Kanser sonrası sağ kalan bireylerde algılanan sosyal destek, psikolojik sağlamlık ve nüks korkusu ilişkisi
The relationship between perceived social support, psychological resilience and fear of cancer recurrence in cancer survivor
Yazar: AYNUR SEDA KOVALI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVCAN TOPTAŞ KILIÇ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışma kanser sonrası sağ kalan bireylerde algılanan sosyal destek, psikolojik sağlamlık ve nüks korkusu arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı araştırma deseninde yapılan bu çalışmanın örneklemini Ankara Dr. Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma hastanesinde kanser sonrası takibi devam eden 210 kişi oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Hasta Tanıtıcı Veri Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ), Kanser Nüks Korkusu Envanteri (KNKE) kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler free trial version of SPSS Statistics (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 ve AMOS 21 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi araştırmak için Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Ölçeklerin güvenirliğini test etmek amacıyla "Güvenirlik Analizi" ve modelin uygunluğunu test etmek için "Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)" yapılmıştır. Daha sonra yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak değişkenlerin aracılığını ölçmek amacı ile modeller yol (path) analizi ile test edilmiştir. Aracılık etkisinin anlamlılığını test etmek için Bootstrap testi uygulanmıştır. Araştırmada p değerleri 0,05'in altında olan değerler anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre; algılanan sosyal destek ile psikolojik sağlamlık arasında anlamlı ve pozitif, algılanan sosyal destek ile nüks korkusu arasında anlamlı ve negatif, psikolojik sağlamlık ile nüks korkusu arasında ise anlamlı ve negatif korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca algılanan sosyal destek ile nüks korkusu arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolü olduğu bulunmuştur. Çalışma bulguları sonucunda kanser sonrası sağ kalan bireylerin, psikolojik sağlamlığını ve algılanan sosyal destek düzeyini artıracak psikososyal müdahalelerde bulunulması bu bireylerin nüks korkusu yaşama düzeylerini azaltabilir.

Abstract:
This study was conducted in order to examine the relationship between perceived social support, psychological resilience and fear of cancer recurrence in cancer survivors. The sample of this study conducted in the descriptive and correlation-seeking research design are consisted of 210 people who are being followed up after cancer at Ankara Dr. Abdurrahman Yurtaslan Oncology Training and Research Hospital. Patient Identification Data Form, Multidimensional Perceived Social Support Scale (MSPSS), Brief Psychological Resilience Scale (BPRS), Fear of Cancer Recurrence Inventory (FCRI) were used in collection data. The data obtained in the study were analyzed using the free trial version of SPSS Statistics (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 and AMOS 21 programs. Descriptive statistical methods (number, percentage, mean, standard deviation) were used while evaluating the data. Pearson correlation analysis was applied to investigate the relationship between variables. "Reliability Analysis" was made to test the reliability of the scales and "Confirmatory Factor Analysis (CFA)" was made to test the suitability of the model. Then, the models were tested with path analysis to measure mediation variables using structural equation modeling. Bootstrap test was applied to test the significance of the mediation effect. In the study, p values below 0.05 were considered significant. According to the results of the study; It was determined that there was a significant and positive correlation between perceived social support and psychological resilience, a significant and negative correlation between perceived social support and fear of recurrence and a significant and negative correlation between psychological resilience and fear recurrence. Additionally, psychological resilience was found to have a mediating role in the relationship between perceived social support and fear of recurrence. As a result of the study findings, psychosocial interventions that will increase the psychological resilience and perceived social support level of individuals who cancer survivor may reduce the level of fear of recurrence of these individuals.