Konservasyon araştırmaları ışığında, Leonardo da Vıncı'nin resim malzemeleri ve tekniklerinin replika çalışmalarıyla incelenmesi
Examination of Leonardo da Vinci's painting materials and techniques with replica studies, in the light of conservation research
Yazar: ÇİĞDEM GÖKÇE
Danışman: DOÇ. DR. GÜLDER EMRE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Taşınabilir Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Batı resim sanatı = Western painting art ; İtalyan resim sanatı = Italian painting art

Özet:
Tez çalışmamız, Giorgio Vasari'nin yağlı boyanın keşfine dair efsanesinin çevirisi ile, yöntemin gelişimi ve Leonardo da Vinci'nin çizim ve resim malzeme ve tekniklerine dair kapsamlı gözden geçirmeler içermektedir. Halen eserlerinin birebir kopyalarının (replikalarının) yapılması için yeterli bilgi olmadığı; bilinen malzeme ve tekniklerinden bazılarının hatalı veya temin ya da tekrarlarının pratikte imkânsız olduğu saptanmıştır. Denediğimiz yağ elde etme tarifi yararsız bulunmuştur. Resimlerindeki yapısal kusurlar ve hatalı ifadeleri, bilgi ve/veya karakter zaaflarından kaynaklanmış olabilir. "Erminli Kadın" reprodüksiyonumuzun hazırlık aşamasında, sanal çizim ve analizlerden yararlanılarak Leonardo'ya atfedilen başka resimler, özellikle "La Belle Ferronnière" ile arasında daha önce fark edilmemiş / dikkate alınmamış anlamlı benzerlikler saptamamız, Cecilia Gallerani'nin Leonardo tarafından farklı yaşlarda yapılmış portreleri olabilecekleri kanaatine varmamızı sağlarken, konservasyon ve restorasyonda sanal çalışmaların potansiyeline de işaret etmiştir. Araştırmamız, bir eser ve sanatçısının stili, ilkeleri, malzeme ve tekniklerini tanımak ve özellikle estetik tipteki fiziksel restorasyonuna hazırlanmak için en iyi yöntemin replikaya yakın reprodüksiyonunu yapmak olacağı kanısına varmamızı sağlamıştır. Sanatçının kendi yazıları ve hakkındaki literatüre sadık bir reprodüksiyon, replikaya daha yakın olacaktır. Ama çalışmamızdaki gibi, sanatçı ve/veya çağdaşlarının yazıları ve literatür yetersiz, muğlak, çelişkili, tartışmalı ya da hatalıysa, eserlerinin fiziksel reprodüksiyonları yapılarak, onları kullandığı kanıtlanamasa bile yine de malzeme ve tekniklerine dair değerli ipuçları elde edilebilir. Az sayıda pigment ve opak boya katı ile ve pek çok sır katına gerek duymadan reprodüksiyonumuzu yapabilmemiz buna örnektir. Çalışmamızda sunulan replikaya-yakın-reprodüksiyonda, ömrünü uzatmak amacıyla özgün eserden farklı olabilecek bir astar seçilip, çoğu diğer hususta bilimsel verilere sadık kalınmıştır.

Abstract:
Our thesis includes Giorgio Vasari's legend about oil painting; extensive reviews of the method's development, and of Leonardo da Vinci's drawing and painting materials and techniques. Limited information on the latter was found and those described were often faulty, practically impossible to obtain and/or reproduce, thus precluding exact copies (replicas) of his works. His paintings' structural problems and erroneous statements may reflect deficiencies of practical knowledge and/or character flaws. We found his oil production recipe useless. Virtual drawings and analyzes allowed us to identify previously missed/ignored significant resemblances, concluding that "The Lady with an Ermine" and "La Belle Ferronnière" may both be portraits of Cecilia Gallerani, highlighting the potential of such studies in conservation. Our reproduction of the former led us to appreciate physical reproductions as the best means of understanding art works and preparing for their restoration. A reproduction in keeping with an artist's writings and relevant literature would be closer to a replica. However, when the writings of an artist and/or his/her contemporaries and relevant literature are inadequate, ambiguous, contradictory, controversial or misleading, as in our case, reproductions, while not proving their use, could still provide valuable clues about his/her materials and techniques, as exemplified by our ability to render a copy closely resembling the original with a limited number of pigments and opaque paint layers without applying multiple glazes. Our reproduction, presented herein, was made with a ground possibly different from the original to increase its expected duration, while respecting available scientific data in most other aspects.