Majör depresif bozukluk hastalarında erken dönemdeki antidepresan tedavi yanıtının bilişsel ve üst-bilişsel değişkenlerle ilişkisi
The relationship of EARLY antidepressant treatment response with cognitive and metacognitive variables in patients with major depressive disorder
Yazar: MUNİSE SAADET ÇELİK
Danışman: PROF. DR. KADİR ÖZDEL
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Depresyon, çökkünlük, karamsarlık, isteksizlik, zevk alamama, davranışlarda yavaşlama, suçluluk, değersizlik düşünceleri, uyku ve iştah düzensizlikleri gibi belirtiler ile karakterize, toplumda sık görülen, kronikleşme eğilimi olan ruhsal bir rahatsızlıktır. Bu rahatsızlığın etiyolojisini açıklamada bilişsel ve üst-bilişsel kuram önemli rol oynamaktadır. Biz çalışmamızda majör depresif bozukluk hastalarında erken dönemdeki antidepresan tedavi yanıtının otomatik düşünceler, ara inanç, ruminasyon ve üst-bilişsel inanç düzeylerindeki değişimle ilişkisini incelemeyi amaçladık.
Yöntem: Çalışmaya Dışkapı Eğitim Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne başvuran ve DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5-CV) tanı ölçütlerine göre majör depresif bozukluk tanısı alan ve seçici serotonin geri alım önleyici başlanan 62 hasta ile 4 haftalık izlem çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Hastaların değerlendirilmesinde Sosyodemografik Veri Formu, Beck Depresyon Envanteri, Beck Kaygı Envanteri, Montgomery Asberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Otomatik Düşünceler Ölçeği, Üst-biliş Ölçeği-30, İşlevsel Olmayan Tutumlar Ölçeği Kısaltılmış Türkçe Formu, Ruminatif Tepkiler Ölçeği, Ruminasyonla İlgili Olumlu İnanışlar Ölçeği, Ruminasyonla İlgili Olumsuz İnanışlar Ölçeği kullanılmıştır.
Bulgular: Depresyon hastalarına uygulanan kısa süreli antidepresan tedavi hem bilişsel hem de üst-bilişsel inançların azalmasında etkili bulunmuştur. Azalma yönündeki bu değişim üst-bilişsel inançlarda bilişsel inançlara göre nispeten daha fazladır. Ayrıca bilişsel ve üst-bilişsel inançlar başlangıçta depresyon şiddetini öngörmektedir. Ancak yalnızca üst-bilişsel inançlardaki tedavi ile değişim depresyon şiddetindeki değişimi öngörmektedir. Tedavi yanıtı ile bilişsel ve üst-bilişsel unsurlar arasındaki korelasyon incelediğinde antidepresan yanıtı ile otomatik düşüncelerin en yüksek düzeyde; üst-bilişsel inançlar, ara inançlar ve ruminasyonlar ile orta düzeyde korele olduğu saptanmıştır. Ayrıca tedaviye yanıt veren ve vermeyen grupların bilişsel ve üst-bilişsel inançlarındaki değişimin depresif belirti şiddetindeki değişime benzer şekilde gerçekleştiği görülmüştür.
Sonuç: Hem bilişsel hem de üst-bilişsel unsurlar depresyon düzeyini öngörmede önemlidir. Ancak tek başına biliş alanı veya üst-biliş alanı kısmen belirleyici iken ikisi birlikte hem depresif belirti şiddetini ve hem de tedavi yanıtını önemli derecede öngörmektedir. Bu sebeple iki kuramın öğretilerinin de depresyon tedavisinde kullanılması ek katkılar sağlayabilir.
Anahtar kelimeler: Depresyon, Üst-bilişsel Kuram, Bilişsel Kuram

Abstract:
Introduction and aims: Depression is a common mental disorder with a tendency to become chronic, characterized by symptoms such as feeling down, pessimism, reluctance, lack of pleasure, slowing down in behavior, guilt, thoughts of worthlessness, sleep and appetite disorders. Cognitive and metacognitive theory play an important role in explaining the etiology of this disorder. In our study, we aimed to examine the relationship between early antidepressant treatment response and changes in automatic thoughts, intermediate beliefs, rumination, and metacognitive belief levels in patients with major depressive disorder.
Method: The study was carried out as a 4-week follow-up study with 62 patients who applied to the Dışkapı Training and Research Hospital Psychiatry Clinic and were diagnosed with major depressive disorder according to the Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-5 CV) diagnostic criteria. Participants were evaluated with Beck Depression Inventory, Beck Anxiety Inventory, MontgomeryAsberg Depression Rating Scale, Automatic Thoughts Questionnaire, Metacognition Scale-30, Revised and Abbreviated form of the Turkish Version of the Dysfunctional Attitude Scale, Ruminative Response Scale, The Positive Beliefs about Rumination Scale and the Negative Beliefs about Rumination Scale before receiving SSRI treatment and 4 weeks after the onset of treatment.
Results: Short-term antidepressant treatment administered to patients with depression was found to be effective in reducing both cognitive and metacognitive beliefs. This change in the direction of reduction is relatively higher in metacognitive beliefs than in cognitive beliefs. In addition, cognitive and metacognitive beliefs predict depression severity before treatment. However, only change in metacognitive beliefs with treatment predicts change in depression severity. When the correlation between treatment response and cognitive and metacognitive factors is examined, the highest level of antidepressant response and automatic thoughts; It was found to be moderately correlated with metacognitive beliefs, cognitive beliefs and ruminations. In addition, it was observed that the change in cognitive and metacognitive beliefs of the groups that responded and did not respond to treatment was similar to the change in the severity of depressive symptoms.
Conclusion: Both cognitive and metacognitive factors are important in predicting the level of depression. However, while the cognition and metacognition domains alone are partially determinant, they both significantly predict the severity of depressive symptoms and treatment response. For this reason, the use of the teachings of both theories in the treatment of depression may provide additional contributions.
Keywords: Depression, Metacognitive Theory, Cognitive Theory