Uyarlanabilir yeniden kullanılan endüstriyel yapıların sel riski değerlendirmesi için bir yaklaşım
An approach for flood risk assessment of adaptive reuse industrial buildings
Yazar: FATİH ERDEM UYUMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ASENA SOYLUK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Adaptive reuse = Adaptive reuse ; Afet riski = Disaster risk ; Endüstri mirası = Industrial heritage

Özet:
Endüstri yapıları mimari ve kültürel mirasın önemli parçalarıdır. Bu yapıların korunması önem arz etmektedir. Bu yapıların sürdürülebilirliğini sağlamanın yöntemlerinden biri uyarlanabilir yeniden kullanımdır. Bu endüstriyel yapıların yeniden kullanımı sırasında yapılan ekler yapıya etkiyen statik yükleri ve deplasmanı arttırmaktadır. Sel bölgelerindeki yapılarda ise olası bir sel durumunda yapıya etki eden hidrolik yükler bu etkiyi daha da arttıracaktır. Bu etkinin azaltılması için afet yönetiminin sağlanması lazımdır. Tezde kurulmaya çalışılan multidisipliner çalışmalar ve afet riski (sel özelinde) ilişkisinde eksiklik bulunmuştur. Bu eksikliklerden en önemlisi hızlı bir risk değerlendirme metodolojisinin eksikliğidir. Bu çalışmada kıyı bölgelerinde bulunan uyarlanabilir yeniden kullanımı gerçekleştirilmiş endüstriyel yapıların sel riski değerlendirilmesi için bir metodoloji önerilmiştir. Çalışmaya kapsamlı literatür taraması ile başlanmıştır. "Afetlerde multidisipliner çalışmaların önemi", "endüstriyel miras ve uyarlanabilir yeniden kullanım", "iklim değişikliği ve sel afeti" ve "sel riski analizi" üzerine literatür taraması yapılmıştır. Yapılan literatür taraması sonucunda sel riski değerlendirmesinin zarar görebilirlik ve tehlike bileşenleri üzerinden yapılmasına karar verilmiştir. Zarar görebilirlik değerlendirmesi maruziyet ve duyarlılık parametreleri üzerinden belirlenmiştir. Tehlike değerlendirmesi ise su baskın haritaları üzerinden belirlenmiştir. Su baskını haritaları, Climate Central'ın kıyı bölgelerinde sel riski barındıran bölgeleri belirlemek için oluşturduğu "kıyı riski görüntüleme aracı"ndan alınmaktadır. Risk görüntüleme aracı 4 ayrı kategori barındırmakta ve bu kategorilerin her biri farklı seçenekler barındırmaktadır. Bu seçeneklerin kombinasyonları farklı senaryolar oluşturmaktadır. Sel tehlikesini değerlendirmek için 5 farklı senaryo belirlenmiş ve bu senaryolar tehlike derecesi çok düşükten çok yükseğe derecelendirilmiştir. Oluşturulan yaklaşımla değerlendirilmesi yapılmak üzere vakalar seçilmiş ve çoklu vaka çalışması yöntemi bu çalışmada kullanılmıştır. Vakalar seçilirken kıyı bölgelerinde bulunan endüstriyel yapılar tespit edilmiş ve kıyı risk görüntüleme aracında incelenmiştir. İncelenen bu yapılardan, 2050 gibi yakın ve 2100 gibi uzak tarihte, "deniz seviyesi yüksekliği ve yerel sel" bilgilerini içeren tüm senaryolarda sel riski altında bulunan yapılar, sel riski değerlendirmesi yapılmak üzere seçilmiştir. Oluşturulan metodoloji üzerinden seçilen 5 vakanın sel riski değerlendirilmiştir. Çalışmanın sınırlı sayıda örnek üzerinde yapılmasına rağmen, yapıların özellikleri karşılaştırılırken, yapılan sel riski ve zarar görebilirlik değerlendirmelerinde yapılar arasında farklılık gözlemlenmiştir. Uyarlanabilir yeniden kullanımı gerçekleştirilmiş endüstriyel yapılar üzerinde sel riskini belirlemek için uygun bir metodoloji arayan bu çalışmada, sel zarar görebilirlik değerlendirmesi ve sel tehlike değerlendirmesi yoluyla yapılan sel risk değerlendirmesinin hızlı ve etkili bir araç, yöntem olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Industrial buildings are important parts of architectural and cultural heritage. Conservation of these buildings is an important point. One of the methods of ensuring the sustainability of these buildings is adaptive reuse. Additions which is made during the reuse of these industrial buildings increase the static loads and displacements acting on the structure. In the case of a possible flood, the hydraulic loads affecting the structure will increase this effect even more. In order to reduce this effect, disaster management should be provided. There was a deficiency in the relationship between multidisciplinary studies and disaster risk (in particular flood) that was tried to be connected in the thesis. The most important of these shortcomings is the lack of a rapid risk assessment methodology. In this study, a methodology is proposed for the flood risk assessment of adaptive reused industrial buildings located in coastal areas. The study started with a comprehensive literature review. A literature review was conducted on "the importance of multidisciplinary studies in disasters", "industrial heritage and adaptive reuse", "climate change and flood disaster" and "flood risk analysis". As a result of the literature review, it was decided to make the flood risk assessment based on vulnerability and hazard components. Vulnerability assessment was determined based on exposure and susceptibility parameters. Hazard assessment was determined according to inundation maps. The inundation maps are taken from the "coastal risk screening tool" created by Climate Central, an international organization that studies climate change and its effects, to identify areas at risk of flooding in coastal areas. The risk screening tool includes 4 different categories. Each of these categories contains different options, and combinations of these options create different scenarios. In order to assess the flood hazard, 5 different scenarios were determined, and these scenarios were rated from very low to very high. Cases were selected to be assessed with the created flood risk assessment approach and the multiple case study method was used in this study. While selecting the cases, the industrial buildings in the coastal areas were identified and examined in the coastal risk screening tool. Among these buildings, the buildings at risk of flood in all scenarios including "sea level rise and local flooding" information were selected to make flood risk assessments. The flood risk of 5 cases selected through the flood risk assessment methodology was evaluated. Although the study was carried out on a limited number of samples, there were differences between the buildings in the flood risk and vulnerability assessments when comparing the properties of the buildings. In this study, which seeks a suitable methodology to determine the flood risk on adaptive reused industrial buildings, it has been concluded that the flood risk assessment made through flood vulnerability assessment and flood hazard assessment is a fast and effective method.