6413 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu kapsamında disiplin cezalarının idarî ve yargısal denetimi
Administrative and judicial supervision of disciplinary punishments under the Turkish Armed Forces Disciplinary Law No. 6413
Yazar: MEHMET BAŞARA
Danışman: PROF. DR. ZEHRA ODYAKMAZ
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Asker kişilere uygulanan disiplin işlemlerine karşı idarî ve yargısal başvuru ve denetim yollarının etkinliğinin arttırılması, Türk Silâhlı Kuvvetleri'nin vazifesini hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde icra etmesinde önem arz etmektedir. 6413 sayılı Kanun'da düzenlenen hükümlerin evrensel hukuk ilkelerine, insan onuruna ve günün gereklerine uygun hâle getirilmesi amaçlanmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin verdiği son kararlar ile tüm askerî disiplin cezalarına karşı yargı yolu açılmıştır. Çalışmamızda; bu değişikliğin Türk Silâhlı Kuvvetleri'nin mevcudu dikkate alındığında sivil yargının iş yükünü arttıracağı, askerî disiplin zafiyetine neden olabileceği, âmirin otoritesinin korunması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda disiplin cezalarına karşı yargı yolu öncesi gidilecek idarî başvuru yolu olarak; bağımsız ve tarafsız, hukuk fakültesi mezunu asker kişilerden teşkil edilecek üst idarî itiraz kurulunun kurulması teklif edilmiştir. Uygulamada disiplin âmirlerinin takdir yetkisini kötüye kullanması, keyfî işlemleri ve mobbing tehdidi en aza indirilmiş olacaktır. Disiplin cezaları, hukuka uygun ve objektif bir şekilde denetlenebilecektir. Ayrıca askerî yargının kaldırılması ile yaşanan ve doğması beklenen problem sahalarına yönelik çözüm önerileri getirilmiştir. Çalışmamız; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ile yerel yargı organlarının kararları incelenerek yapılmıştır. Uygulamada tespit edilen askerî hiyerarşik ilişkiler, temel hak ve hürriyetler açısından ele alınmıştır. Hukuka aykırı disiplin işlemlerinin nasıl uygulanması gerektiği belirlenmiş ve bu doğrultuda mevzuat değişiklikleri teklif edilmiştir. İdarî ve yargısal denetim yollarının güçlendirilmesine ilişkin yapılacak düzenlemeler ve getirilecek başvuru yollarıyla asker kişilerin hukuka aykırı işlemlerinin önüne geçileceği, temel hak ve özgürlüklerin korunacağı tespit edilmiştir.

Abstract:
It is important for the Turkish Armed Forces to carry out the duties of the Turkish Armed Forces in accordance with the law and fairness, and the execution of administrative and judicial recourse and control procedures against the disciplinary actions taken by the military personnel. The provisions regulated in the Law No. 6413 are aimed at bringing them in line with the principles of universal law, human dignity and the requirements of the day. With the decisions of the Constitutional Court, a judicial remedy was opened against all military disciplinary punishments. In our study; Considering the presence of the Turkish Armed Forces, it was evaluated that this change would increase the workload of the civil judiciary, cause a weakness in military discipline, and that the authority of the superior should be preserved. In this context, as an administrative remedy before the judicial remedy against disciplinary punishments; It has been proposed to establish an independent and impartial upper administrative appeal committee, which will be composed of military personnel graduated from law faculty. In practice, abuse of discretion, arbitrary actions and the threat of mobbing by disciplinary chiefs will be minimized. Disciplinary penalties will be able to be audited in accordance with the law and in an objective way. In addition, solution suggestions have been made for the problem areas that are experienced and expected to arise with the abolition of the military judiciary. Our study was carried out by examining the European Convention on Human Rights, the case law of the European Court of Human Rights and the decisions of local judicial bodies. Military hierarchical relations determined in practice are discussed in terms of fundamental rights and freedoms. It has been determined how unlawful disciplinary actions should be implemented and legislative amendments have been proposed in this direction. It has been determined that the unjust and unlawful actions of military personnel will be prevented, and fundamental rights and freedoms will be protected, with the arrangements to be made and the remedies to be brought to strengthen the administrative and judicial review methods.