Algılanan ebeveyn tutumu ve erken dönem uyum bozucu şemaların beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin yeme davranışı ile ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between perceived parenting attitude and early maladaptive schemas with the eating behavior of emerging adults
Yazar: DENİZ GÖZDE KILÇIK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN NEJAT AKFIRAT
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Sezgisel yeme = Intuitive eating

Özet:
Bu araştırmanın amacı, büyüme sürecindeki algılanan ebeveyn tutumlarının ve
erken dönem uyum bozucu şemaların beliren yetişkinlik dönemindeki (18- 29 yaş)
sezgisel yeme, bilişsel kısıtlama, duygusal yeme ve kontrolsüz yeme ile ilişkisini
incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu 354 kadın ve 92 erkek olmak üzere 446
kişi oluşturmaktadır. Veriler Sezgisel Yeme Ölçeği-2 (2017), Üç Faktörlü Yeme Ölçeği
(2016), Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği- Çocuk Formu (2015), Young
Şema Ölçeği-Kısa Form 3 (2009) ve araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik
Bilgi Formu ile toplanmıştır. Araştırmanın verileri SPSS 29.0 istatistik paket programı
ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler T-
testi, Mann-Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson Momentler Çarpımı
Korelasyon Katsayısı, Spearman-Brown Sıra Farkları Korelasyon Katsayısı ve çoklu
doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarında bireylerin algılanan
ebeveyn tutumlarının ve erken dönem uyum bozucu şemalarının tüm yeme
davranışları ile ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Sezgisel yeme ve bilişsel kısıtlama
cinsiyete, eğitim düzeyine, diyet geçmişi, kilo memnuniyeti, fiziksel aktivite sıklığı ve
beden kitle indeksine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Duygusal yeme, cinsiyet,
diyet geçmişi, kilo memnuniyeti ve beden kitle indeksine göre farklılaşmaktadır.
Kontrolsüz yeme diyet geçmişi, kilo memnuniyeti ve beden kitle indeksine göre
farklılaşmaktadır. Yapılan çoklu regresyon analizlerinde, bilişsel kısıtlama, duygusal
yeme ve kontrolsüz yemenin sezgisel yeme davranışının önemli yordayıcıları olduğu
görülmektedir. Anneden algılanan duygusal sıcaklık ve erken dönem uyum bozucu
şemalardan bazıları da sezgisel yeme davranışını yordamaktadır. Bilişsel kısıtlamanın
anlamlı bir yordayıcısı bulunmazken, duygusal yeme ve kontrolsüz yeme
davranışlarını erken dönem uyum bozucu şemalardan bazılarının yordadığı sonucuna
ulaşılmıştır. Tüm bulgular alan yazın doğrultusunda tartışılmış, araştırmacı ve
uygulayıcılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship of perceived parental attitudes
and early maladaptive schemas during the growth process with intuitive eating,
cognitive restriction, emotional eating and uncontrolled eating in emerging adulthood
(18-29 years of age). The study group of the research consists of 446 people, 354
women and 92 men. Data were collected with Intuitive Eating Scale-2 (2017), TFEQ-
Tr21 (2016), EMBU-C (2015), Young Schema Scale-Short Form 3 (2009) and
Demographic Information Form prepared by the researcher. The data of the research
were analyzed with the SPSS 29.0 statistical package program. Descriptive statistics,
independent samples T-test, Mann-Whitney U test, one-way analysis of variance,
Pearson Product Moment Correlation Coefficient, Spearman-Brown Rank Difference
Correlation Coefficient and multiple linear regression analysis were used to analyze
the data. The results of the research concluded that individuals' perceived parental
attitudes and early maladaptive schemas are related to all eating behaviors. Intuitive
eating and cognitive restraint showed significant differences according to gender,
education level, diet history, weight satisfaction, physical activity frequency and body
mass index. Emotional eating varies according to gender, diet history, weight
satisfaction and body mass index. Uncontrolled eating varies according to diet history,
weight satisfaction and body mass index. Multiple regression analyzes show that
cognitive restriction, emotional eating and uncontrolled eating are important predictors
of intuitive eating behavior. Perceived emotional warmth from the mother and some
of the early maladaptive schemas also predict intuitive eating behavior. While there
was no significant predictor of cognitive restriction, it was concluded that some early
maladaptive schemas predicted emotional eating and uncontrolled eating behaviors.
All findings were discussed in line with the literature and suggestions were offered to
researchers and practitioners.