Hanımlara Mahsus Gazete (1895-1908) perspektifinde kadın eğitimi
Women's education in the perspective of Hanımlara Mahsus Gazete (1895-1908)
Yazar: ŞEYDA ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ POLATEL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
19. yüzyıl, dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak Osmanlı Devleti'nin modernleşme çabalarına sahne olan bir asır olmuştur. Eğitim, devletin çağın gerekleriyle kendini sağaltma ataklarında öncelikli tedavi edilmesi gereken uzuv olarak görülmüştür. Bu bağlamda moderniteden en çok hissedar olan sahanın kadın tahsil hayatı olmasının arka planında kadınların nesil yetiştiriciliği işlevlerinin süreli-süresiz yayınlara sıklıkla yansıması bulunmaktadır. Kadın yazın hayatından ışık alan kadın hareketinin eğitim alanında filizlendiği görülmektedir. Mevcut kadın tanımını içten dışa, evden kamusal alana doğru açımlayan eğitim ve basın, kadın habitatının değişimin iki temel faili olmuştur.
Tanzimat Devri'nden itibaren ereği modern toplum olan terakki söylemleri, kadın teması üzerine temellendirilmiştir. Kız çocuklarının eğitilmesinin istendik sonucu, tek başına özne olabilmiş kadınların ilerleyişi değil yetişen nesle sundukları faydaların arttırılmasıdır. Bu amaç parantezinde düşünüldüğünde dahi, tahsil hayatına katılan kadınların gündelik yaşam pratiklerinin dönüşüme uğraması nihayetinde farklı bir kadın imajı ortaya çıkmıştır. 
Sahibi İbnülhakkı Mehmet Tahir olan Hanımlara Mahsus Gazete, 1895-1908 yılları arasında sürekliliğini korumayı başararak Osmanlı Devleti'nde en uzun süre basın hayatına devam edebilen kadın dergisi ünvanını almıştır. Öğretici metinlerle kadınlara örgün eğitim dışında bir eğitim alanı sunan HMG'nin konu çeşitliliği geniş olmakla birlikte dergide kadınların eğitilmesi meselesine bilhassa vurgu yapılmıştır. Fatma Aliye, Emine Semiye gibi topluma öncülük eden kadın muharrirelerimizin kadrosunda bulunduğu dergi, kadınların eğitimini çağın geliştirdiği annelik miti odağında desteklemiştir.

Abstract:
The 19th century was a century that witnessed modernization efforts in the Ottoman State in parallel with the developments experienced in the world. Education was seen as an organ that needed to be primarily treated in the efforts of the state to recover itself in line with the requirements of the century. In this context, in the background of the field of the highest share in modernity being the education of women, the generation-raising functions of women were frequently reflected in periodicals and non-periodical publications. It is seen that the women's movement motivated by women's literature sprouted in the field of education. Education and the press, which extended the current definition of the woman from interior to exterior and from domestic to public sphere, were the two main perpetrators of the change in the woman's habitat. 
The discourse on improvement, whose purpose was a modern society since the Tanzimat Reforms era, was based on the theme of the woman. The desired expectation from girls' being educated was not to improve the status of women to be a subject on their own but to increase the benefits they provided to the growing generation. When considered in the context of this purpose, it is clear that as a result of the transformation of the daily life practices of women who participated more in educational life, a different woman image emerged. 
Hanimlara Mahsus Gazete owned by Ibnulhakki Mehmet Tahir was able to maintain its publications between 1895-1908 and earned the title of the women's magazine that could continue its publication life the longest. HMG, which provided informal education to women with doctrinal texts, had a wide range of subjects, but women's education was especially emphasized. The magazine, which hosted many female authors such as Fatma Aliye and Emine Semiye, who pioneered society, in its writing staff, supported women's education with a focus on the motherhood myth developed by the century.