Sürdürülebilirlik için eğitim alanındaki sıfır atık yönetimi örneği: Sakarya üniversitesi
Zero waste management example in educati̇on for sustainability: Sakarya University
Yazar: CEREN CABBAR
Danışman: Profesör Doktor. NURTAÇ ÖZ ; Doç. Dr. ALİYE SUNA ERSES YAY ; Doç. Dr. ÖMER HULUSİ DEDE
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Artan nüfus ve değişen dünya standartlarının bir sonucu olarak, yaşamsal alanlarda bir
daralma ve kullanım sıklığından dolayı kaynaklarımızın tükenmesi söz konusudur.
Kaynaklarımızı yönetmekte hala zorluk çekerken, gelecek nesillere sürdürülebilir bir
yaşam bırakmak mümkün görünmüyor. Daha yaşanabilir bir dünya ile neslimizin
devamında kaynaklarla sorun yaşamamak için "Sıfır Atık" konusuna daha fazla önem
vermeliyiz.
Bu amaçla yapılan çalışmada, çeşitli faktörler göz önüne alınarak Sıfır Atık
yönetiminin kurulması ve Yaşam Döngüsü Analizinin yapılması incelenmiştir. Bunun
için üniversitedeki oluşan atıklar ve miktarları incelenip, karakterizasyon çalışması
yapılmıştır. Ek olarak, sıfır atık alanında bilinci, bilgiyi ve davranışı ölçmek adına
anket çalışması yapılmıştır.
Üniversitemizdeki merkez kantinde çıkan atıkların miktarlarının büyükten küçüğe
doğru sıralanışı cam, plastik, kağıt şeklinde olmuştur. Atığın %26 sının cam, %19 u
plastik, %16 sının kağıt olduğunu incelenmiştir. Yemekhane atıklarının %89 unun
yemek artıklarından ve %8 inin plastik su şişelerinden, ayran kaplarından ve ekmek
poşetinden kaynaklandığı görülmüştür. Ayrıca çıkan anket sonuçları üzerine;
üniversitemizde var olan geri dönüşüm kutularının yaklaşık %62 oranında öğrenciler
tarafından farkındalık sağlandığı görülmektedir. Fakat öğrencilerin yaklaşık %14
kadarı, bu kutuların bilincinde değildir. Bu bilgilere dayanarak üniversitemizdeki
öğrencilerin, akademisyenlerin ve çalışanların sıfır atık konusunda daha fazla eğitim
ve bilgilendirme çalışmaları yapılmalıdır. Üniversitemizde öğrencilere farkındalık
sağlamak adına eğitim alınan dersliklerin her katına ergonomik ve dikkat çeken geri
dönüşüm kutuları tedarik edilmelidir.
Tez çalışmasında yaşam döngüsüne de yer verilmiş olup, kullanılan program Simapro
9.5.0.2 versiyonudur. Analiz hesaplama ve etki değerlendirilmesi parametreleri
değerlendirmek için, CML-IA yöntemi kullanılmıştır.
Ayrıca çalışmada; Abiyotik tükenme, Abiyotik tükenmesi (fosil yakıtlar), Küresel
ısınma (GWP100a), Ozon tabakasının incelmesi (ODP), İnsan toksisitesi, Tatlı su su
ekotoksu, Deniz sularında ekotoksisite, Karasal ekotoksisite, Fotokimyasal
oksidasyon, Asitleşme, Ötrofikasyon etki kategorilerine göre inceleme yapılmıştır.
Çalışmada üniversite atıklarını, tehlikeli-ambalaj-diğer olarak 3 gruba ayırdık.
Ambalaj atıkları Simapro tabanından aldığımız geri dönüşüm tesisine, tehlikeli atıkları
yakma tesisine, diğer atıkları da düzenli depolamaya gönderildi. Bu atıklar aynı
zamanda taşıma işlemine de tabii oldu. Taşırken yakma tesisi için gidiş dönüş 70 km,
Ambalaj atıkları için gidiş dönüş 20 km, diğer atıklar için gidiş dönüş 30 km mesafe
kat edildi. Dolayısıyla analiz çalışmasında hem taşıma hem atık türlerine göre 3 ayrı
tesis kriter alındı. CLM-IA metodu ile yapılan bu analizde, ilk olarak tesisin etkisi
ikinci olarak taşımanın etkisi görülmüştür

Abstract:
As a result of the increasing population and changing world standards, there is a
shrinkage in vital areas and a depletion of our resources due to the frequency of use.
While we still have difficulty managing our resources, it does not seem possible to
leave a sustainable life to future generations. With a more livable world, we should
give more importance to the "Zero Waste" issue in order not to have problems with
resources in the continuation of our generation.
In this study, the establishment of Zero Waste management and Life Cycle Analysis
were examined by considering various factors. For this, the wastes generated at the
university and their amounts were examined and a characterization study was
conducted. In addition, a survey was conducted to measure awareness, knowledge and
behavior in the field of zero waste.
The order of the amount of wastes from the central canteen in our university from large
to small has been in the form of glass, plastic, and paper. It was observed that 26% of
the waste was glass, 19% plastic and 16% paper. It was observed that 89% of the dining
hall wastes originated from meal residues and 8% from plastic water bottles, ayran
pots and bread bags. In addition, upon the results of the survey; It is observed that
approximately 62% of the recycling bins available at our university raise awareness
by students. But about 14% of students are not aware of these boxes. Based on this
information, more education and information activities should be carried out for
students, academicians and employees at our university on zero waste. In order to raise
awareness for students at our university, ergonomic and attractive recycling boxes
should be supplied to each floor of the classrooms where they are trained.
Alternative actions suggested to be taken within the university;
• Trainings for awareness should be increased,
• Visual perception in individuals should be focused on and waste separation
application studies should be supported
• University waste days and sustainability events should be organized
• Activities and lesson planning that can be applied both theoretically and practically
and that will attract attention in individuals should be made
If the steps specified in the articles are implemented, the existing positive awareness
will gain additional momentum in a positive direction. Thanks to this momentum, the
existing toxic effect in the ecosystem will decrease and individuals will take a step
towards leaving a more livable world for the next generations.
The thesis includes a life cycle analysis, utilizing the Simapro 9.5.0.2 software version.
To evaluate the analysis calculations and impact assessment parameters, the CML-IA
method was employed.
Furthermore, the study investigates various imp