Sovyetler Birliği döneminde Azerbaycan sinemasında çocuk filmlerinde müziğin kullanımı
Use of music in children's films in Azerbaijan cinema during the Soviet Union
Yazar: AFAQ ETIBARLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY NİŞANCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan sineması = Azerbaijan cinema ; Film müziği = Film music ; Müzik = Music ; Müzikal = Musical ; Sinema = Cinema ; Çocuk filmleri = Children's film

Özet:
Sinema, doğası gereği sadece bir sanat değil, aynı zamanda hayatın gerçeklerini ve olaylarını tam olarak belgelemenin bir aracıdır. Sinematografi, eserlerinde hayatın gerçeklerini tüm özgünlüğüyle yansıtır ve korur. Sinema tarihi geçmişi incelemek için değerli bir kaynak haline gelmiştir. 
Sinema resim, heykel, müzik, edebiyat, dans vb. sanat dalları ile ilişki halinde olan bir sanat dalıdır. Sinemada, filmin anlatı yapısında  müzik, önemli  yere sahiptir.
Müzik ve sinema ilişkisi sinemanın icadıyla başlamıştır. Başlangıçta filmler, projektör makinesinin çok ses yapması ve karanlık bir ortamda seyircinin sıkılmaması için sessiz çekiliyordu, bu yüzden gürültü kapatılarak seyircinin neşelenmesi sağlanıyordu. Tabii ilk sinema salonlarında canlı müzik yapılan kafeler olması bunda etkili olmuştur.
1913-1927 yıllarını kapsayan sessiz sinema döneminde, bir köşede film izlenirken diğer köşede oturan piyanist çaldığı müzikle seyirciyi can sıkıntısından kurtarmaya çalışmış, ve zamanla yeni besteler yapılmaya başlanmıştır.Bu  müzikler zaman geçtikçe  sevinç, heyecan, korku gibi sahnelerde çalınmış ve izleyicinin dakkatini çekmeği başarmıştır. Sinema müzikallerle ilk kez bu dönemde tanışmıştır. Müzikallerin başarısı ile klasik müzik parçaları yerine ünlü şarkıcıları ve filmleri popülerleştiren şarkılar dönemi başlamıştır. Filmlerde özellikle çocuk filmlerinde müzik filmin anlatımında destekleyici bir unsur olmuştur. O yüzden günümüzde bile  çocuk izleyici ile olan iletişim bazen müzik ve ya şarkı olmadan kurulamaz.
Bu çalışmada  Sovyetler birliği döneminde Azerbaycan sinemasında çocuk filmlerinde müziğin kullanımı incelenmiştir. Sovyetler dönemi Azerbaycan sinemasında çekilen  26 çocuk filmi içerisinden major gamında yazılan ve müziğin yoğun olarak kullanıldığı üç film araştırılmıştır.Seçilen filmler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir.

Anahtar kelimeler: Sinema Müzik İlişkisi, Film Müziği, Müzik, Ses, Çocuk filmi, Sovyet Azerbaycan Sineması.

Abstract:
Cinema, by its very nature, is not only an art, but also a means of fully documenting the realities and events of life. Cinematography reflects and protects the realities of life in all its originality in its works. Cinema has become a valuable resource for studying history and the past.
Cinema is a branch of art that is in relation to art branches such as painting, sculpture, music, literature, dance, etc. In cinema, music has an important place in the narrative structure of the film.
The relationship between music and cinema started with the invention of cinema. Initially, the films were shot silently so that the projector machine made a lot of noise and the audience would not get bored in a dark environment, so the noise was turned off, allowing the audience to cheer up. Of course, the fact that there were cafes where live music was made in the first movie theaters was effective in this.
In the silent cinema period covering 1913-1927, while watching a movie in one corner, the pianist sitting in the other corner tried to save the audience from boredom with the music he played, and over time, new compositions started to be made. These musics were played in scenes such as joy, excitement and fear as time passed and managed to attract the attention of the audience. He first met cinema and musicals during this period. With the success of musicals, the era of songs that popularized famous singers and movies instead of classical music tracks began. In movies, especially in children's movies, music has been a supporting element in the narration of the movie. Therefore, even today, communication with the child audience can sometimes not be established without music or songs. 
In this study, the use of music in children's films in Azerbaijani cinema during the Soviet Union was examined. Three films written in the major range of 26 children's films shot in Soviet-era Azerbaijani cinema and using music extensively were investigated. The selected films were examined by content analysis method.

Keywords: Cinema Music Relationship, Soundtrack, Music, Sound, Children's film, Soviet Azerbaijani Cinema.