Farklı damlatıcı tiplerinin hidrolik performans analizi
Hydraulic performance analysis of different types of emitters
Yazar: GÜLŞAH ÜĞLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞATAY TANRIVERDİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Damla sulama = Drip irrigation ; Damlatıcılar = Drippers ; Debi = Flow ; Hidrolik analiz = Hydraulic analysis

Özet:
Suyun öneminin daha da anlaşıldığı günümüzde sulama sistemleri arasında en fazla damla sulama sisteminin tercih edilmesi gerekmektedir. Bunun nedeni suyun sadece bitki kök bölgesine ulaştırılması sayesinde, suyun en etkin bir biçimde kullanılmasıdır. Damla sulama sistemlerinde su çıkışı sistemin en önemli elemanı kabul edilen damlatıcılar sayesinde gerçekleştirilmektedir. Damlatıcılar debi denetimi için kullanıldığından sistemin performansını en fazla etkileyen sistem elemanı olarak kabul edilmektedir.Bu araştırma, günümüzde üretilen ve ülkemizde yaygın olarak kullanılan farklı firmalara ait, farklı özelliklerde ve debilerdeki damlatıcıların benzer veya aynı teknolojilerle üretilmiş olmalarına rağmen bazı teknik özelliklerinin aynı olmaması ve üretim aşamasında oluşabilen yapım farklılıkları nedeniyle ortaya çıkan hidrolik performanslarının basınç değişimleri karşısındaki tepkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.Damlatıcıların basınç-debi ilişkilerinin belirlenmesi amacı ile 5 farklı tip damlatıcı kullanılmıştır. Her bir tip için 51 adet damlatıcı seçilmiş ve toplamda 255 deneme yapılmıştır. Denemeler 0.5?2.0 atm basınç değerleri arasında, 0.5 atm aralıklarla 4 farklı basınç değerinde yürütülmüştür. Araştırma sonucunda içten geçik (inline) damlatıcıların basınç-debi ilişkisinin doğru orantılı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Yapım Farklılık Katsayısı (CVm), İstatistiksel Yeknesaklık (Us), Damlama Türdeşliği (EU) ve Christiansen Yeknesaklık Katsayısı (Cu) değerlerinin basınç ayarsız inline damlatıcılarda basınç ayarlı damlatıcı tiplerine göre daha yüksek (?mükemmel? sınıfında) çıktıkları gözlenmiştir.Araştırma sonucunun damlatıcı üreticilerine ve kullanıcılarına, damlatıcıların hangi basınç altında öngörülen değil, gerçekte ne kadar debi sağladığı hakkında yol gösterebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Nowadays, the importance of water is well known and among irrigation systems in which drip irrigation systems are mostly suggested to be preferred. As water reaches the only plant?s root area, it is used at the most efficiency level. In drip irrigation system, the process of water coming out of the drippers takes place due to drippers as the most important tools. Drippers, the most affecting structures on the performance of the system, are used for flow control.The ultimate purpose of the study is to reveal the reacts of drippers? hydraulic performance emerging from the differences in the production process and the different technical features to flow changes; however, the drippers were produced in different companies at different rates of flow and technical features.In order to reveal the relationship of drippers? pressure-flow, 5 different types of drippers have been utilized. 51 pieces of drippers have been selected for each type of drippers and totally 255 tests have been carried out. Tests have been performed between 0,5-2,0 atm, and range of 0,5 at 4 different pressure values. At the end of the research, it has been proved that the relationship of in-line drippers and pressure-flow is in directed proportionate. The results obtained from the following coefficiency tests; manufacturing variation (CVm), the emission uniformity (EU), Christiansen uniformity (Cu) and statistical uniformity (Us), have showed that these coefficiencies have been observed higher (perfect rank) in pressure unregulated in-line drippers than the other types of drippers.Research findings may help dripper producers and users to be guided about the actual flow rates provided rather than the envisaged flow rates in terms of the pressure type.