Genç sürücülerin karıştıkları trafik kazaları ve sürüş davranışları arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi
Examining the relationship between traffic accidents and driving behaviors of young drivers by structural equation modeling
Yazar: ABDIHAKIN MOHAMED MAHDI
Danışman: DOÇ. DR. YALÇIN ALVER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Dünyada genç ölümlerinin temel nedenlerinden birisi trafik kazalarıdır. Ülkemizde trafik kazaları önemli bir sorun olarak yerini korumaktadır. Tüm bu nedenlerden dolayı bu çalışmada ülkemizdeki genç sürücüler hedef alınarak trafik kazaları ile ilgili detaylı bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışma; Samsun ilinde farklı sosyoekonomik ve kültürel çevredeki 18-29 yaş arası 487 genç sürücüden yüz yüze anket tekniği kullanılarak toplanan verilere dayanmaktadır. Çalışma kapsamında hazırlanan anket ile genç sürücülerin sosyoekonomik özellikleri, trafik kural ihlali, sürücü davranışları ve kaza geçmişleri elde edilmiştir. 

Bu çalışmanın ana amacı, Türkiye'deki genç sürücülerin sosyoekonomik yapısı karıştıkları trafik kazaları ile yapmış oldukları trafik kural ihlalleri arasındaki ilişkinin saptanmasıdır. Bu amaçla trafik kazalarında belirleyici olan; kırmızı ışık, emniyet kemeri, hız sınırı ihlali ve alkollü araç kullanma kural ihlalleri ile bunların yanı sıra sürüş davranışları incelenmiştir. Trafik kural ihlallerinin incelenmesi amacıyla her kural ihlali için hipotetik senaryo soruları hazırlanmıştır. 

Bu çalışmada, ankete katılan genç sürücülerin %20,74'ünün son üç yılda en az bir kere trafik kazasına karıştığı belirlenmiştir. Kazaya karışan bu sürücülerin yaklaşık yarısının (%49,33) 18-21 yaşları arasında olduğu tespit edilmiştir. 

Alta yatan temel faktörleri ortaya çıkarmak ve model uyumunu incelemek için Açıklayıcı Faktör Analizi (EFA, Maksimum Olabilirlik tahmin yöntemi ve Promax rotasyonu ile) ve doğrulayıcı faktör analizi (CFA, AMOS Maksimum Olabilirlik ile) uygulanmıştır.

Çalışma, ihlallerin kazaya karışma ile anlamlı ve pozitif (0,34, ρ <0,000) ilişkili olduğu ancak ihmallerin kazaya karışma ile ilişkisi anlamlı olmadığını (0,02, ρ=0,816>0,05) ortaya koymuştur.

Abstract:
One of the main reasons of young deaths in the world is traffic crashes. Traffic crashes maintain its importance in our country as a major problem. Concerning all these reasons, a detailed analysis conducted about traffic crashes targeting the young drivers in our country. This study is based on survey data collected from 487 young drivers between 18 and 29 years old using face-to-face survey technique in Samsun. The socioeconomic characteristics, traffic rule violation, driver behaviors and traffic crash histories of young drivers were obtained through the survey prepared in the context of this study. 

The main objective of this study is to identify the relationship between socio-economic characteristics, traffic rule violations, driver behaviors and traffic crashes involvement among young drivers in Turkey. Within this scope driving behaviors as well as red light violations, seat belt violations, speeding, and driving under the influence of alcohol were investigated. For each traffic rule violation, a hypothetical scenario question were prepared. 

This study revealed that 20.74% of the young drivers participating the survey have been involved in a traffic accident at least once in the last three years and approximately half of these drivers (49.33%) were found to be between the ages of 18-21.

Exploratory factor analysis (EFA, maximum likelihood with Promax rotation) and confirmatory factor analyses (CFA, AMOS with maximum likelihood estimation) were performed in order to examine the underlying dimensions and the model fit.

This study revealed that violations has significantly and positively (0.34, ρ<0,000) associated with crash involvement while lapses has insignificant relations with the crash involvement.