Antik Çağ'da Elaiussa Sebaste'nin amphora üretimi ve ticari ilişkileri
Amphora production and trade relations of Elaiussa Sebaste in Ancient Time
Yazar: H. ASENA KIZILARSLANOĞLU
Danışman: PROF. DR. CEVAT BAŞARAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Amforalar = Amphoras ; Antik Çağ = Ancient Ages ; Dağlık Kilikya = Rough Cilicia ; Elaiussa Sebaste = Elaiussa Sebaste ; Mersin = Mersin ; Ticaret = Trade ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Üretim = Production

Özet:
1995 yılında kazısına başlanan Mersin/Elaiussa Sebaste Antik kenti, Anadolu'yu Suriye'ye bağlayan önemli sahil yolu üzerindeki konumu ve zengin doğal, tarımsal kaynakları ile MÖ 1. yüzyıldan MS 7. yüzyıla kadar Doğu Akdeniz'deki yoğun ticaretin aktif bir parçası olmuştur. MS 4. yüzyılın sonlarından başlayarak bir dizi ticaret yolu önem kazanarak gelişmiş, Elaiussa da bu ekonomik süreçte aydınlanma dönemi yaşamıştır. Kent merkezi ve çevresinde amphora üretimi yapan fırınlar inşa edilmiş, "Geç Roma 1" olarak bilinen, Geç Antik Dönem'den başlayarak kentin çöküşüne dek Elaiussa endüstrisinin tipik ürünü haline gelen amphoralar üretilmiştir. MS 5. ve 7. yüzyıllar arasında, yerli ürünlerin yanında Filistin'den, Afrika'dan ve Ege'den gelen amforalar da Elaiussa'da sürekli dolaşıma girmiştir. Kentte kazı çalışması yapılan alanlarda, antik dönemde üretim yapan beş fırın ve bol miktarda amphora, çanak-çömlek tespit edilmiştir. Günümüze kadar bölge ile ilgili yapılan çalışmalarda daha çok ince-kaba seramik ve amphoraların listelenmesi üzerine yoğunlaşılmıştır. Bu çalışmamızda ise, kent kalıntılarının birbiri ile olan ilişkileri, kentin amphora üretim kapasitesi, yerel özgün formlar, ithal ve ihraç edilen amphoraların tipolojik ve hammadde açısından değerlendirilmeleri amaçlanmış, sonuçta, Sebaste antik kentinin ve Kilikia bölgesinin antik çağdaki ticari ilişkileri ortaya konularak karşılaştırmalı veri bankası oluşturmak için değerlendirmeler yapılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Elaiussa Sebaste, Kilikia, Amphora, Üretim, Ticaret.

Abstract:
The Elaiussa Sebaste/Mersin, excavation started in 1995, was an active trade partner from 1st century BC till 7th century AD due to its location, rich natural and agricultural resources on important coastal road connecting Anatolia to Syria. Starting from 4th century BC, certain trade roads became more of an issue by developing, and Elaiussa was enlightened during that economical process. Kilns were built in town center and around, and from Late Ancient Period also known as Late Rome 1, till the collapse of the Elaiussa amphorae were produced which were typical products of Elaiussa industry. Between 5th and 7th century AD besides local production imported amphorae from Palestine, Africa and Aegean regions were got into circulation in Elaiussa. Five kilns and plenty of amphoras, potteries were determined in excavation sites. Studies until present mainly focused on listing of coarse to very fine pottery and amphora. For this purpose, relations between remnants, production capacity of the town, original production styles, typological and raw material evaluation of exported and imported amphorae will be undertaken. Ultimately, the trade relations between Sebaste ancient town and Cilicia region will be manifested which in turn revealed more productive evolution for establishing comparative data bank.


Key Words: Elaiussa Sebaste, Cilicia, Amphora, Production, Trade.