İslam felsefesinin sanata yansıması ve bir uygulama örneği
Islamic philosophy in arts and an example of its application
Yazar: YASEMİN TÜMER ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM KATIRANCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Resim iş eğitimi = Paint education ; Sanat = Art ; Sanat eğitimi = Art education ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
"İslam felsefesinin sanata yansıması ve bir uygulama örneği" başlıklı araştırmada,
tasavvufun bir konusu olan vahdet-i vücut ve sabit öz konularına yer verilmiş olup ayrıca
bu konuların sanata olan yansımaları ele alınmıştır. İslam Felsefesinde yer almış olan
"vahdeti vücut" ve "ayan-i sabite" konularının sanat ile olan ilgisinden ve felsefi
içeriğinden dolayı bu çalışmanın alana katkı getireceği düşünülmektedir. Felsefenin insana
sunduğu geniş bakış açısı düşünüldüğünde, İslam dininde felsefenin önemli bir yere sahip
olduğu ve derin bir felsefi yaklaşım içinde olduğu görülmüştür. İslam felsefesinde ve İslam
sanatında manevi duygu, ruha yönelme önemlidir. Sanat alanında da manevi duygu sık sık
sanatçılar tarafından ele alınmıştır. Özellikle Kandinsky manevi duygu ve sanatı
derinlemesine incelemiştir. Sanatta manevi duygunun önemine değinen sanatçı,
çalışmalarında da manevi duyguyu yansıtmıştır. İslam felsefesinde önemli olan manevi
duygu kültürümüzü de etkilemiştir. Hat sanatçılarımız ve bazı çağdaş sanatçılarımız
manevi duyguya eğilerek ya da İslam felsefecilerinin düşüncelerinden yola çıkarak eserler
üretmiştir. Felsefenin İslam dini içerisinde yer almasından dolayı araştırmacı, "vahdeti
vücut" ve "ayan-i sabite" konularını ele almıştır. Araştırmada; kültürü ilgilendiren ve İslam
felsefesinde yer alan bu konunun önemli olduğu düşünülerek, Resim-İş Eğitimi Ana Bilim
Dalı öğrencilerinin bu konuyu bilmeleri ve ders olarak görmeleri gerektiği
düşünülmektedir. Araştırma; nicel yöntemlerden başarı testi, ön- son resim
değerlendirmesi ve nitel yöntemlerden ön- son metin değerlendirmesi ile tamamlanmıştır.
Bulgular kısmında başarı testi ile yaş, cinsiyet, sınıf ve üniversiteler arası farklılıklar
değerlendirilmiştir. Ön- son resim ve ön-son metin ile öğrencilerin yaratıcılıkları ve felsefi
açıklamaları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, sanat kültürü, kültür ise sanatı tamamlar.
Felsefe ve bilim ise her ikisine ayna tutar. Sanat öğrencilerinin, kültürlerine sahip çıkması ve kendilerini tamamlayabilmeleri için felsefe, İslam felsefesi gibi dersler görmeleri
gerekmektedir.

Abstract:
The research entitled 'Islamic philosophy in arts and an example of its application' looks
into vahdet-i vücut, which is one of the topics of mysticism and sabit öz. It also discusses
how these topics are reflected in arts."Vahdet-i Vücut" and "ayan-i sabite". which are
included in Islamic philosophy are found useful because of their relation to arts and the
philosophical content they have. When the broad perspective that philosophy offers to
human is considered, one can understand that philosophy has a big role in İslam, which
takes a deep philosophical approach.In the philosophy and art of İslam, spiritual feeling
and orientation to the soul are prominent. In the fıeld of art, spiritual feelings are utilized.
Kandinsky examined spiritual feeling and art in depth. He mentioned the importance of
spiritual feeling and reflected this in his work. Spiritual feeling that is important in Islamic
philosophy has also influenced our culture. Our calligraphists and some of our
contemporary artists focused on spiritual feeling or they produced work based on the
thoughts of Islamic phılosophers.The researcher carried out the study on "vahdet-i vücut"
and "ayan-i sabite" since philosophy is focused on m İslam. The researcher thınks that
because these topics are related to our culture and important in Islamic philosophy, student
artists should know and leam about these as a part of their curriculum.
Research:achievement test from quantiative methotds, pre-final Picture evaluation and
qualitative. The metod is completed with the evaluation of the pre-final text. Success in the
finding section test, differences between age, gender, class and universities were evaluated.
Pre- end creativity and philosophical explanations of students with pictures and pre-final
text. It was evaluated. As a result, culture of art complements art. Philosophy and science
are both mirror amount. Art students have their culture come out science and themselves.
In order to be able to complete, courses such as pilosophy and Islamic philosophy are
required.