Kitâb-ı Zehrâvî tercümesi (30. cilt) İnceleme-metin-sözlük-dizin
Translation of Kitâb-ı Zehrâvî (volume 30) Introduction-text-dictionary-index
Yazar: ŞERİF TİRYAKİ
Danışman: PROF. DR. BİLAL YÜCEL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Zehravi = Zehravi ; Çeviri = Translation ; Çeviri analizi = Translation analysis ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Bu tez çalışmasında X. ve XI. yüzyılda cerrahi alanında getirdiği yeniliklerle tanınan Endülüslü tıp âlimi Ebu'l-Kâsım Ez-Zehrâvî'nin İslam dünyasında ve Avrupa'da büyük rağbet gören otuz ciltlik Kitâbü't-Tasrîf Li-Men Aceze Ani't-Te'lîf adlı Arapça eserinin cerrahiye ait son cildinin bilinen tek Türkçe tercümesinin incelemesi yapılmıştır. Manisa İl Halk Kütüphanesinin 45 Hk 1845 numaralı arşivinde bulunan eserin  mütercimi ve yazılış tarihi belli değildir. Şerafeddin Sabuncuoğlu'nun XV. yüzyılda kaleme aldığı Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye adlı eserinde temel kaynak Zehrâvî'nin, kısa adıyla, et-Tasrîf'i olsa da iki eser arasında belirgin farklar vardır
Çalışma Ön Söz ve Sonuç dışında Giriş, İnceleme, Metin, Sözlük-Dizin bölümlerinden oluşmaktadır. 
Giriş kısmında; Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmış diğer cerrahnameler,  Kitâb-ı Zehrâvî Tercümesi, çalışmanın kuruluşunda takip ettiğimiz yol ve karşılaştığımız zorluklar hakkında genel bilgiler verilmiştir.
İnceleme bölümünde metin yazım, ses bilgisi ve biçim bilgisi başlıklarında incelenmiştir.	
Metin bölümünde çeviri yazı işaretleri kullanılarak tek nüshası bulunan Arap harfli metnin yazı çevirimi yapılmıştır.
Sözlük-Dizin bölümünde eserde geçen kelimelerin anlamları, alfabe sırasıyla çekim ekleri, ardından varak ve satır numaraları verilmiştir.
Sonuç kısmında ise; çalışma sonucunda elde edilen veriler değerlendirilmiştir.

Anahtar kelimeler: Eski Anadolu Türkçesi, Ebu'l-Kâsım Ez-Zehrâvî, Kitâb-ı Zehrâvî Tercümesi, Tıp, Cerrahi.

Abstract:
This study examined the only known Turkish translation of the last volume of the thirty-volume book called Kitâbü't-Tasrîf Li-Men Aceze Ani't-Te'lîf, which is in great demand in the Islamic world and Europe, written by Andalusian medical scholar Ebu'l-Kâsım Ez-Zehrâvî, who is known for his innovations in the field of surgery in the 10th and 11th centuries. The translator and the date of writing of the work, which is in the archive of Manisa Public Library with the number 45 Hk 1845, are unknown. Although the main source in Şerafeddin Sabuncuoğlu's work, named Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye written in the 15th century, is et-Tasrîf of Zehrâvî, there are clear differences between the two works.
The study consists of Preface and Conclusion, as well as Introduction, Analysis, Text, Dictionary-Index sections. 
Other surgery books written in Old Anatolian Turkish, the translation of Kitâb-ı Zehrâvî, the method we followed and the difficulties we encountered in the course of the study were mentioned in the İntroduction section. 
The text was examined under the headings of spelling, phonetics and morphology in the Analysis section.
The latinization of the Arabic letter text, which has a single copy, was made by using the transcription signs in the Text section.
The meanings of the words in the book, inflectional suffixes in alphabetical order were given followed by leaf and line numbers in the Dictionary-Index section.
The data obtained as a result of the study were evaluated in the Conclusion section.

Key words: Old Anatolian Turkish, Ebu'l-Kâsım Ez-Zehrâvî, the translation of Kitâb-ı Zehravî, Medicine, Surgery.