Broyler yetiştiriciliğinde coccidiosis'den korunmada betain ve aşı etkinliğinin araştırılması
Investigation of betaine and vaccine efficacy to prevent from coccidiosis in broilers
Yazar: ASUDE GÜLÇE GÜLER
Danışman: PROF. DR. HASAN EREN
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Betain = Betaine ; Eimeria = Eimeria ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Koksidiyozis = Coccidiosis ; Monensin = Monensin ; Tavuklar = Chickens ; Tavukçuluk = Chicken farming

Özet:
Bu çalışmada betain ve aşının iyonofor anticoccidial olan monensin sodyuma karşı alternatif olarak kullanımının araştırılması amaçlanmıştır. Bir günlük yaşta, toplam 600 adet Ross 308 etlik civciv her biri 4 tekerrürlü olacak şekilde 5 gruba rastgele dağıtılmışlardır. Bir numaralı (kontrol) gruba temel yem karması (TYK) verilirken, iki numaralı gruba TYK'ye 100 mg/kg monensin sodyum ilave edilmiştir. Üç (aşı) ve beş (betain+aşı) numaralı gruplardaki 2 günlük yaştaki civcivlere içme suyu yöntemiyle aşı verilmiştir. Dört numaralı gruptaki civcivlere TYK'ye 2.0 g/kg betain verilmiştir. Beş numaralı gruptaki civcivlere ise aşıya ilaveten TYK'ye 2.0 g/kg betain ilave edilmiştir. Grupların tümü 20 günlük yaşta sporlanmış Eimeria ookistleri ile deneysel olarak enfekte edilmiştir. Tüm dönem süresince (1-48. günler) performans değerleri yönünden canlı ağırlık artışı (CAA) ve yemden yararlanma oranı (YYO) parametrelerine bakıldığında, aşı uygulanan grubun diğerlerine olan üstünlüğünü sürdürdüğü bunu sırasıyla betain, betain+aşı ve monensinin izlediği görülmüştür (P<0.05). Enfeksiyondan sonraki ilk kontrolde (6. gün) anticoccidial yem katkı maddesi ilave edilen grupların ookist sayıları kontrole göre daha az iken, sonraki günlerde dışkı ile atılan ookist sayısı açısından gruplar arasında istatistiki (P<0.05) ve sayısal açıdan önemli farklılıklar bulunmuştur. İnce bağırsak oransal ağırlığı yönünden muameleler arası istatistiki önem bulunmuş olup (P<0.05), yeme monensin katılması ve aşı uygulaması ince bağırsak ağırlığını kontrole göre önemli düzeyde azaltırken (P<0.01), betain ve betain+aşı uygulamaları sayısal düzeyde azalma sağlamıştır. Göğüs eti pH değerleri açısından gruplar arası istatistiki önem bulunmuş olup (P<0.05), monensin uygulaması diğer uygulamalara kıyasla pH'yi daha aşağıya çekmiştir. Daha önce farklı çalışmalarda kullanılan betainin, iyonofor anticoccidial olan monensin ve aşı ile kıyaslandığı bir çalışma bulunmamaktadır. Yapılan bu çalışma veteriner hekimliği alanında çözüm bekleyen probleme alternatif, güvenilir ve etkili bir kontrol geliştirilmesinde gelecekte yapılacak olan çalışmalara yol gösterici olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Aşılama, Betain, Coccidiosis, Eimeria, Monensin

Abstract:
In this study, it was aimed to point out the anticoccidial effect of betaine and vaccine as an alternative against monensin sodium. Day-old broiler chickens were separated into five equal groups with four replicate pens of 30 birds. One of the groups was given basal diet and served as the control. The following two of the five experimental groups received the basal diet supplemented with 100 mg/kg monensin sodium and betaine (2.0 g/kg), respectively. A commercial coccidiosis vaccine, either alone or in combination with betaine (2.0 g/kg), was carried out in order to form to remaining experimental groups. All of the chickens were challenged with sporulated field-mixed Eimeria species at 20 day of age. Throughout the experimental period, vaccinated birds out performed (P<0.05) other anticoccidial treatments in terms of body weight gain and feed conversation ratio which followed by betaine, vaccine+betaine and monensin treatments in a decreasing order. All of the anticoccidial regimens significantly decreased fecal oocyst output only at initiation of the measurements (i.e. first day of 11 days total observation period) however, this tendency disappeared thereafter (P<0.05). Supplementation diet with monensin and vaccination againts coccidiosis decreased (P<0.01) small intestine weight in comparision with the untreated controls whereas numerical decreased observed when chicks fed on diet with added betaine and treated with betaine+vaccine. Treatment chicks with monensin decreased breast meat pH but other treatments did not show any affect (P<0.05). Previously, there has been no experiment which aimed to compare betaine with monensin sodium and also coccidiosis vaccine. Results of present study indicated that dietary betaine supplementation and commercial coccidiosis vaccine with mix Eimeria spp. may convey benefits to control coccidiosis. They could be viable, cost effective, sustainable and safe alternatives to conventional anticoccidial programs of ionophore anticoccidials with additive benefits having no residue and resistant hazardous to both animal and for human consumption. 
Key words: Betaine, Coccidiosis, Eimeria, Monensin, Vaccination