Bedensel engelliliğin örgüte bağlılık ve iş tatmini üzerinde etkileri:Kamu sektöründe bir araştırma
The impact of physical disability to the organization commitment and job satisfaction: A research in the public sector
Yazar: ERSAN TOKOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BELGİN AYDINTAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Kamu sektörü = Public sector ; Çalışan özürlüler = Working handicappeds ; Çalışan özürlüler = Working handicappeds ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın amacı 2009 yılı itibariyle DSİ Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan bedensel engellilerin iş tatmini ve örgüte bağlılık düzeylerinin demografik değişkenlere göre incelenmesi, ölçülmesi ve bedensel engelli olmayan DSİ çalışanları örneklemi ile karşılaştırılmasıdır. Ayrıca, tüm çalışanlarda işten ayrılma ve devamsızlık gibi iş davranışlara neden olan iş tatmini ve örgütsel bağlılık tutumlarını bedensel engelli örnekleminde incelemektir. Bu maksatla iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiler ve bu iki tutumun ölçümü çeşitli demografik değişkenler ışığında yapılmıştır.Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nde 2009 yılı itibariyle çalışan bedensel engelliler araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. DSİ Genel Müdürlüğü bünyesinde büroda çalışan bedensel engelli personel sayısı 71'dir. Bu nedenle araştırmada N= 71 olarak tespit edilmiştir. Araştırmanın örneklemini bu evren içinden seçilen 41 bedensel engelli oluşturmaktadır.Araştırmada kabul edilebilecek hata payı %5 olarak belirlenmiştir. Bedensel engellilerden 71'ine anket verilmiş, bunlardan 41'ine anket uygulanmıştır.Araştırmada ayrıca bedensel engelli olmayan personel olarak DSİ Genel Müdürlüğü bünyesinde bürolarda çalışan 416 kişinin tamamına anket gönderilmiş, 246'sından dönüş olmuştur.Araştırmanın verileri; literatür taranarak araştırmacı tarafından hazırlanan Anket Formu 72 ve 75 sorudan oluşmaktadır. Anket, 36 soruluk Spector'ın İş Tatmini Ölçeği; 24 soruluk Allen Meyer'in Örgüte Bağlılık Ölçeği ve bedensel engelliler için 15, bedensel engelli olmayanlar için 12 soruluk demografik özellikleri ölçen sorudan oluşmaktadır. Bedensel engellilere; bedensel engelli olmayanlardan farklı olarak 3 soru daha sorulmuştur. Anket, DSİ Genel Müdürlüğü Merkezindeki çalışanlarla yüz yüze görüşülerek doldurulmuş, taşra teşkilatındaki çalışanlara ise posta yoluyla gönderilerek doldurulması sağlanmıştır.Çalışmada elde edilen veriler SPSS 12 paket programı yardımı ile değerlendirilmiştir. Çalışmada kullanılan Örgütsel Bağlılık ve İş tatmini ölçeklerine ilişkin güvenirlik katsayıları (Cronbach's Alpha) hesaplanıp 0,7 den büyük ve güvenilir oldukları belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen verilere ilişkin sonuçlara ilişkin normallik testleri yapılmış olup, normal dağılım gösteren veri setlerinde parametrik testler, normal dağılım göstermeyen veri setlerinde ise parametrik olmayan testler kullanılmıştır. İki gruplu karşılaştırmalarda Student t testi ve Mann-Whitney U testi, üç ve daha fazla gruplu karşılaştırmalarda ise Benferoni düzeltmeli Kruskall-Wallis H testi tercih edilmiştir. Değişkenler arasında ilişkiye ise Korelâsyon analizi yardımı ile bakılmıştır.Araştırma, 2009 yılında DSİ Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı ile Taşra Teşkilatında, bedensel engelli büro çalışanları (n=41) ve bedensel engelli olmayan büro çalışanları (n=246) üzerinde yapılmıştır.Bulgulara bakıldığında, Bedensel engellilerle bedensel engelli olmayanların örgüte bağlılık ve iş tatmini düzeyleri arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. İş tatmini alt boyutlarından, yan ödemelerden tatmin ve performansa bağlı ödüllerden tatmin alt boyutlarında bedensel engellilerle bedensel engelli olmayanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Tüm denekler için yapılan korelasyon analizinde, yaş ile birlikte örgüte bağlılığın da istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde arttığı görülmektedir. Aylık gelir arttıkça örgüte bağlılığın azaldığı, İşyerinde çalışma süresi (örgütsel kıdem) arttıkça, örgüte bağlılığın da anlamlı şekilde arttığı tespit edilmiştir. Ölçek toplam puanları bazında iş tatmini puanları arttıkça, örgüte bağlılığın da arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, bedensel engelli olmayanlarda, iş tatmini puanları arttıkça örgüte bağlılık puanlarının da arttığı tespit edilmiştir.Tüm deneklerden; erkek olanların duygusal ve toplam örgüte bağlılık düzeyleri kadınların duygusal ve toplam örgüte bağlılık düzeylerinden istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksektir. Bedensel engelli olmayan erkeklerin duygusal ve toplam örgüte bağlılık düzeyleri kadınların duygusal ve toplam örgüte bağlılık düzeylerinden anlamlı derecede daha yüksektir. Tüm deneklerden; erkek olanların iş arkadaşlarından ve işin kendisinden tatmin düzeyi kadınların iş arkadaşlarından ve işin kendisinden tatmin düzeyinden istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksektir. Bedensel engellilerde; iş tatmini ve alt boyutları cinsiyet açısından farklılık göstermemektedir. Bedensel engelli olmayan erkeklerin iş arkadaşları, işin kendisi ve toplam iş tatmini düzeyleri kadınların iş arkadaşları, işin kendisi ve toplam iş tatmini düzeylerinden anlamlı derecede daha yüksektir.Sonuç olarak, özürlülerin ihtiyaçlarından yola çıkarak örgütün sosyal ve yasal sorumlulukları göz önüne alınmalıdır. Toplumun Diğer kesimlerine göre Dezavantajlı insanların hak temelli yaklaşımla toplumun yaşadığı, çalıştığı, dinlendiği ve eğlendiği tüm ortak alanlarda çözümler üretilmelidir. Çalışan Özürlü-engelli ?Yeti kayıplı? personelin iş tatmini ve örgüte bağlılıkları üzerine çalışmalar yapılarak bu personelin hak ettiği yerlere ulaşmaları sağlamalıdır.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate and to measure the organizational commitment and and job satisfaction levels of physically disabled sampled from the General Directorate of State Hydraulic Works and to compare these findings to a sample of non-disabled in the same organization. In addition, attitudes of quitting and absenteeism resulting from job satisfaction and commitment were also analysed in the same sample. With this purpose the relationship between job satisfaction and organizational commitment and measurements of these two attitudes were made in light of several demographic variables.In the study, 41 out of a total of 71 physically disabled employees working in the General Directorate of State Hydraulic Works as of 2009 were sampledThe acceptable margin of error was chosen to be 5 %. All of the sampled were sent a questionnaire. Also, the same questionnaire were also sent to all of the Office workers and 246 of these responded.The questionnaire comprises of 72 and 75 questions which were prepared in light of relevant literature. In the questionnaires, Spector?s job satisfaciton scale and Allen Meyer?s Organizational Commitment Scale were used. In addition, 15 questions for the disabled and 12 questions for demographic data were also added. Apart from non-disabled, 3 additional questions were also directed to disabled. Questionnaires were filled during face to face meetings. Concerning the employees who work in the provincial areas, questionnaires were sent by mail.Data collected were analysed in SPSS 12 package. A 0.7 Alpha Scale score was calculated, hence the scale was shown to reliable. Normality tests were also conducted for the results. Normally distributed data sets were analyses in parametric tests and non-normal distributed data were analysed in non-parametric tests. In binary comparisons , Student?s t test and Mann-Whitney U testi, in bigger groups adjusted Benforini Kruskall-Wallis H test were preferred. The relationships between variables were analysed in light of correlational analysis.Study was conducted in the central and provincial organizations of State Hydraulic Works to the disabled Office workers (n=41) and to the non-disabled Office workers (n=246).When we look at the findings, there is no significant difference between the disabled and non-disabled groups as of commitment and satisfaction level variables. From the satisfaction sub-dimensions, betwwen the two groupss, a statistically significant difference is seen in the satisfaction from side payments and performance based rewards. In correlational analysis in all of the samples, there exists a significant positive correlation between age and commitment. Among statistically significant findings, when montly payments increase, commitment level decreases, also as tenure increases commitment level increaeses.On the basis of total scale points, when satisfaction increases, commitment level also increases. Also, in the non-disabled group, it was pointed that as satisfaction points increase, commitment also increases.In all of the samples, emotional and total commitment level of male respondents is found to be statistically higher than female respondents. In all of the samples, peer satisfaction and job satisfaction levels of male respondents are found to be statistically higher than female respondents.In the disabled group, there is no significant difference in commitment and its sub dimensions. But in non-disabled group there is a significant difference in the commitment and total satisfaction level between male and female respondents.Finally, in light of the needs of disabled, organization?s social and legal responsibilities must be reconsidered. Special solutions must be developed for disabled in all of the common areas where people work, rest and are entertained on a rights-based approach. For the working disabled people, studies must be conducted in job satisfaction and commitment areas and thus those people must be granted their deserved positions.