Bilgi suistimali suçu, suça ilişkin tedbirler ve alınan tedbirlerin etkinliği
Insider trading, measures of insider trading and effectiveness of measures
Yazar: EMRE KESİCİ
Danışman: PROF. DR. HÜLYA TALU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Bilgi = Information ; Borsa = Stock exchange ; Kötüye kullanma = Abuse ; Suç = Crime ; İçerden öğrenenlerin ticareti = Insider trading

Özet:
Borsalar ve teşkilatlanmış piyasalarda içsel bilgileri kullanarak menfaat elde edilmesi her zaman gündemde olan konular arasında yer almıştır. Bilgi suistimali olarak mevzuata giren terim, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu öncesinde içerden öğrenenlerin ticareti olarak ifade edilegelmiştir.  İçerden öğrenenlerin ticareti olarak ifade edilen yurt dışı düzenlemelerde "insider trading" olarak ifade edilen işlemlerin tarihi mevcut kayıtlar itibariyle 18. Yüzyıla kadar uzanmaktadır. Bilgi suistimalini engellenmesine ilişkin düzenlemeler temel olarak sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikteki ve henüz kamuya duyurulmamış bilgilere dayalı olarak sermaye piyasası araçlarında işlem gerçekleştirerek menfaat elde edilmesini engelleme amacını taşımaktadır.
Bilgi suistimali ABD'de Menkul Kıymetler ve Borsalar Kanunu'nda ve Avrupa Birliği Piyasa Suçları Direktifi'nde ayrıntılı bir biçimde ele alınırken, Türkiye'de 30.12.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nda doğrudan ya da dolaylı olarak sermaye piyasası araçları ya da ihraççılar hakkında, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikteki ve henüz kamuya duyurulmamış bilgilere dayalı olarak sermaye piyasası araçları için alım ya da satım emri veren veya verdiği emri değiştiren veya iptal eden ve bu suretle kendisine veya bir başkasına menfaat temin edilmesi bilgi suistimali suçu olarak kabul edilmiştir. 
Bilgi suistimali niteliğindeki işlemlerin engellenmesi ve söz konusu nitelikte işlem gerçekleştirenlere yaptırım uygulanması konusunda borsalar ve düzenleyici otoritelerin görev paylaşımı yaptığı görülmüştür. Görev paylaşımının derecesi ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, genel olarak gözetim faaliyetlerinin öz düzenleyici kuruluşlarda, denetim faaliyetlerinin ise kamu yetkisini haiz düzenleyici otoriteler tarafından yerine getirildiği anlaşılmaktadır.
Mevcut durumda bilgi suistimali suçunun engellenmesi amacıyla SPK ve Borsa İstanbul mevzuatlarında düzenlemeler bulunmakta olup, hâlihazırdaki tedbirlere ilave olarak 30.12.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na dayanılarak düzenlenen V-101.1 sayılı Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı İncelemelerinde Uygulanacak Tedbirler Tebliği, V-102.1 sayılı Bilgi Suistimali veya Piyasa Dolandırıcılığı Suçları Hakkında Bildirim Yükümlülüğü Tebliği, V-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği ve V-103.1 Yöneticilerin Net Alım Satım Kazançlarını İhraççılara Ödemeleri Hakkında Tebliğlerinde öngörülen düzenleyici hükümlerin mevzuata ilave edilmesi ve bu Tebliğler kapsamımda SPK, Borsa İstanbul, MKK, Takasbank ve yatırım kuruluşlarının bilgi suistimali suçuna yönelik uygulayacakları gözetim faaliyetleri, bilgi suistimali suçu ile etkin mücadele imkânı sağlayacaktır.


Anahtar Kelimeler: Bilgi suistimali suçu, bilgi suistimali suçuna ilişkin tedbirler, etkinlik, otomatik seans durdurma sistemi.

Abstract:
Purchase and sale of securities depending on inside information, namely insider trading, has always been a attractive issue regarding capital markets. Insider trading which can be shortly described as the trading of a public company's securities by individuals with access to non-public information about the company. Although the insider trading is relatively new issue in Turkey, the records show that history of insider trading dates at least back to the beginning of 18th century. Rules and regulations designed to prevent insider trading basically aim to ensure the functioning and development of capital markets in a secure, transparent, efficient, stable, fair and competitive environment and to protect the rights and interests of investors.
While insider trading is covered extensively in Securities Exchange Act of United States of America and European Union Market Abuse Directive, in Turkey insider trading is shortly defined as trading capital market instruments depending on non-public information and reaping net earning unfairly. 
A certain degree of cooperation exists between the regulatory authorities and exchanges (self regulatory organizations) in preventing insider trading acts and imposing sanctions on wrongdoers. The degree of cooperation is subject to differ among countries; however, it is generally observed that surveillance activities are carried out by the self regulatory organizations, whilst enforcement activities are the duties of the regulatory organization.
Currently, there are several tools available in the Capital Markets Board of Turkey and Borsa Istanbul regulations to prevent insider trading and addition to those regulations, the Capital Markets Law no. 6362 dated 30/12/2012 consists new provisions that Communiqués named; Market Abuse, Measures of Insider Trading and Manipulation, Obligation of Notification, Payment of Net Trading Earnings By Executives of Issuers to Issuers, have been prepared and issued. In the light of those communiqués, a proactive surveillance of insider trading shall be implemented.



Keywords: Insider trading, measures of insider trading, efficiency, circuit breakers.