Bulanık analitik ağ süreci metodu ile yenilenebilir enerji kaynaklarının önem sırasına göre seçilmesi
Selection of renewable energy sources in order of importance with the fuzzy analytic network process method
Yazar: ANIL TABAK
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT GÜNERİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Analitik ağ süreci = Analytical network process ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Sürekli gelişmekte olan dünyada enerji, ekonomik kalkınmanın önemli bir göstergesi olarak ülkeler için büyük bir öneme sahiptir. Bir toplumun sürdürülebilir kalkınmayı gerçekleştirebilmesi için yeterli miktarda enerji kaynağına sahip olması gerekmektedir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, her yıl artan popülasyonlarına bağlı olarak, gittikçe yükselen bir enerji talebiyle karşı karşıyadır. Türkiye, bu enerji talebini sağlayacak fosil yakıtlar açısından oldukça yetersizdir. Bu durum Türkiye'yi enerji açısından dışa bağımlı bir ülke konumuna getirmektedir. Bir taraftan da Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bir bölümünü karşılayacak kadar yüksek bir yenilenebilir enerji potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla bu çalışmada, yenilenebilir enerji kaynağının önemine göre seçilmesi için bulanık mantık ile Analitik Ağ Sürecini içeren bir hibrit yöntem kullanılmıştır. Analitik Ağ Süreci, özellikle risk ve belirsizlik söz konusu olduğu zamanlar da, karar vericilere yardımcı olması amacıyla eleman kümeleri içinde (iç bağımlılık) ve kümeler arasında (dış bağımlılık) hem etkileşime hem de geri bildirime izin vermesi açısından, bulanık mantık ise dilsel verileri sayısal verilere çevirerek daha gerçeğe yakın sonuçlar elde etmemize olanak sağladığından bu yöntemler tercih edilmiştir. Bu tez çalışmasında, dört ana kriter kümesine (Ekonomi,Çevresel,Sosyo-Politik ve Teknik), on iki alt kritere ve beş tane yenilenebilir enerji kaynağına (Hidroelektrik,Rüzgar,Güneş,Jeotermal ve Biyokütle) yapılan literatür taraması sonucunda karar verilmiştir. İlk olarak üç uzmanın ortak görüşü doğrultusunda bir ağ yapısı oluşturulmuştur ve oluşturulan ağ yapısına göre ikili karşılaştırmalar yapılarak kriterlerin ve alternatiflerin ağırlıkları bulunmuştur. Yapılan işlemlerin sonucunda rüzgar, 0,276544 ağırlık derecesiyle en iyi yenilenebilir enerji alternatifi olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In the ever-developing world, energy has a great importance for countries as an important indicator of economic development. In order for a society to achieve sustainable development, it must have sufficient amount of energy resources. Developing countries such as Turkey are faced with an ever-increasing energy demand due to their increasing populations every year. Turkey is quite inadequate in terms of fossil fuels to meet its energy demand. This situation makes Turkey a country dependent on foreign countries in terms of energy. On the one hand, Turkey has a high renewable energy potential to meet a large part of its energy needs. Therefore, in this study, a hybrid method including fuzzy logic and Analytic Network Process was used to select the renewable energy source according to its importance. These methods have been preferred because, Analytic Network Process allows both interaction and feedback within element sets (internal dependency) and between clusters (external dependency) in order to assist decision makers especially when risk and uncertainty are in question. Fuzzy logic, on the other hand, allows us to obtain more realistic results by converting linguistic data into numerical data. In this thesis, four main criteria sets (Economy,Environmental, Socio-Political and Technical), twelve sub-criteria and five renewable energy sources (Hydroelectric, Wind, Solar, Geothermal and Biomass) were decided as a result of the literature review. First, a network structure was created in line with the common opinion of three experts, and the weights of the criteria and alternatives were found by making pairwise comparisons according to the network structure created. As a result of the calculations, wind was determined as the best renewable energy alternative with a weight rating of 0.276544.