Ahmed el-Çârperdî'nin icmâ anlayışı
Ahmed el-Çârperdî's understanding of icmâ
Yazar: MEHMET ARİF ÇİFTÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHSUM ASLAN
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İnsanlık için bir hayat modeli teşkil eden İslam dini, onlara yaşamlarının her 
alanında nasıl hareket edecekleri bağlamında belli birtakım düsturlar sunmuştur. 
Bunlardan bir tanesi de İslam'a göre hükümlerin belirlenmesidir. Bu hükümlerin 
tespiti, İslam'ın şer'î kaynakları çerçevesinde analizi yapılmaktadır. İslam'in temel 
kaynaklarından birincisi Kur'an, ikincisi ise Sünnet'tir. Bu asli kaynaklar, 
içerdikleri hükümleri açısından sınırlıdır. Diğer taraftan insanlık hayatında sürekli 
bir akış ve hareketliliğin olmasından dolayı yeni hadiseler ortaya çıkar ve bu olaylar 
için çözümler aranır. Bu çözümleri belirlerken, öncelikle Kurân ve Sünnet'te 
bulunan hükümlere başvurulur. Ancak sıkça karşılaşılan yeni meselelerde, mevcut 
delillerde açıkça hüküm bulunmamasıyla sonuçlanabilir. Bu durumda bireysel 
ictihadlar ortaya çıksa da yetersiz kalabiliyor. İşte bu noktada, İslamîn şer'î 
delillerrinde bulunan üçüncü kaynak olan icmâ ve diğer delillerin zorunluluğu 
ortaya çıkar. Bu hadiselerin çözümü ve bir hükmün belirlenmesi için ilkinde Kur'an 
ve Sünnet'te mevcut olan hükümler ışığında buna bir çözümün bulunulması gerekli 
kılmaktadır. Ancak çoğu zaman meydana gelen bu yeni meseleye var olan şer'î 
delillerde hükmü geçmemektedir. Bu durumda ferdi ictihadlar ortaya çıksa da bu 
yetersiz kalınmaktadır. İşte bu durum İslam'ın şer'î delillerinden üçüncüsü olan 
icmâı, zorunlu kılmaktadır. İcmâ Kur'an ve Sünnet çizgisinden sapmadan meydana 
gelen yeni meseler için çözüm üretici delillerden biri olarak yer almakta ve İslam 
kaynakları arasında önemli bir işleve sahip olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, 
fıkıh başta olmak üzere tefsir, hadis, usul, gramer ve mantık gibi çeşitli ilim 
alanlarında derinleşen ve ömrünü ilimle geçiren Ahmed el-Çârperdî'nin hayatı, ilmi 
kişiliği ve icma konusundaki görüşleri incelenmiştir. Ayrıca, icmâ konusunda diğer 
usûl âlimleri ile olan ittifak ve ihtilaflarına da değinilerek bir değerlendirme 
yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Fıkıh, Usûl, İcmâ, Ahmed el-Çârperdî, es-Sirâcu'l-vehhâc

Abstract:
The religion of Islam, which constitutes a life model for humanity, has 
offered them certain principles on how to act in every aspect of their lives. One of 
these is determining the provisions according to Islam. The determination of these 
provisions is made within the framework of the Sharia Sources of Islam. These 
primary sources, the first of which is the Quran and the second is the Sunnah, 
among the legislative sources of Islam, are limited in the number of provisions 
they contain. On the other hand, new events emerge due to a constant flow in 
human life. In order to determine a ruling for the solution of these incidents, it is 
necessary to find a solution in the light of the provisions existing in the Quran and 
Sunnah. However, most of the time, this new issue that occurs is not ruled by the 
existing Sharia evidence. In this case, although individual ijtihads emerge, this is 
insufficient. This situation necessitates ijma, which is the third religious evidence 
of Islam. Ijma is seen as a solution producer for new problems that occur without 
deviating from the lines of the Quran and Sunnah and has a great function among 
Islamic sources. In this study, he made great services to Islam and Muslims during 
his time and educated himself in scientific fields such as tafsir, hadith, fiqh, 
methodology, grammar and logic; We researched the brief life of Ahmed alCharperd, who was engaged in science throughout his life and spent his time 
educating students, and his understanding and views on ijma, which has a great 
role among the Sharia sources of Islam. The issues on which he agreed and 
disagreed with other usul scholars regarding ijma were mentioned.

Key Words: Fiqh, Usul, Ijma, Çârperdî, es-Sirâcu'l-vehhâc