Mekânsal potansiyel ve kalkınmayı geciktiren sorunlara coğrafi bir yaklaşım: Göksu Çayı Havzası (Adıyaman)
A geographical rewiev of problems which prevent development and spatial potential in the Basin of Göksu River (Adıyaman)
Yazar: MEHMET EMİN SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. SEDAT AVCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Türkiye Coğrafyası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Coğrafya = Geography ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Göksu havzası = Göksu basin ; Kalkınma = Development ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Planlama = Planning

Özet:
Çalışmaya konu olan Göksu havzası, kabaca kuzeyden Nurhak dağları; doğusundan Adıyaman platosu; batısından Ahır dağı ve Engizek dağı; güneyinden ise Gaziantep platosu ile sınırlandırılmaktadır. Havzanın yükseltisi Fırat nehri ile birleştiği yerde 400 metrenin altına inerken, inceleme sahasının kuzeyinde Nurhak dağları çevresinde 3000 metreyi aşar. Havza içinde yükselti farklarının fazla olması, fiziki ve beşeri koşullarda çeşitlenmeye yol açmaktadır. Fiziki koşullar; farklı morfolojik şekillerin oluşmasına, farklı iklim tipleri arasında geçiş noktasında yer alması nedeniyle de topraklarının dağılışından akarsu şebekesinin gelişimine ve akım rejimine kadar birçok faktör üzerinde etkili olmaktadır. Yörenin nüfus özellikleri ve ekonomik faaliyetleri mevcut kullanımının dışında büyük bir potansiyelin var olduğunu göstermektedir. Bununla beraber Göksu çayı havzasında, uygun olmayan arazi kullanımı, hızlı nüfus artışı, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin geçime yönelik yapılması ve kısıtlılığı, erozyon, uygulanan tarımsal politikalar, modern üretim tekniklerinin kullanılmaması/kullanılamaması, alternatif ekonomik faaliyetlerin geliştirilememesi gibi sorunları oldukça fazladır.Çözümü uzun zaman alacak olan bu sorunlar, ancak belli bir plan ve program çerçevesinde yerel halkın da katılımıyla yürütülecek çalışmalarla aşılabilir. Ayrıca bu uygulamaların havzanın beşeri ve fiziki yapısına uygun olmasına da dikkat edilmelidir. Aksi takdirde bu çalışmalar boşa giden zaman ve masraftan öteye gidemeyecektir.

Abstract:
Göksu Basin which is the subject of this study is roughly situated on the borders of Nurhak Mountains from the north; Adıyaman Plateau and Engizek Mountain from the west and Gaziantep Plateau from the east. While the height of this basin falls below 400 meters in some places where it joins with the Fırat river, it rises over 3000 meters around Nurhak Mountain which is north of the investigation area. As the height differences within the basin are considerable, there is a big variety in physical and human conditions. Physical conditions effect the formation of morphological changes. Since the area is located in a transition point between the different climate types, it has a big impact on many other factors such as land distribution, development of river systems and the regime of flow. The population characteristics and economical activities of the area demonstrate that there is a big potential additional to the current usage. However, Göksu Basin has many problems. The usage of unsuitable lands, rapid population growth, the shortage or inadequacy of agriculture and stockbreeding activities and their sole performance as a source of income, erosion, current agricultural policies, disuse or inability in the use of modern production techniques and inability in the improvement of alternative economical activities are the most common ones.These long-termed soluble problems can only be handled by means of certain studies which will be conducted within a framework of a certain program and with the participation of local people. Besides, it is also worth to notice that these studies and applications are suitable to the physical and human structure of the basin. Otherwise, all these studies will give nothing but the wasted time and money.