Anadolu'da Roma Dönemi zırhlı heykelleri
Roman Period cuirassed statues in Anatolia
Yazar: CANDEMİR ZOROĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSA KADIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Parthlar = Parthians ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Zırh = Armour ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Roma heykeltıraşlık sanatının en yaygın tasvir unsurlarından biri olan zırhlı heykeller, İmparatorluk Dönemi propaganda sisteminin en önemli figürlerinden biri olarak kullanılmışlardır. Bu çalışmada Roma hâkimiyetinin Küçük Asya coğrafyası içerisinde yer alan eyaletlerinde bulunmuş zırhlı heykellerin şablon, kompozisyon ve ikonografik farklılıklarına göre yapılan sınıflandırma üzerinden tipolojisi ve stil gelişimine ilişkin birtakım tespitler yapılmıştır.
Yapılan tipolojik ve stilistik sınıflandırmaya göre Anadolu'da varlığı önceden bilinen heykeltıraşlık merkezlerinden Aphrodisias, Prokonnesos ve Dokimeion atölyelerinde zırhlı heykel üretiminin varlığı ortaya konmakla birlikte, bazı yerel atölyelerde de daha düşük kaliteli zırhlı heykellerin üretilebildiği anlaşılmıştır. Buna ek olarak Erken İmparatorluk Dönemi'nden itibaren Kıta Yunanistan'ından; Traian Dönemi'nden itibaren ise Afrika'daki mermer atölyelerinden (Numidia) Anadolu'ya zırhlı heykellerin ithal edildiği görülmüştür.
Tez çalışmasının zırhlı heykellerin ikonografisine ilişkin incelemelerin yapıldığı bölümde Anadolu'da bulunmuş zırhlı heykeller üzerinde yer alan kabartmalarla, heykele iliştirilmiş olan atribütlerin anlamları üzerinde bazı önermeler yapılarak bunlara imparatorluk idaresi tarafından yüklenen mesajlar anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu temsili mesajlar arasında öne çıkan en önemli vurgu, zırhlı bir kostüm içerisinde bulunan imparator, barındırdığı tanrısal mucizeler yardımı ile halkı korumakta olan muzaffer bir komutandır. 
Anadolu'da bulunmuş zırhlı heykellerin kronolojik analizi dikkate alındığında Geç Helenistik Dönem'den Geç Antik Çağa kadar hemen her dönemde zırhlı heykellerin kullanıldığı görülmektedir. 
Zırhlı heykellerin mekansal analizi dikkate alındığında tiyatro, bouleuterion, odeion gibi halkın toplu olarak bulunduğu, eğlence ve toplantı mekanlarında konumlandırıldıkları görülmektedir. Bu durum toplumun, zırhlı kostüm giyen imparatoru,  toprakların ve toplumun güvenli konumunu sağlayan kişi olarak algılamasını sağlamak olmalıdır.

Abstract:
The cuirassed statues were one of the most widely used figural instruments of the Roman Imperial propaganda system. In this study the cuirassed statues found in the Roman provinces of the Asia Minor classified by their typology and stylistic development in accordance with analysis of their schema, composition and iconographic features. 
According to the typological and stylistic classification of Anatolian cuirassed statues, the sculptural workshops of Aphrodisias, Prokonnesos and Dokimeion, which their presence known before, had produced cuirassed statues. It is also understood that there were several local workshops apart from the sites mentioned above producing low quality cuirassed statues.  In addition to these, there were imported cuirassed statues produced in workshops in Greece and Africa.	
The chapter on the iconography of the cuirassed statues found in Anatolia, focus on analysis of the meaning of relief decorations on the statues and attached attributes to the sculptures to understand aims of the imperial administration.  The analysis reveals that the most emphasized message of the cuirassed statues is to represent emperor as a victorious commander who protects the nation with his divine miraculous power.
The chronological analysis of the statues found in Anatolia shows that usage of the cuirassed statues exists in almost every period starting from the Late Hellenistic Age to the Late Antiquity. 
A spatial analysis of the cuirassed statues indicates they were erected at meeting places such as theatres, bouleuterion's, odeion's where citizens come together and get entertained.