Türkiye'de bankacılık sektörünün kârlılığını belirleyen faktörler: Konvansiyonel ve katılım bankaları üzerine karşılaştırmalı bir analiz
Factors that determine profitability of the banking sector in Turkey: A comparative analysis on conventional and Islamic banks
Yazar: İLHAN DENİZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı / İslam Ekonomisi ve Uluslararası Finans Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Genelleştirilmiş momentler yöntemi = Generalized method of moments ; Karlılık = Profitability ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Konvansiyonel bankacılık = Conventional banking ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Relatif karlılık = Relative profitability ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; İslami bankacılık = Islamic banking

Özet:
Endüstrileşme ve ticaretin önemli bir manivelası olan bankacılık sektörünün bu fonksiyonunu yerine getirebilmesi için kendi kârlılığındaki sürdürülebilirlik son derece önemlidir. Bu çalışmada konvansiyonel bankacılık ve katılım bankacılık kârlılığını belirleyen faktörlerin kıyaslaması panel veri yöntemi [Genişletilmiş Ortalama Grup Tahmincisi (AMG) ve Genelleştirilmiş Momentler Metodu (GMM Sabit Etki)] tahminleme tekniklerinden faydalanılarak 2013 4Ç – 2019 4Ç dönemleri arasındaki üçer aylık verilerle yapılmıştır. Kârlılık bağımlı değişkenlerinin literatüre uygun olarak ROA (Aktif kârlılığı), ROE (Öz kaynak kârlılığı) ve NIM (Net faiz / kâr marjı) olarak ele alındığı çalışmanın bağımsız değişkenleri ise makroekonomik ve bankaya özgü olarak iki başlık altında incelenmiştir.
Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre; GSYH, imalat sanayi üretim endeksi ve imalat sanayi kapasite kullanım oranı endeksi gibi reel çıktı göstergeleri katılım bankalarının kârlılığını konvansiyonel bankalara göre çok daha güçlü bir şekilde desteklemektedir. Hatta incelenen dönem içinde imalat sanayi kapasite kullanım oranı endeksi artışlarında katılım bankacılığı sektöründe kârlılık artarken konvansiyonel bankacılık sektöründe kârlılığın azaldığı görülmüştür. Katılım bankalarının konvansiyonel bankalara göre iyi yönettiği diğer kalemler NPL rasyosu ve maliyet rasyosu kalemleri, konvansiyonel bankaların iyi yönettiği kalemler ise toplam özkaynaklar ve komisyon rasyosu kalemleri olmuştur.

Abstract:
The banking sector is an important lever of industrialization and trade. In order to fulfill this function of the banking sector, sustainability in its profitability is extremely important. In this study, the comparison of the factors determining the profitability of conventional banking and participation banking was made using the panel data methods [Augmented Mean Group (AMG)  and Generalized Method of Moments (GMM fixed effects)] estimation techniques and using quarterly data between 2013 Q4 and 2019 Q4. The profitability dependent variables of the study are discussed as ROA, ROE and NIM in accordance with the literature and independent variables are examined under two headings as macroeconomic and bank specific. 
As a result of the study, important findings were reached. According to one of the most important outputs of the thesis; Real output indicators such as GDP, manufacturing industry production index and manufacturing industry capacity utilization index support the profitability of participation banks much more strongly than conventional banks. In fact, in the period analyzed, it was observed that the profitability in the participation banking sector increased while the profitability in the conventional banking sector decreased with the increases in the manufacturing industry capacity utilization rate index. Other items managed better by participation banks compared to conventional banks were NPL ratio and cost ratio items, while items managed better by conventional banks were total equity and commission ratio items.