Kırkçeşme ve Taksim su yollarına ait anıtsal yapıların belgelenmesi ve koruma önerileri
The documentation and suggested protective methods of the monumental structures that belong to the Kirkcesme and Taksim historical water supply systems
Yazar: AHMET AYGÜN
Danışman: PROF. DR. DEMET ULUSOY BİNAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Su, tarih sahnesinin en başından itibaren bütün canlılar için en önemli hayat kaynağı olmuştur. Bütün uygarlıklar suya ulaşmaya çalışmış, su için mücadele etmiş, yaşamlarını suyu referans alarak sürdürmüşlerdir. Birçok medeniyete ev sahipliği yapan ülkemizde de bütün toplumlar temiz suya ulaşmak için su yapıları inşa etmişlerdir. Tarih boyunca birçok ulusun topraklarına katmak istediği İstanbul şehri ise su yapıları bakımından oldukça zengindir. Özellikle şehirde hüküm süren Roma, Bizans (Doğu Roma) ve Osmanlı Devletleri temiz suya erişmek için binlerce su yapısı inşa etmiştir. Roma ve Bizans (Doğu Roma) dönemlerinde suyu biriktirebilmek amacıyla çok sayıda açık ve kapalı sarnıç yapılmıştır. Osmanlı döneminde birçok yeni su yolu inşa edilmekle birlikte Roma ve Bizans dönemlerinden kalan su yolları da yeniden yapılırcasına onarılarak hizmete alınmıştır. Kanunî Sultan Süleyman döneminde İstanbul nüfusunun hızlı bir artış göstermesi üzerine  şehirdeki su kıtlığı doruk noktalara ulaşmış ve Mimarbaşı Sinan tarafından bazı eski Roma dönemi kemerlerinin kalıntıları kullanılarak Kırkçeşme Su Yolu inşa edilmiştir. Tarihi Yarımada'yı besleyen bu isale sisteminde onlarca su kemeri, çökeltme havuzu, galeri ve maksem mevcuttur. Şehrin kuzeye doğru genişlemesi ve Beyoğlu-Beşiktaş gibi yeni yerleşim yerlerinin ortaya çıkmasıyla birlikte buradaki su ihtiyacını çözme adına Taksim Su Yolu inşa edilmiş ve tıpkı Kırkçeşme Su Yolu'nda olduğu gibi Belgrad Ormanları'nda toplanan temiz su, bu bölgelerin su ihtiyacını gidermiştir. Kırkçeşme ve Taksim isalelerinin büyük kısmının günümüzde tahrip edilmiş olmasına karşın bir kısmının özgün işleviyle hâlâ çalışıyor ve sisteme hizmet ediyor olması, su mirasımız açısından kayda değer bir gelişmedir. İki isale hattında mevcut olan su kemeri, maksem, çökeltme havuzu, baca ve galeriler su medeniyetimizin nitelikli birer tezahürüdürler. Bu eserlerin tekil ve bütüncül ölçekte korunması, özgün bir şekilde gelecek nesillere aktarılması ve bütüncül ölçekte yönetim plânlarının hazırlanarak Dünya Miras Listesi'ne dahil ettirilmesi ülkemiz için önemli bir sorumluluktur.

Abstract:
From the beginning of history and onwards, water has been the most important source of life for all living beings. All civilizations tried to access water, fought for water, and continued living, with water being at the focus of their lives. Also, all past communities that lived within our nation, which has been home to many past civilizations, had built water structures in order to access clean water. This city of Istanbul, which many countries tried to add to their own soil, is extraordinarily rich in terms of their water structures. The governing Empires of the city in the past such as the Roman, Byzantine (east Rome) and Ottoman Empire, especially built thousands of water structures to access clean water. In the Roman and Byzantine times (east Rome), thousands of open and closed cisterns were built with the aim of collecting water. During the Ottoman Empire, many water supplies were constructed, and they also restored water supply systems that had remained from the Roman and Byzantine Empires. In the time of Kanuni Sultan Suleyman, the water shortage hit an all time high when there was a fast increase in the population of Istanbul, so The Famous Ottoman Architect Sinan constructed the Kirkcesme Water Supply by using the remains of aqueducts that were left behind from the old Roman times.There are many aqueducts, settling basins, galleries and distribution chambers to be found in this conveyance system that nourished the Historic Peninsula. With the city widening towards the north and with the emergence of many residential areas such as Beyoglu-Besiktas, the Taksim Water Supply was constructed with the intention of solving the water problem, and just like it was with the Kirkcesme Water Supply, the clean water that was collected in the Belgrade Forest, was used to supply water to these areas. In our current day, although the majority of Kirkcesme and Taksim Water Supply systems have been destroyed, there's still some that continue to work in it's original way and serve the system, and this a very big achievement in terms of our water heritage. The aqueducts, settling basins, galleries and distribution chambers that can be found on the two water supply systems, are each extraordinary signs of our water civilization. It is a very important responsibility of our nation for these artefacts to be protected on a singular and holistic scale, for it to be transferred to future generations in an original way, and for them to be added to the World Heritage List by preparing management plans on a holistic scale.