Stratejik insan kaynakları yönetiminin organizasyon performansına etkisinde yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının rolü ve bir araştırma
The role of high performance human resources applications in the effect of strategic human resources management on organizational performance and a research
Yazar: ABDULLAH DİZDAR
Danışman: PROF. DR. FULYA AYDINLI KULAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal performans = Financial performance ; Karlılık = Profitability ; Performans = Performance ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Örgütsel performans = Organizational performance ; İnsan kaynakları = Human resources ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Bu çalışmada, İnsan Kaynakları (İK) stratejik ortak rolünün İK üst yöneticileri tarafından nasıl algılandığı ve organizasyon finansal performansına nasıl etki ettiği araştırılmaktadır. Ayrıca çalışmada yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının organizasyon finansal performansı üzerindeki aracı ve düzenleyici rolü de ortaya konmaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın ilk bölümünde strateji kavramı ile insan kaynakları yönetimi; ikinci bölümünde yüksek performanslı İK uygulamaları ile organizasyon finansal performansı boyutları kavramsal olarak ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise Borsa İstanbul'da (BİST) faaliyet gösteren işletmelerden (144 işletme) elde edilen verileri içeren bir araştırma yer almaktadır. Çalışmada ilk olarak söz konusu işletmelerin erişilebilen en üst düzey İK yöneticilerinden elde edilen verilerin geçerlilik ve güvenilirliği faktör analizi kullanılarak tespit edilmiştir. Daha sonra işletmelerin dört yıllık (2016, 2017, 2018 ve 2019) finansal tablolarından elde edilen ortalama aktif kârlılığı (ROA: Return on Assets), özsermaye kârlılığı (ROE: Return on Equity) ve EBITDA/(Net Satışlar) verileri elde edilmiştir. Elde edilen veriler oluşturulan hipotezlere göre Pearson korelasyon, hiyerarşik regresyon, basit ve çoklu doğrusal regresyon kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre İK stratejik ortak rolünün, EBITDA/(Net Satışlar) organizasyon finansal performans boyutu üzerinde etkili olduğu; fakat aktif kârlılığı ve özsermaye kârlılığı üzerinde etkili olmadığı görülmüştür. Yine İK stratejik ortak rolünün yüksek performanslı İK uygulamaları üzerindeki etkisi ortaya konmuştur. Ayrıca yüksek performanslı İK uygulamalarının (YPİKU) aktif kârlılığı, özsermaye kârlılığı ve EBITDA/(Net Satışlar) üzerinde etkili olmadığı görülmüştür. İK stratejik ortak rolünün organizasyon finansal performansı üzerindeki etkisinde yüksek performanslı İK uygulamalarının aracı veya düzenleyici rolü görülmemiştir.

Abstract:
This study investigates how the strategic partner role of Human Resources (HR) is perceived by HR top managers and how it affects the financial performance of the organization. In addition, the study reveals the mediator or moderator role of high-performance human resources practices on the financial performance of the organization. In this context, in the first part of the study, the concept of strategy and Human Resources Management; in the second part, high-performance HR practices and the dimensions of the financial performance of the organization are discussed conceptually. In the last part of the study, a research containing data obtained from enterprises (144 enterprises) dealt in Borsa Istanbul (BIST) is included. In the study, firstly the validity and reliability of the data obtained from the most senior HR managers of the subject enterprises were determined using factor analysis. Then, the average Return on Assets (ROA), Return on Equity (ROE) and EBITDA/(Net Sales) data collected from the four-year (2016, 2017, 2018 and 2019) financial statements of the companies were obtained. The data collected were analyzed using the Pearson correlation, hierarchical regression, simple and multiple linear regression analyses according to the hypotheses generated. According to research results, it was found that HR's strategic partner role has an impact on EBITDA/(Net Sales) financial performance dimension of the organization, but not on return on assets and return on equity. Again, the impact of the HR strategic partner role on high-performance HR applications were demonstrated. In addition, high-performance HR practices (HPHRP) were not found to have an effect on return on assets, return on equity and EBITDA/(Net Sales)  . No mediator or moderator role of high-performance HR practices has been seen in the impact of HR strategic partner role on organizational financial performance.