Okul öncesi dönemdeki çocukların yürütücü işlevlerinin ekrana maruz kalma durumlarına göre incelenmesi
Examination of preschool children's executive functions according to screen exposure
Yazar: SONGÜL DAĞAYNASI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECDET TAŞKIN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ekran maruziyeti = Screen exposure ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmanın amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların yürütücü işlevlerinin
ekrana maruz kalma durumlarına göre incelenmesidir. Araştırma, nicel araştırma
yöntemlerinden tarama yöntemi kullanılarak tasarlanmıştır. Okul öncesi eğitime
devam eden 265 çocuk ve ailesi ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak NESG
(Nesne Seçiminde Esneklik Görevi) Ölçeği, Ekran Kullanım Bilgi Formu ve Ekran
Kullanım Gözlem Formu kullanılmıştır. NESG Ölçeği çocuklara uygulanırken Ekran
Kullanım Bilgi Formu ve Ekran Kullanım Gözlem Formu ebeveynler tarafından
çocuk 4 gün gözlemlenerek doldurulmuştur. Elde edilen verilerin analizinde sosyal
bilimlerde istatistiki analizleri yapmak için kullanılan bir paket program kullanılmıştır.
Veriler normallik varsayımlarını karşılamadığından nonparametrik testler
kullanılmıştır. Ölçme araçlarından elde edilen verilerin analizinde ikiden fazla
grubun karşılaştırılmasında ilişkisiz örneklemler için Kruskal Wallis testi, ikili
grupların karşılaştırılmasında ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Ekrana maruz
kalma süreleri; anne eğitim, baba eğitim, anne çalışma durumu, baba meslek,
cinsiyet ve ailenin koyduğu kurallar değişkeni açısından farklılık göstermiştir. Ekran
kullanmaya başlama yaşı, ebeveynlerin eşlik etme durumu ve çocuğun kendine ait
cihazının olup olmaması yönünden farklılık göstermemiştir. Çocukların yürütücü
işlevleri anne eğitim, baba eğitim, baba meslek ve cinsiyet değişkenleri yönünden
anlamlı farklılık göstermezken ekran kullanmaya başlama yaşı ve anne çalışma
durumu yönünden farklılık göstermiştir. Yürütücü işlevlerin ekrana maruz kalma
durumu yönünden incelenmesi amacıyla yapılan testlerin sonuçlarına göre ise
çocukların haftalık, hafta içi, hafta sonu, çizgi film, dijital oyun, Youtube/Tik Tok vb.
uygulamalara maruz kalma süre ortalamaları yürütücü işlev puanları yönünden
anlamlı farklılık göstermemektedir. Yürütücü işlev puanları dizi/film ortalamaları ve
eğitici uygulama ortalamaları yönünden ise anlamlı farklılık göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the executive functions of preschool
children according to their screen exposure. The research was designed using the
survey research method, one of the quantitative research methods. The study was
conducted with 265 children who continue their pre-school education and their
families. The NESG (Flexible İtem Selection Task) Scale, Screen Usage İnformation
Form and Screen Usage Observation Form were used as data collection tools.
While the NESG scale was applied to the children, the Screen Use İnformation Form
and the Screen Use Observation Form were filled in by the parents by observing the
child for 4 days. In the analysis of the obtained data, a package program for
statistical analysis in social sciences was used. Nonparametric tests were used
because the data did not met the normality assumptions. In the analysis of the data
obtained from the measurement tools, Kruskal Wallis test was used for the unrelated
samples, which was used for the comparison of more than two groups and the Mann
Whitney U test was used for the comparison of the paired groups. The time of screen
exposure differed in terms of mother's education, father's education, mother's work
status, father's job, gender of the child and the rules set by the family. The age of
using the screen did not differ in terms of parental accompaniment and whether the
child had his own device or not. While children's executive functions did not differ
significantly in terms of mother's education, father's education, father's job and
gender of child, they differed in terms of the age of starting screen use and mother's
work status. According to the results of the tests conducted to examine the executive
functions in terms of screen exposure, children's weekly, weekdays, weekends,
cartoons, digital games and Youtube/Tik Tok etc. mean duration of screen exposure
does not differ significantly in terms of executive function scores. Executive function
scores differ significantly in terms of series/film averages and educational practice
averages.