Baş ağrısının psikiyatrik yönleri, eş tanılı psikiyatrik bozukluklar ve bedenselleştirmeye yatkınlık oluşturan durumlar
Psychiatric aspects of headache, co-morbid psychiatric disorders, and conditions susceptible to somatization
Yazar: KERİMAN AKYILDIZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SERCAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Bedenselleştirme = Somatization ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Semptomlar ve genel patoloji = Symptoms and general pathology

Özet:
Baş ağrısı yakınması belirti ve bozukluk olarak sık görülmesi nedeniyle yarattığı bireysel sıkıntı yanında, toplumsal sıkıntı ve mali yük oluşturmaktadır. Baş ağrısı hastalarında psikiyatrik komorbidite baş ağrısı tedavisini zorlaştırmakta ve daha kötü bir prognoza işaret etmektedir. Kronik baş ağrısı ile birlikte depresyon/anksiyete bozukluğu olan hastalarda bedensel belirtilerin anlamlı olarak daha yaygın olduğu bildirilmektedir. Baş ağrısı hastalarının önemli bir bölümünde oluşturucu ya da eşlikçi olan ruhsal sorunlar ve bunların özellikleri; bedensel belirtilerin sıklığı ve bunların ruhsal sorunlarla ilişkisi, bedensel belirtilere yönelik atıf tarzlarının etkileri araştırılmaya değer bulunmuşturÇalışmamıza AİBÜTF nöroloji polikliniğine temel başvuru şikayeti baş ağrısı olan hastalar (n=71) ile psikiyatri polikliniğinde psikotik bozukluklar dışında I. eksen psikiyatrik bozukluk tanısı konulan cinsiyet açısından birebir eşleştirilen, yaş açısından benzer hastalar (n=71) alınmıştır. Tüm hastalara SCL?90-R bedensel belirti maddelerini içeren ölçek, VAS, BDAÖ, BYÖ, MINI-Tarama formu uygulandıktan sonra MINI ile psikiyatrik değerlendirmeleri yapılarak psikiyatrik tanıları konulmuşturÇalışma sonucunda nörolojiye başvuran baş ağrısı grubu ve psikiyatrik hasta grubu arasında sosyodemografik özellikler açısından fark olmadığı, baş ağrısı olanların ailelerinde baş ağrısı öyküsünün belirgin olarak daha çok (p=0.002) olduğu bulunmuştur. Baş ağrısı hastalarında psikiyatrik eş tanı sıklığının yüksek (% 80.3) olduğu görülmüştür. Gerilim tipi baş ağrısı olanların tümünün MINI ile yapılan görüşmede ağrı bozukluğu tanı ölçütlerini karşıladığı, ağrı bozukluğu dışlandığında da psikiyatrik eş tanı sıklığındaki yüksekliğin (% 63.4) devam ettiği gözlenmiş ve en sık rastlanan psikiyatrik eş tanının literatür bilgisiyle uyumlu olarak depresif bozukluklar (% 64.8) olduğu görülmüştür. BYÖ alt ölçek puanları açısından anlamlı fark olmamakla birlikte psikiyatrik başvuru grubunun daha fazla ruhsal atıf kullanma eğiliminde olduğu; ancak çarpıntı, yorgunluk ve mide ağrısı belirtileri için istatistiksel olarak anlamlı oranda ruhsal atıf kullandığı görülmüştür. Baş ağrısı grubunda ise baş ağrısı belirtisi için normal atıf kullanımının anlamlı oranda daha fazla olduğu bulunmuştur.Sonuç olarak baş ağrısı hastalarında psikiyatrik eş tanı yüksekliği dikkat çekicidir. Bu hastaların ailelerinde baş ağrısı öyküsünün belirgin olarak daha çok olması, kişide psikiyatrik bir sorun varlığından bağımsız bir baş ağrısı eğilimini işaret etmektedir. Psikososyal stresör varlığında yüksek eş tanı oranlarının olması, psikososyal stresör, psikiyatrik eş tanı ve baş ağrısı arasında bir süreklilik olduğunu göstermektedir. Psikiyatrik eş tanılar arasında depresif bozukluklar (depresyon) ağırlık taşımaktadır. Öte yandan araştırmamız gerilim tipi baş ağrısı hastalarındaki psikiyatrik eş tanı yüksekliğine dikkat çekmektedir. DSM-IV'teki ağrı bozukluğu tanı ölçütleri ile ICHD gerilim tipi baş ağrısı tanı ölçütlerinin sınırları belli bir klinik tablo oluşturmamasının araştırmalarda ve hastaların tanı- tedavisinde sorunlara yol açtığı görülmektedir.

Abstract:
Complaint of headache causes social stress and financial burden as well as development of individual distress because they are widespread symptoms and disorders. Psychiatric comorbidity complicates the management of headache and incates a poorer prognosis for the treatment of headache. Patients with chronic headache accompanied by depression/anxiety disorder are reported to have significantly more somatic symptoms.This study aims to examine psychological problems accompanying or causing headache in a large number of patients with complaints of headache, the frequency of somatic symptoms in patients with headache, their relationship to psychological problems, and the effects of the attributional styles for somatic symptoms.Patients (n=71) whose chief complaint during consultation in Abant Izzet Baysal Universty, Faculty of Medicine neurology outpatient clinic was headache and patients (n=71) who were diagnosed with axis I psychiatric disorder other than psychotic disorders and whose ages were similar with each other and who were matched up in terms of gender were included into our study. After scales including SCL-90-R somatic symptom items, Visual Analog Scale (VAS), Somatosensory Amplification Scale (SSAS), Symptom Interpretation Questionnaire (SIQ), MINI-Scan forms, were applied to all patients, psychiatric evaluations were performed by MINI and they were psychiatrically diagnosed.The results of the study showed that there were no significant differences in sociodemographic characteristics between the group of patients with neurological headache and the group of psychiatric patients, and that the family of patients with headache had significantly higher rates of the story of headache (p=0.002).It was observed that frequency of psychiatric co-morbidity is higher (80.3%) in the patients with headache. It was found in the interview performed in patients with tension type headache by MINI that they met the diagnosis criteria of pain disorder and increased frequency of psychiatric comorbidity (63.4%) continued when pain disorder was excluded; and it was identified that the most common diagnosis was depressive disorders (64.8%) in line with the literature. As well as there was no difference in terms of subscale scores of SIQ, it was found that the group of psychiatric consultation tended to use more psychologizing attributes, but statistically significant psychologizing attributes was used for palpitation, exhaustion and stomach pain. It was found that the use of normal attributes was significantly higher for headache symptom in the group of headache.Consequently, increased psychiatric comorbidity in the patients with headache is remarkable. Significantly more headache story in families of these patients point out a tendency of headache which is independent from existence of psychiatric problems. A high comorbidity ratio with psychosocial stressor shows that continuity is present among psychosocial stressor, psychiatric comorbidity and headache. Among psychiatric comorbidities, depressive disorders (depression) are dominant. On the other hand, our studies remark increase in the psychiatric comorbidity in patients with headache. It is observed the thing that diagnosis criteria of pain disorder in DSM-IV and diagnosis criteria of tension type headache in ICHD fails to form a certain clinical picture causes problems in researches and in diagnosis treatment of patients.