Türkiye, Filistin, Ürdün ve Suudi Arabistan'da yetiştirilen ivesi koyunları genetik orıjınlerinin mtDNA D-loop bölgesidna dızi analizine göre araştırı
Investigating the genetic origin of awassi sheep in türki̇ye,palestine, jordan and saudi arabia based on sequencing of mtDNA D-loop regionfa
Yazar: FAISAL SALEH KHALEL RASHAYDA
Danışman: DOÇ. DR. HASAN MEYDAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı / Hayvansal Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
İvesi, kombine bir koyun ırkı olup et, süt ve yapağı üretimi için yetiştirilen veelverişsiz   çevre   koşullarına iyi  adapte   olmuş   dayanıklı   bir   ırktır.   İvesi   Türkiye'ningüneyinde,   Irak,   Suudi   Arabistan,   Filistin,   Ürdün   ve   Suriye'de   yetiştirilmektedir.Şiddetli kuraklık, hastalık, iklim değişikliği, yoğun seleksiyon ve melezleme gibi birçokfaktör  sebebiyle  Verimli   Hilal  bölgesinde  yetiştirilen  İvesi   koyunlarının  genetikçeşitliliği ve biyolojik zenginliğinde ciddi bir düşüş meydana gelmiştir. Bu yüzden buırkların   tanımlanması,   filogenetik   ilişkilerinin   belirlenmesi   ve   buna   bağlı   olarak   dakorunması büyük önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında Türkiye, Filistin, Ürdün ve Suudi Arabistan'da yetiştirilenİvesi  koyunlarının   mtDNA   D-loop   bölgesi   dizilenmiş,   evcilleştirilme   süreçleri   vehaplogrupları hakkında  bilgiler   elde   edilmiş  ve genetik benzerlik/farklılıkları ortayakoyularak  filogenetik  analizler  yapılmıştır.  Bu  amaç doğrultusunda  toplam 300(n=75x4) koyundan elde edilen DNA materyal olarak kullanılmış, mtDNA'nın kontrolbölgesi   (D-loop   bölgesi)   PCR   ile   çoğaltılmış   ve   dizi   analizi   gerçekleştirilmiştir.Analizler sonucunda, çalışılan koyun popülasyonlarında toplam 34  farklı polimorfikbölge ve 67 farklı haplotip tespit edilmiştir. Tüm popülasyonlar birlikte ele alındığındahaplotip   çeşitliliği   ve   nükleotid   çeşitliliği   sırasıyla   0.968±0.006   ve   0.01656   olarakhesaplanmıştır.   Çalışılan   popülasyonlardan   birbirine   genetik   olarak   en   uzakpopülasyonların   Türkiye   ve   Filistin   popülasyonları   olduğu   görülmektedir   ve  bu  ikipopülasyon  arasındaki genetik  mesafe 0.022  olarak  tahmin edilmiştir.  Çalışılanpopülasyonlarda tüm  referans haplogruplar  tespit edilmiş olup B haplogrubu baskın(%37) olarak bulunmuştur

Abstract:
Awassi is a combined sheep breed, bred for meat, milk and wool production andis well adapted to unfavourable environmental conditions. It is widely bred in southernTürkiye, Iraq, Saudi Arabia, Palestine, Jordan and Syria. Due to many factors such assevere   drought,   disease,  climate   change,  intensive  selection   and   crossbreeding,   thegenetic diversity and biological richness of Awassi sheep reared in Fertile Crescentregion has been severely reduced. Therefore, it is of great importance to identify thesebreeds, to determine their phylogenetic relationships and to protect them accordingly.In this thesis, the mtDNA D-loop region of Awassi sheep reared in Türkiye,Palestine, Jordan and Saudi Arabia was sequenced, information about domesticationprocesses and haplogroups were obtained and phylogenetic analyses were performed byrevealing   genetic   similarities/differences.   For   this   purpose,   a   total   of   300   sheep(n=75x4) were sampled, the control region (D-loop region) of mtDNA was amplified byPCR and then sequenced. As a result of the analysis, a total of 34 different polymorphicregions and 67 different haplotypes were detected in the studied populations. When allpopulations were considered together, haplotype diversity and nucleotide diversity werecalculated as 0.968±0.006 and 0.01656, respectively. Among the populations studied,the most genetically distant populations were the Turkish and Palestinian populationsand the genetic distance between these two populations was estimated as 0.022. Allreference haplogroups were detected in the studied populations and haplogroup B wasfound to be dominant (37%)