Türklerde ölüm anlayışının çağdaş Türk resminde gösterge bilimsel açıdan incelenmesi
A semiotic examination of Turkish people's concept ofdeath in modern Turkish painting
Yazar: AHMET HAKAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZKARTAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2016
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Gösterge bilim = Semiotics ; Semboller = Symbols ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Türk sanatı = Turkish art ; Ölüm = Death

Özet:
Ölüm anlayışının temelinde, toplumun sahip olduğu inanç sistemi yer
almaktadır. Bu nedenle ölümün sanattaki yerini görebilmek için öncelikle tanımını,
dinlerdeki ve felsefedeki yerini, ayrıca çağlar boyunca yüklendiği anlamları bilmek
gereklidir.
Bu çalışmada, Tüm kavramlarla birlikte ölüm ve sanat ilişkisi kapsamında
üretilen sanat eserlerinden örnekleri incelemek, ölüm anlayışının, çalışmanın temelini
oluşturan sanatçılara etkisini belirlemek ve Çağdaş Türk resminde Türklerde ölüm
anlayışına bağlı gelişen sembol ya da imgelerin göstergebilimsel açıdan incelenmesi
amaç edinilmiştir. Bu göstergelerin incelenmesinde ölüm temasının sanatçıların
bilinçaltının içsel bir şekilde dışavurumunun olup olmadığı ya da özgün bir bilinçle ele
alınıp alınmadığının araştırılması hedeflenmiştir. Bu bağlamda birçok çağdaş Türk
sanatçısının resimleri incelenmiş, literatür taraması, eser analizi ve röportaj yöntemiyle
sonuca varılmıştır. Buna göre; kimi sanatçıların ölüm anlayışına ait sembol ya da
imgeleri bir bilinç dahilin de ele aldıkları, kim sanatçıların ise plastik açıdan biçim ve
form kaygısı ile yaklaştıkları tespit edilmiştir.
Bu çalışmanın sonucunda, Çağdaş Türk resmi ve ölüm anlayışı ile olan
etkileşimlerine yönelik tespitlerde, ölüm anlayışına ait imge ve sembollerin, gerek biçim
olarak, gerek plastik bir ifade unsuru olarak kullanılmasıyla sanatçıların bu kavram ve
kültürlerden beslendiği belirlenmiştir.
Araştırmanın birinci bölümünde probleme ait tanım ve kavramların yanında
Türklerde ölüm anlayışı ele alınmıştır. İkinci bölümde göstergebilimin tanımı, tarihçesi
ve bağlantıları, göstergebilim sanat ilişkisi içerisinde sanat eseri inceleme, kuramsal ve
kavramsal problemleri ele alınarak, ölüm imgesinin göstergeye dönüşümüne yer
verilmiştir. Üçüncü bölümde ölüm anlayışının Çağdaş Türk sanatında ele alınışı ve
göstergeye dönüşümü bulgular dahilin de incelenmiş, sanatçıların eserlerindeki imge ve
sembollerin göstergebilim açısından çözümlemeleri yapılmıştır. Dördüncü bölümde
uygulama projesine yer verilmiş, konu amaç ve yöntem olarak açıklanarak eserler
değerlendirilmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise araştırmanın tüm verileri
değerlendirilerek, elde edilen sonuçlara göre çeşitli öneriler getirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Türk resmi, sanat, ölüm, sembol, göstergebilim.

Abstract:
The concept of death is based on the belief system of societies. Therefore, the
definition of death, its importance in religion and philosophy and the meanings
attributed to it throughout the centuries should be known to understand its place in the
arts.
The aims of this study are: to examine examples of artworks that concern the
relationship between death and art relationship along with all concepts, to determine the
effect of the concept of death on the artists in the study and to do a semiotic analysis of
the symbols and imageries developed in modern Turkish painting based on Turkish
people's concept of death. The analysis of these signs also examined the concept of
death as an inner expression of artists' subconscious and its depiction as an original
awareness. Thus, many modern Turkish artists' paintings were examined, and methods
such as literature review, artwork analysis and interview were used to draw conclusions.
The study found that some artists embraced symbols or imageries relating to the concept
of death in a conscious manner, while other artists approached the concept of death as a
plastic aspect by taking style and form into consideration.
The study found that the interaction between modern Turkish painting and the
concept of death led artists to sustain their work with this concepts and cultures by using
imageries and symbols relating to it as a form or an element of plastic expression.
Along with the definition and concepts of the study's problem, the first section of
the study discusses Turkish people's concept of death. The definition, history and
relations of semiotics, the examination of artworks within the relationship of semiotics
and art, and the transformation of death imagery into a sign discussing its theoretical
and conceptual problems are included in the study's second section. The third section
examines the depiction of the concept of death in modern Turkish art and the
transformation of this concept into a sign within the scope of study results and presents
a semiotic analysis of the imageries and symbols in the artists' works. The fourth section
includes a practical application project. The subject is explained in terms of its aims and
methods, and artworks are evaluated. In the study's final section, all the study data are
evaluated and a variety of recommendations are given based on the results.
Keywords: Turkish painting, art, death, symbols, semiotics.