Zeytin karasuyu kekinin (pirina) biyo gübre olarak kullanabilirliğinin araştırılması
Investigation of the usage of olive black water cake (pomace) as a bio fertilizer
Yazar: SEVDA ATABAY
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET HAMDİ KARAOĞLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Türkiye zeytin üretiminde dünyanın önde gelen ülkelerinden birisidir. Üretilen zeytinlerin de büyük bir kısmının zeytinyağı üretiminde kullanıldığını söyleyebiliriz. Zeytinyağı üretimi sırasında da ortaya yüksek miktarlarda zeytin karasuyu keki ve pirina açığa çıkmaktadır.  Oluşan karasu, zeytinin işlemelere tabi tutulmasıyla zeytin özsuyundan, zeytin yıkama sularından, proses sırasında kullanılan sulardan ve pirinadan sızan suların karışımımdan meydana gelmektedir. Zeytin karasuyunun bileşiminde toksik bileşikler mevcut olduğundan dolayı çevrede görmezlikten gelinemeyecek kadar büyük bir kirliliğe neden olmaktadır. Zeytin karasuyu bileşiminde yüksek miktarlarda fenol, lipit ve organik madde bulunmaktadır. Oluşan zeytin karasuyunun genellikle lagünlerde buharlaştırma yöntemi ile bertarafının sağlanmasına çalışılmaktadır. Zeytin karasuyunun hiçbir işleme tabi tutulmadan çevreye deşarjı olursa ya da uygun koşullar sağlanmadan lagünlerde bekletilirse zeytin karasuyu yer altı ve yer üstü su kirliliğine, toprak kirliliğine ve çevrede kötü kokuların oluşmasına neden olur. Zeytinin yaprak kısmında ve zeytin karasuyunda yaklaşık olarak otuzdan fazla fenolik bileşen yani; fenolik alkoller, fenolik asitler, lignanlar, flavonoidler ve sekoiridoitler bulunmaktadır. Zeytin karasuyu bileşimine baktığımızda, fenolik bileşiklerin zeytin karasuyunda bulunan en önemli toksisite kaynağı olarak karşımıza çıktığını görmekteyiz. Karasuda bulunan bu fenolik bileşikler zeytin karasuyunda mikrobiyal degrasyonunu da sınırlandırmaktadır. Yani kısaca diyebiliriz ki zeytin karasuyundaki bulunan fenolik bileşikler karasuda ki arıtılması en zor olan yan üründür. Yapılan bu çalışmada, en düşük toplam fenolik bileşik miktarı 578.48 mg/kg ile etil asetat ektraksiyonunda, en yüksek toplam fenolik bileşik miktarı ise 950.10 mg/kg ile etil alkol+metil alkol ektraksiyonunda tespit edilmiştir. Ham ve biyo gübreye ait kalite parametreleri incelendiğinde; en yüksek amonyum azotu konsantrasyonu 0.83 mg/L ile metanol ekstraksiyonunda bulunmuştur. Çalışmada, ham ve çözücü ektraksiyonu sonucunda elde edilen biyo gübrede nitrit azotu konsantrasyonuna rastlanmamıştır. En düşük nitrat azotu konsantrasyonu 6.35 mg/L ile ham pirinada, en yüksek nitrat azotu konsantrasyonu ise 14.12 mg/L ile etil asetat ektraksiyonunda tespit edilmiştir. Yüksek fosfat fosforu konsantrasyonu ise 11.97 mg/L ile etil asetat ektraksiyonu sonucu elde edilen biyo gübrede belirlenmiştir. Ayrıca, biyo gübrenin karakterizasyonu FT-IR analizi ile belirlenmiştir.

Abstract:
Turkey is one of the world's leading countries in olive production. We can say that most of the olives produced are used in olive oil production. During the production of olive oil, high amounts of olive black water prina and pomace are released. Consisted black water, consists of a mixture of olive juice, olive washing water, water used during the process and water leaking from olive pomace after processing the olives. Due to the presence of toxic compounds in the composition of olive black water, it causes a large pollution that cannot be ignored in the environment. Olive black water contains high amounts of phenol, lipid and organic substance. Efforts are made to ensure that the resulting olive black water is generally disposed of by evaporation in the lagoons. If olive black water is discharged to the environment without being subjected to any treatment or if it is kept in lagoons without appropriate conditions, olive black water causes underground and surface water pollution, soil pollution and bad odors in the environment. Approximately more than thirty phenolic components, namely; phenolic alcohols, phenolic acids, lignans, flavonoids and secoiridoids. When we look at the composition of olive black water,  
we see that phenolic compounds are the most important source of toxicity in olive black water. These phenolic compounds in black water also limit the microbial degradation in olive black water. In short, we can say that the phenolic compounds in olive black water are the most difficult by-products to be treated in black water. In this study, the lowest total phenolic compound amount was determined with 578.48 mg/kg in ethyl acetate extraction, and the highest total phenolic compound amount was determined in ethanol+methanol extraction with 950.10 mg/kg. When the quality parameters of raw and biofertilizers are examined; The highest ammonium nitrogen concentration was found in methanol extraction with 0.83 mg/L. In the study, nitrite nitrogen concentration was not found in the biofertilizer obtained as a result of crude and solvent extraction. The lowest nitrate nitrogen concentration was 6.35 mg/L in raw olive pomace, and the highest nitrate nitrogen concentration was 14.12 mg/L in ethyl acetate extraction. High phosphate phosphorus concentration was determined as 11.97 mg/L in the biofertilizer obtained as a result of ethyl acetate extraction. In addition, the characterization of the biofertilizer was determined by FT-IR analysis.