Ege bölgesi'nin bazı ilçelerinde kum sineklerinin doğadan toplanan popülasyonlarında insektisit hassasiyetinin belirlenmesi
Insecticide susceptibility of wild-caught sand fly populations collected from certain districts of aegean region
Yazar: MEHMET KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. BAYRAM GÖÇMEN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Aydın = Aydın ; Muğla = Muğla ; Phlebotomus = Phlebotomus ; İnsektisidler = Insecticides ; İnsektisit direnci = Insecticide resistance

Özet:
Türkiye'de görülen kutanöz ve visseral leishmaniasis ile phlebovirüs enfeksiyon ajanlarına vektörlük yapan kum sineklerinin piretroit grubu insektisitlere karşı hassasiyet/direnç durumlarını saptayan bir çalışma olmaması nedeniyle, bu tez çalışmasında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) standart yöntemleri kullanılarak kum sineklerinin piretroit grubu insektisitlere karşı hassasiyet/dirençlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.DSÖ nün ?Tüp Test? için belirlemiş olduğu standart protokol çerçevesinde %0.05 Deltametrin ve %0.75 Permethrin içeren insektisitli kağıtlar kullanılmıştır. Her bir insektisit grubu için çalışma 5 kez tekrar edilmiştir. Denemelerde kullanılan kum sinekleri Muğla iline bağlı düzenli insektisit kullanılan Tepecik Köyü ve herhangi bir insektisit kullanılmayan Aydın iline bağlı Başçayır Köyünden toplanmıştır. Toplanan örneklerde öncelikle hassasiyet testleri gerçekleştirilmiş, ardından örnekler diseke edilerek preparat haline getirilmiş ve Akdeniz havzası için geçerli olan tayin anahtarına göre teşhis edilmiştir. Toplam 230 ve 246 kum sineği Muğla ve Aydın illerinden toplanmış her bir tüpte 15-20 adet kum sineği olacak şekilde denemeler gerçekleştirilmiştir.Muğla için elde edilen veriler incelendiğinde 24 saat sonunda hassasiyetin Deltametrin (%0.05) için %90, Permetrin (%0.75) için %93.3 olduğu gözlenmiş ve DSÖ standartlarına göre doğrulanması gereken direncin var olduğu ortaya konulmuştur. Testlerde kontrol tüplerindeki ölüm oranı %4 olduğu için Abbott formülü ile düzeltme işlemi yapılmamıştır.Aynı çalışma Aydın'dan toplanan kum sinekleri üzerinde yapılmış ve 24 saat sonunda hassasiyetin Deltametrin için %99, Permetrin (%0.75) için %100 olduğu gözlenmiş ve DSÖ standartları çerçevesinde duyarlı olduğu belirlenmiştir.Çalışma alanlarının faunası incelendiğinde Muğla'da 3 farklı Phlebotomus (%64 P. tobbi, %30 P. papatasi, %5 P. neglectus/syriacus) ve 1 Sergentomyia cinsine dahil tür (%1 S. minuta) gözlenirken Aydın'da 4 farklı Phlebotomus (%79 P. tobbi, %9 P. neglectus/syriacus, %6 P. papatasi, %2 P. alexandri) ve 2 Sergentomyia (%2 S. minuta, %2 S. dentata) cinsine dahil tür kaydedilmiştir.Sonuç olarak insektisitlerin uzun süredir aktif olarak kullanıldığı bölgelerde Deltametrin ve Permetrin için gelişmekte olan bir direnç varlığı ve insektisit kullanılmayan bölgelerde insektisitlere karşı hassasiyetin var olduğu bu çalışma ile ortaya konulmuştur. Aynı zamanda bu çalışma ile L. infantum bulaşımı için uygun vektör kum sineği türünün bölgede varlığı ortaya konulmuştur. Bu sonuçlar, insektisitlere karşı olan hassasiyetin her alanda farklı olabileceğinin ve düzenlenecek mücadele ve kontrol programlarının bu duruma göre belirlenmesinin önemini açıkça ortaya koymaktadır.

Abstract:
Sandfly-borne diseases like visceral, cutaneous leishmaniasis and phlebovirus infections are seen endemically in Turkey. The control programs are mainly based on treatment of the cases and insecticide spraying. However, no study was performed about the susceptibility/resistance in phlebotomine sand flies against pyrethroids in Turkey. For this reason, in our study, we aimed to evaluate the pyrethroid group insecticide susceptibility/resistance in phlebotomines using WHO standard protocols.The Standard WHO testing procedure ?Tube Test? has applied for pyrethroid susceptibility by using 0.05% deltamethrin and 0.75% permethrin impregnated papers. The tests were repeated 5 times including control ones. The sand fly specimens were collected from several localities of Muğla province where insecticides regularly applied and one village of Aydin province where no insecticide application. Following the standards of WHO testing procedures, all specimens were dissected, mounted and identified according to the standard species key charts of the Mediterranean region. A total of 230 and 246 sand fly specimens collected from Mugla and Aydin provinces were used as 15-20 specimens in each tube, respectively.The 90% and 93.3% susceptibility was detected among the sand fly specimens collected in Mugla against deltamethrin and permethrin after 24 hours of exposure, respectively. Because of the mortality rates are below the 5%, no correction was made with the Abbotts formula. The resistance was detected in these specimens according to WHO standards.The 99% and 100% susceptibility was detected among sand fly specimens collected in Aydin against deltamethrin and permethrin after 24 hours of exposure, respectively. Because of the mortality rates were found as 15%, the correction was made using Abbotts formula according to WHO standards. No resistance was found in these specimens.Sand fly fauna of the study areas and species spectrum used in the study were as follows; in Mugla province, we found three (64% P. tobbi, 30% P. papatasi, 5% P. neglectus/syriacus) and one (1% S. minuta) species belonging to Phlebotomus and Sergentomyia genera while four (79% P. tobbi, 9% P. neglectus/syriacus, 6% P. papatasi, 2% P. alexandri) and two (2% S. minuta, 2% S. dentata) species belonging to Phlebotomus and Sergentomyia genera were found in Aydin province, respectively.In conclusion, the resistance against deltamethrin and permethrin were detected in the areas where insecticide applications have been applied for long time while no resistance were found in the insecticide free area. We also showed the presence of vector sand fly species for L. infantum in the study areas. These results clearly pointed out the more attention are needed by the authorities involved in control programs for sand fly-borne diseases