Okullarda yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik uygulamalarının belirlenmesi ve bazı değişkenler açısından incelenmesi
Determination of psychological counseling and guidance applications handled in schools and examination in terms of some variables
Yazar: HATİCE HATİPOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Okullar = Schools ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Rehber öğretmenler = Guidance teacher ; Rehberlik = Guidance ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmada ilköğretim ve ortaöğretim okullarında rehber öğretmen kadrosunda çalışan ve okul psikolojik danışmanlığı görevini üstlenen psikolojik danışmanların çalıştıkları okullarda yürüttükleri PDR uygulamalarının, diğer bir değişle pratik becerilerinin nasıl olduğu incelenmiştir. Çalışmada ayrıca psikolojik danışmanların çalışma yaşamına ilişkin özellikleri (kıdemleri, öğrenim durumu, okul düzeyi), çalışılan okulun fiziki koşulları (okul mevcudu) ve lisans eğitimleri sırasında aldıkları uygulamalı ders (bireysel psikolojik danışma uygulama dersi, grupla psikolojik danışma uygulama dersi ve okul psikolojik danışmanlığıyla ilgili uygulama dersi) sayıları açısından psikolojik danışmanların çalıştıkları okullarda yürüttükleri PDR uygulamalarının farklı olup olmadığı araştırılmıştır.Araştırma, Türkiye'de toplam 46 ilde 2009-2010 yılları arasında ilköğretim ve ortaöğretim okullarında rehber öğretmen kadrosunda çalışan 221'i bayan, 223'ü erkek olmak üzere toplam 445 psikolojik danışman üzerinde yapılmıştır. Araştırmada psikolojik danışmanların yürüttükleri PDR uygulamalarını belirlemek amacıyla ?Okullarda Yapılan PDR Uygulamaları Anketi? ve psikolojik danışmanların özellikleri ile ilgili bilgileri de saptamak amacıyla ?Kişisel Bilgi Formu? kullanılmıştır. Analizlerde, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kay-Kare, Mann Whitney U Testi ve Kruskall Wallis Testi uygulanmıştır.Araştırma sonucunda, ilköğretimde çalışan psikolojik danışmanların bireysel rehberlik uygulamasında öncelikli sırada kişisel-sosyal gelişim alanına; küçük grup rehberliği, büyük grup rehberliği, sınıf rehberliği ve konferans uygulamalarında ise hem ilköğretim hem de ortaöğretim okullarında çalışan psikolojik danışmanların ilk sırada eğitsel gelişim alanına yönelik çalışmalara öncelik verdikleri görülmüştür. İlköğretim ve ortaöğretim okullarında çalışan psikolojik danışmanlar psikolojik danışma uygulamalarından sırasıyla en fazla bireysel psikolojik danışma, acil krize yönelik psikolojik danışma ve grupla psikolojik danışma uygulamaları yürüttüklerini belirtmişlerdir. Program geliştirme uygulamalarını; ilköğretimde ve ortaöğretimde çalışan psikolojik danışmanların yarıdan fazlasının (ilk: %75, orta: %65) yaptığı saptanmıştır. Program değerlendirme uygulamalarında ise; ilköğretim ve ortaöğretimde çalışan psikolojik danışmanların yarısının (ilk: %50, orta: %54), yürüttükleri PDR programını değerlendirmeye yönelik uygulama yaptıkları görülmüştür. Bireyi tanıma tekniklerinden test dışı teknikleri ilköğretim ve ortaöğretimde çalışan psikolojik danışmanların tamamına yakınının (ilk. %95, orta: %97) uyguladığı belirlenmiştir. En fazla yapılan test dışı tekniklerin ise problem tarama listesi, başarısızlık nedenleri anketi ve otobiyografi olduğu saptanmıştır. Psikolojik test tekniklerini, ilköğretim ve ortaöğretimde çalışan psikolojik danışmanların yarıdan fazlasının (ilk: %65, orta: %72) yaptığı ve yapılan bu testlerin ağırlıklı olarak ilgi envanterleri olduğu görülmüştür. Konsültasyon, veli görüşmesi ve öğretmenlerle görüşme yapma ile ilgili uygulamaları, hem ilköğretim hem de ortaöğretimde çalışan psikolojik danışmanların tamamına yakınının gerçekleştirdiği saptanmıştır. İlköğretimde ve ortaöğretimde çalışan psikolojik danışmanların okullarda yürütülen diğer uygulamalardan en fazla oryantasyon hizmetlerine en az ise akran yardımcılığı çalışmalarına yer verdikleri belirlenmiştir.Kıdemlerine göre psikolojik danışmanların okullarda yürüttükleri bazı PDR uygulamalarında farklılıkların olduğu görülmüştür. Rehberlik uygulamalarından bireysel rehberlik, küçük grup rehberliği ve konferans uygulamalarında, bireysel psikolojik danışma yapılan danışan sayısında, bazı PDR programı değerlendirme alt uygulamaları, bireyi tanıma teknikleri alt uygulamaları ve psikolojik test teknikleri alt uygulamalarında ve oryantasyon (duruma alıştırma) uygulamalarında 11 yıl ve üstü kıdeme sahip olan psikolojik danışmanlar lehine anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Mezuniyet düzeylerine göre psikolojik danışmanların okullarda yürüttükleri PDR uygulamalarından sadece program geliştirme alt uygulamalarından; bir grup rehberliği paket programı geliştirme ve uygulama, program geliştirme çalışmaları sonucundan sonra program değerlendirme uygulamaları yapma, program değerlendirme uygulamaları yaparken uygulamaları değerlendirmek amacıyla anket gibi ölçme araçları geliştirme, program değerlendirme çalışmaları sırasında çeşitli istatistiksel işlemlerden yararlanma gibi uygulamalarda lisansüstü eğitim alan psikolojik danışmanlar lehine anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Çalıştıkları okul düzeyine göre sadece PDR programı geliştirme uygulamalarında bulunan psikolojik danışmanlardan ilköğretimde çalışanlar lehine, veli toplantılarına katılma ve oryantasyon uygulamalarında bulunan psikolojik danışmanlardan ise ortaöğretimde çalışanlar lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Çalışılan okulun mevcuduna göre psikolojik danışmanların yürüttükleri bazı PDR uygulamalarında farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Örneğin, bireysel psikolojik danışma yapılan danışan sayısı, bireysel psikolojik danışma toplam oturum sayısı ve yönetilen grupla psikolojik danışma sayısı 1501 ve üstü okul mevcuduna sahip okullarda çalışan psikolojik danışmanlar lehine anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Lisans eğitimi sırasında alınan bireysel psikolojik danışma, grupla psikolojik danışma ve okul psikolojik danışmanlığı uygulamalarına yönelik dersler ile çalışılan okulda yürütülen PDR uygulamalarından bazıları arasında lisans eğitimi sırasında bireysel psikolojik danışma uygulaması dersini, grupla psikolojik danışma uygulama dersini ve okul psikolojik danışmanlığı uygulama dersini iki dönemde alan psikolojik danışmanlar lehine farklılıklar olduğu saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Okullarda yapılan PDR uygulamaları, Okul PDR programı, Psikolojik danışman

Abstract:
In this research, how psychological counseling and guidance (PCG) applications of counselors who work in guidance teacher position and who undertake school psychological counseling job in primary and secondary schools, in other words how their practical applications are were examined. In addition, the properties of counselors working life (their seniority, academic background, school level), physical conditions of the working school (school size) and number of applied class taken during undergraduate education (individual psychological counseling application lesson, psychological counseling with group application lesson and application lesson related to school psychological counseling) were studied whether the PCG applications that the counselors performed in their schools are different or not.Research was performed totally 445 counselors on 221 female and 223 male working in guidance teacher positions at primary and secondary schools between 2009-2010 in 46 cities of Turkey. In the study, in order to determine counselors PCG applications, ?PCG Applications Performed at Schools Questionnaire?, to determine the properties of counselors ?Personal Information Form? were used. For the analysis, One Way Analysis of Variance, Kay-Kare, Mann Whitney U Test and Kruskall Wallis Test were applied.At the end of the research, it was seen that the counselors that work in primary schools pay importance to the personal-social development area, but for small group guidance, large group guidance, classroom guidance and conference applications the counselors of both primary and secondary school pay importance to educational development area studies in the first place. The counselors working in primary and secondary schools was noted that they perform more applications on the individual counseling, counseling for emergency crisis and counseling for group respectively. It was detected that more than half of the counselors working in primary and secondary school (primary: 75%, secondary:65%) perform program development. In the program assessment applications, it was seen that half of the counselors (primary: 50%, secondary: 54%) perform applications devoted to assess the PCG program that they perform. It was determined that almost all of the counselors working in primary and secondary schools (primary:95%, secondary:97%) apply out of test techniques of individual recognizing techniques. It was detected that most applied self-report test techniques were problem inventory, reasons of failure questionnaire and autobiography. It was seen that more than half of the counselors working in primary and secondary schools (primary: 65%, secondary: 72%) perform psychological test techniques and these tests are highly interest inventories. It was detected that almost all of the counselor working in both primary and secondary schools perform applications about consultation, parent meeting and discussion with teachers. It was determined that the counselors working in primary and secondary schools give place mostly to orientation services of the other applications performed in schools and less to peer helping studies.It was seen that there are differences between some of the PCG applications that counselors applied due to their seniority. It was detected that there are significant differences on behalf of counselors with 11 years or more than 11 years of seniority about individual guidance, small group guidance and conference applications of guidance applications, in the number of clients, in some sub applications of PCG program assessment, sub applications of self-report techniques and sub applications of psychological test techniques and in orientation applications. It was found that there are differences between counselors who took graduate education and who did not, these differences are about program development sub applications of PCG applications that counselors perform in schools; performing a group guidance package program development and application, after program development studies, performing program assessment applications, while performing program assessment in order to assess the applications developing scale such as questionnaires, during program development studies benefiting from several statistics. Due to the level of the school that they work, it was seen that there are differences on behalf of the counselors who work in primary school about the only PCG program development applications and there are differences on behalf of the counselors who work in secondary school about attendance to parent meetings and orientation applications. It was determined that there are differences between some of the PCG applications that counselors perform due to the size of the school that they work. For example, there are significant differences between the schools where the individual counseling session number, individual counseling total session number and counseling with group that is managed number is equal to 1501 or higher than 1501 on behalf of counselors that work in those schools about the individual. It was detected that there are differences on behalf of the counselors who took practicum, group counseling practicum and school counseling practicum in both two semester about some of the PCG applications that performed in the working school.Keywords: PCG applications performed in schools, School PCG program, Counselor