Almanca öğretmenlerinin Almanca dilbilgisi görsellerini okuma ve yorumlama yetkinlik düzeyi üzerine bir araştırma
Eine studie in hinblick auf die lese- und interpretionkompetenz der deutschlehrerinnen über visuelle hilfen im bereich der Deutschen grammatik
Yazar: İZEL İSKENDER
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ MADEN SAKARYA
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Almanca = German ; Dil öğretimi = Language teaching ; Dilbilgisi = Grammar ; Görsel okuma = Visual reading ; Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yetkinlik = Competence ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Günümüzde yabancı dil öğretimine verilen önem her geçen gün artmaktadır. İkinci yabancı dil olarak Almanca öğretimi giderek yaygınlaşmıştır. Almanca öğretimi ve öğrenimini kolaylaştırmak adına her geçen gün yeni yöntemler üretilmektedir. Öğrencilerin daha kalıcı öğrenmelerine yardımcı olan bu yöntemler ile öğrenimin kalıcı hale gelip gelmediği tartışılmaktadır. Almanca dilbilgisi öğretiminde gelenekselci yöntemden sıyrılıp, yeni yöntemler ile hedef dilin daha kalıcı hale getirilmesi istenmektedir. Bu durumda Almanca dilbilgisi öğretimini kolaylaştırmak ve Almancadaki dilbilgisi yapılarını kolay kavrayıp, anlamak ve akılda kalıcılığını sağlamak adına Almanca karşılığı "Signalgrammatik" olan dilbilgisi görselleri" yabancı dilin öğretilmesi ve öğrenilmesinde önemli bir yer tutmaya başlamıştır. 

     Bu çalışmada Türkiye'deki Almanca öğretmenlerinin dilbilgisi görsellerini ne oranda okuyup anlayabildikleri araştırılmış ve bu konuya ilişkin yetkinlik düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Dilbilgisi görselleri hedef dili ve özellikle de hedef dilin dilbilgisel yapılarını ve kurallarını daha kolay ve kalıcı öğretmeye ve öğrenmeye yardımcı olan görsellerden oluşmaktadır. Bu çalışmada ilk önce Almanca derslerinde kullanılan yerel ders kitaplarında dilbilgisi görsellerine ne derece yer verildiği araştırılmış ardından Almanca öğretmenlerinin dilbilgisi görsellerini ne derece okuma ve anlama becerisine sahip olduklarını görmek için Edirne ilinde görev yapmakta olan Almanca öğretmenlerine bir anket uygulanarak Almanca öğretmenlerinin bu konudaki yetkinlik düzeyleri ölçülmüştür. 
     Beş bölümden oluşan bu tez çalışması betimsel araştırma türündedir. Çalışmanın birinci bölümünde tezin amacı açıklanmış, önemine değinilmiş, problem durumundan söz edilmiş ve bu problem durumunun araştırılma yöntemi anlatılmıştır. Ayrıca sınırlılıklara ve belirlenen hipoteze yer verilmiş, araştırmanın evreni ve örneklemi hakkında bilgi verilmiş ve ayrıca bu çalışma kapsamında yapılan literatür taraması sonucu konuya ilişkin tespit edilen çalışmalar hakkında bilgi sunulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde dilin tanımı yapılmış, bir dilin oluşumu, yabancı dilin ortaya çıkışı ve önemi gibi konulara değinilmiş, dilbilgisinin ders kitaplarındaki yeri ve öneminden bahsedilmiş, ayrıca görsellerden ve özellikle de dilbilgisi öğretiminde ders kitaplarında kullanılan dilbilgisini öğretmede kullanılan görsellerden söz edilmiş, görsel okuma becerisine değinilmiş, Almanca ders kitapları incelenerek ne tür dilbilgisi görselleri kullanıldığı örnekler ile verilmiştir. Üçüncü bölümde araştırma yöntemi anlatılmış, verilerin nasıl toplandığı ve analiz edilerek yorumlandığı izah edilmiştir. Dördüncü bölümde bulgular sunulmuştur. Beşinci bölüm ise sonuç ve önerilerin yer aldığı bölümdür.

Abstract:
Die Bedeutung des Fremdsprachenunterrichts nimmt heute von Tag zu Tag zu. Diesbezüglich hat die deutsche Sprache in vielen Ländern ihren Platz als zweite Fremdsprache nach Englisch fest eingenommen. Täglich werden neue Methoden entwickelt, um das Lehren und Lernen von Deutsch zu erleichtern. Es wird diskutiert, ob diese Lehr- bzw. Lernmethoden wirklich das Lernen von Deutsch erleichtern und ob das Gelernte auch behalten wird. Es besteht der Wunsch, dass beim Lehren von Deutsch als Fremdsprache traditionelle Methoden ausgeklammert werden und die mit neuen Methoden erlernte Zielsprache ewig erhalten bleibt. Diesbezüglich spielt beim Lernen und Behalten der deutschen Grammatikregeln heute die "Signalgrammatik", die ins Türkische als dilbilgisi görselleri übersetzt wurde, eine grosse Rolle.
     In dieser Studie wurde der Frage nachgegangen, welches Niveau die DeutschlehrerInnen in Hinblick auf die Leseverstehenkompetenz der Grammatikbilder haben. Anstatt des Wortes "Signalgrammatik" wird in dieser Studie die türkische Entsprechung dilbilgisi görselleri benutzt. Die Signalgrmmatik besteht aus Bildern, mit deren Hilfe die Grammatik der Zielsprache effektiver und leichter gelernt wird und auch nicht so leicht vergessen wird. Diesbezüglich wurden in dieser wissenschaftlichen Arbeit zuerst Lehrbücher für DaF, die in der Türkei verfasst worden sind, analysiert und anhand von Beispielen bestimmt, welche Arten der "Signalgrammatik" bei der Vermittlung von der Grammatik der deutschen Sprache in den DaF-Lehrwerken auftreten. Um das Lese- und Interpretierungsniveau der DeutschlehrerInnen in Hinblick auf die Grammatikbilder zu bestimmen, wurde eine Umfrage unter den DeutschlehrerInnen in der Provinz Edirne durchgeführt und die erhobenen Daten mit Graphiken und Tabellen visuell dargestellt.
     Die Studie besteht aus fünf Teilen und ist eine deskriptive Arbeit. Im ersten Teil der Studie wird der Zweck der Arbeit erläutert, die Bedeutsamkeit und die Problemsituation der Studie erklärt und über die Forschungsmethode Informationen gegeben. Außerdem wird die Einschränkung und die Hypothese ermittelt. Desweiteren wird auf weitere vorangegangene durchgeführte wissenschaftliche Arbeiten eingegangen. Im zweiten Teil der Studie werden Themen wie 'Sprache', 'Die Entstehung der Fremdsprache', 'Die Bedeutung der Fremdsprache im Unterricht' und 'Stellenwert der Grammatik in Lehrbüchern' erwähnt. Ausserdem wird auf Themen wie 'Visuelle Hilfen' und 'Lesen und Verstehen von Signalgrammatik' eingegangen. In dem dritten Teil der Studie hingegen wurde die Forschungsmethode geschildert und erklärt, wie die Studie durchgeführt, die Daten erhoben und bewertet wurden. Der vierte Teil beinhaltet die Analyse der erhobenen Daten. Der fünfte Teil der Studie beinhaltet die Schlussfolgerung und Empfehlungen, die aufgrund der Ergebnisse dieser Studie erarbeitet worden sind.