İngiliz yıllık raporlarında Kemalist Türkiye ve nasyonal sosyalist Almanya (1933-1938)
Kemalist Turkey and national socialist Germany in British annual reports (1933-1938)
Yazar: CAN GÜÇLÜ
Danışman: PROF. DR. HAKAN UZUN
Ankara Üniversitesi / Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Atatürk = Atatürk ; Atatürkçülük = Kemalism ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy

Özet:
1933'te Adolf Hitler'in Almanya'da yönetimi ele geçirmesiyle Avrupa aşamalı olarak
iki kampa bölündü: Birinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan Versailles sisteminin
yıkılmasını isteyen revizyonistler ve statükonun ve barışın korunmasını hedefleyen anti-
revizyonistler. Nazi Almanyası revizyonist devletlerin başını çekiyordu, çünkü nasyonal
sosyalizm çatışmayı yücelten ve savaş üreten ırkçı ve yayılmacı bir ideolojiydi.
Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndaki müttefiki Türkiye de aynı dönemde
bağımsız ve saygın bir devlet olarak hem Almanya'yla, hem de Avrupa'da statükonun öncüsü
İngiltere'yle yakın ilişkiler kuruyordu.
Bu tezin amacı, İngiltere'nin Ankara'daki büyükelçilik personelinin hazırladığı yıllık
raporlar temelinde, Türk belgelerinden, gazetelerden ve ikincil kaynaklardan da yararlanarak;
Türkiye'nin nasyonal sosyalist Almanya ile kurduğu diplomatik ve ideolojik ilişkilerin
irdelenmesi, revizyonizm ve anti-revizyonizm ayrışmasında Türkiye'nin konumunun
saptanması ve ulusçu bir devrim olan Kemalizm'in nasyonal sosyalizmle hangi alanlarda
örtüşüp hangi alanlarda ayrıştığının incelenmesidir.
Türkiye'nin 1930'larda Almanya'yla kurduğu yoğun ekonomik ilişkilere karşın
nasyonal sosyalizmin ayrıksı örnekler dışında Atatürk Türkiyesinde geniş ilgi görmediği,
Türkiye'nin kendini anti-revizyonist devletlerle hizaladığı, İngiltere ile ve Cumhuriyet'in
diplomatik geleneklerine uygun olarak Rusya ile dostluğuna önem verdiği saptanmıştır.
İngiliz yıllık raporlarında da 1933-1938 arasında Türkiye'nin devlet politikasında ya da
kamuoyu tutumunda anlamlı nasyonal sosyalizm yanlılığı bulgusu bulunmamaktadır.
Kemalist ilkelerin yüzeysel bazı koşutluklar dışında nasyonal sosyalizmle yapısal
benzerlik koşutluk ya da amaç birlikteliği taşımadığı bulgusuna ulaşılmıştır. 1938 itibariyle
Türkiye rotasını diplomatik ya da ideolojik olarak çatışma, nasyonal sosyalizm ve faşizmden
değil, demokrasiden ve barıştan yana çizmiştir.

Abstract:
Following Adolf Hitler's seizure of power in Germany in 1933, Europe was gradually
divided into two camps: Revisionist states who worked to dismantle the status-quo that was
established after the First World War, and anti-revisionist states, who struggled to maintain the
status-quo and peace in Europe. Nazi Germany led the revisionist effort, mainly due to
Nazism being a racist and expansionist ideology, promoting conflict and manufacturing war.
At the same time, Turkey, Germany's ally in the First World War and now a well-
respected sovereign state, was striving to form lasting relations with both Germany and
Britain, who led the anti-revisionist effort.
The aim of this thesis is to examine Turkey's diplomatic and ideological relations with
Nazi Germany, determine her stance in the division of revisionism vs. anti-revisionism in
Europe, and to investigate where Kemalism, Turkey's founding ideology, aligns and/or
clashes with Nazism, based on the annual reports that were written by the British Embassy
personnel in Ankara and making use of both British and Turkish documents, in addition to
secondary sources.
It has been found that despite Turkey's immense financial traffic with Germany,
national socialism failed to attract significant Turkish masses, save for few exceptions; and
that Turkey aligned herself with the anti-revisionist states and put emphasis on the value of
her friendship with both Britain and per the traditions of Republican Turkish diplomacy,
Russia. The British annual reports do not carry significant evidence of national socialist
tendencies in Turkey's official state policies or public attitude.
It has also been ascertained that Kemalism, despite some superficial parallels, carries
no structural similarities, concurrence or unity of purpose with national socialism. As of 1938,
Turkey is found to have set her route towards democracy and peace, rather than conflict,
national socialism and fascism.