Fransa örneğinde Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri'nin uygulaması
Application of the United Nations Business and Human Rights Guiding Principles in the case of France
Yazar: ALP CERRAHOĞLU
Danışman: PROF. DR. TURGUT TARHANLI
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi = United Nations Global Compact ; Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri = United Nations Business and Human Rights Guiding Principles ; Fransa = France ; Uluslararası hukuk = International law ; İnsan hakları = Human rights ; İş dünyası = Business world

Özet:
Küresel ekonomi içerisinde şirketler birden fazla devletin egemenlik alanı kapsamında faaliyet gösterebilmektedir. Çok uluslu şirketler olarak isimlendirilen bu şirketlerin sayısı günümüzde ise hızla artmaktadır. Küreselleşme ve neoliberal politikalar karşısında çok uluslu şirketlerin insan hakları konuları bakımından taşıdıkları sosyal sorumluluklar üzerine hukuki düzenlemelere ihtiyaç duyulmuştur. Bu kapsamda, Birleşmiş Milletler nezdinde yürütülen çalışmalar neticesinde 2011 yılında Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve Rehber İlkeleri hazırlanmıştır. İş dünyası ve insan hakları alanında yürütülen ulusal düzeydeki yasama çalışmaları kapsamında ise 27 Mart 2017 tarihinde Fransa Parlamentosu tarafından BM Rehber İlkeleri'nden esinlenilerek hazırlanan 2017-399 sayılı Hakim ve Talimat Veren Şirketlerin Özen Görevi Hakkında Kanunu yürürlüğe girmiştir. Özen Görevi Hakkında Kanun, esasen çok uluslu şirketlerin Dünya genelindeki operasyonlarını ilgilendirmektedir. Bu kapsamda, yükümlülük altında olan şirketlerin insan hakkı ihlallerini engellemek üzere gerekli önlemleri almaması veya hak ihlallerine sebebiyet vermesi halinde hukuki sorumluluğuna başvurulabilmektedir. Söz konusu düzenlemeler aynı zamanda şirketlerin insan haklarına uygun şekilde faaliyet gösterdiği üzerine denetimler gerçekleştirilmesi, kontrolleri altında bulunan iş ortakları ile ticari ilişkilerinin özen görevine uygun olarak düzenlenmesi gibi konularda yeni yükümlülükler getirmektedir. Çalışma kapsamında BM Rehber İlkeleri'nin ulus düzeyinde uygulaması incelenerek Özen Görevi Hakkında Kanun'da benimsenen anlayışın ve pratik sonuçlarının eleştirel bir şekilde değerlendirilmesi hedeflenmektedir

Abstract:
In the global economy, corporations may operate within the sovereignty of numerous states. Today, the number of these multinational corporations is rapidly increasing. Due to globalization and neoliberal policies, there exists a need for legal regulations regarding the social responsibility of multinational corporations on human rights-related matters. As a result of the work carried out by the United Nations, in 2011, the United Nations Business and Human Rights Guiding Principles has been published. At the state level, on 27 March 2017, Law No. 2017-399 on the Duty of Care of Parent Companies and Ordering Companies that was enacted by the French Parliament with the inspiration of the United Nations Guiding Principles came into force. The Law on Duty of Care mainly concerns the worldwide operation of multinational corporations. In this regard, the corporations under the obligation to comply with the law may be held liable if they fail to take the necessary measures to prevent human rights violations or cause violations of rights. The law also imposes new obligations to the corporations such as monitoring their operations to ensure they are in conformity with human rights, assessing the situation of their business partners and business relations in accordance with their duty of care. This study aims to observe the application of the United Nations Guiding Principles at the state level and discuss the theoretical and practical aspects of the law on the duty of care.