6 yaş çocuklarında sosyal yeterliliğin, akran ilişkilerinin ve sosyal bilgi işleme sürecinin değerlendirilmesi
Assesing social competence, peer relations and social information processing in 6 year old children
Yazar: AYBİKE ÇORBACI ORUÇ
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Sosyal yeterliliğin değerlendirilmesi okul öncesi dönemde, özellikleilköğretime geçiş aşamasında önem kazanmaktadır. İlköğretime hazırlıkbağlamında, çocuğun güçlü ve desteklenmesi gereken sosyal yeterlilikalanlarının saptanması amacı ile verilecek olan rehberlik hizmeti, çocuğunokula uyum sürecini kolaylaştırması, sağlıklı akran ilişkileri geliştirebilmesi veokul başarısına olan olumlu katkısı nedeniyle gerekli görülmektedir.Bu çalışmanın amacı, ana sınıfı öğrencilerinin sosyal yeterlik alanları,akran sosyal statüleri ve sosyal bilgi işlem süreci örüntüleri arasındaki ilişkiyiincelemek, cinsiyet ve anne baba öğrenim düzeyi değişkenlerinin çocuğunsosyal yeterlik düzeyi, akran sosyal statüsü ve sosyal bilgi işlem süreci ileolan ilişkisini saptamaktır.Araştırmaya Antalya ili merkezinde farklı özel ilköğretim okullarınınanasınıflarına ve bir özel anaokulunun 6 yaş hazırlık grubuna devam etmekteolan 62 öğrenci katılmıştır. Araştırmada, çocukların sosyal yeterliliklerinideğerlendirmek amacı ile Blankemeyer (2002) tarafından okul öncesi dönemçocuklarına uyarlanan ?Okul Öncesi Dönem Çocuklar İçin ProblemDurumların Sınıflaması Ölçeği? (OPDS) geçerlilik ve güvenirlik çalışmalarıyapılmış, Türkçe'ye uyarlanarak kullanılmıştır. Öğrencilerin akran sosyalstatülerini belirlemek amacı ile Asher ve arkadaşları (1979) tarafındangeliştirilen ?Sosyometrik Dereceleme Ölçeği?, sosyal bilgi işleme süreciörüntülerini incelemek amacı ile Weiss ve arkadaşlarının (1982) kullandıkları?Sosyal Bilgi İşleme Süreci Puanlama Anahtarı? kullanılmıştır.Verilerin analizinde; Kay- Kare Uyum Testi uygulanmıştır.Kay Kare Uyum Testi sonucunda OPDS ölçeğinin ?akran grubunagiriş?, ?provakasyona tepki?, ?başarısızlığa tepki?, ?başarıya tepki?, ?sosyalbeklentiler? ve ?proaktif saldırganlık? alt boyutları ile cinsiyet değişkeniarasında bir farklılık bulunmazken, ?öğretmen beklentileri? ve ?reaktifsaldırganlık? alt boyutları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir farklılıkbulunmuştur.Anne öğrenim düzeyi ve cinsiyet değişkeni ile akran sosyal statüsüarasında bir farklılık bulunmamıştır.Anahtar Kelimeler: Akran sosyal statüsü, sosyal yeterlilik, sosyal bilgiişleme süreci.

Abstract:
Assesing social competence has crucial importance in pre-schoolingperiod, especially during school readiness. In this preparation period,counseling which aims to identify the child?s strong and weak sides in terms ofsocial competence is considered to be necessary as it eases the child?sorientation period, helps the child develop a strong relationship with his/herpeers and enhances his/her success in the school.This study aims to identify the social competent fields of kindergartenstudents, the relationship between their peer status and social informationprocessing, and the relationship of the effect of sex and the education level ofthe parents on the children?s social competence, peer status and socialinformation processing.62 students are included in this study. The students are attendingdifferent pre-schools of private elementary schools and a private kindergarten,all of which are pre-schools for 6-year-old children in Antalya. In order toasses the social competence of the students, Blankemeyer and all (2002) atool for identifying preschoolers' deficits in social competence: ?The PreschoolTaxonomy of Problem Situation? is adapted into Turkish and used in thestudy. In order to identify the peer status of the students, a sociometric ratingscale which is developed by Asher and all (1979) is used. For the socialinformation processing, ?Social Information Processing Evalutaion? by Weissand all (1982) is also used in this study.In data analysis, Chi-Square Test is applied.As a result it has been observed that there is a consistent relationshipof the lower levels of the OPDS scale in the expectations of the teacher andreactive agresiveness, in regard sexual differences.Keywords: School readiness, peer status, social comptence, socialinformation processing.