Pay geri alımlarını etkileyen faktörler ve pay geri alımlarının kurumsal yönetim ile ilişkisi: Borsa İstanbul'da bir uygulama
Factors affecting share buybacks and the relationship between share buybacks and corporate governance: An application in Borsa İstanbul
Yazar: EROL ÜSTÜNDAĞ
Danışman: PROF. DR. MELEK ACAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Hisse senedi geri alımı = Share buy back

Özet:
Pay geri alımları, şirketlerin halka arz edilmiş paylarının bir kısmını geri satın almaları ve bu sayede dolaşımdaki pay miktarını azaltıp, geri kalan payların gelecekteki nakit akışları üzerindeki etkisini arttırmaları yoluyla yatırımcılara dolaylı olarak kâr dağıtmaları işlemidir. Türkiye'de ilk olarak 2009 yılında sınırlı sayıda firma tarafından uygulama imkânı bulan pay geri alımları, son yıllarda Borsa İstanbul'da halka açık şirketler tarafından daha sık uygulanmaktadır. Kurumsal yönetim ise, şirket yönetimi ile pay ve menfaat sahipleri arasındaki ilişkilerde eşitlik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk ilkelerinin dikkate alındığı bir yönetim şeklidir. Dünyada yaşanan finansal krizler, şirket skandalları ve yolsuzlukların arkasında yatan önemli sebeplerden biri olan kötü yönetim, kurumsal yönetimin doğuşunu tetiklemiştir. Şirketler kurumsal yönetim ile birlikte tüm paydaşlara olan sorumluluklarını yerine getirmede azami gayret içerisine girmişlerdir. Bu çalışmada pay geri alımlarının etkileyen faktörler ve pay geri alımlarının kurumsal yönetimle ilişkisi incelenmiştir. Bu bağlamda Borsa İstanbul'da işlem gören banka dışı şirketlerin 2020 – 2023 yılları arasında yapmış oldukları 201 adet pay geri alımı ile şirketlere ait finansal rasyolar ve kurumsal yönetim değişkenleri arasındaki ilişki yatay kesit regresyon analiz yöntemi ile araştırılmıştır. Analiz sonucunda; pay geri alımları ile serbest nakit akımları ve fiyat/kazanç oranı arasında arasında pozitif, firma büyüklüğü, kaldıraç oranı ve piyasa değeri/defter değeri oranı arasında negatif ilişkiler bulunurken, kurumsal yönetim değişkenlerinden yönetim kurulu bağımsızlığı ile negatif ve halka açıklık oranı arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Share buybacks are transactions in which companies repurchase some of their publicly offered shares, thereby indirectly distributing profits to investors by reducing the amount of shares in circulation and increasing the impact of the remaining shares on future cash flows. Share buybacks, which were first practiced by a limited number of companies in Turkey in 2009, have been practiced more frequently by publicly traded companies in Borsa Istanbul in recent years. Corporate governance is a form of management that takes into account the principles of equality, transparency, accountability and responsibility in the relations between company management and shareholders and stakeholders. Poor governance, which is one of the important reasons behind the world's financial crises, corporate scandals and corruption, triggered the emergence of corporate governance. With corporate governance, companies have made maximum efforts to fulfill their responsibilities to all stakeholders. This study examines the factors affecting share buybacks and the relationship between share buybacks and corporate governance. In this context, the relationship between 201 share buybacks made by non-bank companies traded in Borsa Istanbul between 2020 and 2023 and the financial ratios and corporate governance variables of the companies was investigated by cross-sectional regression analysis method. As a result of the analysis, it is found that there are positive relationships between share buybacks and free cash flows and price/earnings ratio, negative relationships between firm size, leverage ratio and market value/book value ratio, while there is a negative relationship with board independence and a positive relationship with free float ratio among corporate governance variables.