Türk modernleşmesi ve gündelik hayat ilişkisine sinema üzerinden bakmak: 1950'ler Türk Sinemasında eğlenme pratikleri
Look over the relationship between turkish modernization and everyday life through the cinema: in the 1950s the Turkish Cinema entertainment practices
Yazar: ESRA GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. SERDAR ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Eğlence hayatı = Entertainment life ; Eğlenceler = Entertainments ; Günlük yaşam = Daily life ; Modernleşme = Modernization ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Türk toplumu = Turkish society ; Türkiye = Turkey

Özet:
Modernlik kavramı ve modernleşme ile birlikte toplumun gündelik hayat pratikleri de değişim/dönüşüm göstermektedir. Modernleşme deneyimleri ise, her ülkenin kendi tarihsel ve mekânsal özgüllüğü içerisinde yaşanan, o özgüllükte anlamını bulan süreçlerdir. Türkiye tarihinde de yaşanan toplumsal dönüşümler Cumhuriyet öncesinden 1950'li yılların sonuna değin alınan modernleşme kararları ile doğru orantılı olarak, gündelik hayatı da etkilemiştir. Toplumsal bir süreç olarak modernleşmenin çok boyutlu yapısında modernleşmeci seçkinlerin aldıkları kararlar,  ekonomik ve sosyo-kültürel dönüşümleri ortaya çıkarmaktadır. 1950-1960 yılları içerisinde, değişen iktidarın modernleşmeyi ele alış biçimi toplumun beğeni ve seçimlerini de etkileyerek değiştirmiştir. Bu nedenle, 1950'li yıllardaki gündelik hayat pratiklerindeki değişim ayrı bir önem arz etmektedir. Bu değişimler ise, özellikle gündelik hayatın tarihinin yazıldığı şehirlerde kendini gizlemektedir. Gündelik hayat pratiklerinin sergilendiği bir alan olarak eğlence hayatı, hem modernleştirmeci seçkinlerin etkisiyle gündelik hayatta yaşanılan dönüşümleri göstermek hem de buna verilen tepkilerle modernleşmeye olan direnci anlayabilmek adına bize dönemin ruhunu aktarır. Burada önemli olan ise, gündelikliğin gizlediği anlamları açığa çıkarmak, görünür kılmaktır. Bu noktada, Kracauer'e dayandırdığımız kuramsal mantıkla, sinema kaydetme özelliği ile görünürlüğü sağlarken, ifşa etme özelliği ile görünenin de sakladığı görül(e)meyeni ortaya çıkarmamıza imkân tanır. Bu amaçla, Türk filmleri içerisinden 1950-1960 yılları arasında beş film seçilmiş ve eğlence hayatına ilişkin sahneler, Kracauer'in ifşa etme işlevleri; normalde görülemeyen şeyler, bilinci afallatan fenomenler ve gerçekliğin özel tarzlarından yararlanılarak sosyolojik film eleştirisi yöntemi ile incelenmiştir. Dönemin özüne damgasını vuran çok katmanlı toplumsal yapı, değişen modernleşme yönü ve algısı ile yaşanan ikililiklerle dolu eklemli gündelik hayat pratikleri eğlence hayatı özelinden görünür kılınmıştır.

Abstract:
Along with the concept of modernity and modernization, everyday life practices of the society also demonstrate change / transformation. Through the experience of modernization, the historical and spatial specificities the specificity of each country that occurred within the process of finding meaning in. In the social transformations that took place in the history of Turkey, everyday life also changed in line with the modernization decisions taken before the Republican period until the end of the 1950s. The decisions made by modernizing elites in the multidimensional nature of modernization as a social process also reveal economic and socio-cultural transformations. During 1950-1960, the way in which the changing power handled modernization changed the taste and choice of the society. Therefore, the change in the practices of everyday life in the 1950s is of special importance. These changes, in particular, are hidden in cities where the history of everyday life is written. As an area in which everyday life practices are exhibited, entertainment life conveys the spirit of the times to us in order to show the transformations experienced in daily life with the influence of the modernizing elites and to understand the resistance to modernization with the reactions given to it. What is important here is to make the meanings hidden in your everyday life clear and visible. At this point, with the theoretical logic we have based on Kracauer, we provide visibility through the ability to record movies, but also allow us to reveal what we have hidden by the disclosure feature. For this purpose, five movies from 1950-1960 were selected from Turkish films and the stages of entertainment life, Kracauer's disclosure functions; sociologic film criticism method by exploiting the things that are normally not seen, the conscious stumbling phenomena and special styles of reality. The essence of the era that marked the direction of modernization and multi-tiered social structure, changing the perception of duality with everyday life practices articulated visible entertainment life.