Gıda korkuları ve gıda tüketimine yansımaları
Food fears and its reflections on food consumption
Yazar: BERNA GÜNEY
Danışman: PROF. DR. AZİZ EKŞİ
İSTANBUL AYVANSARAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı /  Gastronomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Bilgi kirliliği = Information pollution ; Genetiği değiştirilmiş organizmalar = Genetically modified organisms ; Gıda güvenliği = Food safety ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Gıdalar = Foods ; Korku = Fear ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Gıda sektörü sürekli gelişen ve değişen bir sektördür. Bu değişim korkuya sebep olmaktadır. Gıda korkuları antik çağdan günümüze kadar varolan bir gerçektir. Korkuların nedenlerinde biri de konu hakkında yeteri kadar araştırma yapılmamış ve sorunun yeterince tanımlanmamış olmasıdır. Bu çalışma gıda korkusu konusunda katkıda bulunmak amacıyla yapılmıştır.
Yapılan çalışmada, katılımcıların gıdalara karşı duydukları korkunun yaygınlığı ve düzeyi, korkunun tipi, korku nedeni/kaynağı ve çekinilen gıda grupları üzerinde çalışma yapılmıştır. Çalışma için uyarlanabilen hazır anket veya araştırma ölçeği bulunamadığı için önce amaca uygun bir ölçek geliştirme çalışması yapılmıştır.  Çalışma kapsamında veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmıştır. Çalışmaya yönelik 5'li likert kullanılarak ölçek oluşturulmuştur Pilot çalışma için 150, ana çalışma için 400 katılımcıya ulaşılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
Bulgulara göre; gıda korkusuna yol açan etkenlerin başında "gıda kontrol yetersizliği" gelmektedir. "Covid-19 salgınının gıda korkusunu artırmadığı görülmektedir. Gıda içeriği kaynaklı çekinceler arasında genetiği değiştirilmiş gıdalar (GDO) ilk sırayı alırken glüten içerikli gıdaların daha az korkuya neden olduğu görülmektedir.  Çekinme yaygınlığı/süresi açısından, "bazı gıdaları tüketmekten zaman zaman çekindim" maddesi öne çıkmaktadır. Çekinilen gıdalar boyutunda ise en fazla çekinilen gıdanın margarin, en az çekinilen gıdanın ise UHT süt olduğu görülmektedir. Bağımsız örneklem t-testi analizinde gıda korkusu ölçeği alt boyutları katılımcıların cinsiyetlerine göre karşılaştırılmıştır. Buna göre kadın katılımcıların gıda korkusu düzeylerinin erkek katılımcılara göre anlamlı bir şekilde daha fazla olduğu görülmektedir.

Abstract:
The food industry is a constantly evolving and changing industry. This change causes fear. Food fears are a reality that has existed since ancient times. One of the reasons for the fears is that not enough research has been done on the subject and the problem has not been adequately defined. This study was written to contribute to the fear of food.
In the study, the prevalence and level of the participants' fear of food, the type of fear, the cause/source of fear, and the food groups that were avoided were studied. A ready-made questionnaire or research scale that could be adapted for the study could not be found, and a scale study was conducted. A questionnaire was used as a data collection method within the scope of the study. The scale was created using a 5-point Likert scale for the study. 150 participants were reached for the pilot study and 400 participants for the main study. The obtained data were evaluated statistically.
According to the findings; "Food control inadequacy" is the leading factor leading to food fear. "It seems that the Covid-19 epidemic did not increase the fear of food. While genetically modified foods (GMDI) rank first among the concerns about food content, gluten-containing foods seem to cause less fear. In terms of the prevalence/duration of withdrawal, the item "I sometimes abstained from consuming certain foods" stands out. On the other hand, it is seen that the most withdrawn food is margarine and the least withdrawn food is UHT milk. In the independent sample t-test analysis, the sub-dimensions of the food fear scale were compared according to the gender of the participants. Accordingly, it is seen that the food fear levels of female participants are significantly higher than male participants.