Peroperatif opioid kullanımının genel anestezi altında yapılan perkütan nefrolitotomilerde stres yanıt üzerine etkisi
The effect of peroperative opioid usage on stress respond in percutaneous nephrolithotomy performed under general anaesthesia
Yazar: YEŞİM MACİT KAPTAN
Danışman: DOÇ. DR. IŞIL ÖZKOÇAK TURAN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Opioidler = Opioids

Özet:
Macit Kaptan Y., Peroperatif opioid kullanımının genel anestezi altında yapılan perkütan nefrolitotomilerde stres yanıt üzerine etkisi. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Tezi. Zonguldak 2008. Çalışmamızda genel anestezi altında perkütan nefrolitotomi (PNL) operasyonu yapılacak hastalarda peroperatif opioid kullanımının cerrahi stres yanıta etkisinin araştırılması amaçlandı. ASA 1-2 risk grubunda 40 hasta çalışmaya dahil edildi. Operasyondan 30 dakika (dk) önce 0.05 mg kg-1 i.m. midazolam ile premedikasyon uygulandı. Preoksijenasyon sonrası, propofol (2 mg kg-1), fentanil (1 ?g kg-1) ve atrakuryum besilat (0.5 mg kg-1) ile indüksiyon yapıldı. Randomize olarak iki gruba ayrılan olgulardan Grup N'de anestezi idamesi %2 sevofluran, %50 azot protoksit (N2O), %50 oksijen (O2) ile yapılırken, Grup O'da anestezi idamesi %2 sevofluran, %50 O2, %50 hava ve 2 ?g kg-1 s-1 fentanil infüzyonu ile devam edildi. Kalp atım hızı (KAH), sistolik arter basıncı (SAB), diastolik arter basıncı (DAB), periferik O2 satürasyonu (SpO2), solunum sonu karbondioksit konsantrasyonu (ETCO2) ölçümleri; indüksiyondan 2 dk. önce, entübasyondan bir dk. sonra, peroperatif üreter kateteri yerleştirildikten bir dk. sonra, prone (yüzüstü) pozisyona alındıktan sonra 5. ve 10. dk.'larda, perkütan dilatasyonun başlamasından 1, 5, 10, 15 dk. sonra, perkütan dilatasyon bittikten sonra, yıkama başladıktan 1, 5, 10, 15 dk. sonra, yıkama bittikten sonra, ekstübasyondan 1dk. ve 5 dk. sonra, ayılma odasına alındıktan 15 dk. sonra olacak şekilde kaydedildi. Hastalardan anestezi indüksiyonundan önce, üreter kateteri takıldıktan sonra, prone pozisyona getirildikten 5 dk. sonra, perkütan dilatasyon bitiminde ve hasta ayılma odasına alındıktan 15 dk sonra kan örnekleri alındı. Alınan kan örneklerinden plazma adrenalin, noradrenalin, kan şekeri düzeyleri ve kan gazı ölçümleri çalışıldı. Hastaların preoperatif ve postoperatif olarak sodyum (Na), kan ure nitrojeni (BUN), kreatinin (kre), açlık kan şekeri (AKŞ), hemoglobin (Hb), hematokrit (Hct), aldosteron, kortizol, ACTH, GH değerleri kaydedildi. Her iki grupta SAB, DAB, ETCO2, SPO2, glukoz, Hb, Hct, kortizol, GH, ACTH ve kan gazı değerleri arasında fark olmadığı, KAH'nın Grup O'da, Grup N'ye göre anlamlı olarak düşük bulunduğu gözlendi. Her iki grupta da, adrenalin, noradrenalin ve aldosteron değerlerinin, Grup O'da Grup N'den anlamlı olarak düşük bulunduğu belirlendi. Sonuç olarak, PNL operasyonlarında, cerrahi işlem, peroperatif kanama ve prone pozisyona bağlı olarak gelişen stres yanıtların oluşturduğu hemodinamik değişikliklerin özellikle kardiyovasküler olarak stabil olmayan ve anestezik açıdan yüksek riskli hastalarda önemli komplikasyonlara yol açabileceği ve opioid kullanımının bu olgularda özellikle yararlı olabileceği kanısına vardık.Anahtar Kelimeler: Perkütan nefrolitotomi, stres yanıt, opioidler

Abstract:
Macit Kaptan Y., The effect of peroperative opioid usage on stress respond in percutaneous nephrolithotomy performed under general anaesthesia. Zonguldak Karaelmas University Medical Faculty, Anaesthesiology and Reanimation Thesis. Zonguldak 2008. We aimed to investigate the effect of peroperative opioid usage on surgical stress response in the patients planned for percutaneous nephrolithotomy (PNL) operation under general anaesthesia. 40 patients in ASA 1-2 risk groups were included in the study. Premedication was performed with 0.05 mg kg-1 i.m. midazolam 30 minutes before the operation. After preoxygenation, propofol (2 mg kg-1), fentanyl (1 µg kg-1) and atracurium besylate (0.5 mg kg-1) were administered for induction. After, cases were randomized into two groups, while Group N received 2% sevoflurane, 50% nitrogen protoxide (N2O), 50% oxygen (O2), in Group O maintenance anaesthesia was performed with 2% sevoflurane, 50% O2, 50% air and 2 ?g kg-1 s-1 fentanyl infusion. Heart rate (KAH), systolic arterial pressure (SAB), diastolic arterial pressure (DAB), peripheral O2 saturation (SpO2), end tidal carbon dioxide concentration (ETCO2) measurements were recorded 2 min. before induction, 1 min. after intubation, 1 min. after uretheral catheter was placed, 5 and 10 min. after prone positioning, 1, 5, 10, 15 min. after percutaneous dilatation, after percutaneous dilatation finished, 1, 5, 10, 15 min. after irrigation began, after irrigation finished, 1 and 5 min. after extubation and 15 min. after taken to the recovery room. Blood samples of patients were taken before induction, after ureteral catheter was placed, 5 min. after prone positioning, when percutaneous dilatation finished and 15 min. after patient was taken to the recovery room. The blood samples were obtained from the patients for determination of plasma adrenaline, noradrenaline, blood glucose levels and blood gases measurements. Sodium (Na), blood urea nitrogen (BUN), creatinine (cre), fasting blood glucose level (AKŞ), haemoglobin (Hb), hematocrit (Hct), aldosterone, cortisol, ACTH, GH values of the patients were recorded preoperatively and postoperatively. No differences were observed between values of the SAB, DAB, ETCO2, SPO2, glucose, Hb, Hct, cortisol, GH, ACTH and blood gasses in both groups, and KAH was significantly lower in Group O compared to Group N. It was determined that adrenaline, noradrenaline and aldosterone values were significantly lover in Group O when compared to Group N. As a result, we concluded that the heamodynamic changes related to the stress of prone positioning, surgical precedure and preoperative bleeding in PNL operations might cause significant compliations in cardiovascularly unstabil patients and high-risk patients anesthetically and opioid administration can be especially useful in these patients.Key Words: Percutaneous nephrolithotomy, stress response, opioids