İnstagram'da sağlık: En çok takip edilen sosyal medya etkileyicisi hekimlerin profesyonel hesaplarının içerik ve etik yönünden değerlendirilmesi
Health on instagram: The evaluation of the professional accounts of the most followed physi̇ci̇an influencers on social media in terms of content and ethics
Yazar: AYŞE NUR TAT
Danışman: PROF. DR. ELÇİN BALCI
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Elektronik içerik geliştirme = Electronic content development ; Etik = Ethics ; Sağlık = Health ; Sosyal medya = Social media ; Tıp etiği = Medical ethics ; İnstagram = Instagram

Özet:
Amaç:   Araştırmada, İnstagram'da en çok takip edilen hekimlerin; tanıtımlarını nasıl yaptıklarının, İnstagram'ı ne amaçla, nasıl ve ne sıklıkla kullandıklarının belirlenmesi, hekimler tarafından yapılan paylaşımların içerik ve etik yönüyle değerlendirilmesi ve takipçilerin takip, beğeni ve yorumlarıyla yapılan paylaşımlarla etkileşiminin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem:  Araştırmada 100.000'den fazla takipçisi olan, 60 sosyal medya etkileyicisi hekimin İnstagram hesap profili ve hekimlerin hesaplarındaki, 2021 yılı 01 Ağustos-31 Ağustos tarihleri arasındaki bir aylık paylaşımları incelenmiştir. Profil ve paylaşımlar, araştırmacı tarafından; geçmiş literatür ve TTB'nin Hekimler İle Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının Elektronik Ortamlardaki Paylaşımlarına İlişkin Kılavuz'u kullanılarak hazırlanan kodlama listesi ile değerlendirilmiştir. Kodlama listesi; hekimin İnstagram kimliği değerlendirmesi (form 1), içerik değerlendirmesi ve etik değerlendirme (form 2) olmak üzere üç bölümden ve 2 ayrı formdan oluşmaktadır. 
Bulgular:  Araştırma grubumuzdaki hekimlerin; %55.0'i cerrahi bir dalda uzman hekim, %86,7'si özel klinik/muayenehanede çalışıyor, %73,3'ü erkek, %41,6'sı profillerinde estetik ve güzellik odaklı paylaşım yapıyordu. Hekimler İnstagram'da ortalama 77 aydır aktifti, ortalama 2135 paylaşım yapmışlardı, ortalama paylaşım sıklığı 26,6/ay idi. Hekimler tarafından Ağustos ayı içerisinde 1092 paylaşım yapılmıştı ve paylaşımların %13.0'ünde kişisel içerik, %15,1'inde toplumsal duyarlık, özel gün ve haftalar gibi paylaşımları kapsayan 2 nolu içerik, %1,8'inde hekimlik mesleği ile ilgili içerik, %23,1'inde tanıtım içeriği, %32,8'inde hekimin hastalarıyla ilgili içerik, %18,8'inde sağlık bilgisi içeriği olduğu saptanmıştır. Tanıtım yapılan içeriklerin büyük çoğunluğunu; hekim tarafından uygulanan işlem veya tedavinin tanıtımı (%44,4) ve ürün tanıtımı (%30,6) içerikleri oluştururken, hastalarla ilgili içeriğin büyük çoğunluğunu öncesi/sonrası karşılaştırmaları (%60,6) oluşturuyordu. Sağlık bilgisi paylaşımlarının ise büyük çoğunluğunu sağlıklı beslenme (%89,6) 
hakkında bilgi, sağlıklı beslenme hakkında bilginin ise büyük çoğunluğunu fonksiyonel gıdalar ve biyoaktif bileşiklerin faydaları hakkında bilgi (%54,7) oluşturuyordu.
Sonuç:  Hekimlerin İnstagram'ı daha çok kendi uygulamalarını tanıtmak ve hastalarına ilişkin paylaşımlar yapmak amacıyla kullandıkları, takipçilerin ise sağlık bilgisi ve kişisel içeriklerle daha fazla etkileşim kurdukları görülmüştür. Hekimlerin İnstagram'daki paylaşımlarında, TTB'nin kılavuzu kapsamında etik ihlallerinin sıklıkla gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimler: Sağlık Etkileyicisi, Sosyal Medya Etkileyicisi, Hekim, Sosyal Medya, İnstagram

Abstract:
Aim: This research, aims to determine how the most followed physicians on Instagram make their promotions, for what purpose, how and how often they use Instagram and to evaluate the posts by physicians in terms of content and ethics and  the interaction of the followers with these posts through the follow-up, likes and comments.
Material and Method: In this research, the Instagram account profiles of 60 physician influencers on social media with more than 100,000 followers and the monthly posts of physicians between 01 August and 31 August 2021 were examined. The profiles and posts, was evaluated with the coding list prepared by using the previous literature and TTB's Guide on the Sharings of Physicians and Health Institutions and Organizations on Electronic Media. The coding list consists of two separate forms and three parts: assessment of the Instagram identity of the physician (form 1), content and ethical evaluation (form 2).
Results: The physicians in our research group 55.0% were specialists in a surgical branch, 86.7% were working in a private clinic, 73.3% were male, 41.6% were sharing aesthetics and beauty-oriented posts on their profiles. Physicians had been active for an average of 77 months, shared 2135 posts on average, and the average sharing frequency was 26.6/month. 1092 posts were shared by physicians in August. It was determined that 13.0% of the posts were personal content, 15.1% Content number 2 which includes social awareness, special days and weeks, 1.8% Content related to the medical profession, 23.1% promotional content, 32.8% content related to the physician's patients, 18.8% health information content. While the majority of the content promoted consisted of the promotion of the procedures or treatments applied by the physician and the product promotion, the majority of the content about the patients consisted of before/after comparisons. While the majority of the promotional content consisted of the promotion of the procedures or treatments applied by the physician (%44,4) and the product promotion (%30,6), the majority of the content about the patients consisted of before/after comparisons (%60,6). The majority of health information sharing was information about healthy nutrition (89.6%), and the majority of information about healthy nutrition was information about functional foods and the benefits of bioactive compounds (54.7%). 
Conclusion: It has been determined that physicians use Instagram mostly to promote their own practices and to share about their patients, but the followers interact more with health information and personal content, and ethical violations are frequently carried out within the scope of TTB's guideline in the shares of physicians on Instagram.
Keywords: Health İnfluencer, Social Media İnfluencer, Physician, Social Media, İnstagram