Juvenil idiopatik artritli çocuklarda dental ve periodontal durumların klinik ve biyokimyasal olarak değerlendirilmesi
Clinical and biochemical evaluation of dental and periodontal conditions in children with juvenile idiopathic arthritis
Yazar: CANSU ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. BAŞAK DURMUŞ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı / Pedodonti Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın birincil amacı, jüvenil idiyopatik artritin (JİA) ağız sağlığı üzerindeki 
olası etkilerini belirlemek; ikincil olarak bireylerin tükürük örneklerinde tümör nekrotizan 
faktör alfa (TNF-α), interlökin-17 (IL-17) ve total antioksidan statusu (TAS) seviyelerini 
değerlendirerek bu değerler ile klinik parametreler arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem Çalışma 117 katılımcı (39 JİA'lı hasta (JİA), 39 sistemik olarak sağlıklı
ve gingivitisli (SG), 39 sistemik olarak sağlıklı ve gingivitissiz (S) ve yaş aralığı 8-12) ile 
yapılmıştır. Demografik veriler, ağız sağlığıyla ilgili anket, tükürük örnekleri, periodontal 
parametreler [plak indeksi (Pİ), gingival indeks (Gİ) ve sondalamada kanama (SK)] ve dental 
parametreler [Caries Assessment Spectrum Treatment İndeks (CAST), yüz profili (YP), diş 
oklüzyon ilişkisi (DOİ)] kaydedildi. Tükürük IL-17, TNF-α konsantrasyonları ve TAS , 
ELISA yöntemi ile incelendi.
Bulgular: Gruplar arasında CAST indeksi dağılımında istatistiksel olarak anlamlı fark 
bulunmadı (p>0,05). JİA grubunda temporamandibular eklem (TME) ağrısı prevalansı 
gingivitisli ve sağlıklı gruplara göre anlamlı olarak yüksekti (p<0,05). JİA grubunda tükürük 
IL-17 düzeyleri sağlıklı gruptan anlamlı olarak yüksek (p<0,05), sağlıklı grupta TAS düzeyi 
JİA ve gingivitis gruplarına göre istatistiksel olarak yüksek (p<0,05) olduğu tespit edildi. 
Tükürükteki TNF-α düzeyleri gruplar arasında anlamlı farklılık bulunamadı. (p>0,05). Pİ, 
Gİ, SK ve TNF-α, tükürük IL-17 ile pozitif korelasyon göstermiştir (p<0,001).
Sonuç: JİA'nın hastalarda TME ve ağız açma meseafesini etkilediği ancak çürük seviyesi 
üzerine etkisi olmadığı ortaya kondu. Tükürük TAS seviyesinin sistemik ve periodontal 
sağlığı değerlendirmede kullanılabileceği gösterildi. Tükürükteki yüksek IL-17 ve TAS 
seviyeleri, JİA'lı çocukların klinik sağlık durumlarını ayırt etmek için biyo belirteçler olarak 
kullanılabileceği gösterildi.

Abstract:
Objective: The primary aim of this study is to determine the potential effects of juvenile 
idiopathic arthritis (JIA) on oral health; secondarily, to evaluate Tumor Necrosis Factor Alpha
(TNF-α), interleukin 17 (IL-17), and total antioxidant status (TAS) levels in individuals' saliva 
samples and examine the relationship between these values and clinical parameters.
Materials and Methods: The study was conducted 117 participants (39 patient with JİA, 39 
systemically healthy with gingivitis, 39 systemically healthy without gingivitis, age range 8-
12 years-old). Demographic data, oral health related questionnaire, saliva samples, periodontal 
parameters [plaque index (PI), gingival index (GI) and bleeding on probing (BOP) and dental 
recordings [Caries Assessment Spectrum Treatment Index (CAST) facial profile (FP), dental 
occlusion relationship (DOR) were obtained. Concentrations of salivary IL-17, TNF-α and total 
antioxidant status (TAS) were determined using the enzyme-linked immunosorbent assays.
Results: No statistically significant differences were found in distribution of CAST index 
among the groups (p>0.05). The prevalence of TMJ pain in JIA group was significantly higher 
than the gingivitis and healthy groups (p<0.05). Salivary IL-17 levels in JIA group were 
significantly higher than healthy group (p<0.05). TAS level in healthy group was statistically 
higher than JİA and gingivitis groups (p<0.05). The levels of TNF-α in saliva were not found 
significantly difference among the groups (p>0.05). PI, GI, BOP and TNF-α were positive 
correlated with salivary IL-17 (p<0.001).
Conclusion: It was revealed that JIA affected the TMJ and mouth opening distance in patients, 
but had no effect on the level of caries. It has been shown that the salivary TAS level can be 
used to evaluate systemic and periodontal health. It has been shown that high levels of IL-17 
and TAS in saliva can be used as biomarkers to distinguish clinical health conditions in children 
with JIA.