Çerkeş-Ilgaz segmentinde Kuzey Anadolu Fayı'nın sismotektoniği
Seismotectonics of the North Anatolian fault in Çerkeş-Ilgaz segment
Yazar: VOLKAN ÖZAKSOY
Danışman: PROF. DR. ERGUN GÖKTEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Kuzey Anadolu fay zonu = North Anatolian fault zone ; Paleosismoloji = Paleoseismology ; Sismotektonik = Seismotectonics ; Çankırı-Ilgaz = Çankırı-Ilgaz ; Çankırı-Çerkeş = Çankırı-Çerkeş

Özet:
Bu çalışmanın konusu ülkemizdeki en önemli aktif fayların başında gelen Kuzey Anadolu Fay Zonu, Bolu-Gerede segmenti, doğu kesiminin neotcktonik ve palcosismolojik özelliklerini incelemek ve fayın güneyinde yer alan Çerkeş-Kurşunlu-Ilgaz (ÇKI) havzasının tektonik evrimini ortaya koymaktır. Kuzey Anadolu Fayı'nın Bolu-Gerede segmenti inceleme alanında tek bir kol halinde Gerede çayı vadisinde yer alır. Fayın 1944 depreminde meydana getirdiği yüzey kınğı bu gün arazide lanınabilmeklcdir. K 78° D yönelimle fay düzlemi inceleme alanında K 72°B durumlu bir transpresyon ortaya koyar. Ana fay güneyindeki Çerkeş havzasının açılmasında etkili olan eğim alımlı normal ve doğrultu alımlı faylar havza içerisindeki sedimantasyonu kontrol etmiştir. Çerkeş havzasının güneyini sınırlayan Ulusu fayı sağ yanal doğrultu atımlı bir fay olup, havzanın batısındaki Çerkeş Fay Takımı (ÇFT) ile etkileşerek burada bir kilitlenmeye yol açar. ÇKI havzası Geç Miyosen'de dağ arası bir havza olarak açılmış, ancak Geç Pliyosen'de KAF'nın ve buna bağlı olarak Ulusu fayı ve ÇFT'nın ortaya çıkması ile Geç Pliyosen'den itibaren bir çek-ayır havza haline dönüşmüştür. Palcosismolojik çalışmalar için KAF'nın 1944 depremine ait yüzey kınğı üzerinde üzerinde hendek çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda C metodu ile yaşlandırıl- mış BC 830, BC 379 ve BC 92 yıllarına tarihlenen üç tane paleo deprem belirlenmiştir. Diğer bir hendek çalışması ise ÇKI havzasında yapılmış olup yeni bir yüzey kınğı saptanmıştır. Buna göre havza içinde özellikle güney kesimlerde DB doğrultulu yerel bir sıkışma alam meydana gelmektedir. Güncel sismik etkinlik KD-GB doğrultusunda havza güneyine doğru bir hat oluşturarak bu sıkışmaya yol açan yerel bindirmenin aktif bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır. 2000, 116 sayfa ANAHTAR KELİMELER: Kuzey Anadolu Fayı, Çerkeş-Kurşunlu-Ilgaz Havzası, paleosismoloji.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the neotectonical and palaeoseismological properties of the eastern part of the Bolu-Gerede segment of the North Anatolian Fault which is the most important active fault in Turkey, and to explain the tectonic evolution of Çerkeş-Kurşunlu- Ilgaz (ÇKI) basin, located in the south of the fault. The Bolu-Gerede segment of NAF extends as a single fault strand along Gerede river valley. The surface rupture, occurred on this segment during the 1944 earthquake can be recognised in the field today. The master fault of NAFZ causes to a transprcssional stress regime in N 72 W direction by striking in N 78 E in the east of the Bolu-Gerede segment. The normal, reverse and strike-slip faults formed in the ÇKI basin by the stress field of NAFZ, controlled the sedimentation in the basin in neotectonic period. The Ulusu fault (UF) which bounds the south of the ÇKI basin is a dextral fault and causes to a local compression and locking due to the intersecting by Çerkeş Fault Set (ÇFS) in the west of the basin. The ÇKI basin was formed in Late Miocene as an intra-montane basin. It subsequently evolved into a pull-apart basin due to the forming of ÇFS and UF in Late Pliocene. For palaeoseismological investigations, a trench was excavated on the 1944 surface break of the NAFZ. Three palaeoearthquakes, dated BC 830, BC 379 and BC 92 earthquakes were found by C method. A new surface rupture was determineed in the south of ÇKI basin in NS trend. This reverse fault points to a local compressional regime occurring in the southern part of the basin. The recent seismic activity shows a linearity in NE-SW direction in the south of the basin, and the epicenters concentrate on this thrust fault. This suggest that this fault is seismically active in the region. 2000, 116 pages Key Words: North Anatolian Fault, Cerkeş-Kurşunlu-Ilgaz Basin, paleoseismology.