Seyhan havzasında agro-ekolojik zon temelli tarımsal alan kullanım önerilerinin geliştirilmesi
Developing agricultiral land use scheme based on agro-ecological zonning for Seyhan River basin
Yazar: FİZYON SÖNMEZ ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SÜHA BERBEROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Peyzaj analizi = Landscape analysis ; Peyzaj mimarlığı = Landscape architecture ; Peyzaj planlama = Landscape planning ; Peyzaj yönetimi = Landscape management

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Seyhan Havzası'nda özellikle tarımsal üretim üzerinde etkin olan çevresel faktörler ve bunlara bağlı gelişen çevresel risk süreçlerini konumsal olarak tahmin ederek peyzaj birimleri bazında dinamik ve öngörü odaklı bir agro-ekolojik zonlama yaklaşımı geliştirmektir. Bu kapsamda Seyhan Havzası'nda çevresel faktörlere bağlı olarak üretilen peyzaj birimleri, agro-ekolojik odaklı özelleştirilmiş ve en doğru alan kullanım hedefleri doğrultusunda tarımsal alanlar için ideal ürün önerileri ortaya konulmuştur. Böylelikle tarımsal alanların optimum kullanımı, doğal alanlar üzerindeki yanlış alan kullanım baskısı azaltılarak alan kulanımı ile doğa koruma arasındaki dengenin sağlanması amaçlanmıştır.
Çalışma ile Seyhan Havzası için hedeflenen agro-ekolojik zonlama sürecinde öncelikle Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla iklim, arazi örtüsü, topografya, jeoloji ve toprak yapısı gibi temel çevresel faktörler konumsal olarak ifade edilmiştir. Bu çevresel faktörler temel alınarak CBS ortamında peyzaj birimlerinin üretilmesi ve çalışma alanı kapsamında en etkin çevresel risk süreci olan toprak erozyonunun modellemesi gerçekleştirilmiştir. Buna ek olarak ilgili çevresel faktörler kullanılarak alanda üretimi yapılan 23 ürün grubu özelinde her peyzaj birimi için su bütçesi hesaplanmıştır. 
Ürün grubuna özel su bütçesi, alanın toprak özellikleri, sıcaklık ve erozyon katmanlarından uygunluk indeksleri üretilerek çok-kriterli analiz ile birleştirilmiştir. Bu uygunluk indeks katmanları kullanılarak her peyzaj birimi nitelendirilmiş ve agro-ekolojik zonlar tanımlanmıştır. Böylece Seyhan Havzası için agro-ekolojik zonlar temelinde ürün uygunluk indeksleri ve öncelik sıralaması oluşturularak optimal alan kullanımı için ekolojik peyzaj planlama önerileri sunulmuştur.

Abstract:
The major aim of this study was to build a dynamic agro-ecological zoning approach based on incorporating landscape units and spatial modelling of environmental factors, which are affecting agricultural production, and related environmental risk processes in the case of Seyhan River Basin. In this extend landscape units derived through overlay analysis of environmental factors, were enhanced with agro-ecological perspective and as a result of this process appropriate crop pattern was proposed considering optimum land use efforts. These optimal agricultural land use options will enable the balancing of trade offs between land use and conservation activities to diminish the detrimental impacts of improper land use on natural environment.
The essential environmental factors such as climate, land cover, topography, geology, and soil properties were spatially created in the first step of agro-ecological zoning process for Seyhan Basin using Remote Sensing and Geographic Information System (GIS). Landscape units were derived and erosion as one of the major environmental risk process in the area was modelled within GIS environment using these data. Additionally, water budget of each landscape units were calculated using related environmental factors for 23 crop groups proposed in the basin.
Suitability indices were produced from layers of water budget, soil properties, temperature, erosion and then merged to a single suitability index layer for each crop group using Multi Criteria Analysis. These suitability indices were used to qualify each landscape units to one of the defined agro-ecological zones. Finally, ecological landscape planning suggestions were presented for optimal land use by generating crops suitability indexes and ranking in terms of agro-ecological zones of Seyhan River Basin.