Beslenme tiplerinin metabolik belirteçler, karaciğer ve böbrek yağlanması üzerine etkileri
The effects of diet types on metabolic parameters, liver and kidney steatosis
Yazar: BEGÜM GÜLER ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET KANBAY
Koç Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Dengeli beslenme = Balanced nutrition ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Obezite = Obesity ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Bitki temelli beslenme tiplerinin, alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı, tip 2 diabetes mellitus ve hipertansiyon gibi kronik hastalıkların kontrolünde olumlu etkileri olduğuna yönelik bilgiler mevcuttur. 
Bu prospektif pilot çalışmada, bitki temelli diyetlerin, karaciğer, böbrek yağlanması ve metabolik belirteçler üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Başlangıçta hepçil olan 61 katılımcı, hepçil, vejetaryen ve vegan beslenme olmak üzere üç farklı gruba ayrılarak altı ay takip edilmiştir. Bu süreçte, katılımcıların günlük kalori, protein alımları, adım sayıları takip edilmiş ve diyet uyumları beslenme uzmanı eşliğinde kontrol edilmiştir. Başlangıçta ve altıncı ayda, kilo, kas ve yağ değişimleri için vücut kompozisyon analizleri, metabolik belirteçler için insülin direnci, serum lipid profili, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri ve kan basıncı ölçümleri yapılmıştır. Bu süreçte, karaciğer ve böbrek yağlanmasındaki değişimi incelemek için manyetik rezonans görüntüleme yönteminde proton dansite yağ fraksiyonu programı kullanılmıştır.
Altı aylık takip sonrası, sekiz katılımcı çalışmayı tamamlayamayarak çalışmadan ayrılmıştır, geriye kalan 53 kişinin verileri analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda; vücut kütle indeksi, yağ ve kas oranı açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Altıncı ay ölçümlerinde başlangıç değerlerine kıyasla, vegan beslenen grupta HDL ve LDL değerlerinde anlamlı düzeyde azalma gözlenirken, vejetaryen ve hepçil beslenen gruplarda anlamlı değişim gözlenmedi.  Proton dansite yağ fraksiyonu değerlerinde vegan beslenen grupta, vejetaryen ve hepçil beslenen gruplara kıyasla total karaciğer ve karaciğer segment 6'da anlamlı düzeyde azalma gözlenirken diğer karaciğer segmentleri ve total böbrek değerlerinde anlamlı fark saptanmadı. Sistolik ve diyastolik kan basınçları vegan grupta anlamlı düzeyde azalma gösterirken vejetaryen ve hepçil grupta anlamlı değişim saptanmadı.
Bu çalışma, 6 ay boyunca vegan beslenen genç erişkinlerde karaciğer yağ içeriğinin azaldığına dair ön kanıtlar sunmaktadır. Vegan beslenmenin daha sağlıklı bir yaşam için potansiyel bazı etkileri olduğu görülse de bu etkilerin daha net anlaşılabilmesi için daha uzun takip süresine ve daha fazla katılımcı sayısına sahip çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
The beneficial effects of plant-based diets on health outcomes have been hypothesized in previous studies. 
This prospective pilot study assessed the effects of plant-based diets on the liver and kidney fat content and metabolic parameters in a group of healthy young individuals. Sixty-one omnivorous participants were divided into three different diet groups which are omnivorous, vegetarian, and vegan, and followed for six months. In this process, daily step counts, and daily calorie intakes were followed and dietary compliance was controlled by a nutritionist. Blood pressures were measured at the baseline and the six months, and body composition analyzes were performed to evaluate changes in weight, muscle, and fat. Among the metabolic markers, insulin resistance, serum lipid profile, and liver and kidney function tests were examined. The proton density fat fraction program was used in the magnetic resonance imaging method to examine liver and kidney steatosis changes.
At the six-month follow-up, 8 subjects could not complete the study, leaving exclusively 53 patients for data analysis. At the end of the study, there was no significant difference between the groups in terms of body mass index, fat, and muscle ratio between the baseline and the sixth month. After six months there was a significant decrease in HDL and LDL values in the vegan diet group, no significant change was observed in the vegetarian and omnivorous groups. While a significant decrease was observed in the proton density fat fraction value in the total liver and segment 6 in the vegan diet group compared to the vegetarian and omnivorous groups, no significant difference was found in the other liver segments. Systolic and diastolic blood pressures showed a significant decrease in the vegan group compared to the baseline values in the sixth month, but no significant change was found in the vegetarian and omnivorous groups.
This study provides preliminary evidence of improved liver fat content in young adults with a 6-month vegan diet. Although it is seen that a vegan diet has some potential effects for a healthier life, studies with larger cohorts and more extended follow-up periods are needed for a better understanding of these effects.