Ratlarda soğuk stresinin tiroid bezi üzerine etkileri
Effects of cold stress on thyroid gland in rats
Yazar: ÇİĞDEM ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. ZEKERİYA ÖZÜDOĞRU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Anatomi = Anatomy ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Soğuk = Cold ; Soğuk stresi = Cold stress ; Sıçanlar = Rats ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones ; Tiroksin = Thyroxine

Özet:
Bu çalışmada 24 haftalık, 200-220 gr ağırlığında 48 adet (12 erkek ve 12 dişi) Sprague-Dawley ırkı rat kullanıldı. Denekler her biri 24 rattan oluşan iki gruba ayrıldı. Gruplardan birincisi 12 erkek ve 12 dişiden oluşan kontrol grubu, diğeri ise yine aynı sayıda erkek ve dişi kullanılan soğuk stres uygulanan grup olarak düzenlendi. Kontrol grubundaki hayvanlara herhangi bir işlem uygulanmazken, stres uygulanan gruptaki materyallere 2 saat süreyle 4-60C soğuk uygulanarak deneklerde stresin oluşması sağlandı.Çalışmanın sonunda elde edilen bulgular hem morfolojik olarak incelendi, hem de her bir grup için elde edilen kan serum T3 ve T4 hormon düzeyleri ve folikül genişlikleri belirlenerek, istatistiksel analiz yapıldı.Çalışmada stres grubundaki erkek ratlara ait tiroit foliküllerinde materyallerde kolloid miktarının bazı bölgelerde kısmen azaldığı, bazı foliküllerde ise tamamen kaybolduğu gözlenirken; epitel hücrelerinin sınırlarının belirsizleştiği, nükleus çaplarının arttığı ve bu epitel hücrelerinin şekillerinin bozulduğu görüldü. Aynı gruptaki dişilerde kolloid miktarının erkeklere oranla daha fazla olduğu, nükleuslarının ise daha küçüldüğü tespit edildi.Foliküler üzerine yapılan değerlendirmelerde hücre çapının strese bağlı olarak kontrol grubuna göre erkek ve dişilerin her ikisinde de çok belirgin bir seviyede düşüş gösterdiği ve bu sonucun istatistiksel olarak çok önemli olduğu belirlendi (P<0,01).Yapılan çalışmada uygulanan soğuğun, deney grubunda T3 düzeylerini arttırmasına rağmen bu farklılığın istatistiksel olarak önemli tespit edildi (P>0,05). T4 değerlerinde ortaya çıkan sonuçlarda ise T4'ün strese bağlı olarak kontrol grubuna göre düşüş gösterdiği ve bu düşüşün istatistiksel olarak önemli olduğu bulundu (P<0,05).Ayrıca, deney grubunda ölçülen T3 ve T4 değerlerinin cinsiyete bağlı değişimi incelendiğinde T3 değerinin dişilerde, T4 değerinin ise erkeklerde daha yüksek olduğu saptandı.Dişilerde kontrol grubuna göre stresli grupta T3 ve T4 hormonlarının her ikisininde düzeylerinde bir düşüş olduğu tespit edilirken, erkeklerde kontrol grubuna göre stresli grupta T3 ve T4 hormon düzeylerinde bir artış olduğu belirlendi.Sonuç olarak; elde edilen bulguların genellikle literatür bilgileri destekler nitelikte olmasına rağmen bazı farklılıklar da tespit edilmiştir. Bu farklılıkların hayvanların yaş, cinsiyet, çevre, bakım ve beslenme gibi faktörlerden kaynaklanabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
In this study 24 weeks-old 200-220 gr 48 male and female Sprague-Dawley race rat was used. Rats separated into two groups each of which consists of 24 rats. First group was structured as 12 male and 12 female control group, and the other group was cold stress applied group in the same number male and female. Stress was provided by applying of 4-6 degree cold to animals in the stress applied group, while no process applied to animals in the control group.Findings obtained at the end of the study were investigated both morphologically and statistical analysis was performed by identifying T3 and T4 blood serum hormone levels which were obtained from each group and by identifying follicle cell dimension.In the study, it was observed that; in male materials of the stress group colloid quantity declined from place to place in some areas, borders of epithelial cells becoming indistinct while colloid completely disappearing in some of the follicles, and nucleus increase in size and forms of these epithelial cells deformed. It was also observed that females have more colloid quantity respect to males in the same group, and their nucleus size slightly decreased.In the assessments performed on follicle cells it was determined that diameter of cell decreased depending on stress in a significant level respect to control group, and it was also determined that this result is statistically significant. (P<0,01).Statistically there was no change in T3 level related to stress though cold stress causes an increase in T3 level in stressed group (P>0,05). T4 levels decreased respect to control group and this decrease was statistically significant (P<0,05).Furthermore, it was determined that in the stressed group T3 values of females higher than of males compared to T3 and T4 values measured at stressed group, and T4 values of males higher than of females.It was determined that in males of stressed group there was an increase in T3 and T4 levels compared to control group while there was an decrease both T3 and T4 levels of female of stressed group compared to control group.In conclusion, although in general present findings are accord with literature there were some differences. These differences were possibly originated from factors such as age, sex, environment and husbandry of animals.