COVID-19 enfeksiyonu şüphesiyle çekilen toraks bilgisayarlı tomografi görüntülemesi bulunan hastalarda adrenal insidentaloma sıklığının ve özelliklerinin araştırılması
thoracic with suspection for COVID-19 infection with computerized tomography imaging frequency of adrenal incidentaloma in patients and investigation of features
Yazar: BİLAL BURÇAK ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. METİN GÜÇLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Adrenal bez hastalıkları = Adrenal gland diseases ; Adrenal bez neoplazmları = Adrenal gland neoplasms ; COVID 19 = COVID 19 ; Komorbidite = Comorbidity ; Mortalite = Mortality ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Giriş: Adrenal bezle ilişkisi olmayan nedenlerle yapılan radyolojik görüntülemelerde rastlantısal olarak saptanan adrenal kitlelere adrenal insidentaloma (Aİ) denilmektedir. Günümüzde inceleme yöntemlerinin gelişmesine ve daha yaygın kullanımına bağlı olarak daha sık görülen bu durum genellikle benign ve non fonksiyonel olsa da, bazı hastalarda malign olabilmekte veya lezyonun artmış hormon aktivitesine bağlı olarak endokrin patolojiere neden olabilmektedir.

Amaç: Çalışmamızda COVID-19 enfeksiyonu şüphesi ile hastanemize başvurmuş ve bu nedenle toraks bilgisayarlı tomografi çekilmiş olan hastalarda adrenal insidentaloma sıklığını saptamayı, bu durumun COVID-19 enfeksiyonu üzerine etkilerini ve eşlik edebilen hastalıkların sıklığını belirlemeyi amaçladık. 

Yöntem: Bu çalışmada 2020 yılı Mart ve Nisan aylarında Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesinde COVID-19 enfeksiyonu şüphesi ile toraks bilgisayarlı tomografi görüntülemesi yapılmış olan  ve kesitlerde adrenal bezleri görüntülenebilen 18-99 yaş arasında 2493 hastada Aİ sıklığı retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Bu şekilde lezyon saptanan ve hayatta kalmış olan hastalar, ileri inceleme yapılmak üzere yeniden hastanemize davet edilmiştir. İleri incelemeyi kabul eden 66 hasta hasta fonksiyonel değerlendirme algoritmasına uygun şekilde yeniden değerlendirilmişlerdir.

Bulgular: Çalışmamızda dahil edilen 2493 hastanın 148'inde (%5.93) adrenal insidentaloma saptanmıştır. Aİ saptanan hastaların %54.1 'inin erkekti ve bu hastaların yaş ortalaması 54,5 yıl idi. Cinsiyet açısından gruplar arasında fark olmamasına karşın insidentaloma saptanan hastaların yaş ortalaması belirgin olarak daha yüksekti (54,5 vs. 42 yıl, p<0.001). COVID-19 ilişkili sebeplerle hastaneye yatış oranı Aİ saptanan hastalarda %30.4, insidentaloma saptanmayan hastalarda ise %21.2 idi ve bu açıdan gruplar arasında istatistiksel olarak belirgin fark vardı (p=0.008). COVID-19 sürecinde hayatını kaybeden hastaların oranı Aİ saptanan hastalarda %14,7 iken, saptanmayan hastalarda ise bu oran %7 idi. Bu açıdan gruplar arasında anlamlı derecede mortalite farkı vardı (p<0.001).
Araştırmamızda dahil edilen hastaların tamamında komorbid hastalık varlığı yaygın olmasına karşın (%43), Aİ saptanan hastalarda bu oran %61.50 ve saptanmayan hastalarda ise %41.90 idi ve gruplar arasında belirgin olarak fark vardı (p<0.001). Hastalarımızda en sık eşlik eden komorbid hastalıklar sırasıyla; hipertansiyon, kardiyovasküler hastalıklar, diabetes mellitus, solunum sistemi hastalıkları ve hiperlipidemi olarak tespit edildi. Çalışmaya alınan hastaların hastane başvurusu sırasında boy ve kilo ölçümlerinin yapılmamış olmaması nedeniyle obezite sıklığıyla ilgili veriler litertür ile uyumsuz bulunmuştur. 
Adrenal insidentaloma saptanan 148 hastanın 66'sına endokrin aktivite taraması yapılmış, tarama testleri sonucunda 9 hastada endokrin hiperaktivite düşündüren bulgulara rastlanmış, bu hastaların 5'inde hiperaldosteronizm 4'ünde ise hiperkortizolemi tespit edilmiştir. Araştırmaya dahil edilebilen hiçbir hastada hiperandojenizm ve feokromasitoma açısından şüpheli laboratuvar bulgusuna rastlanmamıştır. 

Sonuç: Adrenal insidentaloma yaşla sıklığı artan ve erkek cinsiyette daha sık gözlemlenen bir hastalıktır. Sıklıkla benign olan bu tümörlerin, endokrin açıdan inaktif olsa dahi metabolik ve kardiyovasküler hastalıklara neden olabileceğine dair güçlü kuşkular bulunmaktadır. Adrenal insidentalomalı hastalarda genel mortalite oranı sağlıklı popülasyona göre 2 kat daha fazla görülmektedir. Bizim araştırmamıza alınan ve Aİ saptanan hastalarda COVID-19 hastalığı nedeniyle hastaneye yatış ve mortalite oranının daha yüksek bulunması, ve bu hastalarda eşlik eden çok sayıda komorbid hastalık bulunması nedeniyle bu tümörlerin saptandığı tüm hastalar dikkatle incelenmelidir. 

Anahtar kelimeler: COVID-19, Toraks BT, Adrenal insidentaloma, Mortalite, Komorbid hastalıklar.

Abstract:
Introduction: Adrenal masses detected incidentally in radiological imaging performed for reasons unrelated to the adrenal gland are called adrenal incidentaloma (AI). Although this condition is generally benign and non-functional, it can become malignant in some patients or cause endocrine pathologies due to increased hormone activity of the lesion. 
	
Aim: In our study, we aimed to determine the frequency of adrenal incidentaloma, the effects of this condition on COVID-19 infection and the frequency of accompanying diseases in patients who were admitted to our hospital with the suspicion of COVID-19 infection and therefore underwent thorax computed tomography.
	
Methods: Then, the patients with lesion were reached, the characteristics of the adrenal incidentaloma were investigated and functional evaluation was made.
In this study, the incidence of adrenal incidentaloma was evaluated retrospectively in 2493 patients aged between 18-99 years whose adrenal glands were visualized in the sections, who underwent thoracic computed tomography imaging with the suspicion of COVID-19 infection in Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital in March and April 2020.
Patients who were found to have a lesion in this way and survived were invited back to our hospital for further examination. 66 patients who accepted further examination were re-evaluated in accordance with the functional assessment algorithm.

Findings: In our study, adrenal incidentaloma was detected in 148 (5.93%) of 2493 patients who met the criteria. Similar to previous studies, it was seen that 54.1% of the patients with adrenal incidentaloma were male and the mean age of the patients was higher than the group without incidentaloma.
Adrenal incidentaloma was detected in 148 (5.93%) of 2493 patients included in our study.  54.1% of the patients with AI were male and the mean age of these patients was 54.5 years. Although there was no difference between the groups in terms of gender, the mean age of patients with incidentaloma was significantly higher (54.5 vs. 42 years, p<0.001). The rate of hospitalization for COVID-19 related reasons was 30.4% in patients with AI and 21.2% in patients without incidentaloma, and there was a statistically significant difference between the groups in this respect (p=0.008). While the rate of patients who lost their lives during the COVID-19 process was 14.7% in patients with AI, this rate was 7% in patients without incidentaloma. In this respect, there was a significantly difference in mortality between the groups (p<0.001).
Although the presence of comorbid disease was common in all of the patients included in our study (43%), this rate was 61.50% in patients with AI and 41.90% in patients who were AI was not found, and there was a significantly difference between the groups (p<0.001). The most common comorbid diseases in our patients are respectively; hypertension, cardiovascular diseases, diabetes mellitus, respiratory system diseases and hyperlipidemia. Since height and weight measurements were not made during hospital admission of the patients included in the study, the data on the prevalence of obesity were found to be inconsistent with the literature.
Endocrine activity screening was performed in 66 of 148 patients with adrenal incidentaloma and the functionality of the lesion was investigated. As a result of screening tests, endocrine-active adenoma was detected in 9 patients and hyperaldosteronism was detected in 5 of these patients and hypercortisolemia was detected in 4 patients. There were no suspicious laboratory findings in terms of hyperandogenism and pheochromocytoma in any of the patients included in the study.

Conclusion:  Adrenal incidentaloma is a disease that increases with age and is more frequently observed in male gender. There are strong suspicions that these tumors, which are often benign, can cause metabolic and cardiovascular diseases even if they are endocrine-inactive. The overall mortality rate in patients with adrenal incidentaloma is 2 times higher than in the healthy population. All patients with these tumors should be carefully examined because of the higher rate of hospitalization and mortality due to COVID-19 disease and the presence of many comorbid diseases in patients who were included in our study and who were found to have AI.

Key words: COVID-19, Thorax CT, Adrenal incidentaloma, Mortality, Comorbid diseas