Prediyaliz ve diyaliz hastalarında vasküler kalsifikasyon sıklığı ve patogenezi
Frequency and pathogenesis of vascular calcification in hemodialysis and predialysis patients
Yazar: ZEYNEP BIYIK
Danışman: PROF. DR. YILMAZ SELÇUK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2013
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Hastalık = Disease ; Kalsifikasyon = Calcification ; Vasküler hastalıklar = Vascular diseases

Özet:
Amaç: Kronik böbrek hastalığı olan hastalarda kardiyovaskuler hastalıklar önde
gelen ölüm sebebidir ve bu populasyonda vaskuler kalsifikasyon oldukça yaygındır.
Koroner kalsifikasyonla karşılaştırıldığında abdominal aort kalsifikasyonu (AAK) son
dönem böbrek yetmezliği hastalarında daha az çalışılmıştır. Prediyalitik hastalarda
ise AAK hakkında sınırlı sayıda çalışma vardır. Hemodiyaliz hastalarında ve
prediyalitik hastalarda lateral abdominal grafi ile AAK'u değerlendirmeyi ve
patofizyolojik nedenlerini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, 18 yaş üstünde olan, 259 hemodiyaliz hastası,
300 prediyalitik hasta ve 60 böbrek fonksiyonu normal olan kontrol grubu alındı. En
az 3 aydır hemodiyalize giren hastalar hemodiyaliz grubuna alındı. Prediyalitik gruba
her evrede 60'ar hasta ve bunların da yarısı diyabetik olacak şekilde hasta alındı.
AAK skorunu değerlendirmek için lateral lomber grafi kullanıldı. L1den L4'e kadar
tüm lomber vertebra segmentine komşu abdominal aort duvarındaki kalsifiye
depositler 24 puanlık skor sistemi ile derecelendirildi. Ortalama hesaplamaları,
gruplararası karşılaştırmalar, korelasyon analizleri SPSS 17 programı yardımı ile
yapıldı.
Bulgular: Abdominal aort kalsifikasyonu (AAK?1) hemodiyaliz hastalarının %71,8,
prediyalitik hastaların %45,7 ve kontrol grubunun %33,3'ünde mevcuttu. Ortalama
AAK skoru hemodiyaliz grubunda 4±4,7, prediyalitik grupta 2,07±3,35 ve kontrol
grubunda 1,02±1,84 idi. Diyabetiklerdeki AAK skoru HD hastalarında (5,32) ve
prediyalitik gruplarda (2,74) non-diyabetiklerden (HD için 3,37 prediyaliz grup için
1,40) daha yüksek bulundu (sırasıyla p=0,002 ve p<0,001). AAK skoru HD grubunda
prediyalitik (p<0,001) ve kontrol grubundan (p<0,001) daha yüksek idi. Prediyalitik
hastaların AAK skoru kontrol grubundan daha yüksek bulundu (p=0,018). Prediyalitik
gruplarda AAK skorları (evre 1'de 1,03±2,0; evre 2'de 1,85±2,7; evre 3'de 2,05±3,4;
evre 4'de 2,38±3,6; evre 5'de 3,05±4,2) gittikçe artmakta idi. Hemodiyaliz
hastalarında yaş (p<0,001), DM varlığı (p<0,001) ve diyaliz süresi (p=0,04)
kalsifikasyon varlığı ve şiddeti için bağımsız prediktörlerdi. Prediyalitik grupta yaş
(p<0,001) ve serum fosfor düzeyi (p=0,004) kalsifikasyon varlığı ve şiddeti için
bağımsız prediktörlerdi
Sonuç: Sonuç olarak çalışmamızda KBY ve vaskuler kalsifikasyon arasında yakın
ilişki olduğu görülmektedir. Prediyaliz grubu kontrol grubundan daha yüksek AAK
skorlarına sahipken, hemodiyaliz grubunda da prediyaliz grubundan daha yüksek
AAK skorları olduğu bulunmuştur. Prediyalitik grubun evreleri değerlendirildiğinde
AAK skorları evrelerin progresyonu ile artmıştır. Yüksek kalsifikasyon riski henüz
diyaliz aşamasına gelmeden prediyaliz aşamasında başlamaktadır. Prediyalitik
hastalarda yaş ve serum fosfor düzeyi AAK varlığı için bağımsız ilişkili faktörlerdir.
Prediyalitik dönemden başlayarak hastaların sıkı fosfor kontrolü yapılmalıdır.
Hemodiyaliz hastalarında ileri yaş, DM varlığı ve diyaliz süresi AAK varlığı ve şiddeti
ile bağımsız ilişkili faktörler olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Background: Cardiovascular disease is the leading cause of death among chronic
kidney disease (CKD) patients and vascular calcification is highly prevalent in this
population. There are fewer studies on abdominal aorta calcification (AAC) in CKD
patients compared to studies on coronary calcification. There are also limited studies
on AAC in predialysis CKD patients. We aimed to study AAC by evaluating lateral
lumbar plain X-ray graphy in hemodialysis and predialysis patients and investigate
pathophysiologic relations.
Materials and Methods: In this study, 259 hemodialysis patients, 300 predialysis
patients and 60 healthy controls, all being over age of 18 were evaluated.
Hemodialysis patients were on hemodialysis for more than 3 months. Sixty patients,
half of them being diabetic were enrolled for each of 5 CKD stages in predialytic
group. Lateral lumbar X-ray graphy was used to evaluate AAC scores. All calcified
deposits of abdominal aorta wall next to all lumbar vertebra segments from L1 to L4
were measured by a 24 points scoring system. Calculations of means, comparisons
of groups, and correlation analyses were made by using SPSS program.
Results: Abdominal aorta calcification (AAC score?1) was present in 71,8% of the
hemodialysis patients, 45,7% of the predialysis patients and in 33,3% of the control
group. Mean (±SD) AAC scores of the hemodialysis, predialysis and control groups
were 4±4,7, 2,07±3,35 and 1,02±1,84 respectively. Diabetic HD patients and
predialysis patients had higher AAC scores (5,32 and 2,74 respectively) compared to
nondiabetic HD and predialysis patients (3,37 and 1,40 respectively, p=0,002 and
p<0,001 respectively). AAC scores of HD patients were higher than predialytic
(p<0,001) and control groups (p<0,001). AAC scores of predialytic patients were
higher than control groups (p=0,018). AAC scores of predialytic groups showed a
gradual increase as the stage of CKD increase (AAC scores for stages 1 to 5 were
1,03±2,0; 1,85±2,7; 2,05±3,4; 2,38±3,6 and 3,05±4,2 respectively). Independent predictors
for the presence and severity of calcification were age (p<0,001), diabetes (p<0,001)
and duration of dialysis (p=0,04) in hemodialysis patients. Independent predictors for
the presence and severity of calcification were age (p<0,001) and serum phosphate
(p=0,004) in predialysis patients.
Conclusion: : In conclusion, a close association between CKD and vascular
calcification is seen in our study. The predialysis group had higher AAC scores than
the control group and the hemodialysis group was found to have higher AAC scores
than the predialysis group. When the predialytic group was evaluated according to
CKD stages, AAC scores were found to be gradually increased as CKD stages
increase. High calcification risk starts at the predialysis stage, before initiation of
hemodialysis. Age and serum phosphorus levels were independent risk factors for
the presence of AAC. Strict phosphorus control should be started at the predialysis
stage. We found that AAC presence and severity were independently associated with
age, presence of diabetes and duration of hemodialysis in hemodialysis patients.