Etik örgüt kültürünün pozitif ses çıkarma davranışı ve örgütsel sessizlik davranışına etkisinde psikolojik sözleşmenin gerçekleşmesinin düzenleyici etkisi
The the moderati̇ng role of the psychological contract in the effect of ethical organizational culture on positive voice behavior and organizational silence behavior
Yazar: BEDİRHAN ELDEN
Danışman: PROF. DR. HAKAN VAHİT ERKUTLU
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Yönetici-çalışan ilişkileri = Manager-employee relations

Özet:
Örgütlerin önemli bir sermayesi olan beşeri sermayenin etkin ve verimli kullanılması işletme amaçları için önemlidir. Bu sermayenin etkin bir şekilde kullanılması hem işletmeye temel bir yetenek sağlar hem de rakiplere karşı rekabet avantajı sağlar. Bu yüzden örgütsel davranış çalışmaları işletmeler için önemli konuma gelmiştir. Çalışmanın çıkış noktası, etik örgüt kültürü, pozitif ses çıkarma davranışı, örgütsel sessizlik ve psikolojik sözleşme bağlamında bütüncül bir model önerisinde bulunmak ve söz konusu modeli görgül verilerle sınamaktır.

Bu çalışmanın amacı, etik örgüt kültürünün pozitif ses çıkarma davranışı ve örgütsel sessizliğe etkisinde psikolojik sözleşmenin düzenleyici rolü oynayıp oynamadığını tespit etmektir. Araştırmanın örneklemini Kayseri Üniversitesinde görev yapan akademik ve idari personel oluşturmaktadır (n=255). Bu çalışmanın verileri Muel Kaptein (2011) tarafından geliştirilen Örgütsel Erdemler Modeli Ölçeği, Maynes ve Podsakoff (2014) Pozitif Ses Çıkartma Davranışı Ölçeği, Demirtaş ve Kahveci (2013) tarafından hazırlanmış olan Örgütsel Sessizlik Ölçeği ve Koyle-Shapiro ve  Kessler (2000) tarafından hazırlanmış psikolojik sözleşme ölçeği kullanılmıştır. Model ve hipotezleri test etmek için basit doğrusal regresyon analizi, çoklu regresyon analizi ve üç aşamalı moderatör değişkenli hiyerarşik regresyon analizinden yararlanılmıştır.

Araştırma bulgularına göre, etik örgüt kültürünün pozitif ses çıkarma davranışını pozitif yönlü ve anlamlı şekilde etkilediği saptanmıştır. Etik örgüt kültürü ile psikolojik sözleşme arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Buna karşın; örgütsel sessizlik ile psikolojik sözleşme arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Ayrıca psikolojik sözleşme ile pozitif ses çıkarma davranışı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.

Son olarak araştırmanın bazı kısıtları olduğu vurgulanmış, araştırmaya konu değişkenler ile ilgili akademik kurumlara yönelik bazı öneriler geliştirilmiş ve gelecekte bu konuda araştırma yapacaklar için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Etik Örgüt Kültürü, Pozitif Ses Çıkarma Davranışı, Örgütsel Sessizlik, Psikolojik Sözleşme

Abstract:
Effective and efficient utilization of human capital, which is an important capital of organizations, is important for business purposes. The effective utilization of this capital both provides a basic capability to the business and provides a competitive advantage against competitors. Therefore, organizational behavior studies have become important for businesses. The starting point of the study is to propose a holistic model in the context of ethical organizational culture, positive vocal behavior, organizational silence and psychological contract and to test the model with empirical data.

The purpose of this study is to determine whether the psychological contract plays a moderator role in the effect of ethical organizational culture on positive voice behavior and organizational silence. The sampling of the research consists of academic and administrative staff working at Kayseri University (n=255). Data obtained by the help of a questionnaire including ethical organizational culture scale developed by Muel Kaptein (2011), positive voice behavior scale adapted by studies of Maynes ve Podsakoff (2014), organizational silence scale adapted by studies of Demirtaş ve Kahveci (2013), and psychological contract scale developed by Koyle-Shapiro and Kessler (2000) in this study. Linear Regression Analysis, Multiple Regression Analysis and a three-step moderated hierarchical regression analysis were used to test the models and hypotheses.

According to the findings of the research, it appeared to be a positive relationship between ethical organizational culture and positive voice behavior. İt appeared to be a positive relationship between ethical organizational culture and psychological contract. On the contrary, it is determined that person-organization fit has a negative effect on organizational silence and psychological contract. In addition, it appeared to be a positive relationship between psychological contract and positive voice behavior.

Finally, it was emphasized that the research had some limitations, some suggestions for enterprises in academic institution related to the research subject variables were developed and various suggestions were made for future researchers related to this subject.

Keywords: Ethical Organizational Culture, Positive Voice Behavior, Organizational Silence, Psychological Contract