Otomatizmin resim anasanat atölye öğrencilerinin çalışmalarına yansıması
Reflection of automatism on the work of the art workshop students
Yazar: RUHİ ÇAY
Danışman: PROF. DR. MELİHA YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Otomatizm = Automatism ; Resim iş eğitimi = Paint education ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Sanat eğitimi = Art education ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Tarih boyunca meydana gelen dönemsel olgu ve olayların, sanatın serüvenini etkilediği bilinmektedir. Dolayısıyla bu etkileşim, sanatsal üretimlerin farklılaşmasında da etkileyici bir unsur olarak kendini göstermektedir. Özellikle toplumsal olayların yarattığı psikolojik travmaların, sanatçıları psikolojik tasvirli ve dışavuruma dayalı sanatsal betimlemelere sürüklediği görülmektedir. Özellikle 1900lü yılların başlarından itibaren sanatsal betimlemelerin aktarılması noktasında sanatçıların farklı uygulama arayışına girdikleri dikkat çekmektedir. Günümüzde de toplumun bir parçası olarak sanat eğitimi alan bireylerin, sanatsal performans aşamasında psikolojik dışavurumlarını eleştirel ve sorgulayıcı bakış açısıyla özgün biçimde aktarmaları beklenmektedir. Bu düşüncelerden hareketle araştırma, otomatizm kavramının bilişsel ve duyuşsal yönden sanat eğitimi alan öğrencilerin dışavuruma dayalı performansları üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Araştırmadaki temel amaç, anasanat atölye (resim) öğrencilerinin sanatsal üretimlerinde otomatizmin etkisini ortaya koymaktır. Araştırma Gazi Üniversitesi ile Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalında öğrenim gören (Resim Anasanat Atölye) grubu 3. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Ölçüt örneklem kullanılarak tek gruptan oluşan çalışma grubu 17 öğrenciden oluşmaktadır. Nicel ve nitel verilerin yer aldığı araştırma karma araştırma yöntemine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel ve nitel veriler aynı anda toplandığı için gömülü desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında, ön-test/son-test deneysel desen modeli uygulanmıştır. Nicel verileri toplamak üzere araştırmacı tarafından "Bütünsel Puanlama Anahtarı" ve resimlerin değerlendirilmesi için "Dereceli Puanlama ölçeği" geliştirilmiştir. Öğrencilerin konuya yönelik bilgi düzeylerinin saptanması amacıyla hazırlanan açık uçlu yarı yapılandırılmış görüşme soruları araştırmanın amacına bağlı olarak hazırlanmıştır. Öğrencilerin dışavurumlarını yansıtmayı hedefleyen ön-test, son-test 1 ve son-test 2 resim çalışmaları ise beş alan uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. Her iki ölçme aracından elde edilen veriler, SPSS analiz programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Bu bağlamda öğrencilerin ön-test/son-test bilgi düzeylerinin saptanması noktasında bağımlı örneklem t-testi, resim çalışmalarının analizi aşamasında ise tek yönlü tekrarlı ölçümler çoklu varyans analizi (One-Way Repeated Measures MANOVA) kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında, uygulama ve süreçler hakkındaki deneyimlerin ortaya çıkarılması için öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. İçerik analizi sonucunda veriler, kategori ve temalara ayrılarak yüzdelerle betimlenmiş ve yorumlanmıştır. Nicel analizlerden elde edilen sonuçlar, öğrencilerin otomatizm hakkındaki bilgi düzeylerinin saptanması amacıyla gerçekleştirilen ön-test ve son-test puanları açısından son-test lehine anlamlı farklılık olduğunu göstermiştir. Öğrencilerin dereceli puanlama ölçeğinden aldıkları puanlar incelendiğinde de ön-test ile son-test 1 resim çalışmaları arasında renk kriteri hariç teknik kullanımı, doku kullanımı, plastik etki ve otomatist ifade kriteri açısından son-test 1 lehine anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin müziksiz (son-test 1) ve dışavurumcu müzikli otomatist resim (son-test 2) çalışmaları incelendiğinde ise müziğin sadece son-test 2 lehine renk kriteri üzerinde anlamlı farklılık yarattığı, diğer kriterlere yönelik ise herhangi bir etkide bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen ön-test, son-test 1 ve son-test 2 resim çalışmaları sürecine yönelik görüşler bağlamında şu nitel verilere ulaşılmıştır: Ön-test resim çalışmasında öğrencilerin dışavurum gerçekleştirirken psikolojik olarak kendilerini iyi hissetmedikleri, sanatsal performansta zorlandıkları, anlık duyguları yansıtamadıkları ve ne yapacaklarını bilemedikleri görülürken teorik ve uygulamalı eğitimin ardından gerçekleştirilen son-test 1 ve son-test 2 resim çalışmasında ön-testin aksi yönünde gelişim sağlandığı görülmüştür. Öğrencilerin özellikle son-test 1 ve son-test 2 resim çalışmasında dışavurumun aktarılması noktasında kazanım elde ettikleri, psikolojik ve toplumsal meselelerle bağlantı kurdukları, doğaçlama davranabildikleri ve anlık duyguları yüksek oranda yansıtabildikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda elde edilen sonuçlar planlanan eğitimin öğrencilerin dışavurum süreçlerini olumlu yönde etkilediğini göstermiştir.

Abstract:
It is known that periodical phenomena and events that have occurred throughout history affect the adventure of art. Therefore, this interaction shows itself as an impressive factor in the differentiation of artistic productions. It is seen that especially the psychological traumas created by social events lead artists to artistic descriptions based on psychological description and expression. It is noteworthy that especially since the early 1900s, artists have been looking for different applications in terms of transferring artistic descriptions. Today, individuals who receive art education as a part of society are expected to convey their psychological expressions in an original way with a critical and questioning perspective at the stage of artistic performance. Based on these considerations, the research deals with the effects of the concept of automatism on the expressive performance of students who receive art education in terms of cognitive and affective aspects. The main purpose of the research is to reveal the effect of automatism on the artistic production of the master art workshop (painting) students. The research was carried out with the 3rd grade students of Gazi University and Recep Tayyip Erdogan University Faculty of Education, Department of Fine Arts Education, Department of Painting Education (Painting Master Art Workshop). The study group, which consists of a single group using the criterion sample, consists of 17 students. The research, which included quantitative and qualitative data, was carried out based on the mixed research method. Embedded design was used in the research because quantitative and qualitative data were collected simultaneously. In the quantitative part of the study, the pre-test/post-test experimental design model was applied. A "holistic rubric" was developed by the researcher to collect quantitative data, and a "graded scoring scale" for the evaluation of the pictures. Open-ended semi-structured interview questions prepared in order to determine the level of knowledge of the students on the subject were prepared depending on the purpose of the research. Pre-test, post-test 1 and post-test 2 painting studies aiming to reflect students' expressions were evaluated by five field experts. The data obtained from both measurement tools were analyzed using the SPSS analysis program. In this context, the dependent sample t-test was used to determine the pre-test/post-test knowledge levels of the students, and the one-way repeated measures multiple variance analysis (One-Way Repeated Measures MANOVA) was used in the analysis of the painting studies. In the qualitative part of the research, semi-structured interviews were conducted with the students to reveal their experiences about the application and processes, and the obtained data were analyzed by content analysis technique. As a result of the content analysis, the data were divided into categories and themes and described and interpreted with percentages. The results obtained from the quantitative analyzes showed that there was a significant difference in favor of the post-test in terms of the pre-test and post-test scores carried out to determine the knowledge level of students about automatism. When the scores of the students from the graded scoring scale are examined; It was determined that there was a significant difference in favor of post-test 1 between pre-test and post-test 1 painting studies in terms of technique use, tissue use, plastic effect and automatist expression criteria, excluding color criteria. When the students' musicless (post-test 1) and expressive musical automatist painting (post-test 2) studies were examined, it was concluded that music made a significant difference only in favor of post-test 2 on the color criterion but did not have any effect on the other criteria. The following qualitative data were obtained in the context of the views on the process of pretest, post-test 1 and post-test 2 painting studies carried out within the scope of the research: In the pre-test painting study, it was observed that the students did not feel psychologically well while expressing themselves, had difficulties in artistic performance, could not reflect instant emotions and did not know what to do, while in the post-test 1 and post-test 2 painting study carried out after the theoretical and practical training, it was observed that the development was in the opposite direction of the pre-test. It has been concluded that the students have gained in the transfer of expression, especially in the post-test 1 and post-test 2 painting work, they can connect with psychological and social issues, act improvisationally and reflect the instantaneous emotions at a high rate. The results obtained in this context showed that the planned education had a positive effect on the expression processes of the students.