Nüfus defterlerine göre Kırçova kazasında Müslüman nüfus (1833-1846)
The Müslim population in the Kirchova districh according to population registers (1833-1846)
Yazar: KADRİYE TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDİP UZUNDAL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Nüfus terimiyle bir coğrafyada yaşayan insanlar ifade edilmektedir. İnsanların
niteliğini öğrenmek için her dönemin kendine özgü nüfus sayımları olmuştur. Dolayısıyla
her dönemde var olan nüfus sayımları Osmanlı döneminde de varlığını sürdürmüştür.
Osmanlı Devleti'nde ilk dönemlerden itibaren vergi ödemekle yükümlü şahısları ve asker
mevcudunu tespit etmek amacıyla nüfus sayımları yapılmıştır. Yapılan ilk Osmanlı nüfus
sayımı örneği ise tahrîr defterleridir.
Sözlükte "yazma, kaydetme, deftere geçirme" anlamına gelen tahrîr kelimesi,
Osmanlı mali teşkilatında vergi tespiti amacıyla yapılan sayımları ifade etmektedir. XV.
ve XVI. yüzyıllarda Osmanlı Devleti'nde uygulanan tahrîr yazımı XVII. yüzyılda tımar
sisteminin çökmesi, bürokrasi yükünün artması, ekonomik ve toplumsal alanda
değişimlerin yaşanması, asayişin bozulması gibi sebeplerden ötürü tahrîr yerine avarız ve
cizye sayımlarına geçilmiştir.
XIX. yüzyıla gelindiğinde ise Osmanlı Devleti'nde uygulanan tüm sayımlar yerini
nüfus sayımlarına bırakmıştır. Bu bağlamda yapılan ilk nüfus sayımı teşebbüsü II.
Mahmud döneminde Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması ile Rusya'ya karşı yapılan (1826-
1828) savaş esnasında olmuştur. Bu sayımın ardından 1831 yılında asker alımı ve vergi
toplama amacıyla yalnızca erkek nüfusun sayıldığı sayımlar yapılarak nüfus defterleri
tutulmuştur.
1831 yılında Anadolu ve Rumeli taraflarında yapılan nüfus sayımları arasında ele
alınan bölgelerden biri de Üsküp'ün 110 km. güneybatısında her taraftan ormanlık
dağlarla çevrili verimli bir vadide kurulan Kırçova kazasıdır. H. 1248 ve 1262 yılları ait
Kırçova kazasına bağlı mahalle ve köylerde meskûn Müslüman nüfusa ait verilerin yer
aldığı defterler Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığından temin edilmiştir.
Temin edilen defterlerin çalışma amacı ise ilk Osmanlı nüfus verilerinden yararlanılarak
günümüzde Makedonya Cumhuriyeti'nin güneydoğu sınırlarına yakın noktada bulunan
Kırçova kazasının Müslim nüfusu ele alınarak, nüfus çalışmalarına katkı sağlamaktır.

Abstract:
The term population refers to people living in a geography. In order to find out
the quality of people, each period has had its own unique censuses. Therefore, the
population censuses that existed in every period continued to exist during the Ottoman
period. Population censuses have been conducted in the Ottoman Empire since the early
periods in order to determine the individuals responsible for paying taxes and the presence
of soldiers. The first example of the Ottoman census conducted is the tahrir notebooks.
In the dictionary "writing, recording, Book Review, which means" word tahrir
Ottoman refers to counts made for the purpose of determining tax for the financial
department. XV. and XVI. writing centuries in the Ottoman Empire applied in tahrir
XVII. in the century the collapse of the Timar system, the burden of bureaucracy, increase
experienced changes in the economic and social spheres, and disruption of public order,
for reasons such as jizya to the census idler instead of Tahrir has been started.
XIX. by the turn of the century, all the censuses applied in the Ottoman Empire
were replaced by population censuses. The first census attempt made in this context was
II. It happened during the war against Russia (1826-1828) with the abolition of the
Janissary Corps during the reign of Mahmud. After this census, population books were
kept in 1831 by conducting censuses in which only the male population was counted for
the purpose of recruiting soldiers and collecting taxes.
In 1831 censuses situated in one of the areas discussed between the side of
Anatolia and Rumelia 110 km. Kirchova kaza is located in a fertile valley surrounded by
forested mountains on all sides in the southwest. H. 1248 1262 Kirchova parishes and
villages inhabited and linked to the Muslim population belonging to the years of accident
data of the books that belong to the head of State has been obtained from presidential
archives. The purpose of the study of the provided notebooks is to contribute to population
studies by taking into account the Muslim population of the Kirchova accident, which is
located near the southeastern borders of the Republic of Macedonia today, using the first
Ottoman population data.