Türkiye'de kırsal planlama politikalarının geliştirilmesi
Developing rural planning policies in Turkey
Yazar: ZÜHRE ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ŞENEL ERGİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Bölümü / Şehir Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kırsal alanda yasanan sorunların çözümüne yönelik olarak, Cumhuriyetin ilanındangünümüze pek çok politika üretilmis ve uygulanmıstır. Ancak, yapılan bu çalısmalardagınık ve esgüdümsüz olmus, sehir planlama disiplini ve kademelenmesi içerisindeolusturulmamıstır. Olusturulan politikalar, ekonomik ve sosyal politika alanları ileiliskilendirilmemis ve etkin bir halk katılımını içermemistir. Ayrıca yapılançalısmalarda kır ve kent bir bütün olarak ele alınmamıstır. Dolayısıyla, kırsal alandakalkınma amaçlı uygulamalar ve politikalar, bu alanlarda sosyal ve ekonomikgelismeyi saglamada yeterli olamamıstır.Kırsal alanların kalkınması için önerilecek ekonomik ve sosyal politikalardan birini?planlama? aracı olusturur. Bu araç, kırsal alanda arazinin korunması, gelirdüzenlemeleri, dogal kaynak kullanımı ve dogal yasamın korunmasında önemli birrole sahiptir. Buradan yola çıkarak, bu çalısmada kırsal alanda kalkınmanınsaglanması için kırsal planlamanın önemi vurgulanarak; kırsal planlamanın olusumsüreci tanımlanmıs, kırsal planlama strateji ve politikaları olusturularak Türkiye içinbir kırsal planlama modeli önerilmistir.Yukarıda belirtilen amaca uygun olarak, Türkiye'deki geçmis ve mevcuttaki ulusalve yerel ölçeklerdeki kırsal kalkınma politika ve uygulamaları literatür, uygulamaprojeleri ve raporları kapsamında incelenmistir. Buna ek olarak, kırsal kalkınmaalanında ortaya çıkan yeni yaklasımlar kapsamında DB, BM, OECD ve AB'ninkırsal kalkınma yaklasım ve politikaları arastırılmıstır.Kırsal planlama modeli olusturmak için, kırsal yapının incelenmesi ve analizedilmesi zorunludur. Bu kapsamda da, DE, Tarım ve Köyisleri Bakanlıgı, DPTtarafından yapılan çalısmalar, sayısal veriler ve ilgili literatür incelenerek, kırsalyapının mevcut durumu SWOT Analiz Teknigi kullanılarak analiz edilmistir. Bununsonucunda, kırsal yapının güçlü-zayıf yanları ile fırsatları ve tehditleri belirlenmistir.Sonuç asamasında, SWOT Analiz sonuçları baz alınarak, kırsal alanda yasanansorunların çözümüne yönelik, bütüncül, kırsal üretim ve yönetim açısındanesgüdümün saglandıgı, ülke kaynaklarının tasarruflu kullanımını amaçlayan bir kırsalplanlama model önerisinde bulunulmustur.

Abstract:
Countless policies had been developed and applied from the proclamation of theRepublic to date in solution of the problems encountered in rural areas. However,performed studies had been dispersed, partial and uncoordinated and had not beenformed within rural planning discipline and staging. Rural and urban areas had notbeen handled together. Moreover, the formed policies had not been associated witheconomical and social policies and had not included an efficient public contribution.Consequently, applications and policies in rural areas for development purposes hadnot been efficient in providing social and economical development in these areas.One of the social and economical policies, which will be suggested for developmentand improvement in rural areas, is the "planning". This tool has an important role inprotection of terrain in rural areas, income arrangements, natural source utilizationand habitat protection. In this study, importance of rural planning in development ofrural areas has been emphasized; formation process of rural planning has beendefined and a rural planning model has been suggested for Turkey.With the above purpose in mind, past and present, nationwide and local ruraldevelopment policies and applications in Turkey had been examined in the scope ofliterature, application projects and their reports. In addition to this, rural developmentapproaches and policies of WB, UN, OECD and EU had been researched within thescope of new approaches appeared in rural development field.Examination and analysis of rural structure is mandatory to form a rural planningmodel. And within this scope, present status of rural structure had been analyzedwith SWOT Analysis Technique by examining the studies performed by DIE(National Statistics Institute), Ministry of Agriculture and Rural Affairs, DPT (StatePlanning Organization), digital data and related literature. As a result of this, strongweaksides, opportunities and threats of rural structure had been determined. Bytaking SWOT Analysis results as a basis, a rural planning model which targets thesolutions of rural area problems, provides an coordination in rural productions andmanagement, aims economical use of national sources, had been suggested in thefinal stage.