Tarih 10. sınıf içeriğine yönelik uygulamalı değer eğitimi: Adalet değeri
Applied value education for history 10th grade content: Justice as a value
Yazar: NESLİHAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. SELMA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim Tarih 10 dersi içeriğine ve değer geliştirme yaklaşımlarına dayalı olarak gerçekleştirilen değer eğitimi uygulamasının 10. sınıf öğrencilerinin adalet değerini içselleştirmelerine etkisini incelemektir. Araştırma hem nicel hem de nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma bir yaklaşım ile modellenmiş ve karma yöntem desenlerinden birleştirme (çeşitleme) deseni kapsamında yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Nitel boyutunda ise araştırma, fenomenolojik bir desen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Ankara ili Yenimahalle ilçesinde bulunan bir devlet lisesinin (Anadolu lisesi) 10. sınıfında öğrenim gören 78 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın deney grubunda 42 öğrenci, kontrol grubunda ise 36 öğrenci bulunmaktadır. Araştırma kapsamında deney grubunda Tarih 10 dersi içeriğine ve değer geliştirme yaklaşımlarına dayalı değer eğitimi uygulaması yürütülmüş, kontrol grubunda ise değer eğitimi uygulaması yapılmamış olup kontrol grubundan sadece veri toplama araçları ile veri elde edilmiştir. Nicel veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Adalet Değeri İçselleştirme Ölçeği" (ADİÖ)  ön test ve son test olarak deney ve kontrol grubunda uygulanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacı tarafından hazırlanan açık uçlu sorulardan oluşan "Adalet Algısı Anketi" ve "Değer Eğitimi Uygulama Süreci Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Ayrıca çalışma grubu öğrencilerinin demografik özelliklerini belirlemek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ilk etapta ölçek geliştirme süreçleri dikkate alınarak taslak ölçeğe ait maddelerin güvenilirlik ve geçerlilik testleri gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte maddelere ilişkin madde toplam korelasyonları hesaplanmış, Cronbach Alfa katsayısı ile ölçek güvenilirliği test edilmiş, Açıklayıcı Faktör Analizi ile belirsiz faktör yapısı keşfedildikten sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi ile elde edilen faktör yapısının geçerliliği sınanmıştır. Sonraki süreçte ölçek puanları hesaplanarak tanımlayıcı istatistikler ve deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test puanları eşleştirilmiş örneklem t-testleri ile araştırılmıştır. Ayrıca katılımcıların demografik bilgileri yüzde-frekansları hesaplanarak sunulmuştur. Tüm analizler için IBM SPSS programının 28. versiyonu ve Doğrulayıcı Faktör Analizi için ayrıca Lisrel programının 8.51. sürümünden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Ön test sonucunda elde edilen verilerin analizi sonucunda deney ve kontrol gruplarının ön test puanları ortalamaları arasındaki farkın adalet değeri içselleştirme boyutu açısından istatistiksel olarak %95 güvenilirlikle anlamlı olmadığı görülürken son test puanları incelendiğinde söz konusu ortalamaların deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Benzer durumların ADİÖ'nün alt boyutları açısından da geçerli olduğu görülmüştür. Bu durum, Tarih 10 dersi içeriğine ve değer geliştirme yaklaşımlarına dayalı olarak yürütülen değer eğitimi uygulamasının öğrencilerin adalet değerini içselleştirmesinde etkili olduğunu ve bu algıyı istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yükselttiğini göstermektedir. Deney grubu öğrencileri "Adalet Algısı Anketi"nde yer alan açık uçlu sorulara değer eğitimi uygulama sürecinden önce ve sonra yazılı olarak yanıt vermişlerdir. "Adalet Algısı Anketi"nden elde edilen verilerin analizi sonucunda deney grubu öğrencilerinin deneysel işlemden sonra adalet değerini daha derinlemesine kavrayıp içselleştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. "Değer Eğitimi Uygulama Süreci Değerlendirme Formu" ile elde edilen verilerin analizi sonucunda ise öğrencilerin tamamına yakınının uygulama süreci hakkında olumlu görüşe sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of a values education application based on the 10th grade history curriculum and values development approaches on 10th grade students' internalization of the value of justice. The research was designed using a mixed-methods approach, combining both quantitative and qualitative methods, and carried out within the framework of the convergent design of mixed methods. In the quantitative dimension of the study, a pre-test/post-test control group quasi-experimental design was used. In the qualitative dimension, the research was conducted using a phenomenological design. The study group consisted of 78 students from the 10th grade of a public high school (Anatolian High School) in the Yenimahalle district of Ankara, Turkey, during the 2022-2023 academic year. The experimental group included 42 students, while the control group had 36 students. In the experimental group, a values education application based on the 10th grade history curriculum and values development approaches was implemented, while no values education was applied in the control group, and data was only collected from the control group through data collection tools. The "Justice Value Internalization Scale" (JVIS), developed by the researcher, was used as the quantitative data collection tool and administered as a pre-test and post-test to both the experimental and control groups. For qualitative data collection, the researcher used the "Justice Perception Survey," which consisted of open-ended questions, and the "Values Education Application Process Evaluation Form." Additionally, a "Personal Information Form" was used to determine the demographic characteristics of the students in the study group. In the initial stage of the research, reliability and validity tests were performed on the draft scale items, taking into account the scale development processes. Item-total correlations were calculated, the Cronbach Alpha coefficient was used to test scale reliability, and after discovering the unclear factor structure through Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted to test the validity of the resulting factor structure. In the subsequent stages, scale scores were calculated, and descriptive statistics and paired sample t-tests of pre-test and post-test scores from the experimental and control groups were examined. The demographic data of the participants were presented using percentage and frequency calculations. All analyses were conducted using IBM SPSS version 28, and Confirmatory Factor Analysis was performed with LISREL version 8.51. In analyzing the qualitative data, content analysis and descriptive analysis were used. The analysis of pre-test data showed that there was no statistically significant difference between the pre-test mean scores of the experimental and control groups in terms of internalization of the justice value, with a 95% confidence level. However, the analysis of post-test data revealed a statistically significant difference in favor of the experimental group. Similar results were observed for the sub-dimensions of the JVIS. This indicates that the values education application, based on the 10th grade history curriculum and values development approaches, was effective in promoting students' internalization of the value of justice and statistically significantly improved their perception of justice. Students in the experimental group answered open-ended questions from the "Justice Perception Survey" both before and after the values education application. The analysis of data obtained from the "Justice Perception Survey" indicated that the students in the experimental group gained a deeper understanding and internalized the value of justice after the experimental process. The analysis of data obtained from the "Values Education Application Process Evaluation Form" showed that nearly all students had a positive opinion about the application process.