Prunus microcarpa ve bazı sert çekirdekli meyve anaçlarının tuzluluğa tolerans yönünden karşılaştırılması
Comparison of Prunus microcarpa and some stone fruit rootstocks with respect to salinity tolerance
Yazar: NEVZAT SEVGİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET NURİ NAS
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Güneydoğu Anadolu'dan seçilmiş ve anaçlık potansiyelleri yönüyle önemli görülen Prunus microcarpa'nın üç genotipinin (G1, G2, G3) tuzluluğa tolerans durumları, standart bazı anaçlarla (MaxMa 14, GiselA 5, Pixy, SL-64 ve Garnem) karşılaştırmalı olarak, ex vitro ve in vitro şartlarda araştırılmıştır. Çalışma kapsamında anaçların tuz stresine toleranslarını belirlemek için in vitroda explantler kontrol (0), 50, 100 veya 150 mM NaCl içeren Nas ve Read (2004) besi ortamına (NRM) aktarılmıştır. Ex vitro şartlarda torf, perlit ve kum (2/1/1) karışımı ile dolu olan tüplere aktarılmış genotipler kontrol (0), 50, 100 veya 150 mM NaCl içeren solüsyonla sulanmıştır. Her iki denemede dört haftanın sonunda genotiplerin sürgün gelişimi, Klorofil a, Klorofil b, Prolin, Lipid peroksidasyonu (MDA), Hidrojen peroksit (H2O2), Zarar görmüş dokuların oranı, Yaprak doku elektrik iletkenliği, yaprak oransal su kapsamı içeriği ve antioksidant enzim (SOD, POX, CAT, APOX ve GR) aktivitelerindeki değişmeler değerlendirilmiştir.
Çalışma sonucunda tuzluluk stresinin hem in vitro hem ex vitro koşullarda bütün genotiplerin büyüme ve gelişmesini (sürgün sayısı, sürgün uzunluğu) engellediği ve genotiplerin strese tepkilerinin farklı olduğu belirlenmiştir. Tuzluluk stresinin özellikle 100 ve 150 mM NaCl konsantrasyonunun bütün genotiplerde Prolin, MDA,  SOD, CAT, POX, APOX, GR miktarlarını artırdığı görülmüştür. Prunus microcarpa'nın özellikle G2 genotipinin diğer türlerin genotiplerine göre tuza dayanım bakımından öne çıktığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak çalışma kapsamında kullanılan ve ülkemiz orijinli olan Prunus microcarpa genotiplerinin uygun toprakların yanı sıra, kısmen tuzlu topraklarda veya sulama suyunun nispeten tuzlu olduğu yerlerde en az diğer standart anaçlar kadar rahat bir şekilde kullanılabilir olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, in vitro and ex vitro salinity tolerance of three Prunus microcarpa genotypes (G1, G2 and G3) selected from South East Anatolia was investigated in comparison with that of some standard rootstocks (MaxMa 14, GiselA 5, Pixy, SL-64, and Garnem). To determine salinity tolerance of rootstocks, explants were cultured in vitro on Nas and Read (2004) Medium (NRM) containing 0, 50, 100 or 150 mM NaCl. Also, in the greenhouse (ex vitro) plants were transplanted to pots containing a mixture of peat, perlite and sand (2/1/1) and were watered with 0, 50, 100 or 150 mM NaCl solution. Four weeks after the application of salinity treatments shoot growth, chlorophyll a, chlorophyll b, Proline, Lipid Peroxidation (MDA), Hydrogen Peroxide (H2O2), leaf tissue damage, leaf tissue electrical conductivity, leaf relative water content and activity of antioxidative enzymes (SOD, POX, CAT, APOX and GR) were analyzed.
Salinity stress inhibited the growth and development of all genotypes both in vitro and ex vitro and depending on genotypes the response to salinity stress varied. Under salinity stress particularly at 100 and 150 mM NaCl level Proline, MDA, SOD, CAT, POX, APOX and GR increased in all genotypes. Prunus microcarpa, especially G2 genotypes, seemed to be more tolerant to salinity stress compared to the genotypes of the other species tested. 
Prunus microcarpa genotypes of Turkey origin tested in this study could be used as potential rootstocks in soils suitable for fruit culture, in lightly saline soils and when irrigation water is brackish, at least as safe as the other standard rootstocks tested.