Obsesif kompulsif bozukluklu bireylerde metakognisyonlar: Klinik özellikler ve içgörü ile ilişkisi
Metacognitions in individuals wi̇th obsessi̇ve compulsive disorder: Its relationship with clinical features and insight
Yazar: SİNAY ÖNEN
Danışman: PROF. DR. ALİ ÇAYKÖYLÜ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) yineleyici obsesyonlar ve kompulsiyonların
görüldüğü, genellikle süregen ve kişinin işlevselliğini belirgin olarak etkileyen bir hastalıktır.
Son dönemlerde "obsesyonların istenmeyen girici düşünce, imge ve dürtülerin hatalı yanlış
yorumlanması sonucu ortaya çıktığı" görüşünden hareketle, obsesyonların gelişiminde bilişsel
etmenlerin rolü üzerinde durulmaktadır. Bu çalışma ile, OKB'li bireylerdeki
metakognisyonların belirlenmesi, klinik özellikler ve içgörü ile ilişkisinin ortaya konması,
özellikle bilişsel terapi bağlamında OKB tedavisine katkıda bulunmaya çalışmak
amaçlanmaktadır.
Yöntem: Çalışmaya DSM-IV-TR'ye göre Obsesif Kompulsif Bozukluk tanısı almış
100 birey ve 50 sağlıklı kontrol dahil edildi. OKB'li bireylere, sosyodemografik ve klinik
veri formu; klinik durumlarının, obsesyon-kompulsiyon tiplerinin ve hastalık şiddetlerinin
belirlenebilmesi amacıyla Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği (YBOCS),
Y-BOCS Semptom Kontrol Listesi, Beck Depresyon Envanteri (BDE) uygulandı.
İçgörünün varlığı, Y-BOCS'un 11.maddesi ile değerlendirildi. Hem çalışma grubu hem de
kontrol grubunun metakognisyonlarının değerlendirilmesi amacıyla Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-
30) kullanıldı.
Bulgular: ÜBÖ-30 skorları bakımından tüm gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu,
içgörüsü tam olan bireylerde içgörüsü azalmış bireyler ve kontrol grubuna göre skorların daha
yüksek olduğu gözlendi. ÜBÖ-30 alt ölçek skorları bakımından içgörüsü azalmış olgularda
içgörüsü tam olanlara göre olumlu inanaçlar, düşünceleri kontrol ihtiyacı, kontrol edilemezlik
ve tehlike, bilişsel farkındalık ve bilişsel güven alt ölçek puanlarının ise anlamlı olarak daha
düşüktü. İçgörüsü azalmış grupta saldırganlık, cinsel ve dini obsesyonlar daha fazlaydı.
İçgörüsü azalmış bireyler arasında saldırganlık, dini, simetri obsesyonu ve sıralama
kompulsiyonu varlığında olumlu inançlar alt ölçek puanlarının, saldırganlık obsesyonu
varlığında ise düşünceleri kontrol ihtiyacı alt ölçek puanlarının daha yüksek; sayma
kompulsiyonu varlığında ise kontrol edilemezlik ve tehlike alt ölçek puanları daha düşüktü.
Sonuç: Çalışmadan elde ettiğimiz bulgular metakognisyonlar ve içgörü, ilaveten
semptom konfigürasyonu ve metakognisyonlar arasındaki ilişkiye işaret ederek, özellikle
bilişsel davranışçı terapilerden fayda gören OKB'li bireylerde tedavinin tamamlanması
açısından önem arz eden metakognitif terapilerin kullanımını pekiştirecek temellere ışık
tutacak niteliktedir.

Abstract:
Introduction: Obsessive compulsive disorder (OCD), in which repetetive obsessions
and compulsions are seen, is usually a chronic illness that distinctly effects individuals
functionality. Recently, it has been hypothesized that obsessions are arised from
misconstruction of unwanted intrusive thoughts, images and impulses, and also the role of
cognitive factors on the development of obsessions is emphasized. In this study, we aimed to
determine the metacognitions in individuals with OCD, to present the relationship between
clinical features and insight, and to contribute the cognitive therapy of OCD.
Method: 100 individuals who had diagnosed as OCD according to DSM-IV-TR
criteria and 50 healthy controls are included to our study. Sociodemographic and clinical data
form, Yale-Brown Obsession and Compulsion Scale (Y-BOCS), Y-BOCS Symptom
Checklist and Beck Depression Inventory (BDI) are applied to assess the severity of OCD and
the types of obsessions and compulsions. Insight is assessed by the 11.th item of Y-BOCS.
Metacognition Questionaire-30 (MCQ-30) is applied to both OCD and control group to assess
the metacognitions.
Results: We found that the MCQ-30 scores were statistically different in all groups
and the MCQ-30 scores were higher in OCD with good insight group than the OCD with poor
insight and control groups. In the OCD with poor insight group, all MCQ-30 subscale scores
were lower than the OCD with good insight group. Aggressive, sexual and religious
obsessions were more frequent in OCD with poor insight group. In the OCD with poor insight
group, individuals with aggressive, religious, symmetry obsessions, ordering compulsions had
higher scores of positive beliefs, and individuals with aggressive obsessions had higher scores
of need to control thoughts subscales; whereas individuals with counting compulsions had
lower scores of uncontrollability and danger subscales.
Conclusion: Our findings point out the relationship between metacognitions and
symptom configuration, and also between metacognitions and insight in OCD. Thus, these
findings provide a basis to the metacognitive therapies of the individuals with OCD who
benefit from cognitive therapies.