Yerel yönetimlerde vatandaşın e-katılım potansiyeli: Bursa il merkezinde bir alan araştırması
E–participation potential of citizens in local governments: A field study in Bursa city center
Yazar: SERKAN İNAM
Danışman: PROF. DR. ÇAĞATAN TAŞKIN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Elektronik bilgi kaynakları = Electronic information resources ; Elektronik danışma hizmetleri = Electronic reference services ; Elektronik devlet = Electronic government ; Elektronik katılım = Electronic partipication ; Karar verme = Decision making ; Modelleme = Modelling ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Yönetim bilişim sistemleri = Management information systems

Özet:
Bu çalışmada genel olarak, katılımcı demokrasinin gelişmesi, halkın bilgiye,
kamu hizmetlerine erişiminin artırılıp, toplum yararına sunulmasına yönelik bir tespit
amaçlanmıştır. Özel olarak, e-devlet ve e-yönetişimin temel kavram ve
uygulamalarından olan e-katılım olgusunu yerel düzeyde ölçmek amaçlanmıştır. Bu
amaçla Bursa il merkezinde yaşayan vatandaşların e-katılım potansiyeli öncüllerinin, ekatılım potansiyeli üzerindeki etkisi araştırılmış ve yerel yönetimlere stratejik birtakım
önerilerde bulunulmuştur.
E-bilgi sağlama, e-danışma mekanizmasını sağlama ve e-karar verme
göstergelerinin e-katılım kavramı ile etkileşiminin analiz edilmesinde e-katılım
olgusuna ait ölçütler temel alınmıştır. Bu kavram gelişmiş ülkelerde kabul görmüş,
bireysel katılım ve karar vermeyi destekleyerek daha fazla bireyselleşmenin önünü
açmıştır. Bu düzeyde karakterize edilen bir katılım, gerek yönetilenlerin kendi arasında
gerekse de yönetenler ile yönetilenler arasında ulaşılabilirlik ve açıklık boyutu ile daha
fazla çözüm odaklı bir iletişimi ifade etmektedir. Bu model politik katılım, demokratik
katılım ve geleneksel politik davranışlara yeni bir bakış açısı getirmiştir. Günümüzde
bireysel katılımın gerçekleştirildiği en yenilikçi ve etkili araç olarak sosyal medya
araçlarını görmekteyiz. E-katılım başlığı ile tanımlanan, sosyal medya araçlarının
yaygın olarak kullanıldığı bir katılım biçimini ifade etmektedir.
E-katılım yeni bir kavram olarak kabul görmekte ve gelişmiş ülkelerde
yönetişim süreçlerinde önemli bir model olarak gündemde yerini almış ve almaya
devam etmektedir. Bu bağlamda bu doktora çalışması, yerel yönetimlerde e-katılım
potansiyelini ölçmeyi, hangi faktörlerden nasıl ve ne şekilde etkilediğini, buna bağlı
olarak yerel yönetim sistemlerinin yönetişim kavramı bağlamında iyileştirilmesine nasıl
bir katkının sağlanacağının araştırılarak, yerel yönetimlere stratejik önerilerde bulunmak
amacı ile gerçekleştirilmiştir.
Analizlerde ve model çalışmasında bu alanda kabul görmüş yayın ve
çalışmalarda kullanılan, BM E-Devlet Araştırması için ek bir endeks olarak türetilmiş
olan E-katılım endeksi (EPI) (https://publicadministration.un.org, 05/08/2020), veya ekatılım olgunluk düzeyi (unsurları) olarak da nitelendirilen ölçütler kullanılmıştır. Bu
ölçütler, e-bilgi sağlama, e-danışma ve e-karar verme'dir. Çalışmada yerli ve yabancı
yazında bulunan kaynakların tamamı incelenerek bir sentez oluşturulmuştur. Literatür
taraması ve istatistik, sayısal yöntemler ve pazarlama alanındaki akademisyenlerin dâhil
olduğu bir nitel araştırma ile veri toplama formu (anket) son haline getirilmiştir.
Oluşturulan bu anket formu ile "E-katılım kavramının vatandaş nezdinde potansiyeli
nedir?" ve "E-katılım potansiyeli unsurlarının e-katılım üzerindeki etkileri nedir?"
sorularına cevap aranmıştır. E-katılım potansiyelini ölçmek için hazırlanan anket
formunun her bir boyutu için yer alan sorular literatüre uygun olarak 5'li likert tipi
olarak hazırlanmıştır. Araştırma evreni Bursa ili Osmangazi, Yıldırım ve Nilüfer
ilçelerinde 18 yaş üzeri bireyleri içermektedir. Araştırma örneklemine girecek birimlerin
(ilçelerin) belirlenmesinde, ilgili oranlar, küme örneklemesi yöntemi ile belirlenmiştir.
Her bir ilçe için örneklem hacminin belirlenmesinde ise kota örneklem yöntemi
kullanılarak ilçenin Bursa nüfusu içerisindeki oranı örneklem oranına eşdeğer
alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve PLS-SEM programları kullanılmıştır.
Araştırma verilerinin analizi iki temel kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda, anket ile
toplanan verilerin frekans analizi sonuçları yer almaktadır. İkinci kısımda ise, araştırma
modelinin test edilmesi ile ilgili analiz bulguları yer almaktadır. Model sonuçları
incelendiğinde, H1, H2 ve H4 nolu hipotezler kabul görmüş, H3 hipotez
desteklenmemiştir. Ayrıca "e-bilgi sağlama"nın, "e-karar vermeyi" 0,516 katsayısı ile
etkilediği tespit edilmiştir. "E-danışma sağlama"nın, "e-karar vermeyi" 0,354 katsayısı
ile etkilediği tespit edilmiştir. Diğer bir hipotez olan "e-danışma sağlamanın", "ekatılım" üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. "E-karar verme"nin
"e-katılım" üzerinde 0,592 katsayısı ile etkili olduğu bulunmuştur. Yol katsayıları
incelendiğinde "e-karar verme"nin "e-danışma sağlama" ve "e-bilgi sağlama" tarafından
açıklanma oranının 0,715 olarak bulunduğu benzer şekilde "e-katılım"ın "e-danışma
sağlama" ve e-karar verme" tarafından açıklanma oranının da 0,676 olduğu
görülmektedir. Elde edilen modelleme bulgularına dayanılarak yerel yönetimlere
stratejik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: E-Devlet, E-Katılım, Bilgi ve İletişim Teknolojileri, E-bilgi
sağlama, E-danışma mekanizması sağlama, E-karar verme, Yerel Yönetimler, Bursa,
Yapısal Eşitlik Modelleme, PLS-SEM

Abstract:
In this study, in general, a determination aimed at developing participatory
democracy, increasing the access of the public to information and public services and
presenting them for the benefit of society. In particular, it is aimed to measure the
phenomenon of e-participation, which is one of the basic concepts and applications of egovernment and e-governance, at the local level. For this purpose, the effect of the eparticipation potential precursors of the citizens living in the city center of Bursa on the
e-participation potential has been researched and some strategic suggestions have been
made to the local administrations.
In analyzing the interaction of e-information, e-consultation mechanism and edecision-making indicators with the concept of e-participation, the criteria of eparticipation are based on. This concept has been accepted in developed countries, and
has led to more individualization by supporting individual participation and decision
making. Participation, characterized at this level, refers to a more solution-oriented
communication, with the dimension of accessibility and openness, both between the
rulers and between the rulers and the ruled. This model brought a new perspective to
political participation, democratic participation and traditional political behavior.
Today, we see social media tools as the most innovative and effective instrument for
individual participation. E-participation refers to a form of participation where social
media tools are widely used.
E-participation is accepted as a new concept and has taken its place on the
agenda as an important model in the governance processes in developed countries. In
this context this doctorate study aims to making strategic suggestions to, by measuring
the potential of e-participation at local governments. Also in this study performed how
and in what way e-participation affected and by researching how to contribute to the
improvement of local management systems in the context of governance.
In the analysis and model study, the criteria used in publications and studies
accepted in the field, which are derived as an additional index for the UN EGovernment Research, which are also defined as the e-participation index (EPI) or the level of e-participation maturity (elements). These criteria are e-information provision,
e-consultation and e-decision making. In the study, a synthesis was created by
examining all the sources in the local and foreign literature. Literature review and
statistics, have been finalized by taking opinions of academicians in numerical methods
and marketing area after a qualitative research. With this questionnaire form, answers
were sought for the following questions: "What is the potential of the e-participation
concept for the citizen?" and "What are the effects of e-participation potential premises
on e-participation?". The questions for each dimension of the questionnaire form
prepared to measure the potential of e-participation were prepared as a 5-point Likert
type in accordance with the literature. The universe of study includes individuals over
the age of 18 in Bursa, Osmangazi, Yıldırım and Nilüfer districts. The ratios of the units
(districts) to be included in the research sample were determined by cluster sampling
method. In determining the sample volume for each district, the rate of the district in
Bursa population was taken as equivalent to the sample rate by using the quota
sampling method. SPSS and PLS-SEM programs were used to analyze the data.
Analysis of research data consists of two basic parts. In the first part, the frequency
analysis results of the data collected by the survey are included. In the second part, there
are analysis findings related to testing the research model. According to the model
results, the H1, H2 and H4 hypotheses were accepted, the H3 hypothesis was not
supported. Also, it has been found that "e-information provision" affects on "e-decision
making" with the coefficient of 0,516. It has been found that "providing e-consulting"
affects on "e-decision making" with the coefficient of 0,354. Another hypothesis,
"providing e-consultation", had no statistically significant effect on "e-participation". It
has been found that "e-decision making" affects on "e-participation" with the
coefficient of 0,592. The explanation ratio of "e-decision making" for "providing econsultancy" and "providing e-information" was found to be 0.715, similarly, the
explanation ratio of "e-participation" for "providing e-consultancy" and "e-decision
making" was found to be 0.676 when the path coefficients are examined. Based on the
modeling findings obtained, strategic suggestions were made to the local governments.

Key Words: E-government, E-participation, Information and Communication
Technologies, Providing E-information, Providing e-Consultation Mechanism, Edecision making, Bursa, Structural Equation Modelling, PLS-SEM