Öğrenme grafikleri: Ders materyallerinde görsellerin planlanması, tasarlanması ve değerlendirilmesi
Learning graphics: Planning, design and evaluation of visuals in course materials
Yazar: TAHİR BÜYÜKKARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. OSMAN ÇAYDERE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğrenme grafiklerinin ya da diğer ismi ile görsel materyallerin, insanın öğrenmesine, anlamasına ve akıl yürütmesine yardımcı olduğu bilinse de, tüm öğrenme grafikleri aynı derecede etkili olmadığını düşünmek önemlidir. Çünkü bu düşünce ile ilk akla gelen "Etkili bir öğrenme grafiği nasıl tasarlanabilir?" sorusudur. Bu soruya verilecek cevap ile aynı zamanda araştırmanın özü de ortaya çıkarılacaktır. İyi bir öğrenme grafiği, insanların nasıl öğrendiğine ilişkin bilişsel teorilerle tutarlı, yani sağlam kuramsal temeller ile yapılandırılmış, ilgili dersin ve o derse mensup öğrencilerin ihtiyacına yönelik planlama yapılarak, tasarım ilke ve ögeleri doğrultusunda tasarlanarak aktarılmak istenilen tüm bilgiyi içerisinde barındırandır. Ayrıca öğretim için tasarlanan bu grafikler, hangi tür öğrenme koşulları altında, hangi tür öğrencilere, hangi tür öğretim yöntem ve tekniğine göre tasarlanacağı da oldukça önem taşımaktadır. Eğitim-öğretim durumlarında nihai hedef öğrenmenin gerçekleştirilmesi ise bu durumları eksiksizce yerine getirerek tasarlanan öğrenme grafikleri, öğrenme açısından önemli olduğu kadar vazgeçilemez de olacaktır. Bu noktadan hareketle, bu araştırma kapsamında hazırlanan öğrenme grafiklerinin öğrenmeye etkisinin olup olmadığı, varsa ne ölçüde olduğu ve bu materyallerin kuramsal çerçevede, tasarım ilkeleri göz önünde bulundurularak, grafik tasarım alanında uzman kişiler tarafından planlanması ve tasarlanması gerekliliğinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın nicel verilerini toplamak için deney ve kontrol grubu oluşturularak ön test ve son test puan ortalamalarının karşılaştırılmasına dayalı deneysel model kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerini toplamak için ise yarı yapılandırılmış öğrenci görüşme formu uygulanmıştır. Bu yönüyle araştırma, nicel ve nitel verilerin birleştirildiği karma bir desendir. Araştırma sonucunda, araştırma kapsamında tasarlanan öğrenme grafiklerinin sunulduğu öğrenciler ile geleneksel yöntemlerle öğrenim gören öğrencilerin akademik başarıları arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Başka bir deyişle, öğrenme grafikleri ile öğretim yapılan deney grubu öğrencileri, sunuş yöntemi ile öğretim yapılan kontrol grubu öğrencilerine göre daha başarılı olmuşlardır.

Abstract:
Although learning graphics or visual materials are known to help people learn, understand and reason, it is important to consider that not all learning graphics are equally effective. Because with this thought, the first question that comes to mind is "How can an effective learning graph be designed?" The answer to this question will reveal the essence of the research. A good learning graph contains all the information that is consistent with cognitive theories about how people learn, that is, has solid theoretical foundations, plans the needs of the students of the relevant course and that course, is designed in line with the design principles and elements, and is intended to be conveyed. It is also very important that these graphics, which are designed for instructional purposes, will be designed according to the learning condition, the student, and the teaching method and technique. If the ultimate goal is to realize learning in educational situations, learning graphics designed by fully fulfilling these situations will be as indispensable as they are important for learning. From this point of view, it is aimed to reveal whether the learning graphics prepared in the context of this research have an effect on learning, to what extent, if any, and the necessity of planning and designing these materials within the theoretical framework, considering the principles of design, by experts in the field of graphic design. In this context, in order to collect the quantitative data of the study, an experimental model based on the comparison of pre-test and post-test mean scores was used by forming an experimental and control group. In order to collect the qualitative data of the study, a semi-structured student interview form was applied. In this respect, the research is a mixed design in which quantitative and qualitative data are combined. As a result of the research, it was seen that there was a significant difference between the academic achievement of the students who were presented with the learning graphics designed in the context of the research and the students who studied with conventional methods. In other words, the experimental group students who were taught with the learning graphics were more successful than the control group students who were taught with the presentation method.