Formica clara Forel, 1886 (Hymenoptera, Formicidae) işçilerinde MaLER yanıt temelli olfaktoriyal koşullandırma
MaLER response based olfactorial conditioning in Formica clara Forel, 1886 (Hymenoptera, Formicidae) workers
Yazar: KUBİLAY DUYMAZ
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN AKSOY
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu tez çalışmasında, Formica clara türü karınca işçilerinin laboratuvar ortamında kurulan bir düzenek kullanılarak 2 farklı koku uyaranı (limonen ve eugenol) (koşullu uyaranlar) ile bir besin ödülü (sukroz çözeltisi - koşulsuz uyaran) arasında koşullu bir ilişki kurma temeline dayalı öğrenme performanslarının test edilmesi amaçlanmıştır. Karıncaların öğrenme performanslarının bir göstergesi olarak ağız organlarından maksilla ve labiumlarının dışarıya çıkarılması davranışı (MaLER yanıt) kullanılmıştır. 
Doğadan alınarak laboratuvar ortamına getirilen F. clara işçileri tutsak koşullarda koşullu ve koşulsuz uyaranlar arasında bir ilişki kurmaları yönünde bireysel olarak eğitilmiş ve 3 kez ard arda koşullu yanıt verme olarak belirlenen başarı kriterini sağladıktan sonra besin ödülü olmaksızın kullanılan limonen ve eugenol varlığında MaLER yanıt performansları için test edilmişlerdir. Testler, son koşullanma eğitimini takiben 15, 60 ve 90. dakikalarda gerçekleştirilerek karıncaların kısa süreli koku hafızaları olup olmadığı test edilmiştir. 
Sonuçlar karıncaların hem limonen hem de eugenol varlığı ile besin ödülü arasında hızlı bir şekilde başarılı bir ilişki kurduklarını göstermiştir. Eğitim süreci ardından 15. ve 60. dakikalarda gerçekleştirilen hafıza testlerinde karıncaların MaLER+ yanıtları, limonen kullanılan deneylerde görece olarak daha az olsa da, yüksek çıkmıştır. 90. dakikadaki 3. hafıza testinde ise her iki grupta da MaLER+ ve MaLER- yanıtların frekansı arasındaki fark anlamsız hale gelmiştir. Limonen ve eugenolun kullanıldığı karınca gruplarındaki denek karıncalar 60. dakika sonrasında diğer grubun kimyasalı ile de test edilmişlerdir. Bu çapraz kontrol testlerinde her bir gruptaki karıncalar diğer grubun koşullandırma uyaranına karşı MaLER+ yanıt vermemişlerdir. Bu durum karıncaların kullanılan koku uyaranlarını mutlak öğrendiklerini, ortaya çıkan koşullanmalarda bir uyaran genellemesi yapılmadığını ortaya koymuştur.

Abstract:
In this study, olfactorial associative learning performances of workers of the ant Formica clara were tested in laboratory conditions based on a conditional relationship between 2 different odor stimuli (limonene and eugenol) (conditional stimuli) and a nutritional award (sucrose solution - unconditional stimulus). As an indicator of the learning performances of the ants, the maxilla and labium extension response (MaLER response) was used.
Ants taken from the field and brought to the laboratory were individually trained in harnessed conditions to form an association between the conditioned and unconditioned stimuli and tested for their MaLER responses, after meeting the criteria of positively responding to the associations for three consecutive trials during conditioning,  in the presence of conditioned stimuli alone. Short term olfactorial memories of the ants were tested with tests performed on 15, 60 and 90th minutes following the last conditioning trial.
The results showed that ants formed a rapid and strong association between the food reward and limonene and eugenol. The MaLER + responses were significantly high, although relatively low for limonen, during the first 2 memory retention tests. However, the frequencies of MaLER + and MaLER- responses in the last retention test on the 90th minute were not significantly different from each other. Ants of one conditioning group did not positively respond to the conditioned stimulus of the other group in the generalization tests showing that ants showed an absolute learning outcome for the conditioned stimuli and did not generalize between the two stimuli.