Rhodiapolis antik kenti mimari bezemeleri
Architectural ornaments at the ancient city of rhodiapolis
Yazar: HÜLYA KÖKMEN SEYİRCİ
Danışman: PROF. DR. BURHAN VARKIVANÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Likya = Lycia ; Mimari = Architectural ; Mimari süslemeler = Architectural decorations ; Rhodiapolis = Rhodiapolis

Özet:
Bu çalışmanın konusunu Lykia'nın dağlık bölgesinde konumlanmış orta ölçekli bir yerleşim olan Rhodiapolis Antik Kenti'nin bezekli mimari elemanları oluşturmaktadır. Kent, Lykia Bölgesi'nde henüz karşılaşılmayan yapıları da bünyesinde barındırması ile dikkat çekmektedir. Rhodiapolis'te günümüze ulaşan kalıntıların büyük bir bölümü Roma İmparatorluk Dönemi'nde en yoğun yapılaşma sürecinin yaşandığı M.S. 2. yy.'a aittir. Kentteki yapılara ait bezekli mimari parçaların teknik, işçilik ve stilistik özellikleri incelenerek, kentin yapılaşma süreci, yapıların geçirdikleri onarımlar ve kentte faaliyet gösteren atölye/atölyeler hakkında bilgilere ve çıkarımlara ulaşılması amaçlanmıştır.
Kentte ele geçen bezekli mimari parçaların büyük bir bölümü kireç ocaklarında eritilmek üzere oldukça küçük parçalara ayrılmıştır. Günümüze ulaşan büyük boyutlu parçalarla birlikte depo ve arazide yer alan tüm mimari plastik elemanlar incelenerek, farklı dönem ya da işçilik özellikleri sergileyen örnekler kataloğa dahil edilmiştir. Dağınık olarak ele geçen bezekli mimari elemanların bir bölümünün ait olduğu yapılar belirlenebilmişken, farklı tipoloji de yapılmış olan arşitrav, friz bloğu parçaları gibi bazı bezekli mimari öğelerin ait oldukları yapıları belirlemek mümkün olmamıştır. 
Çalışma sırasında incelenen mimari plastik yapı elemanlarının bir bölümü üzerinde yer alan bezeklerin, diğer bölge ve kentlerde yer alan çağdaş yapılardan motif ve işçilik kalitesi bakımından farklılaştığı ve Rhodiapolis'te Hellenistik Dönem geleneğine bağlı bir anlayışta yapıların bezekli mimari elemanlarla donatıldığı anlaşılmıştır. Bazı motifler, gerek form gerekse işçilik bakımından diğer bölge kentlerinde karşılaşılmayan farklı bir sanatsal anlayış ve bakış açısıyla işlenmişlerdir. M.S. 2. yy.'da meydana gelen deprem sonrasında kentteki kamu yapıları, muhtemelen kentin ileri gelenlerinin de katkısıyla, Anadolu'daki çağdaş yapılarla eşdeğer kalitede işçiliğe sahip bezeklerle donatılmıştır. 
Kentte 2006 yılında başlayan kazı çalışmalarının 2012 yılında sonlanmış olması neticesinde kamu yapılarına ilişkin veriler kısıtlıdır. Aynı zamanda bezeklerin bir bölümünün özgün yapısı ve doğrudan karşılaştırma örneklerinin bulunmaması nedeniyle yapıların ve yapılara ait bezemeli mimari elemanların tarihleri hakkında kesin yargılarda bulunulmaktan kaçınılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Doğu Lykia, Rhodiapolis, Mimari Bezeme, Atölye.

Abstract:
This study concerns the decorative architectural components discovered at the ancient city of Rhodiapolis, a medium-sized settlement in the mountainous area of Lycia. The city is notable for its decorative architectural components which have not been found elsewhere in Lycia to date. Most of the remains of Rhodiapolis date from the 2nd c. B.C. onwards while the most intense period of construction activity occurred in the Roman Imperial period. 
The aim of this research was to determine through the examination of the decorative architectural components of the structures in the city, their technical, stylistic and features of craftsmanship, to determine the data and interpretations concerning the formation of the city, the repairs to structures, and the functioning stone carving workshop(s) in the city.     
Most of the decorative architectural components recovered from the city were cut into small pieces in order to be more easily converted into lime through being burnt in the lime kilns. Having examined the remaining larger sized pieces, together with all the architectural components that have been collected in the excavation depot and in the field; examples which exhibit varying periods and/or features of craftsmanship are listed. Although a number of decorative architectural components that were found scattered around were determined to have belonged to certain structures, it was not possible to determine to which structures some of these decorative architectural components, such as architrave and frieze parts came from. 
Through the course of this study, it was discovered firstly that the ornament carved upon some of the structural components differed from contemporary structures located in different areas and cities, in terms of the craftsmanship and patterns employed. Secondly, after the Hellenistic Period style, structures at Rhodiapolis were adorned with decorative architectural components. Some patterns were drawn with a fine artistic perception and are unique in terms of both their form and craftsmanship, when compared to those discovered in cities elsewhere. Possibly through the support of the wealthy of the city, in the aftermath of the earthquake in the 2nd c. A.D., the city's public buildings were adorned with decorative ornament that matches contemporary buildings in Anatolia in respect to the craftsmanship employed. Excavations in the city began in 2006 and ceased in 2012, as a result, data concerning the public buildings is limited. Moreover, the lack of original form of some of the decorative ornaments and examples that could be directly compared, led to a degree of caution concerning the dating of these structures from the decorative ornamental architectural components employed.



Keywords: Eastern Lycia, Rhodiapolis, Architectural Ornament, Workshop.