İstanbul Bağcılar Fatih Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 6-12 aylık bebeklerde anemi prevalansı ve etkileyen faktörler
The prevalence of anemia and the factors affecting it in infants aged 6-12 months enrolled in İstanbul Bağcilar Fatih Family Health Center (FHC)
Yazar: MURAT KOCAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Bebekler = Infant ; Demir = Iron ; Prevalans = Prevalence

Özet:
Amaç: Bu araştırmada İstanbul Bağcılar Fatih Aile Sağlığı Merkezine (ASM) kayıtlı 6-12 aylık bebeklerde anemi prevalansının ve etkileyen faktörlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın verileri 13/07/2020 – 18/08/2020 tarihleri arasında İstanbul Bağcılar Fatih ASM'ne kayıtlı 6-12 aylık bebeklerin ebeveynlerine uygulanan anket formu ile elde edildi. Ayrıca bebeklerin hasta başı hemoglobin stribi ile ölçülen hemoglobin değerleri kaydedildi. 
Araştırmaya dahil edilme kriterleri: Bebeğin çalışmanın yapıldığı ASM'ne kayıtlı olması, yaşının 6-12 ay arasında olması, ek hastalığının bulunmaması şeklindedir. Bu kriterlere uymayan bebekler araştırmaya dahil edilmedi.
Araştırmanın bulgularının istatistiksel analizleri yapılırken IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı. Kategorik değişkenlerin tanımlayıcı istatistikleri sayı ve yüzde olarak verildi. Kategorik değişkenlere göre bebeklerde anemi görülme sıklığı çapraz tablolar ve grafikler kullanılarak verildi. Bu sıklıklar bakımından gruplar arasında fark bulunup bulunmadığı yerine göre Ki-kare ya da Fisher Exact Test kullanılarak karşılaştırıldı. P-değerinin 0,05'in altında olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar şeklinde değerlendirildi. 
Bulgular: Araştırmaya 132 bebek dahil edildi. Bebeklerin %45,5'i erkek, %54,5'i kız idi. Bebeklerin %56,1'i normal vajinal yolla, %43,9'u sezaryenle doğmuştu. Bebeklerin %53,8'inde anemi tespit edildi. Bebeklerin %88,6'sı demir takviyesi, %99,2'si ek gıda, %86,4'ü anne sütü, %36,4'ü formula mama, %84,1'i et, %65,9'u pekmez alıyordu. Bebeklerin annelerinin %67,4'ü ve babaların %63,6'sı temel eğitim ve altı seviyesinde eğitim almışlardı. Annesi gebelik ve emzirme döneminde demir takviyesi kullanan bebeklerin oranı %86,4, annesinde anemi öyküsü olan bebeklerin oranı %62,9 idi.
Araştırmamızda annesinin eğitim düzeyi düşük olan bebeklere göre, annesinin eğitim düzeyi yüksek olan bebeklerde anemi görülme sıklığı istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,008). Benzer şekilde, babasının eğitim düzeyi yüksek olan bebeklerde anemi görülme sıklığı, istatistiksel olarak anlamlı olmasa da, daha düşüktü (p=0,08).
Araştırmamızda bebeklerin cinsiyetine ve doğum şekline göre veya bebeklerin anne sütü, ek gıda, demir takviyesi, et, pekmez ya da formula mama alıp almadıklarına göre bebeklerdeki anemi sıklıkları ayrı ayrı analiz edildiğinde, her birinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05).
Araştırmamızda gebelik ve emzirme döneminde annesinin demir takviyesi alıp almadığına ya da annesinde anemi öyküsü olup olmadığına göre bebeklerdeki anemi sıklıkları ayrı ayrı analiz edildiğinde, her birinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05).
Sonuç: Araştırmamızda annenin eğitim düzeyinin yüksek olmasının bebeği anemiden koruyan bir faktör olduğu sonucuna varıldı.:
Araştırmamızda bebeklerin demir gereksinimini farklı besin kaynaklarından ya da demir takviyesinden karşıladıkları, dolayısıyla bir kaynağın eksik olmasının tek başına anemi sıklığında anlamlı bir artışa neden olmadığı kanaatine varıldı. Aynı nedenden dolayı, annesinde anemi öyküsü olup olmamasının ya da annesinin gebelik ve emzirme döneminde demir takviyesi alıp almamasının tek başına bebeklerdeki anemi sıklığını anlamlı ölçüde değiştirmediği kanaatine varıldı.
Araştırmanın sonuçları, bebeklerde anemi sıklığını azaltabilmek için, daha yaygın bir halk eğitimine ve daha yakın bir tıbbi takip yapılmasına ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the prevalence of anemia and the factors affecting it in infants aged 6-12 months enrolled in Istanbul Bağcılar Fatih Family Health Center (FHC)
Materials and Methods: The data of the study was obtained by the questionnaire form applied to the parents of 6-12 months old infants registered in Istanbul Bağcılar Fatih FHC between 07/13/2020-08/18/2020. In addition, hemoglobin values of infants measured with a bedside hemoglobin strip were recorded.
Inclusion criteria in the study: It means that the infant is registered in the FHC where the study was conducted, his/her age is between 6-12 months, and there is no additional disease. Infants who did not meet these criteria were not included in the study. 
IBM SPSS Statistics 22 program was used for statistical analysis of the results of the study. Descriptive statistics of categorical variables were presented as numbers and percentages. The frequencies of anemia in infants according to categorical variables were presented using cross tables and graphics. Whether there was a difference between the groups in terms of these frequencies was compared using Chi-square or Fisher Exact Test, where appropriate. The situations where the p-value was below 0.05 were evaluated as statistically significant results.
Results: In the study, 132 infants were included. 45.5% of the infants were boys and 54.5% were girls. 56.1% of the infants were born by normal vaginal delivery and 43.9% by cesarean section. Anemia was detected in 53.8% of the infants. 88.6% of the infants were taking iron supplements. Of the infants, 99.2% supplementary food, 86.4% breast milk, 36.4% formula, 84.1% meat, 65.9% molasses were consuming. 67.4% of the mothers of the infants and 63.6% of the fathers were educated at the basic education level and below. The percentage of infants whose mothers used iron supplements during pregnancy and lactation was 86.4%, and the percentage of infants whose mothers had anemia history was 62.9%. 
In our study, the prevalence of anemia was found to be statistically significantly lower in infants with a high education level of their mothers compared to infants with a low education level of their mothers (p = 0.008). Similarly, the prevalence of anemia was lower in infants whose father's education level was high, although not statistically significant (p = 0.08).
In our study, when the frequency of anemia in infants was analyzed separately according to the gender and delivery type of infants, whether the infants were taking iron supplement, whether they were consuming supplementary food, breast milk, meat, molasses and formula, no statistically significant difference was found for each of them (p> 0.05).
In our study, when the frequency of anemia in infants was analyzed separately according to whether the mother took iron supplements during pregnancy and lactation or whether the mother had anemia history, no statistically significant difference was found in each of them (p> 0.05).
Conclusion: In our study, it was concluded that the high education level of the mother is a factor that protects the infant from anemia.
In our study, it was concluded that infants obtain their iron requirements from different food sources or iron supplementation, so lack of one source alone did not cause a significant increase in anemia frequency. For the same reason, it was concluded that whether the mother had a history of anemia or whether the mother took iron supplements during pregnancy and lactation alone did not significantly change the frequency of anemia in infants.
The results of the study show that more widespread public education and closer medical follow-up is needed to reduce the prevalence of anemia in infants.