Yerel siyez buğday genotipleri arasındaki genetik farklılıkların moleküler yöntemlerle belirlenmesi ve kuraklığa tolerant genotiplerin tespit edilmesi
Determinations of genetic variations among local einkorn genotypes by using molecular methods and drought tolerant genotypes
Yazar: ENES GÖKHAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İSKENDER TİRYAKİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Kastamonu ve çevre ilçelerinde yetiştiriciliği yapılan 32 adet yerel siyez buğday (Triticum monococcum) genotipinde kuraklık stresi altında çimlenme performanslarının belirlenmesi ve kuraklık ilişkili lokus spesifik gen markörleri kullanılarak genotipler arası ilişkinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada her genotipten 50 adet tohum, 4 tekerrürlü olarak tesadüf blokları deneme desenine göre çimlendirme testine alınmıştır. Tohumlar çift katlı kurutma kâğıdı bulunduran kapaklı cam petrilere (80x15mm) yerleştirilip üzerlerine 6 ml, -0,2247625 MPa osmotik basınç oluşturacak şekilde hazırlanmış PEG-6000 solüsyonu eklenerek 20 ± 05 °C karanlık ortamda iklim dolabında çimlendirme denemesine alınmıştır. Çimlenen tohumlara ait çimlenme oranı, çimlenme homojenitesi ve çimlenme hızı parametreleri hesaplanmıştır. Sonuçlar kuraklık stresinin genotiplerin çimlenme oranlarında büyük düşüşlere neden olduğunu ancak bazı genotiplerin bu evredeki kuraklık stresini göreceli olarak daha iyi tolere edebildiklerini göstermiştir. Çalışmada kullanılan 12 adet kuraklık ilişkili lokus spesifik gen markörü toplam 32 bant üretmiş olup bunların 26'sının polimorfik olduğu belirlenmiştir. Markör başına ortalama 2,66 adet bant üretilmiş olup ortalama polimorfizm oranı ise %86,31 olarak tespit edilmiştir. En yüksek polimorfizm bilgi içeriği (PIC) BQ579756 (0,49) marköründen elde edilmiştir. Ortalama PIC değeri 0,30 olarak hesaplanmıştır. UPGMA yöntemine göre oluşturulan dendrogram genotipler arasındaki genetik varyasyonun oldukça sınırlı olduğunu göstermiştir. Çalışma sonuçları yerel siyez genotipleri arasında dar bir genetik taban olmasına karşın mevcut genotipler arasında kuraklık stresine tolerantlık bakımından ıslah çalışmalarında kullanılabilecek bazı genotiplerin olabileceğini göstermiştir.

Abstract:
This study aimes to determine germination performance of 32 local einkorn (Triticum monococcum) genotypes collected from Kastamonu and its vicinity under drought stress conditions and to reveal the relationship of those genotypes based on drought related loci-specific gene markers. Germination test was conducted with 4 replications by using randomized complete block design. Fifty seeds were placed on double filter papers in a covered glass petri dishes (80x15mm) and 6 ml of PEG-6000 with a -0.2247625 MPa was added in each petri dish. The petri dishes were kept in a growth chamber at 20 ± 0.5 °C in darkness. The ratio, speed and span of germination were determined. The results showed that drought stress significantly reduced all germination parameters measured and some genotypes could tolerate drought stress relatively better than the others. Twelve drought related loci-specific gene markers produced a total of 32 bands and 26 of these were polymorphic. Mean polymorphism ratio of the markers and average band per marker were determined as 86.31% and 2.66 respectivley. The highest polymorphism information content (PIC) was obtained from BQ579756 (0.49) marker while mean PIC value was calculated as 0.31 per marker. Dendrogram created based on UPGMA method indicated a limited genetic variation among the genotypes used. The results of this study revealed that there might be some drought tolerant local einkorn genotypes which can be used in breeding programs althoug the presence of a narrow genetic background.