Fluoresans esaslı boyarmaddelerin tekstil materyallerinde kullanımı
The use of fluorescent dyes in the textile materials
Yazar: ESRA VARIŞ
Danışman: PROF.DR. ERHAN ÖNER
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Dünyada her yıl, iş alanları ve karayollarında gerçekleşen kazalar yüzündenbirçok insan ölmektedir. Yayaların yada işçilerin günün çeşitli zamanlarında ve bazıhava koşullarında, görülememeleri bu kazalara neden olmaktadır fakat yüksekgörünür giysiler kullanılarak bu kazalar azaltılabilir. Yüksek görünürlük özelliğininkumaşlara kazandırılabilmesi için fluoresans boyarmaddeler kullanılmaktadır. Tekstilsektöründe en çok kullanılan fluoresans boyarmaddeler, kümarin ve naftilamidgruplarındandır.Bu çalışmanın ilk kısmında, % 100 PES kumaşlar, çektirme metoduna göre herbir boyamanın iki kez tekrarlanabilirliği yapılarak C.I.Disperse Yellow 184/1 veC.I.Disperse Red 277 fluoresans boyarmaddeleri ile boyanmıştır. Kullanılan buboyarmaddelerin açılım ve karışım renkleri araştırılmıştır. Bulunan renk değerlerinin360 ve 700 nm arasındaki % SRF değerleri grafiklerle gösterilmiştir. Bu açılım vekarışım boyamaların kromatisite koordinatları ve luminesans faktörleri hesaplanıpEN 471:2003 Yüksek Görünürlük Standardına uygunluğu araştırılmıştır.Çalışmanın ikinci kısmında, C.I.Disperse Yellow 184/1, C.I Disperse Red 277,C.I.Disperse Red 364 ve C.I. Disperse Red 196 fluoresans boyarmaddelerininzamana karşı boyama çekim değerleri UV visible spektrofotometre ile araştırılmıştır.Ayrıca % 100 PES mikroelyaf kumaşlar, C.I.Disperse Yellow 184/1boyarmaddesiyle boyanmıştır ve bu kumaşlara su itici ve kir-leke tutmazlık apresiuygulanmıştır.VÇalışmanın üçüncü kısmında, C.I.Disperse Yellow 184/1 ve C.I.Disperse Red277 fluoresans boyarmaddeleri ile yapılan açılım ve karışım boyamaların yıkama,sürtünme ve süblimasyon haslıkları araştırılmıştır.Son kısımda ise C.I. Disperse Yellow 184/1, C.I. Disperse Red 277, C.I.Disperse Red 364 ve C.I. Disperse Red 196 boyarmaddelerinin ışık haslık testleriyapılmıştır. Bu boyarmaddelerin ışık haslıklarını yükseltmek için UV absorplayıcılarkullanılmıştır.Temmuz, 2005 Esra VarışVI

Abstract:
Every year, lots of people die in the world because of the accidents occuringin the work places and on the highways. Invisibility of the pedestrians or workers indifferent times of the day and in some weather conditions causes these accidents.However, by using high visibility garments, the number of the deaths can bereduced. To include the high visibility characteristic on fabrics, the fluorescentdyestuffs are used. The most widely used fluorescent dyestuffs are from coumarineand naphthyl imide groups.In the first part of this project 100 % PES fabrics were dyed by fluorescentdyestuffs namely, C.I. Disperse Yellow 184/1 and C.I. Disperse Red 277 by theexhaustion method. 0.05-3% dyeings and dyeing with the mixtures of these twodyestuffs were carried out. The % SRF values of dyed fabrics were plotted againstwavelengths between 360 and 700 nm. The chromaticity coordinates and theluminesans factors of these dyeings and the fabrics with the dye mixtures werecalculated and they were investigated whether they would agree with the EN471:2003 High Visibility Standart.In the second part of the project, the dyeing absorption values of thefluorescent dyestuffs naming C.I.Disperse Yellow 184/1, C.I Disperse Red 277,C.I.Disperse Red 364 and C.I.Disperse Red 196 were investigated against time withUV visible spectrophotometer.In addition, 100 % PES mikrofibre fabrics were dyed with C.I.DisperseYellow 184 and these fabrics were treated with a water, soil and stain repellant.VIIIn the third part of the project, the washing, rubbing, and sublimation fastnessof dyed fabrics and the fabrics dyed with a mixture of dyes with C.I.Disperse Yellow184/1 and C.I Disperse Red 277.In the last part of the project, the light fastness properties of the fluorescentdyestuffs were also investigated and to improve the light fastness values of thefluorescent dyed fabrics, the fabrics were treated with a UV absorber.July, 2005 Esra VarışVIII