Sağlık Bilimleri üniversitesi Gülhane Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde sosyal medya bağımlılık düzeyinin beslenme durumuyla ilişkisi
The relation between social media addiction level and nutritional status in the students of Gülhane Faculty of Health sciences of the University Health sciences
Yazar: BUKET AKYAKAR
Danışman: PROF. DR. METİN HASDE ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA KARAİSMAİLOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Bağımlılık analizi = Dependence analysis ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Sosyal medya = Social media ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Amaç: Üniversite eğitimi öğrenciler için yeni bir dönemi oluşturmakta ve bu değişim
beslenme alışkanlıklarını da etkilemektedir. Bu dönemde öğrenciler sosyal çevre
edinme, bilgiye ulaşabilme/paylaşabilme ve eğlenceli vakit geçirme gibi nedenlerle
sosyal medya uygulamalarını yaygın bir şekilde kullanmaktadır. Ayrıca sosyal
medyadan sağlık ve beslenme gibi konuları takip etmektedirler. Sosyal medyada
kalınan sürenin artması bireylerde bağımlılık riski oluşturduğu ve dolaylı olarak
beslenme durumlarını etkilediği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı üniversite
öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığının beslenme alışkanlıklarıyla ilişkisini
incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tipte analitik bir çalışma olup, Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Gülhane Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde Aralık 2020-Ocak
2021 tarihinde yürütülmüştür. Mevcut pandemi kısıtlamaları sebebiyle online anket
yöntemi uygulanmış, tüm hedef kitleye ulaşmak amaçlandığından bütün öğrencilere
online anket dağıtılmıştır. Ocak-Şubat 2021 süresince, toplanan verilerin yönetimi ve
analizleri oluşturulmuş, çalışmanın raporu Mart-Haziran 2021 döneminde yazılmıştır.
Veriler IBM SPSS Statistics 25.0 programına aktarılmış, sürekli değişkenlerin normal
dağılıp dağılmadığı çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılarak, varyansların
homojenliği ise Levene testi ile değerlendirilmiştir. İki bağımsız grup karşılaştırması
için bağımsız örneklem t testi, iki değişken arasındaki ilişki için Pearson Korelasyon,
üç ve daha fazla bağımsız grup karşılaştırması için Tek Yönlü Varyans
Analizi(ANOVA), kategorik değişkenlerin karşılaştırmasında ise Ki-kare testi
uygulanmıştır. Bütün analizlerde p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Araştırmanın gücü hesaplanmış olup, etki büyüklüğü 0,1 alındığında oran %93
bulunmuştur.
Bulgular: Çalışma grubunu oluşturan 957 öğrencinin %91,7'sini kadın öğrenciler
oluştururken, %8,3'ünü erkek öğrenciler oluşturmaktadır. En fazla öğrenci %44,3'le
1. Sınıftadır ve bölümlerde genellikle kadın öğrenciler ağırlıktadır. Öğrencilerin
%70,2'si normal BKİ'ye sahiptir. Öğrencilerin %68,3'ü günlük internette 3 saatten
fazla vakit geçirirken, %58'i günde 1-3 saatlerini sosyal medya uygulamalarında harcamaktadır. En çok kullandıkları sosyal medya uygulamaları sırasıyla Instagram ve
Youtube'dur. Öğrencilerin çoğunluğu düşük bağımlıdır ve yüksek derecede sağlıklı
beslenme tutumuna sahiptir. Öğrencilerin SBİTÖ puanı ile SMBÖ-ÖF toplam ve alt
boyutları puanları arasında çok zayıf negatif bir ilişki vardır. Öğrencilerin sosyal
medya bağımlılık durumları sınıf düzeylerine göre değişmezken bölümlere göre
anlamlı farklılaşmaktadır. Cinsiyete göre ise Sanal Tolerans ve Sanal Bilgilenme alt
boyutlarında anlamlı farklılar tespit edilmiştir. Bireylerin sağlıklı beslenme tutumları
cinsiyete göre farklılık göstermemekte, ancak sınıf ve bölümlere göre anlamlı farklılık
göstermektedir. Sosyal medyada geçirilen sürenin artması sosyal medya bağımlılığının
artmasına neden olmakta, sağlıklı beslenme tutumlarına olumsuz etki sağlamaktadır.
Sonuç: Öğrencilerin çoğunluğu günde 3 saatten fazla internette ve bunun 1-3 saatini
sosyal medyada harcamaktadır. En çok kullandıkları uygulamalar Instagram ve
Youtube olup, Instagram kullananların Youtube kullananlara göre bağımlılık
oluşturma riski daha yüksektir. Sosyal medyada geçirilen süre arttıkça sosyal medya
bağımlılığı riski artmakta, sağlıklı beslenme tutumu olumsuz etkilenmektedir.
Öğrencilerin SBİTÖ ve SMBÖ-ÖF puanları arasında zayıf bir ilişki vardır. Sosyal
medya üzerinden diyetisyen ve doktorların sağlıklı beslenme gönderilerini takip
edenlerin sağlıklı beslenme tutumuna olumlu etki sağlarken, zayıflama gönderilerini
veya sosyal medya ve magazin ünlülerini takip etme bireylerin beslenme durumunu
olumsuz etkilemektedir.
Üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıkları birçok faktörden
etkilenmektedir. Öğrenciler sosyal medyadan çeşitli şekillerde faydalanmaktadır, bu
durum sosyal medyada daha çok vakit geçirmelerine ve bağımlılık riski oluşturma gibi
potansiyel zararlara sebebiyet vermektedir. Öğrenciler sosyal medyadan beslenme ve
sağlık gibi gönderileri takip etmektedirler ancak bu bilgilerin güvenliği ve beslenme
durumlarını olumsuz etkileme gibi durumlar endişe uyandırmaktadır. Bu dönemde
öğrencilerin sağlıklı beslenme gereksinimlerine dair bilgileri olsa da yiyecek ve içecek
seçimleri sağlıklı olmayabilmektedir. Üniversite öğrencilerinde sosyal medya
bağımlılığı ve sağlıklı beslenme ile ilgili gerekli bilgilendirme ve farkındalık
oluşturulması için koruyucu sağlık programları oluşturulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Beslenme, BKİ, sosyal medya, üniversite öğrencileri

Abstract:
Aim: University education creates a new term for students and this change affects their
eating habits. In this period, students widely use social media applications for reasons
such as creating a social environment, accessing/sharing information and having fun.
They also follow topics such as health and nutrition on social media. It is thought that
the increase in the time spent on social media creates a risk of addiction in individuals
and indirectly affects their nutritional status. The aim of this study is to examine the
relationship between social media addiction and nutritional habits in university
students.
Material-Method: The research is a cross-sectional analytical study and was carried
out in Health Sciences University Gulhane Health Sciences Faculty students between
December 2020-January 2021. Due to the current pandemic restrictions, the online
survey method was applied, and since it was aimed to reach the entire target audience,
an online survey was sent to all students. During January-February 2021, the
management and analysis of the collected data were created, the report of the study
was written in the period of March-June 2021. The data were transferred to the IBM
SPSS Statistics 25.0 program, and the homogeneity of the variances were evaluated
with the Levene test, whether the continuous variables were normally distributed or
not, by looking at the skewness and kurtosis values. Independent sample t-test was
used for the comparison of two independent groups, Pearson Correlation for the
relationship between two variables, One-Way Analysis of Variance (ANOVA) for the
comparison of three or more independent groups, and Chi-square test for the
comparison of categorical variables. In all analyses, p<0.05 was considered
statistically significant. The power of the study was calculated and the rate was found
to be 93% when the effect size was 0.1.
Results: While 91.7% of the 957 students constituting the study group are female
students, 8.3% are male students. The highest number of students is in the 1st grade
with 44.3% and generally female students predominate in the departments. 70.2% of
the students have normal BMI. While 68.3% of the students spend more than 3 hours
on the internet daily, 58% of them spend 1-3 hours a day on social media applications.
The most used social media applications are Instagram and Youtube, respectively. The
majority of students are low addictive and have a high healthy eating attitude. There
is a very weak negative correlation between the students' SBİTÖ scores and the total
and sub-dimension scores of SMBÖ-ÖF. While the social media addiction status of
the students does not change according to their grade levels, it differs significantly
according to the departments. According to gender, significant differences were found
in Virtual Tolerance and Virtual Information sub-dimensions. Individuals' healthy
eating attitudes do not differ according to gender, but they differ significantly
according to classes and departments. The increase in the time spent on social media
causes an increase in social media addiction and has a negative effect on healthy eating
attitudes.
Conclusion: The majority of students spend more than 3 hours a day on the Internet
and 1-3 hours of this on social media. The most used applications are Instagram and
Youtube, and those who use Instagram have a higher risk of addiction than those who
use Youtube. As the time spent on social media increases, the risk of social media
addiction increases and healthy eating attitudes are negatively affected. There is a
weak correlation between the students' SBİTÖ and SMBÖ-ÖF scores. While following
the healthy nutrition posts of dietitians and doctors on social media has a positive effect
on the healthy eating attitude, following weight loss posts or social media and
magazine celebrities negatively affect the nutritional status of individuals.
The nutritional habits of students are affected by many factors during the university
period. During this period, students benefit from social media in various ways, which
causes them to spend more time on social media and potential harm such as the risk of
addiction. Students follow posts such as nutrition and health on social media, but the
safety of this information and adverse effects on their nutritional status raise concerns.
In this period, although students have knowledge about their healthy nutritional needs,
their food and beverage choices may not be healthy. Preventive health programs
should be established in order to raise awareness and information about social media
addiction and healthy nutrition among university students.
Keywords: BMI, nutrition, social media, university students