Varoluşçu teoloji açısından insan özgürlüğü problemi
The problem of human freedom from the perspective of existential theology
Yazar: HALİS ÇAVUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÇETİN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Varoluşçuluk, insanın varoluşunun anlamını ve amacını kendi seçimleriyle, özgür
iradesiyle, kararlarıyla ve eylemleriyle belirlediği felsefi bir akım olarak karşımıza
çıkmaktadır. Bu akıma göre, insan önce var olur veya dünyaya gönderilir, sonra kendi
belirlediği ve istediği minval üzere kendi özünü, kim olduğunu ve ne yapmak istediğini
belirlemektedir. Ayrıca varoluşçu felsefe, insanın bu pratik eylemlerinde, teolojik
inançlarında, ontolojik serüveninde ve teorik söylemlerinde özgür olduğunu ifade
etmesinin yanı sıra, insanın sorumlu bir varlık olduğunu da vurgulamaktadır.
Varoluşçu teoloji, insanın varoluşunun anlamını ve amacını, Tanrı ile ilişkisi
bağlamında ele alan ve bu konuyu teolojik açıdan yeniden düşünme ve tanımlama
imkânı sunan bir teolojik anlayıştır. Varoluşçuluk, varlığın ontolojik pozisyonlarını
kendi seçimleriyle ve eylemleriyle oluşturduğunu savunurken teoloji, Tanrı'nın
varlığını ve insanla olan ilişkisini konu alan bir disiplindir. Felsefe ise bunlardan farklı
olarak, varlık ve bilginin temellerini araştıran bir disiplin olarak kendisini daha çok
göstermektedir. Varoluşçu teoloji, bu üç disiplinin kesişim ve birleşim noktalarını bir
araya getirerek, insanın varoluşunun anlamını ve amacının ontolojik yönünü Tanrı ile
ilişkisi bağlamında yeniden değerlendirmeye çalışmaktadır. Bunun yanı sıra varoluşçu
teoloji, ontolojinin metafizik yönüne de katkıda bulunduğundan dolayı ontolojinin
metafizik yönünü yeniden düşünmemize yardımcı olmaktadır. Bunlardan farklı olarak
teist varoluşçu filozoflar, varoluşun bir anlamı ve amacı olduğunu, bu anlamı ve
amacın Tanrı'da bulunduğunu savunurlar. Teist olmayanlar ise, varoluşun bir anlamı
ve amacı olmadığını, insanın kendi anlamını ve amacını yaratması gerektiğini savunur.
Varoluşçu teoloji, bu farklı yorumları bir araya getirerek, filozof ve teologlara insan
hayatını, varlığın ontolojik serüvenini, dini inançların teolojik yorumlarını ve bunlar
arasındaki ilişkiyi yeniden ortaya koymaya çalışan bireyler için önemli bir perspektif
sunmaktadır.
Varoluşçu teoloji, insanın özgür bir varlık olduğunu ve bu özgürlüğün sayesinde kendi
varoluşunun anlamını ve amacını seçebileceğini savunur. Varoluşçu teologlar,
özgürlüğü çeşitli şekillerde yorumlamışlardır, ancak ortak noktaları özgürlüğün,
insanın varoluşunun ayrılmaz bir parçası olması ve insanın sorumluluğuyla birlikte ele
alınması gerektiğidir. Örneğin; Kierkegaard, Tanrı'ya teslimiyet neticesinde emre itaat
olarak görmekte, Jaspers, Tanrı ile insan arasındaki iletişim bağı olarak yorumlamakta,
Marcel, Ben ve Kutsal Sen arasındaki ilişki ile ortaya çıkan bir bağlanma durumu
olarak açıklamakta ve Tillich, ise özgürlüğü, sembolik teoloji ve sınırlılık durumu
bağlamında insanın sınırlı bir özgürlüğe sahip olduğunu düşünmektedir.
Anahtar kelimeler: Varoluşçuluk, Teoloji, Özgürlük, Tanrı, Ontoloji, İnsan, Varlık,

Abstract:
Existentialism is a philosophical movement in which human beings determine the
meaning and purpose of their existence through their own choices, free will, decisions
and actions. According to this movement, man first comes into existence or is sent into
the world, and then determines his own essence, who he is and what he wants to do in
the manner he determines and wants. Existentialist philosophy also emphasizes that
human beings are free in their practical actions, theological beliefs, ontological
adventures and theoretical discourses, as well as emphasizing that human beings are
responsible beings.
Existential theology is a theological understanding that deals with the meaning and
purpose of human existence in the context of its relationship with God and offers the
opportunity to rethink and redefine this issue theologically. Existentialism argues that
beings form their ontological positions through their own choices and actions, while
theology is a discipline that deals with the existence of God and His relationship with
human beings. Philosophy, on the other hand, is a discipline that investigates the
foundations of being and knowledge. Existential theology, by bringing together the
intersection and convergence points of these three disciplines, seeks to re-evaluate the
ontological aspect of the meaning and purpose of human existence in the context of its
relationship with God. In addition, since existential theology contributes to the
metaphysical aspect of ontology, it helps us rethink the metaphysical aspect of
ontology. Unlike these, theistic existentialist philosophers argue that existence has a
meaning and purpose, and that this meaning and purpose are found in God. Nontheists, on the other hand, argue that existence has no meaning and purpose and that
human beings must create their own meaning and purpose. By bringing together these
different interpretations, existential theology offers philosophers and theologians an
important perspective for individuals who seek to reconstruct human life, the
ontological adventure of being, the theological interpretations of religious beliefs and
the relationship between them.
Existential theology argues that the human being is a free being and through this
freedom can choose the meaning and purpose of his or her existence. Existential
theologians have interpreted freedom in various ways, but what they have in common
is that freedom is an integral part of human existence and must be considered in
conjunction with human responsibility. For example, Kierkegaard sees freedom as
obedience to command as a result of submission to God, Jaspers interprets it as a bond
of communication between God and man, Marcel explains it as a state of attachment
that arises from the relationship between the I and the Holy Thou, and Tillich thinks
that man has a limited freedom in the context of symbolic theology and the state of
limitation.
Keywords: Existentialism, Theology, Freedom, God, Ontology, Man, Being