Materyalist değerlerin bilişsel satın alma ve satın alma sonrası davranışa etkisi
The effect of materialist values on cognitive buying and post-purchase behavior
Yazar: YASİN YILMAZTÜRK
Danışman: PROF. DR. AYŞE AKYOL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişsel satın alma = Cognitive buying ; Bilişsel uyumsuzluk = Cognitive dissonance ; Materyalizm = Materialism ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Satın alma sonrası davranış = Post-purchase behavior ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Ölçekler = Scales

Özet:
Maddi nesnelerin önemli ve değerli olduğu inancını ifade eden materyalizm, bireylerin veya grupların maddi varlıklara ne derece önem verdiğini göstermektedir. İnsanlar, maddi varlıklar onlar için önemliyse yüksek materyalist davranışlar, önemsiz ise düşük materyalist davranışlar sergilemektedir. Materyalizmde tüketici davranışı, pazarlama, psikoloji, ekonomi, reklamcılık ve sosyal bilimler gibi çeşitli bilim alanlarını kapsayan çok yönlü bir olgu olarak kabul edilmektedir. Günümüzde materyalist değerler, bilişsel satın alma ve satın alma sonrası davranış kavramları tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarında göz ardı edilemez bir odak noktasına sahiptir. Bu kavramlar aralarındaki ilişki ve karşılıklı olarak etkiye sahip olmaları nedeniyle önemlilik göstermektedir.
Araştırmanın ana amacı, materyalist değerlerin bilişsel satın alma ve satın alma sonrası davranışa etkisini incelemektir. Araştırma kapsamında materyalist değerler, bilişsel satın alma ve satın alma sonrası davranış ölçekleri kullanılmıştır. Araştırma Edirne, Tekirdağ ve Kırklareli illerindeki 1034 tüketiciyi kapsamaktadır. Elde edilen veriler SPSS 22.0 ve Yapısal eşitlik modeli kapsamında AMOS 24 istatistik programında analiz edilmiştir.
Bulgular incelendiğinde, materyalist değerler ölçeğinin alt boyutlarını oluşturan başarı, merkeziyet ve mutluluk değişkenlerinin, bilişsel satın alma ölçeği alt boyutlarından rasyonellik değişkenine doğrudan etkisi bulunmuştur. Materyalist değerler ölçeğinin alt boyutlarından başarı ve merkeziyet değişkenlerinin, satın alma sonrası bilişsel uyumsuzluk ölçeği alt boyutlarından olan satın alma bilgeliği ve anlaşma üzerinde endişe değişkenlerine doğrudan etkisi bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Materyalizm, Bilişsel Satın Alma, Satın Alma Sonrası Davranış, Bilişsel Uyumsuzluk, Yapısal Eşitlik Modeli

Abstract:
Representing the belief that material objects are important and valuable, materialism indicates to what extent individuals or groups attach importance to material assets. People exhibit high materialistic behavior if material assets are significant for them, and low materialistic behavior if they are insignificant. In materialism, consumer behavior is regarded as a multifaceted phenomenon that covers various scientific fields such as marketing, psychology, economics, advertising, and social sciences. Today, the materialistic values and the concepts of cognitive buying and post-purchase behavior have an undeniable focus on the consumers' shopping behaviors. These concepts are significant due to the relationship between themselves and their mutual effect.
The main purpose of the research is to examine the effect of materialistic values on cognitive buying and post-purchase behavior. The material values, cognitive buying, and post-purchase behavior scales were used within the scope of the research. The research covers 1034 consumers in the provinces of Edirne, Tekirdağ, and Kırklareli. The collected data were analyzed using SPSS 22.0 statistical software package and the structural equation model was analyzed using the AMOS 24 statistical software.
According to the findings, the variables of success, centrality, and happiness, which are the sub-dimensions of the material values scale, were found to have a direct effect on the rationality variable, a sub-dimension of the cognitive buying scale. Success and centrality variables, which are sub-dimensions of the material values scale, were found to have a direct effect on the wisdom of purchase and concern over deal, which are sub-dimensions of the post-purchase cognitive dissonance scale.

Keywords: Materialism, Cognitive Buying, Post-Purchase Behavior, Cognitive Dissonance, Structural Equation Model