Hemşirelikte kültürel liderlik ölçeğinin geliştirilmesi
Development of cultural leadership scale in nursing
Yazar: KADRİYE ÖZKOL KILINÇ
Danışman: PROF. DR. HAVVA ÖZTÜRK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hastaneler = Hospitals ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kurumsal kültür = Corporate culture ; Kültürel liderlik = Cultural leadership ; Liderlik = Leadership ; Ölçekler = Scales

Özet:
Günümüzde örgüt kültürünü benimsemiş ve liderlik özellikleri taşıyan yönetici hemşirelere gereksinim vardır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, hemşirelerin değerlendirmesiyle yönetici hemşirelerinin kültürel liderlik düzeylerini belirleyecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın açıklayıcı faktör analizinin örneklemini Trabzon il merkezindeki hastanelerde görev yapan 355 hemşire oluştururken, doğrulayıcı faktör analizinin örneklemini ise 258 hemşire oluşturmuştur. Test-tekrar test ise toplam 50 hemşireyle yapılmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Kültürel Liderlik Ölçeği ve Değer Temelli Liderlik Ölçeği ile toplanmıştır. Bulgular doğrultusunda taslak ölçeğin yüzey geçerliği sağlanmış ve kapsam geçerlilik indeksi 0.77 olarak hesaplanmıştır. Açıklayıcı faktör analizi için Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0.95, Barlett testi X2=7991.66 (p<0.05), anti imaj korelasyon değerleri 0.92 ile 0.97 arasındadır. Temel Bileşenler Analizi ve Promax Yöntemi ile yapılan açıklayıcı faktör analizinde, Kültürel Liderlik Ölçeğinin 23 madde ve dört alt boyut ile şekillendiği, maddelerin faktör yük değerlerinin 0.951 ile 0.643 arasında olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi için ise düzeltilmiş Χ2/Sd değeri 1.95, RMSEA değeri 0.061, CFI değeri 0.95, NFI değeri 0.90'dır. Bu uyum indeksleri iyi düzeydedir ve açıklayıcı faktör analizi ile biçimlenen Kültürel Liderlik Ölçeğinin yapısı doğrulanmıştır. Ayrıca benzer ölçek geçerliği için korelasyon değeri 0.83, DFA sonrası Spearman-Brown=0.88, Guttman Split-Half=0.88 ve Cronbach Alpha değeri 0.95 olarak saptanmıştır. Madde toplam korelasyon değerleri 0.57-0.74, test-tekrar test analizinde r= 0.78 (p<0.001) ve t=0.671 (p>0.05) olarak bulunmuştur. Bunun yanı sıra yönetici hemşirelerin ölçek toplam puan ortalaması 3.81±0.77'dir. Hemşirelerin sırasıyla yönetici hemşiresini lider bulma, yönetici hemşireden memnuniyet, cerrahi birimde çalışmak, hastaneden memnuniyet durumları yönetici hemşirelerini kültürel lider olarak algılamalarını etkilemiştir (p<0.05). 
Sonuç olarak yönetici hemşirelerin kültürel liderlik düzeyini belirlemek için izleyenleri olan hemşireler tarafından Kültürel Liderlik Ölçeği geçerli ve güvenilir bir ölçek aracı olarak kullanılabilir.

Abstract:
Today, nurse managers who have internalized organization culture and have leadership qualities are needed. In this sense, the aim of the study is to develop a valid and reliable measurement tool that is able to determine cultural leadership level of nurse managers by nurses' assessments. A total of 355 nurses working at the hospitals in the city center of Trabzon Province consisted of the sample of the explanatory factor analysis while the sample of the confirmatory factor analysis was consisted of 258 nurses. Test-retest analysis was done with a total of 50 nurses. Data were gathered using Information Request Form, Cultural Leadership Scale and Value Based Leadership Scale. In line with the findings obtained, surface validity was achieved and content validity index was found to be 0.77. For explanatory factor analysis; Kaiser-Meyer-Olkin value was 0.95, Barlett test was X2=7991.66 (p<0.05) and anti image correlation values varied between 0.92 and 0.97. Explanatory factor analysis, performed using Principal Components Analysis and Promax Analysis, provided a Cultural Leadership Scale of 23 items with four subdimensions and factor burden rates of items ranged from 0.951 to 0.643. For confirmatory factor analysis; corrected Χ2/Sd rate was found to be 1.95, RMSEA value 0.061, CFI value 0.95 and NFI value was 0.90. These fit indexes are satisfactory and the structure of Cultural Leadership Scale, formed by explanatory factor analysis, was confirmed. Besides, correlation value for convergent and discriminant validity was found to be 0.83, Spearman-Brown 0.88 after DFA, Guttman Split-Half 0.88 and Cronbach Alpha value 0.95. Item-total correlation ratios varied between 0.57 and 0.74 and test-retest analysis gave r=0.78 (p<0.001) and t=0.671 (p>0.05). Also; average score of the total scale of nurse managers was 3.81±0.77. Nurses' perceiving the nurse manager as a cultural leader was affected by considering the nurse manager as a leader, being satisfied from the nurse manager, working on the surgery unit and being satisfied from the hospital; respectively.
As a result; Cultural Leadership Scale can be used as a valid and reliable measuring scale by nurses who are the followers of the nurse managers in order to determine their cultural leadership level.