İnfodemi kavramı bağlamında küresel iklim krizi haberleri ve medya psikolojisi
Global climate crisis news in the context of the infodemic and media psychology
Yazar: ÇİSEM ERKAYA
Danışman: PROF. DR. SELDA AKÇALI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Dezenformasyon = Disinformation ; Medya psikolojisi = Media psychology ; Yeni medya = New media ; İklim krizi = Climate crisis ; İnfodemi = Infodemia

Özet:
Geleneksel medyadan yeni medyaya geçişte habercilik kavramı değişimlere uğramaktadır. Okuyucunun bilgiye daha kolay ulaşmasını sağlayan etmen internet gazeteciliğinde haber üretim sürecinin en önemli etmeni olarak görülmektedir. Tez kapsamında, geleneksel medyadan yeni medyaya geçiş sürecinde haberin değişimi ve haber üretim süreci ele alınmaktadır. Gazeteciliğin yeni medya ile dönüşüm sağladığı, gazetecilik pratiklerinin yeniden ele alındığı bir süreç başlamaktadır. Haber değeri çerçevesine göre yapılan bu araştırmada, dijital habercilik yapan gazetecilerin haber seçiminde bireysel etkilerden ve mesleki pratiklerden nasıl etkilendiği de ortaya çıkarılmaktadır. 
Sosyal medya, COVID-19 pandemi sürecinde insanların bilgi için en sık başvurduğu kaynaklar arasındadır. Virüs hakkındaki doğru veya yanlış bilgiler sosyal medyada okunmakta, paylaşılmakta ve insanlar üzerinde belli bir etki bırakmaktadır. Virüs hakkında doğru bilgilerin yanı sıra henüz doğrulanmamış bilgiler ve yanlış görüşler sosyal medyada yer almıştır. Sosyal medyayı habere ulaşmak için kullanan kişiler, yaptıkları etkileşimler nedeniyle yanlış bilgilerin hızlı bir biçimde geniş kitlelere ulaşmasına yardımcı olabilmektedir. Sosyal medya kuruluşları dezenformasyonların ve mezenformasyonların önüne geçebilmek adına düzenlemeler yapma yoluna gitmiştir. Dünya Ekonomik Forumu (2013) yanlış bilgi yayılımının dünyanın karşılaştığı en büyük riskler arasında olduğunu belirtmiştir. Tüm dünyada yanlış bilgilerin hızlı bir şekilde yayılması pandemi sürecinde infodemiye neden olmuştur. Dünya Sağlık Örgütü (2020) COVID-19 ve infodemi ile mücadele ettiğini açıklamış ve infodemiyi doğru ve doğru olmayan aşırı bilgi yoğunluğu olarak nitelendirmiştir. İnfodemide aşırı bilgi bolluğunda doğru ve doğru olmayan bilgiler birbirine karışmaktadır. Yanlış bilgilerin insanların tutum ve görüşleri üzerinde etkisi söz konusudur. İnfodemi güvenilir kaynak ve yol gösterici bulunmasında zorluklar yaşanmasına neden olmaktadır. Ayrıca, doğru olan bilgilere erişilse dahi bu bilginin doğru olup olmadığı hakkında şüphe yaşanabilmektedir. Bu durumda insanlar kime ve hangi bilgilere inanacaklarını bilememektedir. Sosyal medyada hızlı bir biçimde yayılabilen infodemi çok boyutlu bir sorundur. Sosyal medyada, güvenilir olmayan kaynakların kanıtlanmamış tedavi yöntemleri okuyucuya sahte bilgi vermesi, haber yayılımını olumsuz etkilemektedir. Gerçek dışı iklim haberleri, haber niteliğini değiştirmekte ve görünürlüğünü azaltmaktadır.  Dolayısıyla, infodeminin bireyler üzerinde olumsuz bir etkisi söz konusu olmaktadır. Bu araştırmanın amacı, küresel iklim haberlerinin araştırma yöntemleriyle değerlendirilip, haber niteliğini analiz etmektir. 
İnfodemi; mezenformasyon, dezenformasyon, malenformasyon ve komplo teorilerinden oluştuğundan dolayı, medya kuruluşlarının gerçekliği bilimsel araştırma yöntemleriyle değerlendirilmiş olup, haberin verileri incelenerek, bir araştırma alanı oluşturulmaktadır.

Medya, iklim değişikliği gibi çok boyutlu, sonuçları açısından belirsizliklerle dolu ve hızlı politik kararlar almayı gerektiren konuları toplumların gündemine taşımakta önemli bir role sahiptir. Ancak kuraklık dönemleri, alışılmadık hava olayları ve gündeme oturan küresel gelişmeler dışında iklim değişikliğinin küresel medya organlarında pek fazla yer bulabildiği görülmemektedir. 

İklim değişikliğinin okuru/izleyiciyi ya da 'sokaktaki insanı' fazla ilgilendirmeyen, okur çekmeyen ve bu nedenle de tiraj/reyting getirmeyen, yüksek entelektüel düzey ve özel ilgi gerektiren bir konu olduğu görüşü yaygın hale gelmiştir.  Ülkelerin gündeminin yoğunluğu da gazeteciler tarafından önemli bir engel olarak görülmektedir. Başka bir deyişle, iklim değişikliği savaş, terör ve diğer siyasi ve toplumsal çalkantılarla son dakika gelişmeleri arasında pek haber değeri taşımayan bir mesele olarak arka plana itilmektedir.
İklim değişikliğinin uzaklarda gerçekleşen, geleceğe dair ve soyut bir konu olarak görülmesi, elle tutulur güncel olaylarla bağdaştırılmasının ve 'okuru haberde tutacak şekilde' haberleştirilmesinin zorluğu da bu iki engelin etkisini güçlendirmektedir. Sorumlu yayın yönetmenleri ve editörler başta olmak üzere, gazetecilerin konuyla ilgili bilgi ve farkındalık azlığının ve çevre haberlerinde uzman muhabirlerin yokluğunun iklim haberlerinin gündeme alınmasını engelleyen bir etmen olarak önemli rol oynadığı anlaşılmaktadır. Bu araştırmanın odağında, medya kuruluşlarının küresel iklim haberlerinin görünümünü nasıl etkilediği, ele alış biçimlerinin nasıl oluşturulduğu ve bilginin yayılmasında sorun olan etmenler yer almaktadır.

Abstract:
The transition from traditional media to new media has brought about changes in the concept of journalism. The factor that facilitates easier access to information for readers is considered the most crucial element in the news production process in online journalism. Within the scope of this thesis, the evolution of news and the news production process in the transition from traditional to new media are examined. A transformative process is underway in journalism as it adapts to new media, leading to a reevaluation of journalistic practices. In this research conducted within the framework of news value, it is revealed how journalists engaged in digital journalism are influenced by individual factors and professional practices in the selection of news.
Social media has become one of the most frequently used sources for information during the COVID-19 pandemic. Correct or incorrect information about the virus is read and shared on social media, influencing people to varying degrees. Alongside accurate information, unverified information and false opinions have also circulated on social media. Individuals using social media to access news can contribute to the rapid dissemination of misinformation due to their interactions. Social media platforms have taken measures to counter disinformation and misinformation. The World Economic Forum (2013) has highlighted the spread of false information as one of the greatest risks the world faces. The rapid spread of misinformation worldwide has led to an "infodemic" during the pandemic. The World Health Organization (2020) has declared that it is combating COVID-19 and the infodemic, defining infodemic as an overload of both accurate and inaccurate information. In an infodemic, accurate and inaccurate information is intertwined, impacting people's attitudes and opinions. Difficulty in finding reliable sources during an infodemic can lead to uncertainty about the accuracy of even verified information. The rapid spread of misinformation on social media is a multidimensional problem. Unreliable sources providing unproven treatment methods can disseminate false information, negatively affecting news dissemination. False climate news alters the nature of the news and reduces its visibility. Therefore, infodemic has a negative impact on individuals. The purpose of this study is to investigate global climate news using research methods, examining the quality of news. Infodemic, consisting of misinformation, disinformation, malinformation, and conspiracy theories, has been examined by media organizations through scientific research methods, analyzing the data of news to explore various research areas.
Media plays a crucial role in bringing issues such as climate change, which are multidimensional, uncertain in their consequences, and require rapid political decisions, to the agenda of societies. However, it is observed that climate change finds limited space in global media organs, except during drought periods, unusual weather events, and globally significant developments.
The widespread belief that climate change is a subject that does not overly concern the reader/viewer or the 'average person on the street,' is not attention-grabbing, and therefore does not bring in circulation/ratings has become prevalent. The intensity of the country's agenda is also seen as a significant obstacle by journalists. In other words, climate change is pushed into the background as an issue that does not carry much news value amid breaking news developments such as war, terrorism, and other political and social upheavals.
The perception of climate change as a distant, future-oriented, and abstract issue that does not concern the reader/viewer much, combined with the difficulty of associating it with tangible current events and presenting it in a way that will 'keep the reader interested in the news,' strengthens the impact of these two obstacles. It is understood that the lack of information and awareness among journalists, especially responsible editors and editors, and the absence of expert reporters in environmental news, play a significant role as factors preventing the inclusion of climate news in the agenda. This thesis focuses on how media organizations influence the appearance of global climate news, how their approaches are formed, and the factors that hinder the spread of information.