Bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin Covid-19 sürecinde sağlık ürünleri tüketimine etkisi
The effect of the health literacy level of individuals on the consumption of health products in the Covid-19 process
Yazar: MUHAMMED ESAT ÇETİN
Danışman: PROF. DR. VEYSEL BOZKURT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Müşteri tatmini = Customer satisfaction ; Pandemiler = Pandemics ; Reçetesiz ilaçlar = Nonprescription drugs ; Sağlık = Health ; Sağlık gereçleri = Sanitary wares ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tüketim ürünleri = Consumption products ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Bireylerin sağlık ürünleri tüketimleri, bireylerin sağlık harcamalarının önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bireysel kullanılan sağlık ürünleri içerisinde OTC grubu ilaçlar olarak da adlandırılan reçetesiz satılan ilaçların kullanımı son dönemlerde yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada bireylerin sağlık ürünleri tüketimi, reçetesiz satılan ilaçları (OTC) kullanan bireyler üzerinden ele alınmıştır. COVID-19 döneminde, bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile tüketim sırasında algılanan risk ve algılanan değerin ekonomik boyutlarının müşteri memnuniyetine etkisi yapısal eşitlik modeli ile incelenmiştir. 
Çalışmada literatür araştırması ve uzman görüşleri sonucunda hazırlanan anket, pilot çalışma ile değerlendirilmiştir. Pilot çalışma sonrasında son hali verilen ölçek ifadeleri kullanılarak, İstanbul'da reçetesiz ilaç (OTC) kullanan 416 kişiden oluşan örneklem büyüklüğü ile anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmada bireylerin sağlık okuryazarlığı ve COVID-19 korku düzeyleri ile algılanan değerin ekonomik boyutunun reçetesiz ilaç müşterilerinin memnuniyetleri üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Bireylerin COVID-19 korkusunun, algılanan ekonomik risk üzerinde etkili olduğu ancak algılanan ekonomik değer üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Algılanan ekonomik riskin ise müşteri memnuniyeti üzerinde etkisi bulunmazken, algılanan ekonomik değer üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkisi olduğu görülmüştür. Sağlık okuryazarlığının ise algılanan ekonomik risk ve değer üzerinde bir etkisi bulunmamıştır.

Abstract:
The consumption of health products by individuals constitutes an important part of the health expenditures of individuals. The use of over-the-counter drugs, also called OTC group drugs, among individual health care products has become widespread recently. In this study, the consumption of health products by individuals is discussed through individuals using over-the-counter drugs (OTC).  In the COVID-19 period, the effects of individuals' health literacy levels and the economic dimensions of perceived risk and perceived value during consumption on customer satisfaction were examined with the structural equation model.
In the study, the questionnaire, which was prepared as a result of literature research and expert opinions, was evaluated with a pilot study. A survey was conducted with a sample size of 416 people using over-the-counter drugs (OTC) in Istanbul, using the scale expressions that were finalized after the pilot study. In the study, it was found that individuals' health literacy and COVID-19 fear levels and the economic dimension of perceived value were effective on the satisfaction of non-prescription drug customers. It has been observed that individuals' fear of COVID-19 has an effect on perceived economic risk, but does not have a statistically significant effect on perceived economic value. Perceived economic risk, on the other hand, did not have an effect on customer satisfaction, but it was found to have a statistically significant effect on perceived economic value. Health literacy, on the other hand, had no effect on perceived economic risk and value.