Rus halk masallarındaki deyim ve atasözleri ( Türk öğrencinin bakış açısıyla )
Phraseological units and proverbs of Russian folk tales (in the view of Turkish students)
Yazar: AYŞE MERCAN
Danışman: PROF. DR. BAHAR GÜNEŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics

Özet:
V. Vinogradov'un ortaya koyduğu çalışmalar neticesinde başlı başına dilbilimin bir dalı olarak kabul görülen deyimbilim, Rusya'da ve Türkiye'de de henüz yeni bir araştırma alanı olan görülmektedir. Dilin ve kültürün taşıyıcısı konumundaki deyim ve atasözlerinin, diller arası karşılaştırmalı olarak farklı başlıklar altında analizlerinin yapılması, dilbilimde ayrı bir önem taşımaktadır. Farklı iki dil ve kültür arasındaki benzer veya farklı yönlerin ortaya konabilmesi ancak karşılaştırmalı bir incelemeyle mümkün olmaktadır. Bu minvalde çalışmamızın temelinde Rus halk masallarında yer alan deyim ve atasözleri incelenmiş olup; İlk olarak kavramsal, yapısal ve anlamsal olarak Rus ve Türk halk masallarının özelliklerine, formel/kalıp yapılarına, halk masallarında yer alan giriş, sonuç ve tekerleme yapılarına karşılaştırmalı olarak değinilmiştir. Akabinde ise; kavramsal olarak deyim ve atasözleri, deyimbilim, karşılaştırmalı deyimbilim, deyim ve atasözlerinin yapısal, anlamsal ve dilbilgisi özellikleriyle birlikte diller arası eşdeğerlik başlıklarına değinilmiştir. Çalışmamızın çıkış noktası ve temelini oluşturan Rus Halk Masallarında yer alan deyim ve atasözleri alfabetik sıraya göre sınıflandırılmış olup, Türk dilinde karşılığı olup olmadığı, karşılığı varsa eşdeğer ya da benzerlikleri tespit edilerek eşdeğerlik türleri sembollerle belirtilmiştir. Temelinde karşılaştırmalı inceleme yönteminin kullanıldığı çalışmamızda diller arası çeviri, kültürel analiz ve sınıflandırma yardımıyla elde edilen bilgi ve veriler sonuç bölümünde sayısal olarak belirtilmiştir. Ortaya koyduğumuz çalışmamızın uygulama kısmında ise daha sonraki aşamada oluşturabileceğimiz "Rus Halk Masallarında Yer Alan Deyim ve Atasözleri Sözlüğü" nün yanı sıra alana katkı sağlamasını umduğumuz deyim ve atasözleri bakımından genel bir sözlük derlemesine de önemli katkı sağlayacağı kanısındayız. 

Anahtar Kelimeler: Rus Halk Masalları, Deyimbilim, Atasözü, Eşdeğerlik, Rus dili, Türk dili.

Abstract:
Phraseology, which is recognized as a branch of linguistics as a result of the works of V. V. Vinogradov, is still a new field of research in Russia and Turkey. Analyzing idioms and proverbs, which are the carriers of language and culture, comparatively between languages are particular importance in linguistics. The similarities and differences between two different languages and cultures can only be revealed through a comparative analysis. In this respect, the idioms and proverbs in Russian folk tales were analyzed on the basis of our study. Firstly, the characteristics of Russian and Turkish folk tales and their conceptually, structurally and semantically forms, their formal / pattern structures, folk tales's introduction, conclusion and rhyme structures comparatively have been discussed in our study. Subsequently; phrases, phraseology, comparative phraseology, proverbs, equivalence in phrases in addition to their structural, grammatical and semantic characteristics have been discussed in our study. The idioms and proverbs in Russian Folk Tales, which constitute the starting point and basis of our study, are classified in alphabetical order. The equivalence types of idioms are indicated with symbols by determining whether they have equivalents in Turkish language or not, and if they have equivalents, then we have been analyzed their equivalents or similarities in detail. In the study in which translation, analysis, description, classification, simultaneous comparison, comparative analysis methods have been utilized, the data obtained have been presented numerically. We believe that the application part of our study, it will make an important contribution to the compilation of a general dictionary in terms of idioms and proverbs, which we hope to contribute to the field, as well as the "Dictionary of Idioms and Proverbs in Russian Folk Tales" that we can create at a later stage.

Keywords: Russian Folk Tales, Phraseology, Proverb, Equivalence, Russian language, Turkish language.