Semboller, alegoriler, Mozart ve son operası Sihirli Flüt
Symbols, allegories, Mozart and the final opera the Magic Flute
Yazar: AYKAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM ÜNAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Alegori = Allegory ; Mozart, Wolfgang Amadeus = Mozart, Wolfgang Amadeus ; Semboller = Symbols ; Sihirli Flüt = Magic Flute

Özet:
Bu çalışmanın amacı; W.A. Mozart'ın Sihirli Flüt Operası'ndaki semboller ve alegoriler vasıtası ile anlatılmak istenen ya da aktarılmak istenen ezoterik bilgilerin, Mozart'ı ezoterizmi yapısında barındıran masonluk ile ilişkilendirerek nasıl saklandığını, saklamanın amacını, ulaşılması istenilen kitlenin niteliğini araştırarak, karakterlerin müzikal açıdan ele alınıp, seslendirme aşamalarında vokal özelliklerinin irdelenmesi ve karşılaştırılmasıdır.
Çalışmanın ilk bölümünde, semboller ile ilgili bilgiler araştırılmış, kökenleri ve çeşitli disiplinlerde sembollerden nasıl faydalanıldığı incelenmiştir. Sembolizm yapısı gereği kavramların ilişkilerini araştırdığı için, libretto analizinde özellikle edebi yapıların nasıl oluştuğu ve anlatılmak istenenle nasıl ilişkili olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Bunun yanı sıra; alegorinin anlamı ve işlevi araştırılmış, tarihsel gelişimine bakarak örneklerle alegori kavramı incelenmiştir. Bu anlamda edebiyat, retorik özellikle de görsel sanatlarda alegorinin tezahürü araştırılmıştır ve sembollerle olan bağı ve sembolle ilişkisi, yöntem farkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Sembol ve alegoriyi en basit düzlemde ilişkilendirmek gerekirse, okuma üzerinden bu ilişkilendirme yapılabilinir. Dili insanın nasıl algıladığı ve 
okuduktan sonraki anlamlandırma süreci sembolü tanımlamada bir örnek teşkil edecektir. Örneğin okuma yaparken dikkat iki yönde hareket eder. Bu yönlerden biri dışa doğru ya da merkezkaçtır; tek tek kelimelerden onların anlamlarına ya da pratikte bu kelimeler arasındaki geleneksel ilişkiye dair hafızaya doğru okumanın dışına çıkılır. Diğer yön ise içe doğru ya da merkezcildir; burada sözcüklerden, oluşturdukları daha büyük sözel örüntüye dair bir anlam geliştirilir. Her iki durumda da sembollerle ilişki kurulur, ancak bir kelimeye dışsal bir anlam yüklendiğinde, sözel sembole ek olarak, onun tarafından temsil edilen veya sembolize edilen şey alegori haline gelir.
İkinci bölümde; ezoterizm kavramı araştırılarak tarihsel gelişimi içerisinde bilimle ilişkisi ele alınmıştır. Bu anlamda günümüzde, "new age", "tarikat", "gençlik dini", "okültizm" gibi çok çeşitli nitelikler atfedilerek bir anlamda bilimsellikle ilişkilendirmeden içi boşaltılan ezoterizm kavramının nasıl algılandığı da incelenmiştir. Ezoterizm tarihsel olarak ele alınırken ezoterik bir yapılanma olan masonluğun hümanizm ve Aydınlanma geleneğinde ortaya çıktığı görülmüş, bu anlamda fikir ve yapısı itibari ile heterojen ezoterik unsurların tüm zenginliğini dahil ettiği ortaya konmuştur. Masonluğun yapısı açıklanırken içerdiği semboller ve etimolojisi itibari ile barındırdığı alegorik yaklaşımların Aydınlanma dönemi ile olan ilişkisi incelenmiştir.
Üçüncü bölümde; Mozart'ın masonlara katılması ve bu birlikteliğin sonucu olan eseri Sihirli Flüt Operası'ndaki karakterlerin metin analizi yapılmış, ses ve müzikal açıdan incelenmesine yer verilmiştir. Libretto analizi yapılırken metinden örnekler ortaya konarak sembol ve alegoriler ele alınmıştır. Bölümün sonunda, metne yayılan masonlukla ilişkilendirilebilecek ezoterik anlamlar değerlendirilmiştir. Bu araştırma, Mozart'ın "Sihirli Flüt" operasını incelerken, sanatçının eserinde kullanılan sembollerin ve alegorilerin derinliğine inmeyi amaçlar. Operanın orkestrasyonundaki inceliklerinden başlayarak, librettonun zenginliğinden karakter analizlerine kadar geniş bir perspektif sunar. Bu arada, Mozart'ın eserlerindeki masonik etkileri ve bu operanın özellikle masonik simgelerle nasıl örüldüğünü anlamak için, masonluğun tarihine ve sembolizmine de dikkatle bakar.
Bu tezde nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve belge incelemesi, içerik analizi, fikirsel karşılaştırma vasıtasıyla tarihsel ve betimsel analiz yöntemleriyle çalışılmıştır. Araştırmanın dayandığı veriler literatür tarama tekniğiyle toplanmış ve ulaşılan kaynaklar analiz edilip değerlendirilerek sonuca ulaşılmıştır. Konu üzerine araştırma yapmış yazarlar, ilgili tezler ve makaleler incelenmiştir.
Yaklaşık 450 yıllık geçmişiyle güçlü ve derin bir etkisi olan opera sanatı ile ilgili Türkçe çok az kaynak vardır. Bu anlamda, tezin sonucunun diğer araştırmacılara yol göstermesi umudu taşınmaktadır. Tez, okuyucularını Mozart'ın müziğinin ötesine geçmeye, sembollerin ve alegorilerin büyülü dünyasında derinleşmeye davet eder. Mozart'ın "Sihirli Flüt" operası, bu çalışma aracılığıyla, sanatın sınırlarını zorlayarak, seyircisine müzikal bir şölenin ötesinde düşünsel bir yolculuk sunmaktadır.

Abstract:
The objective of this study is to examine how the esoteric information conveyed through symbols and allegories in Mozart's Magic Flute Opera was concealed by associating Mozart with masonry, which incorporates esotericism in its structure. The study will also explore the reasons for this concealment, the intended audience, and the vocal characteristics of the characters from a musical perspective during the performance stages.
The first part of the study examines the origins and usage of symbols across various disciplines. The analysis of the libretto aims to explain the formation of literary structures and their relationship to the intended message, as symbolism investigates the relationships of concepts. Additionally, this research delves into the meaning and function of allegory, examining its historical development and providing examples. The study explores the manifestation of allegory in literature, rhetoric, and visual arts, as well as its connection and relationship with symbols. 
Methodological differences are also highlighted. At its simplest level, the relationship between symbols and allegory can be understood through reading. The process of comprehending language and deriving meaning from written text can serve as an example of the use of symbols. When reading, attention moves in two directions: outward or centrifugal, from individual words to their meanings or to memory about the traditional relationship between these words in practice. The two directions of meaning development are outward or centrifugal and inward or centripetal. In the former, meaning is derived from the individual words and their relationship to each other within the larger verbal pattern. In the latter, meaning is developed based on the larger verbal pattern formed by the words. In both cases, a relationship is established with symbols. However, when an external meaning is attributed to a word, in addition to the verbal symbol, what it represents or symbolizes becomes an allegory.
The second part of the text explores the concept of esotericism and its historical relationship with science. Today, the concept of esotericism is often associated with terms such as 'new age', 'sect', 'youth religion', and 'occultism', but it is important to avoid subjective evaluations and maintain objectivity. This text examines how esotericism is perceived when it is not associated with science. When considering the history of esotericism, it is evident that masonry, an esoteric structure, emerged from the tradition of humanism and Enlightenment. As such, it incorporates a diverse range of esoteric elements in both its ideas and structure. This text explores the structure of masonry, including its symbols and allegorical approaches, and their relationship to the Enlightenment period.
The third chapter analyzes the characters in Mozart's Magic Flute Opera, exploring their association with the masons and examining their use of sound and music. The libretto analysis includes examples from the text, symbols, and allegories. The chapter concludes by evaluating the esoteric meanings that could be associated with the spread of masonry in the text.
This research aims to analyze the symbols and allegories used in the artist's work while examining Mozart's 'Magic Flute' opera. The text offers a broad perspective, starting from the intricacies of the opera's orchestration, and includes character analyses and an exploration of the history and symbolism of masonry. The aim is to understand the masonic influences in Mozart's works and how this opera is particularly woven with masonic symbols.
This thesis employs qualitative research methods and utilizes historical and descriptive analysis techniques, including document review, content analysis, and intellectual comparison. The data used in this research were collected through literature scanning techniques, and the results were obtained by analyzing and evaluating the accessed sources. The authors have examined related research, theses, and articles on the subject.
There are few Turkish sources on the history of opera, which spans approximately 450 years. The thesis aims to guide other researchers and invites readers to explore the world of symbols and allegories beyond Mozart's music. Through this study, Mozart's 'Magic Flute' opera pushes the boundaries of art, offering its audience a thoughtful journey beyond a musical feast.