Elagabalus devri din ve sanat ilişkisi
The relation between religion and arts in the era of Elagabalus
Yazar: HANDAN BİLİCİ ALTUNKAYALIER
Danışman: PROF. DR. BİNNUR GÜRLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Din = Religion ; Din-sanat ilişkisi = Religious-art relationship ; Elagabalus = Elagabalus ; Sanat = Art ; Severuslar Hanedanlığı = Severan Dynasty

Özet:
Severuslar Hanedanlığı, Roma İmparatorluğunun görkemini yitirmeye başladığı İ.S. 193 - İ.S. 235 yılları arasına tarihlenmektedir. Çeşitli ekonomik sıkıntıların yaşandığı ve imparatorluğun geleceğini belirleyen politikaların uygulandığı bu dönemde İmparator Elagabalus, çarpık ilişkileri ve dinsel yaşamıyla en sıra dışı karakterlerden biri olarak ortaya çıkar. Suriye?nin Emesa kentinde ?Baal? inancını yürüten bir aileye sahip imparator, bu dine kendini adayacak şekilde yetiştirilir ve henüz 5 yaşında iken dinin başrahibi ilan edilir. Elagabalus, İ.S. 218 yılında henüz 14 yaşında bir çocukken tahta çıkar ve İ.S. 222 yılında 18 yaşında cesedi parçalara ayrılarak öldürülür. Bu derece nefret kazanmasında en büyük etken Henotheist bir yaklaşımla aynı adı taşıdığı tanrısı Elagabalus?u, Roma İmparatorluk değerlerini hiçe sayarak, baş tanrı Iüpiter?in de üstünde, devletin yeni baş tanrısı yapmaya çalışmasıdır. Hatta daha da ileri giderek, Roma kültünde son derece kutsal sayılan Vesta inancına kendini adamış bir rahibe ile evlenmesi, tepkilerin artmasında bir diğer önemli etkendir. Ayrıca imparatorun dininin, bir Romalı için sapkınlık olarak algılanan ayinleri, çocuk kurbanı, sünnet ve hadımlık gibi uygulamaları, kendisinin eşcinsel davranışları ve biseksüel ilişkileri yaşamının önemli detayları olarak aktarılır. 
Bu tezde Antik yazarların anlatımları, modern araştırmalar ve az sayıdaki maddi kültür kalıntılarının yardımıyla, İmparator Elagabalus?un söz konusu yaşantısı tanıtıldı ve yukarıda verilen iddiaların doğruluğu tartışılmaya çalışıldı. Özellikle imparatorun ele geçen büstleri üzerinde Fizyonomi (ya da Fizyognomi) yöntemiyle yapılan karakter analizi ilginç sonuçlara ulaşılmasını sağladı. 


Anahtar sözcükler: Severuslar Hanedanlığı, Emesa Antik Kenti, İmparator Elagabalus, Tanrı Elagabalus, Fizyonomi (Fizyognomi)

Abstract:
The Severan Dynasty is dated between 193 A.C. - 235 A.C., the period where the Roman Empire had started to lose its glory. Emperor Elagabalus appears to be one of the most extraordinary characters of this era, in which various economic problems are faced and certain policies that define the future of the empire are being implemented, with his inappropriate affairs and religious lifestyle. The Emperor, whose family exercises the "Baal" belief in the city of Emesa in Syria, was raised under this religion and was declared the high priest of the religion, when he was only 5 years old. Elagabalus, inherited the throne in 218 A.C., at 14 years old and was killed at 18, in 222 A.C., his corpse was smashed into little pieces. The main reason for this contempt was his attempt to declare his namesake god, Elagabalus the main god of the state with a Henotheist approach, above the main god Jupiter, disregarding the values of the Roman Empire. Another important reason that the reactions got louder was that he even went further and married a nun, who committed her life to the Vesta belief, which was considered highly sacred. Also the rituals of the religion of the Emperor, which were regarded deviant by Romans, practices such as child sacrifice, circumcision and eunuchism were reported as important details of his life, along with his homosexual behavior and bisexual affairs.   
This thesis introduces the life of Emperor Elagabalus with the aid of the statements of ancient authors, modern researches and few ruins with cultural importance and an attempt was made for the discussion of the accuracy of the expressions aforementioned. The character analyses conducted on the busts of the Emperor with Physiognomy (or Physiognomy) revealed many interesting outcomes. 

Keywords: Severan Dynasty, Emesa Ancient City, Emperor Elagabalus, God Elagabalus, Physiognomy (Physiognomy)