Borderline kişilik özellikleri ve yeme tutumları ile suçluluk ve utanç arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between borderlinepersonality traits and eating attiudes and guilt and shame
Yazar: SONGÜL OĞUR
Danışman: PROF. DR. AHMET ERTAN TEZCAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Borderline kişilik bozukluğu =   ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Suçluluk = Criminality ; Suçluluk duygusu = Guilt ; Utanma duygusu = Shame ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı borderline kişilik özellikleri ve yeme tutumları ile suçluluk ve utanç arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma İstanbul'da üniversite okuyan 18-24 yaş arası 213 kadın (%53.1) ve 187 erkek (%46.8) öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında "Sosyo-Demografik Bilgi Formu", "Borderline Kişilik Ölçeği (BKÖ)", "Hatayla İlişkili Utanç ve Suçluluk Ölçeği (HUS)" ve "Yeme Tutum Testi Kısa Formu (YTT-26)" kullanılmıştır. İstatiksel analizler SPSS 25 programına aktarılmıştır. Elde edilen verilere dönük olarak analizde "Pearson Korelasyon Analizi", "Bağımsız Gruplar T-Testi" ve "Anova" kullanılmıştır. PROCESS 3.5 ile aracı rol analizleri yapılmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda borderline kişilik özellikleri ve utanç değişkenlerinin birbiriyle anlamlı düzeyde ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Borderline kişilik özellikleri ve yeme tutumlarının arasındaki ilişkide utancın kısmi aracı rolü saptanmıştır. Utanç ile borderline kişilik özelliklerinden duygulanımda kararsızlık, kendilik imgesi, boşluk duygusu ve yoğun öfke değişkenlerinin arasında anlamlı düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur. Bulimiya ve yeme meşguliyeti ile borderline kişilik özellikleri dürtüsellik alt değişkenleri arasında anlamlı düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur. 
Borderline kişilik ölçeğinden ve alt ölçeklerden alınan ortalamalar karşılaştırıldığında kadınların, erkeklere göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu, borderline kişilik özelliklerine daha yatkın olduğu elde edilmiştir. Dürtüsellik alt ölçeğinden alınan puanlar kıyaslandığında erkeklerin, kadınlara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmüştür. Borderline kişilik ölçeği ve alt ölçeklerinden alınan puanlar medeni durum değişkenini üzerinden kıyaslandığında bekâr olanların, evli olanlara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmektedir. Dürtüsellik, kendilik imgesi, boşluk duygusu alt ölçeklerinden elde edilen puanların algılanan gelir düzeyine göre anlamlı seviyede farklılık gösterdiği bulunmuştur. Yüksek düzeyde aylık geliri olanların aldığı puanların düşük ve orta düzeyde aylık geliri olanlardan daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yeme tutumu ölçeğinden elde edilen puanların algılanan gelir düzeyine göre anlamlı seviyede farklılık gösterdiği bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Borderline Kişilik Özellikleri, Yeme Tutumları, Suçluluk, Utanç

Abstract:
This study aims to examine the relationship between borderline personality traits and eating attiudes, and guilt and shame. The research was carried out among 213 female (53.1%) and 187 male (46.8%) undergraduate students aged between 18-24, studying in Istanbul. "Socio-Demographic Information Form", "Borderline Personality Questionaire (BPQ)", "Offence-Related Shame and Guilt Scale (ORSGS)" and "Eating Attitude Test Short Form (EAT-26)" were used within the scope of the study. Statistical analyses were transferred to the SPSS 25 program. "Pearson Correlation Analysis", "Independent Groups T-Test" and "ANOVA" were used in the analysis of the data obtained. PROCESS 3.5 was used for mediator role analysis.
At the end of the study, it was seen that the subscales of borderline personality traits, shame variables were significantly related to each other. Borderline personality traits and eating attitudes, have been found to have a semi-intermediate role in their relationship with shame. A significant positive relationship was found between shame and borderline personality traits, and ambivalence emotion, self-image, sense of emptiness and intense anger. A significant positive relationship was found between shame and borderline personality traits as affective indecision, self-image, sense of emptiness and intense anger. Moreover, a significant positive relationship was found between bulimia and the preoccupation with food along with impulsivity sub-variables of the borderline personality traits. 
The results of the research showed that women were more likely than men to exhibit borderline personality traits and had a higher mean when the means of the borderline personality questionaire and its subscales were compared. When the scores from the impulsivity subscale were compared, it was seen that men had a higher mean than women. When scores from the borderline personality questionaire and its subscales were compared over the marital status variable, it was seen that singles have a greater mean than married ones. It was also found that there were substantial differences between the scores on the impulsivity, self-image, and emptiness subscales based on perceived income level variable. Moreover, it was seen that the scores of those with high level income, on a monthly basis, were higher than those with low and medium level income. The research revealed that the results of the eating attitude test varied considerably depending on the perceived income level.

Keywords: Borderline Personality Traits, Eating Attitudes, Guilt, Shame