Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa Birliği Adalet Divanı ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında avukat-müvekkil gizliliğinin korunması
Protection of attorney-client confidentiality in the light of the decisions of the European Court of Human Rights, the European Court of Justice and the Constitutional Court
Yazar: MERT ELEKÇİ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAYYAR KARAYİĞİT
Marmara Üniversitesi / Avrupa Araştırmaları Enstitüsü / Avrupa Birliği Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adalet Divanı = Court of Justice ; Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avukatlar = Lawyers ; Gizlilik = Confidentiality ; Mahkemeler = Law courts ; Müşteri sırrı = Clients secret ; Türk Anayasa hukuku = Turkish Constitutional law

Özet:
Avukat-müvekkil arasındaki ilişki güvene dayanır. Müvekkil, avukatından en iyi hukuki yardımı alabilmesi için ona güven duymalı, normalde kimseye söylemeyeceği bilgileri avukatına samimi bir şekilde söyleyebilmelidir. Bu da avukat ve müvekkilinin iletişimine kimsenin müdahale etmemesine ilişkin hukuk düzenindeki güvenceler aracılığı ile korunur. Bu güvenceler avukatın mesleğini yerine getirebilmesi için hayati öneme sahiptir. Bu şekilde avukat-müvekkil gizliliği, hem avukat hem de müvekkili için dışa karşı ileri sürülebilen bir hak olarak karşımıza çıkar.
Avukat-müvekkil gizliliğinin Avrupa uygulamasının değerlendirilmesi ve sınırlarının tespiti için yapılan bu çalışmada, AİHS'in yorumuyla AİHM tarafından avukat-müvekkil gizliliği konusunda getirdiği standartlar tespit edilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa Birliği Adalet Divanı ve Anayasa Mahkemesi'nin kararları birbirleriyle karşılaştırıldığında Avrupa'da yeknesak bir avukat-müvekkil gizliliği uygulaması bulunmadığı ortaya çıkmaktadır. Kapsam bakımından Avrupa Birliği Hukuku'nun uygulandığı alanda kurum-içi avukat avukat-müvekkil gizliliği korumasından yararlanamamaktadır. Bu durum ulusal hukukta kurum içi avukata avukat-müvekkil gizliliği koruması sağlayan ülkelerde Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı'nın 53. maddesinin daha ileri koruma düzeyini teminat altına alması bakımından sorun yaratmaktadır. Benzer sorun Türk Rekabet Hukuku açısından kurum içi avukatlara ilişkin uygulamada da geçerlidir.
Türk Hukuku'nda ise müvekkilin karıştığı suçlarla ilgili uygulanan ceza muhakemesi tedbirlerinde avukat-müvekkil gizliliği korumasına ilişkin güvenceler bulunsa da aynı durum avukatın karıştığı suçlar için AİHM standardının altında gözükmektedir. Bu bakımdan özellikle avukata ait bilgilere erişilmesi ve avukatın iletişiminin denetlenmesi konusunda Türk Hukuku AİHM'in belirlediği standartlardan uzak gözükmektedir.

Abstract:
Relationship between attorney and client is based on trust. For client can take best legal advice from his/her attorney, he/she should be able to honestly tell his/her lawyer the information that he/she wouldn't normally tell anyone. This intimacy is protected by guarantees in the legal order that provide no one interferes with communication of the lawyer and his/her client. This guarantees are also indispensable for legal profession. In this way attorney-client confidentiality is an assertable right against everyone.
In this study, which was conducted to evaluate the European practice of attorney-client confidentiality and to determine its limits, the standards brought by the ECHR on attorney-client confidentiality were determined. When the decisions of the European Court of Human Rights, the European Court of Justice and the Constitutional Court are compared with each other, it is seen that there is no uniform lawyer-client confidentiality practice in Europe. In terms of scope, in-house lawyer cannot benefit from the protection of attorney-client confidentiality in the field where European Union Law is applied. This situation creates a problem in countries that provide in-house lawyer with attorney-client confidentiality protection in national law, as Article 53 of the European Union Charter of Fundamental Rights guarantees a higher level of protection. A similar problem is also valid in the practice of in-house lawyers in terms of Turkish Competition Law. 
In Turkish Law, although there are guarantees regarding the protection of attorney-client confidentiality in the criminal procedure measures applied for crimes involving the client, the same situation seems to be below the ECtHR standard for crimes involving lawyers. In this respect, Turkish Law seems to be far from the standards set by the ECtHR, especially in terms of accessing the lawyer's information and controlling the lawyer's communication.