İnflamatuar bağırsak hastalığının aktivasyon ve remisyon dönemlerinde trigliserid/glukoz,trigliserid/HDL ve HOMA-IR değerlerinin incelenmesi
Examination of triglyceride/glucose, triglyceride/HDL, and HOMA-IR values during the activation and remission periods of inflammatory bowel disease
Yazar: GİZEM SARI
Danışman: UZMAN SELMA KARAAHMETOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: İnflamatuar bağırsak hastalıkları(İBH) hem ince bağırsak hem kolonda
inflamasyon ile karakterize bir grup otoimmün hastalığı ifade etmektedir. Bu kronik
inflamatuar durumun Crohn hastalığı(CH) ve Ülseratif Kolit(ÜK) olmak üzere iki
majör formu bulunmaktadır. Bu kronik inflamatuar süreç relaps ve remisyonlarla
seyretmektedir.
İBH relapsları ile ilişkilendirilen elimizde relapsları yüksek doğrulukla tahmin
etmeye yarayan tek bir parametre ortaya konulamamıştır. Kronik inflamasyonun
karaciğerde insülin direncini indüklediği bilinmektedir. İBH'nın atak ve remisyon
dönemleri ile insülin direnci ilişkili olabilir. Trigliserid/glukoz indeksi (TyG),

trigliserid/HDL indeksi(TG/HDL) ve homeostasis model değerlendirmesi (HOMA-
IR) insülin rezistansının güvenilir ve basit alternatif göstergesidir. Literatürde

inflamatuar bağırsak hastalığının aktivasyon ve remisyon dönemlerinde laboratuvar
belirteçlerinin seyri hakkında az sayıda çalışma bulunmakla beraber, TyG, TG/HDL,
HOMA-IR üzerine yapılan çalışma bulunmamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Hastalar Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Gastroenteroloji
kliniğinde takipli olan ÜK ve CH tanılı hastalardan seçildi. Hastaların tamamı
polikliniğe başvuran hastalardan oluşturuldu. Hastaların tanısı klinik, laboratuvar,
endoskopik ve patolojik olarak verildi. Aktivasyon ve remisyon dönemleri
belirlenirken hastaların anamnezi, fizik muayenesi, laboratuvar bulguları, fekal
kalprotektin değerleri, abdominal ultrasonografileri, kolonoskopik değerlendirmeleri
ve biyopsilerine göre karar verildi. Çalışmanın hasta grubuna ÜK ve CH tanılı,
diyabetes mellitus ve başka inflamatuar hastalık tanısı olmayan, kortikosteroid
kullanımı olmayan, 18-65 yaş arası kadın ve erkek hastalar dahil edildi. Kontrol
grubuna ise ek hastalığı olmayan 18-65 yaş arası bireyler alındı. ÜK ve CH tanılı
aktivasyon dönemindeki hastaların glukoz, trigliserid(TG), yüksek yoğunluklu
lipoprotein (HDL), HOMA-IR, insülin, eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), c-reaktif
protein (CRP), albumin(ALB), beyaz küre (WBC), hemoglobin(HB), monosit(MON)
ve trombosit sayılarına(PLT) bakıldı. Seçilen hastalardan remisyona girenlerin
remisyon döneminde de aynı laboratuar değerlerine tekrar bakıldı. Kontrol grubundaki

x

hastalarda da aynı laboratuvar sonuçları analiz edildi. İstatistiksel analizler
SPSS(Statistical Package for the Social Sciences, version 26.0, SPSS Inc., Chicago,
IL) paket programı kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya 58 hasta, 58 kontrol grubu olmak üzere toplam 116 hasta
dahil edildi.
Hasta ve kontrol grubu arasında MON/HDL oranı arasında anlamlı farklılık
tespit edildi.(p=0,019)
Hasta grubu CH ve ÜK olarak gruplandırıldığında hem aktivasyon hem
remisyon dönemlerinde TG/HDL oranları arasında anlamlı fark bulundu.(sırasıyla
p=0,013, p=0,006)
Hasta grubunun aktivasyon ve remisyon dönemleri arasında ALB, ESH, CRP
ve PLT düzeyleri arasında anlamlı fark mevcuttu.(sırasıyla p=0,005, p=0,034,
p<0,001, p=0,017)
Hasta grubunda HOMA-IR düzeylerinde kontrol grubuna göre anlamlı fark

saptanmamış olsa da ÜK hastalarının %30, CH tanılı hastaların %38'inde HOMA-
IR>2,5 bulunmuştur.

Sonuç: Çalışmamızla beraber İBH hastalarının aktivasyon ve remisyon
dönemleri arasında TyG, TG/HDL ve HOMA-IR düzeyleri istatistiki açıdan benzer
bulunmuştur. Ancak bu durum hastalarda dislipidemi, insülin direnci, metabolik
sendrom gibi komorbiditelerin hastalık seyri boyunca karşılaşılmayacağı anlamına
gelmemektedir. Öte yandan CH tanılı grup ile ÜK tanılı grup arasında lipid
profillerindeki farklılık literatürle uyumlu olarak CH'ğında düşük HDL, ÜK
hastalarında düşük TG dikkat çekmiş ve TG/HDL oranı arasındaki farklılık iki hastalık
arasında istatistiksel açıdan da anlamlı bulunmuştur. Hasta grubunda alevlenme
dönemlerinde albumin düzeyinde istatiksel açıdan anlamlı düşüş saptanmış olup
hastaların hipoalbuminemi ve malnutrisyon açısından yakın takip edilmesi gerekliliği
bir kez daha vurgulanması gereken bir sonuçtur.
Anahtar Kelimeler: İnflamatuar Bağırsak Hastalığı, Crohn Hastalığı, Ülseratif Kolit,
Aktivasyon, Remisyon, İnsülin Direnci, Trigliserid/Glukoz,
Trigliserid/HDL, HOMA-IR

Abstract:
Objective: Inflammatory bowel diseases (IBD) represent a group of
autoimmune diseases characterized by inflammation in both the small and large
intestines. There are two major forms of this chronic inflammatory condition, namely
Crohn's disease (CD) and Ulcerative Colitis (UC), which manifest with periods of
relapse and remission.
No single parameter has been identified to reliably predict relapses associated
with IBD. It is known that chronic inflammation induces insulin resistance in the liver.
Insulin resistance may be associated with the flare-ups and remission periods of IBD.
Triglyceride/glucose (TyG), triglyceride/HDL (TG/HDL) ratio, and homeostasis
model assessment of insulin resistance (HOMA-IR) are reliable and simple alternative
indicators of insulin resistance. Although there are few studies in the literature
regarding the course of laboratory markers during the activation and remission periods
of inflammatory bowel disease, there is no study on TyG, TG/HDL, and HOMA-IR.
Material and Methods: Patients diagnosed with UC and CD who were
followed up at Ankara Bilkent City Hospital Gastroenterology clinic were selected.
All patients were selected from those who presented to the outpatient clinic. The
diagnosis of patients was established clinically, laboratory, endoscopic, and
histopathologically. During the determination of activation and remission periods,
decisions were made based on the patients' history, physical examination, laboratory
findings, fecal calprotectin levels, abdominal ultrasonography, colonoscopic
evaluations, and biopsies. The study included female and male patients aged 18-65
years with a diagnosis of UC and CD, without diabetes mellitus or other inflammatory
diseases, not using corticosteroids. The control group consisted of patients aged 18-65
years without any additional diseases. Glucose, triglyceride (TG), high-density

lipoprotein (HDL), HOMA-IR, insulin, erythrocyte sedimentation rate (ESR), C-
reactive protein (CRP), albumin (ALB), white blood cell (WBC), hemoglobin (HB),

monocyte (MON), and platelet counts (PLT) were evaluated in patients during the
activation period of UC and CD. The same laboratory values were re-evaluated in
patients who achieved remission. The same laboratory results were analyzed in the

xii

control group. Statistical analyses were performed using the SPSS (Statistical Package
for the Social Sciences, version 26.0, SPSS Inc., Chicago, IL) package program.
Results: A total of 116 patients, including 58 patients and 58 controls, were
included in the study. A significant difference was found in the MON/HDL ratio
between the patient and control groups (p=0.019). When the patient group was grouped
as CD and UC, a significant difference was found in TG/HDL ratios both in the
activation and remission periods (p=0.013, p=0.006, respectively). There were
significant differences in ALB, ESR, CRP, and PLT levels between the activation and
remission periods of the patient group (p=0.005, p=0.034, p<0.001, p=0.017,
respectively). Although there was no significant difference in HOMA-IR levels in the
patient group compared to the control group, HOMA-IR > 2.5 was found in 30% of
UC patients and 38% of CD patients.
Conclusion: In our study, TyG, TG/HDL, and HOMA-IR levels were found to
be statistically similar between the activation and remission periods of IBD patients.
However, this does not imply that comorbidities such as dyslipidemia, insulin
resistance, and metabolic syndrome will not be encountered during the course of the
disease. On the other hand, consistent with the literature, differences in lipid profiles
were observed between the groups diagnosed with Crohn's disease (CD) and ulcerative
colitis (UC), with low HDL in CD and low TG in UC patients being notable. The
difference in TG/HDL ratio was also found to be statistically significant between the
two diseases. In the patient group, a statistically significant decrease in albumin levels
was detected during flare-ups, emphasizing the necessity for close monitoring of
patients for hypoalbuminemia and malnutrition.
Keywords: Inflammatory Bowel Disease, Crohn's Disease, Ulcerative Colitis,
Activation, Remission, Insulin Resistance, Triglyceride/Glucose,
Triglyceride/HDL, HOMA-IR