Eskişehir ilinde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin ampelografik özelliklerinin belirlenmesi ve ssr markörler ile tanımlanması
Determination of ampelographic characteristics of grape varieties cultivated in eskişehir and identification with ssr markers
Yazar: ALİ BAYKUL
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN SÖYLEMEZOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ampelografik özellikler = Ampelographic characteristics ; Asma = Grapevine ; Gen kaynakları = Gene sources ; Markörler = Markers ; Moleküler tanı = Molecular identification

Özet:
Bu araştırmada; Eskişehir İlinde yetiştiriciliği yapılan yöresel tip/çeşitlerin geniş kapsamlı olarak incelenmesi ve tespit edilen üzüm çeşitlerinin uluslararası normlara uygun şekilde ampelografik özelliklerinin belirlenmesi ve moleküler yöntemlerden SSR markörleri kullanılarak tanımlanması amacıyla 2017-2018 yılların arasında yürütülmüştür. Araştırmada Eskişehir İlinin farklı ilçelerinde tespit edilen 52 üzüm çeşidi ampelografik özellikler bakımından yaprak, sürgün, çiçek, salkım, tane, çekirdek özelliklerini içeren 79 karakter ile değerlendirilmiştir. Çeşitler arasında incelenen özellikler bakımından önemli farklılıklar belirlenmiştir. Çeşitlerin genetik tanımlamaları yüksek ayırım gücüne sahip olan 18 SSR primeri (VVS2, VVMD5, VVMD7, VVMD21, VVMD24, VVMD27, VVMD28, VVMD31, ZAG21, ZAG47, ZAG62, ZAG79, ZAG83, ZAG112, VMC2c3, VVIb01, VMC2h4, VVIH54) ile gerçekleştirilmiştir. Ampelografik özellikleri belirlenen 52 üzüm çeşidi ile 1 referans çeşidin 18 SSR lokusu ile genetik analizleri sonucu toplam 171 allel elde edilirken, en yüksek allel sayısı 14 adet ile ZAG79 lokusunda tespit edilmiş ve ortalama allel sayısı 9,5 olarak belirlenmiştir. SSR markörleri kullanılarak yapılan moleküler karakterizasyon çalışması sonucunda, 1 sinonim ve 4 homonim durum tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ülkemizde tescili gerçekleştirilmemiş 17 farklı genotip/çeşit belirlenmiştir.

Abstract:
This research was conducted to determine grape varieties grown in Eskşehir province by classical ampelographic methods and SSR markör technics between 2017-2018. In the study, 52 grape varieties identified in various regions in the Eskişehir were assessed in terms of ampelographic characters and 79 characters such as properties of leaves, shoots, flowers, clusters, grapes and seeds and significant variations were found between the varieties in terms of the investigated properties. The differences between variations were determined in molecular analyses too as in ampelographic analyses. A total number of 18 SSR primers, (VVS2, VVMD5, VVMD7, VVMD21, VVMD24, VVMD27, VVMD28, VVMD31, ZAG21, ZAG47, ZAG62, ZAG79, ZAG83, ZAG112, VMC2c3, VVIb01, VMC2h4, VVIH54) were used. 171 alelles were obtained from the genetical analyses with 18 SSR locuses of the 52 grape varieties whose ampelographic analyses were completed and the 1 reference varieties and the highest number of alleles was found to be 14 in ZAG79 locus and the average allele number was found to be 9,5. The results of the study revealed that 1 synonym and 4 homonyms genotype were determined. In the study, 17 different genotypes/varieties without registration were determined.