Arkeolojik alanlarda bir sunum yöntemi olarak arkeoparklar
Archaeoparks as a presentation method of archaelogical sites
Yazar: YELİZ KESKİN
Danışman: PROF. DR. MİNE TANAÇ ZEREN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Arkeolojik miras alanları, geçmiş uygarlıkların yaşam biçimi, sosyo-kültürel ve ekonomik hayatı, mimarlık ve sanat anlayışı gibi pek çok veriyi günümüze taşımakta, günümüz toplumunun geçmişi anlamasına olanak sağlamaktadır. Bu nedenlerden ötürü arkeolojik alanların muhafaza edilerek sürdürülebilirliğinin sağlanması gerekmektedir. Ancak bu alanların sürdürülebilirliğinin sağlanması adına fiziksel koruma önlemlerinin alınması tek başına yeterli olamamaktadır. Arkeolojik alanların korunarak gelecek nesillere aktarılması ancak ve ancak kamunun bu alanlara karşı farkındalık düzeyinin artması ile mümkün olabilmektedir. Dolayısıyla arkeolojik alanlarda yapılan araştırma ve koruma çalışmalarının yanında bu alanların topluma sunulması, çağdaş dünyada bir gerekliliğe dönüşmüştür. Tarihi dokuyu çeşitli mimari düzenlemeler ile kamuya açmak ve bu alanlardaki bilimsel verileri çağdaş sunum teknikleri ile ziyaretçilere aktarmak, toplumların arkeoloji bilimine ve geçmiş uygarlıklara karşı farkındalığını ve ilgisini arttırmaktadır. Bu bağlamda bilginin aktarım yolunu belirlemek, ziyaretçilerin araştırmalara dayalı verileri anlayabileceği şekle dönüştürmek ve bu çerçevede alan üzerinde mimari düzenlemeler yapmak günümüzde çok önemli bir konuya dönüşmüştür.
Tez kapsamında arkeolojik mirasın bizlere sunduğu bu tarihi bilgi birikiminin çağdaş bir aktarım yöntemi olan "arkeopark" kavramı üzerine bir okuma yapılmış, sonrasında yurt içinden ve yurt dışından belirlenen arkeolojik alan örnekleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu inceleme dışında, toplanan veriler ışığında geçmiş uygarlıkların gündelik yaşantılarını aktarabilmeyi amaçlayan bir deneysel arkeoloji alanı, İzmir Torbalı Metropolis Ören Yeri'nde hazırlanan bir çevre düzenleme projesiyle detaylandırılarak sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Koruma, arkeolojik miras, sunum, açık hava müzesi, arkeopark

Abstract:
Archaeological heritage sites include lots of information about past civilizations' socio-cultural and economical life, sense of architecture and art. Also these sites allow society to understand its past better. Due to these reasons archeological sites must be preserved to provide its sustainability. However, sustainabilities of these sites cannot be achieved by only physical preservation precuations. Carrying archeological sites via preservation to next generations can only be achieved by increasing public awareness for these sites. Thus, besides the research and preservation studies, exhibitions of these sites to the community has become a requirement of the contemporary world. Granting public access on the historical environment with help of some architectural arrangements and relaying scientific data about these study fields via modern presentation techniques to visitors, will increase the awareness and interest on the archaeology and past civilizations. In this context, determining how to transfer information, transforming research data to a level that can be perceived by visitors and within this scope making architectural arrangements on this site has become of major importance.
Within the context of this thesis, a research on new idea of information transformation method "archaeopark" is evaluated. Afterwards, chosen domestic and foreign archaeological site examples are examined comparatively. In addition, in the light of the data collected, an experimental archaeology site is presented, which aims to reflect the experiences of the past civilizations in their daily lives, with an environmental arrangement project prepared for Metropolis Ancient City, İzmir.
Keywords: Preservation, archaeological heritage, presentation, open air museum, archaeopark