Oyun alanı olarak askerlik
Military service as a game field
Yazar: TUĞBA BALKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CİHAD ÖZSÖZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Askerî örgütlenmeler tarihi süreç içinde toplumsal dönüşümü şekillendiren kilit kurumlardır. Türkiye bağlamında modernleşme sürecinde üstlendiği rol başta olmak üzere sosyal, kültürel ve siyasi alanların önemli aktörleri arasında yer alır. Zorunlu askerlik uygulamasının yanı sıra tarihi ve kültürel birikimiyle toplumun gündelik hayatında öne çıkan sosyal bir olgu olarak değerlendirilebilir. Bu noktadan hareketle çalışma, hakkında sınırlı bilgiye ulaşılabilen ve dışarıdan bakıldığında kapalı bir kutu imajı çizen askerî alanı odağına almaktadır. "Alan" kavramı Pierre Bourdieu'nün çeşitli saha çalışmalarında ortaya çıkan kavramlarından biridir. Habitus, sermaye kavramları ve oyun metaforuyla çalışmada birlikte kullanılması bilinçli bir tercihtir. Çünkü Bourdieu toplumsal dünyayı mücadeleler alanı olarak tanımlar. Her alan kendine özgü iç ve dış dinamiğiyle diğerlerinden farklılaşan özgün bir yapıya sahiptir ve mensupları tarafından çeşitli ödüllere ve kazançlara ulaşmak maksadıyla gerçekleştirilen mücadele pratiklerine sahne olur. Bu çalışmanın odaklandığı ana mesele çıkardan ve mücadeleden bağımsız olmadığı düşünülen askerî alanın sınırlarını, alanda en çok zaman geçiren profesyonellerin ifadeleri ve tecrübeleri üzerinden anlamaya ve açıklamaya çalışmaktır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen nitel çalışmayla subay, astsubay ve uzman çavuşların gündelik pratiklerine ve alanla kurdukları ilişkiye odaklanılmıştır. 13 emekli profesyonel askerle yarı yapılandırılmış soru formuyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, alana giriş-çıkış pratikleri, kurallar ve yaptırımların etrafından dolaşma stratejileri, askerî yatkınlıkları oluşturan habitusları başta olmak üzere sözleşmeli olma hâli, devre arkadaşlığı ve 15 Temmuz temalarıyla ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Military organizations are key institutions that shape social transformation in the historical process. In the context of Turkey, it is among the important actors of social, cultural and political field, especially its role in the modernization process. In addition to conscription, it can be considered as a social phenomenon that stands out in the daily life of the society with its historical and cultural background. From this point of view, the study focuses on the military field, about which limited information is available and which when viewed from the outside, create the image of a closed box. The concept of the field is one of Pierre Bourdieu's concepts that emerged in various field studies. It is a deliberate choice to use it together with the concepts of habitus and capital. According to Bourdieu, the social world is made up of fields of struggle. Each field has a unique structure that differs from others, with its own internal and external dynamics, and it is the scene of struggle practices carried out by its members in order to achieve various rewards and gains. The main focus of this study is to try to understand and explain the boundaries of the military field, which is considered to be independent of interest and struggle, through the statements and experiences of the professionals who spend most of their time in the field. In this direction, the qualitative study focused on the daily practices of officers, non-commissioned officers and specialist sergeants and the relationship they establish with the field. 13 retired professional soldiers were interviewed in-depth with a semi-structured interview. The results obtained were evaluated in detail with the themes of entry-exit practices, strategies to get around rules and sanctions, habitus that constitute military predispositions, contracted status, circuit friendship and July 15, 2016 coup d'état attempt.