Hepatosteatoz ile demir eksikliği ve demir eksikliği anemisinin ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between hepatosteatosis, iron deficiency, and iron deficiency anemia
Yazar: RUMEYSA AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN YOKUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Popülasyonun %10'unun, hayatının herhangi bir döneminde bir veya birden çok kez demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi (DEA) ile mücadele ettiği tahmin edilmektedir. Hepatosteatoz, inflamatuar bir süreç olduğundan hepatosteatozlu hastalarda inflamasyona sekonder kronik hastalık anemisi görülebileceği gibi karaciğerde hepsidin düzeyi artışı ile demir metabolizmasında meydana gelen bozukluklar sonucu DEA de gelişebilmektedir. Çalışmamızda hepatosteatozlu hastalarda anemi etiyolojisi, DEA görülme durumu, ferritin düzeylerinin normal popülasyonla karşılaştırılması ve hepatosteatozun; cinsiyet, yaş, anemi, anemi tipi, ferritin seviyesindeki değişiklikler, serum demiri eksikliği, total demir bağlama kapasitesinde artış, transferrin saturasyonunda azalma ve inflamatuar göstergeler ile ilişkisi araştırılacaktır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi (S.B.Ü) İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları ve Hematoloji Polikliniklerine, 1 Ocak 2022 tarihi ile 1 Ocak 2023 tarihi aralığında, herhangi bir nedenle ayaktan başvuran, hasta dosyası ve elektronik verilerinde anamnez, laboratuvar ve görüntüleme verileri eksiksiz olan hastalardan; 18 yaş üstü olan, bilinen ek kronik hastalığı veya ilaç kullanım öyküsü olmayan 124 hasta retrospektif olarak çalışmaya alındı. Hepatosteatoz tanılı 62 hasta (35 kadın, 27 erkek yaş ortalamaları 53,5±6,4) ve hepatosteatoz tanısı olmayan 62 hasta (31 kadın, 31 erkek yaş ortalamaları 53,1±6,8) çalışmaya dahil edildi. Hastaların eşlik eden hastalıkları, hepatosteatoz ve anemi etiyolojisi, laboratuvar sonuçları, ultrasonografik bulgularına bakıldı. Her iki grup verileri arasında istatistiksel anlamlı fark olup olmadığı IBM SPSS 21 istatistik paket programı kullanılarak ayrıntılı incelendi.
Bulgular: Hepatosteatozu olan popülasyonda sağlıklı popülasyona göre anemi görülme oralarında artış ve mikrositer anemi oranı anlamlı yüksek görülmüştür. Her iki grupta hepatostatoz oluşumu açısından cinsiyet ve yaşa göre anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Hepatosteatoz gelişme durumuna göre lökosit ortalamaları hepatosteatoz olan popülasyonda daha yüksek seyretmişti. Hepatosteatoz olan gruptaki hastalar ile sağlıklı popülasyon arasında; hematokrit, ortalama korpüsküler hacim, eritrosit dağılım genişliği, trombosit, aspartat aminotransferaz, alanin aminotransferaz, ferritin, serum demiri, demir bağlama kapasitesi, transferrin saturasyonu ve c-reaktif protein (CRP) ortalamaları arasında istatistiksel anlamlı fark görülmemiştir. Hepatosteatoz olan ve olmayan her iki gruptaki kadın ve erkek hastalarda; cinsiyete göre hemoglobin değerlerinde anlamlı fark olup kadın hastalarda daha düşük seyretmiştir (p<0,05). Hepatosteatozlu hastalarda evre arttıkça ferritin düzeyleri de artmış olup anlamlı fark varken (p<0,05) evreye göre serum demiri, total demir bağlama kapasitesi, transferrin saturasyonu arasında anlamlı fark görülmemiştir (p>0,05). Hepatosteatozu olan anemik hastalarda ferritin ile; serum demir ve transferrin saturasyonu arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki (p<0,05), total demir bağlama kapasitesi arasında negatif yönlü anlamlı ilişki vardı (p<0,05).
Sonuç: Hepatosteatoz tanılı hastaların anemi etiyolojisinde hepatosteatoza sekonder gelişen faktörler rol oynamakta olup hepatosteatozun anemi gelişim sıklığını ve mikrositer anemi gelişimi sıklığını arttırdığı ve bunlarla ilişkili olduğu bulunmuştur. Hepatosteatozu olan anemik hastaların etiyolojide demir eksikliği önemli rol oynamaktadır. Hepatosteatoz olan hastalarda özellikle kadın cinsiyette ferritin, serum demiri ve transferrin saturasyonu erkek cinsiyete göre daha düşük seyretmesine bağlı olarak hepatosteatozla ilişkili bulunmuş olup kadın cinsiyetin anemi oluşumunda önemli risk faktörlerinden biri olduğu kabul edilmektedir. Hepatosteatozu olan hastalarda anemi etiyolojisinin multifaktöriyel olduğu ve hepatosteatozun çok yönden anemi gelişiminde etkili olduğu unutulmamalıdır. Hastalara konulacak doğru tanılar, hastalığa yaklaşımı, hastalığın tedavisini ve kişinin yaşam standartlarını kolaylaştırmış olacaktır.
Anahtar kelimeler: Hepatosteatoz, inflamasyon, anemi, demir eksikliği, hepsidin, ferritin

Abstract:
Introduction and Aim: Approximately 10% of the population struggles with iron deficiency and iron deficiency anemia (IDA) at some point in their lives. Hepatosteatosis, being an inflammatory process, may lead to chronic disease anemia secondary to inflammation in patients with hepatosteatosis, additionally, disruptions in iron metabolism due to an increase in hepcidin levels in the liver can result in the development of iron deficiency anemia. Our study aims to investigate the etiology of anemia in patients with hepatosteatosis, the occurrence of IDA, a comparison of ferritin levels with the normal population, and the relationship between hepatosteatosis and gender, age, anemia, type of anemia, changes in ferritin levels, serum iron deficiency, an increase in total iron binding capacity, a decrease in transferrin saturation, and inflammatory markers.
Materials and Methods: The study included 124 patients aged 18 and above, without known chronic diseases or a history of medication, who visited the Internal Medicine and Hematology Clinics of Istanbul University Faculty of Medicine Training and Research Hospital between January 1, 2022 and January 1, 2023, for any reason. Sixty-two patients diagnosed with hepatosteatosis (35 females, 27 males, mean age 53.5±6.4) and 62 patients without hepatosteatosis (31 females, 31 males, mean age 53.1±6.8) were retrospectively included in the study. The accompanying diseases, etiology of hepatosteatosis and anemia, laboratory results, and ultrasonographic findings of the patients were examined. Statistical analysis was performed using the IBM SPSS 21 statistical package program to determine if there were statistically significant differences between the two groups.
Results: In the population with hepatosteatosis, there was a significantly higher incidence of anemia and microcytic anemia compared to the healthy population. In both groups, no significant differences were observed in terms of gender and age regarding the development of hepatosteatosis (p>0.05). White blood cell averages were higher in the population with hepatosteatosis according to the development of hepatosteatosis. Between the group with hepatosteatosis and the healthy population, there were no statistically significant differences in hematocrit, mean corpuscular volume, red cell distribution width, platelet count, aspartate aminotransferase, alanine aminotransferase, ferritin, serum iron, iron-binding capacity, transferrin saturation, and c-reactive protein (CRP) averages. In both groups of male and female patients with or without hepatosteatosis, there was a significant difference in hemoglobin values according to gender, with lower values observed in female patients (p<0.05). In hepatosteatosis patients, ferritin levels increased with the progression of the stage, showing a significant difference (p<0.05), while there were no significant differences in serum iron, total iron-binding capacity, and transferrin saturation according to the stage (p>0.05). In anemic patients with hepatosteatosis, there was a statistically significant positive correlation between ferritin and serum iron and transferrin saturation (p<0.05), and a statistically significant negative correlation with total iron binding capacity (p<0.05)
Conclusion: The etiology of anemia in patients diagnosed with hepatosteatosis is influenced by factors secondary to hepatosteatosis, and it has been found that hepatosteatosis increases the frequency of anemia development and microcytic anemia. Iron deficiency plays a significant role in the etiology of anemia in patients with hepatosteatosis. In patients with hepatosteatosis, especially in females, ferritin, serum iron, and transferrin saturation were found to be lower compared to males, suggesting an association with hepatosteatosis, and female gender is considered an important risk factor in the development of anemia. It should be noted that the etiology of anemia in patients with hepatosteatosis is multifactorial, and hepatosteatosis plays a significant role in the development of anemia from various aspects. Providing accurate diagnoses to patients will facilitate the approach to the disease, its treatment, and improve the individual's quality of life.
Keywords: Hepatosteatosis, inflammation, anemia, iron deficiency, hepcidin, ferritin