1975-2005 arası türkiye sanat üretiminde toplu sergiler ve kavramsallaştırma
The collective exhibitions and conceptualism on the art production of turkey between 1975-2005
Yazar: SOLMAZ BUNULDAY
Danışman: PROF. DR. SEMRA GERMANER
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Sanatta kavramsallaştırma ve bir kavramın sanatın konusu haline gelmesi birbiri ile ilişkili olmakla birlikte, farklı iki duruma işaret etmektedir. Batı sanat tarihinde sanatta kavramsallaştırma olgusunun, sanatın hayat ile bütünleşmeyi istemesinden bağımsız olmadığı görülür. Kübistlerle başlayan zihinselleştirme süreci düşüncenin sanat yapıtına dönüşmesine ve sanatın diğer disiplinlerle işbirliğine girmesine doğru evrilmiştir. Sanatçılar, sanatın kendisini, tanımını, kurumsallaşmasını, sanat-toplum ilişkisini vs. zihinsel bir uğraş olarak ele almışlardır. dada, Kavramsal Sanat, Fluxus gibi akım ve tavırlar düşüncenin sanat yapıtına dönüşmesi meselesinde öne çıkmışlardır. Kavramlı ve temalı sergilerin yapılması ise daha yakın tarihe rastlar.Türkiye'de ise modernleşme projesinin bir parçası olarak araçsallaştırılan sanat, yurt dışına gönderilen sanatçılar vasıtasıyla, yukarıda değinilen akım ve tavırlar ve benzerleri, kimi zaman olduğu gibi, kimi zaman yerel olan ile birleştirilerek Türkiye sanat ortamına taşınmışlardır.Türkiye'de 1970'li yılları sermaye ile sanat arasında köprülerin kurulmaya başlandığı yıllar olarak kabul edilebilir. Bu yıllarda toplu sergilerin yapılmaya başlanmasıyla sanatçıların bir tema etrafında bir araya gelmeye başladıklar görülür. 1970'lerin ortasından itibaren yapılan Açıkhava Sergileri, Yeni Eğilimler Sergileri daha sonra Günümüz Sanatçıları İstanbul Sergileri, Öncü Türk Sanatından Bir Kesit ve A, B, C, D Sergileri ilk akla gelen toplu sergi örnekleridir. Bu sergiler yeni olana ortam sağlamış, genç sanatçıları destekleme gibi bir misyon yüklenmişlerdir. 1980'den sonraki yıllarda açılan galeriler, düzenlenen sergi ve yarışmalar sanat pazarının oluşmasında önemli payları olan etkinlikler olarak anılmaktadır. Bu yılların ortalarından itibaren yapılan bienaller ise uluslararası sanat ortamı ve pazarına girmenin aracısı konumundadırlar. 1990'ların başlarından itibaren ise ?kavramlı? sergilerin yapılmaya başladığı görülür. Ancak, buradaki sergileri kavramdan öte bir tema etrafında dönen sergiler olarak tarif etmek daha doğrudur.Türkiye sanat ortamında kavramsallaştırma sorunsalı, sanatın kurumsal yapısı içinde tüm yönleriyle ve politikayla ilişkilendirilerek, politik referansları içine alacak şekilde iki kanaldan beslenmektedir. Ancak, politik olanla kavramsal olan arasında süreklilik içeren bir ilişki olduğundan da bahsetmek mümkündür. Türkiye'de kavramsallaştırmayı sanatın tanımı, sanat kurumunun iç problemleri, gidebileceği, kenarında dolanabileceği sınırları bağlamında ve daha çok entelektüel bir uğraş olarak ele alan sanatçıların yanı sıra kavramsallaştırmayı politik söylemle ilişkilendiren sanatçıların varlığından söz edilebilir.

Abstract:
Although conceptualism on art and that a concept becomes the subject of art are related with each other, they indicate two different subjects. On the Western art history, conceptualism is not independent from the fact that art wants to integrate with life. The process of intellectualism has evolved into the fact that thought turns into work of art, and art cooperates with the other disciplines. Artists have take up the art itself, its description, that it becomes corporate, the relationship between art and society etc. as mental struggle. Flows and behaviours such as Dada, Conceptual Art, Fluxus come into prominence on the issue of that thought turns into a work of art. That the exhibitions with concept and theme were organized coincides with a more recent date.Art, which was instrumentalized as a part of the modernization project in Turkey, the above mentioned flows and behaviours and alikes were brought in the art medium in Turkey sometimes having been integrated with the local ones.The 1970s can be considered as the years when bridges between capital and art began being built. In those years, artists began getting together around a theme through collective exhibitions. The open air exhibitions, New Movements Exhibitions, which were organized as of the mid 70s, later on Today?s Artists Istanbul Exhibitions, A Cross Section From The Turkish Art and A, B, C, D exhibitions are the examples, which come to mind first, for collective exhibitions. These exhibitions gave opportunity for the new ones and assumed the mission of supporting young artists. The art galleries, which were opened after 1980, exhibitions and contests are considered as the activities which played a significant role in the formation of art market. And the biennials, which began as of the mid `80s, became a bridge to the international art milieu and market. From the early 1990s, exhibitions ?with concept? began to be organized. However, it would be more accurate to describe these exhibitions as the exhibitions revolving around a theme rather than a concept.The conceptualism problem in Turkey?s art milieu is fed by two channels with all its aspects in the corporate structure of art and by being associated with politics and as to include the politic references. However, it?s possible to discuss that there is relationship, which contains continuity between the political and conceptual. In Turkey, there are artists, who associate conceptualism with political expression, along with the artists, who take up conceptualism in the context of the description of art, the interior problems of the institution of art, its limits that it can reach and wonder around, and rather as an intellectual struggle.