Hegel'in köle-efendi diyalektiğinin Marx'ın sınıf anlayışındaki yeri
The place of Hegel's slave-master dialectic in Marx's understanding of class
Yazar: ÇAĞAN BİR
Danışman: PROF. DR. HAMDİ BRAVO
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Anti kapitalizm = Anti capitalism ; Hegel, Georg Wilhelm Friedrich = Hegel, Georg Wilhelm Friedrich ; Liberal olmayan özgürlük algısı = Illiberal freedom perception ; Marksist kuram = Marxist theory ; Marksizm = Marxism ; Temel özgürlükler = Fundamental freedoms

Özet:
Bu tezin iddiası, Marx'a göre kapitalist toplumda işçi sınıfının dolaylı bir kölelik içinde 
olduğunun ve bu kölelik anlayışının da Hegel'in köle kavramsallaştırmasıyla pek çok 
açıdan benzerlik taşıdığının gösterilmesidir. Kölelik efendilik ile karşıtlık oluşturmasına 
rağmen asıl olarak özgürlükle çelişiktir. Bu bağlamda öncelikle Hegel'in köle-efendi 
diyalektiği ve ardından özgürlük anlayışı ele alınmaktadır. Hegel'e göre kölelik kendi 
ideal devlet tasarımında tamamen son bulmaktadır. Ancak Marx'a göre son bulan 
yalnızca doğrudan köleliktir. Hegel'in düşüncesi ve kapitalist toplum doğrudan köleliğin 
aşılmasına olanak sağlasa da Marx'a göre dolaylı kölelik hala devam etmektedir. Tezin 
ikinci bölümü Marx'ın kapitalist toplum çözümlemesini ve buna alternatif olarak ortaya 
koyduğu özgürlük anlayışını dolayısıyla komünizmi ele almaktadır. İşçinin dolaylı olarak 
köle olmasını sağlayan etkenler, koşullar olarak çalışma, sefalet, yabancılaşma ve 
ideoloji ele alınmaktadır. Fakat işçiyi dolaylı köle yapan sadece doğrudan köleyle kısmi 
benzerlikleri değildir. Kapitalist toplumdaki ve Hegel'in ideal devlet tasarımındaki 
özgürlüğün yetersizliğidir. Dolayısıyla Marx'a göre Hegel'in özgürlük anlayışı ve 
özgürlüğün gerçekleşmesi için gerekli gördüğü kurumlar yeterli değildir. Çalışma, 
Marx'ın dolaylı köleliğin de aşılmasını sağlayan özgürlük anlayışının, Hegel'in 
düşüncesiyle karşılaştırılarak değerlendirilmesiyle sonlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hegel, Marx, Köle, Efendi, İşçi, Kapitalizm, Özgürlük.

Abstract:
The claim of this thesis is to show that, according to Marx, the working class is 
indirectly enslaved in capitalist society and that this understanding of slavery is similar 
in many respects to Hegel's conceptualization of slavery. Although slavery contrasts 
with mastery, it is essentially contradictory with freedom. In this context, firstly 
Hegel's slave-master dialectic and then his understanding of freedom are discussed. 
For Hegel, slavery comes to an end in his ideal conception of the state. But, according 
to Marx, what ends is only outright slavery. Although Hegel's thought and capitalist 
society enable direct slavery to be overcome, according to Marx, indirect slavery still 
continues. The second part of the thesis deals with Marx's analysis of capitalist society 
and his alternative understanding of freedom, hence communism. The factors that 
enable the worker to be indirectly enslaved, conditions such as labour, poverty, 
alienation and ideology are discussed. But it is not only the partial resemblances to the 
direct slave that make the worker an indirect slave. It is the inadequacy of freedom in 
capitalist society and Hegel's ideal conception of the state. Therefore, according to 
Marx, Hegel's understanding of freedom and the institutions that Hegel considers 
necessary for the realization of freedom are not sufficient. The study ends with the 
evaluation of Marx's understanding of freedom, which also enables the overcoming of 
indirect slavery, by comparing it with Hegel's thought.

Key Words: Hegel, Marx, Slave, Master, Worker, Capitalism, Freedom