Sosyokültürel Modele Dayalı Sosyal Zekâ Becerileri Eğitimi Programının (SOZEBEP) okul çağı çocuklarının sosyal yeterliliklerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the Effect of the Social Intelligence Skills Education Program (SISEP) based on the sociocultural model on social compentencies of school-age children
Yazar: KÜBRA EKE
Danışman: PROF. DR. AYŞE DİLEK ÖĞRETİR ÖZÇELİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Sosyal duygusal gelişim = Social emotional development ; Sosyal yeterlilik = Social competence ; Sosyal zeka = Social intelligence ; Sınıf eğitimi = Classroom training ; Çocuk gelişimi = Child development ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Sosyal Zekâ Becerileri Eğitimi Programı'nın (SOZEBEP) okul çağı çocuklarının sosyal yeterlilikleri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Çalışma, nicel ve nitel çalışma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı, karma yöntem desenleri arasında yer alan karma yöntem deneysel desenlerden gömülü deneysel desende tasarlanmıştır. Çalışmanın nicel boyutu ön-test son-test izleme testi ölçümlü ve kontrol gruplu yarı deneysel desen tasarımına sahiptir. Çalışmanın nitel boyutu temel nitel desende tasarlanmış olup, görüşmeler ve araştırmacı günlüğü aracılığıyla veri eldesi sağlanmıştır. Çalışmada ölçme araçlarının uyarlama sürecinin yürütüldüğü ve uygulama sürecinin yürütüldüğü 2 farklı çalışma grubu yer almaktadır. Ölçme aracı uyarlama çalışma grubu, Ankara İlinde eğitim-öğretime devam eden 8-10 yaş grubu 444 çocuktan oluşmaktadır. Çocuklarda Sosyal Anlayış Ölçeği uyarlama çalışmalarına 444 çocuğun tamamı dahil olurken, Resim Yoluyla Kişilerarası İlişkileri Değerlendirme ölçme aracının uyarlama çalışmalarında 444 çocuğun içerisindeki 106 çocuk yer almıştır. Bu çalışma grubu ile ölçme araçlarının uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Uygulama süreci çalışma grubu,  20 deney 20 kontrol grubu olmak üzere 40 çocuk ve deney grubu öğretmeninden oluşmaktadır. Bu çalışma grubunda bulunan deney grubundaki çocuklara araştırmacı tarafından 10 hafta haftada 2 gün olmak üzere 20 oturumluk "Sosyal Zekâ Becerileri Eğitimi Programı (SOZEBEP)" uygulanmıştır. Çalışmanın verilerinin toplanmasında; İhtiyaç Analizi Görüşme Formu, Demografik Bilgi Formu, Resim Yoluyla Kişilerası İlişkileri Değerlendirme, Çocuklarda Sosyal Anlayış Ölçeği, KA-Sİ Çocuk ve Ergenler İçin Empatik Eğitim Ölçeği-Çocuk Formu, Walker ve McConnell Sosyal Yeterlik ve Okula Uyum Ölçeği, Sosyal Beceri Ölçeği, SOZEBEP Değerlendirme Çocuk Görüşme Formu, SOZEBEP Değerlendirme Öğretmen Görüşme Formu ve Araştırmacı Günlüğü kullanılmıştır. Çalışmanın nicel verilerinin analizinde grupların ön-test, son-test ve izleme ölçümleri arasındaki farkı belirlemek için "Friedman Mertebeler Testi", "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi", "Mann Whitney U Testi","Mc Nemar Testi" kullanılmış olup veriler istatistik paket programları kullanılarak analiz edilmiştir.  Çalışmanın nitel verilerinin analizinde tümdengelimsel (betimsel) analiz kullanılmıştır. Bu çalışma sonucunda, uygulanan "Sosyal Zekâ Becerileri Eğitimi Programı'nın (SOZEBEP)" deney ve kontrol grubu arasında deney grubu lehine çocukların bilişsel empati, sosyal beceri, sosyal yeterlilik ve sosyal anlayış düzeylerini arttırmada istatistiksel olarak anlamlılık oluşturduğu saptanmıştır. Bununla birlikte "Sosyal Zekâ Becerileri Eğitim Programı'nın (SOZEBEP)", uygulandığı deney grubundaki çocukların lehine elde edilen nicel bulguların nitel verilerden elde edilen bulgularla desteklendiği görülmüştür. Nicel ve nitel tüm bulgular genel olarak değerlendirildiğinde "Sosyal Zekâ Becerileri Eğitim Programı'nın (SOZEBEP)" okul çağı çocuklarının sosyal yeterliliklerine etkisini inceleyen bu çalışmada, uygulama sürecinin çocuklar ve öğretmene olumlu katkılar sağladığı, çıktıları bağlamında başlıca hedef alanı olmak üzere bütüncül gelişime yönelik fayda sağlama potansiyeline sahip olduğunu söylenebilir. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular alanyazın temelli tartışılmış ve sonraki çalışmalar için öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sosyal zekâ, Sosyal yeterlilik, Sosyokültürel model, Okul çağı çocuğu, Ölçek uyarlama

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the effect of the Social Intelligence Skills Education Program (SISEP) on the social competencies of school-age children. The study was designed in the embedded experimental design, one of the mixed-method experimental designs in which quantitative and qualitative study methods are used together. The quantitative dimension of the study has a quasi-experimental design with pre-test post-test-follow-up test measurement and control group. The qualitative dimension of the study was designed in basic qualitative design and data were obtained through interviews and researcher diary. In the study, there were 2 different study groups in which the adaptation process of the measurement tools was carried out and the implementation process was carried out. The measurement tool adaptation study group consisted of 444 children between the ages of 8 and 10 who were continuing their education in Ankara. While all 444 children were included in the adaptation studies of the Social Understanding Scale in Children, 106 children out of 444 children were included in the adaptation studies of the Assessment of Interpersonal Relationships through the Drawing measurement tool. With this study group, the adaptation, validity, and reliability analyses of the measurement tools were conducted. The implementation process study group consisted of 40 children (20 experimental and 20 control groups) and the experimental group teacher. The children in the experimental group in this study group were administered the "Social Intelligence Skills Education Program (SISEP)" by the researcher for 20 sessions, 2 days a week for 10 weeks. Needs Analysis Interview Form, Demographic Information Form, Pictorial Assessment of Interpersonal Relationships (PAIR), The Children's Social Comprehension Scale (CSCS), KA-SI Empathic Education Scale for Children and Adolescents-Child Form, Walker and McConnell Social Competence and School Adaptation Scale, Social Skills Scale, SISEP Evaluation Child Interview Form, SISEP Evaluation Teacher Interview Form and Researcher Diary were used to collect the data of the study. In the analysis of the quantitative data of the study, "Friedman's Rank Test", "Wilcoxon Signed Rank Test", "Mann Whitney U Test", "McNemar Test" were used to determine the difference between the pre-test, post-test, and follow-up measurements of the groups and the data were analyzed using statistical package programs.  Descriptive analysis was used to analyze the qualitative data of the study. As a result of this study, it was determined that the "Social Intelligence Skills Education Program (SISEP)" created statistical significance between the experimental and control groups in increasing the cognitive empathy, social skills, social competence, and social understanding levels of the children in favor of the experimental group. In addition, it was seen that the quantitative findings obtained in favor of the children in the experimental group where the "Social Intelligence Skills Education Program (SISEP)" was applied were supported by the findings obtained from qualitative data. When all quantitative and qualitative findings are evaluated in general, it can be said that in this study, which examines the effect of the "Social Intelligence Skills Education Program (SISEP)" on the social competencies of school-age children, the implementation process provides positive contributions to children and teachers, and has the potential to offer benefits to holistic development, mainly in the target area, in the context of its outputs. The findings obtained within the scope of the study were discussed based on the literature and suggestions for future studies were presented. Key Words: Social intelligence, Social competencies, Sociocultural model, School aged children, Scale adaptation