Çok ilaca dirençli pulmoner tüberkülozlu olgularda tedavi sonuçlarına etki eden faktörler ve nüks oranı
The factors affecting treatment results of multi drug resistant pulmonary tuberculosis and relapse rates
Yazar: ÖZLEM YAZICIOĞLU MOÇİN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TURAN KARAGÖZ
Sağlık Bakanlığı / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2004
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Nüks = Recurrence ; Tüberküloz-pulmoner = Tuberculosis-pulmonary

Özet:
Çalışmamızda tanı konulmuş 142 HIV (-) ÇİDT'lu hastanın tedavi sonuçları, tedavi sonuçlarına etki eden faktörler ve nüks oranları  incelenmiştir.
1994-2000 yılları arasında merkezimize başvurup, ÇİDT tanısı konan ve tedavi uygulanan erkek hastalar çalışmaya dahil edilmiştir.Yaş ortalaması 39±11 (16-65) olarak saptanmıştır. Olguların 64 (%45.1)'ü İstanbul içinden, 78 (%54.9)'i İstanbul dışından başvurmuştur. %87.3 (124) olguda aile öyküsü mevcuttur. Olgular klinikte ortalama 261.7±127.6 (68-978) gün kalmışlardır. 142 hastadan 63'ünde (%44.4) KOAH ve D.M gibi ek hastalıklar bulunmuştur. Olgularımızın hastalık yaşı ortalaması 7.87±7.55 (0-35) yıl bulunmuştur.
Radyolojik olarak; hastaların %59.2'sinde lezyonlar yaygın iken, %40.8'inde sınırlı bulunmuştur. İlaç duyarlılık  test sonuçlarına göre; ortalama 3.88±1.41 ilaca karşı direnç tespit edilmiştir  (2-7). Tedavide kullanılan ikinci sıra ilaç sayısı 5.48±0.78 (4-8) olmuştur. Olguların %64.1'inde ilaç yan etkileri görülürken, en sık karşılaşılan yan etkiler santral sinir sistemi ve işitme ile ilgili olmuştur. Kür sağlanan grupta ortalama tedavi süresi 24.91±4.38 (18-36) ay olmuştur. Yayma ve kültür negatifliği ortalama 2.2 ±1.64 ay içinde gerçekleşmiştir. 142 hastadan 34 (%24)'üne cerrahi uygulanmıştır. Cerrahi zamanı ortalama 7.62±3.09 (3-15) ayda olmuştur. 142 olgudan 99'unda (%70) kür sağlanırken, 9 (%6) olguda tedavi başarısızlığı, 15 (%11) olguda tedavi terki ve  19 (%13) olguda ölüm saptanmıştır. Cerrahi uygulanan grupta tedavi sonuçları: Kür % 88 (30/34), tedavi başarısızlığı % 3 (1/34), tedavi terki %3, ölüm %6 (2/34) iken, cerrahi uygulanmayan grupta ise: Kür %64 (69/108), tedavi başarısızlığı %7 (8/108), tedavi terki %13 (14/108) ve ölüm %16 (17/108) olarak saptanmıştır. Kür sağlanan 99 hastadan 92'ü nüks için ortalama 19 ay (12-72) takip edilmiş ve bu hastaların hiç birinde nüks görülmemiştir.
Tedavi sonuçlarına etki eden faktörler incelendiğinde; yaş, yerleşim yeri ve ÇİDT tedavisinde kullanılan ortalama ilaç sayısının tedavi sonucu üzerine anlamlı bir etkisi olmadığı görülürken, KOAH varlığı, önceki rejimlerde Ofloksasin ve Protionamid kullanımı, yaygın hastalık, hastalık yaşının uzun olması, edinsel direnç varlığı, ilaç yan etkilerinin bulunması ve bu nedenle ilaç kesilmesi tedavi sonuçlarını olumsuz etkileyen faktörler olarak saptanmıştır. Cerrahi uygulamasının ise, tedavi sonucunu olumlu yönde etkileyen bir faktör olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
In our study, the treatment results, factors affecting the treatment results and recurrence rates of 142 HIV (-) MDR patients who were diagnosed were examined.Male patients who applied to our center between 1994 and 2000 and were diagnosed with MDR and treated were included in the study. The mean age was 39±11 (16-65). Of the cases, 64 (45.1%) applied from within Istanbul and 78 (54.9%) from outside of Istanbul. There is a family history in 87.3% (124) of the cases. The patients stayed in the clinic for an average of 261.7±127.6 (68-978) days. Additional diseases such as COPD and D.M were found in 63 (44.4%) of 142 patients. The mean disease age of our cases was 7.87±7.55 (0-35) years. Radiologically; Lesions were widespread in 59.2% of the patients, while they were limited in 40.8%. According to the drug sensitivity test results; an average of 3.88±1.41 drug resistance was detected (2-7). The number of second-line drugs used in the treatment was 5.48±0.78 (4-8). While drug side effects were seen in 64.1% of the cases, the most common side effects were related to the central nervous system and hearing. The mean duration of treatment in the cured group was 24.91±4.38 (18-36) months. Smear and culture negativity occurred within an average of 2.2 ±1.64 months. Surgery was performed in 34 (24%) of 142 patients. The mean surgery time was 7.62±3.09 (3-15) months. Cure was achieved in 99 (70%) of 142 cases, treatment failure in 9 (6%) cases, discontinuation of treatment in 15 (11%) cases, and death in 19 (13%) cases. Treatment results in the surgical group: cure 88% (30/34), treatment failure 3% (1/34), treatment dropout 3%, death 6% (2/34), in the non-surgical group: cure 64% (69). /108), treatment failure was 7% (8/108), treatment discontinuation was 13% (14/108) and mortality was 16% (17/108). Of 99 cured patients, 92 were followed for a mean of 19 months (12-72) for relapse, and none of these patients was relapsed.When the factors affecting the treatment results are examined; While age, location and mean number of drugs used in MDR treatment did not seem to have a significant effect on the treatment outcome, the presence of COPD, the use of Ofloxacin and Prothionamide in previous regimens, common disease, long age of the disease, presence of acquired resistance, presence of drug side effects and therefore drug use. discontinuation were determined as factors that negatively affected the treatment results. It has been understood that the surgical application is a factor that positively affects the treatment outcome.