Alanya'nın etnobotanikleri
Ethnobotanicals of Alanya
Yazar: SÜLEYMAN ADAÇAY
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL DUTKUNER
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Etnobotanik = Ethnobotany

Özet:
Bu araştırmada Alanya (Antalya)'da 39 familyaya ait 66 takson etnobotanik bitki tespit edilmiştir. Lamiaceae, Rosaceae ve Pinaceae familyaları en çok örneği olan familyalardır. Bazı taksonlar değişik amaçlarla birden fazla kullanılmaktadır. Karaçam da en fazla kullanım amacı (4) olan taksondur.  Etnobotanik bitkilerden 39 takson gıda olarak kullanılmaktadır. Bunlardan bazıları toplandıktan sonra yıkanır ve pişirilerek tüketilir. Bazıları da pişirilmeden taze olarak tüketilir. Uzun işlemlerden geçirilerek pekmez kıvamında tüketilen bitkilerde vardır. Kozalaklardan elde edilen pekmez oldukça popülerdir. Andız başta olmak üzere son zamanlarda karaçam ve kızılçam kozalaklarından da pekmez yapılmaktadır. Bunların dışında soğanları tüketilen bitkilerde bulunmaktadır. Bazı etnobotanikler ticari olarak değerlendirilmektedir. Toplandıktan sonra bazen o şekilde bazen de çeşitli işlemlerden geçirilerek satışa sunulmaktadır. Bu şekilde özellikle kırsal alanda önemli bir kazanç elde edilmesi mümkün olmaktadır. Bunların bir kısmına Orman idaresi tarafından öncelik ve teşvik olmakta, planlama desteği sağlamaktadır. Kuzugöbeği bu konuda en önemli olanıdır. Bunun dışında defneyaprağı ve kekik taksonları da önemli ticari ürünlerdir. Bunlar ya doğal olarak toplandığı gibi (mantarlar çoğunlukla böyledir) ya da bazı işlemlerden geçirilerek (kurutma vb.) pazarlarda ya da bizatihi ürünü almaya gelen tacirlere satılmaktadır. Defneyaprağı, Orkide ve Kardelen gibi bazı etnobotanikler özel izinle ve planlı olarak ticareti gerçekleşmektedir. Bunların dışında özellikle tıbbi-aromatik olarak kullanılan etnobotanikler göze çarpmaktadır Bugün hala birçok rahatsızlığa karşı ilk olarak başvurulan bir yöntem olarak önemlidir. Soğuk algınlığında ilk başvuru yeri kekik suyu ya da yağıdır. Ayrıca mobilyacılık gibi günlük hayatımızın önemli gereksinimleri de etnobotaniklerden elde edilmektedir.

Abstract:
In this research, 66 taxa ethnobotanical plants belonging to 39 families were determined in Alanya (Antalya). Lamiaceae, Rosaceae and Pinaceae families are the families with the most examples. Some taxa are used more than once for different purposes. Australien pine is the taxon with the highest usage purpose (4). 39 taxa from ethnobotanical plants are used as food. Some of these are washed after being collected and consumed by cooking. Some are consumed fresh without cooking. There are plants that are consumed in the consistency of molasses after long processes. Molasses obtained from cones is very popular. Recently, molasses is made from black pine and red pine cones, especially Juniper. Apart from these, it is found in plants whose onions are consumed. Some ethnobotanicals are considered commercial. After being collected, it is offered for sale, sometimes in that way and sometimes through various processes. In this way, it is possible to gain a significant income especially in rural areas. Some of them are prioritized and encouraged by the Forestry Administration and provide planning support. Morel is the most important in this regard. Apart from this, laurel leaves and thyme taxa are also important commercial products. These are either naturally collected (mushrooms are mostly like this) or after some processes (drying etc.) they are sold in the markets or to the traders who come to buy the product itself. Some ethnobotanicals such as Laurelleaf, Orchid and Snowdrop are traded with special permission and in a planned manner. Apart from these, ethnobotanics, which are used especially as medicinal-aromatic, stand out. Today, it is still important as the first method used against many ailments. The first place of application in colds is thyme juice or oil. In addition, important requirements of our daily life such as furniture are obtained from ethnobotany.