Karaciğer siroz hastalarında copeptin düzeyinin prognostik önemi
Prognostic significance of copeptin levels in patients with liver cirrhosis
Yazar: ÖZDEN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ASLI ÇİFCİBAŞI ÖRMECİ ; DOÇ. DR. ŞULE POTUROĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Copeptin = Copeptin ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Prognoz = Prognosis

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Sirotik hastalarda hastalığın şiddetini prognozunu ve sağ kalımı belirlemede günümüzde Child Pugh ve MELD (model of end stage liver disease) skorlama sistemleri kullanılmaktadır. Sirotik hastalarda zamanla dolaşım bozukluğu gelişmekte ve kompansasyon mekanizmalarının devreye girmesi nedeni AVP salınımı artmaktadır. Dolayısıyla ileri evre dekompanse karaciğer siroz hastalarında AVP nin artışı hastalık progresyonunu göstermede bir biyobelirteç olarak görülmektedir. Ancak AVP ölçümünün çeşitli kısıtlılıklar nedeni ile yapılamamaktadır. AVP nin bir öncül molekülü olduğu düşünülen copeptinin ölçümü AVP ye göre daha kolaydır. Biz bu çalışmada sirozlu hastaların hastalık evresinin (kompanse-dekomanse) copeptin düzeyi ile ilişkisini, copeptinin prognostik öneminin olup olmadığını incelemek istedik. 
MATERYAL-METOD: Tek merkezli, kesitsel ve gözlemsel çalışmamıza 2017 Mayıs ve Kasım ayları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroentereloji Polikliniğinden takipli 52 erkek, 46 kadın olmak üzere toplam 98 karaciğer siroz tanılı (Child skoru A-B-C) hasta dahil edilmiştir. Hastalar seçilirken 18 yaşından büyük olması, akut böbrek yetmezliği tanısı ve akut enfeksiyon bulguları olmamasına dikkat edilmiştir. Çalışmamıza katılan hastalardan onam formları alınarak yaşı, cinsiyeti içeren demografik özellikleri, sigara-alkol kullanımı, kullandığı ilaçlar, hastalık süresi, hastalık etyolojisi, MELD ve Child-Pugh skorları, siroz komplikasyonları, inisiyal copeptin değerleri ve 0-3-6 aylardaki CRP, AKŞ, insülin, kortizol, LDL, HDL, TG, kolesterol, kreatinin, WBC, e-GFR verileri kaydedildi. 
BULGULAR: Çalışmaya 52 si erkek 46 kadın olmak üzere 98 hasta dahil edildi. Bu hastaların yaş ortalamaları 59.9±14.6 olup en sık 60-69 yaş aralığında hasta bulunmaktadır. Vücut kitle endeksleri ortalama değeri 29.17 olup hastalık süreleri en çok 1-5 yıl arasında (%39.8) saptandı. Hastalık etyolojisine bakıldığında en çok kriptojenik siroz  (%44), 2.sırada viral hepatitler (%37.3), 3.sırada alkol (%8) ve 4. sırada diğerleri (%11) olduğu görüldü. Takip sırasında 98 hastanın 10 tanesi exitus, 2 tanesi karaciğer transplantasyonu oldu. Copeptin 84 hastada başlangıç değeri olarak bakıldı. 6 ay boyunca takiplerine düzenli gelen 74 hastada kortizol, LDL, kolesterol ve eGFR düzeylerinde anlamlı değişiklik saptandı (p:0.001, p:0.001, p:0.006). Kortizol ve eGFR ölçümlerinde 3. ayda anlamlı düşüş oldu (p:0.005). 6. ayda kortizol ve LDL düzeyleri başlangıca göre anlamlı düşük saptandı (p:0.001, p:0.006). Başlangıç copeptin düzeyi, başlangıç LDL, HDL, kolesterol düzeyi ile pozitif yönde, MELD başlangıç ve 3. ay ile negatif yönde istatistiksel anlamlı ilişki saptandı (p:0.032, p:0.009, p:0.035). 0-3-6. aylarda MELD ile LDL, HDL, Tg ve kolesterol değerlerinin her birinin kendi içinde anlamlı korelasyon olduğu görülmüştür. MELD ile kortizol arasında sadece 6. ayda anlamlı ilişki saptandı. Kompanse ve dekompanse olarak gruplandırılan hastalarda kompanse grupta copeptin anlamlı derecede yüksek bulundu. Copeptin ve MELD skorları arasındaki korelasyona bakıldığında 0. ve 3. ayda anlamlı korelasyon saptanmıştır (p<0.001, p:0.023).
SONUÇ: Çalışmamızda ileri evre siroz hastalarda MELD skoru artarken copeptin değerinin de anlamlı derecede artması beklenmiştir ancak pozitif yönde artış saptanmamıştır. Daha fazla hasta grubunda ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

ANAHTAR KELİMELER: Dekompanse Siroz, biyomarker, MELD skoru, copeptin, prognoz

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM: Currently, Child Pugh and MELD (model of end stage liver disease) scoring systems are used to determine the prognosis and survival of the disease in cirrhotic patients. In cirrhotic patients, circulatory failure develops over time and AVP release is increased due to the introduction of compensation mechanisms. Thus, in advanced-stage decompensated liver cirrhosis patients, the increase in AVP appears to be a biomarker of disease progression. However, AVP measurement can not be done due to various limitations. Measurement of the copeptin, which is thought to be a precursor molecule of the AVP, is easier to measure than the AVP. In this study, we wanted to investigate the association of disease stage levels of cirrhotic patients with the prognostic value of copeptin.
MATERIAL AND METHODS: In this one-center, cross-sectional and observational study, we included 98 patients with liver cirrhosis (Child score A-B-C), 52 male and 46 female, who were admitted from the Gastroenterology Polyclinic of Saglık Bilimleri University Haseki Training and Research Hospital, between May and November 2017. When choosing patients, attention was paid to the fact that they were older than 18 years, and no evidence of acute infection or acute renal failure. Demographic characteristics including age, gender, smoking-alcohol using, used medications, disease duration, disease etiology, MELD and Child-Pugh scores, cirrhosis complications, initial copeptin levels and 0-3-6th months levels of CRP, fasting blood glucose, insulin, cortisol, LDL, HDL, TG, cholesterol, creatinine, WBC, e-GFR data by taking prospective forms from the patients who participated our study.
RESULTS: 98 patients were included in the study, 52 male and 46 female. The average age of these patients is 59.9±14.6 and the most common age range is 60-69 years. The mean body mass index was 29.17 and mostly, duration of illness was 1-5 years (39.8%). Cryptogenic cirrhosis (44%), second-line viral hepatitis (37.3%), third-line alcohol (8%) and others (11%) were the most common etiologic agents. During follow-up, 10 of the 98 patients died and 2 of them had liver transplantation. Copeptin was considered as an initial value in 84 patients. Significant changes in cortisol, LDL, cholesterol and eGFR levels were observed in 74 patients who were regularly followed up for 6 months (p:0.001, p:0.001, p:0.006). There was a significant decrease in cortisol and eGFR levels at 3 months (p:0.005). At 6th month cortisol and LDL levels were found to be significantly lower than baseline (p:0.001, p:0.006). There was a statistically significant positive correlation between baseline copeptin level and baseline LDL, HDL, cholesterol levels besides statistically significant negative correlation between baseline copeptin level and baseline and 3rd month MELD scores (p:0.032, p:0.009, p:0.035). LDL, HDL, Tg, and cholesterol levels were found to be significantly correlated within each of the baseline, third, and sixth months MELD scores. Only a significant correlation was found between MELD and cortisol in the 6th month. Patients grouped as compensated and decompensated, copeptine was found to be significantly higher in compensated group. When the correlation between Copeptin and MELD scores was examined, a significant correlation was found between baseline and 3 months (p<0.001, p:0.023).
CONCLUSIONS: In our study, it was expected that the MELD score and the copeptine value in the advanced grade cirrhosis patients increased significantly in correlation but no positive correlation was found. Further studies are needed in more patient groups.

KEYWORDS: Decompansated cirrhosis, biomarker, MELD score, copeptin, prognosis