Antalya ilinde üretilen ipekböceği (Bombyx mori) kozalarının koza kalitesi ve kozalardan çekilen ipek liflerinin bazı teknolojik özellikleri üzerinde bir araştırma
Research on the quality of silkworm cocoons and some technological propertres of silk fibers produced in Antalya district
Yazar: FERYAL ILGAZ SÖYLEMEZOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ARLI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Biyoloji = Biology ; Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Antalya = Antalya ; Koza = Cocoon ; Teknolojik özellikler = Technological properties ; İpek böceği = Silkworm

Özet:
ÖZET Doktora Tezi ANTALYA İLİNDE ÜRETİLEN IPEKBÖCE?I (Bombyx mori) KOZALARININ KOZA KALİTESİ VE KOZALARDAN ÇEKİLEN İPEK LİFLERİNİN BAZI TEKNOLOJİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA Feryal (İLGAZ) SÖYLEMEZO?LU Ml> Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman: Prof.Dr.Mustafa ARLI 1995, Sayfa: 94 Jüri : Prof.Dr.Mustafa ARLI Prof.Dr. Yahşi YAZICIO?LU Prof.Dr.Çetin FIRATLI Bu çalışmada Antalya ilinde üretilen ipekböceği (Bombyx mori) kozalarının koza kalitesi ve kozalardan çekilen ipek liflerinin bazı teknolojik özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla Antalya iline bağlı ipekböcekçiliğiyle uğraşan Alanya ilçesinin 16 köyünden, Gazipaşa ilçesinin 3 köyünden, Gündoğmuş ilçesinin ise 1 köyünden temin edilen koza partileri araştırmanın materyalini oluşturmuştur. Araştırmada yaş koza ağırlığı bakımından en yüksek değeri 2.570 ±0.068 gr ile Sapadere köyü, en düşük değeri ise 1.609 ±0.066 gr ile Çamlıca köyü vermiştir. Yaş kozada gömlek ağırlığında en yüksek ortalama 0.537 ±0.040 gr ile Taşbaşı köyü, en düşük ortalama ise 0.329 ±0.008 gr ile Çamlıca köyünde bulunmuştur. Yaş kozaya göre kuru koza verimi (reza)'de Gümüşkavak köyü % 46.30 ±2. 13 ile en yüksek, Demirtaş Nahiyesi ise % 38.11 ±1.63 ile en düşük değeri vermiştir. Yaş kozada ipek zenginliği bakımından ise en yüksek değer % 23.59 ±0.48 ile Gümüşkavak köyü, en düşük değer ise % 20.09 ±0.45 ile Alanya (merkez), kuru koza ağırlığında ise en yüksek değer 1.050 ±0.022 gr ile Sapadere köyü, en düşük değer ise 0.637 ±0.018 gr ile Çamlıca köyünde tesbit edilmiştir. Kuru kozada gömlekağırlığı en yüksek 0.509± 0.012 gr ile Sapadere köyünde en düşük 0.288 ±0.008 gr ile Çamlıca köyünde bulunmuştur. Kuru kozada ipek zenginliği en yüksek %60.38±1.61 ile Cikcilli köyü, en düşük % 48.85 ±0.75 ile Şahinler köyünde bulunmuştur. Litredeki koza sayısı en yüksek 125.33 ±0.34 adet ile Çamlıca köyünde, en düşük 75.67±0.34 adet ile Sapadere köyünde bulunmuştur. Koza boyutları bakımından ise; koza uzunluğunda en yüksek değeri 3.916± 0.042 cm ile Sapadere köyü, en düşük değeri ise 3. 157 ±0.042 cm ile Kuzyaka köyü, koza genişliğinde ise en yüksek değeri 2.443 ±0.041 cm ile Deretürbelinas köyü, en düşük değeri ise 1.892 ±0.018 cm ile Kuzyaka köyü vermiştir. Kozadan çekilebilen ipek teli uzunluğunda en yüksek ortalama 1275.9 ±76.08 m ile Gümüşkavak köyünde, en düşük ortalama ise 819.0± 63.42 m ile Alanya (merkez)'da bulunmuştur. Kozadan çekilebilen ham ipek teli ağırlığı bakımından ise en yüksek değeri 0.483 ±0.025 gr ile Gümüşkavak köyü, en düşük değeri ise 0.269 ± 0.019 gr ile Karatepe köyü; kozadan çekilebilen pişmiş ipek teli ağırlığında ise en yüksek değeri 0.358 ±0.025 gr ile Sapadere köyü, en düşük değeri ise 0.199 ±0.01 6 gr ile Karatepe köyü vermiştir. Denye bakımından ise ham ipek teli denyesinde ve pişmiş ipek teli denyesinde en yüksek değerler Sapadere köyünde (sırasıyla 3.720±0.187 denye ve 2.854± 0.149 denye), en düşük değerler ise Çamlıca köyünde (sırasıyla 2.61 2 ±0.139 denye ve 1.91 7 ±0.1 04 denye) bulunmuştur. Serizin oranları da % 27.11 ±0.93 ile en yüksek Yeşilöz köyünde, % 21.31 ±0.74 ile en düşük Cikcilli köyünde tesbit edilmiştir. İpek teli inceliği bakımından ise en yüksek değeri 14.684 ±0.174 p ile Tınlar köyü, en düşük değeri ise 11.484 ±0.105 \x ile Gümüşkavak köyü vermiştir. Yani Antalya yöresinde ipek teli inceliği bakımından en ince lifler Gümüşkavak köyünde en kaim lifler Tınlar köyünde saptanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: İpekböceği (Bombyx mori), ipekböceği kozası, koza kalitesi, ipek lifi, teknolojik özellikler

Abstract:
in ABSTRACT Ph.D. Thesis RESEARCH ON THE QUALITY OF SILKWORM COCOONS AND SOME TECHNOLOGICAL PROPERTIES OF SILK FIBERS PRODUCED IN ANTALYA DISTRICT Feryal (İLGAZ) SÖYLEMEZO?LU Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Home Economics Supervisor: Prof.Dr.Mustafa ARLI 1995, Page: 94 Jury : Prof.Dr.Mustafa ARLI Prof.Dr.Yahşi YAZICIO?LU Prof.Dr.Çetin FIRATLI In this research, the quality of silkworm cocoons and some technological properties of silk fibers produced in Antalya province were studied. The source materials of this research were taken from 16 villages of Alanya, 3 villages of Gazipaşa and 1 village of Gündoğmuş, and the following results were obtained. Maximum cocoon fresh weight of 2.570 ±0.068 gr was determined in Sapadere, and minimum cocoon fresh weight of 1.609 ±0.066 gr was determined in Çamlıca villages. Maximum fresh cocoon shell weight of 0.537 ± 0.040 gr was obtained from Taşbaşı, minimum fresh cocoon shell weight of 0.329 ±0.008 gr from Çamlıca villages. Maximum efficiency (dry cocoon weight/fresh cocoon weight x 100) was obtained as 46.30 % ± 2.13 from Gümüşkavak village, minimum efficiency was obtained as 38.11 % ± 1.63 from Demirtaş district. Maximum percentage of fresh silk fibers found in the total cocoon was obtained as 23.59 % ± 0.48 from Gümüşkavak village, minimum percentage of fresh silk fibers found in the total cocoon was obtained as 20.09 % ± 0.45 from Alanya (merkez) district.IV Maximum cocoon dried weight of 1.050 ± 0.022 gr was obtained from Sapadere, minimum cocoon dried weight of 0.637 ± 0.018 gr was obtained from Çamlıca villages. Maximum dried cocoon shell weight of 0.509 ± 0.012 gr was obtained from Sapadere, minimum dried cocoon shell weight of 0.288±0.008 gr from Çamlıca villages. Maximum percentage of dried silk fibers found in the total cocoon was obtained as 60.38 % ± 1.61 from Cikcilli, minimum percentage of dried silk fibers found in the total cocoon was obtained as 48.85 % ± 0.75 from Şahinler villages. Maximum average cocoon number per litre was obtained as 125.33 ±0.34 from Çamlıca, minimum average cocoon number per litre was obtained as 75.67±0.34 from Sapadere villages. According to the silk cocoon size: Maximum cocoon length was'obtained as 3.916 ±0.042 cm from Sapadere, minimum cocoon length was obtained as 3.157 ±0.042 cm from Kuzyaka villages. Maximum cocoon width was obtained as 2.443 + 0.04] cm from Deretürbelinas, minimum cocoon width was obtained as 1.892 ±0.0 18 cm from Kuzyaka villages. Maximum average length of silk fiber taken from cocoon was obtained 1275.9± 76.08 m from Gümüşkavak village minimum average length of silk fiber taken from cocoon was obtained 819.0±63.42 m from Alanya (merkez) district. Maximum weight of raw silk fiber was obtained as 0.483 ±0.025 gr from Gümüşkavak, minimum weight of raw silk fibers was obtained as 0.269± 0.019 gr from Karatepe villages. Maximum weight of cooked silk fiber was obtained as 0.358 ±0.025 gr from Sapadere, minimum weight of cooked silk fiber was obtained as 0.199± 0.016 gr from Karatepe villages. According to silk fiber denier: Maximum raw silk fiber denier was obtained as 3.720±0.187 denier from Sapadere, minimum raw silk fiber denier was obtained as 2.612 ±0.139 denier from Çamlıca villages. Maximum cooked silk fiber denier was obtained as 2.854 ±0.1 49 denier from Sapadere, minimum cooked silk fiber denier was obtained as 1.9 17± 0.104 denier from Çamlıca villages. Maximum sericin ratio was obtained as 27.11 % ± 0.93 from Yeşilöz, minimum sericin ratio was obtained as 21.31 % ±0.74 from Cikcilli villages. Maximum average fiber fineness was obtained as 14.684 ±0.1 74 \x from Tınlar, minimum average fiber fineness was obtained as 11. 484 ±0.105 n from Gümüşkavak villages. KEY WORDS: Silkworm (Bombyx mori), silkworm cocoon, cocoon quality, silk fiber, technological properties