Adölesanlarda beslenme ve egzersiz alışkanlıklarının gastrointestinal semptomlara etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of nutrition and exercise habits on gastrointestinal symptoms in adolescents
Yazar: TAYYİP YEŞİLKAYA
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Adölesanlarda beslenme-egzersiz alışkanlıklarının gastrointestinal semptomlara etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve yöntem: Araştırma Selçuklu Merkez İlçesi Ortaokulları'nda 1 Şubat 2024 ile 1 Nisan 2024 tarihleri arasında çalışma için onamı alınmış 12-14 yaş arasındaki sağlıklı öğrencilerle yüz yüze görüşülerek yapıldı. Katılımcılara çalışma hakkında bilgi verildi ve kabul edenlere gönüllü onam formu imzalatıldı. Toplam 487 anket dolduruldu. Anketlerde cevaplanmayan soruların olması, bazı katılımcıların dışlama kriterlerine dahil olmasından dolayı 21 anket çalışma dışı bırakıldı. Çalışma 466 katılımcı ile tamamlandı. Gönüllülerden sosyodemografik verileri içeren anket formu, Adolesanlar İçin Beslenme Egzersiz Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği (BEDÖ) ve Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSDÖ) doldurmaları istendi. İstatistiksel analizler Statistical Packet for The Social Science (SPSS) versiyon 22.0 programında yapıldı.
Bulgular: Katılımcıların yaşı ortalama 12,81±0,036 bulundu. Katılmcıların %54,9 (n=256) kızdı, %4'ünün (n=42) kronik bir hastalığı vardı ve %64,2'si depresyon riskine sahipti. 12 yaşındakilerin (p=0,026), kızların (p=0,002), fazla kilolu/obez olanların (p<0,001), kendine ait odası olanların (p=0,003), anne babası birlikte olanların (p=0,001), annesi çalışmayanların (p=0,035, p=0,009), geliri giderinden az olanların (p=0,002), spor branşı ile ilgilenenlerin (p<0,001), ve depresyon riski olmayanların (p=0,001) beslenme egzersiz davranışlarının daha olumlu olduğu saptandı. Yaşı büyük olanların (p=0,026) hazımsızlık semptomuna daha fazla sahip olduğu, karın ağrısı (p=0,008) semptomunun kızlarda, diyare (p=0,033) ve konstipasyon (p=0,008) semptomlarının erkeklerde daha fazla görüldüğü, kronik hastalığı olanların konstipasyon (p=0,002) semptomunu daha fazla gösterdiği ve ölçekten toplam olarak daha yüksek puan aldığı (p=0,026), ilçe köy kasabada yaşayanların il merkezinde yaşayanlara göre diyare (p=0,008) ve konstipasyon (p=0,014) semptomlarını daha fazla gösterdiği ve ölçekten toplam olarak daha fazla puan aldığı (p=0,003),  anne babası ayrı olanların GİS semptomlarına (p=0,042) daha fazla sahip oldukları, annesi çalışmayanların reflü (p=0,036), konstipasyon (p=0,024) ve hazımsızlık (p=0,035) semptomlarını daha az gösterdikleri belirlendi. Depresyon riski olanların tüm GİS semptomlarını (reflü(p=0,001), karın ağrısı(p=0,001), diyare(p=0,028), konstipasyon(p=0,015), hazımsızlık(p=0,001)) daha fazla gösterdikleri ve ölçekten toplam olarak daha fazla puan aldıkları (p=0,001) belirlendi.
Sonuç: Kızlarda, obez olanlarda, annesi çalışanlarda, anne babası ayrı olanlarda ve depresyon riski olanlarda beslenme egzersiz davranışlarının daha olumsuz olduğu görüldü. Ayrıca erkeklerde, kronik hastalığı olanlarda, anne babası ayrı olanlarda, annesi çalışanlarda, sigara kullananlarda ve depresyon riski olanlarda gastrointestinal semptomların daha fazla olduğu tespit edildi. Bununla birlikte beslenme egzersiz alışkanlıklarının da gastrointestinal semptomları büyük oranda etkilediği belirlendi. Aile hekimliğinin adölesan hasta popülasyonuna sağlık hizmeti vermesinden ötürü, adölesan takiplerinde ve onlara sağlıklı yaşam geliştirme konusunda rehberlik etmenin önemli olduğu sonucuna varıldı.
Anahtar kelimeler: Adölesan, Beslenme, egzersiz, Gastrointestinal semptom

Abstract:
s study aimed to evaluate the effect of nutrition-exercise habits on gastrointestinal symptoms in adolescents.
Materials and methods: The research was conducted through face-to-face interviews with healthy students aged 12-14 who had given consent to participate between February 1, 2024, and April 1, 2024, in the central district of Selçuklu. Participants were informed about the study, and those who agreed signed a voluntary consent form. A total of 487 surveys were completed. Due to unanswered questions in the surveys and the exclusion of some participants based on specific criteria, 21 surveys were excluded from the study. The research was completed with 466 participants. Volunteers were asked to fill out a questionnaire containing sociodemographic data, the Adolescent Nutrition Exercise Behavior Assessment Scale (BEDÖ), and the Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSDÖ). Statistical analyses were conducted using Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) version 22.0.
Results: The average age of participants was found to be 12.81±0.036. Of the participants, 54.9% (n=256) were female, 4% (n=42) had a chronic illness, and 64.2% were at risk of depression. It was determined that those who were 12 years old (p=0.026), female (p=0.002), overweight/obese (p<0.001), had their own room (p=0.003), had parents who lived together (p=0.001), had a non-working mother (p=0.035, p=0.009), had an income lower than their expenses (p=0.002), engaged in sports activities (p<0.001), and were not at risk of depression (p=0.001) exhibited more positive nutritional exercise behaviors. It was found that older participants (p=0.026) had more symptoms of indigestion, and abdominal pain symptoms (p=0.008) were more common in girls. Diarrhea (p=0.033) and constipation (p=0.008) symptoms were observed more in boys, while those with chronic illnesses showed more constipation symptoms (p=0.002) and scored higher overall on the scale (p=0.026). Participants living in districts, villages, or towns showed more symptoms of diarrhea (p=0.008) and constipation (p=0.014) and had higher total scores on the scale (p=0.003) compared to those living in the city center. Those with separated parents showed more gastrointestinal (GI) symptoms (p=0.042). It was also found that participants with non-working mothers exhibited fewer symptoms of reflux (p=0.036), constipation (p=0.024), and indigestion (p=0.035). Those at risk of depression exhibited all GI symptoms more frequently—reflux (p=0.001), abdominal pain (p=0.001), diarrhea (p=0.028), constipation (p=0.015), and indigestion (p=0.001)—and scored higher overall on the scale (p=0.001).
 Conclusion: In girls, those who are obese, those with working mothers, those with separated parents, and those at risk of depression, it was observed that nutritional exercise behaviors were more negative. Additionally, it was found that gastrointestinal symptoms were more common in boys, those with chronic illnesses, those with separated parents, those with working mothers, smokers, and those at risk of depression. Furthermore, nutritional exercise habits were determined to significantly affect gastrointestinal symptoms. As family medicine provides healthcare to the adolescent population, it was concluded that monitoring adolescents and guiding them in developing a healthy lifestyle is important.
Keywords: Adolescent, Nutrition exercise, Gastrointestinal symptom