TS. MA. d. 02364.0001-0006 numaralı Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hâssa Defterlerinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi (H. 1133/M. 1720-1721)
TS. MA. d. 02364. transcription and evaluation of Ceyb-i Hümâyûn and Harc-ı Hâssa Books numbered 02364.0001-0006 (H. 1133/M. 1720-1721)
Yazar: AYŞE MEBDİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL ORHANKAZİ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devlet'inde Ceyb-i Hümâyûn Hazinesi padişahın özel hazinesi olarak adlandırılmakla birlikte bu ifade için padişahın cebi, Hazine-i Hümâyûn, İç Hazine, Enderun Hazinesi gibi tabirler de kullanılmıştır. Ceyb-i Hümâyûn defterleri, padişahın şahsına ve hanedan üyelerine yönelik yapılan harcamaların, padişahın hediyeleştiği şahıslar ile gelir giderlerin kayıt altına alındığı önemli defterlerdir. Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hâssa defterlerine sadece gelir giderler ile paralar değil aynı zamanda değerli eşyalar da kaydedilmiştir. 
Ceyb-i Hümâyûn ve Harc-ı Hâssa defterlerinde H. 1133/M. 1720-1721 yılına ait toplam on iki defter kayıt altına alınmıştır. Ancak bu çalışmada H. 1133/M. 1720 yılın son iki ayı olan muharrem (kasım) ve safer (aralık) ayları; H. 1133/M. 1721 yılının rebiü'l-evvel (ocak,) rebiü'l-ahir (şubat), cemaziye'l-evvel (mart) ve cemaziye'l-ahir (nisan) aylarında kayıt altına alınan defterlerin transkripsiyon ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmada yer alan defterlerin kayıtlı olduğu tarihte Osmanlı Devleti'nin tahtında III. Ahmed bulunduğundan dönem ile ilgili siyasi, iktisadi ve sosyal yaşama ait bilgiler verilerek döneme ışık tutulmaya çalışılmıştır. Ceyb-i Hümâyûn Hazineleri ile ilgili bilgiler ve hazinelerde bulunan görevlilerin yaptıkları işler ile harcamalar defterlerde aylara göre incelenmiştir. Çalışmaya konu olan defterlerde adı geçen kumaşlar ile ilgili genel bilgiler verildikten sonra kumaşların ham maddeleri ve dönemiyle alakalı bilgilere yer verilerek resimlerle desteklenmiştir. Ayrıca hazineye kayıt olunan paraların tanıtımları yapılarak dönemi ve darphanelerle ilgili bilgi verilip konu aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Hazırlanan tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışma eserlerinden faydalanılarak genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde transkripsiyonu yapılan belgeler değerlendirilmiş, üçüncü bölümde ise defterlerin orjinal metinlerinin transkripsiyonu verilmiştir.

Abstract:
Although the Ceyb-i Hümâyûn Treasury was called the sultan's private treasury in the Ottomon Empire, expressions such as the sultan's pocket, Treasury-i Hümâyûn, Inner Treasury, Enderun Treasury were also used fort his expression. Ceyb-i Hümâyûn books are important books in which the expenses made for the sultan and the members of the dynasty, the persons to whom the sultan gave gifts, and income and expenses are recorded. Not only income and expenses andd money but also valuable items were recorded in the Ceyb-i Hümâyûn and Harc-ı Hâssa books.
A total of twelve notebooks belonging to the year H. 1133/M. 1720-1721 were recorded in the Ceyb-i Hümâyûn and Harc-ı Hâssa notebooks. However in this study H. 1133/M. 1720-1721 the last two months of the year, muharram (november) and safer ( december); the books recorded in the months of rebiü'l-evvel (january), rebiü'l-ahir (february), cemaziye'l-evvel (march) and cemaziye'l-ahir (april) of the year H. 1133/M. 1720-1721 transcription and evaluation were made. At the time when the books in the study were recorded, III was on the throne of the Ottoman Empire. Since Ahmed was found, an attempt has been made to shed light on the period by giving information about the political, economic and social life of the period. Information about the Ceyb-i Hümâyûn Treasuries, the work done by the officials in the treasuries and their expenditures were examined in the books according to months. After giving general information about the fabrics mentioned in the in the notebooks that are the subject of the study, information about the raw materials and periods of the fabrics is included and supported with pictures. In addition, the issue was tried to be clarified by introducing the coins registered in the treasury and giving information about their periods and mints. 
The prepared thesis study consists of theree parts. In the first chapter, general information is given using the study works. In the second part, the trancribed documents were evaluated, and in the third part, the transcription of the original texts to the notebooks was given.