Epoksitlerin mitsunobu reaksiyonu ve 6,7-ADTN'nin kolay bir yöntemle sentezi
The Mitsunobu reaction of epoxides and a concise synthesis of 6,7-ADTN
Yazar: SÜLEYMAN GÖKSU
Danışman: PROF. DR. YAŞAR SÜTBEYAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Epoksit = Epoxide ; Mitsunobu reaksiyonu = Mitsunobu reaction ; Sentez = Synthesis

Özet:
Organik kimyada önemli çıkış reaktifleri olan cis- 1,2-diazidler alilik ve alilik olmayan epoksitlerin Mitsunobu reaksiyonlarından hareketle sentezlendi. Aynı zamanda dopamine benzer nörotransmitter bir madde olan 2-amino-6,7-dihidroksi-l,2,3,4-tetrahidronaftalin (ADTN)'nin de kolay bir sentezi gerçekleştirildi. Epoksisiklohekzan, epoksisikloheptan, epoksisiklopentan, 4,5-epoksisiklohekzen, 5,6-epoksisiklookten, 2,3-epoksi-l,2,3,4- tetrahidronaftalin ve l,2-epoksi-l,2,3,4-tetrahidronaftalin gibi alilik olmayan epoksitlerin HN3, DEAD ve PPh3 ile Mitsunobu reaksiyonu sonucunda cis-l,2-diazido-siklohekzan, cis-1,2- diazidosikloheptan, cis-l,2-diazidosiklopentan, cis,5-diazidosiklohekz-l-en, cis-5,6- diazidosiklookt-1-en, cis-2,3-diazido-l,2,3,4-tetrahidronaftalin ve cis-l,2-diazido-l,2,3,4- tetrahidronaftalin'i sırasıyla verdiği ortaya konuldu. Ayrıca oluşan cis-diazidlerin yapı karekrerizasyonu için ilgili epoksitler trans-l,2-diollere dönüştürülerek bu diollerin de Mitsunobu reaksiyonu sonucunda trans-l,2-diazidosikloalkanlar sentezlendi. İzole epoksitlerin aksine altılı ve yedili halka sistemi içeren alilik epoksitlerin Mitsunobu reaksiyonu cis-3,4-diazidosikloalkenler ile cis-l,4-diazido-2-sikloaalkenlerin karışımını verirken, 2,3-epoksisiklookten ise sadece 3,4-diazidosiklookten'i verdi. 1,4-Diazidlerin oluşumunu açıklamak amacıyla alilik epoksitler ilgili tams-azidoalkol türevlerine dönüştürülerek Mitsunobu reaksiyonuna tabi tutuldu. Alilik azido alkollerin de cis- 1,2-diazidosikloalkenlerin yanında cis-l,4-diazidosikloalkenleri verdiği ortaya konuldu. Böylece c/s-l,4-diazidlerin [3,3] sigmatropik düzenlenme sonucunda oluştuğu açıkça anlaşılmış oldu. 2,3-Dihidroksinaftalin'den çıkılarak sırasıyla 2,3-dimetoksinaftalin, 2-asetil-6,7- dimetoksinaftalin, 6,7-dimetoksi-2-naftoik asit, 6,7-dimetoksi-l,2,3,4-tetrahidro-2-naftoik asit, 6,7-dimetoksi-l,2,3,4-tetrahidro-naftalin-2-benziloksi karbamat, 2-amino-6,7-dimetoksi-l, 2,3,4- tetrahidronaftalin hidrojen klorür ve 2-amino-6,7-dihidroksi-l,2,3,4-tetrahidronaftalin hidrojen bromür sentez yolu izlenmek suretiyle ADTN kolay bir şekilde sentezlendi. 2003, 135 sayfa Anahtar kelimeler: cis-l,2-Diazidler, trans-l,2-Diazidler, Mitsunobu, ADTN ve 2,3- dihidroksinaftalin

Abstract:
c«-l,2-Diazides, important precursore in organic synthesis, were synthesized by Mitsunobu reaction of allylic or isolated epoxides. At the same time a concise synthesis of 2-amino-6,7- dihydroxy-l,2,3,4-tetrahydronaphthalene (ADTN), dopamine like a neurotransmitter reagent, was carried out. Mitsunobu reaction of epoxycyclohexane, epoxycycloheptane, epoxycyclopentane, 4,5-epoxycyclohex-l-ene, 5,6-epoxycyclooct-l-ene, 2,3-epoxy-l, 2,3,4- tetrahydronaphthalene and l,2-epoxy-l,2,3,4-tetrahydronaphthalene with HN3, DEAD and PPh3 afforded m-l,2-diazidocyclohexane, cw-l,2-diazidocycloheptane, cw-l,2-diazidocyclopentane, c/s-4,5-diazidocyclohex-l-ene, e«-5,6-diazidocyclookt-l-ene, m-2,3-diazido-l, 2,3,4- tetrahydronaphthalene and c/s-l,2-diazido-l,2,3,4-tetrahydronaphthalene respectively. To confirm the structure of c/s- 1,2-diazides we also performed Mitsunobu reaction of trans- 1,2- diols to give ?ra«5-l,2-diazides. The Mitsunobu reaction of diols obtained from the corresponding epoxides gave /ran.s-l,2-diazidocycloalkanes. In contrast to isolated epoxides Mitsunobu reaction of allylic epoxides of six and seven- membered rings gave a mixture of as-3,4-diazidocycloalkenes and m-l,4-diazido-2- cycloalkenes. On the other hand epoxycyclooctene gave only cw-3,4-diazidocyclooctene. To elucidate the formation of 1,4-diazides, allylic epoxides were converted to corresponding trans- azidoalcohols to which Mitsunobu reaction was applied. Allylic azidoalcohols also gave 1,4- diazides besides 1,2-diazides. Thus, it was clearly understood that 1,4-diazides were formed by means of [3,3] sygmatropic rearrangement. A concise synthesis of 6,7-ADTN was succeed in starting from 2,3-dihidroksinaphthalene and by following the synthesis of 2,3-dimethoxynaphthalene, 2-acetyl-6,7- dimethoxynaphthalene, 6,7-dimethoxy-2-naphthoic acid, 6,7-dimethoxy-l,2,3,4-tetrahydro-2- naphthoic acid, 6,7- dimethoxy-1,2,3,4-tetrahydronaphthalene-2-benzyloxy carbamate, 2-Amino-6,7-dimethoxy- 1,2,3,4-tetrahydronaphthalene hydrogen chloride and 2-amino-6,7-dihydroxy-I,2,3,4- tetrahydronaphthalene hydrogen bromide in that order. 2003, 135 pages Keywords: c/s-l,2-Diazides, frms-l,2-Diazides, Mitsunobu, ADTN and 2,3- dihydroxynaphthalene u