Arap Baharı sonrası Türkiye'nin Suriye Türkmenlerine yönelik politikası
Turkey's policy towards Syrian Turkmen after the Arab Spring
Yazar: HALİL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Etnik azınlık = Ethnic minority ; Suriye = Syria ; Suriye Türkleri = Syria Turks ; Türkmenler = Turkomans ; Zorunlu göç = Forced emigration ; İç savaş = Civil war

Özet:
Bu çalışma "Türkiye, dış politikada Suriye Türkmenlerini ne zaman ön plana çıkartmaktadır, ne zaman geri plana itmektedir?" sorularına "akraba devlet" ve "akraba azınlık" kavramlarından yola çıkarak Arap Baharı öncesi 2000-2010 dönemi, Arap Baharı'nın 2011-2015 başlangıç dönemi ve askeri mücadeleler 2016-2020 dönemi olmak üzere üç zaman dilimi içinde yanıt bulmayı amaçlamaktadır. Öncelikle, kavramsal ve kuramsal bir analiz çerçevesi oluşturularak akraba devlet politikalarına etki eden dört faktör belirlenmiştir. Belirlenen faktörler üzerinden Türkiye'nin Suriye Türkmenlerine yönelik politikasındaki değişimler değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu değerlendirmenin hem realizm hem de konstrüktivist yaklaşım çerçevesinde analizinin yapılması önerilmiştir. Bu çerçevede, bir model oluşturulmuştur. Model yardımıyla, kimi devletlerin bu faktörlerin etkisiyle akraba azınlıklarına güç ve güvenlik elde edebilmek amacıyla araçsal yaklaşım sergilediği, kimi devletlerin de ortak etnik kimlik, tarih ve ideoloji gibi nedenlerle duygusal yaklaşım gösterdiği belirlenmiştir. Bu analizi yaparken Suriye Türkmenlerinin Suriye'deki konumu ve Türkiye-Suriye ilişkisindeki önemi açıklanmıştır. Bu çalışma, genel olarak dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kavramsal ve kuramsal çerçeve anlatılmıştır. İkinci bölümde, 2000-2010 yılları arasında Suriye'deki Türkmen tarihi, Hafız Esad'ın son dönemi ile Beşar Esad döneminde Suriye Türkmenlerinin siyasi, kültürel, askeri ve ekonomik durumu, Ak Parti'nin iktidara gelmesinden sonra Türk dış politikasında yaşanan değişim ve bu değişimin Türkiye'nin Suriye Türkmenleri ile olan ilişkisine etkisi analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde, 2011-2015 yılları arasında Arap Baharı ve Suriye iç savaşı, DEAŞ ve PYD/YPG'nin Suriye iç savaşındaki etkisi, Suriye Türkmenlerinin siyasi ve askeri alandaki konumları ve süreç boyunca analiz edilmiştir. Dördüncü bölümde, 2016-2020 yılları arasında bölgede güçlenen DEAŞ ve PYD/YPG terör örgütlerinin durumu, Suriye Türkmenlerinin Türkiye'den beklentileri, Türkiye'nin Suriye Türkmenleriyle ilişkisi, Suriye Türkmenlerinin Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Barış Pınarı, Bahar Kalkanı gibi askeri operasyonlara katılımı, uluslararası ve bölgesel faktörler olarak Suriye'de kendini gösteren ABD, Rusya ve İran eksenli Türk dış politikası analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde ise, 2011 yılı öncesi ve sonrası Türkiye'nin Suriye Türkmenleriyle paylaşılan hem etnik bağın hem de çıkarlarının Türkiye'nin akraba devlet rolünü üstlenmesine zemin hazırladığı ancak bu rolü belirli şartlar altında yüklendiği ortaya konulmuştur. Türkiye'nin Suriye Türkmenlerini hangi şartlarda dış politikasına taşıdığı, bu politikasına etki eden faktörleri ve Türkiye'nin akraba devlet rolünü hangi amaçlarla ve hangi araçlarla üstlendiğini gösteren genel bir değerlendirme sunulmuştur.

Abstract:
This study aims to find answers to the questions "when does Turkey bring Syrian Turkmen to the forefront in foreign policy, and when does it push them into the background?" with based on the concepts of "kin state" and "kin minority" in three periods: The period of 2000-2010 before the Arab Spring, the beginning period of the Arab Spring in 2011-2015 and the period of 2016-2020 after the Arab Spring. For this purpose, firstly, by creating a conceptual and theoretical analysis framework, four factors affecting kin state policies were determined. The changes in Turkey's policy towards Syrian Turkmen were evaluated based on these four determined factors. In addition, it was suggested to analyze this evaluation within the framework of both realism and constructivist approach. In this framework, a model was created. With the help of this model, it was revealed that some states demonstrate an instrumental approach to gain power and security for their kin minorities under the influence of these factors, while some states show an emotional approach for such reasons as common ethnic identity, history and ideology. While making this analysis, the position of Syrian Turkmen in Syria and their importance in Turkey-Syria relations were explained. This study generally consists of four parts. In the first part, conceptual and theoretical framework is explained. In the second part, Turkmen history in Syria between 2000-2010; the political, cultural, military and economic situation of Syrian Turkmen in the last period of Hafez Assad and Bashar Assad period; the change in Turkish foreign policy after the AK Party came to power and the impact of this change on Turkey's relationship with the Syrian Turkmen were analyzed. In the third part, the Arab Spring and Syrian civil war between 2011-2015, the impact of DAESH and PYD/YPG in the Syrian civil war, the positions of the Syrian Turkmen in the political and military field and Turkey's relationship with the Syrian Turkmen throughout the process were examined. In the fourth part, the situation of DAESH and PYD/YPG terrorist organizations that gained strength in the region with the Syrian civil war between 2016-2020, Syrian Turkmen's expectations from Turkey, Turkey's relationship with the Syrian Turkmen, the participation of Syrian Turkmen in military operations by Turkey, and Turkish foreign policy with the axis of the USA, Russia and Iran, which manifest itself in Syria as international and regional factors were analyzed. In conclusion, it was revealed that, before and after 2011, Turkey's shared ethnic ties and interests with the Syrian Turkmen paved the way for Turkey to assume the role of a kin state; however, it assigned this role under certain conditions. An overall assessment, which indicates under what conditions Turkey carries the Syrian Turkmen into its foreign policy, what factors affect this policy and for what purposes and by what means Turkey assumed the role of a kin state, was carried out.