Adli olgularda akran zorbalığının prospektif olarak değerlendirilmesi
Prospective evaluation of peer bullying in forensic cases
Yazar: BETÜL ALTINER DİKİCİ
Danışman: PROF. DR. FATMA SÜHEYLA ALİUSTAOĞLU
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızda  Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi (KSBÜ) Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Polikliniğine adli makamlarca akran zorbalığı nedeniyle getirilen çocuk/ergen olguların demografik değişkenleri, maruz kaldıkları travmanın türü,  suça ilişkin verileri, fiziksel travmaların lokalizasyonu, yaşamsal tehlike bulunup bulunmadığı, basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek nitelikte olup olmadığı, kemik kırığına yol açıp açmadığı gibi adli travmatoloji raporlamasında değerlendirilen kriterler açısından da incelenmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışmada 01.10.2022-01.10.2023 tarihleri arasında KSBÜ Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne akran zorbalığı nedeniyle başvuran 104 olgu prospektif olarak incelenmiş olup fizik muayene bulguları, anamnez ve radyolojik tetkik görüntüleri Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS)'nde bölüm olarak erişimimize açık bilgi-belgeler incelenmiştir. Olgular cinsiyet, oluş şekli, meydana geldikleri mevsim ve aylara, Türk Ceza Kanununda da tanımlanan yaralanma ağırlıklarına göre sınıflandırılmıştır. Adli muayeneye gönderilen çocuk olgularda yaş grubuna göre Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu ve Akran Zorbalığı Ölçeği Çocuk Formu uygulanmış olup ayrıca Sosyo-demografik Veri Formu ve Adli Tıp Polikliniğine Darp Nedeniyle Başvuran Hastalar İçin Anket Formu uygulanmıştır. Araştırma verisi SPSS 23 istatistik paket programı aracılığıyla değerlendirilmiş, normal dağılımın uygunluğu, görsel (histogram ve olasılık grafikleri) ve analitik yöntemlerle (Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilks Testleri) incelenmiştir. İstatistiksel yöntem olarak iki bağımsız grup arasındaki istatistiksel anlamlılıklarda Mann-Whitney U, ikiden fazla bağımsız grup arasındaki istatistiksel anlamlılıklarda Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Sürekli değişkenlerin normal dağılmadığı saptandığı için analizlerde ortanca ve minimum-maksimum değerler sunulmuştur. Yaş ile Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği ve Alt Kategorilerinin Puan Dağılımları ilişkisini değerlendirmek için Spearman korelasyon testi uygulanmıştır.
BULGULAR: Çalışmamıza katılan 104 olgunun 65 inin ergen, 39 unun çocuk olduğu görülmüştür. 39 çocuğun yaş ortalamasının 11,9±1,3 olduğu, 10 unun kız, 29 unun erkek olduğu, 65 ergenin yaş ortalamasının 15,6±1,0 olduğu, 28 inin kız, 37 sinin erkek olduğu, erkeklerin kızlardan daha fazla akran zorbalığına (kurban-zorba) maruz kaldığı ancak cinsiyetler arasında belirgin bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Akran zorbalığı ile sınıf düzeyi, yaşanılan yer, annenin eğitim durumu, annenin mesleği, babanın eğitim durumu, babanın mesleği arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Çalışmamızda anne baba birlikteliği ve çocuk ve ergenin kiminle yaşadığı, sigara, alkol ve madde kullanımları, okul başarı durumları ile akran zorbalığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.
Çocuk ve ergenlerin yaşları ile akran zorbalığı belirleme ölçeği ve alt kategori puanları arasındaki ilişki incelendiğinde çocuklarda yaş ile yalnızca eşyalara zarar verme kurban puanı arasında güçlü düzeyde negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. (p=0,001)
Çalışmaya katılan çocukların cinsiyet, sınıf ve yaşadığı yere göre kurban ölçeği puanları incelendiğinde cinsiyetler arasında söylenti çıkarma ve yayma (p=0,026) ve eşyalara zarar vermede (p=0,023), sınıflar arasında söylenti çıkarma ve yayma (p=0,015) ve eşyalara zarar vermede (p=0,002) istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Çalışmaya katılan çocukların cinsiyet, sınıf ve yaşadığı yere göre zorba ölçeği puanları incelendiğinde ise cinsiyetler arasında fiziksel zorbalıkta (p=0,027) ve söylenti çıkarma ve yaymada (p=0,017), yaşadığı yer ile sözel zorbalıkta (p=0,046) ve toplam ölçek puanında da (0,041) istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.
Çalışmaya katılan ergenlerin cinsiyet, sınıf ve yaşadığı yere göre kurban ölçeği puanları incelendiğinde yaşadığı yer ile akran zorbalığı alt kategorilerinden biri olan dışlama (p=0,007) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Çalışmaya katılan ergenlerin cinsiyet, sınıf ve yaşadığı yere göre zorba ölçeği puanları incelendiğinde ise cinsiyetler arasında cinsel zorbalıkta (p=0,005), sınıflar arasında toplam ölçek puanında (p=0,030) ve akran zorbalığı alt kategorilerinden biri olan dışlama (p=0,016) arasında da istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır.
Çocukların anne ve babalarının bazı özelliklerine göre kurban ölçeği puanları incelendiğinde anne eğitim durumu ile fiziksel zorbalık (p=0,005) arasında ve baba eğitim durumu ile fiziksel zorbalık (p=0,006) arasında da istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Çocukların anne ve babalarının bazı özelliklerine göre zorba ölçeği puanları incelendiğinde anne eğitim durumu ile fiziksel zorbalık (p=0,004) ve toplam ölçek puanı (p=0,023), baba eğitim durumu ile fiziksel zorbalık (p<0,001), sözel zorbalık (p=0,025) ve toplam ölçek puanı (0,002) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.
Ergenlerin anne ve babalarının bazı özelliklerine göre kurban ölçeği puanları incelendiğinde anne eğitim durumu ile sözel zorbalık (p=0,031) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.
Çocukların okulda hissettikleri duygu ve karne ortalamalarına göre kurban ölçeği puanları değerlendirildiğinde okulda hissedilen duygu ile fiziksel zorbalık (p=0,023), sözel zorbalık (p=0,008) ve toplam ölçek puanı p(0,006) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. Çocukların okulda hissettikleri duygu ve karne ortalamalarına göre zorba ölçeği puanları değerlendirildiğinde toplam ölçek puanı (p=0,011) ve sözel zorbalık (p=0,023) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur. 
Ergenlerin okulda hissettikleri duygu ve karne ortalamalarına göre kurban ölçeği puanları değerlendirildiğinde okulda hissedilen duygu ile cinsel zorbalık (p=0,009) arasında, ergenlerin okulda hissettikleri duygu ve karne ortalamalarına göre zorba ölçeği puanları değerlendirildiğinde okulda hissedilen duygu ile fiziksel zorbalık (p=0,016) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.
SONUÇ: Akran zorbalığı her geçen yıl artış gösteren bir halk sağlığı sorunu olup çalışmamızda akran zorbalığı, akran zorbalığının türleri, zorbalığı etkileyen faktörler, mağdur olmayı etkileyen faktörler, mağdurlarda görülen travmatik sonuçlar ortaya konularak çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Akran zorbalığı konusunda aileleri bilinçlendirmek, öğrencileri maruz kaldığı zorbalığı öğretmenlerine ve okul idaresine bildirmesi konusunda eğitmek, çocuk ve ergenlerin daha çok toplumsal faaliyetlere ve sanatsal etkinliklere katılmalarını desteklemek, akran zorbalığı konusunda aileler, okul personeli ve öğrencilerin iş birliği içerisinde olması gerektiğini düşünmekteyiz.
ANAHTA KELİMELER: adli tıp, akran zorbalığı, kurban, zorba, zorbalık

Abstract:
PURPOSE: In our study, the demographic variables of the child/adolescent cases brought to the Forensic Medicine Polyclinic of Kütahya Health Sciences University (KSBU) Evliya Çelebi Training and Research Hospital by the judicial authorities due to peer bullying, the type of trauma they were exposed to, crime-related data, localization of physical traumas, whether there was a life-threatening situation, simple medical records, It is also aimed to examine it in terms of the criteria evaluated in forensic traumatology reporting, such as whether it can be resolved with intervention or not, whether it causes bone fractures or not.
MATERIAL AND METHODS: In this study, 104 cases who applied to Kütahya Health Sciences University (KSBU) Evliya Çelebi Training and Research Hospital due to peer bullying between 01.10.2022 and 01.10.2023 were prospectively examined, and physical examination findings, anamnesis and radiological examination images were stored as a section in the Hospital Information Management System. Information and documents available to us were examined. Cases are classified according to gender, mode of occurrence, season and month in which they occur, and severity of injury as defined in the Turkish Penal Code. In child cases sent for forensic examination, the Peer Bullying Scale Adolescent Form and the Peer Bullying Scale Child Form were applied according to age group, and the Sociodemographic Data Form and the Survey Form for Patients Admitted to the Forensic Medicine Polyclinic Due to Assault were also applied. The research data was evaluated through the SPSS 23 statistical package program, and the suitability of the normal distribution was examined by visual (histogram and probability graphs) and analytical methods (Kolmogorov-Smirnov / Shapiro-Wilks Tests). As a statistical method, Mann-Whitney U tests were used for statistical significance between two independent groups, and Kruskal Wallis tests were used for statistical significance between more than two independent groups. Since it was determined that continuous variables were not normally distributed, median and minimum-maximum values were presented in the analyses. Spearman correlation test was applied to evaluate the relationship between age and the score distributions of the Peer Bullying Scale and its Subcategories.
RESULTS: Of the 104 cases participating in our study, 65 were adolescents and 39 were children. The average age of 39 children was 11.9±1.3, 10 were girls and 29 were boys, the average age of 65 adolescents was 15.6±1.0, 28 were girls and 37 were boys, boys were more likely to be bullied by peers than girls (victim-bully) but there was no significant difference between genders. There was no significant relationship between peer bullying and class level, place of residence, mother's education level, mother's profession, father's education level, father's profession. In our study, no significant relationship was found between parental relationship, who the child and adolescent lived with, their smoking, alcohol and substance use, school success and peer bullying.
When the relationship between the ages of children and adolescents and the peer bullying identification scale and subcategory scores was examined, a strong negative relationship was found between age and only the damage to property victim score in children (p=0,001).
When the victim scale scores of the children participating in the study were examined according to gender, class and place of residence, a statistically significant difference was found between genders in creating and spreading rumors (p=0,026) and damaging property (p=0,023), and between classes in creating and spreading rumors (p=0,015) and damaging property (p=0,002). When the bully scale scores of the children participating in the study were examined according to gender, class and place of residence, a statistically significant difference was found between genders in physical bullying (p=0,027) and creating and spreading rumors (p=0,017), and in verbal bullying (p=0,046) by place of residence and in the total scale score (p=0,041).
When the victim scale scores of the adolescents participating in the study were examined according to gender, class and place of residence, a statistically significant difference was found between the place of residence and exclusion (p=0,007), which is one of the subcategories of peer bullying. When the bullying scale scores of the adolescents participating in the study were examined according to gender, class and place of residence, a statistically significant difference was found in sexual bullying (p=0,005) between genders, in the total scale score (p=0,030) between classes, and in exclusion (p=0,016), which is one of the subcategories of peer bullying.
When the victim scale scores were examined according to some characteristics of the children's mothers and fathers, a statistically significant difference was found between the mother's education level and physical bullying (p=0,005) and between the father's education level and physical bullying (p=0,006). When the bully scale scores of the children were examined according to some characteristics of their mothers and fathers, a statistically significant difference was found between the mother's education level and physical bullying (p=0,004) and total scale score (p=0,023), and between the father's education level and physical bullying (p<0,001), verbal bullying (p=0,025) and total scale score (p=0,002).
When the victim scale scores were examined according to some characteristics of the adolescents' mothers and fathers, a statistically significant difference was found between maternal education level and verbal bullying (p=0,031).
When the victim scale scores were evaluated according to the emotions felt by the children at school and their report card averages, a statistically significant difference was found between the emotions felt at school and the physical bullying (p=0,023), verbal bullying (p=0,008) and total scale scores (p=0,006). When the bully scale scores were evaluated according to the emotions felt by the children at school and their report card averages, it was found that there was a statistically significant difference between the total scale score (p=0,011) and verbal bullying (p=0,023).
When the emotions felt by adolescents at school and victim scale scores were evaluated according to their report card averages, a statistically significant difference was found between the emotions felt at school and sexual bullying (p=0,009), and when the bully scale scores were evaluated according to the emotions felt by adolescents at school and their report card averages, a statistically significant difference was found between the emotions felt at school and physical bullying (p=0,016).
CONCLUSION: Peer bullying is a public health problem that increases every year, and in our study, peer bullying, types of peer bullying, factors affecting bullying, factors affecting victimization, and traumatic consequences seen in victims were tried to be presented and suggested solutions. We think that it is necessary to raise awareness of families about peer bullying, to educate students to report bullying to their teachers and school administration, to support children and adolescents to participate in more social and artistic activities, and to cooperate with families, school personnel and students regarding peer bullying.
KEYWORDS: forensic medicine, peer bullying, victim, bully, bullying