Daimi birinci molar dişlerin kontrollü çekim sonuçlarının sefalometrik analiz ile değerlendirilmesi
Evaluation of the results of controlled extraction of permanent first molars via cephalometric analysis
Yazar: MUSTAFA TEMEL
Danışman: PROF. DR. ŞAZİYE SARI
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Diş Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
ÖZET
Daimi Birinci Molar Dişlerin Kontrollü Çekim Sonuçlarının Sefalometrik Analiz ile Değerlendirilmesi

Bu retrospektif çalışmanın amacı, farklı nedenlerle çekim endikasyonu konularak daimi birinci büyük azı dişi tek veya çift taraflı çekilmiş çocuklarda, 20 aylık bir süre zarfında; SNA, SNB, ANB, SNGoGn, Max1-NA, Mand1-NB, IMPA ve Keserler Arası Açı gibi sefalometrik parametrelerle birlikte Overjet ve Overbite ölçümlerindeki değişikliklerin, çekim boşluğunun boyutsal değişimi, komşu dişlerin hareketleri ve dental orta hattın konumundaki değişikliklerin klinik ve radyolojik olarak değerlendirilmesidir. Çalışmaya, klinik ve radyografik verilerine dayanarak tek taraflı veya çift taraflı alt ve üst en az bir adet daimi birinci büyük azı dişi çekilmiş olan, çekim sırasında ikinci büyük azı dişi Nolla sınıflamasına göre 7. evrede bulunan ve tüm daimi üçüncü büyük azı dişlerinin jerminin radyografik olarak görüldüğü dental molar oklüzyonu ve yüz profili normal olan dahil edilmiştir. 
Çekim yapılan olgular, ortalama 20. ayda kontrol için çağırılmış ve klinik değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, panoramik ve sefalometrik radyografiler üzerinden radyolojik incelemeler yapılmıştır. Sefalometrik filmlerden elde edilen ölçümler Dolphin Software kullanılarak analiz edilmiştir. 20 aylık takip süresi sonunda, sefalometrik filmler üzerinde gerçekleştirilen açı ölçümleri ile Overjet ve Overbite değerlerinin başlangıç durumlarına göre değişimleri karşılaştırılmıştır. Panoramik radyografi üzerinden çekim boşluğunun kapanma miktarı ve orta hat sapmaları incelenmiştir. Çekim boşluğunun kapanma miktarı hesaplanırken ikinci daimi büyük azı dişinin en mesial noktası ile ikinci daimi küçük azı dişinin en distal noktası arasındaki mesafeler ölçülmüştür. Orta hat sapması için Levandovski yöntemine göre maksiller orta hat referans alınarak, dental orta hat sapmaları değerlendirilmiştir. Ayrıca, ağız içi görseller kullanılarak, daimi ikinci büyük azı dişlerinde linguale veya palatinale devrilme olup olmadığı incelenmiş, ikinci büyük azı ve küçük azı dişlerinde görülen rotasyonlar ark şekline göre değerlendirilmiştir. Çekim boşluklarının boyutsal ölçümleri ve komşu dişlere ait açısal ölçümler ise AutoCAD® programı kullanılarak panoramik radyografiler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Her çenede çekim boşluğunun başlangıca kıyasla boyutsal değişimi, komşu dişlerin rotasyonları ve dental orta hat sapmaları analiz edilmiş, alt ve üst çeneler arasındaki farklılıklar detaylı şekilde değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, çekimlerin tek ya da çift taraflı olmasının komşu dişlerde bir etkisi olup olmadığı da araştırılmıştır. Tüm verilerin istatistiksel analizi yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Takip süresi boyunca SNA açısında anlamlı bir artış, SNGoGn açısında ise anlamlı bir azalma tespit edilmiştir (p<0.05). Bunun yanı sıra, Overbite ve Overjet değerlerinde de istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlemlenmiştir (p<0.05). Çalışma, ayrıca çekim boşluklarının tüm çenelerde başlangıç verilerine kıyasla boyutsal olarak anlamlı değişimler gösterdiğini ortaya koymuştur (p<0.05). Elde edilen bulgular, alt ve üst çenelerde gerçekleştirilen çekimlerin farklı sonuçlar doğurduğunu göstermiştir. Üst çenede yapılan çekimler spontan boşluk kapanması açısından daha başarılı bulunmuştur. Takip süreci sonunda, üst çenede spontan kapanma başarı oranı %58,3 olarak saptanırken, alt çenede bu oran %31,25 olarak belirlenmiştir. Bu durum, alt çenede yapılan çekimlerin daha uzun süreli ve özenli bir takip gerektirdiğini vurgulamaktadır. Çalışmanın sonuçları, daimi birinci molar diş çekimi yapılan hastalarda dik yön açılarında bir azalma ile Overbite ve Overjet değerlerinde artış gözlemlendiğini ortaya koymaktadır. Özellikle halihazırda derin kapanış (deepbite) sorunu yaşayan hastalarda, daimi birinci molar dişi çekimlerinin yalnızca zorunlu durumlarda gerçekleştirilmesi gerektiği önerilmektedir. Tek ya da çift taraflı gerçekleştirilen çekimlerin, komşu dişlerin rotasyonu veya linguale/palatinale devrilmeleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ancak, çekim bölgesine komşu dişlerin büyük bir çoğunluğunda rotasyon ve ikinci molar dişlerde linguale devrilme eğilimi gözlemlenmiştir. Bu bulgular, hekimin takip sürecini özenle planlaması ve gerektiğinde hızlı müdahalede bulunabilecek şekilde hazır olması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, daimi birinci molar dişi çekimi sonrası ortodontik tedavi ihtiyacının ortaya çıkabileceği değerlendirilmiştir. Bu tür çekim kararlarının multidisipliner bir yaklaşımla planlanması büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Sözcükler: azı dişi, diş çekimi, sefalometrik analiz

Abstract:
SUMMARY
Evaluation of the Results of Controlled Extraction of Permanent First Molars via Cephalometric Analysis

The aim of this retrospective study is to clinically and radiologically evaluate changes in cephalometric parameters (SNA, SNB, ANB, SNGoGn, Max1-NA, Mand1-NB, IMPA, and Interincisal Angle), as well as Overjet and Overbite measurements, dimensional changes in the extraction space, movements of adjacent teeth, and deviations in the dental midline in children who underwent unilateral or bilateral extraction of permanent first molars for various reasons over a 20-month period. The study included patients with at least one unilateral or bilateral extraction of upper or lower permanent first molars, where the second molar was at stage 7 according to Nolla's classification at the time of extraction, and all permanent third molar buds were radiographically visible. Only patients with normal dental molar occlusion and facial profiles were included based on clinical and radiographic criteria.
The patients were recalled for clinical evaluation at approximately 20 months post-extraction, and radiographic assessments were conducted using panoramic and cephalometric radiographs. Measurements from cephalometric films were analyzed using Dolphin Software. At the end of the 20-month follow-up period, changes in cephalometric angles and Overjet and Overbite values were compared to baseline measurements. Panoramic radiographs were analyzed to determine the extent of extraction space closure and dental midline deviations. The extent of extraction space closure was calculated by measuring the distance between the mesial point of the second permanent molar and the distal point of the second permanent premolar. Deviations in the dental midline were assessed using the Levandovski method with the maxillary midline as a reference.
Intraoral images were used to assess lingual or palatal tipping in the second permanent molars and rotations in the second molars and premolars, which were evaluated based on arch shape. Dimensional measurements of the extraction spaces and angular measurements of adjacent teeth were conducted using AutoCAD® software applied to panoramic radiographs. Changes in the dimensional characteristics of extraction spaces, rotations of adjacent teeth, and dental midline deviations were analyzed for each jaw, and differences between the upper and lower jaws were thoroughly assessed. Additionally, the potential impact of unilateral versus bilateral extractions on adjacent teeth was investigated. Statistical analyses were performed, with significance set at p<0.05.
During the follow-up period, a significant increase in the SNA angle and a significant decrease in the SNGoGn angle were observed (p<0.05). Additionally, statistically significant increases in Overbite and Overjet values were noted (p<0.05). The study also revealed significant dimensional changes in the extraction spaces across all jaws compared to baseline values (p<0.05). The findings demonstrated that extractions in the upper jaw were more successful in terms of spontaneous space closure. By the end of the follow-up period, the success rate for spontaneous closure was 58.3% in the upper jaw and 31.25% in the lower jaw, highlighting the need for prolonged and meticulous follow-up for lower jaw extractions.
The results of the study showed a decrease in vertical direction angles and an increase in Overbite and Overjet values in patients who underwent permanent first molar extractions. It was particularly recommended that permanent first molar extractions should only be performed in necessary cases for patients with existing deep bite (deepbite) issues. Unilateral or bilateral extractions were found to have no significant impact on the rotation or lingual/palatal tipping of adjacent teeth. However, most adjacent teeth exhibited rotational movements, and lingual tipping was common in second molars near the extraction site. These findings emphasize the importance of careful follow-up planning by the clinician and the ability to intervene promptly if necessary.
In conclusion, orthodontic treatment may be required following permanent first molar extractions, and such decisions should be planned within a multidisciplinary framework.

Keywords: molar tooth, tooth extraction, cephalometric analysis