E-sağlık okuryazarlığının sağlıkta sosyal medya kullanım riski algısına etkisi
The effect of e-health literacy on the risk perception of social media use in health
Yazar: ASEL KİRİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRAR ILIMAN YALTAGİL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kuruluşları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
İnternet, iletişim teknolojisindeki hızlı gelişmeler nedeniyle halk arasında popüler bir sağlık bilgisi kaynağı haline gelmiştir. Fakat e-sağlık bilgilerinin kalitesinin karışık olduğu ve tüm kaynakların aynı güvenilirlik düzeyinde olmadığı bilinmektedir. Bu bağlamda; araştırmanın amacı; e-sağlık okuryazarlığının sağlıkta sosyal medya kullanımının riski algısıyla ilişkisini belirlemektir.
Nicel araştırmanın alan araştırması yüz yüze ve çevrimiçi anket yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada "E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Sağlıkta Sosyal Medya Kullanımı Risk Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma Sivas Merkezde yapılmış olup, araştırmanın örneklemini çalışmaya katılan 432 katılımcı oluşturmaktadır.
Araştırma bulguları, katılımcıların cinsiyet, yaş, medeni durum, gelir düzeyleri, yerleşim yeri ve internet kullanım süresine göre e-sağlık okuryazarlığı düzeylerinde ve sağlık hizmetlerinde sosyal medya kullanımıyla ilişkili risk algısında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığını göstermektedir. Bununla birlikte, sosyal medya kullanım risklerinin algılanmasında eğitim durumuna göre farklılık gözlenmiştir. Yüksek lisans derecesine sahip katılımcılar, lisans derecesine sahip olanlara kıyasla bu riskleri daha anlamlı bir şekilde algılamıştır. Ayrıca, katılımcıların mesleki alanlarına göre e-sağlık okuryazarlığı düzeylerinde önemli farklılıklar bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının e-sağlık okuryazarlık düzeylerinin öğrenciler, ev hanımları ve eğitim sektöründe çalışan bireylere kıyasla önemli ölçüde daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırma verilerine göre, katılımcıların sosyal medya araçlarını yoğun bir şekilde kullandıkları görülmüştür. Katılımcıların e-sağlık okuryazarlıkları ve sosyal medya kullanım risk algıları orta düzeyde çıkmıştır. E-sağlık okuryazarlığı ile sağlıkta sosyal medya kullanımının risk algısı arasında ise negatif yönlü zayıf bir ilişki vardır.
Araştırma sonuçları, sağlık hizmetlerinde e-sağlık okuryazarlığının ve sosyal medya kullanım riskleri algısının nüanslı doğasını vurgulamaktadır. Yaş, cinsiyet, medeni durum, gelir, yerleşim yeri ve internet kullanım süresine göre anlamlı farklılıkların olmaması, bu demografik gruplar arasında e-sağlık ve ilişkili risklere yönelik homojen bir anlayış ve yaklaşım olduğunu göstermektedir. Öte yandan, eğitim ve mesleki geçmişe dayalı farklılıklar, bu alanlarda hedefe yönelik eğitim müdahalelerine duyulan ihtiyacın altını çizmektedir. Bu çalışma, sağlık hizmetlerinde teknolojinin etkili ve güvenli kullanımını artırmak için özellikle farklı eğitim ve meslek gruplarına odaklanan özel e-sağlık okuryazarlığı programları ve risk yönetimi stratejileri geliştirmenin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: E-okuryazarlık, E-sağlık, Sosyal Medya

Abstract:
The study provides a comprehensive overview of technological advancements in the healthcare sector, their impact on healthcare delivery, and the competencies required by healthcare professionals in the digital age. To comprehend the different aspects of e-health literacy and the perception of risks associated with using social media in healthcare, a survey was conducted with 432 respondents.
The study's findings suggest that gender, age, marital status, and income level do not significantly affect e-health literacy or perception of risks associated with social media use in healthcare. Additionally, the study found no significant differences in these parameters based on respondents' place of residence or daily online activity. However, there was a significant difference in the perception of social media use risks depending on educational attainment. Participants with a master's degree perceived these risks more significantly than those with a bachelor's degree. Additionally, significant differences were found in the e-health literacy levels of the participants based on their professional fields. The study revealed that healthcare professionals had significantly higher e-health literacy levels compared to students, housewives, and individuals working in the education sector.
These findings emphasize the complex nature of e-health literacy and perceptions of risks associated with social media use in healthcare. The absence of significant differences among demographic groups, including age, gender, marital status, income, place of residence, and duration of internet use, suggests a uniform understanding and approach to e-health and related risks. Differences based on education and professional background emphasize the necessity for targeted educational interventions. This study underscores the significance of developing tailored e-health literacy programs and risk management strategies that focus on different educational and occupational groups. These interventions aim to increase the effective and safe use of technology in healthcare.
Keywords: E-literacy, E-health, Social Med