Anadolu halk resimleri figürlerinin resim sanatı açısından incelenmesi
Examination of anatolian folk paintings in terms of painting art
Yazar: SEHER AYDOĞMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAT ŞİRİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Figür = Figure ; Figüratif resim = Figurative picture ; Halk resim sanatı = Folkloric painting art ; Resim sanatı = Painting art

Özet:
Halk resimleri yapılırken benzetme veya bir şeyi taklit etmek amacıyla yapılmamıştır. İnsanlar inanış, düşünce ve görüşlerini resim yoluyla anlatma çabası içerisine girerek çalışmalarını ortaya koymuşlardır. Halk resimlerinde resmi yapan kişiler herhangi bir şeyin resmini yapmak değil, hayallerinde yaşattıkları fikirlerini, düşüncelerini, hayallerini biz izleyicilere tanıtmaktadırlar. Halk resimlerinde dini dünya bazen geometrik biçimler kullanarak ifade etmeye çalışılmıştır. Bazen de mistik resimler yapılmış, bu resimler, harflerden meydana getirilen insan, meyve, ibrik, gemi, değişik türlü türlü hayvanlar şeklinde işaret ve tasvirler kullanılarak asıl anlatılmak istenen düşüncenin sembolik bir dili haline gelmiştir.
Halk resimlerinde insan tasvirleri zaman zaman belli kalıplara bağlı kalınarak, formunda çok fazla değişiklik yapılmadan ustadan çırağa geçmiş ve o şekilde yapılagelmiştir. Buna da en iyi örnek Karagöz ve Hacivat ve taşbaskı resimleri verebiliriz. 
Doğadaki varlıkların tasvirlerini çizmek insanların ilgisini çekmez. Çünkü onu aklımızda canlandırabiliriz. Ancak bu varlıkları düşünce dünyamızdaki şekliyle tasavvur edip resme döktüğümüzde, sembol olarak değil de fikrin kendisini bize yansıttığı için daha çok ilgi çekici ve akılda kalıcı bir hal alır. Leyla ile mecnun hikayesinde resme bakan bir kişi Leyla'da kendi sevgilisini görüyormuş gibi bir hisse kapılabiliyor. Hikâyede geçen olayları da empati kurarak hissedebiliyor. Bunun gibi doğu kökenli masallarda genellikle insanların resme âşık olduğu görülür. 
            Anadolu halk resimleri genel olarak, halk hikayelerinin anlatıldığı kitapların içerisinde geçen, hikayeyi akılda daha iyi canlandırma amacıyla çizilen resimler, aşk hikayelerinin anlatıldığı kitaplarda geçen resimler, kahramanlık hikayeleri resimleri, tılsım kitaplarının içerisindeki resimler, cerrahi tedavilerle ilgili eski tıp kitaplarının içerisindeki resimler, savaş sahneleri resimleri, hayal oyunu resimleri, Nasrettin hoca hikayelerindeki resimler, İslam dininin önde gelen lider kişilerinin hayatlarındaki yaşadıkları önemli olaylar ile ilgili sahneler, tarikatların tekke duvarlarına astıkları resimler, bereket-bolluk getirdiğine, nazardan koruduğuna inanılan şahmeran resimleri, değişik türde konuları kapsayan camaltı resimleri, kahve ve dükkanların duvarlarına asılan resimler, yazı-resimler, dini resimler, efsanevi resimler, besmele, kelime-i tevhit ve ayetlerin yer aldığı hat yazıları, bezeme amaçlı yapılan figürsüz resimler ve taş baskı resimlerinden oluşmaktadır.
Halk resimleri bizlere, insanların geçmişteki yaşayış, kültür, sanat, sosyal hayat, yaşanan olaylar, savaşlar, efsaneler gibi birçok konuda geçmişe dönük bilgi vermesi ve her biri ayrı bir tarihi belge niteliği taşıması sebebiyle çok önemlidir. Anadolu halk resimlerini kapsayan konularda çalışma yapan kişiler gün geçtikçe azalmaya başlamıştır. Halk resimleri, yakın tarihe kadar yapılmış, ancak günümüzde unutulmaya yüz tutmuştur. Bunun yanında eski değerini de kaybetmiştir. Bugün belli başlı sanat dallarında hobi veya meslek edindirme amaçlı belediyelerin açmış olduğu kurslarda bu sanatlardan bazıları varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. Bu işlerle uğraşan kişi sayısı gün geçtikçe azalmaktadır.
Çalışmada, Leyla ile Mecnun, Ferhat ile Şirin, Kerem ile Aslı, Seyfelmülük, Aşık Garip, Varaka ile Gülşah, Aşık Ömer Anadolu halk hikayelerinde geçen taşbaskısı aşk hikayesi resimlerine ait örnekler incelenmiştir. Taş baskı halk hikâyelerinde karşılıklı görüşme, âşıkların muhabbeti, âşıkların karşılaşma, cenk, nasihat verme, dağlarda gezme sahneleri, meclis, huzura kabul ve görüşme, mezarlık ve ölüm, kahramanlık, macera ve tutuklama sahneleri, yolculuk ve gezinti, düğün ve eğlence vb. sahneleri ele alınmıştır. Çalışmada resimler ve resimlerin içindeki figürler araştırıcı sanat eleştirisi yöntemiyle incelenmiştir.

Abstract:
Folk paintings are not made to simulate something while painting. People have shown their works by trying to express their beliefs, thoughts and opinions through painting. People who paint in public paintings do not paint anything, but they present their ideas, thoughts, dreams to the audience. In folk paintings, the religious world is sometimes tried to be expressed using geometric forms.Sometimes mystical paintings have been made, and these paintings have become a symbolic language of the thought that is intended to be explained by using signs and descriptions in the form of people, fruits, ewers, ships, animals of different kinds.
In the folk paintings, human depictions have passed from the master to the apprentice without making much changes in the form and adhering to certain patterns from time to time. The best examples of this are Karagöz and Hacivat and lithography.
It does not interest people to draw descriptions of beings in nature. Because we can visualize it. However, when we envision and pour these beings into the picture as they are in our world of thought, it becomes more interesting and memorable because the idea reflects itself to us, not as a symbol. A person who looks at the picture in the story of Leyla and Mecnun can get the feeling that he or she is seeing her own lover in Leyla. He can feel the events in the story with empathy. Such tales of eastern origin often show that people are in love with painting.
Anatolian folk paintings are in general, folk stories are told in the books, pictures drawn for the purpose of better visualization of the story, pictures of love stories are told in the books, heroic stories pictures, talisman books in the pictures, pictures of old medical books on surgical treatments, war scenes pictures , pictures of dream play, pictures of Nasrettin Hodja stories, scenes about the important events of the life of the leading leaders of Islamic religion, paintings hanged by the sects on the walls of the lodge, pictures of different types of coffee, paintings hanging on the walls of the shops, writing-paintings, religious paintings, mythical paintings, , without figures pictures and stone prints.
Folk paintings are very important because they give us historical information on many subjects such as past life, culture, art, social life, events, wars and legends, and each of them is a separate historical document. The number of people working on subjects covering Anatolian folk paintings has started to decrease. Folk paintings have been made until recently, but they are now forgotten. Besides, it lost its old value. Today, some of these arts are trying to survive in courses opened by municipalities aiming to gain hobby or profession in major branches of art. 
In this study, the examples of lithographic love story paintings in Anatolian folk tales such as Leyla and Mecnun, Ferhat and Şirin, Kerem and Aslı, Seyfelmülük, Aşık Garip, Varaka and Gülşah, Aşık Ömer were examined. In lithographic folk tales, mutual interviews, lovers 'conversation, lovers' encounter, wreath, giving advice, mountains, scenes, parliament, peace and acceptance, interview, cemetery and death, heroism, adventure and arrest scenes, travel and sightseeing, wedding and entertainment and so on scenes take place. In the study, the paintings and the figures in the paintings were examined with the art criticism method.