Yenilenebilir enerji yayılımında sosyoekonomik faktörlerin etkisi
The effect of socioeconomic factors on the spread of renewable energy
Yazar: ÖZGE YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. RECEP ULUCAK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji talebi = Energy demand ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Globalleşmenin yoğun olarak yaşandığı günümüzde ülkelerin birbirleri ile olan
etkileşimleri artmasıyla ticari faaliyetler de artmış ve üretim-tüketim kapasitelerinde de büyük
oranda artış yaşanmıştır. Bu süreçte enerji hem ekonomik hem de sosyal refaha erişmenin itici
gücü olmuştur. Fosil kökenli enerji kaynaklarının hızla tükenmesi, insan ve diğer canlı unsurlar
üzerinde bıraktığı olumsuzluklar nedeniyle fosil kökenli enerji kaynaklarının sürdürebilirliği ve
güvenilebirliği üzerine endişeler artmıştır. Bu sebepten dolayı daha güvenilir olan yenilenebilir
enerji kaynaklarının yayılımı önem arz etmektedir.
Temel üretim girdisi olarak hem ekonomik hem de sosyal açıdan kalkınmayı sürdürmek
ve ihtiyaçlara anında cevap verebilmek adına enerji önemli bir faktördür. Türkiye'nin artan enerji
ihtiyacının büyük bir bölümü ithalat ile karşılanmaktadır. Dolayısıyla ülke içinde veya dışında
herhangi bir sorun yaşandığında enerjiye erişim aksayabilir veya tamamen durabilir. Bu yüzden
Türkiye'nin yenilenebilir enerji sistemlerini ülke içine entegre etmesi, kendi kendine yetebilmesi
önem arz etmektedir. Bu düşünceden hareketle bu tezde literatürde nispeten yeni olarak
kullanılan Belirsizlik, Beşerî Sermaye, Gelir Düzeyi ve Küreselleşme değişkenlerinin 1974-2019
yılları arası ARDL sınır testi ile Türkiye'de yenilenebilir enerji yayılımı üzerinde etkileri
araştırılmaktadır. ARDL kısa dönem sonuçlarına göre; belirsizliğin kısa dönem etkisi istatistiki
olarak anlamlı olmamakla birlikte diğer değişkenler yenilenebilir enerji kaynaklarının yayılımını
olumsuz etkilerken, uzun dönem de ise; beşerî sermaye, gelir düzeyi yenilenebilir enerji
yayılımını olumlu etkilemesine karşın, belirsizlik ve küreselleşme olumsuz etkilemektedir.

Abstract:
In today's world, where globalization is experienced intensely, commercial activities have increased with the increase in the interaction of countries with each other and there has been a great increase in production-consumption capacities. In this process, energy has been the driving force of achieving both economic and social welfare. Concerns about the sustainability and reliability of fossil-based energy sources have increased due to the rapid depletion of fossil-based energy sources and the negative effects on humans and other living things. For this reason, it is important to spread more reliable renewable energy sources.
As a basic production input, energy is an important factor in order to maintain development both economically and socially and to respond instantly to needs. A large part of Turkey's increasing energy needs is met by imports. Therefore, when there is a problem inside or outside the country, access to energy may be disrupted or completely stopped. Therefore, it is important for Turkey to integrate renewable energy systems into the country and to be self-sufficient. Based on this idea, in this thesis, the effects of Uncertainty, Human Capital, Income Level and Globalization variables, which are used relatively recently in the literature, on the renewable energy deployment in Turkey between 1974-2019 are investigated with the ARDL bound test. According to ARDL short-term results; While the short-term effect of uncertainty is not statistically significant, other variables negatively affect the spread of renewable energy sources, while in the long-term; Although human capital and income level affect the renewable energy diffusion positively, uncertainty and globalization negatively affect it.