Sanal gerçeklik ve gerçek yaşamda tenise ilişkin becerilerin uygulamasında psikofizyolojik yanıtlar ve performansın karşılaştırılması
Comparison of psychophysiological responses and performance in the practi̇ce of tennis-related skills in virtual reality and real li̇fe
Yazar: İLKER BALIKÇI
Danışman: DOÇ. DR. MELİH BALYAN ; PROF. DR. SERDAR TOK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson ; E-spor = E-sports ; E-spor oyunları = E-sports organization ; E-sporcu = E-sportsmen ; Elektronik spor = Electronic sports ; Okul sporları = School sports

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; Sanal gerçeklikte ve gerçek yaşamda tenis servis atışı sırasında sporcuların performansları ve psikofizyolojik çıktılarının benzerlik içerip içermediği incelenmektir.
Gereç ve yöntem: Çalışmanın örneklem grubunu daha önce tenis deneyimi olmayan 18-25 yaş arası (14 kadın, 14 erkek) 28 Manisa Celal Bayar Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada ilk olarak katılımcıların istirahat koşullarında Kalp Atım Hızı Değişkenliği (KHD) ve solunum aktiviteleri 3 dakika boyunca kayıt altına alınmıştır. Deneysel görev öncesi kaygı ve güven seviyeleri 10 basamaklı görsel analog skala ile ölçülmüştür. Daha sonra katılımcılar KHD ve Solunum tepkileri kaydedilirken 20 gerçek (3 dakika) ve 20 sanal (3 dakika) tenis servis atışı gerçekleştirmiştir. Deneysel görevin tamamlanmasının hemen ardından algılanan zorluk ve yorgunluk seviyeleri yine 10 basamaklı görsel analog skala ile ölçülmüştür. Deneyde son olarak katılımcıların KHD ve solunum toparlanma tepkileri 3 dakika boyunca kaydedilerek ön test sonlandırılmıştır. Ön testlerin sonrasında katılımcılar 8 hafta boyunca haftada 2 saat (toplam 16 saat) tenis eğitimi almıştır. 8 haftalık süreç sonunda yukarıda ayrıntıları açıklanan deneysel görev ve protokol aynen tekrar edilmiştir. KHD zaman düzlemi parametreleri SDNN, RMSSD ile temsil edilmiş, frekans düzlemi parametreleri ise Düşük Frekans (DF) ve Yüksek Frekans (YF) güçlerinin yanı sıra düşük yüksek frekans (DF/YF) oranı ile temsil edilmiştir. Servis atışlarındaki performans ise rakip servis kutusuna isabet sayısı olarak alınmıştır. Psikofizyolojik değişkenlerin kaydı ve analizinde Nexus 10 cihazı ve ilgili sensörlerinin yanı sıra Biotrace+ yazılımı kullanılmıştır.  Elde edilen verilen verilerin analizinde eşleştirilmiş T testi ve tekrarlayan ölçümler varyans analizi kullanılmıştır. Tekrarlayan ölçümler varyans analizlerinde anlamlı sonuç veren parametrelerde farkın kaynağını tespit etmek için posthoc analizi olarak Bonferroni düzeltmesi ile eşleştirilmiş t testi yapılmıştır. 
Bulgular: Elde edilen sonuçlar, gerek psikofizyolojik tepkiler gerekse psikolojik tepkilerin sanal ve gerçek servis atışlarında benzerlikler gösteriyor olabileceğine işaret etmiştir. Buna ek olarak, gerçek tenis servis atışlarında kalp atım hızının daha büyük bir değişim gösterdiği ve bu değişimin sanal gerçeklikte kullanılan joystick ile gerçek raket arasındaki ağırlık farkından kaynaklanabileceği görüşüne varılmıştır. Ayrıca katılımcıların sanal ve gerçek servis atma becerilerindeki gelişimin benzer olduğu da görülmüştür. 
Sonuç: Sonuç olarak, pandemi gibi eğitim ve antrenman olanaklarının kısıtlı olduğu koşullarda veya ilave antrenmana gereksinim duyulduğu durumlarda sanal gerçeklik sportif becerilerin öğretilmesi ve geliştirilmesi için kısıtlılıkları göz önünde bulundurularak kullanılabilir. 
Anahtar Kelimeler: Sanal Gerçeklik, Tenis Servis Atışı, Psikofizyoloji, Kalp Atım Hızı Değişkenliği.

Abstract:
Objective: The purpose of this study is to examine whether athletes' performances and psychophysiological outcomes during tennis serve in virtual reality and real life are similar.
Material and method: The study's sample group is 28 Manisa Celal Bayar University Faculty of Sport Sciences students aged between 18 and 25 (14 women, 14 men) with no tennis experience. The study recorded the participants' Heart Rate Variability (HRV) and respiratory activities for 3 minutes under resting conditions. Anxiety and confidence levels before the experimental task were measured with a 10-point visual analog scale. Then, participants performed 20 real (3 minutes) and 20 virtual (3 minutes) tennis serves while HRV and respiratory responses were recorded. Immediately after completing the experimental task, perceived difficulty and fatigue levels were measured with a 10-digit visual analog scale. Finally, the pretest was terminated by recording the participants' HRV and respiratory recovery responses for 3 minutes. After the pretests, the participants received tennis training for 2 hours per week (a totally of 16 hours) for eight weeks. At the end of the eight weeks, the experimental task and protocol detailed above were repeated precisely. HRV time domain parameters are represented by SDNN and RMSSD, and frequency domain parameters are represented by Low Frequency (LF) and High Frequency (HF) powers as well as low high frequency (LF/HF) ratio. Performance in serve shots was taken as the number of hits to the opponent's service box. Nexus 10 device and its associated sensors and Biotrace+ software were used to record and analyze psychophysiological variables. Paired T-test and repeated measures analysis of variance were used to analyze the data obtained. A paired T-test with Bonferroni correction was performed as a posthoc analysis to determine the source of the difference in the parameters that gave significant results in repeated measures variance analysis. 
Results: The results indicated that both psychophysiological and psychological reactions may be similar in virtual and real serves. In addition, it has been concluded that the heart rate shows a greater change in real tennis serves and that this change may be due to the weight difference between the joystick used in virtual reality and the real racket. It was also observed that the participants' virtual and real serving skills were similar.
Conclusions: As a result, in conditions where education and training opportunities are limited, such as a pandemic, or when additional training is needed, virtual reality can be used to teach and develop sports skills, considering its limitations.
Keywords: Virtual Reality, Tennis Serve, Psychophysiology, Heart Rate Variability.