Marmara, Batı ve Orta Karadeniz bölgesi Cheloninae (Hymenoptera: Braconidae) türlerinin taksonomik ve faunistik yönden araştırılması
A taxonomic and faunistic investigation on Cheloninae (Hymenoptera: Braconidae) of Marmara, Western and Middle Blacksea Regions
Yazar: MİTAT AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. AHMET BEYARSLAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Marmara, Batı ve Orta Karadeniz Bölgesi Cheloninae (Hymenoptera: Braconidae)Türlerinin Taksonomik ve Faunistik Yönden AraştırılmasıTrakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim DalıMarmara, Batı ve Orta Karadeniz Bölgesi Cheloninae (Hymenoptera:Braconidae) türlerinin faunistik ve taksonomik yönden değerlendirildiği bu araştırma2000-2004 yılları arasında sürdürülmüştür. Ayrıca 1985-1999 yılları arasında toplananmateryal de değerlendirilmiştir. 280 lokalitede araştırma yapılmış ve değerlendirmesonucu 5 cins [Ascogaster Wesmael cinsine ait 12, Chelonus Jurine cinsine ait 14,Microchelonus SzÃ©pligeti cinsine ait 18, Phanerotoma Wesmael cinsine ait 6 vePhanerotomella SzÃ©pligeti cinsine ait 2 tür]'e ait 52 tür elde edilmiştir.Saptanan türlerden Ascogaster dentifer Tobias, A.excisa (Herrich-SchÃ¤ffer), A.gonocephala Wesmael, A. grahami Huddleston, A. varipes Wesmael, Chelonusannulatus (Nees von Esenbeck), C. annulipes Wesmael, C. caradrinae Kokoujev, C.elongatus SzÃ©pligeti, C. processiventris Tobias, Microchelonus (Microchelonus)arnoldii Tobias, M. (M.) depressus (Thomson), M. (M.) devius (Tobias), M. (M.)Tobias, M. (M.) fenestratus (Nees von Esenbeck), M. (M.) flavipalpisexcavatus(SzÃ©pligÃ©ti), M. (M.) latrunculus (Marshall), M. (M.) subarcuatilis Tobias,(B.) bilinea Lyle, P. (B.) gracilisoma Achterberg, P. (B.) parvaPhanerotomaKokoujev, P. (P.) dentata (Panzer), P. (P.) leucobasis Kriechbaumer vePhanerotomella bisulcata (Herrich-SchÃ¤ffer) Türkiye faunası için yeni kayıttır.Cheloninae altfamilyasının tribus, cins ve tespit edilen türlere ait tanı anahtarlarıhazırlanmış, anahtarlarda ve deskripsiyonlarda geçen taksonomik ve diagnostikkarakterlerinin orijinal çizimleri yapılmıştır.Saptanan türler araştırma bölgesinde bulundukları yüksekliklere göredeğerlendirildiğinde, 52 türden 47'sinin 0-400m., 30'unun 401-800m., 28'inin 801-1200m., 19'unun 1201-1600m. ve 8'inin 1601-2100m. arasında dağılım gösterdiğitespit edilmiş, yükseklik arttıkça tür sayısında bir azalma olduğu belirlenmiştir.Chelonus annulatus, C. oculator, Microchelonus (M.) caucasicus, M. (M.)microphtalmus türleri araştırılan tüm yüksekliklerde tespit edilmiş, Ascogasterannularis, A. excisa, A. gonocephala A. grahami, Chelonus elongatus, C. olgae, C.processiventris, C. smirnovi, C. szepligetti, Microchelonus (M.) devius, Phanerotoma(P.) dentata, P. (B.) gracilisoma, P. (P.) leucobasis ve P. (B.) parva türleri ise sadecebir yükseklik aralığında bulunabilmiştir.Tespit edilen türlerin Holoarktik bölgedeki korotiplere dağılımı incelenmiş ve enfazla 19 tür ile Asya-Avrupa ve 11 tür ile Sibirya-Avrupa korotiplerine ait örnek tespitedilmiştir.Yapılan bu araştırma ile Türkiye'de daha önce 48 olan Cheloninae tür sayısı72'ye yükseltilmiştir. Ayrıca bilinen türlere ait yeni kayıtlarla da bu türlerin bölgedekidağılım sınırları genişletilmiştir. Araştırılan 14 habitattan 12'sinde bulunan C.oculator'un ekolojik valansı en yüksek tür olduğu belirlenmiş ve yalnızca 1'er habitatta bulunan tür sayısı ise 11 olarak tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Hymenoptera, Braconidae, Cheloninae, Marmara Bölgesi,Batı ve Orta Karadeniz Bölgesi, Fauna, Taksonomi.

Abstract:
A Taxonomic and Faunistic Investigation on Cheloninae (Hymenoptera:Braconidae) of Marmara, Western and Middle Blacksea RegionsTrakya University, Institue of Natural and Applied Scienses, Biology MainDivisionThis study, by which faunistic and taxonomic characters of Cheloninae(Hymenoptera: Braconidae) species in Marmara, Western and Middle Blacksea Regionswere evaluated, was carried on between 2000 and 2004 in 280 localities. Samplescollected between the years 1985 and 1999 were also included in this study. As a result,52 species belonging to 5 genera [12 species Ascogaster Wesmael, 14 species ChelonusJurine, 18 species Microchelonus SzÃ©pligeti, 6 species Phanerotoma Wesmael and 2species Phanerotomella SzÃ©pligeti] were determined.Among the species determined Ascogaster dentifer Tobias, A.excisa (Herrich-SchÃ¤ffer), A. gonocephala Wesmael, A. grahami Huddleston, A. varipes Wesmael,Chelonus annulatus (Nees von Esenbeck), C. annulipes Wesmael, C. caradrinaeKokoujev, C. elongatus SzÃ©pligeti, C. processiventris Tobias, Microchelonus(Microchelonus) arnoldii Tobias, M. (M.) depressus (Thomson), M. (M.) devius(Tobias), M. (M.) excavatus Tobias, M. (M.) fenestratus (Nees von Esenbeck), M. (M.)flavipalpis (SzÃ©pligÃ©ti), M. (M.) latrunculus (Marshall), M. (M.) subarcuatilis Tobias,Phanerotoma (B.) bilinea Lyle, P. (B.) gracilisoma Achterberg, P. (B.) parvaKokoujev, P. (P.) dentata (Panzer), P. (P.) leucobasis Kriechbaumer andPhanerotomella bisulcata (Herrich-SchÃ¤ffer) are new records for Turkish fauna.Keys for the tribes and genera of Cheloninae and the species identified wereprepared and original drawings of both taxonomic and diagnostic characters used in thekeys were provided.When all of the species were evaluated according to their altitudes in the studyarea, 52 türden 47 of them occurred at 0-400m., 30 were at 401-800m, 28 were at 801-1200m., 19 were at 1201-1600m. and 8 were at 1601-2100m Thus, it appeared that asthe altitude increased the species numbers were decreased. Chelonus annulatus, C.oculator, Microchelonus (M.) caucasicus, M. (M.) microphtalmus were found at all ofthe altitudes surveyed. However, Ascogaster annularis, A. excisa, A. gonocephala A.grahami, Chelonus elongatus, C. olgae, C. processiventris, C. smirnovi, C. szepligetti,Microchelonus (M.) devius, Phanerotoma (P.) dentata, P. (B.) gracilisoma, P. (P.)leucobasis and P. (B.) parva, were found at only one altitudinal level.The corotype distributions of the identified species throughout Holoarctic wereinvestigated and 19 specimens were found to be of Asiatic-European corotype while 11specimens were Siberia-European corotype.The number of Cheloninae species in Turkey has reached to 72 from 48.Furthermore, distrubution ranges of the species were recorded also extended throughoutthe region. C. oculator is found in 12 of the 14 habitats, and appears to perform thehighest ecological valance. Eleven species have been recorded only in one habitat.Keywords: Hymenoptera, Braconidae, Cheloninae, Marmara Region, Westernand Middle Blacksea Region, Fauna, Taxonomy.