Adölesanlarda uygulanan motivasyon programının obezite üzerine etkisinin incelenmesi
Determination the effect of the motivation program applied to adolescents with obesity
Yazar: ÇİĞDEM CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. EBRU KILIÇARSLAN TÖRÜNER
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Motivasyon = Motivation ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Obezite = Obesity ; Transteoretik model = Transtheoretical model

Özet:
Araştırma obezite riski olan adölesanlarda sağlık davranış değişikliğini desteklemek için transteoretik modele göre teknoloji temelli motivasyon programının etkinliğini değerlendirmek amacıyla ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma obezite riski olan 14-15 yaşları arasındaki 58 adölesan (girişim = 28, kontrol = 30) ile tamamlanmıştır. Girişim grubuna 11 haftalık "Teknoloji Temelli Motivasyon Programı" uygulanmıştır. Her bir adölesanla 3 hafta arayla 3 defa Skype programı üzerinden motivasyonel görüşme yapılmıştır. Adölesanlara program sürecinde sırasıyla fiziksel aktivite, hareketsiz yaşam ve sağlıklı beslenme olmak üzere üç ayrı animasyon videoları gönderilmiştir. Ayrıca program kasamında zumba dansı, fitness videosu, motivasyon mesajları gönderilmiş ve danışmanlık yapılmıştır. Programa başlamadan önce ve programdan 5 ay sonra girişim ve kontrol grubundaki adölesanlara "Tanımlayıcı Özellikler Veri Toplama Formu", "Çocuklar İçin Öz-Yeterlik Ölçeği", "Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Egzersiz: Öz-Etkililik Ölçeği", "Egzersiz: Değişim Aşamaları Ölçeği" "Egzersiz: Davranış Değiştirme Süreci Ölçeği", "Egzersiz: Karar Alma Ölçeği" ve "Boy-Vücut Ağırlığı-VKİ ve Adım Değerlendirme Formu" uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Ki-Kare testi, Bağımsız Gruplarda T testi, Repeated Measures ANOVA, Eşleştirilmiş T testi, Mann-Whitney U testi, Wilcoxon testi ve Kappa testi uygulanmıştır. Program bittikten hemen sonra ve programdan 5 ay sonra girişim grubunda VKİ z skorlarının kontrol grubuna göre daha fazla azaldığı belirlenmiştir (p > 0,05). Program bittikten hemen sonra ve programdan 5 ay sonra yapılan izlemlerde girişim grubundaki adım sayılarının kontrol grubuna göre anlamlı derecede arttığı saptanmıştır (p < 0,05). Girişim grubunda programdan 5 ay sonra öz-yeterlik ölçeği, yaşam kalitesi ölçeği ve egzersiz ölçekleri puan ortalamaları kontrol grubuna göre daha fazla artmıştır (p < 0,05). Obezite riski olan adölesanlarda sağlık davranış değişikliğinde teknoloji temelli motivasyon programının etkili olduğu belirlenmiştir. Programın Transteoretik Model'e göre oluşturulması ve teknolojiden de yararlanılması programın etkinliğini arttırdığı düşünülmektedir. Çocukluk çağı obezitesinin önlenmesinde teknoloji temelli motivasyon programların geliştirilmesi ve okullarda uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
The study was conducted quasi-experimental design with pre-test post-test control group to evaluate the effectiveness of the technology-based motivation program according to the transtheoretical model to support health behavior change in adolescents with overweight. The study was conducted with 58 adolescents who had overweight (intervention = 28, control = 30) and aged between 14 and -15 years. The 11 week "Technology Based Motivation Program" was applied to the intervention group. Motivational interviewing was made with each adolescent 3 times with an interval of 3 weeks via Skype program. During the program, three separate animation videos were sent to adolescents, in order of physical activity, sedentary life and healthy eating. In addition, zumba dance, fitness video, motivational messages were sent and consultancy was performed in the program. "Descriptive Characteristics Data Collection Form", "Self-Efficacy Scale for Children", "Pediatric Quality of Life Inventory", "Exercise: Self-Efficacy Scale", "Exercise: Decisional Balance Scale", "Exercise: Processes of Change Scale", "Exercise: Decisional Balance Scale" and "Height-Body Weight-BMI and Step Evaluation Form" were applied to adolescents in the intervention and control groups before the program started and 5 months after the program. In statistical analysis Chi-Square test, Independent Sample T test, Repeated Measures ANOVA, Paired Samples T test, Mann-Whitney U test, Wilcoxon test and Kappa test were conducted. It was determined that BMI z scores decreased in the intervention group more than the control group immediately after the program ended and 5 months after the program (p > 0,05). In the follow-up made immediately after the program and 5 months after the program, the number of steps in the intervention group increased significantly compared to the control group (p < 0,05). In the intervention group, self-efficacy scale, quality of life scale and exercise scales score averages increased more than the control group 5 months after the program (p < 0,05). It was determined that the technology based motivation program was effective in the change of health behavior in adolescents with overweight. It is thought that the creation of the program according to the Transtheoretical Model and the use of technology also increases the effectiveness of the program. It is recommended that technology-based motivation programs are developed and implemented in schools to prevent childhood obesity.