Fen bilimleri öğretmen adaylarının fizik öğrenmelerine yönelik motivasyon ölçeğinin geliştirilmesi
Development of motivation scale towards physics learning of preservice science teachers
Yazar: HİLAL ÇAĞAP
Danışman: DOÇ. DR. ELİF İNCE ; DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN DENERİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fizik eğitimi = Physics education ; Motivasyon = Motivation ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Çalışmanın amacı, fen bilimleri öğretmen adaylarının fizik öğrenmelerine
yönelik motivasyon düzeylerini belirlemek için geçerli ve güvenilir bir ölçek
geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda Öz-Belirleme Teorisi kapsamında alanyazın
taraması yapılarak kavramsal çerçeveye uygun 115 maddeden oluşan bir madde
havuzu oluşturulmuştur. Bu maddeler iki ölçme uzmanı, iki fizik eğitimcisi uzmanı
ve bir dil uzmanının görüşleri alınarak değerlendirilmiştir. Uzman görüşleri
doğrultusundan 74 maddeye inen ölçek ilk halini alarak Türkiye genelinde altı farklı
üniversitede öğrenim gören 631 fen bilgisi öğretmen adayına uygulanmıştır. Elde
edilen verilerle ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
Ölçeğin yapı geçerliği için SPSS 21.0 programı kullanılarak açımlayıcı faktör
analizi, LISREL 8.71 programı kullanılarak doğrulayıcı faktör analizi çalışmaları
yapılmıştır. Yapılan geçerlik analizleri sonucunda ölçeğin 22 maddeden oluşan üç
faktörlü yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Faktörlerin açıkladığı toplam
varyansın % 53.448 olduğu ve maddelerin bulundukları faktördeki yük değerlerinin
.555 ve .821 arasında değiştiği görülmüştür. Ölçeğin doğrulayıcı faktör analizi
sonuçlarının, açımlayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen yapıyı desteklediği ve
uyum indekslerinin mükemmel ya da kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüştür.
Ölçeğin güvenirliği için Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı incelenmiş, test-tekrar test
uygulaması gerçekleştirilmiş; madde ayırt ediciliği için ise alt-üst grup analizi
gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik analizi sonucu ölçeğin Cronbach alfa değerinin .911
olduğu; birinci alt faktör olan Öz-yeterlik için .899, ikinci alt faktörü olan TakdirÖdül
için .832 ve üçüncü alt faktör olan Fizik Öğrenmenin Değeri için .802 olduğu
tespit edilmiştir. Test-tekrar test güvenirliği analizleri doğrultusunda her iki
uygulama için ölçeğin ve alt faktörlerin puanları arasında pozitif bir ilişki olduğu
belirlenmiştir. Çalışma sonunda elde edilen bulgular, fen bilgisi öğretmen adaylarının
fizik öğrenmeye yönelik motivasyon düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilen
Fizik Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği (FÖYMÖ)'nin geçerli ve güvenilir bir
ölçme aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of the study is to develop a valid and reliable scale to measure
preservice science teachers' motivation levels in physics courses. For this purpose, at
first step an item pool was formed based on Self-Determination Theory and literature
review. 115 item was written in accordance with conceptual framework for item
pool. Thereafter, for the validity of these items two measurement experts, two
physics educator experts and a language expert were consulted. The first form of the
scale which consisted of 74 items was created in the direction of the experts'
opinions. After that the scale was applied to 631 preservice science teachers in six
different university of Turkey. Data from preservices students were analyzed for
construct validity of scale by SPSS 21.0 and LISREL 8.71. The exploratory factor
analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) was applied to test the
validity of scale. EFA results show that the scale consists of 22 items which are
grouped under three factors which are Self-Efficacy, Appreciation-Reward and Value
of Learning Physics. EFA results also indicate that the total variance explained by
the factors is 53.448% with factor loading varying from .555 to .821. After EFA
According to the results of confirmatory factor analysis, the goodness of the index
were acceptable. Therefore two structure of the scale were found well-matched after
EFA and CFA analysis. For the reliability of the scale, Cronbach alpha coefficient
was calculated and test-retest was applied. As a result of the reliability analysis, the
Cronbach alpha coefficient of the scale was calculated to be .911. Also Cronbach's
alpha coefficient was found to be .899 for Self-Efficacy, to be .832 for Appreciation-
Reward, to be .802 for Value of Learning Physics. Test-retest results also indicated
that there was positive correlation between two applications. At the end of the study
the findings show that the Motivation Scale Towards Physics Learning (MSTPL),
which was developed in order to measure the motivation levels of preservice science
teacher for physics learning, can be used as a valid and reliable scale.