Biyotutma alanlarının kurakçıl peyzaj düzenleme kapsamında irdelenmesi: Bursa Reşat Oyal Kültürparkı örneği
Examination of bioretention areas within the scope of xeriscape landscaping: The example of Bursa Reşat Oyal Culture Park
Yazar: HANDAN MENGENECİ KANER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN MÜFTÜOĞLU
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Xeriscape = Xeriscape

Özet:
Antroposen çağı olarak adlandırılan bu zaman diliminde, insan faaliyetleri sonucu küresel iklim değişikliğinin etkisi olarak ortaya çıkan küresel ısınma, küresel ekosistemin sürdürülebilirliğini ve insan yaşamını olumsuz etkilemektedir. Özellikle bu durum insan yaşamı için vazgeçilmez olan, su üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Tüm bunlara ek olarak, mevcut kaynakların bilinçsiz kullanımı, geçirimsiz yüzeylerin artması ile yer altı kaynaklarının yeterince beslenememesi gibi durumlar karşısında, kaynakların nesilden nesile aktarılması mümkün görünmemektedir. Bu bağlamda, değişen koşullar karşısında kendini dönüştürebilen, absorbe yeteneğine sahip olan ve yeni koşullara uyum sağlayabilen dayanıklı kentler oluşturulabilmek için ilgili yönetimler ile ilgili meslek disiplinlerinin koordineli çalışması gerekmektedir. Küresel iklim değişikliğinin sonuçlarından olan ekstrem yağışlar ile yüzey akışa geçen sular geleneksel yöntemler (boru, mazgal, rögar, vb.) ile tahliye edilirken, yüzey akış sularının ekolojik yöntemler ile tahliye edilmesi yer altı sularını beslemek adına oldukça önemlidir. Tez çalışmasında ; yüzey akışa geçen suları, mikro ölçekte kaynağında tutarak infiltre etmek teşvik edilmektedir. Tez örnek alanı olarak belirlenen, Bursa ilinde yer alan Reşat Oyal Kültürparkı için, kurakçıl peyzaj planlama kapsamında biyotutma alanları entegrasyonu önerilmiş olup ve bir kentsel tasarım rehberi oluşturulmuştur. Kentsel tasarım rehberi; ilgili paydaşlar için, tasarımların estetik, ekonomik, işlevsellik ve en önemlisi sürdürülebilirlik kriterlerini taşımasının mümkün olduğunu, bitkisel peyzaj tasarımı için bitki materyali tercihlerinde, egzotik türler kullanmaktansa bölgede doğal olarak yetişen bitki türlerinin tercih edilebilir olduğunu göstermesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda küresel iklim değişikliği ile birlikte ortaya çıkan ekstrem yağış koşulları karşısında yetersiz kalmaya başlayan geleneksel yağmursuyu yönetimi araçlarına destek olacak sürdürülebilir yağmursuyu yönetimi uygulama araçlarının irdelenerek, kamusal açık-yeşil alanlara entegrasyonunun sağlanması için çalışmalar ve araştırmalar bu tez çalışmasının kapsamını oluşturmaktadır. Sürdürülebilir yağmur suyu yönetimi araçlarının başında gelen mikro biyotutma alanı başka bir deyiş ile yağmur bahçelerinin, kamusal açık-yeşil bir alana uygulanabilirliği araştırılırken öncelikle tez örnek alanı olan Reşat Oyal Kültürparkı'nın doğal ve kültürel verileri temin edilmiş olup, mevcut veriler CBS aracılığı ile detaylı bir şekilde ortaya konmuştur. Mevcut veriler göz önünde bulundurularak tasarlanması planlanan mikro biyotutma alanları (yağmur bahçeleri) boyutlandırılmıştır. Mikro biyotutma alanları bitkilendirme tasarımı için Bursa'da doğal olarak yetişen bitkiler önerilmiştir.

Abstract:
In this time period called the Anthropocene era, global warming, which occurs as a result of global climate change as a result of human activities, negatively affects the sustainability of the global ecosystem and human life. In particular, this situation creates serious pressure on water, which is indispensable for human life. In addition to all these, it does not seem possible to transfer resources from generation to generation due to situations such as unconscious use of existing resources, increasing impermeable surfaces and inadequate nutrition of underground resources. In this context, in order to create resilient cities that can transform themselves in the face of changing conditions, have the ability to absorb and adapt to new conditions, relevant administrations and relevant professional disciplines need to work in coordination.
While the water flowing to the surface due to extreme precipitation, which is a result of global climate change, is discharged by traditional methods (pipes, grates, manholes, etc.), the discharge of surface flow waters with ecological methods is very important in order to feed the groundwater. In the thesis study; It is encouraged to infiltrate surface runoff water by keeping it at its source on a micro scale. For Reşat Oyal Culture Park, located in the province of Bursa, which was determined as the thesis sample area, the integration of bioretention areas within the scope of xeric landscape planning was proposed and an urban design guide was created. Urban design guide; It is aimed to show for the relevant stakeholders that it is possible for the designs to meet the criteria of aesthetics, economics, functionality and most importantly sustainability, and that plant species that grow naturally in the region can be preferred rather than using exotic species in plant material preferences for plant landscape design. In this context, the scope of this thesis is to examine sustainable stormwater management application tools that will support traditional stormwater management tools that have become insufficient in the face of extreme rainfall conditions that occur with global climate change, and to ensure their integration into public open-green spaces. While investigating the applicability of micro bioretention area, in other words rain gardens, which is one of the sustainable rainwater management tools, to a public open-green area, firstly the natural and cultural data of Reşat Oyal Culture Park, which is the thesis sample area, were obtained and the existing data were analyzed in detail through GIS. has been presented in this way. Micro bioretention areas (rain gardens) planned to be designed by taking into account the available data have been sized. Plants that grow naturally in Bursa were recommended for the planting design of micro bioretention areas.