Kanser hastalarına yönelik psikoonkoloji uygulamaları
Psychooncology applications for cancer patients
Yazar: DENİZ DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN SAİD TORTOP
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Hastalar = Patients ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik destek = Psychological support ; Psikolojik etki = Psychological effect ; Psikolojik yardım = Psychological help

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kanser hastalarının biyopsikososyal açıdan bütüncül bir yaklaşımla psikoonkoloji çerçevesinde değerlendirmesinin yapılmasıdır. Araştırmanın çalışma grubu, 01 Ocak-30 Nisan 2018 tarihleri arasında İstanbul ili Kartal Dr. Lütfi Kırdar Araştırma ve Eğitim Hastanesi Onkoloji Ünitesi (Tıbbi Onkoloji, Radyasyon Onkoloji ve Hemotoloji) Polikliniğine ayaktan başvuran kanser tanılı 151 hasta/hasta yakını katılımcıdan oluşmuştur. Araştırmanın veri toplama araçları; alan yazın veri kaynakları, Hasta/Hasta Yakını Anamnez ve Eğitim Formu, Ruhsal Durum Muayenesi (RDM) kriterleri, Stres Termometresi, Hasta/Hasta Yakını Randevu Kartı, Eğitim Materyalleri ile yüz yüze yapılan görüşme seanslarına ait veri parametlerinden elde edilmiştir. Bu araştırma nicel nitelikte tanımlayıcı bir araştırmadır. Araştırmanın nicel veri analizlerinde "İstatistik Paket Programı (SPSS) 22.0" programı kullanılmıştır. Sayısal veriler sayı-yüzde dağılımı ki-kare ve ve spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Gözlem ve görüşme tekniğiyle yapılan çalışmada 151 katılımcının %74,2 (n:112)'si hastanın kendi, % 25,8 (n: 39)'u hasta yakını bireyden oluşmuştur. Hastaların % 68,9 (n:104)'ü kadın, % 31,1(n:47)'si erkek olup, yaş ortalaması 51,6±26,6'dir. Araştırma bulguları p>0,05 değerine göre; hastalık dinamiklerinin p=0,059; hastalık hakkındaki düşünce ve algılar, davranışsal tepkilerinin p=0,133;hastalığa karşı gelişen duygusal (emosyonel) tepkilerinin p=0,511; hastayı etkileyen kaygı odaklarının p=0,691 değerlerine sahip olduğu görülmüştür. Değerlerin dağılımı açısından kadın ile erkek cinsiyeti ve yaş grupları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Araştırmanın istatistik verilerine göre; hastaların kanseri olumsuz bir stres faktörü olarak değerlendirdikleri, kanser algılarının ölümle özdeşleştirildiği, kaygılarının kanser tanı ve tedavi gidişatıyla (prognoz) ilgili olduğu, kanser olgusunun fiziksel hastalığa bağlı tedavi yanıtındaki belirsizlik nedeniyle yaşam dinamiklerini sarstığı ve değiştirdiği, en çok uyum bozukluğu yaşadıkları belirlenmiştir. 
Sonuç olarak, kanser hastalarına yönelik psikonkoloji uygulamalarında bireye özgü psikolojik destek ve tedavilerin hastalığa yüklenilen anlam ve hastalık kabulüyle sürece uyum sağlamada etkili olduğu, pozitif iyilik halinin iyi hissetmeye, umut kavramının tedavi yanıtına olumlu katkı sağladığı söylenebilir. Multidisipliner yaklaşımla bütüncül biyopsikososyal model ve algı korelasyon şemasının akademi ve saha da kullanılmasının fayda sağlayacağı umulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kanser, Psikoonkoloji, Bütüncül Biyopsikososyal Model, Psikolojik Destek

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the cancer patients with a holistic biopsychosocial approach. The study group of the research, between January 01 and April 30, 2018; Kartal Lütfi Kırdar Research and Training Hospital Oncology Unit(Medical Oncology, Radiation Oncology and Hemotology) outpatient clinic with 151 patients /patient relatives. Data collection tools of the research; field type data sources, Patient/Patient Relation Anamnesis and Training Form, Mental State Examination (RDM) criteria, Stress Thermometer, Patient/Patient Relation Appointment Card, Training Materials and face-to-face sessions were obtained from the data parameter. This research is a qualitative research. Statistical Package Program (SPSS) 22.0 program was used in quantative data analysis. Numerical data were evaluated by number-percentage distribution, chi-square and spearman correlation analysis. In the study conducted with observation and interview technique, 74.2% (n: 112) of the 151 participants were self-owned and 25.8% (n: 39) were patients. 68.9% of the patients (n: 104) women, 31.1% (n: 47) was male and the mean age was 51.6 ± 26.6 years. According to the research findings p> 0,05; disease dynamics p= 0.059; thoughts and perceptions about the disease, behavioral responses p= 0.133; the emotional reactions to the disease p=0,511,  p= 0.691 values of the patients were observed. There was no significant difference between male and female gender and age groups in terms of distribution of values. According to the statistical data of the study; ıt was determined that the patients evaluated cancer as a negative stress factor, the cancer perceptions were associated with death, their anxiety was related to cancer diagnosis and treatment (prognosis), the cancer phenomenon was shaken and changed the dynamics of life due to the uncertainty in the treatment response due to physical disease, and the ones with the most adjustment disorder experienced.
In conclusion, it can be said that individual psychological support and treatments are effective in adapting to the disease with the meaning and disease acceptance of the disease, and positive wellbeing has a positive effect on the treatment response. It was hoped that the use of a holistic biopsychosocial model and perception correlation scheme with multidisciplinary approach would be beneficial in academia and field.

Key Words: Cancer, Psychooncology, Holistic Biopsychosocial Model, Psychological Support