Primer sjögren sendromlu hastalarda periodontal durumun değerlendirilmesi
Evaluation of periodontal condition in primary sjogren's syndrome
Yazar: SAFİYE GÜDÜK
Danışman: PROF. DR. SEMA HAKKI
Selçuk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Gingiva = Gingiva ; Gingival oluk sıvı = Gingival crevicular fluid ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Sitokinler = Cytokines ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome ; Tükürük = Saliva

Özet:
Sjögren sendromu (SS) tükürük bezlerinin, lenfositik infiltrasyona bağlı yıkımı sonucunda
tükürük salgısının azalmasıyla karakterize, sistemik otoimmün bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı,
primer SS (pSS)'li hastalar ile sistemik olarak sağlıklı bireyleri klinik parametreler, DOS ve tükürükte
bulunan pro/antienflamatuvar sitokinler, çürük ve periodontal hastalıkla ilişkili patojen
mikroorganizmalar açısından kıyaslanmasıdır.
 Çalışmaya 17 pSS'li hasta ve yaş/cinsiyet uyumlu sistemik olarak sağlıklı 16 birey kontrol
olarak dahil edildi. Klinik parametreler; plak indeksi (Pİ), gingival indeks (Gİ), sondlama cep derinliği
(SCD), sondlamada kanama indeksi (SKİ), klinik ataçman seviyesi (KAS), vücut kitle indeksi (VKİ),
çürük, kayıp, dolgulu diş (DMTF) indeksi kaydedildi. DOS ve tükürük örneklerindeki interlökin (IL)-
1β, IL-6, IL-8, IL-10, tümör nekroz faktör (TNF)-α ve yüksek sensitiviteli C-reaktif protein (hs-CRP)
seviyeleri ELISA yöntemiyle analiz edildi. Supragingival plak örneklerinde Streptococcus mutans ve
subgingival plak örneklerinde Porphyromonas gingivalis, Tannerella forsythia, Treponema denticola
miktarı kantitatif polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile tespit edildi. Uyarılmamış tükürük akış hızı
gruplar arasında karşılaştırıldı. İstatistiksel analizlerde normal dağılım gösteren veriler için t-testi ve
normal dağılım göstermeyen veriler için Mann Whitney U testi kullanıldı.
 Çalışmanın sonucunda SCD, KAS, Pİ, Gİ, SKY, VKİ ve DMFT indeksleri açısından gruplar
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görüldü. Uyarılmamış tükürük akış hızı pSS'li
grupta kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük tespit edildi. Dişeti oluğu sıvısındaki
pro/antienflamatuvar sitokin seviyeleri açısından gruplar arasında önemli bir farklılık saptanmadı.
Sitokinlerin uyarılmamış tükürük örneklerindeki total miktarları gruplar arasında farklılık
göstermezken, konsantrasyon miktarları, hs-CRP hariç, pSS'li grupta kontrol grubuna göre
istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek tespit edildi. İki grup arasında Streptococcus mutans
seviyeleri benzerlik gösterirken, Porphyromonas gingivalis, Tannerella forsythia, Treponema
denticola seviyelerinin pSS'li grupta, kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu izlendi.
 Bu çalışmanın bulguları, DOS'taki sitokin profilleri arasında fark izlenmezken, tükürükteki
sitokin konsantrasyon seviyelerinin, pSS'li grupta kontrol grubuna göre daha yüksek olduğunu
gösterdi. Sitokinlerin konsantrasyon düzeyindeki artışının, pSS'li hastalardaki azalmış tükürük akış
hızına bağlı olduğu düşünülmektedir. Primer SS'li hastalarda subgingival periodontopatojen
miktarının yüksek seviyede olması, bu hastaların mikroorganizmaların uzaklaştırılması için düzenli
kontrol altında tutulması gerektiğini düşündürmektedir.

Abstract:
Sjögren's syndrome (SS) is a systemic autoimmune disease which is characterized by the
destruction of salivary glands with the lymphocytes infiltration and consequently the decrease of
saliva production. The aim of this study was to compare the clinical parameters, pro/antiinflammatory
cytokines in gingival crevicular fluid (GCF)/saliva and caries related and
periodontopathogen microorganisms of the primary SS (pSS) patients and systemically healthy
controls.
 Seventeen pSS patients and 16 systemically healthy gender and age matched-control patients
were included into this study. Clinical parameters including plaque index (PI), gingival index (GI),
bleeding on probing (BOP), probing depth (PD), clinical attachment level (CAL), Decayed, Missed,
Filled Teeth (DMFT) index and body mass index (BMI) were recorded. Interleukin (IL)-1β, IL-6, IL-
8, IL-10, Tumor Necrosis Factor (TNF)-α and high sensitivity C-reactive protein (hs-CRP) levels were
evaluated in GCF and unstimulated whole saliva (UWS) with ELISA. Amount of Streptococcus
mutans in supragingival plaque samples and Porphyromonas gingivalis, Tanneralla forsythia and
Treponema denticola in subgingival plaque samples were measured using quantitative Polymerase
Chain Reaction (PCR). Flow rate of UWS was compared. Statistical analysis was performed
conducting t-test for parametric and Mann Whitney U tests for non-parametric analysis.
 Results demonstrated that there was no statistically significant difference for PI, GI, PD, CAL,
BOP, BMI, DMFT index between pSS and systemically healthy individuals. Flow rate of saliva was
significantly lower in patients with pSS than controls. No significant difference was noted for pro/anti
inflammatory cytokines in GCF. While, total amounts of the cytokines were not different in groups;
the concentrations of cytokines in UWS were remarkably higher in pSS patients when compared to
systemically healthy controls except for hs-CRP. Whereas, no significant difference was found in S.
mutans levels, higher P.gingivalis, T.forsythia and T.denticola levels were observed in primary SS
patients in comparison to control group.
 The findings of this study revealed that however cytokine profiles of pSS and control groups
were not different in GCF, concentrations of these cytokines in saliva were higher in pSS group.
Lower saliva flow rate of pSS might be the reason of higher levels cytokines concentrations. Increased
level of subgingival periodontopathogens suggested that pSS patients should be followed regularly to
eliminate these microorganisms from periodontal tissues.