Üstlenilmiş travma ve ikincil travmatik stresin travmatik yaşantılara müdahale eden bir grup üzerinde Gestalt temas biçimleri çerçevesinde değerlendirilmesi
The assessment of vicarious trauma and secondary traumatic stress of a group of trauma workers within the frame of Gestalt contact styles
Yazar: GÖKCE GÜRDİL
Danışman: PROF. DR. GÜLSEN ERDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Gestalt yaklaşımı = Gestalt approach ; Stres = Stress ; Travma = Trauma ; Tükenmişlik = Burnout ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada üstlenilmiş travma, ikincil travmatik stres ve tükenmişlik kavramlarının birbirlerinden görgül olarak ayırt edilip edilemeyeceği sınanmış ve travma çalışanlarını bu üç yaşantı bakımından risk altına sokan değişkenler incelenmiştir. Ayrıca, Geştalt temas biçimlerinin bu üç yaşantıyla ilişkisi değerlendirilmiştir. Araştırmaya 150 psikolog, avukat, sosyal hizmet görevlisi ve ambulans görevlisi katılmıştır. Travma ve Bağlanma İnanç Ölçeği (TBİÖ), Travma Sonrası Stres Belirtileri Ölçeği (TSSBÖ), Maslach Tükenmişlik Envanteri (MTE) ve Geştalt Temas Biçimleri Ölçeği Yeniden Düzenlenmiş Formu (GTBÖ-YDF) kullanılmıştır. Sonuç olarak TBİÖ, TSSBÖ, MTE toplam ve alt ölçek puanları arasındaki ilişkilerin orta düzeyde olduğu ve bu puanları yordayan değişkenlerin farklılaştığı belirlenmiştir. Katılımcıların kendi travmatik yaşantılarından etkilenme düzeylerinin, özellikle ikincil travmatik stres gelişimi açısından önemli bir risk etkeni olduğu bulunmuştur. Geştalt temas biçimleri açısından bakıldığında, kendine döndürme temas biçiminin özellikle üstlenilmiş travma ve tükenmişlik gelişimine karşı koruyucu bir etken olabileceği belirlenmiştir. Katılımcıların çevreleriyle ve kendi içsel dünyalarıyla temasta olma düzeylerinin ise üstlenilmiş travma ve tükenmişlik gelişimi açısından bir risk etkeni olabileceği saptanmıştır. Ayrıca, duygusal duyarsızlaşma temas biçiminin üstlenilmiş travma gelişimi için bir risk etkeni olabileceği belirlenmiştir. Katılımcıların TBİÖ, TSSBÖ, MTE toplam ve alt ölçek puanları meslek grupları açısından karşılaştırıldığında, psikologların diğer meslek gruplarına göre daha az risk altında olabileceği belirlenmiştir. Katılımcıların üstlenilmiş travma, ikincil travmatik stres ve tükenmişlik düzeyleri zaman içinde belirgin bir değişiklik göstermemiştir.

Abstract:
In this research, whether the concepts of vicarious trauma, secondary traumatic stress and burnout can be distinguished empirically has been tested and the variables putting trauma workers at risk from these three experiences have been examined. In addition the Gestalt contact styles have been evaluated with relation to these three experiences. 150 psychologists, lawyers, social services staff and ambulance staff took part in the study. Trauma and Attachment Belief Scale (TABS), Post Traumatic Stress Symptoms Scale (PTSSS), Maslach Burnout Inventory (MBE) and Gestalt Contact Styles Questionaire-Revized (GCSQ-R) have been used. Results have shown a moderate relationship between the total and subscale points of TABS, PTSSS, MBE and the variables predicting these points have been determined to be different. Participants' own exposure levels to traumatic experiences appeared as an important risk factor with regard particularly to the development of secondary traumatic stress. It was determined that retroflection can offer protection against the development particularly of vicarious trauma and burnout. Participants' contact with their environment and their own internal world appeared as a risk factor in the development of vicarious trauma and burnout. Moreover it was shown that desensitization can be a risk factor in the development of vicarious trauma. When the TABS, PTSSS, MBE total and subscale points are compared according to occupational groups, it has been established that psychologists might be at less risk than the other groups. The levels of vicarious trauma, secondary traumatic stress and burnout amongst the participants have not shown a significant variation over time.