Türkçede geniş zaman kullanımı ve Sırpçada veriliş biçimleri
Usage of Turkish aorist and its translational equivalents in Serbian language
Yazar: VIKTORIJA ANUSIC
Danışman: PROF. DR. KUTHAN KAHRAMANTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi-zaman = Grammar-tense ; Geniş zaman kipi = Simple present tense ; Karşılaştırmalı dil bilgisi = Comparative grammar ; Kipler = Moods ; Sırpça = Serbian ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Sırp ve Türk milletlerinin tarih sahnesinde aldıkları rollerde olan birlikteliklerinin, Sırpların Osmanlı devleti etkisi altında kalmasına sebep olduğu görülmektedir. Yüzyıllarca sürmüş olan bu ortak tarihin Sırp dili ve kültüründe bıraktığı etki günümüze kadar varlığını sürdürmektedir. Sırp Türkolog ve Oryantalistler, Türkçeden Sırpçaya, sekiz binden fazla kelimenin geçtiğini belirtmektedirler. Büyük kısmı sadece eski edebiyat metinlerinde rastlanabilir ve arkaizm olarak sınıflandırılabilir. Çağdaş dilde çok rastlanılmamasına rağmen, günlük konuşma dilinde Türkçeden Sırpçaya geçen, "čizme" (çizme), "kašika" (kaşık), "komšija" (komşu), "jastuk"  (yastık), "šećer" (şeker) gibi kelimeler yaşamlarını sürdürmektedirler.
Her dil o dili konuşan toplumun kültürel birikimi etkisinde şekillenmekte ve o toplumun milli özelliklerini taşımaktadır. Bu sebeple Yabancı dil öğretiminde anadilde bulunmayan, fakat öğrenilen yabancı dilde bulunan olgularda özellikle durmak gereklidir. Bu çalışma Türkçede bulunan fakat Sırpçada bulunmayan geniş zaman üzerine yapılmıştır. Çalışmada ilk olarak Türkçede geniş zaman yapıları ve Sırpçada zaman yapıları yapısal ve anlamsal kullanımı açılarından açıklanmıştır. Sonrasında, Elif Şafak'ın "Aşk" romanından ve Sırpça çevirisinden alınan geniş zaman yapıları örneklerinin Sırpçaya nasıl çevrildiğinden yola çıkılarak Türkçe geniş zaman yapısı ve kullanımının Sırpçadaki yapısal ve anlamsal eşdeğerlilik ilişkisi belirlenmiştir. Çalışmanın neticesinde elde edilen verilerin yabancı dil olarak Türkçe öğretenler ve öğrenenler için güvenilir ek kaynak olması temenni edilmektedir.


Anahtar Sözcükler: zaman, kip, kiplik, geniş zaman, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, karşılaştırmalı dilbilgisi, Sırpça

Abstract:
Associated roles that Serbian and Turkish nation took on the stage of history left Serbs under the influence of the Ottoman Empire for centuries. The centuries of interrelated life affected Serbian language and culture, and those effects are still visible in nowadays. Serbian Turcologists and Orientalists indicate that there is more than eight thousand words in Serbian language that came from Turkish. Most of them can be found only in old literary texts and can be classified as archaism. Although not seen much in modern language, some Turkish words maintain their existance in daily Serbian language, like "čizme (Tür. çizme, İng. boots), "kašika" (Tür. kaşık, İng. spoon), "komšija" (Türk. komşu, İng. neighbour), "jastuk"        (Tür. yastık, İng. pillow), "šećer" (Tür. şeker, İng. sugar).
Each language is shaped by the cultural heritage of community which is using that specific language, and has the national characteristics of the population speaking that language. Therefore in teaching foreign language we have to pay attention to facts that are present in language that is taught and not present in mother tongue. Subject of this study is aorist tense that is present in Turkish but not in Serbian language. First of all, aorist tense in Turkish and Serbian verb tenses was explained in terms of structural and semantic usage. Then, based on translation of aorist tense structure examples from Elif Şafak's novel "Aşk" and its Serbian translation, relation between Turkish aorist tense structure and its structural and semantic equivalence in Serbian has been determined. We hope that data obtained in this study will be reliable additional resource in teaching Turskish as a foreign language for both learners and teachers.


Keywords: tense, mode, modality, turkish aorist, teaching Turkish as a foreign language, comparative grammar, Serbian