Örgütsel bağlılık üzerinde örgütsel güven ve iş tatmininin etkisinin belirlenmesine yönelik bir alan çalışması
A case study towards determining the effect of organizational trust and job satisfaction on organizational commitment
Yazar: SABAHATTİN TEKİNGÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. DİLAVER TENGİLİMOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Güven = Confidence ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel güven = Organizational trust ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Araştırmanın amacı, örgütsel güven boyutları, iş tatmin boyutları ve bazı kişisel özelliklerin (yaş, eğitim, cinsiyet, çalışılan bölüm, çalışma süresi, gelir, medeni durum), örgütsel bağlılık boyutları üzerine etkisini incelemektir. Bu ana amacın dışında diğer bir amaç da çalışanların, örgütsel güven, iş tatmini ve örgütsel bağlılık değişkenlerinin bazı kişisel özelliklere (eğitim, meslek, toplam çalışma süresi, gelir) göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir.Araştırmada, 01 -30 Haziran 2011tarihleri arasında Bingöl Devlet Hastanesinde çalışan bütün personel esas alınmıştır. Çalışmanın evreninin 667 personel oluşturmaktadır. Örneklem seçilmeyerek tüm evrene ulaşılmaya çalışılmıştır. Toplanan 534 anketten onsekiz adedi eksik ve yanlış doldurma nedeniyle çalışma kapsamı dışında tutulmuş ve sonuçta 516 anket çalışma kapsamında değerlendirmeye alınmıştır.Çalışmada, örgütsel bağlılık boyutlarının üçü de ortalamanın üzerinde çıkmıştır. Duygusal bağlılık düzeyinin kısmen de olsa devam bağlılığı ve normatif bağlılıktan yüksek çıktığı belirlenmiştir. Örgütsel güven boyutlarından hem bilişsel güven hem de duygusal güven düzeylerinin ortalama değerin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Duygusal güven boyutunun kısmen de olsa bilişsel güven düzeyinden daha yüksek olduğu saptanmıştır. İş tatmin boyutlarının tümü ortalama seviyenin üzerinde çıkmıştır. En yüksek iş tatmin boyutları sırasıyla işin yapısı, iş arkadaşları, yöneticiler çıkarken; en düşük iş tatmin boyutları sırasıyla yükselme, ücret, ek imkânlar ve olası ödüller çıkmıştır.Çalışmada, doktor/tıpta uzmanlık ve ilköğretim derecesine sahip katılımcıların bilişsel güven, toplam örgütsel güven ve iş tatmin düzeylerinin diğer eğitim grubundaki katılımcılardan daha yüksek çıktığı; eğitim seviyesi yükseldikçe örgütsel bağlılık düzeylerinin azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca doktor/tıpta uzmanlık ve özel şirket elamanı olarak çalışan katılımcıların bilişsel güven ve toplam örgütsel güven, iş tatmin boyut ve toplam iş tatmin düzeylerinin diğer meslek grubundaki katılımcılardan yüksek çıktığı; özel şirket elemanlarının normatif bağlılık düzeyinin en yüksek çıktığı; doktor/tıpta uzmanlık grubunun en düşük çıktığı saptanmıştır. Çalışmada, yüksek ve düşük gelir grubundaki katılımcıların örgütsel güven düzeylerinin orta gelir grubundaki katılımcılardan daha yüksek çıktığı; düşük gelir grubundaki katılımcıların örgütsel bağlılık düzeylerinin diğer gelir gruplarından daha yüksek çıktığı belirlenmiştir. Yüksek gelir grubunda bulunan doktor/tıpta uzmanlık grubunun iş tatmini boyut ve toplam iş tatmin düzeylerinin diğer gelir grubundaki katılımcılardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışmada, toplam çalışma süresi arttıkça örgütsel güven boyut ve toplam güven skor ortalamalarının azalma eğilimi gösterdiği belirlenmiştir.Çalışmada, örgütsel güven boyutları, iş tatmin boyutları ve kişisel değişkenlerin duygusal bağlılık değişkenini % 37,5 oranında açıkladığı; devam bağlılık değişkenini % 27,2 oranında açıkladığı; normatif bağlılık değişkenini de % 39,8'i oranında açıkladığı belirlenmiştir.

Abstract:
The main goal of this study is to examine the effects of several personal qualifications (age, education, gender, department, time amount of working, income, marital status) and organisational trust and job satisfaction dimensions over organisational commitment dimension. Aside from this, another goal of the study is to determine if any differences occur about organisational trust, job satisfaction and organisational commitment variables among staff depending on some of their personal qualifications such as education, occupation, total amount of work and income.All the staff of Bingöl State Hospital working between dates 1-30 June 2011 were taken as basic study group in the study. The universe of the study consists of 667 staff. All of the universe was tried to be reached for the study without picking a sample out of it. 18 questionnaire were excluded out of the collected 534 in total for incomplete and/or miscomplete issues and 516 were included to assess.All of the three dimensions of organisational commitment were found to be above the average. Emotional commitment was slightly higher than the continuity and normative commitment levels. Both cognitive and emotional trust levels within organisational trust dimensions were indicated as above the average. Emotinal trust level happened to be slightly higher than the cognitive one. All of the job satisfaction dimensions were above the average level. The highest job satisfaction dimensions were structure of work, co-workers, administratives consequently whereas the lowest job satisfaction dimensions appeared to be promotion, wage, other supportive opportunities and possible awards.The participants of the study who have both MD/speciality degree in medicine and who hold primary education diplomas seem to have higher cognitive trust, aggregate organisatonal trust and job satisfaction levels when compared to other participants under different educational background categories whereas the organisatonal commitment levels appeared to lower as their education levels elevate. Besides, MD/ speciality in medicine group participants and subcontractor staff participants have higher aggregate organisatonal trust, job satisfaction and aggregate job satisfaction levels other than else occupational participant categories whereas the normative commitment level was the highest among subcontractor staff and lowest among doctors. Organisational trust levels of high and low income participant categories were higher than the median income group of participants and organisatonal commitment level of the lowest income group was the highest among every income groups of participants. It is indicated that doctors/ medical spacialists who happen to fall under the category of high income group seem to have the highest job satisfaction and aggregate job satisfaction levels. The study showed that as long as the time amount spent at work increases, much more the tendency of decreasing the organisational trust and aggregate trust score averages happen to be.In the study, it is determined that organisational trust, job satisfaction dimensions and personal variables could explain the emotional commitment variable by 37,5 % whereas the explanation ratio appears to be 27,2 % for the continuity commitment variable and 39,8% for the normative commitment variable.