Yüz ifadelerinden duygu tanıma ve çocukluk çağı travmaları ile ilişkisinin incelenmesi
Emotion recognition from faces and investigation of its relationship with childhood traumas
Yazar: CEREN ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. ELİF BARIŞKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu tanıma = Emotion recognition ; Duygudurum = Mood ; Travma = Trauma ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada genç yetişkinlerde yüz ifadelerinden duygu tanıma olgusunun ve ruhsal belirti ve aleksitimi düzeyi kontrol edildiğinde çocukluk çağı travma yaşantılarının yüz ifadelerinden duygu tanıma doğruluğu ve süresini ne düzeyde yordadığının alanyazında ilk defa kullanılan bir veri seti olan FACES Türkiye Örneklemi Veri Seti aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Hacettepe Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesinde lisans ve lisansüstü düzeyde öğrenim gören 94'ü kadın (%54,7), 78'i erkek (%45,3) olmak üzere 172 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama amacıyla Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri, 20 Maddelik Toronto Aleksitimi Ölçeği, FACES Türkiye Örneklemi Veri Seti ve Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır.
Araştırma sorularınıyanıtlamak amacıyla yürütülen varyans analizlerive tanıma doğruluğu yüzdelerinin incelenmesi sonucunda FACES Türkiye örneklemi veri setinin, orta yaşlı erkeğe ait öfke ifadesi ve yaşlı kadına ait öfke ifadesi çıkarıldığında yüz ifadelerinden duygu tanıma için kullanılabilir ve geçerli bir ölçüm olduğu sonucuna varılmıştır. Yürütülen hiyerarşik regresyon analizleri, ruhsal belirti ve aleksitimi düzeyi kontrol edildiğinde çocukluk çağı travma yaşantılarının yüz ifadelerinden korku duygusunun tanınma süresini anlamlı olumlu şekilde yordadığını göstermiştir. Başka bir ifadeyle çocukluk çağı travma yaşantısı olan genç yetişkinlerin yüz ifadesindeki korku duygusunu tanımak amacıyla bu ifadelere daha uzun süre baktıkları bulunmuştur. Bununla birlikte çocukluk çağı travma yaşantılarıöfke, tiksinme, üzüntü ve mutluluk duygularının tanınma doğruluğu ve süresini yordamamıştır. Mevcut çalışma bulguları, ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of the study was to investigate the emotion recognition from faces in young adults and its linkwith childhood traumas by controlling the level of general psychological symptomatology and alexithymia through using FACES Turkish sample data set, which was used for the first time in the literature. The sample of the study was composed of 94 female (54,7%) and 78 male (45,3%) university students who were from different faculties at Hacettepe University and Middle East Technical University. In this study, "Childhood Trauma Questionnaire", "Brief Symptom Inventory", "20-item Toronto Alexithymia Scale", "FACES Turkish Sample Data Set" and Demographic Information Form were administeredto collect data.
According to the examination of percentages of the recognition accuracy and the results of variance analyses which were conducted to answer the research questions, it was concluded that FACES Turkish Sample Data Set is a valid and useful tool for emotion recognition assessment from faces when the photos of middle-aged male and old female displaying anger are excluded from the data set.The results of hierarchical regression analyses indicated that childhood traumas significantly predict the recognition time of fear at positive direction when the level of general psychological symptomatology and alexithymia were controlled. In other words, it was found that young adults with childhood traumas looked longer to those faces to recognize the emotion of fear. Nevertheless, childhood traumas did not predict significantly the recognition accuracy and time of anger, disgust, sadness and happiness.