Kronik stresin sıçan izole atriyumundaki adrenerjik, kolinerjik ve adenozinerjik aktivite üzerine etkileri
Effects of chronic stress on adrenergic, cholinergic and adenosinergic activity in isolated rat atria
Yazar: ŞAFAK ALPAT
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YILDIRIM SARA ; PROF. DR. EMİN RÜŞTÜ ONUR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Adenozin = Adenosine ; Atriyal fonksiyon = Atrial function ; Atriyum = Atrium ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Stres = Stress

Özet:
Bu çalışmada kronik stresin sıçan izole atriyumlarında neden olduğu adrenerjik yanıtlar ile adenozinerjik sistemin modüle edici etkisindeki değişiklikler incelenmiştir. Bu amaçla sıçanlara yedi gün boyunca ikişer saat tekrarlayan kısıtlayıcı stresi uygulandı. Sıçanlarda gözlenen davranışsal değişiklikler, ağırlık kaybı, adrenal bez ağırlıklarında ve serum kortikosteron düzeylerinde artış ile stres oluştuğu gösterildi. Bu bulgular ultrastrüktürel olarak atriyal miyositlerde gözlenen değişiklikler ile desteklendi. Kronik stres oluşturulan sıçan izole atriyumlarında bazal atım hızlarında ve bazal kasılma amplitüdlerinde kontrollere göre değişiklik gözlenmedi. Adenozin (10 ve 30mcM) ile her iki parametrede görülen azalmalar, kontrol ve stres oluşturulan sıçanlar arasında farklı bulunmadı. Atriyumlarda atropin (1mcM) varlığında, elektriksel alan stimülasyonu (EAS, 0.1-40Hz, 2ms, 120V, 3s), propranolol (1mcM) ile bloke olan, geçici pozitif inotrop ve kronotrop yanıtlara neden oldu. Stres oluşturulan sıçanların atriyumlarında EAS-aracılı atım hızı yanıtlarındaki artış kontrollere göre daha fazla idi. EAS-aracılı inotropik yanıtlar ise değişmedi. Atriyumlarda izoproterenol pozitif, karbakol ise negatif inotropik ve kronotropik etki yaptı. Stres oluşturulan sıçanlarda izoproterenolün konsantrasyon-yanıt eğrisi sağa kaydı; karbakolün konsantrasyon-yanıt eğrisi ise değişmedi. Kokain (5mcM) varlığında EAS-aracılı atım hızı yanıtlarının stresli sıçanlarda kontrollere göre daha fazla arttığı belirlendi. Adenozin EAS-aracılı atım hızlarındaki artışı azalttı. Adenozinin bu etkisi A1 reseptörü selektif antagonisti DPCPX (1mcM) ile bloke edildi. Stresli sıçanlarda, adenozinin (10mcM) EAS-aracılı atım hızı yanıtlarındaki azaltıcı etkisi kontrollere göre daha azdı. DPCPX ise stresli ve kontrol sıçanlar arasındaki EAS-aracılı atım hızı yanıtları farkını ortadan tamamen kaldırdı. Sonuçlarımız kronik stres ile sıçan atriyumlarında adrenerjik aktivitenin arttığı ve bu artıştan adrenerjik aktivite üzerindeki A1 reseptörü aracılı inhibitör modülasyonun azalmasının sorumlu olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
In this study, the effects of chronic stress on adrenergic system, also on the modulatory effects of adenosinergic system were investigated in rat isolated atria. For this purpose, repeated restraint stress was applied two hours daily for seven consecutive days. Behavioral changes, weight loss, increased adrenal gland weight, increased serum corticosterone levels and ultrastructural changes observed in atrial myocytes indicated that stress was established via this model. Basal beating rates and contraction amplitudes of isolated atria in stressed rats did not differ from controls. Adenosine (10 and 30mcM) attenuated basal beating rates and contraction amplitudes in both stressed and control rats. In the presence of atropin (1mcM) electrical field stimulation (EFS, 0.1-40Hz,2ms,120V,3s) caused transient positive inotropic and chronotropic responses, which were blocked by propranolol (1mcM). EFS-mediated chronotropic responses were significantly higher than that of the controls. In the stressed rats, concentration-response curve of isoproterenol shifted to the right and those of carbachol was not altered. Cocaine (5mcM) increased EFS-mediated beating rate in both groups, but that was greater in the stressed rats. Adenosine decreased EFS-mediated increase in beating rates. This effect was inhibited by selective A1 receptor antagonist DPCPX (1mcM). Adenosine (10mcM)-induced attenuatison of EFS-mediated increase in beating rate was significantly lower in stressed rats. Moreover, DPCPX completely abolished the difference in EFS-mediated beating rate responses between stres and control group. This study demonstrated that chronic stress increases adrenergic activity in rat isolated atria and A1 receptor-mediated inhibitory modulation of adenosine over adrenergic activity is hampered in chronic stress.