Bulgar kaynaklarına göre Mondros'tan Lozan'a Bulgaristan ve Türk Bulgar ilişkileri /
Yazar: RIDVAN TÜMENOĞLU
Danışman: DOÇ. VAHDET KELEŞYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bulgaristan Almanya'nın öncülügündeki ttifak Gurubunun saflarında I.Dünya Savasına girmistir. Bulgaristan büyük beklentiler ile girdigi savastamaglup olarak Neuilly Antlasmasını imzalamıstır.Neuilly Antlasması siyasi, askeri ve ekonomik konularda Bulgaristan'aagır yaptırımlar getirmistir. Bu antlasma ile Bulgaristan'ın siyasi sınırlarıdaraltılmıs, Bulgaristan'ın bazı bölgeleri komsularına verilmistir. AyrıcaBulgarlar geleneksel Bulgar bölgeleri olarak nitelendirdikleri, Makedonya,Trakya ve Doburca bölgelerindeki haklarından vazgeçmek zorundakalmıslardır.Neuilly Antlasması ile Bulgaristan 2250000 altın Frank tazminatödemeye mahkûm edilmistir. Antlasmanın ekonomi ile ilgili diger maddeleriile de Bulgaristan'ın ticari faaliyetlerine sınırlamalar getirilmistir. Böylece birtaraftan Büyük bir borcun altına sokulan Bulgaristan diger taraftan da buborcunu ödeyebilecegi imkânlardan mahrum bırakılarak adeta bir sömürgekonumuna getirilmistir.Neuilly Antlasması ile Bulgaristan'ın askeri potansiyeli de yenidendüzenlemistir. Birinci Dünya Savası boyunca yüz binler ile ifade edilenBulgaristan ordusu, Antlasma ile birlikte bütün kuvvetleri dâhil 30.000'igeçmeyecek sekilde düzenlenmistir. Askeri teçhizat konularında da getirilensınırlandırmalar ile Bulgaristan ülkeyi savunmaktan aciz, kâgıt üstünde biraskeri birlik haline getirilmistir.Bulgaristan'da Birinci Dünya Savası sonucunda BZNS hükümetlerikurulmustur. Aleksandır Stamboliyski liderligindeki BZNS Hükümeti, barısyanlısı bir politika takip ederek, Neuilly Antlasmasının maddelerinihafifletmeye ve Bulgaristan'ın komsuları ile iliskilerini Düzeltemeyeçalısmıstır.Bulgaristan, komsuları olan Yugoslavya, Romanya ve Türkiye ileiliskilerini gelistirmek için yogun çaba sarf ederken, Yunanistan'a karsı sogukbir tutum sergilemistir. Batı Trakya ve Bulgaristan'ın Akdeniz'e çıkıs koridorutemin etme çabaları dolaysı ile iki ülkenin rakip konumda olması iliskileringelismesini engellemistir.Bulgar tezlerinin önündeki en büyük engel olarak Yunanistan'ı görenBulgaristan Hükümeti, Yunanistan ile savas halinde olan Türkiye ileyakınlasmıs ve Türkiye'yi desteklemistir.ki ülkenin Birinci Dünya Savasında aynı cephede yer almaları,Türklerin Versay sistemine karsı baslatıgı mücadele iki ülkeyi birbirineyakınlastırmıstır.Bulgaristan Hükümeti Türkiye'nin verecegi mücadeleden Bulgaristan'ınkazançlar elde edebilecegini düsünerek, imkânları ölçüsünde Türkiye'yedestek olmustur. Bulgarlar bir taraftan ülkesinden Anadolu'ya yapılan silahsevkıyatlarını kolaylastırarak diger taraftan da diger taraftan da ülkebasınında Türk Bagımsızlık savasını destekleyen yayınlar yaparak Türkiye'yedestek olmaya çalısmıslardır.Birinci Dünya Savası sonrasında iki ülke iliskileri gayrı resmi bir niteliktasımasına ragmen, Türk ? Bulgar iliskileri tarihinin en sorunsuz, döneminiteskil etmistir.

Abstract:
Bulgaria entered into the World War I on the side of the CentralPowers with the leadership of Germany. Bulgaria signed the Treaty of Neuillyhaving been defeated in the war that it entered into with high expectations.The Treaty of Neuilly imposed severe sanctions on Bulgaria aboutpolitical,military and economic issues. The frontiers of Bulgaria wereconstricted and some territories of Bulgaria were given to its neighbours withthis treaty. Furthermore, Bulgarian had to waive its rights at Makedonia,Thrace and Debrecen, which they saw as national Bulgarian territories.Bulgaria was made to pay 2250000 gold Franc reparation with theTreaty of Neuilly. Also, restrictions were placed on trade activities of Bulgariawith other articles of treaty. Therefore, on one hand Bulgaria was forced toincur heavy debts , on the other hand it was nearly made a colony by beingdeprived of the chances by which it could pay the debts.The military potential of Bulgaria was arranged again with the Treaty ofNeuilly. During the World War I, Bulgarian army which was expressed withone hundred thousands was arranged not to exceed 30.000 including allforces. Bulgaria was unable to defend the country with the restrictions ofarmament and it was a troop on paper.BZNS Governments were formed in Bulgaria after the World War I.BZNS Government with the leadership of Aleksandır Stamboliyskiendeavoured to mitigate the articles of the Treaty of Neuilly and to put therelations with its neighbours into running order by pursuing a peaceful policy.Whereas Bulgaria made an effort to promote relations with itsneighbours Yugoslavia,Romania and Turkey, it displayed an unfriendly policyto Greece.The efforts to achieve West Thrace and a way out toMediterranean obstructed the promotion of the relations. Therefore, twocountries were rivals.Bulgarian Government, which saw Greece as an important obstaclefor Bulgarian ideas, had good relations with Turkey and supported it in caseof a war between Turkey and Greece.Battling at the same front in the World War I and fight of Turk againstVersailles System caused Bulgaria and Turkey to have good relations.As Bulgarian Government had the thought of making profit from fightof Turkey, it supported Turkey as much as possible.Bulgarian endeavouredto support Turkey by facilitating dispatching of arms to Anatolia and bybroadcasting on state networks to show its support for Turkish IndependenceWar.Although the relations betweenTurkey and Bulgaria became unofficial,Turk and Bulgarian relations constituted the most problem-free period of itshistory.