Belgelerde farklı mürekkep türlerinin spektroskopik tekniklerle incelenmesi
Examination of different ink types in documents by spectroscopic techniques
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM MİRZANLI
Danışman: PROF. DR. NURİYE AKBAY
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Adli belgelerde mürekkep analizleri özellikle evrakta sahtecilik olaylarında önemli bir yer tutmaktadır. Belgelerin aynı zamanda oluşturulup oluşturulmadığı ve belge üzerinde tahrifat yapılıp yapılmadığı gibi konular başlıca araştırma konuları olmuştur. Bu araştırmalarda bilirkişilerin sıklıkla karşılaştıkları tükenmez kalemler yaygın kullanımları nedeni ile birçok belgede kullanılmaktadır. Tükenmez kalem mürekkeplerinin içerikleri ve birbirlerine olan benzerlikleri analizlerde ayırt edilebilirliği zorlaştırmaktadır.  Bu hem standart bir analiz metodunun olmamasından hem de özellikle ülkemizde yeterince araştırma olmamasından kaynaklanmaktadır. 
Bu tez kapsamında ülkemizde yaygın kullanılan Pensan, Studi ve Bic markaları olmak üzere 3 farklı markadan temin edilen tükenmez kalemlerin mürekkep analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu markaların siyah, mavi ve kırmızı tükenmez kalemleri analizlerde kullanılmıştır. Çalışmada hem aynı markanın farklı renkli tükenmez kalemlerinin analiz ile ayırt edilip edilemeyeceği hem de farklı markaların aynı renkli tükenmez kalemlerinin ayırt edilip edilemeyeceği araştırılmıştır. Çalışmada mürekkep analizleri ultraviyole-görünür bölge absorpsiyon spektroskopisi (UV-Vis) ve kızılötesi spektroskopisi (IR) ile gerçekleştirilmiştir. 
Çalışma sonucunda elde edilen UV-Vis absorpsiyon spektrumlarına göre Bic marka tükenmez kalemlerde mavi, Pensan marka tükenmez kalemlerde siyah, Studi marka tükenmez kalemlerde ise her üç renk de birbirinden ayırt edilebilmiştir. Aynı renk mürekkeplerde ise Studi marka kırmızı tükenmez kalemin Bic ve Pensan marka tükenmez kalemlerden, Bic marka mavi tükenmez kalemin Pensan ve Studi marka tükenmez kalemlerden, Studi marka siyah tükenmez kalem ise Bic ve Pensan siyah tükenmez kalemlerden ayırt edilebilmiştir. 
IR spektrumlarına göre ise Bic ve Studi marka kalemlerde renkler arasında ayrım sağlanırken Pensan markada yalnızca siyah tükenmez kalem diğer iki renk tükenmez kalemden ayırt edilebilmiştir. Farklı markaların aynı renkli tükenmez kalemlerinin IR sonuçlarına göre ise siyah ve kırmızı mürekkeplerde her 3 marka için de ayrım elde edilmiştir. Mavi tükenmez kalemlerde ise Bic marka kalem diğerlerinden farklılık göstermiştir. 
Gerçek örnek analizlerinde kullanılan 2008 ve 2009 yıllarında yazılmış çeklerde tahrif edilen kısım ile orijinal kısımdan alınan mürekkep örneklerinin IR spektrumları mürekkeplerin birbirinden ayırt edilebildiğini göstermiştir.

Abstract:
Ink analysis in forensic documents has an important place especially in cases of forgery of documents. Issues such as whether the documents were created at the same time and whether the document was tampered with were the main research topics. Ballpoint pens, which are frequently encountered by experts in these researches, are used in many documents due to their widespread use. The contents of ballpoint pen inks and their similarities to each other make it difficult to distinguish them in analysis. This is due to the lack of a standard analysis method and the lack of sufficient research, especially in our country.
Within the scope of this thesis, ink analyzes of widely used ballpoint pens in our country, which are supplied from 3 different brands, Pensan, Studi and Bic, were carried out. Black, blue and red ballpoint pens of these brands were used in the analysis. In the study, it was investigated whether different colored ballpoint pens of the same brand could be distinguished by analysis and whether the same colored ballpoint pens of different brands could be distinguished. Ink analyzes in the study were performed with Ultraviolet-Visible absorption spectroscopy (UV-Vis) and infrared spectroscopy (IR).
According to the UV-Vis absorption spectra obtained as a result of the study, blue in Bic brand ballpoint pens, black in Pensan brand ballpoint pens, and all three colors in Studi brand ballpoint pens could be distinguished from each other. In the same color inks, Studi red ballpoint pen could be distinguished from Bic and Pensan brand ballpoint pens; Bic brand blue ballpoint pen could be distinguished from Pensan and Studi brand ballpoint pens; Studi brand black ballpoint pen could be distinguished from Bic and Pensan black ballpoint pens. According to the IR spectra, a distinction was made between colors in Bic and Studi branded pens, while only black ballpoint pen from Pensan brand could be distinguished from the other two color ballpoint pens. According to the IR results of the same colored ballpoint pens of different brands, a distinction was obtained for all 3 brands in black and red inks. In the blue ballpoint pens, the Bic brand pen differed from the others.
The IR spectra of the ink samples taken from the original part and the falsified part of the checks written in 2008 and 2009, used in the real sample analysis, showed that the inks could be distinguished from each other.