Bir planlama aracı olarak kentsel tasarımın ölçek, politika ve uygulama çıkmazı: Beyoğlu örneği
Scale, policy and implementation impact of urban design as a planning tool: Beyoglu cases
Yazar: ECE AYÇA ALTINIŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Yeni planlama paradigmalarında kentsel tasarımın planlama kademelenmesinde yeri yeniden belirlenmekte ve mekânsal stratejilerin bir aracı olarak görülmektedir. Neoliberal politikalar çerçevesinde ulusal düzeyde geliştirilen ve Onbirinci Kalkınma Planı ile sayısı arttırılması öngörülen, Kamu Özel İşbirliği modeli ile belirlenen mekânsal projelerin oluşturacağı ekonomik büyümenin refah bağlamına özgülenmesi için yerel düzeyde küresel önem kazanan kentsel tasarım projelerinin strateji ve politika bağlamında birlikte çalışacağı ölçekler ile ilişkilerini netleştiren yeni planlama kademelenmesine gereksinim duyulmaktadır. Kentsel kimlik ve kültürel mirasın korunması kavramları ile bütünleşen kentsel tasarım prosesi mevcut planlama sistemi içerisinde diğer ölçeklerden kopuk çalışmaktadır. Bu durum, kentsel kimlik, kamusal alan ve mekân kalitesi bağlamlarına yönelik kararları, sermaye birikim süreçleri içinde karlılığını en üst seviyeye çıkarmak için zaman ile yarışan proje geliştiricilerinin insiyatifine bırakmaktadır. Planlama normlarının yeni sistemlere adapte olamadığı bir süreçte tarihi sit alanı statüsüne sahip Haliç Tersaneler Bölgesi'nde geliştirilen Beyoğlu İlçesi, Haliç Yat Limanı ve Kompleksi Projesine ilişkin Tarihi Sit Alanlarında Kentsel Tasarım Uygulama Projesi'nin; ölçeği, politikası ve uygulama süreci, mevcut planlama sistemi kapsamında değerlendirilmiş ve başarılı kentsel alanlar meydana getirmek için alan şartlarını ve bağlamsal düzenini takip ederek kendi yapısını geliştirmesi ve iyileştirmesine katkıda bulunan kentsel tasarım ilkeleri ile analiz edilmesi yoluyla projenin, yerel kimliğe, kültürel mirasa ve yaşam kalitesine etkileri incelenmiştir. Bu kapsamda, mevcut mevzuata şekil yönünden uygun olmasına rağmen ulusal planlama sisteminin küresel gelişimlere göre güncellenmemesi sebebiyle Haliç Yat Limanı ve Kompleksi Projesi kapsamında geliştirilen mekânsal düzenlemenin karakter bağlamında Haliç'in eşsiz konumundan faydalandığı ancak yerel kimliğin sürdürülebilirliğini sağlanmasında başarısız kaldığı, ekonomik canlılık hedefleri doğrultusunda mekânın fiziksel kalitesi genel anlamda artarken beşyüz yıllık endüstriyel miras ve kamusal ortak alan bağlamının belirsizleştiği değerlendirilmiştir.

Abstract:
In the new planning paradigms, the place of urban design in the planning stage is redefined and seen as a tool of spatial strategies. Developing the national level of neoliberal policies within the framework of the 11th Development Plan and the proposed number of public-private partnership models determined by the spatial projects of economic growth to be created in the context of the welfare context of the global level of urban design projects to clarify the relationship between the new planning level of strategy and policy needed. The urban design process, which integrates with the concepts of urban identity and protection of cultural heritage, works in isolation from other scales within the existing planning system. In this case, urban identity, public space and space quality contexts, which are the subject of planning, are left to the initiative of project developers who compete with time to maximize profitability in capital accumulation processes. The scale, policy and implementation process of the Urban Design Implementation Project for Historical Site Areas of Beyoğlu District, Haliç Yacht Harbor and Complex Project developed in a process where planning cannot adapt to new systems is followed in terms of site conditions and contextual order in order to create questioned and successful urban areas and the effects of the project on local identity, cultural heritage and quality of life were analyzed. In this context, although the national planning system is not updated according to the global developments despite the fact that the spatial arrangement developed within the scope of Haliç Yacht Harbor and Complex Project failed to ensure the sustainability of the local identity, the physical quality of the place increased in accordance with the economic vi it was evaluated that the context of public common space became ambiguous