Aile hekimlerinin anne sütü ve emzirme ile ilgili bilgi, tutum ve farkındalık durumu
The level of knowledge, attitude and awareness of family physicians about breast milk and breastfeeding
Yazar: ELİF BİÇER
Danışman: UZMAN ZEYNEP AŞIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Anne sütü = Milk-human ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Emzirme = Breast feeding ; Farkındalık = Awareness ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Giriş: Anne sütü, bebeği dünyaya geldiği ve en savunmasız olduğu ilk andan itibaren dış etkenlere karşı koruyan, gelişimi için gerekli içeriğe sahip; temiz ve güvenilir bir besindir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), ilk altı ay sadece anne sütü, sonrasında ise iki yaşa kadar ek besinlerin yanında anne sütünün devamını önermektedir. Ülkemizde de bebek dostu hastaneler ve emzirme politikaları ile emzirme desteklenmektedir. Aile hekimlerine, birinci basamakta anne ve anne adaylarının takiplerini yapmaları nedeniyle, anne sütü ve emzirme politikalarının gerçekleşmesinde önemli görevler düşmektedir. Bu çalışma ile aile hekimlerinin anne sütü ve emzirme ile ilgili bilgi düzeyi ve tutumlarını değerlendirmek ve konu ile ilgili farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Araştırma Ocak- Nisan 2022 tarihleri arasında pratisyen aile hekimi, uzman aile hekimi, tam zamanlı aile hekimliği uzmanlığı (AHU) ve sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı (SAHU) eğitimi almakta olup, çalışmaya katılmayı kabul eden 251 hekime elektronik ortamda anket tekniği uygulanarak yapıldı. Anket formu sekiz adet sosyodemografik, 14 adet bilgi düzeyi, 13 adet tutuma yönelik özgün sorulardan oluşmaktadır. 
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 34,11+8,32 yıl olan ve 24-60 yaş aralığında olan toplam 251 hekim katıldı. Katılımcıların %56,6'sı kadın ve %66,5'i evliydi. Anketi yanıtlayanların 103'ü (%41) aile hekimliği asistanı, 52'si (%20,7) aile hekimliği uzmanı, 45'i, (%17,9) pratisyen hekim ve 51'i (%20,3) SAHU eğitimi alan aile hekimiydi. 121 kişi (%48,2) çocuk sahibi olduğunu, bu kişilerin 118'i (%97,5) çocuğunun anne sütü aldığını ve 85'i (%70,2) ise ilk altı ay sadece anne sütü aldığını belirtti. Medyan anne sütü alma süresi 18 (min-maks: 1-40) ay olarak belirlendi. Katılımcıların bilgi düzeyi sorularına verdikleri yanıtlar demografik özelliklerine göre karşılaştırıldı. Kadın katılımcıların medyan doğru sayısı 10 (min-maks: 5-14), erkeklerin 9 (min-maks: 3-14) olup, kadınlarda doğru cevap sayısının istatistiksel olarak daha yüksek olduğu belirlendi (p=0,001). Evli olan katılımcılarda doğru yanıt sayısı 10 (min-maks: 5-14) bekarlara göre 9 (min-maks: 3-14) daha yüksek bulundu (p=0,005). Benzer şekilde, çocuğu olan katılımcıların doğru yanıt sayısının olmayanlara göre daha yüksek olduğu gözlendi (p=0,025). Akademik unvan (p=0,485), çocuğun anne sütü alması (p=0,132) ve çocuğun ilk 6 ay sadece anne sütü almasına (p=0,143) göre bilgi sorularına verilen doğru yanıt sayısı istatistiksel olarak benzerdi. Tutum ve farkındalık soruları incelendiğinde ise 189 kişinin (%75,6) "Bebeğin emzirmeyle kilo alımı yeterli değilse annenin emzirme tekniğini, süresini sorgularım", 169 kişinin (%67,6) "Bebek takibi için gelen hastama anne sütü ve emzirme ile ilgili sorular sorarım" ve 156 kişinin (%62,4) "Emziren hastama emzirmeyle ilgili yardımcı sağlık personeli (ebe, hemşire) bilgi verir" sorusunu "Kesinlikle katılıyorum" olarak yanıtladığı gözlendi. "Emziren hastamı mastit durumunda ileri merkeze yönlendiririm" ve "Bebeğin emzirmeyle kilo alımı yeterli değilse formül mama öneririm" sorularını "Kesinlikle katılıyorum" olarak yanıtlama oranının (%10 ve %12,4) düşük olduğu belirlendi.
Sonuç: Çalışma sonucunda kadın, evli ve çocuk sahibi olan katılımcıların bilgi düzeyinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda, akademik unvana göre anne sütü ve emzirme ile ilgili bilgi düzeyi arasında ilişki saptanmamıştır. Sonuçlara bakıldığında kişisel deneyimlerin, bilgi düzeyinde daha etkili rol oynadığı görülmüştür. Bu durum gerek uzmanlık eğitiminde, gerek aile hekimliği pratiğinde anne sütü ve emzirme ile ilgili eğitimlerin artmasının gerekliliğini göstermiştir.

Abstract:
Introduction: Breast milk is a clean and safe food protecting the infant from external factors during post-natal period and has essential ingredients for infant development. World Health Organization (WHO) and United Nations International Children's Emergency Fund (UNICEF) recommend only breast milk for the first six months and they suggest breast milk along with complementary food for two years. Breastfeeding has been widely supported in our country through baby-friendly hospitals and breastfeeding policies. Family physicians have an important role in promoting breast milk and healthy breastfeeding policies as they follow up mothers and pregnant women in primary care. This study aims to evaluate the level of knowledge and attitudes of family physicians about breast milk and breastfeeding as well as to raise awareness about this critical issue.
Materials and Methods: The research was conducted through an online survey among 251 medical doctors working as general practitioners, specialist family physicians, family medicine residents and contracted family medicine specialty training (CFMS) between January – April, 2022. The questionnaire form consisted of eight questions on sociodemographic profile, 14 questions assessing the level of knowledge, and 13 questions assessing relevant attitudes.
Results: A total of 251 respondents, between the ages of 24-60, with an average age of 34.11+8.32 years participated in the current study. Of the respondents, 56.6% were women and 66.5% were married. Considering academic title, 103 (41%) participants were family medicine residents, 52 (20.7%) were family physicians, 45 (17.9%) were general practitioners, and 51 (20.3%) were family doctors with CFMS training. 121 participants (48.2%) stated that they had a child, 118 (97.5%) of these people stated that the child received breast milk, and 85 (70.2%) stated that their infants received only breast milk for the first six months. The median duration of breastfeeding was determined as 18 (min-max: 1-40) months. The responses of the participants to the knowledge level questions were compared according to demographic characteristics. The median correct response number of was found to be 10 (min-max: 5-14) among female respondents and 9 (min-max: 3-14) among male respondents. The results revealed that the number of correct responses were statistically higher in women (p=0.001). The number of correct responses (10 [min-max: 5-14]) was found to be higher in married participants compared to single participants (9 [min-max: 3-14)) (p=0.005). Similarly, it was observed that the number of correct responses among participants having children was higher than those not having children (p=0.025). According to the academic title (p=0.485), the number of correct responses to information questions was statistically similar according to the fact that the child received breast milk (p=0.132) and the child received only breast milk for the first 6 months (p=0.143). When attitude and awareness questions were examined, 189 participants (75.6%) responded as "I absolutely agree" to the statement of "If the baby's weight gain through breastfeeding is not enough, I examine the mother's breastfeeding technique and duration". Likewise, 169 participants responded as "I absolutely agree" to the statement of (67.6%) "I ask questions about breast milk and breastfeeding to my patient who comes for baby follow-up" 156 (62.4%) participants also responded as "I absolutely agree" to the statement of "Allied health professional (midwife, nurse) give information about breastfeeding to my nursing patient". On the other hand, the statements including "I refer my breastfeeding patient to the advanced center in case of mastitis" and "If the baby's weight gain through breastfeeding is not enough, I recommend formula" received lower "I absolutely agree" responses (10% and 12.4%) compared to the above-mentioned statements.
Conclusion: As a result of the study, it was observed that the level of knowledge among participants who are women, married and having children is higher. The findings revealed no relationship between the level of knowledge about breast milk and breastfeeding and academic title. Considering the overall findings, it can be concluded that personal experiences play a more effective role on level of knowledge. This finding points out the need to increase education and trainings about breast milk and breastfeeding both in specialization training and in family medicine practice.