Yeşilırmak havzasındaki barajların sismik tehlike ve toplam risk analizleri
Sismic hazard and total risk analyses of dams in Yeşilırmak basin
Yazar: GÜLBİKEM İNCE
Danışman: PROF.DR. HASAN TOSUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Deprem = Earthquake

Özet:
Barajlar; sulama, elektrik enerjisi üretimi, içmesuyu temini ve taşkın kontrolü gibi farklı amaçlarla çeşitli tiplerde inşa edilen ve yapımında çeşitli malzemelerin kullanıldığı büyük boyutlu mühendislik yapılarıdır. Bu yapıların, hem ülkemiz hem de bulundukları bölge için tarım, enerji gibi alanlarda çok büyük yaraları olmasına karşın, geniş bir rezervuar alanına sahip olmalarından dolayı bulundukları bölge içerisindeki canlı yaşamına tehlike oluşturabilmeleri nedeniyle inşasına büyük titizlik gösterilmektedir.Baraj tasarımında bölgenin jeolojik ve sismolojik durumunun dikkatle incelenmesi ve baraj yerinin mümkün olduğunca sismik stabiliteye sahip olması gerekmektedir. Ayrıca barajların deprem yükleri altında davranışlarının tespiti için dinamik analizleri yapılmalıdır. Sismolojik açıdan aktif bir bölgede yer alan ülkemizde, sismik aktivitesi yüksek alanlarda barajların yapılma zorunluluğu bulunduğundan, bu barajın yapılacağı bölgenin jeolojisi, zemin özellikleri ve zemin yapı davranışları detaylı incelenmeli, sismik aktiviteler dikkatle analiz edilmelidir. Toplam risk analizleri ile farklı esaslarda dikkate alınan sismik tehlike analizleri, bu ihtiyacın karşılanmasını sağlamak amacı ile geliştirilmiştir.Bu çalışmada, baraj yeri sismik tehlike analizi ile toplam risk analizlerinin esasları özetlenerek Yeşilırmak Havzası'nda yer alan 21 ayrı baraj için güncel verilere dayalı olarak analizler yapılmıştır. Her bir baraj için kritik zondaki en büyük tasarım depremi tanımlanmıştır. Bu çalışmada, I ve III no' lu kaynak zonlarının havza içindeki barajlar için kritik değerler sunduğu gösterilmiş ve ayrıca düşük ,orta ve çok yüksek tehlike oranları arasında değişen değerlere sahip barajların yüksek ve çok yüksek toplam risk oranlarına ulaştığı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Deprem, baraj, potansiyel risk oranı, sismik tehlike analizi

Abstract:
Dams are large sized engineering structures, which are constructed from different materials for different aims under different physical factors. Safety of these structures is very important on every stage. However, reservoirs constructed near urban areas have a high potential risk for downstream life and property and at the case of failure, so many people can be died and economical lost can be achieved.The region of dam site should be investigated in detail, when we consider geological and seismological studies. The behaviour of dam structure with foundation materials is very important issue. Especially the behaviour of these structures should be revailed by means of dynamic analyses. Turkey is seismically located on very active region of the world. Therefore, seismological evaluation and its effect on structure should be analysed and the soil-structure interaction should be performed for each dam which is located on very high seismic region. Additionally, total risk analyses should be performed for dam structures under a basinIn this study, principles of seismic hazard analysis of dam site and total risk analysis of structures are summarized and the detail analysis are realized for 21 different dams which are located at the Yeşilırmak Basin. Critical zone determined for each dam and maximum design earthquake at critical zone are defined. As a result of the study, it is observed that, the dams in Yeşilırmak Basin has high and very high rate of risk. In the basin, some dams are under the impact of near source zone.Key words: Earthquake, dam, potential risk ratio, seismic hazard analysis