Döviz kuru riskinin Riske Maruz Değer (RMD) yöntemiyle ölçümü ve bu riske karşı finansal türev enstrümanların kullanılması: Örnek bir uygulama
Measuring the exchange rate risk by Value at Risk (VAR) method and use of the financial derivative instruments against this risk: A sample application
Yazar: MAHMUT EMİN ÇEVİK
Danışman: PROF. DR. ALİ HEPŞEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru riski = Exchange rate risk ; Finansal araçlar = Financial instruments ; Risk = Risk ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Risk yönetimi = Risk management ; Riske maruz değer = Value at risk ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu tez çalışmasında, dış ticaret işlemleri neticesinde döviz pozisyon açığı ile karşı karşıya kalan firmaların, kur riskinin ölçümü ve bu riskin daha etkin olarak nasıl yönetilebileceği konularında uygulayabilecekleri yöntemlere odaklanılması üzerine araştırmalar yapılmıştır. Uygulamada, örnek bir firmaya ait hipotetik bir yıl sonu bilançosu oluşturulmuş ve firmanın; ABD Doları, Avro, Sterlin ve İsviçre Frangı para birimi cinslerine ait döviz pozisyonu açığının olduğu varsayılmıştır. Firma, gelecek vadedeki borç ödemelerinde muhtemel kur riskine karşı türev enstürmanları kullanarak korunmaya çalışmıştır. Türev sözleşmelerin teorik fiyatlaması, Microsoft Excel 2016 programı kullanılarak hesaplanmıştır. Daha sonra bu para birimi cinslerinin tümü için bir portföy oluşturularak uzun pozisyona girildiği varsayılmış ve portföydeki her para birimi cinsinin TCMB sitesinden 253 iş gününe ait kapanış fiyatları alınmış ve logaritmik getiri değişimleri hesaplanarak RMD hesaplama yöntemlerine geçilmiştir. RMD hesaplama yöntemlerinden Varyans-Kovaryans Yöntemi, Tarihsel Simülasyon Yöntemi ve Monte Carlo Simülasyon Yöntemi kullanılmak üzere, %99 güven seviyesinde ve 180 gün elde tutma süresi için excelde üç farklı hesaplama yapılarak üç farklı sonuca ulaşılmış ve sonuçlar karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Sonuçta, kur riskine karşı türev araçların kullanılmasının firmanın finansal pozisyonu üzerinde olumlu bir etki meydana getirdiği görülmüş, kur riskinin ölçülebilmesiyle de firmanın pozisyonu gereği ne kadar kaybedebileceği hesaplanarak, risk yönetim sürecine ve likidite yapısına önem verilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Abstract:
In this thesis, studies have been made on the methods that can be applied by the firms facing with foreign exchange position deficit as a result of the foreign trade transactions and these methods focus on measuring exchange risk and how to manage it more effectively. In practice, a hypothetical year-end balance sheet of a sample company was formed and it was assumed that the company has foreign exchange position deficit regarding the currencies of US dollar, euro, pound and Swiss frank. The firm has tried to hedge itself against the possible foreign exchange risk by using derivative instruments. The theoretical pricing of the derivative contracts was calculated by using Microsoft Excel 2016 program. Then, it was supposed a portfolio was created for all these currency types to be entered in the long position. Also, closing prices for every currency unit in the portfolio including 253 business days were taken from the CBRT site and the methods of calculating Value-at-Risk (VaR) were applied by calculating logarithmic return changes. In order to use Variance-Covariance Method, Historical Simulation Method and Monte Carlo Simulation Method, which are all among the methods of calculating VaR, three different results are achieved by making three different calculations for lock-up period of 180 days with %99 assurance. After that, all the results are compared and interpreted. In conclusion, it is seen that using derivative instruments against exchange risk has a positive effect on the firm's financial position. In addition to that, risk management process and liquidity structure are to be emphasized calculating how much the company may lose as part of its position thanks to measuring exchange risk.