Bir devlet hastanesi çalışanları ve hastalarının tütün ürünleri kullanma durumu ve tütün yasası'na uyumları: Karşılaştırmalı bir araştırma
Tobacco usage status of a state hospital's employees and patients and heir compliance with tobacco law: A comparative study
Yazar: MUHAMMETSAMET AYCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN YEŞİLTAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Tütün tarım ürünleri içerisinde en hızlı yayılım gösteren tarımsal ürünlerden biridir. Hem coğrafi şartlara kolay uyum sağlaması hem de toplum taleplerinin fazla olması sebebiyle oldukça fazla tercih edilmektedir. Tütün mamullerinin bu özelliklerinin yanı sıra insan sağlığına verdiği zarar inkâr edilemez bir gerçektir. Tütünün sağlığa zarar verme özelliğinin, keyif verme hazzı ile birleşmesi tütün mamullerinden insanoğlunu uzaklaştıramamıştır. Bununla birlikte kısa zamanda bağımlılık yapması ve bu bağımlılığın keyfe dönüşmesi tütün ürünlerini kullanan kişi sayısında her geçen gün artışa sebep olmuştur. Tütün bu nedenlerle küresel mücadele gerektiren bir sorun haline gelmiş ve hükümetler bu sorunla mücadele edebilmek amacıyla birtakım politikalar oluşturmuş ve bu politikalar geliştirilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tütün kontrolleri kapsamında MPOWER politikaları oluşturmuş ve tütünle nasıl mücadele edilmesi gerektiğini açıklayarak, ülkeleri bu mücadeleye davet etmiştir. Bu araştırmanın yapılma gerekçesi sağlık sistemi üzerinde uzun yıllardır yük oluşturan böylesine önemli bir konunun sağlık çalışanları ve hasta kişiler arasında karşılaştırılarak çözüm yolları üretilmesi ve bu konuda daha önce yapılmış kapsamlı akademik çalışmanın bulunmamasıdır.
Çalışmanın amacı; Ankara iline bağlı bir ilçe devlet hastanesinde çalışmakta olan sağlık çalışanları ile hasta kişilerin tütün konusundaki görüşlerini değerlendirerek, katılımcı gruplar arasında karşılaştırma yapmak ve bu karşılaştırmalardan yola çıkarak çözüm önerilerinde bulunmaktır. Araştırmanın evreni Ankara İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı bir devlet hastanesi çalışanları ve hastaneye başvuran hastalar oluşturmaktadır. Örneklem, yapılan hesaplama sonucunda 119 sağlık çalışanı ve 262 hasta kişi olarak bulunmuş olup 124 sağlık çalışanı 276 hasta kişiye ulaşılmış toplamda 400 katılımcı ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada tütün konusunda literatür taraması yapılmıştır. İlgili literatür incelenerek katılımcılar için kişisel bilgi ve tütün konusundaki tutumlarını ölçmeye yönelik sorulardan oluşan anket formu oluşturulmuştur. Aritmetik ortalama, standart sapma hesapları yapılmış olup, iki grup veri arasındaki ilişkiyi incelemek için ki kare testi yapılmıştır.
Araştırmanın veri analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre araştırma gruplarından sağlık çalışanlarının %50'si 31-45 yaş aralığında, %66,1'i üniversite mezunu %51,6s'sı erkek, %66,1'i evli, %54'ü 1-10 yıldır bu görevi yürütmekte, %53'ünün geliri giderine eşit ve %59,7'si ilçede ikamet etmektedir. Hasta kişileri oluşturan grubun %44,9'u 46 yaş ve üstü yaş aralığında, %40,6'sı ilk öğretim mezunu, %85,1'i erkek, %72,2'si evli, %34,1'i herhangi bir mesleki görev üstlenmemekte, %71'inin geliri giderine eşit ve %93,1'ini ikamet adresi il olarak saptanmıştır. Sağlık çalışanlarının sigara kullanma durumu hastalara oranla daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların cinsiyet değişkeni ile sigara veya başka tütün ürünü kullanma; cinsiyet değişkeni ile sigara içme veya içmeme bakımından toplum için rol model olma; medeni durumlarına göre sigara veya başka tütün ürünü kullanma durumu; kronik hastalık bulunma durumuna göre sigara veya başka tütün ürünü kullanma durumu arasında anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Çalışma sonucunda, sağlık çalışanlarının tütün veya sigara kullanma konusunda topluma rol model olduklarının farkında olduklarını ifade etmelerine rağmen sigara kullanımında gereken hassasiyeti ve özeni göstermedikleri tespit edilmiştir.Bu nedenle sağlık çalışanlarının hastalara oranla daha çok sigara kullanan sağlık çalışanlarına tütün ürünlerinin zararlarına ilişkin düzenli eğitimler
x
verilmesi, kurumlarda tütün ürünü kullanılmaması için özendirici uygulamalar yapılması, tütün ürünü kullanımının azaltılmasına yönelik caydırıcı kurallar uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
Tobacco is one of the fastest growing agricultural products. It is highly preferred due to its easy adaptation to geographical conditions and the high demands of the society. In addition to these features of tobacco products, the harm they cause to human health is an undeniable fact.Combining the health-harming feature of tobacco with the pleasure of giving pleasure has not been able to drive people away from tobacco products. However, the fact that it became addictive in a short time and this addiction turned into pleasure has led to an increase in the number of people using tobacco products.For these reasons, tobacco has become a problem that requires a global struggle, and governments have created and developed some policies in order to combat this problem.The World Health Organization (WHO) has created MPOWER policies within the scope of tobacco controls and has explained how to fight tobacco and invited countries to this struggle.The reason for this research is that such an important issue, which has been a burden on the health system for many years, is produced by comparing health workers and sick people, and there is no comprehensive academic study on this subject before.
Purpose of the study; The aim of this study is to evaluate the opinions of health professionals and sick people working in a district state hospital in Ankara, to compare the participant groups and to propose solutions based on these comparisons.The universe of the research consists of the employees of a state hospital affiliated to the Ankara Provincial Health Directorate and the patients who applied to the hospital. As a result of the calculation, the sample was found to be 119 health workers and 262 sick people, 124 health workers and 276 sick people were reached, and a total of 400 participants were studied. In the study, a literature review on tobacco was made.By examining the relevant literature, a questionnaire was created for the participants to measure their attitudes towards personal information and tobacco. The arithmetic mean and standard deviation calculations were made, and the chi-square test was used to examine the relationship between the two groups of data.
According to the findings obtained as a result of the data analysis of the research, 50% of the health workers from the research groups are between the ages of 31-45, 66.1% are university graduates, 51.6% are male, 66.1% are married, 54% He has been carrying out this duty for 1-10 years, 53% of them have an income equal to their expenses and 59.7% are residing in the district.44.9% of the patients were in the age range of 46 years and older, 40.6% were primary school graduates, 85.1% were male, 72.2% were married, 34.1% had any do not undertake a professional duty, the income of 71% of them is equal to their expenses and 93.1% of them are determined as the province of residence.The smoking status of health workers was found to be higher than that of patients. Using cigarettes or other tobacco products with the gender variable of the participants; being a role model for society in terms of smoking or not smoking with gender variable; the status of using cigarettes or other tobacco products according to their marital status; It has been determined that there is a significant relationship between smoking or using other tobacco products according to the presence of chronic disease.
xii
As a result of the study, it has been determined that although health care workers are aware that they are a role model for the society in tobacco or cigarette use, they do not show the necessary sensitivity and care in smoking.For this reason, it is recommended to provide regular trainings on the harms of tobacco products to health workers who smoke more than patients, to encourage the use of tobacco products in institutions, and to apply deterrent rules to reduce the use of tobacco products.