Isparta deresi kenarındaki Lolium ve Polygonum lapathifolium türlerinde prolin değişiminin ve su kalite parametrelerinin izlenmesi
Monitoring of proline change in Lolium and Polygonum lapathifolium species and water quality parameters on the side of Isparta stream
Yazar: İLKER YUSUF NARALTIN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KILIÇ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Dereler = Streams ; Isparta = Isparta ; Lolium = Lolium ; Parametreler = Parameters ; Prolin = Proline ; Su kalitesi = Water quality

Özet:
Tüm canlılar için suyun yaşamsal önemi çok fazladır. Bu sebeple suyun kontrolü, izlenmesi ve yönetimi giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Suyun kontrol edilmesi için su kalitesinin bilinmesi gereklidir. Su kalitesi yönetimi son yıllarda önemli ölçüde ilerleme kaydetmiş olsa da, beklenen sonuca henüz ulaşılamamıştır. Akarsuların su kalitesi dereceleri akarsu kenarındaki canlı yaşamını ve ekosistemi etkilemektedir. Prolin, bitkiler için çevresel değişikliklere uyum sağlama kabiliyetini sağlayan organik bir bileşiktir ve aynı zamanda parametreler arasındaki dengeyi yansıtmak için de önemli bir aminoasittir. Bu çalışmada suların fiziko-kimyasal yapısı ile su kaynaklarında doğal olarak oluşan ve varlığını sürdüren bitki türleri arasında bir uyum olup olmadığı, Isparta Deresinden farklı zaman aralıklarında ve farklı noktalarda toplanan su numuneleri ile bitkilerde bulunan bir aminoasit olan prolin düzeyi değişimleri arasındaki ilişki saptanmaya çalışılmıştır. Tez çalışması üç aşama olarak gerçekleştirilmiştir. Tez çalışması kapsamında ilk aşama olarak su kalite parametrelerinden, çözünmüş oksijen konsantrasyonu, sıcaklık, iletkenlik, pH, kimyasal oksijen ihtiyacı, nitrat azotu (NO3‾-N)  ve oksijen indirgeme potansiyeli ölçümleri yapılmıştır. İkinci aşama olarak prolin seviyesinin belirlenmesi için Lolium (çimen) ve Polygonum lapathifolium (tirşon) türleri seçilmiştir. Üçüncü aşama olarak yapılan ölçümler arasında pearson korelasyon analizi ve çoklu lineer regresyon kullanılarak model çalışmaları yapılmıştır. Yapılan çalışmalarda hem Lolium (çimen) bitki türünde hem de Polygonum lapathifolium (tirşon) bitki türünde prolin seviyesi ve su kalite parametreleri ile Pearson korelasyon analizine göre olumlu sonuçlar vermektedir. Su kalite parametreleri ile Lolium (çimen) bitkisindeki prolin seviyesi ve Polygonum lapathifolium (tirşon) bitkisindeki prolin seviyesi düzeyleri arasında yapılan ANOVA testlerinin her ikisi de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Lolium (çimen) bitkisindeki prolin seviyesi ile su kalite parametreleri arası R2 değeri 0,29, Polygonum lapathifolium (tirşon) bitkisindeki prolin seviyesi ile su kalite parametreleri arası R2 değeri ise 0,49 olarak bulunmuştur. Tüm bu bulgular ışığında akarsulardaki su kalite seviyesi düşüşünün bitkileri stres koşullarına soktuğu ve bu nedenle prolin seviyelerinde artış olduğu görülmüş, model sonuçları neticesinde yüzeysel sularda bulunan bazı tek yıllık bitkilerin su kalite parametreleri ile prolin düzeyi arasında kayda değer bir korelasyon ve uyumluluk olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
Water is of vital importance for all living things. For this reason, the control, monitoring and management of water is gaining more and more importance. In order to control the water, it is necessary to know the water quality Although water quality management has made significant progress in recent years, the expected steps have not yet been reached. The water quality grades of the streams affect the living life and the ecosystem near the stream. Proline is an organic compound that provides the ability for plants to adapt to environmental changes. It is also an important amino acid to reflect the balance between parameters. In this study, it was investigated whether there is a harmony between the physico-chemical structure of the waters and the plant species that naturally occur and survive in water resources. The relationship between the water samples collected from the Isparta Stream at different time intervals and at different points and the changes in the level of proline, an amino acid found in plants, was tried to be determined. The thesis work was carried out in three stages. Within the scope of the thesis study, as the first stage, the dissolved oxygen concentration, temperature, conductivity, pH, chemical oxygen demand, nitrate nitrogen and oxygen reduction potential measurements were made from the water quality parameters. As a second stage, Lolium (grass) and Polygonum lapathifolium (Pale Persicaria) species were selected to determine the proline level. Model studies were carried out using Pearson correlation analysis and multiple linear regression among the measurements made as the third stage. According to the Pearson correlation analysis with proline level and water quality parameters, both Lolium (Grass) plant species and Polygonum lapathifolium (Pale Persicaria) plant species give positive results. ANOVA tests between water quality parameters and proline level in Lolium plant and proline level in Polygonum lapathifolium plant were both statistically significant. The R2 value between the proline level and water quality parameters in Lolium plant was found to be 0.29, and the R2 value between the proline level and water quality parameters in Polygonum lapathifolium plant was 0.49. In the light of all these findings, it was observed that the decrease in water quality level in the rivers put the plants under stress conditions and therefore there was an increase in proline levels. At the same time, as a result of the model results, it was understood that there was a significant correlation and compatibility between the water quality parameters of some annual plants in surface waters and the proline level.