Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde uyku bozuklukları ile stereotipik hareketler arasındaki ilişki
The relationship between sleep disorders and stereotypic movements in individuals with autism spectrum disorder
Yazar: SÜMEYYE EKİN DEMİR
Danışman: PROF. DR. BARIŞ METİN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Gellişimsel bozukluklar = Growth disorders ; Nörogelişimsel bozukluklar = Neurodevelopmental disorders ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaygın gelişimsel bozukluk = Pervasive developmental disorder

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) multifaktöriyel etiyolojiye sahip, erken ortaya çıkan sosyal iletişim eksiklikleri ve tekrarlayan duyusal-motor davranışları ile tanımlanan nörogelişimsel bir durumdur. Etiyopatogenezinde güçlü şekilde genetik faktörlerin ve kalıtımın etkili olduğu görülmektedir. OSB'nin semptomatolojisine bakıldığında uyku-uyanıklık döngüsünde ciddi bozuklukların yüksek prevalansı dikkat çekmektedir. 
Tez çalışmamızın amacı OSB tanısı almış çocuklarda stereotipik hareketler ile uyku bozuklukları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma, OSB tanısı ile takip edilen 3-9 yaş aralığında 30 çocuktan oluşmaktadır. 
Çalışmamıza katılan çocuk ve ailelerin sosyodemografik özellikleri çalışmamızı etkileyebileceği düşünülen bilgiler doğrultusunda tarafımızca değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan çocukların otizm şiddetinin değerlendirilmesi amacı ile Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC) kullanılmıştır. Katılımcıların tekrarlayıcı davranışları çocuklar ile çalışan uzmanlar eşliğinde Tekrarlayıcı Davranışlar Ölçeği-Revize-Türkçe Versiyonu (TEDÖ-R-TV) ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların Uyku Bozukluklarının belirlenmesi için aileler ile görüşülerek Çocuklar için Uyku Bozukluğu Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS ile incelenmiştir. 
Ölçekler arasındaki ilişkiye bakıldığında Tekrarlayıcı Davranışlar Ölçeği alt boyutlarından "Stereotipik Davranışlar" puanı ile Çocuklar için Uyku Bozuklukları Ölçeği alt boyutlarından "Uykuya Dalma ve Devam Etme" puanı arasında pozitif yönlü istatistikçe anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,487 p<0.001).
Çalışmamızda uykuya dalma ve uykuya devam etme problemlerinin ve uyku uyanma geçiş bozukluklarının stereotipik davranışlarını yordamasına ilişkin lineer regresyon analiz sonuçları yer almaktadır. Model sonuçları incelendiğinde uykuya dalma ve uykuya devam etme problemleri alt boyutu (p=0.021) stereotipik davranışlar değişkenini istatistikçe anlamlı bir düzeyde yordamaktadır. Stereotipik davranışlar değişkenine ait toplam varyansın yaklaşık olarak %24'ü Uykuya dalma ve uykuya devam etme problemleri değişkeni tarafından açıklanmaktadır.

Abstract:
Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neurodevelopmental condition with multifactorial etiology, characterized by early social communication deficits and repetitive sensory-motor behaviors. It is seen that genetic factors and heredity are strongly effective in its etiopathogenesis. 
Considering the symptomatology of ASD, the high prevalence of serious disorders in the sleep-wake cycle draws attention. It is seen that sleep difficulties in people with autism extend into adulthood, and this situation is negatively related to the well-being of the individual with ASD and their family, and affects the quality of life in general. It has been observed that most of the children with ASD act aggressively during the daytime due to disturbed sleep or lack of sleep at night, triggering many behavioral problems such as increased stereotypical movements and self-harming behavior, but it has an effect on attention, memory and learning.
The sample of our study consisted of 30 children aged 3-9 years who were diagnosed with ASD and followed up, who had no medical history other than the diagnosis of ASD, epilepsy, other neurological diseases or traumatic brain injury. The sociodemographic characteristics of the children and families participating in our study were evaluated by us in line with the information that may affect our study. The Autism Behavior Checklist (ABC) was used to evaluate the autism severity of the children participating in the study. The repetitive behaviors of the participants were evaluated with the Repetitive Behaviors Scale-Revised-Turkish Version (TEDÖ-R-TV) in the presence of clinical observation and experts working regularly with children.
In order to determine the Sleep Disorders of the participants, the families were interviewed and evaluated with the Children's Sleep Disorder Scale. Obtained data were analyzed with SPSS 20. Considering the ages of our sample group, 40.0% (n=19)
It is seen that 8 years and older, 33.3% (n=10) are between 3-5 years old, 26.7% (n=8) are between 6-7 years old. Considering the genders of our participants, it can clearly seen  that 93.3% (n=28) are male and 6.7% (n=2) are female.  The scales determined were applied to each of the participants. Considering the relationship between the scales, a statistically significant positive correlation was found between the "Stereotypic Behaviors" score from the Repetitive Behaviors Scale sub-dimensions and the "Sleep and Continue to Sleep" score from the Sleep Disorders Scale for Children sub-dimensions (r=0.487 p<0.001). 
In our study, linear regression analysis results regarding the prediction of stereotypical behaviors of sleep initiation and sleep initiation problems and sleep-wake transition disorders are included. When the model results are examined, the sub-dimension of problems falling asleep and staying asleep (p=0.021) predicts the stereotypical behavior variable at a statistically significant level. Approximately 24% of the total variance of the stereotypical behaviors variable is explained by the variable falling asleep and staying asleep. In our study, the importance of the effect of the relationship between sleep disorder and compulsive behaviors on the clinical picture has been shown.  It is thought that it will contribute to the understanding of the compulsive behaviors of individuals with ASD and that more remedial studies are needed in this area.