Yapay çığ makinelerinin CBS ile yer seçiminin yapılması: Palandöken örneği
The location selection of artificial avalanche machines with gis: A case study Palandöken
Yazar: MEHMET ALPER ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA DİHKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
İnsanlık, tarih boyunca yaşam alanlarını daha güvenli bölgelere götürmeye çalışmış ve bu sebeple çığ afeti tehlikesi içeren bölgelerden uzak durarak çığ afetinden korunmuşlardır. Fakat günümüzde, kar ile alakalı turizm ve kış sporları aktivitelerinin gelişmesi ile birlikte, çığ afet tehlikesi altındaki yerlerde yaşam yeniden başlamıştır. Çığ tehlikesi içeren bölgelerde yaşam için alınması gereken aktif ve pasif önlemler bulunmaktadır. Bu önlemlerden biri GAZ-EX makineleridir. Bu makineler, depolarında sıkışık halde bulunan oksijen ve propan gazlarının patlatılması sonucunda elde edilen yapay basınç ile kontrollü çığ oluştururlar. Bu tez çalışması kapsamında, çalışma alanı olarak seçilen Palandöken Kayak Merkezi'nde bulunan mevcut GAZ-EX makinelerinin yerleri irdelenmiş ve yeni GAZ-EX makineleri için yer önerisinde bulunulmuştur. Öncelikle, GAZ-EX makinelerinin yer seçimi için potansiyel çığ salınım alanlarının tespiti gereklidir. Potansiyel çığ salınım alanlarının tespiti için topoğrafik olarak eğim, eğrisellik, yüzey pürüzlülüğü, bakı, yükseklik ve drenaj ağı ile havza alanları en önemli temel etkenlerdir. Bu tez çalışması kapsamında kurulan önerilen bir akış diyagramı dâhilinde, CBS teknolojilerinden faydalanılarak, potansiyel çığ alanlarının tespiti yapılmış ve GAZ-EX cihazları için yer seçimleri yapılmıştır. Tez kapsamında yapılan çalışma sonucunda, tüm parametreler dikkate alınarak 3B harita üzerinde,9 adet yeni GAZ-EX makinesi ile 2 adet koruyucu duvar önerisi yapılmıştır.

Abstract:
Throughout history, humanity has tried to take the living areas to safer areas and therefore they have been protected from avalanches by staying away from the areas that have the danger of avalanches. But nowadays, with the development of snow-related tourism and winter sports activities, life has resumed in avalanche-disaster areas. There are active and passive measures to be taken for life in avalanche hazard areas. One of these measures is GAZ-EX machines. These machines form a controlled avalanche with artificial pressure obtained as a result of the explosion of oxygen and propane gases which are compressed in their tanks. Within the scope of this thesis, the locations of the existing GAZ-EX machines in the Palandöken Ski Center, which was selected as the study area, were examined and a place was proposed for the new GAZ-EX machines. First of all, it is necessary to identify potential avalanche oscillation areas for site selection of GAZ-EX machines. Topographic slope, curvature, surface roughness, view, height and drainage network and basin areas are the most important basic factors for the determination of potential avalanche release areas. Within the scope of this thesis, potential avalanche areas have been determined by using GIS technologies within the established and proposed flow diagram and location choices have been made for GAZ-EX devices. As a result of the study carried out within the scope of the thesis, 9 new GAZ-EX machines and 2 protective walls were proposed on the 3D map by considering all parameters.