Silvan Tüneli yeni güzergâhında geçilecek birimlerin jeolojik ve jeoteknik özellikleri
Geological and geotechnical properties of the units to be passed in the new route of Silvan Tunnel
Yazar: MUSTAFA TOPRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH DİNÇ
Batman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Mühendislik jeolojisi = Engineering geology ; Yüzey jeolojisi = Surface geology

Özet:
Güneydoğu Anadolu Projesı (GAP)'ın Dicle havzasında yer alan Devler Su İşleri (DSİ) Silvan Projesi kapsamında yapımı düşünülen Alternatif Silvan Tüneli'nin güzergahında yapılan çalışmalar tamamlandığında Silvan Barajı'ndan 212 m³/sn suyu alarak Diyarbakır ili Bismil, Silvan ve Sur ilçelerine ait 2.351.230 dekar alana iletilmesini sağlayacaktır. Böyle büyük bir projenenin en önemli ayaklarından olan Alternatif Silvan Tüneli yaklaşık 11,2 m kazı çapında ve 13.500 m uzunluğunda açılması planlanmaktadır. Güzergah boyunca açılan 11 adet temel sondaj kuyusu ile toplamda 4678 m delgi yapılmıştır. Karot numuneler üzerinden örnekler alınarak; 40 adet ince kesit, 6 adet kimyasal analiz ve 33 adet jeoteknik deney yapılmıştır. Bu amaçla güzergahın jeolojik, petrografik ve jeoteknik özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır.

Çalışma alanı yaşlıdan gence doğru; Üst Sinan, Gercüş, Midyat, Germik, Silvan, Lice ve Şelmo formasyonlarını içermektedir. Alternatif Silvan Tüneli'nde Şelmo ve Gercüş formasyonları az geçirimli, geçirimsiz özellikte olup Midyat ve Silvan Formasyonu ise kırıklı, çatlaklı, boşluklu, karstik ve geçirimli özelliktedir. Buna ek olarak, birimlerin kaya sınıflaması için Terzaghi, RMR ve Q sınıflaması kullanılmış uygun kazı destek sistemleri belirlenmiştir. Yapılan sınıflamalara göre Şelmo formasyonunun   "orta – zayıf kaya" arasında olduğu, Silvan formasyonunun "iyi – orta kaya" arasında, Midyat formasyonunun "orta – zayıf kaya" arasında ve son olarak Gercüş formasyonunun ise "orta kaya" özellikte olduğu tespit edilmiştir. 

Bu yüksek lisans tezi kapsamında elde edilen bulgulara göre Silvan formasyonundaki karbonatlı kayaç numunesinin Ana oksit içerikleri; SiO2 içeriği %0.89, Al2O3 içeriği %0.18, Fe2O3 içeriği %0.12, MgO içeriği %0.61, CaO içeriği %54.46, Na2O içeriği %0.01, TiO2 içeriği %0.02, P2O5 içeriği %0.03, Cr2O3 içeriği %0.006 olarak saptanmıştır. Midyat formasyonunundaki karbonatlı kayaç numunelerinin, Ana oksit içerikleri; SiO2 içeriği %0.13-0.62, Al2O3 içeriği %0.03-0.19, Fe2O3 içeriği %0.00-0.08, MgO içeriği %19.20-21.18, CaO içeriği %30.61-33.10, Na2O içeriği %0.03-0.06, K2O içeriği %0.00-0.05 olarak saptanmıştır.

Abstract:
When the ongoing studies on the route of the Alternative Silvan Tunnel, which is planned to be constructed within the scope of DSI (ing. General Directorate of State Hydraulic Works) Silvan Project in the Dicle basin of GAP (ing. Southeastern Anatolian Project), are completed, 212 m³/sec of water will be taken from Silvan Dam and transferred to 2.351.230 decares of Bismil, Silvan and Sur districts of Diyarbakir province. Alternative Silvan Tunnel that is considered tob e one of the most important pillars of such a large project, is planned to be opened with an excavation diameter of 11.2 m and a length of 13,500 m. A total of 4678 m drilling was carried out with 11 foundation drilling wells along the route. Obtained samples were taken from core samples; 40 thin sections, 6 chemical analyzes and 33 geotechnical experiments were performed. For this purpose, geological, petrographic and geotechnical properties of the route have been determined.

The working area is from old to young; Upper region of Sinan, Gercüş, Midyat, Germik, Silvan, Lice and Şelmo formations. In the Alternative Silvan Tunnel, the Selmo and Gercüş formations are low permeable and impermeable, whereas the Midyat and Silvan Formation are fractured, cracked, hollow, karstic and permeable. In addition, Terzaghi, RMR and Q classification were used for rock classification of the units and appropriate excavation support systems were determined. According to the classifications, it was found that Şelmo formation was between "medium - weak rock", Silvan formation was between "good - medium rock" Midyat formation was between "medium - weak rock" and lastly Gercüş formation was found to be " middle rock ".

According to the findings obtained in this master thesis, the main oxide contents of the carbonated rock sample in Silvan formation for SiO2, Al2O3, Fe2O3, MgO, CaO, Na2O, TiO2, P2O5 and Cr2O3 contents were 0.89%, 0.18%, 0.12%, 0.61%, 54.46%, 0.01%, 0.02%, 0.03% and 0.006%, respectively. The main oxide contents of the carbonated rock samples in the Midyat formation for SiO2, Al2O3, Fe2O3, MgO, CaO, Na2O and K2O contents were  found to be 0.13-0.62%, 0.03-0.19%, 0.00-0.08%, 19.20-21.18%, 30.61-33.10%, 0.03-0.06%, 0.00-0.05%, respectively.