18-65 yaş arası kadınların kanser taraması hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları
Levels of knowledge, attitudes and behaviors about cancer screening of women aged 18-65
Yazar: MURAT ÖZEL
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Kadınlar = Women ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
AMAÇ: Kanser sık görülmesi, ölümcül olması ve erken tanı ile önlenebilir bir hastalık olmasından dolayı kanser taramalarının yapılması oldukça önemlidir. Bu tez ile beraber 18-65 yaş arası kadın bireylerin kanser tarama hakkındaki bilgi düzeyleri değerlendirilip, bu konudaki tutumları ve bakış açıları araştırılacaktır. Bu çalışmada Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Gülbağ Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-65 yaş arası 315 kadın hastadan kanser taramaları hakkındaki bilgi düzeyleri, tutum ve davranışların değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Etik kurul onayı alındıktan sonra Çalışma, 20 Haziran 2021- 20 Ağustos 2021 tarihleri arasında İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesine bağlı Gülbağ eğitim ASM ye kayıtlı 18-65 yaş arası 315 kadın hastanın onamı aldıktan sonra yüz yüze yapılan anket formu ile değerlendirildi. Anket formu: literatür taraması sonucu oluşturularak katılımcılara sosyodemografik özelliklerini, mesleki bilgilerini, özgeçmişlerini, soy-geçmişlerini, kanser tarama bilgi düzeylerini ve tutum ve davranışlarını ölçen toplam 47 sorudan (olgu rapor formundaki sorular baz alınmıştır) oluşmaktadır. Anket sonucunda bilgi düzeyini ölçen 17 soru için her doğru cevaba bir puan, her yanlış cevaba sıfır puan verildi. Çalışmaya katılan bireylerin verdikleri cevaplara göre ortalama puanları hesaplandı, ortalama puanın üzerinde olanlar yeterli bilgi düzeyine sahip olarak değerlendirildi, ortalama puanın altında olanlar ise yetersiz bilgi düzeyine sahip olarak değerlendirildi. Veriler SPSS 21 programı kullanılarak değerlendirildi.
BULGULAR: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 35,24±12,38 yıl olarak hesaplandı. Katılımcıların %60,63'ü evli, %62'si üniversite mezunu ve %58,73'ü çalışmıyor idi. Katılımcıların dörtte birinden daha azında kronik hastalık mevcut iken en sık görülen kronik hastalık hipertansiyon idi. Katılımcıların yarıdan fazlasının ailesinde ya da çevresinde kanser tanısı olanlar var iken bu kanserlerin sıralamasını en büyük oranda meme kanseri daha sonra GIS, akciğer ve rahim ağzı kanserleri gelmektedir. Katılımcılara 1. basamakta yapılan kanser taramaları sorulduğunda %93'ün meme,%77 rahim ağzı ve yüzde 36'sı kalın bağırsak kanserlerin tarandığını belirtti. Katılımcıların %50'si KKMM düzensiz bir şekilde yapmaktaydı.  Çalışmamıza katılanların %50'si mamografi çektirmiş iken çektirmeyenlerin büyük oranının çektirmeme sebebi sağlıklı olduklarını düşündüklerinden dolayı çekilmemişti. Katılımcıların %70'ine yakınını rahim ağzı kanserinin nasıl yapıldığını biliyor iken 30-65 yaş arası katılımcıların yüzde %62'si Smear testi yaptırmıştı. 50-70 yaş arasın katılımcıların sadece yüzde 15'i GGK testi, %12'si kolonoskopi yaptırmış iken yaptırmayanların büyük oranda sebebi bilgisi olmadığını bildirmiştir. Katılımcıların bilgisini ölçmek için sorulan 17 sorunun her bir doğru seçeneğine 1 puan verildiğinde katılımcıların toplam bilgi puanı ortalaması 10,93±3,84 idi. Katılımcılardan evli olanlar, çalışanlar ve beyaz yakalı olanların toplam bilgi puan ortalamaları istatiksel anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı(p<0.05). Benzer şekilde Üniversite mezunların toplam bilgi puan ortalaması okur-yazar olmayan ve ilköğretim mezunlarına kıyasla daha yüksek saptandı. Katılımcılardan kronik hastalığı ya da kanser öyküsü olanlarla, ailesinde kanser öyküsü olanların kanser taramaları hakkındaki bilgi düzeyleri yüksek olmasına rağmen istatiksel anlamlı saptanmadı ancak kanser tarama testlerini yaptırma oranları istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır(p<0.05).
SONUÇ: Bu çalışma katılımcıların 1. basamakta kanser tarama testlerinden meme ve rahim ağzı kanser testlerinin yüksek oranda bilgi sahibi olduklarını ancak aynı oradan yaptırmadıklarını ayrıca GIS kanser tarama testlerin yeterli bilgi ve yaptırım düzeyinde olmadığını göstermiştir. Aile hekimleri tarama testlerini yaptırma konusunda halkı daha çok teşvik etmesi gerekmektedir. 
	ANAHTAR KELİMELER: Kanser taramaları, Ulusal Kanser Tarama Programı, Aile Hekimliği

Abstract:
OBJECTIVE: Cancer is a disease characterized by uncontrolled cell proliferation that occurs as a result of genetic changes in the cell. Cancer is one of the most important health problems today. Among the diseases that lead to death in our country, as in the whole world, it ranks first after ischemic heart disease. Cancer is a public health problem because it is common, preventable, has a high mortality rate and can be treated with early diagnosis. Along with this dissertation, the level of knowledge about cancer screening of women aged 18-65 will be evaluated and their attitudes and perspectives on this issue will be decoded. In this study, Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu City Hospital Gulbag Education Family Health Center 314 women aged 18-65 years old who applied to the levels of knowledge about cancer screenings, attitudes and decency were evaluated.
	MATERIAL and METHOD: June 20, 2021 – August 20, 2021, after approval of the Ethics Committee, the study will be decommissioned by 314 female patients between the ages of 18-65 registered with the Gulbag education ASM affiliated with Istanbul Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu City Hospital were evaluated with a face-to-face questionnaire after receiving their consent. Questionnaire: a total of 47 questions(based on the questions in the case report form) were created as a result of a literature review and measured their socio-demographic characteristics, professional knowledge, resume, genealogical history, cancer screening information levels and attitudes and behaviors. As a result of the survey for 17 questions that measured the level of knowledge, each correct answer was given one point and the wrong answer was given zero points. The average scores of the participants in the study were calculated according to their responses, those above the average score were evaluated as having sufficient knowledge, and those below the average score were evaluated as having insufficient knowledge. The data was evaluated using the SPSS 22 program, with women aged 18-65. Information levels, attitudes and behaviors about cancer screenings performed at the step level were evaluated.
	RESULTS: The mean age of the participants in the study was calculated as 35.24±12.38 years. 60.63% of the participants were married, 62% were university graduates and 58.73% were unemployed. While less than a quarter of the participants have a chronic disease, when the chronic disease of the participants is examined, the diagnosis of Hypertension comes first. While more than half of the participants have cancer diagnosis in their family or in their environment, breast cancer comes first, followed by GIS, lung and cervical cancers. When the participants were asked about the cancer screenings performed in the first step, 93% of them stated that breast cancer, 77% cervical cancer and 36% colon cancer were screened. Half of the participants in our study had a mammography at least once in their lives, but the reason for the majority of those who did not have it was because they thought they were healthy. While nearly 70% of the participants knew how cervical cancer was diagnosed, 62% of the participants aged 30-65 had a smear test. Only 15 percent of the participants between the ages of 50 and 70 had a occult blood in stool test and 12% had a colonoscopy, but those who did not reported that they did not have knowledge of the reason. When 1 point was given to each correct option of the 17 questions asked to measure the knowledge of the participants, the total mean knowledge score of the participants was 10.93±3.84. The total knowledge point averages of the married, working and white-collar participants were found to be statistically significantly higher (p<0.05). Similarly, the total knowledge score average of university graduates was found to be higher than those who were illiterate and primary school graduates. Although the participants with a chronic disease or cancer history and those with a family history of cancer had a high level of knowledge about cancer screening, it was not statistically significant, but the rate of having cancer screening tests was not found. statistically significant (p<0.05)

	CONCLUSION: This study showed that the participants had a high level of knowledge about breast and cervical cancer tests, which are among the primary cancer screening tests, but they did not have them done from the same level, and that the GIS cancer screening tests were not at the level of sufficient knowledge and sanction. For this reason, the public should be more encouraged to have screening tests. Family medicine has a great role in raising public awareness and having screening tests done.

	KEY WORDS: Cancer screening, National Cancer Screening Program, Family Medicine