El-Fusûl Fi'l-Usûl" isimli eseri bağlamında Cassâs'ın hadis ilmindeki yeri
In the context of his work "El-Fusûl Fi"l-Usûl" place of Cassâs on the science of hadith
Yazar: NEJLA HACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. M. HAYRİ KIRBAŞOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Cessas = Cessas ; El-Fusul Fi`l-Usul = Al-Fusul Fi`l-Usul ; Hadis = Hadith ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tezimizin konusu ?el-Fusûl fi'l-Usûl? eseri bağlamında Cassâs'ın hadis ilmindeki yerinin incelenmesidir.Tez, bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde Cassâs'ın hayatı, yaşadığı dönem ve genel olarak ilmi yönü ele alınmaktadır. İlmi yönü ile ilgili kısımda Cassâs'ın fıkhi yönü, tefsirciliği, kelamî yönü ve Mu'tezilî olduğu iddiaları değerlendirilmekte, Cassâs'ın tesir ettiği ve tesirinde kaldığı şahıslar, hocaları, talebeleri ve eserleri hakkında bilgi verilmektedir. İncelemekte olduğumuz ?el-Fusûl? isimli eseri daha geniş bir değerlendirmeye tabi tutularak türü, muhtevası, kaynakları ve kullanılan yöntem açısından değerlendirilmektedir.Cassâs'ın hadis ilmindeki yerini incelediğimiz esas kısım ise tezin ikinci bölümünü oluşturmaktadır. Haberler ve haberlerle ilgili hususlara geniş yer verilmekte, haberler konusundaki ihtilaflar, haberlerin kısımları ve dereceleri ele alınmaktadır. Mütevatir haber; doğruluğu kesin olarak bilinen (zorunlu bilgi ifade eden), doğruluğu bir delil ile sabit olan (zorunlu bilgi ifade etmeyen) şeklinde Cassâs'ın sınıflandırması esas alınarak iki kısımda incelenmektedir. Âhâd haberlerle ilgili meseleler; bilgi değeri, amelin gerekliliği, delil olma yönü, kabul şartları ve reddini gerektiren sebepler açısından değerlendirilmektedir. Haber-i vâhidi reddedip en az iki kişinin haberini kabul edenlerin delilleri ve Cassâs'ın cevaplarına yer verilmektedir. Ravi ve rivayetlerle ilgili meseleler ve haber-i vâhid-kıyas çatışmasında tercih sebepleri değerlendirilmektedir. Hz. Peygamber'in fiilleri teşrii değeri açısından ele alınmakta, sünnetin tanımı yapılarak Hz. Peygamber'in ictihadı konusu ile tezimiz sona ermektedir.

Abstract:
The subjectmatter of this doctoral dissertation is an endeavour to scrutinize the place of al-Jassas, Abu Bakr ar-Razi (d. 370 AH.) in the domain of the Science of the Traditions of Prophet Muhammad (İlmu?l-Hadith), with particular reference to his treatise ?al-fusûl fi?l-usûl.?This thesis consists of an introduction and of two parts.The first part deals with his life, the intellectual and scientific level of his period in general, and his scholarly aspects in particular; namely, as a theologian, as a jurist and an interpreter of the Qur?ân. İt also treats his works, as well as scientific give and take of his lifetime; the persons on whom he had influence and those, from whom he had been effected.The subjectmatter of our study, that is, ?al-Fusûl fi?l-Usûl? is dealt with thoroughly by paying special attention to his methodology.The second part, examines his place and role, particularly, in the science of Hadith, that is to say, traditions from the Prophet, differences of views with regard to the examination and evaluation of the said traditions, such as, mutawatir (i.e. successive tradition, that is, what is related by many from many), which implies definitive information; and of those information whose authenticity may have been implied through some supportive evidence.This part also investigates some issues that were emanated from the different approach (i.e. isolated Tradition) and reflects Jassas?s attitude to them.