Üniversite öğrencilerinin kimlik statüleri, kişilik özellikleri ve algıladıkları ebeveyn tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The relations between identiy statuses, personality traits and perceived parenting styles
Yazar: TUĞBA YENİHAYAT
Danışman: DOÇ. DR. GÜL ŞENDİL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algı = Perception ; Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Kimlik = Identity ; Kimlik statüleri = Identity statuses ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenciler = Students ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmanın birinci amacı, üniversite öğrencilerinin kimlik statüleri, kişilik özellikleri ve algıladıkları ebeveyn tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. İkinci amacı ise algılanan ebeveyn tutumu ile kimlik statüleri arasındaki ilişkide kişilik özelliklerinin biçimlendirici etkisinin incelenmesidir.Araştırmaya yaş ortalamaları 22,5 olan 324 üniversite öğrencisi katılmıştır. Katılımcılara ?Çocuk Yetiştirme Stilleri Ölçeği?, ?Beş Faktör Kişilik Envanteri? ve ?Genişletilmiş Objektif Ego Kimlik Statüsü Ölçeği? uygulanmıştır.Araştırmanın bulgularına göre, algılanan baba denetimi, anne kabulü ve denetimi başarılı kimlik statüsünü olumlu yönde; anne kabulü moratoryum kimlik statüsünü olumsuz yönde; baba denetimi ve kabulü ipotekli kimlik statüsünü olumlu yönde; anne kabulü ise kargaşalı kimlik statüsünü olumsuz yönde yordamaktadır. Gelişime açıklık, başarılı kimlik statüsünü olumlu yönde; ipotekli ve kargaşalı kimlik statüsünü olumsuz yönde yordamaktadır. Özdenetimin, başarılı ve ipotekli kimlik statüsünü olumlu yönde, moratoryum ve kargaşalı kimlik statüsünü olumsuz yönde yordadığı görülmektedir. Duygusal tutarsızlık ise, moratoryum kimlik statüsünü olumlu yönde yordamaktadır.Kişilik özelliklerinin biçimlendirici etkileri değerlendirildiğinde, yüksek düzeyde özdenetime sahip öğrencilerin, anne denetimini yüksek düzeyde algılamasının ipotekli kimlik statüsü oranını arttırdığı bulunmuştur. Baba kabulünü yüksek düzeyde algılayan öğrencilerin yüksek özdenetime sahip olması moratoryum kimlik statüsü ile daha az, öğrencilerin düşük özdenetime sahip olması moratoryum kimlik statüsü ile daha fazla ilişkili olduğu görülmektedir. Düşük düzeyde yumuşak başlılık gösteren bireylerin baba denetimini yüksek düzeyde algılaması, daha yüksek oranda ipotekli kimlik statüsünü işaret etmektedir. Son olarak, yüksek özdenetime sahip bireylerin, düşük düzeyde özdenetime sahip olanlara nazaran, baba denetimini yüksek düzeyde algılaması durumunda daha yüksek oranda ipotekli kimlik statüsü sergileyecekleri görülmüştür.Araştırmanın bulguları literatürdeki çalışmaların bulguları karşılaştırılarak tartışılmıştır.

Abstract:
The first aim of this research is to examine the relations betweeen identity status, personality traits and perceived parenting styles The second aim is to examine the moderator influence of personality traits within the perceived parental attitude and identity status interaction.Participants are 324 university students with the average age of 22,5. Participants are given ?Parenting Styles Scale?, ?Five Factor Personality Inventory? and ?Extended Objective Measure of Ego Identity Status?.According to findings of the research, perceived paternal control, maternal acceptance and control predicts achieved identity status positively; maternal acceptance predicts moratorium identity status negatively; paternal control and acceptance predicts foreclosed identity status positively; maternal acceptance predicts diffused identity status negatively. It is seen that conscientiousness predicts achieved and foreclosed identity status positively, moratorium and diffused identity status negatively. Neuroticism predicts moratorium identity status positively.When the moderator influences of personality traits are evaluated, it is found that the increased perception of maternal control by students who have high conscientiousness increases the foreclosed identity status ratio. The fact that students who perceive paternal acceptance highly have a high level of conscientiousness is less correlated with moratorium identity status; the fact that students who have less conscientiousness is more correlated with moratorium identity status. The fact that individuals with low level of agreeableness perceive paternal control with a high level indicates a high ratio of foreclosed identity status. Lastly, compared to individuals with low conscientiousness, individuals with high conscientiousness will demonstrate the foreclosed identity status more in case of perceiving paternal control on a high level.The findings of this research are discussed in comparison with the findings of the research in literature.