Asistan hekimlerin aşırı iş yükünün tükenmişlik ve stresle başa çıkma üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of excessive workload of assistant physicians on coping with burnout and stress
Yazar: HÜSEYİN ALİ TUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUHTEŞEM EROL YAYLA ; UZMAN ALİ İHSAN ÇABUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızda asistan hekimlerin iş yüklerinin tükenmişlik düzeylerine ve stresle başa çıkma tarzları üzerine etkisini ortaya koymayı amaçlıyoruz. Bununla birlikte asistan hekimlerin çalışma hayatlarında yaşadığı zorluklarla ilgili farkındalık oluşturmayı, çözüm önerileri geliştirmeyi ve çalışma koşullarının iyileştirilmesine katkı sağlamayı hedefliyoruz.
Gereç ve yöntem: Çalışmamız kesitsel tipte olup 01.05.2023 ile 30.06.2023 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi çalışan 307 asistan hekim arasında gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, çalışma hayatı ve aile yaşamı ile ilgili özellikleri sorgulayan anket uygulanmıştır. Ardından tüm katılımcılara Aşırı İş Yükü Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği uygulanmıştır. Anket veri formu ve ölçekler google anket ve yüz yüze görüşme olarak yapılmıştır. İstatistiksel hesaplama ve analizler için istatistiksel analiz programı kullanılmıştır. Anlamlı değer p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
 Bulgular: Çalışmamıza katılan 307 kişinin 158'i erkek, 149'u kadındı. 30 yaş altı hekim sayısı 166, 30 yaş üstü ise 141'ti. Katılımcıların branş dağılımı %54,1'i dahili bilimler, %45,9'u cerrahi bilimlerdir. 30 yaş altı hekimlerin tükenmişlik düzeyleri yüksek bulundu. Erkeklerin stresle başa çıkma yöntemlerinden iyimser yaklaşım ve kendine güvenli yaklaşımı daha çok tercih ettikleri görülmüş, kadınların ise daha çok duygulara yönelik başa çıkma yöntemlerinden çaresiz yaklaşımı tercih ettikleri bulunmuştur. Branş durumuna göre tükenmişlik durumları ve stresle başa çıkma tarzları açısından istatiksel olarak fark saptanmamıştır. İş yükü miktarına göre cerrahi bilimlerde çalışan asistan hekimlerin dahili bilimlerde çalışan asistan hekimlere göre iş yükü daha yüksek ve istatiksel olarak anlamlı saptanmıştır. Cerrahi bilimlerde çalışan hekimlerde hasta ve hasta yakınlarında fiziksel şiddet görme durumu daha yüksek ve istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Aşırı iş yükü ölçeği ile sosyal desteğe başvurma yaklaşımı ve kendine güvenli yaklaşım arasında negatif yönlü zayıf ilişki saptanmıştır. Aşırı iş yükü ölçeği ile çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım arasında pozitif zayıf ilişki saptanmıştır. Maslach tükenmişlik toplamı ile aşırı iş yükü ölçeği pozitif yönlü orta kuvvetli ilişki saptanmıştır. Maslach tükenmişlik toplamı ile kendine güvenli yaklaşım alt boyutu arasında negatif yönde orta kuvvetli bir ilişki bulunmuştur. Maslach tükenmişlik toplamı ile iyimser yaklaşım, sosyal desteğe başvurma yaklaşımı arasında negatif yönlü zayıf ilişki saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda asistan hekimlerin iş yükünün fazla olmasının tükenmişlik düzeylerini arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Tükenmişlik durumu yüksek olan hekimlerin ise daha çok pasif yaklaşım tarzlarından çaresiz yaklaşımı tercih ettikleri bulunmuştur. Bununla birlikte iş yükü fazla olan hekimlerin daha çok pasif yaklaşımlardan boyun eğici yaklaşım ve çaresiz yaklaşım tercih ettikleri saptanmıştır. Sonuç olarak araştırmamız sağlık sektöründeki yöneticilere çalışma koşullarını iyileştirme ve hekimlerin refahını artırma konusunda çeşitli stratejiler geliştirme konusunda önemli bir rehberlik sunmaktadır. Çalışma ortamlarında iş yükünün etkili bir şekilde yönetilmesi ve sağlık çalışanlarının stresle başa çıkma becerilerinin güçlendirilmesi, tükenmişliği azaltmada temel bir rol oynamaktadır. İş yükünün adil bir şekilde dağıtılması, gereksiz iş yüklerinin azaltılması ve çalışma süreçlerinin daha verimli hale getirilmesi gibi adımlar, iş yükünü önemli ölçüde azaltabilir. Çalışma ortamındaki bu değişikliklerin sağlık çalışanlarının yaşadığı tükenmişlik riskini azaltarak hem bireylerin hem de kurumların performansını arttırmada büyük öneme sahip olacağı kanaatindeyiz.

Anahtar Kelimeler: Asistan hekim, iş yükü, tükenmişlik, stresle başa çıkma

Abstract:
Aim: In our study, we aim to reveal the effect of assistant physicians' workload on their burnout levels and styles of coping with stress, and we also aim to raise awareness about the difficulties experienced by assistant physicians in their working lives, develop solution suggestions and contribute to the improvement of working conditions.
Materials and Methods: Our study is cross-sectional and was conducted among 307 assistant physicians working at Adana City Training and Research Hospital between 01.05.2023 and 30.06.2023. A survey was conducted to question the sociodemographic characteristics, working life and family life of the participants. Then, the Work Overload Scale, the Stress Coping Styles Scale and the Maslach Burnout Scale were administered to all participants. The survey data form and scales were conducted via Google survey and face to face interview. A statistical analysis program was used for statistical calculations and analyses. Significance was accepted as p<0.05.
Results: Of the 307 people who participated in our study, 158 were men and 149 were women. The number of physicians under the age of 30 was 166, and those over the age of 30 were 141. Branch distribution of the participants is 54.1% internal sciences and 45.9% surgical sciences. Burnout levels of physicians under 30 years of age were found to be high. It was found that men preferred the optimistic approach and self-confident approach among the methods of coping with stress, while women preferred the desperate approach among the methods of coping with emotions. No statistical difference was found in terms of burnout and stress coping styles according to branch status. According to the amount of workload, the workload of assistant physicians working in surgical sciences was higher and statistically significant than that of assistant physicians working in internal sciences. The incidence of physical violence against patients and their relatives was found to be higher and statistically significant in physicians working in surgical sciences. A weak negative relationship was found between the work overload scale and the approach to seeking social support and the self-confident approach. A weak positive relationship was found between the work overload scale and desperate approach and submissive approach. A moderate positive relationship was found between Maslach burnout total and work overload scale. A moderately strong negative relationship was found between the Maslach burnout total and the self-confident approach sub-dimension. A weak negative relationship was found between Maslach burnout total and optimistic approach and approach to seeking social support.
Conclusion: In our study, it was concluded that high workload of assistant physicians increased their burnout levels. It has been found that physicians with high levels of burnout prefer the desperate approach rather than passive approach styles However, it has been determined that physicians with high workload prefer submissive and desperate approaches rather than passive approaches. In conclusion, our research offers important guidance to managers in the healthcare sector in developing various strategies to improve working conditions and increase the well-being of physicians. Effective management of workload in work environments and strengthening the stress coping skills of healthcare professionals play a fundamental role in reducing burnout. Steps such as distributing the workload fairly, reducing unnecessary workloads and making work processes more efficient can significantly reduce the workload. We believe that these changes in the work environment will be of great importance in increasing the performance of both individuals and institutions by reducing the risk of burnout experienced by healthcare professionals.

Keywords: Assistant physician, workload, burnout, coping with stress