Yemek yoluyla kültürel kimliğin korunması: Özbek mutfağı örneği
Preserving cultural identity through food: The example of Uzbek cuisine
Yazar: DILOROM ACHILOVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İRFAN YURT
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Bu tez, yemek kültürünün, Türkiye'de yaşayan Özbekler için kültürel kimliği koruma ve yaşatma konusundaki rolünü incelemektedir. Araştırmanın amacı, Türkiye'deki Özbeklerin mutfak kültürlerini nasıl koruduklarını, bu kültürün günlük yaşamlarına ve toplumsal kimliklerine nasıl entegre olduğunu anlamaktır. Nitel araştırmanın benimsendiği çalışmada, Adana ve Hatay illerinde yaşayan Özbek göçmenler 21 kişi ile yüz yüze görüşmeler ve gözlemler yoluyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve örneklem kartopu örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Bulgular, Özbek mutfağının, göçmen topluluklar için güçlü bir kimlik sembolü olduğunu, kültürel bağlarını korumada önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Dört bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde kültür ve mutfak ilişkisi, Özbek mutfak kültürü üzerine bilgi verilmiş, Özbek yemekleri çorbalar, pilavlar, hamur işi, et ve sebze yemekleri, tatlılar ve içecekler başlıkları altında toplanmıştır. İkinci bölümde Özbekistan'dan Türkiye'ye göç serüveni, Türkiye'de bulunan Özbek yerleşim bölgeleri ve bunlarla ilgili yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Ardından ampirik çalışmanın sonuçlarına geçilerek yemek kültüründeki değişimler, yemeklerin entegrasyondaki rolü ortaya konulmuştur. Üçüncü bölüm Özbek yemeklerinin kültürel kimlikteki sürdürülebilirliğini ortaya koymakta iken kültürel kimliğin korunmasında yemeklerin rolü ile ilgili tespitlere yer verilmiştir.
Sonuçlar ışığında Türkiye'deki Özbeklerin geleneksel yemeklerinin büyük çoğunluğunu geçmişten bugüne kadar muhafaza ettikleri söylenebilir. Özel günlerde çeşitli yeme içme gelenekleri günümüzde de uygulanmaktadır. Çalışma, geleneksel nitelikleri büyük ölçüde süren Özbek yemek kültürünün önemli bir gastronomi turizmi potansiyeli taşıdığını göstermektedir. Bu çalışmanın sonuçları, yemek kültürünün, göçmen toplulukların kimliklerini koruma ve kültürel sürekliliği sağlama açısından ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Özbek mutfağı örneği üzerinden yapılan bu incelemenin, göç ve kültürel kimlik konularında yapılacak gelecekteki araştırmalara katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract:
This thesis examines the role of culinary culture in preserving and sustaining the cultural identity for Uzbeks living in Türkiye. The aim of the research is to understand how Uzbek immigrants in Türkiye preserve their culinary culture and how this culture is integrated into their daily lives and social identities. The study, in which qualitative research was adopted, was conducted through face-to-face interviews and observations with 21 Uzbek immigrants living in Adana and Hatay. In the study, a semi-structured interview form was used, and the sample was selected by snowball sampling method. The findings show that Uzbek cuisine is a strong symbol of identity for immigrant communities and plays an important role in preserving their cultural ties. The study is divided into four sections. In the first section, information was given about the relationship between culture and cuisine, Uzbek culinary culture, and Uzbek dishes were grouped under the headings of soups, pilafs, pastries, meat and vegetable dishes, desserts, and drinks. In the second section, information is given about the migration adventure from Uzbekistan to Türkiye, Uzbek settlements in Türkiye and the studies carried out on them. Then, the results of the empirical study are presented, highlighting changes in culinary culture and the role of food in integration. The third section demonstrates the sustainability of Uzbek dishes in cultural identity and provides findings on the role of food in preserving cultural identity.
Considering the results, it can be said that Uzbeks in Türkiye have preserved the majority of their traditional dishes from past to present. Various eating and drinking traditions are still practiced on special occasions today. The study shows that Uzbek culinary culture, which largely maintains its traditional qualities, has significant potential for gastronomic tourism. The results of this study highlight the importance of culinary culture in preserving the identities of immigrant communities and ensuring cultural continuity. This examination of Uzbek cuisine aims to contribute to future research on migration and cultural identity.