Bazı alfa-pikleri ve ağır elementler bölgesindeki KB1,3,5-piklerinin spektral analizleri /
Yazar: RIDVAN DURAK
Danışman: Y.DOÇ.DR. YUSUF ŞAHİN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1990
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Pikler = Pig ; Spektrum analizi = Spectrum analysis

Özet:
Spektral analizler, kalltatif ve kantitatif sonuçlara ulaşmada pratik, yaygın ve otomasyona müsait olmaları bakımından oldukça önemlidir. Enerji ayırımlı x-ışını floresans (EDXRF) tekniğinde kalitatif ve kantitatif analizler karakteristik ve özellikle radyoizotop uyarıcı kaynakların kullanıldığı sistemlerde ya karakteristik yada saçılma pikleri kullanılarak yapılagelmektedir. Aslında tamamen simetrik olmayan bu piklerin spektral analizleri birçok durumlarda karşılaşılan girişim ve üstüste binmelerden dolayı kolay ve mümkün olamamaktadır. Bu çalışmada spektroskopide geniş uygulama alanı olan Am-241, Ba-133 ve Cs-137 radyoizotop kaynakların 14 keV'den 81'keV'e kadar olan enerji aralığındaki bazı y-pikleri ve enerjisi 45 keV ile 85 keV aralığında bazı elemenlere ait KJ3, - 5 piklerinin biçimleri incelenerek bu piklerin düşük ve yüksek enerjili yamaçlarına uyan fonksiyonlar enküçük-kareler metoduyla bulunmuş ve bu fonksiyonlar kullanılarak pik merkezleri yeni bir yaklaşımla tayin edilmiştir. Piklerin sağ ve sol eteklerine aynı şekilde fonksiyonlar fit edilerek temel sayma fonksiyonları bulunmuştur. Pik yamaçları ve etekleri için bulunan bu fonksiyonlar kullanılarak net pik alanları hesaplanmıştır. Bu şekilde bulunan sonuçlar kullanılarak piklerin simetriden ayrılışlarını (pik kuyruklanmalarını) enerjiye bağımlı olarak veren fonksiyonlar gene enküçük-kareler metoduyla bulunmuştur.XX Sonuçta kullanılan deney, geometrisi ve deney sisteminde, ilgilenilen enerji aralığında gerek KB1,3, 5 gerekse y-piklerindeki, kuyruklanmaların enerjiye bağımlılıklarının ikinci derece fonksiyonlarla belirlenebileceği gösterilmiştir. Bu fonksiyonları kullanmak suretiyle bir yamaçları belli olan ancak diğer yamaçları net olarak görülemeyen üst üste binmiş piklerin de spektral analizlerinin yapılabileceği tesbit edilmiştir.

Abstract:
Spectral analysis are important to be practic widespread and convenient for automation in reaching quantitative and qualitative analysis results. In the energy dispersive x-ray flourescence (EDXRF) technique, qualitative and quantitative analysis have been done by using characteristic or scattering peaks of the spectra especially obtained by the radioizotop exciting sources. In fact, spectra analysis of those peaks which aren't symetric can not be easy and possible because of coherence and overlapping as met in many cases. In this study, examining the shapes of some Y~Pea^s in from 14 keV to 81 keV of radioizotop sources Am-241, Ba-133 and Cs-137 that have large application area in spectroscopy and Kp\ 3 5 peaks of some elements have by the KJ3., 3 5 energies in the interval 45 keV and 85 keV. The functions fitting to the high and low energy sides of peaks are obtained by using the least-square method and peak centers are determined with a new approach by using these functions the background fuctions fitting of the right and left foot of the peaks are found in the some way. Net peak areas were calculated by using these functions. So obtained tailing or peak deflection from the symetry are examined with the least-square method. As a results, it shown that energy dependence of the peak tailings in the interested energy range were changing quadrat ically with the peak energy for K$,,,. and y-peaks. i, Of o It is also shown that the spectral analysis of anly one side overlapping peaks can be done by using these functions.