Kayıtdışı ekonominin önlenmesi ve iktisadi büyüme bağlamında vergi denetiminin rolü
The role of tax audit in the context of economic growth and prevention of the informal economy
Yazar: BAHADIR USTAOĞLU
Danışman: PROF. DR. YUSUF BAYRAKTUTAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Kayıt dışı ekonomi = Informal economy ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Vergi denetimi = Tax audit ; Vergiler = Taxes

Özet:
Tanımı, ölçümü, nedenleri ve sonuçları açısından özellikle 1970'lerden itibaren yoğun olarak tartışılan kayıtdışı ekonomi (KDE), kamu harcamalarının finansmanı bağlamında gelir kaybına; firmalar arasında rekabet koşullarında bozulma ve çalışanlar için uzun dönemde refah kaybına yol açmaktadır. Artan kamu finansman ihtiyacı dolayısıyla vergi kayıp ve kaçaklarını önleme konusunda, vergi denetimi ve vergi denetiminin etkinliği her geçen gün daha önemli hale gelmektedir.
Literatürde genel kanı, vergi denetiminin kayıtdışı ekonomi, kayıtdışı ekonominin de iktisadi büyüme üzerinde negatif etkisinin olduğu biçimindedir. Türkiye için 1991-2017 dönemi verileriyle vergi denetiminin kayıtdışılığa etkisini EKK yöntemiyle; seçilmiş 22 ülke için 1991-2017 dönemi verileriyle kayıtdışı ekonominin iktisadi büyümeye etkisini panel veri yöntemi ile analiz eden bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. KDE'nin tanımı, nedenleri, ölçme yöntemleri ve etkileri üzerinde durulduktan sonra, dünyada ve Türkiye kayıtdışılık ele alınmış ve ilgili literatür özetlendikten sonra model ve bulgulara dayalı değerlendirmeler sunulmuştur. Teorik beklentiye uygun olarak denetim ve kayıtdışılık; kayıtdışılık ve iktisadi büyüme arasında negatif ilişki tespit edilmiş ve bulgulara dayalı politika önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
The informal economy, which has been intensively discussed especially since the 1970s in terms of its definition, measurement, grounds and consequences, causes loss of income in the context of financing public expenditures, deterioration in competition circumstances among companies, and loss of welfare for employees in the long term. Due to the increasing need for public financing, tax audit and its efficiency has gained more and more importance in preventing tax losses and evasions. 
The general expectation in the related literature is that tax audit has a negative correlation with the Informal economy, and the informal economy has a negative relationship with economic growth. This study, which analyzes the effect of tax audit on informality in Turkey using OLS (Ordinary Least Squares) method with the data of 1991-2017 period, and the effect of informal economy on economic growth for selected 22 countries by panel data method and with the data fort he period of 1991-2017, consists of three parts. After focusing on the definition, reasons, measurement methods and effects of informality, the case in the world and Turkey has been discussed, and after the relevant literature is summarized, evaluations based on the model and findings are presented. In accordance with the theoretical expectation, a negative relationship between tax audit and informality, and between informality and economic growth was determined, and policy proposals were made based on the findings.