Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ile girişimcilik özelliklerinin incelenmesi
The examination of cognitive flexibility levels and entrepreneurship features of social studies teacher candidates
Yazar: BÜŞRA İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM KAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ile
girişimcilik özelliklerini incelemektir. Tarama modelinin kullanıldığı bu araştırma, 2021-2022
eğitim-öğretim yılında Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana
Bilim Dalı, Sosyal Bilgiler Eğitimi Bölümünde öğrenim görmekte olan toplam 151 öğretmen
adayından elde edilen veriler ışığında hazırlanmıştır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından
hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, "Bilişsel Esneklik Envanteri" ve "Öğretmen Adaylarına Yönelik
Girişimcilik Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Veriler, SPSS 25.0 istatistik paket program
aracılığıyla analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının, bilişsel esnekliklerinin orta,
girişimciliklerinin ise yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları, sosyal bilgiler
öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ve girişimcilik özellikleri ile cinsiyet, anne- baba
mesleği, aylık gelir düzeyi, gündelik alışkanlıklara bağlılık düzeyi, çalışmak istenen yer gibi
değişkenler arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Katılımcıların bilişsel esneklik
düzeyleri, üniversiteyi ailenin yanında okuma, kitap okuma sıklığı, dergi, gazete gibi süreli
yayınları takip sıklığı değişkenlerine göre incelendiğinde anlamlı şekilde farklılaşmaktadır.
Katılımcıların girişimcilik düzeyleri ise sınıf düzeyi, daha önce girişimcilik üzerine ders, kurs,
seminer, kulüp çalışmalarına katılma ve dergi, gazete gibi süreli yayınları takip sıklığı
değişkenlerine göre incelendiğinde anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Sosyal bilgiler öğretmen
adaylarının, bilişsel esneklik düzeyleri ile girişimcilik düzeyleri arasında zayıf güçte ve pozitif
yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Çoklu regresyon analizi sonuçları ise bilişsel
esneklik ile kontrol alt boyutu düzeyinin girişimcilik ve girişimciliğin alt boyutlarını anlamlı
düzeyde yordamadığı, alternatif alt boyutu düzeyinin girişimcilik ve girişimciliğin alt boyutları
üzerinde anlamlı düzeyde yordayıcı olduğu belirlenmiştir. Son olarak elde edilen veriler ışığında,
öğretmen adaylarının bilişsel esneklik ve girişimcilik becerilerini geliştirmeye yönelik çeşitli
önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Bilişsel Esneklik, Girişimcilik.

Abstract:
The aim of this study is to examine the cognitive flexibility levels and entrepreneurial
characteristics of social studies teacher candidates. This research, in which the scanning model
was used, was prepared in the light of the data obtained from a total of 151 pre-service teachers
studying at Fırat University Faculty of Education, Department of Turkish and Social Sciences
Education, Department of Social Studies Education in the 2021-2022 academic year. The data of
the research were obtained by using the Personal Information Form prepared by the researcher,
the "Cognitive Flexibility Inventory" and the "Entrepreneurship Scale for Teacher Candidates".
The data were analyzed using the SPSS 25.0 statistical package program.
As a result of the research, it was determined that the cognitive flexibility of the social
studies teacher candidates was at a medium level and their entrepreneurship was at a high level.
No significant difference was found between the results of the research, i.e., between the cognitive
flexibility levels, entrepreneurial characteristics of social studies teacher candidates, and variables
such as gender, parental occupation, monthly income level, level of commitment to daily habits,
and the place where they want to work. When the cognitive flexibility levels of the participants
are examined in terms of the variables, e.g. staying with the parents while at the university,
frequency of reading books, frequency of periodicals subscription such as magazines and
newspapers, it differs significantly. However, entrepreneurship level of the participants differs
significantly when examined in terms of such variables as class level, attending lecture, course,
seminar, club previously on entrepreneurship, and subscribing periodicals such as magazines and
newspapers. It has been also observed that there is a weak strong and positive significant
relationship between the cognitive flexibility levels of social studies teacher candidates and their
entrepreneurship levels. The results of multiple regression analysis again showed that cognitive
flexibility and control sub-dimension level did not significantly predict entrepreneurship and sub-
dimensions of entrepreneurship, while the level of alternative sub-dimension was significantly
predictive of the entrepreneurship and sub-dimensions of entrepreneurship. Finally, in the light
of the data obtained, various suggestions are given to improve the cognitive flexibility and
entrepreneurship skills of teacher candidates.
Key Words: Social Studies, Cognitive Flexibility, Entrepreneurship