2000 sonrası Holywood sinemasında öznellik üretimi
The production of subjectivity in Holywood cinema after 2000
Yazar: MURTAZA TALHA ALTINKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜHAL ÇETİN ÖZKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Amerikan sineması = American cinema ; Hollywood = Hollywood ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sanat sineması = Art cinema ; Siyasal özne = Political subject ; Özne = Subject ; Öznellerarasılık = Intersubjectivity ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Öznellik öznel olanı, bir bütün olarak "kendilik" kavramının bireylerdeki karşılığını, bir öznenin herhangi bir durum karşısındaki duyumsama biçimini, şahsi fikrini, hislerini, anlam vermesini, duygulanma tarzını, olaylara ve kavramlara yaklaşımını, diğer öznelerle ilişki geliştirmesini ifade eder. Ancak Guattari tüm bunların ötesinde öznellik üretiminin kapitalizmin en önemli üretimi olduğunu ileri sürer. Zira kavram özellikle 19.yy ile birlikte kültürel, politik, ideolojik bazı değişimlere uğrar. Bunun bir sonucu olarak öznellik günümüzde artık eskisi gibi aile, din gibi kurumlar üzerinden üretilmez. Lazzarato'dan mülhem "toplumsal makineler" için üretilen öznellikler globalleşen dünyanın da etkisiyle artık daha çok tüketim, iletişim, sosyal medya, sinema gibi alanlarda üretilir. Görsellik üretiminin olduğu her alan aynı zamanda öznellik üretiminin de alanıdır. Buna karşın kavramın kendisi sanat dallarıyla bu denli iç içe olmasına rağmen özellikle sinema alanında inceleme olanağı bulmamıştır. Bu çerçevede çalışmada öznellik kavramının Aydınlanma Felsefesi ve onu takiben Nietzsche, Freud, Lacan, Foucault, Deleuze, Guattari, Lazzarato, Rossi gibi isimlerin teorilerinde nasıl işlerlik kazandığı, hem filmlerde hem de sinemada anlatı teorilerinde nasıl ele alındığı saptanmıştır.

Bu çalışmada Hollywood sinemasının üretmiş olduğu anlatı yapıları tarihsel ve biçimsel olarak incelenmiş ve bu anlatı yapılarının özne ve öznellik üretimi kavramlarıyla nasıl ilişkilerinin olduğu ortaya konmuştur. Öznelliğin Hollywood sinemasındaki anlatı stillerine göre ne tür farklılıklar gösterdiği, anlatıların hangi unsurları aracılığıyla üretildiği, filmlerdeki üretim süreçleri ve anlatı yapılarına göre ne tarz farklılıklar gösterdiği araştırılmıştır. Buna göre filmlerin biçim ve içerik açısından anlatı yapılarına göre farklı öznellik biçimlerini temsil ettiği ve bunun da izleyici öznede anlatı yapıları bakımında farklı etkilerinin olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Subjectivity refers to the subjective, the concept of "self" as a whole in individuals, to the way a subject is sensed in relation to any situation, his personal idea, his feelings, his meaning, his sense of emotion, his approach to events and concepts, and his relationship with other subjects. However above all, Guattari argues that the production of subjectivity is the most important production of capitalism. As a matter of fact, the concept undergoes some cultural, political and ideological changes especially in the 19th century. As a result, subjectivity is no longer produced through institutions such as family and religious. Inspired by Lazzarato, Machinic subjectivities are produced in areas such as consumption, communication, social media and cinema, with the effect of the globalizing world. Each field of visual production is also the field of subjectivity production. On the other hand, although the subjectivity is so intertwined with the arts, it did not find the opportunity to study especially in the field of cinema. In this context, it was determined that how the concept of subjectivity became effective in the Enlightenment Philosophy and the theories of Nietzsche, Freud, Lacan, Foucault, Deleuze, Guattari, Lazzarato, Rossi and how subjectivity is discussed in narrative theories and movies.

In this study, Hollywood's narrative structures are examined historically and formally and it is revealed how these narrative structures are related to the subject and subjectivity production. It has been studied, regarding subjectivity, what kind of differences it had shown, through which elements were used for production of narratives, the processes of production in films and what kind of differences  it had shown according to structures of narrative, in relation to the narrative styles of Hollywood cinema. Accordingly, it was found that films represent different forms of subjectivity according to narrative structures in terms of form and content, and this has different effects in terms of narrative structures in the audience.