Otizmde yaşam kalitesi anketi- ebeveyn sürümünün Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği
Turkish validity and reliability of quality of life in autism questionnaire-parent version
Yazar: BÖRTE GÜRBÜZ ÖZGÜR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE AKSU
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Sağlık = Health ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry

Özet:
Amaç ve hipotez: Otizm spektrum bozukluğuna özgü olan Otizmde Yaşam Kalitesi Anketi- Ebeveyn Sürümünün (OYKA-E) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasının yapılması amaçlandı.
Yöntem: Çalışmaya 2-18 yaş arasında DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre yaygın gelişimsel bozukluk tanısı konmuş olan 162 olgu ve ebeveynleri alındı. Ebeveynler OYKA-E, Otizm Davranış Kontrol Listesi, KINDL-ebeveyn sürümü, WHOQOL-BREF, WHO-5 iyilik durumu indeksi ve sosyodemografik veri formlarını doldurdu. Hastalığın şiddeti klinisyen tarafından Klinik Global İzlenim Ölçeği doldurularak belirlendi. Güvenilirlik analizinde madde-toplam puan korelasyonu, tavan-taban etkisi, iç tutarlılık, test-tekrar test yöntemi uygulandı. Geçerlilik analizinde yapı geçerliliği ve ölçüt geçerliliği uygulandı.
Bulgular: Olguların 34'ü (%21) kız, 128'i (%79) erkekti. Tüm olguların yaş ortalaması 6,3±4,0 yıldı. Cronbach alfa katsayısı OYKA-E Bölüm A için 0,928, Bölüm B için 0,944 bulundu. Test-tekrar test sınıf içi korelasyon katsayısı Bölüm A ve B için sırası ile 0,68 ve 0,76 saptandı. Bölüm A puanları ile WHOQOL-BREF, WHO-5; Bölüm B puanları ile KINDL-ebeveyn formunun pozitif yönde korelasyonu olduğu belirlendi. Ölçüt geçerlilik analizi (duyarlılık) sonucu mükemmel çıktı. Hastalığın şiddeti artarken anketin ilgili bölüm puanlarında kötüleşme olduğu saptandı.
Sonuç: Yapılan geçerlilik ve güvenilirlik analizi sonuçlarına göre OYKA-E ölçeği Türkçe formunun psikometrik özellikleri yüksek düzeyde geçerli ve güvenilirdir. Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam kalitesini değerlendirmede ve tedavi müdahalelerinin yaşam kalitesine olan etkilerini belirlemede OYKA-E ölçeği kullanılabilir.

Abstract:
Aim and hypothesis: The aim of this study was to investigate Turkish reliability and validity of Quality of Life in Autism Questionnaire- Parent Version (QoLA) which is an autism spectrum disorder (ASD) specific quality of life scale. 
Method: A total of 162 cases aged between 2-18 years diagnosed with pervaisive developmental disorders according to DSM-IV-TR criteria and their parents enrolled to study. Parents filled out QoLA, Autism Behavior Checklist, KINDL-parent version, WHOQOL-BREF, WHO 5 well being index, and sociodemographic data form. Severity of ASD was determined by using Clinical Global Impression Scale. Item-total correlation, ceilig/floor effect, internal consistency and test-retest were used for reliability analysis. Construct and criterion validity were applied for validity analysis. 
Results: Thirty-four of the patients (21%) were female and 128 (79%) were male. The mean age of all patients was 6.3 ± 4.0 years. Cronbach's alpha coefficient was 0.928 for QoLA Section A and 0.944 for Section B. Intraclass correlation coefficient was detected 0.68 and 0.76 for Section A and B in test-retest, respectively. Positive correlation was found between Section A scores and WHOQOL-BREF, WHO-5 as well as Section B scores and KINDL-parent version. Criterion validity (sensitivity) analysis showed excellent output. The severity of the disease was found to be worsening in the relevant sections of the questionnaire while sescores increased.
Conclusion: According to reliability and validity analysis, he psychometric properties of the Turkish form of QoLA is highly valid and reliable. QoLA is suggested to use to evaluate quality of life of parents with ASD diagnosed children and to detect the effects of treatment interventions on quality of life.