İş stresinin işe yabancılaşma üzerindeki etkisinde A tipi kişilik özelliklerinin aracı rolü: Organize sanayi bölgesi örneği
Mediating role of type A personality traits in the effect of work stress on work alienation: Example of organized industrial zone
Yazar: HASAN MAZLUM
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇİÇEK
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kişilik özellikleri = Personality traits ; Organize endüstri bölgesi = Organized industrial area ; Stres = Stress ; Tip A kişilik = Type A personality ; İş stresi = Job stress ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Aracılık rolü modelinin test edildiği bu çalışmada, iş stresinin işe yabancılaşma üzerindeki etkisinde A tipi kişilik özelliklerinin aracı rolü irdelenmiştir. Bu amaçla iş stresi, kişilik özellikleri ve işe yabancılaşma konuları incelenmiştir. Akabinde A tipi kişilik özellikleri ve boyutlarının işe yabancılaşma üzerinde aracılık rolü üstlenip üstlenmediğini belirlemek amacıyla birtakım test ve analizler yapılmıştır. Sırasıyla, iş stresinin işe yabancılaşma üzerine doğrudan etkisi, iş stresinin A tipi kişilik özelliklerine eskisi ve A tipi kişilik özelliklerinin işe yabancılaşma üzerine etkisi test edilmiştir. En son aşamada ise A tipi kişilik özelliklerinin iş stresinde işe yabancılaşmaya aracılık edip etmediği araştırılmıştır. 
Araştırma kapsamında Isparta Süleyman Demirel Organize Sanayi Bölgesindeki çalışanlara kolayda örnekleme yöntemiyle anket uygulaması yapılmıştır. Anket uygulaması ile 443 çalışandan veri toplanmıştır. Bu toplanan veriler yardımıyla kişilik tipleri ve boyutları ile iş stresinin ve işe yabancılaşmanın derecesi belirlenmeye çalışılmıştır. Bulgular, iş stresindeki artışla birlikte işe yabancılaşma oranında bir artış olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma bulguları, iş stresi ile işe yabancılaşma arasındaki ilişkide A tipi kişilik özelliklerinin kısmi aracılık rolü üstlendiğini ortaya koymuştur. 
Araştırma sonuçları, işletmelerin, çalışanların verimliliğini olumsuz yönde etkileyen iş stresini ve işe yabancılaşmayı en aza indirmek için çeşitli girişimlerde bulunabileceğini göstermektedir. Bu amaçla çalışanların kişilik yapılarının analiz edilmesi, işe alımlarda personel seçim kriterlerinin yeniden belirlenmesi, yeni bir çalışan eğitim modelinin geliştirilmesi gibi girişimler işletmenin verimliliğinin artmasını sağlayacaktır.

Abstract:
In this study, in which the mediating role model was tested, the mediating role of type A personality traits in the effect of job stress on work alienation was examined. For this purpose, the subjects of job stress, personality traits and work alienation were examined. Subsequently, some tests and analyzes were conducted to determine whether type A personality traits and dimensions play a mediating role on work alienation. Respectively, the direct effect of job stress on work alienation, the former of job stress on type A personality traits and the effect of type A personality traits on work alienation were tested. In the last stage, it was investigated whether type A personality traits mediated work alienation in job stress.
Within the scope of the research, a questionnaire was applied to the employees in the Isparta Süleyman Demirel Organized Industrial Zone with the convenience sampling method. Data were collected from 443 employees with the survey application. With the help of this collected data, personality types and dimensions and the degree of job stress and work alienation were tried to be determined. The findings revealed that there was an increase in the rate of work alienation with the increase in job stress. Research findings revealed that type A personality traits play a partial mediating role in the relationship between job stress and work alienation.
The results of the research show that businesses can take various initiatives to minimize the work stress and job alienation that negatively affects the productivity of the employees. For this purpose, initiatives such as the analysis of the personality structures of the employees, the re-determination of the personnel selection criteria in recruitment, and the development of a new employee training model will enable them to increase the efficiency of the business.