Türk Ceza Kanunu'nda seçenek yaptırımlar (TCK m.50)
Alternative sanctions in the Turkish Penal Code (TPC Art. 50)
Yazar: SONER HAMZA ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ARTUK
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Ceza yaptırımı = Criminal penalty ; Kanunlar = Laws ; Seçenek yaptırımlar = Alternative sanctions ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; Yaptırımlar = Sanctions

Özet:
Ceza hukukundaki önemli gelişmelerinden biri, cezaların gittikçe daha az şiddetli olması gerektiği yolundaki eğilimin yanı sıra, hapis cezası yerine uygulanacak başka cezaların da uygulamaya konulmasıdır. Türk Ceza Kanunun 50. maddesinde düzenlenmiş olan seçenek yaptırımlar, hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası yerine uygulanan, adlî para cezası, mağdurun zararın giderilmesi, bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla bir eğitim kurumuna devam etme, belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklama, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınması, belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklama ve kamuya yararlı bir işte çalıştırma yaptırımlarıdır.Seçenek yaptırımlar, kanundaki düzenlendikleri yer itibariyle güvenlik tedbiri değil cezadır. Bunlar, tıpkı hapis cezası, adlî para cezası gibi, ihlale tepki olduklarından ceza yaptırımı olarak Türk Ceza Kanunun ceza tanımı içerisine alınmalıdır.Seçenek yaptırımlar, ceza oldukları için sınırlı sayıdadır, artırılamazlar ve cezaların kanuniliği ilkesi bunlar hakkında da geçerlidir. Seçenek yaptırımlar daha hafif şiddette cezalar olduğundan, bunlardan, yanlızca adli para cezası seçenek yaptırımı tekerrüre esas alınabilir. Diğerleri alınamaz.Ceza olmaları nedeniyle, seçenek yaptırımların genel af ile ve mahkûmun ölümü ile ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerekir. Ayrıca seçenek yaptırımlar ceza zamanaşımı nedeniyle infaz edilemezler.

Abstract:
Apart from the tendency of having a penal system with sanctions of lesser severity, one of the important developments in criminal law is to apply different penalties than that of imprisonment. For judgements that involve imprisonment of one year or less, Turkish Penal Code Article 50, provides for alternative sanctions in replacement, such as, punishment with a fine, compensation of the aggrieved party, compulsory attendance to a vocational course, prohibition from certain activities or admission to certain places, annulment of licences and certificates, prohibition from performing certain trades and careers and compulsory public service.In the context of law, alternative sanctions are not precautionary measures but are punishments. Since sanctions as such are a response to violation of law, they should be regarded as retribution just the same as penalty of imprisonment and punishment with a fine and should be defined likewise in the Turkish Penal Code.Since alternative sanctions are punishments, they are in limited numbers and can not be increased; rule of legitimate penalty is valid for these sanctions also. With the exception of infliction of a fine which can be repeated, alternative sanctions are punishments of lesser severity and therefore can not be repeated.Because they are punishments, the judgement should be to deem the alternative sanctions as abrogated in the case of the death of the sentenced or proclamation of general amnesty. Furthermore, alternative sanctions can not be executed in case of statute of repose (limitations).