Tedarik zinciri yönetiminde bütünleşik optimizasyon yaklaşımı
An integrated optimization approach in supply chain management
Yazar: MUSTAFA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MEHMET MUTLU YENİSEY
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Mal veya hizmet üretiminin gerçekleşmesini sağlayan tedarik zincirlerinde, bileşenlerin katkısı göz önüne alınarak tedarik zincirinden beklenen performans açısından en iyi sonucu veren kararların verilebilmesi için birçok yöntem araştırılmıştır. Araştırılan yöntemlerle hem matematiksel yöntemler geliştirilirken hem de tedarik zinciri yönetimi konusunda gelişmeler sağlanmaktadır. Bu tez çalışmasında literatürde bileşen problemlerini de göz önüne alarak yapılan tedarik zinciri optimizasyonu çalışmaları değerlendirilerek matematiksel modelleri amaç, parametre ve değişkenleri açısından özetlenmiş ve incelenen çalışmalarda kullanılan modeller, yapıları açısından gruplandırılmıştır. Tedarik zinciri problemi, mevcut çalışmaların oluşturduğu bu sınıfların dışında bir yöntemle incelenmeye çalışılmıştır. Tedarik zincirinin optimizasyonunda tedarik zincirini oluşturan bileşenlerin birbiri ile olan ardıllık ilişkisi kullanılarak yeni bir yöntem önerilmiştir. Tedarik zinciri problemi ardıl alt problemlere bölünerek, bu problemlerin çözüm uzaylarında yapılan seçimlerin kombinasyonu ile ana problemin çözümü aranmıştır. Önerilen yöntem örnek bir tedarik zinciri problemi üzerinde denenerek sonuçları tartışılmıştır.  Elde edilen sonuçlara göre tedarik zinciri bileşenlerinin amaçlarının birbiri ile çeliştiği, bir bileşende oluşan problemde elde edilecek en iyi sonucun, tedarik zinciri performansı için en iyi olmayabileceği, yani yerel optimumların, genel optimumu veremeyebileceği gösterilmiştir. Tedarik zinciri bileşenlerinin problemleri bir zaman çizgisinde düşünülerek, alternatif kararların kombinasyonlarını tarayarak tedarik zinciri probleminin çözümünü arayabilmek için "Kelebek Etkisi Algoritması" önerilmiştir. Önerilen algoritma örnek problem üzerinde denenerek çözüm için uygunluğu gösterilmiştir. Tedarik zinciri problemi gibi karmaşık problemlerin çözümünün aranmasında, problemin ardıl problemlere bölünerek çözülmesi yaklaşımı ile yenilikçi ve geliştirilebilir bir çözüm bulunması amaçlanmıştır.

Abstract:
For the supply chains that ensure the production of goods or services, many methods have been researched to make decisions that give the best results in terms of performance expected from the supply chain by considering the contribution of the components. With the researched methods, improvements are made both in developing mathematical methods and in supply chain management. In this thesis, studies examining supply chain optimization that considers component problems are investigated. The mathematical models used in the studies examined are summarized in terms of objectives, parameters and variables and are grouped in terms of their structures. The supply chain problem is tried to be analysed by a method other than these groups formed by the studies examined. In the optimization of the supply chain, a new method is proposed using the succession relationship of the components that make up the supply chain. The supply chain problem is divided into successive subproblems and the solution of the main problem is sought through the combination of the choices made in the solution spaces of these subproblems. The proposed method is tried on a sample supply chain problem and the results are discussed. According to the results obtained, it is seen that the objectives of the supply chain components conflict with each other's. It is shown that the best result to be obtained in a problem in a component may not be the best for supply chain performance, that is, local optimizations may not provide the overall optimum. "Butterfly Effect Algorithm" has been proposed in order to search for the solution of the supply chain problem by scanning the combinations of alternative decisions by considering the problems of the supply chain components in a timeline. The proposed algorithm is tested on the sample problem and its suitability for the solution is shown. In order to contribute to the research of the solution of complex problems such as supply chain problem, it is aimed to find an innovative and developable solution with the approach of solving the problem by dividing it into successive problems.