Bazalt fiber ve çimento katkısının zayıf zeminlerin geoteknik özelliklerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of basalt fiber and cement additives on geotechnical properties of weak soils
Yazar: UĞUR MAHİR TÜRKEL
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ATEŞ
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Zemin iyileştirmesi, derin temel uygulamalarına kıyasla daha ekonomik olması ve ileri teknolojiye fazla ihtiyaç duymaması açısından zayıf zeminlerin güçlendirilmesinde uygun bir yöntem olabilmektedir. Zemin stabilizasyonunda, zeminin daha sıkı bir duruma gelmesi, taşıma gücünün ve kayma direncinin artırılmasının yanı sıra sıvılaşma riskinin ortadan kaldırılması hedeflenmektedir. Bu bağlamda, zeminlerin geoteknik özelliklerinin iyileştirilmesinde katkı malzemelerinin kullanımı mühendislik uygulamalarında sıklıkla yer bulmaktadır. Zemin iyileştirmede katkı malzemesi olarak genellikle çimento kullanılmakla birlikte farklı katkı malzemelerinin kullanılabilirliğine yönelik bilimsel araştırmalar devam etmektedir. Bu katkı malzemelerine verilebilecek örneklerden biri de doğal fiberler sınıfına giren, yüksek çekme dayanımına sahip bazalt liflerdir. Yerkabuğunda yaygın olarak bulunan bazalt kayaçlardan dolayı ham maddesinin ucuz ve üretim maliyetinin düşük olmasına karşın, çevre dostu bazalt liflerin geoteknik uygulamalarında kullanımına yönelik çalışmalar ancak son birkaç yılda yapılmaya başlanmıştır. Bu tez çalışması kapsamında, sıvılaşma potansiyeli olan doğal kum zeminin fiziksel özellikleri ve zemin sınıfı belirlendikten sonra ağırlıkça %2,5, %5, %10 oranında çimento ve %1, %2, %3, %4 oranında bazalt fiber katkılı kum zemin numuneleri üzerinde kompaksiyon, Kaliforniya Taşıma Oranı (CBR), direkt kesme kutusu ve serbest basınç deneyleri yapılmıştır. Bu sayede, bazalt fiber ve çimento katkısının; sıvılaşma potansiyeli olan kum zeminin kayma direnci ve kayma mukavemeti parametreleri, taşıma gücü ve serbest basınç dayanımı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Deney sonuçları incelendiğinde, çimento ve bazalt fiber katkısının, zeminin kayma direncinde, taşıma gücünde ve basınç dayanımında artışa sebep olduğu gözlenmiştir. Kayma direncinin maksimum olduğu numunedeki çimento oranının %10 ve fiber oranının %3 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Basınç dayanımı en yüksek değerine 28 günlük kür süresi sonunda %10 çimento ve %4 fiber katkılı numunede ulaşırken, en yüksek taşıma gücüne sahip numunenin %10 çimento ve %1 fiber katkılı numune olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, statik ve sismik yükler altında mukavemet ve taşıma gücü kaybına uğrayarak ciddi boyutta şekil değiştirmelere maruz kalabilecek sıvılaşma potansiyeli olan zeminlerin iyileştirilmesinde çimentoyla birlikte kullanılacak bazalt fiberin, zemin iyileştirme uygulamalarında diğer katkı malzemelerine alternatif olarak düşünülebileceği ortaya konmuştur.

Anahtar sözcükler: Bazalt fiber, Çimento, Sıvılaşma, Zemin iyileştirme

Abstract:
Soil improvement may be a suitable method for strengthening weak soils in terms of being more economical and not requiring advanced technology compared to deep foundation applications. In the soil stabilization, it is aimed to make the soil more dense and to increase the bearing capacity and the shear strength of the soil as well as to eliminate the risk of liquefaction. In this context, the use of additives in improving the geotechnical properties of soils is frequently found in engineering applications. Although cement is generally used as an additive in soil improvement, scientific researches on the availability of different additives are still in progress. One of the examples that can be given to these additives, which can be used in soil improvement, is the basalt fiber which is classified as natural fiber and has high tensile strength. Although the raw material is cheap and the cost of production is low due to the basalt rocks which are commonly found in the earth's crust, the studies on the use of environmentally friendly basalt fibers in geotechnical applications have only begun in the last few years. In this study, after determining the physical properties and the soil class of the natural liquefiable sandy soils; compaction, California Bearing Ratio (CBR), direct shear box and unconfined compression tests have been conducted on the prepared specimens with the proportions of 2,5%, 5%, 10% cement and 1%, 2%, 3%, 4% basalt fiber (by weight of dry soil). When the test results were examined, it was observed that the cement and basalt fiber additive caused an increase in the shear strength, bearing capacity and compressive strength of the sandy soil. It was concluded that the ratio of cement is 10% and fiber ratio is 3% in the specimen with maximum shear strength. While the compressive strength reached to its maximum value at the end of 28 days of curing in the specimen with 10% cement and 4% fiber, it has been determined that the sample having the highest bearing capacity has 10% cement and 1% fiber additive. As a result, it has been revealed that the basalt fiber, to be used with cement, may be considered as an alternative to other additives in soil improvement applications on soils that may be subject to severe deformations by loss of strength and bearing capacity under static and seismic loads.

Keywords: Basalt fiber, Cement, Liquefaction, Soil improvement