Hipogonadizm ve androjen eksikliği semptomları olan erkeklerde mesterolon kullanımının etkileri
Effects of mesterolon therapy in men with symptoms of androgen deficiency and hypogonadism
Yazar: HARUN DÜĞEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Mesterolon oldukça eski bir molekül olmasına karşın biyolojik etkileri iyi anlaşılmamış bir androjen preparatıdır. Diğer androjenlere göre karaciğer toksisitesinin olmaması, östrojene aromatize olmaması, gonadotropinleri suprese etmemesi ve toksik dozunun saptanamamış olması gibi önemli avantajları vardır. SHBG'ye yüksek afinite ile bağlanarak serbest testosteron fraksiyonlarını arttırır, SHBG düzeylerini baskılar. Anti-östrojenik etkileri vardır. Sperm sayısını arttırdığı için infertilitede kullanılmış ve kısmi faydaları gösterilmiştir. Bunun yanında prostat, lipid profili ve metabolik parametreler üzerine etkileri yeterince çalışılmamıştır. Dihidrotestosteron (DHT) benzeri etki yaptığı için prostat üzerine nötr bir etki yapması beklenmektedirBu çalışma ile, çalışma grubundaki erkeklerde mesterolon tedavisinin androjen eksikliği semptomları, hormonal ve biyokimysal parametreleri, kas kitlesi, kemik dansitesi ve prostat üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza total testosteronu düzeyi 300 ng/ml `nin altında olan veya Estradıol (E2) düzeyi 30 ng/ml'in üstü veya Sex Hormon Biding Globulın (SHBG) düzeyi 32 nmol/L'in üstü veya Prolaktın (PRL) düzeyi 20 ng/ml'in üstü olan hastalardan androjen eksikliğine bağlı semptomları için sorulan ADAM'S anket sorularına olumlu yanıt veren, toplam 34 erkek hasta alındıHastalara 2 ay süresince mesterolon 50 mg/gün tablet verildi. Hastalar, tedavi öncesi ve tedavi sonrasında androjen yetersizliği semptomlarının varlığını ve şiddetini ölçmek için kullanılan toplam 17 soru içeren Aging Male Symptoms Questionnaire(AMS) formunu ve Uluslararası Prostat Semptom Skorlaması(IPSS) formunu doldurdular. Ayrıca hastaların tedavi öncesi ve tedavi sonrasında ki prostat volümleri ve kemik mineral dansiteleri (KMD), Radyoloji A.D.' nda ki usg cihazı ve kemik dansitometri cihazı kullanılarak ölçüldü. Hastaların tedavi öncesi ve tedavi sonrası bioimpedans ölçümleri yapıldı. Hastaların serbest testosteron değerleri, tedavi öncesi ve tedavi sonrası alınan serumlarından RİA yöntemi ile çalışılarak ölçüldüTedavi öncesi ve sonrası değerlerin karşılaştırılmasında paired t testi, değişkenler arasındaki korelasyonun analizinde ise Pearson korelasyon analizi kullanıldı ve p < 0,05 olması durumu istatistiksel farklılık olarak kabul edildiÇalışmaya yaş ortalaması 43 ± 12,176 (17-66) olan 34 hasta alındıHastaların 8'inde (%23,5) total testosteron seviyesi 300 ng/ml'ün altında, 30'unda (%88,2) estradiol seviyesi 30 ng/ml'un üzerinde, 14'ünde (%41,1) SHBG seviyesi 32 nmol/L'in üzerinde, 3'ünde (%8,8) prolaktin seviyesi 20 ng/ml'in üzerinde idiHastaların 2 aylık mesterolon tedavisi sonrasında; AMS'de azalma, prostat yakınmalarında azalma, prostat volümlerinde anlamlı olmayan azalma ve kemik dansitelerinde anlamlı olmayan artma, yağsız vücut kitlesinde artma, yağ kitlesinde azalma görüldü (sırayla p değerleri <0,01, <0,01, 0,098, 0,278, 0,034, 0,016). AMS'deki düşüş, başlangıç total testosteronu yüksek olanlarda, daha fazla olmuştur. Ayrıca, total testosteron da azalma, serbest testosteron da artma görülürken, osteokalsin de düşüş görüldüYaşın, prostat volümü ve vücut yağ kitlesi (YK) ile pozitif yönde korelasyonu mevcut iken, prostat volümünün, uluslararası prostat semptom skorlaması (IPSS) ile aynı yönde korelasyonu mevcuttu. ProsYK anket skorlamasının, IPSS ve AMS arasında pozitif yönde korelasyon vardı. Ayrıca, IPSS'nin de AMS ile pozitif yönde korelasyonu mevcuttu. ProsYK ve IPSS'de ki düzelmeler, prostat volümü, tPSA ya da sPSA'daki değişimle ilişkili değildiYağ kitlesinde ki değişim değerleri, bazal metabolik hız, total testosteron ve serbest testosteron'un değişim değerleri ile negatif yönde koreleydi. Bazal metabolik hız da ki değişim değerleri, kreatinin fosfokinaz'ın değişim değerleri ile aynı yönde koreleydiBMD L2-L4'de ki artış, serbest testosteron ve estradiol ile negatif korele bulundu. Femur BMD ölçümlerinde ki değişikliklerin, total testosteron, serbest testosteron ya da estradiol ile ilişkisi yokturBaşlangıç IGF-1 değeri ne kadar yüksek ise, başlangıç serbest testosteron değerleri o kadar yüksektirMesterolon, diğer testosteron preparatlarından farklı olarak bir yandan androjen eksikliği bulgularını düzeltmekte, diğer yandan da prostatizm şikayetlerini azaltmakta ve yaşam kalitesinin artırmaktadırMesterolon ile tedavi süresinin oldukça kısa olmasına karşın, BMD artışının sağlanmış olması, mesterolonun erkek osteoporozda etkili bir ajan olabileceği görülmektedir. Yağsız vücut kitlesi'nin ve bazal metabolik hız'ın artması, ilacın önemli metabolik yararlarından bazılarıdır. Lipit profillerinde ise, anlamlı değişiklik yapmamıştırDiğer androjenlere göre toksisitesi çok düşük bir ajan olan mesterolon, kemik ve kas kitlesinde ki anabolik etkilerinin yanı sıra prostat üzerinde olumlu etkilerinin bulunması, AMS'de etkin ve güvenilir bir ajan olarak tercih edilebilceğini göstermektedir.Anahtar kelimeler: mesterolon, hipogonadizm tedavisi, prostat ilaç etkileri, kemik mineral dansitesi, vücut bileşenleri.

Abstract:
Effects of Mesterolon Therapy in Men with Symptoms of Androgen Deficiency and Hypogonadism. Internal Medicine Speciality Thesis, Yüzüncü Yil University Faculty of Medicine, Van, 2009.Mesterolone is a quite old molecule with little understanding of its biological effects. It has some unique properties such as lack of liver toxicity, no aromatization to estrogen, non- supression of gonadotropins and no defined toxic dose. It binds to SHBG with high affinity and decreases its levels hence increasing free fraction of testosterone. It has anti-estrogenic properties. It increases sperm counts, has some benefit in male infertility. Its effects on prostate, lipid and metabolic effects were ill-studied. Having dihydrotestosterone-like properties, It was supposed to have neutral effects on prostate.In this study, we aimed to investigate effects of mesterolone on androgen deficiency symptoms, hormonal and biochemical parameters, lean body mass, bone mineral density and prostat size and related symptoms. We enrolled male patients who have positive answers at ADAM?s questionnaire and having at least one of the following criteria: Serum testosterone level below 300 ng/ml, Sex Hormone Binding Glubulin (SHBG) above 32 mmol/L, prolactin above 20 ng/ml or estradiol above 30 ng/ml.After their written informed consent, they were given mesterolone 50 mg/day for two months. The patients were evaluated before and after the treatment using Aging Male Symptoms (AMS) and International Prostate Symptom Scoring (IPSS) questionnaires. Prostate volumes were measured by suprapubic ultrasonography and bone mineral densities of lumbar spine and femur neck were determined by dual X-ray absorptiometry in Radiology Department. Bioimpedence measurements were done using a bioimpedence analyzer. The hormones were assayed by an immunometric autoanalyzer (Abbott), except free testosterone which was measured by radioimmunoassay.In statistical analysis, paired-samples t test was used to determine the changes before and after the treatment. The correlations were analyzed using Pearson?s correlation analysis. P<0,05 considered statistically significant.Mean age of the study population was 43 ± 12,2 (17-66) Of the 34 patients total testosterone level was below 300 in 8 patients (%23,5), estradiol was above 30 in 30 (%88,2), SHBG was above 32 in 14 (%41), prolactin was above 20 in 3 (%8,8).After two months of mesterolone therapy, AMS score decreased, prostate symptoms lessened, lean body mass increased and fat mass decreased significantly. AMS decreased more in those with higher initial total testosterone levels. Prostate volume is decreased, bone density increased ?especially in femur neck - but the differences were not significant. Total testosterone decreased where as free testosterone increased.Age was correlated positively with prostate volume, fat mass. Prostate volume was correlated with IPSS. Prostate quality of life (ProsQL) score is correlated with IPSS and AMS. IPSS was correlated with AMS as well. ProsQL and IPSS changes were not correlated with the prostate volume, total PSA or free PSA changes.Fat mass change is correlated negatively with changes of basal metabolic rate, total testosterone, free testosterone. Basal metabolic rate increase correlated positively with creatinin phosphakinase.Increase of L2-L4 BMD correlated negatively with free testosterone and estradiol. Femoral BMD changes were not correlated with these.Initial IGF-1 levels were correlated with initial free testosterone levels.Mesterolone, unlike other testosterone preperations, relieves androgen deficiency symptoms while decreasing prostatism and improving quality of life. Despite the short treatment period, there was an increase of BMD, parallel to lean body mass and basal metabolic rate. It could be proven to be an effective agent in male osteoporosis with further studies. It?s effects on lipid profile seemed neutral.Mesterolon -having profound anabolic effects on muscle and bone, beneficent changes on bone, with a very low toxicity compared to other androgens- could be an efficient and safe therapeutic choice in aging male syndrome.Key words: Mesterolone, hypogonadism therapy, prostate drug effects, bone mineral density, body composition.