Türkiye ve Rusya'nın dış politikadaki güvenlik yaklaşımlarının sosyo-politik mukayesesi (2000-2021)
A socio-political comparison of the security approaches in foreign policy of Turkey and Russia (2000-2021)
Yazar: AHMET ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. AHMET NOHUTÇU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Rusya = Russia ; Sosyopolitik = Socio-political ; Sosyopolitik etki = Socio-political effect ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Tarihsel tecrübeleri, bulundukları coğrafyanın jeopolitik özellikleri ve mensup oldukları medeniyet ailesi bakımından farklı olan ancak pek çok alanda yolları kesişen Türkiye ve Rusya'nın dış politikadaki güvenlik algılamaları farklı dönemlerde farklı biçimlerde tezahür etmiştir. Bu sebepten ötürü her iki ülkenin uluslararası algıları, tarihsel olarak geçirdiği evreler, toplumsal öncelikleri ve uluslararası sistemdeki ağırlıkları Türkiye'nin ve Rusya'nın sosyo-politik gelişimleri çerçevesinde analiz edilmiştir. Erdoğan Dönemi Türkiye'sinin ve Putin Dönemi Rusya'sının izlemiş olduğu dış politika yönelimleri, bu yönelimlerin üzerine şekillendiği sosyo-politik temeller, politikaları şekillendiren güvenlik algılamaları, politika uygulaması esnasında kullandıkları stratejiler ve belirledikleri politik ve stratejik hedefler çalışmamızın ana sütununu (temelini) oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak her iki liderin de dış politikadaki yönelimleri iki ülkenin imparatorluk geçmişi ile ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Bunun yanında Erdoğan liderliğindeki Türkiye ve Putin liderliğindeki Rusya küresel gelişmelere ve kendi iç dinamiklerine bağlı olarak uluslararası sistemde söz sahibi olmak iddiasını sık sık dile getirmişlerdir. Bu bağlamda Türkiye'nin ve Rusya'nın güvenlik algılamaları çerçevesinde inşa ettikleri dış politika, her iki ülke açısından da içsel ve dışsal unsurların analiziyle mümkün olmuştur.
Erdoğan Döneminde Türkiye'nin ve Putin Döneminde Rusya'nın dış politikaları ve güvenlik anlayışları incelendiğinde, ilk göze çarpan husus, ülke güvenliklerini sınırlarının ötesinde garanti altına almaya çalıştıklarıdır. Ancak söz konusu güvenlik anlayışları Türkiye ve Rusya açısından farklı yaklaşımlarla uygulamaya geçirilmiştir. Bu farklılık Erdoğan Dönemi Türkiye'sinin ve Putin Dönemi Rusya'sının güvenlik yönelimleri çerçevesinde örnek olaylar (case study) üzerinden somutlaştırılmaya çalışılmıştır. Türkiye'nin kendi güvenliğini ancak proaktif bir güvenlik konseptiyle sağlayabileceği düşüncesi, Erdoğan döneminde hayata geçirdiği harekâtlarla ve adımlarla - Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı ve Barış Pınarı, Libya'da varlık göstermesi- analiz edilmiştir. Diğer yandan Rusya'nın Putin'le birlikte Rus İmparatorluğunu tekrar canlandırma gayesiyle izlemiş olduğu yayılmacı politikalara bağlı olarak Abhazya ve Güney Osetya özelinde yaşanan Gürcistan Savaşı, Kırım'ın işgali ve ilhakı, Ukrayna ve Suriye Krizi üzerinden örneklendirilerek irdelenmiştir. Her iki ülkenin benimsemiş olduğu güvenlik stratejileri ve düzenledikleri askeri operasyonlar konstrüktivist (inşacı) yaklaşım üzerinden analiz edilmiş, jeopolitik kuramdan da faydalanılarak zenginleştirilmiştir.

Abstract:
Even while Russia and Turkey differ greatly in terms of the forms of civilization they belong to, the geopolitics in which they are positioned, and the historical experience that they have shared, their foreign policies have appeared in different periods and in different ways. As a result, the worldwide perceptions of both countries have been examined in conjunction with the historical stages they have reached, the social priorities they've prioritized, and the weights they hold in the international system. The major tenets of our research have been the foreign policy paths taken by Turkey and Russia during the Erdogan and Putin eras, as well as the sociopolitical underpinnings and security perceptions that underlie these policies in line with the strategies referred to and the goals determined along with their implementation. However, both leaders' foreign policy perspectives were influenced by their countries' imperial legacies. Apart from that, both Turkey and Russia have proclaimed their desire to dominate the international system in accordance with global trends and their own internal dynamics under the leadership of Erdogan and Putin, respectively. It is possible to analyze both countries' internal and external components to create foreign policies based on their understanding of security in accordance with their unique goals for each country.
The most noticeable feature of the foreign policy and security approaches of Erdogan's Turkey and Putin's Russia is their efforts to provide cross-border protection. Despite this, Turkey and Russia's responses to this initiative have been different. Over the course of the Erdogan and Putin eras, real case studies have shown this disparity. When it came to national security, Turkey took a more pro-active strategy, combining some of Erdogan's signature operations and policies including Operation Euphrates Shield, Olive Branch, and Peace Spring while also maintaining a military presence in neighboring Libya. While Russia preferred an expansionist security approach to revitalizing the Russian Empire, such as the Georgian War, which focused on the Abkhazia and South Ossetia conflict and the invasion and annexation of Crimea, Ukraine, and Syria during Putin's tenure, the United States favored an interventionist approach. Military operations based on the security strategies of two countries have been examined using a constructivist perspective, and the research has been enriched by drawing on geopolitical theories of conflict.