Büyük balık küçük gölet etkisi hipotezinin liselerde incelenmesi
An investigetion of big fish little pond effect in high schools with diverse ability
Yazar: ŞULE DEMİREL
Danışman: PROF. DR. UĞUR SAK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Üstün Zekalılar Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik benlik = Academic self ; Benlik algısı = Self perception ; Büyük balık küçük gölet etkisi = Big fish little pond effect ; Hipotez = Hypothesis ; Liseler = High schools ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu çalışmada, öğrencilerin akademik benlik algısının farklı başarı düzeyindeki liselere göre karşılaştırılması yapılmış, Büyük Balık Küçük Gölet Etkisi (BBKGE) adı verilen ve okulun ortalama başarı düzeyinin, akademik benlik algısına negatif etkisi olduğunu öne süren hipotez test edilmiştir. Çalışmanın örneklemini Türkiye'yi temsil eden ve rassal olarak atanan 12 ildeki farklı başarı düzeyindeki okulların 9. ve 10. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Çalışmada 4273 öğrenciden veri toplanmıştır. Araştırmada Türkçe'ye uyarlanan Akademik Benlik Algısı Ölçeği-II (Marsh, 1990) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde varyans analizleri, t testleri, korelasyon analizleri, çoklu doğrusal regresyon analizleri ve hiyerarşik regresyon analizleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları, genel akademik benlik algısının ve alt boyutlarının yüksek başarı düzeyindeki okul öğrencilerinde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bireysel başarı kontrol edildiğinde okul genel not ortalamasının akademik benlik algısına negatif katkısı bulunmuş ve BBKGE'ye destek elde edilmiştir. Ancak yüksek başarı düzeyindeki okullarda bireysel başarı kontrol edildiğinde, okulun ortalama TEOG puanının akademik benlik algısına pozitif katkısı olması BBKGE hipoteziyle ters düşmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada hem asimilasyon hem zıtlık etkisi birlikte görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the Big Fish Little Pond Effect (BFLPE) hypotheis on students' academic self-concept. BFLPE states that school average achievement negatively influences students' academic self-concept. The study was conducted with 4273 high-school students in 12 cities. The schools were stratified according to their achievement level. The Academic Self-Decsription Questionare -II was adapted in Turkish language and used in this study.  Variance analyzes, t tests, correlation analyzes, multiple linear regression analyzes and hierarchical regression analyzes were used to analyze data. The BFLPE hypothesis was partially supported. The results of the study showed that studentsint schools with higher achievemnt held higher academic self-concept than students in schools with average and low achievement. However, school-grade average had a negative contribution to  academic-self concept. When individual achievement was partialed out  in high achieving schools, average school abilitity had  a positive contribution to academic self-concept. Both assimilation and contrast effects were observed together.