Türk romanında modernizmden postmodernizme geçiş
The transition from modernism to postmodernism in the Turkish novel
Yazar: AYŞE GÜÇLÜ AVCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NİHAYET ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Modernizm = Modernism ; Postmodernizm = Postmodernism ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bu tezde Türk romanında modernizmden postmodernizme geçiş incelenmiştir. Tezin giriş bölümünde modernizmin ve postmodernizmin kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Birinci bölümde ilk olarak modernizmin ve postmodernizmin tarihî gelişimi üzerinde durulmuş, modernizm ve postmodernizm hakkındaki görüşlere yer verilmiştir. Böylece modernizm ve postmodernizmin dünyadaki durumu ve algılanış biçimi gösterilmek istenmiştir. Daha sonra modernizmin ve postmodernizmin sanattaki yansımaları tartışılmıştır. Bu kapsamda sanat dallarından biri olan edebiyatta modernizmin ve postmodernizmin yarattığı etki açıklanmıştır. Edebiyattaki genel görünümden sonra roman türüne geçilmiştir. Modernizm ve postmodernizm etkisiyle değişen roman, dünya edebiyatındaki önemli temsilcilerinden yola çıkılarak incelenmiştir. İncelemelerde modernist romancıların getirdiği yenilikler, modernizmden postmodernizme doğru değişen romanın türsel özellikleri ve önemli postmodernist roman temsilcileri üzerinde durulmuştur. 
Birinci bölümde modernizmin ve postmodernizmin dünyadaki toplumsal ve sanatsal görünümü üzerinde genel olarak durulduktan sonra ikinci bölümde Türkiye'deki duruma geçilmiştir. İlk olarak Türk toplumundaki modernleşme aşamaları incelenmiştir. Tarihi üzerinde durulan modernleşmenin, toplumda nasıl algılandığı incelendikten sonra postmodernleşmenin algılanışı tartışılmıştır. Toplumsal durumdan sonra Türk edebiyatındaki modernleşme ve postmodernleşme aşamaları tartışılmıştır. Bu tartışmalarda modernleşmenin ve postmodernleşmenin, toplumda ve edebiyatta aynı anda deneyimlendiği ortaya konduktan sonra romandaki yansımalarına geçilmiştir. Türk romanının, ortaya çıkışından modernizmle ve postmodernizmle karşılaşmasına kadar uzanan süreç genel olarak değerlendirilmiştir. Daha sonra modernizmin ve postmodernizm etkisine giren Türk romanının, ülke içindeki ve ülke dışındaki değerlendirilişine ilişkin görüşlere yer verilmiştir. 
Türk romanı hakkındaki betimleyici bu bilgilerden sonra modernizm ve postmodernizm açısından karakteristik özellikler taşıyan romanların incelemelerine geçilmiştir. Bu bölümde modernizmden postmodernizme geçilen dönemde yazılmış on roman incelenmiştir. Bu romanlarda modernizmin ve postmodernizmin görünümlerini ortaya koymak amacıyla, zaman, mekân, dil ve üslup, kurgusal yapı ve olay örgüsü ögelerinin biçimlenişi incelenmiştir. Daha sonra metinlerarasılık, ironi, üstkurmaca kullanımları; okurmerkezlilik ve çoğulculuk etkisi üzerinde durulmuştur. Bu incelemeler kapsamında roman ögelerinin nasıl kullanıldığı belirlenmiştir. Ulaşılan sonuçlardan yola çıkılarak Türk romanında modernizmden postmodernizme "geçiş"in niteliği ortaya konmaya çalışılmıştır. 

Anahtar Sözcükler: Türk romanı, modernizm, postmodernizm, üstkurmaca, bilinç akışı

Abstract:
In this thesis, process of the transition from modernism to postmodernism in the Turkish novel has been investigated. In the introduction, the conceptual framework of the modernism and postmodernism has been constructed. In the first part, by focusing on the historical development of modernism and postmodernism, acknowledging the prominent views on modernism and postmodernism, it is aimed to illustrate the status quo of and the nature of the perception of themodernism and postmodernism. Later, reflection of modernism and postmodernism in art has been discussed.  In this respect, influence of modernism and postmodernism at the literature has been explained. After the general perspective on literature, the novel that has been transformed with the impact of modernism and postmodernism, has been demonstrated by the use of representatives of the field in the world. It has been focused on the innovations that brought by the modernist novelists, characteristic attributes of the novels that has been transformed from modern to postmodern, and on the leading figures in the postmodern novel.
In the first part, after a general discussion of social and artistic expressions of modernism and postmodernism in world, in the second part Turkey is taken into the spotlight. Firstly, stages of turkish modernism is examined. After perception of modernism and postmodernism by the society has been examined, stages of modernisation and postmodernisation of Turkish literature has been discussed. It has been shown that society and literature, at the same time experience the modernisation and postmodernisation. The period between emergence of Turkish novel and interaction with modernism and postmodernism has been evaluated in general. Then, the opinions in the Turkey out of the Turkey, on increasing influence of modernism and postmodernism on Turkish literature, has been indicated.
After the descriptive information about the Turkish novel, in the last part novels that exhibit the typical marks of modernism and postmodernism has been examined. In this part, to highlight the appearance of modernism and postmodernism in novel, formation of time, linguistic and stylistic elements, fictional structure, and plot are examined. Then, use of intertextuality, irony, and metafiction; impact of reader-centered approach and pluralism are addressed. In this context, the use of the elements of novel has been established. The nature of transition from modernism to postmodernism in the Turkish novel is examined by investigating the elements based on the conclusion arrived.

Keywords: Turkish novel, modernism, postmodernism, Metafiction, stream of consciousness