Azizi Divanının tahlili
Analysis of Azizi Divan
Yazar: AHMET ÖZKAN
Danışman: DOÇ. ERSEN ERSOY
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Azizi = Azizi ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Edebî eserler, her ne kadar müellifinin kaleminden çıkmış olsa da toplumsal duygu ve düşüncenin izlerini taşımaktadır. Bu yüzden her bir edebî eser; sanatçının kişiliği, kabiliyeti yanında  bir devrin sosyal şartlarını ve hayata bakış tarzını yansıtır.

16. yüzyıl divan şairlerinden Azîzî Divanı üzerine yapılmış olan bu çalışma da bu iddianın teşvikiyle hazırlanılmıştır. Edebiyatımızda Bâkî, Fuzûlî, Hayâlî Bey gibi şöhret bulmuş devrin güçlü şairlerine ait divanları tahlil eden çalışmalar mevcuttur. Azîzî gibi adı "tezkirelerde kalmış" ya da en azından daha az şöhretli şairlerin şiirlerini tahlil etmek bir devrin edebiyat zevkinin bütünüyle ortaya çıkarılması amacını taşımaktadır. Tahlil alanında yapılan çalışmaların sayıca azlığı ortada dururken teşbih ve mecaz zenginliğine ancak bu yolla ulaşılabileceği kanaatindeyiz.

Bu çalışmanın ilk bölümünde Azîzî'nin hayatı, şahsiyeti, şiir hakkındaki görüşleri, şöhreti ve tesiri hakkında bilgiler verilmiş daha sonra da "Din-Tasavvuf", "Cemiyet", "İnsan" ve "Tabiat" olmak üzere dört ana bölümde divan tahlil edilmeye çalışılmıştır. Her bir ana başlığın altında alt başlıklar oluşturularak sistematik tahlil yöntemi benimsenmiştir.

Sonuç olarak Azîzî Divanı'nın Tahlili adlı bu çalışmada Azîzî'den hareketle 16. yüzyılın edebiyat zevki ile medeniyet unsurları tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Azîzî, Divan, Tahlil, 16. Yüzyıl

Abstract:
Literary works bear the traces of collective sense and thought of the society, however it is written by an author. Therefore, each literary work reflects its period's social conditions and point of view, besides the author's character and ability.

This work depending on the 16th century Divan Literature Poet Azîzî, has been prepared with the motive of this claim. Some works exist in our literature analysing the works of Bâkî, Fuzûlî and Hayâlî Bey who have reached fame in their literary periods. To analyse the works of poets who are less famous like Azîzî "whose name was in the collection of biographies" aims to reveal a literary period. We support the idea to get the richness of simile and metaphor only by this way while the works in the field of criticism are really fewer.

In the first part of this work, the life of Azîzî, his character, his point of view in poetry, his fame and his effect in literature have been given; following the analysis of Divan in four main parts as "Religion-Sufism", "Community", "Human" and "Nature". A systemathic analysis has been adopted consisting subtopics under the main topics.

To conclude, in this work entitled "The analysis of Azîzî's Divan Literature", the literary appetite and social elements of 16th century have been tried to be revealed. 

Key Words: Azîzî, Divan Literature, Analysis, 16th Century