Piyasada "Aspir çiçeği" (Carthami flos) olarak satılan bazı bitki materyallerinin Avrupa farmakopesi standartları açısından değerlendirilmesi
Evaluation of some plant materials sold as "Safflower flower" (Carthami flos) in the market in terms of European pharmacopoeia standards
Yazar: MELİKE AKSU
Danışman: PROF. DR. HASAN KIRMIZIBEKMEZ
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi ve Fitoterapi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aspir = Safflower ; Asteraceae = Asteraceae ; Avrupa Farmakopesi = European Pharmacopoeia ; Carthamus tinctorius L. = Carthamus tinctorius L. ; Farmakopeler = Pharmacopoeias ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Carthamus tinctorius L. (Asteraceae), yalancı safran veya aspir olarak bilinen, Hindistan, Çin, Meksika, Avustralya, Türkiye ve İran gibi birçok ülkede yetişen önemli bir tıbbi bitkidir. C. tinctorius Çin halk tıbbında felç, jinekolojik hastalıklar, koroner kalp hastalıkları ve hipertansiyon gibi birçok rahatsızlığın tedavisinde kullanılmaktadır. Bitkinin çiçekleri üzerinde yapılmış olan biyoaktivite çalışmalarıyla bitkinin antioksidan, antidiyabetik, hepatoprotektif, analjezik, antifibröz ve antikoagülan etkiye sahip olduğu ispatlanmıştır. Fitokimyasal çalışmalar sonucunda bitkinin çiçeklerinden flavonoit, alkaloit, fenolik asit, lignan, floroglusinol, poliasetilen ve karotenoit türevi sekonder metabolitler elde edilmiştir.  
Bu çalışmada piyasadan aspir çiçeği ismiyle temin edilen 13 bitki örneğinin Avrupa Farmakopesi 10.0'da yer alan "Carthami flos" monografında belirtilen standartlara uygunluğu araştırılmıştır. Droglara mikroskobik ve makroskobik incelemeler yapılmış, aynı zamanda drogların yabancı madde, nem, kül, asitte çözünmeyen kül ve toplam flavonoit miktarları incelenmiştir. Ayrıca, Yüksek Performanslı İnce Tabaka Kromatografisi (YPİTK) ve İnce Tabaka Kromatografisi (İTK) ile bitki materyallerinin kimyasal profilleri saptanmış ve Avrupa Farmakopesi 10.0'da belirtilen değerler ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Elde edilen bulgular bir bütün olarak değerlendirildiğinde, örneklerin hiçbirinin Avrupa Farmakopesi 10.0'da yer alan "Carthami flos" monografında belirtilen kriterlere uygun olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
Carthamus tinctorius L. (Asteraceae), known as safflower, is an important medicinal plant that grows in some countries such as India, China, Mexico, Australia, Turkey and Iran. In traditional Chinese medicine, it is used in the treatment of many diseases such as stroke, gynecological diseases, coronary heart diseases and hypertension. Bioactivity studies on its flowers showed that it has antioxidant, antidiabetic, hepatoprotective, analgesic, antifibrous and anticoagulant effects. As a result of phytochemical studies, some secondary metabolites including flavonoid, alkaloid, phenolic acid, lignan, phloroglucinol, polyacetylene and carotenoid derivatives were obtained from the flowers of the plant.
In this study, the compliance of 13 plant samples obtained from the market with the name of safflower flower, to the standards specified in the "Carthami flos" monograph in the European Pharmacopoeia 10.0 was investigated. Microscopic and macroscopic examinations were made on the drugs, and at the same time, the foreign matter, moisture, ash, acid-insoluble ash and total flavonoid amounts of the herbal drugs were examined. In addition, chemical profiles of the plant materials were determined by High Performance Thin Layer Chromatography (HPTLC) and Thin Layer Chromatography (TLC) and comparisons were made with the values specified in European Pharmacopoeia 10.0. When the the results were evaluates as a whole, none of the samples met the quality criteria of the "Carthami flos" monograph that is listed in the European Pharmacopoeia 10.0.