Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda kronotip, uyku problemleri ve riskli davranış ilişkisinin araştırılması
To compare chronotype, sleep problems and risky behaviour parameters in adolescents with ASBHD
Yazar: ESRA ATASOY SUBAŞI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİYE TUĞBA BAHADIR
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biyolojik saatler = Biological clocks ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan ergenlerdekronotip, uyku problemleri ve riskli davranışparametlerini sağlıklı çocuklar ile karşılaştırmak ve DEHB olan olgularda kronotip, uyku problemleri ve riskli davranış arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Psikiyatrisi Polikliniğine başvuran 14-17 yaşlar arasında, DEHB nedeniyle daha önce hiç ilaç tedavisi almamış veya en az 3 aydır ilaç tedavisi kullanmayan 41 DEHB tanılı olgu ve sağlıklı kontrol grubunu oluşturan 41 ergen çalışmamıza dahil edilmiştir. Katılımcılar Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu- Türkçe Uyarlaması ile değerlendirildiler ve katılımcılara WISC-R testinin 4 alt testi uygulandı. ErgenlerRiskli Davranışlar Ölçeği'ni (RDÖ); ebeveynleri ise Çocuklarda Uyku Ölçeği (ÇUÖ) ve Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA) doldurdular.
Bulgular: DEHB grubunda kontrol grubuna göre ÇDKA toplam puanı; RDÖ toplam ve antisosyal davranış ve alkol kullanımı alt ölçek puanı; ÇUÖ toplam, toplam uyku problemleri puanı, davranış sorunları, horlama alt ölçek puanı, uyku problemleri toplam puanı ve ÇUÖ toplam puanı anlamlı olarak daha yüksek bulundu. DEHB grubu içinde kronotiplere göre RDÖ alt ölçek puanları değerlendirildiğinde intihar eğilimi alt ölçek puanı akşamcılarda anlamlı olarak daha yüksek bulundu. DEHB grubunda ölçekler arası korelasyonlar incelendiğinde ÇDKA ile ÇUÖ toplam puanı arasındave ÇDKA ile ÇUÖ uyku toplam puanı arasındapozitif yönde bir ilişki saptandı. DEHB grubunda ÇDKA toplam puanı üzerine etki eden faktörlerin lineer regresyon analizi yapıldığında,ÇUÖ toplam puanı ile ÇDKA toplam puanı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.DEHB grubunda ÇDKA toplam puanı üzerine etki eden faktörlerin farklı bir modelle lineer regresyon analizi yapıldığında ÇUÖ uyku toplam puanı ile ÇDKA arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.  
Sonuç: DEHB grubunda kontrol grubuna göre akşamcılığın daha fazla olduğu, DEHB grubunun daha fazla uyku problemlerinin olduğu ve daha fazla riskli davranışta bulundukları saptanmıştır. DEHB grubunda uyku problemleri ile akşamcılık arasında pozitif yönde ilişki olduğu saptanmıştır. 

Anahtar kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu,kronotip, uyku problemleri,riskli davranışlar

Abstract:
Aim: Theaim of thisstudy is tocomparechronotype, sleepproblemsandriskybehaviourparameters in adolescentswith ADHD tohealthyadolescents, andtoinvestigatetherelationshipbetweenchronotype,sleepproblemsandriskybehaviour in childrenwith ADHD. 
Materialsandmethods: 41 childrenbetweenages 14-17 with ADHD whoappliedtothe Marmara University Pendik EducationandResearchHospital Child PsychiatryOutpatientClinicandwhohave not receivedmedication in thepastor in thelast 3 monthsdueto ADHD and 41 healthycontrolchildrenwereincluded in thestudy. ParticipantswereevaluatedbyKiddie Schedule forAffectiveDisordersandSchizophreniaPresentandLifetimeVersion-TurkishVersionandwereimplemented 4 subtests of WISC-R. ChildrencompletedtheRiskyBehaviourChecklist(RBC); parentscompletedChildren'sChronotypeQuestionnaire(CCQ) andPediatricSleepQuestionnaire(PSQ).
Results:Total score of the CCQ, PSQ total, total sleepproblemsscore, 'BehavioralProblems' and 'Snoring'subscalescores of PSQ; RBC total and 'Anti-socialbehaviour' subscaleand 'Alcoholusage' subscalescores of RBC weresignificantlyhigher in the ADHD groupwhencomparedwiththecontrols. WhenRBC scores were evaluated according to chronotypes within the ADHD group, suicide tendency subscale score was significantly higher in the eveningness group. Significantpositivecorrelationswerefoundbetween CCQ total scoreand PSQ total score; CCQ total scoreand PSQ total sleepproblemsscorewithinthe ADHD group. Whenfactorsaffecting CCQ total scorewereassessedwithlinearregressionanalysiswithinthe ADHD group, a significantrelationshipwasfoundbetween PSQ total scoreand CCQ total score; Whenfactorsaffecting CCQ total scorewereassessedwithlinearregressionanalysiswith a different model withinthe ADHD group a significantrelationshipwasfoundbetween total sleepproblemsscore of PSQ and CCQ total score.
Conclusion: Eveningness, sleepproblemsandriskybehaviourwerehigher in the ADHD groupwhencomparedwiththecontrols. Withinthe ADHD grouppositiveassociationswerefoundbetweensleepproblemsandeveningness.

Keywords: Attentiondeficithyperactivitydisorder, chronotype, sleepproblems, riskybehaviour