Doğu Karadeniz müziği çalgılarından kaval, kemençe ve tulum için stüdyo kayıt ve mikrofonlama teknikleri
Sound recording and microphone tecnique for Black Sea instruments kaval, kemence and tulum
Yazar: ÖNCÜ CANER KOYUNCU
Danışman: YRD. DOÇ. CEMAL BARKIN ENGİN
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ses Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Ses Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Müzik = Music

Özet:
Ses mühendisliğinin yeni bir meslek kolu olarak kabul gördüğü günümüzde, sanatın
üretimi, sunumu ve tüketimi için ses teknolojilerinin belirleyici ana unsur olması
kaçınılmazdır. Müziğin üretildiği andan itibaren, dinleyiciye ulaşana kadar gerçekleşen
süreç, ses mühendisliğinin alanıdır. Hayatın her alanındaki teknolojik değişimler
mühendislik alanının sorumluluğunda olduğu için müzik kayıtlarında da bu sorumluluk
ses mühendislerindedir. Özellikle klasik batı müziği ve popüler müzik için bu değişim
sürekli güncel kalmakta fakat dünyadaki tüm müzikler için bu değişim aynı hızda
gerçekleşememektedir. Bu durum ses teknolojileri için, müzik türlerine, çalgılara ve
icralara farklı yaklaşımlar bulmak, özel ayrıntılar belirlemek gibi bir misyon da ortaya
koymaktadır.
Bahsettiğimiz yaklaşım ve ayrıntılar; çalgıların yapısı, icra teknikleri, mikrofonlama
teknikleri, miks işlemi gibi kategorize edilebilir. Bu parametrelerin her biri, herhangi bir
çalgı ya da eser için değişebilmektedir. Ses mühendisinin misyonlarından biri de bu
parametrelerin belirlenmesi ve uygulanması için çalışma yapmak ve belirlemelerde
bulunmaktır. Misyon olarak, kayıtlı müzik üretimi için yapılan prodüksiyonların, tüm
müzik türleri ve çalgılar için aynı paralellikte gerçekleşmesi sağlanacaktır.
Bizim çalışmamızda özel ayrıntı ve yaklaşımlar belirlemek istediğimiz çalgılar, Doğu
Karadeniz'de icra edilen Kaval, Kemençe ve Tulum çalgılarıdır. Bu üç çalgı için
günümüz müzik endüstri standartlarına uygun stüdyo kayıt ve mikrofonlama teknikleri
belirlemek ana misyonumuz olmuştur.
Bahçeşehir Üniversitesi ses kayıt stüdyolarında gerçekleşen kayıtlarda çalgıların yapısı
ve çalım teknikleri incelenmiş, daha sonra endüstri standartları gözetilerek belirlenen
mikrofonlar kullanılmıştır. Uygulanacak mikrofonlama teknikleri belirlenen yazılı
kaynaklardan, gerçekleşmiş prodüksiyonlardan, faydalanılarak belirlenmiştir. Buna göre 
belirlediğimiz çalışılan stereo mikrofonlama teknikleri A-B Stereo mikrofonlama
tekniği ve X-Y stereo mikrofonlama tekniğidir. Mono kayıtlarımız için de çalgıların
uygun ses kaynak noktaları belirlenmiş ve mikrofon yerleşimi bunlara göre yapılmıştır.
Bu tercihler için yine ön çalışmalar yapılmış olup pratiklik ve sektör içi genel kullanım
gibi parametreler de göz önüne alınmıştır.
Yapılan kayıtlar sektörde aktif yer alan ses mühendislerine, müzisyenlere ve müzik
dinleyicilerine anket yöntemiyle sunulmuş, tını beklentileri ve beğenilerine uygunluğu
araştırılmıştır. Anket sonuçlarından elde edilen veriler istatistiksel olarak incelenmiş ve
bu verilere dayanarak uygulanan mikrofonlama teknikleri için analizler yapılmıştır.
Kayıtlarda anket katılımcılarını yönlendirmemek adına belirli sınırlamalara gidilmiştir.
Bu sınırlamaları sıralamak gerekirse: Eserler performans farkı oluşabileceği gözetilerek
mikrofon yerleşimlerinin tümü tek seferde yapılmış ve tek eser üzerinden
değerlendirmeye gidilmiştir. Farklılık sadece çalgıya göre değişim göstermektedir.
Kayıt esnası ve sonrasında herhangi bir spektral ya da dinamik değişim yapmamak
adına dijital ya da analog işlem uygulanmamıştır. Bu durum yine anket katılımcılarını
seçimleri için yönlendirmemek adına alınmış bir karardır.
Anahtar Kelimeler: Ses Mühendisliği, Kayıt Teknikleri, Tulum, Kemençe, Kaval

Abstract:
Audio technologies have become the inevitable determinant for the production,
presentation and consumption of many art forms recently; therefore sound engineering
has been accepted as a new profession. The field of sound engineering covers the whole
process of music production; from the very beginning of composition until the reception
of the audiences. Since engineers from various fields are responsible for the changes
and innovations in technology, sound engineers are responsible for the equivalent audio
related matters.
The progression in audio technology always finds it place in the Classical Western
Music and other popular music genres; however the situation is not the same for all
music genres; the change is not at the same rate. Thus, the mission of audio
technologies is to find varied approaches and to determine specific details for musical
genres, instruments and performances. These approaches and details can be categorized
as structures of the instruments, performance techniques, microphone recording
techniques and mixing processes. Each of these parameters can be modified for any
single instrument or the complete composition. One of the aims of sound engineers is
also to determine these parameters and apply them according to the specific industrial
needs.
In our study, the instruments that we want to determine standard recording approaches
and technical details for were kaval, kemençe and tulum; which are traditionally played
in Eastern Black Sea Region. Our main goal in this study is to define studio recording
techniques and microphone techniques for these three instruments, which are
convenient for the standards of today's music industry.
The structures of instruments and their playing techniques were investigated from the
recordings made in the studio of Bahçeşehir University, and in order to match the global
industry standards, the suitable microphones and equipment were used. 
The microphones techniques used in this study are the A-B stereo technique and the XY
stereo technique, which were determined by officially released recordings and by
literature research. For mono recordings, the microphones were placed according to the
sound source and radiation patterns of the instruments. For these preferences,
preparatory research has been made and parameters like practicality and general use in
sector has been taken into account.
The recordings were presented to selected sound engineers from the industry, musicians
and music listeners by questionnaire technique in order to observe their expectations
regarding the timbre and other aesthetical issues. After they have listened to each piece
of music, they chose one from every two samples. So, they listened to 10 samples in
total. Referring to the statistical analysis of the results, the microphone techniques in
this study were analyzed. Some limitations were applied for not to steer the
questionnaire participants:
The microphones were placed in one go and only one performance was considered each
time because of the risk that every performance could be different from each other. Due
to the same reason, just one piece of music was chosen for the investigation. Diversity
only occurs due to the instruments. No analog or digital signal processing is applied to
the recordings to preserve the original frequency spectrum and dynamics.
Keywords: Sound engineering, Recording Technique, Tulum, Kemençe, Kaval