Angle sınıf III bireylerde fonksiyonel tedavinin nazofarengeal hava yolu ve kraniyoservikal postür üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of functional therapy on nasopharyngeal airway and craniocervical posture in angle class III individuals
Yazar: EMRE AYYILDIZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET OKAN AKÇAM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Duruş = Posture ; Farenks = Pharynx ; Maloklüzyon = Malocclusion ; Maloklüzyon-angle sınıf III = Malocclusion-angle class III ; Ortodonti = Orthodontics ; Ortodontik aygıtlar = Orthodontic appliances ; Solunum sistemi = Respiratory system

Özet:
Çalışmamızın amacı Angle Sınıf III bireylerde yapılan fonksiyonel tedavilerin büyüme
gelişim dönemindeki hastalarda, iskeletsel, dişsel, yumuşak doku değişimlerinin yanı sıra
nazofarengeal havayolu ve kraniyoservikal postür üzerine olan etkilerini sefalometrik olarak
incelemek ve karşılaştırmaktır. Bu retrospektif çalışmada, Sınıf III monoblok ve Clark Sınıf
III twin-blok apareyi benzeri ile tedavi edilen gruplar 2 ana grubu oluştururken, tedavi
edilmemiş Sınıf III bireylerden elde edilmiş longitudinal materyal kontrol grubu olarak
kullanılmıştır. Birinci grup monoblok ile tedavi edilen 11 bireyden (ortalama yaş
11,14±1,43), ikinci grup twin-blok ile tedavi edilen 12 bireyden (ortalama yaş 11,42±1,24),
kontrol grubu ise tedavi edilmemiş 8 bireyden (ortalama yaş 9,94±1,94) oluşmaktadır.
Bireylerin seçiminde tüm bireylerin fonksiyonel Sınıf III malokluzyona ve ön çapraz
kapanışa sahip olmasına, Angle Sınıf III molar ve/veya kanin ilişki göstermesine, gelişim
paterninin high angle olmamasına, büyüme dönemi içinde olmasına ve geçmiş ortodontik
tedavi hikayesi olmamasına dikkat edilmiştir. Birinci grup, ortalama 14,5 ay süre ile
monoblok ile tedavi edilirken, ikinci grup ortalama 14 ay süre ile twin-blok ile tedavi
edilmiştir. Tedavi etkilerini değerlendirmek için Grup 1 ve 2'de fonksiyonel aparey
uygulanmadan önce (T1) ve aparey çıkarıldıktan sonra (T2); Grup 3'te ise tedavi
uygulanmadığı için yalnızca büyüme gelişimin etkilerini takibi amacıyla ortalama 10 ay süre
ara ile elde edilmiş T1 ve T2 materyalleri kullanılmıştır. Lateral sefalometrik röntgenlerde
yapılan ölçümlerin değerlendirilmesinde T1-T2 periyotları arası değişimlerin
karşılaştırılmasında Eşleştirilmiş T-testi kullanılmış, gruplara göre ölçümlerin
karşılaştırılmasında Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) yapılmıştır. Varyans analizini
takiben farklı grupları belirlemede Duncan testi kullanılmış ve hesaplamalarda istatistik
anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. Sınıf III monoblok ve twin-blok apareyleri ile
SNA değerinde anlamlı bir artış ve SNB değerinde anlamlı bir azalma kaydedilmesi ile
birlikte ANB değerinde anlamlı bir artış kaydedilirken; Sınıf III monoblok apareyi ile
maksilla (A-Tvert. değeri) anlamlı bir şekilde öne gelirken, Sınıf III twin-blok apareyi ile
mandibula (B-Tvert. değeri) anlamlı bir şekilde geri gelmiştir. Tedavi edilmiş her iki grupta
da üst kesici dişlerde devrilme hareketi ile gerçekleşen protrüzyon ve proklinasyon meydana
gelirken, alt kesici dişlerde anlamlı bir retrüzyon ve retroklinasyon meydana gelmemiştir.
Hem tedavi hem de kontrol grubunda hava yoluna ait doğrusal ölçüm miktarları artmış, fakat
bu artış tedavi grubunda daha anlamlı bulunmuştur. Hava yoluna ait alan ölçüm sonuçlarına
göre monoblok ve twin-blok grubunda anlamlı bir artış, kontrol grubunda ise anlamlı
olmayan bir artış kaydedilmiştir. Kraniyoservikal açıların ölçümlerinde monoblok ve twin-
blok grubunda anlamlı artışlar görülürken, kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik
görülmemiştir. Bu değişiklik tedavi gruplarında başın ekstansiyonu ile sonuçlanmakta, Angle
Sınıf III maloklüzyonun tedavisi ve kalıcılığı açısından önemli olmaktadır. Bu postüral
değişiklikler ile birlikte monoblok ve twin-blok gruplarındaki nazofarengeal hava yolu
alanındaki artış beraber değerlendirildiğinde, büyüme gelişim döneminde fonksiyonel
tedavinin etkilerinin postüral ve nazofarengeal hava yolu alanındaki değişimler açısından
önemi net olarak görülmektedir.

Abstract:
The aim of our study is to cephalometrically examine and compare the effects of
functional treatments in Angle Class III individuals on skeletal, dental and soft tissue
changes as well as nasopharyngeal airway and craniocervical posture in patients in the
growth and development period. In this retrospective study, groups treated with Class III
monoblock and similar Clark Class III twin-block appliance constituted 2 main groups, while
longitudinal material which had been obtained from untreated Class III individuals was used
as the control group. The first group was composed of 11 individuals (mean age 11.14±1.43)
treated with monoblock, the second group was composed of 12 individuals (mean age
11.42±1.24 years) treated with twin-block, and the control group was composed of 8
untreated individuals ( mean age 9.94±1.94). In the selection of individuals, attention was
paid to the fact that all individuals who had functional Class III malocclusion and anterior
crossbite, Angle Class III molar and/or canine relationship, no high angle development
pattern, being in the growth period, and no history of orthodontic treatment. The first group
was treated with monoblock for an average of 14.5 months, while the second group was
treated with a twin-block for an average of 14 months. In order to evaluate the treatment
effects, prior to application of functional appliance (T1) and after appliance removal (T2) in
Groups 1 and 2; considering that no treatment was applied in Group 3, only T1 and T2
materials obtained at an average of 10 months apart were used to monitor the effects of
growth and development. Paired T-test was used to compare the changes between T1-T2
periods in the evaluation of measurements made on lateral cephalometric x-rays, and One-
Way Analysis of Variance (ANOVA) was used to compare the measurements according to
the groups. Duncan test was used to determine different groups following the analysis of
variance and statistical significance level was taken as p<0.05 in calculations. With Class III
monoblock and twin-block appliances, there was a significant increase in SNA value and a
significant decrease in SNB value, while a significant increase in ANB value was observed;
with the Class III monoblock appliance, the maxilla (A-Tvert. value) was significantly
prominent, while with the Class III twin-block appliance, the mandible (B-Tvert. value) was
significantly restored. In both treated groups, protrusion and proclination with tilting motion
occurred in the upper incisors, while no significant retrusion and retroclination occurred in
the lower incisors. In both treatment and control groups, the amount of linear measurement
of the airway increased, but this increase was more significant in the treatment group.
According to the airway area measurement results, there was a significant increase in the
monoblock and twin-block groups, and an insignificant increase in the control group. While
significant increases were observed in the measurements of craniocervical angles in the
monoblock and twin-block groups, there was no significant change in the control group. This
change results in head extension in the treatment groups, which is important for the treatment
and persistence of Angle Class III malocclusion. When these postural changes are evaluated
together with the increase in the nasopharyngeal airway area in the monoblock and twin-
block groups, the importance of the effects of functional treatment in the growth and
development period in terms of changes in the postural and nasopharyngeal airway area is
clearly seen.