İptal davalarında hukukla uygunluk denetiminin sınırları
Iptal davalarinda hukukla uygunluk denetiminin sinirlari
Yazar: SADIK GÖKÇEKLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAYRETTİN EREN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuka uygunluk = Compliance with laws ; Yargısal denetim = Judical rewiew ; İdari yargı = Administrative justice ; İptal davası = Annulment action

Özet:
İdare, bir idari görevin yerine getirilmesi amacıyla kamu gücünü kullanarak tesis etmiş olduğu işlemlerle bir hukuki durum yaratmaya, mevcut hukuki durumu değiştirmeye veya sonlandırmaya yetkilidir. İdari işlemler, idarenin tek yanlı irade açıklaması sonucunda ilgililerin rızasına gerek kalmaksızın hukuk aleminde sonuç doğurmaktadır. İşte idarenin bu üstün yetkilerine karşı bireyin korunması hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Bu amaçla hukuk devleti ilkesini benimsemiş ülkelerde idare tarafından tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi yapılmaktadır.İdarenin yargısal denetimini kabul eden ülkelerde belli başlı iki adet sistem söz konusudur. Bunlar; yargının bir bütün olarak örgütlendiği yargı birliği sistemi ve idari yargının ayrı bir yargı kolu olarak yer aldığı idari yargı sistemidir.Bizim hukukumuzda idari yargı sistemi benimsenmiş olup, İYUK. 2/1. maddesi uyarınca iptal davaları, tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden doğan davalar olmak üzere üç tür dava bulunmaktadır.İdarenin görevlerini yerine getirmek amacıyla tesis etmiş olduğu işlemler çeşitli açılardan sınıflandırılabilir. İdari işlemler; tek yanlı olarak tesis edilmekle meydana gelirler, aksi ispatlanıncaya kadar hukuka uygunluk karinesinden yararlanırlar ve tesis edilmekle başka bir işleme gerek kalmaksızın sonuç doğurular.İdarenin yargısal denetiminin de bir sınırının olması gerektiği kuşkusuzdur. Bizim hukukumuzda da idarenin yargısal denetiminin bir sınırı olduğu kabul edilmektedir. Buna göre; idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler, yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

Abstract:
Administration has the power to create a legal situation and to change or to put an end to a present legal situation within the transaction that it has established by using the public power in order to fulfil an administrative duty. Administrative transactions are concluded in the world of law as a result of announcing administration?s one-sided will without the need of related people?s consent. Such in the matter, against the superior power of administration, protection of individuals is one of the necessities of the principle of a state of law meaning the state that secures the security of law. With this aim, in the countries that adopt the principle of the state of law juridical inspection of legal compatibility of all transactions is done.There are two major systems in the countries where administration?s juridical inspection is accepted. One is the law unity system in which the law is organised as complete and the other is the administrative law system in which administrative law takes place as a different law branch.Transactions of administration established for fulfilling its duties can be classified from different views. Administrative transactions come into existence one-sided, make use of legal compatibility conjecture till the opposite is proved and terminated without the need of another transaction by being established.There is no doupt that the administration?s juridical inspection aiming the public benefit with the widest meaning by means of fulfilling the administrative function, has the necessity to have a limitation. In accordance with these, administrative judging power is limited by the legal compatibility inspection of actions and transactions. Thus, administrative courts neither do the legal compatibility inspection nor decide in a manner which removes the discretionary power of administration.