Türkiye'de sosyo-ekonomik faktörlerin konut fiyatları üzerine etkisinin mekansal analizi
Spatial analysis of the effects of socio-economic factors on housing prices in Turkey
Yazar: İSMAİL SERBES
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FELA ÖZBEY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Fiyatlandırma = Pricing ; Gayrimenkul değerleme = Real estate valuation ; Gayrimenkul sektörü = Real estates sector ; Gayrimenkuller = Real estates ; Konut = Dwelling house ; Konut fiyatları = Housing prices ; Mekansal ekonometri yaklaşımı = Spatial econometrics approach ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Yatay kesit bağımlılığı = Horizontal cross-section dependence ; Yayılma etkisi = Spillover effects

Özet:
Gayrimenkul sektörü gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde ekonomik büyümenin önemli faktörlerinden biridir. Dolayısıyla bu sektörde yaşanan bir gelişme tüm ekonomiyi etkilemektedir. Gayrimenkul sektörünün Türkiye ekonomisinde de büyük bir paya sahip olması nedeni ile bu alana dair yapılan çalışmalar giderek önem kazanmaktadır. Gayrimenkul sektörünün önemli göstergelerinden biri konut fiyatlarıdır.  Bu çalışmada, konut fiyatlarının belirlenmesinde büyük rol oynayan ve konut talep fonksiyonun belirleyicilerinden biri olan birim metrekare konut fiyatları ele alınmış ve bu fiyatları etkileyen sosyo-ekonomik faktörler mekansal ekonometrik analiz çerçevesinde belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla 81 ili kapsayan 2018 yılına ait yatay kesit verileri kullanılmıştır. Çalışmayı diğer çalışmalardan ayıran yönü; sosyo-ekonomik faktörleri göz önünde bulunduran, iller düzeyinde yapılan ve tüm Türkiye'yi kapsayan bir çalışma olmasıdır. Analiz sonuçları sosyo-ekonomik faktörlerden bin kişi başına düşen hekim sayısı, bitkisel ürün üretim miktarı, kanalizasyon şebeke oranı, nüfus yoğunluğu, öğretmen başına düşen öğrenci sayısı, konutların ortalama metrekaresi ve toplam yaş bağımlılık oranının konut fiyatlamasında önemli faktörler olmalarının yanı sıra fiyatlar üzerinde doğrudan ve dolaylı mekansal etkilere de sahip olduklarını göstermektedir. Analiz sonuçları ayrıca, bir ildeki konut fiyatlarının oluşumunda komşu illerdeki konut fiyatlarının da etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The real estate sector is one of the important factors of economic growth in developing and less developed countries. Therefore, an alteration in this sector affects the entire economy. Since the real estate sector has a large share in the Turkish economy, studies on this field are gaining in importance. In this study, unit square meter price of houses, which plays an important role in the determination of housing prices, which is one of the important indicators of the real estate sector, and one of the determinants of the housing demand function, were examined within the framework of spatial econometric analysis. While making this analysis, variables that are socio-economic factors affecting unit square meter price of houses were used. Although the observations of these variables belong to year of 2018, they cover 81 provinces of Turkey. As a result of this study, socio-economic factors such as the number of doctors per thousand people, agricultural product production quantity, sewerage network rate, population density, number of students per teacher, average square meter of residences and total age dependency ratio are important in determining housing prices and these variables have spatial effects. They were determined by applying the spatial autoregressive (lag model). As a result, the feature that distinguishes this study from other studies is that it is a study conducted at the provincial level, covering the whole of Turkey, and also considering on socio-economic factors.