Güzyemişinin (Elaeagnus umbellata Thunb.) çelikle çoğaltılmasında çelik alma zamanı ve ıba uygulamalarının etkileri
Effect of cutting time and iba application on the rooting of autumn olive berry(Elaeagnus umbellata Thunb.) cuttings
Yazar: DAMLA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÇELİK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ilıman ve subtropik iklim bitkisi olan güzyemişi Asya'dan dünyaya yayılmış, 1800'lü yıllarda Amerika ve İngiltere'ye taşınmış, ikibinli yıllarda ise Türkiye'ye getirilmiştir. Domatese göre 17 kat daha fazla likopen içeriğinden dolayı fonksiyonel gıda kaynağı olarak son yıllarda dünya çapında önemi artmış ve tarımı yapılmaya başlanmıştır. Çok yıllık ve çalı formunda bir bitkidir.  Güzyemişinin yaprakları, çiçekleri, meyvesi ile bitkisi çok farklı amaçlar için kullanılabilmektedir. Kurak şartlara adaptasyonu çok iyi olan güzyemişi tam güneş alan alanları tercih eder, tuzlu, killi, kumlu, farklı pH değerine sahip topraklarda yetişebilme yeteneğindedir. Güzyemişi genelde tohumla çoğaltılmaktadır. Ancak meyvesi için yetiştirilen yeni çeşitleri vegetatif yöntemlerle çoğaltılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada güzyemişi bitkilerinden farklı zamanlarda (15 Mart, 15 Mayıs ve 15 Temmuz) alınan sert odun, yapraklı yeşil odun ve yapraklı yarı odunsu çeliklerine farklı dozlarda Indole-3-butryic asit (IBA) (0, 500, 1000 ve 2000 ppm) uygulanarak serada mistleme sulama sistemi altında ve perlit ortamında köklendirilmiştir. Denemede çelik alma zamanı ile IBA dozlarının köklenme, sürme, kök ve sürgün özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Deneme sonuçlarına göre 15 Mayıs veya 15 Temmuz aylarında alınarak 500 veya 1000 ppm IBA uygulanan çeliklerdeki köklenme oranı %97.33 ile en yüksek olmuştur. Çelik alma zamanlarına göre 15 Mayıs'ta alınan çeliklerdeki köklenme oranı  %94.33 iken en iyi kök uzunluğu 15 Temmuz çeliklerinde (11.07 cm), en fazla kök sayısı ise 15 Mart (10.83) çeliklerinden elde edilmiştir.

Abstract:
Autumn olive berry is an decidious temperate and subtropical berry fruits and moved from Asia to the rest of the World. It introduced to USA and England at the year of 1800 and moved to Turkey at the beginning of 2000. It is using as a functional foods due to its 17 fold lycopen againt tomatoes. It is an perennual plants and has a woody bushes. Its leaves, flowers, berries and bushes can be use for many purposes. Autumn olive berry grow vell at suny areas and tolerate dry conditions with salty, clay, sandy and different pH soils. Autumn olive berry generativelly propagate with its adible seeds. However, cultivated autumn olive berry types generaly propagate by cuttings. In the peresent study, hardwood, leafy green wood and leafy semi hardwood cuttings taken from mother plants of autumn olive berry with different times (15 March, 15 May and 15 July) and they applied with different Indole-3-butryic asit (IBA) doses (0, 500, 1000 and 2000 ppm). Cuttings were planted in perlite under misting at greenhouse conditions for rooting. The effect of cutting time and IBA application on the rooting, sprouting, root groth and shoot growth charactersistics determined. According to the data, rooting rate were the highest (97.33%) at the cuttings taken form 15 May and 15 July with 500 or 1000 ppm IBA application. The best cutting time was 15 May (94.33%) and the best IBA dose is 500 ppm (84.89%) for the rooting rate. However, the longest roots observed at the 15 July cuttings while the most root number (10.83) determined at 15 March cuttings.