Etlik piliç rasyonlarına hibiskus (Hibiscus esculentus) ilavesinin performans, et kalitesi ve raf ömrü üzerine etkileri
Effects of addition of hibiscus (H. esculentus) to broiler rations on performance, meat quality and shelf life
Yazar: EDA DENİZ
Danışman: PROF. DR. SEHER KÜÇÜKERSAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Etlik piliç = Broiler chickens ; Etlik piliç performansı = Broiler performance ; Etlik piliç rasyonları = Broiler rations ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; Hibiscus = Hibiscus ; Kanatlı yemleri = Poultry feeds

Özet:
Bu araştırma etlik piliç rasyonlarında doğal yem katkı maddesi olarak kullanılan hibiscusun canlı ağırlık, canlı ağırlık artışı, yem tüketimi ve yem dönüşüm oranı, sıcak karkas ağırlığı ve randımanı, bazı iç organ (bursa Fabricus, taşlık, bezli mide, kalp, dalak, karaciğer, kloaka yağı ve bağırsak) ağırlıkları, serum biyokimyasal (ALT, ALP, AST, HDL, LDL, CHOL, TG) değerleri, altlık ve dışkı pH, kuru madde, amonyak azotu değerleri, göğüs eti ve but eti pH'ı, ince bağırsak pH parametreleri, dışkı mikrobiyolojisi, et kalitesi ve raf ömrü üzerine etkileri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, her biri 56 hayvan içeren 1 negatif ve 1 pozitif kontrol grubu ile 3 deneme grubu bulunmaktadır. Her bir grup ise 8 civcivden oluşan 7 alt gruptan oluşmaktadır. Deneme grubu rasyonlarına 0,2, 0,4 ve 0,6 g/kg düzeyinde hibiscus (H. esculentus) ilave edilmiştir. Negatif kontrol grubuna herhangi bir ilave yapılmazken, pozitif kontrol grubuna ise vitamin E ilave edilmiştir. Çalışma 42 gün sürdürülmüştür. Gruplarda denemenin 0, 7, 14,21, 28, 35 ve 42. günlerinde canlı ağırlık, canlı ağırlık artışı, yem tüketimi ve yem dönüşüm oranı belirlenmiştir. Incelenen grupları arasında istatistiksel fark olup olmadığını belirlemek için Tek Yönlü Varyans analizi kullanılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı fark bulunması halinde, grupların ikili olarak kıyaslanmasında Tukey Testi kullanılmıştır. Ayrıca değerlendirilen parametrelerin deneme gruplarındaki doz artışına bağlı olarak değişip değişmediğini kontrol etmek için Tek Yönlü Varyans Analizi'nde polinomial model kullanılarak (lineer, kuadratik) trend analizi yapılmıştır. Farklı düzeylerde etlik piliç rasyonlara ilave edilen hibiscus (H.esculentus)  ilavesinin performans, karkas parametreleri, iç organ ağırlıkları, yem tüketimi ve yem dönüşüm oranları üzerinde istaktiksel olarak etkisinin bulunmadığı görülmüştür (p>0,05). Ancak 7. günde canlı ağırlık verileri ve 8-14. günler arasında gerçekleşen yem tüketimi anlamlı tespit edilmiştir. Bursa Fabricus ve karaciğer ağırlıklarında doz artışı ile birlikte anlamlı değişim tespit edilmiştir. TG ve LDL değerleri açısından istatistiksel olarak gruplar arasında anlamlı farklar bulunmuştur (p<0,05). Dışkı ve altlık kuru madde miktarı, amonyak azotu ve pH düzeyleri üzerine etkisinin istatistiki anlamda önemli olmadığı tespit edilmiştir. Ancak altlık kuru madde düzeyinde iyileşme gerçekleşmiştir. Hibiscus (H. esculentus)  ilavesinin göğüs eti ve but eti pH'ı, jejenum ve ileum pH'ı oranı üzerine etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur (p>0,05). But etinin 5. gün pH değerleri ise istatistiksel olarak anlamlı tespit edilmiştir. Göğüs etinde çözülme kaybında, damlama kaybında, su tutma kapasitesinde istatistiksel olarak önemli bir sonuç elde edilememiştir (p>0,05). Göğüs etinden alınan numunelerde yapılan mikrobiyolojik analizlerde Pseudomonas spp ve E.coli'de istatistiksel olarak önemli sonuç elde edilemediği ancak doz artışı ile mikrobiyal yükte azalma olduğu tespit edilirken Aerobik mezofilik toplam bakteri yükünde önemli sonuçlar olduğu tespit edilmiştir. Kimyasal analizlerde yağ ve nem verilerinde önemli sonuçlar tespit edilememiş ancak tuz analiz sonuçlarında anlamlı veriler elde edilmiştir. Dışkıda yapılan mikrobiyolojik analizlerde ise Pseudomonas Spp ve Aerobik mezofilik toplam bakteri açısından fark tespit edilemezken, E.coli analiz sonuçlarında doz artışına bağlı anlamlı veriler elde edilmiştir. Hibiskusun etlik piliç rasyonlarında antioksidan ve antimikrobiyal özellikte yem katkı maddesi olarak güvenle kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this research, live weight, live weight gain, feed consumption and feed conversion rate, hot carcass weight and yield, some internal organs (bursa Fabricus, gizzard, glandular stomach, heart, spleen, liver, etc.) cloaca fat and intestine) weights, serum biochemical (ALT, ALP, AST, HDL, LDL, CHOL, TG) values, litter and feces pH, dry matter, ammonia nitrogen values, breast meat and thigh meat pH, small intestine pH parameters, fecal microbiology, meat quality and effects on shelf life were carried out to determine their effects. The study included 1 negative and 1 positive control group and 3 experimental groups, each containing 56 animals. Each group consists of 7 subgroups consisting of 8 chicks. 0,2, 0,4 and 0,6 g/kg hibiscus (H. esculentus) was added to the diets of the experimental group. While no addition was made to the negative control group, vitamin E was added to the positive control group. The study was continued for 42 days. Live weight, live weight gain, feed consumption and feed conversion ratio were determined in the groups on the 0, 7, 14, 21, 28, 35 and 42 days of the experiment. One-way analysis of variance was used to determine whether there was a statistical difference between the studied groups. Tukey's test was used to compare groups in pairs if there was a statistically significant difference. In addition, to control whether the evaluated parameters changed depending on the dose increase in the experimental groups, trend analysis was performed using the polynomial model (linear, quadratic) in One-Way Analysis of Variance. It was observed that the addition of hibiscus (H.esculentus) added to broiler rations at different levels did not have a statistical effect on performance, carcass parameters, internal organ weights, feed consumption and feed conversion rates (p>0.05). However, live weight data on day 7 and 8-14. The feed consumption between days was found to be significant. A significant change was detected in Bursa Fabricus and liver weights with the increase in dose. Statistically significant differences were found between the groups in terms of TG and LDL values (p<0.05). It was determined that the effect on the amount of feces and litter dry matter, ammonia nitrogen and pH levels was not statistically significant. However, the litter dry matter level improved. The effect of Hibiscus (H. esculentus) supplementation on the pH of breast and thigh meat, and the ratio of jejunum and ileum pH was found to be statistically insignificant (p>0.05). The pH values of the thigh meat on the 5th day were found to be statistically significant. No statistically significant results were obtained in thawing loss, drip loss, and water holding capacity in breast meat (p>0.05). In the microbiological analyzes of samples taken from breast meat, statistically significant results could not be obtained in Pseudomonas spp and E.coli, but it was determined that there was a decrease in microbial load with increasing dose, while significant results were found in aerobic mesophilic total bacterial load. In chemical analysis, significant results could not be determined in oil and moisture data, but significant data were obtained in salt analysis results. In the microbiological analyzes performed in the stool, there was no difference in terms of Pseudomonas Spp and Aerobic mesophilic total bacteria, but significant data were obtained in the E.coli analysis results depending on the dose increase. It has been concluded that hibiscus can be safely used as an antioxidant and antimicrobial feed additive in broiler rations.