Uzun süreli hipertansiyonda farklı antihipertansif ilaçların beyaz cevher lezyonları üzerine olan etkileri
The effects of different antihypertensive agents on white matter lesions in long-lasting hypertension
Yazar: RAŞİT TOLGA ÖZYİĞİT
Danışman: PROF. DR. ALİ YAGIZ ÜRESİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kardiyoloji = Cardiology ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Antihipertansif ajanlar = Antihypertensive agents ; Beyaz cevher = White matter ; Beyin = Brain ; Beyin hastalıkları = Brain diseases ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Demans = Dementia ; Hipertansiyon = Hypertension

Özet:
Hipertansiyon, önlenebilir kardiyovasküler risk faktörlerinin başında gelmektedir ve sıklığı gittikçe artan demans için de major bir risk faktörüdür. Günümüzde hipertansiyon tedavisinin demansdan korunmadaki yeri halen tartışmalıdır. Çalışmamızın amacı değişik antihipertansif ilaç gruplarının, kognitif fonksiyon ve demansın erken morfolojik bulgusu olan beyaz cevher lezyonları üzerine olan etkilerini incelemek ve ilaçların demansdan korunmada birbirlerine karşı üstünlükleri olup olmadığını araştırmaktı. Bu amaçla değişik nedenler ile kraniyal magnetik rezonans görüntüleme yapılmış ve en az 3 yıldır hipertansiyonu olduğu bilinen, son 1 yıldır da aynı ilacı kullanmakta olan 224 ardışık hasta çalışmamıza dahil edildi. Bu hastaların beyaz cevher lezyonları, Fazekas skorlaması kullanılarak, geriye dönük yeniden 2 bağımsız ve hasta bilgilerinden kör radyolog tarafından incelendi. Hastalar Fazekas skorlarına göre 4 ayrı gruba ayrıldı ve her bir gruptaki hastaların almakta olduğu antihipertansif ajanlar kullanım sıklığına göre birbirleriyle kıyaslandı. Çalışma sonunda anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörü, anjiyotensin reseptör blokeri, beta bloker, kalsiyum kanal blokeri, alfa bloker ve diüretiklerin kullanım sıklıkları ile Fazekas skorları arasında anlamlı bir ilişki saptanmazken (sırası ile p=0,828, p= 0,753, p= 0,303, p= 0,099, p= 0,660, p= 0,671), ileri yaş ve yüksek vücut kitle indeksi ile yüksek Fazekas skorları arasında anlamlı bir ilişki bulundu (sırası ile p= 0,008, p= 0,027). Tansiyon değerleri, kullanılan antihipertansif sayısı ve biyokimyasal parametreler ile Fazekas skoru arasındaki ilişki anlamsızdı. Sonuç olarak antihipertansif ilaç kullanımının demans ve kognitif fonksiyonlar üzerine olan koruyucu etkisi halen tartışmalıdır. Çalışmamızın sonucunda ilaç gruplarının birbirlerine herhangi bir üstünlüğü bulunmamıştır. Konu ile ilgili prospektif, randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. 

Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, beyaz cevher, demans, kognitif disfonksiyon

Abstract:
Hypertension is not just the most avoidable cardiovascular risk factor, but also a risk factor for the prevalent dementia disease. The impact of antihypertensive medication in the prevention of dementia is still controversial. The aim of this study was to investigate the effect of different antihypertensive agents on white matter lesions that occur in the early stages of dementia and to compare their possible protective effects. Two hundred and twenty-four consecutive long-lasting hypertensive patients who had been taking the same antihypertensive agent for at least 1 year and who had undergone cranial magnetic resonance imaging for various indications were enrolled. The white matter lesions of the patients were evaluated by two independent and blind radiologists using the Fazekas score retrospectively. The patients were divided into 4 different groups according to their Fazekas score. There were no significant differences between the use of angiotensin converting enzyme inhibitors, angiotensin receptor blockers, beta-blockers, calcium channel blockers, alpha-blockers and diuretics in all Fazekas groups (p value 0.828, 0.753, 0.303, 0.099, 0.660 and 0.671, respectively).  Advanced age and higher body mass index were associated with higher Fazekas scores (p value 0.008 and 0.027, respectively). The blood pressure, the number of antihypertensive agent used and biochemical parameters were not associated with Fazekas score. As a conclusion, the protective effect of antihypertensive agents on dementia disease and cognitive dysfunction is still a debate. Our results suggest that there is no significant difference between the antihypertensive agent groups in terms of the effects on white matter lesions. With this regard, randomized and prospective, large scaled trials are still needed.  

Key Words: Hypertension, white matter, dementia, cognitive dysfunction