Karotis stentleme sonrası hipotansiyon gelişen hastaların sosyodemografik özelliklerinin ve olası risk faktörlerinin incelenmesi
Evaluation of sociodemographic characteristics and possible risk factors of patients who developed hypotension after carotid stenting
Yazar: FEYZULLAH CENGİZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA GÖKÇE
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Cerrahi işlemler-minimal girişimsel = Surgical procedures-minimally invasive ; Hipotansiyon = Hypotension ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Stentler = Stents ; İnme = Stroke ; İskemi = Ischemia

Özet:
Amaç: Karotis arter stentleme (KAS) sonrasında hipotansiyon sıklıkla gelişmektedir.
Bu durum hemodinamiyi bozabilmekte ve komplikasyonlara neden olabilmektedir. Biz
bu çalışmada KAS sonrası hipotansiyon gelişmesi açısından olası risk faktörlerini
belirlemeyi amaçladık.
Gereç-Yöntem: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniveristesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD
'nda Haziran 2016-Ağustos 2021 tarihleri arasında karotis arter stentleme yapılan,
verileri hastane nöroloji klinik bireysel arşivi ve hastane otomasyon sisteminden ardışık
olarak eksiksiz bir şekilde temin edilen hastalar çalışmaya dahil edildi.
Kliniğimizde karotis artere stent takılan hastalar retrospektif olarak tarandı.
Hastaların anjio sonrasında kan basınçları 24 saate kadar incelendi. Karotis stentleme
sonrasında sistolik kan basıncı 90 mmHg'dan düşük olan ya da sistolik kan basıncında
bazale göre 40 mmHg' dan daha fazla düşüş yaşayan hastalar hipotansiyon gelişen grup
(hipotansif grup) olarak belirlendi. Diğer hastalar ise hipotansiyon gelişmeyen grup
(normotansif grup) olarak belirlendi. Hipotansif grup ve normotansif grup arasında; yaş,
cinsiyet, hipertansiyon, diyabet hastalığı, hiperlipidemi, koroner arter hastalığı, atriyal
fibrilasyon, sigara kullanım öyküsü, arkus aortanın tipi, stent takılan taraf darlık yüzdesi
(STTDY), kontralateral darlık yüzdesi, anjioplasti yapılıp yapılmadığı, işlem süresi,
femoral kılıf genişliği, işlem öncesinde antihipertansif kullanımı (İÖAHK), işlem öncesi
glomerüler filtrasyon hızı (GFR), işlem öncesi ve sonrası hemoglobin-hematokrit
düzeyleri, hastanede kalış süresi, işlem sonrası 24 saat içerisinde komplikasyon gelişip
gelişmeme durumu (TİA, SVH) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup
olmadığına bakıldı. Karotis arter darlık yüzdesi CC(Common carotid) kriteri
kullanılarak hesaplandı. Tüm analizlerde p <0,05 değerleri anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza kliniğimizde karotis arter stentleme yapılan 104 hasta dahil
edildi. Bu hastaların sisteme kayıtlı verilerine göre işlem sonrası hipotansiyon gelişen
21 ve normotansif olan 83 hasta tespit edildi.
Hipotansiyonu olan grupta kadın hasta yüzdesi daha fazla bulunurken,
normotansif olan grupta erkek hasta yüzdesi daha fazla idi ( p=0 ,003). Yukarıda
belirtilen bu iki grup arasında diyabet (p= ,449), hipertansiyon (p= ,383), hiperlipidemi
(p= 0,388), koroner arter hastalığı (p= 0,122), atriyal fibrilasyon (p= ,825), sigara (p=
,861) ve arkus aorta ark tipi (p= 0,995) açısından anlamlı bir fark bulunmadı. İşlem
süresi açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Hipotansiyonu olan
grubun lezyon tarafı darlık yüzdesi; normotansif olan grubun darlık yüzdesinden
anlamlı olarak daha yüksek bulundu ( p= 0,013). Hipotansiyon olan grupta
predilatasyon yapılan 6 hasta, postdilastasyon yapılan 3 hasta ve pre/postdilatasyon
yapılan 5 hasta tespit edildi. Hipotansiyonu olan grup ile normotansif olan grup arasında
balon anjiyoplasti yöntemi açısından anlamlı bir fark bulunmadı. Hipotansiyonu olan
grubun stent çapı ve stent boyu arasında gruplar arasında fark bulunmadı .
Hipotansiyonu olan grup ile normotansif grup arasında stent takılan taraf açısından
anlamlı bir fark bulunmadı (p= 0,952).
Hipotansiyonu olan grupta 8F-9F femoral kılıf daha fazla kullanılırken,
normotansif olan grupta 6F-7F femoral kılıf daha fazla kullanıldı ( p= 0,013). Ayrıca
hipotansiyonu olan grubun %76,2' sinde işlem öncesi anti-hipertansif kullanım öyküsü
varken; normotansif olan grubun %41'inde anti-hipertansif kullanım öyküsü mevcuttu
(p= 0,004). Her iki grubun işlem sonrası elde edilen ortalama arter basıncı (OAB),
hemoglobin (Hb) ve hematokrit (htc) ortalamaları işlem öncesi elde edilen
ortalamalardan anlamlı olarak farklı bulundu. Hipotansif grupta işlem öncesi GFR
ortalaması, normotansif olan gruptan anlamlı olarak daha düşük izlendi (p= 0,037).
İşlem sonrasında ise hipotansiyonu olan grubun OAB, Hb ve htc ortalamaları anlamlı
olarak normotansif olan gruptan daha düşük izlendi (OAB p= 0,000; Hb p= 0,035; htc
p= 0,020).
Hipotansiyonu olan 21 hasta içerisinde sadece kan basıncı takibi yapılan 7 hasta,
intravenöz (iv) salin infüzyonu alan 13 hasta, iv salin + inotrop infüzyonu alan 1 hasta
tespit edildi. Hipotansif grup ile normotansif grup arasında hastanede kalış süresi
arasından anlamlı fark bulunmadı (p= 0,310). İşlem sonrası ilk 24 saat içerisinde
komplikasyon gelişen 14 hasta tespit edildi. Gruplar arasında komplikasyon gelişmesi
açısından anlamlı fark bulunmadı (p= 0,209).
Sonuç: Bu çalışmada aşağıdaki sonuçlara varılmıştır:
KAS sonrası hipotansiyon gelişmesi ile STTDY arasında istatistiksel olarak anlamlı bir
ilişki tespit edildi (p=0,013).
KAS sonrası hipotanasiyon gelişmesi ile İÖAHK arasında istatistiksel olarak anlamlı bir
ilişki tespit edildi (p=0,017).
KAS sonrası hipotansiyon gelişmesi ile kadın cinsiyet olmak arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p=0,014).
KAS sonrası hipotansiyon gelişmesi ile işlem sonrası Hb/Hct düzeylerindeki düşüş
arasında arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05) .
KAS sonrası hipotansiyon gelişmesi ile işlem öncesi düşük GFR düzeyi arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p=0,037).
KAS sonrası hipotansiyon gelişmesi ile daha geniş femoral kılıf kullanımı (8F-9F)
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p= 0,013).

Abstract:
Objective: Hypotension is common after carotid artery stenting (CAS). This can disrupt
hemodynamics and cause complications. In this study, we aimed to determine possible
risk factors for the development of hypotension after CAS.
Materials-Methods: Patients who underwent carotid artery stenting between June 2016
and August 2021 at Kahramanmaraş Sütçü İmam University Faculty of Medicine
Neurology Department and whose data were completely obtained from the hospital
archive and hospital automation system were included in the study.
Patients with carotid artery stents in our clinic were reviewed retrospectively.
The blood pressures of the patients were examined up to 24 hours after angiography.
Patients with a systolic blood pressure lower than 90 mmHg after carotid stenting or a
decrease in systolic blood pressure more than 40 mmHg compared to baseline were
defined as the hypotension developing group (hypotensive group). Other patients were
determined as the group that did not develop hypotension (normotensive group).
Between hypotensive group and normotensive group; age, gender, hypertension,
diabetes mellitus, hyperlipidemia, coronary artery disease, atrial fibrillation, smoking
history, type of aortic arch, percentage of stenosis on the lesion side, percentage of
contralateral stenosis, whether angioplasty was performed, duration of the procedure,
femoral sheath width, use of antihypertensive before the procedure It was investigated
whether there was a statistically significant difference between pre-procedural
glomerular filtration rate, pre- and post-procedure hemoglobin-hematocrit levels, length
vii
of hospital stay, and whether complications developed within 24 hours after the
procedure (TIA, CVD). Percentage of carotid artery stenosis was calculated using
Common Carotid (CC) criteria. P values <0,05 were considered significant in all
analyses.
Results: Our study included 104 patients who underwent carotid artery stenting in our
clinic. According to the data of these patients registered in the system, 21 patients who
developed hypotension after the procedure and 83 patients who were normotensive were
identified.
While the percentage of female patients was higher in the hypotension group, the
percentage of male patients was higher in the normotensive group (p= 0,003). There was
no significant difference between the above-mentioned two groups in terms of diabetes,
hypertension, hyperlipidemia, coronary artery disease, atrial fibrillation, smoking, and
arch type of aortic arch. There was no significant difference between the groups in terms
of processing time. The percentage of stenosis on the lesion side of the hypotension
group; it was found to be significantly higher than the percentage of stenosis in the
normotensive group (p= 0,013). In the hypotension group, 6 patients with predilatation,
3 patients with postdilatation and 5 patients with pre/postdilatation were identified.
There was no significant difference between the hypotension group and the
normotensive group in terms of balloon angioplasty method. There was no difference
between the groups in terms of stent diameter and stent length in the hypotension group.
There was no significant difference between the hypotension group and the
normotensive group in terms of stent insertion direction (p= 0,952).
While 8F-9F femoral sheath was used more frequently in the hypotension group,
6F-7F femoral sheath was used more frequently in the normotensive group (p= 0,013).
In addition, 76.2% of the hypotension group had a history of anti-hypertensive use
before the procedure; 41% of the normotensive group had a history of anti-hypertensive
use (p= 0,004). The mean arterial pressure (MAP), hemoglobin (Hb) and hematocrit
(htc) averages obtained after the procedure of both groups were found to be
significantly different from the averages obtained before the procedure. The mean GFR
before the procedure was significantly lower in the hypotensive group than in the
normotensive group (p= 0,037). After the procedure, the mean MAP, Hb and Htc values
of the hypotension group were significantly lower than the normotensive group (MAP
p= 0,000; Hb p= 0,035; htc p= 0,020).
Among 21 patients with hypotension, only 7 patients whose blood pressure was
monitored, 13 patients who received intravenous (iv) saline infusion, and 1 patient who
received IV saline + inotrope infusion were identified. There was no significant
difference in the length of hospital stay between the hypotensive group and the
normotensive group (p= 0,310). 14 patients who developed complications within the
first 24 hours after the procedure were identified.There was no significant difference
between the groups in terms of complication development(p= 0,209).
Conclusion: The following conclusions were reached in this study:
A statistically significant correlation was found between the development of
hypotension after CAS and percentage of stenosis on the lesion side (p=0,013).
A statistically significant correlation was found between the development of
hypotension after CAS and antihypertensive before the procedure (p=0,017).
A statistically significant relationship was found between the development of
hypotension after CAS and being female (p=0,014).
A statistically significant correlation was found between the development of
hypotension after CAS and the decrease in Hb/Hct levels after the procedure (p<0.05).
A statistically significant correlation was found between the development of
hypotension after CAS and the low GFR level before the procedure (p=0,037).
A statistically significant correlation was found between the development of
hypotension after CAS and the use of wider femoral sheath (8F-9F) (p= 0.013).