Alzheimer hastalığı ve hafif kognitif bozuklukta vestibüler yetmezlik
Vestibular impairment in alzheimer's disease and mild cognitive impairment
Yazar: KORAY KOÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN AKDAL HALMAGYI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Temel Sinirbilimler Bilim dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Vestibül = Vestibule ; Vestibüler hastalıklar = Vestibular diseases

Özet:
Bu çalışmada, Alzheimer hastalığı (AH) ve hafif kognitif bozukluk (HKB) olgularında vestibüler işlevler ve bilişsel işlevler arasındaki nicel ilişkiyi sağlıklı kontrol (SK)'lerle karşılaştırmalı olarak incelemek amaçlanmıştır.
Bilişsel işlevi ayrıntılı değerlendiren kapsamlı nöropsikolojik testler uygulanmıştır. Vestibüler sistem, video temelli Baş Çevirme Testi [video Head Impulse Test; (vHIT)] ve vestibüler uyarılmış miyojenik potansiyeller [vestibular evoked myogenic potentials; (VEMPs)] ile değerlendirilmiştir.
Bu çalışmaya 31 AH, 34 HKB ve 32 SK olmak üzere toplam 97 kişi katılmıştır. Yaş, gruplar arasında istatistiksel olarak farklı değildir (p = 0.093). Hastalık süresi hasta grupları arasında istatistiksel olarak farklı değildir (p = 0.998). Her bir bilişsel alan grupları ayırmada istatistiksel olarak anlamlıdır (p < 0.001). Vestibüler testlerde, vHIT lateral kanal kazancı AH'de SK'lere göre istatistiksel olarak düşüktür (p = 0.019) ve en az bir semisirküler kanalın etkilendiği kişi sayısına bakıldığında etkilenme oranı AH (%68), HKB (%59) ve SK (%31) olarak bulunmuştur (p = 0.010). Yürütücü işlevler (p = 0.024), dikkat (p = 0.004) ve görsel-mekansal işlevler (p = 0.039) sol posterior kanaldaki etkilenme durumuna göre gruplar arasında istatistiksel olarak farklıdır. Ayrıca, yürütücü işevler posterior kanal çiftindeki etkilenmeye göre gruplar arasında istatistiksel olarak farklıdır (p = 0.024). Diğer yandan, VEMPs yanıtları hem gruplar arasında hem de bilişsel işlevlerde istatistiksel olarak farklı değildir.
Bu çalışmanın sonucunda, vestibüler bozuklukların bilişsel işlevler üzerinde etkisi olabileceği, AH ve HKB'de bilişsel işlev kaybının şiddeti arttıkça vestibüler etkilenme oranının da artabileceği, görsel-mekânsal işlevler ve MMDT'nin vHIT ile ölçümlenen vestibüler etkilenmeyle ilişkili olabileceği bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the quantitative relationship between vestibular and cognitive functions in Alzheimer's disease (AD) and mild cognitive impairment (MCI) patients, in comparison with healthy controls (HCs).
Comprehensive neuropsychological tests were applied to the patients and HCs. The vestibular system was evaluated with the video Head Impulse Test (vHIT) and vestibular evoked myogenic potentials (VEMPs).
A total of 97 people participated in this study, including 31 AD, 34 MCI, and 32 HCs. Age was not statistically different between groups (p = 0.093). Disease duration was not statistically different between patient groups (p = 0.998). Each cognitive domain was statistically significant in separating the groups (p < 0.001). In vestibular tests, vHIT lateral canal gain is statistically lower in AD than in HCs (p = 0.019), and considering the number of people affected at least one semicircular canal, the rate of involvement is in AD (68%), MCI (59%) and HCs (31%), (p = 0.010). Executive functions (p = 0.024), attention (p = 0.004) and visuospatial functions (p = 0.039) were statistically different between the two affected and unaffected groups according to the state of involvement in the left posterior canal. Additionally, executive functions scores was statistically different between groups according to the effect on the posterior canal pair (p = 0.024). On the other hand, VEMPs responses were not statistically different both between groups and in cognitive functions.
As a result of this study, it was found that vestibular disorders may have an impact on cognitive functions, the rate of vestibular involvement may increase as the severity of cognitive dysfunction in AD and MCI increases, and visual-spatial functions and MMSE may be related to vestibular involvement measured by vHIT.