Primula vulgaris L.'nin sıçanlarda metotreksat kaynaklı testis hasarına karşı antioksidan ve antiapoptotik etkisi
Antiapoptotic and antioxidant effects of primula vulgaris L. against methotrexate-induced testicular damage in rats
Yazar: MURAT BERBER
Danışman: DOÇ. DR. REZZAN ALİYAZICIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Apoptozis = Apoptosis ; Epididimis = Epididymis ; Katalaz = Catalase ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Süperoksit dismutaz = Superoxide dismutase

Özet:
Bu çalışma, metotreksat (MTX) ile oluşturulmuş testis hasarına karşı Primula vulgaris L. (çuha çiçeği) ekstraktının antioksidan ve antiapoptotik etkilerini araştırmak amacıyla yapıldı. Çalışmada 250-300 g, 32 adet Sprague-Dawley cinsi erkek sıçan kullanıldı. Her grupta 8 adet sıçan olacak şekilde 4 grup (kontrol, MTX, MTX + P. vulgaris ve P. vulgaris) oluşturuldu. Kontrol grubu sıçanlara bu süre içerisinde sadece 0.8 mg/kg serum fizyolojik gavaj yoluyla verildi. MTX grubu sıçanlara sadece çalışmanın ilk günü tek doz 30 mg/kg MTX intraperitoneal (i.p.) olarak uygulandı. MTX + P. vulgaris grubu sıçanlara çalışmanın ilk günü tek doz 30 mg/kg MTX uygulandı ve daha sonra ilk günden başlayarak 7 gün boyunca 100 mg/kg sulu ekstrakt gavaj yoluyla verildi. P. vulgaris grubu sıçanlara 7 gün boyunca 100 mg/kg sulu ekstrakt gavaj yoluyla verildi. 8. gün anestezi altında sıçanların testisleri ve epididimisleri çıkarıldı, kanları alındı ve kansızlaştırma yöntemi ile ötanazi yapıldı. Çıkarılan testisler ikiye bölünerek, testisin bir yarısı ve epididimis örnekleri histolojik işlemler için, testisin diğer yarısı ve alınan kan örneği ise biyokimyasal analizler için kullanıldı. MTX grubunda kontrol grubuna göre seminifer tübül çapı, epitel kalınlığı, sperm sayısı, motilite, vitalite ve Johnsen skorlama değerlerinin azaldığı; lümenine immatür hücre dökülen tübül sayısı ve apoptotik indeksin arttığı (AI) belirlendi. MTX + P.vulgaris grubunda MTX grubuna göre seminifer tübül çapı, epitel kalınlığı, sperm sayısı, motilite, vitalite ve Johnsen skorlama değerlerinin arttığı; lümenine immatür hücre dökülen seminifer tübül sayısı ve AI'nın azaldığı belirlendi. Biyokimyasal analizler sonucunda kan plazmasında ve testis dokusunda kontrol grubuna kıyasla MTX grubunda malondialdehit (MDA) değerinin arttığı, süperoksit dismutaz (SOD) ve katalaz (KAT) değerlerinin ise azaldığı bulundu. MTX grubuna kıyasla MTX + P.vulgaris grubunda ise MDA değerinin azaldığı, SOD ve KAT değerlerinin arttığı bulundu. Tüm bu işlemler sonucunda MTX'in testiste oksidatif stres oluşturarak testise zarar verdiği, Primula vulgaris'in antioksidan etkileri ise bu hasarı azalttığı belirlendi.

Abstract:
In this study, antioxidant and antiapoptotic effects of P. vulgaris against MTX-induced testicular injurt were investigated. 32 Sprague-Dawley male rats 250-300 g bw. were used 4 groups (control, MTX, MTX + P. vulgaris and P.vulgaris) each including 8 rats were constructed. The control group rats were given only 0.8mg/kg physiological saline by gavage for 7 days. The MTX group rats were applied a single dose 30mg/kg MTX on the first day. The MTX + P.vulgaris group rats applied a single dose (30mg/kg) MTX on the first day and this group were given 100mg/kg liquid extract by gavage for 7 days starting from the first day. P.vulgaris group rats were given 100 mg/kg by gavage for 7 days. On Day 8, testicles and epididymides of rats were removed under anesthesia, blood samples were taken and rats were euthanized by exsanguination. The removed testicles were divided in two part where one part from each testicle was used for histological procedures and the other part of half testicle for biochemical analyses with blood samples. The removed epididymides were used for evaluating sperm count, motility and vitality. It was determined that with respect to control group; the seminiferous tubule diameter, epithelial thickness, sperm count, motility, vitality and Johnsen score were lower and apoptotic index as well as seminiferous tubule number that immature germ cells fell into its lumen were higher in MTX group. It was also determined that with respect to MTX group; seminiferous tubule diameter, epithelial thickness, sperm count, motility, vitality and Johnsen score were higher and as well as seminiferous tubule number that immature germ cells fell into its lumen were lower in MTX + P. vulgaris group. After biochemical analyses; MDA was found to be higher, SOD and CAT were found to be lower in both blood plasmas and testicular tissues in MTX group with respect to control group. After given practices; it was concluded that MTX injured testicles by creating oxidative stress and Primula vulgaris reduced the injury by its antioxidant effects.