Paris İklim Anlaşması kapsamında ulusal durum değerlendirme sistemi için önerilerin geliştirilmesi
Development recommedations for a national stocktake system in line with the Paris Agreement
Yazar: ÖZGE TÜMÖZ GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. AYSEL ÇAĞLAN GÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
İklim değişikliği; tüm canlı yaşamları üzerinde olumsuz etkisi olan ve ciddi sosyo-ekonomik sonuçlara yol açan çok yönlü ve küresel bir sorundur. İklim değişikliği ile uluslararası mücadele kapsamında ülkeler bir araya gelerek çeşitli anlaşmalara imza atmışlardır. Bunlardan sonuncusu olan Paris Anlaşması'nın amacı küresel ısınmayı belirli bir seviyenin altında tutabilmektir. Türkiye 10 Kasım 2021 tarihi ile Paris Anlaşması'na resmi olarak Taraf olmuştur. Bu gelişme; Ülkemize iklim değişikliği ile mücadele çabalarında yeni ödevler getirmiştir. Bunlardan biri de iklim eylemlerinin ölçülmesi için kolektif çabaların toplandığı ve Paris Anlaşması'nın 14. Maddesi ile belirlenmiş olan Küresel Durum Değerlendirmesi Sistemine bilgi sağlamaktır. Ülkemizde iklim değişikliği ile mücadele amaçlı yapılan tüm çalışmaların verilerinin tek bir merkezde toplandığı ve değerlendirildiği bir mekanizma bulunmamaktadır. Bu nedenle; tez çalışması ile Küresel Durum Değerlendirmesi Sisteminin Türkiye şartlarına uyarlanmış hali olan Ulusal Durum Değerlendirmesi Sistemi'nin kurulması önerilmektedir. Türkiye; 2053 yılı için karbon nötr olma uzun dönemli hedefini açıklamıştır. Bu hedefe ulaşmak için atılan her adım, yapılan her eylem Ulusal Durum Değerlendirme Sistemi'nin bir girdisi olacaktır. Tasarlanan sistem ile; Türkiye'nin Paris Anlaşmasına Taraf olma süreciyle birlikte gelen yükümlülüklerinden biri olan Küresel Durum Değerlendirmesi sistemine sunulacak verilerin hazır ve erişilebilir olmasını temin etmenin yanı sıra iklim değişikliği ile mücadelede ulusal ilerlemenin ölçülmesi açısından önemlidir. Ulusal Durum Değerlendirmesi Sistemi ile Türkiye'de kamu, özel, sivil toplum kuruluşu ve akademik kuruluşlarca yürütülen iklim değişikliği ile mücadele çalışmalarının tek bir veri tabanı altında toplanması, ilgili uzmanlarca değerlendirilerek iklim değişikliği ile mücadelede ulusal çabanın somut ölçümü ve görünür hale getirilmesi önerilmektedir. Çalışma içerisinde kurulması önerilen Ulusal Durum Değerlendirmesi Sistemi'nin; tematik çalışma grupları, ihtiyaç, mevzuat ve sektörel analizler, Ulusal Durum Değerlendirmesi Veri Tabanı gibi bileşenlerden oluşması planlanmaktadır. Sistem; iklim değişikliği ile mücadeleyi azaltım, uyum, finans, Ulusal Katkı Beyanı hedeflerine ulaşma gibi her boyutuyla değerlendirebilmek için tasarlanmış olup, çalışma içerisinde sistemin sağlıklı işlemesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Climate change is a multifaceted and global problem. It has a negative impact on all living things and causes serious socio-economic consequences. Within the scope of the international fight against climate change, countries have come together and signed agreements. The last of these, the Paris Agreement, aims to keep global warming below a certain level. Turkey officially became a Party to the Paris Agreement on 10 November 2021. This development has brought new duties to Turkey in its efforts to combat climate change. One of them is in line with the Article 14 of the Paris Agreement. This duty is providing information to the Global Stocktake, which enables measurement of collective efforts for climate action. There is no mechanism in Turkey in which the data of all studies carried out combat climate change are collected and evaluated in a single center. So this Thesis suggests the establishment of the National Stocktake System, which harmonises the Global Stocktake System to the conditions of Turkey. Turkey announced the long-term goal of being carbon neutral for 2053. Every action taken to achieve this goal will be an input to the National Stocktake System. As a party to Paris Agreeement, one of Turkey's duties is ensuring data to the Global Stocktake. Designed system is important for measuring national progress in the fight against climate change. With the National Stocktake System in order to combat climate change, the works of public, private, non-governmental and academic institutions will be gathered under a single database. This system will enable the measurement and visiblity of the works. The National Stocktake System recommended in the study consists of components such as thematic working groups; needs, legislation and sectoral analyzes and the National Stocktake Database. The design of the system aims the evaluation of the tackling climate change with all its dimensions as well as mitigation, adaptation, finance, reaching the National Determined Contributions targets. Besides, there are suggestions for healthy functioning of the system in the thesis.