Osmanlı minyatür sanatında yaratılış imgesi
The imagine of creation in Ottoman miniature art
Yazar: EMİNE AKDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. RECEP GÜN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kitaplar = Books ; Minyatür = Minyature ; Mitoloji = Mitology ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Süslemeler = Ornamentations ; Yaratılış = Creation

Özet:
Türk kitap sanatlarımız içerisinde mühim bir yere sahip olan minyatür sanatı, gelişiminin zirve dönemini Osmanlı Devleti zamanında yaşamıştır. Osmanlı döneminde yapılan minyatürler içerik açısından oldukça zengindir. Bu dönemde çok farklı alanlarda el yazmalarında minyatür uygulamaları dikkat çekmektedir.  Özellikle Osmanlı minyatür konularının içerisinde bulunan dinsel konular hakkında en çok klasik dönemde eserler verildiği bilinmektedir. Bu konulara ait yapılan tez çalışmalarında şimdiye kadar Osmanlı minyatür sanatında yaratılış imgesi konusuna dair bir incelemeye rastlanılmamıştır.Bilindiği üzere yaratılış meselesi, tarihsel süreçte insanlık tarafından çokça merak edilen bir husus olmuştur. Mitolojik unsurlarla iç içe olan bu konu ilk bakışta İslam, Hristiyanlık, Musevilik gibi tek tanrılı dinlerin konusu gibi görünse de bütün insanlığın ilgilendiği bir varoluş meselesidir."Osmanlı Minyatür Sanatında Yaratılış İmgesi" adlı bu tez çalışmamızda sanat tarihi açısından Osmanlı İslam minyatürlerinin kendi üslup ve bakış açısıyla işlediği yaratılış meselesinin sembolik ve ikonografik tahlili yapılmaya çalışılmıştır. Konuyla alakalı yapılan tahliller, mitoloji ve kutsal kitaplar perspektifinde gerçekleştirilmiştir.  Çalışmamız 15 ve 17.yüzyıllara ait Osmanlı dönemi minyatürleri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Ele aldığımız minyatürler; Siyer-i Nebi, Kısas-ı Enbiyâ, Zübdetü't-Tevârîh, Acaib'ül-Mahlûkât, Silsilenâme, Hadikatü's-Süadâ, Falnâme eserlerinden elde edilmiştir. Çalışmamızın kapsamını aşmamak adına yaratılış meselesini tüm boyutlarıyla incelemek yerine evrenin yaratılışı, ilk insanın yaratılışı ve tufan hadisesinin ele alındığı minyatürler ile kapsam sınırlı tutulmuştur. Bu çalışmada farklı zaman dilimlerinde uygulanan minyatür çalışmalarında sanatçılar tarafından yaratılış konusunun ne tür bir yaklaşım ve üslupla tasvir edildiği hususu irdelenmeye çalışılmıştır. Farklı dönemlerde yapılan minyatürlerin sanatçılar vasıtasıyla yaratılış imgelerini nasıl bir üslupla tasvire yansıttıklarının incelenmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
The miniature art, which has an important place in our Turkish book arts, experienced the peak period of its development during the Ottoman Empire. The miniatures made during the Ottoman period are very rich in contect. In this period miniature applications in manuscripts in many different fields draw attention. It is know that most of the works were produced in the clasical period on religious subjects, especially in Ottoman miniature subjects. In the thesis studies  on these subjects, no study on the subject of creation image in Ottoman miniature art has been encountered so far. As it is know, the issue of creation has been a matter of great interest to humanity in the historal process. Although this subject, which is intertwined with mythological elements, seems to be subject of monotheistic religions such as Islam, Christianity and Judaism it is a matter of existence that is concerned with all humanity. In this thesis titled "The Image of Creation in Ottoman Miniature Art", we tried to make a symbolic and iconographic analysis of the creation issue, which Ottoman Islamic miniatures handled with their own style and perspective in terms of art history. Analyzes made on the subject were carried out in the perspective of mythology and holy books. Our study was carried out on the miniatures of the Ottoman period belonging to the 15th and 17th centuries. The miniatures we have  handled are; ıt was obtained frm the works Siyer-i Nebi, Kısas-ı Enbiyâ, Zübdetü't-Tevârîh, Acaib'ül-Mahlûkât, Silsilenâme, Hadikatü's-Süadâ, Falnâme. In order not to exceed the spoce is limited with the miniatures in which the creation with all its dimensions, the spoce is limited with the miniatures in which the creation of the universe, the creation of the first human and the flood event are discussed. In this study, it has been tried to examine what kind of approach and style the subject of creation is depicted by artists in miniature works applied in different time periods. İt is aimed to examine how the miniatures made in different periods reflect the creation images to the depiction through the artists.