Stres veren yaşam olaylarının, öğretim elemanlarının, depresyon ve tükenmişlik düzeylerine etkisi
The effect of stresful life events to burnout and depression level of academicians
Yazar: ENGİN GEZER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATİH YENEL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education and training ; Depresyon = Depression ; Psikoloji = Psychology ; Stres = Stress ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Yaşam olayları = Life events ; Öğretim elemanları = Instructors

Özet:
Bu araştırmanın amacı, stres veren yaşam olaylarının, BESYO öğretim elemanlarının tükenmişlik ve depresyon düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Bu amaçla Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesinden 15 üniversitenin Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanlarına anket uygulanmıştır. 85 kadın ve 280 erkek olmak üzere toplam 365 anket geri dönmüş ve değerlendirmeye alınmıştır.Araştırma mevcut durumu saptamaya yönelik betimsel bir çalışmadır. Araştırmada nicel yaklaşım kullanılmıştır. Araştırma, kişisel ve mesleki bilgileri içeren ölçek, Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Sosyal Uyumu Ölçme Skalası (SRRS) ile toplanan veriler üzerinde yürütülmüştür.Araştırma sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS 11.5 ve STATİSTİCA 7.0 programından yararlanılmıştır. Araştırma için frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( ), Kolmogorov-Smirnov, Shapiro Wilk, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H ve Dunn testleri kullanılmıştır.Araştırmada, BESYO öğretim elemanlarının kişisel ve mesleki özelliklerini, tükenmişlik, depresyon ve stres düzeylerini belirlemek için elde edilen verilerin frekansları, yüzdeleri ve aritmetik ortalamaları tablolaştırılarak yorumlanmıştır.BESYO öğretim elemanlarının tükenmişlik ve depresyon düzeylerinin; stres grupları, coğrafi bölge, yaş, cinsiyet, medeni durum, akademik unvan, yönetsel görev, eğitim düzeyi, yabancı dil düzeyi, akademik hizmet süresi ve algılanan gelir durumuna göre fark gösterip göstermediğini ortaya koymak için Mann Whitney ? U testi, Kruskal Wallis ? H testi ve gruplar arası farkın nereden kaynaklandığını bulmak için Dunn testi kullanılmıştır. Ölçeklerin alfa güvenirlik katsayısı; Tükenmişlik Ölçeği için; duygusal tükenme boyutu a=0.81, duyarsızlaşma boyutu a=0.81, kişisel başarı boyutu a=0.66 ve depresyon için a= 0.87 olarak bulunmuştur.Çalışma sonunda; BESYO öğretim elemanlarının genel anlamda depresyon ve tükenmişlik düzeylerinin düşük, stres düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Stres veren yaşam olaylarının, depresyon ve tükenmişlik düzeylerine etkisi anlamlı bulunmuştur. Stres düzeyindeki artış depresyon ve tükenmişlik düzeylerini etkilemektedir. Ayrıca, BESYO Öğretim elemanlarının depresyon ve tükenmişlik düzeylerini; görev yapılan coğrafi bölge, yaş, medeni hal, akademik unvan ve yönetici olma değişkenlerinin etkilediği tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Öğretim Elemanı, Stres Veren Yaşam Olayları, Tükenmişlik, Depresyon, Beden Eğitimi ve Spor.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of stressful life events to the. The academicians who worked in physical education and sports high school of 15 university in Turkey?s 7 geographical region were surveyed in line with this aim. Total 365 quastionnaires were responded (80 females and 185 males) and evaluated.The research is a descriptive study which determines the present situation. Quantitative approach is used in the study. The research is conducted on the data collected from the questionnaire (scale) that involves personal and occupational information, Social Readjustment Rating Scale (SRRS), Beck Depression Inventory (BDI) and Maslach Burnout Inventory (MBI).During the evaluation of the data obtained at the end of the research, SPSS 11.5 and STATISTICA 7.0 programs were used. The research for ferquency (f), percent (%), arithmetical mean ( ), Kolmogorov-Smirnov, Shapiro Wilk, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H and test of Dunn were used.In the study; frequency, percentage and arithmetical means of data that was obtained for the purpose of determining the personal and occupational features of academicians of physical education and sports, depression level, burnout level, stres level and the data was interpreted.To reveal if physical education and sports academicians? burnout and depression levels differ according to their; stres groups, geographical region, age, gender, marital status, academic title, being an administrator, educational background, foreign language background, period of occupational service, perception of salary, Mann Whitney ? U and Kruskal Wallis ? H is estimated and Dunn test is used in order to find out groups that differ from others. The reliability coefficient of the inventory is found to be a=0.81 for the dimension of emotional exhaustion, a=0.81 for the depersonalization dimension, a=0.66 for the reduced personal accomplishment dimension and a=0.87 for the depression.As a result of the study; it was found that physical education and sports academicians have a low level of burnout and depression, and have a moderate level of stres. The effects of stresful life events to depression level and burnout level was fonud meaningful. Increase of stres level was affected depression level and burnout level. It was determine that physical education and sports academicians? burnout and depression levels were affected by their variables of geographical region, age, marital status, academic title and being an administrator.Key Words: Academicians, Stresful Life Events, Burnout, Depression, Physical Education and Sports.