Genç bilim insanlarının bilimsel bilgi anlayışları ve bilimsel bilginin üretim sürecine karşı tavır alışları
Young scientists' undestanding of and attitudes towards their production of scientific knowledge
Yazar: BUKET BEREKETLİ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKERİM SÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Akademi = Academi ; Akademik sosyalizasyon = Academic socialization ; Bilgi üretimi = Knowledge production ; Bilim insanı = Scientist ; Bilim sosyolojisi = Science sociology ; Bilimsel bilgi = Scientific information ; Doktora tezleri = Doctorate thesises

Özet:
Bu araştırma doktora tez aşamasında olan veya doktora tezlerini henüz tamamlamış genç bilim insanlarının, bilimsel bilginin üretiminde takınmış oldukları tavrın başta akademik sosyalizasyon süreci olmak üzere hangi toplumsal, kültürel, siyasal ve bireysel etkenlerden nasıl etkilendiğini ve bilimsel bilgiye dair anlayışlarının bu koşullara bağlı olarak nasıl oluştuğunu karşılaştırmalı bir bakış açısından ele almaktadır. Araştırma, yoğun araştırma yöntemine uygun olarak tasarlanmış olup çalışma kapsamında fiziksel bilimler, sağlık bilimleri, yaşam bilimleri, sosyal bilimler ve beşerî bilimler olmak üzere beş farklı alanda çalışmalarını yürüten 41 katılımcı ile derinlemesine mülakat yapılmıştır. Mülakatlardan elde edilen veriler, genç bilim insanlarının bilimsel anlayış ve tavırlarının oluşumu ve gelişiminde bilimsel alana giriş süreçlerinden itibaren beklentileri, stratejileri, kurdukları ilişkiler, konum alışları ve mekanizmalar dahilinde bilimsel alanlar arasında bir karşılaştırma yapabilmek adına betimlenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, genç bilim insanlarının bilimin özgün değerine olan ilgi ve meraklarından çok mesleki bir tercih olarak akademiye yöneldiklerini, araştırma konularını bilim içi tartışmalardan ziyade bireysel deneyimleri, kariyer hedefleri veya danışmanlarının yönlendirmesiyle belirlediklerini, bilimsel üretim süreciyle ilgili olarak en çok etik sorunlara ve unvan elde etmek amacıyla yapılan bilimsel üretime dikkat çektiklerini, akademinin çıkar çatışmalarının ve bilim dışı hesaplaşmaların yoğun olarak gözlemlenebildiği bir alan olduğunu ve buna karşılık genç bilim insanlarının kurdukları sosyal ilişkiler vasıtasıyla bilimsel alandaki konumlarını güçlendirmeye çalıştıklarını göstermektedir. Bu kapsamda bir yandan fen bilimleri ile sosyal bilimler arasında bilimsel üretimin birden fazla yolu olup olamayacağı konusundaki görüş ayrılıkları devam ederken diğer yandan da fen bilimleri alanında tek ve üstün olan bilim anlayışının aşınmaya başladığını, toplumsal olanı daha çok fark eden ve kapsayan bilim ihtiyacının gündeme geldiğini, sosyal bilimlerde ise nesnel üretim sürecini sağlamanın bir sorun olmaya devam etmesinin yanında bunu çözmede pozitivizmin tek seçenek olmadığı düşüncesinin oluşmaya başladığını görmek mümkündür.

Abstract:
This study examines from a comparative perspective how the attitudes of young scientists at the doctoral dissertation stage or who have just completed their doctoral dissertations are influenced by the social, cultural, political and individual factors, especially the academic socialization process, and how their understanding of scientific knowledge is formed depending on these conditions. The research was designed in accordance with the intensive research method. Within the scope of the study, in-depth interviews were conducted with 41 participants working in five different fields: physical sciences, health sciences, life sciences, social sciences and humanities. The data obtained from the interviews were described and interpreted in order to make a comparison between scientific fields within the expectations, strategies, relationships, positioning and mechanisms of young scientists in the formation and development of their scientific understanding and attitudes since their entry into the scientific field. The findings of the research show that young scientists choose academy as a professional preference rather than their interest and curiosity on the intrinsic value of science, that they determine their research topics with their individual experiences, career goals or the guidance of advisors rather than intra-scientific discussions. In addition, it is seen that they mostly draw attention to ethical problems related to the scientific production process and scientific production for the purpose of obtaining a title, that academy is a field where conflicts of interest and unscientific confrontations can be observed intensely, and that young scientists try to strengthen their position in the scientific field through the social relations they establish. In this context, it is possible to see that, on the one hand, the disagreements between the sciences and social sciences on whether there can be more than one way of scientific production continue; on the other hand, in the field of science, the understanding of only and superior science has begun to erode, and the need for science that is more aware and inclusive of the social has become an important issue, and in the social sciences, while ensuring the objective production process continues to be a problem, the idea that positivism is not the only option to solve it has begun to emerge.