İçtima ilkesinin Hanefî ve Şâfiî mezhepleri bağlamında mukayesesi
The analogy of gathering principle within the context of Hanafi and Shafii sects
Yazar: BAHRİ TİKİCİ
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ŞEN
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Hanefiler = Hanifies ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Mezhepler = Sects ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam ; İçtima = Conseil ; Şafiler = Shafis

Özet:
Fıkhî mezhepler, içtima ilkesini kapsamlı bir şekilde kullanmışlardır. İçtima, sebebin tekrar
etmesine bağlı olarak hükmün tekrar etmesi kuralından istisna edilmesi suretiyle, birçok
sebebin tek bir hükme bağlanmasıdır. Bu çalışma, içtima ilkesinin Hanefî ve Şâfiî mezhepleri
bağlamında mukayesesini kapsamaktadır. Çalışmamız, iki bölümden oluşmaktadır. Giriş
bölümünde çalışmamızın konusu, amacı, önemi ve temel başvuru kaynakları yer almaktadır.
Birinci bölümde içtima ilkesinin sözlük anlamı, terim anlamı, içtima ile ilgili kavramlar ve
içtima ilkesinin dayanakları bulunmaktadır. İkinci bölümde ise, Hanefî ve Şâfiî fakihlerin,
kendi ekollerince belirledikleri ve geliştirdikleri fıkhî kurallara bağlı olarak içtima ilkesini
ibâdât, muâmelât ve ukûbât alanlarında nasıl uyguladıklarının mukayesesi yer almaktadır.
Hanefiler, daha çok ibadet ile alakalı olmayan fakat ibadete vesile olan fiillerde içtima ilkesini
tercih etmişlerdir. İbadet olan fiillerde ise, istihsân kuralı gereği içtimayı tercih etmişlerdir.
Şâfiîler ise, hem ibadet olan hem de ibadete vesile olan fiillerde herhangi bir ayrım
gözetmeksizin, içtima ilkesini tercih etmişlerdir. Bu çalışmamızda, özellikle Hanefi ve Şafiî
mezheplerinin içtima ilkesini uyguladıkları alanları, kaynaklarından tespit ederek, delilleri ile
birlikte belirtmeye çalıştık. Ayrıca bu mezheplerin, içtima ilkesini uyguladıkları alanları ve
delillerine dayanarak, tercih edilen görüşleri açıklamaya gayret ettik. Bu çalışmamızı, Hanefi
ve Şafii mezheplerinin temel kaynakları başta olmak üzere, konumuz ile ilgili son dönemde
yazılmış olan diğer eserlerden de istifade ederek hazırladık.

Abstract:
Fiqh sects comprehensively made use of the principle of assembly. Assembly with the
exception for the rule of repetition of decretal depending on the repetition of reason, is the
attribution to a single decretal of many reasons. This study contains the principle of assembly
depending on the comparison of Hanafi and Shafii sects. Our study comprises of two
chapters. The prologue involves the subject, aim, importance and bibliography of our study.
In the first chapter; lexical, term meaning and concepts and resources of assembly are
included. In the second chapter is the pratice of assembly in the fields of prayer, transaction
and punishment by the scriber of Hanafi and Shafii sects depending on islamic laws. Hanafi
scribers prefer the principle of assembly which is unrelated to prayer but related to acts that
are conducive to prayer. Besides, they prefer the assmbly in the case of acts that are
considered prayer as a rule of istihsan. On the other hand, Shafii scribers prefer the principle
of assembly without discrimination in the acts that are both prayer and condusive to prayer. In
this study, we specifically tried to explain the fields that Hanafi and Shafii sects practised the
principle of assembly by identifying the resources and evidences. Moreover, we tried to
unfold the fields where the principle of assembly is practiced by these sects and the preferred
views on it in the light of evidences. This study is prepared by taking anvantage of other
Works written in the recent period about the related issue, particularly the classic fiqh Works
of Hanafi and Shafii sects.