Türkiye'de COVİD-19 salgın yönetiminin liderlik davranışları açısından değerlendirilmesi: Fahrettin Koca örneği
Evaluation of COVID-19 pandemic management in Turkey in terms of leadership behaviors: The case of Fahrettin Koca
Yazar: NADİDE ÇAKIROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH UZUN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Bu çalışmada, "Covid-19 salgınıyla mücadelede liderin sergilediği davranışlarla başarılı bir kriz yönetimi arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?" sorusuna cevap aranmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de Covid-19 salgın sürecinin etkin bir şekilde yönetilmesinde liderin sergilediği davranışların rolünü ortaya çıkarmak ve kriz yönetimi iletişiminin yürütücüsü ve sözcüsü olan Fahrettin Koca'nın salgın sürecinde sergilediği liderlik tarzlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Kriz yönetiminde etkili olan liderlik tarzlarının belirlenmesinde davranışsal liderlik teorisi kapsamında, yöneticilerin hangi davranışları sergileyerek daha başarılı oldukları ortaya çıkarılmıştır. 

Araştırmanın kapsamı çerçevesinde, Covid-19 salgını sürecinde Sayın Fahrettin Koca'nın bilim kurulu raporlarındaki paylaşımları ve basın bülteni demeçleri incelenmiştir. Çalışmada, keşfedici nitel araştırma yöntemi kullanılarak Fahrettin Koca örneği üzerinden liderlik tarzları ve salgın yönetimi arasındaki ilişki incelendiğinden dolayı keşfedici örnek olay çalışması uygulanmıştır. Çalışma kapsamında iki farklı veri toplama tekniği kullanılmıştır. Örneklem belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Birincisi örneklem olarak alınan Fahrettin Koca'nın Covid-19 salgınının başlangıcından itibaren ilk 18 aylık süreç içinde bilim kurulu raporlarındaki paylaşımlarını ve söylemlerini konu alan doküman incelemesi, ikincisi ise alanında uzman kişilerden oluşan belli bir gruba yüz yüze olarak uygulanan derinlemesine görüşme tekniğidir.

Çalışma kapsamında elde edilen veriler nitel veri analiz programlarından birisi olan MAXQDA programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bu bağlamda, kriz döneminde etkili olan liderlik türleri arasında Fahrettin Koca'nın görev odaklı liderlik özelliklerini oldukça yüksek düzeyde sergilediği ortaya çıkmıştır. Covid-19 salgınının ortaya çıkardığı zorluklarla mücadelede ilk olarak işine odaklılığı, sorumluluğu, kararlı ve azimli olmayı vurgulayan görev odaklı liderliğin önemli bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'nin sahip olduğu kültürel değerlerin, yönetsel yapının ve çevresel faktörlerin liderin davranışı üzerinde önemli bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Fahrettin Koca'nın bilimsel, samimi, işine odaklı, sorumluluk sahibi, şeffaflık, dürüstlük, kararlılık, doğru ve zamanında bilgilendirme gibi özellikleri sayesinde güven veren bir liderlik profili sergilediği ortaya çıkmıştır. Covid-19 salgınının etkin yönetiminde Türk toplumunda güven kavramı ön plana çıkmıştır. Lidere duyulan güven duygusunun salgın sürecinin başarılı yönetilmesi üzerinde en önemli belirleyici unsurlardan birisi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study seeks to answer the question, "What is the relationship between the behaviors exhibited by the leader in the fight against the Covid-19 pandemic and successful crisis management?". This study was conducted to reveal the role of the leader's behaviors in effectively managing the Covid-19 epidemic process in Turkey and to examine the leadership styles exhibited by Fahrettin Koca, the executive and spokesperson of crisis management communication, during the epidemic process. Within the scope of behavioral leadership theory in determining the leadership styles that are effective in crisis management, it has been revealed which behaviors managers are more successful by exhibiting.

Within the scope of the study, during the Covid-19 pandemic, Mr. Fahrettin Koca's statements in the scientific committee reports and press release statements were examined. In the study, an exploratory case study was applied because the relationship between leadership styles and epidemic management was examined through the example of Fahrettin Koca using the exploratory qualitative research method. Two different data collection techniques were used within the scope of the study. Purposive sampling method was used to determine the sample. The first is a document analysis of Fahrettin Koca's statements and discourses in the scientific committee reports in the first 18 months since the beginning of the Covid-19 outbreak, and the second is an in-depth interview technique applied face-to-face to a group of experts in the field.

The data obtained within the scope of the study was analyzed using the MAXQDA program, one of the qualitative data analysis programs. In this context, it was revealed that Fahrettin Koca exhibited task-oriented leadership characteristics at a very high level among the leadership types that were effective during the crisis period. It has been determined that task-oriented leadership, which emphasizes work focus, responsibility, determination and perseverance, has a significant impact in combating the challenges posed by the Covid-19 epidemic. It has been determined that Turkey's cultural values, administrative structure and environmental factors have a significant impact on the leader's behavior. It has been revealed that Fahrettin Koca displays a trustworthy leadership profile thanks to his characteristics such as scientific, sincere, work-oriented, responsible, transparency, honesty, determination, accurate and timely information. In the effective management of the Covid-19 pandemic, the concept of trust has come to the fore in Turkish society. It has been determined that the sense of trust in the leader is one of the most important determinants of the successful management of the pandemic process.