Paylaşımlı kitap okuma ve uyarlanmış soru-cevap ilişkisi  stratejisinden oluşan müdahale paketinin gelişimsel yetersizliği olan çocukların dinlediğini anlama becerilerine etkisi
The effect of an intervention package consisting of shared book reading and adapted question-answer relationship strategy on the listening comprehension skills of children with developmental disabilities
Yazar: ZEHRA ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. ARZU DOĞANAY BİLGİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anasınıfları = Nursery classes ; Birlikte kitap okuma = Shared book reading ; Dinleme-anlama = Listening-understanding ; Gellişimsel bozukluklar = Growth disorders ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Soru-cevap yöntemi = Question-answer method ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, paylaşımlı kitap okuma ve uyarlanmış soru-cevap ilişkisi stratejisinden oluşan müdahale paketinin gelişimsel yetersizliği olan çocukların dinlediğini anlama becerileri üzerinde etkisini belirlemektir. Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden katılımcılar arası çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırma, 60-75 ay aralığında gelişimsel yetersizliği bulunan dört çocukla yürütülmüştür. Deney süreci başlama düzeyi, müdahale ve izleme oturumlarından oluşmuştur. Müdahalede çocukların dinlediklerini anlama becerilerinin geliştirilmesi için paylaşımlı kitap okuma müdahalesi ile "bilgi, araştırma, çıkarım ve ilişki kurma" soru türlerinden oluşan uyarlanmış soru-cevap ilişkisi stratejisi bir arada kullanılmıştır. Müdahalede çocuklara hikâye kitapları okunmuş ve okuma boyunca ilgili sayfalarda her bir soru türüne ve nasıl cevaplanacağına model olunmuştur. Model olma sürecinde soru türü temsili bir görselle eşleştirilmiş, soru türünü ve nasıl cevaplayacağını öğreten senaryolar okunmuş ve örnek sorularla sorunun nasıl cevaplanacağı modellenmiştir. Veri toplama ve müdahalede okul öncesi dönem çocuklarının gelişim özelliklerine uygun on üç adet resimli hikâye kitabı kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak deney süreci başında ve sonunda Dinlediğini Anlama Testi kullanılmış, ayrıca müdahale boyunca sürekli olarak bağımsız değişkene ilişkin veri toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre paylaşımlı kitap okuma ve uyarlanmış soru-cevap ilişkisi stratejisinden oluşan müdahale paketinin gelişimsel yetersizliği olan çocukların dinlediğini anlama becerilerinin geliştirilmesinde etkili olduğu görülmüştür. Buna ek olarak çocukların edindikleri dinlediğini anlama beceri düzeyini 2 ile 5 hafta arasında korudukları gözlenmiştir. Çocuklardan, ebeveynlerinden ve öğretmenlerinden alınan sosyal geçerlik verilerine göre öğretmenler ve anneler uygulanan müdahaleyi etkili ve verimli bulduklarını, çocuklar ise çalışmaya katılmaktan mutlu olduklarını ifade etmişlerdir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the effect of an intervention package consisting of shared book reading and adapted Question-Answer Relationship (QAR) strategy on the listening comprehension skills of children with developmental disabilities. The study was conducted using a multiple probe design across subjects. The study was conducted with four children with developmental disabilities between the ages of 60-75 months. In the intervention, in order to improve the listening comprehension skills of the participant children, the shared book reading intervention and the adapted Question-Answer relationship strategy consisting of "knowledge, research, inference and relationship building" question types were used together. In the intervention, storybooks were read to the children and each question type was paired with a representative visual on the relevant pages, scenarios that taught the question type and how to answer it were read, and sample questions were presented to help children distinguish the question types and how to answer them were modeled. The experimental process consisted of baseline, intervention and maintenance sessions. Thirteen illustrated storybooks suitable for the developmental characteristics of preschool children were used in the data collection and intervention process. The Listening Comprehension Test was used as a data collection tool at the beginning and end of the experimental period, and data on the independent variable were collected continuously throughout the intervention. According to the findings of the study, it was observed that the intervention package consisting of shared book reading and adapted Question-Answer relationship strategy was effective in improving the listening comprehension skills of children with developmental disabilities. In addition, it was observed that the participant children maintained their listening comprehension skills between 2 and 5 weeks. According to the social validity data obtained from the participant children, their parents and teachers, teachers and mothers stated that they found the research efficient and effective, and the participant children stated that they were happy to participate in the study.