Valentin Rasputin'in eserlerinde insan ve doğa teması
The theme of human and nature in the Works of V. G. Rasputin
Yazar: İMREN ARBAÇ
Danışman: PROF. DR. EMİNE İNANIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Doğa = Nature ; Doğa koruma = Nature conservation ; Ekoloji = Ecology ; Rasputin, Valentin = Rasputin, Valentin ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Sibirya = Siberia ; İnsan = Human ; İnsan doğası = Human nature ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
XX. ve XXI. yüzyıl Rus Edebiyatı çağdaş Rus yazarlarından Valentin Grigoryeviç Rasputin, doğup büyüdüğü Sibirya doğasının korunmasına yönelik çalışmalarıyla yaşadığı dönemde doğa koruyucusu olarak bilinir. Doğanın korunmasına olan duyarlı yaklaşımından dolayı, Sovyetler Birliği ve Perestroyka sonrası dönemde birçok ödülün sahibi olur. Rasputin Rusya'ya tutkun bir vatansever, filozof ve toplum adamı olarak tanınır. Doğup büyüdüğü coğrafyanın sorunlarına bağlılığıyla tanınan Rasputin 60'lı ve 80'li yıllarda Rus edebiyatında oldukça yaygın köy nesri yazarları içinde yer alır. Yazar, eserlerinde kullandığı dil nedeniyle de,edebiyat eleştirmenlerince Rus edebiyatında Sibiryalı Çehov olarak adlandırılır. Yazarın özgünlüğü, eserlerindeki kahramanların yaşadıkları doğaya bağlı, gerçek kişilerden oluşması ve olayların da yaşanan gerçeklerden kaynaklanmasıdır. İnsanların manevi değerlerine,gelenek, görenek ve inançlarına gösterdiği duyarlılık, eserlerinde doğayla bütünlük içinde verilir. İnsanın doğayla bütün olduğuna olan inancını, tüm eserlerinde dile getirir. Sibirya'da küçükken yaşadığı köy Atalanka'nın sular altında kalması onu çok etkiler. Rasputin yaşamındaki bu acı olayı, daha sonra tiyatroya ve sinemaya da uyarlanan Matyora'ya Veda (Proşçaniye s Matyoroy) adlı uzun öyküsünde anlatır. Eleştirmenlerce teknolojik gelişme adına insani değerleri hiçe sayarak yapılan girişimlere gösterdiği tepki nedeniyle de tutucu olarak nitelendirilir. Ancak Rasputin, bu tür eleştrilere rağmen, Sibirya doğasının ve ekosisteminin bozulmaması için mücadele eder. Çabaları sonucunda Baykal Gölü ve çevresinin korunmasını sağlar. Ekolojik dengenin korunmasına ilişkin çalışmaları, başlangıçta yerel boyutta olup, daha sonra evrensel bir boyuta ulaşır. Bu tez çalışmasının amacı, çağdaş Rus edebiyatında özgün bir yeri olan günümüz yazarlarından Valentin Rasputin'in, yazdığı eserlerde, insanın doğayla bütün olduğunu göstermek ve doğanın ekolojik dengesini bozacak davranışlardan kaçınılması gerektiğini vurgulamaktır.

Anahtar Kelimeler: 
İnsan, doğa, ekoloji, Baykal Gölü, Sibirya.

Abstract:
ABSTRACT

Valentin Grigoryeviç Rasputin, who was one of the contemporary Russian literature writers of the 10th and 11th century, is named as the eco friendly writer of his era due to his work on protecting the nature of Siberia. Thanks to his environmentally conscious approach, he came into possession of many prizes in the period after Soviet Union and Perestroika. He is known as a patriot who was passionately in love with Russia, a thinker and a man of society. Rasputin, concerned with the problems of his hometown, was among the leading village prose writers of Russian literature in the 60s and 80s. Owing to the writer's use of language, he is regarded as the Serbian Chekov. The individuality of the writer arises from the characters based on real life and their stories closely related to the nature. In his works, human moral values, customs, and sensitivity to the beliefs are portrayed as a whole together with nature. In all his works, the writer states his belief that human and nature are inseparable. He was deeply affected by the flood in his hometown, Atalanka, when he was a child. Rasputin depicts this tragic event in his long story, Farewell to Matroya (Proşçaniye s Matyoroy) which was turned into a screenplay and, also performed on the theatre stage. He is regarded as a conservative writer as he reacted to so called technological developments which ignored humane values. Despite these criticisms, Rasputin maintained his position as a protector of nature and the ecosystem. As a result of his efforts, he was able to protect Lake Baykal and the surrounding area. His endevours for protecting the ecological balance were at local scale in the beginning; however, in the course of time his efforts gained a universal dimension.The primary purpose of this thesis is to demonstrate that Valentin Rasputin, one of the authentic writers of contemporary Russian literature, tried to convince the readers that nature and human are inseparable and emphasized that people must avoid all the behaviours which result in the deterioration of ecological balance in nature. 

Keywords: 
Human, nature, ecologica,Lake Baykal,Siberia.