Güzel sanatlar akademisi'nde Bruno Taut'un gerçekleştirdiği reformların türkiye'deki mimarlık eğitimine katkıları
The contribution of Bruno Taut's reforms at the academy of fine arts to architectural education in Turkey
Yazar: AYŞEGÜL SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. NEZİH RECEP AYSEL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Güzel sanatlar akademisi = Fine arts academy ; Mimarlık eğitimi = Architectural education ; Taut, Bruno = Taut, Bruno

Özet:
Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkçülüğü esas alan bir mimarlık ortamı hâkimdir. Ancak cumhuriyetin kuruluşundan itibaren geçen beş yıl içinde bu yaklaşımın ortaya koyduğu ürünler dönemin ruhuna uygun bulunmaz, pek çok alanda olduğu gibi mimarlık alanında da yabancı uzmanlara başvurulması gerektiğine karar verilir. Bu amaç doğrultusunda ülkeye çağrılan mimarlardan biri olan Ernst A. Egli, ülkemizde modern mimarlığın ilk uygulayıcılarından olur. Kendisinden Türkiye'de mimar yetiştiren yegâne kurum olan Güzel Sanatlar Akademisi (GSA) Mimari Şubesi'nde verilen mimarlık eğitimini çağdaş koşullara göre dizayn etmesi ve Maarif Vekâleti adına uygulama yapması için kurulan Tatbikat Bürosu'nun başına geçmesi istenir. 1935 yılına kadar görevlerini yürüten Egli, çeşitli anlaşmazlıklar sonunda istifa ederek ayrılır. Böylece Egli'nin boşalttığı görevleri üstlenecek yeni bir mimar arayışı başlar. 
Uzun arayışlar sonucunda, Egli'nin görevlerini devralacak ismin bu tezin ana öznelerinden biri olan Bruno Taut olmasına karar verilir. Taut, modern mimarlık söyleminin ortaya atıldığı ilk yıllarda cam, çelik gibi malzemeleri kullanarak tasarladığı Avangart eserleri ve özgürlükçü söylemlerin ağır bastığı yazıları ile mimarlık alanında tanınmış bir aktördür. Özellikle savaş sonrasında şehir plancısı Martin Wagner ile GEHAG adına sayısız Siedlung tasarımları yapmıştır. Ancak Almanya'nın politik iklimi, pek çok entelektüel gibi Taut'u da ülkesini terk etmek zorunda bırakır. Japonya'da geçirdiği üç yılın ardından 1936 yılında Türkiye'den aldığı teklifi kabul ederek yaşamının son yıllarını geçireceği bu ülkeye gelir.
Bruno Taut, kendisine verilen görevler dahilinde hem GSA Mimari Şubesi'nde hem Tatbikat Bürosu'nda çok sayıda çalışma yürütür. Bir taraftan mimarlık eğitimini yeniden şekillendirmeye çalışırken diğer taraftan yıllar sonra özgürce uygulama yapma imkânı bulduğu Tatbikat Bürosu'nda çok sayıda proje üretir. Ancak, GSA'daki ilişkilerinde o dönemin etkisiyle Egli'ye kıyasla muhalif bir ortamla karşılaşmış, yapmak istediği değişimleri uygulamakta zorlanmıştır. Bu nedenle, geçmişte beraber çalıştığı arkadaşlarını davet ederek kendine ait bir "Taut Atmosferi" oluşturur. 
Egli'ye göre daha deneyimli ama duygusal tarafı ağır basan hisli bir mimar olan Taut, dönemin mimarlık pratiklerine eleştirel yaklaşır. Ortaya koyduğu eserlerinden okunabilen sentez düşüncesi ile Türkiye'deki mimarlık eğitiminin seyrini etkileyen aktörlerden biri olur. Ancak, çeşitli nedenlerle Taut dönemi, Egli dönemine kıyasla karanlıkta kalmıştır. Bu tez çalışması kapsamında, Bruno Taut'un Türkiye'de geçirdiği sürede ülkedeki mimarlık eğitimine ve mimarlık ortamına katkısı ortaya çıkarılacaktır. Hayatını kaybettiği 1938 yılına kadar GSA Mimari Şubesi'nde yürüttüğü çalışmalar, Tatbikat Bürosu'nda hayata geçirdiği proje uygulamaları ve yayımlanan eserleri ile bu ülkenin mimarlık eğitimine yaptığı katkılar incelecektir.

Abstract:
In the early years of the Republic, a historicist architectural environment based on Turkism dominated. However, within five years of the establishment of the Republic, the products of this approach were not deemed suitable for the spirit of the era. It was decided that, as in many other fields, foreign experts were needed in the field of architecture as well. One of the architects invited to the country for this purpose was Ernst A. Egli, one of the first practitioners of modern architecture in Türkiye. He was asked to design the architectural education provided at the only institution in Türkiye that trained architects, the Academy of Fine Arts (GSA), in line with contemporary conditions. He was also appointed to lead the Practice Office, which was established to conduct projects on behalf of the ministry. Egli resigned from his position in 1935.
After a long search, it was decided that the person who would take over Egli's duties would be Bruno Taut, one of the main subjects of this thesis. Taut is a well-known actor in the field of architecture with his avant-garde works designed using materials such as glass and steel in the early years of modern architecture discourse and his writings dominated by libertarian discourses. Especially after the war, he designed numerous Siedlung designs for GEHAG with urban planner Martin Wagner. However, the political climate in Germany forced Taut, like many intellectuals, to leave his country. After spending three years in Japan, he accepted an offer from Türkiye at the end of 1936 and arrived in this country where he would spend the last years of his life.
Bruno Taut carried out numerous works both in the GSA Architectural Department and the Practice Office as part of his assigned duties. On one hand, he tried to reshape architectural education, while on the other, he produced many projects in the Practice Office, where he found the opportunity to work freely after many years. However, compared to Egli, Taut faced a more oppositional environment in his relations at GSA, partly due to the period, and he struggled to implement the changes he wanted. For this reason, he invited his former colleagues and created his own "Taut Atmosphere." 
Taut, who is more experienced than Egli, but a sensitive architect with a more emotional side, approaches the architectural practices of the period critically. With his idea of synthesis, he becomes one of the actors influencing the course of architectural education in Türkiye. However, for several reasons, the Taut period has remained in the dark compared to the Egli period. Within the scope of this thesis, Bruno Taut's contribution to architectural education in Türkiye key will be revealed. His contributions to architectural education in this country will be analysed through the studies he carried out in the GSA until 1938 when he lost his life, the project implementations he realised in the Practice Office and his published works.