Arsuz ilçesinde (Hatay) arazi kullanımı ve şehirsel değişim (1985-2020)
Land use and urban change in Arsuz (Hatay) (1985-2020)
Yazar: MEHMET ALİ DİŞİBÜYÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ÖZDEMİR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Hatay-Arsuz = Hatay-Arsuz ; Kentsel değişim = Urban change ; Mekansal değişim = Spatial change ; Yerleşim = Settlement ; Yerleşim yapısı = Settlement structure

Özet:
Dünya nüfusunun hızlı ve sürekli artışı coğrafi mekânda rastlanılan yanlış arazi kullanımlarına sebebiyet vermektedir. Yaşanan bu artışın süreç içerisinde kentsel alanlar ile arazi kullanımlarını etkilemesi ve buna bağlı oluşturulan planlamaları da büyük ölçüde değiştirme kabiliyetine sahip olması beklenmektedir. Bu değişimlerin sürekli izlenmesi ve gerektiği zaman pratik bir şekilde müdahale edilmesi bir zorunluluktur. Kentlerin gelecekteki büyümelerini doğru şekilde belirlemek ve kontrol altında tutmak, uygulamada birçok soruna başlamadan müdahale etme imkânı verecektir. Ortaya çıkabilecek problemlerin çözümü için kent alanlarında uygun yer seçimi çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Dünyada yaşanan bu değişimlerin etkisi çalışma alanı olan Arsuz ilçesinde hızlı bir şekilde devam etmiştir. Bu doğrultuda artmaya başlayan yerleşme ve ticari alanlar ilçenin fonksiyonunun değişmesine sebep olmuştur. Fonksiyonlarda meydana gelen değişimler öncelikle yerleşmelerin yapısını etkilemiş ve bu durum mekânsal değişimleri yaşanmasına neden olmuştur.
Bu çalışmada; Hatay'ın Arsuz İlçesi'nde 35 yıllık süreçte yaşanan arazi kullanımları ve kentsel alanlarda yaşanan değişim ile bu değişimin ana nedenini oluşturan kentsel alanların en uygun nereye büyüyebileceği ile ilgili yerleşmeye uygunluk analizi yapılmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda öncelikle sahanın fiziki ve beşerî coğrafya özellikleri ele alınmıştır, sonrasında Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)'nin temel özelliklerine ve kullanılan yöntemlerine değinilerek çalışma alanındaki arazi örtüsü sınıfları, CORINE Arazi Örtüsü Sınıflarının LANDSAT 5 ve 8 uydu görüntülerine göre yapılan güncellemeler sonucunda yeniden sınıflandırılmıştır. Yerleşmeye uygunluk analizi yapılırken CBS analizlerinden birisi olan Ağırlıklı Çakıştırma (Weighted Overlay) yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada geçmişte yaşanan nüfus değişimleri ile beraber kentsel alanların büyümesi üzerinde birincil etmek olduğu için 2025 ve 2030 yıllarını kapsayan nüfus artış projeksiyonu yapılmıştır.
Elde edilen veriler ışığında çalışma alanının 1985 ve 2020 yıllarındaki arazi kullanımı tespit edilmiş ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Arazi kullanımının yanında mekânsal gelişim de geçmiş yıllardan günümüze karşılaştırma esasıyla değerlendirilmiştir. Tüm bunlar değerlendirilerek gelecek yıllarda çalışma alanında yaşanabilecek değişimler belirlenmiş ve buna uygun öneriler getirilmiştir.
Sonuç olarak; Kentlerin sürdürülebilirliği, büyük ölçüde doğal çevre faktörlerini konu edinen çalışmaların yapılması ile uygulamada anlam kazanacağı açıktır. CBS temelli yöntem ve analizlerin kullanılması uygulamalı coğrafya için oldukça önemlidir.
Anahtar Kelimeler; Yerleşime Uygunluk Analizi, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Arazi Kullanımı, Kentsel gelişme, Arsuz (Hatay) İlçesi.

Abstract:
The rapid and continuous increase in the world population causes the wrong land use in the geographical area. It is expected that this increase will affect the urban areas and land uses in the process and have the ability to change the plans created accordingly. These changes need to be monitored continuously and intervened in a practical way when necessary. Correctly determining and keeping the future growth of cities under control will ensure that many problems in practice will not be intervened before they start and problems will not occur. In order to solve the problems that may arise, suitable site selection studies should be carried out in urban areas. The effects of these changes in the world continued rapidly in the Arsuz district, which is the study area. In this direction, the settlement and commercial areas that started to increase have caused the function of the district to change. Changes in the functions primarily affected the structure of the settlements and this situation caused spatial changes.
In this study; In the Arsuz District of Hatay, an analysis of suitability for settlement was conducted regarding the land uses and the change in urban areas in the 35-year period, and where the urban areas, which are the main reason for this change, can grow to be the most appropriate. In line with the purpose of the study, firstly, the physical and human geography characteristics of the field were discussed, then the basic features of Geographic Information Systems (GIS) and the methods used were mentioned, and the land cover classes in the study area were reclassified as a result of the updates made according to the LANDSAT 5 and 8 satellite images of the CORINE Land Cover Classes. . Weighted Overlay method, which is one of the GIS analyzes, was used while performing the settlement suitability analysis. In addition, the population growth projection covering the years 2025 and 2030 was made in the study, since it was the primary factor on the growth of urban areas together with the population changes in the past.
In the light of the data obtained, the land use of the study area in 1985 and 2020 was determined and comparisons were made. In addition to land use, spatial development has also been evaluated on the basis of comparison from past years to the present. By evaluating all these, changes that may occur in the field of study in the coming years have been determined and suggestions have been made accordingly.
As a result; It is clear that the sustainability of cities will gain meaning in practice with the studies on natural environmental factors to a large extent. The use of GIS-based methods and analyzes is very important for applied geography.
Keywords; Settlement Suitability Analysis, Geographic Information Systems (GIS), Land Use, Urban Development, Arsuz (Hatay) District.