Roper, logan ve tierney' in yaşam aktiviteleri bakım modeli doğrultusunda ?ameliyat öncesi yaşlı değerlendirme formu?nun geliştirilmesi ve hemşirelik bakımına etkisinin incelenmesi
Development of a ?preoperative assessment form for elderly patients? based on roper, logan and tierney?s living activities model and examination of the effects of nursing care
Yazar: DİLEK ÇEÇEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜRKAN ÖZBAYIR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Postoperatif bakım = Postoperative care ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif bakım = Preoperative care ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; Yaşam olayları = Life events ; Yaşam tarzı = Life style ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Araştırmanın amacı, ?Roper, Logan ve Tierney' in Yaşam Aktiviteleri Bakım Modeli doğrultusunda ?Ameliyat Öncesi Yaşlı Değerlendirme Formu?nun geliştirilmesi ve bu formun yaşlı hastalarda hemşirelik bakımına etkisinin incelenmesidir. Yarı deneysel bir müdahale araştırması olarak planlanmıştır.Araştırma, Kasım 2009- Haziran 2010 tarihleri arasında, Manisa Devlet Hastanesi, Manisa Merkez Efendi Devlet Hastanesi, CBÜ Araştırma ve Uygulama Hastanesi tüm cerrahi kliniklerinde planlı ameliyat olmak üzere yatırılan, 65 yaş ve üzeri ve araştırmaya katılmayı kabul eden yaşlı hastalardan oluşmuştur. (N=75). Roper, Logan ve Tierney' in Yaşam Aktiviteleri bakım modeli doğrultusunda, 12 yaşam aktivitesi ve bu aktiviteleri etkileyen fiziksel, psikolojik, sosyokültürel, çevresel ve politiko-ekonomik faktörler dikkate alınarak ?Ameliyat Öncesi Yaşlı Değerlendirme Formu? hazırlanmıştır.Formdan elde edilen bilgiler rehberliğinde ameliyat sonrası sorun yaşama riski içeren özel/bireysel bakıma gereksinim duyan yaşlı hastalar Grup I 'i(n=42), risk içermeyen, standart hemşirelik bakımı alan yaşlı hastalar ise Grup II 'yi oluşturmuştur (n= 33). Grup I ve Grup II'yi oluşturan yaşlı hastalar ameliyat öncesinde, taburcu olmadan önce, taburcu olduktan bir hafta sonra, üç hafta sonrasında ?Ameliyat Öncesi Yaşlı Değerlendirme Formu? kullanılarak değerlendirilmiş, her değerlendirmede NANDA hemşirelik tanıları belirlenmiştir. Yaşlı hastalar taburcu olduktan sonra ev ziyareti ya da telefon ile izlenmiştir.Travma riski olan 18 (% 42,9), enfeksiyonu olan 5 (% 11,9), enfeksiyon riski olan 15 (% 35,7), yetersiz solunumu olan 10 (% 23,8), solunum fonksiyonunda değişiklik riski olan 22 ( % 52,4), malnütrisyon riski olan 21 (%50), üriner enfeksiyon riski olan 29 ( % 69) , hafif düzeyde bası yarası olan 5 ( % 11,9), bası yarası riski olan 25 ( % 59,5), periferik doku perfüzyonunda değişim riski olan 9 ( % 21,4) hastaya, sorunların giderilmesi ve risklerin önlenmesine yönelik uygulanan hemşirelik bakımı ile ameliyat sonrası dönemde komplikasyonların gelişmediği belirlenmiştir.Sonuç olarak, ?Ameliyat Öncesi Yaşlı Değerlendirme Formu? nun cerrahi açıdan riskli olan yaşlı hastaları belirlemede seçici ve uygulanan hemşirelik bakımının, ameliyat sonrası oluşabilecek sorunların önlenmesinde etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of the study is to determine the development of a ?Preoperative Assessment Form for Elderly Patients? based on Roper, Logan and Tierney?s living activities model and to examination of the effects of nursing care. The study was planned to be a experimental intervention study.The study included 75 elderly patients who were 65 and over age, approved to participate in this study, and planned surgery in all surgical clinics in Manisa State Hospital, Merkez Efendi State Hospital, and Celal Bayar University Research and Practice Hospital in November 2009 and June 2010. ?Preoperative Assessment Form for Elderly Patients? was prepared based on Roper, Logan and Tierney?s living activities model taking into account the 12 life activity and these activities which are affect the physical, psychological, social, cultural, environmental and politico-economic factors.By the guidance of the information obtained from the form, elderly patients who are postoperative problems and, need specific / individual care, was taken as study group (n = 42), elderly patients who was take the standard of nursing care, not risk, and don?t need specific observation was taken as control group (n=33). Elderly patients who were both study and control group, was evaluated with ?Preoperative Assessment Form for Elderly Patients?, in preoperative term, before discharged, a week after discharge and three weeks after discharge. Every evaluation was determined using NANDA nursing diagnoses. After discharged elderly patients who was in study and control group were monitoring by home visit or telephone.Determined that the study, postoperative complications were not developed with nursing care which elimination problems and for the prevention of risks, the elderly patients who have with a risk of trauma 18 (42,9 %), with infection 5 (11,9 %), with the risk of infection15 (35,7 %), with inadequate breathing 10 (23,8 %), with the risk of respiratory function changes 22 (52,4 %), with the risk of malnutrition 21 (50 %), with the risk of urinary infection 29 (69 %), with pressure ulcers 5 (11,9 %), with the risk of pressure ulcers 25 (59,5 %), with the risk of changes in peripheral tissue perfusion 9 (21,4 %).As a result, the study has shown that ?Preoperative Assessment Form For Elderly Patients? is selective to determine elderly patients who are risk in surgical process and given nursing care is effective to prevent the complications after operation.