Bursa Muradiye Külliyesi, Hanım Sultan Türbeleri kalemişi tezyinatı
Bursa Muradiye Complex, painted decoration of Hanım Sultan Tombs
Yazar: ÖZGENUR ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. ALİ FUAT BAYSAL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Geometrik motifler = Geometric motifs ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Hatayi motifi = Hatayi motif ; Rumi motifler = Rumi motifs ; Çini sanatı = Tile art ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Bursa, Anadolu toprakları üzerinde yer alan ve tarih boyunca önemli yere sahip kentlerden biridir. 14. yüzyıl başından 15. yüzyıl ortalarına kadar Osmanlı Dönemi'ne ait Erken Osmanlı mimari üslubuna göre şekillenmiş ilk başkent olarak bilinmektedir.  
Osmanlı mimarisinde külliyeler önemli yer tutar. Sosyal, kültürel, dini ve eğitim gibi farklı fonksiyonların bir araya getirilmesiyle oluşan külliyeler bünye-sinde cami, imaret, mektep, hamam, türbe gibi yapıları barındıran yapılar topluluğu olarak tanımlanmaktadır. 
 Bursa ilinde Osmanlı Devleti'ne ait beş adet Sultan Külliyesi bulunmakla birlikte Osmanlı Devleti'nin altıncı padişahı Sultan II. Murad tarafından 1425 yı-lında yaptırılmaya başlanan ve Sultan II. Murad Külliyesi (Muradiye Külliyesi) Bursa'da yaptırılan son Sultan Külliyesidir. 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası içerisinde yerini almış olan külliye bünyesinde camii, imarethane, medrese, ha-mam, çeşme, hazire alanı ve Osmanlı hanedanına mensub şehzadeler, eşler, çocuk-lar ve valide sultanlara ait olan türbeler topluluğu bulundurmaktadır. 
Mimarlık tarihimiz açısından belge niteliği taşıyan ve önemli bir sanat alanı olan kalemişi sanatı, mimari yapılardaki uygulamaları ve tezyini sanatlar ile farklı boyut ve üslupta göz alıcı nitelikte uygulanmıştır. Muradiye Külliyesi Hanım Sul-tanlar'a ait türbelerin tezyinâtında dönemin üslubunu yansıtan örneklere sahiptir.  
Osmanlı sultanına ve hanedan mensuplarına ait 12 türbe bulunan Külliye ha-ziresinde en eski türbe Fatih Sultan Mehmed'in annesi Hüma Hatun için 1449 yı-lında inşa edilmiş olup en son yaptırılan türbe ise 1574 tarihli Şehzade Mustafa'nın türbesidir. Türbelerden beş tanesi hanedan soyuna mensub hanım sultanlara ait ya-pılardır.  Konumuz Hüma Hatun Türbesi, Gülşah Hatun Türbesi, Şirin Hatun Türbe-si, Gülrûh Hatun Türbesi, Mükrime Hatun Türbeleri ile sınırlıdır. 
Söz konusu sınırları dahilinde türbe yapıları "Giriş, Türbe Mimarisi ve Ka-lemişi Sanatı, Muradiye Külliyesi ve Türbeleri, Hanım Sultan Türbeleri Kalemişi Tezyinâtı ve Değerlendirme-Sonuç" olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır.  Ka-talog kısmı adı geçen beş türbeden oluşmakta ve yapıların kalemişi tezyinâtı, motif, uygulama teknikleri ve yazı istifleri olarak değerlendirilmesi yapılmıştır. Elde edi-len veriler tarafımızdan analiz edilmiş değerlendirme ve sonuç bölümüyle çalış-mamız nihayetlendirilmiştir.

Abstract:
Bursa is one of the cities located on Anatolian lands and has an important place throughout history, and it is known as the first capital shaped according to the Early Ottoman architectural style of the Ottoman Period from the beginning of the 14th century to the middle of the 15th century.
Kulliyes have an important place in Ottoman architecture. Kulliyes formed by bringing together different functions such as social, cultural, religious and edu-cational; It is defined as a collection of structures that contain structures such as mosques, almshouse, schools, Turkish baths and tombs.
Although there are five Sultan Complexes belonging to the Ottoman Empire in the province of Bursa, it is the last Sultan Complex to be built in Bursa by the Sultan II. Murad Complex (Muradiye Complex), which was started to be built in 1425 by the sixth Sultan II. Murad of the Ottoman Empire. The complex, which was included in the UNESCO World Heritage Site in 2014, includes a mosque, a almshouse, a madrasah, a Turkish bath, a fountain, a burial ground, and a collection of tombs belonging to Ottoman dynasty princes, spouses, children and valide sul-tans.
The painted decoration, which is an important art field and documented in terms of our architectural history, has been applied in an painted decorations man-ner in different dimensions and styles with its applications in architectural structu-res and decorative arts. Muradiye Kulliyes has examples reflecting the style of the period in the decoration of the tombs of the Lady Sultans.
The oldest tomb in the Kulliye burial area, where there are 12 tombs belon-ging to the Ottoman sultan and members of the dynasty, was built in 1449 for Hüma Hatun, the mother of Fatih Sultan Mehmed, and the last tomb built is the tomb of Şehzade Mustafa, dated 1574. Five of the mausoleums are structures belonging to Hanım Sultans who belong to the dynastic lineage. Our subject is limited to Hüma Hatun Tomb, Gülşah Hatun Tomb, Şirin Hatun Tomb, Gülrûh Hatun Tomb, Mükri-me Hatun Tomb.
Our study subject consists of five parts: "Introduction, Tomb Architecture and Painted Decoration Art, Muradiye Complex and Tombs, Painted Decorations of Hanım Sultan Tombs, Evaluation-Conclusion". The catalog section consists of the five tombs mentioned, and the structures were evaluated in terms of painted decora-tion, motif, application techniques and writing. The data obtained were analyzed by us, and our study was concluded with the evaluation and conclusion section.