Okul öncesi öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik öz yeterlik algılarının incelenmesi
Investigation of preschool teachers' self-efficacy perceptions towards inclusive education
Yazar: MERVE YALVAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP BURAK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi öğretmenlerin kapsayıcı eğitim öz yeterlik algılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma betimsel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim-öğretim yılı güz döneminde İstanbul İli Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan tüm okul öncesi öğretmenlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Araştırma kapsamında 360 okul öncesi öğretmenine ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Kapsayıcı Eğitimde Öğretmen Öz Yeterlik Algı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin normalliği test edilmiş, dağılım normalitesi sağlandığı için parametrik analizler tercih edilmiştir. Araştırma verilerin analizinde Pearson korelasyon katsayısı, Bağımsız Örneklem Grubu t- Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) teknikleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara göre okul öncesi öğretmenlerin kapsayıcı eğitimdeki öz yeterlik algıları incelendiğinde, doğru planlama alt boyutunda sosyal faaliyetlere yönlendirme konusundaki öz yeterliklerinin diğer ortalamalara göre daha yüksek, ancak sınıf ortamını dezavantajlı grupların ihtiyaçları göz önünde bulundurularak yapılandırma konusundaki öz yeterliklerinin daha düşük olduğu görülmüştür. Sorumluluk alma gerekliliği alt boyutunda, öğretmenlerin konuları tasarlama konusundaki öz yeterlikleri yüksek, ancak projelerde görev alma konusundaki öz yeterlikleri daha düşük bulunmuştur. Kişisel donanıma duyulan endişe alt boyutunda ise, öğretmenlerin dezavantajlı gruplara rehberlik etme konusundaki öz yeterlikleri yüksek, farklılıklara saygı konusunda öğrencilere rol model olma konusundaki endişeleri ise düşük çıkmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin demografik değişkenlerine göre (cinsiyet,  öğrenim durumu, çalıştıkları okulun sosyo- ekonomik durumu, kapsayıcı eğitim konusunda eğitim alma durumları, kapsayıcı eğitimle ilgili seminer ya da hizmet içi eğitime katılma durumu, dezavantajlı öğrenciler ile çalışma durumları) ile okul öncesi öğretmenlerin kapsayıcı öz yeterlik algı ölçeğinden elde ettikleri toplam puan üzerindeki etkisine bakıldığında, okul öncesi öğretmenlerin öğrenim durumları ve çalıştığı okulun sosyo-ekonomik durumlarının öğretmenlerin kapsayıcı eğitimde öz yeterlik algıları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. Bu sonuca göre, lisansüstü öğrenim durumuna sahip okul öncesi öğretmenlerin öz yeterlik puan ortalamaları lisans öğrenim durumuna sahip öğretmenlerden anlamlı olarak yüksektir. Ayrıca, yüksek sosyo-ekonomik durumunda olan okullarda çalışan okul öncesi öğretmenlerinin kapsayıcı eğitimde öz yeterlik algı ortalamalarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine preschool teachers' perceptions of inclusive education self-efficacy. The research was designed in descriptive survey model. The sample of the study was selected from all preschool teachers working in public and private preschool education institutions affiliated to the Ministry of National Education in Istanbul Province in the fall semester of the 2023-2024 academic year by convenience sampling method. Within the scope of the research, 360 preschool teachers were reached. "Personal Information Form" and "Teacher Self-Efficacy Scale in Inclusive Education" were used as data collection tools. The normality of the research data was tested, and parametric analyzes were preferred since the normality of distribution was ensured. Independent Group t-Test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) techniques were used to analyze the data. According to the results obtained from the research findings, when the self-efficacy perceptions of preschool teachers in inclusive education were examined, it was seen that their self-efficacy in directing to social activities in the sub-dimension of correct planning was higher than the other averages, but their self-efficacy in structuring the classroom environment by taking into account the dualities of disadvantaged groups was lower. In the sub-dimension of the need to take responsibility, teachers' self-efficacy in designing subjects was found to be high, but their self-efficacy in taking part in projects was found to be lower. In the sub-dimension of concern for personal equipment, teachers' self-efficacy in guiding disadvantaged groups was found to be high, while their concern about being a role model for students in respecting differences was found to be low. When the effect of the demographic variables (gender, educational status, SES status of the school they work in, receiving training on inclusive education, working with disadvantaged students) on the total score obtained from the inclusive self-efficacy perception scale of preschool teachers is examined, it is seen that the educational status of preschool teachers and the SES status of the school they work in have a significant effect on teachers' self-efficacy perceptions in inclusive education. According to this result, the mean self-efficacy scores of preschool teachers with postgraduate education are significantly higher than those of teachers with undergraduate education. In addition, it was found that preschool teachers working in schools with high SES status had higher mean self-efficacy perceptions in inclusive education.