Evlilik tutumunun duygusal öz-yeterlik ve çatışma eylem stilleri açısından yordanması
Prediction of marital attitude in terms of emotional self-efficacy and conflict action style
Yazar: ASLI HACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATMA EBRU İKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Boşanma = Divorce ; Duygusal öz yeterlilik = Emotional self efficiacy ; Evlilik = Marriage ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Çatışma eylem stilleri = Conflict action styles ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, evli veya boşanmış bireylerin evlilik tutumu düzeylerinin onların duygusal öz-yeterlik düzeyi ve çatışma eylem stili üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesidir. Araştırma kapsamında evli veya boşanmış bireylerin cinsiyet, yaş, eğitim durumu, medeni durum ve çocuk sahibi olma durumuna göre farklılaşmaların ortaya konulması amaçlanmıştır.
Mevcut araştırma kapsamında genel tarama modelinden faydalanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini Türkiye genelindeki evli veya boşanmış bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, evli veya boşanmış 161 kadın ve 42 erkek toplamda 203 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Evlilik Tutumu Ölçeği (ETÖ), Duygusal Öz-Yeterlik Ölçeği (DÖYÖ), Çatışma Eylem Stilleri Ölçeği (ÇESÖ) ve araştırmacı tarafından katılımcıların sosyodemografik özelliklerini öğrenmek amacıyla geliştirilmiş kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 24.0 programı aracılığı ile gerçekleştirilmiş, Bağımsız İki Örneklem T Testi ve Tek Yönlü ANOVA, korelasyon analizi için Pearson Korelasyon tekniği ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada istatistiksel anlamlılık düzeyi 0.05 (p<0.05)tir.
Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde, boşanmış veya evli kadınların duyguları anlama öz-yeterliği puanlarının, boşanmış veya evli erkeklerin duyguları anlama öz-yeterliği puanlarından daha yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. 
Araştırma sonuçları medeni duruma göre incelendiğinde, boşanmış bireylerin evlilik tutumu puanı evli bireylerin evlilik tutumu puanından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Boşanmış bireylerin evli bireylere göre karşı koyucu çatışma eylem stili puanının daha yüksek olduğu bulgusu elde edilmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına göre, bireylerin duygusal öz-yeterlik puanları ile zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili puanları ile pozitif yönde anlamlı bir ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Duygusal öz-yeterliğin alt boyutu olan duyguları düzenleme puanları ile zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili puanları arasından pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Duygusal öz-yeterliğin alt boyutlarından bir diğeri olan duyguları düşünceyi destekleyici olarak kullanma puanları ile kaçınmacı çatışma eylem stili, zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Duygusal öz-yeterliğin alt boyutlarından olan duyguları anlama puanı ile zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Duygusal öz-yeterliğin alt boyutu olan duyguları algılama puanları ile zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, evli veya boşanmış bireylerin evlilik tutumu puanları ile evli veya boşanmış bireylerin duygusal öz-yeterlik ve alt boyutları olan duyguları düzenleme ve duyguları düşünceyi destekleyici olarak kullanma puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.
Araştırma sonuçları incelendiğinde, kolaylaştırıcı çatışma eylem stilinin evlilik tutumu üzerinde negatif yönde yordadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Karşı koyucu çatışma eylem stilinin bireyin evlilik tutumunu olumlu yönde yordadığı bulgusu elde edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, çatışma eylem stillerinin evlilik tutumundaki değişimin yaklaşık %12'sini açıkladığını ortaya koymaktadır. Modele göre, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili bireyin evlilik tutumunda olumsuz yönde düşüşe; karşı koyucu çatışma eylem stili kişinin evlilik tutumunda olumlu artışa neden olmaktadır.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the predictive effect of married or divorced individuals' marital attitude levels on their emotional self-efficacy level and conflict action style. Within the scope of the research, it is aimed to reveal the differentiations of married or divorced individuals according to gender, age, educational status, marital status and having children.
Within the scope of the current research, the general screening model was used. The universe of this research consists of married or divorced individuals in Turkey. The sample of the study consists of a total of 203 people, 161 married or divorced women and 42 married or divorced men. In the research, Marriage Attitude Scale, Emotional Self-Efficacy Scale, Conflict Action Styles Scale and a personal information form developed by the researcher to learn the sociodemographic characteristics of the participants were used as data collection tools. Analysis of the data was carried out using SPSS 24.0 program, Independent Two Sample T Test and One Way ANOVA, Pearson Correlation technique and multiple regression analysis were used for correlation analysis. The level of statistical significance in the study was 0.05 (p<0.05).
When the findings obtained from the research were examined, it was found that the self-efficacy scores of understanding emotions of divorced or married women were higher than the self-efficacy scores of understanding emotions of divorced or married men.
When the results of the research were analyzed according to marital status, it was determined that the marriage attitude score of the divorced individuals was higher than the marriage attitude score of the married individuals. It has been found that divorced individuals have higher oppositional conflict action style scores than married individuals.
According to the results of the research, it was concluded that there is a positive and significant relationship between the emotional self-efficacy scores of the individuals and the coercive conflict action style, facilitating conflict action style, conciliatory conflict action style and oppositional conflict action style scores. A positive and significant relationship was found between the scores of regulation of emotions, which is the sub-dimension of emotional self-efficacy, and the scores of coercive conflict action style, facilitating conflict action style, conciliatory conflict action style and oppositional conflict action style. It was found that there is a positive and significant relationship between the scores of using emotions as supportive thoughts, which is another sub-dimension of emotional self-efficacy, and the scores of avoidant conflict action style, coercive conflict action style, facilitating conflict action style, conciliatory conflict action style and oppositional conflict action style. It has been determined that there is a positive significant relationship between the score of understanding emotions, which is one of the sub-dimensions of emotional self-efficacy, and the scores of coercive conflict action style, facilitating conflict action style, conciliatory conflict action style and oppositional conflict action style. It has been concluded that there is a positive and significant relationship between the scores of perception of emotions, which is the sub-dimension of emotional self-efficacy, and coercive conflict action style, facilitating conflict action style, conciliatory conflict action style and oppositional conflict action style.
According to the findings obtained from the study, it was found that there is a negative significant relationship between the marital attitude scores of married or divorced individuals and the emotional self-efficacy and sub-dimensions of emotional regulation and using emotions as supportive thoughts of married or divorced individuals.
When the results of the research are examined, it is concluded that the facilitating conflict action style predicts the marriage attitude negatively. It was found that the oppositional conflict action style positively predicted the marriage attitude of the individual. When the results are examined, it is revealed that conflict action styles explain about 12% of the change in marriage attitude. According to the model, facilitating conflict action style causes a negative decrease in the individual's attitude towards marriage; The oppositional conflict action style causes a positive increase in the person's marriage attitude.