Muhafazakâr ideolojinin bir aygıtı olarak kamera: Yücel Çakmaklı filmografisi üzerine bir analiz
The camera as a device of conservative ideology: An analysis on Yücel Çakmaklı's filmography
Yazar: BETÜL BİÇER
Danışman: PROF. DR. ALEV ERKİLET
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Muhafazakar İslam = Conservative Islam ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Sağ ideolojiler = Right ideology ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Çakmaklı, Yücel = Çakmaklı, Yücel ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Türk sinemasında farklı eğilimlerin sahneye aktarıldığı bir 
dönemde Batılılaşma karşısında yerli, milli ve dini unsurları halka sunma söylemi ile 
yola çıkan ve Milli Sinema'nın ilk örneklerini veren Yönetmen Yücel Çakmaklı'nın 
filmlerindeki ideolojik söylemi dönemin siyasi atmosferi içinde analiz etmektir. 
1960'ların sonunda siyasi ortamın etkisiyle sinemada üç akım öne çıkmıştır. Bu 
akımlar, Halit Refiğ'in başını çektiği Ulusal Sinema, Yılmaz Güney ile özdeşleşen
Devrimci Sinema ve Yücel Çakmaklı'nın kurucusu olduğu Milli Sinema'dır. Ulusal 
ve Milli Sinema Cumhuriyetçi-dindar ikileminde sinemanın adı ile ilgili ayrışma 
yaşamıştır. Bu çalışmada milli sinemanın ortaya çıktığı dönemden itibaren "Milli 
sinema ile Yücel Çakmaklı bize ne söylemektedir?" sorusu toplumsal, kültürel, siyasal 
ve tarihsel bağlamda ele alınmıştır. Araştırmamızda Yönetmen Çakmaklı'nın öne 
çıkan on bir filmi dönemin şartları ve bu konudaki literatür göz önüne alınarak detaylı 
analize tâbi tutulmuştur. Araştırmanın bulgularına göre yönetmen Çakmaklı milli ve 
yerli söylemi folklorik unsurlarla sınırlı tutmuş, rejime yönelik herhangi bir muhalif 
tutumdan kaçınarak, sağ-muhafazakâr söylemi yeniden üretmiş, din olgusunu 
sembolik anlamda kültürel bir unsur olarak ele almıştır.

Abstract:
The subject of this study is to analyze the ideological discourse in the films of Director 
Yücel Çakmaklı in the political atmosphere of the period, who started off with the 
discourse of presenting local and national elements to the public on the axis of religion 
in the face of Westernization in a period when different trends in Turkish cinema were 
put on the screen and who gave the first examples of the National cinema he founded. 
At the end of the 1960s, three movements came to the fore in cinema under the 
influence of the political atmosphere. These movements are the Republican National 
Cinema led by Halit Refiğ, the Revolutionary Cinema identified with Yılmaz Güney, 
and the National Cinema founded by Yücel Çakmaklı. Considering Republican 
National and National Cinema, they came to a parting of the ways between the 
Republican and the religious points of view with regard to the name of the cinema. 
This study addresses the question, "What does Yücel Çakmaklı tell us through 
National Cinema?" as of the emergence of National Cinema in social, cultural, political 
and historical context. The study analyzes eleven prominent movies of Director 
Çakmaklı in detail, taking into account the circumstances of the period and the relevant 
literature. Based on the findings of the study, Director Çakmaklı limited the national 
and local discourse to folkloric elements through symbolic signs, reproduced the 
rightist-conservative discourse avoiding any opposition towards the regime, and 
addressed the phenomenon of religion as a cultural element in a symbolic sense.