Çölyak hastalarında beslenme durumu, bağırsak geçirgenliği ve yaşam kalitesinin araştırılması
The investigation of nutritional status, intestinal permeability and quality of life in people with celiac disease
Yazar: YEŞİM ÖZTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ESRA GÜNEŞ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Buğday gluteni = Wheat gluten ; Glutenler = Glutens ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Zonulin = Zonulin ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Amaç: Bu çalışmada çölyak hastalarında beslenme durumunu, zonulin düzeyleri ölçümü ile bağırsak geçirgenliğini ve yaşam kalitesini belirlemek amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Marmara Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji birimine başvuran 44 çölyak hastası ile tamamlanmıştır. Glutensiz diyete uyumunu belirlemek amacıyla 3 günlük ayrıntılı besin tüketim kaydı alınmıştır. Katılımcılar çalışmanın glutensiz diyete uyan (n=17) ve glutensiz diyete uymayan (n=27) olmak üzere 2 grubunu oluşturmuştur. Tüm hastaların besin tüketim kayıtları beslenme analiz programında analiz edilerek günlük enerji ve besin öğesi alımları belirlenmiştir. Hastaların antropometrik ölçümleri ve biyoelektrik impedans yöntemi ile vücut analizleri yapılmıştır. Zonulin düzeyleri ölçümü için hastalardan kan örneği alınmıştır. Anti-tTg ve anti-gliadin değerleri değerlendirilmiştir. Bireylerin sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini belirlemek için Çölyak Hastalarında Sağlıkla İlişkili Yaşam kalitesi anketi uygulanmıştır.
Bulgular: Grupların enerji ve besin öğesi alımları arasında anlamlı fark bulunmamakta (p> 0,05) ancak her iki grupta da günlük beslenmede karbonhidrat ve posa alımı Türkiye Beslenme Rehberi'ne göre referans değerlerin altındayken, yağ alımı referans değerlerin üstündedir. Glutensiz diyete uymayan grupta serum zonulin düzeyi ve zonulin/total BCA protein oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,001 z= -3,47; p=0,002 z= -3,10). Glutensiz diyete uyan grupta anti-tTg antikoru ile zonulin arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (r= 0,515; p=0,034). Gruplar arasında yaşam kalitesi toplam skoru ve alt değerlendirme boyut skorları karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). 
Sonuç: Glutensiz diyete uyum ile zonulin düzeyleri ve bağırsak geçirgenliğinde azalma olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar kelimeler: Çölyak hastalığı, gluten, zonulin, beslenme durumu, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine nutritional status, intestinal permeability and quality of life in people with celiac disease.
Method: Study was completed with 44 celiac patients admitted to Gastroenterology Unit of Marmara University Training and Research Hospital. In order to determine compliance to gluten-free diet, 3-days food consumption records, anti-tTg and anti-gliadin values were assessed. Individuals with celiac constitute two groups of  study as complient to gluten-free diet (n = 17) and incomplient to gluten-free diet (n = 27). Food records were analyzed in nutrition analysis program. Anthropometric measurements were obtained and body composition analyzed. Blood samples were collected to measure zonulin levels. Health-related quality of life questionnaire was applied.
Results: There is no significant difference between energy and nutrient intakes of groups. According to Dietary Guidelines for Turkey, daily carbohydrate and dietary fiber intakes of participants are lower than reference values in both groups, while daily fat intakes of both groups were higher than reference values. Zonulin and zonulin/BCA ratio were found higher in incomplient to gluten-free diet group (p=0,001 z= -3,47; p=0,002 z= -3,10). Anti-tTg antibody and zonulin levels were correlated with complient to gluten-free diet group (r= 0,515; p=0,034). There was no significant difference between quality of life scores of both groups (p>0,05).
Conclusion: It was determined that zonulin levels and intestinal permeability decreased with compliance to gluten-free diet.
Key words: Celiac disease, gluten, zonulin, nutritional status, quality of life