Halil Inalcık'ın doğu-batı algısı ve medeniyet tarihi yazıcılığına katkısı
Halil Inalcik's east-west perception andcontribution to civil history writing
Yazar: NEJLA CEYHAN
Danışman: PROF. DR. EYUP BAŞ ; DOÇ. DR. HALİDE ASLAN ; DOÇ. EYÜP ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma; Batı metodolojisini Batılı tarihçilerden yer yer daha iyi kullanabilen 
Halil İnalcık'ın tarihçiliğine, insanlık tarihinin gelişim seyrini takip etmemize imkân 
veren medeniyet tarihi planında Doğu-Batı odaklı yaklaşmak ve tarih-tarihçi ilişkisini 
incelemek adına gerçekleştirilmiştir.  
Önemi gitgide artan medeniyet tarihine dair kadim bir mücadeleyi, uluslararası 
kabul görmüş tarihçinin penceresinden ele almaya çalışan tez çalışması, İnalcık'a dair 
tarih ve medeniyet düşüncesi özelinde bir çalışma olmaması ve medeniyet tarihi 
yazıcılığına dair hatırı sayılır araştırmaların bulunmayışı sebebiyle alandaki boşluğu 
doldurmak üzere hazırlanmıştır.  
Giriş ve iki bölümden oluşan tezde, Halil İnalcık'ın Doğu ve Batı ilişkileri 
bağlamında şekillenen medeniyet algısı ve bu algının medeniyet tarihi yazıcılığına nasıl 
yansıdığı konu edilmiştir. Çalışmanın ilk bölümü; İnalcık'ın, Doğu ve Batı medeniyetleri 
etrafında şekillen medeniyet anlayışını, Avrupa-Osmanlı ilişkileri ekseninde söylemini 
ve yazımını irdelerken ikinci bölüm, medeniyet tarihi yazıcılığı bakımından katkılarını ve 
tarihyazımında bu iki medeniyeti nasıl konumlandırdığını değerlendirmeye çalışmıştır.  
Sonuç kısmında, tezimizde ulaştığımız sonuçlar aktarılmış, ekler bölümünde 
Bilkent Üniversitesi bünyesinde bizzat İnalcık tarafından kurulan HİCOS ve Halil İnalcık 
Kütüphane Koleksiyonunda çekilen fotoğraflardan bazıları verilmiştir.

Abstract:
Ceyhan, Nejla, Halil Inalcik's Perception of East and West and His Contribution to the 
Writing of the History of Civilisation, PhD Thesis, Supervisor: Doç. Dr. Halide Aslan, Ankara, 
2023, 195 s.  
This study was carried out in order to approach the historiography of Halil İnalcık, who 
was able to use Western methodology better than Western historians at times, with a focus on 
East-West in the plan of the history of civilisation, which allows us to follow the course of 
development of human history, and to examine the relationship between history and historian.  
The thesis, which tries to address an ancient struggle in the history of civilisation, which 
is becoming increasingly important, from the perspective of an internationally recognised 
historian, has been prepared to fill the gap in the field due to the lack of a study on Inalcık in terms 
of history and civilisation thought and the lack of significant research on the historiography of 
civilisation.  
The thesis, which consists of an introduction and two chapters, focuses on Halil İnalcık's 
perception of civilisation shaped in the context of Eastern and Western relations and how this 
perception is reflected in the historiography of civilisation. While the first part of the study 
examines İnalcık's understanding of civilisation shaped around the Eastern and Western 
civilisations, his discourse and writing in the axis of European-Ottoman relations, the second part 
tries to evaluate his contributions to the historiography of civilisation and how he positioned these 
two civilisations in his historiography.  
In the conclusion part, the conclusions we have reached in our thesis are presented, and 
in the appendices some of the photographs taken in HİCOS and Halil İnalcık Library Collection 
established by İnalcık himself at Bilkent University are given.