Irak'ta İngiliz sömürgeciliği ve anti-kolonyal milliyetçilik, 1918-1920
British colonialism in Iraq and anti-colonial nationalism, 1918-1920
Yazar: BÜŞRA AYÇA ÜÇOK
Danışman: PROF. DR. METİN YÜKSEL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Irak = Iraq ; Milliyetçilik = Nationalism ; Oryantalizm = Orientalism ; Sömürgecilik = Colonialism ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Bu tez, 1918-1920 yılları arasında İngilizlerin Irak'ta sömürge idaresi tesisi sürecini Avrupa-merkezcilik, modern Batı sömürgeciliği ve anti-kolonyal milliyetçi direniş kavram ve olguları ekseninde incelemektedir. Milliyetçilik teorilerinin Avrupa-merkezciliğini de eleştirel odağına alan tezin dayandığı birincil kaynaklar ise İngiliz arşivlerinden 1918-1920 yılları arasında Irak'a dair yayımlanmış belgelerdir. Yayımlanmış İngiliz arşiv belgelerinin söylem analizi yoluyla bu tezde Irak'taki sömürge-karşıtı milliyetçi direniş ve 1920 Irak İsyanı'nın İngiliz sömürge siyasetini nasıl şekillendirdiğine ışık tutulmaktadır.
Irak'ta İngiliz sömürgeci idaresinin tesis edildiği süreçteki İngiliz sömürgeci söylemini analiz etmede elzem görünen kavramsal ve teorik çerçeve iki özellikle öne çıkmaktadır. Tezin ikinci bölümünde gösterileceği gibi, sömürgeciliğin meşrulaştırılmasının bir aracı olarak kullanılıp günümüzde egemen tarih anlatısını ve coğrafya tasavvurunu belirleyen perspektif Avrupa-merkezciliktir. Tezin üçüncü bölümünde milliyetçilik teorilerindeki Avrupa-merkezcilik eleştirilerek, Irak'taki İngiliz karşıtı direnişin de anti-kolonyal milliyetçilik çerçevesinde yorumlanmasının isabetli olduğu iddia edilmektedir. Tezin dördüncü ve son bölümünde ise İngiliz sömürgeci söylemi ve Irak anti-kolonyal milliyetçi direnişinin yayımlanmış İngiliz arşiv belgeleri aracılığıyla izleri sürülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Avrupa-merkezcilik, İngiliz sömürgeciliği, Irak, anti-kolonyal milliyetçilik, 1920 İsyanı.

Abstract:
This thesis sheds light on British colonization of Iraq during the period of 1918-1920 from within the conceptual framework of Eurocentrism, modern Western colonialism and anti-colonial nationalist resistance. This study also takes issue with the Eurocentric traits embedded in prevalent theories of nationalism. Based on a discourse analysis of the published British archival documents and reports during the 1918-1920 period, this study investigates the ways in which anti-colonial nationalist resistance in Iraq in general, and the 1920 Revolution in particular reshaped British colonial policies in Iraq.
British colonial discourse in Iraq during the 1918-1920 period can be characterized by two features. As the second chapter of the thesis demonstrates, Eurocentrism occupies the central stage as the essential perspective that not only legitimizes modern Western colonization of the rest of world but also shapes the dominant historical narratives and geographical conceptions commonly found in the present-day world. In a similar vein, by criticizing Eurocentric assumptions embedded in theories of nationalism, the third chapter turns to anti-British resistance in Iraq from within the theoretical context of anti-colonial nationalism. Chapter Four traces British colonial discourse and Iraqi anti-colonial nationalism by way of discourse analysis of published British archival documents and reports.
Keywords: Eurocentrism, British colonialism, Iraq, anti-colonial nationalism, the 1920 Revolt.