Afyonkarahisar Sandıklı ilçesinde çok ölçütlü karar analizi kullanılarak CBS tabanlı potansiyel jeotermal alanların belirlenmesi
Determination of GIS based potential geothermal fields using multi-criteria decision analysis in Sandıklı district of Afyonkarahisar
Yazar: SAMET KALAYCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YALÇIN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Günlük yaşamın sürdürülebilmesi ve bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için en önemli unsurlardan biri enerjidir. Enerji, gündelik ihtiyaçlar için gerekli olan elektrik, ısı ve hareket gibi enerji formlarını ifade eder. Enerji, evlerimizi aydınlatmak, elektrikli cihazları çalıştırmak, ısınma ve soğutma sağlamak, ulaşım araçlarını hareket ettirmek gibi birçok alanda temel bir gereksinimdir. 

Modern dünya düzeni için gerekli enerjiyi sağlamak ve çarkları döndürmek üzere başvurduğu temel kaynaklar arasında fosil yakıtlar bulunmaktadır. Ancak, günümüzde bu durumu değiştirmek adına birçok adım atılmaktadır. Çünkü fosil kaynakların tükenme riskiyle karşı karşıya olunup, enerji üretimi sürecinde ortaya çıkan kirletici etkiler çevreye zarar vermektedir. Bu nedenlerle, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik araştırmalar artmaktadır. 

Yenilenebilir enerjilerden biri olan jeotermal enerji, doğadan sürekli olarak yenilenebilen bir enerji kaynağıdır ve çevreye minimum zararlı etkisi olan bir enerji türüdür. Yüksek sıcaklıklı kaynaklardan elde edilen bu enerji, elektrik üretimi, ısıtma ve soğutma gibi farklı alanlarda kullanılabilir. Jeotermal enerji, Türkiye'nin sürdürülebilir enerji kaynakları arasında büyük bir potansiyele sahiptir. Özellikle Türkiye'nin batı bölgeleri, bu kaynakların yoğun olduğu bölgelerdir. Afyonkarahisar, Denizli, Aydın, Manisa, Muğla ve Uşak gibi illerimizde jeotermal enerji santralleri bulunmaktadır. Çalışma alanı olan Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesinde de jeotermal enerji aktif olarak birçok alanda kullanılmaktadır. 

Bu tez çalışmasında, Afyonkarahisar ili, Sandıklı ilçesinde potansiyel jeotermal sahalar belirlenmeye çalışılmıştır. Öncelikle literatür araştırması ve uzman görüşlerine dayalı ölçütler belirlenmiştir. Seçilen eğim, drenaj yoğunluğu, yer yüzey sıcaklıkları, jeolojik uygunluk ve fayların ölçüt verileri temin edildikten sonra Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında ölçütlere ait katmanlar oluşturulmuştur. ÇÖKA kapsamında ölçütler değerlendirilip Entropi Yöntemiyle ağırlıkları hesaplanmış ve ölçüt katmanları ile sentezlenip potansiyel jeotermal haritası oluşturulmuştur. Potansiyel jeotermal haritasında sınıflandırmalar yapılmış ve çok yüksek duyarlılığa sahip olan Sandıklı ilçesi Kusura, Çakır, Koçhisar, Başkuyucak ve Ekinhisar mevkileri yeni jeotermal sahaları olarak önerilmektedir.

Abstract:
Energy is one of the most important elements in maintaing daily life and supplying the basic needs of individuals. Energy is enunciative of the forms of energy that are required for daily needs, such as electricity, heat, and motion. Energy is requirement in many fields such as lighting our houses, powering electrical devices, providing heating and cooling, and stirring transportation vehicles.

Fossil fuels are among the basic source of the modern world that uses to provide the necessary energy for its functioning and to turning the wheels. On the other hand, today many steps are being taken to change this situation. Because we are faced with the risk of depletion of fossil resources and the polluting effects that happen during the energy production process harm the environment. For these reasons, the investigations for alternative energy sources are increasing.

Geothermal energy, which is one of the renewable energies, is a constant energy from nature and it is a type of energy that has a minimal impact on the environment. The energy, that isobtained from high temperature sources, can be used in different areas such as electricity generation, heating and cooling. Geothermal energy has a great potential among Turkey's sustainable energy sources. Especially the western regions of our country are the regions where this sources are intensified. There are geothermal energy control in provinces such as Afyonkarahisar, Denizli, Aydın, Manisa, Muğla and Uşak. Geothermal energy is actively used in Sandıklı which is a district of Afyonkarahisar-Sandıklı is the place which is the subject of this thesis.

In this thesis, geothermal fields are tried to be stated in Sandıklı the district of Afyonkarahisar. First of all, criterias that are based on literature research and experts opinions are determined. After the criterion of data drainage density, temperature of the ground surface, geological availability and the datas of fault measure are supplied,stages that has criterions are created in the stage of Geographical Information Systems (GIS). Within the scope of MCDA, the criterias are evaluated and their weights are calculated by using the Entropy Method. A potential geothermal map is created by synthesizing the layers formed with the weights that are calculated with Entropy Method. Classifications have been made on the potential geothermal map. And the Sandıklı which has a very high sensitivity, is proposed as new geothermal fields in the areas of Kusura, Çakır, Koçhisar, Başkuyucak and Ekinhisar.