Arap dilinde harfi cerler ve ahkâm ayetlerinde manaya etkisi: Cessâs örneği
Huruf al-jarr in the Arabic language and their effect on verses of rulings: A Jassas example
Yazar: SEFA ERKMEN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KESKİN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Ahkamu`l-Kur`an = Ahkamu`l-Kur`an ; Arapça = Arabic ; Arapça harfler = Arabic letters ; Cessas = Cessas ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mana = Meaning ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Arapça, Kur'ân dili olması hasebiyle gerek Müslüman gerek gayrı müslimler arasında ehemmiyeti yüksek olan dillerdendir. Kur'ân'ın ve dini hükümlerin sahih bir şekilde anlaşılmasında büyük rolü vardır. Bundan dolayı, bu dil üzerine İslam'ın erken döneminden günümüze kadar, geniş çaplı inceleme ve araştırmalar yapılmıştır.
Bu bağlamda, yapılan bu çalışmada Arap dilinin önemli konularından olan ve Nahiv ilminin alt başlıklarından birisi olan harfi cerler ele alınmış, Ebû Bekir el-Cessâs'ın Ahkâmu'l-Kur'ân adlı eserinde geçen, harfi cerlerin ahkâm ayetlerinde hükme olan etkileri incelenmiştir. Öncelikle Arap Dili ve Edebiyatı'nda harfi cerler hakkında temel özellikler, kullanıldığı anlamlar zikredilmiş, ardından ahkâm ayetlerindeki uygulamaları, Cessâs'ın Ahkâmu'l-Kur'ân adlı eseri çerçevesinde ele alınmıştır. Söz konusu harflerin manaya etkilerine yönelik önce Cessâs'ın görüşüne, daha sonra farklı müfessir ve fıkıh bilginlerinin düşüncelerine yer verilmiş ve sonunda genel değerlendirme yapılmıştır. Bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. 
Birinci bölümde, harfi cerlerin Arap dilindeki yeri ve önemi, cümle içindeki kullanımları ve ifade ettiği anlamlar ele alınmıştır.
İkinci bölümde, Ebû Bekir el-Cessâs hakkında genel bilgi verilmiş, Ahkâmu'l-Kur'ân adlı eseri ve harfi cerlerin ahkâm ayetlerinde manaya etkileri incelenmiştir. Sonuçta ise, çalışma neticesinde elde edilen temel hususlar zikredilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Arapça, Nahiv, Harfi Cerler, Ebû Bekir el-Cessâs, Ahkâmu'l-Kur'ân

Abstract:
Since it is the language of the Qur'an, Arabic is one of the languages with high importance among both Muslims and non-Muslims. It plays an important role in understanding the Qur'an and its religious decrees in an authentic way. Therefore, extensive studies and research have been made on this language from the early period of Islam to the present day.
Regarding this context, in this study, Huruf al-Jarr, which is one of the important topics of the Arabic language and one of the sub-titles of the Nahw science, were discussed, and the effects of Huruf al-Jarr on the verses of rulings in the work of Abu Bakr al-Jassas named Ahkam al-Qur'an have been examined. Firstly, the fundamental characteristics and the usage of Huruf al-Jarr in Arabic Language and Literature have been referred to, then the technicality of verses of rulings have been discussed within the view of Al-Jassas' work Ahkam al-Qur'an. Al-Jassas' view on the effects of the Huruf al-Jarr on the meaning, and then the thoughts of different commentators and fiqh scholars have been included, and to conclude, a general evaluation has been made. This study consists of an introduction, two sections and one conclusion.
In the first chapter, the place and importance of Huruf al-Jarr in the Arabic language, their use in sentences and their meanings have been discussed.
In the second part, general information about Abu Bakr al-Jassas has been given, and his work Ahkam al-Qur'an and the effects of Huruf al-Jarr on meaning in the verses of rulings have been examined. In the conclusion part, the main points obtained as a result of the study have been mentioned.

Key words: Arabic, Nahw, Huruf al-Jarr, Abu Bakr Al-Jassas, Ahkam al-Qur'an