Vergi denetiminin etkinliğinin mükellefler ve serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından değerlendirilmesi: İstanbul ili örneği
Evaluation of the effectiveness of tax inspectionby taxpayers and independent accountantand financial advisor: Example of İstanbul province
Yazar: MUSA KELEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIL AYAS
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Muhasebeci = Accountant ; Mükellef = Taxpayer ; Serbest mali müşavirlik = Free financial consultancy ; Serbest muhasebecilik = Financial consultants ; Vergi denetimi = Tax audit ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Vergi gelirlerinin zamanında ve eksiksiz olarak alınması, ağırlıklı olarak vergi denetimi kavramını ön plana çıkarmaktadır. Vergi kaçakçılığı en aza indirilmesi etkili bir vergi denetiminden geçmektedir.  Ayrıca, etkin vergi denetimi, vergilendirmede adalet ve eşitlik ilkelerinin uygulanması sağlayarak vergi denetiminin fiskal ve ekstra fiskal amaçlarının yerine getirilmesini sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı vergi denetiminin etkinliğinin mükellefler ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler tarafından değerlendirilerek analiz edilmesidir. Vergi denetiminin hem mükellefler hem de mükellefler ile devlet arasındaki bağı sağlayan Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler tarafından değerlendirilmesi, denetimde yaşanan sorunların ortaya konulması ve bu sorunlara çözüm önerileri getirilmesi açısından önemlidir. Çalışmada olasılığa dayalı olmayan kolayda örneklem yöntemi kullanılarak İstanbul ilindeki 459 mükellef ile anket yapılmıştır. Bununla birlikte tam biçimlendirilmiş mülakat yöntemi kullanılarak 10 SMMM ile mülakat yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre vergi algısında katılımcılar, vergi sistemini karmaşık bulmakta ve vergi yükünü yüksek bulurken vergi ödevini hem ahlaki bir görev hem de vatandaşlık görevi olarak görmektedirler. Denetim algısında katılımcılar, denetimlerin beyan edilememiş gelirleri ortaya çıkaracağını ve denetimin artması ile vergi gelirlerininde artacağını düşünmektedirler. Denetim algısı ile eğitim durumu, cinsiyet, gelir durumu ve yaş arasında anlamlı bir ilişki vardır. Ön lisans mezunları lise mezunlarına göre lise mezunları ise eğitim almayanlara göre denetimin etkinliği hakkında daha olumlu bir tutuma sahiptir. Kadınların erkeklere göre denetimin etkinliğine karşı tutumu daha yüksektir. 8701 TL ve üstü gelire sahip olanlar 0-1700 TL arasında gelire sahip olanlara göre denetimin etkin yapılmadığını düşünmektedir.19-25 yaş grubu 46 ve üzeri yaş grubuna göre denetimin daha etkin yapıldığını düşünmektedir. Ceza algısında ise, eğitim durumu, yaş ve gelir ile anlamlı bir ilişki vardır. Eğitim seviyesi arttıkça cezalara karşı ortalama tutumlarda artmaktadır. Lisansüstü eğitime sahip olanlar İlköğretim ve liselere göre, lisans sahibi olanların ise liselere göre vergi cezalarına karşı ortalama tutumu daha yüksektir ve cezaların etkin olduğunu düşünmektedir.19-25 yaş arası gençler orta ve üstü yaş grubuna göre cezaların daha etkin olduğunu düşünmektedirler. Yüksek gelirliler cezaları etkin bulmamaktadır. Denetim geçirmeyenler denetim geçirenlere göre denetimin daha etkin olduğunu düşünmektedir. Yapılan mülakatlardan Türkiye' de vergi denetiminin geçmiş dönemlere göre daha etkin olduğu bununla birlikte etkinliğin artırılması için mevzuatın açık ve anlaşılabilir bir hal alması, denetim personelinin uzmanlaşması, sistemlerin entegre olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The timely and exhaustive collection of tax revenues predominantly emphasizes the concept of a tax audit. Minimizing tax evasion undergoes an effective tax audit. Furthermore, effective tax audit ensures the implementation of the principles of fairness and equality in taxation and ensures the fulfillment of the fiscal and extra-financial objectives of the tax audit. The aim of this study is to measure and analyze the effectiveness of tax auditing by taxpayers and Independent Accountant and Financial Advisors.The valuation of tax audit by taxpayers and by the Independent Accountant and Financial Advisors who provide the link between the taxpayers and the state is important in terms of bringing out the problems seen in the audit and advising resolutions to these troubles.his study, 459 taxpayers in Istanbul were surveyed using questionnaire  random sampling method.In addition, 10 CPAs were interviewed using the fully formed interview method. According to the results of the survey, the participants perceived the tax system as a moral duty and a citizenship duty while recovering the tax system complex and finding the tax burden high. According to the results of the survey, the participants perceived the tax system as a moral duty and a citizenship duty while recovering the tax system complex and finding the tax burden high. en high.the perception of audit, the participants think that the audits will generate undeclared revenues and that the tax revenues will increase with the increase of the audit. Thither is a meaningful relationship between perceptual experience of supervision and education, gender, income and age. Associate degree graduates have a more positive attitude about the potency of the audit than high school graduates compared to the non-trained graduates.have higher attitudes towards the effectiveness of control than men. Those who have income of  8701 TL and above think that the audit is not effective compared to those who have income between 0-1700 TL. The 19-25 age group believes that the audit is more efficient than the 46 and older age group. The 19-25 age group thinks that the audit is more effective than the 46 and older age group. In the perception of punishment, there is a significant relationship with education level, age and income. As the level of education increases, average attitudes towards penalties increase. Those with postgraduate education have higher average attitudes to tax penalties than those with basal and high schools, and those with licenses think that punishments are in force.Young people between the ages of 19-25 think that penalties are more effective than middle and elder age group. Young people between the ages of 19-25 think that penalties are more effective than middle and older age group. High incomes do not find penalties effective. Those who have not passed audit think that the audit is more efficient than those who have died.Later on the interviews from Turkey's tax of past periods by more efficient that although legislation in a readable and understandable state take to increase the potency of this control, differentiation of the audit staff, have reached the conclusion it should be incorporated into the organization.