Bir toplumsal cinsiyet sorunu olarak kısırlık: Tedavi gören bir grup erkeğin görüş ve deneyimleri
Infertility as a gender problem: Views and experiences of a group of men undergoing treatment
Yazar: TUBA USSELİ
Danışman: PROF. DR. İNCİ USER
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Sosyolojisi Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırma Türkiye bağlamında kısırlık nedeniyle tedavi gören bir grup erkeğin kısırlığı psiko-sosyal yönleriyle birlikte nasıl deneyimlediğini, erkeklik algılarının ve toplumsal cinsiyet konumlarının bu deneyimden nasıl etkilendiğini anlamak amacıyla yapılmıştır. Niteliksel, betimleyici ve kesitsel olarak tasarlanan araştırma için kısırlık tanısı almış ve amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiş altı erkekle Aralık 2022-Ağustos 2023 arasında derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, görüşme yapılan erkeklerin çocuk sahibi olmaya atfettikleri anlam, tedavi sürecini nasıl deneyimledikleri, bu süreçte eşleri ile ilişkileri, toplumsal cinsiyet konumlarının ve ruhsal durumlarının süreçten nasıl etkilendiği, erkeklik ve damgalanmaya yönelik algıları ve deneyimleri konusunda bilgi sağlamaktadır. Bulgular erkeklerin baba olma arzularının, toplumun kendilerine yüklediği evlenerek ve baba olarak erkekliklerini kanıtlama göreviyle bağlantılı olduğunu göstermektedir. Tedavide kendilerini geri planda tutarak eşleri ile ilgilenen erkekler eşlerinin nasıl etkilendikleri konusunda endişelenerek birincil rollerini eşlerine destek olarak tanımlamaktadırlar. Tedavi sürecinin bir parçası olan sperm toplama, doğası gereği cinselliği çağrıştırmakta ve erkeğin mahremiyet alanına giren travmatik ve rahatsız edici bir deneyim olarak yaşanmaktadır. Erkeklerin süreçte eşleri ile ilişkilerinin daha da güçlendiği düşünülmekle birlikte, çok istenilen bir çocuğun yokluğunun kayıp bağlamında değerlendirildiği ve çiftlerin ilişkisini olumsuz olarak etkileyebileceği görülmüştür. Tedavi ile biyolojik olarak bir çocuğa sahip olma umudu, erkeklerin evlat edinme ve sperm bağışına mesafeli durduklarını göstermektedir. Toplumun yarattığı baskın beklentilerinin yanı sıra, eşlerinin anne olma beklentisini de karşılayamadıkları zaman kendilerini sorumlu hissetmekte, bu durum kendini güçlü ve sağlam olarak tanımlayan erkekler için duygusal olarak önemli bir yük oluşturmaktadır. Kısırlığın iktidarsızlıkla eş anlamda değerlendirildiği toplumsal yapıda damgalanma endişesi yaşayan erkekler, erkek kimliklerinin tehdit altında olduğunu düşünerek utanç duymaktadırlar.

Anahtar Sözcükler: Babalık, Damga, Erkeklik, Kısırlık, Tıbbileştirme, Toplumsal Cinsiyet

Abstract:
This research was conducted in order to understand how a group of men in Turkey, who were being treated for infertility, experienced infertility with its psycho-social aspects and how their perceptions of masculinity and gender positions were affected by this experience. For the qualitative, descriptive and cross-sectional research, in-depth interviews were conducted between December 2022 and August 2023 with six men diagnosed with infertility and selected through purposive sampling. The findings of the study provide information about the meaning that the interviewed men attribute to having children, how they experience the treatment process, their relationships with their wives, how their gender position and mental state are affected by the process, their perceptions and experiences of masculinity and stigmatization. The findings show that the society imposes upon men the desire to become fathers as a result of which they try to prove their masculinity via getting married and having children. Keeping themselves on the backburner, men are concerned about how their wives are affected by the treatment process and define their primary role as supporting their wives. On the other hand, sperm collection as a part of the treatment process, is inherently sexual in nature and is experienced as a traumatic experience that intrudes on men's privacy. Although men's relationships with their spouses were expected to stronger during the process, our data revealed that the absence of a much desired child was likely to have a negative affect on the marital relationship. The hope of having a biological child through treatment shows that men keep a distance from adoption and sperm donation. They feel responsible for meeting their wives' expectations concerning motherhood, and this situation creates an emotional burden for men who define themselves as strong. In a social environment where infertility is equated with impotence, infertile men are apprehensive lest their identities be stigmatized.

Keywords: Fatherhood, Gender, Infertility, Masculinity, Medicalization, Stigma