Emîn el-Hûlî, hayatı, Arap dili ve edebiyatındaki yeri
Amin al-Khuli's life and his place in Arabic language and literature
Yazar: GAFGAZ ABDURAHMANOV
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT ŞENSOY
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Emin El-Huli = Emin El-Huli

Özet:
XIX. yüzyılın sonlarından itibaren Arap-İslâm dünyasının Batıyla olan yakın ilişkileri sonucu olarak adı geçen coğrafyada siyasî, askerî ve ilmî olmak üzere pek çok alanda yenilik hareketleri görülmeye başlanmıştır. Dil ve edebiyat araştırmaları da bundan müstağni kalmamıştır. Özellikle Batı dünyasındaki edebiyat araştırmalarını yakından inceleme fırsatını yakalayan Tâhâ Huseyn, Emîn el-Ḫûlî ve Mubârek el-Mâzinî gibi simalar söz konusu yenilikçi hareketlerin başını çekmekteydiler.
Bu tez çalışması, yenilikçi görüşleriyle tanınan Emîn el-Ḫûlî'nin Arap dili ve edebiyatı konusundaki görüşlerini ele almaktadır.
Çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun önemi, amacı ve yöntemi ele alınmış, konuyla ilgili yararlanılan kaynaklar hakkında bilgi verilmiştir.
Birinci bölümde, el-Ḫûlî'nin hayatı, eserleri, yaşadığı dönem incelenmiş ve dünya görüşünün oluşmasında etkili olan şahsiyetler tespit edilmeye çalışılmıştır.
İkinci bölümde, el-Ḫûlî'nin ilgili eserlerinden hareketle onun Arap belâgatı konusundaki görüşleri ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Üçüncü bölümde, el-Ḫûlî'nin genel olarak dilsel araştırmalar hakkındaki fikirleriyle birlikte Arap dilinin kolaylaştırılmasına yönelik görüşleri detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Bu çalışma, varılan neticeleri kapsayan bir sonuç bölümüyle sona erdirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Emîn el-Ḫûlî, Arap Dili, Belâgat, Nahiv, Yenilik.

Abstract:
With the start of the 19 th century, as a result of close relations with the West, The Arab-Islamic World has witnessed revivalist movements in different fields such as politics, science and military. And Arabic has been impressed by these relations in its turn. Especially Ṭaha Ḥuseyn, Amin al-Khuli and Mubarak al-Mazini, who had taken a chance to examine the related studies in the West, had guided the revivalist movements. 
İn this study is considered with Amin al-Khuli's revivalist views related to Arabic literature. 
The Study consists of introduction and three chapters. The Introduction is about the importance of the work, its purpose and its methodology. Also the introduction includes information about used literature and data collection. 
The first chapter examines al-Khuli's life, his works, his era and figures who have influenced al-Khuli's thoughts. 
The second chapter covers al-Khuli's views related to Arabic rhetoric based on his works. 
The third chapter consists of al-Khuli's views about common linguistic studies and the facilitation of Arabic in details. 
The study ends with a conclusion included reached results. 
Keywords: Amin al-Khuli, Arabic, Rhetoric, Arabic Grammar, Revivalism.