Neoliberal politikalar bağlamında nükleer karşıtı hareketin dönüşümü: Mersin ve Sinop incelemesi
Transformation of the anti-nuclear movement in the context of neoliberal policies: A study of Mersin and Sinop
Yazar: PINAR DEMİRCAN
Danışman: PROF. DR. BEGÜM ÖZDEN FIRAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Mersin = Mersin ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Nükleer enerji = Nuclear energy ; Nükleer santraller = Nuclear plants ; Sinop = Sinop ; Sosyal hareketler = Social movements ; Çevre hareketleri = Environmental movements

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de geçmişi 70'lerin ikinci yarısına uzanan nükleer karşıtı hareket açısından projelerin yerel ayakları olan Mersin ve Sinop'taki direnişlerin Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (AKP) ilk 18 yıllık iktidarında giderek sınırlandığı iddiasına dayanmaktadır. Toplumsal hareketler, siyasal rejim ve siyasal iktidarın kesişimselliğine yaslanan çekişmeci siyaset perspektifinden yürütülen tartışmalar kapsamında tezin izleğini küresel stratejilerden bağımsız olmayan neoliberal politikalar oluşturmaktadır. Türkiye özelinde 1980 Askerî Darbesi'yle uyarlanan neoliberal politikalara göre şekillenen ve tezde iki koldan yürütülen siyasal rejim çözümlemesinde neoliberal devletlerde başvurulan otoriter, kalkınmacı ve popülist uygulamalardan kavramsal anahtar olarak yararlanılmaktadır. Siyasal rejim çözümlemesinin diğer kolunu ise toplumsal hareketlerin yereldeki etkinlikleri açısından ulusal ölçekte kurumsal siyaset ve yerel ölçekte de onun bağımlı değişkeni olan yerel siyaset analizleri ile hareketin ittifak ağını oluşturan örgütsel dinamikler ele alınmaktadır. 
Charles Tilly ve Sidney Tarrow'un siyasal rejimin açıklığı kapalılığı, iktidarın baskı düzeyi, iktidarın işlevsel dağılımı, ademimerkeziyetçi-merkeziyetçi eğilimlerle ittifak ilişkilerini çözümleyen siyasi fırsatlar yaklaşımı önermelerine başvurulan tezde kendinden önceki siyasal iktidarlarla kopuş ve süreklilikleri tespit edilen AKP iktidarının çevre hareketleri ve nükleer karşıtı hareketlerle etkileşimindeki dönüşümün dinamik bir analizi gerçekleştirilmektedir. Disiplinler arası çalışmalardan beslenen tez, saha araştırmalarıyla desteklenerek Mersin ve Sinop'taki nükleer santral projelerine toplumsal rızanın AKP tarafından hangi zor ve rıza araçlarıyla sağlandığı ortaya çıkarmaktadır. Bununla birlikte kentlerin farklı idari yapıları haiz oluşu kentsel dinamiklerle pratikler üzerinden süren direnişlerdeki dönüşümün kaynağındaki küresel, ulusal ve yerel ölçekteki faktörlerin ağırlığına dair tespitte bulunmaya olanak vermektedir.

Abstract:
This study is based on the claim that the resistances in Mersin and Sinop, which are the local legs of the anti-nuclear movement in Turkey dating back to the second half of the 70s, were gradually limited during the first 18 years of rule of the Justice and Development Party (AKP). Neoliberal policies, which are not independent of global strategies, constitute the theme of this thesis research, which is approached from the perspective of contentious politics based on the intersection of social movements, political regimes, and political power. The authoritarian, developmental, and populist practices used in neoliberal states are used as conceptual keys in analyzing the political regime, which is shaped according to the neoliberal policies adopted by the 1980 Military Coup in Turkey and carried out in two branches in this thesis research. The other branch of the political regime analysis is the analysis of institutional politics at the national scale in terms of the local activities of social movements, the analysis of local politics, which is its dependent variable, and the organizational dynamics that form the alliance network of the movement. The proposals of Charles Tilly and Sidney Tarrow's political opportunities approach, which analyzes the openness of the political regime, the level of oppression of the power, the functional distribution of power, the decentralized-centralized tendencies, and the alliance relations, are applied. In this thesis research, a dynamic analysis of the transformation in the interaction of the AKP regime with the environmental and anti-nuclear movements, whose rupture and continuity with the previous political regimes were determined, was performed. This thesis research, which was fed by interdisciplinary studies, and supported by field research, revealed which force and consent tools were provided by the AKP to the nuclear power plant projects in Mersin and Sinop. The fact that cities have different administrative structures makes it possible to determine the weight of global, national, and local factors at the source of the transformation in resistance through urban dynamics and practices.