İslam hukukunda hâzilin talâkı
Talaq al-hazil in Islamic law
Yazar: MUHAMMET ALİ OĞULTARHAN
Danışman: PROF. DR. NASİ ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Boşanma = Divorce ; Ehliyet = Capacity ; Mezhepler = Sects ; Talak = Talak ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma bir ehliyet arızası olarak kabul edilen hezl çerçevesinde hazırlanmıştır. Hâzilin (şakadan boşayan kimse) tasarruflarında iç irade ile ortaya konulan dış iradenin farklı olduğu görülmektedir. Bu farklılığın hâzilin işlemlerine etki edip etme konusu ayrı bir önem arz etmektedir. İslam evliliğin devamlılığını tavsiye ettiği gibi saygınlığını da korumayı amaçlamaktadır. Bunun için birtakım tavsiyelerin yanında gerekli tedbirleri de almıştır. Talâkın şakaya konu yapılmaması da bunlardandır. Bu araştırma amellerin niyetlere göre değer kazandığı İslam'da hâzilin talâkının vâki olup olmadığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. 
Araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynaklarının yer aldığı giriş bölümü ile başlayan bu çalışma üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Birinci bölümde evlilikleri sonlandıran bir işlem olan talâk konusu genel çerçevede ele alınmıştır. İkinci bölümde ehliyet kavramına ve çeşitlerine değinilmiş olup ehliyet arızaları ve bu arızaların talâka olan etkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise hezl ve muvazaa kavramlarına, hezlin hükmüne, hâzilin tasarruflarına değinilmiştir. Yine aynı bölümde hâzilin talâkının vâki olup olmadığı ayrıntılı olarak ele alınmış ve ileri sürülen delillerin kritiği yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise ulaşılan sonuçlara ve araştırmanın bizde oluşturduğu kanaate yer verilmiştir. 
Çalışmamızda hazilin talakına yönelik ileri sürülen deliller derlenip kritiği yapılmıştır. İlgili rivayetlerde birtakım kusurların olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu kusurlar ağır kusurlar olmadığı gibi ilgili rivayetler de birbirini destekler niteliktedir. Bundan dolayı hâzilin talâkının belirli kriterler doğrultusunda vâki olacağı kanaatindeyiz.

Anahtar kelimeler: Talâk, Ehliyet, Hezl, Hâzil.

Abstract:
This study was prepared within the framework of hezl (joke), which is accepted as a license failure. In the dispositions of the hazil [who says "I divorce you" as a joke], it is considered that the internal and external will revealed are different. The issue of whether this difference will affect the transactions of the hazil is of particular importance. Islam recommends the continuity of marriage and aims to protect its dignity. In addition to some recommendations, it has also taken the necessary precautions. One of these is that talaq (divorce) is not made a joke. This research aims to reveal whether or not the talaq al-hazil occurs in Islam, where deeds gain value according to intentions.
This study, which starts with the introduction, which includes the subject, purpose, method, and sources of the research, consists of three chapters and a conclusion. In the first chapter, the issue of talaq, a process that ends marriages, is discussed in a general framework. In the second part, the concept of license and its types are mentioned, and the license malfunctions and the effect of these malfunctions on talaq are examined. In the third chapter, the concepts of hezl and collusion, the decree of hezl, and the dispositions of hazil are mentioned. Again, in the same chapter, whether or not talaq al-hazil talaq took place was discussed in detail, and the evidence was critiqued. Finally, the conclusions reached and the opinion that the research has created for us is given in the conclusion part.
In our study, the evidence for talaq al-hazil was compiled and critiqued. As a result, it was determined that there are some faults in the related narrations. However, these are minor, and the related narrations also support each other. Therefore, we are of the opinion that the talaq al-hazil will take place in line with certain criteria.

Keywords: Talaq, License, Hezl, Hazil.