Yetişkinler için Türkçe işitsel çalışma belleği testi geliştirilmesi
Development of Turkish auditory working memory test for adults
Yazar: HİLAL HÜSAM
Danışman: PROF. DR. BAHRİYE ÖZLEM KONUKSEVEN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Bellek = Memory ; Sözel bellek = Verbal memory ; Testler = Tests ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yetişkinler = Adults ; Çalışma belleği = Working memory ; İşitsel bellek = Auditory memory ; İşitsel dikkat = Auditory attention

Özet:
Çalışma belleği, bilgilerin kısa bir süre bellekte tutulmasından sorumlu olan bilişsel komponenttir. Özellikle arka plan gürültüsünün varlığında, çalışma belleği konuşma algısında önemli bir rol oynar. Kişilerin işitsel çalışma belleğini günlük hayatta karşılaştığı senaryo bağlamında inceleyen bir test yöntemi bulunmamaktadır. Bu nedenle gerçek hayata uygun, klinik uygulama açısından vakit almayan, aynı zamanda çalışma belleği, dikkat gibi farklı bilişsel boyutları değerlendirebilen bir test oluşturulması amaçlanmıştır. Bunun için 151 adet cümle oluşturulmuş ve sesli kayıt alınmıştır. Gürültü sesleri, cümle kayıtları ile birleştirilmiş ve sinyal gürültü oranı +5 dB olacak şekilde ayarlanmıştır. Sadece alçak, orta, yüksek frekans ve tüm frekansları içeren 4 farklı arka plan gürültüsünde, her listede 20 cümle olmak üzere 4 ayrı liste oluşturulmuştur. 18-30 yaş arasında (K/E: 22/18, ortalama yaş 22.60 ± 3.04) 40 genç yetişkin katılımcıya geliştirilen test uygulanmıştır. Kişilerden cümleleri dikkatli dinlemesi ve istenen sıradaki kelimeyi tekrarlaması istenmiştir. Kişilerin cevap süresi ve doğru yanlış sayıları not alınmıştır. 1 hafta sonra rastgele seçilen 10 kişiye tekrar test yapılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerde her bir liste için kişilerin reaksiyon süresi ve puanları anlamlı farklılık göstermemiştir (p>0,05).  Toplam puan ve reaksiyon süreleri arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Cevapların cinsiyet ile korelasyonu incelendiğinde cinsiyetler arası farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Test-tekrar test değerlendirildiğinde cevaplar arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Tekrar-test sonucunda, geliştirilen testin farklı zamanlarda uygulanmasının tutarlı ve güvenilir sonuç verdiği belirlenmiştir. Farklı arka plan gürültülerinde çalışma belleği, dikkat yeteneği ve dinleme görevinde gösterilen eforun değerlendirildiği bilişin farklı boyutlarını değerlendiren test yöntemi olması açısından klinikte yararlı olabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Working memory is a cognitive system that is responsible from keeping the information in the memory for a short time. Especially in the presence of background noise, working memory plays an important role in speech perception. There is no test method that examines the auditory working memory of individuals in the context of the scenario they encounter in daily life. For this reason, it is aimed to create a test that is suitable for real life, does not take time in terms of clinical practice, and can evaluate different cognitive dimensions at the same time. For this, 151 sentences were created and audio recordings were made. Noise sounds were combined with sentences and the signal-to-noise ratio was adjusted to +5 dB. 4 separate lists were created with noises that includes different frequencies and each list consists of 20 sentences. The developed test was administered to 40 young adult participants between the ages of 18-30 (F/M: 22/18, mean age 22.60 ± 3.04). Participants were asked to listen carefully to the sentences and repeat the word in the desired order. Response times and true-false answers of individuals were noted. After 1 week, 10 randomly selected people were retested. In the statistical analysis, the reaction times and scores of the individuals for each list did not differ significantly (p>0.05). There was no significant difference between total score and reaction times (p>0.05). No correlation was observed between the genders (p>0.05). When the test-retest was evaluated, no significant difference was found between the answers (p>0.05). As a result of the retest, it was determined that the application of the developed test at different times gave consistent and reliable results. It has been determined that it can be useful in the clinic as it is a test method that evaluates different dimensions of cognition in which working memory, attention ability and effort shown in a listening task are evaluated in different background noises.