Ovariohisterektomi yapılan kedilerde postoperatif süreçte kullanılan elizabeth yakalık ve yara koruyucu korse (winpet®)'nin stres ve ağrı düzeyi üzerine etkisinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of elizabeth collar and wound protection corset (winpet®) used in the postoperative period on stress and pain levels in cats undergoing ovariohysterectomy
Yazar: AYHAN IŞIL
Danışman: PROF. DR. LATİF EMRAH YANMAZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışmada, kedilerde ovariohisterektomi sonrasında Elizabethan yakalık (EY) ile yara koruyucu korse (YKK)'nin ağrı ve stres üzerindeki etkilerini karşılaştırması amaçlandı. Prospektif, randomize kontrollü klinik çalışmada, 26 sağlıklı dişi kedi yer aldı. Hayvanlar, orta hat celiotomy sonrası rastgele olarak iki gruba ayrıldı: EY grubu (n=13), Elizabeth yakalık takanlar ve YKK grubu (n=13), yara koruyucu korse takanlar. Değerlendirmeler, premedikasyon öncesinde (0) ve anestezi sonrası iyileşme sürecinde 6, 12, 24, 48, 72 ve 96. saatlerde yapıldı. Değerlendirmelerde UNESP-Botucatu Çok Boyutlu Kompozit Ağrı Skalası (MCPS)ve Glasgow Kompozit Ağrı Skalası-Kedi (CMPS-F) kullanıldı. Salya örnekleri, kortizol düzeyi ölçümleri için 0, 6, 12, 24, 48, 72 ve 96. saatlerde toplandı. Kediler ayrıca davranışsal olarak gözlendi ve istenmeyen davranışlar değerlendirildi. Sonuçlar, CMPS-F ve MCPS açısından gruplar arasında tüm zaman aralıklarında anlamlı farklılık göstermedi (p < 0.05). Kurtarıcı analjezik uygulaması, YKK grubunda 16 ve EY grubunda 17 uygulama ile gruplar arasında benzerdi (p = 0.88). Kortizol seviyeleri de gruplar arasında anlamlı bir fark göstermedi (YKK: 0.05 [0.05 - 0.3] ve EY: 0.05 [0.05 - 0.8]; p = 0.09). Davranışsal olarak, EY grubundaki 13 kediden 10'unun tasmalarını çıkarmaya çalışması veya kafa sallamasıyla (p <0.01) istenmeyen davranışlarda önemli farklılıklar ortaya koyarken, YKK grubunda hiçbir kedide istenmeyen davranış kaydedilmedi. Sonuç olarak, YKK ve EY'nin, ovariohisterektomi sonrası kedilerde ağrı ve stres üzerinde benzer etkilere sahip olduğu ancak EY kullanımı ile ilişkili istenmeyen davranışların stresi arttırdığı görüldü. Klinik önemi ise YKK'nin kedilerde daha rahat bir iyileşme deneyimi sunabilmesi ve yeni araştırmalar için yol gösterici nitelikte olmasıdır.

Abstract:
This study aimed to compare the effects of the Elizabethan collar (EC) and wound-protective corset (WPC) on pain and stress following ovariohysterectomy in cats. The prospective, randomized controlled clinical trial included 26 healthy female cats. After undergoing midline celiotomy, the animals were randomly divided into two groups: the EC group (n=13), where cats wore an Elizabethan collar, and the WPC group (n=13), where cats wore a wound-protective corset. Assessments were conducted before premedication (0) and at 6, 12, 24, 48, 72, and 96 hours during the postoperative recovery period. The UNESP-Botucatu Multidimensional Composite Pain Scale (MCPS) and the Glasgow Composite Pain Scale-Feline (CMPS-F) were used for evaluations. Saliva samples were collected at 0, 6, 12, 24, 48, 72, and 96 hours for cortisol level measurements. The cats were also observed behaviorally, and undesirable behaviors were assessed. Results indicated no significant differences in CMPS-F and MCPS scores between the groups across all time points (p < 0.05). Rescue analgesic administration was similar between the groups, with 16 instances in the WPC group and 17 in the EC group (p = 0.88). Cortisol levels did not differ significantly between groups (WPC: 0.05 [0.05 - 0.3] and EC: 0.05 [0.05 - 0.8]; p = 0.09). Behaviorally, a significant difference in undesirable behaviors was observed, with 10 of the 13 cats in the EC group attempting to remove their collars or shaking their heads (p <0.01), while no undesirable behaviors were recorded in the WPC group. In conclusion, both WPC and EC demonstrated similar effects on pain and stress in cats after ovariohysterectomy; however, the undesirable behaviors associated with EC use were linked to increased stress. Clinically, WPC may provide a more comfortable recovery experience for cats and serves as a guide for future research.