Mezopotamya coğrafyası ve jeopolitik önemi
The geography of mesopotamia and its geopolitical importance
Yazar: ÖMER FARUK DAĞ
Danışman: PROF. DR. SEDAT BENEK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Jeostratejik konum = Geostrategic position ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Siyasi coğrafya = Political geography

Özet:
Mezopotamya Coğrafyası, tarihsel süreç içerisinde Sümer, Akad, Part, Asur, Babil, Mitanni, Guti, Elam, Med ve Pers gibi dünya uygarlık tarihinin öncü medeniyetlerine ev sahipliği yapmıştır. Söz konusu medeniyetler Mezopotamya Coğrafyası'nda ilk savaş arabalarının, ilk yelkenli geminin, ilk gözlemevinin, ilk dini mabetlerin, ilk tarımın, ilk köylerin, ilk şehirlerin, ilk devletlerin, ilk imparatorlukların, ilk ticaretin ve ilk hukuk kurallarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Tarihte bu kadar önemli gelişmelerin yaşandığı Mezopotamya Coğrafyası, günümüzde ise, savaşların ve iç çatışmaların eksilmediği, küresel ve bölgesel aktörlerin jeopolitik eksende mücadele alanına dönüştüğü bir bölge haline gelmiştir. Bu çerçeveden hareketle bu çalışmanın amacı; Mezopotamya Coğrafyası'nda dönüşen bu evrimsel sürecin tarihsel, toplumsal ve politik arka planına ışık tutarak onun jeopolitik önemini ortaya koymak ve tartışmalı olan Mezopotamya Coğrafyası'nın sınırlarını bilimsel temele dayandırılarak coğrafi bir perspektifte belirlemektir. 
Bu çalışmada, Arcgıs,  Google Earth ve Global Mapper gibi programları sıklıkla kullanılarak haritalar üretilmiştir. Araştırmada elde edilen veri ve bulgular, Coğrafya biliminin temel prensipleri olan ilişki kurma, nedensellik, karşılaştırma ve dağılış ilkeleri çerçevesinde ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, jeopolitik kuramlara da eleştirel bir okuma yapan bu çalışma, hem tarihsel arka planın derinliğini hem de sahip olduğu yeraltı ve yerüstü kaynaklarını dikkate alarak Mezopotamya Coğrafyası yeniden konumlandırmaya çalışmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen veri ve bulgulardan hareketle bu bölgenin "Kenar Kuşağın Kalbi" konumunda olduğu kanaatine varılmıştır. 
Sonuç itibariyle bu çalışma, hem Mezopotamya Coğrafyası'nın sahip olduğu beşeri ve fiziki özelliklerini hem de bölgenin jeopolitik ve jeostratejik önemini ortaya koyarak sınırlarının yeniden ele alınması gerektiğinin altını çizmektedir. Böylelikle, bu çalışma, bir taraftan bölgenin matematik ve özel konumunu, diğer taraftan da bölgedeki "su" ve "petrol" gibi doğal kaynakların varlığı sebebiyle insanlık tarihinin hemen her evresinde önemini koruduğunu ortaya koymaktadır. Zira Mezopotamya Coğrafyası, jeopolitik ve stratejik önemi nedeniyle yerel, bölgesel ve küresel aktörler muktedir olmaya aday tüm egemen güçler açısından, vazgeçilmez bir coğrafya olduğu vurgulanmaktadır. Bu coğrafyanın sahip olduğu tarihsel, politik, inançsal arka plan nedeniyle önümüzdeki süreçte de tüm dünyada üzerinde en çok tartışılacak başat coğrafyalardan biri olacağı ön görülmektedir.

Abstract:
The geography of Mesopotamia has hosted the leading civilizations of world civilization during the course of history such as Sumer, Akad, Part, Assyrian, Babylon, Mitanni, Guti, Elam, Med, and Persian. These civilizations led to the appearance of the first chariots, the first sailing ship, the first observatory, the first religious shrines, the first agriculture, the first villages, the first cities, the first states, the first empires, the first trade and the rules of law in the geography of Mesopotamia. The geography of Mesopotamia, where such significant developments took place in history, has become a region where wars and internal conflicts have not diminished and global and regional actors have turned into a field of struggle on the geopolitical axis. In this context, the aim of this study is to reveal the geopolitical significance of this controversial Mesopotamian Geography, by shedding light on the historical, social, and political background of this evolutionary process transformed in the geography of Mesopotamian, and to determine the boundaries of the controversial geography of Mesopotamian in a geographical perspective. 
In this study, maps were produced using programs such as ArcGIS, Google Earth, and Global Mapper frequently. The data and findings obtained in the research have been tried to be revealed within the framework of the principles of relationship building, causality, comparison, and distribution, which are the basic principles of Geography science. In addition, this study, which makes a critical reading to geopolitical theories, tried to reposition geography of Mesopotamia, taking into account both the depth of the historical background and the underground and surface resources it has. Based on the data and findings obtained within the scope of the study, it was concluded that this region is the "Heart of the Edge Generation".
As a result, this study underlines that the human and physical characteristics of the geography Mesopotamia and the geopolitical and geostrategic importance of the region should be reconsidered. Thus, this study reveals that it preserves its importance in almost every stage of human history due to the presence of natural resources such as "water" and "oil" in the region, on the one hand, and the region's mathematics and private status. Because, it is emphasized that the geography of Mesopotamia is an indispensable geography for all the sovereign powers that will be able to be local, regional and global actors due to its geopolitical and strategic importance. Due to the historical, political, and religious background of this geography, it is predicted that it will be one of the most dominant geographies in the world in the coming period.