Hatay il merkezindeki hipertansiyon hastalarının tedaviye uyumlarını etkileyen faktörler
Factors affecting the treatment compliance of hypertension patients in Hatay city center
Yazar: HİLAL KARABULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM ARSLAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Hipertansiyon dünya genelinde yaygın olup mevcut tedavilere rağmen kontrol altına alınamayan önemli bir hastalıktır. Bu araştırmada Hatay'ın Antakya ilçesinde on sekiz yaş ve üzeri hipertansiyon hastalarının tedaviye uyumlarını etkileyen faktörleri saptamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel tipteki araştırmanın evreni Hatay il merkezindeki 45 Aile Sağlığı Merkezine (ASM) kayıtlı 18 yaş ve üzeri hipertansiyon tanılı bireylerdir. Örneklem büyüklüğü 268 bulunmuştur. Çalışma yapılacak 15 ASM basit rastgele yöntem ile belirlenmiş ve ASM'lerin her biriminden altı hastaya ulaşılacak şekilde tabakalandırılmıştır. ASM'lere başvuran hastalar ile Google Formlar kullanılarak yüz yüze yapılan çalışmada 300 hastaya ulaşılmıştır. Sosyodemografik özellikler, hastalık ve ilaç kullanımları ile ilgili özellikler, antropometrik ölçümler (boy, kilo ve bel çevresi), kan basıncı ölçüm değerleri ve İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-Etkililik Ölçeği Kısa Formu (İBÖS-KF) olmak üzere toplam 73 soruluk anket uygulanmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların %45,1'inde tansiyonun kontrol altında olmadığı saptanmıştır. On yıl ve üzeri tanı alanların, ilaçları hakkında bilgi sahibi olanların, ilaçlarını kullanan ve düzenli kontrole gidenlerin, tansiyonunu ölçebilenlerin, hipertansiyon konusunda eğitim alanların ve yaşam tarzı değişikliklerini uygulayanların tedaviye uyumlarının iyi olduğu; son bir yılda acile başvurusu olanların ise kötü olduğu bulunmuştur (p<0,05). İBÖS-KF ölçek puan ortalamaları 37,2±9,6 olup tedaviye uyumları ortalamanın biraz üzerindedir. Ölçek puanı ile tanı alma süreleri arasında pozitif yönlü (r=0,176, p=0,003); sistolik ve diyastolik kan basıncı ortalamaları arasında ise negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır (r=-0,272, p<0,001; r=-0,179; p=0,002).
Sonuçlar: Hatay il merkezindeki hipertansiyon hastalarının tedavi uyumları ortalamanın üzerinde bulunmuştur. Hastaların tansiyon hakkında bilgi sahibi olmalarının tedaviye uyumu etkileyen en önemli faktör olduğu bulunmuştur. Hastaların dörtte üçü ilaçlarını düzenli kullanmalarına rağmen yaklaşık yarısında tansiyon kontrolünün sağlanamadığı saptanmıştır. Tedavi uyumuyla ilişkili faktörleri saptamak için daha fazla çalışma yapılıp sonuçlar değerlendirilmeli ve tedavi uyumunun arttırılması için çeşitli stratejiler hayata geçirilmelidir.

Abstract:
Aim: Hypertension is an important disease that is widespread throughout the world and cannot be controlled despite current treatments. In this study, it was aimed to determine the adherence to treatment and related factors in hypertension patients aged eighteen and older in Antakya, Hatay.
Method: The population of the cross-sectional study is individuals with a diagnosis of hypertension aged 18 and over, registered to 45 Family Health Centers (FHC) in Hatay city center. A minimum sample size of 268 was found using open epi. The 15 FHCs to be studied were determined by lot and stratified to reach 6 patients from each unit in the FHCs. In the face-to-face study with Google Forms, 300 patients were reached. A total of 73 questions were applied, including sociodemographic characteristics, characteristics of the disease and drug use, anthropometric measurements (height, weight and waist circumference), blood pressure measurement values, and the Self-Efficacy Scale of Adherence to/Compliance to Drug Treatment (MASES-SF).
Results: It was determined that the blood pressure was not under control in 45.1% of the participants. Those who have been diagnosed for ten years or more, have knowledge about their medications, use their medications and go to regular check-ups, can measure their blood pressure, receive training on hypertension and implement lifestyle changes have good compliance with treatment; It was found that those who applied to the emergency department in the last year were bad (p<0.05). The mean score of MASES-SF scale is 37.2±9.6, and their compliance with treatment is moderate. There was a positive correlation between the scale score and the time to diagnosis (r=0.176, p=0.003); A negative correlation was found between the mean systolic and diastolic blood pressures (r=-0.272, p<0.001; r=-0.179; p=0.002).
Conclusion: It has been determined that the rates of regular drug use and blood pressure control in hypertension patients in Hatay city center are similar to studies conducted in Turkey and around the world. In this study, it was found that the patients' knowledge about blood pressure was the most important factor affecting adherence to treatment. More studies should be conducted to determine the factors affecting adherence to treatment, and various strategies should be implemented to increase treatment compliance by evaluating the results.