Alacakaya krom yatağı çevresindeki suların ağır metal kirliliği potansiyelinin incelenmesi
Investigation of heavy metal pollution of waters around Alacakaya chrome deposit
Yazar: HÜSEYİN CİHAN YÜCEL
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞAŞMAZ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Yatakları ve Jeokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution ; Elazığ-Alacakaya = Elazığ-Alacakaya ; Su kirliliği = Water pollution ; Yer altı suları = Ground waters ; Yüzey suları = Surface waters ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Bu çalışmada, Elazığ İli Alacakaya ilçesi krom yatakları çevresindeki yüzey ve yeraltı sularındaki ağır metal kirliliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda bölgede gözlenen dereler, galeriler ve kaynak sularından temmuz ayında (2021)  su örnekleri toplanmıştır. Bu örneklerde çok sayıda katyon ve anyon analizleri yaptırılmıştır. Alınan su örneklerinin anyon analizleri Elazığ İl Özel İdaresi Analiz laboratuvarında iyon analizöründe, katyon analizleri ise Acme (Kanada) Analiz Laboratuvarı'nda ICP-MS'de yapılmıştır. Bu analiz sonuçlarına göre yöredeki suların sınıflaması yapılmış ve buna göre bölgedeki suların Mg+2, Ca+2 ve HCO3- 'ca zengin sular olarak sınıflandırılmıştır. Bu çalışmada, bölgedeki suların ağır metal seviyeleri kirlilik kriterleri açısından değerlendirilmiştir. Bölgedeki sularda ortalama 24.9 ppb Al, 0.6 ppb As, 13 ppb B, 40.7 Br, 15.6 ppm Cl, 0.04 ppb Co, 8.6 ppb Cr, 12 ppb Fe, 28.08 ppm Mg, 3.71 ppm Na, 0.81 ppb Ni, 4832 ppb Si, 0.03 ppb Pb, 21.9 ppb Sr, 0.03 ppb U ve 1.85 ppb V içerdiği saptanmıştır. Bu sulardaki ağır metal seviyeleri, Dünya Sağlık Örgütü (WHO)'nün içme suyu standartlarının altında değerler bulunmuştur. Yöredeki yüzey ve yeraltı suları, bölgedeki yoğun madencilik çalışmalarına rağmen herhangi bir ağır metal kirliliği saptanmamıştır. 

Anahtar Kelimeler: Elazığ, Alacakaya, ağır metal kirliliği, yüzey ve yeraltı suları

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the heavy metal pollution in the surface and underground waters around the chrome deposits of the Alacakaya district of Elazig. In this context, the water samples were collected from streams, galleries and spring waters observed in the region in July, 2021. A large number of both cation and anion analyzes were performed on these samples. The anion analyzes of the water samples taken were done in the ion analyzer in the Elazig İl Özel İdaresi Analysis Laboratory, and the cation analyzes were performed in the ICP-MS in the Acme (Canada) Analysis Laboratory. According to the results of this analysis, the waters in the region were classified and according to this, the waters in the region were classified as Mg+2, Ca+2 and HCO3- rich waters. In this study, heavy metal levels of the surface and underground waters in the region were evaluated in terms of pollution criteria. In the waters in the region, it was detected an average of 24.9 ppb Al, 0.6 ppb As, 13 ppb B, 40.7 Br, 15.6 ppm Cl, 0.04 ppb Co, 8.6 ppb Cr, 12 ppb Fe, 28.08 ppm Mg, 3.71 ppm Na, 0.81 ppb Ni, 4832 ppb Si , 0.03 ppb Pb, 21.9 ppb Sr, 0.03 ppb U and 1.85 ppb V. All of these waters were found to have values below the WHO's drinking water standards. No heavy metal pollution has been detected in the surface and underground waters of the region, despite the intense mining activities in the region.

Keywords: Elazığ, Alacakaya, heavy metal pollution, surface and underground waters