Ankilozan spondilitte hastalık progresyonunu etkileyen klinik demografik, genetik ve biyokimyasal faktörler /
Yazar: FİDAN TUNCER
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN SEZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Amaç: Bu çalışmadaki amacımız; Modifiye New York kriterlerine göre AS tanısı almış
hastalarda radyolojik progresyonu etkileyen faktörleri ve bölgemizdeki HLA-B27 alt tiplerini
belirlemek; HLA-B27 (+), B27(-) ve B27 alt tiplerinde hastalık başlama yaşı, artiküler tutulum
özellikleri (periferik artrit, kalça tutulumu, entezit, daktilit), ekstraartiküler tutulumlar (üveit,
psöriazis, inflamatuar barsak hastalığı), radyolojik progresyon (lomber ve servikal tutulum
özellikleri) ve tedaviye cevap farklılıklarını araştırmaktır.
Materyal ve Metod: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği Romatoloji polikliniklerine başvuran modifiye
New York kriterlerine göre Ankilozan Spondilit tanısı almış ve en az 10 yıllık hastalık öyküsü
olan 140 hasta (89 erkek, 51 kadın) çalışmaya dahil edildi. HLA-B27 (+) olan 100 hastanın
92'sinin HLA-B27 subgrup tiplemesi yapıldı. Hastaların bilgilendirme dosyaları oluşturularak
yaş, cinsiyet, aile öyküsü, öğrenim durumu, fizik muayene bulguları, özgeçmiş, alışkanlıklar
(sigara, drug kullanımı) komorbid hastalıklar, laboratuvar bulguları ile ilgili bilgiler dosyalarına
kaydedildi. Radyolojik değerlendirme için vertebra grafileri incelenerek mSASSS ve BASRI
skorlaması aynı hekim tarafından yapıldı. Fonksiyonel ve klinik değerlendirme için BASDAI,
BASFI, ASDAS, MASES, BASMI değerlendirmeleri yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 140 hastadan, 2 hasta çeşitli nedenlerle çalışmaya
devam edemedi ve çalışma 138 hasta ile tamamlandı. Hastaların %64,4'ü erkek, %35,5'i
kadındı. Hastaların %72,46'sında HLA-B27(+) saptandı. Bunların %35,5'i HLA-B2705,
%29,7'si B2702, %0,72'si B2704 ve 07 subgrubundandı. HLA-B27 negatif hastaların
%34,2'sinde aile öyküsü gözlenirken HLA-B27 pozitif hastaların ise %59'unda vardı ve bu
istatiksel olarak anlamlıydı. HLA-B2705 subgrubunda %59,2 sinde, B2702+ olan hastaların ise
%58,5'inde aile öyküsü pozitifti. Hastaların %59,42'sinde kalça tutulumu vardı. Kalça eklemi
tutulumu olan ve olmayan hastalarda BASMI, BASFI, BASRI vertabra ve mSASSS skorları
kalça tutulumu olanların aleyhine anlamlı düzeyde daha kötüydü. Ekstra-artiküler bulgular
(üveit, psöriazis, İBH) ve periferik eklem tutulumu HLA-B27+ hastalarda negatiflere göre daha
yüksek oranda fakat aralarında anlamlı fark yoktu. Sigara içen ve içmeyen hastaların radyolojik
skorları arasında anlamlı fark saptanmadı. HLA-B27+ hastalarda, negatif olanlara göre hastalık
başlangıç yaşı daha erken (HLA-B27 subgrupları arasında anlamlı fark yok) ve BASRI skorları
anlamlı olarak daha yüksekti. 
iii
Hastalık aktivite göstergelerinden BASDAI, entezit skoru MASES, günlük yaşam
aktivitesi skorlarından ASQoL, sabah tutukluğu süresi, VAS, ve sedimantasyon değerleri
kadınlarda yüksek iken; BASMI, mSASSS skorları, BASRI total ve BASRI vertebra skorlarını
erkeklerde daha yüksekti. Anti-TNF switch yapılan (dirençli) hastalarda, switch yapılmayan ve
anti-TNF kullanmayanlara göre BASRI skorları anlamlı derecede yüksekti. NSAII iyi yanıt
veren hastaların ESR ve CRP değerleri anlamlı olmamakla beraber, NSAII yanıtsız olanlara
göre daha yüksekti. Çalışmamızda kalça tutulumu ve sakroiliak eklem tutulum derecesi ile
spinal tutulum arasında güçlü korelasyon tespit ettik. Ayrıca sabah tutukluğu süresi ile
BASDAI, BASFI, VAS, ASDAS, ASQoL ve MASES arasında güçlü korelasyon tespit ettik.
Sonuç: Çalışmamızda; önceki çalışmalardan farklı olarak; HLA-B27'nin özellikle
erkek hastalarda erken başlangıçla ilişkili olduğu, kadın hastalarda tanıda gecikmeye neden
olabileceği, kadın HLA-B27 (+) hastaların tedaviye dirençli olabileceği ve genel bilgilerin
tersine bu hastaların (kadın AS'li hastaların) daha yüksek radyolojik skorlara sahip olabileceği
verilerine ulaştık. HLA-B27 subgruplarından özellikle HLA-B2702 (+) hastalarımızda farklı
klinik gözlemlerimiz olsa da anlamlı verilere ulaşmak için daha çok hastayla yapılan
çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: Our objective is to evaluate the factors the affecting radiological progression
and HLA-B27 subtypes in our region according to the Modified New York criteria in ASdiagnosed
patients; and to evaluate HLA-B27 positive, HLA-B27 subtypes and negative
patient's characteristics, such as age of onset of disease, articular involvement characteristics
(peripheral arthritis, hip involvement, enthesitis, daktilitis), extraarticular involvement (uveitis,
psoriasis, inflammatory bowel disease), radiological progression (lumbar and cervical
involvement characteristics) and to evaluate treatment response differences.
Material and Methods: Patients with AS of 10 years or more were enrolled in a crosssectional
study (n:138), clinically diagnosed according to the modified New York criteria, in
the Physical Education and Rehabilitation Clinic of Health Sciences University Antalya
Training and Research Hospital. Information files of patients were recorded in the files of age,
sex, family history, educational status, physical examination findings, habits (smoking, drug
use), comorbid diseases, laboratory findings. The genotyping of B27 and its subtypes was
performed using the polymerase chain reaction with sequence specific primers (PCR-SSP). A
total of 100 (72,4%) AS patients were HLA-B27 positive. 92 of these patient's HLA-B27
subtypes was performed. Pelvic and spinal radiographs were scored using the Bath AS
Radiology Index-Spine (BASRI-s, BASRI-t, BASRI-h) and Modified Stoke Ankylosing
Spondylitis (mSASSS). BASDAI, BASFI, ASDAS, MASES, BASMI were recorded for
functional and clinical evaluation.
Results: 140 patients included in the study, 2 patients could not continue due to various
reasons and the study was completed with 138 patients. HLA-B27 positivity was determined at
72,4% frequency in AS patient (HLA-B2705 35,5%, B2702 29,7%, 0,72% B2704 and 0,72%
B2707). Family history was determined 34,2% frequency of HLA-B27 negative and 59%
frequency of B27 positive patients(B2705+ 59,2% , B2702+ 58,5%) and this was statistically
significant. Hip involvement was present in 59,42% of the patients. In patients with hip joint
involvement, scores of BASMI, BASFI, BASDAI, and mSASSS were significantly worse than
the others. Extra-articular findings (uveitis, psoriasis, IBD) and peripheral joint involvement
were higher in HLA-B27 (+) patients than in negatives, but there was no significant difference
between them. No significant difference was found between the radiological scores of the
smokers and non smokers.
v
In HLA-B27(+) patients, the onset of disease was earlier (no significant difference
between the HLA-B27 subgroups) and the BASRI scores were significantly higher than the
negative ones. While the values of BASDAI, MASES, ASQoL, morning stiffness, VAS and
sedimentation were higher in women, BASMI, mSASSS scores, BASRI total and BASRI
vertebra scores were higher in males. NSAID-good responsive patients had higher ESR and
CRP values than nonresponders. In our study, we found a strong correlation between hip
involvement and sacroiliac joint involvement grade and spinal involvement. We also found
strong correlation between the duration of morning stiffness and BASDAI, BASFI, VAS,
ASDAS, ASQoL and MASES.
Conclusion: In our study; it was found that HLA-B27 may be associated with early
onset in male patients, delayed onset in female patients and female HLA-B27 (+) patients may
be resistant to treatment. In contrast to general information, these patients(HLA-B27+ females)
may have higher radiological scores. Although we have different clinical observations in our
HLA-B27 subgroups, especially in our HLA-B2702 (+) patients, there is a need for more patient
studies to reach meaningful data.