Domateste kuraklık stresine karşı hümik asitin bazı fizyolojik parametreler ve gen ifadeleri üzerine etkisi
The effect of humic acid on some physiological parameters and gene expressions against drought stress in tomato
Yazar: ESRA AYTAÇ
Danışman: DOÇ. DR. HALİME ÜNLÜ
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bitkisel materyal olarak domates (Kayra F1) fidelerinin kullanıldığı çalışmada kuraklık stresinin etkilerini belirlemek ve kuraklık stresine karşı hümik asit uygulamasının etkilerini ortaya koymak hedeflenmiştir. Bu amaçla kuraklık stresi altındaki bitkilere 3 ml/l dozunda hümik asit uygulanmıştır. Çalışmada gövde/kök yaş-kuru ağırlığı, gövde-kök uzunluğu, prolin, klorofil, MDA, iyon sızıntısı ve bağıl su içeriği miktarları ile CAT, SOD, GR ve APX gibi antioksidatif enzim gen ifadeleri incelenmiştir.
Çalışma sonucunda kontrol uygulamasına göre kuraklık stresinin bitkilerin gövde yaş-kuru ağırlığı, kök yaş-kuru ağırlığı, gövde ve kök uzunluğu, klorofil ve bağıl su içeriğini azalttığını, buna karşılık kuraklık stresine karşı hümik asit kullanımının bu parametreleri önemli düzeyde artırdığı saptanmıştır. Bununla birlikte kuraklık+hümik asit uygulaması ile iyon sızıntısı, MDA ve prolin değerlerinde azalmaların meydana geldiği görülmüştür. Sonuçlar incelendiğinde hümik asit uygulamasının kuraklık stresinin meydana getirdiği olumsuz sonuçları azaltıcı yönde etki gösterdiği saptanmıştır.
Kurak koşullar altındaki bitkilerin antioksidatif enzim gen ifadeleri incelendiğinde ise, hümik asit uygulaması ile SOD ve APX gen ifadesinde önemli bir farklılık gözlemlenmezken, CAT gen ifadesinde artışa, GR gen ifadesinde ise azalışa rastlanılmıştır. Sonuçlar değerlendirildiğinde stres ile ilişkili antioksidatif enzim gen ifadeleri ile hümik asit uygulamasının etkileşimi bulunduğu gözlemlenmiştir.
Tüm bu parametreler incelendiğinde kuraklık stresi altındaki bitkilere hümik asit uygulamasının kuraklık stresini azaltmada etkili olabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study, in which the plant material is tomato (Kayra F1) seedlings, is to determine the effects of drought stress, as well as the effects of humic acid application (3 ml/l) under drought stress. In this study, the examined stress parameters were shoot/root wet-dry weights, shoot-root lenghts, proline, chlorophyll, MDA, ion leakage and relative water contents in addition to CAT, SOD, GR and APX antioxidative enzyme gene expressions.
The results of the study showed that drought stress reduced shoot and root wet/dry weights, shoot and root lenghts, chlorophyll and relative water content levels, although the humic acid application under drought stress increased all of these parameters in significant levels. However, drought+humic acid application reduced ion leakage, MDA and proline levels. Results of the study also showed that humic acid application mitigated the negative effects caused by drought stress. 
Investigation of the tomato plants under drought stress showed that humic acid application did not significantly affected SOD and APX gene expression levels, however, it increased CAT gene expression and decreased GR gene expression levels. Overall results of the study revealed the interaction of the humic acid application and stress releated antioxidative enzyme gene expressions.  
The results of the study showed that the application of humic acid under drought stress could possibly have a mitigating effect on drought stress in tomato plants.