Görsel belirlenemezlik ve dijitalleşmenin çağdaş sanat pratiklerine etkisi
The impact of visual indeterminacy and digitization on contemporary art practices
Yazar: AYÇA BALKAR
Danışman: DOÇ. OSMAN YILMAZ
Erciyes Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Belirlenemezlik = Indeterminism ; Estetik = Aesthetics ; Modern sanat = Modern art ; Sayısallaştırma = Digitization ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments

Özet:
Teknolojinin hızlı bir şekilde gelişip dönüştüğü bir çağda belirlenemezlik meselesi, hesaplanabilir ve öngörülebilir koşulların kesinliğine ve dijital sistemlerdeki doğruluk savunmasına eleştiride bulunan bir kavramsal yönelimdir. Kavramın tarihçesi içinde, belirsizlik, kusurluluk, tutarsızlık, çelişki, karar verilemezlik, zorunsuzluk ya da indirgenemezlik gibi bilginin güvenirliğini sarsabilecek yaklaşımlar mevcuttur. Belirlenemez olan, olası kendiliğinden oluşan ve istemsiz sonuçların bir göstergesi olarak sistematik düzendeki her türlü sınırlamayı ve konumlandırmayı problematize eder. Elektronik sistemler özelinde belirlenemezlik, prosedürel hatanın, donanımsal/yazılımsal aksaklıkların ve aygıta özgü başarısızlıkların izini sürer. Sistemin başarısızlığı, planlanan teknolojik etkileşimi ve iletişim ağındaki sinyalin iletimini istikrarsızlaştırır ve yaratıcının, kullanıcının ve hatta alıcının kontrol ve denetim mekanizması geliştirmesine engel olabilir. Bu noktada, bu tez çalışmasında öncelikle, belirlenemez olası sistemlerin ve bu sistemlerin hatalarının, estetik ve kültürel boyuta taşınarak sanatın performatif, katılımcı ve gündelik görsel diline entegre oluşunun araştırılmasının gerekliliği öne çıkmıştır. Görsel sanat pratiği, belirlenemez olanın temsilde yarattığı tanımlanamaz ve algılanamaz durumlarıyla ve kontrol-dışı zihinsel tepkileriyle ilgilenmiş ve böylece, görsel belirlenemezlik estetiği sanatın şans eseri meydana gelen, muğlak, bulanık, bozuk ve çok katmanlı imgelerinde yer bulmuştur. Tezin araştırma konusu görsel belirlenemezlik, imgelerin belirlenmesinde gözün veya zihnin sorun yaşamasıyla ilgilenen nöroestetik tartışmalarda ortaya çıkar. Tez çalışması da, bu bağlamda, görsel belirlenemezliği temel bir yaklaşım olarak ele alarak bu kavramın çağdaş sanat pratiklerine olan etkisini ve bu etkinin tez sürecinde gelişen düşünce pratiklerinde oluşturacağı muhtemel yansımalarını incelemektedir. Sonuçta, bu tez çalışması, belirlenemezlik olgusunun, görsel belirlenemezlik deneyiminin ve hata estetiğinin hatalı veya bozuk olan teknolojik görüntü ifadeleri üzerinden açıklanmasına ve hatanın çağdaş sanat pratiklerinde bir görsel materyal olarak kullanılmasının yönlerinin açıklığa kavuşmasına ışık tutmaktadır.

Abstract:
In a period in which technology has developed and transformed rapidly, the issue of indeterminacy is a conceptual tendency that criticizes certainty of computable and predictable conditions and assertion of accuracy in digital systems. In a short history of the concept, there are trends which could affect reliability of information such as uncertainty, imperfection, inconsistency, paradox, undecidability, contingency or irreducibility. The indeterminate as an indicator of potential self-generated and unintended results problematizes any limitations and positioning in a systematic order. Particularly, in electronic systems, indeterminacy traces procedural errors, hardware/software malfunctions and mechanical failures. Failure of the system destabilizes intended technological interaction and transmission of signal in a communication network and may prevent creator, user and even receiver from producing the mechanism of control and inspection. At this point, in this thesis, first of all, the necessity of making research on integration of indeterminate potential systems and their errors with performative, participative and daily visual language of art has become apparent when these systems and errors have been brought to aesthetic and cultural dimension. Visual art practice concerns about undefinable and imperceptible situations created by the indeterminate in representation and about uncontrolled cognitive responses and therefore, aesthetics of visual indeterminacy has taken part in contingent, vague, fuzzy, distorted and multilayered images of art. The research topic of the thesis, visual indeterminacy emerges from neuroaesthetic arguments which deal with the problems of eye and mind in defining images. By taking visual indeterminacy as a basic approach, this thesis, in this sense, analyzes impact of the concept on contemporary art practices and reflections of this impact on thought practices (artworks) produced during the thesis process. As a result, this thesis sheds light on the explanation of indeterminacy phenomenon, visual indeterminacy experience and aesthetics of error by the way of erroneous or distorted technological looks of images and on the clarification of aspects of using error in contemporary art practices as a visual material.