Premenstrual sendromu olan ve olmayan genç kızların diyet kalitesi, diyet antioksidan kapasitesi ve diyet inflamatuvar yükünün karşılaştırılması
Comparison of dietary quality, dietary antioxidant capacity and dietary inflammatory load of young girls with and without premenstrual syndrome
Yazar: ZEYNEP SANDIKCI
Danışman: DOÇ. DR. GÜLPERİ DEMİR
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, premenstrual sendromu olan ve premenstrual sendromu olmayan genç kadınların diyet kalitesi, diyet antioksidan kapasitesi ve diyet inflamatuvar yükünün karşılaştırılması amacıyla 290 kadın üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Çalışma verileri araştırmacı tarafından anket formu ile yüz yüze görüşme ile toplanmıştır. Anket formu; tanımlayıcı bilgiler, menstruasyon dönemi ile ilgili bilgiler, antropometrik özellikler, Premenstrual Sendrom Ölçeği (PMSÖ), antioksidan besin tüketim sıklığı formu ve üç günlük besin tüketim kaydı formundan oluşmaktadır. Kadınların diyet kaliteleri Uluslararası Diyet Kalite İndeksi (Diet Quality Index-International (DQI-I)) ile; diyetin inflamatuvar yükü Diyet İnflamatuvar İndeksi (Diet Inflammatory Index (DII)) ile değerlendirilmiştir. Kadınların PMSÖ toplam puanı ortalaması 127,2±38,56 olup %47,9'unda premenstrual sendrom varlığı saptanmıştır. Araştırmada, premenstrual sendromu olmayan kadınların, premenstrual sendromu olan kadınlara göre anlamlı olarak daha fazla kurubaklagil, yağlı tohum, tahıl, meyve ve sebze grubu tükettiği; premenstrual sendromu olan kadınların ise premenstrual sendromu olmayan kadınlardan anlamlı olarak daha fazla şekerli besin ve içecekleri, çay ve kahve tükettikleri bulunmuştur (p<0,05). Premenstrual sendromu olan kadınların antioksidan besin tüketim sıklığından hesaplanan diyet antioksidan kapasitesi 3,65±1,47, premenstrual sendromu olmayan kadınların diyet antioksidan kapasitesi ise 6,18±2,92 olarak bulunmuştur(p<0,05). Hem besin tüketim kaydından hesaplanan diyet antioksidan kapasitesi, hem de antioksidan besin tüketim sıklığından hesaplanan diyet antioksidan kapasitesi ile Premenstrual Sendrom Ölçeği alt boyut ve toplam puanı arasında negatif anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Premenstrual sendromu olan kadınların Diyet İnflamatuvar İndeks ortalama skoru 2,57±3,53, premenstrual sendromu olmayanların Diyet İnflamatuvar İndeks ortalama skoru ise 1,2±3,35 olarak bulunmuştur (p<0,05). Kadınlar Diyet İnflamatuvar İndeks skoruna göre tertillere ayrıldığında, T1'de (antiinflamatuvar beslenme) yer alan bireylerin Premenstrual Sendrom Ölçeği alt boyut ve toplam puanları T3'te (inflamatuvar beslenme) yer alan kadınların puanlarından daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). T1'de yer alan kadınların diyet antioksidan kapasitesi, T3'te yer alan kadınların diyet antioksidan kapasitesinden yüksek bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların diyet kaliteleri değerlendirildiğinde; premenstrual sendromu olmayan kadınların, premenstrual sendromu olan kadınlara göre daha kaliteli bir diyetle beslendikleri saptanmıştır (p<0,05).  Uluslararası Diyet Kalite İndeksi toplam puanı ve çeşitlilik, yeterlilik, ölçülülük, genel denge alt boyut puanlarının Premenstrual Sendrom Ölçeği alt boyut punları ile negatif yönlü ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0,05). Araştırmada elde edilen bulgular, kaliteli, antiinflamatuvar ve antioksidan besinlerden zengin beslenmenin, premenstrual sendrom gelişimini ve semptomlarını iyi yönde etkileyebileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study was conducted with 290 female university students to compare the diet quality, dietary antioxidant capacity, and dietary inflammatory burden of young girls with and without PMS.  The study data were collected by the researcher through face-to-face interviews with a questionnaire form. The questionnaire included descriptive information, information about menstrual period, anthropometric characteristics, Premenstrual Syndrome Scale (PSS), antioxidant food consumption frequency form and three-day food consumption record. The diet quality of the participants was assessed by the Diet Quality Index-International (DQI-I) and the inflammatory burden of their diet was assessed by the Diet Inflammatory Index (DII). The mean PMSQ total score was 127.2±38.56 and 47.9% of the participants had PMS. In the study, it was found that individuals without PMS consumed significantly more legumes, oilseeds, grains, fruits and vegetables than those with PMS, while individuals with PMS consumed significantly more sugary foods and beverages, tea and coffee than those without PMS (p<0.05). The dietary antioxidant capacity of participants with PMS calculated from the antioxidant food consumption frequency was found to be 3.65±1.47, while the dietary antioxidant capacity of participants without PMS was found to be 6.18±2.92 (p<0.05). A negative significant correlation was found between both the dietary antioxidant capacity calculated from the food consumption record and the dietary antioxidant capacity calculated from the frequency of antioxidant food consumption and the PMSQ sub-dimension and total score (p<0.05). The mean DII score of participants with PMS was 2.57±3.53, while the mean DII score of participants without PMS was 1.2±3.35 (p<0.05). When the participants were divided into tertiles according to the DII score, it was found that the PMSQ sub-dimension and total scores of the individuals in T1 (anti-inflammatory diet) were lower than the scores of the individuals in T3 (inflammatory diet) (p<0.05). The dietary antioxidant capacity of the participants in T1 was higher than the dietary antioxidant capacity of the participants in T3 (p<0.05). When the diet quality of the participants was evaluated, it was found that the participants without PMS had a higher quality diet than the participants with PMS (p<0.05). It was found that DQI-I total score and diversity, adequacy, moderation, and general balance sub-dimension scores were negatively correlated with PMSQ sub-dimension scores (p<0.05). The findings of the study suggest that a diet rich in high quality, anti-inflammatory and antioxidant nutrients may affect the development and symptoms of PMS positively.