Erişkinlerde uyku kalitesinin ve uyku kalitesini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Sleep quality in adults and assessment of factors affecting sleep quality
Yazar: KEVSER PALA
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ATEŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Uyku sağlığımız için gerekli olan, fizyolojik bir olay ve biyolojik bir zorunluluktur. Kaliteli bir uyku diyebilmemiz için kişi uyandıktan sonra kendini dinlenmiş ve zinde hissetmelidir. Kalitesiz bir uyku bireyi hem fiziksel hem de psikolojik yönden olumsuz etkileyerek birçok hastalığa sebep olabilir. Bu çalışma erişkin bireylerde uyku kalitesinin ve uyku kalitesini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amacı ile gerçekleştirilmiştir. Gereç ve yöntem: Çalışmamız; kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olup Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'nda Ocak 2021 ile Haziran 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya Aile Hekimliği polikliniğine herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş üstü 382 erişkin gönüllü birey dahil edilmiştir. Katılımcılara, 39 sorudan oluşan sosyodemografik bilgiler ve uyku kalitesini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formu ve uyku kalitesini değerlendirmek amacıyla Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızdaki 382 katılımcının yaş ortancası 38 (IQR: 30-44) yıl olup %61,3'ü (n=234) kadınlardan oluşuyordu. %71,7'si (n=274) evli idi. Katılımcıların PUKİ'den aldıkları toplam puan değerlendirildiğinde; kötü uyku kalitesi oranı %51,6 (n=197) olarak hesaplandı. 38 yaşından küçüklerde (p=0,001), bekarlarda evlilere göre (p=0,013) ve çocuk sahibi olmayanlarda olanlara göre (p=0,005) uyku kalitesi istatistiksel anlamlı olarak daha kötü bulundu. Ayrıca uyumadan 1 saat önce kahve içenlerde (p=0,026), gün içerisinde kısa süreli uyuklama yapanlarda (p=0,021), uyumadan önce cep telefonu, bilgisayar ve televizyon gibi elektronik cihazları aktif kullananlarda (p=0,023) ve uyurken ışık açanlarda (p=0,036) uyku kalitesi istatistiksel anlamlı olarak daha kötü bulundu. Sonuç: Uyku bozuklukları gün geçtikçe artmakta olan bir sorun haline gelmektedir. Uyku kalitesinin kötü olması hem fiziksel hem de psikolojik hastalıklara yol açabileceği için hastalara bütüncül yaklaşımın sağlandığı aile hekimlerine bu konuda büyük görevler düşmektedir. Genç yaşta olmak, bekar olmak, çocuk sahibi olmamak, uyumaya yakın kahve içmek, gün içinde uyumak, uyurken ışık açmak ve uyumadan önce mavi ışığa maruz kalmak uyku kalitesini kötü yönde etkilemektedir. Koruyucu hekimlik adına uyku hijyeni konusunda bireylerin bilgilendirilmesi ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi ile oluşabilecek fiziksel ve ruhsal hastalıkları azaltabileceğimizi önermekteyiz.

Abstract:
Aim: Sleep is a physiological event and a biological necessity that is necessary for our health. For a quality sleep, a person should feel rested and fit after waking up. A poor quality sleep can cause many diseases by negatively affecting the individual both physically and psychologically. This study was carried out to evaluate sleep quality and the factors affecting sleep quality in adults. Method: The study was conducted as a cross-sectional, descriptive study at Karadeniz Technical University Faculty of Medicine, Department of Family Medicine between January 2021 and June 2021. 382 adult volunteer individuals over the age of 18 who applied to the Family Medicine outpatient clinic for any reason were included in the study. A questionnaire consisting of 39 questions prepared by the researchers to determine sociodemographic information and the factors affecting sleep quality, and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) to evaluate sleep quality were applied to the participants by face-to-face interview method. Results: The median age of 382 participants in our study was 38 (IQR: 30-44) years, and 61.3% (n=234) were women. 71.7% (n=274) of the participants were married. When the total score of the participants from PUKI is evaluated; poor sleep quality rate was calculated as 51.6% (n=197). Sleep quality was found to be statistically significantly worse in those younger than 38 years of age (p=0.001), singles compared to married people (p=0.013), and those who did not have children (p=0.005). In addition, those who drink coffee 1 hour before going to sleep (p=0.026), those who take short naps during the day (p=0.021), those who actively use electronic devices such as mobile phones, computers and televisions before going to sleep (p=0.023), and those who turn on lights while sleeping (p=0.036) sleep quality was found to be statistically significantly worse. Conclusion: Sleep disorders are becoming an increasing problem day by day. Since poor sleep quality can lead to both physical and psychological diseases, family physicians that provide a holistic approach to patients have great duties in this regard. Being young, being single, not having children, drinking coffee close to sleep, sleeping during the day, turning on the light while sleeping and being exposed to blue light before going to sleep affect sleep quality negatively. In the name of preventive medicine, we suggest that we can reduce the physical and mental diseases that may occur by informing individuals about sleep hygiene and evaluating sleep quality.