Toplumsal düşüncede gerçekliğin temsili
Representation of reality in social thought
Yazar: MUSTAFA ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN YELKEN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilgi üretimi = Knowledge production ; Bilimsel düşünce = Scientific thought ; Gerçeklik = Reality ; Karşılaştırmalı sosyoloji = Comparative sociology ; Kavramsal metafor kuramı = Conceptual metaphor theory ; Sosyal düşünce = Social thought ; Sosyal teori = Social theory ; İlişkisel düşünme = Relational thinking

Özet:
Toplumsal teoride toplum ve toplumsal olanın bir gerçeklik olarak temsilinin metafor dolayımıyla kurgulanmış olduğu ve metaforik temsilin toplumsal teorinin düşünsel ve söylemsel bağlamda merkezi denetimini sağladığı ön kabulünden hareket eden araştırmanın, temel sorunsalı, "toplumsal gerçeklik" ile "gerçeklik hakkında olanın" (toplumsal teori) arasındaki ilişkiselliğin metaforik temsil temelinde çok katlı bir okumaya tabi tutularak araştırılmasıdır. Metaforların, sosyolojik kanonda gerçekliğin teorik bir kurulumu olarak çalışma biçimi toplumsal teorinin içerme ve dışlama biçimleri ile toplumsala ilişkin teorik dilin temsil rejimini göstermesi açısından önemli ipuçları içermektedir. Bu çerçevede, araştırma boyunca klasik, modern ve çağdaş teorisyenler olarak Comte, Spencer, Durkheim, Marx, Weber, Foucault, Bauman ve Baudrillard'ın toplum ve toplumsal olanı bir gerçeklik olarak düşüncelerinde temsil etme biçimleri metafor izleğinde takip edilmiştir. Gerçekliğin temsilinde düşünürlerin metafor tercihleri, tercih edilen metaforun gerçekliği kurma biçimi, "teorinin söylemi ile içsel" ve "toplumsal düşüncenin söylemi ile dışsal" ilişkisi ve topluma ilişkin teorik dili inşa etme stratejisinin bir parçası olarak okuması gerçekleştirilmiştir. Çalışma, düşünürlerin toplum ve toplumsala yaklaşımlarındaki süreklilik ve kırılmaların gösterilmesi amacıyla yaklaşım farklılıkları ve tarihsel dönemleri dikkate alınarak birbirlerini tamamlayıcı metaforik bir tasnif ile yapılandırılmıştır. Araştırma, toplumsal gerçeklik, toplumsal teori ve bu teorinin gerçeklik ile kurduğu bağa ilişkin metafor ekseninde açılımlar sunmakta, metaforun toplumsal teorinin söylemsel rejimi ile ilişkisinin boyutlarını göstermektedir. Toplumsal gerçekliği tarihin farklı dönemlerinde, farklı coğrafyalarında ve farklı yaklaşımlarla teorilerinde kuran düşünürlerin kavramsal dillerinin ve söylem ve temsil stratejilerinin metafor kullanımında birleştiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Based on the assumption that the representation of society and social as a reality in social theory is constructed by metaphor and that metaphorical representation provides central control of social theory in ideational and discursive context, the main problem of the research is that the relation between "social reality" and the "about reality" (social theory) is investigated by subjecting to a multi-level reading on the basis of metaphoric representation. The graphical process of metaphors as a theoretical set-up of reality in the sociological canon contains important clues to illustrate the representation regime of the theoretical language about social and inclusion and exclusion of theory. In this context, the forms of representation of society and social as a reality are followed in the course of the metaphor as classical, modern and contemporary theorists, Comte, Spencer, Durkheim, Marx, Weber, Foucault, Bauman and Baudrillard. The metaphor preferences of the thinkers in the representation of reality, the way the preferred metaphor establishes reality, the metaphors' "internal relationship with the discourse of theory" and "external relationship with the discourse of social thought" and as a part of the strategy of constructing the theoretical language related to society have been read. By considering the differences in their approach to society and social and historical periods, the study is structured with a complementary metaphoric classification in order to show the continuity and rupture of the social thinkers' approaches to society and social. The study presents expansions on the basis of the metaphor axis related to social reality, social theory and the connection that this theory establishes with reality, and shows the dimensions of the relationship between metaphor and discursive regime of social theory. It is concluded that the conceptual languages of the thinkers who construct social reality in different periods of history, different geographies and theories with different approaches and the discourse and representation strategies are combined in the use of metaphors.