Ekonomik zorluk yaşayan lise öğrencilerinin kariyer iyimserlik düzeylerinin incelenmesi
Investigating career optimism levels of high school students experiencing economic difficulties
Yazar: ÇAĞLA YAPRAK BİLİCİ AKSOY
Danışman: PROF. DR. DİLEK YELDA KAĞNICI
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı ekonomik zorluk yaşayan lise öğrencilerinin adil dünya inancı düzeylerinin ve algılanan sosyal destek düzeylerinin kariyer iyimserliklerini yordama gücünün incelenmesidir. Araştırmanın evrenini 2022-2023 Eğitim Öğretim Yılında Türkiye'nin Ege Bölgesindeki Uşak ili Merkez ilçesinde öğrenim gören ekonomik zorluk yaşayan lise öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise amaçlı örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen okullarda öğrenim gören 7851 öğrencinin 898 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma nicel araştırma metoduyla ilişkisel desenle yürütülmüştür. Araştırmaya katılan 898 öğrenciye Kariyer Geleceği Ölçeği (Kariyer iyimserliğini ölçmek amacıyla Kariyer Geleceği Ölçeği'nin 11 maddeden oluşan Kariyer İyimserliği alt ölçeği), Adil Dünya İnancı Ölçeği (ADİÖ) ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASDÖ-R) ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ile analiz edilmiştir.
Analiz sonuçları adil dünya inancı ve algılanan sosyal destek değişkenlerinin beraber kariyer iyimserliğinin anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermiştir. Kariyer iyimserliği ile algılanan sosyal desteğin alt boyutları aileden algılanan sosyal destek ve arkadaştan algılanan sosyal destek arasında pozitif yönde orta düzey ve anlamlı bir ilişki olduğu, öğretmenden algılanan sosyal destek, adil dünya inancının alt boyutları olan genel adil dünya inancı ve kişisel adil dünya inancı arasında pozitif yönde düşük düzey ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna erişilmiştir. Bu araştırma modelinin kariyer iyimserliğine ait toplam varyansın %23'ünü açıkladığı görülmüştür. Araştırmada ulaşılan sonuçlar alanyazın çerçevesinde tartışılmış, yorumlanmış ve araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika yapıcılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the predictive power of just world belief levels and perceived social support levels of high school students experiencing economic difficulties on their career optimism. The population of the study consists of high school students with economic difficulties studying in the central district of Uşak province in the Aegean Region of Turkey in the 2022-2023 academic year. The sample of the study consists of 898 students out of 7851 students studying in schools selected by criterion sampling method, one of the purposeful sampling types. This research was conducted with a correlational design from quantitative research. Career Future Scale (Career Optimism subscale of the Career Future Scale consisting of 11 items to measure career optimism), Just World Belief Scale and Perceived Social Support Scale and Personal Information Form were applied to 898 students participating in the study. The data obtains were analyzed with SPSS 20.0 package program. Research findings were analyzed with Pearson Correlation Analysis and Multiple Linear Regression Analysis.
The results of the analysis showed that just world belief and perceived social support variables together are significant predictors of career optimism. It was concluded that there was a positive, moderate and significant relationship between career optimism and the sub-dimensions of perceived social support, namely perceived social support from family and perceived social support from friends, and there was a positive, low level and significant relationship between perceived social support from teachers, general just world belief and personal just world belief, which are sub-dimensions of just world belief. This research model explained 23% of the total variance of career optimism. The results of the study were discussed and interpreted within the framework of the literature and recommendations were made to researchers, practitioners and policy makers.