Fasulyelerde tuzluluğa tolerans bakımından genotipsel farklılıkların erken bitki gelişimi aşamasında belirlenmesi
Determination of genotipic variations for salinity tolerance at early plant growth stages in green beans
Yazar: SİBEL KOÇ
Danışman: DOÇ.DR. YILDIZ DAŞGAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİFASULYELERDE TUZLULUĞA TOLERANS BAKIMINDANGENOTİPSEL FARKLILIKLARIN ERKEN BİTKİ GELİŞİMİAŞAMASINDA BELİRLENMESİSibel KOÇÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜBAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALIDanışman : Doç. Dr. H.Yıldız DAŞGANYıl : 2005, Sayfa : 87Jüri : Doç. Dr. H.Yıldız DAŞGANProf. Dr. Nebahat SARIYrd.Doç.Dr. Selim EKERBu çalışmada 67 farklı fasulye genotipinin tuzluluğa tolerans yönünden,erken bitki gelişimi aşamasında derin akan su kültürü tekniği kullanılarak taraması(screening) yapılmıştır. 125 mM NaCl ile tuz stresine sokulan fasulye genotipleriiyon düzenlemesi (regülasyonu) yönünden incelenmiştir. Aynı zamanda, fasulyelerdetuzluluğa tolerans için kitlesel tarama çalışmalarında kullanılabilecek, uygulamasıkolay, geçerliliği yüksek teknikler araştırılmıştır. Genotipler tuz stresi altında iyonregülasyonu yönünden farklı mekanizmalar geliştirmişlerdir. Bazı genotiplerbünyelerine bol miktarda Na iyonu alarak yüksek doku toleransı gösterip ?Na-kabullenen-inclusion? bir mekanizma ile tuzdan zararlanmaz iken, diğer bazıgenotipler ise Na iyonunu oldukça az alarak kendilerini korumayı başarmışlar ve?Na-sakınan-exclusion ? tepki vermişlerdir. Toplam 67 adet fasulye genotipinde tuzatolerans yönünden oldukça geniş bir varyasyon belirlenmiştir. 13 genotip dayanıklı,17 genotip orta düzeyde dayanıklı ve 37 genotip ise duyarlı olarak belirlenmiştir.Denemeler sonucunda, fasulye genotiplerinin tuzluluk için kitleseltaramasında (screening) erken bitki gelişme aşamasında kullanılabilecek, ?iyonregülasyonu? parametreleri bakımından ?Na-sakınan? ve ?Na-kabullenen? gruplarıiçin değerlendirilebilecek ayrı parametreler ortaya çıkmıştır. ?Na-sakınan? (excluder)genotipler için düşük Na/K, Na/Ca oranları, düşük Na konsantrasyonu, yüksek K veCa konsantrasyonları tarama (screening) parametresi olabilirken; ?Na-kabullenen?(includer) genotipler için ise yüksek Na/K, Na/Ca oranları, yüksek Na ve düşük K,Ca konsantrasyonlarının tarama (screening) parametresi olabileceği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler : Fasulye, NaCl, tarama, tuz toleransı, iyon düzenlemesi(regülasyonu)I

Abstract:
ABSTRACTMSc THESISDETERMINATION OF GENOTIPIC VARIATIONS FORSALINITY TOLERANCE AT EARLY PLANT GROWTHSTAGES IN GREEN BEANSSibel KOÇDEPARTMENT OF HORTICULTUREINSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCESUNIVERSITY OF CUKUROVASupervisor : Assoc. Prof. Dr. H.Yıldız DAŞGANYear : 2005, Pages : 87Jury : Assoc. Prof. Dr. H.Yıldız DAŞGANProf. Dr. Nebahat SARIAssist. Prof. Dr.Selim EKERIn this study, 67 various bean genotypes were screened in the early plantgrowth stages for the salinity tolerance by the deep flowed water culture technique.These genotypes were exposed to 125 mM of NaCl salinity stress and wereinvestigated for the ion regulation. Moreover, new practical techniques with highvalidity were tried in order to employ them in mass screening studies. Genotypesdeveloped different mechanisms for ion regulation under salinity stress condition.While some absorbed plenty Na ion in their bodies and showed high tissue tolerancewith a mechanism called Na-inclusion, some absorbed few Na ion and protect themself from its danger with a mechanism called Na-exclusion. The total 67 beangenotypes expressed a very high variation for salinity tolerance and the 13, 17, and37 of them were classified as highly tolerant, medium tolerant, and susceptible,respectively.At the end of the present study examing the green bean cultivars for salinitytolerance with mass screening, the different parameters were determined for eitherthe Na-inclusion group or Na-exclusion group. The low Na/K and Na/Ca ratios, thelow Na concentration, and the high K and Ca concentrations were found to besuitable salt tolerance screening criteria for the Na-exluder bean genotypes. The highNa/K and Na/Ca ratios and high Na and the low K and Ca concentrations were foundto be suitable salt tolerance screening parameters for the Na-includer bean genotypes.Key words :Phaseolus vulgaris L., NaCl, salt tolerans, screening, ion regulationsII