Egemenliğin sınırında bir uluslararası suç: Haydutluk
An international crime at the borderline of sovereignty: Piracy
Yazar: AHMET OZAN DEĞER
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL ERDEM DENK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Egemenlik = Sovereignty ; Haydutlar = Piracys ; Uluslararası ceza hukuku = International criminal law ; Uluslararası suçlar = International crimes

Özet:
Bu çalışma radikal bir aykırılık formu olan haydutluğu (piracy) konu edinmektedir.
Onu sıradan aykırılık formlarından ayıran, haydutluğun egemenlikle kurduğu ilişkinin
meydan okuyucu niteliğidir. Haydutluk günümüz itibariyle uluslararası ceza adaleti
sisteminin ve uluslararası kamu hukukunun bir parçası olarak evrensel yargı yetkisine
tâbi bir uluslararası suçtur. Tarihin hemen her döneminde çeşitlilik arz eden kavramlarla
nitelenen bu aykırılık formu, modern hukukun köklerini dayandırdığı Roma hukukunca
belli bir zemine oturtulmuştur. Imperium Romanum döneminde 'herkesin ortak düşmanı
(hostis communis omnium)' olarak ilan edilen haydut, hem siyasal hem de hukuksal
içeriği ile 'evrensel bir kötü' olarak etiketlenen ilk fenomendir. Bu etiket, dönüşen
siyasal anlamı ve hukuksal biçimi ile 'tüm insanlığın düşmanı (hostis humani generis)'
olarak hala günceldir. Söz konusu heretizm ise kavramın hem bir siyasal-hukuksal
kategori hem de bir semiyotik inşa olduğunun göstergesidir.
Bir uluslararası hukuk suçu olarak insanlık düşmanı ilan edilen haydutluk kendine özgü
nitelikleri itibariyle ne yalnızca bir suç ne de yalnızca bir düşmandır; aksine -çelişkili de
olsa- hem bir suç hem de bir düşmandır. Böylesi bir aykırılık formunun işaret ettiği
yegâne tip ise siyasal suç olmalıdır. Zira haydutun gerçekleştirdiği eylem, egemence
tesis edilmiş yasaklayıcı ya da emredici bir kodu ihlal ederken haydutun kendisi de
egemenin üzerinde tasarruf tekeli iddia ettiği 'şiddet, mülkiyet ve yargı yetkisi'
üçlüsüne meydan okumaktadır. Bu nedenle Roma dünya düzeninin iki asırı aşkın
emperyal genişleme dönemi ile modernlik ve postmodernlik arasında geçen yaklaşık
beş asırlık dönemde haydutun eylemi yasadışı (illegal), kendisi ise hukukdışı (outlaw) 
kılınmıştır. Dolayısıyla egemen, tarihin son derece önemli iki büyük tipolojik devrinde
haydutu hem bir suçlu hem de bir siyasal rakip olarak konumlandırmıştır.
Bu özgünlüğü gereği haydutluk, tarihsel olarak değişen kavram içeriği, buna bağlı
olarak ihtiva ettiği siyasal anlam ve donatıldığı hukuksal biçim ile etiketlendiği ilk
günden içerisinde bulunduğumuz ve kavramın hukukun içerisine çekildiği (inlaw)
postmodern düzen(sizlik) sürecine dek ceza ve adalet mefhumlarının merkezinde
bulunduğu egemenliği de kavrayan bir kurucu işlev ile yüklenmiştir. Dolayısıyla
haydutluğun hakikatine (veritas) dair bir soruşturma, egemenliğin hakikatine dair bir
soruşturmayı gerektirmektedir. Bu bağlamda kavram, haydutluğun bir karşı-egemenlik
biçimi olarak egemenliğin yönetme kapasitesini sarsacak güce eriştiği üç tipolojik
tarihsel devir dâhilinde çözümlenecektir: i. Roma dünya düzeni, ii. Avrupa kamu düzeni
ve iii. Post-Westphalian yeryüzü düzeni. Sözü geçen çerçevede egemenliğin hakikatini
kat ederek haydutluğun hakikatine ulaşmayı hedefleyen bu soybilimsel çalışma, bir
başka ifadeyle politiko-jüridik bir uluslararası ceza adaleti analizi olarak
değerlendirilebilir.

Abstract:
This thesis focuses on piracy as a radical heterology within the formative frame of
international law. In so doing, it lays out the challenging nature of piracy against the
juridical notion of sovereignty, and argues that this stems from its definition as an
international crime. As any investigation of piracy is to verify the judicial truth regimes
of sovereignty, cutting across the jurisdictions of international criminal justice and of
international public law, the thesis presents a politico-juridicial genealogy of piracy by
way of deconstructing the notion of sovereignty. This piece of work has done so by
respectively looking into the Roman order, the European public order and finally the
Post-Westphalian territorial order. Dating back to the Roman Empire (Imperium
Romanum), piracy has been thus far judicially conceptualised both the common enemy
of all (hostis communis omnium) and the enemy of mankind (hostis humani generis);
piracy appears to be a universal heretic due to its conception as a politico-juridicial
category as well as a semiotic construction. The thesis further argues that piracy is
neither a crime nor an enemy; conversely, though seemingly rather contradictory, it is
both a crime and an enemy. Such a heterologous form, and even undecidable judicialconstrual,
of the concept demands that piracy be considered as a political crime. This is
due to the fact that the law-breaking action of pirates, whilst transgressing mandatory
rules of law or any imperative code established by sovereign, in fact defies the tripartite
privilege of sovereignty based on 'violence, property and jurisdiction'. Thus, for two
centuries, as of the imperial expansion of the Roman order, and as of the five centuries
of the modernity, the law-breaking action of pirates has been rendered illegal, and
themselves outlaw: Sovereignty has squarely considered pirates not only as criminals 
but also, perhaps more importantly, as the political rival. Piracy has formed the
constitutive principle of sovereignty, originating from the power of incrimination and
criminal jurisdiction, since from the first day the concept acquired a political content,
with its historically changing nature, to the process of postmodern disorder in which it
has been rendered inlaw.
Keywords: piracy, crime, sovereignty, international public law, international criminal
justice.