Türkiye kıyılarında kırlangıç balığının (Chelidonichthys lucerna linnaeus, 1758) otolit kimyası ve morfolojisi kullanılarak stok yapısının belirlenmesi
Determination of stock structure of the tub gurnard (Chelidonichthys lucerna linnaeus, 1758) on the coasts of Türkiye using otolith chemistry and morphology
Yazar: SİBEL ATAK SANDUVAÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ İŞMEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'ye kıyılarında (Akdeniz/Mersin, Ege Denizi/Foça, Marmara Denizi/Bandırma ve Karadeniz/Ordu,) Şubat 2020-Aralık 2020 tarihleri arasında örneklenen Chelidonichthys lucerna bireylerinin otolit şekil analizi ve otolit kimyası kullanılarak populasyon yapısı ve bazı biyolojik özellikleri araştırılmıştır. Kırlangıç balığı örneklerinin maksimum boyu Karadeniz'de 27,8 cm (3 yaş), Marmara Denizi'nde 44,8 cm (8 yaş), Ege Denizi'nde 40,9 cm (6 yaş), Akdeniz'de 28,1 cm (3 yaş) olarak ölçülmüştür. Türün boy-ağırlık ilişkisi b değerinin 3'e eşit olduğu ve izometrik büyüme gösterdiği tespit edilmiştir. Bireylerin ilk eşeysel olgunluk boyundaki (L50) yaşı 2 olarak belirlenmiştir. İncelenen örneklerin toplam boyu (TL) ile otolit boyu (OL), otolit ağırlığı (OW) ve otolit genişliği (OWi) arasında doğrusal bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Boy aralığı benzer bireylerin TL (19-25 cm, TL) otolit morfolojisi ve kimyası (Li:Ca, Na:Ca, Mg:Ca, Mn:Ca, Fe:Ca, Co:Ca, Ni:Ca, Cu:Ca, Zn:Ca, Sr:Ca, Ba:Ca, Pb:Ca, K:Ca, P:Ca) tek ve çok değişkenli istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Otolit morfolojisi ve kimyası tekniklerinin genel kombinasyonu, örneklerin orijinal konumlarına en yüksek yeniden sınıflandırma başarısını (%75-%90) ve örnekleme bölgeleri arasında önemli farklılıkların varlığını ortaya çıkarmıştır. Otolit şekil analizleri ve otolit kimyası birlikte değerlendirildiğinde dört denizden örneklenen (Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz) C. lucerna bireylerini tam olarak ayırt edebilmiştir. Ayrıca analiz sonuçları, Marmara ve Ege denizlerindeki bireyler arasında habitat bağlantılarının bulunduğunu, C. lucerna stokları açısından Karadeniz ve Akdeniz'in izole bölgeler olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen şekil ve kimyasal bulgular, C. lucerna'nın Türkiye kıyılarında tek bir stok birimi olmadığını ve bu balık stoklarının balıkçılık amacıyla ayrı ayrı yönetilmesi gerektiğini göstermiştir.

Abstract:
In this study, the population structure and some biological characteristics of Chelidonichthys lucerna individuals captured between February 2020 and December 2020 in the Türkiye coasts (Akdeniz/Mersin, Aegean Sea/Foça, Marmara Sea/Bandırma and Black Sea/Ordu,) were investigated using otolith shape analysis and otolith chemistry. The maximum length of tub gurnard specimens is 27.8 cm (3 age) in the Black Sea, 44.8 cm (8 age) in the Sea of Marmara, 40.9 cm (6 age) in the Aegean Sea, 28.1 cm (3 age) in the Mediterranean. The b values of lenght-weight relationship (LWR) showed that the growth of C. lucerna was isometric, i.e. equal in length and weight.  The age of individuals at first maturity length (L50) was estimated as 2 years. The linear relationships between the total length (TL) and otolith length (OL), otolith weight (OW) and otolith width (OWi) were determined in all fish samples.
Otolith morphology and chemistry (Li:Ca, Na:Ca, Mg:Ca, Mn:Ca, Fe:Ca, Co:Ca, Ni:Ca, Cu:Ca, Zn:Ca, Sr:Ca, Ba:Ca, Pb:Ca, K:Ca, P:Ca) of fish that similar total lenght (19-25 cm, TL) is evaluated by univariate and multivariate statistical analyses. The overall combination of otolith elemental chemistry and morphology techniques revealed the highest re-classification success (75%-90%) of samples to their original location and the existence of significant differences among sampling regions. When otolith shape analysis and otolith chemistry were evaluated together, linear discrimination function analyses fully discriminate C. lucerna individuals from the four sampling regions (Mediterranean, Aegean, Marmara, Black Sea). Furthermore, the results of the analyses revealed that there are habitat connections among individuals from the Sea of Marmara and Aegean Sea and that the Black Sea and the Mediterranean are isolated regions in terms of C. lucerna stocks. The obtained shape and chemical signatures suggest that C. lucerna is apparently not a single stock-unit in Turkish coasts and that these fish stocks should be managed separately for fisheries purposes.