Lise öğrencilerinin öz düzenleme düzeyleri ve eğitim stresleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between self-regulation and academic stress
Yazar: BÜŞRA KANIKIRMIZI
Danışman: PROF. DR. NURİYE SEMERCİ
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kendini kontrol = Self regulation ; Lise öğrencileri = High schools students ; Stres = Stress ; Ölçekler = Scales ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öz düzenlemeli öğrenme = Self regulated learning

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, lise öğrencilerinin sahip oldukları öz düzenleme düzeyleri ve deneyimledikleri eğitim stresleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırmada nicel ve nitel verilerin eş zamanlı toplanılıp ayrı ayrı analiz edildiği karma yöntem desenlerinden yakınsayan desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ilişkisel tarama modeli, nitel boyutunda ise olgubilim deseni tercih edilmiştir. Araştırmada nicel verilerin toplandığı evren, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Batı Karadeniz'de yer alan bir ildeki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören lise öğrencileri oluştururken örneklemi küme örnekleme yöntemiyle seçilen 1.393 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel verilerinin toplandığı çalışma grubu ise nicel verilerin toplandığı ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören lise öğrencilerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yoluyla seçilen 22 öğrencidir. Nicel veri toplama aracı olarak araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Öz Düzenleme Ölçeği ve Eğitim Stresi Ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Toplanan nicel verilerin SPSS paket programı aracılığıyla normallik testleri neticesinde normal dağılım gösterdiği görüldüğünden t-testi, ANOVA, Pearson Korelasyon ve Regresyon testleri; nitel veriler ise MAXQDA programı kullanılarak içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. 

Öz düzenleme düzeylerine ilişkin bulgular incelendiğinde; kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre, Fen Lisesi öğrencilerinin Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerine göre, başarı düzeyi yüksek olan öğrencilerin başarı düzeyi düşük olan öğrencilere göre, meslek hedefi bulunan öğrencilerin bulunmayan öğrencilere göre öz düzenleme düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Eğitim stresine ilişkin bulgular incelendiğinde; kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre, Fen Lisesi ve Anadolu Lisesi öğrencilerinin Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve İmam Hatip Lisesi öğrencilerine göre, başarı düzeyi düşük olan öğrencilerin başarı düzeyi yüksek olan öğrencilere göre ve 9. Sınıfların diğer sınıf düzeylerine göre eğitim streslerinin daha yüksek olduğu raporlanmıştır.

Öğrencilerin eğitim hayatlarını hedeflerine yönelik, ders çalışma programlarına uygun, ilgileri doğrultusunda hedefler oluşturarak çeşitli yöntemlerle düzenledikleri tespit edilmiştir. Düzenli eğitim hayatının başarı sağlamada, öğrenmeyi kolaylaştırmada, duygularını düzenlemede, zaman yönetiminde, disiplin kazanmada, sosyal hayatı düzenlemede ve öğretmenden azar işitmemede katkı sağladığı belirlenmiştir. Hedefledikleri bölüm ve mesleğe ulaşmada; bu doğrultuda çalışma, hedef mesleğe sahip kişileri gözlemleme, hedef mesleğin getirdiği şartlara yönelik çalışma, hedef mesleği yapıyormuş gibi düşünme, dershaneye gitme, çok çalışma, sınavlara hazırlanma çabası içerisinde olanlar var olduğu gibi hiçbir şey yapmayan öğrencilerinde olduğu saptanmıştır.
Eğitim hayatlarında öğrencilere endişe veren duygusal faktörlerin çoğunlukta olduğu, sınav ve derslere ilişkin faktörlerin de bulunduğu saptanmıştır. Eğitim hayatında karşılaşılan stres durumlarını engellemek için öğrencilerin bakış açılarını değiştirdikleri, çeşitli hobi ve etkinliklerde bulunup spor yaptıkları, bu durumları başkalarıyla paylaştıkları görülmektedir. Başarısız olma durumunda öğrencilerin daha çok çalışmaya ağırlık verdikleri bunun yanında başarısız olma nedenlerini araştırmak, sonraki sınav için hazırlık yapmak, kendi kendilerini motive etmek gibi çabalar sergiledikleri tespit edilmiştir. Öğrencilerin sınav kaygısı ile baş etmede; düzenli tekrar ve çalışma, nefes egzersizleri, güzel not alma düşüncesi, çevredekilerle sohbet etme, su içme başta olmak üzere birçok baş etme yöntemi kullandıkları belirlenmiştir.

Araştırmadan elde edinilen bulgulara göre lise öğrencilerinin algılanan öz düzenleme becerileri ile eğitim stresleri arasında negatif yönde zayıf bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öz-düzenleme puanına ilişkin toplam varyansın % 0,05'inin eğitim stresi puanı ile açıklandığı belirlenmiştir.  Bu doğrultuda öz düzenlemenin eğitim stresine etkisi incelenmesinde deneysel bir çalışma tercih edilmesi başta olmak üzere bulgulara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Eğitim stresi, öz düzenleme, öz düzenlemeli öğrenme, ortaöğretim.

Abstract:
The general purpose of this research is to reveal the relationship between high school students' self-regulation levels and the educational stress they experience. In the research, the convergent design, which is one of the mixed method designs in which quantitative and qualitative data are collected simultaneously and analyzed separately, was used. In the quantitative dimension of the research, the relational survey model was preferred, and in the qualitative dimension, the phenomenology design was preferred. The universe in which the quantitative data were collected in the study consisted of high school students studying in secondary education institutions in a province located in the Western Black Sea Region in the 2021-2022 academic year, while the sample consisted of 1,393 high school students selected by cluster sampling method. The study group in which the qualitative data of the research was collected is 22 students selected through easily accessible sampling from high school students studying in secondary education institutions where quantitative data were collected. As a quantitative data collection tool, research data were collected with Personal Information Form, Perceived Self-Regulation Scale and Educational Stress Scale. Semi-Structured Interview Form was used as a qualitative data collection tool. Since it was seen that the collected quantitative data showed normal distribution as a result of normality tests via SPSS package program, t-test, ANOVA, Pearson Correlation and Regression tests; qualitative data were analyzed using content analysis using the MAXQDA program.

When the findings on self-regulation levels are examined; It was determined that female students had higher self-regulation levels than male students, Science High students compared to Vocational and Technical Anatolian High School students, students with a high level of success compared to students with a low level of achievement, students with a vocational goal compared to students who did not have a higher level of self-regulation. When the findings related to educational stress are examined; It has been reported that educational stress is higher for female students than for male students, for Science High and Anatolian High School students for Vocational and Technical Anatolian High School and Imam Hatip High School students, for students with a low level of success compared to students with a high level of achievement, and for the other grades of the 9th grade.

It has been determined that students organize their education life in various ways by creating goals in line with their goals, in line with their study programs, and in line with their interests. It has been determined that regular education life contributes to success, facilitating learning, regulating emotions, time management, gaining discipline, arranging social life and not hearing from the teacher. In reaching the targeted department and profession; It has been determined that there are students who do nothing, as there are those who work in this direction, observe people with the target profession, work towards the conditions brought by the target profession, think as if they are doing the target profession, go to the classroom, work hard, and prepare for the exams. It has been determined that the emotional factors that worry the students in their education life are in the majority, and there are also factors related to exams and lessons. It is seen that students change their perspectives, engage in various hobbies and activities, do sports, and share these situations with others in order to prevent stress situations encountered in education life. In case of failure, it has been determined that students focus on working harder, as well as making efforts to investigate the reasons for failure, to prepare for the next exam, and to motivate themselves. In coping with students' test anxiety; It has been determined that they use many coping methods, such as regular repetition and study, breathing exercises, the idea of taking good notes, chatting with the people around, and drinking water.

According to the findings obtained from the research, it was concluded that there is a weak negative relationship between high school students' perceived self-regulation skills and educational stress. In addition, it was determined that 0.05% of the total variance regarding the self-regulation score was explained by the educational stress score. In this direction, various suggestions were made regarding the findings, especially preferring an experimental study in examining the effect of self-regulation on educational stress.

Keywords: Academic stress, self regulation, self regulation learning, secondary education.