Tip 1 diyabetli adölesanlarda diyabet direnci ve dayanıklılık ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği
Validity and reliability of the turkish version of the diabetes strengths and resilience measure for adolescents with Type 1 diabetes
Yazar: ASLI DEMİRTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU AYKANAT GİRGİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Direnç = Strength ; Ergenler = Adolescents ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation

Özet:
Amaç: Araştırma, tip 1 diyabetli adölesanların hastalığa karşı direnç ve dayanıklılık davranışlarını değerlendirmede kullanılan Adölesanlarda Diyabet Direnci ve Dayanıklılık Ölçeği'nin-ADDDÖ (The Diabetes Strengths and Resilience Measure for Adolescents with Type 1 Diabetes-DSTAR-Teen) Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirliğinin incelenmesi amacıyla metodolojik ve tanımlayıcı tipte gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Ekim 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında iki eğitim ve araştırma hastanesinin çocuk endokrinoloji polikliniklerine veya servislerine başvuran ve tip 1 diyabet tanısı olan 120 adölesan alınmıştır. Araştırmada, 2 alt boyut ve 12 maddeden oluşan ADDDÖ'nün geçerlilik ve güvenirliği incelenmiştir. Ölçeğin geçerliliği; dil, kapsam, yapı ve ölçüte dayalı geçerlilik analizleri ile güvenirliği ise; iç tutarlılık, madde analizleri ve test-tekrar test güvenirliği ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan adölesanların %49,2'sinin kız ve %50,8'inin erkek olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin kapsam geçerlilik indeksi= 0,96; iç tutarlılık güvenirlik katsayısı 0,85; madde-madde toplam puan korelâsyonları 0,49 ile 0,74 arasında bulunmuştur (p=0,001). Ölçeğin yapı geçerliliğinde, açıklayıcı faktör analizi faktör yükleri 0,620 ile 0,778 arasında saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin orijinal yapısı doğrulanmış ve model uyum indekslerinin iyi uyum ve kabul edilebilir uyum sınırlarında olduğu bulunmuştur. Ölçüte dayalı geçerlilikte, adölesanların HbA1c ölçümleri ile toplam ADDDÖ puanları arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki saptanmıştır (r=-0,947; p=0,001). Test-tekrar test güvenirliğinde, iki test arasındaki ilişki düzeyinin 0,614 ile 0,942 arasında değiştiği ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p=0,001).
Sonuç: ADDDÖ'nün tip 1 diyabetli adölesanların hastalığa karşı direnç ve dayanıklılık davranışlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlendi.

Abstract:
Aim: This descriptive methodological study was conducted to examine the validity and reliability of the Turkish version of the Diabetes Strengths and Resilience Measure for Adolescents with Type 1 Diabetes (DSTAR-Teen).
Materials and Methods: The study included 120 adolescents with type 1 diabetes who presented to the pediatric endocrinology departments or outpatient clinics of two training and research hospitals between October 2020 and April 2021. The Turkish version of the DSTAR-Teen, consisting of 12 items in 2 subscales, was administered to the participants. The validity of the instrument was evaluated using language, content, construct, and criterion-related validity analyses, and reliability was assessed with internal consistency, item analysis, and test-retest reliability.
Results: There were 59 girls (49.2%) and 61 boys (50.8%) in the sample. The content validity index of the scale was 0.96, the internal consistency reliability coefficient was 0.85, and the item-item total score correlation coefficients were between 0.49 and 0.74 (p=0.001). In construct validity, factor loadings in exploratory factor analysis were between 0.620 and 0.778. Confirmatory factor analysis confirmed the original structure of the scale and model fit indexes were in the range of good to acceptable fit. In criterion-related validity analysis, there was a statistically significant negative correlation between the adolescents' HbA1c measurements and total DSTAR-Teen scores (r=-0.947; p=0.001). In test-retest reliability, correlation coefficients ranged between 0.614 and 0.942 (p=0.001).
Conclusion: The Turkish version of the DSTAR-Teen is a valid and reliable instrument to assess the strengths and resilience behaviors of Turkish adolescents with type 1 diabetes.