Osmanlı camilerinde hünkâr mahfilleri
The hünkâr mahfil?s in the Ottoman mosques
Yazar: MUSTAFA ÇETİNASLAN
Danışman: PROF. DR. REMZİ DURAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Mahfiller = Mahfiller ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Sanat tarihi = Art history

Özet:
Osmanlı camilerindeki hünkâr mahfillerini konu alan bu çalışma; ?giriş?, ?katalog?, ?değerlendirme? ve ?sonuç?tan oluşan dört ana bölümden meydana gelmektedir.Giriş bölümünde konunun tanımı yapılmış, konuyla ilgili yayın ve araştırmalara değinilmiş, tezde kullanılan metot ve düzen belirtildikten sonra hünkâr mahfili terimi üzerinde durulmuş, mahfil olarak adlandırılan birimlerin ortaya çıkışı ve gelişimi anlatılmıştır. Hünkâr mahfilinin mekânsal olarak ortaya çıkışı ve gelişimi anlatıldıktan sonra Osmanlı öncesinde, Anadolu'da inşa edilmiş hünkâr mahfili örnekleri üzerinde de durulmuştur. Giriş bölümü, namaz ibadeti çevresinde gerçekleştirilen törenlerin ele alınması ile tamamlanmıştır.İkinci bölümde Osmanlı camilerindeki hünkâr mahfilerinin tek tek ele alındığı katalog yer almaktadır. Burada 57 adet hünkâr mahfili, bulundukları yapı ile birlikte inşa edilenler, yapıya sonradan eklenenler ve yayınlarda hünkâr mahfili olarak ele alınan ancak işlev açısından sorunlu örnekler olmak üzere alt başlıklara ayrılarak incelenmiştir. Her katalog örneği tanıtılırken öncelikle, hünkâr mahfilinin bulunduğu yapı ile ilgili genel bilgiler verilmiş, ardından hünkâr mahfili ayrıntılı olarak ele alınmıştır.Katalog bölümünün ardından mevcut yapıların genel özelliklerinin belirlenerek, malzeme ve süsleme ayrıntılarının ortaya konulduğu, hünkâr mahfillerinin yer ve konum özelliklerinin irdelendiği değerlendirme bölümü gelmektedir. Bu bölümde ayrıca hünkâr mahfillerini inşa ettiren sultanlar ve sanatkârlara da değinilmiştir.Sonuç bölümünde; bu çalışmada elde edilen yeni bulgular ile Osmanlı camilerinde yer alan hünkâr mahfillerinin, Türk sanatı ve mimarlık tarihi içerisindeki yerleri ve taşıdıkları önem belirtilmiştir.

Abstract:
This study is about the hünkâr mahfils in Ottoman mosques and consists of four main parts which are named as ?introduction?, ?catalogue?, ?evaluation? and ?conclusion?.In the part of introduction is defined the theme and touched on publishings and researchs which are related to the theme. After determination of method and order of the thesis is gone about the term ?hünkâr mahfil? and descriebed the appearence and development of units which are named as ?mahfil?. Then, the models of hünkâr mahfil are descriebed which were built before Ottoman Empire in Anatolia. The introduction is completed with the description of the ceremonies which has a connection with prayer.In the second part, there is a catalogue in which the ?hünkâr mahfils? in Ottoman Mosques are handled one by one. There are 57 different hünkâr mahfils in this part which were built together with building or added to it later and descriebed as hünkâr mahfil in publishings, but which are also as problematic models in function. They are examined here with catch titles. As every catalogue model is being introduced, firstly general informations are given about the buildings in which hünkâr mahfil is located and after that hünkâr mahfil is descriebed in details.After the part of catalogue, the general characteristics of existent buildings are determined and in the next part of evaluation, the details of material and ornament are put forth and the place and position characteristics of hünkâr mahfils are examined. In addition to that it is touched on the artisians and the sultans by whom the hünkâr mahfils were built.The part conclusion goes about the new findings which were attained in this study and the hünkâr mahfils in Ottoman mosques and whose positions and importance in turkish art and architecture history.