Fentanil kullanılan kişilerde CYP3A4*2, *3, *10,*17 
alellerinin tek nükleotit polimorfizmi
Single nucleotide polymorphisms of CYP3A4*2, *3, *10,*17 alleles in fentanyl users
Yazar: AYŞE TORUN
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER AÇIKKOL
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Genetik = Genetics
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Alleller = Alleles ; Farmakogenetik = Pharmacogenetics ; Fentanil = Fentanyl ; Genetik = Genetics ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic

Özet:
Sitokrom P450 3A4 enzimi (CYP3A4), insanda en fazla bulunan P450 enzimidir ve adli açıdan öneme sahip morfin fentanil gibi opiyatların yanısıra ilaçların %50 sinden daha fazlasının metabolizasyonundan sorumludur. CYP3A4 enzimi CYP3A4 geni tarafindan kodlanır. Polimorfik olan bu genin alelik varyantları enzim yapısını değiştirerek ilaç metabolizasyonunda bireyler arası farklılığa, tedavinin başarısız olmasına, ilaçların yanlış reaksiyon göstermesine, toksisite ve ölümlere sebep olmaktadır.
Ülkemizde fentanil tedavisinde CYP3A4 enzim polimorfizmi ilişkisini inceleyen bir çalışmaya rastlamadığımızdan ve Kafkas ırkında en sık rastlanan CYP3A4 alelleri olmasından dolayı, fentanil kullanan kişilerde CYP3A4*2,*3,*10,*17 alellerinin tek nükleotit polimorfizminin araştırılması amaçlandı. Bu amaçla fentanil tedavisi görmekte olan 18 hastadan ve aralarında akrabalık ilişkisi olmayan 11 kişiden kan örnekleri alındı. Fentanil kullanan kişilerde CYP3A4*2 ve*17 alellerinin frekansı 0,028 olarak tespit edildi. CYP3A4*10 aleline rastlanmadı. Kontrol grubunda görülen CYP3A4*3 ve 17 alellerinin frekansının 0,045 olduğu saptandı. Sonuçlar adli farmakogenetik açısından değerlendirildi ve CYP3A4 genindeki varyasyonun fentanile bağlı toksikasyon, ADR ve  ani ölüm vakalarında dikkate alınması gerektiği düşünüldü. Bu araştırmanın, ülkemizde fentanil kullanan kişiler ile yapılan ilk çalısma olması nedeniyle, daha fazla sayıda örnek ile desteklenmesi gerektiği kanısına varıldı.

Abstract:
CYP3A4 is the most abundant P450 enzyme in humans and responsible for metabolization of more than 50%  of drugs and also opioids like fentanyl and morphine which have forensic importance. CYP3A4 enzyme is coded by CYP3A4 gene. CYP3A4 gene is polymorphic and allelic variations alter enzyme structure which can cause interindividual differences of drug metabolization, treatment failure, advers drug reaction, toxicity and death.
Because of there is not any study about CYP3A4 enzyme polimorphism in fentanyl treatment in our country and these are the most frequent SNPs in CYP3A4 gene in Caucasoid population, we aimed to research the SNPs of CYP3A4*2,*3,*10,*17 in fentanyl users. For this reason blood samples were collected from18 fentanyl treatment patients and unrelated 11 volunteers. Frequencies of CYP3A4*2 and *17 alleles (0,028) were detected in fentanyl users. CYP3A4*10 was not encountered. Frequencies of CYP3A4*3 and *17 alleles (0,045) were detected. Results were evaluated from forensic pharmacogenetic perspective and variations in CYP3A4 should be considered in fentanyl related toxications, ADR and sudden death cases. This is the first study in our country and we ensured that this study has to be supported with extended researches by increasing the individual numbers.