Engelli bireylere yönelik evlilik tutumları ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
develop the scale of the marriage attitudes towards the disabled people and to study its validity and reliability
Yazar: YASİR SİNAN İŞLER
Danışman: DOÇ. DR. ŞAZİYE SENEM BAŞGÜL
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Evlilik = Marriage ; Evlilik ilişkisi = Marital relationship ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Engelli Bireylere Yönelik Evlilik Tutumları Ölçeğinin geliştirilmesi, güvenirliğinin ve geçerliğinin incelenmesidir. Çalışma, 19 farklı şehirden dört yüz elli beş yetişkin birey ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilk olarak problem durumlar ve alan yazını göz önünde bulundurularak 24 maddeden oluşan beşli likert tipte bir form oluşturulmuştur. Oluşturulan formla görüşme yöntemi ile 10 kişilik bir gruptan ve uzmanlardan görüş alınmıştır. Bu görüşler doğrultusunda 16 olumlu, 16 olumsuz ifade içeren toplamda 32 maddeden oluşan, beşli likert tipte madde havuzu oluşturulmuştur. Oluşturulan aday ölçek 405 yetişkin bireye uygulanmıştır. Elde edilen veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi yapılmış ve hem faktör yükleri hem de ölçeğin amacına hizmet etmesi adına uygun olması açısından 3 alt boyut ve 24 maddeden oluşan son haline karar verilmiştir. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda bu faktörlerin toplam varyansın %45.70'ini açıkladığı görülmüştür.
Ölçme aracının hem geneli hem de alt boyutları açısından faktör yapısı, iç tutarlılığı, benzer ölçek geçerliliği, test-tekrar test güvenirliği çalışmaları yapılmıştır. Ölçek geneli, Eş Seçimi alt boyutu, Ebeveynlik ve Sosyal Çevre alt boyutu, İşlevsellik ve Kabul alt boyutları için Cronbach Alfa değerleri sırasıyla, 0.94, 0.94, 0.86 ve 0.86 olarak bulunmuştur. Bu veriler ışığında Engelli Bireylere Yönelik Evlilik Tutumları Ölçeği (EBYETÖ) geçerlik ve güvenirlik bakımından güçlü bulunmuş ve ilgili çalışmalarda kullanılması önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to develop the scale of the marriage attitudes towards the disabled people and to study its validity and reliability. This study has been carried out with (veya ON) four hundred individuals from 19 different cities. In this study, firstly, taking the problematic situations and literature into consideration, a five Likert type form consisting of 24 items has been created. Utilizing this form, with face-to-face interview method, a 10-person group and some specialists have been asked to give their opinions. In parallel with the interviews, a 32 item five Likert type item tool including 16 positive and 16 negative explanations has been drawn up. The formed scale has been administered to 405 adult individuals. Explanatory factor analysis has been carried out on the obtained data and because of the fact that it is appropriate to serve both factor loads and the aim of the scale, the last version of it comprising of 3 sub-scales and 24 items has been determined. In the consequence of this performed explanatory factor analysis, it has been observed that these factors explain 45.70 % of the whole variance. The factor structure, internal consistency, similar scale similarity and test-retest reliability controls have been carried out from the point of both in general and in sub-scales of the assessment instrument. Cronbach Alpha values for scale in general, mate-selection sub-scale, parenthood and social environment sub-scale, functionality and acceptance sub-scale have been determined 0.91, 0.94, 0.86 and 0.86 respectively.. In the light of the obtained data, the scale of the marriage attitudes towards the disabled people has been found significantly powerful and the use of it in the related studies has been suggested.
Key words: