Rusya federasyonu ve abd'nin güney kafkasya politikaları (1990 sonrası) /
Yazar: AYŞE ATAŞ
Danışman: DOÇ.DR. TÜREL YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Orta Asya enerji kaynaklarına ulasmada en güvenilir geçis yoluolması, Rusya'nın sıcak denizlere inmesinde en kısa yolu olusturması,zengin enerji kaynaklarına sahip olması, ABD'nin ran'ı çevrelemepolitikasında kullanabilecegi bir alan olması gibi nedenlerle stratejik açıdanbüyük öneme sahip olan Kafkasya bölgesi tarih boyunca hep büyükdevletlerin ilgisini üzerine çekmis; bu devletlerde Kafkasya cografyasınahakim olma arzusuna neden olmustur.Tarih boyunca birçok uygarlıgın üzerinde hakimiyet kurdugu Kafkasya19. yüzyılda Rus Çarlıgı egemenligi altına girmis, 20. yüzyılda ise SSCBcografyasında yer almıstır.1991 yılında SSCB'nin resmen dagılmasınınardından Kuzey Kafkasya Rusya Federasyonu'nun bir parçası olarak kalmıs,Güney Kafkasya'da ise üç yeni bagımsız cumhuriyet kurulmustur.Çaglar boyunca göç eden uygarlıklara köprü rolü oynayan Kafkasya,yüksek ve geçit vermeyen daglar arasındaki derin vadilere yerlesen çesitliuygarlıkların, bu cografi sartlar nedeniyle kimliklerini kaybetmedenyasamalarına olanak saglamıstır. Bugün Güney Kafkasya'da karsımıza sıksık çıkmakta olan etnik azınlık sorunlarında bunun etkisi inkar edilemez. Haylikarmasık bir etnik ve dinsel yapıya sahip olan Güney Kafkasya'da bölgeülkelerinin birbirleriyle olan sorunları ve ayrılıkçı nitelik tasıyan azınlıkgruplarının varlıgı büyük önem tasımaktadır. Bölge ülkeleri arasındaanlasmazlıklara neden olan etnik azınlıklar sorunu, bugün aynı zamandabölgede etkinlik saglamaya çalısan bölge dısı güçlerin de kullanabilecegigüçlü bir silaha dönüsmüstür.Soguk Savas döneminde NATO-SSCB arasında kanat bölgesi isleviniyürüten Kafkasya bölgesi bugün de Hazar enerji havzası kaynaklarınınpazara ulasımı açısından hayli önem kazanmıstır. Hazar enerji kaynaklarınınisletilmesi ve tasınmasında Rusya'nın tekelini kırmaya çalısan ABD ile Rusyaarasında etkinlik mücadelesi sahasına dönüsen Güney Kafkasya gelecektede önemini korumaya devam edecektir.Giris bölümünde Güney Kafkasya'nın jeopolitik önemi ve tarihibelirtilmis, ilk bölümde ise Güney Kafkasya ülkelerinin bagımsızlıklarınıkazanmaları sonrasında yasadıkları gelismeler üzerinde durulmustur. Tezinikinci kısmında Güney Kafkasya'da yasanan etnik çatısmalar anlatılmıstır.Üçüncü bölümde Rusya'nın Güney Kafkasya politikasına, Dördüncü bölümdeise ABD'nin Güney Kafkasya politikasına yer verilmistir.

Abstract:
The Caucasian region which has great strategical importance throughout thehistory such as being the most reliable passing way to reach the Middle Asian energyresources, constituting the shortest way for Russia to access the high seas, havingrich energy resources, being an area for U.S. to use in its containment policy towardIran has attracted the attention of the big states and has caused the desire ofdomination in Caucasia of these states.The Caucasia, over which many civilizations dominated throughout the history,fell into Tsarist Russia?s power in 19th century and took place in the region ofU.S.S.R. in 20th century. Following the collapse of the U.S.S.R. in 1991, the NorthernCaucasia continued to be a part of the Russian Federation, whereas three newindependent republics were founded in Southern Caucasia.The Caucasia, which has constituted a bridge for migrating civilizationsthroughout the eras, has provided the possibility the different civilizations settling inrift valleys among high and enclosed mountains to live protecting their identities.Theeffect of this which we are often facing today over the problems of ethnical minoritiesin the Southern Caucasia cannot be denied. The problems the countries of the regionhave among themselves and the existence of the minority groups which areseparatist have great importance in the Southern Caucasia having a quite complexstructure in terms of ethnicity and religion. The problem of ethnical minorities causingconflicts among the countries of the region has transformed into a powerful weaponwhich the countries out of the region trying to gain efficiency in the region can utilize.The Caucasian playing the role of the wing region between the NATO andU.S.S.R. in the Cold War era, today has become important in terms of thetransportation of the Caspian energy resources to the markets. The SouthernCaucasia having turned into an area of efficiency conflict between the RussianFederation and the U.S. which is trying to undermine Russia?s monopoly in the fieldsof operating and transporting the Caspian energy resources will continue to protectits significancy in the future.In introduction part, the geopolitical importance and the history of the SouthernCaucasia was noted and in the first chapter the developments the Southern countrieshave experienced after gaining their independence was emphasized. In the secondchapter, it was explained the ethnical conflicts in the Southern Caucasia. In the thirdand the fourth chapters Russia?s and the United States? South Caucasian policieswere expressed respectively.