İstanbul Süleymaniye Külliyesi örneğinde külliyeler için bir yönetim modeli yaklaşımı
A management model approach for ottoman complexes case study: Istanbul Süleymaniye Complex
Yazar: TUNA KAN
Danışman: PROF. DR. DEMET BİNAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon-Tarihi Çevre Değerlendirilmesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kültürümüzde özel anlama sahip olan "külliyeler" birden fazla yapıdan oluşan sosyal nitelikli merkezlerdir. Dünyada benzer niteliklere sahip örnekleri görülen bu yapı toplulukları, ibadet fonksiyonlarının yanında eğitim, sağlık ve sosyal hizmet gibi kamusal işlevlerin de başlangıç noktasını oluşturmaktadır.
Kültür varlıklarının korunmasına ilişkin ulusal ve uluslararası yaklaşımlar, "korunması gereken kültür varlıklarını" yapı, yapı topluluğu, kültürel doku, kültürel peyzaj alanları ve somut olmayan şeklinde tanımlamaktadır. Varlığın bütün değerleriyle birlikte korunmasının sürekli kılınmasının ancak koruma ve yaşatma ilişkilerinin, varlık üzerinde söz sahibi olan bütün öznelerle eşgüdümlü olarak yürütülmesiyle mümkün olduğu ortaya çıkmıştır. Kültür varlıklarının tek defaya özgü değil, uzun vadede sürdürülebilir olarak korunması ihtiyacının koruma amaçlı "yönetim planı" kavramını ortaya çıkardığı söylenebilir. 
Yönetim Planları öncelikle UNESCO Dünya Mirası Merkezi tarafından Dünya Mirası Alanları için bir zorunluluk olarak ortaya konulmuştur. Ancak Dünya Mirası olsun veya olmasın bütün kültür varlıklarının uzun vadeli korunması ve yaşatılması  kendi yönetim planlarına sahip olmalarıyla mümkündür.
Farklı işlevlerin birarada bulunduğu yapı toplulukları olan külliyelerin bütüncül ve sürekli korunmalarının bugüne kadar mümkün olmadığı görülür. Bu nedenle külliyelerin de alan yönetimi anlayışıyla bir yönetim planı kapsamında korunmaları önemlidir. 
Süleymaniye Külliyesi,  farklı işlevlere sahip pek çok birimden oluşan "külliye" adını verdiğimiz yapı topluluklarının en özgün ve kapsamlı temsilcilerinden biridir. Bu tez kapsamında örnek olarak seçilmiş ve külliye ile diğer kültür varlıkları için de uygulanabilecek bir yönetim modeli yaklaşımı geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kültür varlığı, Kültür mirası, Süleymaniye Dünya Miras 
Alanı, Süleymaniye Külliyesi, Kültürel Miras Yönetim Planı

Abstract:
Ottoman complexes that have a special meaning in our culture, are multi-structural social centers. These structure clusters which exhibit similarities to other such entities in the world do not just form a places for praying but also for public functions including education, healthcare and other social services.
 National and international approaches to "conservation of cultural assets" define these assets as a whole entity consisting of structures, structure clusters, cultural landscape zones and intangible values that  complement eachother. It has become apparent that in order to sustain a state of conservation for these assets, the relationship between conservation and sustainability must be applied in coordination to all aspects affecting them. 
It could be stated that in order to have a long term sustainable approach, the concept of "management plan" aiming primarily conservation rather than preserving cultural assets with a one-time action, should be introduced.
Management plans introduced by UNESCO World Heritage Center are obligatory documents for cultural assets to be accepted to the World Heritage List. Therefore, whether a world heritage site or not, all cultural assets need their own management plan to be conserved and sustained in the long term.
The structures forming an Ottoman Complex with their monumental attributes have not yet been subject to a comprehensive and sustained state of conservation. 
The Süleymaniye Külliye (Complex) is a unique and extensive example of Ottoman Complexes which used to serve for several different functions. In this thesis, Süleymaniye Külliye has been chosen as a case study and a management model approach for the külliye (complex) which can also be used for other different cultural assets types has been developed.

Keywords : Cultural Asset, Cultural Heritage, Süleymaniye World Heritage 
Site, Süleymaniye Complex, Süleymaniye Külliye, Cultural Heritage 
Management Plan