Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin sıcaklık ve referans evapotranspirasyona etkisinin değerlendirilmesi: Malatya ili örneği
Evaluation of the impact of global warming and climate change on temperature and reference evapotranspiration: The case of Malatya province
Yazar: EYÜP BURAK SELÇUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SALİH GÜNAYDIN
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
İnsan faaliyetlerinin artışı sera gazlarının salınımında artışa neden olmaktadır. Bu
değişiklikler küresel ısınmayı, iklim değişikliğini, suyun varlığını ve su döngüsünü büyük
ölçüde etkilemektedir. Bitki su ihtiyacının belirlemesinde, tarımsal ve peyzaj sulama
projelerinin planlanmasında, bitki desen seçimlerinin yapılması gibi birçok konuda
kullanılan referans evapotranspirasyon (ET0), su kaynaklarının doğru bir şekilde
kullanılması için hesaplanması gereken bir faktördür. Değişen iklim şartlarının Malatya ili
üzerindeki etkilerinin gözlendiği bu çalışmada, Malatya il sınırları içerisinde bulunana 17
meteoroloji istasyonundan alınan iklim verileri kullanılarak 1959 – 2019 yıllarının aylık ET0
miktarları FAO Penman-Monteith yöntemi ile hesaplanmıştır. Küresel değişimler ile artan
sıcaklık değerlerinin Malatya ili üzerinde de etkisi olduğu, değişen iklim parametleri ile ET0
miktarlarının da arttığı sonucu ortaya çıkmaktadır. ET0 değerlerinin son yıllarda %3 arttığı
ortaya koyulmuştur. Yıl içerisinde en yüksek ET0 değerinin Ağustos ayında görüldüğü
gözlenmiştir. Altmış yıllık ortalama Ağustos ayı ortalama ET0 değeri 6,8 mm/gün iken
Malatya meteoroloji istasyonu tarafından son yılın değeri 7.9mm/gün, son on yıllık ortalama
7.5mm/gün, son yirmi yıllık ortalama 7,3 mm/gün olarak tespit edilmiştir. Tüm istasyonların
ortalaması 7.7mm/gün olarak belirlenmiştir. Özellikle bitki su ihtiyacının arttığı ve sulama
dönemine girildiği Mayıs – Ağustos ayları içerisinde gerçekleşen ET0 artışı, su ve enerji
kaynaklarının daha akılcıl planlanması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Küresel ısınma, İklim değişikliği, Evapotranpirasyon, PenmanMonteith, Malatya

Abstract:
Rapidly increased human activities cause an increase in the emission of greenhouse
gases. These changes highly influence global warming, climate change, the presence of
water and, the water cycle as in other numerous fields. Reference Total Evaporation (ET0)
is a factor affected by these changes and, it is estimated on many issues such as determining
the plant water requirement, planning agricultural, landscape irrigation projects, and making
plant pattern selections. The case of the study inspects 17 meteorology stations in Malatya
province. 1959 to 2019 monthly ET0 calculated with FAO Penman-Monteith method. As
well as the appearance of global parameters and ET0 amounts change impacts on Malatya.
Last year ET0 values changed %3. It is concluded that these increasing temperature values
lead to an increase in the amount of ET0. The highest value was observed during the year in
August. It was determıned that while the sixty-year average ET0 value was 6.8 mm/day, the
2019 value was 7.9 mm/day, 7.5 mm/day for the last ten years, and 7.3 mm/day for the last
twenty years by Malatya meteorology station. It was shown all average scores as 7.7
mm/day. It is a project that can be considered about the design and thinking of plant water
in general.
Keywords: Global warming, Climate change, Evapotranspiration, Penman-Monteith,
Malatya