Sakız ırkı kuzularda tek ve çoklu doğumlarda plazma laktat düzeyleri
Plasma lactate levels at single and multiple births in chios lambs
Yazar: MURATHAN TAN
Danışman: PROF. DR. PINAR ALKIM ULUTAŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Doğum = Delivery ; Koyunlar = Sheep ; Kuzular = Lambs ; Laktatlar = Lactates ; Plazma = Plasma ; Sakız koyunları = Chios sheeps

Özet:
Laktat, hücresel enerji için önemli bir metabolik yakıttır. Laktat üretimi doku hipoperfüzyonu veya hipoksi sırasında ve asidozun azaltılmasında devam eden hücresel enerjiyi sağlamak için koruyucu bir cevaptır. Hiperlaktemi hastalığın ciddiyeti ile sıkı ilişkilidir. Ayrıca insan hekimliğinde ve son yıllarda da veteriner hekimlikte bir biyomarker olarak kullanımı artmıştır. Bu çalışmada tek, ikiz, üçüz ve beşiz doğan sakız ırkı kuzularda plazma laktat düzeyi ve bunun sağkalım ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Aydın Büyükşehir Belediyesi Sakız Koyunu Üretim Çiftliği'ndeki gebe sakız ırkı koyunların doğumları takip edilmiş olup tek, ikiz, üçüz ve beşiz yavrulardan kolostrum emmeden doğumdan sonra ilk 15 dakika içerisinde kan örnekleri alınmıştır. Her grupta 12 örnek sayısına ulaşılınca örnek alımı sonlandırılmıştır. Alınan kan örneklerinden plazma laktat düzeyi EUROLYSER Solo cihazı ile bekletilmeden ölçülmüştür. Diğer rutin biyokimyasal analizler için örnekler -20oC'de dondurulmuş ve otoanalizörde glikoz, total protein, albümin, üre, kreatinin, kolesterol, trigliserid, AST ve ALT analizleri ticari test kitleri ile çalışılmıştır.  Elde edilen sonuçlar istatistiki olarak değerlendirilmiştir. Bu sonuçlara göre plazma laktat, total protein, albümin ve trigliserid düzeylerinde gruplar arası anlamlı farklılılar belirlenirken, glikoz, BUN, üre kreatinin, AST, ALT ve kolesterol düzeylerinde gruplar arasında istatistiki anlamda önemli bir farka rastlanmamıştır. 
Bu çalışmada elde edilen bulgular değerlendirildiğinde laktat düzeyleri tek, ikiz, üçüz ve beşiz doğumlarda yüksek tespit edilmiştir. Yüksek laktat düzeyinin çok yavrulu doğumlardaki (üçüz, beşiz)  kuzularda daha belirgin olduğu görülmüştür. Laktat düzeyleri acil veteriner klinikte mortalitenin önemli bir belirtecidir ve sağkalım ile laktat konsantrasyonu arasında negatif bir korelasyon bulunmaktadır. Bu çalışmada çoklu doğumlarda yavru sayısının artması ile kuzu ölümleri arasında ilişki olduğu düşünülerek, laktat ölçümü ile monitörizasyonun kuzu sağ kalımını belirlemede anlamlı olacağı kanısına varılmıştır.


Anahtar kelimeler: Koyun, laktat, multipl doğum.

Abstract:
Lactate is an important metabolic fuel for cellular energy.  Lactate production is a protective response to provide continued cellular energy during tissue hyperfusion or hypoxia and in reducing acidosis. Hyperlactemia is closely related to the severity of the disease. In addition, the use of lactate as a biomarker in human medicine and recently in veterinary medicine has increased. The aim of this study was to investigate the plasma lactate level and its relationship with survival in single, twin, triplet and quintuplets Chios breeds of lambs. The births of pregnant Chios breeds of sheep in Aydın Metropolitan Municipality Chios Sheep Production Farm were followed and blood samples were taken from single, twin, triplet and quintuplets lambs without sucking colostrum within 15 minutes after birth. When 12 samples were reached in each group, sampling was terminated. Plasma lactate levels of blood samples were run immediately with EUROLYSER Solo device. For other routine biochemical analyzes, samples were frozen at -20oC and glucose, total protein, albümin, urea, creatinine, cholesterol, triglyceride, AST and ALT analyzes were studied with commercial test kits.
The results were evaluated statistically. According to these results, differences in plasma lactate, total protein, albümin and triglyceride levels were determined significant differences between the groups, but no significant difference statistically was found between the groups in glucose, BUN, urea, creatinine, AST, ALT and cholesterol levels.
In this study, when the available findings were evaluated, high lactate levels was detected in single, twin, triplet and quintuplets births in terms of lactate levels. Elevated lactate levels was found to be more prominent in multi-lambs (in triplet and quintuplets lambs). Lactate levels are an important predictor of mortality in an emergency veterinary clinic and there is a negative correlation between survival and lactate concentration. In this study, it was concluded that the increase in the number of offspring in multiple births and lamb deaths were found to be correlated and the monitoring of lactate measurement would be meaningful in determining lamb survival.


Keywords: Lactate, multiple births, sheep.