Evde bakım hizmeti alan engelli bireye sahip ailelerin bakım verme yükleri ile yaşam kalitelerinin belirlenmesi:  Amasya örneği
Capacities of families to support their disabled members who get residential care and specification of these families' quality of life: case in Amasya
Yazar: YUNUS MACİT
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS EMRE ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Amasya = Amasya ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Araştırma kapsamında Amasya ilinde engelli bireye sahip evde bakım hizmetinden yararlanan ailelerin bakım verme yükleri ile yaşam kalitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı olarak planlanmıştır. Araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak hazırlanan sosyo-demografik bilgileri içeren anketle birlikte İnci ve Erdem tarafından 2006 yılında geçerlik ve güvenilirlik çalışması yapılarak Türkçeye uyarlanan Bakım Verme Yükü Ölçeği ile 2013 yılında Cavkaytar ve Meral tarafından geçerlik ve güvenilirlik çalışması yapılan Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma Kapsamında Amasya Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü'nden Ocak 2015 verilerine göre evde bakım yardımı alan 2560 aileden 163 aile ile yüz yüze görüşme yapılarak anket formları doldurulmuştur. Elde edilen verilerin SPSS 21 programında frekans dağılımları, aritmetik ortalamaları, standart sapmaları alınmış, Mann whitney U testi ve ileri düzey Kruskal Wallis-H testi uygulanarak verilerin ileri düzey analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Engelli evde bakım hizmetinden faydalanarak engelli bireylerine bakan aile yakınlarının yaşlarına bakıldığında ise % 3,1'inin 18-25, % 22,7'sinin 26-40,  % 44,2'sinin 41- 55, % 30,1'inin de 56 yaş ve üzerinde oldukları görülmektedir.  Evde bakım hizmetinden faydalanan engelli bireylerin  % 61,3'ü kadın, % 38,7'si erkek, bakıcıların ise % 84 kadın, % 16 erkek olduğu saptanmıştır. Araştırmada yer alan engelli bireylerden % 28,8'i evli iken, % 29,4'ü hiç evlenmemiştir. Bakıcıların medeni durumlarına bakıldığında ise bakım ücreti alan bireylerin % 90,2'lik kısmının evli, % 7,4'ünün bekâr, % 0,6'sının boşanmış ve % 1,8'inin ise eşinin vefat ettiği bilgisine ulaşılmaktadır. Bakım hizmetinden faydalanan engelli bireylerin % 68,7'si okur- yazar değildir. Bakım hizmeti veren bakıcıların ise % 9,8'inin emekli, % 0,6'sının memur, % 3,7'sinin işçi, % 81,6 gibi büyük bir kısmının ev hanımı, % 4,3'ünün ise çiftçi olduğu görülmektedir. Yapılan araştırmada engellilerin % 73,6'sının fiziksel ya da bedensel, % 1,8'sinin ruhsal, % 24,6'sının ise zihinsel engelli olduğu, bireylerin % 12,3'ünün doğum öncesi sebeplerle, % 12,9'unun doğum sürecinde engelli hale geldiği, % 5,5'inin kazalar sonucunda engelli olduğu, % 49,1'inin hastalıklara bağlı olarak, % 19,6'sının yaşlılığa bağlı olarak, son olarak ise % 1'inin ise yanlış tedavi sonucu engelli duruma geldiği bilgilerine ulaşılmıştır. 
Sonuç:  Araştırma sonucunda Amasya ilinde evde bakım hizmetinden faydalanan ailelerin bakım verme yükü ile yaşam kalitesi arasında yapılan korelasyon analizi neticesinde ters orantı bulunurken, araştırmaya katılan engelli bireye sahip ailelerin yaşam kalitesinin aritmetik ortalaması 97 puanla yüksek, bakım veren bireylerin bakım verme yükü ise aritmetik ortalaması 27 puanla düşük çıkmıştır

Abstract:
Objective: aim of this study is to find out the capacities of families to support their disabled members who get residential care and specification of these families' quality of life in Amasya
Medium and Method: the study is planned as a qualitative research in which, a questionnaire which includes the socio- demographic information, along with Capacity For Delivering Residential Care Scale which was translated by İnci and Erdem into Turkish after passing the reliability and validity tests in 2006, and Beach Center Family Life Quality Scale which was examined by Çaykaytar and Meral in terms of validity and reliability were used. Accordingly with the information taken by provincial directorate of family and social policies, face to face meeting with 163 families from a total number of 2560 families was held and questionnaires were filled. Research findings' frequency distribution, arithmetic average, standard deviation was calculated, and by applying Mann Whitney U test and advanced Kruska Wallis- H test findings were analyzed extensively. 
Findings: It was found out that %3.1 of the family member who takes care of the disabled family member by benefitting from the residential care is 18-25 years old, %22.7 is 26-40 years old, %44,2 is 41-55 years old and %30.1 is 56 years old and older. % 61.3 of the disabled people who benefit from the residential care is women, %38.7 is men, and %84 of caretakers is women, %16 is men. While % 28.8 of the disabled individuals in the research is married, % 29.4 of them has never been married.  Caretakers' marital status is as follows: %90.2 is married, %7.4 is single, % 0.6 divorces, and % 1.8 is widow. %68.7 of the disabled individuals who benefit from residential care is illiterate.  %9.8 of the caretakers is retired, %0.6 is clerk, %3.7 is worker, %81.6 is housewife and %4.3 is farmer. As a result of the research it has been found out that % 73.6 of the disabled individuals is physically, %1.8 is mentally and %24.6 is cognitively disabled. %12.3 of these individuals due to prenatal reasons, %12.9 of them during birth and %5.5 of them due to accidents, %49.1 is due to illness related reasons, %19.6 of them due to old age related reasons, and %1 of them due to malpractice became disabled.
Result: At the end of the research it was found out that the hardships on families who benefit from residential care to support their disabled member is inversely proportional with the life quality. Arithmetical average of life quality of families who attended the research is found to be 97 point which is rather high, and arithmetical average of burden of the individuals who provide residential care is found to be 27 point which is regarded as a low point.