Çeşitli diatom topraklarının depolanmış tahıl zararlıları, Sitophilus granarius (L.) ve Rhyzopertha dominica (F.)'ya karşı etkinliğinin belirlenmesi
Determination of efficiency of some diatomaceous earths aganist to stored-cereal insects, Sitophilus granarius (L.) and Rhyzopertha dominica (F.)
Yazar: İNANÇ ŞAFAK DOĞANAY
Danışman: PROF. DR. ALİ ARDA IŞIKBER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Depolanmış ürün zararlıları = Stored product pests ; Zararlı böcekler = Insect pests

Özet:
Bu çalışmada labaratuvar koşullarında iki farklı Türk diatom toprağının buğday, çeltik ve mısırda Buğday biti (Sitophilus granarius (L.)) ve Ekin kambur biti (Rhyzopertha dominica (F.))? ne karşı etkinlikleri araştırılmıştır. Bu amaçla Turco 1 ve Turco 2 isimli Türk diatom toprakları ile ticari diatom toprağı olan Insecto®?nun 0, 125, 250, 500, 750 ve 1000 ppm (mg/kg) konsantrasyonları buğday, çeltik ve mısırla karıştırılmıştır. Diatom uygulamasından 7 ve 14 gün sonra S. granarius ve R. dominica? nın ergin ölüm oranları belirlenmiştir. Ayrıca üç farklı diatom preparatına maruz bırakılan S. granarius ve R. dominica? nın yeni nesil sayıları da değerlendirilmiştir. Buğday ve çeltik üzerinde yürütülen biyolojik testlerde Turco 1 ile Insecto®?nun S. granarius erginlerine karşı etkinliği istatistiki olarak benzer olduğu görülürken, Turco 2?nin etkinliği diğer iki diatom çeşidinden önemli seviyede daha düşük bulunmuştur. Insecto® ve Turco 1 diatom uygulamasında %100 yakın ölümler yalnızca yüksek konsantrasyonlarda (750 ve 1000 ppm) elde edilmiştir. Buğday ve çeltik üzerinde Insecto® ve Turco 1`in 750 ve 1000 ppm konsantrasyonunda hiç yeni nesil ergin çıkışı görülmemiştir. Sitophilus granarius ile mısırda yürütülen çalışmalarda ise tüm diatom uygulamalarında ölüm oranları çok düşük bulunurken S. granarius?a ait ölüm oranları 14. gün sonunda en yüksek konsantrasyonda bile % 50?nin üzerine çıkmamıştır. Mısır üzerinde sadece Insecto®?nun 1000 ppm konsantrasyonunda ergin çıkışı gözlemlenmemiştir. Genel olarak R. dominica ile yürütülen testlerde elde edilen ölüm oranları S. granarius? a ait ölüm oranlarından daha düşük bulunmuştur. Buğday ve çeltikte Turco 1 ve Insecto®?nun 7. ve 14. gün sonundaki R. dominica erginlerine karşı etkinlikleri genellikle istatistiksel açıdan benzer bulunurken, Turco 2 ye ait ölüm oranları önemli derecede düşük olmuştur. Diatom topraklarının R. dominica erginlerine karşı çeltikteki etkinliğini belirlemek amacıyla yürütülen testlerde elde edilen ölüm oranları buğdayda elde edilen ölüm oranlarından yüksek olmuştur. Çeltikte 1000 ppm konsantrasyonunda tüm diatom toprağı çeşitlerinde, 750 ppm konsantrasyonunda ise Turco 1 ile Insecto®?da ergin çıkışı gözlemlenmezken, buğdayda hiçbir diatom uygulaması R. dominica? nın ergin çıkışını engelleyememiştir. Rhyzopertha dominica ile mısır üzerinde yapılan çalışmalarda çok düşük ölüm oranları elde edilmiştir.
En yüksek ölüm oranı 14. gün sonunda % 30 ile Insecto®?nun 1000 ppm konsantrasyonunda elde edilmiş ve diatom çeşitlerinin tüm konsantrasyonlarında yeni nesil ergin çıkışı gözlemlenmiştir. 500 ppm ve aşağı konsantrasyonlarda Turco 1 ve Insecto®? nun S. granarius ve R. dominica karşı etkinliklerinin düşük olduğu ve yavru verimi engellenemediği bulunurken, 750 ve 1000 ppm konsantrasyonlarda yüksek ölüm oranlarının elde edildiği ve yavru veriminin önemli ölçüde azaltıldığı görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma özellikle buğday ve çeltikte Turco 1 isimli Türk diatom toprağının depolanmış tahıl zararlılarının kontrolünde kullanılabilme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
In this study, efficiency of some Turkish diatomaceus earths against Granary weevil (Sitophilus granarius (L.)) and Lesser grain borer (Rhyzopertha dominica (F.)) on wheat, rice and maize was investigated under laboratory conditions. For this purpose, wheat, paddy rice and maize were treated at 0, 125, 250, 500, 750 and 1000 ppm concentrations of two Turkish diatomaceous earths (Turco 1 and Turco 2) and commercial diatom earth (Insecto®). Mortalities of S. granarius and R. dominica adults were determined after 7th and 14th day of the treatment. Progeny productions of S. granarius and R. dominica exposed to three diatomaceus earth formulations were also assessed. The efficacy of Turco 1 and Insecto® on wheat and paddy rice were similar, while Turco 2 had low efficacy against S. granarius adults. High mortalities of S. granarius adults were obtained only at high concentrations (750 and 1000 ppm) of Insecto® and Turco 1. There was no progeny production on wheat and paddy rice treated at concentration of 750 and 1000 ppm of Turco 1 and Insecto®. On maize, all diatomaceous earth treatments resulted in very low mortalities of S. granarius adults and mortalities of S. granarius adults did not exceed 50 % even at the end of 14th day of treatments. Only 1000 ppm concentration of Insecto® did not produce any adult emergences in F1 generation on maize. Generally, all diatomaceous earth treatments resulted in lower mortalities of R. dominica than those of S. granarius on all commodities. Efficacy of Turco 1 and Insecto® against R. dominica adults at the end of 7th and 14th day of treatment were statistically similar on paddy rice and wheat, while Turco 2 had significantly lower mortalities than Turco 1 and Insecto®. Diatomaceous earth treatments resulted in higher mortalities of R. dominica adults on paddy rice than those on wheat. On paddy rice, no progeny production of R. dominica was recorded at 1000 ppm concentration of all diatomaceous earths and 750 ppm concentrations of Turco 1 and Insecto®, while none of diatomaceous earth treatments on wheat did not completely prevent their progeny production. All diatomaceous earth treatments on maize resulted in the low mortalities of R. dominica adults. On maize, the highest mortality (30%) was recorded at 1000 ppm concentration of Insecto® at the end of 14th day of treatment and progeny productions were not prevented at all concentrations of all diatomaceous earths. Generally, 750 and 1000 ppm concentrations of Turco 1 and Insecto® on wheat and paddy rice resulted in high mortalities of S. granarius and R. dominica adults and significantly reduced progeny production, while 500 ppm and lower concentrations of Turco 1 and Insecto® had low efficacy against both tested insects and did not prevent their progeny production. In conclusion, this study indicated that Turkish diatomaceous earth, Turco 1 would have potential to be used for control of stored-grain insects especially on wheat and paddy rice.