Viyolonsel öğretiminde kullanılan yay tekniklerinin Türk müziğine uyarlanması ve değerlendirilmesi
Adaptation of bow techniques used in cello education to Turkish music and its evaluation
Yazar: LEVENT ÇINARDAL
Danışman: PROF. SADIK ÖZÇELİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Müzik eğitimi = Music education ; Müzik öğretimi = Music learning ; Türk müziği = Turkish music ; Viyolonsel = Cello ; Yay teknikleri = Bow techniques ; Çalgı eğitimi = Instrumental education ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques

Özet:
Bu araştırmada, viyolonsel öğretiminde önemli bir yer tutan yay tekniklerinin Türk müziği ezgilerine uyarlanması ve bu sayede Türk müziği ürünlerinin eğitim müziği literatürüne, aynı zamanda da kültürümüze kazandırılması amaçlanmıştır. Bu çalışma ile yakından-uzağa, çevreden-evrene, yöreselden-evrensele gibi ilkeler gözetilerek amaca yönelik örnekleme yöntemi ile TRT Türk Halk Müziği repertuvarından "Enzeli, Çeçen Kızı, Temirağa, Bergama Bengisi ve Koçeri Bar Havası" oyun havaları seçilmiştir. Viyolonsel öğretiminde kullanılan yay tekniklerini Türk müziği ezgilerine uyarlamaya yönelik olan bu araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel boyutunda seçilen oyun havaları aracılığıyla yay tekniklerinin çalıştırılması ve bu oyun havalarının etkililiğinin değerlendirilebilmesi için 2018-2019 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Yarıyılında Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı'nda öğrenim gören ve bireysel çalgısı viyolonsel olan öğrencilerden oluşan bir çalışma grubu oluşturularak deneysel boyutta tek grup öntest-sontest deneme modelinden yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında çalışma grubu öğrencilerinin performanslarını değerlendirebilmek üzere, ders içeriklerinde yer alan yay tekniklerini kapsayan ve uzman görüşleri de alınarak hazırlanan makamsal öntest-sontest oluşturulmuştur. Makamsal öntest-sontest, çalışma kapsamında seçilen oyun havalarından esinlenilerek makamları, ritmik yapıları ve ders içeriklerinde yer alan yay tekniklerini kapsayacak şekilde 7 kısımdan oluşmaktadır. Deney grubu öğrencilerine eğitim öncesi makamsal öntest çaldırılmış ve video kayıtları alınmıştır. Ardından deney grubuna 8 haftalık bir eğitim programı uygulanmıştır. Eğitimden sonra aynı materyal öğrencilere tekrar çaldırılmış ve video kayıtları alınmıştır. Öğrencilerin öntest ve sontest video kayıtları, alanında uzman 5 öğretim elemanı tarafından puanlanarak ve öntest-sontest puan ortalamaları alınarak performans gelişim düzeyleri değerlendirilmiştir. Uzman değerlendirmeleri sonucunda elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Veriler, normal dağılıma uygunluk göstermediğinden parametrik olmayan testlerden Wilcoxon-İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin, ders içeriklerinde yer alan yay tekniklerini bilmelerine ve çalgılarında uygulamalarına yönelik görüşleri ile çalışmada kullanılan makamlara yönelik bilgi düzeyleri tanımlayıcı ölçütlerden frekans ve yüzde kullanılarak verilmiştir. Öğrencilerin uzman değerlendirmeleri sonucunda eğitim öncesi aldıkları puan ortalamalarıyla eğitim sonrası aldıkları puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark çıkmıştır (p<0,05). Bu sonuçlar ışığında, viyolonsel öğretiminde kullanılan yay tekniklerinin Türk Müziği ezgilerine uyarlanabilmesi konusunda olumlu etkilerin olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to adapt bow techniques prominent in international cello education to Turkish music melodies, thereby bringing Turkish music products into educational music literature as well as our culture in general. Observing the principle of progressing from near to far, from environment to universe and from local to universal, this study utilized the purposive sampling method to choose the traditional dance music pieces called "Enzeli, Çeçen Kızı, Temirağa, Bergama Bengisi and Koçeri Bar Havası" from the Turkish Folk Music repertoire of the Turkish Radio and Television Corporation (TRT). Among the quantitative research methods, experimental design was used in this study which concerns the adaptation of bow techniques used in cello education to Turkish music melodies. In the experimental dimension of the study, the single group pretest-posttest trial model was applied by forming a study group in the Spring Semester of the 2018-2019 Academic Year among the students of the Music Education Division of the Department of Education of Fine Arts at Gazi Faculty of Education, Gazi University whose individual instrument was cello, in order to have the bow techniques practiced through the traditional dance music pieces chosen and to evaluate the efficiency of such music. The pretest-posttest, consisting of 7 sections to cover the bow techniques included in the cello curriculum, was inspired by the makams and rhythmic structures of the traditional dance music chosen in the study. The students in the study group played the pretest before the training and their performances were recorded as video footages. Subsequently, the study group members were subjected to an 8-week training program and played the same material thereafter, which were again recorded. The students' pretest and posttest video recordings were scored by 5 specialized instructors, and the average pretest-posttest scores were taken as the basis in evaluating the performance improvement levels. The data obtained as a result of the expert evaluation was analyzed by the SPSS software package. The data did not follow a normal distribution; thus, among the non-parametric tests, Wilcoxon-Signed Ranks Test was used to analyze it. Further, frequency and percentage were used as descriptive criteria to express the students' opinion on their level of knowledge and practice of the bow techniques available in the curriculum as well as their knowledge about the makams used in this study. As a result of the expert evaluation of the students, a statistically significant difference was found between the average pre- and post-training scores. In conclusion, the results revealed a positive effect about the adaptation of the bow techniques used in cello education to Turkish music melodies.