Türkiye'de gıda hareketi medyası: Girişimler, içerikler ve etkileşim
Food movement media in Turkey: Initiatives, contents and interaction
Yazar: BURÇİN SARGIN CAN
Danışman: PROF. DR. BARIŞ ÇOBAN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Neoliberal küresel kapitalizmin dayattığı politikalar sonucu, şirket kontrolündeki endüstriyel gıda sisteminin ürettiği sorunlara karşı, dünyanın farklı bölgelerinden çözüm üretme arayışında olan yeni toplumsal hareketlerin bir parçası olarak, gıda hareketlerinin yaygınlaştığını söylemek mümkündür. Bu çalışma, Türkiye'de gelişen gıda aktivizmi temelli dernek oluşumları, yeni bir türde üretim ve tüketimi örgütleyen gıda kooperatifleri, gıda toplulukları, aracısız sanal pazar girişimleri, pestisit aktivizmi, gıda temelli farkındalık hareketleri ve slow food/ yavaş yemek hareketi gibi özellikle, 2000'li yıllar sonrası etkinliği giderek artan gıda hareketleri ve ilişkili medya pratiklerini kapsamaktadır. Araştırma teorik olarak yeni toplumsal hareketler ve yeni medya çalışmaları alanına dayanmaktadır.
Çalışmanın amacı yukarıda belirtilen örnekler üzerinden Türkiye'de gıda hareketi medyasını derinlikli olarak kavramaktır. Araştırmada sorgulanan temel soru: Türkiye'de gıda hareketi girişimleri toplumsal değişim yaratmak için alternatif (yeni) medyayı nasıl kullanıyorlar? şeklinde tasarlanmıştır.
Çalışma, nitel araştırma ve sosyal ağ analizi (SAA) yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırma tasarımıyla yürütülmüştür. Bu nedenle araştırma sorularına yönelik bilgi edinmek amacıyla iki temel veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, gıda hareketi örgütlerinin kendilerini nasıl tanımladıklarını, hareketlerin medya organizasyonu ve kurumsal yapılarını ve karar alma mekanizmalarını ortaya çıkarmak, bununla birlikte gıda hareketi medyasının içerik üretimini anlamak üzere
örneklem dahilindeki hareketlerin medya temsilcileri ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Hareketlerin medya etkileşimlerini ortaya koymak için SAA gerçekleştirilmiştir. SAA için evren, Twitter (yeni adıyla X) olarak seçilmiş ve platformdaki veriler bir SAA aracı olan NodeXL programı ile elde edilerek, irdelenmiştir. Bu analizler; hareket medyalarının ürettiği içerikler aracılığıyla kamuoyuna taşınan politik söylemleri, diğer toplumsal hareket medyalarıyla olan etkileşimleri, Türkiye'deki gıda hareketi medyasının küresel gıda hareketleriyle ve medyasıyla olan ilişki ve etkileşimlerini açığa çıkarmaktadır.
Araştırma sonuçları Türkiye'de gıda hareketi medyasının alternatif ve aktivist medya pratikleri dolayımıyla, gıda konusunda toplumsal değişimi prefigure eden önemli kanıtlar sunmaktadır.

Abstract:
It is possible to say that food movements have become widespread as part of new social movements seeking solutions from different parts of the world against the problems produced by the corporate-controlled industrial food system as a result of the policies imposed by neoliberal global capitalism. This study covers food movements and related media practices that have become increasingly active in Turkey especially after the 2000s, such as food activism-based associations, food cooperatives organizing a new type of production and consumption, food communities, intermediary-free virtual market initiatives, pesticide activism, food-based awareness movements and the slow food movement. The research is theoretically based on the field of new social movements and new media studies.
The aim of the study is to understand the food movement media in Turkey by examining the examples mentioned above. The basic question dealt with in the research is as follows: How do food movement initiatives in Turkey use alternative (new) media to create social change?
The study was conducted with a mixed method research design in which qualitative research and social network analysis (SNA) methods were used together. Therefore, two basic data collection processes were carried out in order to obtain information about the research questions. In this respect, semi-structured in-depth interviews were conducted with the media representatives of the movements in the sample to reveal how the food movement organizations define themselves, the movements' media organization and
institutional structures and decision-making mechanisms, as well as to understand the content production of the food movement media.
SNA was carried out to reveal the media interactions of the movements. The population of the SNA was selected as Twitter (now known as X) and the data on the platform was obtained and analysed with the NodeXL program, an SNA tool. These analyses reveals the political discourses brought to attention of the public through the contents produced by the movement media, their interactions with other social movement media, and the relations and interactions of the food movement media in Turkey with global food movements and media.
The research results provide important evidence that prefigures social change regarding food through the alternative and activist media practices of the food movement media in Turkey.