Türkiye'de faiz oranını etkileyen makroekonomik faktörler
Macroeconomic factors affecting the interest rate in Turkey
Yazar: TOĞRUL ALİLİ
Danışman: DOÇ. DR. ASUMAN OKTAYER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Faiz = Interest ; Faiz oranları = Interest rates ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
İktisat literatüründe faiz oranının belirlenmesine ilişkin birçok iktisadi düşünce okulunun görüşü yer almaktadır. Faiz oranı ekonomide çok önemli bir role sahiptir. Faiz oranı, tasarruf sahiplerinin ellerindeki sermayeyi hangi şekilde kullanacağını ve nasıl yatırım kararı alması gerektiğini belirlemektedir. Bu noktada, ekonomide bu kadar önemli rolü olan bir faktörü, hangi faktörlerin etkilediği sorusu ortaya çıkmaktadır. Bu soruya klasik iktisatçılardan günümüz iktisatçılarına kadar geniş bir kesim kendi görüşlerini bildirmişlerdir. İktisat okullarının yapmış oldukları faiz çalışmaları, günümüzde de etkin bir şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışmada, 2004-2018 döneminde, Türkiye'de faiz oranını etkileyen makroekonomik faktörler üçer aylık veriler kullanılarak araştırılmaktadır. Bu amaçla öncelikle analizde kullanılan serilere Augmented Dickey-Fuller, Phillips Perron ve KPSS birim kök testleri uygulanmıştır. Serilerin bazılarının seviyede bazılarının ise farkta durağan olduğu tespit edildiğinden, bu seriler arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkiyi araştırmak için Peseran, Shin ve Smith (2001) tarafından geliştirilmiş olan ARDL Sınır Test yaklaşımı kullanılmıştır. Teste tabii tutulan değişkenlerden, bağımlı değişken mevduat faiz oranı; bağımsız değişkenler ise reel efektif döviz kuru, reel kamu iç borç stoku, tüketici fiyat endeksi, uluslararası (LIBOR) faiz oranları, reel m2 para arzı ve tüketici güven endeksidir. Yapılan analizde seriler arasında uzun dönem eş bütünleşme ilişkisi bulunmuş ve değişkenlerin katsayıları beklentilerle uygun elde edilmiştir. Uzun dönem ilişkisinde reel efektif döviz kuru, reel kamu iç borç stoku, tüketici fiyat endeksi ve LIBOR faiz oranı mevduat faiz oranını pozitif ve istatistiki olarak anlamlı şekilde etkilerken, reel m2 para arzı ve tüketici güven endeksi ise mevduat faiz oranını negatif etkilemektedir.

Abstract:
In the economic literature, the opinion of many schools of economic thought regarding the determination of the interest rate is included. Interest rate plays a very important role in the economy. The interest rate determines how the holders will use their capital and how they should make investment decisions. At this point, the question of which factors affect a factor that has such an important role in the economy arises. A wide range of people from classical economists to contemporary economists have given their views to this question. Interest studies carried out by economics schools are still being used effectively today. One of the most important factors affecting interest rates is the exchange rate. The increase in exchange rates indicates that the currency of the country depreciates. The country's central bank raises the interest rate in order to prevent the negative effects of the increasing exchange rate on the economy; Since this situation leads to capital inflow into the country, foreign exchange supply increases and the country currency is valued. In this study, during 2004-2018, the macroeconomic factors affecting interest rates in Turkey are investigated using quarterly data. For this purpose, Augmented Dickey-Fuller unit root test, Phillips Perron unit root test and KPSS unit root test were applied to the series used in the analysis. Since some of the series were found to be stationary at the level and some of them at the difference, the ARDL Bounds Test approach developed by Peseran, Shin and Smith (2001) was used to investigate the long and short term relationship between these series. Among the variables tested, deposit interest rate is the dependent variable; real effective exchange rate, real public debt stock, consumer price index, international (LIBOR) interest rates, real m2 money supply and consumer confidence index are independent variables. In the analysis, long-term cointegration relationship was found between the series and the coefficients of the variables were obtained in accordance with the expectations. In the long run relationship, real effective exchange rate, real public domestic debt stock, consumer price index and LIBOR interest rate affect deposit interest rate positively and statistically, while real m2 money supply and consumer confidence index affect deposit interest rate negatively.