Pediatrik onkoloji hastalarında planlı ağız bakımı eğitiminin oral mukozit derecesine etkisinin incelenmesi
Investigation the effects of planned mouth care education to degree of oral mucositis in pediatric oncology patients
Yazar: BETÜL YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE BAL YILMAZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma pediatrik onkoloji hastalarına verilen planlı ağız bakımı eğitiminin oral mukozit derecesine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmış yarı deneysel ve kesitsel bir çalışmadır.Araştırmaya 31 Ocak - 31 Aralık 2011 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Hastanesi Pediatrik Onkoloji ve Hematoloji Kliniklerinde yatarak tedavi gören, araştırmanın sınırlılıklarına uyan 8-18 yaş grubu 16 çocuk dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Çocuk ve Ebeveyn Bilgi Formu, Dünya Sağlık Örgütü Mukozit Değerlendirme İndeksi ve Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği (ChIMES) kullanılmıştır. Araştırma verileri çocuk ve ebeveynlerinden yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır.Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 18.0 paket programında; sayı, yüzde, medyan, min-max ve inter quartil range (IR) Friedman Varyans Analizi, Wilcoxon İşaretli Sıra Testi, bağımlı gruplarda Ki kare analizi, Spearman Rank Korelasyon Analizi ile değerlendirilmiştir.Çocukların yaş ortalamasının 13.87±2.68 olduğu, %68.75'inin kız, %31.25'inin erkek, %62.50'sinin ilköğretim öğrencisi olduğu saptanmıştır. Çocukların %56.25'inin lösemi ve lenfoma, %43.75'inin solid ve diğer tümörler tanısı ile izlendiği, %62.50'sinin evre ve risk grubu yüksek hastalar olduğu belirlenmiştir.Araştırmada kemoterapi alan çocukların eğitim öncesi ve sonrasındaki mukozit dereceleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Çocukların eğitim öncesi ve eğitim sonrası ağrı puanı medyan değerleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Çocukların hem eğitim öncesi, hem de eğitim sonrası mukozit derecesi ortalaması ile ağrı puan ortalaması arasında çok güçlü düzeyde, pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.001).Sonuç olarak, kemoterapi öncesinde planlı ağız bakımı eğitimi alarak düzenli ağız bakımı yapan çocukların mukozit derecesinin azaldığı ve buna bağlı ağrı düzeylerinin de azaldığı saptanmıştır. Bu konuda daha geniş örneklem grubu ile randomize kontrollü çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This particular study was designed as a semi-experimental and cross sectional study with a purpose of investigating the effects of planned mouth care education given to pediatric oncology patients on the degree of oral mucositis.The study sample included 16 children aged between 8-18 years old who were hospitalized in Pediatric Oncology and Pediatric Hematology Clinics at Ege University between 31 January -31 December 2011 and who complied with the limitations of the study. The data collection tools were a Child and Parent Information Form, World Health Organization Mucositis Evaluation Index and Children's International Mucositis Evaluation Scale (ChIMES). The study data were collected with face to face interviews with children and parents.The data were evaluated with SPSS 18.0 using number, percentage, median, min-max and interquartile range (IR), Friedman Variance Analysis, Wilcoxon Signed Rank Test, Chi-square analysis of dependent groups and Spearman Rank Correlation Analysis.It was reported that the mean age of children was 13.87±2.68. It was further noted that 68.75% of the participants were female and 31.25% were male while 62.50% were primary school students. 56.25% of the children were diagnosed with leukemia and lymphoma and 43.75% of the patients were monitored for solid tumors and other kinds of tumors. It was also added that 62.50% of the participants were phase or high risk group patients.In light of the results, it was suggested that there was a statistically meaningful difference between the degree of mucositis before and after education given to children taking chemotherapy (p<0.05). It was also implied that the median values of pain illustrated a statistically meaningful difference before and after the education (p<0.05). It was also found that there was a strong positive statistically meaningful correlation between the degree of mucositis and mean pain score both before and after the education (p<0.001).Consequently, it was reported that the degree of mucositis decreased and levels of pain also decreased in parallel with when children were given planned mouth care education before chemotherapy and they carried out mouth care regularly. It is strongly recommended further randomized controlled studies be conducted with larger samples.