Winner bezelye (Pisum sativum L.) çeşidinde farklı aşılama yöntemleri, azotlu gübre dozları ile ekim zamanlarının verim ve verim öğelerine etkileri
The Effect of different inoculation methods, nitrogen doses and sowing times on yield and yield components in winner variety of peas (Pisum sativum L.)
Yazar: MUHARREM KAYA
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN YAŞAR ÇİFTÇİ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azotlu gübreler = Nitrogen fertilizers ; Bakteri aşılama = Bacterial inoculation ; Bezelye = Pea ; Ekim zamanı = Sowing date ; Gübreler = Fertilizers ; Pisum sativum = Pisum sativum ; Tarla bitkileri = Field crops ; Verim = Yield

Özet:
Bu araştırma, 1998-1999 yıllan arasında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Araştırma Uygulama Çiftliği'nde 2 yıl süreyle yürütülmüştür. Denemede, bezelyede farklı ekim zamanlan ve bakteri aşılama yöntemleri ile azotlu gübre dozlannın verim ve verim öğeleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal olarak, Winner bezelye çeşidi tohumlan ve R. Leguminosarum inokulantı kullanılmıştır. Araştırma, tesadüf bloklannda bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüş, denemede 4 farklı ekim zamanı (mart ayı başından başlayarak 20 gün ara ile), 3 aşılama yöntemi (aşısız, tohuma ve toprağa aşılama) ve 4 azot dozu (0, 2, 4 ve 6 kg N/da) uygulanmıştır. v Araştırmada ele alınan özelliklere ilişkin verilerle yapılan varyans analizi sonuçlarına göre, ekim zamanlan, aşılama yöntemleri ve azotlu gübre dozlan yönünden istatistiki olarak önemli farklılıklar belirlenmiştir. Denemede iki yılın ortalaması olarak, nodozite sayıları 0.77-19.47 adet/bitki, nodozite ağırlığı 0.01-0.66 g/bitki, bitki boyu 26.41-51.29 cm, bitki ağırlığı 4.21-12.38 g, bitkide bakla sayısı 1.87- 6.85 adet, bakla ağırlığı 1.68-7.77 g, bitkide tane sayısı 6.94-26.44 adet, bitki tane verimi 1.24-6.10 g, yüz tane ağırlığı 14.01-17.84 g, hasat indeksi % 30.29-54.30, birim alan tane verimi 63.51-223.77 kg/da, ham protein oranı % 17.56-25.24 ve ham protein verimi 13.88-47.87 kg/da arasında değişen değerler göstermiştir. İki yıllık deneme sonuçlarında, bezelyede daha yüksek nodülasyon, birim alan tane ve ham protein verimi elde etmek amacıyla bakteri aşılamasının ve ekimle birlikte 2-4 kg/da azotlu gübre uygulanmasının yanında erken ilkbahar ekimlerinin önemli olduğu belirlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Bezelye (Pisum sativum L.), ekim zamanları, bakteri aşılama yöntemleri, azotlu gübre dozlan, Rhizobium leguminosarum L., verim ve verim öğeleri

Abstract:
This research was conducted with two years duration in the experimental field of Research and Application Farm, Faculty of Agriculture, University of Ankara during 1998-1999. The objective of this study was to determine the effects of different inoculation methods, nitrogen doses and sowing time on yield and yield components of peas. The seed of winner variety and inoculant of Rhizobium leguminosarum were used as research materials. The experimental design was split split plot design with four replication. In research, four different sowing time (the times started beginnirig from March and it continued 20 days intervals), three inoculation methods (no inoculation, seed inoculation and soil inoculation) and four nitrogen doses ( 0, 2, 4 and 6 kg/da) were used. According to obtained results of related examined characters were determined significant differences for sowing times, inoculation methods and nitrogen doses. The average of characters examined in experiment is given follow. The number of nodule was changed 0.77 - 19.47 per plant, weight of nodule was 0.01 - 0.66 g/plant, plant height was 26.41 - 51.29 cm, the weight of plant was 4.21 - 12.38 g, the number of pod per plant was 1.87 - 6.85, the weight of pod was 1.68 - 7.77 g, the number of seed per plant was 6.94 - 26.44, the grain yield per plant was 1.24 - 6.10 g, a hundred kernel weight was 14.01 - 17.84 g, harvest index was 30.29 - 54.30 %, seed yield was 63.51 - 223.77 kg/da, the crude protein content was 17.56 - 25.24 % and the yield of protein was 13.88 - 47.87 kg/da. The results of the research showed that for increasing nodule number, yield and crude protein yield in pea should be used bacteria inoculation, 2-4 kg/da nitrogen fertilizer doses and early spring sowing. Key Words: Pea (Pisum sativum L), sowing dates, bacteria inoculation methods, doses of nitrogen fertilizers, Rhizobium leguminosarum L., yield and yield components