Gebe ve doğurganlık çağındaki kadın hastalarda ilaç kullanım özelliklerinin doktorlara ve hastalara özgü yönleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of medication use characteristics in pregnant and nonpregnant reproductive-aged women regarding spesific aspects of physicians and patients
Yazar: GÜLDEN ARSLAN BEYKOZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE PINAR YAMANTÜRK ÇELİK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Fetüs = Fetus ; Gebelik = Pregnancy ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Hastalar = Patients ; Kadınlar = Women ; İlaç değerlendirme = Drug evaluation ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
İlaçların embriyo/fetüs üzerine olası riskleri ve gebelik fizyolojisiyle değişen özellikleri, gebe hastalar için ilaç seçimini güçleştirmektedir. Bu çalışmada, doğurganlık çağında gebe olmayan hastalar, gebe hastalar ve doktorlar açısından konunun çeşitli yönlerinin incelenmesi amaçlandı. İlgili gruplara konu hakkında sorular yöneltildi. Bulguların istatistiksel analizi Ki-kare testi ile yapıldı. Hastaların gebelikte en az bir ilaç kullandığı, bunların sırasıyla vitamin-mineral, antibiyotik, hormon, analjezik, üriner infeksiyona yönelik, mide-asit salgısı baskılayıcı, antiemetik ve kalp-damar sistemi ilaçları olduğu, %34'nün gebeliğini bilmeden ilaç kullandığı, bitkisel ilaç kullanımının %8.5 olduğu, ilk iki trimesterde daha fazla ilaç kullanıldığı, %94'ünün gebelikte ilaç kullanımından kaygılandığı, %24'ünün kronik hastalıklar nedeniyle ilaç kullandığı saptandı. Çalışmaya katılan doktorların %67'sinin ilaç reçete ederken gebelik durumunu sorguladığı, %76'sının gebelik riski uygun ilaçları seçtiği, %52'sinin riskli bir ilaç başlamadan önce gebelik testi istediği, %72'sinin yeni ruhsat almış ilaçları gebelikte güvenli bulmadığı, %34'ünün ilaç seçiminde gebelik risk gruplarını yeterli bulduğu, %85'inin yeterli zaman ayırarak ilaçların gebelik riski hakkında gebe hastaları bilgilendirdiği, doktorların gebeliğini bilmeden ilaç kullanan hastaları riski danışmak için en sık kadın hastalıkları-doğum ve tıbbi farmakoloji uzmanlarına yönlendirdiği, hastaların ise en sık kadın hastalıkları-doğum uzmanına ve ilacı yazan doktora danıştığı belirlenmiştir. Sonuçların, hastalarda eğitim düzeyi/yaşa, doktor gruplarında dal/yaş/cinsiyete göre ikincil değerlendirmeleri yapılmıştır. Bulgular, planlı gebelik konusunda farkındalığın artırılması, hastaların yüksek kaygısının dikkate alınması, toplumda teratoloji danışma merkezlerinin bilinirliğinin sağlanması, gebelik risk gruplarının kısıtlılıklarına doktorların mezuniyet öncesi/sonrası eğitimlerinde yer verilmesi gerektiğini düşündürmektedir. Yapılacak ileri çalışmalar, doğurganlık çağında gebe olmayan ve gebe hastalar ile doğacak bebeklerin sağlığına önemli katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
Potential risks on fetus/embryo and changing characteristics due to physiology of pregnancy make it difficult to choose drugs for pregnant patients. The aim of the study is to investigate various aspects of the subject in terms of pregnant/non-pregnant women of reproductive age and physicians. Questions about the subject were raised to related groups. The results were analyzed by Chi-square test. It has been found that at least one drug was used during pregnancy which were vitamin-mineral, antibiotic, hormone, analgesic, urinary infection treatment, stomach acid-blocker, antiemetic and cardiovascular system drugs, 34% of patients used drugs before knowing they were pregnant, use of herbal medicine was rated 8.5%, drug use was higher within first two trimesters, 94% were anxious about it, 24% have various chronic diseases. It was determined 67% of physicians question pregnancy of women of reproductive age while prescribing drug, 76% choose drugs compatible for pregnancy, 52% request pregnancy test before starting a risky drug, 72% find newly approved drugs unsafe during pregnancy, 34% find pregnancy risk groups adequate, 85% inform pregnant patients about drug risk spending enough time, 83% refer pregnant patients if they have drug exposure before knowing they are pregnant commonly obstetrician-gynecologists and medical pharmacology specialists for risk counseling, patients consulted the most with obstetrician-gynecologists or to whom prescribed the drugs. Results were evaluated regarding education level/age and branch/age/gender for patients and doctors respectively. Findings suggest there is a neccessity of increasing awareness of planned pregnancy, taking into consideration high anxiety status of patients, pre-and postgraduate education about limitations of pregnancy risk groups of drugs for doctors and public recognition of teratology counseling centers. Further research will contribute to health of pregnant/non-pregnant women of reproductive age and newborns.