Diz osteoartriti olgularında farklı egzersiz tedavilerinin kan oksidatif stres parametrelerine etkisi
The effect of various exercise therapies on blood oxidative stress parameters in patients with knee osteoarthritis
Yazar: NAKİ ÖKSÜZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE BİLGİHAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Diz eklemi = Knee joint ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Enzimler = Enzymes ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee

Özet:
Oksidatif stress; insanlarda osteoartrit, romatoid artrit, diyabet, aterosklerotik kardiyovasküler hastalık, kanser, nörodejenerasyon gibi pek çok hastalığın patogenezinde ve yaşlanma süreçlerinde önemli katkısı olan bir faktördür. Fakat reaktif oksijen türlerinin kontrol edilemez bir şekilde oluşumu burada primer bir neden midir?, yoksa patolojik süreçlerin bir sonucu mudur? hala tam netleşmiş değildir.
Osteoartrit, dejeneratif eklem hastalığı veya osteoartroz olarak da bilinir, en sık görülen artrittir ve eklemlerin dejeneratif tahribatı söz konusudur. Batı toplumlarında yaşlı nüfusun ve obezite gibi risk faktörlerinin prevalansının fazla olmasından kaynaklı olarak, osteoartritin görülme sıklığı da giderek artmaktadır. Bu hastalıkta  eklemlerde  ağrı,  katılık, fonksiyon kaybı ve  bazen  effüzyon  gibi semptomlar vardır ve genellikle özürlülüğü, maliyetleri ve klinisyene başvuruyu belirleyen semptom ağrıdır. Ağrıya sekonder olarak hareketlerin azalmasına bağlı, diz çevresindeki kasların atrofisi, çok sık görülmektedir. Osteoartriti tamamen kür eden bir tedavi henüz yoktur. Osteoartritin kapsamlı tedavisi farmakolojik ve farmakolojik olmayan çoklu tedavi yaklaşımlarını içermektedir. Ağrıyı uyandıran aktivitelerden kaçınmak, pek çok hasta için, en basit ve etkili bir tedavi yaklaşımıdır. Çalışmalar terapötik egzersizlerin ağrıları azaltmada, fonksiyonları düzeltmede etkinliğine dikkat çekmektedir. Genel olarak akut egzersiz oksidatif stresi arttırırken, regüler egzersiz ise azaltmaktadır.   
Çalışmamızda  diz osteoartritli hastalara uygulanan izokinetik egzersiz programının oksidatif stres parametreleri üzerine etkisini incelemeyi amaçladık. Toplam olarak 36 hastayı iki gruba: Grup I (izokinetik egzersiz grubu; n=22) ve Grup II (n=14) ayırdık. Gruplar arasında sosyodemografik özellikler açısından anlamlı bir  fark yoktu (Tablo 1) (p> 0.05). MDA, SOD, VAS, WOMAC ve ekstansör kas pik tork değerleri her hasta için üç haftalık egzersiz tedavisi programından önce ve sonra olmak üzere saptandı. Her iki grupta egzersiz tedavisi sonrası ölçülen  serum malondialdehit değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmezken (Tablo 2) (p>0.05); serum süperoksit dismutaz değerlerinde her iki grupta  anlamlı artış saptanmıştır (p<0.05), gruplar arasında ise anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05).                                                                                                        
Klinik VAS ve WOMAC skorlarında her iki grupta tedavi sonrası anlamlı düzelme saptanmıştır. Bu düzelme izokinetik egzersiz grubunda belirgindir. Diz ekstansör kas kuvveti sadece izokinetik egzersiz grubunda anlamlı derecede artmıştır. 
Diz osteoartritli hastalarda izokinetik egzersiz programı oksidatif statüyü bozucu bir artışa neden olmadan, ağrı ve fonksiyonellik üzerinde olumlu etki sağlamıştır. Bu hastalıkta farklı egzersiz programlarının oksidan/antioksidan sistem üzerinde etkilerini sorgulayan, daha büyük örneklemde randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: osteoartrit, egzersizler, oksidatif stres, antioksidan enzimler

Abstract:
Oxidative stress is an important contributing factor in the pathogenesis of many human diseases, including osteoarthritis, rheumatoid arthritis, diabetes, atherosclerotic cardiovascular disease, cancer, neurodegeneration, and even the aging process but whether uncontrolled formation of reactive oxygen species is a primary cause or a downstream consequence of the pathological process still remains unclear.
Osteoarthritis (OA), also known as degenerative arthritis or degenerative joint disease or osteoarthrosis, is the most common type of arthritis, involving degenerative degradation of the joints. Because of the aging of Western populations and because obesity, a major risk factor,  is  increasing in  prevalence,  the occurrence of osteoarthritis is on the rise. Symptoms may include joint pain, stiffness, loss of function, and sometimes an effusion. Symptoms, usually joint pain, determine disability, visits to clinicians, and disease costs. The atrophy of regional muscles, due to decreased movement secondary to pain, is very common.                                                                                                                            
Currently, there is no known exact cure for osteoarthritis. The goals of the treatment of OA are to alleviate pain and minimize loss of physical function. Comprehensive therapy consists of a multimodality approach including nonpharmacologic and pharmacologic elements. The simplest effective treatment for many patients is to avoid activities that precipitate pain. For knee OA, trials have shown that therapeutic exercises lessen pain and improve physical function. 
In general single bouts of exercise increases, and regular exercise decreases the oxidative stress to the body. 
In this study, 36 OA  patients were divided into two groups;  Group I (isokinetic exercise group; n=22) and Group II (n=14); and there was no significant difference sociodemographically  between the groups (p> 0.05). MDA, SOD, VAS, WOMAC and extensor muscular peak torque values were determined for each patient before and after a 3-week exercise program. When the assessed serum levels of MDA was taken into account, there was no significant difference in both groups compared to pretreatment measurements (p> 0.05). In the case of  serum SOD activities, significant increases were detected in both groups  compared to pretreatment measurements (p< 0.05) ; furthermore,    no difference could be observed between two groups (p> 0.05). VAS and WOMAC values improved significantly with exercise treatments in both groups and these parameters showed better improvement in isokinetic exercise group. Extensor muscular peak torque measurements were significantly increased in isokinetic exercise group only, when compared to pretreatment measurements.
In conclusion, isokinetic exercise program is effective in alleviating pain and minimizing loss of physical function, without causing an increase in the status of oxidative load in patients with knee osteoarthritis. Further randomized controlled trials with larger sample size that assess the effect of various exercise programs on the oxidant/antioxidant system in this disease are needed.

Key words: osteoarthritis, exercises, oxidative stress, antioxidant enzymes