XVI.- XVII. yüzyıl Osmanlı kaftanlarında kullanılan desenlerin sürdürülebilir esaslı iplikleri ile dokuma tekniği kullanılarak üç boyutlu tekstil tasarımlarının oluşturulması ve tasarım dokuların yapısal, konfor özelliklerinin araştırılması
XVI.- XVII. creation of three-dimensional textile designs using sustainable based yarns and weaving techniques of patterns used in 19th century Ottoman kaftans and investigation of structural and comfort properties of design textures
Yazar: RUKİYE ZEYNEP GENCAL ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLŞEN SÜNTER EROĞLU ; PROF. DR. EMİNE DİLARA KOÇAK
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun XVI. ve XVII. yüzyıllarına ait kaftan desenlerinde yer alan lale, nar ve karanfil motiflerinden esinlenerek, sürdürülebilir moda ve tekstil alanında yenilikçi dokusal yapılar geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu motifler, günümüz tekstil teknolojileri kullanılarak üç boyutlu dokusal yapılara dönüştürülmüştür. Sürdürülebilirlik, çalışmanın ana odağı olan çevreye duyarlı liflerin kullanımıdır. Bu bağlamda hem doğal esaslı lifler hem de geri dönüşüm esaslı lifler hammadde olarak seçilmiştir. Çalışma dahilinde tasarımcının rolü yalnızca estetik çözümler üretmekle sınırlı kalmamıştır aynı zamanda hammadde odaklı sürdürülebilirlik hedeflenmiştir.
Tez çalışması kapsamında 15 farklı kumaş, 6 farklı kompozisyon, 13 renk ve 5 farklı desen tasarımı yapılmıştır. Kumaşların tamamı Osmanlı kaftan desenlerinden ilham alınarak tasarlanmış, motifler ve renkler modernize edilerek yeniden yorumlanmıştır. Kumaş üretiminde, çözgü iplikleri için PET ve r-PET; atkı iplikleri için ise; Poliviskon, Tencel, Rolefin, organik pamuk ve bambu gibi sürdürülebilir hammaddeler ve suda şişen iplik tercih edilmiştir. Suda şişen hidrofil Poliester iplikler, üç boyutlu dokusal tasarımların oluşumunda etkili bir şekilde kullanılmıştır. 
Üretilen kumaşlar ve kullanılan ipliklere fiziksel testler gerçekleştirilmiştir. İplik numaraları, iplik mukavemeti(cN/tex) ve uzaması(%) ve büküm (T/m)özellikleri analiz edilmiştir. Kumaş üretiminden sonra dikiş açma testi, kopma mukavemeti (yatay ve dikey), kopma uzaması (yatay ve dikey) sürtme ve ışık haslığı, aşındırma direnci ve hava geçirgenliği gibi testleri gerçekleştirilmiştir. Bu testlerden elde edilen veriler, kumaşların yapısal karakterizasyonu, konfor ve dayanıklılık özelliklerini değerlendirmek amacıyla kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, üretilen kumaşlardan iki adet özgün giysi tasarlanmıştır. Araştırma sonuçları, çevre dostu üretim gerçekleştiren tasarımcılar ve firmalar için ilham kaynağı olmanın yanı sıra, sürdürülebilir moda ve tekstil alanındaki gelecekteki çalışmalara ışık tutmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The aim is to develop innovative textile structures in the field of sustainable fashion and textiles, inspired by the tulip, pomegranate, and carnation motifs found in the kaftan patterns of the 16th and 17th Century Ottoman Empire. These motifs have been transformed into three-dimensional textile structures by means of contemporary textile technologies. Sustainability is utilization of environmentally sensitive fibers, which is the main focus of the study. In this context, both natural fibers and recycled fibers are used as raw materials. Within the study, the role of the designer is not only limited to producing aesthetic solutions; providing raw material-oriented sustainability is also aimed. Within the scope of the thesis study, 15 different fabrics, 6 different compositions, 13 colors and 5 different patterns were designed. All of the fabrics were inspired by Ottoman kaftan patterns but were reinterpreted with modernized motifs and colors. In fabric production, PET and r-PET were used for warp yarns and sustainable raw materials such as Polyviscose, Tencel, Rolefin, organic cotton, and bamboo and water swelling yarn were preferred for weft yarns. Water swelling hydrophilic Poliester yarns were used effectively in the formation of three-dimensional textural designs. Physical tests were performed on the produced fabrics and yarns. Yarn counts, yarn strength (cN/tex) and elongation (%) and twist (T/m) properties were analyzed. Following fabric production, tests including seam opening test, breaking strength (horizontal and vertical), breaking elongation (horizontal and vertical), rubbing and light fastness, abrasion resistance and air permeability were performed. The data obtained from these tests were used to evaluate the structural characterization, comfort and durability properties of the fabrics. As a result of the research, two unique garments were designed from the fabrics produced. The results of the research aim to shed light on future studies in the field of sustainable fashion and textiles, as well as being a source of inspiration for designers and companies that realize environmentally friendly production.