Türkiye sahası Türk halk danslarında hayvan sembolizmi
Animal symbolism in Turkish folk dances of Turkey area
Yazar: MUHARREM FERATAN
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN SOLMAZ
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Bilim (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Halk oyunları = Folk dances

Özet:
İnsanın hayvan ile olan ilişkisi tarihöncesi zamanlara dayanmaktadır. Çünkü
insanın zorlu tabiat koşullarında hayatta kalabilmesi ancak çevresindeki
hayvanlardan yararlanması ile mümkün olmuştur. İnsanın hayvanla olan tarihi
birlikteliği sonraki süreçte insan topluluklarının düşünce dünyasına, kültürüne ve
sanatına yansımıştır. Nitekim göçebe bozkır geleneğine sahip olan Türkler de
hayatlarının her aşamasında çevresindeki hayvanları, sözlü anlatılarından yazılı
eserlerine, inanç ritüellerinden el sanatlarına kadar birçok soyut ve somut folklorik
uygulamada sembol olarak kullanmıştır. Bu folklorik uygulamalardan biri de
çalışmamızın ana konusunu teşkil eden halk danslarıdır.
Bu çalışmanın temel hedefi güncel kaynaklardan elde edilen yazılı ve görsel
veriler ışığında Türkiye sahası Türk halk danslarında yer alan hayvanları tespit etmek
ve bu hayvanların Türk kültür dünyasındaki algılanışını inceleyerek hayvanların halk
danslarında ne şekilde sembolize edildiğini bilimsel yöntemler kullanarak
irdelemektir.
Türk halk oyunlarında hayvan taklidine dayalı dansları görselleriyle ortaya
koymayı hedeflediğimiz bu çalışma kapsamında güncel kaynaklardan elde edilen
2263 dans incelenmiş ve bu danslardan 81'inin hayvan taklidi dansı olduğu
belirlenmiştir. Daha sonrasında bu danslar Türkiye sahasında görülen dans türlerine
göre sınıflandırılmış ve elde edilen veriler ışığında tablolaştırılmıştır. Çalışmanın
sonucunda ise Türk halk danslarında çok sayıda ve farklı türde hayvanın taklit
edildiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Halkbilimi, Halk Dansları, Sembolizm, Hayvan.

Abstract:
The relationship of man with animals dates back to prehistoric times. Because
it has been possible for man to survive in difficult natural conditions only by taking
advantage of the animals around him. The historical relationship of man with animals
was also reflected in the world of thought, culture and art of human societies in the
subsequent period. As a matter of fact, the Turks, who have a nomadic steppe
tradition, have used the animals around them as symbols in many abstract and
concrete folkloric practices, from oral narratives to written works, from religious
rituals to handicrafts, at every stage of their lives. One of these folkloric practices is
folk dancing, which is the main subject of our study.
The main purpose of this study is to identify the animals in Turkish folk dances
of the Turkey area in the light of written and visual data obtained from current
sources and to examine the perceptions of these animals in the Turkish cultural world
and how animals are symbolized in folk dances using scientific methods.
Within the scope of this study, in which we aim to reveal the dances based on
animal imitation in Turkish folk games with their visuals, 2263 dances obtained from
current sources were examined and it was determined that 81 of these dances are
animal imitation dances. Later, these dances were classified according to the types of
dances seen in the Turkey area and tabulated in the light of the data obtained. As a
result of the study, it has been determined that a large number and different types of
animals are imitated in Turkish folk games.

Keywords: Folklore, Folk Dances, Symbolism, Animal.