Sivil toplum kuruluşlarının sosyal yardımlardaki rolü
The role of social aids in non-governmental organization
Yazar: YUNUS DEMİR
Danışman: PROF. DR. ERDAL TANAS KARAGÖL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Sosyal yardım = Social assistance ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Yoksulluk, insanlığın yaşadığı en önemli problemlerden biridir. Kaynakların dengesiz dağılımı ve eşitsizlik bu durumun sebeplerinin başında gelmektedir. Farklı yoksulluk türleri, ülkelerin ve toplumların sosyoekonomik gelişme düzeyine göre tanımlanmıştır. Yoksulluk; mutlak, insani ve göreli yoksulluk şeklinde üçe ayrılmaktadır.  Mutlak yoksulluk, insanların temel ihtiyacı olan başta gıda ve belirli yaşam gereksinimlerini dahi karşılayamamasıdır. Göreli yoksulluk, ülkelerin gelişmişlik seviyesi dikkate alınarak yaşamsal ihtiyaçlarının yanı sıra belirli refah standardına ulaşamaması durumudur. İnsani yoksulluk ise insanların kültürel, sağlık, eğitim alanlarında yaşadığı yoksunluktur. Birden fazla aktörün etkin mücadelesini gerektiren yoksullukla mücadelede, devletin etkin rolünün yanında sivil toplum kuruluşları (STK) önemli bir unsurdur.  Farklı alanlarda faaliyette bulunan STK'lar, 19. yüzyılın başından itibaren etkinliğini artırmaya başlamış, daha kurumsal ve geniş kitlelere ulaşabilen bir rol üstlenmiştir. Devlet yardımları, sivil toplum ve yerel yönetimlerin birlikte hareket etmesi bu mücadeleyi daha etkin hale getirmektedir.  
STK'ların tarihsel geçmişinde yaptıkları ilk faaliyet alanlarından biri yoksullara, yaşlılara ve mahkûmlara yapılan yardım faaliyetleridir. Türkiye'de özellikle 1999 yılında meydana gelen depremle birlikte sivil toplum unsurları üstlendikleri sorumluluk ve gerçekleştirdikleri uygulamalarla anılmış ve dikkat çekmiştir. Bu süreçten sonra gittikçe kurumsallaşan ve sayıları artan STK'lar günümüzde çeşitli alanlarda faaliyetlerine devam etmektedir. STK'lar faaliyetleriyle daha görünür olduğu bu dönemde kamunun da sosyal yardım alanındaki uygulamalarına yardımcı olmak için sosyal yardıma ayırdığı bütçenin arttığı görülmektedir. Bu bütçenin artması, yardım faaliyetlerinin çeşitlenmesiyle ilgilidir. STK'ların yardımlaşma alanında ulaştırdıkları yardım türlerine bakıldığında bu çeşitlilik ortaya çıkmaktadır. Bu yardımların bir bölümü ayni yardım iken bir bölümü de nakdî yardımlardır. Sosyal yardım ihtiyacı olan ve talepte bulunan kişilerin özelliklerine bakıldığında bu grubu, kimsesizler, kırılgan bireylerden oluşan aileler, yoksul haneler, iş bulamayan veya aramayanlar, borçlular, madde bağımlıları, çalışamayacak durumda olan engelliler oluşturmaktadır. Talep edilen ve yapılan yardımlar ise daha çok nakdi yardımlardır.     
Bu çalışma ile yoksulluk, yoksulluk türleri, sosyal yardım kavramları açıklanmış ve sivil toplum kuruluşlarının sosyal yardım uygulamaları ele alınmıştır.  Çalışmanın amacı, STK'ların sosyal yardım alanında son dönemde üstlendiği rol ve sorumluluğun değişimini ortaya koyarak sosyal yardımların uygulanmasında önemli bir aktör olan STK algısını değerlendirmektir. Sosyal yardım alanında başlıca sorun olan hak sahipliği ve yardımların hak sahiplerine ulaştırılması, çalışmanın sorunsalını oluşturmaktadır.

Abstract:
Poverty is one of the most important problems faced by humanity. The sources of this situation are the unbalanced distribution of resources and inequality. Poverty has three components which are absolute, humanitarian and relative poverty. Absolute poverty is the inability of people to meet even very basic needs such as food at starvation level. Relative poverty is the inability of people to meet their needs such as clothing, housing and food exactly. As for human poverty is the needs that people cannot meet such as cultural, health and education. In addition to the active role of the government also Non-Governmental Organizations (NGOs) are an important factor to struggle against poverty, which requires the effective struggle of more than one actor, NGOs, which have been active in the struggle against poverty since the beginning of the 19th century, have started to increase their effectiveness in this field and have become more institutional and accessible to large masses. Acting together with government supports, civil society and local government make this struggle more effective.
One of the first fields of activity that NGOs have done in their historical past is aid activities for the poor, the elderly and inmates. The elements of civil society have been referred and drawn attention in Turkey especially with the eartquake when it ocurred in 1999. After this process, NGOs, which have become more and more institutionalized, continue their activities in various fields today. It has seen the govenrment started to increase the budgets allocated for social aids to fill the deficiency in the field of social aids in this period when the NGOs have become more visible with their activities. When looking at the types of aid that, NGOs provide in the field of mutual assistance, there has seen diversity. Some of these aids are in-kind assistance and the others are financial aids. Individuals in need and request for social assistance are generally orphans, families with problem, poor families, those who cannot find or seek a job, debtors, substance addicts, and the disabled who are unable to work. The aids which is requested and performed are mostly in financial aids.
In this study, poverty, types of poverty, social assistance concepts were explained and the social aid practices of Non-Governmental Organizations were discussed. The aim of the study is to evaluate the NGO perception as an important actor in the implementation of social assistance by revealing the change in the role and responsibility of NGOs in the field of social assistance recently. The main problem in the field of social assistance, entitlement ownership and delivering the benefits to the beneficiaries constitute the problematic of the study.