Ortaokul öğrencilerinin iklim okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi
Examining the climate literacy levels of secondary school students according to various variables
Yazar: KADER ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE GEDİK
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: İklim okuryazarlığı = Climate literacy

Özet:
İnsanlığın yerleşik düzene geçişinden sonra meydana gelen değişmeler ve gelişmelerde
dünya iklimleri değişmiyor gibi görünse de elde edilen bulgular durumun böyle olmadığını
kanıtlamaktadır. Bununla birlikte insanın doğaya hâkim olması başta kontrol edilebilir bir
durum olarak düşünülürken zamanla bu durum kontrolden çıkarak çevre problemleri
meydana getirmiştir. Küresel iklim değişikliği doğal faktörlerden kaynaklı değişim gösterse
de aslında beşerî faktörlerden kaynaklı etmenler iklimdeki değişmelere yol açmıştır. Küresel
iklim değişikliği konusunda bireyleri bilinçlendirmek ve bireylerde kalıcı davranış
değişikliği yapmak ancak eğitimle mümkündür. Okullarda verilecek çevre eğitimi için
sosyal bilgiler dersi içerik bakımından önemlidir. İnsanların karşılaştıkları çevre
sorunlarından biri olan iklim değişikliği için iklim okuryazarlığı ortaya çıkmıştır. İklim
okuryazarlığı amaç ve konu bakımından sosyal bilgiler dersi için büyük önem arz
etmektedir. Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin iklim okuryazarlık düzeylerinin
çeşitli değişkenlere göre incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama
modeli kullanılmıştır ve çalışma grubunu Aksaray ilinde öğrenim gören 381 ortaokul
öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Aslı Görgülü Arı ve Kevser
Arslan (2020) tarafından geliştirilen 5'li likert tipi 24 maddeden oluşan ''İklim Okuryazarlık
Ölçeği'' ve araştırmacı tarafından hazırlanan 10 maddeden oluşan ''Kişisel Bilgilendirme
Formu'' kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS.27. 0.1.0 paket programı ile analiz
edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda
ortaokul öğrencilerinin iklim okuryazarlık düzeyleri çeşitli değişkenlere göre incelendiğinde
iklim okuryazarlık düzeylerinin iklim kavramı alt boyutunda ve iklimsel farkındalık alt
boyutunda yüksek düzeyde olduğu ve iklimsel bilinç alt boyutunda orta düzeyde oldukları
belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre ortaokullarda iklim değişikliği gibi
diğer çevre sorunları hakkında konferans, toplantı, münazara tarzı bilimsel etkinlikler
düzenlenebilir.

Abstract:
Although it may seem that the world's climates do not change due to the changes and
developments that took place after humanity's transition to a settled system, the findings
prove that this is not the case. However, while human domination of nature was initially
thought to be a controllable situation, over time this situation got out of control and created
environmental problems. Although global climate change varies due to natural factors,
factors caused by human factors have actually caused changes in the climate. Raising
individuals' awareness about global climate change and making permanent behavioral
changes in individuals is only possible through education. Social studies course is important
in terms of content for environmental education to be given in schools. Climate literacy has
emerged for climate change, which is one of the environmental problems that people face.
Climate literacy is of great importance for the social studies course in terms of purpose and
subject. The aim of this study is to examine the climate literacy levels of secondary school
students according to various variables. The survey model, one of the quantitative research
methods, was used in the research and the study group consisted of 381 secondary school
students studying in Aksaray. The ''Climate Literacy Scale'', consisting of 24 5-point
Likert-type items developed by Aslı Görgülü Arı and Kevser Arslan (2020), and the
''Personal Information Form'' consisting of 10 items prepared by the researcher, were used
as data collection tools in the study. Obtained data SPSS.27. It was analyzed with the 0.1.0
package program. Descriptive statistics were used to analyze the data. As a result of the
research, when the climate literacy levels of secondary school students were examined
according to various variables, it was determined that their climate literacy levels were at a
high level in the climate concept sub-dimension and climate awareness sub-dimension, and
they were at a medium level in the climatic awareness sub-dimension. As a suggestion,
scientific activities such as conferences, meetings and debates can be organized in secondary
schools about other environmental problems such as climate change.