Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi Veri Tabanında bulunan ve aile hekimliği uzmanlık öğrencileri tarafından yapılan hipertansiyon ile ilgili tezlerin içerik analizi
Content analysis of hypertension related thesis which are written by Family Medicine specialized students and hold on higher education council's database
Yazar: GÜLSEN ELİF KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN ŞENCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Hipertansiyon = Hypertension ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Giriş ve Amaç: Hipertansiyon ülkemizde en sık görülen kronik hastalardan biri olup
yaşla birlikte prevalansı artar. Birinci basamakta tanısı tedavisi ve takibi kolaylıkla yapılabilir
ve her aile hekiminin kendine kayıtlı nüfusunda mutlaka hipertansiyon tanılı hastaları
olmaktadır. Aile hekimliği kanıta dayalı, nitelikli sağlık hizmeti sunmak için gereken bilgi,
beceri ve tutumları edinmiş olmayı gerektiren bir uzmanlık dalıdır ve ülkemizde mevzuat
gereği asistan hekimlerin tez hazırlaması zorunludur. Tez çalışması akademik kariyer
düşünmeyen, asistanlık sürecinde makale, bildiri gibi bilimsel çalışması olmamış bir asistan
hekim için bilimsel bilgileri ürettiği tek temastır aynı zamanda bilimsel düşünmeyi öğrenmesi,
literatür yorumlama becerisi kazanması ve istatistik yöntemler hakkında bilgi sahibi olması
içinde bir fırsattır. Çalışmamızda yükseköğretim kurulu başkanlığı tez merkezi üzerinde
bulunan aile hekimliği uzmanlık öğrencileri tarafından yazılmış olan hipertansiyon ile ilgili
tezlerin içerik analizini yapmayı amaçladık. Çalışmamız hipertansiyon ile ilgili aile hekimliği
asistanlarının tezlerinin genel eğilimini belirleyip, gelecek çalışmalar için yol gösterici
olacaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız retrospektif ve tanımlayıcı türde bir belge
incelemesidir. Araştırmamızın evreni Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) ulusal tez merkezi veri
tabanı üzerinde bulunan aile hekimliği uzmanlık öğrencileri tarafından yazılmış olan
hipertansiyon konulu tezlerden oluşmaktadır. YÖK tez merkezi online veri tabanında, detaylı
tarama sayfasında dizin kısmına 'hipertansiyon' ve 'kan basıncı' kelimeleri yazılarak,
anabilim dalı: aile hekimliği anabilim dalı, tez türü: tıpta uzmanlık tezi seçilerek bulunan
tezlerden erişime açık olup, tez başlığında 'hipertansiyon' 'hipertansif' ve 'kan basıncı'
anahtar sözcüklerinden bir ya da birkaçı olan tezler çalışmaya dahil edildi. Tezler yazılma
yılına göre yeniden eskiye doğru sıralanarak T1,T2,T3… şeklinde sırasıyla numaralandırıldı.
Çalışmaya dahil edilen tezler; yazılma yılına göre, danışman branşı ve akademik unvanına
göre, araştırma türü, örneklem sayısı ve türü, veri toplama araçları, tezlerin yazıldığı kurum ve
tez çalışmalarının amaçlarına göre incelenerek içerik analizi yapıldı. Çalışmamız için veriler
derlenirken ilgili tezlerin 'özet' ve 'gereç ve yöntem/materyal metot/metodoloji' başlıklı
kısımları incelendi ve ilgili veriler tez yazarının kendi ifadeleriyle alınıp Microsoft Excel
üzerinden tablo haline getirilerek değerlendirildi. Tezler amaçlarına göre analiz edilirken,
amaç cümleleri ilgili tezin yazarının ifadesiyle ele alınıp mümkün olan en kısa şekilde ifade
edildi ve amaçlar konusunda kategoriler oluşturularak değerlendirildi.
Bulgular: Araştırmamıza 80 tez çalışması dahil edildi. 2020 yılında yazılmış olan 17
tez,2021 yılında yazılmış olan 15 tez vardı. Tez danışmanları açısından bakıldığında 70 tez
çalışmasının danışmanı aile hekimliği uzmanıydı, akademik unvan olarak %37,5 oranında tez
danışmanı unvanı doçent doktor, %30 oranında profesördü. Örneklem yaş grubu olarak
bakıldığında,6 tez çalışması çocuk yaş grubunda yapılmıştı, diğer çalışmalar yetişkin yaş
grubunda yapılmıştı. Örneklem grubu özelliklerine baktığımızda tezlerin %56,25 i
hipertansiyon tanılı hastalarla yapılmıştı. Örneklemlerin alındığı yerler %60 hastane
poliklinikleri, %25 aile sağlığı merkezleri, %6 oranıyla da eğitim aile sağlığı merkeziydi.
Örneklem grubu hastaneden alınan çalışmalar en çok aile hekimliği polikliniğinde yapılmıştı
bunu dahiliye ve kardiyoloji poliklinikleri izlemekteydi. Araştırma türleri açısından
bakıldığında tezler, %22,50 kesitsel tanımlayıcı, %17,50 kesitseldi. Araştırma türü
belirtilmemiş olan tez oranı %18,75 idi. Veri toplama araçları açısından değerlendirdiğimizde
41 tez çalışmasında standart bir ölçek kullanılmıştı, 40 tez çalışmasında anket kullanılmıştı,
38 çalışmada kan basıncı ölçümü yapılmıştı, 11 tez çalışmasında ise çalışmaya özel olarak
tahlil/tetkik yapılmıştı. Amaçlarına göre tezler 10 ana tema altında değerlendirildi, tezlerin
%23,75 ini 'durum değerlendirme/durum tespit etme' amacıyla yapılmış çalışmalar
oluşturmaktaydı. 'Etki belirleme' amacıyla yapılmış %22,50 oranında, 'ilişki belirleme'
amacıyla yazılmış %17,50 oranında tez çalışması vardı.
Sonuç ve Öneriler: En sık görülen kronik hastalıklardan biri olan hipertansiyonla
ilgili aile hekimliği uzmanlık öğrencileri tarafından yazılan tezlerin yapılma amaçları
açısından, genel itibariyle aile hekimliği disiplinin ilkeleriyle uyumluydu ve birinci basamağı
ilgilendiren konulardaydı. Zaman içerisinde aile hekimliği uzmanı olan tez danışmanları
artmıştı. YÖK tez merkezine yüklenen tezlerin, belirli zorunlu şartlar dışında erişime açık
olarak yüklenme zorunluluğunu, bilimsel verilere ulaşım açısından olumlu
değerlendirmekteyiz. Farklı konularda ve tezleri başka özellikleri açısından inceleyen içerik
analizi çalışmaları yapılabilir.
Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, birinci basamak, içerik analizi, aile hekimliği
uzmanlığı.

Abstract:
Introduction and Aim: Hypertension is one of the most common chronic diseases in
our country and its prevalence increases with age. Diagnosis, treatment and follow-up can be
done easily in primary care, and every family physician has patients with a diagnosis of
hypertension in their registered population. Family medicine is a specialty that requires
acquiring the knowledge, skills and attitudes necessary to provide evidence-based, qualified
health care, and in our country, it is obligatory for resident doctors to prepare a thesis. The
thesis is the only contact that produces scientific information for an assistant physician who
does not think about an academic career and has not done any scientific work such as articles
or papers during the assistantship process, and is also an opportunity to learn scientific
thinking, gain the ability to interpret literature and have knowledge about statistical methods.
In our study, we aimed to analyze the content of hypertension-related theses written by family
medicine specialty students located on the thesis center of the board of higher education. Our
study will determine the general trend of the theses of family medicine residents about
hypertension and will guide for future studies.
Materials and Methods: Our research is a retrospective and descriptive document
review. The universe of our research consists of theses on hypertension written by family
medicine specialty students on the national thesis center database of the Council of Higher
Education (YÖK). It is open to access from the theses found in the YÖK thesis center online
database, by writing the words 'hypertension' and 'blood pressure' in the index section of the
detailed search page, and selecting the department: family medicine, thesis type: specialty in
medicine, and 'hypertension' in the thesis title. Theses with one or more of the keywords
'hypertensive' and 'blood pressure' were included in the study. The theses were listed in order
from new to old according to the year of writing and numbered as T1, T2, T3… respectively.
Theses included in the study; Content analysis was carried out by examining according to the
year of writing, the branch and academic title of the advisor, the type of research, the number
and type of sample, data collection tools, the institution where the theses were written, and the
purposes of the thesis studies. While compiling the data for our study, the 'summary' and
'material and method/material method/methodology' sections of the relevant theses were
examined and the relevant data were evaluated by taking the thesis author's own words and
putting them into tables on Microsoft Excel. While the theses were analyzed according to
their purposes, the purpose sentences were handled with the expression of the author of the
relevant thesis, expressed in the shortest possible way, and evaluated by creating categories on
the objectives.
Results: 80 dissertations were included in our research. There were 17 theses written
in 2020 and 15 theses written in 2021. From the point of view of the thesis supervisors, the
supervisor of 70 thesis studies was family medicine specialist, the thesis supervisor was an
associate professor at a rate of 37.5% and a professor at a rate of 30%. Considering the sample
age group, 6 thesis studies were done in the child age group, other studies were done in the
adult age group. When we look at the characteristics of the sample group, 56.25% of the
theses were made with patients with a diagnosis of hypertension. The places where the
samples were taken were 60% hospital outpatient clinics, 25% family health centers, and 6%
education family health centers. Studies taken from the hospital in the sample group were
mostly performed in the family medicine outpatient clinic, followed by the internal medicine
and cardiology outpatient clinics. In terms of research types, theses were 22.50% crosssectional
descriptive and 17.50% cross-sectional. The rate of thesis whose research type was
not specified was 18.75%. When we evaluated in terms of data collection tools, a standard
scale was used in 41 thesis studies, a questionnaire was used in 40 thesis studies, blood
pressure measurements were made in 38 studies, and analysis/examination was performed
specifically for the study in 11 thesis studies. The theses were evaluated under 10 main
themes according to their purposes, and 23.75% of the theses consisted of studies conducted
for the purpose of 'state assessment/detection of the situation'. There were 22.50% of thesis
studies made for the purpose of 'determining the effect', and 17.50% written for the purpose of
'relationship determination'.
Conclusion and Suggestions: In terms of the purposes of preparing the theses written
by family medicine specialty students about hypertension, which is one of the most common
chronic diseases, it was generally compatible with the principles of the family medicine
discipline and was on the issues that concern primary care. Over time, the number of thesis
advisors who were family medicine specialists increased. We consider the necessity of
uploading the theses uploaded to the YÖK thesis center open to access, except for certain
mandatory conditions, positively in terms of access to scientific data. Content analysis studies
can be done on different subjects and examining theses in terms of other features.
Keywords: Hypertension, primary care, content analysis, family medicine specialty.