Milletlerarası özel hukukta topluluk davası
Collective redress in private international law
Yazar: OGÜN ERŞAN AYDINLI
Danışman: PROF. DR. GÜLİN GÜNGÖR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devletler özel hukuku = Private international law ; Medeni usul hukuku = Law of civil procedura ; Milletlerarası usul hukuku = International adjective law ; Uluslararası özel hukuk = International private law

Özet:
18. ve 19. yüzyıllarda egemen olan bireyci felsefi yaklaşımların modern hukuk düzenlerindeki yansıması hukuki korumanın kural olarak bireysel olmasıdır. Hukuki korumanın esas olarak bireysel olmasının ardında hak ve özgürlüklerin bireylere ait olması yatmaktadır. Ancak zamanla toplumsal yaşamda bireyin yanında kişi grupları da öne çıkmıştır. Bunun yanında toplu üretim ve toplu tüketim gibi hususlar hukuki ilişkilerin ve uyuşmazlıkların değişim göstermesine neden olmuştur. Tüm bu gelişmeler, hukuk düzenlerinde bireyin yanında kişilerin toplu olarak korunması ihtiyacını doğurmuştur. Kişileri toplu olarak koruma amacı güden dava türlerinden birisi de topluluk davasıdır. Topluluk davalarına konu edilebilecek uyuşmazlıklar günümüzde çoğu kez birden fazla ülke ile irtibatlı olabilmekte, yani yabancı unsur ihtiva edebilmektedir. Çalışmada ilk olarak Türk hukukunda kolektif hukuki himaye amacıyla düzenlenen topluluk davaları üzerinde durulmuştur. Türk hukukunda düzenlendiği biçimiyle topluluk davalarının Türk usul hukuku bakımından ele alınmasının ardından yabancı unsurlu bu uyuşmazlıklar topluluk davalarına konu edildiğinde Türk hukukunda milletlerarası yetkili mahkemenin ne şekilde belirleneceği, uygulanacak hukukun hangi hukuk olduğu sorularına cevap aranmıştır. Son olarak yabancı ülkelerde kolektif davalar neticesinde verilen hükümlerin Türk hukukunda tanınması ve tenfizi ele alınmıştır.

Abstract:
The reflection of the individualist philosophical approaches that were dominant in the 18th and 19th centuries in modern legal systems is that legal protection has an individualistic character as a rule. The fact that legal protection is essentially individual, lies in the fact that rights and freedoms belong to individuals. However, over time, groups of people have come to the fore besides the individual in social life. In addition, issues such as mass production and mass consumption have led to changes in legal relations and disputes. All these developments have led to the need for collective protection of individuals as well as individuals in legal systems. One type of lawsuit that aims to collectively protect individuals is collective redress. Disputes that can be subject to collective redress can often be related to more than one country today, that is, they may contain foreign elements. In the study, firstly, the collective redress is accepted for collective legal protection in Turkish law was examined. After dealing with the collective redress in terms of Turkish procedural law as they are regulated in Turkish law when these disputes with foreign elements are the subject of group cases, answers were sought to the questions of how the competent international court will be determined in Turkish law, and which law is the applicable law. Finally, the recognition and enforcement of the judgments given as a result of collective redresses in foreign countries in Turkish law were discussed.