Karaçam (Mihalıççık, Eskişehir) demir-nikel cevherleşmesinin tenör ve rezerv dağılımının belirlenmesi
Determination of grade reserve distribution of Karaçam (Mihaliççik, Eskişehir) iron-nickel mineralization
Yazar: ELİF TURAN
Danışman: PROF. DR. CEM SARAÇ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeoistatistik = Geostatistics ; Kriging = Kriging ; Maden yatakları = Ore deposits

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında, değerlendirme sahası olarak Karaçam, Eskişehir sahası seçilmiş, MTA Genel Müdürlüğü' nün 1978 yılında gerçekleştirdiği sondaj çalışmaları süresince topladıkları sondaj numuneleri analiz için uygun görülmüştür.Tezin ana konusunu Karaçam (Mihalıççık, Eskişehir) demir-nikel tenör ve kaynak dağılımının belirlenmesi oluşturmaktadır. Tez kapsamında, belirtilen alanda MTA Genel Müdürlüğü tarafından yapılan 6 adet sondajdan elde edilen demir (Fe) ve nikel (Ni) analiz sonuçları jeoistatistiksel olarak değerlendirilmiştir.Veriler öncelikle jeoistatistiksel açıdan modellenmiş ve külçe etkisi, varyans ve etki mesafesi parametreleri belirlenmiştir. Daha sonra veriler kompozit edilmiş ve elde edilen bu veriler yardımıyla jeoistatistiksel uygulamalara geçilmiştir. Çeşitli yazılımlar kullanılarak cevherleşmenin 3 boyutlu değerlendirmesi yapılmıştır. Cevherleşmenin yatay ve düşey yönde variogramları hesaplanmış, yatağın anizotropisi incelenmiş ve sonuçta da yatak küresel olarak modellenmiştir. Model parametreleri Fe için; C0 = 30, C = 60, a = 75 m ve Ni için; C0 = 0.2, C = 0.5, a = 75 m olarak belirlenmiştir. 50 x 50 x 50 m boyutlarındaki blokların ortalama tenörleri, jeoistatistiksel blok kriging yöntemi ile kestirilmiştir. Model parametrelerinin cevherleşmeye uygunluğu çapraz doğrulama teknikleri ile test edilmiştir. 50x9 m (x), 50x6 m (y), 50x4 m (z) olarak yapılan kestirim işlemi sonucunda cevherleşme bölgesindeki Fe ve Ni için tenör-tonaj dağılımları hesaplanmıştır. Fe için toplam 182 blok kestirilerek ortalama tenörü %26.26, varyansı 1.59 ve Ni için de 216 blok kestirilerek ortalama tenörü %0.66, varyansı 0.01 olarak hesaplanmıştır. Değişik eşik tenörlere karşılık gelen kaynak miktarları hesaplanmış ve Fe için, %17-31 aralığında eşik tenöre karşılık gelen kaynak değeri ~66 milyon ton ile 725 bin ton arasında değişim gösterirken; Ni için, bu değerler %0.3-1.1 aralığında ~67 milyon ton ile 625 bin ton arasında değişmektedir. Değişimlere ilişkin sonuçlar grafikler şeklinde sunulmuştur.

Abstract:
Karaçam, Eskişehir has been chosen as the evaluation area under the scope of this thesis and drilling samples collected during the drilling executed by the General Directorate of Mineral Research and Exploration (MTA) in 1978 are found to be suitable.The main topic of this thesis is the determination of grade and resource distribution of Karaçam (Mihalıççık, Eskişehir) iron-nickel mineralization. Iron (Fe) and nickel (Ni) analysing results of the 6 number of drilling samples evaluated in terms of geostatistics.As a first step the datas of the drilling sample were modelled and the nugget effect, variance and influence distance parameters were calculated in terms of geostatistics. In the next step, data were composited and geostatistical applications were applied. By using some special softwares for this database, the mineralization were assessed in 3D. The variograms of mineralization were computed for the vertical and horizontal directions, anisotropy of deposit was investigated and the deposit was spherically modelled. Model parameters were determined to be Fe; C0=30, C=60, a=75 m and Ni; C0=0.2, C=0.5, a=75 m. The suitability of model parameters of mineralization were tested with back-kriging technique. These parameters were mainly used for the estimation of average grade for the 50x50x50 m blocks by using geostatistical block kriging technique. Grade-tonnage distribution was applied to the 50x9 m (x), 50x6 m (y), 50x4 m (z) blocks in the area. The calculated results of mean grade and variance are %26.26and 1.59 respectively in 182 blocks for Fe and %0.66, 0.01 in 216 blocks for Ni. With different sill grade values, the resource amount were calculated and for Fe, resource values are changeable ~66 million ton and 725000 ton on between %17-31 sill grade values; for Ni these values are changeable ~67 million ton and 625000 ton on between %0.3-1.1. Estimated results of levels were presented in graphics.