Duhâ Sûresi'nin tahlîlî tefsiri
The analytical commentary of Surah ad-Duha
Yazar: ZEYNEP YILMAZ ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN AYDIN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Duhan suresi = Duhan sura ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sure = Sura ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Duhâ sûresi; adını, ilk âyetinde geçen "duhâ" kelimesinden almakta ve on bir âyetten oluşmaktadır.
Mushaf tertibine göre doksan üçüncü, nüzûl tertibine göre ise on birinci sırada yer almaktadır. Fecr sûresinden sonra, İnşirâh sûresinden önce, Mekke döneminde nâzil olmuştur. Müşriklerin, vahyin
kesilmesini Allah'ın Hz. Peygamber'i (s.a.v.) terk etmesine, ona küsmesine bağlamalarına bir cevap
olarak ve Peygamber'i (s.a.v.) beklediği, gelecekte kendisine verilecek ikramlarla müjdelemek üzere
inmiştir. Sûrenin amacı, vahyin kesilmesi nedeniyle üzüntüye düşen Rasûlullâh'a teselli vermek ve
onun üzüntüsünü gidermektir. Bununla birlikte söz konusu sûre Rasûlullâh özelinde mü'minlere; Allah'ın yarattığı eşyâyı tefekkür etme, O'nun verdiği nimetleri teemmül etme, yetimi koruyup gözetme, fakire güzel muamelede bulunma, nimete şükretme gibi tavsiyeler içermektedir.
Çalışmamızda; Duhâ sûresinin belli başlı tefsir kaynaklarında nasıl ele alındığını ortaya koymak ve
sûreyi tahlîlî tefsir metodu ışığı altında incelemek amaçlanmıştır. Bu minval üzere birinci bölümde;
kısaca tefsir ve çeşitleri üzerinde durulmuş, Duhâ sûresinin ismi, fazileti, nüzûl sebebi, mekkîliğimedenîliği, âyet sayısı, diğer sûrelerle münâsebeti ve ihtiva ettiği konular gibi hususlarda genel bilgiler verilmiştir. Sonrasında Duhâ sûresindeki kıraat farklılıkları zikredilmiş, belli başlı kaynaklara göre
sûredeki âyetlerin meâlleri verilmiş, çalışmamızda işlenen bütün bilgiler ve tahliller çerçevesinde her âyetin tefsîrî meâli yapılmıştır. İkinci bölümde ise; tefsirlerden ve lügat kitaplarından istifade edilerek,
ilgili eserlerdeki konuyla ilgili yorumlar ışığında, sûredeki kelime ve kavramlar tahlil edilmiş, aralarındaki münasebete de değinilerek âyetler tek tek incelenmiştir.

Abstract:
The Surah ad-Duha takes its name from the very first word and it has eleven ayaats. It is the ninety
third surah in the order of Mushaf and the eleventh in the chronological order of revelation, it was
revealed after Surah al-Fajr and before Surah al-Inshirah in Makkah. It was revealed as a response for
the polytheists who said that "Allah has foresaken and displeased with him (Prophet(" in the period in
which revelation had stopped coming to him and to herald the Prophet with some upcoming blessings.
The aim of this surah is to give the prophet spiritual strength who had saddened after the revelation had
stopped temporarily, meanwhile it contains some advices to the believers such as how to think deeply
about the creation of everything and how to deal with orphans, and the people who are begging and
how to be grateful for the favors of Allah.
In our thesis, we aim to explain how this surah was handled in some basic and known Tafseer resources, and to review this surah using the Analytical Tafseer method. We started by giving general information
in Tafseer and its types, Surat ad-Duha's name, virtue, reason of revelation, Makki or Madani, count
of its ayaats, its relationship with other surahs, and the subjects it contains. And then we mentioned the
"Kiraat" differences, the meaning of the ayaats based on some basic and known resources, and the
tafseer based on meaning considering all the analysis and tafseer which has detailed in our whole
study. In the second part, we analyzed the words and the concepts contained in the surah considering
Tafseer and Lugat resources.