Sağlık bilişim sistemleri kapsamında elektronik reçete uygulamasına yönelik hekimlerin görüşlerinin incelenmesi
An examination of the views of physicians about electronic prescriping in the scope of health information systems
Yazar: HASAN YETKİN
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF YALÇIN İLERİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Bilişim sistemleri = Information systems ; Doktorlar = Physicians ; Elektronik reçete = Electronic prescription ; Sağlık bilgi sistemleri = Health information systems ; Sağlık yönetimi = Health management ; Teletıp = Telemedicine

Özet:
Dünyada bilişim teknolojisinde yaşanan gelişmeler sağlık alanında daha hızlı kararlar alınmasına imkân sağlamaktadır. Bu nedenle sağlık bilişimindeki gelişmelerden sağlık kurumlarının iyi bir şekilde yararlanabilmesi amacıyla; sağlık kurumlarının, sağlık bilişim sistemleri kapsamında e-reçete uygulamasına bakış açısı büyük önem arz etmektedir. Hekimlerin de ilerleyen meslek hayatlarında daha donanımlı daha verimli olabilmesi için e-reçeteye yöneldiği görülmektedir. 
Bu çalışmanın amacı Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi'nde görevli hekimlerin e-reçeteye yönelik bakış açılarını incelemek, e-reçetenin işlerini kolaylaştırıp kolaylaştırmadığını, israfları önleyip önlemediğini, hastalara verilen hizmetin kalitesini arttırıp arttırmadığını belirlemek ve hekimlerin e-reçete uygulamasını ne derece yeterli bulduklarını ortaya koymaktır. Araştırmada sağlık bilişim sistemleri kapsamında e-reçete uygulaması üzerine ülkemizde ve yurt dışında yapılmış çalışmalarla ilgili literatür çalışması yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi dâhili ve cerrahi alanlarında görevli 268 hekim oluşturmaktadır. Araştırmada Aslan (2014) tarafından uyarlanan anket kullanılmıştır. 
Çalışmada olasılıklı örnekleme yöntemlerinden basit tesadüfî örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Birbirinden bağımsız iki örneklem arasındaki ilişkiyi bulabilmek için t testi (independent samples t test) ve tek yönlü varyans analizi (one way anova) uygulanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre hekimlerin e-reçeteye karşı benzer tutuma sahip oldukları tespit edilmiştir. Hekimlerin büyük bir oranın e-reçeteyi kullanma taraftarı olması teknolojide yaşanan gelişmelere ayak uydurduklarını ve sağlık alanında yaşanan teknolojik gelişmelerden memnun olduklarını göstermektedir. Bilgi kalitesi boyutu puanlarının çalışma şekli ve e-reçete sistemini kullanma taraftarı olup olmamaları gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılaştığı (p<0,05); cinsiyet, görev, uzmanlık alanı ve medeni durum gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Sistem kalitesi boyutu puanlarının görev, çalışma şekli, medeni durum ve e-reçete sistemini kullanma taraftarı olup olmamaları gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılaştığı (p<0,05); cinsiyet ve uzmanlık alanı gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Toplam sistem etkisi boyutu puanlarının çalışma şekli ve e-reçete sistemini kullanma taraftarı olup olmamaları gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılaştığı (p<0,05); cinsiyet, görev, uzmanlık alan ve medeni durum gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Algılanan kullanım kolaylığı boyutu puanlarının görev, medeni durum ve e-reçete sistemini kullanma taraftarı olup olmamaları gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılaştığı (p<0,05); cinsiyet, uzmanlık alanı ve çalışma şekli değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Algılanan fayda boyutu puanlarının çalışma şekli, medeni durum ve e-reçete sistemini kullanma taraftarı olup olmamaları gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılaştığı (p<0,05); cinsiyet, görev ve uzmanlık alanı gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. E-reçete kullanımına yönelik niyetlilik boyutu puanlarının çalışma şekli ve e-reçete sistemini kullanma taraftarı olup olmamaları gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılaştığı (p<0,05); cinsiyet, görev, uzmanlık alanı ve medeni durum gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Hizmet kalitesi puanlarının çalışma şekli ve e-reçete sistemini kullanma taraftarı olup olmamaları gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılaştığı (p<0,05); cinsiyet, görev ve medeni durum gibi değişkenlere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı (p>0,05) saptanmıştır.  Cerrahi birimlerde çalışan hekimler dâhili birimlerde çalışan hekimlere göre e-reçeteyi daha az kullanmaktadırlar. E-reçete sisteminin; hekimlerin işini kolaylaştırdığı, israfları önlediği, hastalara yapılan hizmetin kalitesini artırdığı, hekimlerin işlerini hızlandırdığı gözlemlenmektedir. E-reçete sistemini; genç hekimlerin tecrübeli hekimlere göre daha çok kullandıkları ve benimsedikleri görülmüştür. E-reçete sisteminin ara yüzü daha anlaşılır hale getirilmesi gerektiği gözlemlenmiştir. E-reçete sisteminin; diğer bilgi sistemlerine entegre olabilmesi, kullanırken daha az zihinsel çaba harcanması ve daha sade olması gerektiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: E-Reçete, E-Sağlık, Sağlık Bilişimi, Sağlık Yönetim Bilişim Sistemleri

Abstract:
Developments in information technology around the world enable faster decisions in the field of health. Obtaining the views of health providersabout e-prescripting is of great importance in order to make good use of the developments in health informatics. Physicians tend to use e-prescription in order to be more equipped and efficient in their advancing professional life.
The purpose of this study is to examine the perspectives of physicians working at Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Hospital towards e-prescription, to determine whether e-prescription facilitates their work, whether it prevents waste, whether it increases the quality of the service provided to patients, and to what extent physicians find the application of e-prescription sufficient enough.In this regard, a literature search was conducted for the studies conducted in our country or in abroad on the application of e-prescription within the scope of health informatics systems. The sample of the study consists of 268 physicians working in the internal and surgical departments of Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Hospital. The questionnaire adapted by Aslan (2014) was used in the study.
The simple random sampling method, one of the probabilistic sampling methods, was used in the study. T test (independent samples t test) and one way analysis of variance (one way anova) were applied to find the relationship between two independent samples.
According to the results of the research, it was determined that physicians have a similar attitude towards e-prescription. The fact that a large proportion of physicians are in favor of using e-prescription shows that they are keeping up with the developments in technology and are satisfied with the technological developments in the field of health. Information quality dimension scores differ statistically significantly with some variables including the way they work and whether they are in favor of using the e-prescription system (p<0.05); there was no statistically significant difference (p>0.05) with other variables including gender, duty, specialty and marital status. System quality size scores differ statistically significantly with some variables including task, way of working, marital status and whether they are in favor of using the e-prescription system (p<0.05); there was no statistically significant difference (p>0.05) with other variables including gender and specialty. Total system impact size scores differ statistically significantly with some variables including the way they work and whether they are in favor of using the e-prescription system (p<0.05); there was no statistically significant difference (p>0.05) with other variables including gender, duty, specialty and marital status. Perceived ease of use size scores differ statistically significantly with some variables including task, marital status and whether they are in favor of using the e-prescription system (p<0.05); there was no statistically significant difference (p>0.05) with other variables includinggender, specialty area and way of working. Perceived benefit size scores differ statistically significantly with some variables including how they work, marital status and whether they are in favor of using the e-prescription system (p<0.05); there was no statistically significant difference (p>0.05) with other variables including  gender, duty and specialty. E-prescription usage intent dimension scores differ statistically significantly with some variables including the way they work and whether they are in favor of using the e-prescription system (p<0.05); there was no statistically significant difference (p>0.05) with other variables including gender, duty, specialty and marital status. Service quality scores differ statistically significantly with some variables including how they work and whether they are in favor of using the e-prescription system (p<0.05); there was no statistically significant difference (p>0.05) with other variables including gender, duty and marital status. Physicians working in surgical units use e-prescription less than physicians working in internal units. It is observed that the e-prescription systemfacilitates the work conditions of physicians, prevents waste, improves the quality of services, and accelerates the work of physicians. Also, it has been observed that young physicians use and adopt the e-prescription systemmore than experienced physicians. Furthermore, it has been observed that the interface of the e-prescription system should be made more understandable. Finally, it has been determined that the e-prescription systemshould be integrated into other information systems, and its usability should be increased so that less mental effort is neededto use it.

Keywords: E-Prescribing, E-Health,Health Information,Healthcare Management Information Systems