Obez çocuklarda serum speksin düzeyi ile karaciğer yağlanması arasındaki ilişki
The relationship between serum spexin level and fatty liver disease in obese children
Yazar: DİLARA CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM EROL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Obezite = Obesity ; Speksin = Spexin ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity

Özet:
Amaç: Obezite çocukluk ve ergenlik döneminde tüm dünyada en hızlı artan en önemli sağlık sorunlarından biridir. Çocukluk çağı obezitesi birçok ülkede endişe verici boyutlara ulaşmaktadır ve ciddi sorunlar teşkil etmektedir. Çocukluk çağı obezitesi aynı zamanda yetişkin obezitesi için önemli bir risk faktörüdür Yaşamın ileri yıllarında kalp hastalıkları, hiperlipidemi, hiperinsülinemi, hipertansiyon ve erken ateroskleroz gibi diğer kronik hastalıklar için çeşitli risk faktörleri oluşturur. Uzun vadeli sağlık sorunlarının yanı sıra sosyal dışlanmışlık, düşük benlik saygısı ve bozulmuş yaşam kalitesi gibi psikososyal sorunlarla da ilişkilendirilebilir. Uzun vadeli sağlık sorunlarına nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı da dahil edilebilir. Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı alkol tüketimi olmadan hepatositlerin %5'inden fazlasında steatoz varlığı ile tanımlanır ve obezite ile çok yakından ilişkilidir. Çalışmamızda 6 ile 18 yaş arasındaki obez çocuklarda serum speksin düzeylerini değerlendirmek ve serum speksin düzeyi ile karaciğer yağlanması arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık. 
Materyal ve Metod: Bu prospektif kesitsel çalışma Ağustos-Aralık 2021 
tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğine obezite sebebiyle başvuran vücut kitle indeksi 95 persentil ve üzerindeki olan 6 - 18 yaş arası 40 adet obez çocuk ve herhangi bir şikayeti olmayıp rutin izlem için genel polikliniğine başvurmuş olan 6 - 18 yaş arası 40 adet sağlıklı çocuk ile yapıldı. 
Çocukların kendilerinden ve/veya ailelerinden onam alındıktan sonra fizik muayeneleri yapılıp tüm olguların yaş ve cinsiyetleri not edilip, boy ve kiloları ölçülüp, vücut kitle indeksleri hesaplandı vücut kitle indeksi kilogram cinsinden ağırlığın metre cinsinden boyun karesine (kg/m2) bölünmesi şeklinde hesaplandı. Serum biyokimya değerlerine bakılarak açlık glukozu, insülin, AST, ALT, kolesterol, LDL kolestrerol, HDL kolesterol, trigliserid ve HOMA-IR değerleri hesaplandı. Hepatosteatozu değerlendirebilmek için obez olguların üst abdomen ultrasonografileri çektirildi. Obez ve kontrol olgu gruplarının serum speksin değerleri ölçülerek obez ve kontrol grubunun toplanan bütün verileri ile karşılaştırıldı. Ayrıca çalışmaya katılan obez olgu grubunun serum speksin değerleri ile hepatosteatoz varlığı, hepatosteatozun derecesi 
ve obezitenin diğer komplikasyonları arasındaki ilişkisi açısından değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmamıza katılan çocukların yaşları 6 ile 18 arasında değişmekte olup, 49'u (%61,3) erkek ve 31'i (%38,8) kadın olmak üzere toplam 80 çocuk ile yapılmıştır. Çocukların yaşları ortalaması 11.43±3.37'dir. Çalışma 40'ı (%50) obez ve 40'ı (%50) kontrol olmak üzere 2 grup altında incelenmiştir. 
Obez olgu grubunun kilo ve VKİ ortalamaları kontrol olgu grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p:0.000; p<0.05). Obez olgu grubunun ALT, trigliserit, insülin ve HOMA-IR değerleri, kontrol olgu grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (sırasıyla p:0.000, p:0.027, p:0.002). Obez olgu grubunun HDL değerleri kontrol olgu grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptandı (p:0.000; p<0.05). 
Çalışmamız sonucunda obez grubu olguların serum speksin değerini (Medyan: 130,02 pg/ml) kontrol olgu grubundan (Medyan: 221,06 pg/ml) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptadık (p:0.000; p<0.05). Bununla birlikte karaciğer yağlanması görülenler ve görülmeyenler arasında ve karaciğer yağlanması görülenler arasında karaciğer yağlanmasının düzeyine göre olguların serum speksin değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulamadık (p>0.05). 
Speksin ile diğer parametreleri karşılaştırdığımızda obez ve kontrol olgu grubunun serum speksin değerleri ile VKİ, ALT, AST, trigliserit, kolesterol, LDL, HDL, glukoz, insülin ve HOMA-IR parametreleri değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptamadık (p>0.05). Kontrol olgu grubunun serum speksin değerleri ile kolesterol değerleri arasında ters yönlü, %33,5 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptadık (p:0.035; p<0.05). Aynı zamanda tüm olgularda serum speksin değeri ile VKİ ve ALT değerleri arasında ters yönlü sırasıyla %45,7 ve %26,5 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptadık (sırasıyla p:0.000, p:0.017). 
Sonuç: Serum speksin seviyesi obez çocuklarda, sağlıklı kontrollerden düşük bulunmuştur. Ayrıca serum speksin seviyesinin karaciğer yağlanması, insülin direnci ve diğer obezite komplikasyonları ile arasında anlamlı bir ilişki kurulamadığı saptanmıştır. 
Çocuklarda speksin ile obezite ve komplikasyonları arasındaki ilişkinin daha iyi aydınlatılabilmesi daha çok sayıda olgu ve geniş gruplar ile çalışmaların yapılması ve yapılan bu çalışmaların çok merkezli ve aynı zamanda çok uluslu olması ile mümkün olabilir. 
Anahtar Kelimeler: Çocuk, Speksin, Obezite, İnsülin direnci, Karaciğer yağlanması

Abstract:
Aim: Obesity is one of the fastest-growing major health problems in childhood and adolescence in the world. Childhood obesity is increasing in most countries, causing severe issues. Moreover, childhood obesity is a risk factor for adulthood obesity. It causes multiple risk factors for chronic diseases such as heart diseases, hyperlipidemia, hyperinsulinemia, hypertension, and early atherosclerosis in the following years. Aside from long-term health issues, it can be related to psychosocial problems like low self-esteem, social outcasting, and low life quality. Nonalcoholic fatty liver disease can also be added to the list of long-term health issues. Nonalcoholic fatty liver disease is defined by the presence of steatosis in more than 5% of hepatocytes without consumption of alcohol. Our study investigates the relation between serum spexin levels and fatty liver disease by evaluating the serum spexin levels of obese children between the ages of 6 and 18.  
Materials and Methods: This prospective sectional study includes 40 obese children between the ages of 6-18, with body mass index percentile of 95 and higher who came to Health Sciences University Bagcilar Education and Research Hospital Pediatric Clinic with a sole complaint of obesity between August 2021 and December 2021 and 40 healthy children of the same age group who came to the outpatient clinic for routine check-ups.  
Following consent from either the parents and/or child, a physical examination was conducted.  Age and sex of all patients were noted, their heights and weights were measured, and their body mass indexes were calculated. Body mass index was calculated by dividing the weight in kilograms by the square of height in meters (kg/m2). Fasting blood sugar levels, insulin levels, cholesterol, LDL cholesterol, HDL cholesterol, triglyceride levels, AST, ALT, and HOMA-IR levels were measured by looking at serum biochemical samples. To evaluate the level of hepatosteatosis, upper abdominal ultrasounds were done on all obese patients. Serum spexin levels of both obese patients and the control group were measured, and all data were compared. Moreover, the serum spexin levels of the obese study group were evaluated to determine the relation between serum spexin levels and presence of hepatosteatosis, the severity of hepatosteatosis, and presence of other complications of obesity.  
 
Results: The age of children who were part of our study ranged between 6 to 18, with a total of 80 patients, of whom 49 (61.3%) were male and 31 (38.8%) were female. The average age of patients was 11.43±3.37. The study included two groups each with an equal number of patients: 40 obese (50%) and 40 healthy (50%).  
The weight and the body mass index of patients in the obese study group were found to be statistically meaningfully higher compared to the control group (p: 0.000; p<0.05) the ALT, triglyceride, insülin, and HOMA-IR levels of the obese study group was statistically meaningfully higher compared to the control group (p:0.000, p:0.027, p: 0.0002 respectively). HDL levels of the obese group were found to be statistically meaningfully lower than those of the control group (p:0.000; p<0.05). 
As a result of our study, we found that the serum spexin levels of the obese group (median: 130.02 pg/ml) were statistically meaningfully lower than the control group (median: 221.06 pg/ml) (p:0.000; p<0.05). Moreover, we did not determine a statistically meaningful difference in terms of serum spexin levels of those with fatty liver disease and those without and the severity of fatty liver disease (p>0.05). 
Once comparing the serum spexin levels and other parameters, we did not determine a statistically meaningful relationship between the serum spexin levels and body mass index, ALT, AST, triglyceride, cholesterol, LDL, HDL, glucose, insulin, and HOMA-IR levels (p>0.05). We determined a reverse relation of 33.5% between serum spexin levels and cholesterol levels in the control group (p:0.035; p<0.05). We also obtained a statistically meaningful reverse relation between the serum spexin levels and body mass index and ALT levels in all cases (45% and 26.5% respectively) (p:0.000, p:0.017 respectively). 
 
Conclusion: Serum spexin levels were found to be lower in obese children when compared to a healthy population. It is also determined that there isn't a meaningful relation between serum spexin levels and the presence of fatty liver disease, insulin resistance, and other obesity complications.  
To clarify the relation between spexin and obesity and complications related to obesity; multi-centered, multi-national studies with large groups and a higher number of patients must be conducted.  
 
Keywords:  Children, Spexin, Obesity, İnsulin Resistance, Hepatosteatosis