Ortaokul matematik ders kitaplarındaki geometri ve ölçme problemlerinin PISA matematik okuryazarlığı düzeyleri açısından incelenmesi
Investigation of geometry and measurement problems in middle school mathematics course books in terms of PISA mathematics literacy levels
Yazar: ŞEYMA AL CİHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN ÇANAKÇI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Geometri = Geometry ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaokullar = Secondary schools ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Ölçekler = Scales

Özet:
Öğrencilerin matematik, fen ve okuryazarlık başarılarını değerlendiren uluslararası sınavların başında PISA gelir. Türkiye'nin bu sınavda diğer ülkelere kıyasla biraz daha düşük başarı göstermesi bu sınavla ilgili araştırma yapılmasına ihtiyaç duyulduğu, bu konunun iyileştirilmesi için çalışmalar yapılması gerektiğini ön plana çıkarmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında 5.-8. sınıflarda okutulan 2 farklı yayına ait 8 farklı ders kitabının geometri ve ölçme öğrenme alanına yönelik problemlerini PISA matematik okuryazarlığı yeterlik ölçeğine göre değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, ortaokul kademesinde yer alan matematik ders kitaplarındaki geometri sorularının PISA matematik okuryazarlığı yeterlik ölçeğine göre hangi düzeyde yer aldığı, sınıf seviyesi değiştikçe soruların düzeylerinin nasıl bir değişim göstereceği incelenmiştir. Ölçekteki matematik okuryazarlık düzeyleri; en düşük 1. ve en yüksek 6. olmak üzere 6 düzeyden oluşmaktadır. Bu araştırma PISA matematik sınavında yer alan dört alandan biri olan "uzay ve şekil" alanını içerecek şekilde yapılmıştır. Kitapların incelendiği soruların düzeyleri PISA matematik yeterlik ölçeğine göre incelenmiştir. Bu düzeyler; en düşük 1. ve en yüksek 6. düzeyden oluşur. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinin çeşitlerinden biri olan doküman analizi yönteminden yararlanılmıştır. Bunun neticesinde 4'ü MEB yayını ve 4'ü farklı yayın olmak üzere 8 kitap incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda ders kitaplarında yer alan soruların genel olarak 1, 2 ve 3. düzeyde yer aldığı gözlemlenmiştir. 5. ve 6. düzey sorulara herhangi bir kitapta rastlanmamıştır. Sınıf seviyesi arttıkça 3. ve 4. düzeylerde yer alan soruların sayısının arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
PISA comes first among the international exams that evaluate students' achievement in mathematics, science and literacy. Turkey's slightly lower success in this exam compared to other countries highlights the need for research on this exam and studies to improve this issue. The aim of this study is to evaluate the problems related to geometry and measurement learning area of 8 different coursebooks belonging to 2 different publications taught in 5.-8. grades in the 2021-2022 academic year, according to the PISA mathematical literacy proficiency scale. For this purpose, the level of the geometry questions in the middle school mathematics course books according to the PISA mathematical literacy proficiency scale and how the level of the questions will change as the grade level changes has been examined. Mathematical literacy levels in the scale; It consists of 6 levels, the lowest being the 1st and the highest being the 6th. This research was conducted to include the field of "space and shape", which is one of the four fields in the PISA mathematics exam. The levels of the questions in which the books were examined were examined according to the PISA mathematics proficiency scale. These levels are; consists of the lowest level 1 and the highest level 6. The document analysis method, which is one of the types of qualitative research methods, was used in the research. As a result, 8 books, 4 of which were published by the Ministry of National Education and 4 of which were different publications, were examined. As a result of the study, it was observed that the questions in the textbooks were generally at the 1st, 2nd and 3rd levels. 5th and 6th level questions were not found in any book. It was concluded that as the grade level increased, the number of questions in the 3rd and 4th levels increased.