Kızılçamın çimlenmesi ve fide gelişimi üzerine Erica manipuliflora'nın allelopatik etkisi
Allelopathic effect of Erica manipuliflora on germination and seedling development of red pine
Yazar: SEBAHAT ADANIR
Danışman: DOÇ. DR. BURÇİN YENİSEY KAYNAŞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Ericaceaea familyasına ait bitkilerin yüksek allelopatik potansiyele sahip oldukları bilinmektedir. Bu familyaya ait Erica manipuliflora Salisb. türü kızılçam (Pinus brutia Ten.) orman ekosistemlerinin taçaltı komünitesinin bir parçası olarak bulunabildiği gibi, alanda yoğun bir şekilde kolonize olarak sadece bu türün baskın olduğu fundalıklar oluşturabilmektedir. Orman yangınları sonrası E. manipuliflora'nın baskın olarak bulunduğu alanlarda kızılçam gençleşmesinin başarısızlığa uğradığı daha önce yapılmış çalışmalarda gözlemlenmiştir. Bu çalışmada, E. manipuliflora'nın kızılçam ekosistemlerindeki potansiyel allelopatik etkilerinin çok yönlü olarak araştırılması amaçlanmıştır. E. manipuliflora tarafından oluşturulan ve zaman içinde toprakta biriken allelopatik kimyasalların kızılçam tohum çimlenmesi ve fide gelişimi üzerine ve toprağın fiziksel ve kimyasallar parametreleri üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kızılçam alanından elde edilen değerlerle karşılaştırılmıştır. Ayrıca E. manipuliflora toprağında, allelopatik kimyasalların önemli bir grubu olan fenolik maddeler miktar olarak tespit edilmiştir. Toplam fenolik madde miktarında yangın sırasında ortaya çıkan yüksek sıcaklığa bağlı bir değişim olup olmadığını tespit edebilmek için toprak örneklerine düşük ve yüksek sıcaklık uygulanmıştır. Sıcaklık uygulanan ve uygulanmayan toprakların toplam fenolik madde miktarları analiz edilmiş ve bu topraklarda tohum çimlenmesi ve fide gelişimi deneyleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; E manipuliflora türü tarafından kızılçam tohum çimlenme oranı ve fide gelişimi üzerinde meydana getirilen belirgin allelopatik engelleyici bir etki tespit edilmemiştir. Ancak E. manipuliflora topraklarında kızılçam tohum çimlenmesinin daha yavaş gerçekleştiği bulunmuştur. Düşük sıcaklık uygulanan E. manipuliflora topraklarında ise kızılçam tohum çimlenmesi daha hızlı gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, E. manipuliflora türünün baskın olduğu alanlarda kızılçam gençleşmesinin başarısız olmasının allelopatik engelleyici mekanizmalara bağlı olarak değil, türün oluşturduğu yoğun örtünün kızılçam yerleşmesini olumsuz yönde etkilemesi nedeniyle olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Plants from the Ericaceae family are known for their high allelopathic potential. The species Erica manipuliflora Salisb., which belongs to this family, can be found as part of the understory community in Brutia Pine (Pinus brutia Ten.) forest ecosystems and can also colonize areas densely, forming heaths dominated by this species alone. It has been observed in previous studies that the regeneration of Brutia Pine fails in areas where E. manipuliflora is dominant after forest fires. This study aims to comprehensively investigate the potential allelopathic effects of E. manipuliflora in Brutia Pine ecosystems. The effects of allelopathic chemicals produced by E. manipuliflora and accumulated in the soil over time, on Brutia Pine seed germination and seedling growth as well as the physical and chemical properties of the soil, were evaluated. The results obtained from the soils in E. manipuliflora-dominated areas were compared with those from areas dominated by Brutia Pine. In addition, phenolic compounds, a key group of allelopathic chemicals, were quantified in the soil from E. manipuliflora sites. To further assess the impact of temperature associated with forest fires on these phenolic compounds, soil samples were subjected to both low and high temperature treatments. The total phenolic content in these treated and untreated soils was analyzed. Experiments were then conducted to observe the effects of these temperature changes on seed germination and seedling development of Brutia Pine. The findings revealed no significant inhibitory allelopathic effect of E. manipuliflora on Brutia Pine seed germination rate and seedling growth. However, it was found that in E. manipuliflora soils, Brutia Pine seed germination occurred more slowly. Faster seed germination of Brutia Pine was observed in E. manipuliflora soils subjected to low temperatures. In conclusion, the failure of Brutia Pine regeneration in areas dominated by E. manipuliflora might be due not to allelopathic inhibitory mechanisms, but to the dense cover created by the species, which negatively affects the establishment of Brutia Pine.