Yapay zekâ filmlerindeki "insanı insan yapan nedir?" sorunsalı: Tasavvuf ekseninden bir yaklaşım
The question of 'what makes a human a human?' in artificial intelligence films: An approach from the perspective of sufism
Yazar: FİDAN TERZİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ Ö. MURAD ÖZDEMİR
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Benlik = Ego ; Bilim-kurgu = Science-fiction ; Etik = Ethics ; Film = Film ; Film çözümleme = Film analysis ; Tasavvuf = Mystic ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Ötekilik = Otherness

Özet:
"İnsanı insan yapan nedir?" sorusu, bilim kurgu türünü oluşturan ve yönlendiren temel meselelerden biridir. Bilim kurgu sinemasındaki yapay zekâ filmlerinde bu sorunsalın özellikle öne çıkarak, zengin bir çeşitlilik ve derinlikle ifade bulduğu görülür. Bu tez çalışması, yapay zekâ filmlerinde "insanı insan yapan nedir?" sorunsalının nasıl ifade bulduğunu; bu ifade zenginliğinin insanın bilişsel ve etik imkânlarına ilişkin ne işaret ettiğini incelemektedir. Araştırma, tasavvuf düşüncesi geleneğine dayanan, bu düşüncenin ilkelerinden yola çıkarak oluşturulan bir inceleme yöntemi ile gerçekleştirilmektedir. Bu yaklaşım yapay zekâ filmlerindeki ben ve öteki ilişkilerine odaklanarak, ötekilik kavramınının farklı yüzlerini ve anlamlarını birlikte değerlendirmektedir.  

Anahtar kelimeler	: Bilim kurgu, yapay zekâ filmleri, insan, etik, 
ben ve öteki ilişkisi, ötekilik. tasavvuf

Abstract:
The question of "what makes a human a human?" is a fundamental inquiry that shapes and inspires science fiction narratives. This question becomes especially significant and creates a remarkable breadth and depth of expression in artificial intelligence films. This dissertation explored how artificial intelligence films expound the question "What makes a human a human?" The fundamental aim of this exploration was to discover what these films reveal about the cognitive and ethical possibilities of human beings and to examine how they bring forth this revelation. The research is implemented by a method which has been constructed upon the principles of sufism. This method centered upon the relationship of "I and the other" and evaluated this otherness with its various faces and meanings.

Keywords 	: Science fiction, artificial intelligence films, human, 
ethics,  I and the other, otherness, sufism



RESUME
La question de «qu'est-ce qui fait qu'un humain est un humain?» est une enquête fondamentale qui façonne et inspire les récits de science-fiction. Cette question devient particulièrement significative et crée une ampleur et une profondeur d'expression remarquables dans les films d'intelligence artificielle. Cette thèse a exploré comment les films d'intelligence artificielle expriment la question «Qu'est-ce qui fait qu'un humain est un humain?» L'objectif fondamental de cette exploration était de découvrir ce que ces films révèlent sur les possibilités cognitives et éthiques de l'être humain et d'examiner comment ils produisent cette révélation. La recherche a été mise en œuvre par une méthode qui a été construite sur les principes du soufisme. Cette méthode était centrée sur la relation du «moi et l'autre» et évaluait cette altérité avec ses différents visages et significations.




Mots-Clés: Science-fiction, films d'intelligence artificielle, humain, éthique, moi et l'autre, altérité, soufisme