Kronik hastalığı olup eğitim ASM'ye ilaç yazdırmak için başvuran hastaların ilaç kullanım durumları, ilaçları arasındaki etkileşim durumu ve akılcı ilaç kullanım düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of drug usage conditions, interaction status between drugs and rational drug use level of patients with chronic disease, who apply to the educational family health center to prescribe medicine
Yazar: ŞEMS AZRA KAYA GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Kronik hastalık = Chronic disease ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
AMAÇ: Dünya'da ve Türkiye'de kronik hastalıklar arttıkça ilaç kullanımı da artmaktadır. Bu durum beraberinde ilaçlarla ilgili yanlış uygulamalara neden olmaktadır. Bu yanlış uygulamaları önlemek için akılcı ilaç kullanımı ilkelerine uymak gerekmektedir. Çalışmamızda kronik hastalığı nedeniyle sürekli ilaç kullanan hastaların ilaç kullanım durumları, ilaçları arasındaki etkileşim durumu, akılcı ilaç kullanım düzeyi ve bunu etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Gaziosmanpaşa Eğitim ASM'ye ilaç yazdırmak için başvuran ve kronik hastalığı olan 18 yaş üzeri 270 bireye yüz yüze anket şeklinde uygulanmıştır. Anketimiz katılımcıların sosyodemografik özellikleri, kronik hastalık ve ilaç kullanım öykülerini içeren 21 soru ve AİK ölçeğini içeren toplam 42 sorudan oluşmaktadır. Ölçekten 35 puan ve üzeri alanların AİK düzeyi yeterli olarak değerlendirilmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiş ve p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. 
BULGULAR: Çalışmamıza 270 kişi katılmış olup yaş ortalaması 53,97 ±10,25 idi. Katılımcıların 175'i (%64,8) kadın, 212'si (%78,5) evli, 153'ü (%56,7) ilkokul mezunu idi. 116'sının (%61,5) düzenli aylık geliri varken 23'ünün (%8,5) sosyal güvencesi yoktu. Bireylerin 223'ü (%82,6) çekirdek ailesi ile birlikte yaşıyordu. 67 kişi (%24,8) sigara içiyordu. 34 kişinin (%12,6) ailesinde ve 89 kişinin de (%33) akrabaları arasında sağlık çalışanı vardı. Katılımcıların 81'i (%30) 5 ve üzeri ilaç kullanıyordu ve 188'i (%69,6) ilaçlarını düzenli alıyordu. İlaçlarını düzenli almayanların 33'ü (%12,2) ilaç almayı unuttuklarını, 21'i (%7,8) ilaçların yan etkisinden korktuklarını ifade etti. Bireylerin 236'sı (%87,4) hangi ilacının ne için kullandığını bildiğini söyledi. Ayrıca 186 kişi (%68,9) ilaçlarının son kullanma tarihlerini kontrol ettiğini, 159 kişi de (%58,9) ilaç prospektüslerini okuduğunu ifade etti. Prospektüs okuyanların 83'ü (%30,7) ilaçla ilgili bilgisinin arttığını ve 29'u (%10,7) ilacın yan etkilerinden koktuğunu belirtti. Kadınların, ilaçlarının son kullanma tarihine bakanların ve prospektüs okuyanların AİK puanları anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,040, p=0,007, p=0,005). Eğitim durumu arttıkça katılımcılarda polifarmasinin azaldığı görüldü (p=0,040).

SONUÇ: Katılımcıların üçte ikisinin AİK bilgi düzeyi yeterli bulunmuştur. Ayrıca bireylerin %30'unda polifarmasi mevcuttu ve polifarmasi arttıkça ilaç etkileşimi daha yüksek görülüyordu. Katılımcılarımızdan ilaçlarını düzenli kullanmayan, yakınlarına ilaç tavsiye eden ve iyileştiğini düşününce ilaç kullanmayı bırakanlar azınlıkta değildir. AİK'nın yaygınlaşması için hekimlerin eğitilmesi, hasta ve yakınlarının bilgilendirilmesi önem arz etmektedir.

Abstract:
AIM: As chronic diseases increase in the world and in Turkey, drug use also increases. This situation causes misapplications regarding drugs. In order to prevent these wrong practices, it is necessary to comply with the principles of rational drug use. In our study, it was aimed to evaluate the drug use status, the interaction between their drugs, the level of rational drug use and the factors affecting it in patients who use drugs continuously due to their chronic disease.
PATIENTS AND METHODS: Our study was carried out by face-to-face questionnaire was applied to 270 individuals over the age of 18 who applied to Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu City Hospital Gaziosmanpaşa Education FHC (Family Health  Center) to prescribe medication and had a chronic disease. Our questionnaire consists of 21 questions including sociodemographic characteristics, chronic diseases and drug use histories of the participants, and 42 questions in total including the RDU scale.Those who get 35 points or more from the scale were evaluated as adequate in terms of RDU level. The data obtained from the study were analyzed using the SPSS 25 program and p<0.05 was considered significant. 
	RESULTS: 270 people participated in our study and the mean age was 53.97 ± 10.25 years. Of the participants, 175 (64.8%) were female, 212 (78.5%) were married, and 153 (56.7%) were primary school graduates. While 116 (61.5%) had a regular monthly income, 23 (8.5%) had no social security. 223 (82.6%) of the individuals lived with their elementary family. 67 people (24.8%) were smokers. There were health workers in the family of 34 (12.6%) and relatives of 89 (33%) individuals. 81 (30%) of the participants were using 5 or more drugs and 188 (69.6%) were taking their medications regularly. Of those who did not take their medications regularly, 33 (12.2%) stated that they forgot to take their medication, and 21 (7.8%) feared the side effects of the drugs. 236 of the individuals (87.4%) said that they knew which drug they were using for what. In addition, 186 people (68.9%) stated that they checked the expiration dates of their drugs, and 159 people (58.9%) read the drug prospectuses. Of those who read the prospectus, 83 (30.7%) stated that their knowledge about the drug increased and 29 (10.7%) stated that they are afraid of the side effects of the drug. The RDU scores of women, those who looked at the expiration date of their medicines and those who read the prospectus were found to be significantly higher (p=0.040, p=0.007, p=0.005). It was observed that polypharmacy decreased in the participants as the education level increased (p=0.040).
	CONCLUSION: The RDU knowledge level of two-thirds of the participants was found to be sufficient. In addition, 30% of the individuals had polypharmacy, and the higher the polypharmacy, the higher the drug interaction. Among our participants, those who do not use their medicines regularly, recommend medicine to their relatives and stop using them when they think they are getting better are not in the minority. It is important to educate physicians and to inform patients and their relatives in order to spread RDU.