Adile Naşit'in sanat hayatı
Adile Naşit's life of art
Yazar: MERVE ÇETİNKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHRİYE DİNÇER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Naşit, Adile = Naşit, Adile ; Sanatçılar = Artists ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro tarihi = Theatre history ; Türk sineması = Turkish cinema ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre

Özet:
1930-1987 yılları arasında yaşayan Adile Naşit, 30 yılı aşan sanat hayatıyla yaşadığı dönemin siyasi, ekonomik ve toplumsal koşullarının Türk tiyatro ve sinema tarihindeki değişimlerine yakından şahit olmuş sanatçılardandır. Tiyatro kariyerine 1944 yılında, 1913'te Darülbedayi adıyla kurulan ve Cumhuriyet'in ilanından bir süre sonra belediye himayesinde gelişen İstanbul Şehir Tiyatroları'nda başlamıştır. Adile Naşit'in sanat hayatının ilk yılları, ilk Türk tiyatro dergisini çıkaran, çocuk oyunları da sahneleyen ve tiyatro okulları kurulmasını önemli bir konu olarak gündeme taşıyan bu kurumda geçmiştir. 1950'de çok partili döneme geçilmesi ve liberal ekonomi politikaları izlenmesiyle sanatta devlet desteği önceki dönemlere göre azalmış, özel tiyatro girişimleri ise artmıştır. 1945'te kurulan ve Naşit'in 1950'lerin başından 1961'e kadar sahne aldığı Karaca Tiyatrosu bu dönemin özel tiyatrolarından biridir. Karaca Tiyatrosu, 1955'te açılan tiyatro binası ile bina yetersizliği döneminde İstanbul'a turneye gelen topluluklara sahne sağlayan bir tiyatro kurumudur. 1960'lı yıllarda, Türkiye'de ve dünyada görülen kültürel hareketlenmenin etkisiyle tiyatro topluluklarının sayısında artış yaşanmıştır. Adile Naşit'in 1962'den 1975'e kadar kadrosunda olduğu Gazanfer Özcan-Gönül Ülkü Tiyatro Topluluğu, "tiyatronun altın çağı" olarak adlandırılan bu dönemde kurulup uzun yıllar ayakta kalan ve meddahlık ile tuluat geleneğinden yararlanan popüler halk tiyatrosu örnekleri sahneleyen bir topluluktur. 1970'ler ise Naşit'in sinema yapımlarına ağırlık verdiği bir dönem olmuştur. Yıl bazında çekilen film sayısının artması ve renkli filmlerin başarısı sektörü olumlu yönde etkilerken ekonomik kriz, televizyonun yaygınlaşması, seks filmlerinin aileleri salonlardan uzaklaştırması ve sansür baskısı sinemanın karşılaştığı zorluklardandır. Bununla birlikte, Naşit'in rol aldığı Hababam Sınıfı serisi ve Süt Kardeşler gibi komediler, aileleri sinemaya çekebilmiş ve gişede istikrarlı başarılar sağlamıştır. Televizyonun sinemaya güçlü bir rakip olduğu 1980'lerde televizyonda da çalışan Naşit, TRT'de Uykudan Önce adlı çocuk programını sunmuştur.
Bu çalışmada Türk tiyatro ve sinema tarihinde yaşanan gelişmeler ve ailesinin sanatsal geçmişi incelenerek Adile Naşit'in kariyerinin nasıl şekillendiğine odaklanılacaktır. Sanatçının yaşadığı dönemin politik ve ekonomik hayatının kültürel alana nasıl yansıdığı sorgulanarak Adile Naşit'in içinde yetiştiği ve ailesinin de bir parçası olduğu sanat camiasının sanatçının kariyerine etkisi incelenecek ve sanatçının tiyatro ile sinemaya olan katkıları üzerinde durulacaktır.

Abstract:
Adile Naşit, who lived between 1930-1987, is one of the artists that has witnessed the changes of social conditions in the history of Turkish theater and cinema in her life of art that expands more than 30 years. Her theater career started in 1944 at the Istanbul Şehir Tiyatroları, which was founded in 1913 under the name of Darülbedayi and developed under the guardianship of the Republic. The first years of Adile Naşit's art life took place in this institution, which published the first Turkish theater magazine, staged children plays and emphasized the importance of the establishment of theater schools. After the transition to the multi-party period in 1950, the adoption of liberal economic policies led to a decrease in state support in art compared to previous periods and an increase took place in private theater initiatives. Muammer Karaca Theater Group, which was founded in 1945 and was a group that Naşit performed from the beginning of 1950s to 1961, is one of the private theaters of this period. Because there was a theater building deficiency, Karaca Theater opened the doors of the theater which was opened in 1955 to the actors who came on tour to Istanbul and provided them a stage. In 1960s, with the impact of cultural movements which was seen in not only Turkey but also in the world, the number of theater groups has started to increase. From 1962 to 1975, Adile Naşit was a member of the Gazanfer Özcan-Gönül Ülkü Theater Company. This group, which was established in the period called "the golden age of theater", survived for many years and staged examples of popular folk theaters that benefited from meddah and tuluat tradition. In the 1970s, Naşit gave more importance to cinema productions. While the increase in the number of films and the success of colour films affected the sector positively, the economic crisis, popularity of television, the increase of the number of sex movies caused families to withdraw from the halls and the pressure of censorship was challenging for cinema. Adile Naşit's comedy movies such as Hababam Sınıfı series and the Süt Kardeşler were able to attract families to the cinema and also has achieved steady success in terms of box office. Naşit also worked on television in the 1980s, when television was a strong competitor to cinema, and presented the children program called Uykudan Önce on TRT.
In this study, the developments in the history of Turkish theater and cinema will be examined, her family's history on art will be analyzed and how Adile Naşit's art life is shaped will be focused. It will be questioned how the political and economic life of the artist's period is reflected in the social and cultural field, the impact of her family's art legacy and in the light of this, Adile Naşit's career will be analized and her contributions to theater, cinema and television will be emphasized.