1980'lerde Türkiye'de gazeteciliğin dönüşümünü Türk sinemasında gazeteci temsilleri üzerinden okumak
Reading the transformation of journalism in Turkey in the 1980s through representations of journalists in Turkish cinema
Yazar: LEMAN SERDA BAŞARAN
Danışman: DOÇ. DR. NALAN OVA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Geçmişten günümüze gazetecilik alanında birçok değişim yaşanmış ve bu değişimlerden birisi de 1980 sonrası uygulanan neoliberal politikalar sonucu basının medyaya dönüşmesidir. Özellikle, Turgut Özal döneminde alınan 24 Ocak Kararları'nın bu dönüşümde etkili olduğu bilinmektedir. Söz konusu kararların uygulanmaya başlaması, geleneksel gazeteci ailelerin sektörden uzaklaşması ve sonrasında ise bankacılık, müteahhitlik, inşaat, sanayi, finans gibi sektörlerde yatırımları olan sermaye gruplarının medya alanına girmesiyle sonuçlanmıştır. Bu bağlamda, 1980 sonrası başta gazetecilik mesleği ve sonrasında bu meslek grubu bünyesinde çalışan gazeteciler bu gelişmeden etkilenmiştir. Bu tez doğrultusunda, söz konusu değişimi ise Türk Sineması'nda gazeteci temalı filmlerde görebilmek mümkündür. Basından medyaya bu dönüşüm, Türk Sineması'nda 1980 öncesi ve sonrası yıllarda çekilmiş ve bu çalışma doğrultusunda seçilmiş, gazeteci temalı "Kral Arkadaşım (1964), Canavar Cafer (1975), Gazeteci (1979), Talihli Amele (1980), Skandal (1987) ve Gazeteci Kız (1988)" filmleri aracılığıyla ele alınmıştır. 
Bu çalışmanın amacı, Türk Sineması'nda seçilen altı film aracılığıyla basının medyaya dönüşümünü, gazetecilik mesleği ve bu meslek grubunda çalışan gazeteciler üzerinden içerik analiziyle ortaya koymaktır.
Çalışma sonucunda, Türk Sineması'nda yer alan gazeteci temalı filmlerde, öncelikle gazetecilik mesleğinin evrildiği ve bu meslek grubu bünyesindeki gazetecilerin haber yapma pratiklerinde, mesleki etik kodlarında, iş tanımlarında ve kullandıkları teknolojik aksesuarlarda değişimler olduğu ortaya koyulmuştur. Gazetecilerin ise idealist birer gazeteciden köşe dönen gazeteciye dönüştüğü; gazetelerde çalışan muhabir, foto muhabir, köşe yazarı gibi basın çalışanlarının görevlerinde farklılıklar olduğu saptanmıştır.

Abstract:
There have been many changes in the field of journalism from past to present, and one of these changes is the transformation of the press into media as a result of the neoliberal policies implemented after 1980. It is known that the January 24 Decisions taken during the Turgut Özal period in particular were effective in this transformation. The implementation of these decisions resulted in the traditional journalist families moving away from the sector and then the capital groups with investments in sectors such as banking, contracting, construction, industry, and finance entering the media sector. In this context, after 1980, the journalism profession and later the journalists working within this professional group were affected by this development. In line with this thesis, it is possible to see this change in journalist-themed films in Turkish Cinema. This transformation from press to media was addressed through the journalist-themed films "Kral Arkadaşım (1964), Canavar Cafer (1975), Gazeteci (1979), Talihli Amele (1980), Skandal (1987) and Gazeteci Kız (1988)", which were shot in Turkish Cinema in the years before and after 1980 and were selected in line with this study.
The aim of this study is to reveal the transformation of the press into media through six selected films in Turkish Cinema, through content analysis on the profession of journalism and journalists working in this profession.
As a result of the study, it has been revealed that the journalist in Turkish Cinema has evolved in the films, and that there have been changes in the news making practices, professional ethical codes, job descriptions and usable technological accessories of this professional group of journalism. Journalists have transformed from idealist journalists to corner journalists; In places where press workers such as reporters, photojournalists and columnists work in newspapers.