Bazı gıda katkı maddelerinin Drosophila melanogaster'de yaptığı genotoksisitenin smart testi ile saptanması ve bu DNA hasarlarına karşı bazı bitki özütlerinin etkileri
Investigation of the genotoxicity of some food additives in drosophila melanogaster using the smart test and effects of some plants extracts against the DNA damages.
Yazar: AYLİN YILMAZ ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. SELÇUK YURTSEVER
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics
Dizin: Bitki özütü = Plant extract ; DNA hasarı = DNA damage ; Drosophila melanogaster = Drosophila melanogaster ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Gıda boyaları = Food colourants ; Somatik mutasyon = Somatic mutation

Özet:
Bu çalışmada üç farklı gıda boyasının genotoksik etkileri ve bu boyaların belirtilen zararlarına karşı antigenotoksik olabileceği öne sürülen üç farklı bitki özütü in vivo olarak Drosophila melanogaster Meigen üzerinde laboratuvar deneyleriyle araştırıldı. Ponceau 4R (kırmızı-E 124), tartrazine (sarı-E 102) ve pea green (yeşil-E102+E133) gıda boyaları ‰25, ‰50 ve ‰75'lik dozlarda larva evresindeki sineklerin besiyerlerine eklenerek ergin bireylerin kanatlarında oluşan mutant kıl hücrelerinin varlığı Somatik Mutasyon ve Rekombinasyon Testi (SMART) ile saptandı. Günlük gıdalarımızda kullanılan üç gıda boyasının da konsantrasyona bağlı olarak kanatlardaki mutant benek sayılarını arttırdığı saptandı (X2= s.d.= 3, p<0.001) ve bu sayıların distile su ile hazırlanan negatif kontrol grubundaki sineklerin mutant kanat beneklerinden daha fazla olduğu ve bu boyaların genotoksik olduğu fakat benek sayısının pozitif kontrol grubundakilerden daha az olması ile her üç boyanın da pozitif kontrol grubunda kullanılan EMS (etil metan sülfonat) kadar genotoksik olmadığı ortaya çıktı. 
Diğer taraftan üç boyanın üç farklı konsantrasyonuyla beraber besiyerlerine %10'luk  Hypericum perforatum L. (kantaron), Silybum marianum (L.) Gaertn. (devedikeni) ve Lavandula stoechas L. (karabaş) özütleri eklenerek yetiştirilen sineklerin kanatlarındaki mutant benek sayıları kontrol gruplarıyla karşılaştırıldı. Her üç boyanın da mutant benek sayılarını azaltmada herhangi bir antigenotoksik etki göstermediği ve deney grupları arasındaki sayısal farkın anlamlı olmadığı görüldü (Kruskal Wallis Testi; s.d.= 2, p>0.05).

Abstract:
In this study, genotoxic effects of the three food colourings and expected antigenotoxic effects of the three plant extracts against these colourings were investigated in vivo using Drosophila melanogaster Meigen in the laboratory experiments. ponceau 4R (red-E 124), tartrazine (yellow-E 102) and pea green (green-E102+E133) food colourings at 25‰, 50‰ and 75‰ concentrations were added to food medium of Drosophila during the larval stage and the mutant wing spot numbers were evaluated using Somatic Mutation and Rekombination Test (SMART).
	The three food colourings which is daily used in our many foods induced mutant spot numbers depend on the concentration in the medium (X2= s.d.= 3, p<0.001) and this numbers were significantly higher than the flies those were fed on the medium prepared with the distile water used as negative control showing these colourings have mutagenic effect. However the spot numbers were less than the flies those were fed on the medium prepared with the EMS (ethyl methane sulfonate) showing that mutagenic effects of colourings were not as much as the EMS.
	On the other hand, the concentrations of the three colourings were used together in the medium the three different plant extracts whether they have antigenotoxic effects aginst the colourings. The following plant extracts were added (10%) to mediums with the colourings were: Hypericum perforatum L. (St John's wort), Silybum marianum (L.) Gaertn. (milk thistle) ve Lavandula stoechas L. (topped lavender). The mutant wing spots were compared to control groups showed that the three plant extracts have no effect to reduce spot numbers and thus have no antigenotoxic effect against the three food colourings used experimental treatments (Kruskal Wallis Test; s.d.= 2, p>0.05).