Semantik açıdan kırâatlerde lahn ve teganni kavramları
Mistake and music concept i̇n recitations i̇n terms of semantic
Yazar: MUHAMMET SAİT ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN BAYRAKTUTAN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Arap toplumu İslâmi fetihler sonucu farklı kültürlerle etkileşime girmiştir. Bu etkileşim sonucu dilde ve kırâatte hatalar kaçınılmaz olmuştur. Kırâat alanında gerçekleşen bu hatalar genel anlamda lahn olarak isimlendirilse de bu kavram; lehçe, imalı konuşma, zekâ, teganni gibi birçok manaya gelmektedir. Teganni ise, kültürlerin ve hayatın vazgeçilmez bir gerçeği olan mûsikinin kırâat alanında karşılığı olmuştur. Tarihi süreç içerisinde kırâatte teganni tartışmalarının devam etmesi, kavramın öneminin artmasına sebep olmuştur. Çalışmaya konu olan lahn ve teganni kavramları, makro düzeyde birçok alanı ilgilendirmekle beraber mikro düzeyde kırâat alanında kullanılan iki önemli kavramdır. Anlam yönünden birbirleri ile ilişkili olan lahn ve teganni kavramlarının doğru anlaşılması, kavramlarla ilişkili olan bazı ihtilafların da çözümüne katkı sağlayacaktır. Çalışmanın amacı; kavramların anlam değerlerinin ortaya çıkarılması ve bu kavramların anlamlandırılma sorunları sebebiyle ortaya çıkan ihtilaflara çözüm üretilmesidir.
Çalışmada semantik analiz yöntemi kullanılarak kavramların etimolojik tahlili ile çekirdek yapısı belirlendi. Etimolojik tahlili yapılan kavramların tarihi süreç içerisinde geçirdikleri anlam farklılıkları, her dönemin beyit ve rivâyetleri üzerinden incelendi. Kelimelerin muhtelif ve ilişkili anlamları semantik analiz yöntemi çerçevesinde şekillendirilerek değeri ortaya konuldu. Tüm bu süreçlerden sonra kavramlara verilebilecek en doğru anlamlar değerlendirildi. Bahsedilen yöntem ile birinci bölümde lahn kavramı, ikinci bölümde teganni ve kırâatte teganni sorunsalı işlendi. Aynı zamanda birbirleri ile ilişkili olan lahn ve teganni arasındaki anlam ilişkisi de belirlenmiş oldu.

Abstract:
Arab society interacted with different cultures as a result of Islamic conquests. As a result of this interaction, errors in language and recitation became inevitable. Although these errors in the field of recitation are generally called lahn, this concept; It has many meanings such as dialect, suggestive speech, intelligence, teganni. Teganni, on the other hand, has become the equivalent of music, which is an indispensable fact of cultures and life, in the field of recitation. The continuation of discussions on teganni in recitation throughout the historical process has caused the importance of the concept to increase. The concepts of lahn and teganni, which are the subject of the study, concern many fields at the macro level, but are two important concepts used in the field of recitation at the micro level. Correct understanding of the concepts of lahn and teganni, which are related to each other in terms of meaning, will also contribute to the resolution of some disputes related to the concepts. Purpose of the study; The aim is to reveal the semantic values ​​of concepts and to find solutions to the conflicts that arise due to the problems of interpretation of these concepts.
In the study, the core structure of the concepts was determined by etymological analysis using the semantic analysis method. The differences in meaning of the concepts that were etymologically analyzed throughout the historical process were examined through the couplets and narrations of each period. The various and related meanings of the words were shaped within the framework of the semantic analysis method and their value was revealed. After all these processes, the most accurate meanings that could be given to the concepts were evaluated. With the mentioned method, the concept of lahn was discussed in the first part, and the problem of taganni and taganni in recitation was discussed in the second part. At the same time, the meaning relationship between lahn and teganni, which are related to each other, was also determined.