Çocukluk çağı zehirlenmelerinde son 10 yılın analizi ve önceki 33 yıl ile karşılaştırılması
Trends in childhood poisoning in last 10 years and comparing to previous 33 years' experience
Yazar: DURSUN MUHAMMED ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. BENAN BAYRAKÇI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMAN KESİCİ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri-pediyatrik = Intensive care units-pediatric ; Zehirlenmeler = Poisonings ; Zehirler = Poisons ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocukluk çağı zehirlenmeleri önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ülkemizde ve dünyada her yıl binlerce sağlıklı çocuk zehirlenme nedeni ile sağlık halini kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktadır. Çocukluk çağı zehirlenmelerinde epidemiyolojik verilerin düzenli olarak sağlık personeline aktarılması büyük önem taşımaktadır. 2008 yılından 2018 yılına kadar, on yıllık süre boyunca hastanemize zehirlenme nedeni ile başvuran iki bin sekiz çocuk hasta araştırmaya dâhil edilmiştir. Önceki 33 yıllık veriler ile karşılaştırmalar yapılarak son 10 yılda çocukluk çağı zehirlenmelerinde nelerin değiştiği anlaşılmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışmada önceki 33 yılın verilerinin devamlılığının sağlanması amaçlanmıştır ve ortaya konulacak 43 yıllık tecrübe ışığında çözüm önerilerinde bulunulması, sonuçların değerlendirilerek zehirlenmelerin kontrolü, alınabilecek önlemlerin tartışılmasıyla zehirlenme tanı ve tedavi uygulamalarına katkıda bulunulması öngörülmüştür. 1 Ekim 2008 tarihinden, 1 Ekim 2018 tarihine kadar Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi ve Çocuk Acil Polikliniği'ne zehirlenme nedeni ile başvuran 0-19 yaş arası hastalar çalışmaya dâhil edildi. Veriler 1985-2008 yılları arasındaki çalışmalar ile karşılaştırıldı. 
Hastaların %59'unu kız hastalar(n=1181), %41'ini erkek hastalar(n=827) oluşturdu. %46'sı 0-5 yaş grubu, %41'i ise 12-19 yaş grubu, %12'si ise 5-12 yaş grubudur. Zehirlenme %58 oranında ilaç, %42 oranında ilaç dışı ile gerçekleşti. İlaçla zehirlenmelerin %67,8'i kız hastalardır. İlaç dışı zehirlenmelerin %53,4'ü erkek hastalardır. Kız hastalarda ilaç ile zehirlenme, erkek hastalarda ilaç dışı zehirlenmelerin fazla görülmesi istatiksel açıdan anlamlıdır. (p= 0,0001) İlaçla zehirlenmelerin %51,2'si 12 yaş üzeri çocuklardan oluşmaktadır. İlaç dışı zehirlenmelerin %52,2'si 0-5 yaş aralığındaki çocuklardan oluşmaktadır.  Toksinlerin %65'i toksik maddenin kolay erişilebilir yerde bulunması ile zehirlenme gerçekleşmiştir. Küçük yaştaki hastalarda ilaç dışı, adölesan yaştaki hastalarda ilaç ile zehirlenmelerin daha sık olması istatiksel olarak anlamlıdır. (p=0,0001) Zehirlenmelerin %66'sı kaza sonucu, %31'i intihar amacıyla, %1'i ise terapötik hata ile gerçekleşmiştir. Kaza sonucu zehirlenmelerin en sık 0-5 yaş grubunda ve erkeklerde olduğu görüldü.  (p= 0,019) İntihar girişimi nedenli zehirlenmeler 12 yaş üzerindeki kız çocuklarında oldu. (p=0,0001) %14,4'üne başvuru anında gastrik lavaj ile dekontaminasyon uygulandı. Tek doz aktif kömür hastaların %18'ine verildi. Son on yılda gastrik lavaj ve kömür uygulamaları azalmıştır. Zehirlenme nedeni ile çocuk yoğun bakıma yatırılan hastaların %59,4'üne sadece yaşamsal bulgularının monitorizasyonu ile izlem uygulanmıştır. Tüm zehirlenmelere bakıldığında mortalite oranının %0,034 olduğu görüldü. Çocuk yoğun bakıma yatırılarak izlenen hastalarda mortalite oranı %1,36 (n=7) oldu. Ölen hastaların %71'i kız hastalardı. En ölümcül ilaç zehirlenmesinin kolşisin olduğu görüldü (%6). İlaç dışı zehirlenmelerde en ölümcül madde organofosfat/karbamat oldu (%30).

Abstract:
Childhood  poisoning is a significant health issue. Every year thousands of kids face the risk of losing their health by poisoning. Epidemiological studies must be done periodically to inform child health workers. Every poisoned child between 2008 and 2018 years who come to our hospital included in this study. We tried to understand what changed in childhood poisoning in last ten years comparison to previous thirty three years. In addition, the aim of this study is to ensure the continuity of the data of the previous 33 years and to suggest solutions in the light of 43 years of experience, to evaluate the results by evaluating the poisonings, to discuss the measures to be taken and to contribute to the diagnosis and treatment of poisoning. The patients between the ages of 0-19 who were admitted to the Pediatric Intensive Care Unit and Pediatric Emergency Unit of Hacettepe University between October 1, 2008 and October 1, 2018 were included in the study. Foreign body aspirations, animal bites were not included. The data were compared with the studies between 1985 and 2008. 
59% of the patients were female (n = 1181) and 41% were male (n = 827). 46% are 0-5 age group, 41% are 12-19 age group and 12% are 5-12 age group. Poisoning occurred in 58% of the drug and 42% in non-medication. 67.8% of drug intoxications were female patients. 53.4% of non-drug poisonings are male patients. Drug poisoning in female patients, non-drug intoxication in male patients is statistically significant. (p= 0,0001) 51.2% of drug intoxications consist of children over 12 years of age. 52.2% of non-drug poisonings consist of children between 0-5 years of age. It is statistically significant that drug intoxications are more frequent in young patients and adolescents. (p=0,0001) %65 of the posisonig occurred as the toxin easily found in the era. 66% of the poisonings were unintentional, 31% of them were suicidal and 1% with therapeutic error. Unintentional poisonings were most common in 0-5 age group and males. (p= 0,019) The poisonings caused by suicide attempt were in girls over 12 years of age. (p=0,0001) In 14.4% of patients, the patient underwent decontamination with gastric lavage. Single dose of activated charcoal was given to 18% of patients. In last ten years, their use declined. 59.4% of the patients admitted to the pediatric intensive care unit due to poisoning were followed-up with only monitoring of vital signs. The overall mortality rate was 0.034%. The mortality rate in pediatric intensive care unit was 1.36% (n = 7). Of the patients who died, 71% were girls. Colchicine was the most lethal drug poisoning (6%). The most lethal agent in non-drug intoxications was organophosphate / carbamate (30%).