Afrika Çad Cumhuriyeti Abeşe Bölgesi ve Türkaylar halkı arasında bilinen çocuk oyunları
Children's games known between the people of the Abese region of the Republic of Chad of African and the Türkaylar
Yazar: İSMAİL EKMEKCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN AKÇAM
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Afrika = Africa ; Afrika ülkeleri = African countries ; Halk bilimi = Folklore ; Oyunlar = Games ; Türk kültürü = Turkish culture ; Türkaylar = Türkaylar ; Çad = Chad ; Çocuk oyunları = Children's games

Özet:
Türk kültürü, temelleri çok eski yıllara dayanan ve yüzyıllar boyunca dünyanın birçok sahasına bir şekilde yayılmış kadim bir kültürdür. Bu çalışmayla, Türk kültürünün küresel anlamda kapsamı belirlenmeye, çocuk oyunları bağlamında evrensel yayılım sahası tespit edilmeye ve dünyanın hangi sahalarına kadar kültürel etkileşimle yayıldığı kayıt altına alınmaya çalışılmıştır. Araştırmada, Afrika'nın bir ülkesi olan Çad Cumhuriyeti ve bu ülkenin sınırları içinde yer alan eski adıyla "Vara"; günümüzdeki isimlendirmeyle "Abeşe" şehri çalışma sahası olarak seçilmiştir. Bu bölgede kendilerini "Türkaylar" olarak adlandıran halk kaynak topluluk olarak belirlenmiştir. Bu ülkenin, bölgenin ve halkının hangi parametreler açısından çalışma unsuru olarak belirlendiği araştırmanın giriş kısmında geniş bir şekilde izah edilmiştir. Ayrıca giriş bölümünde, araştırma sahası olan Afrika kıtasının kültürel tarihi süreci, Çad Cumhuriyeti ve Abeşe bölgesi ve burada yaşayan "Türkaylar" ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Söz konusu coğrafyada, halk bilimini ilgilendiren düğün, bayram, cenaze merasimi, yemekler, türküler, maniler, bilmeceler, masallar, deyimler, atasözleri, çocuk oyunları vb. birçok kültürel unsurun bulunduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, sözü edilen konular arasından çocuk oyunları seçilmiş ve çalışmanın ikinci bölümünde çocuk oyununun tanımı ve tarihçesine kısaca değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise sahadan derlenen çocuk oyunları yer almaktadır. Araştırmada bilgiler "veri toplama yöntemi" esas alınarak bizzat kaynak şahıslardan dinlenmiş; kaynak şahsın bilgilerine de yer verilerek derlenmiştir. Ayrıca çalışmada 22 çocuk oyununa yer verilmiştir. Derleme yapılan sahanın dili Afrika Fransızcası olduğundan oyunların otantik hâllerine dipnot kısmında aynen yer verilmiştir. Bununla birlikte, bazı oyunlardaki mahalli ağızda yer alan oyun adları ve tabirler olduğu gibi metne aktarılmıştır.

Abstract:
Turkish culture is to many previous years culture, whose foundations date back to very ancient years and have spread to many parts of the world for centuries. This study has attempted to determine the global reach of Turkish culture, to determine the universal spread of Turkish culture in the context of children's games, to record in which areas of the world Turkish culture is spread through cultural interaction. In the research, the Republic of Chad, an African country, and the city, formerly known as "Vara", located within the borders of this country, today called "Abeşe", were chosen as the study area. The people calling themselves "Turkays" in this region were also determined as the community of origin. The reason why this country, the region and its people are determined as a work element has been explained extensively in the introductory part of the investigation. Also, in the introductory part, information is given about the cultural historical process of the African continent, which is the research area, the Republic of Chad and the Abeşe region and the "Turkays" who live here. Weddings, parties, funerals, meals, popular songs, stories, riddles, stories, idioms, proverbs, children's games, etc., that concern folklore. It is known that there are many cultural elements. In this study, children's games were selected from these topics, and in the first part of the study, the definition and history of children's games are briefly given. In the second part of the study, there are children's games collected from the field. Based on the "data collection method" in the investigation, the information was heard from the source persons and compiled including the information of the source person. Twenty-two children's games were included in the study. Since the language of the compilation area is African French, the original versions of the games are included in the footnotes. While being translated into Turkish, names and phrases from the local dialects of some works were translated as is.