İslam devletlerinde siyasi partilerin kurumsal gelişimi: Pakistan ve İran örnekleri
Institutional development of political parties in islamic states: The cases of Pakistan and Iran
Yazar: MEVLÜT GÖL
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN EREN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Demokrasinin vazgeçilmez unsurları olarak kabul edilen siyasi partilerin, kendilerinden beklenen işlevleri yerine getirebilmeleri bakımından, kurumsal bir yapıya sahip olmaları oldukça önemlidir. Siyasi partilerin kurumsal olarak gelişim gösterebilmeleri için demokratik bir siyasi ortamın varlığı birinci koşuldur. Ayrıca, siyasi partilere, seçimlerde aktif rol oynama, devlet tarafından maddi yardım yapılması, kitlesel iletişim araçlarından yararlandırılma ve bağımsız yargı organları tarafından denetlenme gibi kurumsal güvencelerin sağlanması gereklidir. Kurumsal gelişim için sadece bunlar yeterli olmamakta, siyasi partilerin ayrıca örgütsel bazı yeteneklere de sahip olması gerekmektedir. Dolayısıyla siyasi partilerin değişen koşullara ve zamana göre uyarlanabilir olmaları, karşmaşık ve güçlü bir örgüt yapısı kurmaları, parti politikalarında tutarlı olmaları, diğer kişi ve kurumlardan bağımsız bir şekilde yönetilmeleri ve iç işleyişlerinde demokratik kuralları esas almaları kurumsal gelişimi sağlayan başlıca hususlardır. Çalışmamızda Pakistan ve İran gibi, anayasalarında kendilerini İslam Cumhuriyeti olarak tanımlayan ve egemenliğin kaynağını Allah olarak kabul eden iki devlette, siyasi partilerin kurumsal gelişmi, yukarıda belirtilen faktörler açısından incelenmiştir. Bu devletlerdeki siyasi sistemin niteliği, yasal altyapının yetersizliği, yerel ve örgütsel özelliklerin yanı sıra uygulamada görülen sapmalar nedeniyle demokratikleşme anlamında olumsuz bir durum söz konusu olduğundan, Pakistan'da siyasi partiler kurumsal olarak zayıf kalmış, İran'da ise siyasi örgütler işlevsel anlamda parti haline gelememişlerdir.

Abstract:
It is very important for political parties, which are considered indispensable elements of democracy, to have an institutional structure in order to fulfill the functions expected from them. The existence of a democratic political environment is the first condition for political parties to develop institutionally. In addition, it is necessary to provide institutional guarantees to political parties, such as playing an primary role in elections, financial aid from the state, benefit from mass communication tools and supervision by independent judicial bodies. However, these alone are not sufficient for institutional development; political parties must also have some organizational abilities. Therefore, the S.s that ensure institutional development are that political parties are adaptable to changing conditions and time, establish a complex and strong organizational structure, are consistent in their party policies, are managed independently of other people and institutions, and are based on democratic rules in their internal functioning. In our study, the institutional development of political parties in Pakistan and Iran, two states that define themselves as the Islamic Republic in their constitutions and accept God as the source of sovereignty, was examined in terms of the above-mentioned factors. Since there is a negative situation in terms of democratization due to the nature of the political system in these states, the inadequacy of the legal infrastructure, local and organizational characteristics  and deviations in practice, political parties in Pakistan have remained institutionally weak, and in Iran, political organizations could not become parties in a functionally.