İlköğretim öğretmen adaylarının çevreye yönelik bilinçlerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi
Search of primary school teacher candidates' towards enviromental consciousness due some demographic variables
Yazar: SÜLEYMAN AK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BAHAR
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Bu çalışmada i) ilköğretim öğretmen adaylarının çevre yönelik bilinçleri ileokudukları bölümün ve ii) cinsiyetlerinin ilişkisi incelenmiştir.Araştırmanın örneklemini 2006-2007 öğretim yılında Abant İzzet BaysalÜniversitesinde eğitim gören 110 erkek (%42.9) ve 146 kız (%57.1)'dan oluşantoplam 256 katılımcı oluşturmaktadır.Çalışmada; Milfont ve Duckitt (2006)'in Çevre Bilinci Ölçeği adaptasyonçalışmaları yapılarak öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Çevre Bilinci Ölçeğiöğretmen adaylarının çevreye ilişkin tutumlarını tespit etmek amacıylauygulanmıştır. Çevre Bilinci Ölçeği (ÇBÖ), 7'li likert tipi ölçek olarakdüzenlenmiştir. Adaptasyon çalışmaları tamamlanmış, 53 maddeden oluşan ÇevreBilinci Ölçeği; Doğanın Tadı (9 madde), Çevresel Eylemler (9 madde), ÇevreselTehdit (10 madde), İnsanların Doğadan Faydalanması (10 madde), Bilim veTeknolojiye Güven (8 madde) ve Nüfus Artışı Politikalarına Destek (7 madde) olmaküzere 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin cevap seçenekleri; 1'den (Kesinliklekatılmıyorum) 7'ye (Kesinlikle katılıyorum) kadar derecelendirilmiş, olumsuz olanifadeler ters çevrilerek kodlanmıştır.Uygulama sonucunda elde edilen veriler SPSS 15.00 paket programıkullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizlerinde her bir bağımsızdeğişkenin bağımlı değişkene etkisini belirlemek için varyans analizi (ANOVA)yararlanılmıştır. Cinsiyetin çevre bilinci üzerindeki etkisi de t-testi kullanılarakanaliz edilmiştir.Elde edilen bulgulara göre Çevre Bilinci Ölçeği (ÇBÖ)'nin analizi dikkatealındığında Çevre Bilinci Ölçeğinin bazı alt bölümleri ile İlköğretim Ana BilimDalları (Fen ve Teknoloji Öğretmenliği, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, SınıfÖğretmenliği, İlköğretim Matematik Öğretmenliği ve Okul Öncesi Öğretmenliği )arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Bu anlamlı farkçevreye yönelik ders almayan bölümler yönündedir. Çevreye yönelik derslerin yoğunolduğu Fen ve Teknoloji bölümü yönünde olması beklenen bu anlamlı farklılığındiğer bölümler yönünde olması ilgi çekicidir. Ayrıca cinsiyet ile Çevre BilinciÖlçeğinin bazı alt bölümleri arasında anlamlı farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Buanlamlı farklılık erkekler lehinedir.Yapılan çalışmada öğretmen adaylarının sahip oldukları çevre bilincininaldıkları çevre derslerinden etkilenmediği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda üniversitedeÇevre Eğitimine yönelik görüş, politika ve programların tekrar gözden geçirilmesi veyeniden yapılanmaya gidilmesi gerekliliği öngörülebilir.Anahtar Kelimeler; Çevre eğitimi, cinsiyet, çevre bilinci ölçeği, ilköğretim.

Abstract:
The aim of this study is to i) the education department effects on environmentconsciousness and ii) effects of sex searched on primary school teacher students.Samples of study are from 110 male (%42.9) and 146 female (%57.1), totally256 students of Abant Izzet Baysal University in 2006-2007 academic year.In this study adaptation workings are done to environmantal conscious scaleformed by Milfont and Duckitt (2006) which is applied to preservice teachers.Environmantal conscious scale is applied to ascertain the attitudes of them towardsenvironment. After completed adaptation studies for Environmental Conscious Scale,Likert Type Scale with 7 options was prepared. Having finished the adaptationworkings, environmantal conscious scale which is composed of fifty three ( 53) itemand six (6) sub main factor. These are; Taste of Nature ( 9 items), EnvironmentalActions (9 items), Environmental Threats (10 items), Benefit From Nature byHumans (10 items), Trust on Science and Technology (8 items) and Supporting thePolicies About population Growth (7 items). The options for answering the scalesare ranked from1 (absolutely not agree) to 7 (absolutely agree) and the negativedefinitions were coded by reversing.The data derived as a result of the application was analyzed with the help ofSPSS 15.0. To determine the effect of each independent variable on the dependentvariable in the statistical analysis of the data, the variance analysis (ANOVA) wasused. For the effect of sex on environmental conscious t-test is used.Due to findings Environment Conscious Scale (ECS) total analysisconsidered, in some subgroups and between Primary School Departments (Scienceand Technology Education, Social Science Education, Maths Education, Pre-SchoolEducation) significant differences obtained. These significant differences are indepartments which not taking environmental lessons, however this difference isexpected in Science and Technology Education which taking environmental lessonsa lot. In total analysis sex do not make significant differences but in some subgroupsmake significant differences. This difference is in favour of male.In study students` environment consciousness is not effected fromenvironmental lessons. Due to this study environmental lessons taken in universitydo not make an effect, so reconsideration in Environment Education Program issuggested.Keywords: Environment education, sex, Environment Conscious Scale, primaryeducation.