Gezegenlerde inşa edilecek yapıların taşıyıcı sistem ön değerlendirmesi
Pre-assessment of structures to be built on planets
Yazar: SERRA ÇELİK KIRATLI
Danışman: DOÇ. DR. ALİ OSMAN KURUŞCU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Gezegenlerde mimari yapım süreci, ortamı tasarlama projelendirme ve inşa etme aşamalarından oluşmaktadır. Gezegenlerin bünyesindeki zorlu çevre koşulları ve bulundurduğu belirsizlikler nedeniyle her geçen gün gelişmekte olan mimari bir konudur. Mimari yapıların ayakta kalabilmeleri için taşıyıcı sistemlere ihtiyaçları vardır. Bir yapının ana unsurlarından biri olan taşıyıcı sistemler gezegenlerde Dünya üzerindeki yük etkenlerinden farklı yük etkenleri ile karşılaşmaktadır. Farklı yerçekimi, yüksek radyasyon, düşük basınç, yüksek sıcaklık farkları ve toz fırtınalarından oluşan bu çeşitli etkenler tez kapsamında detaylıca açıklanmaktadır. Gezegenler üzerinde inşa edilmesi düşünülen yapıların çevrenin getirdiği etkiler ve yükler altında ayakta kalabilmesi ve insan fizyolojisine uyum sağlayabilmesi için doğru taşıyıcı sistem seçimi önem taşımaktadır. Gezegenlerde bir yapıyı inşa etmek için literatürde öne çıkan Dünya'da kullanılan farklı taşıyıcı sistem çeşitleri vardır. Öne çıkan taşıyıcı sistem türleri arasında gezegenlerde yapılacak ilk yerleşimlerde doğru olan sistem türünü belirleyebilmek ve bu sistem özelliklerinin seçim alanını daraltabilmek için bir değerlendirme sistemi oluşturulmuştur. Bu çalışmada yapılan bu değerlendirme sistemi doğrultusunda gezegenlerde yapılacak ilk yerleşimler için olumsuz çevresel koşullar karşısında ayakta duran ve insan sağlığını gözeten bir taşıyıcı sistem modeli önerilmiştir. Yapılan değerlendirme sisteminin gelişen teknolojiler ile ortaya çıkan araştırmalar ışığında geliştirilerek bundan sonraki çalışmalarda kullanılabilmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
The process of architectural construction on planets consists of the stages of designing the environment, projecting and building. Due to the extreme environmental conditions and uncertainties within the planets, it is an architectural subject that develops every day. Architectural structures need structural systems to survive. Structural systems, which are one of the main elements of a structure, encounter different load factors on the planets than on Earth. These various factors, consisting of different gravity, high radiation, low pressure, high temperature differences and dust storms, are explained in detail within the scope of the thesis. In order for the structures planned to be built on the planets to survive under the effects and loads brought by the environment and to adapt to human physiology, the selection of the correct structural system is important. There are different types of structural systems used on Earth that stand out in the literature to build a structure on the planets. Among the prominent structural system types, an evaluation system has been created to determine the right type of system for the first settlements to be made on the planets and to narrow down the selection area of these system features In this study, a structural system model that can withstand harsh environmental conditions and protect human health has been proposed for the first settlements to be built on the planets in line with this evaluation system. It is aimed that the evaluation system can be xv developed with the researches that emerge with the developing technologies and can be used in the following studies.