Saltuklular
Saltukids
Yazar: OSMAN GÜRBÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA AĞIRMAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Tarih = History
Dizin: Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Saltuklular = Saltuklular ; Sanat eserleri = Artistic works ; Tarih = History ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
"Saltuklular" isimli tezimiz, girişten sonra iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Saltuklu topraklarının coğrafî özellikleri verilip adı geçen bölgenin tarihî serüveni kaynaklara inilerek aydınlatılmaya çalışılmıştır. Önce kronolojik bir sistem içerisinde yöreye hâkim olmuş kavimler, devletler hakkında bilgiler, sonra da Arap - İslâm yönetimindeki gelişmeler anlatılıp dönemin sosyal ve siyasal yapısı üzerinde durulmuştur. Ayrıca, Selçuklu Türkleri'nin müstakbel Saltuklu ülkesine karşı yapmış olduğu akınlar, bunların hangi yerleşim alanlarına, kimler tarafından yapıldığı, sonuçları ve yankıları araştırılmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde, Saltuk isminin menşei hakkında yaptığımız etüdden sonra Saltuk Oğullan'nın kuruluş tarihi, beyliğin ortaya çıkışım hazırlayan sebepler, Selçuklu toprak sisteminin beyliklerin doğusundaki rolü ve devletin siyâsî - askerî organizasyonuyla bağlantılı olarak tâbilik-metbûluk problemi ele alınmıştır. Bunun yanı sıra Saltuklu beyleri, yönetime geçiş ve ayrılış tarihleri, beylikleri süresi içerisinde yapmış oldukları savaşlar, anlaşmalar, izlemiş oldukları politikalar ve diğer beylik ve devletlerle olan münâsebetleri konusuna yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Saltuklu sanatının genel özellikleri hakkında bilgi verilmiş, o dönemden zamanımıza kadar gelebilmiş Saat Kulesi, Kale Mescidi, Ulu Cami, Emir Saltuk Kümbeti, Mama Hâtûn Kervansarayı ve Türbesi'nin yapılış tarihleri, plan ve mimarî özellikleri, kitabeleri ve bu eserlerin Türk mimarisindeki yeri ele alınarak konu bitirilmiştir.

Abstract:
Our dissertation named "Saltukids" is composed two main sections appart from the introductory note. In then introductory note we have given the historical background of Saltukids, touching on the geographical properties of the regions in which they lived. First of all a theoretical informations about the states dominating the region within the context of a given system have been given then the social and the political structures of the systems have been analysed. Developments made under the rule of Arap-Islam rule were brought under close scrutiny. Besides this, we presented some theoretical accounds about their successors, Seljukian Turks we lounched some invasions in their lands and who were later to become their successors and then rule their country. The couse and the consequences of these invasions were investigated. In the first section after our studies about the origins of Saltukids were conducted; we tried to analyse the factors which constituted the formation of their state the political and the social structures of country and the small states or feudalities; the vasality problems associated with the political and social structures are also scrutinized. In addition to, the transformation of the rule of Saltukides and the wars waged, the treaties signed the diplomatic relationships were analysed. In the second section we presented some informations about the general aspects of Saltukian arts. The chief monoments reflecting their architecture are Saat Kulesi, Kale Mescidi, Ulu Cami, Emir Saltuk Kümbeti, Mama Hâtun Kervansaray and Türbe. The architectural qualities of these historical works are worth - mentioning.