II. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e İstanbul kız mektepleri
Girls' schools of Istanbul from the Second Constitution to the Republic Period
Yazar: ARİFE BETÜL BİLAL
Danışman: PROF. DR. NURAN PILEHVARIAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Eğitim tarihi = Educational history ; Eğitim yapıları = Educational buildings ; Kız öğrenciler = Girl students ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Okul mimarisi = School architecture

Özet:
Osmanlı Devleti'nde, Sultan II. Mahmud reformlarından önce erkek çocukları için ilköğretim seviyesinden yükseköğretim seviyesine kadar ulaşabilecekleri birçok örgün eğitim kurumu varken kız çocukları için örgün eğitim yapan tek kurum 
ilkokul seviyesinde eğitim veren sıbyan mektepleridir. Sultan II. Mahmud'la başlayan eğitim reformlarına Tanzimat Dönemi'nde kızlar da dâhil edilmiştir. Tanzimat Dönemi'nden Cumhuriyet Dönemi'ne kadar kız okullarının sayısı ve 
çeşitliliği artmış, kız okulları tüm Osmanlı topraklarına yayılmıştır. "II. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e İstanbul Kız Mektepleri" başlıklı bu tezde, Osmanlı Devleti'nin Sultan II. Mahmud Dönemi'nde başlatılan eğitim reformlarının kızlara yönelik düzenlemeleri ve bu düzenlemelere göre II. Meşrutiyet Dönemi'nde İstanbul'da açılan kız okulları için seçilen mimari mekânlar tanıtılmıştır. Çalışmada incelenen yapıların plan şeması ve cephe özellikleri analiz edilerek 
değerlendirilmiş, değişen toplumsal yaşamın ve Sultan II. Mahmud Dönemi'nde başlayan yenilenmelerin simgesi olarak seçilen binaların mimarileri aracılığıyla kızların eğitim-öğretimine verilen önem ve yüklenen anlamlar ortaya konulmuştur. 
Bu bağlamda tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Giriş, Literatür Özeti, Tezin Amacı anlatılmış ve Hipotez ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, Osmanlı Devleti'nde 19. yüzyıl öncesi kız çocuklarının eğitimi irdelenmiş, 19. yüzyılda Sultan II. Mahmud'la başlayan eğitim reformları ve bu yeniliklere kızların dahil edilmesi süreci irdelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde 19. yüzyılda kız çocuklarının eğitimine yönelik düzenlemeler ve bu dönemde açılan okullar kronolojik sırayla incelenmiştir. Tezin dördüncü bölümünde ise II. Meşrutiyet'in ilanından sonra kız eğitimi alanındaki gelişmeler incelenmiş ve başkent İstanbul'da kızlar için açılan okulların eğitim verdiği binalar incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Eğitim, kız çocuklarının eğitimi, II. Meşrutiyet Dönemi, eğitim yapıları, kız okulları

Abstract:
While there were many formal education instutution from primary school level to higher education level In Ottoman Empire's education system before the reforms of Sultan Mahmud ll for female students there was only education instution is "sıbyan mektebi" that provides primary level education. Female students included to education reforms that's start with Sultan Mahmud ll reforms in "Tazimat Edict". Girls Schools number's and diversity is increased from Tanzimat period to Republic era and girls schools spread all over Ottoman lands. In this "From Second Constitutional Monarchy To Republic Period Girls Education" entiteled thesis, Ottoman Empire's Mahmud ll education reform's regulations to female students and the chosen architecture places for this regulations be introduced. The plan scheme and facade features of the buildings examined in the study were analyzed and evaluated, the importance and meanings attached to the education and training of girls were revealed through the architectures of the buildings selected as a symbol of the changing social life and the renovations that began during the period of Sultan Mahmud II. In this context thesis study consist of fivechapter. In the first chapter so intro chapter, literature summary, purpose of thesis and hypothesis parts located. In the second chapter, the education of female students in the Ottoman Empire before the 19th century was examined, Sultan Mahmud II's educational reforms and how female students were involved in them were examined. In the third chapter, 19th century educational reforms for female students and schools thats opened in that period were examined with chronological order. In the fourth chapter, the improvement of girls' education after the proclamation of the second constitutional monarcy were examined and The buildings of the schools opened for girls in the capital Istanbul were examined.

Key Words: Education, education of girls, educational buildings, II. Constitutional Monarcy Period, girls' schools