Masal formellerinin sembolik çözümlemesi
Analysis of the symbol tale formellerinin
Yazar: MÜZEYYEN EDA ÖZKAYNAK
Danışman: PROF. DR. ESMA ŞİMŞEK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Formel dil = Formal language ; Masallar = Tales ; Semboller = Symbols ; Tekerleme = Tongue twister

Özet:
Sözlü kültür ürünlerimizden masallar, edebî bir tür olmanın yanı sıra geçmişi bugüne, bugünü geleceğe taşıyan kültür hazinelerinden biridir. Geçmişi bugüne taşımasıyla kültürel bir aktarım sağlayan masallar, milletlerin devamını sağlamada önemli bir yere sahiptir. Masallar bu aktarımı sağlarken, yaşadığı coğrafyanın kültürel, psikolojik, folklorik özelliklerini bünyesine katarak zenginleşirler. Bu zenginlik, masallarımızda farklı şekillerde ifade edilir. Bu ifade şekillerinden biri de sembollerin kullanılmasıdır. İnsan bilincinin bittiği noktada başlayan sembolik dil, masallarda en canlı haliyle devrededir. Sembolik dil, sıradan bir dilin üstünde bir dildir. Masallar, sembollerin çeşitliliğini ve sembolik dilin imkânlarını kullanarak çok katmanlı bir metin haline gelirler. Bu anlamda masalı ve masal içerisinde kalıplaşmış sözler olarak bilinen formelleri dikkatle incelersek, metinler farklı anlamlar kazanacaktır.Formeller, masallarda çeşitli işlevleri nedeniyle kullanılırlar. Anlatıcı, dinleyicilerini masal dünyasına hazırlarken, masal içerisinde geçişler yaparken, masalı bitirirken ve zaman kazanmak isterken formellere başvurur. Anlatıya ahenk katan bu sözler, masalcının ustalığını göstermesi bakımından da önemlidir. Formeller bilinen bu işlevlerinin dışında sembolik anlamlarla örülüdür. Formelin altında bir milletin kültürel pek çok özelliğini ve evrensel çağrışımları bulabiliriz.Bu düşünce ve duyarlılıkla hazırladığımız çalışmada masal formellerinin sembolik anlamlarını ele aldık. Formellerin sembolik anlamlarını da göz önüne alarak yeni bir tasnif çalışması yaptık. Bu tasnifimize göre konuyu yeni bir bakış açısıyla değerlendirmeye çalıştık.Anahtar Kelimeler: Masal, formel, sembol, tekerleme, kalıp ifade, anlatı

Abstract:
Fairy tales, which are among our oral literature outputs, as well as being a literary genre, are one of our cultural heritages conveying past to present and present into the future. Conveying past into present, fairy tales establish a cultural transfer and has an important role for the permanence of nations. In the process of conveying, fairy tales get enriched by the cultural, psychological and traditional features of the geography they dwell in. This affluence is diversely expressed in our fairy tales. One way of this expression is making use of symbols. The symbolic language right starts where the human conscious is incompetent. Symbolic language is above an ordinary language. Fairy tales turn into a sophisticated text consisting of many layers using the variations of symbols and the capabilities of symbolic language. As such, if we analyze fairy tales and formals known as set phrases within a fairy tale, texts will assume different interpretations.Formals are used in fairy tales for miscellaneous functions. While the narrator prepares his audience for the world of the tale, during transitions and while ending the tale and on occasions when he has to gain time, he resorts to formals. These words adding harmony to the tale are also of importance in denoting the mastery of the narrator. Apart form the function mentioned above, formals are braided with symbolic denotations. A deep analysis of many formals can indicate many aspects of the cultural characteristics of a nation as well as universal connotations.In this work prepared with this thought and sensibility, we dealt with the symbolic denotations of fairy tales. We performed a new classification considering the symbolic denotations of formals. As regards this classification, we tried to assess the subject with a different point of view.Key Words: Tale, formal, symbol, rigmarole, expression pattern, narrative