Seçilmiş OECD ülkeleri ve Türkiye'de geçici koruma statüsü verilen göçmenlere yönelik sosyal entegrasyon politikaları: Genç nüfus açısından karşılaştırmalı bir analiz
Social integration policies for immigrants granted temporary protection status in selected OECD countries and Turkey: A comparative analysis in terms of the youth population
Yazar: AHMET İŞCİ
Danışman: PROF. DR. ABDÜLKADİR ŞENKAL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Düzensiz göç = Irregular immigration ; Geçici hukuki korumalar = Temporary legal protection ; Göçmenler = Emigrants ; Kayıt dışı istihdam = Informal employment ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Sistem entegrasyonu = System integration ; Sosyal bütünleşme = Social integration ; Uluslararası göç = International migration ; İş gücü göçü = Labour migration ; İş gücü piyasası = Labour market

Özet:
Varlığını sürdürme gayretiyle insanoğlu, bilinen tarihin başından itibaren verimli kaynaklara doğru hareket halindedir. Günümüzde de bu hayatta kalma mücadelesi, yaşamın her alanında, farklı şekillerde sürmektedir. İtici-çekici faktörlerin etkileri ile açıklanmaya çalışılan göç kavramı, 19'uncu yüzyıldan sonra toplumsal refahın ve yaşam formunun yasalarla tarif edilmesi ile doğal bir olgu olmaktan ziyade, yönetilmesi gereken bir vakaya dönüşmüştür. 1980'lerden sonra ise özellikle küreselleşme ve neoliberal politikalar, iç savaşlar, yoksulluk ve bunun gibi nedenlerden dolayı göç önemli bir kavram haline gelmiştir.

	2000'li yıllar teknolojik değişimlerle başlamış, iletişimin dünyayı küçülttüğü ve göçlerin hızlandığı bir döneme girilmiştir. Ülkemiz açısından da göç olgusu değişmiş, özellikle 2011 yılından sonra Suriye'de yaşanan iç savaşın artçı etkileri kalıcı şekilde ülke gündeminde yer almış ve "Geçici Göçmen" statüsü verilerek ülkenin değişik yerlerine yerleştirilen Suriye vatandaşlarının sayısı 3,5 milyonu geçmiştir. Suriyeli göçmenlerin, yemek, barınma, sağlık eğitim gibi hizmetlerden faydalanmasının sağlanmasının yanında, toplumla entegrasyonları da önemli bir konu başlığı haline gelmiştir. Uluslararası tecrübelere bakıldığında, işgücü piyasasının entegrasyon için önemli bir araç olduğu görülmektedir. Özellikle genç göçmenlerin, ev sahibi topluma entegrasyonu işgücü potansiyellerinin ortaya çıkartılması bağlamında ülke menfaatinedir. Genç göçmenlere yönelik entegrasyon politikalarını doğru şekilde tasarlamak ve uygulamak gerek ev sahibi ülke vatandaşlarına gerekse göçmenlere avantajlar sağlayacaktır. 

	Bu bağlamda tezin amacı, seçilmiş OECD ülkelerinde ve Türkiye'de Geçici Koruma Statüsü verilen genç göçmenlere yönelik olarak uygulanan Sosyal Entegrasyon programlarını kıyaslama olarak belirlenmiş ve teorik bir çalışmayla konuya ilişkin kavram ve yaklaşımların incelenmesine karar verilmiştir. Tezin ilk iki bölümünde göç ve entegrasyon kavramları literatürde yer alan hukuki metinlerden ve alana odaklı çalışmalar yapan başat düşünürlerin görüşlerinden faydalanılarak ele alınmış, üçüncü bölümde göç tarihleri ve uygulamaları göz önünde bulundurularak seçilen İngiltere, Kanada ve Almanya'nın göç yaklaşımları nitel araştırma yöntemi ile ele alınmaya gayret edilmiştir. Çalışmalar süresince, kitlesel göçün verisel büyüklüğü ve ele alınan farklı ülkelerin coğrafi dağınıklığı göz önünde bulundurularak, ikincil kaynak araştırması metodu ile doküman incelemesine ve OECD, ILO gibi uluslararası kurumlar ile ülkelerin resmi veri kaynaklarının araştırılmasına ağırlık verilmiştir. 

	Literatür taramasında, göçün artık Türkiye için de süreklilik arz ettiği bulgusuna ulaşılmış. Karşılaştırma maksadıyla seçilen ülkelerin farklı disiplinlerdeki yaklaşımları irdelenerek; İngiltere'nin köklü göç geçmişini ve coğrafi durumunu avantaja çevirdiği, yasal göçü kotalarla işgücü göçü şeklinde idare ederken, düzensiz göçe müsamaha göstermediği, Almanya'nın sanayi devleti olmanın avantajını iyi kullandığı, işgücü açığını göçmen işgücü ile kapadığı, istihdam kapasitesi ile kendisine avantaj sağladığı ve yüksek sayıdaki göçmen nüfusu katı şekilde uyguladığı stratejik planlamalarla vasıflı işgücü olarak kullandığı, Kanada'nın göçmenler için bir çok imkan sağladığı, çok kültürlülüğü resmi olarak kabul ederek, eğitime ağırlık verdiği tespit edilmiştir. Son bölümde, karşılaştırma için seçilen ülkelerin politikaları ile Türkiye'nin mevcut göç politikaları karşılaştırılarak, güçlü ve zayıf yönlerine yönelik bulgular sunulmuş, iyileştirilebileceği değerlendirilen konu başlıkları tespit edilmiş ve daha iyi bir sosyal entegrasyon politikası için ağırlık verilmesi gereken entegrasyon basamaklarına yönelik önermelerde bulunulmuştur. Çalışmanın sonucunda elde edilmiş olan bu bulguların, alanda yapılan çalışmalara, sosyal politika bakışı ile katkı sağlaması hedeflenmiştir.

Abstract:
Mankind has been on the move towards fertile resources since the beginning of known history, with an effort to maintain its existence. Today, this struggle for survival continues in different ways in all areas of life. With the definition of social welfare and way of life by laws after the 19th century, the concept of migration, which is tried to be explained by the effects of push-pull factors, has turned into a case that needs to be managed rather than a natural phenomenon. After the 1980s, migration has become an important concept, especially due to globalization and neoliberal policies, civil wars, poverty and similar reasons.

	The 2000s started with a wave of technological change and were entered a period in which communication made the world smaller and immigration is increasingly observed. The phenomenon of migration also changed for our country. The after effects of the civil war in Syria have been permanently on the country's agenda especially after 2011 and the number of Syrian citizens who have been settled in different parts of the country by being granted "Temporary Migrant" status has exceeded 3.5 million. In addition to ensuring that incoming immigrants benefit from services such as food, shelter, health and education, their integration into the society has also become an important topic. By looking at the international experience, it is seen that the labor market is an important area of integration. In particular, the integration of young immigrants into the host society is in the interest of the country in the context of revealing their workforce potential. Establishing and implementing correct integration policies for young immigrants provides advantages to both host country citizens and immigrants.

	In this context, the aim of the thesis has been determined as a comparison by determining the social integration programs implemented for young immigrants who have been granted "Temporary Protection Status" in selected OECD countries and Turkey, and it has been decided to examine the concepts and approaches related to the subject with a theoretical study. In the first two parts of the thesis, the concepts of immigration and integration are discussed by making use of the legal texts in the literature and the views of the leading thinkers who study in this field. Throughout the study the attention is focused on document review using "secondary source research" method and data from the official research data sources of international institutions such as OECD, ILO and countries. 

	In the literature review, it has been found that migration has now become a permanent phenomenon in Turkey. By examining the approaches of the selected countries in various disciplines for the purpose of comparison; it is observed that England has turned its deep-rooted immigration history and geographical situation into an advantage. While managing legal immigration in the form of labor migration with quotas, it does not tolerate irregular immigration. Germany makes good use of the advantage of being a developed industrial country. It closes the labor gap with immigrant labor, benefits from its high employment capacity. It has been determined that it uses the large number of immigrant population as a skilled labor force with strictly implemented strategic planning. Canada provides many opportunities for immigrants, officially accepts multiculturalism and focuses on education. In the last section, the policies of the selected countries and Turkey's current immigration policies were compared, and findings regarding their strengths and weaknesses were presented, the topics that can be improved were identified, and suggestions were made for the integration steps that should be emphasized for a better social integration policy. The aim is to contribute to many studies in the field with the finding obtained from a social policy perspective.