Türkiye'de tarımsal üretim ve gıda talebi
Agricultural production and food demand in Turkey
Yazar: BERNA YELEN
Danışman: PROF. DR. GÜLCAN ERAKTAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarımsal üretim = Agricultural production

Özet:
Tez çalışmasının amacı, Türkiye'de tarımsal üretimin gıda talebini karşılamaya ne ölçüde yeterli olduğunu ve zaman içinde gıda maddeleri arz ve talep dengesindeki değişimleri incelemektir.

Bu amaca yönelik olarak Türkiye'de tarımsal üretim düzeyi, zaman içindeki değişimi, nüfusun yeterli ve dengeli beslenebilmesi için gerekli olan gıda miktarı ile tüketilen miktarın karşılaştırılmasıyla tarımsal üretimin gıda ihtiyacını ne çapta karşılayabildiği konuları ele alınmıştır. Araştırma materyali ikincil verilere dayanmaktadır. Makroekonomik değişkenlere ait ulusal ve uluslararası veri tabanlarından elde edilen zaman serisi verileri ve literatür çalışmalarından yararlanılmıştır. Çalışmada yöntem olarak ise Quadratic Trend Modeli ve ayrıca temel matematiksel hesaplama yöntemleri kullanılmıştır.

Çalışmada tarımsal üretimin birçok üründe özellikle baklagillerde ve kırmızı ette tüketim talebini karşılayamayacak düzeye gerilediği, bu açığın ithalat ile giderilmeye çalışıldığı görülmüştür. Beslenme kompozisyonunda bitkisel kaynaklı gıdalar ağırlıklıdır; dolayısıyla yeterli ve dengeli bir beslenme sağlanamamaktadır. Ayrıca,  Türkiye İstatistik Kurumu'nda belirtilen gıda maddesi tüketim miktarları ile Ulusal Beslenme ve Sağlık Araştırmasında saptanan tüketim miktarları arasında önemli derecede fark bulunmaktadır. Bu da istatistiklere dayalı sağlıklı bir analiz yürütülmesini güçleştirmektedir. Dengeli ve yeterli gıda tüketimini etkileyen önemli faktörlerden birisi de gelir durumudur. Türkiye'de en yüksek gelir grubu ile en düşük gelir grubunun gelirden aldıkları pay arasında 7 kat fark vardır. Sadece gelir dağılımı dengesiz olmakla kalmamakta yoksulluk ve enflasyonun üzerinde seyreden gıda fiyatları gıdaya erişimi olumsuz etkilemekte ve bu durum en fazla düşük gelirli gruplar üzerinde etkili olmaktadır

Abstract:
The aim of the thesis is to investigate the sufficiency of agricultural production to meet the food demand and the changes in food supply and demand in the course of time

Serving this purpose, agricultural production level in Turkey, and the changes in agricultural production within a given time have been scrutinized. The amount of agricultural products which meet the need of food demand of population in conformity of sufficient and balanced nutrition rules has been compared with the actual food consumption. Research material is based on secondary data. Several studies and the time series of macroeconomic variables which have been obtained from national and international data bases have been made use in the research. The methods used in the study are the Quadratic Trend Model and besides basic mathematical calculations.

According to the results of the study production of various agricultural products, especially beans and red meat, decreased significantly, so that the production does not meet the demand and the gap is filled through importation currently. Vegetative foods are weighted in diet composition and therefore nutrition level of the population is not satisfactory and balanced. Moreover, there is a significant difference between the food consumption amounts stated by Turkish Statistical Institute and that of National Nutrition and Health Research. Consequently, it is difficult to carry out a healthy analysis based on these statistics. One of the most important factors that affect the sufficient and balanced nutrition is income. There is sevenfold income difference between the revenues of the highest and lowest income groups. Not only the uneven income distribution, but also the poverty and the high food prices that continue over inflation rate affect access to food negatively and this situation has an effect on lower income groups at the most.