Molla Ali el-Kârî'nin "Envâru'l-Kur'ân ve Esrâru'l-Furkân" tefsirinde kıraatlere yaklaşımı
Mullā Alī el-Qārī's approach to qirāʾāt in his tafsīr Anvār al-Qurʾān and Asrār al-Furqān
Yazar: MEHMET KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EMİN ÇİMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâmî ilimler, esas itibariyle birbiriyle iç içedir. Bir İslâmî ilmi, diğerinden bağımsız düşünmek mümkün değildir. "Molla Ali el-Kârî'nin Envâru'l-Kur'ân ve esrâru'l-Furkân Tefsirinde Kıraatlere Yaklaşımı" adını taşıyan bu çalışma da bu yönüyle interdisipliner bir araştırma mahiyetindedir. Zira bu inceleme, bir yönüyle kendisine vahyolunduğu andan itibaren bugüne kadar Kur'ân-ı Kerîm'in hem okunuş hem de yazım yoluyla muhafazasını hedefleyen kıraate, diğer taraftan da Kur'ân-ı Kerîm'in manasını açıklamayı gaye edinmiş tefsire yöneliktir. Son dönemlerde kıraat ilmine karşı nedeni pek belli olmayan bazı olumsuz tavırlar söz konusudur. Böyle bir yaklaşım da hâlihazırda yapılan çalışmalarda kıraatin, başta tefsir olmak üzere diğer İslâmî ilimlere sağlayacağı katkıyı engellemektedir. Hâlbuki kıraat ilmi, dün olduğu gibi bugün de bu ilimlere düşünce ve fikir üretmeleri konusunda çokça imkân sunabilecek bir potansiyele sahiptir. Bu bağlamda müteahhirîn dönem bir din bilgini olan Molla Ali el-Kârî'ye de değinmek gerekir. Zira o hem kıraat hem de tefsirde söz sahibi bir âlimdir. Özellikle onun tefsir alanında kaleme aldığı Envâru'l-Kur'ân ve Esraru'l-Furkan adlı eseri kıraat açısından incelenmesi önem arz etmektedir. İş bu çalışmada Ali el-Kârî'nin, tefsirinde kıraat ilmine yaklaşımı; kıraat ilminin temel prensipleri (usûl), edâ keyfiyeti ve kıraat farklılıkları (ferş) açısından tahlil ve tespite, akabinde âyetleri tefsir ederken kıraat vecihlerini nasıl kullandığına yönelik kıraat-anlam ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Islamic sciences are essentially interrelated. It is not possible to think of an Islamic science independently of another Islamic science. This study, which is named "Mullā Alī al-Qārī's Approach to Qirāʾāt in his tafsīr Anvār al-Qurʾān and Asrār al-Furqān", is an interdisciplinary study with this aspect. Because, on one side of our work, there is the science of qirāʾāt, which aims to preserve the Qurʾān from the moment it was revealed to it, through both reading and writing, and on the other side, the science of tafsīr, which aims to explain the meaning of the Qurʾān. Although this is the case, there has been a negative attitude towards the science of qirāʾāt, the reason for which is unclear, especially in recent times. Such an approach prevents the contribution of qirāʾāt to other Islamic sciences, especially tafsīr, in today's studies. However, the science of qirāʾāt has the potential to be instrumental in presenting these sciences with many opportunities to produce thoughts and ideas. In this context, Alī al-Qārī, a classical period religious scholar, is authority in both qirāʾāt and tafsīr. Especially his work called Anvār al-Qurʾān and Asrār al-Furqān, which he wrote in the field of tafsīr, needs to be examined in terms of qirāʾāt. So, in this study, we tried to reveal the importance of the relationship between qirāʾāt and tafsīr by determining how al-Qārī approached qirāʾāt in his tafsir, whether he gave place to the differences in qirāʾāt, how much he did, and how he used them while interpreting the verses.