Yaş, eğitim düzeyi, heyecan arayışı, iç-dış denetim odağı ve saldırganlık ile trafik kuralı ihlali yapma ve trafik kazasına karışma arasındaki ilişkiler
The relationships of age, education level, sensation seeking, driving internal-external locuf of control, and aggressiveness with traffic violations and traffic accidents
Yazar: EYLEM ZARİFE ŞENDAĞ
Danışman: PROF. DR. ORHAN AYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Denetim odağı = Locus of control ; Heyecan arayışı = Sensation seeking ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Trafik kazaları = Traffic accidents ; Trafik kuralları = Traffic rules

Özet:
Bu araştırmada bazı demografik değişkenler (yaş ve eğitim düzeyi) ve bazı kişilik özellikleri (heyecan arayışı, saldırganlık ve iç-dış denetim odaklı olma) ile tehlikeli araç kullanma nedeniyle alınan trafik ceza sayısı ve karışılan trafik kaza sayısı arasındaki ilişkiler incelenmiştir.Araştırmanın örneklemi en az beş yıldır aktif olarak araç kullanan ve sürücülük performanslarının değerlendirilmesi için bir psikoteknik değerlendirme merkezine başvuruda bulunan 318 erkek sürücüden oluşmaktadır. Örneklemin büyük bölümünü yasal olarak zorunlu olmaları nedeniyle (alınan trafik cezaları sebebiyle ehliyete el konulması) performansı değerlendirilen sürücüler oluştururken, bir bölümünü de iş başvurusu yaptıkları kurumların isteği doğrultusunda performansı değerlendirilen sürücüler oluşturmaktadır.Araştırmada veri toplama aracı olarak Trafikte Heyecan Arayışı Ölçeği, Saldırganlık Envanteri ve Montag İç Denetim Odaklı-Dış Denetim Odaklı Sürücülük Ölçeği kullanılmış; demografik değişkenlere ilişkin bilgilerin toplanmasında ise bu amaçla oluşturulan Kişisel bilgi formundan yararlanılmıştır. Ölçekler ve Kişisel Bilgi Formu katılımcılara psikoteknik değerlendirmelerinin yapıldığı merkezde ya da kendi işyerlerinde bireysel olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde aşamalı regresyon ve Pearson Momentler Çarpımı korelasyon tekniği kullanılmıştır.Analiz sonuçları yaş ve heyecan arayışı değişkeleri ile tehlikeli araç kullanma nedeniyle alınan trafik ceza sayısı arasında pozitif yönde bir ilişki bulunduğunu ve yaşın tehlikeli araç kullanma sebebiyle alınan trafik ceza sayısını en iyi yordayan değişken olduğunu göstermiştir. Eğitim düzeyi, saldırganlık ve iç-dış denetim odaklı olma ile tehlikeli araç kullanma nedeniyle alınan trafik ceza sayısı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.Araştırmada yer alan ikinci yordanan değişken olan karışılan trafik kaza sayısı ile iç denetim odaklı olma arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yaş, eğitim düzeyi, heyecan arayışı, dış denetim odaklı sürücülük ve saldırganlık ile karışılan trafik kaza sayısı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür.Araştırma bulguları ülkemizde ve diğer ülkelerde yapılan çalışmaların sonuçları çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The present study was carried out to investigate the relationships of some demographic variables including age and education level and some personality characteristics including sensation seeking, driving internal-external locus of control and aggressiveness with the number of traffic tickets taken and the number of traffic accidents involved.Participants were 318 male drivers, with at least five years driving experience, who were undergoing a driver performance evaluation in a psychotechnics evaluation center.Participants filled out Sensation Seeking in Traffic Scale, Aggressiveness Inventory, Montag Driving Internally and Driving Externally Scale together with a form prepared to collect information about demographic variables. Data were analyzed using Stepwise Multiple Regression and Pearson Product Moments Correlation techniques.The results showed that both age and sensation seeking were significantly related with the number of traffic tickets taken. It was also found that age was the best predictor of the number of traffic tickets taken. No relationship was found between the number of traffic tickets taken and education level, internal-external locus of control or aggressiveness.A significant positive relationship was found between internal locus of control and the number of accidents involved. No significan relationship was found between age, education level, sensation seeking, external locus of control, aggressiveness and the number accidents involved