Serum yağ asit profilinin koroner arter hastalığı gelişimindeki rolü
The role of serum fatty acid profile in the development of coronary artery disease
Yazar: BENGÜ ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SAİME BATIREL
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Koroner damarlar = Coronary vessels ; Lipidler = Lipids ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar tüm dünyada önde gelen morbidite ve mortalite sebebidir. Koroner arter hastalığı (KAH) da bu hastalık grubu içerisinde en önemli yere sahiptir. KAH'nın patogenezindeki bir numaralı biyolojik süreç olan ateroskleroz oluşumunda ve gelişiminde, diyet içeriğindeki yağ asitlerinin miktar ve çeşitlerinin etkili olduğu kanıtlanmıştır. Fakat hangi yağ asidinin nasıl etki ettiği tam olarak belirlenememiştir. Bu nedenle bu çalışmada, serum yağ asit profillerinin, koroner arter hastalığının gelişimindeki yerinin belirlenmesi ve literatürdeki tutarsızlık ve belirsizliğin giderilmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya KAH ön tanısıyla koroner anjiyografi yapılan 35 kadın ve 52 erkek hasta dahil edilmiştir. Hastaların özgeçmiş, soygeçmiş ve antropometrik bilgileri bir anket yardımı ile elde edilmiştir. Anjiyografi sonuçları incelenerek hastaların KAH'a sahip olup olmadıkları belirlenmiş ve koroner arterlerdeki darlığın şiddetini gösteren Gensini skorları hesaplanmıştır. Koroner anjiyografi işlemi öncesi hastalardan kan örnekleri alınmıştır. Serumdaki total kolesterol, trigliserid ve HDL seviyeleri enzimatik kalorimetrik metotlar ile ve yağ asit kompozisyonları GC-MS cihazı ile incelenmiştir. Elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir.		
Bulgular: Gensini skoru ile yaş arasında pozitif korelasyon olduğu görülmüştür. KAH'a sahip olan kişilerin Gensini skorları KAH'a sahip olmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,01). Beden kitle indeksi ile serum trigliserid seviyeleri arasında pozitif korelasyon bulunmuştur (p<0,05). Hastaların yağ asit profilleri incelendiğinde; Gensini skoru arttıkça laurik asit ve miristik asit düzeylerinin de anlamlı olarak arttığı dikkat çekmiş olup, serum HDL seviyeleri ile bu yağ asitlerinin seviyeleri arasında da negatif bir korelasyon belirlenmiştir. 
Sonuç: Bu çalışmada serumdaki yağ asit kompozisyonundaki değişikliklerin KAH gelişiminde önemli bir role sahip olduğu gözlenmiş olup, özellikle serumdaki orta zincirli yağ asit miktarlarındaki ve lipoprotein metabolizmasındaki değişikliklerin ön plana çıktığı belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Koroner arter hastalığı, serbest yağ asitleri, beslenme, serum lipit profili

Abstract:
Objective: Cardiovascular diseases are the leading cause of morbidity and mortality worldwide. Coronary artery disease (CAD) also has the most important place in this disease group. It has been proven that the amount and types of fatty acids in the diet are effective in the formation and development of atherosclerosis, which is the number one biological process in the pathogenesis of CAD. However, it has not been determined exactly which fatty acid acts and how. Therefore, in this study, it was aimed to determine the place of serum fatty acid profiles in the development of coronary artery disease and to eliminate the discrepancy and uncertainty in the literature.
Material and methods: 35 female and 52 male patients who underwent coronary angiography with a pre-diagnosis of CAD were included in the study. The resume, family history and anthropometric information of the patients were obtained with the help of a questionnaire. By examining the angiography results, it was determined whether the patients had CAD or not and Gensini scores, which show the severity of the stenosis in the coronary arteries, were calculated. Blood samples were taken from the patients before the coronary angiography procedure. Total cholesterol, triglyceride and HDL levels in serum were analyzed by enzymatic calorimetric methods and fatty acid compositions by GC-MS device. The obtained data were analyzed using the SPSS program.
Results: There was a positive correlation between Gensini score and age. Gensini scores of people with CAD were found to be significantly higher than those without CAD (p<0,001). There was a positive correlation between body mass index and serum triglyceride levels (p<0,05). When the fatty acid profiles of the patients were examined; It was noted that as the Gensini score increased, lauric acid and myristic acid levels increased significantly, and a negative correlation was determined between serum HDL levels and the levels of these fatty acids. 
Conclusion: In this study, it was observed that the changes in the serum fatty acid composition have an important role in the development of CAD, and it was determined that the changes in the amount of medium chain fatty acids and lipoprotein metabolism in the serum were especially prominent.
Keywords: Coronary artery disease, free fatty acids, nutrition, serum lipid profile