Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kavramsal metafor kuramına dayalı metafor öğretimi
Teaching metaphors based on conceptual metaphor theory in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: MESOUT KALIN SALI
Danışman: PROF. DR. NURETTİN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kavramsal metafor kuramı = Conceptual metaphor theory ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kapsamında yer alan metafor öğretimi / öğrenimi problemine yönelik kavramsal metafor kuramına dayalı bir öğretimin geliştirilmesini ve uygulanmasını amaçlamaktadır. Burada araştırma probleminin çözümüne yönelik bir süreç izlenmesinden dolayı çalışma, nitel yöntemlerden eylem araştırması desenine sahiptir. Bu çalışmada öncelikli olarak problem durumu ortaya konmuş, sonrasında kavramsal metafor öğretimi için araştırmacı tarafından planlanan öğretim uygulaması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama aşaması uygulama öncesi, uygulama sırası ve uygulama sonrası olmak üzere üç aşamadan oluşturularak gözlem, görüşme ve doküman analizi şeklinde çoklu veri toplama yoluna gidilmiştir. Bu veriler ise yabancı dil olarak Türkçe ders materyali, B2 seviyesindeki 25 öğrenci ve 7 öğretim elemanından hareketle elde edilmiştir. Uygulama öncesi aşamada problemin tespiti için ilgili ders materyali incelenmiş, çalışma grubuna metafor sınavı uygulanmış ve öğretim elemanlarıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bunun ardından uygulama sırasında araştırmacının geliştirdiği öğretim etkinlikleri uygulanarak araştırmacı ve öğrenciler tarafından araştırma günlükleri tutulmuştur. Ayrıca bu aşamada gözlem yapmak üzere dersler kayıt altına alınmıştır. Son olarak sürecin değerlendirilmesi adına, uygulama sonrasında metafor sınavı tekrar uygulanarak öncesi metafor sınavıyla karşılaştırılmış ve öğrencilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda elde edilen tüm veriler içerik analizi ile detaylı şekilde incelenmiş ve araştırma bulgularına ulaşılmıştır. Sonuç olarak kavramsal metafor kuramına dayalı metafor öğretiminin, kavramsallaştırmadaki sistematik yapıyı içermesinden dolayı, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metaforları anlama, yorumlama ve üretme kazanımları açısından oldukça etkili olduğu ve öğrencilerin metaforik yeterliliklerine katkı sağladığı görülmüştür.

Abstract:
This study aims to develop and implement a teaching based on conceptual metaphor theory for the problem of metaphor teaching- learning within the scope of teaching Turkish as a foreign language. Since a process is followed for the solution of the research problem, the study has an action research pattern, one of the qualitative methods. In this study, first of all, the problem situation was revealed, and then the teaching application, planned by the researcher for the teaching of conceptual metaphor, was carried out. The data collection phase of the research was composed by taking three stages into consideration in terms of before the application, during the application and after the application, and multiple data collection was made in the form of observation, interview and document analysis. These data were obtained from the course material of Turkish as a foreign language, 25 students at B2 level and 7 instructors. In the pre-implementation phase, the related course material was examined to determine the problem, a metaphor exam was applied to the study group, and interviews were held with the instructors. Afterwards, research diaries were kept by the researcher and students by applying the teaching activities developed by the researcher during the application. In addition, at this stage, the lessons were recorded to make an observation. Lastly, in order to evaluate the process, the metaphor exam was re-applied after the application, compared with the previous metaphor exam, and interviews were conducted with the students. All the data obtained in this context were examined in detail with content analysis, and research findings were reached. As a result, it has been seen that due to the fact that metaphor teaching, based on conceptual metaphor theory, includes the systematic structure in conceptualization, it is very effective on objectives in teaching Turkish as a foreign language such as understanding, interpreting and producing metaphors and contributes to students' metaphorical competences, as well.