Kadınların sağlıklı bedeni kavrayışı: İnstagram örneği
Women's understanding of healthy body: The example of Instagram
Yazar: DEFNE GÜLCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL İNCE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Sağlık İletişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sosyal medya platformlarından biri olan İnstagramda yapılan sağlıklı beden paylaşımlarına odaklanarak günümüz tüketim toplumunun ve onun beslediği sağlıklı yaşam endüstrisinin sağlıklı beden kavramında meydana getirdiği değişimleri ve kadınların sağlıklı beden olgusunu 
nasıl anlamlandırdıklarını ortaya koymaktır. Kadın bedeni, yıllardır nesneleştirilmiş ve üzerinde çalışılması gereken bir proje olarak görülmektedir. Bu sebeple günümüzde kabul gören sağlıklı kadın bedenin ne anlama geldiği ve nasıl kurulduğu toplumsal ve bireysel perspektiflerden yaklaşılarak 
incelenmiştir. Bu bağlamda kadınların kendi bedenleri üzerinden geliştirilen sağlıklı beden anlatısına dair anlamlarını ortaya koymak için İnstagramı aktif olarak kullanan 12 kadın katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılmış ve bu kadınların İnstagramda takip ettikleri ve içeriğini sağlık, kozmetik ve spor oluşturan hesaplar incelenmiştir. Bu hesaplarda yapılan paylaşımlar çeşitli diyet egzersiz, bakım, kozmetik ürün ve güzellik önerilerinden ile ideal bedenlere dair görsellerden oluşmaktadır. Sonuç olarak İnstagram, kadınlara yoğun olarak sağlıklı yaşam endüstrisinin sağlığa olan olumlu etkilerini sunmaktadır. Fakat aynı zamanda İnstagram, sağlıklı yaşam endüstrinin ekonomik kaygılarını da beslemektedir. Bu kaygıların baskın olduğu sağlıklı bedene dair yapılan paylaşımların kadınları hem psikolojik hem de fiziksel olarak olumlu ve olumsuz yönde etkilediği ortaya çıkmıştır. İnstagramda sunulan sağlıklı beden paylaşımlarının kadın bedenini, dönemin moda estetik değerleri üzerinden inşa ettiği belirlenmiştir. Kadının sahip olması gereken beden ve bu bedene ait tüm fiziksel ayrıntılar (yüz hatları, dudaklarının kalınlığı, dişleri, göz biçimi, kaşları, kirpikleri,…) tüketim toplumunun sağlıklı yaşam endüstrisi tarafından belirlenmektedir. Bu endüstri içinde bedenin kendisi sürekli tüketen bir nesne olarak ayakta kalmalı ve tüketim toplumunun devam etmesine bir kaynak sağlamalıdır. Bu amaçla kurgulanan derinlemesine görüşme soruları sonucunda kadınların İnstagram'da sağlıklı beden bağlamında denk geldikleri ve 
inceledikleri görsellerle farklı şekillerde etkileşime girdiği belirlenmiştir. Sağlıklı yaşam endüstrisi ve tüketim toplumunun sürekliliğinin araçlarından biri olan İnstagram paylaşımlarının, farklı dönemlerde değişen 'ideal beden' kurgusunu, sağlıklı beden olarak sunduğu ve bu durumun kadın bedeni üzerindeki tartışmalı yaklaşımı pekiştirdiği görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the changes in the concept of a healthy 
body and how women perceive the notion of a healthy body in the context of the 
consumption society and the healthy lifestyle industry, focusing on the healthy 
body posts on Instagram, one of the social media platforms. The female body 
has long been objectified and seen as a project that needs improvement. 
Therefore, the accepted meaning of a healthy female body in contemporary 
society and how it is constructed have been analyzed from both societal and 
individual perspectives.To understand the meanings attached to the narrative of 
a healthy body developed by women about their own bodies, in-depth 
interviews were conducted with 12 female participants actively using Instagram. 
The content and accounts they follow, related to health, cosmetics, and sports, 
were also examined. These accounts are run by health professionals and social 
media influencers. The posts on these accounts consist of various diet and 
exercise tips, skincare, cosmetic products, and images depicting ideal bodies.The results indicate that Instagram presents the positive effects of the healthy lifestyle industry to women intensely. However, at the same time, Instagram also perpetuates the economic concerns of the industry. It was found that posts related to the ideal healthy body, dominated by these concerns, have both positive and negative psychological and physical effects on women. The healthy body posts on Instagram construct the female body based on the prevailing aesthetic values of the era. The physical attributes a woman should possess (facial features, lip thickness, teeth, eye shape, etc.) are determined by the consumer society.Based on the in-depth interview questions formulated, it was determined that women interact with the healthy body images they encounter and examine on Instagram to varying degrees, being influenced to different extents.