SHEWHART, CUSUM ve EWMA kontrol grafiklerinin Erzurum şeker fabrikasına uygulaması üzerine bir deneme
A Quality control study at Erzurum sugar factory using SHEWHART, CUSUM and EWMA control charts
Yazar: ERKAN OKTAY
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT KARTAL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: CUSUM kontrol grafikleri = CUSUM control charts ; EWMA kontrol kartları = EWMA control charts ; Erzurum = Erzurum ; Kontrol grafikleri = Control charts ; Shewhart kontrol grafiği = Shewhart control chart ; Süreç kontrol = Process control ; İstatistiksel süreç kontrol = Statistical process control ; Şeker endüstrisi = Sugar industry

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ \ SHEWHART, CUSUM ve EWMA KONTROL GRAFİKLERİNİN ERZURUM ŞEKER FABRİKASINA UYGULAMASI ÜZERİNE BİR DENEME Erkan OKTAY Danışman: Doç. Dr. Mahmut KARTAL 1994, Sayfa: 206 Jüri: Doç. Dr. Mahmut KARTAL Bu çalışmada ülkemizde yeterince kullanım alanı bulamayan SHEWHART, CUSUM ve EWMA kontrol grafiklerinin tanıtımı yapılmış ve sözkonusu grafiklerin Erzurum Şeker Fabrikasından çamurlu atıklarla çevreye ihraç edilen yüzde şekerin kontrol altına alınmasında nasıl kullanılacağı gösterilmiş ve bulunan sonuçlar tartışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde istatistiki proses kontrolünün tarifi yapılarak bir istatistiki proses kontrol aracı olarak kontrol grafiklerinin dayandığı temel faraziyelerden bahsedilmiştir. İkinci bölümde SHEWHART kontrol grafiklerinin çeşitleri üzerinde durulmuş ve uygulamada başvurulacak değişken nicelik kontrol grafiklerinin tanıtımı yapılmıştır. Ayrıca, sözkonusu kontrol grafiklerinin hangisine ne gibi durumlarda başvurulacağı da izah edilmiştir. Üçüncü bölümde CUSUM (The Cumulative Sum) kontrol grafiklerinin çeşitleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca bu bölümde ortalama icra süresi - OİS (ARL) değerine göre Standart CUSUM prosedürü diğer CUSUM kontrol grafikleriyle mukayese edilmiştir. Dördüncü bölümde başlıca iki çeşit EWMA (Exponentially Weighted Mowing Average) formülünden faydalanarak EWMA kontrol grafiklerinin nasıl düzenleneceği üzerinde durulmuştur. Ayrıca çok iyi OİS performansı sağlayan EWMA-SHEWHART kontrol grafiğinin de ne şekilde düzenleneceği gösterilmiştir. Sözkonusu bölümün sonunda EWMA kontrol grafikleri değişik açılardan SHEWHART ve CUSUM grafikleriyle karşdaştnılmışür. Tezin uygulama bölümünde ise daha önceki bölümlerin uygulamasına yer verilmiştir. SHEWHART, CUSUM ve EWMA kontrol grafiklerinin uygulanmasıyla Erzurum Şeker Fabrikasından çamurlu atıklarla çevreye ihraç edilen şeker yüzdesinin daha önceden belirlenen %0.1 - %0.3 standartlarım sağlamadığı görülmüş ve sözkonusu prosesin ancak %1 - %3 standartlarını sağlayabileceği tesbit edilmiştir. Bununla birlikte sözkonusu fabrikadan ihraç edilen çamurlu atıklardaki şeker bazen %l 1 - %18 civarında seyretmesinden dolayı, şekerin elde ediliş prosesinde önemli eksiklik veya hatalar bulunduğu kanaatine varılmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. Thesis A QUALITY CONTROL STUDY AT ERZURUM SUGAR FACTORY USING SHEWHART, CUSUM AND EWMA CONTROL CHARTS Erkan OKTAY Adviser: Assoc. Prof. Dr. Mahmut KARTAL 1994, Page 206 Jury: Assoc. Prof. Dr. Mahmut KARTAL In this study, SHEWHART, CUSUM, and EWMA control charts, which aren't used enough in our country's factories, have been introduced to Turkish literature. Furthermore, how to use these charts in controlling sugar percentage in muddy wastages has been showed. Finally, the results obtained using the charts have been discussed. In the first chapter, statistical process control and control chart as a tool for statistical process control have been defined. Then main assumptions of control charts have been mentioned. It has also been pointed out when and how these charts are used. In the second chapter, the types of SHEWHART control charts have generally been included. In the second part of the chapter, control charts for variables have been discussed. Eventually, which of the charts in what situations are used has been mentioned. In the third chapter, the varieties of CUSUM (The Cumulative Sum) control charts have been evaluated. Also, in this chapter, standart CUSUM procedure has been compared with the other types of CUSUM charts from the point of view of Average Run Length (ARL). In the fourth chapter, how to construct the Exponentially Weighed Mowing Average (EWMA) control charts based mainly on two types of EWMA formulae and how to construct EWMA-SHEWHART control chart providing die best ARL performance have been studied. In the end of this chapter, EWMA charts have been compared with both SHEWHART and CUSUM control charts from different aspects. In the application section of the thesis, the theoretical concepts discussed in the previous sections have been applied for keeping in control the sugar percentage in the muddy wastage which Erzurum Sugar Factory has to get rid of. Although the sugar percentages in the muddy wastages have to be between 0.1% and 0.3%, the process is only capable of keeping these rates between 1% and 3%. As the sugar percentages in muddy wastages sometimes exceed the boundries to 11% and 18%, the production costs of sugar will be higher and the environment is going to be threatened as well. Therefore, the technology used in the factory should be modernized before new costs grow up.