AİHM kararlarından yapılan hukukî nakillerin Danıştay'ın idare hukuku yaklaşımına etkisi
The influence of legal transplants from ECTHR case-law on the Turkish Council of State's administrative law reasoning
Yazar: EREN KALANYUVA
Danışman: DOÇ. DR. CENK YAŞAR ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada, AİHM'e atıf yapan kararlarından hareketle Danıştay'ın "idare hukuku" yaklaşımındaki "temel haklar" etkisi incelenmiştir. Bunun için önce Türk idare hukuku ile AİHM kararları arasındaki münâsebetin kavramsal temelleri ele alınmıştır. Bu kapsamda, AİHS'in milletlerarası antlaşma olarak sui generis özellikleri ve Türk hukukundaki norm değeri; AİHM kararlarının sui generis özellikleri ve ulusal hukukta bağlayıcılığı ve infazına dair esaslar; ayrıca AİHM kararlarının idare hukukuna nüfûzunda "hukukî nakiller" teorisinin işlevi açıklanmıştır. Ardından, Danıştay'ın 1980 – 2023 yılları arasındaki kararlarında AİHM'e atıf yaptığı kararlar tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, Danıştay'da AİHM'e atıf görülen vak'alar şu dört ana başlık altında sınıflara ayrılmıştır: 1- "kamu personelinin ödev ve yükümlülükleri"; 2- "kamu hizmetinde eşitlik ilkesi"; 3- "İdarenin regülâtif işlemleri ve varsayıma dayalı idarî tedbirler"; 4- "idarenin sorumluluğuna dair esaslar". Bu alanlardaki somut vak'alarda AİHM kararlarına dayalı hukukî nakillerin hem yargı kararındaki işlevi hem de Danıştay'ın idare hukuku yaklaşımındaki etkisine dair tespitler yapılmıştır. Bu tahlîlin ardından, Danıştay'ın "idare hukuku" (maddî hukuk) ve "karar gerekçelendirmesi" (yargı kararı inşâsı) açısından hukukî nakiller etkisine ilişkin bir "etki modellemesi" yapılmıştır.

Abstract:
In this study, the effect of "fundamental rights" on the "administrative law" approach of the Council of State was examined, based on its decisions referring to the ECtHR. For this purpose, first the conceptual foundations of the relationship between Turkish administrative law and ECtHR decisions are discussed. In this context, the sui generis features of the ECHR as an international treaty and its norm value in Turkish law; the sui generis characteristics of ECtHR decisions and the principles regarding their binding nature and execution in national law; additionally, the function of the "legal transplants" theory in the penetration of ECtHR decisions into administrative law is explained. Then, the decisions in which the Council of State referred to the ECtHR in its decisions between 1980 and 2023 were identified. Accordingly, the cases referred to the ECtHR in the Council of State are classified under the following four main headings: 1- "Duties and obligations of public personnel"; 2- "Principle of equality in public service"; 3- "Regulatory measures of the administration and administrative measures based on assumption"; 4- "Principles regarding the responsibility of the administration". In the case analysis in these areas, determinations were made regarding both the function of legal transplants based on ECtHR decisions in the judicial decision and their impact on the Council of State's approach to administrative law. Following this analysis, an "effect modelling" was made regarding the effect of legal transplants in terms of the Council of State's conception of "administrative law" and "justification of the decision".