İnmeli hastalarda mesane disfonksiyonunun değerlendirilmesi, rehabilitasyonu ve takip sonuçları
Evaluation, rehabilitation and follow-up results of bladder dysfunction in patients with stroke
Yazar: HANİFE ÇAĞLAR YAĞCI
Danışman: PROF. DR. HAKAN TUNÇ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2003
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Serebrovasküler olay sonrası inme gelişen hastalarda subakut dönemde rutin ürodinamik inceleme yaparak nörojenik mesane (NM) görülme sıklığını, NM risk faktörlerini, NM'nin fonksiyonel duruma etkisini saptamayı ve NM saptadığımız hastalara uyguladığımız tedavilerin etkinliğini göstermek.
Gereç-Yöntem: Çalışmaya 45 inmeli hasta alındı. Demografik veriler, inme etiyolojisi, inme tarafı, hipertansiyon, kalp hastalığı ve afazi değerlendirildikten sonra, başvuru anında, 1. ve 6. aylarda olmak üzere fonksiyonel durumu ölçmek için Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ) ve mental durumu değerlendirmek için Mini Mental Test uygulandı. Çalışmaya dahil edilen hastalarda başvuru sırasında birinci ürodinamik değerlendirme yapıldı. Ürodinamik değerlendirmenin anormal olduğu hastalara bireyselleştirilmiş rehabilitasyon ardından 1. Ve 6. Ayda ürodinamik incelemeler tekrarlandı.
Demografik ve klinik özellikler tanımlayıcı istatistikler ile, kategorik değişkenler ki-kare testi ile, gruplar arası numerik veriler bağımsız gruplar t testi ile analiz edildi.
Bulgular: Birinci ürodinami sonucuna göre 29 hastada (%64,4) NM saptandı. NM saptanan hastaların 19'unun (%42,2) hiper-refleks detrüsör koordine sfinkter (HDKS), 10'unun (%22,2) hiperrefleks detrüsör dissinerjik sfinkter (HDDS) tipinde mesaneye sahip olduğu görüldü. İleri yaş ve tromboembolik tipte inmenin NM gelişimi üzerinde risk faktörü olduğu saptandı. NM gelişen hastalarda FIM ve MMT puanlarının normal mesaneli hastalara göre daha düşük olduğu bulundu. İlk ürodinamik incelemede NM saptanan 29 (%64,4) hastaya bir ay sonra 2. ürodinamik inceleme yapıldığında 12 (%26,6) hastanın normale döndüğü, 17 (%37,8) hastanın ise hala NM'ye sahip olduğu saptandı. İkinci
ürodinamik incelemede halen NM'ye sahip olan 17 hasta uygun tedavi programı sonrası 5 ay sonra 3. kontrole çağrıldı. Üçüncü değerlendirme 11 hasta ile tamamlandı. Bu 11 NM'li hastanın 4
hastanın normale döndüğü, ancak 7 hastanın halen NM'ye sahip olduğu saptandı.
Sonuç: NM inme sonrası sık görülen, zaman içerisinde sıklığı azalan önemli bir sorundur. Ancak bireyselleşmiş rehabilitasyona karşın bazı hastalarda kalıcı olabilmektedir. Özellikle tromboembolik tipte SVO'lu, yaşlı, fonksiyonel ve kognitif durumu kötü olan hastalar ürodinamik incelemeyle değerlendirilip, rehabilitasyon programı buna göre planlanmalıdır.

Abstract:
Objective: To demonstrate the incidence of the neurogenic bladder (NB), the risk factors for NB, the effect of NB on the functional status, and the effectiveness of the treatments we applied to patients with NB by routine urodynamic examination in the subacute period in patients who developed stroke after a cerebrovascular accident.
Materials-Methods: Forty-five stroke patients were included in the study. After evaluating demographic data, stroke aetiology, stroke side, hypertension, heart disease, and aphasia, Functional Independence Scale (FIM) was used to measure functional status at admission, at 1st and 6th months, and Mini-Mental Test to assess mental status. The first urodynamic evaluation was performed at the time of admission in the patients included in the study. After individualized rehabilitation, urodynamic examinations were repeated at 1 and 6 months for patients with abnormal urodynamic evaluation.
Demographic and clinical features were analyzed with descriptive statistics, categorical variables were analyzed with chi-square test, and numerical data between groups were analyzed with independent groups t-test.
Results: According to the first urodynamic result, NB was detected in 29 patients (64.4%). It was observed that 19 (42.2%) patients with NB had hyper-reflex detrusor coordinate sphincter (HDCS) and 10 (22.2%) hyperreflex detrusor dyssynergic sphincter (HDDS) type bladders. It was determined that advanced age and thromboembolic stroke were risk factors for the development of NB. FIM and MMT scores were found to be lower in patients with NB than in patients with normal bladder. The second urodynamic evaluation was performed in 29 patients who had NB one month later.    It was found that 12 (26.6%) patients had returned to normal, and 17 (37.8%) patients still had NB. Seventeen patients who still had NB in the second urodynamic examination were called for the third control five months after the appropriate treatment program. The third evaluation was completed with 11 patients. It was found that 4 of these 11 patients with NB  returned to normal, but seven patients still had NB.
Conclusion: NM is an important problem that is frequently seen after stroke, and its frequency decreases over time. However, despite individualized rehabilitation, it may be permanent in some patients. Especially patients with thromboembolic type SVO, the elderly, and poor functional and cognitive status should be evaluated with urodynamic examination and a rehabilitation program should be planned accordingly.