Nükleer tıp tetkiklerinde hasta etrafındaki radyasyon maruziyeti
Radiation exposure around patients in nuclear medicine procedures
Yazar: FATİH YEŞİL
Danışman: PROF. DR. F. SERAP EREEŞ
Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Nükleer Fizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Nükleer tıp = Nuclear medicine ; Radyasyon fiziği = Radiation physics ; Sintigrafi = Scintigraphy

Özet:
Bu çalışmada Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı'nda uygulanan kemik sintigrafisi sırasında çevreye yayılan radyasyon ışınlama dozlarının ölçümü yapılarak ortalama efektif yarı ömür araştırıldı. Çalışmaya 7 prostat karsinomlu (Ca), 5 meme Ca, 4 tiroid Ca ve 14 diğer (travmatik/dejeneratif/enfeksiyon) olmak üzere toplam 30 hasta (12 kadın, 18 erkek yaş ortalaması: 52±14 yıl ) dâhil edildi. Radyasyon doz hızı ölçümleri, enjeksiyondan sonra 6. saate kadar her saat başı hastadan 0, 0,5, 1, 1,5 ve 2 m mesafelerden batın hizasında anterior (A), posterior (P), sağ lateral (RL) ve sol lateral (LL) pozisyonlarında Geiger-Müller sayıcısıyla yapıldı. Her hasta için doz hızı-zaman eğrileri oluşturulup efektif yarı ömür değerleri hesaplandı. Elde edilen sonuçlara göre Tc-99m MDP ile yapılan kemik sintigrafilerinde ortalama efektif yarı ömür A, P, RL ve LL pozisyonlar için sırasıyla 2.34±0.22 saat, 2.31±0.26 saat, 2.34±0.25 saat ve 2.32±0.23 saat olarak bulunmuştur. Ayrıca gruplandırdığımız hastaların ortalama efektif yarı ömürleri prostat Ca için 2.6±0.1 saat, meme Ca için 2.1±0.04 saat, tiroid Ca için 2.3±0.2 saat ve diğer için 2.2±0.2 saat olarak hesaplanmıştır. Kruskal Wallis varyans analizi ile yapılan istatistiksel değerlendirme sonucunda prostat Ca'lı hastaların efektif yarı ömrünün meme karsinomu, tiroid karsinomu ve diğer hasta gruplarına göre daha uzun ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0,003). Bu durumun prostat Ca'lı hastalardaki idrar boşaltamama nedeniyle oluşan mesanedeki rezidü idrar aktivitesine bağlı olduğu görüşündeyiz. Tc-99m MDP'nin efektif yarı ömrüne ve hastanede kalma sürelerine bakılarak hasta yakınları için ek korunma önlemlerine gerek olmadığı fakat sağlık çalışanlarının hasta gruplarına göre yeni korunma önlemleri alması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, mean effective half-life was investigated by the measurement of radiation doses which is emitted to environment during the bone scintigraphy at Celal Bayar University Faculty of Medicine, Department of Nuclear Medicine. 7 prostate carcinoma, 5 breast carcinoma, 4 thyroid carcinoma and 14 others (traumatic/degenerative/infection) which are total of 30 (12 women,18 men "averaged men life is 52±14 years") were included in this study. The evaluation of radiation dosage rate is done with Geiger-Muller after the injection for every hours from the distance of 0, 0.5, 1, 1.5 and 2 meter from the patient in the position of abdomen line anterior (A), posterior (P), right lateral (RL) and left lateral (LL) up to 6th hour. For every patient, dosage rate/time trajectories were formed and their effective half-life values were calculated. According to the results, the mean effective half-life for the bone scintigraphy which is done by Tc-99m MDP, is 2.34±0.22 hour, 2.31±0.26 hour, 2.34±0.25 hour and 2.32±0.23 hour respectively, for the position of A, P, RL, LL. Furthermore, the mean effective half-life for the group of patients is calculated as 2.6±0.1 hour for prostate carcinoma , 2.1±0.04 hour for breast carcinoma, 2.3±0.2 hour for thyroid carcinoma and 2.2±0.2 hour for others. The result of the statistical evaluation with Kruskal Wallis variance analysis showed that the effective half-life for the patient who has a prostate carcinoma is longer than the patient who has a breast carcinoma, thyroid carcinoma and other groups, and it is meaningful for statistics. We think that this situation depends on the residual urine activity in bladder which is occured because of the non urinary drainage for the prostate carsinoma patients. According to the effective half-life of Tc 99m MDP and staying time in a hospital, it is thought that the protection is not required for the patient's relative, but it is required new protection steps for a medical staff in respect to patient groups.