Mimarlık ve sinema ara kesitinde yer, yersizlik ve ruhun yitimi: Alat Ağacı filmi üzerinden fenomenolojik bir okuma
Place and placelessness and loss of the spirit in intersectionof architecture and cinema: A phenomenological readingthrough the wild Pear Tree movie
Yazar: GÜLŞEN ERGÜN BİLGİLİ
Danışman: PROF. DR. PINAR DİNÇ KALAYCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ceylan, Nuri Bilge = Ceylan, Nuri Bilge ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Mimarlık = Architecture ; Yer = Place

Özet:
İnsanın yaşamdaki önemli amaçlarından biri dünyada bir 'yer' edinmektir. İlk bağını toprakla kuran insan toprağı bir 'yer'e dönüştürmeyi başarmasıyla varlığını kuvvetlendirir.  Mimarlık da topraktan dolayısıyla 'yer'den başlar. Bir yerde yaşamak, bir yere yerleşmek, bir yere ait olmayı da beraberinde getirir. Mimarlık, bir kültüre, bir topluma, bir zamana ve bir bağlama oturtulamadığında, dolayısıyla aitliğini kaybetmeye başladığında 'yersizleşmeye' başlar. Bu tez, insan ve yer konularının mimarlık kuramlarının temel tartışma konuları olduğundan yola çıkarak; insan deneyimini temel alan fenomenolojk bakış açısıyla, "yer" ve "yersizlik" tartışmalarını "ruhun yitimi" kavramı ile bağlantılı inceler; bu konuda çalışmaları dikkat çekici olan Norberg-Schulz ve Relph'in yer ve yersizlik tartışmalarına bakışını, üç ana başlık ve alt başlıklarına ayırarak anahtar kelimelerini deşifre eder ve anahtar kelimeleri; insanı merkezine alan sinema sanatının önemli öncülerinden olan Nuri Bilge Ceylan'ın, "Ahlat Ağacı" filmi üzerinden okur. Çakıştırılmış sahneler ve diyaloglar aracılığıyla film üzerinden yer arayışının izi sürülmekte ve neticede yersizleşme noktaları ortaya çıkarılarak, 'ruhun yitimi' eleştirel bakışına varılmaktadır. Çalışmanın amacı; disiplinler arası bir sanat olan mimarlığın kuramsal çerçevesinde geniş yer tutmuş olan kavramların, farklı bir sanat dalında nasıl yer ettiğini gözlemlemek ve sinema sanatı üzerinden incelenen bu kavramsal yaklaşımın mimarlığa geri dönüşünü sağlamak, ayrıca mimari eleştiri bakışlarına farklı bir kapı aralamaktır.

Abstract:
One of the important goals of human life is to have a 'place' in the World. The human being, who establishes his first bond with the soil, strengthens his existence by succeeding in transforming the soil into a 'place'. Architecture also starts from the soil, hence the 'place'. Living in a place, settling in a place, brings with it belonging to a place. Architecture begins to become 'placeless' when it cannot be placed in a culture, a society, a time and a context, thus losing its belonging. This thesis examines the discussions of "place" and "placelessness" in connection with the concept of "loss of the spirit" with a phenomenological perspective based on human esperience, starting from the fact that human and place issues are the main discussion topics of architectural theories; He deciphers the key words of Norberg-Schulz and Relph, whose work on this subject is remarkable, by dividing them into three main headings and sub-headings, and reads the keywords through the film "Ahlat Ağacı (The Wild Pear Tree)" by Nuri Bilge Ceylan, one of the important pioneers of the art of cinema that puts people at its center. The search for a place is traced through the film through superposed scenes and dialogues, and as a result, the points of placelessness are revealed and 'loss of the spirit' which is a critical view is reached. The aim of the study is to observe how the concepts that have taken a large place in the theoretical framework of architecture, which is an interdisciplinary art, take place in a different branch of art and to return this conceptual approach, which is examined through the art of cinema, to architecture, and also to open a different door for architectural criticism.