Kırgız ve Kazak Türklerinde evlilik gelenekleri
Marriage traditions in Kyrgyz and Kazakhs
Yazar: ELİÇE DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Eski Türklerde aile, toplumsal yapının en temel ve kutsal birimi olarak kabul edilirdi. Aile, hem bireylerin sosyalleşmesinde hem de toplumun devamlılığında merkezi bir rol oynardı. Kan bağına dayanan Türk ailesi, genellikle baba egemen bir yapıya sahipti ve en küçük oğul, baba ocağını sürdürmek için aile evinde kalırdı. Bu düzen, hem ailenin sürekliliğini sağlar hem de toplumsal bağların kuvvetli olmasına katkıda bulunurdu.
Eski Türklerde evlilik ve aile, sadece bireysel yaşamın bir unsuru değil, aynı zamanda toplumsal yapının temel taşıydı. Evlilik, sadece iki bireyin bir araya gelmesinden öte, boylar arası ittifakların kurulmasını, toplumsal düzenin sürdürülmesini ve nesillerin devamını sağlamaktaydı. Bu bağlamda aile, Türk toplumunun kültürel değerlerinin, geleneklerinin ve kimliğinin korunup gelecek kuşaklara aktarılmasında da önemli bir işlev üstlenmekteydi.
Etnografik araştırma yöntemi kullanılarak Kazak ve Kırgız Türklerinin evlilik ritüellerinin karşılaştırılmasının temel nedenleri, bu toplumların evlilik ritüellerinin, tarihte yaşadıkları göçler, etkileşimler, kültürel miraslar doğrultusunda şekillenmiş ve zamanla toplumların sosyo-kültürel yapısında derin izler bırakmış olmasıdır. Etnografik yöntem, her iki toplumun sahip olduğu evlilik süreçlerinin sosyo-kültürel dinamikleriyle olan ilişkisini anlamaya ve ritüellerin toplumsal değerler üzerindeki etkilerini analiz etmeye olanak sağlar. Ayrıca, bu karşılaştırma, iki yakın topluluk arasında var olan benzerlikleri ve farklılıkları belirleyerek, Türk dünyası içindeki kültürel çeşitliliğin daha iyi kavranmasına katkı sağlar. Bu sayede, hem geçmişten günümüze değin korunan ritüeller hem de gelişen toplum yapısıyla birlikte bu ritüellerin nasıl bir değişim geçirdiği saptanabilir.
Anahtar Kelimeler: Kırgızlar, Kazaklar, Evlilik, Kadın, Aile

Abstract:
In ancient Turkish society, the family was considered the most fundamental and sacred unit of the social structure. The family played a central role in both individual socialization and the continuity of the community. Based on kinship ties, the Turkish family was typically patriarchal, with the youngest son remaining in the family home to carry on the paternal lineage. This arrangement not only ensured the continuity of the family but also strengthened social bonds.
In ancient Turks, marriage and family were not merely aspects of individual life; they were also the foundational elements of the social structure. Marriage, beyond the union of two individuals, facilitated the formation of alliances between tribes, the maintenance of social order, and the continuity of generations. In this context, the family played a crucial role in preserving and transmitting the cultural values, traditions, and identity of Turkish society to future generations.
The primary reason for comparing the marriage rituals of Kazakh and Kyrgyz Turks through an ethnographic research method lies in the fact that these rituals have evolved based on historical migrations, cultural interactions, and inherited traditions, leaving deep imprints on the socio-cultural fabric of these societies. The ethnographic approach allows for an understanding of the relationship between these societies' marriage processes and socio-cultural dynamics, as well as an analysis of how these rituals affect societal values. This approach also provides insights into how rituals have been preserved and transformed over time in response to evolving societal structures.
Keywords: Kyrgyz, Kazakhs, Marriage, Women, Family