Antalya ili Manavgat ilçesi ve köylerindeki düz dokumalar
The Simples weaving in Antalya city Manavgat districts and it`s villages
Yazar: FATMA ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞENGÜL KÜÇÜKAYTAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı / El Dokumaları ve Örgüleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
İnsanlar ihtiyaçlarını karşılamak için tabiatta bulunan malzemeleri kullanarakçok değişik ürünler, ortaya çıkarmıştır. İhtiyacını karşıladığı farklı fonksiyonlarıolan ürünleri çok farklı işlemlerle estetik ve göze hoş gelecek şekilde bezemiştir. Enönemlileri de düz dokumlardır. Düz dokumalar yüzyıllardan beri çok kapsamlı birkullanım alanı bulmuştur.Tabii yün dokumalarda oldukça fazla kullanılmıştır. Çözgü ipi olarak kıl vepamuk da tercih edilmiştir. Farklı alanlarda kullanılan düz dokumalar farklıtekniklerle dokunmuştur. Oldukça estetik bir şekilde hazırlanan bu dokumalarYörüklerin göçlerini taşımasında, eşya olarak evlerinde, genç kızların çeyizlerindeyıllarca kullanım alanı bulmuştur.Yöredeki Yörükler tarafından oldukça geniş bir kullanım alanı bulan düzdokumalar günümüze kadar, evlerde katlanmış bir şekilde dolaplarda, sandıklardamuhafaza edilerek ulaşmıştır.Manavgat ve köylerinde Yörük kültürünün etkisi ile hayvancılıkla uğraşınsonucu yün ve kıl çok kolay temin edilmiştir. Düz dokumalarda oldukça geniş birkullanım alanı bulduğu bu çalışma ile belgelenmeye çalışılmıştır. Bu dokumalarınyapım teknikleri ve bezeme konuları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bezeme konularıManavgat merkez ve bazı köylerde benzerlik ve farklılıklar göstermektedir. Fakatkullanım alanlarının çok büyük benzerlik gösterdiği belirlenmiştir. Dokumaların,evlerde hammaddeden taranan, eğirilen ve boyanan iplerle yapıldığı tespitedilmiştir.Düz dokumaların yapıldığı tezgâhlara yörede ıstar denilmektedir. Istarlar kışaylarında evlerin bir odasında, yaz aylarında ise sehilde (Manavgat merkez veköylerinde) ya da yaylada evin önüne kurularak oldukça fazla dokuma yapıldığıbilinmektedir.Çalışma hazırlanırken Manavgat ilçesi ve köylerinde ulaşılan örneklerfotoğraflanıp konu ile ilgili kaynaklar taranmıştır. Günümüzde kullanılan ıstarlarincelenmiştir. Malzeme, form, renk, bezeme konuları ve yöresel ürünleri kaynakkişilerden alınan bilgilerle literatüre eklenmesi amaçlanmıştır.iiDüz dokumaların; iplik hazırlama, dokumanın yapılması, kullanıldığı alanlar,bezeme konuları ve yöresel isimleri ve farklılıklar belirlenmeye çalışmıştır.Geçmişte yörede düz dokumalar oldukça fazla yapılıp kullanılmıştır. Yörekadını tarafında küçük yaşta ip hazırlama ve dokuma işlemlerinin yapılmasısağlanmıştır. Günümüzde yöre gençlerinin büyük bir çoğunluğu dokumalarınyapımını, kullanım alanını bezeme konularını bilmemektedir. Yörede genişkullanım alanı bulan düz dokumaların genç kuşağa aktarılması açısından önemli birçalışma olacağına inanmaktayım.Fatma ÖZTÜRK KONYA-2005iii

Abstract:
People have made very interesting products by using the substances in thenature to cover their needs. These products which cover their needs and havedifferent functions are being ornamented with very different operations in a waywhich they will be esthetic and eye catching. Plain woven is one of the mostimportant ones. Plain woven has found a large concept of usage field for ages.Wool woven is also has been used rather much. Wool and cotton has beenpreferred in some woven as a warp rope. Plain woven which has been used indifferent fields has been weaved with different techniques. These woven which hasbeen prepared in a rather esthetic form has found a usage field as a substance duringthe moving of yörüks, as furniture in their houses, as a trousseau of teenage girls foryears.Plane woven which has been found a large usage field by the yörük people inthis area, has come today saved in a folded form in the chests, in the cupboards inthe houses.Wool and cotton has been easily handled as a result of stock-breeding and theeffects of the Yörük culture in Manavgat and its villages.Wool and hair which have found a large usage area in the plain woven aretried to be documented by this work.The ornament techniques and subjects have both similarities and differencesbetween some villages and the central Manavgat. But it is stated that usage fieldshas a great similarity. It is stated that woven have been prepared in houses and madewith the ropes which have been dyed in houses.The workbenches in which the plain woven have been done area called as?ıstar? in this area ?Istars? have been built in a room of the house during the winterseason, and in the beach or in the summer camping ground in front of the housesduring the summer months and it is known that many woven have been done.While this research has been being prepared the samples in villages and townsof Manavgat have been taken in photos; the resources related to these subjectssearched. Stars which are still being used have been searched. It is aimed that to addivsubstances, forms, colors, ornaments? subjects and area products to the literature bythe information taken from source people.Preparing ropes, how to make woven, where they are used, the subjects ofornaments and their names in the area and their differences have been tried todetermine.Plain woven had been done and used very much in the area in the past.Preparing ropes and operations of woven has been provided by the women of thearea at a young age. Today, most of the young people in the area don?t know thesubjects of ornaments, where they are used and how they are weaved. I believe thiswork will have importance from the point of transferring the plain woven which hasa large usage field in the area for the young generation.Fatma ÖZTÜRK KONYA-2005v