Rizosfer etkisi ve azotlu gübrelemenin sera gazı emisyonu üzerindeki etkisi
Effects of rhizosphere process and nitrogen fertilization on greenhouse gas emissions
Yazar: MEDİNE AĞ
Danışman: PROF. DR. SALİH AYDEMİR
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Toprak verimliliği = Soil fertility

Özet:
Dünyada iklim değişikliğine etki eden birçok faktör arasında en önemlisinin, güneşten yansıyan ışınları absorbe ederek atmosferin ısınmasını sağlayan sera gazlarının atmosferdeki konsantrasyonunun artışı olduğu kabul edilmektedir. En önemli sera gazları arasında CO2, CH4 ve N2O bulunmakta ve salınan N2O gazının en önemli kaynağını tarımsal alanlar oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı; arpa ekili alkalin topraklarda farklı azotlu gübreler kullanılması sonucu meydana gelen N2O salınım miktarının belirlenmesi ve GAP bölgesi için uygun gübreleme programlarının ortaya çıkarılmasıdır. Bu kapsamda hedefimiz, bölgede yaygın olarak ekilen arpa bitkisinin kök aktivitesi ve farklı azotlu gübrelerin (potasyum nitrat (PN), amonyum sülfat (AS) ve üre (Ü)) topraktan N2O salınımına etkisini tespit etmek ve bölgede bolca kullanılan azotlu gübrelerden kaynaklı N2O salınımını azaltacak gübre çeşidini belirlemektir. Deneme uygulaması, robotik sürekli akım toprak-denitrifikasyon inkubasyon çember sisteminde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, bu kapsamda, bitkili (Arpa) ve bitkisiz toprak olmak üzere iki farklı grupta kurgulanmıştır. Uygulamalar için 24 inkübasyon çemberi kullanılmıştır. Her bir inkübasyon çemberine 8 adet arpa tohumu ekilmiş ve 12 kg/da olacak şekilde PN, AS ve Ü gübreleri uygulanmıştır. Deneme kapsamında, toprak örneklerinde amonyum ve nitrat analizleri yapılmıştır. Robotik sistemle de N2O gaz ölçümleri saatlik olarak yapılmıştır. Çalışmada toplam N2O salınımında uygulamalar arasında önemli farklılıkların olduğu görülmüştür. Kontrolle kıyaslandığında bütün gübre uygulamalarında N2O emisyonunda artış olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre bitkili ortamda, bütün gübre formlarının kullanımı ile N2O salınımının gerçekleştiği bitkili KNO3 ' te gerçekleşen salınımın diğer gruplara göre 5 kat daha fazla salınım olduğu görülmüştür. Bitkisiz ortamdaki salınımın çok daha fazla olduğu belirlenmiş olup istatistiki olarak önemli görülmüştür (p < 0.05). Çalışma sonuçları genel olarak alkali ortamlardaki arpa bitkisinin yetiştirilmesi sürecinde, üre uygulamasının N2O (sera gazı) salınımını en aza indirdiğini göstermiştir.

Abstract:
It is accepted that the most important factor among the many factors affecting climate change in the world is the increase in the concentration of greenhouse gases in the atmosphere, which absorb the rays reflected from the sun and warm the atmosphere. Among the most important greenhouse gases are CO2, CH4 and N2O, and the most important source of the released N2O gas is agricultural fields. The aim of this study; The aim of this study is to determine the amount of N2O emission that occurs as a result of using different nitrogen fertilizers in alkaline soils cultivated with barley and to reveal suitable fertilization programs for the GAP region. In this context, our goal is to determine the root activity of the barley plant, which is widely planted in the region, and the effect of different nitrogen fertilizers (potassium nitrate (PN), ammonium sulfate (AS) and urea (U)) on the release of N2O from the soil and to reduce the release of N2O from nitrogen fertilizers used extensively in the region determine the type of fertilizer. The trial application was carried out in a robotic continuous current soil-denitrification incubation ring system. In this context, the study was designed in two different groups as vegetated (Barley) and non-vegetated soil. 24 incubation circles were used for the applications. 8 barley seeds were planted in each incubation chamber and PN, AS and Ü fertilizers were applied at 12 kg/da. Within the scope of the experiment, ammonium and nitrate analyzes were made in soil samples. N2O gas measurements were made hourly with the robotic system. In the study, it was observed that there were significant differences between the applications in the total N2O release. It was observed that the release in the plant KNO3 was quintuple more than the other groups. The results of the study showed that the application of urea minimizes the emission of N2O (greenhouse gas) in the process of growing barley plants in alkaline environments.