Birinci basamakta takip edilen migren hastalarında yaşam kalitesinin ve yeti yitiminin araştırılması
Investigation of the quality of life and the disability level in migraine patients followed in primary care
Yazar: İBRAHİM UFUK TAŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Engellilik = Disability ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
ÖZET
Birinci Basamakta Takip Edilen Migren Hastalarında Yaşam Kalitesinin ve Yeti Yitiminin Araştırılması

Amaç: Baş ağrısı, insanların var olduğu dönemden beri her çağda ve her toplumda önemli sağlık problemlerinden biri olmuştur. Migren, gerilim tipi baş ağrılarından sonra en sık görülen birincil baş ağrısı nedenidir. Migren atakları bireyin aile ilişkilerini, çalışıyorsa iş yerindeki verimini ve çevresindeki kişilerle olan ilişkilerini de olumsuz yönde etkilemektedir. Böylece bireyin yaşam kalitesi olumsuz etkilenir. Sağlığa ayırdığı harcamaları artar, iş yerindeki verimsizlikten dolayı da kendisine ve topluma ekonomik bir yük oluşturur. Bu çalışmanın amacı birinci basamakta takip edilen migren hastalarında migren atak karekteristik özellikleri, hastalık süresi, migren tipi ve migren hastasının bazı özelliklerinin yaşam kalitesi ve yeti yitimine olan etkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma Adana'da bulunan Akıncılar Aile Sağlığı Merkezi (ASM), 19 Mayıs ASM, Makbule Yusuf Televi ASM, Ptt Evleri Orhan Taç ASM ve Meydan ASM'lerinde 1 Eylül 2018 – 30 Ekim 2018 tarihleri arasında 18 – 65 yaş arası 210 migrenli hasta üzerinde yapıldı. Araştırmada hastalara sosyodemografik verileri de içeren yapılandırılmış bir anket formu uygulandı. Ayrıca katılımcıların migren baş ağrı şiddetini ölçmek için Sayısal Değerlendirme Skalası (NRS), yaşam kalitesine yönelik Migrene Özgü 24 Saatlik Yaşam Kalitesi Ölçeği (24 s MQoLQ) ve yetiyitimine yönelik Migren Yetiyitimi Değerlendirme Ölçeği (MİDAS) kullanıldı. Araştırmada kullanılan formlar hastalarla yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak dolduruldu. Veriler SPSS 16 programı kullanılarak analiz edildi ve p<0. 05 değeri anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 210 migrenli erişkin hastanın 46' sı (%21.9) erkek, 164'ü (%78.4) kadın idi. Katılımcıların yaklaşık %65'i ilköğretim ve altı eğitime sahip idi ve kadınların %69'u ev hanımı idi. Katılımcılardan 193 kişi (%91.9) epizodik migrenli, 17 kişi (%8.1) kronik migrenli idi. Katılımcılara uygulanan MIDAS ölçeğine göre 47 kişide (%22.4) hiç yeti yitimi yok ya da çok az, 61 kişide (%29.0) hafif yeti yitimi, 42 kişide (%20.0) orta derecede yeti yitimi, 60 kişide (%28.6) ileri derecede yeti yitimi vardı. Erkek migrenlilere göre kadın migrenlilerde yaşam kalitesi anlamlı düzeyde daha düşük yeti yitimi daha fazla idi. Epizodik migrenlilere göre kronik migrenlilerde yaşam kalitesi anlamlı düzeyde daha düşük yeti yitimi daha fazla idi. Yaşam kalitesini düşüklüğü ile migrene bağlı yeti yitimi düzeyinin ileri olması arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkiliydi. Yapılan lineer regresyon analizinde kadın cinsiyet ve atak süresinin uzun olması migrende 24 saatlik yaşam kalitesi düşüklüğü için bağımsız risk faktörü olarak tespit edildi (sırasıyla B=-0.122, p=0.004, B=-0.132, p=0.000). Atak sıklığının fazla olması ise migrene bağlı yeti yitimi için bağımsız risk faktörü olarak bulundu (B=11.652, p=0.000).
Sonuç: Migren, hastaların yaşamlarını olumsuz yönde etkilediği için önemsenmesi gereken bir hastalıktır. Migren sadece bir baş ağrısı olmayıp hastanın yaşam kalitesini etkileyip yeti yitimine sebep olmaktadır. Migren ve buna eşlik eden komorbid durumların varlığı hem sağlık sistemine, hem de ülke ekonomisine maddi yönden ağır yükler getirmektedir. Aile hekimliği uzmanları olarak hastalarımızı fiziksel, ruhsal, toplumsal, kültürel ve varoluşsal boyutlarıyla ele alıp; hastalarımıza bütüncül olarak değerlendirmeliyiz. 

Anahtar sözcükler: Migren, yaşam kalitesi, yeti yitimi.

Abstract:
ABSTRACT
Investigation of the Quality of Life and the Disability Level in Migraine Patients
Followed in Primary Care

Objective: Headache has been one of the most important health problems among all times and societies since the human being was existed. Migraine is the secondly most common cause of primary headaches after tension-type headaches. Migraine attacks negatively affect the individual's relationships and also his productivity at work. Thus, the quality of life of the individual is adversely affected. It increases the expenditures on health and creates an economic burden on the patient and society by causing inefficient working. The aim of this study is to investigate the effects of migraine attacks' and patient characteristics, duration of the disease, migraine types on the quality of life and the disability level in migraine patients.
Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted at the Akıncılar Family Healthcare Center (ASM), 19 Mayıs ASM, Makbule Yusuf Televi ASM, PTT Evleri Orhan Taç ASM and Meydan ASMs, between September 1st, 2018 and October 30th,2018. 210 patients with migraine aged 18 to 65 years were included in the study. A structured questionnaire including sociodemographic data was applied to the patients. In addition, in order to measure the severity of the migraine headaches, the Numeric Rating Scala (NRS), the Migraine Specific 24-Hour Quality of Life Questionnaire (24 s MQoLQ) and the Migraine Disability Assessment Scale (MIDAS) were used. The forms used in this study were filled by face-to-face interview technique. Data were analyzed using SPSS 16 program and the value p <0.05 was considered significant.
Results: Of the 210 patients with migraine, 46 (21.9%) were male and 164 (78.4%) were female. Approximately 65% of the participants had primary and lower education and 69% of the women were housewives. Of the participants, 193 (91.9%) had episodic migraine and 17 (8.1%) had chronic migraine. According to the MIDAS scale applied to the participants, 47 people (22.4%) had little or no disability, 61 (29.0%) had mild disability, 42 (20.0%) had moderate disability and 60 (28.6%) had severe disability levels. Compared to the men with migraines, the quality of life of women with migraines was significantly lower. The quality of life in chronic migraine patients was significantly lower than those with episodic migraines. There was a statistically significant relationship between the quality of life and the level of disability due to migraine. In the linear regression analysis, female gender and long duration of attack were found to be independent risk factors for 24-hour quality of life in migraine (B = -0.122, p = 0.004, B = -0.132, p = 0.000, respectively). Excessive frequency was found to be an independent risk factor for migraine disability (B = 11.652, p = 0.000).
Conclusion: Migraine is a disease that should be considered seriously because of its adverse affects on patients' lives. Migraine is not only a headache but affects the patient's quality of life and causes disability. The presence of migraine and the comorbid conditions that accompany, brings heavy financial burdens on both health system and the national economy. As family medicine specialists, we should approach to our patients with their physical, spiritual, social, cultural and existential dimensions; and evaluate them holistically.

Keywords: Migraine, quality of life, disability.