Tam kamusal mal ve hizmet olarak savunma harcamaları: Türkiye ve seçilmiş ülkeler üzerine karşılaştırmalı analizi
Defense expenditures as pure public goods and services: A comparative analysis on Türkiye and selected countries
Yazar: MEHMET ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK ÇAĞRI ESENER
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance ; Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies
Dizin: Araştırma-geliştirme harcamaları = Research-development expenditures ; Askeri harcamalar = Military expenditures ; Askeri savunma = Military defense ; Erdemli mallar = Merit goods ; Hükümet harcamaları = Government expense ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Kamu malları = Public goods ; Ortak mallar = Common goods ; Savunma harcamaları = Defense expenditunes ; Türk savunma endüstrisi = Turkish defense industry

Özet:
Güç, insanlık tarihinde bireylerin birbirlerine üstünlük kurmaları noktasında önemli bir araç olmuştur. İnsanların bireysel yaşamdan koloniler halinde yaşamaya geçmesiyle birlikte toplumların olası tehditlere karşı korunma ihtiyacı hissetmesi ve yaşamsal döngülerini sağlama zorunluluğu savunma güdüsünü ortaya çıkmıştır. Devlet olgusunun ortaya çıkmasıyla birlikte devletler, halklarının güvenliğini sağlamak amacıyla ülke gelirlerinin bir kısmını savunma harcamalarına sarf etmek zorunda kalmışlardır. Fakat ülkelerin savunma harcamalarına aktardıkları kaynakların düzeyini etkileyen; savaş kültürü, coğrafi ve jeopolitik konumu, ekonomik gelişmişlik düzeyi, tarihsel siyasi ilişkileri, komşu ve bölge ülkelerin askeri harcamaları gibi birden fazla faktörün varlığı söz konusudur. Türkiye bulunduğu coğrafi konum itibariyle bölgesel tehditlerin ve siyasi istikrarsızlığın yaşandığı Orta Doğu bölgesinde bulunmasından kaynaklı olarak savunma harcamaları bu durumdan oldukça etkilenmektedir. Bu çalışmanın amacı tüm dünyada artış eğilimi gösteren savunma harcamalarının Türkiye, komşu ve bölge ülkeleri üzerindeki seyrini ekonomik göstergeler doğrultusunda inceleyerek okuyucuya bakış açısı kazandırmaktır. Çalışma nicel araştırma yöntemiyle ikincil veriler kullanılarak hazırlanmıştır. Elde edilen veriler ışığında; Türkiye'nin savunma harcamalarının bölgesel tehdit unsuru, krizler ve savaşlar sonucunda dönemsel artış ve azalış eğilimi görülmekle birlikte genel olarak artış trendi izlemektedir. Diğer yandan artan askeri harcamalara rağmen savunma harcamalarının GSYİH içerisindeki payı azalmaktadır. Ayrıca Türkiye'nin savunma harcamalarının toplam kamu harcamalarına oranı yıllar itibariyle azalma eğilimindedir.

Abstract:
Power has been an important tool for individuals to establish superiority over each other in the history of humanity. With the transition of people from individual life to living in colonies, the need for protection of societies against possible threats and the necessity of providing their life cycles have emerged. With the emergence of the state phenomenon, states had to spend some of their country's income on defense expenditures in order to ensure the security of their people. However, affecting the level of resources that countries transfer to their defense expenditures; There are multiple factors such as war culture, geographical and geopolitical location, level of economic development, historical political relations, defence expenditures of neighboring and regional countries. Türkiye's defense expenditures are highly affected by this situation due to its geographical location in the Middle East region, where regional threats and political instability are experienced. The aim of this study is to provide the reader with a perspective by examining the course of defense expenditures, which have an increasing trend all over the world, on Turkey, neighboring and regional countries, in line with economic indicators. The study was prepared by using secondary data with quantitative research method. In the light of the data obtained; Although there is a periodic increase and decrease in Türkiye's defense expenditures as a result of the regional threat, crises and wars, it generally follows an increasing trend. On the other hand, despite increasing military expenditures, the share of defense expenditures in GDP is decreasing. In addition, the ratio of Türkiye's defense expenditures to total public expenditures tends to decrease over the years.