Ortaokul öğrencilerinin aritmetikten cebire geçişteki problem çözme sürecinde kullandıkları üstbilişsel becerilerinin incelenmesi
Examination of middle school students' metacognitive skills used in the problem solving process in the transition from aritmetics to algebra
Yazar: OSMAN BURAN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KAPLAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aritmetik = Arithmetic ; Bilişüstü beceri = Metacognitive skills ; Cebir = Algebra ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Amaç:  Bu araştırma ortaokul öğrencilerinin aritmetikten cebire geçiş sürecindeki üstbilişsel becerilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür.
Yöntem: Çalışmaya bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 2 altıncı sınıf, 4 yedinci sınıf, 3 sekizinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmanın verileri 7 haftalık bir süreçte toplanmıştır. Çalışmada öğrencilerin aritmetikten cebire geçişte problem çözme sürecindeki dönemlerini ve süreçte kullandıkları üstbilişsel becerilerini belirlemek için "problem çözme testi" ve "üstbilişsel beceri gözlem formu" kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilerek sonuçlar tablolar halinde sunulmuştur.
Bulgular: Ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel planlama aşamasında en fazla kullandıkları beceriler; problemde önemli kelimelerin altını çizme, problemi kendi cümleleriyle özetleme, problemi tekrar okuma becerileridir. Üstbilişsel izleme aşamasında öğrenciler; problemi tekrar okuma, hatalarını fark etme, hatalarını düzeltme gibi beceriler sergilemiştir. Ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel değerlendirme aşamasında göstermiş oldukları beceriler ise bulduğu sonucu kontrol etme, problemin çözümünde yaşadığı zorlukları özetleme ve farklı bir çözüm yolu olup olmadığını değerlendirme şeklindedir. 
Sonuçlar: Araştırmanın sonucunda cebirsel çözüm yapan öğrencilerde tespit edilen üstbilişsel becerilerin diğer öğrencilerde tespit edilen edilen üstbilişsel becerilerden daha fazla olduğu görülmüştür. Ortaokul öğrencilerinin en fazla üstbilişsel beceriyi planlama aşamasında sergiledikleri sonucuna varılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin problem çözme sürecinde üstbilişsel izleme ve üstbilişsel değerlendirme aşamasında sergilemiş oldukları üstbilişsel beceri sayısının oldukça az olduğu gözlemlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Aritmetik, cebir, üstbiliş, aritmetikten cebire geçiş, problem çözme, üstbilişsel beceri.

Abstract:
Purpose:  This research was conducted with the aim of determining the metacognitive skills of middle school students during the transition from arithmetic to algebra.
Method: The study involved 2 sixth-grade, 4 seventh-grade, and 3 eighth-grade students enrolled in a state middle school. A case study approach, which is one of the qualitative research methods, was utilized in the research. The data for the study were collected over a period of 7 weeks. To determine the stages of students' transition from arithmetic to algebra in the problem-solving process and the metacognitive skills they employed during this process, a "problem-solving test" and a "metacognitive skill observation form" were used. The collected data were analyzed using descriptive analysis method, and the results were presented in tables.
 Findings: The skills that secondary school students use most in the metacognitive planning phase are; are the skills of underlining important words in the problem, summarizing the problem in their own sentences, and rereading the problem. In the metacognitive monitoring stage, students; exhibited skills such as rereading the problem, recognizing his mistakes, correcting his mistakes. The skills that secondary school students demonstrated during the metacognitive evaluation stage were checking the result they found, summarizing the difficulties they experienced in solving the problem, and evaluating whether there was a different solution.
Conclusions: As a result of the research, it was seen that the metacognitive skills determined in the students who did algebraic solution were higher than the metacognitive skills determined in the other students. It was concluded that secondary school students exhibited the most metacognitive skills in the planning phase. It was observed that the number of metacognitive skills that secondary school students exhibited in the metacognitive monitoring and metacognitive evaluation stages in the problem solving process was quite low.
Keywords: Arithmetic, algebra, metacognition, transition from arithmetic to algebra, problem solving, metacognitive skills.