Mimari tasarımın kamusallığa katkıları
The contributions of architectural design to publicity
Yazar: GAMZE KÖKÜM
Danışman: PROF. DR. NAZAN KIRCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Iveson, "public space" yani kamusal mekan kavramı ile fiziksel ve mekansal bir kamusallık; "public sphere" yani kamusal alan kavramı ile de sosyolojik ve eylemsel bir kamusallık tarifler (Iveson, 2007). Çalışmada, mimarlık alanında kamusal mekanda (public space), kamusal alan (public sphere) anlayışını irdelemek, her iki alanın belirsiz, yoruma açık tanımlamalarını örnekler üzerinden tartışmaya açarak mimarlıkta "kamusal tasarım" anlayışının ne olarak görüldüğünü ve ne olabileceğini ortaya koymak istenmiştir. Çalışma ile, "kamusal mekan" kavramını mekansal ve mimari bağlamından koparmadan ve sosyolojik kısıtlı anlamından kurtararak açabilmek ve böylece mimarlıkta kamusal tasarımı bilinçli ve anlamlı bir öncelik haline getirebilmenin olanaklarının araştırılması hedeflenmiştir. Mimari tasarım disiplininin içerisinde yer alan bir kamusal tasarım, üretildiği toplumun kültürü ve kentliler ile doğrudan ilişkilidir. İçinde bulunulan kültür, kamusal tasarımın üretilmesinde etkili olduğu gibi kamusal tasarım da içinde bulunduğu kültürü ve toplumu etkileyecek ve dönüştürecek potansiyele sahiptir. Çalışma "kamusal tasarım"ı sosyolojik ve kentsel bağlamından hareketle, mimarlık alanı içerisinde ele almaktadır. Mimari tasarımın kamusallığa katkısının nasıl artırılabileceği sorgulanırken, tarihsel süreçteki kamusal tasarım arayışlarından başlanarak; kamusallığa katkı sağlayan mimari tasarımlar, destek olan unsurlar ve etkileri örnekler üzerinden incelenmiştir. Kamusal tasarımın tarihi süreci kısaca ve somutlaştırılarak ifade edilmiş ve örnekler üzerinden kamusal olarak nitelikli tasarımların taşıdıkları özellikler ve gözettikleri öncelikler tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Iveson defines public space as physical and spacial publicness while public sphere as sociological and actional publicness (Iveson, 2007). The purpose of the study is to explore the understanding of the public sphere in public space with an architectural mindset and to show what is "public design" and how its seen in the architecture community through arguing the examples of ambiguous and open-to-interpretation descriptions of both of them. The study aims to open up the concept of "public space" without detaching it from its spatial and architectural context and freeing it from its sociological limited meaning, and thus to investigate the possibilities of making public design a conscious and meaningful priority in architecture. A public design within the discipline of architectural design is directly related to the culture of the society in which it is produced and its people. The culture which affects the production of public design also has the potential to influence and transform the culture and society in which it is produced. The study deals with "public design" in the field of architecture based on its sociological and urban context.  While questioning how the contribution of architectural design to publicness can be increased, starting from the search for public design in the historical process; architectural designs that contribute to publicness, supporting elements and their effects will be examined through examples. The historical process of public design is briefly and concretely expressed, and the characteristics and priorities of publicly qualified designs are tried to be determined through examples.