2030 sürdürülebilir kalkınma hedefleri bağlamında yoksulluklamücadele politikaları: Türkiye açısından bir değerlendirme
Anti-poverty policies in the context of 2030 sustainable development goals: An evaluation from Türkiye's perspective
Yazar: MURAT BAL
Danışman: PROF. DR. GÜVEN MURAT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
İnsanların temel ihtiyaçlarını karşılayamaması veya sosyo-ekonomik olarak kabul edilebilir bir yaşam standardına ulaşamaması durumu olan yoksulluk  geçmişte olduğu gibi günümüzde de   az gelişmiş ve  gelişmiş ülkelerin çözüm aradığı önemli sorunlardan birisidir. Yoksulluk sorunu demografik, ekonomik, sosyo-kültürel ve siyasal nedenlerden kaynaklanmaktadır. Yoksulluk bireylerin dolayısıyla toplumların refahı, sağlığı, eğitimi ve güvenliği açısından yıkıcı sonuçları beraberinde getirmektedir. İnsan haklarını ve onurunu korumak, sağlamak sosyal adaleti tesis etmek ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek için yoksullukla mücadele ülkelerin yanı sıra Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü gibi uluslar üstü kuruluşların da temel görevi olarak kabul edilmektedir. Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında kabul edilen ve üye ülkelere daha yaşanılabilir dünya için küresel bir yol haritası niteliği taşıyan 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'nin ilki ve en önemlisi "yoksulluğa son"dur. 

Bu çalışmada Türkiye'de yoksulluğun mevcut durumu ve yoksullukla mücadele politikaları ortaya konulmakta ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri bağlamında ülkemizde izlenen yoksullukla mücadele politikalarının etkinliği değerlendirilmektedir. Türkiye'de yoksullukla mücadeleye bir politika olarak Yedinci Kalkınma Planı'nda yer verilmiştir. Yoksullukla mücadelede doğrudan yaklaşım (istihdam politikaları, gelir artırıcı politikalar ve sosyal yardımlar) ile dolaylı yaklaşım (ekonomik büyüme, gelir dağılımını iyileştirme ve vergi politikaları) benimsenmiştir. Uygulanan politika ve programlar sonucunda dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yoksul kişi ve yoksulluk oranında azalma eğilimi kaydedilmiştir. Ancak 2019 yılının sonunda dünyayı etkisi altına almaya başlayan Covid-19 Pandemisi yoksulluğun azaltılmasında elde edilen kazanımları tersine çevirmiştir. Özellikle aşırı yoksulluğun 2030 yılında tamamen kaldırılması hedefinin gerçekleşmesini hem dünyada hem de Türkiye'de  büyük ölçüde sekteye uğratmıştır.  

Türkiye'nin yoksullukla mücadelede başarılı olabilmesi için, sosyal desteklerin ve ekonomik politikaların etkili bir şekilde uygulanması, dezavantajlı grupların güçlendirilmesi ve yoksullukla mücadelede uluslararası işbirliklerinin artırılmasının yanısıra hayata geçirilen politika ve programların düzenli olarak izlenmesi ve değerlendirilmesi önem arz etmektedir.

Abstract:
Poverty, which is the inability of people to meet their basic needs or to reach a socio-economically acceptable standard of living, is one of the important problems that underdeveloped and developed countries seek solutions to today as in the past. The problem of poverty is caused by demographic, economic, socio-cultural and political reasons. Poverty brings about devastating consequences for the welfare, health, education and security of individuals and thus societies. In order to protect and ensure human rights and dignity, to establish social justice and to support sustainable development, the fight against poverty is considered as a fundamental task of countries as well as supranational organisations such as the World Bank, the International Monetary Fund, the United Nations Development Programme and the Organisation for Economic Co-operation and Development. The first and most important of the 2030 Sustainable Development Goals, which were adopted by the United Nations in 2015 and serve as a global road map for member countries for a more livable world, is 'ending poverty'. 

In this study, the current situation of poverty and anti-poverty policies in Turkey are presented and the effectiveness of the anti-poverty policies pursued in Turkey in the context of the 2030 Sustainable Development Goals is evaluated. In Turkey, the fight against poverty is included as a policy in the Seventh Development Plan. Direct approach (employment policies, income-increasing policies and social aids) and indirect approach (economic growth, improvement of income distribution and tax policies) have been adopted in the fight against poverty. As a result of the policies and programmes implemented, there has been a downward trend in the number of poor people and poverty rate in Turkey as in the world. However, the Covid-19 Pandemic, which started to affect the world at the end of 2019, reversed the gains achieved in poverty reduction. In particular, the realisation of the goal of eradicating extreme poverty by 2030 has been hindered to a great extent both in the world and in Turkey.  

In order for Turkey to be successful in the fight against poverty, it is important to implement social supports and economic policies effectively, to empower disadvantaged groups and to increase international cooperation in the fight against poverty, as well as to regularly monitor and evaluate the policies and programmes implemented.