İş birliğine dayalı problem çözme becerisi programının geliştirilmesi ve uygulanması
Development and implementation of curriculum for problem solving skill based on cooperation
Yazar: GÜLDEN SARIKOÇ BİLİR
Danışman: PROF. DR. BERNA ASLAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı dokuzuncu sınıf öğrencilerinin iş birliğine dayalı problem
çözme becerilerine yönelik ihtiyacı belirlemek, bu ihtiyaca yönelik öğretim programını
hazırlamak, uygulamak ve öğrencilere katkısını belirmektir. İş birliğine dayalı problem
çözme becerisi karmaşık problemleri sözlü ve yazlı iletişim kurarak iş birliği içinde
çözmeyi ifade eder. Bu becerinin gelişimi için öğrencilerin etkileşim içinde olmaları,
anlaşmazlıkları yönetmeleri, birlikte çalışmaları ve görüş birliğine varmalarını
sağlayacak eğitim ortamlarının oluşturulması gereklidir. AR-GE (Araştırma-
Geliştirme) çalışması olarak kurgulanan araştırmada, öğrencilerin ihtiyacını belirlemek
için farklı okullarda dokuzuncu sınıfa devam eden on öğrenci ile odak grup görüşmeleri
yapılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde maksimum çeşitlilik örnekleme
yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında belirlenen eğitim ihtiyacı
doğrultusunda program tasarısı hazırlanmıştır. Program geliştirmede tümevarımsal bir
yaklaşım yapısına sahip Taba modeli kullanılmıştır. Uzman değerlendirmesi yapılarak
öğretim programının uygunluğu ve birbiri ile tutarlılığı incelenmiştir. Son aşamada ise
öğretim programı ikinci çalışma grubuna uygulanmıştır. İkinci çalışma grubunun
belirlenmesinde kolay durum örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Öğretim
programının uygulanması ile iş birliğine dayalı problem çözme becerisin programının
öğrencilere katkısı araştırılmıştır. İhtiyaç analizi sonucunda öğrencilerin iletişim ve
etkileşim içinde olma, grup çalışmaları yapma, çalışmalar sırasında düzeni koruma,
görev dağılımı yapma ve çalışmayı değerlendirmeye ihtiyaçları olduğu tespit edilmiştir.
İhtiyaç analizi sonuçlarına göre hazırlanan öğretim programı uzman değerlendirmesine
sunulmuştur. Uzman değerlendirmesi sonucunda öğretim programının boyutlarının uygun ve tutarlı olduğu anlaşılmıştır. Araştırma kapsamında geliştirilen "İş Birliğine
Dayalı Problem Çözme Öğretim Programı" dokuzuncu sınıfa devam eden 39 öğrenciye
uygulanmıştır. Öğrenciler görev paylaşımına uygun şekilde çalıştıklarını, fikirlerini
arkadaşları ile paylaştıklarını, problemi analiz edip çözüm ürettiklerini, ortak karara
uygun çalıştıklarını, arkadaşlarının çalışmaya katkısını izlediklerini belirtmişlerdir.
Öğrencilerin çalışmalar sırasında birbirlerine önerilerde bulundukları, anlaşmazlıklar
yaşandığında tartışarak sorunu çözmeye çalıştıkları ve ortak karara uygun çalıştıkları
gözlemlenmiş ve öğretim programı sonunda öğrencilerin iş birliğine dayalı problem
çözme becerilerinin olumlu yönde geliştiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
The aim of the study is to analyze nine graders' needs of problem solving skill
based on cooperation; to develop and implement curriculum for this need; and to
determine its contribution to the students. Problem solving skill based on cooperation
states cooperatively solving complicated problems by oral and written communication.
For development of this skill, it is necessary to create educational environments for
students to interact, manage conflicts, collaborate and come to an agreement. In this
study designed as the R&D (Research & Development) study, focus group interviews
were conducted with 10 nine graders from various schools to analyze their needs. Study
group was determined by maximum variation sampling method. In the second part of
the study, a curriculum was designed based on the defined educational needs. Having an
inductive structure, Taba's model of curriculum development was adopted for the
development of the curriculum. Congruity and consistency of the curriculum was
analyzed by expert evaluation. In the last part, the curriculum was implemented to the
second study group. Second study group was determined by convenience sampling
method. By implementing, contribution of the curriculum for problem solving skill
based on cooperation to the students was investigated. Needs analysis study showed that
the students need to be in communication and interaction, to conduct group work, to
preserve organization while studying, to share the tasks and to evaluate the study. The
curriculum developed based on the results of the needs analysis was submitted to expert
evaluation. It was understood that the components of the curriculum were congruent and
consistent based on the results of the expert evaluation. Curriculum for problem solving
skill based on cooperation that is developed in this study was implemented to 39 nine graders. Students stated that they worked properly to task sharing, shared their ideas
with their friends, analyzed the problem and generated solution, studied in accordance
with consensus and monitored the contribution of their friends to the study. It was
observed that the students made suggestions to each other, struggled to solve problems
by discussing when they had conflicts, studied in accordance with consensus; and
students' problem solving skills based on cooperation were developed positively at the
end of the curriculum.