Manisa ve İzmir ili bağ alanlarında asma unlubiti, Planococcus ficus (Signoret, 1875) (Hemiptera: Pseudococcidae)'a karşı mücadele yöntemlerinin belirlenmesi
Determination of management methods for the vine mealybug, Planococcus ficus (Signoret, 1875) (Hemiptera: Pseudococcidae) in vineyards Manisa and İzmir province
Yazar: NEŞE KESKİN
Danışman: PROF. DR. FERİT TURANLI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Manisa ve İzmir ili bağ alanlarında sorun olan Planococcus ficus (Signoret, 1875) (Hemiptera: Pseudococcidae) türünün yaygınlığı, parazitoit ve predatörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca P. ficus ile ilişkili karınca türlerinin belirlenmesi ve mücadelesine yönelik farklı yöntemlerin uygulanarak etkinliklerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Zararlının mücadelesinde kültürel, biyopestisit, insektisit uygulamaları ile biyoteknik yöntemlerden çiftleşmeyi engelleme metodunun etkinliği ortaya konulmuştur. 
Planococcus ficus'a karşı yapılan sürvey çalışmaları Manisa (Ahmetli, Alaşehir, Saruhanlı, Salihli, Sarıgöl, Şehzadeler, Turgutlu) ve İzmir (Bergama, Bornova, Kemalpaşa, Menemen, Menderes, Seferihisar, Selçuk, Torbalı) illerinde yürütülmüştür. Sürvey çalışmalarında 275 adet bağ alanı incelenmiş ve 128 adet bağ (%46.54) P. ficus ile bulaşık olarak belirlenmiştir. Manisa ilinde incelenen 218 bağ alanının 110 (%50.45) adedinin P. ficus ile bulaşık olduğu kaydedilirken, İzmir ilinde incelenen 57 bağ alanının 18 (%31.57) adedinin bulaşık olduğu kaydedilmiştir. 2019-2021 yıllarında yapılan sürveyler sonucunda en yüksek bulaşma oranları sırasıyla Manisa ilinde, Salihli (%76.19), Saruhanlı (%59.09) ve Alaşehir (% 53.44) ilçelerinde; İzmir ilinde ise Kemalpaşa (%64.28), Menemen (% 50) ve Torbalı (% 40) ilçelerinde saptanmıştır. İllere göre bulaşma oranı ise Manisa ilinde % 51.80 saptanırken, İzmir ilinde bu oran %31.57 olarak saptanmıştır. Planococcus ficus türünün Manisa ve İzmir ili bağlarında yaygın parazitoiti olarak Anagyrus dactylopii (Howard) (Hymenoptera: Encyrtidae) ve yaygın görülen predatörü olarak Chrysoperla carnea (Stephens, 1836) (Neuroptea: Chrysopidae) kaydedilmiştir. Ayrıca P. ficus ile ilişkili olduğu kaydedilen 17 farklı karınca türü tespit edilmiştir. Söz konusu bu türlerin iki tanesi cins düzeyinde teşhis edilebilmiştir. Campanotus baldaccii Emery, 1908, (Hymenoptera: Formicidae) (%15), Lasius alienus (Foerster, 1850), (Hymenoptera: Formicidae) (%11.5), Formica clara Forel, 1886 (%11.5) (Hymenoptera: Formicidae), Plagiolepis atlantis Santschi, 1920, (Hymenoptera: Formicidae) (%9.6) en yaygın görülen karınca türleri olmuştur. 
Planococcus ficus ile mücadelede çiftleşmeyi engelleme metodu 2019-2021 yıllarında uygulanmıştır. Çiftleşmeyi engelleme parselinde 2019-2021 yıllarında bulaşma oranları sırasıyla %12.6, %3 ve %2.3 olarak bulunurken kontrol parselinde %44, %37 ve %41 bulunmuştur. Planococcus ficus'a karşı yapılan kültürel uygulamalardan kabuk soyma ve kabuk soyma+yapışkan madde uygulaması, Manisa ili Şehzadeler ilçesinde sırasıyla ortalama %95.04 ve %97.00 etki göstermiştir. Aynı uygulamalar, Manisa ili Salihli ilçesinde ortalama %95.55 ve %95.51 etki göstermiştir. Kabuk soyma+portakal yağı, portakal yağı ve spirotetramat uygulamaları Manisa ili Turgutlu ilçesinde sırasıyla %95.70, %88.21 ve %97.53 etki göstermiştir. Aynı uygulamalar, Manisa ili Turgutlu ilçesinde sırasıyla ortalama %96.51, %94.58 ve %98.75 etki göstermiştir. Manisa ili Alaşehir ilçesinde Planococcus ficus'a karşı spirotetramat, sülfoksaflor ve portakal yağı uygulamaları sırasıyla ortalama %90.16, %82.95 ve %32.30 etki göstermiştir.

Anahtar kelimeler: çiftleşmeyi engelleme metodu, kabuk soyma, portakal yağı, spirotetramat, sürvey

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the prevalence, parasitoids and predators of Planococcus ficus (Signoret, 1875) (Hemiptera: Pseudococcidae), which is a problem in the vineyards of Manisa and İzmir provinces. In addition, it is aimed to determine the ant species related to P. ficus and to demonstrate their effectiveness by applying different methods for their control. In the control of the pest, cultural, biopesticide, insecticide applications and biotechnical methods to mating disruption were applied and effective methods were determined. 
Planococcus ficus survey was carried out in a total of 275 vineyard areas in Manisa (Ahmetli, Alaşehir, Saruhanlı, Salihli, Sarıgöl, Şehzadeler, Turgutlu) and İzmir (Bergama, Bornova, Kemalpaşa, Menemen, Menderes, Seferihisar, Selçuk, Torbalı) provinces. It was determined that 128 (46.54%) areas were infested with Planococcus ficus while 110 (50.45%) of 218 vineyards in Manisa were infested with Planococcus ficus, only 18 (31.57%) of 57 vineyards in İzmir were infested. As a result of the surveys carried out in 2019-2021, the highest rates of infestation were in Manisa, Salihli (76.19%), Saruhanlı (59.09%) and Alaşehir (53.44%); in İzmir province, Kemalpaşa (64.28%), Menemen (50%) and Torbalı (40%) districts. According to the provinces, the infection rate was found Manisa with 51.80%, while it was 31.57% in İzmir. Within the scope of the study, Anagyrus dactylopii (Howard) (Hymenoptera: Encyrtidae ) species recorded as a parasitoid and Chrysoperla carnea (Stephens, 1836) (Neuroptea: Chrysopidae) was recorded as a predator. In addition, a total of 17 different ant species were identified, which were recorded to be related to P. ficus. However, only two of the mentioned species could be identified at the genus level. Campanotus baldaccii Emery, 1908, (Hymenoptera: Formicidae) (%15), Lasius alienus (Foerster, 1850), (Hymenoptera: Formicidae) (%11.5), Formica clara Forel, 1886 (%11.5) (Hymenoptera: Formicidae), Plagiolepis atlantis Santschi, 1920, (Hymenoptera: Formicidae) (%9.6) were the most common ant species.
The effectiveness off mating disruption method was evaluated for Planococcus ficus, in 2019-2021. In 2019-2021, the infestation rates were 12.6%, 3%, and 2.3% in the mating disruption plot, respectively, while it was 44%, 37%, and 41% in the control plot. Bark peeling and bark peeling+sticky barrier application, which is one of the cultural practices for Planococcus ficus, when all replications were, showed an average of 95.04% and 97.00% effectiveness in the Şehzadeler district of Manisa. When the same applications were evaluated in the Salihli district of Manisa they resulted an average of 95.55% and 95.51% effectiveness. The other trials, bark peeling+orange oil, orange oil and spirotetramate applications indicated an average of 95.70%, 88.21% and 97.53% efficiency respectively, Turgutlu district of Manisa. When the same applications were evaluated in the Turgutlu district of Manisa an average of 96.51,%, 94.58% and 98.75% efficiency was found, respectively. The last trail including spirotetramate, sulfoksaflor and orange oil in the Alaşehir district of Manisa were evaluated and obtained an average of 90.16%, 82.95% and 32.30% effectiveness.

Keywords: mating disruption, bark peeling, orange oil, spirotetramate, survey