Türkiye'de bölgesel havayolu şirketi kurulması
Incorporation of a regional airline company in Turkey
Yazar: ATAÇ TUNÇ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖZKOL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
İnsanoğlunun uçma arzusu ile başlayan havacılığın, tüm dünyada askeri vehaberleşme amaçlı gelişmesinin ardından, yolcu taşımacılığında da son 90 yılda sivilhavacılıkta çok yol kat edilmiştir. Uçakların kapasiteleri, boyutları artmış, kıtalararası uzun uçuşlar önem kazanmıştır. Uzun mesafeli yolculuklarda neredeysetamamen havayolu ile taşıma tercih edilmeye başlanmıştır.Son yıllarda gerçekleştirilen uluslararası uçuşlar göz önüne alındığında, havayoluşirketlerinin taşıdığı yolcu sayılarında bir doygunluğa ulaşılmış ve yolcu sayılarıgenellikle sabit kalmaya başlamıştır. Buna karşın, gün geçtikçe sivil havacılıkotoriteleri tarafından alınan emniyet tedbirleri arttırılmakta ve cezai yaptırımlarağırlaştırılmaktadır. Bu durum, kar oranları düşen, hatta zarar etmeye başlayanhavayolu şirketlerini yeni yolcu arayışlarına yönlendirmiştir.Böylece, çeşitli ülkelere ait havayolu şirketleri ikili anlaşmalar yaparak pazarpaylaşımı yapmakta, ya da ulusal yolcu taşımacılığına yönelip bölgesel uçuşlargerçekleştirmenin yollarını aramaktadırlar. Bu çalışmada da, Türkiye'de bölgeselhavayolu şirketi kurulması ile ilgili detaylar incelenecektir.Dünyada Deregülasyon Yasası'nın kabulünün ardından, karayolu ile uzun süren,büyük havayolu uçakları ile de düşük kar getiren uçuş noktalarında bir boşlukoluşmuştur. Ayrıca sivil havacılık şirketlerinin önündeki devlet engellerinin dekaldırılması ile bu boşlukların değerlendirilmesi, bölgesel havayolu şirketlerinin sivilhavacılık sahnesine girmesiyle olmuştur.Türkiye'ye baktığımızda ise, coğrafi yapısı ve geniş sınırları ile ulusal taşımacılıktahavayolu kullanımı için oldukça elverişli bir yapıya sahip olduğu görülür. Şehirmerkezleri arasında konumlanan engebeli yer şekilleri karayollarını uzatmakta,yolcular havayolu kullanarak daha kısa sürede diğer şehirlere ulaşmakistemektedirler.Diğer yandan, iç kesimlerde yer alan yüksek nüfus ve Türkiye'nin yerli ve yabancıturistler için çok cazip bir noktada bulunması bölgesel havayolu şirketi kurulmasındaiştah kabartan etmenlerdendir. Özellikle tatil zamanında yolcular uzun karayoluyolculukları yerine hem zamandan kazanmayı, hem de konforlu ve kaliteli biryolculuk yapmayı tercih etmektedirler. Bunlara ek olarak, Türkiye büyüyen birekonomiye sahip olduğundan havayolunu kullanabilecek ekonomik güçte nüfus dayadsınamayacak kadar fazladır.Bölgesel havayolu şirketleri faaliyetleri sırasında birçok operasyon modelikullanırlar. Çoğunlukla büyük havayolu şirketleri ile işbirliği içerisinde varlığınısürdüren bölgesel havayolu şirketleri, uçaklarını büyük havayolu şirketlerinekiralayarak, büyük havayolu şirketlerinin marka değerinden yararlanıp ayrıcalıklısatış hakkı alarak, kod paylaşımlı uçuşlar gerçekleştirerek ya da büyük havayoluşirketlerinin merkez uçuş noktalarından, onların uçuş tarifelerine uygun saatlerde bölgesel seferler düzenleyerek ticari varlıklarını devam ettirmeye çalışırlar. Buiştiraklerin avantajlı ve dezavantajlı tarafları bu çalışma içerisinde ele alınacaktır.Çalışmanın bir diğer bölümünde Türkiye'de bir bölgesel havayolu şirketi kurulmasıiçin gereken yasal zemin incelenecektir. Yasal mevzuat çoğunlukla, SHY-6A TicariHava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği düzenlemelerini ele almaktadır.İşletme Ruhsatı alınması için gereken başvuru süreçleri, teminat bedelleri, gereklipersonel istihdamının sağlanabilmesi gibi konular detaylarıyla ele alınmıştır.Yasal mevzuat şirketin operasyon koşullarının belirlenmesi hususunda da şirketkurucularına rehberlik etmektedir. Uçakların satın alınması ya da kiralanarakoperasyon yapılması ile ilgili düzenlemeler ve teminat bedelleri farklılıklariçermektedir. Bu farklılıkların da ele alındığı çalışmada, tüm yasal zeminoluşturulduktan sonra, örnek olay işlenmiş ve bir havayolu şirketi kurulumununincelenmesine geçilmiştir.Bölgesel havayolu şirketi kurulmasında atılması gereken ilk ve en önemli adım, sınırkoşullarının doğru belirlenmesidir. Öncelikle yatırıma uygun pazar araştırmasıyapılarak başlangıçta ve daha sonrasında, dönemsel ve sürekli olarak uçulabilecekgüzergahları seçmek gerekmektedir. Bu seçim beraberinde, uçuş operasyonlarınındolayısıyla şirketin ana merkezinin nerede olacağının, uçakların yolcukapasitelerinin, inilecek meydan özelliklerine ve uçuş mesafelerine göre uçak vemotor tiplerinin belirlenmesini sağlayacaktır.Daha sonra, seçilen uçakların bakım giderlerinin belirlenmesi, mürettebatının vebakım personelinin seçimi, ilk ve tekrarlı eğitimlerin hesaplanması bakım ve uçuşmaliyetlerinin çıkarılması aşamasına geçilerek, seçilen uçakların öngörülen yolcusayısına göre karlı bir yatırımı sağlayıp sağlayamayacağı incelenmelidir.Bu çalışmada da şirketin faaliyet noktaları, uçak tipi ve sayısı, mürettebatı, bakımpersoneli, yönetici personeli belirlendikten sonra kurulum maliyeti hesabı için; ruhsatbedelleri uçak kiralama bedelleri, kurulması gereken yönetim ve bilişim sistemleri,bina giderleri, personel maaşları ve ilk eğitim giderlerini içeren detaylı maliyethesapları yapılmıştır. Buna göre yeni kurulan bir havayolu şirketinin kurulummaliyetini ne kadar sürede amorti edebileceği, üç yıllık doğrudan ve dolaylı giderlerile aynı zamanda operasyon gelirleri dahil edilerek incelenmiştir. Bunun sonucundaiç karlılık oranının ve net bugünkü değerinin ne kadar olacağı belirlenmiştir.Sonuçlar ve değerlendirme bölümünde ise, ele alınan şirketin maliyet oranlarının,literatür araştırmalarındaki değerlerle benzerlikleri gözlemlenmiş, çalışmada elealınan yapının gerçekleştirilebilir olduğu sonucuna erişilmiştir.Tüm bunlara bakıldığında, Türkiye'nin bölgesel havayolu taşımacılığının gelişmesiiçin oldukça elverişli bir ortam olduğu gözlemlenmektedir.

Abstract:
The Global growth of the aviation for military and communicational purposes, rightafter the historical beginnig of aviation as a passion of mankind through the flight, isresulted as an improvement civil aviation in 90 years. The capacity, dimensions ofthe aircrafts and intercontinental flight demands are increased rapidly in recentcentury. Passengers are became addicted to the air tranportation for long distancetravels.However, after this accelerated growth in the aviation market, the number of carriedpassengers have stayed almost stable for the last 3 years. And also, civil aviationauthorities started to take stricter precautions against airlines in a manner ofproviding airworthiness. As a result of the stable market and unchallengeableprecautions, airline companies have changed their target through the regional marketday by day to protect themselves from bankrupcy or loosing profitability.After the application of Deregulation Law in aviation in early 1980?s, big airlinecompanies started to leave unprofitable regional flight areas and they changed theirflight structures from ?point to point? flights to ?base to point? long distance flights.This less profitable area evacuation movement, is resulted with the incorporation ofregional airlines in those areas in civil aviation.In the early 2000?s, airline companies started to look for some new methods todevelop market size again, by performing some cooperations with regional airlines orby promoting them. Aviation market has also reshaped according to the passengerdemand on regional flights.Regarding to the geographical condition of Turkey, the mid-region of the country iscovered with full of mountains. This condition results in a very important demand onair transportation.Passengers do not want to waste time and miss comfort as in long distance road trips,especially on holidays. In addition, regarding the developing economy of Turkey,there are many passengers would prefer to use airlines.Developing economy, geographical topographies and tourism potential makesTurkey more valuable localization for foundation of a regional airline servicecompany.Regional airline companies have used many different operation models during theiroperations. Most of regional airlines prefer to make cooperation with leading airlinecompanies. The common way for this cooperation is leasing the aircrafts to otherairline companies. The other operation type is using their well-known brand of aleading airline in the market, by franchising and by code sharing agreements. Theother cooperation method is scheduling consecutive flights. All advantages anddisadvantages of these cooperation methods are mentioned widely in this study. Another section of this study would be the review of the civil aviation regulations forincorporating of a regional airline company in Turkey. SHY-6A is the main civilaviation regulation annex, which is consisted by Turkish Civil Aviation Authority(SHGM). This regulation leaflet also includes all application processes, guaranteefunds, required directory personnel for incorporation of an airline company. Theseprocedures are mentioned detailed in this study.SHY-6A leaflet would be used as a guidance material, not only for incorporation butalso for taking decisions for operations. Regulations related to purchasing of theplanes or performed operations by leasing and guarantee funds have differences inbetween. The case study, regarding to those topics, shall be processed on completelegal basis and this action is followed by examination for incorporation of an airlinecompany.The main and first step that shall be achieved is the determination of boundaryconditions. Firstly, appropriate market investigation for investment shall becompleted and according to this research, periodically and continuously performedroutes would be selected. Regarding to this selection, flight operations, hence theheadquarter location, the capacity of passengers on every aircraft, decision of theaircraft and engine types according to and flight distances and runwaycharacteristics.In this study, selection of aircraft is being done as a result of observation of lowoperating costs, high profitability, and flexibility by cabin configuration. The ATR isselected according to those advantages such as innovation, comfort andenvironmental care for regional operations in terms of profitability for airlines,impact on environment and passenger comfort for the entire aviation market.Therefore, the determination of maintenance costs for the selected aircrafts, crew andmaintenance personnel selection and planning of initial and repetitive trainingswould be followed by determination of maintenance and flight costs that wouldresult with a prediction to guarantee a profitable investment.To perform a relative cost calculation for the investment it has to be determined thecompany operation fields, the number and type of aircrafts, crews, maintenance staff,administrative staff. Thus should be followed by determination of incorporationexpenses as a result of determining the cost of installation, the license fees, cost ofdry-leasing, cost of facilities and IT systems to be installed, staff salaries andtraining costs are taken into account for the first detailed cost calculations.Hence, prospect period has been calculated for revealing the incorporation cost of anewly established airline company and in addition to this, direct and indirect costsand operating revenues of three-year period has been mentioned in this study. As aresult, the return on equity and current market value of the company is tried to bedetermined.In addition, all incomes and outcomes of the company, starting from the firstincorporation costs, which include administrative personnel salaries, initial facilitycosts, license fees and paid guarantee fees analyzed. As a result, companyprofitability and market values have identified.Finally, the calculated values thus have been detailed above, are compared withreference investigations in results and conclusion section. All these calculated valueshave similar trends with references.As summarizing the effect of study, the results end up with almost current values thatgive strong evidence for the right assumptions in between the calculations. Thepercentage of the flight crew salaries in direct operational costs are surprisingly endup with similar values compared historical data and this value is about 15% of directoperational costs.In this study, wet-lease model has chosen for the calculations relevant companyoperations. The future prospect studies would be derived from all the other modelsthat have defined in operational model section of the study.Furthermore, studies would be continued on all other regions and other civil aviationregulations specified by local authorities. Thus, the differences and similarities inbetween all these documentations could be compared as upcoming studies from thisthesis.According to recent records, positive growth on domestic and inbound tourism hasbeen achieved in Turkey. On the other hand, many promotional and marketingactivities that The Ministry of Culture and Tourism have performed had a positiveimpact on the growth of travel and tourism in Turkey. From all this, it is observedthat Turkey has quite a favorable profile for the development of regional airtransportation.