Okuma çemberlerinin lise öğrencilerinin sosyal duygusal öğrenme beceri düzeylerine etkisi
The effect of literature circles on social emotional learning skills levels of high school students
Yazar: BURAK ASRA
Danışman: DOÇ. DR. İLKER CIRIK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal öğrenme = Emotional learning ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okuma çemberi = Literature circle ; Sosyal öğrenme = Social learning ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Öğrenme başarısı = Achievement in learning ; Öğrenme yeteneği = Learning ability

Özet:
Eğitim sisteminden beklenen, öğrencileri bilişsel, sosyal, duygusal ve fiziksel olarak destekleyerek onların bütünsel gelişimlerini sağlamasıdır. Eğitimciler, öğrencilerin bu hedeflere ulaşmalarını sağlamak için çeşitli yöntem ve tekniklerden faydalanırlar. Bu çalışma, başta Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı dersleri olmak üzere pek çok derste kullanılabilen okuma çemberi yöntemi ile kapsamlı becerileri içeren sosyal duygusal öğrenme üzerine yoğunlaşmıştır.
Bu araştırmanın amacı, okuma çemberi yönteminin lise 9. sınıf öğrencilerinin öz farkındalık, öz yönetim, sosyal farkındalık, ilişki kurma ve sorumlu karar verme becerileri üzerindeki etkisini belirlemek ve bütünsel olarak sosyal duygusal öğrenme (SDÖ) becerilerine olan etkisini ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın bir diğer amacı ise, yöntemin SDÖ becerilerine yansımalarını incelemektir.
Bu amaçlar doğrultusunda araştırma, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı iç içe karma desende tasarlanmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılının birinci döneminde İstanbul ili, Arnavutköy ilçesindeki bir lisede yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, 9. sınıfta öğrenim gören 32'si deney, 31'i kontrol grubunda olmak üzere 63 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmanın nicel verileri Sosyal Duygusal Öğrenme Ölçeği (SDÖÖ) ile toplanmıştır. Nitel veriler ise okuma çemberlerinde deney grubu tarafından üretilen projeler ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri kovaryans analizi (ANCOVA) istatistik tekniği ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir.
Araştırmanın nicel boyutunda ulaşılan bulgular, okuma çemberi yönteminin uygulandığı deney grubu öğrencileri ile kontrol grubu öğrencileri arasında öz farkındalık, öz yönetim, sosyal farkındalık, ilişki kurma ve sorumlu karar verme becerilerinin tamamında deney grubu lehine anlamlı bir fark ortaya çıkarmıştır (p<.05). SDÖÖ toplam puanları açısından da deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu görülmüştür (p<.05). Araştırmanın nitel boyutunda ulaşılan bulgular ise nicel bulguları destekler şekilde öğrencilerin SDÖ becerilerini yansıtmıştır.
Sonuçlar, öğrencilerin okuma çemberi etkinliklerinde duygularını ifade ettiklerini, öz güvenlerini artırdıklarını, güçlü ve geliştirmeleri gereken yönlerini fark ederek öz yeterlilik kazandıklarını, ön yargılarını gözden geçirdiklerini ve ilgilerini keşfettiklerini göstermiş; öz farkındalık becerilerini yansıtmıştır. Öz yönetim becerisi kapsamında ulaşılan sonuçlar, okuma çemberi aracılığıyla öğrencilerin koydukları hedefe ulaşma ve zaman kontrolü sağlama açısından disiplin kazandıklarını, süreçte motivasyonlarını artırdıklarını, etkinlikler boyunca sorumluluk üstlenip inisiyatif aldıklarını, proje hazırlayıp sunarken stres kontrolü yaptıklarını ve kendilerinde gördükleri eksikleri tamamlamaya çalışarak sonraki çember döngüsüne hazırlandıklarını göstermiştir. Araştırmanın sonuçları, öğrencilerin okuma çemberi etkinliklerinde gösterdikleri dışadönük becerilerini de yansıtmıştır. Öğrenciler empati kurma, şefkat gösterme, şükran ifade etme, başkalarının duygularını ve bakış açılarını anlama gibi sosyal farkındalık becerileri sergilemişlerdir. Uygulama boyunca takım çalışması yapan öğrenciler, yoğun bir etkileşim içine girerek iletişim becerilerini geliştirmiş ve olumlu ilişkiler kurmuşlardır. Ayrıca sonuçlar, öğrencilerin okuma çemberi etkinliklerinde eleştirel düşünme, problemleri tanımlayıp çözme ve eylemlerinin sonuçlarını öngörerek gerekçeli yargıda bulunma gibi sorumlu karar verme becerileri sergilediklerini ortaya çıkarmıştır.
Araştırma sonuçları, öğrencilerin sosyal duygusal öğrenme becerilerinin desteklenmesinde okuma çemberi yönteminin etkili olduğunu göstermiştir.

Abstract:
An education system is expected to ensure students' holistic development by supporting them cognitively, socially, emotionally and physically. Educators use a variety of methods and techniques to enable students to achieve these goals. This study focuses on social-emotional learning, which includes comprehensive skills with the literature circle method, which can be used in many courses, especially Turkish and Turkish Language and Literature courses.
The aim of this research is to determine the effect of the literature circle method on the self-awareness, self-management, social awareness, relationship and responsible decision-making skills of high school 9th grade students and to reveal its effect on social-emotional learning (SEL) skills as a whole. Another purpose of the research is to examine the reflections of the method on SEL skills.
In line with these purposes, the research was designed in an embedded mixed methods research design, in which quantitative and qualitative research methods were used together. The research was carried out in a high school in Arnavutköy district of Istanbul province in the first semester of the 2021-2022 academic year. A total of 63 9th grade students were assigned to the experimental (n = 32) and control groups (n = 31). Quantitative data were collected with the Social-Emotional Learning Scale (SELS). Qualitative data were obtained through the projects produced by the experimental group in the literature circles and the semi-structured interview form. The quantitative data of the study were analyzed with the statistical technique of analysis of covariance (ANCOVA). Qualitative data were analyzed by content analysis method. 
According to the findings of the quantitative study, there was a significant difference in favour of the experimental group, in which the literature circle method was used, in all of the skills of self-awareness, self-management, social awareness, relationship and responsible decision-making (p<.05). It was observed that there was a significant difference in favour of the experimental group in terms of SELS total scores (p<.05). The findings obtained in the qualitative dimension of the study supported the quantitative findings and reflected the SEL skills of the students.
The results showed that the students expressed their feelings, increased their self-confidence, gained self-efficacy by noticing their strengths and needs to be developed, reviewed their prejudices and discovered their interests in the literature circle activities; therefore, reflected their self-awareness skills. The outcome obtained within the scope of self-management skills revealed that the students gained discipline in terms of reaching the goal they set and providing time control through the literature circle. Furthermore, they increased their motivation, assumed responsibility and took initiative role during the activities. It has been observed that they not only control their stress while preparing and presenting the project but also notice the deficiencies they see in themselves and put effort to improve them.
The results of the study also reflected the extroverted skills of the students in the literature circle activities. Students exhibited social awareness skills such as empathizing, showing compassion, expressing gratitude, and understanding the feelings and perspectives of others. The students, who worked as a team throughout the procedure, developed their communication skills and established positive relationships by interacting intensely. In addition, the results revealed that students exhibited responsible decision-making skills such as critical thinking, identifying and solving problems, and making reasoned judgments by predicting the consequences of their actions in literature circle activities. The results of the research showed that the literature circle method was effective in supporting students' social-emotional learning skills.