Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarının örgüt kültürü algıları ve örgütsel güven düzeyleri açısından incelenmesi
The examination of teachers? organizational citizenship behaviours regarding their organizational culture perceptions and organizational trust level
Yazar: DİDEM ARLI
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER YALÇINKAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel davranış = Organizational behavior ; Örgütsel etkinlik = Organizational effectiveness ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Bu ilişkisel araştırmada, ortaöğretim kurumu öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme eğilimlerinin örgüt kültürü öğeleri ile açıklanıp açıklanmayacağını, örgüte olan güvenin örgütsel vatandaşlık davranışını nasıl etkilediğini, örgüt kültürünün, örgütsel güven ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkideki etkilerini ortaya çıkarmayı; örgüt kültürü, örgütsel güven ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkilerin bütünleşik yeni bir modelinin test edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında veri toplama araçları olarak Steve Gruenert ve Jerry Valentine (1998) tarafından geliştirilmiş, Ahmet Ayık (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan ?Okul Kültürü Envanteri?, Daboval ve arkadaşlarının (1994) küçük işletmeler için geliştirdikleri, Yılmaz (2005) tarafından da eğitim kurumlarına uyarlamasının yapıldığı ?Örgütsel Güven Ölçeği?, Podsakoff, MacKenzie, Moorman ve Fetter (1990) ve Moorman (1991) tarafından geliştirilen Polat (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ?Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği? kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen İzmir ilinin merkez ilçeleri olan Bornova, Buca, Karşıyaka ve Konak ilçeleri resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan 871 öğretmen oluşturmuştur. Verilerin analizi yapısal eşitlik modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırma bulguları öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri ile örgüt kültürü algıları ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasında doğrudan, örgüt kültürü algıları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasında doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca bulgular, öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide örgüt kültürünün kısmi aracı değişken olduğunu göstermiştir. Araştırmanın bu bulgularının yanı sıra, dolaylı etkilerin önemine ilişkin yapılan bootsrapping analizleri bütün dolaylı etkilerin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu açığa çıkarmıştır.

Abstract:
The aim of this correlational research was to examine if the organizational citizenship behaviours of teachers could be explained through organizational culture factors, how the organizational culture affects organizational citizenship behaviours, the affect of organizational culture between organizational trust and organizational citizenship namely; to test the integrated model of the relationships between organizational culture, orgaizational trust and organizational citizenship.In this study, as data collection tools, "School Culture Inventory" which was developed by Gruenert and Valentine and also adapted to Turkish by Ahmet Ayık; "Organizational Trust at Schools Inventory" which was developed by Daboval and the others to use for small institutions and adapted to Turkish by Yılmaz for educational institutions; moreover, "Organizational Citizenship Behaviours" which was developed by Podsakoff, MacKenzie, Moorman ve Fetter (1990), Moorman (1991) and adapted to Turkish by Polat were used.The sample of the research was determined by using stratified random sampling The sample of the study was 871 secondary school teachers from Bornova, Buca, Karşıyaka, Konak, the central districts of İzmir. SEM was utilized for the data analysis. The results of the study revealed a direct relationship between organizational trust and both the organizational culture perceptions and organizational citizenship behaviours of the teachers Furthermore, the results indicated that organizational culture is particial mediating variable between organizational trust and organizational citizenship Also, the results of the bootstrapping analysis showed that the indirect relation was statistically significant.