Karşılıklı bağımlılık perspektifinden Türkiye ile Rusya enerji ilişkilerinde dengeler: TANAP ve TürkAkım
Balances in the energy relations with Turkey and Russia from the perspective of interdependence: TANAP and TurkStream
Yazar: KERİM ERAY SÖYLEMEZ
Danışman: DOÇ. DR. LEMAN ERDAL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Endüstrileşmenin hızla gerçekleşmesiyle birlikte enerji kaynakları günlük hayatın her alanında kullanılmaya başlanmış, böylece enerji kaynaklarına duyulan ihtiyaç her geçen gün artmıştır. Bu nedenle enerji, geçmişten günümüze uluslararası ilişkilerin belirleyici unsurlarından biri olmuştur. Türkiye, enerji ihtiyacını yerli kaynaklar tarafından karşılayamaması nedeniyle enerjide dışa bağımlı yapıya sahiptir. Doğal gaz, birçok alanda kullanımı ve çevreye daha az zararlı bir enerji kaynağı olması nedeniyle Türkiye'nin enerji ihtiyacını karşılarken, ekonomik ve siyasi kararlarını da belirleyici bir unsur haline gelmiştir. Diğer bir yandan, enerji kaynakları bakımından zengin bir ülke olan Rusya, coğrafi yakınlık sebebiyle Türkiye'nin doğal gaz ihtiyacını karşılama konusunda önemli bir aktördür.
Türkiye ile Rusya ilişkilerinin temelinde gaz ticareti bulunmaktadır. Uzun vadeli gerçekleştirilen doğal gaz anlaşmaları ve doğal gaz boru hattı projeleri bu durumu kanıtlar niteliktedir. Rus ekonomisinin enerji ihracatına bağımlı yapısı ikili ilişkilerde karşılıklı bir bağımlılık yaratmaktadır. Rusya, dünyadaki en büyük doğal gaz üreticisi statüsüyle dünyanın en büyük doğal gaz pazarı Avrupa'ya doğal gaz sevkiyatı gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Türkiye ise sahip olduğu jeopolitik konum sayesinde, enerji zengini ülkelerle projeler gerçekleştirip, enerjide merkez ülke olma statüsüne erişmeyi ve Rusya ile ilişkilerindeki dengeyi istikrarla yürütmeyi amaçlamaktadır.
Güncel güvenlik konularından biri haline gelen enerji güvenliğinin sağlanması, enerji kaynaklarını hem üreten hem de tüketen ülkeler açısından siyasi ve askeri krizler sonrası daha da ön plana çıkmıştır. Bu nedenle, enerji transferi konusunda faaliyete geçen her bir proje, uluslararası arenadaki dengeleri değiştirebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye ile Rusya'nın doğal gaz ticaretinde birbirleri için önemli aktörler olduğuna vurgu yaparak, TANAP ve TürkAkım projelerinin ve Ukrayna-Rusya arasında süregelen siyasi ve askeri krizlerin Türkiye ile Rusya arasındaki karşılıklı bağımlılık ilişkisine olan etkilerini incelemektedir.

Abstract:
With the rapid realization of industrialization, energy resources have started to be used in all areas of daily life, thus the need for energy resources has increased day by day. For this reason, energy has been one of the determinants of international relations from the past to the present. Turkey has a foreign-dependent structure in energy because it cannot meet its energy needs by domestic resources. Since natural gas is used in many fields and is a less harmful energy source to the environment, it has become a determining factor in Turkey's economic and political decisions while meeting its energy needs. On the other hand, Russia, a country rich in energy resources, is an important actor in meeting Turkey's natural gas needs due to its geographical proximity.
Natural gas trade is the basis of Türkiye-Russia relations. Long-term natural gas agreements and natural gas pipeline projects prove this. The dependence of the Russian economy on energy exports creates a mutual dependency in bilateral relations. With its status as the largest natural gas producer in the world, Russia aims to deliver natural gas to Europe, the world's largest natural gas market. Thanks to its geopolitical position, Turkey, on the other hand, aims to realize projects with energy-rich countries, to reach the status of being a center country in energy and to maintain the balance in its relations with Russia in a stable manner.
Ensuring energy security, which has become one of the current security issues, has come to the forefront after the political and military crises in recent years for both producing and consuming energy resources. For this reason, each project that is active in energy transfer can change the balances in the international arena. The aim of this study is to examine the effects of the TANAP and TurkStream projects and the political and military crises between Ukraine and Russia on the interdependence relationship between Turkey and Russia, emphasizing that Turkey and Russia are important actors for each other in natural gas trade.