Avrupa Birliği'nin yükselen güçlere yönelik politikası: Türkiye örneği
The EU's response to rising powers: The case of Turkey
Yazar: FEVZİ KIRBAŞOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR TÜFEKÇİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Yükselen güç = Rising power

Özet:
Westphalia Barış Antlaşması'yla başlayan çağdaş uluslararası sistemin, yapısında, aktör sayısında ve özelliklerinde farklı dönemlerde çeşitli değişimler meydana gelmiştir. Şöyle ki on altıncı yüzyılda Avrupa devletler sisteminin oluşumuyla birlikte güç dengesi üzerine inşa edilen sistem, yirminci yüzyılın ortalarına kadar üç önemli yapısal değişim yaşamıştır. Bu değişimlerin ilki, iki kutupluluk; ikincisi, çok kutupluluk; sonuncusu ise etkin çok taraflılıktır.

İçerisinde bulunduğumuz etkin çok taraflı sistem, küresel arenayı etkileme kapasitesine sahip olan Çin, Hindistan, Rusya, Türkiye ve Brezilya gibi yükselen güçleri ortaya çıkarmıştır. Aynı zamanda etkin çok taraflı sistem içerisinde bazı meydan okumaları içeren dinamiklerin varlığına da dikkat çekilmiştir. İşte bu gelişmelerden hareketle, önemli yerleşik güçlerden birini temsil eden Avrupa Birliği'nin milenyumla beraber ekonomik kriz ve göç gibi karşılaşmış olduğu zorlukların üstesinden gelebilmek için yükselen güçlerle hem özel bir ilişki ağı kurması hem de onlara karşı çeşitli dış politika enstrümanları geliştirmesi bu tez çalışmasının odak noktasını oluşturmuştur.

Bu cihetle çalışmada ilk olarak, modern uluslararası ilişkilerin başlangıcından günümüze kadar süregelen dönemler tetkik edilecek ve yükselen güçlerin küresel arenadaki varlık mücadelesi ele alınacaktır. İkinci olarak, Avrupa Birliği'nin kuruluşundan günümüze kadar devam eden zaman dilimi içerisinde ne tür kurumsal değişiklikler yaşadığı açıklanarak, hangi meydan okumalarla karşılaştığına değinilecek ve yükselen güçler ile geliştirmiş olduğu ilişki düzeni tartışılacaktır. Son olarak, yükselen güç Türkiye'nin, Avrupa Birliği'nin 2013 yılında karşılaşmış olduğu mülteci akını karşısında yaptığı eşsiz yardımlarının müzakere sürecine katkısı olup olmadığı tartışılacak ve "Türkiye'nin yükselen güç olarak düşünülmesi Avrupa Birliği müzakere sürecinde Avrupalı karar vericiler tarafından fark oluşturmuş mudur?" sorusunun cevabı aranacaktır.

Bu minval üzere çalışmada, yükselen güçlerin ekonomik yapılarından demografik özelliklerine ve askeri kapasitelerine kadar önemli etkilerinin olduğu saptanmıştır. Ardından, Avrupa Birliği'nin dış politikada tek sesliliği yakalayabilmek amacıyla birçok kurumsal değişiklik yaptığı analiz edilmiş ve yükselen güçlere yönelik farklı dış politika enstrümanları geliştirdiği görülmüştür. Son olarak, Avrupa Birliği'nin karşılaşmış olduğu zorluklar neticesinde Türkiye ile ilişkilerinin belirli zaman aralıklarında doruğa ulaştığı belirlenmiş ancak akit taraflar arasında yaşananların, birkaç istisna hariç olmak üzere, Türkiye'nin müzakere sürecini kolaylaştırmadığı görülmüştür.

Abstract:
The contemporary international system start with the Peace of Westphalia. In later peridos, various changes took place in different periods in the contemporary international system, structure, actor number and characteristics. Namely, the system, built on the balance of power with the formation of the European system of states in the sixteenth century, has undergone three major structural changes until the mid-twentieth century. The first of these changes is bipolarity; second, multipolarity; the last one is effective multilateralism.

The effective multilateral system has undergone significant power changes compared to previous periods. The effective multilateral system has revealed rising powers such as China, Turkey, Brazil, India and Russia, whose capacity to influence the global arena has increased. At the same time in the effective multilateral system some dynamics including various challenges have been emphasized. Thus, The European Union has established a special relationship with the rising powers and used various foreign policy instruments in order to overcome the difficulties faced by the migration and economic crisis. Thus, the previous sentence is the starting point of this thesis.
	
In this study, firstly, the systems will be examined from 1648 until today and the struggle for existence will be research the rising Powers in the global arena. Secondly, it will be explained what kind of institutional changes the European Union is experiencing and the challenges faced by the global economic crisis will be touched upon and the importance of the relationship with the rising powers will be determined. Finally, Turkey helped with the problems faced of the European Union but "did these contributions contribute to the negotiation process?" and "is it to be considered as an rising power of Turkey had a positive effect on European decision makers in the membership of the European Union?" Therefore, these questions will be answered.

In the study, it was determined that the rising powers have important effects on international politics from their economies to their demographic characteristics and military capacities. Then, it was seen that the European Union made many institutional changes in order to achieve singularity in foreign policy and developed different foreign policy instruments for rising powers. Finally, as a result of some difficulties faced of  the European Union relations with Turkey have reached a peak in certain time intervals, but the events between the two sides, except a few exceptions, in no way facilitate the negotiation process has been seen.