Yeni tanı konulmuş multipl skleroz hastalarında psikolojik dayanıklılığın; çocukluk çağı travması, depresyon, klinik, laboratuvar ve nörogörüntüleme bulguları ile ilişkisi
The relationship of psychological resilience with childhood trauma, depression, clinical, laboratory and neuroimaging findings in newly diagnosed multiple sclerosis patients
Yazar: EMİNE AYAS ÇETE
Danışman: DOÇ. DR. DERYA İPEKÇİOĞLU ; DOÇ. DR. BURCU YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Multipl skleroz (MS)'te depresyon en sık görülen psikiyatrik tablodur ve yeterince tanınıp tedavi edilmemektedir. Psikolojik dayanıklılık MS tanı sürecinde ruhsal bozukluklar için riskli bireylerin tespit edilmesi sağlayabilecek ve koruyucu ruh sağlığı hizmetleri tarafından hedeflenebilecek bir faktördür. Psikolojik dayanıklılık ile MS hastalarının biyopsikososyal özellikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi nöroloji kliniğinde bir yıl boyunca demiyelinizan hastalık nedeni ile tetkik edilen 90 hastadan 2017 Revize McDonald kriterlerine göre yeni relapsing remitting MS (RRMS)  tanısı alan ve katılım kriterlerin uyan 22 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara, sosyodemografik ve klinik özellikler veri formu, Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (EDSS), Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA), Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlılık Ölçeği (CD-RISC), Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (ÇÇTÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve Beck Anksiyete  Envanteri (BAE) uygulanmıştır. Tanı sürecindeki laboratuvar, beyin-omurilik sıvısı (BOS) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG)  bulguları da çalışmaya dahil edilmiştir. 
BULGULAR: CD-RISC puanları ile MS atak sayısı arasında pozitif (r=0,481, p=0,024) ve ÇÇTÖ toplam puanı, duygusal ihmal alt ölçek puanı ve BDE puanı arasında negatif ilişki saptanmıştır (r=-0,485, p=0,022; r=-0,449, p=0,036; r=-0,498, p=0,018). EDSS skorları ile ÇÇTÖ fiziksel istismar alt ölçek puanı arasında pozitif ilişki izlenmiştir (r=0,509, p=0,016). MoCA skorları ile fiziksel istismar, fiziksel ihmal ve cinsel istismar alt ölçek puanları arasında negatif ilişki gözlenmiştir (r=-0,470, p=0,027; r=-0,446, p=0,038; r=-0,472, p=0,027). ÇÇTÖ toplam puanı ile T2 hiperintens beyin sapı, infratentoriyal ve spinal kord servikal bölge(r=0,580, p=0,005; r=0,517, p=0,014; r=0,475, p=0,026); duygusal ihmal alt ölçek puanı ile T2 hiperintens beyin sapı ve infratentoriyal (r=0,576, p=0,005; r=0,546, p=0,009); fiziksel ihmal alt ölçek puanı ile T2 hiperintens spinal kord servikal bölge (r=0,591, p=0,004) ve cinsel istismar alt ölçek puanı ile T2 hiperintens jukstakortikal/kortikal ve T1 hipointens/izointens periventriküler ve supratentoriyal lezyon sayısı arasında pozitif ilişki bulunmuştur (r=0,442, p=0,039; r=0,491, p=0,020; r=0,487, p=0,022). Fiziksel istismar ile sedimentasyon, fiziksel ihmal ve cinsel istismar ile fibrinojen değeri arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0,469, p=0,028; r=0,687, p=0,005; r=0,590, p=0,021). ÇÇTÖ duygusal ihmal alt ölçek puanı ile BOS IgG/Serum IgG oranı arasında pozitif ilişki olduğu gözlenmiştir (r=0,425, p=0,048).
SONUÇ: Psikolojik dayanıklılık ile depresif belirtiler arasındaki ilişki, koruyucu ruh sağlığı hizmetleri kapsamında psikolojik dayanıklılığın güçlendirilmesine yönelik müdahalelerin önemini göstermektedir. Psikolojik dayanıklılık için risk faktörü olan çocukluk çağı travmasının farklı alt türleri ile klinik, laboratuvar ve nörogörüntüleme bulguları arasında farklı ilişkiler saptanmıştır. MS gibi heterojen tabloya sahip diğer nöropsikiyatrik hastalıklarda da yapılacak çalışmalar, altta yatan biyolojik mekanizmaların açığa çıkarılması, kişiye özgü tedavilerin oluşturulması ve psikiyatrik rahatsızlıklar için koruyucu hizmetlere olanak sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu alanda geniş örneklem büyüklüğüne sahip, prospektif ileri çalışmalara ihtiyaç vardır
Anahtar Sözcükler: Multipl Skleroz, Psikolojik Dayanıklılık, Çocukluk Çağı Travması, Depresyon, Nörogörüntüleme

Abstract:
OBJECTIVES: Depression is the most common psychiatric syndrome in multiple sclerosis (MS) and is under-recognized and undertreated. Psychological resilience is a factor that can identify individuals at risk for mental disorders during the MS diagnosis process and can be targeted by preventive mental health services. We aimed to determine the relationship between psychological resilience and biopsychosocial characteristics of MS patients. 
MATERIALS AND METHODS: Among 90 patients who were examined for demyelinating disease at the neurology clinic of Health Sciences University Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital for 1 year, 22 patients who were newly diagnosed relapsing remitting MS (RRMS) according to the 2017 Revised McDonald criteria and met the inclusion criteria were included in the study. Sociodemographic and clinical characteristics data form, Expanded Disability Status Scale (EDSS), Montreal Cognitive Assessment (MoCA), Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC), Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Beck Depression Inventory (BDI) and Beck Anxiety Inventory (BAI) were administered. Laboratory, cerebrospinal fluid (CSF) and magnetic resonance imaging (MRI) findings during the diagnostic process were also included in the study. 
RESULTS: There was a positive correlation between CD-RISC scores and the number of MS attacks (r=0,481, p=0,024), and a negative correlation between CTQ total score, emotional neglect subscale score of the CTQ and BDI score (r=-0,485, p=0,022; r=-0,449, p=0,036; r=-0,498, p=0,018). A positive correlation was found between EDSS scores and the physical abuse subscale score of the CTQ (r=0,509, p=0,016). A negative correlation was observed between MoCA scores and physical abuse, physical neglect and sexual abuse subscale scores of the CTQ (r=-0,470, p=0,027; r=-0,446, p=0,038; r=-0,472, p=0,027). There was a positive correlation between the CTQ total score and T2 hyperintense brainstem, infratentorial and cervical spinal cord (r=0,580, p=0,005; r=0,517, p=0,014; r=0,475, p=0,026); emotional neglect subscale score and T2 hyperintense brainstem and infratentorial lesions (r=0,576, p=0,005; r=0,546, p=0,009); physical neglect subscale score and T2 hyperintense cervical spinal cord lesions (r=0,591, p=0,004); and sexual abuse subscale score and T2 hyperintense juxtacortical/cortical and T1 hypointense/isointense periventricular and supratentorial lesions (r=0,442, p=0,039; r=0,491, p=0,020; r=0,487, p=0,022). Positive correlations were found between physical abuse and sedimentation, physical neglect and sexual abuse and fibrinogen levels (r=0,469, p=0,028; r=0,687, p=0,005; r=0,590, p=0,021). A positive correlation was observed between the emotional neglect subscale score and CSF IgG/Serum IgG ratio (r=0,425, p=0,048).
CONCLUSIONS: The relationship between psychological resilience and depressive symptoms shows the importance of interventions to strengthen psychological resilience within the scope of preventive mental health services. Different associations were found between different subtypes of childhood trauma, which is a risk factor for psychological resilience, and clinical, laboratory and neuroimaging findings. Studies to be conducted in other neuropsychiatric disorders with heterogeneous presentations such as MS are of great importance in terms of revealing the underlying biological mechanisms, creating personalized treatments and enabling preventive services for psychiatric disorders. Further prospective studies with large sample sizes are needed in this field
Keywords: Multiple Sclerosis, Psychological Resilience, Childhood Trauma, Depression, Neuroimaging