1156 numaralı 1313-1316/1895-1898 tarihli Düzce Şer'iyye Sicili (Metin ve tahlil)
Düzce Shar'iyya Registry numbered 1156 dated 1313-1316/1895-1898 (Text and analysis)
Yazar: FATİH LERMİ
Danışman: PROF. DR. ALİ ERTUĞRUL
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı devleti döneminde kadılar tarafından tutulan hukukî ve idarî
hususlarla ilgili kayıt defterleridir. Büyük bir kısmı kadıların görmüş olduğu dava
kayıtlarını da içeren bu defterler, Osmanlı toplumunun gündelik yaşamına, sosyal ve
ekonomik yapısına, hukuk sistemine dair önemli bilgiler içerirler. Bu bağlamda Düzce
Şer'iyye Sicilleri de yerel tarih çalışmaları için önemli katkılar sunma potansiyeline
sahiptirler. Bugüne kadar yeterli derecede ilgiye mazhar olmamış olan 33 adet Düzce
Şer'iyye Sicili'nden sadece 1153 ve 1165 numaralı Siciller yüksek lisans tezi olarak
incelenmiştir. Bu çalışmada, Kastamonu vilayeti Bolu sancağı Düzce kazasında vazife
yapan kadı nâibi tarafından tutulan 1313-1316/1895-1898 yıllarıyla ilgili 1156 numaralı
Şer'iyye Sicili ele alınmış, dönemin Düzce'sine dair vermiş olduğu bilgiler tespit
edilmiştir. 1156 numaralı Sicil içerisinde emlak, arazi, miras, tereke, nafaka, mehir, nikâh,
boşanma, alacak ve borç gibi konularda açılmış ya da açılacak davalarda vekil/avukat
tayinine dair 105 kayıt yer almaktadır. Bu kayıtlar içinde yer alan malumat üzerinden
1895-1898 Düzce'sinin mahalleleri, köyleri ve idarî yapısı, şahıslar, isimler ve ünvanlar
bağlamında dinî ve kültürel durumu ve Düzce'ye yapılan göçlerin menşei ve Düzce'deki
yerleşim bilimleri ale alınmaya çalışılmıştır. Düzce Şer'iyye Sicillerinin içeriğine ve
konularına dair bir tahminde bulunmaya imkân veren bu çalışma, aynı zamanda gelecek
çalışmalar için de bir rehber olma iddiasındadır.
Anahtar Kelimeler: Düzce şer'iyye sicili, Kadı, Dava, Vekâlet, Toplum.

Abstract:
Shar'iyya Registers are registers regarding legal and administrative matters written by
judges during the Ottoman Empire. These registers, most of which contain records of
lawsuits heard by judges, contain important information about the daily life, social and
economic structure, and legal system of the Ottoman society. In this context, Düzce
Shar'iyya Registers also have the potential to make important contributions to local
history studies. Only the Register numbered 1153 and 1165 of the 33 Düzce Shar'iyya
Registers, which have not received sufficient attention to date, were examined as a
master's thesis. In this study, the Shar'iyya Register numbered 1156, related to the years
1313-1316/1895-1898, written by the deputy judge who served in Düzce district of Bolu
sanjak of Kastamonu province, was discussed and detected the information it gave about
Düzce of the period was determined. In the Registry numbered 1156, there are 105
records regarding the appointment of attorneys/lawyers in cases that have been filed or
will be opened on issues such as real estate, land, inheritance, alimony, dowry, marriage,
divorce, receivables and debts. Based on the information contained in these records, the
neighborhoods, villages and administrative structure of Düzce between 1895 and 1898,
the religious and cultural situation in the context of individuals, names and titles, the
places of origin of the migrations to Düzce and the settlement sciences in Düzce were
tried to be discussed. This study, which allows making predictions about the content and
subjects of Düzce Sharia Registers, also claims to be a guide for future studies.
Keywords: Düzce shar'iyya register, Judge, Lawsuit, Attorney, Society