Tip 1 diyabetli çocuklarda oksidatif stres, antioksidan kapasite ve kemik döngüsü biyomarkerları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between oxidative stress, antioxidant capacity and bone turnover biomarkers in children with type 1 diabetes
Yazar: MERVE SENA TOPKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA KÜÇÜKKASAP CÖMERT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus'da tıbbi beslenme tedavisine uyumsuzluğun neden olduğu
aşırı reaktif oksijen ve nitrojen türlerinin üretiminin kemiğin biyolojik performansında kritik
bir rol oynayabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada, tip 1 diyabetli çocuklarda oksidatif
stresin kemik döngüsü üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi,
Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı tarafından izlenen ve yaşları 3-17 arasında değişen tip 1
diyabetli 34 çocuk çalışmaya alınmıştır. Çocukların tıbbi beslenme tedavisine uyumunu
değerlendirmek için Amerikan Diyabet Derneği önerilerine göre HbA1C düzeyi <%8 ve >%8
olmak üzere iki gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Oksidatif stres düzeyinin kemik döngüsü
biyomarkerları üzerine etkisini belirlemek amacıyla, serum TOS (total oksidatif stres), TAC
(total antioksidan kapasite), ALP (alkalin fosfataz), OC (osteokalsin), P1NP (prokollejen Tip1-N-Terminal Propeptid), D vitamini düzeyleri değerlendirilmiştir. Fiziksel aktivite düzeyleri
değerlendirilmiştir. Besin tüketimlerinin ve diyet total antioksidan kapasitenin
değerlendirilmesi için 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları ve besin tüketim
sıklıkları alınmıştır.
Bulgular: Hastaların HbA1C ortalaması 8,2±1,51 bulunmuştur. Hastalar HbA1C (%)
düzeylerine göre sınıflandırıldığında, HbA1C<%8 olanların, HbA1C>%8 olanlardan serum
TOS (µmol/L) değerlerinin daha düşük (8,7±6,16, 9,5±5,60), serum TAC (mmol/L)
(1,6±0,17, 1,5±0,12), OC (ng/mL) (24,2±16,92, 22,0±6,21), P1NP (ng/mL)) (336,7±294,30,
279,6±131,37), ALP (IU/L) (28,1±5,82, 26,9±6,93) düzeylerinin ise daha yüksek olduğu
saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca serum P1NP düzeyleri ile, TOS arasında negatif, diyet kalsiyum
tüketimi ile de pozitif ilişki gösterilmiştir (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeylerine göre bir ilişki
belirlenmemiştir.
Sonuç: Bu çalışmada oksidatif stres ile P1NP arasında bir ilişki olduğu görülmektedir. Serum
HbA1C düzeyinin önerilerin üzerinde olması, yüksek TOS düzeyleri ile sonuçlandığı ve bu
durumun kemik biyomarkerları ile de ilişkili olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tip 1 diyabetes mellitus, oksidatif stres, kemik biyomarkerları,
metabolik kontrol

Abstract:
Objective: It's thought that excessive production of reactive oxygen and nitrogen species
caused by non-compliance with medical nutrition therapy in type 1 diabetes mellitus may play
a critical role in the biological performance of bone. In this study, we aimed to evaluate the
effect of oxidative stress on bone turnover in children with type 1 diabetes.
Materials and Methods: Thirty-four children with type 1 diabetes, aged 3-17 years, who
were followed up by the Division of Pediatric Endocrinology, Gülhane Training and Research
Hospital, University of Health Sciences, were included in the study. In order to evaluate the
compliance of the children with medical nutrition therapy, HbA1C level was evaluated by
dividing them into two groups as <8% and >8% according to the American Diabetes
Association recommendations. Serum TOS (total oxidative stress), TAC (total antioxidant
capacity), ALP (alkaline phosphatase), OC (osteocalcin), P1NP (procollagen Type-1-NTerminal Propeptide) and vitamin D levels were evaluated to determine the effect of oxidative
stress level on bone turnover biomarkers. Physical activity levels were evaluated. For the
evaluation of food consumption and dietary total antioxidant capacity, 24-hour retrospective
food consumption records and food consumption frequencies were obtained.
Results: The mean HbA1C of the patients was 8.2±1.51. When the patients were classified
according to HbA1C(%) levels, those with HbA1C<8% had lower serum TOS (µmol/L)
(8.7±6.16, 9.5±5.60), TAC (mmol/L) (1, 6±0.17, 1.5±0.12), OC (ng/mL) (24.2±16.92,
22.0±6.21), P1NP (ng/mL) (336.7±294.30, 279.6±131.37), ALP (IU/L) (28.1±5.82,
26.9±6.93) were higher (p<0.05). In addition, serum P1NP levels were negatively correlated
with TOS and positively correlated with dietary calcium intake (p<0.05). No relationship was
determined according to physical activity levels.
Conclusion: In this study, a relationship between oxidative stress and P1NP was observed. It
has been shown that serum HbA1C levels above the recommendations result in high TOS
levels and this is also associated with bone biomarkers.
Keywords: Type 1 diabetes mellitus, oxidative stress, bone biomarkers, metabolic control