Covid-19 pandemi süresince Türk devletinin aldığı sağlık politikalarına yönelik haberlerin eleştirel söylem analizi
Critical discourse analysis of news regarding health policies taken by the Turkish government during the covid-19 pandemic
Yazar: NİLGÜN ÖZDEMİR ÜNÜVAR
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN İŞMAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Foucault, Michel = Foucault, Michel ; Hakikat = Truth ; Hakikat Sonrası Çağ = Post-Truth Era ; Postmodernizm = Postmodernism ; Siyasi kutuplaşma = Political polarization ; Twitter = Twitter

Özet:
Hakikat, bir toplumda belli bir zaman ve mekânda geçerli olan ve bu toplumun kültürel, politik ve toplumsal yapıları tarafından üretilen bir şeydir. Bu nedenle, hakikat kavramı, toplumsal yapının, iktidar ilişkilerinin ve söylemin yapılandırmasına bağlı olarak değişebilir. Foucault, hakikat kavramını incelemek için iktidar ve bilgi ilişkilerini ele alır ve söylemin, iktidarın ve bilginin birbirleriyle bağlantılı olduğunu savunur. Ona göre, hakikat, bir söylemin iktidar tarafından kabul edilmesiyle ortaya çıkar ve bu nedenle, iktidar ve bilgi ilişkileri hakikatin üretiminde önemli bir rol oynar. Foucault, hakikat rejimlerini kurumlar, disiplinler ve pratikler aracılığıyla oluşan bir güç ilişkisi ağı olarak tanımlar ve iktidarın işleyişini bu söylemsel oluşumlar aracılığıyla inceler. Kamusal söylemi şekillendiren medya, belirli bir hakikati inşa etmek veya mevcut olan bir hakikati yeniden üretmek için belirli söylemler ve pratikler kullanır. Bu söylem ve pratikler, medyanın içinde yer aldığı iktidar ilişkileri tarafından belirlenir. Foucault medyanın etkisiyle hakikatin nasıl inşa edildiği, hangi faktörlerin etkili olduğu ve kimin çıkarları doğrultusunda şekillendiği konularını ele almaktadır.

Söz konusu kavramlar çerçevesinde hakikatin konumunu belirlemek üzere yapılan bu çalışma, Türkiye'de Covid-19 pandemi sürecinde Cumhuriyet, Sözcü, Yeni Şafak ve Sabah twitter haberlerinin Sağlık Bakanlığı Covid-19 politikalarının hakikat ötesi kuram çerçevesinde değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma, covid-19 pandemi dönemindeki Cumhuriyet, Sözcü, Yeni Şafak ve Sabah twitter haberlerinin ilk üç aylık süreçteki sağlık haberleriyle sınırlandırılmıştır. 

Çalışma kapsamında belirlenen twitter haberlerine Van Dijk'in eleştirel söylem analizi yöntemi uygulanmıştır. Cumhuriyet, Sözcü, Yeni Şafak ve Sabah twitter haberlerinde yankı odası etkisi, entelektüalizm karşıtlığı, siyasal kutuplaşma ve popülist söylemlerin etkisine bakılmıştır. 

Araştırmanın sonucunda Cumhuriyet, Sözcü, Yeni Şafak ve Sabah tweetlerinde haberlerin ideolojik bir bakış açısıyla üretildikleri ve üretilen ideolojilerin hakikati etkiledikleri görülmektedir. Araştırmada incelenen tweetlerde entelektüalizm karşıtlığı, siyasal kutuplaşma ve popülist söylemlerin hakikat sonrası döneme etki ettikleri görülmüştür. Ayrıca tweetlere yapılan yorumlarla yankı odası etkisi gözlemlenmiştir. Sonuç olarak twitter'in haberleri ve gündemi takip etmede önemli bir araç haline geldiği ve twitter'in hakikat sonrası döneme yol açan siyasal kutuplaşmaya ve yankı odası etkisine etki ettiğini söylemek mümkündür.

Abstract:
Truth is a whole that exists in a certain time and place and is shaped by the cultural, political and social structures of society. Therefore, the concept of truth depends on the structure of power relations and discourse. Foucault takes the power and knowledge relations to examine the concept of truth and argues that discourse, power and knowledge are interrelated. According to him, truth emerges with the acceptance of a discourse by power, and therefore, power and knowledge relations play an important role in the production of truth. Foucault defines regimes of truth as a network of power relations formed through institutions, disciplines and practices, and examines the functioning of power through these discursive formations. Media that shape public discourse use certain discourses and practices to construct a certain truth or reproduce an existing truth. These discourses and practices are determined by the power relations in which the media takes place. Foucault deals with how the truth is constructed under the influence of the media, which factors are influential and whose interests it is shaped. 
This study, carried out to determine the position of truth within the framework of these concepts, aims to evaluate the Ministry of Health Covid-19 policies of Cumhuriyet, Sözcü, Yeni Şafak and Sabah twitter news within the framework of post-truth theory during the Covid-19 pandemic process in Turkey. The research is limited to the health news in the first quarter of the twitter news of Cumhuriyet, Sözcü, Yeni Şafak and Sabah during the covid-19 pandemic period.
Van Dijk's critical discourse analysis method was applied to the twitter news determined within the scope of the study. The effects of echo chamber effect, anti-intellectualism, political polarization and populist discourses in Cumhuriyet, Sözcü, Yeni Şafak and Sabah twitter news were examined. 
As a result of the research, it is seen that the news in Cumhuriyet, Sözcü, Yeni Şafak and Sabah tweets are produced with an ideological perspective and that the produced ideologies affect the truth. In the tweets analyzed in the research, it was seen that anti-intellectualism, political polarization and populist discourses had an impact on the post-truth period. In addition, the echo chamber effect was observed with the comments made on the tweets. As a result, it is possible to say that twitter has become an important tool in following the news and the agenda, and that twitter has influenced the political polarization and echo chamber effect that led to the post-truth era.