Abdullah b. Revaha'nın şiirlerinde eşdizimler
Collocations in the poems of Abdullah bin Revâha
Yazar: ÖMER ÇELEBİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP AKŞİT
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Abdullah b. Revaha = Abdullah b. Revaha ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Arapça = Arabic ; Bağdaşıklık = Cohesion ; Dil bilim = Linguistics ; Eşdizimlilik = Colocation ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Şiir = Poem

Özet:
Dilbilimin bir dalı olarak metinbilim, metinleri bütünsel bir bakış açısıyla ele almayı hedefler ve bir metnin metin olmasını sağlayan çeşitli ölçütler ileri sürer. Bu ölçütlerden bağlaşıklık ölçütü, gönderim, değiştirim, eksiltili yapı, bağlama edatları ve sözcüksel bağlaşıklık gibi öğelerle sağlanmaktadır. Sözcüksel bağlaşıklık ise tekrar ve eşdizim ile temin edilmektedir. Eşdizimler bir metnin anlaşılması ve yorumlanması hususunda metnin okuruna önemli kolaylıklar sunmaktadır. İşte bu çalışma Abdullah b. Revâha'nın şiirlerinde yer alan eşdizimleri ele almayı amaçlamaktadır.
İbn Revâha'nın Cahiliye dönemi şiirlerinde kendi kabilesini öven, rakip kabileyi hicveden satırlar baskındır. İslami döneme gelindiğinde ise temanın Kur'ân-ı Kerim ile şekillendiğini görmekteyiz. İslam'ın ilk dönemine dair önemli verileri barındıran Revâha'nın şiirlerinde eşdizimler sıkça görülmektedir.
Eşdizimler aracılığıyla şair, soyut birtakım hususları somutlaştırılarak okuyucunun zihnine canlı bir tablo gibi sunmayı başarmıştır. İbni Revaha'nın şiirlerindeki eşdizimlerin aynısı veya benzerlerinin Cahiliye dönemi şiirleri, Kur'ân-ı Kerim, bazı hadisler ve tarihi metinlerde yer alması, bu birlikteliklerin anlamını kavramamız yönünden önem arz eder. Ayrıca İslam'ın ilk dönemine ait dili özlü bir tarzda dikkatlere sunması yönüyle de eşdizimler anahtar unsurlar olma özelliğine sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Abdullah b. Revâha, Şiirler, Dilbilim, Metindilbilim, Bağlaşıklık, Eşdizim

Abstract:
As a branch of linguistics, textual science aims to treat texts from a holistic perspective and proposes various criteria that enable a text to be text. Among these criteria, the cohesion criterion is provided with items such as reference, substitution, elliptical structure, context prepositions and lexical cohesiveness. Lexical cohesion is ensured by repetition and collocation. Collocations provide significant convenience to the reader in understanding and interpreting a text. Here is this study Abdullah b. Revâha's It aims to deal with the collocations in poems.
In Ibn Rawaha's poems of Jahiliyya, lines that praise his tribe and satirize the rival tribe are dominant. When we come to the Islamic period, we see that the theme is shaped by the Quran. Collocations are frequently seen in the poems of Rahaha, which contains important data about the first period of Islam.
Through collocations, the poet has succeeded in presenting some abstract points to the reader's mind like a living painting by concretizing them. The fact that the same or similar collocations in Ibn Revaha's poems are included in the poems of the period of Jahiliyya, the Quran, some hadiths and historical texts is important in terms of understanding the meaning of these associations. In addition, collocations have the feature of being key elements, as they present the language of the first period of Islam in a concise manner.

Keywords: Abdullah b. Revâha, Poems, Linguistics, Textlinguistics, Cohesion, Collocation