Öğretmen eğitimi programlarında kalite ve akreditasyona ilişkin öğrenci ve öğretim elemanı görüşleri
Student and academic staff views on quality and accreditation in teacher education porgrams
Yazar: CEREN KURDOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. CANAY DEMİRHAN İŞCAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen eğitimi programlarında kaliteye ve akreditasyona ilişkin öğrenci ve öğretim elemanlarının görüşlerini ortaya koymaktır. Bu amaçla, 2021 yılında Ankara ilinde iki devlet üniversitesinde akredite olmuş ve akredite olmamış temel eğitim bölümü programları belirlenmiştir. Araştırma, karma yöntemde, yakınsak paralel desene göre planlanmıştır. Belirlenen üniversitelerin eğitim fakültelerinde, sınıf öğretmenliği ve okul öncesi öğretmenliği programlarında bulunan öğrenciler ve öğretim elemanlarından veriler toplanmıştır. Öğrenci ve öğretim elemanlarının kalite algılarını belirlemek amacıyla Yükseköğretimde Kalite Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların yükseköğretimde kalite ve akreditasyona ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla öğrenciler ve öğretim elemanları için ayrı ayrı hazırlanan Kalite ve Akreditasyona İlişkin Görüşme Formu kullanılarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda akredite olan ve akredite olmayan program katılımcılarının kalite algısı yönünden karşılaştırılmasında öğrenci ile öğretim elemanlarının yükseköğretimde kalite algılarında akredite olma değişkenine göre anlamlı farklılık saptanmamıştır. Öğrencilerin kalite algılarında cinsiyet değişkenine göre sadece öğretme-öğrenme süreci alt boyutunda anlamlı fark bulunmuştur. Okul öncesi öğretmenliği ve sınıf öğretmenliği programları arasında kalite algısına ilişkin ölçeğin sadece bilimsel ve sosyal etkinlik alt boyutunda program değişkenine göre anlamlı fark bulunmuştur. 3 ve 4. sınıf öğrencilerinin kalite algılarında sınıf düzeyi değişkenine göre anlamlı fark bulunmamaktadır. Öğrencilerin kalite algılarında genel akademik başarı puanı değişkenine göre ölçeğin sadece yönetim alt boyutunda anlamlı fark bulunmaktadır. Öğretim elemanlarının meslekteki deneyim süresi değişkenine göre kalite algılarında anlamlı fark bulunmamaktadır. Öğretim elemanlarının sadece Öğretim Elemanları alt boyutundaki kalite algılarında program türü değişkenine göre anlamlı fark bulunmaktadır.  Görüşmelerden elde edilen verilere göre, öğretim elemanlarının akreditasyon sürecine ilişkin görüşlerinde akredite olmuş A Üniversitesi programlarında görev yapan öğretim elemanları, en fazla fiziki altyapı alt teması çerçevesinde açıklama yaparken, akredite olmamış B Üniversitesi programlarında görev yapan öğretim elemanları ise öğrenci alt teması çerçevesinde görüşlerini ifade etmişlerdir. Öğretim elemanı gruplarının akreditasyon sürecine ilişkin görüşlerinde bu bağlamda farklılık olduğu belirlenmiştir. Görüşmelerden elde edilen verilere göre, öğrencilerin akreditasyona dair detaylı bilgi sahibi olmadıkları, akreditasyon kavramını kapsamı dışında diplomanın yurt dışında geçerliği, uluslararası geçerlik olarak tanımladıkları görülmüştür. Öğretim elemanlarının ise akreditasyon sürecini yoğun ve zor, diğer taraftan da gerekli bir değerlendirme süreci olduğunu ifade ettikleri belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre akreditasyondan önce öğretim elemanları ve öğrencilere akreditasyon ve akreditasyon süreci hakkında detaylı bilgilendirme toplantıları yapılması önerilebilir.  Araştırma sonucunda, akredite olmuş ve akredite olmamış programların öğrenci ve öğretim elemanlarının kalite algıları ve akreditasyona ilişkin görüşlerinde benzer sonuçlar elde edilmiş, bazı bulgularda da öğrenci ya da öğretim elemanlarının akreditasyona ilişkin yanlış ya da eksik bilgiye sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu bağlamda yükseköğretimde kalite ve akreditasyona ilişkin bilinç oluşturmak amacıyla eğitim fakültelerine, akreditasyon başvurusu beklemeksizin YÖK işbirliği ile çeşitli ziyaretler veya bilgilendirici etkinlikler düzenlenmesi önerilebilir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the views of students and academic staff on quality and accreditation in teacher education programs. The programs of the primary education department which were in one accredited and one non accredited public universities were determined in Ankara province in 2021. Data were obtained from the students in the classroom teaching and preschool teaching programs in the education faculties of these universities and the academic staff in these programs. The Quality Perception Scale in Higher Education was used to determine the quality perceptions of students and academic staff. In order to determine the views of the participants on quality and accreditation in higher education, interviews were conducted using the Interview Form on Quality and Accreditation, which was prepared separately for students and academic staff. As a result of the research, in the comparison of accredited and non-accredited program participants in terms of quality perception, no significant difference was found in the quality perceptions of students and academic staff according to the variable of being accredited. No significant difference was found in the quality perceptions of students in the sex variable. A significant difference was found in the teaching-learning process sub-dimension. A significant difference was found only in the scientific and social activity sub-dimension of quality perception between preschool and classroom teaching programs. There is no significant difference in the quality perceptions of 3rd and 4th grade students in terms of grade level. There is a significant difference in the management sub-dimension of quality perceptions according to students' general academic achievement score variable. There is no significant difference in the quality perceptions of academic staff according to their length of experience in the profession. There is a significant difference in the quality perceptions of the academic staff only in the sub-dimension of Academic Staff, according to the program type variable. According to the data obtained from the interviews, in the opinions of the lecturers on the accreditation process, the lecturers of the accredited A University made the most explanations within the framework of the physical infrastructure sub-dimension, while the lecturers of the non-accredited B University expressed their opinions within the framework of the student sub-dimension. It was observed that there was a difference in the groups' views on the accreditation process in this context. According to the data obtained from the interviews, it was observed that the students did not have detailed information about accreditation and defined the concept of accreditation as the validity of the diploma abroad and international validity. Academic staff described the accreditation process as intensive and difficult, but stated that it is a necessary evaluation process. According to the results of the research, it may be recommended to hold detailed information meetings about accreditation and the accreditation process for academic staff, administrators and students before accreditation.  It may be suggested that accredited programs be granted some privileges in terms of additional staffing or additional budgetary opportunities. As a result of the research, similar results were obtained in the quality perceptions and opinions of the students and lecturers of accredited and non-accredited programs, and in some findings, it was determined that students or lecturers had wrong or incomplete information about accreditation. In this context, in order to raise awareness about quality and accreditation in higher education, it can be suggested to organize various visits or informative events to education faculties in cooperation with YÖK, without waiting for accreditation applications.