Türkiye'de turizm ve ekonomik büyüme ilişkisi: 2000 yılı sonrası için bir analiz
The relationship between tourism and economic growth in Turkey: An analysis for post 2000
Yazar: MELTEM VARLIKLI
Danışman: DOÇ. DR. EVREN İPEK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: ARDL = ARDL ; ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Nedensellik = Causality ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; Turizm = Tourism ; Turizm gelirleri = Tourism incomes

Özet:
Bu çalışmada, turizm ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin Türkiye ekonomisi için teorik ve ampirik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Ampirik analizler için Türkiye ekonomisinin 2003:1-2022:3 dönemlerine ilişkin üçer aylık veriler kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi Sınır Testi aracılığıyla test edilmiştir. Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) yöntemiyle değişkenlerin kısa ve uzun dönemli ilişkileri analiz edilmiştir. Analizin son kısmında Toda-Yamamoto Nedensellik Testi kullanılarak değişkenlerin nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.

Ampirik analiz sonuçlarına göre, turizm ve ekonomik büyüme değişkenleri arasında eşbütünleşme ilişkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. ARDL modeli sonuçlarına göre, turizmin ekonomik büyümeye etkisi uzun dönemde istatistiksel olarak anlamsızdır. Kısa dönemli ilişkisinin incelendiği hata düzeltme modelinde ise turizmin ekonomik büyüme üzerindeki kısa dönemli etkisi anlamlı ve pozitif yönlüdür. Ekonomik büyümeyle turizm arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi, ekonomik büyümeyle döviz kuru arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi ve turizmden döviz kuruna doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the relationship between tourism and economic growth theoretically and empirically for the Turkish economy. In the empirical analysis of the study, quarterly data for the 2003:1-2022:3 periods of the Turkish economy were used. The cointegration relationship between the variables was tested through the bound test. The short- and long-term relationships of the variables were analyzed with the Autoregressive Distributed Lag Model (ARDL) method. In the last part of the analysis, the causality relationship between the variables was determined by using the Toda-Yamamoto Causality Test.

According to the empirical analysis results, it is concluded that there is no cointegration relationship between tourism and economic growth variables. According to the ARDL model results, the effect of tourism on economic growth is statistically insignificant in the long run. According to the results of the error correction model, the short-term effect of tourism on economic growth is positive and statistically significant. The causality analysis indicates a bidirectional causality between economic growth and tourism, a bidirectonal causality between economic growth and exchange rate and an unidirectional causality from tourism to exchange rate.