Çocuk kitapları aracılığıyla okul öncesi dönem çocuklarının çevre duyarlılığının sorgulanması: Bir çocuklarla felsefe çalışması
Questioning preschool children's environmental sensitivity through children' books: A philosophy for children study
Yazar: NEVRA DEMİRSOY
Danışman: DOÇ. DR. ERGİN ERGİNER ; DOÇ. DR. AYSUN ERGİNER
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüzde çevre sorunlarının giderek artan bir hızla büyümesi insanlığın karşılaştığı en büyük sorunlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sorunların üstesinden gelmek ve sürdürülebilir bir gelecek oluşturmak ancak çevreye duyarlı bireylerin yetiştirilmesi ile mümkündür. Okul öncesi dönem, çocukların zihinsel ve duygusal gelişimlerinin en hızlı olduğu dönemdir. Bu dönemde verilen eğitim bireyin gelecekteki tutum ve davranışları üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Çocukların bu dönemde çevre duyarlılığı geliştirmeleri onların gelecekte bilinçli, sorumluluk sahibi ve çevreye duyarlı bireyler olarak toplumda yer almalarını sağlayacaktır. Bu kapsamda erken yaşlardan itibaren çevre bilincinin kazandırılması önemlidir. Bu çalışma; okul öncesi dönemdeki çocukların çevre sorunlarına duyarlı, farklı bakış açıları ile sorgulayan ve problemlere çözümler üretebilen bireyler olarak yetişmelerine katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çocuklarla felsefe çalışmaları üzerinden çevre duyarlılığının nasıl kazandırılacağı araştırılmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılarak desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022- 2023 eğitim öğretim yılında, Nevşehir ilinde kamuya bağlı bir anasınıfı ile bağımsız anaokuluna devam eden toplam 25 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrenciler ile 5 hafta süren çocuklar için felsefe oturumları düzenlenmiştir. Oturumlarda uyaran olarak çevre temalı çocuk kitapları kullanılmıştır. Araştırma verileri gözlem ve doküman analizi kullanılarak elde edilmiştir. Gözlemin kayıt altına alınması için iki farklı uzman kanısı alınarak son şekli verilen gözlem formu oluşturulmuştur. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde tümevarımcı içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma verilerinden elde edilen sonuçlara göre çevre temalı çocuk kitapları ile yapılan çocuklarla felsefe oturumlarının, çocukların eleştirel düşünme becerilerini geliştirdiği böylece çevre sorunlarına farklı bakış açıları ile yaklaştığı görülmektedir. Bu oturumların çocukların çevre duyarlılığının artmasına katkı sunduğu ve onların çevre sorunlarına eleştirel yaklaşan; bu sorunlara akılcı çözümler üretebilen, sorumluluk sahibi bireyler olarak yetişmelerinde etkili olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çocuklarla Felsefe, Çocuklar için Felsefe, Çevre Duyarlılığı

Abstract:
Today, environmental problems are growing at an ever- increasing rate and are one of the biggest problems facing humanity. Overcoming these problems and creating a sustainable future is only possible by raising environmentally sensitive individuals. Prescholl period is the period when children's mental and emotinal development is the fastest. The education given in this period has a great influence on the future attitudes and behaviors of the invidual. Developing environmental awareness in this period will enable children to take part in society as conscious, responsible and environmentally conscious individuals in the future. In this context, it is important to raise environmental awareness from an early age. This study aims to contribute to the development of preschool children as individuals who are sensitive to environmental problems, who question with different perspectives and who can produce solutions to problems. In line with this purpose, it was investigated how to gain environmental awareness through philosophy studies with children. The research was designed using a case study from qualitative research methods. The study group consisted of a total 25 students attending a public kindergarten and an independent kindergarten in Nevşehir province in the 2022-2023 academic year. Philosophy for children sessions were organized with these students for 5 weeks. Environment-themed children's books were used as stimuli in the sessions. Research data were obtained through observation and document analysis. In order to record the observation, a finalized semi- structured observation form was created by taking two different expert opinions. Inductive content analysis was used to analyze the data obtained from the research. According to the results obtained from the research data, it is seen that philosophy for children sessions with environment-themed children's books improve children's critical thinking skills and thus approach environmental problems from different perspectives. It is thought that these sessions contribute to increasing children's environmental awareness and are effective in raising them as responsible individuals who approach environmental problems critically and can produce rational solutions to these problems.
Keywords: Philosophy for Children, P4C, Environmental Sensitivity