Kalite yönetim sistemleri çerçevesinde çalışan gıda mühendislerinin iş tatmini
Job satisfaction of food engineers working in quality management perspective
Yazar: ERAY SERTKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. UFUK CEBECİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Gıda endüstrisi = Food industry ; Kalite yönetim sistemi = Quality management system ; Ölçekler = Scales ; Ölçekler = Scales ; İş değerlemesi = Job evaluation ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu çalışma kapsamında insan faktörünün ön planda olduğu Kalite Yönetimi Sistemleri dâhilinde çalışan gıda mühendislerinin genel iş tatmin düzeyleri ve iş tatminlerini etkileyen faktörler araştırılmıştır. İnsan sermayesini en iyi kullanan işletmelerin rekabet anlamında üstünlük sağladığı günümüzün küresel ekonomik koşulları ve sürekli artmakta olan rekabet ortamında işletmeler, ayakta kalabilmeleri ve sürdürülebilir iyi performans gösterebilmeleri için üretim faktörlerinden ?insan faktörü? üzerine odaklanmış ve insan odaklı yönetim şekillerine yönelmişlerdir. Bu noktada sürdürülebilir bir başarı için organizasyonlarda insan kaynağını cezp etmek, tatmin etmek ve örgütte kalmasını sağlamak örgütsel etkinliğin ve başarının ön şartı olarak karşımıza çıkmaktadır.Günümüzün zorlu rekabetçi şartları altında kuruluşların ayakta kalabilmeleri ve başarılı olabilmeleri için etkin bir kalite sistemi ve yönetimine sahip olmaları gerekmektedir. Günümüzün rekabetçi ortamında kendini geliştirerek değişen koşullara uyum sağlayan, özellikle müşteri memnuniyetindeki değişmeleri zamanında yakalayıp, hayatta kalmak ve başarılı olmak isteyen kurumlar için kalite yönetimi, esasen bir yönetim tekniğinden çok bir yönetim felsefesi haline gelmiştir. Günümüz koşullarında ideal olan yüksek verimlilik ve kaliteyle üretilen mal veya hizmeti, piyasa koşullarına göre ideal fiyattan satarak hem müşterinin, hem işverenin hem de personelin memnun edilmesidir. Bu çerçevede Kalite Yönetimi anlayışına gereksinim duyulmaktadır.Temelinde insan düşüncesine saygı, güven, sürekli ve sürdürülebilen bir değişim ve gelişme anlayışı yatan kalite yönetiminde kaliteyi yaratan, geliştiren, sürekliliğini sağlayan ve koruyan yöntemleri insanlar kurmakta, kalite araç ve tekniklerini de insanlar kullanmaktadır. Kalitenin yaratılması, geliştirilmesi ve sürekliliğinin başarılı bir şekilde sağlanması ancak ve ancak bu konu için yüksek motivasyon ve isteğe sahip çalışanlardan geçmektedir. Bu sebeple, kalitenin en etkili biçimde sürdürülebilmesi insan faktörüne dayanmaktadır.Türkiye gıda sektöründeki işletmeler için ise gerek AB sürecinde gıda güvenliği ile ilgili uyum konularının sağlanmasında gerekse müşteri beklentilerinin tam olarak karşılanmasında kalite yönetimi uygulamalarının önemi belirginleşmiş ve kalite yönetim sistemleri yoğun bir şekilde uygulanmaya başlamıştır. Dolayısıyla, yaşanan bu değişim bu alanda da araştırmalar yapılmasını ve kalite yönetimi sistemleri çerçevesinde çalışmakta olan ve bu sistemler dâhilinde genellikle kalite yönetim sistemlerinin yürütücüsü ve yöneticisi gibi unvanlarla çalışan gıda mühendislerinin kalite yönetim sistemleri hakkındaki genel görüş ve düşünceleri doğrultusunda iş tatmin düzeylerinin irdelenmesini gerekli kılmaktadır.Araştırma kapsamında anket yöntemi kullanılmış ve kalite yönetimi uygulamaları dâhilinde çalışan 103 gıda mühendisi ile görüşülmüş, elde edilen verilerin çözümlenmesinde ise SPSS programından yararlanılmıştır. Yapılan bu çalışma, genel olarak gıda mühendislerinin iş tatminlerinin yüksek ve çalışma koşullarından memnun olduklarını ortaya koymaktadır. Yapılan analizler sonucunda iş tatminini en çok etkileyen faktörlerin ?ücret?, ?terfi/ ödül? ve ?ekip arkadaşlarıyla olan ilişkiler? olduğu, en az etkileyen faktörün ise ?verilen eğitimler? olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda yapılan analizler sonucunda erkek gıda mühendislerinin iş tatminlerinin kadınlardan yüksek olduğu ve gıda mühendislerinin iş tatminlerinin yaşları ile orantılı olduğu, gıda mühendislerinin yaşları arttıkça iş tatminlerinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde gıda mühendislerinin kalite yönetim sistemleri dâhilindeki görevlerinde çalıştıkları süre arttıkça işlerinden aldıkları tatminin arttığı da araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda yapılan analizler sonucunda saptanmıştır.

Abstract:
In this study, general job satisfaction levels and factors affecting the job satisfaction of food engineers who work in quality management perspective were investigated. With today?s global economic conditions and increasingly competitive environment, companies that have competitive advantage are the companies that can use and utilize the human capital the best. As a result, in order to survive and demonstrate sustainable good performance, companies tend to focus on human factor and human-oriented management systems. At this point, for achieving a sustainable good performance; attraction of human capital, satisfying human capital and maintaining satisfaction have become the most important factor and prerequisite for organizational effectiveness and success. In today?s challenging competitive conditions, in order to survive under challenging competitive conditions and to be successful, companies must have an effective quality management system. Quality management has essentially become a management philosophy for companies that tend to improve themselves to adapt to changing conditions and to capture changes in customer satisfaction. Today, the ideal for companies is selling the goods that are produced with high productivity and quality with an ideal price compared to market conditions and satisfying both customers, employers and employees. In order to achieve this ideal state for companies, quality management understanding is needed.As the basis of quality management is respect for human thought and obtaining continuous and sustainable development approach, humans are the ones that create, develop and utilize methods for providing continuity and sustainability of quality. The creation of quality, ensuring successful development of quality and sustainability of quality is only possible with employees who are having high motivation and belief for achieving quality. For this reason, maintaining quality most effectively depends on motivation of human capital.The importance of quality management practices and quality management systems have become distinctive for companies at food sector of Turkey with the EU member procedures and for satisfying customer expectations. Therefore, the ongoing change in this area causes a need for research to evaluate general perceptions about quality management systems and job satisfaction levels of food engineers working as executives or managers of quality management systems.In this study, survey method was used and 103 food engineers who work within quality management perspective were interviewed, the obtained data was analyzed by using SPSS program. This study points out that the job satisfaction levels of food engineers are generally high and they are pleased and satisfied with their working conditions. According to analyzes made with the data obtained, the factors that affect the job satisfaction levels of food engineers the most are pay, promotion (rewards) and relationship with colleagues while the factor that affects the job satisfaction levels of food engineers the least is trainings. In addition, according to the analysis made with the survey data obtained, male food engineer?s job satisfaction levels are higher than female food engineers and for both male and female food engineers job satisfaction levels increase with increasing age. Similarly, according to analyzes made with the survey data obtained, it was clear that the job satisfaction levels of food engineers increase with the increasing work experience at quality management systems.