Vahiy sürecinde hak kökünün semantik açıdan incelenmesi
The semantic study of the root hak in the process of revelation
Yazar: MUSTAFA KUMRU
Danışman: PROF.DR. SALİH AKDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Kumru, Mustafa, Vahiy sürecinde hak kökünün semantik açıdan incelenmesi,Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Salih Akdemir, 112 s.TEZ ÖZETVahiy sürecinde hak kökünün semantik açıdan incelenmesi isimli tezimizde;hak kelime kökünün anlamları üç semavi dinin temel kaynağında incelenmiştir.Üç büyük dinin, birbirilerini tamamlaması yönüyle olan din akrabalığınınyanında, dil akrabalığının da mevcudiyeti tezimizin mihengini oluşturmuştur.Eski Ahit tercümelerindeki branice, Yeni Ahit tercümelerindeki Süryanice veKur'an-ı Kerim'in orijinindeki Arapça Sami dil gurubundan olup kardeşdillerdir. Tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde hak kelimekökümüzü Eski Ahit'te inceledik ve elde ettiğimiz anlamları 11 başlıkta altındatopladık. Hak kökü Eski Ahit'te; ? kural, yasa, sınır, pay, gelenek, süre, kanunkoyucu, yönetici, karar, görevli, antlaşma, miktar, yazmak, oymak?anlamlarında kullanılmıştır. Bu anlamlar içerisinde hak kelime kökünün EskiAhit'te en çok kullanılan anlamı; ?kural ve yasa? dır. Araştırmamız branicesözlüklerde de devam etti ve hak kökünün ? kural, kanun, yasa, hukuk, gelenek,yazılmış, yönetmek, pay, farz, oymak? anlamlarına ulaştık. Hak kökünün EskiAhit ve branice sözlüklerdeki kullanılan anlamları arasındaki mutabakat, bizebu kökün bu bölümde anlam kaymasına uğramadığını açıkça göstermiştir.kinci bölümde ise, hak kökünü Yeni Ahit'te; ncil'lerde inceledik. Sonuçlarıheyecan vericiydiâ¦ Hak kökünün, Yeni Ahit'te; ncil'lerde sadece ?yasa?anlamıyla kullanıldığını gördük. Süryanice sözlüklerdeki araştırmamızda isekökün ? yasa, hakikat, gerçek, pay, kanun, hareket, eylem, saklamak, gizlemek,sona ermek? anlamlarına geldiğini gördük. Bulgular heyecan vericiydi, çünküEski Ahit'te en çok kullanılan ? kural, yasa? anlamı Yeni Ahit'te kökünkullanıldığı tek anlam olmuş. Bu sonuç bize hak kökünün Yeni Ahit'te biranlam daralmasına uğradığını ama bir anlam kaymasına uğramadığınıgöstermiştir. Üçüncü ve son bölümümüzde hak kökünü Kur'an-ı Kerim,Arapça, Türkçe-Arapça ve Arapça-Türkçe sözlüklerde inceledik. Hak kelimekökü Kur'an-ı Kerim'de ?gerçek, gerçekleşmek, doğru, layıkıyla gereği gibi,borç, alacak, kesinleşmek, pay?anlamlarında kullanılmıştır. lk dönem ve sondönem Arapça sözlüklerde kökümüz ? batılın zıttı; hakikat, mecazın zıttı;104gerçek, doğru, sabit olma, kesin, Allah(c.c)'ın ismi ve sıfatı, egemenlik, slam,ölüm, diriliş, ilim, adalet, hikmet, mal, bayrak, kıyamet, pay? anlamlarındakullanılmıştır. Bu bölümde hak kökünün Eski ve Yeni Ahit'teki birçok anlamınıkaybettiğini gördük. Kur'an-ı Kerim'de hak kelime kökünün en çokkullanıldığı anlamlar; ?gerçek, gerçekleşmek ve doğru ? dur. Hak kökününSüryanice sözlüklerdeki ?gerçek, hakikat? anlamları Kur'an-ı Kerim'de dekullanılan ağırlıklı anlamdır. Hak kökünün ?pay? anlamı ise; Eski Ahit,Süryanice sözlükler, Kur'an-ı Kerim, Arapça, Türkçe-Arapça ve Arapça-Türkçe sözlüklerde değişmeyen ve yıllara meydan okuyan tartışmasız tekanlamıdır. Sonuç olarak; hak kelime kökü her ne kadar, Kur'an-ı Kerim'de;Eski ve Yeni Ahit'teki birçok anlamını kaybetmiş olmasına rağmen, tamanlamıyla bir anlam kaymasına uğramamış, ancak bir anlam daralmasıyaşayarak çok uzun ömürlü, dinç, diri ve etkin çehresiyle insanlık hafızasındahatırı sayılır bir yere sahiptir.105

Abstract:
Kumru, Mustafa, The semantic study of the root ?hak? in the process ofrevelation, Postgraduate thesis, Adviser: Prof. Dr. Salih Akdemir, 112pages.ABSTRACT OF THE THESISThe meanings of the root ?hak? are examined on the basis source of the threeholy religions in our thesis, the semantic study of the root ?hak? in the processof revelation. In addition to the religional relationship of the three religionsfrom the standpoint of their completing to each other, the presence of alinguistic relationship also constitutes the criterion of the thesis. Hebrew in theOld Testament translations, the Turoyo language in the New Testamenttranslations and the Arabic in the origin of the Holy Qur?an are all Semitic andsister languages. Our thesis is established in three parts. In the first part, theroot ?hak? is studied in the Old Testament and the meanings obtained aregathered under eleven headings. The root ?hak? meant in the Old Testament as;?rule, law, limit, share, tradition, period, lawmaker, manager, decision, official,agreement, amount, to write, to engrave?. Out of these meanings, the most usedmeaning of the root ?hak? in the Old Testament is ?rule and law?. Wecontinued with Hebrew dictionaries and got the meanings of the root ?hak? as?rule, law, regulation, civil law, tradition, written, to govern, share, obligation,to carve?. The agreement between the meanings of the root ?hak? used in theOld Testament and Hebrew words shows us, in this part, evidently that theredidn?t occurred a semantic shift. In the second part, we studied the root ?hak?in the New Testament; in the Bibles. The outcome was excitingâ¦We witnessedthat the root ?hak? is used in the New Testament; the Bibles only with themeaning ?law?. As for the studies made in the Aramaic, the meanings for theroot ?hak? such as; ?law, the truth, the real, share, rule, action, activity, to hide,to conceal, to end? involved in. The findings was again exciting, because?law,rule?the mostly used meaning in the Old Testament has transformed intothe root?s only meaning used in the New Testament. This result has showed usthat the root ?hak? has undergone a semantic narrowing in the New Testament,but not a semantic shift. And in the third and last part of our study, the root?hak? is studied on the basis of The Holy Qur?an, in the Arabic, Turkish-Arabic and Arabic-Turkish dictionaries. The root ?hak? is used in the Holy106Qur?an as in the meanings such as; ?the real, to come true, true, deserving, asneeded, debit, loan, to become definite, share?. The root is used in the first andlast-term Arabic dictionaries as; ? opposite to untrue, the real, opposite tofigurative, reality, true, to be constant, definite, a name and an adjective toAllah, sovereignty, Islam, death, resurrection, science, justice, wisdom, goods,flag, doomsday, share?. In this part we?ve seen that the root ?hak? has losedmany meanings in the Old and New Testament. The mostly used meanings ofthe root ?hak? in The Holy Qur?an are ? the real, to come true, and the truth?.The ?real and the reality? meanings of the root ?hak? in the Turoyo languagehave seen to be commonly used in The Holy Qur?an as well. As for the ?share?meaning of the root ?hak?, no doubt, is the mere time-challenging meaning inthe Old Testament, Turoyo dictionaries, The Holy Qur?an, Arabic, Turk-Araband Arab-Turk dictionaries. As a result; though the root ?hak? has undergonemany semantic losses in The Holy Qur?an, Old and New Testaments, it is not areal semantic shift but only by a narrowing, has a a significant place in theminds of humanity with its long-lived, strong, vigorous and active appearance.107