Derin beyin stimülasyonlu parkinson hastalarında vücut ağırlığı değişimi ve yeme bağımlılığının değerlendirilmesi
Evaluation of the body weight changes and food addiction in parkinson's disease patient with deep brain stimulation
Yazar: İREM YAKIŞIKLI
Danışman: PROF. DR. MENDANE SAKA
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Derin beyin stimülasyonu = Deep brain stimulation ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Vücut ağırlığı = Body weight ; Yeme bağımlılığı = Food addiction

Özet:
Parkinson hastalığında bir tedavi yöntemi olan Derin Beyin Stimülasyonu (DBS)  operasyonu sonrası süreçte, hastalarda vücut ağırlığı artışı görülmektedir. DBS sonrası oluşan bu ağırlık artışının sebebi henüz kesinleşmemiştir. Bu araştırma, DBS operasyonu geçiren Parkinson hastalarının (PH) vücut ağırlığı değişimi ve DBS operasyonuna bağlı yeme bağımlılığını araştırmak amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Haziran-Kasım 2019 tarihleri arasında İstanbul Medipol Üniversitesi Hastanesi Parkinson ve Hareket Bozuklukları Merkezi'ne başvuran 50-69 yaş arasında DBS operasyonuna uygun 11 Parkinson hastası üzerinde yapılmıştır. Hastaların kişisel özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve Parkinson hastalığına ilişkin bilgileri anket formu ile belirlenmiştir. Günlük enerji ve besin ögeleri alımını belirlemek ve operasyon öncesi ve sonrası değişimi gözlemlemek amacıyla 1 günlük besin tüketim kaydı alınmıştır. Bireylere DBS öncesi ve sonrasında Yale Yeme Bağımlılığı ölçeği uygulanmış ve antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve bel çevresi)  alınmıştır. Hastalığın evrelendirilmesinde Hoehn- Yahr ölçeği ile DBS öncesi ve sonrası değerlendirilmiştir. Çalışma, 6'sı kadın olmak üzere, 11 Parkinson hastası ile DBS öncesi ve 2 ay sonrasında yapılmıştır. Buna göre bireylerin yaş ortalaması 59.6±5.39 yıl olup ve Parkinson hastalık süresi ortalama 9.2 ± 4.05 yıldır. Hoehn Yahr ölçeğinde, DBS öncesi 2.77±0.34; DBS sonrasında 1.45±1.19 olarak saptanmıştır(p<0.05). Erkeklerin DBS öncesi BKİ ortalamaları 27.7±4.16 kg/m2 iken, DBS sonrası 28.9±4.46 kg/m2olduğu belirlenmiştir(p<0.05). DBS öncesi hastalarının bel/boy oranı ortalaması 0.6±0.08 cm iken, DBS sonrası 0.6±0.89 cm olarak saptanmıştır (p<0.05). DBS öncesi kadınların bel çevresi ortalamaları115.33±8.26 cm iken, DBS sonrası 121.33±8.59 cm olarak bulunmuştur (p<0.05). DBS öncesi erkeklerde ise bel çevresi ortalamaları 107.20±14.41 cm, DBS sonrası 110.60±15.19 cm olarak bulunmuştur(p<0.05). Türkiye Beslenme Rehberi(TÜBER)-2015 ile karşılaştırıldığında DBS öncesi ve sonrası kadın ve erkek Parkinson hastalarının günlük enerji, karbonhidrat, protein ve yağ tüketimlerinin önerilerin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği(YYBÖ) değerlendirilmesinde DBS öncesi ve sonrasındaki değişim anlamlı bulunmamıştır(p>0.05). 
Parkinson hastalarının DBS öncesi %18.2'si ve DBS sonrası %54.6'sı Yale Yeme bağımlılığı alt skoru olan 'yeme isteğine özgü başarısız bırakma girişimi' gösterdikleri saptanmıştır (p<0.05). Parkinson hastalarının DBS öncesi %9.1'i, DBS sonrası %54.6'sı YYBÖ'ye göre yemek yeme düşüncesinin olduğu ve yemek yemeyi azalttıklarında kaygı taşıdıklarını belirtmişlerdir (p<0.05). Sonuç olarak, Parkinson hastalarının DBS öncesine göre sonrasında antropometrik ölçümlerde bir artış olduğu ancak hastaların yeme bağımlılığı geliştirmediği gösterilmiştir. DBS operasyonu geçiren Parkinson hastaları, operasyon öncesinde olası ağırlık artışı hakkında bilgilendirilmeli ve DBS operasyonu sonrasında diyetisyen tarafından ağırlık değişimleri periyodik olarak izlenmelidir.

Abstract:
A body weight increase is observed in the Deep Brain Stimulation (DBS) operation; a treatment of Parkinson disease. The cause of this increase after DBS is not identified yet. The aim of this study is to evaluate Parkinson's disease patient's body weight changes after Deep Brain Stimulation (DBS) and to search the existence of food addiction related to DBS surgery. The study was carried out on 6 women and 5 men with ages between 50-69 and who is available for Deep Brain Stimulation surgery at Medipol University Parkinson and Movement Disorders Center between June- November 2019. Personal characteristics, nutrition and sleep habits of individuals were determined using face-to-face and phone call interview method. In order to determine daily energy and nutrient intake, 24 hours nutrient intake was recorded and physical activity status was determined before and after the Deep Brain Stimulation operation. Yale Food Addiction Scale (YFAS) was applied to individual and anthropometric measurements were taken before and after the Deep Brain Stimulation operation. Hoehn – Yahr scale for staging the disease. This study was applied 11 Parkinson's disease patient before and after 2 months of DBS. The mean duration of Parkinson's disease was 9.22 ± 4.05 years. Questionnnaire was applied before and after 2 months of DBS surgery. The average Hoehn Yahr Scale before DBS was 2.77±0.34; after DBS was 1.45±1.19 (p<0.05).  Before DBS surgery, the average body mass index (BMI) of men is 27.7±4.16 kg/m2;; after DBS, the average BMI is 28.9±4.46 kg/m2 (p<0.05). Before DBS, Parkinson's disease average waist-to-height ratio is 0.6±0.08 cm; and after DBS, average waist-to-height ratio is 0.6±0.89 cm; changes were statistically significant. The average waist circumference (WC) of women is 121.33±8.59 cm; and after DBS is 115.33±8.26 cm (p<0.05). The average waist circumference (WC) of men is 107.20±14.41 cm; and after DBS is 110.60±15.19 cm(p<0.05). Before and after the DBS surgery,energy, carbohydrate, protein and fat intakes of adolescents are above the recommendations of Turkey Nutrition Guide 2015. According to Yale Food Addiction Scale (YFAS), changes before and after DBS weren't significant (p>0.05). 
In Parkinson's disease YFAS subgroups evaluation is 'persistent desire or unsuccessful efforts to cut down or control substance use' subgroup; before DBS was %18.2 while after DBS was %54.6 (p<0.05). The other subgroup evaluation was that before % 9.1 of Parkinson's disease patient and %54.6 of after 2 months of DBS were that Parkinson's disease patients determined that they were eating all the time and while they were decreasing the eating activity they got anxious according to YFAS scale; statistically significant (p<0.05).It is concluded that there is increase in pre and post DBS anthropometric measurements in Parkinson's disease; but there is no indication of development of food addiction. Parkinson's disease patient with DBS should inform about probable weight gaining and after DBS surgery should be monitored by dietitian about weight changes periodically.