Kadınların üst düzey yönetici olmalarını engelleyen "cam tavan sendromu"na ilişkin eğitim yöneticilerinin görüşleri
The opinions of the educational administrators on "glass ceiling syndrome" which prevent women from becoming senior administrators
Yazar: BURCU KARA
Danışman: PROF. DR. YASEMİN KEPENEKCİ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cam tavan sendromu = Glass ceiling syndrome ; Cinsel ayrımcılık = Gender discrimination ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kadınlar = Women ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Üst düzey yönetici = High level managers

Özet:
Türkiye'de kadınlar öğretmenlik mesleğinde önemli temsil oranıyla yer almalarına karşın eğitim örgütlerinde üst düzey yönetsel pozisyonlarda azınlık statüsünde kalmaktadırlar. Bu çalışmada öncelikle kadınların üst düzey yönetsel pozisyonlara yükselmelerine engel olan ve cam tavan olarak nitelendirilen bireysel, örgütsel ve toplumsal faktörler teorik bir çerçevede incelenmiştir. Kadınların yöneticilikte üst basamaklara ulaşmada karşılaştıkları engeller ortaya konularak, bu engelleri aşabilmelerine ilişkin öneriler geliştirilmiştir.  
Nitel olarak desenlendirilen bu araştırmada veriler, maksimum çeşitlilik örneklemesi tekniği ile Niğde İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinde ve merkeze bağlı kamu okullarında görev yapan toplam 31 yönetici ile yüz yüze görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Katılımcıların kadınların üst düzey yönetsel pozisyonlara yükselememesine neden olan bireysel, örgütsel ve toplumsal engellere, ayrıca bu engelleri aşmaya ilişkin görüşlerini tespit etmek amacıyla görüşme formu hazırlanmış, toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların tamamı, kadınların üst düzey yönetsel pozisyonlara yükselmede cam tavan engellerle karşılaştıklarını düşünmektedirler. Hem il ve ilçe yöneticilerinin hem de okul yöneticilerinin, cam tavan engellerin çoğunlukla bireysel faktörlere ilişkin olduğuna inandıkları saptanmıştır. Bireysel faktörleri sırasıyla örgütsel faktörler ve toplumsal faktörler izlemiştir.
Hem il ve ilçe yöneticileri hem de okul yöneticileri cam tavan sendromunun bireysel engellerine en çok yöneticiliğe bakış açısının, örgütsel engellerine en çok örgüt kültürü ve politikalarının, toplumsal engellerine en çok mesleki ayrımın neden olduğuna inanmaktadırlar.
İl ve ilçe yöneticileri kadınların üst düzey yönetsel pozisyonlara yükselmede karşılaştıkları engelleri aşabilmeleri için çoğunlukla kadınlara yönelik (daha talepkâr ve mücadeleci olmaları gibi) önerilerde bulunurken, okul yöneticileri hem kadınlara (daha talepkâr olmaları, kendilerine güvenmeleri gibi) hem politikacılara (kota uygulaması, mesai saatlerinin esnetilmesi gibi) önerilerde bulunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler: 
Cam tavan, üst düzey yönetici, kadın yönetici, toplumsal cinsiyet, cinsiyet ayrımcılığı

Abstract:
Although women in Turkey have a place in teaching profession with an important representation rate, they are in minority status in top-level administrative positions in educational organizations. In this study, firstly the individual, organizational and social factors, which are called as the "Glass Ceiling Syndrome" preventing women from becoming upper-level administrator positions are examined in theoretical framework. The obstacles that prevent women from becoming top-level administrators are revealed and recommendations on their overcoming these obstacles have been developed. 
The study has been designed in the Qualitative Style with the Maximum Variety Sampling Technique, and the data have been collected from 31 administrators who work in National Education Managements and in public schools in Niğde city center and its districts with face-to-face interviews. An interview form has been prepared to determine the viewpoints of the participants on individual, organizational and social obstacles that prevent women from becoming upper-level administrators at top-level positions, and the data have been evaluated with the Content Analysis Method. 
According to the results, all of the participants think that women face the "Glass Ceiling Syndrome" in becoming administrators in top-level positions. It has been determined that the majority of the administrators both in the city center and in the districts think that the "Glass Ceiling Syndrome" obstacles are mostly self-imposed. Individual factors were followed by organizational factors and social factors, respectively.
Administrators and principals who are in the city center and in the districts believe that the viewpoints on administrative positions of women lead to the individual glass ceiling syndrome; organizational culture and policies lead to organizational obstacles; and occupational discrimination leads to social obstacles. 
The administrators in the city center and in the districts make recommendations that are mostly directed towards women (like being more enthusiastic, demanding and combative about top-level positions) in order to overcome the obstacles; and school administrators mostly make recommendations that are directed both towards women (like being more enthusiastic and demanding, having self-confidence, etc.), and also to politicians (applying quota, flextime practice at work, etc.). 

Key Words: 
Glass ceiling, top-level administrators, women administrators, social gender, gender discrimination.