Metin Gür'ün Sütü Küstürmek ve Kınanın Soluşu adlı eserlerinde göçmen kadın olgusunun sömürü bağlamında karşılaştırmalı analizi
A comparative analysis of the case of migrant women in the context of exploitation in Metin Gür's works titled Sütü Küstürmek and Kınanın Soluşu
Yazar: BİRSEN ERKURT
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM NAKİBOĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alman edebiyatı = German literature ; Göçmen edebiyatı = Migrant literature ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature

Özet:
1960'lı yıllarla birlikte yeniden yapılanan Almanya tarafından gerçekleştirilen iş gücü çağrısına uyarak Anadolu'nun her yerinden insanlar Almanya'ya işçi olarak göç etmişlerdir. Böylelikle Almanya'da iki farklı kültür, gelenek, inanç ve yaşam pratiği karşılaşmıştır. Bu karşılaşma neticesinde çeşitli alanlarda yaşanan sosyal ve psikolojik durumlar her iki ülke edebiyatına konu olarak yansımıştır. Göçmenlerin yaşadıklarının yansımalarının konu edildiği edebiyat akımına "Göçmen Edebiyatı" (Migrantenliteratur) denilmiştir. Göçmenlerin kültürel farklılıklar, toplumsal çatışmalar, etnik-dini baskı, bireysel ve toplumsal sıkıntılarının vatan özlemi çerçevesinde işlendiği Göçmen Edebiyatı eserlerinde aynı zamanda eğitim sorunları, yabancılaşma, ötekileştirilme gibi Almanya kaynaklı meseleler de yoğun olarak ele alınmıştır. Göçmen Edebiyatının temsilcilerinden biri olan gazeteci ve yazar Metin Gür Almanya'da çalışan işçilerin sorunlarını dile getirdiği yazı ve araştırmalarıyla öne çıkmıştır. Sosyo-kültürel hikâye türündeki Sütü Küstürmek ve Kınanın Soluşu adlı eserlerinde Almanya'ya iki farklı sosyal rol ve amaçla göç etmiş kadınların yaşadıklarını işlemiştir. Bu kadınlardan bir kısmı Almanya'ya işçi olarak göç edenlerden, bir bölümü de evlilik yoluyla göçe katılan kadınlardır. İşçi veya gelin olarak Almanya'da yaşamlarını sürdüren göçmen kadınların yaşadıkları zorlukları, sosyo-ekonomik sıkıntıları, uğradıkları haksızlıkları tüm ayrıntılarıyla ele alan Gür, her iki eserinde bunları gerçeklik dünyasına müdahale etmeden dile getirmiştir. 
Çalışmanın amacı bu kadınların uğradıkları toplumsal, ekonomik ve sosyo-kültürel sömürülerinin incelenerek bir dönemi aydınlatabilmektir. Araştırma nesnelerini ele alırken edebiyat bilim inceleme yöntemleri ile sosyolojik bir bakış açısı benimsenmiştir. Eserlerde işçi kadınların karşılaştıkları emek sömürüsünün açıklanabilmesi adına Feminist Kuramlardan yararlanarak Marksist İnceleme Yöntemi aracılığıyla sosyolojik bir yaklaşım gerçekleştirilmiştir. Benimsenen inceleme yöntemi doğrultusunda Sütü Küstürmek adlı eserde işçi göçmen kadın karakterler uğradıkları çeşitli sömürü biçimleri üzerinden analiz edilmişlerdir. Kınanın Soluşu adlı eserde ise Almanya'ya evlilik yoluyla gitmiş olan kadın karakterlerin karşılaştıkları istismar durumları disipliner olarak tanımlanmış olan sömürü biçimleri üzerinden incelenmiştir. 
Ulaşılan bulguların başında kadınların hem özel hem de iş yaşamlarında cinsiyet eşitsizliği odaklı çeşitli istismara uğradıkları gözlemlenirken, gerçekleşen bu durumun başka sebeplerinin de olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenlerin başında göçmen ve kadın olmaları, Almanca bilmemeleri, gelenek ve töre tabularıyla cesaretlerinin kırık olduğu gerçeği gelmektedir. Önemli bulgulardan bir diğeri de gelin konumundaki kadınların hemcinsleri olan kayınvalideleri tarafından istismar edildikleri olmuştur. Anadolulu Göçmen İşçi Kadınların o dönem özelinde hem özel yaşamlarında hem de çalışma hayatlarında beden, zihin ve emek bağlamında sömürüldükleri kendilerinin de o dönemde yasal ve yaşamsal haklarını savunamayacak durumda bulundukları tespit edilmiştir.

Abstract:
Upon the call of the newly restrucured German workforce in early 60ies,  from every corner of Anatolia people migrated to Germany. Consequently two different cultures, traditions, beliefs and life practices met in Germany. The mingling of these two cultures togeher provided various situations in social and psychological cases, which found reflections as the subject matters in the literatures of both nations. The literary movement in which the t experiences of immigrants are reflected is called "Immigrant Literature" (Migrantenliteratur). In the works of Immigrant Literature where the differences among the immigtrants, social conflicts, ethnic-religious oppression, individual and social troubles are handled around within the framework of the homesickness, along with such matters as problems in education, alienation originated from being foreigners in Germany are also extensively examined subjects. Journalist and writer Metin Gür, one of the prominent representatives of Immigrant Literature, brings forth with his writings and researches the problems of the workers working in Germany. His works written in socio-cultural story genre titled Sütü Küstürmek and Kınanın Soluşu, he examines the experiences of women who migrated to Germany for two different social roles and purposes. Some of these women are women who have migrated to Germany as workers, and some other are women who participate in migration by way of  marriage. Gür, who handles the difficulties, socio-economic troubles and the injustices practised on them as brides or workers in Germany, conveys the troubles in both of his works without disturbing the world of reality.
The purpose of our study is to shed light on the period when such women were exploited socio-culturally and economically. While conducting the research objects, a sociological perspective has been adopted through literary science study methods. In order to explain the exploitation of labor that workers in the works faced, a sociological approach was employed through the Marxist Review Method, employing various Feminist Theories. In line with the method of examination adopted, the immigrant female worker characters are analyzed through various forms of exploitation in Sütü Küstürmek. In the work titied Kınanın Soluşu, the abuse cases experienced by the female characters who went to Germany by way of marriage are examined.
It has been viewed that the women subjected to gender inequalities both in their private and working life have been expolited, behind which there are some other factors. At the top of this inequality comes the fact that they are being "women" and "non-German speaking individuals" beset and discouraged by mores, traditions and taboos. Another signifacant finding is the brides who have been expolited by their own mothers-in-law. This research has also determined that these immigrant female workers have been exploited physically, mentally and in terms of labour both in their private and working life, and have been found that they had not the means in that particular period to vitally and legally exercise their rights.