Sa'duddîn Teftâzânî'nin kozmoloji anlayışı (Dakîku'l-Kelâm)
Cosmology understanding of Sa'ad al-din al-Taftazani
Yazar: AHMET BARDAK
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN ERDEMCİ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Alem = World ; Bilim felsefesi = Science philosophy ; Din-bilim ilişkisi = Religion-science relationship ; Kelam = Islamic theology ; Kozmoloji = Cosmology ; Sadettin Teftazani = Sadettin Teftazani ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmamızda felsefe ve bilim tarihinde yoğun bir şekilde ele alınan, kozmoloji konuları Sa'duddîn et-Teftâzânî'nin bakış açısıyla ele alınmış ve onun İslâm bilim felsefesine konu bağlamında yaptığı katkılar tespit edilmeye çalışılmıştır. Teftâzânî'nin kozmoloji anlayışını ele alan bu çalışmamızda öncelikle Teftâzânî'nin hayatı, eserleri ve kelâmî yönü ele alınmıştır. Bu tezde çalışmanın amacı, kapsamı yöntemi ile modern ve klasik eserlerde konunun ele alınması hakkında bilgi verilmiştir. Sonrasında genel olarak kelâm kozmolojisinin ana başlıkları olan yoktan yaratma, ferdi cevher, sürekli yaratma, zorunsuzluk ve izafiyet konuları hakkında Teftâzânî'nin görüşleri ele alınmıştır. Teftâzânî'nin varlık ve çeşitleri, yokluk, mâhiyet ve taayyün hakkındaki görüşleri ele alınarak diğer mütekellim ve filozofların görüşleri ile karşılaştırmalı olarak aktarılmıştır.  Sonraki konularda Teftâzânî'nin cevher, araz, cisim, boşluk, kozalite anlayışı, mekân, zaman, keyfiyyet, idrâk, hareket ve sükûn hakkındaki görüşleri işlenmiştir. Teftâzânî'nin daireler, feleklerin hareketleri, burçların özellikleri, güneş ve ay tutulması gibi meseleler hakkındaki görüşleri de âlem hakkındaki görüşleri bağlamında işlenmiştir. Teftâzânî'nin âlem hakkındaki görüşleri onun kozmoloji anlayışını belirlemiştir. Bu açıdan bakıldığında Teftâzânî kelâm kozmolojisinin oluşmasına katkıda bulunmuştur.

Abstract:
In our study, cosmology subjects which are intensively discussed in the history of philosophy and science have been dealt from the point of view of Taftazani and tried to pint point the various issues in the context of his İslamic philosophy and science. İn our sudy which look into the cosmology aspect of Taftazani, firstly, his life, works and kalam sides are been into consideration. The aim of work in this thesis, the information is given about the given subject in the modern and classical works, later the main topic of cosmology creation individual ore continous creation, relativity issues are taken from the point of Taftazani.
Taftazani's views about assets and its types, absence, nature by being taken the views of other speakers and philosophers are transfered. İn the later subjects Taftazani's views about ore, symptom, object, space, cosalite conseprion, place time, arbitrariness, perception, movement and guiteness are taken, Taftazani's views about circles, movements of planets, characteristic of the horoscope, the solar and lunar eclipses and so on are taken in his view about the world. Taftazani's views about the earth has determined his aspect of cosmology, seen from this angle, Taftazani has contributed to the occurance of the cosmology of kalam.