Türk Konseyi üyesi ülkelerin ürün bazında dış ticaret uzmanlaşma analizi
Foreign trade specialization analysis of the Turkic Council member countries by product
Yazar: ELGUN IBRAHIMLI
Danışman: PROF. DR. BİROL ERKAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BİRVURAL
İskenderun Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dikey uzmanlaşma = Vertical specialization ; Sektörel dış ticaret = Sectoral foreign trade

Özet:
Bu tez çalışmasında Türk Konseyi üye ülkelerinin ürün bazında dış ticaret uzmanlaşması analizine odaklanmaktadır. Üye ülkelerin dış ticaret uzmanlaşması, her bir ülkenin hangi ürün veya ürün gruplarında rekabet avantajına sahip olduğunu ve ihracatta öne çıktığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Türk Konseyi üye ülkeleri arasında dış ticaret uzmanlaşması analizi yapılırken, her ülkenin ihracat verileri, ithalat verileri ve dış ticaret dengesi gibi faktörler dikkate alınır. Bu veriler, ülkelerin dış ticaret potansiyelini değerlendirmek için kullanılır. Çalışmada Lafay ve Net Ticaret Endeks değerleri kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, Türk Konseyi üye ülkeleri arasında farklı ürünlerde uzmanlaşma ve rekabet avantajı olduğu tespit edilmiştir. Türkiye tekstil ve hazır giyim sektöründe güçlüdür, Azerbaycan enerji kaynakları ve petrol ürünleri ihracatında öne çıkmaktadır, Kazakistan tarım ürünleri ve minerallerde rekabet avantajına sahiptir, Kırgızistan doğal kaynaklara dayalı ürünlerde uzmanlaşmıştır ve Türkmenistan doğal gaz ve petrokimya ürünleri ihracatında güçlüdür. Bu uzmanlaşma analizi, Türk Konseyi üye ülkeleri arasında ticaretin teşvik edilmesi ve işbirliğinin geliştirilmesi için önemli bir bilgi sağlamaktadır. Üye ülkeler, bu analiz sonuçlarına dayanarak ticaret politikalarını belirleyebilir, ihracat potansiyellerini artırabilir ve ticaretteki işbirliği fırsatlarını değerlendirebilir.

Abstract:
This thesis focuses on the analysis of the product-based foreign trade specialization of the member countries of the Turkic Council. The aim is to determine the foreign trade specialization of each member country, identifying the product or product groups in which they have a competitive advantage and excel in exports. In conducting the analysis of foreign trade specialization among the Turkic Council member countries, factors such as export data, import data, and trade balance of each country are taken into account. These data are utilized to evaluate the foreign trade potential of the countries. The Lafay and Net Trade Index values are employed in the study. According to the analysis results, it is determined that there is specialization and a competitive advantage in different products among the Turkic Council member countries. Turkey is strong in the textile and ready-made garment sector, Azerbaijan stands out in the export of energy resources and petroleum products, Kazakhstan has a competitive advantage in agricultural products and minerals, Kyrgyzstan specializes in natural resource-based products, and Turkmenistan is robust in the export of natural gas and petrochemical products. This specialization analysis provides crucial information for promoting trade and enhancing collaboration among the Turkic Council member countries. Based on these analysis results, member countries can formulate trade policies, increase export potentials, and evaluate cooperation opportunities in trade.