Abdülgani en-Nâblusî ve tefsirciliği
Abd al-Ghani an-Nablusi and his interpretation of the Quran
Yazar: MEHMED ZAHİD TIĞLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ AKPINAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdülgani Nablusi = Abdülgani Nablusi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İşari tefsir = Implicit interpretation

Özet:
Bu tez çerçevesinde Abdülgani en-Nâblusî'nin hayatı, eserleri ve tefsir ilmine dâir görüşleri ele alınmaktadır. Nâblusî kendi dönemindeki ilim ehlinin şahitliği ile İslâmî ilimlerde zirve şahsiyetlerdendir. Tespit edebildiğimiz kadarıyla İslamî ilimlerin hemen hemen her alanında, mantık, dil, edebiyat ve fitoloji gibi muhtelif disiplinlerde üç yüzün üzerinde eser vermiş yed-i tûlâ sahibi bir âlimdir. Müstakil hacimli dîvânının yanı sıra irili ufaklı manzûm eserleri ve nesir türü eserlerinde kendi şiirlerine yer veren bir şairdir. Erken yaşlardan itibaren önce evde verdiği özel derslere ilaveten Emevî Câmiinde ve Selimiyye Medresesinde dersler vermiş bir müderristir. O aynı zamanda Kâdirîyye, Nakşibendiyye'den icâzetli bir şeyh, İbnü'l-Arabî'nin eserlerini ve düşüncelerini şerh eden bir sûfîdir. Seyahatnameleri olan bir seyyahtır.
Hayatını işlediğimiz birinci bölümde onun yatay ve dikey biyografisini çıkarmaya çalıştık. Yatay biyografisi ile zâhir planda cereyan eden hâdiseler ele alınmıştır. Dikey biyografisinde ise onun manevî yolculuğu, uzlet hayatı Ekberiyye geleneğine uzanan rihleti ele alınmıştır. 
Yatay ve dikey biyografiye muâdil olarak çalışmanın ikinci bölümünde zâhirî tefsir anlayışı ve et-Tahrîru'l-Hâvî isimli Beyzâvî şerhi, üçüncü bölümde ise işârî tefsir anlayışı ile Bevâtinü'l-Kur'ân ve Mevâtinü'l-Furkân isimli tefsiri ele alınmıştır.
Bu çalışmamızda Nâblusî'nin zâhir ve bâtını cem eden tefsir ve te'vil anlayışını keşfetme ve analiz etmeyi hedeflemekteyiz.

Abstract:
Within the framework of this thesis, Abd al-Ghani al-Nablusi's views on life, works and interpretation of Qu'ran sciences are discussed. With the testimony of the scholars of his time, al-Nablusi was known to be one of scholars that have the highest degree in Islamic sciences. As far as we can determine, he is a scholar who has given over three hundred works in almost every field of Islamic sciences, in various disciplines such as logic, language, literature and phytology. In addition to his detached voluminous divan, he is a poet who includes his own poems in poetic works and prose works large and small. From an early age, he was a disciple who taught at the Omayad Mosque and Salimiyyah Madrasa in addition to the private lessons he gave at home. He is also a sufi who commentates the works and thoughts of the Nakshibandiyya, Kadiriyya and sheikh Ibn'l-Arabi. He's a traveller with travelogues.
In the first part of the study, we tried to make a horizontal and vertical biography of his life. With his horizontal biography, the external events that took place were discussed. In his vertical biography, his spiritual journey, his life of reconciliation, is covered in the tradition of Akbariyye. 
In the second part of the study, which is equivalent to horizontal and vertical biography, the concept of spiritual interpretation and the Baydâvî commentary named at-Tahrîru'l-Hâvî, and in the third part, Bawâtinu'l-Quran Mawâtinu'l-Furqân with the understanding of ishari/sufi interpretation are discussed.
In this study, we aim to discover and analyze al-Nablusi's interpretation and hermeneutic understanding that interconnects external and internal concepts.