İnmeli hastalarda yutma izlemi ve eğitiminin yutma güçlüğüne ilişkin komplikasyonlara etkisi
Effect of monitoring and training of swallowing in patients with stroke on complications related to dysphagia
Yazar: CEMİLE SAVCI
Danışman: PROF. DR. RENGİN ACAROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Komplikasyonlar = Complications ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders ; İnme = Stroke

Özet:
Araştırma, inme sonrası yutma izlemi ve eğitiminin, yutma fonksiyonuna ve yutma güçlüğüne ilişkin komplikasyonlara etkisini  belirlemek amacıyla tek gruplu ön test-son test tasarımlı yarı deneysel bir çalışma olarak planlandı.
Araştırmanın evrenini; Haziran 2010-Eylül 2011 tarihleri arasında bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Nöroloji Kliniği'ne yatan, inme tanısı konulmuş hastalar, örneklemini ise; bu hastalar arasında ilk 24-48 saat içinde yutma güçlüğü gelişen ve araştırma kriterlerini karşılayan 32 hasta oluşturdu.  Verilerin toplanmasında, Bilgi Formu, Standardize Mini Mental Test, Barthel İndeksi, Yatak Başı Su İçme Değerlendirme Testi kullanıldı.
Tüm hastalar, taburcu oluncaya kadar en az 1-2 öğün sırasında izlendi ve yutma eğitimi uygulanarak Eğitim Formu verildi. Veriler SPSS 16.0 programı ile  tanımlayıcı (aritmetik ortalama, medyan, minimum-maksimum, yüzde) ve karşılaştırmalı (Repeated Measures Test, Bonferroni Test, Friedman Test, Wilcoxon Signed Ranks Test, Yates' Continuity Correction Test) istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edildi. 
Hastaların yutma fonksiyonuna ilişkin tekrarlı ölçümlerdeki toplam puan ortalamalarının üç izlemde istatistiksel olarak anlamlı farklılıkla giderek düştüğü görüldü (p<0,01). Porsiyon bitirme süresinin, birinci izleme göre ikinci izlemde kısaldığı (p<0,01),  porsiyon tüketme oranının ise birinci izleme göre ikinci izlemde arttığı (p<0,01) saptandı. Hastaların hastanede ortalama 9,75±3,44 gün kaldığı ve bu süre içinde % 9,4'ünde aspirasyon geliştiği belirlendi.
Sonuç olarak, inme sonrası yutma güçlüğü gelişen hastalara, yemek sırasında eşlik edilerek yutma eğitiminin uygulanması ve bunun eğitim formu ile desteklenerek kendisi ya da bakımını üstlenen kişiye öğretilmesinin yutma fonksiyonunun güçlenmesini destekleyebileceği ve komplikasyon gelişimini önlemede etkili olabileceği düşünüldü. Araştırmanın, tam deneysel bir çalışma olarak tekrarlanması önerildi.

Anahtar Kelimeler: İnme, yutma güçlüğü, yutma izlemi, yutma eğitimi, komplikasyon.

Abstract:
The research was planned as a quasi-experimental study with one group pretest-posttest design to determine the effect of monitoring and training of swallowing after stroke on the complications associated with the swallowing function and dysphagia.
Patients who were diagnosed with stroke staying in the Neurology Clinic of a Training and Research Hospital between June 2010 and September 2011 constituted the population of the research, and 32 patients of these patients who developed dysphagia within the first 24-48 hours and met the research criteria constituted the sample.  Information form, Standardized Mini-Mental Test, Barthel Index, Bedside Water Drinking Assessment Test were used in collecting the data.
All patients were monitored during at least 1-2 meals until they were discharged, and Training Form was given to them by giving swallowing training. Data were analyzed by SPSS 16.0 program using descriptive (arithmetic mean, median, minimum-maximum, percentage) and comparative (Repeated Measures Test, Bonferroni Test, Friedman Test, Wilcoxon Signed Ranks Test, Yates' Continuity Correction Test) statistical methods.
It was observed that patients' total point averages in repeated measurements related to swallowing function gradually decreased by a statistically significant difference in three monitoring (p<0.01). It was determined that the portion completion time was reduced in the second monitoring compared to first monitoring (p<0.01), and the portion consuming ratio was increased (p<0.01) in the second monitoring compared to first monitoring. It was found that patients stayed in the hospital for an average of 9.75±3.44 days and aspiration was developed in 9.4% of them during this period.

As a result, it has been considered that accompanying the patients who have developed difficulty in swallowing after the stroke during their meals and implementation of swallowing training as well as supporting this with training form and teaching it to the patient or to the person taking care of the patient may support the reinforcement of swallowing function and may be effective in preventing any development of complications. The research was suggested to be repeated as a full-experimental study.

Keywords: Stroke, dysphagia, swallowing monitoring, swallowing training, complication.