Sağlık çalışanlarında örgütsel adalet algısının duygusal emek üzerine etkisi: Konya ilinde bir uygulama
The effect of organizational justice perception on emotional labor on health workers: A field research in Konya
Yazar: SERAP KILINÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN YÜCELER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Duygusal emek = Emetional labor ; Konya = Konya ; Sağlık personeli = Health personnel ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel algı = Organizational perception

Özet:
Örgütsel adalet algısı, örgüt performansını doğrudan etkileyen birçok
değişkenle ilişkili bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Yüz yüze iletişimin yoğun
olduğu diğer hizmet sektörlerinde olduğu gibi emek yoğun hizmet veren sağlık sektörü
çalışanlarında da harcanan duygusal emek hasta memnuniyetinin artmasında ve
kaliteli hizmetin verilmesinde önemli bir etkendir. Örgütsel adalet algısının
çalışanların duygusal emeği üzerinde oluşturabileceği etki sağlık yöneticileri ve sağlık
hizmet sektörü açısından her iki konunun da önemini arttırmaktadır.
Araştırma sağlık çalışanlarının örgütsel adalet algısını ve duygusal emek
davranış tercihlerini belirlemek, bunların demografik özelliklerle ve birbirleriyle
arasındaki ilişkilerini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemi
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Konya Numune
Hastanesi ile Beyhekim Devlet Hastanesinde görev yapan 417 sağlık çalışanından
oluşmaktadır. Verilerin elde edilmesinde araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel
bilgi formu, Moorman (1991) tarafından hazırlanan ve Yıldırım (2003) tarafından
Türkçe'ye uyarlanarak geçerlik-güvenirlik çalışmaları yapılan Örgütsel Adalet Ölçeği
ve Diefendorff vd. (2005) tarafından oluşturulan, Basım ve Begenirbaş (2012)
tarafından Türkçe'ye uyarlanıp geçerlik-güvenirlik çalışmaları yapılan Duygusal
Emek Ölçeği kullanılmıştır.
Verilerin istatistiksel analizinde bağımsız iki örneklem t testi (independent
samples t test), tek yönlü varyans analizi (One Way ANOVA), LSD post hoc testi,
Pearson korelasyon analizi ve regresyon analizinden faydalanılmıştır. Analiz
sonuçları 0,05 (p<0,05) anlamlılık düzeyinde, %95'lik güven aralığında
değerlendirilmiştir. Örgütsel Adalet Ölçeğinin bu çalışmada Cronbach's Alpha
katsayısı 0,96; alt ölçeklerinin Cronbach's Alpha katsayısı ise Dağıtım Adaleti için
0,85, Prosedür Adaleti için 0,91 ve Etkileşim Adaleti içinse 0,95 olarak saptanmıştır.
Duygusal Emek Ölçeğinin toplam puanı alınmamaktadır. Ölçeğin Cronbach Alpha
katsayısını hesaplayabilmek için yüzeysel davranış alt boyutundaki maddeler ters
kodlanmıştır. Ancak alt boyut puanlarının betimsel istatistikleri ve karşılaştırma
testlerinde puanlar normal hali ile değerlendirilmiştir. Duygusal Emek Ölçeğinin
Cronbach's Alpha katsayısı 0,81, alt boyut Cronbach's Alpha katsayıları ise Yüzeysel
Davranış için 0,91, Derin Davranış için 0,79 ve Doğal Davranış için 0,88 olarak
saptanmıştır.
xv
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre sağlık çalışanlarının örgütsel adalet
algısı ortalama madde puanı 2,83, alt ölçekleri olan prosedür adaleti, dağıtım adaleti
ve etkileşim adaleti için ortalama madde puanları ise sırasıyla 2,75, 2,69 ve 2,97 olarak
tespit edilmiştir. Duygusal emek için ortalama madde puanları yüzeysel davranış için
2,52, derin davranış için 3,41 ve doğal davranış içinse 3,65 olarak bulunmuştur.
Örgütsel adalet algısı ile görev yılı arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür.
Duygusal emek alt boyutu yüzeysel davranışla görev ve aylık gelir arasında, derin
davranış ile öğrenim düzeyi arasında, doğal davranışla ise görev ve aylık gelir arasında
anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Örgütsel adalet algısının, doğal davranış üzerinde
pozitif yönlü ve anlamlı etkiye sahip olduğu bulgusu elde edilmiştir. Buna göre
çalışanların örgütsel adalet algısı yükseldikçe doğal davranışları artmakta; örgütsel
adalet algısı düştükçe doğal davranışları da azalmaktadır.

Abstract:
The perception of organizational justice emerges as a concept related to many
variables directly affecting organizational performance. As face-to-face
communication is often used in other service sectorsemotional labor used by laborintensive
health sector employees has a significant effect on the increase of patient
satisfactionand quality service. The impact that organizational justice perception on
employees' emotional labor both increases the importance of the subject for health care
workers and sector.
Research has been carried out to determine the perception of organizational
justice and emotional labor behavior of health workers and to determine their
demographic characteristics and their relations with each other. The research sample
consisted of Health Sciences University Konya Training and Research Hospital,
Konya Numune Hospital and 417 health workers working at Beyhekim State Hospital.
The personal information form used to obtain the data was prepared by Moorman
(1991) and adapted to Turkish by Yıldırım (2003). Validity-reliability studies of this
form were formed by the Organizational Justice Scale and Diefendorff et al (2005),
and adapted to Turkish by Basım and Begenirbas (2012) the Emotional Labor Scale
was used in the validity-reliability studies of this form.
In statistical analysis of the data, independent two sample t test, one way
ANOVA, LSD post hoc test, Pearson correlation analysis and regression analysis were
used. Analysis results were assessed at a significance level of 0.05 (p <0.05) and at a
confidence interval of 95%. The Cronbach's Alpha coefficient of the Organizational
Justice Scale was 0.96 and the Cronbach's Alpha coefficient of the subscales was 0.85
for Deployment Justice, 0.91 for Procedure Justice and 0.95 for Interaction Justice.
The total score of the Emotional Labor Scale is not taken. In order to calculate the
Cronbach Alpha coefficient of the scale, the items in the superficial behavior subdimension
were reversely coded. However, descriptive statistics of sub-dimension
scores and scores in comparison tests were evaluated with normal condition. The
Cronbach's Alpha coefficient of the Emotional Labor Scale was 0.81, subscale
Cronbach's Alpha coefficients were 0.91 for Superficial Behavior, 0.97 for Deep
Behavior and 0.88 for Natural Behavior.
According to the findings obtained from the research mean item score of
organizational justice perception of health workers was 2.83, mean item scores for
procedural justice, distribution justice and interaction justice subscales were 2.75, 2.69 
xvii
and 2.97 respectively. The mean item scores for emotional labor were found to be 2.52
for the superficial behavior, 3.41 for the deep behavior and 3.65 for the natural
behavior. It was determined that there is a significant difference between the sense of
organizational justice and the task year. Emotional labor subdimension has a
significant difference between superficial behavior and duty and monthly income,
there was a significant difference between profound behavior and level of education,
there was a significant difference between natural behavior and duty and monthly
income. It has been found that organizational justice perception has a positive and
significant effect on natural behavior. According to this, as the sense of organizational
justice of employees increases, their natural behaviors increase; when the sense of
organizational justice reduces, the natural behavior is also diminishes.