Eğitim iletişimi kurumu olarak çocuk televizyonu ve uygulamaları ile bir model önerisi /
Yazar: DENİZ GÜLER
Danışman: PROF.DR. İNAL CEM AŞKUN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1990
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Eğitim iletişimi = Education communication ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Televizyon = Television ; Çocuk televizyonu = Children's television ; İletişim = Communication

Özet:
Ö Z E T Çalışmanın temeli eğitim iletişimi kavramına dayan maktadır. Eğitim iletişim, kişilik olgusunu iletişim açısından yaklaşımı içermektedir. Bu durumda, yetiştiren ve yetişenlerden söz konusudur. Yetiştiren ve yetişen arasın da iletişim, kişilik katkısını sağlamak amacıyla gerçekleşir, Kişilik kavramı, kültür ve iletişim kavramlarına bağlıdır. Aileden devlete kadar çeşitli kültür yapılarının sorumluluğunu yüklenmiş kurumlar; kişilik düzenekleri aracılığıyla çevreye yansırlar. Başka deyişle kişiliğin iletişim gücüyle, kültür bireyden bireye, kurumlara, topluma anların kişilik ve iletişim bağlamında da kurumlardan kurumlara, toplumlardan topluma aktarılır. Bireyler, kurumlar, toplumlar kültür iletişimi içinde bulunarak gelişmelerini sağlamak ve kültürüne bağlı olarak kişilik yapılarını korumak amaçlarıdır. Bu durumda insanlarda iletişim olgusunun amacı, bir yönüyle kişiliktir. İnsan aynı zamanda kültürel bir varlıktır. Her canlı gibi, insanda kendi çevresinde bulduğu ya da yarattığı kültür ortamında yaşamını sürdürmektedir. Bu durum, kültürel ya da toplumsal kişilik olgusunun başlıca nedenlerini oluşturmaktadır. Kültürel ya da toplumsal kişilik bireyin, kurumun ve toplumların kişilik yapılarındaki odak noktasıdır. Kişilikte olumlu ya da olumsuz gelişmeler öte ki kişilik yapılarını da etkiler Örneğin, aile içinde yaşayan ve yetişen bireye, kendilerine özgü bir kültürle kişilik verilmeye çalışılır. Aynı işlevi kurumlar, toplumda vermektedir. Bugün dünyada ne kadar ulus varsa; o kadar da ulusal kişilikler vardır. Bu ulusal kişilik aynı zamanda kültürel yapıya bağımlıdır.Kitle iletişim araçlarının kültürel ya da toplum sal kişiliğin yapılanmasındaki önemi büyüktür. Özellikle kitle iletişim araçlarından televizyon, insan yaşamında aileden sonra ikinci sırada yer almaktadır. Bu çalışmayla eğitim iletişimi ilk defa tanımlanmıştır. Eğitim iletişimi, kaynak (yetiştiren) tarafından oluk, ileti, iletişim araçları kullanılarak, alıcıda (yetişende) amaçlı olarak istendik yönde kişilik bilgisi sağ lama ve kişilik bilgisini geliştirme sürecidir" Bu tanım dan yola çıkılarak kitle iletişim araçlarının eğitim iletişimi özellikleri verilerek, televizyon aracı üzerinde ağırlıkla durulmuştur. Çalışma on bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın temelleri olan kişilik, çocuk kişiliği, iletişim, eğitim ve eğitim iletişimi kavramlarının boyutları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde çocuğun kişilik gelişiminde eğitim iletişiminin rolü, açıklanmıştır. Bu açıklamada dianeticstten yararlanılmıştır. Kişiliğin oluşum sürecini etkileyen doğal (kalıtsal) ve yaşama ortamı dianetics açısından de ğerlendirilmiştir. Buradan yola çıkarak kültür-kişilik ilişkisinin eğitim iletişimi boyutları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde eğitim iletişimi sistem ve süreci verilmiştir. Eğitim iletişimi sistem ve sürecinde, eğitim iletişiminin temel öğeleri, sistem olarak eğitim iletişi mi süreci; bireylerarası, kitle iletişimi ve kitlelerarası eğitim iletişimi türleri ele alınmıştır. Dördüncü bölümde eğitim iletişimi türlerinden kit le iletişim araçlarının iletişim ve eğitim iletişimi özelleri ele alınmıştır. Kitle iletişim araçları yazılı basın, sinema, radyo ve televizyon.incelenmiştir.Beşinci bölümü, kitle iletişim araçlarının çocuk açısından eğitim iletişimi boyutları oluşturmaktadır. Altıncı bölümde, televizyonda yayınlanan çocuk programları ve kapsam incelenmesi yapılmıştır. Televizyonda yayınlanan çocuk programları Dünya'da ve Türkiye'de yayınlanan belli başlı çocuk programları ve uygulamalarını içer mektedir. Dünya'da yayınlanan çocuk programları 22 ülkeye gönderilen mektuptan ancak 5 ülkeden gelen açıklayıcı bil gi ve broşürden yararlanılmıştır. Buradan yola çıkarak çocuk programlarının biçimsel ve içeriksel özellikleri ortaya konarak, Türkiye'de çocuk programlarının kitle iletişim araçlarına göre karşılaştırmalı durum incelemesi ve temel kavramlar açısından programlar değerlendirilmiştir. Yedinci bölüm, Türkiye'de çocuk programlarının uy gulanmasındaki, kültürel iletişim ve eğitim iletişimi açısından çıkan olumsuz sonuçları çözümleyici uygulamalı Model önerisinden oluşmaktadır. Uygulamalı Model önerisi, çocuk televizyonu kavramını ve eksiklik gidermek amacıyla programlar ve içerikten oluşmaktadır. Bunların sonucunda bağımsız ve yansız bir kanal önerilmektedir. Bağımsız ve yansız kanalın önerilme- sinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı eğitim iletişimi açısından çocuk televizyonunun özellikleri verilmiştir. Eğitim iletişimi açısından çocuk telvizyonu Cumhu riyetçi, ulusçu, devletçi, halkçı, layik, devrimcilik olan Atatürk'ün toplumsal yapıya dayandırdığı altı ilkesi temel olmaktadır. Yine bu bağlamda çocuk televizyonu yönetiminin işlevsel temelleri ortaya konmuştur. Sekizinci, dokuzuncu ve onuncu bölüm, bir çalışma da olan sonuç, eklerve kaynakçadan oluşmaktadır.

Abstract:
SUMMARY The principal of this study is based on the concept of educational communication.Educational communication includes the character phenomena in terms of communicat ional approach. In that case, the ones uiho trains and the one who are being trained are to be mentioned. The communica tion between the one who trains and the one being trained comes into being so as to provide the contribution to the personality. The concept of "personality" depends on the concepts of "culture" and "communication". Some institutions, that have the responsibility of various cultural bodies such as family or state, reflect to the society by means of personality mechanism. In other wards, by the power of personality, culture is transformed from an individual to another, to other institutions and to the society. In sense of their personality and communication, it is transformed from institutions to institutionsand fron societies to societies. Individuals, institutions and societies aim at achieveing a development by the help of cultural communi cation and they aim at keeping their cultural personalityIn that case, the aim of communication phenomena for people is, in a way, "personality". The man is, at the same time, a cultural creature. He, as well as all the living, in a cultural snviorement in which he finds himself or the one he creates. This is the principal basis of cultural or social phenomena of personality. Cultural or social personality is the focus of an individual, an institution and the societies. The positive or negative development of the personality, naturally, affect the other character constructions. An individual, for example, living and growing within a family, is imposed a personality that is peculiar to his famil's own culture. The institutions do the same job in a society. Today, the number of nations equals to the number of national personalities. At the same time, that national personality depends on the cultural construction. The mass media has a significant role in terms of establishing cultural or social personality. Especially the television-that is one of the mass media-comes after the family in order of priorities, in human life. "Educational Communication" was defined for the first time in this study. Educational Communication is a process of providing a deliberate knowledge of personality at the receiver (who are being trained) by channel, message and communication materials used by the source (the one who trains) and the process of developing this knowledge of personality provided. By this definition, the characteristics of educational communication of the mass media were explained and the television was emphasized. * This study includes 1D sections. In the first section, the concepts ant the dimensions of the personality, the personality of a child, communication, education andIn that case, the aim of communication phenomena for people is, in a way, "personality". The man is, at the same time, a cultural creature. He, as well as all the living, in a cultural snviorement in which he finds himself or the one he creates. This is the principal basis of cultural or social phenomena of personality. Cultural or social personality is the focus of an individual, an institution and the societies. The positive or negative development of the personality, naturally, affect the other character constructions. An individual, for example, living and growing within a family, is imposed a personality that is peculiar to his famil's own culture. The institutions do the same job in a society. Today, the number of nations equals to the number of national personalities. At the same time, that national personality depends on the cultural construction. The mass media has a significant role in terms of establishing cultural or social personality. Especially the television-that is one of the mass media-comes after the family in order of priorities, in human life. "Educational Communication" was defined for the first time in this study. Educational Communication is a process of providing a deliberate knowledge of personality at the receiver (who are being trained) by channel, message and communication materials used by the source (the one who trains) and the process of developing this knowledge of personality provided. By this definition, the characteristics of educational communication of the mass media were explained and the television was emphasized. * This study includes 1D sections. In the first section, the concepts ant the dimensions of the personality, the personality of a child, communication, education andIn that case, the aim of communication phenomena for people is, in a way, "personality". The man is, at the same time, a cultural creature. He, as well as all the living, in a cultural snviorement in which he finds himself or the one he creates. This is the principal basis of cultural or social phenomena of personality. Cultural or social personality is the focus of an individual, an institution and the societies. The positive or negative development of the personality, naturally, affect the other character constructions. An individual, for example, living and growing within a family, is imposed a personality that is peculiar to his famil's own culture. The institutions do the same job in a society. Today, the number of nations equals to the number of national personalities. At the same time, that national personality depends on the cultural construction. The mass media has a significant role in terms of establishing cultural or social personality. Especially the television-that is one of the mass media-comes after the family in order of priorities, in human life. "Educational Communication" was defined for the first time in this study. Educational Communication is a process of providing a deliberate knowledge of personality at the receiver (who are being trained) by channel, message and communication materials used by the source (the one who trains) and the process of developing this knowledge of personality provided. By this definition, the characteristics of educational communication of the mass media were explained and the television was emphasized. * This study includes 1D sections. In the first section, the concepts ant the dimensions of the personality, the personality of a child, communication, education and