Şişman okul çağı çocuklarında kilo yönetim programının uygulanması
Implementation of weight management programme to school-aged children with obesity
Yazar: EBRU KILIÇARSLAN TÖRÜNER
Danışman: PROF. DR. SEVİM SAVAŞER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hemşirelik = Nursing ; Obezite = Obesity ; Sağlıklı insanlar = Healthy people ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Çocuklar = Children

Özet:
Günümüzde çocuklarda şişmanlık, birçok ülkede önemli bir sağlık sorunudur ve ileri yaşlarda morbidite ve mortalite oranlarını artırmaktadır. Araştırma, şişman okul çağı çocuklarında, sağlıklı yaşam için oluşturulan kilo yönetim programının etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla sosyal bilişsel teori üzerine temellendirilerek yarı-deneysel olarak yapılmıştır. Rastgele seçilen Etimesgut; Hasan Ali Yücel ve Etimesgut İlköğretim Okullarında okuyan 4. sınıftaki çocukların boy ve kilo ölçümleri yapılmıştır. Çocukların VKİ'leri belirlendikten sonra, Etimesgut Hasan Ali Yücel İlköğretim Okulunda okuyan 41 öğrenci (17 öğrenci şişman, 24 öğrenci hafif şişman) çalışma grubunu, Etimesgut İlköğretim Okulunda okuyan 40 öğrenci (19 öğrenci şişman, 21 öğrenci hafif şişman) kontrol grubunu oluşturmuştur. Çalışma grubundaki öğrencilere 2.5 aylık dönemde sağlıklı yaşam, beslenme ve fiziksel egzersize yönelik 7 eğitim seansı uygulanmıştır. Aynı zamanda, ebeveynlere konu ile ilgili 2 eğitim seansı düzenlenmiş ve danışmanlık hizmeti verilmiştir. Çalışma ve kontrol grubunda bulunan çocukların ve ebeveynlerin bilgi düzeyleri eğitim öncesi ve sonrası değerlendirilmiştir. Ayrıca çocukların VKİ'lerine ilişkin değişimi gözlemlemek için ölçümler her iki grupta eğitim bittikten sonra ve ilk ölçümden 1 yıl sonra tekrarlanmıştır. Uygulanan program sonunda, çalışma grubundaki çocukların kontrol grubundaki çocuklara göre 3. ölçümdeki VKİ değerlerinin anlamlı derecede azaldığı (p<0,05), sontest puan ortalamalarının ön test puan ortalamalarından anlamlı derecede yüksek olduğu (p<0,05) bulunmuştur. Her iki grupta da, ebeveynlerin sontest puan ortalamalarının, öntest puan ortalamalarına göre anlamlı derecede yüksek (p<0,05) olduğu belirlenmiştir. Şişman çocuklarda uygulanan kilo yönetim programı sonunda, çalışma grubundaki çocukların VKİ değerlerinin azalması nedeniyle, ilkokul döneminden başlayarak, okula dayalı kilo yönetim programlarının düzenli olarak uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
Obesity in children is currently a major health problem in many countries and increases morbidity and mortality in further ages. This research was conducted quasi-experimentally, based on social cognitive theory, with the aim of assessing the effect of weight management program on children with obesity. Weight and height measurements of randomly chosen 4th grade students in Etimesgut Hasan Ali Yücel and Etimesgut elementary schools were taken. Following calculation of BMI?s, 41 students (17 obese, 24 overweight) in Etimesgut Hasan Ali Yücel School formed the intervention group while 40 students (19 obese, 21 overweight) in Etimesgut School formed the control group. Students in intervention group were given 7 training sessions which consist of healthy life style, nutrition and physical exercises in a period of 2.5 months. Parents were given 2 trainings about related issues and consultancy. The information level of both the children?s and their parents? were assessed before and after the trainings. In order to observe the differences between BMI?s, measurements were repeated just after the end of the trainings and 1 year after the first measurement. At the end of the program, 3rd measurement of the BMI were decreased (p<0,05) and the average post-test scores were increased (p<0,05) significantly in the intervention group when compared to the control group. In both groups the post-test average scores of the parents are found significantly higher (p<0,05) than the pre-test scores. As the BMI values of children in intervention group decreased, it?s suggested to use school-based weight management programs starting from elementary school.