Metabolik sendromlu hastalarda diyet inflamatuvar indeks, fiziksel aktivite ve kronotipin yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of dietary inflammatory index, physical activity and chronotype on quality of life in patients with metabolic syndrome
Yazar: AHMET FARUK TOSYALIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diyet = Diet ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kronotip = Chronotype ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Çalışmamızda metabolik sendromlu hastalarda diyet inflamatuar indeks, fiziksel aktivite ve kronotipin yaşam kalitesi üzerine etkisinin araştırılması amaçlandı.  
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları ve Dahiliye polikliniklerinde 01.01.2023- 01.07.2023 tarihleri arasında yapıldı. 18-65 yaş arasında metabolik sendrom tanı kriterlerine uyan 250 gönüllü hasta dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Sabahçıl Akşamcıl Anketi (Morningness-Eveningness Questionnaire- MEQ), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (International Physical Activity Questionnaire-IPAQ), Kısa form-36 (SF-36) Yaşam Kalitesi Ölçeği, Besin Tüketim Sıklığı (Food Frequency Questionnarie-FFQ) anketi yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Bel çevresi, Dünya Sağlık Örgütü'nün antropometrik ölçümler için önerdiği şekilde ölçüldü. Kan basıncı ölçümleri yapıldı ve değerler kaydedildi. İstatistiksel değerlendirmede IBM-SPSS 25.0 programı kullanıldı ve anlamlılık sınırı p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza 29-65 yaş aralığında, yaş ortalaması 51,01±8,12 olan metabolik sendrom tanı kriterlerine uyan 163 kadın (%65,2) , 87 erkek (%34,8) hasta dahil edildi. Katılımcıların diyet inflamatuar indeks ortalama skoru 2,82, MEQ puan ortanca değeri 60 (min=17-maks=82) ve IPAQ puan medyan değeri 198 (min=742,5- maks=3972) idi. Katılımcılarımızın SF-36-GSA alt boyut puan ortalamaları kadınlarda 49,78±17,28 ve erkeklerde 54,42±20,84 olup Türk toplumu için belirlenen norm değerlerinin altındaydı.
GSA alt boyut puan ortalamaları Dİİ 1.çeyrekliğindeki katılımcılarda 60,87±19,82 iken 4. çeyreklikte 40,48±15,67'ydi (p<0,001). GSA alt boyut puan ortalaması fiziksel aktivite açısından inaktif kategoride (n=155) olan katılımcılarda 46,06±18,00, minimal aktif kategoride (n=87) olan katılımcılarda ise 60,34 ± 14,89 idi (p<0,001). GSA alt boyut puanı sabahçıl kronotipe sahip bireylerde (n=121) 70,72±18,62 iken, akşamcıl kronotipteki bireylerde (n=81) 41,72±17,64 bulundu (p<0,001). Diyet inflamatuar indeks 1. çeyreklikten (antiinflamatuar diyet) 4. çeyrekliğe (proinflamatuar diyet) doğru gidildikçe SF-36 yaşam kalitesi ölçeği tüm alt boyut, MEQ ve IPAQ puanları azalmaktaydı. Kronotip ile SF-36-fiziksel fonksiyon (SF-36-FF) ve SF-36-enerji/canlılık/vitalite (SF-36-EC) alt boyut puanları arasında negatif yönlü orta derecede bir ilişki bulunurken, diğer alt boyutlarla negatif yönlü zayıf bir ilişki görüldü. Minimal aktif katılımcıların inaktif katılımcılardan, SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin tüm alt bileşenlerinden daha yüksek puan aldığı görüldü.
Sonuç: Çalışmamızda incelenen metabolik sendromlu bireyler arasında, antiinflamatuar özellikler gösteren bir diyet düzeni benimseyenlerde, daha fazla fiziksel aktivite yapanlarda ve sabahçıl kronotipte olanlarda sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi göstergelerinin daha üst düzeyde olduğu tespit edilmiştir.
Kadın katılımcılarda diyet daha inflamatuar karakterde saptanmış olup Dİİ skor ortalamaları erkeklerden yüksek bulunmuştur. Sabahçıl kronotipteki katılımcılar ara ve akşamcıl kronotipteki katılımcılara göre fiziksel olarak daha aktif saptanmıştır. Fiziksel olarak minimal aktif katılımcılarda diyet daha antiinflamatuar karakterde saptanmış olup Dİİ skor ortalamaları inaktif katılımcılara göre daha yüksekti. Ayrıca fiziksel olarak minimal aktif katılımcılar daha çok sabahçıl kronotipte olma eğilimindeydiler.

Anahtar kelimeler: Diyet, fiziksel aktivite, kronotip, metabolik sendrom.

Abstract:
Aim: Our study aimed to investigate the effects of diet inflammatory index, physical activity and chronotype on quality of life in patients with metabolic syndrome
Materials and Methods: Our study was conducted at Ankara Training and Research Hospital Endocrinology and Metabolic Diseases and Internal Medicine polyclinics between 01.01.2023 and 01.07.2023 250 volunteer patients between the ages of 18-65 who met the metabolic syndrome diagnostic criteria were included. The sociodemographic data form, Morningness-Eveningness Questionnaire-MEQ, International Physical Activity Questionnaire-IPAQ, Short form-36 (SF-36) Quality of Life Scale, Food Frequency Questionnarie-FFQ questionnaire were applied to the participants via face-to-face interview technique. Waist circumference was measured as recommended by the World Health Organization for anthropometric measurements. Blood pressure measurements were taken and the values were recorded. IBM-SPSS 25.0 program was used for statistical evaluation and the significance limit was accepted as p<0.05.
Results: Our study included 163 female (%65.2) and 87 male (%34.8) patients aged between 29-65 years, with a mean age of 51.01±8.12 years, who met the diagnostic criteria for metabolic syndrome. Participants' dietary inflammatory index mean score was 2.82, MEQ score median value was 60 (min=17-max=82), and IPAQ score median value was 198 (min=742,5-maks=3972). The mean SF-36-GHP subscale scores of our participants were 49.78±17.28 for women and 54.42±20.84 for men, and were below the norm values determined for Turkish society.
The average GHP subscale scores for participants in the first quartile of the dietary inflammatory index were 60.87±19.82, while in the fourth quartile, they were 40.48±15.67 (p<0.001). For participants categorized as inactive (n=155), the average GSA subscale score was 46.06 ± 18.00, and for those minimally active (n=87), it was 60.34±14.89 (p<0.001). While the GHP subscale score was 70.72±18.62 in individuals with a morning chronotype (n=121), it was 41.72±17.64 in individuals with an evening chronotype (n=81) (p<0.001). As the dietary inflammatory index moves from the 1st quarter (anti-inflammatory diet) to the 4th quarter (pro-inflammatory diet), all subscales of the SF-36 quality of life scale, MEQ and IPAQ scores decrease. A moderate negative correlation was found between chronotype and SF-36-physical function (SF-36-FF) and SF-36-vitality (SF-36-VT) subscale scores, while a weak negative correlation was found with other subscales. Minimally active participants scored higher than inactive participants on all subcomponents of the SF-36 quality of life scale.
Conclusion: Among the individuals with metabolic syndrome examined in our study, it was found that health-related quality of life indicators were higher in those who adopted a diet with anti-inflammatory properties, those who engaged in more physical activity and those who had a morning chronotype.
The diet was found to be more inflammatory in female participants, and the DII score averages were higher than those in men. Participants in the morning chronotype were found to be more physically active than participants in the intermediate and evening chronotypes. In minimally physically active participants, the diet was found to be more anti-inflammatory and the DII score averages were higher than in inactive participants. Additionally, minimally physically active participants tended to be more of a morning chronotype.

Keywords: Diet, physical activity, chronotype, metabolic syndrome.