Doğu Anadolu Fay Zonu'nun Gölbaşı (Adıyaman) İle Karataş (Adana) arasındaki kesiminin geç kuvaterner aktivitesi
Late quaternary activity of the East Anatolian fault zone between Gölbaşı (Adıyaman) and Karataş (Adana)
Yazar: ÖNDER YÖNLÜ
Danışman: PROF. DR. ERHAN ALTUNEL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ), Türkiye'nin en önemli aktif tektonik yapılarındandır. Bu çalışmada DAFZ'nun Gölbaşı İlçesi'nden güneybatıya olan uzanımı jeolojik, jeomorfolojik, jeofizik, arkeosismolojik ve paleosismolojik veriler ile incelenmiştir. Bu çalışma kapsamında elde edilen veriler DAFZ'nun Türkoğlu İlçesi'nden sonra Amanos Dağları'nı geçerek Toprakkale ve Yumurtalık fayları ile Akdeniz'e uzandığını göstermektedir. Kartal yakınlarındaki sıkışmalı büklüm, Paleosismolojik veriler ışığında segment sınırı olarak yorumlanmış ve fayın bu kesimi Gölbaşı ile Türkoğlu olarak iki segmente ayrılmıştır. Haritalanan faylar üzerinde yapılan paleosismoloji çalışmalar 1513 depreminin Türkoğlu segmenti üzerinde, 1114 depreminin Gölbaşı segmenti üzerinde ve 526 veya 561 depreminin ise Toprakkale fayı üzerinde meydana geldiğini göstermektedir. Gölbaşı ile Türkoğlu segmentleri üzerinde ötelenen dere yatakları ile iklim verileri arasındaki ilişkiye dayanarak fay üzerinde son 10.000 yıl için 7.3 ± 2 mm/yıl kayma hızı hesaplanmıştır. Paleosismolojik verilere göre Türkoğlu segmenti üzerindeki kayma hızı 5.2 ± 0.5 mm/yıl dır. Bu veriler birlikte değerlendirildiğinde, Gölbaşı ile Türkoğlu segmenti için ortalama 6 ± 1.2 mm/yıl kayma hızı elde edilmiştir. Bu çalışma kapsamında Aksu Çayı'nın DAFZ tarafından 16.5 ± 0.5 km sol yanal ötelendiği ortaya konmuştur. Bu çalışma kapsamında elde edilen ortalama kayma hızı değeri göz önüne alındığında, faylanmanın günümüzden önce en az 2.9 ± 0.7 My arasında bir zamanda başladığı ileri sürülebilir. Türkoğlu civarında yapılan arazi çalışmalarında DAFZ ile Ölü Deniz Fay Zonu'nun aktivitesini kuzeye aktaran Karasu Fayı'nın Türkoğlu kuzeydoğusunda kesiştiği belirlenmiştir. Türkoğlu üçlü eklem noktasının kinematik analizi sonucu Amanos Dağları batısındaki faylar üzerinde yatay kayma hızının en az 2 mm/yıl olabileceği hesaplanmıştır.

Abstract:
East Anatolian Fault Zone (EAFZ) is one of the most important active tectonic features of Turkey. In this study, continuation of the fault zone to the southwest of Gölbaşı Town is investigated and mapped by geological, geomorphological, geophysical and archeoseismological methods. New data shows that the extension of the EAFZ in the area between Türkoğlu and Mediterranean Sea is mapped by Toprakkale and Yumurtalık faults. On the basis of the paleoseismological studies Kartal restraining bend is inferred as a segment boundary and this part of the fault zone is into two segment as Gölbaşı and Türkoğlu. Paleoseismological excavations reveal evidences for the recent activity along the mapped faults, paleoearthquakes are also dated. According to paleoseismological studies 1513 earthquake was occurred on Türkoğlu segment, 1114 earthquake on Gölbaşı segment and 526 or 561 earthquakes were produce surface rupture along Toprakkale fault. The slip rate on the Gölbaşı-Türkoğlu segment of EAFZ is estimated based on left lateral offset of stream channels and paleoclimatic data by 7.3 ± 2 mm/yr for the last 10 ka. Paleoseismological study also reveals a 5.2 ± 0.5 mm/yr slip rate for the Gölbaşı and Türkoğlu segments. On the basis of these data, the slip rate on the EAFZ between Gölbaşı and Türkoğlu is estimated 6 ± 1.2 mm/yr. New field data reveals that the Aksu River is 16.5 ± 0.5 km left lateral offset by EAFZ. Comparing the offset with the estimated slip rate on the fault suggest a minimum initiation age of 2.9 ± 0.7 Ma. Field studies around the Türkoğlu Town shows that Karasu Fault which transports the activity of the Dead Sea Fault Zone to the north connects with the EAFZ at the northeast of Türkoğlu Town. Analyzing the triple junction near Türkoğlu shows the slip rate on the western part of the Amanos Mountain is at least 2 mm/yr.