Stomalı hastalarda öz bakım gücünün, bakım vericilerin bakım yükü üzerine etkisi
The impact of self-care ability on the caregiver burden inpatients with stomas
Yazar: ZELİHA ÖZLEM AKOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYFER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma stomalı hastaların öz bakım güçlerinin bakım vericilerin bakım yükü üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı olarak planlandı ve gerçekleştirildi.
Araştırmanın evrenini T.C Sağlık Bakanlığı Sultan 2. Abdülhamid Han E.A.H Genel Cerrahi Polikliniğine 18.04.2024 ve 10.06.2024 tarihleri arasında başvuran stomalı 63 hasta ve hastaların birinci derece bakım verenleri oluşturdu. Araştırma kriterlerine uygun ve çalışmayı kabul eden 58 hasta çalışma kapsamına alındı. Etik kurul ve kurum izinleri alındı. Veriler araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan Hasta Tanılama Formu, Bakım Verici Tanılama Formu ve ' Karnofsky Performans Ölçeği, "Öz Bakım Gücü Ölçeği (Nahcivan, 1994) 'Bakım Yükü Ölçeği (İnci, 2006) kullanılarak toplandı ve uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmeye alındı.
Araştırma sonucunda; Nicel olarak yapılan analizlerde bakım yükü ile hastanın öz bakım gücü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunmadı (p>0,05). Hastaların öz bakım gücü ile performans düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlendi (r=0,302; p=0,021). Gelir düzeyine göre hastaların öz bakım gücünde istatistiksel olarak anlamlı derecede bir farklılık olduğu belirlendi (F=5,775; p=0,005) Aktif olarak bir işte çalışabilen hastaların öz bakım gücü istatistiksel olarak anlamlı derecede daha iyi (t=2,137; p=0,037), verdiği bakım yükünün ise daha az (t=3,407; p=0,001) olduğu saptandı. Ek bir hastalığı olan hastaların öz bakım gücü istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük (t=2,636; p=0,011), verdiği bakım yükünün ise daha fazla (t=2,394; p=0,020) olduğu görüldü. Kalıcı stoması olan hastaya bakım sağlayan bakım vericilerin bakım yükünün istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla olduğu belirlendi. (t=2,014; p=0,049). Bakım sağlayıcıya bakım yükü veren hastaların öz bakım gücü puan ortalamasının istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu bulundu (t=2,313; p=0,024).
Sonuç olarak stomalı hastaların öz bakım gücünün bakım vericilerin bakım verme yükü üzerinde etkili olmadığı ancak fazla bakım yükü oluşturan hastaların öz bakım gücünün düşük olduğu belirlendi.

Abstract:
This descriptively designed study was conducted to evaluate the impact of self-care ability in
patients with stomas on the burden experienced by their caregivers.
The study population comprised 63 patients with stomas and their primary caregivers, who
presented to the General Surgery Clinic at the Republic of Turkey Ministry of Health Sultan
2. Abdülhamid Han Education and Research Hospital between April 18, 2024, and June 10,
2024. A total of 58 patients who met the inclusion criteria and agreed to participate were
included in the study. Ethical committee and institutional approvals were obtained. Data were
collected using patient and caregiver descriptive forms, the Karnofsky Performance Scale, the
Self-Care Ability Scale (Nahcivan, 1994), and the Caregiver Burden Scale (İnci, 2006) and
analyzed using appropriate statistical methods.
The study results indicated no statistically significant correlation between caregiver burden
and patients' self-care ability (p>0.05). However, a statistically significant and positive
relationship was observed between patients' self-care ability and performance levels (r=0.302;
p=0.021). There was a statistically significant difference in self-care ability according to the
income level (F=5.775; p=0.005). Among actively employed patients, self-care ability scores
were higher (t=2.137; p=0.037) and caregiver burden scores were lower (t=3.407; p=0.001).
Patients with comorbidities had significantly lower self-care ability (t=2.636; p=0.011) and
higher caregiver burden (t=2.394; p=0.020) scores. Caregivers of patients with permanent
stomas had significantly higher caregiver burden (t=2.014; p=0.049). Furthermore, patients
who imposed high levels of caregiver burden had significantly lower self-care ability scores
(t=2.313; p=0.024).
In conclusion, while the self-care ability of patients with stomas does not directly affect the
caregiver burden, patients who impose a higher burden tend to have lower self-care abilities.