Tip II diyabet hastaları için bir sağlık eğitimi programı geliştirilmesi ve etkisinin değerlendirilmesi /
Yazar: ÜMİT ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI ATAK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Tip II Diyabet Hastalan İçin Bir Sağlık Eğitimi Programı Geliştirilmesi ve Etkisinin Değerlendirilmesi Araştırma, Ankara Üniversitesi İbn'i Sina Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniğine başvuran ve klinikte yatan Tip II diyabet hastalarına yönelik bir sağlık eğitimi programı geliştirilmesi etkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışma, Nisan-Mayıs 2003 tarihleri arasında, eğitimlere gönüllü olarak katılmak isteyen 55 Tip II diyabet hastası üzerinde gerçekleştirilmiştir. Hastalara yönelik bir sağlık eğitimi programı hazırlanmış ve program, araştırmacı tarafından geliştirilen "Diyabet Bilgi Testf'nin ön test ve son test şeklinde uygulanması ile değerlendirilmiştir. Söz konusu testin ön uygulaması, 80 Tip EL diyabet hastasında yapılmış ve sonuçlara göre çoktan seçmeli yirmi beş 25 sorudan oluşan "Diyabet Bilgi Testi" oluşturulmuştur. Eğitim, hedefe dayalı değerlendirme yaklaşımı ile değerlendirilmiştir. Hasta eğitimleri, grup eğitimi şeklinde araştırmacı tarafından geliştirilen eğitimi materyali kullanılarak gerçekleştirilmiş ve sekiz hafta sürmüştür. Veriler, Mann- Whitney U, Wilcoxon Signed, Kruskal Wallis, T Testi ve korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Hastaların ön testten aldıkları ortalama puan 11.7; son testten aldıkları ortalama puan 17.8'dir Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (t = - 13.6, p<0.05). Bunun dışında, ön testte soruların % 48.3 'ü doğru olarak cevaplanmış, son testte bu oran % 71.2'ye çıkmıştır. Doğru cevaplanan soru sayısı % 22.9 oranında artmıştır. Buna göre, eğitimin etkili olduğu ve hastaların bilgi düzeyinin arttığı görülmektedir. Ayrıca, hastaların eğitim sonrası bilgi düzeylerinin cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, meslek, aile öyküsü, diyabet süresi, aldığı tedavi, diyabet nedeniyle daha önce hastaneye yatma durumu, hastaneye yatış sayısı, verilen tedaviyi düzenli uygulama, diyabet ile ilgili eğitim alma durumuna göre anlamlı ölçüde değiştiği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Sağlık eğitimi programı, Tip II Diabetes Mellitus.

Abstract:
Development of Health Education Curriculum for Type II Diabetic Patients and Evaluation of Its Effect The research was designed to evaluate the effect of the curriculum which was developed by the researcher himself for Type II diabetic patients who applied to out-patient clinic and had been hospitalized in the Department of Endocrinology and Metabolism, University of Ankara. Health education was conducted on fifty-five voluntary patients between April and May 2003. The effect of the curriculum was evaluated by applying a test called "Test of Diabetes Information" before and after education as pre and post test. It was applied to eighty Type II diabetic patients first and according to statistical analysis results, the last design of the test including twenty-five multiple choice questions was developed. The curriculum was evaluated regarding to target based approach and applied to several groups of patients by education material developed by the researcher. The average points of pre test was 11.7 and the average point of post test was 17.8. The difference between two average points was statistically significant (t = -13.6, p<0.05). The 48.3 percent of the questions were answered in pre test; 71.2 percent of the questions were answered in post test. The number of the questions answered correctly increased by 22.9 percent. Thus, it was observed that the curriculum of health education was effective and the level knowledge of the patients increased. In addition, the average points of of post test differed statistically significantly after health education according to gender, age, level of education, job, family history, period of the illness, the type of the treatment, status and number of hospitalization, following the given treatment regularly and having had an education program beforehand. Key words: Curriculum of Health Education, Type II Diabetes Mellitus.