Sermed Divanı, inceleme-metin
Sermed's Divan, analyse-text
Yazar: SERHAT YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN HORATA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Sermed Mehmed Efendi = Sermed Mehmed Efendi

Özet:
Yüksek lisans tezimizin konusunu, 18. asrın sonu ile 19. asrın ilk yarısında yaşamış olan Sermed Mehmed Efendi'nin hayatı, eseri, edebî kişiliği ve divanının transkripsiyonlu metni oluşturmaktadır. Sermed, II. Mahmud (1807-1839) devrinde kendisini gösterebilmiştir. Bu devir yani 19. asrın ilk yarısı divan edebiyatının, yüzyıllardan beridir işlenegelen konularının ve nazım şekillerinin tekrar edildiği bir dönemdir. Sermed herhangi bir orijinalliğin ve yeniliğin bulunmadığı bu asırda çağdaşlarının arasında da gölgede kalmış bir şairdir. Sermed hakkında kaynaklarda verilen bilgiler son derece kısıtlıdır. Bu verilen bilgiler ise şöyledir: 1209/1794 yılında İstanbul'da doğmuş ve asıl adı Sermed Mehmed'dir. Kethüda kaleminde memur olarak çalışmaya başlamıştır. Karantina katipliği ve zaptiye meclisi katipliği görevlerinde bulunduktan sonra 1264/1848 yılında zaptiye meclisi azası iken ölmüştür. Sermed'in mevcut tek eseri divanıdır. Sermed Divanı, biri taş basması olmak üzere iki kez basılmıştır. Bu iki baskıda da şiir sayıları birbirinin aynısıdır. Taş basması nüshada, yazım daha doğru olduğu için bu baskı çalışmamıza esas alınmıştır. Buna göre tezimizin konusunu oluşturan Sermed Divanı'nda: 10 kaside, 51, gazel, 60 kıt'a (8 Nazm), 52 murabba (41 şarkı), 2 terkib-bend, 1 muhammes, 14 matla, 2 kısa mesnevi yer almaktadır. Sermed Mehmed Efendi, Enderunlu Vasıf, Nevres, Nefî ve Muhibbî (Kanunî Sultan Süleyman) ye nazireler yazmıştır. Fakat o daha çok Nedim ile başlayıp Enderunlu Vasıf ile devam eden çizgide yer almış bir şairdir. Divan şiirinin son döneminde yetişmiş olan SermedMehmed Efendi, devrinde ön plâna çıkamamış daha sonra da çabuk unutulmuş bir şairdir. O, lirik, mahallî öğeler ve deyişlerle yüklü şiirleriyle ihmâl edilmemesi gereken bir şairdir.

Abstract:
The subject of our master's degree thesis is Sermed Mehmed Efendi who lived during the last years of the 18th century and the beginning of the 19th century. Our thesis not only contains Sermed Mehmed Efendi' s life but also his works as a man of letters, with transcriptional collection of his classical poems. Sermed could prove his worth during the Mahmud II (1807- 1839). At that time during the first half of the 19th century the, divan literarure was going through a period of repetition considering the subjects and kinds of verse. And in this stationary period, where there was mostly no originality or novelty, Sermed was a poet who couldn't manage to prove himself easily among his contemporaries. The information in the literature sources about Sermed is considerably limited. On the other hand, the restricted information is as follows: He was born in Istanbul in 1209/1794. His real name was Sermed Mehmed. He started to work as an offical at "Kethüda" department. After he worked in a position of a quarantine clerk and the clerk of gendarme council, he died in 1264/1848 while he was still the member of gendarme council. "Divan" is his only work. Sermed Divanı was published twice, one of which was a lithography. In both of the printed copies, the number of the poems were same. Because the spelling is more correct than the other in his lithographic one, in this piece of work, it is mainly focused on. According to this in Sermed' s Divan, which maintains the subject of this work, there are: 10 "kaside", 51 "gazel", 60"kıt'a" (8 of which are written in a form of "nazm"), 52 "murabba" (41 of which are "şarkı") 2 "terkib-bend", 1 "muhammes", 14 "matla" and 2 "mesnevi". Sermed Mehmed Efendi wrote imitative poems to Enderunlu Vasıf, Nevres, Nef î and Muhibbi (Kanunî Sultan Süleyman) However, he was mostly affected by Nedim and Enderunlu VasiFsIV styles and followed them. Sermed Mehmed Efendi, who improved himself during the last period of divan poetry, couldn't become very important in those days and was quickly forgotten later on. On the contrary, his poems are full of lyrical, local and folk poetry. Thus, he was a poet who shouldn't be neglected.