"Ay'ın evreleri" konusunun Fen Bilimleri Dersi müfredatındaki yerinin uzamsal düşünme becerisi gelişimi ile ilişkilendirilmesi
Associating the place of the subject of "the phases of the moon" in the Science Curriculum with the development of spatial thinking skills
Yazar: MERVE KESKİN ABDİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MİRAÇ AYDIN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ay = Moon ; Görsel uzaysal navigasyon = Visuospatial navigation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, uzamsal düşünme becerisinin sınıf düzeyi ile gelişimini tespit etmek ve Fen Bilimleri Öğretim Programı'nda 5. sınıfın 1. ünitesinde yer alan Ay'ın Evreleri konusunun ortaokul öğrencilerinde anlaşılma düzeyini belirlemektir. Araştırmada kullanılan model, ilişkisel tarama modelidir. Kırklareli ilinin Lüleburgaz ilçesine bağlı üç farklı ortaokulda öğrenim gören 5, 6, 7 ve 8. sınıflardan toplam 121 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır.
Araştırmanın verileri "Uzamsal Yetenek Testi" (UYT) ve "Akademik Başarı Testi" (ABT) kullanılarak toplanmıştır. Veriler nicel analiz yöntemleri ile SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tek yönlü varyans analizi (ANOVA), ilişkisiz örneklemler (bağımsız gruplar) t-testi, Gabriel ve Hochberg çoklu karşılaştırma testleri, ve Pearson korelasyon analizinden faydalanılmıştır. Bütün analizler p<0,05 anlamlılık düzeyinde ve %95 güven aralığında değerlendirilmiştir.
Araştırma sonucunda, ortaokul öğrencilerinin uzamsal düşünme becerisi %59,4 ortalama ile orta düzeyde bulunmuştur. Uzamsal yönelim, uzamsal ilişkiler ve uzamsal görselleştirme alt boyutlarında da benzer şekilde orta düzeyde bir durum söz konusudur. Bunlarla ilgili beceri düzeyleri %50,2 ile %63,7 arasında değişmiştir.
Cinsiyet faktörünün uzamsal düşünme becerisi üzerinde alt bileşenler dâhil anlamlı bir etkisi yoktur (p>0,05). Ancak alt boyutları da dâhil olmak üzere uzamsal düşünme becerisi ve akademik başarı sınıf düzeyinin artması ile birlikte artış göstermektedir. Uzamsal düşünme becerisi, 5. sınıfta %32,9 düzeyinde iken sonraki sınıflarda düzenli bir artış göstermekte ve 8. sınıfta %78,9 düzeyine çıkmaktadır. 6. sınıftaki düzeyin 5. sınıftan anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur.
(p<0,05). 7. ve 8. sınıf arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır ancak bu iki sınıftaki beceri, 5. ve 6. sınıf düzeyinden anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,05). Dolayısıyla " Ay'ın Hareketleri ve Evreleri " konusunun 5. sınıf yerine ilerleyen sınıf düzeylerinde yer alması öğrencilerin algı düzeyini arttırabilir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the development of spatial thinking skill with age and the level of the middle school students' understanding about the Phases of the Moon subject which is the 1st unit of the 5th grade in the Science Curriculum. Relational screening model was used in the research. The sample of the study consists of a total of 121 students studying in the 5th, 6th, 7th and 8th grades of three different secondary schools in Lüleburgaz district of Kırklareli province.
"Spatial Ability Test" (UYT) and "Academic Achievement Test" (ABT) were used for collecting the data. The analysis of the data was made with quantitative analysis methods by using SPSS 25.0 program. One-way analysis of variance (ANOVA), unrelated samples (independent groups) t-test, Gabriel and Hochberg multiple comparison tests, and Pearson correlation analysis were used. In addition, all analyzes were evaluated at p<0.05 significance level and 95% confidence interval.
As a result of the research, the spatial thinking skills of secondary school students were found to be moderate with an average of 59.4%. Similarly, there was a moderate situation in spatial relations, spatial visualization and spatial orientation sub-dimensions. Skill levels related to these ranged from 50.2% to 63.7%.
Gender had no significant effect on spatial thinking skills, including sub-components (p>0.05). However, spatial thinking skills and academic achievement, including its sub-dimensions, increased with the increase in grade. While spatial thinking skill was at the level of 32.9% in the 5th grade, it showed a regular increase in the following grades and reached 78.9% in the 8th grade. The level in the 6th grade was found to be significantly higher than the 5th grade (p<0.05). There was no significant difference between the 7th and 8th grades, but the skills in these two grades were significantly higher than the 5th and 6th grades (p<0.05). Therefore, the fact that "The Moon's Movements and Phases" is included in the advancing grade levels instead of 5th grade may increase the perception level of the students.