Okul öncesi dönemdeki çocukların annelerinin çalışma durumlarıyla öz yeterlik ve başa çıkma tutumları ilişkisi
The relationship between working status and self-efficacy and coping attitudes of mothers with preschool children
Yazar: IRMAK EMÜL
Danışman: PROF. DR. DEVRAN TAN
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi dönemdeki çocukların annelerinin çalışma durumlarıyla ruhsal belirti profilleri, öz yeterlik ve başa çıkma tutumları ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gelişim döllenme ile başlayan, kendi içinde bilişsel, biyolojik ve sosyoduygusal bütünlüğü olan ve yaşamın son bulmasıyla noktalanan bir süreçtir. Bebeklik çağında anne ile kurulan ilk temel ilişkinin sağlıklı oluşu bebeğin yetişkinlik dönemi kişiliğinin zeminini oluşturur. Öz yeterlik kavramı, var olan becerilerimizle neler yapabileceğimize dair olan inancımızı barındırır. Başa çıkma kavramı ise bireyin stresli durumlarla mücadelesinde bilişsel, duygusal ve de davranışsal olarak ortaya koyduğu tepkilerin tümü olarak tanımlanabilir. Bu araştırma sürecinde öz yeterlik, başa çıkma tutumları ve ruhsal belirti profillerinin çalışan annelerin ve çalışmayan annelerin üzerinde etkisi incelenmiştir. Bununla beraber 20-55 yaş aralığındaki gönüllü bireylerin, cinsiyet, yaş, eğitim derecesi, çalışma durumu, gelir düzeyi, medeni durumu gibi değişkenler de incelenmiş ve değişkenlik gösterip göstermediğine bakılmıştır. Bu bilgiler dışında kişisel bilgileriyle ilgili herhangi bir soru bulunmamaktadır. Bu araştırmanın örneklemi iki grup karşılaştırma baz alındığında 200 civar olması gerektiği kararlaştırılıp her bir grup başı 100 kişi alınması hesaplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak sosyodemografik veri formu, genel öz yeterlik ölçeği (GÖYÖ), başa çıkma tutumları ölçeği (COPE), ruhsal belirti tarama testi (SCL-90-R) kullanılmıştır. Anket form verileri SPSS 23 ve LISREL 8 programları kullanılarak analizler yapılmıştır. Araştırma sürecinde ilk olarak ölçme araçlarının geçerlilik ve güvenirlik sonuçları incelenmiştir. Bunun için alfa güvenirlik katsayısı ve doğrulayıcı Faktör analizi sonuçları incelenmiştir. Ölçme araçlarının geçerliliği ve güvenirliği kanıtlandıktan sonra ölçme araçlarının yapısına uygun olarak araştırma değişkenleri oluşturulmuştur. Araştırma bulgularına göre çalışan annelerin yetenek, güven, çaba, direnç, öz yeterlik, kendine yardım ve yaklaşım düzeylerinin çalışmayan annelerden yüksek olduğuna işaret edilmiştir. Uyum sağlama, sakınma, kendine ceza, obsesif kompulsif bozukluk, öfke ve düşmanlık düzeylerinin annenin çalışma durumuna göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Somatizasyon, kişiler arası duyarlılık, depresyon, anksiyete, fobik anksiyete, paranoid düşünce, psikotizm düzeylerinin çalışmayan annelerde çalışan annelere oranla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamız çalışan annelerin öz yeterlik ve başa çıkma tutumlarının, ruhsal durumlarının çalışmayan annelere göre daha yeterli ve gelişmiş olduğunu göstermiştir. Geniş örneklemli çalışmalarla kişilik özellikleri, çocukluk çağı yaşantıları gibi öz yeterlik ve başa çıkma tutumlarını etkileyebilecek durumların araştırılması önerilir.
Anahtar Kelimeler
Anne, öz yeterlik, başa çıkma, ruhsal belirti

Abstract:
In this research, the aim is to examine the relationship between the working status of mothers of preschool children and their psychological symptom profiles, self-efficacy, and coping attitudes. Development is a process starting with conception, encompassing cognitive,biological, and socio-emotional integrity, and concluding with the end of life. The healthy formation of the initial foundational relationship with the mother during infancy lays the groundwork for the child's adult personality. The concept of self- efficacy includes our belief in what we can achieve with our existing skills, while coping refers to the cognitive,emotional, and behavioral responses an individual exhibits in dealing with stressful situations.This study explores the impact of self- efficacy, coping attitudes, and psychological symptom profiles on working and non- working mothers. Additionally, voluntary individuals aged 20-55 are examined for variables such as gender, age, education level, employment status, income, and marital status to determine variability. The sample size of around 200, with 100 participants in each group, is determined based on a comparative approach. Social- demographic data form, General Self-Efficacy Scale (GSE), Coping Attitudes Scale (COPE),and Symptom Checklist-90-Revised (SCL-90-R) are used as data collection tools. Survey data are analyzed using SPSS 23 and LISREL 8 programs. Initially, the validity and reliability results of measurement tools are examined, including alpha reliability coefficient and confirmatory factor analysis. After establishing the validity and reliability of the measurement tools, research variables are formed in line with their structure. According to the research findings, working mothers demonstrate higher levels of ability, confidence, effort, resistance,self-efficacy, self-help, and approach compared to non-working mothers. Levels of adaptation, avoidance, self-punishment, obsessive-compulsive disorder, anger, and hostility do not vary based on the mothers employment status. However, non-working mothers Show higher levels of somatization, interpersonal sensitivity, depression, anxiety, phobic anxiety, paranoid ideation, and psychotism compared to working mothers. Our study indicates that the self-efficacy, coping attitudes, and psychological states of working mothers are more sufficient and developed than those of non-working mothers. We recommend further research with larger samples to explore personality traits and childhood experiences that may affect self-efficacy and coping attitudes.
Keywords
Mother, self-efficacy, coping, psychological symptoms