Yüksek doz steroid tedavisi verilen çocuk hastaların ve tedaviye bağlı erken dönem yan etkilerin değerlendirilmesi
Evaluation of pediatric patients that have pulse  steroid treatment and early side effects due to treatment
Yazar: GÜLBARAN KONCAK
Danışman: DOÇ. DR. ORKUN TOLUNAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-ilaç = Dose-response relationship-drug ; Steroidler = Steroids ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Amaç: Bu çalışmada hastanede yatırılarak tedavi edilen ve yüksek doz steroid tedavisi uygulanan çocuk hastaların ve tedaviye bağlı erken dönem yan etkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Retrospektif kesitsel olarak dizayn edilen çalışmaya 01.01.2019-01.01.2020 tarihleri arasındaki 1 yıllık süre içerisinde Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde hastanede yatırılarak tedavi edilen ve yüksek doz steroid tedavisi uygulanan 1 ay ile 18 yaş arasındaki hastalar dahil edildi. Hasta bilgileri, fiziki ve elektronik hasta dosyaları taranarak derlendi. Dosyalardan; hastaların demografik bilgileri, tanıları, tedavi öncesi laboratuvar değerleri, tedavi sonrası laboratuvar değerleri, tedavi öncesi vital bulguları, tedavi sonrası vital bulguları, steroid tedavi endikasyonu, kullanılan steroid preparatı-dozu-süresi, yüksek doz steroid tedavisine bağlı yan etkiler ve tedaviye yanıt taranarak veriler Statistical Package for Social Sciences" version 20 programında işlendi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 35 hastanın 16'sı kız (%45,7), 19'u erkekti (%54,3). Hastaların yaşları ortalama 8,7±4,9 yıl (ortanca 8, ÇAA: 5-11), vücut ağırlıkları ortalama 32,3±19 kg (ortanca 27, ÇAA: 17-45) ve boyları 127,8±24,7 cm idi. Hastaların 15'ine (%42,9) nörolojik, 12'sine (%34,3) romatolojik, 7'sine (%20) hematolojik ve 1 hastaya da (%2,9) gastointestinal sistem hastalıkları nedeniyle yüksek doz steroid tedavisi uygulanmıştı. Hastaların tedavi sırasında ölçülen kan şekerleri tedavi öncesi ölçülenlere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek idi. Tedavi sonrası tedavi gerektiren kan şekeri yüksekliği olan hasta yoktu. Hastaların tedavi sonrası değerlendirilen beyaz küre, nötrofil, lenfosit ve monosit değerleri tedavi öncesi değerler ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak gruplar arasındaki fark anlamlı derecede yüksek olarak tespit edildi. Hastalarda en sık dermatolojik (%48,5), psikiyatrik (%31,4), ve gastrointestinal (%31,4) yan etkiler görülmüştü. Tedavi sırasında 3 hastada (%8,5) hipertansiyon saptanıp tedavi başlanmış, tedavi sonrası da antihipertansif tedavi ortalama 6 ay kullanılmıştı. Yüksek doz steroid tedavisi ortanca 5 gün, en kısa 3, en uzun da 11 gün olarak uygulanmıştı. Yüksek doz steroid tedavisi verilen 35 hastanın 24'ünde (%68,6) tedaviye yanıt var iken 11'inde (%31,4) tedaviye yanıt yok olarak değerlendirildi.
Sonuç: Birçok hastalıkta kullanılan ve her geçen gün kendisine yeni kullanım alanları bulan yüksek doz steroid tedavisi etkilerinin yanında hafiften ağıra yan etkiler de içermektedir. Özellikle çocuklarda yüksek doz steroid tedavisi ve yan etkileri konusunda yapılan çalışmalar yeterli değildir. Yüksek doz steroid tedavisinin etkinliğini ve komplikasyonlarını değerlendirmek için değişik hasta gruplarında çok merkezli randomize kontrollü çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate pediatric patients who were hospitalized and treated with high-dose steroid treatment and the early period side effects related to treatment.
Materials and Methods: The study was designed as a retrospective cross-sectional study, patients between 1 month and 18 years of age who were hospitalized in the Health Sciences University Adana City Training and Research Hospital Department of Pediatrics and were treated with pulse steroid during a 1-year period between 01.01.2019-01.01.2020 was included. Patient information was compiled by scanning physical and electronic patient files. From the files; patients' demographic information, diagnosis, pre-treatment laboratory values, post-treatment laboratory values, pre-treatment vital signs, post-treatment vital signs, steroid therapy indication, steroid dose-duration used, side effects due to pulse steroid therapy and response to treatment are scanned and Statistical Package for Social Sciences" version 20 program used.
Findings: Of the 35 patients included in the study, 16 were female (45.7%) and 19 were male (54.3%). The mean age of the patients was 8.7 ± 4.9 years (median 8, IQR: 5-11), mean body weight 32.3 ± 19 kg (median 27, IQR: 17-45) and height 127.8 ± 24.7 cm. Pulse steroid therapy was applied to 15 (42.9%) patients due to neurological, 12 (34.3%) rheumatological, 7 (20%) hematological, and 1 patient (2.9%) gastrointestinal system diseases.  The blood glucose levels of the patients measured during the treatment were statistically significantly higher than those measured before the treatment. There was no patient with high blood sugar that required post-treatment treatment.  When the white blood cell, neutrophil, lymphocyte and monocyte values evaluated after the treatment were compared with the pre-treatment values, the difference between the groups was found to be statistically significantly higher. Dermatological (48.5%), psychiatric (31.4%), and gastrointestinal (31.4%) side effects were the most common in the patients. During treatment, hypertension was detected in 3 patients (8.5%) and treatment was initiated, and antihypertensive treatment was used for an average of 6 months after treatment. Pulse steroid therapy was administered for a median of 5 days, the shortest treatment duration was 3 days and the longest treatment duration was 11 days.  While 24 (68.6%) of 35 patients who were given pulse steroid treatment had response to treatment, 11 (31.4%) of them were evaluated as no response to treatment.
Conclusion: Pulse steroid therapy, which is used in many diseases and finds new areas of use every day, includes mild to severe side effects as well as its effects.  Studies on pulse steroid therapy and its side effects, especially in children, are not sufficient.  Multi-center randomized controlled studies are needed in different patient groups to evaluate the efficacy and complications of pulse steroid therapy.