Türkiye'de yabancıların sınır dışı edilmesi kararlarına karşı başvuru yolları
Remedies against decisions on deportation of foreigners in Turkey
Yazar: MUHAMMET ZAKİR CAMUZCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN POYRAZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kanun yolları = Legal remedies ; Sınırdışı etme = Deportation ; Türk hukuku = Turkish law ; Yabancılar = Foreigners ; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu = The Law on Foreigners and International Protection ; İdari başvuru = Administrative application

Özet:
Uluslararası hukukta kabul edildiği üzere devletler hükümranlık yetkisine dayanarak 
yabancıları sınır dışı edebilmektedir. Sınır dışı etme işleminde devletin yetkisi sınırsız 
olmayıp, her devletin iç hukukundaki düzenlemeler ve uluslararası sözleşmeler tarafından 
getirilmiş sınırlamalar doğrultusunda kullanılmaktadır. Türk Hukukunda sınır dışı etme 
konusu, önceki mevzuat düzenlemelerinin güncel sorunlar ve gelişmeler karşısında yetersiz 
kalması üzerine detaylı ve kapsamlı şekilde 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma 
Kanunu'nda düzenlenmiştir. Temelde söz konusu kanun esas olmakla birlikte sınır dışı etme 
konusunda bazı durumlarda özel kanunlarda ve uluslararası sözleşmelerde yer alan kurallar
dikkate alınmaktadır.
Yabancıların kişi güvenliği ve seyahat özgürlüğü üzerinde ağır sonuçları bulunan sınır 
dışı etmeye karşı insan hakları alanındaki gelişmeler doğrultusunda geri gönderme ve toplu 
sınır etme yasağı gibi belli güvenceler sağlanmıştır. Sınır dışı etmeye karşı yabancının 
kendini savunması için başvuru yollarının olması önem taşımaktadır. Başvuru yolunun 
gösterilmesi tek başına yeterli olmayıp ayrıca etkili ve ulaşılabilir olmalıdır. Bunun içinde 
sınır dışı edilecek olan yabancıya gerekli usuli güvenceler tanınmalıdır. 
Sınır dışı işlemine muhatap olan yabancılar ile bu işlemi uygulayacak veya 
denetleyecek idarelere yararlı olması beklenilen bu çalışma üç bölüm olarak hazırlanmıştır. 
İlk bölümde Türkiye'de sınır dışı etmeye ilişkin genel bilgiler, ikinci bölümde sınır dışı 
etmenin hukuki dayanakları ve temel koruyucu ilkeler anlatılmıştır. Üçüncü bölümde sınır 
dışı etme işlemine karşı yabancının kendini savunabilmesi için gerekli olan idari ve yargısal 
başvuru yolları ele alınmıştır. Etkili ve bağlayıcı sonuçları olan yargısal başvuru imkânı
kapsamında ilk olarak YUKK'taki olağan yargı yolu olan idare mahkemelerine başvuru, 
daha sonra ise olağanüstü yargı yolu olarak Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları 
Mahkemesi'ne bireysel başvuru, bu yargı mercilerinin verdiği kararlar ve sonuçları detaylı 
şekilde incelenmiştir.

Abstract:
As accepted in international law, states can deport foreigners based on their 
jurisdiction. The authority of the state in the deportation process is not unlimited, it is used 
in accordance with the regulations in the domestic law of each state and the limitations 
imposed by international conventions. The subject of deportation in Turkish Law was 
regulated in detail and comprehensively in the Law on Foreigners and International 
Protection No. 6458 (LFIP), as the previous legislation was insufficient in the face of current 
problems and developments. Although the law in question is fundamental, in some cases, 
the rules in special laws and international agreements are taken into account in deportation. 
In line with the developments in the field of human rights, certain safeguards such as 
The Principle of Non-Refoulement and the prohibition of collective deportation have been 
provided against deportation, which has serious consequences for the personal security and 
freedom of travel of foreigners. It is important to have remedies for the foreigner to defend 
himself against deportation. Showing the application way is not sufficient on its own, but 
must also be effective and accessible. In this context, the necessary procedural safeguards 
should be granted to the foreigner to be deported.
This study, which is expected to be useful to foreigners who are the subject of the 
deportation and to the administrations that will implement or supervise this process, has been 
prepared in three parts. In the first part, general information about deportation in Turkey, in 
the second part, the legal basis of deportation and basic protective principles are explained. 
In the third chapter, the administrative and judicial remedies necessary for the foreigner to 
defend himself against the deportation process are discussed. Within the scope of the judicial 
application, which has effective and binding results, first the application to the administrative 
courts, which is the ordinary judicial remedy in the LFIP, and then the individual application 
to the Constitutional Court and the European Court of Human Rights, which is the 
extraordinary judicial remedy, are examined in detail. In addition, the decisions of these 
judicial authorities and their results are mentioned.