Dereceli puanlama anahtarının ilköğretim öğrencilerinin araştırma becerisi ve bilişsel alan düzeyine etkisi
The effect of rubric on primary students? research skills and cognitive level
Yazar: PERİHAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. HALUK SORAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dereceli puanlama anahtarı = Rubric ; Fen bilgisi eğitimi = Science education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, dereceli puanlama anahtarının öğrencilerin fen ve teknoloji dersi araştırma becerisi ve bilişsel başarısı üzerindeki etkisini belirlemektir. Ayrıca dereceli puanlama anahtarı kullanılarak öğretim yapılan ve yapılmayan öğrencilerin yaptıkları çalışmalar ile ilgili kendilerini nasıl değerlendirdiklerini ve öğrencilerin dereceli puanlama anahtarı referanslı değerlendirmeye ilişkin görüşlerinin neler olduğunu belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri deneysel desenlerden karşılaştırmalı eşitlenmemiş grup son-test modeli ve eşitlenmemiş kontrol gruplu desen kullanılarak, nitel verileri ise odak grup görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Araştırma 2010-2011 öğretim yılında Ankara İli Çankaya İlçesindeki bir İlköğretim Okulunun 6A, 6C, 7B, 7D, 8C ve 8D şubelerinde öğrenim gören toplam 199 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yapıldığı şubelerden her sınıf düzeyinde seçkisiz küme örnekleme yoluyla bir deney bir kontrol grubu belirlenmiştir.Araştırmada dereceli puanlama anahtarı ve başarı testi geliştirilmiş, öğrencilerin çalışmalarıyla ilgili bireysel değerlendirme yapmalarına olanak sağlayan özdeğerlendirme ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada öğrenci görüşlerini belirlemek amacıyla odak grup görüşme formu geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında, her sınıf düzeyinde deney ve kontrol grubu öğrencilerine uygulamanın ilk basamağında çoktan seçmeli maddelerden oluşan öntest uygulaması yapılmış ve öğrencilerin bilişsel alan düzeyleri açısından durumları belirlenmiştir. Daha sonra deney ve kontrol gruplarının hepsinde uygulanmak üzere bir araştırma yapma etkinliği hazırlanmıştır. Dört haftalık süre zarfında araştırma yapma etkinliği öğrencilere performans görevi olarak dağıtılmıştır. Araştırmanın deney grubu şubelerine etkinliklerinin değerlendirilmesinde kullanılacak dereceli puanlama anahtarı verilmişken, kontrol grubu şubelerine ise etkinliklerinin değerlendirilmesinde kullanılacak dereceli puanlama anahtarı verilmemiştir. Sürecin sonunda hem deney hem de kontrol grubu şubelerine başarı testi tekrar uygulanmış, deney ve kontrol grubu şubelerinin araştırma etkinlikleri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilerek araştırma becerisi ve bilişsel alan düzeyi bakımından her bir sınıf düzeyinde fark olup olmadığına bakılmıştır. Çalışma sonunda araştırma yapma etkinliklerinde dereceli puanlama anahtarı kullanan her şubeden 6 öğrenci seçilerek 3 grup oluşturulmuştur. Her bir grupla odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonunda dereceli puanlama anahtarı kullanan öğrencilerin araştırma becerisi ve bilişsel alan düzeylerinin kullanmayana göre her sınıf düzeyinde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Dereceli puanlama anahtarı kullanan ve kullanmayan öğrenciler araştırma yapma etkinliği sonunda kendi çalışmalarını çoğunlukla çok iyiyim ve iyiyim şeklinde değerlendirmişlerdir. Öğrencinin çoğu dereceli puanlama anahtarı kullanmaktan memnun kaldıklarını bazı öğrenciler ise araştırma özgürlüklerini sınırladığı ve objektif puanlamaya olanak sağladığından dolayı memnun kalmadıklarını dile getirmişlerdir. Ayrıca öğrenciler dereceli puanlama anahtarının öğrenme ve bireysel değerlendirme üzerinde olumlu etkilerinden söz etmişlerdir.Anahtar Kelimeler: Dereceli puanlama anahtarı, araştırma becerileri, özdüzenleme, özdeğerlendirme, bilişsel alan

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of rubric on students? research skills in science education, and their success in cognitive field. Moreover, it is also aimed to determine how students, who have been educated with or without a rubric, evaluate themselves about their studies as well as their views on the rubric-based evaluation. Qualitative and quantitative research methods were used together in this study. The quantitative data of the study were gathered by using a static group comparison design and nonequivalent control group design among the quasi experimental design, and the qualitative data were gathered by focus group interview. This study was realized with a total of 199 students from sections 6A, 6C, 7B, 7D, 8C, and 8D in an Elementary School, Cankaya, Ankara. From the sections, one experiment and one control group were formed by cluster random sampling students from all class levels.A rubric and a achievement test were developed in the study, and a self-evaluation scale that enables students to have an individual evaluation about their studies was used. In addition, a focus group interview form was developed in order to determine student views. Within the scope of the study, in each class level, as a first step of the application, examination and control group students were applied a pre-test that consists of multiple-choice items, and their states in terms of cognitive field level were determined. Then, a research activity was designed to be applied to all of the experiment and control groups. During the four-week time, this research activity was distributed as a performance task. While the experiment group sections of the study were given a rubric to be used in the evaluation of their activities, control group sections were not given a rubric. At the end of the process, both the experiment and the control groups were re-applied the achievement test, and the research activities of the control and experiment groups were evaluated via rubric in order to see whether there is a difference in each class level in terms of research skills and cognitive field level. At the end of the study, 6 students were selected from each section that used rubric in their research activities, and 3 groups were formed. Focus group interviews were conducted with each group.At the end of the study, it was determined that, compared to those who do not use a rubric, students who use a rubric have a higher cognitive field level in every class level. Students who did or did not use a rubric evaluated themselves mostly as ?very good? or ?good? at the end of the research activity. Most of the students indicated that they were happy to use a rubric, while some of them said that they were not satisfied since it limited their freedom while researching and since it provided an objective grading. Moreover, students mentioned the positive effects of rubric on learning and self-evaluation.Key Words: Rubric, research skills, self-regulation, self-evaluation, cognitive domain