Kentleşme sürecinde belediyelerin sorunları üzerine sosyolojik bir inceleme
A sociological research on the problems of municipalities in the process of urbanization
Yazar: HASAN HÜSEYİN TEKİN
Danışman: PROF. DR. BEYLÜ DİKEÇLİGİL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Belediyeler = Municipalities ; Kentleşme = Urbanization ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Türkiye'de modern anlamda kentlerle ilgili mahalli idarelerin ilk kez Tanzimat döneminde ortaya çıkmışlardır. Bu dönemeden önce kente ilişkin hizmetler sivil ve resmi kurumlar tarafından görülmekteydi. Tanzimat'la beraber, bu sivil ve resmi kurumlar yerlerini çoğunlukla belediyelere terk etmişlerdir. Siyasi yönden merkeziyetçi bir yapıya sahip olan Osmanlı devleti, Tanzimat ile beraber, idari yönden de merkeziyetçi bir nitelik kazandı. Daha önce kentsel sorunlarda söz konusu sivil ve resmi kurumlar birinci derece muhatap konumundayken, bu düzenlemeden sonra, artık belediyeler üzerinde ağır bir vesayeti olan merkezi idare birinci muhatap pozisyonuna geçti. Merkezi idare, böylece "merkeziyetçi" bir anlayış geliştirerek, idarenin en alt düzeydeki eylem ve işleminde dahi kendisini birinci muhatap olarak gördü. Günümüz Türkiye'sinde belediyelerin yeterince özerk olmadığı sık sık dile getirilmektedir. Bununla beraber, yerel yönetim özerkliğini artırmaya yönelik girişimler yetersiz kalmaktadır. Tanzimat dönemi ile kentsel sorunlara ilişkin çözümlerde uygulanan merkeziyetçi yaklaşım tarzı Cumhuriyet döneminde de benzer biçimde devam etti. Bu durum Cumhuriyet döneminde yapılan düzenlemelere de yansıdı. Günümüz belediyelerinin kentlere ilişkin gecekondulaşma, plansız kentleşme, altyapı-üstyapı gibi sorunları yanında, problemin kentte yaşayan birey veya toplumun kente yabancılaşması, kendisini ve kenti tüketmesi gibi sosyo-psikolojik boyutları da vardır. Bütün bu problemlere ilişkin üretilen çözümler, ne kadar iyi niyetle aranmış olursa olsun, çıkış noktası merkezi idarenin kentsel sorunlarda kendisini birinci muhatap görmesi nedeniyle, yetersiz kalmıştır. Bu bakımdan, özerk ve dolayısıyla kentsel sorunların daha iyi çözüldüğü bir belediye için, gelenekselleşmiş bu "merkeziyetçi anlayış"ı terk etmek gerekmektedir.

Abstract:
In Turkey, local administrations concerning cities in a modern concept appeared first during the period following the political reforms of Abdulmejid in 1938. (Tanzimat) Before this, services in the cities were carried out by public and private institutions. In accordance with the reforms of Abdulmejid, municipalities replaced most of these public and private institutions. The Ottoman Empire which had a centralized political structure, gained also a centralized administrative structure with the reforms of Abdulmejid. While these public and private institutions were directly responsible on problems of the cities before, after this arrangement, the central goverment which had a heavy executorship over municipalities, became directly responsible. Developing a " Centralized " concept, the central government accepted itself as directly responsible even on the action and the process of the lowest level of the administration. In todays Turkey, it is quite often expressed that the municipalities are not autonomous enough. However the efforts aiming more autonomy is not sufficient. The centralized approach in solving the problems of the cities went on similiary during the period of the Republic. This case is reflected to the arragements of the Republic period. Today the municipalities have the problems of squatter development unplanned urbanization and infrastructural- superstructural problems. Adding to this the problem has the socio- physicological dimension of society's alienation to the city and its draning both itself and the city. Though the solutions about these problems had been searched by good intentions, because the central administration sees itself as the primary address for the problems of the city, the efforts were not sufficient. This traditional centralized approach should be abondened for a municipality where the problems of the city can be solved in a better manner.