Kalkınma sürecinde Türkiye'de ulaşım: 1980'den günümüze "demiryolu deneyimi"
Transportation in Turkey in development process: Railway experience from 1980 to present
Yazar: SUAT AKSOY
Danışman: PROF. DR. FUAT ERCAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Kalkınma İktisadı ve İktisadi Büyüme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Demir yolları = Railways ; Demir yolu taşımacılığı = Railway transportation ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Kalkınma planları = Development plans ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Sosyoekonomi = Socio-economics ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Bu çalışmada, kavramsal bir düzeneğe taşınan demiryolu olgusu üzerinden Türkiye'nin yakın dönemdeki kalkınma ve birikim süreci analiz edilmiştir. Bu analizin temel amacı 1980 sonrası dönemde uygulanmaya başlanan neo-liberal politikalar ekseninde Türkiye demiryollarının yeniden yapılanmasını incelemek olmuştur. Sözü geçen dönemde, Türkiye'nin dünya piyasasına daha hızlı ve iç bağlantıları daha derin bir entegrasyon sürecine girmesi "hız"ı önemli kılmıştır. Çalışmada "hız"ın, bu yeniden yapılanmayla ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. Ayrıca tarihsel bir gerçeklik olarak ele alınan demiryolu olgusunun, kapitalist sanayileşmenin ilk olarak açığı çıktığı toplumlarla, henüz bu dönüşümü yaşamayan toplumlar arasındaki ilişkileri analize konu edilmiştir. Osmanlı toplumunun dönüşümünden/çözülmesinden başlanarak, yeni ulus-devletin inşası ve devamında kapitalist sanayileşmenin Türkiye'deki  gelişiminin farklı evrelerine değinilmiştir. Türkiye'de demiryollarının yeniden önem kazandığı neo-liberal dönemde, daha önce kamusal bir hizmet olarak sunulan demiryolları, sermaye için yeni değerlenme alanı haline gelmiştir. Neo-liberal dönemde devlet-sermaye arasında açığa çıkan yeni ilişki türlerinin analizi önemlidir. Bu bağlamda, demiryolları hem teknik bir unsur olarak hem de sermaye birikimi ile olan ilişkisi bakımından incelemeye alınmıştır. Çalışma neticesinde daha önce kamusal bir hizmet olarak sunulan demiryollarının, devletin değişen ve dönüşen yapısı ve sermayenin yeni talepleri doğrultusunda nasıl kamusal bir hizmet olmaktan çıkıp piyasalaştığı gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, Turkey's development and accumulation process in the near future were analysed via railway phenomenon. The main purpose of the analysis was to examine the restructuring of railways of Turkey on the axis of neo-liberal policies that is being implemented in the post 1980 period. In the period of neoliberalism, Turkey's economy is integrated to the World markets faster and internal connections deeper. This situation made "speed" concept important for Turkey. In this study, we have tried to establish a relationship of speed with this restructuring of railways. In addition, railway phenomenon as a historical reality was subjected to analysis the relationship between early capitalist industrialized countries and other countries that live this transformation later.  On the other hand, the historical analysis of Turkey is starting from the transformation of the Ottoman society to the construction of the new nation-state, then touched upon the different stages of development of capitalist industrialization in Turkey. Railways of Turkey that are gained renewed importance in the neo-liberal era, were previously presented as a public service, but now they have become a new field of investment for private sector. Moreover, in neo-liberal period, analysis of new types of relationships between state-capital is important. In this context, railways were examined both technical factors and in relation with the accumulation of capital. As a result of this study, we tried to show that how Turkey's railways shift from predominantly a public service to a part of marketization in the line with changing and transforming of the structure of the state and new demand of capital.