Anababaların ortaöğretime devam eden çocuklarını (ergenleri) izlemeleri ve izleme yolları
Parental monitoring and ways of parental monitoring of adolescents attending at secondary education
Yazar: HİCRAN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. FİGEN ÇOK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba kontrolü = Parents control ; Anova testi = Anova test ; Denetim = Control ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kendini açma = Self disclosure ; Ortaöğretim = Secondary education ; Regresyon analizi = Regression analysis ; İzleme = Monitoring

Özet:
Bu çalışmada, anababaların ergenlik dönemindeki çocuklarını izlemeleri ve izleme yollarının (çocuğun kendini açması, anababa talebi, anababa kontrolü) ergenin yaşı, cinsiyeti, okula gidiş ve geliş biçimleri, annenin yaşı, babanın yaşı ile ilişkileri incelenmiştir. Bununla birlikte izleme yollarının anababa izlemesini yordayıp yordamadığı da incelenmiştir. Araştırma nicel yöntemlerin kullanıldığı bir tarama araştırmasıdır.Bu araştırmanın verileri, 15-18 yaşlarında Ankara ili merkez ilçelerinde bulunan farklı okul türlerinde ortaöğretim 10. ve 11. sınıflarda öğrenimine devam eden 972 ergen, 612 anne ve 583 babadan toplanmıştır. Ergenler demografik bilgi formunu, anne-baba izlemesi ve izleme yollarına ilişkin ölçekleri doldurmuşlardır. Anne ve babalarda ayrı ayrı demografik bilgi formunu, anne-baba izlemesi ve izleme yollarına ilişkin ölçekleri doldurmuşlardır. Araştırma verileri Kerr ve Stattin'in (2000) geliştirdikleri anababa izlemesi, çocuğun kendini açması, anababa talebi, ve anababa kontrolü ölçeklerinin Türkçeye uyarlanması ile toplanmıştır.Araştırma verilerinin analizinde t testi, ANOVA, regresyon analizi, ki-kare testi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarında, hem ergenlerin anne ve babası için bildirimlerinde, hem de anne ve babaların bildirimlerinde anababa izlemesinin olarak anneler tarafından yapıldığı görülmüştür. Anneler ve babalar kız çocuklarını izlemektedirler ve anneler babalara göre hem kız çocuklarını, hem erkek çocuklarını daha çok izlemektedir. Araştırma sonuçlarına göre ergenlerin yaşı büyüdükçe hem anneleri hem de babaları tarafından izleme azalmaktadır. Okula servisle gidiş ve geliş yapan ergenlerin toplu taşım aracıyla ya da yürüyerek gidiş geliş yapan ergenlere göre en çok izlenilen grup olduğu görülmüştür. Çocuğun kendini açması ergen, anne ve baba bildirimlerinde benzer şekilde izlemeyi yordayan en önemli değişken olarak bulunmuştur. Ergenin cinsiyeti açısından bakıldığında kız ergenlerin kendini anne ve babaya daha çok açtığı görülmektedir. Hem kız, hem erkek ergenler kendilerini daha çok annelerine açmaktadır. Ergenlerin bildirimlerinde, ergen kızlar kendilerini babalarına erkeklere göre daha çok açtıklarını belirtmişlerdir. Ergen bildirimlerine göre anneler, babalara göre daha çok bilgi talep etmektedirler. En çok bilgi kız çocuklarından talep edilmekte ve kız çocuklar daha çok kontrol edilmektedir. Sonuç olarak, ergenleri izlemede annelerin önemli bir yerinin olduğu ve hem anne hem babalar tarafından ergen kızların daha çok izlendiği görülmektedir. Ergeninin gönüllü olarak kendini açması izlemede önemli bir yere sahiptir. Anneler ve babalar ergenler hakkındaki bilgileri en çok ergenin kendisini açması ile elde etmektedirler.

Abstract:
The present study investigated parental monitoring of adolescents, the relationship among ways of parental monitoring of parents (child disclosure, parental solicitation, parental control) age and gender of adolescent, the way of going/coming from school, age of mother and father. Furthermore, the purpose of the current study was to investigate the relationship between ways of parental monitoring and parental monitoring. The current study is a survey which quantitative data collection was used.Data was obtained from 972 15?18 years old adolescents who were 10th and 11th grade students and 972 mothers and 583 fathers who live in the center of Ankara. Adolescents completed demographic information form, mother-father monitoring and monitorirng ways scales. Mothers and fathers completed demographic information form, mother-father monitoring and monitoring ways scales. Scales in the current study was adopted from Kerr and Stattin?s (2000) parental monitoring, parental control, parental solicitation and child disclosure scales.The ANOVA, t-test, regression anlysis, chi-square tests were used to analyze the data. Results indicated that parental monitoring was primarily conducted by mothers based on reports of adolescents for their parents and reports of parents. Parents monitoring to female adolescents primarily and maternal monitoring for male and female adolescents more than paternal monitoring. Findings also showed that as the age of adolescents increased, parental monitoring decreased in return. Results showed that adolescents, who were going to school and coming from school by school service, monitored more than the other adolescent groups by their parents. Child disclosure was the most significant variable as a way of predicting parental monitoring according to reports of adolescents and reports of parents. The results indicated that female adolescents disclosure more than boys in terms of gender. Girls and boys tend to disclose to their mothers. Girls more disclosed to their fathers than boys. Compared to fathers, mothers solicitated more information from their children, specially from girls based on reports of adolescents. Finally, results indicated that maternal control were more than paternal control for especially girls in the family.