Ateşli silah yaralanmasına maruz kalan köpeklerin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of dogs exposed to gunshot wounds
Yazar: DENİZ KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. CENK YARDIMCI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Köpekler = Dogs ; Kırıklar-kemik = Fractures-bone ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedavi = Treatment ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaralar-ateşli silah = Wounds-gunshort

Özet:
Bu çalışmada 2004-2019 yılları arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesi Eğitim-Uygulama ve Araştırma Hastanesi Cerrahi Ana Bilim Dalı'na getirilen köpeklerde ateşli silah yaralanmalarının görülme sıklığı ve mortalite oranlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca ateşli silahlarla yaralanan köpeklerin ırkı, yaşı, cinsiyeti, yaşadığı bölge, getirildiği aylar, klinik ve radyografik değerlendirmeleri ile bu köpeklere uygulanan konservatif ve operatif tedavi yöntemlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmada; olgulara ait bilgiler Cerrahi Ana Bilim Dalı'na ait hasta kayıt defterleri ve radyoloji ünitesindeki verilerden elde edilerek belirtilen kriterlerin yüzdesel dağılımı ve grafik değerlendirmeleri yapıldı. On beş yıllık süre içerisinde Cerrahi Ana Bilim Dalı'na getirilen tüm hayvanların %0,84'ünün (n=160) ateşli silahlarla yaralanmış olduğu tespit edildi. Ateşli silahlarla yaralanan 160 hayvanın içerisinde 114 (%71,25) köpeğin bulunduğu belirlendi. Tüm köpeklerin %1,14'ünün ateşli silah yaralanmasına maruz kaldığı görüldü. Olgular arasında genç ve erkek (n=85) köpeklerin çoğunluğu oluşturduğu ve bu hayvanların en çok kış (n=41) aylarında yaralanmış olduğu belirlendi. Olgular yaralanma bölgelerine göre değerlendirildiğinde bu travmadan en fazla etkilenen bölgenin ekstremiteler (n=70) olduğu tespit edildi. Köpeklerde ateşli silah yaralanması sonucu oluşan tüm ekstremite kırıkları değerlendirildiğinde kırıkların çoğunun humerus (n=14), radius (n=9) ve tibia da (n=9)  olduğu belirlendi. Saçma taneleri ve mermilerle yaralanan 104 köpeğin konservatif (n=88) veya cerrahi (n=16) yöntemlerle tedavi edildikten sonra hastaneden taburcu edildiği, 10 köpeğin ise yaşamını yitirdiği belirlendi. Yaşamını yitiren köpeklerin 6'sında vertebral bölgede, 1'inde kraniyal bölgede ve 3'ünde ise birçok vücut bölgesinde ateşli silahlarla ilişkili travma bulgularının olduğu tespit edildi. Bu çalışmaya göre, ateşli silahlarla yaralanan köpeklerde mortalite oranı %8,77'dir ve vertebral travmalarda mortalite diğer travma bölgelerine göre daha yüksektir. Sonuç olarak köpeklerde ateşli silah yaralanmalarının görülme sıklığı ve mortalitesi azımsanamayacak düzeydedir ve bununla ilgili önlemlerin alınması gerekmektedir. 

Anahtar Sözcükler: köpek, kırık, ateşli silah yaralanması, tedavi.

Abstract:
This study aims to evaluate the incidence of firearm injuries and mortality rates in dogs brought to the Surgery Department of Veterinary Medicine Training-Application and Research Hospital of Ondokuz Mayıs University between 2004-2019. In addition, the purpose of this thesis is to determine the breed, age, gender, region of residence, date of arrival, clinical and radiographic evaluations of dogs injured by firearms, and conservative and operative treatment methods applied to these dogs. For this purpose, the information about the cases was obtained from the patient records of the Department of Surgery and the data in the radiology unit, and the percentage distribution and graphic evaluations of the specified criteria were made. It was determined that 0.84% (n=160) of all animals brought to the Department of Surgery within a period of fifteen years were injured by firearms and there were 114 (71.25%) dogs among 160 animals injured by firearms. It was observed that 1.14% of all dogs were exposed to gunshot wounds. Among the cases, it was determined that young and male (n=85) dogs constituted the majority, and these animals were mostly injured in winter (n=41). When the cases were evaluated according to the injury areas, it was found that the most affected area from this trauma was the extremities (n=70). When all extremity fractures resulting from gunshot injuries in dogs were evaluated, it was determined that most of the fractures were in the humerus (n=14), radius (n=9) and tibia (n=9). It was also resolved that 104 dogs injured by pellets and bullets were discharged from the hospital after being treated conservatively (n=88) and surgically (n=16), and 10 dogs died. It was established that the 6 dogs among the ones who lost their lives had trauma associated with firearms in the vertebral region, 1 in the cranial region and 3 in several different regions. According to this study, mortality rate in dogs injured by firearms is 8.77%, and mortality in vertebral traumas is higher than in other trauma regions. As a result, the rate of incidence and mortality of gunshot injuries in dogs is remarkable, and precautions should be taken.

Keywords: dog, fracture, gunshot wound, treatment.