Sosyal bilgiler dersinde değişim ve sürekliliği algılama becerisinin geliştirilmesine yönelik eşya pedagojisine dayalı bir eylem araştırması
An action research based on the pedagogies of the object for improving students' skills of change and continuity in social studies
Yazar: BURCU SEL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AKİF SÖZER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değişim = Change ; Eylem araştırması = Action research ; Eşyalar = Goods ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Süreklilik = Continuity ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Bu araştırmada dördüncü sınıf sosyal bilgiler dersinde eşya pedagojisine dayalı etkinlikler aracılığıyla öğrencilerin değişim ve sürekliliği algılama becerisinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda nitel araştırma yöntemlerinden araştırmacının aynı zamanda uygulayıcı da olduğu eylem araştırmasından yararlanılmıştır. İlk aşamada ihtiyaç analizine gidilerek; sosyal bilgiler öğretim programı incelenmiş, alanyazın taraması yapılmış ve sınıf öğretmeni ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Ardından planlama aşamasında eşya pedagojisine dayalı etkinlikler (eşya zaman kapsülü hazırlama, eşya tarihi çalışması yapma ve eşyaya dayalı tematik zaman şeridi oluşturma) hazırlanmış ve üç eylem planı dâhilînde uygulamaya konmuştur. Araştırmada ölçüt örnekleme yönteminden yararlanılmış ve bu doğrultuda çalışma grubunu dördüncü sınıfta öğrenim gören 17 öğrenci oluşturmuştur.  Veri toplama araçları olarak başarı testinden, açık uçlu soru formundan, yarı yapılandırılmış görüşme formundan, öğrenci günlüklerinden ve ürünlerinden faydalanılmıştır. Başarı testinin yapı geçerliği için tetrakorik korelasyon matrisine dayalı faktör analizinden, kapsam geçerliği için belirtke tablosundan ve Lawshe tekniğinden, güvenirliği için ise KR-20 değerinden yararlanılmıştır. Açık uçlu soru formunda ve dereceli puanlama anhtarlarında kapsam geçerliği için belirtke tablosundan ve Lawshe tekniğinden, güvenirlik için ise puanlayıcılar arası Kappa katsayısından faydalanılmıştır. Araştırmanın inandırıcılık (iç geçerlik) sürecinde uzman incelemesi, aktarılabilirlik (dış geçerlik) sürecinde ayrıntılı betimleme, güvenirlik sürecinde ise veri çeşitleme (triangulation) tekniği kullanılmıştır. Birinci alt probleme ilişkin veriler Wilcoxon işaretli sıralar testi, ikinci alt probleme ilişkin veriler puanlama anahtarı, üçüncü alt probleme ilişkin veriler içerik analizi ve dördüncü alt probleme ilişkin veriler ise dereceli puanlama anahtarı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda değişim ve sürekliliği algılama becerisi kapsamında öğrencilerin eşya temelli etkinlikler öncesindeki ön test başarı puanları ile eşya temelli etkinlikler sonrasındaki son test başarı puanları arasında son test lehine anlamlı bir farklılığın olduğu saptanmıştır. Değişim ve süreklilik algısı kapsamında öğrencilerin benzerlik ve farklılıkları belirleyebildikleri, gelecek zaman algısı kapsamında tahmin yürütebildikleri, değişim ve süreklilik boyunca sosyokültürel bağlamın etkilerini keşfedebildikleri, kronolojik açıdan görsel kanıtlar kullanabildikleri ve sıralama yapabildikleri görülmüştür. Ancak değişime ilişkin çoklu nedensellik ilişkileri geliştiremedikleri, değişime ve sürekliliğe ilişkin nedenleri kısıtlı bir bakış açısıyla tek boyutta yorumladıkları,  değişim süreçlerinde teknolojinin güçlü etkilerini ifade ederken farklı disiplinleri (sosyal, ekonomik, kültürel, vb.) göz önünde bulunduramadıkları ve kronolojik beceriler (ölçme, zamansal aralıkların ve alanın belirlemesi, vb.) açısından bir takım sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin büyük çoğunluğunun eşya temelli etkinliklere yönelik olarak "mutluluk vermesi, güzel olması, eğlenceli olması, ilgi çekici olması, keyifli olması, vb." şeklinde olumlu görüş bildirdikleri, çok az bir kısmının ise tarihsel eşyaya ulaşma ve sınıfa getirme süreçlerinden, etkinliklerin uzun sürmesinden kaynaklanan olumsuz düşüncelere sahip olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda araştırmacılara, öğretmenlere ve politika üreticilere birtakım öneriler sunulmuştur. Bu kapsamda değişim ve sürekliliği algılama becerisi, öğretim programlarında sadece teknoloji konuları ve kronolojik becerilerle sınırlı tutulmamalıdır. Değişim ve sürekliliği algılama becerisi ile ilgili kazanımlar daha yoğun bir şekilde fen, dil, matematik gibi farklı derslere yayılabilir. Öğretim programında yer alan kazanımlarda doğrudan "sürekliliğe" vurgu yapan ifadelerin sayısı artırılabilir. Değişim ve sürekliliği algılama becerisinin yaş, dil, matematiksel beceriler, sosyo-ekonomik düzey vb. değişkenler üzerinden incelendiği korelasyonel araştırmalar gerçekleştirilebilir.

Anahtar Kelimeler: Değişim ve süreklilik algısı, Eşya pedagojisi, Eylem araştırması, Sosyal bilgiler, Tarihsel zaman

Abstract:
The purpose of this study is to develop the students' skills of change and continuity through activities based on the pedagogies of the object in fourth-grade social studies. In alignment with the scope, an action research design was used in which the researcher is also the executor. In the first phase of the study, a needs analysis was used to evaluate the curriculum of social studies, a literature search was completed and an interview was conducted with the class teacher. The planning phase followed the first phase of the study and involved preparation of activities based on the pedagogies of the object (preparing object time capsule, doing a project on the history of the object, and creating a thematic timeline based on the object) took place. The planned activities were implemented in three action cycles. A criterion sampling was used for recruitment which resulted in 17 fourth-grade students agreeing to participate in the study. Data collection methods included achievement test, open-ended questions, semi-structured interview forms, student journals, and student work. A factor analysis based on tetrachoric correlation matrix was used for the structural validity of the test while a specifications table and Lawshe method were used for content validity and KR-20 was used for reliability. For the open-ended survey questions and rubrics, table of specifications and the Lawshe method were used for content validity, while an interrater Kappa coefficient was used for reliability. An expert evaluation for internal validity and a detailed description for external validity was used while triangulation method was used for reliability. In analyzing the data about the first sub-question, a Wilcoxon signed ranks test was completed. A grading key was used in analyzing the data for the second sub-question while a content analysis was completed to analyze the data related to the sub-question three, and rubrics were used to analyze the data related to the fourth sub-question. The results of the study showed that there is a significant difference between the pre-test and post-test scores of students in object-based activities. Within the scope of change and continuity, it was seen that students can identify similarities and differences, make estimations on the perception of future time, discover the effects of sociocultural context along with change and continuity, provide chronological visual evidences, and put them in order. However, it was found that students can't develop multiple causality relationships related to change, that they interpret causes in relation to change and continuity from a limited perspective, that they do not consider different disciplines (social, economic, cultural, etc.) when expressing the powerful effects of technology in change processes, and that they experience difficulties inchronological skills (measuring, identification of time intervals and space, etc.). The majority of the students provided positive responses about the activities based on the pedagogies of the objects and these responses included statements like; "happy, pretty, fun, interesting, enjoyable, etc." while a small group of students shared negative opinions resulting from the processes of accessing a historical object and bringing it to class. Based on the results of this study, recommendations are provided for researchers, teachers, and policymakers. In this context, the skills of change and continuity should not be limited to technology issues and chronological skills in the curriculum. Acqusitions related to the skills of change and continuity can be spread more intensively to different courses such as science, language and mathematics. Acqusitions that directly emphasize continuity in the curriculum can be increased. The skills of change and continuity can be investigated by associating them with variables such as age, language, mathematical skills, socio-economic level, etc.

Key Words: Action research, Historical time, change and continuity, Pedagogies of the object, Social studies