Toksik adenom ve toksik multinodüler guatr nedeniyle radyoaktif iyot tedavisi alan hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesi ve hipotiroidi gelişimini etkileyen faktörler /
Yazar: BÜŞRA KUYUMCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSEN KARAKILIÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Guatr = Goiter ; Guatr-nodüler = Goiter-nodular ; Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Radyoaktif iyot = Radioactive iodine ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Radyoaktif iyot tedavisi(RAİ) uzun yıllardır toksik nodüller için öncelikli olarak tercih edilen bir tedavidir. Remisyon sağlamada oldukça etkilidir. Ancak RAİ tedavisi sonrası hipotiroidizm ortaya çıkabilir. Bu önlenebilir komplikasyonu öngören faktörler açıkça ortaya konmamıştır. Bölgemizde son 6 yıl içerisinde toksik adenom ve toksik multinodüler guatr nedeniyle ilk kez RAİ tedavisi alan hastaları değerlendirdik ve hipotiroidiyi öngören sebepleri ortaya koyabilmeyi amaçladık.
Materyal-Metod: Toksik adenom ve toksik multinodüler guatr tanıları nedeniyle 2014 ve 2020 yılları arasında ilk kez radyoaktif iyot tedavisi almış olan, 237 vakayı retrospektif olarak inceledik. Takip verilerinin olmaması nedeniyle 104 vaka çalışma dışı bırakıldı. Sonuç olarak 133 vaka çalışmaya dahil edildi. 
Bulgular: 133 hastanın ortanca yaşı 69'du. Hastaların çoğu kadındı(%64,7'ye karşı %35,3). Toksik multinodüler guatr tanılı hastalar tüm hastaların %57,9'u idi. Tedavi sonrası takiplerde hastaların %61,7(n=82)'si ötiroid oldu, %30,8(n=41)'inde hipotiroidi gelişti, %7,5(n=10)'i hipertiroid kaldı. Hipotiroidilerin %78'i ilk 10 ay içinde gelişti. TMNG tanılı hastaların yaş ortalaması daha büyük(p=0,002) ve serbest T3 düzeyi daha düşüktü(p=0,020). Hastalar tedavi yanıtına göre gruplandırıldığında takip süresi(p=0,011) ve tiroid hacmi(p=0,001) açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. Hipotiroidi grubunda(30 ay) takip süresi, hipertiroid(23 ay) ve ötiroid(19 ay) gruplarına göre daha uzundu. Hipotiroid olanların(17,6 ml) tiroid hacmi ortancası ötiroid(28,3 ml) ve hipertiroid(34,4 ml) olanlardan daha düşüktü. Lojistik regresyon analizinde nodül boyutu (OR 1.074; 95% GA 1,002-1,153; p=0.045), takip süresi (OR 1.118; 95% GA 1.011–1.236; p=0.030) ve tiroid hacmi (OR 1,170; 95% GA 1,044–1,311; p=0.007) hipotiroidiyi öngörebilecek faktörlerdi. Nodül boyutu daha büyük, takip süresi daha uzun ve tiroid hacmi daha küçük olan hastalarda hipotiroidi riski daha yüksekti.
Sonuç: RAİ tedavisi sonrası hastaların %61,7'sinde ötiroidi sağlanırken %30.8'inde hipotiroidi gelişmektedir. Hipotiroidizm genellikle ilk 10 ay içinde gelişmektedir. Tiroid hacmi azaldıkça, aktif nodül boyutu arttıkça, RAİ sonrası geçen süre arttıkça hipotiroidi görülme olasılığı artmaktadır.
Anahtar sözcükler: Hipertiroidizm, toksik adenom, toksik multinodüler guatr, radyoaktif iyot tedavisi, hipotiroidizm

Abstract:
Introduction and Purpose: Radioactive iodine therapy(RAI) has been a preferred treatment for toxic nodules for many years. It is very effective in providing remission. But hypothyroidism can occur after RAI treatment. The factors predicting this preventable complication have not been clearly established. We evaluated patients who received RAI treatment for the first time in our region in the last 6 years due to toxic adenoma and toxic multinodular goiter, and we aimed to reveal the factors predicting hypothyroidism.
Materials-Methods: We retrospectively analyzed 237 cases who received radioactive iodine treatment for the first time between 2014 and 2020 due to toxic adenoma and toxic multinodular goiter.  104 cases were excluded due to lack of follow-up data. And finally 133 cases were included in the study. 
Results: The median age of 133 cases was 69. The majority of cases were women (64.7% vs %35.3). Patients with a diagnosis of TMNG were 57% of all cases. In post-treatment follow-up, 61.7%(n=82) of the cases has become euthyroid and 30.8%(n=41) has occurred hypothyroidism, 7.5%(n=10) has remained hyperthyroid. 78% of hypothyroidism occured in the first 10 months.
The mean age of the cases with TMNG was greater(p=0.002) than TNG cases and free T3 level was lower (p=0.020). When the patients were grouped according to treatment response, a statistically significant difference was found in follow-up time(p=0.011) and thyroid volume(p=0.001). Follow-up time in the hypothyroidism group(30 months) was longer than patients with hyperthyroidism(23 months) and euthyroidism(19 months). The median thyroid volume of hypothyroid patients(17,6 ml) was  lower than euthyroid(28,3 ml) and hyperthyroidism(34,4 ml) patients.
In logistic regression analysis, nodule size(OR 1.074; 95% CI 1.002-1.153; p=0.045), follow-up time (OR 1.118; 95% CI 1.011-1.236; p=0.030), and thyroid volume (OR 1.170; 95% CI 1.044-1,311; p=0.007) were significant factors that predict hypothyroidism. Risk of hypothyroidism  was higher in patients with larger nodule size, longer follow-up period, and smaller thyroid volume.
Conclusion: Euthyroidism is achieved in 61.7% of the patients after RAI treatment, while hypothyroidism occurs in 30.8%. Hypothyroidism usually occurs within the first 10 months after RAI treatment. As the thyroid volume decreases, the active nodule size increases, and the time elapsed after RAI increases, the possibility of hypothyroidism increases.
Keywords: Hyperthyroidism, toxic adenoma, toxic multinodular goiter, radioactive iodine therapy, hypothyroidism