1960'lı yıllarda yaşanan fabrika eylemlerinin sendika seçme özgürlüğü bağlamında değerlendirilmesi
An assessment of factory demosntrations in 1960s within the context of freedom  of union choice
Yazar: MELİHA KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ ÇELİK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eylem = Action ; Fabrikalar = Factories ; Sendika hakkı = Liberty syndicate ; Sendikalar = Unions ; Sendikalaşma = Unionization

Özet:
Sendikaların varlığını ve çalışmalarını güvence altına alan sendika özgürlüğü ve sendika seçme hakkı 1960'lı yıllardan bu güne emek tarihinde temel sorun alanlarından biri olmuştur. Sendika özgürlüğünün olmazsa olmaz koşullarından biri sendika çokluğu ilkesidir. Sendika çokluğu ilkesi, işçilerin özgürce istedikleri sendikayı seçme hakkını somutlayan temel ilkelerden biridir. Sendika özgürlüğü ve sendika çokluğu ilkelerinin bir sonucu olarak her işkolunda birden fazla sendikanın kurulmuş olması bu sendikalardan hangisinin toplu iş sözleşmesi imzalayacağı sorununu doğurmuştur. 1960'lı yıllarda sendikalar yeterince güçlü olmadığı için toplu iş sözleşmesi imzalamak sendikaların var olabilmesinin en önemli koşuludur. Sendikaların bir işyerinde toplu iş sözleşmesi imzalayabilmesi için yetkili sendika olma zorunluluğu ise sendikalar arasında rekabete neden olmuştur. 1967 yılında DİSK'in kurulmasıyla sendikalar arası rekabet yoğunlaşmış, birçok fabrikada işçiler sendika seçme özgürlüğü için eylemler yapmıştır.
Bu çalışma 1960'lı yıllarda yapılan fabrika eylemlerini sendika seçme özgürlüğü bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada sendika özgürlüğünün gelişimi, sendikal rekabeti ortaya çıkaran koşullar, yetkili sendikaların belirlenme yöntemleri incelenmiş, DİSK'e bağlı sendikaların işçiler tarafından tercih edilmesinin ve savunulmasının nedenleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda incelediğimiz fabrika eylemlerinin; mücadeleci, demokratik, işçilere güven veren ve toplu iş sözleşmelerinde ücretler ve sosyal haklar konusunda daha fazla hak elde eden sendikaları savunmak amacıyla yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sendika Seçme Özgürlüğü, Sendikal Rekabet, DİSK

Abstract:
Union freedom and freedom of union choice, which secure the existence and activities of the unions,  have been one of the fundamental areas of conflict within labor history since the 1960s.One of the essential conditions of the union freedom is the principal of multiplicity of unions. Principle of multiplicity of unions is one of the basic principles that embody the workers' right to freely choose the union they desire. The fact that more than one union was established in each sector, as a result of the principles, union freedom and multiplicity of unions, has led to the an issue over which one of these unions would be entitled to make a collective labor agreement. Since unions were not powerful enough during the 1960s, signing a collective labor agreement became the most important requirement for the existence of unions. The obligation for unions to be the collective bargaining agency in a workplace to be able to make a collective labor agreement has led to a rivalry between unions. After the establishment of DISK in 1967, the rivalry between the unions intensified, and workers in many factories organized demonstrations for the freedom of union choice.
This study aims to assess the demonstrations in factories during the 1960s, within the context of freedom of union choice. In this study, the development of union freedom, the conditions that led to the rivalry between unions and procedures that determine the collective bargaining agent were investigated and an attempt to shed light on the reasons for which unions associated with DISK was chosen and advocated by the workers was made. The conclusion that that they were organized to advocate bellicose and democratic unoins which give a sense of confidence to the workers and acquire more rights in collective labor agreements in terms of wages and social rights was reached regarding the factory demonstrations investigated within this context.
Key Words: Freedom of Union Choice, Union Rivalry, DİSK