Refah rejimleri bağlamında yaşlılık aylığı uygulamalarının Avrupa ve Türkiye mukayesesi
Comparison of old age pension practies in Europe and Turkey  in the context of welfare regimes
Yazar: DİCLE TUĞÇE GÜRLE
Danışman: DOÇ. DR. HANDE BAHAR AYKAÇ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Sosyal refah = Social welfare ; Tamamlayıcı emeklilik sistemi = Supplementary pension system

Özet:
Sosyal güvenlik kavramı, çalışanların çalışma hayatı süresince maruz kalabilecekleri tehlikeleri en aza indirmeyi ve emeklilik dönemlerinde de insan onuruna yakışır bir yaşam sürdürebilmeleri için şimdiden tasarruf yapmalarını sağlayan bir sistem olarak açıklanabilmektedir. Sosyal güvenlik; özünde, kişilerin yaşam boyu karşılaşacağı ekonomik ya da fizyolojik risk faktörleriyle mücadele etmede aradığı bir güvencedir. Avrupa'da sosyal güvenlik sistemi uygulamaları ülkeden ülkeye farklılıklar teşkil etmekle birlikte, kamu harcamaları kapsamında emeklilik programlarına ayrılan pay her zaman en yüksek olmuştur. Mevzu bahis edilen program ve uygulamalar en çok refah rejimleri bağlamında farklılık arz etmektedir. Belirli bir yaşı doldurduktan sonra dinlenmek amacıyla aktif çalışma yaşamından çekilen sigortalının gelir kaybı "yaşlılık aylığı" ile telafi edilir. Bir ülkenin sosyal güvenlik sistemi, o ülkenin gelişmişlik düzeyi hakkında önemli ipuçları verir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, yaşlılık sigortasından faydalanan bireylerin hayatını idame ettirme konusunda aile mekanizmasının desteğini aldığı görülmekte ve bu durum, toplumlarda yaşlı nüfustaki bağımlı oranını artırmaktadır. Ayrıca emeklilikten sonra ve hatta emekli olmaya yakın zamanlarda, çalışan bireylerin ikinci bir işte çalışma arzusu ve isteği artmakta; bu durum çoğu zaman sosyal güvenlik kurumlarının mali dengesini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Avrupa ülkelerinin sosyal güvenlik sistemleri incelendiğinde; yapısal reform uygulamalarıyla emeklilik yaşının yükseltilip, prim gün sayısının artırıldığı görülmektedir. Ayrıca, her ne kadar toplumlarda emeklilik sonrası refahın korunması hedeflense de bireylerin emekli olduktan sonra gelirlerinin refah seviyesini koruma konusunda yetersiz kaldığı gözlemlenmektedir. Bu nedenle, sosyal güvenlik sistemi içerisinde önemli bir paya sahip olan emeklilik düzenlemelerinin 20-30 yıl sonrası için yaşlı yoksullar yaratacağı bilinen bir gerçektir. Gelişmiş ülkelerle özdeşleşen nüfusun yaşlanması sorununun önümüzdeki süreçte gelişmekte olan ülkelerde de ortaya çıkması beklenmektedir. Bu da toplumların yaşlılık aylığı konusunda uyguladığı programları yavaş yavaş değiştirmesine yol açacaktır. Yani; devletler, erken emekliliğin önlenmesinden emeklilik yaşının yukarıya çekilmesine kadar bir dizi tedbirler alıp, yaşlı bağımlılığını en alt seviyeye indirgemeye çalışacaktır.

Abstract:
The concept of social security can be explained as a system that minimizes the risks that employees may be exposed to during their working lives and enables them to save now to lead dignified lives in retirement. In essence, social security is an assurance that individuals seek to overcome the economic or physiological risk factors they will encounter throughout their lives. Although social security implementations in Europe vary from country to country, it is notable that the percentage of public expenditure allocated to pension programs has consistently represented the largest share of expense. These programs and practices differ most in the context of the prosperity of regimes. The loss of income of an assured person who withdraws from active working life to rest after reaching a certain age is compensated by an "old-age pension". A country's social security system provides important hints about the development level of that country. Particularly in developing countries, it is seen that individuals who benefit from old-age insurance are supported by the family mechanism to maintain their lives, and this increases the dependency rate of the aged population in societies. In addition, after retirement and even close to retirement, the desire and eagerness of employed individuals to work in a second job increases, which can often adversely affect the financial balance of social security institutions. When the social security systems of European countries are examined; it is seen that the retirement age has been raised and the number of premium days has been increased with the structural reform practices. In addition, although it is aimed to maintain post-retirement well-being in societies, it is observed that individuals' incomes are insufficient to maintain the level of well-being after retirement. For this reason, it is a well-known fact that pension arrangements, which have an important share in the social security system, will create elderly poor people for 20-30 years to come. The problem of societal aging, associated with developed countries, is expected to arise in developing countries in the coming period. This will lead societies to slowly change their old-age pension programs. In other words, states will take several measures, from preventing early retirement to raising the retirement age, to try to reduce elderly dependency.