5366 sayılı yasa kapsamında yürütülen yenileme projelerinin yasal boyutu: Tarlabaşı, Sulukule ve Fener-Balat örnekleri
The legal aspect of renewal projects based on act 5366: The case of Tarlabaşi, Sulukule and Fener-Balat
Yazar: SAFA AVCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA İSLAM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment ; Tarihi koruma = Historic preservation ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
Son 15-20 yıl içerisinde çıkarılan yeni kanunlar ve yürürlüğe giren yeni düzenlemeler ile Türkiye'deki sit alanlarına yönelik yenileme ve kentlerdeki dönüşüm politikalarında köklü değişimler yaşanmıştır. 2005 yılında yürürlüğe giren 5366 sayılı "Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıklarının Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun" ile sit alanlarında yenileme projelerinin önü açılmıştır. Bu çalışmada, 5366 sayılı kanun kapsamında İstanbul'da ilan edilen yenileme alanlarına yönelik yargıya taşınan itirazların, projelerin uygulama sürecini nasıl etkilediği incelenmektedir.
5366 sayılı kanun tüm Türkiye'deki sit alanlarında yenileme uygulamalarının önünü açmıştır. Bu kapsamda İstanbul özelinde ve İstanbul içerisindeki iki belediye bu konuda öncü bir rol oynamıştır. Çalışmada, İstanbul'da 5366 sayılı kanun kapsamında Fatih ve Beyoğlu ilçelerinde yenileme alanı olarak belirlenen alanların proje süreçleri incelenerek yargı kararları ile proje süreçleri farklılaşan Tarlabaşı, Sulukule ve Fener-Balat yenileme alanlarındaki uygulama süreçlerinin yargı denetiminden nasıl etkilendiği incelenecektir. Seçilen üç alan, hem meslek odalarının yenileme projelerinin uygulanmasına yönelik itirazlarını mahkemeye taşıdığı, hem de mahkemelerin nihai kararının projenin iptali yönünde olduğu alanlardır. Her üç bölgede hukuksal süreç yenileme projelerini geliştirmekte olan iradenin aleyhine sonuçlanmıştır. Benzer hukuksal süreçler geçirmiş olsalar da her üç bölgede projelerin uygulama süreci farklı şekilde ilerlemiştir. Araştırmanın odağı 5366 sayılı kanun kapsamında Fatih ve Beyoğlu ilçelerinde yenileme alanı ilan edilen alanlar olsa da seçilen üç proje üzerinden yapılan çıkarımların benzer politik bağlamda başka kanun maddelerine dayanarak üretilen projeler ile ilgili süreçler için emsal olma potansiyeli vardır.

Abstract:
With the new laws enacted in the last 15-20 years and the new regulations that have come into force, there have been radical changes in the renewal of protected areas and the transformation policies in the cities in Turkey. With the Law No. 5366 " Preservation by Renovation and Utilization by Revitalizing of Deteriorated Immovable Historical and Cultural Properties", which entered into force in 2005, the way for renovation projects in the protected areas was opened. In this study, it is examined how the objections to the judiciary regarding the renewal areas declared in Istanbul within the scope of Law No. 5366 affect the implementation process of the projects.
Law No. 5366 paved the way for renewal applications in protected areas all over Turkey. In this context, two municipalities in Istanbul and within Istanbul have played a leading role in this regard. In this study, the project processes of the areas declared as renewal areas in Fatih and Beyoğlu districts within the scope of Law No. 5366 in Istanbul will be examined and how the implementation processes in the Tarlabaşı, Sulukule and Fener-Balat renewal areas, whose project processes differ with judicial decisions, are affected by judicial audit. The three selected areas are both where professional chambers have taken their objections to the implementation of renovation projects to court, and where the final decision of the courts is in favour of cancelling the project. In all three regions, the legal process has resulted in the detriment of the will that is developing the renewal projects. Although they have undergone similar legal processes, the implementation process of the projects in all three regions has proceeded differently. Although the focus of the research is the areas declared as renewal areas in Fatih and Beyoğlu districts within the scope of Law No. 5366, the inferences made on the three selected projects have the potential to be a precedent for the processes related to the projects produced on the basis of other law articles in a similar political context.