Yönetişim ve demokrasi ilişkisinde siyasal iktidar sorunu: Türkiye` de bağımsız düzenleyici kurumlar
Theory of democracy and governance as a political power question: In the case of independent regulatory agencies in Turkey
Yazar: SONAY BAYRAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖMÜR SEZGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Bağımsız düzenleyici kurumlar = Independent regulatory foundations ; Demokrasi = Democracy ; Siyasi iktidar = Political power ; Yönetişim = Governance

Özet:
ÖZET Bu tez, devlet, toplum ve iktidar ilişkilerini kökten değiştiren bir siyasal model olarak yönetişim konusunu ele almakta ve konuyu Türkiye'deki bağımsız düzenleyici kurumlar örneğinde incelemektedir. Tezin ana amacı, yönetişim modelinin dayandığı siyasal iktidar biçimini ortaya çıkarmaktır. İlk olarak, yönetişim konusu, uluslararası kuruluşların programlan ve belli sosyal bilim disiplinleri temelinde ayrıntılı bir biçimde incelenmektedir. İnceleme, DB, OECD, BM gibi uluslararası kuruluşlar, modelin ortaya çıkışında ve yayılmasında belirleyici bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, sosyoloji, iktisat, siyaset bilimi, kamu yönetimi ve uluslararası ilişkiler disiplinlerinde yönetişim modelinin giderek ilgi odağı haline geldiği ve ortak bir çalışma alam olduğu ortaya çıkmaktadır. Modelin dayanakları eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirildiğinde, yönetişimin, siyasal iktidar ilişkilerini, siyasal iktidar alanını ve ölçeğini geleneksel biçimden (ulus-devlet) yerel ve küresele doğru kaydırarak yeniden tanımlayan bir yaklaşım olarak görülmektedir: Siyasal iktidarı ulus-devletten küresel ölçeğe kaydırma ve küresel ölçekte yeniden düzenleme amacım taşıyan küresel yönetişim yaklaşımı, verilebilecek en belirgin örnektir. İkinci olarak, siyasal iktidar ilişkilerinde yaşanan dönüşümün hangi biçimde yaşandığı ve teorik olarak nasıl inceleneceği sorusu tartışılmaktadır. Yönetişim modeli, Marksist birikim kuramından esinlenerek geliştirilen siyasal iktidarın merkezileşmesi ve yoğunlaşması kavramsallaştırmasına dayanarak çözümlenmektedir. Çözümleme, yönetişim modelinin iktidar ölçeği ve iktidar alanı olmak üzere ikili bir dönüşümle inşa edildiğini göstermektedir: İktidar ölçeğinde yaşanan dönüşüm, ademi merkezileşme eğiliminde ifadesini bulmaktadır; ademi merkezileşme eğilimi, aynı zamanda yönetişim modelinin "devlet" aygıtında tasfiyesine yöneldiği unsurları göstermektedir. İktidar alanındaki dönüşüm ise, erkler birliğine dayanan ve halkın siyasal müdahalesine kapak tutulan yeni siyasal alanın inşa edildiğini göstermektedir. Üçüncü olarak, kavramsal çerçevenin ışığında, Türkiye'deki bağımsız düzenleyici kurumlara odaklanılarak, siyasal iktidar biçimindeki dönüşüm çözümlenmektedir: Yeni siyasal iktidar biçiminin, erkler birliğine dayanan ve halkın siyasal karar alma mekanizmalarından dışlanmasına yol açan oligarşik doğası gösterilmektedir. 376

Abstract:
SUMMARY This thesis takes the issue of governance as a political model by which state, society and political power relations are fundamentally transformed at the example of independent regulatory agencies in Turkey. Main intention of this study is to capture the form of political power rested behind the governance model by looking at the theoretical and empirical levels. Thus, firstly, governance model is analysed in detail accordance with both the programme of international institutions and particular disciplines of social sciences. The former refers institutions as like World Bank and OECD that are decisive factors in developing and extending the model. The latter implies the discipline of political science, public administration, economics, sociology and of international relations in which main streams attribute high popularity and positive outlook for the model of governance. Critical review of those stands shows that the governance is a new approach for political power relations through which scale and scope of the political powers are dramatically rearranged from their traditional form (i.e. nation-state) to the directions of both locality and globe. Global governance, hence, is the label of the new approach aiming to sweep the political power away from nation-state and reformulated it at the global scale. Secondly, this thesis focuses on the theoretical question of how and in which way the transformations of power relations are analysed. Critical exploration of the governance model is based on the conceptualisation of the concentration and centralisation of power relations constructing with the references of Marxist theory of capital accumulation. According to this, governance model intents to realise dual transformations that are about scale and scope of the political power relations. While the former refers to decentralisation and re-centralisation tendencies at the national and supra-national levels, the latter makes references with anti democratic tendencies in which popular classes are excluded from effecting the relations distribution by the vehicles of their political parties and organisations. Finally, in the light of conceptual framework, this thesis focuses on the independent regulatory agencies in Turkey by employing the method of case study and demonstrates the fabrication of oligarchic nature of the new political power based on the unification of powers through which peoples are rule out from the political decision making processes. 377