Olur (Erzurum)'da yetiştirilen bazı ayva çeşitlerinde meyve gelişimi sırasındaki fiziksel ve kimyasal değişimlerin belirlenmesi
Determination of physical and chemical changing at development stage in some quince cultivars growen in Olur district
Yazar: SÜLEYMAN ŞENGÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAFET ASLANTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma 2009 yılında Olur şartlarında yetiştirilen Ekmek, Elma ve Kış ayvalarına ait meyvelerde gelişme dönemi boyunca meydana gelen bazı fiziksel ve kimyasal değişimleri tespit etmek amacıyla yürütülmüştür. Küçük meyve döneminden hasat tarihine kadar 15 günlük aralıklarla yapılan değerlendirmelerde, incelenen parametrelerin hepsinde çok önemli (p?0,01) farklılıklar tespit edilmiştir. Parametrelerin çoğunda çeşitler arasındaki fark büyük oranda önemli bulunmuştur. İncelenen ayva çeşitlerinin boy, ağırlık ve hacim değişimleri basit sigmoid eğri şeklinde, eni ise doğrusal gelişme göstermiştir. Olgun meyveler basık elma şeklinde ve ağırlıkları 100,67 g (Elma ayvası) ile 335,12 g (Kış ayvası) arasında değişmiştir. Tüm gelişme dönemleri içerisinde en düşük meyve yoğunluğu küçük meyve dönemi (0,86 g/cm3) ile hasat olgunluğunda (0,95 g/cm3), protein miktarı en yüksek küçük meyve döneminde (%2,60), en düşük ise hasat döneminde (%0,34) Ekmek ayvasında belirlenmiştir. Hasat olgunluğu döneminde SÇKM içerikleri %13,59 ile %16,90; toplam şeker %7,81 ile %9,94; invert şeker %7,51 ile %9,27; sakaroz %0,20 ile %0,63; malik asit 9,15 g/l ile 26,58 g/l; tartarik asit 0,90 g/l ile 2,20 g/l ve askorbik asit 46,93 mg/l ile 172 mg/l arasında belirlenmiştir.Meyve renk ölçümlerinde `L' değeri tüm gelişme dönemleri içerisinde 54,52 ile 80,85; `a' değeri +4,98 ile ?19,31 ve `b' değeri 21,46 ile 69,12 arasında değişmiştir. Ayva çeşitlerinin gelişme dönemlerine ait bazı fiziksel ve kimyasal değişimler arasında çok önemli ilişkiler belirlenmiştir. Meyvelerde boy, en, ağırlık ve hacim değerleri arasında çok önemli pozitif ilişkiler tespit edilmiştir. SÇKM ile ağırlık ve hacim arasına çok önemli (sırasıyla r=0,701**, r=0,684**) pozitif, proteinle çok önemli (r=-0,814**) negatif; meyve hacmi ile malik asit, tartarik asit ve askorbik asit arasında çok önemli (srasırla r=0,623**, r=0,285, r=0,765**) olumlu, `a' arasında ters yönde çok önemli (r=-0,286**) ilişki bulunmuştur.

Abstract:
This study was under taken to determine physical and chemical fruit changing of ekmek, elma and winter quince cultivars grown in Olur conditions during development stage in 2009. from small fruit stage to harvest time, there were significant differences at p?0,01 at 15 days interval evaluation in terms of all investigated parameters. There were also significant important differences at mostly parameters in among the cultivars. While there was simple sigmoid curved at changing of length, weight and volume, with changing had linear development in quinces cultivars. Fruit figure was squat apple and fruit weight changed between 100,67 g (apple quince) and 335,12 g (winter quince). The least fruit density was small stage (0,86 g/cm3) and harvest stage 0,95 g/cm3). While the highest protein content was determined as 2,60% at Ekmek quince in small fruit stage, the lowest was 0,34% in harvest period. The values measured during the harvest maturity were the 13,59 to 16,90% for TSS, 7,81 to 9,94% for total sugar; 7,51 to 9,27% for invert sugar; 0,20 to 0,63% for sucrose; 9,15 to 25,88 g/l for malic acid; 0,90 to 2,20 g/l for tartaric acid; 46,93 to 172 mg/l for ascorbic acid.In measurement of fruit colour, `L? value during growth stages changed from 54,52 to 80,85; `a? value +4,98 to -19,31; `b? value 21,46 to 69,12. A significant association was found some physical and chemical changes for the growth stages in quince. In the fruits, there were important positive associations among length, wide, weight and volume values. Very significant positive association were observed between weight and TSS (r=0,701**), and volume and TSS ( r=0,684**). Whereas the association TSS and protein was negative, but it was significant with weight and volume (r=-0,814**). On the other hand, the association of malic acid, tartaric acid and ascorbic acid with fruit volume were positively significant (r=0,623**, r=0,285** and r=0,685** respectively). A negative and very significant association (r=-286**) were also observed between protein and the `a? values.