Ege bölgesi kilimlerinde yer alan motiflerin mitolojik ve sembolik anlamları
The symbolic meanings of the aegean regions rugs motifs
Yazar: HATİCE EBRU AÇIKKOL
Danışman: DOÇ. DR. Doç. Dr. Ümbülbanu HAMİDOVA
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokumalar = Weavings ; Ege bölgesi = Aegean region ; El sanatları = Handicrafts ; Kilimler = Rugs ; Mitoloji = Mitology ; Motifler = Motifs ; Sembolik anlatım = Symbolic expression ; Semboller = Symbols ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Pazırık halısı ile başlayan Türk dokuma sanatı zaman zaman farklı tartışmalara konu
olmuştur. Eskiden günümüze dokumalarda kullanılan mitolojik ve sembolik anlamları olan
motiflerle ilgili pek fazla ayrıntılı araştırma yapılmamıştır. Ancak bu motiflerde yatan
sembolik anlamlar, hala bir ulusun kültürüne ayna tuttuğu aşikârdır. Bu tezin amacı Ege
Bölgesi Kilimlerinde Yer alan Motiflerin Sembolik anlamlarını vurgulamak, kilimlerde nasıl
kullanıldığını sentezlemek ve eski çağlardan, günümüze kadar gelen bu sembollerin
hayatımızdaki önemli yerini inceleyip literatüre kazandırmaktır.
Ege Bölgesi Kilimlerinde Yer Alan Motiflerin Sembolik Anlamları ile ilgili yapılmış
olan bu tez çalışmasında; Ege Kilimleriyle ilgili müze araştırması yapılmış ve bu kilimlerde
tespit edilen motiflerin sembolik anlamlarıyla ilgili literatür taraması yapılmış, bu alanla ilgili
Azerbaycan kaynaklarında yararlanılmış ve konuyla ilgili kitap, tez, makale ve dergiler
incelenmiştir.
Türk dokuma sanatının gelişim evrelerine bakıldığında Ege Bölgesi'nin bir dokuma
üretim merkezi olduğu görülmektedir. Bölgenin hem sosyal ve ekonomik yapısı hem de ticari
açısı boyutu dokuma sanatını önemli şekilde etkilemiştir.
Yapılan çalışmada sonucunda Ege Bölgesi'nin farklı yörelerinde kilim dokuma
üretiminin halen devam ettiği ve bu dokumalarda kullanılan motiflerin sembolik anlamları
olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen bilgi ve kilim görselleri anlamlı ve sistematik bir
şekilde tez çalışmasında, analiz edilmiş ve tek tek yorumlanmıştır. Böylece Ege bölgesi
kilimlerinde yer alan motiflerin sembolik anlamları görsellerdeki şekilleri ile kayıt altına
alınınmış olacak. Literatüre katkıda bulunacak bu anlamlı motifler kuşaktan kuşağa
aktarılarak alana fayda sağlayacağını ummaktayız.
Anahtar Kelimeler: Dokuma, mitoloji, sembolik, motif, sanat.

Abstract:
The Turkish weaving art which started with the pazırık carpet has become a topic for
different arguments from time to time. There has not been any detailed investigation done
about the mythological and symbolic meanings of the patterns used from the past to the
present. However, the symbolic meanings laying under these patterns reflect the culture of a
nation. The scope of this thesis is to emphasize the symbolic meanings of the patterns used in
Egean Region rugs also synthesize how it is used in these rugs and to investigate the
importance of these symbols which has come from old times until today and brought into
literature.
In this research, the symbolic meanings of the patterns used in the Egean Region rugs.
museum investigation about the Egean rugs has been done and literature research about the
symbolic meanings of the patterns detected in these rugs has been done. Also, Azerbaijan
sources have been utilized and books, theses, journals, and articles have been examined about
this topic.
When looked at the developmental stages of the Turkish weaving art it has been seen
that the Egean region is the center of weaving production. Both the social and economic
structure of the region and its commercial aspect have significantly affected the art of
weaving.
In this research, it has been found that rug weaving production is still continuing in
different parts of the Egean region and the patterns used in these weavings have symbolic
meanings. The information and rug images obtained have been analyzed and reviewed one by
one in a logical and systematic perspective during this research. Consequently, the symbolic
meanings of the patterns used in Egean region rugs are going to be recorded due to the
structures as in the images. We hope that These meaningful patterns brought in literature are
going to be transferred from generation to generation and gain benefit to this area topic.
Keywords: weaving, mythology, symbolics, patt