Hayvan etiği tartışmaları bağlamında Türkiye'de hayvan hakları üzerine bir inceleme
An analysis of animal rights in Türkiye within the context of animal ethics
Yazar: ECE KAYA
Danışman: PROF. DR. NESRİN ALGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Kentleşme ve Çevre Sorunları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: 11111 = 12345
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; İnsan-hayvan etkileşimi = Human-animal interaction ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
Bu çalışmanın ilk amacı tarihsel süreç içerisinde insan ile hayvan arasındaki ilişkinin etik boyutu ve hayvanların ahlaki statüsünün araştırılmasıdır. Bu çalışmanın ikinci amacı ise Türkiye'de hayvan haklarının mevzuat, uygulama ve politikalara nasıl yansıtıldığını ve hangi etik öncüllere veya hayvan etiği teorilerine dayandığını araştırmaktır. Bu doğrultuda, çalışmanın ilk bölümünde, hayvanların felsefi ve etik açıdan değerlendirilmesine dair en eski argümanlardan başlayarak 19. yüzyıla kadar olan dönem incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, 18. yüzyıldan günümüze kadar olan süreçte hayvanlara dair felsefi ve etik yaklaşımlar ile hayvan etiği teorileri incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde tarihsel süreç içerisinde Türkiye'de hayvanların korunması ve değeri, Eski Türk kavimlerinden Osmanlı Devleti'ne ve Erken Cumhuriyet Dönemi'nden günümüze kadar analiz edilmiştir. Ardından hayvanların korunmasıyla ilgili sivil toplum kuruluşları ve hayvan savunuculuğu ile hayvan deneyleri, hayvanat bahçeleri, endüstriyel hayvancılık, refakatçi ve sahipsiz hayvanlar, hayvan etiği teorilerinden hareketle analiz edilmiştir. Bu süreç boyunca incelenen mevzuat, politika ve uygulamalar üzerinden tespit edilen durum, Osmanlı döneminden başlayarak Erken Cumhuriyet dönemi ve günümüzde de hayvana etik bakışın temel olarak hayvan refahı etiği çerçevesinde, klasik faydacılık etiği ile birlikte şekillendiğidir. Türkiye'de hayvanları koruyan mevzuat, politika ve uygulamalar zayıf insanmerkezli ve zayıf türcü bakış açısına sahiptir. Dolayısıyla hayvanların korunması hayvanların kendi özsel değer ve çıkarlarını tanıyan daha geniş ahlaki değerlere ve etik ilkelere dayanmamaktadır. Hayvanları koruyan mevzuatın ortaya çıkışı temel olarak siyasi otoritenin gerekli görmesi veya bir sosyal hareketin sonucu değil AB'ye uyum süreciyle şekillenmiştir. Türkiye'de hayvanların korunmasının önündeki engel, bu bakış açısı ve mevcut mevzuatın yanı sıra denetim eksikliğidir. Anahtar Kavramlar: Hayvan Etiği, Hayvan Hakları, Hayvan Refahı, Ahlaki Statü

Abstract:
The first objective of this study is to examine the ethical implications of the relationship between humans and animals and the moral status of animals throughout history. The second objective of this study is to examine how animal rights are reflected in legislation, practices and policies in Türkiye and which ethical premises or theories of animal ethics they are based on. In this regard, the first part of the study has examined the period from the earliest arguments to the nineteenth century concerning the philosophical and ethical evaluation of animals. In the second part of the study, the philosophical and ethical approaches to animals as well as animal ethics theories from the 18th century to the present have been examined. In the third part of the study, the protection and value of animals in Türkiye throughout history have been analysed from the earliest Turkish tribes to the Ottoman Empire and from the Early Republican Period to the present day. Subsequently, non-governmental organisations and animal advocacy groups pertaining to the protection of animals, animal experimentation, zoos, industrial animal husbandry, companion animals and stray animals are analysed from the perspective of animal ethics. A review of the legislation, policies, and practices in question reveals that, from the Ottoman period to the Early Republican era and continuing into the present day, the ethical perspective on animals has been primarily shaped by animal welfare ethics in conjunction with classical utilitarian ethics. The legislation, policies, and practices in Türkiye that protect animals are characterised by a weak anthropocentric and a weak speciesist perspective. Consequently, the protection of animals is not based on broader moral values and ethical principles that recognise the intrinsic value and interests of the animals themselves. The emergence of legislative measures to protect animals in Türkiye has been primarily influenced by Türkiye's process of aligning with the EU rather than by any direct action by the political authority or as a result of any social movement. The impediment to animal protection in Turkiye is the aforementioned perspective and the existing legislation, in addition to the absence of effective supervision. Keywords: Animal Ethics, Animal Rights, Animal Welfare, Moral Status