Yoğun bakım hastalarında braden basınç yarası risk değerlendirme ölçeği ile perfüzyon indeksi ölçümlerinin karşılaştırılması
Comparison of braden pressure wound risk assessment scale and perfusion index measurement in intensi̇ve care patients
Yazar: HÜSEYİN EMRE YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURDAN GEZER
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Braden ölçeği = Braden's scale ; Perfüzyon = Perfusion ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, Braden Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği (BBYRDÖ) ile perfüzyon indeksi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yarı deneysel olarak yapılmıştır.
Araştırma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi yetişkin yoğun bakımlarda, 1 Temmuz 2017 – 1 Aralık 2018 tarihleri arasında yatan 48 hasta ile yapılmıştır. Araştırma verileri;  Hasta Tanıtım Formu, BBYRDÖ, Nutrisyonel Beslenme Riski Değerlendirme Ölçeği, Glaskow Koma Skalası (GKS), Aphache II skorlaması (Sağlık Bakanlığının online modülü kullanıldı), Massimo SET® (perfüzyon indeksi ölçümü için) cihazı kullanılarak toplanmıştır. Literatür bilgileri ışığında 3 aşamada uygulanan çalışmada (hastanın yoğun bakıma yattığı ilk gün, 48 saat ve 96 saat sonra) ilk gün, veri toplama formundaki tanımlayıcı ve klinik ( medikal tedavi, varsa solunum desteği şekli, laboratuvar bulguları, vital parametreler) veriler, NRS-2002 ile beslenme durumu ve riski, BBYRDÖ ile basınç yarası riski, Apache II skoru, GKS ile bilinç durumu ve Massimo SET® cihazı ile de perfüzyon indeksi ölçülmüş ve kaydedilmiştir. İkinci ve üçüncü gün de tanımlayıcı veriler hariç diğer tüm veriler tekrar uygulanmış ve kaydedilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Q-Q Plot çizimi (n>20) ve Kolmogorov-Smirnov (K-S) Testi (n>35 ve p>0,05) ile incelenmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare ve korelasyon testleri ile analiz edilmiştir. Sonuçlar % 95'lik güven aralığında,  p<0,05 düzeyinde anlamlı kabul edilmiştir.
Çalışmada BBYRDÖ skorları ile perfüzyon indeksi ölçüm sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. BBYRDÖ skoru düşük olan hasta grubunun perfüzyon indeksi ölçüm sonuçları da anlamlı derecede düşük çıkmıştır. Hastaların yaşları ile perfüzyon indeksi ölçüm sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı fakat BBYRDÖ skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. BBYRDÖ skoru sonucuna göre çok riskli ve orta derece riskli olan hasta gurubunun (% 76,7) 61 yaş ve üzeri hastalar olduğu görülmektedir. Hastaların ventilasyon türü ile BBYRDÖ skorları ile perfüzyon indeksi ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmış olup, invaziv ve noninvaziv ventilasyon tedavisi alan hasta grubunun BBYRDÖ skoruna göre çok riskli oldukları ve perfüzyon indeksi ölçümlerinin düşük olduğu saptanmıştır. Her üç ölçüm gününde de perfüzyon indeksi ve BBYDÖ ile GKS skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Perfüzyon indeksi ölçüm sonucu düşük hasta grubunun düşük oranlarla, perfüzyon indeksi ölçüm sonucu normal olan hasta grubunun da yüksek oranlarla GKS'ye göre oryante olduğu, BBYRDÖ skoruna göre basınç yarası riski olmayan hasta grubunun yüksek oranlarla, BBYRDÖ skoruna göre çok riskli hasta grubunun da düşük oranlarla GKS'ye göre oryante olduğu saptanmıştır. Hastaların Apache II puanı ile BBYRDÖ skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü orta düzeyde ilişki olduğu; BBYRDÖ puanı azaldıkça Apache II puanı attığı saptanmıştır. Yine aynı şekilde Apache II puanı ile perfüzyon indeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü zayıf düzeyde bir ilişki olduğu; Perfüzyon indeksi ölçüm sonucu yükseldikçe Apache II puanının düştüğü saptanmıştır. Vital parametreler, laboratuvar bulguları, beslenme türü ve riski, uygulanan medikal tedavi ile BBYRDÖ skorları ve perfüzyon indeksi ölçüm sonuçları arasında istatistiksel bir ilişki saptanmamıştır. 
Araştırmamızda BBYRDÖ ile Perfüzyon indeksi arasında bir ilişki olduğu ve yoğun bakım uygulamalarında rutin takipte Basınç Yaralarını öngörmede kullanılabilir olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Basınç Yarası, Braden, Perfüzyon İndeksi, Yoğun Bakım

Abstract:
The research was conducted semi-experimentally to determine the relationship between Braden Pressure Wound Risk Assessment Scale and perfusion index.
The reserarch was conducted with 48 patients hospitalized between July 1, 2017 - December 1, 2018 in adult intensive care units of Aydın Adnan Menderes University Practice and Research Hospital. Research data were collected by using the Data Collection Form, The Braden Scale for Predicting Pressure Sore Risk (BSPPSR), Nutritional Risk Assessment Scale, APACHE II Scoring System (Online module of the Ministry of Health was used) and Massimo SET® device (for perfusion index measurement). In the study applied in three stages (on the first day of hospitalization, 48 hours and 96 hours later),  the descriptive and clinical data (medical treatment, respiratory support if any, laboratory findings, vital parameters, GCS) were measured and recorded on the first day using the data collection form, nutritional status and risk by using NRS-2002, the risk of pressure sores by using BSPPSR, the perfusion index by using  the APACHE II Scoring System and the Massimo set® device. On the second and third days, all data except the descriptive data were remeasured and recorded. The normal distribution of the data was analyzed by Q-Q Plot (n>20) and Kolmogorov-Smirnov (K-S) Test (n>35 and p>0.05). The data were analyzed with descriptive statistics, Chi-square and correlation tests. The results were accepted as significant at 95% confidence interval and at p<0.05.
A statistically significant relationship was found between BSPPSR scores and perfusion index measurement results. The results of the perfusion index of the patient group with low BSPPSR score were also significantly lower. There was no statistically significant relationship between age of patients and perfusion index measurement results, but there was a statistically significant relationship between BSPPSR scores. According to the results of the BSPPSR score, patients with very high risk and moderate risk group (76.7%) were 61 years of age and over. There was a statistically significant relationship between the ventilation type of patients and their BSPPSR scores and perfusion index measurements. It was found that the patient group receiving invasive and noninvasive ventilation treatment had a very high risk according to the BSPPSR score, and that their perfusion index measurements were low. On all three measurement days, there was a statistically significant relationship between perfusion index and BSPPSR and GCS scores. It was found that the patients with low perfusion index were orientated with low rates according to GCS, and the patient group with normal perfusion index was orientated with high rates. According to the BSPPSR score, the patient group with no risk of pressure sore was orientated with high rates according to GCS, and patient group with very high risk was orientated with low rates. There was a statistically significant negative correlation between Apache II score and BSPPSR score, and as the BSPPSR score decreased, Apache II score increased. Again, there was a statistically significant weak correlation in negative direction between Apache II score and the perfusion index, and as the result of the perfusion index measurement increased, Apache II score was found to decrease. There was no statistically significant relation between vital parameters, laboratory findings, nutrition type and risk, medical treatment applied, and BSPPSR scores and perfusion index measurement results. 
In our study, it was found that there was a relationship between BSPPSR and Perfusion index, and that it could be used to predict Pressure Sores during routine follow-up in intensive care applications.

Keywords: Braden, Intensive Care, Perfusion Index, Pressure Sore