Farklı azot x fosfor kombinasyonlarının aliso ve pocahontas çilek (Frogaria x ananassa Duch.) çeşitlerinde verime ve bazı bitki besin maddeleri miktarlarına etkisi /
Yazar: LÜTFİ PIRLAK
Danışman: PROF.DR. MUHARREM GÜLERYÜZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1990
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azot = Nitrogen ; Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Fosfor = Phosphorus ; Verim = Yield ; Çilek = Strawberry

Özet:
ÖZET Bu araştırma, 1988 ve 1989 yıllarında Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Araştırma ve Yayım Merkezi Müdürlüğüne ait 6 no'lu kuyu deneme alanında yürütülmüştür. Denemede Erzurum şartlarında daha önce yürütülen adaptasyon çalışmasında olumlu sonuçlar veren Aliso ve Pocahontas çilek çeşitleri kullanılmıştır. Bu çalışma, Erzurum şartlarında yetiştirilen çilekte farklı azotxfosfor kombinasyonlarının bitki başına meyve verimi ve bazı besin maddeleri alımına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Denemede her yıl hasat döneminde bitki başına meyve sayıları ve ağırlıkları belirlenmiştir. Bitkilerden gelişme dönemi içerisinde alınan yaprak örnekleri kurutularak öğütülmüş ve bazı bitki besin maddelerinin miktarları tespit edilmiştir. Araştırmada azot kaynağı olarak amonyum nitrat ve amonyum sülfat, fosfor kaynağı olarak da triple süperfosfat gübresi kullanılmıştır. Denemede dekara 0, 7, 14, 21 kg azot ve 0, 6, 12, 18 kg fosfor kombinasyonları üzerinde durulmuştur. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlar maddeler halinde şu şekilde özetlenebilir; 1. Farklı azotxfosfor kombinasyonlarının bitki başına meyve sayısı ve bitki başına meyve ağırlığına etkileri Aliso çeşidinde bitki başına en fazla meyve sayısı N2P3 (16.14 adet), Pocahontas çeşidinde ise NqP-^ (11.51 adet) kombinasyon larında meydana gelmiştir. Uygulanan azot dozlarının artışına paralel olarak bitki başına meyve sayısı azalmış, buna karşılık fosfor dozlarının artışı bitki başına meyve sayısını azda olsa artırmıştır.11 Bitki başına en fazla meyve ağırlığı Aliso çeşidinde yine N2P3 (78.63 g), Pocahontas çeşidinde de N-]^ (67.65 g) kombinasyon larından elde edilmiştir. Dekara 7 kg' dan fazla azot uygulamalarında bitki başına meyve ağırlığında azalma görülmüştür. Fosfor uygulamalarında ise dekara 14 kg dozunda bitki başına meyve ağırlığı kontrole göre azalırken; 7 ve 21 kg uygulamalarında artış meydana gelmiştir. 2. Farklı azot x fosfor kombinasyonlarının yapraklardaki bazı besin maddesi miktarlarına etkileri Çilek yapraklarmdaki azot, fosfor, potasyum, kalsiyum ve magnezyum miktarları toprağa uygulanan azot ve fosfor dozlarına göre değişim göstermiştir. 2.1. Yapraklarda en fazla azot miktarı Aliso çeşidinde N3PQ (% 2.722), Pocahontas çeşidinde ise N3P2 (% 2.541) kombinasyon larında meydana gelmiştir. Uygulanan azot dozlarının artışı yapraklardaki azot miktarlarını artırırken; fosfor uygulamalarının önemli bir etkisi olmamıştır. 2.2. Aliso çeşidinde yapraklarda en fazla fosfor miktarı N^P-^ (% 0.222), Pocahontas çeşidinde de NQP2 (% 0.224) kombinasyonlarında meydana gelmiştir. Azot uygulamalarından sadece 14 kg/da dozunda yapraklardaki fosfor miktarı kontrole göre azalmış, diğer dozların etkileri ise önemsiz bulunmuştur. Fosfor uygulamaları ise yapraklardaki fosfor miktarlarını belirli oranlarda artmış fakat bu artışlar istatistik! olarak önemli olmamıştır. 2.3. Yapraklarda en fazla potasyum miktarı, Aliso çeşidinde N0Pı (% 1.936), Pocahontas çeşidinde ise NqP3 (% 2.129) kombinasyonlarından elde edilmiştir. Azot uygulamalarıIll yapraklardaki potasyum miktarlarını artırırken, fosfor uygulamalarının etkileri önemsiz bulunmuştur. 2.4. Aliso çeşidinde yapraklarda en fazla kalsiyum miktarı N3P2 (% 1.714), Pocahontas çeşidinde ise N3P3 (% 1.688) kombinasyonlarında meydana gelmiştir. Azot ve fosfor dozlarının artışı yapraklardaki kalsiyum miktarını artırmıştır. 2.5. Yapraklarda en fazla magnezyum miktarı Aliso çeşidinde N3P2 (% 0.389), Pocahontas çeşidinde de NXP3 (% 0.374) kombinasyonlarında meydana gelmiştir. Azot ve fosfor dozlarının artışına paralel olarak yapraklardaki magnezyum miktarları da artış göstermiştir.

Abstract:
IV SUMMARY This research work was carried out on the land of 6 no research field of Atatürk University Agricultural College Agricultural Research and Extension Service. Research were done by using Aliso and Pocahontas strawberry species which they have been searched before in Erzurum condition and adaptation of them had been determined. The aim of this research work was to determine the effects of nitrogen x phosphour (NxP) fertilization on the fruit yield of per plant and the receiving amount of some nutrient components. In the work every year at the harvest, number of fruits and weight for each plant were determined. During the plant growth in some intervals leave samples were taken, dried, ground and some plant nutrient components were estimated. In the experiment as nitrogen source amonium nitrate and amonium sulphate and as the phosphorus source triple superphosphate were utilized. In the experiment 0, 7, 14 and 21 kg of N per decare and 0, 6, 12 and 18 kg of P combinations were tested. General results obtained at the end could be summarized as followed: 1. The effect of the different NxP combination on the fruit number and weight for per plant; in the Aliso species the highest fruit number (16.24 fruits) for per plant was determined at the N2P3 combination, and for Pocahontas species NqP-l gave the highest fruit number (11.51 fruits) when the N fertilization level increased, fruit number of the plants were decreased, but contrarary increase of P level inreased the fruit number for per plant.Fruit weight for per plant was again found in Ali so species at N2P3 combination (78.63 g), in Pocahontas at N-j^ combination (67.65 g). When over than 7 kg N was given to per decare then fruit weight of the plants were dropped. In the P]_ when 14 kg P was giving fruit weight of the plants were decreased but, if 7 and 21 kg P were given fruit weight increased. 2. The effect of the different N x P combination on the some nutrients of the leaves N, P, K, Ca and Mg content of the strawberry leaves were changed up to the fertilization level used. 2.1. The highest N content in Aliso species at the N3PQ and in Pocahontas species at the N3P2 were determined and the values were 2.722 % and 2.541 % respectively. The increasing of the N application increased the N content of the leaves but different P application did not show any important effect. 2.2. In Aliso species in the leaves the highest P content was found at the N-^P-^ (0.222 %) combination, and Pocahontas species at the NqP2 (0.224 %) combination. At the N application, just only 14 kg N/dec application had reduced the P content in the leaves compared to the control groups, but other N application levels did not show any significant effects on P levels of the leaves. P application had an increasing effects on the P levels of the leaves but these findings were not statistically important. 2.3. In the leaves the highest K content was determined in Aliso species at the NqP^ level (1.936 %), in Pocahontas species at the N0P3 combination (2.129 %) level. While the application of the N increased the K content, but the effect of the P applicatin was found to be not significant.VI 2.4. The highest Ca content in the leaves of Aliso species was seen at the N3P2 combination (1.714 %), in Pocahontas species at the N3P3 combination (1.688 %). Increases of the N and P dosages increased the Ca content in the leaves. 2.5. In the leaves the highest Mg content in Aliso species was found at the N3P2 combination (0.389 %) in Pocahontas species at the N1P3 combination (0.374 %) Mg contents of the leaves showed a parallel increased to the increasing levels of the P and N fertilization.