Türkiye'de sinema filmleri mevzuatında öndenetim
Foreword in movie legislation in Turkeycontrol
Yazar: KADER USTA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. AYHAN CEYLAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sinema, hukuk ve özellikle özgürlük ilişkisinin odak noktası, filmlerin denetimi 
hususudur. Çünkü, sinema filmlerinin denetimi, sinema ile ilgili bütün problemlerin çıkış 
veyahut varış noktasını işaret etmektedir. Sinema filmlerinin hem bir sanat dalı ve hem
de bir endüstri kolu olması ise bu alana ilişkin denetim hükümlerinin bu iki hususa uygun 
gerçekleştirilmesi gerekliliğini doğurmaktadır. Türkiye'de sinema filmlerinin denetimine 
dair hükümler, tarihsel olarak evrilmiş ve dönemsel olarak farklı şekillere bürünmüş, 
ancak tartışmalı olmayı daima sürdürmüştür. Osmanlı'da şikayetler üzerine yapılan ve 
bazı kriterlere bağlanan denetim, Cumhuriyet Dönemi'nde bir süre daha aynı şekilde 
uygulanmış ardından 1932 tarihli Sinema Filmlerinin Kontrolüne Ait Talimatname ile 
sinema filmleri ayrı bir mevzuatta düzenlenmiştir. 2559 sayılı "Polis Vazife ve Salahiyet 
Kanunu"nun kabulü ile filmlerin denetimi bu Kanun'un 6. maddesi hükmüne bağlı olarak 
çıkarılan düzenleyici işlemlerle gerçekleştirilmiştir. Anayasaya aykırı olduğu iddiası ile 
Anayasa Mahkemesi (AYM)'ne taşınan bu hüküm, uzun süre tartışılmıştır. Bunun 
üzerine sinema filmleri alanındaki pek çok sorunu çözmek adına çalışmalar yapılmış, 
danışma kurulları oluşturulmuş ve kararlar alınmıştır. Ancak bu kararlar uygulamaya 
yansımamış, filmlerin denetimine 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'na 
dayanan düzenlemelerle devam edilmiştir. 1986 yılına gelindiğinde 3257 sayılı Sinema, 
Video ve Müzik Eserleri Kanunu'nun kabulü ile 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet 
Kanunu'nun 6. maddesi ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır. Bu düzenlemede 
sinema, müzik ve video ile birlikte aynı kanunda yer almıştır. 2004 yılında ise Sinema 
Filmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanun ile 
sinema filmleri müstakil bir kanunda düzenlenmiştir. Bu Kanun'da 2019 yılında yapılan 
değişiklikle sinema filmlerinin denetimi, diğer kanunlardan farklı yönleriyle çağa ayak 
uyduran bir profil çizmiştir. Bütün bu mevzuat çerçevesinde çalışmada sinema filmlerinin 
denetimi, hukuki boyutuyla ele alınmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Sinema Filmlerinde Denetim, Film Sansürü, Sinema Filmleri Özgürlüğü, Filmlerin 
Ön Denetimi, Sinema Filmleri Mevzuatı

Abstract:
The focal point of cinema, law and especially freedom relations is the issue of film 
control. Because the control of cinema films points to the origin or destination of all 
problems related to cinema. The fact that cinema films are both a branch of art and an 
industry requires that control be carried out in accordance with these two issues. The 
provisions regarding the control of cinema films in Turkey have evolved financially and 
have taken on different expressions periodically, but have always maintained their 
personal nature. The inspections carried out in the Ottoman Empire upon complaints and 
the sustainability of some of them were applied in the same way for a while during the 
Republic Period, and then cinema films were regulated under a separate legislation with 
the Regulation on the Control of Cinema Films dated 1932. With the adoption of the 
"Police Duty and Authority Law" numbered 2559, the control of films was carried out 
through annulment procedures in accordance with the provision of Article 6 of this Law. 
This provision, which was brought to the Constitutional Court (AYM) on the grounds 
that it was unconstitutional, was discussed for a long time. Thereupon, studies were 
carried out to solve many problems in the field of cinema films, department boards were 
established and parts were added. However, the implementation of these practices was 
not reflected, and the control of films continued with regulations based on the Police Duty 
and Authority Law No. 2559. In 1986, with the adoption of the Law on Cinema, Video 
and Music Works No. 3257, Article 6 of the Police Duty and Authority Law No. 2559 
was additionally and currently abolished. In 2004, cinema films were regulated in an 
independent law with the Law on Evaluation, Classification and Support of Cinema 
Films. With the amendment made to this Law in 2019, the control of cinema films has 
drawn a profile that is in line with the era with its different details from other laws. All 
these legislative frameworks have been addressed in the control of cinema films with their 
legal dimension.
Key Words: Control in Cinema Films, Film Censorship, Freedom of Cinema Films, Preliminary Control 
of Films, Cinema Film Legislation