Ruh sağlığı birimine başvuran bireylerin içselleştirilmiş damgalama düzeyleri ile sağlık kontrol odağı inançları arasındaki ilişki
The relationship between health locus of control and internalized stigma levels of patients diagnosed with mental illness
Yazar: NESLİHAN YORTAN
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM GÜNSELİ DEREBOY
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık kontrol odağı = Health locus of control

Özet:
Bu çalışmanın amacı ruh sağlığı bozukluğu tanısı almış kişilerin sağlık kontrol odağı inançları ile ruhsal hastalıklara yönelik damgalamayı içselleştirme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve sağlık kontrol odağı inancının kendi kendini damgalama düzeyi üzerinde etkisinin saptanmasıdır. Bu amaçla araştırmaya Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran 159 katılımcı araştırmaya dahil edilmiş, karıştırıcı etkinin önlenmesi amacıyla adli kurul ve sağlık kurulu hastaları çalışmaya alınmamıştır. Araştırmada Çok Boyutlu Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği ve Ruhsal Hastalıkların İçselleştirilmiş Damgalanması Ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada elde edilen verilen aşamalı çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak; hastaların kendi kendilerini damgalama düzeylerini en iyi şans kontrol odağı inancının yordadığı bulunmuştur. Şans sağlık kontrol odağı inancı ile iç sağlık kontrol odağı inancının kendini damgalama puanları ile ilişkisi olduğu görülmüştür. Buna göre, şans sağlık kontrol odağı inancı yüksek bireylerin içselleştirilmiş damgalama puanları yüksek, iç sağlık kontrol odağı inancı yüksek bireylerin kendini damgalama puanlarının düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca veri toplama araçlarından alınan puanlarla, hastaların demografik özellikleri ve hastalık tanıları ile aldıkları tedavi ilişkisi de araştırma kapsamında incelenmiştir. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmış, araştırmanın sınırlılıkları ve gelecek çalışmalara yönelik öneriler çalışma sonunda sunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study was to investigate the relationship between health locus of control and internalized stigma levels of psychiatric patients and predict the effect of health locus of control on self-stigma levels. Participants were 159 psychiatric patients who applied to the Research and Application Hospital of Adnan Menderes University. The patients who applied to healthcare commission or forensics commission were not included in the study to prevent confounding findings. Multidimensional Health Locus of Control Scale and Internelized Stigma of Mental Illness Scale were administered to participants. Multilinear Regression Analyses were used for statistical analyses. Results showed that, the best predictor of internalized stigma level was chance health locus of control. Both chance health locus of control and internal health locus of control scores were correlated to internalized stigma scores. Accordingly, patients who had higher scores on chance health locus of control also had higher scores on self-stigma. In contrast, participants who had higher scores on internal health locus of control had lower scores on internalized stigma scale. Furthermore, the relationship between demographic variables, pathologic variables related to the diagnosis and the aforementioned scale scores were investigated. The results and limitations of the study were discussed in acordance to the literature.