Okul çağı çocuklarının besin seçimi ve beslenme davranışları üzerinde reklamların etkisi
The influence of advertisements on food choice and eating habits of school age children
Yazar: ZAFER GÜNLÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİDEM ÖNAY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Reklamlar = Advertisements ; Öğrenciler = Students ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu çalışma; Zonguldak ili Çaycuma ilçesin de öğrenim gören 9-14 yaş grubu öğrencilerin beslenme alışkanlıkları ile izledikleri reklamların besin seçimlerine ve beslenme davranışlarına etkilerinin ortaya konulması amacıyla planlanmıştır. Bu araştırma basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen, Zonguldak ili Çaycuma ilçesi merkez ilköğretim okullarında 4. 5. 6. 7. ve 8. sınıflara devam eden, 9-14 yaş grubu arasında olan 166 kız, 166 erkek olmak üzere toplam 332 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Veriler, anket formu ile toplanmıştır. Anket formunda, öğrencilerin kişisel ve demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve yüzde tüketim puanları, televizyon izleme alışkanlıklarını belirlemeye yönelik sorular yer almaktadır. Araştırma kapsamına alınan tüm öğrencilerin, antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu ve vücut ağırlığı ölçümleri) alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, SPSS 13.0 paket programından yararlanılmıştır. Her soru ile ilgili mutlak ve % değerleri gösteren çizelgeler hazırlanmış ve gerekli aritmetrik ortalamalar alınmıştır. Veriler yaş grupları ve cinsiyet değişkenleri dikkate alarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin BKI ortalaması 17.76 ± 19.81 kg/m2'dir. Bal (1027), kahvaltılık tahıl ürünleri (1006), çay (998), beyaz ekmek (990), şeker (917), hazır meyve suları (903), sebzeler (902), bisküvi (899), çikolata (892), pirinç (842), makarna (835) tüm öğrenciler tarafından en yüksek oranda tüketilen besinlerdir. Öğrencilerin öğün aralarında % 37. 0 çikolata, cips, kek ve şeker tükettikleri tespit edilmiştir. Öğrencilerin öğün aralarında % 34. 0 kolalı içecekler, % 33. 1 meyve suları tükettikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin yiyecek ve içecek seçimlerinde reklamların % 41. 0 etkili olmadığı, % 34. 9 bazen etkili olduğu, % 24. 1 etkili olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin reklamların etkisinde kalarak % 44. 4 çikolata, cips, şeker ve kek, % 18. 4 süt ürünleri, % 12. 2 et ve et ürünleri aldıkları, reklamların etkisinde kalarak aldıkları içecekler ise % 55. 1 kolalı içecekler, % 23. 0 süt ve % 11. 7 meyve suları olarak saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Beslenme, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim sıklıkları, reklamlar

Abstract:
This study was planned to reveal the effect of adverts on food choice and eating habits of 9-14 year-old children attending primary schools in Çaycuma Zonguldak . This study was carried out on 332 students attending 4th, 5th, 6th, 7th and 8th grades in the center of Çaycuma County, 166 being female and 166 male with simple random sampling method. Data was collected with survey form. In the survey form, there are questions about students? personal and demographic features, eating habits and consumption percentage, TV watching habits. Anthropometric measurements (height and body weights) of all the students included to the study were made. In the assessment of data, SPSS 13.0 package program was used. Tables showing absolute and % values were taken for each questions and necessary arithmetic means were taken. Data were assessed in terms of age groups and gender variables. The BKI mean of the students participating the study is 17.76 ± 19.81 kg/m2?dir. Honey (1027), breakfast cereals (1006), tea (998), white bread (990), sugar (917), ready juices (903), vegetables (902), biscuit (899), chocolate (892), rice (842), pasta (835) are the most consumed foods by all students. It was found out that the students consume 37.0% chocolate, crisps, cake and sugar between meals. It was also found out that they consumed 34. 0 % coke and 33. 1% fruit juice. It was also found out that 41% thought adverts were not influential on food and drink choices, 34.9% thought the adverts were to some extent influential and 24.1% thought that they were influential. It was found out that students purchased 44. 4% chocolate, crisps, sugar and cake, 18. 4% dairy products, 12. 2% meat and meat products because of the influence of the adverts, as for the drinks they bought 55.1% coke, 23.0% milk and 11.7% fruit juice because of the influence of the advertisements.Key Words: Nutrition, eating habits, food consumption frequency, advertisements