Sjögren hastalığında leptinin rolü /
Yazar: MUSTAFA ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ENGİN TEZCAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome

Özet:
Sjögren hastalığı(SH), ekzokrin bezlerde lenfositik infiltrasyonun gözlendiği, ağız ve göz kuruluğu semptomlarının ön planda olduğu sistemik bir hastalıktır. Hastalığın patogenezinde multifaktöryel tetikleyicilerin rol oynadığı düşünülmektedir. Leptin, peptid yapıda endojen bir moleküldür. Başlıca metabolik süreçlerde rol almakla birlikte, immün sistemde etkili olduğu da gösterilmiştir. SLE, RA, SH gibi immüno-romatolojik hastalıklarda serum leptin seviyelerinin, sağlık kontrollere göre arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, hem insanlarda, hem hayvan modellerinde hastalığın aktivitesi ve/veya ciddiyeti ile leptin seviyesi arasında korelasyon bulunan çalışmalar vardır. İngilizce ve Türkçe literatürde tespit edebildiğimiz kadarıyla SH'da, ekzokrin bezlerde leptin boyaması ile yapılan çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, SH ön tanısı ile biyopsi alınan, patolojik olarak SH ile uyumlu 24 ve uyumlu olmayan 19 hastanın minör tükürük bezlerinde leptin boyaması yapıldı. Her iki grup; asiner, duktal, stromal alanda leptin boyanması açısından kıyaslandı. Ayrıca, SH grubu, fokus skoru, hastalık aktivitsi ve leptin ile boyanma açısından ayrıca değerlendirildi. Çalışma sonuçlarına göre, çalışma ve kontrol grubu arasında leptin boyanması ve diğer genel özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Ancak fokus skoru yüksek(>2) olan hastalar hem kontrol grubu hem de fokus skoru düşük(≤2) olan bireyler asiner, stromal ve total leptin boyanması açısından farklılık gösterdi. Fokus skoru yüksek olanlarda daha yaygın leptin boyanması olduğu gözlendi. Ayrıca, asiner boyanma derecesi ile SSDAI skoru arasında ilişki bulundu. Yaygın asiner boyanma olan grupta diğerlerine göre SSDAI skoru daha yüksek tespit edildi (p<0.05). Fokus skoru daha yüksek olanlarda, daha yaygın leptin boyanmasının olması, hastalığın patolojik olarak daha belirginleştiği ileri evrelerde, leptinin daha belirgin rolünün olabileceğini düşündürmektedir. Leptin özellikle, SH'da bez tutulumunda rol alan hücrelerin kemotaksisinde ve aktivasyonunda lokal olarak rol oynayabilir. Daha ileri çalışmalarda, leptinin otokrin etkisi ile tükürük bezi hasar patogenezinde rol oynadığının tespiti, SH'a bağlı bez tutulumuna bağlı kuruluk semptomlarının ilerlemesinin engellenmesi için hedef tedavi molekülü olmasına yol açabilir.

Abstract:
Sjogren's disease (SD) is identified as a systemic disease particularly manifesting dryness in eyes and oral cavity; microscopic evaluation of these organs demonstrates lympocytic infiltration. SD is thought have pathogenesis linked to multiple stimulators. Leptin, an endogenous peptide, involves in various metabolic processes as well as influence immune system. Increased serum leptin levels is observed in patients with autoimmune diseases such as SD, systemic lupus erythematosus, or rheumatoid arthritis when compared to healthy controls, moreover, animal models and human studies suggest leptin levels and disease progression and/or severity. To our knowledge, immunohistochemical evaluation of leptin in exocrine glands of SD patients has not been reported in English and Turkish literature. In the present study, leptin immunostain was applied to the biopsy samples taken from the patients with SD preliminary diagnosis; 24 of them had pathologic findings consistent with SD, whereas 19 of them had not. Acinar and ductal structures of the exocrine glands were evaliated in both groups. SD group was also assessed for focus score, disease progression and leptin immunostain. Study and control groups were not statistically different when compared for leptin stainin and general features. There were different patterns in acinar, stromal and total leptin staining between the patients with high focus score (>2) and with low focus score (≤2). High focus score was associated with more diffuse leptin staining, moreover, correlation between acinar staining level and SSDAI. Diffuse acinar staining had higher SSDAI scores when compared to patients with low SSDAI scores (p<0.05). Relationship with more diffuse leptin staining and higher focuse score may indicate that leptin may take more significant role in advanced disease. Leptin may locally stimulate chemotaxis and activation of inflammatory cells infiltrating glands in SD. Further studies aimed to understand autocrine effect of leptin and detect its role in SD's gland injury pathogenesis may help developing targeted therapies against progression of symptoms related to dryness and related symptoms.