Tam yargı davasında dava açma süresi
Term of litigation in full remedy action
Yazar: AHMET BAĞRIAÇIK
Danışman: DOÇ. DR. M. AYHAN TEKİNSOY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dava açma süresi = Term of litigation ; Hak arama hürriyeti = Right to legal remedies ; Kamu hukuku = Public law ; Tam yargı davaları = Unlimited jurisdiction cases ; Tazminat = Compensation ; İdare hukuku = Administrative law ; İdari Yargılama Usulü Kanunu = Administrative Procedure Law

Özet:
Dava açma süresi mevzuatta detaylı bir biçimde düzenlenmiş ve doktrinde yeterince incelenmiş konuların başında gelmektedir. Aynı şekilde kuruma ilişkin içtihadi nitelikte ilkeler yerleşmiştir. Bu kapsamda dava açma süresi niteliği itibariyle hak düşürücü süre olarak kabul edilmektedir. Ayrıca idari yargıda sürenin kamu düzenine ilişkin olması, uzun dava açma süresinin idareyi sürekli dava tehdidi altında bırakacağı ve bu durumun idarenin istikrarını etkileyeceği gibi gerekçeler öne sürülerek kısa dava açma süreleri savunulmaktadır.
Söz konusu düşünceler, idari yargıda dava açma süresinin idari yargıya özelliğini veren iptal davaları kapsamında ele alınmasının bir sonucudur. Nitekim idari yargıda açılabilecek davalar (vergi uyuşmazlıklarına ve idari sözleşmelere ilişkin davalar çalışma kapsamında ayrıca incelenmiştir) iptal ve tam yargı davasıdır. Bu iki dava, davayı açabilecek kişiler, davanın muhatabı, konusu ve sonucu itibariyle ayrışmaktadır. Özetle iptal davaları objektifte iken tam yargı davaları sübjektif nitelikte davalardır. Dolayısıyla dava açma süresi iptal ve tam yargı davası için ayrı ayrı düşünülmelidir. Mevzuata bakıldığında (idari eylemden kaynaklanan tam yargı davalarında ön karar başvuru süresi bir yana bırakılırsa) iptal ve tam yargı davası için dava açma süresi eşittir. Bu çalışmada tam yargı davasında dava açma süresinin kısıtlanmasının sonuçları incelenmiş ve tavsiyelere yer verilmiştir.
Bu çerçevede çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tam yargı davasının özelliklerine yer verilmiş ve bu davaya iptal davasından ayrışan eda davasına yaklaşan bir perspektiften bakılmıştır. İkinci bölümde ise dava açma süresiyle ilgili mevzuat hükümleri, zarara sebep olan hukuksal araç temelinde ve 2577 sayılı Kanun kapsamında ele alınarak problemli noktalar tespit edildikten sonra çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Term of litigation is one of the issues that have been regulated in detail in the legislation and have been adequately examined in the doctrine. Likewise, jurisprudential principles regarding the institution have been established. In this context, the period of filing a lawsuit is considered as a period of disqualification due to its nature. In addition, various reasons have been put forward for the short term of litigation in administrative jurisdiction.
These considerations are the result of considering the duration of term of litigation in the administrative jurisdiction within the scope of annulment actions, which gives the administrative jurisdiction its characteristic. In short, while actions of nullity are objective, full remedy actions are subjective. Therefore, the duration of term of litigation should be considered separately for annulment and full remedy action. In this study, the results of the limitation of the duration of term of litigation in the full remedy case are examined and recommendations are given.
In this context, the study consists of two parts. In the first part, the features of the full remedy action are included and this case is viewed from a perspective that approaches the act of action, which differs from the action for nullity. In the second part, the provisions of term of litigation were handled on the basis of the legal instrument that caused the damage and within the scope of Law No. 2577. In addition, problem spots were identified and solution suggestions were presented.