İnsan plazmasında risperidon ve aktif metaboliti 9-hidroksirisperidonun miktar tayini ve yöntem validasyonu
Method validation and quantitative determination of risperidone and active metabolite 9 hidroksirisperidone in human plasma
Yazar: GÖKÇE DEMİRAY
Danışman: PROF. DR. TUNCA GÜL ALTUNTAŞ-DİNLENÇ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada atipik nöroleptik ilaçlar arasında önemli bir yere sahip olan risperidonun ve aktif metaboliti 9-hidroksirisperidonun (paliperidon) insan plazmasından kantitatif tayini için basit ve duyarlı HPLC-MS miktar tayin yönteminin geliştirilmesi ve yöntemin valide edilmesi amaçlanmıştırİnsan plazmasından sıvı-sıvı ekstraksiyon yöntemiyle risperidon ve aktif metaboliti 9-hidroksirisperidon ekstre edilmiştir ve kantitatif miktar tayinleri için HPLC-MS sistemi pozitif iyon ve SIM modunda gerçekleştirilmiştir. Yöntemde iç standart olarak ketiapin kullanılmıştır. Yöntemde sıcaklığı 30 ºC' ye ayarlanmış Sunfire C18 (3.5 ? m, 2.1 mm ? 50 mm) analitik kolon kullanılmıştır. Amonyum asetat (0.01M, pH 4.0): asetonitril (60: 40 h/h) karışımından oluşan hareketli faz 0.15 ml/dakika akış hızı ile sistemden geçirilmiştir. Toplam analiz süresi 10 dakikadır. Kütle spektrometresinde analiz için kullanılan m/z değerleri sırasıyla risperidon, 9-hidroksirisperidon ve iç standart olarak kullanılan ketiapin için, 411, 427 ve 384.2 olarak belirlenmişitirÖlçüm alt limitleri sırasıyla risperidon ve 9-hidroksirisperidon için 0.1 ng/ml ve 0.25 ng/ml olarak tesbit edilmiştir. Miktar tayini yöntemi FDA ve ICH kurallarına göre valide edilmiştir ve özgünlük, seçicilik, doğruluk, kesinlik, doğrusallık, geri kazanım ve stabilite gibi validasyon parametrelerinin sonuçları istatistiksel olarak değerlendirilmiştirGeliştirilen yöntemin rutin olarak risperidon ve aktif metaboliti 9-hidroksirisperidonun farmakodinamik, farmakokinetik, biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlik çalışmalarında kullanılabilecek hassas, tekrarlanabilir ve kolay uygulanabilir olduğu belirlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Biyoeşdeğerlik, biyoyararlanım, LC-MS, 9-hidroksirisperidon, risperidon.

Abstract:
In this study, it is aimed to develop and validate a simple and sensitive HPLC-MS method for the quantitative determination of risperidone which has significant importance among atypical neuroleptics and its active metabolite 9-hydroxyrisperidone (paliperidone) in human plasmaRisperidone and its major metabolite 9-hydroxyrisperidone were extracted from human plasma using a simple liquid-liquid extraction. Quantitive determination of risperidone and 9-hydroxyrisperidone were performed using HPLC-MS system in positive ion and SIM (selected ion monitoring) mode. Quetiapine was used as internal standard. The analitical column set at 30 ºC, was Sunfire C18 (3.5 ? m, 2.1 mm ? 50 mm). The mobile phase consisted of ammonium acetate (0.01M, pH 4.0): acetonitrile (60: 40 v/v) and was delivered at a flow rate of 0.15 ml/minute. Total run time was 10 minutes. Risperidone, 9-hydroxyrisperidone and the internal standart quetiapine were identified at m/z 411, 427, and 384.2, respectivelyThe detection limits of determination for risperidone and 9-hydroxyrisperidone were 0.1 ng/ml and 0.25 ng/ml, respectively. The method was validated according to the FDA and ICH validation procedures and the results of specificity, selectivity, accuracy, precision, linearity, recovery and stability were evaluated statisticallyThe developed method is simple, reproducible and sensitive enough to be used on a routine basis to investigate pharmacokinetic, pharmacodynamic, bioavailability and bioequivalence studies of risperidone and its major metabolite 9-hydroxyrisperidone.Key Words: Bioavailability, bioequivalence, 9-hydroxyrisperidone, LC-MS, risperidone.