Dentofasiyal deformiteli hastalarda ortognatik yaşam kalitesi anketinin Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirliği
Validity and reliability of the turkish version of the orthognathic quality of life questionnaire in patients with dentofacial deformity
Yazar: DUYGU TURNA
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMRE BENLİDAYI
Çukurova Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Dentofasiyal yapı = Dentofacial structure ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Malformasyonlar = Abnormalities ; Plastik deformasyon = Plastic deformation ; Psikolojik durum = Psychological status ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çene anormallikleri = Jaw abnormalities

Özet:
Diş hekimliği alanında bireylerin yaşam kalitelerini etkileyen önemli sağlık problemlerinden biri de dentofasiyal problemlerdir. Gelişimsel ve kronik bir durum olan dentofasiyal problemlerde bireylerin tedavi olmak istemesinin ana sebebi anormal yüz görünümünün sosyal handikaplarından doğar. Çiğnemede zorluk, rahatsızlık ve ağrı (özellikle TME disfonksiyonuna bağlı) gibi fonksiyonel problemler de tedavi ihtiyacının doğmasında etkilidir fakat genelde hastanın yüz görünümünün sosyal anlamda yarattığı negatif etkilerin gölgesinde kalır. Bu nedenle de doğrudan yaşam kalitesi konusuna dönüşür.
Bu çalışmanın amacı "Ortognatik Yaşam Kalitesi Anketi"nin Türkçe' ye çevrilmesi ve Türk popülasyonuna kültürel adaptasyonunun sağlanmasıdır. Kültürel adaptasyon işlemi Beaton ve ark. larının yayınladıkları rehber doğrultusunda gerçekleştirildi. Bu prosedür 6 aşamadan oluşmaktadır. Bunlardan ilki başlangıç çevirisinin uzman kişiler tarafından yapılması, ikinci olarak çevirilerin birleştirilmesi ve üçüncü olarak çevirilerin tekrar İngilizce' ye çevrilmesidir. Dördüncü aşamada çevirilerin son halinin uzman komite tarafından değerlendirilmesi sonunda final versiyonun test edilmesi ve son olarak da bu sürecin değerlendirilip uygun bir çeviri olduğuna karar verilmesi aşamalarını kapsamaktadır.
Doğrulama sürecinde, Ortognatik Yaşam Kalitesi Anketi (OQLQ) sonuçları daha önce Türkçe geçerlik ve güvenirliği yapılmış olan OHIP-14 (Ağız Sağlığı Etki Ölçeği-14), SF-36 (Kısa Form-36) anketleriyle ve VAS (Görsel Analog Skala) ile karşılaştırıldı. Çalışmaya katılan hastalara araştırmaların detayları anlatıldı ve bu hastalar tarafından aydınlatılmış onam formu imzalandı. Çalışmaya Sınıf II veya Sınıf III iskeletsel deformitesi olan, anterior açık kapanış, laterognati, vertikal maksiller fazlalık veya bunların kombinasyonları nedeniyle ortognatik cerrahi endikasyonu olan hastalar, cerrahi öncesi hazırlık aşamasında olan ortodontik tedavisi henüz başlamamış olan hastalar, büyüme gelişimini tamamlamış hastalar, Türkçe bilen ve Türkçe konuşan hastalar dahil edildi. Daha önceden ortognatik cerrahi yapılmış olan, maksillofasiyal travma öyküsü olan, dişsiz olan, dudak damak yarığı olan, kraniofasiyal deformitesi olan, mental retarde olan ve sendromu olan hastalar çalışma dışı bırakıldı.
Çukurova Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne başvuran, dentofasiyal deformite tanısı konulan, ortodontik tedavi de dahil olmak üzere herhangi bir tedavi başlanmamış olan 69 hastaya 3 anketin (OHIP-14, SF-36, OQLQ) Türkçe versiyonu uygulandı. Bunlara ek olarak hastaların kendi görünümleri ve fonksiyonlarını puanlayacağı VAS değerlendirmesi de yapıldı. Aynı hastalara bir hafta sonra OQLQ testi ikinci kez uygulandı. Çalışmaya dahil edilen 69 hastanın yaş ortalaması 23,57± 6,61 idi (min:18 max:51).
Güvenirlik analizlerinde OQLQ' nun alt grubunda cronbach alpha sayıları sırasıyla; deformitenin sosyal yönleri alt grubunda 0,944 (p<0,001), fasiyal estetik alt grubunda 0,873 (p<0,001), oral fonksiyon alt grubunda 0,894 (p<0,001), deformitenin farkındalığı alt grubunda 0,887 (p<0,001) bulundu. OQLQ anketinin geçerliği analiz edildiğinde SF-36'nın alt gruplarıyla anket arasındaki ilişkinin zayıf olduğu saptandı, OHIP-14'ün fonksiyonel sınırlılık alt grubuyla OQLQ' nun oral fonksiyon alt grubu yüksek korelasyon gözlenirken diğer alt gruplar ile orta derecede korelasyon gözlenmiştir. VAS değerlendirmesi OQLQ-TR alt gruplarından oral fonksiyon ile yüksek derecede korelasyon gözlenirken diğer alt gruplarla orta derecede korelasyon gösterdi.
Bu çalışmanın sonuçlarına göre OQLQ' nun Türkçe versiyonu geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Bu anketin tekrarlanabilir, geçerli ve güvenilir olması dentofasiyal deformitesi olan ve Türkçe bilen hastaların hayat kalitelerinin değerlendirilebilmesi açısından faydalı bir araç haline gelmesini sağlamıştır.

Anahtar Sözcükler: Dentofasiyal Deformite, Ortognatik Yaşam Kalitesi Anketi, OQLQ, Psikolojik Değerlendirme

Abstract:
Dentofacial problems are one of the most important health problems affecting the quality of life of individuals in the field of dentistry. The main reason why individuals want to be treated in dentofacial problems, which is a developmental and chronic condition, arises from the social handicaps of abnormal facial appearance. Functional problems such as difficulty in chewing, discomfort and pain (especially due to TMJ dysfunction) are also effective in the need for treatment, but are generally overshadowed by the negative effects of the patient's facial appearance in social terms. Therefore, it directly turns into a quality of life issue.
The aim of this study is to translate the English version of Orthognatic Quality of Life Questionnaire into Turkish and to provide cultural adaptation to the Turkish population.
The cross-cultural adaptation process followed the guidelines proposed by Beaton et al., which comprised six stages: Stage I, initial translation; Stage II, synthesis of the translation; Stage III, back translation; Stage IV, expert committee; and Stage V, test of the pre-final version. The section (Stage VI) was a suggested appraisal process whereby an advisory committee or the developers reviewed the process and determined whether this is an acceptable translation.
During the validation process, the results of the Orthognatic Quality of Life Questionnaire (OQLQ) were compared with OHIP-14 (Oral Health Impact Scale-14), SF-36 (Short Form-36) questionnaires and VAS (Visual Analogue Scale), which were previously validated and validated in Turkish.
The details of the studies were explained to the patients participating in the study, and an informed consent form was signed by these patients. Patients with diagnosis of Class II or Class III skeletal deformities, anterior open bite, laterognathia, vertical maxillary excess, or combinations of these, patients who had an indication for orthognathic surgery, whose orthodontic treatment had not begun before surgery, who had completed growth development, and who speaks Turkish were included in the study. Patients with previous orthognathic surgery, a history of maxillofacial trauma, edentulous, cleft lip and palate, craniofacial deformity, mental retardation and any syndroms were excluded from the study. Turkish version of these three questionnaires was applied to 69 patients in Cukurova University Faculty of Dentistry (OHIP-14, SF-36, OQLQ). In addition, a VAS assessment was made, in which the patient would score his / her appearance and function. OQLQ test was applied a second time to patients after a week. The mean age of 69 patients included in the study was 23.57 ± 6.61 (min: 18 max: 51).

	In reliability analysis, cronbach alpha numbers in the subgroup of OQLQ are; social aspects of the deformity were 0.944 (p<0.001), 0.873 (p<0.001) in the facial aesthetic subgroup, 0.894 (p<0.001) in the oral function subgroup, 0.887 (p<0.001) in the deformity awareness subgroup. When the validity of the OQLQ questionnaire was analyzed, it was found that the relationship between the subgroups of SF-36 and the OQLQ questionnaire was weak, the oral function subgroup of OQLQ showed a high correlation with the functional limitation subgroup of OHIP-14 and the other subgroups showed moderate correlation between questionnaires. VAS assessment showed a high correlation with the oral function subgroup of OQLQ, the other subgroups showed moderate correlation.

	According to the results of this study, the Turkish version of OQLQ was found to be valid and reliable. The fact that this questionnaire is reproducible, valid and reliable has made it a useful instrument for evaluating the quality of life of patients with dentofacial deformity and who speak Turkish.

Keywords: Dentofacial Deformity, OQLQ, Quality of Life, Psychological Assessment, Life Quality