Gelişme sürecinde olan ülkelerde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını belirleyen temel unsurlar: Türkiye örneği
The determinats of foreign direct investment in devoloping countries: example of Turkey
Yazar: HAYRİYE BAŞCI NUR
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY DİLBER
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Ekonomik, siyasal ve sosyal boyutlarıyla etkili olan küreselleşme sürecinin ortaya çıkardığı en önemli olgulardan biri, genellikle gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere yapılan orta ve uzun vadeli sermaye ve teknoloji getiren doğrudan yabancı yatırımlardır. Doğrudan yabancı yatırımlar (DYY), ülkelerin ekonomilerini ayakta tutan temel taşlardan birini oluşturmakta, ekonomik büyüme ve kalkınmanın gerçekleştirilmesi için gerekli ve önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Araştırmanın amacı, gelişmekte olan ülkelere yapılan doğrudan yabancı yatırımları çeken belirleyicilerin neler olduğunun kuramsal ve amprik bir çerçevede açıklanmasıdır. Girişi takip eden ilk bölümde DYY kavramının tanımı ve nedenleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde DYY'nin dünyada ve Türkiye'deki görünümüne dair bilgiler verilip, DYY'nin temel belirleyicileri irdelenmiştir. Son bölümde literatürün incelenmesinin ardından ülkelerin çektikleri DYY miktarlarını belirleyen ekonomik, politik ve yatırım ortamına ilişkin faktörlerden hangilerinin, DYY'yi ne yönde etkilediğine dair ekonometrik model oluşturulmuştur. 18 gelişmekte olan ülkeye ait DYY girişleri üzerinde etkili olduğu düşünülen 12 farklı değişken, 1996–2014 dönemi için panel veri yöntemiyle analiz edilmiştir. Yapılan çalışma ışığında, yolsuzluk kontrolü, dışa açıklık oranı, teknoloji, toplam işgücü ve hukukun üstünlüğü değişkenlerinin DYY girişlerini olumlu yönde etkilediği görülürken, borç stoğu, gayri safi sabit sermaye ve alt yapı değişkenin ise DYY girişlerini olumsuz yönde etkilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
One of the most important phenomenons which was constituted by economically, politically and socially effective globalization process, is foreign direct investments that brings medium and long term funds and technology from the developed countries to the developing ones. Foreign direct investments (FDI), is a sustenance that supports national economies and accepted as a very important and necessary tool to fulfil economic growth and development. The main purpose of this research is to explain the specifications of the developing countries that attracts foreign direct investments, in a theoretical and empricial aspects. In the first chapter following the abstract, the definition and the grounds of FDI was explained. In the second chapter, the amounts of FDI inflows in the world and Turkey were given and the main determiners of FDI was examined. In the last chapter, after literature search, the econometric model that explains which of the economical, political and investment climate factors that determines the amount of FDI and how was created. 12 different variables of 18 developing countries which are considered to have an affect on FDI inflow in 1996-2014 of were analyzed with panel data method. At the end of the study we reached the conclusions that while control of corruption, openess to trade, technology, total labor and rule of law variables affects FDI inflows positively and total debt service, gross fixed capital formation and infrastructure variables affects FDI negatively.