Karacadağ volkanik bazaltının karayolları alttemel ve temel tabakalarında kullanılabilirliğinin irdelenmesi
Investigation of the usability of Karacadağ basalt as sub-base and base material for highways
Yazar: MUHAMMED ENES TÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET HAYRULLAH AKYILDIZ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Agrega = Aggregate ; Bazalt = Basalt ; Kara yolları = Highways ; Karacadağ = Karacadağ

Özet:
Yol inşaatları, tarihin eski çağlarından günümüze dek yapımı devam eden ve ihtiyaç sıralamasında büyük öneme sahip bir sektördür. Tarihin her döneminde büyük önem arz eden yol yapım çalışmaları, insanlığın daima ihtiyacı olan ulaşım için çok önemlidir. Bu sektörün gelişmesi ve gerekli hammadde ihtiyacından kaynaklı olarak yol inşaatı sektöründe kullanılmak üzere agrega ihtiyacı doğmaktadır. İhtiyaç duyulan bu agregalar çeşitli yöntemler ile temin edilmektedir. Temin edilecek olan agregaların, yol inşaatı maliyetlerini düşürmesi gerekmektedir. 
Ocakların ya da malzemenin temin edildiği ortamın yakınlığı maliyeti oldukça düşürmektedir. Bu sebeple Karacadağ bölgesinde bulunan yüzeysel volkanik kayaç olan Karacadağ bazaltının ulaşılabilir bir malzeme olması ve tarıma elverişli araziler üzerinde bulunması göz önünde bulundurularak çalışmalar yapılmıştır. 
Tezin ilk bölümlerinde karayolu inşaatı hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Tezin devam eden bölümlerinde ise malzemenin karayolu inşaatında kullanılabilir bir malzeme olabilmesi için Karayolları Teknik Şartnamesi'nde yer alan limit değerlere değinilmiştir. Son bölümlerde ise Karacadağ bazaltının kullanılabilmesi ve yeryüzünden ıslah çalışmaları sonucunda verimli arazilerden elde edilebilecek olan bitkilere yer verilmiştir. Karacadağ bazaltının ıslah edilmesi ve yol inşaatı alttemel ve temel tabakalarında kullanılması durumunda, hem karayolu inşaatı için gerekli olan agrega temini kolaylaşacaktır hem de bazalt agregaları yüzünden tarımsal faaliyet gösteremeyen araziler tarıma tekrardan kazandırılacaktır. 
Karacadağ bazaltından elde edilen PMT ve PMAT malzemelerinin karayolları agrega deneyleri yapılmıştır. Bu deneylerin sonuçları Karayolları Teknik Şartnamesi'nde yer alan limit değerler ile kıyas edilmiştir. Bu deneylerin sonucunda, Karacadağ bazaltının karayolları alttemel ve temel tabakalarında kullanılabilir olduğu gözlemlenmiştir. Deney tekrarlarının arttırılması ve çeşitli bölgelerden Karacadağ bazaltı temini sonucunda yapılan deneyler ile daha güvenilir ve kesin sonuç elde edilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Road construction is a sector that has been under construction since the ancient times of history and has a great importance in order of needs. Road construction works, which are of great importance in every period of history, are very important for transportation, which humanity always needs. Due to the development of this sector and the need for necessary raw materials, there is a need for aggregate to be used in the road construction sector. These needed aggregates are supplied by various methods. Aggregates to be supplied should reduce road construction costs.
The proximity of the furnaces or the environment where the material is supplied reduces the cost considerably. For this reason, studies have been carried out considering that Karacadağ basalt, which is a superficial volcanic rock in the Karacadağ region, is an accessible material and is located on arable lands.
In the first part of the thesis, general information about highway construction is given. In the following sections of the thesis, the limit values in the Highways Technical Specification are mentioned so that the material can be used in highway construction. In the last chapters, the use of Karacadağ basalt and the plants that can be obtained from fertile lands as a result of reclamation works from the earth are given. If Karacadağ basalt is rehabilitated and used in the sub-base and foundation layers of road construction, the aggregate supply required for highway construction will be facilitated, and the lands that cannot perform agricultural activities due to basalt aggregates will be reintroduced to agriculture.
Highway aggregate tests of PMT and PMAT materials obtained from Karacadağ basalt were carried out. The results of these tests were compared with the limit values in the Highways Technical Specifications. As a result of these experiments, it has been observed that Karacadağ basalt can be used in the subbase and foundation layers of highways. It has been concluded that more reliable and precise results can be obtained with the experiments carried out as a result of increasing the test repetitions and supplying Karacadağ basalt from various regions.