Su duyarlı kentsel tasarıma yönelik yağmur bahçeleri modeli: Isparta örneği
The model of rain gardens for water sensitive urban design: The example of Isparta
Yazar: SEDANUR SOLMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEHRİBAN ERASLAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Dünya coğrafyasında küreselleşme sonucunda meydana gelen iklim değişiklikleri doğal ekosistemlerin bozulmasına yol açmıştır. İklimsel değişiklikler dünyadaki hem ortalama sıcaklık değerlerinin hem de ortalama yağış değerlerinin olumsuz bir şekilde artmasına sebep olmuştur. Yağış değerlerinin azalma göstermesi sonucunda meydana gelen kuraklık veya yağış değerlerinin artış göstermesi sonucunda meydana gelen seller doğal ekosisteme gözle görülür bir zarar vermiştir. Kent ekolojisindeki bozulmanın en önemli sebebi ise kentleşmedir. Kent ortamındaki geniş yüzeyler olan
otoparklar, yürüyüş yolları gibi sert ve geçirimsiz yüzeyler yağmur sularının yer altı su kaynaklarına karışmasına engel olmaktadır. Bu etkiyi en aza indirecek ve yağmur sularının sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesini sağlayacak olan yöntem ise su duyarlı kentsel tasarım (WSUD) yaklaşımıdır. Bu çalışmada kent içi sürdürülebilir yağmur suyu kontrolü yapılabilmesi amacıyla geleneksel çözümler dışında ekolojik temelli yaklaşımlar oluşturularak sürdürülebilir kent hedefine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Özellikle şiddetli yağışların sonucunda su taşkınlarının oluşması ve bu taşkınlar sonucunda araç trafiğinin bile etkilenmesi nedeni ile geleneksel çözümlerin yetersiz kaldığı görülmektedir. Isparta kenti için sürdürülebilir yağmur suyu yönetimi sağlanması amacıyla kent ekolojisini ön planda tutan bir yaklaşım ile yağmur suyunun sürdürülebilirliğinin sağlanması ve yeraltı su kaynaklarının beslenmesi için kent içerisinde oluşturulacak yağmur bahçeleri tasarım-modelleri önem arz etmektedir.
Bu doğrultuda CBS araçları yardımıyla Isparta kent merkezinde düşük kotlu alanlar belirlenmiş ve sayısal ortamda farklı tematik haritalar hazırlanmıştır. Ayrıca yağmurlu günlerde gezi-gözlem-fotoğraflama yoluyla kent merkezi fırsatlar dahilinde gezilerek değerlendirmeye alınmıştır. Düşük kotta olan bölgeler ve gezi-gözlem sonucunda
değerlendirmeye alınan bölgeler için örnek yağmur bahçeleri tasarım-modelleri çizilmiştir.

Abstract:
The climate changes which occurred as a result of the globalization in the world geography have caused habitat degradation. Climate changes have resulted in a negative increase both in the mean temperatures in the world and in average precipitation. Drought occurring due to the decrease in precipitation or floods occurring as a result of increase in precipitation have visibly damaged the habitat. Urbanization is the most significant reason for the degradation in urban ecology. Firm and impermeable surfaces such as parking lots and walking trails which cover a broad part of urban environment prevent rainwater from blending with underground water resources. Water sensitive urban design (WSUD) approach is the method to minimize this effect and to enable sustainable management for the rainwater. This study aims to provide ecology-based approaches other than the traditional solutions to control the urban rainwater in a sustainable manner and to contribute to the goal of sustainable city. It has been observed that the traditional solutions are insufficient especially when even the car traffic is affected by the floods occurring due to the heavy rainfall. Rain gardens design-models to be created within cities are important to maintain the sustainability of rainwater and to feed the underground water resources with an approach prioritizing the urban ecology in order to provide sustainable rainwater management for the city of Isparta. In this regard, areas with low altitude have been detected within the city center of Isparta through GIS tools and different thematic maps have been prepared in digital environment. Furthermore, we visited and evaluated the city center within the bounds
of possibility through excursion-observation-photography method during rainy days. Sample rain garden design-models have been drawn for the areas with low altitude and areas evaluated as a result of excursion-observation.