İş Hukukunda yenilik doğuran haklar
Formative rights in Labour Law
Yazar: GAYE BAYCIK
Danışman: PROF. DR. SARPER SÜZEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Yenilik doğuran hak = Formative right ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Yenilik doğuran hak, sahibine, tek taraflı hukuki işlem ile bir hak veya bir hukuki ilişkiyi kurmak, değiştirmek veya sona erdirmek suretiyle başka bir şahsın hukuk alanında değişiklik meydana getirme yetkisi veren hak olarak tanımlanabilir.Yenilik doğuran hakkın konusunun bir hak veya hukuki ilişki olması, karşılaştırmalı hukukta niteliği tartışmalı olan işverenin yönetim hakkının, Türk hukuku açısından yenilik doğuran hak olarak nitelendirilememesine neden olmaktadır. Zira işveren yönetim hakkını kullanarak işçinin tarafı olduğu iş ilişkisinde veya işçinin bir hakkı üzerinde tek taraflı değişiklik meydana getiremez.Yenilik doğuran hakkın sahibine tek taraflı irade beyanıyla muhatabın hukuki alanında değişiklik yaratma yetisi vermesi, muhatabın hukuki belirsizlik içinde kalmasının önlenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Buna göre, yenilik doğuran hak kullanıldığı anda sona erer, şarta ve süreye bağlı kullanılamaz, kullanıldıktan sonra geri alınamaz.Yenilik doğuran hak rejimini oluşturan ilke ve kurallar, muhatap aleyhine hukuki belirsizlik ortamı yaratılmaması amacıyla oluşturulmuşlardır. Bu nedenle, böyle bir tehlikenin bulunmadığı durumlarda yenilik doğuran hak rejimini oluşturan ilke ve kurallara istisna getirilebileceği kabul edilmektedir. Ancak özel hukukta kabul edilen her istisnanın, iş hukukundaki yenilik doğuran haklar bakımından da kabul edilmesi mümkün değildir. Zira iş hukukunun işçiyi koruma amacı, muhatabın işçi olduğu durumlarda, yenilik doğuran hak rejimine getirilecek istisnaların daha sınırlı şekilde belirlenmesine neden olmaktadır.Bu itibarla, çalışmamızda, yenilik doğuran hak rejimine ve bu rejimi oluşturan kurallara, istisnalarıyla birlikte yer verilmiş, ancak iş hukukundaki yenilik doğuran haklar, iş hukukunun özellikleri dikkate alınarak incelenmiştir. Bu şekilde, iş hukukundaki yenilik doğuran haklara uygulanacak kurallar ve bunların istisnaları, iş hukukunun özellikleri dikkate alınarak belirlenmiştir.

Abstract:
Formative right authorizes his owner to establish, modify or terminate a legal relationship or a right of the notified party by a unilateral act.Legal qualification of the management authority of employer is controversial in comparative law systems. However, according to Turkish labour law, the management authority of employer cannot be qualified as formative right since the employer cannot modify the labour relationship or a right of the employee.The fact that formative right authorizes his owner to modify the legal status of the notified party rises the subjection of the notified party to the owner thereof and confer to the owner the power of enforcement of a right. In order to prevent that the notified party would be in a legal ambiguity, the regime of formative rights is constituted.The rules and principles composed in the regime of formative rights are formed in order to prevent a potential legal ambiguity against notified party. Therefore, as there is not any interest to save, including the notified party, some exceptions are admitted. Nonetheless, all the exceptions which are accepted in civil law are not eligible in labour law due to the purpose of the sprotection of employee. Thus, in this thesis, the regime of formative rights with its rules, principles and exceptions is studied with respect to the characteristics of labour law.