Farklı bölgelerde ve dikim aralıkları ile tesis edilmiş bazı kavak klonlarının odun kalitesinin tahribatlı ve tahribatsız test yöntemleri ile belirlenmesi
Determination of wood quality of some poplar clones planted different areas and spacings using destructive and non-destructive test methods
Yazar: HÜSEYİN AKKILIÇ
Danışman: PROF. DR. ÜMİT BÜYÜKSARI ; PROF. DR. TÜRKER DÜNDAR
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products
Dizin: Karakavak = Balck poplar ; Masif ağaç malzemeler = Massive wood material

Özet:
Bu doktora tez çalışmasının amacı İzmit ve İpsala yörelerinde farklı dikim aralıkları ile tesis edilmiş kavak klon denemelerinde, klon ve dikim aralığının odun özellikleri üzerine etkilerinin tahribatlı ve tahribatsız test yöntemleri ile belirlenme olanaklarının araştırılmasıdır. Tez çalışması kapsamında İzmit ve İpsala/Edirne'de 3x4 m, 3x3 m, 3x2 m ve 3x1,5 m dikim aralıkları ile tesis edilmiş olan 2 farklı melez kavak klonu (I-214 ve I-45/51) ve 3 farklı Populus deltoides klonu (I-77/51, S.307-26 ve 89.M.060) ağaçlandırmaları deneme alanları olarak belirlenmiştir. Bu klonlardan 89.M.060 kavak klonu Türkiye'de geliştirilen bir klon olması bakımından özel önem arz etmektedir. Seçilen deneme alanlarındaki bütün dikili ağaçlar üzerinde stres dalga yöntemi kullanılarak liflere paralel ses iletim hızı ve dinamik elastikiyet modülü ölçümleri yapılmıştır. Göğüs yüksekliğinden alınan artım kalemleri üzerinde fraktometre cihazı ile radyal eğilme direnci ve liflere paralel basınç direnci testleri gerçekleştirilmiştir. Yine her bir ağaçtan alınan artım kalemlerinde yıllık halka genişlikleri ölçülmüştür. İzmit yöresinden dikili haldeki ölçümleri tamamlanan ağaçlardan her bir klon ve her bir dikim aralığı için bulunduğu deneme alanının ortalamasını yansıtan 5 adet ağaç deneme ağacı olarak kesilmiştir. Kesilen ağaçlardan 0.30-2.30 m gövde yüksekliği arasından 2 metrelik tomruk kısımları tahribatlı laboratuvar testleri için alınmıştır. İligili TSE standartlarına göre hazırlanan örneklerde yoğunluk, daralma (radyal ve teğet), eğilme direnci, eğilmede elastikiyet modülü, liflere paralel basınç direnci ve dinamik eğilme direnci değerleri ölçülmüştür. Ölçülen tüm değerlere ilişkin tanımlayıcı istatistikler ve yöre, klon ve dikim aralığının odun özellikleri üzerine etkisi istatistiki testlerle ortaya konulmuştur. Ayrıca, tahribatsız-Fraktometre, tahribatsız-tahribatlı ve fraktometre-tahribatlı testler arasındaki ilişkilerin ortaya konulması için regresyon analizi yapılmıştır. Genel olarak, tahribatsız, tahribatlı ve artım kaleminde yapılan testlerde P. deltoides klonlarının (S-307-26, I-77/51 ve 89.M.060) melez kavak (I-214 ve I45/51) klonlarına göre daha yüksek değerler verdiği, dikim aralığının odun kalitesi üzerine etkisinin istatistiki olarak anlamlı olduğu fakat dikim aralığı arttıkça artan ya da azalan bir ilişki olmadığı, İpsala yöresi tahribatsız ve Fraktometre ölçümlerinde elde edilen değerlerin İzmit yöresine göre daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Tahribatsız-tahribatlı ve fraktometre-tahribatlı ölçüm sonuçları (dinamik eğilme direnci hariç) arasında doğrusal ve arttıkça artan kuvvetli bir ilişki olduğu, tahribatsız ölçüm sonuçları ile fraktometre eğilme direnci arasındaki ilişkilerin zayıf bir ilişki olduğu buna karşın fraktometre basınç direnci ile arasındaki ilişkinin doğrusal ve arttıkça artan kuvvetli bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this doctoral thesis study is to investigate the possibilities of determining the effects of clone and planting spacing on wood properties with destructive and non-destructive testing (NDT) methods in Poplar clone experiments established with different planting spacings in Izmit and Ipsala regions. Within the scope of the thesis study, 2 different hybrid poplar clones (I-214 and I-45/51) and 3 different Populus deltoides clones were established in Izmit and Ipsala/Edirne with planting spacings of 3x4 m, 3x3 m, 3x2 m and 3x1.5 m. ((I-77/51, S.307-26 and 89.M.060) afforestations were determined as trial areas. Of these clones, 89.M.060 poplar clone is of particular importance as it is a clone developed in Turkey. Sound transmission velocity and dynamic modulus of elasticity (MOE) measurements were made parallel to the fibers by using the stress wave method on all planted trees in the selected trial areas. Radial bending and pressure tests parallel to the fibers were performed with the Fractometer (FR), device on the increment items taken from the chest height. Again, annual ring widths were measured in increment items taken from each tree. From the trees whose measurements were completed in the Izmit region, for each clone and for each planting interval, 5 trees reflecting the average of the trial area were cut as trial trees. 2 meters of logs from the cut trees between 0.30-2.30 m trunk height were taken for destructive laboratory tests. Density, contraction (radial and tangential), bending strength (MOR), MOE in bending, compressive strength parallel to the fibers and dynamic bending values were measured in the samples prepared according to the relevant TSE standards. Descriptive statistics for all measured values and the effect of location, clone and planting spacing on wood properties were demonstrated by statistical tests. In addition, regression analysis was performed to reveal the relationships between NDT-FR, NDT-destructive and FR-destructive tests. In general, the wood quality of the planting range was determined by the P. deltoides clones giving higher values than the hybrid poplar clones in the NDT, NDT and incremental tests. It was concluded that the effect on the plant was statistically significant, but there was no increasing or decreasing relationship as the planting spacing increased, and the values obtained in the NDT and FR measurements in the Ipsala region were higher than the Izmit region. There is a linear and increasing strong relationship between NDT -destructive and FR measurement results (except for dynamic bending), the relationship between NDT measurement results and FR-MOR is weak, whereas the relationship between FR pressure resistance is linear and increasing as it increases. A strong relationship was found.