İlerlemeci tarih anlayışının çağdaş siyaset bilimi bağlamında eleştirisi
The progressive understanding of history criticism in the context of contemporary political science
Yazar: ROJBİN ÖZMAL
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜRBÜZ
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Epistemoloji = Epistemology ; Siyaset = Politics ; Siyaset bilimi = Political science ; Sosyal hareketler = Social movements ; Tarih felsefesi = History philosophy ; İlerlemecilik = Progressivism

Özet:
İlerlemeci tarih anlayışı modern zamanda Avrupa'nın dönüşümüne yol açan bir
dizi toplumsal hareket sonucu benimsenilen tarih anlayışıdır. Bu anlayış tarihsel
işleyişin sürekli olarak ilkelden yetkinleşmeye doğru bir hareket halinde
olduğunu kabul eder. Bu açıdan geçmişin bir bütün olarak aşılması gerektiğini
iddia ederken, geleceği de inşa edilmesi gereken bir yapı olarak görür. Bu
noktada gelecek belli idealler çerçevesinde değil, bilimsel bir temel üzerine inşa
edilir. Bu temellendirme bir kuramcının tarih adına çeşitli varsayımsal
serüvenler oluşturarak, tarihi belli aşamalar dizisiyle, nihai aşamada
mükemmelleşeceği evrensel bir hareket tarzı üzerine oturtmasıyla olur. Tarihsel
süreçlerin doğası üzerine yaptıkları yorumda yalnızca bir dinamiği ele alan bu
kuramcılara göre, evrensel hareket tarzında ortaya çıkan farklılıkların tek nedeni
hareket hızıdır. Daha ilerde olan daha hızlı, arkada olan ise daha yavaş hareket
etmektedir yalnızca. Bu anlayış çerçevesinde şekillenen ve çağdaş siyaseti etkisi
altına alan beş kuram çalışma kapsamında ele alınarak, bu kuramların toplumsal
ve siyasal hayattaki yansımaları tespit edilecek, bunun yanında bilimsel
geçerliliği sorgulanacaktır. Çalışmaya, konuyla ilgili literatürde var olan
kaynaklar olabildiğince dahil edilerek temellendirmek amaçlanmıştır.

Abstract:
The progressive understanding of history is the understanding of history adopted
as a result of a series of social movements that led to the transformation of Europe
in modern times. This understanding accepts that the historical process is
constantly moving from primitive to perfection. In this respect, while that claims
that the past should be overcome as a whole, that also sees the future as a
structure that needs to be built. At this point, the future is built on a scientific
basis, not within the framework of certain ideals. This grounding happens when
a theorist creates various hypothetical adventures in the name of history and
bases history on a universal course of action, which it will perfect through a
certain series of stages. According to these theorists, who consider only one dynamic
in their interpretation of the nature of historical processes, the only reason for the
differences in the universal movement style is the speed of movement. Those further
ahead move faster, those behind only slower. Five theories that are shaped within
the framework of this understanding and that affect contemporary politics will
be discussed within the scope of the study, the reflections of these theories in
social and political life will be determined, and their scientific validity will be
questioned. It is aimed to base the study by including the resources available in
the literature on the subject as much as possible.