Pay piyasasında volatilite modellemesi ve yayılımı: BIST 30 ve DOW 30 endekslerinin karşılaştırmalı analizi
Volatility modelling and spillover of stock market: Comparative analysis of BIST 30 and DOW 30 indexes
Yazar: YARKIN SADIÇ
Danışman: PROF. DR. İLHAN EGE
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Finansal piyasalarda artan küreselleşme sonucu uluslararası piyasalardaki sınırlar kalkmıştır. Artan etkileşim ile beraber yatırımcılar için belirsizlik ve risk artmıştır. Belirsizlik ve riskin ana sebebi ise finansal varlık fiyatlarında oluşan artış ve azalışlardır. Bu değişimler riskle direk ilişkili olan volatilite (oynaklık) kavramını oluşturmuştur. Dolayısı ile finansal piyasalarda yatırım yapan ilgililer için volatilitenin modellenmesi, ölçülmesi ve yorumlanması büyük bir önem kazanmıştır. Çalışmada finansın en önemli konularından biri olan volatilite kavramı için modelleme ve yayılım etkileri araştırılmıştır. Araştırma adına Amerika'nın majör pay endeksi DOW 30 endeksi seçilmiştir. Ülkemizde de endekse karşılık gelebilecek BIST 30 endeksi seçilmiştir. Endeksler adına önce volatilite modelleri kullanılarak en uygun volatilite modelleri seçilmiştir ve sonra iki endeks arası volatilite yayılımı incelenmiştir.
Araştırmada analiz kapsamında endeksler için 01.01.1997-14.11.2021 tarihleri arası haftalık veriler kullanılmıştır. Volatilitenin modellenebilmesi adına simetrik modellerden ARCH ve GARCH; asimetrik modellerden ise EGARCH, TGARCH, PARCH, FIGARCH ve IGARCH modelleri sınanmıştır. Volatilite modellemesi sonucunda BIST 30 endeksi için en uygun modelin simetrik bir model olan GARCH (1,1) modeli olduğu; DOW 30 endeksi için ise en uygun modelin asimetrik bir model olan EGARCH (1,1) modeli olduğu görülmüştür. Seçilen uygun modeller değerlendirildiğinde ise BIST 30 endeksinin oynaklık direncinin çok yüksek olduğu ve endeksin bir önceki dönem şoklarından daha çok etkilendiği; DOW 30 endeksi için ise negatif şokların endekse etki eden aynı büyüklüklerdeki pozitif şoklardan daha fazla etkilendiği ortaya koyulmuştur. Seçilen modellerde Half-Life ölçüleri değerlendirildiğinde ise BIST 30 endeksine etki eden şokların kalıcılığı 73,97 hafta ve DOW 30 endeksine etki eden şokların ise 5,25 hafta etki ettiği gözlemlenmiştir. Endeksler arası yayılımı incelemek adına CCC M-GARCH modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgular DOW 30 endeksinden BIST 30 endeksine 0.39 düzeyinde pozitif yönlü volatilite taşınımı olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
According to the increasing globalization in finanial markets, borders of the international markets are disappear. With this interaction uncertainity and risk is also increased for investors. Main reason of the uncertainity and risks are the increases and the decreases in the values of the financial assets. This changes creates the volatility structure which is directly related in with risk. Therefore modelling, measuring and interpreting the volatility become vital for the investors in the financial market. In the study, modelling and spillover effect is evaluated for the volatility, which is one of the most important subjects of finance. For study major index of USA, DOW 30 index is chosen. Corresponding to DOW 30, BIST 30 indexes has been chosen in Turkiye. Firstly, with the usage of volatility models defined the most suitable volatility models of the indexes and then spillover effect has been evaluated.
In the analysis of the indexes weekly data in between 01.01.1997-14.11.2021 are used. To modelling the volatility from symmetric models ARCH and GARCH; from assymetic models EGARCH, TGARCH, PARCH, FIGARCH and IGARCH are tested. As a result GARCH (1,1) symetric model is found as most effective model for BIST 30 indexes while asymmetric EGARCH (1,1) is the most effective model for DOW 30 index. According to this, it has been determined that BIST 30 index is highly resistant against volatiliy and volatility originates by the previous periods; for DOW 30 index negative shock's are more effective than the pozitive shock's which has similar magnitude. As reuslt of the Half-Life models, it is found that effect of shock lasted 73,97 week for BIST 30 index and lasted 5,25 days for DOW 30. As a result of CCC-MGARCH model, it has been determined that volatility spread in positive direction from DOW 30 index to BOST 30 index with the degree of 0,39.