İntihar eylemleri ekseninde din ve terör ilişkisi
The relationship between religion and terror on the axis of the suicide bombing
Yazar: HALİL AYDINALP
Danışman: PROF. DR. MEHMET TAYFUN AMMAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
?İntihar Eylemleri Ekseninde Din ve Terör İlişkisi? isimli bu tezin konusu, ?terör ve köktencilik tartışma ve teorilerinden hareketle, din ve terör ilişkisini intihar eylemleri bağlamında anlamak, tasvir etmek ve açıklamak? şeklinde tespit edilmiştir. Din ve terör parametreleri üzerine kurulan araştırma modeli ?sosyal şiddet türü olarak terörizm?, ?dini terörün entelektüel tabanı olarak köktencilik tartışma ve teorileri?, ?teoriden pratiğe intihar eylemleri? problemleri gözlem altına alınarak geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu model içinde, terörizm bölümü, din ve terör parametrelerinin bir ayağını oluşturan genel terör tartışmalarının görülmesine yardımcı olurken; dini köktencilik tartışma ve teorileri ise, dini terörün tarihsel ve entelektüel gelişim çizgisinin anlaşılmasını sağlayacak kuramsal uzanımlar sunacaktır. Bu kuramsal çerçeve, din ve terör ilişkisinin en somut ve aktüel tezahürlerinden biri olan intihar eylemleri konusuna geçişi sağlamaktadır. ?Ölerek öldürmenin sosyolojisi ya da var olmak için yok olma? şeklinde kavramlaştırılan canlı bomba eylemleri, bu eylemlerin tarihi tipleri, geliştiği sosyal yapı, eylemlerin sosyal dokusu, psikolojik mahiyeti, oluşum süreci, stratejik mantığı ve dini anlamı gibi alt problemleri içinde, terör ve köktencilik kuramsal çerçevesi üzerine oturtulmaktadır. Bu anlamda araştırma modeli içinde canlı bomba eylemleri teoriden pratiğe geçişi ifade etmektedir. Dini terör psiko-sosyal ve politik dinamikler yanında dünya sisteminin işleyişi de dikkate alınarak okunmalıdır. İntihar eylemleri bağlamında dini terör, bütün sosyal katmanlardan gelebilen, dinin ideolojik yorumuna dayalı meşrulaştırma anlatılarından gücünü alan, bir örgütsel yapının desteğine dayanarak askeri ya da sivil hedefler kullanmak suretiyle işgal, baskı ve zulüm kavramlarıyla tanımlanan düşmana karşı kendi yok oluşunu kendi eliyle şiddete dönüştürerek varlık mesajı veren terör eylemi olmaktadır.

Abstract:
?İntihar Eylemleri Ekseninde Din ve Terör İlişkisi? isimli bu tezin konusu, ?terör ve köktencilik tartışma ve teorilerinden hareketle, din ve terör ilişkisini intihar eylemleri bağlamında anlamak, tasvir etmek ve açıklamak? şeklinde tespit edilmiştir. Din ve terör parametreleri üzerine kurulan araştırma modeli ?sosyal şiddet türü olarak terörizm?, ?dini terörün entelektüel tabanı olarak köktencilik tartışma ve teorileri?, ?teoriden pratiğe intihar eylemleri? problemleri gözlem altına alınarak geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu model içinde, terörizm bölümü, din ve terör parametrelerinin bir ayağını oluşturan genel terör tartışmalarının görülmesine yardımcı olurken; dini köktencilik tartışma ve teorileri ise, dini terörün tarihsel ve entelektüel gelişim çizgisinin anlaşılmasını sağlayacak kuramsal uzanımlar sunacaktır. Bu kuramsal çerçeve, din ve terör ilişkisinin en somut ve aktüel tezahürlerinden biri olan intihar eylemleri konusuna geçişi sağlamaktadır. ?Ölerek öldürmenin sosyolojisi ya da var olmak için yok olma? şeklinde kavramlaştırılan canlı bomba eylemleri, bu eylemlerin tarihi tipleri, geliştiği sosyal yapı, eylemlerin sosyal dokusu, psikolojik mahiyeti, oluşum süreci, stratejik mantığı ve dini anlamı gibi alt problemleri içinde, terör ve köktencilik kuramsal çerçevesi üzerine oturtulmaktadır. Bu anlamda araştırma modeli içinde canlı bomba eylemleri teoriden pratiğe geçişi ifade etmektedir. Dini terör psiko-sosyal ve politik dinamikler yanında dünya sisteminin işleyişi de dikkate alınarak okunmalıdır. İntihar eylemleri bağlamında dini terör, bütün sosyal katmanlardan gelebilen, dinin ideolojik yorumuna dayalı meşrulaştırma anlatılarından gücünü alan, bir örgütsel yapının desteğine dayanarak askeri ya da sivil hedefler kullanmak suretiyle işgal, baskı ve zulüm kavramlarıyla tanımlanan düşmana karşı kendi yok oluşunu kendi eliyle şiddete dönüştürerek varlık mesajı veren terör eylemi olmaktadır.