Beta talasemi major tanılı hastalarda depresyon, anksiyete düzeyleri ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of anxiety and depression levels and quality of life in patients with beta thalassemia major
Yazar: BÜŞRA AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. MURAT SÖKER
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Talasemi, dünya çapında en yaygın kronik ve genetik hematolojik bozukluklardan biridir ve bu nedenle ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilir. Bu tür kronik durumlarda, hastaların hayatta kalması ve yaşam kalitesi son derece önemlidir ve hastalarda depresyon ve anksiyete bozukluğu gibi psikolojik problemler ortaya çıkar. Bu çalışmada, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bilim Dalında takipli beta talasemi major (BTM) tanılı hastalarda depresyon, anksiyete düzeyleri ve yaşam kalitesinin değerlendirilerek sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Beta talasemi major tanısı ile izlenmekte olan ve düzenli transfüzyon tedavisi alan 8-18 yaş arası 33 hasta çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubuna ise yaş ve cinsiyet dağılımı yönünden hasta gruba benzer özelliklere sahip, herhangi bir sağlık problemi olmayan genel çocuk polikliniğine rutin kontrol amaçlı başvurmuş 45 sağlıklı çocuk dâhil edildi. Hasta bilgilendirme ve onam formu doldurulduktan sonra katılımcılardan temel demografik bilgileri (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, hastalık tipi) alındı. Çalışmada, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) , Kovacs'ın Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ) ve Çocukluk Çağı Kaygı Bozuklukları Özbildirim Ölçeği (ÇATÖ) kullanıldı. Sonrasında elde edilen her iki grubun verileri birbirleriyle karşılaştırıldı. 
Bulgular: Çalışmamıza alınan 19 kız, 14 erkek toplamda 33 beta talasemi major tanılı hastanın yaş ortalaması 12,21±2,88 idi. Kontrol grubunda ise 25 kız, 20 erkek toplamda 45 çocuğun ise yaş ortalaması 11,96±1,87 idi. Gruplar arasında yaş ortalaması ve cinsiyet dağılımı açısından istatistiksel olarak bir fark yoktu. Çalışmamızdaki sonuçlara göre BTM tanılı hastaların %15,2'si depresyondaydı, bu oran kontrol grubunda %13,3 olup istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark görülmedi. Hastaların %57,6'sınde anksiyete bozukluğu vardı. Bu oran kontrol grubunda %33,3 olup BTM tanılı hastalarda anksiyete durumu kontrol göre anlamlı derecede yüksekti. Çalışmamızdaki ÇATÖ alt ölçekleri değerlendirildiğinde ise BTM tanılı hastalarda yaygın anksiyete bozukluğu puanı, ayrılık anksiyete puanı ve okul korkusu puanı ortalamaları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Çalışmamızda BTM tanılı hastalarda ÇİYKÖ toplam puanı ve alt grupları olan fiziksel sağlık, sosyal sağlık, okul işlevselliği ve psikososyal sağlık toplam puan ortalamaları sağlıklı kontrol grubuna göre belirgin olarak düşük saptandı. Beta talasemi major tanılı hastaların yaşam kaliteleri özellikle okul işlevsellik ve fiziksel sağlık alanlarında daha kötüydü. Çalışmamızda BTM tanılı hastalarda yüksek anksiyete ve depresyon düzeyleri  daha kötü yaşam kalitesi ile ilişkili bulunmuştur.
Çalışmamızdaki BTM tanılı hastaların ÇDÖ, ÇATÖ ve ÇİYKÖ puanlarının ortalaması ferritin düzeyleriyle karşılaştırılmıştır. Ferritin düzeyi <2000 ng/ml olan hastalar ile >2000 ng/ml hastaların  ÇDÖ, ÇATÖ ve ÇİYKÖ puanlarının ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Hastaların ferritin düzeylerine göre anksiyete bozukluğu görülme oranları karşılaştırıldığında; anksiyete bozukluğu ferritin düzeyi 2000 ng/ml'nin üzerindeki hastalarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı. 
Sonuç: Çalışmamızda BTM tanılı hastalarda depresyon oranı kontrol grubuna göre yüksekti ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi. Anksiyete düzeyleri ise BTM tanılı hastalarda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti. Beta talasemi major tanılı hastaların yaşam kalitesi, fiziksel, sosyal ve okul işlevselliği alanlarında düşüktü. 
Anahtar Kelimeler: Beta talasemi major, yaşam kalitesi, depresyon, anksiyete

Abstract:
The Introduction and Purpose of the Study: Thalassaemia consists one of the most common chronic and genetic hematological disorder, globally and is therefore considered a serious public health problem. In such chronic conditions, the survival and quality of life of patients are extremely important, and psychological problems such as depression and anxiety disorders occur in patients. In this study, it was aimed to evaluate the depression, anxiety levels and quality of life of patients with beta thalassemia major who were followed up in Dicle University Faculty of Medicine, Department of Pediatric Hematology and Oncology and compare them with a healthy control group.
Materials and Methods: Thirty-three patients aged 8-18 years who were being followed up with a diagnosis of beta thalassemia major and receiving regular transfusion therapy were included in the study. In the control group, 45 healthy children who had similar characteristics to the patient group in terms of gender and age distribution, and who applied to the general pediatric outpatient clinic for routine control purposes without any health problems were included in the control group. After completing the patient information and consent form, basic demographic information (age, gender, education level, disease type) was obtained from the participants. In the study, the Children's Quality of Life Scale (PedsQL), Kovacs's Depression Scale for Children (CDI) and Screen for Child Anxiety Related Disorders (SCARED) were used. The data of both groups obtained afterwards were compared with each other.
Findings: The mean age of 33 patients with a diagnosis of beta thalassemia major, 19 girls and 14 boys, was 12.21 ± 2.88. In the control group, the average age of 45 children, 25 girls and 20 boys, was 11.96 ± 1.87. There was no statistically significant difference between the groups in terms of mean age and gender distribution. According to the results of our study, 15.2% of patients with BTM were depressed, this rate was 13.3% in the control group, and there was no statistically significant difference. Anxiety disorder was present in 57.6% of the patients. This rate was 33.3% in the control group, and the anxiety level in patients with BTM was significantly higher than in the control group. When the SCARED subscales in our study were evaluated, the mean scores of generalized anxiety disorder, separation anxiety score and school fear were found to be statistically significantly higher in patients with BTM than the control group. In our study, the total score of PedsQL and its subgroups, physical health, social health, school functionality and psychosocial health total scores, were found to be significantly lower in patients with BTM than the healthy control group. The quality of life of patients diagnosed with beta thalassemia major have poorer, especially in the areas of school functionality and physical health. In our study, higher anxiety and depression levels were found to be associated with poorer quality of life in patients with BTM.
The mean of CDI, SCARED and PedsQL scores of patients with BTM in our study were compared with their ferritin levels. There was no statistically significant difference between the mean CDI, SCARED and PedsQL scores of patients with ferritin level <2000 ng/ml and patients >2000 ng/ml. Compared to the incidence of anxiety disorder in patients with ferritin levels; anxiety disorder ferritin levels were statistically significantly higher in patients above 2000 ng/ml.
Results: In our study, the depression rate in BTM patients was higher than the control group, but it was not statistically significant. Anxiety levels were significantly higher in BTM patients compared to the control group. The quality of life of patients diagnosed with beta thalassemia major was low in areas of physical, social and school functionality.
Keywords: Beta thalassemia major, quality of life, depression, anxiety,