Mesleki özerklik ve meslek etiği açısından kamu kesimi ve kurum avukatları ile serbest çalışan avukatların karşılaştırılması: Ankara ili örneği
The comparison of government & corporate lawyers with solo practitioners in terms of professional autonomy and professional ethics: the case of Ankara province
Yazar: ZEYNEP CEREN NURATA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KILIÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ankara = Ankara ; Avukatlar = Lawyers ; Kamu personeli = Public personnel ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Mesleki değer = Occupational value ; Meslekler = Occupations ; Serbest meslek = Self-employment ; Özerklik = Autonomy

Özet:
Çalışmanın amacı, profesyonellik kriterlerinden olan mesleki özerklik ve meslek etiğinin kamu kesiminde ve hizmet akdiyle çalışan kurum avukatları ile serbest çalışan avukatlar için ne düzeyde gerçekleştiğinin belirlenmesi ve elde edilen bulguların karşılaştırılması ve değerlendirilmesidir.  
Avukatlık mesleğinde profesyonel hizmet, serbest çalışmayla ve örgütlü kurumlar aracılığıyla sunulmaktadır. Serbest çalışan avukatlar, kendi işlerinin patronu olarak çalışma saatlerini ve üzerlerine aldıkları davaları belirleme konusunda hatırı sayılır derecede özerkliğe sahiptirler. Kamu kesimi avukatları ve hizmet akdiyle çalışan kurum avukatlarının özerkliğinin serbest çalışan avukatlarla aynı olamayacağı, zira söz konusu avukat grubunun çalıştıkları kurumun talepleri ve ihtiyaçları ile bağlı olduğu öne sürülmektedir. Kurumların etkili ve etkin çalışabilmesi için çalışanların bazı kural ve prosedürlerle sınırlandırıldığı bir gerçektir. (Wallace, Kay, 2008, s. 1024)
Belirtilen nedenlerle, profesyonellik kriterlerinden olan mesleki özerklik ve meslek etiği konusunun avukatlar tarafından nasıl ele alındığı ve avukatların mesleki konumlarının (serbest/bağlı) mesleki özerklik ve meslek etiğine ilişkin algıları ve beklentileri konusunda herhangi bir farklılık yaratıp yaratmadığı hususu araştırmaya değer görülerek bu çalışmanın kapsamını oluşturmuştur. 
Araştırmada a) mesleğin icrasını dış etkiler olmaksızın yerine getirme, b) avukatın mesleğinin icrasında kişisel duygu, düşünce ve değer yargılarından etkilenmemesi, c) mesleğin icrasını yargılama organları ve meslek örgütünden gelecek müdahaleler olmaksızın yerine getirme d) avukat bağımsızlığının Avukatlık Kanunu (AK) ve Meslek Kuralları ile temini ve güvenceye alınması, avukatlık özerkliğinin unsurları olarak kabul edilmiştir.
Araştırmada a) avukatın özen & doğruluk ve onur içinde görev yapma yükümlülüğü, b) avukatlık faaliyetinin ticari nitelikte olmayışı, c) meslek itibarına uygun davranma ve yaşam sürme, meslek etiğinin unsurları olarak kabul edilerek çalışmada yer verilmiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgular Avukatlık Kanunu, Avukatlık Meslek Kuralları ve mesleki uygulamalar göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Avukatların mesleki özerklik konusundaki beklentileri ile algıları arasında anlamlı derecede farklılık olduğu görülmüştür. Özerklik analizi, kamu kesimi ve özel kurum ve kuruluşlarda hizmet akdi ile çalışan avukatların 'bağlı avukat' başlığı altında birlikte dikkate alınması ile bu grup ve serbest avukatlar özelinde yinelenmiş ve her iki grup avukat için de algı ve beklentiler arasında anlamlı derecede farklılık olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, serbest çalışan avukatlar ile bağlı avukatların mesleki özerklik algılamaları ve beklentileri karşılaştırıldığında iki grup avukatın ücret konusunda inisiyatif kullanmaya yönelik algıları ile bağlı olunan veya iş alınan kurum ve makamların uygulamalarından etkilenme ve bağlı olunan ya da iş alınan kurum/kişiler tarafından hukuki kanaatlerine aykırı görüş vermeleri istendiğinde karşı çıkabilme düzeyi konusundaki beklentilerine ilişkin anlamlı derecede fark olduğu belirlenmiştir. Keza avukatların meslek etiğine uyma konusunda algı ve beklentileri arasında da anlamlı derecede farklılık olduğu görülmüştür. Hem serbest hem bağlı avukatlar özelinde yapılan etik analizde avukatların algı ve beklentileri arasında anlamlı derecede farklılık olduğu ortaya çıkmıştır. Serbest çalışan avukatlar ile bağlı avukatların mesleki etik algıları ve mesleki etik beklentileri karşılaştırıldığında tek önemli fark mesleği yapan diğer avukatların mesleki yeterlilik düzeyine ilişkin görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Meslek, profesyonellik, profesyonel, avukat, mesleki özerklik, meslek etiği, meslek ahlakı ilkeleri

Abstract:
The aim of this study is to determine the level of professional autonomy and ethics which are the criteria of professionalism for the government & corporate lawyers and solo practitioners and to compare and evaluate the findings.
Professional services are offered through freelance work and organized institutions in the profession of law. Solo practitioners are their own boss and have a considerable degree of autonomy in deciding the hours they will work and the cases they will take on. It is argued that the autonomy experienced by government and corporate attorneys can not be, however, the same as that experienced by solo practitioners since the mentioned group of lawyers are dependent on the demands and needs of the corporations that they are employed at. It is a fact that lawyers working in governmental institutions and corporations are restricted by some degree of rules and procedures in order for institutions to run efficiently and effectively. (Wallace, Kay, 2008, s. 1024)
For the stated reasons, the content of this study is deemed worthy of exploring how the issue of professional autonomy and professional ethics of the criteria of professionalism is handled by lawyers and whether there is any difference in the perceptions and expectations of the lawyers depending on their professional positions (solo practitioner, government & corporate) in practice of law.
In the study a) fulfillment of the profession without external influences, b) independence from personal feelings, thoughts and values in the practice of the profession, c) fulfillment of the profession without any intervention from the judicial authorities and the practices of professional association, d) procurement and assurance of the autonomy of the lawyer by Attorneys' Act and the Code of Conduct, are accepted and used as the components of lawyer professional autonomy.
In the study, a) lawyer's obligation to perform duty with care, honesty and dignity, b) lack of commercial nature of the lawyer's activity, c) appropriate behavior and life-sustaining in line with reputation of the profession, are accepted and used as the components of lawyer professional ethics.
Findings from the survey are analysed by considering the Attorneys' Act, The Code of Professional Conduct and professional practices. The study finds that there is a significant difference in the perceptions and expectations of lawyers. The analysis of autonomy for all lawyers participating in the study is repeated with respect to solo practitioners and government and corporate lawyers under the heading of 'affiliated lawyers', and it is found that there is a significant difference between the perceptions and expectations of both groups. However, when comparing the perceptions and expectations of professional autonomy of solo practitioners with affiliated lawyers, it can be seen that the two groups of lawyers influence by the perception of the use of the initiative in the determination of the wage/salary and by the expectations about the level of influence by the applications of the institutions and authorities that they are affiliated to or employed at and by the expectations about the level of opposition to the affiliated institutions/parties when they are asked to give opinions contrary to their legal conviction. It has also been found that there is a significant difference in the perception and expectations of lawyers regarding compliance with professional ethics. It has been found that there is a significant difference in the perception and expectations of the lawyers in the ethical analysis which is made separately for solo practitioners and affiliated lawyers. The only significant difference in the comparison of the professional ethics perceptions and expectations of solo practitioners and affiliated lawyers is seen for the level of professional competence of the other lawyers who practice law. 


Keywords 

Profession, professionalism, professional, lawyer, professional autonomy, professional ethics, professional code of conduct.