Çalışma arkadaşlarının zihin yetersizliği olan bireylerin çalışma yaşamına ilişkin görüş ve önerileri
Coworkers' views and suggestions about working life of individuals with intellectual disability
Yazar: TAHİR METE ARTAR
Danışman: PROF. DR. ATİLLA CAVKAYTAR
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; İş arkadaşları = Coworkers ; İş hayatı = Work life

Özet:
Bu araştırmanın amacı, çalışma arkadaşlarının destekli istihdam uygulaması yürütülen işyerlerinde çalışan zihin yetersizliği olan bireylerin çalışma yaşamına ilişkin görüş ve önerilerinin belirlenmesidir. Nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenolojik yaklaşıma göre desenlenen araştırmanın verileri, zihin yetersizliği olan bireylerle birlikte çalışan 18 çalışma arkadaşıyla yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Araştırma sonucunda zihin yetersizliği olan bireyin tipik çalışma koşulları içerisinde çalışmadığı, çalışma saatlerinin ve yaptıkları işlerin yetersizliği olmayan çalışanlardan farklı olduğu, bu farklılığın zihin yeterisizliği olan bireyin kariyer gelişimini olumsuz etkilediği ortaya konmuştur. Katılımcı görüşleri, yetersizliği olmayan çalışanların birbiriyle genellikle sosyal arkadaş düzeyinde ilişki geliştirmesine rağmen, zihin yetersizliği olan bireyle iş tanıdığı düzeyinde ilişki geliştirdiklerini yansıtmaktadır. Katılımcı görüşlerine göre zihin yetersizliği olan bireylerin iş becerileri yeterliyken istihdam edilebilirlik becerileri alanında destek gereksinimleri bulunmaktadır. Katılımcılara göre destekli istihdam uygulamasındaki en büyük sorun, çalışma arkadaşlarının zihin yetersizliği olan bireyle iletişim kuramaması ve problem durumlarında sürekli danışmanlık hizmetine ulaşamamalarıdır. Çalışma arkadaşlarının zihin yetersizliği olan birey için sosyal destek ve işle ilgili destek kaynağı olduğu ortaya konmuştur. Katılımcılar, zihin yetersizliği olan bireylerin yaptıkları işlerin çeşitlendirilmesi, ilgi ve yeterliklerine uygun işlerle eşleştirilmesi ve zihin yetersizliği olan bireylere sunulan mesleki eğitimde istihdam edilebilirlik becerilerine ağırlık verilmesi önerilerinde bulunmuşlardır.

Abstract:
The aim of this study was to determine coworkers' views and suggestions about working life of indivuduals with intellectual disability in workplaces which supported employment model had been implemented. The research was designed by phenomenological approach from qualitative research methods. The data were collected from 18 coworkers that worked with individuals with intellectual disability through semi-structured interviews. At the end of the study it was reported that individuals with intellectual disability didn't work in typical conditions and their working hours and professional roles differentiated from the ones of coworkers who showed typical development. Participants explained that these differences affected career development of individual with intellectual disability negatively. Participants' views showed that although workers who showed typical development made friendship with each other, they saw the worker with intellectual disability as only coworker. According to the participants; while individuals with intellectual disability had adequate occupational skills, they needed support for employability skills. Besides; the participants reported that the their biggest problem about process was that they couldn't communicate with individual with intellectual disability and reach consultancy service in problematic situations regularly. Participants views indicated that coworkers provided social and occupational support for the worker with intellectual disability. Finally participants suggested that jobs for individuals with intellectual disability should be varied; they should be employed appropriately for their interest and abilities and; employability skills should be mainly included in vocational training for individuals with intellectual disability.