Örgütsel bağlamda karar verme eylemi ve dinamikleri: Türkiye için bir model önerisi
Decision making act and its dynamics in organizational context: The proposition of a model for Turkey
Yazar: NAZLI AYŞE AYYILDIZ ÜNNÜ
Danışman: PROF. DR. JÜLİDE KESKEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Karar verme = Decision making ; Karar verme stilleri = Decision making styles ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında ?Örgütsel bağlamda Türkler nasıl karar verir?? ve ?Örgütsel bağlamda karar verme eylemini etkileyen dinamikler nelerdir?? sorularına ve bu sorulara paralel olarak belirlenen alt araştırma sorularına yanıt vermek hedeflenmiştir.Bu çerçevede tezin ilk bölümünde karar verme eylemini derinlemesine anlayabilmek adına karar verme eylemi ve sürecine ilişkin temel kavramlara, Dünyada ve Türkiye'de karar verme eylemine yönelik çalışmalara yer verilerek teorik bir altyapı oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise karar verme eylemi farklı perspektifler ışığında değerlendirilerek karar vermeyi etkileyebilecek temel dinamikler tespit edilmiştir. Bu dinamiklerin Türk karar vericiler açısından ortaya konabilmesi de önemli olduğundan örgütsel bağlamda karar verici durumunda olan 40 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılmış (vignetteler, yarı yapılandırılmış sorular aracılığı ile) katılımcıların karar vermeyi etkileyen dinamiklerin neler olduğuna dair yanıtları da dikkate alınarak holistik bir model oluşturulmuştur.Bu model çerçevesinde örgütsel bağlamda karar verme eylemini etkileyen dinamikler olarak ?sezgiler, duygular, karar verme hataları, güç kaynakları, etki taktikleri, önyargılar, Türk kültürü, karar verme tarzı, birey-grup- örgüt düzeyinde kararları etkileyen faktörler? tespit edilerek, bu dinamikler arasındaki ilişkilere yer verilmiştir. Türk kültüründen kaynaklanan hangi özelliklerin (Türk karar verme kültürü söylemi) söz konusu dinamiklerin doğmasına temel teşkil ettiği de açığa çıkarılarak karar vericilere karar verme eylemini Türk kültürü bağlamında anlama/değerlendirme olanağı sunulmaya çalışılmıştır. Ayrıca örgütsel bağlamda ?karar verme? kavramının Türkler açısından ne ifade ettiği sorusuna yanıt aranarak kavramın Türk kültürüne özgü anlamları açığa çıkarılmış ve yazına kavramsal düzeyde katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Karar vericilerin hangi özelliklere sahip kişileri ?iyi karar verici? olarak nitelendirdikleri de sorularak mevcut ve potansiyel karar vericilere hangi noktalarda kendilerini geliştirmeleri gerektiği konusunda öneriler getirilmiştir.

Abstract:
It is aimed to find answers to the research questions of ?How do Turkish people decide in the organizational context? and ?What are the dynamics affecting decision making in the organizational context?? Besides, other questions based on the main research questions are taken into consideration within the context of this study.Thus, in the fist chapter, in order to understand decision making thorougly, main concepts regarding decision making and decision making process are analyzed. Besides, studies held both in Turkey and in literature are considered to create a theoretical background. In the following chapter, decision making is considered in the light of different perspectives and dynamics affecting decision making are determined on the basis of these perspectives. As it is essential to determine these dynamics from the perspective of Turkish decision makers, in-depth interviews are conducted with 40 decision makers (via vignettes and semi-structured questions). Finally, a holistic model is proposed in the light of dynamics attained both from the perspectives of decision makers and literature review.?Intuition, emotion, decision making errors, prejudices, power bases and influence tactics, Turkish culture, decision making style, factors affecting decision making in individual-group-organizational level? are identified within the context of the proposed model. Besides, the relationships among these dynamics are also considered. It is also aimed to find out the Turkish cultural aspects that lead to emergence of mentioned dynamics and give the opportunity of understanding and evaluating decision making in the light of ?Turkish cultural context?. The culture-specific meanings of decision making concept are also considered from the perspective of Turkish people and is aimed to contribute to the literature in the conceptual level. Finally, we determined the characteristics that good decision makers have from the perspective of the participants and made suggestions for both actual and potential decision makers to improve their decision making behaviours.