Rivayet tefsiri geleneğinin dönüşümü: İbn Kesir(Ö.774/1373) Tefsiri örneği üzerinden
Transformation of tradition of at-tafsîr bi?l-riwayah: A case study on at-Tafsîr by Ibn Kather
Yazar: SALİHA TÜRCAN
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rivayetler = Rumours ; Tefsir = Commentary ; İbn Kesir = İbn Kesir ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmamızın temel konusu, rivayet tefsiri geleneğindeki dönüşümü ve bu dönüşümünün en ileri noktasının İbn Kesîr tefsirinde gerçekleştiğini ortaya koymaktır. Bu konu, İbn Kesîr tefsiri ve diğer rivayet tefsirlerinin metod ve uygulamaları mukayese edilerek işlenmiştir. Örnek olarak, dokuzu İbn Kesîr öncesi, biri İbn Kesîr sonrasına ait olmak üzere rivayet tefsiri geleneğini temsil eden on tefsir seçilmiştir.Birinci bölümde tefsir faaliyetinin ortaya çıkışı, ilgili malzemenin tedvini ve Mushaflaşmaya bağlı olarak bir ilim haline gelişi süreçleri ele alınmış, bu çerçevede tefsir ve hadis nakil geleneklerinin farkına işaret edilmiştir.İkinci bölümde tefsirde rivayet ve dirayet ayrımı tartışılmış ve bu çerçevede İbn Kesîr öncesi rivayet tefsiri geleneği resmedilmiştir. Burada dönüşümün başlangıçlarına işaret edilmekle yetinilmiş daha ziyade rivayet tefsiri geleneğinin genel karakteri tasvir edilmiştir.Üçüncü bölümde, İbn Kesîr'in rivayet tefsiri geleneğinde ortaya çıkan dönüşüm içerisindeki konumu belirlenmiştir. Bu belirleme ağırlıklı olarak İbn Kesîr'in tefsirinde kullandığı tefsir malzemesi ile rivayet aktarımına ilişkin uygulamaları üzerinden yapılmıştır. Hadis ve tefsir nakil geleneğinde görülen farklılığın rivayet tefsirlerinde nasıl dikkate alındığı ve bu uygulamanın İbn Kesîr tefsirinde metodik bir nitelik kazandığı gösterilmiştir.

Abstract:
The main issue of this dissertation is proposing the transformation of the tafsir tradition and the fact that it was Ibn Kather?s commentary that represents the top level of this transformation. This issue is discussed in a comparison of İbn Kather?s method and its practise to that of other riwayah commentaries. As samples, ten books representing the tradition of at-Tafsîr bi?l-riwayah are chosen. Nine of them belong the pre-Ibn Kather era and the other one belongs that of the subsequent.In the first chapter, the processes of emergence of the commentary, compilation of the related data and their scientification due to textualisation and are undertaken. In this context, the difference between the narration technique of tafsir and that of hadith is pointed out.In the second chapter, the division of riwayah and dirayah within the tafsir is discussed. In this context, the tradition of at-Tafsîr bi'l-riwayah in pre-İbn Kather era is described. In this chapter, although the emergence of the transformation is pointed out, the main characteristics of the tradition of at-Tafsîr bi?l-riwayah are much more emphasized.In the third chapter, Ibn Kather?s position within the transformation of at-Tafsîr bi-riwayah tradition is determined. This determination is predominantly made through Ibn Kather?s practise related to narration techniques and the data compiled from his tafsir.Also, the two points of how the difference between the narration technique of tafsir and that of hadith is taken into consideration within those aforementioned samples and how this difference developed into a methodology within İbn Kather?s tafsir are emphasized.