'Victoria & Albert Museum' koleksiyonundaki Medînetü'z-Zehrâ'ya ait mimari bezemeler: Erken İslam yapılarındaki süsleme programıyla bir karşılaştırma
Ornamentation of architectural artifacts from Madinat al-Zahra collection at Victoria & Albert Museum: A comparison with Early Islamic architectural decoration programs
Yazar: ZEYNEP AL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA DİRİ APAYDIN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Medinetüzzehra = Madinat al-Zahra ; Mimari süslemeler = Architectural decorations ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art ; İslam mimarisi = Islamic architecture ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Bu çalışma ile bugün İspanya'nın Kurtuba (Córdoba) şehri yakınlarında 936-976 yılları arasında Endülüs Emevî hanedanlığı tarafından inşa edilen ve yaklaşık bir asır önce arkeolojik kazılarına başlanan Medînetü'z-Zehrâ saray-şehrindeki mimari eser bezemelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kapsam olarak Victoria & Albert Museum'daki Medînetü'z-Zehrâ koleksiyonunda bulunan tamamı yetmiş üç parça olan mimari eserler belirlenmiş, literatür araştırması, müzede saha incelemesi ve motif karşılaştırmaları ile çalışma tamamlanmıştır.
Müze koleksiyonunda yer alan eserlerde tespit edilen neredeyse tamamı bitkisel temalı olan motifler başka araştırmacılar tarafından Medînetü'z-Zehrâ kazı alanında, özellikle Salon Rico'da yapılan çalışmalarda bulunan taş süsleme parçalarındaki motiflerle ve İspanya dışındaki Emevî ve bazı İslami yapılardaki bezemelerle karşılaştırılmıştır. Buna göre V&A koleksiyonunun Medînetü'z-Zehrâ motif çeşitliliğini çok sınırlı ölçüde ancak karakteristik Endülüs bezemelerinden örnekleri kapsayacak şekilde yansıttığı söylenebilir.
Son olarak, mensupları ister doğuda isterse batıda hüküm sürmüş olsun eğer Emevî hanedanlığının ortak bir sanat ya da mimari süsleme yaklaşımı olduğu iddia edilecekse çalışmanın sınırlı bulgularının da bu iddiayı destekler nitelikte olduğu belirtilmelidir.

Abstract:
In this study, we aimed to examine the architectural ornamentation in the palace-city complex of Madinat al-Zahra, built during the reign of Umayyads between 936 and 976 near modern Córdoba, Spain, which had been subject to archeological excavation for more than a hundred years. The scope of the research has been limited to seventy-three pieces of architectural pieces including wall fragments and capitals within the Madinat al-Zahra collection of the Victoria & Albert Museum in London.
Motifs and patterns discovered on the pieces from within the collection, almost solely of vegetative and floral kind, were compared with those that were found on objects discovered at the Madinat al-Zahra archeological site, particularly in Salon Rico. A comparison of motifs with those that were employed in the decoration programs of non-Andalusian Umayyad, and other Islamic buildings was also provided. Findings indicate that while the V&A collection seems to be very limited in variety and range of pieces of architectural motifs, it successfully embodies the basic characteristics of the Umayyad style of ornamentation and decoration in Spain at the time.
Finally, should a common dynastical approach, either conscious or consequential, to art and decoration be assumed from the Umayyads of both the East and the West, the limited findings can be considered to be in support of such a claim.