Fuzûlî divanındaki yalnızlık temasının benzerinden yararlanma tekniğine göre incelenmesi
Examination the theme of loneliness in Fuzuli's divan according to the technique of utilizing similar
Yazar: EMRAH KÜLEKÇİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KIRBIYIK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Benzerinden yararlanma tekniği, karşılaştırmalı metin inceleme yöntemine bağlı olarak birbirine herhangi bir yönden benzerliği bulunan iki farklı eseri/metni karşılaştırmak ve aralarındaki benzer/farklı noktaları tespit etmek için kullanılabilir. Bu inceleme yönteminde ortaya çıkacak benzerlikler metinlerarasılık kavramı ile de ilişkilidir. Metinlerarasılık kavramının net bir tanımı olmasa da iki metin arasında bulunan benzerlik ilişkisi, metinler arası alışveriş olarak tanımlanabilir. Fuzûlî'nin gazellerinde yalnızlık konulu gazeller modern Türk şiiri ve Türk halk şiirinden seçilen benzer örneklerle mukayese edilerek aralarında motif, imge, tasavvur vb gibi benzerlikler ve farklılıklar incelenmiştir.
Yalnızlığın çeşitli tanımları olmasına rağmen müşterek bir tanımı yoktur ve sınırları net bir biçimde çizilmiş değildir. Bununla beraber yalnızlığın çeşitli boyutlarının olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. Sosyal yalnızlık, duygusal yalnızlık, mistik yalnızlık gibi genel bir sınıflama oluşturulmuş ve bunlar alt başlıklara ayrılarak da incelenmiştir. Evrensel bir duygu olan yalnızlık her milletin edebî metinlerinde görülür. Edebiyatımızın en uzun dönemi olan divan şiirinde yalnızlık duygusunu en çok işleyen şairlerden biri de Fuzûlî'dir. Fuzûlî, yalnızlığı ve yalnızlığın verdiği ıstırabı şiirlerinde lirik biçimde anlatmıştır. Fuzûlî'nin divanındaki gazellerde yalnızlık teması, geleneksel bir aşk ve ayrılık geleneğini benimseyerek genellikle aşkın zorlu yollarını ve ayrılığın yalnızlıkla getirdiği acıları dile getirir. Bu, klasik şiirde sıkça rastlanan bir temadır. Fuzûlî, zengin bir dil ve derin bir lirizmle yalnızlık duygusunu işler. Yalnızlık, onun şiirinde sosyal, duygusal ve tasavvufi olarak karşımıza çıkar. Modern Türk edebiyatından ve Türk halk edebiyatından incelediğimiz şiirlerde yalnızlık Fuzûlî'dekine benzer bir görünümdedir. Dönemlerin, sanat anlayışlarının ve etkilenilen edebi çevrelerin farklı olmasına rağmen modern şairlerin gelenekten beslenerek Fuzûlî'ye yakın ifade kalıplarıyla yalnızlık konusunu anlattığı görülür. Bunun yanı sıra dönemler arası farklılıkların olduğu söylenebilir.  Modern Türk şiirinde yalnızlık genellikle bireyin içsel dünyasına odaklanır. Fuzûlî'den farklı olarak, modern şairler genellikle kendini toplumdan soyutlama, teknolojik gelişmelerin etkisi ve bireysel kimlik arayışı gibi konuları işler. Bu bağlamda, yalnızlık kavramı daha geniş bir perspektife yayılır. Türk halk şiiri, yalın ve anlaşılır bir dil kullanarak geniş bir kitleye hitap eder. Türk halk şiirinde yalnızlık, genellikle günlük yaşamın zorluklarından kaynaklanan bir duygu olarak ifade edilir. Toplumsal normlara uyum sağlayamamanın ve dışlanmanın getirdiği yalnızlık, halk şiirinde sıkça karşılaşılan bir konudur. 
Çalışmamızda Fuzûlî divanında yalnızlık konusunu ihtiva eden gazel beyitleri, benzerinden yararlanma tekniği ile modern Türk şiiri ve Türk halk şiirinde aynı konuyu işleyen şiirlerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Şairleri yalnızlığa sürükleyen sebepler ve yalnızlık karşısında verdikleri tepkiler çalışmamızda ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Çalışma bu yönüyle benzerlerinden yararlanma tekniğine materyal sunma niteliğine de sahiptir.

Abstract:
The Decalogue technique can be used to compare two different works that have similarities to each other in any way depending on the comparative text review method and to identify similar/different points between them. The similarities that will arise in this method of examination are also related to the concept of intertextuality. Although there is no clear definition of the concept of intertextuality, the similarity relationship between two texts can be defined as an inter Dec Dectextuality exchange. The ghazals containing the Decadence of loneliness in Fuzuli's ghazals were compared with examples selected from modern and folk poetry with similar themes, and similarities and differences such as motifs, images, images, etc. were examined between them.
 Although there are various definitions of loneliness, there is no common definition and its borders are not clearly drawn. However, there are studies showing that loneliness has various dimensions. A general classification such as social loneliness, emotional loneliness, mystical loneliness was created and these were examined by dividing them into subheadings. Loneliness, a universal feeling, is seen in the literary texts of every nation. Fuzûlî is one of the poets who mostly deals with the feeling of loneliness in divan poetry, which is the longest period of our literature. Fuzûlî lyrically described loneliness and the suffering of loneliness in his poems. The theme of loneliness in the ghazals in Fuzûlî's divan generally expresses the difficult paths of love and the pain that separation brings with loneliness, by adopting a traditional tradition of love and separation. This is a common theme in classical Ottoman poetry. Fuzûlî deals with the feeling of loneliness with a rich language and deep lyricism. Loneliness appears in his poetry as social, emotional and mystical. In the poems we examined from modern literature and folk literature, loneliness has a similar appearance to Fuzûlî. Although the periods, artistic approaches and literary circles influenced by them are different, it is seen that modern poets, nourished by tradition, describe the subject of loneliness with expression patterns close to Fuzûlî. In addition, it can be said that there are differences between periods. In modern poetry, loneliness often focuses on the inner world of the individual. Unlike Fuzûlî, modern poets generally deal with topics such as isolating oneself from society, the impact of technological developments and the search for individual identity. In this context, the concept of loneliness expands to a broader perspective. Folk poetry appeals to a wide audience by using simple and understandable language. In folk poetry, loneliness is often expressed as a feeling arising from the difficulties of daily life. Loneliness caused by not being able to adapt to social norms and being excluded is a frequently encountered subject in folk poetry.
In our study, ghazals dealing with the subject of loneliness in Fuzûlî's divan were examined comparatively with poems dealing with the same subject in modern poetry and folk poetry, using the technique of using similarity. The reasons that led poets to loneliness and their reactions to loneliness were evaluated in detail in our study. In this respect, the study also has the quality of providing material for the technique of utilizing similar ones.