Prenatal dönemde uygulanan non-farmakolojik yöntemlerin gebe kadınların stresi üzerine etkisinin network meta-analiz yöntemi ile karşılaştırılması
Comparison of the effect of non-pharmaceutical interventions on pregnant women's stress using network meta-analysis
Yazar: FİLİZ DEĞİRMENCİ
Danışman: PROF. DR. DUYGU VEFİKULUÇAY YILMAZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ KADRİYE PINAR AMBARCIOĞLU KISAÇAM
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Meta analizi = Meta analysis ; Perinatal dönem = Perinatal period ; Prenatal stres = Prenatal stress ; Stres = Stress

Özet:
Bu araştırmanın birincil amacı, gebelikte kullanılan non-farmakolojik yöntemlerin gebe kadının stresi üzerine, ikincil amaçları ise bu yöntemlerin gebe kadının anksiyete ve depresyon düzeyi üzerine etkinliğinin network meta-analiz yöntemi kullanılarak belirlenmesidir. Araştırmaya, PubMed, APA PsycNET, Web of Science, The Cochrane Library ve Scopus elektronik veri tabanlarında ve diğer kaynaklarda taranan 38 randomize çalışma dahil edilmiştir. Psikoterapi (bilişsel davranışçı terapi, bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi, destekleyici terapi), tamamlayıcı ve bütünleştirici tıp yaklaşımlarından zihin-beden müdahaleleri (gevşeme teknikleri, yoga, bilinçli farkındalık temelli stres azaltma) ve diğer tamamlayıcı ve bütünleştirici tıp müdahaleleri (müzik, spiritüel meditasyon) olmak üzere üç ana müdahale grubu ile gruplarda yer alan müdahaleler ve kontrol grubu; gebelikte stres, anksiyete ve depresyon düzeyleri açısından network meta-analizi kullanılarak karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analizlerde Stata 15 paket programı kullanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen çalışmaların yanlılık riski 23'ü yüksek, 12'si belirsiz ve üçü düşük olarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, stres açısından diğer tamamlayıcı ve bütünleştirici tıp müdahalelerinin kontrol grubuna ve psikoterapi müdahalelerine, alt müdahalelerden spiritüel meditasyonun ise kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha etkin olduğu belirlenmiştir. Anksiyete açısından diğer tamamlayıcı ve bütünleştirici tıp müdahalelerinin kontrol grubuna, alt müdahalelerden spiritüel meditasyonun ise kontrol grubuna, yoga, bilişsel davranışçı terapi, bilinçli farkındalık temelli stres azaltma ve müzik müdahalelerine göre daha etkin olduğu bulunmuştur. Depresyon açısından alt müdahalelerden spiritüel meditasyonun ve bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapinin kontrol grubuna, yoga, bilişsel davranışçı terapi ve müzik müdahalelerine ayrıca spiritüel meditasyonun bilinçli farkındalık temelli stres azaltma müdahalesine göre daha etkin olduğu saptanmıştır. SUCRA değerleri ve rankogram grafiklerine göre en etkin ana müdahale yönteminin stres, anksiyete ve depresyonda da diğer tamamlayıcı ve bütünleştirici tıp müdahaleleri, en etkin alt müdahalenin ise stres, anksiyete ve depresyonda da spiritüel meditasyon olduğu görülmektedir. Sonuç olarak, bulgular yorumlanırken dahil edilen çalışmaların yanlılık riski göz önüne alınmalı ve bu alana özgü yüksek kaliteli daha çok çalışma yapılmalıdır.

Abstract:
The primary objective of this study is to determine the effectiveness of non-pharmacological methods used during pregnancy on the stress of the pregnant woman, and the secondary objectives are to determine the effectiveness these methods on the level of anxiety and depression of the pregnant woman by using network meta-analysis method. The study included 38 randomized studies searched in PubMed, APA PsycNET, Web of Science, The Cochrane Library, Scopus electronic databases and other sources. Three main intervention groups named psychotherapy (cognitive behavioral therapy, mindfulness-based cognitive therapy, supportive therapy), mind-body interventions from complementary and integrative medicine approaches (relaxation techniques, yoga, mindfulness-based stress reduction), and other complementary and integrative medicine interventions (music, spiritual meditation), the interventions in these groups and control group were compared in terms of stress, anxiety and depression levels during pregnancy using network meta-analysis. Stata 15 statistical software was used in statistical analysis. As of risk of bias in studies included in the study; 23 were evaluated as high, 12 as uncertain, and three as low. As a result of the research, it was determined  in terms of stress that other complementary and integrative medicine interventions were statistically more effective than the control group and psychotherapy interventions; and from the sub-interventions, spiritual meditation was statistically more effective than the control group. In terms of anxiety, other complementary and integrative medicine interventions were found to be more effective than the control group, and from the sub-interventions, spiritual meditation was more effective than control group, yoga, cognitive behavioral therapy, mindfulness-based stress reduction and music interventions. In terms of depression, it was determined that spiritual meditation and mindfulness-based cognitive therapy were more effective than the control group, yoga, cognitive behavioral therapy and music interventions, and spiritual meditation was more effective than mindfulness-based stress reduction intervention. According to SUCRA values and rankogram graphs, it is seen that the most effective main intervention method is other complementary and integrative medicine interventions in stress, anxiety and depression, and the most effective sub-intervention is spiritual meditation in stress, anxiety and depression. In conclusion, the risk of bias of the included studies should be considered when interpreting the findings, and more high-quality studies specific to this field should be conducted.