Arıcılık işletmelerinin ekonomik sosyal ve çevresel sürdürülebilirliği: Iğdır ili örneği
Economic social and environmental sustainability of beeeping farms: The case of Iğdır province
Yazar: ÖZAL KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAKİYE KILIÇ TOPUZ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arıcılık = Beekeeping ; CHAID analizi = CHAID analysis ; Faktör analizi = Factor analysis ; Iğdır = Iğdır ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Sürdürülebilirlik endeksi = Sustainability index

Özet:
Araştırmanın amacı Iğdır ilinde arıcılık iletmelerinin ekonomik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik göstergelerini kullanarak arıcılık işletmelerinin sürdürülebilirlik düzeylerini ve sürdürülebilirliğe etkili faktörleri belirlemektir. Araştırmanın materyalini, Iğdır ilinde arıcılık yapan işletmelerden basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre seçilen 87 işletme yöneticisi ile yüz yüze yapılan anketlerden elde dilen verilerden oluşmaktadır. Arıcılık işletmelerinin ekonomik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirliğini belirlemek için sürdürülebilirlik endeksi geliştirilmiştir. İşletmeler Kümeleme analizine göre düşük, orta ve yüksek sürdürülebilir olmak üzere üç gruba ayrılmış ve sürdürülebilirliğe etkili faktörler ise CHAID algoritmasına göre belirlenmiştir. Arıcılık işletmelerinin %47,1‟i düşük sürdürülebilir, %39,1‟i orta sürdürülebilir ve %13,8‟i ise yüksek sürdürülebilir grubunda yer almaktadır. Bir kg bal maliyeti düşük, orta ve yüksek sürdürülebilir işletmelerde sırasıyla 53,44 ₺, 43,07 ₺, 31,80 ₺ ve işletmeler ortalamasında ise 46,4 ₺ olup, kovan başına bal verimi ise sürdürülebilirlik gruplarına göre sırasıyla 8,79 kg., 9,47 kg. ve 11,32 kg.‟dır. Araştırmada arıcılık işletmelerinin ekonomik sürdürülebilirlik endeksi 0,554, sosyal sürdürülebilirlik endeksi 0,649, çevresel sürdürülebilirlik endeksi 0,529 ve toplam sürdürülebilirlik endeksi ise 0,577 olarak tespit edilmiştir. CHAID algoritmasına göre, işletmelerin sürdürülebilirliğine etkili faktörler organik arıcılık yapmak, arıcılıktan memnuniyet ve kovan sayısını artırma isteğidir. İşletmelerin sürdürülebilir olabilmesi için organik üretime teşvik edilmesi, memnuniyetlerini artıracak politika araçlarının hayata geçirilmesi ve kovan sayısının artırılması gerekli görülmektedir. Arıcıların memnuniyetlerinin artırılabilmesi için de tarımsal destekleme miktarı ve bölgede sosyokültürel imkânları artırılmalıdır.

Abstract:
The aim of the research is to determine the sustainability levels of beekeeping farms and the effected factors of sustainability by using the economic, social and environmental sustainability indicators of beekeeping farms in Iğdır province. The data of this study was obtained via face to face questionnaires from the selected 87 beekeeping farms operating in Igdir province using the simple random sampling method. Sustainability index was developed in order to determine the economic, social and environmental sustainability levels of the beekeeping farms. Farms were divided into three groups using the cluster analysis as low, moderate and high sustainability. Factors affecting the sustainability level of the farms were determined using the CHAID algorithm. The rate of the beekeeping farms with low, moderate and high sustainability were 47,1%, 39,1% and 13,8%, respectively. The average cost of honey per kilogram of low, moderate, high and overall farms were calculated as 53,44 ₺, 43,07 ₺, 31,80 ₺, 46,4 ₺ and honey yield per beehive were 8,79 kg., 9,47 kg. And 11,32 kg., respectively. Economic sustainability of beekeeping farms was found to be 0,554, social sustainability 0,649, environmental sustainability 0,529, and total sustainability level of 0,577 in the study. According to the CHAID algorithm, affected factors of the sustainability levels were organic production, satisfaction of farms and willingness to 
increase number of hives. In order to farms to be sustainable, it is necessary to encourage organic production, implement policy tools that will increase their satisfaction, and increase the number of beehives. In order to increase the satisfaction of beekeepers, the amount of agricultural support and socio-cultural opportunities in the region should be increased.