Yapısal eşitlik modellemesi ile yabancı dil öğretme yetkinliğinin incelenmesi
Assessing language teaching competency with structural equation modeling
Yazar: AYSEL DEREGÖZÜ
Danışman: PROF. DR. FERUZAN GÜNDOĞAR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Yetkinlik = Competence ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Bu çalışmada, yabancı dil öğretmeni adaylarının dil öğretme yetkinliğinin incelenmesi ve bu yetkinliği etkileyen etmenlerin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda dil öğretme yetkinliğini açıklayan bir model test edilmektedir. Modelde, eğitim tercihi motivasyonu, dil öğretme öz yeterliği ve dilsel yetkinliğin dil öğretme yetkinliğini ne ölçüde açıkladığı incelenmektedir. Bu amaç kapsamında, eğitim tercihi motivasyonu, dil öğretme öz yeterliği, dilsel yetkinlik ve dil öğretme yetkinliğini ortaya koyacak ölçme araçları geliştirilmiştir. Uygulamaya, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Eğitimi Bölümünde eğitim gören 537 öğretmen adayı katılmıştır. Veriler, SPSS 18.00, Lisrel 8.80 ve AMOS 25 veri analiz programlarından yararlanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, eğitim tercihi motivasyonunun, bölüme, yaşa ve cinsiyete göre farklılık gösterdiğini, ancak sınıf düzeyine göre bir farklılığın olmadığını ortaya koymaktadır. Dil öğretme öz yeterliği ise bölüm, sınıf, cinsiyet ve öğretmen olma istek durumuna göre anlamlı farklılık göstermektedir. Dilsel öz değerlendirmede bölüme göre bir farklılık var, ancak sınıf düzeyine göre bir farklılık yoktur. Dil öğretme yetkinlik test sonuçları ise bölüm, sınıf ve cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Dil öğretme yetkinlik testi ile dil öğretme öz yeterliği arasında korelasyon değerleri incelendiğinde ise, ikisi arasında pozitif, ancak zayıf bir ilişkinin olduğu anlaşılmaktadır. Model bulguları incelendiğinde, eğitim tercihi motivasyonun dil öğretme öz yeterliği üzerinden etki ederek dil öğretme yetkinliğini açıkladığı, dilsel yetkinliğin de aynı şekilde dil öğretme öz yeterliğine etki ettiği ve bunun üzerinden dolaylı bir şekilde dil öğretme yetkinliğini açıkladığı saptanmıştır. Dil öğretme öz yeterliği ise doğrudan dil öğretme yetkinliğini yordamaktadır. Yabancı dil öğretmeni olma isteği ise eğitim tercihi motivasyonu ile ilişki içerisinde olduğu saptanmıştır. Ancak dilsel yetkinlik ile anlamlı düzeyde ilişki söz konusu değildir. Araştırmanın bulguları, yabancı dil öğretmeni adaylarının dil öğretme yetkinliklerinin çeşitli değişkenler tarafından etkilendiğini göstermektedir. Yabancı dil öğretmeni eğitiminde bu değişkenlerin etki durumunu da göz önünde bulunduran yetkinlik destekleyici eğitim ve öğretim faaliyetlerinin yürütülmesi önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Öğretmen eğitimi, yabancı dil öğretimi, yetkinlik

Abstract:
The aim of this study to develop a model that explains prospective language teachers' language teaching competence. Furthermore, it is aimed to what extent some variables effect language teaching competence. In this aim, field choice motivation scale, language teaching self-efficacy scale, linguistic self assessment form and a language teaching competence test were developed. Data was obtained by 537 prospective language teachers attending the Foreign Language Teaching department of the Marmara University. The data was analyzed by using SPSS 18.00, Lisrel 8.80 and AMOS 25 programs. The results of field choice motivation analysis reveal a significant differentiation between field choice motivation and program, age and gender, but not a significant differentiation between field choice motivation and class level. The results of language teaching self-efficacy reveals significant differentiation in view of program, class level, gender and willingness of being a language teacher in future. With respect of language competences in general there is no significant differentiation in view of program, class level and of having educational background abroad. But there is a significant differentiation of language competence self-assessment scores and attending language preparation class. Language teaching competence test scores show significant differentiation in view of program, class level and gender. Between language teaching self-efficacy and language competence test scores there is a weak positive correlation. The results of the tested model on the explanatory effects of field choice, linguistic competence and language teaching self- efficacy on language teaching competence reveals that there is an indirect effect of field choice motivation on language teaching competence, but a direct effect of language teaching self-efficacy on language teaching competence. The study reveals, that language teaching competences are shaped by various variables, that have to be considered in foreign language teacher education.

Key words: Teacher education, foreign language teaching, competence