Trakya bölgesi meyve ve bağ alanlarındaki nematod türlerinin belirlenmesi ve virüs- nematod ilişkilerinin araştırılması
The determination of plant parasitic nematodes in orhards and vineyards in Thrace region and the investigation of virus nematode relations
Yazar: LERZAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL ELEKCİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Trakya'da Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerinde meyve ve bağ alanlarındaki bitki paraziti nematod türleri ve önemli virüs hastalıkları saptanmış, virüs vektörü nematod türleri ve virüsleri taşımadaki rolnematodlarla ilişkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Nematod teşhisleri sonrasında bağ alanlarında 22 cinse ait 56, meyve alanlarında ise 17 cinse ait 35 tür belirlenmiştir. Bu türlerden Longidorus attenuatus, Trichodorus similis, Basiria gracilis, Aphelenchoides sacchari, A. confusus, A. obtusus, Paratylenchus nawadus, P. latesence ve P. nainianus bölgemiz için ilk kayıt niteliğindedir. Bununla birlikte bağ alanlarında Grapevine fanleaf virus (GFLV), Arabis mosaic virus (ArMV) ve Tomato black ringspot virus (ToRSV), meyve örneklerinde ise Tomato black ring virus  (TBRV), Tomato ringspot virus (ToRSV) ve Arabis mosaic virus (ArMV) hastalıkları saptanmıştır. Örnek alınan alanlarda Xiphinema index, X. italiae, Longidorus elongatus, L. attenuatus, Trichodorus similis vektör türleri bulunmuştur. GFLV ile enfekteli 41 omcanın kök bölgesinde vektör X. index veya X. italiae bulunmuş, diğer vektör nematodlara ise rastlanmamıştır. GFLV virüsü ve X. index, X. italiae, X. pachctaicum, Macroposthonia xenoplax nematodları ile yapılan vektörlük denemelerinde X. index'te taşınma gerçekleşmiş, TBRV virüsünde ise L. attenuatus ile L. elongatus virüsü taşımamıştır. Vektör nematod bünyesinde virüs tespit edilmeye çalışıldığında X. index bireylerinde GFLV saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: Bitki paraziti nematodlar, meyve ve bağ virüs hastalıkları, virüs nematod ilişkileri

Abstract:
In this study the plant parasitic nematodes in orchards and vineyards in Edirne, Kırklareli and Tekirdağ provinces of Thrace region was determined, common virus diseases were detected, virus vector nematodes were identified and their virus trnsmission potential were evaluated. After nematode identifications 56 species belonging to 22 genera were found in vineyards and 35 species belonging to 17 genera were identified in orchards. Among these species Longidorus attenuatus, Trichodorus similis, Basiria gracilis, Aphelenchoides sacchari, A. confusus, A. obtusus, Paratylenchus nawadus, P. latesence, P. nainianus were found for the first time in Thrace Region. On the other hand Grapevine fanleaf virus (GFLV), Arabis mosaic virus (ArMV), Tomato black ringspot virus (ToRSV) were detected in vineyards while Tomato black ring virus  (TBRV), Tomato ringspot virus (ToRSV) and Arabis mosaic virus (ArMV)  were found in orchards. Virus vector nematodes Xiphinema index, X.italiae, Longidorus elongatus, L. attenuatus, Trichodorus similis were found in the soil samples. X. index and X. italiae were found in 41 of GFLV infected vines but other vectors were not found. GFLV virus transmission studies were carried out with X. index, X. italiae, X. pachctaicum, Macroposthonia xenoplax nematode species but only X. index were able to transmit the virus. In another study with TBRV virus were not transmitted with L. attenuatus and L. elongatus. In addition virus was detected serologically and molecularly in X. index individuals.

Key words: Plant parasitic nematodes, grapevine and fruit tree viruse diseases virus nematode relationships