Roberto Bolaño'nun 2666 adlı romanında rizomatik (Köksapsal ) yapı incelemesi
A rizomatic analysis of Roberto Bolaño's 2666 novel
Yazar: BANU KARAMANLI
Danışman: PROF. DR. RAFAEL CARPINTERO ORTEGA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İspanyol Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Bolano, Roberto = Bolano, Roberto ; Deleuze, Gilles = Deleuze, Gilles ; Guattari, Felix = Guattari, Felix ; Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Rizomlar = Rhizomes ; Roman = Novel

Özet:
Roberto Bolaño´nun 2004 yılında ölümü sonrasında yayınlanan, çağdaş dünya edebiyatı eserleri arasında anılan üst kurmaca (métafiction) romanı 2666 üzerinde yapılan çalışmamızda; Fransız düşünürleri Deleuze ve Guattari´nin sosyal düzenleme kuramı ışığında olay bazlı göstergebilim yaklaşımıyla, ağaçvari geleneksel roman yapısını aşarak modelledikleri rizomatik (köksapsal) roman özellikleri baz alınmaktadır. Romanda belirlenen, üretkenlik için katılımcıların biraraya gelerek oluşturduğu düzenlemeler (l'agencements) ;  rizomatik roman yapısının özellikleri olan bağlantısallık, heterojenlik, çokluk, kırılma, kartografi ve kalıp-baskı olarak somutlaştırılırken, kuramcıların tanımları aşamasında sarmaladıkları aiôn (zamansız zaman)/ göçebelik/ pürüzsüz alan/ kara delik, ritornello, kaçış çizgileri/ hayvan-oluş/ organsız beden/ yersizyurtsuzlaşma gibi rizomatik kavramlarla birlikte incelenmektedir.
	Yeraltında görünmeyen bağlantılar üzerinden yatay olarak ilerleyen ve üretkenliğe açılan noktalarda yeryüzüne çıkan kök yapısına ait biyolojik bir kavram olan rizom (köksap), edebi metin incelemelerinde çok farklı paydaşın birbirine bağlantılandığı düzenlemelerin somut bir modeli olarak kullanılır. Rizomatik yapıdaki kitaplarda göçebe özellikleri ağır basan karakterlerin başlangıcı ve bitişi olmayan açık uçlu iç içe geçmiş macera süreçleri okuyucunun istediği sırayla okunabilir. Rizomatik roman incelemesinde tek cevaplı sorular yerine, çokluklara açılan yaklaşım kullanılırken; karakterlerin geleneksel ortamdaki baskıdan, alışkanlıklarından kaçış çizgileri izinden yaratıcılığa doğru yersizyurtsuzlaştıkları noktaya ulaşma sürecini tetikleyen güçler değerlendirilir. Karakterlerin çok boyutlu ve heterojen ilişkilerinin nasıl işlediği, oluş süreçlerinde kazandıkları göçebevari esnek yaklaşımlarıyla çelişkilere karşı kaynaşan tepki ve etkilerden, çoksesli kolektif görüşten doğan içerik ve anlatımın duygulara olan etkileri değerlendirilir. Deleuze ve Guattari'nin tanımıyla kendi dilinde bir yabancı gibi yazılan minör edebiyat özelliğinde olduğu gibi öznellikten uzaklaşarak serbest dolaylı anlatım ile ulaşılan çoksesliliğin çokyönlü tarafsız bakış açısından kolektif sese uzanılır. Yirminci yüzyıldaki insanlığın utanç resimleri olan II. Dünya Savaşı kamplarındaki ve Meksika'nın kuzey sınırındaki çözümsüz kadın cinayetlerinin toplu mezarları toplu hafızaya saygı duruşu olarak okuyucunun önüne serilir. 
	2666 romanı, roman ismi, epigrafı ve açık uçlu beş bölümü üzerinden metinlerarasılık kullanımıyla yazarın kendi roman ve hikayeleri ile birlikte, farklı romanlara, tarihe ve farklı disiplinlere bağlanır, sonuca ulaşmayan romanda gözlemlenen karakterlerden öte deneyimledikleri olaylar arasındaki bağlantılar öne çıkar. Kitap gerçek eserlere, sanatçı, düşünür ve bilim insanına referanslar vererek okuyucuyu roman dışında da araştırmaya sevk eder. Karakterler arasındaki çoklu bağlantılarla çok parçalı ve sarmal yapıda yazılan içerik; gerçek ve hayal gücü, hayal ve bilinçaltı, hatıra ve tarih, anılar ve kabuslar arasında salınarak seyreder. 
Anahtar Kelimeler : 2666, Roberto Bolaño, Deleuze ve Guattari, Göstergebilim, Rizomatik (Köksapsal) Roman

Abstract:
RHIZOMATIC ANALYSIS OF ROBERTO BOLAÑO'S NOVEL 2666
	Our analysis of the contemporary posthumous novel 2666 of Roberto Bolaño is based on the rizomatic novel of French philosophers Deleuze and Guattari that is modelled through the event-based semiotics under the light of their assemblage theory. Rhizome is a biological concept of an underground root form with multiple connections that is used as a model for the assemblages formed to create or produce in the rizomatic novel. Rhizomatic books are written in fragments with multiple connections between different points of the book that lets the reader to chose a personal reading sequence including the arborescent structure, without a beginning or an end where everything generates from the middle. 2666 as a novel of metaliterature is formed by five open ended parts connected through its nomadic characters and their open ended stories that are interconnected to each other at one point or another. The french philosophers state the characteristics of the rizomatic novel as heterogenity, connectivity, multiplicity, rupture, cartography, decalcomanie that are concreted in their studies by the integration of the rizomatic concepts like aiôn, nomad, deterritorialization, smooth surface/ black hole, ritornello, line of flight, being-animal/ body without organs/ decodification
	The definition of the minor literature of Deleuze and Guattari where the story is told within a major language from multiple and neutral points of view including the voice of the minorities is in line with the novel written in spanish as the maternal language of the author which releases away from subjectivty by the use of a fragmented narrative through a polifonic voice of the multiple characters. The content and expression merges to trigger the senses of the reader to question the forces behind the events and relations narrated with a neutral and multiple perspectives leading the reader to question the monumental shame of the humanity of the twentieth century. The novel stands like a respect to common memory for the common cemeteries of the concentration camps of II. World War and of the dead bodies of the unresolved serial murders of women in Santa Teresa and of all others to be experienced. 
	The voyages of deterritorialization of different nomadic characters written in the fragmented format blurring the lines between the frontiers lets the reader travel harmoniously through fiction and reality, dreams and memories, history and subconscious. Stories in the novel full of intertextualities through multiple references to real world strengthening the infra-reality created by more than eight hundred and forty characters, half of which are actual philosophers, writers, artists, scientists. Multiple stories of multiple characters interrelated and interconnected with each other without any hierarchy confirms the rizomatic model of the assemblages of Deleuze and Guattari. 
Key Words: assemblage, 2666, Roberto Bolaño, Deleuze and Guattari, Rhizome, Nómad, deterritorialization, line of flight, semiotique