Yalan haberlerin dijital mesajlaşma uygulamalarıyla yayılımı: 28 Mayıs başkanlık seçimi örneği
Spread of fake news through digital messaging applications: Example of May 28 presidential election
Yazar: NEJAT BAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM YILDIZ
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı / Medya ve İletişim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Dijitalleşme, iletişimi dönüştürerek sosyal medya ve anlık mesajlaşma platformlarını bilgi paylaşımında önemli bir hale getirmiştir. Özellikle seçim dönemlerinde bilgi akışı hızlanmakta, ancak yanlış bilgi ve dezenformasyon riskini artırmaktadır. Literatürde, sosyal medya platformların yalan haberlerin yayılımına olan etkisi birçok çalışmada bulunmaktadır; ancak hem birebir hem de çoklu düzeyde daha hibrit  özellik taşıyan WhatsApp, BiP, Telegram gibi Anlık Mesajlaşma Uygulamaları ile ilgili kısıtlı çalışmalar söz konusudur. Bu çalışman amacı, seçim dönemlerinde yalan haberlerin anlık mesajlaşma uygulamaları aracılığıyla yayılmasını ve uygulamaların kullanıcıları üzerindeki haber paylaşım alışkanlıklarının ve bu davranışların bilgi tüketimi ve yayılımı üzerindeki etkileri  demografik faktörler açısından incelenmiştir. Bu alanda bilgi kirliliği ile ilgili mücadelede, göz ardı edilen kapalı devre sistemlerin bile yalan haberlerin yayılımında ne denli etkili bir araç olduğunun belirlenmesi açısından literatüre katkıları önem taşımaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden anket ile ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırma yapılmıştır. Geçerlik ve güvenirlik analizlerinden elde edilen bulgulardan hareketle anlık mesajlaşma platformlarının özellikle seçim dönemlerinde dezenformasyonun yayılması için uygun bir zemin oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, medya okuryazarlığı eğitimlerinin ve farkındalık artırıcı programların önemini vurgulamaktadır. Eğitim kurumları, STK'lar ve medya kuruluşları, bireylerin bilgi doğrulama becerilerini geliştirmek ve dezenformasyona karşı dirençli hale gelmelerini sağlamak için ortak çalışmalar yürütmelidir.

Abstract:
Digitalization has transformed communication, making social media and instant messaging platforms central to the exchange of information. Especially during election periods, the flow of information accelerates, but the risk of misinformation and disinformation increases. The literature contains numerous studies on the role of social media platforms in the spread of fake news. However, research on instant messaging applications (IMAs) such as WhatsApp, BiP, and Telegram, which are more hybrid in nature with both one-to-one and group-level communication, remains limited. This study aims to examine the spread of fake news through IMAs during election periods, focusing on how these platforms influence users' news-sharing habits and how these behaviors affect information consumption and dissemination across demographic factors. As a contribution to the literature, this study highlights the significant role of closed-loop systems as powerful tools for spreading disinformation, which is often overlooked in the fight against information pollution. Utilizing quantitative research methods, a descriptive study was conducted using a survey in the relational screening model. Results from validity and reliability analyses show that instant messaging platforms create a conducive environment for the spread of disinformation, especially during election periods. The research highlights the importance of media literacy education and awareness programs. Educational institutions, NGOs, and media organizations should work together to improve individuals' ability to verify information and build resilience to disinformation.