Çokuluslu türk şirketlerinin stratejik kadrolama süreci için çok kriterli karar verme modeli
A multi-criteria decision making model for the strategic staffing process of turkish multinational enterprises
Yazar: HALDUN ŞECAATTİN ÇETİNARSLAN
Danışman: PROF. DR. ESİN CAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada; öncelikle çokuluslu şirketlerin stratejik kadrolama süreci incelenmiştir. Daha sonra, Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ele alınmıştır. Araştırma; çokuluslu Türk şirketlerinin stratejik kadrolama sürecini bilimsel bir karar verme yöntemi ile ilk ele alan çalışma olması açısından önemlidir. Araştırmanın amacı; çokuluslu Türk şirketlerinin stratejik kadrolama süreci için çok kriterli karar verme modeli geliştirmektir. Araştırmanın kapsamını; 2014 yılında Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu tarafından yayımlanan raporda yer alan 29 çokuluslu Türk şirketinden holding yapısındaki ve ana merkezi İstanbul'da bulunan 14 tanesi oluşturmaktadır. 14 şirketin her birinin İnsan Kaynaklarından (İK) sorumlu en kıdemli yöneticilerine ulaşılmış, 9'undan anket geri dönüşü sağlanmış (Geri dönüş oranı %64,28) ve hepsi değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma verileri; (1) şirketlerin demografik/künye bilgilerinin, İK'dan sorumlu en kıdemli yöneticileri, stratejik kadrolama faaliyetleri ve yurt dışındaki bağlı kuruluşlarına yönetici seçimi ile ilgili bilgilerin toplanabilmesine ve (2) şirketlerin İK'dan sorumlu en kıdemli yöneticileri ve İK alanında uzman akademisyenlerin şirketlerin yurt dışındaki bağlı kuruluşlarına yönetici seçimine etki eden kriterlerin öncelik sırasının belirlenmesi için ikili karşılaştırma yapabilmelerine yönelik olarak hazırlanan anket formu ve şirketlerin İK'dan sorumlu en kıdemli yöneticileri ile yapılan yarı-biçimsel mülakat aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, frekans ve yüzde dağılımları ile AHP tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; (1) çokuluslu Türk şirketlerinin yurt dışındaki bağlı kuruluşlarına yönetici seçim kararını Türkiye'deki ana işletmelerinin verdiği, (2) en çok tercih edilen çokuluslu kadrolama yaklaşımının geosentrizm olduğu ve (3) yurt dışındaki bağlı kuruluşlara yönetici seçimine etki eden ilk 3 kriterin güvenilirlik, yabancı dil ve ülke/kültür gerekleri olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, firstly the strategic staffing process of multinational enterprises (MNEs) was examined. Then, the analytic hierarchy process (AHP) was discussed. This research is significant in terms of being the first study examining the strategic staffing process of Turkish MNEs with a scientific decision making method. The aim of the research is to develop a multi-criteria decision making model for the strategic staffing process of Turkish MNEs. The scope of the study consists of 14 of 29 Turkish MNEs which are in the Foreign Economic Relations Board's 2014 report. They are holdings and are headquartered in Istanbul. Each chief human resources officers (CHROs) of 14 enterprises were reached, 9 questionnaires were received (with a response rate of 64,28%) and all of them were included in the study. The data were obtained from the questionnaire prepared for (1) gathering the enterprises' demographic data, the information about the CHROs, the strategic staffing activities and the foreign subsidiary managers' selection and (2) enabling the CHROs and the academicians in the HR field to make pairwise comparisons to determine the precedence order of the criteria influencing foreign subsidiary managers' selection, and from the semi-structured interviews made with the CHROs. In the analysis of the data, descriptive statistics, frequency and percentage values, and AHP technique were used. As a result, it is found that (1) the headquarters in Turkey decide to select the foreign subsidiary managers of Turkish MNEs, (2) geocentrism is the most preferred multinational staffing approach, and (3) the top-three criteria influencing foreign subsidiary managers' selection are reliability, language, and country/cultural requirements.