Irak-Ramadi şehrindeki hepatitli kişilerin kanında interleukin-2 ve interleukin-4 düzeylerinin tahmini
Estimating the levels of interleukin-2 and interleukin-4 in the blood of people with hepatitis in Iraq-Ramadi city
Yazar: MOHAMMED KHAMEES MAHMOOD MAHMOOD
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÖZDENİZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MUJAHİD KHALAF ALI
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Hepatit B ve Hepatit C virüsü enfeksiyonları, önemli morbidite ve ölüm oranları 
nedeniyle dünya çapında önemli sağlık sorunlarıdır. Hem Hepatit B virüsünün hem de 
Hepatit C virüsünün kronik enfeksiyonları ciddi semptomlar, yaşam kalitesinde azalma, 
sakatlık ve ölüm gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Kalıcı enfeksiyonlar sırasında karaciğer 
hasarının hangi mekanizmalarla meydana geldiği tam olarak anlaşılamamıştır. HBV ve 
HCV'nin her ikisi de öncelikle karaciğeri etkileyen virüsler olmakla birlikte, konağın 
bağışıklık sistemi ile farklı etkileşim mekanizmaları sergilerler. Bağışıklık sisteminin 
hepatit virüslerine verdiği yanıt, T-lenfositler tarafından üretilen bağışıklık düzenleyici 
sitokinler de dahil olmak üzere çeşitli bileşenleri içerir. Sitokinler, çeşitli biyolojik 
süreçlerde rol oynayan ve başta T yardımcı 1 ve 2 hücreleri olmak üzere geniş bir hücre 
yelpazesi tarafından sentezlenen bir protein molekülü sınıfıdır. T yardımcı 1 hücreleri 
pro-inflamatuar sitokinleri salgılarken, T yardımcı 2 hücreleri anti-inflamatuar sitokinleri 
salgılar. T yardımcı 1 sitokinleri hücre aracılı bağışıklık sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır 
ve hücre içi enfeksiyonlara karşı savunma için gereklidir. Ayrıca, iyileşme süreciyle de 
yakından bağlantılıdırlar. T yardımcı 2 sitokinleri humoral bağışıklık yanıtlarının 
kontrolünde çok önemli bir rol oynar ve seviyelerindeki artış genellikle kronik 
enfeksiyonların ilerlemesiyle bağlantılıdır. Karaciğer, karaciğerde gerçekleşen hem 
normal hem de anormal faaliyetler için gerekli olan sitokinlerin sentezinde çok önemli 
bir rol oynar. Virüslerle enfekte olan hücreleri tanımlama ve bağışıklık sistemi ile 
inflamatuar tepkileri kontrol etmenin yanı sıra virüsü ortadan kaldırma ve doku hasarını 
en aza indirme mekanizmalarına sahiptirler. Çalışmalar, hem hepatit B hem de C 
enfeksiyonları sırasında çeşitli sitokinlerin aktivitesinde değişiklikler olduğunu 
göstermiştir. Pro-inflamatuar ve anti-inflamatuar sitokin üretiminin düzensizliği, her iki 
hastalığın immünopatogenezini etkilemede rol oynamaktadır. Kan ve karaciğerdeki Th1 
ve Th2 sitokin seviyelerindeki değişiklikler, hem viral enfeksiyonların kalıcılığında hem 
de konağın immünolojik yanıtında önemli faktörlerdir. Sitokinler, karaciğerde kronik 
hepatit gelişimini etkileyen çeşitli süreçlerde yer almaktadır. Bu çalışmaya toplam 90 kişi 
katılmış olup bunlar da üç gruba ayrılmıştır. Birinci grupta kronik hepatit B enfeksiyonu 
tanısı konmuş 30 hasta; ikinci grupta Ramadi Eğitim Hastanesinde yatan ya da tedavi 
gören hastalardan kronik hepatit C enfeksiyonu tanısı konmuş 30 hasta; üçüncü grupta 
ise görünüşte sağlıklı olan 30 kontrol grubu yer almıştır. Her bir katılımcıdan jel tüp 
(antikoagülan madde içermeyen) kullanılarak 5 mL kadar tam kan örneği alınmış ve kanın 
pıhtılaşmasını sağlamak için oda sıcaklığında 15 dakika bekletildikten sonra santrifüj 
cihazı kullanılarak yüksek hızda 10 dakika santrifüj edilmiştir. Serum örneği elde 
edildikten sonra her bir katılımcının serumu 5 Eppendorf tüpüne dağıtılmış ve derin 
dondurucuda saklanmıştır. Kandaki IL-2 ve IL-4 seviyelerini ölçmek için enzime bağlı 
immünosorbent test yöntemi kullanılmıştır. Kandaki AST, ALT ve TSB düzeylerini 
ölçmek için otomatik biyokimyasal analiz cihazı kullanılmıştır. Minimum yaş sırasıyla 
33, 31 ve 35 iken maksimum yaş 63, 61 ve 64 olarak belirlenmiştir. Ayrıca, yaş 
ortalamaları arasında her üç grupta istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmemiştir 
(p-değeri 0,556). Kronik hepatit B ve C hastaları arasında erkeklerin sayısı kadınlardan 
daha yüksektir. Ortalama serum IL-2 düzeyi kronik hepatit B hastalarında (8,62±0,46 
pg/mL) kronik hepatit C hastalarından (3,53±0,38 pg/mL) ve kontrol grubundan 
(1,62±0,19 pg/mL) daha yüksektir. Ayrıca, kronik hepatit B ve hepatit C ile kontrol 
grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı yüksek bir fark vardır (p-değeri <0,001). 
Ortalama serum IL-4 düzeyi kronik hepatit C hastalarında (9,78±0,58 pg/mL) kronik 
hepatit B hastalarından (5,86±0,29 pg/mL) ve kontrol grubundan (1,77±0,30 pg/mL) daha 
yüksektir. Ayrıca, kronik hepatit C, hepatit B ve kontrol grupları arasında istatistiksel 
olarak anlamlı yüksek bir fark vardır (p-değeri<0,001). Biyokimya testleri, kronik hepatit 
C'li kişilerin kanlarında AST düzeyinin (40,2±6,94 U/L) kronik hepatit B'li (34,6±8,40 
U/L) veya kontrol grubundaki (24,1±6,64 U/L) kişilerden daha yüksek olduğunu 
göstermiştir. Ayrıca, kronik hepatit C ve kronik hepatit B enfeksiyon grupları arasında 
istatistiksel olarak anlamlı bir fark (p-değeri 0,019) ve kronik hepatit C ve B enfeksiyon 
grupları ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı yüksek bir fark vardır (pdeğeri <0,001). Kandaki ALT-GPT seviyesi de kronik hepatit C enfeksiyonu olan 
kişilerde (65,7±8,17 U/L) kronik hepatit B enfeksiyonu olan kişilere (42,5±11,9 U/L) 
veya kontrol grubuna (6,60±1,20 U/L) göre daha yüksektir. Ayrıca, kronik hepatit C ve 
kronik hepatit B enfeksiyonu ile kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir 
fark vardır (p-değeri<0,001). Ayrıca, serum TSB konsantrasyonları kronik hepatit B 
enfeksiyonu olan hastalarda (1,20±0,19 mg/dL) kronik hepatit C enfeksiyonu olan 
hastalara (1,04±0,19 mg/dL) ve kontrol grubuna (0,78±0,2 mg/dL) kıyasla daha 
yüksektir. Ayrıca, kronik hepatit B ve kronik hepatit C enfeksiyon grupları arasında 
istatistiksel olarak anlamlı bir fark (p-değeri 0,005) ve kronik hepatit B ve C enfeksiyon 
grupları ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı yüksek bir fark vardır (pdeğeri <0,001). Çalışma, karaciğer hastalığının biyokimyasal göstergeleri yüksek olan ve 
aynı zamanda kronik hepatit B ve C ile enfekte olan bireylerin IL-2 ve IL-4 seviyelerinde 
farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Bu farklılıklar karaciğerde meydana gelen 
inflamatuar sürecin yoğunluğunun göstergesidir.

Abstract:
Hepatitis B and hepatitis C virus infections are major health problems worldwide due to 
their significant morbidity and mortality rates. Chronic infections of both hepatitis B virus 
and hepatitis C virus can lead to serious consequences such as severe symptoms, reduced 
quality of life, disability and death. The mechanisms by which liver damage occurs during 
persistent infections are not fully understood. Although HBV and HCV are both viruses 
that primarily affect the liver, they exhibit different mechanisms of interaction with the 
host immune system. The immune system's response to hepatitis viruses involves several 
components, including immunoregulatory cytokines produced by T-lymphocytes. 
Cytokines are a class of protein molecules that play a role in various biological processes 
and are synthesised by a wide range of cells, particularly T helper 1 and 2 cells. T helper 
1 cells secrete pro-inflammatory cytokines, while T helper 2 cells secrete antiinflammatory cytokines. T helper 1 cytokines are an integral part of the cell-mediated 
immune process and are required for defence against intracellular infections. They are 
also closely linked to the healing process. T helper 2 cytokines play a crucial role in the 
control of humoral immune responses and their increased levels are often linked to the 
progression of chronic infections. The liver plays a crucial role in the synthesis of 
cytokines, which are essential for both normal and abnormal activities that take place in 
the liver. They have mechanisms to identify cells infected with viruses and control 
immune and inflammatory responses, as well as eliminate the virus and minimise tissue 
damage. Studies have shown changes in the activity of various cytokines during both 
hepatitis B and C infections. Dysregulation of pro-inflammatory and anti-inflammatory 
cytokine production plays a role in influencing the immunopathogenesis of both diseases. 
Changes in Th1 and Th2 cytokine levels in the blood and liver are important factors in 
both the persistence of viral infections and the immunological response of the host. 
Cytokines are involved in various processes in the liver that affect the development of 
chronic hepatitis. A total of 90 people participated in this study, and they were divided 
into three groups. The first group consisted of 30 patients diagnosed with chronic hepatitis 
B infection; the second group consisted of 30 patients diagnosed with chronic hepatitis C 
infection from patients hospitalised or treated at Ramadi Teaching Hospital; and the third 
group consisted of 30 apparently healthy controls. A 5 mL whole blood sample was 
collected from each participant using a gel tube (without anticoagulant) and centrifuged 
for 10 minutes at high-speed using a centrifuge device after 15 minutes at room 
temperature to ensure blood clotting. After obtaining the serum sample, the serum of each 
participant was distributed into 5 Eppendorf tubes and stored in the deep freezer. Enzymelinked immunosorbent assay method was used to measure IL-2 and IL-4 levels in the 
blood. An automatic biochemical analyser was used to measure AST, ALT and TSB 
levels in the blood. The minimum age was 33, 31 and 35 years, while the maximum age 
was 63, 61 and 64 years, respectively. Moreover, there was no statistically significant 
difference between the mean ages in all three groups (p-value 0.556). The number of 
males was higher than females among chronic hepatitis B and C patients. Mean serum 
IL-2 level was higher in chronic hepatitis B patients (8.62±0.46 pg/mL) than in chronic 
hepatitis C patients (3.53±0.38 pg/mL) and in the control group (1.62±0.19 pg/mL). In 
addition, there is a statistically significant higher difference between chronic hepatitis B 
and hepatitis C and control groups (p-value<0.001). Mean serum IL-4 level was higher 
in chronic hepatitis C patients (9.78±0.58 pg/mL) than in chronic hepatitis B patients 
(5.86±0.29 pg/mL) and control group (1.77±0.30 pg/mL). In addition, there is a 
statistically significant higher difference between chronic hepatitis C, hepatitis B and 
control groups (p-value<0.001). Biochemistry tests showed that the AST level in the 
blood of people with chronic hepatitis C (40.2±6.94 U/L) was higher than in people with 
chronic hepatitis B (34.6±8.40 U/L) or in the control group (24.1±6.64 U/L). There was 
also a statistically significant difference between the chronic hepatitis C and chronic 
hepatitis B infection groups (p-value 0.019) and a statistically significant higher 
difference between the chronic hepatitis C and B infection groups and the control group 
(p-value<0.001). ALT-GPT level in blood was also higher in people with chronic 
hepatitis C infection (65.7±8.17 U/L) than in people with chronic hepatitis B infection 
(42.5±11.9 U/L) or in the control group (6.60±1.20 U/L). In addition, there is a 
statistically significant difference between chronic hepatitis C and chronic hepatitis B 
infection and control groups (p-value<0.001). Furthermore, serum TSB concentrations 
were higher in patients with chronic hepatitis B infection (1.20±0.19 mg/dL) compared 
to patients with chronic hepatitis C infection (1.04±0.19 mg/dL) and control group 
(0.78±0.2 mg/dL). There was also a statistically significant difference between the 
chronic hepatitis B and chronic hepatitis C infection groups (p-value 0.005) and a 
statistically significant higher difference between the chronic hepatitis B and C infection 
groups and the control group (p-value <0.001). The study revealed that individuals with 
high biochemical indicators of liver disease and also infected with chronic hepatitis B and 
C had differences in IL-2 and IL-4 levels. These differences are indicative of the intensity 
of the inflammatory process occurring in the liver.