Eski Asurca kaynaklara göre M.Ö. II. bin yılda güvenlik algısı
According to Ancient Assyrian sources BC. II. perception of security in the millenium
Yazar: MELİKE ZOROĞLU
Danışman: PROF. DR. İRFAN ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı / Sümeroloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Antlaşmalar = Treaties ; Cinayet = Homicide ; Hırsızlık = Theft ; Kaçakçılık = Smuggling ; Meslekler = Occupations ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Rehin = Pledge ; Savaş = War ; Yemin = Oath

Özet:
Tezimizde, yayınlanmış ve yayınlanmamış Kültepe Tabletlerinden yola çıkılarak
"Eski Asurca Kaynaklara Göre M.Ö. II. Bin Yılda Güvenlik Algısı" hem Anadolu hem
de Asur tarafı gözetilerek iki bölüm hâlinde ele alınmıştır. Çalışmamda, yayınlanmış-yayınlanmamış çivi yazılı kaynaklardan yola çıkılarak, bilimsel kitap ve dergilerdeki
bölüm ve makalelerdeki bilgiler bir araya getirilmiş ve Asurlu tüccarların can ile mal
güvenliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. Çalışmamızın ilgili bölümlerinde,
Asurlu tüccarların kullanmış olduğu kervan güzergâhlarıyla ilgili haritalar ve o döneme
âit sosyal ve siyasal içerikli yazışmaların örnek fotoğraflarına yer verilmiştir.
Çalışmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, M.Ö. II. bin yılda
Eski Anadolu coğrafyasında yaşanan siyasal olaylardan kaynaklı güvenlik sorunlarından
bahsedilmiştir. Bu bölümde, Eski Anadolu'da yerel krallıklar arasında yaşanan
savaşlardan, M.Ö. 1875-1835 yılları arasında Anadolu'nun doğusunda ve batısında
Kaniš, Purušhattum, Wahšušana... vb. şehirlerde çıkan isyanlardan, Asurlu tüccarların
savaş ve isyanlara karşı nasıl tepki verdiklerinden bahsedilmiştir. Devamında askerî bir
görevli olduğunu düşündüğümüz rabi sikkā/itum ile ilgili diğer bilim insanları tarafından
ortaya konulan görüşlere yer verilmiş ve Asurlu tüccarların seyahatlerini askıya alan
sukkurtum meselesinden bahsedilmiştir. Ayrıca bu bölümde Asurlu tüccarların can ve mal
güvenliğini olumsuz yönde etkileyen meseleler, cinayet ve kan (dāmum) parası, eşkıyalık,
hırsızlık, ticarî mala el koyma, hapse atma/atılma, rehin tutma/tutulma, vergi
mükellifiyeti ve kaçakçılık... vb. başlıkları altında ele alınarak, filolojik belgelerle birlikte
incelenmiştir.
Tezin II. bölümünde ise, Eski Anadolu krallıklarının emniyet ve asayiş
kapsamında halkın işlerini daha sistemli ve kontrollü bir şekilde yürütmek için
oluşturdukları güvenlikle ilgili idarî yapılanma hakkında bilgi verilmiştir. Tezimizin bu
bölümünde, yaptığımız sözlük taramaları sonucunda ve tabletler içerisinde kelime veya
şâhit olarak adlarının geçişine rastladığımız rabi abullātim, rabi kakkē, rabi kišarānim,
rabi maṣṣartim, rabi ṣ/zeri(m), rabi ummanātim, rabi ūtu'ē, rabi ba/urullum (rabiûm),
nāṣir ālim gibi güvenlikle ilgili meslek adları araştırılmış ve yüksek dereceli memurlara
verilen tâlimatlar ile yapılan düzenlemelere yer verilmiştir. Bu bölümde, Anadolu
mimarisinde güvenliğe ilişkin alınmış olan fizikî tedbirlerden de bahsedilmiş, bir şehrin
güvenliğini sağlayan surlar ve kapılar ile ilgili bilgiler, arkeolojik verilere dayanılarak
konu çerçevesinde açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In our thesis, based on the published and unpublished Kültepe Tablets,
"According to Ancient Assyrian Sources BC. II. Perception of Security in the Millenium"
has been discussed in two parts, considering both the Anatolian and Assyrian sides. In
my study, based on published and unpublished cuneiform sources, the information in the
chapters and articles in scientific books and journals was brought together and evaluations
were made on the life and property safety of Assyrian merchants. In the relevant parts of
our study, maps of the caravan routes used by the Assyrian merchants and sample
photographs of the social and political correspondences of that period are included.
Our work consists of two main parts. In the first part, BC. II. In this study, security
problems arising from the political events experienced in the Ancient Anatolian
geography for a thousand years are mentioned. In this section, from the wars between the
local kingdoms in Ancient Anatolia, BC. Between 1875-1835, Kaniš, Purušhattum,
Wahšušana... etc. in the east and west of Anatolia. revolts in the cities, how the Assyrian
merchants reacted to wars and rebellions are mentioned. Afterwards, the opinions put
forward by other scientists about rabi sikkā/itum, which we think to be a military officer,
are given and the sukkurtum issue, which suspends the travels of Assyrian merchants, is
mentioned. In addition, in this section, the issues that negatively affect the security of life
and property of Assyrian merchants, murder and blood (dāmum) money, banditry, theft,
confiscation of commercial property, imprisonment/arrest, hostage/detention, tax liability
and smuggling... etc. were discussed under the headings of philological documents.
Thesis II. In the second part, information is given about the security-related
administrative structure that the ancient Anatolian kingdoms created in order to carry out
the affairs of the people in a more systematic and controlled manner within the scope of
safety and security. In this part of our thesis, rabi abullātim, rabi kakkē, rabi kišarānim,
rabi maṣṣartim, rabi ṣ/zeri(m), rabi ummanātim, rabi ūtu'ē, rabi ba/urullum (rabiûm),
nāṣir ālim such as security-related professions were researched and the regulations and
the instructions given to high-ranking officials were included. In this section, the physical
measures taken for security in Anatolian architecture are also mentioned, and the
information about the walls and gates that ensure the security of a city is tried to be
explained within the framework of the subject based on archaeological data.