Elit dağ bisikletçilerin fiziksel, fizyolojik özelliklerinin ve izokinetik kuvvet düzeylerinin performans parametrelerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the influence of elite mountain cyclists' physical and physiological characteristics and isokinetic strength on field performance parameters
Yazar: GÖKMEN ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ AKALAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Spor = Sports
Dizin: Bisiklet = Bicycle ; Bisiklete binme = Bicycling ; Doğa sporları = Outdoor sports ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Fizyolojik özellikler = Physiological properties ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Bu çalışmanın amacı elit olimpik cross country dağ bisikletçilerin fiziksel, fizyolojik özelliklerinin ve izokinetik kuvvet düzeylerinin saha performans parametrelerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmaya cross coutry dağ bisikletinde elit kategoride yarışlara katılan 21,92±2,6 yıl yaş, 173,65±4,9 cm boy uzunluğu ve 68,55±6,9 kg vücut ağırlığı ortalamalarına sahip 13 erkek gönüllü olarak katıldı. Araştırma kapsamında katılımcıların antropometrik uzunluk, genişlik, çevre ve deri kıvrım kalınlığı ölçümleri, vücut kompozisyonu ve somatotip hesaplamaları, anaerobik, aerobik, izokinetik kuvvet ve saha performans testleri yapıldı. Bu ölçüm, hesaplama ve testler sonucunda elde edilen verilerin istatistiksel analizleri yapıldı. İstatistiksel analizlerde uygulanan korelasyon ve doğrusal regresyon analizlerinde anlamlılık düzeyi p < ,05 olarak olarak kabul edildi. Araştırmanın bulguları incelendiğinde fiziksel özelliklerden ön kol ve üst bacak uzunluğu, biakromial genişlik, omuz, biceps, ön kol ve baldır çeveresi, biceps, triceps, subskapula, göğüs, abdominal ve calf deri kıvrım kalınlıkları, vücut ağırlığı, BKİ, vücut yağ kütlesi, vücut yağ oranı, endomorfi ve ektomorfi değerleri ile saha performans parametreleri arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edildi. Fizyolojik özelliklerden anaerobik güç değerinin sprint performansı, anaerobik kapasitenin ise tırmanış performasıyla ilişkili olduğu, aerobik performans parametrelerinden VO2max, Wmax, KAHdin, KAHmax ve anaerobik eşikte VO2max ve KAHmax yüzde değerleri ile saha performans parametreleri arasında anlamlı ilişkiler olduğu saptandı. Araştırmada yavaş (30 ve 600/sn), orta (120 ve 1500/sn) ve yüksek (210 ve 2400/sn ) açısal hızlarda bilateral kalça ve diz eklemlerinde ekstansiyon/fleksiyon ve ayak bileğinde plantar ve dorsi fleksiyon izokinetik kuvvet testlerinden elde edilen parametrelerle saha performans parametreleri arasında anlamlı ilişkiler tespit edildi. Regresyon analizleri sonucunda endomorfi, BKİ, biceps, göğüs, subskapula deri kıvrım kalınlınlığı, omuz çevresi, maksimum anaerobik kapasite, 300/sn dominant kalça ekstansiyon, 120 ve 2400/sn dominant kalça fleksiyon, 2100/sn dominant ayak dorsi fleksiyon, 150 ve 2100/sn nondominant kalça ekstansiyon, 2100/sn nondominant ayak plantar fleksiyon izokinetik kuvvet parametrelerinin saha performans parametrelerini yordayabileceği belirlendi. Sonuç olarak araştırmada elde edilen bulgular ışığında elit dağ bisikletçilerin saha performansında fiziksel özelliklerin etkili olduğu özellikle vücut yağ yapısıyla ilgili endomorfi ve deri kıvrım kalınlığı değerlerinin belirleyici etkisi olduğu, anaerobik kapasitenin sprint ve tırmanış performansında, aerobik kapasitenin orta ve uzun mesafeli sürüşlerde performasla ilişkili olduğu, alt ekstremitede orta ve yüksek açısal hızlardaki izokinetik kuvvet artışının saha performansını artıracağı söylenebilir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the influence of physical and physiological characteristics and isokinetic strength on field performance parameters in elite XCO mountain cyclists. The study sample was composed of 13 volunteers Turkish XCO mountain cyclists with mean age 21,92±2,6 years, body height 173,65±4,9 cm, and weight 68,55±6,9 kg. Anthropometric measurements (length, width, circumference, skinfold thickness) were taken from each participant, and somatotypes of the participants were calculated. To determine performance parameters, anaerobic, aerobic, isokinetic strength and field performance tests were performed on participants. For data analysis, correlation and regression analysis were used. The level of statistical significance was set at p < ,05. Data analysis indicated that forearm and upper leg lengths, biacromial, width,  shoulder, biceps, forearm, calf circumferences biceps, triceps, subscapular, chest, abdomen, and calf skinfold thickness, body mass, BMI, body fat mass, body mass ratio, endomorphy, ectomorphy means separately correlated with field performance parameters (p < ,05). Moreover, there were also significant relationships in the between anaerobic power and sprint performance, anaerobic capacity and climbing performance parameters. Aerobic capacity parameters; VO2max, Wmax, HRmin, HRmax and anaerobic threshold VO2max (%) and  HRmax (%) correlated with field performance parameters. Also, some isokinetic strength parameters which were obtained from the results of hip and knee extensor and flexor, ankle plantar and dorsal flexors isokinetic strength tests at velocities low (30 and 60 0.s-1), medium (120 and 150 0.s-1) and high (210 and 240 0.s-1) angular speeds significantly correlated with field performance parameters. The results of the linear regression analysis revealed that endomorphy, BMI, biceps, chest, subscapular, skinfold thicknesses, shoulder circumference, maximum anaerobic capacity, the strength of 30 0.s-1 dominant hip extensor, 1200 and 2400.s-1 dominant hip flexor, 1200.s-1 dominant ankle dorsal flexor,   
150 and 210 0.s-1 nondominant hip extensor, 2100.s-1 nondominant ankle plantar flexor were significant predictors of field performance parameters. As a result, in the line of the findings of this study The field performance of elite XCO mountain cyclist were influenced by some physical characteristics such as; endomorphy and skinfold thicknesses influenced related to body fat mass. In addition, the results revealed that anaerobic capacity correlated with sprint performance while aerobic capacity correlated with middle and long distance cycling performance. Taken together with isokinetic strength, our findings suggested that the increase in isokinetic strength at medium and high angular velocities in the lower extremity may increase the field performance.