Tanzimat Döneminde eğitimin modernleşmesi ve Ahmed Kemal Paşa (1808/1887)
Modernization of education during the Tanzimat Period and Ahmed Kemal Pasha (1808/1887)
Yazar: EYÜP CÜCÜK
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN DOĞAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Ahmed Kemal Paşa = Ahmed Kemal Pasha ; Biyografi = Biography ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim tarihi = Educational history ; Modern eğitim = Modern education ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı alimleri = Ottoman scholars ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history

Özet:
Osmanlı Devleti'nde eğitimin modernleşmesi sürecinde kritik rol oynamış figürlerin çok yönlü biyografilerini ortaya koymak ve yaşadıkları dönemin eğitim politika ve uygulamalarına katkısını kapsamlı ve özgün bir yaklaşımla analiz etmek Tanzimat Dönemi eğitim modernleşmesini anlama ve etkileri bugüne kadar süren bu bağlamdaki çıktıları gelişimsel ve bütüncül bir bakışla değerlendirme bakımından önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Osmanlı Devleti'nde eğitimin modernleşmesi sürecinde öncü bir şahsiyet olan Ahmed Kemal Paşa'nın biyografisinin araştırılması ve farklı tarihlerde sürdürdüğü üst düzey eğitim yöneticiliği görevlerinde ortaya koymuş olduğu eğitim politika ve uygulamalarının incelenmesidir. Nitel yaklaşımın kullanıldığı bu araştırma, özgün ve birincil kaynaklara dayalı bir tarih araştırması olarak tasarlanmıştır. Araştırma verileri, doküman incelemesi tekniğiyle toplanmış olup Kemal Paşa'nın mühür ve imzasını taşıyan çok sayıdaki arşiv belgesi başta olmak üzere veri çeşitliliğini sağlayan farklı türden veri kaynakları kullanılmıştır. İçerik analizi ile çözümlenen verilere dayanılarak Kemal Paşa'nın farklı alanlardaki profil özellikleri gün yüzüne çıkarılıp çok yönlü biyografisi oluşturulmuştur. Aynı zamanda öncülük ettiği eğitim politikaları ortaya konularak Osmanlı eğitim modernleşmesi bağlamında değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda Kemal Paşa'nın, Tanzimat Dönemi'nin reformist ve aydın eğitimci-bürokratlarından biri olduğu ve özellikle de Osmanlı eğitim modernleşmesi sürecinde yön tayin edici, belirleyici ve öncü bir hizmette bulunduğu anlaşılmıştır. Yenilikçi, pragmatist özelliklere sahip bir eylem adamı olan Ahmed Kemal Paşa, Tanzimat Döneminde çok yönlü eğitim politikalarının geliştirilmesine ve uygulanmasına hem teorisyen hem de pratisyen rolleriyle katkı sağlamıştır.

Abstract:
It is significant to present the detailed biographies of the figures having critical roles during the modernization of education in the Ottoman Empire and analyse their contribution to the educational policies and practices of their period with a comprehensive and original approach in terms of appreciating the educational modernization during the Tanzimat Period and evaluating the everlasting outcomes of this process with a developmental and holistic perspective. The aim of this research is to investigate the biography of Ahmed Kemal Pasha, who was a pioneer in the process of modernization of education in the Ottoman Empire, and to examine the educational policies and practices he put forward in his senior education management positions he held at different dates. This study was designed as historical research based on original and primary sources by exploiting a qualitative method. The research data were collected through a document analysis method by referring to different types of data sources especially a great number of archive documents with the seal and signature of Kemal Pasha, which guaranteed data diversity. Kemal Pasha's different characteristic features were unearthed and his extensive biography was created through the findings based on the content analysis method. At the same time, the educational policies he pioneered were put forward and evaluated in the context of Ottoman educational modernization. As a result, it was concluded that Kemal Pasha was one of the reformists and intellectual educators-bureaucrats of the Tanzimat Era and played a directional, decisive, and pioneering role especially during the process of Ottoman educational modernization. Accordingly, Ahmed Kemal Pasha, an innovative and pragmatist activist, contributed to the development and implementation of sophisticated educational policies during the Tanzimat Era, with both his doctrinaire and practitioner functions.