Deprem güvenli mimari tasarımın sürdürülebilirlik ve enerji etkinlikteki payı
Earthquake safe architectural design sustainability and energy share in efficiency
Yazar: MELİSA DARİGA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL FİKRET OKUTUCU
Toros Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimari tasarımın kendisi aracılığıyla deprem güvenli olmasını sağlayabilmek için deprem hakkında yoğun bilgi birikimine sahip olmak gerekmektedir. Bunu vurgulamak amacıyla çalışmada depremle ilgili içeriklere detaylı olarak yer verilmiştir. Diğer bölümlerde deprem güvenli mimari tasarım ve mimari form üzerinden deprem güvenli olma konuları üzerine bilgiler aktarılmıştır. 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği `nin satır aralarında düzenli yapıları yaklaşık %30 daha az demir ve beton kullandırarak ödüllendirmesine dikkat çekilmiştir.
 Uluslararası bina sertifikasyon sistemlerinin deprem güvenli olma kriterine puan vermemesi üzerine araştırmalar yapılmıştır. Anılan sertifika kuruluşları deprem izolatörlü olan yapıları dâhi sürdürülebilirlik açısından puanlandırmamaktadır. Aslında izolatör sistemi deprem konusunda alınabilecek önlemlerin en önemlilerindendir. 2018 TBDY `de belirtildiği gibi deprem izolatörü yapılarda diğer tasarımsal ve yapısal önlemlere gerek bırakmamaktadır. Bu nedenle bu durum kriterleri sağlayan yapılara haksızlıktır. 
Depremlerde can kaybına ve yıkıma yol açtığı tespit edilen asıl unsurun depremin kendisi değil, binaların kendisi olduğuna yer verilmiştir. Taşıyıcı sistemin düzenli olarak seçimi mimari tasarım ile ilişkilidir. Düşey ve yatay doğrultuda, mimari tasarım karmaşıklıktan uzak, basit ve taşıyıcı sisteminin sürekli olmasına imkân verecek şekilde düzenlenmelidir. Bu durumun depreme karşı başarılı bir yapısal tasarımın ilk koşulu olduğu belirtilmiştir. Depreme dayanıklı yapılar uzun ömürlü kullanım sağladığı için enerji etkin ve sürdürülebilir olma konusunda büyük bir paya sahiptir. Deprem hayatımızın içinde ve sonuçları birçok alanda olumsuz etki yaratmaktadır. Buna rağmen mimarlık alanındaki önemi göz ardı edilmektedir. Birçoğu yabancı kuruluş olan bina enerji sertifikasyon şirketlerinin deprem güvenli olmak olgusuna kriterleri arasında yer vermemiştir. Aynı zamanda puanlamaya dâhil etmedikleri bilinmektedir. Bu konunun ne kadar önemli olduğuna ve dikkate alındığında bize ne kadar kazanç sağlayacağına dikkat çekilmektedir. Bir yapı ne kadar deprem güvenli olur ve uzun ömürlü olursa o kadar sürdürülebilir ve enerji etkin olmaktadır. Bu durumun sürdürülebilir ve enerji etkin olmaya olan katkısı karbon ayak izi ve CO2 hesaplamaları üzerinden gösterilmiştir. Yapıda kullanılacak malzemelerin üretimi için harcanan enerji azaltılabilirse CO2 salınımı azaltılmış olacaktır. Azalan CO2 salınımı sürdürülebilir çevrenin temelini oluşturmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Enerji Etkin Bina, Mimari Form, Deprem Güvenli Bina, Bina Sertifikasyonu, Karbon Ayak İzi

Abstract:
In order to ensure earthquake safety through the architectural design itself, it is necessary to have extensive knowledge about earthquakes. In order to emphasize this, the contents of the earthquake are given in detail in the study. In other sections, information on earthquake-safe architectural design and earthquake-safety is given through architectural form.It was noted that the 2018 TBDY rewarded regular structures between the lines by using approximately %30 less iron and concrete.It was pointed out that international building certification systems do not give points to the earthquake safety criterion.
The aforementioned certification bodies do not score even the structures with earthquake insulators in terms of sustainability.In fact ,the insulator systemis one of the most important  precautions that can be taken about  earthquakes.As stated in the 2018 TBDY ,the earthquake insulator does not require other design and structural measures in the buildings. Therefore, this situation is unfair to the structures that meet the criteria.
It is stated that the main factor that is determined to cause loss of life and destruction in earthquakes is not the earthquake itself,but the buildings themself. The regular selection of the carrier system is associated with architectural design.In the vertical and horizontal direction,the architectural design should be arranged in such a way that it is free from complexity,simple and allows the carrier system to be continuous.It is stated that this situation is the first condition of a successful structural design against earthquakes.Earthquake resistant structures have a great share in being energy efficient and sustainable because they provide long-lasting use.Earthquakes have a negative impact on our lives and its consequences in many areas.Despite this,its importance in the field of architecture is underestimated.Building energy certification companies ,many of which are foreign organizations,have not included the fact of being earthquake safe among the criteria.It is also known that they are not included in the scoring.It is pointed out how important this issue is and how much it will benefit us when taken into account.The more earthquake –safe and long-lasting a structure is,the more sustainable and energy-efficient it is.The contribution of this situation to being sustainable and energy efficient has been demonstrated through carbon footprint and  CO2 calculations.If the energy consumed for the production of materials to be used in the building can be reduced, CO2 emissions will be reduced.Decreased CO2 emissions form the basis of a sustainable enviromental.
 
 
Keywords: Sustainability, Energy Efficient Building, Architectural Form, Earthquake Safe Building, Building Certification, Carbon Footprint