Aksiyal spondiloartrit ve fibromiyalji sendromu birlikteliğinde hastalık algısı, sosyal destek, hastalıkla başa çıkma yöntemleri ve hastalık aktivitesinin yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of disease perception, social support, coping methods and disease activity on quality of life in the coexistence of axial spondyloarthritis and fibromyalgia syndrome
Yazar: HATİCE AYYILDIZ SEVİM
Danışman: PROF. DR. GÖZDE YILDIRIM ÇETİN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Hastalık algısı = Illness perception ; Sosyal destek = Social support ; Spondiloartrit = Spondylarthritis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmada aksiyal spondiloartrit (AksSpA) ve fibromiyalji sendromu (FMS) birlikteliği olan hastalarda; hastalık algısı, sosyal destek, hastalıkla başa çıkma yöntemleri ve hastalık aktivitesiyle yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlandı.
Gereç ve yöntem: Bu kesitsel çalışmaya 90 AksSpA ve 30 AksSpA+FMS tanılı hasta alınmıştır. Hastaların, hastalık aktivitesini değerlendirmek için Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAI) ve Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFİ) kullanıldı. Hastaların yaşam kalitesi kısa form (SF-36), hastalık algısı Revize Hastalık Algısı Ölçeği (HAÖ), sosyal destek Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, başa çıkma tutumları Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (COPE) ile değerlendirildi.
Bulgular: AksSpA ve AksSpA+FMS grupları karşılaştırıldığında SF 36 yaşam kalitesi skalasının tüm alt parametrelerinde istatiksel olarak anlamlı fark izlenmiştir (p<0,05). Her iki grupta BASDAİ, CRP, eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) değerleri arasında istatiksel olarak fark saptanmamıştır. Buna rağmen AksSpA+FMS tanılı hastalarda yaşam kalitesi daha düşük saptanmıştır. HAÖ alt parametreleri, COPE skorları ve çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği skorları her iki grupta karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05).
iv
AksSpA hastalarında BASDAİ skoru ile SF 36 emosyonel fonksiyon, genel sağlık, ağrı, sosyal fonksiyon alt ölçekleri arasında; BASFİ skoru ile SF 36 fiziksel fonksiyon, genel sağlık, ağrı, sosyal fonksiyon alt grupları negatif ilişkiliydi (p<0,05). HAÖ-kişisel kontrol alt grubu ile SF 36 fiziksel fonksiyon, emosyonel fonksiyon ve sosyal fonksiyon alt parametreleri arasında pozitif ilişki vardır (p<0,05). COPE skoru ile SF 36 fiziksel fonksiyon alt parametresi arasında pozitif korelasyon saptandı (p<0,05).
AksSpA ve FMS tanıları birlikte bulunan hastalarda BASDAİ skoru ile SF 36'nin fiziksel fonksiyon, ağrı, sosyal fonksiyon alt parametreleri arasında; BASFİ skoru ile SF 36 'nın ağrı alt parametresi arasında negatif yönde ilişki saptanmıştır (p<0,05). HAÖ-kişisel kontrol alt grubu ile SF 36'nın genel sağlık alt parametresi arasında negatif korelasyon vardır (p<0,05). HAÖ-tedavi kontrol alt parametresi ile SF 36'nın fiziksel fonksiyon alt grubu arasında pozitif ilişki vardır (p<0,05). Sonuç: AksSpA hastalarına FMS eşlik ettiğinde yaşam kalitesi olumsuz etkilenmektedir. Hastaların yaşam kalitesi üzerinde hastalık aktivitesi kadar hastalık algıları, sosyal ve emosyonel durumları, hastalıkla başa çıkma tutumları etkilidir. Anahtar kelimeler: Aksiyal spondiloartrit, fibromiyalji sendromu, hastalık algısı, hastalıkla başa çıkma yöntemleri, sosyal destek, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to investigate the relationship between quality of life (QOL) and disease perception, social support, coping methods, disease activity In patients with axial spondyloarthritis (AksSpA) and fibromyalgia syndrome (FMS) coexistence. Materials and methods: 90 AksSpA and 30 AksSpA+FMS patients were included in this cross-sectional study. The Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI) and Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI) were used to evaluate the disease activity of the patients. QOL (Short Form SF-36), illness perception (Revised Illness Perception Scale, IPQ-R), social support (Multidimensional Perceived Social Support Scale) were assessed in the patients.
Results: When AksSpA and AksSpA+FMS groups were compared, a statistically significant difference was observed in all sub-parameters of the SF 36 quality of life scale (p<0.05). There was no statistical difference between BASDAI, CRP and ESR values in both groups. Despite this the quality of life was found to be lower in patients diagnosed with AkspA+FMS. When IPQ-R sub-parameters, COPE scores and multidimensional perceived social support scale scores were compared in both groups, no statistically significant difference was found (p>0.05).
In AksSpA patients, between BASDAI score and SF 36 emotional function, general health, pain, and social function subscales; BASFI score and SF 36 physical function, general health, pain, social function subgroups were negatively correlated
vi
(p<0.05). There was a positive correlation between IPQ-R-personal control subgroup and SF 36 physical function, emotional function and social function sub-parameters (p<0.05). A positive correlation was found between COPE score and SF 36 physical function sub-parameter (p<0.05).
In patients with AksSpA and FMS diagnoses, between BASDAI score and SF 36 physical function, pain, and social function sub-parameters; between BASFI score and the SF 36 pain subparameter were negatively correlated (p<0.05). There is a negative correlation between IPQ-R-personal control subgroup and general health subparameter of SF 36 (p<0.05). There is a positive correlation between IPQ-R-treatment control subparameter and physical function subgroup of SF 36 (p<0.05).
Conclusion: When FMS accompanies AksSpA patients, their quality of life is adversely affected. Disease perceptions, social and emotional states, and coping attitudes are as effective as disease activity on patients' quality of life.