İlhanlı Devleti'nin askerî teşkilâtı
The military system of the İlkhanid empire
Yazar: MUSTAFA UYAR
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Cengiz Han fetihlerinin, ?ran coğrafyasında siyasî bir tesekküle dönüsmesi sonucuortaya çıkan ?lhanlı Devleti, gerek kültür ve gerekse kurumlar olarak Yakın ve Orta Doğucoğrafyasında temasta bulunduğu devletlerden etkilenmistir. Bunun izleri, askerî teskilattada görülmektedir. Asya bozkırlarından ?ran ve Orta Doğu coğrafyasına gelen Moğollar, ilkolarak üretim-tüketim alıskanlıklarını, Türk ve ?slam toplumlarını örnek alarakdeğistirmislerdir. Baslangıçta, hafif süvari temeline dayanan Moğol ?lhanlı ordusu,zamanla orta-ağır ve sonraları ağır donanımlı süvari merkezinde gelismesinitamamlamıstır. Yakın Doğu'daki tarım toplumlarının istikrâr ve düzeni, konar-göçerMoğolları da cezbederek toprağa bağlamıs, bu sayede devletin yapısı daha müessir vebelirgin hale gelmistir. Moğolların bu coğrafyadaki rakibi olan Memlûk Devleti,Moğollardaki askerî değisimi hızlandıran âmillerin basında gelir.?ran Moğolları, değisim için gereken tecrübe ve birikimi edindiklerinde, GazanHan'ın önderliğinde reformlara giriseceklerdi. Maddî refahın artması, gerekli teknikeleman ile alet ve edevatın sağlanması sonucu açılan silah imalâthâneleri (kârhâne) de,silah üretiminde gelinen noktanın bir göstergesidir. Bu aynı zamanda, her askerin kendisilahını ürettiği ilkel teçhizat edinme tarzından daha merkezî, standartlara sahip bir üretimsekline geçildiğinin de göstergesidir.?ran Moğolları, ilk zamanlarda iaselerini göçebe hayvancılık ekonomik faaliyeti iletemin etmekteydiler. Bu yüzden her birliğin kullanımına otlaklar tahsis edilmistir.Azerbaycan yaylak ve kıslakları merkez olmak üzere Anadolu ve Horasan otlaklarını daincelediğimiz tezimiz, bu otlakların askerî sistem içindeki yerini de ortaya koymaktadır.Tezimiz, yukarıda kısaca özetlendiği üzere, ?lhanlı askerî teskilatını tanıtmanınyanında, bu teskilatın değisim ve gelisim sürecini de ihtiva etmektedir.

Abstract:
The Ilkhanid Empire, which was emerged as the Chingiz Khan conqueststransformed into a political form in the Persian land, is influenced from the states that theyinteracted in Near East and Middle East, both culturally and also institutionally. Thefootprints of these contacts and interactions between the Ilkhanid and neighboring statescan also be traced in its military organization. Initially, Mongols, who came from Asiansteppes to the Persia and Middle East, altered their production and consumption practicesas a result of following Turkish and Muslim societies as an example. At first, theMongolian-Ilkhanid army was based on light cavalry, had in time transformed into midheavyand later into heavy cavalry. The stability and order of the agrarian societies in theNear East attracted the Nomadic Mongols and settle them down and in this way thestructure of the state became more influential and distinctive. The Mamluk State, whichwas a rival of the Mongolians in this land, was one of the primary factors that acceleratedthe transformation of the Mongolian army.When Persian Mongols had acquired the required experiences and knowledge forthe change, they embarked on reforms under the leadership of Ghazan Khan. With theincrease of welfare, acquiring of required technicians and equipment, which opened thefoundation of weaponry, is an indicator of advancement in weapon production. This alsoshows that the transformation in weaponry from primitive style in which each soldiermakes their own weapons, to the more centralized and standardized mode of production.In the early times, the Persian Mongols food supplies were provided by Nomadiclivestock and for this reason feeding grounds were allocated for each squad.Our thesis, in which we studied Anatolian and Khorasan?s pasture fields as wellas the Azerbaijan?s mountain pastures and shelter places, shows the place of these pasturefields in the military system in detail.In sum, besides introducing the the Ilkhanid military organization, our thesiscovers the exchange and advancement of military organization of the Ilkhanids.