Muhammed b. Abdulmelik Ed-Deylemî ve tefsirdeki metodu
Muhammed b. Abdulmelik Ed-Deylemî and his method in tefsir
Yazar: ABDULLAH VARGELOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MESUT OKUMUŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion
Dizin: Deylemi = Deylemi ; Tasavvuf = Mystic ; Tefsir = Commentary

Özet:
Vargeloğlu, Abdullah], [Muhammed b. Abdulmelik ed-Deylemî ve Tefsîrdeki Metodu], [Yüksek Lisans Tezi], Ankara, [2008]Hicrî 6. yüzyıllarda yaşamış olan Muhammed b Abdulmelik ed- Deylemî zamanının önemli ilim adamlarından biridir. Hayatıyla ilgili fazlaca bilgiye ulaşamadığımız müellifin çoğu tasavvufa ait otuza yakın eseri bulunmaktadır. Geride bıraktığı eserlerinden biride tefsîr ilmi ile alakalıdır. Tezimizin konusu olan ?Kitâb'u Tasdikı'l Maârif? adlı eseri Sûfîlerin ihtiyaç duyduğu bazı âyetlerin tefsîrini içermektedir.Deylemî, tefsîrinde özellikle Sülemî'den etkilenmiştir. Bu etkiyi ?Kitâb'u Tasdikı'l Maârif? in hemen her sayfasında görmek mümkündür. Bu etkilenme kuru bir takipçilik olmamış, yeri geldiğinde kendi görüşlerini de ortaya koymuşturBir işârî tefsîr olan ?Kitâb'u Tasdikı'l Maârif?, tasavvuf, kelam, dil gibi çeşitli ilim dallarıyla ilgili bilgiler içermekle birlikte dirâyet ve rivâyet yönü de dikkate değerdir.İtikatta Ehl-i Sünnet çizgisinde olan Deylemî, zamanındaki hulûliyye mensublarıyla mücadele etmiş; rûyetullah konusunda Mutezile'nin hilafına değerlendirmelerde bulunmuştur.Taassuptan uzak, ufku açık bir İslâm mütefekkiri olan Deylemî'nin telif ettiği bu eser, hacminin küçüklüğüne karşın İslâmî ilimler açısından faydalı birçok bilgiyi ihtiva eder niteliktedir.Anahtar SözcüklerDeylemî, Tasavvuf, kelam, tevhid, nefis, hululiyye

Abstract:
[Vargeloğlu, Abdullah], [Muhammed b. Abdulmelik ed-Deylemî ve Tefsîrdeki Metodu], [Yüksek Lisans Tezi], Ankara, [2008]Muhammed b. Abdulmelik ed-Deylemî, who lived in the 6th century of the Hegira, was one of the significant scholars of his era. We do not know much about his life. He wrote about thirty books, most of which are mystical. One of his books is a commentary on the Koran. The book, called ?Kitâbu Tasdîkı?l-Ma?ârif? which is the subject of my thesis, contains commentary of the verses of the Koran needed by Sufis.In his commentary, Deylemî was especially influenced by Sulemî, which can be seen on almost every page of ?Kitâbu Tasdîkı?l-Maârif?. However, this effect is far beyond being a mere continuation of Sulemî as Deylemî put forward his own views whenever it was necessary.?Kitâbu Tasdîkı?l-Ma?ârif?? is a sophistical commentary. It also covers information on the fields of study such as mysticism, theology, and language. The author?s discernment and narration is remarkable.Deylemî, who belonged to the Sunnis in faith, fought against reincarnationists of his time, and made evaluations about seeing god contrary to those made by Mutezile.Deylemî was an İslam Philosopher free from fanaticism and had an open mental vision. His book, ?Kitâbu Tasdîkı?l-Maârif? although small in volume, is inclusive of lots of useful information on İslamic Sciences.Key WordsDeylemî, Tasavvuf, Kelam, Tewhid, Nefs, Reincarnationists