Cirit atlarının bazı performans ve vücut ölçüleri
Some performance parameters and body measurements of the javelin horses
Yazar: FATİH YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Atlar = Horses ; Cirit = Javelin ; Performans = Performance ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Bu araştırmada, Erzurum bölgesinde atlı cirit sporunun genel durumu hakkındaki bilgilerin derlenmesi amaçlanmıştır. Yüz adet cirit atı yetiştiricisine anket uygulanarak, cirit atlarının bakım, besleme ve yetiştirme şartları belirlenmiştir. Cirit atlarının, cirit oyunlarındaki koşu performansları ve vücut ölçüleri belirlenerek, bu parametreler üzerine anket bilgilerine göre oluşturulan grupların, yaşın ve vücut kondüsyon skorunun bazı performans ve vücut ölçülerine etkisi araştırılmıştır.Anket çalışmasının sonucunda, cirit oyunlarında toprak zeminli sahaların tercih edildiği, atlarda kulanılan koşum takımlarının farklı olduğu, cirit atının 3 yaşında eğitime başladığı, en az 6 ay eğitim alması gerektiği ve haftada en az 3 gün eğitime çıkarıldığı tespit edilmiştir. Cirit atlarının 8 yaşında en iyi performans gösterdiği tespit edilmiştir. Cirit atı yetiştiricilerinin, vücut kondüsyon skoru 4 olan, kır donlu, nişaneli ve at yarışlarından çıkma Arap atı aygırların tercih edildiği belirlenmiştir. Cirit atlarında ölçülen cidago yüksekliği, sağrı yüksekliği ve göğüs derinliği ortalama değerleri, diğer bazı at ırkları ve özellikle Arap atları için bildirilen değerlerden yüksek; sağrı uzunluğu, ön göğüs genişliği, göğüs çevresi, baş uzunluğu düşük; ön incik çevresi ölçüsü ise benzer veya yüksek bulunmuştur. Cirit atı seçiminde özellikle göğüs derinliği ve sağrı uzunluğu yüksek olan atların tercih edildiği belirlenmiştir. Atların yaşı arttıkça, ön göğüs genişliği, ön incik çevresi, kulak uzunluğu ve burun iç genişliğinde de artış gözlenmiştir. Cirit atı için ideal yaş olarak ifade edilen 8 yaşında; sağrı uzunluğunun yüksek, boyun kalınlığının ince, arka tırnak tabanın geniş ve kulağın kısa olduğu tespit edilmiştir. Vücut ölçüleri arasında önemli düzeyde kolerasyonlar bulunurken, koşu süresi ile sadece ön tırnak çapı arasında korelasyon tespit edilmiştir. Koşu süreleri bakımından incelendiğinde, farklı skor ve VKS grubundaki atların aynı mesafeyi farklı hızlarda koştuğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this research, general status of the sport of javelin horses in Erzurum district was evaluated. Using a questionnaire involving 100 javelin horse breeders, care, feeding, and breeding conditions were assessed. After determining sporting performance parameters and body measurements of horses data were categorized based on survey outcome, such as by age and body condition (BCS).Soil-grounded sites were the most prefered areas in javelin games. Harness used in horses was different among breeders. The mean start of training age was 3 years old. The minimum required training period was at least 6 months. They were on training at least 3 days a week. The best perfomance was achieved at age of 8 years. The Arabian horse stallions with BCS of 4, grey-colored and those marked and out of horse races were more preferrable for Javelin sport. The mean values of the withers height, the height at the rump and the depth of the chest at javelin horses were higher than those reported for some horse races, especially Arabian horses. The rump lenght, width of the front chest, chest circumference, the lenght of the head were lower in this population as compared to those for some horse races and Arabian horses. However, the measure of front cannon bone circumference was similar. Horses having higher chest depth and rump lenght were preferred for javelin sport. As age advanced, the width of the front chest, cannon bone circumference, lenght of ear and internal width of the nose increased. In ideal age to start javelin sport, 8 years old, the rump lenght was high, the neck was thin, the rear base of the nail was large and ear was short. Body measurements were autocorrelated. The runnig time was correlated only with the diameter of the front nail base. Considering different evaluation scoring and BCS, horses varied by the speed.