Sağlık çalışanlarının erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının, mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi
Determination and evaluation of healthcare professionals' awareness about adult vaccines, current adult vaccination status
Yazar: SEVİNÇ EMİNE ÇİFTCİ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA GÖKŞİN CİHAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada sağlık çalışanlarının erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının, mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Kesitsel tipte olan bu çalışma Konya ili merkez ilçelerdeki tüm aile sağlığı merkezlerinde çalışan 395 aile hekimi ve 380 aile sağlığı çalışanı olmak üzere toplam 775 sağlık çalışanında yapıldı. Çalışmaya veri toplamak için sağlık çalışanlarının erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının, mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi ile ilgili literatür taranarak geliştirilen, sağlık çalışanlarının sosyodemografik özelliklerini de sorgulayan bir anket formu kullanıldı. İstatistiksel analizler için SPSS 20,0 paket program kullanıldı.
Bulgular: 775 sağlık çalışanından 628 kişiye ulaşıldı. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 41 ± 9,2  yıl idi. Toplam hizmet yılı ortalaması 18,2 ± 8,4  yıl; aile hekimliğindeki hizmet yılı ortalaması 6,5 ± 3,0  idi.  Hizmet Verdiği toplam nüfus  ortalaması  3420 ± 492,9; hizmet verdiği erişkin nüfus ortalaması   2625 ± 521,1 idi. Çalışmaya katılanlardan, primer bağışıklamadan sonra Td aşısı rapeli yaptıranlar  tüm katılımcıların %46,7'sini  (n=293);  üç doz Hepatit B aşısı yaptıranlar %79,8'ini (n=501); KKK aşısı yaptıranlar %28,8'ini (n=181); suçiçeği aşısı yaptıranlar %9,2'sini (n=58); influenza aşısı yaptıranlar %57,6'sını (n=59) oluşturmakta idi. Tüm katılımcıların %80,6'sı (n=506) Td aşısını; %54,8'i (n=344) KKK aşısını; %96,2'si (n=604) Hepatit B aşısını; %28,7'si (n=180) suçiçeği aşısını; %70,2'si influenza aşını (n=441); ''Tüm sağlık çalışanları için önerilen aşılar '' olarak işaretledi. Altmış beş yaş üzeri bireyler için İnfluenza aşısını çalışmaya katılanların %81,7'si (n=513); Pnömokok aşısını %94,9'u (n=596); Zoster aşısını %11,6'sı (n=73) önerdi. KKK aşısını %49,7'i (n=312); Suçiçeği aşısını %23,1'i (n=145); 15-49 yaş grubundaki kadınlar için önerdi. Gebeler için Td aşısı için tüm katılımcıların  %97,6'sı (n=613), Hepatit B aşısı için %34,2'si (n=215), İnfluenza için %40,1'i (n=252) önerdi.
Çalışmaya katılanların aile hekimliğindeki hizmet yılı ile kendilerinin aşılanma durumları arasındaki ilişki incelendiğinde; Hepatit B aşısı için hizmet yılı 8 yıl ve üstü olanların, 8 yıldan az olanlara göre aşı yaptırma oranı daha yüksekti (p=0,04). KKK aşısı,  Suçiçeği aşısı, Hepatit A aşısı için için hizmet yılı 8 yıldan az olanların, 8 yıl ve üstü olanlara göre aşı yaptırma oranları daha yüksekti (p<0,001). İnfluenza aşısı için ise hizmet yılı 8 yıldan az olanların, hizmet yılı 8 yıldan fazla olanlara göre hiç aşı yaptırmama oranları daha yüksekti (p<0,001).
C grubundaki 11 sorudan 10'u değerlendirilerek, aşılarla ilgili bilgi düzeyi incelendiğinde 8 puanın altında alan katılımcıların bilgi düzeyi düşük, 8 puan ve üstü alanların bilgi düzeyi iyi olarak değerlendirildi. Cinsiyet (p=0,280),  yaş (p=0,094) ve aile hekimliğindeki hizmet yılı (p=0,183) ile bilgi düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Aile hekimlerinin bilgi düzeyi ile aile sağlığı çalışanlarının bilgi düzeyi karşılaştırıldığında anlamlı fark olduğu görüldü (p=0,030). 
Sonuç: Aşılamanın rutin hale gelmesinde sağlık çalışanlarına önemli görevler düşmektedir. Bunun için; öncelikle kendi bağışıklama durumlarını gözden geçirmeleri, güncel yaklaşımları takip etmeleri ve eğitimlerle farkındalığın arttırılması ayrıca erişkinlerin aile sağlığı merkezi ziyaretleri bir fırsat bilinerek erişkin bağışıklama çalışmalarına hız verilmesi gerekmektedir. 
Anahtar kelimeler: Erişkin, bağışıklama, sağlık çalışanı, farkındalık.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine and evaluate healthcare professionals' awareness about adult vaccines and current adult vaccination status.
Materials and methods: This cross-sectional study was conducted on 775 healthcare professionals, including 395 family doctors and 380 family health workers working in all family health centers in the Central Districts of Konya province. In order to gather data, a survey form was used to examine the literature on the determination and evaluation of healthcare professionals ' awareness of adult vaccines and current adult vaccination status and to question the sociodemographic characteristics of health workers. SPSS 20.0 package program was used for statistical analysis.
Results: Six hundred twenty-eight people were reached out of 775 health workers. The average age of the participants in the study was 41 ± 9.2 years. The average year of service was 18.2 ± 8.4 years; the average year of service in family medicine was 6.5 ± 3.0.  The average of the total population he served was 3420 ± 492.9; the average adult population he served was 2625 ± 521,1. Of the study participants, 46.7% (n=293) of all participants who received Td vaccine after primary immunization; 79.8% (n=501) of those who received three doses of Hepatitis B vaccine; 28.8% (n=181) of those who received MMR vaccine; 9.2% (n=58) of those who received chicken pox vaccine); those who received the influenza vaccine accounted for 57.6% (n=59). Of all respondents 80,6% (n=506) TD vaccine; %54,8% (n=344) the MMR vaccine; %96,2% (n=604) hepatitis B vaccine; %28.7 per cent (N=180) varicella vaccine; %70,2% of the influenza vaccine (n=441); "recommended vaccinations for all health care workers" as marked. 81.7% (n=513) of the study participants recommended the Influenza vaccine for individuals over the age of sixty-five; 94.9% (n=596) recommended the pneumococcal vaccine; and 11.6% (N=73) recommended the Zoster vaccine. 49.7% (n=312) recommended the MMR vaccine; 23.1% (N=145) recommended the chicken pox vaccine for women in the 15-49 age group. 97.6% (n=613) of all participants recommended Td vaccine for pregnant women, 34.2% (n=215) for Hepatitis B vaccine and 40.1% (N=252) for Influenza.
When the relationship between the year of service in family medicine and their vaccination status was examined, the rate of vaccination was higher for those who were 8 years and older than those who were less than 8 years (p=0.04). Those with less than 8 years of service for the vaccine, chickenpox vaccine, Hepatitis A vaccine had higher rates of getting vaccinated than those with 8 years and up. (p<0.001) for the Influenza vaccine, those with less than 8 years of Service had higher rates of not getting vaccinated at all than those with more than 8 years of Service (p<0.001).
In Group C, 10 of the 11 questions were evaluated and when the level of knowledge about vaccines was examined, the participants who received below 8 points had a low level of knowledge and those who received 8 points and above were assessed as having a good level of knowledge. There was no significant association between gender (p=0,280), age (P=0,094) and year of service in family medicine (p = 0,183) and level of knowledge. There was a significant difference between the knowledge level of Family Physicians and the knowledge level of family health workers (p=0.030). 
Conclusion: Healthcare professioanls have important duties in making vaccination routine. For this reason, they should first review their own immunisation status, follow up current approaches and raise awareness through training, as well as accelerate adult immunisation studies by making adult family health center visits an opportunity known. 
Key words: adult, immunization, healthcare professional, awareness.