Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının ölçme değerlendirme açısından incelenmesi ve konuya dair öğretici görüşleri
Teaching Turkish language to foreigners textbooks in terms of assesment and evaluation and tutorial opinions on the topic
Yazar: ÖMÜR DİNCEL
Danışman: PROF. DR. SUAT UNGAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students ; Çalışma kitapları = Workbooks ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Araştırmada, yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının ölçme değerlendirme açısından çeşitli değişkenler ışığında incelenmesi ve konuya dair öğretici görüşleri de alındıktan sonra ulaşılan bulgulardan hareketle birtakım önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Bu amaçla ilk olarak, ders kitaplarının ölçme değerlendirme açısından incelenmesine yönelik literatür taraması yapılmış ve öğretim setlerinin hangi ölçütler referans alınarak inceleneceği belirlenmiştir. Çalışmanın devamında alan öğreticilerinin de görüşlerine başvurularak konuya dair daha derinlemesine bilgi toplanması hedeflenmiştir. 
Araştırmanın nitel verilerinin elde edilmesinde nitel araştırma desenlerinden doküman analizi ve fenomenolojiden, nicel verilerin elde edilmesinde ise tarama modelinden yararlanılmıştır. Dolayısıyla araştırmada nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanılmasına fırsat tanıyan "çoklu (karma) metot" kullanılmıştır. Araştırma, iki aşamalı bir çalışma (doküman analizi ve uzman görüşü) olduğundan çalışmanın evrenini yurt içi ve yurt dışında Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan öğretim setleri ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten alan öğreticileri oluşturmaktadır. Araştırmada tüm kitap ya da alan öğreticilerine ulaşmanın zor olmasından dolayı örneklem alma yoluna gidilmiştir. Gazi, Yedi İklim, İstanbul ve İzmir Türkçe öğretim setleri araştırmanın birinci örneklemini; anket uygulanan 75 ve görüşme yapılan 8 öğretim elemanı da araştırmanın ikinci örneklemini oluşturmaktadır. Alıştırma türleri, ortalama alıştırma sayıları, alıştırma sayılarının dil beceri alanlarına dağılımı, alıştırma türlerinin kullanım sıklıkları ve dil beceri alanlarına dağılımı, etkinlik içi ve tema sonu alıştırmaları bakımından durumu ve cevap anahtarı kullanımı gibi değişkenlere ait veriler doküman analizi yoluyla öğretim setlerinden toplanmıştır. Öğretici görüşlerine ait veriler ise "Ölçme Değerlendirmeye Yönelik Öğretici Görüşleri Anketi (ÖGA)" ve "Öğretici Görüşme (Mülakat) Formu (ÖGF) yardımıyla toplanmıştır. Ankete ait veriler yüzde, frekans ve ortalama gibi istatistiki hesaplamalara tabi tutulmuş, tablo ve grafiklerle desteklenerek kuramsal bilgiler ışığında yorumlanıp değerlendirilmiştir. Doküman analizi ve yapılan görüşme neticesinde elde edilen veriler ise içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Araştırma sonucunda, Türkçe öğretim setlerinde ölçme değerlendirme bağlamında alıştırma sayıları, alıştırma türleri ve kullanım sıklıkları ile bunların dil becerilerine dağılımı gibi konularda eksiklikler olduğu; öğretmenlerin ölçme değerlendirme konusunda kendilerini yeterli görmedikleri, bazı dil becerilerine yönelik soru hazırlama ve ölçme değerlendirme sürecinde de sıkıntılar yaşadıkları tespit edilmiştir.  Bu bağlamda, araştırma kapsamında incelenen kitapların yeni baskıları yapılmadan bu konudaki akademik çalışmaların bulgularının dikkate alınmasının ölçme değerlendirme bakımından nitelikli kitapların hazırlanmasına katkı sunacağı düşünülmektedir. Ayrıca eğitimin en önemli unsurlarından biri olan alan öğreticilerinin de gerek teorik gerekse pratik açıdan kendilerini donanımlı hâle getirmelerine yönelik çalışmalara ihtiyaç duyulduğu görülmektedir.

Abstract:
ln research, it was aimed to examine the textbooks of teaching Turkish for foreigners in the light of various variables in terms of assessment and evaluation and to make some suggestions based on the findings obtained after taking expert opinions on the subject. For this purpose, firstly, a literature review was made to examine the textbooks in terms of assessment and evaluation, and it was determined which criteria the teaching sets would be examined based on. In the continuation of the study, it was aimed to collect more in-depth information on the subject by referring to the opinions of field experts.
In obtaining qualitative data of the research, document analysis and interview method were used from qualitative research designs, and the prepared questionnaire was used in obtaining quantitative data. Therefore, the "multiple (mixed) method" was used in the study, which allows the use of qualitative and quantitative methods together. The research is a two-stage study (document analysis and expert opinion), the universe of the study consists of the teaching sets used in teaching Turkish as a foreign language at home and abroad, and the field experts who teach Turkish as a foreign language. Since it was difficult to reach all book or field experts in the study, sampling was used. Gazi, Yedi İklim, Istanbul and Izmir Turkish teaching sets are the first sample of the research; surveyed 75 and 8 lecturrs interviewed constitute the second sample of the study. Types of exercises, average number of exercises, distribution of practice numbers by language skill areas, Frequency of use of exercise types and distribution of language skill areas, Data on variables such as status and use of answer keys in terms of in-activity and end-of-theme exercises were collected from teaching sets through document analysis. Data on expert opinions were collected through the "Expert Opinion Survey for Assessment and Evaluation (EOS)" and it was collected with the help of the Expert Interview Form (EIF).
The data of the survey have been subjected to statistical calculations such as percentage, frequency and average, Supported by tables and graphics, they were interpreted and evaluated in the light of theoretical information. Document analysis and the data obtained as a result of the interview were analyzed using the content analysis method.
As a result of the research, There are deficiencies in Turkish teaching sets in the context of assessment and evaluation, such as the number of exercises, types of exercises and their frequency of use and their distribution to language skills; It has been determined that field experts do not find themselves competent in assessment and evaluation, and they have difficulties in preparing questions for some language skills and in the process of assessment and evaluation. In this context, taking into account the findings of academic studies on this subject before the new editions of the books examined within the scope of the research will contribute to the preparation of qualified books in terms of measurement and evaluation. In addition, one of the most important elements of education, it is understood that it is urgent to equip teachers in this regard both theoretically and practically.