Antik Dönemde Edessa
Edessa in antiqity
Yazar: YUSUF ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. COŞKUN ÖZGÜNEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Antik şehirler = Antique cities ; Edessa = Edessa

Özet:
Özet Seleukos krallığı tarafindan M. Ö. 302 yılında kurulan Edessa şehrinin tarihi M. Ö. 5000'li yıllara kadar uzanır. Edessa krallığının sınırlan içerisinde yer alan Birecik ilçesi, gün ışığına çıkarılan buluntular aracılığı ile, Türkiye'nin ilk Paleolitik merkezlerinden biridir. Edessa bölgesinin, Neolitik, Kalkolitik ve Tunç çağlarında sürekli bir yerleşime sahne olduğunu, bölgede çok sayıda olan höyüklerdeki buluntulardan anlamaktayız. Bölge, sonraki dönemlerde sırası ile; M. Ö. 3. binde Akkad, M. Ö. 2. binde Hurri, Hitit ve Mitanni, M. Ö. 1. binde Assur, Geç Hitit ve Arami yerleşmelerine sahne olmuştur. M. ö. 301 yılından sonra, Seleukoslann sınırlarına dahil olan Edessa bölgesi, Seleukoslardan sonra Aramflerin eline geçmiş ve Aramiler Edessa kenti üzerinde bir krallık kurmuşlardır. Edessa krallığı, Mezopotamya ve Kuzey Suriye'de sürekli mücadele eden Parth ve Roma imparatorluğu için oldukça önemli bir rol oynamıştır. Önemli ticari-askeri yolların Edessa' dan geçmesi ve verimli topraklara sahip olması bu önemini daha da arttırmıştır. Roma-Parth mücadeleleri sırasında sürekli olarak el değiştiren Edessa krallığı, çıkarları doğrultusunda bazen Parth bazen de Romalılar yanında yer almıştır. Edessa kenti, krallarının Roma ve Parthlara karşı izlemiş olduğu akıllı politikalar sayesinde uzun zaman bağımsız bir krallık olarak tarih sahnesinde varolmayı başarmıştır. Parthlarm güç kaybetmesinden sonra, Edessa krallığı, çoğunlukla kendim Romalılar yanında bulmuştur. Bunun sonucunda Edessa kralları kendilerini Romalı olarak görmüşler ve Roma imparatorlarının isimlerini 72almışlardır. Roma'ya misafir olarak giden Edessa kralı Vm. Abgar, Romalılar tarafindan muhteşem bir törenle karşılanmıştır. Edessa krallığı, çok uzun bir zaman boyunca Roma devleti için doğu sınırında koruyucu bir şehir olmuş ve Sasani-Roma imparatorlukları arasında, küçük devletlerin bağımsızlıklarına engel olmuştur. Roma devletinin yıkılmasından sonra Edessa kenti, Bizans topraklan içerisinde yer almıştır. 73

Abstract:
Summary History of the city of Edessa, whic was founded in 302 B. C. By Seleucids, goes back to circa 5000 B. C. Birecik a small town in the boundary of the kingdom of Edessa, is - under the light of the finds - among the first Paleolithic centers. Plenty of mounds in the region make us beleive that there has been a continuous settlement in the region, starting from the Neolithic, Chalcolithic, and the Bronze ags. The settlements of Akkadians (in the 3rd millenium B. C); Hurrians, Hittites, and Mitannians (2nd millenium B. C); Assyrians, late Hittites, and Aramians (1st millenium B. C.) respectively have followed them. After 301 B. C, Edessa region, which used to be belong to Seleucids, was occupied by Aramians and they established a kingdom there. The kingdom of Edessa had a significant role for the Parthians and the Roman Empire. This was due to her fertile lands and her being on the crossroad of the trade and military roads. During the struggle between the Romans and the Parthians, Edessa either took the Romans or the Parthians side. Edessa has survived as a free-kingdom, beacuse of the wise policy of her kings towards the Romans and the Parthians. After Parthians lost their power in the region, Edessa found herself on the Romans side. As a result, Edessan kings saw themselves as Roman citizens and they were named after the Roman Emperors. Abgar VIII, for example, during his visit to Rome, was welcomed with a fabulous ceremony. The kingdom of Edessa was a frontier-city in the eastern boundary of the 74Romans for such a long time, and prevented the small states, in between the Sasanians and the Roman Empire, from the freedom. Upon the fell of the Roman Empire, Edessa was added to the territory of the Byzantian Empire. 75