Kemoterapi alan bireylerde bilişsel davranışçı terapi temelli psikoeğitimin öfke kontrolü ve ölüm anksiyetesine etkisi
The effect of cognitive behavioral therapy based psychoeducation on anger management and death anxiety in individuals receiving chemotherapy
Yazar: SABRİ TOĞLUK
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA KAVAK BUDAK
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu araştırma, kemoterapi alan bireylerde Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
temelli psikoeğitimin öfke kontrolü ve ölüm anksiyetesine etkisini belirlemek amacıyla
yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma ön test son test kontrol gruplu deneysel bir tasarım
olarak Batman Eğitim Araştırma Hastanesi Kemoterapi Ünitesinde Şubat 2022- Haziran
2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma kemoterapi alan 80 birey (40 kontrol, 40
deney) ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kontrol Altına
Alınmış Öfke Ölçeği (KAAÖÖ) ve Ölüm Kaygısı Ölçeği (ÖKÖ) kullanılmıştır. Deney
grubundaki bireylere 8 seanslık BDT temelli psikoeğitim verilmiştir. Kontrol grubuna ise
herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Verilerin analizinde yüzdelik dağılım, ki kare
testi, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır.
Bulgular: Deney grubunda bulunan kemoterapi alan bireylerin BDT temelli
psikoeğitim sonrası öfke kontrolü (24.67±2.74) düzeyinin kontrol grubunda yer alan
kemoterapi alan bireylerin öfke kontrolü (17.20±4.52) düzeyine oranla arttığı, ölüm
anksiyetesi (6.72±0.98) düzeyinin ise kontrol grubundaki kemoterapi alan bireylerin
ölüm anksiyetesi (8.00±1.45) düzeyine göre azaldığı tespit edilmiştir. Araştırmada, BDT
temelli psikoeğitimin deney grubunda yer alan kemoterapi alan bireylerin kontrol altına
alınmış öfke ölçeği ve ölüm kaygısı ölçeği ön test ve son test toplam puan ortalaması
arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu tespit edilmiştir (p<0.05).
Sonuç: BDT temelli psikoeğitimin; kemoterapi alan bireylerin öfke kontrol
düzeylerini artırdığı, ölüm anksiyetesi düzeylerini ise azaltığı tespit edilmiştir. BDT
temelli psikoğitimin psikiyatri hemşireliği ve psikoonkoloji uygulamalarında bireylerin
düşünce ve duygularını (öfke, anksiyete) düzeltmek amacıyla profesyonel bir terapotik
uygulama olarak kullanılması önerilebilir.
Anahtar Kelimer: Bilişsel davranışçı terapi, kanser, öfke kontrolü, ölüm
anksiyetesi, psikiyatri hemşireliği, psikoeğitim.

Abstract:
Aim: This study was conducted to analyze the effect of Cognitive Behavioral
Therapy (CBT)-based psychoeducation on anger control and death anxiety in individuals
receiving chemotherapy.
Material and Method: The research was carried out between February 2022 and
June 2023 in Batman Training and Research Hospital Chemotherapy Unit as an
experimental study with pretest-posttest control group. The study was completed with 80
individuals (40 controls, 40 experiments) receiving chemotherapy. The Personal
Information Form, the Controlled Anger Scale and the Death Anxiety Scale were used to
collect the data. The individuals in the experimental group were given 8 sessions of CBTbased psychoeducation. No intervention was made in the control group. Percentage
distribution, chi-square test, and t test for dependent and independent groups were used
in the analysis of the data.
Results: The level of anger control (24.67±2.74) after the CBT-based
psychoeducation of the individuals in the experimental group who received chemotherapy
increased compared to the anger control (17.20±4.52) level of the individuals in the control
group who received chemotherapy, and the level of death anxiety (6.72±0.98) of the
individuals in the control group who received chemotherapy It was determined that death
anxiety decreased compared to the level of death anxiety (8.00±1.45). In the study, it was
determined that the difference between the anger scale and death anxiety scale pretest and
posttest total scores of individuals in the experimental group of CBT-based psychoeducation
who received chemotherapy was statistically significant (p<0.05).
Conclusion: CBT-based psychoeducation; It was determined that individuals who
received chemotherapy increased their anger control levels and decreased their death
anxiety levels. It can be suggested that CBT-based psychoeducation be used as a
professional method to support the mental health of individuals in psychiatric nursing and
psychooncology practices.
Key Words: Anger management, cancer, cognitive behavioral therapy, death
anxiety, psychiatric nursing, psychoeducation.