Evsiz bireylerde okupasyonel adalet, aktivite performansı ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of occupational justice, activity performance and quality of life in the homeless people
Yazar: SÜMEYYE SARIŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Ruh sağlığı = Mental health ; Sosyal adalet = Social justice ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy

Özet:
Çalışmamız evsiz bireylerde okupasyonel adalet, aktivite performansı ve yaşam kalitesini incelemek amacıyla yapıldı. Çalışmaya İstanbul Beyoğlu ilçesinde yaşayan 14 evsiz birey dahil edildi. Evsiz bireylerle yapılan görüşmelerde sosyodemografik veri formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu, Okupasyonel Adalet Sağlık Anketi (OASA), Kanada Aktivite Performans Ölçümü (KAPÖ), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-Bref) ve Okupasyonel Denge Anketi kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 49,28±13,37 (min:24, max:68)'dir. Okupasyonel adalet perspektifinde temel ihtiyaçlar; sosyal, fiziksel ve mental iyilik hali; sağlık ve refah için yeterli yaşam standardı; kültürel inançlar, gelenekler ve yerel etkinlikler; okupasyon yoluyla sağlık ve iyilik hali alanları değerlendirilmiş olup çalışmamız sonucunda evsiz bireylerin çeşitli sağlık, sosyal, politik ve ekonomik nedenlerle okupasyonel adaletsizlik yaşadıkları tespit edilmiştir. Evsizlerin sınırlı aktivite performansı ve tatmin bildirdiği alanlar %41 kendine bakım, %41 serbest zaman ve %18 üretkenlik performans alanlarıdır. Yaşam kalitesi skorlarında genel sağlık durumu, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre de düşük sonuçlar bildirilmiştir; fiziksel sağlık skorlarının ise düşük yaşam kalitesi göstermemekle birlikte sınırda olduğu bildirilmiştir. Okupasyonel denge skorları ortalama 16,07±3,49'dur. Evsiz bireylerin toplum temelli okupasyonel iyileşme faaliyetlerine dahil edilmesini önermekteyiz. Evsiz bireylerin sosyal devlet anlayışı ile dezavantajlı gruplar içerisinde yer almasını kamu, kurum ve kuruluşlarda tanınmasını; hizmetlere erişim sağlayabilmeleri için teşvik edilmelerini önermekteyiz. Evsiz bireylerin okupasyonel adalet zorluklarının aktivite performansı, yaşam kalitesi ve okupasyonel denge ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Our study was conducted to examine oupational justice, activity performance and quality of life in homeless individuals. The study included 14 homeless individuals living in Beyoğlu district of Istanbul. Sociodemographic data form, semi-structured interview form, Occupational Justice Health Questionnaire (OASA), Canadian Occupational Performance Measure (COPM), World Health Organisation Quality of Life Scale (WHOQOL-Bref) and Occupational Balance Questionnaire were used in the interviews with homeless individuals. The mean age of the participants was 49.28±13.37 (min:24, max:68). Basic needs; social, physical and mental well-being; adequate standard of living for health and well-being; cultural beliefs, traditions and local activities; health and well-being through occupation were evaluated in the occupational justice perspective and as a result of our study, it was determined that homeless individuals experienced occupational injustice for various health, social, political and economic reasons. The areas where homeless people reported limited activity performance and satisfaction were 41% self-care, 41% leisure time and 18% productivity performance areas. In the quality of life scores, low results were reported in general health status, psychological health, social relations and environment; physical health scores were reported to be borderline, although they did not show low quality of life. The average occupational balance scores were 16,07±3,49. We recommend that homeless individuals should be included in community-based oupational recovery activities. We suggest that homeless individuals should be recognised in public, institutions and organisations to be included in disadvantaged groups with the understanding of social state; we suggest that they should be encouraged to provide access to services. It is thought that the occupational justice difficulties of homeless individuals may be related to activity performance, quality of life and occupational balance.