Mevdûdî'nin tasavvuf ve nefis tezkiyesi hakkındaki görüşleri
The thoughts of Mawdudi on tasawwuf and the purification of the soul
Yazar: YAKUP KÜÇÜKDAL
Danışman: DOÇ. DR. SAMİ KILINÇLI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mevdudi = Mawdudi ; Nefs = Soul ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf felsefesi = Philosophy of mysticism ; Tasavvufi yaşam = Mystical life ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, İslâmi ilimlerin birçok dalında eser telif eden, fikir ve hareket adamı olan Mevdûdî'nin tasavvuf ve nefis tezkiyesi hakkındaki görüşlerini konu edinmektedir. Çalışmada Mevdûdî'nin kitap ve eserleri incelenmiş, tasavvuf ve tasavvuf kavramları hakkındaki görüşleri bir araya getirilmiştir. Araştırma Mevdûdî'nin içinde yaşadığı muhitin dini yapısını, yetiştiği atmosferi, düşüncesinin temel kavramlarını, tasavvuf ve nefis tezkiyesi hakkındaki görüşlerini gün yüzüne çıkarmaktadır. Ayrıca bu araştırma, Mevdûdî'nin görüşlerinin dayandığı dini, ilmi, siyasi ve kültürel etkiyi de açıklamaktadır. 
Bu çalışma üç temel bölüm içermektedir. Birinci bölüm; Mevdûdî'nin hayatının farklı yönlerini incelemenin yanında onun mücadeleci kimliğini ve ilmi faaliyetlerini, kitaplarını, kurduğu cemâat'i ve yerine getirdiği vazifeleri ele almaktadır. Ayrıca müellifin fikirlerine yönelik eleştirilere, ictimai tefsir ekolü ve tasavvufa yaklaşımlarına ve Müslümanların geri kalma sebeplerinin neler olduğuna da değinmektedir. Araştırmanın ikinci bölümü; şeyh-mürid ilişkisi, mucize-keramet, rabıta, tevessül ve velayet gibi kavramlarının açıklanmasına dâir birtakım konularla ilgilidir. Araştırmanın üçüncü bölümü ise, tasavvuf kavramlarından; ahlak, nefis terbiyesi, bilgi ve marifet ile ilgili çeşitli konu ve başlıkları incelemektedir.
Sonuç itibariyle Mevdûdî'nin ilk dönem zühd hareketlerinden sonra aldığı şekli itibariyle tasavvufa İslâm'ın safiyetini bozduğu iddası merkezinde eleştirel bir şekilde yaklaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Mevdûdî'nin, tasavvufta sûfîler tarafından uygulanan nefis terbiyesi, çile, halvet vb. uygulamaların toplumsal değişime mâni olduğu gerekçesi ile tasavvufu tenkit ettiği anlaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Mevdûdî, tasavvuf, nefis tezkiyesi, cemâat.

Abstract:
This study deals with the views of Mevdudi, who wrote works in many branches of Islamic sciences and was a man of thought and action, on sufism and self-purification. In the study, Mevdudi's books and works were examined and his views on sufism and its concepts are brought together. The research brings to light the religious structure of the environment in which Mevdudi lived, the atmosphere he grew up in, the basic concepts of his thought, his views on Sufism and the self-purification. In addition, this research also explains the religious, scientific, political and cultural influence on which Mevdudi's views are based.
This study includes three main parts. First part; ın addition to examining different aspects of Mevdudi's life, it also deals with his combative identity and his scientific activities, his books, the congregation he founded and the duties he fulfilled.  It also touches upon the criticisms of the author's ideas, the social interpretation of koran school and approaches to Sufism and the reasons for Muslims' falling behind. The second part of the research; It is related to some issues concerning the explanation of concepts such as the sheikh-disciple relationship, miracle-keramat, connection, "tewessul" and curatorship. The third part of the research is about the concepts of sufism and examines various topics and titles related to morality, disciplining the soul, knowledge and ingenuity.
As a result, it has been concluded that Mevdudi approached Sufism as with the shape after the first period of asceticism critically in the center of the claim that it spoiled the purity of Islam. It has been understood that Mevdudi criticizes Sufism on the grounds that practices such as self-education, suffering, and seclusion applied by Sufis prevent social change.

Keywords: Mevdudi, sufism, self-purification, community.