Aşı okuryazarlığı ile COVID-19 aşısına karşı tutumların incelenmesi: Bir üniversite örneği
Covid-19 vaccine of university students in the context of health literacy examining attitudes towards COVID-19 vaccine with literacy
Yazar: FATMA MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ DAŞLI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Aşı okuryazarlığı = Vaccine literacy ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tutumlar = Attitudes ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Sağlık okuryazarlığı kavramı bireyin sağlığı ile ilgili doğru ve güvenilir bilgiye ulaşması, anlaması, değerlendirmesi ve yorumlaması olarak tanımlanmaktadır. Tarihi çok eskiye dayanmakla birlikte önemi ise günümüzde yeni yeni anlaşılmaktadır. Sağlık okuryazarlığının önemini son yıllarda ortaya çıkaran en önemli neden ise şüphesiz ki tüm dünyayı etkisi altına alan Covid- 19 pandemi süreci olmuştur. Yaşanılan pandemi süreci bizlere hastalıktan korunmak ve toplum sağlığını geliştirebilmek için geliştirilen aşılar hakkında en doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmayı zorunluluk haline getirmiştir. Aşının kabulü ve toplumsal sürü bağışıklığının oluşması için bireylerin en çok ihtiyaç duydukları nokta ise aşı hakkında güvenilir, doğru bilgi olmuştur. Bu nedenle Üniversite'de sağlık alanında öğrenim gören öğrencilerimizin aşı okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi ve Covid-19 aşı Okuryazarlığın Covid- 19 aşısına yönelik tutumu ne düzeyde etkilediğini belirlemeye çalışan bu çalışma birey ve toplum sağlığı açısından öneme sahiptir. 
Tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlanan bu çalışmanın amacı Üniversite'de sağlık alanında eğitim gören öğrencilerin Covid- 19 aşı okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi ve Covid- 19 aşı okuryazarlığının Covid- 19 aşısına yönelik tutumunun incelenmesidir. Araştırmanın Evreni Erciyes Üniversitesi merkez kampüsünde bulunan Tıp Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi ve Eczacılık Fakültesinde öğrenim görmekte olan 4728 öğrenci oluşturmuştur.  Araştırma da tabakalı örneklem seçim yöntemi ile 455 öğrenci örnekleme dahil edilmiştir. Veriler 29.03.2022- 15.04.2022 tarihleri arasında toplanmıştır. IBM SPSS 26.00 programından yararlanılarak veriler analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde t- testi, Anova ve Pearson Korelasyon Katsayısı ile Frekans testleri kullanılmıştır. 
Üniversite öğrencilerinin Covid- 19 aşı okuryazarlığı düzeyi orta seviyededir. Yaş, gelir durumu, fakülte değişkenlerinin aşı okuryazarlığı üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Covid- 19 hastalığına yakalanma ile  Covid- 19 Aşı okuryazarlığı ve covid- 19 aşısına yönelik tutum arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Covid- 19 aşı okuryazarlığı ile Covid- 19 aşısına yönelik tutum arasında pozitif yönlü düşük bir ilişki bulunmuştur. 
Sonuç olarak öğrencilerin Covid- 19 aşı okuryazarlığı düzeyi arttırılırsa Covid- 19 Aşısına yönelik tutumları da o düzeyde artacaktır. Bu nedenle hem toplumsal sağlığı geliştirmek hem aşılama oranının arttırılması için özellikle sağlık alanında eğitim gören üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı bağlamında Covid- 19 aşı okuryazarlığı düzeyi artırılmalıdır.

Abstract:
Examining the concept of health literacy as accurate and reliable impact prediction, understanding, evaluation and reading on cognitive health. Although its history is very old, its importance is only recently understood today. The most important reason that has revealed the importance of health literacy in recent years has undoubtedly been the Covid-19 pandemic process, which has negatively affected the whole world. The pandemic process has made it a necessity for us to reach the most accurate and reliable information about the vaccines developed to protect against disease and improve public health. Reliable and accurate information about the vaccine is the point that individuals need most for the acceptance of the vaccine and the formation of herd immunity. For this reason, this study, which tries to determine the vaccine literacy level of our students studying in the field of health at the University and to determine how much Covid-19 vaccine literacy affects the attitude towards the Covid-19 vaccine, is important for individual and public health. The purpose of this descriptive and cross-sectional study is to determine the Covid-19 vaccine literacy level of the students studying in the field of health at the University and to examine the Covid-19 vaccine literacy's attitude towards the Covid-19 vaccine. 
The population of the research consisted of 4728 students studying at the Faculty of Medicine, Faculty of Health Sciences, Faculty of Dentistry and Faculty of Pharmacy located in the central campus of Erciyes University. In the study, 455 students were included in the sample with the stratified sample selection method. Data were collected between 29.03.2022 and 15.04.2022. Data were analyzed using the IBM SPSS 26.00 program. In the evaluation of the data, t-test, Anova and Pearson Correlation Coefficient and Frequency tests were used. The Covid-19 vaccine literacy level of university students is moderate. Age, income status and faculty variables were found to be effective on vaccine literacy. A significant difference was found between contracting Covid-19 disease and Covid-19 Vaccine literacy and attitude towards Covid-19 vaccine. A low positive correlation was found between Covid-19 vaccine literacy and attitude towards Covid-19 vaccine. 
As a result, if the Covid-19 vaccine literacy level of the students is increased, their attitudes towards the Covid-19 Vaccine will also increase at that level. For this reason, the Covid-19 vaccine literacy level should be increased, especially in the context of health literacy of university students studying in the the field of health, in order to both improve public health and increase the vaccination rate.