Antidiyabetik ilaç formuna sahip bazı moleküllerin sentezi, karakterizasyonu, biyolojik özelliklerinin incelenmesi ve moleküler yerleştirme çalışmaları
Synthesis, characterization, biological properties and moleculs docking studies of some molecules having antidiabetic drug forms
Yazar: SEYİT ALİ GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. MEHMET TÜMER ; PROF. DR. ŞÜKRÜ BEYDEMİR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışmasında propargil grubu içeren karbonil bileşikleriyle (SA01 ve SA02) organik azit türevlerinin click reaksiyonundan 1,2,3-triazol halkası içeren karbonil bileşikleri (SA05- SA08) elde edilmiştir. Benzensülfonamid türevleri (SA09 ve SA10) ile 1,2,3-triazol halkası içeren karbonil bileşiklerinin kondenzasyon reaksiyonundan 1,2,3-triazol halkası içeren benzensülfonamid bileşikleri (SA15-SA22) elde edilmiştir. Sentezlenen bileşiklerin yapıları FTIR, elementel analiz, LC-MS ve 1H(13C) NMR ile karakterize edilmiştir. Ayrıca tek kristali elde edilen bileşiklerin moleküler yapıları X-ışını kırınımı yöntemiyle belirlenmiştir. Bileşiklerin in vitro ortamda -amilaz enzimini inhibe etme potansiyelleri incelenmiştir. Sentezlenen bileşiklerin referans akarboza (IC50 = 891 μg/mL) karşı kıyaslanabilir α-amilaz inhibisyonu gösterdiği ve IC50 değerlerinin 598-1590 μg/mL aralığında olduğu bulunmuştur. SA08 kodlu bileşik sentezlenen bileşikler arasında en yüksek α-amilaz inhibitör (IC50 = 598 μg/mL) özelliği göstermiştir. SA15-SA22 Bileşikleri arasında SA21'in en yüksek aktivite gösteren bileşiktir. α-Amilaz enziminin aktif bölgesine sentezlenen bileşiklerin bağlanmasıyla ilgili daha detaylı bilgi edinmek için moleküler yerleştirme çalışmaları yapılmıştır. Moleküler yerleştirme çalışma verilerinden elde edilen bağlanma afiniteleri ve deneysel olarak elde edilen IC50 değerlerinin uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca SA15-SA22 bileşiklerinin moleküler yerleştirme çalışmaları -glukozidaz, hCAI ve hCAII enzimlerine karşı da incelenmiştir. Sülfo grubunun bağlı olduğu fenil halkasının para-pozisyonunda elektron veren gruplara sahip bileşiklerin, halkadan elektron çeken grupların bulunduğu bileşiklerden daha yüksek aktivite göstermiştir. Sentezlenen SA15-SA22 bileşiklerin bazı microorganizmalara karşı (bakteri ve maya) antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiştir.

Abstract:
In this thesis, carbonyl compounds containing a 1,2,3-triazole ring (SA05-SA08) were obtained from the click reaction of carbonyl compounds (SA01 and SA02) containing propargyl groups and organic azide derivatives (SA03 and SA04). Benzenesulfonamide compounds (SA15-SA22) were obtained from the condensation reaction of benzenesulfonamide derivatives (SA09 and SA10) and carbonyl compounds containing a 1,2,3-triazole ring. The structures of the synthesized compounds were characterized by FTIR, elemental analysis, LC-MS and 1H(13C) NMR. In addition, the molecular structures of the compounds whose single crystals were obtained were determined by X-ray diffraction method. The potential of the compounds to inhibit the -amylase enzyme activity was investigated in vitro. The synthesized compounds showed comparable α-amylase inhibition to the reference acarbose (IC50 = 891 μg / mL) and IC50 values were found to be 598-1590 μg / mL range. Compound SA08 showed the highest α-amylase inhibitor (IC50 = 598 μg / mL) properties among the synthesized compounds. Compound SA21 showed the highest activity among SA15-SA22 compounds. Molecular docking studies have been carried out to obtain more detailed information about the binding of the synthesized compounds to the active site of the α-amylase enzyme. It was determined that the binding affinities obtained with the molecular docking study results and the experimentally obtained IC50 values were compatible. In addition, molecular docking studies of SA15-SA22 compounds were investigated against -glucosidase, hCAI and hCAII enzymes. It has been observed that compounds with electron donating groups in the para position of the phenyl ring attached the sulfonamide group have better activity than those compounds containing electron withdrawing groups. The synthesized SA15-SA22 compounds were screened for antimicrobial activity some microorganisms (bacteria and yeast).