Türkiye'nin Doğu Akdeniz bölgesinde yayılış gösteren, istilacı lessepsiyan tür aslan balığının (pterois spp.) biyo-ekolojisi
Bio-ecology of the invasive lessepsian species lionfish (pterois spp.) spreading i̇n the eastern mediterranean regi̇on of Turkey
Yazar: HAYRİ ERTUĞRUL ÇETE
Danışman: PROF. DR. REMZİYE SERAP ERGENE ÜZDİYEN
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Deniz Bilimleri = Marine Science ; Zooloji = Zoology

Özet:
Süveyş Kanalı'nın açılması, iki denizin birbirine karışması akdeniz ekosisteminde önemli değişikliklere neden olmuştur. Ayrıca gözlenen küresel iklim değişikliği, bölgesel sıcaklık ve deniz suyu sıcaklığındaki değişimler, canlıların doğal habitatlarını değiştirmelerine, kendilerine yeni yaşam alanları aramalarına sebep olmaktadır. Bölgemize Kızıldeniz'den gelen türler (Lessepsiyan) için uygun bir ortam oluşturmaktadır. Bu türlerden birisi olan Aslan balığı (pterois spp) Akdeniz de çok hızlı yayılış gösteren, Lessepsiyan bir türdür. Doğu akdeniz balık biyoçeşitliliğinde değişikliklere neden olmaktadır.  Bölgemizde bu değişikliklerin boyutlarının anlaşılması için aslan balığının temel biyolojisi ve ekolojisi incelenmiştir. Yaptığımız çalışmada, Aslan balığı popülasyonunun yoğun olduğunu belirlediğimiz, 4 istasyonda iki yıl boyunca düzenli dalışlar yaparak örnek ve ekolojik veri toplandık. Toplanan örneklerin boy, ağırlık, yaş, mide içeriği ve gonad incelemeleri yapıldı. 
Genelde kayalık alanlarda rastladığımız aslan balığının ortalama avlanma derinliği 12.3 metredir. Avlanan örneklerimizin minimum boy uzunluğu 6 cm., maksimum boy uzunluğu 38 cm., boy ortalaması 24,48 cm. olmuştur. Minimum ağırlıktaki balık 1.3 gr, maksimum ağırlıktaki balık 769 gr., ortalaması 229,38 gr. olmuştur. Yaş tayininde pul kullanılmıştır. En yaşlı bireyin 7 yaşında, ortalamasının 3 yaş olduğu görülmüştür. Mide içeriğine göre besinlerinin %77,5 küçük balıklar, %5,9 omurgasız canlılar oluşturmaktadır. Gonad incelemesinde 191 dişi birey incelenmiştir. Gonad ağırlığı maksimum 60 gr., ortalaması 4.52 gr. olmuştur. Yumurta büyüklüğü 1.3 mm olurken yumurta sayısı ortalaması 74 olmuştur.  Boy Ağırlık analizinde W= 0,049 × L3,30 hesaplandı, yaş – boy analizine göre sonuşmaz boyu 45,35 cm. (L∞), yaş – ağırlık analizine göre sonuşmaz ağırlık 1435 gr. (W∞) bulundu. Gonado somatik indeks ve kondisyon faktörü analizlerine göre en yoğun üreme döneminin yaz ayları olduğu görüldü.
Zehirli yüzgeç ışınları nedeniyle az avcısının olması, hızlı büyümesi, erken ergenlik göstermesi, avlanma başarısı, fırsatçı beslenme diyeti, aslan balığının bölgemizde kalıcı ve büyümekte olan bir popülasyona sahip olduğunu göstermektedir.  Kayalık alanda bulunması ve zehirli ışınları balıkçılığını zorlaştırmaktadır. Avcılarının bulunması ve bu avcıların korunması tek önlem olarak görülmektedir.

Abstract:
The opening of the Suez Canal and the mixing of the two seas have caused significant changes in the Mediterranean ecosystem. In addition, the observed global climate change, changes in regional temperature and sea water temperature cause living organisms to change their natural habitats and search for new habitats. It creates a suitable environment for species (Lessepsian) coming to our region from the Red Sea. Lionfish (Pterois spp), one of these species, is a Lessepsian species that spreads very rapidly in the Mediterranean. It causes changes in the fish biodiversity of the Eastern Mediterranean.  In order to understand the extent of these changes in our region, the basic biology and ecology of lionfish were investigated. In our study, we collected samples and ecological data by making regular dives for two years at 4 stations where we determined that the lionfish population was dense. Length, weight, age, stomach content and gonad examinations of the collected samples were carried out. 
The average fishing depth of lionfish, which we generally encounter in rocky areas, is 12.3 mt.. The minimum length was 6 cm., the maximum length was 38 cm. and the average length was 24.48 cm. The minimum weight was 1.3 gr., the maximum weight was 769 gr. and the average weight was 229.38 gr. Scales were used for age determination. It was observed that the oldest individual was 7 years old and the average age was 3 years. According to the stomach content, 77.5% of the diet consisted of small fish and 5.9% invertebrates. In gonad examination, 191 female individuals were analysed. The maximum gonad weight was 60 gr. and the average was 4.52 gr. Egg size was 1.3 mm. and the average number of eggs was 74.  W= 0.049 × L3,30 was calculated in the length-weight analysis, and according to the age-length analysis, the final length was 45,35 cm. (L∞), and according to the age-weight analysis, the final weight was 1435 gr. (W∞). Gonadosomatic index and condition factor analyses showed that the peak breeding period was in summer.
Having few predators due to its venomous fin rays, fast growth, early puberty, hunting success, opportunistic feeding diet indicate that lionfish has a permanent and growing population in our region.  Its presence in rocky areas and poisonous rays make fishing difficult. Finding predators and protecting these predators is seen as the only measure.