İmam İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin fıkıh usulü ile ilgili görüşleri
Imam Ibn Ebû Zeyd al-Qayrawani's opinions on usulu al-fiqh
Yazar: ARAFAT AMHAISEN
Danışman: DOÇ. DR. RECEP ÖZDİREK
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Elimizdeki bu çalışma İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin usul konusundaki görüşlerini, fıkıh ve akide alanındaki kitapları aracıyla ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. İstifade edilmesi amacıyla bu çalışmada gerek Mâlikî mezhebi ilim insanlarıyla ve gerek Hanefi, Şafii ve Hanbeli gibi diğer mezheplerin ilim insanlarıyla ittifak ve ihtilaf ettikleri noktalar ele alınıp incelenmiştir. Böylece, önde gelen ilim insanları arasında yer alması nedeniyle İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin görüşleri, çalışmaları, fetvalarda izlediği yöntemleri ve usulî yönelişlerinin ortaya konulması hedeflenmiş ve bu usulleri güncel problemleri çözmede nasıl kullandığının öğrenilmesi amaçlanmıştır. Konu giriş bölümü ile birlikte beş başlık altında ele alınmıştır. Giriş bölümünde imam İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin hayatı hakkında özet bilgi verilmiştir. Birinci bölümde imam İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin teklifi ve vazi hükümler hakkındaki görüşleri ele alınmış ve teklifi ve şeri hükümlerin tanımlarına yer verilmiştir. İkinci başlık altında imam İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin, hakkında ittifak ve ihtilaf edilen deliller hakkındaki görüşleri ele alınmıştır. Her bir delil ayrı bir başlıkaltında ele alınmıştır. Üçüncü başlık altında, mutlak, mukayyet, am, has, emir ve nehiy, mantuk ve mefhum lafızları hakkında imam İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin görüşleri ele alınmıştır. Dördüncü başlık altında imam İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin ictidad ve taklid konuları hakkında görüşleri ele alınmıştır. Beşinci ve son başlık altında imam İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin usul kaideleri hakkında görüşleri ve usul kaideleri ile fıkıh kaideleri arasındaki farklar ele alınmıştır. Bunun yanında bu bölümde imam İbn Ebû Zeyd el-Kayrevânî'nin tercih ettiği fıkhi kaidelere uygulamalı örnekler sunmak için özel bir başlık ayrılmıştır. Çalışma, ulaşılan sonuçların kaleme alındığı sonuç bölümüyle tamamlanmıştır. 

ANAHTAR KELİMELER: Fıkıh Usulü, Usul Görüşleri, İmam Mâlik, Mâlikî Mezhebi, İbn Ebû Zeyd El-Kayrevânî
Haziran 2024,  194 Sayfa

Abstract:
Ibn Ebû Zeyd al- Qayrawani (d. 386 h) is among the leading scholars of the Mâlikî school. al- Qayrawani was accepted as the Maliki imam of the period in which he lived, and he was called little Malik. He made a great contribution to the establishment of the Maliki school in many regions, especially in North Africa and Morocco. The fact that the Imam authored a large number of works, his deep knowledge and pure belief gave him a special position among scholars.  Although he has authored more than forty works, he has not written a separate book in the field of usulu al-fiqh.  For this reason, this study aims to reveal Ibn Ebû Zeyd al-Qayrawani's views on usulu al-fiqh through his books in the field of fiqh and aqidah.  In order to benefit from this study, the points of alliance and disagreement with both the scholars of the Maliki school and the scholars of other schools such as Hanafi, Shafi'i and Hanbali were discussed and examined. Thus, since Ibn Abu Zayd al-Qayrawani is among the leading scholars, it was aimed to reveal his views, studies, methods he followed in the fatwas and his tendencies in the field of usulu al-fiqh and to learn how he used these usul to solve current problems.
KEYWORDS: Usulu Al-Fiqh, The Views On Usulu Al-Fiqh, Imam Mālik, Mālikī School, Ibn Abu Zayd Al-Qayrawānī
June 2024,  194 Page