İkinci ürün susamda farklı bitki sıklıklarının verim ve kalite üzerine etkileri
Effects of different plant densities on the yield and quality of second crop sesame
Yazar: ORHAN ŞAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZDEN ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Susam = Sesame ; Susam tohumu = Sesame seed ; Susam yağı = Sesame oil

Özet:
Bu çalışma, susamda farklı sıra arası ve sıra üzeri mesafelerinin verim, verim unsurları ve bazı kalite özelliklerine etkilerini belirlemek amacıyla, Antalya Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme tarlasında 2009 yılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, Muganlı-57 susam çeşidi kullanılmıştır. ?Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller? deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulan bu çalışmada, beş farklı sıra arası (30, 40, 50, 60 ve 70 cm) ve dört farklı sıra üzeri (5, 10, 20 ve 30 cm) kullanılmıştır.Araştırmada; bitki boyu, bitki başına yan dal sayısı, sap çapı, ilk kapsül yüksekliği, bitki başına kapsül sayısı, kapsül uzunluğu, kapsülde tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, tohum verimi, ham yağ oranı, ham yağ verimi, ham protein oranı, ham protein verimi incelenmiştir.Araştırma sonucunda, tohum verimi, ham yağ verimi ve ham protein verimi bakımından sıra arası ve sıra arasıxsıra üzeri interaksiyonu önemli bulunmazken, sıra üzeri mesafeler arasındaki farklılıklar önemli bulunmuş olup, en yüksek değerler sırasıyla, 98.91 kg/da, 49.37 kg/da ve 19.59 kg/da olarak 5 cm sıra üzerinde belirlenmiştir. Çalışmada, sıra üzeri mesafeler genişledikçe verim değerlerinin azaldığı belirlenmiştir.Yağ bitkileri yetiştiriciliğinde esas amaç birim alandan alınan yağ verimin arttırılmasıdır. Araştırmada, sıra arası ve sıra üzeri mesafeler genişledikçe dolayısıyla birim alandaki bitki sayısı azaldıkça ham yağ veriminin azaldığı belirlenmiştir. İkinci ürün susam tarımında yüksek ham yağ verimi açısından, en uygun bitki sıklığının 30 cm sıra arası, 5 cm sıra üzeri olduğu kanısına varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Sesamum indicum, sıra arası, sıra üzeri, tohum verimi, verim unsurları, yağ verimi.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of different row spacings and intra-row spacings on the yield, yield components and quality on second crop sesame; was set up in West Mediterranean Agricultural Research Institute trial area in Aksu province in Antalya, between June-October of 2009. One sesame cultivar (Muganlı 57) was used as plant material. Experimental design was ?Split Plots in Randomized Complete Block? arrangement with three replications. In this research, five row spacings (30, 40, 50, 60, 70 cm) and four intra-row spacings of 5, 10, 20 and 30 cm were used.In the study, plant height, number of branch per plant, stem diameter, first pod height, number of pod per plant, pod lenght, number of seed per pod, one thousand seed weight, seed yield, crude oil ratio, crude oil yield, crude protein ratio and crude protein yield were investigated.At the end of the research, intra-row spacings were significant but row spacings and row spacingxintra-row spacing interaction were insignificant for seed, crude oil yield and crude protein yield. The highest seed yield, raw oil yield and raw protein yield values were obtained from 5 cm intra-row spacing (989.1 kg ha -1, 493.7 kg ha -1 and 195.9 kg ha -1, respectively) and values showed a decreasing course at increasing intra-row spacings.The main aim for oil crops producing is oil yield increasing from unit area. In this research, wided row spacing and intra-row spacings resulted in decreased crude oil yield. According to results, among the plant densities, it may be said that growing 30 cm row spacing and 5 cm intra-row spacing would be suitable in order to obtain the highest oil yield for the second crop sesame growing.Keywords: Intra-row spacing, oil yield, row spacing, seed yield, Sesamum indicum, yield components.