Türkiye Akdeniz kıyılarının epipelajik zonunda bulunan mesozooplanktonik organizmaların dağılımı
Distribution of epipelagic mesozooplankton in Mediterranean coast of Turkey
Yazar: GÜLER SILA DUMAN
Danışman: PROF. DR. ERHAN MUTLU ; DOÇ. DR. TUBA TERBIYIK KURT
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Zooplanktonik canlılar denizel ekosistemde genellikle birincil üreticileri tüketerek besin zincirinde bulundukları basamağın bir üstündeki tüketicilere enerji ve besin aktarımını sağlar. Epipelajik zonda bulunan mesozooplanktonun birkaç grubu hariç en sık ve bol rastlanan grupları Copepoda, Cladocera ve Chaetognatha türleridir. 
	Bu çalışmanın amacı Türkiye Akdeniz Kıyılarını kapsayan geniş bir alanda bu grupların nispeten çeşitlilik ve bolluk açısından yüksek olduğu yaz mevsiminde epipelajik zonda yatay dağılımlarını tespit etmektir. Bunun yanında zooplankton dağılımlarını etkileyen ekolojik parametreleri belirlemek ve bunların günlük dikey dağılım ve göçünü ortaya koymak amaçlardan bir diğeridir. Çalışma alanı bölgelerin fiziko-kimyasal, jeomorfolojik ve ana-kıyı akıntısının etkisine bağlı olarak 4 alt bölgeye ayrılarak değerlendirilmiştir. 
	Bu tez çalışmasında iki ayrı örnekleme yapılmıştır (yatay ve dikey dağılım). Yatay dağılımı belirlemek için Mersin-Datça arasını kapsayan 2019 yılının Haziran-Temmuz aylarında gerçekleştirilen saha çalışmasında 64 istasyondan örnekler alınmıştır. Yatay dağılım istasyonları iki kıyı bir açık şeklinde sıralandırılarak oluşturulmuştur. Dikey dağılımlar için ana akıntı dışında kalan Anamur açıklarındaki yer alan bir istasyonda (0-200 m) 20 m aralıklarla günün 4 ayrı zaman diliminde örneklemeler yapılmıştır. Bütün zooplankton örneklemesi 300 µm göz açıklığına sahip WP-2 plankton ağı yardımıyla yapılmıştır. Çevresel parametreler için 5 L'lik Niskin şişesi kullanılarak örnekler alınmıştır.
	Çalışmada toplam 168 sistematik grup belirlenmiştir. Bu gruplardan Copepoda'dan 24 familya ve 123 tür, Chaetognatha'dan 2 familya ve 6 tür ve Cladocera'dan 2 familya ve 7 tür tespit edilmiştir. Ayrıca Acartia (Hypoacartia) adriatica'nın Türkiye Akdeniz Kıyılarında varlığı ilk kez kaydedilmiştir. Çalışma alanının tamamında %91 holoplankton ve %9 meroplankton üyeleri belirlenmiştir. Tür seviyesinde belirlenen gruplar arasında 26 kalıcı tür, 23 yaygın tür ve 86 ender tür tespit edilmiştir. Copepoda ordoları arasında en baskın Calanoida ordosudur. Bunu sırasıyla Poecilostomatoida, Cyclopoida, Monstrilloida ve Harpacticoida ordoları takip etmiştir. En düşük bolluk değerleri Antalya Körfezi'nde bulunmuştur. Kıyı bölgelerde Copepoda bolluk değeri açık bölgelere göre daha düşük Cladocera ise daha yüksektir. Chaetognatha bolluk değeri için kıyı-açık bölgelerde farklılık yoktur.
	Faunistik karakterleri kıyı-açık sular ve bölgeler arası farklılık göstermiştir. Genelde çalışma sahasında tür sayısı 60 ve altında yer alırken, kıyı sularda daha düşük tür sayıları bulunmuştur. Bolluk, çalışma alanın doğusunda en yüksek, Antalya Körfezi'nde ilse en düşük değerler bulunmuştur. Margalef Tür Zenginliği, batıya doğru düşerken Antalya Körfezi'nde en yüksek değerler ile temsil edilmiştir. Kıyı-açık sularda tür zenginliği dağılımları bölgeler arası değişmiştir; Pielou Düzenlilik İndeksi, Antalya Körfezi'nde en yüksek değere ulaşmıştır ve diğer bölgelerde oldukça düşüktür. Tür zenginliğine ve düzenlilik indeksine bağlı olarak Antalya Körfezi en yüksek biyoçeşitliliği olan bölgedir. Mesozooplankton topluluğu kıyı-açık sular ve bölgeler arası nitelik ve nicelik açısından istatistiksel olarak farklı bulunmuştur. Kıyı açık sular arasında bu farklılığa neden olan başlıca türler kıyıya göre açık sularda oldukça yüksek bolluğa sahip olan Haloptilus longicornis, Lucicutia flavicornis, Oithona setigera, Corycaeus limbatus, Lucicutia gemina ve Calocalanus pavo' dur. Antalya Körfezi diğer bölgelerden oldukça farklı bulunmuştur. Diğer geri kalan bölgeler birbirlerinden göreceli olarak farklılık sergilemiştir. Kıyı-açık suların zooplankton kompozisyonunun farklığına neden olan çevresel faktörler, istasyonların kıyıdan olan uzaklığı ve taban derinliğidir. Bölgesel farklılık ise suyun yoğunluğu ve taban suyunun sıcaklığı birinci derece şekillendiren çevresel değişkendir. Bu faktörleri, yüzey suyu tuzluluğu ve sıcaklık değerleri takip etmiştir. 
Zooplankton dikey dağılım ve günlük göçü incelediğinde negatif ve pozitif fototaksis yapısı içinde dağılım göstermiştir Genel itibariyle yüzey sularla, su kolonuyla ve fiziksel tabakalar ile sınırlı dağılım gösteren türlerde görülmüştür. Yüzey suyunda dağılım gösteren Cladocera türlerinde göç hareketi görülmemiştir. Chaetognatha türlerinden Flaccisagitta enflata ve Mesosagitta minima bireylerinde göç görülmeyip Serratosagitta serratodentata bireylerinde ters göç görülmüştür. Copepoda'nın dişi bireylerinden Temora stylifera, Acrocalanus gibber, Lucicutia gaussae'da ters göç, Copilia mediterranea, Euchaeta marina ve Calanopia elliptica bireylerinde kısmi ters göç, C.pavo, Agetus typicus, Oithona plumifera ve L. flavicornis bireylerinde normal göç ve H. longicornis, Clausocalanus parapergens bireylerinde göç hareketi görülmemiştir. Copepoda'nın bu türlere ait erkek bireylerinde genellikle göç görülmemiş ya da kısmi ters göç görülmüştür.

Abstract:
Zooplanktonic organisms generally consume primary producers in the marine ecosystem and provide energy and nutrient transfer to consumers at the next level in the food chain. Except for a few mesozooplankton groups in the epipelagic zone, the most common and abundant groups are Copepoda, Cladocera and Chaetognatha species.
	This study aims to determine the horizontal distribution of these groups in the epipelagic zone in the summer season when these groups are relatively high in diversity and abundance in a wide area covering the Mediterranean Coast of Turkey. Another aim of this study is to determine the ecological parameters affecting the zooplankton distributions and revealing their vertical distribution and diel migration. Therefore, the study area was evaluated by dividing it into four sub-regions depending on the regions; physicochemical, geomorphological and main-coastal current effects.
	In this thesis, two different samplings were made (horizontal and vertical distribution). In order to determine the horizontal distribution, samples were taken from 64 stations in the field study carried out in June-July 2019, covering the Mersin-Datça distance. Horizontal distribution stations are formed by aligning two shores and one open water. For vertical distributions, samplings were made at a station (0-200 m) located outside the rim current in Anamur offshore, at 20 m intervals, in 4 different periods of the day. All zooplankton sampling was done with WP-2 plankton mesh with 300 µm mesh. For environmental parameters, samples were taken using a 5 L Niskin bottle.
	A total of 168 systematic groups were identified in the study. From these groups, 24 families and 123 species from Copepoda, two families and six species from Chaetognatha and two families and seven species from Cladocera were identified. In addition, the presence of Acartia (Hypoacartia) adriatica was recorded for the first time on the Mediterranean Coast of Turkey. In the study area, 91% of the identified zooplankton were holoplankton, while 9% were meroplankton members. Among the groups determined at the species level, 26 permanent species, 23 common species and 86 rare species were identified. Among the Copepoda orders, it is the most dominant Calanoida order. This was followed by Poecilostomatoida, Cyclopoida, Monstrilloida and Harpacticoida orders, respectively. The lowest abundance values were found in the Gulf of Antalya. Copepoda abundance is lower in coastal areas than open areas, and Cladocera is higher in coastal waters. For the Chaetognatha abundance value, there is no difference in coastal-open areas. 
	Faunistic characters differed between coastal, open waters and regions. In general, the number of species in the study area was 60 and below, while lower species numbers were found in coastal waters. The highest abundance was found in the east of the study area, and the lowest values were found in the Gulf of Antalya. While Margalef Species Richness Index decreased towards the west, the highest values were recorded in Antalya Bay. Species richness distributions in coastal-open waters varied between regions; The Pielou Evennes Index reached the highest value in the Gulf of Antalya and is relatively low in other regions. Depending on the species richness and evennes index, Antalya Bay is the region with the highest biodiversity. Mesozooplankton assemblage was statistically different in quality and quantity between coastal-open waters and regions. The main species that cause this difference between offshore waters Haloptilus longicornis, Lucicutia flavicornis, Oithona setigera, Corycaeus limbatus, Lucicutia gemina ve Calocalanus pavo, which have a very high abundance in open waters compared to the shore. Antalya Bay was found to be quite different from other regions. Other remaining regions differed relatively from each other. The environmental factors that cause the difference in the zooplankton composition of coastal-open waters are the distance of the stations from the shore and the depth of the bottom. The regional variation is the environmental variable that primarily shapes the water's density and the near-bottom water  temperature. These factors were followed by surface water salinity and temperature values.
	Vertical zooplankton distribution and diel migration examination showed negative distribution and positive phototaxis structure. Generally, it was seen in species with limited distribution with surface waters, water columns and physical layers. Migration movements were not observed in Cladocera species distributed in surface water. Migration was not observed in Flaccisagitta enflata and Mesosagitta minimima species from the Chaetognatha family, but reverse migration was observed in Serratosagitta serratodentata. Reverse migration was also observed in female Temora stylifera, Acrocalanus gibber, Lucicutia gaussae from the Copepoda, partial reverse migration in Copilia mediterranea, Euchaeta marina and Calanopia elliptica, while C.pavo, Agetus typicus, Oithona plumifera and L. flavicornis showed normal migration. No migration movement was in females of H. longicornis and Clausocalanus parapergens. Male individuals of Copepoda belonging to these species generally showed no migration or partial reverse migration.