Olimpik merkezlerde yer alan sporcuların ve antrenörlerin sporda değer ve değerler sistemine ilişkin görüşleri
The opinions of the athletes and the coaches in olympiccenters on the value and system of values in sports
Yazar: METİN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL SAVUCU
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
1. ÖZET 
	Bu araştırma olimpiyat oyunlarına sporcu yetiştirmek amacıyla kurulan ve olimpik merkezlerde yer alan, olimpiyat oyunlarına katılması muhtemel sporcuların spordaki değer sistemlerini ve önceliklerini sporcu ve antrenör görüşleriyle incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın evrenini; olimpik merkezler bünyesinde olimpiyat oyunları hedefiyle hazırlıklarını sürdüren farklı olimpik branşlarda yer alan sporcular ve antrenörler oluşturmuştur. Araştırmada karma yöntem araştırma desenlerinden "açıklayıcı sıralı desen" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmındaki örneklemini; olimpik merkezler bünyesinde farklı olimpik branşlarda çalışmalarını sürdüren ve basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle ulaşılan 409 sporcu, nitel kısmındaki örneklemini ise olimpik merkezlerde görev yapmakta olan 15 antrenör oluşturmuştur.
	Sporcuların değer önceliklerini belirlemek amacıyla araştırmanın nicel boyutunda Lee, Whitehead ve Balchin tarafından geliştirilen ve Gürpınar ve ark. (2018) tarafından Türkçe'ye uyarlanarak güvenilirlik ve geçerliliği yapılan likert tipi "Altyapı Sporlarında Değerler Ölçeği" ve yine olimpik sporcuların çok maddeli ölçekler ile değer gruplaşmalarını belirlemek amacıyla Lee, Whitehead, Ntoumanis ve Hatzigeorgiadis tarafından geliştirilen ve Gürpınar ve ark. (2019) tarafından Türkçe'ye uyarlanarak güvenilirlik ve geçerliliği yapılan likert tipi "Altyapı Sporlarında Değerler Ölçeği-II" formu kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında ise olimpik merkezlerde görev yapan farklı olimpik branşlara sahip 15 antrenöre yarı yapılandırılmış açık uçlu sorular yöneltilmiş, olimpiyat hazırlık merkezlerinin mevcut durumu ve olimpik sporcuların spordaki değer öncelikleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Araştırmanın nicel bulguları değerlendirilirken istatistiksel analizler için lisanslı SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Farklı olimpik branşlarda yer alan sporcuların demografik bilgilerini ve değer sisteminlerini belirlemek üzere frekans ve yüzde dağılımlarından, ölçeklerin incelenmesinde ise ortalama ve standart sapma istatistiklerinden faydalanılmıştır. Araştırma değişkenlerinin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek üzere basıklık ve çarpıklık değerleri incelenmiş ve sporcuların tanımlayıcı özelliklerine göre ölçekler düzeyindeki farklılaşmaların belirlenmesinde ise t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Post-Hoc analizlerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın nitel bulguları değerlendirilirken içerik analizinden faydalanılmıştır. Olimpik merkezlerdeki antrenörlerle çevrimiçi ortamda bire bir görüşmeler gerçekleştirilmiş ve araştırmayla ilgili katılımcılar bilgilendirilmiştir. Görüşme formundan elde edilen nitel bulguların değerlendirilmesi aşamasında lisanslı MAXQDA 2020 programından yararlanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen nicel bulgulara göre olimpik merkezlerde yer alan sporcular açısından sportmenlik ve kazanmak değerlerinin en yüksek önceliğe sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca değer gruplaşamaları açısından sporcuların en fazla yetkinlik değerlerini önemsedikleri belirlenmiştir. Araştırmanın nitel bulgularına bakıldığında da olimpik merkezlerdeki sporcuların spor yaparken en fazla önem verdikleri değerlerin sportmenlik, hoşgörü ve kazanmak şeklinde olduğu görülmüştür.
Araştırmada yer alan olimpik sporcuların spor yaparken en çok önem verdikleri değerlerin iyi sportmenlik sergilemek ve kazanmak olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sporcuların değer gruplaşmalarına bakıldığında ise yetkinlik değerlerine, ahlaki değerler ve statü değerlerinden daha çok önem verdikleri görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Olimpik Sporcular, Antrenör, Sporda Değerler

Abstract:
THE OPINIONS OF THE ATHLETES AND THE COACHES IN OLYMPIC
CENTERS ON THE VALUE AND SYSTEM OF VALUES IN SPORTS
This research aimed to examine the value systems and priorities of the athletes, who are likely to participate in the Olympic games, and are located in the Olympic centers, which were established to train athletes for the Olympic Games, with the views of the athletes and coaches. The universe of the research; Athletes and coaches from different Olympic branches, who continue their preparations with the aim of Olympic games, have formed within the body of the Olympic centers. In the research, "explanatory sequential design", one of the mixed method research designs, was used. The sample in the quantitative part of the research; 409 athletes working in different Olympic branches within the Olympic centers and reached by simple random sampling method, and the sample in the qualitative part consisted of 15 trainers working in the Olympic centers.
Developed by Lee, Whitehead and Balchin in the quantitative dimension of the research in order to determine the value priorities of the athletes. Gurpinar et al. (2018) Likert type "Values in Infrastructure Sports", adapted to Turkish and validated and reliable. Developed by Lee, Whitehead, Ntoumanis, and Hatzigeorgiadis in order to determine the value groupings of Olympic athletes with multi-item scales. Gürpınar et al. (2019) was adapted into Turkish, and the Likert-type "Values in Infrastructure Sports-II" form was used.
While evaluating the quantitative findings of the research, licensed SPSS 25.0 package program was used for statistical analysis. Frequency and percentage distributions were used to determine the demographic information and value systems of the athletes in different Olympic branches, and mean and standard deviation statistics were used in the analysis of the scales. Kurtosis and skewness values were examined to determine whether the research variables showed a normal distribution, and t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and Post-Hoc analyzes were used to determine the differences in the scales according to the descriptive characteristics of the athletes. Content analysis was used while evaluating the qualitative findings of the research. Online one-on-one interviews were conducted with the trainers at the Olympic centers and the participants were informed about the research. The licensed MAXQDA 2020 program was used in the evaluation of the qualitative findings obtained from the interview form.
According to the quantitative findings obtained from the research, it has been seen that sportsmanship and winning values have the highest priority for the athletes in the Olympic centers. In addition, in terms of value groupings, it has been determined that the athletes care the most about the competency values. Looking at the qualitative findings of the study, it was seen that the values that the athletes in the Olympic centers attach the most importance to when doing sports are sportsmanship, tolerance and winning.
It has been concluded that the values that the Olympic athletes in the research give the most importance while doing sports are to exhibit good sportsmanship and to win. When the value groupings of the athletes are examined, it is seen that they give more importance to competence values than moral values and status values.
Keywords: Olympic Athletes, Coach, Sports Values