Geleneksel tiyatromuzun çağdaşlaştırılma biçimlerine feminist eleştirel bir yaklaşım
A feminist critical approach at our traditional theatre?s modernization forms
Yazar: BANU ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. FAKİYE ÖZSOYSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Feminist Eleştiri Kuramı = Feminist Criticism Theory ; Kadınlar = Women ; Modernleşme = Modernization ; Taner, Haldun = Taner, Haldun ; Tiyatro = Theatre ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre ; Şensoy, Ferhan = Şensoy, Ferhan

Özet:
Oyun yazarlarımız, 1960 yıllarından günümüze geleneksel tiyatromuzdan kaynağını alan çağdaş ve ulusal bir tiyatro kurma girişiminde bulunmuşlardır. Çünkü modern batı tiyatrosu tekniği ile yazılan oyunlara seyirci ilgi göstermemektedir. Öte yandan seyirci ile doğrudan ilişki kurup, ona yeni düşünceler aktarmak için tanıdık bir tiyatro tekniği kullanmak gerekir. Burada böyle bir amaçla yazılan ve seyirciyi tiyatroya çekme bakımından başarılı örnekler sayılan oyunlar feminist eleştirel yaklaşımla incelenmiştir. Böylece yeni bir tiyatro tekniği ile çağdaş düşünceler anlatmak isteyen yazarların, geleneksel tiyatromuzla ve geleneksel ideolojilerle ne ölçüde hesaplaştığı tartışmaya açılmıştır. Sonuçta, oyunlarında toplumsal cinsiyet kimliklerini, ataerkil ideolojinin yerleşik söylemlerini kullanan, geleneksel tiyatromuzla yeterince hesaplaşmayan yazarların, biçim ve içerikte çağdaşlaşma amacından uzaklaştığı tespit edilmiştir. Buna karşılık geleneksel tiyatromuzla hesaplaşmış, metinlerinde ataerkiyi sorun olarak almış yazarlarımızın amaçlarına ulaştığı gözlemlenmiştir. Böylece, metinlerde ataerkil ideolojiye yaklaşım üzerinden, çağdaş bir düşünceye ulaşmak için önce var olan geleneksel düşüncelerin sorgulanması gerektiği ortaya çıkmıştır. Buradan hareketle ulaşılan nokta, geleneksel tiyatromuzdan kaynağını alan çağdaş bir tiyatro tekniği oluşturmak için yeni bir düşünme biçimi geliştirmektir. Bunun için de öncelikle metinlere sızan geleneksel ataerkil düşünceye kuşkuyla bakmanın yerinde olacağı söylenebilir. Çünkü tiyatroda biçim ve içerik bir bütündür. Yeni bir biçim ancak yeni bir düşünce, farklı bir bakış açısıyla yakalanacaktır.

Abstract:
Our scriptwriters have been struggling to establish a modern and national theatre based on our traditional theatre since 1960 till present. Because the audience does not show an interest to the scripts written with modern Western theatre technique. On the other hand, it is necessary to use a known theatre technique to directly interact with the audience and convey new opinions to them. The scripts which are assumed to be successful examples to attract the audience to theatre and written for this aim have been examined with feminist critical perspective. Thus, the fact that to what extend the writers who want to tell modern thoughts with a new theatre technique pay off old scores with our traditional theatre and traditional ideologies is under discussion. Consequently, it is found that the writers who use gender identities and patriarchal discourses in their scripts and the ones who do not pay off old scores with our traditional theatre fall far from their aim to modernize in style and content. On the contrary, it is observed that our writers who paid off old scores with our traditional theater, dealt patriarchy as a problem in their texts reached their aims. Thus, it has been seen that at first the available traditional thoughts should be questioned in order to reach a modern thought over the perspective of patriarchal ideology in texts. From this context, the point is to improve a new style of idea to form a modern theater technique based on our traditional theater. Therefore, it is possible to say that it would be sound to regard the traditional patriarchal thought with suspicion which penetrated in the texts first. Because style and content are integrated. A new style could only be reached by a new though, different perspective.