Protuberantia occipitalis externa'nın boyutlarının değerlendirilmesi
Evaluating the dimensions of external occipital protuberance
Yazar: ÜLKÜ BARIŞ ALPEREN
Danışman: PROF. DR. BELGİN BAMAÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Anatomik özellikler = Anatomical properties ; Hacim = Volume ; Kafatası = Skull ; Morfoloji = Morphology ; Protuberantia occipitalis externa = Protuberantia occipitalis externa ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Protuberantia Occipitalis Externa'nın Boyutlarının Değerlendirilmesi
Amaç: Özellikle servikal bölgede oluşan ağrılar, çevresel etkenlere bağlı kas iskelet sistemi bozuklukları, bu bölgenin gerilmesi ile karakterize hassasiyet ve lokalize ağrı günlük yaşamı etkiler. Protuberantia occipitalis externa (POE) genişlemesi, sıklıkla asemptomatik olmasına rağmen servikal bölgedeki ağrının kaynağı olabilir. Özelikle genç bireylerin anatomik bir problemi olan genişlemiş POE ile ilgili akademik çalışmaların nadir olması, bizi bu anatomik yapı üzerinde daha detaylı veriler elde etmeyi sağlayacak hacimsel çalışmalara yönlendirdi.
Yöntem: Çalışmamıza, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesine 2011-2012 ve 2020-2021 yıllarında çeşitli nedenlerden dolayı başvuran ve beynin kesitler halinde ayrıntılı olarak görüntülenmesine olanak sağlayan kafa bölgesi bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüsü alınan 210 birey (75 kadın, 135 erkek; ortalama yaş 26 ±5,47) katıldı. Bu retrospektif çalışmamızda Tip 1, tip 2 ve tip 3 olmak üzere 3 farklı tipi bulunan POE'den 5 mm'lik kesitler alınarak hacim ölçümleri yapıldı. Çalışmaya katılan bireylerin yaşı ve cinsiyeti de kaydedildi. Hacim ile çeşitli veriler arasındaki ilişki kapsamlı olarak değerlendirildi ve birbiri ile karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamızda POE'nin hacim ölçümleri santimetre küp (cm³) cinsinden hesaplanmıştır. Çalışmamızda bu anatomik yapının tipi, hacmi hesaplanıp belirlendi ve hastalar da yaş, cinsiyet ve hastaneye başvuru yıllarına göre sınıflandırılıp analiz edildi. Çalışmaya katılan 75'i kadın 135'i erkek olan 210 bireyde 103 tip 1, 91 tip 2 ve 16 tip 3 POE belirlendi. Çalışmaya katılan 75 kadın bireyin 47'si tip 1, 26'sı tip 2, 2'si ise tip 3 POE'ye sahiptir. Çalışmaya katılan erkek bireylerde ise 55 tip 1, 66 tip 2 ve 14'ü de tip 3 POE belirlenmiştir. Önceki çalışmalarla da paralel olarak tip 1'in kadınlarda tip 3'ün ise erkeklerde daha sık görüldüğü tespit edildi. Ayrıca kadınlarda POE hacminin ortalama değeri 2,28±1,02 cm³ erkek bireylerde ise 3,06±1,35 cm³ olarak belirlenmiştir. Kadın bireyler ve erkek bireyler arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür (p<0,05). Çalışmaya katılan bireylerin yaşı ile POE'lerinin hacimlerinin korelasyonu incelendiğinde yaş ile POE hacmi arasında anlamlı ve olumlu bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,05). Tiplere göre hacim ortalamalarına bakıldığında tip 2 POE'nin hacim ortalaması, Tip 1 POE'nin hacim ortalamasına göre anlamlı olarak daha büyüktür. Tip 3 POE'nin hacim ortalaması da Tip 1 POE'nin hacim ortalamasına göre anlamlı olarak daha büyüktür. Fakat tip 2 POE'nin hacim ortalaması ile tip 3 POE'nin hacim ortalaması arasında anlamlı bir fark yoktur. Ayrıca 2011-2012 yılları arasında hastanemize başvuru yapan grubun POE hacmi, 2021-2022 yılları arasında hastanemize başvuru yapan grubun POE hacmine göre anlamlı olarak daha büyüktür (p<0,05).
Sonuç: Yaptığımız çalışmada antropometrik ölçümler literatürle benzerlik göstermektedir. POE'nin genişlemesi sıklıkla asemptomatik olmasına rağmen o bölgedeki ağrının kaynağı olabilir. Bu anatomik yapının tipi ve hacmi belirlenip çalışmaya katılan bireylerin cinsiyeti, yaşı ve hastanemize başvuru yıllarına göre karşılaştırmalar yapıldı. Daha geniş bir zaman aralığında yapılacak bir çalışma, çalışmaya katılan bireylerin günlük yaşam aktiviteleri, meslekleri, teknolojik cihazları kullanım süreleri gibi bilgileri elde edildiğinde daha ayrıntılı veriler elde edilebilir. Farklı hastaneler veya sağlık kurumlarıyla yapılacak bir çalışma ile daha homojen ve ayrıntılı veriler elde edilebilir.  
Anahtar Kelimeler: Bilgisayarlı Tomografi, Hacim, Kranyum, Protuberantia Occipitalis Externa

Abstract:
Evaluating the Dimensions of External Occipital Protuberance 
Objective: Especially pain in the cervical region, musculoskeletal disorders due to environmental factors, tenderness and localized pain characterized by the stretching of this region affect daily life. Enlarged external occipital protuberance (EOP) can be the source of pain in the cervical region, although it is often asymptomatic. The rarity of academic studies on enlarged EOP, which is an anatomical problem especially in young individuals, has led us to volumetric studies that will provide more detailed data on this anatomical structure.
Method: 210 individuals (75 women, 135 men; mean age 26±5,47), who applied to Eskişehir Osmangazi University Health Practice and Research Hospital for various reasons in 2011-2012 and 2020-2021, and whose head region computed tomography (CT) image was taken, which allows the brain to be viewed in detail in sections, participated in our study. In this retrospective study, 5 mm sections were taken from EOP, which has 3 different types as flat type (type 1), crest type (type 2) and spine type (type 3) volume measurements were made. The age and gender of the individuals participating in the study were also recorded. The relationship between volume and various data was extensively evaluated and compared with each other. 
Results: In our study, the volume measurements of EOP were calculated in cubic centimeters (cm³). The type and volume of this anatomical structure were calculated and determined, and the patients were classified and analyzed according to age, gender and years of admission to the hospital. 103 type 1, 91 type 2 and 16 type 3 EOP were determined in 210 individuals, 75 female and 135 male, who participated in the study. Of the 75 female individuals participating in the study, 47 had type 1, 26 had type 2, and 2 had type 3 EOP. In the male individuals participating in the study, 55 type 1, 66 type 2 and 14 type 3 EOP were determined. Same as previous studies, it was found that type 1 was more common in women and type 3 in men. Additionally, EOP The mean value of the volume was determined as 2.28±1.02 cm³ in male individuals and 3.06±1.35 cm³ in males. It was observed that there was a significant difference between female and male individuals (p<0.05). When the correlation between the age of the individuals participating in the study and the EOP volume was examined, it was found that there was a significant and positive relationship between age and EOP volume. Considering the volume averages by types, the volume average of type 2 EOP is significantly larger than the volume average of Type 1 EOP The volume mean of Type 3 EOP is also significantly larger than the volume mean of Type 1 EOP However, there is no significant difference between the volume average of type 2 EOP and the volume average of type 3 EOP In addition, the EOP volume of the group that applied to our hospital between 2011 and 2012 was significantly larger than the EOP volume of the group that applied to our hospital between the years 2021-2022.
Conclusions: Anthropometric measurements are similar to literature. Although enlargement of the EOP is often asymptomatic, it can be the source of pain in that area. The type and volume of this anatomical structure were determined, and comparisons were made according to the gender, age and years of admission to our hospital of the individuals participating in the study. More detailed data can be obtained when a study to be conducted over a wider period of time, information such as the daily living activities of the individuals participating in the study, their occupations, and the duration of use of technological devices are obtained. More homogeneous and detailed data can be obtained with a study to be conducted with different hospitals or health institutions.
Keywords: Computed Tomography, Volume, Cranium, External Occipital Protuberance