Tele-rehabilitasyon kabul ölçeğinin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi ve Türkiye'de tele-rehabilitasyon farkındalığının değerlendirilmesi
Investigation of the validity and reliability of the Turkish version of the tele-rehabilitation acceptance scale and evaluation of tele-rehabilitation awareness in Turkey
Yazar: GİZEM GÜL TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE NUMANOĞLU AKBAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fizyoterapistler = Physical therapists ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Sağlık personeli = Health personnel ; Teknoloji = Technology ; Telerehabilitasyon = Telerehabilitation ; Teletıp = Telemedicine ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, Tele-rehabilitasyon Kabul Ölçeğinin (TRKÖ) Türkçe geçerlik ve güvenirliğini incelemek ve Türkiye'de tele-rehabilitasyon kabulünü değerlendirmek amacıyla yapıldı. Çalışmaya 18-65 yaş arası araştırmaya katılmaya gönüllü olan sağlık profesyonelleri ve hasta/bakım verenleri dahil edildi.
Çalışma katılımcıları TRKÖ'nün sağlık profesyonelleri ve hasta/bakım verenler için geliştirilen iki ayrı versiyonuyla (TRKÖ-S ve TRKÖ-H) değerlendirildi.
Çalışmanın ilk aşamasında TRKÖ'nün Türkçe geçerlik ve güvenirliği incelendi. Her iki ölçek de Türkçeye çevrildikten sonra açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapıldı. Ölçeklerin iç tutarlılığı Cronbach alfa güvenirlik katsayısıyla hesaplandı. Test-tekrar test güvenirliğini değerlendirmek için TRKÖ-S ve TRKÖ-H ölçekleri ilk uygulamadan15 gün sonra yeniden uygulandı ve iki uygulama arasındaki uyumu değerlendirmek için sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) hesaplandı. Tele-rehabilitasyon kabulü açısından cinsiyetler arası farklılığın değerlendirilmesi için Bağımsız Örneklem T-Testi yapıldı. Çalışmaya yaş ortalaması 27,80±4,32 olan, 158 kadın (%65,83) ve 82 erkek (%34,17) sağlık profesyoneli, yaş ortalaması 40,63±12,11 olan, 182 kadın (%67,41) ve 88 erkek (%32,59) hasta/bakım veren katıldı. Açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizinden sonra 16 maddeden oluşan TRKÖ-S 14 maddeye, 12 maddeden oluşan TRKÖ-H 11 maddeye indirgendi. TRKÖ'nün iç tutarlığı (TRKÖ-S Cronbach alfa=0,947, TRKÖ-H Cronbach alfa= 0,966) ve test-yeniden test güvenirliği (TRKÖ-S ICC=0,927, TRKÖ-H ICC=0,997) son derece yüksek değerlere sahipti. TRKÖ-S için kadınların Tele-Rehabilitasyon kabulü erkeklerden daha yüksekti (p<0,001). TRKÖ-H için ise erkeklerin tele-rehabilitasyon kabulünün kadınlardan daha yüksek olduğu görüldü (p<0,001). Bu çalışma ile TRKÖ-S ve TRKÖ-H'nin Türkçe geçerlik ve güvenirliği gösterilerek, 18-65 yaş aralığında rehabilitasyonda çalışan sağlık profesyonellerinde ve hasta/bakım verenlerde tele-rehabilitasyon kabulünü ve farkındalığını belirlemek için uygun bir araç olduğu ortaya kondu.

Abstract:
This study was conducted to examine the Turkish validity and reliability of the Tele-Rehabilitation Acceptance Scale (TRAS) and to evaluate the tele-rehabilitation acceptance in Turkey. Health professionals and patients/caregivers aged 18-65 years who volunteered to participate in the study were included.
Study participants were evaluated with two different versions of the TRAS developed for healthcare professionals and patients/caregivers (TRAS-H and TRAS-P).
In the first stage of the study, the Turkish validity and reliability of TRAS were examined. After both scales were translated into Turkish, explanatory and confirmatory factor analysis was performed. The internal consistency of the scales was calculated with Cronbach's alpha reliability coefficient. In order to evaluate the test-retest reliability, the TRAS-H and TRAS-P scales were re-administered 15 days after the first application, and the intraclass correlation coefficient (ICC) was calculated to evaluate the agreement between the two applications. Independent Samples T-Test was performed to assess the gender difference in terms of tele-rehabilitation acceptance. One hundred and fifty-eight female (65.83%) and 82 male (34.17%) health professionals with a mean age of 27.80±4.32 years, 182 female (67.41%) and 88 male (32.59%) patients/caregivers with a mean age of 40.63±12.11 participated. After explanatory and confirmatory factor analysis, TRAS-H, consisting of 16 items, was reduced to 14 items, and TRAS-P, consisting of 12 items, was reduced to 11 items. Internal consistency of TRAS (TRAS-H Cronbach alpha= 0.947, TRAS-P Cronbach's alpha= 0.966) and test-retest reliability (TRAS-H ICC: 0.927, TRAS-P ICC=0.997) were extremely high. Tele-Rehabilitation acceptance of females for TRAS-H was higher than males (p<0.001). For TRAS-P, on the other hand, it was observed that the acceptance of tele-rehabilitation was higher in males than in females (p<0.001). With this study, the Turkish validity and reliability of TRAS-H and TRAS-P were demonstrated, and it was revealed that they are a suitable tool for determining the acceptance and awareness of te-rehabilitation in healthcare professionals and patients/caregivers working in rehabilitation between the ages of 18-65.