İbn Haldun'un toplum ve devlet hakkındaki görüşlerinin klasik batılı düşünürler A. Comte, K. Marx, E. Durkheim, M. Weber ile karşılaştırılması
Comparison of Ibn Haldun's opinions on state, society and state with classical western thinkers A. Comte, Karl Marx, E. Durkheim, M. Weber
Yazar: HAZEL MERVE DANIŞKANER
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM MAZMAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Toplum ve devlet konusu tarihin her safhasında tartışılan konuların başında gelmiş, 
birçok düşünür bu konuda çeşitli fikirler sunmuş ve toplum ve devlet üzerine 
açıklamalarda bulunmuştur. Bu kapsamda çalışmamızın temel amacı 14. yy.da 
yaşamış olan İbn Haldun'un toplum ve devlete dair Mukaddime'de ortaya koymuş 
olduğu özgün düşünceleri ele alarak, İbn Haldun'un entelektüel değerini hem İslam 
dünyası hem de batı dünyası açısından gözler önüne sermektir. Aynı zamanda İbn 
Haldun'un toplum ve devlet görüşlerini analiz ederek, İbn Haldun'un metodolojisine, 
özgün düşünce dünyasına benzer nitelikte düşünceler ortaya konulduğunu açığa 
çıkarmaktır. Bu doğrultuda İbn Haldun'un toplum ve devlet görüşlerinin, klasik batılı 
düşünürler olan Auguste Comte, Karl Marx, Emile Durkheim, Max Weber'e kaynaklık 
ettiğini analizlerle ortaya çıkarmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmada İbn Haldun'un 
hayatı, eserleri, temel kavramları toplum ve devlet hakkındaki görüşleri ana kaynak 
olan Mukaddime'den alıntılarla analiz edilerek bu görüşlerin klasik batı 
sosyologlarının görüşleri ile benzer olduğu eserleri doğrultusunda karşılaştırmalı 
analiz yapılarak bu eksen kapsamında konu irdelenmiş ve sınırlandırılmıştır. Aynı 
zamanda basılı ve elektronik kaynakların taranması ile teorik alt yapı ve kavramsal 
çerçeve oluşturulmuştur. Bu çalışmada veri toplama tekniği olarak nitel yöntemin 
belgesel kaynak taraması ve doküman incelemesi tekniği kullanılmış, Mukaddime ve
batılı klasik sosyologların eserleri birincil kaynak olarak ele alınmış, ikincil olarak 
konu hakkında kitap, makale, tez vb. çalışmalar dikkate alınarak bu çalışma 
gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda çalışmada klasik batılı sosyologların İbn Haldun'un 
görüşlerine benzer görüşler sergilediği ve bu görüşlerle batıya ışık tuttuğu, adeta bu 
sosyologlara fener görevi gördüğü gözler önüne serilmiştir

Abstract:
The subject of society and state has been one of the most debated subjects in every 
stage of history, and many thinkers have presented various ideas on this subject and 
made explanations on society and state. In this context, the main purpose of our study 
is to examine the original thoughts of Ibn Khaldun, who lived in the 14th century, on 
society and state, put forward in his Muqaddimah, and to reveal Ibn Khaldun's 
intellectual value in terms of both the Islamic world and the Western world. At the 
same time, by analyzing Ibn Khaldun's views on society and state, it is to reveal that 
thoughts similar to Ibn Khaldun's methodology and original world of thought are put 
forward. In this direction, it is to prove that Ibn Khaldun's views on society and state 
are the source of classical Western thinkers such as Auguste Comte, Karl Marx, Emile 
Durkheim, and Max Weber. In this context, in this study, Ibn Khaldun's life, works, 
basic concepts, and views on society and the state were analyzed with quotes from the 
main source, Muqaddimah, and a comparative analysis was made in line with the 
works that showed that these views were similar to the views of classical Western 
sociologists, and the subject was examined and limited within this axis. At the same 
time, the theoretical infrastructure and conceptual framework were created by 
scanning printed and electronic resources. In this study, the documentary source 
scanning and document review technique of the qualitative method was used as the 
data collection technique, Muqaddimah and the works of Western classical 
sociologists were taken as primary sources, and this study was carried out by 
considering books, articles, theses, etc. studies on the subject as secondary sources. In 
this context, the study revealed that classical Western sociologists exhibited views 
similar to Ibn Khaldun's views and shed light on the West with these views, acting as 
a beacon for these sociologists.