Opiyat kullanım bozukluğu olan hastalarda yürütücü işlevler ile mizaç ve karakter özellikleri
Executive functions, temperament and character traits in patients with opiate use disorder
Yazar: NAFİYE YAĞLI
Danışman: UZMAN ALİ METEHAN ÇALIŞKAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Karakter = Character ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Mizaç = Temperament ; Opioidler = Opioids

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamızın amacı opiyat kullanım bozukluğu tanılı hastalar ile sağlıklı kontrollerin yürütücü işlevler, dürtüsellik, mizaç ve karakter özellikleri açısından karşılaştırılmasıdır.
Yöntem: Çalışmamıza DSM-5 kriterlerine göre opiyat kullanım bozukluğu tanısı konulan ve buprenorfin+nalokson tedavisi ile takip edilen 100 hasta alınmıştır ve araştırmaya katılmayı kabul eden 80 sağlıklı gönüllü katılmıştır. Hastaların, sosyodemografik ve klinik verileri araştırmacı tarafından toplanmıştır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) dışlanması için Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS) uygulanmış, DEHB açısından riskli puan alan bireylerle görüşme yapılarak, DEHB tanısı alan kişiler çalışmaya dahil
edilmemiştir. Tüm hastalara Klinik Opiyat Yoksunluk Ölçeği (KOYÖ) uygulanmış ve yoksunluk bulguları saptanan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Hastaların bağımlılık şiddetini ölçmek için Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ), dürtüselliği ölçmek için Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BIS-11-KF), yürütücü işlevleri değerlendirmek için Frontal Değerlendirme Bataryası (FDB) ve mizaç,karakter özellikleri için de Mizaç ve Karakter Envanteri (MKE) uygulandı.
 Bulgular: Opiyat kullanımı olan grup ve sağlıklı kontrol grubunun yapılan FDB testi karşılaştırmasında; konseptualizasyon, mental esneklik, interferansa duyarlılık, inhibitör kontrol alt testlerinde opiyat grubunda anlamlı bozulma olduğu saptanmıştır. Tüm dürtüsellik alt test puanlarında opiyat grubu anlamlı derecede daha yüksek puan almışlardır. Opiyat kullanım bozukluğu olanlar yenilik arayışı ve zarardan kaçınma mizaç özellikleriyle, kendini aşma karakter özelliğinden yüksek puanlar almışlardır. Ödül bağımlılığı ve sebat etme mizaç özelliği ile kendini yönetme ve işbirliği yapma karakter özelliğinden anlamlı daha düşük puanlar almışlardır. Opiyat kullanım bozukluğu olan hastalarda FDB konseptualizasyon puanı ile kendini aşma karakter özelliği arasında pozitif yönlü, FDB motor programlama puanı ile ödül bağımlılığı mizaç özelliği ve kendini yönetme karakter özelliği puanı arasında negatif yönlü, FDB toplam puanı ile işbirliği yapma-yardımseverlik
karakter puanı arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Sonuçlar: Çalışmamızın verileri, opiyat kullanım bozukluğu tanılı kişilerde yürütücü işlevlerde bozulma olduğunu ve yürütücü işlevlerde bozulmanın kişiliğin mizaç-karakter boyutları ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Opiyat kullanım bozukluğu olanlarda yürütücü işlevler ve mizaç-karakter özelliklerinin araştırılmasının klinik pratiğe yansımaları olacağı düşünülmektedir. Opiyat kullanım bozukluğu olan hastaların uzun vadeli tedavi planlamalarında yürütücü işlevlerdeki bozulmanın ve kişilik özelliklerinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Opiyat, eroin, mizaç ve karakter, dürtüsellik, yürütücü
işlevler.

Abstract:
Introduction and Objective: The aim of our study is to compare patients diagnosed with opiate use disorder and healthy controls in terms of executive functions, impulsivity, temperament and character traits.
Method: The study included 100 patients diagnosed with opiate use disorder according to DSM-5 criteria and treated with buprenorphine + naloxone treatment, and 80 healthy volunteers who accepted to participate in the study participated in the study. Sociodemographic and clinical data of the patients were collected by the researcher. Adult Attention Deficit and Hyperactivity Disorder Self Reporting Scale (ASRS) was used to exclude attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD), and individuals diagnosed with ADHD were not included in the study by interviewing individuals with ADHD risk scores. Clinical Opiate Withdrawal Scale (COWS) was applied to all patients and patients with withdrawal symptoms were excluded from the study. Addiction Profile Index (API) to measure the severity of addiction, Barratt Impulsivity Scale Short Form (BIS-11-SF) to measure impulsivity, Frontal Assessment Battery (FAB) to evaluate executive functions has been applied. Temperament and Character Inventory (TCI) was applied for temperament and character traits.
Results: In the comparison of the FAB test of the opiate group and the healthy control group; significant impairment was found in the opiate group in conceptualization, mental flexibility, sensitivity to interference, and inhibitor control subtests. The opiate group scored significantly higher in all impulsivity subtest scores. Patients with opiate use disorder got high scores in their novelty seeking and harm avoidance temperament traits and self-transcendence character traits. They got significantly lower scores on reward addiction and persistence temperament traits and self-directedness and cooperative character traits. In patients with opiate use disorder, a statistically significant positive correlation was found between the FAB conceptualization score and the character trait of self-transcendence, and the positive FAB total score and the cooperativeness-benevolence
character score. In patients with opiate use disorder, a statistically significant negative
correlation was found between FAB motor programming score and reward addiction temperament trait and self-directedness character trait score. Conclusion: The data of our study showed that executive functions were impaired in individuals diagnosed with opiate use disorder and that executive functions were associated with temperament-character dimensions of personality. It is thought that
investigating executive functions and temperament-character traits in patients with opiate use disorder will have implications for clinical practice. Executive function impairment and personality characteristics should be taken into account in long-term treatment planning of patients with opiate use disorder.
Keywords: Opiate, heroin, temperament and character, impulsivity, executive functions.