Futbol taraftarlarının tipolojileri ile etkinlik kalitesi algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between football fan's typologies and perceptions of event quality
Yazar: ALPEREN HALICI
Danışman: PROF. DR. AHMET AZMİ YETİM
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı / Spor Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmanın amacı; geçerlik kanıtları elde edilmiş güvenilir bir taraftar tipolojisi ölçeği
geliştirmek ve taraftar tipolojisi ile spor etkinliğine ait kalite algısı arasındaki ilişkiyi
incelemektir. Araştırmanın ilk aşamasında nicel araştırma yöntemlerine uygun olarak ölçek
geliştirilmiştir. İlk aşamada araştırma grubunun seçiminde, amaçlı örneklem yöntemlerinden
biri olan ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırmada yer alacak katılımcılarda,
2021-2022 sezonunda Süper Lig'de yer alan takımlardan herhangi birini takip etme ve 2021-
2022 sezonunda takip ettiği bu takımın maçını stadyumda en az iki kez izlemiş olma ölçütleri
aranmıştır. Bu ölçütler doğrultusunda 339 kişilik taraftara açımlayıcı faktör analizi (AFA)
ve 260 kişilik taraftara doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Analiz sonuçları,
yapısı test edilen ölçeğin geçerli ve güvenilir kanıtlar sunduğunu, ölçeğin yapısının 7 boyut
altında toplanan 35 maddeden oluştuğunu göstermektedir. Ölçeğin geliştirilmesinden sonra
araştırmanın ikinci aşamasında taraftarların tipolojileri ile spor etkinliğine yönelik kalite
algılamaları arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın ikinci aşaması nicel
araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini
Eryaman Stadyumunu kullanan Gençlerbirliği ve Ankaragücü taraftarları oluştururken,
araştırmanın örneklemini ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 502 taraftar oluşturmuştur.
Veri toplama aracı olarak araştırma kapsamında geliştirilen "Taraftar Tipolojisi Ölçeği" ve
Çimen, Halıcı ve Aktaş (2022) tarafından geliştirilen "Spor Etkinlikleri Kalite Ölçeği"
kullanılmıştır. Taraftar tipolojisini ortaya koymak için iki aşamalı hiyerarşik kümeleme
analizi kullanılmıştır. Ayrıca araştırma soruları t-testi, ANOVA, ki-kare ve korelasyon
analizleri ile test edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, "holigan", "fanatik", "klasik" ve
"sosyal" olmak üzere 4 tip taraftarın ortaya çıktığı ve taraftarların etkinlik kalitesi
boyutlarına yönelik algılarının ortalamanın üstünde olsa da yüksek düzeyde olmadığı tespit
edilmiştir. Ayrıca taraftar tipolojilerine göre etkinlik kalite algılarının anlamlı düzeyde
farklılaştığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda futbol kulüplerinin tüm taraftar tiplerinin kalite
algısını geliştirecek farklı iletişim stratejileri geliştirmesi gerektiği söylenebilir.

Abstract:
The purpose of this research; To develop a valid and reliable fan typology scale and to
examine the relationship between the fan typology and the quality perception of the sporting
event. In the first stage of the research, the scale was developed in accordance with the
quantitative research methods. Criterion sampling, which is one of the purposeful sampling
methods, was used in the selection of the research group of the first stage. In this context,
the criteria of following any of the teams in the Super League and in the 2021-2022 season
and watching the match of this team in the stadium at least twice in the 2021-2022 season
were sought. In line with these criteria, exploratory factor analysis (EFA) was applied to 339
fans and confirmatory factor analysis (CFA) was applied to 260 fans. Analysis results show
that the structure of the tested scale provides valid and reliable evidence, and the structure
of the scale consists of 35 items gathered under 7 dimensions. After the development of the
scale, in the second stage of the research, the relationship between the typologies of the fans
and the quality perceptions of the sports event was examined. In this direction, the second
stage of the study was carried out in the relational survey model, which is one of the
quantitative research methods. While Gençlerbirliği and Ankaragücü supporters using the
Eryaman Stadium constituted the universe of the research, the sample of the research
consisted of 502 fans selected by criterion sampling method. The "Fan Typology Scale"
developed within the scope of the research and the "Sports Events Quality Scale" developed
by Çimen, Halıcı and Aktaş (2022) were used as data collection tools. Two-stage hierarchical
cluster analysis was used to reveal the fan typology. In addition, the research questions were
tested with t-test, ANOVA, chi-square and correlation analysis. When the results were
examined, it was determined that 4 types of fans emerged as "hooligan", "fanatic", "classic"
and "social" and although the quality perceptions of the fans for the event dimensions were
above the average, they did not have a high quality perception. In addition, it was determined
that the perceptions of event quality differed significantly according to the typologies of the
fans. In this direction, it can be said that football clubs should develop different
communication strategies that will improve the quality perception of all fan types.