İspanyol ve Osmanlı kroniklerinde Barbaros Hayreddin Paşa
Barbaros Hayreddin Pasha in the Spanish and Ottoman chronicles
Yazar: HÜSEYİN GÜNGÖR ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HALE TOLEDO
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İspanyol Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Tarih = History
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Barbaros Hayreddin Paşa = Barbaros Hayreddin Pasha ; Biyografi = Biography ; Deniz savaşları = Naval warfares ; Kronikler = Chronicles ; Monografi = Monography ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Türk denizciliği = Türkiye's maritime ; Türk-İspanyol ilişkileri = Turkish-Spanish relations ; İspanya = Spain

Özet:
Akdeniz'de Osmanlı ve İspanyol imparatorlukları arasındaki hâkimiyet mücadelesi XVI. yüzyıla damga vurmuştur. Preveze Deniz Zaferi (1538) bu uzun soluklu kıran kırana geçen mücadelede tarihi bir dönüm noktası olmuş, bu zaferle Akdeniz bir Türk gölü haline gelmiştir. Zaferin mimarı Barbaros Hayreddin Paşa, Akdeniz ve Osmanlı-İspanyol tarihçiliğinde çığır açan bir figürdür. Deniz savaşlarında elde ettiği başarılarla modern tarihin akışını değiştirmiştir. Çalışmamızın ana eksenini Osmanlı ve İspanyol kronikleri ve arşiv belgeleri ışığında büyük Türk denizcisinin yaşam öyküsü oluşturmaktadır. Bu monografi/biyografi çalışmasının arka planında ise, dönemin Akdeniz dünyasının resmi çizilmekte, Osmanlı-İspanyol ilişkileri, dönemin kültürel sahası ve deniz savaşları bağlamında havzadaki üstünlük mücadelesi tarihi gerçekliklerle karşılaştırmalı olarak irdelenmektedir. 

Bu çalışma, Türkiye'nin denizcilik alanındaki birikimi ve Akdeniz'deki çıkarlarının tarihsel kökenlerini ortaya koymaktadır. Hayreddin Paşa'yı merkeze alarak Türk denizciliğinin dünya siyasetinde güç dengelerini nasıl değiştirdiğini ve modern algıda Barbaros imgesini araştırmak hedeflerimiz arasındadır. Çalışma kapsamında, Seyyid Muradi'ye ait "Gazavât-ı Hayreddin Pâşâ" başlıklı XVI. yüzyıl el yazmasının Escorial nüshası ile söz konusu Gazavatname'nin ikinci kısmı olan "Paris tek nüshası" Türk araştırmacılarca ilk kez çalışılmış ve transkripsiyonu yapılmıştır. Çalışmanın nihai amacı, Türk ve İspanyol edebiyatı, popüler kültürü, denizcilik tarihi ve askeri tarih çalışmalarına katkıda bulunmaktır. 

Anahtar Kelimeler: Barbaros Hayreddin Pasha, Akdeniz'de Hâkimiyet Mücadelesi, Osmanlı ve İspanyol Kronikleri, Osmanlı-İspanyol İlişkileri, Deniz Savaşları.

Abstract:
The hegemony struggle between the Ottoman and Spanish empires in the Mediterranean marked the 16th century. The Naval Battle of Preveza (1538) was the historical turning point in this long-running and uphill struggle, which ended as the Mediterranean became a Turkish lake with Ottoman Navy's victory. Barbaros Hayreddin Pasha, the chief leader of this victory, is a significant figure in the Mediterranean and Ottoman-Spanish historiography. He changed the course of modern history with the successes achieved in countless naval battles. The major axis of the study is the memoirs of the great Turkish seaman in the light of Ottoman and Spanish chronicles and archive documents. In the background of present monography and biography study, the profile of Mediterranean world in 16th century era is drawn and supremacy struggle in the basin is examined comparatively with the historical realities in the context of Ottoman-Spanish relations with in cultural environment and naval battles. 

Present study reveals the historical depth of Turkey's accumulated experience in maritime and its interests in the Mediterranean region as a whole. Specific to Hayreddin Pasha's role as Turkish Navy Commander on the change of power balances in world politics and Barbarroja/Barbarossa awareness on modern perception of naval battles are among the objectives of current study. Within the scope of the current analysis, the authentic Escorial copy of 16th century manuscript entitled "Gazavât-ı Hayreddin Pâşâ" and the second part of "Gazavât" known as  the unique copy of Paris manuscript, both written by Seyyid Muradi, have been studied and transcribed for the first time by a Turkish researcher. The ultimate aim of the study is to make contribution to the Turkish and Spanish naval literature, popular culture and military history studies. 

Key Words: Barbaros Hayreddin Pasha, Hegemony Struggle in Mediterranean, Ottoman and Spanish Chronicles, Ottoman-Spanish Relations, Naval Battles.