Özel yetenekli öğrencilerde mükemmeliyetçilik ve yaşam doyumu ilişkisinde algılanan anne-baba tutumlarının aracı rolü
The mediating role of perceived parental attitudes in the relationship between perfectionism and life satisfaction in gifted students
Yazar: HÜSEYİN FINDIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKET AFAT
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaokula devam eden özel yetenekli öğrencilerin mükemmeliyetçilik ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide anne-baba tutumlarının nasıl aracılık ettiğini incelemektir. Alt amaçlarda ise özel yetenekli öğrencilerin mükemmeliyetçilik ve yaşam doyumu düzeyleri, ailelerinin sahip oldukları genel anne-baba tutumları; mükemmeliyetçilikleri, yaşam doyumları ve anne-baba tutumlarının; demografik değişkenlere göre farklılaşma durumları ve yaşam doyumu, mükemmeliyetçilik ve anne-baba tutumları aralarındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma İstanbul'da Bilim ve Sanat Merkezlerine (BİLSEM) devam eden 395 özel yetenekli ortaokul öğrenci ile yapılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla "Olumlu ve Olumsuz Mükemmeliyetçilik Ölçeği", "Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği" ve "Anne-Baba Tutum Ölçeği" ve "Kişisel Bilgiler Formu" kullanılmıştır.
 
Araştırma bulgularına göre özel yetenekli ortaokul çocuklarının olumlu mükemmeliyetçilikleri ve yaşam doyumlarının yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin yüksek puan aldıkları anne-baba tutumu ise demokratik olarak bulunmuştur. Özel yetenekli çocukların olumsuz mükemmeliyetçilikleri ve cinsiyetleri arasında kız öğrenciler lerhine anlamlı bir fark olduğu, özel yetenekli 5. sınıfa devam eden öğrencilerin olumlu mükemmeliyetçilikleri 8. sınıflara göre yüksek bulunmuştur. Özel yetenekli öğrencilerin olumlu mükemmeliyetçilikleri arttıkça yaşam doyumları orta düzeyde artmaktadır. Anne-babalarını demokratik olarak algılayan özel yetenekli çocukların olumlu mükemmeliyetçilikleri artmakta, olumsuz mükemmeliyetçilikleri azalmaktadır. Ayrıca anne-babalarını demokratik olarak algılayan özel yetenekli öğrencilerin yaşam doyumlarının artmakta, koruyucu ve otoriter olarak algılayanların ise yaşam doyumları azalmaktadır. Anne-baba tutumunun etkisi için kurulan aracılık modeline göre de olumlu mükemmeliyetçiliğe sahip olan özel yetenekli çocukların yaşam doyumlarının yüksek olduğu ve ailelerin demokratik anne-baba tutumuna sahip olmaları da olumlu mükemmeliyetçiliğin yaşam doyumu üzerindeki etkisini arttırmaktadır. Olumsuz mükemmeliyetçiliğe sahip özel yetenekli çocukların da yaşam doyumları düşmekte ve ailelerin demokratik tutuma sahip olmaları da olumsuz mükemmeliyetçiliğin yaşam doyumu üzerindeki etkisini arttırmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine how parental attitudes mediate the relationship between perfectionism and life satisfaction of gifted students attending secondary school. In the sub-objectives, perfectionism and life satisfaction levels of gifted students, general parental attitudes of their families; perfectionism, life satisfaction and parental attitudes; their differentiation according to demographic variables and the relationship between life satisfaction, perfectionism and parental attitudes were examined. The study was conducted with 395 gifted middle school students attending Science and Art Centers (SAC) in Istanbul. "Positive and Negative Perfectionism Scale", "Multidimensional Student Satisfaction with Life Scale", "Parent Attitude Scale" and "Personal Information Form" were used to collect data.

According to the findings of the study, gifted middle school children were found to have high levels of positive perfectionism and life satisfaction. The parental attitude that gifted middle school students scored high was found to be democratic. It was found that there was a significant difference between the negative perfectionism and gender of gifted children in favor of female students, and the positive perfectionism of gifted 5th graders was higher than 8th graders. As the positive perfectionism of gifted students increased, their life satisfaction increased moderately. Positive perfectionism of gifted children who perceive their parents as democratic increases and negative perfectionism decreases. In addition, the life satisfaction of gifted students who perceived their parents as democratic increased, while the life satisfaction of those who perceived their parents as protective and authoritarian decreased. According to the mediation model established for the effect of parental attitude, gifted children with positive perfectionism have higher life satisfaction, and the fact that families have democratic parental attitudes increases the effect of positive perfectionism on life satisfaction. The life satisfaction of gifted children with negative perfectionism decreases and the fact that their families have democratic attitudes increases the effect of negative perfectionism on life satisfaction.