Kamusal iç mekanda aktif yaşlı bireylerin sosyalleşmesini destekleyecek mekan tasarım parametreleri: AVM örneği
Space design parameters to support the socialization of active elderly individuals in public interior space: The case of shopping mall
Yazar: İMRAN KAVAZ ALTUN
Danışman: PROF. BİLGE SAYIL ONARAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Aktif yaşlanma = Active ageing ; Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Kamusal mekanlar = Public places ; Sosyal etki = Social affect ; Sosyalleşme = Socialization

Özet:
Her insan yaşlılık dönemini deneyimleyecektir. Önemli olan bu dönemde yaşanılan iş, statü
gibi kayıplarla birlikte toplumsal hayattan uzaklaşmayıp toplumsal hayatta üstlenilen rolü
sürdürmek ve diğer insanlarla etkileşimde olmayı başarmaktır. Ancak bu sayede bireyin
psikolojik sağlığı korunur ve yaşam kalitesi arttırılabilir. Bunun gerçekleşebilmesi için ise
bireyin çabası kadar fiziksel çevrenin etkisi de önemlidir. Fiziksel çevrenin, farklı yaş
grupları arasında toplumsal refahı ve etkileşimi desteklemede rol oynadığı, çevre davranış
çalışmaları sonuçlarında görülmektedir. Sağlıklı bir toplum yapısının sürdürülebilmesi için
temel olarak aktif yaşlı yetişkinlerin toplumdaki diğer bireylerle bire bir etkileşiminin
önemine ve farklı yaş gruplarının ihtiyaçlarını destekleyen mekan tasarımının özelliklerini
belirlemeye duyulan ihtiyaç, her geçen gün artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, aktif yaşlı
bireylerin kamusal iç mekanlara katılımını ve sosyalleşmesini arttırmada fiziksel mekanın
nasıl bir rol oynayabileceğini, kamusal iç mekanlarda sosyalleşmeyi destekleyici mekan
tasarım parametrelerinin neler olduğunu ve bu parametrelerin Alışveriş merkezi tasarımına
nasıl uygulanabileceğini anlamaktır. Çalışma kapsamında seçilen alışveriş merkezi aktif
yaşlı bireylerin gözünden tasarım ve konfor, aidiyet duygusu, mekanda gerçekleşen
kişilerarası aktivite/etkileşim olanakları ve farklı özellikte kullanıcı gruplarını
barındırabilme parametreleri üzerinden değerlendirilmiş ve ayrıca mekandaki sosyalleşme
düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Seçilen alışveriş merkezinde yerinde tespit çalışması ile
anket çalışması yürütülmüştür. Elde edilen bulgular betimsel analiz ve SPSS programında
korelasyon analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Araştırma verilerine göre aktif yaşlı
kullanıcıların kamusal iç mekanlarda sosyalleşmesinde mekandaki tasarım ve konfor
özelliklerinin, mekandaki aidiyet duygusunun, mekanda gerçekleşen kişilerarası
aktivite/etkileşim olanaklarının ve mekanın farklı özellikte kullanıcı gruplarını
barındırabilme özelliğinin etkili olduğu görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Aktif yaşlı, Kamusal iç mekan, Kamusal mekan, Sosyalleşme, Sosyal etkileşim

Abstract:
Every person will experience the old age period. The important thing in this period is to
maintain the role assumed in social life and to be able to interact with other people by not
moving away from social life with losses such as work and status. In this way, the
psychological health of the individual is protected and the quality of life can be increased.
In order for this to happen, the impact of the physical environment is as important as the
individual's effort. It is seen in the results of environmental behavior studies that the physical
environment plays a role in supporting social welfare and interaction among different age
groups. In order to maintain a healthy social structure, the need to determine the
characteristics of the space design that supports the needs of different age groups and the
importance of the one-to-one interaction of active older adults with other individuals in the
society is increasing day by day. The aim of this study is to understand how physical space
can play a role in increasing the participation and socialization of active elderly individuals,
what are the space design parameters that support socialization in public interiors, and how
these parameters can be applied to the design of shopping malls. The shopping center chosen
within the scope of the study was evaluated through the parameters of design and comfort,
sense of belonging, interpersonal activity/interaction opportunities in the space, and being
able to accommodate different user groups, from the eyes of active elderly individuals and
over, and also the socialization levels in the space were tried to be determined. A survey
study was carried out with on-site detection in the selected shopping center.The findings
were evaluated by descriptive analysis and correlation analysis in the SPSS program.
According to the research data, it has been observed that the design and comfort features of
the space, the sense of belonging in the space, the interpersonal activity/interaction
opportunities in the space and the ability of the space to accommodate different user groups
are effective in the socialization of active elderly users in public indoor spaces.

Keywords: Active Elderly, Public interior, Public space, Socialization, Social interaction