Mitolojik konulu operaların kostüm tasarımında karşılaşılan stilizasyon problemleri ve çözüm önerisi
Stylization challenges encountered throughout costume design for opera based on mythology and their solution suggestion
Yazar: ELİF ÖZHANCI
Danışman: PROF. DR. SELDA KULLUK YERDELEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Algı = Perception ; Kostüm = Costume ; Mitoloji = Mitology ; Opera = Opera ; Stilizasyon = Stylization ; Tasarım = Design

Özet:
"Mitolojik Konulu Operaların Kostüm Tasarımında Karşılaşılan Stilizasyon Problemleri ve Çözüm Önerisi" başlıklı doktora bitirme çalışması kostüm tasarımcısının, mitolojik bir opera eserinin tasarımına başlamadan önce dikkate alması gereken bilimsel verileri nasıl oluşturması gerektiği hakkında yöntem belirlemeyi, uygulamalarda yapılan yanlışları tespit etmeyi ve çözüm önerilerini sunmayı amaçlamaktadır. Kostüm tasarımcısı açısından opera eserinin öykündüğü mitolojik anlatıyı sahne estetiği ile birleştirebilmek için tasarımın ilk basamağını oluşturan önemli alt yapı çalışmalarından biri, o mitolojiye hâkim olmaktır. 
İnsanlığın var oluşundan günümüze değin süregelen mit kavramı, ilkel insanda olduğu kadar modern insanda da hala etkisini göstermektedir. Gelişim sürecini henüz tamamlamamış olan insan, her geçen gün yeni bir oluşumun içinde yaşamını sürdürmekte, bu hız onu ve çevresiyle olan iletişimini şekillendirmektedir. Bilinçaltıyla süreklilik gösteren, daha çok mit kökenli, atalarından aldığı edimsel davranışlarının yanı sıra teknoloji çağının getirdiği yeni kazanımları, algısına ve düşünce yapısına yansımaktadır. Bu bağlamda kostüm tasarımcısının izlemesi gereken yolda ona ışık tutacak olan ikinci önemli basamak da çağdaş insanın belleğinde mevcut durumdaki gerek mitsel gerek günlük hayata dair kodları, simgeleri ve düşünce sistematiğini dikkate almak olmalıdır.  
Sanatsal yaratı en az insanlık kadar eskidir. İlk sanat eseri olarak kabul edilen mağara resimleri insanlığın yaratım isteğini ve imgelem gücünü ortaya koymaktadır. Tüm bu gelişim süreci içinde sanatçı tarafından ister bilinçli ister bilinçsiz yapılmış olsun her sanat eseri alımlayıcısının karşısına bazen bir biçimle, bir renkle ya da bir dokuyla çıkar. Teknolojinin hızla ilerliyor olması sanatsal çalışmaların da çeşitlenmesine, yeni biçimler almasına olanak sağlamaktadır. Hızla değişen görsel yoğunluğa maruz kalan modern zamanların insanı,  mit anlayışını daha dijital ve bilim kurgusal olarak biçimlendirmektedir. 17. ve 18. yüzyıllarda kaleme alınmış mitolojik opera eserlerinin sahneleme aşamasında özdeksel açıdan günümüz insanına hitap edebilmesi onun kodlarında karşılık bulabilmesi kostüm tasarımcısının çağdaş bireyin animist düşünce yapısına nesnel bir gözle bakabilmeyi başarmasıyla gerçekleşebilir. 
Bu detaylar kapsamında farklı dönemlerde, farklı kostüm tasarımcıları tarafından yapılmış örnek opera eserleri incelendiğinde, bazı kostüm tasarımcılarının kostümleri stilize ederken çağının bireyine doğrudan ulaşabildiğini, bazılarının da seyirciye ulaşmaktan ve yeni bir bakış açısı kazandırmaktan yoksun, geçmişte kalmış bir anlayışla tasarıma yöneldikleri tespit edilmiştir. Yapılan bu tahliller sonucunda kostüm tasarımlarında olması ve olmaması gerekenler netlik kazanmış ve kostüm tasarımcısının sabit bir görüşü dikte eden yaklaşımı sonucu ortaya çıkan stilizasyon problemleri somut bir çözüme ulaştırılmıştır.    

Anahtar Kelimeler: Mitoloji, Opera, Algı, Stilizasyon, Kostüm Tasarımı

Abstract:
The PhD thesis called "Stylization Challenges Encountered Throughout Costume Design for Opera Based on Mythology and Their Solution Suggestion" aims to create a method on how to generate significant scientific data, determine the faults in applications, and present solution proposals for a costume designer before start designing for an opera based on Mythology. For a costume designer, a deep understanding of mythology, that any particular opera emulates, is one of the most important substructure preparations which is the first step of combining stage aesthetics and mythological narration.
The notion of myth which is as old as human history, still has its effect on modern people as well as on early humans. Men who haven't completed their evolution, keep on living in a new formation every day, this speed of change has shaped them and their interpersonal communication. Besides from continuing and mostly myth based performative behavior that is inherited from ancestors, new acquisitions that age of technology brings also reflected on their comprehension and form of thinking. In this context, the second important step that the costume designer must take, should be taking into consideration either mythological or contemporary codes, symbols and systematic thoughts already existing in the minds of modern man.
Artistic creation is as old as humanity. The cave paintings which are accepted to be the first art pieces reveal humanity's will of creation and power of imagination. During this evaluation process each art piece has been shown to its spectator within a shape, texture or a color by the artist intentionally or unintentionally. The rapid developments in technology also contribute diversification and reformation of art works. Contemporary man who is exposed to the continuously changing visual density, shape his understanding of myth within a digital and science-fiction sense. To stage the operas based on mythology which were composed back in 17th and 18th centuries, and make them appealing for today's audience substantially and enable its codes serve for them; the costume designer should be able to approach objectively animistic thinking of modern man. 
Under the shadow of these details, when different designs for opera by different designers investigated, it has been determined some of the designers are able to strike their audiences with stylized costumes and some instead of bring a new perspective, fail designing the costumes with an outdated sense. In the end of the evaluations, the essentials and nonessentials are clarified for costume design and concrete solution has been reached for the challenges encountered during the process of design inflicted by the designer's fixed opinion

Key Words: Mythology, Opera, Perception, Stilizasyon, Costume Design