Doğu Karadeniz şehirleri merkez ve kırsal alanlarda gerçekleşen kaybolma vakaları: 6 yıllık analiz
Disappearances in central and rural areas of Eastern Black Sea cities: A 6-year analysis
Yazar: ESRA ERSÖZ GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR TATLI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil durumlar = Emergencies ; Acil tıp = Emergency medicine ; Arama = Search ; Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Kaybolmak = Disappearance ; Kayıp = Loss ; Kurtarma = Rescue ; Kırsal bölge = Rural region

Özet:
Doğu Karadeniz Şehirleri Merkez ve Kırsal Alanlarda Gerçekleşen Kaybolma Vakaları: 6 yıllık Analiz 
Amaç: Doğu Karadeniz şehir merkezi ve kırsal bölgelerinde meydana gelen kayıp vakalarının genel karakteristik özelliklerinin açıklanarak özellikli bir arama kurtarma profilinin gözden geçirilmesi amaçlanmıştı.
Yöntem: 2015-2020 yılları arasında 6 yıl boyunca Doğu Karadeniz şehir merkezi ve kırsalında meydana gelen kaybolma vakaları retrospektif olarak  incelendi. Bu inceleme için Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) arşiv verileri kullanıldı.
Bulgular: 6 yıllık süre içerisinde Doğu Karadeniz Bölgesinde kaybolan ve verilerine AFAD veri tabanı vasıtası ile ulaşabildiğimiz 290 vaka çalışmaya dâhil edildi. Bu 290 hastanın 208'i erkek (%71,7) iken 82 (%28,3) tanesi kadın idi. Ek hastalıklara göre dağılıma baktığımızda vakaların 188 (%64,8) tanesinde ek hastalık tespit edilmedi. 48 (%16,6) vakada Alzheimer, 14 (%4,8) vakada Demans, 7 (%2,4) vakada tanılı Mental Retardasyon mevcuttu. Vakaların 10 (%3,4) tanesinde Depresyon, Şizofreni, Mani, Bipolar bozukluk gibi Psikiyatrik bozukluklar mevcutken, 4 (%1,4) tanesi bilinen Epilepsi hastasıydı. Görme veya  işitme engelli toplam 17 (%5,9) vaka vardı. Hipertansiyon (HT) ve Diyabetes Mellitus(DM) gibi "Diğer" kategorisinde değerlendirilen 2 (%0.7) vaka tespit edildi. Vakaların 117 (%40,3) tanesi Merkezde, 90 (%31) tanesi köy kırsalında, 36 (%12,4) tanesi yaylada, 26 (%9) tanesi dere/dere yatağı mevkiinde, 9 (%3,1) tanesi ormanlık arazide,  5(%1,7) tanesi denizde, 5(%1,7) tanesi baraj gölünde, 1 (%0,3) tanesi çaylık ve yine 1 (%0,3) tanesi de fındıklıkta kaybolmuştur. Bulunma şekillerine göre incelendiğinde 290 vakanın 38 (%13,1) i bulunamamıştır. 118 (%40,7) kişi ölü, 107 (%36,9) kişi sağ, 27 (%9,3) kişi ise yaralı olarak bulunmuştur.
Sonuç: Kayıp vakaları üzerine yapılmış, yurtdışı kaynaklı birçok akademik yayın olmakla birlikte ülkemizde yapılmış buna benzer bir epidemiyolojik çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma ile Doğu Karadeniz şehir merkezleri ve kırsal alanda meydana gelen kaybolma vakalarının detaylı incelenmesiyle elde edilen veriler neticesinde gelecekte meydana gelebilecek kazalara yönelik çeşitli önlemlerin alınması, uygun eğitimlerin verilmesi ve toplumun bilgilendirilmesine yönelik çeşitli faaliyetler yapılabilecektir. Bu çalışma yöntem ve sonuçları itibariyle ulusal ve uluslararası arama kurtarma faaliyetlerinde, ekiplere koruyucu önlemler, profesyonel eğitim, halkın eğitimi ve yeni araştırmalar gibi aktivitelerte kılavuzluk edecektir.
Anahtar Kelimeler: Kayıp, Retrospektif, Arama-Kurtarma, AFAD

Abstract:
Disappearances in Central and Rural Areas of Eastern Black Sea Cities: A 6-Year Analysis 
Objective: It was aimed to review a specific search and rescue profile by explaining the general characteristics of disappearance cases in the Eastern Black Sea city center and rural areas.
Methods: The disappearances that occurred in the Eastern Black Sea city center and rural areas for 6 years between 2015 and 2020 were analyzed retrospectively. Archival data of the Disaster and Emergency Management Presidency (AFAD) were used for this review.
Results: 290 cases lost in the Eastern Black Sea Region within a 6-year period and whose data we could access through the AFAD database were included in the study. Of these 290 patients, 208 (71.7%) were male, while 82 (28.3%) were female. When we look at the distribution according to additional diseases, no additional disease was detected in 188 (64.8%) of the cases. There was Alzheimer's in 48 (16.6%) cases, Dementia in 14 (4.8%) cases, and Mental Retardation (MR) diagnosed in 7 (2.4%) cases. While 10 (3.4%) of the cases had Psychiatric disorders such as Depression, Schizophrenia, Mania, Bipolar disorder, 4 (1.4%) of them had known epilepsy. There were a total of 17 (5.9%) blind or deaf cases. There were 2 (0.7%) cases evaluated in the "Other" category, such as Hypertension (HT) and Diabetes Mellitus (DM). 117 (40.3%) of the cases were in the center, 90 (31%) of them were in rural areas, 36 (12.4%) of them were in the plateau, 26 (9%) of them were in the creek/creek line location, 9 (3.1%) of them In the forest, 5 (1.7%) were lost in the sea, 5 (1.7%) in the dam lake, 1 (0.3%) in the tea field and 1 (0.3%) in the hazelnut grove. When examined according to the way they were found, 38 (13.1%) of 290 cases could not be found. 118 (40.7%) people were found dead, 107 (36.9%) people alive, 27 (9.3%) people injured.
Conclusion: Although there are many international academic publications on disappearance cases, there is no such epidemiological study in our country. With this study, as a result of the data obtained by examining the disappearance cases in the Eastern Black Sea city centers and rural areas in detail, various activities can be carried out to take various precautions for future accidents, to provide appropriate training and to inform the society. This study will guide the teams in activities such as protective measures, professional training, public education and new research in national and international search and rescue activities in terms of methods and results.
Keywords: Lost, Retrospective, Search and Rescue, AFAD