Dexketoprofen trometamol'ün genotoksik etkilerinin insan lenfosit hücrelerinde in vitro yöntemlerle araştırılması
Investigation of genotoxic effects of dexketprofen trometamol, on human cells, in vitro
Yazar: MERVE KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. BERRİN AYAZ TÜYLÜ
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics

Özet:
NSAİD(non-steroid anti-enflamatuar ilaçlar)'lar analjezik, antipiretik, antienflamatuar etkili ilaçlardır. Dexketoprofenler de NSAİD ailesi üyesinden olup, kas-iskelet, dismenore, baş ve diş ağrılarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, ağrı kesici ilaçlarda etken madde olarak kullanılan dexketoprofen trometamol'ün, sağlıklı insan lenfosit hücreleri üzerindeki henüz çok iyi bilinmeyen genotoksik etkileri in vitro tekniklerle araştırılmıştır. Bu amaçla, Sitokinez Bloklama Mikronuklues (CBMN) tekniği, Comet yöntemi ve Gerçek Zamanlı Ters Transkripsiyon Polimeraz Zincir Reaksiyon Panel Sistemi (RT²- PCR Assay) uygulanmıştır.
Elde edilen bulgularda; ilaç etken maddesi Dexketoprofen trometamol, 750,1000 µg/mL ve daha yüksek dozlarda sağlıklı insan lenfosit hücreleri üzerinde toksik etkiler oluşturmuş, 750 ve 500 µg/ml'lik maruziyetlerde ise mikronukleus oluşumunu indükleyerek, klastojenik bir aktivite göstermiştir. Etken madde, aynı zamanda 1000,500,250 ve 100 µg /mL doz aralığında, Comet parametrelerinden; DNA kuyruk uzunluğu ve yoğunluğu değerlerini, spontan değerlere göre istatistiksel olarak oldukça anlamlı düzeyde yükselterek, iplik kırılmaları şeklinde DNA hasarlarına yol açmıştır. Diğer yandan 750 ve 100 µg/mL dexketoprofen trometamol uygulanan insan lenfosit hücrelerinde, DNA hasar sinyal yolağı plakasında yer alan XPC, XRCC6 ve PNKP genlerinin ifade düzeylerinin önemli ölçüde arttığı tespit edilmiştir. Sözü edilen deney bulgularına göre, dexketoprofen trometamol'ün, sağlıklı insan lenfosit hücreleri üzerinde, in vitro koşullarda, doza ve süreye bağlı olarak; sitotoksik, sitostatik ve genotoksik etkilere sahip olabileceği sonucuna varılmıştır. Bu sonucun benzer ya da daha ileri çalışmalarla desteklenmesi öngörülmektedir.

Abstract:
Non-steroid anti-inflammatory drugs (NSAIDs) have analgesic, antipyretic and anti-inflammatory effects. Dexketoprofen belongs to NSAIDs family, which is widely used in musculoskeletal pain, dysmenorrhea, headache and toothache. In this study, we investigated poorly known genotoxic effects of dexketoprofen trometamol, used as drug substance in analgesic drugs, on healthy human lymphocytes in vitro. Cytokinesis block micronucleus (CBMN) assay, Comet assay and real-time reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR) assay were employed. In the study, dexketoprofen trometamol exerted toxic effects on healthy human lymphocytes at the doses of 750 µg/mL, 1000 µg/mL and >1000 µg/mL and showed clastogenic activity at exposures to 750 µg/mL and 500 µg/mL by inducing micro-nucleus formation. In Comet parameters, drug substance also led DNA damage in the form of strand break by significantly increasing tail length and density of DNA at the dose range of 1000, 500, 250 and 100 µg/mL compared to spontaneous values. On the other hand, it was also found that expressions of XPC, XRCC6 and PNKP genes located on the plate of DNA damage signaling pathway were markedly increased in human lymphocytes treated with 750 and 100 µg/mL dexketoprofen trometamol. Based on the experimental results, it was concluded that dexketoprofen trometamol may have dose- and time-dependent cytotoxic, cytostatic and genotoxic effects on healthy human lymphocytes in vitro. We think that these findings should be supported similar or further studies.