Topluma yönelik eleştiri yöntemleri açısından Aziz Nesin romancılığı
Aziz Nesin novel writing in terms of criticism methods devoted to society
Yazar: MUSA DEMİR
Danışman: PROF. DR. ŞERİF AKTAŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Nesin, Aziz = Nesin, Aziz ; Roman = Novel ; Sosyal eleştiri = Social criticism ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
?Topluma Yönelik Eleştiri Yöntemleri Açısından Aziz Nesin Romancılığı? adını taşıyan bu çalışmada yazarın, romanları aracılığıyla çok geniş ölçekli bir toplumsal eleştiri yaptığı/yapmak istediği tespit edilmiştir. Ele alınan on bir romanında yazarın, gerek işlediği konular bakımından ve gerekse de konuları ele alış bakımından, ta en başından hesaplı ve eleştirel bir tutum içerisinde olduğu gözlenmiş; böylelikle de yazarın, romanları dolayısıyla yapmak istediği bu toplumsal eleştiri/ durum tespiti/?toplumsal topografyayı çıkarma? arzusu, incelemenin yönünü ve metodunu da tayin etmiştir. Bir başka ifadeyle, roman tekniği açısından, sanatsal kaygılar yerine toplumsal gerçekleri ön plana alan yazarın romanları incelenirken, yapı, dil ve anlatım özellikleri bir kenara bırakılarak, dikkat, tematik açıdan romanların içeriklerine yöneltilmiştir.Çalışmanın ?Giriş? kısmında sınırları belirlenen eleştiri yöntemlerinin, hangi açılardan topluma yönelik sistemler olduğu açıklanmıştır. Bu amaçla tespit edilen beş eleştiri kuramının da çeşitli bakımlardan, edebiyat eseri üzerinden toplumsal gerçeklere yöneltilmiş dikkatler olduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusu yöntemlerden tarihî ve sosyolojik eleştiri yönteminin, edebî eserlerin, içinde oluştukları dönem ve sosyal koşullardan hareketle incelenmesi gerektiği düşüncesinde oldukları; Marksist eleştirinin, toplumdaki ekonomik yapı ve sınıf çatışmalarını esas aldığı; toplumcu gerçekçiliğin de Marksist eleştirinin temel aldığı ekonomik ve sınıfsal esas üzerinden, toplumun geleceğe dönük olarak değiştirilmesi, dönüştürülmesi amacıyla devrimci bir bakış açısı geliştirdiği ve son olarak feminist eleştiri anlayışının ise toplumun ana yapıcı unsurlarından kadın'ın toplumdaki yerinin, edebiyat eseri üzerinden irdelenmesi ve tartışılması sonucunda, kadının hak ve özgürlüklerinin eşitlikçi bir temele oturtulmasına hizmet etmesi gerektiği gibi noktalar üzerinde temellendikleri görülmüştür.İnceleme kısmında, ?Giriş?te hareket noktaları ve sınırları belirlenen eleştiri yöntemleri ve romanların içeriklerinden hareketle belirlenen başlıklar altında, romanlar dolayımında yapılmak istenen toplumsal eleştiri, romanlardaki örnekleriyle gösterilmeye çalışılmıştır. İnceleme başlıkları belirlenirken, tematik açıdan konuların, romanlardaki ortaklıkları göz önüne alınmıştır. Böylece, mümkün mertebe, romanların müstakil ana temaları üzerinde yoğunlaşmak yerine; romanlar yoluyla temas edilen genel/ortak toplumsal yanlara dikkat çekilmeye gayret edilmiştir. Nitekim, inceleme sonucunda, seçilen bu başlıkların, belirlenen eleştiri yöntemleriyle ve genel olarak yazarın sanatçı duyarlılığıyla da örtüşen bir bağlam (toplumsallık) içerisinde bulundukları anlaşılmıştır.Sonuç kısmında ise, incelemede tespit edilen genel tematik toplumsal olgular, belirlenen eleştiri yöntemleri dikkatinden genel bir değerlendirmeye alınmış ve söz konusu bağlam içinde yazarın romancılığı ?toplumsal açıdan gerçekçi bir edebî proje? olarak nitelendirilmiştir.

Abstract:
It is determined an enormous scale on social criticism by writer by means of whom novels in this studying as named `?Aziz Nesin Novel Writing in terms of criticism methods devoted to society?? . It has observed whose a conditioned and critical attitude since all along both penetrated and managed issues that dealed in writer?s eleven novels. Thus, writer determines research?s direction and method with social criticism/ due diligence or his aim extract social topography. In other words, the characteristics of writer?s novels as structure, language and narration are put awayed and intention is orientated novel?s contents in terms of thematic while it is studied writer who put forwards social realities instead of artistic concerns in the way of novel technique.In study?s entrance, it is explained perspectives about society of criticism methods determined limitation. It is reasoned they are differentially five criticism theory which determined for this purpose whose are attentions about society realities by literature creation. It is seen those which history and social criticism move from period and social conditions; Marxist criticism bases on the economic and social structure of society; socialist realism develops a revolutionist perspective in terms of economic and class basis of society to be directed to the future and finally feminist criticism basis on points as position of women in society, her rights and freedoms.In the analysis section and introduction it is shown in the examples of novel action points and critisim methods that certain limits and novels set in motion fort the content of the nine sections under, wanted to do with the novel of social criticism. Determining reviev topicks, thematic issues in the novel is taken into consideration in terms of common. Thus, as possible, concentrate on the main themes of the novel rather than detached through contact with the novel as the general/common public have been trying to draw attention to do. In this way, determined that review of selected topics and methods in general, the authors also covered by the sensitivity of the artist it is understood within a context (sociality) as a result of investigation.In the conclusion part, it is determined the overall thematic sections identified in the review of cases by critical attention to a general evaluation methods and described question in the context of the author?s novel as `socially realistic literary project?.