Alkol ve/veya madde bağımlılarında travma sonrası stres bozukluğu belirtileri, bilişsel şemalar, duygu düzenleme ve anksiyete duyarlılığı ilişkisi
The relationship of post traumatic stress disorder symptoms, cognitive schemas, emotion regulation and anxiety sensitivity among alcohol and/or substance dependent patients
Yazar: ZEYNEP ERDOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜNAY SERAP TEKİNSAV SÜTCÜ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Anksiyete = Anxiety ; Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel şemalar = Cognitive schemas ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları = Stress disorder ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic

Özet:
Alkol ve madde kullanımının geçmişten günümüze giderek artan ciddi bir sorun haline gelmesi ile altında yatan sebeplere odaklanılması ve alkol ve/veya madde bağımlılığı ile travma sonrası stres bozukluğunun yüksek komorbidite göstermesi tedavide spesifik çözüm arayışına sebep olmuştur. Bu doğrultuda yapılan çalışmalar erken dönem uyumsuz şemalar, duygu düzenleme güçlüğü ve anksiyete duyarlılığı faktörlerinin, anksiyete bozuklukları ve alkol/madde bağımlılığının sürdürülmesi ve tedavisinde önemli bir rolünün olduğuna dikkat çekmektedir. Bu bilgiden hareketle; bu çalışma, TSSB belirtileri olan Alkol ve/veya Madde bağımlıları ile TSSB belirtileri olmayan bağımlıların bu değişkenler açısından karşılaştırılmasını ve ayrıca; anksiyete duyarlılığı, duygu düzenleme güçlüğü ve bilişsel şemaların Alkol ve/veya Madde bağımlılarında TSSB belirtilerindeki yordayıcı gücünün incelenmesini amaçlamaktadır. Bu amaçla araştırmanın örneklemini Ege Üniversitesi Hastanesi Alkol ve Madde bağımlılığı polikliniğine başvurmuş Alkol ve/veya Madde bağımlılığı tanısı almış yaklaşık 216 erkek katılımcı (TSSB belirtileri olan=145, TSSB belirtileri olmayan=71) oluşturmuştur. Araştırmada ölçme aracı olarak ise; Kişisel Bilgi Formu, Young Şema Kısa Form-3, Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği, Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu Soru Listesi (Sivil Versiyonu) kullanılmıştır. Sonuçlara göre; TSSB belirtileri olan bağımlılar olmayanlara göre erken dönem uyumsuz şemalar, duygu düzenleme güçlüğü ve anksiyete duyarlılığı faktörleri açısından birbirlerinden farklılaşmaktadır. Ayrıca sonuçlar; bu faktörlerin bağımlılarda TSSB belirtilerinin önemli yordayıcıları olduğunu ve şemaların TSSB belirtileri ile olan ilişkisinde duygu düzenleme güçlüğü ve anksiyete duyarlılığı faktörlerinin aracı rolünün anlamlı olduğunu göstermiştir. Bu bağlamda; sonuçlar ve sınırlılıklar ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
Focusing on the underlying reasons in conjunction with the increasing use of alcohol and substance use to become increasingly a serious problem from past to present, and alcohol and/or substance dependence and post-traumatic stress disorder (PTSD) to show high comorbidity caused a specific solution seeking for treatment. The studies carried out accordingly point out those factors like early maladaptive schemas, emotion dysregulation and anxiety sensitivity had important roles upon the continuation and the treatment of anxiety disorders and alcohol/substance dependence. From this point of view; this study aims at a comparison of alcohol and/or substance dependent individuals with and without PTSD symptoms with regards to these factors and moreover; examining the precursor power of emotional dysregulation and cognitive schemas on PTSD symptoms for Alcohol and/or Drug users. With this design, approximately 216 male participants (with PTSD symptoms = 145, and without PTSD symptoms = 71), who applied to Ege University Alcohol and Drug Addiction Policlinic and diagnosed of Alcohol and/or Substance dependence, formed the sample group of the research. And as the assessment instruments; Personal Data Form, Young Schema Questionnaire Short Form-3, Difficulties in Emotion Regulation Scale, Anxiety Sensitivity Index-3 and the Post-Traumatic Stress Disorder Checklist (Civilian Version) were used in the study. According to the results obtained; addicts with and without PTSD symptoms become different from each other with regards to the factors of early maladaptive schemas, emotional dysregulation and anxiety sensitivity. Moreover, the results showed that these factors are important predictors of PTSD symptoms in addicts and that the mediator roles of the factors of emotional regulation disorder and anxiety sensitivity were significant for the relation of schemas with PTSD symptoms. In this context; the results and limitations were discussed in the light of the related literature.