Uygun olmayan cerrahi antibiyotik profilaksi kullanımını ve maliyetini etkileyen faktörler
Factors affecting the use and cost of surgical antibiotic prophylaxis
Yazar: AYSUN KANDEMİR TÜRE
Danışman: PROF. DR. BAYRAM ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Antibiyotikler = Antibiotics ; Cerrahi = Surgery ; Maliyet = Cost ; Profilaksi = Prophylaxis ; Tedavi kılavuzları = Practice guideline ; İlaç giderleri = Drug costs ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İlaç tüketimi = Drug consumption

Özet:
Bu çalışma, rehberi olan ve olmayan iki kamu hastanesinde kullanılan cerrahi antibiyotik profilaksisinin (CAP) hastane CAP rehberlerine göre uygun ve uygun olmayan CAP kullanım miktarı, nedenleri ve maliyetini belirlemek ve bu kullanımlarda etkili olan faktörleri araştırmak amacıyla yapılmıştır. Retrospektif, kesitsel bir araştırma tasarımının kullanıldığı çalışmanın evrenini, 1 Ocak 2017 – 31 Aralık 2018 tarihleri arasında Yozgat Şehir Hastanesi (YŞH) ve Gazi Mustafa Kemal Devlet Hastanesi'nde (GMKDH) sürveyansı yapılan 5023 cerrahi işleme ilişkin veriler ve bu hastanelerde görev yapan 61 cerrah oluşturmaktadır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, hipotez testleri, lojistik ve çoklu doğrusal regresyon analizlerinden faydalanılmıştır. İki hastanede rehbere göre profilaktik amaçlı cerrahi öncesi antibiyotik kullanımında genel uygunluk oranı %67,1 olarak bulunmuştur. CAP uygulama süresinin fazla olması ve antibiyotik seçiminin hatalı olması en sık karşılan uygunsuzluk nedenleridir. İki hastanedeki toplam CAP tüketim miktarı tanımlanmış günlük doz (TGD) olarak 60,3 TGD/100 hasta günü iken bunun 17,7 TGD/100 hasta günü kadarı uygun olmayan kullanımlardan kaynaklanmaktadır. Toplam CAP maliyetinin %34,1'i uygun olmayan kullanımlardan oluşmaktadır. CAP rehberine sahip olan GMKDH'de uygun olmayan CAP kullanım oranı %19,5 iken YŞH'nin CAP rehberine sahip olmadığı dönemde bu oran %64,3 olarak bulunmuştur. YŞH'de bir önceki yıla göre uygun CAP kullanım oranının %35,7'den %45,2'ye artmış olması rehberin olumlu etkisinin olduğunu göstermektedir. Cerrahi teknik kullanılmaması, genel cerrahi tarafından yapılan bir işlem ve A3 ve B grubu bir işlem olması genel CAP uygunsuzluğunu ve CAP seçimi ve süresinin uygunsuzluğunu etkileyen ve hastanın yaşı ise anlamlı bulunmayan ortak faktörler olarak bulunmuştur (p<0,05). Operasyon süresi, cerrahi teknik kullanılmaması, antibiyotik türü, servis türü, A3 ve B grubu bir işlem olması, acil bir işlem olması, cerrahın cinsiyeti ve 10 yıldan uzun süre deneyime sahip olması ve uygun olmayan CAP süresi de toplam CAP maliyetini ve postoperatif yatış süresini etkileyen anlamlı ortak yordayıcılardır (p<0,05).

Abstract:
This study was carried out to determine the amount, causes and cost of surgical antibiotic prophylaxis (SAP) used in two public hospitals with and without a guide, according to the hospital SAP guidelines, and to investigate the factors that are effective in these uses. The population of the study, in which a retrospective, cross-sectional research design was used, comprised data of 5023 surgical procedures that were monitored at Yozgat City Hospital (YCH) and Gazi Mustafa Kemal State Hospital (GMKSH) between January 1, 2017 and December 31, 2018, and 61 surgeons working in these hospitals. Descriptive statistics, hypothesis testing, logistic and multiple linear regression analyzes were used in the analysis of the data. According to the guidelines in two hospitals, the general compliance rate found as 67.1% in the use of prophylactic antibiotics before surgery. The most common reasons for non-compliance are the long duration of SAP administration and the wrong choice of antibiotics. While the total amount of SAP consumption in the two hospitals is 60.3 DDD/100 patient days as defined daily dose (DDD), 17.7 DDD/100 patient days of this is due to inappropriate use. 34.1% of the total SAP cost is caused by inappropriate uses. While the rate of inappropriate SAP use was 19.5% in GMKSH with SAP guidelines, this rate was found to be 64.3% in YCH when SAP guidelines was not there. The increase in the rate of appropriate SAP use in YCH from 35.7% to 45.2% compared to the previous year shows that the guide has a positive effect. Not using a surgical technique, a procedure performed by general surgery, and being a group A3 and B procedure were found as common factors affecting inappropriateness of general SAP, SAP selection and duration, and the patient's age was not found significant (p<0.05). Operation time, non-use of surgical technique, antibiotic type, type of service, being a group A3 and B procedure, being an emergency procedure, gender of the surgeon, experience of surgeon of more than 10 years, and inappropriate SAP duration are significant common predictors which also affect the total SAP cost and postoperative hospital stay (p<0.05).