Anaokulu düzeyindeki çocuklara öz bakım ve sosyal yetkinlik kazandırmada sosyal öğrenme teorisine dayalı öğretim etkinliklerinin etkisi
The effectiveness of social learning theory-based teaching activities in helping preschool children acquire self-care and social competence skills
Yazar: IŞIN BIYIKOĞLU ALKAN
Danışman: PROF. DR. HİCRAN ÇAVUŞOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu araştırma, sosyal öğrenme teorisine dayalı hazırlanan çizgi filmler aracılığı ile verilen eğitimin, okul öncesi dönemdeki çocuklara öz bakım ve sosyal yetkinlik davranışlarını kazandırmada etkililiğini incelemek amacıyla, randomize kontrollü olarak yapılmıştır. Araştırma, Ankara ili Çankaya ilçesi Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı iki anaokulunda, 20 Ocak-16 Haziran 2023 tarihleri arasında uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini 41 müdahale ve 41 kontrol grubu olmak üzere 82 çocuk oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Demografik Veri Formu, 3-6 Yaş Çocukları İçin Öz Bakım Becerileri Değerlendirme Testi ve Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği -30 kullanılmıştır. Müdahale grubundaki çocuklara öz bakım ve sosyal yetkinlik davranışları kazandırmak amacıyla sosyal öğrenme kuramına dayandırılarak hazırlanan beş adet çizgi film ile dört ay boyunca eğitim verilmiştir. Her ayın sonunda çocuklar için ölçekler uygulanmıştır. Sonuçta, çocuklar toplam beş kez değerlendirilmiştir. Kontrol grubundaki çocuklar için herhangi bir müdahale gerçekleştirilmemiş, anaokulunda aldıkları standart eğitime devam etmişlerdir. Sosyal öğrenme kuramına dayandırılarak verilen eğitimler sonucunda, müdahale grubundaki çocukların öz bakım ölçeğinin üç alt boyutuna ait puanları (temizlik ve kişisel bakım, yemek yeme, dinlenme) ve ölçeğin toplam puanı, kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Müdahale grubundaki çocukların sosyal yetkinlik ve davranış ölçeğinin sosyal yetkinlik alt boyutuna ait puanları ve ölçeğin toplam puanları, kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde daha yüksektir (p<0.05).  Müdahale grubunda bulunan çocukların sosyal yetkinlik ve davranış ölçeğinin iki alt boyutuna (kızgınlık-saldırganlık ve anksiyete-içe dönüklük) ait son test puanları, kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde düşüktür (p<0.05). Bu bulgular doğrultusunda, okul öncesi dönemdeki çocukların öğrenme sürecinde, Sosyal Öğrenme Kuramının olumlu sağlık davranışları kazandırmada kullanılması önerilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: sosyal öğrenme kuramı, öz bakım, sosyal yetkinlik, okul öncesi dönem

Abstract:
This study investigates the effectiveness of education delivered through animated films based on the social learning theory in imparting self-care and social competence behaviors to preschool children. The study, conducted in a randomized controlled manner, took place in two preschools affiliated with the Ministry of National Education in the Çankaya district of Ankara between January 20 and June 16, 2023. The study sample comprised 82 children, 41 in the intervention group and 41 in the control group. Data were collected using a Demographic Data Form, The Assessment of Self Care Skills Test For 3-6 Years-Old Children, and The Social Competence and Behavior Evaluation Scale (SCBE-30). Five animated films based on the social learning theory were provided over four months to instill self-care and social competence behaviors in the intervention group. At the end of each month, scales were administered to evaluate the children. As a result, the children were assessed a total of five times. The control group received no intervention, continuing with the standard education provided in the preschool. Following the education based on the social learning theory, the intervention group showed significantly higher scores in three sub-dimensions of the self-care scale (cleanliness and personal care, eating, resting) and the total score compared to the control group (p<0.05). The intervention group also demonstrated significantly higher scores in the social competence and behavior scale's sub-dimension of social competence and the total score compared to the control group (p<0.05). The final test scores for two sub-dimensions of the social competence and behavior scale (anger-aggression and anxiety-introversion) were significantly lower in the intervention group compared to the control group (p<0.05). In light of these findings, it is recommended that the positive health behaviors of preschool children be fostered through the application of the Social Learning Theory in the learning process.

Keywords: social learning theory, self-care, social competence, preschool period