Hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalara yapılan video eğitiminin semptom yükü, konfor düzeyi ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of video training on symptom burden, comfort level and quality of life in patients undergoing hemodialysis treatment
Yazar: HALİSE TAŞKIN DUMAN
Danışman: PROF. DR. AYFER KARADAKOVAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Diyaliz = Dialysis ; Hasta eğitimi = Patient education ; Konfor = Comfort ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Video = Video ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Araştırma, hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalara yapılan video eğitim desteğinin, hastaların semptom yükü, konfor düzeyi ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesini amaçlanmıştır. 
Yöntem: Araştırma Nisan 2021-Temmuz 2021 tarihleri arasında, Muğla Fethiye Devlet Hastanesi Hemodiyaliz Merkezi ve özel bir hemodiyaliz merkezinde randomize kontrollü, yarı deneysel bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uyan, 22 birey kontrol ve 26 birey girişim olmak üzere toplam 48 birey oluşturmuştur. Veriler Hasta Tanıtım Formu, Diyaliz Semptom İndeksi, Hemodiyaliz Konfor Ölçeği Versiyon-II, Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (SF 36) kullanılarak 0. hafta (1. ölçüm),  4. hafta (2. ölçüm), 8. hafta (3. ölçüm) ve 12. hafta (4. ölçüm) olmak üzere dört kez toplanmıştır. Araştırmaya katılan girişim grubundaki bireylere 12 hafta boyunca haftada toplam üç bölüm olmak üzere; her seansta HD başladıktan 90 dakika sonra bir bölüm eğitim videosu izletilmiştir. Kontrol grubundaki bireylere herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Araştırma sonunda kontrol grubundaki bireylere eğitim videosu izletilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için gerekli etik kurul, kurum izinleri ve katılımcıların yazılı onamları alınmıştır.
Bulgular: Araştırmada girişim grubundaki bireylerin 3. ve 4. ölçüm zamanları arasında; Diyaliz Semptom İndeksi puan ortalamalarının azaldığı, Hemodiyaliz Konfor Ölçeği puan ortalamalarının arttığı ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu (p<0,05), kontrol grubundaki bireylerde anlamlı fark olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Araştırmada girişim grubundaki bireylerin yaşam kalitesi ölçeği alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Araştırmada, Diyaliz Semptom İndeksi ile Hemodiyaliz Konfor Ölçeği ve Yaşam Kalitesi Ölçeği alt boyutları toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki (p<0,05), Hemodiyaliz Konfor Ölçeği toplam puan ortalaması ile Yaşam Kalitesi Ölçeği alt boyutları toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki (p<0,05) saptanmıştır.
Sonuç: Hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalara yapılan video destekli eğitimin, hastaların semptom yükünü azalttığı, konfor düzeyi ve yaşam kalitesini artırdığı, video destekli eğitimin hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda kullanılabilir bir uygulama olduğu sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz; Görsel Eğitim; Semptom Yükü; Yaşam Kalitesi.

Abstract:
Purpose: This study aimed to examine the impacts of video training support on the symptom burden, comfort level and quality of life (QoL) of the patients undergoing hemodialysis (HD) treatment.
Methods: The current study adopted a randomized controlled quasi-experimental research design to investigate the implications of video training support on the symptom burden, comfort level and QoL of 48 participant patients, 22 of whom were in control and 26 were in intervention group, at Mugla Fethiye State Hospital Hemodialysis Center and a private hemodialysis center between April 2021 and July 2021. Data collection was conducted through Dialysis Symptom Index (DSI), Patient Information Form, QoL Scale Short Form (SF 36), and Hemodialysis Comfort Scale (HDCS) Version II. The data was collected four times, in week 0 (1st measurement), 4th week (2nd measurement), 8th week (3rd measurement), and 12th week (4th measurement). The intervention group watched three episodes of a training video a week for 12 weeks. Each session started 90 minutes after the HD treatment. The control group was shown the training video at the end of the research. Necessary ethics committee, institutional permissions and written consents of the participant patients were obtained prior to the study.
Results: The results of the 3rd and 4th measurement in the intervention group revealed that DSI mean scores decreased while HDCS mean scores increased in a statistically significant (p<0.05) manner; however, no significant difference was found in the control group (p>0.05). In the study, the results of the sub-dimensions of the QoL scale showed a statistically significant difference in the intervention group (p<0.05). Besides, a statistically significant negative correlation (p<0.05) was found between the results of DSI , HDCS, and the sub-dimensions of the QoL Scale. Moreover, there was a statistically significant positive correlation (p<0.05) was found between the total mean scores of the HDCS and the sub-dimensions of the QoL scale.
Conclusion: It has been concluded that video-assisted training of the participant patients undergoing HD treatment results in the decreasing symptom burden, increasing comfort level and QoL, and that video-assisted training can be ideally used in patients receiving HD treatment.

Keywords: Hemodialysis; Visual Education; Symptom Burden; Patient Comfort; Quality of Life.