Hemofili hastalarında endoglin ve çeşitli anjiyogenik faktörlerin ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of endoglin and various angiogenic factor relationship in patients with haemophilia
Yazar: KÜBRA KARAMAN ANUK
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ BAKAR ATEŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Ecz) Ana Bilim Dalı / Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Anjiyogenez = Angiogenesis ; Artropati = Arthropathy ; Endoglin = Endoglin ; Hemofili = Hemophilia

Özet:
Hemofilik artropati, çok sayıda ve tekrarlayan eklem içi kanamalar nedeniyle oluşan ve bunun sonucunda da eklemlerin normal yapısının bozulup, hareket kapasitesinin azalmasıyla eşlik eden bir durumdur. Hemofili hastaların yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyen en önemli morbidite nedenlerinden biridir. Literatürde hemofili ve hemofilik artropati gelişimi ile ilgili çeşitli mekanizmalar ortaya konulmasına rağmen, yapılan daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Son yıllarda yapılan çalışmalar inflamasyon ve anjiyogenezde rol oynayan ve yeni adipositokinler arasında yer alan endoglin proteinine dikkat çekmektedir. Endoglin proteininin tümör dokularında endotelyumda yüksek oranda eksprese olduğu ve anti-anjiogenik tedavide etkisinin olabileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda, bu çalışma Hemofili A ve B hastalarındaki endoglin düzeyleri ile anjiyogenetik faktörlerin ilişkisinin irdelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışma kapsamında, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı'nda tedavi gören Hemofili tanısı konmuş 27 hastadan toplanan plazma örnekleri kullanılmıştır. Hemofili hastaları ile aynı sayıda yaş ve cinsiyet bakımından benzer kontrol grubu çalışmaya dahil edilmiştir. Toplanan plazma örneklerinde ELISA yöntemi ile ENG, VEGF, ANG-1/-2, IL-4 ve IL-12, düzeyleri belirlenmiştir. ELISA yöntemi sonuçlarına göre plazma endoglin düzeyi hemofili hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,0001). Ayrıca, çalışılan diğer adipositokinlerden VEGF, Angiopoietin-2, IFN-α ve IFN-γ düzeyleri ile, PAI-1 ve trombospondin-1 düzeylerinin de hasta grubunda kontrole göre anlamlı olarak yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,01). Bu tez çalışmasında ENG ve ANG-2 düzeyleri arasında pozitif bir korelasyon gözlenmiş ve bu da inflamasyon ve pıhtılaşma kaskadı üzerinde birbiri ile ilişkili olabileklerini düşündürmüştür.
Bu çalışmada ayrıca, hastalarda ENG, HIF-1A, PGE 2, VEGFA ve VEGFR1 genlerinin mRNA ekspresyonu analiz edilmiş ve kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Hemofili grubunda ENG, HIF-1A, PGE-2 ve VEGFA mRNA ekspresyon düzeylerindeki artış anlamlı bulunmuş, VEGFR'de anlamlı bir artış gözlenmemiştir. Son olarak, bu çalışmada ayrıca, AnxV bağlanması incelenmiş ve AnxV'in platelet bağlanmasının kontrol grubuna kıyasla hemofili grubunda önemli ölçüde azaldığı gözlemlenmiştir. 
Bu çalışma, ENG proteininin hemofili hastalarında anjiyogenez oluşumunda rol oynayabileceğini ve etkilerinin bu süreçte anjiyogenetik belirteç olan anjiyopoietin-2 ile ilişkili olabileceğini düşündürmüştür. Hemofili hastalarının tedavilerini daha iyi bir noktaya taşımak için, biyobelirteç olarak değerlendirilebilecek hedef sitokinlerin rolünün daha iyi anlaşılabilmesi gerekmektedir.  Bu çalışma endoglinin hemofilideki etkinliğine dair yapılan ilk çalışma olup, hemofilide anjiogenetik ve enflamatuar faktörlerin öneminin araştırılması için daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Hemophilic arthropathy is a condition that occurs due to multiple and recurrent intra-articular hemorrhages, and as a result, the normal structure of the joints is disrupted and the range of motion is accompanied by a decrease in range of motion. Hemophilic arthropathy is one of the most important causes of morbidity that seriously affects the quality of life of patients. Although various mechanisms related to the development of hemophilia and hemophilic arthropathy have been revealed in the literature, more studies are needed. Recent studies have drawn attention to endoglin protein, which plays a role in inflammation and angiogenesis and is among the new adipocytokines. It is thought that the endoglin protein is highly expressed in the endothelium of tumor tissues and may have an effect in anti-angiogenic therapy. In this study, it was aimed to examine the relationship between endoglin levels and angiogenetic factors in patients with Hemophilia A and B.
Within the scope of the study, plasma samples collected from 27 patients diagnosed with Hemophilia who were treated at Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Pediatric Hematology, were used. The same number of age and gender-similar control groups as those of hemophilia patients were included in the study. ENG, VEGF, ANG-1/-2, IL-4 and IL-12 levels were determined in the collected plasma samples by ELISA method.. According to the results of ELISA method, plasma endoglin level was found to be significantly higher in the hemophilia patient group than in the control group (p<0.0001). In addition, VEGF, Angiopoietin-2, IFN-α and IFN-γ levels and PAI-1 and thrombospondin-1 levels were found to be significantly higher in the patient group compared to the control group (p<0.01). In this thesis study, a positive correlation was observed between ENG and ANG-2 levels, suggesting that they may be related to each other on the inflammation and coagulation cascade.
In this study, the mRNA expression of ENG, HIF-1A, PGE 2, VEGFA and VEGFR1 genes in patients was analyzed and compared with the control group. The increase in ENG, HIF-1A, PGE-2 and VEGFA mRNA expression levels was found to be significant in the hemophilia group, but no significant increase was observed in VEGFR. Finally, AnxV binding was also examined in this study and it was observed that the platelet binding of AnxV was significantly reduced in the hemophilia group compared to the control group.
This study suggested that ENG protein may play a role in the formation of angiogenesis in patients with hemophilia and its effects may be related to the angiogenic marker angiopoietin-2 in this process. In order to improve the treatment of hemophilia patients, it is necessary to better understand the role of target cytokines which can be considered as biomarkers should be better understood.This is the first study on the efficacy of endoglin in hemophilia, and further studies are needed to investigate the importance of angiogenetic and inflammatory factors in hemophilia