Mekkȋ sȗrelerde Hz. Muhammed'e yönelik mübhem hitaplar
The ambiquous adress towards Prophet Muhammad in the Makkan surahs
Yazar: ELİF COŞKUN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÇALIŞKAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hitaplar = Addressing ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mekki sureler = Meccan suras ; Mübhematu'l-Kur'an = Mübhematu'l-Kur'an ; Sure = Sura ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, Kur'ân'ın Mekkî sûrelerindeki Hz. Muhammed'e yönelik olan müphem hitapların keşfi ve izahına odaklanmaktadır. Mekkî sûrelerin tespitinde Hasan Habenneke el-Meydânî'nin (ö. 2004), yalnızca Mekkî sûrelerin tefsîrine yer verdiği "Meʻâricu't-Tefekkür ve Dekâiku't-Tedebbür" adlı eseri esas alınmıştır.
Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, araştırmanın kavramsal çerçevesini ve teorik alt yapısını oluşturmaktadır. İkinci bölümde ise âyetler, ilgili başlıklar altında sırasıyla tahlil edilmiştir. Âyetlerin tahlili esnasında, ilk olarak başlıkta yer alan kavramlar açıklanmıştır. Daha sonra söz konusu âyetlerin meâlleri verilip, tefsîrlerde yer alan nüzûl sebebiyle ilgili rivayetler, bulunabildiği ölçüde kaydedilmiştir. Mübhem hitap ile kastedilenin tespiti konusunda, yedi tefsîrden istifade edilmiş, meâller ise "Kur'ân Yolu Türkçe Meâl ve Tefsîr" isimli kaynaktan bakılarak, açıklamaların muhatapla ilgili ve hitabın içeriğine dair olan kısımları alınmıştır. 
Bu çalışmada 86 mekkî sûrenin 72'sinde yer alan 'zımnen sen' ve yalnızca Abese 1 ve Tekvîr 22,24 de 'o' zamirleriyle toplam 707 âyette Hz. Muhammed'in kastedildiği tespit edilmiştir. Âyetlerde Hz. Muhammed'e ismiyle hitap edilmeyip, mübhem lafız kullanılması ile vahyin Allah ile peygamber arasında sıkışmış bir diyalog görüntüsüne bürünmesine ve donuk bir yapıya dönüşmesine engel olmayı amaçlandığını söyleyebiliriz. Ayrıca kimi ayetlerdeki ifadelerin beliğ olmasının, hitaptaki mübhemden kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kur'ân-ı Kerim, Mekkî Sûreler, mübhemlik, hitap üslubu, sebebi nüzul, içerik

Abstract:
The current study focuses on the exploration and explanation of the ambiguous addresses towards Prophet Muhammad in the Makkan surahs of the Quran. Meʻâricu't-Tefekkür and Dekâiku't-Tedebbür written by Hasan Habenneke el-Meydânî'nin (ö. 2004), which includes only the commentary of Makkan surahs was used for the determination of the Makkan surahs. This study consists of an introduction and two sections. In the first section, the theoretical framework and foundation of the study were given. In the second section, the verses were respectively analyzed under relevant headings. Throughout the analyzing of the verses, the concepts in the heading were explained at first. Afterwards, the meanings of the relevant verses were given and the rumors regarding the descent (Nuzûl) reason of the Quran in the commentaries were mentioned. The current study benefited from the seven commentaries in the matter of determination of the meaning of the ambiguous address. Also, meanings of the Quran were obtained from the book entitled "Translation and Commentary of the Qur'an". In this study, it is determined that Prophet Muhammad were referred in 707 verses by means of "indirectly you" pronouns in the 72 surahs out of 86 Makkan surahs and "that" pronouns only in surahs of Abese 1 and Tekvîr 22,24. It would be stated that by the way of using the ambiguous wording rather than directly using the name of Prophet Mohammad in the verses, it was aimed to prevent that the revelation is a dialogue stuck between Allah and the Prophet and has a stable structure. Besides, it is concluded that the ambiguous wording leads the expressions in the verses to be eloquent.

Key Words: The Quran, Makkan Surahs, Ambiguousness, Style of Expression, The Descent Reason, and Content