İmmunsupresif ilaç tedavisi alan hastalarda Hepatit B reaktivasyonu ve antiviral tedavinin etkinliği
Hepatitis B reactivation and efficacy of antiviral therapy in patients receivingimmunosuppressive drug therapy
Yazar: ÖZLEM DOĞRU
Danışman: PROF. DR. ÜMİT BİLGE DOĞAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Hepatit B = Hepatitis B ; İmmünosupresif ajanlar = Immunosuppressive agents

Özet:
Amaç: Bu çalışmada bir üniversite hastanesinde immün baskılayıcı tedaviler alan hastaların
bazı sosyodemografik özellikleri ile HBV reaktivasyon oranları ve antiviral tedavinin
etkinliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmada örneklem seçilmemiş olup 2010-2019 yılları arasında belirtilen
polikliniklerde rutin olarak takip edilen immünsüpresif hastalar, antiviral kullanan ve
kullanmayan olarak gruplanmış ve hepatit B reaktivasyonu açısından değerlendirilmiştir.
Veriler için uygun analizler SPSS 21.0 programı ile yapılmış ve p<0,05 olması anlamlı kabul
edilmiştir.
Bulgular: Hastaların %55,0'ı (n=83) erkek, %45,0'ı (n=68) kadın, yaş ortalaması
54,5±12,0'dır. Çalışmaya dahil edilen hastaların %68,9'unun (n=104) HBV reaktivasyon
riski orta derecede, %23,8'inin (n=36) yüksek derecededir. Hastaların %79,5'i (n=120)
antiviral ilaç kullanan kişilerden oluşmaktadır (%60,8'i Tenofavir, %37,5'i Entekavir). HBV
reaktivasyon riski daha fazla olan kişiler istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla
sıklıkta antiviral ilaç kullanmaktadır (p=0,008). Antiviral kullanmayan kişilerin ilk kan
değerlerinde HBV DNA istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla sıklıkta pozitiftir
(p=0,03). Tenofovir kullanan hastaların kan direkt bilirubin değeri Entekavir kullanan
hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (p=0,001). Antiviral
kullanan ve kullanmayan hastalarda HBV reaktivasyonu görülmedi ve çalışmaya dahil edilen
hastaların tamamı halen yaşantısını sürdürmektedir.
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları göz önünde bulundurularak yapılacak çok merkezli,
mümkünse randomize kontrollü ya da kohort çalışmaları bağışıklık sistemi baskılanan
hastalarda oluşabilecek HBV reaktivasyonunun nedenlerine ve sonuçlarına yönelik bilgi
seviyesini arttırarak, gerekli önlemlerin alınması ve tedavi protokollerinin şekillenmesine
yardımcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Gastroenteroloji; İmmünsupresif Tedavi; Hepatit B Reaktivasyonu;
Antiviral Tedavi Etkinliği.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine some sociodemographic characteristics, HBV
reactivation rates and the effectiveness of antiviral therapy in patients receiving
immunosuppressive therapies in a university hospital.
Method: The sample was not selected in the study and immunosuppressive patients who
were followed up routinely in the outpatient clinics between 2010-2019 were grouped as
antiviral and non-antiviral and evaluated for hepatitis B reactivation. SPSS 21.0 program was
used for data analysis and p <0.05 was considered significant.
Results:55.0% (n=83) of the patients were male, 45.0% (n=68) were female and the mean
age was 54.5 ± 12.0. 68.9% (n=104) of the patients included in the study had moderate HBV
reactivation risk and 23.8% (n = 36) had a high risk. 79.5% (n=120) of the patients were
using antiviral drugs (60.8% Tenofavir, 37.5% Entecavir). People with a higher risk of HBV
reactivation use antiviral drugs at a significantly higher frequency (p = 0.008). HBV DNA
was significantly more positive in the first blood values of the non-antiviral users (p=0.03).
HBV reactivation was not observed in patients receiving antiviral and non-antiviral
treatment, and all patients included in the study are still alive.
Conclusion: This study will increase the level of knowledge about the causes and
consequences of HBV reactivation in immunocompromised patients and help to take
necessary precautions and shape treatment protocols.
Keywords. Gastroenterology; Immunosuppressive Treatment; Hepatitis B Reactivation;
Antiviral Treatment Efficacy.