Otoimmün demiyelinizan hastalık tanısı ile izlenen ergenlerde başa çıkabilirliğin değerlendirilmesi
Evaluation of coping in adolescents with autoimmune demyelinating disease
Yazar: TUĞÇE TİRİÇ CEVİZBAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE FAHRİYE TOSUN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Otoimmün demiyelinizan hastalıklar sinir sisteminde miyelinin çeşitli nedenlerle hasarlanması sonucu ortaya çıkan, dejeneratif ve ilerleyici karakterde kronik bir hastalık grubudur. Çocuk ve ergenlik döneminde kronik hastalık tanısı almak, ergenliğinde birlikte getirdiği sorunlarla birleşince olgular için başa çıkması zor bir süreç olabilir. Bu dönemde kronik hastalıklarla baş etmek duygusal güçlüklere, depresyon ve anksiyete düzeylerinde artışa yol açabilir. Bu çalışmada, otoimmün demiyelinizan hastalık tanısı almış ergenlerin stresle baş etme tarzlarını belirlemeyi, baş etme stratejileri ile depresyon ve anksiyete durumları arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık. Çalışma evrenini ADÜ Çocuk Nöroloji Bilim Dalı'nda tanı alan ve takip edilen; 14-19 yaş arası, 33 Multiple Skleroz, 6 transvers miyelit, 11 optik nörit, 1 nöromyelitis optika ve 2 klinik izole sendrom tanılı olgular oluşturdu. Çalışmaya katılan olgulara demografik verileri, kişisel ve hastalığa ait bilgileri içeren kişisel bilgi formu, Çocuk ve Ergenler İçin Baş Etme Ölçeği (ÇEİBÖ), Çocukluk Çağı Anksiyete
Tarama Ölçeği (ÇATÖ) ve Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ) uygulandı. Çalışmamızda tanı sonrası izlem süresi 2 yıl ve altında olan olgularda bilişsel ve davranışsal kaçınma alt boyutlarının ve ÇDÖ skorlarının 2 yılın üstünde olan olgulara göre anlamlı düşük olduğunu, problem çözme ve yardım arama alt boyutlarının ve ÇATÖ toplam skorlarının ise anlamlı yüksek olduğunu saptadık (p<0,05). Olguların atak sayısı 2 ve altında olan olguların, bilişsel ve davranışsal kaçınma alt boyutlarının ve ÇDÖ skorlarının atak sayısı 2'nin üstünde olan olgulara göre anlamlı düşük olduğunu, problem çözme ve yardım arama alt boyutlarının ve ÇATÖ toplam skorlarının atak sayısı 2'nin üstünde olan olgulara göre anlamlı yüksek olduğunu saptadık (p<0,05). Çalışmamız olguların tanı izlem süresi uzadıkça ve atak sayısı arttıkça baş etme stratejilerinden kaçınma davranışlarına yöneldiğini ve depresyon düzeylerinin arttığını gösterdi. Olguların yeni tanı aldıkları dönemde ise anksiyete düzeylerinin daha yüksek olduğunu gösterdi. Bu anlamda otoimmün demiyelinizan hastalık tanısı ile izlenen ergenlerin aktif işlevsel baş etme yöntemlerini kullanmalarının daha iyi bir ruh haliyle ilişkili olabileceğini düşünüyoruz. Olgulara, yeni tanı döneminde kaygıların ve gelecekte gelişebilecek depresif belirtilerin önlenmesi için hastalık sürecine yönelik detaylı bilgilendirmelerin yapılması gerekmektedir. Psikiyatrik destek almak kronik hastalığı olan ergenlerde, işlevsel baş etme stratejilerinin kullanımını arttırması, depresyon ve anksiyete
düzeylerini azaltması açısından önemlidir.

Abstract:
Autoimmune demyelinating diseases are a group of degenerative and progressive chronic diseases that occur as a result of damage to myelin in the nervous system for various reasons. Being diagnosed with a chronic disease in children and adolescence, combined with the problems that come with adolescence, can be a difficult process for patients to cope with. Coping with chronic diseases in this period may lead to emotional difficulties and an increase in depression and anxiety levels. In this study, we aimed to determine the stress coping styles of adolescents diagnosed with autoimmune demyelinating diseases and to investigate the relationship between coping strategies and depression and anxiety. The study population consisted of 33 cases of multiple sclerosis, 6 cases of transverse myelitis, 11 cases of optic neuritis, 1 case of neuromyelitis optica and 2 cases of clinically isolated syndrome, aged 14-19 years, diagnosed and followed up in ADU Department of Pediatric Neurology. We administered a personal information form including demographic data, personal and disease information, the Coping Scale for Children and Youth (CSCY), The Pediatric Anxiety Rating Scale (PARS) and the Depression Scale for Children (CES-DC). In our study, we found that the cognitive and behavioral avoidance sub-dimensions and CES-DC scores of the subjects with a follow-up period of 2 years or less after diagnosis were significantly lower than the subjects with a follow-up period of more than 2 years, while the problem solving and help seeking sub-dimensions and PARS total scores were significantly higher (p<0.05). We found that the cognitive and behavioral avoidance sub-dimensions and CES-DC total scores of the cases with an attack number of 2 or less were significantly lower than the cases with an attack number above 2, and the problem solving and help seeking sub-dimensions and PARS total
scores were significantly higher than the cases with an attack number above 2 (p<0.05). Our
study showed that as the follow-up period of the diagnosis prolonged and the number of
attacks increased, the subjects tended to avoidance behaviors from coping strategies and their depression levels increased. It showed that anxiety levels were higher in the newly diagnosed period. In this sense, we think that the use of active functional coping methods in adolescents with autoimmune demyelinating disease may be associated with a better state of mind. Detailed information about the disease process should be provided to the patients in order to prevent anxiety during the newly diagnosed period and depressive symptoms that may
develop in the future. Receiving psychiatric support is important for adolescents with chronic diseases in terms of increasing the use of functional coping strategies and decreasing depression and anxiety levels.