COVID-19 pandemisi sürecinde afet yönetim döngüsünde ortaya çıkan insani yardım sorunlarına ilişkin analitik bir değerlendirme: Türk Kızılay örneği
An analytical evaluation of humanitarian aid problems occurring in the disaster management process in the COVID-19 pandemic process: The example of Turkish Red Crescent
Yazar: KADER AYGÜN
Danışman: DOÇ. DR. İSKENDER PEKER
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; COVID 19 = COVID 19 ; DEMATEL = DEMATEL ; Kızılay = Kızılay ; Pandemiler = Pandemics ; VIKOR yöntemi = VIKOR method ; İnsani yardımlar = Humanitarian aid

Özet:
2019 yılı aralık ayında Çin'in Wuhan kentinde başlayan koronavirüs hastalığı (COVID-19) çok geçmeden tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11 Mart 2020 tarihinde hastalık COVID-19 pandemisi olarak ilan edilmiştir. Pandemiyle birlikte dünyada diğer afetler olmaya devam etmektedir. Bu durum insani yardım kuruluşlarına, insani yardım operasyonlarına ve insani yardım çalışanlarına ayrıca zorluk çıkarmaktadır. Salgın hastalıkların bundan sonraki süreçte süreklilik arz edebileceği konusu her geçen gün kamuoyunda daha fazla zikredilmekte ve göstergeler de bu durumun doğruluğuna işaret etmektedir. Bu doğrultuda mevcut çalışmada Türk Kızılay'ı özelinde COVID-19 pandemisi çerçevesinde afet yönetim döngüsü içerisinde ortaya çıkan sorunların belirlenmesi, önceliklendirilmesi ve bu sorunlara çözüm önerisi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla üç aşamalı bütünleşik çok kriterli karar verme tekniklerinin kullanıldığı bir modelden faydalanılmıştır. İlk aşamada Delphi tekniği kullanılarak Türk Kızılay'da çalışan insani yardım profesyonelleriyle görüşmeler yapılıp ardından kapsamlı bir literatür araştırması ile COVID-19 pandemisi çerçevesinde afet yönetim döngüsünde yaşanılan sorunlar belirlenmiştir. İkinci aşamada The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) yöntemi ile bu sorunlar önceliklendirilmiştir. Son aşamada ise çözüm önerileri Vise Kriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje (VIKOR) yöntemi ile sıralanmıştır.  Bu yolla elde edilen sonuçlar başta Türk Kızılay olmak üzere bundan sonraki salgın hastalıklarda kullanılabilecek bir rehber niteliğinde olabilecektir.
Çalışma sonucunda, belirlenen kriterler arasında en fazla öneme sahip kriter bilgi eksikliği olup alternatifler arasından ideale en yakın çözüm önerisi salgın hastalıklar hakkında stratejik plan hazırlanması olarak ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The coronavirus disease, which started in Wuhan, China in 2019, has affected the whole world. It was declared as a COVID-19 pandemic on 11 March 2020 by the World Health Organization. Along with the pandemic, other disasters continue to occur in the world. This situation also poses challenges to humanitarian organizations, humanitarian operations and humanitarian workers. In this direction, in the current study, it is aimed to identify and prioritize the problems that arise in the disaster management cycle within the framework of the covid-19 pandemic in the Turkish Red Crescent and to develop a solution proposal for these problems. In the first stage, interviews were conducted with the humanitarian aid professionals working in the Turkish Red Crescent using the Delphi technique. Then, with a comprehensive literature research, the problems experienced in the disaster management cycle within the framework of the covid-19 pandemic were revealed. In the second stage, these problems were prioritized with The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) method. In the last stage, the solution proposals are listed with the Vise Kriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje (VIKOR) method. 
The results obtained in this way can be a guide that can be used in future epidemics, especially the Turkish Red Crescent.As a result of the study, the most important criterion among the determined criteria is the lack of information, and the closest solution to the ideal among the alternatives has emerged as the preparation of a strategic plan about epidemic diseases.