Hemodiyaliz hastalarının aile değerlendirmeleri ve aile danışmanlığı gereksinimleri üzerine bir çalışma
A study on the family assessments and family counseling needs of hemodialysis patients
Yazar: BÜŞRA GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. KAMİL ALPTEKİN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Aile danışmanlığı = Family counseling ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sosyal hizmetler = Social services ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, hemodiyaliz hastalarının psikososyal boyutlarıyla kapsamlı bir şekilde aile değerlendirmelerini yapmak ve aile danışmanlığına olan gereksinim durumlarını ortaya çıkarmaktır. Çalışma, nicel araştırma yöntemine uygun olarak tasarlamış olup tarama modellerinden ilişkisel tarama modeline göre planlanmıştır. Bu doğrultuda Konya il merkezinde faaliyette bulunan biri kamu diğeri özel sektöre ait iki hemodiyaliz ünitesinde tedavi görmekte olan ve olasılık temelli örnekleme türünden eleman örnekleme tekniği ile seçilen 144 hemodiyaliz hastasına yüz yüze Anket Formu ve Aile Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır.Araştırmada hemodiyaliz hastalarının %62,50'sinin aile danışmanlığı hizmeti istediği belirlenmiştir. Hastalar kendilerine aile danışmanlığı hizmeti sağlanması durumunda aile danışmanı ile ailede kaliteli zaman geçirememe (%76,39), stresle başa çıkamama (%75,0) ve maddi sorunlar yaşama (%73,61) gibi konuları öncelikle konuşmak istediklerini belirtmişlerdir. Bununla birlikte araştırmada; cinsiyet, eğitim durumu, çocuk sahibi olma durumu, çalışma durumu, aylık gelir, hemodiyaliz seans sayısı, hemodiyaliz dışında hastalığa sahip olma, aile danışmanlığı hizmeti isteme durumu ve hastaların geleceğe ilişkin bakışı ile Aile Değerlendirme Ölçeği'nden ve alt ölçeklerinden aldıkları puanlar arasında anlamlı bir farkın (p<0.05) olduğu saptanmıştır. Araştırmada ulaşılan sonuçlar doğrultusunda; acilen hemodiyaliz merkezlerinde tedavi gören hastalara aile danışmanlığı hizmetine yönelik çeşitli olanaklar sunulması (hizmetin tanıtılması, aile danışmanlığı hizmetlerinden yararlanmak isteyenler için yönlendirmelerin yapılması, bu hizmeti de sunabilecek psikolog, sosyal hizmet uzmanı gibi profesyonellerin zorunlu olarak çalıştırılması vb.) önerilmektedir. Hemodiyaliz hastalarının aile boyutunu çeşitli yönleriyle inceleyecek, derinlemesine bilgi elde etmeye olanak sağlayacak nitel ve karma yöntemlerle yeni araştırmaların yapılması ve bu konunun çeşitli disiplinler ve farklı perspektiflerle ele alınması önemli görülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to make comprehensive family evaluations of hemodialysis patients with their psychosocial dimensions and to reveal their need for family counseling. The study was designed in accordance with the quantitative research method and planned according to the relational scanning model, one of the scanning models. In this direction, face-to-face questionnaire form and family assessment scale were applied to 144 hemodialysis patients who were selected with probability-based sampling technique and who were receiving treatment in two hemodialysis units, one of which belongs to public and one to private sector, operating in Konya city center. In the study, it was determined that 62.50% of hemodialysis patients wanted family counseling service. The patients stated that they would like to discuss issues such as not being able to spend quality time in the family (76.39%), not being able to cope with stress (75.0%) and having financial problems (73.61%) with the family counselor in case of providing family counseling service. However, in the research; there is a significant difference was found between gender, educational status, having children, employment status, monthly income, number of hemodialysis sessions, having a disease other than hemodialysis, requesting family counseling service and the patient's future outlook, and the scores obtained from the Family Assessment Scale and its subscales (P <0.05). In line with the results obtained in the research; providing various opportunities for family counseling services to patients who are urgently treated in hemodialysis centers (introduction of the service, referrals for those who want to benefit from family counseling services, mandatory employment of professionals such as psychologists and social workers who can provide this service, etc.) are recommended. It is important to conduct new researches with qualitative and mixed methods that will examine the family dimension of hemodialysis patients from various aspects and allow to obtain in-depth information, and to address this issue with various disciplines and different perspectives.