Marka lisans sözleşmesi ve insan haklarına yansıması
Brand license agreement and its reflection on human rights
Yazar: NAGİHAN ARİFE ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. HASAN İŞGÜZAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Lisans = Licence ; Lisans anlaşmaları = Licence agreements ; Marka = Brand ; Marka lisans sözleşmeleri = Brand licence agreements ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Teknoloji ve gelişen ticari yaşamın beraberinde ortaya çıkardığı gereksinimler yansımasını hukuk dünyasında da göstermiştir. Üretim ve pazarların genişlemesi, daha çok tüketiciye ulaşma gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Ancak ortak pazarda aynı ürünlerin sunulması durumu ortaya çıkmıştır. Bu kesişmeler ise hukuki korunma noktasında çeşitli yenilikleri yaratmıştır. Bu yeniliklerden birisi olan marka lisans sözleşmesi de sözleşme özgürlüğü ilkesi sayesinde ve güncel yaşamdaki ihtiyaçları karşılamak üzere ortaya çıkmıştır. Bu sözleşmenin ticari yaşamda oldukça yaygın olarak kullanılması, hukuk bilimi bakımından incelenmesini zorunlu kılmaktadır.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu lisans hakkını sınırlı olarak düzenlemektedir. Marka lisans sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu'nda da düzenlenmemiştir. Bu nedenle suigeneris bir sözleşme olarak adlandırılmaktadır. Niteliğine uygun düştüğü ölçüde benzer sözleşme türlerine ilişkin hükümlerin marka lisans sözleşmesine kıyasen uygulanması mümkün uygun olacaktır. Marka lisansı sözleşmesinin, bugün yürürlükte olan yasal mevzuat kapsamında tüm nitelikleriyle tam olarak düzenlenmemiş olması, bu sözleşmenin tez konusu olarak seçilmesinde etkili olmuştur.  
Marka lisans sözleşmesi, marka hakkının kullanımın devrini sağlayan sözleşme türüdür. Sözleşme kurulma hükümleri bakımında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu genel hükümler uygulamaktadır. Dolayısıyla, tarafların karşılıklı rızaları çerçevesinde sözleşmenin kurulması mümkün olmaktadır. Marka ile ilgili yasal düzenlemeler daha kapsamlı nitelikte yapılmakla birlikte, marka lisans sözleşmesi için aynı durum söz konusu olamamıştır. Dolayısıyla kanunda çok dar kapsamda düzenleme altına alınmış olması, doktrinde de bazı konularda görüş farklılıklarının doğmasına sebep olmuştur. Çalışmamızda doktriner farklılıklar ve Yargıtay'ın bu farklılıklarda benimsediği görüşler aktarılmaya çalışılmıştır.

Haklar, iç hukukun yanı sıra uluslararası hukukta da bazı etkiler doğurmaktadır. Küreselleşen dünyada ticari etkileşim geniş alanlara yayılmaktadır. Bu da uluslararası hukukun da gelişmesine ve koruma altına aldığı hak yelpazesinin genişlemesine etki etmektedir. Uluslararası hukukun ana argümanı olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ülkelerin iç hukuklarındaki sistemlere de aykırılık teşkil etmemekle birlikte kendi kabullerini oluşturmaktadır. Nitekim marka lisans sözleşmesi ve fikri haklara ilişkin gelişen süreçte yaklaşımlar değişmiştir. Son kabul ise, fikri hakların ve marka hakkının mülkiyet hakkı bağlamında koruma kapsamında olduğudur. Çalışmamızda Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bu görüş değişiklikleri yargı kararları ile aktarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Technology and developing busineess life brought along the requiremenets reflected in my legal Word.The expansion of rpoduction and markets has revealed the nned to reach more consumers. However, the situation of presenting the same products in the common market has emerged.  These intersections have created various innovations at the point of legal protection. One of these innovations, the brand license agreement, has emerged thanks to the freedom of contract and the principle of meeting the needs of existing life. The use of this contract as a very common practice in commercial life necessitates its examination in terms of legal science. 
The Smai Property Law no 6769 regulates my license right to a limited extent. The brand license agreement is not regulated in the Turkish Code of Obligations. Therefore, it is called suigeneris contract. İt will be possible yo apply provisions on similar contract types to the barnad contract, depending on the nature of its qualifications. The fact that the brand license agreement is not fully regulated with all the qualifications under the legal legislation in effect today has been efective in selectingthis agreements is the type of conrtact that ensures the transfer of my trademark right. 
Trademark license agreement, contract transfer use of trademark right. The Turkish Code of Obligations no 6098 implements general provisions on the founding provisions of the contract. Therefore, it is possible to make a contract within the framework of mutual consent of the parties. Although the legal arrangements for the brand were made more comprehensively, the same could not be the case in the brand license agreement. For this reason, its inclusion in the regulation in a very narrow scope in the law caused some differences in the doctrine. In our study, we will try to convey the opinıons adopted by the doctrinal differences an the differences by the Supreme Court.
 Rights have some effects in domestic law as well as in international law.  It also affects te development of international law and theexpansion of the spectrum of rights according to protection. The Europen Court of Human Rights does not contradict the systems in its internal domestic law, but includes itsi own admissions. My last acceptance is that intellectual property right and trademark rights are protected in relation to the right property. In our study, the Constitutional Treaty and hte European Court of Human Rights tried to  conveyed through this meeting decisions.