Hafif şişman ve şişman kadınlarda diyet tedavisinin vücut kompozisyonu, benlik algısı ve umutsuzluk düzeyine etkisi
The effects of diet therapy to body composition, self-perception and hopelessness level on overweight and obese women
Yazar: NESİBE KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ASLI UÇAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Benlik algısı = Self perception ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity ; Psikoloji = Psychology ; Umutsuzluk = Hopelessness

Özet:
Bu araştırma 25-50 yaş arası hafif şişman ve şişman kadınlarda diyet tedavisinin vücut kompozisyonu, benlik algısı ve umutsuzluk düzeyine etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın yapıldığı yer T.C. Sağlık Bakanlığı İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğüne bağlı Zeytinburnu Toplum Sağlığı Merkezi, Sağlıklı Yaşam Birimi'dir. Çalışma 2 ay boyunca diyet tedavisi için başvuran 73 kadın üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya katılan kadınlara genel anket formu uygulanmış bu formda; kadınların sosyo-demografik özellikleri, genel sağlık durumu bilgileri ve beslenme alışkanlıkları yer almıştır. Katılımcılardan çalışmanın başlangıcında, 1., 2. ve 3.ayında olmak üzere dört kez 24 saati hatırlatma yolu ile besin tüketim kaydı alınmıştır. Çalışma başlangıcında obezite tedavisi için araştırıcı tarafından verilen rutin beslenme programları 3 ay boyunca takip edilmiştir. Katılımcıların çalışmanın başlangıcında, 1., 2. ve 3.ayında boy uzunluğu, vücut ağırlığı ve vücut bileşimleri ölçülmüştür. Katılımcıların psikososyal durumunu tespit etmek amacı ile çalışma başlangıcı ve sonunda Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (SKÖ) ve Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) uygulanmıştır. Kadınların çoğunluğu ilkokul mezunu (%57,5), ev hanımı (%79,5) ve evli (%86,3) olup,  %74,0'ü  2 veya daha fazla çocuğa sahiptir. Çalışmaya katılan kadınların büyük bölümünün ailesinde obez birey bulunmaktadır (%71,2). Kadınlar arasında düzenli fiziksel aktivite yapan bir bireye rastlanmamıştır. Çalışmaya katılan kadınların çoğunluğunun 2 ana öğün yaptığı (%76,7), %61,6'sının ara öğün yaptığı saptanmıştır. Ara öğün olarak en çok tüketilen besinler, %51,1 şekerli yiyeceklerdir. Çalışmaya katılan kadınların %82,2'si yemeklerini hızlı yediklerini, %38,4'ü gece yeme durumlarının olduğunu bildirmişlerdir. Çalışmaya katılan kadınların çoğunluğu üzüntülü veya yorgun iken iştahının arttığını (%90,4), %69,9'u sevinçli veya heyecanlı iken iştahının azaldığını, %71,2'si ise sinirli iken iştahının değişmediğini belirtmiştir. Çalışmaya katılan kadınların ortalama boy uzunluğu 159,7±5,7 cm olup, tedavi öncesi ortalama vücut ağırlığı 90,6±18,0 kg, ortalama BKİ 35,5±6,7 kg/m2'dir. Tedavi öncesi ve 3.ay sonundaki besin tüketimlerine bakıldığında, enerji ve karbonhidrat oranında anlamlı derecede azalma, protein ve yağ oranında anlamlı derecede artma saptanmıştır (p<0,0001). Kadınların diyet tedavisi öncesi ve sonrası ortalama vücut ağırlığı, BKİ, yağ kütlesi, yağ oranı, yağsız doku kütlesi ve BMH'ı anlamlı derecede azalmıştır (p<0,0001). Bireylerin ortalama SKÖ puanı tedavi sürecinde anlamlı derecede artmış (p<0,0001), BUÖ puanı azalmıştır (p<0,05). Diyet tedavisi sonunda benlik algısının olumlu yönde arttığı, umutsuzluğun azaldığı tespit edilmiştir. Bu çalışma ile uygun diyet tedavisinin vücut kompozisyonuna olan olumlu etkisi ile birlikte psikolojik yararlarının da olduğu gösterilmiştir. Kadınların beden sağlığını korumak ve bir hastalık olan obeziteyi tedavi etmek için tıbbi beslenme tedavisini ve bu tedavinin sadece konunun uzmanları tarafından verilmesinin önemi anlatılmalıdır.

Abstract:
This study has been conducted to determine the effect of diet therapy to body composition, self-perception and hopelessness level of overweight and obese women between the ages of 25-50. The place of study is Healthy Living Department, Zeytinburnu Community Health Center which is under Turkish Republic, The Ministry of Health, İstanbul Public Health Directore. The study has been conducted on 73 women who applied for diet therapy for 2 months. A general questionnaire form was administered to women who participated in the study. In this form has been involved the socio-demographic characteristics, general health information and dietary habits of women. 24 hours recall food consumption report was taken 4 times from participants which are in order, at the beginning of the study, on 1., 2. and 3.months. Routine feeding programs provided by the researcher for the treatment of obesity at the beginning were followed for 3 months. Body weight, height and body composition of the participants were measured at the beginning of the study, on 1., 2. and 3. months. In order to determine the psychosocial status of the participants Social Comparison Scale and Beck Hopelessness Scale were applied to them both at the beginning and at the end of the study.  The majority of women are graduated from elementary school (57,5%), housewives (79.5%), married (86.3%) and %74 of them have 2 or more children. There are obese individuals in the family of the majority of women who participated in the study (71.2%). Any individual with regular physical activity is not found among women. The majority of women who participated in the study were found to have 2 main courses (76.7%) and 61.6% of them, to have snacks. Most consumed foods as snacks are sugary foods. 82.2% of the women participating in the study have reported that they eat quickly and 38.4% of them have reported cases of eating in the night. While the majority of women who participated in the study (90.4%) told that they have increased appetite when upset or tired, 69.9% of them told that they have decreased appetite when happy or excited and 71.2% of them reported no change in appetite when angry. Average height of women who participated in the study is 159,7±5,7 cm, average body weight before treatment is 90,6 ± 18,0 kg and average BMI is 35,5 ± 6,7 kg / m2. When we look at the food consumption pre-treatment and at the end of 3rd month, it is visible that energy and carbohydrate ratio significantly decreased and protein and fat rate significantly increased (p<0,0001). The average Social Comparison Scale score of the participants significantly increased (p <0,0001) and Beck Hopelessness Scale score decreased (p <0,05). The average body weight, BMI, fat mass, fat ratio, lean tissue mass, BMR of women in the diet before and after treatment has decreased significantly (p <0,0001). It is observed that at the end of the diet therapy self-perception increased positively and hopelessness level decreased. With this study, proper diet therapy is shown to be of psychological benefit with a positive effect of body composition. In order to protect women's physical health and treat the disease of obesity, the importance of medical nutrition therapy and applying this treatment only by experts should be explained.