Okulöncesi dönem çocuklarının konuşmalarının akıcılık özelliklerinin incelenmesi
Developmental disfluencies in preschool children
Yazar: ÖZCAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEZİYET ARI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics

Özet:
Bu çalışma 2:6-5:6 yaş çocukların konuşmalarında hangi tip akıcılık kusurlarını hangi sıklıkla sergilediklerini ve bu akıcılık kusurlarının gelişimsel bir yapı gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, kesitsel araştırma deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi için, 2:6-5:6 yaş arası 96 çocuk çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen çocukların konuşma örnekleri, serbest oyun ortamında kaydedilmiştir. Konuşma örneklerinin transkripsiyonu yapıldıktan sonra 300 sözcüktük bölümünde sergilenen akıcılık kusurlarının sıklıkları belirlenmiştir. Çalışmada ele alınan akıcılık kusuru tipleri şunlardır: sözcük tekrarları, kısmi sözcük tekrarları, sözce tekrarları, dolgu sesleri ve uzatmalar. Ayrıca çocukların sergiledikleri toplam takılma sıklıkları da belirlenmiştir. Akıcılık kusurlarının sıklık yüzdeleri açısından, yaş grupları arasında fark bulunup bulunmadığını belirlemek amacıyla Kruskal-Wallis Testi kullanılmıştır. Aynı şekilde akıcılık kusurlarının sıklık yüzdelerinin cinsiyete, SED'e ve anne babanın eğitim durumuna göre farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesi amacıyla da Kruskal-Wallis Testi uygulanmıştır. Yaş gruplarının, akıcılık kusurlarının sıklık yüzdeleri açısından ikili olarak birbirleri ile karşılaştırılması amacıyla ise Mann-Whitney-U testi uygulanmıştır. Cinsiyet, SED ve anne babanın eğitim düzeyi gibi değişkenlerin akıcılık kusurları üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı görülmüştür. Yukarıda belirtilen akıcılık kusurları tüm yaş gruplarında gözlenmiştir. Dolgu sözcükleri ve uzatmalar dışındaki tüm akıcılık kusurlarının 2.5 yaştan itibaren 4-4.5 yaşa kadar artma eğilimi gösterdikleri ve daha sonra azalmaya başladıkları gözlenmiştir. Dolgu sözcükleri ve uzatmalar ise 2.5 yaştan itibaren 5.5 yaşa kadar artma eğilimi sergilemişlerdir. Elde edilen bulgular çerçevesinde okulöncesi dönemde gözlenen akıcılık kusurlarının gelişimsel bir yapı sergilediği düşünülmüştür. Anahtar sözcükler: Gelişimsel akıcılık kusurları, normal akıcılık kusurları, konuşma gelişimi.

Abstract:
It was aimed to determine the types of disfluencies in the speeches of the children between the ages of 2:6-5:6 (2 year and 6 months - 6 years and 6 months) and the developmental nature their disfluencies. It was designed as a cross-sectional study. 96 children were included in the study. The speech samples of the children recorded during free play. The recorded speech samples were transcribed and the frequency of disfluencies in 3 00- word portion of each speech sample was determined. The types of disfluencies used for this study were as follows: word repetition, part-word repetition, phrase repetition, interjection and prolongation. In addition, frequencies of total disfluencies were determined. Kruskal-Wallis test was used to determine the differences among age groups for the frequencies of disfluencies in children. Kruskal-Wallis test was used to test any the differences between boys and girls, children from middle and higher SES, and educational status of their parents for the frequencies of disfluencies in children. Man- Whitney U test was used to compare age groups between each other for the frequencies of disfluencies in children. It was seen that the variables such as sex, SES and educational level of parents had no effects on the disfulencies in children. All disfluency types were observed in each age group. All disfluencies, except interjections and prolongations, had a tendency to increase between the ages of 2:6 and 4:1-4:6, to decrease after the age of 5. Interjections and prolongations were increased upto the age of 5:6. It was concluded that the disfluencies observed during early childhood must have a developmental nature. Key words: Developmental disfluency, normal disflueny, speech development.