İrritabl barsak sendromu ve fonksiyonel dispepsi tanıları konmuş hastalar ile tanı konmamış bireylerin mizaç, bağlanma ve kaygı özellikleri açısından karşılaştırılması
Comparison of patients diagnosed with irritabl bowel syndrome and functional dyspepsia and undiagnosed individuals in terms of temperament, attachment and anxiety characteristics
Yazar: EBRU EROL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT YÜKSEL
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Dispepsi = Dyspepsia ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Kaygı = Anxiety ; Mizaç = Temperament ; Teşhis = Diagnosis ; Ölçekler = Scales ; İrritabl bağırsak sendromu = Irritable bowel syndrome

Özet:
Fonksiyonel gastrointestinal hastalıklar (FGİH), organik bir sebep bulunamayan, psikososyal faktörleri içine alan hastalık grubu olarak tanımlanmaktadır. FGİH grubu içinde yer alan İrritabl Barsak Sendromu (İBS) ve Fonksiyonel Dispepsi (FD), ülkemizde ve dünyada poliklinik başvurularının önemli bir kısmını oluşturan hastalıklardır. Bu çalışmada, İBS ve FD tanıları konmuş hastalar ile tanı konmamış bireylerin mizaç, bağlanma ve kaygı özelliklerinin karşılaştırılması amaçlandı.
Katılımcılar, Kadıköy Florence Nightingale Hastanesi Gastroenteroloji Servisinde ROMA IV kriterlerine göre tanı konmuş İBS (n=46) ve FD (n=35) hastaları arasından gönüllülük ve ulaşılabilirlik ilkelerine göre seçildi. Tanı konmamış bireylerden oluşan karşılaştırma grubu (n=52) aynı hastanenin çalışanlarının katkısı ve meslek grupları aracılığı ile ulaşılabilirlik ilkesine göre oluşturuldu. Mizaç değişkeni Cloninger Mizaç ve Karakter Envanteri (TCI) ile, bağlanma, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri (YİYE II) ile, kaygı, Speilberger Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI II) kullanılarak ölçüldü. Sonuçlar, Tanı (+) grubunun bağlanma ve sürekli kaygı puan ortalamalarının Tanı (-) grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğunu gösterdi. Mizaç değişkeninde; Tanı (-) grubu ile karşılaştırıldığında, İBS grubunda yenilik arayışı ve zarardan kaçınma alt ölçek puan ortalamaları anlamlı derecede yüksek iken, sebat etme alt ölçeğinde düşük bulundu, ödül bağımlılığında anlamlı bir fark bulunmadı. Tanı (-) grubu ile karşılaştırıldığında, FD grubunda, yenilik arayışı yüksek iken sebat etme puan ortalamaları anlamlı düzeyde düşük bulundu. Lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre, bağlanma ve kaygı değişkenlerinin İBS ve FD hastalıkları üzerinde anlamlı yordayıcı etkiye sahip olmadığı; yenilik arayışı, zarardan kaçınma ve sebat etme mizaç değişkenlerinin tanılar üzerinde anlamlı yordayıcı etkisi olduğu bulundu.

Abstract:
Functional gastrointestinal diseases (FGID) are defined as a disease group that does not have an organic cause and includes psychosocial factors. Irritable Bowel Syndrome (IBS) and Functional Dyspepsia (FD), both of which fall into the FGID category, are diseases that account for a substantial portion of outpatient clinic admissions in our country and the world. The purpose of this study was to compare the temperament, attachment, and anxiety characteristics of patients with IBS and FD and those who were not diagnosed.
Selection was based on volunteerism and accessibility principles among patients diagnosed with IBS (n = 46) and FD (n = 35) in the Gastroenterology Service of Kadıköy Florence Nightingale Hospital utilising ROMA IV criteria. The comparison group (n = 52) consisting of undiagnosed individuals was formed according to the principle of accessibility through the contribution of the employees of the same hospital and the occupational groups. Cloninger Temperament and Character Inventory (TCI) was used to assess temperament, Experiences in Close Relationships-Revised (ECR-R) was used to assess attachment, and the Spielberger Trait Anxiety Inventory was used to assess anxiety (STAI II). Results revealed that, the Diagnosis (+) group's mean attachment and trait anxiety scores were statistically significantly higher than the Diagnosis (-) group's mean scores. In the temperament variable, the mean scores of the novelty seeking and harm avoidance subscales were significantly higher in the IBS group compared to the Diagnosis (-) group, while the persistence subscale was low, and there was no significant difference in reward dependence. The FD group had higher mean scores for novelty seeking and significantly lower mean scores for persistence when compared to the Diagnosis (-) group. According to the results of logistic regression analysis, attachment and anxiety variables have no significant predictive effect on IBS and FD diseases; however, temperament variables of novelty seeking, harm avoidance, and persistence did have a significant predictive effect on diagnoses.