Hasan Sırrı'nın Venedik taciri ve Sehv-i mudhik çevirilerinde Shakespeare alımlaması
Hasan Sirri's Shakespeare reception in the translations of Merchant of Venice and the comedy of errors
Yazar: ADEM ULUDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ GÜLTEKİN ; DOÇ. DR. DENİZ ŞENGEL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature

Özet:
Shakespeare'in eserleri on sekizinci yüzyılda başlayıp on dokuzuncu yüzyıldayaygınlaşarak hemen hemen tüm Avrupa dillerine çevrilmiştir. 1880'li yıllardagerçekleşen Türkçeye ilk iki Shakespeare oyun çevirisi Hasan Sırrı'nın, sırasıylaMerchant of Venice çevirisi olan Venedik Tâciri (1884) ve The Comedy of Errorsçevirisi olan Sehv-i Mudhik'idir. Bu çalışmanın amacı, Türkçeye söz konusu ilkShakespeare oyun çevirilerinde Hasan Sırrı'nın Shakespeare alımlamasını ortayaçıkarmaktır.Kültürlerarası metin ve yazar alımlamasına eğilen bu çalışmanın yöntemi,Alımlama Estetiği'nin okur ve metin arasında kurduğu ilişkiyi okur ile metninkültürleri arasındaki ilişkinin kuramına dönüştüren başlıca edebiyat kuramcısı E. D.Hirsch Jr.'un ?Faulty Perspectives? adlı çalışmasına dayanmaktadır. Türkçeye ilkShakespeare dramatik çeviri metinlerinde Hasan Sırrı'nın Shakespeare okumasıçeviri uyum tablolarından yararlanarak çözümlenmiştir. Çalışma ayrıca, incelemeyeöncül olarak ilk çevirilerin yer aldığı filolojik ortamı betimlemekte, ilgili tümmetinlerin zaman dizim ve bibliyografyasını kurarak incelemektedir.Bu çalışmanın sonucunda, stilistik özelliklere dikkat etmesi, karakterlerikimliklerine uygun şekilde konuşturması ve sözdizimiyle Hasan Sırrı'nınShakespeare'in aslına sadık kaldığı, çeviride atladığı ve değiştirdiği yerlerde ise keyfibir seçim yapmadığı, yaptığı seçimlerin orijinal metin ile aktarıldığıdönem arasındaki edebî ve kültürel ilişkileri inceleyen bir yaklaşıma konu olduğugörülmüştür.

Abstract:
Starting with the eighteenth century and gaining momentum in the nineteenth,Shakespeare?s works were translated virtually into all European languages. The firsttwo dramatic Shakespeare translations into Turkish, made in the 1880s, are HasanSırrı?s Venedik Tâciri (1884) and Sehv-i Mudhik (1887), translations respectivelyof The Merchant of Venice and The Comedy of Errors. The purpose of this studyis to analyze Hasan Sırrı?s Shakespeare reception in these first dramatic translationsinto Turkish.The method of this study, which pursues understanding of the interculturalreception of text and author, is derived from reception theory with particularemphasis on E. D. Hirsch Jr.?s ?Faulty Perspectives? as Hirsch is one of theprominent literary theorists to have transformed the relationship between reader andtext, which Reception Aesthetics had described in individualistic terms, into thetheory of the relationship between the reader?s and author?s respective cultures.Hasan Sırrı?s reading of Shakespeare in the first dramatic Shakespeare translationsinto Turkish is analyzed with the aid of concordance tables. The study also describesthe philological milieu of the first translations, and analyzes all related texts byconstructing their chronological order and establishing bibliographical information.The study concludes that Hasan Sırrı remained faithful to Shakespeare?soriginal as evinced by his close attention to stylistic features, characterization, andShakespearean diction. While a close comparative analysis of origin and targettexts has shown that the translator indeed omitted certain parts of text or alteredthem, such preferences were never arbitrary and directly reveal the crux of theliterary and cultural relationships between the original text and the translator?snineteenth-century culture.