Turizm sektöründe tedarikçilerin tip-2 bulanık analitik hiyerarşi süreci ile seçimi
The use of fuzzy type-2 analytic hierarchy process for supplier selection in tourism sector
Yazar: UFUK AYDOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. İNCİ SARIÇİÇEK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Sayısal karar modelleri = Numerical decision models ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Üretim sektörünün uzun yıllardır kullandığı tedarikçi değerlendirme kriterleri ve bu kriterlere bağlı tedarikçi seçim yöntemleri, tam zamanında üretimin büyük önem taşıdığı hizmet sektöründe önde gelen alanlardan turizm için henüz fazla uygulamaya sahip değildir.
Çok kriterli karar verme problemleri uzun yıllardır üzerinde çalışılan bir konu olmakla birlikte son yıllarda çözüm yöntemleri bulanık mantık ile melezlenerek yeni çözüm yolları sunulmaktadır. Zadeh'in 1965'te ortaya attığı bulanık sayı kümeleri, kesinlik ifade etmeyen durumları kapsamaktadır. Bu çalışmada aralık tip-2 bulanık kümelerin (AT-2BK), Saaty'nin ortaya attığı analitik hiyerarşi sürecine (AHP) entegre edilmesiyle geliştirilen aralık tip-2 bulanık AHP (AT2-BAHP) yönteminin, belirsizliğin yoğun olarak yaşandığı, kriterlerin ise çelişkili olduğu turizm sektöründe tedarikçi seçimi problemi üzerine uygulanması amaçlanmıştır.
Çalışmada öncelikle turizm sektöründe tedarikçi seçimi için kullanılabilecek kriterler kalite, teslimat, fiyat, iş ilişkileri ve esneklik olarak belirlenmiştir. Belirlenen bu kriterlerin, alt kriterlerinin ve alternatiflerin ikili karşılaştırmaları uzmanların verdiği dilsel ifadeler doğrultusunda bulanık sayılara entegre edilerek yapılmıştır. AT2-BAHP yönteminin adımları sistematik bir şekilde uygulanmış ve alternatif tedarikçilerin puanları elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, tip-1 bulanık kümelere kıyasla daha fazla esneklik sunan IT-2FS'in, çok kriterli karar verme problemlerinden tedarikçi seçimi problemi için başarılı şekilde kullanılabileceğini ortaya koymuştur.

Abstract:
The supplier evaluation criteria and the supplier selection methods depending on these criteria, used by the manufacturing industry for many years, have not yet applied to tourism which is one of the leading areas of the service sector where just in time production has great importance.
Multi-criteria decision making problems have been studied for many years and new solution methods have been presented in recent years by hybridizing with fuzzy logic. Fuzzy number sets proposed by Zadeh in 1965 include uncertain situations. In this study, it was aimed to apply the interval type-2 fuzzy analytic hierarchy process (IT2-FAHP) method, developed by integration of analytical hierarchy process (AHP) proposed by the Saaty and interval type-2 fuzzy sets (IT-2FS), to a supplier selection problem in the tourism sector where uncertainty is intense and the criteria are contradictory.
In the study, firstly, the criteria that can be used for supplier selection in the tourism sector have been determined as quality, delivery, price, business relations and flexibility. Pairwise comparison matrices for these criteria, sub-criteria and and alternatives were prepared by integrating fuzzy numbers according to the linguistic expressions of experts. The steps of the IT2-FAHP method were systematically implemented and scores of alternative suppliers were obtained. The results of the study show that IT-2FS, which are more flexible with respect to type-1 fuzzy sets, can be successfully used for the problem of supplier selection one of the multi-criteria decision making problems.