Vekâletsiz işgörme
Negotiorum gestio
Yazar: ÜMMÜHAN KAYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FADIL YILDIRIM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Tıbbi müdahale = Medical treatment ; Vekaletsiz iş görme = Negotiorum gestio

Özet:
Borç ilişkisinin kaynaklarından biri olarak kabul edilen vekâletsiz işgörme kurumu, kanuni düzenlemede; bir başkası yararına işgörmenin söz konusu olduğu gerçek vekâletsiz işgörme ile kendi yararına işgörmeyi esas alan gerçek olmayan vekâletsiz işgörmeyi kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Buna karşılık vekâletsiz işgörme kurumunun ortaya çıkış sebepleri incelendiğinde esas itibariyle gerçek vekâletsiz işgörmenin bu kurumun temelinde yer aldığı görülür. Vekâletsiz işgörmeden bahsedilebilmesi için, bir işin görülmesi, başkasına ait bir işin bulunması, işgörenin bir başkası yararına işgörme amacı ile hareket etmesi ve onun yetkili veya yükümlü olmadan işgörmesi gereklidir. Bu genel unsurların yanında iki özel unsurun da gerçekleşmesiyle işgören ve işsahibi arasında kanundan doğan özel bir borç ilişkisi vuku bulur. Özel unsurlar, işgörmenin işsahibinin müdahale yasağına aykırı olmaması ve işgörmenin işsahibi için gerekli olmasıdır. Bu özel borç ilişkisi sonucunda sözleşmeye oldukça benzeyen hukuki sonuçlar ortaya çıkar. Genel ve özel unsurların gerçekleştiği caiz vekâletsiz işgörme ilişkisi sonucunda bir taraftan işgörenin işgörmeden sonra zararsız halde tutulması amaçlanırken diğer taraftan işsahibinin istenmeyen müdahalelerden korunması sağlanmaya çalışılır. Genel ve özel unsurları taşıyan bir işgörme, hukuka uygun bir müdahale olarak kabul edilir.
	Vekâletsiz işgörmenin hukuki sonuçları vekâlet sözleşmesine benzerlik göstermektedir. Nitekim vekâletsiz işgörmenin hüküm ve sonuçları tespit edilirken sık sık vekâlet hükümlerine başvurulur. İşsahibi, vekâletsiz işgörmeyi sonradan uygun bulabilir. Bu halde vekâlete ilişkin hükümler uygun düştüğü ölçüde başından itibaren işgören ve işsahibi arasındaki ilişkiye uygulanır.

Abstract:
Being accepted as one of the resources of a debt relationship, negotiorum gestio is regulated to cover cases where a person acts in favour of another and also of himself. However, when closely examined at the reasons why this legal institution has arisen in the first place, the benevolent intervention in another's affairs in fact lies at the root of negotiorum gestio. In order for negotiorum gestio to arise, an affair should be managed; there should be another's affairs to be managed; the gestor should act with the intention of benefiting another and lastly the gestor should manage this affair without authority or obligation. Apart from these general elements, a special legal debt relationship is established with the occurrence of two specific elements. These two specific elements are that the management of the affair should not be contrary to the intervention ban of the principal and that the conduct of the affair should be necessary for the principal. As a result of this special debt relationship, legal consequences very similar to contracts arise. In consequence of negotiorum gestio where both general and specific elements occur, it is aimed on one hand that the gestor remains unharmed and on the other hand that the principal remains protected from undesirable interventions. The management of the affair having both general and specific elements is considered as a justifiable intervention. 
The legal consequences of negotiorum gestio resemble the contract of mandate. While determining the effects and consequences of negotiorum gestio, the provisions of mandate are often referred. The principal can approve negotiorum gestio later. In this case, the provisions of mandate apply by analogy to the relationship between the principal and the gestor retrospectively.