Tüketici değer ve yaşam tarzı ölçeği: Türk toplumuna uygun bir ölçek geliştirme çalışması
Consumers' value and lifestyle scale: A scale development study for Turkish society
Yazar: NESLİHAN KÜNYE
Danışman: PROF. DR. NURETTİN PARILTI
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Müşteri değeri = Customer value ; Pazarlama = Marketing ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; Türk toplumu = Turkish society ; Yaşam tarzı = Life style ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Tüketicilerin belirli ürünleri tercih etmelerine odaklanan araştırmalar, pazarlama ve tüketici davranışı alanındaki araştırmacıların yanı sıra, uygulayıcılar tarafından da yürütülmektedir. Tüketicilerin ürün tercihlerini etkileyen birçok sebep bulunmakla birlikte, tüketicilerin içinde yaşadıkları toplumdan ve dolayısıyla toplumun meydana geldiği dinamiklerden etkilenmesi kaçınılmazdır. Değerler ve yaşam tarzı da tüketici davranışının şekillenmesinde önemli dinamiklerdendir. Bu doğrultudan hareketle, söz konusu bu çalışmanın kapsamı da Türk toplumunda tüketicilerin değer ve yaşam tarzları konusunda nasıl bir bölümleme olabileceğini araştırmaktır. Bu amaçla tüketicilerin değer ve yaşam tarzlarını belirlemeye yönelik bir ölçme aracı geliştirilmiş ve bu ölçek, Türkiye'de İBBS 1. Düzey bölgelerinde 1751 kişiye uygulanarak kapsamlı bir alan araştırması yapılmıştır. Uygulama sonucu elde edilen verilerle yapının geçerliği için öncelikle açımlayıcı faktör analizi uygulanmış ve sekiz faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Elde edilen bu yapıya doğrulayıcı faktör analizi uygulanmış ve uyum indislerinin uygun düzeyde çıkmasıyla yapı doğrulanmıştır. Doğrulanan yapının güvenirliği için cronbach's α katsayısı ve test tekrar test yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler neticesinde elde edilen 34 maddeden oluşan sekiz faktörlü yapı için her bir gözlemin gruplanmasını belirleyen kümeleme analizi gerçekleştirilmiş ve yapıyla paralel olan sekiz farklı kümeleme elde edilmiştir. Analizler IBM SPSS Statistics Version 23.0 ve LISREL 8.8 yazılımları kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
A stream of research focusing on the reasons consumers prefer specific products is being carried out by practitioner as well as researchers in the field of marketing & consumer behaviour. Although many reasons affect the product preferences of consumers, consumers will inevitably be affected by the society they live in and therefore the dynamics in which the society occurs. In addition, value and lifestyle are important indicator in determining consumers behaviour. The scope of the study refers to investigate what kind of segmentation can be implemented through the values and lifestyles of consumers in Turkish society. Therefore, a measurement tool is developed to determine the values and lifestyles of consumers moreover a comprehensive field study is conducted by applying this tool to 1751 people in NUTS 1 regions of Turkey. For the validity of the structure with the data obtained as a result of the application, firstly, exploratory factor analysis was applied and a structure with eight factors was obtained. Confirmatory factor analysis was applied to this structure and the structure was confirmed with the fit indices at an appropriate level. Cronbach's α coefficient and test-retest methods were used for the reliability of the confirmed structure. For the eight-factor structure consisting of 34 items obtained as a result of these analyzes, a clustering analysis was carried out to determine the grouping of each observation and eight different clusters in parallel with the structure were obtained. Analyzes were performed using IBM SPSS Statistics Version 23.0 and LISREL 8.8 software.