Kronik obstrüktif akciğer hastalarına uygulanan solunum egzersizi ve inhaler eğitimin dispne şiddeti ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of breathing exercise and inhaler training applied to patients with chronic obstructive pulmonary disease on the severity of dyspnea and quality of life
Yazar: YASEMİN ŞADİYE CEYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR TEKİNSOY KARTIN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Dispnea = Dyspnea ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Solunum = Respiration ; Uyku = Sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç veriş-inhalasyon = Administration-inhalation

Özet:
Bu araştırma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalarına (KOAH) uygulanan solunum egzersizi ve inhaler eğitimin dispne şiddeti ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla, kalitatif ve kantitatif veri toplama yöntemleri ile yapılmıştır. Çalışma bir üniversite hastanesinin göğüs hastalıkları polikliniğine başvuran, çalışmaya katılmaya gönüllü müdahale 1 (M1) grubundan 32, müdahale 2 (M2) grubundan 35 olmak üzere toplam 67 hasta ile tamamlanmıştır. Kantitatif bölüm ön test-son test randomize kontrollü deneysel çalışma olarak, kalitatif bölüm bireysel derinlemesine görüşme yöntemi ile yapılmıştır.
Veriler; Hasta Bilgi Formu, Solunum Egzersizi ve İnhaler Uygulama Beceri Çizelgeleri, KOAH Değerlendirme Anketi (CAT), Borg ve mMRC Dispne Skalaları, St. George Solunum Anketi ve Hasta Görüş Formları kullanılarak araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. M1 grubundaki hastalara büzük dudak solunumu uygulaması ve inhaler eğitim verilirken, M2 grubundaki hastalara sadece inhaler eğitim verilmiştir. Hastalar dört hafta boyunca günde iki kez uygulamaları sürdürmüş ve son izlemde hastane kontrolüne gelmiştir. Bu izlemde iki gruptan beş olmak üzere toplam 10 hasta ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Kantitatif veriler, SPSS 25.0 programında ortalama±standart sapma, ortanca, bağımsız iki örnek t, Mann-Whitney U, Pearson Ki-kare, iki oran z testi, iki yönlü varyans ve Wilcoxon analizleri ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi için p<0.05 değeri kabul edilmiştir. Kalitatif verilerin değerlendirilmesi içerik analizine göre betimsel yorumlama yöntemi ile yapılmıştır. 
İki grubun ilk izlemde birbirine benzer olduğu belirlenmiştir (p>0.05). Son izlemde M1 grubunun büzük dudak solunumunu doğru uyguladığı, iki grupta da doğru inhaler kullanım becerilerinin arttığı, KOAH'ın hasta üzerindeki olumsuz etkisinin ve dispne şiddetinin azaldığı, yaşam kalitesinin arttığı bulunmuştur. M1 grubunun CAT ve mMRC açısından M2 grubuna göre anlamlı fark oluşturduğu (p<0.05) ancak Borg dispne skalası, yaşam kalitesi ve solunum fonksiyonları açısından gruplar arası farkın olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Bireysel görüşmelerde hastalar verilen eğitimlerin semptomları azaltmada etkili olduğunu bildirirken, M1 grubundaki hastalar inhaler ilaçları kullanmadan önce yaptıkları solunum egzersizinin fayda sağladığını ifade etmişlerdir.
Sonuç olarak; KOAH'lı hastalara verilen solunum egzersizi ve inhaler eğitiminin dispne şiddeti ve yaşam kalitesi üzerine olumlu etkilerinin olduğu bulunmuştur. Bu nedenle hemşireler tarafından düzenli inhaler eğitiminin ve solunum egzersizlerinin öğretilmesi, dispneyi önleyecek ve yaşam kalitesini artıracak daha geniş örneklemde uzun takipli kanıta dayalı çalışmaların yapılması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: KOAH, İnhaler eğitim, Solunum Egzersizleri, Dispne, Yaşam Kalitesi

Abstract:
This study was carried out with qualitative and quantitative data collection methods to determine the effect of breathing exercise and inhaler training applied to patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD) on the severity of dyspnea and quality of life. The study was completed with a total of 67 patients, 32 of the intervention 1 (I1) group and 35 of the I"ntervention 2 (I2) group who applied to the chest diseases polyclinic of the university hospital and volunteered to participate in the study. Quantitative part was done as a pretest-posttest randomized controlled experimental study and the qualitative part was done with the individual depth interview method. 
The data were collected by face-to-face interview method by the researcher using Patient Information Form, Breathing Exercise and Inhaler Application Skill Charts, CAT, Borg and mMRC Dyspnea Scales, St. George's Respiratory Survey and Patient Feedback Forms. While the patients in the I1 group were given pursed lip breathing and inhaler training, the patients in I2 group were given only inhaler training. The patients continued their application twice a day for four weeks and came to hospital control at the last monitoring. In this monitoring, a total of 10 patients, five patients from each group, were depth interviewed. The quantitative data were evaluated in SPSS 25.0 program with the mean±standard deviation, the median, two independent samples t, Mann-Whitney U, Pearson Chi-square, two proportions z test, two-way variance and Wilcoxon analyzes. p<0.05 value was accepted for the statistical significance level. The evaluation of the qualitative data was done with the descriptive interpretation method according to content analysis. 
It is found that the two groups were similar in the first monitoring (p>0.05). In the last monitoring, it was found that I1 group applied pursed lip breathing correctly, the skills of using correct inhaler increased in both groups, the negative effect of COPD on patient and the severity of dyspnea decreased, quality of life increased. It was found that I1 group had a significant difference in terms of CAT and mMRC compared to the I2 group (p<0.05), but there was no difference between the groups in terms of Borg dyspnea scale, quality of life and pulmonary functions (p>0.05). In individual interviews, the patients reported that the training provided was effective in reducing the symptoms, and the patients in I1 group stated that the breathing exercise done before using inhaler drugs was beneficial. 
As a result; it was found that breathing exercise and inhaler training given to patients with COPD had positive effects on the severity of dyspnea and quality of life. For this reason, it is recommended that regular inhaler training and breathing exercises are taught by nurses, long-term evidence-based studies with a more extensive sampling which will prevent dyspnea and increase quality of life are recommend.
Key Words: COPD, Inhaler training, Breathing Exercises, Dyspnea, Quality of Life