Şaşılık veya refraksiyon kusuruna bağlı ambliyopisi olan çocuk hastalarda tedavi öncesi ve sonrası makula pigment optik dansitesi (MPOD), retina sinir lifi tabakası (RNFL), ganglion hücre kompleksi (GCC) ve makula kalınlığının değerlendirilmesi
Evaluation of macular pigment optical density (MPOD), retinal nerve fiber layer (RNFL), ganglion cell complex (GCC), and macular thickness before and after treatment in pediatric patients with amblyopia due to strabismus or refractive error
Yazar: RUKİYE SAĞLAM BALCI
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH UTKU KABATAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Şaşılık veya refraksiyon kusuruna bağlı ambliyopisi olan çocuk hastaların ambliyop ve sağlam gözlerindeki makula pigment optik dansitesi (MPOD), retina sinir lifi tabakası (RNFL), gangliyon hücre kompleksi (GCC) ve makula kalınlığı değerlerinin incelenmesi ve ambliyopi tedavisi sonrasında bu parametrelerde meydana gelen değişimlerin değerlendirilmesi hedeflendi. Ayrıca, optik koherens tomografi (OKT) ve MPOD ölçümlerinin, ambliyopinin tanı ve tedavi sürecindeki potansiyel önemini belirlemek amaçlandı.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamıza 5-12 yaş arası 90 ambliyop hasta dahil edildi. Ambliyopi etyolojilerine göre hastalar anizometrop (n=30), izoametrop (n=30) ve şaşılık ambliyopisi (n=30) olarak üç gruba ayrıldı. Anizometrop ve şaşılık ambliyopisi gruplarında, ambliyop gözler ile aynı hastaların sağlam gözleri çalışmaya dahil edildi. İzoametrop ambliyopi grubunda, hastaların bilateral ambliyopisi mevcuttu; bu nedenle sadece sağ gözleri çalışmaya dahil edildi. RTVue XR OKT cihazı ile RNFL, GCC ve fovea kalınlık ölçümleri yapılırken, Visucam 500 cihazı ile MPOD ölçümleri yapıldı. Hastaların ilk muayene ve ambliyopi tedavisi başlandıktan sonraki 6. ay muayenelerindeki ölçüm sonuçları, ambliyop ve sağlam gözler arasında karşılaştırıldı. Ayrıca, tedavi öncesi ve sonrası ölçüm parametreleri, ambliyop ve sağlam gözler için ayrı ayrı değerlendirilerek, her iki gözün tedavi sürecine verdiği yanıt ayrıntılı bir şekilde incelendi.
Bulgular: İlk muayenede anizometrop ve şaşılık ambliyopisi gruplarında, ambliyop gözlerin fovea kalınlığı sağlam gözlere kıyasla daha kalın saptanırken (p=0,001; p<0,001); ortalama RNFL (p=0,664; p=0,789), ortalama GCC (p=0,661; p=0,171) ve ortalama MPOD (p=0,523; p=0,051) açısından ambliyop ve sağlam gözler arasında fark bulunmadı. Aynı zamanda, anizometrop ve şaşılık ambliyopisi gruplarında ambliyop gözlerin ilk muayenedeki fovea kalınlığı ile ortalama MPOD değeri arasında negatif korelasyon tespit edildi (anizometrop: p=0,014 r=-0,446; şaşılık: p=0,001 r =-0,596). Anizometrop ambliyopi grubunda, tedavi ile ambliyop göz fovea kalınlığında istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir incelme eğilimi izlendi (p = 0,516). Anizometrop ve şaşılık ambliyopisi gruplarında kapama tedavisi uygulanan sağlam gözlerde ise tedavi sonrası fovea kalınlığında artış gözlendi (p=0,044; p=0,001). İzoametrop ambliyopi grubunda, tedavi sonrası ortalama GCC (p<0,001) ve ortalama MPOD (p = 0,003) değerlerinde anlamlı artış saptandı. Ancak anizometrop ve şaşılık ambliyopisi gruplarında, tedavi sonrası ambliyop gözlerin ortalama GCC (p=0,118; p=0,287) ve ortalama MPOD (p=0,975; p=0,672) değerlerinde anlamlı bir değişim gözlenmedi. Üç ambliyopi grubunda da ambliyop gözün ortalama RNFL değerinde tedavi sonrası değişim saptanmazken, farklı kadranlardaki RNFL kalınlıklarında farklı etkilenmeler gözlendi. 
Sonuç: Çalışmamızda ilk muayenede, ambliyop gözlerde fovea kalınlığı, sağlam gözlere göre daha yüksek saptandı. Bununla birlikte, ambliyopi tedavisi amacıyla kapama uygulanan sağlam gözlerde, tedavi sonrasında fovea kalınlığının arttığı görüldü. İzoametrop ambliyopi grubunda tedavi sonrasında ortalama GCC ve ortalama MPOD'da artış izlendi. Sonuç olarak, ambliyopinin tanı ve tedavi sürecinde, fovea kalınlığı başta olmak üzere gözün yapısal parametrelerinde değişimler gözlenmektedir. OKT ve MPOD ölçümleri, bu süreçte objektif izlem imkânı sunarak klinik pratiğe önemli katkılar sağlayabilir.

Abstract:
Purpose: The study aimed to examine macular pigment optical density (MPOD), retinal nerve fiber layer (RNFL), ganglion cell complex (GCC), and macular thickness values in amblyopic and healthy eyes of pediatric patients with amblyopia due to strabismus or refractive error and to evaluate changes in these parameters following amblyopia treatment. Additionally, it aimed to determine the potential significance of optical coherence tomography (OCT) and MPOD measurements in the diagnosis and treatment process of amblyopia.
Materials and Methods: Ninety amblyopic patients aged between 5-12 years were included in the study. Patients were divided into three groups based on the etiology of amblyopia: anisometropic (n=30), isoametropic (n=30), and strabismic amblyopia (n=30). In the anisometropic and strabismic amblyopia groups, both the amblyopic eyes and the healthy eyes of the same patients were included. In the isoametropic amblyopia group, patients had bilateral amblyopia; therefore, only the right eyes were included. RNFL, GCC, and foveal thickness measurements were performed with the RTVue XR OCT device, while MPOD measurements were obtained using the Visucam 500 device. Measurement results from the initial examination and the 6-month follow-up after the initiation of amblyopia treatment were compared between amblyopic and healthy eyes. Additionally, pre- and post-treatment measurement parameters were evaluated separately for amblyopic and healthy eyes to examine the response of each eye to treatment in detail.
Results: At the initial examination, foveal thickness of amblyopic eyes was found to be thicker than healthy eyes in anisometropia and strabismic amblyopia groups (p=0.001; p<0.001), while there was no difference between amblyopic and healthy eyes in terms of mean RNFL (p=0.664; p=0.789), mean GCC (p=0.661; p=0.171) and mean MPOD (p=0.523; p=0.051). A negative correlation was observed between foveal thickness and mean MPOD in amblyopic eyes in anisometropic and strabismic amblyopia groups (anisometropic: p=0.014 r=-0.446; strabismic: p=0.001 r=-0.596).In the anisometropic amblyopia group, treatment led to a subtle trend of foveal thinning in the amblyopic eye, though this change did not reach statistical significance (p = 0.516). In the healthy eyes of the anisometropic and strabismic amblyopia groups undergoing closure treatment, an increase in foveal thickness was observed after treatment (p = 0.044; p = 0.001). In the isoametropic amblyopia group, a significant increase in mean GCC (p<0.001) and mean MPOD (p=0.003) values was observed after treatment. However, in the anisometropic and strabismic amblyopia groups, no significant change was detected in the mean GCC (p=0.118; p=0.287) and mean MPOD (p=0.975; p=0.672) values of the amblyopic eyes after treatment. In all three amblyopia groups, there was no change in the mean RNFL value of the amblyopic eye after treatment, although variations in RNFL thickness were observed across different quadrants.
Conclusion: In our study, foveal thickness was initially greater in amblyopic eyes compared to healthy eyes. However, after treatment, foveal thickness increased in healthy eyes in which closure was applied for amblyopia treatment. In the isoametropic amblyopia group, an increase in average GCC and MPOD was observed after treatment. Overall, structural changes in the eye, particularly foveal thickness, were observed during the diagnosis and treatment of amblyopia. OCT and MPOD measurements can significantly contribute to clinical practice by providing objective monitoring in this process.