İnsan kaynakları seçme sürecinde bulanık mantık yaklaşımı: Görgül bir araştırma
Fuzzy logic approach in the human resource selection process: An empirical research
Yazar: BURCU DOĞANALP
Danışman: PROF. DR. TAHİR AKGEMCİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Bilgisayar destekli karar verme = Computer aided decision making ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Bulanık sayılar = Fuzzy numbers ; Karar verme = Decision making ; Karar verme süreci = Decision making process ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Personel seçimi = Personnel selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Günümüzde insan kaynakları, bir iş örgütünün en önemli rekabetçi avantaj kaynaklarından birisi olarak görüldüğünden, iş için doğru adayı bulmak, çok önemli bir insan kaynakları yönetimi fonksiyonu hâline gelmiştir. Bu bağlamda, seçim sürecinde kullanılacak uygun yaklaşımın belirlenmesi bir ön koşul olarak ortaya çıkmaktadır. Karar vericilerin çoklu kriter ve aday değerlendirmelerinde dilsel değişkenleri kullanması nedeniyle insan kaynakları seçme sürecinin nicel verilerden çok nitel verilere dayanması, belirsizlik ve bulanıklığı beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, bulanık ortamlarda grup kararı vermede yararlanılan Hiyerarşik Bulanık TOPSIS (HBTOPSIS)'e dayanan bir bulanık çok kriterli karar verme (BÇKKV) modelini tanıtmak ve bir uygulamayla yöntemin işleyişini ortaya koymaktır. Bu amaçla, ?Türkiye'nin İlk 500 Büyük Sanayi Kuruluşu? listesinde yer alan bir iş örgütünde karar verici konumunda bulunan üç üst düzey yönetici, makine bakım mühendisliği ve müdürlüğü pozisyonları için ana ve alt karar kriterlerini ve adayları dilsel değişkenler yoluyla değerlendirmişlerdir. Daha sonra, bu sözel veriler üçgen bulanık sayılara çevrilerek HBTOPSIS yöntemine ait iki farklı algoritma kullanılmış ve bulunan sonuçlar karşılaştırılmıştır. Adaylar her iki algoritmaya göre hesaplanan yakınlık katsayıları dikkate alınarak en iyiden en kötüye doğru sıralanmıştır. Ayrıca Matlab yazılımında, HBTOPSIS yöntemindeki hiyerarşik yapıya sahip diğer karar verme süreçlerinde, farklı ana ve alt karar kriteri ve sayıca farklı alternatifin olması halinde de kullanılması mümkün olan bir program oluşturulmuştur.Bu çalışma, HBTOPSIS yönteminin insan kaynakları seçme sürecinde daha etkin ve doğru karar vermek için, bulanık çok kriterli bir grup kararı verme yaklaşımı olarak oldukça uygun olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Because of the fact that today human resources is accepted as one of the most important source of competitive advantage of a business organization, finding the right person for the job has become as a vital human resource management function. In this context, determining the approach to be used in the selection process is prerequisite. As a result of that the decision makers use linguistic variables while evaluating multiple criteria and candidates, human resource selection process which is based on the qualitative more than quantitative data brings vagueness and fuzziness.The purpose of this study is introducing a fuzzy multi-criteria decision making (FMCDM) model based on hierarchical fuzzy TOPSIS (HFTOPSIS) being used while group decision making in the fuzzy environment and displaying the method?s process with an application. For this purpose, as decision makers, three top managers in a business organization that is in the list of ?First 500 Big Industrial Organizations of Turkey? have evaluated main and sub criteria and the candidates by using linguistic variables for the positions of mechanical maintenance engineer and manager. Then, these verbal data have been transformed into triangular fuzzy numbers and used in two different algorithms of HFTOPSIS and the results of the two algorithms have been compared. According to the two algorithms, the candidates have been ranked from the best to the worst with respect to the calculated closeness coefficients. Also, a programme which can be used in the other decision making processes having a hierarchical structure that is in the HFTOPSIS method in case of different main and sub criteria and alternative in numbers has been developed in MATLAB software.This study has shown that for deciding more accurately and effectively in the human resource selection process, HFTOPSIS method is considerably suitable as an approach of fuzzy multi criteria group decision making.