Bipolar bozukluk tanılı hastaların psikososyal işlevsellikleri, sosyal problem çözme becerileri ve ilişkili nörobilişsel ve sosyal bilişsel faktörlerin incelenmesi
Psychosocial functioning, social problem solving abilities and related neurocognitive and social cognitive factors in patients with bipolar disorder
Yazar: MERT ÇİL
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ÖZERDEM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Sinir Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Biliş = Cognition ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Psikososyal performans = Psychosocial performance ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Sosyal sorunlar = Social problems

Özet:
Giriş ve amaç: Bipolar Bozukluk (BB), psikososyal işlevsellikte ve nörobilişsel işlevlerde bozulma ile karakterizedir. Nörobilişsel bozulma ve psikososyal işlev kaybı hastalığın yalnız akut dönemlerinde değil, iyilik halinde de görülür. BB'de sosyal problem çözme süreçlerine odaklanan çalışma bulguları oldukça sınırlıdır. Çalışmanın amacı BB'de psikososyal işlevsellik ve sosyal problem çözme becerilerinin ve ilişkili nörobilişsel ve sosyal bilişsel faktörlerin incelenmesidir.
Yöntem: Çalışmaya BB tanılı 45 hasta ve 45 sağlıklı kontrol alınmış, katılımcılara bilişsel yetileri ölçen bir kognitif batarya ve psikometrik test uygulanmıştır. Veriler ki kare, bağımsız gruplar t testi, Kruskal Wallis, Mann Whitney U, ANCOVA, Pearson Korelasyon Analizi ve Lineer Regresyon Analizi kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: SK ile kıyaslandığında BB grubunda global nörobilişsel (F=23,956, df=1, p=0,001) ve sözel öğrenme ve bellek (F=6,167, df=1, p=0,015) performansında anlamlı düzeyde bozulma olduğu saptanmıştır. BB'de psikososyal işlevsellik (F=13,571, df=1, p=0,001) ve sosyal problem çözme süreçlerinde (F=12,617, df=1, p=0,001) anlamlı düzeyde gerileme olduğu belirlenmiştir. BB grubu, pozitif problem çözme aşamalarında SK'ye kıyasla daha düşük (F=5,761, df=1, p=0,019), negatif problem çözme aşamalarında ise daha yüksek puan almıştır (F=4,510, df=1, p=0,037). BB'de global nörobilişsel işlevler ve sözel öğrenme ve bellek performansının zihinsel işlevsellikle (p=0,01, GA:0,146-1,039; p=0,002, GA:0,197-0,823), yine global nörobilişsel, görsel bellek ve problem çözme süreçlerinin de sosyal problem çözme süreçleriyle ilişkili olduğu saptanmıştır.
Sonuç: BB'de nörobilişsel, sosyal bilişsel, psikososyal işlevlerde ve sosyal problem çözme yetilerinde bozulma olduğu, global nörobilişsel işlevlerin ve sözel bellek işlevlerinin
psikososyal işlevsellik ile önemli ölçüde ilişkili olduğu, global nörobilişsel işlevlerin, görsel bellek ve problem çözme bilişsel süreçlerinin de sosyal problem çözme yetileriyle ilişkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Introduction and aims: Bipolar Disorder (BD) is characterized by deterioration of neurocognition and social cognition both of which lead to severe disability and significant degradation of patients' psychosocial functioning. Cognitive decline and deterioration of psychosocial functioning are evident both during acute episodes and in euthymic state of BD. Data on social problem solving skills is scarce. The aim of this study was to investigate whether neurocognitive and social cognitive processes are associated with patients' psychosocial functioning and social problem solving abilities.
Methods: Patients with BD (n=45) and HC (n=45) were given clinical evaluation, neuropsychological and psychometric tests. The data gathered were analyzed by using chi-square, independent groups t-test, Kruskal Wallis, Mann Whitney U, ANCOVA, Pearson Correlation Analysis and Lineer Regression Analysis.
Results: The total neurocognitive and verbal learning and memory performance were significantly lower in the BD group compared to HC (F=23,956, df=1, p=0,001; F=6,167, df=1, p=0,015). Also, BD group presented poorer psychosocial and social problem solving capacity when compared to the HC (F=13,571, df=1, p=0,001; F=12,617, df=1, p=0,001) . The BD group scored lower at positive problem solving steps (F=5,761, df=1, p=0,019), higher at negative problem solving steps (F=4,510, df=1, p=0,037) compared to the HC. Global neurocognitive, verbal learning and memory performances were related to mental functioning (p=0,01, GA:0,146-1,039; p=0,002, GA:0,197-0,823), global neurocognitive, visual memory and problem solving processes were related to social problem solving processes.
Conclusion: Neurocognitive, social cognitive, psychosocial functions and social problem solving abilities were found to be impaired in BD. Global neurocognitive and verbal memory functions were related to psychosocial functioning whereas visual memory and problem solving processes were associated with social problem solving abilities.