Ana dili Türkçe ders kitapları ile iki dillilere Türkçe öğretimi ders kitaplarının okunabilirlik yönünden karşılaştırılması
Comparison of Turkish education textbooks used for native Turkish speakers and bilinguals in terms of readability
Yazar: SEDA ACAR
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN KARAKUŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Okunabilirlik = Readability ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
Bu araştırmada ana dili Türkçe ders kitapları ile iki dillilere Türkçe öğretimi ders kitaplarının okunabilirlik yönünden karşılaştırılması amaçlanmıştır. Betimsel tarama yönteminin kullanıldığı çalışmada 5. Sınıf Türkçe ders kitabı (Anıttepe Yayıncılık), 6. Sınıf Türkçe ders kitabı (Ekoyay Yayıncılık), 7.Sınıf Türkçe ders kitabı (Özgün Yayıncılık) ve 8. Sınıf Türkçe ders kitabı (MEB Yayınları) ile Türkçe ve Türk kültürü 5,6,7 ve 8. seviye ders kitapları (MEB Yayınları) içerisindeki 277 metin incelenmiştir. Metinler bilgilendirici ve öyküleyici olarak gruplandırılmıştır. Şiir ve dinleme metinleri kapsam dışında tutulmuştur. Okunabilirlik düzeylerinin belirlenmesinde Ateşman (1997), Çetinkaya-Uzun (2010) ve Bezirci- Yılmaz (2010) okunabilirlik formülleri kullanılmıştır. Değerlendirme esnasında metinlerin toplam hece sayısı, toplam sözcük sayısı, toplam cümle sayısı, hece olarak ortalama sözcük uzunluğu, sözcük olarak ortalama cümle uzunluğu, ortalama kelime sayısı, üç heceli kelime sayısı, dört heceli kelime sayısı, beş heceli kelime sayısı ve altı heceli kelime sayısı değişkenleri hesaplanmıştır. Bu değişkenler kullanılarak okunabilirlik formülleriyle yapılan hesaplamalar sonucunda incelenen kitapların hiçbirinde metinlerin okunabilirlik özelliklerine göre kolaydan zora doğru sıralanmadığı ve tüm kitaplarda bilgilendirici metinlerin okunabilirlik açısından öyküleyici metinlerden daha zor olduğu tespit edilmiştir. Ateşman formülüne göre Türkçe 5,6 ve 7. sınıf ders kitapları ile TTK 5. seviye ders kitabı kolay; Türkçe 8. sınıf ders kitabı ile TTK 6,7 ve 8. seviye ders kitapları ise orta güçlüktedir. Çetinkaya-Uzun formülüne göre Türkçe ve TTK ders kitaplarının tamamı eğitsel düzeydedir. Bezirci-Yılmaz formülüne göre ise Türkçe 5 ve 6. sınıf ders kitapları ile TTK 5. seviye ders kitabı lise; Türkçe 7 ve 8. sınıf ders kitapları ile TTK 6 ve 7. seviye ders kitapları lisans; TTK 8. seviye ders kitabı ise akademik düzeydedir. Ateşman ve Çetinkaya-Uzun formüllerine göre okunabilirliği en kolay kitap TTK 5. seviye ders kitabıdır. Bezirci-Yılmaz formülüne göre ise Türkçe 5. sınıf ders kitabının okunabilirliği en yüksektir. Her üç formüle göre de okunabilirliği en güç kitap TTK 8. seviye ders kitabıdır.

Abstract:
The study aims to compare the Turkish coursebooks for native Turkish speakers and bilinguals in terms of readability. In the study using a descriptive survey model, 277 texts involved in the 5th-grade Turkish coursebook (Anıttepe Publishing), 6th-grade Turkish coursebook (Ekoyay Publishing), 7th-grade Turkish coursebook (Özgün Publishing), 8th-grade Turkish coursebook (Ministry of National Educatio- MNE Publishing), and Turkish and Turkish culture (TTC) coursebooks for 5, 6, 7, and 8th grades (MNE Publishing) have been examined. The texts are classified as descriptive and narrative. Poetry and texts for listening are excluded. The readability levels of the texts are determined based on the readability formulas of Ateşman (1997), Çetinkaya-Uzun (2010), and Bezirci-Yılmaz (2010). Under the assessment, the variables such as the total number of syllables, words, and sentences, the average word length in syllables, the average sentence length in words, the average number of words, the total number of three, four, five, six-syllables words have been calculated. The calculations based on the readability formulas using the listed variables show that the texts are not ordered from easy to difficult in terms of their readability in none of the books examined. Also, it is found that the readability of the descriptive texts is more complicated than the readability of the narrative texts. According to the formula of Ateşman, the Turkish coursebooks for 5, 6, and 7th grades and the 5th-grade TTC coursebooks are found to be easy, while the 8th-grade Turkish coursebook and the TTC coursebooks for 6, 7, and 8th-grades are moderate in terms of readability. All Turkish and TTC coursebooks are pedagogic level based on the formula of Çetinkaya-Uzun. On the other hand, the Bezirci-Yılmaz formula implies that the Turkish coursebooks for 5th and 6th grades and the 5th-grade TTC coursebooks are at the high school level. The same formula suggests that 7th and 8th-grade Turkish coursebooks and the TTC coursebooks for the 6th and 7th grades are in the bachelor level while the 8th-grade TTC coursebook is in the academic level. The easiest book in terms of readability is the 5th-grade TTC coursebooks according to the formulas of Ateşman and Çetinkaya-Uzun. However, the Bezirci-Yılmaz formula indicates that the 5th-grade Turkish coursebook is the easiest one in terms of readability. Finally, all formulas suggest that the most difficult book in readability is the 8th-grade TTC coursebook.