Özel okullarda fen bilimleri öğretmen istihdamı: Karşılaştırmalı analiz çalışması
Science teacher recruitment in private schools: A comparative analysis
Yazar: SÜMEYYA KUŞ GÜRBEY
Danışman: PROF. DR. UĞUR BÜYÜK
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüzde, bilgi ve teknolojinin hızla gelişmesiyle nitelikli bireylere duyulan
ihtiyaç giderek artmaktadır. Eğitim kurumlarının ve yükseköğretim sisteminin amacı
çağın gereksinimlerine uygun, istihdam edilebilir bireyler kazandırmaktır. Bu durum,
hizmet öncesi öğretmen eğitimi sağlamakla yükümlü olan eğitim fakülteleri için de
geçerlidir. Türkiye'de genç işsizliğinin önemli bir boyutunu oluşturan öğretmen
işsizliğinin azaltılmasında öğretmenlerin hizmet öncesi eğitimleri ve mesleki
yeterliliklerinin değerlendirilmesi ve istihdam sağlayıcıların beklentileri incelenerek
öğretmen yetiştirme programlarının yeniden yapılandırılması önem arz etmektedir.
Öğretmen istihdamında önemli bir paya sahip özel okullar bünyelerinde çalışacak
öğretmenleri devlet okullarından farklı özel şartlara tabi tutarak belirlemektedirler.
Çalışmanın amacı fen bilimleri öğretmen ve öğretmen adaylarının özel okullarda
istihdam edilebilirlik durumlarını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, karma
araştırma yöntemi ile yürütülen çalışmada, öncelikle özel okul yöneticilerinin
beklentileri belirlenmiştir. Bu beklentiler dikkate alınarak özel okullarda fen bilimleri
öğretmen istihdam ölçeği geliştirilmiş, ölçek fen bilimleri öğretmen ve öğretmen
adaylarına uygulanmıştır. Çalışma ile özel okullarda fen bilimleri öğretmen istihdam
ölçeği sonuçları, akademisyen görüşleri ve lisans program ders içerikleri; özel okul
beklentileri bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda özel okulların
istihdam edecekleri öğretmenlerden öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri
kapsamında yer alan birçok yeterliğe sahip olmalarını bekledikleri görülmüştür.
İstihdam ölçeği sonuçlarına göre fen bilimleri öğretmen ve öğretmen adayları bu
yeterliklere yüksek düzeyde sahiptirler. Fakat akademisyenler fen bilimleri öğretmen
ve öğretmen adaylarının bu yeterliklere istenilen düzeyde sahip olmadıkları
düşüncesindedirler. Fen Bilgisi Öğretmenliği Lisans Ders Programı ise fen bilimleri öğretmen adaylarını, özel okulların beklediği yeterlikler açısından, farklı düzeylerde
desteklemektedir. Çalışma ile ulaşılan sonuçlar ışığında bazı öneriler sunulmuştur

Abstract:
In the present day, there is an increasing need for qualified individuals with the rapid
development of knowledge and technology. The aim of educational institutions and
the higher education system is to equip individuals who meet the requirements of the
age and are employable. This situation also applies to faculties of education, which
are responsible for providing pre-service teacher training. In Turkey, reducing the
significant scale of teacher unemployment, which constitutes a crucial aspect of
youth unemployment, is of great importance. Evaluating the pre-service training and
professional competencies of teachers and examining the expectations of
employment providers to restructure teacher training programs is crucial. Private
schools, which hold a significant share in teacher employment, determine the
teachers to be employed within their institutions under special conditions different
from public schools. This study aims to examine the employability conditions of
science teachers and pre-service science teachers in private schools. For this purpose,
the expectations of private school administrators were identified first in this mixed-
method research study. Taking these expectations into consideration, a science
teacher employment scale was developed for private schools, and this scale was
administered to science teachers and teacher candidates. With this study; the results
of the science teacher employment scale in private schools, academician opinions,
and undergraduate program course contents have been evaluated in the context of
private school expectations. As a result of the study, the author has observed that
private schools expect the teachers they will employ to possess many competencies
included in the general competencies of the teaching profession. According to the
employment scale results, science teachers and pre-service science teachers have
these competencies at a high level. However, academicians believe that science
teachers and teacher candidates do not possess these competencies at the desired
level. The Science Teacher Undergraduate Program supports science teacher
candidates at different levels in terms of the competencies expected by private
schools. In light of the findings, some recommendations have been presented.