Kazan-Tatar Türkçesinde birleşik fiiller
The compound verbs in Kazan-Tatar language
Yazar: MURAT UZUN
Danışman: DOÇ.DR. A. MEVHİBE COŞAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Türkçe, dünya üzerinde en yaygın şekilde kullanılan beşinci dildir. Yayıldığı coğrafî alanitibarı ile de birinci sırada yer almaktadır. Bu kadar geniş bir coğrafyaya yayılan Türk dili zamaniçinde değişmiş, değişik safhalardan geçmiş, kendisinden lehçeler ve şiveler ortaya çıkan bir ana dilhüviyeti kazanmıştır.Kazan-Tatar Türkçesi; Başkurt, Karay, Karaçay-Balkar, Kumuk; Nogay, Kazak, Karakalpakve Kırgız Türkçeleri ile birlikte Türkçenin Kıpçak koluna, yani Kuzey-Batı grubuna girmektedir.Kazan-Tatar Türkçesinde Birleşik Fiiller adlı bu çalışma giriş, iki ana bölüm, sonuç, sözlükve kaynaklar kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmaya esas olan eserler kısacatanıtılmış, birleşik fiiller hakkında genel değerlendirmelerde bulunulmuştur.Çalışmanın birinci bölümünde Tatarlar ve Tatar Türkçesinin tarihî gelişimi hakkında genelbilgiler verilmiştir. Tatarca-Türkçe Sözlük'ten alınan birleşik fiiller yapı bakımından ele alınıpincelenmiş ve tasnif edilmiştir. Bu birleşik fiiller alıntı kelimeler yönünden incelenmiş ve konu ileilgili, alıntı kelimelerle kurulu birleşik fiilleri gösteren bir liste verilmiştir. Daha sonra Kazan-TatarTürkçesindeki yardımcı fiiller kullanılışları yönünden incelenmiş, Türkiye Türkçesinde olduğu gibiTatar Türkçesinde de yardımcı fiillerin kendi anlamları dışında, başka bir yardımcı fiilin anlamıylakullanıldıkları görülmüştür. Bu şekilde kullanılan yardımcı fiillerle ilgili örnekler de sözlüktenseçilmiş ve tasnif edilerek bu başlığın altına konulmuştur.Tezin sözlük kısmı, Tatarca-Türkçe Sözlük'ten tespit edilen birleşik fiillerin tamamınıiçermektedir. Böylece tezde geçen birleşik fiillerin anlamları verilerek çalışmaya açıklıkkazandırılmak istenmiştir.Sonuç bölümünde bu tezde yer alan çalışmanın tamamı ele alınmış ve ulaşılan sonuçlaryorumlanmaya çalışılmıştır. Kullanılan ve yararlanılan eserler kaynaklar bölümünde yeralmaktadır.

Abstract:
Turkish is the fifth widespread spoken language all over the world. If considered asgeographically it?s the first in the world . The Turkish Language spread out such a wide geographychanged with time, had different phases , became a mother language which different dialects andaccents sprang from itself.The Kazan-Tatar Language; with Başkurt, Karay, Karaçay, Balkar, Kumuk, Nogay, Kazakh,Karakalpak, and Kirghiz Turkish belongs to the Kipchak branch of the Turkish Language that is tosay North-West group.The study called The Compound Verbs in Kazan-Tatar Language is composed of input, twomain parts, conclusion, dictionary and bibliography parts . Compound verbs were evaluatedgenerally and the basic works were introduced briefly in the input part.General information about Tatars and the historical development of the Tatar Language hasbeen given in the first part of the study. The research part is composed of four main titles . First ofall compound verbs determined before were studied and classified structurally. Then thecompound verbs were studied according to the use of quotation and a list which shows thecompound verbs established with quoted words was given related to this item. The auxiliary verbsin the Tatar Language were studied according to their usage in the third part, it is stated that theauxiliary verbs were used out of their meanings with different meanings in the Tatar Language justlike in the Turkish Language. Such kinds of examples of auxiliary verbs were selected from thedictionary were classified and stated under this title.A little compound verbs which includes the whole compound verbs takes place Tatar toTurkish dictionary is put in the dictionary part of the thesis both to give the meanings of thecompound verbs in the thesis and to make things easier for the users.In the conclusion part the whole study is taken up in the thesis and results are tried to beinterpreted . The works which are used and utilized take place in the bibliography part.