Türkçe ve Japoncada durum belirteçler (çokanlamlı durum belirteçleri)
Adverbs in Turkish and Japanese (polysemous condition adverbs)
Yazar: ÖZLEM DURAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYSE NUR TEKMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Türkçe ve Japonca da Belirteçler , Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Yrd.Doç. Dr. Ayşe Nur Tekmen, 206s.TÜRKÇE ÖZETBu çalışmada öncelikli olarak, yabancı dil olarak öğretilen Japonca da ortamabağlı olarak ortaya çıkan anlamsal farkların Türkçe ile karşıtsal olarak ?çokanlamlılık?başlığı altında incelenmesi amaçlanmıştır. Türkçe ve Japonca daki durum belirteçlerininanlamsal kullanım ayrımını, bu iki dildeki benzerlikler ve farkları karşılaştırmalı olarakbelirleyerek 2. dil olarak Japonca öğretimine ve Japon dili Araştırmalarına katkıdabulunmak tezin amacını oluşturmaktadır. Japonca daki belirteçlerin uygun kullanımalanlarını belirleyerek, kullanımda yapılabilecek olası bağlamsal yanlışları açıklamasıbakımından da tezin önemli olduğu düşünülmektedir.Tezde Jaszczolt`un *(1995: 561-565) makalesi içindeki ?karşıtsal çözümleme?yöntem olarak kullanılmıştır. Karşıtsal çözümlemeler, dilbilgisel yapılara, sözlükörneklerine ya da karşılıklı konuşmaların özetlerine dayanır. Tezde farklı sözlüklerdenyararlanarak belirteçlerin anlam analizleri yapılmış, daha sonra informant aracılığıylauygun kullanım alanları belirlenmiştir. Ringbom`un *makalesinde yer alan (1995: 581-583) ?yanlış çözümlemelerinin? de uygun olmayan kullanım alanlarınınbelirlenmesinde ve yapılan yanlışların anlaşılması bakımından karşıtsal çalışmalardauygun bir yöntem olduğu söylenebilir.*Jaszczolt, Katarzyna (1995),ãContrastive AnalysisããHandbook of Pragmatics Manualã, Amsterdam: John Benjamins, s.561-565.*Ringbom, HÃ¥kan (1995) ãError AnalysisããHandbook of Pragmatics Manualã, Amsterdam: John Benjamins, s. 581-583.Araştırmada karşılaşılan problemlere değinilecek olursa, kaynak yetersizliği(Belirteçlere ilişkin Japonca kaynakların azlığı) ve sözlük açıklamalarındaki örtüşmezlik(çoğu zaman da açıklamaların yazarın kendi kişisel düşüncesini yansıtıyor olması) vd.karşılaşılan problemlerden birkaçıdır. Ancak, Japonların görüşlerine yer vererek veuygun bağlamlarda oluşturulan örnek tümcelerle bu sorunları aşmaya çalıştık. Sonuçolarak dört ayrı bölümde ?Türkçe ve Japonca da Durum Belirteçleri? başlıklı tezimizioluşturduk. Tez çalışmasından genel olarak çıkartılabilecek sonuçları belirtecek olursak:1- Çokanlamlı sözcükler uygun bağlamda kullanılmadıklarında dilde problemyaratır.2- Bağlam değişikliklerinin sözcüklerin anlamsal kullanımındaki etkisi büyüktür.3- Türkçe de bağlama uygun olduğu düşünülen bir belirtecin, çoğu zamanaynı bağlamda Japonca ya uygun olmadığı söylenebilir. Bunun tersi degeçerlidir.4- Belirteçler, dilde anlamlı tümcelerin ve daha net anlaşılır ifadelerinoluşturulması bakımından önemli yapılardır. Tümcenin diğer öğeleriyle biraraya gelerek, anlamsal bütünlüğün sağlanmasına katkıda bulunur.Değinilen problemlere ışık tutması ve Japonca ile ilgilenenlere yardımcı olmasıbakımından bu çalışmanın faydalı olmasını umuyoruz.

Abstract:
In this study, firstly the mutual examination of Turkish with semanticdifferences formed depending on environment in Japanese taught as a foreign languageunder the title of ?polysemy? has been aimed. To contribute to Japanese LanguageResearches and to Japanese teaching as a second language by determining the semanticusage differentiation of condition adverbs in Turkish and Japanese, the similarities anddifferences in these two languages mutually forms the objective of this study. By thisreason, it has been considered that this study is important from the point of explainingcontextual mistakes by determining appropriate usage fields of the adverbs in Japanese.determined in Jaszczolt* (1995:561-565) in this study?Contrastive analysis?has been used as a method. The contrastive analysis depend on linguistic structures,dictionary samples or summaries of the mutual conversations. In this study themeanings of the adverbs have been analyzed by applying different words, and later,suitable usage fields have been determined through informant. It may be said that ?erroranalysis? determined in Ringbom* (1995: 581-583) is an appropriate method in thedetermination of the unsuitable usage fields and in the contrast studies from the point ofcomprehension of the mistakes.*Jaszczolt, Katarzyna (1995),ãContrastive AnalysisããHandbook of Pragmatics Manualã, Amsterdam: John Benjamins, s.561-565.*Ringbom, HÃ¥kan (1995) ãError AnalysisããHandbook of Pragmatics Manualã, Amsterdam: John Benjamins, s. 581-583.Dealing with the problems faced in the research, the insufficient materials (insufficiencyof the Japanese materials related to the adverbs) and the unequivalency in dictionaryexplanations (and mostly these explanations are reflecting the personal thoughts of theauthor) and etc. are some of the problems we faced with in this study. But, we tried toovercome these problems by giving place to the thoughts of the Japanese and withexample sentences formed in fitting contexts. As a result, we have formed our?Condition Adverbs in Turkish and Japanese? titled study in four separate section. If wedetermine the results to be get form the thesis study, the followings are obtained:1- Polysemous words create problems in the language when they are not used insuitable context.2- The context differences have a great effect in semantic usage of the words.3- It can be said that often times an adverb thought to be suitable to the context inTurkish is not suitable to the Japanese in the same context. Or vice versa is inquestion.4- The adverbs are important structures from the point of forming more clearexpressions and meaningful sentences in the language. Coming togetherwith other elements of the sentence, it contributes to providing semantic completeness.We hope that this study is to throw light on the mentioned problems and to beuseful for those interested in Japanese.