Öğretmen adaylarının çevre bilinci ve çevresel duyarlılık ile çevre sorunlarına yönelik davranışlarının incelenmesi
Examination of teacher candidates' environmental awareness and environmental sensitivity and their behaviors towards environmental problems
Yazar: SEVİMNUR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞEBNEM ZORLUTUNA
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
Çevre, canlı ve cansız tüm varlıkların bir arada bulunduğu ve etkileşim içinde olduğu ortamdır. İnsanoğlu her zaman çevresi ile etkileşim halinde olmuştur. Zamanla insanların artan temel gereksinimleri, kaynakların bilinçsiz kullanılması ve teknolojik gelişmeler çevrenin kendini yenileyebileceğinden fazla hasar vermekte ve ekolojik dengenin bozulmasına neden olmaktadır.
İnsanların yapay çevreyi geliştirme çabaları doğa aleyhine işlemektedir. Yapay çevrenin büyümesi doğal çevrenin daralmasına sebep olmaktadır. Yapay çevrenin genişlemesi ile birlikte su, hava, toprak ve çevre kirliliklerinin yanı sıra küresel ısınma, radyoaktif kirlilik, iklim değişimi, bitki ve hayvan türlerinin azalması gibi önemli değişimler yaşanmaktadır.
Bu sebeplerle insanların bu sorunlarla ilgili olarak bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Toplumun çevre konusunda yeterince bilgi ve bilince sahip olması, duyarlı ve olumlu davranış değişikliklerinin yaratılması, doğal çevrenin korunması ve zarar görmüş çevrenin yeniden kazanılmasının temelinde eğitim yatmaktadır. Çevreye karşı olumlu davranışların gelişebilmesi için çevre eğitimiyle çevreye ilişkin bilginin arttırılması gerekmektedir. 
Okulda yürütülen çevre eğitimi uygulamaları öğrencilerin çevreye karşı bilinçli bireyler olmalarında temel teşkil eder. Öğretmenler gerek davranışları gerekse çevre, çevre sorunları, çevreyi koruma yolları ile ilgili verecekleri bilgilerle bireylerin bu konuda bilinçlenmesini sağlayan aileden sonraki en önemli unsurdur. Çevre konusunda yeterince eğitim almayan, bilinçlendirilmeyen insanların çevreye karşı davranışları da olumsuz olacaktır. Çevre eğitimi ile ilgili en büyük rol ise aileden sonra öğretmenlere düşmektedir. Öğretmenlerin çevre eğitimi için yeterli düzeyde çevre bilgisine, çevre bilincine ve çevre dostu davranışa sahip olmaları gerekmektedir. Bu durumda öğretmenlerden bu konuda yeteri derecede bilgi ve duyarlılığa sahip olması, eğitim verdikleri öğrencileri çevre hakkında bilgilendirmeleri beklenmektedir. Bu konuda çocukların okulla ilk tanışmasını sağlayan ve ilk eğitimlerini aldıkları okul öncesi öğretmenlerin ve sınıf öğretmenlerinin rolü büyüktür.
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi ve sınıf öğretmeni adaylarının çevre bilinci ve çevresel duyarlılık ile çevre sorunlarına yönelik davranışları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu bağlamda, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi sınıf öğretmenliği ve okul öncesi öğretmenliği bölümü öğrencilerine "Çevre Bilinci ve Çevresel Duyarlılık Ölçeği" ile "Çevre Sorunlarına Yönelik Davranış Ölçeği" uygulanmış, farklı değişkenler açısından aralarındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında okul öncesi öğretmenlerin ve sınıf öğretmeni adaylarının çevre bilinci ve çevresel duyarlılık ile çevre sorunlarına yönelik davranışlar arasındaki ilişki belirlenmiştir.

Abstract:
Environment is the medium where all living and non-living creatures coexist and interact. Human beings have always interacted with their environment. Over time, people's increasing basic needs, unconscious use of resources, and technological developments cause more damage than the environment can renew itself and cause the ecological balance to deteriorate.
People's efforts to develop the artificial environment work against nature. The growth of the artificial environment causes the natural environment to shrink. With the expansion of the artificial environment, important changes such as global warming, radioactive pollution, climate change, decrease in plant and animal species, as well as water, air, soil and environmental pollution are experienced. 
For these reasons, people need to be made aware of these problems. Education lies at the basis of society having sufficient knowledge and awareness about the environment, creating sensitive and positive behavioral changes, protecting the natural environment and restoring the damaged environment. In order to develop positive attitudes towards the environment, environmental knowledge needs to be increased through environmental education. Environmental education practices carried out at school are the basis for students to become environmentally conscious individuals.Teachers are the most important element after the family in raising individuals' awareness on this issue, both with their behavior and with the information they provide about the environment, environmental problems and ways to protect the environment. The behavior of people who do not receive enough education and awareness about the environment will be negative towards the environment.The biggest role in environmental education falls on teachers, after the family. Teachers must have sufficient environmental knowledge, environmental awareness and environmentally friendly behavior for environmental education. In this case, teachers are expected to have sufficient knowledge and sensitivity on this subject and to inform the students they teach about the environment.In this regard, the role of pre-school teachers and classroom teachers, who provide children with their first introduction to school and where they receive their first education, has a great role.
The aim of this study is to examine the relationship between preschool and primary school teacher candidates' environmental awareness and environmental sensitivity and their behaviors towards environmental problems. In this context, "Environmental Awareness and Environmental Awareness Scale" and "Behavior Scale towards Environmental Problems" were applied to the students of Sivas Cumhuriyet University Faculty of Education, classroom teaching and pre-school teaching departments, and the relationship between them was examined in terms of different variables. In the second stage of the study, the relationship between environmental awareness and environmental sensitivity of preschool teachers and classroom teacher candidates and their behaviors towards environmental problems was determined.