Duygu odaklı terapiye dayalı grupla sosyal hizmet müdahalesinin psikotik bozukluğu olan bireylere bakım veren kadınların aile işlevselliğine etkisi
The effect of group social work intervention based on emotion-focused therapy on family functioning of women caring for individuals with psychotic disorder
Yazar: ZEYNEP ATALAY
Danışman: PROF. DR. TARIK TUNCAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu araştırmada duygu odaklı terapi yaklaşımına dayalı grupla sosyal hizmet müdahalesinin, psikotik bozukluğu olan aile üyelerine bakım veren kadınların bakım yüklerine ve aile işlevselliklerine olan etkisi incelenmiştir. Bu kapsamda gerekli etik izinler alınarak Sakarya ili Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nden hizmet alan, psikotik bozukluk tanısı olan aile üyelerine bakım veren gönüllü kadınlarla çalışma yapılmıştır. 
Araştırma, karma yöntem araştırması olarak yapılmış ve açıklayıcı ardaşık desenden yararlanılmıştır. Bu kapsamda araştırmanın nicel verilerinin toplanması sırasında "kontrol gruplu ön test-son test" modeline dayalı yarı deneysel bir çalışma yapılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise katılımcılarla yapılan ön görüşmeler ve grup çalışmasının deşifrelerinden elde edilmiştir. Bu bağlamda 15 kişi müdahale 15 kişi karşılaştırma grubuna ait olmak üzere 30 kadın çalışmaya dahil edilmiştir. Müdahale öncesi bakım veren kadınlara Algılanan Aile Yükü Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği uygulanmış ve araştırma kapsamında hazırlanan veri toplama formu üzerinden verileri alınmıştır. Müdahale grubuna altı hafta boyunca duygu odaklı terapiye göre yapılandırılmış grupla sosyal hizmet müdahalesi uygulanmıştır. İlgili müdahaleyi dokuz katılımcı tamamlamıştır. Bu nedenle veri analizi aşamasında eşleştirilmiş örneklem deseninden yararlanılmış, dokuzu müdahale dokuzu karşılaştırma grubundan olmak üzere 18 kadının ön test ve son test puanları karşılaştırılmıştır. Nicel verilerin analizi sırasında Mann-Whitney U-Testi'nden ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi'nden yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda katılımcıların son test puanları dikkate alındığında müdahale grubunun bakım yüklerinde düşüş yaşanırken (p < .05) karşılaştırma grubunda herhangi bir değişim yaşanmamıştır. Aile işlevselliği puanları açısından gruplar arası anlamlı bir fark bulunamamıştır (p > .05). Nitel veriler dikkate alındığında da müdahale grubunun daha az bakım yükü yaşadığı, aile içerisinde çatışmaların ve iletişim problemlerinin azaldığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda ileriki araştırmalar için duygu odaklı terapiye dayalı grup müdahalelerinin yaygınlaştırılması, diğer aile üyelerini de içerecek şekilde yapılandırılması ve ailelere yönelik müdahalelerin sayısının arttırılması önerilmektedir.

Abstract:
In this study, the effect of group social work intervention based on emotion-focused therapy approach on the burden of care and family functioning of women caring for family members with psychotic disorders was examined. In this context, the necessary ethical permissions were obtained and the study was conducted with volunteer women who receive services from the Community Mental Health Center in Sakarya province and care for family members diagnosed with psychotic disorder.
The research was conducted as a mixed method research and an explanatory sequential design was utilized. In this context, a quasi-experimental study based on the "pretest-posttest with control group" model was conducted during the collection of quantitative data. The qualitative data of the study were obtained from the preliminary interviews with the participants and the transcripts of the group work. In this context, 30 women were included in the study, 15 in the intervention group and 15 in the comparison group. Before the intervention, the Perceived Family Burden Scale and Family Assessment Scale were applied to the caregivers and their data were collected through the data collection form prepared within the scope of the research. A group social work intervention structured according to emotion-focused therapy was applied to the intervention group for six weeks. Nine participants completed the intervention. For this reason, a paired sample design was used in the data analysis phase, and the pre-test and post-test scores of 18 women, nine from the intervention group and nine from the comparison group, were compared. Mann-Whitney U-Test and Wilcoxon Signed Ranks Test were used to analyze the quantitative data.
As a result of the study, when the post-test scores of the participants were taken into consideration, there was a decrease in the burden of care in the intervention group (p < .05), while there was no change in the comparison group. There was no significant difference between the groups in terms of family functionality scores (p > .05). Considering the qualitative data, it was determined that the intervention group experienced less care burden and that conflicts and communication problems within the family decreased. In this context, it is recommended that group interventions based on emotion-focused therapy should be expanded, structured to include other family members, and the number of interventions for families should be increased for future research.