CHP parti müfettişleri raporlarına göre Trabzon ( 1935-1950)
Trabzon according to the reports of CHP party investigators
Yazar: REYHAN GÜRHAN
Danışman: DOÇ. DR. RESUL YAVUZ
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Cumhuriyet Halk Partisi 1923–1946 yılları arasında tek parti olmanın getirisiyle, Türk siyaset 
yaşamında ehemmiyetli sorumluluklar üstlenmiştir. Bu süreçte ilke ve inkılâpların halk tabanına 
her alanda yayılması amacıyla yoğun çaba sarf edilmiştir. 
CHP Parti Müfettişlerinin ve bazı dönemlerde de Trabzon Milletvekillerinin, Trabzon 
Vilayetinde ve kazalarında yaptıkları teftişlerin raporları temel alınarak oluşturulan çalışma,
1935 ve 1950 yılları arasında hem vilayetin hem de bölgenin ekonomik, sosyal, kültürel ve idari 
yapısına ışık tutmayı amaçlamıştır. Araştırma aşamasında, Türkiye Cumhuriyeti Devlet 
Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivinden, akademik çalışmalardan ve inceleme eserlerden 
faydalanılmıştır. 
Dört bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde CHP Parti Müfettişlik kurumunun ortaya çıkış 
sürecinde yaşadığı değişimler ve yasal düzenlemeler esas alınarak, müfettişlerin teftiş bölgeleri, 
görev ve sorumlulukları belirtilerek, Trabzon ilinde görevli parti müfettişlerinin ve 
milletvekillerinin özgeçmişleri verilmiştir. İkinci bölüm de, CHP Trabzon İl-İlçe örgütlenmesi, 
vilayet ve kazalardaki idare heyetleri, yıllara göre partiye kayıtlı üye sayısı, tahsil durumu, 
zaman içinde yaşanan değişimlerin sayısal oranları, bölgede bulunan kurumların işleyişi tablosal 
verilerden faydalanılarak aktarılmıştır. Ayrıca, partinin idari ve mali alandaki teftiş raporları 
incelenerek çıkarımlarda bulunulmuştur. Üçüncü bölümde, bölgedeki basın-yayın, eğitim ve 
spor alanındaki teftiş raporları değerlendirilerek; ekonomik, bayındırlık, sağlık faaliyetleri ve bu 
alanlarda yaşanılan sorunlarla birlikte müfettişlerin aktardıkları çözüm önerileri sunulmuştur. 
Dördüncü bölümde, Trabzon Halkevlerinin faaliyetleri değerlendirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: CHP, Trabzon, Teftiş Raporları, Müfettişlik Kurumu, Halkevleri.

Abstract:
The Republican People's Party, with the benefit of being a single party between 1923
and 1946, assumed important responsibilities in Turkish politicial life. In this process, 
intense efforts were made to spread the principles and reforms to the public in every 
field. 
The study, which was based on the reports of inspections made by CHP party inspectors 
and, in some periods, Trabzon deputies in Trabzon province and its districts, aimed to 
shed light on the economic, social, cultural and administrative structure of both the 
province and the region between 1935 and 1950 During the research phase, the 
Republic of Turkey State Archives Directorate, academic studies and review work were 
used. In the first part of the study, which consists of six chapters, the inspection regions 
and duties and responsibilities of the inspectors are specified, based on the changes and 
legal regulations experienced by the CHP party inspectorate institution in the process of 
its emergence. In the second section, CVs of party inspectors and MPs working in the 
Trabzon are given. In the third chapter, CHP Trabzon province – district organization, 
administrative committees in the provinces and districts, the number of members 
registered to the party by years, education status, numerical rates of changes over time 
and the functioning of the institutions in the region are conveyed using data graphic 
tables. In addition, inferences were made by examining the party's administrative and 
financial inspection reports. In the fourth chapter, inspector inspection reports in the 
field of pres, education and sports in the region were evaluated. In the fifth chapter, 
economic, public works and health activities and the problems experienced in these 
areas, as well as the solution suggestions given by the inspectors are presented. In the 
sixth chapter, the activities of Trabzon Community Centers were evaluated.
Keywords: CHP, Trabzon, Inspection reports, Inspectorate Institution, Community Center.