Biga Orman İşletmesi'nde fıstık çamı (Pinus pinea L.) ağaçlandırma alanlarında toprak işleme ve fidan dikim aralığının orman topraklarına etkisi
Effects of soil treatment techniques and planting spaces on forest soils in umbrella pine plantations (Pinus pinea L.) of Biga Regional Forestry Directorate
Yazar: MUHAMMET AKKAYA
Danışman: PROF. DR. M. ÖMER KARAÖZ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Toprak İlmi ve Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Biga orman işletmesinin Karabiga Yarımadası mevkii - granit anakayası üzerinde yapılan fıstıkçamı ağaçlandırmalarında toprak işlemesinin ve dikim aralığının orman topraklarına yaptığı etkiyi araştırmak amacı ile, farklı yıllarda, değişik toprak işleme yöntemleri uygulanan, farklı bakı ve eğimde bulunan 75 adet örnek alan seçilerek bazı toprak özellikleri belirlenmiştir. Örnek alanlardaki ağaçların çap, boy, tepe tacı, toprağı örtme dereceleri tespit edilmiştir. Bulunan değerler ağaçlandırılmamış doğal orman örtüsü ile kaplı alanlardan alınan kontrol parsellerinin toprak özellikleri ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca ağaçlandırma alanında bulunan sedir, kızılçam, sahilçamı, fıstıkçamı türlerine ait toprak üstü ve toprakaltı bitkisel kütle ile organik madde, toplam azot, karbon miktarları belirlenmiştir.Toprak işlemesi yapılan alanların hacim ağırlıklarının doğal alanlara göre fazla olduğu belirlenmiştir. Toprak organik maddesinin azaldığı, su tutma kapasitesinin düştüğü, ince toprak miktarının azaldığı, geçirgenliğin arttığı, toplam azotun azaldığı tespit edilmiştir.Ağaçlandırma sahasına dikilen fıstıkçamının diğer türlere göre tek ağaç bitkisel kütle miktarının en fazla olduğu ancak geniş dikim aralığı uygulandığı için hektardaki ağaç sayısına bağlı olarak birim alandaki toplam bitkisel kütlesinin de düştüğü belirlenmiştir. Ağaçlandırılmayan alanlardaki çalı tabakası karbon üretiminin ağaçlandırılmış alanlardakine yakın olduğu, ağaçlandırma alanlarındaki ağaç tabakası bitkisel kütleyi ve karbon üretimini oldukça arttırmıştır.Fıstıkçamının gerek tek ağaç bitkisel kütle miktarının en fazla oluşu, dolayısıyla organik madde miktarı, toplam azot ve karbon miktarının da yüksek olması, aynı zamanda meyvesinin değerli olması nedenlerinden saha için en uygun ağaç türüdür. Araştırma alanında fıstıkçamının büyümesinin doğal ve plantasyonla yetiştirilmiş diğer alanlara göre daha düşük kalması, kapalılığın çok uzun zamanda oluşmasını da beraberinde getirdiğinden uygulanmakta olan dikim aralığının sıklaştırılarak değiştirilmesi potansiyel erozyon tehlikesine karşı önerilmiştir.

Abstract:
In this study, some soil properties were determined within chosen 75 sampling areas where different soil preparation techniques applied on different aspect and slopes on Karabiga Peninsula - umbrella pine (Pinus pinea L.) plantation areas, to find out the effects of different soil preparation techniques and planting spaces on forest soils derived from granite. Obtained results were compared with the soil properties of control plots which covered with natural vegetation. Tree diameter and height, crown diameter and canopy closure on sample plots were determined. In addition, aboveground and root biomass, organic matter, total nitrogen and carbon contents of cedar, callabrian pine, maritime pine and umbrella pine species were also compared with each other.Bulk density values of soils from treatment plots were higher than soils under natural vegetation-control plots. After soil treatment applications, only soil permeability increased, but, organic matter content, saturation capacity, fine soil fraction and total nitrogen content decreased.The umbrella pine species has the highest individual tree biomass, while, it has lower biomass in area basis depending on lower tree density and wider planting space per unit area. Carbon sequestration of shrub layer on unplanted control plots was almost equal to plantation areas. Tree cover on plantation areas significantly increased the total biomass and carbon sequestration.Umbrella pine is the most suitable tree species for plantation in research area due to its higher individual tree biomass, organic matter, total nitrogen and carbon amounts. On the other hand, lower growth capability in comparison with other natural and plantation umbrella pine areas, led to late occurrence of canopy closure, therefore, present planting spaces should be narrowed and changed against potential erosion risk in research area.