Akdeniz kıyı kolonileri kent dokusu, Trani ve Galata kent dokularının morfolojik olarak karşılaştırılması
Urban tissue of the Mediterranean coastal colonies, a morphological comparison of urban tissues of Trani and Galata
Yazar: ASLI AĞIRBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMEL ARDAMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kent dokusu = Urban texture ; Kentsel gelişme = Urban development ; Kıyı kentleri = Coastal cities ; Morfoloji = Morphology ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Tarihsel gelişim = Historical development ; Tipoloji = Typology ; İstanbul = Istanbul ; İtalya = Italy

Özet:
Akdeniz kıyı kolonileri kent dokusu, Trani ve Galata kent dokularının morfolojik olarak karşılaştırılması? adlı bu tez çalışmasına başlarken, tarih boyunca gerçekleşen deniz aşırı ilişkiler dolayısıyla, kıyı koloni kentlerinde fiziksel ve sosyal oluşum benzerliklerinin olabilirliği düşünülmüştür. Çalışmanın amacı, bu olası oluşum benzerliklerini ya da farklılıklarını, seçilen bölgelerin kentsel dokularının morfolojisi ve morfolojik gelişim süreci üzerinden inceleyip, ortaya koymaktır. Bu bağlamda koloni kenti olan İtalya'daki Trani ve Türkiye'de, İstanbul'da yüzyıllar boyunca İtalyan yerleşimine sahiplik etmiş Galata, incelenmek üzere seçilmiştir. Kentlerin fiziksel anlamda incelemesini yapmak için kent morfolojisi teorik anlamda incelenmeye alınmış, ilgili konudaki kuramcıların görüşleri bu çalışmada incelenmiştir. Kentin morfolojik gelişimi ve değişiminde, sosyo-kültürel etkenlerin de rol oynayacağı düşüncesiyle hareket edilmiş ve bölgedeki etnik doku üzerinde durulmuştur. İki bölgenin karşılaştırılmalı incelemeleri sonucunda benzerlik ve farklılıklar bulunmuş ve bunlara neden aranmıştır.Tarihi geçmişe sahip Galata ve Trani kentlerinde, kentsel gelişim ve değişim anlamında ortak özellik olarak sıralayabileceğimiz; sur gelişimi, hazırlanan kentsel düzenlemeler, yeni gelişen ya da tekrar yapılanan alanlardaki kentsel değişimler, sosyo-kültürel anlamda yaşayış biçimleri gibi bazı öğeler vardır. Her ne kadar iki bölgede bu gibi benzerlikler olsa da, Galata'nın İstanbul gibi büyük bir kentin parçası olması, kentsel değişimi sürecinde bölgeyi Trani'den ayırmaktadır.Tez çalışması altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan giriş bölümünde, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında genel bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde kent morfolojisinin tanımı üzerinde durulmuş ve kentsel morfolojinin analiz yöntemleri; İngiltere, İtalya ve Fransa'da benimsenen yöntemler üzerinden incelenmiştir. İncelenen bu yöntemler doğrultusunda, karşılaştırmalı olarak ele alınacak seçilmiş bölgeler için, bir yöntem belirlenmiştir. Üçüncü bölümde kentsel doku morfolojisinin incelenmesi yönünde belirlenen yöntem doğrultusunda, seçilen bölgelerden biri olan İtalya'daki Trani bölgesi, kentsel ve sosyo-kültürel boyutta incelenmiştir. Dördüncü bölümde, seçilen diğer bir bölge olan Galata'nın, belirlenen yöntem doğrultusunda gelişimi kentsel ve sosyo-kültürel boyutta incelenmiştir. Beşinci bölümde ise, kentsel gelişimi incelenen seçilmiş bölgelerin kentsel morfoloji anlamında karşılaştırılmasına gidilmiştir. Bu karşılaştırma konum, surlar, yol sistemleri, yapı adaları, mimari doku ve sosyo-kültürel doku bazında ele alınmıştır. Sonuç bölümü olan altıncı bölümde ise, çalışmanın bütününe ilişkin genel bir değerlendirmeye gidilmiştir.

Abstract:
At the beginning of the study for this thesis entitled ?Urban tissue of the Mediterranean coastal colonies; a morphological comparison of urban tissues of Trani and Galata?, it was thought that the physical and social formation similarities could be possible between the coastal colonial cities due to the overseas relationships throughout the history. The aim of this study is to reveal these possible formation similarities or differences by analyzing the morphology of urban tissues of selected areas through the morphological development process. In this context, Trani in Italy and Galata in Istanbul which had the ownership of Italian settlement throughout the centuries, were selected to study. To examine these two cities in a physical sense, urban morphology has been considered theoretically. Hence, the related theorists views about the issue were searched. We also focused on the ethnic tissue in the regions with the thought of socio-cultural factors playing a role in the morphological development and transformation of the cities. As a result of the comparative exemination of the regions, the differences and similarities were found and the reasons of these were tried to determine.The two historical cities; Galata and Trani have common features in terms of the urban development and the changes. These are the development of the walls, prepared urban regulations, changes in the newly developed or re-structured urban areas and the socio-cultural life styles. Although such similarities exist between these two regions, Galata as being a part of Istanbul (a major city) separates itself from Trani in the process of urban change.The thesis consists of six sections. The first section is the introduction part which gives the general information about the aim, scope and methods of the study. In the second section, it was focused on the definition of urban morphology. The analysis methods of urban morphology were examined over the methods that adopted by United Kingdom, Italy and France. In line with these adoped methods, a method was determined for the selected regions to be considered comparatively. In the third section, Trani which is one of the selected region in Italy, was examined through the urban and socio-cultural dimension by the determined method. In the fourth section, the development of Galata which is the other selected region was examined similarly. In the fifth section, selected regions were compared in terms of urban morphology. This comparison was done on the basis of location, walls, road systems, urban blocks, architectural tissue and socio-cultural tissue. In the conclusion section, a general evaluation for the whole study was done.