Otizmli çocuk ve adölesanlarda öğün davranışı ve beslenme durumu ile annelerinin ortoreksiya eğilimlerinin değerlendirilmesi
The evaluation of meal time behaviours and nutritional status in children and adolescents with autism and orthorexia tendency of their mothers
Yazar: NUR ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER ACAR TEK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu günümüzde en sık rastlanan gelişimsel bozukluklardandır. Otizmli bireylerde görülen sınırlı ve tekrarlayan davranışlar, sıklıkla yaşadıkları gastrointestinal sistem problemleri bireylerin sağlığını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Aile içi beslenme alışkanlıkları daha çok anneye göre şekil almaktadır. Bu nedenle annenin beslenme bilgi ve alışkanlıkları yeni bir bireyin yetiştirilmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Otizmli çocuk ve adölesanların beslenme durumu ve öğün davranışlarının değerlendirilmesi, annelerinin ortorektik eğilimlerinin olup olmadığının incelenmesi ve annelerin ortorektik eğilimlerin çocuklarının beslenme durumu üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüş olan bu çalışmaya; Eskişehir il merkezinde Özel Eğitim Merkezlerine devam eden yaşları 6-19 yıl arasında olan OSB tanısı almış 58 çocuk ve adölesan ile anneleri alınmıştır. Araştırmaya katılan annelere konu ile ilgili bilgi formu imzalatılmıştır. Demografik bilgiler, Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği (BAMBI)  ve Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED)'ni içeren soru formu uygulanmıştır. Bireylerin 24 saatlik besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklıkları alınmıştır. Annelerin ortorektik eğilimleri ise ''Orto-15'' ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından yöntemine uygun olarak alınmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin %81'i erkek (n:47), %19'u kız (n:11)'dır. Katılımcıların %58,9'u fazla kilolu ve şişmandır. Erkek katılımcıların öğün sırasında daha fazla problem yaşadığı tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcıların gastrointestinal sistem (GİS) problemlerinden en sık konstipasyon ile karşılaştığı, gaz ve karınağrısı problemi yaşama sıklığının otizme özgü davranışları etkilediği görülmüştür (p<0,05). Annelerin %36,2'sinin ortoreksiya eğilimi yüksek ve annelerin ortoreksiya eğilimleri, çocuklarının öğün davranışı, beslenme alışkanlıkları ve GİS problemi yaşamaları üzerine etkili bulunmuştur. Katılımcıların %36,2'sinin diyetinin Akdeniz diyetine uyumluluğunun kötü olduğu ve günlük enerji gereksinimlerinin büyük bir oranda yağdan karşılandığı ve diyetle kalsiyum alımlarının yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu grup, yetersiz ve dengesiz beslenme riski altındadır. Bu sebeple OSB tanılı bireylerin büyüme eğrilerinin sağlık profesyonelleri tarafından titizlikle takip edilmesi ve bu bireylere küçük yaşlardan itibaren doğru beslenme alışkanlıkları kazandırılması amacıyla çocuklarının bakımını üstlenmiş olan annelere beslenme konusunda eğitim verilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Autism spectrum disorder is the most common developmental disorder in our day. Limited and repetitive behaviors seen in autistic individuals can often affect the health of the individual negatively in the gastrointestinal system problems they often experience. In most communities, family nutrition habits are shaped more by mother. For this reason, mother's nutrition knowledge and habits have an important place in the training of a new individual. This study was planned and conducted to assess nutritional status and nutritional behavior of autistic children and adolescents, to examine whether their mother's orthorexia tendencies are present, and to evaluate the effects of mother's orthorexia tendencies on the nutritional status of their children. In this study, 58 children, adolescents and mothers who were diagnosed as ASD between ages 6-19 years attending to Special Education Centers in Eskişehir province center were handled. Mothers who participated in the research have signed an information form about the subject. Demographic information, a questionnaire containing the Autism Meal Behavior Brief Scale (BAMBI) and the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) were administered. 24-hour food consumption and food consumption frequency of individuals were taken. The orthotropic tendencies of the anchors were evaluated using the "Ortho-15" scale. Anthropometric measurements of the participants were taken by the researcher in accordance with the method. % 81 of the individuals participating in the study were male (n:47) and % 19 were female (n: 11). % 58,9 of participants are overweight and obese. It was found that male participants more problems during meals (p <0.05). Participants were found to have the most frequent constipation from gastrointestinal system (GI) problems and the frequency of experiencing gas or abdominal pain problems was found to affect autistic behaviors (p <0,05). %36,2 of the mothers had high orthorectic tendency and the mothers' orthorexia tendencies were found to have an influence on their children's eating behavior, eating habits and GIS problems. It has been determined that %36,2 of the participants' diet is poorly adjusted to the Mediterranean diet, the daily energy requirements are met with a large proportion of fat, and the dietary intake of calcium is inadequate. As a result, this group is at risk of inadequate and unbalanced nutrition. For this reason, it is necessary to educate the mothers who have undertaken the care of their children in order to ensure that the growth curves of the individuals with ASD are meticulously monitored by the health professionals and that these individuals gain proper nutritional habits from the early ages.