Yaygın kaygı bozukluğu belirtileri ile aile öngörülemezliği, duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlük arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examination of the relationships between generalized anxiety disorder symptoms and family unpredictability, emotion regulation and intolerance of uncertainty
Yazar: SEVGİ BATTALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİNAR VATAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile öngörülmezliği = Family unpredictability ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Kaygı = Anxiety ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Yaygın kaygı bozukluğu = Generalized anxiety disorder

Özet:
İnsanların gelecekte karşılaşabilecekleri olası olumsuz durumlar hakkında bilişsel bir hazırlık içine girmeleri yani endişelenmeleri yaşamlarını idame ettirmeleri için gereklidir. Ancak bu sürecin aşırı ve kontrol edilemez bir hal alması bireylerin yaşamlarını hatırı sayılır derecede etkileyen bir sorun haline dönüşebilmektedir. Yaygın Kaygı Bozukluğu (YKB), aşırı ve kontrol edilemeyen endişe ile karakterize bir sorundur. Bu çalışmanın amacı YKB belirtileri ile aile öngörülemezliği, duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlük arasındaki ilişkileri incelemektir. 
Araştırmanın örneklemini 18-65 yaş aralığındaki 380 kadın (%71,3) ve 153 (%28,7) erkek oluşturmaktadır (N=533). Katılımcıların yaş ortalaması 30.11'dir (SS=10.55). Araştırmada Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Testi, Penn Eyalet Endişe Ölçeği, Geçmişe Dönük Aile Öngörülemezliği Ölçeği, Özgül Duygular Temelli Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği, Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır. Gerçekleştirilen korelasyon analizlerinin sonuçlarına göre YKB belirtileri, endişe ve depresyon belirtileri arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Aile öngörülemezliği ile YKB belirtileri arasındaki ilişkinin aile öngörülemezliği toplam puanı, öğün boyutu, anne disiplin boyutu ve baba disiplin boyutu için geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak finansal öngörülemezlikler, anne ve baba kaynaklı fiziksel duygusal doyum öngörülemezliği ile YKB belirtileri arasında ilişki bulunmamaktadır. 
YKB belirtileri ile olumsuz duygular arasında pozitif yönde ilişkiler bulunurken olumlu duygular arasında negatif yönde ilişkiler bulunduğu tespit edilmiştir. Tekrar ölçümlü tek yönlü varyans analizi sonuçları (ANOVA) YKB belirtileri çerçevesinde oluşturulan belirti üst grubu ile belirti alt grubunun duygu örüntüleri açısından farklılaştığını göstermiştir. YKB belirtileri ile genel duygu düzenleme becerileri arasındaki negatif ilişkinin yanı sıra kaygı ve neşe gibi özgül duyguları düzenleme becerileri ile YKB belirtileri arasında da negatif yönde ilişkiler bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, belirsizliğe tahammülsüzlük ile YKB belirtileri arasındaki ilişkinin pozitif yönde olduğu görülmüştür. 
Yürütülen aracı değişken analizlerinin sonuçları duygu düzenleme becerileri ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün aile öngörülemezliği ile YKB belirtileri arasındaki ilişkide aracı rol oynadığını göstermiştir. Sonuçlar ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
Generalized Anxiety Disorder (GAD) is a problem characterized by excessive and uncontrollable worry. The aim of this study is to examine the relationships between GAD symptoms and family unpredictability, emotion regulation, and intolerance of uncertainty.
The sample consists of 380 women (71.3%) and 153 men (28.7%) between the ages of 18-65 (N=533). The mean age of the participants was 30.11 (SD=10.55). The Generalized Anxiety Disorder-7, Penn State Worry Questionnaire, The Resrospective Family Unpredictability Scale, Emotion Regulation Skills Questionnaire-Emotion Spesific, Emotion Regulation Skills Questionnaire, Intolerance of Uncertainty Scale and Beck Depression Inventory are used. According to the results of the correlation analyzes, there are positive and significant relationships between GAD symptoms, worry and depression symptoms. It is concluded that the relationship between family unpredictability and GAD symptoms are valid for family unpredictability total score, meal, mom discipline and dad discipline. However, there is no relationship between financial unpredictability, mom nurturance, dad nurturance and GAD symptoms.
While there are positive relationships between GAD symptoms and negative emotions, there were negative relationships between positive emotions and GAD symptoms. Results of one-way analysis of variance with repeated measures (ANOVA) shows that the upper-symptom and sub-symptom groups differs in terms of emotion patterns. In addition to the negative relationship between GAD symptoms and general emotion regulation skills, it is concluded that there are negative relationships between specific emotion regulation skills such as anxiety and joy and GAD symptoms. Finally, there is a positive relationship between intolerance of uncertainty and GAD symptoms.
The results of the mediation analyzes shows that emotion regulation skills and intolerance to uncertainty play a mediating role in the relationship between family unpredictability and GAD symptoms. The results are discussed in the light of the relevant literature.