Prostat bezine implant edilmiş altın çekirdeklerini ve elektronik portal görüntüleme cihazı kullanarak prostat kanseri hastalarının yeniden pozisyonlandırilması.
Repositining of prostate cancer patients, using implanted gold seeds into prostate and electronic portal imagin device (EPID).
Yazar: NEDRET COŞKUN
Danışman: PROF. DR. SERDAR ÖZKÖK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Onkoloji = Oncology

Özet:
Prostat kanseri tedavisinde YART gibi gelişmiş tedavi teknikleriyle prostatta doz artırımı yapmanın klinik faydaları kabul edilmektedir. Tedavide doz artırımının yararlılığı radyoterapi esnasında prostat konumunun doğru belirlenmesine bağlıdır. Bu çalışmanın amacı prostata yerleştirilen altın markırlar ile hedef odaklı tedavinin uygulanabilirliği ve standart tedavi pozisyonu verifikasyon teknikleri üzerine avantajlarını araştırmaktır.Çalışmada 10 hastaya BT çekimi öncesi ultrason yardımıyla transrektal olarak üçer altın markır yerleştirilmiştir. Markır yerleştirme komplikasyonları ve radyoterapiyle etkileşimi takip edilmiştir. Her hastanın tedavi boyunca AP ve LR port görüntüleri a-Si EPID vasıtasıyla görüntülenmiştir. Port görüntüleri IviewGT programı vasıtasıyla işlenmiştir. Kemik anatomi ve altın markır kullanarak tedavi pozisyonu doğrulamada setup hataları ölçülmüştür.Altın markırların prostata yerleştirilmesi sebebiyle önemli bir komplikasyon ve markır varlığı sebebiyle radyasyon toksisitesi ve tedavi boyunca 30 markırın hiçbirinde önemli bir markır migrasyonu gözlenmemiştir.Cilt işaretleyicileri referans alınarak oluşturulmuş tedavi pozisyonlarının portlarında, kemik anatomiye göre ölçülmüş setup farklarının LR, AP ve SI yönler için sistematik hata ortalamaları; 0.09, -2.25, -0.09 mm, sistematik hataların SD'ları 1.28, 1.04, 1.62 mm, rasgele hataların SD'ları 2.92, 2.04, 3.12 mm ve hesaplanan minimum marjinler 6.68, 5.13, 4.95 mm olarak hesaplanmıştır.Altın markırlar kullanılarak yeniden oluşturulmuş tedavi pozisyonlarının portlarındaki, kemik anatomiye göre ölçülmüş setup farklarının LR, AP ve SI yönler için sistematik hata ortalamaları; 0.68, 0.99, 1.45 mm, sistematik hataların SD'ları 0.99, 0.45, 1.35 mm, rasgele hataların SD'ları 1.45, 3.57, 2.22 mm ve hesaplanan minimum marjinler 3.49, 3.62, 4.93 mm olarak hesaplanmıştır.Cilt işaretleyicileri referans alınarak oluşturulan tedavi pozisyonunun portlarında, altın markırlara göre ölçülmüş setup farklarının LR, AP ve SI yönler için sistematik hata ortalamaları; 0.18, -0.22, 1.54 mm, sistematik hataların SD'ları 1.28, 1.04, 1.62 mm, rasgele hataların SD'ları 2.92, 2.04, 3.12 mm ve hesaplanan minimum marjinler 5.24, 4.03, 6.23 mm olarak hesaplanmıştır.Altın markırlar kullanılarak yeniden oluşturulmuş hasta tedavi pozisyonlarının portlarındaki kemik anatomiye göre ölçülmüş setup farklarının LR, AP ve SI yönler için sistematik hata ortalamaları; 0.68, 0.03, 0.57 mm, sistematik hataların SD'ları 0.57, 0.28, 0.42 mm, rasgele hataların SD'ları 1.11, 1.59, 1.56 mm ve hesaplanan minimum marjinler 2.20, 1.81, 2.14 mm olarak hesaplanmıştır.Altın markırlara göre tedavi pozisyonunu düzeltmenin, setup hatalarını kemik anatomiye göre düzeltme ile karşılaştırıldığında daha çok azalttığı gösterilmiştir. Bu yöntemle iki milimetreden kuçük setup hataların yüzdesi %60'lardan %80 üzerlerine çıkmıştır.Altın markırlara göre tedavi pozisyonu düzeltme protokolü uygulanmadan önce ve uygulamadan sonra elde edilen sistematik ve rasgele hataların standart sapmalarındaki azalma, minimum PTV marjında istatistiksel anlamlı azaltma yapma imkanını sağlamaktadır. Bu durum daha küçük normal doku volümünün yüksek doza maruz kalmasını sağlayarak normal doku komplikasyonu ihtimalini azalttığı gibi, prostat tedavi pozisyonu doğruluğunu artırarak doz artırımı uygulama tekniklerinden daha yüksek yarar sağlayacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Clinical benefit of dose escalation in prostate cancer treatment by means of advanced treatment techniques as IMRT is generally accepted. Benefit of dose escalation during radiotherapy depends on determination of exact position of prostate. Aim of this study was to investigate the target oriented treatment by using implanted gold markers in prostate and to search if there were advantages of target oriented treatment positioning over standard treatment position verification techniques.In this study before CT scan, three markers had been implanted transrectaly under ultrasound guidance to ten patients. Marker implantation complications and marker related radiotherapy toxicity interactions had been observed. AP and LR port images had been taken during radiotherapy by a-Si EPID for every patient. Port images were treated by IviewGT program and setup errors for bone anatomy based and gold marker based treatment position verifications had been measured.Due to implantation of gold markers in prostate neither major complications nor radiation toxicity originating from presence of markers had been observed. None of the thirty markers migrated significantly.Means of systematic errors were calculated as 0.09, -2.25 and -0.09 mm, and SD of the systematic errors were calculated as 1.28, 1.04 and 1.62 mm, and SD of random errors were calculated as 2.92, 2.04 and 3.12 mm, and theorical minimum margins (ICRU 62) calculated as 6.68, 5.13 and 4.95 mm in the LR, AP and SI axes,from measured setup errors based on bone anatomy in the treatment position port positioned by using the skin markers as reference.Means of systematic errors were calculated as 0.68, 0.99 and 1.45 mm, and SD of the systematic errors were calculated as 0.99, 0.45 and 1.35 mm, and SD of random errors were calculated as 1.45, 3.57 and 2.22 mm, and theorical minimum margins calculated as 3.49, 3.62 and 4.93 mm in the LR, AP and SI axes, from measured setup errors based on bone anatomy in the treatment position port repositioned by using the gold markers as reference.Means of systematic errors were calculated as 0.18, -0.22 and 1.54 mm, and SD of the systematic errors were calculated as 1.28, 1.04 and 1.62 mm, and SD of random errors were calculated as 2.92, 2.04 and 3.12 mm, and theorical minimum margins calculated as 5.24, 4.03 and 6.23 mm in the LR, AP and SI axes, from measured setup errors based on gold markers in the treatment position ports positioned by using the skin markers as reference.Means of systematic errors were calculated as0.68, 0.03 and 0.57 mm, and SD of the systematic errors were calculated as 0.57, 0.28 and 0.42 mm, and SD of random errors were calculated as 0.57, 0.28 and 0.42 mm, and theorical minimum margins calculated as 2.20, 1.81 and 2.14 mm in the LR, AP and SI axes from measured setup errors based on gold markers in the treatment position ports repositioned by using the gold markers as reference.In our study, it was shown that use of gold marker based position verification reduces setup errors compared to bone anatomy position verification, significantly. In this method, percentage of setup errors smaller than 2 mm increased from 60% to 80%.It was concluded that use of gold marker based position verification reduces both SD of systematic and random errors. Consequently, it gave opportunity to reduce PTV margins meaningfully. In this case smaller normal tissue exposed to high doses and this reduces the normal tissue complication probability (NTCP) and position verification accuracy had been also increased. So dose escalation became more profitable.