Kuvvet kullanma: NATO'nun uluslararası güvenlikte artan rolü
Use of force: NATO's developing role in international security
Yazar: MURAT YILMAZARSLAN
Danışman: PROF. DR. SERTAÇ HAMİ BAŞEREN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kuvvet kullanma = Force use ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Bu çalışma, uluslararası hukukta kuvvet kullanımı kapsamında NATO'nun soğuk savaş sonrası dönemde uluslararası güvenlikte artan rolünü inceleyen bir çalışmadır. Uluslararası fiili güç kullanım kapasitesi bakımından soğuk savaş sonrası dönemin yegâne örgütlü gücü olan NATO'nun, üyelerine yönelik saldırılara ayarlı bir savunma ittifakı olmaktan çıkarak yönlendirici, belirleyici ve denetleyici bir üst stratejik örgüt konumuna geldiği görülmektedir.Bir kolektif savunma örgütü olarak kurulan NATO, soğuk savaşın sona ermesi ile birlikte BM yararına, BM antlaşmasının prensiplerini desteklemek üzere kolektif güvenlik görevleri yüklenmiştir. Bu yönüyle, sadece savunmaya yönelik bir askeri ittifak olmaktan da çıkmıştır.Soğuk Savaş sonrası dönemde NATO'nun üstlendiği ilk kolektif güvenlik görevi olan Bosna Hersek harekâtının tamamı ?BM Antlaşmasının VII. bölümü kapsamında kuvvet kullanmayı da içeren tüm gerekli araçlarla? yetkilendiren bir Güvenlik Konseyi kararı ile başlatılmıştır.Yaşanan ağır insan hakları ihlalleri nedeniyle BM Güvenlik Konseyi tarafından açık bir yetkilendirme olmaksızın yapılan Kosova müdahalesindeki yaklaşımın NATO'nun gelecekteki stratejik yöneliminin bir parçası haline gelmesi ise, uluslararası kolektif güvenlik sistemi için bir tehlike olarak algılanmıştır.Balkanlar, Afganistan, Irak, Afrika ve Akdeniz'de üstlendiği harekât ve görevlere ilave olarak, bir yandan genişleme; diğer yandan, Akdeniz Havzası, Kafkasya, Orta Asya ve Körfez Bölgesi ülkeleriyle muhtelif formatlarda tesis ettiği ortaklık ve iş birliği girişimleri, Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi temas ülkeleriyle gerçekleştirdiği ikili ilişkiler ile ?Yeni NATO?nun, gittikçe artan siyasi bir rol üstlendiği ve küresel bir oyuncu hâline gelmeye başladığı değerlendirilmektedir.Sonuç olarak uluslararası barış ve güvenliğin korunması ve bozulduğu hallerde yeniden tesisi konusunda NATO'nun rolünün, uluslararası hukuka uygun olarak ve olumlu istikamette arttığı tespit edilmektedir.

Abstract:
This study is designed to focus attention upon the developing role of NATO in international security since the end of the Cold War regarding use of force in international law. NATO, as the only organization capable of organising and leading multinational formations for the purposes of collective security operations in the post cold war era transformed into a supreme strategic organisation.NATO was originally formed as a collective defence organization. However, since the end of the Cold War, NATO has undertaken collective security missions in upholding the principles of the UN Charter, on behalf of the UN. In this sense it is not any more just a defensive military alliance.In the war in Bosnia Hercegovina which is the first collective security mission of NATO, all operations were preluded with a UN Security Council resolution authorising all necessary means including the use of force under Chapter VII .If the exceptional character of the intervention over Kosovo to prevent further humanitarian catastrophe without a UN Security Council authorization to use of force would be a part of NATO?s strategic orientation then international collective security system would be effected negatively.In a changing world New NATO has taken on an increasingly political role and became a global player with its enlargement decisions, operations and missions, partnership and cooperation initiatives and bilateral relations. NATO?s role to maintain or restore international peace and security is increasing positively and in harmony with international law.