Devlet muhasebe sistemi içinde özel bütçeli idarelerde iç kontrol sisteminin etkinliği: Üniversitelere yönelik bir araştırma
The effectiveness of internal control for special budget agencies of government accounting systems: A university oriented research
Yazar: ÖZEN AKÇAKANAT
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ACAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu = Public Financial Management and Control Law ; Kamu muhasebesi = Public accounting ; Muhasebe sistemleri = Accounting systems ; Üniversiteler = Universities ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Bu araştırmanın amacı, devlet üniversitelerinde görev yapan Strateji Geliştirme Daire Başkanlarının iç kontrol sisteminin önemine ilişkin algı düzeylerini tespit etmek ve üniversitelerin muhasebe birimlerinin iç kontrol sistemine yönelik mevcut uygulamalarını değerlendirmek suretiyle iç kontrol sistemlerinin etkinliğini belirlemektir.Bu amaçla dört bölüm ve 68 sorudan oluşan anket çalışması üniversitelerin muhasebe birimi olan Strateji Geliştirme Daire Başkanlıklarının yöneticisi olan daire başkanlarına 1 Eylül 2010 ? 31 Ekim 2010 tarihleri arasında uygulanmıştır. Anket formu, web'de arama hizmeti veren bir internet sayfasının elektronik anket hazırlama hizmeti kullanılarak internet ortamına aktarılmıştır. Daha sonra bu sayfanın bağlantı linki üniversitelerin strateji geliştirme daire başkanlarının elektronik posta adreslerine gönderilmiştir. Araştırmanın ana kütlesini 94 devlet üniversitesi oluşturmakta olup, değerlendirmeye uygun 74 adet anket formu elde edilmiştir.Araştırma neticesinde, Strateji Geliştirme Daire Başkanlarının iç kontrol sistemine yönelik algı düzeylerinin çok yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Üniversitelerin muhasebe birimlerinin iç kontrol sistemine yönelik mevcut uygulamaları incelendiğinde de bazı uygulamaların çok iyi seviyede gerçekleştirildiği, bazılarının ise düşük seviyelerde yerine getirildiği görülmüştür. Mevcut uygulamaların genel ortalamasına bakıldığında ?Kısmen? yerine getirildikleri sonucuna ulaşılabilir. Buradan da Daire Başkanlarının iç kontrol sistemini çok önemli olarak algılamakla birlikte, yöneticisi oldukları muhasebe birimlerinde iç kontrol sistemine yönelik uygulamaları yeterince yerine getirmedikleri sonucuna ulaşılmıştır.Başkanların algı düzeylerine yönelik olarak bağımsız değişkenler bazında yapılan analizde, gruplar arasında 20 ifade açısından da bir farklılık tespit edilememiştir. Muhasebe birimlerinin iç kontrol sistemine yönelik mevcut uygulamaları da bağımsız değişkenler bazında analiz edilmiş ve gruplar arasında 5 ifade açısından anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.Sonuç olarak üniversitelerin iç kontrol uygulamalarında daha çok ön mali kontrol işlemlerine ağırlık verdikleri, iç kontrol sistemi için gerekli olan bazı uygulamaları henüz tam olarak oluşturmadıkları tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: İç Kontrol, Üniversiteler, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, Devlet Muhasebesi.

Abstract:
The aim of this research is determining state universities? Strategy Development Department Chiefs? perception of the importance of internal control system and stating the effectiveness of the university accounting unit internal control system by evaluating the current internal control practices.A four part 68 questions survey has been applied to the, university accounting units, Strategy Development Department Chiefs? between September 1 and October 31 2010. The survey has been pubilished on web through a ınternet search provider?s electronic survey preparation service and a link to this survey has been sent to the chiefs? mailboxes. The survey?s target was 94 state universities which offered 74 results usable for the evaluation of this research.The research proved that the Strategy Development Department Chiefs? internal control perception levels are very high. During the examination of university accounting units? internal control practices, it is seen that some of these practices are performed very well while some are not. An average of current practice levels tells us the practices are performed ?partially?. This situation proves that the department chiefs perceive the crucialness of internal control system but fail to perform sufficient internal control practices.No differences between groups has been detected according to the 20 statements used in the analysis based on independent parameters pertaining to chiefs? perception levels while there are 5 significative statement differences in the analysis of accounting units? current internal control practices.It had been concluded that the universities concentrate on ex ante control rather than establishing sufficient internal control practices.Keywords: Internal Control, Universities, Public Financial Management and Control Law No 5018, Government Accounting.