Bir çatışma çözümü yöntemi olarak uluslararası arabuluculuğun tarihsel sosyolojisi
Historical sociology of international mediation as a conflict resolution method
Yazar: CAVİT EMRE AYTEKİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF OKUR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu doktora tezi uluslararası arabuluculuk, uluslararası düzen ve uluslararası barış ideolojisi arasındaki ilişkiyi çeşitli tarihsel konjonktürlerde incelemektedir. Çalışma, tarihsel sosyolojik kuramı ve farklı tarihsel bağlamlarda gerçekleşen dört arabuluculuk sürecinin vaka incelemesini içerir. Bu vakalar arasında 1897'de Osmanlı İmparatorluğu ile Yunanistan arasındaki çatışmayı sona erdirmek için Avrupalı güçlerin yürüttüğü arabuluculuk, 1924-1925'te Türkiye Cumhuriyeti ile Birleşik Krallık arasında Musul'un aidiyeti konusunda çıkan anlaşmazlığı çözmek için Milletler Cemiyeti'nin yürüttüğü arabuluculuk, 1991-95 yılları arasında Bosna Savaşı'nı sona erdirmek için AB ve ABD tarafından yürütülen arabuluculuk süreçleri ve 2011 sonrası Suriye krizinin çözümü için yürütülen alternatif arabuluculuk süreçleri yer almaktadır. Tez, özellikle sistemik değişim dönemlerinde barış ideolojilerinin sürdürülmesinde ve yeniden inşasında çatışma çözümü politikalarının önemini ortaya koymaktadır. Uluslararası düzenler ve barış ideolojilerinin tarihsel sürekliliği ve kırılmalarının analiz edilmesi, uluslararası kurum ve aktörlerin sistemik değişim dönemlerinde barış ideolojilerini teşvik etme ve sürdürmede karşılaştıkları zorlukların anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Genel olarak, tezin bulgu ve sonuçlarına, uluslararası arabuluculuk, uluslararası düzen ve uluslararası barış ideolojisi arasındaki ilişkinin kapsamlı bir analizi ve ampirik araştırma yöntemlerinin birleşimi sonucunda ulaşılmıştır. Bu bulguların değerlendirilmesi ile arabuluculuk politikalarını ve barış ideolojilerini şekillendiren faktörlere ilişkin tarihsel bir perspektif kazandırılması amaçlanmıştır.

Abstract:
This doctoral thesis examines the relationship between international mediation, international order, and peace ideologies in different historical conjunctures. The study uses historical sociological theory and case studies of four mediation processes that took place in different historical contexts. These cases include mediation by the European powers to end the conflict between the Ottoman Empire and Greece in 1897, mediation carried out by the League of Nations to resolve the dispute between the Republic of Turkey and the United Kingdom over the ownership of Mosul in 1924-1925, the mediation processes carried out by the EU and the US to end the 1995 Bosnian War, and alternative mediation processes applied to end the Syrian crisis in 2011.The research findings contribute to understanding the development of peace ideologies and their relationship with the formation and transformation of international orders. The thesis reveals the importance of mediation policies in sustaining and rebuilding peace ideologies, especially in periods of systemic change. Analyzing the historical continuity and ruptures of international orders and peace ideologies contributes to understanding the challenges that international institutions and actors have in promoting and sustaining peace ideologies in times of systemic change. Overall, the thesis's findings and results were possible due to the combination of theoretical and empirical research methods, which allowed for a comprehensive and in-depth analysis of the relationship between international mediation, international order, and international peace ideology. It is intended to obtain historical perspective on the factors influencing mediation policies and peace ideologies by examining these findings.