Finans merkezlerinin gelişmişliği üzerine Avrupa Birliği'ne üye ve aday ülkeler kapsamında bir analiz
An analysis on the development of financial centers within the scope of European Union member and candidate countries
Yazar: MERVE ÜLKER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET FATİH BAYRAMOĞLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aday ülkeler = Candidate countries ; Avrupa Birliği = European Union ; Kümeleme = Clustering ; Uluslararası finans merkezleri = International finance centers ; VIKOR yöntemi = VIKOR method

Özet:
Türkiye'de kümelenme faaliyetleri, 1960'lı yıllardan itibaren uygulamaya konulan kalkınma planlarına dayanmaktadır. 7. Kalkınma Planı'nın uygulamaya konulmasıyla birlikte, Türkiye'nin etkinliği, refah düzeyi ve uluslararası rekabet potansiyelini üst seviyelere çıkartılmasına yönelik politikalar belirlenmiş, kümelenme kavramı ön planda tutulmuştur. Buna ek olarak Türkiye'de finans merkezi olma kavramı ise 9. Kalkınma Planı çerçevesinde ortaya çıkmaktadır. Uygulamaya konulan 9. Kalkınma Planı ile İstanbul'un öncelikle bölgesel nitelikte bir finans merkezi haline gelmesi ve sonrasında uluslararası düzeyde bir finans merkezine dönüşmesi şeklinde projeler gerçekleştirilmiştir.
Ayrıca Türkiye'nin AB Aday ülke konumuna gelmeden önce, uluslararası toplulukta etkin rol oynayan topluluklardan olan OECD ve NATO gibi topluluklara üye konumunda bulunmaktadır. Bununla birlikte ilk olarak 1959 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğuna katılım başvurusu gerçekleştirilmiştir. Sonrasında ise 1999 yılında Helsinki'de yapılan zirvede Türkiye'nin nihai adaylığı onaylanmış ve diğer aday ülkelerle birlikte eşit olarak varlık göstereceği hususu dile getirilmiştir.
Çalışmada, AB'ne üye veya aday ülkelerin ve İstanbul'un finansal merkez olma performanslarının karşılaştırılması, 2018-2020 yılları verileri kullanılmış ve VIKOR Yöntemi ile analiz edilmiştir. Analizin sonucunda, AB'ne Üye veya Aday ülkelerin finansal merkez olma potansiyellerinin, AB'ne üye ülke performanslarının aday ülke performanslarına görece ele alınan kriterler ışığında daha iyi performans sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Clustering activities in Turkey is based on the development plans implemented since the 1960s. With the implementation of the 7th Development Plan, Turkey's activity, the higher levels of prosperity and international competitiveness potential of the identified policies aimed removed, the cluster concept has been kept in the forefront. In addition to the concept that is emerging financial center in Turkey within the framework of 9th Development Plan. With the 9th Development Plan put into practice, projects have been realized in the form of first turning Istanbul into a regional financial center and then transforming it into an international financial center.
In addition before coming to Turkey's EU candidate country, which the community plays an active role in the international community it is located at the position of members of the community such as the OECD and NATO. However, the first application to join the European Economic Community was made in 1959. Later on Turkey's eventual nomination approved at the summit in Helsinki in 1999, and that he would show the presence of other candidate countries with equally been raised.
In the study, the comparison of the performances of the EU member or candidate countries and Istanbul as a financial center, the data of 2018-2020 years were used and analyzed with the VIKOR Method. As a result of the analysis, it was concluded that the potential of the EU member or candidate countries to become a financial center, the performances of the EU member countries compared to the performance of the candidate countries, in the light of the criteria discussed.