Feminizm bağlamında histeri ve iki örnek okuma
Hysteria in the context of feminism and two sample readings
Yazar: DİCLE ÇOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜFTADE MUŞKARA
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Dramatik Sanatlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bugün tıp literatüründe 'histeri' olarak tanımlanan, ani ve aşırı duygusal tepkimelerin yarattığı psikosomatik ve psikonevrotik bozukluk; ilk olarak antik çağlarda, hippokratik tıp geleneğinin anatomiye dair bilgisinin yetersizliği sebebiyle 'rahim kaynaklı' bir hastalık olarak tanımlanmıştır. Bu tanım Histeri'yi, rahim organının yalnızca kadın fizyolojisinde bulunması sebebiyle cinsiyetle sınırlandırarak, kadına özgü bir hastalık olarak tıp literatürüne yerleştirmiştir. Antik çağlarda yapılan bu tıbbi hata, çağlar boyunca kesin doğru olarak toplumların belleğinde yer etmiş ve tarihsel bir hataya evrilmiştir. 
Tarih boyunca kendisine tanımlanan özel alandan dışarı çıkmaya cüret eden, kamusal yaşamda hak talep eden, düşüncesini ve duygusunu yüksek sesle ifade eden kadınlar histerik olarak yaftalanmış, ilkel tedavi yöntemleriyle 'iyileştirilmeye' çalışılarak akıl almaz muamelelere maruz bırakılmış, akıl hastanelerine kapatılmış ve dahası kendi bedenlerine yabancılaştırılmıştır.  
Histeri iktidarın kadınlara biçtiği rolü aktif biçimde hatırlatan bir tehdit olarak sürekli iktidar mekanizmaları tarafından işletilmiş ve kadın kimliği yüzyıllar boyu aşındırılmıştır. Asırlar boyu işletilen bu tehdit olağanlaşmış, kadınların bedenlerine ve duygularına yabancılaşması sağlanmış ve böylelikle iktidar mekanizmaları bir tahakküm alanı olarak kadın bedenini kendi selameti yararına kullanmıştır.
Söz konusu olağanlaşma kaçınılmaz olarak sanata da sirayet etmiş, yaşamın tüm bileşenlerinde olduğu gibi sanat eliyle de histeri bir hastalıktan ziyade artık tespiti güç bir mefhuma dönüşerek varlığını sürdürmüştür. 
Bu çalışma, Histeri'nin tarihsel sürecini antik çağlardan Medea, modern zamanlardan Hedda Gabler oyunlarını ele alarak, verili tarih algısının tam karşısından, feminist çerçeveden tartışmayı amaçlamaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Histeri, Tiyatro, Feminizm, Toplumsal Cinsiyet, Medea, Hedda Gabler

Abstract:
Today in medical literature, a psychosomatic and psychoneurotic disorder is caused by sudden and extreme emotional reactions that are defined as hysteria; first in ancient times was described as a 'uterine' disease due to the lack of knowledge of the Hippocratic medical tradition on anatomy. This definition has established hysteria in the medical literature as a female disease limiting it to gender since the uterine organ is only found in female physiology. This medical mistake made in ancient times has been firmly in the memory of societies as a precise throughout the ages and has evolved into a historical error. 
Throughout the history women who dare to step out of the private space defined for them, claim rights in public life, and express their thoughts and feelings aloud have been labeled as a hysterical; they were subjected to unbelievable treatments by trying to "cure" with primitive treatment methods, women were confined to the mental asylums and moreover, they were alienated from their own bodies. 
Hysteria has always been operated by power mechanisms as a threat that became an actively reminds women of the role that rulership assigned to them, and women's identity has been corroded for ages. This threat, which has been operating for centuries has become a norm, it causes women's alienation from their bodies and emotions thus power mechanisms used the female body as an area of domination for their own welfare. 
This normalization has inevitably spread to art as well, and hysteria has continued its existence by turning into a notion that is difficult to detect, rather than a disease, through art, as it is in all components of life. 
This article aims to discuss the historical process of Hysteria a feminist perspective, from the opposite of the given historical perception, by considering the plays of Medea from ancient times and Hedda Gabler from modern times.

Keywords: Hysteria, Feminism, Medea, Hedda Gabler, Gender, Theatre