Pandemi sürecinde travma sonrası stres bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğunun tükenmişlik düzeyleri üzerindeki etkisi: hastane öncesi acil sağlık çalışanlarına yönelik bir araştırma
The investigation of the effects of post-traumatic stress disorder and generalized anxiety disorder on the levels of burnout in the pandemic process: A research on pre-hospital emergency medical personnel
Yazar: NURGÜL ÇİĞDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REYHAN BAŞARAN
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: 112 Acil Çağrı Merkezi = 112 Emergency Call Center ; Acil servis = Emergency service ; Acil tıp = Emergency medicine ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Tükenmişlik = Burnout ; Yaygın kaygı bozukluğu = Generalized anxiety disorder

Özet:
Küresel bir travma olarak kabul edilen Covid-19 pandemi sürecinde sağlık kurumlarında ön saflarda görev alan hastane öncesi acil sağlık çalışanlarında travma sonrası stres bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğunun saptanarak, tükenmişlik düzeylerine etkilerinin incelenmesi bu çalışmada amaçlanmaktadır. Araştırma modeli ve hipotezler literatürde yer alan teorik temeller ve araştırma sonuçlarının incelenmesi üzerine geliştirilmiştir. Kesitsel tipte ve nicel bir araştırma olan bu çalışmada İstanbul 112 acil sağlık hizmeti istasyonlarında ve komuta kontrol merkezinde çalışan 536 kişinin katılımıyla toplanan veriler analize uygun bulunmuştur. Çalışmanın nicel kısmında, verilerin analizi için güvenilirlik ve geçerlilik analizleri, korelasyon analizleri yapılmıştır. Önerilen hipotetik model ve elde edilen veriler niceliksel olarak SPSS 26.0 istatistik paket programında analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile Yaygın Anksiyete Bozukluğu arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuştur. Tükenmişlik ile Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Yaygın Anksiyete Bozukluğu arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu görülmektedir. Araştırmanın bulguları ayrıca hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının %71,6'sında Travma Sonrası Stres Bozukluğu; %33,8'inde Yaygın Anksiyete Bozukluğuna dikkat çekmekte, katılımcıların %40,7'si mesleki yaşamda karşılaştıkları travmatik olaylara ilişkin ruhsal sorunlar yaşadığını belirtmektedir. Araştırmanın sonuçları hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Yaygın Anksiyete Bozukluğunun, Tükenmişlik düzeylerindeki etkisi açısından risk grubunda bulunduğu görüşünü desteklemektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to evaluate the prevalence of post-traumatic stress disorder and generalized anxiety disorder and to examine their effects on burnout levels in pre-hospital emergency medical personnel who were at the forefront of health institutions during the covid-19 pandemic, which is accepted as a global trauma.  The research model and hypotheses were developed based on the theoretical foundations and research results in the literature. In this study, which is cross-sectional and quantitative research, sample data collected with the participation of 536 employees working in İstanbul's 112 emergency health service stations and command control centre were found suitable for analysis. In the quantitative part of the study, reliability and validity analysis, and correlation analysis were used for the analysis of the data. The proposed hypothetical model and the obtained data were quantitatively analyzed in the SPSS 26.0 statistical package program. According to the findings, a significant and positive relationship was found between Post Traumatic Stress Disorder and Generalized Anxiety Disorder among prehospital emergency medical personnel. It is seen that there is a statistically significant and positive relationship between burnout levels and Post Traumatic Stress Disorder and Generalized Anxiety. The findings of the study also revealed that 71.6% of prehospital emergency medical personnel had Post Traumatic Stress Disorder, it also draws attention to Generalized Anxiety Disorder in 33.8% of the participants, and 40.7% of the participants state that they experience psychological problems related to the traumatic events they encounter in their professional life. The results of this study support the view that pre-hospital emergency medical personnel are in the risk group in terms of the effect of Post Traumatic Stress Disorder and Generalized Anxiety Disorder on their burnout levels.