Nöromimari yaklaşımı ve hastane yapılarındaki mekânsal öğelerin kullanıcılar üzerindeki etkisinin incelenmesi
Neuro-architecture approach and evaluation of the effect of spatial elements in hospital buildings on the users
Yazar: ELİF SÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL TURCAN
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Bilişsel mimari = Cognition architecture ; Nörobilim = Neuroscience ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Yeşil hastane = Green hospital ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Günümüz  mimarlık  anlayışının  en  büyük  sorunlarından  biri;  mekân  tasarımlarında mekânı kullanacak bireylerin fizyolojik ya da antropometrik ihtiyaçları göz önünde  bulundurulurken, psikolojik,  sosyolojik  ya  da  nörolojik  ihtiyaçlarının  yeterince  dikkate  alınmamasıdır.  Oysa  insan;  beden,  zihin ve  ruh  bütünüdür.  Duyularıyla  dış dünyayı  algılarken,  o  algıların  zihinde  yarattığı  duygular  bireyin  ruh  dünyasıyla
birlikte  yaşam  kalitesini  de  etkiler.  Bu  yüzden  mimarlık  bilimi  de  diğer  tüm  bilim dalları gibi holistik  anlamda düşünülmeli; insanı temel alan bir anlayışla ve holistik bir çalışma ile teorik bilgiler ışığında pratikte amaca uygun doğru tasarımlar yapmayı hedeflemelidir. Bu  tezde  sinirbilimin  mimariye  faydalı  olabilecek  bulguları  tartışılmaktır.  Beynin çalışma  düzenlerini  ve  mekânın  algı,  davranış  ve  duygular  üzerindeki  etkilerini bilmek, mimarlığın kullanıcıların davranışlarını, performansını ve refahını geliştiren 
binalar  tasarlamasına  yardımcı  olabilir.  Yapılı  çevrenin  insan  beyni  üzerinde doğrudan etkisi  vardır. Sosyal ilişkiler, odaklanma, biliş, yaratıcılık, hafıza ve refah çevredeki  fiziksel  alandan  etkilenir.  Mükemmel odayı  oluşturmak  mümkün  olmasa da;  mekân,  bireylerin  orada  yapması  gereken  göreve,  ihtiyaçlara  ve  kullanıcıların ihtiyaçları,  estetik  algıları,  yaşları,  cinsiyetleri,  fiziksel-zihinsel  kapasiteleri  ve 
kültürlerine  bağlı  olarak  stratejik  bir  şekilde  tasarlanabilir.  Bununla  ilgili  olarak okullar,  biliş  ve  öğrenmeyi  pekiştirebilir;  hastane  binaları  hastaların  iyileşme süreçlerine yardımcı olabilir; çalışma alanları performansı, yaratıcılığı ve iş birliğini geliştirebilir. Çevresel  uyaranlar  duyular  yoluyla  beyne  iletilirken  algısal  süreçleri  etkileyen mekanizmalar sadece dış dünyadan alınan verilere bağlı değildir. Anılar, deneyimler, dikkat,  kültürel-sosyal  alt  yapı  gibi  birçok  fenomenin  beyinde  etkileşimi  ile  algı 
şekillenir.  Yüzyıllar  boyunca  felsefe,  psikiyatri,  sinirbilim  ve  çeşitli  alanlardaki uzmanlar  algı  kavramı  ve  algıyı  etkileyen  faktörlerin  üzerinde  çalışmalar yapmışlardır.  Duyum  ile  başlayan,  algısal  süreçlerle  devam  eden  ve  duygusaldavranışsal  dışavurumlarla  sonuçlanan  insan-çevre  ilişkisinde  "mekân  algısı"nın gücü  de  yadsınamaz  bir  gerçekliktir.  Tezde  üzerinde  durulan  konu  mekân  algısının tüm  bu  süreçleri  nasıl  etkilediği  ve  tetiklediğidir.  Olumlu  tetiklemelerle  olumsuz durumların baskısı azaltılarak refah, sağlık, performans düzeyleri yükseltilebilir. İnsanın  bilinçdışında  "ana  rahmindeki  güven  ve  aidiyet"  ihtiyacına  karşılık  gelen "mekân"  algısal  süreçte  davranışsal  ve  duygusal  dışavurumda  etkin  bir  rol 
oynamaktadır. Bilinçdışı halen gizemini korusa da davranışların, duyguların ve karar verme süreçlerinin üzerindeki etkisi bilim insanları tarafından kabul görmüştür. Konuyla  ilgili  olarak  hastane  ortamlarının  seçilmesinin  nedeni  mekânsal  unsurları kullanarak  hastaneleri  iyileşme  sürecine  dahil  edebilme  çabasıdır.  Bununla  ilgili olarak  "nöromimari"  paradigmasının  verileri  ve  tasarım  kriterleri  ışığında  bireyin duygusal,  bilişsel  ve  fiziksel  faaliyetleri  maksimum  düzeye  çıkarılabilir.  Sinirbilim ve nöropazarlama araştırmaları nöromimari paradigmasını geliştirmek için kestirme bir yöntem  olabilir. Yurtdışında yapılan nöromimari araştırmaları ise bu konuda yol haritası çizebilecek nitelikte çalışmalardır. Özetle;  beynin  mimari  yapısını  sinirbilim  araştırmalarıyla  keşfederken,  bu  keşifleri yapay  mimari  çözümlemelerine  entegre  etmek  sinirbilim  ve  mimarlığın  holistik yaklaşımıyla doğan "nöromimari" paradigmasının konusu olacaktır.

Abstract:
One of the biggest problems of today's architectural concept is that while considering the  physiological  or anthropometric needs of the individuals who will use the space in the space designs, their psychological, sociological, or neurological needs are not taken into account  sufficiently. However, human is a total of body, mind, and soul. While  perceiving  the  outside  world  with  his/her  senses,  the  emotions  which  these 
perceptions  create  in  the  human  mind  affect  the  quality  of  life  of  an  individual together  with  his/her  spiritual  world.  Therefore,  architecture  science  should  be considered  holistically  just  like  all  other  branches  of  science;  With  a  human-based approach and a holistic study, in the light of theoretical knowledge, it should aim to make correct designs suitable for the purpose in practice. In this thesis, the findings of neuroscience that may be beneficial to architecture are discussed.  Knowing  the  working  patterns  of  the  brain  and  the  effects  of  space  on perception,  behavior,  and  emotions  can  help  the  design  of  buildings  that  improve users'  behavior,  performance,  and  well-being.  The  built  environment  has  a  direct impact  on  the  human  brain.  Social  relationships,  focus,  cognition,  creativity, memory, and well-being are influenced by the surrounding physical space. Although it  is  impossible  to  create  a  perfect  room,  space  can  be  strategically  designed according  to  the  task  which  individuals  should  do  there  and  needs,  aesthetic perceptions, ages, genders, physical-mental capacities, and cultures of users.  Schools 
can  reinforce  cognition  and  learning  in  this  regard;  hospital  buildings  can  help patients heal workspaces can improve performance, creativity, and collaboration. While  environmental  stimuli  are  transmitted  to  the  brain  through  the  senses,  the mechanisms  affecting  perceptual  processes  do  not  depend  only  on  data  from  the outside  world.  Perception  is  shaped  by  the  interaction  of  many  phenomena  in  the 
brain,  such  as  memories,  experiences,  attention, cultural  -  social  infrastructure.  For centuries,  experts  in  philosophy,  psychiatry,  neuroscience,  and  various  fields  have studied the concept of perception and the factors that affect perception. The power of "space perception" in the human-environment relationship that starts with sensation, continues with perceptual processes, and results in emotional-behavioral expressions 
is also an undeniable reality. The subject of the thesis is how space perception affects and  triggers  all  these  processes.  With  positive  triggers,  welfare,  health,  and performance levels can be increased by reducing the pressure of negative situations. "Space",  which  corresponds  to  the  requirement  for  "trust  and  belonging  in  the uterus"  in  the  human  unconscious,  plays  an  active  role  in  the  behavioral  and emotional  expression  in  the  perceptual  process.  Although  the  unconscious  still maintains  its  mystery,  its  effects  on  behaviors,  emotions,  and  decision-making processes have been accepted by scientists. The  reason  for  choosing  hospital  environments  about  the  subject  is  the  effort  to include hospitals in the healing process by using spatial elements. In this regard, the emotional, cognitive, and physical activities of an individual can be maximized in the light  of  the  data  and  design  criteria  of  the  "neuroarchitecture"  paradigm. Neuroscience  and  neuromarketing  research  can  be  a  method  to  develop  the neuroarchitecture paradigm. Neuroarchitecture studies carried out abroad are studies that can provide a route in this context.
In  summary,  while  exploring  the  architectural  structure  of  the  brain  with neuroscience researches, integrating these explorations into the artificial architectural analysis  will  be  the  subject  of  the  "neuroarchitecture"  which  emerges  with  the holistic approach of neuroscience and architecture.