Emevi Devleti'nde iktidar ve muhalefetin dini söylem analizi
Religious discourse analysis of power and opposition in Umayyad State
Yazar: NARİN ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL DEMİREZEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Emeviler = Omayyads ; Emeviler Dönemi = Omayyads Period ; Halifelik = Caliphate ; Muhalefet = Opposition ; Muhalefet hareketleri = Opposition movements ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; İktidar = Government

Özet:
Emevi Devleti Dönemi (661/750), Hz. Peygamber ve Dört Halife Dönemi'nden farklılaşan uygulamaların olduğu, günümüzde de etkilerinin sürdüğü ve İslam tarihini şekillendiren birçok ayrışmanın ve mezheplerin doğduğu son derece kritik bir dönemdir. Emevi Devleti'nde iktidarın da muhalefetin de kendi taraftarlarını bir arada tutmak, motive etmek ve gerektiğinde güç haline dönüştürmek için dini söylemlere ihtiyaç duyduğunu görmekteyiz. Taraflar bu söylemlerle, belirli görüşleri konuşulabilir hale getirirken; bazılarını konuşması imkansız hale getirmektedirler. 
Tezin birinci bölümünde, dini söylemi ve söylemin amaçlarını sosyolojik olarak inceledik. İkinci bölümde, Emevi Devleti öncesi ve Emevi Devleti'ndeki siyasi olaylarını söylem analizi için arka plan oluşturacak şekilde özetledik. Üçüncü bölümde, Emevi Devleti Dönemi'ndeki dini söylemleri; İmamet- Hilafet Söylemleri, İman- Küfür Söylemleri, Kader- İrade söylemleri, Fitne- Zulüm Söylemleri olmak üzere dört ana başlıkta ve iktidar-muhalefet cephesi şeklinde analiz ettik.
 Sonuç olarak; bu dönemde, iktidar ve muhalefetin, dini söylemleri yoğun biçimde kendi görüşlerini desteklemek için kendi amaçları doğrultusunda kullandıkları sonucuna vardık. Bu dini söylemler; bazen ayetlerin ve hadis rivayetlerinin yorumlanması, bazen sloganlaştırılan ve dini görünüme bürünen söylemler şeklinde olmuştur. Daha öncesinde veya dönem sonrasında gündem olmayan konular, belirli şartlar içerisinde gündem olmuştur. Bu tezde, bu oluşum şartlarını, Emevi Devleti'ndeki iktidar ve muhalefet cephesinin dini söylem analizini yaparak inceledik.

Abstract:
Umayyad State Period (661/750), it is an very critical period in which practices differentiating from the period of the Prophet and the Four Caliphs, the effects of which continue today and many divisions and sects that have shaped the history of Islam. During the Umayyad State, we see that both the power and the opposition needed religious discourses in order to keep their supporters together, to motivate them and to turn them into power when necessary. The parties, with these discourses, while making certain opinions spoken; some make it impossible. 

In the first part of the thesis, we examined religious discourse and its aims sociologically. In the second chapter, we summarized the political events before and during the Umayyad State as a background for discourse analysis. In the third chapter, we analyzed as the religious discourses of Umayyad State Period four main headings: Imamate-Caliphate Discourse, Faith- Disbelief Discourse, Fate-Will Discourse, Sedition -Oppression Discourse in the power-opposition front.

 As a result; we came to the conclusion that the religious discourses of the ruling and opposition used them extensively for their own purposes to support their own views during this period. These religious discourses have taken the form of sometimes the interpretation of verses and hadith narratives, sometimes in the form of rhetoric and religious-looking discourses. Subjects that were not on the agenda before and after this period have been on the agenda under certain conditions. In our thesis, we examined these conditions of formation by analyzing religious discourse of the power and opposition fronts in Umayyad Period.