Kar yönetimi uygulamaları ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda test edilmesi
Applications of earnings management and its detection in Istanbul Stock Exchange
Yazar: MEHMET AKİF AYARLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA İPÇİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Finansal tablolar, firma içi ve firma dışı kullanıcılar tarafından çeşitli kararlarınalınmasında yararlanılan temel kaynak olarak nitelendirilmektedir. Özellikle bilanço vegelir tablosunda yer alan firmanın faaliyetlerinin sonucunu gösteren kar tutarı, alınankararların pek çoğunda temel dayanak olmaktadır. Bundan dolayı, firma yöneticilerifinansal tablo kullanıcılarını yanıltmak amacıyla firmanın faaliyetlerinin sonucunuetkileyebilmektedir. Bu durumda, firma yöneticilerinin belirli çıkarlar doğrultusundafirmalarının sonucunu etkilemek amacıyla finansal raporlama sürecine kasti ve maksatlımüdahaleleri olarak adlandırılan kar yönetimi uygulamaları ortaya çıkmaktadır.Bu tezin amacı, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'na kayıtlı firmaların yöneticilerininkar yönetimi uygulamalarına başvurarak finansal tablo kullanıcılarını yanıltıpyanıltmadıklarının belirlenmesidir. Bir başka ifadeyle, İMKB'de kar yönetimi varmıdırsorusuna cevap aranmaktadır. Bu kapsamda yapılan inceleme sonucunda İMKB'de karyönetiminin varolduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kar yönetiminin büyüklüğününfirmaların toplam varlıklarının % 14'ü civarında olduğu ortaya çıkmıştır. Bu sonucudesteklemek amacıyla ekstrem finansal performans gösteren firma bazında yapılanincelemelerde de İMKB'de kar yönetiminin varlığı ortaya konulmuştur. Bu incelemedeen düşük vergi öncesi kar tutarı açıklayan firmaların, en yüksek vergi öncesi kar tutarıaçıklayan firmalara nazaran daha büyük kar yönetimi değerine sahip olduklarıgörülmüştür.Bulunan sonuçlar doğrultusunda İMKB'ye kayıtlı firmalarla ilgili kararlar alırken karyönetimi uygulamalarının dikkate alınması gerektiği ortaya çıkmıştır. Finansal tablokullanıcılarının yanlış yönlendirilmesini önlemek için, firmaların kamuya daha fazlabilgi sunmaları gerekmektedir. Bu doğrultuda, gerekli düzenlemeler yapılarak karyönetiminin olumsuz sonuçlarından finansal tablo kullanıcılarını korumak gerektiğikonusunda öneriler geliştirilmiştir.Anahtar SözcüklerKar Yönetimi, Toplam Tahakkuklar, İsteğe Bağlı Tahakkuklar, İsteğe Bağlı OlmayanTahakkuklar, Kar Yönetiminin Tespit Edilmesi, Healy Modeli, DeAngelo Modeli, JonesModeli, Modife Edilmiş Jones Modeli, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası.

Abstract:
Financial statements are considered as the basic source of decision tools by thecompanies, researchers and the other third parties. Especially the profit term providedby the balance sheet and the income statement acts as the main driver for numerousdecisions. This may incite the company decision makers to effect the outcomes of thecompany activities in a way to mislead the financial statement users. In such a case,earnings management applications as company management's deliberate and intentionalintervention on financial reporting process in order to effect the company outputs toobtain certain benefits occur.The purpose of this study is to identify whether the companies listed in the IstanbulStock Exchange (ISE) are using the earning management applications as a device tomanipulate the users of financial statements. Equivalently, the research problem is tofind out the potential existence of earning management applications in the ISE. Theoutcomes of the analysis detected the existence of earnings management in ISE. It wasalso found that the amount of earning management stands for 14 % of the total assets ofthe companies. In order to support and justify the findings, further analysis were appliedto specific companies with extreme financial performances in the ISE and this alsoconfirmed our previous findings were observed. The outcomes suggest that thecompanies announcing lowest values of profits before tax turned out to be applyinghigher values of earnings management when compared with the companies announcinghighest values of profits before tax.In the light of these findings, it is necessary to take the earnings managementapplications into account when making decisions about the companies listed in the ISE.These companies should be providing more disclosure to public to overcome theproblem of misleading the investors using the financial statements. Suggestions aremade on what regulations should be made in order to protect the users of financialstatements from the negative effect of the earnings management applications are putforth.