Irritabl barsak sendromlu hastalarda selektif serotonin reuptake inhibitörlerinin kullanımının visseral algılama üzerine etkileri ve bu hastalarda anorektal manometri bulguları /
Yazar: MEHMET MERİÇ
Danışman: PROF. DR. H. FAHRİ IŞITAN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2002
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Çalışmamızda; sık rastlanan ve hastaların hem fiziksel hem de sosyal
hayatlarını olumsuz olarak etkileyen, ciddi ekonomik ve sosyal kayıplara neden olan
İrritabl Bağırsak Sendromunun tedavisinde kullanıma giren ve net olarak etkileri
henüz değerlendirilmemiş olan SSRI grubu antidepresan ilaçların, bu hastalıkta
izlenen anormal visseral algılama üzerinde etkisi olup olmadığının test edilmesini
amaçladık.
Kolonoskopi sonrası tüm hastalara dört kanallı radial basınç ölçüm yapabilen
ve uç kısmında yetişkin tipi latex materyalden imal edilmiş balon içeren kateter ve
Polygraph HR multikanal kayıt sistemi (Medtronic-Synetics Inc.), kullanılarak
anorektal manometrik analiz uygulandı. Test analizleri bilgisayar ile Polygram for
Windows 2.03 (Medtronic-Synetics Inc.) yazılımı kullanılarak yapıldı. Rapor
oluşturulmasında ise aynı programın "report generator" modülü kullanıldı. Prosedür
tanımı ve "report generator" konfigürasyonu manual olarak tüm hastalara aynı
standartlar kullanılacak şekilde ayarlandı. Manometri işlemini takiben kateterin balon
içeren kanalı ucuna üçlü musluk bağlanarak sabit volümlerde ve eşit aralıklarla balon
şişirildi. Hastalara ilk gerginlik hissi, sürekli dışkılama ihtiyacı duyduğu volüm ve tolere
edebildiği maksimum hacimler soruldu ve kaydedildi.
Daha sonraki basamakta hastaya Fluoksetin 20 mg başlandı. İlacı sabahları ve
günde bir kez olmak üzere 21 gün kesintisiz kullanması istendi ve tedavi bitimine
manometri ve balon inflasyonu testlerinin tekrarlanması için randevu verildi.
Tüm hastalar istenen süre boyunca tedaviye devam ettiler ve kontrol için
başvurdular. Hastaların testleri tekrarlandı ve yakınmalarındaki, dışkı düzeni sayısı ve
şeklinde değişiklik olup olmadığı açısından sorgulandılar. Testlerin tamamlanmasını
takiben tüm analizler birlikte yapıldı. Yapılan değerlendirmeler sonucunda;
Hastaların fluoksetin kullanımı sonrasında ilk hissedilen hacim, devamlı
dışkılama hissine neden olan hacim değerlerinde anlamlı değişiklik izlenmez iken
(sırasıyla p=0.29, p=0.14), maksimum tolerabl volüm eşik değerlerinde istatistiksel
olarak anlamlı artma (p=0.01) gösterildi. Ayrıca yapılan manometrik analizler
sonucunda fluoksetin tedavisi sonrası istirahatte rektal basınç değerlerinde
istatistiksel olarak anlamlı yükselme saptandı.
Hastalar sorgulandığında %60 (18 hasta) hastada karın ağrısı şiddet ve
sıklığında azalma olduğu öğrenilirken; Hastaların hiçbirinde dışkı sayı ve niteliğinde
değişiklik olmadığı görüldü.
Tedavi sırasında hiç bir hastada ilacı kesmeyi gerektiren ciddi yan etki olmaz
iken 1 hastada titreme, 1 hastada kendiliğinden düzelen döküntü ve iki hastada
uykuya dalma güçlüğü şeklinde yan etkiler izlendi.
Sonuç olarak SSRI grubu ilaçların ciddi yan etkilere neden olmaksızın İBS'lu
hastalarda kullanılabileceği, bu ilaçların İBS'lu hastalarda bozulmuş olan visseral
algılamanın düzeltilmesinde faydalı olabileceği düşünüldü.
Çalışmamızın sonucu ile, SSRI grubu ilaçlar kullanılarak Barostat visseral
stimülatör ve nörofizyolojik çalışmalar eşliğinde visseral algılamanın ve hasta
semptomlarının daha ayrıntılı değerlendirileceği, plasebo kontrollü çalışmalar gerektiği
ortaya çıkmıştır. İBS patogenezinde önemli rolü olduğu kesin olan serotonin
üzerinden etkili 5HT3 ve 5HT4 antagonistleri ile de benzer çalışmalar yapılması bu
konuda daha ayrıntılı bilgiler edinilmesi ve belki de İBS patogenezinin
aydınlatılmasında önemli fayda sağlayacaktır.

Abstract: