Adli bilimlerde ses kayıtları üzerinde manipülasyon incelemesi
Forensic manipulation analysis at dijital audio recordings
Yazar: ERKAN BURUCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ZEYNEP AYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Adli dil bilim = Forensic linguistics

Özet:
Bu çalışma ile Türkçe sesletilmiş ses kayıtları üzerinde yapılmış olan manipülasyonların belirlenmesi için görsel, işitsel ve dilbilimsel parametrelerden oluşan bir inceleme yönteminin önerilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda analiz edilmesi gereken parametreler literatür araştırması sonucunda belirlenmiştir. Farklı disiplinlere ait kavramları içeren bu parametrelerin, önerilen yöntem bağlamındaki uygulamaları örneklerle açıklanarak incelemelere nasıl katkı saylayacağı üzerinde durulmuştur. Belirlenen parametrelerin bütünleyici bir biçimde uygulanabilmesi için, inceleme yöntemine göre tasnifleri yapılmış ve oluşturulan İnceleme Formu ile uygulanabilirliği sağlanmıştır. Önerilen yöntem, kesme (X), kopyalama (C) ve karıştırma (M) yöntemleriyle manipüle edilerek, anlam bütünlüğü bozulmuş test kayıtları üzerinden sınanmıştır. Hazırlanan 10 adet test kaydı, araştırmaya gönüllü incelemeci olarak katılan 3'ü dilbilim uzmanı ve 3'ü ise adli ses inceleme alanında uzman olan katılımcılar tarafından bir birinden bağımsız olarak incelenmiştir. Katılımcıların önerilen yöntem ile yaptığı incelemeler sonucunda 60 adet inceleme formu elde edilmiştir. Her bir kayıt için inceleme formlarında belirtilen bulgular üzerinde yapılan analizler sonucunda; (i) her bir kayıttan elde edilen görsel, işitsel ve dilbilimsel bulgular birlikte değerlendirildiğinde kayıtların tamamında yapılan tüm manipülasyonların belirlendiği, (ii) Manipülasyon yöntemi bakımından kopyalama ve karıştırma yöntemiyle yapılan manipülasyonlardan elde edilen bulgu sayısının kesme yöntemine nazaran daha yüksek olduğu, (iii) bu farkın görsel ve işitsel incelemede yüksek iken dilbilimsel incelemede düşük olduğu, (iv) ölçüt olarak belirlenen tüm parametrelerden bulgular  elde edilmiş olması önerilen yöntemin  uygulanabilir olduğunu, (v) dilbilimsel incelemenin, görsel ve işitsel incelemenin yanında tamamlayıcı mahiyette olduğu ve ulaşılan sonuçların doğruluğunu artıracağı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Adli Dilbilim, Manipülasyon İncelemesi, Doğrulama, Özgünlük İncelemesi, Adli Ses Analizi

Abstract:
In this study, it is aimed to propose an examination method consisting of visual-auditory and linguistic parameters in order to determine the manipulations made on Turkish voiced sound recordings. In this context, the parameters to be analyzed were determined as a result of the literature research. The applications of these parameters, which include concepts from different disciplines, in the context of the proposed method are explained with examples and how they contribute to the studies is emphasized. In order for the determined parameters to be applied in an integrative way, they were classified according to the examination method and their applicability was ensured with the Examination Form created. The proposed method has been manipulated by cutting (X), copying (C) and mixing (M) methods and tested on test records whose semantic integrity has been compromised. The 10 test records prepared were examined independently of each other by the participants, 3 of whom were linguistics experts and 3 of them were experts in the field of forensic sound analysis, who participated in the research as volunteers. As a result of the examinations made by the participants with the proposed method, 60 examination forms were obtained. As a result of the analyzes made on the findings specified in the examination forms for each record; (i) When visual-auditory and linguistic findings obtained from each recording are evaluated together, all manipulations made in all recordings are determined, (ii) In terms of the manipulation method, the number of findings obtained from the manipulations made with the copying and mixing method is higher than the cutting method, (iii)  While this difference is high in visual - auditory examination, it is low in linguistic examination, (iv) Findings were obtained from all parameters determined as criteria, the proposed method is applicable, (v) It has been concluded that linguistic analysis is complementary to visual - auditory analysis and will increase the accuracy of the results reached.

Keywords: Forensic linguistics, Manipulation analysis, Authentication, authenticity analysis, Forensic Audio analysis