Cıva, cıva-selenyum ve cıva-zeolit karışımlarına bırakılan Oreochromis niloticus'ta cıvanın, dokulardaki birikimi ve GSH ile ilişkili enzim aktivitelerine etkisi
Mercury accumulation and its effects on GSH-related enzyme activities in tissues of Oreochromis niloticus exposed to mercury, mercury-selenium and mercury-zeolite mixtures
Yazar: ÖZGE FIRAT
Danışman: PROF. DR. FERİT KARGIN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Sunulan çalışmada Oreochromis niloticus'un dokularındaki cıva birikimi ve glutatyon ile ilişkili enzim sistemleri üzerine cıva toksisitesi ve bu toksisite üzerine selenyum ve zeolitin olası koruyucu etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla balıklar 0.01 ve 0.1 mg/L Hg; 0.01 mg/L Hg+0.1 mg/L Se, 0.1 mg/L Hg +1.0 mg/L Se ve 0.01 mg/L Hg + 0.1 g/L zeolit, 0.1 mg/L Hg+1.0 g/L zeolit derişimlerinin etkisine 7 ve 21 gün süreler ile bırakılmış ve solungaç, karaciğer ve kas dokularındaki cıva birikimi,  glutatyon (GSH) düzeyi ve glutatyon peroksidaz (GPx), glutatyon-S-transferaz (GST) ve glutatyon redüktaz (GR) enzim aktiviteleri belirlenmiştir.
İncelenen tüm dokularındaki Hg birikiminin hem cıvanın tek başına hem de cıva+ selenyum ve cıva+ zeolit karışımlarının etkisinde ortam derişiminin artışı ve sürenin uzamasına bağlı olarak arttığı saptanmıştır. Dokulardaki cıva birikiminin Hg+Se ve Hg+zeolit karışımlarında cıvanın tek başına etkisine oranla önemli bir şekilde azaldığı saptanmıştır. Araştırmamız selenyum ve zeolitin cıva toksisitesi üzerine koruyucu bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir.
Cıvanın tek başına ve cıva+selenyum ve cıva+zeolit karşımlarının etkisinde GSH düzeyleri ve GSH ile ilişkili enzimlerin aktivitelerinde dokulara, ortam derişimlerine ve etki süresine bağlı olarak önemli değişimlerin meydana geldiği belirlenmiştir. Solungaç ve karaciğerde GSH düzeyi ve GR aktivitesi azalma, GPx ve GST aktiviteleri ise artış göstermiştir. Kasta ise GST dışındaki parametrelerde önemli bir değişim gözlenmemiştir. İncelenen tüm parametreler üzerine tek başına cıva etkisinin selenyum ve zeolit ile birlikte etkisine göre daha yüksek ve kimyasalların etkilerinin Hg>Hg+Zeolit>Hg+Se şeklinde olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In present study, it was investigated mercury (Hg) toxicity on glutathione-related enzyme systems and Hg accumulation in tissues of Oreochromis niloticus and possible protective effects of selenium (Se) and zeolite on this toxicity. For this purpose fish were exposed to 0.01 and 0.1 mg/L Hg; 0.01 mg/L Hg+0.1 mg/L Se, 0.1 mg/L Hg +1.0 mg/L Se and 0.01 mg/L Hg + 0.1 g/L zeolite, 0.1 mg/L Hg+1.0 g/L zeolite for 7 and 21 days and Hg accumulation, glutathione (GSH) level and activities of glutathione peroxidase (GPx), glutathione -S-transferase (GST) and glutathione reductase in gill, liver and muscle tissues were determined.
Hg accumulation in tested all tissues elevated with increasing exposure periods with increasing medium concentrations of Hg alone, Hg+Se and Hg+zeolite mixtures. Hg accumulation in tissues significantly reduced in Hg+Se and Hg+zeolite mixtures than in exposure of Hg alone.
Significant alterations in GSH level and GSH-related enzymes activities in exposure of Hg alone, Hg+Se and Hg+zeolite mixtures were observed due to tissues, medium concentrations and exposure peryod. In gill and liver tissues GSH level and GR activity reduced while GPx and GST activities increased. In muscle it was not observed a significant change in other parameters except for the GST. The effect of Hg alone on analyzed all parameters were always higher than in combination with Se and zeolite and the order of their effects found Hg > Hg+zeolite > Hg+Se. 
Our study showed that selenium and zeolite have a protective effect against toxicity induced by Hg.