Turist rehberliği mesleğinde kültürlerarası sözsüz iletişim üzerine bir araştırma
A research on intercultural nonverbal communication in tourist guiding profession
Yazar: CÜNEYT SADIÇ
Danışman: PROF. DR. AYDA UZUNÇARŞILI SOYDAŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Turizm = Tourism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Seyahat acenteleri = Travel agencies ; Sözsüz iletişim = Nonverbal communication ; Turist rehberi = Tourist guides ; Turizm = Tourism

Özet:
Turizm yapılan yatırımın hızlı geri dönüşü, hizmet sektörü olması nedeni ile yüksek istihdam sağlaması, dış ticaret açığını kapatmada oynadığı rol, doğrudan ya da dolaylı olarak pek çok sektörü etkilemesi gibi faktörler nedeniyle Türkiye ekonomisi için önemli sektörlerin başında gelmektedir.
Turist rehberleri ise, destinasyon, tarihi, coğrafi, arkeolojik ve mitolojik bilgilere sahip olmaları, yabancı dil bilgileri, turistlerin beklentileri ve tercihlerini bilmeleri ve ülkemize gelen turistlerle birebir ilişki içinde olmalarından dolayı, sektörün en önemli parçası durumundadırlar. 
Bu kadar önemli bir noktada görev yapan turist rehberlerinin en az bir yabancı dili iyi konuşabilmelerine rağmen, kültürlerarası iletişim özellikle de sözsüz iletişim konularında öğretimleri, sahip oldukları bilgi ve beceriler hakkında yapılmış çalışmalar yetersiz olup, eldeki bilgi oldukça kısıtlıdır. 
Tezin amacı, Türk Turist Rehberlerinin sözsüz iletişim bilgi ve becerilerinin kültürlerarası iletişim açısından değerlendirilmesidir. Bu konuda daha önce yapılmış bir çalışma mevcut olmayıp, bu yönü ile yapılacak olan araştırma, kültürlerarası sözsüz iletişimin turist rehberliğindeki önemini ortaya koyarak gerek iletişim, gerekse turist rehberliği disiplinlerinde var olan bir açığı kapatacak ve ileri de yapılacak çalışmalara temel oluşturacaktır.
Tezin araştırma kısmında, yerleştirilen son kişinin puanı baz alınarak, Turist Rehberliği öğretimi veren ilk on Lisans Programı ve ilk on Ön Lisans Programı belirlenmiştir. Bu programlarda verilen dersler incelenerek, müfredatlarında kültürlerarası iletişim ve/veya sözsüz iletişim dersleri olup olmadığı incelenmiştir. İkinci aşamada rehberlerin ruhsatnamelerinde yazan dile ait sözsüz iletişim konusundaki bilgi ve tecrübeleri ile, seyahat acentelerinin çalıştıkları turist rehberlerinde bu bilgi ve tecrübeyi arayıp aramadıkları farklı dil gruplarından seçilen 6 turist rehberi ve 7 seyahat acentesi yöneticisi ile yapılan derinlemesine görüşmelerle incelenmiş, bulgular MAXQDA24 ile analiz edilmişitir.  
Araştırma sonucunda Türk turist rehberlerine öğrenimleri saırasında, mesleklerini icra ederken ihtiyaç duyacakları kültürlerarası sözsüz iletişim yeterliliği kazandırılamadığı, turist rehberlerinin kültürlerarası sözsüz iletişim öğretimleri, beceri ve deneyimlerinin meslek açısından ihtiyaç duyulan ölçüde olmadığını görülmüştür.

Abstract:
Tourism stands out as one of the leading sectors in the Turkish economy due to factors such as the rapid return on investment, its significant contribution to employment, and its role in reducing the foreign trade deficit. 
Tourist guides, on the other hand, are considered the most crucial part of the sector due to their knowledge of destinations, history, geography, archaeology, and mythology, proficiency in foreign languages, understanding of tourists' expectations and preferences, and direct interaction with tourists visiting our country.
Despite being proficient in at least one foreign language, research on the training of tourist guides, particularly in the field of intercultural nonverbal communication, is insufficient, and the existing knowledge is quite limited
Therefore, the aim of this research is to evaluate the nonverbal communication knowledge and skills of Turkish tourist guides from the perspective of intercultural communication.  As there is no previous study on this specific topic, this research will fill a gap in both communication and tourist guiding disciplines by highlighting the importance of intercultural nonverbal communication in tourist guiding and laying the groundwork for future studies.
In the research section of the thesis, the top ten undergraduate and associate degree programs providing education in tourist guiding were identified based on the scores of the last placed student. The curricula of these programs were examined to determine whether they include intercultural communication and/or nonverbal communication courses.  In the second stage, in-depth interviews were conducted with the selected tourist guides to explore their knowledge and experiences concerning nonverbal communication in relation to the foreign languages they speak. Additionally, an attempt was made to investigate whether travel agencies seek this knowledge and experience in the tourist guides they employ. 
The findings were analyzed using MAXQDA 24. The research concluded that Turkish tourist guides do not acquire the necessary intercultural nonverbal communication proficiency during their education to meet the requirements of their profession. It was observed that the education, skills, and experiences of tourist guides in intercultural nonverbal communication were not sufficient for the demands of the profession.