1940-2019 tarihleri arasında Türkiye'de yayınlanmış kadın dergilerinde toplumsal cinsiyet sunumunun dönemsel incelenmesi
Periodic analysis of gender presentation in women's magazines published in Turkey between 1940-2019
Yazar: ÇAĞRI KARA
Danışman: PROF. DR. SERHAT ULAĞLI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Cinsiyet eşitsizliği = Gender inequalit ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Dergiler = Magazines ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Feminist kuram = Feminist theory ; Kadın dergileri = Woman magazines ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Cumhuriyet tarihimiz boyunca gerek toplumsal devrimlerin gerek ekonomik yapıdaki dönüşümlerin sonucunda çeşitli normlar oluşturulduğu bilinmektedir. İktidara ve güce sahip olanın devamlılığını sağlamaya yönelik normlar, yine güç sahiplerinin hizmetinde olan çeşitli araçlarla topluma yayılarak meşruiyetini sağlamaktadır. Devrimlerde ve ekonomik dönüşümlerde en kullanışlı ideolojik sistemlerden olan medyanın kadınlara yönelik yaptığı yayınları, bu bilinirliğe dayanarak araştırma konusu olarak seçmeyi uygun bulduk.  Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti'nde 1940-2019 yılları arasında yayınlanmış, ülke içerisinde basılmış ve en yüksek tiraja sahip kadın dergilerinden, Ev-İş, Yelpaze, Hayat, Günün Kadını ve Elele Dergileri seçilerek onar yıllık periyotlarla dönemsel olarak karşılaştırılmıştır. Toplamda 80 yıllık bir süreçte her on yılda idealize edilen kadın figürünün nasıl değiştiğini anlamak amaçlanmıştır. Bu değişimi anlayabilmek amacıyla dergilerimizden her yıl için bir örnek sayı seçilmiş ve kadınların hangi toplumsal cinsiyet kalıplarına göre idealize edildiğine yönelik dergiler, içerik analizine tabi tutulmuştur. İçerik analizi ile dönemler karşılaştırılmış ve ardından toplumsal cinsiyet kalıpları çerçevesinde anahtar kelime analizleri yapılmıştır. Sonuçta çıkan oranlar SPSS ile analiz edilerek hipotez denemeleri sağlanmıştır. Son olarak her dönem için seçilen kadını tanımlamaya yönelik içerikler Feminist Eleştirel Söylem Analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmamız yönetim yapılarındaki değişimin kadın sunumuna etkilerini görebilmek açısından literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Abstract:
It is known that various norms have been created because of both social revolutions and transformations in the economic structure throughout our republican history. Norms aimed at ensuring the continuity of the power and those who have power, provide their legitimacy by spreading to the society with various tools that are also at the service of those who have power. Based on this awareness, we found it appropriate to select the publications made by the media, which is one of the most useful ideological systems in revolutions and economic transformations, as a research topic. In this study, "Ev-İş", "Yelpaze", "Hayat", "Günün Kadını" and "Elele" Magazines, which were among the women's magazines with the highest circulation and published in the country, published between 1940-2019 in the Republic of Turkey, were selected and compared periodically with ten-year periods. It is aimed to understand how the idealized female figure changes in every ten years over a period of 80 years in total. In order to understand this change, a sample issue was selected from our magazines for each year and was subjected to content analysis according to women's gender stereotypes. Periods were compared with content analysis, and then keyword analyzes were made within the framework of gender stereotypes. The resulting rates were analyzed with SPSS and hypothesis trials were provided. Finally, the contents for defining the selected woman for each period were analyzed with the Feminist Critical Discourse Analysis method. Our study aims to contribute to the literature in terms of seeing the effects of changes in management structures on women's presentation.