Bumerang kuşağında diplomalı işsizlik deneyimleri
Unemployment experiences with diplomas in the boomerang generation
Yazar: TUVA PEREN ÖZDENİZ
Danışman: PROF. DR. EMİN BAKİ ADAŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Diplomalı işsizlik ve aile evine dönüş üzerine olan bu çalışma, "şehir dışında" 
üniversite okumuş gençlerin aile evindeki işsizlik deneyimlerine odaklanmaktadır. Aile 
evine dönen diplomalı işsizlerle yüz yüze mülakatlar gerçekleştirilmiş ve bu mülakatlarda 
aktarılan deneyimler sosyolojik olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın iki ana odak noktası 
vardır. Diplomalıların işsizlik deneyimleri ve tekrar aile ile yaşama deneyimleri
araştırmanın odak noktalarıdır. Gençlerin şehir dışında okumaları bireysel bağımsızlığın 
kazanımı, özerk kimlik oluşumu, yetişkinliğe geçiş ile ilişkilendirilirken, işsizlik ve aile 
evinde yaşama süreci finansal ve bireysel bağımsızlığın yitirilmesi, çocukluğa geri dönüş, 
kimlik tehdidi ile ilişkilendirilmiştir. Araştırma ayrıca diplomalı işsizliğini tarihsel 
bağlamda ele almakta ve eğitim sisteminin yapısı, ailenin yapısı, devletin işsizlikteki rolü 
çerçevesinde tartışmaktadır.
Diplomalı işsizliği, günümüz işsizlik olgusunun önemli bir bölümünü meydana 
getirir. Bireylerin işsizlik deneyimleri ülkelerin sosyo-ekonomik yapısıyla yakından 
ilişkilidir ve farklı ulus ve kültür içinde farklı dinamikler gösterebilir. Ek olarak, bu 
deneyimler devlet aile, iş piyasaları arasındaki ilişkiye göre de farklılaşır. Türkiye'de 
diplomalı işsizler için yeterli devlet desteği olmadığından, destek mekanizması olarak "aile" 
ön plana çıkar. Gençler ekonomik zorluklarla baş edebilmek için aileleri ile yaşamaya 
itilirler. Aile evi, işsizlik durumunda güvenli bir liman gibi görülür. Aileler çocuklarının bu 
süreci özellikle maddi yönden rahat geçirmesini sağlarken, diğer bir yandan da çocukların 
beslenme, çamaşır ve bulaşık yıkama, yemek hazırlama gibi ihtiyaçlarını da karşılarlar. 
Ancak madalyonun öteki tarafına bakıldığında, diplomalı gençler hayatlarının tam da 
bağımsızlıklarını kazanmaları gereken bir zamanındayken aile evine döndükleri için 
birtakım baskı, denetim ve otoritenin de altına girerler. Bu baskı, denetim ve otorite kendini 
açıkça gösterebildiği gibi, ailenin sevgisi ve fedakarlıkları gibi değerlerin altında gizli de 
vi
kalabilir. Ailenin yapısı diplomalıların aile evini ve işsizliği nasıl deneyimlediklerini
şekillendirir.
İşsizliğin bireyler için finansal kaybın dışında etkileri vardır. Bu etkileri 
anlayabilmek için işin ve işsizliğin tarihsel süreçte ne gibi anlam değişikliklerine 
uğradıklarına bakmak gerekir. Bugün bahsedilen diplomalı işsizliğini ve sosyolojik 
etkilerini anlayabilmek için öncelikle kapitalist dönüşümler, liberal politikalar, yüksek 
tüketim ve eğitimin sistemi ve barındırdığı ideolojilerin işsizlikle bağlantısı anlaşılmalıdı

Abstract:
This study on diploma unemployment and returning to the family home focuses on 
the unemployment experiences of "out of town" university graduates in the family home. 
Face-to-face interviews were conducted with the unemployed with diplomas who returned 
to the family home and the experiences conveyed in these interviews were sociologically 
analyzed. The research has two main focal points. The unemployment experiences of 
diploma holders and their experiences of living with family again are the focal points of the 
research. While the young people's studying outside the city is associated with gaining 
individual independence, autonomous identity formation and transition to adulthood, 
unemployment and living in the family home are associated with loss of financial and 
individual independence, return to childhood and identity threat. The research also discusses 
the unemployment of graduates in a historical context and discusses it within the framework 
of the structure of the education system, the structure of the family and the role of the state 
in unemployment.
Unemployment with a diploma constitutes an important part of today's 
unemployment phenomenon. Individuals' experiences of unemployment are closely linked 
to the socio-economic structure of countries and may show different dynamics in different 
nations and cultures. In addition, these experiences differ according to the relationship 
between the state, family and labor markets. Since there is not enough state support for the 
unemployed with a diploma in Turkey, the "family" comes to the fore as a support 
mechanism. Young people are pushed to live with their families in order to cope with 
economic difficulties. The family home is seen as a safe harbor in case of unemployment. 
Families ensure that their children are financially comfortable during this period, while also 
meeting their needs such as feeding, laundry, dishwashing and meal preparation. However, 
on the other side of the coin, young people with a diploma return to the family home at a 
viii
time in their lives when they should be gaining their independence and thus come under 
pressure, control and authority. This pressure, control and authority can be overt or covert, 
with values such as the love and sacrifices of the family. The structure of the family shapes 
how graduates experience the family home and unemployment.
Unemployment has effects beyond financial loss for individuals. In order to 
understand these effects, it is necessary to look at the changes in the meaning of work and 
unemployment in the historical process. In order to understand the unemployment of today's 
graduates and its sociological effects, the connection between unemployment and capitalist 
transformations, liberal policies, high consumption and the system of education and the 
ideologies it harbors must first be understood