education, 75.8% were not working and 53% had less income than expenses. The mean ESOY score of the women who gave birth was 32.70±8.47 and the mean YTBÖ score was 14.02±8.99. A statistically significant relationship was found between women's age, educational status, employment status, perception of income level, duration of marriage, access to the internet, pregnancy and number of living children, having a screening test, number of prenatal care (PNC), receiving education during pregnancy and knowledge about neonatal screening and ESOY and NCCS scores (p<0.05). It was determined that there was a weak negative relationship between the e-health literacy levels of the women in our study and their knowledge and attitudes towards neonatal screening. 
In our study,it was determined that the increase in women's e-health literacy levels positively affected their knowledge and attitudes about newborn screening.