Katı diyet kontrolü, esnek diyet kontrolü ve sezgisel yeme: Yeme bozukluğu ve beden imaj endişeleri üzerindeki farklı ilişkiler
Rigid control, flexible control and intuitive eating: Different relationship between eating disorders and body image concerns
Yazar: BÜŞRA ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MURAT BAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beden imajı = Body image ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Diyet = Diet

Özet:
Araştırma,katı kontrollü diyet, esnek kontrollü diyet ve sezgisel beslenmenin; yeme bozukluğu davranışları, beden imaj endişeleri ve bedeni beğenme arasındakifarklı ilişkileri incelemek amacıyla tanımlayıcı bir çalışma olarak planlanmıştır.  Çalışmaya 18-35 yaş arası 363 kişi dahil edilmiştir. Araştırmada katılımcıların yaş, cinsiyet, mevcut beden kitle indeksleri ve vücut ağırlığına karşı yaklaşımlarının tespiti için bir ön anket uygulanmıştır ve buna ek olarak yedi ölçek kullanılmıştır. 23-maddeli Sezgisel Yeme Ölçeği-2, Bilişsel Kısıtlama Ölçeğinin 12-maddeli Esnek Kontrol Altölçeği ve 16-maddeli Katı Kontrol Altölçeği, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği, 3 Faktörlü Beslenme Ölçeği, Beden Kontrol Ölçeği, Egzersiz Sebep Ölçeği ve Bedeni Beğenme Ölçeği. Verilerin değerlendirilmesi TURCOSA (Turcosa Analytics Ltd Co, Turkey, www.turcosa.com.tr) istatistik yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin istatistiksel değerlendirmesinde tanımlayıcı istatistiksel metodlar (ortalama, standart sapma, sıklık, yüzde), Shapiro-Wilk testi, çok değişkenli doğrusal regresyon analizi kullanılmış ve Spearman korelasyon katsayısı, Pearson korelasyon katsayısı ve sınıf içi korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma kapsamına alınan bireylerin yaş ortalamaları 23,2±3,3 yıl olup, %74,38'i kadın, %25,62'si erkek olarak saptanmıştır. Katı ve esnek kontrol arasında güçlü, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki(rho=0.610, p<0.001);esnek kontrol ve sezgisel yeme puanları arasında pozitif yönlü çok zayıf bir ilişki bulunmuştur(rho=0.1045, p=0.033); sezgisel yeme ve katı kontrol puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki (rho=-0.088, p=0.095) bulunamamıştır. Katı kontrol ile yeme bozukluğu davranışları ve beden imaj endişeleri arasında pozitif yönlü ve katı kontrol ve bedeni beğenme arasında ters yönlü ilişki bulunmuştur. Esnek kontrol ile duygusal yeme hariç yeme bozukluğu davranışları ve beden imaj endişeleri arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur ve esnek kontrol ve bedeni beğenme arasında ilişki saptanamamıştır. Sezgisel beslenme ile yeme bozukluğu davranışları ve beden imaj endişeleri arasında ters yönlü ve sezgisel beslenme ve bedeni beğenme arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. On beş gün arayla test-tekrar test uygulanarak geçerlilik ve güvenilirliği araştırılan Bilişsel Kısıtlama Ölçeğinin 12-maddeli Esnek Kontrol Altölçeği ve 16-maddeli Katı Kontrol Altölçeği ve Beden Kontrol Ölçeği geçerli ve güvenilir bulunmuştur. 
Anahtar kelimeler: Beden imaj endişeleri, Bedeni beğenme, Esnek kontrollü diyet, Katı kontrollü diyet, Sezgisel beslenme, Yeme bozukluğu

Abstract:
Rigid Control, Flexible Control And Intuitive Eating: Different Relationship Between Eating Disorders And Body Image Concerns

The study was planned as a descriptive study in order to examine the effects of strictly controlled diet, flexible controlled diet and intuitive nutrition on eating disorder behaviors, body image concerns and body liking in people aged 18/35 years. 363 people were included in the study. A preliminary questionnaire was applied to determine the participants' age, gender, current body mass indexes and their attitudes towards their weight. In addition, seven scales were used. 23-item Intuitive Eating Scale-2, Cognitive Restriction Scale 12-item Flexible Control Sub-scale and 16-item Rigid Control Subscale, Eating Disorder Examination Questionnaire, Three Factor Eating Questionnaire, Body Checking Questionnaire, Exercise Reasons Scale and Body Appreciation Scale. In the evaluation of the data, TURCOSA (Turcosa Analytics Ltd Co, Turkey, www.turcosa.com.tr) was performed by using statistical software. In the statistical evaluation of the data, descriptive statistical methods (mean, standard deviation, frequency, percentage), Shapiro-Wilk test, multivariate linear regression analysis were used and the Spearman correlation coefficient, Pearson correlation coefficient and in-class correlation coefficient were calculated. The mean age of the individuals included in the study was 23.23±3.34 years, 74.38% were female and 25.62% were male. A strong, positive and significant relationship between rigid and flexible control; a very weak positive relationship was found between the flexible control and intuitive eating scores; There was no statistically significant relationship between intuitive eating and solid control scores. There was an inverse relationship between strict control and body control and strict adherence to body image concerns between solid control and eating disorder behaviors. A positive correlation was found between eating control behaviors and body image concerns, except for emotional control and emotional control, and no relation was found between flexible control and body liking. A positive relationship was found between intuitive nutrition and eating disorder behaviors and body image concerns between adverse and intuitive nutrition and body liking. The 12-item Flexible Control Sub-scale and the 16-item Rigid Control Subscale of the Cognitive Restriction Scale and Body Control Scale, which were tested for validity and reliability by conducting a test-retest period of 15 days, were found to be valid and reliable.
Key words:Body image concerns, Body appreciation, Eating disorder, Flexible control diet, Intuitive eating, Rigid control diet