Edirne'de iki hıristiyan yapısı: Bulgar Ortodoks Kiliseleri (Kıyık, Uzunkaldırım)
Two christian buildings in Edirne: Bulgarian Orthodox Churches (Kıyık, Uzunkaldırım)
Yazar: ESİN BENİAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. YILMAZ BÜKTEL
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ill ÖZET Yüksek Lisans Edirne'de İki Hıristiyan Yapısı: Bulgar Ortodoks Kiliseleri (Kıyık, Uzunkaldırım) Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı Bu çalışmada, XIX. yüzyılda Edirne'deki Bulgar cemaatine ait iki Ortodoks kilisesi incelenmiştir. Bu yapılardan biri Kıyık'ta yer alan Sv. Georgi Kilisesi, diğeri ise Uzunkaldırım semtindeki Sv. Konstantin ve Helena Kilisesi'dir. Tez konusu olarak ele alınan bu iki kilise, Bulgar cemaatine ait ibadet yapısı olması ve XIX. yüzyıl Bulgar kilise mimarisinin özelliklerini yansıtması açısından önem taşımaktadır. Tezde yapıların plan, cephe ve strüktürel özellikleri incelenerek XIX. yüzyıl Bulgar kilise mimarisi içindeki yerleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma 8 bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde; Edirne'deki Bulgar Ortodoks kiliselerinin inceleme konusu olarak seçilmesindeki nedenler belirtilerek tezin amacı ve bu amaç için kullanılan yöntemler anlatılmaktadır. İkinci bölümde; kiliselerin bulunduğu Edirne ilinin tarihsel gelişimi, fiziki ve demografik yapısı ile Edirne'deki Bulgar yerleşiminden söz edilmektedir. Üçüncü bölümde; Osmanlı dönemindeki azınlık hakları, Hıristiyanlık, Bulgarların bağımsızlıklarını kazanma mücadeleleri, inançları ve bağımsız Bulgar kilisesinin kuruluşundan bahsedilmektir. Dördüncü bölümde; Bulgar kilise mimarisinin genel özellikleri ve gelişimi açıklanmaktadır. Beşinci bölüm; XIX. yüzyıl Bulgar Uyanış dönemi kilise mimarisinin genel özelliklerini ve yine bu döneme ait, Bulgaristan'da yer alan, bazilikal planlı yapı örneklerini kapsamaktadır. Altıncı bölümde; Edirne'deki iki Bulgar Ortodoks kilisesi hakkında bilgi verilmekte; her iki yapıya ait fotoğraf ve çizimler yer almaktadır. Ancak bu çalışmaya başladıktan bir yıl sonra Sv. Georgi Kilisesi'nin restorasyonuna başlanmış ve Mayıs 2004'te de tamamlanmıştır. Bu nedenle Sv. Georgi Kilisesi, restorasyondan önceki durumu ile değerlendirilmiş olup restorasyon esnasındaki değişikliklere ise yine bu bölümde ayrıca değinilmiştir. Yedinci bölümde; Sv. Georgi Kilisesi ile Sv. Konstantin ve Helena Kilisesi'nin birbirleriyle ve beşinci bölümde bahsedilen yapı örnekleriyle karşılaştırmalı çalışması yer almakta; yapılar, bölümlerinin benzerlik ve farklılıklarına göre değerlendirilmektedir. Sekizinci bölümde de sonuç olarak, Edirne'deki iki Bulgar Ortodoks kilisesinin XIX. yüzyıl Bulgar kilise mimarisi içindeki yerleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ek olarak Sv. Konstantin ve Helena Kilisesi kitabesinin Bulgarca çevirisi ile Sv. Georgi Kilisesi'nin restorasyon çalışmalarına ait belge ve fotoğraflar verilmiştir. Aralık 2004'te tamamlanan çalışma 291 sayfadan oluşmaktadır.IV Anahtar kelimeler 1. Edirne 2. Kilise 3. Bulgar kilisesi 4. Ortodoks kilisesi 5. Sv. Georgi 6. Sv. Konstantİn ve Helena 7. Uzunkaldınm 8. Kıyık

Abstract:
SUMMARY Master Degree Two Christian Buildings in Edirne: Bulgarian Orthodox Churches (Kıyık, Uzunkaldırım) Trakya University The Institute of Science and Engineering Department of Architecture In this study, two orthodox churches, built in the 1 9th Century, belonging to the Bulgarian community in Edirne have been investigated. One of the structures is the Sv. Georgia Church located in Kıyık and the second one is Sv. Constantine and Helena Church in Uzunkaldırım. The two churches as the subject of this thesis are important because they are religious buildings of the Bulgarian community and they reflect the structural characteristics of 1 9th century Bulgarian church architecture. In this thesis, plan, frontal and structural characteristics of these buildings and their place in the 19th century Bulgarian church architecture have been evaluated. This thesis consists of 8 chapters: In the first chapter; the reasons why these two Bulgarian churches in Edirne have been selected for the subject of investigation and the purpose and the methods to reach these purposes are explained. In the second chapter, the historical development, physical and demographic structure of the province of Edirne and the Bulgarian settlement in the city are mentioned. In the third chapter, minority rights in the Ottoman era, Christianity, the Bulgarian struggle for independence, their beliefs and establishment of the independent Bulgarian Church are discussed. In the fourth chapter, development and general characteristics of the Bulgarian Church architecture are explained. The fifth chapter consists of general characteristics of the 19th century Bulgarian Awakening Era church architecture and basilical planned building examples in Bulgaria dating this period. In the sixth chapter, information is given about the two Bulgarian Orthodox Churches in Edirne with accompanying pictures and drawings of the two buildings. But, one year after the beginning of this study, restoration of Sv. Georgia Church was commenced and was finished in May 2004. Therefore, Sv. Georgia Church is evaluated in its pre-restoration state and changes in the course of restoration are also mentioned. In the seventh chapter, Sv. Georgia and Sv. Constantine and Helena Churches are compared with each other and with the examples mentioned in the fifth chapter. The buildings are evaluated in respect to their similarities and differences. Finally, in the eighth chapter, the places of the two Bulgarian Orthodox Churches in Edirne in the 1 9th century Bulgarian church architecture are discussed.VI The Bulgarian translation of the Sv. Constantine and Helena epigraph and documents and photographs of the restoration work of the S v. Georgia Church are given in the appendix. This study which is finished in December 2004 consists of 291 pages. Key words: 1. Edirne 2. Church 3. Bulgarian church 4. Orthodox Church 5. Sv. Georgia 6. Sv. Constantine and Helena 7. Uzunkaldinm 8. Kıyık