Pulmoner emboli ve SARS-COV2 enfeksiyonu nedeniyle kliniğimizde yatarak takip edilen hastaların tromboembolik belirteçler açısından karşılaştırılması
Comparison of the patients followed in our clinic due to pulmonary emboli and SARS-COV2 infection in terms of thromboembolic markers
Yazar: RABİA HANDE AVCI
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÖZGE
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; C reaktif protein = C reactive protein ; COVID 19 = COVID 19 ; D-dimer = D-dimer ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Lenfositler = Lymphocytes ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; SARS virüsü = SARS virus ; Tromboembolizm = Thromboembolism

Özet:
Amaç: COVID-19 hastalığının ağırlığı ve mortalitesi üzerinde büyük önemi olan pulmoner emboliyi, tedavi başlangıcında işaret edecek bir biyobelirteç olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.04.2020 – 01.04.2021 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı'na başvuran COVID-19, COVID-19 + pulmoner emboli ve pulmoner emboli tanısı almış 160 hasta dahil edilmiştir. Hastalar 3 gruba ayrılmış ve hastaların dosyaları retrospektif olarak taranmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların cinsiyet, yaş gibi demografik özellikleri, D-dimer, ferritin, fibrinojen, cTnI ve CRP düzeyleri, nötrofil/lenfosit oranları, trombosit/lenfosit oranları saptanmış ve 3 grup birbiri ile karşılaştırılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için STATISTICA 13.0 paket programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların 93'ü kadın (%58,1), 67'si erkek (%41,9) idi. Çalışmaya dahil edilen hastaların medyan yaşı 72 (min-maks 24-97) olarak saptanmıştır. Yaş, cinsiyet medyanları, D-dimer ve Troponin-I düzeylerinde hasta grupları arasında istatistiksel anlamda bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). COVID-19 tanısı ile takipli hastalar ve COVID-19 olup pulmoner tromboemboli saptanan hasta gruplarında ferritin değeri sadece pulmoner emboli tanısı ile takip eden hastalara kıyasla yüksek saptanmıştır (p<0,0001, p=0.008). Pulmoner emboli tanılı hastalarda fibrinojen değeri COVID-19 tanılı grup ile karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı düşük bulunmuştur (p=0,011). COVID-19 tanılı hastalarda CRP düzeyi diğer 2 grup ile kıyaslandığında istatiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,0001). Pulmoner emboli tanılı hastalarda nötrofil/lenfosit oranı COVID-19 tanılı olgularlarla kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı düşük bulunmuştur (p<0,0001). COVID-19 tanılı hastalarda trombosit/lenfosit oranının sadece
6
pulmoner emboli tanısı olan hastalarla karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,039).
Sonuç: SARS-CoV-2 hastalarında pulmoner tromboemboliyi tedavi başlangıcında işaret eden bir biyobelirtecin kullanılabilirliğini araştırdığımız çalışmamız da yaş, cinsiyet, troponin, D-dimer değerlerinde gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Ferritin, fibrinojen, CRP, nötrofil/lenfosit ve lenfosit/trombosit oranı gibi parametreler de ise bazı gruplar arasında istatiksel anlamlı farklılık saptanmış ancak bu farklılık birçok faktörden etkilendiği için pulmoner tromboemboliyi erken saptamada güvenilir bulunmamıştır. COVID-19 hastalığına ilişkin verilerin henüz yeterli miktarda olmaması nedeni bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Pulmoner tromboembolizm (PTE), COVID-19, D-dimer, lenfosit, CRP.

Abstract:
Aim: It was aimed to investigate whether there is a biomarker that will indicate pulmonary embolism, which has great importance on the severity and mortality of COVID-19 disease, at the beginning of treatment.
Materials and methods: The study included 160 patients diagnosed with COVID-19, COVID-19 + pulmonary embolism, and pulmonary embolism, who applied to Mersin University Chest Diseases Department between 01.04.2020 and 01.04.2021. The patients were divided into 3 groups and their files were scanned retrospectively. Demographic characteristics include gender, age, D-dimer, ferritin, fibrinogen, cTnI and CRP levels, neutrophil/lymphocyte ratios, and platelet/lymphocyte ratios of the patients included in the study were determined and the 3 groups were compared with each other. While evaluating the findings obtained in the study, the STATISTICA 13.0 package program was used for statistical analysis.
Results: Of the patients participating in the study, 93 (58.1%) were female and 67 (41.9%) were male. The median age of the patients included in the study was 72 (min-max 24-97). There was no statistically significant difference between the patient groups in age, gender medians, D-dimer, and Troponin-I levels (p>0.05). Ferritin levels were found to be higher in patients followed up with a diagnosis of COVID-19 and inpatient groups with COVID-19 but with pulmonary thromboembolism compared to patients followed up with a diagnosis of pulmonary embolism only (p<0.0001, p=0.008). Fibrinogen value was found to be statistically significantly lower in patients diagnosed with pulmonary embolism when compared to the group diagnosed with COVID-19 (p=0.011). The CRP level in patients with a diagnosis of COVID-19 was found to be statistically significantly higher when compared to the other 2 groups (p<0.0001). The neutrophil/lymphocyte ratio in patients with pulmonary embolism was found to be statistically significantly lower when compared to patients with a diagnosis of COVID-19 (p<0.0001). The platelet/lymphocyte ratio
8
was statistically significantly higher in patients diagnosed with COVID-19 compared to patients with only pulmonary embolism (p=0.039).
Conclusion: In our study, in which we investigated its usability in detecting pulmonary thromboembolism in SARS-CoV-2 patients, no statistically significant difference was found between the groups in terms of age, gender, troponin, and D-dimer values. Statistically significant differences were found between some groups in parameters such as ferritin, fibrinogen, CRP, neutrophil/lymphocyte, and lymphocyte/platelet ratio. Still, this difference was not found to be reliable in the early detection of pulmonary thromboembolism since this difference was affected by many factors. There is a need for more studies on this subject because the data on the COVID-19 disease is not yet sufficient.
Keywords: Pulmonary thromboembolism (PTE), COVID-19, D-dimer, lymphocyte, CRP.