Majör depresif bozuklukta koku algısı ve kokunun hedonik değerlendirmesi
Olfactory perception and hedonic assessment of odor in major depressive disorder
Yazar: EZGİ SERAY ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. TUNÇ ALKIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Klinik Sinirbilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anhedoni = Anhedonia ; Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Hedonizm = Hedonism ; Koku duyusu = Smell ; Koku hastalıkları = Olfaction disorders ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials

Özet:
Amaç: MDB'li hastalar ile sağlıklı kontroller arasındaki koku duyusu açısından fark
olup olmadığı araştırılmıştır. Ayrıca, bireylerdeki anhedoni düzeyi ile kokulara verilen
hedonik puanlamalar arasındaki ilişki de incelenmiştir. Kognitif işlevler ile koku testleri
arasındaki ilişki araştırılmıştır.
Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvurmuş majör
depresif bozukluk tanısı almış 16 hasta ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 11 sağlıklı
kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Katılmcıların depresyon düzeylerini ölçmek için Hamilton
Depresyon Derecelendirme Ölçeği, anhedoni düzeylerini ölçmek için ise TEPS Anhedoni
Ölçeği kullanılmıştır. Her iki grup için kognitif işlevler Addenbrook Kognitif Değerlendirme
Bataryası ile tespit edilmiştir. Koku duyu performansı Sniffin' Sticks Koku Çubukları ve
olfaktometre ile elde edilen uyarılmış potansiyel verileri ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Depresyon hastaları ve sağlıklı kontroller arasında yapılan karşılaştırma
sonucunda hasta grupta, koku çubukları testinde koku eşiği (p= 0,000), koku ayırt etme (p=
0,008) ve toplam koku puanlarının (p= 0,000) anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür.
Olfaktometre bulgularında hasta ve sağlıklı kontroller arasında koku uyaranlarından elde edilen
genlik ve latans değerlerinin anlamlı olarak farklılaşmadığı saptanmıştır (p>0,05). Hasta ve
sağlıklı kontroller arasında Addenbrook Kognitif Değerlendirme Bataryasına göre toplam
puanlar (p=0,002) ile akıcılık (p=0,002) ve bellek (p=0,027) skorları arasında anlamlı bir fark
saptanmıştır. Hastaların kognitif işlevlerinin sağlıklı kontrollerden anlamlı düzeyde daha düşük
olduğu görülmüştür. Kognitif işlevler ile koku testleri arasında bir ilişki bulunmamıştır 
2
(p>0,05). Hasta ve sağlıklı kontrollerin kokulara verdikleri hedonik puanlar karşılaştırıldığında
gruplar arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Kokuların hedonik değerlendirmesi
ile anhedoni düzeyleri arasında bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Depresyon hastalarında koku duyusunda bozulma olduğu psikofizik testler
sonucunda görülmüştür. Kokunun hedonik değerlendirmesi gruplar arasında anlamlı bir fark
göstermemektedir. Kokunun hedonik değerlendirmesi ile anhedoni düzeyleri arasında ilişki
bulunmamıştır. Koku testleri ile kognitif işlevler arasında bir ilişki bulunmamaktadır.
Bulgularımız daha büyük bir örneklemle tekrar araştırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Depresyon, Sniffin' Sticks, kemoduysal uyarılma/olay ilişkili
potansiyeller, kognisyon, anhedoni

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate whether there is a difference in
olfactory perception between patients with major depressive disorder and healthy controls. We
also investigated the relation between the anhedonia level and the hedonic ratings of odors. The
relation between cognitive functions and odor tests was investigated.
Method: 16 patients who were admitted to the Psychiatry Clinic of Dokuz Eylül
Universtiy Hospital, diagnosed as major depressive disorder and 11 healty volunteers showing
similar features in terms of age and sex were included in this study. The Hamilton Depression
Rating Scale was used to measure the depression levels of the participants and the TEPS
Anhedonia Scale was used to measure the anhedonia levels. Cognitive functions were
determined with Addenbrook Cognitive Assessment Battery. Odor perception was evaluated
with Sniffin' Sticks Test and evoked potential obtained with the olfactometer.
Results: As a result of the comparison between depression patients and healthy controls,
it was observed that the threshold (p= 0,000), discrimination (p= 0,008) and total odor scores
(p= 0,000) of SST battery were significantly lower in the patients. According to the olfactometer
findings, the amplitude and latency values obtained from the olfactory stimuli did not differ
significantly between the patients and healthy controls (p>0,05). A significant difference was
found between the patient and healthy controls between the total cognitive scores (p= 0,002),
fluency (p= 0,002) and memory (p= 0,027) according to the Addenbrook Cognitive Assessment
Battery. It was observed that the cognitive functions of the patients were significantly lower
than the healthy controls. There was no correlation between cognitive functions and odor test
scores (p> 0,05). There was no significant difference between patients and healthy controls in 
terms of hedonic ratings of odor (p> 0,005). There was no relation between hedonic ratings and
anhedonia levels (p> 0,005).
Conclusion: The olfactor dysfunction was observed as a result of psychopyhsical tests.
We detected that the there was no significant difference between groups in terms of hedonic
evaluation of odors and there was no relation between hedonic evaluation of odors and
anhedonia levels. We also found that there was no relation between odor tests and cognitive
functions. Our results should be repeated with the larger sample.
Key Words: Depression, Sniffin' Sticks, chemosensory event related potentials,
cognition, anhedonia.