Türkiye'nin Batı Karadeniz sahil şeridinin su ve sediman kalitesi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of water quality and sediman in coastal area of the West Black Sea Region of Turkey
Yazar: ÖZGE SAKAOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYDIN AKBULUT
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Deniz kirliliği = Marine pollution ; Ekolojik çevre = Ecological environment

Özet:
Deniz kirliliği, denizdeki canlı kaynaklara ve insan sağlığına zarar verebilecek, denizdeki faaliyetleri engelleyebilecek, deniz suyunun çeşitli kullanımlar için kalitesini bozabilecek ve estetiğini azaltabilecek her madde ve enerjinin denize doğrudan veya dolaylı olarak verilmesi sonucu oluşur. Ülkemizde de bu kirlilik tanımını karşılayan her türlü kirletici ile denizlerin kirlendiği ve deniz ekosisteminin her geçen gün bozulduğu görülmektedir.
	Kirlenme ve tükenme durumunun giderilmesi ve yeniden oluşumunun önlenerek kaynakların korunması amacıyla uygun tedbirlerin alınması için denizlerimizin kirlilik durumu, bu kirliliğin zaman içerisinde gösterdiği değişim ve kirliliği oluşturan kaynaklara ilişkin bilgilere ihtiyaç duyulmaktadır.
	Bu çalışmada, Batı Karadeniz Bölgesinden 14 istasyonda, 5-250 m arasında değişen derinliklerden, 2014 yılı yaz döneminde alınan deniz suyu örneklerinin Sıcaklık, Tuzluluk, pH, Oksijen, Seki Diski, Amonyum Azotu, Toplam Oksitlenmiş Azot, Toplam Azot, Toplam Fosfor, Fosfat Fosforu, Klorofil-a ve Silikat analiz sonuçları ile 3 istasyonda sediman örneklerinin ağır metal analiz sonuçları incelenmiş, bölgenin kirlilik kaynakları ve doğal yapısı ile ilişkilendirilerek değerlendirilmesi yapılmıştır.
	Sedimanda yapılan ağır metallerde zenginleşme faktörü hesaplarına göre İğneada istastonunda Cu>Ni>Cd>Pb şeklinde orta düzeyde zenginleşme, Fe>Cr>Co>Mn>As>Zn şeklinde önemli düzeyde zenginleşme görülmüştür. Şile istasyonunda Pb metalinde az düzeyde zenginleşme, diğer ağır metallerde ise ; Cr>Mn>Co şeklinde orta düzeyde zenginleşme, As>Fe>Cd şeklinde önemli düzeyde zenginleşme görülmüştür. Zonguldak istasyonunda, Mn>Pb şeklinde orta düzeyde zenginleşme, Fe>As>Cd>Cr>Cu>Co>Zn>Ni şeklinde önemli düzeyde görülmüştür. Bu durum antropojenik etkilerin varlığını ve düzeyini göstermektedir. Deniz suyu analizlerinde pH seviyesi EPA kriterlerine göre yüksek çıkmıştır. Deniz suyunda incelenen diğer parametrelerin sınır değerleri aşmadığı tespit edilmiştir.
	Kirlenmeye bağlı olarak artan organik materyellerin bakteriler tarafından ayrıştırılması, yaz döneminde güneş ışığı ile birlikte artan fotosentez aktivitesi sonucunda suda çözünmüş CO2'in azalması pH'ı artırmaktadır. Besin elementlerinde görülen artışlar arıtılmamış evsel ve endüstriyel atıksulardan, tarım ilaçları ve gübrelemeden, akarsular ile birlikte taşınan kirlenmiş sulardan kaynaklandığı değerlendirilmiştir. İğneada'dan Sakarya Nehri'ne kadar olan bölgede özellikle Tuna Nehri'nden gelen kirliliğin etkisi olduğu değerlendirilmiştir. Sedimanda yapılan ağır metal incelemelerine bakıldığında İğneada istasyonundaki kirliliğin Tuna Nehri kaynaklı olduğu, Şile istasyonundaki kirliliğin hem Tuna Nehrinden hem de İstanbul Boğazı liman faaliyetleri ile deniz araçlarından kaynaklandığı, Zonguldak istasyonundaki kirliliğin kömür işletmelerinden kaynaklandığı değerlendirilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Batı Karadeniz, Deniz Kirliliği, Deniz Suyu, Sediman

Abstract:
Marine pollution occurs as a result of direct or indirect release to the sea any substance and energy that may harm living sources in the sea and human health, prevent marine activities, deteriorate the quality of sea water for various uses and disrupted its aesthetical appearance. It is observed that seas are polluted with all kinds of pollutant that meet this definition of pollution and the marine ecosystem is getting disrupted day by day in Turkey.
	It's a necessity to have the information regarding the status of pollution of our marines, the change showed by this pollution within time and the sources that are originating the pollution. The aim here is to eliminate the status of pollution and their regeneration and to preserve the available resources.
	In this study, the temperature, salinity, pH, oxygen, secchi disk, ammonium nitrogen, total oxidized nitrogen, total nitrogen, total phosphorus, phosphate phosphorus, chlorophyll-a and silicate analysis results of sea water samples obtained in summer period of the 2014 from depths varying between 5-250 meters at 14 stations and heavy metal analysis results of sediment samples obtained at 3 stations from the West Black Sea Region were examined and evaluated in association with the region's pollution sources and natural structure.
	According to the heavy metal enrichment factor calculations performed in the sediments, a medium level of enrichment like Cu>Ni>Cd>Pb and a significant level of enrichment like Fe>Cr>Co>Mn>As>Zn was observed at the İğneada station. At the Şile station, a minor level of enrichment was observed in the Pb metal and medium level of enrichment like Cr>Mn>Co and significant level of enrichment like 	As>Fe>Cd was observed. At the Zonguldak station, a medium level of enrichment like Mn>Pb and a significant level of enrichment like Fe>As>Cd>Cr>Cu>Co>Zn>Ni was observed. This indicates the presence and level of anthropogenic effects. In sea water analyses, pH level was higher than the EPA criteria. It was found that other parameters examined in sea water do not exceed the limit values.
	The decrease of water soluble CO2 as a result of decomposition of increased organic materials by bacteria due to contamination and the photosynthesis activity increasing with sunlight in the summer increases the pH value. It is evaluated that increases in nutrients originate from untreated domestic and industrial wastewaters, pesticides and fertilizers, and polluted waters carried with rivers. It was found that the area from İğneada to Sakarya River was affected by the pollution especially from the Danube River. When the heavy metal surveys performed in the sediment are considered, it was evaluated that the pollution at the İğneada station is due to the Danube River, the pollution at the Şile station arises out of the Danube River as well as port activities at the Bosphorus, and the pollution at the Zonguldak station is arises out of coal operations and thermal power plants.


Keywords: West Black Sea, Marine Pollution, Marine Water, Sediman