Hanehalklarının elektrik tüketim ve tasarruf davranışlarının davranışsal iktisat perspektifinden bir analizi
An analysis of households' electric consumption and saving behaviors from a behavioral economics perspective
Yazar: ZEYNEP EFE
Danışman: PROF. DR. FAHRİYE ÖZTÜRK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Ekonomik Büyüme ve Kalkınma Alanı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Enerji tüketimi, modern toplumların sürdürülebilirliği ve ekonomik gelişimi için kritik bir unsurdur. Geleneksel iktisadi modeller, bireylerin rasyonel kararlar alarak maksimum fayda elde ettiklerini varsaymaktadır. Ancak enerji tüketimi, bir takım karmaşık faktörlerden etkilendiği için bu basitleştirilmiş modelin sınırlamaları bulunmaktadır. Davranışsal iktisat ise bireylerin gerçek hayatta kararlarını daha doğru bir şekilde anlamak için psikolojik ve sosyal faktörleri göz önünde bulundurur. Enerji tüketimiyle ilgili kararlar genellikle alışkanlıklar, sosyal normlar, algılar gibi faktörlere dayanmaktadır. Bireylerin enerji tüketimine yönelik davranışlarını etkileyen faktörleri anlamak, etkili enerji politikalarının geliştirilmesine katkı sağlamaktadır. Bu alanda, davranışsal iktisat, psikolojik faktörlere odaklanarak, hanelerde elektrik tüketimi ve tasarrufu konularında etkili politikaların oluşturulmasına ışık tutmaktadır. Bu çalışmada, enerji tüketim ve tasarruf davranışı, elektrik enerjisi bağlamında incelenmiştir. 450 katılımcı ile gerçekleştirilen anket çalışmasından elde edilen bulgulara göre elektrik tasarrufu davranışının demografik ve gelir, konut büyüklüğü, hanede yaşayan kişi sayısı gibi duruma dayalı faktörlerin etkisiyle birlikle daha çok psikolojik faktörlerle açıklanabileceği görülmektedir. Bu durumda, elde edilen bulgulardan, enerji tasarrufu müdahalelerinin tasarlanması ve uygulanması açısından psikolojik faktörlerin göz önünde bulundurularak politikalar oluşturulmasının daha etkili sonuçlar doğuracağı söylenebilmektedir.

Abstract:
Energy consumption is a critical element for the sustainability and economic development of modern societies. Traditional economic models assume that individuals obtain maximum benefits by making rational decisions. However, this simplified model has limitations because energy consumption is affected by a number of complex factors. Behavioral economics, on the other hand, takes into account psychological and social factors in order to more accurately understand the decisions of individuals in real life. Decisions about energy consumption are usually based on factors such as habits, social norms, perceptions. Understanding the factors affecting the behavior of individuals towards energy consumption contributes to the development of effective energy policies. In this field, behavioral economics, focusing on psychological factors, sheds light on the creation of effective policies on electricity consumption and saving in households. In this study, energy consumption and saving behavior were examined in the context of electrical energy. according to the findings obtained from the survey study conducted with 450 participants, it seems that electricity saving behavior can be explained by psychological factors rather than by the effect of situation-based factors such as demographics and income, housing size, number of people living in a household. In this case, from the findings obtained, it can be said that creating policies by taking into account psychological factors in terms of designing and implementing energy saving interventions will lead to more effective results.