Türkiye'de çevre hakkı kapsamında kıyı kullanımı, planlaması ve sorunlar: Hatay örneği
Coastal use, planning and challinges within the scope of environmental rights in Turkey: The example of Hatay
Yazar: MEHMET UZUNAY
Danışman: DOÇ. DR. ŞENOL ADIGÜZEL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Hatay = Hatay ; Kıyı kullanımı = Coastal use ; Kıyı planlaması = Coastal planning ; Kıyı yönetimi = Coastal management ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Çevre = Environment ; Çevre hakkı = Environmental rights ; Çevresel etki değerlendirme = Environmental impact assesment

Özet:
Demokrasi, hesap verebilirlik, şeffaflık, yerelleşme gibi kavramların ön planda olduğu günümüzde, insan haklarının kapsamı da bu kavramların gelişim sürecine paralel olarak genişlemektedir. Bir insan hakkı olarak çevre hakkı da bu genişlemeden nasibini almakta, bir çok boyutu olan bir yapıya evirilmektedir. Bu yeni yaklaşım kıyı alanlarını da içine alarak hala genişlemektedir.
Toplumların yerleştiği ve medeniyetlerin geliştiği, içerisinde zengin doğal kaynakları barındıran kıyılar da bu genişlemeden nasibini alarak başlı başına bir inceleme konusu haline gelmiştir.
Herkesin serbestçe yaralanmasına açık olan bu nedenle özel mülkiyete konu edilemeyen kıyılardan yararlanma bir insan hakkı olmasına rağmen kamu yararı gibi içeriği tartışmalı bir kavram aracılığı ile halkın kullanımı sınırlandırılmakta, yasal gerekçeler ileri sürülerek sanayi ve kalkınmaya heba edilmektedir. 
Her türlü denetimin yetersiz kaldığı bu alanlarda sivil toplum örgütlerinin aktif faaliyet içerisinde olması beklenirken bu örgütlerin bir kısmının ideolojik arka bahçe görevi görmeleri, bir kısmının siyasete atlama tahtası olarak kullanılması geriye kalan az bir kısmının ise ya korkutularak ya da baskı ile sindirilerek etkisizleştirilmesi ile işlevsiz bir organizasyona dönüştüğüne tanıklık etmekteyiz.
Ekonomik sıkıntı altında olan toplumun ise çevre hakkından haberdar olsa bile önceliğinin yaşam mücadelesi olması halkın hak mücadelesinde etkisiz kalmasına zemin hazırlamaktadır. Ülke düzeyinde böylesi genel bir durum yaşanırken çalışmamıza konu olan örnek olay ve yöresinde de bu yönde bir anlayış ve tutumun olup olmadığı anlaşılmaya, saptanmaya çalışılmıştır. Bu nedenle sosyo-ekonomik olarak birbirinden farklı İskenderun ve Erzin İlçeleri seçilerek bu ilçelerin kıyı alanlarında bulunan iki tesis özelinde yöre haklı, resmi kurum çalışanları ve Sivil Toplu Örgütleri yönetici ve gönüllüleri üzerinden Hatay İli ölçeğindeki durumun tespit edilmesine çalışılmıştır.

ANAHTAR KELİMELER
Kıyı Kanar Çizgisi, Kıyıların Önemi, ÇED Süreci, İnsan Hakları, Çevre Hakkı, Sivil Toplum Örgütleri, Kıyılarda Planlama Anlayışı

Abstract:
In today's world where concepts such as democracy, accountability, transparency and localization are at the forefront, the scope of human rights is also expanding in parallel with the evolution of these concepts. As a human right, the environment right also gets its fair share from this expansion, and evolves into a many dimensional structure. This new approach is still expanding to include the use of coastal areas.
The coasts too, where societies settled and civilizations developed, which contain rich natural resources, took their share from this expansion and became a subject of investigation on their own.
Although it is a human right to benefit from coasts that are open to public use and cannot be privately owned, the "developmental understanding" limits the public's use of coastal areas in the name of development and growth. In other words, coastal areas are wasted on industry and development on legal grounds.  
One would expect that non-governmental organizations to be active in these areas where other measures of supervision have simply not been sufficient. However, we see that some of these organizations serve as ideological backyards or are used as a stepping stone into politics. We witness that the remaining few are turned into dysfunctional organizations by being intimidated or put under pressure.
Even though the society, who is under economic distress, is aware of its environmental rights, survival being its priority paves the way for people's fight for its rights to be ineffective. While this is the general sentiment experienced at the country level, in this case study, we tried to understand and determine whether there was an understanding and attitude in this direction at the local level. Therefore, two socio-economically different districts, İskenderun and Erzin, were selected, and the situation at the scale of Hatay Province was tried to be understood through the interviews with the local people, officials, as well as the managers and volunteers of the Civil Society Organizations, specific to the two facilities located in the coastal areas of these districts.

KEY WORDS
Coastal Canal Line, Importance of Coasts, EIA Process, Human Rights, Environmental Rights, Non-Governmental Organizations, Coastal Planning Approach