Primer sjögren sendromlu hastalarda matriks metalloproteinaz 13 (MMP-13) düzeylerinin hastalık aktivitesi ile ilişkisi
Relation of matrix metalloproteinase 13 (MMP-13) levels with disease activity in patients with primer sjogren's syndrome
Yazar: BURCU ESER
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN SEPİCİ DİNÇEL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Matriks metalloproteinazlar = Matrix metalloproteinases ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases ; Romatoloji = Rheumatology ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome

Özet:
Matriks metalloproteinazlar (MMP), genel olarak ekstrasellüler matriksin tüm protein bileşenlerini parçalayabilen, birincil matriks bozucu proteazlardır. Romatoljik hastalıklar kas, iskelet sistemi, eklemler ve dolaylı olarak da iç organları ve bütün vücudu etkileyebilen bir hastalık grubudur. Bunlar genel olarak sistemik, otoimmün, kronik seyirli inflamatuar bir hastalıktır. Primer Sjögren Sendromu (pSS), Romatoid Artrit (RA) ve Psöriatik Artrit (PsA) hastalıklarının patofizyolojilerinde kollejenazlar ve jelatinazlar geçerli bir öneme sahiptirler. Yapılan birçok çalışma da farklı MMP türlerinin bu hastalıkların patogenezinde ki rolleri açıklanmaya çalışılmıştır. Biz çalışmamızda, daha önce yapılan çalışmalardan edindiğimiz bilgiler ışığında MMP-13 ve MMP-9'u ele aldık. Çalışmaya Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı Polikliniği'nde takipli hastalardan gönüllü olarak katılmayı kabul eden pSS'lu 20, RA'li 20, PsA'li 19 ve 15 sağlıklı kişide kontrol grubu olarak alınmıştır. Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlar neticesinde; kontrol ile PsA gruplarının MMP-13 seviyeleri ve kontrol ile pSS gruplarının MMP-9 seviyeleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (sırası ile p=0,026, p= 0,040). pSS'de MMP-13 ve MMP-9 seviyeleri arasında 0,01 düzeyinde anlamlı, negatif korelasyon, RA'de sedimantasyon ve MMP-9 seviyeleri arasında 0,01 düzeyinde anlamlı, negatif korelasyon ve PsA'de ise MMP-13 ve MMP-9 seviyeleri arasında 0,05 düzeyinde anlamlı, pozitif korelasyon bulundu. ELİZA ile ölçümü yapılan MMP-13 ve MMP-9 düzeyleri ayrıca HPLC yöntemi ile de çalışıldı. Ölçümlerden elde ettiğimiz kromatogramlar incelendiğinde MMP-13 ve MMP-9 ayrımı yapılamadı ancak MMP düzeylerinin total olarak ölçülebileceğini düşünmekteyiz. pSS, RA, PsA ve hatta birçok hastalıkta MMP-13, MMP-9 ve diğer MMP türleri etkin bir role sahiptir. MMP'lar kompleks moleküllerdir ve hastalıkların patogenezinde bir biyobelirteç veya terapötik hedef olarak gösterilmesi mümkündür. Fakat bu amaca yönelik daha fazla çalışma yapılmalıdır. MMP düzey ölçümlerinin daha kolay, yaygın ve etkin olabilmesi için analiz yöntemlerini geliştirmeye ihtiyaç vardır. Bu çalışmanın ilerideki metot geliştirme çalışmalarına ışık tutacağını düşünüyoruz.

Abstract:
Matrix metalloproteinases (MMP) are generally primary matrix distruptive proteases which are capable to dismantle all protein components of extracellular matrix. Rheumatic diseases can affect musculosceletal system and joints, and also viscera and all body parts, accordingly. These are systemic, autoimmune and chronic inflammatory diseases. In pathophysiologies of Primer Sjögren's Syndrome (pSS), Rheumatoid arthritis (RA) and Psoriatic Arthritis (PsA) diseases, collagenases and gelatinases have a valid importance. In many studies, roles of different MMP types in pathogenesis of those diseases have been tried to be clarified. In our study, we decided to deal with MMP-13 and MMP-9, according to the information we obtained from previous studies. Voluntary participants from Gazi University Medical Faculty Rheumatology Department Policlinic, 20 patients with pSS, 20 patients with RA, 19 patients with PsA, and 15 healthy people as control group, were included to the study. According to our results, there was a statistically significant difference in MMP-13 levels between control group and PsA group and in MMP-9 levels between control group and pSS group (p=0,026, p= 0,040, respectively). In pSS, between MMP-13 and MMP-9 levels, significant, negative correlation with 0,01 level; in RA, between sedimentation and MMP9 levels, significant, negative correlation with 0,01 level; and in PsA, between MMP-13 and MMP-9 levels, significant, positive correlation with 0,05 level were found. MMP-13 and MMP-9 levels measured by ELISA were also studied by HPLC method. Considering chromatograms we obtained from measurements, MMP-13 and MMP-9 could not be distinguished, but we think that total MMP level can be measured. MMP-13, MMP-9 and other MMP types have active roles in pSS, RA, PsA and many other diseases. MMPs are complex molecules and it is possible that they can be considered to be used as biomarkers or theraupetic targets in pathogenesis of diseases. However, more studies are needed according to this purpose. In order to make MMP level measurements more easy, widespread and effective, development of analysis methods is required. We believe that our study will shed light on further method development studies.