Eğitim sosyolojisi açısından 21. yüzyıl becerileri - Türkiye'de çocuk üniversiteleri modeli
21st century skills in the aspect of educational sociology – children's university model in Turkey
Yazar: ZEYNEP DUYGU YENİAY ÜSKÜPLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEN ŞATIROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Bütüncül eğitim = Holistic education ; Düşünme becerileri = Thinking skills ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Psikomotor beceriler = Psychomotor skills ; Sosyal-duygusal beceri = Social-emotional skills ; Yaşam becerileri programı = Life skills program ; Üst düzey zihinsel beceri = High level thinking

Özet:
Bugün dünyamızın bir kez daha büyük bir toplumsal dönüşüm yaşadığına tanık olmaktayız. Üretim süreçlerinde gerçekleşen farklılaşma yönetim anlayışını, toplumsal yaşamı ve ekonomik sistemi önemli ölçüde değiştirmektedir. Değişim sürecinin hem belirleyeni hem de etkileneni olarak eğitim, tartışmaların merkezine yerleşmiş durumdadır. Geleceğin hem çalışma hayatı hem de toplumsal yaşam koşulları için bireylere 21. yüzyıl becerileri olarak tanımlanan bir takım becerilerin kazandırılması eğitimin öncelikli hedefi haline gelmiştir. Tarihsel ve kurumsal yapısı nedeniyle örgün eğitim bu ihtiyaca yanıt olamamıştır. Bu nedenle yenilikçi eğitim uygulamalarına doğru bir arayış ortaya çıkmıştır. Yenilikçi eğitim uygulamalarından biri olan çocuk üniversitelerinin güncel eğitim anlayışına uygun bir eğitim modeli olup olmadığı sorusu tezin hareket noktasını oluşturmuştur. Tezin amacı, 1) çocuk üniversitelerini ve 21. yüzyıl becerilerini ortaya çıkaran sosyolojik temelleri tespit edebilmek; 2) çocuk üniversitesi modelinin Türkiye'nin ilerlemesine katkı sağlayan bir eğitim modeli olup olmadığını belirleyebilmektir. 
	Bu çerçevede, öncelikle, hem tarihsel hem de güncel bakımdan belirleyici olan eğitim sosyolojisi kuramları, güncel tartışmalara ışık tutacak yönleriyle ele alınmıştır. Ardından dünyanın içinde bulunduğu değişim sürecinin toplumsal dinamiklerini anlayabilmek ve bu toplumsal dinamiklerin eğitimi ne yönde etkilediğini kavrayabilmek için Endüstri 4.0'ın üretim, yönetim ve toplumsal yaşam özellikleri, eğitimi etkileyen yönleri açısından incelenmiştir. Bu bağlamda Türkiye'nin de dahil olduğu sekiz uluslararası organizasyonun ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın 21. yüzyıl becerilerine ilişkin değerlendirmelerine yer verilmiştir. Dünya'da ve Türkiye'de çocuk üniversitelerinin anlayışları ve uygulamaları açıklanmıştır. 
	Nitel araştırmanın durum çalışması araştırma deseninden yararlanarak Türkiye'de faaliyet yürüten 10 çocuk üniversitesinin temsilcileriyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde çocuk üniversitelerinin kuruluş amaçları, örgün eğitimden farkları, hedeflediği 21. yüzyıl becerileri ve toplumsal etkilerine ilişkin veri toplanmıştır. 
	Elde edilen veriler bir arada değerlendirildiğinde, uluslararası organizasyonların 21. yüzyıl becerilerine duyulan ihtiyacı, istihdam edilebilirlik temelinde gerekçelendirdiği görülmektedir. Türkiye'de ise buna ek olarak milli bilinç, bağımsızlık ve vatanseverlik konuları da 21. yüzyıl becerileri arasında ifade edilmektedir. Güncel eğitim tartışmaları tek bir kuramın üzerinde yükselmemekte; eğitim sosyolojisi kuramları farklı yönleriyle yenilikçi eğitim anlayışını şekillendirmektedir. 21. yüzyıl becerilerini programlarının merkezine alan çocuk üniversitelerinin faaliyetleri incelendiğinde, hem örgün eğitimde karşılaşılan sorunlarının aşılmasında yol gösterici bir model olduğu hem de çağın gerektirdiği üretim koşullarına uygun bir toplum yapısı geliştirmeye olanak tanıdığı anlaşılmıştır.

Abstract:
Today we are once again witnessing the great social transformation of our world. Differentiation in production processes significantly changes the management approach, social life and economic system. Education, both as a determinant and influencer of the change process, is at the center of the discussions. It has become the primary target of education to bring 21st century skills to individuals for both working life and social living conditions of the future. When formal education failed to respond to this need due to its historical and institutional structure, a search for innovative educational practices emerged. In this respect, the question of whether or not children's universities, which draw attention with their various characteristics, is an appropriate education model for the current education concept has been the starting point of the thesis. The main aim of the thesis is to detect sociological basis revealing Children's universities and to understand whether Children's universities is an educational model that contributes to Turkey's progress or not. 
	In this context, firstly, the sociology of education theories which are significant for both historical and contemporary, has been discussed in terms of shedding light on the current debates. Then, in order to understand the social dynamics of the change process in the world and to understand how these social dynamics affect the education, the production, management and social life characteristics of Industry 4.0 were examined with the aspects affecting education. In this perspective, eight international organization's and Turkish Ministry of Education's evaluations related to 21st century skills are clarified. Understanding and application of children's universities in the world and Turkey are explained.
	Case study research design of qualitative research was used and In-depth interviews were conducted with the representatives of ten children's universities.  In the interviews, data on the establishment goals of children's universities, their differences from formal education, 21st century skills and their social impacts were gathered. 
	When the obtained data are evaluated together, it has been seen that international organizations justifies the need for 21st century skills in the frame of employability, but national consciousness, independence and patriotism, in addition to that concept, take place in 21st century skills in Turkey. Current education debates do not rise above a single theory; sociology of education theories shape the innovative education concept by their different aspects. When the activities of children's universities taking 21st century skills at the center of their programs are examined, It is understood that it both is a guiding model in overcoming the problems encountered in formal education and enables development of a society structure suitable for the production conditions required by the age.