Roy adaptasyon modeline göre verilen eğitimin hipertansiyonlu bireylerde uyku ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of education given according to the roy adaptation model on sleep and quality of life in individuals with hypertension
Yazar: KADER ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AFİFE YURTTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Hipertansiyon = Hypertension ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu araştırma Roy Adaptasyon Modeline göre verilen eğitimin hipertansiyonlu bireylerin uyku ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma "Kontrol Gruplu Ön-test ve Son-test Model" girişimsel olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Ardahan Devlet Hastanesinde Kardiyoloji, Dahiliye klinik ve polikliniğe başvuran hipertansiyon hastaları oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise Kardiyoloji, Dahiliye klinik ve polikliniğe başvuran hipertansiyon hastalarından çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 55 girişim ve 55 kontrol grubu olmak üzere 110 hipertansiyonlu birey oluşturmuştur. Araştırmanın ön-test verileri girişim ve kontrol gruplarına "Hasta Tanılama Formu", "Pitsburg Uyku Kalitesi Ölçeği", "SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği" uygulanarak toplanmıştır. Girişim grubundaki hastalara Roy Adaptasyon Modelini temel alarak yapılan eğitim haftada 2 saatlik oturumlarla toplam 8 haftada tamamlanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Son- testler girişim grubunda eğitimler tamamlandıktan sonra; 1. izlem eğitimler tamamlandıktan 2 ay sonra; 2. İzlem eğitimler tamamlandıktan 4 ay sonra; girişim ve kontrol gruplarına "Pitsburg Uyku Kalitesi Ölçeği", "SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği" uygulanarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik dağılım, ki kare, bağımsız gruplarda t testi ve eşleştirilmiş gruplarda t testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonunda kontrol ve girişim grubundaki hipertansiyonlu bireylerin Pitsburg Uyku Kalitesi Ölçeği ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin ön-test-son-test-1. izlem-2. izlem puan ortalamaları karşılaştırılmıştır. Girişim grubunda eğitim sonrasında uyku kalitesinin puan ortalamalarında anlamlı bir artış olduğu (p<0.05), ve yaşam kalitesinin puan ortalamalarında anlamlı bir artış olmuştur (p<0.05).  Ön- test, son-test sonrası Roy Adaptasyon Temelli eğitimin hipertansiyonlu hastalarda uyku ve yaşam kalitesine olumlu etkisinin olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Hipertansiyonlu hastalarda Roy Adaptasyon Modeli'ne göre verilen eğitimin uyku ve yaşam kalitesine olumlu etkisi olduğu saptanmıştır. Hipertansiyonlu hastalarda hastalığa uyuma yönelik yapılan araştırmalarda eğitim sıklıklarının arttırılması önerilebilir.

Abstract:
Aim: This study was conducted to examine the effect of education given according to the Roy Adaptation Model on the sleep and quality of life of individuals with hypertension.
Material and Method: The research was conducted as an interventional "Pre-test and Post-test Model with Control Group". The universe of the study consisted of hypertension patients who applied to the Cardiology, Internal Medicine clinics and outpatient clinics in Ardahan State Hospital. The sample of the study consisted of 110 individuals with hypertension, 55 intervention and 55 control group, among the hypertension patients who applied to the Cardiology, Internal Medicine clinics and outpatient clinics. The pre-test data of the study were collected by applying the "Patient Identification Form", "Pitsburg Sleep Quality Scale", "SF-36 Quality of Life Scale" to the intervention and control groups. The training given to the patients in the intervention group based on the Roy Adaptation Model was completed in a total of 8 weeks with 2-hour sessions per week. No intervention was applied to the control group. After the trainings were completed in the post-test intervention group; 1st follow-up 2 months after the trainings were completed; 2. Follow-up 4 months after the trainings were completed; were collected by applying the "Pitsburg Sleep Quality Scale" and "SF-36 Quality of Life Scale" to intervention and control groups. Percentage distribution, chi-square, t-test for independent groups and t-test for paired groups were used to evaluate the data.
Results: At the end of the study, pre-test-post-test-1 of the Pitsburg Sleep Quality Scale and SF-36 Quality of Life Scale of individuals with hypertension in the control and intervention groups. follow-up-2. follow-up mean scores were compared. There was a significant increase in the mean scores of sleep quality after the training in the intervention group (p<0.05), and there was a significant increase in the mean scores of quality of life (p<0.05). It was determined that pre-test and post-test Roy Adaptation-Based training had a positive effect on sleep and quality of life in patients with hypertension.
Conclusion: It has been determined that the education given according to the Roy Adaptation Model has a positive effect on sleep and quality of life in patients with hypertension. It may be recommended to increase the frequency of education in studies on adaptation to the disease in patients with hypertension.