Türkiye'de betonarme binaların cephe kaplamalarının deprem yönetmeliklerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of facade coatings of reinforced concrete buildings in Turkey according to earthquake regulations
Yazar: BUŞRA ELİBOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİD FARROKH GHATTE
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında öncelikle literatür taraması yapılarak cephe ve cephe teknolojisi hakkında yapılan yayınlar ve tezler incelenmiştir. Ülkemiz aktif fay hatlarını içinde bu- lunduran coğrafik bir konuma sahip olduğu için önemli bir deprem kuşağında yer almak- tadır.
Cephe kaplamaları yapısal elemanlara göre sismik hasara karşı daha savunmasızdır. Yapısal olmayan elemanların sismik titreşimler sonrası davranışları önemlidir. Birçok projede kullanılan cephe kaplama sistemlerinin teknik verileri genellikle Türkiye'de cephe danışmanlık firmaları tarafından hazırlanmaktadır. Bu teknik veriler ürün montajı ve saha alanında uygulama kolaylığı sağlayan verilerdir. Yüksek binalarda ve geniş alanda binalarda kaplama cephe sistemlerinin kullanımı potansiyel hatalar oluşmasına se- bep olabilir. Bu durum insanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye atabilecek anlamına ge- lir bu nedenle üretim ve kullanım öncesi deneysel çalışmalar çok önemli ve gereklidir.
Ülke genelinde kullanılmakta olan cephe sistemlerinin yönetmelik ve yönerge kulla- nılarak kontrol edilmemesi deprem ya da şiddetli rüzgâr gibi sismik sarsıntılardan dolayı bina içerisinde bulunan ve bina yakınındaki canlılar için tehlike arz etmektedir. Teknolo- jinin gelişmesi ile oluşan yapısal detaylar üretim aşamasında gerekli dayanımı sağlama- yabilir ve malzeme ekonomik ömrünü tamamlamadan daha erken bir zamanda deformas- yona uğrayabilir. Bu durum binalar için ekstra maliyet oluştururken aynı zamanda çevre ve canlılar için tehlike arz edebilmektedir. Teknoloji gelişimi ile inşaat alanında standart- lar ve uygulama detayları değişmektedir. Yapısal girişimler en çok cephelerde olmakta- dır.
Yapıların dış mekanla bağlantısında en önemli rol oynayan eleman cephelerdir. Yapı- sal olmayan elemanlar ve cepheler binanın genel sismik tepkisini büyük ölçüde değişti- rebileceğinden beklenmedik sonuçlarla karşılaşılabilir. Cephe sisteminin bulunduğu yapı, bulunduğu bölge ve yapının kullanım amacı cephe seçiminde çok önemlidir.
Bu çalışmada Türkiye'de kullanılan kaplama cephe sistemlerini sınıflandırarak geçmiş depremlerde oluşan cephe hasarlarını, cephe bağlantı noktalarında oluşan taşıyıcı sistem deformasyonlarını ve cephe çeşitlerine göre oluşan riskler içermektedir.

Abstract:
At the beginning of this research, a series of publications and theses about the fa- cade and facade technology were investigated. Turkey is located in an important earthquake zone because it has a geographical location that includes active fault lines. Based on the last research related to seismic actions, facade cladding is more vulnerable to damage than structural elements. The behavior of non-structural elements after seismic vibrations is one of the most critical issues in design and application. The technical data of the facade cladding systems used in many projects are generally prepared by facade consultancy firms in Turkey. These technical data provide the application and assembling methods.
Facade systems in high-rise buildings and large areas of buildings can cause poten- tial technical inaccuracy. Therefore, it can endanger people's health and safety. On the other hand, experimental studies before production and use are necessary to understand the seismic performance of the facades. Currently, facade systems used throughout the country are not properly controlled using regulations and directives that pose a danger to the living things in and near the building due to seismic tremors such as earthquakes or strong winds. Structural details formed by the development of technology may not pro- vide the necessary strength during the production phase and the material may be deformed earlier before the end of its economic life. While this situation creates extra costs for buildings, it can also pose a danger to the environment and lives. With the development of technology, standards and application details in the field of construction are changing. The elements that play the most important role in the connection of buildings with the exterior are the facades. Unexpected results can be encountered, as non-structural ele- ments and facades can greatly alter the overall seismic response of the building.
The building where the facade system is located, the region where it is located, and the purpose of use of the building are very important in the selection of the façade. This study tries to classify the cladding facade systems used in Turkey in terms of seismic performance. Additionally, the facade damages that occurred in past earthquakes, the structural system deformations that occurred at the facade connection points, and the risks that occurred according to the facade types are investigated.