Cumhuriyet dönemi din-bilgi-inanç anlayışı Diyanet İşleri Başkanlığı ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi yayınları örneği (1924-1964)
The conception of religion-knowledge-belief in the republican era the example of Presidency of Religious Affairs and Ankara University Faculty of Divinity Press (1924-1964)
Yazar: ABDURRAHMAN ATALAY
Danışman: PROF. DR. SİNAN ÖGE
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ankara Üniversitesi = Ankara University ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Dini bilgi = Religious knowledge ; Dini davranışlar = Religious conducts ; Dini değerler = Religious values ; Dini iman = Religious faith ; Dini yayınlar = Religious publication ; İlahiyat Fakültesi dergisi = Theology Faculties magazine

Özet:
Çalışmamız, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi yayınları çerçevesinde dönemdeki âlim ve mütefekkirlerin din, bilgi ve inanç meselelerine yaklaşım şekillerini ele almaktadır. Zaman olarak 1924 ile 1964 arasındaki dönemi kapsayan çalışmanın başlangıç tarihi olarak belirlenen 1924, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kuruluşuyla birlikte önemli birçok değişikliğin yapıldığı bir tarihe işaret etmektedir. 1964 tarihi ise 1960'da yapılan darbe ve devamındaki sürecin takibi açısından belirlenmiştir. Bu kırk yıllık süreçte siyasi merkezin laik ve seküler din politikaları karşısında âlim ve mütefekkirlerin dinî meseleleri gerek muhteva gerekse üslup açısından ele alış biçimlerine yer verilmiştir. Bu esnada modernleşmeyle beraber son dönem Osmanlı düşüncesinde tartışılan meselelerin Cumhuriyet dönemindeki tartışmalara etkisine de yeri geldikçe dikkat çekilmiştir. Ayrıca dönemin âlim ve mütefekkirlerinin din, bilgi ve inanca dair konuları vuzuha kavuştururken dayandıkları Mâtürîdî, Selefî ve kısmen de Mu'tezilî görüşlere de değinilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Diyanet İşleri Başkanlığı, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Din, Bilgi, İnanç.

Abstract:
Our study deals with the approach of scholars and thinkers regarding the issues of religion, knowledge, and belief within the framework of Presidency of Religious Affairs and Ankara University Faculty of Divinity Press. 1924 determined as the start date of the study which covers the period between 1924 and 1964 points to a date when many important changes were made with the establishment of the Presidency of Religious Affairs. The date 1964 was determined to follow the events related to our study during process of the coup that took place in 1960 and its afterwards.Within this forty-year period, our study investigates in which ways the scholars and thinkers dealt with religious issues in terms of both content and style against the secular practices and secular religious policies of the political center. In the meantime, attention has been drawn to the effects of the issues discussed in the late Ottoman thought with the advent of modernity on the debates that had taken place during the Republican era. In addition, the Māturīdī, Salafī and partly Mu'tazilī views on which the scholars and thinkers of the period relied on while clarifying the issues of religion, knowledge and belief were also mentioned.

Key Words: Presidency of Religious Affairs, Ankara University Faculty of Divinity, religion, knowledge, belief.