Kamuda istihdam edilen engellilerin yaşam memnuniyeti: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı örneği
Life satisfaction of disabled people employed in public service: The example of the Ministry of Family and Social Services of the Republic of Türkiye
Yazar: ABDULKERİM GÜN
Danışman: PROF. DR. FARUK TAŞÇI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyal Hizmet = Social Work ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı = Ministry of Family, Labor and Social Services ; Engelli istihdamı = Disability employment ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Kamu personeli = Public personnel ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies

Özet:
Engellilik meselesi tarihsel süreçte 20. yüzyılın ortalarına kadar Batı'da olumsuz bir süreçte seyretmiş, bu alanda siyasi ve sosyal açıdan köklü değişimleri içeren zihniyet dönüşümü Türkiye özelinde 21. yüzyılın başları itibariyle uygulamaya geçmiştir. Engelli bireyler için oluşabilecek sosyal risklere karşı koruyucu ve önleyici önlemler almak ve yaşam kalitelerini artırmak adına uygulanacak hak temelli sosyal politikalar, engelli bireylerin çalışma hayatına katılım sağlamaları noktasında önem arz etmekte ve bu kapsamda geliştirilen aktif istihdam politikaları engelli bireylerin yaşamdan duydukları memnuniyetin artmasına katkıda bulunmaktadır. 
Bu bağlamda araştırmada engellilik konusu ile ilgili başlıca düzenleyici kamu kurumu olan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nda istihdam edilen engelli bireylerin yaşam memnuniyetlerini ele almak önem arz etmektedir. Bu nedenle araştırmanın amacı, kamuda istihdam edilen engelli bireylerin yaşamdan duydukları memnuniyet durumlarını analiz etmektir; hipotez de çalışan engellilerin yaşam memnuniyetlerinin pozitif seyre sahip olması yanında bazı negatif unsurlar da taşıdığı yönündedir. Bu hipotez, Bakanlık bünyesinde çalışan engellilerin yaşam memnuniyetlerinin nasıl bir hal içerisinde olduğu şeklindeki temel problematik/sorunsal etrafında araştırmaya tabi tutulmuştur. Araştırmanın kapsamı nüfusu ve çalışan sayısının büyüklüğü itibariyle İstanbul ili ile sınırlandırılmış ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İstanbul İl Müdürlüğü ve bağlı kuruluşlarda çalışan personel araştırma evreni olarak belirlenmiştir; örneklem ise 32 engelli çalışandır. Araştırmada, yöntem olarak yarı yapılandırılmış sorulara dayalı derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiş ve bulgular, "eş zamanlı kodlama" yöntemi ile görüşme metinleri içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları, engelli bireylerin motivasyonlarını etkileyen kişisel faktörler, engelli bireylerin çalışma hayatındaki profili, engelli bireylerin sosyal hayata uyumu ve engelli bireylerin mevcut ekonomik durum algısı ve beklentileri olmak üzere dört farklı tema üzerinden ortaya çıkmıştır. Sonuçta, her bir temada engelli çalışanların yaşam memnuniyetlerinde farklı gerekçelerle çoğunlukla pozitif olsa da yer yer negatif unsurların varlığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The issue of disability has been in a negative process in the historical process of the West until the middle of the 20th century, and the mentality transformation, which includes radical changes in political and social terms, has been implemented in this field within the early 21st century in Türkiye's case. Rights-based social policies to be implemented in order to take protective and preventive measures against the social risks that may occur for disabled individuals and to increase their quality of life are important in terms of participation of disabled individuals in working life, and active employment policies developed in this context contribute to the increase of life satisfaction of disabled individuals.
In this context, it is important to address the life satisfaction of individuals with disabilities who are employed in the Ministry of Family and Social Services, which is the main regulatory public institution on disability in the research. For this reason, the aim of the research is to measure the life satisfaction of disabled people employed in the public sector; the hypothesis is that the life satisfaction of working disabled people has a positive course besides some negative factors. This hypothesis has been researched around the basic problematic of how the life satisfaction of the disabled people working within the Ministry is. The scope of the research was limited to the province of Istanbul in terms of its population and the the number of employees, and the personnel working in the Istanbul Provincial Directorate of the Ministry of Family and Social Services and its affiliates were determined as the research universe; while the sample is 32 disabled employees. In the research, in-depth interviews based on semi-structured questions were carried out as a method, and the the findings were subjected to content analysis of the interview texts with the "simultaneous coding" method.. The research findings emerged over four different themes: personal factors affecting the motivation of disabled people, the profile of disabled people in working life, the adaptation of disabled people to social life, and the perception and expectations of disabled people regarding current economic situation. As a result, although there is mostly a positive situation for different reasons in the life satisfaction of disabled employees in each theme, the presence of negative elements from time to time has been identified.