Ḫulāṣa-yi Lisān-i Türkî (06 mil. eht a 470) (İnceleme-metin- terimler sözlüğü)
Ḫulāṣa-yı Lisān-ı Türkî (06 mil. eht a 470)(İnceleme-metin- terimler sözlüğü)
Yazar: GAMZE ÇOMAK
Danışman: PROF. DR. SUZAN SUZİ TOKATLI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil özellikleri = Language features ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Kitaplar = Books ; Mehmed İhsan = Mehmed İhsan ; Osmanlıca = Ottoman ; Sözlük = Dictionary ; Terimler = Terms ; Türkçe = Turkish

Özet:
Türk dilinin günümüzde en büyük sorunlarından biri; yapılan gramer çalışmalarının belli bir sistematiğe dayanmamasından kaynaklanmaktadır. Bu yüzden gramer çalışmalarının belli bir sistematiğe dayanmaması nedeniyle günümüzde Türk dilinin belli başlı bir gramer kitabı halen yazılabilmiş değildir. Türk dilinin tarihi ve yakın dönemlerinde yazılmış olan, gramer kitapları üzerinde pek çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar gramer konusundaki sorunları gidermek amacıyla yapılmış fakat yetersiz kalmıştır. Yapılmış olan bu çalışmalarda da bir sistem ve süreklilik sağlanamamıştır. Daha sonraki dönemlerde yapılacak olan gramer çalışmaları için bir sistem oluşturulamamıştır.
Çalışmamıza konu olan Xulāša-yı Lisān-ı Türkî Mehmed İhsan tarafından Osmanlı Türkçesi döneminde çocuklara gramer öğretmek için yazılmış bir dil bilgisi kitabıdır. Milli Kütüphane'de 06 Mil. EHT A 470 numarasıyla kayıtlı olan Xulāša-yı Lisān-ı Türkî  adı ile kayıtlı olan eser, tarafımızdan transkibe edilmiştir. Çalışmamızda eserin bölümleri incelenmiş, Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olan Xulāša-yı Lisān-ı Türkî adlı metin transkiribe edilmiş, esere ait olan bir terimler sözlüğü hazırlanmış ve son olarakta çalışmamızda dizin hazırlanmıştır.
Bu tezin yapılma amacı, daha önce Osmalı Türkçesiyle çocuklar için yazılmış gramer kitabı incelemesinin olmamasıdır. Döneminin dil özelliklerine göre daha sade olan eser, çocukların grameri daha iyi bir şekilde öğrenebilmesi için hazırlanmıştır. Yazar, anlaşılabilirliği sağlamak için soru cevap tekniğini kullanarak eseri oluşturmuştur. Sorulara verilen cevaplar örneklerle zenginleştirimiştir. Eserin inceleme bölümünde, sorularda yer alan gramer terimleri bölüm olarak değerlendirilmiş ve örneklendirilmiştir.

Abstract:
Summary One of the biggest problem in Turkish language now is that all the grammar researches done so far have not been based on a system. Thus, any grammar book of Turkish language has not been able to be written. Many studies have been done in Turkish language history and recently written grammar books about it. All of those studies have aimed to solve the problems in grammar, but they have been insufficient. Moreover, there have not any systems and continuity in those researches again. Any system could not be constructed to be used in later studies. 
Xulasay-i Lisan-i Turki, subject matter of our research, is a grammar book and it has been written by Mehmed Ihsan to teach children grammar used in Ottoman Turkish period. Xulasay-i Lisan-i Turki which is recorded in national library with the code " 06.Mil EHT A 470, has been transcribed by us. Parts of the writing have been examined, the book, Xulasay-i Lisan-i Turki written in Ottaman Turkish have been transcribed, a glossary of terms and lastly an index about our study has been prepared. 
The aim of this thesis is that there have been no examanation in grammar book written for children with Ottaman Turkish. The book, which is more simple compared with language features in those times, has been written for children to learn grammar in a better way. The author has used question and answer technique to provide intelligibility. The answers given to questions have been enriched with samples. In the examination part of the book, grammar terms in the questions have been regarded as a part and exemplificated.