Organik ve konvansiyonel süt sığırı yetiştiriciliği yapılan işletmelerde bazı özelliklerin karşılaştırılması
The comparision of some traits in organic and conventional dairy cattle breeding enterprises
Yazar: SİBEL ALAPALA DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. NECMETTİN ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fertilite = Fertility ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Süt = Milk ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt verimi = Milk yield ; Sığırlar = Cattles

Özet:
Bu araştırma, organik ve konvansiyonel koşullarda yetiştirilen Holştayn sığırlarda döl verimi, süt verimi, sütte kalite özellikleri ve sağlık durumunun incelenmesi amacıyla yapılmıştır.Araştırma 2007-2010 yılları arasında Aydın ilinde Holştayn ırkı ile organik koşullarda yetiştiricilik yapılan Arif Gürdal Tarım İşletmesi ve konvansiyonel koşullarda yetiştiricilik yapılan Sinan Yılmaz Tarım İşletmesi'nde yürütülmüştür. Döl ve süt verimi özelliklerine ait veriler her iki işletmede 2007-2008 yıllarında kayıtlardan, 2009-2010 yıllarında ise işletmelere yapılan 15 günlük ziyaretlerle alınmıştır. Sütte kalite özellikleri 15 günde bir, ağır metaller ve aflatoksin M1 analizi ayda bir tank sütünden yapılmıştır.Organik ve konvansiyonel sürülerde en küçük kareler ortalamaları ilk tohumlama yaşı için sırasıyla 609,1 ± 5,38 ve 583,4 ± 7,73 gün (P<0,001), ilk buzağılama yaşı için 892,5 ± 5,38 ve 862,0 ± 7,75 gün (P<0,001), servis periyodu için 111,7 ± 0,48 ve 120,3 ± 0,57 gün (P<0,001), gebelik süresi için 280,0 ± 0,19 ve 280,2 ± 0,23 gün ve buzağılama aralığı için 391,8 ± 0,51 ve 400,6 ± 0,62 gün (P<0,001) bulunmuştur. İlk tohumlama ve buzağılama yaşına tohumlama mevsiminin etkisi önemsiz, tohumlama yılının etkisi çeşitli düzeyde önemli (P<0,01; P<0,001) olmuştur. Servis periyodu, gebelik süresi ve buzağılama aralığına buzağılama yılı ve mevsiminin etkisi önemsiz, laktasyon sayısı ve ineğin yaşının etkisi çeşitli düzeylerde önemli (P<0,05; P<0,001) bulunmuştur.Organik ve konvansiyonel sürülerde en küçük kareler ortalamaları düzeltilmiş süt verimi için sırasıyla 5550,8 ± 11,41 ve 6188,3 ± 13,66 kg (P<0,001), laktasyon süresi için 315,4 ± 0,63 ve 318,8 ± 0,76 gün (P<0,001) ve kuru dönem süresi için 75,3 ± 0,39 ve 75,7 ± 0,46 gün hesaplanmıştır. Düzeltilmiş süt verimi, laktasyon süresi ve kuru döneme buzağılama mevsiminin etkisi önemsiz; buzağılama yılı, laktasyon sırası ve ineğin yaşının etkisi çeşitli düzeylerde önemli (P<0,05; P<0,01; P<0,001) olmuştur.Organik ve konvansiyonel sürülerden elde edilen sütlerde kuru madde oranı sırasıyla % 12,38 ± 0,07 ve 12,52 ± 0,07; yağ oranı % 3,28 ± 0,08 ve 3,31 ± 0,08; protein oranı % 3,14 ± 0,04 ve 3,21 ± 0,04; laktoz oranı % 5,28 ± 0,13 ve 4,91 ± 0,16 ve somatik hücre sayısı 352382 ± 47888 ve 316413 ± 47679 hücre/ml bulunmuş ve bütün özellikler için aradaki farklılıklar önemsiz olmuştur. Organik ve konvansiyonel sürülerden elde edilen sütlerde kurşuna rastlanmazken demir 1,25 ± 0,09 ve 1,26 ± 0,09 mg/kg; magnezyum 236,67 ± 11,12 ve 227,58 ± 13,39 mg/kg ve aflatoksin M1 0,0425 ± 0,009 ve 0,1375 ± 0,094 ppb düzeylerinde tespit edilmiş ve aradaki farklılıklar önemsiz bulunmuştur.Organik ve konvansiyonel sürülerdeki ineklerde hastalık prevalansı mastitis için sırasıyla % 5,49 ve 16,6 (P<0,01), pnömoni için % 1,09 ve 29,1 (P<0,001) ve kronik metritis için % 6,59 ve 23,6 (P<0,001) hesaplanmıştır. Hipokalsemi, asidozis ve topallık prevalansı her iki sürüde benzer olmuştur.Sonuç olarak Aydın ili şartlarında organik ve konvansiyonel koşullarda yetiştirilen Holştayn ineklerde ilk tohumlama ve buzağılama yaşının organik sürüde daha uzun, servis periyodu ve buzağılama aralığının daha kısa olduğu tespit edilmiştir. Süt verimi organik işletmede daha düşük olurken; sütte kalite özellikleri, bazı ağır metaller ve aflatoksin M1 düzeyi genel olarak benzer olmuştur. Organik sürüde bazı hastalıkların daha az olduğu görülmüştür.

Abstract:
The purposes of this research were to compare fertility traits, milk yield, quality properties of milk and health status of Holstein cattle reared at organic and conventional conditions.The research was conducted in Arif Gürdal Agriculture Farm, applying organic production methods, and Sinan Yılmaz Agriculture Farm, applying conventional production methods in Aydın province between 2007 - 2010 years. Data for fertility traits, milk yield and health status were collected from farm records between 2007 ? 2008 and from farm visiting fortnightly between 2009 ? 2010 in both farms. The milk samples from bulk tank were used for quality properties of milk a fortnightly basis and for heavy metals and aflatoxin M1 a monthly basis.The least squares means in organic and conventional herds were 609,1 ± 5,38 and 583,4 ± 7,73 days (P<0,001) for first conception age; 892,5 ± 5,38 and 862,0 ± 7,75 days (P<0,001) for first calving ages; 111,7 ± 0,48 and 120,3 ± 0,57 days (P<0,001) for service period; 280,0 ± 0,19 and 280,2 ± 0,23 days for gestation lengths; 391,8 ± 0,51 and 400,6 ± 0,62 days (P<0,001) for calving interval, respectively. The effects of season on ages of first conception and first calving were not significant while the effects of year on those of traits were statistically significant with different levels (P<0,01; P<0,001). In addition, the effects of lactation number and age of cow on service period, gestation length and calving interval were prominent with different levels (P<0,05; P<0,001).The least squares means in organic and conventional herds were 5550,8 ± 11,41 and 6188,3 ± 13,66 kg (P<0,001) for corrected milk yield; 315,4 ± 0,63 and 318,8 ± 0,76 days (P<0,001) for lactation length; 75,3 ± 0,39 and 75,7 ± 0,46 days for dry periods respectively. The effects of calving year, lactation number and age of cow on corrected milk yield, lactation lengths and dry period were statistically significant with different levels (P<0,05; P<0,01; P<0,001).The mean values in milk samples from organic and conventional herds were 12,38 ± 0,07 ve 12,52 ± 0,07 % for dry matter; 3,28 ± 0,08 ve 3,31 ± 0,08 % for fat; 3,14 ± 0,04 ve 3,21 ± 0,04 % for protein; 5,28 ± 0,13 and 4,91 ± 0,16 % for lactose; 352382 ± 47888 and 316413 ± 47679 cell/ml for somatic cell count, respectivelly. The differences between milk samples from organic and convantional farms for all investigated traits were not significant. The mean values in milk samples from organic and conventional herds were 1,25 ± 0,09 and 1,26 ± 0,09 mg/kg for Fe; 236,67 ± 11,12 and 227,58 ± 13,39 mg/kg for Mg; 0,0425 ± 0,009 and 0,1375 ± 0,094 ppb for aflatoxin M1, respectivelly while Pb was not determined in both samples from organic and conventional herds. The differences between milk samples from organic and convantional farms for all investigated traits were not significant.The mean prevalences in organic and conventional herds were 5,49 and 16,6 % (P<0,01) for mastitis; 1,09 and 29,1 % (P<0,001) for pneumonia; 6,59 and 23,6 % (P<0,001) for chronic metritis, respectivelly. On the other hand, the mean prevalences for hipocalcemia, acidosis, and lameness were similar in both herds.The results indicated that organic Holstein herd had longer ages for first conception and first calving, but shorter service period and calving interval than conventional Holstein herd in Aydın province conditions. In addition, organic herd had lower milk yield, howewer quality properties and levels of some heavy metals and aflatoxin M1 of milk were similar in both herds. Besides, organic herd had lower prevalences in terms of some diseases.