İstanbul ilinde öğrenim gören kız adolesanların beslenme alışkanlıklarının ve bilgi düzeylerinin saptanması
Determination of nutrition habits and knowledge levels of adolescent girls educated in Istanbul
Yazar: SÜMEYYE SARI ÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL HIZLI GÜLDEMİR
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Ergenler = Adolescents ; Kız öğrenciler = Girl students ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Büyüme ve gelişmenin büyük bir hız kazandığı adolesan dönemde beslenme alışkanlıkları oldukça önemlidir. Bu çalışma, adolesan kızların beslenme alışkanlıklarını ve beslenme bilgi düzeylerini saptamak amacıyla yapılmıştır. Kesitsel ve tanımlayıcı türdeki bu çalışma, İstanbul ilinde bir devlet lisesinde öğrenim gören 391 kız adolesanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Adolesanlara uygulanan bir anket formu ile sosyodemografik özellikler, fiziksel aktivite yapma durumu, bazı besinlerin tüketim sıklıkları ve alışkanlıkları, Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) ve beslenme bilgi testi (BBT) soruları sorulmuştur. Boy ve vücut ağırlıkları ölçülerek Beden Kütle İndeksleri (BKİ) hesaplanmıştır. Çalışmaya katılan adolesanların %19,4'ü hafif şişman ve obez, %15,1'si zayıf, %65,5'ü normal BKİ sınıfında bulunmuştur. Yeterli ve dengeli beslendiğini düşünen, günde bir kezden fazla salata veya çiğ sebze tüketen ve düzenli fiziksel aktivite yapan adolesanların BKİ'lerinin anlamlı derecede düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Adolesanların KIDMED puan ortalamaları 4,42±2,44 bulunmuş olup, %35,5'inin düşük ve %53,8'inin orta seviyede KIDMED puanına sahip olduğu belirlenmiştir. Cips, kızartma ve hazır kek-bisküvi-gofret tüketimleri sık olan adolesanların KIDMED puanlarının anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Adolesanların BBT puan ortalamaları 8,35±3,18 bulunmuştur. Taze meyve ve su tüketimi fazla, kızartma tüketimi az olan, ana öğün atlamayan ve her gün kahvaltı yapan adolesanların BBT puanları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). KIDMED ile BBT puanları arasında anlamlı korelasyon belirlenirken, BKİ ile bu puanlar arasında ise korelasyon saptanmamıştır. Kız adolesanların diyet kalitelerinin genellikle orta ve düşük düzeyde olduğu, sağlıklı nesiller yetişmesinde önemli rol oynayacak olan bu gençlerin beslenme eğitimleri ile bilgi ve alışkanlıklarının geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Nutritional habits are very important in adolescence where growth and development are gaining speed. This study was conducted to determine the nutritional habits and nutritional knowledge levels of adolescent girls. This cross-sectional and descriptive study was conducted with the participation of 391 female adolescents from a state high school in Istanbul. Sociodemographic characteristics, physical activity status, consumption frequencies and habits of some foods, Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) and nutrition knowledge test (BBT) were asked with a questionnaire form. Body Mass Indexes (BMI) were calculated by measuring height and body weights. Adolescents in the study, 19.4% were found to be slightly obese and obese, 15.1% were in the underweight and 65.5% normal BMI class. It has been determined that the BMI of adolescents who think that they have adequate and balanced nutrition, who consume salads or raw vegetables more than once a day and who do regular physical activity are significantly low (p<0.05).  The mean KIDMED score of adolescents was found to be 4.42±2.44, and it was determined that 35.5% of them had low and 53.8% had a medium KIDMED score. Adolescents who consume chips, fries and instant cake-biscuit-wafer frequently had significantly lower KIDMED scores (p<0.05). The mean BBT score of adolescents was found to be 8.35±3.18. The BBT scores of adolescents with high fresh fruit and water consumption, low frying consumption, not skipping main meals and eating breakfast every day were found to be significantly higher (p<0.05). While a significant correlation was determined between KIDMED and BBT, there was no correlation between BMI and these scores. It was concluded that the dietary quality of the adolescent girls was generally moderate and low, and the knowledge and habits of these young people, who will play an important role in raising healthy generations, should be improved with nutrition education.