Migrenli hastalarda transkranial ultrasonografi yoluyla beyin dokusu değişikliklerinin incelenmesi ve depresyonla ilişkisi
Examination of brain tissue changes by transcranial ultrasonography in migraine patients and evaluation of their relationship with depression
Yazar: ESRA AŞIKDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ÜNAL
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Depresyon = Depression ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler

Özet:
Amaç: Bu çalışmada migren hastalarında transkranial ultrasonografi ile derin beyin parankim yapılarının incelenmesi ve migren seyri, prognozunu ve tedavi seçiminde önemli bir etmen olan depresyonla ilişkisinin araştırılması planlandı.
 Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 2018- 2021 yılları arasında Akdeniz Üniversitesi Nörosonoloji Laboratuarında ultrasonografi kayıtları bulunan 43 sağlıklı kontrol ve Uluslararası Baş Ağrısı Derneği kriterine göre auralı ve aurasız migren tanısı alan 42 hastanın ultrasonografi verileri dahil edildi. Katılımcıların Hamilton Depresyon ölçek sonuçları ve migrenlilerin MIDAS skorları ve sosyodemografik verilerini içeren kayıtları da retrospektif olarak değerlendirmeye alındı.
Bulgular: Sosyodemografik olarak, migrenlilerde aile öyküsü ve sigara kullanımı kontrollere göre daha sık gözlendi (p=0,001, p=0,046). Migrenli hastalarda, kontrol grubuna göre Hamilton Depresyon skorları daha yüksek saptandı (p=0,008). Migrenlilerde lateral ventrikül frontal horn genişliği kontrollere göre daha küçük olarak saptandı (p=0,003, p<0,001). Kontrol grubunda, yaş ve üçüncü ventrikül genişliği arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki bulundu (p:0,006, r: 0,412). Migrenli hastalarda Hamilton Değeri ve MIDAS skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü orta düzeyli bir ilişki saptandı (p:0,002, r:0,470). Hamilton Depresyon Skorları 8 ve üzerinde olanların, azalmış Rafe ekojenitesine sahip olma oranı (%79), Hamilton skorları 8 altında olanlara göre (%53) istatistiksel olarak daha yüksek gözlendi (p=0,012). Kontrol grubunda, Rafe Nükleus ekojenitesinde azalma saptananların Hamilton değeri, normal ekojenite saptananların Hamilton değerlerine göre daha yüksek oranda, istatistiksel olarak anlamlı şekilde 8 ve üzerinde saptandı (p=0,01). Migren grubunda ise Hamilton değerleriyle Rafe Nükleus grupları arasında anlamlı ilişki bulunamadı (p=0,707). Diğer sosyodemografik veriler, ultrasonografi bulguları açısından iki grup arasında istatistiksel anlamlı farklılık gözlenmedi. Beyin sapı Rafe Nükleus ekojenitesi ile hastalık süresi, sıklığı, yaş, cinsiyet, atak tedavisi, atak ilaç sayısı ve profilaktik tedavi grubuyla ilişki saptanmadı.
Tartışma: Çalışmamızda, genel olarak yüksek Hamilton Depresyon değerleri, Rafe Nükleus ekojenitesinde azalmayla ilişkili saptandı. Ayrı gruplar halinde bakıldığında, kontrol grubunda da yüksek depresyon skorları ve azalmış Rafe Nükleus ekojenitesi ilişkili bulunmuş olup, migrenlilerde bu ilişki gözlenemedi. Her 2 grupta Substansia Nigra alansal ölçümü ve üçüncü ventrikül ölçümü arasında istatistiksel fark saptanmamış olup, migrenlilerde lateral ventrikül frontal horn daha dar olma eğilimindeydi. Mevcut veriler Rafe Nükleus ekojenitesindeki azalmanın depresyonla ilişkilendirilebileceğini göstermekte olup, depresyon eşlik eden hastalıklarda transkranial ultrasonografiyle bu nükleus ekojenitesinin değerlendirilmesi klinik açıdan uygulanabilir olarak görünmektedir.
Sonuç: Mevcut bulgular değerlendirildiğinde, Rafe Nükleus ekojenitesindeki azalma ön planda depresyon ile ilişkilidir. Birçok nörolojik hastalığa eşlik eden ve yaşam kalitesini azaltan depresyonun sebep olduğu değişiklerin transkranial ultrasonografiyle tespiti, klinikte yardımcı yöntem olarak faydalı görünmektedir.

Abstract:
Objective: This study was planned to examinate the deep brain parenchyma structures via transcranial ultrasonography in migraine patients and to investigate their relationship with depression which is an important factor contributing to the choice of treatment and prognosis
  Materials and methods: Between 2018- 2021, 43 healthy controls who had ultrasonography records in the Akdeniz University Neurosonology Laboratory  and 42 patients who were diagnosed with migraine with aura and without aura according to the International Classification of Headache Disorders-3-Beta criteria were included in the study. Participants' sociodemographic data, Hamilton Depression scale and migraine patients' MIDAS scores were eveluated
  Results: Smoking and family history of migraine were more frequent in migraineurs compared to control's (p=0.001, p=0.046). Hamilton Depression scores were higher  in the migraine group (p=0.008). The width of the frontal horn of the lateral ventricle was narrower in migraine patients than controls (p=0.003, p<0.001). In the control group, statistically significant positive moderate correlation was detected between age and third ventricle width (p:0.006, r:0.412). In migraine patients , statistically significant positive moderate correlation was detected between Hamilton Depression scales and MIDAS scores (p:0,002, r:0,470). Rate of pathological Raphe echogenity in  participants' who had Hamilton Depression Scores of 8 and above was statistically higher than other participants' who had Hamilton scores below 8 (53%) (p=0.012). In the control group, the Hamilton score of participant who had pathological Raphe Nucleus echogenicity was significantly  higher than the Hamilton scores of participant who had normal echogenicity (p=0.01). In the migraine group,  there was no significant relationship between the Hamilton scores and Raphe Nucleus echogenity (p=0.707). No statistically significant difference was found between the two groups in terms of other sociodemographic data and ultrasonography findings. There was no relationship between brain stem Raphe Nucleus echogenicity and disease duration, frequency, age, gender, attack medication, number of attack drugs and prophylactic treatment group.
        Discussion: In our study, generally higher Hamilton Depression scores were found to be associated with reduced Raphe Nucleus echogenicity. This association was found only in the control group, but could not be observed in migraine patients. There was no statistical difference between the two groups in terms of measurements of the Substantia Nigra and the measurement of the third ventricle. Lateral ventricular frontal horn width in migraine patients was narrowed than controls'. This data show that the decrease in Raphe Nucleus echogenicity may be associated with depression. It seems clinically feasible to evaluate this nucleus echogenicity by transcranial ultrasonography in diseases which are associated with depression
  Conclusion: We found that decreased echogenicity of the Raphe Nucleus is primarily associated with depression. Detection of the changes which were caused by depression which accompanies many neurological diseases and reduces the quality of life, by transcranial ultrasonography may be useful as an auxiliary method in clinical practice.