Diyabetlilerde hatırlatıcı diyabetik ayak aynası kullanımının ayak kontrolü sıklığı ve diyabetik ayak gelişimine etkisi
The effect of reminder diabetic foot mirror on foot checking frequency and occurrence of diabetic foot in diabetics
Yazar: DERYA AKÇA
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ayna = Mirror ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Kontrol yöntemleri = Control methods ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Dünyada görülme sıklığı gittikçe artan diyabetik ayak, oldukça önemli olmasının yanı sıra önlenebilir bir komplikasyondur. Diyabetlilerin kendi kendilerine yapacağı ayak kontrolü, diyabetik ayağı önleyebilecek en önemli ayak bakım davranışlarından biridir. Deneysel nitelikte olan bu araştırmanın amacı diyabetlilerde hatırlatıcı diyabetik ayak aynası kullanımının ayak kontrol sıklığına ve diyabetik ayak gelişimine etkisinin değerlendirilmesidir. Bu araştırma Mayıs 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Diyabet Polikliniğinde gerçekleştirildi. Araştırmaya 133 diyabetli (deney 1=45, deney 2=45, kontrol=43) dahil edilirken grup atamalarında randomizasyon sağlandı. Veriler hasta tanıtıcı anket formu, diyabetik ayak kontrolü takip listesi ve Diyabetik Ayak Değerlendirme Formu kullanılarak toplandı. Ayrıca diyabetlilerin ayak kontrol kriterlerini tanımasını sağlamak amacıyla diyabetik ayak kendi kendine izlem kriterleri broşürü kullanıldı. Deney 1 grubuna araştırmacı tarafından oluşturulan hatırlatıcı diyabetik ayak aynası ve deney 2 grubuna hatırlatıcı özelliği olmayan diyabetik ayak aynası verildi. Her ay sonunda katılımcılarla görüşülerek takip listesi verileri kaydedildi. Her 3 ayda bir diyabetik ayak muayenesi yapıldı. 9 ay sonunda diyabetik ayak ile ilgili sorular tekrarlanırken deney gruplarına ayna kullanımıyla ilgili sorular soruldu. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, parametrik ve parametrik olmayan testler kullanıldı. Araştırmanın başlangıcında tüm gruplardaki katılımcıların özellikleri benzerdi. Araştırma sonucunda hatırlatıcı diyabetik ayak aynası kullanan diyabetlilerde ayak kontrolü sıklığının kullanmayanlara göre daha fazla olduğu bulundu ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Katılımcıların hiçbirinde diyabetik ayak gelişmezken hatırlatıcı diyabetik ayak aynası kullanımının, ayak muayenesinde ısı, hidrasyon, ödem ve parmak araları değerlendirmelerinde olumlu değişimler sağladığı saptandı. Sonuç olarak, hatırlatıcı diyabetik ayak aynası kullanımının diyabetlilerin ayak kontrol sıklığını artırmada etkili bir yaklaşım olduğu belirlendi.

Abstract:
Diabetic foot is not only important but also a preventable complication. Self foot checking is one of the most important foot care behaviors that can prevent diabetic foot. The aim of this experimental study is to evaluate the effect of reminder diabetic foot mirror on foot checking frequency and occurrence of diabetic foot in diabetics use in diabetic patients. The research was carried out between May 2019-February 2020 in Istanbul University-Cerrahpasa, Cerrahpasa Medical Faculty Hospital Diabetes Policlinic. While 133 patients (experiment 1=45, experiment 2=45 and control=43) were included in the study, randomization was achieved in group assignments. The research data were collected by using patient introductory questionnaire, diabetic foot checking follow-up list and Diabetic Foot Evaluation Form. Also, diabetic foot self-monitoring criteria brochure was used to enable the patient to recognize the foot checking criteria. The experimental 1 group was given a reminder diabetic foot mirror created by the researcher, and the experimental 2 group was given a diabetic foot mirror without a reminder feature. At the end of each month, the follow-up list data were recorded by interviewing the patient. Diabetic foot examination was repeated every 3 months. At the end of 9th month, while the questions about diabetic foot were repeated, questions about the use of mirror were asked. In the statistical evaluation of the data; descriptive statistics, parametric and nonparametric tests were used. At the beginning of the study, the characteristics of the patients were similar in all groups. As a result of the research, it was found that the frequency of checking the feet of diabetics using reminder diabetic foot mirror was higher than other groups. This difference was statistically significant while it was found to be more (p <0.05). While none of the participants developed diabetic foot, it was found that the use of reminder diabetic foot mirror provided positive changes in the temperature, hydration, edema and interdigital evaluation of the foot examination. As a result, it was determined that the use of reminder diabetic foot mirror is an effective approach in increasing the frequency of foot checking of diabetics.