Otizmi olan çocukların etkinlikler ve ortamlar arası geçişlerini kolaylaştırmada hazırlayıcı videoların etkisi
The effects of video priming on facilitating the transitions between the activities and environments for children with autism
Yazar: EMRAH GÜLBOY
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE YÜCESOY ÖZKAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Eğitim stratejileri = Training strategies ; Geçişken bellek = Transactive memory ; Geçişlilik = Transitivity ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Problem davranış = Problem behavior ; Video = Video ; Video destekli öğretim = Video supported teaching ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Okulöncesi dönemdeki çocuklar okul içi geçişler sırasında bağımsız geçiş davranışları sergilemekte zorlanmakta ve bir okul gününün %20-35'ini geçişler sırasında harcamaktadırlar. Geçişler, öğretim etkinliklerine oranla daha az yapılandırılmış oldukları ve çocuklardan beklenen davranışları açık biçimde ortaya koymadıkları için çocukların problem davranış sergiledikleri bir zaman dilimi olmaktadır. Geçişleri kolaylaştırmak üzere kullanılabilecek çeşitli stratejiler vardır ve bunlardan biri de hazırlayıcı videodur. Hazırlayıcı video, çocukları bir etkinliğe, göreve, geçişe ya da stresli duruma hazırlamak ve çocuklarda çevresel değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkan kaygının neden olduğu problem davranışları önlemek amacıyla kullanılan bir stratejidir. Hazırlayıcı videoda, geçişlerden önce çocuklara, geçiş yapılacak etkinlik ve ortam ile geçiş sürecinde sergilenecek davranışları gösteren videolar izletilir ve ardından çocuklardan geçişi gerçekleştirmeleri beklenir. 
Bu araştırmada da yaşları 4-6 arasında değişen, otizmi olan çocukların etkinlikler ve ortamlar arası geçişler sırasındaki; bağımsız geçiş davranışlarını arttırmada, harcadıkları süreyi kısaltmada ve sergiledikleri problem davranışları azaltmada hazırlayıcı videoların etkililiği incelenmiştir. Araştırmada ayrıca araştırmanın amaçlarının önemine, araştırmada kullanılan stratejinin uygunluğuna ve araştırma bulgularının anlamlılığına ilişkin aştırmaya katılan çocukların anne-babalarının ve çocukların devam ettikleri birimde eğitim hizmeti veren personelin çalışmaya ilişkin görüşleri belirlenmiştir.
Araştırma tek denekli deneysel modellerden A-B-A-B modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmada, geçişler sırasında sergilenen bağımsız geçiş davranışlarını kaydetmek üzere kontrollü olay kaydı tekniği, harcanan süreyi kaydetmek üzere bekleme süresi kaydı tekniği ve problem davranışları kaydetmek üzere serbest olay kaydı tekniği kullanılmıştır. Uygulama oturumlarında geçişe ilişkin hazırlayıcı video her geçiş öncesinde grup düzenlemesi biçiminde çocuklara izletilmiş ve hazırlayıcı videoyu izlemelerinin ardından çocuklardan geçişi sergilemeleri beklenmiştir. Çocukların bağımsız geçiş davranışları sözel olarak pekiştirilirken, problem davranışları görmezden gelinmiştir. Araştırmada gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği verileri toplanmış ve yüksek güvenirlik bulguları elde edilmiştir. 
Araştırma bulguları, hazırlayıcı videoların otizmi olan çocukların etkinlikler ve ortamlar arası geçişler sırasındaki; bağımsız geçiş davranışlarını arttırmada, harcadıkları süreyi kısaltmada ve sergiledikleri problem davranışları azaltmada etkili olduğunu; araştırmaya katılan çocukların anne-babalarının ve çocukların devam ettikleri birimde eğitim hizmeti veren personelin araştırmanın amaçlarının önemine, araştırmada kullanılan stratejinin uygunluğuna ve araştırma bulgularının anlamlılığına ilişkin görüşlerinin olumlu olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma bulguları alanyazına dayalı olarak tartışılmış, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
 

Anahtar Sözcükler: Otizm, Problem davranışlar, Geçiş, Geçiş stratejileri, Hazırlayıcı video.

Abstract:
Preschoolers are having difficulty in performing independent transitions during the intramural transitions and they spent the 20-35% of a school day during these transitions. For the reasons that they are less structured in accordance with teaching activities and they don't reveal the expected behaviors from children explicitly, the transitions become a part of time in which children show problem behaviors. There are various strategies in hand to facilitate the transitions-one of which is video priming. Video priming is a strategy used to prepare the children for an activity, task, transition or a stressful condition and prevent the problem behaviors which are caused by the emergent anxiety that is dependent on the environmental changes. On a video priming, before the transitions we let children watch a video clip showing the activity to be transferred and behaviors which are about to be performed in transition process behaviors. After that children are expected to fulfill the transition. 
	In this research, the effects of video priming for children with autism aged between 4 and 6 on facilitating the transitions between the activities and environments, decreasing the time they spend and reducing the problem behaviors is analyzed. In the study, parents of the children and the education stuff of the training unit where these children are already attended formed a view on the importance of goals, acceptability of the strategy and significancy of the findings.
The study is conducted by using the A-B-A-B research design. In the research, in order to collect the data controlled presentations recording was used for independent transition behaviors, latency recording was used for time of transition, and event recording was used for the problem behaviors. In the intervention sessions, before of the transition get children to watch a video priming in a group instructional design and then, children are expected to fulfill the transition. While independent transition behaviors of children are reinforced verbally; their problem behaviors are ignored. In the study the inter-observer agreement and treatment integrity data were collected and high agreement and integrity findings were ensured. 
The findings reveal that video priming for children with autism on enhancing the transitions between the activities and environments, decreasing the time they spend during transition and reducing the problem behaviors are effective; the views of parents and the education stuff about the importance of goals, acceptability of the strategy and significancy of findings are positive. In the thesis, results have been discusses based on the literature, some suggestions have been offered towards the application and future research.


Key Words: Autism, Problem behaviors, Transition, Transition strategies, Video priming.