Doğu Akdeniz'de enerjinin politik ekonomisi: Türkiye örneği
The political economy of energy in the Eastern Mediterranean: The case of Turkey
Yazar: MEHMET KUTLUAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM KAYA
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Doğu Akdeniz = East Mediterranean ; Doğu Akdeniz bölgesi = Eastern Mediterranean region ; Ekonomik etki = Economic effect ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji politikaları = Energy policies ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bu çalışmada, enerji kaynaklarına bağımlılığın üst düzeyde olduğu bir dünya düzeni içerisinde, Doğu Akdeniz'de tespiti yapılan ve tespiti yapılan rezervlerden daha yüksek miktarlarda olduğu tahmin edilen hidrokarbon kaynaklarının bölgesel ve küresel ölçekte yarattığı etkiler incelenmiştir. 2000'li yılların başından bu yana Doğu Akdeniz'deki gelişmelerin bölgesel ve küresel aktörlerin politikalarında ne gibi değişikliklere yol açtığı yönünde saptamalar yapılmıştır. Türkiye ve diğer kıyıdaş ülkeler arasında yaşanan Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) anlaşmazlıklarını masaya yatırarak bu anlaşmazlıklar sayesinde Doğu Akdeniz'in nasıl küresel güçlerin müdahalesine açık hale geldiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Doğu Akdeniz'e kıyısı olan bütün ülkelerin yerel kaynaklarını uluslararası hukuk çerçevesinde kullanabilmelerinin bölgedeki gerginliğin giderilmesinde başat etken olduğu anlatılmak istenmiştir.
Türkiye'nin bölgedeki faaliyetlerine yönelik, uluslararası yargı organlarının vermiş olduğu kararlar emsal gösterilerek uluslararası hukuka uygun olup olmadığına yönelik tespitlerde bulunulmuştur. Böylelikle bölge ülkelerinin uluslararası hukuka uygun olarak Türkiye'yle yapacağı MEB anlaşmasından elde edeceği avantajların ön plana çıkarılması hedeflenmiştir. Rusya, ABD, AB ve Çin'in Doğu Akdeniz'deki politikalarına ve bu aktörlerin bölge ülkeleri ile yapmış oldukları ittifaklara değinilmiştir. Çalışmada küresel aktörlerin bölgedeki faaliyetlerine geniş bir yer verilmesi ile Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki politikalarına yönelik daha sağlıklı bir analizin yapılması sağlanmıştır.
Çalışmanın sonucunda Doğu Akdeniz'deki gerginliğin büyük bir bölümünün GKRY ve Yunanistan ikilisinden kaynaklandığı gerekçelerle ortaya konulmuştur. GKRY'nin ülke sınırları içerisinde küresel güçlere bazı tavizler vermesi, uluslararası hukuku hiçe sayan eylemlerine destekçi araması ve küresel güçlerin bu hukuksuzluğu hukuki hale getirmeye çalışması modern dünya düzeninde kabul edilebilir bir durum değildir. Doğu Akdeniz'deki sorunun çözülmesi için küresel güçlere gerek yoktur. Türkiye'nin bölgedeki eylemlerinde uluslararası hukuka aykırılık teşkil eden bir durum tespiti yapılamamıştır. İsrail, Lübnan Mısır, Yunanistan ve GKRY arasında yapılan MEB anlaşmalarının uluslararası deniz hukukuna aykırılık teşkil ettiği bilinmektedir. Bahse konu ülkelerin bölgede Türkiye ile uluslararası hukuka uygun olarak yapacağı MEB anlaşmasından elde edeceği avantajlar açıkça belirtilmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of hydrocarbon resources on a regional and global scale, which are estimated to be higher than the detected and determined reserves in the Eastern Mediterranean, in a world order where the dependence on non-renewable energy resources is at a high level, has been examined. Since the beginning of the 2000s, it has been determined what kind of changes the developments in the Eastern Mediterranean have caused in the policies of regional and global actors. By discussing the Exclusive Economic Zone conflicts between Turkey and other riparian countries, it has been tried to reveal how the Eastern Mediterranean became open to the intervention of global powers thanks to these disagreements. It is aimed to explain that the ability of all countries with a coast to the Eastern Mediterranean to use their local resources within the framework of international law is the leading factor in relieving the tension in the region.
Decisions made by international judicial bodies regarding Turkey's activities in the region have been given as a precedent, and determinations have been made as to whether they are in compliance with international law. Thus, it is aimed to highlight the advantages that the countries of the region will gain from the Exclusive Economic Zone agreement with Turkey in accordance with international law. The policies of Russia, the USA, the EU and China in the Eastern Mediterranean and the alliances these actors have made with the countries of the region are included. By giving a wide coverage to the activities of global actors in the region in the study, a healthier analysis of Turkey's policies in the Eastern Mediterranean was provided.
As a result of the study, it was revealed with the reasons that most of the tension in the Eastern Mediterranean was caused by the Greek Cypriot Administration and Greece. It is not acceptable in the modern world order for the Greek Cypriot Administration to make some concessions to the global powers within the borders of the country, to seek supporters for its actions that disregard international law, and to try to legalize this unlawfulness by the global powers. There is no need for global powers to solve the problem in the Eastern Mediterranean. A due diligence could not be made in Turkey's actions in the region that constitutes a violation of international law. It is known that the Exclusive Economic Zone agreements between Israel, Lebanon, Egypt, Greece and the Greek Cypriot Administration constitute a violation of international maritime law. The advantages that the aforementioned countries will gain from the MEB agreement with Turkey in the region in accordance with international law are clearly stated.