Farklı patlıcan (Solanum melongena L.) genotiplerinin azot etkinlik bakımından agronomik, fizyolojik ve morfolojik karakterizasyonu ve anaçlık potansiyellerinin belirlenmesi
Agronomical, physiological and morphological characterization of some selected eggplant (Solanum melongena L.) genotypes for nitrogen efficiency and rootstock potential
Yazar: YUSUF CEM YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH ULAŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
FARKLI PATLICAN (Solanum melongena L.) GENOTİPLERİNİN AZOT ETKİNLİK BAKIMINDAN AGRONOMİK, FİZYOLOJİK VE MORFOLOJİK KARAKTERİZASYONU VE ANAÇLIK POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ

Yusuf Cem YÜCEL
Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü
Yüksek Lisans Tezi, Temmuz 2020
Danışman: Dr. Öğr. Üyesi. Abdullah ULAŞ

ÖZET
Bu çalışma 2018 yılında Seyrani Ziraat Fakültesi Bitki Fizyolojisi Laboratuvarında kontrollü iklimlendirme odasında tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Su kültürü besin çözeltisi ortamında iki aşamalı olarak denemeler kurulmuştur. I. Tarama denemesinde Türkiye'nin genetik kaynaklarında yer alan 14 adet farklı patlıcan (Solanum melongena L.) genotipi aşılama yapılmadan iki farklı azot dozlarında (Yüksek-N: 3.0 mM N, Düşük-N: 0.3 mM) agronomik, fizyolojik ve morfolojik karakter özellikleri bakımından hidroponik besin çözeltisi ortamında test edilmiştir. Daha sonraki II. Tarama denemesinde ise, azot etkinlik özellikleri tam olarak karakterize edilmiş 2 adet N-etkin patlıcan genotipi (Kemer ve Yıldırım) anaç olarak seçilip, üzerlerine 2 adet N-etkin olmayan patlıcan çeşidi (Adana Dolmalık ve Manisa patlıcan) kalem olarak tüp aşı yöntemine göre aşılanarak, iki farklı azot koşullarında (Yüksek-N: 3.0 mM N, Düşük-N: 0.3 mM) büyüme, gelişim performansları ve anaçlık potansiyelleri test edilmiştir. Bitkilerde gövde ve kökte yaş-kuru ağırlık, bitki boyu, yaprak alanı-sayısı, kök uzunluğu-hacmi-çapı, fotosentez, SPAD, klorofil, karotenoid, gövde ve kökte toplam azot değerleri ölçülmüştür. Sonuçlara göre anaç olarak seçilen azot etkin genotipler (Kemer ve Yıldırım), aşılama sonrasında azot etkin olmayan Adana Dolmalık ve Manisa patlıcan kalem çeşitlerinin büyüme ve gelişimini aşısız kontrol bitkileirne göre istatistiki olarak önemli düzeyde artırarak, anaçlık potansiyellerinin yüksek olduğunu ispatlamışlardır. Anaç olarak kullanılan bu N-etkin genotiplerin, özellikle düşük azot koşullarında diğer genotiplere göre çok daha güçlü bir kök morfolojisi ortaya koyarak zayıf patlıcan kalem genotiplerinin büyüme ve gelişimini desteklediği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Azot etkinliği, Patlıcan, Anaç, Aşılama

Abstract:
AGRONOMICAL, PHYSIOLOGICAL AND MORPHOLOGICAL CHARACTERIZATION OF SOME SELECTED EGGPLANT
(Solanum melongena L.) GENOTYPES FOR NITROGEN EFFICIENCY AND ROOTSTOCK POTENTIAL

Yusuf Cem YÜCEL
Erciyes University, Graduate School of Natural and Applied Sciences 
M.Sc. Thesis, July 2020
Supervisor: Asst. Prof. Dr Abdullah ULAŞ

ABSTRACT
This study was carried out in 2018 in the controlled growth chambers of Plant Physiology Laboratory of Erciyes University, Seyrani Faculty of Agriculture with using completely randomised design with 3 replications. Experiments was established in two stages in hyroponic nutrient solution environment. In the first screening experiment, 14 different eggplant genotypes from Turkey's genetic resources (Solanum melongena L.) were screened under two different nitrogen doses of (High-N: 3.0 mM N, Low-N: 0.3 mM) in hydroponic nutrient solution with regard to agronomic, physiological and morphological characteristics. In the second experiment, 2 N-inefficient eggplant genotypes (Adana Dolmalık and Manisa) were sellected as scions and grafted onto 2-N efficient eggplant rootstock genotypes (Kemer and Yıldırım). The growth, growth performances and rootstock potentials of graft-combinations were teseted under two nitrogen doses (High-N: 3.0 mM N, Low-N: 0.3 mM). Measured parameters were; shoot-root fresh and dry weights, plant height, leaf area, leaf number, root length, root volume, average root diameter, photosynthesis, SPAD, leaf chlorophyll and carotenoid content, nitrogen content and uptake in shoot and roots. According to the results, N-efficient genotypes (Kemer and Yıldırım), which were selected as rootstocks, significantly improved the growth performance and development of grafted N-ineffcient scion genotypes (Adana Dolmalık and Manisa) as compared to non-grafted control scion plants. Improvement of growth and develeopment of N-inefficient eggplant scion genotypes was closely associated with vigorous root morphology of the N-efficient rootstock genotypes particularly under low-N condition.
Key words: Nitrogen Efficiency, Eggplant, Grafting