Çağdaş sanatta ütopya ve distopya
Utopia and dystopia in contemporary art
Yazar: FERHAT KAVAS
Danışman: DOÇ. DR. SİMGE ÖZER PINARBAŞI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Distopya = Dystopia ; Modern sanat = Modern art ; More, Thomas = More, Thomas ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sinema = Cinema ; Sürrealizm = Surrealism ; Ütopya = Utopia

Özet:
Bu çalışma, Ütopya/Distopya kavramlarının ortaya çıkışlarından başlayarak tarihsel süreç içerisinde nasıl bir anlamsal dönüşüme uğradıklarını, bu dönüşümün sanat eserlerine, özellikle de çağdaş sanat ortamında üretilen eserlere nasıl yansıdığını saptamayı amaçlar. Bu bağlamda öncelikle 1516 yılında Thomas More (1478-1535) tarafından yazılan Ütopya adlı eser ile ortaya çıkan ütopya kavramını besleyen eski kaynaklardan başlayarak, 19. Yüzyıl'a ve 20. Yüzyıl'a ait ütopya ve distopya metinleri incelenmiş ve ütopya kavramının sanat alanındaki yansımaları ele alınmıştır. 
20. Yüzyıl'ın ilk çeyreğinde ortaya çıkan Modern Sanat akımlarından Konstrüktivizm, Fütürizm ve Bauhaus akımlarının sanatçılarının ütopyacı eğilimlerini sanatlarına yansıttığı ve 1950'den sonra ise üretilen eserlerde 2. Dünya Savaşı'nın etkisi ile distopik eğilimlerin arttığı gözlemlenmiştir. Henry Moore ve Germaine Richier'in heykellerinde biçimlerin bilinçli bir şekilde bozulması distopik eğilimlerin birer yansıması olarak karşımıza çıkmaktadır. Ütopyacı eğilim ise sanayileşen şehirlerde doğanın ve çevrenin tahrip edilmesine dikkat çeken Yeryüzü Sanatı akımının sanatçılarının eserlerinde devam etmektedir. Ütopya ve Distopya kavramlarının plastik sanatların yanı sıra edebiyat, sinema ve mimariye de yansıdığı görülmektedir. Bu nedenle çalışmada, Ütopya ve Distopya kavramlarının tarihsel sürekliliğinin evreleri ve alanları belirlenmeye çalışılmıştır.
Bu tezde yer verilen sanatçılar ve eserler, sanatın hayal etme, tasarlama ve yol gösterici olma özelliğinin ütopya ile ilişkisini ve sanatın toplumları ve sistemleri eleştirme özelliğinin ise distopya ile olan ilişkisini vurgulayan eserler ve sanatçılar arasından seçilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çağdaş Sanat, Ütopya, Distopya, Sosyalist Ütopya, Distopik Şiddet, Modernizm, Distopik Sürrealizm, Doğa ve Ütopya, Post-apokaliptik.

Abstract:
This study aims to explain how semantic transformation of Utopia / Dystopia concepts has started in the historical process and how this transformation is reflected on artworks and especially contemporary artworks. In this context firts of all starting with the old sources fed the concept of utopia, which emerged with the work of Utopia by Thomas More (1478-1535), the utopian and dystopian texts of the 19th century and 20th century were examined and the reflections of utopia concept in the field of art were discussed. 
In the first quarter of the 20th century, it was observed that the artists of Constructivism, Futurism and Bauhaus movement reflected their utopian tendencies to their art. In the artworks produced after 1950, with the effect of World War II on the artists, the dystopic tendencies increased and the effects on the works were observed as well. The sculptures of Henry Moore and Germaine Richier, the delibrate deterioration of forms emerges as a reflection of dystopic trends. The utopian trend continues in the works of the artists of the Earth Art movement, which draws attention to the destruction of nature and the environment in industrialized cities. The concepts of utopia and dystopia are reflected in the fields of literature, cinema and architecture as well as plastic arts. Therefore, in this study, it is tried to determine the stages and areas of historical continuity of Utopia and Dystopia.
The artists and works included in this thesis were chosen from among the artists and artworks emphasized the connection between the imaginative, designing and guiding features of art with utopia and its ability of art to criticize communities and systems with dystopia. 

Key Words: Contemporary Art, Utopia, Distopya, Socialist Utopia, Dystopic Violence, Modernism, Dystopic Surrealism, Nature and Utopia, Post-apocalyptic.