Sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik anlayışları ve rehberliğe yönelik tutumları
Perception and attitudes of teachers with guidance responsibilities about counseling and guidance
Yazar: MERYEM DEMİR
Danışman: PROF. DR. GÜRHAN CAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki tutum = Vocational attitude ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Rehber öğretmenler = Guidance teacher ; Rehberlik = Guidance ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri, öğrencilerin bir bütün olarak gelişimlerinin hedeflendiği çağdaş eğitiminin ayrılmaz bir parçasıdır. Bireyin kapasitelerini tam olarak gerçekleştirmesine yönelik bir yardım hizmeti olan rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin etkili olarak sürdürebilmesi için okulda öğrenci ile ilişkili olan tüm personele çeşitli rol ve sorumluluklar düşmektedir. Halen ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarımızda uygulanmakta olan gelişimsel rehberlik anlayışına dayalı sınıf rehberlik programındaki en önemli rol ve sorumluluklar ise rehberlik saatlerine girmekle ve rehberlik programında yer alan etkinlikleri yerine getirmekle yükümlü olan sınıf rehber öğretmenlerine ait bulunmaktadır. Sınıf rehber öğretmenlerinin kendilerinden beklenen rol ve sorumluluklarını etkili biçimde yerine getirebilmeleri için rehberlik ilkelerini ve kavramlarını anlama ve içselleştirme anlamına gelen rehberlik anlayışına yeterli düzeyde sahip olmaları gerekmektedir. Ayrıca bu rol ve sorumlulukları gerçekleştirmeye yönelik davranış eğilimlerini belirleyen rehberlik hizmetlerine ilişkin tutumlarının da olumlu olması gerekmektedir. Bu çalışmada sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik anlayış düzeyleri ile rehberlik hizmetlerine yönelik tutum düzeyleri çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Araştırma, Eskişehir'deki 33 ilköğretim okulunda ve 9 ortaöğretim okulunda görevli olan 595 sınıf rehber öğretmeninden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların rehberlik anlayış düzeylerine ilişkin veriler Rehberlik Anlayış Envanteri (Öztemel, 2000) ile, rehberliğe yönelik tutum düzeylerine ilişkin veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen Sınıf Rehber Öğretmen Tutum Ölçeği ile elde edilmiştir.Araştırma sonucunda, sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik anlayış düzeyleri ve rehberliğe yönelik tutum düzeylerinin oldukça yüksek olduğu, rehberlik anlayış düzeyleri ile rehberliğe yönelik tutum düzeyleri arasında orta düzeyde (r=.43) bir ilişki olduğu saptanmıştır. Katılımcıların rehberlik anlayışı ve rehberlik tutum düzeylerinin cinsiyetleri açısından farklılaşıp farklılaşmadığına ilişkin tek yönlü MANOVA analizi sonuçlarında ise, kadın sınıf rehber öğretmenin hem rehberlik anlayışlarının hem de rehberliğe yönelik tutumlarının erkeklere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Branşa göre ise sınıf rehber öğretmenlerin rehberlik anlayışlarının ve rehberliğe yönelik tutumlarının değişmediği saptanmıştır. Rehberlikle ilgili hizmet içi eğitime katılma durumuna göre rehberliğe yönelik tutumda katılanlar lehine anlamlı farklılık gözlenirken, rehberlik anlayışında farklılık gözlenmemiştir. Çalışılan eğitim kademesine göre ise, ilköğretimde çalışan sınıf rehber öğretmenlerin hem rehberlik anlayış düzeyleri hem de rehberliğe yönelik tutum düzeylerinin ortaöğretimde çalışanlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Kıdem yıllarına göre ise, 1-9 ve 10-19 yıl arası kıdem yılına sahip olan sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik anlayış düzeylerinin kıdem yılı 20 ve üzeri olanlardan daha yüksek olduğu, ancak sınıf rehber öğretmenlerinin rehberliğe yönelik tutum düzeylerinin kıdem yıllarına göre değişmediği saptanmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular rehberlik hizmetlerinin sunulmasında önemli yere sahip sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik ilke ve kavramlarını genel olarak doğru anladıklarını ve rehberlik hizmetlerini sunmaları için gerekli olan olumlu tutuma da büyük ölçüde sahip olduklarını işaret etmektedir.Anahtar Kelimeler: Rehberlik anlayışı, rehberliğe yönelik tutum, sınıf rehber öğretmeni, okul rehberlik hizmetleri.

Abstract:
Counseling and guidance services are inextricable parts of contemporary education which aim whole development of students. To maintain effectively the counseling and guidance services which are support services aiming to develop individual?s capacities completely, all school staff who are in a relationship with students, have various roles and responsibilities. The most important role and responsibilities in guidance curriculum which is based on developmental counseling that is currently applied in our primary and secondary schools, belong to the teachers who are responsible of attending counseling hours and implementing the activities in guidance curriculum. To fulfill the expected roles and responsibilities, teachers (with guidance responsibilities) are supposed to have sufficient guidance perception which means understanding and internalization of guidance principals and concepts. Besides, their attitudes towards guidance services, which determines teachers? tendencies, about bringing out these roles and responsibilities, needs to be positive. In this research, guidance perception levels and attitudes of teachers with guidance responsibilities on guidance services were examined in terms of different variables. Thus, this research was carried out with 595 teachers (with guidance responsibilities) working at 33 primary schools and 9 secondary schools in Eskisehir, Turkey. Data about participants? counseling perceptions was collected by means of Guidance Understanding Inventory (Öztemel, 2000) and data related with participants? attitudes toward guidance was collected by Teacher Counselling and Guidance Attitude Inventory developed by researcher.As a result, it was found that guidance perception and attitudes of the teachers (with guidance responsibilities) were significantly high, there is a medium relationship (r=.43) between guidance perception and attitudes of the teachers.The results of one way MANOVA analysis about whether the participants? guidance perception and attitude levels are different, indicated that females both guidance perception level and attitudes level were higher than that of males. Fields of teachers, it is determined that teachers? guidance perception and attitudes remain unchanged. Participating in-service training about counseling creates meaningful difference only at guidance attitudes for the teachers who have participated. It is determined that primary education teachers both guidance perception level and attitudes level were higher than of secondary teachers in according to education levels which teachers work. It is determined that seniority effects only guidance perception level and teachers who have seniority 1-9 years and 10-19 years were higher than that teachers who have seniority 20 year and over.Findings of research suggest that; teachers who act an important role in guidance services, substantially comprehend correct the guidance principals and concepts and substantially have the required positive attitude to implement guidance service.