İnsan kaynakları-eğitim ilişkisi bağlamında meslek liseleri
Vocational high schools in the context of education and human resource relation
Yazar: ESMA ESGİN
Danışman: YRD. DOÇ. ENGİN ÖNEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilgi toplumu = Information society ; Endüstri meslek liseleri = Industrial vocational high schools ; Eğitim = Education ; Eğitim ekonomisi = Education economy ; Liseler = High schools ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Mesleki eğitim = Vocational education ; İnsan kaynakları = Human resources

Özet:
Kalkınma ve teknolojik gelişme açısından, insangücünün nitelik ve nicelik yönünden ekonominin ihtiyacına uygun olması önemlidir. Bu nedenle kalkınma sürecinde ihtiyaç duyulan nitelikli insangücünün yetiştirilmesinde eğitim önemli bir değişkendir. Gelişen bilgi teknolojileri, işgücünün niteliğini değiştirip daha çok vasıflı işgücüne ihtiyaç duyarken bir yandan da ihtiyaç duyulan bu işgücünün yetiştirildiği eğitim kurumunu kaçınılmaz bir değişime sürüklemektedir. Günümüzde meslek liselerinde yaygın olarak uygulanmakta olan geleneksel programların gerek isimleri, gerekse program içerikleri ise mevcut bir mesleğe yönelik değildir. Bununla birlikte, bu lise türünde öğrenim gören öğrenciler henüz mezun olmadan yetiştirilmiş oldukları işlerde ciddi değişmeler olmaktadır. Tüm bu nedenlerden dolayı meslek lisesi mezunları, mezun olduktan sonra çeşitli istihdam sorunları yaşamakta ve bütün çabalarını başarma olasılıkları oldukça düşük olan yükseköğretime yöneltmektedirler. Araştırmanın amacı, eğitim-diploma-meslek ilişkisi bağlamında endüstri meslek liselerinin günümüzdeki işlevini, eğitim ekonomisinde yer alan kuramlar çerçevesinde değerlendirmek ve Endüstri Meslek ve Teknik Liselerinin eğitsel ve mesleki sorunlarını saptamaktır. İnsan kaynakları - eğitim ilişkisi bağlamında iki belirgin problem ortaya çıkmaktadır: 1. Bilgi toplumu olma yolunda Türkiye'deki mesleki eğitimin özellikle endüstri meslek liselerinde verilen eğitimin ve meslek lisesi öğrencilerinin, meslek liselerini tercih nedenleri ile bu okul türünden beklentilerinin değerlendirilmesi. 2. Eğitim ekonomisindeki kuramlar çerçevesinde; eğitim-diploma-meslek ilişkisinin Türkiye'deki meslek liseleri için irdelenmesi, bu liselerin istihdam yaratma ve bilgi toplumundaki işgücü piyasasının gerektirdiği nitelikli işgücünü yetiştirme olanaklarının saptanması. Araştırma amacını gerçekleştirmek için belirtilen alt problemlere yanıt bulmak üzere, İzmir Çınarlı Anadolu Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi ile Demirci Endüstri Meslek Lisesi 'nden 580 öğrenciye anket uygulanmış, adı geçen okullardan program koordinatör ve öğretmenleri ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada meslek lisesi son sınıf öğrencilerinin bu okul türünü tercih nedenleri ve öğrenim gördükleri bölümle ilgili beklentileri; cinsiyet, okul türü ve yerleşim yerine göre ele alınmıştır. Araştırma sonuçları, öğrencilerin alt-orta sosyo-ekonomik çevrelerden geldiklerini, bu okul türünde öğrenim görme kararını kendilerinin verdiklerini ve bu kararı alırken herhangi bir mesleki rehberlikten yararlanmadıklarını, meslek lisesinde öğrenim görme nedenlerinin mesleki ilgi ve yetenekleri olduğunu ortaya koymaktadır. Öğrencilerin en önemli beklentileri bölümle ilgili öğrenimlerine üniversitede devam etmekken, meslek liseleriyle ilgili önerileri de üniversiteye giriş sınavında bu lise türüne diğer lise türleriyle eşit şans tanınması yönünde olmuştur. 251

Abstract:
From the point of development and improvements in technology, it is important that workforce should be suitable for the needs of economy from the aspects of quality and quantity. So, in the process of development education is an important variant for supplying the qualified workforce needed. Developing knowledge technologies besides champing the qualities of workforce need more qualified workforce and also cause to change the education institutions that supply this workforce needed. In addition the conventional curriculums generally applied in vocational technical schools both their names and contents aren't suitable for a specific job. For all these reasons, the graduates of vocational high schools have some employment problems and they all try to have university education even though they have little chance. The main purpose of this research from the point of education-certificate-vocation is to evalaute functions of industry vocational school in the frame of education economy; and to clarity and evaluate the students', teachers' ideas about the role of industry vocational high school in providing job and supplying the human source needed for this kind of society considering the demands of workforce marked in a knowledge society. In the context of human source - education relation, there emerge two specific problems : 1. Evaluating the vocational education given especially in industry high schools, the reasons for the students to choose these schools and their expectations. 2. In the view of theories of education economy, criticizing the relation of education - certificate - vocation in Turkey's vocational high schools, clarifying the facilities of these schools' creating employment and supplying the qualified workforce for the workforce market. To realize the aim of these schools and to find an answer clarified sub-problems a questionnaire is applied to 580 students in İzmir Çınarlı industry vocational high school, Demirci industry vocational high school and program coordinators and teachers are interviewed in these schools. In the research, seniors' reason for choosing these schools and their expectation from the schools, are dealt with according to sexes, school kind and the location. The results show that students come from low-middle socio-economic class, they decided to get education in these school type and they didn't get any help from any profession guidance, their reasons for having education in these school is their interest in profession and their ability. Students' the most important expectation is to continue their education in university in their study field, the suggestion they make for vocational schools are to be given equal chance in university exam with the other school type. 252