Birinci basamak sağlık personellerinin annelik hüznü ile ilgili bilgi, görüş ve uygulamaları
Information, opinions and practices of primary care health personnel about postpartum blues (maternity blues)
Yazar: DUYGU İVELİK
Danışman: DOÇ. DR. FATMA BAŞAR
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Depresyon-postpartum = Depression-postpartum ; Hüzün = Sadness ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Giriş: Annelik hüznü geçici ve kendi kendini sınırlayan düşük ruh hali ve hafif depresif
belirtiler olarak tanımlanmaktadır. Postpartum bakım hizmetlerinin annelik hüznünün yol
açacağı problemleri önlemesinde önemi büyüktür. Bu konuda sağlık personellerine
farkındalık ve duyarlılık kazandırmak, koruyucu girişimler sergilenmesine ve böylelikle
anne ve bebeklerin sağlığının sürdürülebilmesine olanak sağlayacaktır. Bu nedenle
postpartum dönemdeki kadınların öncelikli olarak takip edildiği birinci basamak sağlık
hizmetlerinde çalışan sağlık personellerinin annelik hüznüne yönelik bilgi, görüş ve
uygulamalarının tespiti ve yeni stratejilerin geliştirilmesi ile kadın sağlığı ve toplum
sağlığına olumlu katkı sağlanması hedeflenmektedir.
Amaç: Birinci basamak sağlık personellerinin annelik hüznü konusundaki bilgi, görüş ve
uygulamalarını belirlemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Araştırma kesitsel tanımlayıcı tipte olup, Kütahya il merkezindeki
Aile Sağlığı Merkezleri ve Toplum Sağlığı Merkezinde görev yapan sağlık personelleriyle
yürütülmüştür (N:216). Araştırmada herhangi bir örneklem seçim yöntemi kullanılmadan
araştırmaya katılmaya kabul eden 164 sağlık personeli ile tamamlanmıştır. Araştırmanın
verileri ilgili literatür doğrultusunda araştırmacılar tarafından hazırlanan 45 soruluk anket
formu ile toplanmıştır. Sağlık personellerinin annelik hüznü konusundaki bilgi
durumları 13 soru ile her doğru yanıta bir puan verilerek toplam bilgi puanı (toplam
34 puan) üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analiz aşamasında
Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) for Windows 25.00 paket programı
kullanılmıştır. Verilerin analizinde iki grup arasındaki farkın belirlenmesinde Mann Whitney
U testi ve ikiden fazla grupların karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis analizi
uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırmada birinci basamak sağlık personellerinin %76,2'si Aile Sağlığı
Merkez'inde görev yapmaktadır. Araştırmanın %41,5'unu hekimler, %58,5'unu
ebe/hemşireler oluşturmaktadır. Hekimlerin %47,1, ebe/hemşirelerin %97,9'u kadındır.
Hekimlerin %13,2'si, ebe/hemşirelerin %44,8'inin annelik hüznünü duymadığı, hekimlerin
%38,2'si ve ebe/hemşirelerin %42,7'sinin annelik hüznü konusunda bilgi almadıkları
belirlenmiştir. Hekimlerin annelik hüznünü bilme durumlarına ilişkin puan ortalamaları
21,81±6,59, ebe/hemşirelerin ise 21,14±5,59 olarak bulunmuştur. Sağlık personellerinin
%80,5'i annelik hüznü ile karşılaşmış, ancak bu konuda kendilerini kısmen yeterli (%61,0)
görmüşlerdir. Sağlık personellerinin %67,1'i'sı annelik hüznü eğitimi almak istemektedir.
Annelik hüznünü sağlık personelinin %87,8'i bir sağlık sorunu olarak belirtmekte, %90,8'i
anneye yardımcı olmayı önemsemekte ve %66,2'si sağlık personelinin ve anne/babanın
eğitim ihtiyacı olduğunu düşünmektedir. Birinci basamak sağlık personellerinin annelik
hüznü toplam bilgi puanları ile eğitim düzeyi, çalıştıkları kurum, aile tipi ve annelik hüznü
ile ilgili bilgi alma değişkenleri arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05).
Sonuçlar: Birinci basamak sağlık personellerinin annelik hüznü bilgi puanları ortalamanın
üstünde bulunmuştur. Doğum sonu dönemde izlemlerden sorumlu olan ebe/hemşirelerin
neredeyse yarısının annelik hüznünü hiç duymadığı saptanmıştır. Sağlık personelleri annelik
hüznüne yönelik pozitif bir tutum sergilese de, bilgi ve uygulamaların yetersiz olduğu ve
eğitim ihtiyacının gerekli olduğu görülmüştür. Hizmet içi eğitimlerle sürekli desteklenmesi
ve kurumsal düzenlemelerin yapılması ile farkındalıklarını artırmaya yönelik bir tutum
sergilenmesi önemli olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Annelik Hüznü, Sağlık Personelleri, Birinci Basamak, Bilgi, Görüş,
Uygulamalar

Abstract:
Introduction: Maternal sadness is defined as temporary and self-limited low mood and mild
depressive symptoms. Postpartum care services are of great importance in preventing the
problems caused by maternity sadness. Raising awareness and sensitivity to health personnel
in this regard will enable the implementation of preventive interventions for healthy mothers
and babies. Therefore, it is necessary to determine the knowledge, opinions and practices of
health personnel working in primary health care services, where postpartum women are
followed primarily, and to develop new strategies. It is aimed to make a positive contribution
to women's health and public health.
Purpose: It is aimed to determine the knowledge, opinions and practices of primary health
care personnel about maternity sadness.
Material and Methods: The research is of descriptive type and was conducted with the
health personnel working in the Family Health Centers and Community Health Centers in
the city center of Kütahya (N:216). In the study, it was tried to reach the entire universe
without using any sampling method (n: 164). The data of the study were collected with a 45-
question questionnaire prepared by the researchers in line with the relevant literature.
Knowledge of health personnel about maternity sadness.Their status was evaluated on the
basis of the total knowledge score (34 points in total), with 13 questions and one point for
each correct answer. Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) for Windows 25.00
package program was used in the analysis of the data obtained from the research. In the
analysis of the data, Mann Whitney U test was used to determine the difference between the
two groups and Kruskal Wallis analysis was used for the comparison of more than two
groups.
Findings: In the research, 76.2% of the primary health care personnel work in the Family
Health Center. Physicians constitute 41.5% of the study, and midwives/nurses constitute
58.5%. 47.1% of physicians and 97.9% of midwives/nurses are women. It was determined
that 13.2% of the physicians and 44.8% of the midwives/nurses did not feel the sadness of
maternity, 38.2% of the physicians and 42.7% of the midwives/nurses did not receive
information about the sadness of motherhood. The mean score of the physicians for knowing
the mother's sadness was found to be 21.81±6.59, and the midwife/nurse's as 21.14±5.59.
80.5% of the health personnel faced the sadness of motherhood, but they considered
themselves partially sufficient (61.0%) in this regard. 67.1% of the health personnel want to
receive education on the sadness of motherhood. 87.8% state the sadness of motherhood as
a health problem, 90.8% care about helping the mother, and 66.2% of the health personnel
and thinks that parents need education. There was a significant difference between the
primary health care personnel's total knowledge scores on maternity blues and the variables
of their education level, the institution they work for, family type and the variables of getting
information about maternity blues (p<0.05).
Results: Maternal sadness knowledge scores of primary health care workers were found
above the average. Almost half of the nurses/midwives who are responsible for postpartum
follow-ups have never felt the sadness of maternity. Although the health personnel have a
positive attitude towards the sadness of motherhood, it has been determined that the
knowledge and practices are insufficient and the need for training is necessary. It will be
important to show an attitude towards increasing their awareness by constantly supporting
them with in-service trainings and making institutional arrangements.
Keywords: Maternity blue, Health Personnel, Primary Health Care, Information, Opinion,
Applications