Remisyonda şizofreni hastalarında kronobiyolojinin frontal bölge işlevleri ve kişilerarası ilişkiler üzerine etkisi
The effect of chronobiology on frontal regional functions and interpersonal relationship in schi̇zophrenia patients in remision
Yazar: BİLGE ÇINAR
Danışman: PROF. DR. NESRİN KARAMUSTAFALIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Frontal korteks = Frontal cortex ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Kronobiyoloji = Chronobiology ; Remisyon = Remission ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızda remisyonda şizofreni hastalarının kronobiyolojik özelliklerinin ve sirkadiyen ritim özelliklerinin incelenmesi; şizofreni hastalarında frontal lop işlevleri, depresif belirtiler, kişiler arası ilişkiler ve sosyal işlevsellik üzerine uyku kalitesi ve kronobiyolojinin etkisinin saptanması, böylece klinisyenler için kronobiyolojinin şizofreni hastalarının tedavisindeki etkilerinin öneminin vurgulanarak şizofreni hastalarının yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve tedavinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim Araştırma Hastanesi'ne bağlı birimlerde ayaktan takip ve tedavi edilmekte olan, DSM-5 tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış ve komorbid psikiyatrik bozukluğu olmadığı doğrulanmış, dışlama ve dahil etme kriterlerini karşılayan, Andreasen remisyon kriterlerine göre remisyonda olan şizofreni tanılı 185 hasta alınmıştır. Hastalar Sabahçıl Akşamcıl Ölçeğine (SAÖ) göre sabahlılık, akşamlılık veya intermediate kronotiplerine göre gruplara ayrıldıktan sonra Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Calgary Depresyon Ölçeği (CDÖ), Bireysel Sosyal Performans Ölçeği (BSPÖ), Frontal Değerlendirme Bataryası (FDB), Pitssburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ), Barrat Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BDÖ-KF), Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi (BRDG)  uygulanmıştır.
BULGULAR: Sabahçıl Akşamcıl Ölçeğine (SAÖ) göre yapılan değerlendirmede hastaların 29'unun (%15,7) akşamlılık, 124'ünün (%67,0) ara ve 32'sinin (%17,3) sabahlılık tip olduğu bulundu. Akşamlılık tip olanların Calgary Depresyon Ölçeği (CDÖ), Pitssburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BDÖ-KF) Plansızlık, BDÖ-KF Dikkatsizlik ve BDÖ-KF Toplam, Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi (BRDG)-Uyku, BRDG-Etkinlikler, BRDG-Sosyal, BRDG-Yeme ve BRDG-Toplam ortalamaları, hem ara tip hem de sabahlılık tip olan hastaların ortalamalarından yüksekti. Akşamlılık tipi hastaların Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ), Bireysel Sosyal Performans Ölçeği (BSPÖ)-Toplam puan ortalamaları hem ara tipte hem de sabahlılık tipte olanların ortalamalarından düşük bulundu. PUKİ'ye göre uyku kalitesi iyi olanların SAÖ ve BSPÖ-Sosyal Etkinlik (BSPÖ-SE) ortalamaları, uyku kalitesi kötü olanların ortalamalarından yüksek bulundu. Uyku kalitesi kötü olanların BDÖ-KF Toplam ve tüm alt ölçeklerinin, ek olarak BRDG Toplam ve alt ölçek skor ortalamalarının uyku kalitesi iyi olanların ortalamalarından düşük olduğu bulundu. SAÖ'e göre kronotipler karşılaştırıldığında gruplar arasında Frontal Değerlendirme Bataryası (FDB) skorları arasında farklılık saptanmadı. Çoklu Doğrusal Regresyon Analizine göre tüm şizofreni tanılı hastaların PİOÖ skorlarının %30'unun SAÖ, FDB, CDÖ, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) Toplam, BSPÖ Toplam ve BDÖ-KF Motor Dürtüsellik skorları tarafından açıklandığı bulundu. Buna ek olarak regresyon modelinde sadece SAÖ ve CDÖ skorlarının etkili yordayıcılar olduğu değerlendirildi. Çoklu Doğrusal Regresyon Analizine göre BSPÖ-Kişisel ve Sosyal İlişkiler (BSPÖ-KSİ) skorlarının %25'inin SAÖ, BDÖ-KF Motor, PANSS-N, FDB, PUKİ, yaş, hastalık süresi, hastalık başlangıç yaşı, yatış sayısı ve CDÖ skorları tarafından açıklandığı, regresyon modelinde sadece PANSS-N, FDB ve CDÖ skorlarının etkili yordayıcılar olduğu değerlendirildi. Çoklu Doğrusal Regresyon Analizine göre BSPÖ-Rahatsız Edici Saldırgan Davranış (BSPÖ-RSD) skorlarının %15'inin SAÖ, BDÖ-KF Motor, PANSS Toplam, FDB, PUKİ, yaş, hastalık süresi, hastalık başlangıç yaşı, yatış sayısı ve CDÖ skorları tarafından açıklandığı, regresyon modelinde sadece BDÖ-KF Motor, FDB, yaş, hastalık başlangıç yaşı ve hastalık süresinin etkili yordayıcılar olduğu değerlendirildi.
SONUÇ: Sabahlılık, ara tip ve akşamlılık tipi olarak üç grup karşılaştırıldığında; akşamlılık tipte olanların, uyku kalitelerinin daha kötü olduğu, dürtüsellik, plansızlık ve dikkatsizlik ve depresif semptom düzeylerinin daha yüksek olduğu saptandı. Akşamlılık tipte olanlarda öznel psikolojik iyi oluş hali, sosyal işlevsellik, özbakım, kişisel ve sosyal ilişkiler hem ara tipte hem de sabahlılık tipte yer alan hastalara göre daha kötü olduğu bulundu. Kronotiplerine göre üç grubun frontal lob işlevleri karşılaştırıldığında gruplar arasında farklılık saptanmadı. Uyku kalitesi iyi olan hastaların çoğunlukla sabahlılık kronotipte oldukları görüldü. Uyku kalitesi iyi olan hastaların dürtüsellik, plansızlık, dikkatsizlik, motor koordinasyon, sosyal etkinlik, sosyal işlevsellik düzeylerinin daha iyi olduğu ve sosyal işlevselliğin bir alanı olan rahatsız edici davranışları daha sık uyguladıkları bulundu. Ek olarak uyku kalitesi kötü olan hastalarda depresif semptom ve psikotik belirti düzeylerinin; biyolojik ritim, uyku ritmi, etkinlik ritmi, sosyal ritim, yeme ritmindeki bozulmaların daha şiddetli olduğu saptandı. Bu sonuçlara göre şizofreni hastalarında kronotip özellikleri ve biyolojik ritim düzensizlikleri, uyku bozuklukları gibi problemler hastaların depresif belirtilerinde, bilişsel işlevlerinde ve sosyal işlevselliklerinde bozulmayı arttırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Kronobiyoloji, Uyku, Frontal Lop İşlevleri, Kişiler Arası İlişkiler, Sosyal İşlevsellik
İletişim adresi: bilgecnr@hotmail.com

Abstract:
OBJECTIVE: In our study, investigation of morning and evening circadian rhythm features of schizophrenia patients in remission; It was aimed to improve the quality of life and improve the treatment of schizophrenia patients in schizophrenia patients by interpreting the effects of sleep loss, sleep quality and chronobiology in interpersonal relationships, frontal lobe functions, social functioning disability.
MATERIALS AND METHODS: Our study, Istanbul Bakırköy. Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital is being followed up and treated in the outpatient units, diagnosed as schizophrenia according to DSM-5 diagnostic criteria, confirmed to be comorbid psychiatric disorder, meeting exclusion and inclusion criteria, and in remission according to Andreason remission criteria. 200 patients with schizophrenia were recruited. Afterwards, it will be divided into groups according to the patients' biological rhythms or according to morning or evening or intermediate chronotypes.
RESULTS: In the evaluation made according to Morningness & Eveningness Scale (SAI), it was found that 29 (15.7%) of the patients were evening wear, 124 (67.0%) were intermediate, and 32 (17.3%) were morning dressing type. Calgary Depression İndex (CDI), Pitssburgh Sleep Quality Index (PSQI), Barratt Impulsivity Scale Short Form (BIS-11-SF) Planlessness, BIS-11-SF Inattention and BDI-11-SF Total, Biological Rhythm İnterview Assessment Neurophyschiathry (BRİAN)-Sleep, The averages of BRİAN-Activities, BRİAN-Social, BRİAN-Eating and BRİAN-Total were higher than the averages of those in both the intermediate type and the morning wear type. The mean scores of the Psychological Well-Being Scale (PWS) and Personal Social Performance Scale(PSPS)-Total scores of the night-time type patients were found to be lower than the mean scores of both the intermediate type and the morning-wear type patients. According to the PSQI, the SAI and PSPS-Social Activity averages of those with good sleep quality were found to be higher than the averages of those with poor sleep quality. The BIS-SF Total and all subscales of those with poor sleep quality, as well as the mean of BRİAN Total and subscale scores, were found to be lower than the averages of those with good sleep quality. In our study, when chronotypes were compared according to SAI, no difference was found between Frontal Assessment Battery (FAB) scores. According to Multiple Linear Regression Analysis, it was found that 30% of the PWS scores of all schizophrenia patients were explained by the SAI, FAB, CDI, Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) Total, PSPS Total, and BIS-SF Motor Impulsivity scores. In addition, only SAI and CDI scores were evaluated as effective predictors in the regression model. According to Multiple Linear Regression Analysis, 25% of PSPS-Personal Social Realitionship (PSPS-PSR) scores were explained by SAI, BIS-SF Motor, PANSS-N, FAB, PSQI, age, duration of illness, age of disease onset, number of hospitalizations and CDS scores, in regression model only PANSS- N, FAB and CDI scores were considered to be effective predictors. According to Multiple Linear Regression Analysis, 15% of PSPS-Annoying Aggressive Behaviors (PSPS-AAB) scores are explained by SAI, BIS-SF Motor, PANSS Total, FAB, PSQI, age, duration of disease, age of disease onset, number of hospitalizations and CDI scores, in regression model only BIS-SF Motor, FAB, age, disease onset age and duration of disease were evaluated as effective predictors.
CONCLUSION: When three groups were compared as morningness, intermediate type and eveningness type; It was found that those with the eveningness type had worse sleep quality, higher levels of impulsivity, lack of planning and inattention, and depressive symptoms. It was found that subjective psychological well-being, social functioning, self-care, personal and social relations were worse in those with evening gowns compared to patients in both the intermediate type and the morning-gown type. When the frontal lobe functions of the three groups were compared according to their chronotypes, no difference was found between the groups. It was observed that patients with good sleep quality were mostly in the morning gown chronotype. It was found that patients with good sleep quality had better levels of impulsivity, lack of planning, inattention, motor coordination, social activity, and social functionality, and they performed disturbing behaviors more frequently, which is an area of social functionality. In addition, the levels of depressive symptoms and psychotic symptoms in patients with poor sleep quality; Biological rhythm, sleep rhythm, activity rhythm, social rhythm, and eating rhythm were found to be more severe. According to these results, problems such as chronotype characteristics and biological rhythm irregularities and sleep disorders in schizophrenia patients increase the deterioration in the depressive symptoms, cognitive functions and social functions of the patients.
Key Words: Schizophrenia, Chronobiology, Sleep, Frontal lobe, İnterpersonal Relationships, Social Functioning
Contact Info: bilgecnr@hotmail.com