Yüksekova ilçe merkezinin kültürel coğrafyası
Cultural geography of Yüksekova district center
Yazar: KÜBRA AKARSU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMAL SEVİNDİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Türkiye Coğrafyası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Araştırma sahasının oluşturan Yüksekova, idari açısından Hakkâri İline bağlı
Yüksekova İlçesinin merkezidir. Doğu Anadolu Bölgesi'nin Hakkâri Bölümü sınırları
içinde yer alan Yüksekova İlçesi kuzeyde Başkale (Van), doğuda Hakkâri merkez,
güneydoğuda Şemdinli (Hakkâri) ve güneybatıda Çukurca (Hakkâri) ilçeleriyle
komşudur. Yüksekova İlçesinin kuzeydoğuda İran İslam Cumhuriyeti ile 56,3 km, güneygüneybatıda Irak Cumhuriyeti ile 36,3 km sınır komşuluğu mevcuttur. Yüksekova Şehri,
1900 metreye yaklaşan ortalama yükseltisi ile ülkemizin en yüksek düzlüklerinden biri
olan Yüksekova'nın kuzey bölümünde yer alır. Nehil Çayı'nın önemli kollarından Büyük
Çay tarafından oluşturulmuş birikinti yelpazesi üzerinde gelişen şehri, kuzeybatıda 3008
metre yükseltisiyle Beyazdağ, kuzeydoğuda 2607 metre yükseltili Güveç Tepe ile
çevrelemektedir. Araştırma sahasının da içerisinde bulunduğu Hakkâri yöresinde
yerleşme tarihi Orta Paleolitik döneme kadar inmektedir. Araştırma sahasının içerisinde
bulunduğu yöre günümüze kadar çok faklı kültür ve dini inanışa sahip medeniyetlerin
hâkimiyeti altında kalmıştır. Bu durum Yüksekova İlçesi'ni maddi kültür ögeleri
açısından zengin bir alan haline getirmiştir. Çevresinden yüksek dağlık alanlarla izole
edilmiş araştırma sahasında yeme-içme, giyim-kuşam, gelenek ve görenekler gibi kültür
ögeleri önemli ölçüde korunmuştur. Çalışma kapsamında Yüksekova İlçe Merkezi'ndeki
kültürel miras coğrafi bakış açısıyla incelenmeye ve tanıtılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yüksekova, kültür, kültürel coğrafya, Yüksekova kültürü

Abstract:
Yüksekova, which constitutes the research area, is administratively the center of
Yüksekova District of Hakkâri Province. Located within the borders of the Hakkâri
Department of the Eastern Anatolia Region, Yüksekova District is neighbors with
Başkale (Van) in the north, Hakkâri center in the east, Şemdinli (Hakkâri) in the southeast
and Çukurca (Hakkâri) in the southwest. Yüksekova District has a 56.3 km border with
the Islamic Republic of Iran in the northeast and a 36.3 km border with the Republic of
Iraq in the south-southwest. Yüksekova City is located in the northern part of Yüksekova,
one of the highest plains in our country, with an average altitude approaching 1900
meters. The city, which developed on the deposit fan formed by the Büyük Stream, one
of the important branches of the Nehil Stream, is surrounded by Beyazdağ with an
elevation of 3008 meters in the northwest and Güveç Tepe with an elevation of 2607
meters in the northeast. The history of settlement in the Hakkâri region, where the
research area is located, dates back to the Middle Paleolithic period. The region where
the research area is located has been under the domination of civilizations with many
different cultures and religious beliefs until today. This situation has made Yüksekova
District a rich area in terms of material culture elements. In the research area, which is
isolated from its surroundings by high mountainous areas, cultural elements such as food
and drink, clothing, traditions and customs have been preserved to a great extent. Within
the scope of the study, the cultural heritage in Yüksekova District Center was tried to be
examined and introduced from a geographical perspective.

Keywords: Yüksekova, culture, cultural geography, Yüksekova culture