2023 Kahramanmaraş merkezli depremi yaşayan kişilerde travma sonrası büyüme, algılanan sosyal destek, prososyal davranış ve tutarlılık duygusu ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between posttraumatic growth, perceived social support, prosocial behavior and sense of coherence among 2023 Kahramanmaras earthquake survivors
Yazar: İREM SENA ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET KARA
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı 2023 Kahramanmaraş depremini yaşayan kişilerde travma sonrası büyümenin, algılanan sosyal destek, prososyal davranış ve tutarlılık duygusu üzerinden incelemektir. Bu kapsamda, depremden etkilenen 11 ilde yaşayan 392 kişiden veri toplanmıştır. Katılımcıların %63.3'ü (N = 248) kadın, %36.7'si (N = 144) erkektir. Katılımcılardan Sosyodemografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Yetişkin Prososyallik Ölçeği ve Tutarlılık (Bütünlük) Duygusu Ölçeğini doldurmaları istenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde Pearson Korelasyon Katsayısı, Hiyerarşik Çoklu Regresyon Analizi, Aşamalı Regresyon Analizi ve Çok Değişkenli Kovaryans Analizinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; travma sonrası büyüme ile algılanan sosyal destek, prososyal davranış ve tutarlılık duygusu arasında pozitif ilişkiler bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizi bulgularına göre, yaş, cinsiyet ve geçmiş travma deneyimi kontrol edildiğinde algılanan sosyal destek ile prososyal davranış travma sonrası büyümeyi anlamlı düzeyde yordamaktadır. Tutarlılık duygusunun ise travma sonrası büyümeyi anlamlı olarak yordamadığı ortaya çıkmıştır. Alt boyutlar düzeyinde yapılan aşamalı regresyon analizlerinde ise travma sonrası büyümeyi yordayan değişkenlerin önem sırasına göre; prososyal davranış, özel bir insandan algılanan sosyal destek, aileden algılanan sosyal destek ve anlaşılabilirlik duygusu olduğu bulunmuştur. Son olarak yaş, cinsiyet ve travma geçmişinin travma sonrası büyümenin alt boyutları üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. Sonuçlar alanyazındaki bulgular ışığında tartışılmış ve çeşitli uygulama ve müdahale programlarına olası katkısı değerlendirilmiştir.

Abstract:
The major purpose of this study was to examine the changes in post-traumatic growth levels of individuals who experienced the 2023 Kahramanmaras earthquake through perceived social support, prosocial behavior, and sense of coherence. In order to achieve this, data were collected from 392 adults living in 11 provinces affected by the earthquake. Of the participants, 63.3% (N = 248) were female and 36.7% (N = 144) were male. Participants were asked to fill in a Sociodemographic Information Form, the Post-Traumatic Growth Inventory, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support, the Prosocialness Scale for Adults, and the Sense of Coherence Scale. For data analysis, we used Pearson Correlation Coefficient Analysis, Hierarchical Multiple Regression Analysis, Stepwise Regression Analysis, and Multivariate Covariance Analysis (MANCOVA). The findings indicated positive relationships between posttraumatic growth and perceived social support, prosocial behavior, and sense of coherence. Hierarchical regression analysis findings indicated that after controlling for age, gender, and trauma history, perceived social support and prosocial behavior significantly predicted post-traumatic growth. However, the sense of coherence did not significantly predict post-traumatic growth. Moreover, the stepwise regression analyses conducted at the sub-dimension level showed that the most powerful variables predicting post-traumatic growth in order of were prosocial behavior, perceived social support from a special person, perceived social support from family, and the sense of comprehensibility. Finally, MANCOVA analysis revealed no differences in sub-dimensions of post-traumatic growth according to age, gender, and trauma history of the participants. The results were discussed in light of findings in the literature, and the potential contributions to various intervention programs were evaluated.