Fraktal yapıların kullanıcı üzerine mekansal algısının irdelenmesi
Examining the user's spatial perception of fractal structures
Yazar: MERVE GÜLER
Danışman: PROF. DR. GÜZİN DEMİRKAN TÜREL
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Doğadan esinlenilerek oluşturulan tasarım yaklaşımları mimaride sıklıkla kullanılmaktadır. Bu bağlamda; altın oran, fibonacci serisi, biyomimesis ve fraktallar gibi farklı kavramlar karşımıza çıkmaktadır. Fraktal geometri, doğada örüntülerle var olmakta ve geçmişten günümüze bilinçli ya da bilinçsiz olarak mimari tasarımda kullanımı görülmektedir. Mimari tasarımda mekansal algı ve fraktal geometri alanında literatür taraması yapılmıştır. Çalışma kapsamında mimaride fraktal geometri kullanımının kullanıcılar üzerine mekânsal algısının incelenmesi amaçlanmıştır. Yapı türleri içerisinde ise aynı anda birçok işleve cevap vermesi beklenen ve kullanıcıların en çok zaman geçirdiği 'konut yapıları' örneği seçilmiştir. İncelenen yapılar geometrik formları, mekan hareketliliğine göre fraktal ve öklid olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Fraktal yapı grubunda Art Nouveau akımının öncüsü Antoni Gauidi'nin 'Casa Milla, Casa Batllo, Casa Vicens' yapıları, öklid grubunda ise modernist mimar Mies Van Der Rohe'un 'Fransworth Evi, Turgendhot Villası, Lemke Evi' incelenmiştir. Yapıların fraktal değer analizi İmage-J programı Fraclac eklentisi ile tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında fraktal değer analizi yapılan yapı gruplarının kullanıcılar üzerindeki mekânsal algısını ölçmeye yönelik anket tasarımı geliştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi KTO Karatay Üniversitesi Mimarlık ve İç Mimarlık öğrencisi 100 kişiden oluşmaktadır. Anket yöntemi ile demografik bilgiler elde edilmiş ve yapı gruplarının karşılaştırılmasına yönelik anlamsal farklılaşma ölçeği kullanılmıştır. SPSS programı ile veriler analiz edilmiş olup betimleyici istatistikler ve analizler yapılmıştır. Elde edilen istatiksel bulgular neticesinde fraktal geometrinin mimari tasarımda kullanımına dair öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Design approaches inspired by nature are frequently used in architecture. We encounter different concepts such as the golden ratio, fibonacci series, biomimesis and fractals. Fractal geometry exists with patterns in nature and has been used consciously or unconsciously in architectural design from past to present. A literature review was conducted in the field of spatial perception and fractal geometry in architectural design. Within the scope of the study, it was aimed to examine the spatial perception of users using fractal geometry in architecture. Among the building types, the example of 'residential buildings', which are expected to respond to many functions at the same time and where users spend the most time, was chosen. The structures examined are divided into two groups, fractal and euclidean, according to their geometric forms and space mobility. In the fractal group, the 'Casa Milla, Casa Batllo, Casa Vicens' structures of Antoni Gauidi, the pioneer of the Art Nouveau movement, were examined, and in the euclidean group, modernist architect Mies Van Der Rohe's 'Fransworth House, Turgendhot Villa, Lemke House' were examined. Fractal value analysis of the structures was determined with the Fraclac plug-in of the İmage-J program. Within the scope of the study, a survey design was developed to measure the spatial perception of the users on the building groups for which fractal value analysis was performed. The sample of the research consists of 100 students of KTO Karatay University Architecture and Interior Architecture. Demographic information was obtained by survey method and the semantic differentiation scale was used to compare building groups. Data were analyzed with the SPSS program and descriptive statistics and analyzes were performed. As a result of the statistical findings obtained, suggestions were developed for the use of fractal geometry in architectural design.