Irak hukukunda ticari adların korunması
Protection of trade names in Iraqi law
Yazar: İSMAİL KARABAŞ
Danışman: PROF. DR. HAYRİ BOZGEYİK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Irak = Iraq ; Irak hukuku = Iraq law ; Marka = Brand ; Marka hakkı = Trademark right ; Marka hakkının korunması = Protection of trademark right ; Ticaret ünvanı = Trade name ; İslam hukuku = Islamic law ; İşyeri adları = Work place names

Özet:
Irak hukukunda ticari isimlerin korunması konusu ele alınırken öncelikle ticari isimlerin kapsamının ne olduğu, hangi alanlarda kullanıldığı ve bunların tacirin ne işine yaradığına değinilmelidir. Ticari isim kullanan tacirlerin sahip hakların ne olduğu, bu hakları nasıl kullanabileceği, tescile bağlı olarak ticari isme yönelik ihlallerin nasıl önlenip zararın ne şekilde karşı taraftan talep edilebileceği hususları; Irak hukukunda yer alan düzenlemeler çerçevesinde çalışmada anlatılacaktır. Hukuki ve cezai koruma yollarının hem ulusal hem de uluslararası boyutu irdelenerek korumanın hangi şekilde yapılacağı, nasıl ve ne kadar etkili olabileceği tartışıldıktan sonra ticari isimlerin korunmaya çalışılmasında esas alınacak unsurlar ve eleştiriler çalışmada yer alacaktır. Bu suretle mevcut ihlallerin karşılık bulduğu koruma yanında cezai işlemlerle birlikte bu ihlallere sebep olan kişi ve durumların ileride yaşanacak daha büyük sorunlara sebep vermeden önüne geçmek adına korumaya ilişkin yasal düzenlemelerin kuvvetlendirilmesi için önerilerde bulunulacaktır. Günümüzde ticari isimler, ticaret hayatında tacirler tarafından fark edilmek için kullanılan işaretler arasında yer almaktadır. Bu ayırt edici işaretler arasındaki ilişki; kanunlarımızda açıkça düzenlenmemiş, bilimsel çalışmalarda ve yargı kararlarında da yeterince irdelenmemiştir. Örneğin, ticari isim olarak tescil edilen bir ifadenin aynı zamanda ticaret unvanı olarak da kullanılıp kullanılamayacağı, ticari isim sahibi olan bir tacirin bu ismini marka olarak başkası tarafından tescil edildiğinde tescil işlemine itiraz etme hakkı olup olmadığı, bir ifadenin bir tacir tarafından ticari isim olarak kullanılırken başkası tarafından ticaret unvanı veya marka olarak kullanıp kullanamayacağı gibi hususların mevzuat veya öğretide açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Markanın ayırt edici özellikleri, objektif koşulları ve öneminden bahsedilmesi esastır ve markanın tescilinin yöntemlerinin, tescilin iptal edilme ve yenilenme koşullarının nasıl karşılanacağının bilinmesi önemlidir. Ek olarak tanınmış markanın hukuki ve cezai olarak korunması ve uluslararası arenada markanın korunma koşulları tekrar incelenmesi gereken konulardır.
Anahtar Kelimeler: Marka, Markanın Korunması, Ticaret Hukuku, Ticari İsimler, Ticaret Unvanı, Ticari İsimlerin Korunması.

Abstract:
When dealing with the protection of commercial names in Iraqi law, first of all, it should be mentioned what the scope of commercial names is, in which areas they are used, and what they do for the trader. What are the rights owned by the traders using the trade name, how they can use these rights, how the violations against the trade name can be prevented and how the damage can be claimed from the other side, depending on the registration; it will be explained in the study within the framework of the regulations in Iraqi law. After examining both the national and international dimensions of legal and penal protection methods and discussing how the protection will be done, how effective it can be, the elements and criticisms that will be taken as a basis in trying to protect trade names will be included in the study. In this way, suggestions will be made to strengthen the legal regulations on protection in order to prevent the people and situations that cause these violations, together with the protection that the existing violations are met with, before they cause bigger problems in the future. Today, trade names are among the signs used to be noticed by traders in business life. The relationship between these distinctive signs; it is not clearly regulated in our laws, and it has not been adequately examined in scientific studies and judicial decisions. For example, whether an expression registered as a trade name can also be used as a trade title, whether a trader who owns a trade name has the right to object to the registration process when that name is registered as a trademark by someone else, or whether a statement is used as a trade name by a trader and used as a trade title or brand by another should be clarified in the legislation or doctrine. It is essential to mention the distinctive features, objective conditions and importance of the trademark and it is important to know the methods of registration of the trademark and how to meet the conditions of cancellation and renewal of the registration. In addition, the legal and penal protection of the well-known trademark and the conditions of protection of the trademark in the international arena are issues that need to be re-examined.