Türk ve Alman vergi hukuklarında KDV'nin oran yapısı
VAT rate structure in Turkish and German tax laws
Yazar: ADİL SELİM SAYIN
Danışman: PROF. DR. ESRA EKMEKCİ ÇALICIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
KDV'nin oran yapısı, bir ülkenin veya bölgenin yürürlükteki vergi yasalarına ve düzenlemelerine dayalı olarak çeşitli mal ve hizmetler için uygulanan Katma Değer Vergisi oranlarını ifade etmektedir. Bu oranlar, hukuki çerçeve içinde belirlenmekte ve değiştirilmektedir. Ödenecek vergi miktarı, oranın matraha uygulanması neticesinde tespit edildiğinden, oran yapısı temel bir hak olan mülkiyet hakkına müdahalenin ne ölçüde olacağını da doğrudan etkilemektedir. Vergi oranları diğer yandan vergiyi ödeyenlerin mamelekindeki azalışla sıkı bir ilişki içerisinde olduğundan, KDV'nin oranı, ekonomik hareketleri doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmada Türk ve Alman hukukundaki uygulamalar göz önünde bulundurularak, KDV oran yapısının hangi etkenlere bağlı olarak şekillendiği etraflıca ele alınmıştır. Bugüne kadar sanayileşmiş bir ülke tarafından, harcama vergileri kapsamında, bir dereceye kadar özel muamelelerin tanınmadığı bir uygulamaya rastlanmamıştır (bağışıklık tanınarak "sıfır oran" uygulanması veya belirli mal ve hizmetler için indirimli vergi oranlarının belirlenmesi şeklinde). Çalışmada farklı oran sınıflandırmalarının hangi ölçütlere göre belirlendiği, ideal bir KDV sisteminde oranların nasıl olması gerektiği, uygulamada oran farklılıklarından dolayı ne gibi hukuki sorunlarla karşılaşıldığı sorularına yanıt aranmaktadır. Son bölümde ise oran yapılarına ve bu kurumun uygulamalarına ilişkin değerlendirmeler ve tespitler irdelenerek oran yapısı bakımından olması gereken hukuka (de lege ferenda) ilişkin öneriler yer almaktadır.

Abstract:
The rate structure of VAT refers to the Value Added Tax rates applied to various goods and services based on the applicable tax laws and regulations of a country or territory. These rates are set and changed within the legal framework. Since the amount of tax to be paid is determined as a result of the application of the rate to the tax base, the rate structure directly affects the extent of interference with the right to property, which is a fundamental right. On the other hand, since tax rates are closely related to the decrease in the wealth of taxpayers, the rate of VAT directly affects economic movements. In this study, the factors shaping the VAT rate structure are analysed in detail by taking into consideration the practices in Turkish and German law. To date, no industrialised country has not granted some degree of special treatment in the context of expenditure taxes (e.g. zero rate with immunity or reduced tax rates for certain goods and services). The study seeks answers to the questions of the criteria by which different rate classifications are determined, how the rates should be in an ideal VAT system, and what kind of legal problems are encountered due to rate differences in practice. In the last section, the evaluations and determinations regarding the rate structures and the practices of this institution are analysed and recommendations regarding the law (de lege ferenda) that should be in terms of rate structure are given.