Türk sinemasında otoritenin temsili: Umutsuzlar, Dila Hanım ve Kibar Feyzo filmlerinin Weber'in otorite tipolojisi bağlamında incelenmesi
Representation of authority in Turkish cinema: Analysis of the films Umutsuzlar, Dila Hanım and Kibar Feyzo in the context of Weber's types of authority
Yazar: DOĞAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ SİM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Film = Film ; Otorite = Authority ; Sinema = Cinema ; Temsil = Representation ; Türk sineması = Turkish cinema ; Weber, Max = Weber, Max

Özet:
İktidar kavramı, insanların varlığını sürdürebilmek amacıyla bir araya gelerek örgütlü bir yapı kurmasıyla ortaya çıkmıştır. Kurulan iktidarın toplumsal hiyerarşiyi sürdürebilmesi için bir otorite tarafından dayatılması gerekmektedir. İktidarın kaynaklarına göre çeşitlilik gösteren otoritenin, bir temsil sistemi olan sinema aracılığıyla da inşa edildiği görülmektedir. Türk sinemasında iktidar kavramı daha önceki çalışmalar ile sorgulanmış olsa da süregelen iktidarın devamı için var olması gereken otorite kavramının farklı tipolojiler vasıtasıyla temsil edilişinin incelemeye tabi tutulmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle bu çalışma ile söz konusu eksikliğin giderilmesi amacıyla, halihazırda en fazla referans gösterilen otorite açıklaması olan ve Alman sosyolog Max Weber'e ait olan otorite tipolojisinin (karizmatik otorite, geleneksel otorite, yasal otorite) Türk sinemasında nasıl temsil edildiği incelenmiştir. Bu amaçla Yılmaz Güney'in yönettiği 1971 yapımı Umutsuzlar filmi karizmatik otorite bağlamında, Orhan Aksoy'un yönettiği 1977 yapımı Dila Hanım filmi geleneksel otorite bağlamında, Atıf Yılmaz'ın yönettiği 1978 yapımı Kibar Feyzo filmi ise yasal otorite bağlamında çalışmamıza konu olmuştur. Bununla birlikte Türk sinemasında genel olarak hangi otorite tiplerinin olumlandığı, olumlu ve olumsuz temsillerin film türlerine göre ne gibi farklılıklar taşıdığı araştırılmıştır.

Abstract:
With the people coming together and creating an organized structure to sustain their existence, the concept of power has been born. For the founded power to maintain the communal hierarchy, it has to be imposed by an authority. The authority showing variety according to the sources of the power, is also seen to be constructed by a system of representation which is cinema. Although the concept of power in Turkish cinema has been questioned with previous studies, it has been understood that the representation of the concept of authority, which must exist for the continuation of the ongoing power, through different typologies has not been examined. Because of this, with this study, in order to compensate for this aforementioned deficiency, it was examined how the authority typology (charismatic authority, traditional authority, rational-legal authority), which is currently the most referenced authority explanation and which belongs to German sociologist Max Weber, is represented in Turkish cinema. For this purpose, the film Umutsuzlar, directed by Yılmaz Güney in 1971, in context of charismatic authority, the film Dila Hanım, directed by Orhan Aksoy in 1977, in context of traditional authority and the film Kibar Feyzo, directed by Atıf Yılmaz in 1978, in context of rational-legal authority has been subjects of our studies. In addition, in Turkish cinema generally which types of authority are affirmed, and how positive and negative representations differs by the movie genres has been researched in.