Bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri ile tedarikçi seçimi ve ekonomik sipariş miktarının tespiti: Otomotiv sektöründe bir uygulama
Selection of suppliers using fuzzy multi-criteria decision making methods and determination of economic order quantity: An application in automotive industry
Yazar: AYTAÇ YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ADİLE YEŞİM YAYLA
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarikçi seçim = Supplier selection ; Çok amaçlı karar verme = Multiobjective decision making

Özet:
Tedarikçilerle çalışan ana işletmelerin beklentilerinin çeşitliliği ve fazlalığı nedeniyle tedarikçi seçimi problemleri, işletmelerin karşılaştıkları güç problemlerden birisidir. Tedarikçi seçiminde birçok kriterin göz önünde bulundurulması seçimi daha da zorlaştırmaktadır. Mevcut alternatifler arasından en uygun olanı belirlemek, karar vericileri zor durumda bırakan konulardan bir tanesidir. Geleneksel yöntemler bu seçim sürecinde, gerçekçi bir çözüm üretememekte ancak çok kriterli karar verme yöntemleri (MCDM-Multi-Criteria Decision Making) çözümü oldukça kolaylaştırmakta ve karar vericilerin doğru kararlar vermelerine olanak sağlamaktadır.
Günümüzde doğru tedarikçilerle çalışmanın, firmaların hedeflerine ulaşmasındaki rolü gittikçe önem kazanmaktadır ve bu problemlerin çözülmesinde; uygun kriterlerin belirlenmesi, hiyerarşik karar modelindeki etkileşimlerin net olarak ifade edilmesi ve uygun yöntemlerin kullanılması oldukça önemlidir.  
Bu çalışmada, Türkiye?de otomotiv sektöründe yer alan bir işletmede, tedarikçi seçimi problemi ele alınmıştır. İşletme, ürettiği araçlarda kullanılan direksiyon dişli kutusunun satın alındığı, Güney Kore?de faaliyet gösteren alternatif üç tedarikçiden en iyi olanının belirlenmesini amaçlamaktadır.İşletmenin amacına uygun kararın verilmesi, bir MCDM problemi olarak ele alınmıştır. Çalışmanın başında, konu ile ilgili literatür araştırması yapılarak otomotiv sektöründe faaliyet gösteren firmalar tarafından tedarikçi seçiminde kullanılan ana ve alt kriterler belirlenmiş ve hiyerarşik karar modeli oluşturulmuştur. 
Problemin çözümünde MCDM yöntemlerinden; bulanık TOPSIS, bulanık Analitik Ağ Prosesi (ANP) ve genelleştirilmiş Choquet İntegrali yöntemleri ayrı ayrı kullanılmış ve elde edilen sonuçlar değerlendirilerek en iyi tedarikçi seçimi yapılmıştır. Daha sonra seçilen tedarikçiden alınacak sipariş miktarını belirlemek için ekonomik sipariş miktarı hesaplanmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
Selection of suppliers is one of the tough problems faced by the companies cooperating with suppliers, due to the variety and excess of the parent companies? expectations. Consideration of numerous selection criteria during the selection of suppliers makes it more difficult to select. Determination of the most appropriate from among the available alternatives is one of the matters that put the decision makers in an awkward position. Traditional methods are unable to produce a realistic solution in this selection process whereas the multi-criteria decision-making methods (MCDM) make the solution much easier and enable the decision-makers to make accurate decisions.
Nowadays, the role of cooperation with right suppliers are becoming increasingly more important in reaching goals of companies and it is of great importance to determine appropriate criteria, to clearly identify interactions in the hierarchical decision model and to use appropriate methods in solving such problems. 
Supplier selection problem in a company operating in automotive industry is handled in this study. The company aims to determine the best one of three alternative suppliers operating in South Korea where it purchases the steering gear box used in the vehicles it manufactures. Making the right decision for the purposes of the company is taken as the MCDM problem. At the beginning of the study, a literature review was conducted on the topic and, the main and sub-criteria used in the selection of suppliers by the companies operating in the automotive industry were determined and the hierarchical decision model was constructed. 
Of the MCDM methods; the fuzzy TOPSIS, the fuzzy Analytic Network Process (ANP) and the generalized Choquet Integral methods were separately used in problem solving and the best supplier was selected evaluating the results obtained. The economic order quantity was later calculated to determine the amount of orders to be made to the selected supplier and the results were evaluated.