Aile hekimliği polikliniklerinde izlenen erişkinlerin dijital bağımlılık düzeyinin ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of digital addiction level and related factors of adults followed in family medicine clinics
Yazar: SİNEM ÖZAYDIN SARI
Danışman: UZMAN ZEYNEP AŞIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bağımlılık = Dependency ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sosyal medya = Social media ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Giriş: Günümüzde teknolojinin hızla gelişmesi sonucunda akıllı telefon, tablet, televizyon ve bilgisayar kullanımında her geçen gün artış olmaktadır. Bu artışa pandemi sebebiyle insanların sosyal aktivitelerinin kısıtlanması, toplu ortamlardan kaçınılması ve sonuçta diğer insanlarla etkileşime geçme şekli olarak internet ve sosyal medyayı seçmelerinin de katkısı olmaktadır. Dijital cihaz kullanımına yönelik bu artış insanların yaşam tarzında da değişikliğe neden olmuştur. Bireyleri daha sedanter bir yaşama yönlendirmiştir. Bu cihazların uzun süreli kullanımı ve sedanter yaşam kaynaklı oluşan fiziksel olumsuz etkiler kronik hastalıklara da zemin hazırlamış olabilir. Bu tez çalışmasında kişilerin dijital bağımlılık seviyesini ölçmek ve bağımlılık düzeyi ile katılımcıların kronik hastalıkları ve obezite durumları arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır. Araştırmamızdaki ikincil bir amacımız ise katılımcıların dijital bağımlılık seviyelerini ölçmek ve bu seviyenin katılımcının yaşam tarzına olan etkisini araştırmaktır. Sonuç olarak katılımcıların dijital bağımlılık seviyeleri ile ilgili farkındalık sağlamak ve dijital bağımlılık seviyelerini azaltmak çalışmamızda kazanılmış bir fırsat olarak değerlendirilmiştir.
Yöntem: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2019 verilerine göre ülkemizin nüfusunun %67,8'ini erişkin yaş grubu oluşturmaktadır. Çalışmamızın evrenini üç aylık süre içerisinde Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine günde 30 hasta geleceği varsayılarak (1800x67,8/100=1220) 1220 kişinin oluşturması öngörüldü. Örneklem büyüklüğü hesaplanırken evreni bilinen örneklem büyüklüğü hesaplama formülü ile %95 güven aralığı, %5 örneklem hatası ve %95 istatistiksel güç yöntemi kullanılmış ve örneklem büyüklüğü 292 kişi olarak hesaplanmıştır. Ocak 2021 ile Mart 2021 tarihleri arasında Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran hastalar arasından çalışmaya katılmayı kabul eden, soruları cevaplamaya engel mental/kognitif hastalığı olmayan, 18 yaşını doldurmuş gönüllü katılımcılarla çalışma yapılmış ve toplam 306 katılımcıya ulaşılmıştır. Çalışmamız tek merkezli, kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Katılımcıların yazılı izinleri alındıktan sonra araştırma soruları katılımcılarla yüz yüze görüşülerek sorulmuştur. Yanıtlarda yanlılık olmaması açısından ve standart bir uygulama sağlanabilmesi için tüm hastalarla aynı araştırmacı görüşmüştür.
Bulgular: Çalışmamıza katılan 306 kişinin 182'si kadın, 124'ü erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 38,37±12,73 yıl olup en küçük yaş 18 ve en büyük yaş 74'tür. Katılımcılardan 174'ü evli, 132'si bekardır. Katılımcıların vücut kitle indeksi (VKİ) ortalaması 25,24±4,29 kg/m2'dir. Katılımcılardan 116 kişinin kronik bir hastalığı olduğu ve 108 kişide miyopi, 67 kişide hipermetropi ve 43 kişide astigmatizm olmak üzere toplam 166 kişide görme bozukluğu olduğu tespit edilmiştir. Kronik hastalığı olan katılımcıların %10,5'inde hipertansiyon(HT) ve %7,5'inde diyabetes mellitus(DM) olduğu tespit edilmiştir. Kronik hastalığı olanlardan 98'inin ilaç kullandığı belirlenmiştir. Düzenli egzersiz yapan 108 katılımcı olduğu ve en sık yapılan egzersizin yürüyüş (%20,9) olduğu tespit edilmiştir. 
Dijital ürünlere vakit ayırma süresinde son 4 yılda bir artış olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet (p=0,103), hipotiroidi (p=0,284) ve egzersiz yapma (p=0,170) ile Dijital Bağımlılık Ölçek puan yüzdesi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. VKİ değeri 25 altı olan katılımcıların Dijital Bağımlılık Ölçek puan yüzdesinin VKİ değeri 25-29,9 arasında olan ve 30 ve üzeri olan katılımcılara göre istatistiksel olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Bekar katılımcıların toplam ölçek puan yüzdelerinin evli olan katılımcılara göre daha yüksek olduğu gözlenmiştir (p<0,001). Kronik hastalığı olan bireylerde toplam ölçek puan yüzdesi olmayanlara göre anlamlı daha düşük izlenmiştir (p<0,001). Benzer olarak, DM (p<0,001) ve HT (p=0,010) tanısı olan hastalarda toplam ölçek puan yüzdesi DM ve HT tanısı olmayanlara göre daha düşüktür. Depresyon olan hastalarda depresyon tanısı olmayanlara göre toplam ölçek puan yüzdesi daha düşük olup anlamlı bulunmamıştır (p=0,056). İlaç kullanan hastaların toplam ölçek puan yüzdesi ilaç kullanmayanlara göre daha düşük tespit edilmiştir (p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda elde ettiğimiz veriler sonucunda dijital cihaz bağımlılığının genç yaş grubunda daha sık görüldüğünü saptanmıştır. Dijital cihaz bağımlılığı, erken önlem alınmazsa her geçen gün artmakta ve bireylerin hayatında önemli sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Bu konuda toplumun bilinçlendirilmesi ve bireylerde farkındalık oluşturulması bağımlılık oluşmadan önlem almak açısından faydalı olabilir.

Abstract:
Introduction: Nowadays, as a consequence of rapid developments in technology, the utilization of smart phones, tablets, televisions and computers has been increasing day by day. Pandemic-associated social restrictions, social distancing and preference of interaction with other people on internet and social media contribute to this increment. In addition, the increase towards the usage of digital devices has also caused a significant change in lifestyle habits of people. It has directed individuals to maintain a more sedentary life. Long-term use of digital devices and the negative effects in terms of physically caused by a sedentary life might have led up to chronic diseases. In this study, it is aimed to measure the digital addiction level of the participants and to do a research for connection between addiction level, chronic diseases and obesity status of participants. Secondary aim of the study is to measure the digital addiction levels of the participants and to survey the effects of this addiction level on the lifestyle of the participant. Consequently, to provide awareness about digital addiction levels of the participants and to reduce digital addiction level is being considered as an opportunity to gain of this study.
Methods: According to data from 2019 announced by Turkish Statistical Institute, adults constitute 67.8% of the total population. The population of this study is expected to be consisted by 1220 volunteer while assuming that 30 patients on a daily basis will come to "Family Medicine Clinic" of "Antalya Training and Research Hospital" during three months (1800x67.8/100=1220). While determining sample size, a formula to calculate the sample size of a known population, 95% confidence interval, 5% sampling error and 95% statistical power analysis are used. As a result, the sample size is calculated as 292 people. Between January and March in 2021, the study was carried out in "Family Medicine Clinic" of "Antalya Training and Research Hospital", with patients who are over 18 years old, who voluntarily accepted to be participant of the study and who have no any mental disease or cognitive disease that might prevent to answer the questions, and a total of 306 participants were counted. The study is a single-centered, cross-sectional and descriptive research. After written consents of the participants were obtained, face-to-face interview between researcher and participants was executed. In order to ensure a standard practice and avoid of having biased answers, same researcher had interviews with the participants.
Findings: 306 persons consisting of 182 female and 124 male, participated in this study with the average age of 38.37±12.73 years. The youngest is 18, while the oldest is 74 years old. 174 of total participants are married and 132 of them are single. Average Body Mass Index (BMI) of participants are 25.24±4.29 kg/m2. 116 of participants have chronic diseases. 108 of them have myopia, 67 of them have hypermetropia and 43 of them have astigmatic. As summary, 166 of total participants were recorded as having visual impairment. It was determined that 10.5% of participants having chronic diseases have hypertension and 7.5% of them have diabetes mellitus. Moreover, 98% of those who are with chronic diseases are currently using medicine. It was determined that 108 of all participants regularly exercise and the most common exercise is walking (20.9%).
It was determined that spending time with digital products have been constantly increasing for 4 years. No significant correlation was found between gender (p=0.103), hypothyroidism (p=0.284), exercising (p=0.170) and Digital Addiction. It was determined that the scale score percentage of Digital Addiction for the participants with a lower BMI value than 25 was statistically higher than the participants with a BMI value between 25-29.9 and above 30 (p<0.001). It was determined that the total scale score percentages of participants who are single were higher than participants who are married (p<0.001). The percentage of total scale score was monitored significantly lower for participants having chronic disease than participants having none (p<0.001). Similarly, the percentage of total scale score is lower for participants who have diabetes mellitus (p<0.001) and hypertension (p=0.010). The percentage of total scale score was lower for participants having depression and it was not found as significant (p=0.056). The total scale score percentage of the participants who are using medicine was found to be lower than those who are not using (p<0.001).
Results: As a consequence of the data obtained in the study, digital device addiction is more common among the younger age groups. Digital device addiction is recently increasing and can cause serious health problems for people unless some precautions taken. Raising the awareness of public and creating awareness on the issue could be crucial in terms of precautions before addiction occurs.