Gazi Ethem Paşa`nın askeri ve siyasi hayatı(1844-1909)
Gazi Ethem Paşa`s life military and politic(1844-1909)
Yazar: ADEM ÖLMEZ
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN GENCER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Askeri hayat = Military life ; Biyografi = Biography ; Gazi Ethem Paşa = Gazi Ethem Paşa ; Siyasi hayat = Political life

Özet:
Çalışmamız, II. Abdülhamîd Devri önemli asker ve siyaset adamlarından Gazi Ethem Paşa (1844-1909)'nın biyografisinden oluşmaktadır. Gazi Ethem Paşa, Osmanlı Devleti'nde ayrılıkçı eğilimlerin arttığı bir dönemde, çeşitli askeri ve mülki görevlerde bulunmuş bir devlet adamı olduğundan, çalışmamız son dönem askeri ve siyasi olayları hakkında önemli malzemeler sunmaktadır. Ethem Paşa, ilk eğitimini tamamladıktan sonra, Harp Okulu' na girerek 1885'de piyade subayı, 1886'da ise kurmay piyade subayı olmuştur. İlk görevine Mülâzım-ı Sani (teğmen) olarak Hassa Alayı'ında (padişahın özel alayında) başlamış; bir çok önemli görevlerde bulunmuştur. 1876 Sırp Savaşı ve 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'na katılması ilk önemli görevleridir. Bilahare Girit Komutanı olarak 9 sene bu görevde kalmıştır. Bu görevinden sonra, Arnavutlar'ın yaşadığı bölgede Debre Mutasarrıflığı, Üsküp Komutanlığı, Kosova Komutanlığı ve Kosova Valiliği yaparak Arnavut ayrılıkçı hareketlerini ve Arnavutluk'taki sosyal huzursuzlukları önlemeye çalışmıştır. 1893 'de atandığı Halep Komutanlığı sırasında bölgedeki Dürzi ve Ermeni ayaklanmalarıyla uğraşmıştır. Gazi Ethem Paşa'nın askeri hayatının en önemli olayı, hiç kuşkusuz Osmanlı- Yunan Savaşı'dır. Halep'teki görevlerinden sonra, Alasonya'daki Osmanlı Ordusu' nun komutanlığına atanan Ethem Paşa, Osmanlı- Yunan Savaşı'nı kazanarak, Osmanlı Devleti'nin kötü bir zamanında ümitlerin yeşermesine neden olmuştur. Bu savaştan sonra, kendisine "Gazilik" unvanı verilmiş ve Askerî Teftiş Komisyonu üyeliğine getirilmiştir. II. Meşrutiyet' in ilanından sonra, A' yân Meclisi üyesi olan Gazi Ethem Paşa, 31 Mart Olayı'ndan sonra, Harbiye Nâzırlığı'na getirilmiş; bu görevde İken İstanbul'da asayişin korunması için çalışmıştır. Olaydan sonra, Harbiye Nazırlığı' ndan alman Ethem Paşa, bir süre sonra 1909'da vefat etmiştir. Biyografi çalışmamızda arşiv vesikaları, süreli yayınlar ve Gazi Ethem Paşa'nın yaşadığı dönemde yazılan eserlerden yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gazi Ethem Paşa, Osmanlı- Yunan Savaşı, Girit, Kosova, Arnavutluk Olayları, 3 1 Mart Olayı. III

Abstract:
Our work consists of the biography of Gazi Ethem Paşa (1944-1909) who was an important soldier and a politician in the time of II. Abdulhamid. Gazi Ethem Paşa acted on several military and civil services, on a period, when separatist tendency increased among Ottoman Empire; therefore, our work presents materials about last-period civil and military events. Ethem Paşa, after completing his first education, entered military academy, and became an infantry officer at 1885, a general staff officer at 1886. Started his first duty as a lieutenant in Hassa Alayı * (Sultan's private regiment), and then attended several important duties. His first important missions were 1876 Serb War and 1877 - 1878 Ottoman-Russian War. Afterwards, he continued this duty 9 years as Girit commander. After that duty, he officiated Debre Mutasarrıflığı, Skopje Commandership, Kosovo Commandership and Governer of Kosova in the region in which Albanians live, and tried to prevent Albanian separatist movement and social uneasiness. He fought the rebellions of Druze and Armenian during his Halab Commandership to which he was appointed at 1893. The most important event in Gazi Ethem Paşa' s military life is, no doubt, Ottoman-Greece War. After his duty in Halab, he was appointed to the Commandership of Ottoman Army at Alasonya, and by conquering Ottoman-Greece War; he encouraged people at Ottoman Nation's hard time. After this war, he was given the appellation of war veteran and was appointed to be a member of Military Inspection Commission. After declaration of II. Meşrutiyet, he become a member of Ayan Council, and moved to Military Academy Minister after 31 March case and during this duty he tried to preserve order. After the event, he was demoted from the duty and after a while he died in 1909. In this biography work, archives, periodicals and the works written in his age are utilized. Keywords: Gazi Ethem Paşa, Ottoman-Greece War, Girit, Kosovo, Albania Events, 31 March Event. IV