Yönetim muhasebesinde Markov zincirleri ile stokastik bütçeleme
Stochastic budgeting with Markov chains in managerial accounting
Yazar: MERT ÖNCEL
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN KAMİL BÜYÜKMİRZA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçeleme = Budgeting ; Markov zinciri = Markov chain ; Satış tahmini = Sales forecast ; Stokastik bütçeleme = Stochastic budgeting ; Tahmin = Estimation ; Yönetim muhasebesi = Management accounting

Özet:
İşletmelerin zorlu rekabet şartlarına sahip piyasalarda karlı ve değerli bir şekilde hayatta kalabilmeleri için gelecekte olacakları rakiplerinden daha iyi tahmin etmelidirler. Bu konuda yöneticilere yardımcı olacak bazı araçlar ve bilgi sistemleri mevcuttur. Bunlardan birisi de bütçeleme fonksiyonudur.
Günümüzde bütçelemede de geleneksel yöntemler terk edilmiş, firmalar modern bütçeleme yöntemlerine yönelmişlerdir. Bu modern yöntemlerden birisi de stokastik bütçeleme sistemidir. Bu sistemle birlikte gelecek dönemlerdeki risk ve belirsizlikler minimuma indirilebilmektedir. Öte yandan bu sistemin uygulanmasında, sistemi tamamlayacak bir takım tahmin yöntemleri de kullanılabilir. Böylece tahminlerin doğruluk payı artırılabilir. Bu yöntemlerin arasından çalışmada kullanılacak olanı, olasılık teorisine bağlı bir yöntem olan Markov zincirleridir.
Çalışmada, Markov zinciri yönteminin stokastik bütçe hazırlanırken uygulanabilirliğinin ve sağlayacağı katkının ortaya konulması amaçlanmıştır. Satış, üretim ve gider verilerinin Microsoft Excel programında matrisler haline dönüştürülüp işlem gördükleri uygulama kısmında, Markov zinciri yönteminin yanı sıra regresyon analizi ve standart hata hesaplamalarına da (stokastik bütçede riski azaltan güven aralıklarının hesaplanmasında) yer verilmiştir. Sonuç olarak, en iyi tahminlemenin yapılması ve aylık ve yıllık bazda en uygun bütçenin hazırlanması yolunda Markov zincirlerinin stokastik bütçelemeye entegrasyonu gerçekleştirilmiştir. Kolay uygulanması ve olasılıkları dikkate alarak hesaplamalar yapması nedeniyle Markov zincirlerinin bütçelemede isabetli tahminler sağlaması beklenebilir.

Anahtar Kelimeler : 
Bütçeleme, stokastik, tahmin, Markov zinciri, matris.

Abstract:
Companies shall forecast the future better than their competitors to survive in a valuable and profitable way in this tough, competitive environment. There are some sorts of tools and information systems to help the managers in dealing with this issue. One of these tools is the budgeting function. 
Recently, companies have abandoned the traditional ways in budgeting. They instead started to use modern budgeting techniques. Stochastic budgeting system is one of those techniques.  With this system, the risk and uncertainties are minimized.  Moreover, other types of forecasting techniques can be utilized to complement this system. So the accuracy of the forecasts can be improved. In this study Markov Chains that is one these techniques based on probability theory will be used. 
In this study, how Markov Chain can be applied in the preparation of stochastic budgeting and how much benefit can be gained through this technique are aimed to be analyzed. In the methodology part, sales, production and expenses data are analyzed in Microsoft Excel program through matrices. Moreover, Markov chain technique, regression analysis and standard error calculations (to find out the confidence intervals decreasing the risk in stochastic budgeting) have been utilized.  To sum up, Markov chains and stochastic budgeting are integrated to increase the accuracy of the forecasts and to prepare the most appropriate budget both monthly and annually. Markov chains increase the accuracy of forecasts in budgeting as it is easy to apply and it considers the probabilities.

Key Words : 
Budgeting, stochastic, forecast, Markov chain, matrix.