Doğrudan yabancı yatırımların belirleyicileri ve ekonomik etkileri: Gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye açısından bir değerlendirme
Determinants of foreign direct investment and it's economic impacts: The case of developing countries and Turkey
Yazar: NİLÜFER KAYA KANLI
Danışman: PROF. DR. OSMAN AYDOĞUŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik etki = Economic effect ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Bu tezin amacı doğrudan yabancı yatırımlarla ilgili üç önemli soruyu cevaplamaktır. İlk olarak Türkiye'nin büyüme sürecinde doğrudan yabancı yatırımların önemi incelenmiştir. Daha sonra, ülke risk faktörlerinin doğrudan yabancı yatırımlar üzerindeki belirleyici etkisi araştırılmıştır. Son olarak, doğrudan yabancı yatırımlar, finansal piyasal ve büyüme arasındaki ilişkiler incelenmiştir.  

Çalışmada açıklanan borç yaratmayan büyüme modelinden elde edilen sonuca göre, Türkiye'nin büyüme sürecinde dış borç oranının artmaması için GSYH'nın en az %3.02'si kadar doğrudan yabancı yatırım girişinin gerçekleşmesi gerektiğidir.

Çalışmanın son kısımlarında ülkeler gelişmişlik düzeylerine göre gruplanarak panel veri analizleri yapılmış ve şu sonuçlara ulaşılmıştır.  Birincisi, kredi notu ve risk primi göstergeleri ile temsil edilen ülke risk düzeyi gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırım girişi üzerinde anlamlı pozitif bir etkisi yaratırken, gelişmiş ülkelerde bu etki anlamsızdır. Bu nedenle gelişmekte olan ülkeler açısından doğrudan yabancı yatırım çekmeye yönelik politikaların önemli bir bileşeni ülkedeki makroekonomik ve siyasi istikrarın sağlanması olmalıdır. 

İkincisi, gelişmekte olan ülkelerde bankacılık sisteminin, gelişmiş ülkelerde ise menkul kıymetler borsasının doğrudan yabancı yatırımların büyüme üzerinde olumlu etkiler yaratması için önemli olduğu görülmektedir.  Doğrudan yabancı yatırımlarla birlikte gelen teknolojik bilgi ve becerilerin yerel firmalara yayılabilmesi için firmaların finansal kaynaklara erişimi gereklidir. Finansal piyasaların gelişmişlik düzeyi ne kadar yüksekse, krediye ihtiyaç duyan yerel girşimcilerin yeni yatırımlar yapması o kadar kolaylaşır.


ANAHTAR SÖZCÜKLER: Doğrudan Yabancı Yatırım, Gelişmekte Olan Ülkeler, Panel Veri, Ülke Risk Faktörleri, Finansal Piyasalar

Abstract:
This thesis aims to answer three important questions related with foreign direct investment. First, the importance of foreign direct investment for the growth process of Turkey is investigated. Then, the determinant effects of country risk factors on foreign direct investment were analyzed. Lastly, the links between foreign direct invest, financial markets and growth was examined. 

According to the non-debt-creating growth model, explained in this study, the amount of foreign direct investment that Turkey needs to attract in order not to increase the foreign debt ratio is at least 3.02% of GDP.

In the last parts of this study, panel data analyses were implemented by grouping countries according to their development levels. Results show that country risk factors, represented by credit ratings and risk premium, have a significant positive effect on foreign direct investment for developing countries. For developed countries this effect is insignificant. Therefore, for developing countries, an important component of foreign direct investment policy should be ensuring macroeconomic and political stability.

In developing countries banking system has an important role in creating positive spillover effects of foreign direct investment on growth. On the other hand, stock market has such an important role in developed countries. In order to benefit from foreign direct investments' technological knowledge and skills, local firms' access to financial resources is necessary.  The more developed the local financial markets, the easier it is for credit constrained local entrepreneurs to invest on new businesses.




KEYWORDS: Foreign Direct Investment, Developing Countries, Panel Data, CountryRisk Factors, Financial Markets