Yerel ve ıslah edilmiş buğday çeşitlerinde farklı potasyum dozu uygulamalarının verim ve kalite üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of different potassium dose applications on yield and quality in local and breeding wheat culti̇vars
Yazar: DENİZ ESER
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN ALP
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Durum buğdayı =   ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Makarnalık buğday = Durum wheat ; Yabani buğday = Wild emmer

Özet:
Bu denemede, potasyumun elde edildiği kaynak olarak potasyum sülfat kullanılmıştır. Araştırmada 4 farklı potasyum dozu; Kontrol (0),  20, 30 ve 40 g/saksı saf K uygulaması yapılmıştır. Deneme üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada materyal olarak 3 yerel makarnalık topbaş buğday çeşidi (Sorgül, Bağacak ve Aşure) ile 2 ıslah çeşidi (Bayraktar ve Cemre) kullanılmıştır. Denemede tarımsal karakterler (bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, bitki tane verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı), kalite karakterleri (protein oranı, glüten oranı, ) incelenmiştir.  
Araştırmada bitki boyu çeşit ortalamasının yerel çeşitlerde 76.33 cm, ıslah çeşitlerinde ise 86.54 cm;  bin tane ağırlığının yerel çeşitlerde 21.46 g, ıslah çeşitlerinde 45.75 g olduğu saptanmıştır. Başakta tane sayısının yerel çeşit ortalaması 11.90, ıslah çeşitleri ortalamasının 12.50 adet; saksı tane verimi yerel çeşit ortalamasının 178.96 g/saksı, ıslah çeşitlerinde 139.55 g/saksı; başak uzunluğu ortalamaları yerel çeşitlerde 9.22 cm, ıslah çeşitlerinde 9.42 cm; başakta tane ağırlığı ortalamaları yerel çeşitlerde 2.64 g, ıslah çeşitlerinde 2.97 g; bitki tane verimi ortalamaları yerel çeşitlerde 2.7 g, ıslah çeşitlerinde ise 1.96 g bulunduğu gözlenmiştir. 
Araştırmada potasyum uygulanmamış (K0) saksılarında bitki boyu ortalaması 78.37 cm, K1 uygulamasında 80.74 cm, K2: 83.30 cm, K3: 79.23 cm hesaplanmıştır. Bin tane ağırlığı yönünden K0 26.57 g, K1: 17.34 g, K2: 23.44 g, K3: 25.19 g olduğu belirlenmiştir. Saksı tane verimi yönünden K uygulamaları; K0: 113.72 g, K1: 97.08 g, K2: 99.90 g ve K3: 87.83 g olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, potassium sulfate was used as a source of potassium. In the study, 4 different doses of potassium; Control (0), 20, 30 and 40 g / pot pure K application was appered. The experiment was conducted in three replications. In this research, 3 local durum wheat head varieties (Sorgül, Bağacak and Aşure) and 2 breeding varieties (Bayraktar and Cemre) were used as materials. In the experiment, agricultural characters (plant height, spike length, grain number per spike, grain weight per spike, plant grain yield, thousand grain weight, hectolitre weight), quality characteristics (protein ratio, gluten ratio) were examined.

In the research, average plant height was 76.33 cm in local varieties and 86.54 cm in breeding varieties; Thousand grain weight was found to be 21.46 g in local varieties and 45.75 g in breeding varieties. The average number of grains per spike in the local varieties 11.90, 12.50 average of breeding varieties; potted seed yield of local cultivars average 178.96 g / pot, 139.55 g / pot in breeding varieties; spike length averages 9.22 cm in local varieties, 9.42 cm in breeding varieties; the average grain weight per spike 2.64 g in local varieties, 2.97 g breeding varieties; The average of plant grain yield was found to be 2.7 g in local varieties and 1.96 g in breeding varieties.

In the study, average plant length was calculated as 78.37 cm, 80.74 cm, K2: 83.30 cm and K3: 79.23 cm in K1 pots. It was determined that K0 was 26.57 g, K1: 17.34 g, K2: 23.44 g, K3: 25.19 g in terms of thousand grain weight. K applications in terms of seed yield; K0: 113.72 g, K1: 97.08 g, K2: 99.90 g and K3: 87.83 g.