Hükümlü veya tutuklunun kaçması suçu (TCK m.292-293)
Crime of the convict's and detainee's escape (TCL art.292-293)
Yazar: GÜLDEREN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER İÇER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tutukevinden, ceza infaz kurumundan veya gözetimi altında bulunduğu görevlilerin elinden kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Çalışma konumuzu, Türk Ceza Kanunu kapsamında düzenlenmiş olan Hükümlü veya Tutuklunun Kaçması suçu oluşturmaktadır. Tutuklu ve hükümlünün kaçması suçu Türk Ceza Kanunu'nun 292. maddesinde Adliye Aleyhine İşlenen Suçlar bölümünde düzenlenmiştir.
Kanunumuzda düzenleme alanı bulan bu maddenin konuluş amacı suç işleyen kişilerin yaptığı fiilin karşılıksız kalmasını önlemek ve ceza adaletini sağlamaktır. Öte yandan kamu düzenin bozulmasına engel olmak ve suç işleyenler bakımından caydırıcı olma ve ıslah etme nitelikleri de taşımaktadır. Tutuklu ve hükümlünün kaçması fiili bazı ülkelerde cezalandırılmazken bizim hukukumuzda bu fiil yaptırım altına alınmıştır. Devletin yargısal faaliyetlerini yerine getirirken özgürlükleri tutuklama ya da hüküm giyme şeklinde kısıtlanmış kişilerin bu fiile karşı kaçma eylemini gerçekleştirmesi yeni bir suç tipi olarak karşımıza çıkmaktadır. 
Çalışmamızda öncelikle bu kanun maddesinin tarihsel gelişimi, mukayeseli hukuktaki biçimleri ve farklı infaz rejimleri, daha sonra ise kanun maddesini daha iyi anlamamızı sağlayacak şüpheli, sanık, tutuklu, hükümlü, hüküm özlü, ceza infaz kurumu ve tutukevi, gözetim altında bulunma kavramları açıklanmış olup daha sonra ise kanun maddesinin incelenmesine geçilmiştir. Suçla korunmak istenen hukuki değer adalete olan güvenin sarsılmaması ve ceza adaletinin sağlanmasıdır. 
Çalışmamızın devamında suçun maddi unsurlarını incelemiş bulunmaktayız. Fiil, netice ve nedensellik bağını tartışarak hem Türk ceza kanunundaki hem de Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı hakkındaki kanunda yer alan düzenlemelere yer verilmiştir. Suç tipinin faili, mağduru, cezaya etki eden nedenler(suçun cebir veya tehdit kullanılarak işlenmesi hali ve suçun silahlı olarak ya da birden çok tutuklu veya hükümlü tarafından birlikte işlenmesi hali) yer verilmiştir. Cezayı arttıran nitelikli hallerin bulunması durumunda uygulanması gereken artırım oranı ve yaptırımlara yer verilmiştir.
Maddi unsurların incelenmesinden sonra manevi unsur incelemesine geçilmiş olup hükümlü ve tutuklunun kaçması suçunun manevi unsuru genel kasttır. Özel saik aranmaz. Kusurluluğa etki eden haller bakımından yaptığımız incelemede ise TCK m.25 uygulama alanı bulacaktır. Zorunluluk halinde deprem, yangın, sel, heyelan gibi afetler olduğunda hayatını kurtarmak için tutuklu veya hükümlü cezaevini terk edebilir. Yine Covid19 salgınını da bu kapsamda değerlendirmek gerekir. 
Hükümlü ve tutuklunun kaçması suçunda teşebbüs, iştirak, içtima hususları değerlendirilerek etkin pişmanlık hususunun bu suç tipi bakımından uygulanma koşullarına yer verdik.
Son olarak suç tipi bakımından soruşturma kovuşturma usulü görevli yetkili mahkeme ve cezalandırılabilmesi için suç tipi için öngörülen zamanaşımı kavramları açıklanarak suça uygulanacak yaptırıma yer verilmiştir. Cezai yaptırımın uygulanma şartlarını yargısal kararlar ışığında inceleyerek çalışmamızı oluşturmuş bulunuyoruz.





Anahtar Kelimeler: Firar, Tutuklu, Hükümlü

Abstract:
Any prisoner or convict who escapes from the detention house, penitentiary institution or the officers under his supervision is sentenced to imprisonment from six months to one year. The subject of our thesis is the crime of Escape of the Convict or Prisoner, which is regulated within the scope of the Turkish Penal Code. The crime of escaping the detainee and convict is regulated in the 292nd article of the Turkish Penal Code, in the section of Crimes Against the Courthouse.
The purpose of this thesis, which is regulated in our law, is to prevent the crime from going unpunished. This thesis of law aims to punish, deter and rehabilitate those who commit crimes. While the crime of escape of the detainee and convict is not punished in some countries, this act is sanctioned in our law. While carrying out the judicial activities of the state, it is a new type of crime that people whose freedoms are restricted in the form of arrest or conviction, carry out the act of fleeing against this act.
In our study, first of all, the historical development of this law article, its forms in comparative law and different execution regimes, and then the concepts of suspect, accused, detainee, convict, concise sentence, penitentiary institution and prison, and being under surveillance are explained. The article of the law has been examined. The legal value to be protected by crime is the protection of trust in justice and the provision of criminal justice.
In the continuation of our study, we have examined the material elements of the crime, discussing the link of act, result and causality, and the regulations in both the Turkish penal code and the law on the Execution of Penalties and Security Measures are included. The perpetrator, the victim of the crime, the reasons affecting the punishment (the situation where the crime is committed by using force or threat, and the crime is committed with guns or by more than one prisoner or convict) are included. In case of qualified situations that increase the penalty, the increase rate and sanctions that should be applied are given.
After the examination of the material elements, the examination of the spiritual element has been started, and the moral element of the crime of escape of the convict and detainee is the general caste. Article 25 of Turkish Penal Code will find an application area in our examination in terms of the cases affecting the defectiveness. In case of necessity, in case of disasters such as earthquake, fire, flood, landslide, the prisoner or convict can leave the prison to save his life. Again, it is necessary to evaluate the Covid19 epidemic in this context.
In the crime of escape of the convict and the detainee, we have evaluated the aspects of attempt, participation and association and included the conditions of application of the issue of effective repentance in terms of this type of crime.
Finally, in terms of the type of crime, the authorized court in charge of the investigation and prosecution procedure and the statute of limitations foreseen for the type of crime to be punished are explained and the sanction to be applied to the crime is given. We have formed our study by examining the terms of application of criminal sanction in the light of judicial decisions.



Keywords: Escape, Prisoner, Convict