Hisse senetleri ilk defa halka arz edilen firmalarda entelektüel sermayenin firma performansına etkisi
The Effect of intellectual capital on performance of the firms that have gone public
Yazar: TUBA GÜLCEMAL
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT ÇITAK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Finansal performans = Financial performance ; Firma performansı = Firm performance ; Halka açılma = Public offering ; Performans = Performance

Özet:
Bu çalışmanın amacı ilk defa halka arz olan firmaların entelektüel sermaye etkinlik seviyesinin ve onu oluşturan unsurlarının finansal performansları üzerindeki etkisini ortaya koymaktır.
Finans literatüründe özel olarak halka arz olan şirketlerin entelektüel sermayelerini inceleyen pek çalışma yoktur. Halka arzda entelektüel sermayenin nasıl bir rol oynadığı tezin ana çıkış noktasıdır. Halka açılmayı düşünen bir işletmenin entelektüel sermayesini ve bunun gelecekte yaratacağı gelir potansiyelini göstermesi, işletmenin hisse senetlerinin fiyat performansını da etki yapacaktır. Entelektüel sermaye üzerine yürütülen çoğu çalışma özellikle insan sermayesi üzerine yapılmış ve ankete dayalı olduğundan bu çalışmada entelektüel sermayenin ilk defa halka arz olan firmaların performansı üzerindeki etkisini ölçmede finansal tablo verisi kullanımı ile bir farklılık oluşturmak amaçlanmıştır.
Çalışmada 2000-2013 döneminde ilk defa halka arz edilerek Borsa İstanbul'da sürekli olarak işlem gören firmalar incelenmiştir. Entelektüel Katma Değer Katsayısıyla ölçülen entelektüel sermaye seviyelerinin finansal ve piyasa performanslarına etkisini belirleyebilmek amacıyla, yatay-kesit birimlerinin belirli bir zaman diliminde ele alınarak analiz edilebildiği bağımlı değişkenlerin de gecikmeli değerlerinin modele ilave edilebildiği Dinamik Panel Veri Analiz yöntemi, GMM tahmincisi kullanılarak uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Ante Pulic'in VAIC yöntemiyle hesaplanan (entelektüel katma değer katsayısı) entelektüel sermaye etkinlik seviyesinin, incelenen periyotta ilk halka arz olan firmaların finansal ve piyasa performansına etkisini görmek amacıyla kurulan modellerden PRETAXROA (Vergi Öncesi Karlılık Oranı), PRETAXROE (Vergi Öncesi Özsermaye Karlılık Oranı) ve ROIC (Yatırım Karlılık Oranı) üzerinde cari dönem etkisinin pozitif yönlü; ATO (Verimlilik Oranı) ve PD/DD (Piyasa Değeri Defter Değeri Oranı) ile cari dönem ilişkisinin negatif yönlü olduğu gözlenmiştir. Bir yıl önce yapılan entelektüel sermaye yatırımlarının da sonraki yıl PD/DD, ATO, PRETAXROA, PRETAXROE ve ROIC'i üzerinde pozitif yönlü etkisi olduğu sonucu elde edilmiştir. Ayrıca; VAIC'i oluşturan unsurların da ATO, PD/DD, PRETAXROA üzerinde etkisinin olduğu ortaya çıkmıştır. VAIC ve onu oluşturan unsurların firmaların piyasa ve finansal performanslarını etkilediği ve öncü göstergesi olarak kabul edilebileceği ifade edilebilir.

Abstract:
The objective of this study is to investigate the effect of level of intellectual capital activity and its components on financial performance of the firms that have gone public.
Research analyzing the intellectual capital of firms that go through initial public offerings (IPOS) is limited. The role of the intellectual capital on public offerings is the main starting point of this study. For a company that is planning to go public, presenting its intellectual capital competence and its prospective earnings potential to investors is expected to affect the performance of its stocks. Most of the studies on intellectual capital were performed on human capital and were survey-based. Therefore, this study is expected to make a difference by using financial statements for analyzing the effect of intellectual capital on performance of firms that have gone through IPO process.
The sample analyzed in this study comprises firms that have gone public in the 2000-2013 period and been listed on Borsa İstanbul ever since. For determining the effect of levels of intellectual capital measured via Value Added Intellectual Capital (VAIC) on financial performance, Dynamic Panel Data Analysis method which enables handling and analyzing cross-sectional units periodically and the addition of lagged values of dependent variables to the model along with GMM predictor was used. In order to examine the effect of intellectual capital efficiency, calculated via Ante Pulic's VAIC method (Value-Added Intellectual Capital), on the financial performance of firms that go public regression models have been formed. The results of the models indicate that effect of current period intellectual capital is positive for PRETAXROA, PRETAXROE and ROIC and negative for ATO and PD/DD. Intellectual capital investments done a year ago are found to have a positive affect  on PD/DD, ATO, PRETAXROA, PRETAXROE and ROIC in the following year. Besides, components of VAIC are also found to be affect ATO, PD/DD and PRETAXROA. It may be concluded that the VAIC and its components are effective on financial performance of firms and they may be accepted as leading indicators.