Buhara, Semerkand ve Nesef bölgesinde yetişen dilci ve edipler (249-900/863-1495) /
Yazar: FERHAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET SAVRAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Buhara = Bukhara ; Dil bilimciler = Linguists ; Edebiyatçılar = Man of letters ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Maveraünnehir = Maveraun-nahr ; Nesef = Nesef ; Semerkand = Samarkand

Özet:
İslami ilimler ve müsbet ilimler sahasında yetişmiş âlimlerin İslam kültür tarihinde önemli bir yeri vardır. Bu âlimlerin pek çoğunu Arap olmayan Müslümanlar oluşturmaktadır. Müslümanlar'ın fetihlerle genişlettikleri topraklarda daha sonraları Müslüman devletler kurulmuş, önemli ilim ve kültür merkezleri olan Bağdat, Şam ve Basra gibi şehirlerin yanında Mâverâunnehir ve Horasan bölgesinde Buhara, Semerkand, Hârizm, Merv gibi şehirler de ilim ve kültür merkezleri haline gelmişlerdir. Yedi yüzyıllık dönem içerisinde Mâverâunnehir bölgesinde çok sayıda âlimin yetişmesi, bu bölgedeki ilmi ve edebi çalışmalar hakkında bize yeterli miktarda bilgi vermektedir. Arap dili ve edebiyatı sahasında yetişen bu âlimler İslam kültürüne çok değerli eserler kazandırmışlardır. Sadece Arap dili ile ilgili olmayıp, diğer bütün dallarda da kıymetli eserler yazmışlardır. O dönemde halifeler, emirler, vezirler ve devrin ileri gelenleri her zaman ediplere ve diğer âlimlere saraylarının kapılarını açarak, bütün imkanlarını seferber edip, büyük destek vermişlerdir. Mâverâunnehir bölgesinde yetişen bu âlimler, kıymetli eserleriyle elde ettikleri başarılar neticesinde, yıllarca ilim dünyasında kendi yerlerini muhafaza etmişlerdir. Bazı âlimlerin şöhretleri günümüzde de bilinmektedir. el-Buhârî ve İbn Sînâ gibi âlimlerin eserleri hâlâ dünyanın pekçok yerinde okutulmaktadır. Araştırmamız, Mâverâunnehir bölgesindeki Buhara, Semerkand ve Nesef şehirlerinde yetişen dilci ve ediplerin hayatı ve eserleri hakkında bilgi vermektedir.

Abstract:
Scholars Islamic knowledge and abstract science do occupy an important place in the Islamic Culture History. On the land which was conguered by the Moslems, Moslem states were built. Beside the important science and cultural centers like Bağdat, Damascus and Basra cities like Bukhara, Samarkand, Khorasan, Khârizm and Marv all situated in the Transaxonia and Khorasan became also science and cultural centers. Because a lot of scholars were brought up in the Transoxania within a period of 700 years, we are able to find sufficient information about the scientific and literary researches made in this area. They had not only given valuable works on the Arabic language but also in other branches. In that period Calips, Emirs, Viziers and other important people opened their doors for scholars and supported them. These in the Transoxania brought up scholars kept their place for years in the world of science because of the success they gained with their works. The feme of some of these scholars is still known. Works of al-Bukhârî and Ibn Sînâ are still taught in a lot of places in the world. Our research gives information about the life and works of the linguists and scholars brought up in the cities Bukhara, Samarkand and Nasaf in the Transoxania area.