Memeli cinsiyet hormonları (östron ve testosteron)' nın domateste (Lycopersicon esculentum mill.)tohum çimlenmesi, fide gelişimi, çiçeklenme, cinsiyet oluşumu ve antioksidan enzim aktivitesi üzerine etkisi
Effects of mammalian sex hormones (estrone andtestesterone) on germination, plant growth, flower sex expression and antioxidant enzyme activity in tomato (Lycopersicon esculentum mill.) cultivars
Yazar: ATAKAN PEKŞEN
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA DURSUN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Domates = Tomato

Özet:
Bu çalışma, 2010 yılında Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde yürütülmüştür. Çalışmada H-2274 domates (Lycopersiconesculentum L.) çeşidinde farklı memeli cinsiyet hormon (Östron- Öst, Testosteron-Tes) dozları (10-5 M, 10-6 M, 10-7 M)'nın 4 ve 6 saatlik uygulanmasının çimlenme karakterleri, bitki gelişimi, antioksidan enzim aktivitesi ve çiçeklenme ve çiçekteki cinsiyet organlarına üzerine etkisi araştırılmıştır.Çimlenme karakterleri bakımından 4 saatlik uygulamada çıkış hızı istatistiki olarak önemli bulunmuş en hızlı çimlenme 6,55/gün Tes 10-5 uygulamasında olmuştur. Çimlenme oranı en yüksek (%90,50) 6 saatlik Tes 10-5 uygulamasında elde edilirken, en yüksek (%20,94) çimlenme oran indeksi ise 6 saatlik Öst 10-6 uygulamasında olduğu tespit edilmiştir. Uygulamaların ortalamaları dikkate alındığında ise en yüksek çimlenme oranı %90,25 ile Öst 10-7, çimlenme hızı 4,72/gün ile Öst 10-6 ve çimlenme oran indeksi %20,44 ile Öst 10-7 uygulamalarında olmuştur.Bitki gelişimine etkisi bakımından 4 saatlik uygulamada hipokotil uzunluğu en fazla (3,04 mm) Tes 10-7 uygulamasında, gövde uzunluğu ve kök uzunluğu en fazla (sırasıyla 16cm ve 38,86 cm) Tes 10-6 uygulamasında olduğu, kök yaş ağırlığının ise en yüksek (25,39 g) Öst 10-7 uygulamasında olduğu tespit edilmiştir. 6 saatlik uygulamada hipokotil uzunluğu ve kotiledon eni (sırasıyla 2,88mm 8,80mm) Öst 10-5 uygulamasında en yüksek olarak belirlenmiştir. Gövde boyu en fazla kontrol bitkilerinden elde edilirken, yaprak sayısı Tes 10-5 ve Tes 10-7 uygulamalarında daha fazla olmuştur. Uygulama ortalamaları dikkate alındığında ise en yüksek gövde boyu 14,90 cm ile kontrol grubunda meydana gelmiştir. Kök uzunluğu Tes 10-6 (32,98 cm) uygulamasında, kök yaş ağırlığı ile Tes 10-7 (23,16 g) uygulamasında, kök kuru madde miktarı kontrol (7,58 g) bitkilerinde en fazla olmuş ve istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Ortalama veriler bakımından uygulama zamanları ele alındığında ise 4 saatlik hormon uygulamalarının hipokotil uzunluğu, gövde boyu, kotiledon eni ve kök uzunluğunu artırdığı tespit edilmiştir. Gövde çapı ve yaprak sayısı ise en fazla 6 saatlik hormon uygulamalarında olup, istatistiksel anlamda önemli bunmuştur.Yapılan ölçümlere göre antioksidan enzim aktiviteleri istatistikî açıdan önemsiz bulunurken, uygulamaların çiçek sayısına etkisi önemli olmuştur. En fazla çiçek sayısı 5,08 ile Tes10-7 hormon uygulamasında belirlenmiştir. Dişi organ ile erkek organ arasındaki kot farkı en yüksek %18,89 Öst10-5 uygulamasında görülmüş ve istatistiksel olarak çok önemli bulunmuştur

Abstract:
This study was under taken at the department of horticulture of Agriculture Faculty, Atatürk University, in 2010. Effects of mammalian sex hormones (Estrone (Est.) and Testesterone (Tes.)) on germination parameters, plant growth, flowering, flower sex expression and antioxidant enzyme activity in H-2274 tomato (Lycopersiconesculentum L.) cultivar were determined. 10-5 M, 10-6 M, 10-7 M doses of Estrone and Testosterone were appied and two different application hours (4 and 6 h.) were used in all the doses.There were statically significant differences at 4 h. application in terms of seed emergency speed. The fastest seed germination (6,55/day) was determined at Tes. 10-5 application. The highest seed germination rate (90,50%) were found at Tes. 10-5 in 6 h. application while the highest germination rate index (20,94 %) was obtained from Est. 10-6 application. According to application average, the highest seed germination rate (90,25%), seed germination speed (4,72/day) and seed germination rate index (20,44 %) were determined in Est.10-7 , Est. 10-6, Est. 10-7 applications, respectively.As regardless of plant growth, while the highest hypocotyl length (3,04mm) was reported in Tes. 10-7 application, the highest stem length and root length and wet root weight were determined as 16,00 cm, 38,86 cm and 25,39 g in Tes. 10-6 and Est. 10-7 doses in 4 h. application, respectively. At the 6 h. application, the highest hypocotyls length (2,88 mm)and cotyledon width (8,80 mm) were obtained from Est. 10-5 dose application. The highest stem length was determined in control while the highest leaf numbers were found in Tes. 10-5 and 10-7 dose applications. Based on application average rate, the highest stem length (14,90cm) was determined in control. The highest root length (32,98 cm), wet root weight (23,16g)dry root weight (7,58 g) were taken from Tes. 10-6, Tes. 10-7 and control, respectively and all the parameters were found statistically important. According to average data, 4 h. application increased hypocotyl length, stem length, cotyledon width and root length. Stem diameter and leaf number were highest in 6 h. application and there was statistically important all of that parameters.In terms of antioxidant enzyme activity, there were no statistically differences in terms of peroxides and catalase enzyme activity. The effects of applications on flowring number were statistically important. The highest flowering number (5,08) was determined in Tes. 10-7. Difference between pistil and stamen was obseved as 18,98% in Est. 10-5 and was statistically important.