İkon sanatından çağdaş resme ışık /
Yazar: NÜKHET ATAR
Danışman: PROF.DR. SITKI M. ERİNÇ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Modern resim sanatı = Modern painting art ; Resim sanatı = Painting art ; İkon sanatı = Icon art

Özet:
ÖZET Işık, görsel algının gerçekleşmesini sağlayan fiziksel bir olgudur. Öyle ki, bilgi ve birikimlerimizin büyük çoğunluğunu ışık yoluyla elde ederiz. Işığın yoğunluğu da görsel algının şiddetini, kalıcılığını belirler. Işığın konu ve biçimle ilişkisinin irdelenmesi Ikon sanatından günümüz resim sanatına dek geçen değişik dönem ve evrelerde farklı farklı olmuştur. Devlet ve toplum yapısının insan yaşantısının ve geleneklerin sanat eserinde önemli payı olduğu yadsınamaz iken sanatçıya, eserinin çağma ve çağının düşüncelerine uymasını gerektirecek araştırmayı yapmak ve senteze gitmek görevi yüklenmektedir. Dinsel konulu resimlerde kutsallığın simgesi olarak kullanılan ışık, fonun altın yaldızla boyanması ile kendini gösterir. îkonlar başlangıçta tapınma aracı olarak ışığa yer verirken 7.-8. yüzyılda yapılmış Bizans Ikonları belli bir resim kuralına dayanmayan, bir arayışın ürünü olan ikonlardır. 10.-12. yüzyıllar arasında yapılanlar ise Bizans resim sanatının olgun dönemini simgeler. Geleneklerine ve kendi katı kurallarına sıkı sıkıya bağlı olan Bizans îkonlarınm Rönesans hareketi döneminden ve onu izleyen yüzyıllardan etkilendiği görülür. Ortaçağ dünya görüş ve düşüncelerine göre; sanatın amacı, insan ruhunu arındırmak, öte-dünya ile arasında ilişki kurmaktır. iiİtalya'dan gelen İlk tepki sonucu, yeni bir dünya görüşü olan Rönesans oluşur. Rönesans anlayışına göre sanatın amacı dünyayı tanımaktır. Rönesanas, doğa ve mekanın plastik gerçeklik kazanmasını, batı resmininin temelini oluştururken modern resmin de başlangıcı olarak kabul edilebilir. Resimde ışık unsurunun ortaya çıkması önemli bir yeniliktir. 15. yüzyılda sanatçılar resmin yüzeyini evrensel ışığa göre biçimlendirirler. Pierro della Francesca tarafından ilk kez kullanılan ışıksal eleman resmin düzenlenmesinde denge unsurudur. Rönesans'tan beri renk, hep konu ve ışığın egemenliğinde olmuş, biçimle birbirlerini tamamlamışlardır. Barok döneminde tek bir kaynaktan gelen ışık, resme yeni bir anlayış getirir. 19. yüzyılın sonlarından başlayarak yoğunluk kazanan bilimsel çalışmaların sanatçıları etkilemesiyle modern sanat akımları ortaya çıkar. İzlenimcilik bu akımların ilkidir. Nesneleri göze ilk göründükleri gibi gösteren izlenimcilerin geleneksel ustalarla amaçlarda değil, resmin araçları konusunda birbirlerine aykırılıkları söz konusuydu. İzlenimciler fırça tuşlarıyla ışığı, titreşimleri, yansımayı, diriliği gerçekleştirmişlerdir. Modern sanat, geleneksel, naturalist ve akademik sanat anlayışlarıyla mücadele ederek bağımsızlığına kavuşmuştur. -iü-19. yüzyıl sanatı varolan olguları, tüm varyasyonları ile kabullenmiştir. 20. yüzyılın sanatında önemli olan olgu bilinçaltının keşfidir ve bu da toplum açısından oldukça önemli bir gelişmedir. Soyut sanat, ruhsal bir bunalımı biçimlendirirken rengi ön plana çıkarmış, geleneksel anlamda her türlü yöntemlerden uzaklaşmıştır. Sanattaki son gelişmeler, çevremizi algılayışımızı değiştirerek algısal dünyamızı da biçimlendirmektedir. Çağdaş Sanatın tarihi bir bilinç ve düşünce tarihidir artık. Sanatı sürekli kılan, algının gelişmesidir. Bugünün resmi, düşünce boyutunda gerçekleşmektedir. -iv-

Abstract:
SUMMARY The light is a physical fact to realize visual perception. So that, we get the majority of our knowledge and accumulation with the light. The density of the light too determines the intensity and the permanence of visual perception. Examining the relationship between the subject and the form of the light has occured differently from I can art till today's painting art. While the structure of state and society, human life and traditions are not rejected on the importance share on the art work, it is given responsibility to the artist to make a research on the period of his work and to require the ideas of his period and synthesize. Using as a holiness symbol in the religious paintings, the light shows itself by being painted on the background with gold gilt. While the Icons give a place to the light as a worship tool in the beginning, Byzantain Icons made in 7-8 th century are irregular icons compared to the painting rules and they are the works of searching. The ones made in between 10 th and 12 th centuries are symbolized as the mature period of Byzantian painting. Byzantian Icons dependent on their traditions and rules have been seen that effected, the Renaissance current and the following centuries.According to the thoughts and the ideas of the Middle Ages, the purpose of art is being contacted with the next-world and purified the human spirit. The result of the first reaction coming from Italy has formed a new philosophy of life: the Renaissance. According to the Renaissance, the purpose of art is to know the world. The Renaissance, while forming the base of western painting, can be accepted at the beginning of the modern painting when getting a plastic reality of nature and space. The element of the light appearing in painting is an important newness. In the 15 th century, the artists have been formed the surface of painting as to the universal light. The element of the light being used by Rerro della Francesca firstly is the balance element for being arranged the painting. Since the Renaissance, the colour has always been under the dominance of the subject and the light and they have completed each other with the form. In the Baroque, the light, coming from one source, has brought a new understanding to the painting. Beginning from the end of the 19 th century, because the artist we effected by the scientific works, the modern art currents have appeared. Impressionism is the first current of these. Showing the objects like the first appearance through the eyes, Impressionists had disagreement with the traditional masters not on the purposes, but on the tools of painting. The Impressionists have realized the light, vi -vibrations, reflections, freshness with the brush touches. The Modern Art has reached its freedom contend with the traditional, naturalist and academic art perceptiveness. The 19 th century art has accepted the existed facts with their all variations. In the 20 th century art, the important fact is the discovery of the subconscious and it is also an important development from the society's perspective. While forming the mental depression, the Abstract art has got the colour as the most important thing, and has become distant from all the traditional methods. The last developments in art have formed our perceptional world by changing our perceptions for environment. The history of the Contemporary art is a historical consciousness and it is the history of thought now. Making the art continual is the development of the perception. The painting of today becomes true in the dimension of thought. - vn