Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan prematüre bebeklerin annelerinde anne-bebek bağlanması ve aile merkezli bakım ilişkisi
The relationship between mother-baby attachment and family centered care in mothers of premature babies in neonatal intensive care unit
Yazar: RABİA MANAV
Danışman: PROF. DR. EMİNE GEÇKİL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile merkezli bakım = Family centered care ; Hemşirelik = Nursing ; Maternal bağlanma = Maternal attachment ; Prematüre bebekler =   ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Bu çalışma, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan prematüre bebeklerin annelerinde anne-bebek bağlanması ve aile merkezli bakım arasındaki ilişkiyi ve bu değişkenleri etkileyen faktörleri incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapılmıştır.
   Araştırma, Kasım 2023-Kasım 2024 tarihleri arasında Konya ilinde bulunan iki üniversite hastanesinin Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YYBÜ) yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi YYBÜ'de en az 30 gündür yatan 186 prematüre bebeğin annelerinden oluşmuştur. Veriler ''Anne ve Bebek Tanıtıcı Bilgi Formu'', "Maternal Bağlanma Ölçeği" (MBÖ) ve ''Yenidoğan Aile Merkezli Bakım Ölçeği" (YAMBÖ) ile toplanmıştır. Araştırma için etik kurul onayı ve kurum izni alınmıştır. Annelere araştırma hakkında bilgi verilmiş ve araştırmaya katılmaya gönüllü olanlardan aydınlatılmış onam alınmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, minimum-maksimum değerleri, ortalama, standart sapma, bağımsız t testi, tek yönlü varyans analizi, Bonferroni testi ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Anlamlılık α=%95 güven aralığında p<0,05 olarak kabul edilmiştir. 
   Araştırmanın sonucunda annelerin YAMBÖ toplam madde puan ortalamalarının 4,14±0,63 ve MBÖ toplam puan ortalamalarının 100,99±3,48 olduğu belirlenmiştir. Çalışmaya katılan annelerden sezaryen doğum yapan, doğum sonrası ilk 30 dakika içinde bebeğini kucağına almayan, hastanede yatan bebeğini ziyaret sıklığı iki günde birden daha az olan, bebeğinin bakımına katılmayan, bebeğin gestasyonel süresi 35 haftadan kısa olan ve doğum ağırlığı 2500 gramdan az olan bebeklerin annelerinin aile merkezli bakım düzeylerinin anlamlı şekilde düşük olduğu (p<0,05) belirlenmiştir.  Annelerin bağlanma düzeyini etkileyen faktörler incelendiğinde yaşı 28 ve altında olan, sezaryen doğum yapan, doğum sonrası ilk 30 dakika içinde bebeğini görmeyen, doğumdan sonraki ilk iki saatten daha geç bir zamanda emziren veya emziremeyen, bebeğinin doğum kilosu 2500 gramdan az olan, gestasyonel yaşı 35 haftadan kısa olan ve hastanede yatış süresi 45 günden fazla olan bebeklerin annelerinin bağlanma düzeyi anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca annelerin MBÖ puanları ile YAMBÖ toplamı ve alt boyutlarından itibar ve saygı, bilgi paylaşımı ve aile ile iş birliği alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,05).
   Araştırma sonucunda elde edilen veriler; YYBÜ hemşirelerinin annelerin bağlanma düzeyini artırmak için özellikle 20'li yaşlarında olan, sezaryen doğum yapan, doğum sonrası bebeğini ilk 30 dakika içinde görmeyen ve iki saatten daha geç emziren annelerin desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Aynı zamanda çalışmanın sonuçları, YYBÜ'de uzun süre yatan bebeklerin annelerinde bağlanmanın güçlendirilmesinde aile merkezli bakım uygulamalarının geliştirilmesinin önemini göstermektedir. YYBÜ'de aile merkezli bakımın geliştirilmesi için hastane politikalarının ve hemşirelerin aile merkezli bakıma yönelik bilgi ve uygulamalarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Anne-bebek bağlanması, hemşire, prematüre bebek, yenidoğan aile merkezli bakım, yenidoğan yoğun bakım ünitesi.

Abstract:
This descriptive and correlational study was conducted to examine the relationship between mother-infant attachment and family-centred care in mothers of premature infants hospitalised in the neonatal intensive care unit and the factors affecting these variables.
       The study was conducted in the Neonatal Intensive Care Units (NICU) of two university hospitals in Konya between November 2023 and November 2024. The sample of the study consisted of mothers of 186 premature infants who had been hospitalised in the NICU for at least 30 days. Data were collected with the 'Mother and Infant Introductory Information Form', 'Maternal Attachment Scale' (MATS) and 'Newborn Family-Centred Care Scale' (FCCS-NICU). Ethics committee approval and institutional permission were obtained for the study. Mothers were informed about the study and informed consent was obtained from those who volunteered to participate in the study. Number, percentage, minimum-maximum values, mean, standard deviation, independent t test, one-way analysis of variance, Bonferroni test and Pearson correlation test were used in data analysis. Significance was accepted as p<0.05 at α=95% confidence interval. 
        As a result of the study, the mean FCCS-NICU total item score of the mothers was 4.14±0.63 and the mean MATS total score was 100.99±3.48. Among the mothers who participated in the study, it was determined that the family-centred care levels of the mothers of the babies who gave birth by caesarean section, who did not hold their baby in the first 30 minutes after birth, whose frequency of visiting their hospitalised baby was less than once every two days, who did not participate in the care of their baby, whose gestational period was less than 35 weeks and whose birth weight was less than 2500 grams were significantly lower (p<0.05).  When the factors affecting the attachment level of the mothers were examined, it was found that the attachment level of the mothers of the babies whose age was 28 years or less, who had caesarean section, who did not see their baby within the first 30 minutes after birth, who breastfed or could not breastfeed later than the first two hours after birth, whose baby's birth weight was less than 2500 grams, whose gestational age was less than 35 weeks, and whose hospitalisation period was more than 45 days was significantly lower (p<0.05). In addition, it was found that there was a statistically significant and positive correlation between the mothers' MBS scores and the total and sub-dimensions of the NAMBQ and the sub-dimensions of dignity and respect, information sharing and cooperation with family (p<0.05).
      The data obtained as a result of the study reveal that NICU nurses should support mothers who are in their 20s, who had caesarean section, who did not see their baby within the first 30 minutes after birth and who breastfeed later than two hours in order to increase the attachment level of mothers . At the same time, the results of the study show the importance of developing family-centred care practices in strengthening attachment in mothers of infants hospitalised in the NICU for a long time. In order to improve family-centred care in NICU, studies to improve hospital policies and nurses' knowledge and practices of family-centred care can be recommended.
Keywords: Mother-infant attachment, neonatal family-centred care, neonatal intensive care unit, nurse, premature infant.