İnfertil çiftlerde evlilik uyumunun ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of marital harmony and quality of life in infertile couples
Yazar: SEVİLAY SALUR
Danışman: PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Fertilite = Fertility ; Kısırlık = Infertility ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: İnfertilite tedavisi gören çiftlerde, evlilik uyumu ve yaşam kalitesinin tedaviden alınan sonuçları doğrudan veya dolaylı olarak etkilediği görülmüştür. Evlilik uyumu ve yaşam kalitesinin yüksek olduğu çiftlerde tedavinin daha başarılı bir şekilde gerçekleştiği gözlenmiştir. Bu çalışmanın amacı infertil çiftlerde evlilik uyumu ve yaşam kalitesini değerlendirmek ve çiftlerin hangi konularda desteğe ihtiyaç duyduklarını belirlemektir.
Gereç ve yöntem: Bu araştırma, Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü Tüp Bebek Merkezine ve İnfertilite Polikliniğine başvuran, infertilite tedavisi almakta olan veya tedavi alması planlanan en az 12 ay düzenli korunmasız ilişki sonrası gebelik elde edemeyen bireyler dahil edilerek gerçekleştirildi. Katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik sosyodemografik bilgi formu, yaşam kalitesini ve evlilik uyumunu değerlendirmeye yönelik ise "Doğurganlık Sorunu Yaşayan Kişiler İçin Hayat Kalitesi Ölçeği(FertiQol)" ve "Evlilikte Uyum Ölçeği" uygulandı. İstatistiksel analizler SPSS 20.0 (Statistical Package for Social Sciences) paket programı kullanılarak gerçekleştirildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 222 katılımcının %78,4'ü (n=174) kadın, %21,6'sı (n=48) erkek bireylerden oluşmaktadır. Kadın katılımcıların yaş ortalaması 31,22±6,02 yıl (min:20, maks:46), erkek katılımcıların yaş ortalaması 34,91±7,03 yıl (min:24, maks:53) olarak hesaplandı. Katılımcıların evlilik uyumları ile evlilik yılı (p=0,004) ve tedavi süresi (p=0,003) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu saptandı, evlilik yılı ortalaması 6,6±6,1 olanlarda ve tedavi süresi ortalaması 4,3±4,7 olanlarda evlilikte uyum yüksek bulundu. Cinsiyet ile yaşam kalitesi ölçeğinin duygusal alt boyut skoru (p=0,029), zihin beden alt boyut skoru (p=0,038), tedavi tolerasyon alt boyut skoru (p=0,032) arasında anlamlı bir ilişki bulundu, erkeklerde ortalama puanlar daha yüksekti. Katılımcıların çalışma durumu ile duygusal alt boyut skoru çalışanlarda ortalama 66,23±20,46 olup anlamlı daha yüksekti (p=0,036). Ekonomik durum ile zihinsel alt boyut skoru (p=0,018), sosyal alt boyut skoru (p=0,033), tedavi çevresi alt boyut skoru (p=0,047), toplam yaşam kalitesi skoru (p=0,035) arasında anlamlı ilişki tespit edildi, geliri giderine eşit olanlarda ortalama daha yüksekti Evlilik süresi ile ilişkisel alt boyut skoru (p<0,001), tedavi tolerasyon alt boyut skoru (p=0,025), FertiQol toplam skoru (p=0,029) arasında anlamlı bir ilişki bulundu, 5 yıl altında evli olanlarda daha yüksekti. Tedavi süresi ile ilişkisel alt boyut skoru (p=0,010), tedavi tolerasyon alt boyut skoru (p=0,021), FertiQol toplam skoru (p=0,016) arasında anlamlı ilişki saptandı, tedavi süresi 3 yıl altında olanlarda ortalamalar daha yüksek bulundu. Daha önce tedavi yöntemi kullanımı olmayan hastalarda tedavi tolerasyon alt boyut skoru ortalaması 69,31±21,41 olup istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,026). İnfertilite nedeni ile duygusal alt boyut skoru (p=0,004, p=0,010), sosyal alt boyut skoru (p=0,028, p=0,031), FertiQol toplam skoru (p=0,026, p=0,024) arasında anlamlı ilişki saptandı, açıklanamayan infertilitede ortalamalar kadın kaynaklı ve her iki cinsiyet kaynaklı infertiliteden daha yüksek bulundu. Evlilik uyumu ile duygusal alt boyut skoru (p<0,001), zihin beden alt boyut skoru (p<0,001), ilişkisel alt boyut skoru (p<0,001), sosyal alt boyut skoru (p=0,002), tedavi çevresi alt boyut skoru (p<0,001), tedavi tolerasyon alt boyut skoru (p<0,001), FertiQol toplam skoru (p<0,001) arasında anlamlı ilişki saptandı, evlilikte uyumlu olan çiftlerde yaşam kalitesi yüksekti. Katılanların toplam evlilik uyum puanı ile toplam FertiQol puanı arasındaki korelasyon incelendiğinde pozitif yönde orta derecede istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptandı (r=0,456) (p<0,001). Toplam evlilik uyumu puanı ile ilişkisel alt boyut skoru arasında diğer alt grup skorlarına göre istatistiksel olarak yüksek derecede anlamlı korelasyon bulundu (r=0,550, p<0,001).
Sonuç: İnfertil çiftlerde yapılan çalışmada evlilik yılı arttıkça ve tedavi görülen süre uzadıkça evlilik uyumunun ve yaşam kalitesinin azaldığı gözlendi. Yaşam kalitesi ve evlilik uyumu arasında pozitif yönde korelasyon saptandı. Erkeklerde, çalışanlarda ve ekonomik durumu orta düzey olanlarda yaşam kalitesinin yüksek olduğu bulundu. Kadınların infertilite tedavi sürecinde daha fazla işleme maruz kalması, toplum olarak kadınların çocuksuzluk yönünde baskıya daha çok maruz kalmaları nedeniyle yaşam kalitesinin düşük olduğu düşük olduğu görüldü. Evlilik yılı ve tedavi süresi uzadıkça yaşam kalitesinin düşmesi tedavi motivasyonunun düşmesiyle açıklanabilir. Açıklanamayan infertilitede yaşam kalitesinin yüksek bulunması eşlerin birbirini suçlama ihtimalinin düşük olması ve tedaviden beklenen yararın yüksek olmasıyla ilişkili olabileceği düşünüldü.
Anahtar kelimeler: İnfertilite, doğurganlık, evlilik uyumu, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: It has been found that marital adjustment and quality of life directly or indirectly affect the results of the treatment in couples receiving infertile treatment. It has been observed that the treatment is more successful in couples with high marital adjustment and quality of life. The aim of this study is to evaluate marital harmony and quality of life in infertile couples and to determine which issues couples need support for.

Materials and methods: This study was carried out by including individuals who applied to Necmettin Erbakan University Meram Faculty of Medicine, Department of Obstetrics and Gynecology, IVF Center and Infertility Polyclinic, who were receiving infertility treatment or were planned to receive treatment for those who cannot conceive despite 12 months of regular unprotected intercourse. A sociodemographic information form was used to determine the demographic characteristics of the participants, and the "Quality of Life Scale for Persons with Fertility Problems (FertiQol)" and the "Marriage Adjustment Scale" were used to evaluate the quality of life and marital adjustment. Statistical analyzes were performed using the SPSS 20.0 (Statistical Package for Social Sciences) package program. Statistical significance level was accepted as p<0.05. 

Results: Of the 222 participants included in the study, 78.4% (n=174) were female and 21.6% (n=48) was male. The mean age of the female participants was 31.22±6.02 years (min:20, max:46), and the mean age of the male participants was 34.91±7.03 years (min:24, max:53). It was determined that there was a statistically significant relationship between the marital adjustment of the participants and the year of marriage (p=0.004) and the duration of treatment (p=0.003), compliance in marriage was found to be high in those with an average of 6.6±6.1 years of marriage and in those with an average of 4.3±4.7 years of treatment. A significant correlation was found between gender and the emotional sub-dimension score of the quality-of-life scale (p=0.029), mind-body sub-dimension score (p=0.038), and treatment tolerance sub-dimension score (p=0.032), average scores were higher in men. The emotional subscale score of the participants with the study status was on average 66.23±20.46 and significantly higher in the employees (p=0.036). An important relationship was found between economic status and mental sub-dimension score (p=0.018), social sub-dimension score (p=0.033), treatment environment sub-dimension score (p=0.047), and total quality of life score (p=0.035), the average was higher for those whose income was equal to their expenses. A significant correlation was found between the duration of marriage and the relational sub-dimension score (p<0.001), treatment tolerance sub-dimension score (p=0.025), and FertiQol total score (p=0.029), it was higher in those who were married under 5 years. A significant correlation was found between the duration of treatment and the relational sub-dimension score (p=0.010), the treatment tolerance sub-dimension score (p=0.021), and the FertiQol total score (p=0.016), the averages were found to be higher in those whose treatment duration was below 3 years. The mean of the treatment tolerance sub-dimension score was 69.31±21.41 and it was statistically significantly higher in patients who had not previously used the treatment method (p=0.026). A significant correlation was found between infertility and emotional sub-dimension score (p=0.004, p=0.010), social sub-dimension score (p=0.028, p=0.031), and FertiQol total score (p=0.026, p=0.024), averages were found to be higher in unexplained infertility than in female-induced and both-sex-induced infertility. Marital adjustment and emotional sub-dimension score (p<0.001), mind-body sub-dimension score (p<0.001), relational sub-dimension score (p<0.001), social sub-dimension score (p=0.002), treatment environment sub-dimension score (p<0.001) A significant relationship was found between p<0.001), treatment tolerance sub-dimension score (p<0.001), and FertiQol total score (p<0.001) the quality of life was high in couples who were compatible in marriage. When the correlation between the total marital adjustment score and the total FertiQol score of the participants was examined, a moderately statistically significant correlation was found in the positive direction (r=0.456) (p<0.001). A statistically remarkable correlation was found between the total marital adjustment score and the relational sub-dimension score compared to the other subgroup scores (r=0.550, p<0.001).

Conclusion: In this presented study conducted with infertile couples, it was observed that marital adjustment and quality of life decreased as the years of marriage increased and the duration of treatment extended. A positive correlation was found between quality of life and marital adjustment. It has been found that the quality of life is high in men, workers and those with moderate economic status. It was thought that the quality of life was low due to the fact that women were exposed to more procedures during the infertility treatment process and that women as a society were more exposed to childlessness. The decrease in the quality of life as the years of marriage and the duration of treatment get longer can be explained by the decrease in treatment motivation. It was thought that the high quality of life in unexplained infertility may be related to the low probability of blaming each other and the high expected benefit from the treatment.

Keywords: Infertility, fertility, marital harmony, quality of life