Hepatoloji polikliniğinde takipli HCV hastalarının retrospektif tek merkezli incelenmesi /
Yazar: SERCAN ATICI
Danışman: PROF. DR. ULUS SALİH AKARCA
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Hepatit C virüsü (HCV) kronik karaciğer hastalığının ve birçok ülkede karaciğer nakli yapılmasının başlıca sebeplerinden biridir. HCV; akut enfeksiyona, kronik enfeksiyona, karaciğer fibrozisine, siroza, hepatosellüler karsinoma (HSK) ve ölüme yol açabilmektedir.  DEA kullanıma başlanmasıyla yüksek SVR oranları elde edilmiş olup SVR sağlanması klinikte düzelme sağlayabilmektedir. Biz bu çalışmamızda 1990-2023 tarihleri arasında hepatoloji polikliniğinde takip edilmiş, hepatit C için tedavi başlanmış, en az 6 ay izlenmiş, yeterli demografik, biyokimyasal ve virolojik verileri, tedavi bilgileri olan hepatit C hastalarının bazal özelliklerini, kalıcı virolojik cevapla, hepatosellüler kanser gelişmesiyle ve ölümle ilişkili parametrelerini saptamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: Çalışma tek merkezli, retrospektif kohort bir çalışma olarak tasarlanmıştır. 01.01.1990-01.06.2023 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Hastanesi gastroenteroloji kliniği, hepatoloji polikliniğine başvuran 451 Hepatit C'li hastanın verileri elektronik ortamda incelendi. Hastaların başvuru esnasındaki demografik özellikleri, kan değerleri, HCV RNA düzeyleri, HCV genotipleri, eşlik eden hastalıkları, karaciğer komplikasyonları, karaciğer biyopsisi bulguları, aldıkları tedaviler ve tedavi cevapları, takip sırasında kan değerlerindeki değişiklikleri, ölüm ve transplantasyon bilgileri kaydedildi. Hastaların tedavi cevapları, hepatosellüler kanser gelişmesi ve ölüm ya da transplantasyonla ilişkili değişkenleri lojistik regresyon analizi ile belirlendi. Ölümle ilişkili parametrelerden ölümü öngören bir skor türetildi.
Bulgular: Dört yüz elli bir hastanın 254'ü (%56.3) kadındı. 164 hastada siroz mevcuttu. Siroz hastalarının %63.8'i CTP A idi. Ortalama CTP skoru 6.1±1.6, ortalama MELD-Na skoru 9.8±4.9 olarak saptandı. Hastaların %81.6'sı genotip 1 b, %8.4'ü genotip 1 a ile enfekte idi. Tüm hastalar tedavi alan hastalardı ve %95.7 oranında SVR izlendi. Tanı anında 17, izlemde 19 hastada HSK izlendi. Yaşın ilerlemesinin ve bazal ALP düzeyinin artmasının HSK gelişimi ile ilişkili olduğu, SVR sırasındaki albümin düzeyinin yüksek olmasının düşük HSK gelişim riskiyle beraber olduğu hesaplandı. Hastaların %23.3'ü yaşamını yitirdi. İleri yaş, eşlik eden kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği, tanı esnasında siroz varlığı, interferonlu tedavi almış olmak ölümle ilişkili bulundu. Siroz hastalarında ileri yaş, AST seviyesi, böbrek yetmezliği varlığı, assit ve hepatik ensefalopati varlığı da ölümle ilişkili parametrelerdi.
Tartışma: Bu çalışma, Hepatit C hastalarında tedavi sonuçlarını, karaciğer komplikasyonlarını ve mortalite ile ilişkili faktörleri değerlendiren geniş kapsamlı bir çalışmadır. Hastaların büyük çoğunluğunda SVR sağlanması, antiviral tedavilerin etkinliğini ortaya koymaktadır. Ancak ileri yaş, eşlik eden komorbiditeler (kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği), tanı esnasında siroz varlığı ve interferonlu tedavi alımı, mortalite riskini artıran önemli faktörlerdir. Özellikle siroz hastalarında AST seviyesindeki yükselme, böbrek yetmezliği, assit ve hepatik ensefalopati varlığı, daha yüksek ölüm riskiyle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca yaşın ilerlemesi ve bazal ALP düzeyinin artışı, HSK gelişimini artırırken, SVR sonrası albümin seviyesinin yüksekliği, HSK riskini azaltıcı bir etki göstermiştir. Bu bulgular, Hepatit C hastalarının yönetiminde bireysel risk faktörlerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulamaktadır. Özellikle siroz ve eşlik eden hastalıkları olan bireylerde daha yakın takip ve multidisipliner yaklaşım gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Anahtar kelimeler:  Hepatit C virüsü; siroz; MELD-Na; hepatosellüler karsinom; SVR;  DEA

Abstract:
Introduction and Aim: Hepatitis C virus (HCV) is a major cause of chronic liver disease and liver transplantation in many countries. HCV can lead to acute infection, chronic infection, liver fibrosis, cirrhosis, hepatocellular carcinoma (HCC) and death.  High SVR rates have been achieved with the introduction of DEA and SVR may lead to clinical improvement. In this study, we aimed to determine the baseline characteristics, parameters associated with persistent virological response, development of hepatocellular carcinoma and death in hepatitis C patients who were followed up in hepatology outpatient clinic between 1990 and 2023, started treatment for hepatitis C, followed up for at least 6 months, had adequate demographic, biochemical and virological data and treatment information.
Materials and Methods: The study was designed as a single-centre, retrospective cohort study. Between 01.01.1990-01.06.2023, the data of 451 patients with hepatitis C admitted to Ege University Hospital, gastroenterology clinic, hepatology outpatient clinic were analysed electronically. Demographic characteristics, blood values, HCV RNA levels, HCV genotypes, comorbidities, liver complications, liver biopsy findings, treatments and treatment responses, changes in blood values during follow-up, death and transplantation information were recorded. Treatment responses, development of hepatocellular carcinoma and variables associated with death or transplantation were determined by logistic regression analysis. A score predicting death was derived from the parameters associated with death.
Results: Four hundred and fifty-one patients, 254 (56.3%) were female. 164 patients had cirrhosis. 63.8% of cirrhosis patients were CTP A. The mean CTP score was 6.1±1.6 and the mean MELD-Na score was 9.8±4.9. 81.6% of the patients were infected with genotype 1 b and 8.4% with genotype 1 a. All patients were receiving treatment and SVR was observed in 95.7% of the patients. HCC was observed in 17 patients at the time of diagnosis and in 19 patients during follow-up. It was calculated that advancing age and increasing basal ALP level were associated with the development of HCC, and high albumin level at the time of SVR was associated with a low risk of HCC development. 23.3% of the patients died. Advanced age, concomitant heart failure, renal failure, presence of cirrhosis at the time of diagnosis, and receiving interferon therapy were associated with death. Advanced age, AST level, presence of renal failure, ascites and hepatic encephalopathy were also associated with death.
Discussion: This is a comprehensive study evaluating treatment outcomes, liver complications and factors associated with mortality in hepatitis C patients. SVR was achieved in the majority of patients, demonstrating the efficacy of antiviral therapies. However, advanced age, comorbidities (heart failure, renal failure), presence of cirrhosis at the time of diagnosis and interferon treatment intake are important factors that increase the risk of mortality. Especially in cirrhotic patients, elevated AST levels, renal failure, ascites and hepatic encephalopathy have been associated with a higher risk of mortality. In addition, while increasing age and increasing basal ALP level increased the development of HCC, higher albumin level after SVR showed a decreasing effect on the risk of HCC. These findings emphasise that individual risk factors should be considered in the management of hepatitis C patients. Especially in individuals with cirrhosis and comorbidities, closer follow-up and a multidisciplinary approach are required.
Key words: Hepatitis C virüs;  cirrhosis; MELD-Na; hepatocellular carcinoma; SVR; DAA