11 Eylül saldırıları sonrası Amerikan sinemasında Afganistan Savaşının temsili: Son Kalan (2014) film örneği
After September 11 attacks Afghanistan War representation in American cinema: Lone Survivor (2014) film case study
Yazar: KADİR DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET IŞIK
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: 11 Eylül 2001 olayı = Event of September 11th ; Afganistan Savaşı = Afghanistan War ; Amerikan sineması = American cinema ; Film = Film ; Hollywood = Hollywood ; Sinema = Cinema

Özet:
İçinde bulunduğumuz dönemin en önemli işitsel ve görsel anlam üretme sistemleri arasında
kabul edilen sinema, gerçeklikle en yoğun şekilde ve karşılıklı bir bağa sahip olan sanat dalıdır. Sinema,
hem gerçeklikten etkilenir hem de onu etkiler. Çünkü sinema bireylerin davranış, tutum ve düşüncelerini
değiştirerek kamuoyu oluşturup modalar yaratabilmektedir. Kitle iletişim araçlarının büyük bir önem
kazandığı modern toplumlarda sinema da geniş kitlelere hitap edebilme ve insanları etkileme gücü
nedeniyle devletin en önemli ideolojik aygıtlarından biri olarak kabul edilmektedir. Ulaştığı izleyici
kitlesi ve küresel çaptaki etkisi göz önüne alındığında en etkili sinema endüstrilerinin başında gelen
Hollywood da Amerikan devletinin en güçlü ideolojik aygıtlarından birisidir. Takvimler 11 Eylül 2001‟i
gösterdiğinde Amerika, ülke olarak büyük felaketlerden birini daha yaşamış ve toplumsal, psikolojik bir
çöküş sürecine girmiştir. Bu travmatik durum Amerika‟nın dünya üzerinde lider konumunda bulunduğu
bir sektör olarak sinemada da yer bulmuştur. Bu çalışmanın amacı, 11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında
Afganistan‟ın Hollywood sinemasındaki temsilini Son Kalan (Lone Survıvor) filmi örneği üzerinden
ortaya koymaktır. Tezin Birinci Bölümünde tezin amaç ve önemi, sinema-savaş ilişkisi, literatür
araştırması açıklanmıştır. Ġkinci Bölümde Afganistan savaşı ve Afganistan konulu filmler incelenmiştir.
Bulguların yer aldığı Üçüncü Bölümde bu çalışmanın konusu olan Son Kalan filminin çözümlenmesi
yapılarak incelenmiştir. Yapılan bu çözümleme neticesinde; birçok Hollywood yapımı filmde olduğu gibi
Amerikan askerlerinin kutsandığı, erdemli, fedakar ve kahraman ordu temalarının ön plana çıkarılmaya
çalışıldığı görülmüştür. Bunun karşıtı olarak, Afgan halkı merhametsiz, vahşi, geri kalmış, cahil ve
özgürleştirilmesi gereken zavallılar olarak kabul edilmişlerdir. Tek tip olarak gösterme ve ötekileştirme
filmde fiziki ve dini nitelikler üzerinden oluşturulan lakaplar vasıtasıyla yapılmakta olup Afganlılar ile
ilgili bir genelleme yapılarak onlar „ Hacı‟ olarak tektipleştirilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Afganistan, Hollywood, Son Kalan, Savaş, 11 Eylül

Abstract:
Cinema, which is considered among the most important audio and visual meaning production systems of
the period we live in, is the branch of art that has the most intense and mutual connection with reality.
Cinema is both affected by and affects reality. Because cinema can create public opinion and create
fashions by changing the behaviors, attitudes and thoughts of individuals.In modern societies, where mass
media have gained great importance, cinema is considered as one of the most important ideological
devices of the state due to its power to appeal to large masses and to influence people. Considering the
audience it has reached and its global impact, Hollywood cinema, which is one of the most influential
cinema industries, is also one of the most powerful ideological devices of the American state. When the
calendars showed September 11, 2001, America experienced one of these great disasters as a country and
entered a process of social and psychological collapse. This traumatic situation has also found its place in
cinema as a sector in which America is the leader in the world. The aim of this study is to reveal the
reflections of the Afghanistan War in Hollywood cinema. For this reason, within the scope of the study,
the movie "LONE SURVIVOR", which tells about the Afghanistan War, was discussed. Purposive
sampling method was used in the movie. In the first part of the thesis, the aim and importance of the
thesis, the cinema-war relationship, literature research are explained. In the second part, the Afghanistan
war and films about Afghanistan were examined. In the Third Chapter, where the findings are included,
the last remaining film, which is the subject of this study, is analyzed and examined. . As a result of this
analysis; As in many Hollywood movies, it has been seen that American soldiers are blessed, virtuous,
self-sacrificing and heroic army themes are tried to be brought to the fore. By contrast, the Afghan people
have been regarded as ruthless, savage, backward, ignorant, and pitiful in need of liberation. Showing and
othering as a single type is made through the nicknames created on the basis of physical and religious
qualities in the film, and by making a generalization about the Afghans, they are standardized as 'Haji'.
Keywords: Afghanistan, Hollywood, Lone Survivor, War, 11 September