Çanakkale ili 50 yaş ve üzeri nüfusun sağlık durumunun ve 
biyo-psiko-sosyal belirleyicilerinin araştırılması
Investigation of the biological psychological and social conditions of the population aged 50 years and over living in Çanakkale
Yazar: MERVE ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. COŞKUN BAKAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Depresyon = Depression ; Geriatri = Geriatrics ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık = Health ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Yaşlılar = Aged ; Çanakkale = Çanakkale

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türkiye'nin yaşlı birey sayısının fazla olduğu
illerden biri olan Çanakkale'de il merkezinde yaşayan 50 yaş ve üzeri nüfusun,
sosyo-demografik özelliklerinin, sağlık sorunlarının, sosyal durumlarının ve
yaşam kalitesinin saptanmasıdır. Elde edilen verilerin yerleşim yerine göre
coğrafi bilgi sistemi ile analiz edilerek yerleşim yerine özel sağlık risk haritalarının
oluşturulması bir diğer amaçtır.
Yöntem: Bu araştırma kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın saha
çalışması 2-13 Mart 2015 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evreni
Çanakkale il merkezinde yaşayan 50 yaş ve üzeri nüfustur. Örneklem sayısı 385
olarak belirlenmiş toplamda 447 kişi ile görüşülmüştür. Çalışmada sosyodemografik
özelliklerin sorgulandığı bir anket formu, Nottingham Sağlık Profili
(NSP), Beck Depresyon Ölçeği ve EUROHIS-QOL-8 (WHOQOL-8) ölçeği
kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler Coğrafi bilgi sistemi kullanılarak
sağlık ve sosyal açıdan bir haritalandırma yapılmıştır. Coğarfi bigi sistemi için
Mapinfo 10.5 paket programı kullanılmıştır. Çalışmaya katılanların boy, kilo, bel
çevresi, basen çevresi ölçülmüştür. Verilerin analizi için SPSS 19.0 programı
kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 64,2±9,3'dür. Çalışma grubunun
%71,3'ü erkek, % 28,7'si kadındır. İncelenenlerin %59,1'i ilköğretim mezunudur,
İncelenenlerin %74,9'u evli ve eşiyle birlikte yaşamaktadır. Sigara kullanım sıklığı
%21,1'dir. Kronik hastalık sıklığı %73,1, 50-64 yaş grubunda %61,6, 65 yaş ve
üzerinde %86,8 olarak bulunmuştur. En sık saptanan hastalıklar; hipertansiyon
(%46,1), diabet mellitus (%21,7), iskemik kalp hastalıkları (%13,0), solunum
sistemi hastalıkları (%10,0), depresyon ve anksiyete bozuklukları (%8,2),
kanserler (%6,4) ve artrozdur (%6,3). Katılımcıların %38,9'unda obez, %44,3'ü
fazla kiloludur. Depresyon sıklığı %16,7'dir. NSP ve EUROHIS yaşam kalitesi
ölçeklerine göre depresyonu olanların yaşam kalitesi kötü olarak değerlendirildi.
Sonuç: Kronik hastalıklar, hipertansiyon, diyabet, obezite ve depresyon sıklıkları
literatürle benzer şekilde yüksek bulunmuştur. Kronik hastalıkları ve ilişkili risk
faktörlerini önleyici koruyucu sağlık programları geniş kapsamlı sürdürülmeli bu
konuda daha çok çalışma yapılmalıdır. Çalışmamızda da depresyonun yaşam
iv
kalitesini düşürdüğü belirlendi. Yerleşim yerine göre kronik hastalıklar ve ilşkili
risk faktörleri açısından en riskli yerleşim yerleri Fevzipaşa, Kemalpaşa ve Namık
Kemal'dir. Bu yerleşim yerlerine daha çok koruyucu sağlık hizmeti sunularak
kronik hastalıkların önlenmesi hedeflenmelidir. Yapılan bu çalışma ile özellikle
gelecekte yaşlı gruba dahil olacak 50-64 yaş grubunun sağlık profili, sosyal
durumu ve yaşam kaliteleri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular önümüzdeki
yıllarda daha çok kronik hastalığa sahip, yaşam kalitesi ve psiklojik durumu kötü
bir yaşlı kesimin olacağıdır. Yapılan bu tahminin topluma getireceği yük ciddi
boyuttadır. Bu yüzden bugün koruyucu sağlık hizmetlerini geriatri alanında
güçlendirerek kronik hastalıklarla mücadele ederek bu olumsuz tabloyu önlemek
mümkün olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Yaşlı sağlığı, kronik hastalık, hipertansiyon, depresyon,
coğrafi bilgi sistemi.

Abstract:
Introduction: The aim of this research is to determine the socio-demographic
characteristics, health problems, social conditions and quality of life of the
population aged 50 years and older living in the province center in Çanakkale,
which is one of the countries where the number of elderly individuals is high.
Another goal is to analyze the data obtained by the geographical information
system according to the settlement area and to establish specific health risk maps
in place of settlement.
Materials and Method: This is a cross sectional study. Field work is done
between 2-13 March 2015. The universe of your research penetrates over 50
years of age living in the center of Çanakkale. The number of samples was 385
and 447 people were interviewed. The questionnaire used was the Nottingham
Health Profile (NSP), the Beck Depression Scale and the EUROHIS-QOL-8
(WHOQOL-8) scale for socio-demographic characteristics. Data obtained from
non-working A health and social mapping was made using the geographical
information system. The Mapinfo 10.5 package program is used for the Cogarfi
system. The height, weight, waist circumference, baseline circumference of the
participants were measured. SPSS 19.0 program was used for analysis of data.
Results: The average age of the study participants were 64,2±9,3. Group of
study was 71.3% male and 28.7% female. Primary school graduate was 59.1%,
married was 74.9%. Frequency of smoking was 21.1%. Frequency of the chronic
diseases was 73.1%, 50-64 age group was 61.6%, over 65 age was 86.8%. The
most frequent diseases were hypertantion (46.1%), diabetes mellitus (21.7%),
ischemic heart disease (13.0), respiratory system diseases (10.0%), depression
and anxiety disorders (8.2%), cancers (6.4%) and arthrosis (6.3%) Of participants
38.9% was obes and 44.3% was over weight. Frequency of depression was
16.7%. According to NSP and EUROHIS quality of life scales, the quality of life
of those with depression was evaluated as poor.
Conclusion:
The prevalence of chronic diseases, hypertension, diabetes, obesity and
depression was found to be similar to the literature. More preventive health care
vi
programs for chronic diseases and associated risk factors should be pursued in
a more comprehensive way. In our study, it was also found that depression
reduced the quality of life. Fevzipaşa, Kemalpaşa and Namık Kemal are the most
risky settlements in terms of chronic diseases and associated risk factors.
Prevention of chronic diseases should be targeted by offering more preventive
health services to these settlements. This study assessed the health profile,
social status and quality of life of the 50-64 age group, including the elderly grub
in the future. Findings that will be obtained in the coming years will have more
chronic illness, poor quality of life and poor psychological status. This estimate is
a serious burden to bring the collection to. Therefore, it will be possible to prevent
this negative picture by strengthening the preventive health services in the field
of geriatrics by fighting with chronic diseases.
Key Words: Elderly health, chronic disease, hypertension, depression,
geographic information system