Periferik arter hastalığında cerrahi ve perkütan girişim uygulamalarının sonuçlarının karşılaştırılması
Comparison of the results of surgical and percutaneous intervention practice in peripheral arterial disease
Yazar: MEHMET ALPEREN TÜRKER
Danışman: PROF. DR. SİNAN ARSAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Kalp ve Damar Cerrahisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery

Özet:
Giriş: Periferik arter hastalığı, dünya nüfusunun önemli bir kısmını etkilemektedir. Ülkemizde de sıklığı giderek artmakta olup, işgücü ve fonksiyon kaybı, ekstremite ampütasyonu hatta mortaliteye sebep olması, hastaların yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürmesi nedeniyle oldukça maliyetli bir hastalıktır. Hastalığın değerlendirilmesinde genellikle hastaların yaşam kalitesinden ziyade teknik başarıya odaklanılmaktadır. Ancak vasküler hastalıkların tedavisinde günlük aktivitelerde ve yaşam kalitesinde düzelme temel hedefler arasında olmalıdır. Sadece teknik başarıya odaklanmak, hastanın memnuniyetinin göz ardı edilmesine sebep olabilir. Yapılan işlemin başarısını değerlendirirken ampütasyon, tekrarlayan girişim, greft/nativ damar tıkanıklığı oranlarının yanında hastaların yaşam kalitesi de değerlendirilmelidir.
Amaç ve yöntem: Bu çalışmadaki amacımız Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Ocak 2012- Ocak 2023 tarihleri arasında periferik arter hastalığı tanısı konulan ve perkütan ya da cerrahi yöntemle işlem yapılan hastaların işlem başarılarını karşılaştırmak için hasta memnuniyetini ön plana çıkarmaktı. Hastaların işlem öncesi ve sonrası yaşam kalitesindeki değişimi ortaya koyarak hangi hastada hangi tedavi yöntemini seçmemiz gerektiği konusunda önerilerde bulunmayı amaçladık. Bunun için hastaları retrospektif olarak tarayarak, demografik özellikleri, yandaş hastalıkları, lezyonlarının klinik ve anatomik sınıflamaları, yapılan ameliyat çeşidi ve komplikasyonları işlenerek veri analizi yapıldı. Hastalara preoperatif rutin olarak sorulan yaşam kalitesine yönelik sorular postoperatif takiplerinde tekrarlanarak sonuçları karşılaştırıldı.

Bulgular: Cerrahi ve perkütan işlem yapılmalarına göre iki gruba ayrılan hastalar arasında gruplara göre epidemiyolojik özellikler, yandaş hastalıklar, daha önce periferik girişim yapılıp yapılmaması, preoperatif ve postoperatif antiagregan ilaç sayısı, greft ya da nativ damar oklüzyonu, reoperasyon, ampütasyon gibi parametreler karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Hastanede yatış süresi cerrahi işlem yapılan hasta grubunda anlamlı olarak daha fazla saptanmıştır (p<0,001). Greft enfeksiyonu ve kanama gibi postoperatif komplikasyonların femoro-popliteal bypass sonrası erken dönemde görülme sıklığı istatistiksel olarak anlamlıdır (sırasıyla p<0,01; p=0,02). Postoperatif ve preoperatif yaşam kalitesi sorgulaması arasındaki fark ise cerrahi işlem yapılan hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksek görülmüştür (p=0,006). 
Sonuç: Her ne kadar hastane yatış süresi cerrahi grupta daha uzun ve komplikasyonlar daha sık görülse de hasta memnuniyeti ve yaşam kalitesindeki artış cerrahi tedavinin hala perkütan tedavi karşısında yerini koruduğunu göstermektedir. 

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Periferik arter hastalığı, intermittant kladikasyo, ampütasyon, yaşam kalitesi, femoro-popliteal bypass, perkütan balon anjiyoplasti

Abstract:
Introduction: Peripheral arterial disease affects major part of the world population. Its frequency increases in our country and it is quite costly disease because it may cause loss of labor and functionality, amputation and even mortality and seriously reduces the quality of life of the patients. In evaluation of the disease, it is focused on technical success rather than the quality of life of the patients. However, improvement in daily activities and life quality must be among the main goals in the treatment of vascular diseases. Focusing only on the technical success, may result in ignoring of patient satisfaction. When evaluating success of the procedure, the quality of life of the patients should also be evaluated along with the rates of amputation, reoperation and graft/native vessel occlusion. 
Aim and method: Our purpose in this study is to highlight patient satisfaction to compare the success of the procedure applied to the patients who were diagnosed with peripheral arterial disease and treated with surgical or percutaneous procedures in Marmara University Pendik Training and Research Hospital between January 2012- January 2023. We aimed to reveal the change in patients' quality of life before and after the procedure and make suggestions on which treatment method we should choose for which patient. For this purpose, patients were scanned retrospectively and their demographic characteristics, comorbidities, clinical and anatomical classifications of their lesions, type of surgery which was performed and its complications were noted and analyzed. The questions regarding the quality of life asked to the patients preoperatively were repeated in the postoperative follow-up and the results were compared.

Results: Patients divided into two groups according to whether they underwent surgical or percutaneous procedures; parameters such as epidemiological characteristics, comorbidities, previous peripheral intervention, number of preoperative and postoperative antiplatelet drugs, graft or native vessel occlusion, reoperation, and amputation rates were compared. No significant difference was detected statistically. (p>0.05). The length of stay at hospital was significantly longer in the surgical patient group (p<0.001). The incidence of postoperative complications such as graft infection and hemorrhage in the early period after femoro-popliteal bypass is statistically significant (p<0,01; p=0,02 respectively). The difference between postoperative and preoperative quality of life scores were significantly higher in the surgical patient group (p=0.006).
Conclusion: Although the hospital stay is longer and complications are more frequent in the surgical group, the increase in patient satisfaction and quality of life shows that surgical treatment still maintains its place against percutaneous treatment.

KEYWORDS: Peripheral arterial disease, intermittent claudication, amputation, quality of life, femoro-popliteal bypass, percutaneous baloon angioplasty