Kırım Savaşı'nda hasta bakımı ve hemşirelik
Patient care and nursing in the Crimean War
Yazar: SERAP TORUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELİM KADIOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Deontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik = Nursing ; Kırım Savaşı = Crimean War ; Tıp tarihi = History of medicine

Özet:
Bu çalışmada, Osmanlı Devleti ile Rus Çarlığı arasında Ekim 1853'te başlayan İngiltere'nin, Fransa'nın ve Piyemonte (Sardunya) Krallığı'nın Osmanlı Devleti ile ittifak yaparak katıldığı Kırım Savaşı'nın (1853?1856), hasta bakım hizmetlerine dolayısıyla hemşireliğin meslekleşmesine olan katkıları incelenmiştir. Bu çerçevede Osmanlı askeri belgelerini de içeren kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve konu ile ilgili mekanlar ziyaret edilerek incelenmiştir.Konuya genel bir çerçeve oluşturma bağlamında, hem savaşın ortaya çıkış nedenleri ve savaş süreci hem de XIX. yüzyılda ortaya çıkan bilimsel-teknolojik-endüstriyel gelişmelerin genelde tıbbın özelde Osmanlı tıbbının modernleşmesine katkıları değerlendirilmiştir. Modern hemşireliği temellendirme açısından, ele alınan dönemin öncesine gidilerek kadının hasta bakımındaki konumu üzerinde durulmuştur. Kırım Savaşı boyunca tüm orduların ortak düşmanı olmuş ve silah yaralanmalarından daha fazla can kaybına yol açmış olan epidemik ve endemik hastalıklar ile özellikle Osmanlı hekimlerinin koruyucu tıp uygulamaları üzerinde de geniş olarak durulmuştur. Savaşın tıbbi boyutu hakkında, tüm tarafları göz önüne alan genel ve karşılaştırmalı bir değerlendirmeye gidilmiştir.Daha önceki savaşlarda olduğu gibi Kırım'da da, tüm ordularda, sağlık memuru, tımarcı veya cerrah olarak adlandırılan erkek hasta bakım elemanları görev yapmıştır. Önemli bir yenilik olarak Osmanlı ordusu dışında hasta bakımında kadınlar da rol almış, bir başka deyişle müttefik ordularda hasta bakımında kadının aktivite göstermesi söz konusu olmuştur. Rus saflarında askeri hemşireliğin temelleri atılmış, cephe gerisinde Fransız rahibe hemşireler başarılı çalışmalar yürütmüş, Seacole adlı bir İngiliz kadın halk hekimliğini cephe koşullarına uyarlama yönünde bir arayışa girmiş ve nihayet İstanbul'da gelişerek günümüze kadar gelecek olan Nightingale hemşireliği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In this study the participation of patient care provided during the Crimean War, (1853-1856) which started in October 1853 between the Russian Czardom and the Ottoman Empire in alliance with England, France and Sardinia, on the professionalization of nursing was examined. A comprehensive literature review of Ottoman military documents was done in this context and sites associated with this subject were visited and examinedIn the context of the general framework created for the subject, the participation of scientific-technical-industrial developments which occur as outcomes of every war and which occurred both during this war and during the 19th Century were evaluated for their part in the modernization of medicine in general and Ottoman medicine in particular. From the aspect of the foundation of modern nursing the position of women in patient care was examined in the period of time prior to this event. During the Crimean War in particular Ottoman physicians focused on preventive medical practices for epidemics and endemic illnesses which were the common enemy of all armies and caused more loss of life than injuries from weapons. A general comparative analysis of the medical dimension was conducted of all sides of the warAs in previous wars in the Crimean War there were male patient care givers in all armies who were called health officers, grooms or surgeons. An important innovation which occurred except in the Ottoman army was the addition of women as patient care givers or said another way, women showed their activity in patient care in the allied armies. The foundation of nursing was laid in Russia; behind the lines French nuns worked successfully as nurses; an English woman named Seacole intervened in warning public health medicine about the conditions at the front, and finally developments in Istanbul occurred and Nightingale nursing of the future arose which continues today.