Hakkari ekolojik koşullarında farklı ekim zamanı uygulamalarının bazı aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerinde önemli tarımsal karakterler ve verim üzerine etkisi
Effect of different sowing dates on the important agricultural characters and yield of some safflower (Carthamus tinctorius L.) cultivars in Hakkari conditions
Yazar: NİHAT GÖK
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA EKİN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, bazı aspir çeşitlerinde farklı ekim zamanlarının önemli tarımsal karakterler ve verim üzerine etkilerini incelemek amacıyla 2014 yılında Hakkari kuru koşullarında yürütülmüştür. Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller deneme desenine göre kurulan denemede, ekim zamanları (1 Nisan, 15 Nisan,30 Nisan) ana parsellere, çeşitler (Dinçer, Remzibey-05, Linas) alt parsellere yerleştirilmiştir. Araştırmada bitki boyu, ana dal sayısı, ana sap kalınlığı, tabla sayısı, tabla çapı, tablada tane sayısı, bin tane ağırlığı, tane verimi, kuru taç yaprağı verimi, ham yağ oranı, ham protein oranı, ham yağ verimi ve ham protein verimi gibi karakterler incelenmiştir.
Elde edilen verilere göre,tane verimi, yağ verimi, protein verimi ve taç yaprağı verimi bakımından ekim zamanı ve çeşitler arasındaki farklılıkların yanı sıra ekim zamanı x çeşit interaksiyonları da önemli bulunmuş ve ekim zamanı geciktikçe bu verim değerlerinin azaldığı belirlenmiştir. En yüksek tane, yağ ve taç yaprağı verimleri sırasıyla 158.5 kg/da, 39.5 kg/da, 17.0 kg/da ile 1 Nisan'da yapılan ilk ekimden elde edilirken, en düşük değerleri ise (sırasıyla 83.8 kg/da, 19.2 kg/da, 11.8 kg/da) 30 Nisan'da yapılan son ekim zamanında belirlenmiştir. Araştırmada en yüksek tane verimi, yağ oranı ve yağ verimi değerleri (sırasıyla 152.9 kg/da, %28.0, 42.9 kg/da) Remzibey-05 çeşidinde saptanırken, en yüksek taç yaprağı verimi (21 kg/da) ise Dinçer çeşidinden elde edilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Aspir,Carthamus tinctorius,Ekim zamanı, Taç Yaprağı Verimi, Verim

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of different sowing dates on important agricultural characters and yield in certain safflower cultivars grown in dry conditions of Hakkariin 2014. The field experiment was set up in a split plot design and three safflower cultivars (Dinçer, Remzibey-05, Linas) were assigned to the main plots and three sowing dates (1 April, 15 April, 30 April) were assigned to the subplots.In the study, plant height, primary branch number per plant, main stem thickness, head number per plant, head diameter,head number, seed number per head, 1000 seed weight,seed yield, petal yield, crude protein ratio, crude oil ratio, oil yield and protein yield wereinvestigated.
The results showed that the effect of sowing dates, cultivar and sowing datex cultivar interaction on the seed yield, oil yield, protein yield and petal yield were significant. On the other hand, delayed sowing date resulted in a marked decrease in seed yield and other yield values. The highest seed yield, oil yield and petal yield were obtained from first sown at April 1 (respectively, 1585.0 kg/ha, 395.0 kg/ha, 170.0 kg/ha), while the lowest values were obtained from last sown at April 30 (respectively, 838.0 kg/ha, 192.0 kg/ha, 118.0 kg/ha). In the study, the highest seed yield, oil ratio and oil yield was obtained from Remzibey-05 cultivar, while the highest petal yield was obtained from Dinçer cultivar.

Key words: Safflower, Carthamus tinctorius, Sowing Time, Yield, Petal Yield