Türkiye olimpik hazırlık merkezlerindeki sporcuların performanslarına etki eden psikolojik faktörlerin incelenmesi
Investigating psychological factors affecting performance of athletes in Turkish olympics preparation centers
Yazar: YAHYA KONAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİ AYDOĞAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Olimpiyatlar = Olympics ; Psikolojik faktörler = Psychological factors ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Spor psikolojisi = Sport psychology ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Bu çalışma; olimpiyatlara elit sporcu yetiştirmek maksadıyla faaliyete geçirilen Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezleri (TOHM)'nde sportif çalışmalarını devam ettirmekte olan sporcuların, performanslarına ve sportif başarılarına etki eden psikolojik faktörlerin belirlenmesi önceliği ile planlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, "TOHM sporcularının performanslarına etki eden psikolojik faktörlerin" bazı demografik değişkenlere göre incelenmesidir. Araştırmanın evrenini, Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı 22 ilde bulunan TOHM'larda aktif olarak spor hayatına devam eden yaklaşık 1100 civarı sporcu oluşturmaktadır. Örneklemini ise, basit tesadüfi örneklem yöntemi ile belirlenen 169'u kadın sporcu ve 202'si erkek sporcudan oluşan farklı spor dallarındaki 371 gönüllü TOHM sporcusu oluşturmaktadır. Çalışmada sporculara, araştırmamızın içeriğine yönelik alanında uzman kişilerin önerileri de dikkate alınarak yazar tarafından oluşturulan 15 maddelik "Kişisel Bilgi Envanteri" ve Aydoğan ve Konaş (2022) tarafından geçerlilik ve güvenirlilik çalışması gerçekleştirilerek geliştirilen 32 madde ve 3 alt boyuttan oluşan "Sporda Psikolojik Performans Değerlendirme Ölçeği" uygulanmıştır. İstatistik analizlerinde lisanlı SPSS 26.0 paket programı kullanılmıştır. Dataların genel hususlarını saptamak amacıyla tanımlayıcı istatistik, frekans ve yüzde dağılımları yapılmıştır. İstatistik testlerinde öncelikli olarak toplam puanın çarpıklık ve basıklık katsayılarına da bakılmıştır. Çarpıklık ve basıklık katsayılarının +2 ile -2 arasında değişmediği tespit edilmiştir. Ayrıca her bir demografik değişken için yapılan Kolmogorov Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri sonucunda verilerin normal dağılım göstermediği tespit edilmiştir. Normal dağılıma sahip olmayan verilere ikili karşılaştırmalar için Mann-Whitney-U testi, üç ve üzeri grup karşılaştırmalarda ise Kruskal Wallis-H testi uygulanmıştır. Kruskal Wallis-H testinde anlamlı farklılıklar ortaya çıkması durumunda Mann Whitney-U testi ile ikili karşılaştırmalar yapılarak farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular özelinde; TOHM sporcularının "Cinsiyet, Eğitim Durumu, Uluslararası Derece Alma Durumu, Millilik Durumu, Psikolojik Performans Desteği Alma Durumu ve Yaş Değişkeni" gibi değişkenlerin performanslarına istatistiksel olarak anlamlı etkileri olan psikolojik faktörler arasında olduğu tespit edilmiştir. Ancak diğer demografik değişkenlerimizden olan "Aile Aylık Gelir Durumu, Lisanslı Spor Yapma Yılı, Haftada Antrenman Yapılan Gün Sayısı, Günde Antrenman Yapılan Saat Süresi, Ulusal Derece Alma Durumu ve Ciddi Spor Sakatlığı Yaşama Durumu" değişkenlerinin ise TOHM sporcularının performanslarına anlamlı etkileri olmayan psikolojik faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
This study was planned to determine psychological factors affecting sportive success andperformance of athletes who continue to train at Turkish Olympics Preparation Center (TOPC). The purpose of this study was to investigate psychological factors affecting performances of athletes at TOPC. Sample and population of this study consisted of 1100 athletes who continue active sports at Turkish Olympics Preparation Centers of The Ministry of Youth and Sports in 22 cities in Turkey and 371 volunteer TOPCs athlete from several sports branches who were determined random sampling method. In this study 'Psychological Performance Assessment in Sports Scale' which adapted to Turkish by Aydoğan and Konaş (2022) and 'Personal Information Form' prepared by researcher were conducted. SPSS 26.0 package used in Statistical analysis. To determine general characteristics of data, Descriptive statistics, frequency and per cent distributions were conducted. In statistical tests, firstly Skewness and Kurtosis coefficients of total score were considered primarily. It was determined that skewness and kurtosis coefficients did not change between +2 and -2. However, it was determined that data did not show normal distribution as a result of Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests. Mann Whitney U test was used for pairwise comparison of data which had not normal distribution and Kruskal Wallis-H test was conducted for comparisons that are 3 and above. In case there were significant differences in Kruskal Wallis-H test, these differences were determined by Mann Whitney U test. As a result of study, it was determined that variables like 'Gender, Education Status, International Success Status, Being a National Athletes Status, Psychological performance Support need and Age variable' were among the psychological factors that have effects on sportive performance. However, other variables like 'Family Monthly Income, Sports Experience with a license, Training Days within a week, Training hours within a day, the status of receiving a National Degree and Experiencing a Serious Sports Injury Status' were among the psychological factors which had no significant effects on the performances of TOPC athletes.