Mamografik incelemelerde meme yapısının meme organ dozuna etkileri
Mammographic views of the breast structure effects on mammary organ doses
Yazar: ORHAN BULĞAN
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY KORAY BAYRAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyolojik Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Mamografi = Mammography ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyografi = Radiography ; Radyometri = Radiometry

Özet:
MEMEDE KOMPRESYON ETKİSİ
Amaç: Meme görüntülemesinde gelişmeye yönelik tüm çalışmalar, meme kanserinin erken tanısına katkıda bulunmayı ve bunu yaparken hastalara verilebilecek olası zararın minimal olmasını amaçlamaktadır. Glandüler doz, 4,5 cm kalınlıkta komprese edilmiş, %50 glandüler doku, %50 yağ doku paternindeki bir meme için 3,0 mGy'den az olmalıdır. 

Materyal ve Metot: Çalışmada Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı mamografi bölümüne Şubat 2014 tarihinde başvuran ve standart pozisyon olan kraniokaudal (CC) ve mediolateral oblik (MLO) grafiler ile meme görüntülemesi yapılan 100 hastanın sol memesine ait görüntüler kullanılmıştır. Osirix adlı DICOM görüntüleme programında açılan mamografik görüntülerde memenin, glandüler dokunun ve pektoral kasın görüntüde kapladığı alan ilgi alanı çizilerek cm² olarak ölçüldü. Memenin bu yapısal bilgileri ile kompresyon basıncı ve kalınlığı yine cihaz programı üzerinden öğrenilen organ dozu ile karşılaştırıldı.

Bulgular: Meme glandüler dozunu belirleyen parametreler arasında komprese meme kalınlığı en önemli parametre olarak tespit edilmiştir. Memede glandüler yapının kapladığı alan, bu alanın memenin görüntülerde kapladığı alana oranı ve memenin görüntülerde kapladığı alan kompresyon kalınlığına oranla glandüler doz ile daha az ilişkilidir. Meme glandüler konfigürasyonunun BI-RADS'a göre sınıflandırılması ile elde edilen 4 kategorinin dozla korelasyonu ölçümler yapılarak değerlendirilmesi kadar güçlü değildir. 

Sonuç: Mamografik görüntüleme yapılan hastanın grafi başına aldığı meme glandüler dozu kompresyon kalınlığı, glandüler dokunun memede kapsadığı alan ve bu alanın meme alanına oranı ölçülerek öngörülebilir. Sık aralıklı takiplere ya da alınacak ek grafilerde glandüler doz hakkında yaklaşık bilgi sahibi olunması bu kararların verilmesi aşamasında önemli olacaktır.

Abstract:
BREAST COMPRESSION EFFECT
Aim: All studies that improve breast imaging is done in order to diagnose malignancies early by using as low glandular dose as possible to lower potential harms to the patient. Glandular dose must be lower than 3.0 mGy in 50% glandular, 50% fatty breast with 4.5 compression thickness.

Material and Method: Standard left craniocaudal (CC) and mediolateral oblique (MLO) mammography of 100 patients applied in February 2014 included in the study. The information of compression thickness, compression  pressure, exposure, entrance dose and glandular dose was noted both for CC and MLO views from the report computer of mammography machine. The images transferred to the DICOM viewer program called Osirix. The area of breast, glandular tissue and pectoral muscle comprise in the whole image was measured in cm². These architectural data of breast, compression thickness and the pressure was compared with the glandular dose.

Results: Among the parameters that determine glandular dose, compression thickness was established as the most important parameter. The glandular area, rate for the glandular are to the whole breast area, area of the breast in mammography were correlated with glandular dose lower than the compression thickness. The correlations of 4 categories of glandular composition classified according to the BI-RADS lexicon were not as strong as the measurements described above.

Conclusion: The glandular dose in the patient to whom breast imaging was done can be estimated by evaluating compression thickness, the area of the glandular tissue in the breast and the rate of this area to the whole breast area. The information of the approximate glandular dose in one view can be important in deciding short follow up or taking additional views.