Okul öncesi dönem çocuğuna sahip ebeveynlerin duygusal okuryazarlıkları ile duygu sosyalleştirme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between emotional literacy and emotional socialization behaviors of parents of preschool children
Yazar: KÜBRA ÖZENDİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ŞAHİN
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma okul öncesi dönem çocuğuna sahip ebeveynlerin duygusal okuryazarlıkları ile duygu sosyalleştirme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Malatya ili merkezindeki Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız anaokulları ile ilkokul bünyesindeki anasınıflarına devam eden 48-72 aylık çocukların ebeveynleri oluşturmaktadır. Örneklem belirlemede basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada çocuklara ve ebeveynlere ilişkin demografik verileri elde etmek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", ebeveynlerin duygusal okuryazarlıklarını belirlemek amacıyla "Duygusal Okuryazarlık Ölçeği" ve ebeveynlerin duygu sosyalleştirme davranışlarını belirlemek amacıyla "Çocukların Olumsuz Duygularıyla Baş Etme Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre annelerin duygu ifadesini teşvik etme, duygu odaklı ve problem odaklı tepkileri babalarınkinden yüksektir. Ebeveynlerin eğitim düzeyi yükseldikçe duygusal okuryazarlık ile destekleyici duygu sosyalleştirme tepki puanlarının artttığı görülmüştür. Annelerin çalıştığı ailelerdeki ebeveynlerin duygusal okuryazarlık ve duygusal farkındalık düzeyleri anneleri ev hanımı olan ebeveynlerden daha yüksek; cezalandırıcı tepkileri ise daha düşük bulunmuştur. Babaları kamuda ve serbest meslekte çalışan ailelerdeki ebeveynlerin sosyal beceri düzeyleri işçi olarak çalışan ebeveynlerden daha yüksektir. Çocuğu 5 ve 6 yaşında olan ebeveynlerin duygu sosyalleştirme davranışları ile sıkıntı endişe ve küçümseyici tepkileri, çocuğu 4 yaşında olan ebeveynlerden daha yüksektir. Ebeveynlerin duygusal okuryazarlıkları ile cinsiyetleri ve yaşları arasında; duygu sosyalleştirme davranışları açısından ise baba yaşı, aile yapıları ve çocukların cinsiyeti arasında bir farklılık bulunmamıştır. Ebeveynlerin duygusal okuryazarlıkları ile duygu sosyalleştirme davranışları arasında
iv
düşük düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki olduğu, ebeveynlerin duygusal okuryazarlıklarının duygu sosyalleştirme davranışlarını yordadığı sonucu bulunmuştur. Bu sonuçlarla ebeveynlerin duygusal okuryazarlıklarını geliştirmelerinin duygu sosyalleştirme davranışlarına katkı sağlayacağı, böylece çocuklarının duygusal gelişim sürecinin daha sağlıklı ilerleyeceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between emotional literacy and emotional socialization behaviors of parents of preschool children. The study was designed in the relational screening model. The universe of the study consists of parents of 48-72 month-old children attending independent kindergartens affiliated with the Ministry of National Education and kindergarten classes within primary schools in the city center of Malatya in the 2022-2023 academic year. Simple random sampling method was used in sample determination. In the study, a "Personal Information Form" was used to obtain demographic data on children and parents, an "Emotional Literacy Scale" was used to determine parents' emotional literacy, and a "Coping with Children's Negative Emotions Scale" was used to determine parents' emotional socialization behaviors. According to the research findings, mothers' encouraging emotional expression, emotion-focused, and problem-focused reactions were higher than those of fathers. It was observed that as the parents' level of education increased, emotional literacy and supportive emotion socialization response scores increased. Emotional literacy and emotional awareness levels of parents in families where mothers worked were higher than those of parents whose mothers were housewives, and their punitive reactions were lower. Social skill levels of parents in families where fathers worked in the public sector and in freelance jobs were higher than those of parents who worked as workers. Emotional socialization behaviors and distress, anxiety, and condescending reactions of parents whose children were 5 and 6 years old were higher than those of parents whose children were 4 years old. There was a significant relationship between parents' emotional literacy and their gender and age; In terms of emotional socialization behaviors, no difference was found between father's age, family structure and children's gender. It was found that there was a low level and positive relationship between parents' emotional literacy and emotional socialization
vi
behaviors, and that parents' emotional literacy predicted emotional socialization behaviors. With these results, it is thought that parents' development of their emotional literacy will contribute to emotional socialization behaviors, thus their children's emotional development process will progress more healthily.