İran Milli Kütüphanesi'nde kayıtlı 31150 numaralı şiir mecmuası
Poetry magazine no. 31150 registered in Iran national library
Yazar: HİLAL TOPRAK
Danışman: PROF. DR. EKREM BEKTAŞ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Herhangi bir düzen aranmaksızın çeşitli şiirlerin bir araya getirildiği eserlere şiir mecmuası diyoruz. Bu şiir mecmuaları derleyicinin edebi zevkine göre oluşturulur. Klasik Türk Edebiyatında çok yaygın ve önemli bir tür haline gelmiş olan mecmualar dönemlerin kültürel yapısına, sanat anlayışına ışık tutan eserlerdir. Yine aynı şekilde bestelenmek üzere kaleme alınan ve farklı makam ve usullerle yazılan güftelerin de bir araya getirildiği eserlere güfte mecmuası diyoruz. Bu yüzden söz konusu mecmualar edebiyat tarihine ve Türk Musikisine katkılarından dolayı büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada İran İslam Cumhuriyeti Milli Kütüphanesi'nde 31150 numara ile kayıtlı ve içerisinde ilahilerin, şarkıların, gazellerin, farklı makamlarda yazılan güftelerin, başka nazım şekilleriyle yazılmış manzumelerin yer aldığı şiir mecmuasının günümüz Türkçesi'ne aktarımı yapılmış ve Türkçe güfteler ve şiirler incelenerek divanlardaki şiirlerle karşılaştırılmıştır. 121 varaktan oluşan bu eserde 1 Arapça, 21 Farsça şiir mevcuttur. 
Çalışma bir giriş ve 2 bölümden müteşekkil 3 ana bölümden oluşmaktadır. Girişte şiir mecmuaları ve güfte mecmuaları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Birinci bölümde söz konusu şiir mecmuasının şekil ve muhteva özellikleri anlatılmış ve çeviriyazı metnin hazırlanmasında izlenen yöntem hakkında bilgiler verilmiştir. Eser içinde yer alan makam adları, manzumeler, şairler, manzume adetleri ve bulundukları varakların numaraları sırasıyla tablolar halinde verilmiştir. İkinci bölümde ise çeviriyazı metin yer almaktadır. Her manzume ayrı başlıkla ve varsa aruz vezni belirtilerek yazılmıştır. Son olarak sonuç kısmı ile çalışma neticesinde ulaşılan güfteler ve şiirler, bu güfte ve manzumelerin divanlardaki haliyle karşılaştırılması, şairler ve güfte sahipleri açıklanmıştır. Ayrıca hem şiir hem güfte mecmuası niteliğindeki bu eseri derleyen şahsiyetin edebi zevki hakkında sonuçlara ulaşılmıştır. Mecmuaya ait bazı görüntüler ek kısmında verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Türk Musikisi, Mecmua, Güfte, Şiir, Şiir Mecmuası, Gazel, Makam.

Abstract:
We call poetry magazines the works in which various poems are brought together without looking for any order. These poetry collections are created according to the literary taste of the compiler. Magazines, which have become a very common and important genre in Classical Turkish Literature, are Works that shed light on the cultural structure of the periods and the understanding of art. Again, we call the works that were written to be composed in the same way and in which the lyrics written in different tunes and methods are brought together. Therefore, these magazines are of great importance duet of their contributions to the history of literature and Turkish Music. In this study, the poetry magazine, which is registered with the number 31150 in the National Library of the Islamic Republic of Iran and contains hymns, songs, ghazals, lyrics written in different tunes, and poems written in other verse forms, was transferred to today's Turkish and Turkish lyrics and poems were examined and compared with the poems in the divans. Thereare 1 Arabic and 21 Persian poems in this work, which consists of 121 leaves.
The study consists of 3 main chapters consisting of an introduction and 2 chapters. In the introduction, brief information is given about poetry journals and lyrics journals. In the first chapter, the form and content features of the mentioned poetry magazine are explained and information is given about them ethod followed in the preparation of the transcription text. The tunenames, verses, poets, verse customs and the numbers of the leaves in the work are given in tables, respectively. In these condpart, there is the translated text. Each verse is written with a separate title and by specifying the aruz prosody, ifany. Finally, with the conclusion part, the lyrics and poems reached as a result of thestudy, the comparison of these lyrics and verses as they are in the divans, the poets and the owners of the lyrics are explained. In addition, conclusions were reached about the literarytaste of the person who compiled this work, which is both a poetry and a lyric magazine. Some images of the journal are given in the appendix.

Keywords: Turkish Music, Magazine, Lyrics, Poetry, Poetry Magazine, Gazel, Tune.