Mit yıkımı: Mitlerin çağdaş metinlerle yeniden yorumlanması
Deconstruction of myth: Reinterpretation of myths with contemporary texts
Yazar: SEVİLAY YAVUZ ÇEŞMECİ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ÖZEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Fallus = Phallus ; Kadın bedeni = Woman body ; Kadın dili = Woman language ; Kadın edebiyatı = Women literature ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Mitler = Myths ; Yapısöküm = Deconstructive

Özet:
Tarih boyunca kadın kimliği erkek bakış açısıyla tanımlanmış ve kadınların yaşam alanları ataerkil dil ve söylem ile sınırlandırılmıştır. Mitleri kaynak olarak kullanan fallus merkezli edebiyat da kadınları erkeğin 'öteki'si, edilgen ve itaatkâr örnek kadın olarak konumlandırmıştır. Yirminci yüzyılın ortalarında, kadın yazarlar, koşulsuz yüceltmeye dayalı mitler ve hikâyelerde sessiz bırakılmış pek çok mitolojik figürü farklı bakış açılarıyla yeniden yazmaya başlamışlardır. Farklı kültürlerden yazarların erkek egemen dili dönüştürme projesi olarak yazdığı bu tür metinler aracılığıyla hiyerarşik yapıların nasıl yıkılabileceği, eril dilin nasıl altüst edilebileceği, kadınların kendilerine ait bir dili olup olamayacağı sorgulanmaya başlanmıştır. Bu çalışmada, Margaret Atwood'un Odysseia destanını yeniden yazdığı Penelope, Ayla Kutlu'nun tarihteki en eski destan olarak kabul gören Gılgamış'taki tapınak yosmasının yaşamını yeniden konu alan Kadın Destanı ve Anita Diamant'ın Eski Ahit'in Yaratılış bölümünde geçen Dina'nın hikâyesini yeniden yorumladığı Kırmızı Çadır romanları mit yıkımı, yeniden yazımı ve dişil yazı okuması ile incelenmektedir. Eserlerin karşılaştırmalı analizi, erkek egemen sözcüklerle kurulan bu dünyanın dışına çıkabilmek için kadınların kendilerini ve bedenlerini yazma mücadelesi vermelerine odaklanmaktadır. Bununla birlikte, Derrida'nın yapısöküm kavramı ile post-yapısalcı feministlerin öne sürdüğü dişil dil ve yazı aracılığıyla eril dilin, ikili karşıtlıkların ve toplumsal cinsiyet rollerinin ters yüz edilebileceği üzerinde durulmaktadır. Çalışmada, Atwood, Kutlu ve Diamant'ın yapıtları ile farklı kültürlerdeki kadınların edebiyat eserleri aracılığıyla erkeğin gölgesinden kurtulup kadın merkezli mit yazımı yaratabilecekleri, ataerkil dili yıkarak baskı ve zıtlıklardan arındırılmış bir kadın yazınını harekete geçirebilecekleri gösterilmektedir.

Abstract:
Throughout the history, woman's identity has been defined by a male perspective and women's lives have been limited to patriarchal language and discourse. The phallus-centered literature, which has the myths as its main source, has created woman as the 'other' of the man, passive and obedient agent. In the mid-twentieth century, women writers began to rewrite many mythological figures with different perspectives that had been kept silent in myths and stories based on absolute deification. Through such texts, written by authors from different cultures as a project of the transformation of the male-dominated language, it has begun to be questioned how hierarchical structures can be destroyed, how the man-made language can be subverted, whether women can have a language of their own. In this study, Margaret Atwood's The Penelopiad, based on the Epic of Odysseia, Ayla Kutlu's Kadın Destanı, retelling the story of harlot in the oldest epic Gılgamesh and Anita Diamant's The Red Tent, reinterpreting the story of Dina in The Old Testament are examined through myth destruction, myth making and feminine writing. Comparative analysis of the works focuses on the struggle of women to write themselves and their bodies in order to go beyond the world established with male-dominated words. Besides, it is emphasized that the man-made language, binary oppositions and gender roles can be subverted through Derrida's concept of deconstruction, female language and feminine writing suggested by post-structuralist feminists. In the study, it is shown that with the works of Atwood, Kutlu and Diamant, women in different cultures can be freed from the shadow of the man, create a woman-centered myth-making and activate the feminine writing that is free from the oppression and dichotomies by reversing the patriarchal language.