Ergenlerde problemli internet kullanım davranışları ile yakın sosyal çevre sorunları ve içe
dışa yönelim sorunları arasındaki ilişkilerin incelenmesi / Examination of the relationships among adolescents' problematic internet use, social problems and internalizing / externalizing problems
Yazar: ERDAL BAŞDAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE SİBEL TÜRKÜM
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dışsallaştırma = Externalizing ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem davranış = Problem behavior ; Sosyal çevre = Social environment ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use ; İçselleştirme sorunları = Internalize problems

Özet:
Bu çalışmada, ergenlerin problemli internet kullanım davranışları ile yakın sosyal çevre sorunları ve içe yönelim / dışa yönelim sorunları arasındaki ilişkileri kapsayan farklı yapısal modeller önerilmiş ve bu modellerden değişkenler arasındaki ilişkileri açıklayan en iyi modeli belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, Eskişehir'de bulunan, farklı türden 16 ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 882(Kız:457, Erkek:425) öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Ölçme aracı olarak, Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği, Çok Boyutlu Ergen Değerlendirme Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve Riskli Davranışları Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada yapısal eşitlik modeli analizleri, bootstrapping işlemi ve cinsiyet değişkenine göre ölçme değişmezliği analizi yapılmıştır. İstatistiksel olarak en iyi değer veren modelin, ergenlerde problemli internet kullanımı ile içe yönelim / dışa yönelim sorunları arasındaki ilişkide yakın sosyal çevre sorunlarının kısmi aracı rolünün bulunduğunu belirten model olduğu saptanmıştır. Bu modele göre, problemli internet kullanımının ergenlerin okul, aile ve arkadaş ilişkilerini kapsayan yakın sosyal çevresiyle sorunların oluşmasına yol açtığı, bunun sonucunda ise ergenlerde içe yönelim ve dışa yönelim sorunlarının oluştuğu belirlenmiştir. Bulgular, ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılarak, aracı değişken olan yakın sosyal çevre ilişkilerinin geliştirilmesi bağlamında, psikolojik danışmanlara, ebeveynlere, eğitimcilere öneriler sunularak, gelecekte yapılacak olan araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, the relationship between problematic internet use, close social environment problems and internalizing / externalizing problems of adolescents is examined in the context of the different structural models proposed by considering the existing studies. The study was carried out with the participation of 882(Female: 457, Male: 425) students from 16 different high schools in Eskişehir, Turkey. In data collection, Problematic Internet Use Scale, Multidimensional Adolescent Assessment Scale, Brief Symptom Inventory and Risky Behavior Scale were used. The data was analyzed by using structural equation modeling, bootstrap resampling procedure and measurement invariance analysis for gender. In terms of the result, the model indicating partial mediating role of close social environment problems in relations between problematic internet use and internalizing / externalizing problems has the best fit. According to this model, it is determined that the use of problematic internet leads to problems with the close social environment of adolescents including school, family and friends relations, resulting internalizing and externalizing problems in adolescents. Findings were discussed in the context of related literature and suggestions were made future researches by presenting recommendations to counselors, parents, educators regarding development of close social environment relations which are mediator in the generated model.