Hızlı ve yavaş üst çene genişletme tedavilerinin palatal ruga morfolojisindeki değişimlere etkisinin adli kimliklendirmedeki önemi
The importance of the effect of rapid and slow maxillary expansion treatments on changes in palatal rugae morphology in forensic identification
Yazar: ERSUNGÜL ER
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KILIÇARSLAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Kriminalistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmada hızlı ve yavaş üst çene genişletme tedavisi uygulanmış hastaların palatal ruga morfolojisinde oluşan değişimlerin üç boyutlu olarak belirlenmesi ve adli kimlik tespitinde palatal ruga bölgesinin doğru kullanımının tespiti amaçlanmıştır. Sekiz ilâ 28 yaş arası daha önce ortodontik tedavi görmemiş olan, posterior çapraz kapanışı olan, dil itimi veya parmak emme gibi alışkanlıkları olmayan, palatinal ruga bölgesinde herhangi bir patolojisi bulunmayan, tedavi öncesi ve sonrası alçı modelleri iyi kalitede olan, çekimli ve/veya çekimsiz tedavi edilmiş kız ve erkek bireyler çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya dâhil etme şartlarını sağlayan hastalardan, hızlı üst çene genişletme tedavisi görmüş (1.grup), yavaş üst çene genişletme tedavisi görmüş (2.grup) ve sabit ortodontik tedavi görmüş (3.grup) olmak üzere üç grup oluşturulmuştur. Hızlı ve yavaş ortodontik genişletme tedavisi deney grubunu, sabit ortodontik tedavi kontrol grubunu temsil etmektedir. Hızlı üst çene genişletme (RPE) tedavisi görmüş 24 hasta, yavaş üst çene genişletme (SME) tedavisi görmüş 22 hasta ve sabit ortodontik tedavi görmüş 18 hasta çalışma içerisine dâhil edilmiştir. Hızlı ve yavaş üst çene genişletme tedavisi ve sabit ortodontik tedavi görmüş hastaların alçı modelleri ağızdışı model tarayıcısı (Sirona inEos X5, Dentsply Sirona, Bensheim, Germany) ile tarandı ve STL (stereolitografi) dosyaları şeklinde kaydedildi. Üretilen STL dosyaları Mimics (Materialise Mimics Innovation Suite 23, 3-matic Version Medical 17, Materialise) yazılımına aktarıldı. Lysell'in palatal ruga sınıflandırma yöntemine göre sınıflandırılan rugalar; en öndeki birinci ruga, ikinci ruga ve en arkadaki üçüncü ruga olacak şekilde isimlendirildi. Üst çene palatal ruga antero-posterior (ön-arka) noktalar, transverse noktalar, angular açı ölçüm noktaları, palatal alan ve hacim noktaları işaretlendi. Tedavi başlangıcında alınan alçı modeller (pre-ekspansiyon) T1 olarak, tedavi sonunda alınan alçı modeller (post-ekspansiyon) T2 olarak kaydedildi. Anteroposterior yönde genişletme tedavileri gören hastalarda anteriorda ve mezialde bulunan rugalarının stabil olmadığı tespit edildi. Sabit ortodontik tedavi gören hastalarda ise 2.-3. Ruga bölgesi ve genel olarak distal sonlanım noktalarının stabilite açısından güvenli olmadığı ortaya konuldu. RPE ve SME grubunda transverse-1 ve transverse-2 ölçümlerinde en fazla değişim 1. Rugada ölçülmüştür. Sabit ortodontik tedavi gören kontrol grubunun anteroposterior-1, anteroposterior-2 ve transverse-1 yönlerde mezial sonlanım noktalarının stabilitesinin daha güvenli olduğu sonucuna varılmıştır. Kontrol grubunda transverse-1 ve transverse-2 ölçümlerinde en fazla değişim 3. Rugada ölçülmüştür. Çalışmada elde ettiğimiz sonuçlara göre anteroposterior ve transverse düzlemlerde kontrol grubunda 1. Ruga daha stabil bulunmuştur. Bu tez çalışmasının sonucu olarak elde ettiğimiz bulguların toplumumuzda yapılan palatal tedavilerle palatal ruga bölgesinde görülebilecek değişiminlerde yol gösterici olacağı sonucuna varılmıştır. Buna göre üst çene genişletme tedavileri ve sabit ortodontik tedavinin palatal ruga bölgesinde değişime sebep olacağı ve kimlik tespitinde güvenilir olmayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine in three dimensionally the changes in the palatal rugae morphology of patients who underwent rapid and slow maxillary expansion treatment and to determine the correct use of the palatal rugae region in forensic identification. Between the ages of eight and 28 male and female individuals were included in the study who have not received orthodontic treatment before, had a posterior crossbite, do not have habits such as tongue thrusting or thumb sucking, do not have any pathology in the palatal rugae area and whose pre- and post-treatment plaster models are of good quality, who receive treatment with and/or without extraction. Three groups were formed from the patients who met the inclusion conditions in the study: those who received rapid maxillary expansion treatment (group 1), slow maxillary expansion treatment (2nd group), and fixed orthodontic treatment (3rd group). Fast and slow orthodontic expansion treatment represents the experimental group, and fixed orthodontic treatment represents the control group. 24 patients who had RPE treatment, 22 patients who had SME treatment, and 18 patients who had fixed orthodontic treatment were included in the study. Plaster models of patients who underwent rapid and slow maxillary expansion treatment and fixed orthodontic treatment were scanned with an extraoral model scanner (Sirona inEos X5, Dentsply Sirona, Bensheim, Germany) and a digital model was created and STL saved in format. The produced STL files were transferred to Mimics (Materialize Mimics Innovation Suite 23, 3-matic Version Medical 17, Materialize) software. Rugae were classified according to Lysell's palatal rugae classification method; It was named as the first ruga at the front, the second ruga, and the third rugae at the back. Upper jaw palatal rugae anteroposterior points, transverse points, angular angle measurement points, palatal area, and volume points were marked. The plaster models taken at the beginning of the treatment (pre-expansion) were recorded as T1, and the plaster models taken at the end of the treatment (post-expansion) were recorded as T2. In patients who undergo expansion treatments, the anterior and mesial rugae are not stable in the anteroposterior direction. In patients who receive fixed orthodontic treatment the 2nd-3rd. rugae region and distal endpoints in general are not safe in terms of stability. In the RPE and SME groups, the largest change in transverse-1 and transverse-2 measurements was measured in the 1st Ruga. The stability of the mesial endpoints in the anteroposterior-1, anteroposterior-2, and transverse-1 directions of the control group receiving fixed orthodontic treatment is safer. In the control group, the greatest change in transverse-1 and transverse-2 measurements was measured in the 3rd ruga. According to the results we obtained in the study at the control group the 1st Ruga was found to be more stable in the anteroposterior and transverse planes. It was concluded that the findings we obtained as a result of this thesis study will be guiding for the changes that can be seen in the palatal rugae region with palatal treatments performed in our society. Accordingly, it is thought that maxillary expansion treatments and fixed orthodontic treatment will cause changes in the palatal rugae area and will not be reliable in identification.