Fârâbi, İhvân-ı Safâ ve Âmirî'nin görüşlerinin karşılaştırılması: Siyaset felsefesi örneği
Comparison of Fârâbî and Ihvan-ı Safa and Âmirî's views: An example of political philosopy
Yazar: BÜŞRA ÖZKEÇECİ BULUT
Danışman: DOÇ. DR. KAMİL SARITAŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Amiri = Amiri ; Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
"Muallim-i Sânî" unvanına sahip Ebu Nasr Muhammed bin Muhammed el- Fârâbî İslam felsefesindeki önemli düşünürlerin başlarında gelmektedir. Birçok farklı alanda adı geçen bu filozof Yunan felsefesi ve İslam öğretilerini buluşturmak suretiyle İslam felsefesinde ilk defa sistemli bir siyaset teorisi ortaya çıkararak kendine has bir siyaset anlayışı oluşturmuştur. Devlet ile evren arasında kurduğu ilişkiden görüldüğü üzere siyaset anlayışı da metafiziğe dayanmaktadır. 
Onuncu yüzyılda faaliyetlerini gizli bir şekilde yürüten İhvânu's-Safa ve Hullânu'l Vefâ ve Ehlu'l Adl ve Ebnâu'l Hamd isimli topluluk ise ilimler ve ilimlerin sırları ile ilgili toplantılar düzenleyerek metafiziği ilgilendiren nefs ilmi, akıl vb. konularda müzakereler düzenlerdi. İhvân-ı Safâ, izlerine Aristo'da rastladığımız şekilde, siyaseti insan hayatının birçok alanına yaymak suretiyle tasnif etmiştir. Bununla birlikte nebevi siyasetten söz etmesi ve asıl mutluluğun ahirette olduğunu savunması onu takip ettiği Aristo'dan ayıran en temel özelliği olmuştur.
İslam dünyasında siyasi ve sosyal açıdan olumsuzlukların bulunduğu bir dönemde yaşayan Ebu'l Hasan El-Âmirî de kendinden önceki filozofların eserlerini takip etmiş Aristo'ya ait bazı eserleri şerh etmiştir. Kendi siyaset felsefesini oluştururken, Antik ve Helenistik dönemde yaşamış filozoflarla birlikte eski İran, Hint ve İslam düşünürlerinin siyasete dair fikirlerinden de yararlanmıştır.
Bu çalışmada Fârâbî, İhvân-ı Safâ ve Âmirî'nin siyaset felsefelerinin ortaya konması ve ardından üç düşünürün görüşlerinin karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Bu çalışma kapsamında siyaset, yönetici çeşitleri, yönetici özellikleri, toplum türleri gibi konular ele alınarak filozofların buluştuğu ortak paydalar ve farklı görüşler tespit edilecektir.

Abstract:
Ebu Nasr Muhammed bin Muhammed el-Fârâbî, who has the title of "Muallim-i Sânî", is one of the most important thinkers in Islamic philosophy. This philosopher, who is mentioned in many different fields, brought together Greek philosophy and Islamic teachings and created a unique political understanding by revealing a systematic political theory in Islamic philosophy for the first time. As can be seen from the relationship he established between the state and the universe, there are bases on metaphysics in his understanding of politics.
Ihvanu's-Safa and Hullânu'l Vefâ and Ehlu'l Adl and Ebnâu'l Hamd, which secretly managed their activities in the tenth century, organized meetings about sciences and the secrets of sciences and taught the science of soul, reason, etc. under the title of metaphysics. negotiated matters. Ikhwan-i Safa classified politics by spreading it to many areas of human life, as we can see its traces in Aristotle. However, talking about prophetic politics and arguing that the real happiness is in the hereafter is the main feature that distinguishes him from Aristotle, which he followed.
Ebu'l Hasan El-Âmirî, who lived in a period of political and social negativities in the Islamic world, followed the works of philosophers before him and commented on some works belonging to Aristotle. While creating his own political philosophy, he also benefited from the ideas of ancient Iranian, Indian and Islamic thinkers on politics, together with the philosophers who lived in the Ancient and Hellenistic periods.
In this study, it is aimed to reveal the political philosophies of Fârâbî, İhvân-ı Safâ and ÂMİRÎ and then to compare the views of the three thinkers. Within the scope of this study, topics such as politics, managerial types, managerial characteristics, and types of society will be discussed and the common denominators and different views on which philosophers meet will be determined.