Mekki ayetlerde sosyolojik unsurlar
The sociological elements in the mekki verses
Yazar: HİKMET KOÇYİĞİT
Danışman: PROF. DR. LÜTFULLAH  CEBECİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıssalar = Narratives ; Mekki sureler = Meccan suras ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, Sosyolojinin tarihsel seyri ile çalışmanın gayesi ve izlenen yöntem belirtilmiştir. I. bölümde Sosyolojinin neliği üzerinde durulmuş, Kur'an-Sosyoloji ilişkisine değinilmiştir. Ayrıca İslam Sosyolojisi ve Kur'an Sosyolojisi analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın esasını teşkil eden II. bölümde ise Mekki ayetlerin özellikleri zikredilmiş ve bu ayetlerde yer alan sosyolojik unsurlar tespit edilerek uygun başlıklar altında tasnif edilip incelenmiştir.Kur'an Sosyolojisi niteliğindeki bu çalışma, Mekki ayetlerde temas edilen önemli sosyolojik unsurları ihtiva etmektedir. Kur'an, insan hayatının her alanıyla ilgilendiği ve Sosyoloji de kendini, Sosyal Bilimlerin çatısı konumunda addettiği için doğal olarak diğer bilimlerden bol miktarda veriler kullanılmıştır. Dolayısıyla bu çalışmada Hadis, Tarih, İslam Tarihi, Ekonomi, Siyaset Bilimi, Antropoloji, Psikoloji, Sosyal Psikoloji ve Coğrafya gibi sosyal bilimlerden azami derecede faydalanılmıştır. Henüz tartışma aşamasında olan Kur'an Sosyolojisi'ne bir katkı olmak üzere, Kur'anda değişik toplum tiplerine değinen Kıssalara ağırlık verilmiş; bu kıssalar incelenirken Sosyolojinin verileri çok defa doğrudan, zaman zaman da eleştirel biçimde değerlendirilmiştir.Sonuç olarak, yapılabilecek Kur'an Sosyolojisi çalışmalarında, Batılı Sosyolojinin verilerinden yararlanabilmenin imkânları sınanmış ve Tefsir ilminin Kur'an Sosyolojisi'ne hangi boyutlarda katkı sağlayabileceği ortaya konmak istenmiştir.Anahtar Kelimeler: Kur'an, Mekki Ayetler, Sosyoloji, Kur'an Sosyolojisi, Tefsir.

Abstract:
This thesis consist of the introduction and two chapters. İn the introduction part, the historical progress of sociology, the aim of the study and method have been defined. İn the first chapter what sociology means and the peculiarity of İslam and Koran sociology has been analysed. And the relationship between Koran and sociology has been examined. However, in the second chapter peculiarities of the Mekki Verses have been discussed and the sociological elements taking place in the Mekki Verses have been examined by dividing into the appropriate headlines.This study named as the Koran Sociology consists of the major sociological elements which are dicussed in the Mekki Verses. As Koran has been interested in very area of human life naturally sociology the roof of the social sciences, has used a lot of materials from the other social sciences. İn this study, social sciences such as Ahadith, History, The İslam Hıstory, Economy, The Politics Science, Anthropology, Psychology, The Social Psychology and Geography have been used in the highest degree. In order to participate the Koran Sociolgy wich is in the phase of the argument, the tales defining the different types of society have been emphasized in Koran. While these tales have been examined, the sociological results have been mostly used ditectly but sometimes they have been used in a critical way.In conclusion, in the next studies of the Koran Sociology, the possibilities concerned with the results of the European Sociology have been tested and how Commentary Science has been contributed to Koran Sociology has been displayed.Key Words: Koran, Mekki Verses, Sociology, Koran Sociology, Tafsir.