Alt ekstremite kadın lenfödem ve lipödem hastalarında biyoelektrik empedans ölçümleri ve ultrasonografik bulguların klinik değişkenler, yaşam kalitesi ve fonksiyonel durumla ilişkisi
The relationship of bioelectric impedance measurements and ultrasonographic findings with clinical variables, quality of life and functional condition in female lower extremity lympedem and lipedem patients
Yazar: KERİM DEMİRSÖZ
Danışman: PROF. DR. PINAR BORMAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Alt ekstremite = Lower extremity ; Biyoelektriksel empedans = Bioelectrical impedance ; Doğum = Delivery ; Kadınlar = Women ; Lenfödem = Lymphedema ; Lipödem = Lipoedema ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı lenfödem ve lipödemli hastalarda vücut bileşenlerinin analizinin mukayeseli olarak değerlendirmek ve ultrasonografik ölçümlerle iki hastalığın yaşam kalitesi, fonksiyonel durum ve ağrı şiddeti üzerine etkisini araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli bir gözlemsel vaka kontrol çalışmasıdır. Çalışmamıza Temmuz-Aralık 2021 ayları içerisinde Ankara Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi lenfödem polikliniğine başvuran, dahil edilme ve dışlama kriterlerine uygun bulunan, lenfödem ve lipödem kadın hastaları ile benzer yaş ve cinsiyet grubunda olan kontrol denekleri dahil edildi. Gpower 3.1.9.2 ile gerçekleştirilen %80 güç ve %5 yanılma payı ile örneklem genişliği her grupta 22'şer kişi olacak şekilde toplam 66 kişi olarak hesaplandı. Çalışmaya dahil edilen tüm deneklerin demografik özellikleri kaydedildi, ultrasonografik (USG) inceleme ile cilt ve cilt altı subkutan doku kalınlık ölçümü yapıldı, görüntüler bilgisayara aktarılarak ImageJ programı ile ekojenite analizi uygulandı ve yine biyoelektrik empedans cihazı ile yağ oranı, kas kütlesi, kemik mineral ağırlığı (KMA), vücut kütle indeksi (VKİ), günlük kalori alımı (DCI), metabolizma yaşı, sıvı oranı ve iç yağ ölçümü sağlandı. Bunlara ek olarak Avrupa 5 boyutlu yaşam kalitesi ölçeği (EQ-5D-3L), alt ekstremite fonksiyonel skalası (LEFS), lenfödem yaşam kalitesi ölçeği (LYMQOL)  ve vizüel analog skala (VAS) ağrı ölçekleri uygulanarak deneklerin yaşam kalitesi, fonksiyonel durumları ve ağrı şiddetleri belirlendi. 
Bulgular: Lipödem ve lenfödem hastalarının çoğu evre 2 dönemdeydi ve kilolu ya da obez olarak sınıflandırıldı. Lenfödem hastalarının %70'inden fazlasında kanser cerrahisi öyküsü mevcuttu. Vücut analiz ölçümleri ile lipödem hastalarında tüm vücut yağ oranı, lenfödem hastalarında ise sıvı oranı yüksek bulundu. Lipödemli hastaların USG ile belirlenen uyluk ve kruris subkutan doku kalınlığı, lenfödem ve kontrol grubuna göre daha fazla ve daha hipoekojen izlendi. Lenfödem hastalarının uyluk ve kruris cilt kalınlığı, daha fazla ve daha hipoekojen izlendi. Lenfödem ve lipödem hastalarının jenerik ve hastalık ilişkili yaşam kalitesi ve fonksiyonel durum skorları sağlıklı kontrol grubuna göre daha düşük, birbirleri ile benzerdi. Lipödem hastaları ile kıyaslandığında ağrı şiddeti, lenfödem hastalarında daha fazlaydı. Hem lenfödem hem de lipödem hastalarında fonksiyonel durum ve jenerik yaşam kalitesi ölçeği arasında bir korelasyon mevcuttu. Lenfödem ve lipödem hastalarında metabolizma yaşında artış ile sırayla sıvı ve yağ oranının, ağrı şiddetinin arttığı yaşam kalitesininin ve fonksiyonel durumun ise gerilediği belirlendi. Lipödem hastalarında USG ile belirlenen uyluk subkutan kalınlığı, lenfödem hastalarında kruris cilt kalınlığı değerlerinin yaşam kalitesi ve fonksiyonel durum skorlarıyla ilişkili olduğu kaydedildi.
Sonuçlar: Lipödemli hastalarda vücut analizi ile yağ oranının, lenfödemli hastalarda ise sıvı oranının yüksek olduğu belirlendi. USG ile lipödemli hastalarda ölçülen uyluk subkutan doku kalınlığı, lenfödemli hastalarda ise kruris cilt kalınlığında artışın ön planda olduğu ve  USG ölçümlerinin biyoelektrik empedans ölçümleri ile korele olduğu kaydedildi. Vücut analizi ile yağ oranının yüksek bulunduğu lipödem hastalarında fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi; çoğu kanser hastası olan ve progressif seyreden lenfödem hastaları ile benzer bulundu. Vücut analizi ile lipödem hastalarında belirlenen yüksek yağ oranı ve lenfödem hastalarında belirlenen yüksek sıvı oranı ile USG parametreleri hem jenerik hem hastalığa spesifik yaşam kalitesi ve fonksiyonel durum ile ağrı skorları üzerine olumsuz etkiye sahipti.
	Anahtar Kelimeler: Lenfödem, Lipödem, Yaşam Kalitesi, Fonksiyonel Durum, Ağrı, Biyoelektrik Empedans, Ultrasonografi

Abstract:
The Relationship of Bioelectrical Impedance Measurements and Ultrasonographic Findings with Clinical Variables, Quality of Life and Functional Status in Female Lower Extremity Lymphedema and Lipedema Patients
Objectives: The aim of our study is to evaluate the analysis of body components comparatively in patients with lymphedema and lipedema and to investigate the effects of these two diseases on quality of life and functional status and ultrasonographic measurements.
Materials and Methods: Our study is a single-center observational case-control study. Our study included women with lymphedema and lipedema patients and control subjects of similar age and gender, who applied to the lymphedema polyclinic of Ankara City Hospital Physical Medicine and Rehabilitation Hospital between July and December 2021, and were found to be suitable for inclusion and exclusion criteria. With 80% power and 5% margin of error performed with Gpower 3.1.9.2, the sample size was calculated as 66 people, 22 people in each group. Skin and subcutaneous tissue thickness measurements were made by ultrasonographic (USG) examination in all groups included in the study, the images were transferred to the computer and echogenicity analysis was performed with the ImageJ program, and body components of all subjects were measured by bioelectrical impedance. In addition, the European 5-dimensional quality of life scale (EQ-5D-3L), lower extremity functional scale (LEFS), lymphedema quality of life scale (LYMQOL) and visual analog scale (VAS) pain scales were applied to the subjects to determine quality of life, functional status and pain intensity.
Results: Compared to the lymphedema and control groups, individuals in the lipedema group had a higher whole body fat ratio and a lower fluid ratio. Thigh and cruris subcutaneous tissues of the patients with lipedema were thicker and more hypoechoic than those of the lymphedema and control groups. Thigh and cruris skin of lymphedema patients were thicker and more hypoechoic than those of the lipedema and control groups. The generic and disease-related quality of life and functional status of lymphedema and lipedema patients were lower and similar to each other than the control group. Pain intensity was higher in lymphedema patients when compared to patients with lipedema. As the functional status increased in both lymphedema and lipedema patients, an improvement in the generic quality of life scale was observed. In patients with lipedema, the increase in thigh subcutaneous thickness decreased the generic quality of life and functional status, while increasing pain. In addition, as the cruris subcutaneous thickness increased, pain intensity increased again. It was observed that as the cruris skin thickness increased in lymphedema patients, the disease-specific quality of life decreased. It was observed that the severity of pain increased as the cruris subcutaneous thickness increased in lymphedema patients. It was observed that as the fat ratio increased in patients with lipedema, the disease-specific quality of life and pain severity increased. It was observed that as metabolic age increased in patients with lipedema, the generic quality of life and functional status decreased, while the severity of pain increased. It was observed that as the fat ratio increased in lymphedema patients, the functional status decreased and the pain intensity increased. It was observed that cruris subcutaneous thickness and fat ratio increased, while the fluid ratio decreased as the fat ratio increased in patients with lipedema.
Conclusion: As a result of our study, it was observed that lipedema caused a decline in quality of life and functional status as much as lymphedema. It was observed that subcutaneous tissue was affected in patients with lipedema and skin involvement was prominent in patients with lymphedema, and some USG measurements were correlated with bioelectrical impedance measurements. It was determined that cruris subcutaneous tissue thickness was a promising parameter in the diagnosis of lipedema and the thickness of the thigh skin in the diagnosis of lymphedema.
Keywords: Lymphedema, Lipedema, Quality of Life, Functional Status, Pain, Bioelectrical Impedance, Ultrasonography