Akut lösemi hastalarında mekanik ventilasyon ihtiyacı: sıklık, risk faktörleri ve prognozu etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Need for respiratory support in acute leukemia: frequency, risk factors and prognosis
Yazar: BURAK BİLGİN
Danışman: PROF. DR. YAHYA BÜYÜKAŞIK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Komplikasyonlar = Complications ; Lösemi = Leukemia ; Lösemi-miyeloid-akut = Leukemia-myeloid-acute ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Prognoz = Prognosis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağkalım = Survival ; Solunum yetmezliği = Respiratory insufficiency ; Ventilasyon = Ventilation

Özet:
Akut lösemiler kemik iliğinde blastik hücrelerin kontrolsüz çoğalması ile karekterize heterojen bir hastalık grubudur. Akut lösemilerde yüksek mortalite ve morbidite görülebilmektedir. Son birkaç dekatta destek tedavilerindeki gelişmelere bağlı olarak hastalık prognozunda göreceli iyileşmeler görülmüştür. Literatürde solunum desteği ihtiyacı oranı, risk faktörleri ve prognostik faktörlerin belirlenmesi için yapılan çok az sayıda çalışma vardır. Bu çalışmada akut lösemi hastalarında solunum destek ihtiyacı gelişim oranının, risk faktörlerinin ve prognostik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. 2003–2014 yılları arasında takip edilen tüm akut lösemi hastaları çalışmaya dâhil edildi. Hastaların demografik özellikleri, solunum destek ihtiyacı oranı ve nedenleri, solunum yetmezliği gelişimi için risk faktörleri ve prognozu etkileyen faktörler belirlendi. Solunum desteği gereken hastaların sağkalım analizleri yapıldı. Tüm akut lösemi hastaları arasında %30,6 oranında solunum desteği verildiği saptandı. En sık neden pnömoni idi. Diğer nedenler arasında ATRA sendromu, lökostaz, pulmoner hemoraji ve ekstrapulmoner nedenler (nörolojik nedenler, hemodinamik instabilite ve kardiyopulmoner arrest) vardı. Ekstrapulmoner nedenle solunum desteği ihtiyacı duyan hastalar risk faktörleri ve prognozun belirlenmesi ile ilgili istatistiksel analizlere dâhil edilmediler. Bu amaçla detaylı bir şekilde kaydedilmiş 604 febril nötropeni epizodu incelendi. Solunum yetmezliği gelişme riskini belirlemek için yapılan çok değişkenli analiz sonucunda yaş, ECOG performans skoru, antibiyotik profilaksisi almamak, nötropenik atak sırasında pulmoner infiltrasyon varlığı ve indüksiyon ya da reindüksiyon kemoterapileri bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. Bağımsız risk faktörlerinin regresyon katsayılarına göre puanlama yapılarak, akut lösemi hastalarında solunum ihtiyacı riskini predikte edebilecek bir istatistik model oluşturuldu. Bu istatistik model gerçek hayat verileri ile karşılaştırıldı ve Hosmer Lemeshow testi ile doğrulandı. Hastaların 60 günlük total sağ kalım ihtimali % 5,5 olarak hesaplandı. Çok değişkenli analiz sonucunda pH>7,35 olması solunum yetmezliğinden kurtulmak ile ilişkili bulunan tek bağımsız değişken idi. Sonuçta akut lösemi hastalarında solunum desteği ihtiyacının oldukça sık olduğu ve yüksek mortalite ile seyrettiği belirlendi. Yüksek riskli hastaların saptanabilmesinin önemli klinik faydaları olabileceği için geliştirdiğimiz risk skorlamasının uygun çalışmalarla validasyonu çok önemlidir.

Abstract:
Acute leukemia is a group of heterogeneous diseases characterized by proliferation of blastic cells in bone marrow.  High mortality and morbidity are seen in acute leukemia patients. The prognosis has been relatively improved during last few decades due to better supportive care. There are a few studies related to respiratory support risk factors and prognosis in acute leukemia. In this study, we aimed to determine rate of respiratory support, prognostic factors and risk factors for acute leukemia. All acute leukemia patients followed in our center between 2003 and 2014 were included in this study. Demographic characteristics of patients, respiratory support rate and etiologies, risk factors for respiratory failure and prognostic factors were determined and overall survival of patients who needed respiratory support was determined. The rate of respiratory support was 30.6% (139/460) and pneumonia was the most common cause of respiratory failure. Other etiologies were ATRA syndrome, leukostasis, pulmonary haemorrhage, pulmonary infiltration of unknown reason and extra-pulmonary causes (neurological causes, hemodynamic instability and cardiopulmonary arrest) which were excluded from the statistical calculations for risk analysis and prognosis. 604 febrile neutropenia episodes which were identified in detail were used for determination of risk factors and prognosis. In multivariate analysis, age, ECOG performance status, febrile neutropenia prophylaxis, pulmonary infiltration during neutropenia episode and induction or reinduction chemoterapies were determined as independent risk factors for respiratory failure in acute leukemia. Using regression coefficients of statistically significant independent risk factors, a statistical model for risk prediction was developed. 60-days' overall survival of patients who needed mechanical ventilation was 5.5%. In multivariate analysis, pH>7.35 was determined to be the only statistically significant independent variable for prediction of improvement. Consequently, we found that the need for respiratory support during acute leukemia treatment was quite frequent. These patients have a high mortality risk. As determination of high risk patients may provide important clinical benefits, validation of our risk scoring system by appropriately designed studies has utmost importance.