Öğrencilerin akademik başarısını etkileyen faktörler arası ilişkilerin DEMATEL yöntemi ile analizi
The analysis of the relations between factors affecting the academic achievement of students by using DEMATEL method
Yazar: EDA GELİNCİK GÜLBAY
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÖZDEMİR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; DEMATEL = DEMATEL ; Delphi = Delphi ; Delphi tekniği = Delphi technique ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu çalışmada, öğrencilerin akademik başarılarına etki eden faktörler arasındaki nedensel ilişkilerin belirlenmesi, hangi faktörün diğerlerine göre öncelikli ve önemli olduğunun ve hangi faktörün etkileyen/etkilenen faktör olduğunun ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.  Araştırmada akademik başarı konusu alanında uzman katılımcıların görüşlerinin daha detaylı incelenebilmesi amacıyla karma araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmada, önce nitel yöntemin uygulanmasıyla elde edilen verilerin, araştırmanın nicel boyutunda kullanıldığı karma yöntem araştırma desenlerinden olan keşfedici sıralı desen kullanılmıştır.
Çalışmanın nitel aşamasında alanında uzman katılımcılara 6 açık uçlu sorunun yer aldığı anket yöneltilmiş olup elde edilen veriler Delphi tekniği ile analiz edilmiştir.  Nitel aşamanın çalışma grubunu, daha önceden akademik başarı alanında araştırma yapmış; makalesinde, projesinde veya tez çalışmasında bu konuya yer vermiş ve 3 tur sürdürülmüş turlara eksiksiz katılmayı onaylayan 12 uzman oluşturmaktadır. 
Çalışmanın nicel aşamasında ise uzman katılımcılar, nitel aşamada uygulanmış olan Delphi tekniğinden elde edilen veriler sonucu hazırlanmış olan ve Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden DEMATEL'e ait ilişki değerlendirme matrisini doldurmaları istenmiş sonrasında DEMATEL yöntemi ile analizi gerçekleştirilmiştir. Nicel aşamanın çalışma grubunu tamamı akademik başarı konusunda uzman 13 akademisyen oluşturmuştur.
Araştırma sonucunda 6 ayrı tema altında merkezî rolü en yüksek faktörler; öğrenci ile ilgili "öğrenmenin güdülenme düzeyi" faktörü, aile ile ilgili "aile huzuru" faktörü, öğretmen ve yöneticiler ile ilgili "öğretmenin ders işlerken kullandığı strateji/yöntem ve teknikler" faktörü, okul ortamı ve imkânları ile ilgili " eğitim-öğretim kadrosunun niteliği" faktörü, eğitim sistemi ile ilgili "öğretme etkinliklerine ayrılan zaman" ve sosyoekonomik faktörler teması altında "öğrencinin okul dışı etkinliklere katılması" faktörü akademik başarıyı etkileyen en önemli faktörler olmuştur. Bunun yanı sıra, akademik başarıyı etkileyen faktörler arasında "eğitim sisteminin siyasi müdahalelerden etkilenmemesi" faktörü en çok etkileyen; "öğrencinin öğrenme ve çalışma stili" faktörü ise en çok etkilenen faktör olmuştur. 
Anahtar kelimeler: Akademik başarı, Deplhi, DEMATEL Yöntemi, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the causal relationships among the factors affecting the academic achievement of the students, to reveal which factor is prioritized and important compared to the others, and which factor is the influencing/influenced factor. In the research, mixed research model was preferred in order to analyze the opinions of the experts in the field of academic achievement in more detail. In the research, exploratory sequential design, which is one of the mixed method research designs, in which the data obtained by applying the qualitative method is used in the quantitative dimension of the research, was used.
In the qualitative stage of the study, a questionnaire including 6 open-ended questions was directed to the experts in the field, and the data obtained were analyzed with the Delphi technique. The study group of the qualitative stage had previously conducted research in the field of academic achievement; It consists of 12 experts who have included this subject in their article, project or thesis and approved to participate in the tours, which were continued in 3 rounds.
In the quantitative phase of the study, expert participants were asked to fill in the relation evaluation matrix of DEMATEL, one of the Multi-Criteria Decision Making Methods, which was prepared as a result of the data obtained from the Delphi technique applied in the qualitative phase, and then the analysis was carried out with the DEMATEL method. The study group of the quantitative stage consisted of 13 academicians, all of whom were experts in academic achievement.
As a result of the research, the most important factors with the highest central role under 6 different themes; "Learning motivation level" factor related to students, "family peace" factor related to family, "teacher's strategy/methods and techniques" factor related to teachers and administrators, "quality of teaching staff" related to school environment and opportunities. factor, "time devoted to teaching activities" related to the education system, and "student's participation in out-of-school activities" factor under the theme of socioeconomic factors were the most important factors affecting academic achievement. In addition, among the factors affecting academic achievement, the factor that most affects the "education system not being affected by political interventions"; the factor of "learning and working style of the student" was the most affected factor.
Key words: Academic achievements, Deplhi, DEMATEL method, the Multi-Criteria Decision Making Methods