Annelere yönelik etkileşimli kitap okuma destek programının 48-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerilerine ve anne çocuk ilişkisine etkisinin incelenmesi
Study of the effect of the supportive interactive book-reading program on the early literacy skills of 48-72 month-old children, and on mother-child relationship
Yazar: FERİHA POLAT
Danışman: PROF. GÜLEN BARAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Annelere Yönelik Etkileşimli Kitap Okuma Destek Programı'nın 48-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerilerine ve anne çocuk ilişkisine etkisinin incelenmesinin amaçlandığı bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmaya 21'i deney, 20'si kontrol grubunda olmak üzere 40 anne ve 41 çocuk dâhil edilmiştir. Araştırma verileri; "Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı" ve "Çocuk Anababa İlişki Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda program 48-72 aylık çocukların annelerineilk 4 hafta haftada bir kez grup oturumları, 5-12. haftaları ise her çocuk ve annesi için haftada bir kez ev ziyaretleri şeklinde toplam 12 hafta süreyle gerçekleştirilmiştir. Programın etkililiğini değerlendirmek için ön test - son test ve kalıcılık testi sonuçları karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçları; 48-72 Aylık Çocukların Annelerine Yönelik Hazırlanan Etkileşimli Kitap Okuma Destek Programı'nın çocukların erken okuryazarlık becerilerinden ses bilgisel farkındalık, öyküyü anlamada anlamlı bir fark oluşturmadığı, yazı farkındalığı, görselleri eşleştirme ve yazı yazma öncesi becerilerini yüksek düzeyde etkilediği,toplam puanda ön test ve son test puanları arasında önemli farklılık oluşturduğu, "Çocuk Anababa İlişki Ölçeğine" ilişkin ise çatışma ve olumlu ilişki alt boyutlarındafarklılık oluşturmadığı sonuçlarını ortaya koymuştur. Programın etkililiğini değerlendirmek için ön test – son test ve kalıcılık testi sonuçları karşılaştırıldığında, görselleri eşleştirme boyutu ve erken okuryazarlık becerileri toplam puanlarında artış olduğu diğer boyutlardan alınan son test ve kalıcılık testi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı sonuçlarına ulaşılmış ve bu durum programın etkisinin artarak devam ettiği sonucunu düşündürmüştür. Anne çocuk ilişkisine dair son test ve kalıcılık testi değerlendirmelerine ilişkin sonuçlar incelendiğinde ise, çatışma ve olumlu ilişkiler boyutlarından alınan son test ve kalıcılık testi puanları arasında anlamlı düzeyde bir farklılık olmadığı görülmüştür. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda annelere, alanda çalışan uzmanlara, öğretmenlere ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Anne çocuk ilişkisi, Erken okuryazarlık becerileri, Etkileşimli kitap okuma,

Abstract:
The study aimed to investigate the efficacy of the supportive interactive book-reading program on the early literacy skills of 48-72 month-old children, and on mother-child relationship. Of quantitative methods, pre- and posttest semi-experimental design was used with a control group. Of total 40 mothers and 41 children, 21 was in the experimental group and 20 was in the control group. The research data were collected by means of 'Early Literacy Skills Assessment' and 'Child-Parent Relationship Scale.' In the first four weeks of the 12-week period, the program was carried out as group sessions with the mothers of 48-72 month-old children once a week, later in the 5th-12th weeks, as home visits for each child and their mothers. In order to evaluate the efficacy of the program, the results of pre- and posttests and permanence tests were compared. The research results indicated that interactive book reading supportive program made a meaningful difference neither in the phonological awareness nor in understanding the story, which are of the early literacy skills, whereas it significantly affected the skills such as text awareness, matching images and pre-writing skills. The results also reflected a remarkable difference between pre- and posttest scores in total scale, but with regard to 'Child-Parent Relationship Scale', the program did not make a difference in lower dimensions such as conflicts and positive relationship. When the results of the pre- and posttests and permanence tests were compared, it was seen that the total scores of the dimension to match the images and the early literacy skills increased significantly and that there was no statistically significant difference between the scores of post-test and permanence tests for other dimensions, which led to an understanding that the effect of the program continued to increase. When the results related to the assessments on post-test and permanence tests were examined, it was seen that there was no significant difference between the scores of post-test and permanence tests for dimensions of conflicts and positive relationships. With respect to the results of the study, some suggestions were made to mothers, field experts, teachers and researchers.
Key words: Early literacy skills, Interactive book reading, Mother-child relationship.