Güneydoğu Karadeniz'de trol avcılığına açık ve kapalı alanlarda avlanan av kompozisyonunun karşılaştırılması
Comparison of catch composition of demersal trawl fishery performed in open and closed fishing areas in Southern Blacksea
Yazar: İLKAY ÖZCAN AKPINAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERHAN AKAMCA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Balık avcılığı = Fishing ; Balık avlama yöntemleri = Fishing methods ; Trol = Trawl

Özet:
Bu çalışmada 2010-2011 döneminde trol avcılığına açık (Samsun) ve trol avcılığına kapalı (Ordu) iki bölgede mevsimsel olarak farklı derinliklerde tür çeşitliliği, türlerin baskınlık durumu, bazı biyoekolojik özellikleri, birim alandaki biyokütle değerleri karşılaştırılmıştır. Toplam 87 trol operasyonu gerçekleştirilmiş 3 familyaya ait 3 kıkırdaklı balık, 26 familyaya ait 35 kemikli balık, 9 familyaya ait 12 kabuklu, 10 familyaya ait 12 yumuşakça, 2 familyaya ait 2 derisidikenli ve 1 familyaya ait 1 tulumlu türü olmak üzere toplam 51 familyaya ait 65 türe rastlanmıştır. Çeşitlilik indeksi değeri tüm çalışma için 2.40 bulunmuştur. Toplam avın %92'si ile en yoğun av grubunu kemikli balıklar, %6'sını kıkırdaklı balıklar ve %2'sini diğer (kabuklu, yumuşakça, derisidikenli, tulumlu) türler oluşturmuştur. Çalışmada tür çeşitliliği 0-30≤ m'lerde, kış mevsiminde ve trol avcılığına kapalı alanda yüksek, 60≥ m'lerde, yaz mevsimine ve trol avcılığına açık alanda düşük bulunmuştur. En yoğun av veren türler olan Merlangius merlangus euxinus ve Mullus barbatus'un toplam av içerisindeki oranı %71 (sırasıyla %51-%20)'dir.
Çalışmada birim alandaki toplam biyokütle değeri 8273.51 kg/km² olarak hesaplanmıştır. Birim alandaki biyokütle değeri en yüksek yaz (11309.29 kg/km2), en düşük bahar mevsiminde (5320.201 kg/km2) hesaplanmıştır. Yaz mevsiminde trol avcılığına açık alanda, bahar, kış ve güz mevsimlerinde trol avcılığına kapalı alanda birim alandaki biyokütle değeri daha yüksek bulunmuştur. Eş derinlik eğrilerine göre birim alandaki biyokütle değeri en düşük 0-30≤m, en yüksek bahar ve yaz mevsiminde 30-60 m, kış ve güz mevsimlerinde 60≥m derinliklerde belirlenmiştir. Tüm çalışma için birim alandaki biyokütle değerleri kemikli balıklarda 7687.992 kg/km2; kıkırdaklı balıklarda 594.46 kg/km2; diğer türlerde 154.79 kg/km2 olarak hesaplanmıştır. 
	Çeşitlilik indeksi, av kompozisyonu içerisinde baskın olan türlerin boy ortalamaları ve hesaplanan birim alandaki biyokütle değerleri trol avcılığına kapalı alanda daha yüksek bulunmuştur. Trol avcılığına kapalı alanda diğer av araçlarının etkileri olmakla birlikte, trol avcılığına açık alanda trolün de etkisi ile avcılık baskısının daha fazla olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, species diversity, dominance status of species, some bio-ecological characteristics of species and biomass in seasonal at different depths in the two regions that open trawl area (Samsun) and closed trawl area (Ordu) was compared in 2010 and 2011. A total of 87 trawl operations were performed. It was found 65 species at the total belonging to 51 families (3 chondrichthyes belonging 3 families, 35 osteichtyes belonging 26 families, 12 crustacea belonging 9 families, 12 mollusca belonging 10 families, 2 echinoderm belonging 2 families and 1 tunicata belong 1 family). Diversity index value was 2.40 for all study. Osteichtyes was the most intense group and composed the 92%, chondrichthyes 6% and 2% other (crustacea, mollusca, echinoderm, tunicata) of total catch. Species diversity was the highest in 0-30≤ m, winter season and closed trawl area; the lowest in 60≥ m, summer season and open trawl area. Merlangius merlangus euxinus and Mullus barbatus were the most intense species and consisted of 71% of total catch (51% and 20%, respectively).
Total biomass value was calculated as 8273.51 kg/km². The highest biomass value was calculated in summer (11309.29 kg/km²) and the lowest in spring (5320.201 kg/km²). biomass value was higher in summer at open trawl area, in spring, autumn, winter at closed trawl area. According to depth, biomass values were calculated the lowest 0-30≤m and the highest 30-60 m in spring and summer seasons, 30-60≤ m in winter and autumn seasons. Biomass values were calculated as 7687.992 kg/km² for osteichtyes, 594.46 kg/km² for chondrichthyes and 154.79 kg/km² for other groups.
	Diversity index, the size distribution of the dominant species in the catch composition and biomass values were higher in the closed trawl area. As a result, aquatic populations in open trawl area have been faced more fishing pressure and influence than closed trawl area.