İnek sütü proteini alerjisi tanılı bebeklerde eliminasyon diyetinin büyüme ve beslenme durumu üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation the effect of the elimination diet on growth and nutritional status in infants diagnosed with cow's milk protein allergy
Yazar: MENŞURE NUR ÇELİK
Danışman: PROF. DR. EDA KÖKSAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Alerji ve immünoloji = Allergy and immunology ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Süt = Milk ; Çocuk gelişimi = Child development ; İnek sütü = Cow milk

Özet:
Yaşamın ilk yılında en çok karşılaşılan besin alerjisi olan inek sütü proteini alerjisi (İSPA); iyi bir prognoza sahip olup, etkilenen bebeklerin ~%30-50'sinde bebekler bir yaşına geldiklerinde tolerans sağlanmaktadır. İSPA yönetiminde temel tedavi, inek sütü proteini kaynaklarının diyetten elimine edilmesidir. Bu çalışma; İSPA tanılı bebeklerde; eliminasyon diyetinin bebeğin büyüme, beslenme durumu ve klinik semptomları üzerine etkisininin değerlendirilmesi amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Pediatrik alerji uzmanı tarafından İSPA tanısı konulan 17-26 haftalık 13 bebek ile sağlıklı 17-26 haftalık 22 bebek ve anneleri üzerinde yürütülmüştür. Çalışmanın başlangıcında, çalışmaya alındıktan 1 ay sonra, yaşamlarının 9.ayında ve 12.ayında olmak üzere bebekler ve anneleri ile 4 defa görüşülmüştür. Araştırma kapsamında bebeklerin ve annelerin genel özellikleri, sağlık öyküleri bir anket formu yardımıyla sorgulanmış, hem anneden hem de bebekten besin tüketim durumlarının değerlendirilmesi için üç günlük besin tüketim kayıtları istenmiş ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi için antropometrik ölçümleri alınmıştır. Bebeklerin klinik semptomları İnek Sütü ile İlişkili Semptom Skoru (CoMiSS) kullanılarak değerlendirilmiştir. Buna göre; çalışmanın başlangıcında, 1.kontrolde ve çalışmanın sonunda İSPA grubunda yer alan bebeklerin yaşa göre vücut ağırlığı ve boya göre vücut ağırlığı z skorları kontrol grubunda yer alan bebeklere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Bebeklerin boy uzunluğu ise çalışmanın başlangıcında ve 2. kontrolde İSPA'lı bebeklerde sağlıklı bebeklere kıyasla anlamlı derecede daha düşük iken (p<0,05), bebekler bir yaşına geldiklerinde bu farklılık ortadan kalkmıştır (p>0,05). Bebeklerin dört haftalık eliminasyon diyeti sonrası vücut ağırlığı artışları kontrol grubuna kıyasla daha düşük (p<0,05); boy uzunluğu artışları ise benzer bulunmuştur (p>0,05). İSPA'lı bebeklerde CoMiSS skoru eliminasyon diyeti sonrasında azalmış ve sağlıklı grup ile benzer bulunmuştur (p>0,05). Eliminasyon diyeti sırasında ve sonrasında hasta gruptaki bebeklerin kontrol gurubuna göre protein (g) alımları daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Ek olarak, bebeklerin eliminasyon diyeti sırasında ve sonrasında B2 vitamini (mg), kalsiyum (mg) ve fosfor (mg) alımları İSPA grubunda kontrol grubundan istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha düşük olmuştur (p<0,05). Sonuç olarak; eliminasyon diyetlerinin bebeğe ve anneye uygun şekilde planlanıp yürütülmesinin büyüme ve beslenme durumu üzerine olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Cow's milk protein allergy (CMPA), the most common food allergy in first year of life, has a good prognosis, and tolerance is achieved in ~30-50% of affected infants when they reach one year of age. The main treatment in the management of CMPA is the elimination of cow's milk protein sources from diet. This study was planned and conducted to evaluate the effect of elimination diet on growth, nutritional status and clinical symptoms of infants with CMPA. The study was conducted on 13 infants at 17-26 weeks of age diagnosed with CMPA by a pediatric allergist, and 22 healthy infants at 17-26 weeks and their mothers. The infants and their mothers were interviewed 4 times at the baseline, 1 month after enrollment, 9 months and 12 months of their life. Within the scope of research, general characteristics of infants and mothers, their health histories were questioned with the help of a questionnaire, three-day food consumption records were requested from both the mother and the infant to evaluate their food consumption status, and anthropometric measurements were taken to evaluate their nutritional status. The clinical symptoms of the infants were evaluated using the Cow's Milk Associated Symptom Score (CoMiSS). Accordingly, at the beginning of the study, at the 1st control and at the end of the study, the z-scores of body weight for age and body weight for height of the infants in CMPA group were found to be statistically significantly lower than the infants in healthy group (p<0.05). While the height of the infants was significantly lower in infants with CMPA at the beginning of the study and at the 2nd follow-up compared to healthy infants (p<0.05), this difference disappeared when the infants reached one year of age (p>0.05). After four weeks of elimination diet, the body weight gains of the infants were lower compared to the healthy group (p<0.05); height increases were found to be similar (p>0.05). CoMiSS score in infants with CMPA decreased after elimination diet and was found to be similar to the healthy group (p>0.05). Total protein (g) intakes were found to be lower in the infants in the CMPA group compared to the healthy group during and after the elimination diet (p<0.05). Additionally, infants' vitamin B2 (mg), calcium (mg) and phosphorus (mg) intakes during and after the elimination diet were statistically significantly lower in the CMPA group than in the healthy group (p<0.05). In conclusion; it has been determined that the planning and execution of elimination diets in accordance with the baby and mother has a positive effect on growth and nutritional status.