Erken Cumhuriyet dönemi'nde bir mizah gazetesi: Zümrüdüanka
A humor magazi̇ne i̇n the early Turkish Republican era: Zümrüdüanka
Yazar: NURAY FİRİDİNOĞLU YILMAZ
Danışman: PROF. DR. FATMA GÜL DEMİREL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın tarihi = Press history ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Karikatür = Caricature ; Mizah gazetesi = Mizah newspaper ; Zümrüd ü Anka = Zümrüd ü Anka

Özet:
Bu çalışma erken Cumhuriyet döneminde 1923-1925 yılları arasında 224 sayı olarak yayınlanan Zümrüdüanka mizah gazetesini konu edinmektedir. Çalışma, erken Cumhuriyet yıllarında muhalif bir mizah üslubunu benimseyen Zümrüdüanka'nın dönemin mizah basını içerisindeki yerini, duruşunu ve mizah anlayışını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda Zümrüdüanka'nın yayınlandığı süre boyunca basın hayatında yaşanan önemli gelişmelere nasıl tanıklık ettiği ve gazetenin geçirdiği mahkeme süreçleri incelenmektedir. İncelenen bu süreçlerde dönemin basın hürriyeti konusundaki sınırlılıkları Zümrüdüanka'nın mizah penceresinden farklı bir bakış açısıyla sunulmuştur. Bu çalışma aynı zamanda basın hürriyeti konusunda önemli bir dönüm noktası olan Takrir-i Sükûn Kanunu'nun uygulama sürecinin Zümrüdüanka'nın kapanma sürecindeki etkisini de vurgulamaktadır. Cumhuriyet'in kuruluşunun ilk yıllarında yaşanan önemli siyasal gelişmeleri ve bu gelişmelere paralel olarak yaşanan toplumsal değişim ve dönüşümü, Zümrüdüanka'nın kendine özgü mizahıyla nasıl yansıttığını yazı ve karikatür örnekleriyle ortaya koymaktadır. Son olarak bu çalışma, yaklaşık olarak iki yıl boyunca yayın hayatını sürdüren Zümrüdüanka mizah gazetesini erken Cumhuriyet dönemi mizah basın tarihi literatürüne kazandırmayı amaçlamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Erken Cumhuriyet dönemi basın tarihi, erken Cumhuriyet dönemi mizah basın tarihi, mizah basını, Zümrüdüanka.

Abstract:
This study is concerned with Zümrüdüanka, a humor magazine ran for 224 issues in the early Turkish Republican Era, between the years 1923 and 1925. The study puts forth the sense of humor, standing and place of Zümrüdüanka, adopting a dissenting tone during the early Republican Era, among the humor publications of the period. Within this context, it is analyzed how Zümrüdüanka witnessed the major developments in press throughout the time it was issued and which judicial processes it was subject to. The restraints on freedom of press during the analyzed judicial processes are presented differently from Zümrüdüanka's viewpoint in humor. The study further stresses the impact of the enforcement of the Law on the Maintenance of Order, a milestone in the freedom of press, on the discontinuation process of Zümrüdüanka. The study demonstrates, with examples of texts and comic stripes, how Zümrüdüanka mirrors the significant political developments in the early years of the Republic and the following social change and transformation with an idiosyncratic sense of humor. Lastly, the study aims to append the humor magazine Zümrüdüanka, issued for about 2 years, in the literature in the history of humor publications in the early Republican Era.


Key Words: History of Publications in the Early Republican Era, History of Humor
Publications in the Early Republican Era, History of Humor Publications,
Zümrüdüanka.