Ekmeklik buğdayda (Triticum aestivum L.) yabani hardal'ın (Sinapis arvensis L.) verim, kalite ve kârlılığa etkisi
The effect of  wild mustards (Sinapis arvensis L.) on to yield, quality and  profitability in bread wheat (Triticum aestivum L.)
Yazar: MERAL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. İRFAN ÖZBERK
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Kalite özellikleri = Quality properties ; Satış fiyatı = Sale price ; Verim ögeleri = Yield components ; Yabancı otlar = Weeds

Özet:
Bu çalışma, Gap Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Koruklu Araştırma İstasyonunda 2020-2021 buğday yetiştirme döneminde, ekmeklik buğdayda yabani hardal (Sinapis arvensis L.) dozların (0, 4, 8, 12 ve 16 g/parsel) verim, kalite ve karlılığa etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma 5x5 Latin kare deneme deseninde her bir çeşitte tüm dozların test edildiği randomizasyon planına göre yürütülmüştür. Çalışmada denenen çeşitler Ceyhan-99, Dariel, Nurkent, Kaşifbey ve Polathan'dır. Çalışmada incelenen özellikler ve elde edilen sonuçlara göre yabancı ot dozlarına göre başaklanma gün sayısı 108-112/çeşitlere göre başaklanma gün sayısı 109-110 gün, yabancı ot dozlarına göre olgunlaşma gün sayısı 144-146 / çeşitlere göre olgunlaşma gün sayısı 144-145 gün, yabancı ot dozlarına göre m2de başak sayısı 493-550 /çeşitlere göre m2de başak sayısı 508-531 adet/m2,yabancı ot dozlarına göre başakta başakçık sayısı 19.32-20,04/ çeşitlere göre başakta başakçık sayısı 18,64-20,80 adet/başak, yabancı ot dozlarına göre başakta tane ağırlığı 1,33-2,05/çeşitlere göre başakta tane ağırlığı 1,73-1,90 gr, yabancı ot dozlarına göre bitki boyu 95,7-100/çeşitlere göre bitki boyu 93-101 cm aralığında bulunmuştur. Yabancı ot dozlarına tane verimi 386,13-658,99 /çeşitlere göre tane verimi 524,12-584,86 kg/da, yabancı ot dozlarına göre bin tane ağırlığı 22.32-36.84/ çeşitlere göre bin tane ağırlığı 29,74-34,68 gr, yabancı ot dozlarına göre hektolitre ağırlığı 77,36-80,14 kg/hl ,/çeşitlere göre hektolitre ağırlığı 79,12-79,64 kg/hl yabancı ot dozlarına göre protein oranı%14,5-17,5/çeşitlere göre protein oranı %14,9-15,5 arasında değişkenlik göstermiştir.Yabancı ot dozlarına göre yaş gluten oranı %29,2-34,4/ çeşitlere göre yaş gluten oranı%31-32, yabancı ot dozlarına göre gluten indeks oranı %67-81 /çeşitlere göre gluten indeks oranı %61,8-95,8,yabancı ot dozlarına göre zeleny sedimantasyon değeri 28,8-36,2 /çeşitlere göre zeleny sedimantasyon değeri 30,8-37,0 ml bulunmuştur. Yabancı ot dozlarına  göre pazar fiyatı 2,50-2,58 /çeşitlere göre pazar fiyatı 2,52-2,56 TL/kg olarak tespit edilmiştir. Korelasyon analizleri yabancı ot dozlarının artması birim alandaki verim ve bazı kalite özelliklerini, pazar fiyatını ve dekara geliri azalttığını göstermiştir. Verim ve verimle ilişkili, pazarlama fiyatı ve kalite ilişkili bazı karakterler arası regresyon ilişkileri düşük determinasyon katsayıları ile güvenilir olmadıkları anlaşılmıştır. Birim alandaki net gelir dikkate alındığında; çeşitlere göre dekara geliri en yüksek olan çeşit Polathan (1473,8 TL/da) olmuştur . YH 0 gr doz yabancı ot olan parsellerin birim alana net geliri en yüksek bulunmuştur (1700,2 TL/da). Geniş yapraklı yabancı ot mücadelesinin ihmal edilmemesi ve Polathan çeşidinin bölge çiftçilerine önerilmesi uygun bulunmuştur.

Abstract:
This study was carried out in the Gap Agricultural Research and Education Center in Koruklu Research Station during the wheat growing period of 2020-2021, ıt was aimed to be assessed the effects of various ratios (0, 4, 8, 12 and 16 g/plot) of wild mustard (Synapsis arvensis L.) onto yield, quality and profitability of 5 bread wheat cultivars. The study was carried out employing 5x 5 latin square experimental design, in which, at the same time all wild mustard ratios were distributed onto each variety.  Bread wheat varieties of Ceyhan-99, Dariel, NurkentKaşifbey and Polathan were employed in the study.The results revealed that Number of heading days varied from 108 to 112 days for varieties and from 109 to 110 days for wild mustard ratios respectively.  Number of maturity days varied from 144 to 145days for varieties and from 144 to 146 days for wild mustard ratios respectively. Number of spikes per m2 varied between 508 and 531 for varieties and 493 and 550 under wild mustards infestation. Number of spikelets per spike values for varieties were between 18,64 and 20,80 and between 19,32 and 20,04 under wild weed infestation. Spike weights were between 1,70 and 1,90g for varieties and between 1,33 and 2.05 g for wild weed ratios. Plant heights ranged between 93 and 101 cm and between 95,7 and 100 cm under weed infestation. Grain yield varied from 524,12 kg/da to 584,86 Kg/da for varieties and from 386,13 kg/da and 658,99 kg/da for weed infestation ratios. 1000 kernel weights were between 29,74 and 34,68 g for varieties and between 22,32 and 36,84 g for wild weed ratios. Hectoliter weights were 79,12 and 79,64 kg for varieties and 77,36 and 80,14 kg for wild mustard infestation respectively. Protein ratios (%) for varieties were 14.5%-17,5% and between 14,5% and 17,0 % for wild weed infestation. Wet gluten varied from 31% to 32% for varieties and from 29,2 to 34,4% for weed infestations. Gluten index values for varieties were between 61,8 and 95,8 % and between 67% and 81% under weed infestation. Zeleny sedimentation ratios were between 30,837,0 ml for varieties and between 28,8 and 36,2 ml under weed infestation. Marketing prices for varieties were between 2,52 and 2,56 TL/kg whereas these were between 2,50 and 2,58 TL/kg under weed infestation. The coefficients of correlation showed that increasing ratios of weed infestation reduced grain yield, marketing prices and profitability per unit area. Regression equations derived among grain yield vs. yield relating factors, marketing prices vs. quality characteristics turned out to be un reliable with low coefficients of determinations (%R2). Taking into account for net return per unit area, Polathan was found to be highest income generating variety with 1473,8 TL/da and plots with non-weed infestations gave the highest net return with 1700,2 TL/da. It was concluded that farmers in the region must give priority for weed control and recommended to adopt the bread wheat variety of  Polathan.