Isparta Yalvaç'ta tespit edilen kolan dokumalarının desen ve teknik özelliklerinin incelenmesi
An investigation of the pattern and technical characteristics of kolan weavings identified in yalvaç, isparta
Yazar: EMİNE TURAN KOŞUCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞEN ÖZTÜRK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Yalvaç ve köylerinde halı, kilim dokumaların yanı sıra Yörük kültürünü yansıtan yörede dokuma çeşitlerimizden biri olan kolan, çarpana ve örme örneklerden oluşan dokumalar farklı teknik ve malzemelerle yapılmaktadır. Yörede bu dokumalar yarma çarpana, yarma kolan, bağacak ve örük gibi çeşitli isimler ile ifade edilmektedir. Kolan dokumalar yer tezgâhında gücülü sistemle, çarpana dokumalar yine yer tezgâhında kartlı sistemle (çarpana kartı) yapılırken örme örnekler ise yörede "çatal ağaç" olarak isimlendirilen dal parçası ya da parmak yardımıyla el ile örülerek dokuma yüzeyi oluşturulmaktadır. Yörede enleri dar boyları istenilen uzunlukta yapılan kolan, çarpana ve örme dokumalar; çocukları sırta sarmada, bebeği beşiğe bağlamada, giyim ve aksesuar alanında düğünlerde kuşak, bel bağı, önlük bağı, yük taşımada, cenaze sarma ya da cenazeyi mezara koyma gibi çeşitli kullanım amaçları için üretilmektedir. Bu dokumalar yöre insanın geçmişte olduğu gibi günümüzde de halen ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Araştırma, literatür taraması, alan araştırması ve sözlü görüşme tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında 38 köye gidilmiştir. Yalvaç ve merkez köyler ziyaret edilerek 13 köyde 107 örnek tespit edilmiştir. Tespit edilen 107 örnek içinden benzer özelliklere sahip olan 44 örneğe katalog kısmında bazı teknik özellikleri (desen, dokuma tekniği, ölçü, malzeme, kullanım alanı, desen raporu, renk, motif ve kompozisyon özellikleri) ve görselleri ile birlikte yer verilmiştir. Yalvaç ve köylerin de kolan ve çarpana dokumalarıyla ilgili daha önce alanda çalışma yapılmamış olması bu çalışmaya önem kazandırmaktadır. Çalışmanın gelecek nesillere bilimsel bir kaynak oluşturması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yalvaç, Dokuma, Kolan, Çarpana, Örme, Tezgâh.

Abstract:
In Yalvaç and its villages, in addition to carpet and rug weavings, weavings consisting of kolan, çarpana and knitted samples, which are one of our weaving types in the region reflecting the Yoruk culture, are made with different techniques and materials. In the region, these weavings are expressed with various names such as yarma çarpana, yarma kolan, bağacak and örük. Kolan weavings are made with the power system on the floor loom, çarpana weavings are made with the card system (çarpana card) on the floor loom, while knitted samples are knitted by hand with the help of a piece of branch called forked tree or a finger to create a weaving surface. Kolan, çarpana and knitted weavings, which are made in narrow widths and desired lengths in the region, are produced for various purposes such as wrapping children around the back, tying the baby to the cradle, sash, waist tie, apron tie at weddings in the field of clothing and accessories, load carrying, funeral wrapping or putting the body in the grave. These weavings still meet the needs of the local people today as they did in the past. The research was conducted through literature review, field research and oral interviews. Within the scope of the study, 38 villages were visited. Yalvaç and central villages were visited and 107 samples were identified in 13 villages. Among the 107 samples, 44 samples with similar characteristics were included in the catalogue section with some technical features (pattern, weaving technique, size, material, usage area, pattern report, color, motif and composition features) and visuals. The fact that there have been no previous studies on kolan and çarpana weavings in Yalvaç and its villages gives importance to this study. It is aimed that the study will constitute a scientific source for future generations. Key Words: Yalvaç, Weaving, Kolan, Multiplier, Knitting, Loom.