Sözleşme öncesi beyan yükümlülüğünün ihlali ve ihlal halinde sigortacının hakları – özellikle oranlama sistemine göre tazminattan indirim hakkı-
Violation of pre-contractual declaration obligation and the rights of the insurer in case of violation – the right on benefit cut in particular according to the quotation system-
Yazar: SEVGİ CAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. SAMİM ÜNAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Beyan = Statement ; Sigorta = Insurance ; Sigorta sözleşmeleri = Insurance contracts ; Sigortacılık = Insurance ; Tazminat = Compensation ; Yükümlülük ihlali = Breach of obligations

Özet:
Doktora tez konum olan "Sözleşme Öncesi Beyan Yükümlülüğünün İhlali ve İhlal Halinde Sigortacının Hakları"nda beni bir çalışma yapmaya sevk eden husus 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile bu alanda köklü değişikliklerin yapılması ve bu değişikliklerden sonra da her ne kadar sözleşme öncesi beyan yükümlülüğü doktrinde genel itibari ile incelenmiş olsa da ihlal halinde sigortacının sahip olduğu haklara ve uygulamadaki eksikliğe dikkat çekilmemiş olmasıdır. Bu nedenle ben de sözleşme öncesi beyan yükümlülüğünü ve ihlal oluşturan halleri farklı açılardan ele alarak kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi ve sigortacının sahip olduğu haklar bakımından da doktrin ve uygulamadaki eksiklikleri tespit ederek tüm bunlara bir çözüm önerisi sunmaya çalıştım. 
Dört bölümden oluşan çalışmamın ilk bölümünde sözleşme öncesi beyan yükümlülüğünün hukuki niteliği, amacı, 6762 sayılı ve 6102 sayılı Ticaret Kanunlarındaki düzenlenişi genel olarak incelenmekle birlikte bu bölümde özel olarak sigortacıya yüklenen aydınlatma yükümlülüğü ile sigorta ettirene yüklenen sözleşme öncesi beyan yükümlülüğü arasındaki ilişki incelenmiştir.  
İkinci bölümde beyan yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve bu yükümlülüğe aykırılık halleri incelenmiştir. Bu kapsamda beyan usulleri, beyan yükümlülüğünün yerine getirilme şekli, zamanı, kapsamı ve beyan yükümlülüğüne aykırılık teşkil eden haller detaylı bir şekilde incelenmiş, doktrin ve uygulamadaki eksiklikler tespit edilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur. 
Üçüncü bölümde ihlal halinde sigortacının hakları ele alınmış olup; öncelikle böyle bir durumda sigortacının hak sahibi olmasının borçlar hukukundaki temelleri irdelenmiştir. Sigortacının ihlal halinde sahip olduğu haklar; Kanun sistematiğine uygun olarak ihlalin rizikonun gerçekleşmesinden önce ve sonra olmak üzere ikiye ayrılarak incelenmiştir. Bu kapsamda özellikle caymanın hukuki niteliği kapsamlı olarak irdelenmiştir. 
Son bölümüzde ise yine ihlal halinde sigortacının sahip olduğu bir hak olan sigorta tazminatının indirimli olarak ödenmesi konusu kapsamlı olarak ele alınmıştır. Sigortacının sahip olduğu bu hakkın diğerlerinden özel olarak ayrı bir bölümde incelenmemin nedeni ise şimdiye kadar konunun hiçbir şekilde incelenmemiş olmasıdır. Bu nedenle kusurun ağırlığına göre tazminattan bir indirim yapılmasını öngören oranlama sistemini çalışmamın son bölümünde incelemiş ve konuya ilişkin bir çözüm önerisi sunmuş bulunuyorum.

Abstract:
The point that led me to conduct a study in my doctorate thesis subject "Violation of Pre-Contractual Declaration Obligation and the Rights of the Insurer in Case of Violation" is that profound changes have been made in this field with the Turkish Commercial Code No. 6102, and that after these changes the rights of the insurer in case of violation of pre-contractual declaration obligation and the deficiency in the application are not pointed out despite the fact that the pre-contractual declaration obligation is analyzed in the doctrine in general terms. 
Therefore, I have tried to evaluate comprehensively the pre-contractual declaration obligation and the situations comprising the violation of pre-contractual declaration obligation by approaching from different perspectives, and by determining the deficiencies in the doctrine and application in terms of the rights of the insurer, I have tried to propose a solution to all of these. 
In the first part of my work consisting of four parts, the legal characteristics and objective of pre-contractual declaration obligation, and its regulation in Commercial Codes numbered 6762 and 6102 are generally analyzed. In addition, the relationship between the disclosure obligation proprietarily imposed upon the insurer, and the pre-contractual declaration obligation imposed upon the insured is analyzed. 
In the second part, fulfillment of the declaration obligation and contradictory situations to this obligation are examined. In this respect, declaration procedures, the form, the time and the scope of fulfillment of declaration obligation and the contradictory situations to the declaration obligation are examined in detail; deficiencies in the doctrine and in application are determined and solution proposals are presented. 
In the third part, the rights of the insurer in case of violation are addressed and primarily the bases of the insurer's having rights in such a case within the law of obligations are examined. The insurer's rights in case of violation are analyzed in accordance with the legal system, by separation into two as the violation before and after the occurrence of the risk.  In this context, especially the legal characteristic of withdrawal is extensively analyzed. 
In the last part, the issue of deductible payment of insurance indemnification, which is the insurer's right gained in case of violation, is discussed in detailed. The reason why I examined this right of the insurer especially in a separate part from others is that the subject has never been analyzed before in any way. Hence, in the last part of my study, I have analyzed the proportioning system, which sets forth a deduction from indemnity according to the degree of negligence, and I have presented a solution offer regarding the issue.