Lise öğrencilerinin özsaygı düzeylerini etkileyen etmenler /
Yazar: ABİDE GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. YADİGAR KILIÇCI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1989
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bireyin kendi kişiliğine karşı geliştirdiği olum lu tutumu ifade eden bir kavram olan özsaygı konusunda bu çalışmamın amacı, lise öğrencilerinin özsaygı düzey lerini olumlu ya da olumsuz yönde etkileyici kendileri ne ve ailelerine ilişkin : sosyal ve kişisel bazı et menlerin neler olduğunu ortaya koymaktır;?:. Araştırma 1987-1988 öğretim yılında Ankara il mer kezindeki liselerden sosyo-ekonomik dağılımı yansıtacak şekilde seçilen 1000 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiş tir. Araştırmanın bağımlı değişken olan özsaygı düzeyi ni ölçmek için yeni bir özsaygı ölçeği geliştirilmiştir. Bu aracın geçerliği uzman kanısıyla kontrol altına alın mış, güvenirliği ise testin tekrarı yöntemiyle (r = 82) bulunmuştur. Bağımsız değişkenlerle ilgili olarak öğren cilerin kişisel ve ailenin sosyo-ekonomik-kültürel nite liklerini belirlemede bir "Kişisel Bilgi Anketi" hazır lanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde "tek yönlü varyans analizi" ile "t" testi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şunlardır: 1. Kız ve erkek öğrenciler ile, lise bir ve lise son sınıf öğrencilerinin özsaygı düzeyleri arasında önemli bir fark bulunmamıştır. 2. Doğuş sırasına göre ailenin ilk ve son çocukla rının özsaygılarının, ortanca olanlara göre daha yüksek olduğu görülmektedir. 3. Kendilerini akademik yönden başarılı olarak al gılayan öğrencilerin özsaygıları, kendilerini başarı sız olarak algılayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. 4. Ailenin gelir düzeyi yükseldikçe, öğrencilerin özsaygı düzeylerinin de yükseldiği görülmektedir.Ill 5. Anne ve babalarının öğrenim düzeyleri "orta" ve "yüksek" olan öğrencilerin özsaygıları, öğrenim dü zeyi "düşük" anne ve babaların çocuklarına göre daha yüksek bulunmuştur. 6. Anne ve baba mesleğine göre öğrencilerin özsay gıları arasında bazı farklılıkların olduğu görülmüştür. Ayrıca, en düşük özsaygı düzeyinin anneleri çalışmayan öğrenciler ile,babaları işsiz olan öğrencilere ait ol duğu görülmektedir. 7. Yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki okul öğrenci lerinin özsaygı düzeylerinin, düşük sosyo-ekonomik dü zeydeki okul öğrencilerine göre daha yüksek olduğu gö rülmektedir. 8. Yaşamlarının çoğu büyük ve küçük kentte geçen öğrencilerin özsaygılarının, köyde ve kasabada geçenle re göre daha yüksek olduğu görülmektedir. 9. Aileleri ile olan ilişkileri iyi olan ve anne- babalarınm demokratik olduğunu belirten öğrencilerin özsaygı düzeylerinin, aile ile olan ilişkileri bozuk olan ve anne-babalarını otoriter bulan öğrencilere gö re daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu bulgular ışığında, lise öğrencilerinde ailenin sosyo-ekonomik ve kültürel nitelikleri ile anne-baba tutumlarının onların özsaygı düzeyleri üzerinde önemli etkilerinin bulunduğu yargısına varılmış ve bu yargıya dayanarak, sağlıklı anne-baba çocuk ilişkileri ile eği tim ortamlarındaki ilişkilere yönelik çeşitli öneriler de bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of the present research on self- esteem, a concept referring to positive attitudes towards personality is to find out some social and personall factors related to students and his families which influence high-school students levels of self- esteem positivelly or negatively. Sample included 1000 high-school students chosen as to represent socio-economic level of the population in Ankara in 1987-1988 school year. A new self-esteem scale has been developed to measure level of self-esteem that is the dependent variable of the research. Validity of the intrument was controlled by expert judgement. Its relaibility is proved to be (r=82) by re-test method. To âearn about independent variables students personal characterictics and socio-economic characteristics of their families. Questionnarie of Personal Information has been admi nistered. In data analysis techniques of "one way analysis of variance" and "t-test" employed. Major findings of the research are: 1. No significant differences between boys and girls, between nineth and eleventh graders with regard to their levels of self-esteem 2. It has been found out that self-esteem levels of the first and the last children of the families are higher than childrens who were born in between. 3. Self-esteem levels of students who perceive themselves as succesfull are higher than those whose perceive themselves as unsuccessful!.4. It is observed that the higher family income gets the more self-esteem levels of students increase. 5. It has been found that self-esteem levels of students whose parents levels of education are "medium" or "high" are higher than students whose parents levels of education are "low". 6. There are some differences between students levels of self-esteem with regard to their parents profession. It is also observed the lowest, level of self-esteem belongs to the students whose mothers are non-working and whose fathers are unemployed. 7. It is observed that self-esteem level of students coming from high socio-economic levels are higher than students coming from low socio-economic levels. 8. Self-esteem levels of students who have live longer in big or small cities, are higher than students who have lived in towns or villages. 9. It is observed that self-esteem levels of students who have good relations with their families and who perceive their parents as democratic are higher than students who have bad relations with their families and who perceive parents as authoritarian In the light of these findings, it has been concluded that socio-economic and cultural characteris tics of the family and parents attitude, have important effects on self-esteem levels of high school students. And moving from this conclusion various suggestions related to healthy relationships between parent and and children and in educationed settings are offered.