Irak Türkmen Türkçesinde soru
Question in Irak Turkmen Turkish
Yazar: NOOR YALMAZ NOORALDEEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİGAR OTURAKÇI ORBAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Irak = Iraq ; Irak Türkleri = Iraq Turkish ; Soru cümleleri = Interrogative sentences ; Türkmence = Turkoman language ; Türkmenler = Turkomans

Özet:
Bu çalışmada Irak Türkmen Türkçesinde soru cümleleri; soru işaretleyicileri, sözdizimi ve anlam bakımından incelenmiştir. İncelenen metinlerde haḫsı, hanı, hara, harda, hardan, hayza, kim, nanca, ne, nece, neçe, nerede, neçi, nişi, niye ve yav̇ı/yav̇u, Irak Türkmen Türkçesinde kullanılan soru sözcükleri tespit edilmiştir.
	Çalışmamız, beş bölümden oluşmuştur. İlk bölümde "Giriş", İkinci bölümde "Kuramsal Açıklamalar ve İlgili Araştırmalar", üçüncü bölümde "Yöntem", dördüncü bölümde "Bulgular" ve beşinci bölümde ise "Sonuç" yer almıştır.
	Birinci bölüm olan Giriş'te çalışmanın problemi, amacı, önemi, sınırlılıkları ve tanımı yer almıştır. 
	İkinci bölümde, "Kuramsal Açıklamalar ve İlgili Araştırmalar" başlığı altında Irak Türkmen Türklerinin tarihçesi, yaşadıkları coğrafya, ağızları ve edebiyatı ile ilgili bilgiler yer aldıktan sonra Türkiye Türkçesindeki ve Irak Türkmen Türkçesindeki soru türleri ortaya konmuştur. Daha sonra da soru ile ilgili araştırmalara yer verilmiştir.
	Üçüncü bölümde ise çalışmanın Yöntem'i yer almıştır. 
	Dördüncü bölümde, "Bulgular" başlığı altında Irak Türkmen Türkçesindeki sorular üç açıdan değerlendirilmiştir. "Soru İşaretleyicileri Bakımından", "sözdizimi bakımdan" ve "anlam bakımından" sorular olmak üzere tasnif edilmiştir. Bu bölümün birinci kısmını oluşturan "Soru İşaretleyicileri Bakımından Soru", "Sözcük Türü ile Kurulan Soru Cümleleri" ve "Ezgi Soruları" olarak sınıflandırılmıştır. Sözcük türü ile kurulan sorular, zamir, sıfat ve zarf işlevinde kullanılışlarına göre değerlendirilmiştir. Ezgi Soruları ise "I. tip ezgi soruları" ve "II. tip ezgi soruları" olarak sınıflandırılmıştır. Bulgular bölümünün ikinci kısmında ise soru sözcükleri sözdizimsel bakımdan incelenmiştir. Soru sözcükleri, cümle ögelerinde ve söz öbeklerinde yer almaları bakımından iki temel gruba ayrılmıştır. Soru sözcüklerinin anlamsal özellikleri ise Bulgular bölümünün üçüncü kısmını oluşturmuştur. Bu kısımda soru sözcüklü cümleler, doğrudan ve dolaylı olarak iki ana gruba ayrıldıktan sonra gerçek veya sözde oluşlarına göre incelenmiş, ardından da olumlu ve olumsuz anlamları bakımından dört grupta değerlendirilmiştir. Irak Türkmen Türkçesinde soru sözcüklü cümlelerde dolaylı soru örneğine rastlanılmamıştır, ancak gizli dolaylı soru olarak incelediğimiz cümleler bu bölümün diğer kısmını oluşturmuştur. Ayrıca bu kısımda soru sözcüğü olup da soru anlamı taşımayan cümlelere de yer verilmiştir.
	Çalışmanın beşinci ve son bölümünü ise "Sonuç" oluşturmuştur. Her bölümde yapılan sınıflandırmalar sonucunda sayısal verilerin dökümü tablolar ile belirtilerek Irak Türkmen Türkçesinde soruların kullanım sıklığı ortaya konmuştur.
	Anahtar Sözcükler: Irak Türkmen Türkçesi, Soru Sözcükleri, Ezgi Soruları, Sözdizimi, Anlam.

Abstract:
In this thesis, questions sentences, question marks in Iraq Turkmen Turkish are examined in the framework of syntax and semantics. In study haḫsı, hanı, hara, harda, hardan, hayza, kim, nanca, ne, nece, neçe, nerede, neçi, nişi, niye ve yav̇ı/yav̇u are question sentences in Iraq Turkmen Turkish.
	This thesis is divided into five groups: "Introduction", "Theoretical Explanations and Investigations", "Method", "Findings", "Conclusion".
	In introduction we explained the main purpose of thesis, it's boundedness, aim and it's importance.
	In the second part, "Theoretical Explanations and Investigations" it is examined the history of Turkmen Turkish's their geography, dialects and their literacy. After that the kind of questions both Turkey Turkish and Iraq Turkmen Turkish are clarified. Later we gave place to studies about questions.
	In third part the method of thesis takes place.
	Under the name of "Findings" questions in Iraq Turkmen Turkish are examined in framework of "questions marks", "syntax" and "semantics". In this first part of this chapter "Questions with Question Marks", "Questions with the Question Sentences", "Melody Questions" are taken place. Questions with question sentences are clarified as a pronoun, adjective, adverb. Melody questions are divided into "I. type melody questions", "II. type melody questions". In the second of this chapter, question sentences are examined in the framework of syntax. In the third part, questions are examined in the framework of semantics. Question sentences are classified as direct and indirect questions and positive and negative. In Iraq Turkmen Turkish, we did not find indirect questions. Also in this chapter, some questions who do not imply any questioning meaning take place.
	In conclusion chapter, we come up with the summit of the whole thesis.
	Key Words: Iraq Turkmen Turkish, Question Sentences, Melody Questions, Syntax, Semantics.