Yoğun bakımda çalışan hemşirelerin yüksek riskli ilaçlar konusundaki bilgi ve uygulamalarının incelenmesi
İnvestigation of the knowledge and administrations of nurses, working in intensive care unit on high-alert medications
Yazar: YASEMİN ALKAN
Danışman: PROF. DR. AYTEN ZAYBAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Amaç: Bu çalışma, erişkin yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin yüksek riskli ilaç uygulamaları konusundaki bilgi ve uygulamalarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. 
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı türde olan çalışma, Mart 2019- Eylül 2019 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesinde yürütüldü. Araştırmanın evrenini yoğun bakım birimlerinde çalışan hemşireler (N=116), evreni oluşturan ve örneklem kriterlerine uyan 105 hemşire araştırmanın örneklemini oluşturdu. Veriler; "Birey Tanıtım Formu", "Hemşirelerin Yüksek Riskli İlaç Bilgilerini Belirleme Soru Formu" ve "Hemşirelerin Yüksek Riskli İlaç Uygulamalarını Belirleme Soru Formu" kullanılarak toplandı. Veriler SPSS 22 programından yararlanılarak sayı, yüzdelik dağılım, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Cronbach alpha analizi ve Spearman korelasyonu ile analiz edildi. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kuruldan ve araştırmanın yapıldığı kurumdan yazılı izin alındı. 
Bulgular: Hemşirelerin yaş ortalamasının 32.31 ± 5.947 olduğu, %89.5'unun kadın, %10.5'inin erkek, %96.2'sinin lisans mezunu olduğu belirlendi. Hemşirelerin çalışma süresinin %26.7'sinin 2-5 yıl olduğu,  %30.5'inin 2-5 yıldır yoğun bakımda çalıştığı bulundu. 
Hemşirelerin %33.3'ünün dahili yoğun bakımda çalıştığı, %30.5'unun anestezi yoğun bakımda çalıştığı saptandı. Hemşirelerin çoğunluğunun (%94.3) hem gece hem gündüz vardiyasında çalıştığı,  %99'unun haftada 40 saat ve üzeri çalıştığı belirlendi. 
Yoğun bakım hemşirelerinin yüksek riskli ilaçlara ilişkin bilgi skorunun 42±27.33,  uygulama skorunun 75.29±14.77 olduğu belirlendi. Hemşirelerin yüksek riskli ilaçların erişilmesi, depolanması ve yüksek riskli ilaçlarda kısaltma yapılması ile ilgili ifadelere verdikleri doğru yanıt oranlarının çok düşük, ayırt edici etiketleme, doz belirleme ifadesi ve pozitif inotrop ilaç infüzyonunda kontrol edilmesi gerekenlere yönelik doğru yanıt oranlarının yüksek olduğu bulundu.
Yüksek riskli ilaç uygulamalarında doğru ilaç uygulama ilkelerini içeren ifadelere,  sesli ve görsel alarmların kontrolü, pozitif ilaç infüzyon takibi ile ilgili ifadelere doğru yanıt oranlarının yüksek, yüksek riskli ilaçların 3 kez kontrolü, sözel hekim istemi, ikinci bir çalışanla çift kontrol ve ilacın uygulanmadan önceki kaydı ile ilgili ifadelere verdikleri doğru yanıt oranlarının çok düşük olduğu bulundu. 
Erkek hemşirelerin bilgi düzeylerinin kadın hemşirelerden anlamlı derecede daha yüksek,  cinsiyete göre uygulama puan yüzdeleri arasında anlamlı bir fark olmadığı saptandı.  Hemşirelerin çalıştığı birime göre yüksek riskli ilaçlarla ilgili bilgi ve uygulama puan ortalamaları arasında fark olduğu, en yüksek bilgi skorunun koroner yoğun bakım ve dahili yoğun bakımda çalışan hemşirelerde olduğu, en yüksek uygulama skorunun pacu-postop anestezi yoğun bakım hemşireleri ve dahili yoğun bakım hemşirelerinde olduğu belirlendi.  Hemşirelerin bilgi ve uygulama skorları arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu, bilgi puanı arttıkça uygulama puanının da arttığı saptandı. 
Sonuç: Hemşirelerin yüksek riskli ilaçlarla ilgili bilgi düzeylerinin düşük olduğu, uygulama farkındalıkların yeterli düzeyde olduğu söylenebilir. 
Anahtar Kelimeler: Yoğun bakım, yüksek riskli ilaç, hemşire, bilgi, uygulama

Abstract:
Aim: This study was planned as a descriptive study in order to determine the knowledge and administrations of nurses working in adult intensive care units on high-alert medication administrations.
Material and Method: This descriptive study was conducted between March 2019 and September 2019 at Dokuz Eylül University Hospital. The population of the study consisted of nurses working in intensive care units (N=116), 105 nurses who constituted the population and met the sampling criteria. "Individual Identification Form", "Question Form of Description in Knowledge Levels of Nurses about High Alert Medication" and "Question Form of Description in Administrations of Nurses about High Alert Medication" were used for collecting the datas. The data were analyzed by SPSS 22 program with number, percentage distribution, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Cronbach alpha analysis and Spearman correlation. The study permission was obtained from the Ethics Committee of Ege University Hospital and from Dokuz Eylül University Hospital. 
Results: The mean age of the nurses was 32.31 ± 5.947, 89.5% were female, 10.5% were male and 96.2% were undergraduate. It was found that 26.7% of the nurses' working time was 2-5 years and 30.5% of them worked in intensive care unit for 2-5 years.
It was found that 33.3% of the nurses worked in internal intensive care unit, 30.5% in anesthesia intensive care unit. The majority of the nurses (94.3%) were working on both day and night shifts, 99% were working 40 hours or more per week.
It was determined that ICU information score of high alert medications was 42 ± 27.33 and administration score was 75.29 ± 14.77. It was found that the correct response rates of the nurses to the statements about accessing, storing and shortening of high alert medications were very low, and the correct response rates for those who needed to be controlled in discriminant labeling, dose-setting expression and positive inotropic drug infusion were found to be high.
In high alert medication applications, it was found that the correct response rates to expressions containing the principles of correct drug administration, control of audible and visual alarms, and statements related to positive drug infusion follow-up were found to be high.
The three-time control of high alert medications, verbal doctor request, double control with a second clinician and the correct response rates to the recordings of the drug before administration were found to be very low.
It was determined that the knowledge level of male nurses was significantly higher than female nurses and there was no significant difference between the percentage of administration points according to gender. According to the unit where the nurses work, it was determined that there was a difference between the information and administration scores of high-alert medications, the highest information score was in nurses working in coronary intensive care and internal intensive care units, and the highest administration score was in pacu-postop anesthesia intensive care nurses and internal intensive care nurses. It was found that there was a moderate and positive relationship between nurses' knowledge and administration scores and the administration score increased as the knowledge score increased.
Conclusion: It can be said that nurses' level of knowledge about high-alert medications is low and administration awareness is sufficient. 
Key words: Intensive care, high-alert medication, nurse, knowledge, administration