Aristoteles'in siyaset felsefesinde polis-insan ilişkisi
The relationship between polis and man in political philosophy of Aristotle
Yazar: ABDULLAH DEMİR
Danışman: PROF. DR. BAYRAM ALİ ÇETİNKAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Antik Yunan = Ancient Greece ; Aristoteles = Aristotle ; Etik = Ethics ; Polis = Police ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; İnsan = Human ; İnsan doğası = Human nature ; İnsan ilişkileri = Human relations

Özet:
Bu çalışma, Aristoteles'in ((İ.Ö. 384-322) insanı siyasal bir canlı olarak tanımlamasını, siyaset felsefesinin bir problemi olarak ele almaktadır. Bu bağlamda, insanın etik-politik bir varlık olarak birlikte yaşama tecrübesinin tarih boyunca yaşadığı serüven ve dönüm noktaları, Aristoteles'in yaklaşımı çerçevesinde tartışılmaktadır. Onun hangi saiklerle yaklaşımını temellendirdiği, izlediği yöntem, dayandığı tarihî ve felsefi zemin ele alınmaktadır. Bu zeminin Antik Yunan Dünyası ile sınırlı olmadığı, insanlığın aynı zamanda ortak tecrübesine de dayandığı; buna karşın polisin nihayetinde Yunan Dünyasına has bir tecrübe olduğu gösterilmeye çalışılmıştır.

İlk bölümde insanların bir arada yaşama tecrübesinin tarihî süreci ele alınmaktadır. Söz konusu süreç, Antik kentin doğası, ilk yerleşim yerlerinin ortaya çıkışı, tarımsal ve kentsel devrim gibi evreler şeklinde ele alınmakta ve sadece Yunan Dünyasına değil daha bütüncül bir yaklaşım göz önünde bulundurulmaya çalışılmaktadır. Ayrıca bu süreçte yaşanan dönüm noktaları ve Yunan Dünyasında polisin ortaya çıkışının kökenleri araştırılmaktadır. Polisin ortaya çıkışıyla birlikte Aristoteles'e gelene kadar geçirdiği süreçler ana hatları ve çalışmanın sınırları çerçevesinde ele alınmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde Aristoteles'in siyaset araştırması söz konusu edildiğinde insanın siyasal bir canlı olarak tanımlaması etik-politik bir düzlemde incelenmeye çalışılmıştır. Onun siyaseti öncelikle etik ile başlatmasından dolayı etik konusundaki tespitleri açıklanmaya çalışılmaktadır. Ardından Yunan Dünyası özelinde polisin ortaya çıkışın tarihsel süreci gösterilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Sparta ve Atina polisleri iki örnek olarak genel hatlarıyla ele alınmıştır. Keza Aristoteles'in siyaset tanımlaması, yönetim biçimleri sınıflaması da genel hatlarıyla gösterilmeye çalışılmıştır. Son bölümde Aristoteles'in polis konusundaki yaklaşımı, temel dayanakları; polisin olmazsa olmaz 'kurum' ve yapıları ele alınmıştır. Bununla birlikte Aristoteles'in polis söz konusu olduğunda üzerinde ayrıntılı bir şekilde durduğu eğitim konusu kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler: insan doğası, etik, politik, siyaset, ahlak, etik-politik insan, yurttaş, yurttaş-insan, polis, kent, kent-devleti, ideal polis, siyasal yönetim, bios politikos, siyasal canlı, Antik Yunan

Abstract:
The main purpose of this work is to evaluate Aristotelian conception of zoon politikon as a problem of political theory. In that regard, the story of cohabitation and seminal moments of rural history are discussed. The assumption behind the discussion held is "man is a ethical-political entity," which stands also in the background of Aristotelian approach. The questions thus asked are as such: What is the motivation behind his argumentation? Which methodology is followed? And on which historical and philosophical grounds the conception is built? The argument alleged is that those grounds are not confined to the world of ancient Greece but include some common factors of human experience but on the other hand recognizes the fact that polis is exclusively the outcome of Greek experience.

The first of part of the thesis reviews the experience of coexistence throughout the human history. That endeavor does not confine itself to Greek world but also deals with subjects such as the nature of ancient cities, the emergence of first habitats, agricultural and urban revolutions. In this holistic approach the historical roots of polis and the hallmarks of that process are covered within the scope as well. The occurrences between the emergence of polis and philosophy of Aristotle are argued in that regard. The second part explains Aristotle's political philosophy along with his conception of zoon politikon, thus the argumentation reached ethic-political grounds. The legitimacy of such a connection is derived from the fact that the question of politics is intertwined with ethical questions as far as his thought is concerned. The thesis moves forward to feature the historical process of the emergence of polis. This effort utilizes two examples: Sparta and Athena. Aristotle's definition of politics and his classification of forms of government are also treated throughout the thesis. The last part focuses on Aristotle's approach to polis, the grounds of that approach and sine qua non institution and structures of polis. In that part the subject of education that accompany the subject of polis is argued in Aristotelian terms as well.

Key words: human nature, ethics, politics, political, moral, ethical-political human, citizen, citizen-human, polis, city, city-state, ideal polis, political administration, bios politikos, political living being, Ancient Greek