Karma kullanımlı projelerdeki AVM'lerin sürdürülebilirlik çerçevesinde performanslarının ölçülmesine yönelik bir yöntem önerisi: İstanbul örneği
Performance analysis of shopping malls within mixed use real estate projects through a sustainable framework: A methodological proposal for Istanbul case
Yazar: RUMEYSA CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. BUKET AYŞEGÜL ÖZBAKIR ; DOÇ. DR. IŞIL EROL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Küresel ölçekte alışveriş merkezlerinin (AVM) tarihsel gelişim süreci incelendiğinde ticaret alanlarının alışveriş merkezlerine dönüşüm süreçlerinin ilk adımlarının Avrupa'da atıldığı görülmekle birlikte, günümüz AVM'lerinin ilk örneklerinin ise Amerika'da ortaya çıktığı ve kısa bir süre içerisinde tüm dünyaya hızla yayıldığı bilinmektedir. Türkiye'de ise 1980'li yıllara gelindiğinde, liberal ekonomik politikaların benimsenmesi ve ekonominin yabancı sermayeye açılmasıyla birlikte tüketicilerin ithal mallara olan ilgisi artmış, bu ürünlerin bulunduğu alışveriş merkezlerine ihtiyaç duyulmuştur. Türkiye'de 2008-2009 küresel finans krizi döneminde dahi açılan AVM sayısının fazlalığı (70 adet) AVM gelişim hızının ipuçlarını vermektedir. Fakat öte yandan, yeni açılan AVM'ler kadar kapanan ve/veya işlevsiz hale gelen AVM sayısının arttığı da gözlemlenmektedir. Bu nedenle büyük ölçekte yatırım gerektirmesi ve tüm kent ve kentliler için karşılıklı bir etkileşim içeren önemli bir karar olması sebebiyle AVM'lerin sürdürülebilir bir çerçevede performanslarının ölçümü oldukça önemlidir. 
İncelenen literatürdeki makro ve mikro ölçekteki performans göstergelerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması sonucu farklı boyutlarda (ekonomik, sosyal, planlama, mimari ve politika) ortaya konan 107 tane performans göstergesine Temel Bileşenler Analizi (TBA) uygulanmış ve bu analiz sonucunda performans göstergeleri endeks skorları tablosu oluşturulmuştur ve bu skorların mekansal analizi yapılmıştır. Bu endeks tablosuna göre incelendiğinde 81 AVM'nin 45 tanesi negatif, 36 tanesi ise pozitif değerde bir performans skoru almıştır. Karma kullanımlı projeler içerisinde bulunan 17 tane AVM'nin ise sadece 10 tanesi pozitif performans skor değeri almıştır. Bu durum bir AVM'nin sürdürülebilir olabilmesi için sadece karma kullanımlı projeler içerisinde yer almasının yetmediğini aynı zamanda makro ve mikro ölçekte belirlenen performans göstergelerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması sonucunda sürdürülebilirliğinin sağlanabileceği hipotezini doğrulamaktadır.

Abstract:
The first example of today's SC have emerged in the United States and spread rapidly all over the world within a short time. Turkey, with the adoption of liberal economic policies and opening the economy to foreign capital, the growing interest of consumers for imported goods demanded SC where these products could be sold. Even the 2008-2009 financial crisis, number of SC (70) constructed in Turkey during that period is a strong proof of the SC development. But on the other hand, an increasing number of SC are also being closed or becoming dysfunctional. Within these circumstances, measuring the performance of SC in a sustainable context holds a critical mission for the entire city and the citizens' mutual interaction. 
In total, 107 performance indicators are used for analyzing performance indicators at macro and micro scales for different dimensions on the literature. In order to calculate an integrated performance index, PCA (Principal Component Analysis) is applied on the whole data set. When performance indicator index scores are examined, it is observed that 45 SC out of 81 have received a negative score and 36 SC received a positive score. Furthermore, only 10 of the 17 SC within mixed use real estate projects have received a positive performance score. The final result confirms the hypothesis of this thesis which indicates that sustainability of a SC can not be addressed through only of its existance within a mixed-use project but also instead a holistic approach to the macro and micro performance indicators are required.