Hazret-i Ali'nin Hâver-nâme cenkleri (inceleme-metin)
Battles of Haver-name by hz. Ali (a written atudy-text)
Yazar: HÜLYA YAŞAR
Danışman: Y.DOÇ.DR. DOĞAN KAYA
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk halk biliminin önemli kaynaklarından birisi de ?cenkkitaplarıdır? Bunlar içerisinde Hazret-i Ali'ye nispet edilenler önemli biryer tutmaktadır ve diğerlerine oranla daha fazla ön plana çıkmıştır.Başkahramanını Hazret-i Ali'nin oluşturduğu, cenk kitaplarındanbirisi de Haver-Name'dir.Haver-Name dini, tasavvufi, destani, didaktik bir özellik taşımaktaolup, mensur bir şekilde kaleme alınmıştır. İçerisinde birbirinden kesinçizgilerle ayrılmamakla beraber, birbirine bağlı muhtelif hikâyelerbulunmaktadır. Bu hikâyelerde Hazret-i Ali kimi zaman hayali, kimizaman gerçek mekânlarda İslamiyeti yayma ve zulüm gören Müslümanlarıkurtarma adına çeşitli mücadeleler içerisine girmektedir. Bu mücadeledeen büyük yardımcısı kılıcı Zülfikar ve atı Düldül'dür.Hazret-i Ali Peygamberden izin alarak çıktığı seferlerinde hayaliveya gerçek kahramanlarla mücadele ettikten sonra, sonunda muhakkakgalip gelir ve düşmanlarını ya öldürür ya da onlara İslamiyeti kabulettirir.Fethedilen topraklar İslam mülküne katılır.İslamiyetten önceki destan geleneğimizin devamı olan Haver-Name'de dünyaya hakim olma ideolojisi devam ettirilmiş ancak hakimolma sebebi İslami bir kılığa büründürülmüştür.Eski Anadolu Türkçesi özelliklerinin göze çarptığı metin deyimyönünden oldukta zengndir.Yer yer masalsı öğelere rastlanan metin, Türk halk kültürüaçısından oldukça zengin bir içeriğe sahiptir.

Abstract:
One of the important resources of the Turkish folk science is alsothe Cenk books. Within these books, those who attributed to Hz. Aliconstitute an important place and have became prominent with theproportion to other books.Haver-Name is one of the Cenk books whose Hz. Ali is theprotagonist. This book includes religious, mystical, legendary and adidactical features and it had been written as prose. There are variousstories depending on each other them nevertheless they do not separatefrom one another. In these stories, Hz. Ali has been entered a variety ofstruggles in imaginary or real places at time to convey the Islamism andto rescue the Muslims, which have been exposured the cruelty. In thesestruggles, the most important helpers of Hz. Ali are his sword, Zülfikarand his horse, Düldül.Hz. Ali, in his military expeditions in which he adhered with thepermission of prophet, certainly overcomes at the end and he either killshis enemies or to get accept Islamism after struggling with the imaginaryor real heroes. Conquered lands were annexed to Islam possession.In Haver-Name, this is the continuation of our epic tradition beforeIslamism, the idea of being the predominate to the earth was continuedbut cause of this idea was wrapped an Islamic appearance.Document having the features of old Anatolian Turkish language israther rich in terms of idiom. Document sometimes encounteredlegendary items has a rich content in terms of the Turkish folk culture.