Aydın İli Efeler İlçesinde diyabet ve diyabet gelişme riski olan kişilerde adımsayar kullanımının kan şekeri regülasyonuna etkisi
Effect of pedometer use on regulation of blood plasma glucose in diabetic and prediabetic individuals in Aydin, Efeler Province
Yazar: TUBA USLAY
Danışman: PROF. DR. PINAR OKYAY
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aydın-Efeler = Aydın-Efeler ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Egzersiz = Exercise ; Kan glükozu = Blood glucose ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Yürüyüş = Gait

Özet:
Amaç ve hipotez: Çalışma üç aşamalıdır. Birinci aşama olan durum saptama aşamasının amacı; Aydın ili, Efeler ilçesinde bulunan yürüyüş yoluna yakınlığına göre ayrılmış 2 farklı kentsel bölgede yaşayan 18 yaş ve üzerindeki bireylerde; Tip 2 Diyabetik ve Prediyabetik bireyleri saptamaktır. İkinci aşama olan müdahale aşamasının amacı; saptanan diyabetik ve prediyabetik bireylerde yürüyüşü teşvik amacıyla adımsayar kullanımının kan şekeri regülasyonuna olan etkisini ölçmektir. Üçüncü aşama olan niteliksel aşamanın amacı; müdahale ve kontrol grubunda yer alan diyabetik ve prediyabetik hastaların gerçekleştirilen müdahale sürecinde ve hastalık yönetiminde yaşadıklarını değerlendirmektir.
Yöntem: Araştırmanın durum saptama aşaması Aydın İli, Efeler İlçesinde, yürüyüş yoluna yakın ve uzak olmak üzere iki farklı kentsel alanda gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada katılımcılara anket uygulanmış, boy, kilo, bel çevresi, kalça çevresi ölçümleri yapılmış; venöz kan örneği alınarak açlık kan şekeri ve hemoglobin A1c parametreleri bakılmıştır. Müdahale aşamasında, müdahale ve kontrol grubunun her ikisinde yer alan bireylere diyabet, diyet ve egzersiz konusunda bilgilendirme yapılmış; ek olarak müdahale grubuna yürüyüşü teşvik etmek amacıyla adımsayar dağıtılmıştır.  Dört ay takip süresinin sonunda ölçümler tekrarlanmış ve çalışmanın başlangıcı ve sonunda ölçülen değerler arasındaki değişim değerlendirilmiştir. Müdahale aşamasının sonunda müdahale ve kontrol grubunda yer alan bireylerden seçilen dokuz katılımcı ile bir oturum odak grup görüşmesi yapılmıştır. 
Bulgular: Çalışmada bulunan diyabet sıklığı %17,2'dir ve bunların %47,5'i yeni tanı alan hastalardır. Prediyabet sıklığı ise %55,2'dir ve bunların %94,5'i yeni tanıdır. Bütün katılımcıların yaş ortalaması 49,18 iken diyabet hastaları 55,9 yaş ortalaması ile daha yaşlıdır. Müdahale grubunda yer alan hastaların killo, beden kitle indeksi, bel çevresi, bel/kalça oranı, açlık kan şekeri ve hemoglobin A1c değerlerinde anlamlı düzeyde azalma sağlanmıştır. Kontrol grubunda ise hemoglobin A1c değerleri anlamlı düzeyde azalmıştır. HbA1c değerindeki azalma kontrol grubunda % 0,95 iken müdahale grubunda %2,26 ile daha yüksektir. Müdahale grubunda başlangıçta, %20,3 olan diyabet sıklığı müdahale sonrasında %10,8'e gerilemiştir. Adımsayar kullanımının etkisi dışında müdahale grubunda yürüyüş yoluna yakın bölgede yaşayan hastaların HbA1c düzeyi % 3,14; uzak olan bölgede yaşayan hastalarda ise %1,97 azalmıştır. Kontrol grubunda da yürüyüş yoluna yakın bölgede yaşayan hastaların HbA1c düzeyi başlangıca göre %1,94 azalmıştır. Çalışmamızın nitel aşamasında diyabet yönetimini etkileyen durumlardan öne çıkan faktörler beslenme, hareketli ve stresten uzak bir yaşam ve maddi olanaklar iken; düzenli yürüyüş yapmayı etkileyen faktörler arasından toplum baskısı, hava kirliliği ve mevsimlerin etkisi ön plana çıkmaktadır. 
Sonuç: Diyabet ve prediyabet hastalarında adımsayar kullanımı kan şekeri regülasyonunda etkili bir yöntemdir. Yalnızca diyet önerileri dahi HbA1c değeri özelinde iyileşme sağlamıştır. Yürüyüş yoluna yakın bölgede yaşamanın HbA1c değeri üzerinde olumlu etkisi olduğu görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Diabetes mellitus, Aerobik egzersiz, Müdahale araştırması, Niteleyici araştırma

Abstract:
Aim and hypotesis: The study has three phases. In the first step which aims to determine the status, 18 years and older type 2 diabetic and prediabetic individuals who live two different urban areas separated by the proximity of the walking path in the province of Aydin, Efeler were identificated. The aim of the second stage, the intervention phase; is to measure the effect of the use of pedometers on blood sugar regulation in order to promote walking in determined diabetic and prediabetic individuals. The aim of the qualitative phase, the third phase; is evaluate their disease management and intervetion process experience diabetic and prediabetic individuals who were included in intervention and control groups.
Methods: The determination of the current status phases conducted in two different urban areas which are close and faraway from walking paths in Aydın, Efeler Province. At this stage, participants were surveyed and their height, weight, waist circumference, and hip circumference were measured. Their venous blood, fasting plasma glucose and hemoglobin A1c parameters were examined. At the intervention phases, individuals in both the intervention and control groups were informed about diabetes, diet and exercise; in addition, pedometeres were given to encourage walking for the intervention group.  At the end of the four-month follow-up period, the measurements were repeated and the change between the measured values at the beginning and end of the study was assessed. At the end of the intervention phase, one session focus group interview was conducted with nine participants selected from the intervention and control groups.
Results: The frequency of diabetes in the study was 17.2% and 47.5% of them were newly diagnosed. The frequency of prediabetes is 55.2% and 94.5% of them are new diagnoses. The mean age of all participants was 49.18 while the diabetes patients were older with an mean age of 55.9. The weight, body mass index, waist circumference, waist / hip ratio, fasting plasma glucose and hemoglobin A1c values of patients in the intervention group were significantly decreased. In the control group, hemoglobin A1c values decreased significantly. The reduction in HbA1c was 0.95% in the control group and 2.26% in the intervention group. The frequency of diabetes, which was 20.3% in the intervention group, declined to 10.8% after intervention. Except for the effect of pedometer use, in the intervention group, HbA1c level of the patients living in the area close to the walking path was decrased 3.14%; and remote areas was decrased 1.97%. In the control group, the HbA1c level of the patients living near the walking path decreased by 1.94% compared to the baseline. In the qualitative phase of the study factors that affect diabetes management are nutrition, active life and stress-free life and financial difficulties; among the factors affecting the regular walking, public pressure, air pollution and the seasons are at the forefront.
Conclusion: Pedometer use in patients with diabetes and prediabetes is an effective method of blood sugar regulation. Even the diet recommendation alone provided recovery in the HbA1c value. It has been seen that living in the area close to the walking path has a positive effect on the HbA1c values.
Keywords: Diabetes mellitus, Aerobic exercise, Interventional research,  Qualitative research