Türkiye'de olağanüstü hallerde kurulan Köy Koruculuk Sistemi ve Umumi Müfettişlikler
Village Guard System and General Inspectorates established in state of emergency periods of Turkey
Yazar: ÖZGE AYDIN
Danışman: PROF. DR. TÜRKMEN TÖRELİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Hamidiye Alayları = Hamidiye Crowds ; Koruculuk sistemi = Quard system ; Köy koruculuğu = Village guarders ; Kürtler = Kurdish ; Olağanüstü hal = State of emergency ; PKK = PKK ; Terör olayları = Terror avents ; Terörle mücadele = Counterterrorism ; Umumi müfettişlikler = General inspectorship

Özet:
1980 askeri darbesinden sonra PKK terör örgütü silahlı eylemlerine başlayınca Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde yaşayan halk terörle karşı karşıya kalmıştır. PKK ile mücadelede Türkiye Cumhuriyeti Kürt aşiretlerden faydalanmak üzere, 1985 yılında Köy Koruculuk Sistemi'ni oluşturmuştur. Devlet görevlisi olan korucuların silahlandırılmasıyla kurulan bu sistemde amaç; PKK terör örgütü ile mücadelede bölgeyi çok iyi bilen Kürtlerden maksimum düzeyde istihbarat alma ve güvenlik sağlamaktır.  Osmanlı döneminde kurulan Hamidiye Alaylarının Cumhuriyet dönemine bir yansıması olarak görülen Koruculuk Sistemi ile Kürtlerin devlete olan sadakatleri sağlanmaya çalışılmıştır.
1925 yılında Doğu Anadolu Bölgesinde çıkan ayaklanmalar neticesinde başlayan sıkıyönetimin 1927'de son bulmasıyla gündeme gelen Umumi Müfettişlikler Türkiye'de varlığını fiilen 25 yıl sürdürmüştür. Bu 25 yıl içerisinde Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde gerekli görülen bölgelerde 5 adet Umumi Müfettişlik kurulmuştur. Osmanlı döneminin siyasi ve idari zihniyetinin Cumhuriyet dönemine bir yansıması olarak görülen Umumi Müfettişlikler ile asayiş sorununun giderilmesi amaçlanmış ve devletin taşradaki otoritesi sağlamlaştırılmıştır.
Bu çalışmada, yapılan literatür taramaları ışığında Köy Koruculuk Sistemi ve Umumi Müfettişlikler'in kuruluş amaçları, sağladığı yararlar ve olumsuz etkiler neticesinde iki kurumun benzer ve farklı yönleri anlatılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kürtler, Koruculuk Sistemi, Hamidiye Alayları, PKK, Umumi Müfettişlikler

Abstract:
After the 1980 military coup, when the PKK terrorist organization started its armed actions, the people living in the Eastern and Southeastern regions faced terrorism. The Republic of Turkey established the Village Guard System in 1985 to benefit the Kurdish tribes in the fight against the PKK. In this system, which was established by arming the guards who are state officials, the aim is; In the fight against the PKK terrorist organization, it is to obtain maximum intelligence and security from the Kurds, who know the region very well. With the Village Guard System, which was seen as a reflection of the Hamidiye Regiments established in the Ottoman period, to the Republican period, the loyalty of the Kurds to the state was tried to be ensured.
The General Inspectorships, which came to the agenda with the end of the martial law, which started in 1925 as a result of the uprisings in the Eastern Anatolia Region, continued its existence in Turkey for 25 years. During these 25 years, 5 General Inspectorates were established in the regions deemed necessary within the borders of the Republic of Turkey. With the General Inspectorates, which is seen as a reflection of the political and administrative mentality of the Ottoman period to the Republican period, it was aimed to eliminate the public order problem and the authority of the state in the provinces was strengthened.
In this study, in the light of the literature review, the aims of the Village Guard System and the General Inspectorates, the benefits and negative effects of the two institutions were tried to be explained.

Keywords: Kurds, Village Guard System, Hamidiye Regiments, PKK, General Inspectorates