Orhan Veli'nin şiirlerinde üslup
Style in Orhan Veli's poems
Yazar: DUYGU BÜYÜK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BALCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Osmanlı Devleti'nin sona ermesiyle kurulan yeni Türkiye Cumhuriyeti eskisinden daha farklı bir dünya görüşüne sahiptir. Yeni rejimin sahip olduğu dünya görüşünün ürettiği anlayışların kendine has edebiyat ve sanat tarzları ortaya çıkardığı görülmektedir. Cumhuriyet'e destek veren aydınların devletin kuruluş dönemlerinde bahse konu sanat ve edebiyat tarzlarının farkında oldukları ve yeni oluşan toplum kesimlerini besleyecek arayışlar içine girdikleri bilinmektedir. 
Garip hareketi, söz konusu çevrelerin oluşumuna denk gelen zaman aralığında ortaya çıkmıştır. Bu hareketin temsilcileri kendi şiirlerinin diline, biçimine ve ideolojik anlayışına kadar yukarıda zikrolunan dünya görüşünü sirayet ettirmişlerdir. Hareketin temsilcilerinden biri olan Orhan Veli Kanık'ın dil ile kültür arasındaki ilişkiyi fark ettiği, bundan dolayı düşünceyi belirleyen lisanı bile atmayı önerdiği bilinmektedir. Şiirlerinde eski lisanın unsurlarını eski anlayıştan farklı bir şekilde kullandığı görülen Orhan Veli'nin şiir poetikası ve üslubu arasındaki ilişki bu çalışmada ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada Orhan Veli Kanık'ın bütün şiirleri esas alınarak metin merkezli bir yöntem izlenmiştir. Bu yolla, şairin zihin dünyasıyla ilgili neticelere ulaşılmak amaçlanmıştır. 
Çalışmanın neticesinde Cumhuriyet ideolojisinin zorladığı toplumsal zemin ile Orhan Veli şiirinin gelişim süreçlerinin birbirine benzediği ve birbirini desteklediği sonucuna varılmıştır. Dil, biçim ve dünya görüşü açısından Batılı şairlerden etkilenen Orhan Veli'nin şiiri ve zihin dünyası da bu anlayışla şekillenmiştir. Bu durum sanatçının üslubunun belirleyicisi olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Orhan Veli, şiir, kelime, zihin dünyası, üslup.

Abstract:
The new Republic of Turkey, established after the end of the Ottoman Empire, has a different worldview than the old one. It is seen that the understandings produced by the worldview of the new regime have created unique literary and artistic styles. It is known that the intellectuals who supported the Republic were aware of the art and literature styles in question during the founding period of the state and were in search of ways to nourish the newly formed segments of society.
The Garip movement emerged in the time period that coincided with the formation of the circles in question. Representatives of this movement have permeated the above-mentioned worldview into the language, form and ideological understanding of their own poems. It is known that Orhan Veli Kanık, one of the representatives of the movement, realized the relationship between language and culture, and therefore even suggested discarding the language that determines thought. The relationship between the poetics and style of Orhan Veli, who is seen to use the elements of the old language in his poems in a different way than the old understanding, has been tried to be revealed in this study. In the study, a text-centered method was followed based on all the poems of Orhan Veli Kanık. In this way, it is aimed to reach conclusions about the poet's mental world.
As a result of the study, it was concluded that the social ground forced by the Republican ideology and the development processes of Orhan Veli's poetry are similar and support each other. Influenced by Western poets in terms of language, form and worldview, Orhan Veli's poetry and mental world were also shaped by this understanding. This situation became the determinant of the artist's style.
Keywords: Orhan Veli, poetry, word, world of mind, style.