Hemşirelik öğrencilerinin stigmatizasyon algılarının belirlenmesi : Bir ölçek geliştirme çalışması
Determining stigmatization perception in nursing students: A scale development study
Yazar: GÜLŞAH KAYA
Danışman: PROF. DR. ZELİHA KOÇ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Acil Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Damgalama = Stigmatization ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing

Özet:
Amaç: Metodolojik ve tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırmanın amacı ''Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği''ni geliştirmek  ve hemşirelik öğrencilerinin stigmatizasyon algılarını etkileyen faktörleri belirlemektir.
Materyal ve Metot: Araştırma 27/11/2020-03/11/2022 tarihleri arasında bir üniversitenin Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü'nde  yürütüldü. Bu araştırma iki aşamada gerçekleştirildi. Nitel araştırma tasarımının kullanıldığı birinci aşamada 24 hemşirelik öğrencisi ile odak grup görüşmeleri yapıldı. Hemşirelik öğrencileri ile yapılan görüşmelerden yararlanarak, bu konudaki literatür taranarak ölçek madde havuzu oluşturuldu. Nicel araştırma tasarımının kullanıldığı ikinci aşamada ölçek geliştirme adımları doğrultusunda 403 öğrenciye "Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği Taslağı"nın geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulandı. Nicel verilerin analizinde SPSS 28 ve IBM SPSS Amos 21.0 programlarından, nitel verilerin analizinde MAXQDA 22 programından yararlanıldı.
Bulgular:Beşli likert tipi hazırlanan ve 50 maddede oluşan "Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği Taslağı" kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla uzman görüşüne sunuldu. Uzman görüşü sonrasında taslak ölçeğin Kapsam Geçerlik İndeksi 0,89 olarak belirlendi. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda bazı maddeler yapı dışına çıkartıldı. Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği, doğrulayıcı faktör analizi sonrasında 19 madde ve 5 alt boyuttan (algı, stigmatizasyon, öğrenci perspektifi, potansiyel risk grupları ve eğilimsel faktörler) oluşan son halini aldı. Doğrulayıcı faktör analizinde ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/sd: 2,957; GFI: 0,902; AGFI: 0,869; IFI:0,906; TLI:0,937; CFI: 0,905; RMSEA:0,070; SRMR:0,063 olarak belirlendi. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle değerlendirilerek yanıtlar arası uyumun çok iyi olduğu saptandı (ICC: 0,980; p<0,001). Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,824 olduğu ve ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,681 ile 0,753 arasında değiştiği belirlendi. Nitel verilerin analizi sonucunda; stigmatizasyon kavramının bilinirliği, stigmatizasyon nedenleri, stigmatizasyon algısını etkileyen faktörler, sağlık çalışanları ve stigmatizasyon, stigmatizasyonun hasta üzerine etkileri, stigmatizasyon ve hemşirelik etiği ilişkisi, stigmatizasyonu önlemeye yönelik görüşler olmak üzere yedi tema belirlendi.
Sonuç: Bu çalışmada Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği 'nin (HÖSABÖ) geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi.

Anahtar Sözcükler:  Hemşirelik öğrencisi; Ölçek Geliştirme, Stigmatizasyon; Stigmatizasyon algısı

Abstract:
Purpose: The aim of this research, which is planned as a methodological and descriptive, is to develop a scale to determine the stigmatization perceptions of nursing students and to determine the factors affecting the stigmatization perceptions of nursing students.
Materials and Methods:The researchers conducted the study in Faculty of Health Sciences Department of Nursing in a university between 27/11/2020 and 03/11/2022 The researchers carried out the study in two stages. In the first stage which used a qualitative research design, the researchers conducted focus group discussions with 24 nursing students. Using the discussions conducted with the nursing students, the researchers created a scale item pool by reviewing the relevant literature. In the second stage which used a quantitative research design, the researchers performed validity and reliability analyses of the "Determining Stigmatization Perception in Nursing Students Scale Draft" on 403 students in accordance with scale development steps. Analysis of the quantitative data,researchers used the SPSS 28 and IBM SPSS Amos 21.0 program. In analysis of the qualitative data, the researchers used the MAXQDA 22 program.
Findings:In order to evaluate content validity, the researchers broached the "Determining Stigmatization Perception in Nursing Students Scale Draft", which was a five point likert scale with 50 items, to expert opinion. Following the expert opinion, the researchers found the Content Validity Index of the draft scale to be 0.89. As a result of the exploratory factor analysis, the researchers excluded some items from the structure. Following the confirmatory factor analysis, researchers finalized the Determining Stigmatization Perception in Nursing Students Scale which had 19 items and five subscales (perception, stigmatization, student perspective, potential risk groups and educational factors). In the confirmatory factor analysis, the researchers found the goodness of fit values of the scale to be χ²/sd: 2.957, GFI: 0.902, AGFI: 0.869, IFI: 0.906, TLI: 0.937, CFI: 0.905, RMSEA: 0.070 and SRMR: 0.063. The researchers evaluated the reliability of the scale against time via the test-retest method and found a perfect fit between the answers (ICC: 0.980, p<0.001). The researchers found the Cronbach's Alpha reliability coefficient of the scale to be 0.824 and the Cronbach's Alpha reliability coefficients of the scale subscales to vary from 0.681 to 0.753. As a result of the analysis of the qualitative data, the researchers specified seven themes as familiarity of the stigmatization concept, reasons of stigmatization, factors affecting the stigmatization perception, healthcare professionals and stigmatization, effects of stigmatization on patients, stigmatization and nursing ethics relationship and views for preventing stigmatization. 
Conclusion:The present study found the Determining Stigmatization Perception in Nursing Students Scale (DSPNSS) to be validand reliable scale.  
Keywords:  Nursing students, Scale development, Stigmatization, Stigmatization perception.