Dijital araçların kentsel koruma açısından kullanım potansiyeli
Potential of using digital tools in terms of urban conservation
Yazar: HARUN TORTULU
Danışman: PROF. DR. FAZİLET DUYGU SABAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kültürel miras, bir toplumun geçmişten gelen maddi ve manevi kültürel değerlerinin bütünü
olarak tanımlanmaktadır. Bu değerler yalnızca geçmişin izlerini taşımakla kalmamalı, gelecek
kuşaklara da aktarılarak varlığını devam ettirmelidir. Bu nedenle kültürel mirasın korunması ve
gelecek kuşaklara aktarılması için ilk olarak belgelenmesi gerekmektedir. Günümüzde gelişen
teknoloji ile birlikte geleneksel belgeleme yöntemlerinin yanı sıra dijital belgeleme yöntemleri de
kullanılmaya başlanmış, bu yöntemlerle yapılan çalışmalar kültürel mirasın belgelenmesinde yeni
bir dönem başlatmıştır.
Tez kapsamında, kentsel koruma yaklaşımlarında ve kentsel korumada kullanılan dijital
belgeleme yöntemleri aktarılmış, dijital belgeleme yöntemlerinin karar verme süreçlerinde nasıl
kullanılabileceği araştırılmıştır. Alan çalışması yöntemiyle dijital araçların kentsel korumada nasıl
kullanılabileceğinin sorgulandığı çalışmada; Adana'nın Kozan ilçesinde bulunan tarihi çarşı
fotogrametrik yöntemlerle belgelenmiş, seçilen alanın üç boyutlu modeli oluşturulmuş, oluşturulan
model sanal gerçeklik gözlüğü ile deneyimlenebilecek formata aktarılmıştır. Elde edilen sanal
gerçeklik modeli üzerinden, çalışma alanında kentsel koruma bağlamında gerçekleştirilebilecek üç
farklı müdahale senaryosunun simülasyonları geliştirilmiş, bu simülasyonlar üç farklı denek grubuna
deneyimletilmiş ve geliştirilen çözüm önerileri üzerine anket yardımıyla katılımcıların görüşleri
alınmıştır.
Yapılan araştırma sonucunda, fotogrametrik belgeleme ve sanal gerçeklik yöntemlerinin
birleştirilmesi ile oluşturulan hibrit yöntemin, kentsel koruma uygulamaları kapsamında, katılımcı
planlama ve tasarım anlayışı ile karar verme süreçlerinde faydalı olacağı, halkın koruma konusunda
bilinçlenmesine fayda sağlayacağı ve iki boyutlu teknik çizimlerle algılanması zor olabilecek koruma
müdahalelerinin sanal gerçeklik yöntemi kullanılarak daha kolay algılanabileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
Cultural heritage is defined as the whole of the material and spiritual cultural values of a
society from the past. These values should not only carry the traces of the past but also be transmitted
to future generations to ensure their continuity. Therefore, it is necessary to document cultural
heritage as a first step for their conservation and transmission to future generations. As a result of the
developing technology, digital documentation methods are started to be used in addition to traditional
documentation methods, and the studies carried out with these methods have started a new era in the
documentation of cultural heritage.
Within the scope of the thesis, digital documentation methods used in urban conservation
approaches are explained and how digital documentation methods can be utilized in decision-making
processes is investigated. In the study investigating how digital tools can be utilized in urban
conservation through fieldwork methodology; the historical bazaar in the Kozan district of Adana
was documented using photogrammetric methods, a three-dimensional model of the selected area
was created, and this model was transferred into a format that can be experienced through virtual
reality glasses. Using the obtained virtual reality model, simulations of three different intervention
scenarios that could be carried out in the context of urban conservation in the study area were
developed, these simulations were experienced by three different subject groups, and the opinions of
the participants were received with the help of a survey on the solution suggestions developed.
As a result of the conducted research, it is ascertained that the hybrid method created by
combining photogrammetric documentation and virtual reality methods would be beneficial in urban
conservation applications, aiding participatory planning and design processes, raising public
awareness about conservation, and facilitating the perception of conservation interventions that may
be difficult to comprehend through two-dimensional technical drawings using virtual reality
methods.