Arap fonetiğinin tarihsel gelişimi
Historical development of Arabic phonetic
Yazar: ZEYNEP ÖZKANLI
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ADALAR SUBAŞI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Fonetik, bildirişim aracı olan özel bir dile ait sesleri somut gerçeklikler olarak ele alan bilim dalı olup bu çalışmada Standart Arapçanın sesleri, bu bilim dalının araştırma yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Çalışma, bir giriş ve beş bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında fonetik tarihine, fonetik - fonoloji arasındaki farklılıklara ve fonetik kavramının temsil ettiği bilim dalının Türkçedeki karşılığına değinilerek bu bilgilerden hareketle dil bilgisinin temel çalışma alanlarından biri olarak kabul gördüğü sonucuna ulaşılan fonetiğin ve alt disiplinlerinin neler olduğuna dair bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde, Araplarda bilinen ilk fonetik çalışmaları, bu çalışmaların kapsamı ve içeriği, çalışmaları gerçekleştiren isimler, dil ve gramer, sözlük, edebiyat ve belagat gibi çeşitli alanlarla ilişkilendirilerek ele alınmıştır. İkinci bölümde, Araplarda modern fonetik bağlamında değerlendirilen çalışmalara yer verilmiştir. Bu çalışmalar, modern süreçte Standart Arapçanın seslerinin incelenme yöntemindeki değişikliğin gösterilmesi amaçlandığından çalışmayı gerçekleştiren isimlerin kaleme aldıkları eserlerin tarihleri gözetilerek eskiden günümüze kronolojik bir biçimde sıralanmıştır. Üçüncü bölümde, Standart Arapçanın seslerinin neler olduğu, hece kurmadaki işlevleri bakımından ne şekilde gruplandırıldıkları, niteliksel ve niceliksel özelliklerinin belirlenmesinde ne gibi ölçütlerin kullanıldığı, birinci ve ikinci bölüm verilerine dayandırılarak klasikten moderne karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir. Dördüncü bölüm, modern fonetik bulguları kullanılarak elde edilen Standart Arapçada hece, hece yapısı ve hece türlerine dair bilgileri kapsamaktadır. Beşinci bölümde, Standart Arapçanın sesleri, gramer birliği içerisinde yan yana gelen seslerin yapısal veya anlamsal birtakım sebeplerle uğradığı değişiklikler göz önünde bulundurularak incelenmiştir.

Abstract:
Phonetics is a branch of science that deals with the sounds of a special language. In this study, the sounds of Standard Arabic are examined using the research methods of this branch of science. The study consists of an introduction and five chapters. In the introduction, the history of phonetics, the differences between phonetics and phonology and Information about phonetics and its sub-disciplines is given. In the first chapter, the first phonetic studies known in Arabs, the scope and content of these studies, the names of those who carried out the studies, language and grammar, dictionary, literature and rhetoric are discussed by associating them with various fields. In the second part, the studies evaluated in the context of modern phonetics in Arabs are included. Since these studies are aimed to show the change in the method of examining the sounds of Standard Arabic in the modern process, they are listed chronologically from the past to the present by considering the dates of the works written by the names who carried out the study. In the third chapter, what the sounds of Standard Arabic are, how they are grouped in terms of their functions in syllable formation, what kind of criteria are used to determine their qualitative and quantitative features, are examined comparatively from classical to modern based on the data of the first and second parts. The fourth chapter includes the information about syllable, syllable structure and syllable types in Standard Arabic obtained by using modern phonetic findings. In the fifth chapter, the sounds of Standard Arabic are examined by considering the changes that the sounds that come together in grammatical unity undergo due to some structural or semantic reasons