Statü, gündelik hayat ve yaşam tarzı arayışlarında kentsel ayrışma:  Kayseri'de iki mahallenin karşılaştırılması
Urban differentiation in search of status, daily life and life styles: A comparison of two neighbourhoods in Kayseri
Yazar: MEVHİBE GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKERİM SÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma kentlerin büyüme ve gelişme sürecinin eş zamanlı bir olgusu olan kentsel ayrışma sorununu Kayseri ilinin fiziksel uzam olarak birbirine yakın ancak sosyal uzam olarak birbirine uzak iki mahallesi olan Mevlana ve Erenköy mahallelerinin karşılaştırılmalı değerlendirmesi yapmak suretiyle incelemektedir. Karşılaştırması yapılan mahallelerden ilki on beş katlı apartmanlardan müteşekkil toplu konutlarla karakterize olan dikey mimari örneği sergilerken, ikincisi ise müstakil villa siteleriyle yatay mimarinin güçlü bir temsilini sunmaktadır. Çalışmada, kentsel ayrışma sorunu mahallelerin yapısal koşullarına bağlı olan konut, ulaşım, ortak alan, rekreasyon yerleri, kamusal yaşam alanları ile mahalle sakinlerinin sosyal ve kültürel alışkanlıkları, sosyo-ekonomik seviyeleri, eğitim düzeyleri, çalışma koşulları, mesleki durumları ve toplumsal cinsiyet gibi özelliklerinin birbirleri ile karşılaştıkları ve etkilenime girdikleri mahal ve hallerde nasıl bir görünüm sergiledikleri dikkate alınarak incelenmektedir. Bu kapsamda çalışmanın kendisinden hareket ettiği temel varsayım, araştırmanın analiz birimi olan mahallelerin yapısal koşulları ile mahalle sakinlerinin sosyal özelliklerinin birleşmesi neticesinde gündelik yaşam alışkanlıklarının, sosyal ilişki örüntülerinin ve kente katılım eğilimlerinin tahlilini yaparak kentsel ayrışmaya dair yeni bir anlayış ve kavrayış geliştirebileceğidir. Bu varsayımdan hareketle kentsel ayrışmanın iki farklı biçimini temsil eden mahalleler vaka içi ve vakalar arası karşılaştırma yapılarak incelenmeke ve bu karşılaştırma üç sorgulama ekseninde yapılmaktadır. Bunlar: (i) gündelik yaşam amilleri olarak mahallenin yapısal koşulları olan ortak kullanım alanlarının (ulaşım ve yürüyüş yolları, yeşil alan gibi rekreasyon alanları, sosyal donatılar), konut özellikleri ve belediye hizmetlerinin, mahalle sakinlerinin gündelik yaşam rutinleri üzerindeki etkisi, (ii) mahalle sakinlerinin mahalle özelinde kurduğu sosyo-mekânsal ilişkilerin statü grubu olma ve yaşam tarzı arayışlarına etkisi ve  (iii) mahalle sakinlerinin kente siyasal katılım tarzı ve biçimlerinde benzeştikleri veya farklılaştıkları yönler ve bu farklılık ve benzerlikleri doğuran nedenler veya etkenlerin neler oldukları. Bu karşılaştırmalardan çıkan en genel sonuç ise kentsel ayrışmanın bir sorun olarak bir şekilde mevcudiyetine işaret edilebilir olmak bakımından genel fakat onun hangi etkenlerin etkisi altında ve tam olarak nasıl bir özgün mahiyet ve biçime sahip olduğu bakımından belli bir mahal ve bağlama ait özel ve özgün içeriğe sahip bir sorun olduğudur.

Abstract:
This study examines the problem of urban segregation, which is a simultaneous phenomenon of the growth and development process of cities, through a comparative evaluation of two neighborhoods in Kayseri province, Mevlana and Erenköy neighborhoods, which are close in physical space but distant in social space. The first of the compared neighborhoods exhibits a vertical architectural example characterized by fifteen-story apartment buildings, while the second presents a strong representation of horizontal architecture with detached villa complexes. In the study, the problem of urban segregation is examined by taking into account the structural conditions of the neighborhoods such as housing, transportation, common areas, recreational areas, public living spaces, as well as the social and cultural habits, socio-economic levels, education levels, working conditions, occupational statuses, and gender of the neighborhood residents, and how they interact and influence each other in the neighborhoods and situations where they are encountered. In this context, the basic assumption on which the study is based is that by analyzing the combination of the structural conditions of the neighborhoods with the social characteristics of the residents, the study can develop a new understanding and comprehension of everyday life habits, social interaction patterns, and tendencies for urban participation regarding urban segregation. Based on this assumption, the study examines neighborhoods representing two different forms of urban segregation through intra-case and inter-case comparisons, and this comparison is conducted along three lines of inquiry: (i) the influence of the structural conditions of the neighborhood, such as common use areas (transportation and walking paths, recreational areas such as green spaces, social facilities), housing characteristics, and municipal services, on the daily life routines of neighborhood residents; (ii) the impact of socio-spatial relationships established by neighborhood residents on status group formation and lifestyle pursuits within the neighborhood; and (iii) the similarities or differences in the political participation styles and forms of neighborhood residents, and the reasons or factors that cause these differences and similarities. The most general conclusion drawn from these comparisons is that urban segregation can be indicated as a problem in terms of its existence, but it is a specific problem with its own unique content and form belonging to a particular neighborhood and context, in terms of which factors influence it and what specific nature and form it exactly has.