Metotreksat ile tedavi edilen ektopik gebeliklerde rüptüre olmayı etkileyen risk faktörleri
Risk factors affecting rupture rates in ectopic pregnancies treated with methotrexate
Yazar: İSMAİL YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. RAHİME NİDA BAYIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Cerrahi-kadın doğum = Surgery-obs.-gyn. ; Gebelik = Pregnancy ; Gebelik-ektopik = Pregnancy-ectopic ; Metotreksat = Methotrexate ; Risk faktörleri = Risk factors ; Rüptür = Rupture

Özet:
Amaç: Ektopik gebelikte medikal tedavinin başarısını belirleyen parametrelerin etkinliği araştırılmıştır. Aynı zamanda ektopik gebeliğe sahip, metotreksat (MTX) tedavisi almış hastaların klinik ve biyokimyasal parametrelerine bakılarak rüptürün öngörülebilirliğini belirlemede ve ektopik gebelikte cerrahi - medikal tedavi seçeneklerinin uygulanmasında klinik ve biyokimyasal parametrelerin ne derece anlamlı olduğunu retrospektif olarak araştırmak amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: 2013-2018 tarihleri arasında SBÜ Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde ektopik gebelik tanısı ile interne edilmiş ve metotreksat tedavisi almış 284 hastaya ait kayıtlar retrospektif olarak incelendi. MTX tedavisi uygulanmış ve rüptür nedeniyle operasyon gerekmiş olan 50 hasta çalışma grubu olarak, yine MTX tedavisi uygulanmış ve başarılı olup operasyon gerekmemiş 234 hastada kontrol grubu olarak belirlendi. Hasta dosyalarından hastaların anamnezi, yaşı, gravidesi, paritesi, abort öyküsü, geçirilmiş ektopik öyküsü, geçirilmiş batın operasyonu öyküsü, son adet tarihlerine göre gebelik haftası, kan grubu, rahim içi araç (RİA) varlığı, şikayetleri, fetal kalp atım varlığı, ektopik odak boyutu, douglasta mayii varlığı, endometrial kalınlık, beta- human koryonik gonadotropin (hCG) değerleri, dilatasyon ve küretaj (D&C) patoloji sonuçları, operasyon sonucu nihai patoloji sonuçları gibi parametreler kayıt altına alındı. Verilerin istatistiksel analizi için IBM SPSS Statistics 22 (IBM Corp. Released 2013. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 22.0. Armonk, NY: IBM Corp) programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamızın sonucunda gruplar arasında yaş, son adet tarihine göre gebelik haftası, gravide sayısı, parite sayısı, abort sayısı, normal vajinal doğum sayısı, geçirilmiş sezaryen sayısı, geçirilmiş ektopik gebelik sayısı, kan grubu, RİA görülme oranı, D&C patoloji sonuçları ve douglasta mayii miktarı parametreleri değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. MTX tedavisi uygulanmış ve rüptür nedeniyle operasyon gerekmiş hastalarda ektopik gebelik odak boyutu değerleri, endometrial kalınlık değerleri, over ve tubal cerrahi öyküsü oranı, tüm beta hCG değerleri, fetal kardiyak aktivite (FKA) görülme oranı, karın ağrısı şikâyeti MTX tedavisi uygulanmış ve operasyon gerekmemiş hastalardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Kanama şikayeti ise yine aynı grupta anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur.
Tartışma: Ektopik gebelik önemli oranda anne morbidite ve mortalitesine neden olan bir durumdur. Çalışmamızda rüptür grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek gözlenen  ektopik gebelik odak boyutu değerleri, endometrial kalınlık değerleri, over ve tubal cerrahi öyküsü oranı, tüm beta hCG değerleri ve FKA görülme oranı gibi durumlar dikkate alındığında metotreksat göreceli kontraendikasyon kriterlerine dikkat etmek ve hastalardaki risk faktörlerini inceleyerek hasta yönetimi yapmak gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ektopik gebelik, rüptür, metotreksat tedavisi, tubal cerrahi

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the efficacy of the parameters that determine the success of medical treatment in ectopic pregnancy with retrospective patients' data analyses. At the same time the aim of this study was to evaluate the clinical and biochemical parameters of ectopic pregnancies which has treatment of methotrexate and to determine the predictability of rupture according to clinical and biochemical parameters of patients with ectopic pregnancy.
Materials and Methods: Two hundred eighty four patients who were diagnosed with ectopic pregnancy and treated with methotrexate (MTX) after admission to Health Sciences University Ümraniye Education and Research Hospital Obstetrics and Gynecology outpatient clinics between 2013 and 2018, were included in the study. Fifty patients with rupture who underwent MTX treatment were included in the study. In addition, MTX treatment was applied and it was determined to be 234 ready control groups which did not require operation. Age, gravida and parity numbers,  previous birth history if multiparity, history of abortion, history of previous ectopic pregnancy, history of previous abdomen operation, gestational week, blood group, presence an intrauterine device, complaints, presence of fetal heartbeat, ectopic pregnancy mass size, presence of fluid in the pelvic cul-de-sac, endometrial thickness, beta-hCG values, dilatation and curettage pathology results, final pathology results of operation were recorded. IBM SPSS Statistics 22 (IBM Corp. Released 2013. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 22.0. Armonk, NY: IBM Corp.) program was used for statistical analyses.
Results: There was no significant difference in terms of mean age, mean gestational week, mean gravida and parity numbers between groups when grouped for presence of abortion, multiparity and previous history of  previous ectopic pregnancy,  intrauterine device, fluid in the pelvic cul-de-sac or blood groups and dilatation and curettage pathology results. The ectopic pregnancy mass size, endometrial thickness values, the rate of ovarian and tubal surgery history, all beta hCG values, presence of fetal heartbeat and the complaints of abdominal pain were found to be significantly higher than those  which did not require operation. Bleeding complaints were found to be significantly lower in the same group.
Conclusion: Ectopic pregnancy is a condition that causes significant morbidity and mortality.
In our study, considering the significantly higher level of ectopic pregnancy mass size values, endometrial thickness values, rate of ovarian and tubal surgery history, all beta hCG values and presence of fetal heartbeat incidence in the rupture group, when we considered the methotrexate relative contraindication criteria should be considered and patient management should be done by examining the risk factors in patients.

Key Words: Ectopic pregnancy, rupture, treatment of methotrexate, tubal surger