Kuzey Ege kaplıcalarının radyoaktivite düzeylerinin belirlenmesi
Determination of radioactivity levels of the Northern Aegean spas
Yazar: MUSTAFA REVAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜSLİM MURAT SAÇ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering
Dizin: Radon = Radon

Özet:
Yerküredeki toprak ve kayalar farklı seviyelerde uranyum ve radyum içermektedir. Böylelikle radon gazı ve bozunma ürünleri (bu radyoaktif elementlerin katmanlar arasındaki boşluklardan hava vasıtasıyla ve radyoaktif maddelerle temas halinde bulunan yer altı sularının yüzeye çıkışı esnasında su ile taşınması sonucu) atmosfere yayılmaktadır. Radonun bozunma ürünleri havadaki toz ve diğer parçacıklara tutunarak solunum yoluyla kolayca alınabilirler ve üst solunum yollarına tutunan bu ürünler kararlı hale gelene dek radyasyon salınımı yaparak bozunmaya devam ederler. Bu çalışmada kuzey ege bölgesinde bulunan Zeytin Dalı termal tesisi, Nebiler kaplıcası, Kaynarca kaplıcası ve Bademli kaplıcası çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu kaplıcalarda termal sularda 222Rn, 226Ra konsantrasyonları ve kimyasal sonuçların analizi ölçülmüştür. Ayrıca havada 222Rn konsantrasyon ölçülmüştür.Materyal metot olarak LR-115 tip 2 katı hal iz kazıma detektörleri ve kolektör yöntemi kullanılmıştır. Sularda 222Rn sonuçları 0,19 Bq/L-20,71 Bq/L aralığında değişmekte ve 226Ra sonuçları 0,05 Bq/L-1,35 Bq/L aralığında değişim göstermektedir. Havadaki radon konsantrasyonu 70 Bq/m3-309 Bq/m3 aralığında değişmektedir. Sıcaklığın 240C-520C, pH'ın 6,31-7,89, iletkenliğin 0,80-14,83, Eh'ın -107,-22 değerleri arasında değiştiği bulunmuştur. Suların kimyasal analizinde ise Cl 1,98 me/l-138,69 me/l, HCO3 1,25 me/l-21,50 me/l, SO4 2,67 me/l-20,03 me/l, Ca+Mg 2,30 me/l-23 me/l, K 2,83 me/l-41,22 me/l, Na 9,86 me/l-139,46 me/l aralığında değişmekte olduğu bulunmuştur. Sulardaki radyoaktivite sonuçları standart değerler ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca havada radon doz hesaplamaları yapılmış ve sonuçlar UNSCEAR ve WHO'nun limit değerleri ile karşılaştırılmıştır.

Abstract:
Soil and rocks in the planet earth contains different levels of uranium and radium. In this way, Radon gas and ıts decay products ( this radioactive elements spaces between layers by air and groundwaters contact with radioactive matters during way out from the surface is resulted for carry out with water) is emitted to the atmosphere. Decay products of the Radon in air are hold by dust and other particles and can be taken easily respiratory tract and this products go on decay with releasing radiation until they become stable. In this study, Zeytin Dalı Thermal Complex, Nebiler spa, Kaynarca spa and Bademli spa were selected as working area. The 222Rn, 226Ra concentration and chemical results analysis were measured in thermal waters in this spas. Besides 222Rn concentration in air were measured.LR 115 type 2 solid state nuclear track etch detectors and collector method were used as experimental methods. The value of the concentration 222Rn varies from 0,19 Bq/L-20,71 Bq/L and the value of the concentration 226Ra varies 0,05 Bq/L-1,35 Bq/L. The 222Rn concentration in air varies in the range 70 Bq/m3-309 Bq/m3. Heat 240C-520C, pH 6,31-7,89, conductivity 0,80-14,83, Eh -107,-22 values were found. Chemical analysis of thermal waters were found in the range Cl 1,98 me/l-138,69 me/l, HCO3 1,25 me/l-21,50 me/l, SO4 2,57 me/l-20,03 me/l, Ca+Mg 2,30 me/l-23 me/l, K 2,83 me/l-41,22 me/l, Na 9,86 me/l-139,46 me/l. Radioactivity results of the thermal waters were compared with standart values. Also Radon dose estimations in the air were done and these results were compare with UNSCEAR and WHO limit values.