Toksik liderliğin iş performansı ve örgütsel özdeşleşmeye etkisi: Kütüphane çalışanları üzerine bir araştırma
The effect of toxic leadership on work performance and organizational identification: A research on library employees
Yazar: KAMİL GÖKHAN NEBİOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUHARREM TUNA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı / Rekreasyon Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kütüphaneciler = Librarians ; Kütüphaneler = Libraries ; Liderlik = Leadership ; Performans = Performance ; Rekreasyon = Recreation ; Toksik liderlik = Toxic leadeship ; Çalışanlar = Workers ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel özdeşleşme = Organizational identification ; İş performansı = Job performance

Özet:
Çalışanların toksik liderlik algısının onların iş performansına ve örgütsel özdeşleşmesine etkisini ölçmeyi amaçlayan bu çalışmada, boş zamanların değerlendirildiği rekreatif faaliyetlerin yapıldığı kamuya hizmet eden bir kurum olan, müdürlük statüsünde bulunan halk kütüphaneleri araştırma alanı olarak seçilmiştir. Araştırmada, ilişkisel tarama modeli tercih edilmiş; belirlenen hipotezlere uygun olarak bir model oluşturulmuş, aracılık modeli niteliğinde bir model tasarlanmıştır. Araştırma kapsamında veriler "Toksik Liderlik Ölçeği", "Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği" ve "İş Performansı Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Bu kapsamda, verilere açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, güvenirlik analizi, aracı değişken analizi, betimsel istatistikler ve korelasyon analizi sonuçları ile yapısal eşitlik modeli analizleri uygulanmıştır. Aracı değişken analizine göre, bağımsız değişkenin (toksik liderlik), bağımlı değişken (iş performansı) üzerinde etkisinin istatistiksel olarak anlamlı ve negatif olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bağımsız değişkenin (toksik liderlik) aracı değişken (örgütsel özdeşleşme) üzerinde etkisinin istatistiksel olarak anlamlı ve negatif olduğu sonucuna ulaşılmış, aracı değişkenin (örgütsel özdeşleşme) bağımsız değişken kontrolünde (toksik liderlik) bağımlı değişken (iş performansı) üzerinde etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapısal Eşitlik Modeli Analizine göre ise; toksik liderlik alt boyutlarının (değer bilmezlik, bencillik, çıkarcılık, olumsuz ruhsal durum) iş performansı üzerindeki etkisi anlamlı bulunmamıştır. Toksik liderlik alt boyutlarından değer bilmezlik ve olumsuz ruhsal durumun örgütsel özdeşleşme üzerindeki etkisi anlamlı değildir. Bencillik alt boyutunun örgütsel özdeşleşmeyi pozitif, çıkarcılık boyutunun ise negatif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Toplam toksik liderlik ise örgütsel özdeşleşmeyi ve iş performansını negatif yönde etkilemektedir. Toplam toksik liderlik ve iş performansı arasındaki ilişkide, dolaylı etkinin anlamlı olmasından dolayı, örgütsel özdeşleşme iş performansını pozitif yönde anlamlı şekilde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Modele göre toplam toksik liderlik, bencillik ve olumsuz ruhsal durum alt boyutları ile iş performansı arasında ilişkinin olmasından dolayı örgütsel özdeşleşme değişkenin kısmi aracı etkisinin, çıkarcılık ile iş performansı arasında ilişkinin olmamasından dolayı örgütsel özdeşleşme değişkeninin tam aracılık etkisinin olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, which aims to measure the effect of employees' toxic leadership perception on their job performance and organizational identification, public libraries with the status of directorate, which is an institution serving the public where recreational activities are made, were chosen as the research area. In the research, the relational screening model was preferred; A model was created in accordance with the determined hypotheses and a model was designed as a mediation model. Within the scope of the research, the data were obtained by using the "Toxic Leadership Scale", "Organizational Identification Scale" and "Job Performance Scale". In this context, exploratory and confirmatory factor analyses, reliability analysis, mediator variable analysis, descriptive statistics and correlation analysis results and structural equation model analyzes were applied to the data. According to the mediator variable analysis, it was concluded that the effect of the independent variable (toxic leadership) on the dependent variable (job performance) was statistically significant and negative. It was concluded that the effect of the independent variable (toxic leadership) on the mediator variable (organizational identification) was statistically significant and negative, and the effect of the mediator variable (organizational identification) on the independent variable control (toxic leadership) on the dependent variable (job performance) was statistically significant. According to the Analysis of Structural Equation Model; The effect of toxic leadership sub-dimensions (unappreciativeness, egoistic, utilitarian, psychological dysfunction) on job performance was not found significant. The effect of unappreciativeness and psychological dysfunction, which are toxic leadership sub-dimensions, on organizational identification is not significant. It has been concluded that the egoistic sub-dimension affects organizational identification positively, while the utilitarian dimension affects negatively. On the other hand, total toxic leadership affects negatively organizational identification and job performance. In the relationship between total toxic leadership and job performance, it has been concluded that organizational identification positively affects job performance, since the indirect effect is significant. According to the model, it was seen that the organizational identification variable had a partial mediating effect due to the relationship between the total toxic leadership, egoistic and psychological dysfunction sub-dimensions of toxic leadership and job performance, and the full mediating effect of the organizational identification variable due to the lack of a relationship between utilitarian and job performance.