Obeyd kültür yayılımı çerçevesinde Güvercinkayası yerleşmesi: güvercinkayası- Obeyd etkileşimi
Güvercinkayasi settlement in the context of the ubaid cultural expansion: The interaction of guvercinkayasi and the ubaid
Yazar: FADİME IŞIL DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA SEVİL GÜLÇUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Tarih Öncesi Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
"Obeyd Kültür Yayılımı Çerçevesinde Güvercinkayası Yerleşmesi: GüvercinkayasıObeyd Etkileşimi" başlıklı tez çalışmasında ana sorunsal göreceli olarak Orta
Kalkolitik sonu- Son Kalkolitik başlarına tarihlenen Güvercinkayası III. tabakası
maddi kalıntılarının Obeyd süreci içindeki yerinin ve niteliğinin belirlenmesidir. Bu
çerçevede öncelikli olarak Güvercinkayası III. tabakasına ait bulgu ve buluntular
(mimari, çanak çömlek, küçük buluntu ve çömlek mezarlar) türlerine göre
incelenmiş, tanımlı hale getirilmiştir. Kültürel etkileşim kadar kültürel devamlılığın
da sorgulandığı çalışmada, Orta Kalkolitik tabaka buluntularıyla ilişkiler de
belirlenmiştir. Bu sayede bölge içi-bölgelerarası biçimsel ve kronolojik ilişkilerin
karşılaştırılması mümkün olmuştur.
M.Ö. 6. Binyıl başlarında ortaya çıkan Güney Mezopotamya orijinli Obeyd kültürü,
M.Ö. 5. Binyıl itibariyle Kuzey Mezopotamya ve Anadolu içlerine de ulaşmıştır.
Kültürün "çıkış" ve "varış" noktası, hem coğrafi hem de zamansal bakımdan geniş
bir aralığa sahiptir. Bu nedenle incelenen yerleşmelerin maddi kalıntıları, geniş
alanlarda yaşanan etkileşimlerin daha iyi anlaşılması için zamansal bakımdan öncesi
ve sonrasıyla birlikte katmanlı olarak çalışılmıştır. Yerel, hibrid veya tipik Obeyd
özellik taşıyan yerleşmeler ve birbirleriyle olan ilişkileriyle Güvercinkayası
yerleşmesinin, bu resim içinde yeri ve etkinliği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çekirdek bölge, Kuzey Mezopotamya, Orta Anadolu,
Güvercinkayası, Obeyd Etkileşim Alanı, Kültürel Devamlılık, Kültürel Etkileşim,
Geç /Post Obeyd Dönemi, Obeyd Ayırt Edici Unsurları.

Abstract:
Titled as "Güvercinkayası settlement in the context of the Ubaid cultural expansion: The Interaction of Güvercinkayası and the Ubaid", the thesis focuses on situating and ascertaining the qualities of the material findings from the IIIrd layer of Güvercikayası that relatively dates to the end of the Middle Chalcolitic Period and the begining of the Late Chalcolitic Period pertaining to the Ubaid horizon. Within this framework, all the findings which belong to the IIIrd layer (architectural aspects, pottery, small findings and pot burials) were prioritized as they were investigated in regards of their types and defined accordingly. Questioning aspects of cultural interaction as well as cultural continuity, the study also brings forth the relationship of the area with aspects of the Middle Chalcolithic. With this methodological approach, it became possible to compare interregional as well as supra-regional morphological and chronological relations.

The Ubaid Culture, which originated in Southern Mesopotamia first came up at the beginning of the 6th millennium B.C. reaching North Mesopotamia and inner regions of Anatolia from the beginning of the 5th millennium. The exit and the arrival point of the culture presents a wide range both geographically and temporally. Therefore, the material remains of the settlements were inspected in a stratified manner; focusing on both the earliest and the latest periods for a better understanding of the interactions that span wide areas. The settlements were reviewed in terms of their characteristics as local, hybrid or as typically Ubaid, maintaining an outlook that seeks their relations between each other, with the end goal of determining the place and the role of Güvercinkayası in this broad picture.