Almus baraj gölünde balık yetiştiriciliği ve hayvancılıktan gelen azot ve fosfor yükünün modellenmesi
Modeling of nitrogen and phosphorus load from aquaculture and livestock in the Almus dam lake
Yazar: GÖKHAN EKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKREM BUHAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Almus Barajı = Almus Dam ; Balık yetiştirme = Fish farming ; Baraj gölleri = Dam lakes ; Hayvancılık = Animal husbandry

Özet:
Su ürünleri ve hayvan yetiştiriciliği gıda güvenliği ve protein açığını kapamada vazgeçilemez iki sektördür. Her üretim faaliyetinde olduğu gibi hayvanlık ve su ürünleri yetiştiriciliğinin de çevresel etkileri bulunmaktadır. Özellikle üretim atıkları olarak ortaya çıkan azot ve fosfor gibi besleyici elementler; kaynak noktasından son alıcı ortam olan suya ulaştıklarında ötrofikasyon adını verdiğimiz önemli bir su kalitesi sorunu oluştururlar. Bu tür sularda kullanım sınırlanır, ekosistem ve insan sağlığı açısından ciddi sonuçlar ortaya çıkabilir. Azot ve fosfor genellikle noktasal olmayan kaynaklardan geldiği için yayılıcı kirleticiler olarak adlandırılır. Bunların kontrolleri ve yönetimleri zor
olup, detaylı bilimsel yöntemler uygulanması gerektirmektedir. Bu çalışmada Yeşilırmak Nehrinin üst kısmında yeralan Almus Baraj Gölü ve havzasınında yeralan hayvansal ve su ürünleri üretiminden gelen azot ve fosfor yükleri modellenmiştir. Yerinde ölçülen ve modellenen azot ve fosfor değerlerinin birbirini destekler sonuçlar ürettiği ortaya konmuştur. Sonuçlara göre havzadan göle, hayvansal üretimden 333 ton/yıl (%40) azot , 17 ton/yıl (% 20) fosfor; su ürünleri üretiminden 330 ton/yıl (%39) azot, 66 ton/yıl (%78) fosfor ulaşmaktadır. Göl azotu asimile edebilirken fosfor asimilasyon kapasitesi sınır değerlerde bulunmuştur. Gölde ötrofikasyon yaşanmamasını teminen; göl ve havzasının su ürünleri ve hayvansal üretiminde en iyi yönetim uygulamaları önerilmiştir.

Abstract:
Aquaculture and livestock are two indispensable sectors to meet the food security and protein deficit. As in every production activity, aquaculture and animal production also have environmental effects. Nutrients such as nitrogen and phosphorus, which are especially produced as production wastes; when they reach the water, which is the final receiving medium, from the source point, they create an important water quality problem, which we call eutrophication. Use in such waters is limited, and serious consequences may arise in terms of ecosystem and human health. Nitrogen and phosphorus are often called diffuse pollutants because they come from non-point sources. Their control and management are difficult and require detailed scientific methods. In this study, nitrogen and phosphorus loads from animal and aquaculture production in the Almus Dam Lake and its basin located in the upper part of Yeşilırmak River were modeled. It has been revealed that the nitrogen and phosphorus values measured and modeled in situ produce results that support each other. According to the
results, from the basin to the lake, from animal production 333 tons/year (40 %) nitrogen, 17 tons/year (20 % ) phosphorus; 330 tons/year (39 %) nitrogen and 66 tons/year (78%) phosphorus reach from aquaculture production. While the lake could assimilate nitrogen, phosphorus assimilation capacity was found at limit values. In order to prevent
eutrophication in the lake; Best Management Practices (BMPs) in the aquaculture and animal production of the lake and its basin are suggested.