Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde bilişsel kopma sendromu (yavaş bilişsel tempo) komorbiditesinin problematik  internet kullanımına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of cognitive disengagement syndrome (sluggish cognitive tempo) comorbidity on problematic internet use in adolescents diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: ÖZLEM NİDA ERBAŞI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLYAS KAYA
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Günümüzde problematik internet kullanımının (PİK) ve internet oyunu oynama bozukluğunun (İOOB)  sıklığı  gittikçe artmaktadır. Bilişsel Kopma Sendromu (BKS) , eski ismiyle Yavaş Bilişsel Tempo ; yavaşlık, aşırı hayal kurma ve uyuşukluk ile karakterize olan çocuk psikiyatri için güncel bir konudur; ve sıklıkla DEHB ile komorbidite gösterir. Problematik internet kullanımı ile DEHB ilişkisiyle ilgili literatürde çok sayıda çalışma varken bildiğimiz kadarıyla çocuk-ergen yaş grubunda BKS ile  problematik internet kullanımı ilişkisini inceleyen çalışma yoktur. Çalışmamızda bu ilişkiyi incelemeyi amaçladık. 

Gereç ve Yöntem : Çalışmamızı 39 kontrol, 37 'DEHB' ve 38 'DEHB + BKS' grubu olmak üzere 3 grup oluşturmaktadır  ve  12-18 yaş aralığında  toplam 114 olgu dâhil edildi. Olgulara Sosyodemografik veri Formu, Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği (YİBO) ,İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği , Yenilenmiş Siber Zorbalık Envanteri, Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Yenilenmiş (ÇADÖ-Y) Çocuk Formu, Güçler ve Güçlükler Anketi Ergen Formu, Uyku Kalitesi Ölçeği ve Uyku Değişkenleri Anketi, Sosyal Beceri Ölçeği verildi. Ebeveynlere ise; Barkley Erişkin Ölçeği, Bilişsel Kopma Sendromu Ölçeği, Çocuk ve Ergenlerde Yıkıcı Davranışlar için DSM-4 'e dayalı tarama ve değerlendirme Ölçeği (TURGAY ölçeği), ÇADÖ-Y Ebeveyn Formu verildi. Nöropsikolojik profillerinin değerlendirilmesi amacı ile  Stroop testi, Görsel-İşitsel Sayı Dizisi B Formu (GİSD-B), İşaretleme testi uygulandı. DEHB ve BKS alt boyutlarının  PİK gelişimi yordayıcı faktörlerini belirlemek için regresyon modeli oluşturuldu.  Bütün analizlerde IBM SPSS.25 programı kullanılmıştır.

Bulgular: Kontrol grubu diğer gruplara göre  nöropsikolojik testler , internet alışkanlıkları, ve psikolojik özellikler açısından anlamlı olarak daha iyi bir profilde olması ile ilgili bulgular saptanmıştır. DEHB grubunun BKS "yavaş" puanlarının 'DEHB +BKS' grubuna göre anlamlı olarak daha düşük olduğu bulunmuştur. 'DEHB' grubunun hiperaktivite, karşıt olma, davranım bozukluğu puanlarının 'DEHB+BKS' grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. DEHB semptomları, duygusal sorunları ve akran sorunları olanlarda;  nöropsikolojik test (özellikle stroop test süreleri, GİSD-B formu) sonuçları açısından  daha kötü bir profile ait bulgular elde edilmiştir. DEHB ve BKS alt boyutları arasında  PİK'nı asıl yordayan faktörler Yavaş ve Uykulu olarak bulundu. Yavaş alt boyutunun  PİK üzerinde pozitif anlamlı etkisi olduğu bulunurken ; Uykulu 'nin PİK riski üzerinde negatif anlamlı etkisi olduğu bulundu.
Sonuçlar: Çalışmamızdaki bulgularımız BKS 'nin PİK üzerinde DEHB'den bağımsız olarak etkili olabileceğini göstermektedir.Bu nedenle çocuk-ergen psikiyatrisi kliniklerinde BKS eşlik eden olguların PİK açısından taranmasının koruyucu ruh sağlığı, erken tanı-müdahale açısından faydalı olacağını düşünmekteyiz. Ayrıca BKS  ve PİK ilişkisinin daha kapsamlı anlaşılması için daha geniş örneklem grupları, uzunlamasına araştırmalar yapılmasını önermekteyiz.

Abstract:
Backround: Research indicates that recently problematic internet use is becoming more widespread. Cognitive  Disengagement Syndrome; is a timely issue for child psychiatry characterized by slowness, excessive daydreaming and lethargy and often shows comorbidity with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder. Previous studies indicated that ADHD positively predicts problematic internet use, but to our knowledge, there is no prior study focusing on the relationship between CDS and problematic internet use among child-adolescent age group, which the current study attempts to examine.
Method: This cross-sectional study recruited participants with ADHD (n=37), ADHD+CDS (n=38) and a control group (n=39) aged between 12-18. Participants completed sociodemographic data form, Young Internet Addiction Scale, ADHD scale, and Slow Cognitive Tempo Scale. A regression model was tested to assess the predictive factors of ADHD and CDS sub-dimensions for PIU development.
Results: In the comparison of groups using the Young Internet Addiction Scale, the ADHD group was found to have significantly higher scores than the control group, whereas post-hoc analyses revealed no significant differences between the groups.
The results indicated the main predictors of PIU among ADHD and CDS sub-dimensions were found to be Slow and Sleepy. Slow sub-dimension was found to positively predict PIU; whereas Sleepy was a negative predictor of PIU. 

Conclusion: Our results indicate that CDS may have an effect on PIU independently of ADHD. The study recommends conducting longitudinal studies with larger sample sizes for a more comprehensive understanding of the CDS and PIU relationship.