1929 ekonomik krizinin İzmir üzerindeki toplumsal etkileri
The great depression's social impact of 1929 on İzmir
Yazar: SENA NUR DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE DEĞERLİ VELET
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Dünya krizi 1929 = World crisis 1929

Özet:
New York Borsası'ndaki hisse senetlerinin hızlı bir değer kaybetmesi ile başlayan 1929 Ekonomik Krizi, kısa sürede tüm dünyayı etkisi altına alarak yirminci yüzyılın tanık olduğu en önemli ekonomik ve toplumsal olaylardan biri olmuştur. Krizden, başta sanayi olmak üzere, tarım ve ticaret sektörleri büyük zararlar görmüştür. Kriz, dünya piyasalarında tarım ürünlerinin fiyatlarında ciddi düşüşler meydana getirmiş, kısa süre sonra bankacılık ve sanayi sektörlerini de etkisi altına alarak toplumsal yaşamda işsizlik olgusuna yol açmıştır. Uluslararası ticaret hacimlerinde daralmalara neden olan kriz karşısında Türkiye, öncelikle içe kapanarak kendi kendine yeten bir ekonomi siyaseti izlemeye başlamış, çok geçmeden de devletçi bir ekonomi modeline yönelmiştir. Tarımda yaşanan kuraklığın üzerine bir de krizin sonuçları eklenince, Türkiye'nin ihracat gelirleri düşmüştür. İhracat-ithalat dengeleri bozulan Türkiye, dış ticaret açığı sorununu çözmek için bir süreliğine ithal mallarına sınırlama getirmiştir. Ekonomisi tarıma dayanan Batı Anadolu Bölgesi, krizden etkilenen bölgelerin başında gelmiştir. Bunda, Batı Anadolu'nun, Türkiye'nin diğer bölgelerine göre erken bir zamanda dünya ekonomisine eklemlenmiş olmasının payı büyük olmuştur. Başta bir liman ve tarım kenti olan İzmir olmak üzere, bölgenin birçok yerleşim birimi, krizin yarattığı ekonomik ve toplumsal sorunlarla baş etmek zorunda kalmıştır. Bölge halkının gelir oranlarının düşmesi, toplumsal yaşamda hırsızlık, yankesicilik, adam yaralama, fuhuş ve tefecilik gibi bazı suç olaylarının artmasına neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler: 1929 Ekonomik Krizi, Türkiye, Batı Anadolu Bölgesi, İzmir.

Abstract:
The Economic Crisis of 1929, which started with the rapid depreciation of stocks on the New York Stock Exchange, soon affected the whole world and became one of the most important economic and social events of the twentieth century. Especially the industry, agriculture, and trade sectors suffered great losses from the crisis. The crisis led to serious declines in the prices of agricultural products in world markets and soon affected the banking and industrial sectors, leading to unemployment in social life. In the face of the crisis, which led to a contraction in international trade volumes, Turkey first turned inward, started to pursue a self-sufficient economic policy, and soon turned to a statist economic model. When the consequences of the crisis were added to the drought in agriculture, Turkey's export revenues plummeted. Turkey's export-import balance deteriorated, and in order to solve the problem of the foreign trade deficit, Turkey imposed restrictions on imported goods for a while. Western Anatolia, whose economy is based on agriculture, was one of the regions most affected by the crisis. This was largely due to the fact that Western Anatolia was integrated into the world economy at an earlier stage than other regions of Turkey. Many settlements in the region, especially İzmir, a port and agricultural city, had to cope with the economic and social problems caused by the crisis. The decline in the income rates of the people of the region led to an increase in certain crimes such as theft, pickpocketing, mutilation, prostitution, and loan sharking.

Keywords: 1929 Economic Crisis, Türkiye, Western Anatolia, İzmir.