Kendini gerçekleştirme ve insan-ı kâmil ilişkisi
The relationship between self-actualization and the perfect human being in Islam (İnsan-i kâmil)
Yazar: MELİKE HİLAL PARILTI
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KUŞAT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Din psikolojisi = Psychology of religion ; Kişilik gelişimi = Personality development ; Nefs = Soul ; Tasavvuf = Mystic ; İhtiyaçlar hiyerarşisi = Hierarchy of Needs ; İnsan-ı Kamil = İnsan-ı Kamil ; İslam psikolojisi = Psychology of Islam

Özet:
Bu çalışmada modern psikolojiye bir eleştiri olarak ortaya çıkan hümanist psikoloji ve temsilcileri insanın iyi olan doğasına ve onun potansiyeline verdiği önem ve bu çerçevede ortaya çıkan kendini gerçekleştirme kavramı ile İslam tasavvufunda yer alan kâmil insanın benzerliğine odaklanılmış ve farklı alanlarda olan bu iki kavramın insan için evrensel ortak gelişim özelliği konusu araştırılmıştır.
Araştırma üç bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde kişilik gelişimi ile başlanmış, Maslow'un motivasyon teorisi ve kendini gerçekleştirme kavramları üzerinde durulmuştur. Ayrıca kendini gerçekleştirme kavramı ve kendini gerçekleştiren insanların özellikleri detaylı şekilde incelenmiştir.
İkinci bölümde üzerinde durulan konular tasavvuf, nefis, nefis mertebeleri ve insan-ı kâmil kavramları üzerinde durulmuştur. Bu bölümde tasavvufi açıdan kişilik gelişimi incelenmiş, kâmil insanın özelliklerine değinilmiştir. 
Araştırmanın üçüncü ve son bölümünde tasavvuf ve hümanist psikoloji genel hatlarıyla karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma çerçevesinde nefis mertebeleri ve ihtiyaçlar hiyerarşisiyle birlikte araştırmanın asıl konusu olan kendini gerçekleştiren insan ve kâmil insanların ortak özellikleri incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda kâmil insanın ve kendini gerçekleştiren insanın aynı kavrama denk geldiği ve evrensel gelişim özelliği olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İhtiyaçlar hiyerarşisi, Kişilik Gelişimi, Tasavvuf, Nefis, Nefis mertebeleri

Abstract:
In this research, A. Maslow, the most important representative of humanistic psychology who emerged by bringing innovation to modern psychology, attaches to the good nature of humanity and its potential, and the concept of self-actualization that he put forward in this framework constitutes the basis of this study. Combining the importance given to human development by Sufism along with Maslow's studies, the similarity of self-actualizing humans and perfect humans focused and has investigated whether these two concepts are common for humanity or they are different fields.
The research consists of three parts. 
The first chapter started with personality development and focused on Maslow's theory of motivation and self-actualization. In addition, the concept of self-actualization and the characteristics of self-actualized people are examined in detail. 
The topics covered in the second part were Sufism, the nafs, the levels of the nafs, and the perfect human being. In the second section, personality development from the mystical point of view is examined, and the characteristics of the perfect human being are mentioned.
 In the last part of the research, Sufism and humanist psychology are compared in general terms. In this comparison, the common characteristics of self-actualized people and perfect people, which are the main subject of the research, are also examined, along with the levels of nafs and hierarchy of needs. As a result, it has been researched whether the perfect human being and the self-actualized people meet with the same concept.

Keywords: Self-Actualization, Perfect Human Being, Sufism, Nafs, Levels of Nafs