2000 sonrası süreçte kentsel dönüşüm uygulamalarının kentsel mekana etkisi: Bursa örneği
Impact of urban regeneration projects upon spatial development of cities in the post-2000 period: Case of Bursa
Yazar: ZEYNEP ECE GÜLER
Danışman: ÖĞR. GÖR. LEVENT ÜNVERDİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Türkiye'de metropoliten kentler, neoliberal süreçlerde küresel sermaye açısından önemli düğüm noktaları olarak yeniden örgütlenmiştir. Bu örgütlenmeyle birlikte mekansal yapı da değişim ve dönüşüme uğramıştır. Bu bağlamda birikim hızının arttırılmasındaki engellerin aşılması için yasal ve yönetsel düzenlemeler, planlama ve imar düzeninin basitleştirilmesi ile bunların desantralizasyonu, basitleştirilmesi, deregülasyonu ve yeniden-regülasyonu gözlenmiştir. İmar ve planlama yetkilerinin çok büyük oranda yerel yönetimlere devredilmesi ve mekansal sabitler olarak kentsel dönüşüm uygulamalarının planlama pratiğine bir araç olarak girmesi mekanın metalaşmasını hedef alan birikim stratejisini kolaylaştırmıştır.
Sermayenin yerelde devletle temasını arttırarak ona yeni birikim alanları açan bu stratejinin bir örneği olarak 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapılara ilişkin onay yetkisi Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na devredilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı söz konusu yetki devrinin Bursa'da kentsel mekana etkilerinin ortaya konmasıdır. Bu kapsamda çalışmada izlenecek yöntem riskli yapı tespiti yapılan parseller ve yetki devri kapsamında riskli yapı tespiti halinde emsal artışı verilmesine ilişkin onaylanan plan değişiklikleri verilerinin; dönemsel, mekansal dağılımı ve yoğunlaşma eğilimleri ile kentsel mekana etkilerinin incelenmesidir.  Çalışmada elde edilen bulgu sermayenin önündeki engellerin gevşetilmesi için yerelin yetkilendirilmesi yoluyla planlama ve imar düzeninin serbestleştirilmesi ve kuralsızlaştırılması sürecinin, dönüşümün kamusal yarar temelinden uzak, yaşam standartlarını düşüren parsel bazında uygulamalara evrilmesine neden olduğu ve kentsel dönüşümün mekandaki yöneliminin risk faktöründen çok ekonomik beklentiler temelinde acil müdahaleye ihtiyaç duymayan bölgelerde kendini gösterdiğidir.

Abstract:
Metropolitan cities in Turkey have been re-organized to play a significant role for global capital in neoliberal process. Consequently, the spatial structure has also undergone a change and transformation. İn this context, legal and administrative arrangements, simplification of planning and zoning, and decentralization, deregulation and re-regulation of the state have all been used as steps taken to overcome the obstacles against acceleration of the accumulation rate. The transfer of zoning and planning authority to local administrations to a great extent and urban regeneration practices as spatial constants which have become the key tools in planning practices, facilitate the accumulation strategy aimed at the commodification of space.
As an example of this strategy, the authority for approval of the buildings at risk was transferred to Bursa Metropolitan Municipality. The main purpose of this study is to reveal the effects of this shift in authority upon urban space in Bursa. The method to be followed in the study is to determine the parcels with risky buildings and to analyze the data on the approved plan amendments within the scope of periodic, spatial distribution and concentration trends and their impact upon urban space. The findings obtained, reveal that the process of liberalization and deregulation of planning and zoning processes through the empowerment of local authority to loosen the barriers to capital has led to loss of public benefit in urban regeneration practices, while focusing on economic expectations and decreasing urban living standards as it mostly takes place in areas not requiring emergent intervention.