Akut üst gastrointestinal sistem kanamalı hastalarda risk skorlama sistemlerinin karşılaştırılması
Comparison of risk scoring systems in acute upper gastrointestinal system bleeding
Yazar: EMİR MURAT CANİK
Danışman: DR. MURAT GÜZEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Samsun Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Mortalite = Mortality ; Risk = Risk ; Ölçekler = Scales ; Şok = Shock ; Şok-hemorajik = Shock-hemorrhagic

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız, acil servise başvuran ve üst gastrointestinal sistem (ÜGİS) kanaması tanısı konulan hastalarda, Glasgow-Blatchford (GB), pre-endoskopik Rockall, The Progetto Nazionale Emorragia Digestiva (PNED), AIMS65 skorlarının 30 günlük mortaliteyi, cerrahi gereksinimini ve yeniden kanamayı belirlemedeki etkinliklerini araştırmaktır.

Materyal-Metod: Hastanemiz acil servisine 01.01.2015-31.12.2018 tarihleri arasında hematemez, melena, kanlı kusma ve senkop ile başvuran ve ÜGİS tanısı konan 314 hasta restrospektif olarak incelendi. Bu hastalarda risk skorlama sistemlerinin 30 günlük mortaliteyi, yeniden kanamayı ve cerrahi girişim ihtiyacını ön görmedeki etkinliği ikili lojistik regresyon ve Receiver Characteristics Curve (ROC) analizi ile incelendi.

Bulgular: PNED skorunun 30 günlük mortalite için bağımsız risk faktörü olduğunu (p<0.001) ve 30 günlük mortaliteyi tahmin etmedeki duyarlılığının %80, özgüllüğünün %88, pozitif prediktif değerinin (PPV) %41.4, negatif prediktif değerinin (NPV) %97.7 olduğunu saptadık (p<0.001). Yeniden kanama üzerinde PNED skorunun bağımsız risk faktörü olduğunu, yeniden kanamayı tahmin etmedeki duyarlılığının %84, özgüllüğünün %80.3, PPV'nin %41.4, NPV'nin %97.7 olduğunu saptadık (p<0.001). Cerrahi gereksinimi üzerinde PNED skorunun bağımsız risk faktörü olduğunu ve cerrahi gereksinimini belirlemedeki duyarlılığının %81.8, özgüllüğünün %70.3, PPV'nin %9.1, NPV'nin %99.1 olarak olduğunu saptadık (p=0.002). Skorlama sistemlerinin eritrosit süspansiyonu (ES) ve yatış süreleri arasındaki ilişkisi, Spearman korelasyonu ile incelendiğinde yatış süresi ile tüm skorlar arasında pozitif yönlü zayıf düzey, ES miktarı ile GB skoru arasında pozitif yönlü orta düzey anlamlı bir ilişkisi olduğu saptandı. Şok indeksine (SI) göre hastalar, <1 ve ≥1 olarak sınıflandırılıp 30 günlük mortalite değerlendirildiğinde, SI≥1 olanların %29.9'unun, SI<1 olanların %3'ünün öldüğü saptandı (p<0.001) ve SI≥1 hastalarda ROC analizinde PNED için duyarlılık %82.6, özgüllük %83.3, PPV %67.9, NPV %91.8 olarak hesaplandı.

Sonuç: PNED skoru, 30 günlük mortaliteyi, cerrahi gereksinimini ve yeniden kanamayı öngörmede GB, pre-Rockall, AIMS65 skorlarına göre daha başarılıdır. Ayrıca şoktaki hastalarda 30 günlük mortaliteyi belirlemede de diğer skorlama sistemlerine göre daha etkindir.

Anahtar kelimeler: üst gastrointestinal sistem kanaması, risk skorlama sistemleri, acil servis, mortalite, şok indeksi

Abstract:
Aim: The aim of this study was to evaluate efficiency of Glasgow-Blatchford (GB), pre-endoscopic Rockall, The Progetto Nazionale Emorragia Digestiva (PNED) scoring systems in predicting 30-day mortality, surgical requirement and rebleeding in patients as diagnosed upper gastrointestinal system bleeding (UGIS) who were attended our hospitals emergency department.

Matherials - Methods: 314 patients who were admitted to the emergency department of our hospital between 01.01.2015-31.12.2018 with hematemesis, melena, bloody vomiting and syncope and diagnosed as UGIS were evaluated retrospectively. The efficiency of risk scoring systems in predicting 30-day mortality, rebleeding and the need for surgical intervention in these patients was examined by dual logistic regression and Receiver Characteristics Curve (ROC) analysis.

Results: The PNED score was an independent risk factor for 30-day mortality (p<0.001) and the sensitivity %80, specificity 88%, positive predictive value (PPV) 80%, negative predictive value (NPV) was 97.7% in predicting 30 days mortality (p<0.001). PNED score on rebleeding was an independent risk factor, 84% sensitivity, 80.3% specificity, PPV 41.4%, NPV 97.7% in predicting re-bleeding (p<0.001). The PNED score was an independent risk factor for the need of surgical intervention and the sensitivity, specificity, PPV, NPV were determined as 81.8%, 70.3%, 9.1% and 99.1%, respectively (p=0.002). When the relationship between erythrocyte suspension (ES) and hospitalization time of risk scoring systems was examined by Spearman correlation, a weak positive level was found between hospitalization time and all scores, and a moderate positive correlation between ES amount and GB score. According to the shock index (SI), patients were classified as <1 and ≥1 and 30-day mortality was evaluated, 29.9% of those with SI ≥1, 3% of those with SI<1 died
(p<0.001) and SI ≥1 patients had ROC analysis. The sensitivity, specificity, PPV and
NPV for PNED were 82.6%, 83.3%, 67.9% and 91.8%, respectively.

Conclusion: PNED score is more successful in predicting 30-day mortality, need of
surgical intervention and rebleeding than GB, pre-Rockall and AIMS65 scoring
systems. It is also more effective in determining 30-day mortality in patients with
shock than other scoring systems.

Key Words: upper gastrointestinal bleeding, risk scoring systems, emergency service,
mortality, shock index