MÖ I.Binyıl Kuzey Suriye Bölgesi saray mimarisi
The palace architecture of North Syrian region during the first Millenium BC
Yazar: ZİYA MUSLUOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLRİZ KOZBE
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Kuzey Suriye = Nort Syria ; M.Ö. 1000 = B. C. 1000 ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Saraylar = Palaces ; Suriye = Syria

Özet:
Çalışmanın konusu MÖ I binyıl Kuzey Suriye Bölgesi Saray Mimarisidir. Saraylar daha çok idarecilerin ikameti için yapılmış olmalarına rağmen bunun yanı sıra idari ve ekonomik işler için de kullanılmıştır. Bunun sonucu olarak da boyutları ve planları bakımından bazı farklılıklar görülmektedir. Bit Hilani şeklinde inşa edilmiş yapılarda sütunlu ön giriş ve merkezi bölümü meydana getiren ana salon en önemli mimari unsur olarak karşımıza çıkar. Sarayların merkezi bölümünü meydana getiren ana salonlar genellikle resmi amaçlı kabul salonu olarak kullanıldıkları gibi, ayrıca çeşitli amaçlara hizmet eden saray mekanları ile ilişkili olarak iç mekanlar arasındaki bağlantıları sağlamışlardır. Kuzey Suriye Bölgesi'nde daha erken dönemlerde de Bit Hilani'ye benzer saray yapıları bulunduğu görülmektedir. Planları açısından bakıldığında önceki binyıl örneklerinin, MÖ I. binyıl Kuzey Suriye saraylarının öncülerini temsil ettiği belirlenmektedir. Söz konusu binyılda Kuzey Suriye saraylarının mekanlarının kare ya da dikdörtgen planda uygulandığı görülmektedir. Saraylarda ele geçirilmiş olan merdiven yapıları, yapıların en az iki katlı olabileceğini göstermektedir. Kuzey Suriye saraylarında kerpiç duvarlar taş temeller üzerine oturtulmuş ve olup yatay ve dikey ahşap hatıllarla desteklenmiş ve böylece bir nevi yapı iskeleti oluşturulmuştur. Duvarların temel seviyeleri üzerinde kalan alt bölümleri bazalt ortostatlarla çevrelenmiştir. Ortostatlar mekanik aşınmalara karşı koruma görevi görmekle beraber, mimari süsleme unsurları olarak saraylara anıtsal bir görünüm kazandırmıştır. Ele geçirilen bulguların ışığı altında kapı yapılarının tek ya da çift kanatlı olduğu söylenebilir. Ancak bölge saraylarında pencerelerin varlığına işaret edecek herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. M Ö I binyıldaki Kuzey Suriye saraylarının taban örtüsü sıkıştırılmış toprak, taş kerpiç ve bazı durumlarda yalıtım amaçlı asfalt ve kireç harcı ile kaplanmıştır. Büyük olasılıkla bölge saraylarının düz çatıya sahip oldukları söylenebilir.

Abstract:
The subject matter of this study is the palace architecture of North Syria in the first millennium B.C. Although the palaces were primarily designed as residences of the rulers they also served as administrative and economic centers. Thus, they bear certain differences with regards to their dimensions and planning. The palaces building which so called bit hilani the portico and main room seems to be major architectural element which dictates of the palace, thus connecting numerous rooms of different purpose as well as serving as authorized throne room. As for the individual rooms of the palaces of North Syria during this millennium, they are either of square or rectangular plan. The presence of the remains of staircases in North Syrian palaces indicate that these buildings were at least two-storied. The mudbrick walls were supported by horizontal and vertical wooden beams thus, creating some kind of a skeleton mudbricks. The mudbrick walls surrounded with basalt orthostats which porotected it?s outer covering. The orthostats also monumental decorating components. It is very likely that the doors were either single or double-winged to judge from the traces of door openings, however, no trace of any windows were discovered in the palaces of North Syria. The floor covering of the palaces in regions include stamped clay, stone plaques, mudbrick and in some situations paved plaster. The roofs of the palaces in North Syria were probably of the flat type.