1980-1993 yılları arasında Türkiyenin Orta Doğu politikası
Türkiye's Middle East policy between 1980-1993
Yazar: DİLAN BÜYÜKDENİZ
Danışman: PROF. DR. SİBEL TURAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Orta Doğu, jeopolitik ve jeostratejik konumu itibarıyla her zaman devletlerin
ilgi odağı olmuştur. Bu nedenle toprak bütünlüğünü ve güvenliğini korumanın zor
olduğu Orta Doğu coğrafyası, tarihler boyunca savaşlara ve çatışmalara maruz
kalmıştır. Kendi toprak bütünlüğünü korumak ve güçlendirmek için politikalar
oluşturmaya çalışan Orta Doğu, diğer devletlerin de dış politikalarını inşa etmesinde
rol oynamıştır. Dış politikasını Orta Doğu'ya göre şekillendiren ülkelerden biri de
Türkiye'dir. Zira Türkiye, Orta Doğu ile sınır komşuluğu ve tarihsel miras gibi
faktörler nedeniyle bölgedeki gelişmeleri yakından takip etmiş, iç ve dış politikasını
oluştururken bölgesel, ulusal ve uluslararası konjonktürü göz önünde bulundurmuştur.
Bu çalışma, 1980-1993 yılları arasında Türkiye'nin Orta Doğu politikasına
yönelik olup dönem içinde Türkiye'nin bölge üzerindeki politikalarını süreç analizi
yöntemi ile açıklamaya çalışılmıştır. Dönemin dış politikasını etkileyen çeşitli
argümanları olmuştur. Bu argümanlar tek tek sıralanıp akabinde ikili ilişkiler
sonucunda yürütülen politikalar açıklanmaya özen gösterilmiştir. Ayrıca Turgut
Özal'ın ve diğer siyasi liderlerin dış politika anlayışının dönemi etkilemesi nedeniyle
bölge ile Türkiye arasındaki ilişkide siyasi liderin önemi de gözler önüne serilmiştir.
İç ve dış politikada kargaşanın hakim olduğu bu süreçte yaşanan olaylara ve
olaylar doğrultusunda gelişen politikalara ışık tutmayı amaçlayan bu çalışma,
Türkiye'nin dönem içerisindeki Orta Doğu politikasını incelemeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kavramlar: Orta Doğu, Türkiye, Dış Politika, İlişki, Süreç İzleme.

Abstract:
The Middle East has always been the focus of attention of states due to its
geopolitical and geostrategic location. For this reason, the Middle East geography,
where it is difficult to protect its territorial integrity and security, has been exposed to
wars and conflicts throughout history. Trying to create policies to protect and
strengthen its own territorial integrity, the Middle East also played a role in the
construction of foreign policies of other states. One of the countries that shapes its
foreign policy according to the Middle East is Türkiye. Because Türkiye has closely
followed the developments in the region due to factors such as its border neighborhood
with the Middle East and historical heritage, and has taken into account the regional,
national and international conjuncture while forming its domestic and foreign policy.
In this study, it was aimed at Türkiye's Middle East policy between 1980-
1993 and tried to reveal Türkiye's policies on the region during the period with the
method of process analysis. He had various arguments that influenced the foreign
policy of the period. These arguments were listed one by one and then the policies
carried out as a result of bilateral relations were explained. In addition, since the
foreign policy understanding of Turgut Özal and other political leaders affected the
period, the importance of the political leader in the relationship between the region and
Türkiye was also revealed.
This study, which aims to shed light on the events experienced in this period
of turmoil in domestic and foreign politics, and the policies developed in line with the
events, aimed to examine Türkiye's Middle East policy during the period.

Key Concepts: Middle East, Türkiye, Foreign Policy, Relationship, Process Monitorin