Zihinsel yetersizliği olan ergenin menstrüasyon öz bakım becerisini geliştirmede hemşire ve ebeveyn eğitiminin karşılaştırmalı etkililiği
Comparative effectiveness of nurse and parental training in developing menstruation self-care skills with adolescents with intellectual disability
Yazar: GAMZE AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ÖNCÜ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba eğitimi = Parents education ; Anne eğitimi = Mother education ; Ergenler = Adolescents ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Menstrüasyon = Menstruation ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özbakım = Self-care

Özet:
Giriş: Zihinsel yetersizliği olan ergenlerde menstrüasyon hijyeninin öğretilmesi, sağlıklı cinsel gelişimin sürdürülmesi yönüyle önemlidir. 
Araştırmanın amacı: Zihinsel yetersizliği olan ergenin menstrüasyon öz bakım becerisini geliştirmede hemşire ve ebeveyni tarafından verilen eğitimin etkililiğini değerlendirmektir.
Araştırma deseni: Tek kör, randomize kontrollü deneysel çalışmadır.
Materyal ve yöntem: Araştırmanın verileri 11.10.2019-04.05.2020 tarihleri arasında toplanmıştır. Özel eğitim kurumuna devam eden ve mens yönetiminde sorun yaşayan 22 orta düzey zihinsel yetersizliği olan ergen, randomize olarak ikiye ayrılmıştır. Bir gruba hemşire, diğer gruba annelerince, zincirleme öğretim basamakları izlenerek "vücuttaki özel bölgeleri tanıma", "hijyenik malzemeleri tanıma", "oyuncak bebekte ve kendi üzerinde ped çıkarma ve yerleştirme" olarak altı aşamadan oluşan; günde 15-20 dakika, haftada dört gün, toplam sekiz hafta süren menstrüasyon öz bakım eğitimi verilmiştir. Eğitimin etkililiği ilk, 15., 30. ve 60. günlerde beceri analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Veriler bir bilgisayar programı aracılığıyla tanımlayıcı istatistikler, Friedman testi, Wilcoxan Signed Rank test, Mann Whitney U testi kullanılarak çözümlenmiş, p≤0,05 anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin yaş ortancası (%25-%75) 15 (14-18)'dir. Anne grubundan ayrılan bir katılımcı dışında araştırmayı tamamlayan öğrencilerde özel bölgeleri ve hjyenik malzemeleri tanıma, temiz ped yerleştirme ve kirli pedi çıkarma becerisi zamana göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p <0,05). Gruplar arasında "kirli pedi çıkarma beceri puanlarında" 60. gün değerlendirmesinde; "temiz pedi yerleştirme beceri puanlarında" 15 ve 30. gün değerlendirmesinde fark varken (p <0,05), diğer günlerde fark yoktur (p>0,05).
Sonuçlar: Orta düzey zihinsel yetersizliği olan ergenlerde, zincirleme öğretim basamakları izlenerek bebek, model ve kendi üzerinde gösterimle menstrüasyon öz bakım becerisi geliştirilebilir. Uzmanlarca hazırlanmış yapılandırılmış öğretim programları izlenerek anneler tarafından kızlarına verilecek eğitimlerle de benzer düzeyde beceri gelişimi sağlanabilir.

Abstract:
Introduction: Teaching menstrual hygiene to adolescents with intellectual disability is important in terms of maintaining healthy sexual development. 
Purpose of the study: To evaluate the effectiveness of the training given by the nurse and the parents in developing the menstrual self-care skills of the intellectual disabled adolescent.
Research design: It is a single blind, randomized controlled experimental study.	Material and method: The data of the study were collected between October 11, 2019 and May 04, 2020. Twenty-two adolescents with moderate intellectual disability, who attended a special education institution and had problems with menstruation management, were randomly divided into two groups. By following chain teaching steps, one group was given menstruation self-care training by nurses and the other group by their parents, consisting of six stages as "recognizing private parts of the body", "recognizing hygienic materials", "removing and placing pads on a doll and herself" for 15-20 minutes a day, four days a week in a total of eight weeks. The effectiveness of the training was evaluated by performing a skill analysis on the 1st, 15th, 30th, and 60th days. The data were analyzed using descriptive statistics, Friedman test, Wilcoxon Signed-Rank test, Mann Whitney U test through a computer program, and significance was accepted to be p ≤0.05. 
Result: The median age of students with moderate intellectual disability (25% -75%) was 15 (14-18). Except for one participant who left the mother group, the skills of recognizing private areas and hygienic materials, placing a clean pad, and removing the dirty pad showed a statistically significant difference over time (p<0.05). While there was a difference between the groups in "dirty pad removal skill scores" in the 60th-day evaluation and "clean pad placement skill scores" in the 15th and 30th-day evaluations (p<0.05), there was no difference on the other days (p>0.05).
Conclusion: Menstrual self-care skills can be developed in adolescents with moderate intellectual disability by following chain teaching steps and demonstrating on the baby and model. A similar level of skill development can be achieved with the training to be given to their daughters by mothers by following structured education program prepared by professional.