Râgıp el-İsfahânî'nin mutluluk anlayışı
Raghip al-Isfahani on happiness
Yazar: AYNUR KILIÇ
Danışman: PROF. DR. AHMET KAMİL CİHAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Mutluluk = Happiness ; Ragıp el-İsfahani = Ragıp el-İsfahani ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
İnsanın düşünce ve eylemlerinin yöneldiği hedefler vardır. Hiç zevale uğramayacak olan gerçek mutluluk ise nihai hedeftir. İsfahani mutluluğu, ahiretteki saadetleri elde etmek ve Allah'a yakın olmak şeklinde tarif etmiştir. İnsanın mahiyeti incelendiğinde onun ruh ve bedenden müteşekkil olduğu görülmektedir. Mutluluk bu iki unsurdan ruhla ilişkilidir. Çünkü gerçek mutluluk kendisine ulaşıldığında zevale uğramayandır. Ruhun da ahiretteki hayatı ebedi olup zevale uğramayacaktır. Buna karşılık beden bozuluşa uğramaktadır. Ancak bedenin bu özelliği onu değersiz kılmaz. Nitekim beden, ruhun aleti olması bakımından kıymetlidir. Her ne kadar bedene ait hazlar olsa da bunlar geçicidir. Asıl olan ruhun beden vasıtasıyla kazandığı ebedi mutluluktur. 
İsfahani, insanın kendi öz nefsini bilmesini bilgilerin evveline yerleştirmiştir. İnsan ancak bu şekilde görev ve sorumluluklarını bilir. Yine nefsinin bilgisi sayesinde düşünce, şehvet ve gazap kuvvelerini ne şekilde ve ne kadar kullanması gerektiğini bilir. İsfahani'nin ahlak teorisinin temelinde akıl yetisi yer almaktadır. Sorumluluğun nedeni olan akıl kuvvetlendirildikçe doğru karar verme gücü artar. Bunun için değerlendirme fonksiyonunu her zaman çalıştırmak esastır. Zira akıl ile şeriata uymaya ve fiillerimizi düzenlemeye çalışırken onunla hakikate ulaşmak amaçlanmaktadır.
 Bütün tedbirlerden sonra Allah'tan yardım dilemek, aklın gerçekten iyi kullanıldığının göstergesidir. Aklın en önemli görevlerinden biri olan nefis temizliğinin yolu, Kur'an rehberliğinde, akıl aracılığıyla nefsi eğitmektir. Nefis eğitilmediği takdirde aklın kazanımlarını geçersiz kılacaktır. Zira böyle bir kimsede baskın nitelikte olan heva her istediğini kolayca yaptırabilir. Bu durumda aklın kazanımları, hareket alanı bulamayacaktır. Ancak kendi tabiatının isteklerine karşı çıkmak olan nefis terbiyesi oldukça güçtür. Bu noktada zorda olsa aklın vekâleti esas kabul edilmelidir.
İsfahani mutluluğu elde etmede araç olarak akılla birlikte naslarında birinci derecede rol aldığı kanaatindedir. Bu nedenle naslardaki buyrukları dikkate almak ve dinin emrettiği ibadet ve güzel davranışları sürekli yapmak suretiyle onları meleke haline getirmek önem arz etmektedir.
İsfahani, mükemmel erdem ve hakîkî saadetin ahirete yönelik hayırlar olduğunu söyler. Bu mertebeye ulaşmak için akıl, iffet, yiğitlik ve adalet erdemlerine sahip olmak gerekir. Kişi bu erdemler sayesinde güzel ve sağlam bir karakter kazanır. Böylece iki cihan saadetini elde etmek mümkün olabilir. Erdemleri kazanmaya çalışan nefis diğer taraftan da reziletlerden uzak durmaya gayret etmelidir. Erdemleri, ruha kazandırılan ve hayati önem arz eden kazanımlar olarak düşünürsek, her bir rezileti de ruha sıkıntı veren 'ur' mesabesinde sayabiliriz. 
İsfahani, insanların erdemleri kullanarak yetkinliğe ulaşmasında dört dereceden bahseder. Bunların ikisi inançla, ikisi fiille ilgilidir. İnançla ilgili olanlar; doğru inanç ve inandıklarını sağlam delillere dayandırmaktır. Fiille ilgili olanlar ise kötü davranışları iyileriyle değiştirebilmek ve bu iyi davranışlarla devamlı amel edebilmektir. Gerek insanın mahiyeti ve mutluluğun mahiyeti konusu incelenirken, gerekse erdemler ve reziletler incelenirken yönelinmiş olan tek bir amaç vardır ki; o da ebedi saadete ulaşabilmektir.
Anahtar Kelimeler: Ahlak Felsefesi, İslam Ahlak Felsefesi, Ragıb el-İsfahani, Mutluluk

Abstract:
There are targets in which the human thoughts and actions are directed. Real happiness which will never be lost, is the main aim. Isfahani described "The Happiness" as to get the happiness of the afterlife and to be close to Allah. When the human being is examined, it is seen that the human consists of soul and body. The happiness is linked to the soul from these two elements. Because "The Real Happiness" doesn't incur losses when is reached to itself. Also The Soul is infinite in the afterlife and  will not incur losses. On the other hand, the body is in deterioration. But this feature of the body does not make it worthless. As a matter of fact, the body is valuable because of the being  instrument of the soul. Although there are pleasures of the body nevertheless these are temporary. It is the infinite happiness that the soul has gained through the body.
Isfahani has placed "to  know his own self" first of all the knowledge. Only in this way the human may know his duties and responsibilities. Also The human knows how and how much have to use his thoughts, egos and angers  with his soul's knowledge's power. Isfahani's moral theory is based on the ability of mind. As long as the mind which is the cause of responsibility is strengthened,the right decision-making power increases. It is essential to run the evaluation function at all times. Because it is aimed to reach the truth with Sharia and to try to regulate our acts with our mind.
Wishing help  from The God after take of all the precautions is a sign that to be used the mind is really good. The path of  cleansing the self which is one of the most important tasks of the mind, educates the self through the mind with the guidance of the Quran. If The self is not educated, it will invalidate the gains of the mind. For such a person who has got a dominant self is able to do whatever he wants easily. İn this case mind's gains doesn't find any motion area. But, the education of self which mean is to oppose to own nature's wishes is quite difficult. At this point power of mind, though diffucult,  should be accepted as a principal. 	
Isfahani believes that commandments of religion play the 1st degree role with wisdom  to obtain the happiness. For this reason, it is important to consider the commandments in commandments of religion and to make them a property by making the worship and beautiful behaviors that are commanded by the religion.
Isfahani says that the perfect virtue and real happiness are gain  for the afterlife. To reach this level, you need to have the virtues of reason, chastity, valor and justice.The person gains a beautiful and strong character beceause of  these virtues. Thus, only it is possible for the person who can achieve this win the two world happiness. The self which works to be able to reach virtues on the other hand must stay away from any disgraces.  If we consider virtues as a gain for souls and they are vital achievements, each disgrace can be count the "cyst" which causes distress to the soul.
Isfahani  mentions four levels that the human can be reach to perfectation by using virtues. Two of these are related with beliefs and two to acts. Those related to belief are to rely on the right beliefs and real evidences. The ones related to acts are to change bad behaviors with good ones and always to be able to do this with good behaviors. Whether when is examined the subject of The human nature and nature of happiness or the virtues and disgrace, there is only  unique aim directed and this is to reach infinite happiness too.
Key Words: Moral Philosophy, Islamic Moral Philosophy, Ragib al-Isfahani, Happiness