Cumhuriyet öncesi Türk hikâyelerinde aile kurumu
Family institution in Pre-Republic Turkish stories
Yazar: YAVUZ SELİM UĞURLU
Danışman: PROF. DR. NAZIM ELMAS
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aile = Family ; Aile politikaları = Family policies ; Cumhuriyet öncesi = Pre-republic ; Hikaye = Story ; Sosyal kurumlar = Social institutions ; Türk hikayesi = Turkish story

Özet:
Bir toplumun yapısını incelemek isteyenler için aile, başvurulabilecek eşşiz bir mecradır. Bu sebeple birçok araştırmacı gerek edebî eserler gerekse diğer metinlere başvurmak suretiyle aileye yönelik çalışmalar gerçekleştirmişlerdir. Bu tez çalışması bunlardan biridir. Edebî eserlerin baş aktörü olan insan, doğar doğmaz bir ailenin mensubu olmakta ve toplumun doğal bir üyesi olarak kabul edilmektedir. İşte bu noktada aileyi ve toplumu konu olarak ele alan edebiyat ile sosyolojinin yolları birbiriyle kesişmektedir. Bu sebeple bu tez çalışmasında her iki alanın bilgi ve belgelerinden faydalanılmıştır. Zengin bir geçmişe sahip olan Türk edebiyatında aile geçmişten günümüze birçok edebî tür içinde konu olarak kullanılmıştır. Aileyi işleyen tahkiyeli türler içerisinde hikâye önemli bir yer tutmaktadır. Bu tez çalışmasının inceleme kapsamına giren dönem (1870-1923) modern Türk hikâyeciliğinin ilk örneklerinin verilip ardından yetkin örneklerinin verilmeye başlandığı ayrıca Türk halkı açısından değişimin özellikle de ailedeki değişimin belirgin bir şekilde gözlemlenebildiği bir dönemdir. Cumhuriyet öncesi dönemde kaleme alınan hikâyelerden yola çıkılarak Türk ailesinin o dönemdeki durumunu, Türk ailesindeki değişimi ortaya çıkarmayı amaçlayan bu tez çalışmasının birinci bölümünde hikâye türü, Türk hikâyeciliği, aile sosyolojisine ait temel bilgiler; alana ait temel kitaplar başta olmak üzere çeşitli kaynaklardan elde edilerek özümsenmiş ve teze aktarılmıştır. Tezin ikinci bölümündeyse Cumhuriyet öncesi dönemde Türk yazarlar tarafından kaleme alınmış hikâyeler aile teması için belirlenen çeşitli alt başlıklar dikkate alınarak okunmuş, fişlenmiş, elde edilen tespitlere dayalı sonuçlar çıkarılmıştır.

Abstract:
For those who want to examine the structure of a society the family is a unique medium. For this reason, many researchers have carried out family studies by referring to both literary works and other texts. This thesis is one of these studies. The human being, the main factor of the literary work, becomes the element of a family and is accepted as a natural member of the society. At this point, the paths of literature and sociology, which deal with the family and society as a subject, intersect. For this reason, in this thesis study; the information and documents of both fields are used. In Turkish literature, which has a substantial past, the family has been used as a subject in many literary genres from past to present. The story has an important place among the narrative types that process the family. The period covered by this thesis study (1870-1923) is a period when the first examples of modern Turkish storytelling were given and then competent examples were given, and also change in the Turkish people, especially the change in the family, was clearly observed. In the first part of this thesis, which aims to reveal the situation of the Turkish family in that period and the change in the Turkish family based on the stories written in the Pre-Republic period, the story-type Turkish storytelling has been assimilated from various sources, especially the basic books of the field, and has been transferred to thesis. In the second part of the thesis, the stories written by Turkish writers in the Pre-Republic period were read and recorded by taking into account the various subtitles determined for the family theme, and the results based on various determination were drawn.