Yoksulluk ve sosyal dışlanmanın yaşlıların yaşam tatmini üzerine etkisi
The impact of poverty and social exclusion on the life satisfaction of the elderly
Yazar: ALPER DEMİR
Danışman: PROF. DR. VEYSEL BOZKURT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşlılar = Aged ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Dünyada mutlak yoksullukla mücadelenin olumlu sonuçlar vermesinden sonra başta gelişmiş ülkelerde olmak üzere yoksulluğun kavramlaştırılması ile ilgili yeni yaklaşımlar ortaya çıkmış, sosyal dışlanma da bunlardan biri olarak 1960'lar sonrasında politik ve akademik gündemdeki yerini almıştır. Aynı yıllarda iktisatçılar artan gelir ve tüketimin bireylerin mutluluk ve yaşam tatminini artırmadığını ampirik verilerle ortaya koymuşlar ve bu durumun nedenlerinden biri olarak bireyin kendi sahip olduklarıyla başkalarınınkileri kıyaslamasının yani göreli konum kaygısının da etkili olduğunu belirtmişlerdir. Yine özellikle gelişmiş ülkelerde görülen fakat zamanla tüm dünyaya yayılması beklenen bir demografik eğilim ise nüfusun yaşlanıyor olmasıdır. Bu çalışmada, yaşlı nüfusun giderek artmakta olduğu bir ortamda yoksulluk ve sosyal dışlanmanın yaşlı bireylerin yaşam tatmini üzerinde ne gibi etkilerinin olduğu anket yöntemi ile incelenmiştir. Yapılan anket çalışması sonucunda 45 yaş ve üstü katılımcılardan elde edilen verilerle dört adet Yapısal Eşitlik Modeli kurulmuştur. Bu modellerin ikisi tüm, ikisi ise 60 ve üstü yaşlardaki katılımcıları kapsamaktadır. Daha önceki çalışmalara ilave olarak bu çalışmada bireylerin göreli konum kaygısı da analize dâhil edilmiştir. Ayrıca yoksulluk parametresi hem objektif hem de sübjektif bileşenlere yer vermek suretiyle operasyonelleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre en çok sayıda hipotezi Model-3 doğrulamıştır. Sosyal dışlanma, yoksulluk ve kıyaslama sıklığı parametrelerinin yaşam tatmini ile negatif; yaşlanmanın ise yaşam tatmini ile pozitif ilişkili olduğu hususunda bulgular elde edilmiştir.

Abstract:
After the struggle with absolute poverty gave positive results in the world, especially in the developed countries new approaches emerged about the conceptualization of poverty, and after the 1960's social exclusion took its place in the political and academic agenda, as one of them. In the same years, economists have shown by empirical evidence that increased income and consumption do not increase individuals' happiness and life satisfaction, and one of the reasons for this is the comparing their own possessions with the others that's relative positional concern of the individuals versus others. Also, the demographic trend of an aging population is seen especially in developed countries, but it is expected to spread all over the world over time. In this study, the effects of poverty and social exclusion on the life satisfaction of elderly people were investigated through survey method, in an environment where the elderly population is increasing. As a result of the questionnaire survey, four Structural Equation Models were set up for participants aged 45 years and over. While two of these models are all-inclusive, others are only for aged 60 and over. In addition to previous studies, the relative positional concerns of the individuals were also included in this study. Moreover, the poverty parameter was operationalized by including both objective and subjective components. The results show that Model-3 confirmed the greatest number of hypotheses. According to the findings, social exclusion, poverty, and comparison frequency parameters are inversely related, while aging is directly related to life satisfaction.