Kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilir kültür turizmi açısından üst ölçekli planların değerlendirilmesi; İzmir ili örneği
Evaluation of master plans with respect to cultural heritage conservation and sustainable culture tourism; case of Izmir province
Yazar: FUNDA ÇATALBAŞ
Danışman: PROF. DR. SİBEL ECEMİŞ KILIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Bütüncül planlama = Comprehensive plannig ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; İzmir = Izmir

Özet:
Tarihin farklı dönemlerine ait uygarlıkların kültürel birikimleri insanlığa miras olarak bırakılmıştır. Turizmin kültür odaklı gelişimine de olanak sağlayan kültürel miras; ülkenin, bölgenin veya şehrin tanınırlığı, kimliği, kültürün korunarak yaşatılması ve ekonomik değer açısından önem taşımaktadır. UNESCO dünya ülkelerinin kültürel miraslarını korumak amacıyla özgün yerleşimleri dünya tarih mirası listesine alırken; ICOMOS, Avrupa Konseyi, ICCROM vb. kuruluşlar uluslararası sözleşme ve tüzükler ile bu kültür mirasını korumada ve yaşatmada bağlayıcı ilke ve tavsiyeler ortaya koymaktadır. İzmir ili zengin kültürel mirasıyla kültürel turizm gelişimi göstermesi, kültürel mirası barındıran alanları bir çekim noktası haline getirirken, bu alanlar ile turizm arasında etkileşim oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, kültürel mirasının korunması ve kültürel turizm stratejilerinin planlamada nasıl ele alındığının analiz edilmesi açısından üst ölçekli planları, uluslararası sözleşmeler doğrultusunda inceleyerek bütüncül planlamaya dair bir çerçeve oluşturulmasıdır. Kültürel mirasın korunması ve kültür turizmi konusunda uluslararası sözleşmelerde yer alan hedef ve politikalar planlamaya temel oluşturabileceği gibi, farklı mekânsal ölçekli kararların birbirini yönlendirme ve denetlemesini mümkün kılacak bir kademelenme ve birliktelik sağlayabilir. Bu kapsamda, bölgesel ölçekteki koruma karar ve stratejileri, kentlerin hızla büyüyen ve değişen sistemlerine entegre olma ve kültürel turizmin gelişimi ve kültürel miras yönetiminde önem taşımaktadır. Çalışma sonucunda, zengin kültürel mirasa sahip yerleşimleri koruma, sosyal ve ekonomik kalkınma gereci olarak kültürel turizm aracılığıyla değerlendirmede, üst ölçekli planlar çerçevesinde bölgesel politikaların ve bütüncül planlama yaklaşımlarının uygulanması kapsamında bir çerçeve ortaya konulmuştur.

Abstract:
The cultural accumulation of civilizations belonging to different periods of history has been left as a legacy to humanity. Cultural heritage, which also enables the culture-oriented development of tourism; It is important in terms of the recognition of the country, region or city, identity, preserving the culture and economic value. In order to protect the cultural heritage of the world countries, UNESCO included the original settlements in the list of world historical heritage; ICOMOS, Council of Europe, ICCROM etc. organizations put forward binding principles and recommendations in protecting and keeping alive this cultural heritage with international conventions and regulations. The development of cultural tourism in İzmir with its rich cultural heritage makes the areas that contain cultural heritage an attraction point and creates interaction between these areas and tourism. The aim of the study is to create a framework for holistic planning by examining the upper scale plans in line with international conventions in terms of analyzing how cultural heritage conservation and cultural tourism strategies are handled in planning. The objectives and policies in international conventions on the protection of cultural heritage and cultural tourism can form a basis for planning, as well as provide a cascade and unity that will enable different spatial-scale decisions to direct and control each other. In this context, regional-scale conservation decisions and strategies are important for integration into the rapidly growing and changing systems of cities, the development of cultural tourism and cultural heritage management. As a result of the study, a framework has been put forward through high-scale plans within the scope of regional policies and holistic planning approaches in the protection of settlements with rich cultural heritage and their evaluation through cultural tourism as a social and economic development tool.