Öğretmenlerin yapısal güçlendirilme ile iş güvencesizlik algıları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' structural empowerment and job insecurity perceptions
Yazar: DUYGU YILMAZ
Danışman: PROF. DR. YAHYA ALTINKURT
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yapısal güçlendirme = Structural empowerment ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; İş güvensizliği = Job insecurity

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, öğretmenlerin yapısal güçlendirilme algıları ile iş güvencesizlik algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırmada ayrıca, öğretmenlerin yapısal güçlendirilme ve iş güvencesizliği algılarının düzeyi ve demografik değişkenlere göre farklılaşma durumları da incelenmiştir. Araştırmanın evreni 2022-2023 Eğitim Öğretim yılı Bahar döneminde Muğla ilinde, tamamı devlet okulu olan ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 13.893 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma örneklemini, oransız küme örnekleme tekniği kullanılarak seçilen 374 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırma verileri, Öğretmenlerin Yapısal Güçlendirilme Ölçeği ve Öğretmenlerin İş Güvencesizliği Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Öğretmenlerin yapısal güçlendirme ve iş güvencesizliği algılarının düzeyini belirlemek için betimsel istatistikler kullanılmıştır. Demografik değişkenlere göre karşılaştırmalarda t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA sonucunda farklılığın anlamlı olması durumunda, farklılığın kaynağını belirlemek için Sidak testi kullanılmıştır. Öğretmenlerin yapısal güçlendirilmelerinin iş güvencesizlik algılarını anlamlı bir şekilde yordayıp yordamadığını belirlemek için regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmada düşük, orta ve yüksek düzeyde iş güvencesizliği algısına sahip olan öğretmenlerin dağılımı da kümeleme analizinden faydalanılarak incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin yapısal güçlendirilmeleri orta düzeyin üzerindedir. Öğretmenler, yapısal güçlendirmenin boyutları arasında en fazla özerkliklerinin desteklendiği ortama sahip oldukları görüşündedir. Bu boyutu sırasıyla, hesap verebilir ortam, kararlara katılımı destekleyici ortam, kolaylaştırıcı ortam ve mesleki gelişimi destekleyici ortam izlemektedir. Öğretmenlerin yapısal güçlendirilme algıları, okul kademesine, yaşa ve kıdeme göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmakta; cinsiyete göre farklılaşmamaktadır. Lise öğretmenlerinin yapısal güçlendirilme algısı diğer öğretmenlerden daha düşüktür. 50 yaş üstü ile 21 yıl üzerinde kıdeme sahip olan öğretmenler, mesleki gelişimi destekleyici ortam boyutunda daha yüksek güçlendirilme algısına sahiptir. Öğretmenlerin iş güvencesizliği algıları yüksek düzeydedir. Öğretmenlerin %65,5'inin açık, %74,9'unun ise orta ya da yüksek düzeyde örtük iş güvencesizliği algısına sahiptir. Öğretmenlerin iş güvencesizliği algısı okul kademesi, yaş ve kıdem değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmamakta, cinsiyet değişkenine göre farklılaşmaktadır. Erkek öğretmenlerin açık ve örtük iş güvencesizlik algısı daha yüksektir.  Regresyon analizi sonuçlarına göre, yapısal güçlendirilmenin tüm boyutları ile açık iş güvencesizliği arasındaki ikili korelasyonlarda orta düzeyde ve negatif yönlü ilişkiler bulunmaktadır. Yapısal güçlendirmenin boyutları, öğretmenlerin açık iş güvencesizliği algısının %19'unu açıklamaktadır. Ancak yalnızca özerkliği destekleyici ortam, öğretmenlerin açık iş güvencesizliği algılarını anlamlı düzeyde yordamaktadır. Özerkliği destekleyici ortam azaldıkça öğretmenlerin açık iş güvencesizliği algısı artmaktadır.  Yapısal güçlendirilmenin tüm boyutları ile örtük iş güvencesizliği arasındaki ikili korelasyonlarda orta düzeyde ve negatif yönlü ilişkiler bulunmaktadır. Yapısal güçlendirmenin boyutları, öğretmenlerin örtük iş güvencesizliği algısının %22'sini açıklamaktadır. Ancak yalnızca kararlara katılımı destekleyici ortam, öğretmenlerin örtük iş güvencesizliği algılarını anlamlı düzeyde yordamaktadır. Kararlara katılımı destekleyici ortam azaldıkça öğretmenlerin örtük iş güvencesizliği algısı artmaktadır.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the relationship between teachers' perceptions of structural empowerment and job insecurity. The study also examined the level of teachers' perceptions of structural empowerment and job insecurity and their differentiation according to demographic variables. The population of the research consists of 13,893 teachers working in primary, secondary and high schools, all of which are public schools, in the province of Muğla in the Spring Term of the 2022-2023 Academic Year. The research sample consists of 374 teachers specified by using the disproportionate cluster sampling technique. The research was designed in the survey model. Research data were collected through the administration of the Teachers' Structural Empowerment Scale and the Teachers' Job Insecurity Scale to the sample group. Descriptive statistics were used to determine the level of teachers' perceptions of structural empowerment and job insecurity. t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used for comparisons according to demographic variables. If the difference was significant as a result of ANOVA, the Sidak test was used to determine the source of the difference. Regression analysis was conducted to determine whether teachers' structural empowerment significantly predicted their job insecurity perceptions. In the study, the distribution of teachers with low, medium and high levels of job insecurity perception was also examined using cluster analysis. According to the results obtained in the research, the structural empowerment of teachers is above the medium level. Teachers are of the opinion that among the dimensions of structural empowerment, they have an environment where their autonomy is supported the most. This dimension is followed by an accountable environment, an environment that supports participation in decisions, a facilitating environment and an environment that supports professional development. Teachers' perceptions of structural empowerment differ statistically significantly according to school level, age and seniority; does not differ according to gender. High school teachers' perception of structural empowerment is lower than other teachers. Teachers who are over the age of 50 and have a seniority of over 21 years have a higher perception of empowerment in the dimension of the environment that supports professional development. Teachers' perception of job insecurity is high. 65.5% of teachers have an explicit perception of job insecurity, and 74.9% have a medium or high level of implicit perception of job insecurity. Teachers' perception of job insecurity does not differ at a statistically significant level according to school level, age and seniority variables, but differs according to gender variable. Male teachers have a higher perception of explicit and implicit job insecurity. According to the regression analysis results, there are moderate and negative bilateral correlations between all dimensions of structural empowerment and open job insecurity. Dimensions of structural empowerment explain 19% of teachers' open perception of job insecurity. However, only the autonomy-supportive environment significantly predicts teachers' open perceptions of job insecurity. As the autonomy-supportive environment decreases, teachers' perception of open job insecurity increases. There are moderate, significant and negative relationships in the bilateral correlations between all dimensions of structural empowerment and implicit job insecurity. Dimensions of structural empowerment explain 22% of teachers' implicit perception of job insecurity. However, only the environment that supports participation in decisions significantly predicts teachers' implicit job insecurity perceptions. As the environment supporting participation in decisions decreases, teachers' implicit perception of job insecurity increases.