Basra dil ekolü görüşleri çerçevesinde temyiz ve Bakara Suresi örneğinde incelenmesi
Appeal in the framework of the basra language school opinions and its investigation in the example of the story of Bakara
Yazar: SERAP KAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ YILMAZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Arapça = Arabic ; Bakara suresi = Bakara sura ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dil okulları = Language schools ; Irak-Basra = Iraq-Basra ; Temyiz = Appeal ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tezde Arap Dilinde Temyîz unsuru incelenmiştir. Dilimizce ayırt etmek, ayırmak anlamına gelen temyîz cümle içerisindeki kapalılığı açıklayarak ayırt edilmesini sağlayan fadle bir ögedir. Temyîz, cümle içerisinde açıklamaya ihtiyaç duyulan kapalı kelime veya cümle olan mümeyyez ve temyiz olmak üzere iki unsurdan oluşmaktadır. Mansûbattan sayılan temyîz bazı durumlarda mecrûr olarak gelmekte, kapalı olan mümeyyez ise cümledeki konumuna göre iʿrablanmaktadır.
Temyîzin açıkladığı mübheme göre temyîz iki kısımda incelenmektedir. Birinci kısım kapalılığı giderilen müfret kelime anlamında müfret temyîzi olup beş kısma ayrılmaktadır. Bunlar; miktar isimler, miktara benzeyen isimler, kıyas yoluyla miktara benzeyen isimler, temyîzin fer'i olan isimler ve sayılarlardır. İkinci kısım olan cümle temyîzi ise cümledeki fiil, fâil veya diğer unsurlar arasındaki nispetten kaynaklanan kapalılığı kaldırmaktadır. Cümle temyîzi muhavvel ve gayr-ı muhavvel olmak üzere iki kısma ayrılmaktadır. Muhavvel dönüştürülen temyîz anlamında olup temyîzli cümle kurulmadan önceki düz cümle demektir. Temyîz, mensûbattan olması ve cümledeki görevi itibarıyla zaman zaman diğer mansûbat ögeleriyle özellikle de hâl ile karıştırılmaktadır. 
Basit düz cümle değil de temyîz ile açıklanan kapalı cümle kullanılmasının belâği sebebi, dikkat çekip zihinlerde ilgi uyandırmaktır. Bu sayede ifade edilen şey daha tesirli olmaktadır. Bu çalışma temyîz olgusunu Basra Ekolü çerçevesinde kapsamlı bir şekilde ele aldıktan sonra Bakara Sûre'sinde temyîz ile ilgili örnek âyetler ile konuyu pekiştirmeyi amaçlamaktadır. Bütün bunlarda Basra Ekolü temsilcilerinin görüşlerine, yetersiz olduğu yerde ise başka görüşlerden de yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Temyîz, Mümeyyez, Mübhem, Muhavvel, Gayr-ı Muhavvel.

Abstract:
In this dissertation, The element of Temyîz in the Arabic language is examined. Temyîz, which means to distinguish in our language, is an excessive element that allows it to be distinguished by explaining the closeness in the sentence. Temyîz consists of two elements: mumayyaz (ambiguous element) and Temyîz, which are closed words or sentences that need explanation in the sentence. In some cases, the Temyîz which is accepted as mansubat comes as mecrur, while the closed mümeyyez is becomes i'rab according to its position in the sentence. According to the mubhemexplained by the Temyîz, the Temyîzis examined in two parts.The first part is called Temyiz of Mufret, which means that smooth out the closure of the mufret, and it is divided into five parts. These are quantity names, quantity-like names, quantity-like names by comparison names, and numbers that are part of Temyîz. The second part, sentence Temyîz, removes the closeness arising from the relation between the verb, subject, or other elements in the sentence. The Temyîz of a sentence is divided into two parts as muhavvel and gayr-i muhavvel. Muhavvel means converted sentence and it is converted from regular Sentence. The Temyîz is sometimes confused with other mansubat elements, especially hal because it is from Mansubat and its role in the sentence. The reason for the use of a closed sentence described by Temyîz instead of a simple straight sentence regarding the literature aspect is to attract attention and arouse interest in the minds.In this way, what is expressed becomes more effective. After comprehensively reviewing the Temyîz phenomenon within the perspective of the Basra School, this thesis aims to reinforce the issue with sample verses about the Temyîz in Surah Baqara. The writings of the representatives of the Basra School were benefitted from all these works. However, the other writings were utilized where the works of the representatives of the Basra School were found insufficient.

Keywords: Temyîz, Mümeyyez, Mübhem, Muhavvel, Gayr-i Muhavvel.