Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde karayolu ile eşya taşımalarında gönderenin sorumluluğu
The sender's liability stemming from the carriage of goods in the framework of TCC
Yazar: BİLAL ÖZEL
Danışman: PROF. DR. HAKAN KARAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ambalajlama = Packaging ; Eşya taşıma = Goods transportation ; Gönderenin sorumluluğu = Senders responsibility ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Karayolu taşımacılığı = Highway transportation ; Taşıma sözleşmesi = Contract of carriage ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Yükleme = Loading ; İşaretleme = Marking

Özet:
Gönderen, taşıyıcı ile birlikte taşıma sözleşmesinin tarafını teşkil etmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda, 6762 sayılı Kanuna göre, gönderen hakkında birçok yeni düzenleme ihdas edilmiştir.  Bunlardan biri, mehaz Alman Ticaret Kanununun 417. paragrafından iktibas edilen Türk Ticaret Kanununun 864. maddesindeki "özel durumlarda gönderenin kusursuz sorumluluğu"dur. Bu düzenleme ile taşıma faaliyeti sırasında meydana gelen zararlardan hangi durumlarda gönderenin kusuru bulunmasa dahi taşıyıcıya karşı sorumlu tutulacağı belirlenmiştir. Bunlar; "yetersiz ambalajlamadan ve işaretlemeden", "taşıma senedine yazılan bilgilerdeki gerçeğe aykırılıklar ile yanlışlık ve eksikliklerden", "tehlikeli malın bu niteliği hakkında bildirimde bulunmamaktan" ve "860 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen belge ve bilgilerdeki eksikliklerden, gerçeğe aykırılıklardan, belge ve bilgilerin yokluğundan" kaynaklanan taşıyıcının zararlarıdır. Kanun koyucu tarafından isabetsiz bir biçimde gönderenin kusursuz sorumluluğunda sınırlı sorumluluk ilkesi benimsenmiştir. Türk Ticaret Kanununun 864 (1). maddesinde sayılan gönderenin kusursuz sorumluluk hâlleri sınırlı sayıda belirlenmiştir. Taşıma sırasında gönderen, yukarıda sayılan hâllerden ziyade başka sebeplerle de taşıyıcının veya üçüncü kişilerin zararına yol açabilir. Bu durumda, gönderenin kusur sorumluluğunun bulunduğu muhakkaktır. Gönderenin tüketici sıfatının bulunması hâlinde ise, sorumluluk her zaman tüketici gönderenin kusurunun bulunmasına bağlanmıştır. Bu çalışmada gönderenin kusur sorumluluğu Türk Ticaret Kanununda gönderenin uhdesine bırakılan yükleme ve boşaltma yükümlülükleri çerçevesinde ele alınmıştır.

Abstract:
The sender is the party to the contract of carriage with the carrier. In the Turkish Commercial Code No. 6102, according to Law No. 6762, many new regulations have been made about the sender. One of these is the "strict liability of the sender in special cases" in Article 864 of the Turkish Commercial Code, which is quoted from paragraph 417 of the German Commercial Code. With this regulation, it has been determined in which cases the sender will be held liable to the carrier for damages incurred during the transportation activity, even if the sender is not at fault. These;  "Insufficient packaging or labeling", "Inaccuracy or incompleteness of the information included in the consignment note", "Failure to report the dangerousness of the goods" and "Absence, incompleteness or inaccuracy of the documents or information referred to in section 860 (1)" caused by the carrier damage. Limited liability principle has been adopted by the legislator in the strict liability of the sender. This choice of the legislator is inaccurate. The strict liability states of the sender are determined in a limited number listed in Article 864 (1) of the Turkish Commercial Code. During transportation, the sender may cause damage to the carrier or third parties for other reasons other than the cases listed above. In this case, it is certain that the sender has fault liability. If the sender has a consumer status, the responsibility is always bound to the fault of the consumer sender. In this study, the strict liability of the sender is handled within the framework of the loading and unloading obligations of the sender under the Turkish Commercial Code.