Yapısal eşitlik modellemesiyle intihar eğilimini etkileyen dinamiklerin incelenmesi
Investigation of dynamics affecting suicide tendency with structural equation modeling
Yazar: ASLIHAN ŞENER
Danışman: PROF. DR. NURAN BAYRAM ARLI
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Kişilik özellikleri = Personality traits ; Psikoloji = Psychology ; Yalnızlık = Loneliness ; Yapısal eşitlik modelleme = Structural equation modeling ; Öfke = Anger ; Ölçekler = Scales ; İntihar = Suicide ; İstatistik = Statistics

Özet:
İntihar farklı boyutlarla araştırılmış olsa da gizemini her zaman koruyan bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bireyler yaşamlarına son verme eğilimi göstermeleri ve eğilimden davranışa evrilmesi, çeşitli faktörlerin etkisiyle bütünleştirilse de yine de her bir faktör intiharın asıl sebebini göstermemektedir. Bu durum intihar eğilimini etkileyen dinamiklerin bütüncül olarak değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Çalışmada genç yetişkin bireylerin kişilik tipleri ile negatif duyguları kapsayan yalnızlık ve öfke dinamiklerinin intihar eğilimi üzerindeki etkileri kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, genç yetişkin bireylerde görülen intihar eğiliminin aktivasyonunda bahsi geçen dinamik yapılardan hangilerinin etki gösterdiğine dair bulguları elde ederek intihar olasılığına ilişkin gerçekleştirilen çalışmalara katkıda bulunmaktır. Bu doğrultuda intihar eğiliminin karmaşık ve çok boyutlu yapısını anlamak ve risk grubunda yer alan bireylere yönelik koruyucu önlemlerin geliştirmek katkı sağlamak hedeflenmektedir. Veri toplama sürecinde, İntihar Olasılığı Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği, Öfke Belirtileri Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Envanteri gibi bilimsel olarak geçerliliği kanıtlanmış ölçekler kullanılmıştır. Bu ölçekler aracılığıyla elde edilen veriler, Yapısal Eşitlik Modellemesi yöntemi kullanılarak analiz edilmiş ve dinamikler arasındaki ilişkiler detaylı ve kapsamlı bir şekilde ortaya konmuştur. Tahmin edilen model bulguları, yalnızlık ve öfke belirtilerinin intihar eğiliminde anlamlı düzeyde etkisi olduğunu göstermiştir. Özellikle, öfke belirtileri ve yalnızlık düzeylerinin yüksek olduğu bireylerde intihar eğiliminin belirgin bir şekilde arttığı tespit edilmiştir. Modelleme sonuçları, intihar eğilimi dinamiklerinin anlaşılmasında ve bu eğilimlere yönelik koruyucu önlemlerin geliştirilmesinde önemli bulgular sunarken, yalnızlık ve öfke belirtilerinin dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak çalışma bulguları teorik ve kuramsal modelleme perspektifiyle tartışılmıştır.

Abstract:
Although suicide has been researched from different dimensions, it remains a phenomenon that maintains its mystery. The tendency of individuals to end their lives and the evolution from tendency to behavior are integrated with various factors, yet none of these factors alone explain the main reason for suicide. This situation allows for a holistic evaluation of the dynamics influencing suicidal tendencies. This study comprehensively examined the effects of personality types of young adults and the dynamics of negative emotions, including loneliness and anger, on suicidal tendencies. The main purpose of the research is to contribute to studies on the likelihood of suicide by obtaining findings on which of these dynamic structures impact suicidal tendencies in young adults. In this direction, it aims to understand the complex and multidimensional structure of suicidal tendencies and contribute to the development of protective measures for individuals at risk. During the data collection process, scientifically validated scales such as the Suicide Probability Scale, UCLA Loneliness Scale, Anger Symptoms Scale, and Five-Factor Personality Inventory were used. The data obtained through these scales were analyzed using Structural Equation Modeling, and the relationships between the dynamics were revealed in a detailed and comprehensive manner. The predicted model findings showed that loneliness and anger symptoms significantly affect suicidal tendencies. It was particularly found that individuals with high levels of anger symptoms and loneliness demonstrated a noticeable increase in suicidal tendencies. The modeling results provided significant findings for understanding the dynamics of suicidal tendencies and emphasized the need to consider loneliness and anger symptoms when developing protective measures. In conclusion, the study findings were discussed from a theoretical and conceptual modeling perspective.