Sağlık sektörünün yoğunlaşma analizi ve ekonomik etkileri: E7 ve G7 ülkeleri üzerine bir inceleme
Concentration analysis of health sector and its economic effects: A study on E7 and G7 countries
Yazar: ELİF TUĞÇE BOZDUMAN
Danışman: PROF. DR. MELİH ÖZÇALIK
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Sağlık Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: E7 ülkeleri = E7 countries ; Ekonomik etki = Economic effect ; G-7 ülkeleri = G-7 countries ; Genelleştirilmiş momentler yöntemi = Generalized method of moments ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlık sektörü = Health sector ; Yoğunlaşma = Concentration

Özet:
Çalışmada gelişmekte olan ülkelerde (E7) ve gelişmiş ülkelerde (G7) sağlık sektöründeki yoğunlaşma düzeyinin ve bu yoğunlaşmaların ekonomik etkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. 2000 ile 2020 yılları arasını kapsayan çalışmada, E7 ve G7 ülkelerinde önce sağlık sektörü yoğunlaşmaları ölçülmüş, bu yoğunlaşmaların ekonomik etkilerini belirleyebilmek adına panel veri yöntemi kullanılmıştır. Yoğunlaşmaların analizi için Ticaret Yoğunlaşma Endeksi (CR), Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI) ve Entropi Endeksi kullanılmıştır. Coğrafi yoğunlaşma analizlerinde sağlık sektörüne ilişkin ihracat düzeylerini belirlemek için Standart Uluslararası Ticaret Sınıflandırması (SITC) 2 haneli tıp ve eczacılık ürünleri ihracat değerleri esas alınmıştır. Yoğunlaşma değerleri hesaplandıktan sonra belli makroekonomik göstergeler üzerindeki ekonomik etkilerini (GSYH büyüme, enflasyon, işsizlik ve dış açıklık oranı) analiz edebilmek için "Dinamik Panel Veri" yöntemi uygulanmıştır. Bu bağlamda, Arellano-Bond İki Aşamalı Genelleştirilmiş Momentler Tahmincisi (GMM) kullanılmış ve analiz edilmiştir.
Sağlık sektöründeki coğrafi yoğunlaşma analiz sonuçları, E7 ülkelerinde G7 ülkelerine göre daha yüksek bir yoğunlaşma seviyesi olduğunu göstermektedir. E7 ülkelerinin genel olarak yüksek seviyede ihracat yoğunlaşması söz konusu iken, G7 ülkelerinde nispi olarak daha düşük düzeyde (orta düzeyde) yoğunlaşma bulunmaktadır. Yoğunlaşmanın ekonomik etkilerini analiz edebilmek için yapılan GMM tahmincisi, her iki ülke grubunda birbirinden farklı sonuçlar vermiştir. Analiz sonuçlarına göre, E7 ülkelerinin sağlık sektörü yoğunlaşması büyüme, işsizlik ve dış açıklık üzerinde etkili iken, yoğunlaşmanın enflasyon üzerinde herhangi bir etkisi gözlemlenmemiştir. G7 ülkelerinde ise sağlık sektörü yoğunlaşması büyüme, enflasyon, işsizlik ve dış açıklık üzerine etkilidir.

Abstract:
The thesis, it is aimed to examine the level of concentration in the health sector and the economic effects of these concentrations in developing countries (E7) and developed countries (G7). In the study covering the years 2000 to 2020, health sector concentrations were first measured in E7 and G7 countries, and than panel data method was used to determine the economic effects of these concentrations. Trade Concentration Index (CR), Herfindahl-Hirschman Index (HHI) and Entropy Index were used to analyze concentrations. In the study, in which geographical concentration is calculated, the Standard International Trade Classification (SITC) 2-digit export values of medical and pharmaceutical products were taken as a basis to determine the export levels of the health sector. After calculating the concentration values, the "Dynamic Panel Data" method was applied to analyze the macroeconomic effects (GDP growth, inflation, unemployment and trade openness ratio). In this context, the Arellano-Bond Generalized Moment Estimator (GMM) was used and analyzed.
Geographical concentration analysis results in the health sector; It shows that there is a higher level of concentration in E7 countries than in G7 countries. While E7 countries generally have a high level of concentration, G7 countries have relatively less, that is, moderate concentration. The GMM estimator, which was made to analyze the economic effects of concentration, gave different results in both country groups. According to the results of the analysis, while the health sector concentration of E7 countries is effective on growth, unemployment and external deficit, it has no effect on inflation. In G7 countries, health sector concentration is effective on growth, inflation, unemployment and trade openness.