Arap dilinde Kesretu'l-İsti'mâl olgusu
The multitude usage phenomenon in the Arabic language
Yazar: EKREM ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MUAMMER SARIKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Biçimbilim = Morphology ; Delil = Evidence ; Dilbilgisi = Grammar ; Kesretu'l-İsti'mal = Kesretu'l-İsti'mal ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Arap gramerinde sarf ve nahiv alanındaki kuralların tespitinde dayanak olarak kullanılan delillerden biri de "kesretu'l-istiʻmâl"dir. Bu kavram, Arapça açısından dille alakalı bir kullanımın, o dili doğru ve güzel kullananlar arasında çok ve yaygın olmasını ifade eder. Bu manada kesretu'l-istiʻmâl en önemli nahiv delillerinden biridir. Birçok kelimenin yapısı, kelime grubunun ve cümlenin oluşumunda bazı seslerin, kelimelerin hazfedilmesi gibi dille alakalı kullanımlarda gerekçe/illet olarak kesretu'l-istiʻmâl gösterilmiştir. 
Dilciler arasında bir olgu (fenomen) olarak kabul edilen "kesretu'l-istiʻmâl" kitaplarda sıklıkla geçmesine rağmen, tanımlanmamış, sınırları belirtilmemiş ve çok yönlü olarak ele alınmamıştır. Biz de bu çalışmamızda bu önemli nahiv delilini birçok yönden ele almaya çalıştık. Buna göre birinci bölümde tanımlamaya, kaynaklarda hangi kelime ve kavramlarla ifade edildiğini tespit etmeye, Arap Dilbilimindeki yeri ve önemini anlatmaya, "kesret/çokluk", "kıllet/azlık", "nüdret/çok az olma"gibi kavramların sınırlarını belirlemenin mümkün olup olmadığını tespit etmeye çalıştık; nahiv ekollerinin yaklaşımlarını, kıyas delili ile olan ilgisini, kesretu'l-istiʻmâlin manaya delâlet yönünü; ikinci bölümde sarf (morfoloji) alanındaki kullanımlarını; üçüncü bölümde de nahiv (sentaks) alanındaki kullanımlarını ele aldık.

Abstract:
From the clues which are used in determinig the arabic rules in morphology and grammar are indication for multitude usage. That means the increased of usage and how it becomes from the important grammatical clues. The grammarians inferred with the multitude usage in many positions example how to form the structure of words and the deletion in the structure of compond words and sentences. In spite of inference with the multitude usage in It's repeatition in grammar and morphology books it wasn't known and it wasn't determined. We divided research into three sections; The first: We are trying to know the multitude usage and to determine the words which are used with the meaning of multitude usage. And we determined the limits of increasing and decreasing terms and the designation and the opinions of grammatical doctrines in the phenomenon of multitude usage of and to determined the importange of this linguistic phenomenon in Arabic. And we determined the limits of increasing and decreasing terms and the designation and the opinions of the grammatical doctrines in the phenomenon of multitude usage and It's relationship with reason mesurement and indication of multitude usage on meaning. The second section: The multitude usage in the morphology field. The third section: We searched the multitude usage in syntax field.