Pamuklu kumaşlar için farklı enzimatik işlemler ile boyama proseslerinin kombine uygulanabilirliğinin ve boyama performansı üzerine etkisinin araştırılması
The investigation of combining applicability of dyeing process with different enzymatic processes for cotton fabrics and effect on the dyeing efficiency
Yazar: ĞASSAN ASKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ONUR BALCI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Enzimler = Enzymes ; Haslık = Fatsness ; Katalaz = Catalase ; Kumaş boyama = Fabric dyeing ; Renkler = Colors ; Selülaz = Cellulase

Özet:
Pamuklu örgü kumaşlar için ön terbiye prosesinde ağartma amaçlı kullanılan hidrojen peroksitin boyamayı olumsuz etkilememesi açısından kumaş ve flotte üzerinden tamamen uzaklaştırılması gerekmektedir. Proses sonrası bu amaç için katalaz enzimi kullanılmaktadır.Aynı zamanda düşük büküme sahip ipliklerle elde edilen örgü kumaşlarda lif uçlarının kumaş yuzeyine cıkarak pilling oluşumunu artırması sebebiyle antipilling(biyoparlatma) prosesinin uygulaması da kaçınılmazdır.bu amaca yonelik selülaz enzimleri kullanılmaktadır.Çalışma kapsamında pamuklu örgü kumaşlar için kullanılan katalaz selulaz enzimlerinin reaktif boyama prosesiyle kumasın, renk, haslık ve önemli fiziksel performans özellikleri değiştirilmeksizin kombınasyonları araştırılmıştır.Bu araştırma birbirleriyle trikromik olarak karıştırılabilen CI Reactive Red 198, CI Blue 220, CI Yellow 15 boyarmaddelerı üzerinden yürütülmüştüur. Toplam 5 program ve 9 proses oluşturulmuştur. Boyarmadde renk şiddeti ve enzim derişimi değişken olarak seçilmiş ve toplam olarak 279 numune elde edilmiştir.Elde edilen numunelere renk ölçümü, haslık ve ceşitli fiziksel performans testleri uygulanmıştır. Optimum proses seçım kriteri olarak renk ve haslık performansı belirlenmiştir. Çalışma sonunda ayrıca seçilen proses ile klasik proses arasında zaman, enerji ve su tüketimi açısından maliyet araştırması yapılmıştır.Calışma sonucunda selülaz, katalaz ve boyama uygulamalarının klasik proseslere göre önemli performans değişimlerine sebep olmadan kombine edilebileceği belirlenmiştir. Bu kombinasyon sonunda yaklaşık %34' lük üretim artışı, %15 civarında da su tüketiminde kazanç sağlanmıştır. Bunlara ilaveten yaklaşık 1 kg pamuklu örgü kumaş için, buhar tüketiminden kaynaklı 960 kcal `lik enerji kazanımı hesaplanmıştır.

Abstract:
Hydrogen peroxide used for bleaching pretreatment of cotton knitted fabrics, has toremove from harmful to the dyes either in solution or on the fabric, was replaced by enzymatic cleaning using catalases.At the same time,biopolish process has to aplicated for knitted fabric made by low twisted yarns.Cellulase enzymes has to used for remove of pilling effects of these yarns.In this study we tried to investigate the combination of catalase and cellulase enzymes and raective dyeing of cotton knitted fabrics without changed colour values,fastness and important physical performances of their. This study carry out by the tricromi dyes (CI Rectıve Red 198, CI Reactive Blue 220, CI Reactive Yellow 15) that suitable using together.Total 5 programs and 9 process has been established.Variable enzyme and dye concantration has been selected and 279 samples have been obtained.According to colour values and fastness optimum process has been identified.At the end of the study we tried to investigate the cost of time, energy and water consumption between conventional and selected process? According to the results, we found out that the new process(enzymes and dyeing combination) could be applied without givinig any damage to the quality properties of the fabric. After this combination was calculated 34% increase in the production,15% less water consumption and 960 kcal of energy gain(less steam consumption) per kg fabric.