Seyahat davranışını etkileyen faktörlerin yaya odaklı alanlar üzerinden incelenmesi: İzmir-Konak örneği
Examing the factors affecting travel behavior through pedestrian-oriented areas: The case of Izmir-Konak
Yazar: ZELİHA YAPICI
Danışman: DOÇ. DR. İREM AYHAN SELÇUK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Ulaşım sistemleri değişen ihtiyaçlarla birlikte gelişen dinamik yapılardır. Bu
yapılarda yaşanan aksaklıklar çeşitli sorunlara yol açabilmektedir. Bu nedenle
sürdürülebilir ulaşım türlerinin tercih edilebilirliğini artırmak çevre sorunlarının
azaltılması açısından önemli hale gelmektedir. Bireylerin motorsuz ulaşım türlerini
seçme eğilimlerini artırmak için bölgeye uygun ulaşım politikalarının belirlenmesi
gerekmektedir. Bireylerin ulaşım türü seçim davranışını etkileyen değişkenlerin
belirlenmesi ulaşım sistemlerindeki aksaklıkların azaltılması açısından önemlidir.
Çalışmada bireyin tür seçim davranışına etki eden değişkenleri araştırmaya yönelik
literatürde örnekler incelenerek, Konak ilçesinde benzer özelliklere sahip 2 yaya alanı
ve 1 potansiyel yaya alanı olmak üzere 3 alanda; Kemeraltı Bölgesi, Alsancak Kıbrıs
Şehitleri Caddesi ve Güzelyalı Parkı ve çevresi için 199 adet anket çalışması
yapılmıştır.Alan geneli ve bölgeler için bireylerin yolculuk davranışlarının tespit
edilmesi doğrultusunda ANOVA ve multinominal logistik regresyon analizi
gerçekleştirilmiştir. ANOVA analizine göre Kemeraltı Bölgesi, Alsancak Kıbrıs
Şehitleri Caddesinin bazı değişkenler açısından benzer özellikler taşıdığı Güzelyalı
Parkı ve çevresinin bu alanlardan farklılık gösterdiğine ulaşılmıştır. Multinominal
logistik regresyon analizinde çeşitli bağımsız değişkenin tür seçimi üzerindeki etkisi
incelenmiştir. Bu bağımsız değişkenlerden bazıları; yaş, hane geliri, otomobil sahip
olma durumu, alanın ulaşım alt yapı özellikleri ve yolculuk süresi (dk) şeklindedir.
Çalışmada bireyin sürdürülebilir ulaşım modlarına yönelik eğilimlerini arttırmak ve
bu doğrultuda uygulanabilecek ulaşım politikalarına yönelik önerilerin oluşturulması
hedeflenmektedir.

Abstract:
Transportation systems are dynamic structures that develop with changing needs.
Disruptions experienced in these structures can cause various problems. Therefore,
increasing the preferability of sustainable transportation modes is becoming important
in terms of reducing environmental problems. In order to increase the tendency of
individuals to choose non-motorized modes, it is necessary to determine transportation
policies suitable for the region. Determining the variables affecting individuals'
transportation mode selection behavior is important in terms of reducing disruptions
in transportation systems. In the study, examples in the literature were examined for
the variables affecting the individual's mode selection behavior, and 199 surveys were
completed for 3 areas with similar characteristics in Konak district, 2 pedestrian areas
and 1 potential pedestrian area: Kemeraltı Region, Alsancak Kıbrıs Şehitleri Street and
Güzelyalı Park and its surroundings. ANOVA and multinominal logistic regression
analysis were performed in order to determine the travel behaviors of individuals.
According to the ANOVA analysis, it was concluded that Kemeraltı Region, Alsancak
Kıbrıs Şehitleri Street had similar characteristics in terms of some variables, while
Güzelyalı Park and its surroundings differed from these areas. The effect of various
independent variables on the choice of mode was examined in the multinomial logistic
regression analysis. Some of these independent variables are age, household income,
car ownership status, transportation infrastructure features in some aspects of the area
and travel time (min). The study aims to increase the individual's tendencies towards
sustainable transportation modes and to create suggestions for transportation policies
that can be implemented in this direction.