Betonarme binalarda burkulması engellenmiş çelik çaprazların ekonomik olma kriterlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the economic criteria of buckling prevented steel crosses in reinforced concrete structures
Yazar: AYNUR BARIN SEVİK
Danışman: PROF. RAMAZAN ÖZÇELİK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bulunduğu konumdan dolayı sismik hareketliliğin fazla olduğu ülkemizde, can ve mal kayıplarını engellemek amacıyla herhangi bir yapı tasarımında emniyet koşullarının sağlanması temel esastır. Günümüz ekonomik koşulları göz önünde bulundurulduğunda güvenlik sınırları dahilinde tasarımda dikkat  edilmesi gereken diğer husus yapım aşamasındaki maliyettir. İnşaat sektöründe betonarme yapılarda maliyet hesabında başlıca kalemler beton, kalıp ve donatı çeliğidir. Betonarme bir binada burkulması engellenmiş çelik çaprazların (BEÇÇ) kullanılmasının  yapı maliyetine etkisi ve beton, kalıp, donatı miktarına alternatif olabilirliği incelenmektedir. Kısa Periyot Tasarım Spektral İvme Katsayıları (SDS) değeri 2,333 olan Bingöl ili Karlıova ilçesinde bulunan 20 katlı betonarme konut binaları çerçeve sistem, perdeli sistem ve BEÇÇ'li çerçeve sistem olmak üzere modellenmiş, analizleri yapılmış ve beton, kalıp, donatı metrajları belirlenmiştir. Bu doğrultuda amaç; aynı bölgede bulunan farklı taşıyıcı sistemlerdeki kullanım amacı aynı olan 3 adet betonarme binanın davranışını ve maliyetini inceleyerek en avantajlı tasarımın elde edilmesidir. Buna bağlı olarak BEÇÇ'lerin yatay yük taşıyan betonarme perde elemanlar yerine kullanılabilirliği değerlendirilmiştir.
Bu teze konu olan 20 katlı betonarme konutlar Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY) esasları doğrultusunda modellenmiş ve analiz edilmiştir. Çerçeve sistem ve perdeli sistemden oluşan binalar STA4CAD programıyla, BEÇÇ'lerin diagonel olarak perde elemanlar yerine kullanıldığı bina ETABS programıyla tasarlanmıştır. 
ANAHTAR KELİMELER:Betonarme yapı tasarımı, Burkulması engellenmiş çelik çapraz, çaprazlı çerçeve sistem, ekonomi, Kısa periyot spektral ivme katsayıları

Abstract:
¬¬¬¬¬¬Our country is located in an earthquake prone to zone and a large portion of our population lives in areas with a high risk of earthquakes. As with many earthquakes in the past, the recent Kahramanmaraş earthquakes on February 6, 2023, caused significant loss of life and property damage. An economic, practical, and safe building design is seen as the most important issue in the construction area from past to present. In this context, the main items in the cost calculation of reinforced concrete structures are concrete, formwork, and reinforcing steel. The effect of using buckling restrained braces (BRBs) in reinforced concrete buildings on the cost of construction and its potential as an alternative to concrete, formwork, and reinforcing steel quantities is being examined in this study.Twenty story reinforced concrete residential buildings located in the Karlıova district of Bingöl province, where the Short Period Design Spectral Acceleration Coefficients (SDS) value is 2.333, were modeled as frame system, shear wall system, and BRB braced frame system. Analyses were conducted and the amount of concrete (m3), formwork (m2), and reinforcing steel (ton) were determined in order to compare them with respect to the most economical condition. In other words, the aim is to examine the behavior and cost of three reinforced concrete buildings with the same usage purpose but different lateral load carrying systems in the same region to obtain the most advantageous design. As a result, the usability of the BRBs instead of reinforced concrete shear walls carrying horizontal loads was evaluated.
The 20 story reinforced concrete buildings studied in this thesis were modeled and analyzed in accordance with the 2018 Turkish Earthquake Code (TBDY-2018). Buildings consisting of frame systems and shear walls were designed by using with the STA4CAD program, while the building using BRBs braced building instead of shear elements was designed by using with the ETABS program. The analysis results indicated that the BRBs braced system can be seen as an alternative lateral load caring system instead of shear walls.  
KEYWORDS: RC structure design, Buckling restrained brace, shear wall, frame system, economical RC design