Çocukluk çağı baş-boyun rabdomyosarkomlu hastaların klinik özellikleri ve tedavilerinin incelenmesi
Clinical features and treatment results in children with head and neck rhabdomyosarcoma
Yazar: İBRAHİM HALİL KARAHAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TEZER KUTLUK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bolu-Gerede = Bolu-Gerede ; Cerrahi tedavi = Surgical treatment ; Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Rabdomiyosarkom = Rhabdomyosarcoma ; Sarkom = Sarcoma ; Tedavi = Treatment ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Amaç: Çocukluk çağı baş-boyun rabdomyosarkomlarının klinik özellikleri ve tedavi sonuçlarının incelenmesi amaçlandı. Hastalar ve yöntem: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Onkolojisi Bilim Dalı'nda 2004-2018 yılları arasında tanı konulan ve tedavisi yapılan baş-boyun rabdomyosarkomlu 65 hastanın klinik özellikleri, tümör yerleşimi, histopatolojik tanıları, evreleri, tedavileri ve sonuçları retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Çalışmaya alınan 65 hastanın ortanca yaşı 5.8 yıl (2.8 ay-15.2 yıl; E/K 37/28) idi. Primer tümör yerleşim yeri %49.2 parameningeal (n=32), %35.4 orbital (n=23), %15.4 diğer parameningeal-dışı (n=10) idi. Hastalar en sık şişlik/kitle (%81.5) şikayeti ile başvurdu. Hastaların %12.3'üne (n=8) total rezeksiyon ya da mikroskobik rezidü kalacak şekilde ameliyat yapılabilirken, %87.7'sinde (n=57) ameliyat sonrası gros
tümör kitlesi (18 hastada parsiyel rezeksiyon, 39 hastada biyopsi) mevcuttu. Parameningeal yerleşimli sadece altı hastada parsiyel rezeksiyon yapılabilirken, orbital lokalizasyonda 16 hastada gros ya da parsiyel rezeksiyon yapılmıştı. Histopatolojik olarak embriyonel alt tip %73.8 (n=48), alveolar alt tip %13.7 (n=9), iğsi hücreli/sklerozan alt tip %4.6 (n=3) olarak saptandı. Beş hastada histopatolojik alt tip bildirilmemişti. Çalışmada TNM evrelemesine göre hastaların %44.6'sı (n=29) evre I, %7.7'si (n=5) evre II, %32.3'ü (n=21) evre III, %15.4'ü (n=10) evre IV idi. COG (Amerikan Çocuk Onkoloji Grubu) risk sınıflamasına göre hastaların %38.5'i (n=25) düşük risk, %44.6'sı (n=29) orta risk, %16.9'u (n=11) yüksek risk sınıfındaydı. Risk sınıflarına göre belirlenen şekilde tüm hastalara sistemik kemoterapi uygulandı. Beş yıllık olaysız ve genel yaşam hızları sırasıyla CDCV (sisplatin, doksorubisin, siklofosfamid, vinkristin) kemoterapisi alanlarda %41.5 ve %58.5, VAC-VAdrC (VAC: vinkristin, aktinomisin-D, siklofosfamid; VAdrC: vinkristin, doksorubisin, siklofosfamid) alanlarda %58.2 ve %90.9 bulundu. PIAV (ifosfamid, sisplatin, vinkristin, doksorubisin) protokolü alan beş hastanın dördü eksitus olup, biri hayatta iken; VDC/IE (vinkristin, doksorubisin, siklofosfamid, ifosfamid, etoposid) alan altı hastadan üçü eksitus olup, üçü hayattadır. Baş-boyun rabdomyosarkomlu 65 hastanın beş yıllık olaysız yaşam hızı %41.2, genel yaşam hızı %59.3 bulundu. Yaşam analizlerinde tümör yerleşim yeri, evre ve risk sınıfı önemli bulundu. Orbital yerleşimde beş yıllık genel yaşam hızı %85.2, diğer parameningeal-dışı yerleşimde %80, parameningeal yerleşimde %34.4 bulundu (p=0.01). Erken evrelerde (evre I ve II) beş yıllık genel yaşam hızı %80.3 iken, ileri evrelerde (evre III ve IV) %36.6 olarak saptandı (p<0.001). Düşük riskli hastaların beş yıllık genel yaşam hızı %82.4, orta riskli hastaların %57.3, yüksek riskli hastaların %18.2 idi (p<0.001). Yüksek risk sınıfındaki 11 hastanın 10'u eksitus oldu. Tedavi cevabı tam ya da parsiyel olan 43 hastanın 13'ünde (%30.2) relaps görüldü. Relaps görülen 13 hastanın 10'u eksitus oldu. Sonuç: Baş-boyun rabdomyosarkomlu hastalarda hastalığın erken tanısı ve lokal kontrolü önemlidir. Parameningeal yerleşimde prognoz kötüdür, bu grup hastaların uygun cerrahi, radyoterapi ve intensif kemoterapi ile yaşam hızlarının iyileştirilmesi gerekmektedir. İleri evre, parameningeal, refrakter/relaps hastalıklarda sonuçların iyileştirilmesi amacıyla yeni tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Objective: It was aimed to investigate the clinical features and treatment outcomes in children with head and neck rhabdomyosarcomas. Patients and methods: The clinical features, tumor location, histopathological diagnosis, stages, treatment and outcomes of 65 children with head and neck
rhabdomyosarcoma diagnosed and treated between 2004-2018 in Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Pediatric Oncology were retrospectively analyzed. Results: The median age of 65 patients was 5.8 years (2.8 months - 15.2 years; M/F: 37/28). The primary tumor localization was parameningeal in 49.2% (n=32), 35.4% orbital (n=23), and 15.4% other non-parameningeal (n=10) locations. The patients most frequently presented with the complaint of swelling/mass (81.5%). Surgery was performed in 12.3% (n=8) of the patients with total resection or microscopic residue;
87.7% (n=57) had postoperative gross tumor mass (partial resection in 18 patients, biopsy in 39 patients). Partial resection was performed in only six patients with the parameningeal location, while gross or partial resection was performed in 16 patients with the orbital location. Histopathologically, embryonal subtype was 73.8% (n=48), alveolar subtype 13.7% (n=9), spindle cell/sclerosing subtype 4.6% (n=3). Subtypes were unknown in five patients. According to the TNM staging, 44.6% (n=29) of the patients had stage I; 7.7% (n=5) stage II; 32.3% (n=21) stage III; 15.4% (n=10) stage IV diseae. According to the COG (The Children's Oncology Group) risk stratification, 38.5% (n=25) of the patients were in the low risk group; 44.6% (n=29) in the
intermediate risk, 16.9% (n=11) in the high risk group. All patients were treated with systemic chemotherapy as determined according to risk groups. Five-year event-free and overall survival rates were 41.5% and 58.5% in those receiving CDCV (cisplatin, doxorubicin, cyclophosphamide, vincristine) chemotherapy; VAC-VAdrC (VAC: vincristine, actinomycin-D, cyclophosphamide; VAdrC: vincristine, doxorubicin, cyclophosphamide), 58.2% and 90.9% were found. Four of the five patients who received the PIAV (ifosfamide, cisplatin, vincristine, doxorubicin) protocol died, and fifth patient was alive; three of six patients who received VDC/IE (vincristine, doxorubicin, cyclophosphamide, ifosfamide, etoposide) died, three were alive. The five-year event-free survival rate of 65 patients with head and neck rhabdomyosarcoma was 41.2%, and the overall survival rate was 59.3%. Tumor location, stage, and risk group were found to be important in survival analysis. Fiveyear overall survival rate in the orbital location was 85.2%, in the other nonparameningeal location 80%, and in the parameningeal location 34.2% (p=0.01). The five-year overall survival rate was 80.3% in the early stages (stage I and II), 36.6% in the advanced stages (stage III and IV) (p<0.001). The five-year overall survival rate of low-risk patients was 82.4%, 57.3% of intermediate-risk patients, and 18.2% of highrisk patients (p<0.001). 10 of 11 patients in the high risk group died. Relapse was observed in 13 (30.2%) of 43 patients whose treatment response was complete or partial. 10 of the 13 patients with relapses died. Conclusion: Early diagnosis and local control of the disease are critical in patients with head and neck rhabdomyosarcoma. The prognosis is poor in parameningeal
localization, should be improved with appropriate surgery, radiotherapy and intensive chemotherapy. New innovative treatment approaches should be investigated to improve the outcomes in advanced stage, parameningeal, refractory/relapsed diseases.