Kronik ruhsal bozukluğu olan bireylerin ailelerinde bakım yükü, benlik saygısı ve mental iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between care burden, self-esteem and mental well-being levels in families of individuals with chronic mental disorders
Yazar: ZEHRA ÇALKAR
Danışman: DOÇ. DR. NESİBE GÜNAY MOLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Benlik saygısı = Self esteem

Özet:
Bu çalışma kronik ruhsal bozukluğu olan bireylerin ailelerinde bakım yükü, benlik saygısı ve mental iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı, ilişki arayıcı ve kesitsel türde yapıldı. Çalışma, Konya il merkezinde bulunan NEÜ Meram Tıp Fakültesi Hastanesi'nin Psikiyatri polikliniğine başvurmuş hasta yakınlarından, gelişigüzel örneklem yöntemi ile seçilen ve araştırmaya katılmayı kabul eden 226 bireyle yürütüldü. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Bakım Verme Yükü Ölçeği (BVYÖ)", "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ)" ve "Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği (WEMİOÖ)" kullanılarak yüz yüze ve anket yöntemiyle toplandı. Verilerin analizinde T testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi kullanıldı. Anlamlı farklılıkları belirlemek için post-hoc Tukey testi ileri analizi ve ölçekler arası ilişki durumunun sınanması için Pearson Korelasyon testi yapıldı. Kullanılan ölçeklerin güvenilirliği Cronbach Alfa Güvenilirlik Katsayısı ile analiz edildi. Elde edilen bulgular %95 güven aralığında, p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirildi. BVYÖ toplam puanı ortalaması 43,80±13,92 olarak belirlendi. Medeni durum, öğrenim durumu, hastaya yakınlık derecesi ve sosyal aktivitenin varlığı durumuna göre BVYÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlendi. RBSÖ toplam puan ortalaması 25,88±2,36 olarak belirlendi. Bakımına ücretle destek veren birinin varlığı durumuna göre RBSÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlendi. WEMİOÖ toplam ortalama puanı 44,76±9,87 olarak belirlendi. Medeni durum, hastaya yakınlık derecesi, düzenli bir sosyal aktivitesinin varlığı ve çalışma durumuna göre WEMİOÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu
belirlendi. Bakım yükü ve mental iyi oluş düzeyleri arasında negatif yönlü ve anlamlı orta düzeyde ilişki, benlik saygıları ile mental iyi oluş düzeyleri arasında pozitif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı ilişki saptandı. Bakım yükü ve benlik saygısı puanları arasında istatistiksel olarak bir ilişki saptanmadı. Sonuç olarak; Kronik ruhsal bozukluğa sahip bireylerin ailelerinde algılanan bakım yükü "ileri derece yük" olarak tanımlandı. Bakım veren ailelerin bakım yükü arttıkça, mental iyi oluş düzeylerinin azaldığı belirlendi. Benlik saygısının algılanan bakım yükü ile ilişkisi saptanmadı. Bakım verenlerin benlik saygısı düzeyi arttıkça, mental iyi oluş düzeyinin de arttığı belirlendi.

Abstract:
This study was conducted in a descriptive and relationship-seeking and cross-sectional way to examine the relationship between care burden, self-esteem and mental well-being levels in the families of individuals with chronic mental disorders. It was conducted with 226 individuals who were selected by random sampling method from the relatives of patients who applied to the Psychiatry Outpatient Clinic of NEU Meram Medical Faculty Hospital, located in the city centre of Konya, and who had agreed to participate in the study. Data were collected face-to-face and by survey method using the "Personal Information Form", "Caregiver Burden Scale (CBS)", "Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES)" and " Warwick-Edinburgh Mental Well-Being Scale (MWBS)". T test and one-way analysis of variance (ANOVA) test were used to analyse the data. Post-hoc Tukey test was used for further analysis to determine significant differences, and Pearson Correlation test was used to test the relationship 
between scales. The reliability of the used scales was analysed with Cronbach's Alpha Reliability Coefficient. The findings were evaluated at a 95% confidence interval and a significance level of p<0.05. The mean CBS total score was determined as 43.80±13.92. It was determined that there was a statistically significant difference between CBS scores according to marital status, educational status, degree of closeness to the patient and presence of social activity. RSES total score average was determined as 25.88±2.36. There was a statistically significant difference between RSES scores depending on the presence of someone who paid for their care. WEMWBS total average score was determined as 44.76±9.87. A statistically significant difference was found between WEMWBS scores 
according to marital status, degree of closeness to the patient, presence of a regular social activity and working status. Negative and significant moderate relationship between care burden and mental well-being levels; positive and weakly significant relationship between self-esteem and mental well-being levels was found. No statistical relationship was found between care burden and self-esteem scores. As a consequence, the perceived burden of care in the families of individuals with chronic mental disorders was defined as "extreme burden". It was found out that as the care burden of caregiver families increased, their mental well-being levels decreased. In addition, 
no relationship was detected between self-esteem and perceived care burden. It was determined that as the self-esteem level of caregivers increased, their mental well-being level increased as well.