Aristoteles ve Kant'ta karşılaştırmalı erekbilim incelemesi
A comparative analaysis of the teleologies of Aristotle and Kant
Yazar: ALKAN KARAÇAM
Danışman: PROF. DR. SİNAN ÖZBEK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Aristoteles'in metafiziğinde erek kavramı, doğada bireyin bulunuşunun, deneyimde bir bütün olarak ortaya çıkarılışının ve kavramsal bir sınıflandırma içerisinde düşünülebilmesinin ilkesi olarak görülür.Tezimizde ilk olarak Aristoteles'te telos ve eidos kavramları arasındaki ilişkiyi ele aldık. Daha sonra Aristoteles'in şeylerin bireysel bütünlüğünün zemini olarak telos fikrine nasıl ulaştığını inceledik. Deneyimde ortaya çıkanın bireysel bütünlüğünün kaynağı olarak eidos'un işlevini Aristoteles'in Ruh Üzerine adlı eserinden hareketle belirlemeye çalıştık. Ayrıca telos kavramının deneyimde ortaya çıkan bireyin bir kavramsal sınıflandırma içerisinde ele alınabilmesinin de zemininde yer aldığı da ortaya koymaya çalıştık.Kant'ın görüşlerini bu noktada tartışmaya dahil edip, tartışmamızı geliştirdik. Kant'ın Birinci Eleştirisi'deki temel unsurları ve özellikle ereksellikle ilişkisi bağlamında aşkınsal tamalgı ve aşkınsal eğinim kavramlarını ele aldık. Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde ise Kant'ın Üçüncü Eleştirisi'nde ortaya koyduğu biçimiyle erek ve ereksellik kavramları elden geldiğinde açıklığa kavuşturmaya çalıştık.Tüm bu tartışmalardan sonra, Kant'ın Üçüncü Eleştirisi'nin kilit noktasını açtığımızı umut ediyoruz. Platon ve Aristoteles'te bir varlık ilkesi olarak, Kantçı bir deyimle ?kurucu? olarak ortaya çıkan ?erek? kavramına yer vermeksizin nesnenin kuruluşunun açıklanıp açıklanamayacağını eleştirel bir biçimde ele almaya çalıştık. Özellikle ?Kant birinci eleştirisinde yaptıklarını erek kavramına yer vermeden yapabilir miydi?? biçimindeki kilit bir soruyu yanıtlanmaya çaba gösterdik. Bu soruya olumlu yanıt vermenin güçlüğünü ortaya koymaya çalıştık.

Abstract:
In Aristotle?s metaphysics, the notion of telos is presented as the principle of individual?s presence in nature, its constitution as a whole in experience and its subsumption under a conceptual scheme.In our thesis, we first discuss the relation between Aristotle?s concepts of telos and eidos. Then we examine how Aristotle reaches the idea of telos as the ground for the individual unity of the things. Progressing from his work called Peri Psykhes (De Anima, On the Soul), we try to outline the function of eidos as source of the individual unity of the substances within experience. Furthermore, we attempt to determine the function of telos as a ground for the subsumption of the individual under a conceptual classification.At this point we develop our discussion by referring to Kant?s views as well. We examine the fundamental elements in Kant?s First Critique, especially transcendental apperception and transcendental affinity with their relations to teleology. Then, in the following chapters, we try to clarify the context in which Kant employs the concepts of telos and teleogical in view of his Third Critique.After all these discussions, we hope to have succeeded in unveiling the key points in Kant?s Third Critique. We try to critically asses if it is possible to constitute the object without the notion of telos/end as an ontological principle as it is em0ployed in the cases of Platon and Aristotle. Particularly, we try to answer a question like ?Could Kant?s First Critique be possible without employing the notion of telos?? As a result, we reach the conclusion that Kant?s system is not free from significant difficulties.