Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine başvuran hastaların polifarmasi ve akılcı ilaç kullanım durumları
Status of the polypharmacy and the rational drug usage who applied to the polyclinics of the Ankara Training and Research Hospital
Yazar: ÖZLEM PALAZ TÜRKER
Danışman: UZMAN İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Kronik hastalık = Chronic disease ; Polifarmasi = Polypharmacy ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı; polikliniklerimize başvuran dört ve dörtten fazla
ilaç kullanan hastaların ilaç kullanım özelliklerini, en sık eşlik eden kronik
hastalıklarını, herhangi bir alternatif tedavi yöntemini kullanıp kullanmama
durumunu araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 15/09/2016–15/11/2016 tarihleri arasında,
Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğine bağlı semt
polikliniklerine başvuran dört ve dörtten fazla ilaç kullanan hastalara anketimiz
hakkında bilgi verildikten sonra katılmayı kabul eden 311 hasta dahil edilmiştir.
Çalışmamız yüz-yüze anket doldurma yöntemi şeklinde yapılmıştır.
Bulgular: Hastalarımızın %32,8'i erkek, %67,2'si kadındı. Yaş aralığı 37-92
arasındaydı. Hastalarımızda en sık görülen kronik hastalık hipertansiyondu (%94,5).
Kardiyovasküler sistem ilaçları en sık kullanılan ilaçlardı (%96,4). Hastaların
çoğunluğu (%64,6) kullandığı ilacın yan etkisini bilmiyordu. Hastaların %36,3'ü
ilaçlarını kullanmayı unutuyordu. Hastaların 146'sı (%46,9) ilaç dışı bitkisel tedavi
kullanıyordu. Bitkisel tedavi kullananların çoğunluğu (%32,2) bitkisel tedaviyi tvgazete-internet önerisiyle ve en çok da gripten korunmak için kullanıyordu (%13,5).
Hastaların çoğunluğu (%46,9) doktor önerisi olmadan reçetesiz ilaç alırken, en çok
reçetesiz alınan ilaçların ağrı kesiciler olduğu saptandı (%31,2). İlaç dışı bitkisel
tedavi kullanımı kadınlarda daha yüksek oranda çıktı (p=0,00). Gelir seviyesi yüksek
olanlarda ve eğitimi lise ve üstü olanlarda ilaçların yan etkisini bilme oranları
anlamlı olarak yüksek çıktı (p=0,00). Hastaların grip aşısı yaptırma oranı %20,9,
pnömokok aşısı yaptırma oranı %8,3 olarak saptandı.
Sonuçlar: Aile hekimliği polikliniklerindeki hasta yükünün önemli bir
kısmını oluşturan yaşlı bireylerde çoklu ilaç kullanımı oldukça sık görülmektedir.
Aile hekimleri, yaşlı hastalarına sağlık hizmeti verirken bu durumu özellikle dikkate
almalıdırlar.

Anahtar Kelimeler: Polifarmasi, kronik hastalıklar

Abstract:
Objective: The purpose of our study was to investigate the drug use
characteristics of the patients who applied to our polyclinics with four or more drugs,
the most common chronic diseases, and whether to use any alternative treatment
method.
Material and Method: 311 patients who accepted to participate in the study
were included in the study after informing about the questionnaire, which used four
or more drugs and applied to the district polyclinics of the Ankara Training and
Research Hospital Family Medicine Clinic between dates 15/09/2016-15/11/2016.
Our study was conducted as a face-to-face survey filling method.
Findings: 32,8%of the patients were male, 67,2%were female. The age range
was between 37 and 92. The most common chronic disease in our patients was
hypertension (94.5%). Cardiovascular system drugs were the most commonly used
drugs (96.4%). The majority of patients (64.6%) did not know the side effect of the
drug they were using. 36.3%of patients forgot to use their medication. 146 (46.9%)
of the patients were using non-drug herbal treatment. The majority (32.2%) of herbal
medicines were using herbal remedies for TV-newspaper-internet suggestions and
mostly for protecting influenza (13.5%). While the majority of patients (46.9%) were
taking non-prescription drugs without a doctor's recommendation, it was found that
the most over-the-counter drugs were pain relievers (31.2%). The use of non-drug
herbal treatment was higher in women (p = 0.00). The rates of knowing the side
effects of drugs were significantly higher in those with higher income levels and
those with upper secondary education (p = 0.00). Patients were found to have
influenza vaccination rate of 20.9%and pneumococcal vaccination rate of 8.3%.
Results: Multidrug use is very common in elderly individuals who constitute
a significant portion of the patient load in family medicine polyclinics. Family
physicians should especially take this into account when providing health services to
elderly patients.

Keywords: The polypharmacy, chronic diseases