Yıldızların dönme hızının H-R diyagramı üzerindeki davranışı
Rotational velocity behaviour of stars on H-R diagram
Yazar: FATİMA MAMMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. ESMA YAZ GÖKÇE ; PROF. DR. ERNST PAUNZEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı / Astronomi ve Uzay Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Diyagramlar = Diagrams ; Dönme hızı = Rotational velocity ; Kataloglar = Catalogues ; Yıldızlar = Stars

Özet:
Yıldızların dönmesi farklı yıldız türlerinin astrofiziĞinin çalışılması açısından önemlidir.
Bu amaçla, bu yüksek lisans tezinde, yıldızların öngörülen dönme hızlarının (vsini) bir
fonksiyonu olarak H-R diyagramı incelenmiştir. Bu çalışmayı yapabilmek için ilk önce
yıldızların litaratürdeki tüm ölçüm olarak verilmiş 410723 tane yıldız için vsini hızları
toplanmıştır. Veriyi homojen hale getirmek için 2MASS gökyüzü tarama programındaki
verilerle eşleştirme yapılmıştır. Bu katalog verileri tüm tayf türü ve farklı ışıma gücü
verilerini içermektedir. Ayrıca Gaia ile eşleştirme yapılmış ve böylelikle en güncel,
hassas astrometrik ve fotometrik verilerle H-R diyagramı çizilmiştir. Diyagramda ortalama vsini'e
göre H-R diyagramı incelendiğinde genel olarak sıcak yıldızlara doğru gidildikçe ortalama vsini
beklendiği gibi artmaktadır. Bu diyagramdan buna uymayan yıldızlarda bulunmaktadır.
Bu yıldızların neden bu genel davranışı sergilemediği ayrıntılı olarak araştırılmalıdır. Tez
çalışması hem bu kataloğun büyük miktarda yıldız içermesi hem güncel verilerle yıldızların
tüm vsini değerlerinin toplanması hem de her tür tayf türünü içermesinden dolayı özgündür.
Bu nedenle, bu tez çalışmasının çıktıları başka çalışmalara ilham olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The rotation of the stars is a significant parameter for the astrophysical studies of the different
type stars. For this purpose, in this master's thesis, the H-R Diagram as a function of the
star's projected rotational velocity (vsini) has been investigated. In order to be able to do this
study, all projected rotational velocity (vsini) values of 410723 stars given as measurements
in the literature were collected. In order to make the data homogeneous, the data matching
process was completed with the 2MASS sky scanning survey's data. This catalog includes
all spectral types stars and the different luminosity data of the stars. In addition, the data was
matched with Gaia data and thus H-R diagram was drawn with the most up-to-date, precise
astrometric and photometric data. While the H-R diagram is examined according to the mean
vsini values, in general mean vsini value increases towards to the hot stars as expected. There
are stars that do not fit it in this diagram. The reason, why these stars do not exhibit for this
general behavior has been studied. This catalog is based on the fact that this catalog contains
a large number of stars, as well as the collection of all stars up-to-dated data. The thesis is
unique in that reason this catalog contains a large number of stars, collects stars' projected
vsini values, includes all types of stars, and contains up-to-date data. For this reason, it is
thought that the outputs of this thesis will be a source of inspiration for other studies.