Akut gastroenterit nedeniyle başvuran hastaların laboratuar değerlerinin prognostik açıdan değerlendirilmesi
Prognostic evaluation of laboratory values ​​of patients presenting for acutegastroenteritis
Yazar: ŞEYDA KÖSE ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI NUR ÖZKAYA PARLAKAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adenovirüsler = Adenoviridae ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Eritrositler = Erythrocytes ; Gastroenterit = Gastroenteritis ; Ortalama trombosit hacmi = Mean platelet volume ; Prognoz = Prognosis ; Rotavirüs enfeksiyonları = Rotavirus infections ; Rotavirüsler = Rotaviruses ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Giriş ve amaçlar: Dünya çapında 3-5 milyar akut gastroenterit vakası ve 5 yaşın altındaki çocuklarda her yıl yaklaşık 2 milyon ölüm meydana gelmektedir ve dünya çapında çocuk ölümlerinin ikinci en sık nedeni olmakta ve ölüm nedenleri arasında %16 oranında görülmektedir. DSÖ tahminlerine göre 2013 yılında 5 yaşın altındaki yaklaşık 215.000 çocuk aşı ile önlenebilir rotavirüs enfeksiyonundan ölmüştür; bu çocukların büyük çoğunluğu düşük gelirli ülkelerde yaşamaktadır. Türkiye'de rotavirüs gastroenteriti için bildirilen oranlar %39-%53 civarındadır. Literatüre göre trombosit volüm indeksleri enflamasyonun tespitinde, prognozun ve aktif hastalık dönemlerinin tespitinde ve tedavinin etkinliğinin belirlenmesinde kullanılabilmektedir. Son zamanlarda ortalma trombosit hacmi (MPV) ile benzer şekilde eritrosit dağılım aralığı (RDW) da artan bir şekilde çalışılmakta olup bu çalışmalarda inflamasyon durumlarında anlamlı olarak değişiklik olduğu saptanmıştır. İnflamasyonda mekanizma olarak ise yüksek oksidatif stresin eritrosit ömrünü azalttığı ve erken eritrositlerin dolaşıma salınımında artışa neden olduğu öne sürülmüştür. Bunlardan yola çıkılarak akut gastroenterit nedeniyle başvuran hastaların gastroenterit etkenleri ile ortalama trombosit hacmi, RDW, RDW/trombosit oranı arasındaki ilişkinin hastalığın şiddeti ve prognozu açısından kullanılabilir bir biyokimyasal belirteç olup olmayacağı değerlendirmek istenmiştir.
Bulgular ve istatistiksel analiz: Bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniklerinde ve Çocuk Acil polikliniklerinde yapılmıştır. Çalışmaya 1 Ocak 2018- 1 Mart 2019 tarihleri arasında pediatri poliklinikleri ve çocuk acil polikilniklerine akut gastroenterit nedeniyle başvuran ve orta-ağır dehidrate saptanarak oral veya İV rehidrate edilen 1 ay–18 yaş arasında 570 çocuk dahiledilmiştir. Verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart sapma, medyan en düşük, en yüksek, frekans ve oran değerleri kullanılmıştır. Değişkenlerin dağılımı kolmogorov simirnov test ile ölçülmüştür. Nicel bağımsız verilerin analizinde Kruskal-wallis, mann-whitney u test kullanılmıştır. Nitel bağımsız verilerin analizinde ki-kare test kullanılmıştır.  Korelasyon analizinde pearson ve spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Analizlerde SPSS 26.0 programı kullanılmıştır. Hastaların %42.6'sı kız, %57.4'ü erkek olarak saptanmıştır. Rotavirüs pozitif grupta kız (%47.3) ve erkek (%52.7) cinsiyet arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Adenovirüs pozitif grupta ise erkek (%73.3) ve kız (%26.6) cinsiyet arasında anlamlı fark saptanmış olup adenovirüs pozitifiliği erkeklerde daha çok saptanmıştır. Hastaların %30.55'inde rotavirüs, %12.2'sinde adenovirüs pozitif saptanmış olup %57.2'sinde herhangi bir etken saptanamamıştır. Rotavirüsün etken olarak saptanma oranı kusma olan grupta kusma olmayan gruptan anlamlı (p ˂ 0.05) olarak daha yüksek saptanmıştır. Rotavirüs pozitif grupta RDW değeri diğer iki gruptan anlamlı (p ˂ 0.05) olarak daha yüksek saptanmıştır. Rotavirüs ve adenovirüs pozitif grupların RPR değeri etken saptanamayan gruptan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. 
Sonuç: Rotavirüs gastroenteriti diğer gastroenteritlere göre daha uzun sürmekte ve daha yüksek yatış oranlarına sahip olmaktadır. Bu nedenle hastaların prognozunu öngörmede kolay ulaşılabilir ve düşük maliyetli testlere ihtiyaç duyulmaktadır. Tam kan sayımı rutin pratikte çok kullanılan bir tetkik olduğu için bunun için en güzel adayı olmaktadır ancak şimdiye kadar edinilen bulgular ışığında ne yazık ki bilgiler sınırlı kalmaktadır. Bu çalışmadan yola çıkarak yüksek RDW ve platelet sayısının daha yüksek yatış oranı ile ilişkili olduğu ve yüksek RDW oranının da diğer etkenlere nazaran rotavirüs gastroenteriti ile birlikteliğinin daha sık görüldüğü saptanmıştır.

Abstract:
Introduction and aim: 3-5 billion acute gastroenteritis cases and 2 million deaths in children under 5 years occur each year worldwide, being the second most common cause of child death with the ratio of 16%. According to WHO estimates, approximately 215,000 children under the age of 5, whose majority live in low-income countries, died of rotavirus infections, which are vaccine-preventable. The ratios reported for rotavirus gastroenteritis in Turkey is around 39-53%. Platelet distribution width reflects the change in size between circulating platelets. According to the literature, platelet volume indices can be used in the detection of inflammation, prognosis and active disease stages and in determining the efficacy of treatment. Recently, RDW has been studied in an increasing manner, similar to MPV, and these studies have shown a significant increase in RDW in inflammatory conditions. It has been suggested that high oxidative stress reduces erythrocyte life and causes an increase in the release of early erythrocytes into the circulation as a mechanism in inflammation. Based on these, it was aimed to evaluate whether the relationship between gastroenteritis agents and mean platelet volume, RDW, RDW/platelet ratio in patients presenting with acute gastroenteritis is a useful biochemical marker for the severity and prognosis of the disease.
	Findings and statistical analysis: This study was carried out in Pediatric Polyclinics and Pediatric Emergency Polyclinics of Health Sciences University Ankara Pediatric Hematology Oncology Health Training and Research Center. 570 children aged between 1 month and 18 years who were admitted to pediatric polyclinics and pediatric emergency polycylnicis due to acute gastroenteritis between January 1, 2018 and March 1, 2019 were included in this study, who were also diagnosed with moderate to severe dehydration and were orally or IV rehydrated. Mean, standard deviation, median, minimum, maximum value frequency and percentage were used for descriptive statistics.  The distribution of variables was checked with kolmogorov-simirnov test. Kruskal-wallis and mann-whitney U test were used for the comparison of quantitative data. Chi-Square test was used for the comparison of the comparison of qualitative data. SPSS 26.0 was used for statistical analyses. 42.6% of the patients were female and 57.4% were male. There was no significant difference between female (47.3%) and male (52.7%) gender in the rotavirus positive group. In the adenovirus positive group, a significant difference was found between male (73.3%) and female (26.6%) sex, and adenovirus positivity was more common in males. In 30.55% of the patients rotavirus was found and adenovirus was positive in 12.2%, whereas there was no agent in 57.2% of the patients. The rate of detection of rotavirus as a causative agent was significantly higher in the vomiting group than the non-vomiting group (p ˂ 0.05). RDW value was significantly higher in rotavirus positive group than the other two groups (p ˂ 0.05). RPR values of rotavirus and adenovirus positive groups were found to be significantly higher than those of no causative agent. 
	Results: Rotavirus gastroenteritis lasts longer than other gastroenteritis and has higher hospitalization rates. Therefore, easy-to-reach and low-cost tests are required to predict the prognosis of patients. Since complete blood count is a widely used test in routine practice, it is the best candidate for this, but in the light of the findings obtained so far, the information is unfortunately limited.  Based on this study, it was found that high RDW and platelet count were associated with higher hospitalization rate, and higher RDW rate was associated with rotavirus gastroenteritis compared to other factors.