Türkiye'de belgesel fotoğrafın propaganda amaçlı kullanımı
The usage of documentary photography as propaganda tool in Turkey
Yazar: MUSTAFA BİLGE SATKIN
Danışman: YRD. DOÇ. ÇETİN ERGAND
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Belgesel fotoğraf = Documentary photography ; Fotoğraf = Photograph ; Propaganda = Propaganda ; Sayısal teknoloji = Digital technology

Özet:
Propaganda, kişilerin ve kitlelerin, düşünce, davranış, inanç, değer ve tutumlarını etki altına almak için, iletişim aracı yardımıyla yapılan yönlendirmelerdir. Propaganda kullanımının geçmişi çok eskilere dayanır. İnsanlar, tarihsel süreçte, -dönemlerinin var olan propaganda araçları ile - kitleleri ikna etmek, onlarda istedikleri davranış biçimleri oluşturmak için büyük çaba sarf etmişlerdir. Tarihte, propagandadan yararlananlar daha çok iktidarlar iken, günümüzde, başta yönetimler, sivil toplum örgütleri, muhalefet grupları gibi siyasal, ekonomik ve kültürel amaçlı kurum ve kuruluşlar propagandanın işlevinden yararlanmaktadır.Tarihte propaganda araçları, statü ve üstünlük göstergesi olan kılık kıyafetten, büyük mimari yapılara, resim ve heykelden, basılı ve görsel iletişim araçlarına doğru giderek artan ve çeşitlenen bir ivme ile sürekli gelişim göstermiştir. Günümüzde, propaganda araçları içinde, kitle iletilim araçlarının tartışılmaz bir üstünlüğü göze çarpmaktadır.Görselliğin ön plana çıktığı 19.ve 20 yüzyılda, fotoğraf, en etkili propaganda araçlarından biri olmuştur. Bunun en önemli nedeni, fotoğrafın ?o anda? yaşanan gerçekliği yansıttığı konusunda kitlelerde bir algının oluşmasıdır. Bu yönüyle fotoğraf, hem bir kanıt, hem de bir belge olarak propaganda tarihinde oldukça sık kullanılmış; sonuçta, belgesel fotoğraf adıyla yeni bir tarz ortaya çıkmıştır. Belgesel fotoğraflar, yazılı basın araçlarında, özellikle gazetelerde, geniş bir kullanım alanı bulmuş; fotoğraf ile haber birleşmiş; böylece, yayın organları büyük satış rakamlarına ulaşmıştır.Kamuoyunu etkileme gücünün geniş kitleler tarafından kabul edilmesiyle birlikte fotoğraf, özellikle 20 yüzyılın başından itibaren toplumsal bir eleştiri aracı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Artık, fotoğrafçının amacı, salt belgelemek değil, çektiği fotoğraflar aracılığıyla toplumdaki aksaklıkları ortaya koymak ve bu konuda ilgililerin dikkatini çekmek; çözüm üretmektir. Sosyal Belgesel adı verilen bu belgesel türünde, etkili fotoğraf birlikleri kurulmuş, dünyaca ünlü fotoğrafçılar yetişmiştir. Bu türün en iyi örneklerini, ABD'de Çiftlik Güvenliği İdaresi (FSA) ve Fotoğraf Birliği (Photo Leauge) mensubu fotoğrafçılara ile Rus Konstrüktivist ve Alman Dadaist fotomontaj sanatçıları vermiştir.Günümüzde, görüntülerin bilgisayar ortamına alındıktan sonra istendiği gibi değiştirilmesi sonucunda, belgesel fotoğrafların gerçekliği üzerinde kuşkular oluşmuştur. Bu bağlamda, sayısal teknolojilerin belgesel fotoğrafta kullanılmasıyla, fotografik gerçeğin ortadan kalktığı, kurgulanmış bir gerçeğin ortaya çıktığı görüşü yaygınlaşmıştır.

Abstract:
Propaganda is the direction made with the aid of media in order to influence the thoughts, behaviors, beliefs, values and attitudes of individuals and masses. The history of the use of propaganda goes back a long way. Within the historical process, people have put forth great efforts to convince the masses and to have them adopt particular behavioral patterns, by means of the propaganda tools available in their eras. While throughout the history it had been mostly the governments utilizing propaganda, today politics, economics and culture-oriented institutions and organizations such as administrations, non-governmental organizations and opposition groups make use of the functions of propaganda.The instruments of propaganda have made a continuous progress throughout the history, with an ever-diversifying and increasing momentum from appearance, as the indicator of status and superiority, to grand architectural structures, from painting and sculpture to printed and visual media. As for today, the indisputable high ground possessed by mass media among the other tools of propaganda is prominent.In the 19th and 20th centuries, when visuality had become prominent, photography has been the most effective tool of propaganda. The most important reason for this was the formation of a perception in the masses, pointing out that photography reflects the reality experienced "at the precise moment". With this aspect, photography has been used in the history of propaganda both as a proof and a document, and this has eventually led to the emergence of a new style called documentary photography. Photographs of documentary quality have been widely used in the instruments of printed media and particularly in newspapers, photographs have been integrated with the news and thus media organs have achieved high sales figures.With the masses' acknowledgment of its power to influence the public opinion, photography has started to be used as an instrument of social criticism, particularly since the early 20th Century. Today, the purpose of photographers is not solely to document things but to unfold the inconveniences of the society, to draw the attention of the concerned parties to such matters and to create solutions with the photographs they shoot. In this type of documentary named as Social Documentary, active photography unions have been established and worldwide known photographers have been raised. The best examples of this type have been put forth by the member photographers of the Farm Security Administration and Photo League in the U.S.A., and the Russian Constructivist and German Dadaist photomontage artists.With the possibility of computerizing and then editing and changing photographs as one wills, nowadays there are suspicions regarding the authenticity of documentary photographs. In this context, the opinion that the photographic reality no longer exists and instead, a fictionalized reality is brought forth with the involvement of digital technologies in documentary photography has become widespread.