Davranışsal iktisat ve bireylerin karar verme sürecinde ortaya çıkan gizli tuzaklar üzerine bir inceleme
An examination on the hidden traps in the decision making process of individuals
Yazar: TUĞBA SOLAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN HAYAT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Gizli değişken = Secret variable ; Karar verme = Decision making ; Karar verme süreci = Decision making process ; Mali tuzak = Fiscal trap ; Tuzak parametreleri = Trap parameters

Özet:
Davranışsal iktisat yaklaşımı ana akım iktisadın önemli varsayımı olan rasyonellik
kavramının her zaman geçerli olmadığını savunmaktadır. Psikoloji biliminde yirminci
yüzyıl ortalarında yaşanan gelişmeler sonucunda bireylerin rasyonel davranış sergilemesine
engel olan nedenler araştırılmaya başlanmıştır. Bu araştırmaların sonunda, bireylerin hızlı
karar vermesi gereken durumlarda bazı gizli tuzaklara düştükleri ve bu nedenle
rasyonellikten saptıkları anlaşılmıştır. Bunun yanında birey belirsizlik ve risk altında karar
vermesi gerektiğinde rasyonellikten uzaklaşmaktadır.
Davranışsal iktisat yaklaşımında yaşanan gelişmeler akademik çevreler tarafından
takip edildiği gibi devlet yöneticilerinin de dikkatini çekmektedir. Devletlerin kamu
politikası üretim süreçlerinde davranışsal unsurlar kullanılması amacıyla birimler kurdukları
görülmektedir.
Bu tez çalışmasında ilk olarak davranışsal iktisadın ortaya çıkışı ve gelişim süreci ele
alınmaktadır. İkinci olarak dünyada ve Türkiye'de uygulanan davranışsal kamu
politikalarından örnekler verilmektedir. Üçüncü bölümde karar verme sürecinde bireyleri
rasyonellikten uzaklaştıran gizli tuzaklar açıklanmaktadır. Son bölümde ise; yüz yüze
yapılan anket sonucunda bireylerin karar verme sürecinde rasyonellikten alıkoyan tuzaklar
analiz edilmiştir. Analizler sonucunda; bireylerin yemleme, sahiplik, çıpalama, zihinsel
muhasebe ve hiperbolik indirgeme tuzaklarına düştükleri için rasyonellikten saptıkları tespit
edilmiştir.

Abstract:
The behavioral economics approach argues that the notion of rationality, which is an
important assumption of mainstream economics, is not always valid. As a result of the
developments in psychology in the mid-twentieth century, the reasons that prevent
individuals from exhibiting rational behavior began to be investigated. At the end of these
researches, it was understood that individuals fell into some hidden traps and therefore
determined from rationality when they had to make a quick decision.In addition, when
individuals need to make decisions under uncertainty and risk, they move away from
rationality.
The developments in the behavioral economics approach are followed by the
academic circles and attract the attention of the state administrators. It is seen that states
have established units in order to use behavioral elements in public policy production
processes.
In this thesis, the emergence of behavioral economics and its development process
are firstly discussed.The second is given as examples in the world of behavioral and public
policies applied in Turkey. In the third section, the hidden pitfalls that exclude individuals
from rationality in the decision-making process are explained. In the last section; as a result
of the face-to-face survey, the pitfalls that prevent rationality in individuals' decision-
making process are analyzed. In conclusion; it is determined that individuals deviation from
rationality because they have trapped in feeding, ownership, anchoring, mental accounting
and hyperbolic reduction traps.