Türkiye'deki devlet okulları ile uluslararası özel okulların çokkültürlü eğitim ilkeleri açısından değerlendirilmesi
An examination of Turkish public schools and private international schools with regards to multicultural education principals
Yazar: HATİCE UYANIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DEMET SEBAN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Devlet okulları = State schools ; Eğitim programları = Education programs ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Kültürel farklılık = Cultural difference ; Yabancı okullar = Foreign schools ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Özel okullar = Special schools ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki devlet okulları ile uluslararası özel okulların çokkültürlü eğitim ilkeleri açısından değerlendirilmesidir. Çalışma temel nitel araştırma tekniklerine bağlı kalınarak yürütülmüştür. Araştırma problemine yanıt aramak için nitel 
araştırma türü olan vaka (durum) çalışması kullanılmıştır. Bu çalışma için iki vaka seçilmiştir. 2010-2011 eğitim öğretim yılı güz döneminde alınan verilere göre öğrencilerin yaklaşık % 25'inin yabancı uyruklu olduğu bir devlet okulu ile bir özel 
uluslararası okul seçilmiştir. Çalışmada analiz birimleri olarak ilkokul programlarında 
çok kültürlülük ile ilişkili kazanımlar ve bu kazanımların uygulayıcıları olarak öğretmenler seçilmiştir.
Bu çalışmada farklı veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Devlet ve Uluslararası 
Okul'un program kazanımları incelenmiş ve vaka olarak seçilen okullarda çalışan 
toplam 9 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca araştırmacıya 
bulguları destekleyecek kanıtlar sunması için her sınıfta kısa süreli gözlem yapılmış ve 
ilgili görülen dokümanlar incelenmiştir. Toplanan veriler Castagno'nun (2009) 
çokkültürlü eğitimle ilgili önerdiği 6 boyutlu kuramsal çerçeve kullanılarak analiz 
edilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler değerlendirildikleri kategoriler içerisinde 
yeniden betimsel analiz yapılarak açıklanmıştır.
Araştırmanın bulgularına göre her iki okulun programları da asimilasyon ve sosyal 
eylem için eğitim yaklaşımlarına uygun herhangi bir kazanım içermezken, genel olarak 
birleşme/kaynaşma, çoğulculuk, kültürlerarası yetkinlik/yeterlilik ve eleştirel farkındalık için eğitim yaklaşımlarına cevap verecek nitelikte olduğu görülmüştür. Her iki okulun 
kazanımları genel değerlendirildiğinde programların temelinde çokkültürlü eğitim 
ilkelerinin olmadığı bulunmuştur.
Yarı yapılandırılmış görüşme verilerine göre öğretmen görüşlerinin asimile edici 
düşüncelerden eleştirel farkındalığa kadar geniş bir yelpazede yer aldığı görülmüştür. 
Sosyal eylem konusunda ise bir öğretmenin görüş bildirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Genel 
olarak öğretmenlerin çokkültürlü eğitim ilkeleri konusundaki düşüncelerinin olumlu 
yönde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte devlet okulunda çalışan sınıf 
öğretmenlerinin, çokkültürlü eğitim hakkında kavram karmaşası veya yanılgısına 
düştükleri, yabancı uyruklu öğrencilere nasıl davranacakları konusunda çokkültürlü 
eğitim ilkeleri dikkate alındığında bilgi düzeylerinin ya da yeterliliklerinin az olduğu 
görülmüştür. Uluslar arası okuldaki öğretmenlerin kültürel farkların yüceltilmesi ve 
gerçek zamanlı etkinlikler ile uluslararası olan öğrencilerin Türk kültürü ve diğer kültür 
ile olan etkileşimini arttırmayı amaçladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bu duruma, okulun 
fiziksel şartlarının (özel okul olmak, vatandaşı olunmayana bir ülkede eğitim-öğretim 
hizmetini sürdürmek, vb.) ve farklı bir ülkede ve kültürde eğitim-öğretim sunuyor 
olmasının etkisi olduğu bulunmuştur.


Anahtar Kelimeler: Çokkültürlü Eğitim, Kültürel Farklılıklar, İlköğretim Programları, 
Yabancı Kökenli Öğrenciler

Abstract:
Aim of this study is to evaluate public schools and private international schools in 
Turkey with regards to multicultural education principals. Comparative case study will 
be used as method in this study under the guidelines of the qualitative research methods. 
Two cases had been chosen for this study according to data collected in the fall semester 
in 2010-2011. One case is a public school in which 25% of student population is foreign 
(international) students who have international roots, and other case is a private 
international school in which all students are international students. Objectives related 
with multicultural education in primary school curriculas and teachers as the operator of 
these curriculas have been chosen as unit of analysis of this study. 
Diverse data collection methods are used in this study. Objectives in public school's and 
private international school's programs were examined thoroughly and semi-structured 
interviews were conducted with total of 9 teachers who work in these two schools. 
Additionally, every teacher's class was observed shortly and some aim-related 
documents were examined in order to support the data conducted from interviews and 
programs. These collected data were analyzed with the usage of Castagno's (2009) 6-
approached framework for multicultural education. A secondary desctiptive analysis has 
been done between the categories while evaluating the interview data.
According to data of this study, there are no any objectives related with education for
assimilation and education for social action approaches neither in public school's 
curriculum, nor in private international school's. It has been found that generally these programs answer education for amalgamation, pluralism, cross-cultural competence, and 
critical awareness approaches. When these programs analyzed, it has been found out that 
both schools have no roots of multicultural education in their curriculas' basis.
According to semi-structured interview data analyses, teacher thoughts and opinions 
vary on the spectrum from education for assimilation to critical awareness approach. 
There is one teacher who shared her thoughts about education for social action approach. 
It is resulted that teachers' thoughts tend to be positive about multicultural education of 
teachers. Besides, it has been seen in the results that elementary classroom teachers in 
public school have incomprehensibility or misconception about multicultural education. 
Also, it can be seen in the results that when multicultural education principals are 
considered about their actions and attitudes towards international students, they have a 
lower knowledge level or competence about it. It has been seen in the results that 
teachers who work in private international school aimed to increase the interaction of 
between Turkish and other cultures and international students using real experiences and 
celebrating cultural differences. This situation has been related with psychical conditions 
of school (being entitled as "private", continuing to education in a non-domestic 
country, etc.) and giving educational services in another country and culture. 



Keywords: Multicultural Education, Cultural Differences, Elementary Curricula, 
International Students