Kamu açıklarının ekonomik, politik ve sosyal belirleyicileri: Gelişmekte olan ülkeler üzerine bir uygulama
Economic, political and social determinants of public deficits: An empirical analysis on developing countries
Yazar: AYLİN KOÇ
Danışman: PROF. DR. E. ALPER GÜVEL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik faktörler = Economic factors ; Ekonomik sorunlar = Economic problems ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Kamu açıkları = Public deficits ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Siyasi faktörler = Political factors

Özet:
Kamu açıkları günümüzde gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkelerde karşılaşılan en önemli makroekonomik sorunların başında gelmektedir. Kamu açıkları, özellikle 1970' li yılların başlarından itibaren gelişmekte olan ülkelerde kronik bir sorun haline gelmeye başlamıştır. 1980'li yılların ortalarından bu yana mali reformlarda sağlanan önemli gelişmelere rağmen, birçok gelişmekte olan ülke tekrarlanan büyük bütçe açıklarıyla karşı karşıyadır.Kamu açıklarını açıklamaya yönelik ekonomi literatürü, iki temel konu üzerine odaklanmıştır. Bunlardan biri son zamanlarda kamu borçlarındaki birikim diğeri ise, bütçe açıkları ve kamu borçları konusunda ülkeler arasında gözlenen önemli farklılıklardır. Geleneksel ekonomik modeller bu durumu tek başına yeterli biçimde açıklamakta başarısız olmuştur. Bu nedenle, politik ekonomi yaklaşımı olarak bilinen yeni analitik çalışmalar mali politikaların özellikle de bütçe dengelerinin açıklanması konularında politik ve kurumsal faktörlerin rolünü vurgulamaktadır. Bu bağlamda, maliye politikası literatüründe mali sonuçlar üzerinde etkili olan politik ve kurumsal faktörleri açıklayan ve ampirik kanıtlar sağlayan teoriler giderek artmaktadır. Bununla birlikte mevcut ampirik çalışmaların büyük bir kısmı OECD ülkeleri üzerine yapılmıştırBu çalışmanın amacı, gelişmekte olan ülkelerde ekonomik faktörlerin yanı sıra, politik ve kurumsal faktörlerin bütçe açıkları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu doğrultuda ülkemizinde içinde yer aldığı gelişmekte olan 33 ülke için yatay kesit analizi yardımıyla ampirik bir çalışma yapılmıştır. Elde edilen uygulama sonuçlarına göre dışa açıklık düzeyi, ekonomik büyüme oranı ve kişi başı milli gelir düzeyi gibi ekonomik faktörlerin yanı sıra ekonomik özgürlük düzeyi, hukuk sisteminin etkinliği, kamusal regülasyonların yükü, kamusal harcamalardaki savurganlık ve politik istikrar gibi politik ve kurumsal faktörlerin de bütçe açıkları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.Bu çalışmada yapılan ampirik analizler bütçe açıklarının farklı ekonomik ve politik kararların sonucu olarak ortaya çıktığını ve dolayısıyla ekonomik faktörler kadar politik faktörlerin de bütçe açıkları üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.Anahtar Kelimeler: Kamu Açığı, Gelişmekte Olan Ülkeler, Ekonomik ve Sosyal Faktörler, Politik Faktörler, Yatay Kesit Analizi.

Abstract:
Nowadays, public deficit is one of the most important macroeconomic problems encounted in both developed and developing countries. Deficit has becomes a chronic problem in developing countries specially in early beginnig of 1970. After middle of 1980, in spite of substantial progress obtained with fiscal reforms, many developing countries faced with the large recurrent budget deficits.Economic literature on the explanation of public deficits has been focusing on two main issues. On one hand, the accumulation of public debts in recent decades and, on the other hand, the large observed cross-countries differences on public deficits and debt. Conventional economic arguments alone are not sufficient to explain this behavior. Therefore, recent political economy literature emphasizes the role of political and institutional factors in the explanation of the fiscal policy and, in particular, of the budget balances behavior. Literature on fiscal politics has developed theories to explain how political and institutional factors determine fiscal outcomes and has provided supporting empirical evidence. However, the existing empirical studies are mostly on OECD countries.The purpose of this study to investigate effects of political and institutional factors on budget deficit in developing countries. And in this paper, an empirical study for 33 developing countries included Turkey using cross-section is given. According to estimated results, such as opennes, economic growth rate and per capita income level as well as economic factors there is significant statistical relationship between budget deficit and economic freedom level, rule of law, burden of government regulation, wastefulness of government spending and political stability.The empirical analysis conducted in this study shows that the budget deficits stem from the various economic and political decisions and accordingly the political factors have great impact on budget deficits as well as economic factors.Keywords: Public Deficit, Developing Countries, Economic and Social Factors, Political Factors, Cross-Section Analysis