Aile hekimlerinde yapay zekaya yönelik hazırlık ve kaygının değerlendirilmesi
Evaluating the readiness and anxiety of family physicians towards artificial intelligence
Yazar: MÜCAHİD SARISOY
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Algı = Perception ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Tutumlar = Attitudes ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
AMAÇ: Aile hekimlerinin, tıpta kullanım alanları giderek artan yapay zekâ (YZ) teknolojilerine yönelik hazırlık ve kaygı seviyelerini araştıran bu tez çalışması, YZ'nin tıbbi uygulamalardaki rolünü ve hekimlerin bu teknolojiye yönelik algı ve tutumlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma, İstanbul'daki aile hekimleri arasında anket yöntemiyle gerçekleştirilen kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Ankette tıbbi YZ hazır bulunuşluk ve YZ kaygı ölçekleri kullanılmıştır. Katılımcıların YZ teknolojilerine yönelik bilgi düzeyleri, tutumları ve kaygıları ölçülmüştür. Ayrıca, demografik özellikler ve çeşitli faktörlerin hazırlık ve kaygıya etkisi incelenmiştir.

BULGULAR: İstanbul'un farklı ilçelerinden yaş ortalaması 35,8 olan 287 aile hekiminin katıldığı araştırmamızda, katılımcıların %57,8'inin YZ gelişmelerini nadiren takip ettiği ve %53,3'ünün YZ uygulamalarını hiç kullanmadığını belirttiği, %89,5'inin YZ teknolojilerinin gelecekte aile hekimliği pratiklerine entegre edileceğini düşündüğü ve bu durumun %78,4'ünde olumlu karşılandığı gösterilmiştir. Aile hekimlerinin tıbbi YZ hazırlığının orta düzeyde ve YZ kaygısının da ortalamanın altında olduğu belirlenmiştir. Yaş ile tıbbi YZ hazırlığı arasında ters yönlü bir ilişki (p=0,041) bulunurken, öngörü (p=0,017) ve etik (p=0,024) alt boyutlarında bu ilişki daha belirgindir. Erkek hekimlerin YZ kaygısı (p=0,034) ve öğrenme (p=0,007) ile YZ yapılandırması (p=0,024) düzeylerinin kadın meslektaşlarına göre daha düşük olduğu saptanmıştır. YZ gelişmelerini düzenli takip etmek, tıbbi YZ hazırlığını pozitif (p<0,001) ve kaygı düzeylerini negatif etkilemektedir (p=0,031). YZ entegrasyonuna olumlu yaklaşan hekimler, daha yüksek hazırlık (p=0,01) ve daha düşük kaygı (p<0,001) düzeylerine sahip olma eğilimindedir. Ayrıca, tıbbi YZ uygulamalarının entegrasyonuna olumlu bakan hekimler, bu teknolojiye daha hazır olma eğiliminde (p<0,001) bulunmuşlardır. Tıbbi YZ hazırlığı ile YZ kaygısı arasında %14,1 düzeyinde negatif bir ilişki (p=0,017) tespit edilmiştir.

SONUÇ: Araştırmamız, aile hekimlerinin YZ teknolojilerine genellikle olumlu yaklaştıklarını ve bu alanda ortalama düzeyde bilgiye sahip olmalarına rağmen ılımlı düzeyde kaygılar taşıdıklarını göstermiştir. YZ hazırlık düzeyinin artmasıyla kaygıların azaldığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, sağlık sektöründe YZ teknolojilerinin entegrasyonunun, hekimlerin bu yeniliklere adaptasyonu ve kabulü açısından büyük potansiyel taşıdığını ve YZ teknolojilerine yönelik eğitimlerin hekimlerin kaygılarını azaltarak bu yeniliklere daha iyi hazırlanmalarına yardımcı olabileceğine işaret etmektedir.

Abstract:
AIM: This study aims to investigate the readiness and anxiety levels of family physicians towards the increasingly used artificial intelligence (AI) technologies in medicine. It evaluates the role of AI in medical practices and the perceptions and attitudes of physicians towards this technology.

MATERIALS AND METHODS: The research is a cross-sectional descriptive study conducted through surveys among family physicians in Istanbul. It utilizes medical AI readiness and AI anxiety scales to measure participants' knowledge levels, attitudes, and anxieties towards AI applications. Additionally, the impact of demographic characteristics and various factors on AI readiness and anxiety were examined.

RESULTS: In our study with 287 family physicians from different districts of Istanbul, with an average age of 35.8, it was shown that 57.8% of participants rarely follow AI developments and 53.3% never used AI applications, while 89.5% believe that AI technologies will be integrated into future family medicine practices, and 78.4% view this positively. It was determined that the medical AI readiness of family physicians is at a moderate level and AI anxiety is below average. A reverse correlation between age and medical AI readiness (p=0.041) was found, more pronounced in the vision (p=0.017) and ethics (p=0.024) subdimensions. Male physicians have lower levels of AI anxiety (p=0.034)  and learning (p=0.007) and AI configuration (p=0.024) scores than their female colleagues. Regularly following AI developments positively affects medical AI readiness (p<0.001) and negatively influences AI anxiety levels (p=0.031). Physicians with a positive view of AI integration tend to have higher readiness (p=0.01) and lower anxiety levels (p<0.001). Additionally, physicians favorable towards AI integration tend to be more prepared for this technology (p<0.001). A negative correlation of 14.1% between medical AI readiness and AI anxiety was identified (p=0.017).

CONCLUSION:  Our research indicates that family physicians generally have a positive approach towards AI technologies and, despite having an average level of knowledge in this field, bear moderate levels of anxiety. An increase in medical AI readiness correlates with a decrease in AI anxiety. These findings suggest that the integration of AI technologies in the health sector holds significant potential for physicians' adaptation and acceptance of these innovations, and AI-focused education programs could further enhance physicians in reducing their anxieties, better preparing them for these advancements.