Anadolu'da peygamber kabir ve makamlarına yönelik halk inançları
Public beliefs related to the tombs and residences of prophet in Anatolia
Yazar: SEMA DURAL
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL DEMİREZEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Adak yerleri = Vow places ; Anadolu = Anatolia ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Halk inançları = Public beliefs ; Mezarlar = Graves ; Peygamberler = Prophets ; Ziyaret yerleri = Visiting places

Özet:
Tarih boyunca tüm din, toplum, kültür ve medeniyetlerde insanoğlu bir takım nesne ve kişilere kutsallık atfetmiştir. Buna bağlı olarak kutsal varlık ve kutsal mekân kavramları, bunlarla ilgili pratikleri kapsayan ziyaret fenomeni, insanoğlunun inanç ve düşünce yapısında son derece önemli bir yere sahiptir. Ziyaret fenomeninin temelinde yatan asıl gaye kutsala yakınlaşmaktır. Halk inançları arasında en bariz olarak kendini gösteren adak ve ziyaret fenomenidir.  Halk arasında bazen kutsal bir kişi olarak düşünülen evliya, yatır, dede, baba, şehit gibi kişilerin mezarları, bazen de kutsal ve şifalı olduğuna inanılan ağaç, taş, su, dağ, mağara gibi yerler kutsal kabul edilmekte ve bu mekanlar ziyaret edilerek buralarda adaklar sunulmaktadır. Kutsallık burada, bu kişi ve mekanların kendisinde örülmemekte; sadece kutsalın bu yerlerde, taşta, mağarada, ağaçta tezahür ettiğine inanılmaktadır. ?Anadolu?da Peygamber Kabir ve Makamlarına Yönelik Halk İnançları? adlı bu çalışma, halk dindarlığının önemli bir tezahürü olan ziyaret fenomenine açıklık getirmektedir. Anadolu coğrafyasında peygamber kabir ve makamları kutsala çok yakın olduğu düşünülen kişilerin mezarları olarak daha da kutsal kabul edilmektedir. Kutsalın kendini bu yerlerde gösterdiğine inanılmaktadır. Bu ziyaret yerleri etrafında da kutsaldan faydalanmak amacıyla çeşitli şifa, dilek ve fal uygulamaları yapılmaktadır. Bu tezin amacı Anadolu?da yaşadığına inanılan peygamberlerin kabir ve makamlarına yönelik araştırmalar yaparak, insanın kutsala ulaşma ve ona yakınlaşma çabalarını anlamaya çalışmak ve halk inançlarından ziyaret ve adak fenomenleri hakkında bir takım tespitlerde bulunmaktır.



Anahtar Kelimeler: Adak, Ziyaret, Peygamber Kabir ve Makamları, Halk nançları

Abstract:
Throughout the history, mankind had attributed sacredness to some objects or persons in all the religions, societies, cultures and civilizations. Accordingly, concepts of sacred beings and sacred places and the visiting phenomenon involving the practices related to the former, have a very important place in the belief and thought structures of the mankind. The basic objective underlying the visiting phenomenon is to get closer to the sacred. The sacrifice and visiting phenomena are most prominent among the public beliefs. Graves and tombs of saints, dadas or martyrs accepted as sacred persons, sometimes trees, rocks, water sources, mountains or caves believed to be sacred or having healing properties are visited and sacrifices are offered based on the assumption of sacristy. Here, sacristy is not attributed to such persons or locations; instead, it is believed that the sacred is expressed in such locations, on rocks, caves, or trees. This study with the title, ?Public Beliefs Related to the Tombs and Residences of Prophets in Anatolia? clarifies the visiting phenomenon, which is an important epiphany of the religiousness in the public. Tombs and residences of prophets are accepted as even more sacred in Anatolian geography as the tombs and residences of persons who are considered as being very close to the sacred. It is believed that the sacred manifests it in such places. Various healing and wish-making rituals are practiced in the vicinity of such visiting places with the purpose of benefiting from the sacred. The purpose of this thesis is to make investigations related to the tombs and residences of the prophets believed to have lived in Anatolia, to attempt to understand the efforts of the mankind to reach or come closer to the sacred, and to make some determinations related to the visiting and sacrificing phenomena among the public beliefs.



Key Words: Oblation, Pilgrim, Tombs and Residences of Prophets, Public Beliefs