Robot kedi kullanımının dental anksiyete üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi: Randomize kontrollü klinik çalışma
Assessing the effectiveness of robot-pets in reducing dental anxiety in children: A randomized controlled clinical trial
Yazar: RANA BİLİCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR MELİS AKYILDIZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Diş Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 6-10 yaş aralığındaki çocuklarda dental tedavi sırasında dikkat dağıtma tekniği olarak robot kedi kullanılmasının dental anksiyete ve davranış üzerindeki etkinliğini karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesidir.
Yöntem: Bu çalışmaya, daha önce dental tedavi deneyimi olmayan ve fissür örtücü tedavisine ihtiyaç duyan 6-10 yaş arası toplam 72 çocuk dahil edilmiştir. Çocuklar, fissür örtücü uygulaması sırasında aldıkları dikkat dağıtma tekniğine göre rastgele üç gruba ayrılmıştır; her grup 24 çocuktan oluşmaktadır: Grup-1: Robot-Kedi, Grup-2: VR, Grup-3: Anlat-Göster-Uygula (Kontrol). Dental anksiyete ve kooperasyon düzeyleri farklı zaman noktalarında değerlendirilmiştir. Tedavi öncesinde (T1) başlangıç dental anksiyete düzeyleri, Çocukların Korku Anketi Çizelgesi-Diş Alt Ölçeği (CFSS-DS) ve Görsel Yüz Skalası (FIS) kullanılarak ölçülmüştür ve davranış derecelendirmesi Frankl Davranış Derecelendirme Ölçeği (FDDÖ) kullanılarak yapılmıştır. Tedavi sırasındaki (T2) kooperasyon düzeyi, fissür örtücü uygulamasının yüzey temizliği (T2A), izolasyon (T2B) ve yıkama (T2C) aşamaları sırasında Modifiye Houpt Davranış Derecelendirme Ölçeği (MHDDÖ) kullanılarak kaydedilmiştir. Tedavi sonrasındaki (T3) dental anksiyete düzeyi ve davranış derecelendirme ölçümleri (CFSS-DS, FIS, FDDÖ) tekrarlanmıştır. Dental anksiyetenin fizyolojik göstergeleri, nabız ve oksijen satürasyonu (SpO2), tüm zaman noktalarında (T1, T2A, T2B, T2C, T3) ölçülmüştür. Robot Kedi ve VR grubundaki çocuklar ve ebeveynlerine, dikkat dağıtma tekniklerinin kullanımına ilişkin algıları hakkında bir anket verilmiştir (T3). İstatistiksel analizlerde Ki-Kare, Kruskal-Wallis, Brunner-Langer ve Benjamini testleri kullanılmıştır. Tip 1 hata seviyesi p<0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 72 çocuğun yaş ortalaması 7,631,1'dir. Nabız değerlerinde gruplar arasında anlamlı fark bulunmazken (p>0,05), tüm gruplarda yıkama fazında (T2C) tedavi öncesine (T1) kıyasla anlamlı nabız artışı tespit edilmiştir. (p<0,05) Tüm gruplarda Frankl skorları tedavi sonrasında (T3)  tedavi öncesine (T1) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmıştır (p<0,05); ancak gruplar arasında anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). VR grubunun Modifiye Houpt-Hareket skorlarının, Robot Kedi ve Kontrol gruplarına kıyasla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. (p<0,05) Modifiye Houpt- Ağlama skorlarında gruplar arasında anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. (p>0,05) VR grubunun Modifiye Houpt-Genel Davranış skorlarının, kontrol grubuna kıyasla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. (p<0,05) Modifiye Houpt-Genel Davranış skorlarında Robot Kedi/Kontrol ve Robot Kedi/VR grupları arasında anlamlı farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. (p>0,05) Tüm gruplarda CFSS-DS ve FIS skorları tedavi sonrasında (T3) başlangıca (T1)  kıyasla anlamlı düzeyde azalmıştır (p<0,05); ancak gruplar arasında anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Hem çocuklar hem de ebeveynler, robot kedi ve VR kullanımını genel olarak olumlu değerlendirmiştir. 
Sonuç: Robot kediyle dikkat dağıtma, VR gözlükle dikkat dağıtma ve anlat-göster-uygula teknikleri, ilk defa dental tedavi görecek olan çocuklarda fissür örtücü uygulaması sırasında dental anksiyeteyi azaltmada etkili bulunmuştur ancak bu tekniklerin birbirine karşı üstünlüğü tespit edilmemiştir. Robot Kedi grubundaki çocukların ve ebeveynlerinin robot kediyle tedavi olmaktan memnun olması ve robot kedinin çocukların dental anksiyetesinde anlamlı bir azalma sağlaması nedeniyle, çocuklarda robot kediyle dikkat dağıtma tekniğinin davranış yönlendirme tekniği olarak hekimlere destek olacak yardımcı bir araç olabileceği düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Davranış kontrolü, Dental anksiyete, Çocuk davranışı

Abstract:
Objective: The aim of this study is to comparatively evaluate the effectiveness of using a robot-pet as a distraction technique on dental anxiety and behavior in children aged 6-10 years during dental treatment.
Methods: A total of 72 children aged 6-10 years with no previous dental experience, needs fissure sealant treatment were included in this study. Children were randomly assigned to three groups according to received distraction technique during fissure sealant application; each group having 24 patients as follows: Group-1: Robot-Pet, Group-2: VR Glasses, and Group 3: Tell- Show-Do (Control). Dental anxiety levels and behaviors were assessed at different timepoints. Preoperative (T1) baseline levels of dental anxiety were measured using the Children's Fear Survey Schedule-Dental Subscale (CFSS-DS) and the Facial Image Scale (FIS), and behavior were measured using the Frankl Behavior Rating Scale (FBRS). Intraoperative (T2) cooperation levels were recorded using the Modified Houpt Scale (MHS) during the surface cleaning (T2A), isolation (T2B) and washing (T2C) phases of fissure sealant application. Postoperative (T3) dental anxiety level and behavior measurements (CFSS-DS, FIS, FBRS) were repeated. Physiological markers for dental anxiety, such as heart rate and oxygen saturation, were measured at all time points (T1, T2A, T2B, T2C, T3). Children and parents in the Robot-Pet and VR Glasses were received a questionnaire for their perception about the use of their distraction technique (T3). Chi-Square, Kruskal-Wallis, Brunner-Langer and Benjamini tests were used for statistical analysis. Type-1 error level was taken as p<0.05.
Results: The average age of the 72 children included in the study was 7.63±1.1 years. Although there were no significant differences in pulse values between the groups (p>0.05), a significant increase in pulse rate was observed during the washing phase (T2C) compared to the pre-treatment phase (T1) across all groups (p<0.05). Frankl scores in all groups significantly increased post-treatment (T3) compared to pre-treatment (T1) (p<0.05); however, no significant differences were found between the groups (p>0.05). The VR group's Modified Houpt-Movement scores were found to be lower compared to the Robot-Pet and Control groups (p<0.05). No significant differences were found between the groups in Modified Houpt-Crying scores (p>0.05). The VR group's Modified Houpt-Overall Behavior scores were lower compared to the Control group (p<0.05). No significant differences were found between the Robot-Pet/Control and Robot-Pet/VR groups in Modified Houpt-Overall Behavior scores (p>0.05). CFSS-DS and FIS scores significantly decreased post-treatment (T3) compared to baseline (T1) in all groups (p<0.05); however, no significant differences were found between the groups (p>0.05). Both children and parents generally assessed the use of the robot-pet and VR positively.
Conclusions: Distraction with using a robot-pet, VR glasses, and the tell-show-do technique have been found effective in reducing dental anxiety during fissure sealant application in children receiving dental treatment for the first time. However, no superiority among these techniques has been established. Due to the significant reduction in dental anxiety and the satisfaction of both children and their parents in the Robot-Pet group, It is considered that the distraction technique with robot-pet in children could potentially serve as a supportive tool for clinicians as a behavioral guidance technique.
Key Words: Behavior control, Dental anxiety, Child Behavior