İş yükünün tükenmişlik üzerindeki etkisinde iş stresinin aracı rolü
The mediator role of job stress on the relationship between workload and burnout
Yazar: ECEM ALKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA YOLAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Stres = Stress ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik duygusu = Burnout feeling ; İş stresi = Job stress ; İş yükü = Workload

Özet:
Bu çalışma iş yükünün tükenmişlik üzerindeki etkisinde iş stresinin aracı
rolünü kişi-çevre uyumu teorisi kapsamında incelemek amacıyla yapılmıştır. Literatür
incelendiğinde ülkemizde iş yüküne yönelik yapılan araştırmaların sınırlı sayıda
olduğu söylenebilir. Yurt içi ve yurt dışında yapılan çalışmalara bakıldığında iş yükü,
iş stresi ve tükenmişlik üzerine yapılan araştırmaların belirli meslekler üzerinde
yoğunlaştığı görülmektedir. Bu araştırmanın özgün yanı iş yükü, iş stresi, tükenmişlik
kavramlarını birlikte ele alması ve hizmet sektörü çalışanlarını kapsamasıdır. Yapılan
çalışma ile söz konusu kavramlara ilişkin literatüre katkı sağlamaya çalışılacaktır.
Araştırma modelinde iş yükü bağımsız, iş stresi mediatör (aracı), tükenmişlik ise
bağımlı değişken olarak alınmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul'da hizmet
sektöründe faaliyet gösteren ve kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak ulaşılan 408
işgören oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket tekniğinden faydalanılmıştır.
Verileri analiz etmek için SPSS programı kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda
iş yükünün: iş stresi, tükenmişliğin duygusal tükenme ile duyarsızlaşma boyutu
üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İş yükü ile
tükenmişliğin kişisel başarı boyutu arasında bir ilişki tespit edilememiştir. İş stresinin
tükenmişliğin duygusal tükenme ile duyarsızlaşma boyutu üzerinde anlamlı ve pozitif
etkisi olduğu belirlenmiştir. İş stresi ile tükenmişliğin kişisel başarı boyutu arasında
ise bir ilişki bulunamamıştır. İş yükünün tükenmişliğin duygusal tükenme ile
duyarsızlaşma boyutu üzerindeki etkisinde iş stresinin aracı etkisi bulunmaktadır.
Çalışma sonunda araştırmacılara, yöneticilere ve işgörenlere çeşitli tavsiyelerde
bulunulmuş ve araştırmanın kısıtlarına değinilmiştir.

Abstract:
This study aims to show the mediator role of job stress on the relationship
between workload and burnout in terms of person-environment fit theory. There are
limited studies about the workload in Turkish literature. International and Turkish
literature demonstrate that the studies about the workload, job stress and burnout
mostly focus on specific occupations. This study is unique based on the fact that it
takes the workload, job stress and burnout concepts together and consists service sector
workers as research participants. Current research aims to contribute to the related
literature. Current research model includes workload as the independent variable;
burnout as the dependent variable and the job stress as the mediator variable. The
participants of the study involve 408 workers from Istanbul's different service industry
sectors who are reached via convenience sampling method. Surveys are used as the
data collection tool. To analyze data, SPSS program is used. The study demonstrated
that workload had a statistically strong and positive effect on the job stress, emotional
subscale and desensitization subscale of burnout. No relationship has been found
between the workload and personal success subscale of burnout. Job stress had a
statistically strong and positive effect on the emotional and desensitization subscales
of burnout. No relationship has been found between the job stress and the personal
success subscale of burnout. The mediator role of job stress has been found on the
relationship between workload and the emotional and desensitization subscales of
burnout. Recommendations are provided for the researchers, managers and workers at
the end of the study and the limitations of the study are mentioned.