Preterm bebeklerde nekrotizan enterokolit risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the risk factors of necrotizing enterocolitis in preterm babies
Yazar: IŞIL EZEL TAŞKIN KARAÇAY
Danışman: DOÇ. DR. SELVİ GÜLAŞI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Bebek ölümleri = Infant mortality ; Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebekler = Infant ; Enterokolit = Enterocolitis ; Enterokolit-nekrotizan = Enterocolitis-necrotizing ; Mortalite = Mortality ; Risk faktörleri = Risk factors ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Amaç:  Prematüre bebeklerde mortalitesi yüksek olan, acil müdahale gerektiren nekrotizan enterokolitte risk faktörlerinin tanımlanması, erken tanı sağlar ve tedavide gecikmeyi önler. Bu çalışmada; 30 gestasyon hafta ve altındaki bebeklerde nekrotizan enterokolit risk faktörlerinin incelenmesi, hastaların özellikleri ve hastalıktan dolayı gelişen mortaliteye hangi faktörlerin etkisinin olduğunun saptanması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntemler: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Doğum kliniğinde dünyaya gelen ve yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatan 31. gestasyon haftasından önce doğan (306/7 haftaya kadar) bebeklerden Bell kriterlerine göre nekrotizan enterokolit (NEK) evre 2A ve üzeri tanısı almış olanlar çalışmaya alınmıştır. Annelerdeki prenatal risk faktörleri, bebeklerdeki prenatal-natal özellikler, postnatal dönemde gelişen morbidite ve mortalite durumu kaydedilmiştir. Bebekler, NEK olanlar ve NEK olmayanlar olarak iki gruba ayrılarak incelenmiştir. Kontrol grubu bebekler, hasta grubu bebeklere göre ± 200 gram ve ± 4 gestasyon gün fark kabul edilerek seçilmiştir.  İstatistiksel analiz IBM SPSS Statistics Versiyon 20.0 ile yapılmıştır.
Bulgular:  Nekrotizan enterokolit tanısı almış 50 bebek ve NEK olmayan 49 bebek çalışmaya alınmıştır. Tüm grubun ortalama gestasyon yaşı 26,2 ± 1,8 hafta ve doğum ağırlığı ortalama 903 ± 228,1 gramdır.  Antenatal steroid uygulanmış olan annelerin bebeklerinde NEK oranının daha düşük olduğu (p = 0,004), santral kateter varlığında NEK oranının daha yüksek olduğu (p = 0,001) izlenmiştir. Anne sütü zenginleştirici eklenmesinin nekrotizan enterokolit gelişiminde istatistiksel fark oluşturmadığı saptanmıştır. Yaşamın ilk haftasında eritrosit süspansiyonu ile transfüzyon nekrotizan enterokolit gelişen bebeklerde daha yüksek oranda bulunmuştur (p = 0,02). Nekrotizan enterokolit gelişen bebeklerde transfüzyon sırasında beslenme oranı %49 olup transfüzyon uygulanması-nekrotizan enterokolit gelişmesi arası süre median (IQR) değeri 48 (72) saat olarak saptanmıştır. 
Nekrotizan enterokolit gelişiminin ortalama 11,9 ± 8,2 günde olduğu izlenmiştir. NEK gelişen bebeklerden NEK nedeniyle ölenlerde doğum ağırlığının daha düşük, NEK evresinin 3A üzerinde ve NEK sürecinde PCT değerinin yaşayanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. (Sırasıyla p= 0,039, p = 0,01, p = 0,001)
Tüm gruptaki bebeklerde gestasyonel haftanın (p = 0.001), doğum ağırlığının (p=0.001), Apgar 1. dakika (p > 0,001) ve 5. dakika (p = 0,001) skorlarının, NEK öncesi eritrosit transfüzyonlarının (p = 0,027) ve yüksek frekanslı osilatuar ventilasyon ihtiyacı varlığının (p < 0,001) mortalite ile ilişkili olduğu izlenmiştir.  
Sonuç: Nekrotizan entrokolit gelişiminde en önemli faktörlerin anneye antenatal steroid uygulanmamış olması, santral kateterlerin varlığı, transfüzyon uygulamaları ve düşük Apgar skorları olduğu, mortaliteyi arttıran en önemli parametrenin ise gestasyon haftasının düşüklüğü olduğu saptanmıştır. Bu nedenle prematüritenin önlenmesi, antenatal steroid uygulamalarına özen gösterilmesi, doğum salonu uygulamalarının iyileştirilmesi, gereksiz kateter ve transfüzyon uygulamalarının önüne geçilmesi için en üst seviyede önlemler alınmalıdır.

Abstract:
Objectives: Identification of risk factors in necrotizing enterocolitis, which has a high mortality rate in preterm infants and requires urgent intervention, provides early diagnosis and prevents delay in treatment. This study aimed to examine the risk factors of necrotizing enterocolitis in babies at 30 weeks of gestation and below to determine the factors that affect the mortality due to the disease and the characteristics of the patients.
 Material and Methods: Babies, diagnosed with Necrotizing Enterocolitis (NEC) stage 2A and above according to Bell criteria who was born before the 31st week of gestation (up to 306/7 weeks) in the Gynecology and Obstetric  Clinic, Adana City Training and Research Hospital, Health Sciences University and hospitalized in the neonatal intensive care unit. Prenatal risk factors in mothers, prenatal-natal characteristics in babies, morbidity and mortality in the postnatal period were recorded. Infants were divided into two groups as those with NEC and those without NEC. Control group infants were selected as ± 200 grams and ± 4 gestational days difference compared to patient group infants. Statistical analysis was performed with IBM SPSS Statistics Version 20.0.
Results: 50 infants diagnosed with NEC and 49 infants without NEC were included in the study. The mean gestational age of the whole group was 26.2 ± 1.8 weeks and the mean birth weight was 903 ± 228.1 grams. It was observed that the rate of NEC was lower in the babies whose mother received antenatal steroids (p = 0.004), and the rate of NEC was higher in the presence of a central catheter (p = 0.001). It was determined that the addition of breast milk fortifier did not make a statistical difference in the development of necrotizing enterocolitis. Transfusion with erythrocyte suspension in the first week of life was found to be higher in infants who developed necrotizing enterocolitis (p = 0.02). The rate of feeding during transfusion in infants with necrotizing enterocolitis was %49 and the median (IQR) value of the time between transfusion and developing necrotizing enterocolitis was 48 (72) hours.
It was observed that the development of necrotizing enterocolitis took an average of 11.9 ± 8.2 days. Among babies who developed NEC, those who died due to NEC had lower birth weight, NEC stage was above 3A and PCT value during NEC was higher than those who survived. (In order; p = 0.039, p = 0.01, p = 0.001)
In the analysis of the factors affecting mortality in the whole group; gestational week (p = 0.001), birth weight (p = 0.001) and Apgar 1st minute (p < 0.001) and 5th minute (p = 0.001) scores, erythrocyte transfusions before NEC development (p = 0.027) and requirement on high frequency oscillatory ventilation (p < 0.001) was associated with mortality.
Conclusion: It has been determined that the most important factors in the development of necrotizing entrocolitis are the absence of antenatal steroid administration to the mother, the presence of central catheters, transfusion applications, low Apgar scores and the most important parameter increasing mortality is the low gestational week. For this reason, the highest level of precautions should be taken to prevent prematurity, pay attention to antenatal steroid applications, improve delivery room practices and prevent unnecessary catheter and transfusion applications.