Tip 2 diyabetli bireylere telefon görüşmesiyle uygulanan izlemin; bilişsel-sosyal faktörler, tedaviye uyum, yaşam kalitesi ve metabolik değişkenler üzerine etkisi
The effect of telephone follow-up applied to individuals with type 2 diabetes on cognitive-social factors, compliance to treatment, quality of life, and metabolic variables
Yazar: MELİSA BAĞDAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KÖROĞLU ÇAMDEVİREN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hasta takibi = Follow up studies ; Metabolizma = Metabolism ; Sosyal faktörler = Social factors ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Teletıp = Telemedicine ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma tip 2 diyabetli bireylere telefon görüşmesi ile uygulanan ı̇zlemin  bilişsel-sosyal faktörler, tedaviye uyum, yaşam kalitesi ve metabolik değişkenler üzerine etkisinin belirlenmesi amacı ile randomize kontrollü müdahale çalışması olarak gerçekleştirildi. Çalışma 1 Temmuz 2021 ve 1 Nisan 2022 tarihleri arasında İstanbul ilinde bulunan bir vakıf üniversitesine bağlı Sağlık Uygulama Ve Araştırma Merkezi'nde, İç Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran diyabetes mellitus tanılı hastalar ile yürütüldü. Çalışmanın örneklemini dahil edilme kriterlerine uyan, çalışmaya katılmayı kabul eden 45 müdahale ve 44 kontrol olmak üzere 89 diyabetli birey oluşturdu. Çalışmada her iki gruba da veri toplama aracı olarak Diyabetli Birey Tanılama Ve Takip Formu, Türkçe Çok Boyutlu Diyabet Ölçeği, Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisine Hasta Uyum Ölçeği, Kısa Form 36 (Short Form 36-SF 36) Ölçeği kullanıldı. Aynı zamanda metabolik ve antropometrik kontrol değişkenleri ölçümleri yapıldı. Ayak muayanesi ve göz muayaneleri gerçekleştirildi. Her iki gruba başlangıç ve 3.ay kontrollerinde bireysel özelliklerine yönelik diyabet eğitimi gerçekleştirildi. Eğitimin ardından Diyabet Hastası Bilgi ve Beceri Kontrol Formu veri toplama aracı kullanılarak eğitimin etkinliği ölçüldü ve bilgi eksiklikleri tamamlandı. Müdahale grubuna 6 ay boyunca 2 haftada 1 kez telefon ile izlem uygulaması yapıldı. Kontrol grubuna girişimde bulunulmadı. Bireylere 3.ay ve 6.ay kontrollerinde veri toplama araçları, metabolik ve antropometrik ölçümler, ayak muayanesi uygulandı ve 6.ay kontrollerinde göz muayanesi yaptırıldı. Çalışmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edildi. Çalışma sonucunda; telefon ile izlem uygulanan müdahale grubunda metabolik değişkenler, bilişsel ve sosyal faktörler, tedaviye uyum ve yaşam kalitesinde istatistiksel olarak olumlu yönde anlamlı değişim saptandı. Tüm ölçekler, metabolik ve antropometrik kontrol değişkenlerinde müdahale grubunun ölçümlerinde, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha anlamlı düzeyde değişim belirlendi.
Anahtar Kelimeler: Bilişsel ve sosyal faktörler, metabolik değişkenler, tedaviye uyum, telefon ile izlem, tip 2 diyabet, yaşam kalitesi.

Abstract:
This research was conducted as a randomized controlled intervention study to determine the effect of telephone follow-up applied to individuals with type 2 diabetes on cognitive-social factors, compliance to treatment, quality of life, and metabolic variables. The study was carried out with patients diagnosed with diabetes mellitus who presented to the Internal Medicine Outpatient Clinic at the Health Practice and Research Center of a foundation university in Istanbul between July 1, 2021, and April 1, 2022. Eighty-nine individuals with diabetes, including 45 patients in the intervention group and 44 patients in the control group, who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study constituted the study sample. In the study, the Questionnaire on Diagnosing Individuals with Diabetes and Follow-up form, the Turkish Version of the Multidimensional Diabetes Questionnaire, the Patient Adherence to Type 2 Diabetes Mellitus Treatment Scale, and the Short Form 36 (SF-36) survey were used as data collection tools for both groups. The metabolic and anthropometric control variables were also measured. Foot and eye examinations were performed. Diabetes education was provided to both groups for their individual characteristics at the baseline and the 3rd-month controls. After the education, its effectiveness was measured using the Diabetes Patient Knowledge and Skills Control Form data collection tool, and knowledge deficiencies were completed. The intervention group was followed up by phone calls once every 2 weeks for 6 months. No intervention was performed for the control group. Data collection tools, metabolic and anthropometric measurements, and foot examination were applied to the individuals at the 3rd and 6th-month controls, and an eye examination was performed at the 6th-month controls. The data obtained in the study were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 program. As a result of the study, a statistically significant positive change was found in the metabolic variables, cognitive and social factors, compliance to treatment, and quality of life in the intervention group followed up by phone calls. A statistically more significant change was determined in the measurements of the intervention group in all scales, metabolic and anthropometric control variables compared to the control group.
Keywords: Cognitive and social factors, metabolic variables, compliance to treatment, telephone follow-up, type 2 diabetes, quality of life.