Bayburt ilinin bazı endüstriyel hammaddelerinin karakterizasyonu ve tuğla-kiremit üretiminde kullanılabilirliklerinin araştırılması
Characterization of selected industrial raw materials in Bayburt province and investigating their utilization in tile-brick industry
Yazar: AYŞEGÜL İŞLEK
Danışman: PROF. DR. İSKENDER IŞIK
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Seramik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Seramik Mühendisliği = Ceramic Engineering

Özet:
Bu çalışmada Bayburt ilinde bulunan Bay-Kes tuğla fabrikası ürünleri ve üretim yöntemleri incelenmiş, müşterilerinin memnuniyetsizliklerine neden olan ürünlerindeki başlıca renk, mukavemet ve deformasyon özelliklerinin iyileştirilmesi araştırılmıştır. Bu amaçla Bayburt ilindeki tuğla fabrikasının üretimde kullandığı hammadde karışımı (ekstrüzyon girişi) göz önünde bulundurularak, fabrikaya yakın çevrelerden alınan 10 adet numunenin bu fabrikada yukarıdaki amaç doğrultusunda kullanılabilirliği ve kullanım oranının ne olabileceği çeşitli deneyler yapılarak araştırılmıştır. Bayburt ilinin faklı yerlerinden temin edilen bu 10 adet hammaddenin karakterizasyonları için tane boyutu, kimyasal, mineralojik, termal, plastiklik, çekme, su emme, donma-çözülme ile mukavemet deneyleri yapılmıştır.Tane boyutu analizi sonucu 5 adet numunenin (2, 3, 5, 6 ve 8 numaralı) ağırlıkça kil, silt ve kum miktarlarının Bayburt ilindeki tuğla fabrikasının üretiminde kullandığı ekstrüzyon girişindeki numune sonuçlarına uygun sonuçlar vermediği görülmüştür. Yukarıda belirtilen tüm deneylerin sonuçlarına göre 3 adet numunenin de (1, 4 ve 7) ekstrüzyon girişi numunesinin sonuçlarına ve tuğla üretimine uygun olmadıklarına karar verilmiştir. Sonuç olarak 9 ve 10 numaralı örnekler yapılan tüm deneyler sonucunda ekstrüzyon girişi örneği ile tuğla üretimi için uygun bir reçete oluşturabileceği anlaşılmıştır. Böylece ekstrüzyon girişi, 9 ve 10 numaralı numunelerden 3 adet reçete oluşturulmuş ve oluşturulan bu karışımlardan sadece "Reçete 3"ün üretimde yukarıdaki problemleri ortadan kaldırmaya yönelik olarak kullanılabileceği saptanmıştır.Reçete 3 olarak isimlendirilen bu karışımın pişmiş örneklerinin karakterizasyon sonuçlarına göre numune renginin Bay-Kes fabrikasının ürünlerinden daha kırmızı olduğu, su emme sonuçlarının %12'den %10'a düştüğü ve mukavemet sonuçlarının da 114 kgf'den 123 kgf'a yükseldiği tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the products and the production methods of Bay-Kes brick factory in Bayburt Province were searched in order to improve the product?s properties such as colour, compressive strength and deformation that cause the customer?s dissatisfaction. For that reason, considering the raw clay mixture (recipe of extrusion entrance) used in the brick production the company in Bayburt, ten different raw materials were taken around the factory and anvestigated by carrying out several experiments, in order to eliminate above stated production problems.For the characterization studies of 10 raw samples, particle size, chemical, mineralogy, thermal, plasticity, shrinkage, water absorption, freeze-thaw and compressive strength experiments were carried out. On the basis of the particle size analysis, 5 samples (2, 3, 5, 6 and 8) gave improper results to the sample results used in the brick factory production where is placed the entrance of the extrusion. According to the results of the above listed experiments, it was decided that 3 samples (1, 4 and 7) were improper with respect to extrusion entrance results and brick production. As a result of the whole experiments carried out on number 9 and 10 samples, three proper recipes made up for the brick production with the sample of extrusion entrance. Thus, by the extrusion entrance, 3 of receipts were made up from number 9 and 10 samples and it was fixed that through those mixtures, at production, the usability of ?Receipt 3? was capable of removing the above stated problems.According to the characterization results of the recipe called ?Receipt 3?, it was determined that the fired specimen colour was more red-coloured than that of Bay-Kes factory?s bricks, the water absorption of the specimen was decreased 2%, and compressive result of the specimen was increased 9 kgf.