Konya Sahip Ata Camii süslemelerine genel bir bakış
General overview to ornaments of Konya Sahip Ata Mosque
Yazar: ESMA OVA
Danışman: YRD. DOÇ. YILMAZ ÖZCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Camiler = Mosques ; Konya = Konya ; Mimari süslemeler = Architectural decorations ; Sahip Ata Cami = Sahip Ata Mosque ; Selçuklu sanatı = Seljukid art ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Süsleme teknikleri = Ornaments technics ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk süsleme sanatı = Turkish decorative art

Özet:
Konya Anadolu Selçuklularının payitahtı olması nedeniyle imar faaliyetlerinin en yoğun yaşandığı yerlerden biri olmuştur. Bu dönemde pek çok alanda eser verilmiş olup en müstesna örnekler ise cami mimarisinde kendini göstermiştir.13.yy.ın başlarında yapılan Sahip Ata Cami dönemin en güzel örneklerinden biridir. Muhteşem taçkapısı, çinilerle kaplı minare ve mihrabı ile dikkatleri çeken caminin süslemeleri tez konumuzu oluşturmuştur. Caminin taş, tuğla ve çini ile bezenmiş mimari elemanlarının teknik, malzeme, motif, kompozisyon ve üslûp özellikleri açısından incelenmesi, yapıldığı dönemin üslûp özelliklerinin ortaya konması bakımından gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için kaynak oluşturulması amaç edinilmiştir. Araştırmada betimsel yöntem kullanılmış, verilerin toplanması ise fotoğraf, ölçüm ve çizimlerle gerçekleştirilmiştir.Yapılan incelemeler sonucunda caminin genelinde geometrik kompozisyonların bitkisel kompozisyonlardan daha fazla kullanıldığı, geometrik ve bitkisel süslemenin aynı kompozisyon içerisinde beraber kullanılmadığı saptanmıştır. Geometrik süslemede altı, sekiz ve on kollu yıldızlarla, geçmeler; bitkisel süslemede ise kıvrık dallar, akantus yaprağı ve rumîler kullanılmıştır. Taş süslemelerde alçak ve yüksek kabartma teknikleri, tuğla tezyinatta sırlı tuğla ve kakma çiniler, mihrapta ise mozaik çini tekniğinde yapılmış süslemeler yer almaktadır.Konya Sahip Ata Cami, değerlendirmeler sonucu mimari öğeleri ve süslemeleri bakımından eşsiz bir eser olduğu ancak yeterli korunamaması ve yanlış restorasyon çalışmaları nedeni ile orijinalliğinin bozulduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
Konya has been one of the most reconstruction intense activities living places because of being capital of Anatolia Seljukians. Many works have been given in this period and the most exclusive samples were seen at mosque architecture.Sahip Ata Mosque that was built at the beginning of the 13th century is one of the most beautiful examples of mentioned period. The ornaments of mosque which has an excellent portal, minaret and mihrab that were covered by tiles and attack attention are subject of our thesis. It has been purposed that examining and documented the Mosque?s architectural elements that are covered by stone, brick and tile regarding to technical, material, motif, pattern, composition and method features, composing a resource that can be transferred to future generation because of settings forth style features of its built period. Descriptive method has been used at research but gathering data has been performed by photograph, measuring and drawing.At the end of examinitions, it has been determined that geometric compositions were more used than herbal composition in general of mosque; geometric and herbal ornaments was not used in the same compositions. Six, eight and ten armed stars, lapses were used at geometric ornament; curved branches, acanthus leaves and rumi patters were used at plant ornament. Low and high embossing techniques, glazed brick at brick decoration, and indent tiles were used at stone ornamentation and mosaic tile technique was used the mihrab.At the end of evaluations, it has been understood that Konya Sahip Ata Mosque is a unique work regarding architectural elements and ornaments but its originality has been damaged due to not protecting sufficiently and wrong restoration works.