Danelenmiş hicaznar (Punica granatum) çeşidinde farklı hasatsonrası uygulamaların kalite özellikleri üzerine etkileri
Effects of different postharvest treatments on qualityfeatures of minimally processed pomegranate punica granatum cv. hicaznar
Yazar: ISRAA MOHAMMED MAHDI
Danışman: DOÇ. DR. FERHAN KÜÇÜKBASMACI SABIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Taze kesilmiş ürünler kullanım kolaylığı ve tazeye yakın kalitedeki özellikleri ile hızla gelişen
bir pazar haline gelmiştir. Bu ürünler orijinal ham materyallerinden daha çabuk bozulabilmekte, bu da ürünlerin raf ömürlerinin kısalması ile sonuçlanmaktadır. Mikrobiyolojik bozulmalar, kurumalar, renk açılması veya kararma, beyazlamış, yapısal değişimler, koku ve tattaki olumsuz gelişmeler, bu ürünlerde raf ömrünü kısaltmaktadır. Taze kesilmiş meyve ve sebzelerde kalite ve raf ömrü büyük oranda hasat öncesi, hasat ve hasat sonrası koşullara bağlıdır. Başta genetik yapı olmak üzere, hasat öncesi iklim ve toprak koşulları ile, hasat ve hasat sonrası yapılan işlemler ve depolama koşulları kaliteyi belirleyen en önemli faktörlerdir.
Tropik ve subtropik meyve olarak bilinen narın (Punica granatum L.) zengin besin değeri ve
insan sağlığında olumlu etkilerinden dolayı günümüze önemi gittikçe artmaktadır. Nar meyvesi,
flavanoidler, fenolik asitler ve C vitamini yönünden zengin bir meyve türüdür. Nar meyvelerinin
daneleme işleminin zor olması ve sert bir kabuğa sahip olması nedeniyle bu ürünün taze meyve olarak
tüketimini zorlaştırmaktadır. Minimal işlenmiş (danelenmiş) yemeye hazır nar daneleri, danelenmemiş
tüm meyvelere kıyasla tüketiciler tarafından tercih edilen ürünler arasındadır. Bu çalışmada Hicaz nar çeşidinde, tüm olarak muhafaza edilen meyvelerde farklı hasat sonrası uygulamaların (kontrol, Modifiye atmosfer paketleme (MAP), salisilik asit (SA) ve UV-C ışığı uygulaması) danelenmiş narlarda muhafaza süresince kalite özelliklerine etkisi araştırılmıştır. Depolama öncesi uygulama yapılan nar meyveleri 5 °C ve %90 oransal nem koşullarında 4 ay süreyle muhafaza edilmiştir. Muhafazanın başlangıcı (0. ay), 2 ve 4. aylarında meyveler danelenerek 20 gün süreyle aynı sağuk koşullarda muhafaza edilmişlerdir.
Çalışma sonucunda depolama öncesi uygulamaların kontrol ile karşılaştırıldığında danelenmiş
narlarda kalite özelliklerini korumada etkili olduğu tespit edilmiştir. Depolama öncesi SA+MAP
uygulanmış meyvelerin danelerinde daha düşük oranda ağırlık kaybı meydana gelirken, L* ve hue açı
değerindeki değişimi de yavaşlatmıştır. Ayrıca özellikle bütün olarak muhafaza edilen meyvelerin
depolama süresi uzadıkça danelerdeki duyusal değerlendirme puanında azalma meydana gelmiş, 4. ayda
danelenen narlardan 20 günlük süre sonunda sadece SA+MAP uygulaması yapılmış meyvelerin daneleri
tüketilebilir sınır değerde kalmıştır. Daneleme sonrası kitosan uygulamasının da uygulama yapılmayan
danelere oranla kalite özelliklerini korumada daha etkili olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular
değerlendirildiğinde, uzun süre depolanacak olan narların az (minimal) işlenmiş olarak değerlendirileceği durumlarda bütün olarak muhafaza edilecek meyvelere depolama öncesi SA+MAP uygulama yapılmasının dane kalite özelliklerini korumada etkili olduğu ve bu etkinin daneleme sonrası kitosan uygulaması ile arttırılabileceği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Depolama, hasat sonrası kalite, nar, taze kesilmiş.

Abstract:
Fresh cut Products have become a fast growing popular market due to easiness in use and
freshness. These products may decay more necessarily compared to their intact forms, resulting to shorten their shelf life. Microbiological disorders,dehydration , discoloration and browning, whitening, changes in texture, taste and odor shorten the shelf life of fresh cut produces. Quality and shelf life of fresh cut fruits and vegetables could be affected by pre- and postharvest treatments as well as applications at harvest.
Besides, factors such as genetics, climate and soil conditions, preharvest and harvest processes, storage conditions have great impacts on quality of such products. Importance of the pomegranate (Punica granatum L.) as a tropical and subtropical fruit has been increasing due to its premium nutrient quality and beneficial effects on human health pomegranate is rich in flavanoids, fenolics and ascorbic acid. But, consumption of this fruit is limited due to its firm skin and hardness in preparation. Minimally processed ready-to-eat pomegranate arils is preferred by consumers in difficulty comparison to non-processed fruits.
In this study, effects of certain postharvest treatments (control, MAP, salicylic acid and UV-C
irradiation) performed to non-processed whole pomegranate fruits on postharvest quality features of
minimally processed pomegranate arils were investigated during the cold storage. After the treatments, the whole fruits were stored at 5 °C and 90% relative humidity for 4 months. At the beginning, 2nd and 4th months of storage, the fruit samples were transferred to laboratory for minimal processing (obtaining the arils) and the arils were further kept for 20 d at the same cold rooms.
At the end of the study, the prestorage treatments were found affective for maintaining the
quality features of the pomegranate arils in comparison to control. The lowest weight loss was obtained from the arils subjected to preharvest SA+MAP treatment, delaying the changes in L* and hue angle values of the arils. Sensory evaluation scores of the arils decreased with the prolonged storage duration of the fruits. At the end of the 20 d storage of arils obtained from the fruits stored for 4 months, the only sample attaining the acceptable sensorial score was that of the SA+MAP treatment. Chitosan coating of the arils was also affective on extending the quality features compared to that of control. Considering the overall findings, SA+MAP treatment to intact fruits and edible coating treatments to the processed arils could be recommended to maintain the postharvest quality of pomegranate arils when the minimal processing is concerned after a cold storage period of the whole fruits.
Keywords: Cold storage, postharvest quality, pomegranate, fresh-cut.