Otizm spektrum bozukluğu tanısını kaybetmiş olguların otizm spektrum bozukluğu tanısı devam edenler ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve geçmiş semptomlarının güncel psikopatolojiler ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Comparison of children who lost the diagnosis of autism spectrum disorder with children who has auti̇sm spectrum disorder and healthy controls: Evaluation of the relationship of past symptoms and current psychopathologies
Yazar: İLAYDA BARANKOGLU SEVİN
Danışman: PROF. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), şiddeti bireyler arasında ve zaman içinde değişen, sosyal ve iletişimsel sorunlar ile sınırlı ve tekrarlayıcı davranışlar gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. Genellikle yaşam boyu sürdüğü varsayılsa da yapılan çalışmalarda bazı çocukların OSB tanısını kaybettiği ve normal bilişsel, uyumsal ve sosyal beceriler aralığına girdiğine dair kanıtlar mevcuttur. Literatürde OSB tanı kaybı "optimal sonuç" olarak adlandırılmakta ve bu sonucu öngördörücü faktörler tartışılmakta ancak çelişkili sonuçlar bulunmaktadır. Aynı zamanda bu çocukların OSB tanısından kurtulmuş olmalarına rağmen başka psikiyatrik bozukluklar için risk altında olduğu ve izlemin önemi vurgulanmaktadır. Amaç: OSB tanısını kaybetmiş bireylerin özelliklerinin tanımlanması, güncel psikopatolojilerinin değerlendirilmesi ve geçmiş semptom profili ile ilişkisinin araştırılması ile birlikte sosyodemografik ve klinik özelliklerinin OSB grubu ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılmasıdır. Yöntem: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerine başvuran 5-18 yaş aralığında, izlemde OSB tanısını kaybetmiş 30 olgu, normal mental kapasiteye sahip 32 OSB olgusu ve 23 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 85 olgu çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların mevcut psikopatolojilerin varlığının değerlendirilmesi için Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu DSM–5 Türkçe Uyarlaması uygulanmıştır. Olguların ve ebeveynlerin sosyodemografik özelliklerinin ve gelişim öykülerinin ayrıntılı değerlendirildiği sosyodemografik veri formu ile klinisyen tarafından oluşturulan semptom profili listesi hem dosyalardan hem de ebeveynlerden alınan bilgiler doğrultusunda klinisyen tarafından doldurulmuştur. Otizm belirtilerinin değerlendirilmesi ve şiddetinin belirlenmesi için klinisyen tarafından Çocukluk Otizmini Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ), klinik şiddet ve işlevselliğin değerlendirilmesi için Klinik Global İzlem Ölçeği (CGI) ve Genel Değerlendirme Ölçeği (GAS) uygulanmıştır. Olguların ebeveynleri tarafından; otizm belirtilerine yönelik Otizm Davranış Kontrol Listesi (ODKL), Otizm Spektrum Tarama Ölçeği (OSTÖ) ve Sosyal Cevaplılık Ölçeği (SCÖ), dikkat sorunları, öğrenme güçlükleri, duyusal hassasiyetler, anksiyete belirtileri ve davranışsal sorunlar için Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları DSM IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Öğrenme Bozukluğu Belirti Tarama Listesi, Duyu Profili Anketi (3-10 yaş), Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Ebeveyn Formu (ÇADÖ-E), Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) doldurulmuştur. Ayrıca ebeveynler tarafından kendileri için Adolesan/Yetişkin Duyu Profili (AYDP) ve Otizm Spektrum Anketi (OSA) doldurulmuştur. 11 yaş ve üstü olgular kendileri için AYDP ve Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeğini doldurmuştur. Bulgular: Tanı kaybı grubunda cümle başlangıcı, özel eğitim başlama yaşı OSB grubuna göre anlamlı olarak daha erken olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte tanı kaybı grubunun OSB grubuna göre, tanı sonrası daha yoğun spor aldığı, düzenli spor öyküsünün daha sık olduğu, okul öncesi eğitim süresinin daha uzun olduğu, farmakoterapi gereksiniminin daha az olduğu ve daha yüksek bilişsel kapasiteye sahip olduğu saptanmıştır. Olguların semptom profiline bakıldığında, semptom sayısının ve semptomlar içinde başkasına ilgi duymama, oyuna ilgisizlik, aynılık ve rutin eğilimi, kısıtlı ilgi alanı ve koku hassasiyetinin OSB grubunda daha sık görüldüğü belirlenmiştir. Geçmiş ve güncel ÇODÖ ve CGI puanlarında tanı kaybı grubunun anlamlı olarak daha düşük puanlara sahip olduğu görülmüştür. Yapılan regresyon analizinde geçmiş ÇODÖ puanının OSB tanısının devamı ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Olguların mevcut psikopatolojilerine bakıldığında, tanı kaybı grubunun %80 en az bir psikopatolojiye sahip olduğu ve sırasıyla DEHB, özgül fobi ve ÖÖB saptandığı; OSB grubunda ise %96,9 en az bir psikopatoloji olduğu ve sırasıyla DEHB, özgül fobi ve KOKGB saptandığı görülmüştür. Geçmiş duyusal hassasiyetler ile mevcut özgül fobi arasında ve dil-motor gelişiminde gerilik öyküsü ile mevcut ÖÖB arasında ilişki bulunamamıştır. Otistik özelliklerin değerlendirildiği ODKL, OSTÖ ve SCÖ ölçeğindeki puanlar arasındaki fark anlamlı saptanmıştır ve en yüksek puanlar OSB grubunda görülürken, tanı kaybı grubu da kontrole göre anlamlı olarak yüksek puanlar almıştır. GGA alt ölçeklerinde davranış sorunları, dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik ve akran sorunlarında tanı kaybının kontrollere göre daha yüksek puan aldığı ancak davranış sorunları dışında OSB grubundan daha düşük puan aldığı görülmüştür. Ebeveyn ölçeklerine bakıldığında OSA puanlarının OSB grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek saptandığı görülmüştür. Bununla birlikte annede ve babada psikopatoloji varlığının tanı kaybı ve OSB grubunda kontrollere göre daha sık olduğu, annede çoklu psikopatoloji varlığının ise OSB grubunda tanı kaybı grubuna göre daha sık olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda otizm tanısını kaybeden grubun, literatürle uyumlu olarak daha erken konuşma becerisi kazandığı, daha yüksek zihinsel kapasiteye ve daha düşük belirti şiddetine sahip olduğu bulunmuştur. Otizm tanısı gerilese bile, kalıntı zorlukların olabildiği ve diğer psikopatolojiler için risk altında olduğu ve izlem sürecinin devam etmesinin önemi görülmektedir. Çalışmamızda da tanı kaybı grubunda en sık DEHB, özgül fobi ve ÖÖB tanıları görülmüş olup bu grubun psikiyatrik bozukluklar açısından dikkatle değerlendirilmesi ve tedavi edilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Anahtar kelimeler: Otizm; tanı kaybı; optimal sonuç; komorbidite; semptom profili

Abstract:
Introduction: Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder with social and communicative problems and limited and repetitive behaviors that symptom severity varies between individuals and over time. Although it is generally assumed to be lifelong, there is evidence in studies that some children lose their diagnosis of ASD and enter the range of normal cognitive, adaptive, and social skills. Loss of diagnosis of ASD is called "optimal outcome" in the literature, and the predictive factors for this outcome are discussed, but there are conflicting results. Although these children have survived the diagnosis of ASD, they are at risk for other psychiatric disorders and the importance of follow-up is emphasized. Objective: In our study, it was aimed to define the characteristics of children who have lost the diagnosis of ASD, evaluate their current psychopathology, investigate their relationship with their past symptom profile, and compare their sociodemographic and clinical characteristics with the ASD group and healthy control group. Method: A total of 85 cases, 30 lost the diagnosis of ASD (optimal outcome), 32 ASD with normal mental functioning and 23 healthy controls in the 5-18 age group, who applied to the outpatient clinics of Ege University Faculty of Medicine Hospital, Department of Child and Adolescent Mental Health and Diseases were included in the study. Psychiatric diagnoses of cases were evaluated with The Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version, DSM-5-Turkish Adaptation. The sociodemographic data form, in which the sociodemographic characteristics and developmental histories of the cases and parents were evaluated in detail, and the symptom profile list created by the clinician were filled in by the clinician in line with the information obtained from both the files and the parents. The clinician applied the Childhood Autism Rating Scale (CARS) to evaluate autism symptoms and determine their severity, and the Clinical Global Impression Scale (CGI) and the Global Assessment Scale (GAS) to evaluate clinical severity and functionality. The parents of the cases filled out Autism Behavior Checklist (ABC), Autism Spectrum Screening Questionnaire (ASSQ), and Social Responsiveness Scale (SRS) to evaluate autism symptoms. For the determination of attention problems, learning difficulties, sensory sensitivities, anxiety symptoms, and behavioral problems, Turgay DSM-IV-Based Child and Adolescent Disruptive Behavior Disorders Screening and Rating Scale, Learning Disability Symptom Checklist, Sensory Profile Questionnaire (3-10 years), Parent Version of the Revised Child Anxiety and Depression Scale (RCADS-P), Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) were filled by the parents of cases. In addition, Adolescent/Adult Sensory Profile (AASP) and Autism Spectrum Questionnaire (AQ) were filled in for them by the parents. Cases aged 11 years and older filled out the AASP and Difficulties in Emotion Regulation Scale for themselves. Results: In optimal outcome group, sentence beginning and special education starting age were found to be significantly earlier than the ASD group. In addition, it was determined that the diagnosis loss group took more intense sports after diagnosis, had a more frequent sports history, had a longer preschool education period, required less pharmacotherapy, and had higher cognitive capacity than the ASD group. When the symptom profile of the cases was examined, it was determined that the number of symptoms and lack of interest in others, indifference to playing, sameness and routine tendency, restricted area of interest, and sensitivity to smell were more common in the ASD group. The optimal outcome group was found to have significantly lower scores in the past and current CARS and CGI scores. The regression analysis found that the previous CARS score was associated with the continuation of the diagnosis of ASD. Considering the existing psychopathologies of the cases, 80% of the optimal outcome group had at least one psychopathology, and ADHD, specific phobia, and SLD were found, respectively; In the ASD group, it was observed that 96.9% had a psychopathology, and ADHD, specific phobia and ODD were detected, respectively. No relationship was found between past sensory sensitivities and current specific phobia or between a history of language-motor delay and current SLD. A significant difference was found between the scores in the ABC, ASSQ, and SRS scales in which autistic features were evaluated, and the highest scores were seen in the ASD group. In contrast, the optimal outcome group had significantly higher scores compared to the control group. In the SDQ subscales, behavioral problems, attention deficit and hyperactivity, and peer problems in the optimal outcome group were higher than the controls but lower than the ASD group except for behavioral problems. When the parent scales were examined, it was seen that AQ scores were found to be significantly higher in the ASD group than in the control group. At the same time, it was determined that the presence of psychopathology in the mother and father was more frequent in the optimal outcome and ASD group than in the controls, and the presence of multiple psychopathologies in the mother was more common in the ASD group than optimal outcome group. Conclusion: Our study found that the group who lost the diagnosis of autism gained earlier speaking skills, had higher cognitive functioning, and had lower symptom severity in accordance with the literature. Even if the diagnosis of autism regresses, it is seen that there may be residual difficulties, and it is at risk for other psychopathologies, and the importance of continuing the follow-up process is seen. In our study, the most common diagnoses of ADHD, specific phobia, and SLD were seen in the optimal outcome group, and the importance of careful evaluation and treatment of this group in terms of psychiatric disorders is emphasized. Key words: Autism; loss of autism diagnosis; optimal outcome; comorbidity; symptom profile