Rekabet hukukunda kartelleşmenin hukuki yaptırımları
Legal sanctions of cartelization in competition law
Yazar: ASLI ERGÜN
Danışman: PROF. DR. KEMAL ŞENOCAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza yaptırımı = Criminal penalty ; Kartel = Cartel ; Kartel yasağı = Cartel prohibition ; Rekabet = Competition ; Rekabet hukuku = Competence law ; Tazminat = Compensation ; Yaptırımlar = Sanctions ; İdari yaptırımlar = Administrative sanctions

Özet:
Karteller birden çok teşebbüsün piyasayı kontrol etmek ve rekabeti kısıtlamak
amacı ile yaptıkları sözleşmedir. İktisadi hayatı olumsuz yönde etkileyen karteller,
doktrinde serbest piyasa ekonomisinin kanserli unsurları ve antitröst alanındaki en büyük
kötülük olarak tanımlanmaktadır. Bu bahisle kartellerin ortadan kaldırılması ve
önlenmesi ekonomi açısından önem arz etmektedir.
Rekabet hukukunda kartellere uygulanan yaptırımlar kamusal ve hukuki
yaptırımlar olarak ikiye ayrılmaktadır. Rekabet otoriteleri tarafından uygulanan kamusal
yaptırımların kartellerin önlenmesi için yeterli olmayabilir. Bu nedenle kamusal
yaptırımları tamamlayıcı özelliği olan hukuki yaptırımlar caydırıcılığın sağlanması
açısından önemli bir role sahiptir. Kartellerle mücadele açısından oldukça etkili olan
hukuki yaptırımları geçersizlik ve tazminat davaları oluşturmaktadır.
Çalışmada kartellere yönelik hukuki yaptırımlar incelenmiştir. Bu amaçla
öncelikle kartellerin tanımı ve tarihçesi açıklanmıştır. Daha sonra 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'da düzenlenen yaptırımlar incelenmiştir. Bu doğrultuda ilk
olarak geçersizlik yaptırımı ve türleri açıklanmıştır. Ardından tazminat davasının şartları
ve usule ilişkin sorunlar ele alınmıştır. Bu kapsamda doktrinde yer alan tartışmalara ve
çeşitli yargı kararlarına da yer verilmiştir.
Çalışmanın daha sonraki kısımlarında yabancılık unsuru içeren kartel
anlaşmalarında uygulanacak hukuk kuralları incelenmiştir. Bu doğrultuda 5718 sayılı
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da yer alan düzenlemelere
yer verilmiştir.
Son olarak rekabet hukukunda yer alan muafiyet ve menfi tespit kavramları
incelenmiştir. Bu kapsamda muafiyetin türleri olan bireysel muafiyet ve grup
muafiyetinin şartları ele alınmıştır. Ayrıca menfi tespit belgesi için gerekli olan kanuni
şartlar incelenmiştir.

Abstract:
Cartels are agreements of multiple undertakings to control the market and restrict
competition. Cartels that negatively affect economy are defined as the biggest elements
in the antitrust field and cancerous elements of the free market economy in doctrine.
Therefore the elimination and prevention of cartels is essential for the economy.
The sanctions imposed on cartels in competition law are divided into two as public
and legal sanctions. Public sanctions imposed by the competition authorities may not be
sufficient to prevent cartels. Hence legal sanctions which are complementary to public
sanctions have an significant role in terms of providing deterrence. Legal sanctions which
are very effective in combating cartels constitute invalidity and action for compensation.
The study mainly analyzes legal sanctions for cartels. For this purpose, primarily,
the definition and history of cartels are explained. Afterwards, the sanctions regulated by
the Act on the Protection of Competition, Nr. 4054 are analyzed. In this respect, first of
all, the invalidity sanction and its types are explained. Then the terms of the action for
compensation and the procedural issues are addressed. In this context, the discussions in
the doctrine and various judicial decisions are also included.
Subsequent parts of the study, legal rules to be applied in cartel agreements
containing foreing elements are examined. In this respect, the regulations in the
International Private and Civil Procedure Law, Nr. 5718 are included.
Finally, the concept of exemption and negative clearance in competition law are
examined. In this context, the types of exemption, individual exemption and block
exemption are addressed. In addition, the legal requirements for the negative clearance
certificate are examined.