Milli Mücadele dönemi Albay Selahattin Adil Bey'in Antep savunmasındaki rolü
The role of colonel Selahattin Adil Bey in the defense of Antep during the period of National Struggle
Yazar: FURKAN ALİ SEVİM
Danışman: PROF. DR. HASİP SAYGILI
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Selahattin Adil Paşa = Selahattin Adil Paşa

Özet:
Osmanlı Devleti'nin son dönemleri her açıdan incelendiği vakit birçok siyasi, askeri, ekonomik gelişmenin yaşandığı bir dönem olmuştur. Bu sürecin bir parçası olarak da Millî Mücadele dönemi çok daha ayrı bir yerde bulunmaktadır. Birçok Osmanlı Subayı da bu mücadelenin bir parçası olarak kritik görevlerde bulunmuş, vatanın kurtarılması için çaba göstermişlerdir. Bu subaylardan birisi olan ve hem Osmanlı Devleti'nin son dönemleri hem de Millî Mücadele de yer alan Selahattin Adil Paşa, son dönem Osmanlı tarihinin önemli askeri komutanlarından birisi olmasının yanında tarih anlatılarında adı fazlaca zikredilmediğini düşündüğümüz bir isimdir. Hayatından kısaca söz etmek gerekirse 19 Ocak 1882 yılında İstanbul'da dünyaya gelen ve tam adı ''Mehmet Selahaddin Adil'' Bey olan Adil Bey çocukluk ve gençliğini İstanbul'da geçirmiş, sonrasında ise Askeri Rüştiye ve dönemin Kara Mühendis okulu olan Mühendishane-i Berri Hümayun okuluna kabul edilmiştir. Şam, Selanik, İstanbul, Libya, Romanya, Bulgaristan gibi birçok bölgede farklı görevlerde bulunan Selahattin Adil Paşa, Çanakkale Deniz ve Kara Savaşları sırasında da görev aldıktan sonra Doğu Cephesinde de görev aldıktan sonra Mondros Mütarekesi sonrası Çanakkale'nin İtilaf Devletleri'ne teslim edildiği sırada görevde olmuş, mütareke dönemi ise fazla aktif olmadığı gibi İstanbul'un resmen işgali sonrası Anadolu'ya geçerek Millî Mücadele'ye katılmıştır. İşte bizimde tezimizde ele alacağımız konu olan Antep Savunmasına ise bu süreçten sonra katılmış, 26 Haziran 1920 tarihinde Adana Kolordusunda görevlendirilerek Antep, Urfa, Maraş ve Adana bölgesinin içerisinde yer alan bölgede Fransız ve onların desteklediği Ermeni çeteleri ile mücadele etmesinin yanında, birliklerin organize edilmesi, bölgede yaşanan olayların merkeze rapor edilmeleri görevlerinde de bulunmuştur. İşte bizde Selahattin Adil Bey'in Adana Cephesine atanma tarihi olan bu süreci baştan sona kadar kaynaklar ışığında incelemeye çalışacağız. Bu kaynaklar ise başta Selahattin Adil Paşa'nın kendi hatıratlarının yer aldığı Hayat Mücadeleleri eseri, Genelkurmay Başkanlığı'nın yayınladığı, Türk İstiklal Harbi IV.Cilt Güney Cephesi eseri,  Yine Emekli Albay Mümtaz Ulusoy'un Genelkurmay Başkanlığı tarafından hazırlanan eseri olan İstiklal Harbi'nde 2.nci Kolordu 1918-1921 eseri, yine Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi( Eski adı Başbakanlık Osmanlı Arşivi), Cumhuriyet Arşivi, Atase yani Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt ve Denetleme Başkanlığı Arşivi'nde Paşa ve Antep savunması adına ulaşabildiğimiz kaynaklar dışında, Genelkurmay Basımevinin yayınladığı ve üç ayda bir çıkarılan Askeri Tarih Belgeleri Dergisindeki belgelerden dönem ile ilgili kaynaklardan yararlanmaya çalışacağız. Bunların dışında farklı birçok kaynaktan da faydalanmaya çalışacağız. Böylece Antep'in işgal süreçleri, Antep savunmasının nasıl başladığı ve Selahattin Adil Bey'in Antep Savunmasında ne gibi bir rolünün olduğunu ve neler yaptığını ortaya çıkarmaya gayret edeceğiz.

Abstract:
When the last periods of the Ottoman Empire are examined from all angles, it has been a period in which many political, military and economic developments have been experienced. As part of this process, the period of National Struggle is located in a much separate place. Many Ottoman Officers also served in critical positions as part of this struggle and made efforts to save the homeland. One of these officers, Selahattin Adil Pasha, who took part in both the last periods of the Ottoman Empire and the National Struggle, is a name that we think is not mentioned much in historical narratives, besides being one of the most important military commanders of the recent Ottoman history. To briefly mention his life, Adil Bey, who was born on January 19, 1882 in Istanbul and whose full name was 'Mehmet Salahaddin Adil' Bey, spent his childhood and youth in Istanbul, and then he was admitted to the Military Junior High School and the Engineer-i Berri Humayun school, which was the Black Engineer school of the period. Selahattin Adil Pasha, who served in various positions in many regions such as Damascus, Thessaloniki, Istanbul, Libya, Romania, Bulgaria, also served during the Dardanelles Sea and Land Wars, then served on the Eastern Front after the Armistice of Mondros, when Canakkale was handed over to the Entente, and after the armistice period was not very active, he officially moved to Anatolia after the occupation of Istanbul and joined the National Struggle. After this process, he joined the Defense of Antep, which is the topic we will discuss in our dissertation, and on June 26, 1920, he was assigned to the Adana Corps, and in addition to fighting the French and Armenian gangs supported by them in the region located in Antep, Urfa, Marash and Adana region, he also served in organizing troops and reporting events in the region to the center. Here we will try to examine this process, which is the date of Selahattin Adil Bey's appointment to the Adana Front, in the light of sources from beginning to end. These sources are mainly Selahattin Adil Pasha's Life Struggles, which includes his own memoirs, published by the General Staff, Turkish War of Independence IV.Volume The work of the Southern Front, again the work of retired Colonel Mumtaz Ulusoy, prepared by the General Staff of the Istiklal Harbi 2.the work of the nci Corps 1918-1921, again in the Presidential Ottoman Archive( formerly the Ottoman Archive of the Prime Minister's Office), the Republican Archive, Atase, that is, the Archive of the Military History and Strategic Study and Supervision of the General Staff, except for the resources that we can access on behalf of the defense of Pasha and Antep, We will try to use the period-related sources from the documents published by the General Staff Printing House and published quarterly in the Journal Military History Documents. Apart from these, we will also try to benefit from many different sources. Thus, we will try to reveal the occupation processes of Antep, how the defense of Antep began, and what kind of role Selahattin Adil Bey had in the Defense of Antep and what he did.