Hematolojik kanserli hastalarda kemoterapiye bağlı gelişen febril nötropenik atakların multiparametrik değerlendirilmesi /
Yazar: MUSTAFA KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. İRFAN KUKU
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Hematoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Hodgkin hastalığı = Hodgkin disease ; Lenfoblastik lösemi-akut =   ; Lenfoma = Lymphoma ; Lenfoma-non Hodgkin = Lymphoma-non Hodgkin ; Lösemi-miyeloid-akut = Leukemia-myeloid-acute ; Nötropeni = Neutropenia ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Solunum yolları enfeksiyonları = Respiratory tract infections

Özet:
İnfeksiyonlar kemoterapiye bağlı nötropeni gelişen hastalarda ölüm nedenleri
arasında ilk sırayı almaktadır. Nötropenik hastalarda standart yaklaşım, aksi ispat
edilene kadar ateşin infeksiyona bağlı olduğu kabul edilip empirik geniş spektrumlu
antibiyotik tedavisine hemen başlamaktır. Çalışmamıza 2010-2013 yılları arasında
İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Turgut Özal Tıp Merkezi, Erişkin Hematoloji
Kliniği?nde AML, ALL, NHL ve Hodgkin lenfoma tanıları ile tedavi ve takip edilen
115 hasta alındı. Çalışmamızda bu hastalarda kemoterapiye bağlı gelişen 250 FEN atağı
retrospektif olarak değerlendirildi. Bu değerlendirmede demografik özellikler, takip
süreleri, nötropeni süresi, nozokomiyal infeksiyon oranları, profilaksi oranları, G-CSF
kullanım oranları, antifungal, glikopeptid ve antiviral kullanım oranları, modifikasyon
nedenleri, kültür pozitiflikleri, komorbidite ve exitus nedenleri gibi birçok parametre
değerlendirildi.
FEN ataklarının %32.8?i MTİ, %31.6?sı KTİ, ve %35.6?sı da FUO kategorisinde
değerlendirildi. Hasta başına ortalama FEN atak sayısı 2.15 bulundu. FEN ataklarının
%18.0?inde kan kültüründe etken patojen mikroorganizma izole edildi. Kan
kültürlerinden izole edilen patojen mikrorganizmaların %77.8?ini gram-negatif
bakteriler, %22.2?sini gram-pozitif bakteriler ve %4.5?ini ise fungal
mikroorganizmaların oluşturduğu tespit edildi. En sık bakteriyel etken olarak gramnegatif
etkenlerden E. coli, gram-pozitiflerden ise Enterococcus spp. izole edildi. Klinik
olarak tanımlanmış en sık infeksiyon nedeni olarak pnömoniler bulundu. Tüm FEN
ataklarında ortalama nötropeni süresi 15.8 gün iken, bu süre MTİ?de 15.5 gün, KTİ?de
17.9 gün ve FUO?da ise 14.5 gün olarak saptandı. FEN ataklarında mortalite oranımız
%6.8 olarak tespit edildi. Mortalite oranları MTİ?da %9.8, KTİ?de %10.1 ve FUO?da
%1.1 olarak bulundu. FEN ataklarında, exitus olan hastaların ortalama nötropeni süresi
21.2 gün, exitus olmayanlarda ise 15.4 gün olarak bulundu.
Exitus olan hastalarımızda antifungal kullanımı ve antibiyotik modifikasyonu
exitus olmayanlara göre anlamlı olarak fazla bulundu. Sonuç olarak, her merkezin kendi
infeksiyon etkenlerini yakından izleyip empirik antibiyotik tedavi politikalarını
geliştirmesi, febril nötropeni sürecinin daha iyi yönetilmesinde olumlu katkı
sağlayabilir. Ayrıca merkezlerin patojen profili zaman içerisinde değişebileceğini göz
önüne alarak belirli aralıklarla kendi merkezlerinin durumlarını değerlendirmesi
gerekmektedir.

Abstract:
Infections are among the most common causes of mortality at patients with
febrile neutropenia (FEN) after chemotherapy. Standart approach at neutropenic
patients is to accept the origin of fever as infection unless proved otherwise and to start
empirical wide-spectrum antibiotics immediately. Total of 115 patients who have been
treated and followed due to acute myeloid leukemia (AML), acute lymphoblastic
leukemia (ALL), non-Hodgkin and Hodgkin lymphoma at Inönü University Turgut
Özal Medicine Center Adult Hematology Clinic between 2010 and 2013 were enrolled
to the study. At this study, we retrospectively evaluated 250 FEN episodes. Many
parameters such as days with neutropenia, source of infection, pathogen
microorganisms detected at cultures, mortality reasons and rates, duration of antibiotics
and reason of modification (if there is any). Demographical characteristics, followup
duration, duration of neutropenia, rates of nosocomial infections, rates of prophylaxis,
rates of G-CSF use, rates of antifungal, glycopeptide and antiviral use, reasons for
modification, culture positiveness, reasons of comorbidity and exitus were evaluated.
Of all FEN episodes, 32.8% were microbiologically defined infections (MDIs),
31.6% were clinically defined infections (CDIs) and 35.6% were fever of unknown
origin (FUO). Mean FEN episode per patient was 2.15. Pathogen microorganism was
isolated at blood culture at 18.0% of FEN episodes. Isolated pathogen microorganisms
were Gram-negative bacteria at 77.8% of the cases, Gram-positive bacteria at 22.2%
and fungal microorganisms at 4.5%. The most frequent Gram-positive agent was
Enterococcus spp., and E. coli was the most frequent among Gram-negative agents.
Pneumonia was the most frequent clinically defined infection. Mean duration of
neutropenia was 15.8 days for all FEN episodes, where it was 15.5 days for MDIs, 17.9
days for CDIs and 14.5 days for FUO cases. Overall mortality rate was 6.8% for all
FEN episodes. Mortality rates were found as 9.8% for MDIs, 10.1% at CDIs and 1.1%
at FUO cases. At FEN episodes, mean duration of neutropenia is 21.2 days for deceased
patients and 15.4 days for those who was alive.
Antifungal drug use and antibiotics modification were significantly more
frequent among deceased patients, compared to those who were alive. Conclusively,
close followup of infectious agents and accordingly developing empirical antibiotic
treatment policies for every center may lead to better management of febrile neutropenia. Besides, centers should consider that their pathogen profile may change in
time and they should evaluate their status periodically.