Hâlid el-Ezherî'nin el-Havâşi'l-ezheriyye fî halli elfâzi'l-mukaddimeti'l-cezeriyye adlı eseri
Khālid al-Azharî's al-Hawāshī al-Azhariyya fī halli alfāzi al-muqaddima al-jazariyya
Yazar: HÜSEYİN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. NAZİFE VİLDAN GÜLOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada Hâlid b. Adullah el-Ezherî'nin (ö. 905/1499) İbnü'l-Cezerî'nin (ö. 833/1429) tecvit hakkında kısa ve öz bilgileri içeren Mukaddimetü'l-Cezeriyye adlı eseri üzerine yazdığı el-Havâşi'l-Ezheriyye fî halli elfâzi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye adlı hâşiyesi incelenmiştir. Ezherî nazım şeklinde yazılan Mukaddimeyi nesir şeklinde sade ve kolay anlaşılabilir bir dille şerh etmiştir. Hâşiyenin Türkiye'de akademik çalışmalara konu olmadığı görülmüş, eserin tanıtılması ve sahaya kazandırılması amaçlanmıştır. Eserin iki farklı Arap muhakkik tarafından tahkik edildiği görülmüştür. Yazma Eserler Kurumu dökümanlarından araştırıldığına göre ise eserin sekiz farklı el yazma nüshası olduğu görülmüş ve bunlar incelemeye tabi tutulmuştur. Hâşiyenin konuları klasik ve modern dönem kaynaklarından araştırılmış, hâşiye ile beraber hülasa edilmiştir. Ezherî'nin konuları şu dört aşamada şerh ettiği tespit edilmiştir: Ezherî önce kelimelerin lügat ve ıstılah manalarını açıklamış, sonra Mekkî (ö. 437/1045), Dânî (ö. 444/1053), Şâtıbiyye (ö. 590/1194) ve Ca'berî (ö. 732/1332) gibi kıraat âlimleri başta olmak üzere selefin eserlerine atıf yapmıştır. Sonra tecvit konuları hakkında kendi fikirlerini sunmuştur. Son olarak konuyu çoğunlukla âyet, bazen de yaygın kullanım ve şiirlerle örneklendirmiştir. Ezherî tecvit ihtilaflarına girmemiş ve okuyucunun aklına gelebilecek soruları da cevaplamıştır. Sehavî, İbnü'l-Imad ve Hansârî gibi âlimler Ezherî'den her yönüyle övgüyle bahsetmiştir. Ezherî tecvit konularının tamamını aynı ihtimamla şerh etmeye çalışmıştır. Tezde bu yaklaşım öne çıkarılmaya çalışılmış ve herkesin bütün tecvit konularına aynı ihtimamla yaklaşması gerektiğine bir örnek ortaya konulmaya çalışılmıştır.  aha sonra doldurulacaktır.

Abstract:
This study examines the commentary (ḥāshiyah) entitled Al-Hawashi Al Azhariyyah Fi Hal Alfadh Al-Muqaddimah Al-Jazariyyah by Khalid b. Abdullah al-Azhari (d. 905/1499) on the work Muqaddimah Al-Jazariyyah by Ibn al-Jazari (d. 833/1429), which contains concise and essential information on Tajwid (the art of reciting the Qur'an). Al-Azhari expounded the Muqaddimah Al-Jazariyyah, which was written in verse form, by translating it into simple and easily understandable prose. Noting that the ḥāshiyah has not yet been the subject of academic study in Turkey, this study aims to introduce the work and contribute to the field. It is noted that two different Arab scholars have critically edited the work. According to the research conducted based on the documents of the Manuscripts Institution, there are eight different manuscript copies of the work, all of which were examined. The themes of the ḥāshiyah were examined using both classical and modern sources and summarized together with the ḥāshiyah. The study revealed that Al-Azhari explained the topics in the following four steps: First, Al-Azhari clarified the literal and technical meanings of the words. Then he referred to the works of earlier scholars, especially recitation scholars such as Makki (d. 437/1045), Dani (d. 444/1053), Shāṭibiyyah (d. 590/1194), and Ja'bari (d. 732/1332), and presented his views on tajwid issues. Finally, he illustrated the topics mainly with the verses of Qur'an and occasionally with standard usage and poetry. Al-Azhari did not engage in disputes over tajwid but addressed the possible questions that might arise in the reader's mind. Scholars such as al-Sakhawi, Ibn al-Imad, and Hansari have praised Al-Azhari in every respect. Al-Azhari has endeavored to explain all aspects of tajwid with equal care. This thesis intends to emphasize this approach and provide an example of how everyone should approach all aspects of Tajwid with equal care.Daha sonra doldurulacaktır.