Vitray desenlerinin jakarlı örme yüzeylere aktarılması
Transferring stained glass patterns to jacquard knitted surfaces
Yazar: GÜLSEREN ÖZEKER
Danışman: DOÇ. DR. VİLDAN BAĞCI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Geleneksel olarak sanatın mimarideki önemli ifade biçimlerinden biri olarak tanınan cam vitray sanatı, özellikle Orta Çağ'dan itibaren Avrupa'da katedral, kilise gibi dini yapıların, saray, şato, okul gibi resmi binaların ve evlerin iç ve dış yüzeylerinde kullanılmıştır. Sadece pencere olarak işlevsel amaçla değil, dini hikayeleri anlatmak, mekanlarda ruhani, dini ve ilahi bir atmosfer oluşturmak amacıyla tercih edilmiştir. Vitray sanatı, ışığın cam üzerinden geçerken oluşturduğu renkli yansımalarla büyüleyici bir görsel şölen sunar. Bu sanat, yüzyıllar boyunca hem estetik bir değer taşımış hem de kültürel ve dini bir sembol olarak kabul edilmiştir. Geleneksel vitray, günümüzde de zanaatkarlık, el emeği ve kültürel mirasın bir ifadesi olarak değerini korumaktadır. Gerek bulunduğu alanı renklerin canlı dünyasından faydalanarak güzelleştirmek, gerekse yapılan boyamalarla camlardan paneller yapmak ya da tamamen ürüne yeni bir form kazandırmak maksadıyla yüzyıllar boyunca birçok uygarlık ve farklı milletler tarafından kullanılmıştır. Örme yüzeylerde vitray tasarımlarının kullanılması maksadıyla bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı örme yüzeylere, yüzyıllardır kullanılan bu renk ve desenleri yansıtabilmektir. Örme tekstiller hayatımızın her alanında bulunmaktadır. Uygulamada örme makinaları kullanılmaktadır. Söz konusu çalışmada seçilen 15 adet vitray deseni incelenmiş ve bu eserlerden esinlenilerek Adobe Photoshop programında birim desen raporu hazırlanan 15 adet vitray motifi, Repper.app sitesinde desen haline getirilip dijital olarak kadın aksesuarı olan atkı formunda giydirilmiştir. Hazırlanan desenlerin üç adeti Mayer marka 1996 iğneli yuvarlak örme makinasında 34/24 numaralı çift plaka ve deseni oluşturan renklerde 28/1 Nm iplik kullanılarak pike jakar örgü şekli ile üretilmiştir. Bu araştırmada antik çağlardan bu yana devam eden vitray sanatında kullanılan desenlerden esinlenilerek hazırlanan üç ayrı vitray deseninin örme yüzey üzerine aktarılması sağlanmıştır.

Abstract:
Stained glass art, traditionally known as one of the important forms of expression of art in architecture, has been used on the interior and exterior surfaces of religious buildings such as cathedrals and churches, official buildings such as palaces, castles and schools, and houses in Europe, especially since the Middle Ages. It was preferred not only for functional purposes as windows, but also to tell religious stories and create a spiritual, religious and divine atmosphere in spaces. Stained glass art offers a fascinating visual feast with the colorful reflections of light as it passes through the glass. This art has had both aesthetic value and been accepted as a cultural and religious symbol for centuries. Traditional stained glass maintains its value today as an expression of craftsmanship, handcraft and cultural heritage. This art has been employed over centuries by various civilizations and cultures to enhance spaces by utilizing vibrant colours, to create panels from painted glass, or to impart a completely new form to products. The present study aims to integrate stained glass designs into knitted surfaces. The objective of this research is to reflect the colours and patterns, which have been in use for centuries, onto knitted surfaces. Knitted textiles are integral to many aspects of daily life, and knitting machines are essential in their production. In this study, 15 stained glass designs were selected, and based on these, 15 stained glass motifs were generated using Adobe Photoshop as unit pattern reports. These were then transformed into patterns using the Repper.app platform and digitally applied to a women's accessory in the form of a scarf. Three of the resulting designs were produced on a Mayer brand 1996-needle circular knitting machine, utilizing a 34/24 double plate and 28/1 Nm yarn in colours corresponding to the design, employing the piqué jacquard knitting technique. This research transferred three distinct stained glass designs, inspired by ancient stained glass patterns, onto knitted surfaces.