Pamukta (Gossypium hirsutum L.) farklı bitki yoğunluğu ve azot dozlarının verim ve kaliteye etkisi
Effect of different plant density and nitrogen doses on cotton yield and quality
Yazar: ORHAN İPEKÇİ
Danışman: PROF. DR. EMİNE KARADEMİR
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azot = Nitrogen ; Bitki sıklığı = Plant density ; Kalite = Quality ; Pamuk = Cotton ; Verim = Yield

Özet:
Bu araştırma farklı azot dozları ve bitki sıklığının pamukta verim, lif kalite kriterleri ve bazı fizyolojik özelliklere etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri bölümü deneme alanında 2022 yılında yürütülmüştür. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülen araştırmada, ana parselleri 4 farklı azot dozu (6, 12, 18 ve 24 kg/da N), alt parselleri ise bitki sıklıkları (5, 10 ve 15 cm) oluşturmuştur. Çalışmada kütlü pamuk verimi, meyve dalı sayısı, odun dalı sayısı ve boğum sayısı özelliklerinde uygulamalar arasında önemli istatistiki farklılıklar elde edilmiştir. Bitki sıklığının kütlü pamuk verimi ve meyve dalı sayısı üzerine, azot dozlarının ise odun dalı sayısı ve boğum sayısına önemli etkisinin olduğu, azot dozu x bitki sıklığı interaksiyonunun ise bitki boyunda etkili olduğu belirlenmiştir. 
Araştırmada en yüksek kütlü pamuk veriminin 5 cm bitki sıklığından elde edildiği, en yüksek meyve dalı sayısının ise 15 cm bitki sıklığından elde edildiği belirlenmiştir. Azot dozları arasında ise 6 kg/da azot dozunda en yüksek odun dalı sayısının ve boğum sayısının elde edildiği, azot dozlarının ve bitki sıklıklarının incelenen diğer özellikler üzerine önemli bir istatistiki etkilerinin olmadığı saptanmıştır. 
Çalışma sonucunda Orion pamuk çeşidinin 5 cm sıra üzeri mesafede yetiştirilmesi ile en yüksek verim değerine ulaştığı ve bu nedenle tavsiye edilebileceği, 6 kg/da azot dozunun uygulanması ile en yüksek odun dalı sayısı ile boğum sayısı değerine ulaşabileceği anlaşılmaktadır.

Abstract:
This investigation was carried out to determine the effects of different nitrogen doses and plant density on cotton yield, fiber quality criteria and some physiological properties. The study was carried out in Siirt University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops in the experimental area in 2022. In the study, which was carried out in 4 replications according to the split plots experimental design in random blocks, 4 different nitrogen doses (6, 12, 18 and 24 kg/da N) were formed in the main plots and plant density (5, 10 and 15 cm) in the sub plots. In the study, it was determined that there were significant statistical differences between applications in terms of seed cotton yield, number of sympodial branches, number of monopodial branches and number of nodes. It was determined that plant density had a significant effect on seed cotton yield and number of sympodial branches, nitrogen doses had a significant effect on the number of monopodial branches and number of nodes, and the interaction of nitrogen dose x plant density was effective on plant height.
In the study, it was determined that the highest seed cotton yield was obtained from 5 cm plant density, and the highest sympodial branch number was obtained from 15 cm plant density. Among the nitrogen doses, it was determined that the highest number of monopodial branches and number of nodes were obtained at the nitrogen dose of 6 kg/da, and that the nitrogen doses and plant density did not have a significant statistical effect on the other properties examined.
As a result of the study, it is understood that Orion cotton variety reaches the highest yield value by growing 5 cm above the row and therefore it can be recommended, and it can reach the highest monoodial branches number and node number value with the application of 6 kg/da nitrogen dose.