Wilson hastalarında serum değişken ve göreceli değişken bakır düzeylerinin klinik parametreler ve multiparametrik karaciğer MRI bulgularıyla karşılaştırılması
The evaluation of exchangeable and relative exchangeable copper with clinical parameters and multiparametric liver MRI findings in patients with wilson disease
Yazar: BEKİR MERT DURUKAN
Danışman: PROF. DR. HATİCE YASEMİN BALABAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bakır = Copper ; Hepatolentiküler dejenerasyon = Hepatolenticular degeneration ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Serum = Serum ; Serum bakır = Serum copper

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Wilson Hastalarının izleminde serum değişken bakır (EC) ve göreceli değişken bakır (REC) düzeylerinin; 24 saatlik idrarda bakır düzeyi ile korelasyonunun incelenmesi ve karaciğerdeki fibroz ve steatozun derecesini gösteren güncel teknoloji olan Multiparametrik Karaciğer MRI ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Gastroenteroloji ve Nöroloji polikliniğine başvuran ve Wilson Hastalığı tanısı ile izlenen hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Kontrol grubu, Gastroenteroloji polikliniğinde dispepsi tanısı ile izlenen hastalardan oluşturulmuştur. Tüm katılımcılar ile yüz yüze görüşülerek karaciğer hastalığının, ek hastalıklarının ve ilaç kullanım öyküsü öğrenildi. Elektronik sistemdeki laboratuvar, radyolojik görüntüleme ve karaciğer biyopsi sonuçları incelendi. Tüm katılımcılardan EC ve serum total bakır düzeyi için tek seferlik 10 cc kan örneği alındı. Wilson hastalarına rutinde istenen multiparametrik karaciğer MR görüntülemesi yapıldı ve hastalardan 24 saatlik idrarda bakır atılımının tespiti için idrar toplandı. Hastaların daha önce karaciğer biyopsisi mevcutsa biyopsileri yeniden incelendi. EC ve serum total bakır düzeyi indüktif olarak eşleştirilmiş plazma kütle spektrometrisi (ICP-MS) yöntemi, 24 saatlik idrar bakır düzeyi ise atomik absorpsiyon spektrometri yöntemi kullanılarak ölçüldü. Bulgular: Çalışmaya 43 kontrol ve 38 Wilson hastası dahil edildi. Wilson hastalarının %97'sinde hepatik tutulum mevcuttu. Çalışmaya dahil edilen 35 Wilson hastasına karaciğer multiparametrik MRI uygulanmıştır. Hastaların ortanca karaciğer parankim sertliği 2,45 (1,71-6,2) kPa olup normal sınırlardaydı. MR-PDFF tekniğine göre hastaların %62'sinin karaciğerde yağlanma yoktu. Karaciğer parankim sertliği; yaş (r=0,514; p=0,002), AST (r=0,445; p=0,007), GGT (r=0,549; p=0,001), ALP (r=0,365; p=0,031), INR (r=0,404; p=0,016), kreatinin (r=0,344; p=0,043), FIB-4 skoru (r=0,694; p<0,0001) ile pozitif korelasyon gösterirken; beyaz küre sayısı (r=-0,49; p=0,003), trombosit sayısı (r=-0,607; p<0,0001) ile negatif korelasyon göstermiştir. MR-PDFF yağ oranı ile serum trigliserid düzeyi arasında pozitif korelasyon mevcuttu (r=0,532; p=0,013). Serum bakır testleri ile 24 saatlik idrarda bakır atılımı arasında korelasyon bulunamamıştır. EC ile seruloplazmin (p=0,348; r=0,032) dışındaki hiçbir klinik veya laboratuvar parametre arasında korelasyon saptanmadı. REC ise ALP (r=0,338; p=0,003) ve GGT (r=0,36; p=0,001) ile pozitif korelasyon, trombosit sayısı (r=-0,507; p<0,0001) ile negatif korelasyon göstermiştir. Serum EC düzeyi MR-PDFF yağ oranı (r=0,534; p=0,005) ve T1 süresi (r=0,371; p=0,028) ile pozitif korelasyon göstermiştir. REC oranı ile T2* değeri arasında negatif korelasyon mevcuttu (r=-0,422; ve p=0,012). Sonuç: Wilson hastalığının rutin klinik izleminde halen kullanılmakta olan ve vücut bakır dengesinin en önemli göstergesi olduğu kabul edilen 24 saatlik idrar bakır atılımı ile yerine kullanılma potansiyeli olan EC ve REC ölçümleri arasında korelasyon olmadığı saptanmıştır. Karaciğerdeki fibrozis, yağ ve demir birikimini gösterebilen mulitparametrik MR sonuçlarıyla korelasyon gösteren klinik parametreler, EC ve REC'in Wilson hastalığının izlemlerindeki yeri gelecekte yapılacak çalışmalarda araştırmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Wilson hastalığı, Serum değişken bakır, Serum göreceli değişken bakır, Multiparametrik karaciğer MRI.

Abstract:
Objective: This study aimed to investigate the correlation between exchangeable (EC) and relative exchangeable copper (REC) with 24-hour urinary copper excretion and the relationship of them with Multiparametric Liver MRI that is sensitive to fibrosis and steatosis in liver diseases. Materials and Methods: Wilson's Disease patients followed up at our gastroenterology and neurology clinics were included. Dyspepsia patients who followed up at the gastroenterology clinic were included as a control group. Face-to-face interviews were done with all the participants for the history of liver disease, comorbidities, and drug treatments. The electronic system records were reviewed for laboratory results, radiologic imaging, and liver biopsy findings. A 10 cc sample of blood was taken for EC and serum total copper analyzes. Multiparametric liver MRIs and measurement of 24-hour urinary copper excretion were done in patients with Wilson's Disease. If available, the previous liver biopsy of patients was also re-examined. EC and serum total copper levels were measured by inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS), and the 24-hour urinary copper level was measured by atomic absorption spectrometry. Results: 43 controls and 38 Wilson's Disease patients were included in the study. Hepatic involvement was observed in %97 Wilson's Disease patients. The median stiffness of the liver parenchyma of the patients was 2.45 (1.71-6.2) kPa which is within normal limits. MR-PDFF technique showed that 62% of the patients had no fatty liver disease. The liver stiffness was a positively correlated with and age (r=0.514; p=0.002), AST (r=0.445; p=0.007), GGT (r=0.549; p=0.001), ALP (r=0.365; p=0.031), INR (r=0.404; p=0.016), creatinine (r=0.344; p=0.043), FIB-4 score (r=0.694; p<0.0001), and also a negatively correlated with white blood cell count (r=-0.49; p=0.003) and platelet count (r=-0.607; p<0.0001). There was a positive correlation between MR-PDF fat fraction and serum triglyceride level (r=0.532; p=0.013). No correlation was found between serum copper tests and 24-hour urinary copper excretion. Except for ceruloplasmin (p=0.348; r=0.032), EC didn't correlate with any clinical or laboratory parameter. REC positively correlated with ALP (r=0.338; p=0.003) and GGT (r=0.36; p=0.001), and negatively correlated with platelet count (r=-0.507; p<0.0001). EC positively correlated with MRE-PDFF fat fraction (r=0.534; p=0.005) and T1 time (r=0.371; p=0.028). There was a negative correlation between REC and T2* time (r=-0.422; and p=0.012). Conclusion: There was no correlation between 24-hour urinary copper excretion which is a test of choice for routine clinical follow-up of patients, and EC or REC measurements which have the potential to be used as alternative tests for evaluating body copper load. In addition, further studies are needed to investigate the role of clinical parameters, EC, and REC correlating with multiparametric liver MRI findings such as fibrosis, steatosis, and iron load.
Keywords: Wilson disease, Exchangeable copper, Relative exchangeable copper, Multiparametric liver MRI.