Aile hekimliği anabilim dalı kadınların serviks kanseri risk durumları ve risk algısı ile serviks kanser taraması yaptırmaları arasındaki ilişki
The relationship between women's cervical cancer risk status and risk perception and their cervical cancer screenings
Yazar: HAYAL DEMİR
Danışman: PROF. DR. AZİZE DİLEK GÜLDAL ; UZMAN MAKBULE NESLİŞAH TAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female ; Genital neoplazmlar-kadın = Genital neoplasms-female ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk algılaması = Risk Perception ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Uterin servikal hastalıklar = Uterine cervical diseases ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, kadınların serviks kanseri risk durumları ve risk algıları ile serviks kanser
taraması yaptırmaları arasındaki ilişkisini saptamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel analitik desendeki bu çalışma, 2021 Nisan tarihinde Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp
Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı olan ve çalışma
kriterlerine uyan 30-65 yaş arası 600 katılımcı ile yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak
katılımcıların demografik bilgilerine ve risk faktörlerine yönelik sorular içeren araştırmacı tarafından
literatür taranarak hazırlanan "Sosyodemografik ve Sağlık Özellikleri Veri Formu" ve kadınların rahim
ağzı kanseri ve taraması yaptırmaya yönelik tutum ve davranışları ile ilgili sağlık inançlarının
değerlendirilmesi amacıyla Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği
kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ve analizinde IBM SPSS (The Statistical Package for
Social Sciences) 24.0 istatistik paket programı kullanılmış; ki-kare, t-testi, korelasyon ile ANOVA
testi yapılmıştır. p değeri <0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 43,59±10,03; tarama yaptıran kadınların
büyük kısmının yaş ortalamasının 41-55 yaş aralığında olduğu (%36,6); %86,2'sinin rahim ağzı
kanseri tarama yöntemleri (Pap smear, HPV ve vb.) hakkında bildiği, %71,2'sinin rahim ağzı kanseri
taraması yaptırdığı bulunmuştur. Kadınların %72,3'nün rahim ağzı kanseri bireysel risk algısını orta, %20'sinin düşük, %7,7'sinin yüksek olarak algıladığı bulunmuştur. Çalışmanın sonuçları tarama
yaptıran kadınların rahim ağzı kanseri bireysel riskini yüksek; tarama yaptırmayanların ise riskini
düşük düzeyde algıladığını; toplam risk puanı yüksek olanların (7,46±2,29) risk puanı düşük olanlara
(6,78±2,48) göre daha fazla tarama yaptırdığını göstermiştir. Toplam risk puanı ile rahim ağzı kanseri bireysel risk algısı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmemiştir (p>0,326). Tarama yaptıran kadınların Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçek alt maddelerinin tümünün puan ortalaması yüksek (sırasıyla 34,09±5,84; 24,40±5.98; 8,26±2,42;
9,22±3,20); tarama yaptırmayanların engel algısı puan ortalaması yüksek (41,23±9,65) bulunmuştur.
Bireysel risk algısı yüksek kadınların yarar ve motivasyon, önemseme/ciddiyet, duyarlılık, sağlık
motivasyon algısı puan ortalaması yüksek (sırasıyla 36,04±4,2; 35,43±11,69; 27,63±5,79; 10,2±2,64);
risk algısı düşük kadınların engel algısı puan ortalaması yüksek bulunmuştur (10,21±3,22).
Sonuç: Çalışmamızda; kadınların serviks kanseri risk faktörleri ve bireysel risk algısı ile serviks
taraması yaptırma durumu arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the relationship between women's cervical cancer risk
status and risk perceptions and cervical cancer screening.
Method: This cross-sectional analytical study was conducted with 600 participants aged 30-65 years,
who met the study criteria and were registered to Dokuz Eylul University Faculty of Medicine,
Department of Family Medicine Education Family Health Centers in April 2021. As data collection
tools were used, "Sociodemographic and Health Characteristics Data Form" prepared by the researcher
by scanning the literature, which includes questions about the demographic information and risk factors of the participants, and "Cervical Cancer and Pap Smear Test Health Belief Model Scale" to evaluate women's health beliefs about cervical cancer and their attitudes and behaviors towards screening. In the analysis and evaluation of research data IBM SPSS (The Statistical Package for Social Sciences) 24.0
was utilised and chi-square, t-test, correlation, and ANOVA test were conducted. P-value <0.05 was
accepted statistically significant.
Findings: İt was found that, the mean age of the women participants in the study was 43.59±10.03;
most of the women who had screening was between the ages of 41-55 (36.6%); 86.2% of them knew
about cervical cancer screening methods (Pap smear, HPV etc.); 71.2% of them had cervical cancer
screening. It was found that 72.3% of women perceived the individual risk perception of cervical
cancer as medium, 20% as low and 7.7% as high. The results of the study showed that women who
have had screening have a higher individual risk of cervical cancer; on the other hand, those who do
not have screening perceive their risk at a low level; those with a high total risk score (7.46±2.29) had more screening than those with a low-risk score (6.78±2.48). There was no statistically significant
difference between the total risk score and the individual risk perception of cervical cancer (p>0.326). İt was found that, the mean score of all sub-items of the Cervical Cancer and Pap Smear Test Health Belief Scale was high (respectively 34.09±5.84; 24.40±5.98; 8.26±2.42; 9.22±3.20) woman who have been screened; the mean score of perception of disability was high (41.23±9.65) woman who did not scan. İt was found that, women with a high perception of individual risk have a high mean score of benefit and motivation, care/severity, sensitivity and health motivation (respectively 36.04±4.2; 35.43±11.69; 27.63±5.79; 10.2±2.64); women with low risk perception had a high mean score of disability perception (10.21±3.22).
Results: In the study, it was found that, significant differences between women's cervical cancer risk factors and individual risk perception and the status of having cervical screening.