Osmanlı minyatürlerinde saray hayatı
Royal life in Ottoman miniature
Yazar: HARİKA TUTKU ÇAVDAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA ŞİMŞİR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Minyatür = Minyature ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Saraylar = Palaces

Özet:
Minyatür sanatı kitap sanatları içinde görsel belge nitelikli sahnelerin Sanat tarihi açısından incelendiği bir alandır. Çalışma konumuz olan saray hayatını konu alan minyatürler Osmanlı minyatür sanatı içinde önemli bir yer teşkil etmektedir. Osmanlı saray hayatını konu alan çalışma evreni 60 adet minyatürden oluşturmaktadır. Cülûs (tahta çıkış), sarayda kabul, arz odasında kabul, bayramlaşma (muayede), Dîvân-ı Hümâyûn ve Topkapı Sarayı, Sultan eğlence meclisleri, Padişahların hüner sergilemesi, harem ve ölüm başlıkları dâhilinde incelenen örneklemler, kompozisyon şeması, figür, tasarım, uygulama, renk ve nakkaş üslupları olarak detaylı bir şekilde tanımlandırılmıştır. 15 ayrı yazma eserlerden alınan minyatürlerin 10 adedinde saray nakkaşhânesinin farklı üsluplardan etkilendiği görülmektedir. Hünernâme II'den alınan minyatürler ise Nakkaş Osman'a atfedilmekle birlikte kompozisyon şemasındaki farklılıklar değerlendirilerek 4 ayrı nakkaş, uygulamacı ve tasarımcının olduğu ortaya konulmuştur. Nakkaşı bilinen sahnelerde ise ortak üslupları belirtilmiş, farklı yaklaşımlar, alışılmışın dışında görülen uygulamalar tespit edilmiştir. Birçoğunun Kur'an-ı Kerim ayetlerine dayandırıldığı törenlerin teşrifat defterlerinde yer alan bilgilere göre minyatürlere ne derecede aktarıldığı ve nakkaş üsluplarının ve tasarımlarının minyatürleri nasıl etkilediği çalışma kapsamında ortaya konulmuştur.

Abstract:
Miniature art is a book art field in which certificatory visual scenes are examined from Art History pespective. This study focuses on miniatures about court life, which has a particularly important place in Ottoman miniature art tradition. The research population of the miniatures that are related to Ottoman court life consists of 60 miniatures. The samples are examined under the topics of enthronement, acceptence in the court, acceptance in the Chamber of Petitions, greetings of bairams, Imperial Council (Dîvân-ı Hümâyûn) and Topkapı Palace, Sultan entertainment assemblies, presentment of Sultan's talents, harem and death. The examined samples are defined in detail with regard to scheme of composition, figure, design, practice, colour and miniaturist style. Of the 15 miniatures that were taken from different manuscripts, 10 show that the miniature house (nakkaşhane) of the court is influenced by different styles. Although the miniatures taken from Hünernâme II are referred to Nakkaş (Miniaturist) Osman, depending on the dissimilarities in the composition schemes, it has been concluded that the mentioned miniatures were generated by four different minaturists, practitioners and designers. In the scenes of which the miniaturist is acknowledged, the styles in common are indicated, the different styles and unorthodox practices are also identified. Depending on the information provided in the ceremonial books, in which many of the ceremonies are grounded on the verses from the Koran (Kuran-ı Kerim), this study presents to what extent the ceremonies are reflected and displayed in the miniatures and how the designs and styles of the miniaturists influenced the miniatures.