Biyoloji temelli bilimsel kuramlar ile mimari tasarım ilişkisi
The relation between biology based scientific theories and architectural design
Yazar: ESRA YEŞİLYURT
Danışman: PROF. DR. ORHAN HACIHASANOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Tasarım ilkeleri = Design principles

Özet:
Yeryüzünde var oluşundan bu yana insanoğlu, kendi rahatı için sürekli çevresini dönüştürme eğiliminde olmuştur. Doğanın dünyası içinde, faydalanabileceği ve kendi yararına kullanabileceği ikinci bir dünya kurmuştur. Bunun için de doğadaki düzenden yararlanmıştır. Mimarlığın her zaman doğayı taklit etme eğiliminde olduğunu söylemek yanlış olmaz. Ancak bu noktada, doğayı taklit etme ile kastedilen doğadaki oluşumlar ile biçimsel analoji kurmak değildir. Nitekim biçim sadece, doğadaki düzeni ve oluşum süreçlerini anlama konusunda bazı ipuçları sunabilir. Ancak bunun ötesinde, süreci de bir boyut olarak içine alan sistemin/ düşüncenin ele alınması gerekir.Kısaca, doğadaki sistematiğin anlaşılması büyük önem taşır. Canlıları inceleyen bilim dalı olarak biyoloji, bu noktada doğayı anlamak için rehber olarak görev yapar. Ekoloji ise önceleri biyolojinin alt dalı olarak görülse de, canlılar ile çevreleri arasındaki ilişkileri konu alması ve bütünsel yaklaşım özelliği nedeniyle diğer pozitif bilim dalları içinde ayrı bir yer edinmiştir. Dolayısıyla, mimarlık alanında biyoloji ekoloji kapsamında yer bulur.Ekoloji temelli mimari tasarıma ilişkin çok sayıda örnek mevcuttur. Bunlar, ekolojik mimarlık, sürdürülebilir mimarlık, ekoloji temelli diğer mimari akım ve hareketler ile nihayet son dönem ekolojik mimarlık başlıkları altında incelenmiştir.Öte yandan, doğada gözlemlenen biçim, strüktür ve oluşumların kullanımıyla gerçekleştirilen mimari tasarımlar da mevcuttur. Bunlar; metafor, analoji ve biyomimesis kullanımı yoluyla doğadan öğrenilenlerin tasarıma uygulanması bağlamında ele alınmıştır. Esasında bunlar, insanoğlunun barınma ihtiyacının ortaya çıkmasıyla eş zamanlı olarak geliştirilmiş yöntemlerdir. Ancak yine, ekolojik mimarlıkta gözlenen gelişme paralelinde, özellikle son dönemlerde, gelişen teknoloji sayesinde biçimsel ve strüktürel kaygıların ötesine geçerek, malzeme, süreç ve oluşumlar anlamında yer bulmaya başlamıştır.Bu bağlamda, çalışmanın amacı, biyoloji temelli bilimsel kuramlar ile ekolojik ilkelere dayanarak tasarlanmış olan mimari tasarım örneklerinin ilişkisi kapsamında, doğal bilimlerin kuramlarının mimarlıkta uygulanabilirliğini araştırmak olarak belirlenmiştir. Bu noktada, biyoloji temelli bilimsel kuramlar olan GAIA kuramı, genetik kuramlar, ortakyaşama/simbiyoz ve sistem/ekosistem kuramları başlıkları altında, konuya ilişkin biyoloji temelli bilimsel kuram ve kavramlar açıklanmış ve mimarlıkta analoji, metafor ve biyomimesis kullanımı ile ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Bu ilişkilendirmede önemli olan tasarıma/mimarlığa yönelik bir irdelemeden çok altta yatan fikrin incelenmesidir. Bu şekilde belirlenen amaca yönelik araştırma sonrasında elde edilen sonuçların ?Personal Brain Programı? kullanılarak elde edilen şekiller ile özetlenmesi ise çalışmanın hedefi olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Since his appearance on earth, man has intended to transform his environment for his own convenience. In the world of nature, he has established a second world he could benefit from and which he could exploit. In order to do that he used the order of nature. It will not be wrong to say that architecture has always intended to imitate the nature. But at this point, the word imitation does not refer to establishing formal analogies with the formations found in nature. But form only suggest some clues to understand the order and the formation processes in nature. Beyond this, it is needed to discuss the sysytem/idea which takes process as a dimension into account.Briefly, it is important to understand the systematic found in nature. Biology, as it is the science that investigates the living, works as a guide to understand the nature. On the other hand, ecology, although it was seen as a department of biology before, has a distinct place among other positive sciences; because it investigates the relations between the living and the environment and because of its holistic approach. Consequently, biology in architecture takes his place under the scope of ecology.There are a lot of examples regarding ecology based architectural design. They are examined under the titles of ecological architecture, sustainable architecture, other ecology based architectural movements and at last emergent ecological architecture.On the other hand, there are architectural designs, using the form, the structure and/or formations observed in nature. They are investigated under the scope of applying the courses learnt from nature by using metaphor, analogy or biomimesis. Fundamentally, they are theories developed at the same time with the appearace of the need for sheltering. However, with the development of technology and parallel with the development of ecological architecture, especially today, these theories go beyond the formal or structural questions and therefore material, process and formations become subject of them.In this context, the aim of the study is identified as to research the practicability of natural sciences in architecture, through the relation of the biology based scientific theories and the architectural design examples designed based on ecological principles.At this point, biology based scientific theories, regarding the issue, such as GAIA theory, genetic theories, symbiosis and system/ecosystem theories were explained and tried to relate to the use of analogy, metaphor and biomimesis in architecture. By doing this it was important to investigate the idea rather than investigating the architectural or design aspects. The goal of the study is determined as to summarize the results in the form of figures, obtained through the use of a program named ?Personal Brain?.