Ceza infaz kurumlarında alınan mesleki eğitimlerin eski hükümlülerin istihdamda bulunma haline etkisi: Niğde Açık Ceza İnfaz Kurumu eski hükümlüleri üzerine nitel bir araştırma
The effect of vocational trainings in penal institutions on the employment status of ex-convicts: A qualitative research on formerconvicts of Niğde Open Penal Institution
Yazar: BİLAL ÇİLKAYA
Danışman: PROF. DR. LEVENT ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Dezavantajlı gruplar içinde yer alan eski hükümlülerin işgücü ve toplumsal hayata yeniden entegrasyonu, hem bireyler hem de toplum açısından büyük önem taşımaktadır. İşsizlik ve eski hükümlülük olgularının bir arada bulunması hem bireysel hem de ailevi ve toplumsal açıdan birçok sorunu da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, hükümlülerin cezaevi sürecinin ilk aşamasından salıverilme sürecine kadar işgücüne ve toplumsal yaşama uyum sağlamaları önemlidir. Hükümlüleri, ceza sonrasındaki yaşama hazırlamak adına ceza sistemi içerisinde meslek edinmeye yönelik eğitimleri de içeren bir dizi olanak sağlanmaktadır. Bu çalışma, "Ceza infaz kurumlarında alınan mesleki eğitimlerin eski hükümlülerin istihdamda bulunma etkisi nasıldır?" sorusu etrafında şekillenmiştir ve amacı; ceza infaz kurumlarında verilen mesleki eğitimlerin, eski hükümlülerin işgücü piyasasındaki potansiyel etkisini ve iş bulma şanslarını değerlendirmektir.
Ceza infaz kurumlarında uygulanan mesleki eğitim programlarının etkili olabilmesi için programların kalitesi, iş piyasasıyla uyumluluğu ve tahliye sonrası destek gibi çeşitli faktörlere bağlıdır. Bu nedenle, bu eğitimlerin mahkûmların cezaevinden çıktıktan sonra iş bulma zorluklarını azaltmaya, vasıfsızlık ile sosyal ağ kaybının negatif etkilerini tersine çevirmeye yönelik olup olmadığını ve eski hükümlülerin işgücüne ve sosyal hayata uyum durumlarına etkisini analiz etmek önemlidir. Bu tür çalışmalar, hem ceza sistemi döngüsünden çıkışı hızlandırarak hem de suç tekrarını azaltarak toplumsal fayda sağlayabilir. Ayrıca, bu araştırmanın sonuçları, politika yapıcılar ve uygulayıcılar için somut öneriler geliştirme fırsatı sunmaktadır.
Çalışma; Niğde Açık Ceza İnfaz Kurumu'ndaki eski hükümlüler üzerine yapılan nitel analizlerle, mesleki eğitimlerin gerçek yaşam koşullarındaki etkilerini doğrudan ele almıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemi esas alınmış ve durum (olay) analiz yöntemi deseni olarak seçilmiştir. En az 6 ay öncesinde hükümlülüğünü Niğde Açık Ceza İnfaz Kurumunda tamamlamış kendi işini yapan 10 kişi, başkasının yanında çalışan 10 kişi ve hâlihazırda işsiz 10 kişi olmak üzere toplamda 30 eski hükümlü bireyle yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler sonucunda çeşitli bulgulara ulaşılmış ve sonuçlar yorumlanmıştır.
Araştırma bulgularına göre, cezaevlerinde uygulanan mesleki eğitim programlarının suç tekrarını azaltabileceği ve tahliye sonrası istihdam şansını artırabileceği tespit edilmiştir. Mesleki eğitim alan mahkûmların iş bulma ve topluma yeniden entegrasyon olasılıkları, eğitim almamış olanlara kıyasla daha yüksektir. Ancak bu programların etkili olabilmesi için kalitesi, iş piyasasıyla uyumluluğu ve tahliye sonrası destek gibi faktörler önemlidir. Ceza infaz kurumlarındaki mesleki eğitimlerin eski hükümlülerin iş bulma ihtimallerini artırdığı ve tekrar suç işleme olasılıklarını düşürdüğü belirlenmiştir. Bu nedenle ceza infaz kurumlarında yürütülen mesleki eğitim programlarının eksikliklerini belirlemek ve düzeltmek, toplumsal fayda ve bilimsel katkı açısından büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Eski Hükümlü, Hükümlü, İşgücü, Sosyal Dışlanma, Mesleki Eğitim, İş Gücü Piyasası Politikaları.

Abstract:
Reintegration of ex-convicts, who are among disadvantaged groups, into labor force and social life is of great importance for both individuals and society. The coexistence of unemployment and ex-convicts brings along many individual, family and social problems. Therefore, it is important for convicts to adapt to the labor force and social life from the first stage of the prison process to the release process. In order to prepare convicts for life after imprisonment, a number of opportunities are provided within the penal system, including vocational training. This study is shaped around the question "What is the effect of vocational trainings in penal execution institutions on the employment of ex-convicts?" and its aim is to evaluate the potential impact of vocational trainings in penal execution institutions on the labor market of ex-convicts and their chances of finding a job.
The effectiveness of vocational training programs in prisons depends on several factors such as the quality of the programs, their compatibility with the labor market and post-release support. Therefore, it is important to analyze whether these trainings help to reduce inmates' difficulties in finding a job after release from prison, reverse the negative effects of unskilled work and loss of social network, and analyze their impact on ex-convicts' integration into the workforce and social life. Such studies can provide societal benefits by both accelerating the exit from the cycle of the penal system and reducing recidivism. Furthermore, the results of this research provide an opportunity to develop concrete recommendations for policy makers and practitioners.
The study directly addressed the effects of vocational trainings in real life conditions through qualitative analysis on ex-convicts in Niğde Open Prison. For this purpose, qualitative research method was taken as a basis and case (event) analysis method was selected as the design. Interviews were conducted with a total of 30 ex-convicts, including 10 self-employed individuals who completed their conviction at Niğde Open Penal Execution Institution at least 6 months ago, 10 people working for someone else and 10 currently unemployed individuals, using semi-structured interview technique. As a result of these interviews, various findings were obtained and the results were interpreted.
According to the research findings, it was determined that vocational training programs implemented in prisons can reduce recidivism and increase the chances of employment after release. Inmates who receive vocational training are more likely to find a job and reintegrate into society than those who do not receive vocational training. However, for these programs to be effective, factors such as quality, relevance to the job market and post-release support are important. Vocational trainings in penal institutions have been found to increase the likelihood of ex-convicts to find a job and decrease the likelihood of recidivism. Therefore, identifying and correcting the deficiencies of vocational training programs carried out in penal institutions is of great importance in terms of social benefit and scientific contribution.
Keywords: Ex-convicts, Convicts, Labor Force, Social Exclusion, Vocational Training, Labor Market Policies.