Hipertansif hastaların diyette tuz tüketimi bilgi düzeyleri, yeme alışkanlıkları ve bunların kan basıncıyla ilişkisi
Dietary salt consumption knowledge levels of hypertensive patients, eating habits and their relationship with blood pressure
Yazar: ARİF BURAK KANIK
Danışman: PROF. DR. ÜLVER DERİCİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Giriş ve Amaç: 
Tuz birçok çalışmada yüksek kan basıncı ile ilişkili bulunmuş olup günlük tüketim miktarı hipertansiyonda değiştirilebilir bir risk faktörüdür. Günlük tuz tüketimini belirlemek için altın standart 24 saatlik idrarda sodyum atılımını ölçmek olup zahmetli olması sebebiyle farklı popülasyonlarda farklı anketler ve günlük diyet tüketim listeleri geliştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı anket, 24 saatlik idrar, günlük diyette besin tüketim listesi ve spot idrardan Kawasaki, İntersalt ve Tanaka formülleri kullanılarak günlük sodyum alım ve atımını en doğru şekilde tahmin edilmesini sağlamak ve sodyum alımının kan basıncına etkisini katılımcılar üzerinde gözlemlemektir. 
Gereç ve Yöntem: 
Bu çalışma Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Genel dahiliye ve Nefroloji polikliniğine başvuran, hipertansiyon için en az 3 aydır tedavi alan, GFH>60 olan 106 hastanın prospektif olarak değerlendirilmesi ile oluşturulmuştur. Çalışmaya katılan hastaların cinsiyet, yaş, ek hastalıkları,  kan laboratuvar parametreleri, 24 saatlik idrarda sodyum, potasyum atılımları, spot idrarda formüller için gerekli olan kreatinin, potasyum, sodyum değerleri incelenmiştir. Hastalara poliklinik başvurularında 12 soruluk anket uygulanmış ve idrar biriktirdikleri gün 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı ölçümlerine başlanmıştır.İstatistiksel analiz SPSS ver.24.0 programı kullanılarak yapılmıştır.

Bulgular: 
Çalışmaya 56 kadın 50 erkek olmak üzere toplamda 106 hasta katıldı. Hastaların yaş ortalaması 53,9±14.5 yıl olarak bulundu. Yapılan ankette yaş arttıkça istatiksel olarak anlamlı şekilde negatif yönde hastaların aldığı bilgi puanlarının azaldığı(p=0.007)  ve eğitim düzeyi arttıkça anketten alınan puanların pozitif yönde istatiksel olarak anlamlı şekilde arttığı saptandı(p<0.04). Hastaların 24 saatlik oral sodyum ve potasyum alımları ile 24 saatlik idrar sodyum ve potasyum atılımları arasında istatiksel olarak anlamlı düşük düzeyde korelasyon bulunmuştur(p<0.001). Günlük idrar sodyum atılımını spot idrar üzerinden tahmin etmede kullanılan Tanaka, İntersalt ve Kawasaki formülleri ile 24 saatlik idrar sodyum atılımı arasındaorta düzeyde, pozitif yönde, istatiksel olarak anlamlıkorelasyonsaptandı(p<0.001). Günlük idrarda potasyum atılımını spot idrar üzerinden tahmin etmek için kullanılan Kawasaki ve Tanaka formülleri ile 24 saatlik idrar potasyum atılımı arasında dapozitif yönde, orta düzeyde istatiksel olarak anlamlıkorelasyonvardı(p<0.001). Kawasaki ve Tanaka formülleri ile oral sodyum alımı arasında orta düzeyde, istatiksel olarak anlamlı ilişki saptadı(sırasıyla p:0.002, p:0.005).İntersalt Formülü ile gündüz ve günlük diyastolik basınçlar arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon bulundu (sırasıyla p:0.040, p:0.028). 
Sonuç:
Anketlerden elde edilen sonuçlar hastaların laboratuvar sonuçlarını ve günlük davranışlarını tam olarak yansıtmayabilir. Hipertansif GFH>60 ml/dk  olanhasta grubunda oral sodyum, potasyum alımı ve idrarda sodyum, potasyum atılımı için 24 saatlik idrar toplamak gibi zahmetli bir tetkik yerine İntersalt, Kawasaki, Tanaka formülleri kullanılabilir. Daha geniş prospektif çalışmalarla Türk toplumunun günlük sodyum alımını ve idrar sodyum atılımının kısa yoldan gösterilebilmesi için Türk toplumuna özel doğrulanmış anketlere ve formüllere ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: Günlük Tuz Tüketimi, Ambulatuvar Kan Basıncı Ölçümü, Tuz Anketi, 24 Saatlik İdrar Sodyum Atılımı, Kawasaki Formülü, Tanaka Formülü, İntersalt Formülü, Tahmini Sodyum Atılımı Hesaplanması

Abstract:
Introduction and Objective:
In many studies, salt has been found to be associated with high blood pressure, making it a modifiable risk factor in hypertension. The gold standard for determining daily salt intake is to measure the 24-hour urinary sodium excretion, but due to its inconvenience, different surveys and daily dietary intake lists have been developed in various populations. The aim of this study is to ensure the most accurate prediction of sodium intake using three different formulas based on surveys, 24-hour urine, daily dietary intake lists, and spot urine, and to observe the effect of sodium intake on blood pressure in participants
Material and Method:
This study was conducted prospectively with the evaluation of 106 patients who had been receiving treatment for hypertension for at least 3 months and had a GFR greater than 60, applying to the General Internal Medicine and Nephrology outpatient clinics of Gazi University Faculty of Medicine Hospital. The patients participating in the study were examined for gender, age, comorbidities, blood laboratory parameters, 24-hour urinary sodium and potassium excretion, as well as creatinine, potassium, and sodium values required for the formulas in spot urine. A 12-question questionnaire was administered to the patients at the outpatient clinic visits, and 24-hour ambulatory blood pressure measurements were initiated on the day they collected urine. Statistical analysis was performed using the SPSS ver.24.0 software.
Findings:
A total of 106 patients participated in the study, comprising 56 women and 50 men. The mean age of the patients was found to be 53.9±14.5 years. According to the conducted survey, it was observed that as age increases, there is a statistically significant negative correlation (p:0.007) with the information scores obtained by patients, and as the education level increases, there is a statistically significant positive correlation with the scores obtained from the survey(p:0.04).There was a statistically significant low-level correlation found between the 24-hour oral sodium and potassium intake and 24-hour urinary sodium and potassium excretion (p<0.001). The formulas of Tanaka, Intersalt, and Kawasaki, used to predict daily urinary sodium excretion from spot urine, showed a moderate, positive, and statistically significant correlation with 24-hour urinary sodium excretion(p<0.001) .For predicting daily urinary potassium excretion from spot urine, the Kawasaki and Tanaka formulas showed a positive, moderate, and statistically significant correlation with 24-hour urinary potassium excretion(p<0.001). There was a moderate, statistically significant relationship between oral sodium intake and the Kawasaki and Tanaka formulas(p:0.002,p:0.005).The Intersalt Formula revealed a statistically significant positive correlation between daytime and daily diastolic blood pressures(p:0.040,p:0.028).
Conclusion:
The results obtained from surveys may not fully reflect patients' clinical, laboratory findings, and daily behaviors. In the hypertensive group with a GFR >60, instead of collecting cumbersome 24-hour urine samples for oral sodium and potassium intake, as well as urinary sodium and potassium excretion, the Intersalt, Kawasaki, and Tanaka formulas can be used. To demonstrate the daily sodium intake and urinary sodium excretion of the Turkish population more efficiently, new validated questionnaires and formulas are needed through broader prospective studies.
Keywords :Daily Salt Consumption, Ambulatory Blood Pressure Measurement, Salt Questionnaire, 24-Hour Urinary Sodium Excretion, Kawasaki Formula, Tanaka Formula, Intersalt Formula, Estimated Sodium Excretion Calculation