Petrol arama işçilerinde nikotin bağımlılığının ruhsal belirtiler ve algılanan stresle ilişkisi
Relationships among nicotine dependence, psychological symptoms and perceived stress in petroleum exploration workers
Yazar: EZGİ AKAY
Danışman: PROF. DR. YUSUF ALPER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada sigara içen petrol arama işçilerinin psikolojik belirtiler ve algılanan stres düzeylerinin sigara içmeyen işçilerle karşılaştırılması; sigara içen işçilerin psikolojik belirti ve algılanan stres düzeylerinin nikotin bağımlılık düzeylerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
     Araştırmaya katılan 106 kişiye sosyodemografik özellikleri belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu, ruhsal belirtileri belirlemek amacıyla Ruhsal Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R), algılanan stres düzeylerini belirlemek amacıyla Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve sigara içtiğini belirten kişilere nikotin bağımlılık düzeyini belirlemek amacıyla Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) uygulanmıştır.
     Sigara kullanımının psikolojik belirtiler üzerine etkisi incelendiğinde, sigara içen ve bırakan kişilerin SCL-90-R somatizasyon ve ek skala alt ölçek puanlarının sigara içmeyenlerden yüksek olduğu bulunmuştur. Algılanan stresle ilgili yapılan ölçüm sonucu, her ne kadar sigara içmeyenlerin ölçek puan ortalamaları daha yüksek olsa da, sigara kullanımının algılanan stres düzeyleri üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı bulunmuştur. 
     Bu çalışmada sigara içen katılımcıların büyük çoğunluğu düşük düzeyde nikotin bağımlısıdır. Nikotin bağımlılığının psikolojik belirtilerle ilişkisi değerlendirildiğinde ise kişilerarası duyarlılık ve paranoid düşüncelerin bağımlılıkla pozitif yönlü, zayıf ilişkisi olduğu bulunmuştur. Orta düzey nikotin bağımlıları SCL-90-R ölçeğinde, pek çok psikolojik belirti açısından, düşük ve yüksek düzey bağımlılardan, daha yüksek puanlar almışlardır. Katılımcıların nikotin bağımlılık düzeyleri ile algılanan stres düzeyleri arasında ise herhangi bir ilişki saptanmamıştır.

Abstract:
In this study,the aim is to compare the psychological symptoms and perceived stress levels of the petroleum exploration workers who smoke with that of who do not smoke; and to identify whether or not the psychological symptoms and perceived stress levels of the workers who smoke differ with respect to their nicotine dependence levels. 
     In order to identify sociodemographic properties, psychological sysmptoms, perceived stress levels and nicotine dependence levels of the workers who express that they smoke; sociodemographic data form which is prepared by the researcher, The Symptom Checklist 90-Revised (SCL-90-R), Perceived Stress Scale (PSS) and Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND), are applied on 106 individuals by the researcher, respectively.
     When the effect of smoking on psychological symptoms are examined, it is discovered that the SCL-90-R somatisation subscale and additional configural items scores of those who smoke or quit are higher than those who do not smoke. As a result of the measurement regarding perceived stress, it is found out that there is not any effect of smoking on perceived stress levels although the scale score averages of non-smokers are higher. 
     In this study, the great majority of the participants who smoke have low-level nicotine dependence. Yet, when the relationship between nicotine dependence and psychological symptoms are assessed, interpersonal sensitivity and paranoid thoughts are found out to be weakly and positively correlated with nicotine dependence. With respect to many psychological symptoms within SCL-90-R, mid-level nicotine dependent participants received higher scores than those with low-level and high-level nicotine dependent participants. Nicotine dependence levels of participants were not correlated with perceived stress.