Bithynia tanrıları ve kültleri
Bithynia gods and their cults
Yazar: HÜLYA BOYANA
Danışman: PROF. DR. COŞKUN ÖZGÜNEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Tarih = History
Dizin: Bithynia bölgesi = Bithynia region ; Dini hayat = Religious life ; Dinler tarihi = History of religions ; Tanrı = God

Özet:
Bithynia ilkçağda Anadolu'nun kuzeybatısında bulunan eski bir yerleşme bölgesidir. Kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Phrygia, batısında Propontis, doğusunda Paphlagonia ve güneybatısında Mysia ile sınırlanmıştır. Bölgeye adlarını veren Bithynler Trakia üzerinden Kuzeybatı Küçük Asya'ya geçerek Bithynia bölgesine yerleşen bir kavimdir. Trakyalı bir kavim olan Bithynler Strymon ırmağı kenarında oturmuşlar, Teukerler ve Misler tarafından oturdukları yerden çıkarılarak M.ÖJ.yüzyılın ikinci yarısında Anadolu'nun kuzeybatısına yerleşmişlerdir. Bithynia boğazlar vasıtasıyla kuzeybatıda Doğu Avrupa ile, güneyde Akdeniz'in diğer ülkeleriyle bağlantı kuran ve karayolu ile Avrupa ve Asya'yı bağlayan geçit bölgesidir. Stratejik konumu çok önemli olan Bithynia Bölgesinin dini, Anadolu ve Eski Batı (Grek-Roma)'nın karşılıklı din etkileşiminde önemli bir rol oynamıştır. Bithynia tanrılarını ve kültlerini incelememiz sırasında takvim tanrıları bize yol göstermiştir. Bu oniki takvim tanrısı Hera, Hermes, Meter, Dionysos, Herakles, Zeus, Bendis, Zeus Stratios, Priapos, Ares,' Aphrodite ve Demeter'dir. İmparatorluk dönemi, boyunca Dionysos, Herakles, Zeus, Hermes, Demeter, Aphrodite ve Meter itibarlarını korumuştur. Buna karşın Bendis, Priapos ve Stratios 364tümüyle kaybolmuş, Hera ve Ares ise sadece önemsiz bir rol oynamışlardır. Takvim tanrıları dışında, devlet tanrıları kavramı altında Roma imparatorluğunda genel önemleri olan tanrılar vardır. Bunlar ise imparator, Roma, Iuppiter Optimus Maximus ve Capitolinium Trias, Antinoos, Helios ve Sarapis'tir. Bu tanrıların haricinde Bithynia'da Apollon, Artemis, Poseidon, Asklepios, Athena, Hephaistos gibi tanrılarla herkes tarafından kabul görmemiş, nehir, dağ ve ağaç tanrıları ve Hylas gibi yerel tanrılara da rastlanmaktadır. 365

Abstract:
Bithynia is an ancient settlement area in Northwestern Anatolia in Antiquity. In Northern part of Bithynia is Black Sea, in South Phrygia, in West Propontis, in East Paphlagonia and in Southwest Mysia. The Bithyns are a tribe, who gave their names to the region, and they crossed Northwestern Asia Minor through Thrace and settled in Bithynia region. Being a Thracian tribe, Bythns lived by the Strymon river, later they were displaced by Teukers and Mis from their region, and they settled in Northwestern Anatolia in second half of 7th century. Bithynia is a passage area, which has connection with the Northern Europe in North- West and with the other countries of Mediterranean in the South, and which connects the Europe and Asia through roads. The religion of the Bythnia region, which has a strategical important position, played a major role in Anatolia's and ancient West's (Greek-Roman) religious interaction. During our study about Bythnia' s Gods and Cults, the Calendar Gods guided us. These twelve Calender-Gods are Hera, Hermes, Meter, Dionysos, Heracles, Zeus, Bendis, Zeus Stratios, Priapos, Ares, Aphrodite and Demeter. During the imperial period, Dionysos, Heracles, Zeus, Hermes, Demeter, Aphrodite and Meter were respected, but Bendis, Priapos and Stratios lost their effect entirely, and Hera, Ares played only a minor role. 366In addition to the Calendar-Gods, there were such gods, which had a general importance under the term of State-Gods in the Roman-Empire. These were imparator, Rome, Iuppiter Optimus Maximus and Capitolinium Trias, Antinoos, Helios and Sarapis. Additionally, in Bythnia there were Gods such as Apollon, Artemis, Poseidon, Asklepios, Athena, Hephaistos and river-, mountain- and tree-gods, which were not accepted by everyone, and, the local-gods such as Hylas. 367