Farklı coğrafi bölgelerdeki bal arısı ırkı ve ekotiplerinden (Apis mellifera L.) elde edilen arı zehirlerinin kanser hücreleri üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect honey bee venoms obtained from different geographical regions and bee races on  cancer cells
Yazar: AYŞE DİLA ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. AYŞE NALBANTSOY
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
Arıcılık, MÖ.7000 yıllarından beri çeşitli uygarlıklar tarafından tercih edilmiştir. Arı ürünlerinin sağladığı ekonomik katkılar ve arıların tarıma olan pozitif etkileri, arıcılığı vazgeçilmez bir uğraş haline getirmiştir. Arılar bal, propolis, arı sütü, arı poleni, balmumu ve arı zehri gibi çok sayıda ürün üretirler. Bu ürünlerin hastalıkların tedavisinde kullanılmasına apiterapi ismi verilmiştir. Apiterapi, başta Amerika, Kanada ve birçok Avrupa ülkesinde alternatif tıp veya tamamlayıcı tıp olarak kabul edilmiş ve Apiterapi hastaneleri kurulmaya başlamıştır. Arı ürünleri içerisinde tedavi amacıyla en sık kullanılan ve bilinen ürün arı zehridir. Arı zehri, içeriğindeki çeşitli biyoaktif moleküller sayesinde romatoid artirit tedavisinden, HIV gelişimini durdurmaya uzanan, geniş terapötik işlevlerde kullanılabilmektedir. Kanser, dünya çapında önemli bir halk sağlığı sorunudur ve her gün dünya çapında birçok kişinin ölümüne sebep olmaktadır. Son yıllarda kanser için geliştirilen ilaçların yaklaşık %25'inin doğal ürün kaynaklı olduğu tahmin edilmektedir. Doğal ürünlere olan bu ilgi, apiterapiye olan ilgiyi de arttırmıştır. Güçlü etkinliğe sahip doğal bir karışım olan arı zehrinin, kanser tedavisinde kullanımı üzerine yapılan çalışmalar gün geçtikçe artmaktadır. İleriki çalışmalar ile farmasötik formülasyonların geliştirilmesi, kanser ile olan savaşta insanlığın elinde güçlü bir alternatif olmasını sağlayacaktır. Çalışma kapsamında, Türkiye'nin 65 farklı lokasyonundan, farklı ekotip ve ırktaki arılardan toplanan arı zehirlerinin sitotoksik ve apoptoz-indükleyici etkisi, insan serviks adenokarsinomu (HeLa), insan meme adenokarsinomu (MDA-MB-231), insan alveoler karsinomu (A549), insan glioblastoma-astrositom (U-87 MG), insan kolorektal adenokarsinomu (Caco-2), pankreas epitelioid karsinomu (PANC- 1), insan prostat adenokarsinomu (PC-3) ve insan sağlıklı akciğer hücreleri (CCD-34Lu) üzerinde test edilmiştir. Çalışma sonuçları, Türkiye'nin barındırdığı arı popülasyonundaki çeşitlilik sebebiyle zehir açısından da oldukça çeşitli bir kaynak olduğu ve Türkiye'den toplanan arı zehirlerinin kanser hücrelerine karşı konsantrasyona bağlı olarak artan sitotoksik ve apoptotik etki gösterdiği ortaya konmuştur. Sonuçlar, Türkiye'deki arılaradan toplanan zehrin güçlü sitotoksik ve apoptoz indükleyici etkileri olduğunu kanıtlamıştır. Özellikle Kırklareli, Düzce, Gökçeada, Faraşin, Maçahel, Hatay ve Adana bölgelerindeki arılardan toplanan zehirlerin hem protein miktarı hem de biyolojik aktivitesi dikkat çekmektedir. İleriki çalışmalarla Türkiye'nin arılarındaki zehir potansiyelinin tanınırlığı artacak ve ülkenin sağlık turizmine büyük katkı sağlanacaktır.

Abstract:
Since 7000 BC, different civilizations have favored beekeeping. Beekeeping has become a necessary profession due to the economic benefits of bee products and the beneficial effects of bees on agriculture. Honey, propolis, royal jelly, bee pollen, beeswax, and bee venom are just a few of the various goods that bees make. Apitherapy is the term for the use of these substances in the treatment of illnesses. In the United States, Canada, and several European nations, apitherapy has been recognised as an alternative or additional medical treatment, and apitherapy hospitals have begun to spring up. The most popular and well-known bee product for treatment is bee venom. Bee venom can be utilized for a variety of medicinal purposes, from treating rheumatoid arthritis to preventing the spread of HIV, thanks to its many bioactive compounds. Cancer is a major public health problem worldwide and causes many deaths worldwide every day. According to estimates, over 25% of the cancer medications created in recent years come from natural sources.This interest in natural products has also increased the interest in apitherapy. Studies on the use of bee venom, a natural mixture with strong efficacy, in cancer treatment are increasing day by day. In the fight against cancer, further research and the creation of pharmaceutical formulations will give humanity a powerful alternative. Within the context of the study, the cytotoxic and apoptosis-inducing properties of bee venoms from 65 different locations in Turkey from various ecotypes and breeds were examined in human cervical adenocarcinoma (HeLa), human breast adenocarcinoma (MDA-MB-231), human alveolar carcinoma (A549), tested on human glioblastoma-astrocytoma (U-87 MG), human colorectal adenocarcinoma (Caco-2), pancreatic epithelioid carcinoma (PANC-1), human prostate adenocarcinoma (PC-3) and human healthy lung cells (CCD-34Lu).  Due to the diversity of the bee population it provides, Turkey is a particularly diversified source of venom, and bee venoms obtained from Turkey have increasing cytotoxic and apoptotic effects against cancer cells depending on the dose. The outcomes demonstrated the significant cytotoxic and apoptosis-inducing properties of the bee venom obtained in Turkey. Attention is drawn to the protein content and biological activity of bee venoms collected in the regions of Kırklareli, Düzce, Gökçeada, Faraşin, Maçahel, Hatay, and Adana. With further research, people will become more aware of the poisonous potential of Turkish bees, which would greatly benefit the nation's health tourism industry