Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çokkültürlü yeterliklerinin incelenmesi
Investigation of multicultural competencies of  social studies teachers candidates
Yazar: YILDIRAY KARADAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DÖNDÜ ÖZDEMİR ÖZDEN
Dumlupınar Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Yeterlilik = Sufficiency ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Çokkültürlülük etnik köken, sosyal sınıf, eğitim, cinsiyet, yaş ve diğer
kültürel farklılıklar temelinde birlik idealine dayanan bir kavramdır. Genel olarak
bir toplumdaki farklılıkları önyargısız biçimde kabul etmeyi ve tüm kültür ve
farklılıkların uyum ve huzur içinde yaşamasını içermektedir. Çokkültürlülük
fikrinin toplumdaki tüm bireyler tarafından kabulünde eğitim en önemli
araçlardan biridir. Çokkültürlülük eğitimi kültürel farklılıklara bakılmaksızın
bütün öğrencilere eşit fırsatlar verilmesi olarak ifade edilebilir. Bilindiği üzere
ülkemiz geçmişten günümüze belirli bölgelerde süregelen çokkültürlü bir kimliğe
sahiptir. Ayrıca Türkiye'nin jeopolitik konumu, Orta Doğu ülkelerindeki
gelişmeler ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri'nden gelen göçmenler ülkemizdeki
çok kültürlü yapının genişlemesini sağlamıştır. Bu nedenle ülkemizde eğitim
programlarının uygulayıcısı olan öğretmenlerin çokkültürlü yeterliklere sahip
olması gerekmektedir. Bu araştırmada da gelecekte olası çokkültürlü sınıflarda
görev yapacak olan sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çokkültürlü yeterliklerini
incelemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda nicel araştırma yöntemlerinden tarama
modeli işe koşulmuştur. Katılımcılar çok aşamalı küme örnekleme stratejisi ile
belirlenmiş 591 öğretmen adayından oluşmaktadır. Veriler Guyton ve Wesche
(2005) tarafından geliştirilen ve Akcaoğlu ve Arsal (2018) tarafından Türkçe'ye
uyarlanan "Çokkültürlü Yeterlik Ölçeği" ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde
frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma, Mann Whitney-U testi,
Kruskal Wallis testi ve Sperman Brown Sıra Farkları Korelasyonu kullanılmıştır.
Elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının çokkültürlü deneyimleri ile
çokkültürlü eğitime yönelik özyeterliklerinin 'orta düzeyde', çokkültürlü eğitime
yönelik tutumlarının ise 'yüksek düzeyde' olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğretmen
adaylarının çokkültürlü deneyimlerinin cinsiyet, yaş, kardeş sayısı ve aile ile
birlikte yaşanılan yerin niteliği değişkenlerine göre; çokkültürlü eğitime yönelik
tutumlarının cinsiyet, yaş ve aile ile birlikte yaşanan coğrafi bölge değişkenlerine
göre; çokkültürlü eğitime yönelik özyeterliklerinin ise kardeş sayısı ve aile ile
birlikte yaşanan coğrafi bölge değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde değiştiği
belirlenmiştir. Son olarak öğretmen adaylarının çokkültürlü deneyimleri ile
çokkültürlü eğitime yönelik tutum ve özyeterlikleri arasında pozitif yönde anlamlı
ilişki bulunmuştur.

Abstract:
Multiculturalism is a concept stand on unity ideal based on ethnicity, social
class, education, gender, age and other cultural differences. In general, it includes
accepting differences in a society without bias and living in harmony and peace
with all cultures and differences. Education is one of the most important tools for
the acceptance of multiculturalism by all individuals in the society. Multicultural
education can be expressed as giving equal opportunities to all students regardless
of racial, ethnic, social class, gender and other cultural differences. As it is known,
our country has a multicultural identity that continues in certain regions from past
to present. In addition, Turkey's geopolitical position, developments in the Middle
Eastern countries and immigrants from Central Asia Turkic Republics led to the
expansion of multicultural structure in our country. Therefore, teachers who are
the implementers of educational programs in our country should have
multicultural competencies. The aim of this study was to investigate the
multicultural competencies of prospective teachers who will work in multicultural
classes. In this context, survey model of quantitative research methods has been
employed. Cluster sampling strategy was used to determine the study group and
591 prospective teachers were reached. The data were obtained by "Multicultural
Competency Scale" which was developed by Guyton and Wesche (2005) and
adapted to Turkish by Akcaoğlu and Arsal (2018). Frequency, percentage,
arithmetic mean, standard deviation, Mann Whitney-U test, Kruskal Wallis test,
and Spearman Brown Row Differences Correlation Coefficient were used in the
analysis of the data. According to the findings, the multicultural experiences of
pre-service teachers and their self-efficacy towards multicultural education were
found to be 'moderate level' and their attitudes towards multicultural education
were found to be 'high level'. In addition, according to the variables of gender,
age, number of siblings and family, the multicultural experience of candidate
teachers was determined; their attitudes towards multicultural education according
to gender, age and geographical region variables; It was determined that selfefficacy
towards multicultural education was significantly changed according to
the number of siblings and the geographical region of the family. Finally, there is
a positive correlation between the multicultural experience of candidate teachers
and their attitudes and self-efficacy towards multicultural education.