Duygusal yüz çeldiricilerinin çalışma belleğine etkisi
The effects of emotional face distractors on working memory
Yazar: BELCE İNCEDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. AYCAN KAPUCU ERYAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal uyaran = Affective stimulus ; Uyarılmışlık = Arousal ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, duygusal yüz çeldiricilerinin çalışma belleği(ÇB)
üzerindeki etkisini incelemektir. Bu çalışmada mevcut çalışmalardan farklı olarak nötr,
mutlu, öfkeli ve korkulu yüzler çeldirici olarak kullanılmış, böylece bu etkiyi hem
değerlik- uyarılmışlık boyutları açısından açıklamak hem de farklı kategorik duyguların
çalışma belleğini nasıl etkilediğini incelemek amaçlanmıştır. Literatürden hareketle,
negatif çeldiricilerin bellek performansını mutlu çeldiricilerden daha çok bozup daha az
başarılı bir bellek performansına yol açacağı hipotez edilmiştir. Ayrıca, öfkeli yüzlerin
dikkati daha çok çekeceği bu nedenle de negatif çeldiriciler arasında en düşük bellek
performansının öfkeli yüzlerin sunulduğu koşullarda gerçekleşeceği hipotez edilmiştir.
Bu amaçla, Karmaşık Uzam Görevinin kullanıldığı iki farklı deney yürütülmüştür.
Birinci deneyde katılımcılara her bir denemede bir harf ve üç yüz çeldiricisi sırasını
takip edecek şekilde beş harf ve 15 fotoğraf gösterilmiştir. Katılımcılar görev gereği
harfleri çalışmış ve gördükleri yüz çeldiricisinin sahip olduğu çerçeve rengine göre bir
tepki vermişlerdir. Harflerin içsel olarak tekrar edilmesinin önlenmesi içinse artikülatif
bastırmadan yararlanılmıştır. Birinci deneyin sonuçlarına bakıldığında duygusal
çeldirici olarak sunulan uyaranlar arasında ÇB performansına etkileri açısından anlamlı
bir farklılaşma görülmemiştir. Bu nedenle aynı görevin yöntemsel açıdan farklı bir
şekilde kullanıldığı ikinci bir deney yapılmıştır. İkinci deneyde ise katılımcılara her bir
denemede bir yüz çeldiricisi ve bir harf sırasını takip edecek şekilde beş harf ve beş
fotoğraf gösterilmiştir. Ancak, ilk deney sonuçlarında olduğu gibi ikinci deneyde de
duygusal çeldirici olarak sunulan uyaranlar arasında ÇB performansına etkileri
açısından anlamlı bir farklılaşma görülmemiştir. İki deneyden de elde edilen bu
bulgular, önceki çalışmalarla tutarlılık göstermemektedir. Böylece, bu bulgular
kategorizasyon görevi için seçilen görevin katılımcıların dikkatlerini yüz çeldiricilerine
vermesini zorlaştırdığı şeklinde tartışılmıştır. Bu çalışma duygusal çeldiricilerin ÇB
üzerindeki etkisini özellikle değerlik boyutundan ve kategorik açıdan sınayan bilinen ilk
çalışma olması açısından önemli olmakla birlikte gelecek çalışmaların bu etkiyi daha
kapsamlı şekilde ve farklı görevlerle incelemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: çalışma belleği, değerlik, uyarılmışlık, kategorik duygular

Abstract:
The main aim of this thesis was to investigate the effects of emotional face
distractors on working memory (WM). In this study, different from the previous studies,
neutral, happy, angry and fearful faces were used as distractors. Thus, the purpose was
to explain this effect in terms of valence-arousal dimensions and to examine how
different categorical emotions affect working memory. Based on the literature, it has
been hypothesized that negative distractors would impair memory performance more
than happy distractors, leading to less successful WM performance. In addition, it was
hypothesized that angry faces would attract more attention, and therefore the least
successful memory performance among negative distractors would occur in conditions
in which angry faces were presented. For this purpose, two different experiments were
conducted using the Complex Span Task. In the first experiment, five letters and 15
photographs were shown to the participants in the order of one letter and three face
distractors in each trial. The participants studied the letters as part of the task and gave a
reaction according to the frame color of the face distractor they saw. Articulative
suppression was used to prevent subvocalization of letters. The results of the first
experiment showed no significant differences between the stimuli presented as
emotional distractors regarding WM performance. For this reason, a second experiment
was conducted in which the same task was used in a methodologically different way. In
the second experiment, five letters and five photographs were shown to the participants
in the order of one face distractor and a letter in each trial. However, as in the results of
the first experiment, there were no significant differences between the stimuli presented
as emotional distractors regarding WM performance. These findings from both
experiments are not consistent with previous studies. Thus, these findings were
discussed as the task chosen for the categorization task made it difficult for participants
to focus their attention on face distractors. Despite the importance of this study as being
the first one to test the effect of emotional distractors on WM based on the valence
dimension and the categorical approach, it was concluded that future studies should
examine this effect more comprehensively and with different tasks.
Key words: working memory, valence, arousal, categorical emotions