Bariatrik cerrahi geçiren hastalara yönelik geliştirilen mobil destek uygulamasının hastaların özyönetim, yaşam kalitesi ve klinik sonuçlarına etkisi
The impact of a mobile support application developed for patients undergoing bariatric surgery on self-management, quality of life, and clinical outcomes
Yazar: DAMLA SEÇKİN
Danışman: PROF. DR. FATMA CEBECİ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi hemşirelik =   ; Genel cerrahi = General surgery ; Mobil aplikasyon = Mobile application ; Obezite cerrahisi = Bariatric surgery

Özet:
Amaç: Bariatrik cerrahi ameliyatlarına özgü olarak geliştirilen e-BariS-mobil destek uygulamasının, hastaların öz-yönetim, yaşam kalitesi ve klinik sonuçlarına etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Randomize kontrollü tek kör olarak yapılan çalışmada toplamda 70 (Müdahale:35, Kontrol:35) hasta dahil edilmiştir. Hastaların seçiminde 4'lü blok randomizasyon kullanılmıştır. Veriler Eylül 2023-Haziran 2024 tarihleri arasında Antalya'da bir kamu hastanesinde toplanmıştır. Hastalar bariatrik cerrahi sonrası mobil uygulama ile toplamda üç ay izlenmiştir. Bariatrik Cerrahi Öz-yönetim Davranışları Ölçeği, Moorehead Ardelt Yaşam Kalitesi Ölçeği II ve klinik sonuçlar mobil uygulama aracılığıyla değerlendirilmiştir.
Bulgular: Yaşam kalitesi ve öz-yönetimin ölçümleri için 2*3 ve 2*2 karışık ölçümler kullanılmıştır. Yaşam kalitesi ve öz-yönetime ait puanlardaki değişimin müdahale ve kontrol grubunda olmaktan etkilenmediği sonucuna varılmıştır. Ölçek puanlarında zamanla artış görülse de bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. E-BariS'in hastaların bariatrik cerrahide yaşam kalitesi, öz-yönetim ve klinik sonuçları (bulantı, kusma, dumping sendromu, ağrı, yara yeri enfeksiyonu, konstipasyon, kilo kaybı, tekrarlı hastane yatışı, acil servis başvurusu) üzerine olumlu bir etkisi görülmemiştir. Hastaların uygulamadan memnuniyet oranları yüksektir. 
Sonuç: Bulgularımız geliştirilen e-BariS-mobil destek uygulamasının bariatrik cerrahi sonrası hastaların uzun süreli takibini sağlama ve hastaları süreçte motive etme potansiyeline sahip olabileceğini göstermektedir.   
Anahtar Kelimeler: m-sağlık, e-BariS mobil uygulama, bariatrik cerrahi, yaşam kalitesi, öz-yönetim

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the impact of e-BariS mobile support application, developed specifically for bariatric surgery, on patients' self-management, quality of life, and clinical outcomes.
Method: This randomized controlled single-blind study included a total of 70 patients (Intervention: 35, Control: 35). The patients were selected using a 4-block randomization method. Data was collected between September 2023 and June 2024 at a public hospital in Antalya. Patients were followed up for a total of three months after bariatric surgery using the mobile application. Bariatric Surgery Self-Management Behaviors Scale, Moorehead Ardelt Quality of Life Questionare II, and clinical outcomes were evaluated through the mobile application.
Results: Mixed measures (2*3 ve 2*2) were used for the assessment of quality of life and self-management. It was concluded that the changes in quality of life and self-management scores were not significantly influenced by being in the intervention or control group. Although there was an increase in scale scores over time, this increase was not statistically significant. The use of the mobile application (e-BariS) did not have a positive effect on patients' quality of life, self-management, or clinical outcomes (nausea, vomiting, dumping syndrome, pain, wound infection, constipation, weight loss, hospital re-admissions, emergency department visits) following bariatric surgery. However, patients showed high satisfaction with the application.
Conclusion: Our findings suggest that the use of e-BariS mobile application after bariatric surgery has the potential to support long-term follow-up and motivate patients during the process.
Key words: m-health, e-BariS mobile application, bariatric surgery, quality of life, self-management