9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabının söz varlığı ve öğrencilerin söz varlığını geliştirmedeki etkisi
9th grade Turkish language and literature textbook's vocabulary and the effect on improving students' vocabulary
Yazar: SEBİLE ALKIR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH VEYİS
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ortaöğretim 9. sınıflarda okutulan ders kitaplarındaki söz varlığının tespit edilmesi ve öğrencilerin söz varlığını geliştirmedeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamızda karma yöntem araştırma modellerinden nitel süreci nicel sürecin takip ettiği ve nicel sürecin daha baskın olduğu keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmada nitel-nicel veri toplama ve analiz süreçleri araştırmanın temel probleminin cevaplanmasında çok yönlü ve daha derinlikli açıklamalar getirilebilecek şekilde yürütülmüştür. Çalışmanın ilk aşamasını oluşturan nitel süreçte 9. Sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabında yer alan metinler incelenerek söz varlığı tespit edilmiştir. Bu aşama ders kitabının sahip olduğu söz varlığının bir değerlendirmesini içermenin yanında öğrencilerin söz varlığını geliştirmedeki etkisini nicel boyutta ölçebilmek için geliştirilen başarı testi için de veri oluşturmuştur. Bu yönüyle ilk aşamadaki nitel analiz süreçlerinden elde edilen veriler, nicel aşamadaki ölçme aracının geliştirilmesinde kullanılmış ve bir karmalama noktası oluşturulmuştur.
Bulgular: Araştırmada 9. Sınıf ders kitabının söz varlığı; temel söz varlığı, yabancı sözcükler, terim söz varlığı, argo sözcükler, çeviri sözcükler, atasözleri, deyimler, kalıplaşmış sözler, ikileme sözler, kalıp sözler olarak incelenmiş ve yüzde frekans olarak verilmiştir. Öğrencilerin ders kitabında geçen bu söz varlıklarını bir yıl boyunca Türk dili ve edebiyatı dersi kapsamında görmelerinden hareketle ne düzeyde edindikleri ise araştırmanın nicel boyutunda yapılan ön test ve son test ile değerlendirilmiştir. Kitapta yer alan söz varlığının anlamlı düzeyde edinildiğini zayıf deneysel süreçten hareketle söyleyebiliriz.
Sonuçlar: Araştırmada 9. Sınıf ders kitabında söz varlığı olarak 162 kalıp söz, 41 argo,5 kalıplaşmış söz,114 ikileme, 1302 yabancı sözcük, 226 deyim, 3 atasözü, 548 terim anlamlı sözcük ve 2 Almanca, 2 Latince, 4 Rusça, 29 Rumca, 4 İngilizce, 15 İtalyanca, 65 Fransızca, 48 Farsça, 362 Arapça sözcükten olmak üzere 531 çeviri sözcüğün yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen nitel verilerden hareketle hazırlanan söz varlığı başarı testi 171 öğrenciye ön test olarak uygulanmış ve bu öğrencilerin Türk dili ve edebiyatı dersine yıl boyunca katılımlarının sonunda son test olarak da uygulanmıştır. Araştırmada ön test ve son testler arasındaki farkın anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Dolayısıyla 9. Sınıflarda okutulan ders kitabının söz varlığını geliştiren bir materyal olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Objective: In this study, it is aimed to determine the vocabulary in the textbooks taught by the Ministry of National Education in the 9th grades of secondary education and to investigate the effect on the development of students' vocabulary.
Method: In our study, exploratory sequential design, in which qualitative process is followed by quantitative process and qualitative process is more dominant, was used among mixed method research models. In the research, qualitative-quantitative data collection and analysis processes were carried out in a way that can provide multidimensional and more in-depth explanations in answering the main problem of the research. In the qualitative process, which constitutes the first stage of the study, the vocabulary was determined by analyzing the texts in the 9th grade Turkish Language and Literature Textbook. In addition to including an evaluation of the vocabulary of the textbook, this stage also created data for the achievement test developed to quantitatively measure the effect of the textbook on the development of students' vocabulary. In this respect, the data obtained from the qualitative analysis processes in the first stage were used in the development of the measurement tool in the quantitative stage and a mixing point was created.
Findings: In the study, the vocabulary of the 9th grade textbook was analyzed as basic vocabulary, foreign words, term vocabulary, slang words, translated words, proverbs, idioms, stereotypes, doubling words, phrases and given as percentages. The level of students' acquisition of these vocabulary items in the textbook, based on the fact that they have seen them in the Turkish language and literature course for a year, was evaluated with the pre-test and post-test conducted in the quantitative dimension of the study. Based on the weak experimental process, we can say that the vocabulary in the book was acquired at a significant level.
Conclusions: In the research, it was concluded that the 9th grade textbook contains 162 stereotypes, 41 slang, 5 stereotyped words, 114 doubling, 226 idioms, 3 proverbs, 548 words with term meaning and 1302 foreign words, including 2 German, 2 Latin, 4 Russian, 29 Greek, 4 English, 15 Italian, 65 French, 48 Persian, 362 Arabic words. The vocabulary achievement test prepared based on the qualitative data obtained in the study was applied to 171 students as a pre-test and was also applied as a post-test at the end of these students' participation in the Turkish language and literature course throughout the year. The difference between the pre-test and post-test was found to be significant. Therefore, it was concluded that the 9th grade textbook is a material that improves vocabulary.