Nane (mentha) bitkisinin mekanik hasadı için fiziko-mekanik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of physico-mechanical properties of mint (mentha) plant for mechanical harvesting
Yazar: GÜLTEN TAŞKAYA
Danışman: PROF. DR. DENİZ YILMAZ
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Nane, tıbbi aromatik bitkiler içerisinde yer alan Lamiacea familyasına ait, çok yıllık sürünücü gövdeye sahip otsu bitkilere verilen isimdir. Türkiye'de Nane bitkisi Ege, Akdeniz ve Marmara bölgelerinde kültüre alınmış ve ticari olarak yetiştirilmektedir. Nanede hasat zamanı bitkinin çiçeklenmeye başladığı dönemdir. Çalışmanın amacı hasat ve harman sürecinde oluşabilecek olumsuzlukları en aza indirmek, Nane bitkisi için bitki verimini ve kalitesini arttırmaya yönelik çalışmalara katkı sağlamak ve makine tasarımı için gerekli olabilecek parametreleri belirlemektir. Yapılan çalışmada Nane bitkisinin mekanik hasadı için fiziko-mekanik özellikleri belirlenmiştir. Bu çalışmada hasat olgunluğuna erişen Naneler, elle ve budama makası yardımıyla topraktan 5-10 cm üstten hasat edilmiştir. Daha sonra boyutları (uzunluk, genişlik,
ağırlık, çap), yapraklarının saptan kopma kuvveti, projeksiyon alanı, yaprak/sap oranı, uçucu yağ miktarı gibi bazı fiziko-mekanik özellikleri belirlenmiştir. Çalışmada 13 çeşit Nane ve bu çeşitlerden elde edilen 4 klon kullanılmıştır. Her Nane bitkisinden örnekler alınarak Nane türlerinin boyutları metre, kumpas, hassas terazi yardımıyla ölçülüp kaydedilmiştir. Bitkilerin üç farklı bölgede oluşan mekanik özelliklerini belirlemek için biyolojik malzeme test cihazı kullanılmıştır. Ayrıca, biyolojik malzeme test cihazı ile yaprakların saptan kopma kuvveti belirlenmiştir. Nane bitkisinin kesme kuvveti için en yüksek değer ortalama 71.17 N ile Multimentha türünün a bölgesi, en düşük değer ortalama 6.76 N ile Maracco Mentha Spicata türünün c bölgesi olduğu belirlenmiştir. Denemenin sonuçlarına göre Nane bitkisinin farklı türlerinde incelenen fiziko-mekanik özellikleri istatistiksel anlamda P<0.05 düzeyinde önemli bulunmuştur ve önem seviyesine göre harf gruplaması yapılmıştır.

Abstract:
Mint is the name given to herbaceous plants belonging to the Lamiacea family, which is among the medicinal aromatic plants. In Turkey, the mint plant is cultivated and commercially grown in the Aegean, Mediterranean and Marmara regions. Harvest time in mint is the period when the plant begins to bloom. The aim of the study is to minimize the negativities that may occur in the harvest and threshing process, to contribute to the studies to increase plant yield and quality, and to determine the parameters that may be required for machine design for mint plant. In this study, the physico-mechanical properties of the mint plant were determined for the mechanical harvest. In this study, mints reaching harvest maturity were harvested 5-10 cm from the soil by hand and with the help of pruning shears. After, some physico-mechanical properties such as dimensions (length, width, weight, diameter), breaking force of leaves from stem, projection area, leaf/stem ratio, amount of essential oil were determined. In the study, 13 mint varieties and 4 clones obtained from these varieties were used. Samples were taken from each mint plant. The sizes of the selected mint species were measured and recorded with the help of meters, calipers and precision scales. A biological test device was used to determine the mechanical properties of the plants in three different regions. In addition, the apparatus of the biological test device was changed and the breaking strength of the leaves from the stem was determined. It was determined that the highest value for the cutting force of the mint plant was the a zone of Multimentha species with an average of 71.17 N, the lowest value was the c zone of the Maracco Mentha Spicata species with an average of 6.76 N. According to the results of the experiment, the physico-mechanical properties of the mint plant examined in different species were found to be statistically significant at the P<0.05 level and letter grouping was made according to the importance level.