Psikolojik sözleşme ihlalinin üretkenlik karşıtı iş davranışlarına etkisi: Hekimlere yönelik bir araştırma
The effect of psychological contract breach on counterproductive work behaviors: A study on physicians
Yazar: EDANUR HAYTA
Danışman: DOÇ. DR. FERDA ALPER AY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Hekimler = Physicians ; Psikolojik sözleşme ihlali algısı = Perceived psychological contract breach

Özet:
Bu çalışma Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan hekimlere yönelik psikolojik sözleşme ihlalinin üretkenlik karşıtı iş davranışlarına etkisini araştırmak amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırma olarak yapılmıştır.
Araştırmanın evrenini Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan hekimler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 234 hekim oluşturmaktadır. Veriler üç bölümden oluşan anket veri toplama aracı ile toplanmıştır. Bu ankette; 'Kişisel Bilgi Formu' (10 madde), 'Psikolojik Sözleşme İhlali Ölçeği' (9 madde), 'Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları Ölçeği' (32 madde) yer almaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS (Ver. 23.0) programı ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların verdikleri cevapların demografik özelliklerine göre değişip değişmediğini test etmek amacıyla ikili değişkenler için bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla değişkenler için ANOVA, Tukey testi ile incelenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişki için Pearson korelasyon ve değişkenlerin etki analizlerinde regresyon analizleri kullanılmıştır.
Çalışmaya katılan hekimlerin psikolojik sözleşme ihlali düzeyi genel ortalaması (2,87) orta derecede olduğu bulunurken üretkenlik karşıtı iş davranışı düzeyi genel ortalaması (1,49) düşük olduğu saptanmıştır. Psikolojik sözleşme ihlali ölçeği ile üretkenlik karşıtı iş davranışları (genel) (r=0,139; p<0.05) arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Psikolojik sözleşme ihlali ölçeğinin reddetme boyutunun üretkenlik karşıtı iş davranışları (genel) pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Ayrıca psikolojik sözleşme ihlali (genel) ile üretkenlik karşıtı iş davranışları (genel) pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır.  
Sağlık kurumları tarafından çalışanlarına yönelik psikolojik sözleşme ihlalinin yaşanmaması için, gerekli tedbirlerin alınması ve beklentilerin karşılanması durumunda, sağlık hizmetlerinde üretkenlik kayıplarına neden olan davranışların azalmasına ve bu davranışlardan kaynaklanan örgütsel maliyetlerin azalmasına ve sağlık hizmetinin niteliğine önemli katkılar sağlanabilir.

Abstract:
This study was conducted as a descriptive and cross-sectional study to investigate the effect of psychological contract breach on counterproductive work behaviors of physicians working at Sivas Cumhuriyet University Training and Research Hospital.
The population of the study consisted of physicians working at Sivas Cumhuriyet University Health Services Practice and Research Hospital. The sample of the study consists of 234 physicians who voluntarily accepted to participate in the study. The data were collected with a survey data collection tool consisting of three parts. In this survey; 'Personal Information Form' (10 items), 'Psychological Contract Breach Scale' (9 items), and Counterproductive Work Behaviors Scale' (32 items) are included. The data obtained from the research were evaluated with the SPSS (Ver. 23.0) program. In order to test whether the answers given by the participants changed according to their demographic characteristics, independent samples t-test for binary variables, ANOVA for more than two variables, and Tukey test were used. Pearson correlation was used for the relationship between the variables and regression analyses were used for the effect analyzes of the variables.

While the general average of the psychological contract breach level of the physicians participating in the study was found to be moderate (2.87), the general average of the counterproductive work behavior level was found to be low (1.49). A positive and significant relationship was found between the psychological contract breach scale and counterproductive work behaviors (general) (r=0.139; p<0.05). It was determined that the rejection dimension of the psychological contract breach scale had a positive and significant effect on counterproductive work behaviors (general). In addition, psychological contract breach (general) and counterproductive work behaviors (general) were found to have a positive and significant effect.

If the necessary measures are taken by the health institutions to prevent the breach of the psychological contract against their employees and the expectations are met, reducing the behaviors that cause productivity losses in health services and the organizational costs arising from these behaviors, and significant contributions to the quality of health care can be made.