Karşılaştırmalı müzikolojiden etnomüzikolojiye değişimin temsili olarak Kurt Reinhard
Kurt Reinhard as representation of the transition from comparative musicology to ethnomusocology
Yazar: NİHAN TAHTAİŞLEYEN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF DAMLA YAVUZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Aktör Ağ Kuramı = Actor Network Theory ; Alan araştırması = Field research ; Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Karşılaştırmalı müzik = Comparative music ; Müzikoloji = Musicology ; Reinhard, Kurt = Reinhard, Kurt ; Sosyal karşılaştırma kuramı = Social comparison theory ; Video teyp kayıtları = Videotape recording

Özet:
Bu çalışmada öncelikle müzikoloji disiplininde bir paradigma değişimine işaret eden karşılaştırmalı müzikolojiden etnomüzikolojiye geçiş sürecinde yaptığı çalışmalarla kurumsal bir (etno)müzikolog olan Kurt Reinhard'ın metodolojisini ve yaklaşımını kurduğu tüm (b)ağlarla göstermeye çalışarak, müzikoloji alanındaki bu geçişi bir (etno)müzikoloğun laboratuvarından anlamlandırmayı amaçladım. Bu çözümlemeyi yaparken Kurt Reinhard (1914-1979) ve Ursula Reinhard'ın (1915-2005) Türkiye'de 1955-1978 yılları arasında birlikte yaptıkları müzik araştırmalarının ve araştırma dökümanlarının iki disiplin arasındaki dönüşümün temsili olduğunu düşünerek; Reinhard'ların Berlin Fonogram Arşivi'nde muhafaza edilen müzik alan kayıtlarını ve araştırmalarına dair evrak-ı metrukeyi inceleyerek Türkiye müzikolojisinde tümüyle çalışılmamış bu arşivi literatüre katmayı ve akademimizde bir boşluğu doldurmayı hedefledim. Bu doğrultuda yaptığım çalışma Berlin Fonogram Arşivi'nde bulunan ilgili alan kayıtları, fotoğraf, film ve evrak-ı metrukeye dayanan yaklaşık altı aylık bir arşiv çalışmasını içerir. Eşzamanlı olarak mevcut veriyi sorgulama aşamasında Berlin'deki arşiv yetkilileri, Kurt Reinhard ve Ursula Reinhard'ın öğrencileri, aile fertleri ve çalıştıkları müzisyenlerle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirdim. Arşiv malzemesini çözümlerken çalışmamı yönlendiren yaklaşım Bruno Latour'un Aktör Ağ Teorisi (Metodu) ve Ebru Yetişkin'in (B)ağsal Düşünce kuramı çerçevesinde geliştirdiği (b)ağ kavramı; çalışma sorum ise Howard S. Becker'in sosyolojik araştırmada ön plana çıkardığı "nasıl?" sorusu oldu. Bu metod, kavram ve sorunun izinde arşiv malzemesindeki tüm veriyi, malzemeyi çevreleyen tarihsel, kurumsal ve bireysel ilişkiler, Kurt Reinhard'ın aldığı müzikoloji eğitimi ile onun çalışmaları boyunca müzikolojinin ve etnomüzikolojinin kendi içinde dönüşen dinamiklerini, Reinhard'ların Türkiye çalışmalarını karar aşamasından çıktıya dönüşene dek çevreleyen insan (aktör) ve insan-dışı (aktant) tüm eyleyenler ile ağları indirgemeden anlamaya çalıştım. Alan çalışmalarını eşi Ursula Reinhard'la ve zaman zaman oğulları Volker Reinhard'ın katılımıyla yaptıkları için çalışmayı bazı açılardan Reinhardlar'ın çalışması olarak görmek gerekti. Diğer yandan 1955-1975 yılları arasındaki tüm çalışmaların müzikolojik yönlendiriciliği Kurt Reinhard'a aitti. Bu nedenle çalışmamda incelediğim verileri, Kurt Reinhard gibi Berlin karşılaştırmalı müzikoloji ekolünden yetişen bir müzikoloğun kendi kariyerindeki ve Avrupa müzikoljisindeki dönüşümüne örneklem oluşturacak şekilde ele aldım. Bu veriler aynı zamanda Türkiye müzikolojisinin müzik kültürü ve gelenekleri üzerine yürüttüğü alan araştırmalarının belirli bir dönemini, yabancı bir araştırmacının gözünden ve metodolojisi üzerinden anlamamı sağladı.

Abstract:
This study aims to provide a deeper understanding of the transition from comparative musicology to ethnomusicology that marks a paradigm shift in the field of musicology, through analyzing the methodology and approach of Kurt Reinhard, an institutional (ethno)musicologist who conducted studies during the aforementioned transition period, by demonstrating all the (net)tachments he establishes in his work. As I regard the music fieldwork conducted together by Kurt Reinhard (1914-1979) and Ursula Reinhard (1915-2005) in Turkey between 1955 and 1978 as a representation of the transition between the two disciplines, by analyzing the music field recordings of the Reinhards' and the documentation regarding their research preserved in the Berlin Phonogramm-Archiv, I aim to fill a gap in the literature through introducing this archive that has never been studied thoroughly in Turkish musicology. In that regard, I have conducted archival research for about six months by collecting the relevant field recordings, photographs, films, and documents in the Berlin Phonogramm-Archiv. In the meantime, during the interrogation of data, I have conducted semi-structured interviews with the officials of the Archive in Berlin, as well as Kurt Reinhard and Ursula Reinhard's students and family members, and the musicians with whom they have worked. While analyzing the archival material, I have adopted the theoretical framework put forth by Bruno Latour in his Actor–Network Theory (Method) along with the concept of (net)tachment developed by Ebru Yetişkin within the framework of her theory of Nettachmental Thought; and my research question has been the one Howard S. Becker brought to the fore in sociological research: "How?" In light of the indicated theory, concept, and question, I sought to understand all the data in the archival material; the historical, institutional and individual networks surrounding the material; the musicology training to which Kurt Reinhard was exposed and the transforming dynamics of musicology and ethnomusicology throughout his studies; and, the networks among all the human (actor) and non-human (actant) agents surrounding Reinhards' studies on Turkey from the initial decision stage to the final output, avoiding any reductionism. Since Kurt Reinhard and Ursula Reinhard conducted all the field studies together, and sometimes with the contribution of their son Volker Reinhard, it has become essential to consider these studies as Reinhards'. Nevertheless, Kurt Reinhard was the one that directed the musicological course of the entire studies from 1955 to 1975. Therefore, I approached the data I analyze in this study in a way to constitute a sample for the transformation of a musicologist of the school of comparative musicology like Kurt Reinhard both in his own career and in European musicology. This data also provided an opportunity for developing an understanding of a period of the music fieldwork in the musicology of Turkey through the eyes and methodology of a foreign researcher.