Ortaöğretim öğrencilerinde görülen kuraldışı davranışların yordayıcılarının incelenmesi
An investigation of adolscent in none-rule behavior life satisfaction and parenting attitudes among adolescents?
Yazar: YASİN YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Adana = Adana ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ergenlik = Puberty ; Ergenlik problemleri = Adolescence problems ; Eğitim = Education ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kuraldışı davranışlar = Exeptinal behavious ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu araştırmada ergenlerin anne baba tutumlarının ve yaşam doyumlarının kuraldışı davranışları düşük ya da yüksek düzeyde göstermeyi ne derece yordadığını belirlemek; bununla beraber ergenlerde görülen kuraldışı davranışların cinsiyet, yaşam doyumları (düşük, orta, yüksek) ve aile tutumları (demokratik, otoriter, izin verici, ihmalkâr) açısından incelenmesi amaçlanmıştır.Araştırma Adana ili merkez ilçelerinde yer alan 12 ortaöğretim kurumunun 9., 10., 11. ve 12. sınıfa devam eden 471'i kız, 410'u erkek olmak üzere toplam 881 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Örnekleme alınan öğrenciler 14 ile 19 yaşları arasında olup yaş ortalamaları 16.3, standart sapmaları ise .49'dur. Ergenlerin kuraldışı davranış düzeylerine ilişkin veriler ?Kuraldışı Davranış Ölçeği? (Kaner,2001), anne baba tutumlarına ilişkin veriler ?Anne Baba Tutum Ölçeği? (Dornbush, 1991), yaşam doyumuna ilişkin veriler ?Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği? (Huebner, 1994), kişisel veriler araştırmacı tarafından hazırlanan ?Kişisel Bilgi Formu? kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde parametrik olmayan testlerden Mann Whitney-U, Kruskal Wallis ve Lojistik Regresyon Analizi'nden yararlanılmıştır.Araştırma sonucunda ergenlerin en sık gösterdiği kuraldışı davranışların ?sözlü ya da yazılı sınavlarda fısıldamak?, ?sınavlarda kopya çekmek?, ?yasaların kullanmanıza izin vermediği otomobil, motosiklet gibi taşıt araçlarını kullanmak? ve ?tartışma sırasında karşısındakine öfkelenerek dövmek? davranışları olduğu bulunmuştur. Araştırmada cinsiyete göre kuraldışı davranış puanları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı araştırılmış; yapılan analiz sonuçlarına göre erkeklerin Kuraldışı Davranış Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalamalarının, kızların toplam puan ortalamalarından anlamlı şekilde daha yüksek olduğu bulunmuştur.Araştırmada ergenlerin aile tutumlarına göre kuraldışı davranış puanları arasında anlamlı farklılık olup olmadığına bakılmıştır. Yapılan Mann Whitney U testi sonucunda elde edilen bulgulara göre; anne baba tutumları ihmalkâr, izin verici ve otoriter olan ergenlerin, aileleri demokratik tutum sergileyen ergenlere kıyasla daha fazla kuraldışı davranış gösterdikleri bulunmuştur.Araştırmada ergenlerin yaşam doyumlarına göre kuraldışı davranış puanları arasında anlamlı farklılık olup olmadığına bakılmıştır. Yapılan analizler sonucunda arkadaşlardan, okuldan, çevreden, aileden, benlikten ve genel olarak algılanan yaşam doyumu düşük ve orta düzeyde olan ergenlerin, algılanan yaşam doyumu yüksek olanlara göre daha fazla kuraldışı davranış gösterdikleri bulunmuştur. Ayrıca yapılan Lojistik Regresyon Analizi sonuçlarına göre; aileden algılanan ?kontrol/denetim? ile ?okul?, ?aile? ve ?benlik?'ten algılanan yaşam doyumu değişkenlerinin kuraldışı davranışlarda yüksek düzeyde bulunmayı açıklamada anlamlı katkılar yapan değişkenler olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Ergenlik, Cinsiyet, Kuraldışı Davranış, Anne-Baba Tutumları, Yaşam Doyumu

Abstract:
The purpose of this study is to deterimine the parental attitudes? and life sataisfaction predicted in case of showing delinquent behaviours frequently or not. Also the aim of this stuy is to explore delinquency of adolescents? who studies in middle school in terms of gender, life satisfaction (low, medium, high) and parental attitudes (democratic, auothoritarian, permissive and neglectful).The data of this resarch was collected from 471 girls and 410 boys a total of 881 high school students who were studying in 9., 10., 11. and 12. grades from 12 high schools from Adana central province. The age of the students taken to the sample were between 14 and 19 (M=16.3, Ss= .49). The data were collected about students delinquency by means of ?Delinqueny Scale? (Kaner, 1996), data about family attitudes measured by ? Parenting Scales? (Lamborn, Mounts, Steinberg and Dornbush, 1991), data about life satisfaction by using ?Multidimensional Student? Life Satisfaction Scale? (Huebner, 1994) and personal data with the ?Personal Information Form? that was prepared by researcher. The data are analyzed using nonparametric statistical methods Mann Whitney-U, Kruskal Wallis and Logistic Regression.Results of the research shows that the most common delinguent behaviour of adolescents are ? whispering in oral or written examinations?, ?cheating in exams?,?driving a car or other vehicles without license? and ? lose his/her temper and beat someone?. In the study it is observed whether there is was a significant difference between gender and delinguency point of adolescents. Based on the results of analysis it is found that the delinguency score of boys were meaningfully higher than the delinguency points of girls.In the study it was found that there were meaningful differences between parenting styles and delinguency score of adolescents. The results of Mann Whitney U test analysis indicated that the adolescents whose parents are neglectful, permissive and, authoriterian tend to have more delinquent behaviours than the ones whose parents are democratic.In the study it is observed whether there is a meaningful difference between life satisfaction and delinguency point of adolescents. Based on the results, adolescents who have low or medium life satisfactions perceived from school, friends, neighborhood, individualisms and generally tend to have more delinquent behaviours compared to the adolescents with high life satisfaction. At the same time the results of Logistic Regression Analysis shown that the variables of ?strictness/supervision? perceived from family and satisfaction perceived from ?school?, ?family? and ?individuality? were having meaningful contributions for indicating frequent delinguent behaviours.Keywords: Adolescence, Delinguent Behavior, Parenting Styles, Life Satisfaction.