Bir siyasal iletişim aracı olarak karikatürlerin dilinden: Türkiye'de hükümetler dönemi (1960-1980)
From the language of cartoons as a political communication tool: Governments in Turkey (1960-1980)
Yazar: ESRA TAŞDELEN
Danışman: PROF. DR. ERDAL AYDOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Bilim karikatürleri = Science cartoons

Özet:
İnsanların farklı algıları, karikatürlerin çok katmanlı anlamlarını keşfetmeyi sağlamaktadır. Karikatürlerde, güldürmenin ötesine geçerek derin düşüncelerle toplumsal ve bireysel farkındalığı artırma kapasitesi bulunmaktadır. Çalışma, karikatürlerin 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi ile 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi arasındaki dönemde yaşanan gelişmelere yönelik eleştirilerini ve toplumsal olaylara dair yorumlarını nasıl sunduğunu değerlendirerek, bu görsel ifade biçiminin toplumsal hafızadaki yerini araştırmaktadır. Çalışmanın özgünlüğü, karikatürlerin siyasal iletişimde ve toplumsal eleştiride nasıl bir anlatım aracı olarak kullanıldığını detaylı bir şekilde irdelemesinde yatmaktadır.
Araştırmada, göstergebilimsel analiz ve karma yöntemler kullanılarak karikatürlerdeki semboller, metaforlar ve dilsel stratejiler incelenmiştir. Özellikle, iki darbe arasında yaşanan gelişmeler kapsamında koalisyon hükümetlerinin politikaları, ekonomik krizler, toplumsal hareketler ve kültürel değişimlerin karikatürlerde nasıl temsil edildiği detaylı olarak ele alınmıştır. Bu analizler, karikatürlerin dönemin siyasal ve toplumsal dinamiklerini yansıtırken, aynı zamanda olaylara eleştirel bir perspektif kattığını ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak araştırma, karikatürlerin sadece mizahi bir unsur değil, aynı zamanda güçlü bir eleştirel araç olarak işlev gördüğünü vurgulamaktadır. Karikatürler, iki darbe arasında yaşanan siyasal ve toplumsal meseleleri geniş kitlelere yönelik derinlemesine ve düşündürücü yorumlarla ele alarak, toplumsal hafızanın şekillenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, karikatürlerin dönemin olaylarını nasıl yorumladığını ve bu yorumların toplum üzerindeki etkilerini anlamamıza katkı sağlamakta ve literatüre değerli katkılar sunmaktadır.

Abstract:
The different perceptions of individuals enable the exploration of the multi-layered meanings of caricatures. In caricatures, there is a capacity to go beyond humor, fostering deep thoughts and enhancing both social and individual awareness. The study examines how cartoons presented their critiques of the developments and their interpretations of social events during the period between the May 27, 1960 Military Coup and the September 12, 1980 Military Coup, exploring the place of this visual form of expression in collective memory. The originality of the study lies in its detailed examination of how caricatures are used as a medium of political communication and social critique.
In the study, symbols, metaphors, and linguistic strategies in the cartoons were analyzed using semiotic analysis and mixed methods.Particularly, it looks at how the political policies of coalition governments, economic crises, social movements, and cultural changes were depicted in caricatures during the period between the two coups. These analyses reveal that while reflecting the political and social dynamics of the time, caricatures also provided a critical perspective on events.
In conclusion, this research emphasizes that caricatures are not merely humorous elements but also serve as a powerful critical tool. Caricatures address political and social issues between the two coups with profound and thought-provoking commentary, playing a significant role in shaping collective memory. This study contributes to understanding how caricatures interpret the events of the time and the impact of these interpretations on society, thus providing valuable contributions to the literature.