Topluluk Hukukunda miktar kısıtlamasına eş etkili önlemler
Quantitative restrictions and measures having equivalent effect in EC Law
Yazar: TOLGA CANDAN
Danışman: PROF. DR. TUĞRUL ARAT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
AT Antlasması 28. madde, üye devletler arasında ithalatta miktar kısıtlaması vees etkili tüm önlemleri yasaklamıstır. Gümrük Birliginin 1 Temmuz 1968 yılındatamamlanmasıyla birlikte, artık miktar kısıtlamaları büyük ölçüde önemini yitirmis,malların serbest dolasımının önünde kaldırılması gereken tarife dısı engeller olarakgeriye es etkili önlemler kalmıstır.Es etkili önlemlerin neler oldugu Kurucu Antlasmada tanımlanmamıstır. Bueksikligin giderilmesi amacıyla, uygulamadaki örneklerden yola çıkılarak, gerekKomisyon, gerekse Topluluk hukukçuları ve akademisyenler ?es etkili önlemler?kavramını tanımlamak için çaba harcamıslardır. Baslangıçta Komisyon'un 50/70 sayılıyönerge hükümlerindeki yaklasımını tercih eden Divan, üye devletlerin artan birbiçimde farklı yöntemlere basvurarak, malların serbest dolasımını engellemeleri üzerine?es etkili önlemler? kavramının soyut bir tanımını yapma ihtiyacı duymustur.1974 yılında verdigi Dassonville kararıyla Divan, ?Topluluk içi ticareti dogrudanveya dolaylı; gerçek veya potansiyel olarak engelleyen her türlü ulusal ticari düzenlemeyi?es etkili önlem olarak kabul etmistir.Bu genis tanımla birlikte, artık çok sayıda farklı ulusal düzenlemenin 28.maddenin uygulama alanı içinde degerlendirme imkânı dogmustur. 28. maddekapsamında degerlendirilen bu ulusal önlemler, es etkili önlem olarak kabul edilselerbile, her zaman Topluluk hukukuna aykırılık teskil etmezler. 30.maddede sayılanistisnalar, orantılılık ilkesine uyulması halinde, es etkili önlem olarak kabul edilebilecekulusal düzenlemeleri hukuka uygun hale getirecek, malların serbest dolasımınınkısıtlanmasını mazur gösterebilecektir.Zaman içinde Divan'ın önüne 30. madde kapsamında düzenlenmeyen, ancakçevrenin korunması, tüketici haklarının korunması gibi hukukça korunan mesrumenfaatlere iliskin ulusal düzenlemelerde gelmeye baslamıstır. Divan 30. maddehükmünü istisna hüküm oldugu için dar yorumlamıs; bu yeni alanları kapsayandüzenlemelere iliskin 1979 yılında yeni bir karar almıstır. Ayrımcılık içermeyen ulusaldüzenlemelere iliskin aldıgı Cassis de Dijon kararıyla, ?üye devletlerin malların piyasayasürüm kosullarına iliskin farklı ulusal düzenlemeleri, kamu saglıgının korunması, tüketicihaklarının korunması, haksız rekabetin engellenmesi veya ticari islemlerde adaletinsaglanması gibi kamu yararının emredici gereklilikleri nedeniyle Topluluk içi ticaretiolumsuz etkilese bile maruz görülebilir.? demistir.Bu yeni tanım, karsılıklı tanıma ilkesini esas almaktadır. Bir üye devlette, o ülkekurallarına uygun sekilde üretilip piyasaya sürülen ürünler, artık kural olarak, digerüye devletler tarafından kendi ülkelerinde piyasaya sürülmesine engellemeyeceklerdir.Divan sonraki kararlarında, kamu yararının emredici zorunlulukları kavramınıçevrenin korunması ve ulusal kültür politikalarını içine alacak sekilde genisletmistir. Bukararda dikkat çeken bir diger husus ise, ulusal düzenlemelerin daha çok dogrudanürüne, onun biçimine, olusumuna, paketlenmesine iliskin olmalarıdır. Daha sonrakiyıllarda, malların satısına iliskin kısıtlamalar getiren yeni ulusal düzenlemeler davakonusu olmustur. Divan, topluluk içi ticareti dogrudan etkilemeyen bu düzenlemeleribaslangıçta 28. madde kapsamında degerlendirmemis, ögreti de elestirilen bu kararlarsonrasında, Divan malların satıs kosullarına iliskin ulusal düzenlemeleri, 28. maddekapsamının dısında bıraktıgı meshur Keck ve Mithouard kararını vermistir. Bu kararuyarınca, ?o üye devlette ticari faaliyette bulunan tüm piyasa oyuncularını kapsayan, yerlive ithal ürünler arasında ayrımcılık yapmayan ve o ürünlerin piyasaya sürülmesikonusunda hukuken ve fiilen aynı sekilde uygulanan, malların satıs kosullarına iliskinulusal düzenlemeleri? es etkili önlem olarak kabul etmemistir.Bu karar uyarınca satıs kosullarına iliskin düzenlemeler Topluluk hukukunaaykırılık teskil etmez. Divan, bu sekilde üç farklı yaklasım gelistirerek malların serbestdolasımını engelleyen çok çesitli ulusal düzenlemeleri için gerekli olan kriterleribelirlemistir. Böylece malların serbest dolasımını engelleyerek, Toplulugun ç Pazarhedeflerinden uzaklasmasına yol açacak ulusal düzenlemelerin önüne geçmis olacaktır.Bu çalısma kapsamında 28. madde de düzenlenen ve üye devletler arasındaithalatta miktar kısıtlamaları ile es etkili önlemleri yasaklayan hükmün uygulamasındandogan ihtilafların çözümü için Avrupa Toplulukları Adalet Divanı tarafındangelistirilen ve süreç içerisinde bu maddenin uygulama alanın kapsamını belirleyenkararların hukuki veçheleri incelenmistir.

Abstract:
28th article of the EC Treaty has banned quantitative restrictions onimport and all measures having equivalent effect among the Member States. Inconjunction with the completion of the Customs Union on July 1, 1968,quantitative restrictions have ever lost their importance largely, measureshaving equivalent effect remained as the non-tariff barriers to be removed toensure free movement of the goods.?Measures having equivalent effect? were not specified in theEstablishing Treaty. In order to overcome this shortcoming, both theCommission and Community jurists and academicians attempted to define the?measures having equivalent effect? on the basis of the regulations in force. TheCourt, initially giving preference to Commission?s directive number 50/70, hasneeded to formulate an abstract definition of the concept of ?measures havingequivalent effect? upon Member States? hindering of free movement of goodsthrough different measures and in an increasing manner.Through the Dassonville decision of 1974, the Court has accepted ?alltypes of national commercial arrangement hindering intra-Community tradeactually or potentially; directly or indirectly? as the ?measures having equivalenteffect?.With this wide definition, the opportunity to assess multitudinousdifferent national regulations in the scope of application of 28th article hasarisen. Despite these national regulations, which are in the scope of the 28tharticle, were assessed as ?measures having equivalent effect, not all the timethey constitute a contradiction to the Community law. The exceptions indicatedin the 30th article constitute the excuse for the restrictions of free movement ofgoods in the case of compliance to proportionality principle, since the nationalregulations that may be accepted as measures having equivalent effect wouldcomply with the law.In time, national regulations that were not settled in the scope of 30tharticle but consisting legally protected legitimate interests such as protection ofenvironment and protection of consumer rights has come before the Court. TheCourt has narrowly commented the judgment of 30th article since the mentionedarticle was an exceptional judgment; and has adopted a new decision on 1979regarding regulations covering these new subjects. With the Cassis de Dijondecision on national regulations that do not include discrimination, the Courtordered that ?different national regulations of the Member States regarding theterms of placing on the market of the goods may be excused because of statutoryobligations of public interest such as protection of the public health, protection ofconsumer rights, prevention of unfair competition or ensuring justice incommercial activities, despite these regulations may effect inter-Community tradenegatively.?This new definition entails mutual recognition principle. Any commodityproduced and put in the market in line with the regulations of a Member State,as a principle, can not be hereafter impeded to be sold in the market of othermember states. The Court, in its latter decisions has extended the concept ofstatutory obligations of public interest as to include protection of theenvironment and policies regarding national culture. Another remarkable pointin this decision was that national regulations were mostly related directly to thecommodity, its shape, formation and packaging. In the following years, newnational regulations that impose restrictions in selling of the goods have becomecases before the Court. The Court in the beginning has not evaluated suchregulations that was not directly effecting intra-Community trade under thescope of 28th article; after these decisions which were also criticized by thediscipline, Court has adopted the famous Keck and Mitouard decision which leftthe national regulations regarding the terms of sale of the commodities out ofthe scope of 28th article. According to this decision, ?national regulations thatcover all the market players dealing with commercial activity in the mentionedmember state, that do not discriminate between local and foreign products and thatwere implemented in the same manner, practically and legally, in the launch of theproducts to the market? were not accepted as the ?measures having equivalenteffect?.In accordance with this decision, regulations on the terms of sale do notviolate the Community Law.The Court has determined the criteria for various national regulationsthat impede free movement of goods through developing three differentapproaches. In this vein, national regulations that would cause failure to reachInternal Market targets of the Community through hindering free movement ofgoods will be prevented.In the context of the actual study, legal aspects of the decisions that weredeveloped by the Court of Justice of the European Communities to solve thecontroversies caused by the implementation of the judgment imposed by the28th article banning quantitative restrictions and ?measures having equivalenteffect? on import were analyzed.