Türkiye basınında Suriyeli sığınmacı söylemi
Syrian refugee discourse in Turkish press
Yazar: EMRE ERTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDULKADİR ATİK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Medya = Media ; Suriyeliler = Syrians ; Söylem = Discourse ; Sığınma = Asylum ; Türk basını = Turkish press ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu çalışmanın amacı ülkesindeki iç savaştan kaçarak Türkiye'ye sığınan Suriyeli
sığınmacıların Türkiye basınında nasıl ele alınıp hangi söylem yapılarıyla yansıtıldıklarını
Van Dijk'ın "Eleştirel Söylem Çözümlemesi" ile analiz etmektir. Bu doğrultuda çalışmada
amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen Türkiye bağlamında ulusal yayın yapan ve ideolojik
açıda çeşitli olması amacıyla Cumhuriyet, Posta ve Yeni Şafak gazetelerindeki 1 Ocak 2015
ile 30 Haziran 2015 tarihleri arasında gazetelerde yer alan Suriyeli sığınmacılara yönelik
150 haber incelenmiş içlerinden en az bir adet fotoğraf içeren haberler analiz yöntemiyle ele
alınmıştır
Araştırmada elde edilen verilerde Cumhuriyet, Posta ve Yeni Şafak gazetelerinde
çıkan haberlerin kadın-çocuk, savaş, ekonomik ve suç başlıklarından oluştuğu sonucuna
varılmıştır. Ayrıca Yeni Şafak gazetesinde ele alınan fotoğraflı haberlerde sığınmacılara
yönelik herhangi bir suç ve ekonomik bağlamda olumsuzlayıcı habere yer verilmediği
görülmüştür. Posta gazetesinde ise incelenen fotoğraflı haberlerde kadın-çocuk
kategorisinde haberlerin çoğunlukta olduğu ortaya çıkmıştır. Oluşturulan bu dört kategoride
dağılım yapıldığı zaman olumlu haberlerin olumsuz haberlerden fazla olduğu ortaya
çıkmıştır. Gazete bağlamında ise en fazla olumlu içerikli haber Yeni Şafak gazetesindedir.
Ancak olumlu haberlerin olumsuzlardan fazla olması kamuoyu algısı manasında pozitif bir
durum teşkil etmemektedir. Zira bir cinayet, savaş yahut herhangi bir mağduriyet içeren
haberde sürekli sığınmacıların telaffuz edilmesi kamuoyu açısından "sorunlu kitle'' algısı
yaratmaktadır. Yani sığınmacıların bir suç haberinde fail ya da mağdur ne şekilde
konumlandırılırsa konumlandırılsın bu onlar açısından olumsuz bir durumdur. Yapılan
olumlu haberler dolaylı olarak onlara olumsuzlayıcı olarak geri dönmektedir. Ortaya çıkan
bir başka durum ise gazetelerin Suriyelilerin Türkiye'deki yasal statüleri hakkında bilgi
eksikliği olduğudur. Zira bir haber metninde Suriyeliler için hem göçmen, hem sığınmacı
hem de mülteci ifadeleri kullanılabilmektedir. Hatta statü ve yasal haklar bağlamında
birbirlerinden farklı özellikler taşıyan bu kavramları haberlerde birbirlerini ikame edecek
şekilde de kullanıldığı görülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to analyz with Van Dijk's "Critical Discourse Analysis" that
how Turkish media handle the Syrian refugees in Turkey who escaped civil war and what
discourse they are reflected in. In the context of this 150 news and at least one photo of the
interior about Syrian refugees analyzied by the analysis method between 1 January 2015
and 30 June 2015 in the newspaper which are Cumhuriyet, Posta and Yeni Şafak newspaper
that chosed in order to have variety in ideological terms and purposive sampling.
In the data obtained in the research, the news that appeared in Cumhuriyet, Posta and
Yeni Safak newspapers is deducated of women-children, war, economic and crime issues.
Moreover, it is seen that there is no bad news in the crime and economic context towards
asylum seekers in the photo news in Yeni Şafak newspaper.
In the Posta newspaper, it is revealed that the majority of the news in the category of
women-children is in the photo news. Positive news was found to be more than negative
news when the distribution is made in these four categories. In the context of the
newspaper, the news with the most positive content is in Yeni Şafak newspaper. However,
the fact that positive news is more than negative news does not constitute a positive
situation in terms of public perception. The fact that the pronouncement of the asylum
seekers constantly in the news that includes a murder, war or any kind of grievance is
causing the problematic mass' in public opinion. So perpetrator or victim of a crime news of
the asylum seekers are positioned in whatever way they positioned this is a negative
situation in perspective. Positive news made indirectly back to them as negative. Another
case that emerged is information of the newspaper about the lack of legal status of Syrian
refugees in Turkey. Because in a news text, refugee expressions can be used for the Syrians
both migrants and asylum seekers. It is also seen that these concepts, which have different
characteristics in terms of status and legal rights, are also used to replace each other in the
news