Riskli yaş grubunda olan ve olmayan gebelerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ve emzirme öz-yeterlilik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Review of the association between health literacy levels and breastfeeding self-efficacy perceptions of pregnant women in age groups with risk and no risk
Yazar: ASUDE ASLIHAN KARPUZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVİL ŞAHİN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Bu araştırma; riskli yaş grubunda olan ve olmayan gebelerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile emzirme öz-yeterliliklerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi, aralarındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapılmıştır.
Çalışma, Ocak 2023-Mayıs 2023 tarihleri arasında SBÜ Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'nde yürütülmüştür. Araştırmaya kriterleri karşılayan üçüncü trimesterdaki 165 gebe kadın dahil edilmiştir. Çalışma üç ayrı grup arasında yürütülmüş olup, 55 adölesan yaş grubu, 55 normal yaş grubu, 55 ileri yaş grubu gebe çalışmaya dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Prenatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği (PEYÖ)", "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32)" kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren veriler için iki bağımsız grubun ölçüm değerlerini karşılaştırırken "Independent Sample-t" test, üç veya daha fazla bağımsız grubun ölçüm değerlerini karşılaştırırken ise "ANOVA" test kullanılmıştır. Normal dağılım göstermeyen veriler için; iki bağımsız grubun ölçüm değerlerini karşılaştırırken "Mann-Whitney U" test, üç veya daha fazla bağımsız grubun ölçüm değerlerini karşılaştırırken ise "Kruskall-Wallis H" testleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir.
Yaş gruplarına göre PEYÖ toplam puan ortalamaları, adölesan gebe grubunda 70,69±13,76, normal yaş gebe grubunda 75,80±12,56, ileri yaş gebe grubunda 81,15±12,01 olarak saptanmıştır. İleri yaş grubunda olan gebelerin PEYÖ puan ortalamalarının adölesan ve normal yaş grubunda olan gebelere göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Gruplar arasında TSOY-32 puan ortalamaları yeterli düzeydedir (adölesan grup 34,53±8,19, normal yaş grubu 38,26±8,01, ileri yaş grubu 35,45±9,07). Gebelerin TSOY-32 puanları arttıkça, PEYÖ puanlarının arttığı belirlenmiştir (p<0.05).
Gebelikte yaş faktörünün emzirme öz-yeterliliğini etkileyen bir değişken olduğu ve ileri yaş gebe grubunda daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş gruplarının TSOY-32 düzeylerinin yeterli olduğu bulunmuştur. Gebelerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ve emzirme öz-yeterlilik algıları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The study was conducted as a descriptive and correlational study in order to determine the health literacy levels and breastfeeding self-efficacy of in pregnant women and the factors affecting them and to examine the relationship between in age groups with risk and no risk.
The study was conducted at the Department of Gynecology and Obstetrics of the University of Health Sciences Ankara Gülhane Training and Research Hospital, Turkey from January 2023 to May 2023. 165 pregnant women who were in the third trimester and met the criteria were included in the study. The study was conducted on three different groups and 55 pregnant women in each of the adolescent age group, normal age group, and advanced age group were included in the study. "Socio-Demographic Questionnaire", "Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale (PBSES)" and "Turkish Health Literacy Scale (TSOY-32)" were used to collect data. For data with normal distribution, "Independent sample t-test" was used to compare the measurement values of two independent groups, and "ANOVA" was used to compare the measurement values of three or more independent groups. For data without normal distribution, "Mann-Whitney U-test" was used to compare the measurement values of two independent groups, and "Kruskal-Wallis H-test" was used to compare the measurement values of three or more independent groups. Statistical significance was accepted as p<0,05.
Total PBSES mean scores by age groups were 70,69±13,76 in the adolescent age group, 75,80±12,56 normal age group and 81,15±12,01 in the advanced age group. PBSES mean scores of the pregnant women in the advanced age group were found to be significantly higher than those of the pregnant women in adolescent and normal age groups (p<0,05). TSOY-32 mean scores between the groups were adequate (adolescent group 34.53±8.19, normal age group 38.26±8.01, advanced age group 35.45±9.07) PBSES scores of the pregnant women increased with higher TSOY-32 scores (p<0,05).
It was determined that the age factor in pregnancy is a variable that affects breastfeeding self-efficacy and is higher in the advanced age group. TSOY-32 levels in age groups were adequate. There was a positive association between health literacy levels and breastfeeding self-efficacy perceptions of pregnant women.