Klozapin kullanan şizofreni hastalarıyla klozapin dışı antipsikotik kullanan şizofreni hastalarında serum apelin düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of serum apelin levels in schizophrenia patients with clozapine treatment and in schizophrenia patients with non-clozapine antipsychotic treatment
Yazar: KÜBRA AFRA AKDOĞAN SAYIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Apelin = Apelin ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Klozapin = Clozapine ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Bu çalışmada klozapin kullanan şizofreni hastaları, klozapin dışı antipsikotik 
kullanan şizofreni hastaları ve sağlıklı kontrollerin serum apelin (APLN) düzeylerini, 
bilişsel fonksiyonlarını, kardiyometabolik parametrelerini karşılaştırmayı ve bu 
değişkenlerin birbiri ile ilişkisini araştırmayı hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza dahil edilme ve dışlanma ölçütlerine uyan, DSM-5 
tanı kriterlerine göre şizofreni tanısı doğrulanmış, Andreasen kriterlerine göre klinik 
remisyon ölçütlerini karşılayan 39 klozapin kullanan hasta, 37 klozapin dışı 
antipsikotik kullanan hasta ve 75 sağlıklı kontrol alınmıştır. Araştırma hakkında 
bilgilendirildikten sonra gönüllü olan tüm katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu 
doldurulmuş, İz Sürme Testi(İST) uygulanmış, hasta grubuna bunların yanında Klinik 
Global İzlenim Ölçeği (CGI) ve Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği(PANSS) de 
uygulanmıştır. Tüm katılımcılardan 12 saat açlık sonrası apelin, açlık kan glukozu, 
kolesterol, trigliserit, LDL kolesterol, VLDL kolesterol ve HDL kolesterol düzeyleri 
ölçülebilmesi için venöz kan örneği alınmış, kilo ve boy ölçümleri alınarak Vücut Kitle 
İndeksi (VKİ) hesaplanmıştır.
Bulgular: Klozapin kullanan şizofreni hastaları ve klozapin dışı antipsikotik kullanan 
şizofreni hastalarının serum APLN düzeyleri sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı 
seviyede düşük bulundu (klozapin (+) med. 226,1 pg/ml, klozapin (-) med. 208,46 
pg/ml, kontrol grubu med. 279,39 pg/ml, p<0,005). Her iki hasta grubunda ise serum 
APLN düzeyleri arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Klozapin kullanan şizofreni 
grubu vakalar arasında serum apelin düzeyleri ile Kolesterol (r=-0,471, p=0,002), 
Trigliserit (r=-0,333, p=0,039), LDL (r=-0,379, p=0,021), VLDL (r=-0,326, p=0,043) 
değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede negatif korelasyon olduğu 
bulundu. Klozapin dışı AP kullanan şizofreni grubu vakalar arasında serum apelin 
değerleri ile LDL değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede pozitif 
xii
korelasyon olduğu (r=0,351, p=0,039) bulundu. Kontrol grubu vakaları arasında serum 
apelin değerleri ile yaş (r=-0,360, p=0,002), VKİ (r=-0,243, p=0,037) değerleri 
arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede negatif korelasyon olduğu bulundu. 
Klozapin kullanmayan şizofreni grubu vakaların apelin değerleri ile hastalık başlangıç 
yaşı (r=0,403, p=0,013) değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede pozitif 
korelasyon olduğu bulundu. Şizofreni hasta grubunda ve kontrol grubunda APLN 
değerleri ile İST performansları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Klozapin kullanan 
şizofreni ve diğer AP kullanan şizofreni grubu vakaları arasında apelin değerleri ile 
PANNS ve CGİ skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede ilişki olmadığı 
saptandı.
Sonuç: Klozapin kullanımının İST performanslarını etkilemediği tespit edildi. Sağlıklı 
kontrol grubunda serum APLN düzeylerinin şizofreni hasta grubuna göre anlamlı 
seviyede yüksek olduğu, klozapin kullanımının APLN düzeylerine bir etkisi olmadığı 
tespit edildi.

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to compare serum apelin (APLN) levels, cognitive 
functions and cardiometabolic parameters of schizophrenia patients with clozapine 
treatment, schizophrenia with non- clozapine antipsychotic treatment and healthy 
controls. Our objective is to investigate the relationship between these variables.
Materials and Methods: Thirty nine patients with clozapine treatment, thirty seven 
patients with non- clozapine antipsychotic treatment and seventy five healthy controls 
who met the inclusion and exclusion criteria were included our study. The patients 
were diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 diagnostic criteria and were 
in clinical remission according to Andreasen criteria.
Results: Serum APLN levels of schizophrenia patients with clozapine and with nonclozapine antipsychotics were found to be significantly lower than the healthy control 
group (clozapine (+) med. 226.1 pg/ml, clozapine (-) med. 208.46 pg/ml, control group 
med. 279.39 pg/ml, p<0.005). There was no significant difference between serum 
APLN levels in both patient groups. There was a statistically significant negative 
correlation between serum apelin levels and cholesterol (r=-0,471, p=0,002), 
triglyceride (r=-0,333, p=0,039), LDL (r=-0,379, p=0,021), VLDL (r=-0,326, 
p=0,043) levels in schizophrenia patients with clozapine. A statistically significant 
positive correlation (r=0.351, p=0.039) was found between serum apelin values and 
LDL values in schizophrenia patients with non-clozapine patients. A statistically 
significant negative correlation was found between serum apelin values and age (r=-
0.360, p=0.002), BMI (r=-0.243, p=0.037) in the healthy control group. There was a 
statistically significant positive correlation between the apelin values and the age of
onset of disease (r = 0.403, p = 0.013) in the schizophrenia patients with non-clozapine 
antipsychotics. There was no significant correlation between APLN values and TMT 
performances in the schizophrenia patient group and control group. There was no 
statistically significant relationship between apelin values and PANNS and CGI scores 
xiv
in the schizophrenia patients with clozapine and in the schizophrenia patients with 
non-clozapine antipsychotics.
Conclusion: The clozapine treatment was not associated with TMT performances. 
Serum APLN levels in the healthy control group were significantly higher than the 
schizophrenia patient group. It was founded that the clozapine treatment had no effect 
on APLN levels.