İnfertilite tedavisine başvuran kadınlarda akdeniz diyetine uyumlu beslenme müdahalesinin kan ve foliküler sıvı örneklerinde yağ asidi parametrelerine ve implantasyon başarısı üzerine etkisi
The effect of dietary intervention in adherence with the mediterranean diet on fatty acid parameters in blood and follicular fluid samples and implantation success in women undergoing infertility treatment
Yazar: ÖZGE CEMALİ
Danışman: PROF. YASEMİN AKDEVELİOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
İnfertil kadınlarda yeterli ve dengeli beslenmenin, oosit ve embriyo kalitesini ve implantasyon başarısını olumlu yönde etkileyebileceği öne sürülmektedir. Günümüzde yeterli ve dengeli beslenme modellerinden biri olarak kabul edilen Akdeniz diyetinin, infertilite tedavisi öncesinde, yaş aralığı 19-40 (yıl) olan kadınlarda serum ve foliküler sıvı yağ asidi profili ve implantasyon başarısı üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma prospektif ve olgu-kontrol çalışması olarak Şubat 2021-Şubat 2022 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Hastanesi'ne başvuran, müdahale grubunda 16 ve kontrol grubunda 16 olmak üzere toplam 32 gönüllü kadın ile yürütülmüştür. Her iki gruba da verilerin toplanmasında sağlık, infertilite, fiziksel aktivite, beslenme ile ilgili soruları içeren anket formu uygulanmış olup, antropometrik ölçümleri alınmıştır. Müdahale grubundaki bireylere 12 hafta süre ile beslenme müdahalesi uygulanmıştır. Diyete uyum Akdeniz Yaşam Tarzı Ölçeği (Medlife 2014) ile takip edilmiş olup bireylerden toplanan biyolojik materyallerde yağ asidi analizleri gaz kromatografi ile yapılmıştır. Akdeniz diyeti uyum skorları müdahale sonunda, başlangıç ve kontrole göre yüksek bulunmuştur (p<0,05). Müdahale grubunda başlangıca göre sebze tüketimi artmış, kontrole göre kurubaklagil ve zeytinyağı tüketimleri yüksek bulunmuştur (p<0,05). Müdahale sürecinde C vitamini alımı artmış (p<0,05) olup müdahale sonunda kontrole göre E vitamini ve tekli doymamış yağ asitleri (TDYA, %) alımı yüksek bulunmuştur (p<0,05). Müdahale sonunda diyetle oleik asit (OA,%) alımı kontrole göre yüksek olup, eikosapentaenoik asit (EPA,%) alımı düşük bulunmuştur (p<0,05). Müdahale grubunda başlangıca göre diyetle alınan α-linolenik asit (ALA) %0,3±0,1; linoleik asit (LA) %2,0±0,61 artmış (p>0,05) olup diyet, EPA+DHA, LA/ALA oranı (10,0±4,94) ve ω-6/ω-3 yağ asitleri oranı (9,6±4,58) azalmıştır (p>0,05). Müdahale sonunda başlangıca göre serumda OA, LA, EPA, DHA ve LA/ALA oranı azalmıştır (p<0,05). OA, EPA, DHA düzeyleri müdahale grubunda kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur (p<0,05). Müdahale sonunda kontrole göre foliküler sıvı ALA düzeyi yüksek olup araşidonik asit (ARA), DHA, EPA+DHA düzeyleri, ɷ-6/ɷ-3 yağ asitleri oranı, ɷ-6 yağ asitleri toplamı, LA/ALA oranı düşük bulunmuştur (p<0,05). Diyet, serum ve foliküler sıvı etkileşimi regresyon analizi ile değerlendirilmiş ve diyet LA/ALA oranındaki 1 birim değişimin foliküler sıvı LA/ALA oranında 0,1 birim değişime neden olduğu saptanmıştır. Müdahale grubunda Akdeniz diyeti uyumunun artması ile toplam mitoz 2 oosit sayısı ve pronükleus sayısı artmıştır (p<0,05). Klinik gebelik ve canlı doğum oranı ve sayısı müdahale grubunda %18,8 (n=3) ve %12,5 (n=2), kontrol grubunda %6,3 (n=2) olarak saptanmıştır. Kontrol grubunda canlı doğum görülmemiştir. Sonuç olarak kadınlarda Akdeniz diyeti uygulaması ile serum ve foliküler sıvı örneklerinde yağ asidi düzeyleri ve tedavi parametreleri ile orta düzeyde anlamlı ilişkililer bulunmuş olup infertil kadınlarda özellikle dengeli bir yağ asidi örüntüsüne sahip olan Akdeniz diyetinin bireye özgü planlanmasının tedavi sürecine olumlu katkı sağlayabileceğini desteklemektedir.

Abstract:
Adequate and balanced nutrition in infertile women has been suggested to improve oocyte and embryo quality and implantation success. The aim of this study was to examine the effect of the Mediterranean diet, which is accepted as one of the adequate and balanced nutrition models today, as well as serum and follicular fluid fatty acid profile and implantation success in women with an age range of 19-40 (years) before infertility treatment. The study was conducted as a prospective and case-control study with a total of 32 volunteer women, 16 in the intervention group and 16 in the control group, who applied to Gazi University Hospital between February 2021 and February 2022. A questionnaire form including questions about health, infertility, physical activity, nutrition was applied to both groups and anthropometric measurements were taken. Nutrition intervention was applied to the individuals in the intervention group for 12 weeks. A Mediterranean-style nutrition program was applied to the individuals for 12 weeks. Dietary adherence was monitored with the Mediterranean Lifestyle Scale (Medlife 2014) and fatty acids were analyzed by gas chromatography in biological materials. Mediterranean diet compliance scores were higher at the end of the intervention compared to baseline and control (p<0.05). Vegetable consumption increased at the end of the intervention compared to baseline, and consumption of legumes and olive oil was higher compared to the control group (p<0.05). Vitamin C intake increased during the intervention (p<0.05) and vitamin E and % Mono Unsaturated Fatty Acids (MUFA) intake were higher at the end of the intervention compared to the control (p<0.05). Dietary % oleic acid (OA) intake was higher and % eicosapentaenoic acid (EPA) intake was lower at the end of the intervention compared to the control (p<0.05). At the end of the intervention, dietary α-linolenic acid (ALA) and linoleic acid (LA) intake increased by 0.3±0.1% and 2.0±0.61%, respectively (p>0.05) and dietary EPA+DHA, LA/ALA (10.0±4.94) and ω-6/ω-3 fatty acids ratio (9.6±4.58) decreased (p>0.05). At the end of the intervention, serum OA,LA,EPA,DHA levels and LA/ALA ratio decreased (p<0.05). OA, EPA, DHA levels were found to be lower than the control (p<0.05). At the end of the intervention, follicular fluid ALA level was higher and arachidonic acid (ARA), DHA, EPA+DHA levels, ɷ-6/ɷ-3 fatty acid ratio, ɷ-6 fatty acids, LA/ALA were found lower (p<0.05). The interaction between diet, serum, and follicular fluid was evaluated by regression analysis, and it was found that 1 unit change in the dietary LA/ALA ratio caused a 0.1 unit change in the follicular fluid LA/ALA ratio. In the intervention group, the total number of mitotic 2 oocytes and pronuclei increased with the increase in Mediterranean diet compliance (p<0.05). The ratio and number of clinical pregnancies and live births were 18.8% (n=3) and 12.5% (n=2) in the intervention group and 6.3% (n=2) in the control group. There was none live birth in the control group. In conclusion, there were moderately significant associations between the Mediterranean diet and fatty acid levels in serum and follicular fluid samples and treatment parameters in women, supporting that individualized planning of the Mediterranean diet, which has a balanced fatty acid profile, may contribute positively to the treatment process in infertile women.