Akciğer nakil listesine giren son dönem akciğer hastalarının beslenme durumlarının ve beden kütle indekslerinin akciğer kapasitesi, fonksiyonel kapasite ve mortaliteye etkisi
The effect of nutritional status and body mass indexes on lung capacity, functional capacity and mortality of end-stage lung patients on the lung transplant list
Yazar: ÖZGE YILMAZ TEKİNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Akciğer nakli, son dönem akciğer hastalığı olanlar için hayat kurtarıcı bir tedavi yöntemidir. Akciğer nakli adayının değerlendirilmesinde beslenme durumu da dahil olmak üzere pek çok faktör bulunmaktadır. Yetersiz beslenme, nakil sonrası hayatta kalmayı tehlikeye atar ve uzun bekleme süreleri, hastalar zaten yetersiz beslendiğinde sonuçları daha da kötüleştirmektedir. Nakil öncesi aşamada beslenme hedefleri arasında beslenme durumunun optimizasyonu ve organ yetmezliğinin neden olduğu beslenmeyle ilişkili semptomların tedavisi yer alır. Bu çalışmada, akciğer nakil listesine girmiş hastalarda beslenmenin fonksiyonel kapasite, akciğer kapasitesi, BODE indeksi, tüm nedenlere bağlı mortalite, nakil sonrası yoğun bakım yatış süresi ve hayatta kalma süresine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2016-2022 tarihleri arasında nakil listesine giren 210 hasta üzerinde retrospektif kohort olarak yürütülmüştür. Araştırmada listede ex olanların albümin ortancası listede olanlara göre daha düşük bulunmuştur  (p:0,013). Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olanlarda BODE ile nutrisyonel risk indeksi (NRI) arasında negatif yönde orta düzeyde istatistiksel anlamlı ilişki  (r:-0,446; p:0,006), albümin ile negatif yönde orta düzeyde istatistiksel anlamlı ilişki  (r:-0,434; p:0,007) bulunmuştur. Araştırmada tüm hastalar içinde ağır malnutrisyon oranı %44,9, orta malnutrisyon ise %35,3'dür. Hastaların neredeyse tamamında malnutrisyon saptanmıştır. Ağır malnütrisyonu olanların solunum fonksiyon testi değerlerinin ortancası hafif malnütrisyonu olanlara göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (sırasıyla p:0,003; p:0,003; p<0,001). Malnutrisyon grupları arasında fonksiyonel kapasite ile bir ilişki bulunmamıştır. Düşük albümin düzeyine sahip hastaların altı dakika yürüme  ortancası albümin düzeyi normal olan hastalara göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur  (p:0,008). Beden kütle indeksinin  FEV1 (lt) ile zayıf düzeyde  (r:0,314; p<0,001), FEV1 (%) ile orta düzeyde  (r:0,404; p<0,001), FEV1/FVC ile zayıf düzeyde  (r:0,214; p<0,001), NRI ile çok güçlü  (r:0,81; p<0,001), nakil sonrası NRI ile orta düzeyde  (r:0,537;p<0,001), BODE indeksi ile ters yönde zayıf düzeyde  (r:-0,321; p<0,001), nakil sonrası yoğun bakım süresi ile zayıf düzeyde korelasyon gösterdiği  (r:0,225; p:0,039) bulunmuştur.  Nakil sonrası yaşam süresi ile NRI arasında çok güçlü  (r:0,850; p:<0,001) korelasyon bulunmuştur. Kolesterol, prealbumin, hemoglobini düşük olanlarda normal olanlara göre BKİ, FVC%, FEV1 (%),  anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Kolesterolu normal olanlarda hafif ve orta/şiddetli düşük olanlara göre NRI anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur  (p:<0,001). Araştırmada nakilden bir ay sonra ölçülen albumin değeri 1 birim arttıkça nakil sonrası yaşam süresinin 54,6 gün arttığı bulunmuştur (ANOVA F:7,132 p:<0,001, Adjusted R2: 0,235). Araştırmada, beslenme bozukluklarının akciğer kapasitesi, nakil sonrası yoğun bakım yatış süresi ile yaşam süresine etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Akciğer nakli adaylarında nakil öncesi beslenme durumununun uygun beslenme tarama araçlarıyla belirlenmesi ve yetersiz beslenmeye bağlı olarak yüksek morbidite ve mortalite riskine sahip olduğu tespit edilen adaylara, beslenme destek tedavisi ve gerekirse enteral veya parenteral beslenme desteği ile ameliyat öncesi beslenme durumları düzenlenerek bekleme listesinde mortalitenin azaltılması ve nakil sonrası yaşam sürelerinin ve kalitelerinin arttırılması sağlanabilir.

Abstract:
Lung transplantation is a life-saving treatment method for individuals with end-stage lung disease. There are numerous factors to consider in evaluating a lung transplant candidate, including nutritional status. Inadequate nutrition jeopardizes post-transplant survival, and prolonged waiting times exacerbate outcomes when patients are already malnourished. Pre-transplant nutrition goals include optimizing nutritional status and addressing nutrition-related symptoms caused by organ failure. This study aims to investigate the impact of nutrition on functional capacity, lung capacity, BODE index, all-cause mortality, duration of post-transplant intensive care unit stay, and survival time among patients listed for lung transplantation. Conducted as a retrospective cohort study from 2016 to 2022, the research involved 210 patients on the transplant list. The study found that median albumin levels were significantly lower in patients who were listed as "ex" compared to those listed as active (p: 0.013). Among patients with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), a moderate negative correlation was observed between BODE and nutritional risk index (NRI) (r: -0.446; p: 0.006), as well as between albumin and NRI (r: -0.434; p: 0.007). Severe malnutrition was found in 44.9% and moderate malnutrition in 35.3% of all patients, indicating malnutrition was prevalent across the board. Patients with severe malnutrition had significantly lower median values in respiratory function tests compared to those with mild malnutrition (p: 0.003; p: 0.003; p < 0.001). However, no relationship was found between malnutrition groups and functional capacity. Patients with low albumin levels had significantly lower median six-minute walk distance compared to those with normal albumin levels (p: 0.008). Body mass index (BMI) showed weak positive correlations with FEV1 (lt) (r: 0.314; p < 0.001), FEV1 (%) (r: 0.404; p < 0.001), and FEV1/FVC (r: 0.214; p < 0.001), strong positive correlation with NRI (r: 0.81; p < 0.001), moderate negative correlation with BODE index (r: -0.321; p < 0.001), and weak positive correlation with post-transplant ICU stay (r: 0.225; p: 0.039). There was a very strong correlation between post-transplant survival time and NRI (r: 0.850; p: < 0.001). Patients with low cholesterol, prealbumin, and hemoglobin levels showed significantly lower BMI, FVC%, and FEV1 (%) compared to those with normal levels. Conversely, NRI was significantly higher in patients with normal cholesterol levels compared to those with mild or moderate/severe deficiencies (p: < 0.001). The study revealed that higher post-transplant albumin levels corresponded to increased post-transplant survival time; specifically, an increase of 1 unit in albumin was associated with an additional 54.6 days of survival (ANOVA F: 7.132, p: < 0.001, Adjusted R2: 0.235). In conclusion, the study demonstrates the impact of nutritional disorders on lung capacity, post-transplant ICU stay, and survival time. It emphasizes the importance of assessing pre-transplant nutritional status using appropriate screening tools and providing nutritional support therapy, including enteral or parenteral nutrition if necessary, to improve pre-transplant nutrition status, reduce mortality on the waiting list, and enhance post-transplant survival and quality of life.