Türkiye'de vergi denetiminde etkinlik sorunu: Avrupa Birliği ve OECD üyesi devletler bağlamında bir inceleme
The efficiency problem in tax audit in Turkey: An analysis in the context of European Union and OECD member states
Yazar: NESLİHAN KARAKUŞ BÜYÜKBEN
Danışman: DOÇ. DR. KAMİL GÜNGÖR
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Denetim = Control ; Etkinlik = Efficiency ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi denetimi = Tax audit ; Vergiler = Taxes

Özet:
Kamu hizmetlerinin temel finansman kaynağı olması vergileri diğer kamu gelirlerinden daha önemli hale getirmektedir. Buna bağlı olarak vergi gelirlerinin doğru ve zamanında tahsil edilmesi gerekir. 
Vergi denetimi, mükelleflerin devleti kayba uğrattığı vergi gelirinin tespitini ve denetim sonucunda mükelleflere uygulanan yaptırımlar ile vergi mevzuatına göre yükümlüklerini yerine getirmeyen mükelleflerin kanunlara uygun davranmasını sağlamaktadır. Vergi denetimi ne kadar etkin olursa vergi sistemi de o derece başarılı olacaktır. Vergi denetime etkinlik ise vergi toplama maliyetinin minimalize edilmesi ile birlikte kaliteli bir hizmet sunumunun da sağlanmasını gerektirmektedir. 
Vergi denetiminde etkinliğin tam olarak ölçülmesi mümkün olmasa da bu amaçla bazı parametrelerden yararlanılmaktadır. Bunlardan denetim oranı, vergi toplama maliyeti ve denetimde etkinliğin bir sonucu olarak kayı dışı ekonomi parametreleri dikkate alındığında, 2012-2017 yıllarında arasında vergi denetiminin en etkin olduğu yılın 2013 yılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Vergi denetiminin etkinliğinde etkili olan temel faktörleri idari yapılanma, denetim elemanlarının sayısı, otomasyon kullanımı, vergi cezalarının caydırıcılığı, uzlaşma müessesesi, vergi afları ve vergi ahlâkı şeklinde özetlemek mümkündür. Vergi denetiminde etkinliğin belirleyicileri sadece bu faktörlerden meydana gelmemektedir. Söz konusu faktörler literatürde ortak kabul gören faktörleri ifade etmektedir. OECD ve diğer çeşitli uluslararası kuruşlardan temin edilebilen bilgiler yardımı vasıtasıyla bu çalışmada bazı ülkeler ile Türkiye'de vergi denetimindeki etkinlik karşılaştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler:  Vergi Denetimi, Etkinlik, Avrupa Birliği, OECD.

Abstract:
Taxes are more important than other public incomes, because of the fact that they are the main funding source of public services. Therefore, the tax revenues must be collected on time and correctly.
Tax audit provides that determination of tax income that is evaded from the state by taxpayers, and keeping of the taxpayers, who are not fulfill the obligations according to tax legislation, on the right side of the laws by way of implemented sanctions that are as a result of audit for taxpayers. The more tax audit is implemented effectively, the more tax system will be successfully. Efficiency in tax audit requires that minimizing of the cost of tax collection, and providing a quality service.
Although it is not possible to measure the efficiency in the tax audit in fully, some parameters are used for this purpose. When ones of the parameters, which are audit rate, tax collection cost and informal economy as a result of efficiency in audit, are considered, it is reached that the year 2013 is the most effective in terms of tax audit between 2011 and 2017.
It is possible to summarize the main factors, which are effective in efficiency of tax audit, are administrative structuring, number of supervisory staff, using of automation, deterrence of tax penalties, agreement institution, tax amnesties and tax morality. The determinants of efficiency in tax audit do not arise from only these factors. Aforementioned factors represent common accepted factors in the literature. Efficiency of tax audit in Turkey compares with other countries via obtained informations from OECD and the other international organizations.
Key Words: Tax Audit, Efficieny, European Union, OECD