Montaj hattı dengeleme probleminde zorlayıcı duruşların değerlendirilmesine yönelik ergonomik yaklaşım
An ergonomic approach to evaluation of compelling postures in the assembly line balancing problem
Yazar: SENA GÜLBANDILAR
Danışman: PROF. DR. EMİN KAHYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İnsan ve Makine Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Montaj hattı dengeleme problemleri, akış odaklı bir üretim sisteminde gerekli tüm 
görevlerin iş istasyonlarına verimli ve etkili bir şekilde atanmasını amaçlar. Fakat montaj 
hatlarında meydana gelen tekrarlı işler ve statik duruşlar sebebi ile çalışanlarda Kas-İskelet 
Sistemi Rahatsızlıklarına sebep olmaktadır. Bu tezde, sadece istasyon sayısını azaltmayı 
hedefleyen değil aynı zamanda ergonomik zorlanmayı da dengeleyen bir montaj hattı 
probleminin ele alınması amaçlanmıştır. İstasyonlarda yer alan iş elemanları için zaman etüdü 
ile işlem süreleri ve istasyon başına düşen ergonomik risk değerleri REBA (Rapid Entire Body 
Assessment) yöntemi ile belirlenmiştir. 
Bir ağır ticari araç işletmesinin motor montaj hattında 24 istasyonda 198 iş elemanı için 
çevrim süresi 14,31 dakika, toplam dengeleme gecikmesi 42,64 dakikadır. Bu hatta REBA 
skorları 6 ile 55 arasında değişmektedir. GAMS paket programı ile montaj hattı dengeleme 
probleminin optimum çözümü ile atamalar yapılmış, yapılan çözümlemelerde istasyon sayısı 
23 ve toplam dengeleme gecikmesi 28,33 dakika elde edilmiştir. Ergonomik risk kısıtı içeren 
çözümde ise istasyon sayısı 29'a yükselirken toplam dengeleme gecikmesi 114,39 dakika 
hesaplanmıştır. Ancak istasyon başına düşen REBA skorlarının dağılımı 6 ile 30 arasında 
değişkenlik göstermiştir. Modelde; mevcut ortalama ergonomik risk kısıtı için farklı tolerans 
payları ile, ağırlıklı ergonomik risk kısıtı içeren model ile ve değişken üretim talebi 
doğrultusunda oluşturulan yeni hedefler ile çözdürülerek duyarlılık analizi yapılmıştır.

Abstract:
Assembly line balancing problems aim to assign all required tasks efficiently and 
effectively to workstations in a flow-oriented production system. However, due to repetitive 
work and static postures on assembly lines, it causes Musculoskeletal Disorders in employees. 
In this thesis, it is aimed to address an assembly line problem that not only aims to reduce the 
number of stations but also balances the ergonomic strain. Time study and operation times and 
ergonomic risk values per station were determined by the REBA (Rapid Entire Body 
Assessment) method for the workers in the stations.
In the engine assembly line of a heavy commercial vehicle enterprise, the cycle time is 
14.31 minutes and the total balancing delay is 42.64 minutes for 198 workers at 24 stations. In 
this line, REBA scores range from 6 to 55. With the GAMS package program, the assignments 
were made with the optimum solution of the assembly line balancing problem, the number of 
stations was 23 and the total balancing delay was 28.33 minutes in the analysis. In the solution 
containing ergonomic risk constraint, the number of stations increased to 29, while the total 
balancing delay was calculated as 114.39 minutes. However, the distribution of REBA scores 
per station varied between 6 and 30. In the model; Sensitivity analysis was carried out by 
solving it with different tolerance margins for the current average ergonomic risk constraint, 
with the model containing the weighted ergonomic risk constraint, and with new targets created 
in line with the variable production demand.