Sosyal bilgiler öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri ve sınıf içi uygulamaları (Karabük örneği)
Teachers' views and classroom practices on social science curriculum (Sample Karabük)
Yazar: ŞERİFE YEŞİLDAL
Danışman: PROF. DR. ALİ YILMAZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Sınıf içi çalışmalar = In-class works ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmada Karabük ilinde görev yapan Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin, ortaokul (5., 6., 7. sınıflar) Sosyal Bilgiler Öğretim Programına yönelik görüşlerini tespit etmek ve sınıf içi uygulamalarının nasıl gerçekleştiğini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma modeli durum çalışması olarak tasarlanmış, verilerin toplanmasında nitel veri toplama tekniklerinden yarı-yapılandırılmış görüşme formu ile gözlem formundan yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin toplanması için ilk aşamada, 2014-2015 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Karabük ili Merkez ilçesindeki okullarda görev yapan 11'i kadın, 14'ü erkek olmak üzere 25 Sosyal Bilgiler öğretmeniyle gönüllülük esasına dayalı görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın gözlem verileri 6 farklı okulda görev yapan; 1'i kadın, 5'i erkek olan 6 Sosyal Bilgiler öğretmeninin  5., 6. ve 7. sınıf şubelerinde yapılan derslerinin toplam 48 saatlik gözlemlenmesi sonucu toplanmıştır. Yapılan görüşme ve gözlemlerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir.

Öğretmenler ile yapılan görüşmeler sonucu; öğretmenler Yapılandırmacı öğretim yaklaşımının aktif katılımı sağlayan ve öğrenci merkezli olduğunu belirtmişlerdir. 5. sınıf programının 6. ve 7. sınıf programlarına göre uygulanabilir olduğunu, genel olarak içeriğin çok yoğun, fakat ders saatlerinin uygulama için yetersiz olduğu belirtilmiştir. Öğretmenler öğrencilerin derse karşı ilgisizliği, merkezi sınav sistemi, okul dışında eğitim faaliyetlerinin yapılamaması, Sosyal Bilgiler dersliğinin olmaması, öğretmenlerin öğrenci seviyesine inememesi, velilerin ilgisizliği, okul ve sınıf ortamlarının yetersizliği, hizmet içi eğitimde yaşanan sorunlara da değinmişlerdir. Öğretmenler sınıf içi uygulamalarda genellikle ders kitabı ekseninde soru-cevap ve anlatım yöntemlerini kullanarak ders işlediklerini, değerlendirme aşamasında çeşitli ölçme araçlarını kullandıklarını ifade etmişlerdir. Karabük şartlarında Yapılandırmacılığın uygulanamadığını da belirtmişlerdir.

Yapılan gözlemler sonucu; öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarda benzer şeyleri yaptıkları gözlemlenmiştir. Genel olarak davranışçı yaklaşım doğrultusunda işlenen dersler, bazı öğretmenlerin farklı yöntem, teknik ve ders araçlarını kullanmasıyla Yapılandırmacı eğitim yaklaşımına uygun hale getirilmeye çalışılmıştır. Karabük ilindeki öğretmenlerin Sosyal Bilgiler dersine yönelik sınıf içi uygulamalarda öğretmenin aktif ve ön planda; öğrencilerin ise pasif olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin soru-cevap, anlatım ve eğitsel oyun dışında farklı yöntem ve tekniği derslerde kullanmadığı, ders kitabının temel kaynak olarak sıklıkla kullanıldığı, sınıflardaki diğer materyallerin süreçte etkili bir şekilde kullanılmadığı, derslerin katılım gösteren öğrenciler ile işlendiği, bazı öğretmenlerin öğrencileri derse katmaya çalıştığı, bazılarının ise görmezden geldiği görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Sosyal Bilgiler Öğretim Programı, Yapılandırmacı Öğrenme Yaklaşımı, Sosyal Bilgiler öğretmenleri, Öğretim Süreci

Abstract:
The purpose of this study is to determine the opinions of Social Studies teachers working in Karabük province towards the Social Studies Curriculum of secondary school (5th, 6th, 7th grades) and to examine how their classroom practices are conducted. For this purpose, the research model was designed as a case study, and semi-structured interview form and observation form were used as qualitative data collection techniques. In order to collect the research data, voluntary meetings were held with 25 Social Studies teachers, 11 of whom were women and 14 were men, working in schools in the central district of Karabük province in the spring term of 2014-2015 academic year. The observation data of the research was collected as a result of a total of 48 hours of observation of the lessons of 6 Social Studies teachers, 1 female and 5 male, at the 5th, 6th and 7th-grade branches, working in 6 different schools; The data obtained from the interviews and observations were analysed through the content analysis method.

As a consequence of interviews with teachers; The teachers stated that Constructivist Teaching is a student-centred approach that provides active participation. It is stated that the 5th-grade program is applicable compared to the 6th and 7th-grade programs, and in general, the content is very intense, but the lesson hours are insufficient for implementation. Teachers also highlighted  the students' lack of interest in the lesson, the central examination system, the lack of educational activities outside the school, the lack of a Social Studies classroom, the inability of the teachers to take the students' readiness level, the parents' lack of interest, the inadequacy of the school and classroom settings, as well as the problems experienced in the in-service education. Teachers stated that they teach in-class instruction by using question-answer and direct instruction methods based on the course-book, and they use various assessment tools during the evaluation phase. They also stated that the educational conditions of Karabük province were not appropriate to implement Constructivist Teaching.

It was observed as a result of the observations that teachers did similar things in classroom practices. Generally, the lessons taught in line with the behavioural approach have been tried to be adapted to the Constructivist education approach, as some teachers use different methods, techniques and lesson tools. It was observed that the teachers were active and in the forefront, while the students were passive in the classroom practices of the teachers in Karabük Province for the Social Studies course. While it is seen that teachers do not use different methods and techniques other than question-answer, direct instruction technique and educational game and that the textbook is frequently used as the main resource, it was determined that other materials in the classes are not used effectively in the process. It was also found out that the lessons are taught with the active students and some teachers try to make them attend active learning whereas some teachers ignored this situation.

Keywords: Social Studies Curriculum, Constructivist Learning Approach, Social Studies Teachers, Teaching Process