Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış ve almamış ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığı ve sosyal anksiyete açısından incelenmesi /
Yazar: MELİKE ÖZSOY
Danışman: ÖĞR. GÖR. UMUT ÇIVGIN
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk çağında gelişen ve
yetişkinlik çağında da etkileri sürdüren psikiyatrik bir rahatsızlıktır. Yapılan bu
araştırmada Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısı almış ve almamış
ortaokul öğrencilerinin yıkıcı davranış bozukluğu, akran zorbalığı ve sosyal
anksiyete açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda
sosyodemografik bilgi formu, Turgay DSM-IV'e Dayalı Çocuk ve Ergen Davranış
ve Dereceleme Ölçeği ve Ercan Okul Öncesi Yıkıcı Davranış Bozuklukları
Değerlendirme Ölçeği, ebeveynlere doğrudan araştırmacı tarafından sunulmuştur.
Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği: Çocuk Formu ve Çocuklar için Sosyal Anksiyete
Ölçeği: Yenilenmiş Biçim'i ise çocuklara uygulanmıştır. Araştırmaya toplamda 48'i
kız, 57'si erkek 105 ortaokul öğrencisi dahil edilmiştir. Bu bağlamda, veri seti
normal bir dağılım göstermediğinden grup karşılaştırmaları için Mann Whitney U
testi ve Kruskal Wallis H testi ve ilişkisel analizleri gerçekleştirmek için Spearman
Korelasyon Analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, erkek ve DEHB
tanısına sahip olan katılımcıların DEHB belirti, yıkıcı davranış bozukluğu, akran
zorbalığı ve kurban olma ve sosyal anksiyete düzeyleri kızlara ve DEHB tanısına
sahip olmayan bireylere göre anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca ölçek
puanlarının genel olarak pozitif yönde ilişkiler gösterdiği saptanmıştır. Elde edilen
bulgular, DEHB DSM V kriterleri ve toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında
tartışılmış ve daha önce literatürde yapılan araştırma sonuçlarıyla olan benzerlik ve
farklılıkları ortaya konmuştur. Buna ek olarak, gelecekte benzer konuda çalışacak
kişilere, klinisyenlere ve devlete çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Yıkıcı Davranış
Bozukluğu, Akran Zorbalığı ve Kurban Olma, Sosyal Anksiyete

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a psychiatric disorder that
develops in childhood and continues into adulthood. In this study, it was aimed to
examine secondary school students who were diagnosed with Attention Deficit and
Hyperactivity Disorder in terms of disruptive behavior disorder, peer bullying and
social anxiety. For this purpose, sociodemographic information form, Turgay DSMIV-Based Child and Adolescent Behavior and Rating Scale and Ercan Preschool
Disruptive Behavior Disorders Rating Scale were presented to parents directly by the
researcher. Peer Bullying Scale: Child Form and Social Anxiety Scale for Children:
Revised Form were applied to children. A total of 105 secondary school students, 48
girls and 57 boys, were included in the study. In this context, since the data set did
not show a normal distribution, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis H test were
used for group comparisons and Spearman Correlation Analysis was performed to
perform relational analysis. According to the results, the ADHD symptoms,
disruptive behavior disorder, peer bullying and victimization, and social anxiety
levels were found to be significantly higher in males and participants with a
diagnosis of ADHD compared to girls and individuals without a diagnosis of ADHD.
In addition, it was determined that the scale scores generally showed positive
correlations. The findings were discussed in the context of ADHD DSM V criteria
and gender roles, and the similarities and differences with the results of previous
studies in the literature were revealed. In addition, various suggestions were made to
people who will work on similar issues in the future, clinicians and the government.
Keywords: Attention Deficit and Hyperactivity Disorder, Disruptive Behavior
Disorder, Peer Bullying and Victimization, Social Anxiety