Kireçtaşı ocağında delik düzeninin delme, yükleme, taşıma ve kırma maliyetine etkisi: AS Çimento A.Ş. örneği
The effect of borehole pattern on the drilling, loading, hauling and crushing cost in limestone quarry: AS Cement Co. case study
Yazar: MUHAMMED AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. NAZMİ ŞENGÜN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Birim maliyetleri = Unit costs ; Delme patlama analizi = Drilling blasting analysis

Özet:
Çimento hammadde üretimleri açık işletme şeklinde sırasıyla delme, patlatma, kazı-yükleme, taşıma ve kırma olarak beş ana ardıl işlemden oluşmaktadır. Bu işlemler yapılırken bir önceki işlem kendinden sonra gelen işlemi performans ve maliyet açısından etkilemektedir. Açık işletmelerde ilk işlem delme ve patlatma olduğu için bu işlemin optimum parametrelere dayandırılarak yapılması sonraki işlemlerin daha verimli olmasını sağlayacaktır.

Bu tez çalışmasında Burdur İli Bucak İlçesinde AS Çimento A.Ş.'ne ait kireçtaşı ocağında farklı patlatma tasarım parametreleri belirlenerek patlatmalar gerçekleştirilmiştir. Arazi deneylerinde 89 mm çapında 565 adet (6215 m) patlatma deliği ile 12 atım ve 102 mm çapında 549 adet (6039 m) patlatma deliği ile 12 atım olmak üzere farklı parametrelere sahip toplam 24 atım yapılmıştır. Her atımda delme, patlatma, yükleme, taşıma ve kırma birim maliyetleri hesaplanmıştır. Elde edilen verilere göre toplam birim maliyet dikkate alındığında en uygun delik paterni; delik çapının 89 mm, dilim kalığının 3 m ve delikler arası mesafenin 3,5 m olduğu atımda toplam birimolarak belirlenmiştir. Ayrıca dilim kalınlığının ve delikler arası mesafenin artmasıyla kırma, yükleme ve taşıma maliyetlerinin arttığı buna karşın delme ve patlayıcı madde maliyetinin düştüğü görülmüştür. Delme ve patlayıcı madde maliyetinin düşmesi ile toplam maliyetin azaldığı tespit edilmiştir. İşletmede hali hazırda uygulanan yöntem yerine çalışmada elde edilen en uygun delik paterni ile üretim yapılması durumunda birim toplam maliyetin %9,69 oranında azalacağı görülmüştür.

Abstract:
The production of cement raw materials consists of five main consecutive operations, namely drilling, blasting, excavation-loading, transportation and crushing, respectively. When these transactions are performed, the previous transaction affects the subsequent transaction in terms of performance and cost. Since the first operation in open pits is drilling and blasting, making this process based on the optimum parameters will ensure that subsequent operations are more efficient.

In this study, different blasting design parameters were determined and explosions were carried out in the limestone quarry of ASÇimentoCo.. In the field tests, totally 24 blasting were made with different parameters. 12 blasting was a diameter of 89 mm with 565 blast holes (6215 m) and 12 blasting was a diameter of 102 mm with 549 blast holes (6039 m).In each blasting, the unit costs of drilling, blasting, loading, transportation and crushing were calculated. According to total unit cost of the obtained data, the most suitable hole pattern was determined as a diameter of 89 mm, the burden of 3 m and spacing of 3,5 m. In addition, it was seen that with the increase in the burden and the spacing the cost of crushing, loading and transporting increased while the cost of drilling and blasting decreased.It has been found that the total cost is reduced by reducing the cost of drilling and explosives. It is seen that the unit total cost will be reduced by 9,69% with the most suitable hole pattern obtained.