Baş ağrısı nedeniyle başvuran hastalarda kranial bt anjiyografide anevrizma saptanma oranı ve subaraknoid kanama ile ilişkisinin değerlendirilmesi
The rate of intracranial aneurysms found in cranial ct angiography in patients with headache and relationship with the presence of subarachnoid hemorrhage
Yazar: EMİNE ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÖNCEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı baş ağrısı nedeniyle kranial Bilgisayarlı Tomografi anjiyografi ( BTA ) çekilen hastalarda anevrizma saptanma oranının ve bunun subaraknoid kanama varlığı (SAK)  ile ilişkisinin  değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Ocak.2011-Ağustos.2013 tarihleri arasında baş ağrısı nedeniyle BTA çekilen 142'i erkek, 147'i kadın olmak üzere toplam 289 hasta retrospektif olarak iki radyolog tarafından birlikte değerlendirilmiştir, (ortalama yaş :51.8,yaş aralığı: 18-87 ). Önce kontrastsız seriler SAK varlığı açısından incelenmiştir. Daha sonra anjiografi görüntüleri anevrizma varlığına yönelik olarak değerlendirilmiştir. Olgular anevrizma varlığına dayanarak sınıflanmıştır (anevrizma var/yok şeklinde). Anevrizmalar , tipi, yerleşim yeri, boyut  özellikleri gibi ayrıntılarıyla incelenmiştir. Anjiografi görüntülerinin değerlendirilmesinde  aksiyal kaynak görüntülere ek olarak  maksimum intensite projeksiyon (MIP) ve 3 boyutlu reformat imajlar kullanılmıştır. 
Kontrastsız BT'nin SAK varlığına dayanarak anevrizma varlığını öngörmedeki duyarlılığı, özgüllüğü, pozitif öngörü değeri ve negatif öngörü değeri ki-kare testi kullanılarak hesaplanmıştır. Ayrıca anevrizma varlığı ile SAK arasındaki korelasyonu saptamak için kappa analizi yapılmıştır.
Bulgular:Baş ağrısı nedeniyle BTA çekilen 289 hastanın 132 tanesinde anevrizma saptanmış olup, geri kalan 157 tanesinde anevrizma izlenmemiştir. Kontrastsız seriler değerlendirildiğinde; 142 hastada SAK mevcut olup, bu hastaların 81'inde anevrizma izlenirken, 61'inde anevrizma saptanmamıştır. Buna karşın 147 hastada SAK mevcut olmayıp, bu hastaların da 51'inde anevrizma izlenirken, 96'sında anevrizma saptanmamıştır. Bu verilerle kontrastsız BT'nin SAK varlığına dayanarak anevrizma varlığını öngörmedeki duyarlılığı %61, özgüllüğü %61, pozitif öngörü değeri %57 ve negatif öngörü değeri %65 bulunmuştur. Ayrıca kappa testinde anevrizma varlığı ile SAK arasında zayıf korelasyon saptanmıştır.
Sonuç: Özellikle acil şartlarında baş ağrısı kliniği ile başvuran olgularda en çok kullanılan radyolojik tetkik kontrastsız BT incelemedir. Ancak kontrastsız serilerde SAK saptanmaması rüptüre anevrizma tanısından uzaklaştırsa da anevrizma varlığını dışlamamaktadır. Öte yandan BTA'nın her türlü nedenden kaynaklanabilecek hafif ve non-spesifik baş ağrısı durumlarında tarama tetkiki olarak kullanılması uygun değildir. Tanısal algoritmde en doğru yaklaşım hastanın kliniğini en önemli unsur olarak kabul ederek uygun basamakları izlemektir.

Abstract:
Purpose: The purpose of our study is to evaluate the rate of aneurysms detected in cranial computed tomography angiography (CCTA) in patients with headache  and to determine the relationship between the presence of subarachnoid hemorrhage (SAH) and aneurysm. 
Materials and Methods: In this study a total of 289 patients (142 male, 147 female, avarage age 51.8, range 18-87) who had undergone CCTA due to headache were retrospectively evaluated  by two radiologist. Firstly, series without contrast were evaluted for the presence of SAH. Later,angiographic images were evaluted for the presence of aneurysm. The patients were grouped according to the presence or absence of aneurysm.The aneurysms were reviewed in details such as type, localization,dimension  properties etc
For the assessment of angiographic images,  maximum intensity projection and 3 dimensional reformatted images were used in addition to the axial source images. 
The sensitivity, specificity, positive and negative predictive values of CT non-enhanded CT to estimate the presence of aneurysm depending on the presence of SAH were calculated with chi-square test. Additionally, with kappa analysis the correlation between the presence of SAH and aneurysm was evaluated.
Results: Among 289 patients who had undergone CCTA due to headache, aneurysms were detected in 132 patients, while no aneurysm was found in 157 patients. Concerning the non-enhanced series, SAH was detected in 142 patients and in 81 patients  among them, aneurysms were detected, while no aneurysm was found in the remaining 61 patients. On the other hand, among 147 patients without SAH, 51 patients had aneurysm, whereas in 96 of them no aneurysm was found. According to these findings, the sensitivity, specificity, positive and negative predictive values of CT non-enhanced CT to estimate the presence of aneurysm depending on the presence of SAH were calculated as  61%, 61%, 57% and 65%, respectively.Also, the kappa analysis revealed poor correlation between the presence of SAH and aneurysm. 
Conclusion:The most common examination modality to evaluate patients with headache especially in emergency conditions is non-enhanced CT: Although the absence of SAH in non-enhanced series makes the diagnosis of ruptured aneurysm less probable, it does not rule out the presence of aneurysm. On the other hand, the use of CCTA as a screening test for every kind of headache is not appropriate. The best approach in diagnostic algorithm is to follow the appropriate steps considering the clinical symptoms of the patients as the most important determinant.