Kendini mükemmeliyetçi gösterme ile çevrimiçi alışveriş bağımlılığı arasındaki ilişkide sosyal kaygı ve depresyonun aracı rolü
The mediating role of social anxiety and depression in the relationship between perfectionistic self-presentation and online shopping addiction
Yazar: ALPER GAZİ NALBANTOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA BATUHAN KURTOĞLU
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı kendini mükemmeliyetçi gösterme ile çevrimiçi alışveriş bağımlılığı arasındaki ilişkide sosyal kaygı ve depresyonun aracı rolünü incelemektir.  Bununla birlikte çevrimiçi alışveriş bağımlılığı ile yaş, katılımcıların telefonlarındaki alışveriş uygulaması sayısı, sosyal medyada günlük geçirilen süre ve ortalama gelir arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan 18-64 yaş arasındaki 405 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler uygun örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda katılımcılardan kişisel bilgi formu, Kendini Mükemmeliyetçi Gösterme Ölçeği, Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri'ni doldurmaları istenmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS 26 programı ve Hayes Procesess Macro 4.2 eklentisi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda kendini mükemmeliyetçi göstermenin çevrimiçi alışveriş bağımlılığını pozitif yönde (ß =.36, p<0.01) yordadığı ve bu ilişkide sosyal kaygının ve depresyonun aracı rolünün kısmi aracılık olduğu (ß =.25, p<0.01) bulunmuştur. Aynı zamanda çevrimiçi alışveriş ile yaş arasında negatif yönlü (r=-0.26, p<0.01), sosyal medyada geçirilen süre arasında pozitif yönlü (r=0.31, p<0.01), katılımcıların telefonlarındaki alışveriş uygulaması sayısı arasında pozitif yönlü (r=0.31, p<0.01) ilişkiler bulunmuştur. Ancak katılımcıların ortalama aylık gelirleri ile çevrimiçi alışveriş bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çalışmanın bulguları literatür ışığında tartışılmış, sınırlılıkları ele alınmıştır.

Abstract:
This study examines the mediating role of social anxiety and depression in the relationship between perfectionistic self-presentation and online shopping addiction.  In addition, it aims to investigate the relationship between online shopping addiction and age, the number of shopping applications on the participants' phones, the time spent daily on social media, and average income. The data was collected through convenience sampling method with a total sample of 405 participants aged 18-64 who lived in Türkiye. In line with the purpose of the study, the participants are asked to fill out a personal information form, Perfectionistic Self-Presentation Scale, Online Shopping Addiction Scale, Liebowitz Social Anxiety Scale, and Beck Depression Inventory. IBM SPSS 26 program and Hayes' Procesess Macro 4.2 are used for statistical analysis of the data. The analyses result in perfectionistic self-presentation predicted online shopping addiction positively (ß =.36, p<0.01), and the mediating role of social anxiety and depression in this relationship is partially mediated (ß =.25, p<0.01). At the same time, negative relationships between online shopping and age (r=-0.26, p<0.01), positive relationships between time spent on social media (r=0.31, p<0.01), and positive relationships between the number of shopping applications on the participants' phones (r=0.31, p<0.01) are found. However, no significant relationship is found between the average monthly income of the participants and online shopping addiction. The findings of the study are examined with regard to the literature and also, the limitations of the study are discussed.