Gevşeme egzersizinin adjuvan kemoterapi alan meme ve kolorektal kanser tanılı hastaların yorgunluk, depresyon ve yaşam kalitesi düzeyine etkisi
Effect of relaxation exercise on fatigue, depression and level of quality of life in diagnosed with breast and colorectal cancer within patients under adjuvant chemotherapy
Yazar: SİBEL DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA TEL ; PROF. DR. METİN ÖZKAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Depresyon = Depression ; Gevşeme tedavisi = Relaxation therapy ; Kemoterapi-adjüvant = Chemotherapy-adjuvant ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu araştırma gevşeme egzersizinin adjuvan kemoterapi alan meme ve kolorektal kanser tanılı hastaların yorgunluk, depresyon ve yaşam kalitesi düzeyine etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Erciyes Üniversitesi M. Kemal Dedeman Onkoloji Hastanesi Kemoterapi Ünitesi'nde yapılmıştır. Araştırma örneklemini; araştırmaya katılmayı kabul eden, ilk kez adjuvan kemoterapi alan ve en az 3 kür sürecek şekilde ayaktan adjuvan kemoterapi tedavisi planlanan meme ve kolorektal kanser tanılı 70 hasta oluşturmuştur. Çalışma grubuna gevşeme egzersizi uygulanmıştır. Egzersizin etkisi, ölçüm araçları ile her kemoterapi kürünün öncesi ve kürün bitiminin 7. gününde olmak üzere 3 kür süresince 6 farklı zamanda ölçülmüştür. Araştırmada veriler anket formu, Piper Yorgunluk Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve EORTC QLQ C-30 Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışma grubundaki hastaların yorgunluk düzeyinin, kontrol grubundaki hastalara göre daha düşük olduğu ve yapılan ölçümler ve gruplar arası karşılaştırmalarda çalışma grubunda yorgunluk puanlarının düştüğü, kontrol grubunda ise arttığı görülmüştür. Depresyon puanlarının çalışma grubundaki hastalarda düşük, kontrol grubundaki hastalarda yüksek olduğu belirlenmiştir. Gevşeme egzersizi uygulanan çalışma grubundaki hastaların yaşam kalitelerinin arttığı; depresyon ve yorgunluk puanları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu, depresyon arttıkça yorgunluğun arttığı, yaşam kalitesinin ise olumsuz olarak etkilendiği belirlenmiştir. Hastaların, yorgunluk açısından fiziksel bir parametre olarak düşünülen laktik asit düzeylerinin, gevşeme egzersizi yaptırılan çalışma grubunda, kontrol grubuna göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. Kanser tanısı almış bireylerin genel bakımı içinde yorgunluk, depresyon düzeyi ve yaşam kalitesinin düzenli olarak değerlendirilmesi, gevşeme egzersizlerinin etkinliğini ortaya koyabilecek daha fazla klinik çalışma yapılması, kemoterapi ünitelerinde hastaların kemoterapi süresince gevşeme egzersizlerini uygulayabilmesi için I-pod gibi araçların kullanılması, gevşeme egzersizinin bu ünitelerde rutinler arasında yer alması önerilmektedir.Anahtar kelimeler: Gevşeme Egzersizleri, Adjuvan Kemoterapi, Yorgunluk, Depresyon, Yaşam Kalitesi

Abstract:
ABSTRACTThe present study was conducted to determine the effect of relaxation exercise on fatigue, depression and level of quality of life in patients diagnosed with breast cancer and colorectal cancer who were under adjuvant chemotherapy. Study was conducted at Chemotherapy Unit of M. Kemal Dedeman Oncology Hospital at Erciyes University. Study sample was composed of 70 volunteer patients diagnosed with breast cancer and colorectal cancer, who were taking adjuvant chemotherapy for the first time and who were being planned to take ambulatory adjuvant chemotherapy lasting at least 3 cures. Study group was applied relaxation exercise. Effect of the exercise was evaluated by measurement instruments prior to every chemotherapy cure and on the 7th day of ending cure being measured for 6 different times during 3 cures. Data were collected with questionnaire form, Piper Fatigue Scale, Beck Depression Scale and EORTC QLQ C-30 Quality of Life Scale. Fatigue level of the study group patients was high compared with controls and by measurements and inter group comparisons it was found that fatigue scores in study group decreased while increased in control group. Depression scores were found to be lower in study group and higher in control group. Quality of life increased in study group patients who were applied relaxation exercise. Depression and fatigue scores were positively correlated and it was found that while depression increased, fatigue increased and quality of life was negatively affected. Lactic acid level which is thought to be one of the physical parameters of fatigue was lower in study group patients who were applied relaxation exercise compared to controls. Consequently, it was recommended to regularly evaluate fatigue, depression and quality of life levels of subjects diagnosed with cancer within general care, to conduct further clinical trials to emerge the efficiency of relaxation exercises, to use devices like I-pod for applying relaxation exercises during chemotherapy, to integrate relaxation exercises into routines at chemotherapy units.Keywords: Relaxation Exercises, Adjuvant Chemotherapy, Fatigue, Depression, Quality of Life