Yeni medya araştırmalarında araştırma etiği: Türkiye'de iletişim dergilerinde yayınlanan makaleler
Research ethics in new media research: Articles published in communication journals in Türkiye
Yazar: HASAN HÜSEYİN KAYIŞ
Danışman: PROF. DR. FERRUH MUTLU BİNARK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs

Özet:
Bu tez, ağ bağlantılı teknolojilerin iletişim ortamlarını dönüştürmesiyle ortaya çıkan yeni medya araştırmalarında etik riskleri araştırma etiği perspektifinden ele almaktadır. Çalışma, ağ bağlantılı ortamlarda yer alan sıradan insanlara ait verilerden üretilen akademik araştırmalardaki etik riskleri irdelemekte; bu bağlamda etik risklere yol açan araştırma uygulamalarının neler olduğunu tartışmayı amaçlamaktadır. Geleneksel iletişim araştırmalarındakine çoğunlukla benzemeyen, etik risklerin tarafı olan araştırmacı ve araştırma öznesi arasındaki ilişkinin ne şekilde düzenleneceği bu araştırmanın odağını oluşturmaktadır. Türkiye'de 60 iletişim dergisinde yayınlanan 1278 yeni medya makalesinde araştırma etiğinin nasıl yaşama geçirildiği tematik içerik analiziyle incelenerek etik risklerin ortaya koyulması bu araştırmanın odağını oluşturmaktadır. Yeni medya araştırmalarında ağ bağlantılı ortamlardan toplanan metin, görsel, gözlem verisi niteliğindeki veriler ve geleneksel veri toplama teknikleriyle toplanan görüşme verilerinin araştırmalarda tanımlanabilir biçimde sunulmasının ne gibi anonimlik sorunları doğurduğu irdelenmiştir. Bu çalışma yeni medya araştırmalarında özellikle ağ bağlantılı ortamlardan toplanan veriler söz konusu olduğunda etik riskler olduğunu ortaya koyarak alana katkı sağlamaktadır. Araştırmacıların yeni medya araştırmalarında ağ bağlantılı kamusal ve özel ortamlardan katılımsız gözlem tekniğiyle topladıkları metin, görsel ve gözlem verilerine etik bir bakış açısı geliştirmeleri konusunda sorunlar vardır. Bu sorunları anlamak araştırmalarda yer alan sıradan insanların kişisel verilerinin korunmaması kaynaklı zararların önüne geçilmesi bakımından önemlidir. İncelenen araştırmalarda tespit edilen etik riskler, veri toplama teknolojilerindeki yeniliklerle başka boyutlara taşındığından, bu araştırmanın tespitleri ileri etik riskler hakkında derinlemesine bir analize zemin hazırlamaktadır.

Abstract:
This thesis examines ethical issues in new media research that emerged as networked technologies transformed communication environments from the perspective of research ethics. This study investigates the ethical issues in academic research generated from the data of ordinary people in networked environments and aims to discuss the research practices that lead to ethical risks in this context. This research focuses on how to organize the relationship between the researcher and the research subject, who are parties of ethical issues that are often not similar to those in traditional communication research. The focus of this research is to reveal ethical risks by examining how research ethics is practiced in 1278 new media articles published in 60 communication journals in Türkiye through thematic content analysis. In new media research, the anonymity risks of presenting textual, visual and observational data collected with traditional data collection techniques in an identifiable form in research have been examined. This study contributes to the field by revealing ethical issues in new media research, especially regarding data collected from networked environments. Researchers face risks in developing an ethical perspective on the textual, visual, and observational data that they collect through non-participant observation techniques from networked public and private environments in new media research. Understanding these problems is important in order to prevent damages caused by not protecting the personal data of ordinary people involved in research. Since the ethical issues identified in the reviewed studies have moved to other dimensions with the innovations in data collection technologies, the findings of this study pave the way for an in-depth analysis of further ethical issues.