Hemodiyaliz hastalarında sıvı kontrolünün yaşam doyumuna etkisi
The effect of liquid control on life satisfaction in hemodialysis patients
Yazar: AYYUŞ GEBEL
Danışman: PROF. DR. NİMET OVAYOLU
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sıvı tedavisi = Fluid therapy ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma hemodiyaliz hastalarında sıvı kontrolünün yaşam doyumuna etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma iki özel hemodiyaliz merkezinde tedavi gören 155'i erkek 145'i kadın toplam 300 hasta ile yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak; kişisel bilgi formu, sıvı kontrol ölçeği ve yaşam doyumu ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler IBM SPSS 24 programında; Ki-Kare, Student t, One Way Anova ve korelasyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Hastaların sıvı kontrol ölçeği puan ortalaması 50.07±8.05, yaşam doyumu ölçeği puan ortalaması 18.52±8.29 olarak bulunmuştur. Hastaların sıvı kontrolü ölçeği alt bölümlerinin puan ortalamalarına bakıldığında en fazla davranış (24.88±4.76) daha sonra sırasıyla tutum (13.77±4.41)  ve bilgi (11.42±2.15) alt bölümlerinin geldiği belirlenmiştir. Sıvı kontrol ölçeği ortalama puanının bakımıyla ilgilenenin var olma durumuna, sıvı kontrol ölçeği davranış alt bölümünün cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Yaşam doyumu ortalama puanının gelir durumuna göre karşılaştırılması sonrasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olduğu, gelir durumu yüksek olan hastaların yaşam doyumu ortalamalarının da yüksek olduğu saptanmıştır. Sıvı kontrol ölçeği bilgi düzeyi ortalamasının eğitim duruma göre negatif yönde anlamlı bir farklılık gösterdiği, eğitim seviyesi attıkça bilgi düzeyi ortalama puanının düştüğü belirlenmiştir. Bu araştırmada elde edilen bir diğer anlamlı sonuç da sıvı kontrol ölçeği davranış alt bölümü ortalama puanlarının gelir düzeyi arttıkça azalma eğiliminde olmasıdır. Bu araştırmaya konu, sıvı kontrolünün yaşam doyumuna etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Bu veriler doğrultusunda; eğitimde davranış değişikliği oluşturmak adına kadın hastalara öncelik verilmesi, hastalara sosyal kurum ve kuruluşlardan ekonomik katkı sağlanması, bakımıyla ilgilenecek yardımcısı olmayanlara da kişisel bakım ve sosyal hizmet desteği sağlanmasının hastaların yaşam doyumunu arttırmaya katkı sağlayacağı düşünülebilir.

Anahtar sözcükler: Hemodiyaliz, hemşirelik, sıvı kontrolü, yaşam doyumu.

Abstract:
This study was conducted as descriptive to determine the effect of fluid control on life satisfaction in hemodialysis patients. The study was carried out with 300 patients, 155 of them were male and 145 were female who were treated in two special hemodialysis centers. As a data collection tool; personal information form, liquid control scale and life satisfaction scale were used. The data obtained from the research were used in IBM SPSS 24 program; Chi-Square, Student t, One Way Anova and correlation analysis were used. The mean score of the fluid control scale was 50.07 ± 8.05 and the mean of life satisfaction scale was 18.52 ± 8.29. When the mean scores of the subscales of the fluid control scale were examined, the highest behavior (24.88 ± 4.76) was followed by the attitude (13.77 ± 4.41) and the information (11.42 ± 2.15) subsections respectively. It was determined that there was a statistically significant difference between the liquid control scale and the subscale of the liquid control scale. It was found that there was a statistically significant difference between the life satisfaction average score and income level and the life satisfaction of the patients with high income status was also high. It was determined that the knowledge level of the liquid control scale showed a significant negative difference according to the education level, and the knowledge level average score decreased as the education level increased. Another significant result obtained in this study is that the mean scores of the liquid control scale behavior subscale tend to decrease as the income level increases. The effect of fluid control on life satisfaction was not statistically significant (p> 0.05). According to these data; In order to create behavioral change in education, giving priority to female patients, providing economic contribution from social institutions and organizations to the patients and providing personal care and social service support to those who will be interested in their care can be thought to contribute to increasing the life satisfaction of patients.

Key words: Hemodialysis, fluid control, life satisfaction, nursing.