Kuzey Ege'de yapay resif uygulamalarının sosyo-ekonomik etkilerinin belirlenmesi: Altınoluk örneği
Assessing the socio-economic effects of artificial reef deployments in the Northern Aegean sea: Altinoluk case
Yazar: SEZGİN TUNCA
Danışman: DOÇ. DR. VAHDET ÜNAL ; PROF. DR. BÜLENT MİRAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yapay resif uygulamalarının Türkiye'deki tarihi çok uzun olmamakla birlikte, son yıllarda uygulamalarda önemli ölçüde artış görülmüştür. Bilimsel çalışmalarla başlayan projelendirilmiş yapay resif uygulamalarının, gerek doğal ortama biyolojik etkileri, gerekse bu ortamla doğrudan veya dolaylı ilişkili olan kullanıcı ve kullanıcı olmayan gruplara sosyal ve ekonomik etkileri şu ana kadar etkin bir şekilde incelenememiştir.Çalışmanın başlıca amacı, Ulusal Yapay Resif Projesi'nin pilot bölgesi Altınoluk Beldesi'nde uygulanacak olan yapay resiflerle ilişkili ticari balıkçılar, yöre sakinleri ve amatör balıkçılar arasından seçilen temsili bireylerin sosyo-ekonomik özelliklerinin belirlenmesi olmuştur. Daha sonra bu bireylerin yapay resif atılacak alanla ilişkilerinin belirlenmesi, bu alanlarda sürdürülen aktivitelere verdiği önceliklerin saptanması ve oluşturulacak yapay resif alanlarının ekonomik değerinin hesaplanması çalışmanın diğer amaçlarını oluşturmuştur.Çalışmanın ana materyalini, Altınoluk'ta faaliyet gösteren tesadüfi olarak belirlenmiş S.S. Altınoluk Su Ürünleri Kooperatifine üye 20 ticari balıkçı, Altınoluk sularında kıyıda ve teknede faaliyet gösteren 58 amatör balıkçı, Altınoluk'ta yerleşik hanehalkı ve Altınoluk'ta mevsimsel olarak faaliyet gösteren dalış kulübü yetkilisi ile yapılan karşılıklı görüşmeler yoluyla elde edilen özgün veriler oluşturmuştur.Grupların yapay resif alanıyla olan bağlantısını ortaya koyabilmek için, gruplara dahil bireyler tarafından resif uygulanacak olan alana yapılan ziyaret sayıları ortaya koyulmuştur. Ticari balıkçılar, amatör balıkçılar ve yöre sakinlerinin bu alanlarda ticari balıkçılık, amatör balıkçılık, dalış veya gezi aktivitelerini gerçekleştirdikleri belirlenmiştir.Çalışma kapsamında Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ile elde edilen sonuçlara göre, bireylerin yapay resif uygulamalarına ve alanın korunmasına önemli ölçüde öncelik verdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, AHS kapsamında ele alınan seçenek ve kriterleri etkileyen değişkenler tobit regresyon analizi ile incelenmiştir.Yeni Çevresel Paradigma Ölçeğine (YÇP) göre, çalışma kapsamındaki bireylerin tamamının büyük ölçüde çevreci oldukları tespit edilmiştir.Ayrıca, Koşullu Değerleme yöntemi ile, olası bir yapay resif uygulamasına yöre sakinlerinin verdiği pazardışı ekonomik değer birinci probit modele göre 3,613,592 TL, ikinci probit modele göre 3,594,606 TL olarak hesaplanmıştır.Anahtar kelimeler: Yapay resifler, Altınoluk, Analitik Hiyerarşi Süreci, Koşullu Değerleme, Ödeme İsteği.

Abstract:
While the histoy of artificial implementations in Turkey does not extend too back, there was seen a considerable increase recently. Both biological effects to natural environment and direct or indirect socioeconomic effects related to user and non-user groups of projected artificial reef practices began with scientific studies were not observed effectively.The main aim of this study was to indicate socioeconomic characteristics of representative groups which were chosen from commercial fishermen, households and recreational fishermen thought to have relevance with artificial reefs that will be implement in Altınoluk as a pilot district of National Artificial Reef Project.Then, determining the relations of these interest groups with the artificial reef areas in question, stating the priority on activities conducting in this area and calculating the future economic value of artificial reef area were other crucial purposes of the study.The main material of the study was composed of original data gathered by face to face interviews performed with 20 randomly selected commercial fishermen who are members of the S.S. Altınoluk Fishery Cooperative, 58 recreational fishermen who are in action both by boat and on the coasts of Altınoluk, 67 resident households of Altınoluk and diving club authority of Altınoluk which is active in summers.To put forward the relationship of groups with the artificial reef area, visit numbers made by the individuals included in these groups were taken into account. Various activities such as commercial fishery, recreational fishery, diving or trip conduct by commercial fishermen, recreational fishermen and residents were determined.Within this study, according to the results derived by the Analytic Hierarchy Process (AHP), individuals gave reasonable priorities both for the artificial reef practices and for the conversation of the area. Besides, variables affecting alternatives and criterions within the AHP were analyzed by tobit regression analysis.Assessments made by the New Environmental Paradigm, all individuals included in questionnarie were determined to be environmentalist on a large scale.Lastly in the scope of this study, non-market value given by the residents for a possible artificial reef implementation were calculated. For this purpose, two probit models were performed and variables effecting willingness-to-pay and amounts of individual willingness to pay were stated. With the amounts of individual willingness-to-pay, economic value given by residents according to first and second probit models were calculated as 3,613,592 TL and 3,594,606 TL, orderly.Key words: Artfical reefs, Altınoluk, Analytic Hierarchy Process, Contingent Valuation, Willingness-to-pay.