Uluslararası metinlerde yardımcı üreme tekniklerinin feminist kuram çerçevesinde eleştirisi
Criticism of assisted reproduction techniques in international texts from a feminist perspective
Yazar: MERVE ÇİFTCİ DAVRAN
Danışman: DOÇ. DR. NECLA ÖZTÜRK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Feminist kuram = Feminist theory ; Feminizm = Feminism ; Yardımcı üreme teknolojileri = Assisted reproduction technologies

Özet:
Yardımcı üreme teknikleri, bilimsel ilerlemelerin etkisiyle son kırk yılda hızla gelişmekle kalmamış, küreselleşme, sosyal düzen ve toplumsal cinsiyetteki dönüşümler aracılığıyla sınır ötesi boyuta ulaşmıştır. Yardımcı üreme tekniklerine ilişkin devlet politikaları genel olarak yasaklama ve eylemsizlik üzerine olup; bu teknikleri meşru olarak kabul edilen devletlerde ise ebeveynliğin statüsünün düzenlenmesi şeklindedir. Üreme ve ailevi ilişkilerin düzenlenmesi konusu, devletlerin ulus inşası ve sosyal politikalarının izlerini taşımaktadır. Zira yardımcı üreme teknikleri birçok ülkede anayasal ilkeleri işaret eden ve dahası, aile ilişkileri, soybağı, milliyet ve vatandaşlık bağları gibi, genel olarak devletlerin iç yargı yetkisi olarak kabul edilen konuların hedefindedir. Ancak farklı ülkelerdeki farklı uygulamalar üreme teknolojileri için uluslararası bir boşluk yaratmıştır. Bu nedenle uygulamaların yeknesaklığı için uluslararası koordinasyon gereklidir.
Bu bağlamda çalışmada, ilk olarak yardımcı üreme tekniklerine ilişkin genel bilgilere yer verilmiş; ikinci olarak devletlerin birbiri ile çatışan yasal düzenlemeleri karşısında doğan hukuksal problemlerin çözümü için uluslararası metinler incelenmiştir. Son olarak üreme yeteneklerinin varlığı bakımından yardımcı üreme tekniklerinde özne konumunda olan kadınların, bu uluslararası boşluktaki durumu, mevcut ve muhtemel sorunları feminist kuram çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
Assisted reproduction techniques have developed rapidly in the last four decades with scientific advances. Assisted reproduction techniques has reached a cross-border dimension due to globalization, social order and gender transformations. Government policies on assisted reproduction techniques are generally prohibition, inertia and status regulation. The issue of reproductive and family relations bears the traces of nation-building and social policies of government. Because assisted reproductive techniques are related to the issues that are generally accepted as the domestic legal order of the states such as family relations, filiation, nationality and citizenship. However, different practices in different countries have created an international legal gap for reproductive technologies. Therefore, international coordination is necessary for the uniformity of the practices.
In this context, in this thesis  first of all, general information about assisted reproduction techniques is given; then, international texts have been examined for the solution of legal problems arising from conflicting legal regulations of states. Finally, the status of women in the international legal gap and their current and potential problems will be discussed within the framework of feminist theories.