İklim değişikliğine uyum sürecinde suya duyarlı kent yaklaşımları: Malatya kent vizyonu
Water-sensitive urban design approaches in the context of adaptation to climate change: Malatya urban vision
Yazar: MERVE FEYZA ERGAN
Danışman: PROF. DR. SEVGİ GÖRMÜŞ CENGİZ
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Analiz yöntemleri = Analysis methods ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Malatya = Malatya ; Su kültürü = Water culture ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
İklim değişikliği, kentsel alanlarda yapılaşmanın yanı sıra geçirimsiz yüzeylerin artışı ile birlikte kentsel su varlığını olumsuz etkileyen bazı çevresel sorunların fark edilmesine neden olmaktadır. Bu farkındalık kent plancıları, peyzaj mimarları gibi meslek disiplinlerini kentlerde yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bu durumlara karşı çözüm arayışlarına yönlendirmektedir. Özellikle iklim değişikliği sürecinde en önemli risklerden biri olan su kıtlığı kentlerde su yönetiminin önemini ortaya koymakta ve iklim değişikliği adaptasyonu için kilit bir mekanizma olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda iklim değişiklğine uyum stratejilerinde su yönetimi, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları gibi uluslarası politikalardan, Türkiye'nin İklim Değişikliği Uyum Stratejisi ve Eylem Planı gibi ulusal eylemlerden, planlama ve tasarıma kadar farklı ölçeklerde temel ilkelerden biri haline gelmiştir. Kentler su yönetim vizyonlarını belirtilen uluslararası ve ulusal stratejiler doğrultusunda geliştirmektedirler. 
Malatya kenti son on yılda hızlı bir şekilde kentleşmiştir. Kentleşme ile birlikte kent içerisindeki yeşil alanlar ve geçirimli yüzeyler büyük ölçüde kaybedilmiştir. Dolayısıyla kent ve kent çevresindeki su kaynaklarının yönetiminde sorunlar oluşmaktadır. Bu sorunlar iklim değişikliğinin etkisi ile birlikte, değişen yağış rejimleri, süresi ve sıklığı artan sıcaklıklar ve azalan su yüzeyleri sebebiyle daha da derinleşmektedir. Belirtilen sorunlara çözüm geliştirilmemesi durumunda gelecekte su kıtlığı kritik seviyeye ulaşacaktır. Dünya'da kentlerde, su sistemlerinin ve su yönetiminin nasıl yönetilmesi gerektiğine yönelik pek çok yaklaşım geliştirilmektedir. Bu tez kapsamında sürdürülebilir entegre su yönetimi ile kentsel planlama ve tasarımı entegre etmeye yönelik yer tabanlı bir yaklaşım olan suya duyarlı kentsel tasarım yaklaşımı incelenmektedir. Suya duyarlı kentsel tasarımın başarısı, yerel ölçeğe ve su kültürüne entegre olabilme yeteneğine bağlıdır. Bu noktadan hareketle, çalışmada, iklim değişikliği senaryolarının su ile ilişkisi irdelenerek, Dünyada ve Türkiye'de suya dayalı iklim değişikliği senaryoları, çözümleri ve yaklaşımları araştırılmıştır. Bu araştırmalar doğrultusunda Malatya kentinin suya duyarlılık vizyonun genel çerçevesi belirlenmiştir. Çalışmada nicel ve nitel verilerin bir arada analiz edildiği karma bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. Kentin hidrolojik ve fiziksel verileri Coğrafi Bilgi Sistemleri kapsamında değerlendirilerek taşkın riskli alanlar belirlenmiştir. Uzman görüşmelerinden elde edilen anlatılar MAXQDA programı aracılığı ile kodlanarak kentin su kültürüne yönelik temalar tanımlanmıştır. Her iki veri grubundan elde edilen bulgular kapsamında Malatya kentinin suya duyarlı kente dönüşebilmesi için vizyon çerçevesi geliştirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Suya Duyarlı Kentsel Tasarım, Su Kültürü, Tematik Analiz, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Malatya

Abstract:
Climate change raises awareness of some environmental issues that have a negative impact on urban water supply, along with an increase in impermeable surfaces and urban construction. This awareness prompts professional disciplines such as urban planners and landscape architects to seek solutions to these situations that have a negative impact on the quality of life in cities. Water scarcity, which is one of the most significant risks, particularly in the context of climate change, emphasises the significance of urban water management and is recognized as a key mechanism for climate change adaptation. In this context, water management in climate change adaptation strategies has evolved into one of the fundamental tenets at various levels, from global initiatives like the Sustainable Development Goals to national actions like Turkey's Climate Change Adaptation Strategy and Action Plan to planning and design. Cities create their visions for water management in accordance with the specified national and international strategies.
The city of Malatya has rapidly urbanized in the last ten years. Green spaces and permeable surfaces have significantly decreased as a result of urbanization. Therefore, problems arise in the management of water resources in and around the city. The effects of climate change, changes in precipitation patterns, longer and more frequent warm periods, and decreasing water surfaces exacerbate these issues. If solutions to the aforementioned issues are not developed, water scarcity will eventually reach a critical point.

Cities create water management visions in accordance with similar strategies. Similarly, Malatya has rapidly urbanized over the last ten years, and the city's green spaces and permeable surfaces have been greatly reduced. This has begun to cause issues with the management of water resources in and around the city. Climate change, changing precipitation regimes, increased duration and frequency of hot periods, and decreasing water surfaces all exacerbate these issues. With increased urbanization, population growth, and water resource consumption, existing water systems will become insufficient in the future. The water-sensitive urban design approach, which is a ground-based approach to integrating sustainable integrated water management and urban planning and design, is examined within the scope of this thesis. Water-sensitive urban design strategy's success is dependent on its integration into the local scale and water culture. In this regard, water-based climate change scenarios, solutions, and approaches in the world and in Turkey have been investigated in the study. In accordance with these research findings, the framework of Malatya's water sensitive urban vision has been established. A mixed research method was used in the study, in which quantitative and qualitative data were analyzed concurrently. Flood risk areas were identified by analyzing the city's hydrological and physical data using Geographic Information Systems. The MAXQDA program was used to code the expert interviews' narratives, and themes related to the city's water culture were defined. Within the scope of the findings obtained from both data groups, a vision framework has been developed in order to transform Malatya into a water sensitive city. 

Keywords: Climate Change, Water Sensitive Urban Design, Water Culture, Thematic Analyses, Geographic Information Systems, Malatya