Türkiye'nin Afrika'ya yönelik dış politikasında yumuşak güç araçları: Resmi devlet kurumlarının rolü
Soft power instruments in Turkey's foreign policy towards Africa: The role of official state institutions
Yazar: SERVET HABİP TOPÇU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika = Africa ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Yumuşak güç = Soft power

Özet:
Soğuk Savaş sonrası dönemde güvenlik temelli politikaların etkisinin azalmasıyla birlikte dış politikanın yürütülmesinde yeni yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Yumuşak güç olarak adlandırılan faaliyetler, devletlerin dış politika sürecinde önemli araçlar haline gelmiştir. Türkiye, 21. yüzyılda daha girişimci ve çok taraflı dış politika anlayışını benimsemiştir. Yeni politika tarzının gerçekleştiği alanlardan birisi de Afrika olmuştur. Türkiye, yumuşak güç faaliyetleri ile Afrika politikasında önemli mesafe katetmiştir. Uluslararası sistemde güvenlik kaygılarının yumuşadığı, iki kutuplu sistemin dağıldığı daha işbirlikçi bir ortam oluşmuştur. 

TİKA, YEE, YTB ve TMV Türkiye'nin Afrika'ya yönelik yeni dış politikasında önemli politika araçlarından olmuştur. Söz konusu kurumlar, Afrika'da gerçekleştirdiği faaliyetler ile Türkiye'nin yumuşak güç politikasının ana yürütücü kurumları konumundadırlar. Türkiye'nin Afrika politikasının ilk yıllarında sivil toplum kuruluşlarının ağırlığı önemli seviyelerde olmuştur. Ancak 2016 yılında gerçekleştirilen darbe girişiminden sonra sivil toplumun dış politikadaki rolü sorgulanmıştır. Özellikle darbe girişiminin arkasında olan FETÖ yapılanmasının, Türkiye'nin Afrika politikasında rolü göz ardı edilemeyecek düzeylerdedir. Belirtilen gelişmeler milat olarak kabul edilirse, Türkiye'nin Afrika politikasında devlet kurumlarının rolü artmış ve söz konusu politikanın ana yürütücüleri haline gelmişlerdir.

Bu çalışmada, belirtilen kurumların Türkiye'nin Afrika politikasındaki ağırlıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. TİKA, YEE, YTB ve TMV'nin faaliyet gösterdikleri alanlar dikkate alındığı takdirde, yumuşak güç açısından önemli girişimleri temsil etmektedirler. Belirtilen her bir kurum, Türk dış politikasına yönelik hedefleri, kurumsal kapasiteleri ve Afrika'daki faaliyetlerinin önemi göz önüne alındığı takdirde, Türkiye'nin Afrika politikasının en önemli paydaşları arasında gelmektedirler. Ayrıca, 2016 yılından sonra Türkiye'nin Afrika'daki yumuşak gücünü aşındırma potansiyeline sahip FETÖ tarzı örgütlerin önüne geçilebilmesi için yumuşak güç faaliyetlerinin yürütülmesinde devlet kurumlarının rolü ön plana çıkarılmaktadır. Yumuşak güç faaliyetlerinin uzun vadeli etkileri göz önüne alındığında, Afrika'da yürütülen politikaların başarıya ulaşması adına devlet kurumlarının yumuşak güç politikalarındaki rolü baskın unsur olmalıdır.

Abstract:
In the post-Cold War period, with the decline in the impact of security-based policies, new approaches have emerged in the conduct of foreign policy. Activities called soft power have become important tools in the foreign policy process of states. Türkiye has adopted a more initiative and multilateral foreign policy approach in the 21st century. One of the areas where this new policy style has been realised has been Africa. Türkiye has taken an important path in Africa policy with its soft power activities. A more cooperative atmosphere has emerged in the international system as security concerns have softened and the bipolar system has collapsed.

TIKA, YEE, YTB and TMV have been important policy instruments in Türkiye's new foreign policy towards Africa. These institutions are the main executive institutions of Türkiye's soft power policy with their activities in Africa. In the early years of Turkey's Africa policy, the influence of civil society organisations was significant. However, after the coup attempt in 2016, the role of civil society in foreign policy has been questioned. Especially the role of the FETÖ organisation, which was behind the coup attempt, in Türkiye's Africa policy cannot be ignored. If these developments are taken as a milestone, the role of state institutions in Türkiye's Africa policy has increased and they have become the main drivers of this policy.

In this study, the importance of these institutions in Türkiye's Africa policy is analysed. Considering the fields of activity of TIKA, YEE, YTB and TMV, they represent important initiatives in terms of soft power. Considering their objectives for Turkish foreign policy, their institutional capacities and the importance of their activities in Africa, each of these institutions are among the most important actors of Türkiye's Africa policy. In addition, the role of state institutions in the execution of soft power activities is highlighted in order to prevent organizations such as FETÖ, which have the potential to undermine Türkiye's soft power in Africa after 2016. Considering the long-term effects of soft power activities, the role of state institutions in soft power policies should be the dominant factor for the success of the policies carried out in Africa.