Kömür madeni etrafında bir şehrin sosyo-ekonomik gelişimi: Zonguldak örneği (1830-1924)
Socio-economic development of a city around a coal  mine: Zonguldak example (1830-1924)
Yazar: ERSİN ÇORA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN YÜKSEL
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
XIX. yüzyılın başında mezra konumunda bulunan Zonguldak, kömür ocaklarının açılması ile birlikte yüzyılın sonunda kent haline geldi. Madenlerde çalışmak ve farklı işler icra etmek üzere yurt içi ve yurt dışından binlerce insan Zonguldak'a yerleşti. Kozmopolit bir yapı oluşturan Zonguldak'ta farklı kültürel unsurlar bir arada yaşadı. Zonguldak halkı batılıların kentte bulunması nedeni ile ülkenin diğer kentlerine nazaran günlük yaşamda Avrupai yaşamı daha çabuk benimsedi. Bazen kentte kültürel çatışmalar da yaşandı. XX. yüzyılın başında en önemli enerji kaynağının kömür olması, başta Fransa olmak üzere emperyalist ülkeler için Zonguldak'ı cazibe merkezi haline getirdi. Osmanlı Devleti'nin I.Dünya Savaşı'nda yenilmesi ile Fransa, İngiltere ve İtalya kömür havzasından pay aldı. 1940'lı yıllara kadar yabancı sermaye kömür havzasında etkili oldu. Zonguldak ve maden havzasının nüfusunun hızla artması, kente gelen insanların bina ihtiyacının karşılanamaması çarpık yapılaşmaya neden oldu. Kentte yeterli bina bulunmaması, yiyecek ve içecek ihtiyacının İstanbul'dan karşılanması hayat pahalılığına neden oldu. Yabancı işçi ve çalışanlar kentte yüksek ücretlerle çalışırken devlet memurları ve yerli işçiler düşük ücretle çalıştı. Bu nedenle devlet memurları kentte çalışmak istemedi. Yerli işçiler ise mükellefiyet nedeniyle madenlerde çalışmak zorunda kaldı. Gelen işçilerin eğitim, sağlık ve diğer ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli kurumlar açıldı. Özellikle Fransız misyonerler kente akın ederek çeşitli eğitim ve sağlık kurumları kurdular. Osmanlı Devleti kenteki Müslümanların Fransız okularına gitmesini de engellemek için modern eğitim kurumları kurdu. Liman nedeniyle kente gelen yabancı gemiler kente salgınların görülmesine neden oldu.

Abstract:
At the beginnig of the 19th century, Zonguldak, which was a hamlet, became a city at the end of the century with the opening of the coal mines. Thousands of people from Turkey and abroad settled in Zonguldak to work in the mines and to perform different jobs. Different cultural elements lived together in Zonguldak, which has a cosmopolitan structure. Due to the presence of Westerners in the city, the people of Zonguldak adopted European life more quickly in Daily life compared to other cities of the country. Sometimes cultural conflicts also occurred in the city. XX. the fact that coal was the most important energy source at the beginning of the century made Zonguldak a center of attraction for imperialist countries, especially France. With the defeat of the Ottoman Empire in the First World War, France, England and Italy took a share from the coal basin. Until the 1940s, foreign capital was influential in the coal basin.
The rapid increase in the population of Zonguldak and the mining basin and the inability to meet the building needs of the people who came to the city caused unplanned construction. The lack of sufficient buildings in the city and the need for food and drink from Istanbul caused the cost of living. While foreign workers and employees worked for high wages in the city, çivil servants and local workers worked for low wages. Therefore, çivil servants did not want to work in the city. Local workers had to work in the mines due to liability. Various institutions were opened to meet the educational, health and other needs of incoming workers. Especially French workers flocked to the city and opened various educational and health institutions. The Ottoman Empire established modern educational instituons to prevent Muslims in the city from going to French schools. Foreign ships coming to the city through the port caused epidemics to occur in the city.