İdarenin çevresel zararlardan doğan sorumluluğu
The responsibility of administration due to environmental harm
Yazar: ALİ CAN BULUT
Danışman: PROF. DR. GÜL ÜSTÜN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Çevre = Environment ; Çevre kirleticiler = Environmental pollutants ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; İdari sorumluluk = Administrative responsibility

Özet:
Sorumluluk hukuku ilke ve kuralları bağlamında çevrenin korunması görece yeni sayılabilecek geçmişine rağmen, çevrenin korunmasında başvurulan başlıca hukuki yollar arasında yer almıştır. Çevreyi kirleten faaliyetlerin birçoğunda devletin şu ya da bu şekilde imzasının olması konuyu özellikle idarenin sorumluluğu bağlamında incelemeye değer kılmaktadır. Bununla birlikte çevresel zararlardan sorumluluk, birçok yönüyle idarenin mali sorumluluğu bakımından inceleme konusu yapılan konulardan ayrılmaktadır. Öncelikle çevre kavramının özünde yer alan belirsizlik, meselenin hukukla kavranması bakımından son derece büyük bir problem olarak dikkati çekmektedir. Bu bağlamda, çalışmanın ilk bölümünde kavramsal bir sentez yapılarak, idare hukukunda özellikle de idarenin sorumluluğu konusunda çevre mefhumundan ne anlaşılması gerektiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu noktada ulusal ve uluslararası normlar ve yargı mercilerinin kararları ekseninde çevre ve çevresel zarar kavramları yorumlanmaya çalışılmıştır.
İdare Hukuku öğretisinde, çevresel zararlardan sorumluluğa ilişkin yapılan az sayıdaki çalışmada konunun bir bütün halinde ele alınmaması gerçeği göz önünde bulundurularak genel olarak benimsenen tümdengelim yöntemi yerine tümevarım yöntemi tercih edilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın ikinci bölümünde 2872 sayılı Çevre Kanunu ve çevreye ilişkin diğer mevzuat ayrımı yapılarak, sorumluluk konusu oluşturan parçalardan bir bütün oluşturulmaya çalışılmıştır. Ayrıca yine çalışmanın ikinci bölümünde, uluslararası anlaşmaların uygulanması ve yasama faaliyeti gibi özellik arz eden sorumluluk durumları incelenerek, idarenin çevresel zarardan kaynaklanan sorumluluğunu ortaya koyan tablo tamamlanmaya çalışılmıştır.
Çalışmanın son bölümünde ise çevresel zararların kendine özgü niteliğinden kaynaklanan sorunlar bağlamında idarenin sorumluluğunun şartları üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda ekolojik zararların nasıl tazmin edilebileceği ya da çevresel zararlara ilişkin olarak gözlemlenen nedensellik bağı sorunlarının nasıl çözümlenebileceği gibi sorulara cevap aranmaya çalışılmıştır. Diğer yandan, bu bölümde çevresel zarar kavramı, idarenin faaliyetlerine ilişkin geleneksel ayrım bağlamında kamu hizmeti ve kolluk faaliyetleri bağlamında da değerlendirilmiştir. Nihayet bu bölümde, uzun yıllardır gerek kamu hukuku gerekse özel hukuk çevrelerinde üzerinde durulan, idarenin sebep olduğu çevresel zararların hangi yargı kolunda görülmesi gerektiğine ilişkin tartışmalara yeni bir yorum getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In the context of the principles and rules of liability law, environmental protection has been one of the main legal remedies for environmental protection, despite its relatively new history. The state's signature in many of the activities that pollute the environment, makes it worth examining the issue, especially in the context of the legal liability of the administration. Besides, the responsibility for environmental damages differs from the general subjects examined in terms of financial responsibility of the administration in many aspects. First of all, the uncertainty that is at the core of the concept of environment draws attention as an extremely diffucult problem in terms of understanding the issue with law. In this context, by making a conceptual synthesis in the first part of the study, it has been tried to reveal what should be understood from the concept of environment in administrative law, especially about the responsibility of the administration. At this point, the concepts of environmental and environmental damage are tried to be interpreted in line with the national and international norms and decisions of the judicial authorities.
In the administrative law doctrine, instead of the deductive method generally adopted, the induction method was preferred in consideration of the fact that the subject was not handled as a whole in the few studies conducted on the responsibility for environmental damages. In this context, in the second part of the study, by making the distinction between Environment Law No. 2872 and other legislations related to the environment, it has been tried to create a whole from the parts that constitute the subject of responsibility. In addition, in the second part of the study, it is tried to complete the table that reveals the responsibility of the administration arising from environmental damage by examining the special responsibility situations such as the implementation of international agreements and legislative activity.
In the last part of the study, the conditions of the responsibility of the administration are emphasized in the context of the problems arising from the peculiar nature of environmental damages. In this context, we tried to answer questions such as how ecological damages can be compensated or how causality problems observed regarding environmental damages can be resolved. On the other hand, in this section, the concept of environmental damage has been evaluated in the context of traditional separation regarding the activities of the administration, in the context of public service and law enforcement activities. Finally, in this section, a new interpretation is tried to be made on the debates on which jurisdiction the environmental damages caused by the administration should be addressed in public and private law circles for many years.