Yüzde sabit iz değerlendirmelerini standardize edebilecek kriterlerin belirlenmesine yönelik ön çalışma
Preliminary study to determine the criteria that can standardize the evaluation of permanent facial scars
Yazar: EDA KÜRKÇÜ ERDEM
Danışman: PROF. DR. MEHMET HAKAN ÖZDEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Işık kaynakları = Light sources ; Skar = Cicatrix ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yüz = Face ; Yüz yaralanmaları = Facial injuries

Özet:
Giriş ve Amaç: Ülkemizde yüzde sabit iz (YSİ) kavramı Türk Ceza Kanunu'nda (TCK) vücut dokunulmazlığına karşı işlenmiş suçlar başlığı altında yer almakta olup, YSİ pozitifliğinde cezada artırım söz konusu olmaktadır. Tekrar değerlendirilen YSİ raporlarının incelendiği çalışmalarda %74-%78 oranında farklı görüşler olduğu saptanmıştır. Raporlar arasındaki bu fark, ceza davalarında kabul edilemez niteliktedir. Mesafe (1-2 metre), ışık kaynağı (yapay/gün ışığı) ve muayeneyi yapan hekimin bireysel özellikleri YSİ değerlendirmelerini etkileyen faktörlerdir. Bu çalışmada tekrarlayan muayene gereksinimlerini ve yargılamadaki hak kayıplarını minimalize etmek için YSİ değerlendirmelerinde objektivite parametrelerini belirleyebilmek ve bu değerlendirmeleri standardize edecek nesnel kriterleri oluşturmaya çalışmak hedeflenmektedir.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel araştırma niteliğinde olup adli makamlarca 01.10.2019-30.09.2020 tarihleri arasında YSİ değerlendirmesi amacıyla anabilim dalımıza gönderilmiş 43 olguda yapıldı. Hastanın anamnezi, sosyodemografik bilgileri, yüz bölgesindeki yaranın lokalizasyon, boyut, ten rengi, yaranın rengi, yaranın cilde göre konumu gibi özellikleri veri kayıt formlarına dolduruldu. Yüz bölgesindeki yara izi; yapay ışıkta,  gün ışığında, 50 cm, 1 ve 2 metre uzaklıktan, ön cepheden ve yan cepheden, iki hekim tarafından muayene edilerek fotoğraflandı. Elde edilen verilerin SPSS 24.0 programında ki kare, fisher exact ve tutarlılık-uyum analizleri yapıldı.

Bulgular: Çalışmada 43 olguda 63 lezyon saptandı. Olguların yaş ortalamasının 36,65 ± 13,96 olduğu, %86'sının erkek, %14'ünün kadın olduğu görüldü. Olguların %51,2'sinin (22 kişi) künt travma nedeniyle yaralandığı, uzunluğu 2 cm'in üzerinde olan yara izlerinin istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüzde sabit iz olarak değerlendirildiği (p=0,001), mimik hareketleriyle belirginleşen lezyonlar için, belirginleşmeyenlere göre daha fazla yüzde sabit iz kararı verildiği (p=0,001) saptandı. Gün ışığı-yapay ışık, 1 ve 2 metre, 1. ve 2. hekim tarafından yapılan ayrı ayrı değerlendirmelerin, lezyonların cilde göre konum ve renk dağılımları, ilk muayenedeki tanımları ve olguların ten renklerine göre yapılan değerlendirmedeki tutarlılık-uyumları incelendiğinde iyi-çok iyi düzeyde uyum saptanırken, lokalizasyon ve mimik hareketlerine göre YSİ pozitif/negatif değerlendirmesinde ise orta ve üzeri uyum saptandı.

Tartışma ve Sonuç: Adil yargılama ilkesi çerçevesinde; YSİ değerlendirmelerinde kullanılan üç parametre olan mesafe, ışık kaynağı ve değerlendiren hekim açısından objektif kriterlerin belirlenmesine gereksinim duyulmaktadır. 
Objektivite açısından en kolay belirlenebileceği düşünülen mesafe parametresinin klavuzda daha net/açık şekilde tanımlanması gerektiğini düşünmekteyiz. Önerimiz değerlendirmenin hem 1 metre hem de 2 metreden yapılarak karar verilmesi veya tek sabit bir mesafeden muayenelerin yapılmasıdır.
YSİ değerlendirmelerinde en zor objektivite sağlanan parametrelerin; ışık kaynağı ve hekimin bireysel farklılıkları olduğunu düşünmekteyiz. 
Sonuç olarak; YSİ değerlendirmelerinde multipl faktörlerin etkisi göz önüne alındığında; tekrarlayan muayene gereksinimleri ve hak kayıplarını minimalize edebilmek için çağımızda hızlı gelişim/değişimin yaşandığı robotik/yapay zeka uygulamalarından adli bilimler alanında da faydalanılmasının gerektiği düşüncesindeyiz.


Anahtar Kelimeler: Yüzde sabit iz, medikolegal değerlendirme, objektif kriter, yara iyileşmesi, ışık kaynağı, mesafe

Abstract:
Introduction and Aim: In our country, permanent facial scar (PFS) is under the heading of offences against physical integrity of Turkish Penal Code (TPC) and a penalty increase would be in question in case of PFS positivity. In studies which analyze re-evaluated PFS reports, it was found that there were different opinions between a ratio of 74-78%. Such difference between reports is unacceptable in criminal cases. Distance (1-2 meters), light source (artificial/daylight) and personal characteristics of the physician performing the examination are factors that affect the evaluation of PFS. This study aims to identify objectivity parameters of PFS and to establish objective criteria for standardizing these evaluations in order to minimize the requirement of repetitive examinations and loss of rights in the trial.

Materials and Methods: This study is a cross-sectional study and was conducted on 43 cases which were referred to our department by judicial authorities for PFS evaluation between the dates of 01.10.2019-30.09.2020. The patient characteristics such as patient history, sociodemographic information, and features of facial injury such as location, size, skin color, wound color, the location of the wound relative to the skin were filled in data registration forms. The wound in the facial area was examined by two physicians and photographed under artificial light and daylight, from a distance of 50 cm, 1 and 2 meters, and from the front and side. The obtained data were used to perform chi-square, fisher exact and consistency analysis in SPSS 24.0 software.

Findings: In the study, 63 lesions were detected in 43 cases. It was observed that the average age of the cases was 36.65 ± 13.96, 86% were male and 14% were female. It was found that 51.2% of the cases (22 people) were injured due to blunt trauma, scars with a length more than 2 cm were statistically significantly were evaluated as a permanent facial scar (p=0,001), permanent scar decision was made more often for lesions that became evident with mimic movements compared to those that did not become evident (p = 0.001). Good/very good level of consistency was identified when consistency of separate evaluations made by the 1st and 2nd physicians under daylight and artificial light at a distance of 1 and 2 meters were analyzed according to lesion's location and color distribution relative to the skin, definitions at the first examination and evaluations made according to the skin color of the cases; while moderate and above consistency was identified for PFS positivity/negativity evaluation according to localization and mimic movements. 

Discussion and Conclusion: Within the framework of fair trial principle; objective criteria are required to be identified for distance, source of light and evaluating physician which are three parameters used for PFS evaluation. 
We think that the distance parameter, which is thought to be the easiest to be determined in terms of objectivity, should be defined more clearly in the guide. Our recommendation is to make a decision by evaluating at a distance of both 1 meter and 2 meters or to make evaluations from a single predetermined distance.
We think that the most difficult parameters to provide objectivity in the evaluations of PFS are the light source and individual differences of the physician. 
Considering the effect of multiple factors in PFS evaluations; we think that robotic/artificial intelligence applications, which are rapidly developing/changing in our age, should also be used in the field of forensic sciences to minimize the requirement of repetitive examinations and loss of rights.

Key Words: Permanent facial scar, medicolegal evaluation, objective criteria, wound healing, light source, distance