Adil Ekonomik Düzen'in hesaplanabilir genel denge modeli
A computable general equilibrium model of the Just Economic System
Yazar: RECEP BAYRAM
Danışman: PROF. DR. HAKAN SARIBAŞ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Adil ekonomik düzen = Fair economic order ; Cobb-Douglas üretim fonksiyonu = Cobb-Douglas production function ; Hesaplanabilir genel denge modeli = Computable general equilibrium model ; Mikroekonomi = Microeconomy ; Üretim fonksiyonları = Production functions ; İslam ekonomisi = Islamic economy

Özet:
İslam iktisadı 1980'li yıllardan sonra özellikle İsmail Raci Fârûkī'nin öncülük ettiği bilginin İslamileştirilmesi programı ile iktisat literatüründen de faydalanarak İslam ekonomisinin prensiplerine uyan ekonomik modeller üzerinde çalışmalar yapmaktadır. Bu bağlamda 1990 yılının başlarında kamuoyuna duyurulan Adil Ekonomik Düzen (AED) ekonomik modeli Türkiye'de geliştirilen yegâne İslam ekonomisi modelidir.
Hesaplanabilir genel denge modeliyle AED modellenmiştir. Kapalı ekonomi varsayımı altında ilk önce AED'nin esasını oluşturan ve üretim fonksiyonunda bölüşüm kriterini yerine getiren üretim fonksiyonu oluşturulmuştur. Üretim fonksiyonu olarak Cobb-Douglas fonksiyonu kullanılmıştır. Daha sonra AED'nin talep kısımlarına ilişkin hanehalkarı, devlet, vakıf ve yatırım taleplerine ilişkin fonksiyonel formlar olarak modellenmiştir.
Hesaplanan genel denge çözümünde devletin sadece üretime katkısı nispetinde gelir elde ettiği ve faizin olmadığı bir adil ekonomik düzenin varlığı gösterilmiştir. Daha sonra dört simülasyon yapılmıştır. İlk seneryoda, teknik ilerleme durumu ele alınmıştır. Teknik ilerleme olduğunda toplam üretim, hanehalkı reel gelirleri, devlet reel gelirleri, vakıf sektöründe toplanan fonlar ve tasarrufların arttığı gözlenmiştir. İkinci seneryoda devletin müdahalesine bakılmıştır. Devlet faktörü miktarının arttırılması üretilen çıktı miktarlarını arttırmıştır. Üçüncü senaryoda müteşebbislerin ekonomideki önemi incelenmiştir. Müteşebbis faktörünün elindeki sermayenin arttığı durumlarda ekonominin genişlediği gözlenmiştir. Son seneryoda ise hanehalkı yardım oranları arttığında toplam üretim seviyelerinde bir değişiklik olmadığı görülmüştür. Vakıf gelirleri artmış artan bu gelir ihtiyaç sahibi hanehalkına sevk edilmektedir.

Abstract:
After the 1980s, Islamic economics has been working on economic models that comply with the principles of Islamic economics, benefiting from the economics literature, especially with the Islamization of knowledge program led by Ismail Raci Fârûkû. In this context, in early 1990, the Just Economic System (JES) is announced. It is the only Islamic economic model ever developed in Turkey. Macro-economic modeling and simulations of JES have been so far carried out only by Sarıbaş and Yumuşak (2020). However, as far as is known, no microeconomic modeling and simulations have been conducted until now. The study aims to fill this gap in the literature by making microeconomic modeling and simulations of the JES.
The JES is modeled with the computable general equilibrium model. Under the closed economy assumption, firstly, the production function, which forms the basis of JES and fulfills the distribution criteria in the production function, was created. Cobb-Douglas function is used as the production function. Later, JES' demand parts were modeled as functional forms regarding household, state, foundation and investment demands.
In the calculated general equilibrium solution, it is shown that the state earns income only in proportion to its contribution to production and that the Just Economic System works well without interest. Then, four simulations were made. In the first scenario, technical progress is discussed. When there is a technical progress, it has been observed that total production, household reel income, state reel income, funds collected in the foundation sector and savings increase. In the second scenario, government intervention was examined. Increasing the amount of government factor increased the amount of output produced. In the third scenario, the importance of entrepreneurs in the economy is analyzed. It was observed that the economy expanded when the capital in the hands of the entrepreneur factor. In the last scenario, when household donation rates increased, there was no change in total production levels. It was observed that the income of the foundation sector increased and this increased income was transferred to the needy households.