Kazuo Ishıguro'nun Nocturnes öykü koleksiyonu üzerine eleştirel söylem çözümlemesi
Critical discourse analysis on Nocturnes by Kazuo Ishiguro
Yazar: MERVE BETÜL GÖRMEZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞEN TORUSDAĞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Language and Literature

Özet:
Söylem, özünde hem sosyal olarak koşullandırılmıştır hem de sosyal olarak kurucudur; bilgi nesnelerini, koşulları, bireylerin ve toplulukların sosyal kimliklerini ve ilişkilerini şekillendirir. Söylemler sosyal yaşamın çeşitli yorumlarıdır. Söylem terimi, İngilizcenin hakim olduğu dünyada hem yazılı hem de sözlü metinler için sıklıkla kullanılır, metin ile söylem birbirinin yerine kullanılabilen; iç içe geçmiş terimlerdir. İster yazılı ister sözlü olsun, bir dilsel ürünü 'yazılı metin' ve 'sözlü metin' olarak ifade etmek mümkündür. Halliday ve Hasan'a göre "Metin kelimesi dilbilimde, sözlü ya da yazılı, uzunluğu ne olursa olsun, birleşik bir bütün oluşturan herhangi bir pasajı ifade etmek için kullanılır"*(2014: 1). Cümlenin ötesindeki dilbilimsel çalışmalar 'metindilbilim' ve daha sonra 'söylem analizi' olarak bilinse de, bu iki konu ayrılmaz bir şekilde birbirine bağlıdır ve metinler/söylemler dilin hem sözlü hem de yazılı biçimleri olarak kabul edilir.
Eleştirel Söylem Çözümlemesi'nin (ESÇ) ortaya çıkışı 1980'lerin sonunda Avrupa söylem çalışmaları alanında programlı bir ilerleme olarak gerçekleşmiştir. Başlangıcından bu yana, söylem analizi oldukça etkili ve önde gelen bir çalışma alanı olarak ortaya çıkmıştır. ESÇ'nin temel amacı, dil aracılığıyla ifade edildikleri şekliyle tahakküm, ayrımcılık, güç ve kontrolün karmaşık yapısal bağlantılarını incelemektir. Söylemler, sosyal gücün dağılımı ve belirli bir kültür içindeki hiyerarşik örgütlenme ile yakın bir bağlantı sergilemekte, dolayısıyla onları tüm bağlamlarda doğası gereği ideolojik kılmaktadır.İdeoloji teriminin birçok anlamsal karşılığı olsa da tüm fikirlerin ideolojik bir boyutu vardır. İdeoloji, mevcut durumun dil ve söylem aracılığıyla yeniden üretilmesi sonucunda elde edilir. İdeolojiler, insanların güçlü bir şekilde bağlı olduğu, değişime direnen fikirlerdir. İdeolojilerin varlığı insanların söylem üretmeye başladığı zaman kadar eski olsa da, 1960'lı yıllarda Marksizm'in yayılmasıyla birlikte kavram olarak büyük önem kazanmıştır. Özellikle II. Dünya Savaşı'ndan sonra savaşın etkileri devam ederken özgürleşme ihtiyacı 'ideoloji'nin dikkate değer bir evreye girmesine yol açmıştır. Savaşların etkileri azalmaya başlayınca bu kavramın yaygınlığı da buna bağlı olarak azalmıştır ancak günümüzde kavramın yeniden zemin kazanmaya başladığını görmek mümkündür. İdeolojinin önemli bir bileşeni olan 'güç', bir ideolojiyi bir topluluğa, gruba veya topluma empoze etmek için gereklidir çünkü güce sahip olan insanlar şüphesiz ideolojilerini empoze etme potansiyeline sahiptir. Bu güce sahip olanlar, politikacılar, grup liderleri, yöneticiler, medya mensupları, söylemleriyle okurları yönlendirmeye çalışan; muhataplarını açık ya da örtülü bir şekilde ikna etmeye çalışan yazarlar, şairler hatta ailedeki herhangi biri olabilir. Söylem analizindeki temel nokta budur. Bir söylemin her koşulda bir ideoloji içerdiğini savunan ESÇ'nin amacı, güç ilişkilerinin, tahakkümün, değerlerin ve ideolojilerin yansımasını ortaya çıkarmaktır. Kullanılan dil ile dilin ait olduğu toplum arasındaki ilişki bu tür analizin ana hatlarını oluşturur.
Bu tez, farklı kesimlerden geniş bir okur kitlesine sahip, aynı zamanda bir müzik adamı olan Kazuo Ishiguro'nun Crooner, Come Rain or Come Shine, Malvern Hills, Nocturne ve Cellists adlı beş öyküsünün eleştirel söylem çözümlemesini yaparak yazarın ideolojisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Ishiguro'nun öykülerinde, kapitalist düzene karşı çıkmaya çalışan ya da boyun eğmek zorunda kalan ve bir şekilde müzikle ilişkisi olan kişilerin hayal kırıklıkları, özlemleri, inançları, umutları, aşkları, kalp kırıklıkları, kabullenişleri, vazgeçişleri ve terk edilişleri ele alınmaktadır.

Abstract:
Discourse, in essence, is both socially conditioned and socially constitutive; it shapes knowledge objects, circumstances, and the social identities and relationships of individuals and communities. Discourses are various interpretations of social life. The term discourse is frequently used in the English-speaking world for both written and spoken texts, and text and discourse are interchangeable; are intertwined terms. Whether it is written or spoken, it is possible to express a linguistic product as 'written text' and 'spoken text'. As Halliday and Hasan expressed, "The word TEXT is used in linguistics to refer to any passage, spoken or written, of whatever length, that does form a unified a whole" (2014: 1). Even though linguistic studies beyond the sentence are known as 'textlinguistics' and later 'discourse analysis,' these two subjects are inextricably linked, and texts/discourses are acknowledged as both spoken and written forms of the language.
The emergence of Critical Discourse Analysis (CDA) occurred during the late 1980s as a programmatic advancement within the field of European discourse studies. Since its inception, discourse analysis has emerged as a highly influential and prominent field of study. The primary objective of CDA is to examine the intricate structural connections of dominance, discrimination, power, and control as they are expressed via language. Discourses exhibit a close connection to the allocation of social power and the hierarchical organization within a given culture, hence rendering them inherently ideological in all contexts.
Althoug the term ideology has many semantic equivalents; all ideas have an ideological dimension. Ideology is obtained as a result of the reproduction of the current situation throughlanguage and discourse. Ideologies are ideas that resist change to which people are strongly connected. Although the existence of ideologies is as old as the time when people started to produce discourses, it gained great importance as a concept in the 1960s with the spread of Marxism. Especially after the Second World War, while the effects of the war continued, the need for emancipation led to a remarkable phase of 'ideology.' However, when the effects of wars began to diminish, so did the prevalence of this concept accordingly. But today, it is possible to see that the concept has started to gain ground again. An important ingredient of idealogy, 'power' is essential to impose an ideology on a community, group, or society since people who have power undoubtedly have the potential to impose their ideologies. Those who have this power can be politicians, group leaders, journalists, anyone in a family, or even a book writer who try to direct readers with discourses, striving to persuade interlocutors either openly or implicitly. That is the main point in discourse analysis. The purpose of CDA, which argues that a discourse contains an ideology in all circumstances, is to reveal the reflection of power relations, domination, values, and ideologies. The relationship between the language used, and the society to which the language belongs constitutes main lines of this type of analysis.
This thesis seeks to reveal the author's ideology by making a CDA of five stories, Crooner, Come Rain or Come Shine, Malvern Hills, Nocturne, and Cellists by Kazuo Ishiguro, also a man of music, who has a wide readership of from among different folks. In the stories of Kazuo Ishiguro whose works are the focal point of this thesis and are somehow related to the music; the disappointments, longings, beliefs, hopes, loves, heartbreaks, acceptances, renunciations, and abandonment of the characters who try to oppose the capitalist order or have to submit, are handled.