Tip 2 diabetes mellitus hastalarında insülin direncinin kas kütlesi ve kas gücü ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of insulin resistance with muscle mass and muscle strength in type 2 diabetes mellitus patients
Yazar: ESRA YILMAZ KURT
Danışman: DOÇ. DR. SABAH TÜZÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Biyoelektriksel empedans = Bioelectrical impedance ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Kaslar = Muscles ; Obezite = Obesity ; Trigliseridler = Triglycerides ; İnsülin = Insulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Bu çalışmada tip 2 diabetes mellitus (DM) tanılı hastalarda insülin direncinin kas kütlesi ve kas gücü ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikte olan çalışmamıza 01.07.2021 ve 01.01.2022 tarihleri arasında S.B.Ü. Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Pendik Kaynarca Diyabet Merkezi'ne başvuran 18 yaş ve üzeri, BKİ≥25 kg/m2 olan 396 tip 2 DM tanılı katılımcı dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan, hastaların sosyodemografik özellikleri ve DM ile ilgili özelliklerini içeren anket form uygulanmıştır. Bu anket formunda hastaların cinsiyet, doğum yılı, medeni durum, eğitim düzeyi, aylık gelir, sigara tüketimi, DM süresi, DM tedavisi, ek hastalık ve ilaçları, hipoglisemi, boy, kilo, beden kitle indeksi, son 6 ayda yapılmış olan açlık kan glukozu, HbA1c, c-peptit, trigliserit, LDL kolesterol, HDL kolesterol ve açlık insülin düzeyi değerlendirilmiştir. Katılımcıların insülin direnci durumları HOMA indeksi ve TGI ile değerlendirilmiştir. Tüm katılımcıların vücut kas ve yağ düzeyi ölçümleri biyoempedans yöntemi ile araştırmacı kontrolünde yapılmıştır. El kavrama kuvveti ölçümü için katılımcıların her birinin üst ekstremitede hem sağ hem de sol kol kas gücü ölçümleri araştırmacı tarafından 5 dakika ara ile 3 defa dinamometre cihazı ile ölçülmüştür ve en yüksek değer alınmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 56,3±9,0 yıl olarak saptanmıştır. Katılımcıların 225 (%56,8)'i kadın, 171 (%43,2)'i erkektir. Trigliserid glukoz indeksine göre 369 (%93,2) katılımcıda, HOMA indeksine göre 257 (%64,9) katılımcıda insülin direnci saptanmıştır. Çalışmadaki katılımcıların 21 (%5,3)'inde kas gücü düşük saptanırken, 6 (%1,5)'sında kas kütlesi düşük saptanmıştır. TGI normal olan hastaların 1 (%3,7)'sinde ve yüksek olan hastaların 20 (%5,4)'ünde kas gücü düşük saptanmıştır (p=0,701). Ayrıca HOMA normal olan hastaların 6 (%4,3)'ünde, yüksek olan hastaların 15 (%5,8)'inde kas gücü düşük saptanmıştır (p=0,519). Kas gücü düşük saptanan katılımcıların 1 (%4,8)'inde iskelet kas indeksi düşük saptanmıştır. Çalışmamızda BKİ 25 kg/m² ve üzeri 396 katılımcıda revize Türk SMI ve el kavrama gücü kesme değerlerine göre sarkopeni sıklığı 1 (%0,3) olarak tespit edilmiştir. HOMA indeksine göre insülin direnci durumu ile BKİ, vücut yağ yüzdesi, vücut yağ kütlesi ve vücut kas yüzdesi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (sırasıyla p<0,001, p=0,018, p<0,001, p=0,022). HOMA değeri yüksek olanların BKİ, vücut yağ yüzdesi ve vücut yağ kütlesi anlamlı olarak yüksek, vücut kas yüzdesi ise anlamlı olarak düşük saptanmıştır. TGI'ne göre insülin direnci durumu ile BKİ, vücut yağ yüzdesi, vücut yağ kütlesi, vücut kas kütlesi, iskelet kas indeksi ve vücut kas yüzdesi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (sırasıyla p=0,244, p=0,618, p=0,525, p=0,835, p=0,424, p=0,828).
Sonuç: Hem TGI hem de HOMA indeksine göre insülin direnci durumu ile kas gücü arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. HOMA indeksi ile BKİ, vücut yağ yüzdesi, vücut yağ kütlesi, vücut kas yüzdesi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmış ancak TGI indeksi ile bu ölçümler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Hem TGI hem de HOMA indeksine göre insülin direnci durumu ile vücut kas kütlesi, iskelet kas indeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Sarkopeni tanısında kullanılan kesme değerler yaşlı popülasyona özgüdür. Ancak son yıllarda sarkopeninin tip 2 DM'nin bir komplikasyonu olarak kabul edildiği düşünüldüğünde insülin direnci ve sarkopenik obezite ilişkisinin aydınlatılması, sarkopeninin tanınması için sarkopeni tanısında kullanılan kas kütlesi ve kas gücünün her yaşa ve popülasyona özgü kesme değerlerinin belirlenmesi gerektiğini ve buna yönelik daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to evaluate the relationship of insulin resistance, with muscle mass and muscle strength in patients with type 2 diabetes mellitus (DM).
Materials and Methods: Our cross-sectional study included 396 type 2 DM participants aged 18 years and older, BMI≥25 kg/m2, who applied to Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital Pendik Kaynarca Diabetes Center between 01.07.2021 and 01.01.2022. A questionnaire form prepared by the researcher, including the sociodemographic characteristics of the patients and their characteristics related to DM, was applied to all participants. In this questionnaire form, patients' gender, birth year, marital status, education level, monthly income, smoking status, DM duration, DM treatment, additional diseases and medications, hypoglycemia, height, weight, body mass index, fasting blood glucose in the last 6 months, HbA1c, c-peptide, triglyceride, LDL cholesterol, HDL cholesterol and fasting insulin levels were evaluated. Insulin resistance status of the participants was evaluated with the HOMA and TyG indexes. Body muscle and fat level measurements of all participants were made under the control of the researcher using the bioimpedance method. For hand grip strength measurement, both the right and left arm muscle strength measurements of each of the participants in the upper extremity were measured by the researcher with a dynamometer device 3 times with an interval of 5 minutes and the highest value was taken.
Results: The mean age of the participants was 56.3±9.0 years. 225 (56.8%) of the participants were female and 171 (43.2%) were male. Insulin resistance was found in 369 (93.2%) participants according to the TyG index and in 257 (64.9%) participants according to the HOMA index. While 21 (5.3%) of the participants in the study had low muscle strength, 6 (1.5%) had low muscle mass. Low muscle strength was found in 1 (3.7%) of patients with normal TyG index and 20 (5.4%) of patients with high TyG index (p=0.701). In addition, low muscle strength was found in 6 (4.3%) patients with normal HOMA and 15 (5.8%) patients with high HOMA (p=0.519). Skeletal muscle mass index was found to be low in 1 (4.8%) of the participants whose muscle strength was found to be low. In our study, the frequency of sarcopenia was determined as 1 (0.3%) in 396 participants with BMI of 25 kg/m² and above, according to the revised Turkish SMI and hand grip strength cut-off values. A statistically significant difference was found between insulin resistance status according to the HOMA index,and BMI, body fat percentage, body fat mass and body muscle percentage (p<0.001, p=0.018, p<0.001, p=0.022, respectively). Those with high HOMA values had significantly higher BMI, body fat percentage and body fat mass, and significantly lower body muscle percentage. There was no statistically significant difference was found between insulin resistance status according to the TyG index and BMI, body fat percentage, body fat mass, body muscle mass, skeletal muscle index and body muscle percentage (p=0,244, p=0,618, p=0,525, p=0,835, p=0,424, p=0,828, respectively).
Conclusion: There was no statistically significant difference between insulin resistance status and muscle strength according to both TyG and HOMA indexes. A statistically significant difference was found between the HOMA index and BMI, body fat percentage, body fat mass, and body muscle percentage, but no statistically significant difference was found between the TyG index and these measurements. There was no statistically significant difference between insulin resistance status and body muscle mass and skeletal muscle index according to both TyG and HOMA indexes. The cut-off values used in the diagnosis of sarcopenia are specific to the elderly population. However, considering that sarcopenia has been accepted as a complication of type 2 DM in recent years, we think that the relationship between insulin resistance and sarcopenic obesity should be clarified, and the cut-off values of muscle mass and muscle strength used in the diagnosis of sarcopenia should be determined for each age and population, and more studies are needed for this.