Türkoğlu (Kahramanmaraş) Ağzı
Turkoglu (Kahramanmaras) dialect
Yazar: BENGÜ ORÇAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KİRİK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Ağız araştırmaları dilbilim alanında önemli bir yere sahiptir. 1867'de yabancı araştırmacılar tarafından başlatılan çalışmalara, 1940'lı yıllarda yerli araştırmacılar dahil olmuştur. Son yıllarda artış gösteren ağız araştırmaları Türkçenin eksik kalmış ağız atlasının oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.
Bu çalışmada Kahramanmaraş ilinin Türkoğlu ilçesi incelenmiştir. Daha önce Esra Kirik, Mehmet Dursun Erdem, Sibel Üst ve Güner Dağdelen tarafından "Türkoğlu Ağzı (Kahramanmaraş Ağızları-1)" makalesi ve yine Kirik ve Erdem tarafından hazırlanan "Kahramanmaraş ve Yöresi Ağızları" çalışmalarında bölgeye yer verilmiştir. Ancak bölge hakkında müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Yine Türkoğlu'nun tarihî devirlerde birçok devlete ev sahipliği yapması bölgeyi incelemeye ve araştırmaya değer kılmaktadır.
Çalışmada 2008 yılında dar saha yöntemi ile Esra Kirik tarafından yapılan derleme kayıtları kullanılmıştır. Derleme için 36 mahalleden 53 ses kaydı alınmıştır. Kayıtlar yaşlı, okuma yazama bilmeyen, yerleşim yerinden uzaklaşmamış kadın konuşurlardan alınmıştır. Elde edilen kayıtların yöreye ait ağız özelliklerinin ayrıntılı bir şekilde incelenmesi için çeviri yazı işaretleriyle transkripsiyonu yapılmıştır. 
Bu çalışmada amaç; derlenen kayıtlardaki tarihî, kültürel, sosyolojik yönden önem arz eden bilgilerin kayıt altına alınmasıdır. Bunun yanı sıra yapılan araştırma ile Türkçenin ağız atlasına katkı sağlamak hedeflenmiştir.
Türkoğlu (Kahramanmaraş) Ağzı adlı bu çalışma "Giriş", "Ses Bilgisi" ve "Şekil Bilgisi" olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Ayrıca , Metinler ve Sözlük kısımları çalışmanın yan bölümlerini oluşturmaktadır. "Giriş" kısmında çalışmanın konusu, amacı, yöntemi, konuyla ilgili yapılmış önceki çalışmalar, ilçeye dair tarihî, coğrafi ve diyalektik bilgiler verilmiştir. "Ses Bilgisi" ve "Şekil Bilgisi" bölümlerinde derlenen ses kayıtlarından oluşan metinlerin dil incelemesi yapılmıştır. "Metinler" kısmında ise derlenen kayıtların transkripsiyonu yapılmıştır. Çalışma derlenen metinlerden ve soruşturma yoluyla elde edilen başka kayıtlardan oluşturulan "Sözlük" bölümüyle sonlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Anadolu Ağızları, Ağız Çalışmaları, Türk Dili, Türkoğlu, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi.

Abstract:
Dialect research has an important place in the field of linguistics. Local researchers were involved in the studies initiated by foreign researchers in 1867 in the 1940s. Dialect research, which has increased in recent years, contributes to the creation of the incomplete dialect atlas of Turkish.
In this study, Turkoglu district of Kahramanmaras province was examined. The region was previously included in the article "Turkoglu Dialect (Kahramanmaras Dialects-1)" by Esra Kirik, Mehmet Dursun Erdem, Sibel Ust and Guner Dagdelen and in the study "Kahramanmaras and its Region Dialects" prepared by Kirik and Erdem. However, no independent study has been conducted on the region. Moreover, the fact that Turkoglu hosted many states throughout historical periods makes the region worth examining and researching.
In the study, compilation records made by Esra Kirik with the narrow field method in 2008 were used. For the compilation, 53 voice recordings were taken from 36 neighborhoods. The records were taken from elderly, illiterate female speakers who had not moved far from the settlement. The obtained records were transcribed with transcription signs in order to examine the dialect features of the region in detail.
The aim of this study is; It is the recording of historical, cultural and sociologically important information in the compiled records. In addition, the research aimed to contribute to the dialect atlas of Turkish.
This study, titled Türkoğlu (Kahramanmaraş) Dialect, consists of three main sections: "Introduction", "Phonology" and "Shape Information". In addition, Texts and Dictionary sections constitute the side sections of the study. In the "Introduction" section, the subject of the study, its purpose, method, previous studies on the subject, historical, geographical and dialectical information about the district are given. The sections on "Phonetics" and "Morphology" involve linguistic analysis of the texts compiled from recorded sounds. The "Texts" section includes the transcription of the compiled recordings. The study concludes with the "Dictionary" section, which is composed of a compilation of terms derived from the collected texts and other recordings obtained through investigation.

Keywords: Anatolian Dialects, Dialect Studies, Turkish Language, Turkoglu, Phonology, Morphology.