Hadis ve fıkıh usûlünde haber kavramının farklılığı ve bunun dört mezhepteki etkileri
Diversity of the term "khabar" in hadith and fiqh metodology and its effects on the four main madhahib
Yazar: MADOU DIARRA
Danışman: PROF. DR. ENBİYA YILDIRIM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Haberler = News ; Hadis = Hadith ; Mezhepler = Sects ; Usulü`l-fıkh = Usul al-figh ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Fıkıh, Fıkıh Usûlü ve Hadis uleması delillerini Kur'an-ı Kerim'den ve Hz.
Peygamber'in sünnetinden almaya, sonra da içtihatlarını bu ikisi üzerine b.a etmeye özen
göstermiştir. Haklarında sarih (açık-net) nas bulamadıkları hususlarda hüküm istihrâc
etmekte (çıkarsama yapmakta), haberleri (hadisleri) iyice araştırıp ve fikir ürettikten
sonra da bunlardan muhtemel olanları seçmişlerdir. Tezat teşkil eden hususların çözümü,
muhtelif (farklı) olanların tercih edilmesi, müşkül olanların açığa kavuşturulması ve
mücmel olanların da tefsir edilmesinde (yorumlanması-açıklanmasında) büyük bir gaye
üstlenmişlerdir. Ancak gaye birliğine rağmen birçok meselede ve haberle (hadisle) alakalı
hükümlerde ihtilaf etmişlerdir.
Birçok âlim hadisi sahih veya zayıf kabul etmede kendi özel şartlarını
benimsemelerinden dolayı Hadis ulemasının bazı sıhhat şartlarında ihtilaf etmiştir. Ancak
bazı ulemayı kendi özel şartlarına göre zayıf hadisle amel etmeye cevaz verdiklerini
görmekteyiz. Dolayısıyla hadisle amel etmede Hadis'in sahih olmasını şart koşup
koşmadıkları konusunda ikileme düşmüş bulunmaktadır.
Sonuçta bu ihtilaf muhaliflik iddiası gütmeksizin gerekli ve doğal bir durum olup
bu âlimlerin her birisinin doğru bilgiyi aramakta, aralarındaki ihtilafın da ırkçılık, ego
tatmini ve büyüklenme değil ellerindeki deliller sebebiyle olduğu bilinmektedir.

Anahtar Kelimeler: İslam, Hadis, Usûl, Kur'an, Peygamber ve Fıkıh

Abstract:
Islamic Jurisprudence emphasized to build its essentials on getting the proofs of Fiqh, Fiqh Method and Hadith from the Quran and the Prophet interpretations.  It chose the judgment about the arguments for which there could not be find any "sarih" (clear-cut) about them (making inferences), after investigating the news (hadiths) and producing ideas, he chose the probable ones. It had great reputation in the application of contradictory issues, the preference of the various (different) ones, the clarification of the ambiguous ones, and the interpretation (interpretation-disclosure) of the special ones. However, despite the consensus on most subject the jurisprudents disagreed on the value of hadith.
Due to the scholars who adopted validation conditions for their own of valid and weak hadith, the system disputes about some of these conditions. Nevertheless, it is necessary for us to look whether these scholars set condition upto practicing with the weak hadith or not.
Even if it's an ingiven of obtained perceivement, the fact that the words in the hadith have more than one probable meaning there are disciplines like cem, nesh and preferation. Thus, as it's hard for the scholar to see through the whole of the Prophetic tradition, there can occur inanimity on the paradigm on it due to his characteristics and personal features.
After all, this dispute is far from being negative and discrimination, in fact it's a natural output in which the scholars demand and pursue the truth.

Key words: Islam, Hathis, Usûl, Quran, Prophet and Fiqh