Afrika'nın kültürel imajının inşası: Türkiye'de Afrika'ya ilişkin kültürel etkinlikler üzerine niteliksel bir araştırma
The construction of africa's cultural image: Qualitative study on practices of Africa-engaged cultural exhibitions in Turkey
Yazar: ABDULAZİZ DİNO GİDRETA
Danışman: PROF. DR. ÇİLER DURSUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Afrika ülkeleri = African countries ; Kültür = Culture ; Kültürel etkinlikler = Cultural activities ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Sosyal inşaa = Social construction ; Türk-Afrika ilişkileri = Turk-Africa relations ; Ülke imajı = Country image ; İmaj = Image ; İmaj yaratma = Image making

Özet:
Afrika'nın tamamı aynı yapıya doğru indirgenemezse bile "Afrika imajı" diye yaygın bir konu bulunmaktadır. Afrika'nın indirgenmiş yaygın imajı "pasif kurban" olmakta olan yeni nesil Afrika kuşakları üzerinde giderek artan bir endişe yaratmaya devam etmektedir. Bu kuşaklarının, imajın büyük bir önem kazandığı uluslararası dinamik sahnede düşük bir "benlik" ve "rol algılama"ya gitme riski oldukça fazladır. Başka bir ifadeyle, düşük imaj algısının yarattığı kaygı ve pasif tutum, Afrika ve Afrikalıların küresel siyasal, ekonomik ve kültürel düzeyde paylaşımdan dışlamasına sebep olabilecek boyutlardadır. 
Afrika'nın indirgenmiş imajı tarihi kölelik ve sömürgecilik dönemlerine kadar geri gider. Sömürge sergileri, misyoner koleksiyonları, oryantal ve Avrupa-merkezci anlatılar, dünya enformasyon ve iletişimindeki düzensizlikler, dünya haritasının yeniden oluşumu, kalkınma ve insani müdahale gibi pratiklerin Afrika'nın indirgenmiş imaj inşasını ve öbür kıtalara göre kalkınmamasını etkileyen faktörlerdir. Bu durumda, hem Afrika'nın indirgenmiş imaj inşasına neden olan fenomenlerin ortaya çıkarılması ve sorgulaması hem de uluslararası kamuoyuna Afrika'nın doğru tanıtması gerekmektedir.
Afrika dışında, Afrika'ya ilişkin etkinliklerde Afrika'yı "sergileme" ve "gösterme" faaliyetleri artmaktadır. Afrika'nın olumlu yüzünü gösterme çabaları olsa da hala Afrika'nın tanıtılması, etkinlik düzenleyicilerinin çıkarlarına bağlıdır ve yanı sıra, etkinliklerdeki düzensizlikler ve sergilenen ürünlerin yetersizlikleri-eksikleri oluşturulan imajın endişeyi çözmek yerine daha da çoğalttığı görülmelidir.
Bu kapsamda bu çalışma, iki Afrika kültür sergisi etkinliği üzerinden, kültürlerarası sergileme faaliyetlerini ele alarak Türkiye'deki Afrika sergi ve kültür tanıtım faaliyetlerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Çalışma, sergileme ve tanıtım şekillerini geniş bir temsil biçimi yaklaşımıyla ele almaya çalışmıştır.
Çalışma teorik bağımlılıklardan ne kadar uzak durmaya çalışmış olsa da kültürel temsil ve özellikle de inşacı yaklaşım literatürünün yöntem ve kavram setini kullanmıştır. Çalışma amaçlı örneklem yöntemiyle kültürel etkinliklerin Türkiye'deki Afrika imajına etkilerini araştırmak üzere derinlemesine görüşmeler, emik değerlendirme, kurumsal basın analizi ve bireysel gözlem gibi veri toplama kaynakları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nitel analiz yöntemi kullanılmış. 
Türkiye'de Afrika'ya ilişkin kültürlerarası etkinlikler Afrika'nın ilgi çekici kültürel değerleri ve doğal kaynakları göstererek Afrika'nın imaj tanıtımında alternatif bir platform olmaktadır. Ancak, yansıtılan bazı imajlar, tarihi ve küresel algı yönetimlerinin ve sergi kurumlarının çıkarlarının etkisinde şekillenmekte olup hala kaygı verici anlamda sorunludur. Öyle ki kurumsal çıkarlar doğrultusunda aktarılanlar endişe vericidir. Ziyaretçilerin kültürleri tanımaya meraklı oldukları ve kültürel farklılıkları normal buldukları tespit edilmiştir. Ancak, sergilerin genel tutum ve durumu ve kültürel objelerin yetersizliği doğru imaj inşasını kısıtlamaktadır.  
Türkiye'deki Afrika'ya bağlı kültürlerarası sergiler daha teşvik edilmelidir fakat sergilenen ürünlerin kapsamı genişletilmeli ve Afrika'nın diğer ülke ve bölgelerinin katılımı yükseltilmelidir. Etkinliklerin bir müze ile kurumsallaşmasına yönelik önerileri bulunmaktadır. Afrika'ya yönelik yanlış imaj oluşumlarının tarihi sebepleri ele alınmalı ve sergi ve diğer etkinliklerde düzenleyicilerin çeşitli çıkarları   asgariye indirilmelidir.

Abstract:
Though the entire Africa cannot be condensed into a homogenous feature, there has been a classic subject matter commonly discoursed as 'African image'. The impacts of African 'reductive images' on the new African generations, described as passive victims, have been a growing concern. There is a risk of pushing these generations into reduced 'self-conception' and 'role-perception' in the international spheres of dynamics where reputation matters greatly. In other words, such anxieties and acts of passiveness would lead Africa and Africans to be sidelined in global socio-economic shares.
The hi/story of African 'reductive images' goes as far back as the start of slavery and colonialism. Colonial exhibitions, missionary collections, Oriental and Eurocentric narratives, world information and communication dis/order, world mapping and spatial imagery, as well as developmental and humanitarian interventions contributed for both African reductive images and its underdevelopment. Hence, there is a need to expose and challenge the sources of African reductive images and to promote African positive images in different stages outside Africa. 
There are growing tendencies of 'showing' and 'seeing' Africa at the international level. While there are wider tendencies of showing good faces of Africa, still there are concerns that promotional tendencies are subject to institutional positions and exhibitor interests which would rather play a reciprocal role of rather catalyzing the image concern. 
Based on this premise, this study attempts to investigate tendencies of exhibiting African culture in the context of cross-cultural exhibitions in Turkey; focusing mainly on image empowering potentials, institutional interests and their impacts on image construction, and Turkish visitors' views of Africa considering the prospects of their prior knowledges and perceptions of Africa, as well as their interests and interpretations as African exhibits visitors.
No matter how the study attempts to avoid high-level theoretical reliance, it is generally guided by the constructionist approach to cultural representation. Case study method is employed based on purposive sampling. The study is informed mainly through series of in-depth interviews, emic-analysis of cultural products, institutional and social media resources, as well as participant personal observation. It has largely used qualitative content analysis by which the information is presented and analyzed in form of setting up, quoting and commenting. 
There is an indication, from the study, that Africa-engaged cross-cultural exhibition practices in Turkey are becoming alternative platforms for the promotion of African cultural values and thus for the overall African image. To some extent, the exhibitions are well supported by institutional willingness, and highly affected by historical & foreign policy connections. However, the exhibition discourse has also been significantly controlled by interests and positions of exhibiting institutions, to the extent to reproduce image anxieties. From Turkish visitors' side while there are plenty of optimisms, there are also series of prejudices about African continent. Visitors have revealed a higher level intercultural curiosity, in addition to their recognition of differences. Exhibition practices were restricted by defects and limitations, like exclusion and insufficiency of representational corpus. 
Africa related cross-cultural exhibitions in Turkey should be encouraged and sustained, but both the scope of the exhibitions and the level of African participation should be improved. Exhibition practices should be institutionalized. And in dealing with African image issues, historical basis should be revealed and organizer interests should be minimized.