Sosyal medya üzerinde yaratılan ideal beden algısı üzerine bir araştırma: Instagram diyetisyenleri örneği /
Yazar: SEDA BOLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEBİYE DURİYE GAMZE CILIZOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Bilişim Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Görsel İletişim Tasarımı ve Reklamcılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
İdeal beden algısı tarih boyunca insanoğlunun hayatında yer bulmuştur. Zamana ve döneme göre şekillenen bu algı, dönemin önde gelen kişileri tarafından ortaya konmuş ve uygulanmıştır. İnsanlar ötekileşmemek adına bu ideal beden kalıplarına uymaya çalışmışlardır. Medya ise bu ideal beden kalıplarının toplumun her kesimine yaymak için kullanılan en önemli araç olmuştur. Geçmişte geleneksel medya ile yapılan bu yayma işlemi günümüzde ise internetin gelişimi sonucu sosyal medyanın ortaya çıkması ve hayatımızın önemli bir parçası haline gelmesiyle buradan yayılmaya hatta yaratılmaya başlamıştır.
Yapılan bu çalışmada, görselliğin ön planda olduğu sosyal medya platformlarından biri olan Instagram ele alınmıştır. Yüz binin üzerinde takipçisi olan, hesaplarında danışanlarının değişim fotoğraflarına yer veren, hesap isimlerinde Diyetisyen, Dyt veya Uzm. Dyt. Unvanı bulunan Türk diyetisyen hesapları seçilmiştir. Bu diyetisyen hesapları ise sırasıyla: Melda Demiröz (diyetisyenmelda), İrem Şen (dyt.iremsen), Çağatay Demir (diyetisyencagataydemir), Seda Sağbaş (dytsedasagbas), Zehra Bora, Sevgi Altun (diyetisyensevgialtun)'dur. Diyetisyenlerin hesaplarında bulanan danışanlara ait değişim fotoğrafları incelenerek, bu değişim fotoğrafları niteliksel içerik analizi yöntemiyle irdelenmiş ve bu fotoğraflar üzerinden ideal beden algısının etkisi araştırılmıştır. Bu araştırma sonucunda diyetisyene başvuran danışanların nerdeyse hepsinin zayıflamak ve ideal beden ölçülerine sahip olmak istediği görülmüş ve medya kanallarıyla aktarılan ideal beden algısının, özellikle kadınlar üzerinde daha etkili olduğu saptanmıştır. Değişim fotoğrafları incelendiğinde diyetisyene başvuran kadın danışanların aynı beden ölçülerine sahip olmak istemeleri toplumda yaratılan güzellik algısının da tek-tipleşmeye başladığını göstermektedir.

Abstract:
Ideal body perception has found its place in human life throughout history. This perception, shaped by time and period, was revealed and applied by the leading people of the period. People have tried to fit these ideal body patterns in order not to be marginalize. The media, on the other hand, has been the most important tool used to spread these ideal body patterns to all segments of society. This dissemination process, which was carried out with traditional media in the past, has started to spread or even be created from this area with the emergence of social media as a result of the development of the internet and becoming an important part of our lives.
In this study, Instagram, one of the social media platforms where visuality is at the forefront, is discussed. Within the framework of the research, Turkish dietitian accounts with more than a hundred thousand followers, including exchange photos of their clients in their accounts and with the title of Diyetisyen, Dyt or Uzm. Dyt. in their account names were selected. These dietitian accounts are: Melda Demiröz (diyetisyenmelda), İrem Şen (dyt.iremsen), Çağatay Demir (diyetisyencagataydemir), Seda Sağbaş (dytsedasagbas), Zehra Bora, Sevgi Altun (diyetisyensevgialtun), respectively. By examining the exchange photos of the clients found in the accounts of dietitians, these change photos were examined by qualitative content analysis method and the effect of ideal body perception was investigated through these photos. As a result of this research, it was seen that almost all of the clients who applied to the dietitian wanted to slim down and have ideal body sizes, and it was determined that the ideal body perception transmitted through media channels was more effective, especially on women. When the change photos are examined, the fact that female clients applying to the dietitian want to have the same size dimensions shows that the perception of beauty created in society has also begun to uniformize.