Bibliyografik kayıtlar için oluşturulan kavramsal modellerin süreli yayınlara ve diğer sürekli kaynaklara uygulanma sorunu ve bir karşılaştırma
The problem of applying the conceptual models for bibliographic records to serials and other continuing resources: A comparison
Yazar: JÜLİDE BURÇİN SUBAŞI
Danışman: PROF. DR. HÜLYA DİLEK KAYAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Kataloglama ve sınıflama = Cataloging and classification ; Kavramsal model = Conceptual model ; Süreli yayınlar = Periodicals

Özet:
Bibliyografik Kayıtlar için İşlevsel Gerekler Modeli, ünlü kısaltmasıyla FRBR bibliyografik evrene getirdiği kullanıcı odaklı bakış açısıyla birçok yeniliğin önünü açmıştır. Bu araştırmanın amacı, bibliyografik evreni açıklamak için geliştirilen FRBR ve diğer kavramsal modellerin (FRBRoo, IFLA LRM ve FRBRoo'nun süreli yayın bakış açısına odaklanan uzantısı olan PRESSoo'nun),  süreli yayınlar ve diğer sürekli kaynaklara uyarlanma sorunlarını literatüre ve modellere dayalı olarak incelemektir. Ek olarak, FRBR modelinin Türkiye'deki süreli yayın katalog kayıtlarındaki işlerliğini incelemek de amaçlanmıştır. Bu amaçları gerçekleştirmek üzere bibliyografik evreni açıklamak için geliştirilen kavramsal modellerin sürekli kaynaklara uyarlanması literatüre ve modellere dayalı olarak incelenmiştir. Sonrasında FRBR modelinin Türkiye'deki süreli yayın katalog kayıtlarındaki işlerliğini incelemek üzere süreli yayın katalog kayıtlarını AAKK2'ye dayalı olarak yapan 2 kütüphane ile -FRBR modelini temel alan bir standart olan KNE'ye (Kaynak Niteleme ve Erişim) dayalı olarak yapan 2 kütüphanenin süreli yayın (MARC) kayıtları rastgele belirlenen 15 adet dergi üzerinden karşılaştırılmıştır. Literatür, sürekli kaynaklar için yetersiz kalan FRBR model ailesinin ardından geliştirilen modellerin süreli yayınları da içine alan sürekli kaynaklar için çözümler ürettiğini göstermektedir. Yapılan karşılaştırmalı analiz ise AAKK2 standardına göre süreli yayın kayıtlarını oluşturan kütüphanelerde FRBR modelinin etkisinin sınırlı da olsa yaşandığını ve bu kayıtlarda bir tür "FRBRleştirmenin" yaşandığını gösterirken FRBR modeline dayanan Kaynak Niteleme ve Erişim (KNE/RDA) standardına göre süreli yayın katalog kayıtlarını oluşturan kütüphanelerde ise FRBR modelinin etkisinin temel düzeyde belirginleştiğini göstermektedir.

Abstract:
The Functional Requirements Model for Bibliographic Records, famously abbreviated FRBR, has paved the way for many innovations with its user-oriented perspective on the bibliographic universe. The aim of this research is to examine the adaptation problems of FRBR and other conceptual models developed to explain the bibliographic universe (FRBRoo, IFLA LRM and PRESSoo, the extension of FRBRoo focusing on the periodical perspective) to serials and other continuous resources based on literature and models. In addition, it is also aimed to examine the operability of the FRBR model in serials catalogue records in Turkey.
In order to achieve these aims, the adaptation of conceptual models developed to explain the bibliographic universe to continuous resources is examined based on literature and models. Afterwards, in order to examine the functionality of the FRBR model in serials catalogue records in Turkey, the serials (MARC) records of 2 libraries that make their serials catalogue records based on AAKK2 and 2 libraries that make their serials catalogue records based on RDA (Resource Attribution and Access), a standard based on the FRBR model, were compared on 15 randomly selected journals.  The literature shows that the models developed after the FRBR model family, which is inadequate for continuous resources, produce solutions for continuous resources including serials.
The comparative analysis shows that the effect of the FRBR model is experienced, albeit limited, in libraries that create serials records according to the AAKK2 standard and that there is a kind of FRBRisation in these records, while the effect of the FRBR model is basically evident in libraries that create serials catalogue records according to the Resource Attribution and Access (KNE/RDA) standard based on the FRBR model.