Doğal afet kaynaklı risk olgusunun petrokimya ve Akrilik kimya sanayi sektöründe sosyolojik açıdan değerlendirilmesi: Kocaeli ve Yalova uygulamaları
The Sociological evaluation of the phenomenon of natural disaster risk in petrochemical and Acrilic chemical industry sectors: The cases of Kocaeli and Yalova
Yazar: ZERRİN SUNGUR
Danışman: PROF. DR. ENVER ÖZKALP
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration

Özet:
11 DOKTORA TEZ ÖZÜ DOĞAL AFET KAYNAKLI RİSK OLGUSUNUN PETROKİMYA VE AKRİLİK KİMYA SANAYİ SEKTÖRLERİNDE SOSYOLOJİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: KOCAELİ VE YALOVA UYGULAMALARI Zerrin SUNGUR Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2004 Danışman: Prof. Dr. Enver ÖZKALP Günümüzde risk olgusu birçok alanın ve farklı bilimin inceleme konusu haline gelmiştir. Risk, geleceği kontrol etme anlayışı bağlamında ortaya çıkan ve içinde yaşanılan toplumun kültürü ile yapılanan bir tür dünyayı görme biçimidir. Bu çalışmada doğal afet kaynaklı risk olgusu sosyolojik bir yaklaşımla incelenmektedir. Risk olgusunu açıklayan üç temel yaklaşım, bilişsel bilim perspektifi, sosyokültürel perspektifler; kültürel/sembolik perspektif, risk toplumu yaklaşımı, yönetimsellik yaklaşımı ve toplumsal yapılaşmacı yaklaşımlardır. Bu çalışmada daha sonra, doğal afet risklerinin örgütsel ve toplumsal anlamda yapılanışı ele alınmaktadır. Nüfusunun % 85'i, sanayi tesislerinin % 98'i deprem kuşağında yer alan Türkiye, doğal afet riski yüksek bir ülkedir. Bu çalışma kapsamında Kocaeli ve Yalova bölgelerindeki petrokimya ve akrilik kimya sektörlerindeki çalışanların riske bakış açıları araştırılmaktadır. Sözkonusu işletmelerin risk yönetimi uygulamalarım ve çalışanlarının riske bakış açılarını etkileyebilecek faktörler incelenmektedir. Bunlar; sosyo demografik faktörler, kamu/özel ayrımında faaliyet gösterilen sektör, küçük, orta ve büyük ayrımında işletme büyüklüğü, yerli, yabancı ve diğerleri ayrımında işletmenin mülkiyet durumudur. Modernleşmenin bir yolu olarak sanayileşme sürecinde doğal afet risklerinin önemi gün geçtikçe artmaktadır. 17 Ağustos 1999 Doğu Marmara Depremi Türkiye'de bu gerçeğe bir kez daha işaret etmiştir. Doğal afetlerin meydana gelme olasılığının azaltılması sözkonusu değilken, diğer taraftan risk yönetimi yaklaşımı ile doğal afet zararları en aza indirilebilir. Anahtar Kelimeler: Risk, Doğal Afetler, Risk Yönetimi, Risk Algısı, Afet Yönetimi, Risk Toplumu, Petrokimya Sanayi, Akrilik Kimya Sanayi.

Abstract:
ıu ABSTRACT The Sociological Evaluation of The Phenomenon of Natural Disaster Risk in Petrochemical and Acrilic Chemical Industry Sectors: The Cases of Kocaeli and Yalova Zerrin SUNGUR Labor Economics and Industrial Relations Major Branch Graduate School of Social Sciences, Anadolu University September 2004 Advisor: Prof. Dr. Enver ÖZKALP Nowadays, the phenomenon of risk adressed by a wide variety of areas and by many different scientific disciplines. Risk can be defined that as one of the ways of seeing the world and it has been constructed culturally and developed in the context of controlling the future. In this study, the phenomenon of natural disaster risk has been approached sociologically. The three major theoretical perspectives explaining the phenomenon of risk; the cognitive science perspective, sociocultural perspectives; cultural sembolic perspective, risk society perspective, govermentality approach and social constructionist positions have been introduced. The social and organizational construction of natural disaster risks have been discussed in this study. Turkey that of 85 % of population and 98 % of industrial facilities are in the earthquake belt, has a high risk of earthquakes. In the context of this study, it has been explored that the point of view of employees in petrochemical and acrilic chemical industry sectors in Kocaeli and Yalova regions. Then, the factors affecting the risk management practices and the point of view of employees in those organizations have been explored. Those factors are; socio demographic factors, the sector operated within: public or private, the size of organization: small, medium or large and the ownership of organization: domestic, foreign or the others. The natural disaster risks have become more important by the time in the process of industrialization as one of the ways of modernization. August 17, 1999 Eastern Marmara Earthquake has pointed out this fact in Turkey. While it is not possible to reduce the probability of occurance of natural disasters, but on the other hand, it is possible to mitigate the natural hazards with risk management applications. Key words: Risk, Natural Disasters, Risk Management, Risk Perception, Disaster Management, Risk Society, Petrochemical Industry, Acrilic Chemical Industry.