HPV DNA (+) kadınların sağlık inanç modeli'ne göre izlem sürecindeki deneyimleri: Nitel bir çalışma
The experiences of HPVDNA (+) women in the follow-up process according to health belief model: A qualitative study
Yazar: SEMRA ELMAS
Danışman: PROF. DR. ÜMRAN SEVİL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: DNA = DNA ; Hemşirelik = Nursing ; Kadın sağlığı = Women's health ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Papillomavirüsler = Papillomaviridae ; Sağlık inanç modeli = Health belief model

Özet:
Amaç: HPV DNA (+) kadınların Sağlık İnanç Modeli (SİM)'ne göre smear testini yaptırmada etkili tutum ve davranışlarını, izlem sürecindeki deneyimlerini ve bununla ilişkili inançlarını tanımlamaktır.
Yöntem: Araştırmada, nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın kavramsal çerçevesini SİM oluşturmuştur. Veriler "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak "derinlemesine görüşme" yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmanın örneklemini, HPV DNA 16, 18 (+), LGSIL (+), HGSIL (+), ASCH (+) ve kolposkopi yapılan grup dışında kalan, belli aralıklarla pap smear ve/veya HPV DNA testi ile izlenmesi gereken HPV DNA (+) kadınlar (n: 16) oluşturmuştur. Veriler "içerik analizi" ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya alınan kadınlar SİM'in bileşenlerine göre davranışlar ve inançlar deneyimlemişlerdir. Modele göre algılanan duyarlılık ile ilgili temalar; "Kansere yakalanma riski", "Tanının kabulü", ciddiyet teması altında; "Olumsuz etkileme", "Ölüm", "Kanser olma korkusu", "Sağlığın bozulması endişesi", "Kanser olmuş hissetme", "Kanserin getirmiş olduğu yük ", algılanan yarar temaları; "Serviks kanserine yakalanma riskinin azaltılması/önlenmesi", algılanan engel; "Sosyal destek eksikliği", "Randevu alamama", "Bilgi eksikliği", "Kendini muayeneye hazır hissetmeme", "Doktorun yaklaşımı", "Aile sürecinde bozulma", "Hastalığa özgü rahatsızlığın olmaması", "Muayeneden hoşlanmama", "Hastanenin konumu", "Çalışma durumu", "Muayene için bekleme süresinin uzunluğu", "Hastalık hakkında yanlış bilgi", "Hastaneye gelmenin yıpratıcı olması", "Hastanenin bakımsız ve pis olması", "Fiziksel engelli olma", sağlık motivasyonu temaları; "Gereksinim", "Sağlık/çare arama davranışı", "Deneyimleme" ve "Umut", öz yeterlilik; "Gerçek performans", "Başkalarının deneyimleri", "Sözel ikna", "Öznel algılar", eyleme geçiriciler; "İç ve Dış uyarı", sosyo-demografik faktörlerden "Sosyal destek varlığı" alt temaları belirlenmiştir.
Sonuç: Çalışmada, SİM'e göre kadınların deneyimleri açıklanarak tanı sonrası izlem sürecine yönelik önemli veriler elde edilmiştir. HPV DNA (+) tanısı alındıktan sonra sadece kadınların değil aile bireylerinin de etkilendiği belirtilmiştir. Veriler doğrultusunda kadınlara sağlık personelleri tarafından bilgi, destek sağlanması, belirli aralıklarla danışmanlık hizmetlerinin verilmesi ve belirtilen engellerin giderilmesi izlem sürecinin daha olumlu geçirilmesini sağlayabilir. 
Anahtar Kelimeler; HPV DNA; Sağlık İnanç Modeli; Nitel Araştırma; Hemşirelik

Abstract:
Objective: To define the effective attitudes and behaviors of HPV DNA (+) women in performing the smear test, their experiences in the follow-up period and their related beliefs according to the Health Belief Model (HBM). 
Method: In the study, a phenomenological design to approach qualitative research was used. The conceptual framework of the study was created by HBM. The data were collected by "in-depth interviews" method by using the "Descriptive Information Form" and "the Semi-Structured Interview Form". The research sample consisted of the HPV DNA 16, 18 (+), LGSIL (+), HGSIL (+), ASCH (+) and other than colposcopy group, HPV DNA (+) women (n: 16) who should be monitored at regular intervals by pap smear and/or HPV DNA testing. Data were evaluated with "content analysis".
Findings: Women included in the study experienced behaviors and beliefs according to the components of HBM. Themes related to perceived sensitivity by model; "The risk of developing cancer", "Acceptance of the diagnosis", under the theme of seriousness; "Negative influence", "Death", "Fear of cancer", "Fear of health deterioration", "Feeling cancer", "The burden of cancer", perceived utility themes; "Reducing / preventing the risk of cervical cancer", perceived barrier; "Lack of social support", "Inability to get an appointment", "Lack of information", "Do not feel ready for my inspection", "Doctor's approach", "Disruption in the family process", "Lack of disease-specific discomfort", "Aversion of inspection", "Location of the hospital", "Operating status", "Length of waiting time for inspection", "Wrong information about the disease", "Exhausting to come to the hospital", "Hospital is neglected and dirty", Physical disability", "themes related to health motivation; "Requirement", "Health / remedial behavior", "Experience" and "Hope", self-efficiency; "Real performance", "The experience of others", "Verbal convince", "Subjective Perceptions",action-makers; "Internal and external warning", socio-demographic factors; "Social support presence" sub-themes are defined. 
Result: In the study, according to the HBM, women's experiences were explained and important data were obtained after the diagnosis. After the diagnosis of HPV DNA (+), it was stated that not only women but also family members were affected. In accordance with the data, providing information and support to the women, providing consultancy services at certain intervals and eliminating the mentioned barriers by health personnel may lead to a more positive of the follow-up process.
Keywords; HPV DNA, Health Belief Model, Qualitative Research, Nursing.