Kutsal kitap arkeolojisi: William Foxwell Albright örneği
Biblical archaeology: The case of William Foxwell Albright
Yazar: ASLAN BİLKAY
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL AVCI SEBETCİ
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Din = Religion
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations

Özet:
Bu tez, interdisipliner bir çalışma örneği olarak arkeoloji ve dinler tarihi bilimlerini ortak paydada buluşturan Kutsal Kitap arkeolojisini ve yapmış olduğu önemli çalışmaları ile bu alana "altın çağını" yaşatan William Foxwell Albright'ın (ö. 1971) metodist bakış açısı ile Tell el-Fûl'de/Gibeah of Saul'da (1922-23 ve 1933) gerçekleştirdiği arkeolojik kazıları konu edinmektedir. Çalışmanın amacı, Albright'ın koyu bir metodist bakış açısıyla Kutsal Kitap anlatısının doğruluğunu ortaya koymak için arkeoloji biliminden nasıl yararlandığını Tell el-Fûl'de/Gibeah of Saul'da gerçekleştirdiği arkeolojik kazılar örnekleminde ortaya koymaktır. Nitekim dinler tarihi disiplininin, bilgi birikiminden en fazla istifade ettiği bilimlerin başında arkeoloji gelmektedir. Arkeoloji, geçmişte yaşamış insan topluluklarına ait sosyal, kültürel ve toplumsal yaşayış ve düzenlerini, yaşadıkları dönemden günümüze kadar gelen maddi kalıntıları merkeze alarak araştıran, kayıt altına alan ve yorumlamaya çalışan bilim dalıdır. Kutsal Kitap terimi en genel haliyle Yahudi ve Hristiyanlar tarafından kutsal sayılan Eski Ahit ve Yeni Ahit kitaplarıdır. Kutsal Kitap arkeolojisi terimi ise Eski ve Yeni Ahit metinlerinde geçen anlatıların tarihsel, coğrafi gibi daha pek çok alanın arkeoloji bilimi ile olan ilişkisini ifade etmektedir. Kutsal Kitap arkeolojisine, sıkı bir metodist dini arka plan hazırlandığında arkeoloji disiplininin maksimum düzeyde nasıl kullanıldığını Albright'ın Tell el-Fûl'de/Gibeah of Saul'da yapılan arkeolojik kazılarla gündeme getirmeyi amaçlayan bu çalışma, bir giriş, iki ana bölüm ve sonuç olmak üzere toplamda dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümü, tezin amacını, önemini, metodunu, sınırlılıklarını ve kaynaklarını konu edinmektedir. Birinci bölümde Kutsal Kitap arkeolojisinin Albright merkezli arkeolojisi ablatılmaktadır. Başka bir ifadeyle bu bölüm, Kutsal Kitap arkeolojisi kavramının Albright merkezli tarihsel gelişimini, isimlendirme sorununu ve önemli ekollerini ele almaktadır. Tezin ikinci ve en önemli bölümünde ise William Foxwel Albrigt'ın metodist dini arka planını, Kutsal Kitap anlatısında geçen Gibeah'ı, Albright'ın bu anlatının doğruluğunu ortaya koymak amacıyla Tell el-Fûl/Gibeah of Saul örneğinde gerçekleştirmiş olduğu arkeolojik kazıları ve daha sonra bu arkeolojik çalışmalara yöneltilen eleştirileri konu edinmektedir. Çalışmanın son bölümünü ise sonuç kısmı oluşturmaktadır.

Abstract:
This thesis focuses on biblical archaeology as an example of an interdisciplinary study that brings together the sciences of archaeology and the history of religions, and the archaeological excavations at Tell el-Fūl/Gibeah of Saul (1922-23 and 1933) by William Foxwell Albright (d. 1971), who gave the field its "golden age" with his important studies in this field, from a methodist perspective. The study aims to demonstrate how Albright, from a strict methodist perspective, utilized the science of archaeology to verify the accuracy of the biblical narrative in the case of the archaeological excavations at Tell el-Fūl/Gibeah of Saul. As a matter of fact, archaeology is one of the sciences from which the discipline of the history of religions makes the most use of its knowledge. Archaeology is the branch of science that investigates, records, and tries to interpret the social, cultural, and social life and order of human communities that lived in the past by focusing on the material remains that have survived from the period they lived in to the present day. The term Bible, in its most general form, refers to the Old Testament and New Testament books considered sacred by Jews and Christians. The term biblical archaeology, as the name implies, refers to the historical, geographical, and other aspects of the narratives of the Old and New Testaments in relation to the science of archaeology. This study, which aims to bring to the fore how biblical archaeology can maximize the use of the discipline of archaeology when one has a strict methodist religious background through Albright's archaeological excavations at Tell el-Fūl/Gibeah of Saul, consists of four chapters: an introduction, two main chapters and a conclusion. The introduction deals with the purpose, significance, methodology, limitations, and sources of the thesis. The second chapter is an Albright-centered archaeology of biblical archaeology, so to speak. In other words, this chapter deals with the Albright-centered historical development of the concept of biblical archaeology, the problem of nomenclature, and its major schools. The third and most important chapter of the thesis deals with William Foxwel Albright's methodological religious background, the biblical narrative of Gibeah, Albright's archaeological excavations at Tell el-Fūl/Gibeah of Saul to verify the accuracy of this narrative, and the subsequent criticisms of these archaeological studies. The fourth and final section is the conclusion.