Çölyak hastalarında karaciğer fonksiyon testlerinde yükseklik ve otoimmün hepatit sıklığı
Frequency of autoimmune hepatitis and elevation of liver function tests in celiac disease
Yazar: AYŞE ŞENGÜN
Danışman: PROF. DR. ULVİ DEMİREL
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Glutenler = Glutens ; Hepatit = Hepatitis ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Çölyak hastalığı (ÇH), heterojen patogeneze sahip zamanla farkındalığın artması nedeniyle daha sık ve erken tanı konulur hale gelen, tedavisi olan bir hastalıktır. Eşlik eden karaciğer fonksiyon testlerinde (KCFT) yükseklik çölyak hastalığının bilinen bir özelliğidir. Bu hastaların %40'ını kapsayacak kadar yüksek oranda karaciğer fonksiyon testi yüksekliği olabileceğini bildiren çalışmalar mevcuttur. Bu hastaların çoğunda patofizyolojisi açıklanamamış olsa da glutensiz diyet sonrası spontan normale döndüğü, ancak önemli bir kısmında, genetik predispozan faktörler nedeniyle otoimmün hepatit (OİH) olabileceği bildirilmektedir.
Biz bu çalışmada ÇH'de karaciğer fonksiyon testi yüksekliği ve otoimmün hepatit sıklığını araştırması amaçlandı.
Çalışmamızda Aralık 2010-Aralık 2018 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'ne başvurmuş ÇH tanısı olan 18 yaş ve üstündeki tüm hastaların verileri retrospektif olarak tarandı. Hastaların laboratuvar kayıtları incelendi ve karaciğer fonksiyon testi yüksekliği ve otoimmun hepatit hastalığı varlığı açısından retrospektif olarak hasta dosyalarından sorgulandı.
Tanı anında karaciğer fonksiyon testlerinde yükseklik olan hastalar glutensiz diyet uygulama açısından sorgulandı. Yüzde dört hastada GFD sonrası belirgin düşüşler izlendi, hastalardaki bu durumun 'çölyak hepatiti' ya da 'kriptojenik hipertransaminazemi' olduğu saptandı. Glutensiz diyete rağmen KCFT'si gerilemeyen hastalar ileri tetkik edildiğinde ise %1 hastada otoimmun hepatit saptandı.
Sonuç olarak; ÇH'de KCFT yüksekliği önemli bir bulgudur. Bu yükseklik daha çok çölyak hepatitine sekonder de olsa 'otoimmün hepatit' birlikteliğine bağlı olabileceği dikkate alınmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Çölyak hastalığı, kriptojenik hipertransaminazemi, otoimmün hepatit

Abstract:
Celiac disease (CD) is a disease with heterogeneous pathogenesis which becomes more frequent and early diagnosis because of increased awareness. Elevation in concomitant liver function tests (LFT) is a known feature of celiac disease. There are studies indicating that high levels of liver function tests may be high enough to cover 40% of these patients. 
Although the pathophysiology of these patients has not been explained, it has been reported that after gluten-free diet, it spontaneously returns to normal, but a significant number of patients may have autoimmune hepatitis (AHD) due to genetic predisposing factors. 
In this study, we aimed to investigate the high liver function test and the frequency of autoimmune hepatitis in CD. In our study, the data of all patients aged 18 years or older who were admitted to the Gastroenterology Outpatient Clinic of Fırat University Hospital between December 2010 and December 2018 were retrospectively reviewed. Laboratory records of the patients were examined and the patients were retrospectively questioned for the presence of hepatic function test and autoimmune hepatitis.
Patients with elevated liver function tests at the time of diagnosis were questioned for gluten-free diet (GFD). Significant decreases were observed in four percent of the patients after GFD, which was found to be 'celiac hepatitis' or 'cryptogenic hypertransaminasemia'. Autoimmune hepatitis was detected in 1% of the patients when the LFT was not regressed despite the gluten-free diet. 
As a result; LFT is an important finding in CD. It should be noted that this elevation may be due to the association of autoimmune hepatitis even though it is secondary to celiac hepatitis.
Key words: Celiac disease, cryptogenic hypertransaminasemia, autoimmune hepatitis