Uluslararası uzay hukukunda navigasyon sistemleri alanında iş birliği yükümlülüğü
Obligation of cooperation in the field of navigation systems in international space law
Yazar: HÜDAİ ÜNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞRUL ÇAKIR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Uzayın çevresel şartlarının zorluğu ve uzay teknolojilerinin çok yüksek düzeyde teknik kabiliyet gerektirmesi ve yüksek maliyeti devletler arasında iş birliğini zorunlu kılan temel unsurlardır. Bu bağlamda, özellikle sivil ve askeri alanlarda devletlere büyük avantajlar sağlayan navigasyon sistemleri kapsamında iş birliğinin önemi günümüzde tartışılmaz hale gelmiştir. Halihazırda GPS (Amerika Birleşik Devletleri), GLONASS (Rusya), GALILEO (Avrupa Birliği) ve BEIDOU (Çin) olmak üzere dört adet küresel sistem ve QZSS (Japonya), NAVIC (Hindistan) olmak üzere iki adet bölgesel sistem bulunmaktadır. Bu sistemlerin daha iyi işleyişini sağlamak için devletler küresel, bölgesel ve ikili düzeyde iş birliği yoluna gitmektedirler. Navigasyon sistemleri bir uzay uygulaması olduğu için bu faaliyetler uzay hukukuna uygun şekilde icra edilmelidir. BM Şartı ve Uzay Antlaşması başta olmak üzere uzay hukukunda iş birliğine ilişkin önemli ölçüde düzenlemeler bulunmaktadır. Bu alanda yapılmış düzenlemeler bununla sınırlı kalmamış, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, Uluslararası Denizcilik Örgütü ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü gibi uluslararası örgütler nezdinde konuya ilişkin önemli çalışmalar yapılmıştır. Mevcut düzenlemeler ışığında uzay hukukunda iş birliğinin bir yükümlülük olarak değerlendirilme meselesine ilişkin öğretide de farklı görüşler bulunmaktadır. Bu çalışmada, uzay hukukunda önemli bir yer tutan iş birliği ilkesinin navigasyon sistemleri bağlamında bir yükümlülük teşkil edip etmediği meselesi ele alınacaktır. Bu inceleme uluslararası antlaşmalar, yapılageliş kuralları, mahkeme kararları, devlet uygulamaları ve öğretideki görüşler baz alınarak yapılacaktır.

Abstract:
Difficulty environmental conditions of space and the fact that space technologies require a very high level of technical ability and high cost are the main factors that make cooperation indispensable between states. In this context, the importance of cooperation within the scope of navigation systems, which provide great advantages to states, especially in the civil and military fields, has become indisputable today. Currently, there are four global systems: GPS (United States of America), GLONASS (Russia), GALILEO (European Union) and BEIDOU (China) and two regional systems: QZSS (Japan), NAVIC (India). In order to ensure the better functioning of these systems, states are cooperating at global, regional and bilateral levels. Since navigation systems are a space application, these activities must be carried out in accordance with space law. There are significant regulations regarding cooperation in space law, especially the UN Charter and the Outer Space Treaty. The regulations made in this field are not limited to this; important studies on the subject have been carried out by international organizations such as the International Telecommunication Union, the International Maritime Organization and the International Civil Aviation Organization. In the light of current regulations, there are different opinions in the doctrine regarding the issue of evaluating cooperation as an obligation in space law. In this study, the issue of whether the principle of cooperation, which has an important place in space law, constitutes an obligation in the context of navigation systems will be examined. This review will be based on international agreements, customary rules, court decisions, state practices and doctrine.