Afet ve acil durum hazırlık ve risk yönetimi çalışmalarında muhtarların rolünün değerlendirilmesi: Ankara ili örneği
Evaluation of the role of mukhtar's in disaster and emergency preparedness and risk management activities: The case of Ankara province
Yazar: FERİT YARDAK
Danışman: PROF. DR. SUTAY YAVUZ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet ve İnsani Yardım Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management

Özet:
Bu tezin ana amacı etkisini giderek arttıran afetlerin daha etkin yönetilmesi için araştırma sınırlılığı kapsamında yerel yönetimlerin en küçük birimi olarak muhtarlıkların daha aktif rol alıp alamayacağını ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında öncelikle ulusal ve uluslararası referans kurumlar ve kaynaklar aracılığı ile afet yönetiminde en çok karşılaşılan ve bu tezin ana konusunu oluşturan ağırlıklı olarak afet öncesi dönemi ilgilendiren kavramlara yer verilmiştir. Sonrasında Dünya'da afet yönetiminde önce Birleşmiş Milletler Afet Risklerinin Azaltılması kurumu gibi uluslararası kurumlar ile Amerika Birleşik Devletleri, Japonya gibi devletlerin afet yönetim modelleri risk ve yerel yönetimler bağlamında irdelenmiş ve sonrasında Türkiye'nin ulusal afet yönetim sistemi yine bu bağlamda incelenmiştir. Derinlemesine mülakat yöntemi kullanılarak Ankara'daki çeşitli mahalle muhtarları görüşülmüş ve muhtarların afet risk yönetimi ile ilgili bilgi ve farkındalık düzeyleri anlaşmaya çalışılmıştır. Sonrasında muhtarların afet yönetimi ile ilgili görüş ve önerine başvurulmuş ve son olarak afet yönetiminde daha aktif rol almaları ile ilgili fikirleri alınmıştır. 
Yapılan araştırma neticesinde Türkiye'de afet yönetiminin büyük oranda afet esnası müdahale ve insani yardım odaklı olduğu, daha etkin risk yönetimi çalışmalarına ihtiyaç duyulduğu, mahalle muhtarlarının geçmiş afet pratiklerinde önemli roller aldıkları, toplum ile yakın iletişim kurabilen en küçük yerel yönetim organları olmaları nedeniyle toplumun dirençliliğinin, farkındalığının arttırılması, toplum içinde örgütlenme, dayanışma ve yardımlaşmanın arttırılması için önemli aktörler olabilecekleri sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Afet, Risk, Hazırlılık, Muhtar, Dirençlilik

Abstract:
The main purpose of this thesis is to reveal whether headmen's offices, as the smallest unit of local governments, can take a more active role within the scope of research limitations in order to more effectively manage disasters that are gradually increasing their impact. Within the scope of the research, firstly, through national and international reference institutions and resources, the concepts that are most frequently encountered in disaster management and which constitute the main subject of this thesis, mainly related to the pre-disaster period, are included. Afterwards, in disaster management in the world, international institutions such as the United Nations Disaster Risk Reduction Agency and the disaster management models of states such as the United States and Japan were examined in the context of risk and local governments, and then Turkey's national disaster management system was examined in this context. Using the in-depth interview method, various neighborhood headmen in Ankara were interviewed and an attempt was made to understand the headmen's knowledge and awareness levels regarding disaster risk management. Afterwards, the opinions and suggestions of the headmen regarding disaster management were consulted and finally their ideas about taking a more active role in disaster management were taken.
As a result of the research, disaster management in Turkey is largely focused on disaster intervention and humanitarian aid, more effective risk management studies are needed, neighborhood headmen have played important roles in past disaster practices, and the resilience of the society is increased because they are the smallest local government bodies that can communicate closely with the society. It has been concluded that they can be important actors in raising awareness, organizing within society, increasing solidarity and cooperation.

Key Words: Disaster, Risk, Preparedness, Mukhtar, Resilience