Aile sağlığı merkezlerine başvuran hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of health literacy levels of patients applying to family health centers
Yazar: HASAN SABIR
Danışman: PROF. DR. AFSUN EZEL ESATOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran Hastaların Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Değerlendirilmesi.
Çalışmanın amacı,  Aile Sağlığı Merkezlerinden hizmet alan 18 yaş üstü olan hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin ölçülmesi ve hastaların sosyo-demografik faktörlerine göre sağlık okuryazarlık düzeyleri arasında fark olup olmadığının incelenmesidir. Çalışma Yenimahalle Çarşı Aile Sağlığı Merkezinde yapılmıştır. Burada kayıtlı 18 yaş üstü yaklaşık 11.000 hasta bulunmakta olup, örneklem olarak %95 güven düzeyinde yapılan hesaplamada 371 anket uygulanması gerektiği belirlenmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak 32 soruluk Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32);  anket yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu gibi çeşitli soruların bulunduğu sosyo-demografik bilgiler eklenerek kullanılmıştır. Verilerin analizi nihayetinde 393 anket üzerinden yapılmıştır.
Yapılan testler sonucunda normal dağılım gösteren iki grubun ortalamaları arasındaki farkın karşılaştırmasında t-testi, normal dağılım gösteren ikiden fazla grubun ortalamaları arasındaki farkın karşılaştırmasında one-way ANOVA testi kullanılmıştır. Ölçeğin güvenilirliği için iç tutarlılık (Cronbach Alfa) analizi yapılmış ve genel iç tutarlılık katsayısı 0,942 olarak bulunmuştur. Birinci alt boyut olan "Tedavi ve Hizmet" alt boyutunun iç tutarlılık katsayısı 0,898, ikinci alt boyut olan "Hastalıklardan Korunma ve Sağlığın Geliştirilmesi" alt boyutunun iç tutarlılık katsayısı ise 0,904 şeklinde bulunmuştur. Çalışmada katılımcıların genel sağlık okuryazarlık indeks puan ortalaması 32,05±8,51 olarak ölçülmüştür. Kadınların ortalama indeks puanı 33,13, erkeklerde 30,81 olarak ölçülmüştür. Yapılan analizler sonucunda; Yaş gruplarına göre (p=0,000), cinsiyet gruplarına göre(p=0,007), hane halkı gelirine göre (p=0,000) ve kitap okuma alışkanlığına göre (p=0,001) gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Beden kitle indeksine göre (p=0,884), medeni duruma göre (p=0,153), öğrenim durumuna göre (p=0,883), düzenli ilaç kullanımına göre (p=0,973), hane toplam gelirine göre (p=0,884), sigara kullanımına göre (p=0,568) ve alkol kullanımına göre (p=0,080) fark bulunamamıştır. 
Anahtar kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Aile Sağlığı Merkezi, Sağlık Eğitimi

Abstract:
Evaluation of Health Literacy Levels of Patients Applying to Family Health Centers.
The aim of the study is to measure the health literacy levels of patients over the age of 18 who receive service from Family Health Centers and to examine whether there is a difference between the health literacy levels of the patients according to their socio-demographic factors. he study was conducted at Yenimahalle Çarşı Family Health Center. There are approximately 11,000 patients over the age of 18 registered in this center, and in the calculation made at the 95% confidence level as a sample, it was determined that 371 surveys should be applied. In the study, By adding socio-demographic information including various questions such as age, gender, marital status, and education level The 32-item Turkey Health Literacy Scale (TSOY-32) was used as a data collection tool in the study. Statistical studies were conducted on 393 surveys obtained as a result of the survey.
	As a result of the tests, t-test was used to compare the difference between the averages of two normally distributed groups, and one-way ANOVA test was used to compare the difference between the averages of more than two normally distributed groups. Internal consistency (Cronbach Alpha) analysis was performed for the reliability of the scale and the overall internal consistency coefficient was found to be 0.942. The internal consistency coefficient of the first sub-dimension, "Treatment and Service" was found to be 0.898, and the internal consistency coefficient of the second sub-dimension, "Prevention of Diseases and Promotion of Health" was 0.904. The average general health literacy index score of the participants was measured as 32,05±8,51 in the study. As a result of the analysis; Statistically significant differences were found between groups according to age groups (p=0.000), gender groups (p=0.007), household income (p=0.000) and book reading habits (=0.001). According to body mass index (p=0.884), according to marital status (p=0.153), No difference was found according to education level (p=0.883), drug use for cronic dises (p=0.973), total household income (p=0.884), cigarette use, (p=0.568) and alcohol use (p=0.080).
Keywords: Health Literacy, Family Health Center, Health Education