Sekizinci sınıf öğrencilerinin disiplinler arası matematiksel modelleme etkinliklerinde matematik okuryazarlıklarının ve matematiksel ilişkilendirme süreçlerinin incelenmesi: Bir eylem araştırması
An action research: Examination eight grade students' mathematical literacy and connection process through interdisciplinary mathematical modelling activities
Yazar: ÖZLEM ÇELİKKOL
Danışman: PROF. DR. YASİN SOYLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Araştırmada özgün disiplinler arası matematiksel modelleme etkinliklerinin geliştirilmesi ve bu etkinliklerin öğrencilerin matematik okuryazarlık ve matematiksel ilişkilendirme düzeylerinin gelişimine katkısının incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca PISA matematik okuryazarlık çerçevesinde yer alan matematik içerik ve gerçek yaşam kategorilerine ilişkin okuryazarlık düzeylerinin de geliştirilebilirliğinin ve disiplinler arası matematiksel modelleme etkinlikleri sürecinde matematiksel ilişkilendirme alt boyutlarına ilişkin eylemlerin nasıl gerçekleştiğinin incelenmesi de araştırmanın amaçlarındandır. 
Yöntem: Araştırma bir eylem araştırması olup 2022-2023 eğitim öğretim yılında 8. Sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları Matematik Okuryazarlığı Testi, Matematiksel İlişkilendirme Göstergeleri, yarı yapılandırılmış görüşme formları, ses kayıtları, araştırmacı ve öğrenci günlükleri ve öğrenci süreç ürünlerinden oluşmaktadır. Nicel verilerin analizinde merkezi eğilim ve dağılım ölçülerinden yararlanılmıştır. Nitel veriler ise tematik analize tabii tutulmuştur. 
Bulgular: Araştırmada öğrencilerin matematik okuryazarlık ve matematiksel ilişkilendirme düzeylerinin düşük olduğu görülmüştür. Matematik içerik kategorilerinden başarı düzeyinin en az Uzay ve Şekil en fazla ise Nicelik, gerçek yaşam kategorilerine göre ise en az Bilimsel en fazla ise Toplumsal alanda başarılı oldukları belirlenmiştir. Eylem planları sürecinde öğrencilerin matematiksel modelleme aşamalarında matematiksel ilişkilendirme alt boyutlarına ilişkin eylemler gerçekleştirdikleri, eylem planları sonucunda öğrencilerin matematik okuryazarlık ve matematiksel ilişkilendirme düzeylerinin gelişim gösterdiği belirlenmiştir. 
Sonuçlar: Araştırmada öğrencilerin matematik okuryazarlık ve matematiksel ilişkilendirme düzeylerinin düşük olduğu ancak disiplinler arası matematiksel modelleme etkinliklerinin katkısıyla bu düzeylerin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Eylem planları sürecinde matematiksel ilişkilendirme alt boyutlarına ilişkin eylemlerin gerçekleştirildiği ve matematiğin diğer disiplinlerin gölgesinde kalmadığı bununla beraber diğer disiplinlerin de işe koşulduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Purpose: The aim of the study was to develop original interdisciplinary mathematical modeling activities and to examine the contribution of these activities to the development of students' mathematical literacy and mathematical connection levels. In addition, it is also aimed to examine the development of literacy levels related to mathematical content and real life categories in the PISA mathematical literacy framework and to examine how the actions related to mathematical connection sub-dimensions are carried out in the process of interdisciplinary mathematical modeling activities.
Method: The research is action research and was applied with 8th grade students in the 2022-2023 academic year. Data collection tools included Mathematical Literacy Test, Mathematical Connection Indicators, semi-structured interview forms, audio recordings, researcher and student diaries, and student process products. Quantitative data analysis utilized measures of central tendency and dispersion. Qualitative data underwent thematic analysis.
Findings: In the study, it was seen that students' mathematical literacy and mathematical connection levels were low. Among the mathematics content categories, it was determined that students were least successful in Space and Shape and most successful in Quantitative, and least successful in Scientific and most successful in Social according to real life categories. In the process of action plans, it was determined that students performed actions related to mathematical association sub-dimensions in mathematical modeling stages, and as a result of the action plans, students' mathematical literacy and mathematical connection levels improved.
Conclusions: In the study, it was concluded that students' mathematical literacy and mathematical connection levels were low, but these levels increased with the contribution of interdisciplinary mathematical modeling activities. In the process of action plans, it was determined that actions related to the sub-dimensions of mathematical connection were carried out and mathematics was not overshadowed by other disciplines, but other disciplines were also put into practice.