Polisiye öyküleri çözümlemeye dayalı etkinliklerin ortaokul öğrencilerinin analitik düşünme becerilerine etkisi
The effects of secondary school students 'analytical thinking skills on analysis of criminal stories
Yazar: ELİF ATALAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TACETTİN ŞİMŞEK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Analitik düşünme becerileri = Analytical thinking skills

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı polisiye öyküleri çözümlemeye yönelik olarak tasarlanan etkinliklerin analitik düşünme becerilerine etkisini incelemektir.
Yöntem: Araştırmada katılımcıların uygulama sırasında ve sonrasında istekliliklerini, akıl yürütme yollarını kullanma becerilerini, tutarsızlıkları fark etme yetilerini vb. davranışlarına yönelik çıktılarını tespit etmek için  karma yöntem tercih edilmiştir. Çalışma kapsamında yazılan polisiye öykülerin çözümlenmesine yönelik uygulamaların etki düzeylerinin incelenmesi aşamasında müdahaleli karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında katılımcılara araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan analitik düşünme becerisine yönelik başarı testi uygulanmıştır. 10 haftalık deney sürecinde her hafta farklı bir metin üzerinde tasarlanan etkinlikler öğrencilerle birlikte çözümlenmiştir. Yapılan gözlemlerle  müdahalenin nasıl etkide bulunduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Son aşamada yapılan müdahalenin öğrencilerin analitik düşünme becerisi üzerindeki etkisini belirlemek için ilk aşamada uygulanan başarı testi tekrar uygulanmıştır. Süreç sonunda yapılan uygulamalara ve analitik düşünmeye yönelik öğrenci görüşlerini belirlemek için görüşmeler yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde "frekans, yüzde, kikare analizi, Mann Whitney U testi, Wilcoxon testi" kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde gözlem formundan elde edilen veriler için "betimsel analiz", görüşmelerden  elde edilen veriler için "içerik analizi" kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamında deney grubundaki öğrencilere etkinlikler yoluyla polisiye öyküleri çözümleme etkinliklerinin, katılımcıların analitik düşünme becerilerini kontrol grubundaki öğrencilere uygulanan geleneksel öğretim yöntemine göre çok geliştirdiği, yani uygulanan etkinliklerle polisiye öyküleri çözümlemenin öğrencilerin analitik düşünme becerilerinin artırılmasında daha fazla etkili olduğu bulgulanmıştır. Gözlemlerden elde edilen  sonuçlar da analitik düşünme becerileri testindeki artışı desteklemektedir. Ayrıca yapılan görüşmeler sonucunda öğrencilerin, polisiye öykü okuma ve çözümleme sürecinde keyif aldıklarını ifade etmeleri, bu etkinliğin öğrenme motivasyonlarını olumlu yönde etkilediğine işaret etmektedir. Bu bulgu, öğrenme deneyiminin eğlenceli olmasının, öğrenci katılımını ve motivasyonunu artırma potansiyeline sahip olduğunu vurgulamaktadır. Öğrencilerin süreç boyunca  eğlenmeleri, öğrenme sürecine olumlu bir katkı sağladığını göstermiştir.
Sonuçlar: Analitik düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik uygulama süreci, öğrencilerin eğlenceli bir ortamda detaylara dikkat etme, metinleri çok yönlü düşünerek okuma, ana fikir bulma, yazarın neden yazdığını anlama ve metinleri sorgulama gibi becerileri kazanmalarına katkı sağlamıştır. Öğrenciler, polisiye öykülerle karşılaşarak daha önce deneyimlemedikleri bir zihinsel meydan okuma ile karşılaşmış ve bu durum öğrenme deneyimlerini zenginleştirmiştir. Sonuç olarak, yapılan uygulamada polisiye türünün öğrencilerde analitik düşünme becerilerini geliştirdiği, bu becerilerin gelişimine katkı sağladığı ve öğrenme deneyimlerini zenginleştirdiği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler:  Türkçe eğitimi, analitik düşünme becerileri, polisiye öyküler

Abstract:
Purpose: The aim of this research is to examine the impact of activities designed for analyzing criminal stories on students' analytical thinking skills.
Method: A mixed-method approach was preferred to identify the outputs related to participants' willingness, use of reasoning pathways, ability to notice inconsistencies, etc., during and after the implementation. In the scope of the study, an intervention mixed research method was used to examine the impact levels of activities designed for analyzing criminal stories. In the first phase of the research, a success test related to analytical thinking skills developed by the researcher was applied to the participants. Throughout the 10-week experimental period, activities designed for analyzing different texts were solved together with students each week. Observations were made to determine how the intervention influenced the participants. In the final stage, the success test applied in the first phase was re-administered to determine the impact of the intervention on students' analytical thinking skills. At the end of the process, interviews were conducted to determine student opinions about the implemented activities and analytical thinking. Quantitative data analysis used "frequency, percentage, chi-square analysis, Mann Whitney U test, Wilcoxon test." Descriptive analysis was used for qualitative data obtained from observation forms, and content analysis was used for data obtained from interviews.
Findings: Within the scope of the research, it was found that activities for analyzing criminal stories through activities significantly improved the analytical thinking skills of students in the experimental group compared to the traditional teaching method applied to the control group. The results obtained from observations also support the increase in analytical thinking skills in the test. Also, the interviews revealed that students enjoyed reading and analyzing criminal stories, indicating that this activity positively influenced their learning motivation. This finding emphasizes that a fun learning experience has the potential to increase student participation and motivation. The enjoyment experienced by students throughout the process demonstrated a positive contribution to the learning experience.
Results: The application process aimed at improving analytical thinking skills contributed to students gaining skills such as paying attention to details in a fun environment, reading texts with versatile thinking, finding the main idea, understanding why the author wrote, and questioning texts. Students encountered a mental challenge with detective stories that they had not experienced before, enriching their learning experiences. In conclusion, the application showed that the detective genre can enhance students' analytical thinking skills, contribute to the development of analytical thinking skills, and enrich their learning and experiences.

Keywords: Turkish education, analytical thinking skills, criminal stories