1945 yılı Dursunbey yanan orman alanlarındaki silvikültürel restorasyon işlemlerinin güncel durumunun analizi
Analysis of the current status of silvicultural restoration treatments in the burnt forest areas of Dursunbey in the year 1945
Yazar: ALİCAN DOĞRU
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÇOBAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Silvikültür Ana Bilim Dalı / Silvikültür Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Restorasyon = Restoration ; Silvikültür = Silviculture ; Yangın = Fire

Özet:
Yanan orman alanlarının ağaçlandırılmasında, kaybolan türlerin ekosisteme geri kazandırılması, ekosistemin yapısı ve işlevi açısından kritik öneme sahiptir. Geçmiş yıllarda yanan alanlarda gerçekleştirilen ağaçlandırma çalışmalarının güncel durumlarının analiz edilmesi ağaçlandırma çalışmalarının geliştirilmesi açısından değerli bilgiler sunmaktadır. Bu kapsamda, 1945 yılı Ağustos ayında Balıkesir-Dursunbey'de (Civana, Çamlık ve Candere ormanları) çıkan ve 12 600 hektar Anadolu Karaçamı (Pinus nigra ssp. pallasiana) ağırlıklı, Doğu Kayını (Fagus orientalis), Meşe (Quercus sp.), Kızılçam (Pinus brutia) ve maki elamanlarından oluşan karışık ormanları yakarak yok eden yangın, yanan orman alanlarının restorasyon tarihçesi bakımından özel bir yere sahiptir. Bu bölgede, Prof. Dr. Besalet PAMAY tarafından farklı restorasyon seçeneklerinin denendiği bir doktora tezi hazırlamıştır. Önce 23 hektarlık küçük bir alanda denemeler yapılmış, bu denemelerin ardından yanan büyük alanda yapılacak uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, bu deneme alanlarından alınan örnek alanlar yardımıyla doğal tür olan Karaçamın yanı sıra Kazdağı göknarı, Toros Sediri ve Sarıçam ağaç türlerinin başarısı ve gelişim durumları analiz edilmiştir. Ayrıca türlerin mekânsal olarak dağılımları Clark&Evans indisine göre analiz edilmiştir. 3 farklı bölmede yerleri tespit edilen deneme alanlarından toplam 8 örnek alanda meşcere profili çıkarmak amacıyla ölçümler yapılmıştır. Göknar 181 (%32,5), Karaçam 149 (%26,7), Sarıçam 126 (%22,5) ve Sedir 70 (%12,5) adet olmak üzere toplam 240 ağaçta ölçümler yapılmıştır. Karaçamın çap ortalamaları 101, 57 ve 99. bölmelerde sırası ile 39,87±6,66 cm, 28,8±6,02 cm ve 32,31±5,02 cm, boy ortalamaları ise 25,60±0,92 m, 21,55±3,48 m ve 21,63±0,87 m olarak bulunmuştur. Sarıçamın çap ortalamaları 101 ve 99. bölmelerde sırası ile 30,69±4,42 cm ve 30,48±3,76 cm, boy ortalamaları ise 23,99±0,95 m ve 19,92±1,48 m olarak bulunmuştur. Göknarın çap ortalamaları 101 ve 99. bölmelerde sırası ile 20,28±6,66 cm ve 15,83±8,95cm, boy ortalamaları ise 17,02±4,78 m ve 14,04±6,86 m olarak bulunmuştur. Sedirin 57. bölmedeki çap ortalaması 31,0±7,28 cm ve boy ortalaması 21,6±3,27 olarak bulunmuştur. 101 ve 99 numaralı bölmelerde Karaçam ve Sarıçam arasında çap değerleri bakımından anlamlı bir fark bulunmamasına karşın Göknar ile aralarında fark bulunmaktadır. Boy değerleri bakımından 3 tür arasında da anlamlı düzeyde bir farklılık tespit edilmiştir. 57 numaralı bölmedeki Karaçam ve Sedir arasında çap ve boy değerleri arasında anlamlı düzeyde bir fark bulunmamıştır. Sonuç olarak, Sedir ve Sarıçamın çap ve boy gelişiminin doğal tür Karaçamdan farklı olmadığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, Göknarın çap ve boy gelişiminin diğer türlere oranla daha az olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In the reforestation of burned forest areas, restoring lost species to the ecosystem is of critical importance for the structure and function of the ecosystem. Analyzing the current status of reforestation efforts carried out in burned areas in the past years provides valuable information in terms of improving reforestation efforts. In this context, the fire that broke out in Balıkesir Dursunbey (Civana, Çamlık and Candere forests) in August 1945 and destroyed 12 600 hectares of Anatolian black pine (Pinus nigra ssp. pallasiana), mixed forests consisting of Oriental beech (Fagus orientalis), Oak (Quercus sp.), Pinus brutia and maquis elements, has a special place in the restoration history of the burned forest areas. In this region, Prof. Dr. Besalet PAMAY prepared a doctorate thesis in which different restoration options were tested. Firstly, experiments were carried out in a small area of 23 hectares, and after these experiments, the applications to be carried out in the large burnt area were decided. In this study, the success and development status of the natural species Anatolian Black pine as well as Turkish fir, Taurus Cedar and Scots pine tree species were analyzed with the help of sample areas taken from these experimental areas. Additionally, the spatial distribution of the species was analyzed according to the Clark&Evans index. Measurements were carried out in a total of 8 sample plots in order to obtain stand profiles from the experimental areas located in 3 different compartments. A total of 240 trees were measured: 181 (32.5%) Fir, 149 (26.7%) Black pine, 126 (22.5%) Scots pine and 70 (12.5%) Cedar trees. The average diameter of Black pine in the 101st, 57 and 99th compartments were 39.87±6.66 cm, 28.8±6.02 cm and 32.31±5.02 cm, and the average height was 25.60±0.92 m, 21.55±3.48 m and 21.63±0.87 m, respectively. The average diameter of Scots pine was found to be 30.69±4.42 cm and 30.48±3.76 cm, and the average height was 23.99±0.95 m and 19.92±1.48 m in the 101st and 99th compartments, respectively. The average diameter of Fir trees was found to be 20.28±6.66 cm and 15.83±8.95 cm, the average height 17.02±4.78 m and 14.04±6.86 m, in the 101st and 99th compartments, respectively. The average diameter of the Cedar was found to be 31.0±7.28 cm and the average height was 21.6±3.27 in the 57th compartment. Although there was no significant difference between Black pine and Scots pine in terms of diameter values in compartments 101 and 99, a significant difference was found with Fir. A significant difference was found among three species in terms of height values. There was no significant difference in diameter and height values between Black pine and Cedar in the 57th compartment. As a result, it was determined that the diameter and height development of Cedar and Scots pine was not different from the natural Black pine. However, it has been determined that the diameter and height development of Fir tree is less than other species.