Obstrüktif uyku apne sendromlu olgularda klinik değerlendirmenin tanı değeri
Diagnostic value of clinical evaluation in obstructive sleep-apnea syndrome cases
Yazar: AYŞEGÜL ACAR
Danışman: PROF. DR. OĞUZ KÖKTÜRK
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) erişkin popülasyonda %1-5 oranında görülen, morbidite ve mortalitesi oldukça yüksek bir hastalıktır. Uyku sırasındaki solunum bozukluklarının saptanması, hastalığın prognozu ve etkili bir tedavinin uygulanabilmesi açısından oldukça önemlidir. OSAS'ın kesin tanısı için bütün hastalara mutlaka tüm gece polisomnografi (PSG) yapılması gereklidir. Ancak bu inceleme uzun zaman alan, pahalı, özel ekip ve cihaz gerektiren bir uygulamadır. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de uyku laboratuvarlarının sayısının az olması nedeniyle PSG uygulanacak hastaların seçimi çok önemlidir. Bu amaçla en çok başvurulan tanı yöntemi klinik tanıdır. Ancak bugüne kadar yapılan çalışmalarla OSAS'lı hastalarda klinik değerlendirme ile bir dereceye kadar tanı konabileceği gösterilmiştir.Bizim çalışmamızda diğer birçok çalışma ile uyumlu şekilde OSAS'lı olgularda yaş, BKİ, boyun çevresi ve ESS değerleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Erkek/kadın oranı 2.8 idi. Sigara içme öyküsü açısından iki grup arasında fark yoktu. OSAS semptom ve bulgularına yönelik yapılan anket değerlendirmesinde tanıklı apne, gündüz aşırı uyku hali, sabah baş ağrısı, sabah yorgunluk hissi ile uyanma, yetersiz/ bölünmüş uyku, hipertansiyon öyküsü, karakter ve davranış değişikliği, çevreye uyum güçlüğü, grip olduğunda uyumada zorlanma, uykuda aşırı terleme, noktüri, cinsel istek azalması, araç kullanırken uykunun gelmesi ve araç kullanırken uyuma sonucu kaza yapma OSAS'lı olgularda belirgin olarak daha yüksek bulundu. Sensitivitesi ve doğruluğu en yüksek semptomlar sırasıyla horlama, tanıklı apne, sabah yorgunluk hissi ile uyanma, sabahları ağız kuruluğu ve gündüz aşırı uyku haliydi. Hemen tüm semptomların sensitivitesi hastalığın ağırlığı arttıkça artıyordu. Spesifitesi en yüksek semptomlar sırasıyla araç kullanırken uyuma sonucu kaza yapma, çevreye uyum güçlüğü, anksiyete / depresyon öyküsü, hipertansiyon öyküsü ve çarpıntı hissi ile uyanmaydı. Eşlik eden hastalıklardan diyabet ve hipertansiyon OSAS'lı olgularda daha sıktı.Bu sonuçlar tek başına klinik değerlendirmenin OSAS tanısı için yeterli olmadığını ancak risk faktörleri, semptomlar ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirildiğinde OSAS olasılığı yüksek olguların belirlenebileceğini göstermektedir.

Abstract:
Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) affects 1-5% of adult population, and its morbidity and mortality rate is considerably high. Determination of breathing disturbances during sleep is important for prognosis and efficient treatment of the disease. All patients should undergo a full-night polysomnography (PSG) for definite diagnosis of OSAS. However it is an expensive and time consuming study, necessitating special team and instrument. Because the number of sleep laboratories implementing PSG is not sufficient in our country as all over the world, patient selection for PSG is an important issue. For that purpose clinical diagnosis is the most commonly used diagnostic procedure. But, the studies conducted up to date revealed that the patients with OSAS could be diagnosed to a certain degree with clinical assessment.In concordance with other studies, in our study age, body mass index (BMI), neck circumference and Epworth Sleepiness Scala (ESS) values were significantly higher compared to control group. Male : female ratio was 2.8. There was no difference between two groups with respect to smoking. A questionnaire addressing OSAS signs and symptoms showed that witnessed apnea, excessive daytime sleepiness, headache in the morning, fatigue upon waking up in the morning, insufficient/irregular sleep, history of high blood pressure, personality changes, social adjustment problems, hardly falling into sleep in influenza infection, excessive sweating in sleep, nocturia, decrease in libido, and motor vehicle crashes due to sleep during driving were significantly higher in OSAS cases. Snoring, witnessed apnea, fatigue upon waking up in the morning, dry mouth in the morning, and excessive daytime sleepiness are the most specific and sensitive symptoms, respectively. The sensitivity of almost all symptoms were increasing as the severity of disease increased. Motor vehicle crashes due to sleep during driving, social adjustment problems, history of anxiety/depression, hypertension, and sense of palpitation were the symptoms yielded the highest specificity. Comorbidities such as diabetes and hypertension were more frequent in patients with OSAS.These results demonstrated that clinical evaluation was not sufficient for the diagnosis of patients who are at increased risk of OSAS, and these patients should be evaluated together with risk factors, symptoms and comorbidities.