Beş faktör kişilik kuramına göre kişilik özelliklerinin hedonik tüketim değerleri üzerine etkisi: Bir uygulama
The effect of personality traits on hedonic consumption values from the perspective of five factor model: An application
Yazar: ŞENAY YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN TAŞKIN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Hedonik model = Hedonic model ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours

Özet:
Günümüzün şiddetli rekabet ortamında işletmelerin rekabet avantajı elde ederek pazar payını ve karlılığını koruyabilmesi oldukça zorlaşmıştır. Bu durum işletmeleri tüketici tercihlerini etkileyen nedenleri daha ayrıntılı inceleme yoluna itmiştir. Tüketim olgusunun fonksiyonel boyutu kadar duygusal boyutu da önemsenmektedir. Hedonik tüketim, alışveriş ve tüketimin haz veren bir eylem olarak kabul edildiği bir tüketim şeklidir. 
Bu çalışma, tüketicilerin kişilik özelliklerinin hedonik tüketim davranışları üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmada Kütahya ilinde bulunan Dumlupınar Üniversitesi çalışanlarının kişilik özelliklerinin hedonik tüketim davranışlarına etkisinin belirlenmesine çalışılmıştır. Tüketicilerin kişilik özelliklerinin hedonik tüketim nedenlerine olan etkisinin belirlenmesi; tüketicilerin tüketim davranışlarının nasıl oluştuğu diğer taraftan işletmelere de tüketicilerin satın alma davranışları hakkında bilgi verecektir.  Çalışmadaki amaç; işletmelere daha isabetli pazarlama karmasını tercih etmede yardımcı olmak ve işletmelerin rekabet avantajı kazanmalarını sağlamaktır.
Tüketicilerin kişilik özelliklerinin hedonik tüketim nedenleri üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla araştırma modelinde kullanılan değişkenler ve bunlar arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. Tüketicilerin kişilik özelliklerden hedonik tüketim nedenlerine etki eden faktörlerin; deneyime açıklık kişilik özelliğine sahip bireylerin macera yaşama ve fikir edinme nedenli hedonik tüketim davranışında bulunduğu, yumuşak başlılık kişilik özelliğine sahip bireylerin sosyalleşme nedenli hedonik tüketim davranışında bulunduğu, sorumluluk kişilik özelliğine sahip bireylerin ise değer elde etme nedenli hedonik tüketim davranışında bulunduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Today's fierce competition atmosphere is making it harder for enterprises to secure competitive edge over their rivals and maintain their market share and profitability. This urges enterprises to investigate the factors affecting consumer preferences in detail. Emotional dimensions of consumption are as important as its functional aspects. Hedonic consumption is a form of consumption in which shopping and consumption are considered as acts that produce pleasure. 
This study aims to find out the effect of the big five personality traits on hedonic consumption behaviors of consumers. The effect of the personality traits of the employees at Dumlupınar University, located in Kütahya province of Turkey, on hedonic consumption behaviors was identified. The determination of the effect of personality traits of consumers on hedonic consumption factors elucidates how consumption behaviors of consumers are formed and helps enterprise learn about consumers' buying behaviors.  The study seeks to facilitate the way enterprises prefer a more felicitously-made marketing mix and ensure that they secure competitive edge.
To identify the effect of big five personality traits on hedonic consumption factors, the variables used in the model as well as the relationship among them were provided. It was found that the individuals who are open to experience tended to exhibit hedonic consumption forms that center on adventure and curiosity while agreeable individuals seek to enhance their socialization. Conscientious individuals were characterized with value-centric hedonic consumption forms.