Türkiye muhasebe standartlarının (TMS) üretim maliyeti hesaplamasına etkisi ve bir uygulama
The impact of adaption Turkish accounting standards on calculating production cost and an implication
Yazar: SEVAL ELDEN ÜRGÜP
Danışman: DOÇ. DR. M.MUSTAFA KISAKÜREK
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Maliyet hesabı = Cost account ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Standartlar = Standards ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Üretim maliyeti = Production cost

Özet:
Ülkemizde,  işletmelerin muhasebe süreçlerinde ve finansal raporlamada takip etmek zorunda oldukları yasal çerçeve Vergi Usul Kanunu (VUK), Sermaye Piyasası Kanunu (SerPK), Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS) ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) tarafından düzenlenmektedir. Ancak, TTK'nın değişmesiyle birlikte Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) Uluslararası Muhasebe Standartları (UMS) bazında hazırladığı Türkiye Muhasebe Standartlarının (TMS) oluşturulmasında ve yayınlanması konusunda tek yetkili kurum konumuna getirilmiştir. TMS'lerin yayımlanmış olması, tekdüzen muhasebe sisteminin fonksiyonunu tamamladığı anlamına gelmemektedir. Tersine TMS'lerin sağlıklı uygulanması, üretilen bilgilerin karşılaştırılabilirliğini ve güvenilirliğini sağlamak için önemini artırmıştır.
Muhasebe standartları, muhasebe sürecinde işletme hakkında üretilen bilgileri kullanarak karar alan tarafların olası olumsuz sonuçlarla karşılaşmalarını azaltacak yönde etki yapmıştır. Standartların uluslararası uygulanabilirliğinin olması, işletmeler hakkında gerçeğe daha yakın bilgi üretme yönünde geliştirilmiş olması, ayrıca bu bilgilerin karşılaştırılabilirliğini artırması gibi nedenlerden dolayı bilgilerin standart çerçevesinde üretilmesi gereğini zorunlu kılmıştır. Dolayısıyla TMS'lerin tüm işletmeler tarafından uygulanmasıyla birlikte muhasebe sürecinde üretilen bilgilerin kalitesinin artmasına katkı sağlacaktır.
TMS'lerin işletmelerde uygulanmasıyla birlikte işletmelerin maliyet yöntemlerini de etkileyerek, üretilen mamulün maliyetlerinin farklı hesaplanmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada işletmenin VUK'a göre hesaplanan mamul maliyetlerinin TMS'ye göre nasıl dönüştürüleceği konusunda bir işletmede örnek uygulama yapılmıştır. Çalışmaya konu olan üretim işletmesinin vagon üretim, vagon onarım ve metal işleri olmak üzere üç fabrikası bulunmaktadır. Çalışmada bu üç fabrikadan biri olan vagon üretim fabrikası üzerinde durulmuştur. Bu doğrultuda söz konusu fabrikada üretilen vagonlar saptanarak, mamul maliyetini etkilemesi muhtemel olan 11 adet standart tespit edilmiştir. Ancak işletmenin amacı, konusu ve maliyet yöntemi göz önüne alındığında seçilmiş olan 11 adet standart 8 adet standarda indirgenmiştir. Tespit edilen standartlar uygulandığında işletmenin üretim maliyeti rakamlarında önemli ölçüde farklılıklar görülmüştür. TMS'lerin uygulanması durumunda işletmenin uygulamakta olduğu maliyet yöntemleri ve üretim maliyetleri değişmektedir.

Abstract:
The legal framework which has to be followed by business firms both in accounting process and financial reporting is regulated by Tax Procedure Law (TPL), Capital Market Law (CML), Unified Accounting System (UAS) and Turkish Commercial Code (TCC). However, associated with changing of TCC, Public Oversight, Accounting and Auditing Standarts Authority (AASA) was brought to exclusive institution in point of both establishment and publication of Turkish Accounting Standards (TAS). The fact that TAS were publicised does not mean that UAS functioned well; contrariwise, the right application of TAS increased the importance of produced information's comparability and reliability. 
Accounting standards influenced produced information related to business firm following accounting process and decreased the decision maker's encountering possibility with negative results. Information had to be produced within the frame of standards due to fact that standards are internationally applicable, more realistic information oriented and produce more comparable information. Therefore application of TAS by all business firms contributed to increase of produced information's quality level. 
In conjunction with application by all business firms TAS influenced cost systems and hereby, it brought about different calculation of finished product's cost. In this study, an application was conducted in a manufacturing business on the subject of how business firm transform the calculated cost of finished products according TAS. The selected manufacturing business has three factories; train coach production, train coach repair and metal work factories. The application was applied on the metal work factory. In this direction, 11 standards was determined due to their possible effect on finished product's cost. Significant differences were observed after the determined standards were applied. In case of TAS application, the current cost systems and production cost of the firm show changes.