Akut iskemik stroklu hastalarda plazma metalloproteinaz-9 seviyesi ile enfarkt volümü ve şiddeti arasındaki ilişki
The relation between plasma metalloproteinase-9 level and severity and volume of the infarct in patients with acute ischemic stroke
Yazar: RECEP DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HIZIR ULVİ
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
M atriks metalloproteinazlar (MMP) çeşitli fizyolojik ve patolojik süreçlerde roloynayan bir endopeptidaz ailesidir. MMP'ler doku yeniden yapılanması, morfogenezis,yara iyileşmesi ve normal gelişimsel süreç gibi fizyolojik durumlarda önemli roloynadıkları gibi inflamasyon, tümör hücre invazyonu, anjiyogenezis ve metastaz gibipatolojik süreçlerde de rol alırlar. Yapılan çalışmalarda akut iskemik strok geçirenhastalarda MMP -9 seviyesinin arttığı gösterilmiştir. Bu çalışmada akut iskemik strokgeçiren hastalarda MMP-9 seviyeleri ile strok şiddeti ve enfarkt volümü arasındaki ilişkiolup olmadığı araştırıldı.Çalışmaya akut iskemik strok geçiren 16 erkek, 16 kadın 32 hasta ve 30 sağlıklıkontrol grubu alındı. Akut iskemik strok tanısı anamnez, klinik değerlendirme,laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri ile konuldu. Hastalarda kalp hastalığı,hipertansiyon, hiperlipidemi, diyabetes mellitus, ailede inme öyküsü ve sigaraaraştırıldı. Hasta grubundan başlangıç, 12, 24, 48. saatlerde, kontrol grubundanherhangi bir zamanda venöz kan numuneleri alınarak ELİSA yöntemi kullanılarakplazma MMP-9 düzeyleri ölçüldü. Enfarkt volümleri 48. saatte bilgisayarlı tomografiçekilerek hesaplandı. NIHSS (The National Institute of Healt Stroke Scale) skalasıbaşlangıç, 12, 24, 48. saatlerde bakıldı.H a sta ve kontrol grupları yaş ve cinsiyet yönünden uyumluydu (p=1). Hastagrubun başlangıç, 12, 24, 48. saatlerdeki MMP-9 düzeyleri kontrol grubuna göreanlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.05). Hastaların başlangıç, 12, 24, 48. saattekiMMP-9 düzeyleri ile enfarkt volümü arasında önemli derecede pozitif korelasyongözlendi (p=0.00). En yüksek korelasyon 24. saatteki MMP-9 düzeyleri ile enfarktvolümü arasındaydı (p=0.00, r=0.93). Ayrıca hastaların 12, 24, 48. saatlerdeki MMP-9düzeyleri ile yine aynı saatlerde bakılan NIHSS skorları arasında pozitif korelasyongözlendi (p=0.00). En yüksek korelasyon 24. saatteki MMP-9 düzeyleri ile 24. saattekiNIHSS skorları arasındaydı. Hasta grubunun 12. saatteki MMP-9 düzeyleri ile nörolojikdefisit arasında anlamlı bir ilişki vardı. Orta ve ağır hasarlı olanların MMP-9 düzeylerihafif hasarlılara göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.05). Hasta grubun enfarktvolümü arttıkça nörolojik defisiti artmaktaydı. Hastaların enfarkt volümleri ile nörolojikdefisitleri arasında anlamlı bir ilişki vardı (p<0.05). Hasta grubunun NIHSS skorlarıyükseldikçe nörolojik defisiti artmaktaydı. Hastaların nörolojik defisitleri ile NIHSSskorları arasında anlamlı ilişki vardı (p<0.05). Hastaların 48. saatteki MMP-9 düzeyiaynı kalan ve kötüleşenlere göre, iyileşenlerde anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.05).Hastaların enfarkt volümleri ile progresyonu arasında pozitif korelasyon vardı (p<0.05).Hastalar risk faktörleri açısından incelendiğinde kalp hastalığı, hipertansiyon,hiperlipidemi, diyabetes mellitus ve sigara kullanımı arasında anlamlı bir farklılık yoktu(p>0.05).S onuç olarak bu çalışma, iskemik serebrovasküler hastalığın akut dönemindeMMP-9 düzeyi önemli ölçüde arttığı, hastalığın şiddeti ve enfarkt volümü ile koreleolduğunu göstermiştir. Sonuçlarımız akut dönemde MMP-9 düzeyi yükselmesininönlenmesi hastalığın şiddeti ve gidişatında etkili olabileceğini düşündürmektedir.Dolayısıyla MMP inhibitörleri inme tedavisinde yararlı olabilir. Bu konuda daha genişskalada çalışmalar yapılmasının yararlı olacağını düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler: MMP-9, Strok, Şiddet, Enfarkt volümü

Abstract:
Matrix metalloproteinases (MMP) form an endopeptidase family which plays arole in various physiologic and pathologic processes. MMP?s play important roles inphysiologic processes like tissue regeneration, morphogenesis, wound healing andnormal growing process as well as in pathologic processes such as inflammation,tumor cell invasion angiogenesis and metastasis. İt has been shown in studies thatMMP-9 levels increase in patients with acute ischemic stroke. İn this study, we aimedto investigate if there is a relation between MMP-9 levels and stroke severity andinfarct volume in the patients having acute ischemic stroke or not.We included 16 male and 16 female total 32 patients with acute ischemic strokeand 30 healthy controls into the study. The diagnose of acute ischemic stroke wasperformed with medical history, clinical assessment, laboratory investigation and usingimagination procedures. Cardiac diseases, hypertension, hiperlipidemia, diabetesmellitus, family history of stroke and smoking situation were investigated in patients.Venous blood samples were taken at the beginning, 12th, 24th, 48th hours frompatients and at any time from controls and plasma MMP-9 levels were evaluated withthe ELİSA procedure. İnfarct volumes were measured with computerized tomographyscanning at 48th hour. NIHSS (The National Institute of Healt Stroke Scale) scaleswere obtained at the beginning, 12th, 24th, 48th hours after stroke onset. The patientand control groups were matched for age and gender (p=1). Plasma MMP-9 levels ofthe patient group at the beginning,12th, 24th,48th hours were found to be significantlyhigher than the control group?s (p<0.05). There was a significantly high positivecorrelation between the plasma MMP-9 levels of the patients? at the beginning, 12th,24th,48th hours and the infarct volumes (p=0.00). The highest correlations werebetween plasma MMP-9 levels at 24th hour and the infarct volume (p=0.00,r=0.93).And there were positive correlations observed between the plasma MMP-9levels at 12th, 24th,48th hours and NIHSS scores fulfilled at the same time (p=0.00).The highest correlations were between plasma MMP-9 levels at 24th hour and NİHSSscores at 24th hour. There was a significant relation between MMP-9 levels of thepatient group and neurologic disability. MMP-9 levels of the patients with moderate andsevere damage were found to be significantly higher than the ones with mild damage(p<0.05). Neurologic disability was getting worse with higher infarct volumes in patientgroup. There was a significant relation between infarct volumes and severity ofneurologic disabilities of the patients (p<0.05). Neorologic disability was getting worsewith higher NİHSS scores in patients. There was a significant relation betweenneurologic disability and NIHSS scores (p<0.05). Plasma MMP-9 levels of the patientswho recovered were significantly higher than the ones whose situation stayed thesame or worsened at 48th hour. (p<0.05). There was a positive correlation betweeninfarct volumes and progression (p<0.05). When evaluated according to the riskfactors, there was no significant difference with respect to arterial hypertension,hiperlipidemia,diabetes mellitus and smoking status (p>0.05).As a result, this study shows that plasma MMP-9 levels increase significantly inthe early period of Cerebrovascular Disease and are correlated with the severity of theillness and the infarct volume. So, suppressing the increase of plasma MMP-9 levelsmay be positively effective on the course and the severity of the illness. Consequently,MMP inhibitors may be helpful in the treatment of stroke. We think that it is necessaryto make more comprehensive studies on this issue.Key Words: MMP-9, Stroke, Severity, İnfarct volume