Sanayi yapılarının mimarisinde gürültünün tasarım ölçütü olarak değerlendirilmesi /
Yazar: MEHMET NURİ İLGÜREL
Danışman: PROF. DR. MÜJGAN ŞEREFHANOĞLU SÖZEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ÖZET Sanayiye yönelik çalışmaların artması ve ülke genelinde yaygınlaşması, özellikle yüksek düzeyli gürültülerin söz konusu olduğu belli sanayi kollarında çalışan kişilerin gürültüden korunmasını giderek daha da önemli hale getirmektedir. Ayrıca, bölge, kent ve yerleşim ölçeğinde gürültü etkeninin göz ardı edildiği plansız oluşumlar, sanayi yapılarının yakın çevresindeki sessiz yerleşimler açısından olumsuz durumlar ortaya koyabilmektedir. Tez kapsamında; sanayi yapıları ile ilgili gürültü sorunu; çevre yerleşimler açısından, bölge planlama, kent planlama, yerleşim planlama aşamalarında ele alınmış; sanayi çalışanları açısından ise, sanayi yapısının tasarım süreci içinde tasarım - gürültü ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Bu amaçla, sanayi yapılarının mimari tasarım sürecinde alman kararların gürültüye etkisi incelenerek, gürültünün tasarımı yönlendirici bir veri olarak değerlendirilmesine çalışılmıştır. Sanayi yapılarının mimari tasarım süreci ve organize sanayi bölgelerinin planlanması tezin 2. Bölümü içinde ele alınmıştır. Sanayi yapılarındaki tipik gürültü kaynaklarının ve gürültü özelliklerinin sistematik olarak tanıtıldığı 3. Bölümde, sanayi yapılarında titreşim sorununa değinildikten sonra gürültünün çalışanlar üzerindeki etkilerine fizyolojik ve psikolojik etkilenmeler olarak iki ayrı başlık altında yer verilmiştir. Sanayi yapılarının mimarisinde gürültünün tasarım ölçütü olarak değerlendirilmesini amaçlayan 4. Bölümde, öncelikle sanayi yapılarının yerleşim bölgelerinin belirlenmesinde bölge ve kent ölçeğinde gürültü etkeni incelenmiştir. Sanayi yapılarının arsa üzerinde yerleşiminde, gürültü etkeni farklı yerleşim durumları açısından değerlendirildikten sonra üretim hacmi ile yönetim ve sosyal işlevler ile ilgili hacimler açısından tasarım - gürültü ilişkisi bağlamında alınabilecek önlemler üzerinde durulmuştur. 5 ana bölümden oluşan tezin sonuç bölümünde, sanayi yapılarından kaynaklanan gürültü sorununun bölge, kent ve yerleşim planlama süreci içinde değerlendirilmesinin önemi ve yapı tasarımı aşamasında konuya sistemli bir biçimde yaklaşılmasının gerekliliği vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sanayi yapısı, mimari tasarım, sanayi gürültüsü, işçi sağlığı, gürültü denetimi. vııı

Abstract:
ABSTRACT Because of the increase of the industrial activities widespreaded over the country, protecting from industrial noise gradually becomes more importance; especially for the workers in certain industrial plants, where high levels of noise are available. Moreover, unplanned formations at the scales of region, city and settlement planning cause generally undesired effects for the settlements that have to be quiet. In this thesis, the noise matter related to industrial buildings is considered for the workers in plants and neighborhood settlements; also in this context the noise matter is investigated in the phases of region, city, settlement planning and building design from the point of view of architectural design - noise factor relation. For this aim, during the architectural design process of an industrial building, the effects of the designing decisions to noise in building units is investigated and an evaluation of noise factor as a design criterion is tried. The architectural design process of an industrial building and the planning stages of an organized industrial district are considered in chapter 2 of the thesis. In the 3th chapter the typical noise sources İn industrial buildings and their characteristics related to noise are explained. The effects of noise on the workers are considered under the main titles; physiological - psychological effects, after the vibration matter in industry is mentioned. In the 4th chapter of the thesis, which aims the evaluation of the noise factor as a design criterion in the architectural design of the industrial buildings, the noise factor in determining of the settlement districts of industrial buildings in region and city planning phases İs investigated. At the stage of emplacing the industrial building on the site, the noise factor is evaluated for the different settlement types. At the building design stage precautions for the places in production, management and social units of the industrial building are mentioned from the point of view of architectural design - noise factor relation. In the conclusion chapter of the thesis, which consists of 5 main chapters, the importance of the evaluation of the noise factor related to industrial buildings in the phases of region, city and settlement planning and the necessity of the systematic approach to the matter at the designing stage of the building are emphasized. Key words : Industrial building, architectural design, industrial noise, worker's health, noise control. IX