Siklofosfamid nedenli sitotoksisite üzerine Selenyum ve Bor'un koruyucu etkisi
Protective effect of Selenium plus Boron on cyclophosphamide induced cytotoxicity
Yazar: NİLÜFER LAFCI
Danışman: PROF. DR. ADNAN AYHANCİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Bor = Boron ; Selenyum = Selenium ; Siklofosfamid = Cyclophosphamide ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Kemoterapik alkilleyici ilaçlar kategorisinde yer alan siklofosfamid (CP), hücre hasarını ve iltihabını önlemeye yardımcı immunsupresif ilaç olarak kronik inflamatuvar hastalıkların tedavisinde de kullanılmaktadır. Ancak, kullanımı bu kadar yaygın olan CP, tüm çoğalan hücreler için toksik etkiler oluşturmaktadır. Bu yüzden organizmada hepatotoksisite, nefrotoksisite, immünsupresyon, miyelosupresyon ve hemotoksitite gibi ciddi yan etkiler yaratmaktadır ki bu da kullanımını sınırlamaktadır. Bir çok bilimsel araştırmada, bağışıklık sistemini güçlendirebilen, hücre bütünlüğünü koruyabilen antioksidanların, bu ilacın kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek yan etkileri hafifletebilen ya da tamamen ortadan kaldıran ajanlar olduğu görülmüştür. Günümüze kadar olan yapılan literatür taramasında, antioksidan özellikli Selenyum (Se)' un toksik maddelerin etkisiyle oluşan muhtemel hasarı azalttığı, bunun yanında Bor (B) ile ilgili çalışmaların ise yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.

              Bu çalışmada, çok önemli eser elementler Se ve B' un CP kaynaklı hemotoksititeye karşı koruyucu potansiyellerinin karşılaştırmalı olarak araştırılması amaçlandı. Bu amaçla 36 adet Spraque-Dawley cinsi erkek sıçanlar rastgele 6 gruba (n=6) ayrıldı. Kontrol grubu (0,5 ml serum fizyolojik (SF)), 200 mg/kg CP, 20 mg/kg B, 1,5 mg/kg Se, 200 + 20 mg/kg CP+B ve 200 + 1,5 mg/kg CP+Se gruplarına ayrıldı. SF, Se ve B hayvanlara deney boyunca (6 gün), CP ise deneyin 4. Günü tek doz intraperitoneal olarak verildi. 7. gün tüm sıçanlar tartıldı ve akabinde sakrifiye edilerek, kan ve kemik iliği örnekleri alındı. Lökosit, trombosit, eritrosit ve kemik iliği çekirdekli hücre düzeylerinin sadece CP verilen grupta düştüğü; CP+Se ve CP+B verilen gruplarda ise CP verilen gruba kıyasla bu değerlerin yükseldiği ve kontrole yaklaştığı görüldü. Ancak Se' un istatistiksel anlamlılık elde edilememesine rağmen CP' nin neden olduğu kemik iliği ve hematolojik  toksisiteyi önlemede B' dan daha koruyucu olduğu kanıtlanmıştır. Bu nedenle, bu deneyde kullanılan dozların, kemik iliğinde CP' nin neden olduğu hasara ve CP' e bağlı hematolojik toksisiteye karşı korumada başarılı olduğu sonucuna varıldı.

Abstract:
Cyclophosphamide (CP), which is in the category of chemotherapeutic  alkylating drugs, is also used in the treatment of chronic inflammatory diseases as an immunosuppressive drug to help prevent cell damage and inflammation. However; CP, which is so widely used, creates toxic effects for all proliferating cells. Therefore, it creates serious side effects such as hepatotoxicity, nephrotoxicity, immunosuppression, myelosuppression and hemotoxicity in the organism, which limits its use. In many scientific studies, it has been seen that antioxidants that can strengthen the immune system and protect cell integrity are agents that can alleviate or completely eliminate the side effects that may occur during the use of this drug. In the literature review to date, it has been concluded that the antioxidant Selenium (Se) reduces the possible damage caused by the effect of toxic substances, while the studies on Boron (B) are insufficient.

            In this study, it was aimed to comparatively investigate the protective   potentials of the very important trace elements Se and B against CP-induced haemotoxicity. For this purpose, 36 Sprague-Dawley  male rats were randomly divided into 6 groups (n=6). Control group (0.5 ml saline (SF)), 200 mg/kg CP, 20 mg/kg B, 1.5 mg/kg Se, 200+20 mg/kg CP+B   and 200 +1.5 mg/kg divided into CP+Se groups. SF, Se and B were given to the animals throughout the experiment (6 days), and CP was given intraperitoneally as a single dose on the 4th day of the experiment. On the 7th day, all rats were weighed and then sacrificed and blood and bone marrow samples were taken. Leucocyte, thrombocyte, erythrocyte and bone marrow nucleated cell levels decreased only in the CP group, whereas in the CP+Se and CP+B groups; It was observed that these values increased compared to the CP group and approached the control group. However, Se proved to be more protective than B in preventing bone marrow and hematological toxicity caused by CP, although statistical significance could not be obtained. Therefore, it was concluded that the doses used in this experiment were successful in protecting against CP-induced damage in the bone marrow and against CP-induced haematological toxicity