Hodgkin lenfoma sonrası geç kardiyovasküer komplikasyonların BT anjiyografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of late cardiovascular complications by computed tomography angiography in patients treated for hodgkin lymphoma
Yazar: SERHAN KÜPELİ
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER BÜYÜKPAMUKÇU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hodgkin lenfoma (HL) tedavisinde, kardiyotoksik olduğu bilinen antrasiklin grubu kemoterapötikler ve tutulmuş olan lenfatik bölgelere radyoterapi sıklıkla kullanılmaktadır. Literatürde HL sonrasında genç yaşlarda miyokard enfarktüsü nedeniyle ölen hastalar olduğu bildirilmiştir. Hodgkin lenfoma nedeniyle tedavi edilenlerdeki kardiyovasküler hastalıkların gerçek insidansı bilinmemektedir. Bu çalışmada, HL nedeniyle tedavi edilmiş olan hastalardaki kardiyovasküler patolojilerin bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA) yöntemyle tanımlanması amaçlanmıştır. Çalışmaya remisyonda olan ve en az 2 yıldır tedavisiz olarak izlenen HL hastaları dahil edildi. Hastalar koroner hastalığı risk faktörleri açısından sorgulandı. Tam kan sayımı, biyokimya, lipid profili, idrar tetkiki, beyin natriüretik peptid (BNP), Troponin-T, CKMB, EKG, telekardiyogram, EKO ve BTA incelemeleri yapıldı. BTA görüntüleri bilgisayar yazılımları aracılığıyla iki radyolog tarafından yorumlanarak mediastinal ve kardiyak vasküler patolojiler araştırıldı. Ocak 2007 ve Aralık 2008 arasında 119 HL hastası çalışmaya katılmayı kabul etti. Hastaların ortanca yaşı 20 yıl olarak bulundu (6-43 yıl). 110 hasta kemoradyoterapi ile tedavi edilirken 9 hastaya sadece kemoterapi verildiği görüldü. Hastaların 92'sine adriamisin ve 59'una mediastinal radyoterapi verildiği bulundu. 19 (% 16) hastanın koroner arterlerinde anomali olduğu saptandı. Mediastinal radyoterapi ile koroner arter anomalisi gelişmesi arasında anlamlı ilişki bulundu (p=0.02). Çok değişkenli analizlerle mediastene radyoterapi almanın koroner arter anomalisi riskini mediastene radyoterapi almayanlara oranla 8,7 kat arttırdığı bulunmuştur (p= 0,009). Çok değişkenli analize dahil edilen diğer değişkenlerle koroner arter anomalisi gelişmesi arasında ise anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. 26 yaşındaki bir hastaya RCA'daki kritik darlık nedeniyle stent implante edildi. İki hastada hem BTA hem de konvansiyonel anjiyografide bazı patolojiler saptanarak yakın tıbbi izleme alındı. BTA incelemesinde LAD'de kritik darlık saptanan 22 yaşındaki hasta maalesef konvansiyonel anjiyografiyi reddetti. Diğer 15 hasta için, ayrıntılı kardiyolojik değerlendirme sonrası konvansiyonel anjiyografiye gerek olmadığına karar verildi ve bu hastalar düzenli klinik izleme alındı. Sonuç olarak HL nedeni ile tedavi edilen hastalarda geç dönemde gelişen koroner arter anomalileriyle mediastinal radyoterapi arasında anlamlı bir ilişki saptandı. HL hastalarının çoğunda olduğu gibi mediastinal radyoterapi ve/veya kardiyotoksik ajanlarla tedavi edilen hastalarda koroner BTA, koroner arter hastalığının erken tanımlanmasında faydalı ve invazif olmayan bir yöntem olarak öne çıkmakta olup bu hastaların takiplerinde BTA'nın da kullanılmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In treatment of Hodgkin lymphoma (HL), anthracyclines known to be cardiotoxic and radiotherapy to the involved lymphatic areas are frequently used. In literature deaths from myocardial infarction at young ages after HL were reported. The real incidence of cardiovascular diseases in patients treated for HL is not known. We aimed to detect pathologies in cardiovascular systems by means of computed tomography angiography (CTA) in survivors of HL. Patients with HL who are in remission at least 2 years after completion of therapy were included. They were questioned about the coronary artery risk factors. Complete blood count, general biochemistry, lipid profile, urine analysis, BNP, Troponin-T, CKMB, ECG, telecardiography, echocardiography and CTA of the patients were performed. Using multiplanar reformat, intensity projection and volume rendering reformat techniques CTA images were evaluated by two same radiologists and mediastinal and cardiac vascular abnormalities were investigated. Between January 2007 and December 2008 a total of 119 patients who were treated with chemotherapy and/or radiotherapy accepted to enter the study by giving informed consent. Median age of the patients was 20 years (6-43 years). 110 patients had been treated with combination therapies (chemoradiotherapy) and 9 had only chemotherapy. 92 of the patients had taken doxorubicin and 59 patients had been given mediastinal radiotherapy. In 19 (16%) of the patients we determined coronary artery abnormalities. There was a statistically significant correlation between mediastinal radiotherapy and developing a coronary artery abnormality (p=0.02). By multivariate analysis, in patients receiving mediastinal radiotherapy the risk of developing a coronary artery abnormality was found to increase 8.7 times compared to patients who did not receive mediastinal radiotherapy (p= 0.009). Stent implantation was performed in one patient who is at the age of 26 because of critical stenosis in RCA. In another 2 patients some irregularities were detected both in CTA and conventional angiography and they were taken to close medical follow-up. A 22 year-old patient whose CTA showed crtical stenosis in his LAD unfortunately refused the conventional angiography. Remaining 15 patients are in medical follow-up and conventional angiograpy was not necessary currently, after detailed cardiologic evaluation. In conclusion we found a significant correlation between mediastinal radiotherapy and developing a coronary artery abnormality. Coronary CTA is a useful and noninvasive tool for early diagnosis of coronary artery disease in patients who were treated with mediastinal raiotherapy and/or cardiotoxic chemotherapy like most of the cases with HL.