1-24 ay arası idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocuklardaki antibiyotik direnci ve antimikrobiyal profilaksinin antibiyotik direncine etkisi /
Yazar: BETÜL ÜNVERDİ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ŞEMSA ÇAYCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Ġdrar yolu enfeksiyonları çocukluk çağında üst solunum yolu
enfeksiyonlarından sonra en sık görülen enfeksiyondur. Günümüzde ĠYE Ģüphesi
olan bütün hasta bireylerde tedavi gecikmesi; ürosepsis, ürolitiyazis, böbrek absesi,
renal skar gibi bazıları geri dönüĢsüz komplikasyonlar ve kalıcı böbrek parankimal
hasarına neden olabilileceği için tedaviye mümkün olduğunca erken baĢlamak
gerekmektedir. Ampirik tedaviyi seçerken de antimikrobiyal ajanların bazılarına
karĢı artan direnç oranlarını göz önünde bulundurarak uygun bir antibiyotik seçimi
gerekmektedir. ArtmıĢ antibiyotik dirençlerinin bir sebebi de profilaktik antibiyotik
kullanımıdır. ÇalıĢmamızda çocukluk çağında tekrarlayan idrar yolu
enfeksiyonlarında profilaksi amacıyla antibiyotik kullanımının direnç geliĢimine
etkisinin araĢtırılması amaçlanmıĢtır.
Gereç ve Yöntemler: ÇalıĢmaya Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji
Onkoloji Eğitim AraĢtırma Hastanesi'ne 1 Ocak 2016- 1 Ağustos 2019 arasında
baĢvuran idrar yolu enfeksiyonu tanısı almıĢ 1-24 ay yaĢ grubu profilaksi alan 133,
profilaksi almayan 86 olmak üzere toplam 219 hasta dahil edilmiĢtir. Hastaların
laboratuvar bulguları retrospektif olarak IBM SPSS Statistics Version 25.0
programı kullanılarak analiz edildi.
Bulgular: ÇalıĢmamıza dahil edilen 219 hastadan; 113'ü (%51,6) kız, 106'sı
(%48,4) erkekti. Hastaların mevcut yaĢ ortalaması 9,68±5,74 ay iken; kızlarda
11,83±5,65 ay, erkeklerde 7,41±4,92 aydı. Kızların yaĢ ortalamasının erkeklerden
yüksek olması istatistiksel olarak anlamlıydı. (p<0,001) . 1-12 ay yaĢ grubunda,
erkek hasta sayısı ile 13-24 ay yaĢ hasta grubunda kız hasta sayısının yüksek olması
istatistiksel olarak anlamlıydı.(p<0,001) 219 hastanın; 133'ü antibiyotik proflaksisi
alırken, 86 hasta almıyordu. Antibiyotik proflaksisi alan 63 hasta kız, 70 hasta erkek
iken; antibiyotik proflaksisi almayan hastaların ise 50'si kız, 36'sı erkekti. Proflaksi
kullanma durumuna göre kız ve erkek cinsiyet arasında anlamlı fark yoktu.
(p=0,119) Proflaksi alan hastaların yaĢ ortalaması, proflaksi almayan hastaların yaĢ
ortalamasından anlamlı derecede yüksekti. (10,33±5,88 ay ve 8,66 ± 5,38 ay,
p=0,036). Cinsiyet ve profilaksi süresi açısından hastaları değerlendirdiğimizde,
istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. (p=0,059) Proflaksi almayan grupta 
ix
ĠYE sayısı 1,24 ± 0,5 iken, proflaksi alan grupta 3,04 ± 1,39 bulundu ve proflaksi
alanlarda ĠYE sayısının daha yüksek olması anlamlıydı. (p<0,000) Ġdrar kültüründe
en sık izole edilen mikroorganizma üremeleri sırasıyla; Escherichia coli (%65,8),
Klebsiella spp. (%21,9) ve Enterobacter spp. (%4,6) olarak bulundu. Antibiyotik
proflaksisi alan grupta Klebsiella spp. üremesinin yüksek olması istatistiksel olarak
anlamlı bulundu. (p=0,001) Cinsiyete göre kültür sonuçları değerlendirildiğinde ise
Klebsiella spp. mikroorganizma üremesinin erkek hastalarda fazla olması
istatistiksel olarak anlamlıydı. (p=0,028) Tekrarlayan ĠYE'lerde Klebsiella spp.
mikroorganizma üremesinin yüksek olması istatistiksel olarak anlamlıydı.
(p=0,000) ÇalıĢmamızda hastaların genel antibiyotik direncine bakıldığında; en çok
antibiyotik direnci; ampisilin (%74), TMP-SXT (%66) ve seftazidimde (%64), en
az antibiyotik direnci ise fosfomisin ve imipenemde (%7), amikasin (%6)
görülmüĢtür. Antibiyotik proflaksisi alan ve almayan hastaların antibiyotik direnci
karĢılaĢtırıldığında, antibiyotik dirençleri arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık
saptanmamıĢtır. (p>0,05) Tekrarlayan ĠYE geçiren çocuklarda amoksisilin
klavulanik asit direncinin daha yüksek olduğu gözlendi ve bu istatistiksel olarak
anlamlıdı. (p<0,05)Ġlk defa ĠYE geçiren çocuklarda ise sefazolin direncinin yüksek
olduğu gözlendi ve bu istatistiksel olarak anlamlıydı.(p<0,05)
Sonuç: ÇalıĢmamızın sonuçlarına bakıldığında; profilaktik antibiyotik kullanan
hastaların antibiyotik direncinin artıĢında anlamlı bir fark saptanmamakla beraber
ampisilin ve amikasinin direncinin daha yüksek olduğu görüldü. Tekrarlayan ĠYE
geçiren çocuklarda amoksisilin klavulanik asit direncinin, ilk defa ĠYE geçiren
çocuklarda ise sefazolin direncinin yüksek olması istatistiksel olarak anlamlı
bulundu. Hastanemize ĠYE ile gelen hastalarda ampirik tedavi baĢlarken bu
sonuçların dikkate alınarak antibiyotik seçimi yapılmasını öneriyoruz. Bu nedenle
ampirik antibiyotik seçimi için, her kurumun kendine özgü direnç oranlarını düzenli
aralıklarla yapması ve tedavi planlarının bu raporlara göre revize edilmesini
önermekteyiz.
Anahtar Kelimeler: tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, profilaksi, antibiyotik
direnci.

Abstract:
ABSTRACT
Objective: Urinary tract infections are the most common infection after upper
respiratory tract infections in childhood. Today, delay in treatment in all patients
with suspected UTI; Since some of them, such as urosepsis, urolithiasis, kidney
abscess, renal scar, may cause irreversible complications and permanent renal
parenchymal damage, treatment should be started as early as possible. When
choosing empirical treatment, an appropriate antibiotic selection is required,
considering the increasing rates of resistance to some of the antimicrobial agents.
One reason for increased antibiotic resistance is the use of prophylactic antibiotics. In
our study, it was aimed to investigate the effect of antibiotic use on the development
of resistance for prophylaxis in recurrent urinary tract infections in childhood.
Material and Methods: The study included a total of 219 patients, 133 of whom
were diagnosed with urinary tract infection between 1 January 2016 and 1 August
2019, who received prophylaxis and 86 who did not receive prophylaxis. has been.
Laboratory findings of the patients were analyzed retrospectively using IBM SPSS
Statistics Version 25.0 program.
Results: Of the 219 patients included in our study; 113 (51.6%) were girls and 106
(48.4%) were boys. The current age of the patients was 9.68 ± 5.74 months; It was
11.83 ± 5.65 months for girls and 7.41 ± 4.92 months for boys. It was statistically
significant that the average age of girls was higher than boys. (p <0.001). The high
number of male patients in the 1-12 month age group and the number of female
patients in the 13-24 month age group was statistically significant. (P <0.001) 219
patients; While 133 of them were receiving antibiotic prophylaxis, 86 patients were
not. While 63 patients who received antibiotic prophylaxis were female and 70
patients were male; 50 of the patients who did not receive antibiotic prophylaxis
were girls and 36 were boys. There was no significant difference between male and
female gender according to the use of prophylaxis. (p = 0.119) The mean age of
patients who received prophylaxis was significantly higher than that of patients who
did not receive prophylaxis. (10.33 ± 5.88 months and 8.66 ± 5.38 months, p =
0.036). When we evaluated the patients in terms of gender and duration of
prophylaxis, no statistically significant difference was found. (p = 0.059) While the 
xi
number of UTIs in the group not receiving prophylaxis was 1.24 ± 0.5, it was found
to be 3.04 ± 1.39 in the group receiving prophylaxis, and the higher number of UTIs
in the prophylaxis group was significant. (p <0.000) The most frequently isolated
microorganism growths in urine culture; Escherichia coli (65.8%), Klebsiella spp.
(21.9%) and Enterobacter spp. (4.6%). In the group receiving antibiotic prophylaxis,
Klebsiella spp. The high growth rate was found to be statistically significant. (p =
0.001) When the culture results according to gender are evaluated, Klebsiella spp.
The higher microorganism growth in male patients was statistically significant. (p =
0.028) Klebsiella spp. The high microorganism growth was statistically significant.
(p = 0.000) When we look at the general antibiotic resistance of the patients in our
study; most antibiotic resistance; Ampicillin (74%), TMP-SXT (66%) and
ceftazidime (64%), the least antibiotic resistance was observed in fosfomycin and
imipenem (7%), and amikacin (6%). When the antibiotic resistance of the patients
who received and did not receive antibiotic prophylaxis was compared, no
statistically significant difference was found between antibiotic resistance. (p> 0.05)
It was observed that amoxicillin clavulanic acid resistance was higher in children
who had recurrent UTIs, and this was statistically significant. (p <0.05) It was
observed that cefazolin resistance was higher in children who had UTI for the first
time, and this was statistically significant. (p <0.05)
Conclusion: Looking at the results of our study; Although no significant difference
was found in the increase of antibiotic resistance in patients using prophylactic
antibiotics, it was observed that the resistance to ampicillin and amikacin was higher.
It was found statistically significant that amoxicillin clavulanic acid resistance was
higher in children with recurrent UTI, and cefazolin resistance was higher in children
who had UTI for the first time. When starting empirical treatment in patients with
UTI, we recommend choosing antibiotics by taking these results into consideration.
Therefore, for empirical antibiotic selection, we recommend that each institution
make its own resistance rates regularly and that treatment plans be revised according
to these reports.
Keywords: recurrent urinary tract infection, prophylaxis, antibiotic resistance.