İran İslam Devrimi'nin Türkiye'deki siyasal İslam düşüncesi üzerindeki etkisi
The impact of the Iran Islamic Revolation on political Islamic thought in Turkey
Yazar: DERYA KAHRAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ALPER MUMYAKMAZ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Refah Partisi = Refah Party ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution ; İslamcılık = Islamism ; İslami hareketler = Islamic movements ; İslami söylem = Islamic discourse ; İslamiyet = Islam

Özet:
İran İslam Devrimi'nin Türkiye'deki Siyasal İslam düşüncesi üzerindeki etkilerini siyasal ve sosyolojik yönleriyle ortaya koymayı amaçlayan bu tez, iki ülke arasındaki siyasal ve sosyolojik yapıyı ilgili literatür taranarak karşılaştırmalı analiz yöntemiyle incelemeye çalışmıştır. Ortaya çıkan siyasal gelişmeler ise tarihsel bir çerçeve içerisinde sosyal koşullar ve değişim süreçleri dikkate alınarak yorumlanmıştır. Bu çerçevede Türkiye'deki Siyasal İslam'ın fikirsel altyapısı ve buna bağlı olarak faaliyetlerinin 1980'li yıllardan itibaren küresel ekonomi politikalarıyla buluştuğu ve zaman içerisinde sisteme entegre olduğu görülmektedir. Sisteme giderek eklemlenen Siyasal İslam; ekonomik, sosyal, kültürel ve politik alanlarda İslam'ı referans aldığı kadar, çağın gerekliliklerini de dikkate alan bir yaklaşımla faaliyetlerini sürdürmeye çalışmıştır. Buna bağlı olarak Türkiye'de Siyasal İslam düşüncesi demokrasi, çoğulculuk, küreselleşme ve modernleşme süreçleriyle barışık bir yaklaşımı benimserken; İran ise Şiiliğe dayalı, dışa kapalı, radikal bir İslami söylem ve faaliyetleri içeren İslam Devleti modeliyle farklı bir yapı ve yaklaşımı benimsemiştir. Sonuç olarak İran İslam Devrimi İslam ülkeleri için siyasal, toplumsal, ekonomik, hukuksal ve dinsel anlamda ihtiyaç duyulan bir rejim modeli olamamış, Türkiye'deki Siyasal İslamcılar açısından ise bir ütopyadan ibaret kalmıştır. Çünkü Türkiye'deki toplumsal yapı ve değişimin parametreleri sosyolojik ve siyasal anlamda farklı dinamiklere dayanmaktadır.

Abstract:
This thesis, which aims to reveal the political and sociological aspects of the effects of the Iranian Islamic Revolution on the Political Islamic Thought in Turkey, has tried to examine the political and sociological structure between the two countries with the comparative analysis method by reviewing the relevant literature. The resulting political developments have been interpreted within a historical framework, taking into account the social conditions and processes of change. In this framework, it is seen that the intellectual foundation of Political Islam in Turkey and its activities accordingly have met with global economic policies since the 1980s and have been integrated into the system over time. Political Islam, increasingly attached to the system, has tried to continue its activities with an approach that takes Islam as a reference in economic, social, cultural, and political fields as well as taking into account the requirements of the age. Accordingly, while the thought of Political Islam in Turkey adopts an approach that is at peace with democracy, pluralism, globalization, and modernization processes; Iran, on the other hand, has adopted a different structure and approach with the Islamic State model, which is based on Shiism, closed to the outside world, including radical Islamic discourse and activities. As a result, the Islamic Revolution of Iran could not become a needed regime model for Islamic countries in political, social, economic, legal, and religious terms, and remained a utopia for political Islamists in Turkey. Because the parameters of social structure and change in Turkey are based on different dynamics in sociological and political terms.