Sınav kaygısı yaşayan ergenlerin algılanan stres, yaşam olayları ve psikolojik iyi oluşlarına yönelik bilişsel davranışçı model ve mindfulness (farkındalık) temelli model uygulamalarının karşılaştırılması
Comparison of cognitive behavioral model and mindfulness-based model applications for perceived stress, life events and psychological well-being of adolescents experiencing test anxiety
Yazar: CEMİLE TOPBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADER BAHAYİ
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, sınav kaygısı yaşayan ergenlerin algılanan stres, yaşam olayları ve psikolojik iyi oluşlarına etkisi kapsamında Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve Mindfulness (Farkındalık) Temelli Terapi model uygulamalarının karşılaştırılması amaçlamaktadır. Araştırma, sınav kaygısı sorunu yaşayan 30 danışanla bireysel seanslar şeklinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları: Sosyodemografik form, Sınav Kaygısı Ölçeği (SKÖ), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ), Olumsuz Yaşam Olayları Kontrol Listesi (OYOKL), Beck Anksiyete Envanteri(BAE), Aile İzin Formu, Bilgilendirilmiş Onam Formudur. Araştırmanın başında ve sonundaki ölçümlerde; iki terapi modelinin sınav kaygısı, anksiyete, algılanan stres, olumsuz yaşam olayları ve psikolojik iyi oluş düzeylerine yönelik etkisi karşılaştırılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, ön testlerde her iki terapi grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Fakat, son testlerde BDT grubunda sınav kaygısı, anksiyete, algılanan stres düzeylerinde anlamlı bir düşüş ve psikolojik iyi oluş düzeyinde anlamlı bir yükselme gözlenirken; Mindfulness Temelli Terapi grubunda diğer gruba kıyasla aynı düzeyde bir değişim gözlenmemiştir. Olumsuz yaşam olayları düzeyinde, her iki grupta da anlamlı ilişki bulunamamıştır. Her iki terapi gurubunda ön ve son testlerin puan değişimi ve anlamlılık değerleri incelendiğinde, BDT grubunda yer alan katılımcıların sınav kaygısı, anksiyete, algılanan stres ve psikolojik iyi oluşuna yönelik ön ve son ölçüm puan değişimleri, Mindfulness (Farkındalık) temelli terapi grubuyla karşılaştırıldığında daha yüksek bulunmuştur. Bulgular sonucunda, BDT ve Mindfulness Temelli terapilerin; her ikisinin de sınav kaygısı, anksiyete, algılanan stresi azaltmada ve psikolojik iyi oluşu desteklemede etkili terapi yöntemleri olduğunu fakat BDT'nin diğer gruba göre etkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, sınav kaygısı yaşayan bireylerin tedavi sürecine yönelik terapötik müdahalelerin planlanmasında rehberlik sağlayabilir.

Abstract:
This research aims to compare the effects of Cognitive Behavioral Therapy (CBT) and Mindfulness-Based Therapy model interventions on perceived stress, life events, and psychological well-being in adolescents experiencing test anxiety. The research was conducted through individual sessions with 30 clients suffering from test anxiety. Data collection tools included: a sociodemographic form, the Test Anxiety Scale (TAS), the Perceived Stress Scale (PSS), the Psychological Well-being Scale (PWBS), the Negative Life Events Checklist (NLEC), Beck Anxiety Inventory (BAI), the Family Consent Form, and the Informed Consent Form. Measurements taken at the beginning and end of the study compared the effects of the two therapy models on test anxiety, anxiety, perceived stress, negative life events, and psychological well-being levels. According to the results, no statistically significant difference was found between the two therapy groups in the pre-tests. However, in the post-tests, the CBT group showed a significant decrease in test anxiety, anxiety, and perceived stress levels, and a significant increase in psychological well-being levels, whereas the Mindfulness-Based Therapy group did not exhibit the same level of change. No significant relationship was found in the level of negative life events in either group. When examining the changes in scores and significance values of the pre and post-tests in both therapy groups, the score changes in the CBT group regarding test anxiety, anxiety, perceived stress, and psychological well-being were found to be higher compared to the Mindfulness-Based Therapy group. The findings indicate that both CBT and Mindfulness-Based Therapies are effective methods for reducing test anxiety, anxiety, perceived stress, and for supporting psychological well-being, though CBT is more effective than the other group. These results can provide guidance in planning therapeutic interventions for the treatment process of individuals experiencing test anxiety.