3-6 yaş arası çocuğa sahip ebeveynlerin, öz-yeterlikleri, tükenmişlikleri ve çocuklarıyla olan iletişimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between parental self-efficacy, parental burnout and parent-child communication of parents who have children aged between 3-6 years
Yazar: AYSUN YÖNEL
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ARI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Tükenmişlik = Burnout ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırma 3- 6 yaş arası çocuğa sahip ebeveynlerin; ebeveyn öz-yeterliği, ebeveyn tükenmişliği ve ebeveyn-çocuk iletişimi arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile yapılmıştır.
İlişkisel tarama modeli kullanılarak yapılan çalışmada, ebeveyn öz yeterliği bağımsız değişkeni, ebeveyn tükenmişliği bağımlı değişkeni ve ebeveyn-çocuk iletişimi aracı değişkeni tanımlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, Bursa ili merkez ilçelerinde (Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım) ikamet eden, 3- 6 yaş arası çocuğa sahip, 573 (317 anne- 250 baba) ebeveyn oluşturmaktadır. Ebeveyn tükenmişliğini ölçmek için Roskam vd., (2018) tarafından geliştirilen Arıkan vd., (2020) tarafından Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "Ebeveyn Tükenmişliği Ölçeği (ETÖ)", ebeveyn- çocuk iletişim düzeyini ölçmek için Kahraman (2016) tarafından geliştirilen Ebeveynin Çocuğuyla İletişimi Ölçeği (EÇİÖ), ebeveynlerin öz-yeterliklerini ölçmek için Meunier ve Roskam (2009) tarafından geliştirilen  "Küresel Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği  (KEÖÖ)" bu çalışma için araştırmacı tarafından Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılarak kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizi, SPSS 25.0 programında, Hayes (2018) tarafından geliştirilen Process Macro kullanılarak yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında ulaşılan genel sonuç; ebeveyn öz-yeterliliğinin ebeveyn-çocuk iletişimi üzerinde pozitif yönlü, ebeveyn öz-yeterliliğinin, ebeveyn tükenmişliği üzerinde negatif yönlü, ebeveyn-çocuk iletişimin de ebeveyn tükenmişliği üzerinde negatif yönlü ve anlamlı etkisi olduğu saptanmıştır. Ebeveyn öz-yeterliliğinin, ebeveyn tükenmişlik üzerindeki etkisine, ebeveyn-çocuk iletişimi değişkeni dahil edildiğinde, doğrudan etki tamamen ortadan kalmamış sadece bir miktar azalmıştır. Ebeveyn-çocuk iletişimi ilişkisi değişkeninin ebeveyn öz-yeterlik ve ebeveyn tükenmişlik değişkenleri arasında kısmi aracılık rolünü üstlendiğini işaret etmiştir.

Anahtar kelimeler: Ebeveyn-Çocuk İletişimi, Ebeveyn Tükenmişliği, Ebeveyn Öz-yeterliliği

Abstract:
This research was conducted to examine the relationship between parental self-efficacy, parental burnout and parent-child communication levels of parents who have children aged between 3 and 6 years old. In the study, conducted by using the relational screening model, the parental self-efficacy as an independent variable, the parental burnout as a dependent variable and the parent-child communication intermediary variable are defined. The population of the study consists of 573 parents (317 mothers and 250 fathers) with children between the ages of 3 and 6, residing in the central districts of Bursa (Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım). For measuring parental burnout, the "Parental Burnout Scale", developed by Roskam et al. (2018) and studied by Arıkan et al. (2020) for the validity and reliability study in Turkish, was used; For measuring the parent-child communication level, the "Parent's Communication with Their Child Scale", developed by Kahraman (2016), was used; And to measure the parents' self-efficacy, The Global Parental Self-Efficacy Scale, developed by Meunier and Roskam (2009), was used by the researcher for this study, by conducting a Turkish validity and reliability study. The analysis of the data in the study was carried out using the Process Macro developed by Hayes (2018) in the SPSS 25.0 program. The general conclusion reached in light of the findings of the research; It was determined that parental self-efficacy has a positive effect on parent-child communication, parental self-efficacy has a negative effect on parental burnout, and parent-child communication has a negative and significant effect on parental burnout. When the parent-child communication variable was included in the effect of parental self-efficacy on parental burnout, the direct effect was not completely eliminated but only slightly reduced. The study pointed out that the parent-child communication relationship variable plays a partial intermediary role between the variables of parental self-efficacy and parental burnout.

Keywords: Parent-Child Communication, Parental Self-Efficacy, Parental Burnout