Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi
Developing child behaviour checklist and evaulating according to some variables
Yazar: NESLİHAN ŞEHİRLİ
Danışman: DOÇ.DR. ABİDE GÜNGÖR AYTAR ; DOÇ.DR. GÜZİN SÜBAŞI ; PROF.DR. Z. FULYA TEMEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZETBu çal ışma, Çocuk Davran ışlarını De ğerlendirme Ölçe ği' ni geli ştirerek,geçerlik ve güvenirlik düzeyini ölçmek ve Kastamonu' da ya şayan 5?6 ya şdönemindeki çocuklar ın ö ğretmenleri arac ılığıyla istenmeyen baz ı davran ışlarınıortaya koymak amac ıyla yap ılmıştır. Veriler, 2005?2006 y ılında Kastamonu ilmerkezi ve Daday, Devrekâni, Seydiler ve Ta şköprü ilçelerinde okulöncesi e ğitimkurumlarına devam eden 243 çocuğun 20 öğretmeninden elde edilmiştir.Çocuk Davran ışlarını Değerlendirme Ölçeği' nin geli şim aşamasında uzmangörüşleri alınarak anket maddeleri belirlenmiş, uygulamadan sonra ise bu maddeleringeçerlik ve güvenirliklerine bak ılarak tam olarak ölçek olu şturulmuştur. Daha sonrabu veriler üzerinden çocuklar ın istenmeyen baz ı davranışları yaş, cinsiyet, aile tipi,anne-baba çal ışma durumu, anne-baba mesle ği, çocuk say ısı de ğişkenlerine göreincelenmiştir.Aç ımlayıcı ve do ğrulayıcı faktör analizi sonucunda; İsyankar davran ışlar,Uyum, Sosyal kayg ı ba şlıkları alt ında 3 faktörlü 73 maddeden olu şan, iç tutarl ığısaptamak amac ıyla hesaplanan Cronbach Alfa katsay ısı ölçek toplam ında .95,Spearman Brown iki yar ı test korelasyon katsay ıları toplamda .82 olan ÇocukDavranışlarını De ğerlendirme Ölçe ği olu şturulmuştur. Yap ılan madde analizi isehesaplanan tüm korelasyonların .001 düzeyinde anlamlı olduğunu göstermiştir.Gruplar ın ölçek puanlar ı aras ındaki farklar ın anlaml ılığı için ikili gruplar ınkarşılaştırılmasında ili şkisiz t-testi, üç veya daha fazla grubun kar şılaştırılmasındatek yönlü varyans analizi kullan ılmıştır. Varyans analizinin anlaml ı ç ıkmasıdurumunda, farkın hangi ikili gruplar aras ındaki farklardan kaynakland ığını bulmakiçin Scheffe testi uygulanmıştır.iiiAraştırmadan elde edilen bulgular şunlardır:1. Erkeklerin k ız çocuklar ına göre daha isyankar ve uyumsuz olduklar ıbelirlenmiştir (p<.05).2. 5 ya ş grubundaki çocuklar ın 6 ya ş grubundaki çocuklara göre, geni şailede ya şayan çocuklar ın çekirdek ailede ya şayan çocuklara göre dahakaygılı oldukları görülmüştür (p<.05).3. Çalışan annelerin çocuklarının daha uyumsuz ve kaygılı oldukları, babasıişçi olan çocuklar ın uyumsuz davran ışlarının babas ı öğretmen ve doktorolan çocuklara göre daha fazla olduğu saptanmıştır.4. Annesi ilkokul mezunu olan çocukların istenmeyen davranışlarının annesilise ve üniversite mezunu olan çocuklara göre daha fazla oldu ğu tespitedilmiştir.5. Babası ilkokul mezunu olan çocuklar ın uyumsuzluk davran ışları babas ılise ve üniversite mezunu olan çocuklara göre daha fazladır.6. Çocukların uyum davran ışlarında, sosyal kayg ılarında ve ölçek toplampuanları arasında kardeş sayısına göre anlamlı fark vardır.

Abstract:
ABSTRACTThe aim of this study is to evaluate the validity and reliability of ChildBehavior Checklist and to put forth some of the undesired behaviors of children whoare 5-6 years of age living in Kastamonu. The data was obtained from 20 teachers of243 students in 2005-2006, working in pre-school institutions in Kastamonuprovincial center, and Daday, Devrekani, Seydiler and Taşköprü districts.The items of the questionnaire were designated by applying to specialists inthe field and following the application the validity and reliability of the items werechecked to form the scale. Then the undesired behaviors of children were analyzedconcerning the variables such as age, sex, family type, occupation of the parents, thenumber of the siblings etc.Following the explanatory and confirmatory factor analyses, a Child BehaviorChecklist with three factors and 73 items with subtitles such as disobedientbehaviors, responsive behaviors, and social anxiety was formed to determine theinternal consistency. The Cronbach?s Alpha was .95 and Spearman Brown?s splithalf reliability coefficient was .82 . The item analysis indicated that all correlationswere significant at the .001 level.In the comparison of scale scores of the groups, independent t-test was usedto compare two groups and one-way ANOVA was used to compare three or moregroups. Scheffe test was used to determine the differences where the variant analysiswas significant.The findings of the study are as follows:1. Boys are more mutinous and incongruous than girls (p<.05).v2. Children in 5 year age group are more anxious than the children in 6 yearage group whereas children in big families are more anxious than thechildren of nuclear family (p<.05).3. Children of working mothers are more incongruous and anxious. Childrenwhose fathers are laborers have more incongruous behaviors than thechildren whose father are teachers or doctors.4. Children whose mothers are primary school graduates have moreundesired behaviors than the children whose mother are high school oruniversity graduates.5. Children whose fathers are primary school graduates have moreincongruous behaviors than the children whose father are high school oruniversity graduates.6. There is a significant difference between the responsive behaviors, socialanxiety and total scale scores of children regarding the number ofsiblings.