Primer beyin tümörlü hastalarda roy uyum modeli ile uyumlu ve uyumsuz davranışların incelenmesi, eğitimin semptom ve baş etmeye etkisi
Examination of adaptive and non-adaptive behaviours of the patients with primary brain tumor by roy adaptation model,the effect of education on symptom and coping
Yazar: ALTUN BAKSİ ŞİMŞEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AKLİME DİCLE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Beyin neoplazmları = Brain neoplasms ; Davranış = Behavior ; Hastalar = Patients ; Hemşirelik = Nursing ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model ; Stres = Stress ; Uyum = Adaptation

Özet:
Amaç: Primer beyin tümörlü hastalarda Roy Uyum Modeli ile uyumlu/uyumsuz davranışların incelenmesi ve verilen eğitimin semptom şiddeti, semptomların bireyin yaşamını engelleme durumu ve baş etme üzerine etkisininin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Araştırma, niteliksel ve niceliksel araştırma olarak iki aşamada yürütülmüştür. Araştırmanın kavramsal çerçevesini Roy Uyum Modeli oluşturmuştur. Niteliksel araştırmada; veriler ?yarı yapılandırılmış görüşme formu? kullanılarak ?derinlemesine görüşme? yöntemiyle toplanmıştır. Örneklemi, primer beyin tümörlü hastalar (n: 17) oluşturmuştur. Veriler ?içerik analizi? ile değerlendirilmiştir. Niceliksel araştırmada; yarı deneysel araştırma tasarımı kullanılmıştır. Araştırma örneklemini 45 girişim ve 50 kontrol olmak üzere 95 hasta oluşturmuştur, araştırmanın gücü 0.98-1.0?dir. Veriler ameliyat öncesi, ameliyat sonrası ve birinci ayda, üç kez yüz yüze görüşme/telefon görüşmesi ile toplanmıştır. Bu süreçte girişim grubuna Roy Uyum Modeli?ne göre yapılandırılmış, uzman görüşü alınarak hazırlanan eğitim kitapçığı ile birlikte eğitim verilmiştir. Veriler istatistiksel yöntemlerle degerlendirilmiştir. 
Bulgular: Niteliksel araştırmada; hastalar, uyum modelinin dört alanında, uyumlu/uyumsuz davranışlar deneyimlemiştir. Niceliksel araştırmada; girişim grubunda kontrol grubuna göre semptom alt boyutları, semptomun bireyin yaşamını engelleme durumu ve stresle baş etme alt boyutlarından sosyal destek arama açısından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark saptanmıştır (p< 0.05). 
Sonuç: Hastalar, uyum modelinin dört alanında, ciddi uyumsuz davranışlar deneyimlemiştir. Roy Uyum Modeli?ne göre verilen eğitimin, hastaların semptom alt boyutları, semptomun bireyin yaşamını engelleme durumunun bazı boyutlarında ve stresle baş etme alt boyutlarından sosyal destek aramada etkili olduğu görülmüştür. 



Anahtar Sözcükler: Primer Beyin Tümörü, Hemşirelik, Roy Uyum Modeli, Eğitim, Semptom, Baş Etme, Niteliksel Araştırma, Yarı Deneysel Araştırma.

Abstract:
Objective: The objective of the research was to examine of adaptive/nonadaptive behaviours of the patients with primary brain tumors by Roy Adaptation Model and to evaluate the effect of given education on severity of symptoms and, the situation of interference individual?s life of symptoms and coping.
Method: The research was carried out in two stages as qualitative and quantitative researches. The conceptual framework of the research is formed by Roy Adaptation Model. In the qualitative research; the data were collected with the method of ?in-depth interview? by using ?semi-structured interview form?. The sample was consisted of patients with primary brain tumor (n:17). The data were assessed with the ?content analysis?. In the quantitative research; quasi-experimental research design was used. The sample of the research was constituted by 95 patients that means 45 intervention and 50 control, the power of the research is 0.98-1.0. The data was acquired by three times face to face meeting/phone call that means preoperative, postoperative and first month. In this period, the intervention group was trained along with education book which is constituted in accordance with Roy Adaptation Model and prepared by taking expert opinions. The data was evaluated with statistical methods.  
Results: In the qualitative research; the patients experienced adaptive/nonadaptive behaviours in four modes of adaptation model. In the qualitative research; statistically a significant level of difference is determined in intervention group compared to control group in terms of symptom sub-dimensions, symptom?s situation of interference individual?s life and sub-dimensions of social support in terms of coping with stress (p< 0.05). 
Conclusion: It was observed that patients experienced serious non-adaptive behaviours in four adaptation modes, according to the adaptation model. It is observed that the education given in accordance with Roy Adaptation Model is effective on sub-dimensions of patients symptom?s and same of domain on situation of interference individual?s life and sub-dimensions of social support in terms of coping with stress.



Key Words: Primary Brain Tumor, Nursing, Roy Adaptation Model, Education, Symptom, Coping, Qualitative Research, Quasi-Experimental Research.