İstanbul trafiğinde İETT otobüsleri iç ortam havasında partikül madde element konsantrasyonlarının belirlenmesi
Determination of particulate matter elemental concentrations in indoor air environment of the IETT buses in İstanbul traffic
Yazar: ELİF DİLMAÇ
Danışman: Y.DOÇ.DR. SİNAN KESKİN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
ÖZETSTANBUL TRAF Ğ NDE ETT OTOBÜSLER Ç ORTAMHAVASINDA PART KÜL MADDE ELEMENTKONSANTRASYONLARININ BEL RLENMESTürkiye'nin en kalabalık şehri stanbul'da, toplu taşıma araçlarından olan ETTotobüslerinin kullanımı oldukça yaygındır. Bu çalışmada her gün birkaç saatini trafikortamındaki toplu taşıma araçlarında geçiren yolcuların maruz kaldıkları partikül madde kütlekonsantrasyonları ile bu partiküller içinde bulunan elementlerin konsantrasyonlarınınbelirlenmesi amaçlanmıştır. Bu tez çalışması, örnekleme, analiz ve değerlendirmeaşamalarından oluşmuştur. lk aşamada, stanbul genelindeki trafik yoğunluğunu temsiledebilecek iki hattan seçilen otobüslerin iç ortam havasından, otobüsler trafikte iken veiçlerinde yolcuların bulunduğu durumda alınan PM10 ve PM2,5 örnekleri filtreler üzerindetoplanmıştır. Daha sonraki aşamada, farklı günler için otobüs iç ortam havasındaki PM10 vePM2,5 partikül madde kütle konsantrasyonları, toplanan toplam madde miktarı ve örneklenentoplam hava hacmi yardımı ile belirlenmiştir. Ardından, x-ışınları floresans spektrometresitekniği ile bu örneklerdeki partiküllerin elementel içerikleri elde edilmiştir. Bu çalışmanınsonucunda, 1. otobüs hattında PM10 kütle konsantrasyon değerlerinin hafta içi günlerde 152-163 Âµg/m3 arasında, hafta sonu günlerinde ise 93 Âµg/m3 olduğu belirlenmiştir. PM10 kütlekonsantrasyonlarının 2. otobüs hattında hafta içi günlerde 136-140 Âµg/m3 arasında iken haftasonu günlerinde ise 105 Âµg/m3 olduğu belirlenmiştir. PM2,5 kütle konsantrasyon değerlerininise 1. otobüs hattında hafta içi günlerde 77-79 Âµg/m3 arasında, hafta sonu günlerinde 63 Âµg/m3olduğu belirlenmiştir. 2.otobüs hattındaki PM2,5 kütle konsantrasyon değerlerinin hafta içigünlerde 64-77 Âµg/m3 arasında iken hafta sonu günlerinde 59 Âµg/m3 olduğu belirlenmiştir.Sonuçların, Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Örgütü (EPA) ve Avrupa Birliği havakalite standartlarında verilen sınır değerlerin oldukça üzerinde olduğu bulunmuş, bunun olasısağlık etkileri tartışılmıştır.Eylül, 2005 Elif Dilmaç

Abstract:
ABSTRACTDETERMINATION OF PARTICULATE MATTER ELEMENTALCONCENTRATIONS IN INDOOR AIR ENVIRONMENT OF THE ETTBUSES IN STANBUL TRAFFICThe use of ETT buses as public transportation vehicles is widespread in stanbul whichis the most populated city in Turkey. In this study, it is intended to find the mass andelemental concentrations of the particulate matter that passengers are exposed as they spend afew hours in public transportation every day. This thesis study includes sampling, analysis,and evaluation stages. In the first stage, PM10 and PM2,5 samples were collected on filtersfrom the indoor air environment of two buses while they are in traffic with their passengers onselected routes that are representative of the traffic in stanbul. In the following stage, PM10and PM2,5 particulate matter mass concentrations were determined from the total collectedmass and total volume of air sampled. Following this, elemental compositions of particulatesin these samples were determined by x-ray fluorescence spectrometry technique. The resultsshowed that, for the first bus PM10 mass concentration values are between 152-163 Âµg/m3 onweekdays, 93 Âµg/m3 on weekend while PM2,5 mass concentration values are between 77-79Âµg/m3 on weekdays, 63 Âµg/m3 on weekend. For the second bus PM10 mass concentrationvalues are between 136-140 Âµg/m3 on weekdays, 105 Âµg/m3on weekend while PM2,5 massconcentration values are between 64-77 Âµg/m3 on weekdays, 59 Âµg/m3 on weekend. It wasfound that the results are considerably higher than the limit values in the air quality standardsof the United States Environmental Protection Agency (EPA) and European Union. Thepossible negative health effects related to these were discussed.September, 2005 Elif Dilmaç