Birinci basamak palyatif bakım hastalarına bakım sağlayan kişilerde depresyon ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
The evaluation of depression and quality of life in caregivers of primary palliative care patients
Yazar: NURAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Depresyon = Depression ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Palyatif bakım = Palliative care ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Çalışmadaki amacımız Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde 
Sağlık birimine kayıtlı birinci basamak palyatif bakım hastalarına bakım sağlayan 
kişilerde depresyon ve yaşam kalitesini değerlendirmek, depresyon ve yaşam 
kalitesinin hastaya ve hasta yakınına ait sosyodemografik özelliklerle olan ilişkisini 
ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı anket çalışmasıdır. 
Araştırma materyali olarak araştırmacı tarafından hazırlanan hasta ve hasta yakınına 
ait sosyodemografik veri formu, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Yaşam Kalitesi 
Ölçeği Kısa Formu (SF-12) kullanılmıştır. Çalışma Şubat 2022-Mart 2022 tarihleri 
arasında Haseki EAH Evde Sağlık biriminden sağlık hizmeti alan hastaların çalışmaya 
katılmayı kabul eden yakınlarına uygulanmıştır. Çalışmaya palyatif bakım hastasına 
bakım sağlayan 114 birey katılmıştır. İstatistiksel Analiz için SPSS programı 
kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaşları 19 ile 77 arasında değişmekte 
olup ortalama 53,1±11,4 yıldır. Katılımcıların %86'sı (n=98) kadın, %14'ü (n=16) 
erkektir. Depresyon riski kadınlarda, daha ileri yaşlı hastaya bakım sağlayanlarda, 
düşük eğitim ve düşük ekonomik duruma sahip olanlarda istatistiksel olarak anlamlı 
düzeyde yüksek bulunmuştur. Yaşam kalitesi fiziksel bileşeni, hasta ve bakım 
sağlayanın yaşı ile negatif, yaşam kalitesi mental bileşeni ise bakım sağlayanın eğitim 
durumu ile pozitif, günlük uygulanan bakım süresi ile negatif yönde istatistiksel olarak 
anlamlı ilişkili saptanmıştır. Depresyon ile yaşam kalitesinin her iki alt bileşeni 
arasında istatistiksel olarak negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. 
Sonuç: Bakım sağlayan bireyler, hasta bakım sürecinden fiziksel, sosyal, 
psikolojik olarak etkilenmektedir. Eğitim, çalışma, sosyal yaşamları kısıtlanmaktadır. 
Bakım sorumluluğuyla birlikte depresyon riski artarken, yaşam kaliteleri 
azalmaktadır. Anahtar Kelimeler: Birinci basamak palyatif bakım, evde sağlık hizmetleri, 
depresyon, yaşam kalitesi.

Abstract:
Aim: The aim of the study is to investigate depression and quality of life of 
caregivers of palliative patients who were provided as primary palliative care from 
Haseki Training and Research Hospital Home Care Department, to reveal relationship
of risk of depression and quality of life with sociodemographic factors of caregivers 
and patients.
Material and Methods: The study is a single-center, cross-sectional, 
descriptive survey study. Sociodemographic information form of patient and patient 
relatives which was prepared by researcher, Beck Depression Scale and The 12 Item 
Short Form Health Survey were used as a research material. The study was applied to
relatives who agreed to participate in the study of palliative care patients who received 
healthcare from Home Care Department of Haseki Training and Reserch Hospital 
between February 2022 and March 2022. 114 individuals who take care of palliative 
patients participated in this study. SPSS was used for statistical analysis.
Results: The individuals participating in the study ranged from between 19 and 
77, with a mean age of 53,1±11,4 years. 86% (n=98) of the participants were female 
and 14% (n=16) were male. The risk of depression was statistically found to be 
significantly higher for females; individuals those provide care for elderly patients and 
those with low education level and low economical status. Physical component of 
quality of life was significantly negatively associated with ages of patients and 
caregivers, mental component of quality of life was significantly positively aassociated 
with education status of caregivers and significantly negatively associated with 
spending time for caregiving. Depression was negatively associated with both 
components of quality of life. 
Conclusion: The individuals were affected physically, socially, 
psychologically from caregiving process. Their education, career and social life were 
restricted. Caregiving responsibility leads to increase depression and to decrease 
quality of life. Keywords: Depression, home care services, primary palliative care, quality of 
life.