Pandeminin kamusal alan tasarım ilkelerine etkilerinin araştırılması: Kadıköy-Beşiktaş-Üsküdar meydanları örnekleri
Researching the effects of the pandemic on the design principles of public space: Examples of Kadıköy-Beşiktaş-Üsküdar square
Yazar: NUPELDA YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kamusal alan = Public space ; Kentsel mekan = Urban space ; Pandemiler = Pandemics ; Sosyal mesafe = Social distinction ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Hızla yayılarak etkisini dünya genelinde hissettiren COVID-19 salgını, evrildiği oluşturduğu pandemi süreciyle toplumsal yaşam biçimlerimizin değişmesine sebep olmuştur. Günümüzde, pandemi sürecinde kentsel mekânlar ve kamusal alanlar değişime ve dönüşüme uğramaktadır. Salgınla birlikte hayatımıza giren "sosyal mesafe", "karantina" ve "hijyen" gibi kavramlar günümüzün sembolü haline gelmiştir. Bu kavramların mimari uygulamalara yansımaları sonucunda fiziki çevre tasarım ölçütünün minimumdan, optimum büyüklüğe döneceği öngörülmektedir. Pandemiden sonra, bu süreçte alınan tedbirler doğrultusunda sosyal yaşamın kademeli olarak kontrollü bir şekilde normalleşmesi öngörülmektedir. Bu kapsamda insanların yoğun olarak kullandığı alanlara yönelik yeni tasarım anlayışları ve yeni tasarımların uygulamaya geçirilmeye başlanmış olması "yeni normal" sürecin başlamış olduğuna işaret ediyor olabilir. Alışılagelmiş, başka bir deyişle, kalıplaşmış kullanımların ötesine geçen yeni kullanım anlayışları benimsenmeye ve uygulanmaya başlanmıştır. Pandemi sürecinin doğurduğu koşullar doğrultusunda yeni kentsel mekân tasarımları, bu tasarımların kamusal alanlara uygulanabilirliği ve kamusal alan tasarım ilkelerine etkileri, mevcuttaki farklı özellikler taşıyan alanların dönüşüm ve değişimleri irdelenmektedir. Bu çalışmada, devam eden pandeminin etkisiyle değişen kamusal alan tasarım ilkeleri göz önünde bulundurularak hayata geçirilen uygulamaların güncel kullanım biçimleriyle incelenmesinin yanı sıra, pandeminin öncesi ve sonrasıyla tasarım ilkelerine etkilerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Hartleben (2020) tarafından tanımlanan "Çok İşlevlilik, Esnek Biçimde, Uyarlanabilirlik, Tüm Seviyelerde Erişim, Modülerlik ve Sinyalizasyon- İşaret Verme" ilkelerini temel eksen olarak ele alan saha çalışması, yerinde tespit, gözlem ve fotoğraf çalışmaları yapılmıştır. İstanbul'un üç önemli meydanına çok boyutlu erişim sağlanabiliyor olması, kamusal alanın beklenmedik koşullara başarılı bir şekilde optimum düzeyde uyarlanması sağlamaktadır. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar ışığında, pandeminin yaşamlarımıza getirdiği sosyal mesafe ve hijyen değişkenlerinden en fazla etkilenen ilkelerin, Çok İşlevlilik ve ardından Uyarlanabilirlik ilkeleri olduğu söylenebilir. Mevcut ilkelere sosyal mesafe yeterliliği ve hijyenin varlığı hususlarının da eklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelime: Pandemi, Kentsel Mekân, Kamusal Alan Tasarımı, İstanbul, Sosyal Mesafe

Abstract:
Having affected the entire world and rapidly proliferated, the pandemic as a result of the COVID-19 epidemic urged our social life styles to change. Today, urban spaces and public spaces are undergoing change and transformation in the course of the pandemic. Certain concepts, including "social distance", "quarantine," and "hygiene", which were incorporated into our daily terminology, have become the symbols of the day. As a result of the reflections of these concepts on arhictectural applications, it is predicted that the design criteria for physical environment would turn from the minimum to the optimum size. It can be suggested that thanks to the the harsh measures across the World, social life will be gradually normalized in the wake of the pandemic. In this context, the "new normal" process can be said to have begun by introduction of new design concepts for the areas that people use intensively and the fact that they new designs have been adopted and implemented to that end. Novel approaches to uses have been developed and implemented for conventional, that is, stereotyped uses. New urban space designs, the feasibility of those designs with a view to public spaces and their effects on public space design principles, and the transformation and changes of existing spaces with different characteristics have been studied in consideration of the conditions that emerged in the course of the pandemic, In the present study, it was aimed to investigate the effects of design principles before and after the pandemic, and besides, to review the applications based on current usage styles, taking into account the changing public space design principles with the effect of the ongoing pandemic. In the context thereof, field work, on-site detection, observation, and photographic studies were carried out based on the principles of "Multifunctionality, Flexible, Adaptabiility, Access at All Levels, Modularity and Signaling" as introduuced by Hartleben (2020). The multidimensionality of access to Istanbul's three important squares maximizes the successful adaptation of the public space to unexpected conditions. As a result of the research in question, the principles of Multifunctionality and then Adaptability were the most affected by the social distance and hygiene brought by the pandemic. It was concluded that social distance adequacy and the existence of hygiene should also be added to the existing principles.
Keywords: Pandemic, Urban Space, Public Space Design, Istanbul, Social Distancing