Sık ve seyrek ekimin pamuğun tarımsal ve teknolojik özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of dense and sparse sowing on agricultural and technological characteristics of cotton
Yazar: MUSTAFA TOMA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR AKIŞCAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekim sıklığı = Seeding density ; Gossypium hirsutum = Gossypium hirsutum ; Lif kalitesi = Fiber quality ; Verim = Yield

Özet:
Bu çalışma, Amik Ovası koşullarında BA 1010 ve Lazer pamuk çeşitleri ile 7 farklı ekim sıklığında (75 cm x 7 cm, 10 cm, 13 cm, 17 cm, 20 cm, 40 cm ve 60 cm) sık ve seyrek ekimin pamuk bitkisinin tarımsal ve teknolojik özellikleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmaya ilişkin deneme, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme deseni uyarınca 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Deneme, çeşitler ana parsellere, ekim sıklıkları ise alt parsellere gelecek şekilde düzenlenmiştir. Çalışmada, çeşitler arasındaki farklılıkların bitki boyu, taç genişliği, 100 tohum ağırlığı, erkencilik oranı, kütlü verimi, çırçır randımanı, lif verimi, lif eğrilebilme yeteneği, lif uzunluğu, lif kopma dayanıklılığı, lif inceliği ve lif esnekliği özellikleri yönünden istatistiksel olarak P<0.01 düzeyinde önemli olduğu saptanmıştır. Ekim sıklıkları arasındaki farklılıkların ise bitki boyu, taç genişliği, koza sayısı, 100 tohum ağırlığı, erkencilik oranı, kütlü verimi, lif verimi ve lif inceliği özellikleri yönünden istatistiksel olarak P<0.01, koza kütlü ağırlığı ve lif sarılığı özellikleri yönünden ise P<0.05 düzeyinde önemli olduğu belirlenmiştir. İlaveten çeşit x ekim sıklığı interaksiyonu değerleri arasındaki farklılıklar koza sayısı yönünden P<0.01, lif verimi yönünden ise P<0.05 düzeyinde önemli bulunmuştur. Çalışma sonucunda BA 1010 çeşidinin Lazer çeşidine kıyasla tüm ekim sıklıklarında daha yüksek kütlü verimine sahip olduğu ve yayvan yapısıyla ekim seyrekleştikçe aradaki farkı açtığı gözlemlenmiştir. Buna karşın Lazer çeşidinin sahip olduğu yüksek çırçır randımanı ile lif veriminde BA 1010 çeşidini yakaladığı dikkat çekmektedir.

Abstract:
This study was conducted in 2020 with 2 cotton genotypes (BA-1010 and Lazer) under 7 different sowing densities (75 cm x 7 cm, 10 cm, 13 cm, 17 cm, 20 cm, 40 cm and 60 cm). The experiment related to the study was carried out in split plot trial design with three replications. In the experiment, varieties were arranged to be on the main plots and sowing densities on the subplots. On the study, it was determined that varieties caused statistically significant difference at 1% level in terms of plant height, crown width, 100 seed weight, earliness rate, seedcotton yield, ginning turnout, fiber yield, spinning consistency index, fiber length, fiber strength, fiber fineness and fiber elongation. On the other hand, it was determined that the sowing density caused significant differences on plant height, crown width, boll number, 100 seed weight, earliness rate, seedcotton yield, fiber yield and fiber fineness at the level of 1%. It also caused significant difference in seedcotton yield per boll and fiber yellowness at 5% level. Furthermore, it was determined that variety x sowing density interaction caused significant difference at 1% in terms of boll number, but also it caused significant difference on fiber yield at 5%. As a result of the study, it was observed that BA 1010 cultivar had higher seedcotton yield at all sowing densities compared to Lazer and it increased the yield difference with splayed structure as the planting became sparse. On the other hand, it was noteworthy that the Lazer variety, with its high ginning efficiency, caught the BA 1010 in fiber yield.