A1 düzey düğüm sözcüklerle kurulmuş Türkçe eşdizimlilikler ve İngilizce karşılıkları: Bir sözlükçe önerisi
Turkish collocations with A1 level node words and their English correspondences: A vocabulary proposal
Yazar: BURCU ATAY
Danışman: PROF. DR. SEDA GÜLSÜM GÖKMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Eşdizimlilik = Colocation ; Türkçe = Turkish ; İngilizce = English

Özet:
Bir dilin temeli söz varlığıdır. Sözcükler olmadan dil öğrenilemez ve kullanılamaz. Fakat sözcükleri tek başlarına öğrenmeye çalışmak asla yeterli olmayacaktır. Burada karşımıza eşdizimlilikler çıkar. Her dilin kendine özgü eşdizimlilik oluşumları vardır. Eşdizimlilikler bir sözcüğün başka hangi sözcüklerle anlamlı birliktelikler kurabileceğini gösterir (örneğin; "diş fırçalamak" ama "göz fırçalamak" değil). Dili yeni öğrenmeye çalışan birinin en çok ihtiyaç duyacağı şey ise bu birlikteliklerin hedef dilde nasıl ifade edildiğini sunan bir kaynak olacaktır. Çünkü eşdizimliliği oluşturan sözcüklerin tek tek çevirileri çoğu zaman istenen kavramı ifade etmez. 
Bu çalışma hem dil öğrenirlerine hem de dil öğreticilerine kaynak olabilecek bir Türkçe eşdizimliliklere İngilizce karşılıklar sunma çalışmasıdır. Türkçeye kıyasla İngilizce ile ilgili daha kapsamlı ve sistematik listeler ve derlem çalışmaları mevcuttur. Bunlardan birisi olan The Oxford 3000TM by CEFR Level listesinde bulunan A1 düzeyindeki toplam 658 ad ve eylem etiketli sözcük eşdizimliliklerin düğüm yani birincil sözcüğü olarak değerlendirildi. İlk aşamada bu sözcükler Türkçeye çevirildi ve 595 madde başı elde edildi. Ardından Türkçe ile ilgili mevcuttaki en kapsamlı derlem olan Türkçe Ulusal Derlemi'nde (TUD) bu sözcükler tarandı ve kapsamlı bir Türkçe eşdizimlilik listesi oluşturuldu. Son olarak ise elde edilen Türkçe eşdizimlilikler İngilizce'ye çevrildi. Elde edilen verilerin Türkçe ve İngilizce özelinde ne gibi yönlerden benzerlikler ve farklılıklar sunduğuyla ilgili değerlendirmelerde bulunuldu.

Abstract:
The basis of a language is vocabulary. Language cannot be learned and used without words. However, it will never be enough to try to learn words individually. Here we encounter collocations. Every language has its own unique collocation formations. Collocations indicate which words a word can form meaningful associations with (for example, "to brush teeth" but not "to brush eyes"). What a new language learner will need most is a resource that presents how these associations are expressed in the target language. It is because the translations of the individual words that make up the collocation often do not express the desired concept.
This study is such a one that offers English equivalents of Turkish collocations, which can be a source for both language learners and language teachers. Compared to Turkish, there are more comprehensive and systematic lists and corpus studies in English. A total of 658 words categorised as nouns and verbs at A1 level in The Oxford 3000TM by CEFR Level list, which is one of them, were evaluated as the root or primary word of collocations. In the first stage, these words were translated into Turkish and 595 entries were obtained. Then, these words were searched in the Turkish National Corpus (TNC), the most comprehensive corpus available in Turkish. As a result, a detailed Turkish collocation list was created. Finally, the obtained Turkish translations were translated into English. The data obtained were evaluated in terms of the similarities and differences between Turkish and English.