Yetişkin bireylerde stres düzeyinin hedonik açlık ve duygusal yeme üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of stress level on hedonic hunger and emotional eating in adult individuals
Yazar: BAHAR ATA COŞKUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN AÇIKGÖZ PINAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı / Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, Türkiye genelinde sosyal medya ve internet üzerinden ulaşılan yetişkin bireylerin stres düzeyini, hedonik açlık durumlarını, duygusal yeme durumlarını karşılaştırmak ve bu faktörler arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Covid-19 pandemisi nedeniyle online olarak yürütülen bu çalışmaya toplam 212 katılımcı dahil edilmiştir. Çalışma kesitsel bir çalışma olarak planlanmıştır. Katılımcıların genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, vücut ağırlığı ve boy uzunluğu ölçümleri iletilen online anket linki aracılığıyla, stres düzeyi, Algılanan Stres Düzeyi Ölçeği (ASÖ); hedonik açlık, Besin Gücü Ölçeği (BGÖ); Duygusal yeme, Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ) ile değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin %13,2'si erkek, %86,8'i kadındır. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 25,4±6,16 yıldır (E: 28,3±6,82 yıl, K: 25,0±5,95 yıl). Bireylerin %25,5'inin stresle başa çıkamadığı saptanmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin %77,4'ünün hedonik açlık düzeyinin yüksek olduğu tespit edilmiştir (E: %50, K: %81,5). Çalışmaya katılan bireylerin DYÖ puanı ortalamaları 12,6±7,31 olarak bulunmuştur. Ayrıca bireylerde BKİ ile BGÖ arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0,001). Bununla birlikte BKİ ile hem ASÖ (p<0,05), hem de DYÖ (p<0,001) arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bireylerin gece uykudan kalkıp bir şeyler yeme durumu açısından BKİ sınıfları arasında fark olduğu saptanmıştır (p<0,05). Benzer şekilde ASÖ (p<0,05), BGÖ (p<0,001) ve DYÖ (p<0,001) puan ortalamaları açısından BKİ sınıflarına göre istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Obez bireylerde stres (p<0,05), hedonik açlık (p<0,001)ve duygusal yeme (p<0,001)düzeylerinin anlamlı şekilde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ek olarak; ASÖ ve BGÖ arasında da pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,192, p<0,05). Benzer şekilde bu çalışmada duygusal yeme ile stres düzeyi arasında da anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). Son olarak duygusal yeme ile hedonik açlık arasında da pozitif yönlü ve anlamlı ilişki saptanmıştır (r=0,594, p<0,001). Stres, obeziteye neden olabilmektedir. Bu nedenle stres-hedonik açlık ilişkisinin ve stres-duygusal yeme ilişkinin bilinmesinin beslenme uzmanlarına fayda sağlayacağı düşünülmektedir. Bireye özel beslenme programları oluşturulurken bu kavramların beslenme üzerine olan etkileri de göz önünde bulundurularak iyileştirmeler yapılabileceği düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Beslenme, hedonik açlık, stres, duygusal beslenme

Abstract:
This study was carried out to compare the stress level, hedonic hunger and emotional eating status of adult individuals reached via social media and the internet throughout Turkey and to evaluate the relationships between these factors. A total of 212 participants, 28 men and 184 women, were included in this study, whose research questionnaire was conducted online due to the Covid-19 pandemic. The study was planned as a cross-sectional study. The general information, dietary habits and anthropometric measurements of the participants were obtained through the online survey link. Stress Level, Perceived Stress Level (PSS); hedonic hunger, Power of Food Scale (PFS); Emotional eating was assessed with the Emotional Eating Scale (EES). The individuals participating in the study are %13,2 male and %86,8 female. While the mean age of the men participating in the study was 28,3±6,82 years, the mean age of the women was determined as 25,0±5,95 years. 25,5% of the individuals participating in this study cannot cope with stress. It was determined that 77,4% of the individuals participating in the study had a high hedonic hunger (M: 50%,F: 81,5%). The mean EES score of the individuals participating in the study was found to be 12,6±7,31. It was observed that there was a significant relationship between PFS and Body Mass Index (BMI) of the individuals participating in the study (p<0,001). However, a significant correlation was found between BMI and both PSS (p<0,05) and EES (p<0,001). It was determined that there was a difference between BMI classes in terms of getting up at night and eating something (p<0,05). Similarly, a statistically significant difference was found in terms of PSS (p<0.05), PFS (p<0,001) and EES (p<0,001) mean scores compared to BMI classes. Stress (p<0,05), hedonic hunger (p<0,001) and emotional eating (p<0,001) levels were found to be significantly higher in obese individuals. In addition; A significant relationship was also found between PSS and BFS (r=0,192, p<0,05). Similarly, a significant relationship was found between emotional eating and stress level in this study (p<0,001). Finally, a positive and significant relationship was found between emotional eating and hedonic hunger (r=0,594, p<0,001). Stress can cause obesity. For this reason, it is thought that knowing the relationship between stress-hedonic hunger and stress-emotional eating will benefit nutritionists. While creating individual nutrition programs, it is thought that improvements can be made by considering the effects of these concepts on nutrition.
Key words: nutrition, hedonic hunger, stress, emotional eating