Ankara Aslanhane - Ağaçayak camilerinin ahşap süsleme özellikleri /
Yazar: ZELİHA KARASEKİ
Danışman: DOÇ. DR. CANAN DELİDUMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Uygulamalı Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Mesleki Resim Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Türklerde Süsleme sanatları insan ve doğa sevgisiyle birliktekültürel birikimlerin sonucunda gelişerek günümüze kadar ulaşmıştır.Yüzyıllardır insanoğlunun süsleme amaçlı kullandığı süsleme sanatlarıalanlarından biri de ahşap işçiliğidir. Türk dünyası içerisinde ahşapsüsleme, zengin örnekler vermekte, en üst noktaya ise AnadoluSelçuklular döneminde ulaşmaktadır. Türk ahşap sanatının günümüzeulaşan başarılı örneklerinden olan Ankara Aslanhane ve Ağaçayak Camiiahşap süslemeleri de dönemin özelliklerini yansıtmaktadır.Bu çalışma, Anadolu Selçuklu dönemi Türk SüslemeSanatlarından, ahşap sanatı özelliklerini taşıyan bu iki camideki ahşapişçiliğinin çizim ve fotoğraflarla belgelendirilmesi amacıyla yapılmıştır.İncelenen ahşap eserlerdeki süslemelerin zaman ve kullanılanmalzemeye bağlı olarak, değişikliklere uğraması daha sonra yapılacakaraştırmalara kaynak olması amacı ile bu araştırmada problem olarak elealınmıştır.Tez araştırmamızda betimsel çalışma yöntemi izlenmiştir. Kaynaktaraması, yapıların bugünkü durumlarına ait malzeme, teknikler,süslemelerinde yer alan desen ve motif özellikleri ve kompozisyonçeşitlerini içeren tabloların oluşturulması, fotoğraf çekimleri, gözlemformları, aynı döneme ait başka yapılarla kısaca karşılaştırmalarıyapılmıştır.Bunun sonucunda; zamana bağlı olarak, ahşabın rengindeaçılmalar ve solmalar gözlendiği, bakım ve onarımının yapılmamasınınkırılma ve çatlamalara sebep olduğu, motif ve kompozisyon özelliklerininzarar gördüğü, aynı kalıpların kullanılması yüzünden benzer motiflerinoluşturulduğu gibi bulgular belirlenmiştir.Genel olarak, iki yapıda da ahşap malzeme ustaca kullanılmış,malzemenin kullanımı, kompozisyon anlayışları ait oldukları dönemleriyansıtmıştır. Yapılan ahşap süsleme özellikleri orijinalliklerini korumaklabirlikte, bir kısmı ise günümüze kadar ne yazık ki ulaşamamıştır.Ankara Aslanhane camii tavanında bulunan Rumi motiflerinde vekirişlerde nemin etkisiyle oluşan çatlamalar ve kırılmaların kompozisyonbütünlüğünün bozulmasına, yanlış kullanılan ısıtma sisteminin ahşabınkabarmasına, özellikle geometrik motiflerin ayrılmasına neden olduğutespit edilmiş bu nedenle kültür mirasımız olan bu eserlerin düzenliaralıklarla denetlenmesine, doğru tesisat ve kullanım sistemlerininoluşturulmasına, eserlerin gelecek kuşaklara aktarılması açısındangereken önemim verilmesine dikkat edilmelidir.Tarihi ve süsleme unsurları açısından önemli olan AnkaraAslanhane ve Ağaçayak camilerinde denetimlerin titizlikle ve bilimselmetotlara uygun yapılması, yapıya zarar verecek her türlü müdahaledenkaçınılması ve ihtiyaç halinde uzmanlarca onarılması gerekmektedir.

Abstract:
The Adorn art in Turks together with human and nature affection.As a result of caltural collections have reached today by improving. Inmany entries, human beings have used wooden woork as aembellisment purpose. The wood in Turkish world gives very richsamples as a adorn purpose, reaches the to point in Anatolian Selçukluperiod. Ankara Aslanhane and Ağaçayak mosque which is mostsuccessfully sample of the Turkısh wood art reached today, reflects theproperties of the period with wood embellisments.This study, has been done for the certification purpose of woodwork in both mosques that carry wood art by drawing and pictures. Themotif and composition properties in wood work have changed reletedwith time and used matter this is taken as a problem in the study for nextresearch.In this is research; with source scanning the used matter belong totoday state of building, properties of motif and design take place inadorn, techniques, formations of tableau which has diversity ofcomposition, taking photograph observation forms, establisment ofanother building in same period and with comparetion descriptive methodfallowed.As a result of this; the lightening and paling of wood colour hasobserved releted with time, lock of repair and care cause refracting andfracture, motif and composition properties are hormfulled, because ofusage of same forms, similar motifs have been accured.In general; at both buildings, wood matter has been used art fully,usage of matter, composition understanding reflects belonging periods,constructed wood embellisment properties have saved their originallitybut some of them haven?t reached today.Due to moisture refracting and fructure of the motif on the ceilingin building and at bowstring, have caused to change of entirelycomposition wrong used heating system has caused to swelling of wood.It is determined the seperation, of geometrıc motifs so it is necassory tocontrol with regularly intervals formation of right equipment and usagesystems are noticed, it is noticed the importance of the movement a workof art to the next generations. Historical and adorn comparent in AnkaraAslanhane and Ağaçayak Mosque is very important so it is necassory tocontrol with particularly. Also it is cotrolled with scientific methods. İt isnecassory to avoid any harmfull interperence to building