Kant felsefesinde özgürlük kavramının prusya feodalitesindeki politik temelleri
Political origins of the kant's concept of freedom in prussian feudalism
Yazar: FERHAT TOKYÜREK
Danışman: PROF. DR. ÖRSAN ÖCAL AKBULUT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Feodalizm = Feudalism ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Prusya = Prussia

Özet:
Bu tez çalışmasında Ellen Meiksins Wood tarafından geliştirilen siyaset kuramının sosyal tarihi yaklaşımı esas alınarak Kant felsefesinde özgürlük kavramının Prusya feodalitesindeki toplumsal maddi temelleri irdelenmiştir. Bu bağlamda özgürlük kavramı, Kant felsefesine dair yaygın literatürün aksine salt düşünsel metinler aracılığıyla değerlendirilmemiş, bunun yerine Prusya feodalitesinin mutlakiyetleşme sürecine dair pratiklerin ortaya çıkardığı tarihsel oluşumsallık etrafında dönemin sebep olduğu hangi sorulara yanıt olarak şekillendiği ele alınmıştır. Bu amaçla Prusya feodalitesinin iktidar yapısı dönemin üretim ilişkileri, toprak yapısı ve mülkiyet pratikleri dahilinde değerlendirilmiştir. On yedinci yüzyılın ortalarından itibaren feodalitenin krizi olgusuna verdiği tepkinin bir yansıması olarak mutlakiyetleşme süreci içerisine giren Hohenzollern Hanedanlığı, yerel toprak sahibi soylularla (Junker) iş birliği içerisine girmiştir. İş birliği neticesinde oluşturulan bürokrasi aracılığıyla feodal el koyma faaliyetleri devam etmiştir. Bu süreçte Junker soyluluğunun devlet içerisindeki iktidarının dengelenmesi amacıyla monarşiye bağlı hizmetkarlar olarak bürokratik makamlarda görev yapan hizmet soyluluğu uygulaması ortaya çıkmıştır. Doğrudan birinci el koyucu olmamaları açısından geleneksel soyluluğun gelir elde etme pratiklerinden farklılaşan bu sınıf monarşinin çıkarları ve mutlakiyetleşme sürecinin yönünün tayin edilmesi açısından liyakat ve eğitim (Bildung) gibi mefhumlar etrafında kümelenmiştir. Prusya Devleti'nin feodal kimliğini koruyarak dönüşmesi sürecinde geleneksel soylulukla kurulan iş birliğinin bir sonucu olarak üretim faaliyetlerinin çeşitlenememesi kapitalist burjuvazinin oluşumunu yavaşlatmıştır. Kapitalist burjuvazinin yokluğu, Prusya toplumunun orta sınıf şehirlilerini (Bürgertum) devletin sağladığı feodal el koyma gelirinin türevinin faydalanıcısı konumunda sabitlemiştir. Prusya'da mülkiyet ilişkilerinin feodal karakterini sürdürmesi dönemin ortaya koyduğu tartışmaların da yine feodal nitelikte olmasını ifade etmektedir. Dolayısıyla Kant'ın özgürlük kavramını geliştirdiği iktidar yapısının modern karakterde olması söz konusu değildir. Bu durum Kant'ın özgürlük kavramının modern demokratik birey özgürlüğüne işaret etmediğini ifade eder. Oluşumsallığı bakımından Prusya feodalitesinin toplumsal sınıfları arasında gerçekleşen iktidar mücadelesi kapsamında hizmet soyluluğu ve bu sınıfı entelektüel anlamda besleyerek devletin feodal dönüşüm sürecine dahil olmak suretiyle kendi üretim ve yeniden üretimlerini sağlayan Bildungsbürgertum'un ayrıcalık talebi olarak özgürlük kavramını ele alabilmek mümkündür.

Abstract:
This thesis analyses the concept of freedom in Kant's philosophy based on the social history of political thought approach developed by Ellen Meiksins Wood, focusing on the social material foundations in Prussian feudalism. Unlike the prevailing literature on Kant's philosophy, the concept of freedom is not evaluated solely through intellectual texts; instead, it is considered in relation to the historical contingencies brought about by the practices of the absolutization process in Prussian feudalism and the questions these practices sought to answer. To this end, the power structure of Prussian feudalism is assessed within the framework of the production relations, land structure, and ownership practices of the period. As a response to the crisis of feudalism, the Hohenzollern dynasty entered a process of absolutization, collaborating with local land-owning nobility (Junker). Through the bureaucracy established as a result of this collaboration, feudal appropriation activities continued. In this process, to balance the power of the Junker nobility within the state, the practice of a service nobility, who held bureaucratic positions as servants of the monarchy, emerged. Unlike the traditional nobility, who were primary appropriators, this class, differing in their income-earning practices, was organized around concepts such as merit and education (Bildung) in determining the interests of the monarchy and the direction of the absolutization process.The inability to diversify production activities as a result of the cooperation with the traditional nobility during the transformation of the Prussian State, which retained its feudal identity, slowed the formation of a capitalist bourgeoisie. The absence of a capitalist bourgeoisie fixed the urban middle-class (Bürgertum) of Prussian society as beneficiaries of the derivative of the feudal appropriation income provided by the state. The continued feudal character of property relations in Prussia indicates that the debates of the period were also of a feudal nature. Thus, the power structure within which Kant developed his concept of freedom cannot be said to have a modern character. This suggests that Kant's concept of freedom does not refer to modern democratic individual freedom. From a standpoint of its formation, it is possible to consider the concept of freedom as a privileged claim of the Bildungsbürgertum, a class that sustained their production and reproduction by intellectually nourishing the service nobility and participating in the feudal transformation process of the state.