Kelîle ve Dimne, Şehnâme, Hamse, Siyer-i Nebî ve Silsilenâme minyatürlerinde görülen kare ve altıgen tabanlı geometrik desenlerin analizi
Analysis of square and hexagon based geometric patterns found on Kelîle ve Dimne, Şehnâme, Hamse, Siyer-i Nebî ve Silsilenâme miniatures
Yazar: BAHAR SELİMGİL
Danışman: DR. HALİL İBRAHİM ERYILMAZ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Desen = Pattern ; Geometrik motifler = Geometric motifs ; Kelile ve Dimne = Kelile and Dimne ; Minyatür = Minyature ; Silsilename = Silsilename ; Siretü`n-Nebi = Siretü`n-Nebi ; Siyer-i Nebî = Siyer-i Nebî ; Şehname = Şehname

Özet:
Çalışmamızda Kelîle ve Dimne, Şehnâme, Hamse, Siyer-i Nebî ve Silsilenâme minyatürlerinde görülen kare ve altıgen tabanlı geometrik desenler ele alınmıştır. İslam Mimarisi eserlerinde rastlanan daha karmaşık geometrik desenlerin minyatürlerde bulunmadığı tespit edilmiştir. Bundan dolayı resimli el yazmalarında yer alan geometrik desenler, kare tabanlı ve altıgen tabanlı geometrik desenler olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir. Geometrik desenler gruplandırılmamış, kare tabanlı geometrik desenler 19 adet ve altıgen tabanlı geometrik desenler de 62 adet olarak sıra ile desen çizimleri yapılarak, ortaya koyulmuştur. Toplamda 81 adet geometrik desen tespit edilmiştir. Sadece dijital ortamda, 30 adet kütüphanede yer alan resimli el yazmalarının sayfaları tek tek incelenmiştir. Bunların, içinde geometrik desen bulunan sayfaları ele alınmıştır (903 sayfa). Bu sayfalardaki geometrik desenler tek tek ayrılmış ve aynı olan desenler bir araya getirilmiştir (2327 adet geometrik desen). Daha sonra desenler ızgara yöntemi ile çizilmiştir. Ele aldığımız minyatürlerde gözlemlediğimiz geometrik desenlerin bire bir aynısı olan, toplamda altıgen tabanlı geometrik desenler için 48 mimari eser ve kare tabanlı geometrik desenler için ise 35 adet mimari eser hakkındaki bilgiler de çalışmamıza ilave edilmiştir. Toplamda 151 adet tablo, 321 adet fotoğraf ve 91 adet şeklin görselleri ile çalışmamız desteklenmiştir.

Abstract:
In our study, square and hexagonal geometric patterns seen in the miniatures of Kelîle ve Dimne, Şehnâme, Hamse, Siyer-i Nebî and Silsilenâme are discussed. It has been determined that more complex geometric patterns found in Islamic architecture works are not found in miniatures. For this reason, the geometric patterns in the illustrated manuscripts were examined under two main headings as square based and hexagonal based geometric patterns. Geometric patterns were not grouped, 19 square based feometric patterns and 62 hexagon based geometric patterns were drawn and examined in order. A total of 81 geometric patterns are defined. Only in digital media, the pages of the illustrated manuscrpits in 30 libraries were examined one by one. Pages of these with geometric patterns are discussed (903 pages). The geometric patterns on these pages have been seperated one by one and the same patterns have been brought together (2327 geometric patterns). Then patterns were drawn with the grid method. Information on 48 architectural works in total for hexagon based geometric patterns and 35 architectural works in total for square based geometric patterns, which are exactly the same as the geometric patterns we observed in the miniatures we discussed, were also added to our study. Our works was supported by a total of 151 tables, 321 photographs and 91 figures visuals.