Organize sanayi bölgesi ve çevre sorunlarının ekonomik yönden incelenmesi /
Yazar: GÜLER ÇİNİER
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1991
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Endüstrileşme = Industrialization ; Organize endüstri bölgesi = Organized industrial area ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
ÖZET Günümüzde pek çok ülke, teknolojideki hızlı ilerlemeye paralel olarak yoğun bir sanayileşme dönemine yaşamaktayken gelişme çabası içinde olan bazı ülkeler de kendilerini ister istemez bu sanayileşme yarışını içinde bulmaktadırlar. Çünkü günümüzde ekonomik refahın, sosyal huzurun ve siyasal istikrarın büyük ölçüde sanayileşme ile mümkün olacağı düşünülmekte; ekonomik ve sosyal kalkınmanın, güçlü, kararlı, dengeli ve planlı sanayileşme politikasının uygulamasına bağlı olduğu kabul edilmektedir. İşte bu aşamada Organize Sanayi Bölgelerinin önemi çok büyüktür. Sanayileşme hareketinin, belirli bir çerçevede, plan ve programlara bağlı olarak yürütülmesi için Organize Sanayi Bölgeleri uygulaması, düzenli şehirleşmeyi sağlamada ve üretim faaliyetlerini aynı alanda toplamanın yanı sıra çevre sorunlarına çözüm getirme açısından çok önemlidir. Ekonomik gelişme devam ettiği ve hızlandığı oranda çevre sorunları da artmakta ve gelişmektedir. Ama sanayileşmenin meydana getirdiği çevre sorunları, çok daha önemli olmakta ve çevre bozulmasının asıl sanayileşmenin bir sonucu olduğunu görmekteyiz. Çevre sorunları zaman içinde biriken ve etkileri de uzun süreli olan sorunlardır. Daha ileride çözüm getirilmesi düşüncesi maliyetleri de arttırmaktadır. Ayrıca kirlenmenin yükünü kimlerin hangi oranlarda bölüşeceği önemli bir sorundur. Günümüzde böyle bir yükü hiç bir kuruluş yüklenmek istemeyecek ve başkalarına yüklemeye çalışacaktır. Bundan dolayı da çevre sorunları ekonomiyle çok yakından ilişkilidir. Ayrıca çevre sorunlarının çözümünde alınacak önlemler ise maliyetleri ilgilen dirdiği için ve firmalar karlarını en yüksek, ya da maliyetlerine en düşük kılabilmek için gereken önlemler ekonomik yönden alınmamaktadır. Bu nedenlerle, firmaların yaptıkları üretim ve bunun topluma sağladığı refah yanında neden oldukları kirliliğe kontrolde uygulayacakları teknikleri belirlemede bazı alternatif politika araçları mevcuttur. Bunlar kirliliği kontrol vergisi, çeşitli çevre standartları koyma, tabiata dökülen kirliliği ve hatta üretim miktarını sınırlama, kredi ve sübvansiyonlardır. Bunlardan vergilemenin ve dikkatli kullanılmak koşulu ile kredilendirmenin daha uygun politika araçları olduğu görülmüştür. Ülkemizin sanayi yapısına uygun, gelişmeyi engellemeyecek çevrenin, titizlikle korunmasını sağlayacak tedbirlerin ülkemizde de uygulanması, halen mümkün olacağı gibi yeni kurulacak sanayi tesislerinin yaratabileceği çevre sorunları da orta dan kaldırmaktır. İşte Organize Sanayi Bölgeleri, sanayinin gelişmesini teşvik edici yönü yanında, çevre kirliliğinin denetiminde de imkanlar sağlamaktadır. Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi de, kalkınma ve sanayileşme amaçlarına ulaşmanın yanında, çevre sorunlarının çözümü açısından da istenilen hedefe ulaşmaktadır.

Abstract:
SUMMARY Nowadays many developing countries are in a kind of race for industrialization since it is accepted that economic welfare, social peace and political strability can be achieved by applying a well-balanced and planned industrialization policy. To achieve this vital poal organized industrial regions play important roles. They help collecting production activites in the same area as well as solve some environmental problems. Environmental problems continue and increase depanding upon economic de velopment. That is, most of these problems are the results of industrialization. They have long term effects on economies and societies and it becomes costly to solve these problems if the treatment delayed. Also dividing the cost of pollution is an im portant problem since most of the organizations, people prefer to be free-riders. However there are some tools which has been used to solve this problem such as; imposing a pollution control tax, limiting the pollution and even production and providing credit for pollution free production. It has been seen that taxation and cre diting are effective tools to solve reduce environmental problems provided that enough care is made. In Turkey, in addition to precautions which protect the environment without preventing economic development, organized industrial regions have also important roles in controling environmental pollution. From this point of view Eskişehir organized industrial region helps develop mental goals are to be achieved as well as it solves a great many of environmental problems.