Kahramanmaraş ili deprem risk değerlendirmesi
Earthquake risk assessment in Kahramanmaraş province
Yazar: YUNUS EMRE BOZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. MURAT KARABULUT
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Deprem risk durumunun tespit edilmesi ve değerlendirmesi birçok etkenden oluşan kompleks bir işlemler bütünüdür. Zamansal süreç içerisinde gelişen teknoloji deprem çalışmalarının mekânsal ölçeğini etkilemiş, değişen ölçek sayesinde veri birikim miktarı artmış, bilgi hacimsel ve niteliksel olarak değişim göstermiştir. Deprem üzerine yapılan çalışmalarda farklı yaklaşımlar kullanmakta ve kullanılan yaklaşımlar kendi içerisinde belli sınırlama kriterlerine sahiptir. Bu çalışmada sismotektonik açından aktiflik gösteren Doğu Anadolu Fayı ile Ölüdeniz Fayının hat doğrultusunda kalan Kahramanmaraş İli'nin Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi sistemleri kullanılarak deprem üzerinde etken rol oynayan çevresel parametreler (arazi kullanımı, bakı, eğim, jeolojik formasyonlar, fay, taban suyu, yükselti, toprak grupları, hidroloji) ile ilişkisi, ilişkinin yönü, gücü ve bunların nedenleri üzerinde durularak mevcut problemlere çözüm önerileri getirmeye çalışılmıştır. Ayrıca Kahramanmaraş ili ölçeğinde deprem risk kategorisinde tehlike sınıfı yoğun yerleşim alanları, nüfus ve yapı ilişkisi belirlenerek yeni yerleşime uygun sahalarını tespiti amaçlanmıştır. Model 1 ve Model 2 de deprem riski en fazla olan alanlar Onikişubat, Dulkadiroğlu, Türkoğlu, Pazarcık, Göksun, Nurhak ilçe merkezleri ve yakın çevresi iken deprem riski en az olan sahalar ise Afşin ve Elbistan ilçeleri ve yakın çevresidir. Araştırma sahasını oluşturan Kahramanmaraş ili merkez ilçelerinde binaların kat sayısı ile deprem ilişkisinin karşılaştırması yapıldığında 14 kat ve üzeri yapıların daha çok Onikişubat ilçe merkezi ile Dulkadiroğlu ilçe merkezinin güneyinde Kayseri yolu güzergahı ve çevresinde yoğunlaşmaktadır. Konut kat sayısı 1 ile 4 arasında olan yapılar Dulkadiroğlu ilçe merkezinin güneyinde Aksu mahallesi ve yakın çevresinde yer alan sahalarda yoğunluk kazanmıştır. Kahramanmaraş merkezde yer alan aktif fayların 1 km etki alanındaki yapıların kat sayıları 2 kat ve üzerindir. İl genelinde yerleşim uygunluğun çok yüksek olduğu alanlar tespit edilememiştir. Yerleşim uygunluğu yüksek alanlarda ise detaylı jeolojik etüt çalışmaları gerekmektedir. Kahramanmaraş deprem riskinin yüksek olduğu alanlar yerleşim uygunluğun en az olduğu sahalardır.

Abstract:
In this study, the relationship between the seismotectonic active East Anatolian Fault and the Ölüdeniz Fault, and Kahramanmaraş Province, which is in line with the Ölüdeniz Fault, with the environmental parameters that play an active role in the earthquake by using Remote Sensing and Geographical Information systems, the direction, strength of the relationship and their causes, and to propose solutions to the existing problems. has been studied. In addition, in the earthquake risk category of Kahramanmaraş province, it is aimed to determine the areas suitable for new settlement by determining the hazard class dense residential areas, population and structure relationship. In Model 1 and Model 2, the areas with the highest earthquake risk are Onikisubat, Dulkadiroğlu, Türkoğlu, Pazarcık, Göksun, Nurhak district centers and their immediate surroundings, while the areas with the lowest earthquake risk are Afşin and Elbistan districts and their immediate surroundings. When the relationship between the number of floors of the buildings and the earthquake in the central districts of Kahramanmaraş, which constitutes the research area, is compared, the buildings with 14 floors and above are mostly concentrated on the Kayseri road route and its surroundings in the south of the Onikisubat district center and Dulkadiroğlu district center. The buildings with the number of residential floors between 1 and 4 are concentrated in the areas located in the Aksu neighborhood and its immediate surroundings, to the south of the Dulkadiroğlu district center. The number of floors of the buildings in the 1 km effect area of the active faults in the center of Kahramanmaraş is 2 times or more. The areas where the earthquake risk is high in Kahramanmaraş are the areas where the settlement suitability is the least.