Sığır ve koyun sürülerinden alınan örneklede coxiella burnetii (q fever) varlığının araştırılması
Investigation of presence of coxiella burnetii (q fever) in samples obtained from cattle and sheep flocks
Yazar: ALİYE GÜLMEZ
Danışman: PROF. DR. MİTAT ŞAHİN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Mikrobiyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Coxiella burnetii = Coxiella burnetii ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Kars = Kars ; Koyunlar = Sheep ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Serum = Serum ; Sığırlar = Cattles

Özet:
Q humması, Coxiella burnetii tarafından oluşturulan ve evcil hayvanlarda subklinik hastalık tablolarıyla seyreden, ekonomik ve verim kayıplarına yol açan zoonotik bir hastalıktır. C. burnetii?nin laboratuvar ortamında izolasyon ve identifikasyonu zor olduğundan teşhiste  serolojik ve moleküler yöntemler tercih edilmektedir.

Bu çalışmada, Kars ve çevresindeki yerleşim alanlarında sığır ve koyun sürülerinden alınan 600 adet kan ve 600 adet süt örneği C. burnetii varlığını araştırmak amacıyla serolojik ve moleküler yöntemlerle incelendi. 

Serolojik amaçla kan ve süt serum örneklerinde C.burnetii IgG varlığı ELISA testi ile araştırıldı. Serolojik incelemenin sonucunda 350 adet sığır kan serum örneğinin 52?sinde (%14,85) ve 250 adet koyun serum örneğinin 108?inde (%43,2) C. burnetii?ye karşı şekillenen antikorların varlığı belirlendi. Sığır ve koyunlara ait süt serum örneklerinin ELISA yöntemiyle incelenmesi sonucunda, 350 adet sığır süt serumunun 36?sında (%10,28) ve 250 adet koyun süt serumunun 42?sinde (%16,8) seropozitiflik belirlendi.

Moleküler amaçlı C. burnetii DNA?sına özgü IS1111 A transposan genini amplifiye eden Trans-PZR yöntemi uygulandı. Gerçekleştirilen Trans-PZR çalışmalarının sonucunda 350 adet sığır süt örneğinin 5 (%1,42) inde ve 250 adet koyun süt örneğinin ise 1 (% 0,4) inde C. burnetii DNA?sı saptandı.

Araştırmada elde edilen sonuçlar, Kars bölgesinde bulunan sığır ve koyunlarda Q humması varlığını göstermekte ve hastalık etkeninin süt ile atılımını ortaya koymaktadır. Bu durum hayvan ve insan sağlığı açısından risk potansiyelini göstermektedir. Bu çalışma, sığır ve koyunlarda hastalığa neden olan C. burnetii varlığının belirlenmesine yönelik gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutacak, hastalıkğın korunma ve kontrolüne katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Q fever caused by Coxiella burnetii is a zoonotic disease characterized by economic and productivity losses and is a subclinical disease in domestic animals. Serological and molecular methods are preferred for diagnosis of C.burnetii due to the difficulties in isolation and identification techniques. 

In this study, 600 blood and 600 milk samples obtained from cattle and sheep herds in the Kars region, were examined using serological and molecular methods to determine the presence of C. burnetii.

In serological technique, C.burnetii IgG in blood and milk sera samples were investigated with ELISA. As the result of this examinations, 108 (43,2 %) out of 250 sheep blood serum samples and 52 (14,85 %) out of 350 cattle blood serum samples were found seropositive in terms of C.burnetii antibodies by ELISA. Again, out of 350 cattle and 250 sheep milk serum samples examined with ELISA, 36 (10,28 %) and 42 (16,8 %) were found seropositive, respectively.

For molecular technique, the Trans-PCR amplifies the IS1111A transposone gene of C.burnetii was conducted. As the result of Trans-PCR, 5 (1,42 %) out of 350 cattle milk samples, and 1 (0,4 %) out of 250 sheep milk samples were found to be positive for C. burnetii DNA.

The results obtained from this study have demonstrated the presence of Q fever in cattle and sheep in Kars region, and the scattering of the infectious agent with milk. This situation introduced that the disease poses a potential risk for animal and human health. Ultimately, this study shed lights on future researches determining the  presence of C. burnetii that cause of Q fever in cattle and sheep and will contribute to protection and control of the disease.