Takayasu arterit'li hastalarda üst ekstremite fonksiyonu, kuvvet ve enduransın prospektif olarak değerlendirilmesi ve yaşam kalitesinin belirlenmesi /
Yazar: FATMA TEMİZ
Danışman: PROF. DR. RAFİ HANER DİRESKENELİ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Fiziksel dayanıklılık = Physical endurance ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Takayasu arteriti = Takayasu arteritis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Üst ekstremite = Upper extremity

Özet:
Amaç: Takayasu arteritinde (TAK) üst ekstremite arteriyel sistem tutulumu sık görülmekte olup stenoz ve okluzyon şeklindeki tutulum sonucunda iskemi ve kas fonksiyonunda azalma meydana gelmektedir. Bu çalışmada TAK hastalarında kas fonksiyonunun prospektif değerlendirilmesi ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: 51 TAK hastası ve yaş, cinsiyet ve BMI eşleştirilmiş 51 sağlıklı gönüllünün (SG) kas fonksiyonu kesitsel olarak kıyaslanmış, 24 TAK hastasında kas fonksiyonu prospektif olarak değerlendirilmiştir.  Kas kuvveti ve fonksiyonu UULEX, sağ ve sol handgrip kuvveti ve QuickDASH anketi ile belirlenmiştir. Hayat kalitesinin belirlenmesi amacı ile MAF, EQ-5D-3L ve HADS anketleri yapılmıştır. TAK hastalarının klinik özellikleri, subklavian ve aksiller arter tutulumu, aktivasyon ve hasar skorları ile kas fonksiyonu ölçüm testleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. 
Bulgular: Hastaların 42'si kadın, 9'u erkekti. Yaş ortalaması 44±13,26 yıldı. Takip süresi 119,59±70,52 aydı. Hastaların 8'i aktif, 43'ü inaktifti. Stenoz/okluzyon şeklinde sağ ve sol üst ekstremite arteriyel sistem tutulumu hastaların %41 ve %50'sinde mevcuttu. Kas kuvveti ve fonksiyonu  TAK hastalarında SG göre anlamlı olarak düşük bulundu. Kas kuvveti ve fonksiyon testleri arasında UULEX'in aktif hastalıkta anlamlı olarak azaldığı tespit edildi. (104,38±62,13 sn vs. 183,51±105,34 sn p=0,023) Aktif hastalıkta sağ ve sol handgrip ölçümü azalmasına ve QuickDASH skoru artmasına rağmen istatistiksel anlam bulunamadı. UULEX ile üst ekstremite arteriyel sistem tutulumu arasında bağlantı saptanmasına rağmen handgrip ölçümleri ile ilişki saptanamadı. Tekrarlanan ölçümlerde sağ ve sol handgrip ölçümü ve QuickDASH skoru benzer iken UULEX süresinin anlamlı olarak arttığı görüldü.  Takipte aktivasyon gelişen hastalarda ise UULEX süresinin anlamlı olarak düştüğü tespit edildi. (-37,57±62,93 sn vs 73,23±87,54 p=0,001) Radyolojik progresyon varlığında ise UULEX süresinde azalma görülürken anlamlı fark bulunmadı. (-51.00±92,70 sn vs 50,17±72,86 sn p=0,081) 
Sonuç: TAK hastalarının üst ekstremite kas fonksiyonu sağlıklı popülasyona göre azalmıştır. Remisyonda seyreden hastaların kas fonksiyonunda artma görülürken hastalık aktivasyonu veya üst ekstremite arteriyel sistemde progresyon varlığında kas fonksiyonunun azaldığı gösterilmiştir. UULEX testi bu parametreler ile en iyi ilişkili olan test olup progresyonun belirlenmesinde kullanılabilir.

Abstract:
Aim: Upper extremity arterial involvement is common in Takayasu arteritis (TAK). Arterial ischemia resulting from stenosis or occlusion leads to a decrease in muscle function. Our aim in this study is to evaluate the factors affecting muscle function and   the effect of muscle function on quality of life. 
Method: 51 patients with TAK who were matched by age, gender, and body mass index with 51 healthy volunteers were compared cross-sectionally, while muscle function of 24 patients with TAK was progressively assessed. Muscle strength and function was assessed by UULEX, handgrip strength and QuickDASH. For assesment of quality of life MAF, EQ-5D-3L and HADS were used. Assocation between muscle function and  clinical features, arterial involvement and disease activity was evaluated. 
Results: 42 patients were female, 9 patients were male. The mean age was 44±13,26 years. The follow-up period was 119,59±70,52 months. 8 patients had active disease. Right and left upper extremity arterial system involvement in the form of stenosis or occlusion was present in %41 and %50 of patients. Muscle strength and function in TAK patients were lower compared to healthy group. Among muscle function tests UULEX was significantly decreased in patients with active disease. (104,38±62,13 sec. vs. 183,51±105,34 sec. p=0,023) Although right and left handgrip strength was lower and QuickDASH score was increased in patients with active disease, it was not statistically significant. In repeated measurements, right and left handgrip measurement and QuickDASH score were similar, while UULEX time increased significantly. It was determined that the duration of UULEX decreased significantly in patients who developed activation during the follow-up. (-37,57±62,93 sn vs 73,23±87,54 p=0,001) In the presence of radiological progression, a decrease in the duration of UULEX was observed, but not reaching significance. (-51.00±92,70 sn vs 50,17±72,86 sn p=0,081) 
Conclusion: Upper extremity muscle function of TAK patients is decreased compared to the healthy population. It has been shown that muscle function increases in patients in remission and decreases in the presence of disease activation or progression in the upper extremity arterial system. UULEX is the test associated best with these parameters and can be used to determine progression.