Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların abla ve ağabeylerinin sosyal beceri düzeyi ve kardeş ilişkileri
Social skills and sibling relations of elder sisters and brothers of children with attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: ASLI OGÜN BOZBEY AKALIN
Danışman: PROF.DR. BANU YAZGAN İNANÇ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
2ÖZETDİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUOLAN ÇOCUKLARIN ABLA VE AĞABEYLERİNİNSOSYAL BECERİ DÜZEYİ VE KARDEŞ İLİŞKİLERİAslı Ogün BOZBEY AKALINYüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Ana Bilim DalıDanışman : Prof. Dr. Banu Yazgan İNANÇMayıs 2005, 79 SayfaBu araştırmanın amacı; Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olançocukların abla ve ağabeylerinin sosyal beceri düzeyleri ve kardeş ilişkilerinin niteliğiile DEHB'nin bu değişkenler üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Araştırmanınörneklemini, yaşları 10-16 arasında değişen, yarısı DEHB olan bir kardeşe, diğer yarısıda normal gelişim gösteren bir kardeşe sahip 60 abla/ağabey ve onların annelerioluşturmaktadır. Annelerin doldurdukları ölçeğin sonuçlarına göre, DEHB olan kardeşesahip çocukların sosyal yetkinlik düzeyi, normal gelişim gösteren kardeşe sahipçocuklarınkinden daha düşüktür. Yine aynı ölçekten elde edilen veriler ışığında, DEHBolan çocukların kardeşlerinin daha sık sosyal ve davranışsal sorunlar yaşadıklarıanlaşılmaktadır. Ağabey/ablaların doldurdukları anketten elde edilen verilere göre,kardeş ilişkilerinin niteliği kapsamında ele alınan sevgi, kardeşin hayranlık duyması,kardeşe hayranlık duyma, baba yanlı davranışı ve benzerlik değişkenleri açısından ikigrup arasında normal gelişim gösteren çocukların abla ve ağabeyleri lehine anlamlıfarklılık olduğu ve DEHB olan bir kardeşin olduğu kardeş çiftlerinde tartışmanın dahasık yaşandığı belirlenmiştir. DEHB olan çocukların anne ve kardeşleriyle yapılangörüşmelerde, hem anneler, hem de ağabey ve ablalar, ebeveynlerin DEHB olan çocuğadaha çok ilgi gösterdiğini ifade etmişlerdir. Bunun yanı sıra, kardeş ilişkilerindekisaldırgan davranışların da sıklıkla dile getirildiği dikkat çekmektedir.Anahtar kelimeler: Kardeş ilişkileri, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu,sosyal beceri.

Abstract:
3ABSTRACTSOCIAL SKILLS AND SIBLING RELATIONS OFELDER SISTERS AND BROTHERS OF CHILDRENWITH ATTENTION DEFICIT AND HYPERACTIVITY DISORDERAslı Ogün BOZBEY AKALINMA Thesis, Department of Educational SciencesSupervisor : Prof. Dr. Banu Yazgan İNANÇMay 2005, 79 PagesThe main purpose of this study is to investigate the social skill level and siblingrelationship quality of elder sisters and brothers of children with Attention DeficitHyperactivity Disorder and the effect of ADHD on these variables. The sample of thestudy consisted of 60 elder sisters and brothers between the ages of 10-16, half with andhalf without a younger sibling with ADHD and their mothers. According to the resultsof the questionaire completed by the mothers, social competence level of the oldersisters and brothers whose siblings had ADHD, scored lower than the control group. Inthe light of the data gathered from the same questionaire, it is understood that childrenwho had a sibling with ADHD were more frequently experiencing social andbehavioural problems. According to the data collected from the questionaire which theelder sisters and brothers had completed, significant differences were found in siblingrelationship quality in terms of affection, admiration of sibling, admiration by sibling,paternal partiality and similarity, between the two groups in favor of the sisters andbrothers with a normally developing sibling and quarrel was more frequent in siblingpairs in which one sibling had ADHD. During the interviews, both the mothers and theelder sisters and brothers mentioned that the parents payed more attention to the siblingwith ADHD. Also, aggressive behaviours in sibling relationships were frequentlyreported.Keywords: Sibling relations, attention deficit and hyperactivity disorder, social skills.