Konya ili süt sığırcılık işletmelerinde karlılık ve verimlilik analizleri ile işletmelerin üretim ve pazarlama sorunları
The Analysis of profitability and productivity of dairy cattle enterprises in Konya province and their production and marketing problems
Yazar: AYTEKİN GÜNLÜ
Danışman: PROF.DR. ENGİN SAKARYA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvancılık İşletme Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Karlılık = Profitability ; Sığırlar = Cattles ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Konya İli Süt Sığırcılık İşletmelerinde Karlılık ve Verimlilik Analizleri İle İşletmelerin Üretim ve Pazarlama Sorunları Bu araştırmada, Konya ili süt sığırcılık işletmelerinin karlılık ve verimlilikleri ekonometrik model yardımıyla analiz edilerek, kaynak kullanımında etkinliğin artırılması için alınması gerekli önlemlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın materyalini Konya ili ve ilçelerinden tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 135 işletmenin 1995 -1996 yılı verileri oluşturmuştur. Veriler Cobb-Douglas tipi üretim fonksiyonu, ekonomik rantabilite ve rantabilite faktörü rasyoları yardımıyla değerlendirilmiştir. İşletmeler, hem ölçeklerine göre hemde ilçeler bazında incelenmişlerdir. Araştırmada maliyeti oluşturan masraf unsurları arasında; yüzde 49.99 ile yem ilk sırayı almakta, bunu yüzde 32.78 ile işçilik, yüzde 7.18 ile amortisman giderleri, yüzde 4.69 ile veteriner hekim- ilaç giderleri, yüzde 3.93 ile diğer giderler ve yüzde 1.41 ile bakım onarım giderlerinin izlediği bulunmuştur. İşletme gelirleri arasında 1995 yılında; yüzde olarak süt satış gelirleri 62.04, buzağı gelirleri 25.27, envanter kıymet artışı 10.98 ve gübre geliri ise, 1.71 olarak tesbit edilmiştir. 1996 yılında bu değerler sırasıyla % 51.52, 17.98, 31.95 ve 0.82 olarak bulunmuştur. Ortalama süt verimleri 1995 yılında 3530, 1996 yılında 3260 litre olarak tesbit edilmiştir. Ekonomik rantabilite 1995 yılında -5.46, rantabilite faktörü -13.08 olarak hesaplanırken 1996 yılında bu değerler sırasıyla 30.14 ve 34.75 olarak bulunmuştur. 1995 yılında büyük ölçekli işletmeler, 1996 yılında ise orta ölçekli işletmeler daha karlı bulunmuştur. Çoklu regresyon analizi sonuçlarına dayanarak; girdi unsurlarının MDP değeri yemde 0.81, işçilikte 0.91, amortismanlarda 6.30, veteriner hekim sağlık giderlerinde 1.84, bakım-onarım giderlerinde -5.63 ve diğer giderlerde 5.73 olarak bulunmuştur. İl'de ölçeğin verimi 1.076 olarak tesbit edilimiştir. İl'de süt sığırcılık işletmelerinde süt üretiminde kullanılan girdilerin optimum seviyeden uzak kullanıldığı, diğer bir ifadeyle kaynakların kar maksimizasyonuna imkan sağlayan denge noktasından uzak olduğu anlaşılmıştır. Pazarlama ve örgütlenmedeki yetersizlikler rasyonelleşmeyi olumsuz yönde etkileyen diğer önemli nedenlerdir.Anahtar Kelimeler: Süt Sığırcılığı, Karlılık, Verimlilik, Cobb-Douglas, Pazarlama

Abstract:
The Analysis of Profitability and Productivity of Dairy Cattle Enterprises in Konya Province and Their Production and Marketing Problems This study was carried out to determine the profitability and productivity measures to be taken up in order to increase the optimum level in resource usage by analyzing the econometric model using the result of the dairy cattle enterprises in Konya. The research included data from 135 dairy cattle enterprises selected layer randomly in Konya and it's province between 1995 and 1996. Data were analyzed by the Cobb-Douglas production function and economic rantability and rantability factor ratios. Enterprises were evaluated according to the both scale and the province bases. Cost factors which were estimated the total cost in research follow as: 49.99 % in feed, 32.78 % in labour, 7.18 % in depreciation cost, 4.69 % in veterinary services, 1.41 % in maintenance cost and 3.93 % in other costs. Income distributions occured in these enterprises in 1995 were as follows; milk sales, calf, inventory value increases, manure revenues, 62.04 %, 25.27 %, 10.98 %, 1.71 %, respectively. These values were estimated, 51.52%, 17.98 %, 31.95 %, and 0.82 %, in 1996 respectively. The average milk production was determined to be 3530 L and 3260 L in 1995 and 1996 respectively. The ratios of economic rantability were estimated to be -5.46 and 30.14. Rantability factor ratios were -13.08 and 34.75 for 1995 and 1996 respectively. Large scale enterprises had more profit in 1995 while those of medium scales were higher profit in 1996. According to the results of multiple regresion analysis, the Marginal Value Productivity of input factors at feed, labour, depraciation costs, veterinary services, maintanence costs and the other costs were 0.81; 0.91; 6.30; 1.84; -5.63 and 5.73 respectively. Returns to scale in Konya was 1.076. It was concluded that the effectiveness of resource usage of input factors which are used throughout the production period in dairy cattle enterprises in the province was inefficient, in other words, resource usage point was far away from the equilibrium point of profit maximization. Insatisfactory marketing and organization are of the other important causes affecting negatively to the rationalizationKey words: Dairy cattle, Productivity, Profitability, Cobb-Douglas, Marketing