Deneysel mimarlık üzerine bir okuma denemesi: Serpentine Galeri Pavyonları
A reading experiment on experimental architecture: Serpentine Gallery Pavilions
Yazar: BENAN DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. PINAR DİNÇ KALAYCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarlık süreç boyunca mevcut olandan farklılaşan yeni açılımlar aramış ve dolayısıyla kendi var oluş zeminini ve sınırlarını sorgulamıştır. Mimarlıktaki her türlü arayış, öncesinde var olanı eleştiren alternatif birer 'deneme' olarak ortaya çıkmış ve mimarlığın sonrasını etkileyen deneysel çalışmalar olmuştur. Mimarlığın kendine belirlediği yeni ara zemin, mimarlık ve deneyin ara kesitinde tanılanan "deneysel mimarlık" kavramı ile daha görünür hale gelmektedir. Mimarlıkta deneme yapma halinin öncelenmesiyle birlikte, mimarlık yapma biçimlerinde tanımlanmış alanlardan bağımsızlaşmaya eğilimli ve her türlü olasılığa açık bir deneysellik tavrı mimarlıkta gündeme getirilmektedir. Mimari üretimin düşünce ve söylem üreten bir eyleme biçimi olmasının savunulmasıyla birlikte, salt fiziksel inşa ediminin de ötesinde; yeni bir deney, düşünce ya da denemenin inşası da artık mimarlığın oluş alanını tanılamaktadır. Alışılmış olanın, yinelenenin ve dolayısıyla sağlamlaşanın ötesinde bir mimarlık yapma biçimi, mimarlıkta deneysellik ile birlikte ancak zihinde yer edinen kalıplaşmış ve geçerli kabul edilenin yıkımı ile mümkün olmaktadır. Her bir yeni deneme arayışı ile birlikte de, mimarlık zemini asla uzun süre beklenilmeyen ve neticesinde de algısal bağımlılıkların oluşmadığı potansiyel bir aralığa dönüşmekte; deneysel mimarlık, daha devingen, kontrol edilemeyen ve ölçülemeyen bir nitelik kazanmakta, bu durum da literatüre mimarlıkta deneysel bir yaklaşıma dair ortaya konmuş çeşitli söylem ve dağınık bilgi bütünü şeklinde yansımaktadır. Ancak deneysel mimarlık her ne kadar kendi oluş zeminini sınırsızlık ve bağımsızlık üzerine temellendirse de, görece kararlı bir sistematiğe oturmada bazı ilkelere gereksinmektedir. Böylelikle, deneysel mimarlık kendi dinamiklerini belirlerken aksine ölçülebilir olanın araçları kullanılmakta ve mimarlığın tanımlanmış ilk kuralları olan Vitruvius'un "utilitas, firmitas, venustas" ilkeleri ile ilinti kurulmaktadır. Bu üç ilkenin deneysel mimarlık yaklaşımlarındaki karşılıkları üzerinden okunarak, deneysel mimarlığın söylemleri ve ürettiği terminolojinin kategorize edilebilmesi ile tezin kendisi de bizatihi bir deney ya da okuma denemesi olmaktadır. Deneysel mimarlığa ait elde edilen çerçeve ile birlikte nihayetinde, bazı günümüz mimarlık pratikleri irdelenmekte ve deneysellik okumaları yapılmaktadır. Sonuç olarak, mimarlıkta alternatif birer deneme olarak 2000-2014 yılları arasında gerçekleştirilen Serpentine Galeri Pavyonları, değerlendirme ilkeleri aracılığıyla çerçevesi tanılanan deneysel mimarlığın dinamikleri üzerinden ele alınmakta ve çalışma da kendi oluş zeminini bu yöntemle meşrulaştırmaktadır.

Abstract:
Architecture has sought new avenues which differ from existing through the process and therefore questioned its ground of existence and boundaries. All sorts of seeking in architecture has emerged as an alternative 'trial' which criticized the existing before and been experimental works affecting the after of architecture. The new intermediate ground that the architecture determined for own becomes more visible with the concept of "experimental architecture" which is defined at the intersection of architecture and experiment. With prioritizing the state of making experiment in architecture, an experimentation attitude that tends to be independent from the areas defined way of doing architecture and opens for each possibilities are came into question in architecture. With the defense of being an actualization that produces thought and discourse in architectural production, just beyond the physical building actions; the construction of a new experiment, thought or trial define the occurrence areas of architecture now. The way of doing architecture beyond which is customary, repeated and therefore stabilized is made possible by only the destruction of the stereotypes and the considered valid that placed in mind with experimentation in architecture. Also with each new trial seeking, the ground of architecture transforms to a potential intermediate that is never stayed long and never occured perceptual addictions at, as a result; experimental architecture acquire quality that more dynamic, uncontrollable and unmeasurable, so this situation reflects as a variety of discourse and a whole of disorganized information on the approach of experimental architecture to literature. However, although experimental architecture based its ground of existence on unlimitedness and independence, it needs for some principles to place in relatively a stable systematic. Thus, while experimental architecture determines the dynamics of own, unlike the tools which can be measured are used and established a correlation with the first rules defined in architecture as "utility, firmness, beauty" of Vitruvius's principles. By reading the equivalences of these three principles in experimental architecture approaches, the thesis in itself becomes an experiment or a trial of reading by the discourses and terminology of experimental architecture can be categorized. Finally with the obtained framework belongs to experimental architecture, some
contemporary architectural practices are examined and done readings of experimentation. As a result, Serpentine Gallery Pavilions performed as alternative trials in architecture between the years 2000-2014 are handled on the dynamics of experimental architecture that framework is discussed through the evaluation principles and the thesis verified its ground of existence by this method.