Mültecilere yönelik barınma ve eğitim ihtiyaçlarının optimizasyonu
Optimization of shelter and education needs of refugees
Yazar: BETÜL MACİT
Danışman: PROF. DR. HADİ GÖKÇEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Savaş nedeniyle ortaya çıkan karmaşık insani afet durumları, mültecilerin barınma, gıda, sağlık ve eğitim ihtiyaçlarının karşılanmasını gerektirir. Mültecilere ev sahipliği yapan gelişmekte olan ülkeler, kalkınma problemleri ve kısıtlı kaynakları nedeniyle insani ihtiyaçları karşılamada güçlük çekmektedir. İnsani yardım faaliyetleri için ulusal ve uluslararası fon kaynakları seferber edilmektedir ve bu fon kaynaklarının etkin bir şekilde değerlendirilmesi için veri temelli karar destek yaklaşımlarına ihtiyaç vardır. Bu çalışmada karmaşık insani afet durumunda mültecilerin barınma ve eğitim ihtiyaçlarının karşılanması ile ilgili problemler yöneylem araştırması yöntemleri ile ele alınmıştır. Bu problemleri anlamak ve tanımlamak için gelişmekte olan ülkelerde Suriyeli mültecilerin barınma ve eğitim ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik mevcut insani yardım faaliyetleri incelenmiştir. Bu analiz yardımıyla mülteci kamp yeri seçim problemi tanımlanmış, insani yardım lojistiğinde acil durumlarda eğitim problemi matematiksel bir model ile ele alınmış ve mültecilerin eğitim ihtiyaçlarını karşılama problemi tanımlanmıştır, bildiğimiz kadarıyla insani yardım lojistiği literatüründeki yöneylem araştırması uygulamalarında bu konuya değinilmemiştir. Bu çalışmada dört matematiksel model geliştirilmiştir. Her bir matematiksel model için vaka problemleri sunulmuş ve çözülmüştür. Deneysel çalışma kapsamında her bir model için gerçek hayat problem boyutlarına uygun test problemleri çözülmüş ve sunulan test problemleri için ticari bilgisayar yazılımı ile en iyi çözümün üretilebildiği görülmüştür.

Abstract:
Complex humanitarian emergencies caused by war necessitate fulfillment of shelter, food, health and education needs of refugees. Developing countries hosting refugees struggle in meeting humanitarian needs due to the development problems and scarce resources. National and international funds are mobilized for humanitarian aid activities and data driven decision support approaches are needed for effective use of these funds. In this study, problems concerning the fulfillment of shelter and education needs of refugees in a complex humanitarian emergency case are handled with the help of operations research methods. For understanding and defining these problems, current humanitarian aid activities towards meeting shelter and education needs of Syrian refugees in developing countries are examined. With the help of this analysis, refugee camp site selection problem is defined, emergency education problem in humanitarian aid logistics handled with a mathematical model and refugee education needs fulfillment problem is introduced, to our knowledge this topic is not addressed within operations research applications in humanitarian aid logistics literature. Four mathematical models are developed in this study. Case problems are presented and solved for each mathematical model. Test problems fitting real life problem sizes are solved for each model within empirical study, and it is observed that optimum results can be generated by commercial solver for presented test problems.