Bilişim kültüründe bilgi güvenliği farkındalığı
Information security awareness in informatics culture
Yazar: İNCİ MART
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET TEKEREK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi = Information ; Bilgi güvenliği = Information security ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilgi toplumu = Information society ; Bilgi çağı = Information age ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization

Özet:
Hayatımıza hızlı bir şekilde giriş yapan internet ile bilgi ve iletişim çağı başlamış, alışverişten eğitime, devlet yönetiminden bankacılığa kadar birçok alanda yaşam tarzımızı değiştirmiş yeni bir bakış açısı kazandırmıştır. Gelişen ve hızla ilerleyen teknolojide bireylerin teknolojiyi kullanacak yeterli bilgi kapasitesine sahip olması ile bilişim kültürü toplumun her kesimine yayılmıştır. Bireylerin gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri ile bilişim kültürüne ne kadar adapte olduklarını ve bu kültürün içinde bilgi güvenliği farkındalıklarını belirlemek amacıyla yürütülen bu çalışma tarama modeli niteliğinde betimsel bir çalışmadır.Araştırmanın örneklemini 2010-2012 yılları arasında Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan farklı meslek gruplarından (sağlık personeli, avukat, mühendis ve öğretmen) 501 birey oluşturmaktadır.?Bilişim Kültüründe Bilgi Güvenliği Anketi?nin geliştirilmesinde öncelikle katılımcılarla görüşülerek bir ön çalışma yapılmış ve daha sonra literatür taraması yapılarak 80 sorudan oluşan bir anket soru havuzu oluşturulmuştur. Açık, anlaşılır yazılmasına dikkat edilen ve uzman görüşüne sunulan ankette, 19 maddenin çıkartılmasına, 61 maddenin ise anketin ön uygulama formunda yer almasına karar verilmiştir. 61 soruluk anket ile 46 katılımcıya pilot uygulama yapılmıştır. Yapılan pilot uygulamanın analizleri sonucunda anketin güvenirlik katsayı (Cronbach Alpha )değerleri ?Bilgi Güvenliği Farkındalığı Belirleme Anketi? için 0,733 ve ?Teknoloji Kullanımı Belirleme Anketi? için 0,821 bulunmuştur. Yapılan analizler sonrasında güvenirliği düşüren 1 soru anketten çıkarılmış ve 3 maddenin de ifadeleri değiştirilerek soru sayısı 60'a düşürülmüş ve son halini almıştır. Buna göre ölçme aracının yeterli düzeyde güvenilir olduğuna karar verilmiştir. Anketin geçerliliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. İlgili düzeltmelerden sonra anlam ve cümle yapıları için Türkçe öğretmenleri tarafından da son şeklini alan anket katılımcılara verilmiştir. 501 katılımcıya yapılan uygulamanın analizleri sonucunda anketin güvenirlik katsayı (Cronbach Alpha )değerleri ?Bilgi Güvenliği Farkındalığı Belirleme Anketi? için 0,638 ve ?Teknoloji Kullanımı Belirleme Anketi? için 0,937 bulunmuştur.Çalışma sonucunda elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların demografik özelliklerine ait verilerin analizinde sıklık ve yüzde değeri kullanılmıştır. Katılımcıların teknoloji kullanımlarının ve bilgi güvenliği farkındalıklarının; cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve meslek değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadıklarını belirlemek amacıyla bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü ANOVA analizi uygulanmıştır. Anlamlı farklılık bulunan grupların tespiti için Scheffe testi kullanılmıştır.Elde edilen verilere dayanılarak ortaya konulan sonuçlar şunlardır;Araştırmanın sonucunda katılımcıların teknoloji kullanımları arasında yaşlarına ve bilgisayar ve internet kullanım sürelerine göre günde hiç/1-2 saat kullananlar ve 45 ve üzeri yaştakiler lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülürken; cinsiyetlerine, eğitim durumlarına ve mesleklerine göre anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir.-Araştırmanın sonucunda katılımcıların bilgi güvenliği farkındalıkları arasında yaşlarına, cinsiyetlerine ve mesleklerine göre 45 ve üzeri yaştakiler, kadın ve mühendis katılımcılar lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülürken; bilgisayar ve internet kullanım sürelerine ve eğitim durumlarına göre anlamlı bir farklılık olmadığı görülmemektedir.-Araştırmanın sonucunda katılımcıların bilişim kültürleri ile bilgi güvenliği farkındalıkları arasında zayıf düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir

Abstract:
Communicationan information period has started with internet, going in our life rapidly, and have changed our life style in many ways; from shopping to education, administration of goverment to banking and have caused a new point of view.Informatics culture has been spread to each section of society with having adequate information capacity in technology, progressing and improving rapidly. How much people adapt to informatics culture in communication technology and progressing information and in this culture this study raking model is a desciriptive study to designate awareness of information safety.547 individuals from different groups of occupation (health staff, lawyer, engineer and teacher) have formed the sample of the research between the years 2010-2012. After some eliminations, the results of the scale of 501 individuals have been taken into consideration.To develop information security scale in informatics culture a pre study has done by talking to the participants. Afterwords, literature raking consisting of 80 questions have done to form a scale question pool. While writing the items it has been paid attention to the items should reflect the behaviour. Later, being presented opinion of the expert, it has been decided that nineteen items to be extracted, 61 items to be presented in the pre-application form. Pilot application has been done to the 46 participants with the 61 questions scale. As a result of pilot Security Safety Awareness Scale?s test reliability coefficient was 0,733 and for the Technology Usage Designation Scale?s test reliability coefficient was 0,821. After the analysis, 1 question that reducing the reliability has been extracted and the number of the questions have been changed and the number of the questions have been reduced to 60 and have taken its last state. According to this, it has been decided that meausing test is enough to trust. To see the validy of the scale, it has been applied to the expert view. After the relevant correction, the items have shown to the Turkish teachers for the semantic and sentence structure and it has been delivered to the participants when taken its last shape. . As a result of analyzing Security Safety Awareness Scale?s test reliability coefficient was 0,638 and for the Technology Usage Designation Scale?s test reliability coefficient was 0,937.The datas taken by the studies were being evaulated by using the SPSS program. In analysis, the frequency and the percentage was being used in the analysis of the participants demographic special features of the datas. Independet sampling was being applied to designate whether there is a differences or not between the participants? gender and education status variables. One way Anova analysis was being applied to designate whether having a meaningful awareness according to their ages and professions variables. The determine the groups having meaningful difference Scheffe test was being used.According to results,-It is being seen that there is a meaningful difference of the participants ages, computer and internet usage time and their usage of technology where as no meaningful difference in their gender, education status and professions.-It is being seen in information safety awareness that there is a meaningful difference of participants? age, gender and professions but there is not a meaningful difference in their computer and internet usage and education status.-It is being seen that there is a weak and positive meaningfull relationship between informatics culture and information security awareness.