Depo zararlılarının mücadelesine yönelik Beauverıa Bassıana uygulamalarında zararlı davranış tepkisi
Behavioral response of stored-product pests against Bbeauveria Bassiana applications for their control
Yazar: MERVE İNCİR
Danışman: PROF. DR. MEHMET KUBİLAY ER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Depolanmış ürün zararlısı olan Rhyzopertha dominica, Oryzaephilus surinamensis, Sitophilus oryzae ve Tribolium confusum erginlerinin Beauveria bassiana ile muamele edilmiş buğdaya tepkileri bir seri deneme ile incelenmiştir. İlk denemede, metal elek teli ile ikiye ayrılmış plastik kapların bölmelerine temiz veya 1000 ppm konsantrasyonda fungus sporu ihtiva eden buğday yerleştirilmiş, bir bölmeye 100 adet veya her iki bölmeye 50'şer adet ergin salımı yapılmıştır. Sonraki denemelerde bölmelerden birisine 100 birey bırakılarak, funguslu buğdaydaki spor konsantrasyonunun etkisi 300, 500, 1000 ppm konsantrasyonlarda R. dominica ve O. surinamensis erginlerinde, 1-7 gün aralığında böceklerin günlük dağılımları 1000 ppm spor konsantrasyonu kullanılarak R. dominica erginlerinde belirlenmiştir. Her bölmedeki canlı ve ölü birey sayıları 14 gün sonra kaydedilmiştir. R. dominica erginleri için ikili seçenek testinde üçe ayrılmış plastik kapların boş bırakılan orta kısmına 50 birey bırakılmış ve 150 dakika sonra bölmelerdeki böcek sayıları tespit edilmiştir. Funguslu buğday seçeneğinde üç konsantrasyon (500, 1000, 2000 ppm) kullanılmıştır. Son denemede ilk deneme düzeneği kullanılarak aktif ve inaktif B. bassiana sporlarına (1000 ppm) R. dominica erginlerinin (bir bölmeye 100 adet) tepkisi belirlenmiştir. Tüm denemeler dört tekerrürlü olarak 25±2oC, % 65±5 nispi nemde karanlıkta yürütülmüştür. Temiz ve fungus sporu uygulanmış buğdayların bitişik olduğu denemelerde, fungus enfeksiyonuna en dayanıklı olan S. oryzae ve T. confusum erginleri funguslu buğdaya karşı davranışsal bir tepki göstermezken enfeksiyona en hassas olan R. dominica erginleri O. surinamensis erginlerinden daha fazla kaçınma tepkisi göstermiştir. R. dominica ve O. surinamensis ergin ölümleri düzeneğin bir bölmesinde temiz buğday bulunması durumunda önemli düşüş göstermiştir. Bu iki türün fungustan kaçınma tepkisi azalan konsantrasyon ile düşüş göstermiştir. R. dominica erginlerinin günlük dağılımına göre, ilk beş günde temiz bölmeye bırakılan bireylerden funguslu bölmeye geçenlerin sayıları artış gösterirken, funguslu bölmeye bırakılanlardan temiz bölmeye geçenlerin sayıları aynı kalmıştır. Ölümlerin başlamasıyla birlikte temiz bölmede tespit edilen birey sayıları artış göstermiştir. İkili seçenek testinde böcekler yüksek konsantrasyonlarda daha fazla temiz olan bölmeyi tercih etmiştir (% 70-73). Konsantrasyonun 2000 ppm'e yükseltilmesi böceklerin daha fazla tepki vermesine neden olmamıştır. Ayrıca, R. dominica erginleri aktif B. bassiana sporlarının buğdayda bulunmasına verdikleri davranış tepkisini inaktif B. bassiana sporlarına da sergilemişlerdir. Sonuç olarak, depo zararlılarının entomopatojen funguslara karşı davranışsal tepki sergileyebileceği, bu tepkinin seviyesinin böcek-fungus etkileşimine ve spor konsantrasyonuna bağlı olduğu ve tepki gösteren türlerde ölüm oranlarının da düşüş gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
Behavioral response of four stored-product pests, Rhyzopertha dominica, Oryzaephilus surinamensis, Sitophilus oryzae and Tribolium confusum, against wheat treated with Beauveria bassiana spores was investigated by a series of tests. In the first test, clean and fungus (1000 ppm spores) treated wheat were placed into two compartments, divided with a metal mesh, in a plastic box. Either 100 insects in one compartment or 50 insects in each compartment were released. In the following tests by releasing 100 insects in one compartment, the effect of spore concentration (300, 500, 1000 ppm) on R. dominica and O. surinamensis behavior, and daily distribution of R. dominica adults during one week (1000 ppm spores in treated wheat)  were determined. Number of alive and dead insects in each compartment was recorded after 14 days. In the choice test for R. dominica adults, 50 insects were released into the empty middle compartment in a plastic box divided into three compartments, and number of insects in each compartment was counted after 150 minutes. Three concentrations (500, 1000, 2000 ppm) were used for the treated wheat. The design of the last test was the same with the first test. The response of R. dominica adults (100 insects in one compartment) to active and inactive B. bassiana spores (1000 ppm) was tested. All experiments were conducted at 25±2oC, 65±5 % relative humidity in darkness with four replications. In the tests where clean and fungus treated wheat were next to each other, while S. oryzae and T. confusum adults, which are most resistant to fungal infection, did not display behavioral response to fungus treated wheat, the most susceptible species to fungal infection, R. dominica adults avoided the fungus treated wheat more than O. surinamensis adults. An important reduction in the adult mortality of R. dominica and O. surinamensis was found when one of the compartments had clean wheat. Avoidance of these two species was reduced by lowering the spore concentration. According to the daily distribution of R. dominica adults, in the first 5 days, the number of insects in the fungus treated wheat after initial release in the clean compartment increased, while the number of insects in the clean wheat after initial release in the fungus treated wheat remained the same. After onset of insect mortalities, the number of insects in clean wheat increased with time. In the choice test, more insects (70-73 %) preferred the clean wheat when the spore concentration was high in the other choice. Increasing spore concentration to 2000 ppm did not cause increasing response. Moreover, R. dominica adults displayed the same avoidance response to the wheat treated with inactive B. bassiana spores. In conclusion, it was determined that stored-product pests can display behavioral responses against entomopathogenic fungi at an intensity depending on the insect-fungus interaction and spore concentration, and that the mortality rate decreases for the species displaying avoiding response.