Resimli öykü kitaplarının çocukların ve annelerinin toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarına etkisi
The effect of children picture story books on children's and mother's gender role attitudes
Yazar: ERDEM TÜFEKCİ
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL SARA GÖNEN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Resimli öykü kitaplarındaki eşitlikçi veya alternatif toplumsal cinsiyet rolleri temsillerinin çocukların toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, annelerinin ise toplumsal cinsiyet rolleri tutumları üzerindeki etkisini anlama amacındaki bu çalışma, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 17 deney grubu ve 18 kontrol grubu olmak üzere 60-72 aylık çocuklar ve anneleri ile yarı deneysel bir araştırma deseninde gerçekleştirilmiştir. Deneysel süreçte, toplumsal cinsiyet kalıp yargısı içermeyen resimli öykü kitapları çocuklara kendi anneleri tarafından 30 paylaşımlı kitap okuma etkinliği esnasında okunmuş, deneysel süreç hem çocuklar hem de anneleri bakımından ön test, son test ve kalıcılık testleri üzerinden değerlendirilmiş, bu değerlendirmede çocuklara Toplumsal Cinsiyet Kalıp Yargıları Ölçme Aracı, annelere ise Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, çocukların yüksek düzeyde toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına sahip olduklarını, çocukların sahip oldukları kalıp yargıların annelerin toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarından ziyade gündelik yaşam pratikleri ile paralellik gösterdiğini, resimli öykü kitaplarındaki eşitlikçi veya alternatif toplumsal cinsiyet rolleri temsillerinin deney grubundaki çocukların toplumsal cinsiyet algıları üzerinde pozitif etkisinin olduğunu ve deney grubundaki çocukların kalıp yargılarının kendi ön testlerine ve kontrol grubundaki çocuklara kıyasla daha cinsiyet eşitlikçi olma yönünde bir değişime uğradıklarını göstermektedir.

Abstract:
This study, which aimed to understand the effect of egalitarian or alternative gender role representations in picture storybooks on children's gender stereotypes and their mothers' gender role attitudes, was conducted in a quasi-experimental study with 17 children in the experimental group and 18 children in the control group at the age of 60-72 months, and their mothers. In the experimental process, children picture story books that do not contain gender stereotypes were read to the children by their mothers within 30 shared book reading activities and the experimental process was evaluated for both children and their mothers through pre-tests, post-tests and stability tests. Gender Stereotypes Assessment Tool was applied to children and Gender Roles Attitude Scale was applied to the mothers. The findings of the study show that children have a high level of gender stereotypes, those stereotypes of children show parallelism with their daily life practices rather than their mothers' gender role attitudes, the egalitarian or alternative gender roles representations of children picture storybooks affect the gender perceptions of the children in the experimental group in a positive way and the stereotypes of the children in the experimental group have changed towards being more gender egalitarian compared to their own pre-tests and children in the control group.