Ulusal tarama programından yönlendirilen ve TSH yüksekliği saptanan olgularda konjenital hipotiroidi tanı oranı, etyolojik dağılım ve tedavi altında izlemlerin değerlendirilmesi
Evaluation of congenital hypothyroidism diagnosis rate, etiological distribution and follow-up treatment in cases referred from the national screening program with HİGH TSH values
Yazar: BAYRAM BAYRAMOV
Danışman: PROF. DR. PELİN BİLİR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Fontanel = Fontanel ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Konjenital hipotiroidizm = Congenital hypothyroidism ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones ; Tiroksin = Thyroxine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı tarama amaçlı alınan topuk kanı örneğinde ve hastane
kontrollerinde tiroid stimüle edici hormon (TSH) yüksekliği ile Ankara Üniversitesi Tıp
Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Çocuk Endokrinolojisi Polikliniği'ne
yönlendirilen olgularda konjenital hipotiroidi tanı alma oranını, tanı alan olguların klinik ve
laboratuvar özellikleri ile etiyolojik dağılımlarını belirlemektir.
Materyal ve Metod: Bu retrospektif araştırmaya Sağlık Bakanlığı Ulusal Tarama
Programı kapsamında alınan topuk kanı örneğinde ve hastane kontrollerinde TSH yüksekliği
saptanarak başvuran hastaların Mayıs 2013 - Mayıs 2018 tarihleri arasında Ankara
Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Çocuk Endokrinolojisi
Polikliniği'ne yönlendirilen 579 olgu dahil edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda cinsiyet dağılımı geçici primer KH tanısı olan olgularda
kızların sayısı erkeklere oranla daha fazla görülürken, subklinik hipotiroidi tanısı olan grupta
erkek oranı daha yüksek olarak bulundu. Tüm gruplar incelendiğinde ise subklinik hipotiroidi
tanısı alan olguların sonuçları kalıcı ve geçici primer KH tanısı alan olguların sonuçlarından
daha yüksek bulunmuştur. Yukarıda belirtilen bulgular istatistiksel açıdan anlamlıdır
(Kruskal-Wallis, p<0,05). Hasta grupları arasında geniş arka fontanel, hipotoni, dismorfizim,
kaba yüz, RDS (Respiratuvar Distres Sendromu) ve ek bulgu oranı bakımından istatistiksel
açıdan anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Topuk kanı TSH ölçümlerinin birinci ve ikinci
ölçümünde kalıcı primer KH tanılı, üçüncü ölçümünde ise geçici primer KH tanılı olguların
değerleri diğer tanı gruplarından daha yüksekti. Serbest T4 ölçümünde subklinik hipotiroidi
tanılı grubun ölçümleri diğer gruplardan, TSH ölçümünde kalıcı primer KH, tiroglobulin
ölçümünde de geçici primer KH tanılı olguların ölçümleri diğer tanı gruplarından daha
yüksekti. Topuk kanı örnekleri incelendiğinde birinci TSH sonucunu gruplar arasında
karşılaştırdığımızda geçici primer KH ve kalıcı primer KH, kalıcı primer KH ve subklinik
grupları arasında fark olmadığı (Kruskal-Wallis, p>0,05) ancak geçici primer KH ile
subklinik grup arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir (Kruskal-Wallis, p=0,018).
Topuk kanı ikinci TSH ölçümündeki farklılıklar ise tüm gruplar arasında anlamlı bulunmuştur
(Kruskal-Wallis, p<0,001). Topuk kanı üçüncü TSH ölçümündeki farklılıkların ise geçici
primer KH ile subklinik hipotiroidi (Kruskal-Wallis, p<0,001) ve kalıcı primer KH ile
subklinik hipotiroidi gruplarından kaynaklandığı belirlenmiştir (Kruskal-Wallis, p<0,001).
Serbest T4 ve TSH ölçümlerinde farklılıklar tüm gruplar arasında olduğu (Kruskal-Wallis,
p<0,001), tiroglobulin ölçümündeki farklılıklar ise geçici primer KH ile subklinik hipotiroidi
ve kalıcı primer KH ile subklinik hipotiroidi gruplarından kaynaklandığı belirlenmiştir
(Kruskal-Wallis, p<0,001).
Sonuç: Yenidoğan taraması zamana karşı bir yarıştır. Kan alma, numune gönderme,
sonuçları analiz etme, şüpheli vakaları yönlendirme, tanıyı doğrulama ve tedaviye başlama
aşamalarının tamamı hatasız olmalı ve mümkün olduğunca kısa zamanda yapılmalıdır. Yanlış
negatif sonuçlar hala sürekli bir endişe kaynağıdır.

Anahtar Kelimeler: konjenital hipotiroidi, tiroid stimüle edici hormon (TSH), fontanel,
tiroksin

Abstract:
Objective: Congenital hypothyroidism (CH) is defined as the insufficiency of thyroid
hormones in newborns. It is the most common endocrine disease of childhood with a rate of
1/1400 to 1/2800 worldwide. Thyroid hormones have critical importance on energy
metabolism, thermogenesis, growth-development, bone, and central nervous system
development. Thyroid hormones play roles in neuronogenesis, gliogenesis, neuronal cell
migration, formation of cortical layer, dendrite and axonal growth, synaptogenesis and
myelination. In hypothyroidism, pyramidal cells in the neocortex and Purkinje cells in the
cerebellum are affected, and irreversible cognitive and motor disorders occur. Congenital
hypothyroidism is also one of the most important causes of preventable mental retardation.
Aim: The aim of this study is to determine the rate, clinical and laboratory
characteristics, and etiological distribution of cases with diagnosis of congenital
hypothyroidism in the cases referred to Ankara University Faculty of Medicine, Department
of Pediatrics and Pediatric Endocrinology with elevated thyroid stimulating hormone (TSH)
in heel blood sample taken for screening and in hospital admissions.
Materials and Methods: Five hundred and seventy nine cases, who applied with TSH
elevation detected in the heel blood sample taken within the scope of the Ministry of Health
National Screening Program and hospital controls and referred to Ankara University Faculty
of Medicine Pediatrics Department of Pediatric Endocrinology between 01.05.2013 and
01.05.2018 were included in this retrospective study.
Results: In our study, the number of girls was found to be higher in individuals with a
diagnosis of transient primary CH, while the rate of boys was found to be higher in the group
with a diagnosis of subclinical hypothyroidism. When all groups were examined, the results
of individuals diagnosed with subclinical hypothyroidism were found to be higher than the
results of individuals diagnosed with permanent and transient primary CH. These differences
are statistically significant (Kruskal-Wallis, p<0.05). A statistically significant correlation was
found between the patient groups in terms of wide posterior fontanel, hypotonia,
dysmorphism, coarse face, RDS (Respiratory Distress Syndrome) and additional finding rate
(p<0.05). The first and second measurements of heel blood TSH measurements ​​of individuals
with the diagnosis of permanent primary CH, and the third measurement of those with the
diagnosis of transient primary CH were higher than the other diagnostic groups. Free T4
measurement in the group diagnosed with subclinical hypothyroidism, TSH measurements of
the individuals with a diagnosis of permanent primary CH and thyroglobulin measurements of
the individuals with a diagnosis of transient primary CH were higher than the other diagnosis
groups. When the heel blood samples were examined and when we compared the first TSH
results between the groups, it was found that there was no difference between the temporary
primary CH and the permanent primary CH, the permanent primary CH, and the subclinical
groups (Kruskal-Wallis, p>0.05), but there was a significant difference between the transient
primary CH and the subclinical groups (Kruskal-Wallis, p=0.018). The differences of the
second measurement of TSH in the heel blood between all groups were significant (Kruskal-
Wallis, p<0.001). It was determined that, the differences in the third TSH measurement in the
heel blood were caused by transient primary CH and subclinical hypothyroidism (Kruskal-
Wallis, p<0.001) and permanent primary CH and subclinical hypothyroidism groups
(Kruskal-Wallis, p<0.001). Differences in free T4 and TSH measurements were found
between all groups, and differences in thyroglobulin measurement were found in the transient
primary CH and subclinical hypothyroidism groups, and permanent primary CH and
subclinical hypothyroidism groups.
Conclusion: Newborn screening is a race against time. All steps from taking blood,
sending samples, analyzing results, referring suspected cases, confirming the diagnosis and
initiating treatment should be error-free and should be done as soon as possible. False-
negative results are still a constant concern.

Keywords: congenital hypothyroidism, thyroid stimulating hormone (TSH), fontanel,
thyroxine