İdari yargıda silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri
Equality of arms and adversarial trial principles in administrative jurisdiction
Yazar: SERKAN ASKER
Danışman: PROF. DR. FATMA EBRU GÜNDÜZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ülkemizin tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ve Anayasa'nın
güvence altına aldığı adil yargılanma hakkı, idari yargılama usulü bakımından da uyulması
zorunlu olan temel ilkeleri kapsamına almaktadır. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama
ilkeleri de adil yargılanma hakkının koruma altına aldığı ilkelerdendir. Silahların eşitliği
ilkesi, yargılamanın tarafları arasında yargılama usulüne dair hak ve yetkiler bakımından
hakkaniyete uygun bir dengenin sağlanmasını, taraflardan birinin diğerine göre
dezavantajlı bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarını ileri sürebilmek için
makul fırsatlara sahip olabilmesini temin etmektedir. Çelişmeli yargılama ilkesi ise,
mahkemenin kararını etkileyebilmek amacıyla dava dosyasına sunulan ya da mahkemece
re'sen dava dosyasına dâhil edilmiş bulunan her türlü görüş ve deliller hakkında tarafların
bilgi sahibi olması ve bunlar hakkında görüş bildirebilmesi olarak tarif edilebilen
yargılama usulü ilkesidir. Yargısal içtihatlarda ve öğretide her iki ilke arasında çok sıkı bir
ilişki bulunduğu ve hatta bu ilkelerin birbirini tamamladığı kabul edilmektedir. Ayrıca her
iki ilke arasındaki yakın ilişki idari yargılama usulü bakımından daha fazla öne
çıkmaktadır. Bu nedenle çalışmada her iki ilkenin birlikte ele alınması benimsenmiştir.
Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine uygun bir yargılama için idari
yargılama usulünün hem pozitif düzenlemeleri ile hem de uygulamadaki mevcut durumu
ile kapsamlı olarak ele alınması gerekmektedir. Bu yapılırken idari yargının kendine has
özelliklerinin ve idare hukukundan etkilenen yönlerinin de dikkate alınması gerekmektedir.
Çalışmada idari yargının hem temel ilkeleri yönüyle hem de pozitif hukuktaki ve
uygulamadaki mevcut durumu yönüyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri
bakımından incelenmesine gayret edilmiştir.

Abstract:
The right to a fair trial, which is guaranteed by the European Convention on Human
Rights, to which our country is a party, and the Constitution, encompasses the basic
principles that must be complied with in terms of administrative jurisdiction procedures.
The principles of equality of arms and adversarial trial are among the principles protected
by the right to a fair trial. The principle of equality of arms ensures that an equal balance is
achieved in terms of the rights and powers of the parties to the trial with regard to the
procedures of the trial, and that both parties have reasonable opportunities to present their
claims and defenses without being at a disadvantage compared to the other party. The
principle of adversarial trial, on the other hand, is the principle of trial procedure, which
can be defined as the parties being informed about and expressing opinions about all kinds
of opinions and evidence submitted to the case file or included in the case file ex officio by
the court in order to influence the court's decision. It is widely accepted in judicial opinions
and doctrine that there is a very close relationship between these two principles and they
even complement each other. Additionally, close relationship between these two principles
become more prominent in terms of administrative jurisdiction procedures. Therefore, both
of the principles are discussed together in this study.
For a trial in accordance with the principles of equality of arms and adversarial trial,
the administrative jurisdiction procedure must be comprehensively considered with its
positive regulations and current situation in practice. While doing so, it is necessary to take
into account the unique characteristics of the administrative jurisdiction and its aspects
affected by the administrative law. In this study, it has been tried to examine the
administrative jurisdiction in terms of equality of arms and adversarial trial together with
the basic principles and current situation of the administrative jurisdiction in positive law
and in practice.