Tıp Ceza Hukukunda kendi geleceğini tayin hakkının yansıması olarak rıza ve sınırları
Consent as a reflection of right to self - determination in Medical Criminal Law and its limits
Yazar: BURCU ERTEM
Danışman: PROF. DR. METİN FEYZİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Ceza ve Ceza Usul Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Hukuka uygunluk = Compliance with laws ; Kendi kaderini tayin hakkı = Self-determination ; Rıza = Consent ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law ; Tıbbi müdahale = Medical treatment ; Tıp = Medicine ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Tıbbi müdahaleler gerçekleştiriliş şekilleri itibariyle, bireyin maddi ve manevi bütünlüğünü ihlal etmektedir. Bu nedenle de, tıbbi müdahalelerin ceza hukuku yönünden hukuka uygunluğunun özerklik, insan onuru ve sağlık hakları ekseninde açıklanması gerekmektedir.
Her tıbbi müdahale, kural olarak yaralama suçunu karşılamaktadır. Tıbbi müdahalelerin suç teşkil etmeyişinin, rıza hukuka uygunluk sebebinin mevcudiyeti ile açıklanması gerekir. Birey özerkliğinin asli görünüş şekli olarak kendi geleceğini belirleme hakkı gereğince, her türlü tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğu kural olarak ilgili hastanın rıza göstermesine bağlıdır. Buna göre, hastanın özgürce ve bilgilendirilmiş olarak göstereceği rızası, ilgili eylemi suç olmaktan çıkartacaktır. Şu kadar ki, hastanın rıza yeteneği olmadığı ve her halde kendi geleceğini belirleyemediği durumların, üçüncü kişinin geleceğinin belirlenmesi yetki ve görevi yönünden ele alınması gerekmektedir. Bu durumunda ise hukuka uygunluk sebebi olarak varsayılan rıza gündeme gelecektir.
Kendi geleceğini belirleme hakkı uyarınca, hasta bir tıbbi müdahaleye rıza gösterip, göstermemekte serbesttir. Bireyin kendisi yönünden yaşam tehlikesi arz eden durumlarda dahi, tedaviyi ret hakkı mutlaktır. Şu kadar ki, zarar ilkesi bakımından yani üçüncü kişiler yönünden yaşam ve ağır sağlık tehlikesinin mevcudiyeti halinde, tedaviyi ret hakkı sınırlandırılmıştır. Bireyin genel eylem özgürlüğünün üçüncü kişiler eliyle gerçekleştirilme şekli olarak ilgilinin rızası, özerklik nosyonunun tabiatı gereği ancak insan onuru kıstasında sınırlandırılmaya tabi tutulabilir.

Abstract:
The medical interventions as they carried out violate psychical and moral integrity. Hence the lawfulness of the medical interventions should be thrown in to sharp relief within the axis of the rights to autonomy, human dignity and health. 
Every medical intervention constitutes battery in principle. Legality of the medical interventions should be explained with the presence of justification defenses. In accordance with the right to self-determination as a fundamental prospect of the individual autonomy, the lawfulness of every kind of medical intervention depends on the presence of patients consent. Correspondingly, with the existence of free and informed consent of the patient such an act will no longer constitutes crime. As the patient does not have a capacity to consent and in any case where the patient cannot be able to self determine, than it has to be deemed as a matter of entitlement and duty to third-party determination. In that case, presumed consent as a justification defense should be considered. 
In accordance with the right to self-determination, the patient is free to whether or not to show consent. Even in the case of vital danger the right to refuse medical treatment is absolute. Nevertheless, where the death and serious health harm exists for the others within terms of harm principal the right to refuse medical treatment is restricted. Consent, as a realization of general freedom of action by means of third-party shall only be restricted in conjunction with human dignity in accordance with the nature of autonomy notion.