İran Milli Kütüphanesinde bulunan 5-17807 envanter nolu Firdevsi Şehnâme'sindeki minyatürlerin desen ve üslup özelliklerinin incelenmesi
Investigation of the style and art drawing properties in miniatures of Ferdowsi's Sehname number 5-17807 located in the Library of İran
Yazar: FATEMEH YAGHOUBİ
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS BERKLİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk İslam Sanatları Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk-İslam Sanatları Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Desen = Pattern ; El sanatları = Handicrafts ; Firdevsi = Firdevsi ; Minyatür = Minyature ; Tezhib sanatı = Illumination art ; Üslup = Stylistic ; İran = Iran ; Şehname = Şehname

Özet:
Çalışmada İran Milli Kütüphanesinde bulunan 5-17807 nolu Firdevsi'nin elyazması Şehnâme nüshasının desen ve üslup bakımından değerlendirilmesi yapılmıştır.
Çalışma, Şehnâme minyatürlerini,diğer yazmalardaki minyatürlerle karşılaştırıp üslup ve tarz olarak farklılıkları ve benzerlikleriniortaya koymayı hedeflemiştir. XVI. yüzyıl minyatür eserleri üslup itibariyle Safevi Döneminin etkilerini yansıtmaktadır. Bunun yanı sıra minyatürlerde geçmişten gelen Selçuklu, İlhanlı, Timurlu, Hint, Çin gibi İran coğrafyasına kültürel olarak etki eden toplumların da tesiri ve izleri bulumaktadır.
İran ve Şark edebiyatı için başyapıt konumunda olan Şehnâme, edebi açıdan da önemlidir. Şehnâme'de yer alan ana karakterlerin minyatürlerinin birçok nüshada işlenenerek, metnin açıklama ve betimleme özelliğine katkı sunduğunu biliyoruz. İncelediğimiz Şehname'de yer alan minyatürlerin tamamına yakınında bulunan yazılar, 4,11, 23,34 katalog nolu karşılaştırma minyatürleri hariç olayın anlatıldığı düzene uygun olarak hazırlanmıştır. 	
Minyatürlerin tamamında insan figürü ya gruplar halinde veya tek figür biçiminde alana yerleştirilmiştir. Kompozisyonların dağılımı genelde minyatür alanının tamamını kapsamaktadır. Yine minyatürlerde genelde canlı renkler, doğadaki renklere uygun olarak verilmeye çalışılmış. Minyatürler bazen açık mekânda bazende kapalı mekânda tasvir edilmiştir. Minyatürlerde  insan  figürünün yanı sıra hayvan, bitki, ağaç ve insan dışı varlıklar da tasvir edilmiş, en fazla kullanılan hayvan türünün at olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra dağ, ev, saray, kale ve kuyularda minyatürlerde kullanılan diğer yardımcı bezeme elamanları olarak minyatür alanında kendine yer bulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Minyatür, Nigar, Niigari, Firdevsi, Şehnâme, İran, Türk, Tebriz, Safevi, Tezhip, Hat.

Abstract:
In the study, Firdevsi's copy of the of shahnama, which was found in the National Bibliotec of Iran, was evaluated in terms of the pattern and style.
The study aims to find out the similarities anddifferences between the miniatures of Firdevsi and other manuseripts by comparing them in terms of pattern and style. XVI. Century minatures reflect the effects of Safavid period from stylistic perspective. Besides this, these miniatures possess the effect and sings of older societies like Seljuks, Ilkhanids, Timurids, Indians, and Chinese who influenced the Iranian geopraphy culturally.
Shahname is also significant in terms of literature because it is a literary masterpiece for Iranian and Eastern literatures.It is know that the miniatures of the main characters of Shahname have been studied in May copies and contributed much to the explanations and descriptions of the text. In Shahname which we have studied, almost all the writings on miniatures, expect the ones whith 4,11,23,34 catalog numbers, are prepared suitable to the narration of the event.
In all miniatures the human figure is placed to the area either in groups or as a single figure. The distribution of the compositions generally includes the whole miniature area. Also in miniatures generally vivid colors in nature. Miniatures are sometimes described in open places and sometimes in closed areas.In miniatures, besides human figures, animals, plants, trees, and angels are described. Most common animal used is horse. In addition, mountains, hauses, palaces, citadels, and wells are also found in miniatures as other helping decorating elements.
Key Words: Miniature, Firdevsi, Shahnama, Iranian Art, Turkish Art, Tabriz, Safavid, Gilding, Calligraphy.