Donor bitkilerin yetişme koşulları ve farklı kültür sıcaklıklarının ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) anter kültüründe haploid bitki rejenerasyonuna etkileri üzerine bir araştırma
Effect of growing conditions of donor plants and different incubation temperatures on haploid plant regeneration from anthers of bread wheat
Yazar: MUSTAFA ENGİN ÖZÜ
Danışman: PROF. DR. RÜŞTÜ HATİPOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Anter kültürü = Anther culture ; Bitki rejenerasyonu = Plant regeneration ; Bitki yetiştirme ortamları = Plant growth mediums ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Genotip = Genotype ; Triticum aestivum = Triticum aestivum

Özet:
Ekmeklik buğday anter kültüründe genotip, donor bitki yetiştirme koşulları ve anter kültürsıcaklığının haploid bitki rejenerasyonu üzerine etkisini saptamak amacı ile yürütülen bu araştırmada,tarla veya sera koşullarında yetiştirilen üç farklı ekmeklik buğday genotipinden (Seri 82, Genç 99,Balatilla) alınan anterler P2 ortamında dört farklı sıcaklıkta (25 ºC, 27 ºC, 30 ºC, 32 ºC) kültüredilmiştir. Kültüre alınan anterlerde, reaksiyon gösteren anter oranı, 100 anter başına rejenere olanbitki sayısı, yeşil bitki sayısı ve albino bitki sayısı saptanmıştır.Araştırma sonuçları, donor bitki yetiştirme koşullarının anter reaksiyon oranında istatistikselolarak önemli bir farklılık yaratmadığını, genotip ve anter kültür sıcaklığının anter reaksiyon oranındaistatistiksel olarak önemli farklılık yarattığını göstermiştir. Anter reaksiyon oranı ortalamasıgenotiplere bağlı olarak % 0.4 ile % 2.4 arasında değişmiş ve Seri 82 çeşidi incelenen diğer iki çeşidegöre daha yüksek anter reaksiyon oranı ortalaması göstermiştir. Kültür sıcaklığının 25 ºC'den 30ºC'ye kadar artırılması anter reaksiyon oranında artışa neden olmuş ve 30 ºC'de kültür edilen anterler25 ºC'de kültür edilen anterlere göre istatistiksel olarak daha yüksek anter reaksiyon oranı ortalamasıgöstermişlerdir. 32 ºC'de kültür edilen anterler 30 ºC'de kültür edilen anterlere göre istatistikselolarak önemli derecede daha düşük reaksiyon oranı ortalaması göstermişlerdir.Donor bitkilerin yetişme koşulları ve anter kültür sıcaklığı bitki rejenerasyon oranı, yeşil bitkirejenerasyon oranı ve albino rejenerasyon oranını istatistiksel olarak önemli derecede etkilememiştir.Bitki rejenerasyon oranı, yeşil bitki rejenerasyon oranı ve albino bitki rejenerasyon oranı genotiplerebağlı olarak önemli derecede farklılık göstermiş ve Seri 82 çeşidinin söz konusu özellikler açısındanincelenen diğer iki çeşide göre daha üstün olduğu ortaya çıkmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgulara dayanarak, ekmeklik buğday anter kültüründe, haploid bitkirejenerasyonunu etkileyen en önemli faktörün genotip olduğu sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Buğday, Genotip, Donor, Anter, Sıcaklık

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of genotype, growing conditions of donorplants and different incubation temperatures on haploid plant regeneration from anthers of breadwheat ( Triticum aestivum L).In the study, anthers of three different cultivars (Seri 82, Genç 99, Balatilla) of bread wheatgrown under field or greenhouse conditions were cultured on P2 medium at different culturetemperatures (25 ºC, 27 ºC, 30 ºC, 32 ºC). In the experiment, percentage of anthers produced callusor embryoid, numbers of regenerated plants, green plants as well as albino plants per 100 antherscultured were determined.Result of the study showed that growing conditions of donor plants did not affect statisticallythe percentage of anthers produced calli or embryoids. The percentage of responding anthers variedbetween 0.4 % and 2.4 % depending on the genotypes and cultivar Seri 82 showed higher percentageof responding anthers than those of other two cultivars studied. Increasing culture temperature from 25ºC to 30 ºC increased the percentage of responding anthers, and the anthers cultured at 30 ºC showedstatistically significant higher percentage of response than those cultured at 25 ºC. The antherscultured at 32 ºC showed statistically significant lower percentage of response than those cultured at27 ºC and 30 ºC.Numbers of regenerated plants, regenerated green plants and regenerated albino plants per 100anthers cultured were not statistically significant influenced by the growing conditions of donor plantsand the culture temperature of anthers. The above mentioned characters of wheat anther cultureshowed statistically significant differences depending on the genotypes and cultivar Seri 82 showedhigher performance than the other two cultivars studied in those characters.From the result of the study, it was concluded that the genotype was most important factoraffecting haploid plant regeneration from anthers of bread wheat.KeyWords: wheat, genotype, donor , anther, temperature