Türk hamam kültürü, hamamlarda kullanılan eşyalar ve çini sanatına uyarlanması
Wares in baths of Turkish culture and its adaptation to tileart
Yazar: GÜL TEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ GÖKÇE
Uşak Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Hamamlar = Baths ; Kültür = Culture ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk kültürü = Turkish culture ; Çini sanatı = Tile art

Özet:
İnsanlık tarihi, bir sosyal evrim ve gelişimin tarihidir. Yüzyıllar öncesinden
bu yana insanlar, bir yandan temel gereksinimlerini karşılama ve doğa şartları ile
mücadele içindeyken; bir yandan da yaratıcı güdülerini hayata geçirme, hayal
dünyasının tahayyüllerini dışa vurma eğilimi içerisinde olmuştur. Sanat dediğimiz
olgu, bu bağlamda tezahür etmiştir. Yaşam biçimi, coğrafi şartlar, inanç ritüelleri,
arzu ve istekler, toplumların sanatsal üretiminde belirleyici olmuştur. Bu bağlamda
sanatı, toplumların estetik ve karakteristik izdüşümü noktasında değerlendirmek
mümkündür. Bir toplumun sanat eserleri, o toplumun ruhunu ve sosyolojik arka
planını yansıtır.
Anadolu toprakları, günümüze kadar bırakmış olduğu sanat eserleri ile kadim
bir bilgeliğin ve zarafetin meyvelerini sunmaktadır. Farklı kültürleri ve kavimleri
bağrına basan bu kutsal topraklar, tüm renkleri ve çeşitliliğiyle bir sanat panayırına
dönüşmüştür. Memleketin her karış toprağında, kültür ve sanatın gücünü ve direncini
kaybetmeyen bütün zengin imgeleriyle karşılaşmamız mümkündür. Çalışmamızın
temelini, topraklarımızın eşsiz sanatsal imgelerinden olan ve neredeyse bizimle
özdeşleşmiş "Çini" sanatı oluşturmaktadır. Bizlere miras kalan bu topraklar, çini
sanatının muazzam örnekleri ile doludur. Buradan hareketle; tarihimizin en önemli
kültürel miraslarından olan eski Türk hamamları, çini sanatının yansımaları
noktasında ele alınmıştır. Çini sanatı, Türk hamam kültüründe kullanılan hamam
eşyalarına uygulanarak tasarlanmıştır.

Abstract:
History of humanity is the history belonging to a social evolution and
development. While people have been trying to meet their fundamental needs and
deal with natural conditions for many centuries, they have been in tendency to bring
their creative motions and to express their imaginations. The concept "art" has
emerged in this regard. Life style, geographical conditions, belief rituals, wishes and
desires have been determinative in art production of societies. In this sense, it is
possible to evaluate the concept "art" in terms of aesthetic and characteristic
projection of societies. Art pieces of a society reflect the sociological background
and the soul of that society.
Anatolian territories offer art pieces, which have survived until today, and
fruits of an ever-present grace and wisdom. Having welcomed different cultures and
peoples, these sacred territories have turned into an art fair with its all colors and
diversities. It is possible to come across all prosperous images which haven't lost
strength and power of culture and art across all over the country. Basis of our study is
the "Tile" art which is one of the unique art images in the country and has been
identified with us. These territories, which have been inherited to us, are full of
magnificent examples of tile art. From this point of view, the old Turkish baths, one
of the most significant cultural heritages in our history, have been discussed in terms
of reflections of tile art. Tile art has been designed by practicing it to bath wares
utilized in Turkish bath culture.