Behiç Ak'ın çocuk romanlarının çocuk edebiyatının temel ögeleri açısından incelenmesi
Examination of the children's novels of Behiç Ak as the main elements of child literature
Yazar: NAZMİYE BEKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÖZDEMİR
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ak, Behiç = Ak, Behiç ; Eğitim = Education ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmada, Behiç Ak'ın yazdığı dokuz çocuk romanının çocuk edebiyatının temel ögelerine göre incelenmesi amaçlanmıştır. Romanlar; iç yapı özellikleri, dış yapı özellikleri, dil ve anlatım özellikleri açısından çocuk edebiyatına uygunlukları bağlamında değerlendirilmiş ve bu değerlendirme sonucunda söz konusu romanların genel itibarıyla çocuk edebiyatının temel niteliklerini taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; araştırmanın problem durumuna, amacına ve önemine, problem cümlesine ve alt problemlere, araştırmanın sınırlılıklarına ve tanımlara yer verilmiştir. Araştırmanın amacı, Behiç Ak'ın çocuklar için yazdığı çocuk romanlarının çocuk edebiyatının temel ögeleri (boyut, ciltleme, kapak, kâğıt cinsi, sayfa düzeni, harfler, resim; konu, ana fikir ve yardımcı fikirler, olay örgüsü, mekân, kahramanlar, anlatıcı, zaman, değerler; dil ve anlatım) bakımından gerekli nitelikleri taşıyıp taşımamasıdır. İkinci bölümde; çocuk, edebiyat ve çocuk edebiyatının tanımı, çocuk edebiyatının tarihçesi, çocuk romanı, çocuk edebiyatının temel ögeleri gibi kavramsal konulara yer verilmiştir. Ayrıca bu bölümde Behiç Ak'ın hayatı, edebî kişiliği ve eserlerine yer verilmiştir. Ardından ise alanyazında yapılan ilgili araştırmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırmanın yöntemi, çalışma grubu, verilerin toplanma süreci ve veri analizi ile ilgili bilgiler yer almaktadır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden tarama niteliğinde betimsel bir araştırmadır. Araştırma verilerinin analizinde de nitel veri analiz yöntemlerinden betimsel analizden yararlanılmıştır. Araştırmada nitel veri toplama araçlarından doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ise Behiç Ak'ın yazdığı "Yaşasın Ç Harfi Kardeşliği!'', "Postayla Gelen Deniz Kabuğu", "Eve Giden Küçük Tren", "Bebek Annem", "Çatıdaki Gezegen", "Bulutlara Şiir Yazan Çocuk", "Her Şeyi Yanlış Anlayan Kedi", "Tavşan Dişli Bir Gözlemcinin Notları" ve "Altı Kırk Dört Dalgası" adlı çocuk romanları oluşturur. Dördüncü bölümde, Behiç Ak'ın çocuk romanlarının çocuk edebiyatının temel ögelerine uygun olup olmadığı ile ilgili inceleme yapılmıştır ve tespit edilen bulgular yorumlanmıştır. Bu bölümde her kitap ayrı ayrı ele alınarak değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda ise eserdeki birkaç husus dışında, eserlerin çocuk edebiyatı ilkelerine uygun olduğu ve eserlerin çocuk edebiyatı açısından yararlanılması gereken nitelikli ürünler arasında yer aldığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, Çocuk romanı, Çocuk edebiyatı ilkeleri, Behiç Ak

Abstract:
In this research, it is aimed to examine nine children's novels written by Behiç Ak according to the basic elements of children's literature. They were evaluated in terms of their suitability for children's literature in terms of their internal structure features, external structure features, language and expression features, and as a result of this evaluation, it was concluded that the novels in question generally have the basic qualities of children's literature. The research consists of five sections. In the first part; the problem situation, purpose and importance of the research; problem statement and sub-problems; the limitations of the research and definitions are included. The aim of the research is to examine the basic elements of children's literature in the children's novels written by Behiç Ak for children (dimension, binding, cover, paper type, page layout, letters, picture; subject, main idea and supporting ideas, plot, place, heroes, narrator, time, values; language and expression). In the second part; conceptual topics such as children, literature and the definition of children's literature, the history of children's literature, children's novels and the basic elements of children's literature are included. In addition, Behiç Ak's life, literary personality and works are included in this section. Then, relevant studies in the literature are included. The third chapter includes information about the research method, study group, data collection process and data analysis. This study is a descriptive research, one of the qualitative research methods. Descriptive analysis, one of the qualitative data analysis methods, was used in the analysis of the research data. Document review, one of the qualitative data collection tools, was used in the research. The study group of the research is written by Behiç Ak "Yaşasın Ç Harfi Kardeşliği!", "Postayla Gelen Deniz Kabuğu", "Eve Giden Küçük Tren", "Bebek Annem", "Çatıdaki Gezegen", "Bulutlara Şiir Yazan Çocuk", "Her Şeyi Yanlış Anlayan Kedi", "Tavşan Dişli Bir Gözlemcinin Notları" and "Altı Kırk Dört Dalgası" constitute children's novels.In the fourth chapter, an examination was made regarding whether Behiç Ak's children's novels comply with the basic elements of children's literature and the findings were interpreted. In this section, each book is evaluated separately. In the fifth chapter, results and suggestions are given. As a result of the research, it was determined that, except for a few issues in the work, the works comply with the principles of children's literature and that the works are among the qualified products that should be used in terms of children's literature. Keywords: Children's literature, Children's novel, Principles of children's literature, Behiç Ak