Ulusal Kazak sinemasının kimlik oluşumunda 1940-1950 döneminin etkisi
1940-1950s' influence on the formation of the national Kazakh cinema
Yazar: DINARA KDYRMAYEVA
Danışman: PROF. DR. EMİNE NİLÜFER PEMBECİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Kazakistan = Kazakhstan ; Kazakistan sineması = Kazakhstan cinema ; Kimlik = Identity ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Milli kimlik = National identity ; Sinema = Cinema

Özet:
Bu çalışmada, tarihi belge ve arşiv materyallerine dayanarak 1940-1950 yıllarının Kazak Ulusal Sineması'nın kimlik oluşumundaki etkileri incelenmiştir.
5 Ekim 1941 yılında Alma-Ata Sinema Stüdyosu'nun kurulmasına kadar SSCB'nin izlediği merkezci politikalar nedeni ile Kazakistan'da sinema stüdyosu bulunmamaktaydı. II. Dünya Savaşı nedeni ile Sovyetlerin o dönemki en büyük iki film stüdyosu olan Mosfilm ve Lenfilm 1941 sonbaharında devlet kararıyla Almatı'ya taşındı ve aynı yılın 15 Kasım tarihinde Kazakistan'da yeni kurulan Alma-Ata Sinema Stüdyosu ile birleştirilerek, Birleşik Merkez Sinema Stüdyosu kurulmuştur.
Yeni kurulan stüdyo ile birlikte Kazakistan'a yerleşen Sovyetlerin usta sinemacıları ve Kazak sanatçıların ortak çalışmaları sonucu Savaşçının Oğlu, Kahraman Üzerine Şarkı, Ak Gül, Davulun Sesleri Altında adlı kısa filmler serisi ülkede üretilmiştir. Ayrıca Birleşik Merkez Film Stüdyosu bünyesinde faaliyet gösteren Kazak Sinema Oyunculuk Okulu ve film çekim setleri de Kazak sinema kadrosunun yetişmesinde büyük katkı sağlamıştır.
Eisenstein'in Kazak Halk destanı "Kozı Körpeş ve Bayan Sulu" konulu çekilmesi planlanan film için çizdiği münhasır ve eşsiz resimler ve Dziga Vertov'un "Cepheye Yardım" filminin edebi senaryosunun yazılışı sırasında Kazak yazarların katkılarını ortaya koyan bazı arşiv belgeleri bu çalışma vesilesi ile ilk kez bir akademik yazıda incelenmiştir. 
Yürütülen çalışma neticesinde Birleşik Merkez Sinema Stüdyosu'nun 1944 yılında savaşın sonlarına doğru Almatı'dan taşınmasına rağmen, Kazakistan'da sinema endüstrisinin oluşmasında ve Kazak sinemacıların yetiştirilmesinde çok etkin rolü olduğu ve hatta bu etkinin Sovyetlerin dağılmasının ardından bağımsız Kazakistan sinemasında bile devam ettiği kesin şekilde belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kazakistan, Sovyetler Birliği, Sinema, Birleşik Merkez Sinema Stüdyosu, Sovyet sineması.

Abstract:
The master's dissertation on the topic of "1940-1950s' influence on the formation of the National Kazakh Cinema" explores the history of the Kazakh cinema's formation. Before 1941 there was no cinema studio in Kazakhstan due to the strict policies of USSR and it was only on October 5-th when Almaty Cinema Studio was established, though formally. Due to the events which took place during World War 2, Soviet Union's largest film studios "Mosfilm" and "Lenfilm" were transferred to Almaty where they were emerged with Almaty Cinema Studio and on November 15 Central United Film Studio (TsOKS) was established. 
Under the collaboration of soviet cinema experts and Kazakh team, first produced short movies about Kazakhstan were "Song about giant", "White Rose", "Son of a soldier" and "Under the sounds of dombra". In the same time Kazakh movie and actor's academy laid its foundations, while the staff of TsOKS was enlarging by the addition of skilled local residents who showed an interest in the film industry.
Talented internationally recognized director S.Eisenstein created sketches for the film "Batyr steppes" – a movie based on the Kazakh lyric-epic poem titled "Kozy Korpesh - Bayan Sulu"; script was a product of joint work between Kazakh Writer M.Auezov and P.Atasheva together with V.Kadochnikova & F.Filippov. "For the front" film is also a joint production of screen players V.Shklovsky, M.Auezov, G.Musrepov, S.Mukanov and director D.Vertov. 
Under TsOKS joint productions between Kazakhstan and Russia filmmakers developed Kazakh cinematography and enriched staff with many talented artists – its value relies for the empowerment of cinema in its gestation phase of film industry in Kazkhstan.
Keywords: realignment of cinemas, collaboration, TsOKS, Kazakh cinema.