Nepeta baytopii Hedge & Lamond'un kallus kültürlerinden bitki rejenerasyonu
Plant rejeneration from calus cultures of Nepeta baytopiiHedge & Lamond
Yazar: ZEYNEP KABAYEL
Danışman: PROF. DR. SÜREYYA NAMLI
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Nepeta baytopii Hedge &Lamond'un  İn vitro ortamda indirek organogenesis  yolu ile rejenerasyon protokolu geliştirlmesi amaçlanmıştır. Kallus oluşumu için  in vitro ortamda gelişen fidelerin yaprak, kök ve gövde parçaları explant olarak kullanıldı.
	 Lamiaceae familyasının bir üyesi olan Nepeta baytopii Hedge &Lamond' un İn vitro'da çoğaltımı sağlandı. Daha sonra elde edilen sürgünlerin çeşitli kısımlarından kallus elde etme yolları araştırıldı. Oluşan kalluslardan sürgünler elde edildi. İn vitro şartlarda kallustan elde edilen sürgünlerin toprağa adaptasyon çalışmaları başarılı bir şekilde gerçekleştirildi.  En fazla kallus oluşum oranının hangi hormon tipinde ve hangi parametrede olduğu saptandı. Ayrıca kallus oluşumuna kök ,gövde ve yaprak kısımlarından hangisinin daha çok cevap verdiği değerlendi. Bugüne kadar N. baytopii Hedge & Lamond kallus kültürleri için rapor yoktu. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı, N. Baytopii Hedge & Lamond'un kök gövde ve yaprak explantlarını kullanarak kallus başlatılması ve kallustan sürgün rejenerasyonu için etkili bir prosedür geliştirmekti.
	Bu çalışmada N. baytopii Hedge & Lamond'un sürgün indüksiyonundan gelen kallus oluşumu için temel prosedürler açıklanmaktadır. Çalışmamızın konusu olan ve Türkiye'de bulunan N.baytopii Hedge & Lamond için kapsamlı bir biyoteknolojik çalışma bulunmamaktadır. Tohumlar, benzilaminopurin (BAP; 0,125 mg / l) ile desteklenmiş Murashige ve Skoog (MS-1962) ortamı üzerinde ekimi yapıldı( IAA, NAA, IBA and 2, 4-D). Karanlık şartlarda BAP(0.125 mg/l) ile kombine edilen 4 farklı konsantrasyon ve kombinasyonu (0.25, 0.5, 1.0, 1.5 mg/l) ile desteklenmiş MS ortamında kök,gövde ve yaprak explantlarından  kallus başlatıldı. 
	Sürgünlerden elde edilen kök, gövde, yaprak gibi farklı parçalar kallus oluşumu için kullanıldı. Oluşan kalluslardan sürgünler elde edildi. Çalışma sonucunda elde edilen sürgünlerin toprağa adapte olmasını sağlayarak, türün doğada sürmesine katkıda bulunacaktır. Bu çalışma, N. baytopii Hedge & Lamond 'nın yaprak, gövde ve kökünden kallus indüksiyonu ve kallus rejenerasyonu için etkili ve tekrarlanabilir bir protokol geliştirmek için tasarlanmıştır. Çünkü bu türün Doğu ve Güneydoğu Bölgesi için endemik bir tür kapsamında  
değerlendirilmesi gerektiği önerilmektedir. Bu tezin gelecekteki çalışmalar için bilim adamlarının harekete geçmelerine yardımcı olacağı umulmaktadır.

Abstract:
Nepeta baytopii Hedge &Lamond'un  İn vitro ortamda indirek organogenesis  yolu ile rejenerasyon protokolu geliştirlmesi amaçlanmıştır. Kallus oluşumu için  in vitro ortamda gelişen fidelerin yaprak, kök ve gövde parçaları explant olarak kullanıldı.
	 Lamiaceae familyasının bir üyesi olan Nepeta baytopii Hedge &Lamond' un İn vitro'da çoğaltımı sağlandı. Daha sonra elde edilen sürgünlerin çeşitli kısımlarından kallus elde etme yolları araştırıldı. Oluşan kalluslardan sürgünler elde edildi. İn vitro şartlarda kallustan elde edilen sürgünlerin toprağa adaptasyon çalışmaları başarılı bir şekilde gerçekleştirildi.  En fazla kallus oluşum oranının hangi hormon tipinde ve hangi parametrede olduğu saptandı. Ayrıca kallus oluşumuna kök ,gövde ve yaprak kısımlarından hangisinin daha çok cevap verdiği değerlendi. Bugüne kadar N. baytopii Hedge & Lamond kallus kültürleri için rapor yoktu. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı, N. Baytopii Hedge & Lamond'un kök gövde ve yaprak explantlarını kullanarak kallus başlatılması ve kallustan sürgün rejenerasyonu için etkili bir prosedür geliştirmekti.
	Bu çalışmada N. baytopii Hedge & Lamond'un sürgün indüksiyonundan gelen kallus oluşumu için temel prosedürler açıklanmaktadır. Çalışmamızın konusu olan ve Türkiye'de bulunan N.baytopii Hedge & Lamond için kapsamlı bir biyoteknolojik çalışma bulunmamaktadır. Tohumlar, benzilaminopurin (BAP; 0,125 mg / l) ile desteklenmiş Murashige ve Skoog (MS-1962) ortamı üzerinde ekimi yapıldı( IAA, NAA, IBA and 2, 4-D). Karanlık şartlarda BAP(0.125 mg/l) ile kombine edilen 4 farklı konsantrasyon ve kombinasyonu (0.25, 0.5, 1.0, 1.5 mg/l) ile desteklenmiş MS ortamında kök,gövde ve yaprak explantlarından  kallus başlatıldı. 
	Sürgünlerden elde edilen kök, gövde, yaprak gibi farklı parçalar kallus oluşumu için kullanıldı. Oluşan kalluslardan sürgünler elde edildi. Çalışma sonucunda elde edilen sürgünlerin toprağa adapte olmasını sağlayarak, türün doğada sürmesine katkıda bulunacaktır. Bu çalışma, N. baytopii Hedge & Lamond 'nın yaprak, gövde ve kökünden kallus indüksiyonu ve kallus rejenerasyonu için etkili ve tekrarlanabilir bir protokol geliştirmek için tasarlanmıştır. Çünkü bu türün Doğu ve Güneydoğu Bölgesi için endemik bir tür kapsamında  
değerlendirilmesi gerektiği önerilmektedir. Bu tezin gelecekteki çalışmalar için bilim adamlarının harekete geçmelerine yardımcı olacağı umulmaktadır.