Demokrasinin gelişiminde eğitim sistemlerinin rolü: Orta Doğu örneklemi
The role of educational systems in the development of democracy: Middle East sample
Yazar: MEHMET ESAD BALİ
Danışman: PROF. DR. MERYEM HAYIR KANAT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Demokrasi, ilk çağlardan itibaren uygulanan ve günümüzde ise en yaygın 
olarak benimsenen yönetim biçimidir. Bir yerde demokrasinin varlığının olabilmesi 
için aranan ilkeler incelendiğinde, demokrasinin sadece bir yönetim biçimi değil, aynı 
zamanda bir yaşam biçimi olduğu anlaşılır. Bu sebeple, bir ülkede demokrasinin 
inşasında eğitimin rolü inkâr edilemez.
İnsanlığın filizlendiği, yazıyı icat ettiği, yerleşik hayata geçerek 
imparatorluklar kurduğu bölge olan Orta Doğu, son bin yılda Türk-İslam hakimiyetine 
girmiştir. Son yüzyıla kadar bu bölgede barış ve esenlik hakimken, 1789'da Fransa'da 
gerçekleşen ihtilal ve sonrasında Birinci Dünya Savaşı'na giden olaylar silsilesi bu 
bölgede istikrarı günümüze kadar sürecek şekilde bozmuştur. Fransız İhtilali sonrası 
tüm Dünya'ya yayılan milliyetçilik fikri, bu bölgedeki halkları da etkilemiştir. Birinci 
Dünya Savaşı sırasında İngiliz ajanlarının da etkileriyle Osmanlı Devleti'ne isyan eden 
bazı Arap kabileleri, kendilerine verilen bağımsız devlet kurma sözleriyle 
kandırılmışlardır. Nitekim I. Dünya Savaşından sonra, Türklerin bölgeden 
çekilmesiyle bağımsızlık hayallerinin gerçekleşeceğini düşünen Araplar, kurulan
devletleri en az yarım yüzyıl daha sömürgeci devletlerin pençelerinden 
alamamışlardır. Orta Doğu bölgesi günümüzde hala batılı emperyal güçlerin etkisi 
altındadır. Güvenli olmayan bir bölge olarak anılan Orta Doğu, anti demokratik 
yönetim anlayışları ile Dünya gündeminden bir an olsun düşmemektedir.
Bu çalışmanın amacı örneklem olarak seçilen Orta Doğu ülkeleri üzerinden 
Orta Doğu bölgesinde var olan anti demokratik davranışların nedenini anlamaktır. 
Bunun içinse çalışmada örneklem olarak seçilen ülkelerin yönetim biçimleri ile eğitim 
sistemi, eğitimin genel amaçları, genel hedefleri, Sosyal Bilgiler genel amaç ve 
hedefleri karşılaştırılmıştır. Doküman incelemesi yöntemi kullanarak yerli ve yabancı 
kaynaklar incelenmiş, betimsel analiz tekniği kullanarak da erişilen bulgular analiz 
edilmiştir. Erişilen kaynaklar ve yapılan analizlere göre yönetim sistemleri ile eğitim 
sistemleri arasında organik bir bağ bulunduğu, demokrasinin gelişimine yönetim 
sistemlerinin olumlu ya da olumsuz kesin bir katkı yaptığı anlaşılmıştır.

Abstract:
Democracy is the form of government that has been applied since the early 
ages and is the most widely adopted today. When the principles sought for democracy 
to exist in a place are examined, it is understood that democracy is not only a form of 
government but also a way of life. For this reason, the role of education in the 
construction of democracy in a country cannot be denied.
The Middle East, the region where humanity flourished, invented writing, 
settled and established empires, has been under Turkish-Islamic rule in the last 
thousand years. While peace and well-being prevailed in this region until the last 
century, the revolution that took place in France in 1789 and then the sequence of 
events leading to the First World War has disrupted the stability in this region until 
today. The idea of nationalism, which spread all over the world after the French 
Revolution, also affected the peoples of this region. During the First World War, some 
Arab tribes, who rebelled against the Ottoman Empire under the influence of British 
agents, were deceived by the promises of establishing an independent state. As a matter 
of fact, after the First World War, the Arabs, who thought that their dreams of 
independence would come true with the withdrawal of the Turks from the region, could 
not take the established states from the clutches of the colonial states for at least half a 
century.The Middle East region is still under the influence of western imperial powers 
today. The Middle East, which is known as an unsafe region, does not fall from the 
world's agenda for a moment with its anti-democratic management understandings.
The aim of this study is to understand the reason for the anti-democratic 
behavior in the Middle East region through the Middle East countries selected as a 
sample. For this purpose, the management styles of the countries selected as the sample 
in the study, the education system, the general aims and general objectives of education 
and the general objectives and targets of the Social Studies course were compared.
Domestic and foreign sources were examined by document analysis method, and the 
findings were analyzed using descriptive analysis technique. According to the sources 
and analyzes, it has been understood that there is an organic link between the 
management systems and the education systems, and that the management systems 
contribute positively or negatively to the development of democracy.