Farklı dijital radyolojik tekniklerle elde edilen görüntülerde fraktal analiz metodunun ve fraktal boyutun ex vivo değerlendirilmesi
Ex vivo evaluation of fractal analysis method and fractal dimension on images acquired by different digital radiological techniques
Yazar: ESRA YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. SELMİ YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Fraktal analiz = Fractal analysis ; Fraktal boyut = Fractal dimension ; Görüntüleme yöntemleri = Imaging methods ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Periapikal doku = Periapical tissue ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic

Özet:
Amaç: Radyolojik değerlendirme, diş hekimliği pratiğinde önemli bir yere sahiptir.
Sert doku hakkında zengin bilgiler sunan çeşitli görüntüleme yöntemleri vardır. Son
yıllarda yapılan radyografik analizler de radyografik değerlendirmeye ayrı bir boyut
kazandırmıştır. Bu analizlerden birisi olan fraktal analiz (FA) metodu kemik yapının
objektif olarak değerlendirilmesini mümkün kılmıştır. Bu tez çalışmasının amacı,
farklı radyofrafik görüntülerden elde edilen fraktal boyutu (FB) değerlendirmektir.
Yöntem: Bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Ağız, Diş ve Çene
Radyolojisi Anabilim Dalı'nda yürütülmüştür. Çalışma için 15 adet koyun
hemimandibulası; periapikal, panoramik radyografik cihazlarla ve konik ışınlı
bilgisayarlı tomografi (KIBT) ile iki farklı modda (standart ve yüksek çözünürlüklü)
görüntülenmiştir. Görüntülerde, angulus mandibulada belirlenen ilgi alanı üzerinde
FA uygulanmıştır. Veriler Jamovi 1.6.23 istatistik paket programında analiz edilmiştir.
p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: En yüksek FB değeri dijital periapikal radyografik görüntülerden elde
edilen fraktal boyut (PaFB) (1,28±0,04) olup, en düşük FB değeri ise standart
çözünürlüklü konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülerinden elde edilen fraktal
boyuttur (STD-KIBTFB) (1,12±0,10). PaFB değeri ile dijital panoramik radyografik
görüntülerden elde edilen fraktal boyut (PanFB) değeri arasında istatistiki olarak
anlamlı bir farklılık olmamasına rağmen (p=0,485), PaFB değeri, STD-KIBTFB
(p<0,001) ve yüksek çözünürlüklü konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülerinden
elde edilen fraktal boyut (HR-KIBTFB) değerine göre (p=0,007) anlamlı derecede
yüksek bulunmuştur. PanFB ile HR-KIBTFB değeri arasında anlamlı bir farklılık
yokken (p=0,325), PanFB değerinin STD-KIBTFB değerinden anlamlı derece yüksek
olduğu tespit edilmiştir (p=0,004). HR-KIBTFB değeri ile STD-KIBTFB değeri
arasında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p=0,122).
Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre FA için en avantajlı yöntemin periapikal
görüntüleme tekniği olabileceği düşünülmektedir. KIBT ise periapikal veya
panoramik radyografik görüntülemeden sonra tercih edilebilir.

Abstract:
Objective: Radiological examination has an important role in dental practice.There
are several imaging methods that provide diverse information about hard tissue. In
recent years, radiographic analyzes have brought a novel aspect to radiographic
evaluation. One of these analyzes, the fractal analysis (FA) method, made it possible
to evaluate the bone structure objectively. The aim of this thesis is to evaluate the
fractal dimension (FB) obtained from different radiographic images.
Method: This study was carried out at Akdeniz University Faculty of Dentistry,
Department of Oral, Dental and Maxillofacial Radiology. For this study, 15 sheep
hemimandibulae; were imaged with periapical, panoramic radiographic devices and
cone-beam computed tomography (CBCT) in two different modes (standard and high
resolution). In the images, FA was applied on the region of interest determined on the
angulus mandible. The data were analyzed in the Jamovi 1.6.23 statistical package
program. A p value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: The maximum FB value is fractal dimension obtained from digital periapical
radiographic images (PaFD) (1.28±0.04), and the minimum FB value is fractal
dimension obtained from standard resolution cone beam computed tomography
images (STD-CBCTFD) (1.12±0.10). Although there was no statistically significant
difference between the PaFB value and the fractal dimension value obtained from
digital panoramic radiographic images (PanFD) (p=0.485), PaFD value was found to
be significantly higher than STD-KIBTFB (p<0.001) and fractal dimension value
obtained from high-resolution cone beam computed tomography images (HRKIBTFB) (p=0.007). There was no significant difference between PanFB and HRKIBTFB value (p=0.325), however, PanFB value was found to be significantly higher
than STD-KIBTFB value (p=0.004). There was no statistically significant difference
between HR-KIBTFB value and STD-KIBTFB value (p=0.122).
Conclusion: According to the results of our study, it is thought that the most
convenient method for FA may be the periapical imaging technique. CBCT may be
preferred after periapical or panoramic radiographic imaging