Eskişehir ili ilköğretim okulları kadın okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynaklarına göre sergiledikleri liderlik davranışları
The leadership behaviours of women elementary school administrators in Eskişehir province depending on the sources of power they handle
Yazar: GAMZE ÖZDİL SAĞ
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KARAMAN KEPENEKCİ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Güç kaynakları = Power sources ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Belirli amaç ve hedeflere yönelmiş insan gruplarının oluşturulması ve buamaçları gerçekleştirmek için isteklendirilmesi ve etkilenmesi bir beceri ve iknakabiliyetini gerektirmektedir ve bu da ?liderlik? olarak tanımlanmaktadır.Topluma çoğunlukla liderler yön verirler. Günümüzde liderlerin sergiledikleriliderlik davranışları önemlidir ve yöneticiliğin sadece otorite ve makam gücünükullanmak olmadığını düşünen; bilgi, beceri, kişilik ve özel yetenekleriyleçalışanların davranışlarını etkileyebilen liderlere gereksinim vardır. Buanlamda kadınların kişilik ve karakter yapılarından kaynaklanan farklılıkların,yöneticiliklerindeki davranışlarını nasıl etkilediği önem kazanmaktadır.Bir örgütte liderin etkisi, büyük ölçüde liderin diğer insanları etkilemedekullandığı güç kaynağına bağlıdır; çünkü güç yöneticilerin başvurduğu enönemli kaynaklar arasındadır. Bu güç kaynakları, yöneticinin örgüttekistatüsüne bağlı olan ödül gücü, zorlayıcı güç ve yasal güç, veya bireyselözelliklere bağlı olarak gelişen karizmatik güç ve uzmanlık gücü olabilir. Kadınyöneticilerin kullandıkları çeşitli güç kaynaklarına göre sergiledikleri farklıliderlik davranışları olabilir.Bu araştırmada, kadın okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynaklarınailişkin kendilerinin ve öğretmenlerin görüşlerini ve güç kaynaklarınıngeliştirilmesine yönelik önerilerini ortaya koymak, bu görüşlere göre okulyönetiminde sergiledikleri sürdürümcü ve dönüşümcü liderlik davranışlarınıbelirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2009?2010 EğitimÖğretimyılında, Eskişehir ili merkez ilçelerinde yer alan kamu ilköğretimokullarında görev yapan ve araştırmaya katılmaya istekli 10 kamu ilköğretimokulu yöneticisi ve bu okullarda görev yapan 17 öğretmen oluşturmuştur.Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmada kamuilköğretim okulları yönetici ve öğretmenlerinin kadın yöneticilerin kullandıklarıgüç kaynaklarına ilişkin görüşleri, bu okullarda çalışan yönetici veöğretmenlerle yapılan görüşmeler ile ortaya konmuştur. Araştırmanın verileriAslanargun (2009) tarafından geliştirilen ?Güç Türleri Ölçeği?ndenyararlanılarak hazırlanan görüşme formu ile elde edilmiş, yazılı metin halinegetirildikten sonra içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir.Bu araştırmadan elde edilen bulgulara göre, kadın okul yöneticilerininödül gücünü kullanmaları bakımından daha çok sürdürümcü; zorlayıcı, yasal,uzmanlık ve karizmatik gücü kullanmaları bakımından ise daha çokdönüşümcü lider davranışları sergiledikleri görülmektedir. Kadın okulyöneticileri aynı zamanda hem dönüşümcü hem de sürdürümcü liderlik özelliğigösterebilmektedir. Kadın yöneticilerin dönüşümcü veya sürdürümcü liderlikdavranışları ile ilgili öğretmen algıları da değişebilmektedir.Yönetici ve öğretmenlerin görüşlerine göre; kadın yöneticilerinçoğunun güleryüzlü, sıcakkanlı, sevecen, destekleyici ve güven verenyapıda olması, okullarda işlerin yolunda gitmesini sağlamaktadır.Yönetici ve öğretmenlerin görüşlerine göre; kadın yöneticilerin çoğununinsan ilişkileri ve iletişim gücü kuvvetlidir. Bu yöneticilerin okuldaki sorunlarıçözmede başarılı oldukları, bu yönde uzmanlık güçlerini geliştirmelerineyönelik bir eğitime gerek duymadıkları, ancak iletişim kurmada güçlük çekenyöneticilerin sorunları görmezden geldiği veya çözemediği anlaşılmaktadır.Araştırma sonuçlarına göre; eğitim sisteminde değişime ve dönüşümeaçık olan liderlere ve öğretmenlere yer verilmelidir. Yöneticilerin veöğretmenlerin değişim ve dönüşüm yolunda kendilerini geliştirebileceklerifırsatlar ve imkanlar sunulmalıdır.

Abstract:
Forming and guiding groups of people who are headed towardsparticular purpose and goals needs an ability to affect and persuade peopleand this is defined as leadership. Mostly, leaders give direction to the society.The leadership styles of leaders are important today and leaders who thinkthat managing is not using authority and legitimate power, who can affect thebehaviours of followers with their knowledge, skills, personality and specialabilities are needed. How the differences resulting from the personality andcharacters of women affect their behaviours in management is gainingimportance.The effect of the leader in the organization in great amount depends onthe source of power he handles to influence other people because power isone of the most important sources that administrators use. These sources ofpower are, reward power, coercive power and legitimate power which dependon the position of the administrator, or referent and expert power whichdepend on personal abilities. Women administrators may have differentleadership behaviours depending on the sources of power they handle.The aim of this research is to determine the views of womenadministrators and teachers working in these schools related to the sources ofpower they handle, their offers to enhance the sources of power and definingthe women administrators? leadership behaviours in school administration.The study group of this research consists of 10 willing public elementaryschool administrators and 17 teachers working in these schools in centraldistricts of Eskişehir province in 2009?2010 school year. Qualitative researchmethod is used in the study. The views of the women elementary schooladministrators and teachers are taken by interviews. The data is collected bythe interview form prepared by using ?Power Sources Scale? which isdeveloped by Aslanargun (2009) and analyzed via content analysis methodafter converted into text.According to the findings of this research; it is seen that womenschool administrators perform mostly transactional leader behavioursdepending on the reward power they handle, and they performtransformational leader behaviours depending on the coercive, legitimate,expert and referent power they handle. Women school administrators canperform both transactional and transformational leadership characteristicsat the same time. And also the perception of the teachers about theadministrators? being transactional or transformational may change.According to the views of women administrators and teachers; most ofthe women administrators have friendly, tender, supportive and reliablecharacteristics and they ensure the works in school to be in their way.According to the views of women administrators and teachers; most ofthe women administrators have powerful human relations and communicationskills. It is understood that these administrators are successful in solvingproblems in the school, they don?t need training to improve their expert powerbut the others who have difficulty in communication ignore or can?t solve theproblems.According to research results; the leaders and teachers who are opento change and transformation are given way in the educational system. Theopportunities by which the administrators and teachers can improvethemselves in the way to change and transform must be given.