Yoğun kemoterapi veya allojenik kök hücre nakli tedavisi uygulanmış akut lösemili hastaların temporomandibular eklem ve ağız sağlığının değerlendirilmesi
Evaluation of temporomandibular joint and oral health of patients with acute leukemia received intensive chemotherapy or allogeneic stem cell transplantation treatment
Yazar: ÖYKÜ ÖZTÜRK GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. DİLEK AYNUR ÇANKAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Ağız sağlığı = Oral health ; Kök hücre taransplantasyonu = Stem cell transplantation ; Lösemi = Leukemia ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Osteonekroz = Osteonecrosis ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Akut lösemilerin tedavi seçenekleri arasında bulunan kemoterapi ve allojenik kök hücre nakli (allo-KHN) sırasında kullanılan kortikosteroidler, eklemlerde osteoporoz ve osteonekroz riski oluşturmaktadır. Bu çalışma akut lösemi tanısı nedeniyle yoğun kemoterapi alan veya allojenik kök hücre nakli uygulanan hastaların temporomandibular eklem (TME) ve ağız sağlığının değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Çalışmada, yoğun kemoterapi ve allo-KHN tedavisi uygulanmış iki hasta grubu ve sağlıklı bireylerden oluşan kontrol grubu olmak üzere üç grup oluşturuldu. TME, ağız ve diş sağlığı ve ağız sağlığıyla ilgili alışkanlıkları, bireylere yöneltilen sorular, klinik ve radyolojik muayene sonucu elde edilen bulgular gruplar arasında karşılaştırılarak değerlendirildi. Ağrısız açma, maksimum yardımsız açma ve maksimum yardımlı açma ölçümleri nakil grubunda en düşük ve kontrol grubunda en yüksek bulundu (p<0,05). Krepitasyon sesi ve ağrı bozuklukları oranı kemoterapi grubunda en yüksek iken kontrol grubunda en düşük bulundu (p<0,05). Sağ ve sol masseterde ağrı görülme oranı kemoterapi grubunda en yüksek, kontrol grubunda ise en düşük bulundu (p<0,05).  Temporomandibular eklem bozukluğu (TMB) olarak tüm gruplarda en sık redüksiyonlu disk deplasmanı görüldü. Bu oran en yüksek kemoterapi grubunda bulundu (p<0,05). Radyolojik değerlendirmeler sonucunda hasta gruplarından 9 bireyde en az bir kondilde düzleşme görüldü. Nakil grubundan 2 bireyde hem her iki kondilde düzleşme hem de osteoporozla uyumlu olarak mandibular kortekste incelme görüldü. Bu sonuçlar göz önünde bulundurulduğunda kemoterapi veya hematopoetik kök hücre nakli tedavisi uygulanan lösemili hastalarda ağız sağlığının daha kötü olduğu ve TMB görülme sıklığının daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu bireylerde kondiler ve osteoporotik değişikliklerin daha sık görülmesi ileride TMB oluşma riskinin yüksek olduğunu işaret etmektedir.

Abstract:
Corticosteroids used during chemotherapy and allogeneic stem cell transplantation(allo-SCT), which are among the treatment options for acute leukemia, pose a risk of osteoporosis and osteonecrosis in the joints. This study was conducted to evaluate the TMJ and oral health of patients who received treatment due to acute leukemia.  In the study, 3 different groups were formed as individuals who received intensive chemotherapy and allo-CHN treatment and the control group. Questions about TMJ, oral and dental health directed to individuals, findings obtained through clinical and radiological examination were compared between the groups. Painless opening, maximum unassisted opening and maximum assisted opening were the lowest in the transplant group and the highest in the control group(p<0.05). While the rate of crepitation sound, pain disorders and pain in the masseter was highest in the chemotherapy group, it was the lowest in the control group(p<0.05). The most common TMJ disorder in all groups was disc displacement with reduction which was highest in the chemotherapy group(p<0.05). As a result of radiological evaluations, flattening was observed in at least one condyle in 9 individuals from the patient groups. In 2 individuals from the transplant group, both flattening of the condyles and thinning of the mandibular cortex were observed, which is consistent with osteoporosis. Considering these results, it is clear that in patients with leukemia oral health is worse and the incidence of TMD was higher. The higher incidence of condylar and osteoporotic changes in these individuals indicates a higher risk of developing TMD in the future.