Kaba tanecik boyutundaki sedimenter kuvars mineralinin termal aktivasyon karakteristiklerinin incelenmesi
Investigation of the thermal activation characteristics of coarse grain sized sedimantary quartz mineral
Yazar: ÖZGE DUMLU
Danışman: PROF. DR. TURGAY KARALI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Ön-doz etkisi, kuvars mineralinin 110 oC pikinde ısıtma ve ışınlama işlemlerinden kaynaklanan duyarlılık değişimidir. Kuvars mineralinin termal aktivasyon karakteristikleri kuvarsın ön-doz tarihleme ya da geriye dönük dozimetri uygulamalarında kullanılan önemli bir analitik araçtır. Kuvars mineralinin termal aktivasyon karakteristikleri kuvarsın cinsine, orginine ve özellikle de radyatif ya da radyatif olmayan merkezlerin aktivasyon enerjilerine göre değişir. Bu sebeple termal aktivasyon karakteristikleri, kuvars mineralinin lüminesans özelliklerini yansıtan bir araç gibi davranır.
	Bu çalışmada Manisa ili, Salihli ilçesi, Kaletepe yöresine ait kaba tanecik boyutundaki (140-200 µm) sedimenter kuvars minerali kullanılmıştır. Söz konusu örneğe ait termal aktivasyon karakteristikleri, farklı tavlama ve aktivasyon sıcaklıkları, farklı test dozları için belirlenmiştir. Termal aktivasyon eğrileri 200 oC ile 600 oC sıcaklık aralığı için tekli ve çoklu örnek yöntemlerine çizilmiştir.
	Elde edilen sonuçlarda duyarlılaşma oranının 400oC'den sonraki aktivasyon sıcaklıklarında, tekli örnek tekniği için 2 ile 7 kat arasında, çoklu örnek tekniğinde ise 125 mGy test dozu için 6, 250 mGy test dozu için 7,5 kat arttığı gözlemlenmiştir. Ayrıca 500oC sıcaklığında 1 saat gerçekleştirilen tavlama işlemi kuvars mineralinin 110oC TL pikini ısıtma ve ışınlama işlemlerine karşı kararlı duruma getirmiştir.

Abstract:
Pre-dose effect is the changes in sensitivity of 110oC thermoluminescence (TL) peak of quartz due to the heat and irradiation treatments. Thermal activation characteristics (TACs) of quartz mineral are an important analytical tool used during TL predose dating of quartz or retrospective dosimetry applications. The TACs of quartz mineral depends on type and origin of quartz and especially activaiton energies of the centres which either radiative or nonradiative. Therefore, TACs act as a tool which reflects the features of luminesce of the quartz mineral. 
	In this study, the coarse grains (140-200 µm) sized fluvial sedimentary quartz sample collected Salihli, Kaletepe region of Manisa city. TACs of this quartz sample were determined for different annealing tempretaures, activation temperatures and test doses. Also thermal activation curves are plotted from 200oC to 600oC temperature range by using single or multiple aliquot techniques.
	 According to results of the study, at the higher temperatures than 400oC, sensitization ratio of the quartz mineral by using single aliquot technique were approximately ranged from 2 to 7. This ratio is calculated as 6 for 125 mGy test dose and 7,5 for 250 mGy test dose by using multiple aliquot technique. Additionally, annealing at 500oC for 1 hour stabilized the 110oC TL peak of quartz mineral.