Tarihsel süreçte bestecilerin kullanımları doğrultusundaevcara makamının değişimi
Change of evcara position in the direction of the use ofcomposers in the historical process
Yazar: ELİF KARABAĞ
Danışman: DOÇ. DR. CEVAHİR KORHAN IŞILDAK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Türk müziğinde yüzyıllar boyu yüzlerce makam var olmuştur. Bu makamlar
tarihsel süreç içerisinde kullanılmayarak yok olmuş ya da kullanım farklılıkları sebebiyle
değişime uğramış bu değişimler ise çoğunlukla müelliflerin teorik olarak makam
tariflerinin incelenmesi ile ortaya konmuştur. Ancak makamların değişimlerinde
müelliflerin yanı sıra Türk müziği bestecilerinin ve icracılarının da değişimlerde rolü
olduğu düşünülmektedir. İcracıların icra kayıtlarına ulaşılamamakta ancak bestecilerin
eserlerine ulaşılmaktadır. Bestecilerin, eserlerindeki makam kullanımlarının ortaya
konması, makamların değişimlerinin ortaya konmasına yardımcı olacağı düşüncesinden
hareketle çalışmada "Evcâra makamının bestecilerin makam kullanımları doğrultusunda
değişimi var mıdır?" sorusuna cevap aranmaktadır. Betimsel olan çalışmada literatür
taraması ile Evcârâ makamının tarifine yer veren yedi müellifin nazariye eseri ve Evcârâ
makamında beste yapmış olan 33 bestecinin 56 eseri tespit edilmiştir. Bestecilerin
eserleri, "TRT Türk Sanat Müziği Arşivi" ve Aytaç Ergen'e ait "Notam" programında
yer alan notalar ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada öncelikle müelliflerin Evcârâ makamı
tariflerine yer verilmiş, ardından 56 beste seyir açısından incelenmiştir. Eserlerin ait
oldukları formlarda makam geçkisi yapılan bölümler inceleme dışında bırakılmıştır.
Bestecilerin eserlerde kullandıkları çeşniler, Türkiye'de Türk müziği eğitimi veren
kurumlarda yaygın olarak kullanılan Arel nazariyatına göre isimlendirilmiştir. Çeşniler,
ilk kullanıldıkları bestecide Finale programı ile yazılarak şekle dönüştürülmüştür. Bir
başka bestecinin aynı çeşniyi kullanması durumunda, çeşni tekrar şekil olarak
gösterilmemiştir. Son olarak müelliflerin makam tarifleri ile bestecilerin makam
kullanımları karşılaştırılarak Evcâra makamındaki değişimler tespit edilmiştir.
Karşılaştırma sonucunda, daha önce III. Selim'in terkip ettiği düşünülen makamı, Küçük
Mehmet Ağa'nın terkip ettiği kanaatine varılmıştır. Bestecilerin kullandıkları toplamda
çeşni vasıtasıyla makamın değişime uğradığı sonucuna varılmıştır. Çalışmada kullanılan
yöntemle Türk müziğinde kullanılan diğer makamların da incelenerek değişimlerinin
ortaya konması önerilmektedir.

Abstract:
There have been hundreds of authorities in Turkish music over the centuries.
These authorities were destroyed in the historical process without being used or changed
due to usage differences, and these changes were mostly revealed by examining the
theoretical descriptions of the authors. However, it is thought that Turkish music
composers and performers as well as authors in the changes of the authorities also played
a role in the changes. The performance records of the performers cannot be reached, but
the works of the composers are reached. Based on the idea that revealing the use of places
in the works of the composers will help to reveal the changes of offices, in the study, "Is
there a change in the office of the authority by composers in line with the use of office?"
The answer to the question is sought. In the descriptive study, a literature review
determined the nazariye works of seven authors who included the description of the
Evcârâ office and 56 works of 33 composers who composed in the Evcârâ office. The
works of the composers are limited to the notes in the "TRT Turkish Classical Music
Archive" and the "Notam" program of Aytaç Ergen. In the study, first of all, the recipes
of the authors in the Evcârâ office were included, then 56 compositions were examined
in terms of course. In the forms to which the works belong, the sections with the
authorities have been left out of the examination. The condiments used by the composers
in the works are named according to the Arel nazariya, which is widely used in institutions
providing Turkish music education in Turkey. Condiments were written with the Finale
program in the composer where they were first used and converted into shape. If another
composer used the same condiment, the condiment was not shown as a shape again.
Finally, the changes in the office of Evcârâ were determined by comparing the office
descriptions of the authors and the office uses of the composers. As a result of the
comparison, previously III. It has been concluded that the office of Selim, which is
thought to have been composed, was composed by Küçük Mehmet Ağa. It has been
concluded that the authority has changed through the condiment in the total used by the
composers. With the method used in the study, it is recommended to examine the other
authorities used in Turkish music and to reveal their changes.