İzmir ili Narlıdere ilçesinde bir Aile Sağlığı merkezine başvuran yaşlı bireylerin kırılganlık düzeyi ve sosyo-ekonomik durumla ilişkisi
Prevalence of frailty among  elderly individuals applying to a primary health care unit in narlidere district of İzmir and association with socio-economic status
Yazar: ELİF BONCUKÇU EREN
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE REYHAN UÇKU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Kırılganlık = Frailty ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Yaşlılar = Aged ; İzmir = Izmir ; İzmir-Narlıdere = İzmir-Narlıdere

Özet:
Çalışmanın amacı İzmir İli Narlıdere İlçesinde bir Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'ne başvuran 65 yaş ve üzeri bireylerin kırılganlık sıklığını saptamak ve sosyo-ekonomik durum değişkenleri ile kırılganlık arasındaki ilişkiyi incelemektir. 
Bu kesitsel araştırmada Mart 2022-Mayıs 2022 tarihlerinde üç ay süreyle  65 yaş ve üzeri 271 kişiye ulaşılarak yüz yüze veri toplanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni kırılgan olmadır. Tilburg Kırılganlık Ölçeği (TKÖ) ile ölçülmüştür. Araştırmanın ana bağımsız değişkeni sosyo-ekonomik durumdur. Sosyo-ekonomik durum öğrenim, gelir gider algısı, meslek, çalışma durumu, maaş varlığı, ek gelir varlığı, hane mülkiyeti ve yaşadığı mahalle ile sorgulanmıştır. Diğer değişkenler demografik, sağlık durumu, alışkanlıklar ve  yaşam biçimi değişkenleridir. Tek değişkenli analizlerde ki kare, eğimde ki kare kullanılmıştır. Çok değişkenli analizlerde ise lojistik regresyon modeli kurgulanmıştır.
Katılımcıların %52.4'ü kadındır, %58.8'i 65-74 yaş grubundadır. Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 73.7 (6.3)'dir. Katılımcıların %69.4'ü evlidir; çocuğu olanlar grubun %96.6'sını oluşturmaktadır. Ortalama çocuk sayısı 2.6 (1.4)'dır.
Araştırma grubunun %51.6'sı lise ve üzeri öğrenime sahiptir. Beyaz yakalı çalışanlar grubun %43.5'ini oluştururken, ev hanımları %24.2'sidir. Araştırma grubunun %42.1'i gelirinin giderine göre az olduğunu düşünmektedir. Grubun %81.9'unun oturduğu ev kendine ya da eşine aittir. 
Kırılganlık sıklığı %49.5 olarak saptanmıştır. Kadınlarda kırılganlık sıklığı %59.2 erkeklerde %39.5'dir. Öğrenim düzeyi arttıkça kırılganlık düzeyi azalmaktadır. Kırılganlık açısından düşük öğrenim düzeyi, yüksek öğrenim düzeyine göre 2.10 kat  daha risklidir. Gelir gider algısı yükseldikçe kırılganlığın azaldığı saptanmıştır. Gelir gider algısı düşük olanlarda orta- yüksek gruba göre kırılganlık 1.89 kat daha fazladır. 
Kırılganlık sıklığı ve sosyo-ekonomik özelliklerle ilişkisinin ortaya konulduğu bu çalışma, yaşlı sağlığındaki eşitsizlikleri göstermektedir. Kırılganlığı azaltmak, önlemek ve geciktirmek için gerekli girişimlerin hangi mekanizmalar yoluyla yapılacağını belirlemek için bu eşitsizliklerin iyi tanımlanması gerekir. Birinci basamakta aile hekimliği polikliniklerinde yaşlılar kırılganlık açısından değerlendirip ilgili birime yönlendirilebilir ve sonrasında izlemi yine birinci basamakta yapılabilir. İlçe sağlık müdürlüklerince de diğer yerel kurumlarla eş güdümlü olarak hem yaşlılara yönelik hem de kırılgan yaşlılara yönelik toplum tabanlı girişimler uygulanabilir. Böylelikle kırılgan kişiler erken saptanabilir ve kötü sonlanımda önleme ve geciktirme sağlanabilir.

Abstract:
The aim of the study is to determine the frailty prevalence of individuals aged 65 and over who applied to a primary health care unit in the Narlıdere district of İzmir and to examine the relationship between socio-economic status variables and frailty.
In this cross-sectional study, face-to-face date were collected by reaching 271 people aged 65 and over for three months between March 2022 and May 2022. The dependent variable of the study is frailty. It was measured with the Tilburg Frailty Index (TFI). The main independent variable of the research is socio-economic status. Socio-economic status was determined with education, income and expenditure perception, occupation, employment status, existence of salary, existence of additional income, household ownership and the neighborhood in which they lived. Other variables are demographic, health status, habits and lifestyle variables. The Chi-square and chi-squrae test for trend was used in univariate analyzes. In multivariate analysis, a logistic regression model was constructed.
Women constitute 52.4% of the respondents and 58.8% of these women are in the 65-74 age group. The average age of the participants in the study is 73.7 (6.3). The rate of those who were married among the participants was 69.4%; those with children constitute 96.6% of the group.The average number of children is 2.6 (1.4).
In the research  group, the rate of having a high school or higher education is 51.6%. White-collar workers constitute 43.5% of the group, while housewives constitute 24.2%. The rate of those who think that their income is less than their expenses in the research group is 42.1% The house where 81.9% of the group lives belongs to themselves or their spouse.
The prevalence of frailty was found to be 49.5%. The prevalence of frailty in women is 59.2% and 39.5% in man. As the level of education increases, the level of frailty decreases. In terms of frailty, low education level is 2.10 times more risky than higher education level. It has been determined that as the income-expenditure perception increases, frailty decreases. In those with low income-expenditure perception, the frailty is 1.89 times higher than in the medium-high group.
This study provides evidence for inequalities in elderly health as it reveals the prevalence of frailty and its relationship with socio-economic characteristics. These inequalities need to be well defined in order to determine through which mechanism will be made in the initiatives necessary to reduce, prevent and delay frailty. In primary care, the elderly can be evaluated in terms of frailty in family medicine clinics and directed to relevant unit, then they can follow up again in primary care. Community-based initiatives can be implemented by country health directorates for both elderly and frail elderly, in coordination with the other local institutions. In this way, frail person can be detected early and prevention and delay can be provided in case of worse outcome.