Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi
Investigate the attitudes of the teacher candidates who are studying social studies teaching to the individualswith special needs in terms of different variables
Yazar: AYDAN ULAY
Danışman: PROF. DR. SEVGİ COŞKUN KESKİN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Davranışsal tutum = Behavioural attitude ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Öğretmen adayları =

Özet:
Bir toplumu oluşturan bireylerin aynı kişisel özellikleri taşıması mümkün değildir. Tıpkı fiziksel özellikler, yetenek ve mizaç gibi bireylerin bilişsel süreçleri de farklılık göstermektedir. Her birey öğrenme ortamlarında kendi öğrenme hızında ilerlemektedir. Normal gelişim gösteren bireyler için bu farklılıklar fazla dikkat çekmezken özel gereksinimli bireyler söz konusu olduğunda öğrencilerin öğrenme hızlarındaki farklılıklara bağlı olarak eğitim uyarlamaları yapma zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Her ne kadar öğretmenler gerekli öğrenim süreçlerini tamamlayarak öğrencilerinin karşısına çıksalar da bir öğretmenin daha fazla emek ve çaba isteyen dezavantajlı bireylere karşı bakış açıları önem kazanmaktadır. Bu bağlamda bu araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının özel gereksinimli bireylere yönelik tutum düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. 
Bu araştırma nicel araştırma desenlerinden betimsel tarama modeli ile tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar yarıyılında, Marmara Bölgesi'ndeki üç üniversitenin eğitim fakülteleri bünyesinde öğrenim görmekte olan 712 sosyal bilgiler öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu ise bu evren içerisinden kolayda örnekleme yoluyla belirlenmiş olan 362 öğretmen adayı ile oluşturulmuştur. Araştırma verileri iki ayrı form kullanılarak toplanmıştır. Bunlardan birincisi, çalışma grubunu oluşturan öğretmen adaylarının kişisel bilgilerini içeren Demografik Bilgi Formu ve ikincisi ise Yaralı (2015a) tarafından geliştirilen "Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Tutum Ölçeği"dir. 
Bu araştırma kapsamında toplanan veriler SPSS 22.0 paket programına yüklenerek analizi yapılmadan önce basıklık  (kurtosis) ve çarpıklık (skewness) testi ile verilerin normallik dağılımlarına bakılmıştır.  Normal dağılım gösterdiği anlaşılan veriler t-testi ve ANOVA testi kullanılarak çözümlenmiştir.    Anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır.  Katılımcıların demografik özelliklerini gösterir tablolarda ise frekans (f) ve yüzde değeri (%) gibi betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. 
Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olumlu olduğu görülmüştür. Bağımsız değişkenlere ilişkin analiz sonuçları değerlendirildiğinde ise anne eğitim durumu, baba eğitim durumu ve ailelerinde özel gereksinimli birey olup olmama değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılık ortaya çıkmamış; buna karşılık cinsiyet ve öğrenim görülen sınıf değişkenine göre gruplar arası anlamlı düzeyde farklılık olduğu saptanmıştır. Ölçeğin olumsuz tutum boyutundaki veriler analiz edildiğinde, erkek katılımcıların kadın katılımcılardan; birinci sınıfta öğrenim görmekte olan katılımcıların 2., 3. ve 4. sınıfta öğrenim görmekte olan katılımcılardan daha yüksek düzeyde olumsuz tutuma sahip oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
It is not possible for the individuals who make up a society to have the same personal characteristics. Just like physical characteristics, ability and temperament, the cognitive processes of individuals differ. Each individual is advancing in their learning environment at their own pace. While these differences do not attract much attention for normal developing individuals, when it comes to individuals with special needs, it is imperative that students make educational adaptations depending on the differences in their learning speed. Although teachers face their students by completing the necessary learning processes, a teacher's perspective on disadvantaged individuals who want more effort and effort is gaining importance. In this context, it is aimed to examine the level of attitudes of social studies teacher candidates towards individuals with special needs according to various variables. 
The model of quantitative descriptive survey method used in this research. The research universe has 712 candidates in social studies teaching who are studying in the spring semester of the 2023-2024 Education Year at three universities in the Marmara Region. The sample of the study was consisted of 362 teacher candidates, which was formed through convenience sampling method. The research data were collected using two separate forms. The first one is the "Demographic Information Form", which includes the personal information of the teacher candidates who form the study group, and the second one is the "Attitude Scale Towards Individuals with Special Needs"developed by Yaralı (2015a).
The data of the research were analyzed using to SPSS 22.0 package program and before the analysis, normalitiy distributions of the data were examined with the kurtosis and skewness tests.  The data of research that is understood to be normal distribution is solved using t-test and ANOVA test. The significance level taken as .05.  Demographic characteristics of the participants were used in tables such as frequency (f) and percentage value (%). 
As a result of the research, it was seen that the attitudes of social studies teacher candidates towards individuals with special needs were positive at a high level. When the results of the analysis on the independent variables were evaluated, no significant differences were revealed according to the maternal education status, paternal education status and whether there were special needs individuals in their families; in contrast, according to the gender and the class variable studied, there was a significant difference between the groups. The negative attitude dimension of the scale was analyzed and it was discovered that male participants were more likely to have negative attitudes than female participants. In addition, it was found that participants who were studying in the first grade had a higher level of negative attitude than participants who were studying in the 2nd, 3rd and 4th grades.