Yüksek sıcaklık stresi altındaki domates bitkisinde besin elementi uygulamalarının verim ve kalite üzerine etkisi
Effect of nutrient applications on yield and quality in tomato plant under high temperature stress
Yazar: SELAHATTİN ABAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELDEREM AKHOUNDNEJAD
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Domates, dünya genelinde en fazla üretilen, tüketilen ve ticareti yapılan tarım ürünlerinden biridir. İnsan sağlığı üzerindeki faydaları nedeniyle gıda sanayinde konserve, salça, ketçap, turşu ve domates suyu gibi çeşitli kullanım alanlarına sahiptir. Denemede, potasyumla sinerjit etkiye sahip demir, mangan, çinko ve bakır elementlerinin potasyumla birlikte uygulandığında domates bitkisinde verim ve meyve kalitesine olan etkileri araştırılmıştır. Deneme, Şırnak İli İdil İlçesi Çığır köyünde bulunan üretici serasında yürütülmüştür. Çalışmada Kuantum F1 domates çeşidi kullanılmıştır. Araştırma, Normal koşullar ve stres (yüksek sıcaklık stresi) olmak üzere iki kısımdan oluşmuştur. Deneme, K+Fe, K+Mn, K+Zn, K+Cu ve kontrol olmak üzere 5 farklı uygulamadan oluşmuştur. Uygulamalar, 15 gün arayla 3 defa yapraktan uygulanmıştır. Çalışma, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Uygulamalardan sonra bitkilerin yeşil aksamında; yaprak klorofil içeriği (SPAD), yaprak oransal nem içeriği, yaprak sıcaklığı, yaprak yaş ve kuru ağırlıklarının tespiti yapılmıştır. Hasat edilen meyve örneklerinde; meyve çapı, meyve boyu, et kalınlığı, meyve sertliği, meyve ağırlığı, meyve rengi, EC, meyve yaş ve kuru ağırlıkları, pH, SÇKM ve toplam verim belirlenmiştir. Ayrıca yine meyve ve yapraklarda makro-mikro element içerikleri ve meyvede amino asit analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgularda, normal koşullar uygulamalarına kıyasla, yüksek sıcaklık stresi altında yapılan uygulamaların verim ve meyve kalitesini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Yüksek sıcaklık stresi altında potasyum ilaveli Fe, Mn, Zn ve Cu uygulamalarının ise meyve verim ve kalitesini olumlu etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Tomato is one of the most produced, consumed and traded agricultural products worldwide. Due to its benefits on human health, it has various uses in the food industry such as canned food, tomato paste, ketchup, pickles and tomato juice. In the experiment, the effects of iron, manganese, zinc and copper elements, which have a synergistic effect with potassium, on the yield and fruit quality of tomato plants when applied together with potassium were investigated. The experiment was carried out in the producer's greenhouse located in Çığır village of İdil District of Şırnak Province. Quantum F1 tomato variety was used in the study. The research consisted of two parts: Normal conditions and stress (high temperature stress). The trial consisted of 5 different applications: K+Fe, K+Mn, K+Zn, K+Cu and control. Applications were applied foliar 3 times with 15 days intervals. The study was conducted according to the randomized block trial design with 3 replications. After applications, on the green parts of the plants; Leaf chlorophyll content (SPAD), leaf relative moisture content, leaf temperature, leaf fresh and dry weights were determined. In harvested fruit samples; Fruit diameter, fruit length, wall thickness, fruit hardness, fruit weight, fruit color, EC, fruit fresh and dry weights, pH, TSS and total yield were determined. Additionally, macro-micro element contents in fruits and leaves and amino acid analyzes in fruits were performed. In the findings obtained as a result of the study, it was determined that applications made under high temperature stress negatively affected the yield and fruit quality, compared to applications under normal conditions. It has been determined that potassium-added Fe, Mn, Zn and Cu applications under high temperature stress have a positive effect on fruit yield and quality.