Yeniçağa Gölü'ndeki (Bolu) kerevitlerin (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823) populasyon parametreleri üzerine araştırmalar
Researches on the population parameters of the crayfish (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823) in the Yenicaga Lake (Bolu)
Yazar: İREM GENÇAY
Danışman: PROF. DR. YASEMİN SAYGI
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Astacus leptodactylus = Astacus leptodactylus ; Yeniçağa Gölü = Yeniçağa Lake

Özet:
Bu çalışmada Mayıs 2017 – Nisan 2018 yılları arasında Yeniçağa Gölü'nde bulunan Astacus leptodactylus'un populasyon parametreleri incelenerek, kerevitlerin boy ve ağırlık dağılımları, boy-ağırlık ilişkisi, üreme özellikleri, morfometrik özellikleri, et verimi ve hastalık durumları saptanmıştır. Belirlenen istasyonlarda aylık periyotlar ile gerçekleştirilen arazi çalışmaları ile göl suyunun bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri tespit edilmiştir. 
Yapılan araştırma sonucunda yakalanan 641 adet kerevitin eşey oranının (dişi:erkek) 0,62:1,00 olduğu, total boy değerlerinin 80–168 mm arasında, total ağırlık değerlerinin ise 15–133 g arasında değiştiği saptanmıştır. Elde edilen boy ve ağırlık verilerine göre boy-ağırlık arasında doğrusal ve oldukça kuvvetli bir ilişki (r2= 0,99) olduğu, ayrıca populasyonunun negatif allometrik büyüme gösterdiği ortaya konulmuştur.
Yeniçağa Gölü'nde bulunan kerevitlerin üreme döneminin şubat ile mayıs ayı arasında olduğu tespit edilmiş ve yumurtalı ilk dişi bireye şubat ayında rastlanılmıştır. Yumurtalı dişi bireylerde taşınan yumurta sayısı 270-422 adet arasında bulunmuş, yumurtaların çapları ortalama olarak 2,45 mm olarak ölçülmüştür. 
Yapılan morfometrik ölçümler sonucunda dişi ve erkek bireyler arasında total boy ve abdomen boyu parametreleri dışında istatiksel açıdan anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiş (p<0,05) ve erkek bireylerin dişi bireylere göre daha büyük oldukları saptanmıştır. Et verimi abdomen et verimi, keliped et verimi ve ikisinin toplamı olan total et verimi üzerinden değerlendirilmiştir ve et verimi açısından eşeyler arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark sadece keliped etinde bulunmuştur. Keliped et verimi açısından erkek bireylerin dişilere göre daha yüksek değerlere sahip olduğu tespit edilmiştir. 
Yeniçağa Gölü'nde bulunan A. leptodactylus populasyonunun %14,35'inin kerevit vebası hastalığına sahip olduğu saptanmıştır. Dişi bireylerde bu oran %15,10 olarak saptanırken, erkeklerde %13,88 olarak bulunmuştur. 
Yapılan araştırmalar sonucunda Yeniçağa Gölü'nde yaşayan A. leptodactylus populasyonunda, populasyon parametrelerinin diğer kerevit populasyonları ile benzerlik gösterdiği ve beklenen sonuçlara uygun olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the population parameters, i.e. sex and lenght compositions, lenght-weight relationship, reproduction, morphometry and meat yield characteristics of Astacus leptodactylus in Yeniçağa Lake between May 2017 and April 2018 were investigated. Some physical and chemical properties of lake water have been recorded by field studies carried out at monthly at certain stations.
As a result of the research, it was found that the sex ratio of 641 crayfish (female: male) was 0,62: 1,00 and the total lenght values were between 80 and168 mm, and the total weight values ranged from 15 to 133 g. According to the length and weight data obtained, it was found that there was a linear and very strong relationship between lenght and weight (r2 = 0,9936), and the population showed negative allometric growth.
It has been determined that the breeding period of crayfish in Yeniçağa Lake is between February and May. The first female individual with eggs was encountered in February. The average number of eggs were 270 to 422, which is detected in female with eggs and the diameter of the eggs was 2,45 mm. 
As a result of morphometric measurements, it was determined that there was a statistically significant difference (p<0,05) between male and female individuals except total length and abdomen length parameters and male individuals were found to be larger than female individuals. 
Meat yield was evaluated on the basis of total meat yield, which is the sum of chelae meat yield and abdomen meat yield. In terms of meat yield, statistically significant difference was found only in chelae meat and It has been determined that males have higher values than females. 
It was detected that 14,35% of A. leptodactylus population in Yeniçağa Lake had crayfish disease. This ratio was found to be 15,10% in female subjects and 13.88% in male. 
As a result of this research, it was found that population parameters of A. leptodactylus population in Yeniçağa Lake are similar to other crayfish populations and they are suitable for the expected results.