Cumhuriyet Döneminde müzikte modernleşme süreci
During the modernization process in the Republic's
Yazar: İLYAS CERAN
Danışman: DOÇ. DR. KIVILCIM YILDIZ ŞENÜRKMEZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Bilimleri Bölümü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Müzik = Music
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Modernleşme = Modernization ; Müzik = Music ; Müzik politikaları = Music policies

Özet:
Osmanlı döneminde Avrupalı devletlerle rekabet edebilme isteği devleti zorunlu olarak ekonomik ve fiziki koşulların denkleştirilmesi konusunda düşünmeye sevk etmiştir. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde savaşların getirdiği ekonomik çıkmazlara, toprak kayıplarına, iktidarın hakimiyetinin zayıflamasına önlem olarak bir dizi reform gerçekleştirilmiştir. Bu reformlar öncelikli olarak askeri alandan filizlenmiş ve daha sonra eğitim ve kültür alanlarına sıçramıştır. Askeri alanda yapılan yenilenme çalışmaları dolaylı yollardan diğer alanların yenilenmesi çalışmalarını da beraberinde getirmiştir. Eğitimli insan azlığı, yapılan reformları ayakta tutacak kadro ihtiyacını karşılayamadığı için eğitim alanı ve bu yenilenme kültürünü özümseyecek insanların az olması kültür alanınında şekillenmesini beraberinde getirmiştir. Bu durumda zorunlu olarak müzik kurumları da etkilenmiş, askeri müziğin temsilcisi olan mehterhaneler kapatılmış, modern orduya modern müzik gerektiği düşünülerek askeri bando kurulmuştur. Kurulan bu bando yoluyla Batı'nın müzikal kültürü Osmanlı Devleti içinde yeşermeye başlamış ve askeri alandan sivil alanlara da yayılarak Cumhuriyet dönemine kadar gelişerek sürmüştür.Cumhuriyet dönemine gelindiğinde ise Osmanlı'nın yaptığı modernleşme çalışmaları yetersiz ve eksik olarak görülmüş, devletin kamusal ve toplumsal alanda köklü değişikler yapması gerektiği fikri ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti'nden devralınan kurumların modernleştirilmesi, milli iktisat anlayışının oturtulması ve eğitim öğretimde standartlaşma yoluna gidilmesi, tarih ve dil çalışmalarının acil olarak başlatılması öngörülmüştür. Bu düşünce doğrultusunda bir dizi çalışma planı ortaya atılmış ve çalışmalara başlanmıştır. Ulusal bir devlet olmanın gereği olarak ise kültür alanı öncelikli bir mesele olarak görülmüş, bu konuda yetkin kadroların yetişmesi ve eğitim alması için yurt dışına insan gönderilmiştir.Ulusal kültür çalışmaları ciddi bir tartışma ortamı yaratmış, toplumun tarih ve dil ile olan bağları gözden geçirilmiş, buna yönelik yeni teoriler ortaya atılarak genel bir anlayışın nasıl benimseneceğine dair tartışma süreci başlamıştır. Bu tartışmaların ekseni ise Türk kültürü üzerinden şekillendirilmeye çalışılmıştır. ?Anadolu'da yaşayan ve Türkiye Cumhuriyeti'ne vatandaşlık bağıyla bağlanan herkese Türk denir? ibaresi Anayasaya eklenerek ulus tanımının ekseni oluşturulmuştur. Bunu devamında ulusal Türk kültürüne yönelik çalışmalar sürmüş ve bu çalışmalar topluma kabullendirilmeye çalışılmıştır.Kültür alanındaki gelişmeler ve tartışma süreci müzik alanına da yansımış, ulusal ve modern müzik yaratmanın yolları aranmaya başlanmıştır. Bu noktada geleneksel müziklerin yeni bir toplum anlayışına uygun olup olmadığı düşünceleri ortaya çıkmış ve Türk müzik kültürü denilince nasıl bir tarihsel bağ ve teorik yapı ifade edileceği sorusu da gündeme gelmiştir. İlk önce Türk müziğinin kökenleri, daha sonraları ise Türk müziğinin nasıl modernleştirileceği tartışmaları başlamıştır. Bu noktada Ziya Gökalp'in görüşleri Cumhuriyet dönemi müzik politikalarının temelini oluşturmuştur. Gökalp, ulusal müziğin halk müziği ve Batı müziğinin kaynaştırılmasıyla oluşturulacağını belirtmiş ve geleneksel Türk müziğinin Bizans kökenli olduğunu savunarak Türk kültürüne ait olmadığını bildirmiştir.Yukarıdaki anlatılanlar doğrultusunda Batı müziği öğrenimi görmesi için yurt dışına öğrenciler gönderilmiş, gönderilen öğrencilerin masraflarını devlet karşılamıştır. Bunun yanında Türkiye'de bulunan yabancı müzik adamlarından da yararlanılmış, yurt dışından dönen genç müzisyenlerin de katkılarıyla müzik reformu devam ettirilmiştir. Müzik üretimi alanında ise Batı müziğinin teknik unsurları ile halk müziğinin ritmik ve melodik unsurları kaynaştırılarak çalışmalar yapılmış ancak bu görüş her zaman bestecilere yakın gelmemiş, çoğu besteci kendi özgün müzik dilini kullanmıştır. Kurumsal anlamda ise Batı tarzında okullar kurulmuş, Köy Enstitüleri ve Halkevleri gibi kurumlarda yeni müzik kültürünün halka benimsetilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
The Ottoman Empire?s purpose of competing with European Powers was impelled the Empire to think about to equalize its economical and physical conditions [with the West]. At the last period of its hegemony, the Empire had carried out some reforms for coping with the economical problems, territorial loss and political weakness by the reason of wars. This reforms firstly had came into being at military area and then had run on educational and cultural areas. The restoration efforts that was carrying out in the area of military had other restoration efforts in its train in other areas indirectly.Cultural reforms had not progressed enough because of educated people who were conceiving the reforms were so rarely and because of this fact, it had the shaping of the cultural area its train. This situation had effected the music institutions compulsorily; the janissary band of musicians which was the symbol of military music had been closed and the military band had been establised by the reason of the thought that a modern army needs a modern music. European musical culture had started to evolve from the military areas to the civil areas in the Ottoman Empire until the establishment of Republic of Turkey.This Ottoman reform movement were not enough for Republic of Turkey so the idea of making more radical reforms had been asserted by the goverment. Modernization of institutions that had acquired from Ottoman Age to theorize the national economy concept and standardization in education system and starting to the studies about history and language had urgently been planned. Some efforts had been displayed in this concept and studies had been started. Cultural area had received priority consideration so some permanent staff had been sent to the abroad.The works about creating a national culture had caused a serious arguing environment; a link between society and language had overviewed and some new theories had been proposed for a general conception. The expression of that ?Who lives in Anatolia and have a civic link with Repuclic of Turkey is Turkish? had been added in the Constitution and had been mounted the definition of Nation. Hereafter the works about creating a national culture had continued and it had been tried to appropriated by societyDevelopments in cultural area and process of discussion had passed through to musical area and the ways of creating a national and modern music style were started. In this moment the ideas about traditional music styles whether its acceptable or not for the new society concept had energed. And the question of that ?what is the cultural and historical concept and theoretical structure? was to came to order. Firstly discussions had started about the origins of Turkish music and then how to moderniate it. In this moment Ziya Gokalp?s ideas had became the basics of politics of Turkish music. Gokalp had declared that the national music have to incorporate folk music and Western music. Also he argued that traditional Turkish music was not belong to Turkish culture because of its originated from Byzantine.Some students were sent to abroad for music education and they were financed by the government with the foregoing rudiments. At the same time the state was benefited from the music authorities who lives in Turkey, and the musicians who had returned from abroad and were supporting the musical reforms. Technical elements of Western Music and rhythmic and melodic elements of Folk Music integrated in the production of music. But many composers had created their own authentic music style. At institutional area, Western styled schools were opened and some foundations like Village Institute and People's House (Köy Enstitüleri and Halkevleri) were aimed to adopt to society for new musical culture.