Ölçüsüz ekran tabanlı medya kullanımının ve düşük nitelikli anne-çocuk kitap etkileşiminin dikkat, görsel algı ve dil gelişimi üzerine olası etkilerinin incelenmesi
Investigation of possible consequences of excessive screen-based media use and low quality of parent–child book interactions for the attention, visual perception and language development
Yazar: BUSE HANÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS PINAR
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Dil gelişimi = Language development ; Dil yetkinliği = Language competence ; Ekran = Screen ; Ekran kullanımı = Screen use ; Görsel algılama = Visual perception ; Kitap okuma = Book reading ; Medya = Media ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Bu çoklu durum çalışmasının amacı erken çocukluk döneminde ölçüsüz ekran tabanlı medya kullanımının ve düşük nitelikli anne-çocuk kitap etkileşim deneyimlerinin dikkat, görsel algı ve dil gelişimi üzerine olası etkilerini incelemektir. Bu hedefe ulaşmak için herhangi bir gelişimsel gecikme göstermeyen (benzer şekilde Otizm veya DEHB tanısı olmayan) sağlıklı 24 okul öncesi dönem çocuğuna (12 kız, 12 erkek) Frankfurter Konsantrasyon Testi, Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi, HAVAS-5 (Hamburg Dil Seviyesi Tanılama Aracı) ve Peabody Resim Kelime Eşleştirme Testi uygulanmıştır. Bunu takiben, çocuklar odak çocuk yüksek performans (n=6, 3 kız, 3 erkek) ve odak çocuk düşük performans (n=6, 3 kız, 3 erkek) grubu olarak iki ayrı alt gruba ayrılmıştır. Bu kez, odak çocukların ölçüsüz ekran tabanlı medya kullanımı ve basılı kitaplarla etkileşim deneyimleri üzerine bilgi edinebilmek için anneler ile araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler (YYG) yürütülmüştür.
Araştırma bulgularımız ölçüsüz ekran tabanlı medya kullanımı ve zayıf kitap-çocuk etkileşiminin okul öncesi dönem çocuklarının dikkat, görsel algı becerileri ve dil yeterlilikleri üzerine olumsuz etkileri olduğuna yönelik önemli ipuçları sunmuştur. Nitel analiz sonuçları özellikle 0-24 ay aralığında (ve takip eden yıllarda) ekran tabanlı medyaya maruz kalan ve erken çocukluk döneminde düşük nitelikte anne-çocuk kitap okuma deneyimleri yaşayan çocukların dikkat, görsel algı ve başta kelime dağarcığı kategorisinde olmak üzere dil yeterliliğinde düşük performans gösterdiklerini ortaya koymuştur. 
Çalışma sonuçlarımız, yüksek performans grubunda yer alan odak çocukların hemen hemen hepsinin 0-24 ay aralığında ekran tabanlı medyaya maruz kalmadıklarını, ilerleyen yıllarda sınırlı kullanım gösterdikleri ve daha nitelikli çocuk-kitap etkileşim deneyimlerine sahip olduklarını göstermiştir. Ayrıca, bu gruptaki çocukların ileri düzey dil yeterliliğine ve zengin kelime dağarcığına sahip oldukları ve tüm kategorilerde yüksek puanlar aldıkları izlenmiştir. 



Anahtar Kelimeler: erken çocukluk, ekran tabanlı medya, anne-çocuk kitap okuma deneyimleri, dikkat, görsel algı, dil yeterliliği

Abstract:
The purpose of this multiple-case study was to investigate the possible consequences of excessive screen-based media use and low quality of mother–child book interaction experiences for the attention, visual perception and language development with particular focus on the period of early childhood. To achieve this, we firstly used Frankfurter Test für Fünfjährige - Konzentration, FTF-K, Frostig Developmental Test of Visual Perception (DTVP), the Hamburger Instrument for the Analysis of the Language Level of 5-years old (HAVAS 5) and the Peabody Picture Vocabulary Test (PPVT) with 24 healthy preschool children (12 girls and 12 boys) without developmental delay (and without autism, without ADHD etc.). In addition, the children were divided into two subgroups; the focus children of high performance group (n=6, 3 girls, 3 boys) and the focus children of low performance group (n=6, 3 girls, 3 boys). Furthermore, a semi-structured interview (SSI) form was developed by the author and finally conducted with the mothers of both focus groups in order to obtain the essential information about the excessive screen-based media use and interaction experiences of the children with the books. 
Findings revealed that the excessive screen-based media use and poor book-child interactions might notable be suspected of having some negative influence on concentration, visual perception and language proficiency of preschoolers. Our qualitative results suggest that children who exposured to screen-based media especially by 0–24 months of age (and during the following years) had low quality of mother–child book reading experiences across early childhood had low scores on rate of concentration, visual perception and showed lower level language proficiency, especially in the realm of vocabulary acquisition. 
Our study results show also that the majority of the high performance group may not have any screen-based media exposure by 0–24 months (limited use during the following years) and higher quality of child-book interaction experiences. They also showed an advanced level of language proficiency and had high scores in all categories 

Keywords: early childhood, screen-based media, mother–child book reading experiences, concentration, visual perception, language proficiency