Afganistan'da yerel yönetimlerin yapılanma sorunu üzerine bir araştırma
A study on the problem of structuring local governments in Afghanistan
Yazar: BASHİR AHMAD HAİDARİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAVA TAHTALIOĞLU
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Yapılanma = Construction ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Yerelleşme = Decentralization

Özet:
Afganistan Devleti (resmi adıyla Afganistan İslam Cumhuriyeti) üzerinde 20. yüzyıla kadar devam eden egemenlik mücadelesi çeşitli yönetim anlayışlarının benimsenmesini beraberinde getirmiştir. Ülkenin modern anlamdaki ilk Anayasası 1923 yılında yapılmış ve akabinde bir dizi Anayasal faaliyet gerçekleştirilmiştir. Ülkenin temel problemi yönetim şekillerinin Anayasallarda belirlenen ilkeler doğrultusunda gerçekleştirilememesidir. Afganistan'da idari sistem genellikle her yöneticinin kendi anlayışına göre değişmiştir. Bu yüzden ülkede sabit bir idari sisteminden bahsetmek çok zordur. Günümüzde ise 2004 yılında yürürlüğe giren Anayasal ilkeler hâkimdir. Bu ilkelerle Afganistan'daki idari sistem merkezi yönetim ve yerel yönetim temelinde kurulmuştur. Örgütsel yapının ve çağdaş düzenin sağlanması adına bir dizi reform ve yenilik getirme çabaları başlamıştır.

Ülkede merkezi yönetim teşkilatının taşra kuruşları yanı sıra yerel yönetimlerin Anayasal ve yasal zemine oturtulma çabası, modern anlamda yetersiz görülse de, yerelleşme açısından umut verici bir gelişmedir. Ülkede yerelleşme açısından dikkat çeken bir diğer önemli nokta ise 2007 yılında Bağımsız Yerel Yönetim genel Başkanlığı'nın kurulmasıdır. Bu başkanlık merkez teşkilat ile taşra teşkilatı ve yerel yönetim arasındaki ilişkiyi düzenleyecek bir birimdir. Ancak uygulamaya bakıldığında bu kurumun yanı sıra gerek taşra teşkilatında gerekse yerel yönetimler üzerinde birden çok birimin söz sahibi olduğu görülmektedir. Ayrıca özellikle yerel yönetimlerde yasal çerçevede seçimle gelmesi öngörülen birimlerin seçimle gelmediği dikkat çekmektedir. Dolayısıyla Afganistan'da yerelleşme çabaları istenen sonuca ulaşamamıştır. Bu kapsamda, çalışmada öncelikle yerelleşmeye ilişkin kavramsal ve kuramsal alt yapı incelenmiştir. Daha sonra idari yerelleşme çabaları özelinde Afganistan'ın yapılanmasına yön veren Anayasal ve yasal çerçeve ele alınmıştır. Son olarak idari yerelleşme çabalarının önündeki engeller irdelenmiştir. Sonuç olarak ülkenin yerelleşme çabalarını; dış güçlerin ülkenin iç işlerine karışması, etnik farklılıkların yoğunluğu, merkezin idari ve mali açıdan hâkimiyeti elinden bırakmama istemi, hesap verilebilirlik olgusunun etkin işletilememesi gibi nedenler etkilediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Yerelleşme, İdari Yerelleşme, Afganistan'da Yerelleşme Çabaları

Abstract:
Afghanistan officially known as (Islamic Republic of Afghanistan) has examined various systems and approaches for her sovereıgnty till 20th century. The country's first modern constitution was inacted in 1923, followed by a series of Constitutional activities and amendments. The main problem of the country is that the ruling governments do not considers the principles of constitutional law. The administrative system standards in Afghanistan has been changing in accordance to each manager's own understanding. Therefore, it is very difficult to talk about a fixed administrative system in the country. The Constitutional principles that came into force in 2004 is prevailed. With these principles, there is dual administrative system central government and local government. It provides organizational structure and modern order to be started.

Despite the establishment of local government which is a strong pillar for implementation of constitution at provincial and district level, but still more effort is needed.  Another important point for localization of administrations is the establishment of the Independent Directorate of Local Governance (IDLG) in 2007. This institution is a unit that regulates the relationship between central and local government. However, when looking at the application, it is seen that, besides this institution, multiple units can organise in both the district administrations and local governance. In addition, it is noteworthy that the some units at provincial level should be elected in accordance with constitution provisions but in practice it has never happened which has affected the administration negatively. Therefore, localization efforts in Afghanistan did not reach the desired result. In this research, firstly, the conceptual and theoretical infrastructure regarding localization was examined. Then, the Constitutional and legal framework, which directs the structuring of Afghanistan in terms of administrative localization efforts, was discussed. As a result, the country's localization efforts; It has been observed that some major reasons like intervention of foreigners in domestic matters, the tribal structure of the society and ethnic discrimination are the main obstacles to distribute power between centre and local government, hence the central government have domination in all aspects of state affairs.

Keywords: Localization, Administrative Localization, Localization Efforts in Afghanistan