Okul liderliği, okul etkililiği ve akademik başarı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining of the relationships between the school leadership, school effectiveness and the academic achievement
Yazar: HANİFİ YUMUŞAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET KORKMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul liderliği ve okul etkililiği ile öğrencilerin akademik başarıları arasındaki çok düzeyli ilişkileri incelemektir. Ayrıca okulun sosyoekonomik düzeyi ve okulun hizmet puanı değişkenleri ile akademik başarı arasındaki  ilişkilerin incelenmesi de araştırmanın alt amaçları arasında yer almaktadır. Araştırmada değişkenler arasındaki ilişkilerin analizinde hiyerarşik lineer modelleme (HLM) yöntemi kullanılmıştır. Örnekleme dâhil edilen okullar ve öğretmenler iki aşamada belirlenmiştir. Örnekleme yöntemi olarak basit seçkisiz örnekleme tekniği kullanılmıştır. İlk aşamada okullar, ikinci aşamada ise bu okullarda çalışan öğretmenler seçkisiz olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini Tokat il merkezi ve ilçelerinde bulunan 34 ortaokulda çalışan 443 öğretmen ve ilgili okullarda öğrenimine devam eden 3981 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Okul Liderliği Ölçeği" ve "Okul Etkililiği Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre okullar akademik başarı açısından anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Akademik başarı puanlarındaki farklılaşmanın %14'ünün okullar arasındaki farklardan kaynaklandığı bulunmuştur. Araştırmada kullanılan değişkenlerin okullar arasında oluşan akademik başarıdaki varyansın % 66'sını açıkladığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre okulun sosyoekonomik düzey, okulun hizmet puanı ve okul etkililiğinin öğrenci başarısı ile ilişkili olduğu ve öğrencilerin başarısına etki eden önemli birer okul düzeyli değişken olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bireysel soyoekonomik düzey kadar okulun sahip olduğu sosyoekonomik düzeyin de akademik başarı ile anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara dayalı olarak uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur. Buna göre okul etkililiğini artırmak için okullara, sürdürülebilir ve kısa-orta-uzun hedeflere sahip bir okul gelişim planı oluşturmaları önerilebilir. Araştırmacılar için ise kesitsel verilerin yanı sıra boylamsal veriler kullanılarak çalışmalar yürütmesi önerilmektedir. Bu bağlamda ilgili araştırma sonuçları gerek uygulayıcılara gerekse araştırmacılara önemli göstergeler sunmaktadır.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the multilevel relationships between school leadership and school effectiveness and students' academic achievement. In addition, examining the relationship between the socioeconomic level of the school and the school service score variables and academic achievement is among the aims of the research. In the research, hierarchical linear modeling method was used in the analysis of the relations between the variables. The schools and teachers included in the sample were determined in two stages. Random sampling technique was used as the sampling method. In the first stage, schools were determined, in the second stage, teachers working in these schools were determined randomly. The sample of the study consisted of 443 teachers working in 34 secondary schools in the central district and other districts of Tokat province and 3981 eighth grade students studying in these schools. "School Leadership Scale" and "School Effectiveness Scale" were used as data collection tools in the research. It was found that 14% of the variation in academic achievement scores was due to the differences between schools. It was determined that the variables used in the study explained 66% of the variance in academic achievement between schools. According to the results of the research, it was concluded that the socioeconomic status of the school, the service score of the school and the effectiveness of the school are related to student success and are important school-level variables that affect the success of the students. It was concluded that the socio-economic level of the school as well as the individual socio-economic level has a significant relationship with academic achievement. Based on the results obtained in the study, suggestions were made to practitioners and researchers. Accordingly, in order to increase school effectiveness, it may be suggested to schools to create a school development plan that is sustainable and has short-medium-long goals. It is recommended for researchers to conduct studies using longitudinal data as well as cross-sectional data. In this context, the results of the relevant research offer important indicators to both practitioners and researchers.