Osmanlı Devleti'nin gelirlerinde vergilerin yeri
The importance of taxes in the income of the Ottoman State
Yazar: ÖZGENUR DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH BURHAN BAHÇE
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; Tarih = History
Dizin: Bütçe gelirleri = Budgetary revenues ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Gelirler = Incomes ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Maliye teşkilatı = Public finance ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Vergi gelirleri = Tax revenues ; Vergiler = Taxes

Özet:
Yıllardır devletlerin en önemli gelir kaynağı olan vergi, kamu hizmetlerinin düzenli bir şekilde devamlılığının sağlanması için düşünülmüş ve geliştirilmiş bir yöntemdir. Bu yüzden vergi, ekonomik ve sosyal hayatın düzenlenmesinde geçmişten günümüze önemli bir yere sahip olmaktadır. Diğer devletlerde olduğu gibi, asırlarca üç kıtaya hükmetmiş Osmanlı Devleti de vergi toplamakla yükümlüydü. Devletin diğer gelirlerinin yanı sıra vergi, devletin sürekliliği için önemli ve zorunlu bir yere sahipti.

Osmanlı İmparatorluğu, Anadolu toprakları dâhilinde kurulmuş olan ve hızlıca büyüyerek yüzyıllar boyunca geniş topraklar üzerinde hâkimiyet kurmuş çok güçlü bir devletti. Bu kadar uzun yıllar boyunca ayakta kalmasında vergi sisteminin de önemi büyüktü. Halkının farklı din, örf ve adetlerini göz önüne alarak esnek ve herkesi memnun ederek kapsaya bir sistem geliştirmişti. Devletin fethettiği topraklardaki hoşgörülü politikası, adil bir hukuksal düzen kurması ve bunlara göre bir ekonomik sistem geliştirmesi de yüzyıllar boyunca varlığını sürdürmesinde etkili olmuştur.

Vergi devletin milletten, millete geri hizmet olarak ve millet için harcamak amacıyla topladığı paradır. Tüm devletlerde olduğu gibi Osmanlı İmparatorluğu'nda vergi, devletin gelirleri içerisinde en büyük yere sahipti. Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu'nda uygulanmış olan şeri ve örfi gibi vergi sistemleri, bu sistemleri oluşturan ve etkileyen faktörler değerlendirilmiştir. Ayrıca, Osmanlı Devleti'nin idari ve mali yapısının yanı sıra ekonomik ve toplumsal yapısı ve bunların ilişkisi doğrultusunda bünyesinde barındırdığı çeşitli halktan insanlardan nasıl vergi topladığı ve kendi halkını da nasıl vergilendirdiğini hukuki acıdan incelemek amacıyla bu tez yazılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Osmanlı Maliyesi, Örfi Vergiler, Şeri Vergiler, Osmanlı Ekonomisi, Vergi Sistemi, Vergi, Gelir Kaynakları

Abstract:
Tax, having the most important source of income for many years, has been thought and developed to ensure the continuity of public services on a regular basis. Therefore, tax has an important place in the regulation of economic and social life from past to present. As in other states, the Ottoman Empire, which ruled three continents for centuries, was obliged to collect taxes. Among other revenues of the state, tax had a crucial and compulsory place for the continuity of the state.

The Ottoman Empire was a highly potent state that was established within the Anatolian territory and grew rapidly and established sovereignty over centuries. The tax system was also important in which the Ottoman Empire survived for so many years. Taking into account the different religions, customs and traditions of its people, it developed a comprehensive and pleasing system for everyone. The tolerant policy of the conquered lands of the state, the establishment of a fair legal order and the development of an economic system according to them have been effective in maintaining its existence for centuries.

Tax is the money of which the state collects from the nation as a service to the nation and so as to spend it for the nation. In the Ottoman Empire, as in all states, tax had the largest share of the state's income. In this study, tax systems such as sherry and customary and also the factors that make up and affect to these systems have been evaluated. In addition, this thesis has been written with the aim of examining in the legal view of how it collected tax from the people of various people and its own people in line with the administrative and financial structure of the Ottoman Empire as well as its economic and social structure and also their relationship.

Keywords: Ottoman Finance, Customary Taxes, Sherry Taxes, Ottoman Economy, Tax System, Tax, Income Source