Erkek ve kadınlarda magnetik rezonans görüntülerinde hippocampus hacminin stereolojik olarak belirlenmesi ve karşılaştırılması
The quantitative prediction and comparison of hippocampus volume in men and women with magnetic resonans sections using stereologic method
Yazar: SALİH CENAP ÇEVLİ
Danışman: PROF. DR. SAMİH DİYARBAKIR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Hipokampus = Hippocampus ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging

Özet:
Hippocampus beyin içerisinde limbik sistemin bir parçası olarak canlılarda bazı fonksiyonların yürütülmesinde önemli rolü olduğu düşünülen bir anatomik yapıdır. Bununla birlikte evrim basamağında üstün canlılarda olduğu gibi ilkel canlılarda da var olduğu gösterilmiştir. Doğuştan gelen içgüdü ve meziyetlere öğrenme sayesinde hayatımız boyunca sayılamayacak kadar yenilerini ekleyebiliriz. Böylece geçici hafıza ve öğrenme ile ilgili çevreden gelen verileri toplaması ve bunları mekan kavramı ile birleştirme fonksiyonları üzerinde birçok araştırma yapılmış olan ve idrak merkezi olarak ifade edilebilecek hippocampus'un önemi çok daha açık olarak ortaya çıkacaktır. Erkek ve kadında ortak birçok davranış şekli bulunmasına rağmen anıların hatırlanmasının veya davranışların belirlenmesinde bazen iki farklı uç oluşturacak şekilde ortaya çıkışı mümkündür. Bu nedenle bahsedilen davranış ve hatırlama farklılıklarının, bu fonksiyonları üstlendiği düşünülen hippocampus'un yapı farklılığından mı kaynaklandığı araştırılabilecek bir konudur. Biz de bu düşünceden yola çıkarak kendi popülasyonumuzda erkek ve kadınlarda hippocampus hacminin kantitatif olarak tespit etmeyi ve cinsler arasında farklılığının olup olmadığını belirlemeyi amaçladık. Bu çalışmayı planlarken yumuşak doku üzerinde çözünürlüğü tomografiye göre daha yüksek olan ve tomografiye kıyasla radyasyon vermemesi ile tamamen noninvazif bir tetkik yöntemi olan Magnetik Rezonans (MR) Görüntüleme yöntemini seçtik. Kafa içi patolojisi olmayan normal erkek ve kadın olguların beyinlerinde çalışmayı planladık ve olgu seçimimizde herhangi bir şikayetle hastanemize müracaat edip çeşitli nedenlerle kendisinden beyin MR tetkiki istenen ve sonucunda patoloji çıkmamış 8 farklı yaş grubundaki 36 kadın, 39 erkek, toplam 75 gönüllü olguda 1.5 Teslalık MR cihazı ile cranium'dan kesitlerde hippocampusları çizip işaretleyerek önce alanları, sonra stereolojik olarak hacimleri hesaplayarak verileri oluşturduk. Sonuç olarak toplam hippocampus hacmini erkeklerde 13,64 (±2,41) cm³ ve kadınlarda 11,99 (±2,50) cm3 olarak bulduk. Ölçümle bulunan sol veya sağ ya da toplam hippocampus hacmi erkeklerde kadınlardakinden daha büyük bulundu. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı idi. Bu çalışma bilimsel araştırmalara yardımcı olmak amacıyla yapıldı.Anahtar kelimeler: Hippocampus hacmi, cinsiyet farkı, stereoloji, Cavalieri metodu, MR

Abstract:
Hippocampus is a part of limbic system and has an important role in human behaviors, memory and reactions which differs in a wide range between men and women. This difference can be a result of anatomical difference of hippocampal volumes as this part of brain is likely to control such behaviors. Furthermore, it is quite obvious that many central nerve system pathologies are linked to hippocampal volume changes such as depression or temporal epilepsy. So the prediction of the volume of hippocampus in men and women in our population can be helpful for further studies. That is why we decided to predict and compare the hippocampus volume quantitatively in men and women by using MR sections stereologically.In our study we preferred 1.5 Tesla MR for data acquisition of cranial sections as it is more sensitive and noninvasive on soft tissue compared to CT. For cost effectiveness we used the scans of 75 voluntary people in 8 decades who were sent to radiology department by other clinicians for cranial MR and no pathology was revealed in their scans finally. The scans were transferred to dotted measurement scale and hippocampal slice areas were measured and converted to volume for each subject by using Cavalieri's stereological method.In this study we found the mean hippocampus volume of 39 men as 13.64 (±2.41) cm³ and 39 women as 11.99 (±2.49) cm3. The volume of hippocampus was bigger in men compared to women and the difference was meaningful statistically in measured results.This study may contribute to future scientific investigations.Key words: Hippocampus volume, sex difference, stereology, Cavalieri's method, MR