Bazı patates çeşitlerinde in vitro mikro yumru üretimi
In vitro mi̇cro-tuber production of some potato varieties
Yazar: FATMA MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. SATI UZUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Mikro yumru üretimi son yıllarda patates tarımında temel tohumluk ve sertifikalı
tohumluk üretim programlarında kullanılmaktadır. Tez çalışması kapsamında ülkemizde
ekonomik öneme sahip bazı patates (Agata, Electra, Melody, Jelly, Christel, Madeleine)
çeşitlerinde in vitro mikro yumru oluşumu üzerine etkili faktörler incelenmiştir. İn vitro
mikro-yumru oluşumu üzerine sitokinin kaynakları ve sukroz dozlarının etkisini
belirlemek amacıyla tek yaprak içeren tek boğum eksplantları 1 mg/L kinetin, 1 mg/L
meta-Topolin 0.5 mg/L TDZ veya 1 mg/L BAP 30 veya 60 g/L sukroz ile 8 g/L agar,
mikro-yumru oluşumu üzerine sitokinin kaynakları ve aktif karbonun etkisini
belirlemek amacıyla yürütülen denemede 1 mg/L kinetin veya 1 mg/L meta-Topolin ve
0 veya 2 mg/L aktif karbon 60 g/L şeker ve 8 g/L agar, BAP konsatrasyonlarının
etkisini belirlemek amacıyla yürütülen denemede 1, 2 veya 4 mg/L BAP, 60 g/L sukroz
ve 8 g/L agar, katılaştırıcıların etkisini belirlemek amacıyla kurulan denemede 0.5 mg/L
TDZ, 60 g/L şeker ve 5-7 g/L agar veya 2-4 g/L gelrite kullanılmıştır. Tüm denemeler
MS besin ortamında 16 saat aydınlık 8 saat karanlık fotoperiyot, 22±2°C ve 3000 lüks
ışık yoğunluğu koşullarında gerçekleştirilmiştir.
Sonuç olarak, tüm uygulamalarda mikro yumru oluşumu, ortalama mikro-yumru ağırlığı
ve çapı üzerine genotip-kültür ortamı interaksiyonunun önemli olduğu belirlenmiştir. En
fazla mikro-yumru oluşum oranı Agata, Melody ve Madaleine çeşitlerinde sırasıyla
%91.67, 44.3 ve 75 ile 0.5 mg/L TDZ+60g/L sukroz, Christel çeşidinde %70.83 ile 1
mg/L BAP ve 60 g/L sukroz, Electra çeşidinde %91.67 ile 1 mg/L kinetin+2 g/L aktif
karbon+60g/L şeker ve Jelly çeşidinde %83.33 ile 1 mg/L kinetin+60 g/L sukroz içeren
ortamdan elde edilmiştir. Genel olarak tüm çeşitlerde 60 g şeker ortalama mikro-yumru
ağırlığını ve çapını artırmıştır.
Anahtar Kelimeler: Aktif karbon, İn vitro mikro-yumru, Solanum tuberosum L.,
sitokinin, sukroz,

Abstract:
Micro-tuber production has been used in basic seed and certified seed production
programs in potato farming in recent years. In this study, the factors affecting the in
vitro micro tuber formation of some potato (Agata, Electra, Melody, Jelly, Christel,
Madeleine) cultivars of economic importance in our country were investigated. In order
to determine the effect of cytokinin sources and sucrose doses on micro-tuber formation
in vitro, single-node cuttings of potato cultivars were cultured on media containing 1
mg/L kinetin, 1 mg/L meta-Topolin, 0.5 mg/ L TDZ or 1 mg/L BAP, 30 or 60 g/L
sucrose and 8 g/L agar;, in order to determine the effect of cytokinin sources and
activated carbon were cultured 1 mg/L kinetin or 1 mg/l meta-Topolin and 0 or 2 mg/L
activated carbon, 60 g /L sucrose and 8 g/L agar; in order to determine the effect of
BAP concentration were cultured 1, 2, 4 mg/L BAP, 60 g/L sucrose and 8 g/L agar; in
order to determined gelling agent type and concentration were cultured 0.5 mg/L TDZ,
60 g/L sucrose and 5-7 g / L agar or 2-4 g/L. All experiments were performed in MS
nutrient medium under 16:8 light:dark photoperiod at 3000 lux light intensity and 22±2
°C temperature.
As a result, it was determined that genotype-culture media interaction was important on
micro-tuber formation, average micro-tuber weight and diameter in all applications. The
maximum micro-tuber formation rate were obtained from MS medium including 0.5
mg/L TDZ+60g/L sucrose with 91.67%, 44.3 and 75 at of Agata, Melody and
Madaleine cultivars respectively, from MS medium including 1 mg/L BAP and 60 g/L
sucrose with 70.83% to at Christel cultivar and from MS medium including 1 mg/L
kinetin+2 g/L activated carbon+60g/L sucrose with 91.67% at Electra cultivar and from
MS medium including 1 mg/L kinetin+60 g/L sucrose with 83.33% at Jelly cultivar. In
general, 60 g of sugar increased the average micro-tuber weight and diameter.
Keywords: Activated carbon, cytokinin, in vitro micro-tuber, sucrose, Solanum
tuberosum L.