Yeni medya çağında kuşakların siberkondri düzeyleri ile sağlık okuryazarlığı ilişkisi
Relationship between cyberchondria and health literacy of generations in the new media age
Yazar: YÜCEL EKİNCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN TUTGUN ÜNAL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Medya ve Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Yeni Medya ve Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kuşaklar = Generations ; Medya = Media ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Siberkondri = Cyberchondria ; Sosyoekonomik statü = Socio-economic status ; Yeni medya = New media ; Ölçekler = Scales ; İnternet = Internet

Özet:
Gelişen teknoloji her ne kadar insan yaşamına olumlu yönde katkılar sağlasa da, sağlık açısından bir takım riskler barındırdığı pek çok araştırmada ortaya konulmuştur. Özellikle bilgisayar ve mobil cihazların kullanımının yaygınlaşması, internetin hemen hemen herkes tarafından ulaşılabilir olmasına ve böylece internet kullanımından kaynaklanan sağlık problemlerine (psikolojik ve fiziksel) sebep olmuştur. Günümüzde artan internet kullanımı, araştırmanın temel konusunu oluşturan yeni internet hastalıklarını (e-hastalıklar) ortaya çıkarmıştır. Bu araştırmada internet hastalıklarından biri olan "siberkondri" (internetten hastalık arama hastalığı) üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda, İstanbul'da yaşayan 18-75 yaş arası bireylerin demografik açıdan siberkondri düzeyleri ve sağlık okuryazarlığı düzeyleri karşılaştırılmış ve kuşak teorisi bağlamında analiz edilmiştir. Araştırma, toplumdaki siberkondri düzeyinin tespit edilmesi ve alınacak önlemlere yönelik ipucu vermesi açısından kıymetlidir. Ülkemizde sağlık okuryazarlığı ile siberkondri ilişkisine yönelik ilk çalışma olması yönüyle de önemlidir.
Araştırma genel tarama modeline göre yürütülmüş olup olasılıklı örneklem türlerinden tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. İstanbul'da yaşayan 18-75 yaş arası 1326 kişiye "Katılımcı Anket Formu", "Siberkondri Ciddiyet Ölçeği (SCÖ-33)", "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32)" ve "Sosyo-Ekonomik Statü (SES) Ölçeği" uygulanmıştır. Bu araştırma sonuçlarına göre, kuşaklar "orta düzeyde" siberkondrik, "sorunlu/sınırlı düzeyde" sağlık okuryazarlığı seviyesinde bulunmuştur. İstanbul'da yaşayan 18-75 yaş arası bireylerin yaşları, eğitim durumu, sosyo-ekonomik statüsü arttıkça siberkondri düzeyleri düşmüş, sağlık okuryazarlığı seviyeleri artmıştır. Ayrıca araştırmada, internet kullanımı ve süresi, sosyal medya kullanımı ve süresi, genel sağlık durumu ve bunun gibi pek çok konuda farklılıklar tespit edilmiştir. 
Bu araştırma sonuçlarının; "internet hastalıkları ve siberkondri", sağlık okuryazarlığı", "sosyo-ekonomik statü", "yeni medya ve sosyal medya" alanında alanyazına katkı sağlayacağı ve araştırmacılara yol göstereceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Siberkondri, İnternet Hastalıkları, Yeni Medya, Kuşaklar, Sağlık Okuryazarlığı

Abstract:
Although the developing technology contributes positively to human life, many studies have shown that it has some health risks. The widespread use of computers and mobile devices in particular have caused the internet to be accessible by almost everyone and thus to health problems (psychological and physical) caused by internet use. Today, the increasing internet use has revealed new internet diseases (e-diseases) that constitute the main subject of the research. In this study, one of the internet diseases, "cyberchondria" (disease search disease on the internet) has been focused on. In this context, demographic cyberchondria levels and health literacy levels of individuals aged 18-75 living in Istanbul were compared and analyzed in the context of generation theory. The research is valuable in determining the level of cyberchondria in the society and giving clues about the measures to be taken. It is also important in that it is the first study on the relationship between health literacy and cyberchondria in our country.
The research was carried out according to the general survey model and stratified sampling method was used among the probabilistic sampling types. living in Istanbul between 18-75 years old in 1326 people "Participant Survey Form", "Cyberchondria Severity Scale (CSS-33)", "Turkey's Health Literacy Scale (THLS-32)" and "Socio-Economic Status (SES) Scale" has been applied. According to the results of this study, the generations were found to be at the "moderate" level of cyberchondrial and "problematic / limited" health literacy. As the ages, educational status and socio-economic status of individuals between the ages of 18-75 living in Istanbul increased, their levels of cyberchondria decreased and their health literacy levels increased. In addition, in the research, differences were determined in many subjects such as internet usage and duration, social media usage and duration, general health status and so on.
This research results; It is thought that it will contribute to the literature and guide researchers in the field of "internet diseases and cyberchondria", health literacy "," socio-economic status "," new media and social media ".

Key Words: Cyberchondria, Internet Diseases, New Media, Generations, Health Literacy