Dr. meleis'in geçiş teorisine göre yapılandırılmış eğitim ve danışmanlık programının menopozal geçiş sürecine etkisi
The effect of education and counseling program structured according to DR. meleis's transition theory on menopausal transition process
Yazar: EMİNE ÇETİN ATAY
Danışman: PROF. DR. ELİF GÜRSOY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Menopoz = Menopause

Özet:
Amaç: Bu çalışma Dr. Meleis'in Geçiş Teorisi'ne göre yapılandırılmış eğitim ve danışmanlık programının menopozal geçiş sürecine etkisini değerlendirmek amacı ile yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma ön test-son test randomize kontrollü yarı deneysel bir çalışma olarak Mayıs 2023-Ekim 2023 tarihleri arasında Eskişehir il merkezinde bulunan Odunpazarı Belediyesi'ne bağlı dokuz halk merkezinde yürütülmüştür. Örneklemi 45-55 yaş arası 60 kadın (eğitim:30, kontrol:30) oluşturmuştur. Eğitim grubundaki kadınlara Dr. Meleis'in Geçiş Teorisi'ne göre yapılandırılmış eğitim ve danışmanlık programı uygulanmıştır. Eğitim grubundaki kadınlarla halk merkezlerinde yüz yüze dört görüşme yapılmıştır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Menopoza İlişkin Tutum Ölçeği (MİTÖ), Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASÖ-21 ve Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (MÖYKÖ) kullanılarak halk merkezinde eğitim grubuna ilk görüşmede, 2. ayda ve 5. ayda, kontrol grubuna ise ilk görüşmede ve 5. ayda uygulanarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; sayı-yüzde, ortalama-standart sapma, ki-kare testi, Pearson ki kare testi, Yates düzeltmesi, Fisher Exact test, bağımsız örneklem t testi, Mann-Whitney U Test, Friedman Testi, bağımlı gruplarda t testi ve tekrarlı ölçümlerde ANOVA uygulanmıştır.
Bulgular: Kadınların menopoza ilişkin tutumları olumlu ve reddetmeme eğilimindedir. Araştırmada eğitim grubunda yer alan kadınların kontrol grubuna göre menopoza ilişkin tutum, depresyon, anksiyete, stres ve yaşam kalitesine ilişkin son testte alınan puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0,05). Dr. Meleis'in Geçiş Teorisi'ne göre yapılandırılmış eğitim ve danışmanlık programının; kadınların menopoza ilişkin tutumlarını olumlu yönde arttırdığı, depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini azalttığı ve yaşam kalitesini arttırdığı belirlenmiştir.
Sonuç: Çalışmanın sonucunda, Dr. Meleis'in Geçiş Teorisi'ne göre yapılandırılmış eğitim ve danışmanlık programının menopozal dönemdeki kadınların sorunlarını azaltmada ve bu sorunlarla başetmelerinde etkili olduğu bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: Menopoz, Meleis'in Geçiş Teorisi, depresyon, anksiyete, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: This study aimed to evaluate the effect of a structured education and counseling program based on Dr. Meleis' Transition Theory on the menopausel transition process.
Method: The research was conducted as a pretest-posttest randomized controlled quasi-experimental study between May 2023 and October 2023 in nine community centers affiliated with Odunpazarı Municipality in Eskişehir city center. The sample consisted of 60 women (education: 30, control: 30) aged 45-55. To the women in the education group, a structured education and counseling program was implemented according to Dr. Meleis's Transition Theory. Four face-to-face interviews were held with the women in the education group in community centers. Data; Personal Information Form, Attitudes Towards Menopause Scale (ATMS), Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21) and Menopause-Specific Quality of Life Scale (MENQOL) were used for the education group at the community center at the first interview, at the 2nd month and at the 5th month, and at the control group at the first interview and collected at the 5th month. In the analysis of data; number-percentage, mean-standard deviation, chi-square test, Pearson chi-square test, Yates correction, Fisher Exact test, independent samples t test, Mann-Whitney U Test, Friedman Test, dependent groups t test and repeated measures ANOVA were applied.
Results: Women's attitudes towards menopause tend to be positive and non-rejecting. In the study, it was determined that there was a statistically significant difference between the mean scores of the women in the education group in the post-test regarding attitudes towards menopause, depression, anxiety, stress and menopause-specific quality of life compared to the control group (p<0.05). The training and consultancy program structured according to Dr. Meleis's Transition Theory; It has been determined that it positively increases women's attitudes towards menopause, reduces depression, anxiety and stress levels and increases the quality of life.
Conclusion: The results of the study, it has been determined that the training and counseling program structured according to Dr. Meleis's Transition Theory is effective in reducing the problems of women in the menopausal period and helping them cope with these problems.
Keywords: Menopause, Meleis's Transition Theory, depression, anxiety, quality of life