15. ve 16. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nda ve Rönesans İtalya'sında mimarlık mesleği
Architecture profession in the 15th and 16th centuries of Ottoman Empire and Renaissance period of Italy
Yazar: SERAY ILIK
Danışman: PROF. DR. NUR URFALIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Klasik Dönem = Classical Period ; Mimarlık mesleği = Architectural career ; Rönesans Dönemi = Renaissance Period

Özet:
15. ve 16. yüzyıllar beraberinde getirdikleri kültürel değişimlerle birlikte sanat ve mimarinin olgunlaştığı ve rafine haline ulaştığı bir dönemi temsil etmektedir. Osmanlı Devleti'nde yükselme dönemi olarak tanımlanan bu dönem, mimarlıkta da tasarım üslubunun olgunluğa ulaştığı ve sonradan mimarlık tarihçileri tarafından Klasik Dönem olarak adlandırılacak olan süreci ifade etmektedir. Bu süreçte küçük şehir devletlerine bölünmüş bir yapıda olan İtalya'da ise Rönesans olarak isimlendirilen ve sanatın her alanında etkisini gösteren bir üslup söz konusudur. 
Osmanlı Devleti'nde Klasik Dönem'de mimarlık mesleği tıpkı devlet teşkilatında olduğu gibi merkezi bir sistemle ve bir düzen içerisinde işleyen bir kurumdur. Hassa mimarlar ocağı, mimarbaşı, ehl-i hıref teşkilatı ve şehremini gibi kişi ve kurumlar mimarlık mesleğini meydana getiren ve düzenleyen kurumlar olmuşlardır. Dönemin önemli mimarları arasında Mimar Acem Ali, Mimar Sinan, Mimar Davut Ağa ve Mimar Sedefkar Mehmet Ağa gibi pek çok önemli isim mevcuttur. 
Rönesans İtalya'sında mimarlık mesleği merkezi bir sistem yerine dönemin önde gelen güçlü isimlerinin hamilikleri ve destekleri ile gelişip işleyişini sürdürmüş bir kurumdur. Bu hamiler dönemin Papa'sı gibi dini yetkililer ya da Medici'ler ve Sforza'lar gibi güçlü aileler olmuşlardır. Dönemin önemli mimarları arsında Flippo Brunelleschi, Leon Battista Alberti, Andrea Palladio ve Michalangelo gibi önemli isimler mevcuttur. 
Bu çalışmada dönem içerisinde her iki coğrafyada bu farklı sistemler içerisinde yetişmiş mimarlar ve gelişen mimarlık anlayışları üzerinden bir değerlendirme yapılmıştır. Bu iki anlayışın birbirleriyle benzer ve farklı olan yönleri ortaya koyulmaya çalışılmıştır. 
  
Anahtar Kelimeler: Mimarlık mesleği, Rönesans mimarlığı, Klasik Dönem Osmanlı Mimarlığı, İtalya, Osmanlı Devleti

Abstract:
The 15th and 16th centuries represent a period in which art and architecture matured and reached a refined state, with the cultural changes they brought with them. This period, which is defined as the period of ascension in the Ottoman Empire, expresses the period in which the design style reached maturity in architecture, and which would later be called the Classical Period by architectural historians. In Italy, which was divided into small city-states in this period, there is a style called the Renaissance, which shows its influence in every field of art.
The architectural profession in the Classical Period of the Ottoman Empire is an institution that operates with a unitary system and an order, just like the state organization. Individuals and institutions such as Hassa architects' association, chief architect, ehl-i hiref organization and shahramini have been the institutions that created and regulated the profession of architecture. Among the important architects of the period, there are many important names such as Architect Acem Ali, Architect Sinan, Architect Davut Ağa and Architect Sedefkar Mehmet Ağa.
The profession of architecture in Renaissance Italy is an institution that developed and continued to function with the patronage and support of the leading powerful names of the period, instead of a unitary system. These patrons could have been religious officials like the Pope of the time, or powerful families like the Medici and Sforzas. Among the important architects of the period, there are important names such as Flippo Brunelleschi, Leon Battista Alberti, Andrea Palladio and Michalangelo.
In this study, an evaluation was made on the architects who were trained in these different systems in both geographies and developing architectural understandings during the period. Similar and different aspects of these two understandings have been tried to be revealed.

Keywords: Architecture profession, Renaissance Architecture, Classical Ottoman Architecture, Italy, Ottoman Empire