Küresel salgınla mücadelede kamu maliyesi tedbirleri: Seçilmiş ülke örnekleri
Public finance measures in combating global pandemic: Selected country examples
Yazar: YUNUS EMRE ÖZAYRANCI
Danışman: PROF. DR. HAYAL AYÇA ŞİMŞEK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Ulusal ekonomiler tarih boyunca değişimler yaşamış ve ekonomik krizler,
salgın hastalıklar, doğal afetler ve savaşlar gibi çeşitli olağanüstü dönemlerle
sınanmışlardır. Yaşanan bu olağanüstü süreçler ekonomilerin temellerini sarsan
ve ekonomi politikalarını yeniden şekillendiren dönemler yaratmıştır. Bu
dönemler çoğu zaman hâkim iktisadi anlayışın da değişmesine vesile olmuştur.
Örneğin 1929 ekonomik buhranı ile klasik iktisadi anlayışın çözüm üretme
becerisi yetersiz kalmış ve süreç Keynesyen iktisadi anlayışın piyasaya hâkim
olması ile neticelenmiştir. 1970'lerde yaşanan petrol krizleri ile keynesyen anlayış
yerini monaterist reçetelere bırakmıştır. 1980'ler itibariyle de liberalizasyonun
kabul gördüğü dönem başlamıştır.
Böylesi dönemler genelde mevcut iktisadi politikaların yetersizliklerini
ortaya çıkarmakta ve yeni çözüm arayışlarını tetiklemektedir. Örneğin 2008
küresel finans krizi, finansal düzenlemelerin güçlendirilerek kurumsal denetimin
artırılması yönünde önlemler alınmasını gündeme taşımıştır. Covid-19 salgını da
ulusal sağlık sistemlerinin direncini ve ekonomiler üzerine meydana getirdiği
tehditlerle hükümetlerin acil müdahalelerde bulunma becerilerini test etmiştir.
Benimsenen ve süregelen iktisadi politikaları yeniden şekillendiren veya
bu yönde motivasyon oluşturan olağanüstü dönemlerde mevcut işleyiş yetersiz
kaldığından yeni stratejiler, politika araçları ve yaklaşımlar geliştirilmesi
gerekir. Hükümetlerin ekonomik canlanma için devreye soktuğu teşvik paketleri
ve finansal destek tedbirleri gibi acil eylem politikaları, kriz ve salgınların
etkilerini hafifletmek ve toparlanmayı hızlandırmak için uygulanır. Dolayısıyla
böylesi tedbirler sayesinde iktisadi politikalar yeniden şekillenir ve sonraki
dönemlere tesiri kaçınılmaz olan etkilet oluşturur. Olağanüstü dönemlerde
iktisadi politikaların önemi ve etkisi belirleyicidir. Krizler ve salgınlar, ekonomik
politikaların yeniden değerlendirilmesi için fırsatlar sunar ve dönemsel olsa da
yeni paradigmalara geçişin zorunluluğunu ortaya koyar. Geçmiş olaylardan ve
deneyimlerden yola çıkılarak, olağanüstü dönemlerin iktisadi politikalar
üzerindeki etkilerini ele almak ve bunların gelecekteki kararları nasıl
şekillendireceğini değerlendirmek önem taşır. Krizler ve salgınların üstesinden
gelmek için gereken etkili politikaların nasıl geliştirileceği ve mevcut ekonomik
yapının nasıl daha dirençli hale getirileceğiyse yanıt bulunması gereken soruların
başında gelir.
Çalışmada küresel ekonomik kriz ve küresel salgınlar tarihsel süreçlerle
birlikte ele alınarak ekonomik etkileri değerlendirilecektir. Odak noktamızı
oluşturan küresel salgınlar, küresel kamusal kötü kapsamında ele alınarak kısa
ve uzun vadeli etkileri değerlendirilecek ve bu dönemlerde uygulanan politikalar
incelenecektir. Politikalar kısıtlayıcı politikalar ve ekonomik-mali politikalar
kapsamında değerlendirilecektir. Çalışmanın üçüncü bölümünde G20
ülkelerinin salgın dönemi politikaları ve ekonomik sonuçları incelenerek kamu
maliyesi verileri ve makroekonomik verileri üç dönem halinde kümeleme analizi
ile ele alınacaktır. İnceleme bulguların değerlendirildiği sonuç kısmı ile
tamamlanacaktır.
Anahtar Kelimeler: İktisadi Politikalar, Küresel krizler, Küresel Salgınlar,
Kümeleme Analizi

Abstract:
Throughout history, national economies have undergone transformations
and have been tested by various extraordinary periods such as economic crises,
pandemics, natural disasters, and wars. These extraordinary events have shaken
the foundations of economies and reshaped economic policies. Often, they have
also led to changes in the dominant economic paradigms. For example, the
inability of the classical economic approach to provide solutions during the 1929
economic depression resulted in the dominance of Keynesian economic thought.
The oil crises of the 1970s saw the Keynesian approach give way to monetarist
prescriptions. From the 1980s onwards, a period accepting liberalization began.
Such periods generally expose the inadequacies of existing economic
policies and trigger the search for new solutions. For instance, the global financial
crisis of 2008 brought to the forefront measures to strengthen financial
regulations and increase institutional oversight. The COVID-19 pandemic tested
the resilience of national health systems and the threats it posed to economies,
alongside governments' ability to intervene urgently.
Extraordinary periods that reshape or motivate a rethinking of prevailing
economic policies necessitate the development of new strategies, policy tools, and
approaches due to the insufficiency of existing operations. Emergency action
policies, such as stimulus packages and financial support measures enacted by
governments for economic recovery, are implemented to mitigate the effects of
crises and pandemics and accelerate recovery. Thus, such measures reshape
economic policies and inevitably create impacts that influence subsequent
periods. The importance and impact of economic policies are decisive in
extraordinary times. Crises and pandemics offer opportunities for the
reevaluation of economic policies and necessitate the transition to new paradigms,
even if temporarily. Evaluating the effects of extraordinary periods on economic
policies and how these will shape future decisions is crucial. Answering questions
on how to develop effective policies to overcome crises and pandemics and how
to make the current economic structure more resilient is paramount.
In this study, the economic effects of global economic crises and pandemics
will be discussed in conjunction with historical processes. Focusing on global
pandemics within the scope of global public bads, their short and long-term
effects will be assessed, and the policies implemented during these periods will be
examined. Policies will be evaluated in terms of restrictive policies and economicfiscal policies. In the third section of the study, the policies and economic
outcomes of G20 countries during the pandemic period will be examined through
cluster analysis of public finance data and macroeconomic data across three
periods. The study will conclude with an evaluation of the findings.
Keywords: Economic Policy, Global Crises, Pandemics. Cluster Analysis.