Karbon ticaretinin Türk vergi mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of carbon trade in the contex of Turkish tax laws
Yazar: DOĞU SEVER
Danışman: PROF. DR. NECMİDDİN BAĞDADİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Karbon vergisi = Carbon tax ; Ticaret = Trade ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi mevzuatı = Tax legislation ; Yeşil ekonomi = Green economy ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre vergisi = Environmental tax ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
İklim değişikliği ve küresel ısınma, çevresel ve ekonomik sonuçlarıyla tüm dünya ülkeleri üzerinde etkisi olan önemli sorunlardandır. Bu sorunun küresel çapta olması ülkelerin bir arada hareket etmesi gereğini oraya çıkarmış ve özellikle Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözlemesi ve Kyoto Protokolü kapsamında düzenlemeler yapılmıştır. Uluslararası boyutta yapılan bu çalışmalarda ekonomik, toplumsal ve çevresel bir bütün olan sürdürülebilirliğin sağlanması için pek çok politika aracı geliştirilmiştir. Söz konusu politika araçlarından ekonomik araçlar arasında uzun yıllardır kullanılan vergiler ve Kyoto Protokolü'nün yürürlüğe girmesinden sonra hızla gelişen emisyon izinleri ticareti önem taşımaktadır. Çalışmamızda, iklim değişikliği ile küresel ısınma sorunu, bu sorunların çözümünde kullanılacak ekonomik araçlar ile Türk vergi mevzuatının çevreye olan duyarlılığı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda ilk olarak karbon vergisi incelenerek dünya uygulamaları ortaya konmuştur. Ardından Türkiye'de gerçekleşmekte olan gönüllü karbon ticareti analiz edilerek karbon ticareti konusunda dünyadaki diğer uygulamalar değerlendirilmiştir. Analiz neticesinde, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan veriler esas alınarak, Türkiye'nin çeşitli yatırımlarından elde edebileceği potansiyel emisyon izininlerinin yaklaşık 20 mtCO2e olduğu ve bu izinlerin potansiyel gelirinin 2013 yılı fiyatlarıyla 80 milyon ABD $'ı olacağı tahmin edilmiştir. Ancak Türkiye'nin söz konusu potansiyelinin yalnızca %20'sini kullanabildiği gözlemlenmiştir. Çalışmanın genelinden elde edilen bulgular, Türk vergi sisteminin çevreye olan duyarlılığının ölçüldüğü yeşil endeks hesaplanmasında kullanılmış ve Türk vergi sistemi, dünyanın 21 farklı ülkesi ile karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonucunda, Türk vergi sisteminin çevreye olan duyarlılığı bakımından 22 ülke arasında 7. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak Türkiye'nin iklim değişikliği konusuna duyarsız olmadığı, düzenlemeleri hızla yerine getirme konusunda çaba sarfettiği, karbon vergisi konusunda tartışmaların başladığı; ancak karbon ticareti konusunda potansiyelin yeterince kullanılmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: 
İklim değişikliği, karbon ticareti, karbon vergisi, yeşil endeks

Abstract:
Climate change and global warming are challenges that affect all countries with environmental, economic and social consequences. Use of financial tools in combating these challenges has been employed by many countries for many years. Taxes imposed to penalise pollution and emissions trade permits, which have seen a rapid increase following implementation of Kyoto Protocol, are at the forefront of these tools. Our study focuses on climate change and global warming issues and financial tools that can be used to address them, as well as environmental sensitivities of the Turkish tax legislation. In this context carbon tax has been examined and worldwide practices have been laid out. Voluntary carbon trade taking place in Turkey has been analysed, and other worldwide practices employed in the in area have been evaluated. Following this analysis, and based on information published by Turkish Ministry of Environment and Urban Development, potential emissions permits which are generated from various investments in Turkey are estimated at 20 mtCo2e, with potential income from these permits projected to be 80 million USD, using 2013carbon credit prices. However it has been observed that Turkey is only able to utilise 20% of this potential. The findings obtained from the overall study have been used in calculation of Green Index that measures sensitivity of the Turkish tax legislation to environment. The Turkish tax legislation has been compared to that of other countries where it has ranked 7 out of 22 countries looked at. In conclusion, Turkey is found not to be insensitive to climate change, and that it is working hard to rapidly implement necessary legal policies including carbon tax regulations. However, the work done specifically in the area of carbon trade is found to be insufficient.

Keywords:
Climate change , carbon trade, carbon tax, green index