Kronik hemodiyaliz hastalarında, hemodiyaliz yeterliliği ile inflamasyon markerlarının karşılaştırılması
Comparison of Hemodialysis Adequacy and Inflammation Markers in Chronic  Hemodialysis Patients
Yazar: KÜBRA İLBEYİ
Danışman: PROF. DR. DOĞAN NASIR BİNİCİ ; DOÇ. DR. EDİP ERKUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Erzurum Bölge Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Kronik Hemodiyaliz Hastalarında, Hemodiyaliz Yeterliliği ile İnflamasyon 
Markerlarının Karşılaştırılması
Son dönem böbrek hastalığı dünya genelinde sağlık sistemi için yüksek bir 
sosyal ve ekonomik yüke neden olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Son dönem 
böbrek hastalarında hemodiyalizin amacı atık maddelerin uzaklaştırılması ve 
vücudun iç dengesinin korunmasıdır. Yeterli hemodiyaliz için üre azalma oranının 
(URR) %65'ten, Kt/V'nin 1,2'den fazla olması dikkate alınmaktadır. Hemodiyaliz 
tedavisi altındaki hastalarda sistemik inflamasyon seviyelerinin arttığı bildirilmiştir. 
Ancak, yetersiz hemodiyalizin inflamasyon üzerindeki etkileri tam olarak 
bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı hemodiyaliz yeterliliği ile inflamatuvar 
belirteçler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. 
Erzurum ili ve ilçelerinde haftada 3 seans şeklinde en az 3 aydır hemodiyaliz 
tedavisi altındaki 152 hasta retrospektif olarak çalışmamıza dahil edildi. Tanımlayıcı 
özellikler arasından yaş, cinsiyet ve hemodiyaliz süresi değerlendirildi. İnflamatuvar 
belirteçler içerisinden eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), C-reaktif protein (CRP), 
CRP/albümin oranı /CAO), plateleet/lenfosit oranı (PLO) ve nötrofil/lenfosit oranı 
(NLO) analizlere dahil edildi. Hemodiyaliz yeterliliğinde URR (>%65) ve Kt/V 
(>1,2) dikkate alındı. İstatistiksel analizlerde "p değeri" 0,05'in altında anlamlı 
kabul edildi. 
Hastaların yaş ortalaması 58,3±13,3 idi. Hastaların %53,3'ü erkek, %46,7'si 
kadındı. Erkek/kadın oranı 1,1/1 idi. Ortalama HD süresi 70,7 aydı. Hemodiyaliz 
yeterliliği Kt/V'ye göre %78,3, URR'ye göre %77,6 şeklinde idi. Kadınların 
hemodiyaliz yeterliliği erkeklere göre daha yüksekti (p=0,003). Yetersiz hemodiyaliz 
izlenen hastalar (Kt/V<1.2) ile diyaliz dozu yeterli olan hastalar (Kt/V>1.2) arasında 
ESH, CRP, CAO ve NLO benzerdi. Ancak yetersiz diyaliz dozuna sahip hastalarda 
(Kt/V<1.2) PLO seviyesi daha düşüktü. Korelasyon analizlerinde Kt/V ile CRP 
(p=0,008) ve CAO (p=0,011) arasında negatif yönde korelasyon gözlendi. KtV>1,2 
olan hastalarda hemodiyaliz süresi daha uzundu (p=0,004).
IX
Hemodiyaliz dozu ile inflamasyon seviyeleri arasında olası bir ilişki vardır. 
İnflamasyonun azaltılması hemodiyaliz yeterliliğini arttırabilir veya yeterli 
hemodiyaliz dozu ile inflamasyon seviyeleri azaltılabilir. 
Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz yeterliliği, İnflamasyon belirteçleri, Kt/V

Abstract:
Comparison of Hemodialysis Adequacy and Inflammation Markers in Chronic 
Hemodialysis Patients
End stage renal disease is an impacting public health problem worldwide, 
causing high social and economic costs to the health system. Removal of the excess 
materials and maintaining the stability of the body's internal environment, are the 
goals of hemodialysis in patients with end stage renal disease. Urea reduction ratio 
(URR) greater than 65% and a Kt/V greater than 1.2 are recommended for adequate 
hemodialysis. It was stated that systemic inflammation levels increased in patients 
under hemodialysis treatment. However, the role of inadequate hemodialysis on 
inflammation is not fully known. The aim of this study is to evaluate the relationship 
between hemodialysis adequacy and inflammatory markers.
In our study, 152 patients who received routine hemodialysis 3 days a week 
for at least 3 months in dialysis units in Erzurum city center and its districts were 
retrospectively included. Among the descriptive characteristics, age, gender and 
hemodialysis duration were evaluated. Erythrocyte sedimentation rate (ESR), Creactive protein (CRP), CRP/albumin ratio (CAR), platelet/lymphocyte ratio (PLR), 
neutrophil/lymphocyte ratio (NLR) as inflammatory markers were included in the 
analyses. Hemodialysis adequacy was determined by URR (>65%) and Kt/V (>1,2). 
"p value" below 0.05 was considered significant in statistical analysis.
The mean age of the patients was 58.3 ± 13.3. 53.3% of the patients were 
male and 46.7% were female. The male/female ratio was 1.1/1. The median HD 
duration was 70.7 months. Hemodialysis adequacy was 78.3% by Kt/V and 77.6% 
by URR. The hemodialysis adequacy in women was higher than men (p=0.003). 
ESR, CRP, CAR, and NLR were similar between patients with inadequate dialysis 
dose (Kt/V<1.2) and non- patients with adequate dialysis dose (Kt/V>1.2). However, 
patients with inadequate dialysis dose (Kt/V < 1.2) presented decreased PLR. In 
correlation analyses, a negative correlation was observed between Kt/V and CRP 
(p=0.008), and CAR (p=0.011). The duration of hemodialysis was longer in patients 
with KtV>1.2 (p=0.004).
XI
There may be a possible relationship between hemodialysis dose and 
inflammation levels. The reduction of inflammation may increase hemodialysis 
adequacy or inflammation levels can be reduced with adequate hemodialysis dose.
Key words: Hemodialysis adequacy, Inflammation markers, Kt/V