İskeletsel sınıf I, sınıf II, sınıf III vakaların panoramik radyografi özelliklerinin lateral sefalometrik filmler ile karşılaştırılması
Comparison of panoramic and lateral cephalometric radiographic parameters in skeletal class I, II, and III patients
Yazar: ANI TÜRKÖZ
Danışman: PROF. DR. FERABİ ERHAN ÖZDİLER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı; iskeletsel sınıf I, sınıf II, sınıf III vakaların panoramik ve sefalometrik radyografilerini değerlendirerek, lateral sefalometrik filmlerin kullanımını azaltıp panoramik radyografilerle iskeletsel sagital yön anomalilerinin teşhisinin yapılabilirliğini araştırmaktır.
Araştırmamıza Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı arşivinden seçilmiş büyüme ve gelişimi tamamlanmış vakalardan toplam 180 birey dahil edilmiştir. Hastaların gruplandırmaları sagital (ANB) ve vertikal (SN/Go-Me) değerleri göz önünde bulundurularak yapılmış olup araştırmaya dahil edilen bireyler iskeletsel sınıf I (0 ≤ ANB < 4°), iskeletsel sınıf II (ANB ≥ 4°) ve  iskeletsel sınıf III (ANB  < 0°)  olarak gruplara ayrıldıktan sonra her grup kendi içerisinde  hipodiverjan (SN/Go-Me26),  normodiverjan (25SN/Go-Me38) ve hiperdiverjan (38SN/Go-Me) olarak alt gruplara ayrılmıştır. 
Verilerin analizi için SPSS for Windows 11.5 paket programı kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı birlikteliğin olup olmadığı Pearson'un Korelasyon testi ile incelenmiştir. Sefalometrik ve panoramik filmlerde aynı olan ölçümlerin uyumunun istatistiksel olarak anlamlılığını incelemek amacıyla Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı  Analizi (Intraclass correlation Coefficient/ICC) kullanılmıştır. Panoramik filmlerde, her bir sınıf içerisinde sağ ve sol taraf ölçüm ortalamalarının arasındaki farkın istatistiksel anlamlılığı bağımlı gruplarda t testi ile analiz edilmiştir. Sınıflar arasında panoramik film ölçüm ortalamaları yönünden farkın önemliliği tek yönlü varyans (One-Way ANOVA) analizi ile değerlendirilmiştir.

Elde edilen sonuçlara dayanılarak;
•	ANSXi boyutsal değerlendirmesi sagital ilişkinin tespiti için sefalometrik radyografilerde güvenli bir metottur ancak panoramik radyografilerde çenelerin anteroposterior konumları hakkında bilgi sağlamamaktadır.
•	CoANSCo açısının iskeletsel gruplara göre farklılık göstermesi ve ANB açısı ile  korelasyonu çenelerin sagital ilişkisinin tespitinde panoramik radyografinin sefalometrik analizlere alternatif olabileceğini düşündürmektedir. Norm değerlerinin oluşturulabilmesi için daha detaylı çalışmalara ihtiyaç vardır.
•	Frankfort Horizontal düzlemi ile kurulan oransal değerlendirmelerde sefalometrik ve panoramik sonuçlar bir birini desteklememektedir. Oransal ölçümlerle sagital ilişkilerin tespitinde Frankfort Horizontal düzlemi güvenilir bir rahber düzlem değildir.
•	Sefalometrik ve panoramik bulgular değerlendirildiğinde uyumluluk değerleri ve bulguların tutarlılığı H düzleminin panoramik radyografiler için güvenilir bir düzlem olduğunu göstermektedir.
•	Panoramik radyografilerin önemli dezavantajlarından biri olan magnifikasyon ve distorsiyon araştırmamızda oransal ölçümlerle giderilmeye çalışılmıştır. Panoramik ve sefalometrik radyografilerden elde edilen sonuçların istatistiksel uyumluluğu umut vericidir ancak bu uyumun gruplar arasındaki sayısal verilere yansımaması panoramik radyografilerden elde edilen oransal değerlendirmelerin klinikte güvenilir olmadığını göstermektedir.
•	Günümüz koşullarındaki panoramik cihazlarla magnifikasyon ve distorsiyon ortadan kaldırılamadığı için panoramik radyografiler çenelerin sagital ilişkisini belirlemede sefalometrik radyografilere alternatif olamamaktadır.
Anahtar Kelimeler: panoramik radyografi, sagital ilişki, sefalometrik radyografi

Abstract:
The aim of this study is to investigate the feasibilty of panoramic radiographs, by evaluating the panoramic and lateral cephalometric radiographs of skeletal Class I, II and III patients, to diagnose the skeletal sagittal anomalies, in order to reduce the usage of lateral cephalometric radiographs. 
180 adult patients that were chosen from Ankara University Faculty of Dentistry Department of Orthodontics archive was included to our study. Classification of the patients was done considering the sagittal (ANB) and vertical (SN/Go-Me) parameters. Following the grouping of the patients as skeletal Class I (0 ≤ ANB < 4°), Class II (ANB ≥ 4°) and skeletal Class III (ANB  < 0°); each group were divided into subgroups as hypodivergent (SN/Go-Me26), normodivergent (25SN/Go-Me38) and hyperdivergent (38SN/Go-Me).
SPSS for Windows 11.5 software was used for the analysis of the data. The possible statistically significant association between continuous variables was evaluated with Pearson's Correlation Analysis. The Intraclass correlation Coefficient Analysis (ICC) was used in order to observe whether there is a statistically significant accordance in between the parameters that were calculated the same both in panoramic and lateral cephalometric radiographs. In each group, the statistically significant difference between the mean values of right and left side calculations on the panoramic radiograph was analyzed with dependent samples t-test. The One-Way ANOVA was used to observe the significance of the difference between the mean values of panoramic radiograph calculations of each group.

Based on the results;
•	The ANSXi dimensional evaluation is a reliable method for determining sagittal relationship on lateral cephalometric radiographs, whereas it does not give clear information about the anteroposterior location of the maxilla and mandible on panoramic radiographs.   
•	 The CoANSCo angle showing differences depending on the skeletal groups, and it's correlation with ANB angle gives rise to the thought that the panoramic radiographs might be an alternative to the lateral cephalometric radiographs for determining the sagittal relationship. Further detailed research is needed to create norm values.
•	The results of panoramic and lateral cephalometric proportional measurements based on Frankfort Horizontal Plane does not support each other. The Frankfort Horizontal Plane is not a reliable guide when determining sagittal relationships with proportional measurements.  
•	When lateral cephalometric and panoramic results are evaluated, the accordance of the results show that the H Plane is a reliable parameter for the panoramic radiographs. 
•	Magnification and distortion, two of the most important disadvantages of the panoramic radiographs, were tried to be eleminated by using proportional measurements. Although the statistically significant accordance of the results obtained from panoramic and lateral cephalometric radiographs is promising, the inconsistency of numerical results conclude that the proportional evaluations on panoramic radiographs are not clinically reliable.  
•	Since current panoramic radiographs are not able to eliminate magnification and distortion, panoramic radiographs can not be an alernative to the lateral cephalometric radiographs when evaluating the sagittal relationship of the maxilla and mandible.
Key Words: panoramic radiography, sagittal relationship, lateral cephalometric radiography