Eturizm temelli dijital platform ve uygulamaların kullanımının değerlendirilmesi: Kırgızistan örneği
Туризм индустриясында колдонулган санарип платформаларды жана тиркемелерди талдоо: Кыргызстандын мисалында
Yazar: SALİMA SEİTAKHUNOVA
Danışman: DOÇ. DR. GÜNTEKİN ŞİMŞEK
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dijital platformlar = Digital platforms ; Elektronik pazarlama = Electronic marketing ; Elektronik ticaret = Electronic commerce ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Pazarlama = Marketing ; Pazarlama yöntemleri = Marketing methods ; SWOT analizi = SWOT analysis ; Turizm = Tourism

Özet:
Bu çalışmada turizm endüstrisinde dijital platform ve uygulamaların kullanım düzeyi ve potansiyeli incelenmiştir. Dünyanın birçok turizm işletmesinde çeşitli amaçlarla dijital platformlar ve uygulamalardan tüketici taleplerine uygun şekilde faydalanmaktadır. İşletilen ve her gün geliştirilen bu Dijital uygulamalar birçok kişi ve kuruma çeşitli faydalar sağlamaktadır. Dünya deneyimine bakıldığında, turizmin dijitalleşmesinin ülkenin sosyo-ekonomik kalkınması üzerinde kapsamlı ve olumlu bir etkiye olanaklar verdiğini göstermektedir.
Yakın zamanda yapılan araştırmanın sonuçlarına dayanarak, dijital araçların benimsenmesi arttıkça, geleneksel turizm destinasyonların yabancı gezginlerin az bilgi ve ilgi eksikliğinin üstesinden gelebileceğini, seyahat maliyetlerini azaltabileceğini ve böylece daha fazla ziyaretçi çekebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, turizm hizmetlerine daha fazla talep yaratarak dijital araçların benimsenmesi, istihdam yaratılmasına yardımcı olmaktadır.
Büyük bir turizm potansiyeline sahip Kırgızistan için dijital teknolojilerin kullanımı, turizmin çağdaş yönünde geliştirilmesi ve dünya piyasasında rekabet gücünün artması için etkili bir araçtır. Araştırma, hem dijital dönüşüm çağında sunulan ve geliştikçe hızla yenileyen dijital araçların değerlendirilmesi, hem de Kırgızistan'daki turizm işletmelerin gelecekte etkili şekilde kullanımını belirleme amacı taşımaktadır.
Kırgızistan'daki Turizm Endüstrisinde Dijital Platformlar ve Uygulamalar kullanımının mevcut durumu, potansiyeli ve gelecek için olasılıkları belirleyerek geleceğe yönelik çıkarımlar bulunmasını hedefleyen bu çalışmada turizmdeki esas dijital araçları olan 25 tane websiteleri SWOT analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırmada kırgızistan'da dijital turizmi gelişimi doğrultusunda, çevrimiçi seyahat acentaları ve aggregator siteleri kullanımı konusundaki üstünlükleri ve zayıflıkları, geleceğe yönelik fırsatları ve tehditleri ortaya konulmuştur.
Günümüzde web siteleri hem turizm hem de diğer ticari faaliyet alanlarında ana dijital pazarlama aracıdır. Tüm online seyahat acenteleri, artan rekabet ve her yerde bulunan dijitalleşme karşısında önemli bir pazarlama silahı oldukları için faaliyetlerini web siteleri üzerinden yürütmektedir. İşletmeden genellikle uzakta bulunan hedef kitlesinin işletmeye dair bilgilere ulaşmasının en önemli araçlarından birisi olan web sitelerinde ziyaretçiyi yormayacak aynı zamanda satışın gerçekleşme ihtimalini arttıracak bazı özellikler aranmaktadır.
Giriş bölümünde turizm endüstrisi ve dijital turizm ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde turizm endüstrisi ve teknoloji ile ilgili genel kavramlar, dünyadaki ve Kırgızistan'daki turizm endüstrisinde dijitalleşme üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde dijital platform ve uygulamaların turizm endüstrisinde kullanımı, adaptasyonu, zorlukları, sorunları ile ilgili literatür taranmıştır. Daha sonra dünyada ve Kırgızistan'da başarılı uygulanmakta olan dijital platformlar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırma yönteminden bahsedilip araştırma bulgularının yorum ve SWOT-analizi ile değerlendirme yapılmıştır. Son olarak ise tüm bunların derlenip, toplandığı, değerlendirme ve önerilerin yer aldığı sonuç ve öneriler bölümü ile tez çalışması sonlandırılmıştır.
Değerlendirme sonuçlarına göre, yerel turizm işletmelerinin mal ve hizmetlerini tanıtmak için toplayıcı siteleri oldukça aktif olarak kullandıkları görülmektedir. Ancak analiz, Kırgızistan'da faaliyet gösteren ve hizmetlerini uluslararası sitelere yerleştiren toplam otel sayısının sadece 500'e kadar ulaştığını göstermiştir. Örneğin, Kırgızistan'da toplam kayıtlı otel sayısı 1361 ise (ulusal istatistik komitesinden alınan verilere göre), Booking.com sayfasında "Kırgızistan'daki oteller" talebinde 444 sonuç görünmektedir. Diğer sitelerde yaklaşık olarak aynı sayıda veya daha az sayıda sonuç çıkmaktadır.
Konuyu inceleme sürecinde çoğu sitelerde Kırgızistanı bir turistik destinasyon olarak tanıtan veya ülkenin en güzel turistik yerlerinin açıklayan metin ve fotoğraflar eksikliği farkedilmiştir. Bu eksiklik bizim Turoperatör Birliği veya Turizm Bakancılık tarafından site sahiplerine başvurma seklinde tamamlanabilmektedir. Ana turistik faaliyet ülkenin bölgelerinde gerçekleştirilmesine rağmen, siteler çoğunlukla başkentte ve başkentin yakınında bulunan otelleri listelemektedir. Bunun bir çözümü, ülkedeki uzak bölgeleri konaklama tesisleri çoğaltma veya yerli insanları turizm süreçlerine dâhil etme, aynı zamanda bu bölgelere internet ve teknoloji geliştirme gereklidir.
Ülkenün genel olarak dijital dönüşümün hazlandırılması turizm endistisi için büyük avantaj sağlayacaktır ve dijital pazarlama ile ilgili yaşanan sorunlulukların önemli bir kısmını çözebilecektir. Ülkenin turizm alanında dijitalleşmesi ve uluslararası Çevrimiçi Seyahat Acentalarla iş yapmak ülkedeki elektronik ödeme sistemlerini de iyileştirme konusunda eylemleri gerektirecektir. Sonuç olarak, ülkenin diğer ticari alanları ve iş yapıları üzerinde de olumlu bir etkisi olacaktır.
Kırgızistan'da internetin ucuzluğu ve dijital pazarlamayı etkili bir şekilde kullanma imkânı verilirken, ülkede website tasarım ve yönetme konusunda uzmanların eksikliği farkedilmektedir. Örneğin, yerli bir turizm acentası yıllardır çalıştığı ve Çevrimiçi bir Seyahat Acentası olarak faaliyet gösterdiği halde, websitesinin tasarımı oldukça eskirmiştir. Yabancı websiteleri içerisinde tasarım ve gezinme, kullanışlı interaktif haritalar, kullanıcı dostu arayüz ve kullanım kolaylığı yerli firmalara örnek olabilir. Hemen hemen tüm sitelerde araç kiralama hizmeti ve Bişkek ve Kırgızistan için transfer hizmeti bulunmamakta, bu da turizmin gelişimi için ciddi bir dezavantajdır. Araç kiralama ve gelen misafirlere transfer düzenleme konusunda devletin veya Turizm Departmanının bir çözüm ihtiyaç duymaktadır Mobil rezervasyon pazarı ve teknoloji şirketlerinin sürekli yenilikleri, çevrimiçi seyahat acente liderlerinin devam eden işlerinde daha önemli bir rol oynamaya başlamaktadır. Tedarikçilerle yeni ortaklıklar ve müttefikler oluşturma ihtiyacı, Kırgızistan'ın çevrimiçi seyahat acenteleri pazarındaki istikrarını sürdürmesi için her zamankinden daha önemli hale gelmektedir. Uluslararası düzeydeki çevrimiçi seyahat acentelerinin, işletmenin marka bilinirliğini artırmak ve oldukça düşük bir maliyetle yeni bir pazara girmek için mükemmel bir fırsat sağladığını dikkate almaya değerdir. Dijital pazarlamanın esas avantajı ucuz olmasıdır, bu nedenle yerel seyahat şirketleri dijital teknolojiler aracılığıyla tanıtımın geleneksel yöntemlerden çok daha etkili olabileceğini hesaba katmalıdır. Tur operatörleri için, çevrimiçi seyahat acenteleriyle işbirliği, bu siteler hizmet sağlayıcının iletişim bilgilerini sağladığı için çok sayıda müşteriyle bağlantı sağlayabilirdir.
Diğer çalışmalarda çevrimiçi seyahat acentalar arasında liderlik gösteren işletmelere daha ayrıntılı ve turizm pazarını genişletmeye odaklı incelemeler yapılması mümkündür. Kırgızistan'daki turizmin ilerlenmesi için dijital pazarlama aracı olan websitelerin kullanma avantajları, dezavantajları, fırsatları ve tehditleri araştırıldığı ve teknoloji geliştirmenin önemliliği görüldüğü halde, bundan sonraki çalışmalarda çevrimiçi seyahat acentalrına hizmet ve ürün sunmakta olan Kırgızistan'daki turizm işletmeler üzerinde incelemer yapılabiliridir.
Anahtar Kelimeler: eTurizm, Dijital Pazarlama Platformları, SWOT analizi

Abstract:
Бул изилдөөдө туризм тармагындагы санариптик платформалардын жана тиркемелердин колдонуу деңгээли жана потенциалы каралат. Дүйнөдөгү көптөгөн туристтик ишканалар түрдүү максаттарда керектөөчүлөрдүн суроо-талабына ылайык санариптик платформа жана тиркемелерди пайдаланышат. Күн сайын өнүктүрүлүп жаткан мындай санариптик тиркемелер көптөгөн адамдарга жана мекемелерге ар кандай артыкчылыктарды берет. Дүйнөлүк тажрыйбаны алып карасак, туризмди санариптештирүү өлкөнүн социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө ар тараптуу жана оң таасирин тийгизип жатканын көрүүгө болот.
Акыркы изилдөөлөрдүн жыйынтыгы, санариптик куралдарды колдонуу саны көбөйгөн сайын салттуу туристтик дестинациялар чет элдик саякатчылардын аз маалыматтуулугун жеңип, саякатка кеткен чыгымдарды азайтуу менен дагы көптөгөн туристтерди тарта алаарын көрсөтүп турат. Ошого байланыштуу туристтик кызматтарга болгон суроо-талапты жаратуу аркылуу санариптик куралдарды колдонуу кошумча жумуш орундарын түзүүгө жардам берет.
Туристтик потенциалы жогору болгон Кыргызстан үчүн санариптик технологияларды колдонуу туризмди заманбап багытта өнүктүрүүнүн жана дүйнөлүк рынокто анын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатуунун эффективдүү куралы болуп саналат. Изилдөөдө санариптик трансформация доорунда сунушталып, өнүккөн сайын тез жаңылануучу санариптик куралдарды баалоо жана Кыргызстандагы туристтик ишканаларды келечекте эффективдүү пайдаланууну аныктоо максатталган.
Кыргызстандагы туризм индустриясында санариптик платформаларды жана тиркемелерди колдонуунун учурдагы абалын, потенциалын жана мүмкүнчүлүктөрүн аныктоо жана келечектеги кесепеттерин табуу максатын көздөгөн бул изилдөөдө электрондук туризмдеги негизги санарип инструменттери болгон 25 веб-сайтка SWOT талдоо техникасы менен бааланды. Изилдөөдө Кыргызстанда санариптик туризмди өнүктүрүүгө ылайык, онлайн туристтик агенттиктерди жана агрегатор сайттарды колдонуунун артыкчылыктары жана алсыз жактары, келечектеги мүмкүнчүлүктөр жана коркунучтар аныкталган.
Киришүү бөлүмүндө туризм индустриясы жана санариптик туризм жөнүндө жалпы маалымат берилет. Биринчи бөлүмдө туризм индустриясы жана технологиясына байланышкан жалпы түшүнүктөр, дүйнөдөгү жана Кыргызстандын туризм тармагындагы санариптештирүү баса белгиленет. Экинчи бөлүмдө туризм тармагындагы санариптик платформа жана тиркемелерди колдонуу, адаптацияланышы, кыйынчылыктар жана көйгөйлөр боюнча адабияттар каралат. Андан соң дүйнөдө жана Кыргызстанда ийгиликтүү колдонулуп жаткан санариптик платформаларга кеңири талдоо жүргүзүлөт. Үчүнчү бөлүмдө изилдөө методу тууралуу айтылып, изилдөөнүн натыйжаларын интерпретациялоо жана SWOT-анализи менен баалоо жүргүзүлөт. Акырында, булардын бардыгы топтолуп, баалоо жана сунуштар камтылган корутунду жана сунуштар бөлүмү менен изилдөө соңуна чыгат.
Бүгүнкү күндө веб-сайттар туризм жана башка бизнес чөйрөлөрүндө негизги санариптик маркетинг куралы болуп саналат. Бардык онлайн туристтик агенттиктер веб-сайттарда иштешет, анткени алар күчөгөн атаандаштык жана бардык жерде санариптештирүү шартында маанилүү маркетинг куралы болуп саналат. Адатта бизнестен алыс болгон максаттуу аудиториянын бизнес тууралуу маалыматка жетүү үчүн эң маанилүү инструменттеринин бири болгон веб-сайттарда келген адамды чарчатпаган, ошондой эле сатуу ыктымалдыгын арттыра турган кээ бир өзгөчөлүктөр изделүүдө.
Баалоонун жыйынтыгы боюнча, жергиликтүү туристтик ишканалар өздөрүнүн товарларын жана кызматтарын илгерилетүү үчүн агрегатордук сайттарды активдүү колдонушат. Бирок талдоо көрсөткөндөй, Кыргызстанда иштеп, эл аралык сайттарга кызмат көрсөткөн мейманканалардын жалпы саны 500гө гана жетет. Мисалы, Кыргызстанда катталган мейманканалардын жалпы саны 1361 болсо (улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча), Booking.com баракчасында "Кыргызстандагы мейманканалар" сурамы боюнча 444 жыйынтык көрсөтүлгөн. Башка сайттар болжол менен бирдей сандагы же андан азыраак натыйжаларды берет.
Теманы иликтөөнүн жүрүшүндө көпчүлүк сайттарда Кыргызстанды туристтик өлкө катары даңазалаган же өлкөнүн эң кооз туристтик жерлерин сүрөттөгөн тексттер жана сүрөттөр жок экени байкалды. Бул кемчиликти биздин Туроператор Ассоциациясы же Туризм министрлиги сайт ээлерине кайрылуу менен толтурса болот. Негизги туристтик ишмердүүлүк өлкөнүн айрым аймактарында жүргүзүлсө да, сайттар негизинен борбордо жана ага жакын жайгашкан мейманканаларды тизмектешет. Муну чечүүнүн бир жолу – өлкөнүн алыскы аймактарында жайгаштыруу жайларын көбөйтүү же жергиликтүү элди туристтик процесстерге тартуу, ошондой эле бул аймактарда интернет жана технологияны өнүктүрүү. Өлкөнү санариптик трансформацияга даярдоо жалпысынан туризм индустриясы үчүн чоң артыкчылык берет жана санариптик маркетингге байланышкан маселелердин олуттуу бөлүгүн чече алат. Өлкөнү туризмде санариптештирүү жана эл аралык онлайн туристтик агенттиктер менен иш алып баруу дагы өлкөдөгү электрондук төлөм системаларын жакшыртуу боюнча иш-чараларды талап кылат. Натыйжада, өлкөнүн башка коммерциялык аймактарына жана бизнес түзүмдөрүнө да оң таасирин тийгизет.
Кыргызстанда интернеттин арзандыгы жана санариптик маркетингди эффективдүү колдонуу мүмкүнчүлүгү бар болсо, өлкөдө веб-сайтты дизайн жана башкаруу боюнча адистердин жетишсиздиги байкалууда. Мисалы, жергиликтүү туристтик агенттик көп жылдардан бери иштеп, онлайн туристтик агенттик катары иштеп жатканына карабастан, анын веб-сайтынын дизайны кыйла эскирген. Чет өлкөлүк веб-сайттардагы дизайн жана навигация, пайдалуу интерактивдүү карталар, колдонуучуга ыңгайлуу интерфейс жана колдонуунун жөнөкөйлүгү ата мекендик компанияларга үлгү боло алат.
Дээрлик бардык сайттарда Бишкек жана Кыргызстан үчүн унааларды ижарага берүү жана трансфер кызматы жок, бул туризмди өнүктүрүү үчүн олуттуу кемчилик. Өкмөт же Туризм департаменти унааны ижарага алуу жана келген конокторго которууну уюштуруунун жолун табышы керек. Мобилдик брондоо рыногу жана технологиялык компаниялардын үзгүлтүксүз инновациялары OTA лидерлеринин туруктуу бизнесинде маанилүү ролду ойной баштады. Кыргызстан үчүн онлайн туристтик агенттиктер рыногунда өзүнүн туруктуулугун сактоо үчүн жеткирүүчүлөр менен жаңы өнөктөштүктү жана союздаштарды түзүү зарылчылыгы болуп көрбөгөндөй маанилүү болуп баратат.
Эл аралык онлайн туристтик агенттиктер бизнестин брендинин маалымдуулугун жогорулатууга жана жаңы рынокко өтө арзан баада чыгууга эң сонун мүмкүнчүлүк берерин эске алуу керек. Санариптик маркетингдин негизги артыкчылыгы – анын арзандыгы, андыктан жергиликтүү туристтик компаниялар санариптик технологиялар аркылуу илгерилетүү салттуу ыкмаларга караганда алда канча натыйжалуу боло аларын эске алышы керек. Туроператорлор үчүн онлайн туристтик агенттиктер менен кызматташуу көптөгөн кардарлар менен байланыша алат, анткени бул сайттар кызмат көрсөтүүчүнүн байланыш маалыматын берет.
Башка изилдөөлөрдө онлайн туристтик агенттиктер арасында лидерликти көрсөткөн бизнеске туризм рыногун кеңейтүүгө багытталган жана кеңири изилдөөлөрдү жүргүзүүгө болот. Кыргызстанда туризмди өнүктүрүү үчүн санариптик маркетинг куралы катары веб-сайттарды колдонуунун артыкчылыктары, кемчиликтери, мүмкүнчүлүктөрү жана коркунучтары изилденип, технологияны өнүктүрүүнүн маанилүүлүгү байкалганына карабастан, Кыргызстандагы онлайн туристтик агенттиктерге кызмат көрсөткөн камсыздоочулардын абалы боюнча дагы изилдөөлөрдү жүргүзүүгө болот.
Ачкыч сөздөр: Электрондук туризм, Cанариптик маркетинг платформалары, SWOT анализи