Oksindol türevi bazı yeni bileşiklerin sentezleri ve antikanserojen aktivitelerinin araştırılması
Synthesis of some novel oxindole derivatives and investigating of their anticancer activities
Yazar: ZÜHAL KILIÇ KURT
Danışman: PROF. DR. SÜREYYA ÖLGEN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Docking = Docking ; Enzimler = Enzymes ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tirozin = Tyrosine

Özet:
Protein kinazlar hücre büyümesi, farklılaşması ve çoğalmasını düzenleyen sinyal iletim yolaklarındaki önemli rollerinden dolayı kanser tedavisinde kullanılan ilaçları geliştirmede önemli hedef enzimlerdir. Src, sitoplazmik protein kinazların en geniş enzim ailesi olan Src ailesi kinazların (SAK) ilk örneğidir. Src kinaz aktivitesinin akciğer, kolon, pankreas, over ve meme kanserlerinde önemli derecede arttığı bildirilmiştir. Bu nedenle, Src kinaz kansere karşı yeni ilaç tasarımında cazip hedef haline gelmiştir. 

Bu tez çalışması kapsamında, Src tirozin kinaz inhibitörü olabileceğini düşündüğümüz, 12 adet 3-(sübstitüe-fenilimino)indolin-2-on ve 18 adet 3-(sübstitüe-benziliden)indolin-2-on bileşiğin sentezi, Src tirozin kinaz hedefine karşın aktivitelerinin incelenmesi, bileşiklerin enzim aktif yöresine bağlanma özelliklerinin tanımlanması ve biyolojik aktiviteleri ile bağlanma afiniteleri arasındaki ilişkilerin Autodock 4.2 programı kullanılarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla sentezlenen bileşiklerin kimyasal yapıları ve saflıkları 1H-NMR, kütle, elementel analiz ve erime noktası tayini ile kanıtlanmıştır. Sentezlenen bileşiklerin Src tirozin kinaz inhibitör aktivitesi ise ELISA yöntemiyle evrensel tirozin kinaz enzim kiti kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bileşiklerin yapıları, aktiviteleri ve enzim aktif yöresi ile etkileşimleri arasındaki ilişkiler değerlendirilmiş ve açıklanmıştır.

Sentezlenen türevler arasında iki adet 3-(sübstitüe-fenilimino)indolin-2-on yapısında ve beş adet 3-(sübstitüe-benziliden)indolin-2-on yapısında bileşiğin Src tirozin kinaza karşı güçlü inhibitör aktivite gösterdikleri saptandı. Aktif 5, 11, 25, 29, 30, 36 ve 43 bileşiklerinin IC50 değerleri sırasıyla 7,48 µM; 4,04 µM; 10,08 µM; 1,02 µM; 1,98 µM; 2,06 µM ve 1,38 µM olarak bulundu. İmatinibe (IC50= 0,71 µM) en yakın aktivite bileşik 29 da gözlendi. Bu bilgiler ışığında aktivite gözlenen bileşikler, Src tirozin kinazı hedef alan kansere karşı ilaç tasarım çalışmalarında öncü bileşikler olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Protein kinases are targets in cancer therapy due to the important roles in signal transduction pathways that regulate cell growth and differentiation. The Src is a prototype enzyme of the largest family of nonreceptor PTKs, namely the Src family kinases (SFKs). It has been reported that Src kinase activity are significantly elevated in many types of cancer, including lung, colon, pancreatic, overian cancer, and breast cancer. For this reason, Src become an attractive target against cancer.

In this thesis, it is aimed to synthesize 12 compounds of 3-(substituted-phenylimino)indolin-2-one derivatives and 18 compounds of 3-(substituted-benzylidene)indolin-2-one derivatives, as possible Src tyrosine kinase inhibitors. It is focused to analyze the activity of synthesized compounds against Src tyrosine kinase target and to identify binding properties of compounds to active site of enzyme and to evaluate relationships between biological activity and binding affinities of compounds by using Autodock 4.2. With this aim, the chemical structures and the purity of the resulted compounds were elucidated by 1H-NMR, MASS spectroscopy, and the elemental analysis and melting points. The Src tyrosine kinase inhibitor activity of the synthesized compounds was determined via ELISA method by using the universal tyrosine kinase assay kit. Between structure and activities of the compounds and interaction with the enzyme active regions were evaluated and reported.

Among the synthesized compounds, two of the 3-(substituted-phenylimino)indolin-2-one derivatives and five of the 3-(substituted-benzylidene)indolin-2-one derivatives were determined with potent inhibitory activity against Src tyrosine kinase. The IC50 values for active compounds, 5, 11, 25, 29, 30, 36 and 43 were determined as 7,48 µM; 4,04 µM; 10,08 µM; 1,02 µM; 1,98 µM; 2,06 µM and 1,38 µM, respectively. The closest activity with imatinibe (IC50= 0,71 µM) was observed in compound 29. In the light of these results, the highest active compounds were determined as the lead compounds targeting Src tyrosine kinase for anticancer drug discovery efforts.