Ege, Akdeniz ve Orta Karadeniz bölgelerinden alınan toprak örneklerinde bakır ve kurşun adsorpsiyonunun ve gideriminin karşılaştırmalı incelemesi
A comparative investigation of the adsorption and removal of copper and lead from soil samples obtained from the Aegean, Mediterranean and Black Sea Regions
Yazar: ÖZGE GÖKSU
Danışman: Y.DOÇ.DR. BURCU GÜNGÖR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution ; Toprak kirliliği = Soil pollution

Özet:
Ağır metaller toprak kirliliği açısından önem te?kil eden kirleticiler arasında yeralmaktadır. Bu metallerin topraktan giderilmesinde kullanılan yöntemler arasında gelentoprak yıkama yöntemi giderim yöntemleri arasında önemli bir yer bulmaktadır.Yerinde veya dı?arıda yapılabilen yıkama i?lemi için doğal veya sentetik ?elatolu?turucu maddeler kullanılabilmektedir.Bu çalı?mada, Fethiye, ?zmir ve Samsun'dan alınan toprak örneklerinde bakır vekur?un metallerinin tutunması incelenmi? ve söz konusu metaller için EDTA ve DTPAkullanılarak yıkama i?lemi gerçekle?tirilmi?tir. Topraktan ağır metallerin giderimi,zamana, yıkama çözeltisinin konsantrasyonundaki deği?ime ve metal yüküne bağlıolarak irdelenmi?tir.Bakırın ve kur?unun topraklarda tutunması incelenerek veriler Langmuir veFreundlich izotermlerine uygulanmı?, Langmuir izoterminin Freundlich izotermine göretutunmaları daha iyi ifade ettiği tespit edilmi?tir. Bakır ve kur?un tutunmasının, her üçtoprak için, dü?ük konsantrasyonlarda rahatlıkla gerçekle?tiği, yüksekkonsantrasyonlarda ise azalarak doygunluğa doğru ilerlediği belirlenmi?tir. Dengehalinde, metaller arasında tutunma miktarlarında önemli düzeyde farklılıklarbelirlenmi?tir. Bakır için en yüksek tutunma 10 mg/g civarında tespit edilirken kur?uniçin 35 mg/g mertebesine ula?ılmı?tır. Her iki metal için en yüksek tutunma KDK, kil veorganik madde içerikleri diğer topraklara göre daha yüksek olan Samsun toprağı içinelde edilmi?, bunu ?zmir ve Fethiye toprakları izlemi?tir.Topraklarda tutunmu? halde bulunan bakır ve kur?un metallerinin topraktanEDTA ve DTPA kullanılarak giderilmesi çalı?malarında bir saatlik bir yıkama süresininuygun olduğu kanaatine varılmı?tır. Ağır metal gideriminin EDTA veya DTPAkonsantrasyonun artması ile azalan oranlarla arttığı gözlenmi? bunun neticesinde EDTAve DTPA için en uygun yıkama konsantrasyonun 0,005 M olduğu sonucuna varılmı?tır.Söz konusu bu konsantrasyon için, topraklardaki ağır metal yükleri arttırıldığındagiderim verimlerinde genel olarak önemli düzeyde azalma gözlenmemi?tir. EDTA veDTPA'nın giderim verimleri kıyaslandığında, genelde DTPA'nın daha yüksek verimlersergilediği ve yüksek konsantrasyonlarda % 100'luk giderim verimlerini a?tığıanla?ılmı?tır. Giderimlerde metaller arasında genelde önemli düzeyde farklılıklarbelirlenmemi?tir.Anahtar Kelimeler : Adsorpsiyon, Toprak, Ağır Metal, Giderim

Abstract:
Considering soil pollution, heavy metals are among the important pollutants.Soil washing is one of the most widely used techniques applied for soil remediation,which can either be applied in-situ or ex-situ. Natural or artificial chelating agents areselected for washing solutions.Within this study, sorption of copper and lead on soils sampled from the Aegean(İzmir), Mediterranean (Fethiye) and Black Sea (Samsun) regions were investigated.The removal of these heavy metals by EDTA and DTPA solutions was evaluated withrespect to time, chelating agent concentration and soil metal load.Sorption of copper and lead was examined and results were applied to Langmuirand Freundlich isotherms. It was found out, that sorption of both metals was betterinterpreted with the Langmuir isotherm. Copper and lead sorption revealed high affinityat low concentrations, decreasing with increasing concentration, almost approachingsteady state conditions. Under these conditions, sorption behaviour of metals was quitedifferent. Copper sorption reached a value of 10 mg/g whereas for lead sorption thisvalue was about 35 mg/g. For both metals, the highest sorption was obtained forSamsun soil representing higher CEC, clay and organic matter contents. The Samsunsoil was followed by Izmir and Fethiye soils.The optimum time used for the removal of copper and lead from soils by EDTAand DTPA was found to be an hour. The removal of both metals increased withincreasing EDTA or DTPA concentration. Therefore, 0,005 M was chosen as theoptimum concentration. The removal efficiency of chelating agents (0,005 M) was notfound to decrease importantly with increasing heavy metal load. Comparing theremoval efficiencies of EDTA and DTPA, DTPA revealed efficiencies over 100 %. Ingeneral, removal efficiencies were not much different for copper and lead.Key Words : Adsorption, Soil, Heavy Metals, Removal