Örtü altı domates yetiştiriciliğinde Mi-1 virülent kök-ur nematodlarına karşı mücadele yöntemlerinin etkinliğinin araştırılması
Investigation of efficiency of management methods against Mi-1 virulent root-knot nematodes in protected tomato growing
Yazar: MUSTAFA ÇATALKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ZÜBEYİR DEVRAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Domates, dünyada yetiştirilen en önemli sebzelerden biridir. Kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.) domateste önemli verim kayıplarına neden olmaktadır. Bu nedenle kök-ur nematodlarına karşı solarizasyon, kimyasal ilaçlar ve dayanıklı çeşitler gibi farklı mücadele yöntemleri kullanılmaktadır. Bununla birlikte, Mi-1 geni taşıyan domates çeşitlerin kullanımı Mi-1 virülent kök-ur nematod popülasyonları tarafından sınırlandırılmaktadır.
Bu çalışmada, Mi-1 virülent M. incognita popülasyonu ile bulaşık bir serada bu nematoda karşı solarizasyonun, heterozigot ve homozigot dayanıklı domates çeşitlerinin ve Flocter WP 5 + Velum SC 400 preparatlarının etkinlikleri araştırılmıştır. Öncelikle serada 2015 yılı Haziran-Ağustos aylarında 6 hafta süreyle solarizasyon yapılmıştır. Daha sonra; hassas, heterozigot ve homozigot dayanıklı domates çeşitlerine ait fideler seraya dikilmiştir. Fidelerin dikiminden sonra sera alanı; iki adet kimyasal + biyolojik uygulama bölümü ve bir adet kontrol bölümü olmak üzere üç bölüme ayrılmıştır. 1. bölümde, Flocter WP 5 + Velum SC 400 preparatları bitkilerin dikim döneminde, 2. bölümde ise aynı preparatlar toprakta ikinci dönem larva popülasyonu artmaya başladığında uygulanmıştır. 3. bölümde (kontrol) ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır.
Mi-1 virülent M. incognita ikinci dönem larva popülasyonunun takibi için, 24.08.2015'den 31.05.2016 tarihine kadar 10'ar gün aralıklarla seradan 27 kez toprak örnekleri alınmıştır. Bu örneklerden ikinci dönem larvalar elde edilmiş ve mikroskop altında sayılmıştır. Bitkilerin kök urlanma indekslerini belirlemek için 16.04.2016 ve 31.05.2016 tarihlerinde bitki sökümleri yapılmıştır. Ayrıca yapılan uygulamaların, çeşitlerin verimine olan etkileri belirlenmiştir.
İkinci dönem larvalar solarizasyondan iki ay sonra 24.10.2015 tarihinde tespit edilmiştir. Tüm uygulamalar kendi içinde ayrı olarak değerlendirilmiştir. Üç domates çeşidinin ikinci dönem larva yoğunluk eğrileri arasında istatiksel olarak farklılık bulunamamıştır. Ancak bölümler arasında karşılaştırma yapıldığında; üretim sezonu boyunca en düşük ikinci dönem larva yoğunluğu 2. bölümde daha sonra 1. bölümde tespit edilmiş olup, en yüksek ise kontrol bölümünde belirlenmiştir. Toprak sıcaklığının düştüğü kış aylarında ikinci dönem larva yoğunluğu inişli-çıkışlı bir gelişim göstermiş, mart ayından itibaren her örnek alımında artmıştır.
Hassas, heterozigot ve homozigot dayanıklı domates çeşitlerinin ur indeksleri iki ayrı söküm döneminde değerlendirilmiştir. Aynı ilaç uygulama ve kontrol bölümündeki çeşitlerin ur indeksleri arasında farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ancak Flocter WP 5 + Velum SC 400'ün farklı zamanlarda uygulanması bitki köklerindeki urlanmaları kontrole göre azaltmıştır. İlk bitki sökümlerinde, 1. ve 2. bölümler arasında farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ancak ikinci bitki sökümünde, 2. bölümdeki domates çeşitlerinde 1. bölümdeki domates çeşitlerine göre daha az ur oluştuğu tespit edilmiştir.
Denemede kullanılan domates çeşitleri farklı olduğundan verim değerleri çeşitlerin kendi içerisinde karşılaştırılmıştır. 1. ve 2. bölümdeki domates çeşitlerinin verim değerleri kontrol bölümüne göre yüksek bulunmuştur. 2. bölümdeki hassas ve heterozigot dayanıklı domates çeşitlerinin verimleri, 1. bölümünden yüksek olmuştur. Ancak, 1. ve 2. bölümdeki homozigot dayanıklı çeşidin verim değerleri arasında istatiksel olarak farklılık görülmemiştir.
Son yıllarda, Mi-1 virülent popülasyonları domates yetiştirilen alanlarda artmaktadır. Bu nedenle, çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlar bu popülasyonlara karşı mücadele uygulamaları için yeni bilgiler sunabilecektir.

Abstract:
Tomato is one of the most important vegetables grown through worldwide. Root-knot nematodes (Meloidogyne spp.) cause seriously yield losses in tomato. Therefore, different management methods such as solarisation, chemicals and resistant varieties are used against root-knot nematodes. However, the use of tomato varieties carrying Mi-1 gene are restricted by Mi-1 virulent root-knot nematode populations.
In the present study, efficiencies of soil solarisation, heterozygous and homozygous resistant tomato varieties and Flocter WP 5 + Velum SC 400 preparats were examined against these nematodes in greenhouse infected with populations of Mi-1 virulent M. incognita. Primarily, soil solarisation was carried out from June to August for six weeks in 2015. After that; susceptible, heterozygous and homozygous resistant tomato seedlings were planted in the soil. Greenhouse was divided into three fields including two chemical + biological applications and one control after seedling planting. 1st field, Flocter WP 5 + Velum SC 400 were applied just before and after planting. 2nd field, Flocter WP 5 + Velum SC 400 were performed to soil when the population of second-stage juvenile started to increase in soil. 3rd field (control field), no application was carried out.
Soil samples were periodically taken every 10 days (27 times) from 24.08.2015 to 31.05.2016 for monitoring population of Mi-1 virulent M. incognita second-stage juvenile. Second-stage juveniles from these samples were obtained and counted under microscope. The plants were harvested on 16.04.2016 and on 31.05.2016, respectively. Then, gall indexes of plant roots were evaluated. Also, efficiencies of applications on yield of tomato varieties were performed.
Second-stage juveniles were detected in the soil two months after the solarisation (24.10.2015). All applications were separately evaluated among each other. Density curves of second-stage juvenile population of three tomato varieties were statistically not different from each other. But, when comparing the fields, the lowest second-stage juvenile population density curves were detected in the 2nd field, after that 1st field and the highest second-stage juvenile population density curve was detected in the 3rd field during growing season. Second-stage juvenile population densities in soil were up and down though winter because of low soil temperature. However, second-stage juvenile population densities constantly increased in every sampling from March. Gall indexes on roots of susceptible, heterozygous and homozygous resistant tomato varieties were evaluated in two separate harvest periods. Gall indexes on plant roots were not different among susceptible, homozygous resistant and heterozygous resistant tomatoes planted in the same field. But, Flocter WP 5 + Velum SC 400 which were applied in different periods decreased galls on roots compared to plants in the control field. In the first harvest time, there wasn't a difference between the 1st and the 2nd fields. But in the second harvest, galls on root of plants in the 2nd field were lower than plants in the 1st field.
Since tomato varieties used in the experiment were different, yields were separately evaluated for every variety. The yields of tomato varieties planted in the 1st and 2nd fields were higher than the 3rd field. Yields of susceptible and heterozygous resistant tomato varieties planted in the 2nd field were higher than the 1st field. But, yields of homozygous resistant varieties grown in the 1st and 2nd fields were not statistically different from each other.
Recently, Mi-1 virulent populations have increased in tomato growing fields. Therefore, our findings would present new information for management practices against the populations.