Disleksili öğrencilerin okuma becerilerinin geliştirilmesi: Eylem araştırması
Developing the reading skills of students with dyslexia: An action research
Yazar: OSMAN GEDİK
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Disleksi = Dyslexia ; Okuma akıcılığı = Reading fluency ; Okuma becerileri = Reading skills ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Ses bilgisel farkındalık = Phonological awareness ; Yazı farkındalığı = Writing awareness ; Çalışma belleği = Working memory ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, disleksili öğrencilerin okuma becerilerinin geliştirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda disleksili öğrencilerin okuma becerisini oluşturan alt becerilerde yaşadıkları sorunlar teorik olarak incelenmiş ve tüm bu alt becerilere müdahaleyi kapsayacak şekilde bir eylem planı hazırlanarak etkililiği test edilmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması ile desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunda tam zamanlı kaynaştırma eğitimi alan öğrenme güçlüğü tanılı 4 üçüncü sınıf ve 3 dördüncü sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 7 disleksili öğrenci yer almıştır. Uygulama 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında, 17.01.2022 – 13.05.2022 tarihleri arasında, Niğde İl Merkezinde dört farklı ilkokulda gerçekleştirilmiştir. Uygulamalar okul çatısı altında gerçekleştirilmiş olup gerekli uygulama izinleri alınmıştır. Araştırmada veriler, eylem planının uygulanmasından önce ön uygulamada (ön değerlendirme) ve eylem planının uygulanmasından sonra son uygulamada (son değerlendirme), "sesbilgisel farkındalık testi", "yazı farkındalığı testi", "hızlı isimlendirme testi", "çalışma belleği ölçeği", "yanlış analiz envanteri", "okuma prozodisi rubriği", "sesli video kayıtları", "yarı yapılandırılmış görüşme formları" ve "araştırmacı günlüğü" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde, geliştirilmiş olan araçların puanlama anahtarlarına göre öğrencilerin başarı yüzdeleri ve düzeyleri ortaya konulmuştur. Görüşmelerden elde edilen verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Okuma uygulamalarına başlanmadan önce, veri toplama araçlarında ismi geçen araçlar ile üç hafta ön değerlendirme yapılarak öğrencilerin okuma becerilerindeki ilk durumları tespit edilmiştir. Ardından araştırmacı tarafından oluşturulan sesbilgisel farkındalık, yazı farkındalığı, şekil bilgisel farkındalık, hızlı isimlendirme, çalışma belleği, kelime bilgisi, akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesinde kullanılan etkinlikler, her bir öğrenciye haftada 2 ders saati uygulanacak şekilde toplam 8 hafta eylem planının asıl uygulaması gerçekleştirilmiştir. Uygulama sonunda ön değerlendirmede kullanılan veri toplama araçlarıyla üç hafta da son değerlendirmeler yapılarak öğrencilerin okuma becerilerindeki son durumları tespit edilmiştir. Son olarak hem öğrenciler hem veliler hem de sınıf öğretmenleriyle görüşmeler yapılarak uygulama süreci hakkında görüşlerine başvurulmuştur. Ön değerlendirme sonuçlarına göre araştırmaya katılan öğrenciler, alanyazında da bahsedildiği üzere sesbilgisel, yazı ve şekil bilgisel farkındalık, hızlı isimlendirme, çalışma belleği, akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerinde yetersizlik ve sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Uygulamalardan sonra yapılan son değerlendirmelerde ise öğrencilerin okuma becerilerini oluşturan alt becerilerinin hepsinde ilerlemeler kaydedilmiştir. Uygulama sonunda öğrenci, veli ve sınıf öğretmenleri ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilere göre kapsamlı olarak tüm alt becerilere yapılan müdahale çalışmasının, öğrencilerin her birinin okuma becerisine katkı sağladığını ifade ederek uygulamadan memnun kaldıklarını belirtmişlerdir. Elde edilen sonuçlar çerçevesinde tam zamanlı kaynaştırma eğitimi alan öğrenme güçlüğü tanılı disleksili öğrencilere kapsamlı olarak hazırlanmış bu eylem planının öğrencilerin okuma becerilerinin geliştirilmesinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This research aims to improve the reading skills of students with dyslexia. In line with this purpose, the problems experienced by dyslexic students in the sub-skills of reading that forming the reading skill were examined in a theoretical manner and an action plan was prepared to include intervention in all these sub-skills and its effectiveness was tested. The research was designed as action research, one of the qualitative research methods. The study group of the research included 7 dyslexic students, 4 of whom were in the third grade and 3 of whom were in the fourth grade, who received full-time inclusive education. The implementation was carried out in four different primary schools between 17.01.2022 and 13.05.2022 in the spring semester of the 2021-2022 academic year in Niğde, Turkey. The implementation was carried out in the schools selected for the research and the necessary permissions were obtained. Before and after implementing the action plan, the data of the research were gathered through "phonological awareness test", "print awareness test", "rapid naming test", "working memory scale", "error analysis inventory", "reading prosody rubric", "audio video recordings", "semi-structured interview forms" and "researcher diary" within the frames of pre-evaluation and post-evaluation. In the analysis of the data, the success percentages and levels of the students were revealed according to the scoring keys of the data collection tools. Content analysis was used in the analysis of the data obtained from the interviews. Before starting the reading practices, a three-week pre-evaluation was made with the instruments mentioned in the data collection tools, and the initial status of the students in their reading skills were assessed. After pre-evaluation, the activities used to develop phonological awareness, print awareness, morphological awareness, rapid naming, working memory, vocabulary, fluent reading and reading comprehension skills, created by the researcher, were implemented for a total of 8 weeks, with 2 lesson hours per week for each student. At the end of the implementation, post-evaluations were made in three weeks with the data collection tools used in the pre-evaluation and the final status of the students in their reading skills was determined. Finally, interviews were made with both students, parents, and classroom teachers to get their opinions on the implementation process. According to the results of the pre-evaluation, it was found that the students participating in the research experienced inadequacy and problems in phonological, writing, and morphological awareness, rapid naming, working memory, fluent reading and reading comprehension skills, as mentioned in the literature. In the final evaluations made after the 8-week-implementation, progress was made in all the sub-skills that forming the reading skills of the students. At the end of the implementation, according to the data obtained from the interviews with the students, parents, and classroom teachers, they stated that the intervention study, which was done comprehensively on all sub-skills, contributed to the reading skills of each of the students and stated that they were satisfied with the implementation. It was concluded from the research findings that the action plan prepared for dyslexic students with learning disabilities who received full-time inclusive education, was effective in the development of students' reading skills.