Türk romanında kültürel dönüşüm ve eşya (Ahmet Midhat, Hâlit Ziya ve Ahmet Hamdi Tanpınar örnekleri)
The culturel transformation and object (Ahmet Midhat, Hâlit Ziya ve Ahmet Hamdi Tanpınar)
Yazar: ÖZGE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HANDAN İNCİ ELÇİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmed Mithad Efendi = Ahmed Mithad Efendi ; Batılılaşma = Westernization ; Kültürel değişim = Cultural change ; Roman = Novel ; Tanpınar, Ahmet Hamdi = Tanpınar, Ahmet Hamdi ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Uşaklıgil, Halid Ziya = Uşaklıgil, Halid Ziya ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Ahmet Midhat Efendi, Hâlid Ziya Uşaklıgil ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarındaki kültürel dönüşüm meselesi bu çalışmanın konusudur. Bu konu, Tanzimat döneminde kısmen, Servet-i Fünûn romanlarında tamamen Cumhuriyet döneminde ise kayıp duygusuyla işlenmiştir. Toplumun istikamet değişikliği, yaşama modellerini Batıya göre yeniden düzenleme çabası, öncelikle gündelik hayatta kullanılan eşya ile simgeleştirilmiştir. Batılılaşma çabalarının gündelik yaşamda görüldüğü 19. yüzyıldan Cumhuriyet'in kurulduğu yıllara kadar ev içinde yaşanan değişimin Tanzimat, Servet-i Fünûn ve Cumhuriyet döneminden seçilmiş yazarların romanlarında nasıl ele alındığı değerlendirilmiştir. Sarayda başlayan dönüşüm zaman içinde halka yayılmış, yukarıdan aşağıya inecek bir şekilde önce paşa konaklarında sonra mahalle evlerinde sosyokültürel bağlamda kendisini göstermiştir.

Tanzimat dönemi romanlarında geleneksel Osmanlı ev içi yaşama düzeni sürdürülürken Batılı eşya örnekleri kısmen de olsa görülür. Servet-i Fünûn romanında Batı tarzı eşya evin her yerine yayılır. Servet-i Fünûn yazarlarının kendi hayatlarında da böyle bir çevrede yaşamaları, anlattıkları kişilerin bu dünyanın içinden ya da ona heveslenen kişiler olması, romanların mekânını, eşyasını belirlemiştir. Cumhuriyet'in kurulduğu dönemde ise geçmiş kültürü toptan yok sayan zihniyet yapısı eleştirilir.


Anahtar Sözcükler: Türk romanı, eşya, kültürel dönüşüm, batılılaşma.

Abstract:
The cultural transformation of the objects in the novels of Ahmed Midhat Efendi, Halid Ziya Uşaklıgil and Ahmet Hamdi Tanpınar is the subject of this study.  This subject was addressed partially in the Tanzimat period, completely in the novels of Servet-i Fünûn and in the Republican period with the sentiment of loss. Societies' change of direction and the struggle to rearrange models of living according to the West was firstly symbolized by the objects used in everyday life. From the 19th Century -which westernization efforts can be seen more clearly in everyday life- to beginning of the Republic, changes taking place in the house how was evaluated as discussed in selected authors' novels of Tanzimat, Servet-i Fünûn and Republic era. The transformation which begins in palace spread over time to the public and has shown itself in the socio-cultural context. 

In the novels of the Tanzimat period, while maintaning the traditional Ottoman domestic living, there is still some western object can be seen partly. In the Servet-i Fünûn era the objects of western living style spread all over the house. The authors of Servet-i Fünûn also have lived in this kind of environment and the people they are describing the ones who are living in the same world or enthusiastic about it. And this determined the objects or places of the novels.At the time when the Republic was founded, mentality of the ignoring past culture has been critisized.


Key words: Turkish novel, object, culturel transformation,westernization.