Türk halk müziğinde coğrafi motifler ve türküler atlası
Geographical motifs and atlas of Turkish folk songs in Turkish folk music
Yazar: MEHMET ŞAHİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET GÜRBÜZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Coğrafya = Geography ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Coğrafi dağılış = Geographical distribution ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Halk müziği = Folk music ; Motifler = Motifs ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Türküler = Folk songs

Özet:
Türkü, genel anlamda halk edebiyatının ezgi eşliğinde icra edilen dalı olmakla beraber çok geniş bir coğrafyada söylenen, yörelere ve ülkelere göre birçok farklılıklar gösteren, her bir yörede gerek edebi gerekse müzikal bakımdan yerel özellikler gösteren ezgilerin tamamıdır. Türküler, kullandığı coğrafi kelimeler, türkülere eşlik eden çalgılar, halk oyunlarındaki figürler ve yine halk oyunlarında kullanılan aletler bakımından söylendiği yörenin özelliklerini yansıtması açısından beşeri coğrafyanın ilgi alanına girmekte ve kültür coğrafyası konusunda incelenebilecek coğrafi özellikler taşımaktadır. Çalışmamızın temel amacı, türkülerde görülen mekânsal farklılıkları, bilimsel yöntemlerle ortaya koymak ve bu farklılıkların oluşmasında yörenin coğrafi özelliklerinin ne derece etkili olduğunu tespit etmeye çalışmaktır. Bu amaçla TRT repertuvarında yer alan ve yayımlanmış olan tüm Türk Halk Müziği eserlerini söz ve usûl bakımından incelemek ve elde edilen bulguları analiz ederek türküler açısından benzerlik gösteren ve farklı olan yöreleri tespit etmektir. Burada kendi veri tabanımızın dışında, daha önceden türkülerin farklı özellikleri (dizi-ayak dağılımı) hakkında yapılan yöresel sınıflandırmalara da yer verilmiş, söz konusu çalışmalardaki veriler kullanılarak analizler yapılmış ve haritalar çıkarılmıştır. Analizler yapılırken hiyerarşik kümeleme analizi yöntemi kullanılmış, benzer yöreler tespit edilmiş ve tespit edilen bu yöreler, arcwiev programı ile haritalanmıştır. Yapılan tüm bu çalışmalar bize göstermiştir ki, türkülerin oluşmasında kültürel, tarihsel, inançsal faktörler yanında tüm bu özelliklerin şekillenmesinde coğrafi koşulların da etkisi olmuştur. Kısaca, coğrafi özellikler bakımından benzer özellikler ve dağılışlar gösteren yöreler, türküler açısından da benzer dağılışlar ve özellikler göstermektedir.

Abstract:
Turkish Folk Songs are not only the branches of Folk Literature performed with the aid of music, but they are also all of the melodies sung in a wide geography, differing according to the districts and provinces and they have local features in terms of literature and music in each vicinity. Turkish Folk Songs are of great interest of anthropogeography because of reflecting the features of the district where they are sung and in terms of the geographical words and instruments used in folk games. So, they have such geographical features that can be analysed on cultural geography.The main goal of this study is introducing the differences in residence with the scientific methods and determining to what extent the geographical features of each district are effective in forming differences. With this aim, it is to examine all of the Turkish Folk Songs masterpieces taking part and broadcasted in TRT repertoire with regard to words and rhythmic patterns. In addition to this, it is to determine the similarities and differences of the districts in terms of the Turkish Folk Songs by analysing the findings that have been obtained. Apart from our data-base, the local classifications about the different features(scale- distribution of tone) are also included. Besides, analyses have been made and maps are illustrated by using the data under discussion. While making the analyses, the method of ?hierarchical piling analyse? has been used, similar districts are determined and mapped by using the ?arcwiev programme?. The whole study that has been carried out has shown that geographical circumstances have been effective besides the cultural, historical and religious factors. Shortly, the districts showing similar features and distributions in terms of geographical features point out similar distributions and features in terms of the Turkish Folk Songs as well.