Dijital metinlerle yapılan okuma çalışmalarının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine etkisi
The effect of reading activities on digital texts on the reading comprehension skills of 4th grade primary school students
Yazar: İREM DEMİRBAŞ SUSOY
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dijital metinler, günümüzün teknolojik çağında bilgi ve iletişim araçlarının merkezinde yer almaktadır. Bu metinler, öğrencilerin farklı medya ve kaynaklardan gelen bilgileri anlamalarına ve sentezlemelerine olanak tanır. Ayrıca, dijital metinler aracılığıyla öğrenciler, görsel, işitsel ve interaktif öğelerle etkileşimde bulunarak öğrenmelerini daha zengin ve etkili hale getirebilirler. Bu çalışmanın amacı; dijital metinlerle yapılan okuma çalışmalarının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda okuduğunu anlama becerilerinden ana fikir belirleme, çıkarım yapma ve özetleme becerileri esas alınmıştır. Bu kapsamda araştırmada karma yöntem desenlerinden iç içe karma desen kullanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın nicel aşaması ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada kullanılan yarı deneysel model kapsamında; (a) grupların eşleştirilmesiyle Deney ve Kontrol grubu oluşturulmuştur, (b) Deney ve kontrol grubuna ön testler uygulanmıştır, (c) Deney grubuna "TRT Çocuk Kitaplık" isimli uygulamadan temalara göre belirlenen dijital metinler uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise geleneksel öğretim (MEB ders ve çalışma kitabına göre metinlerin işlenmesi) yapılmıştır, (d) Deney ve kontrol grubuna son testler uygulanmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında ise deney grubundaki 35 öğrenciye deneysel sürecin sonunda, deney ve kontrol grubu öğretmenlerine sürecin hem başında hem sonunda dijital metinler ile ilgili yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Tokat ili merkez ilçesinde bulunan bir devlet okulunun dördüncü sınıflarının iki şubesinde eğitim gören toplam 70 öğrenci, çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu araştırmada "uygun örnekleme" yöntemi kullanılarak çalışma grubu belirlenmiştir. Ana fikir belirleme becerisine yönelik "Ana Fikir Belirleme Testi", çıkarım yapma becerisine "Çıkarım Yapma Testi", özetleme becerisine yönelik ise öğretmenin öğrencilerinin özet metinlerini değerlendirmeleri adına "İlkokul Öğrencilerinin Özet Metinlerini Değerlendirme Rubriği" araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Nicel verilerin analizinde; Deney ve kontrol grubuna ait veriler, normal dağılım gösterip göstermeme durumuna göre SPSS programı kapsamında Kolmogorov-Smirnow normallik testi yapılmış ve Skewness (çarpıklık) ve Kurtosis (basıklık) değerleri hesaplanmıştır. Verilerin normal dağılım gösterme durumu belirlendikten sonra deney ve kontrol gruplarının ön test puan ortalamalarını karşılaştırmak için "İlişkisiz (Bağımsız) Örneklemler t Testi" kullanılmıştır. Grupların kendi içinde ön test ve son test puan ortalamalarını karşılaştırmak için ise "İlişkili (Bağımlı) Örneklemler t Testi" kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının son test puan ortalamalarının karşılaştırılmasında ise "İlişkisiz (Bağımsız) Örneklemler t Testi" kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde; Türkçe dersinde dijital metinlerin kullanımına yönelik öğrencilerle ve öğretmenlerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerin transkript edilmiş hali içerik analizi kapsamında değerlendirilmiştir. MAXQDA ile analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, dijital metinlerle yapılan okuma çalışmalarının ilkokul 4. Sınıf öğrencilerinin ana fikir belirleme, çıkarım yapma ve özetleme becerilerini geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan görüşmelerde, öğrencilerin derste yapılan dijital etkinliklere vurgu yaptığı görülmüştür. Öğretmenlerin ise ana fikir, çıkarım yapma ve özetleme becerilerine yönelik öğretim aşamalarının farkında olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Digital texts are at the core of information and communication tools in today's technological age. These texts enable students to understand and synthesize information from various media and sources. Moreover, through digital texts, students can interact with visual, auditory, and interactive elements, enriching and enhancing their learning experience. The aim of this study is to examine the impact of reading activities conducted with digital texts on the reading comprehension skills of 4th grade primary school students. For this purpose, the study focuses on reading comprehension skills such as identifying the main idea, making inferences, and summarizing. Within this scope, the research employed an embedded mixed-methods design. In the quantitative phase, a pre-test post-test control group quasi-experimental design was utilized. The quasi-experimental model implemented in this study involved the following steps: (a) Experimental and control groups were formed by matching the participants. (b) Pre-tests were administered to both the experimental and control groups. (c) Digital texts selected from the application "TRT Çocuk Kitaplık" based on themes were implemented in the experimental group. In the control group, traditional teaching methods (processing texts according to the Ministry of Education textbooks and workbooks) were applied. (d) Post-tests were administered to both groups. In the qualitative phase of the study, semi-structured interviews were conducted with 35 students in the experimental group at the end of the experimental process, as well as with the teachers of both the experimental and control groups at the beginning and end of the process regarding their views on digital texts. The sample of the study consisted of 70 students from two 4th-grade classrooms in a public school located in the central district of Tokat province. The working group was determined using a "convenience sampling" method. The researcher developed the following tools for data collection: "Main Idea Identification Test" for assessing main idea identification skills, "Inference Making Test" for assessing inference-making skills, and "Rubric for Evaluating the Summary Texts of Primary School Students" for teachers to evaluate students' summary texts. For the analysis of quantitative data, the SPSS program was used. The Kolmogorov-Smirnov normality test was conducted, and skewness and kurtosis values were calculated to determine whether the data followed a normal distribution. Following this determination, the "Independent Samples t-Test" was used to compare the pre-test scores of the experimental and control groups. The "Paired Samples t-Test" was used to compare pre-test and post-test scores within each group, while the "Independent Samples t-Test" was used to compare post-test scores between the experimental and control groups. For the analysis of qualitative data, the transcriptions of the semi-structured interviews conducted with students and teachers regarding the use of digital texts in Turkish lessons were evaluated through content analysis using MAXQDA software. The study concluded that reading activities conducted with digital texts improved the main idea identification, inference-making, and summarizing skills of 4th-grade primary school students. The interviews revealed that students emphasized the digital activities conducted during the lessons. However, it was found that teachers were not fully aware of the instructional stages related to main idea identification, inference-making, and summarizing skills.