Toplam test puanı ve alt test puanlarının kestiriminin hiyerarşik madde tepki kuramı modelleri ile karşılaştırılması
Comparison of estimation of total score and subscores with hierarchical item response theory models
Yazar: SÜMEYRA SOYSAL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KELECİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hiyerarşik model = Hierarchical model ; Kesme puanlar = Cut points ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Puanlama = Scoring ; Test yöntemleri = Test methods ; Testler = Tests ; Yetenek kestirimi = Ability estimates ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada güvenilir alt test ve toplam test puanı kestirimleri konusuna katkı sağlamak amacıyla alt test ve toplam test arasındaki ilişki hiyerarşik madde tepki kuramı modelleri ile araştırılmak istenmiştir. Çalışmada Üst Düzey Sıralı (Higher Order), İki Faktör (Bi-factor) ve hiyerarşik çok boyutlu madde tepki kuramı (ÇBMTK) modelleri ile kestirilen toplam test puanının ve alt test puanlarının RMSE ve güvenirlik değerleri alt test sayısı, alt test uzunluğu ve alt testler arasındaki korelasyonların büyüklüğü koşulları altında karşılaştırılmıştır. Ayrıca TEOG 2015 verileri üzerinde araştırmada kullanılan üç kestirim modelinin performansı incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda iki ve üç boyutlu verilerde hemen hemen tüm koşullarda alt test uzunluğu ve alt testler arasındaki korelasyonun arttıkça üç kestirim modelinden elde edilen toplam test puanı için yetenek parametreleri kestirim hatasının azaldığı, kestirim güvenirliğinin ise arttığı bulunmuştur. Toplam test puanları için Hiyerarşik ÇBMTK model ile tüm koşullarda en düşük RMSE değeri ve en yüksek güvenirlik değeri elde edilmiştir. Ayrıca korelasyonun 0.8 düzeyinde toplam test puanı için tüm modeller birbirine yakın RMSE ve güvenirlik değerleri ile kestirim yapmıştır. İki ve üç boyutlu verilerde alt test puanı için kestirilen yetenek parametrelerinin RMSE değerleri, Hiyerarşik ÇBMTK modelde alt test uzunluğu arttıkça azalırken alt testler arasındaki korelasyon düzeyinden etkilenmediği; Üst Düzey Sıralı modelde alt test uzunluğu ve alt testler arasındaki korelasyon arttıkça azaldığı; İki Faktör modelde ise alt test uzunluğu arttıkça azalırken alt testler arasındaki korelasyon arttıkça önemli düzeyde arttığı bulunmuştur. Tüm koşullar altında Hiyerarşik ÇBMTK model alt test yetenek parametresini kabul edilebilir güvenilir düzeyde kestirmiştir. Ayrıca koşulların çoğunda Hiyerarşik ÇBMTK ve Üst Düzey Sıralı Modelin alt test puanlarını benzer düzeyde hatalar ile kestirmiş fakat korelasyonun yüksek düzeylerinde Üst Düzey Sıralı model daha iyi performans göstermiştir.

Abstract:
In this study, the relationship between subtest and total test was investigated by using hierarchical item response theory models in order to contribute to reliable subtest and total test score estimates. The RMSE and reliability of the total test score and subtest scores estimated by the Higher Order, Bi-factor and hierarchical MIRT models in the study were compared under the conditions of the size of the correlations between the subtest number, subtest length and number of subtests. In addition, the performance of three models used in the research was examined on TEOG 2015 data. As a result of the study, in almost all conditions, the correlation between the subtest length and the subtests increased, the RMSE of the ability parameters decreased and the reliability increased for the total test score obtained from the three estimation models. For all test scores, the Hierarchical MIRT model yielded the lowest RMSE value and highest reliability value under all conditions. In addition, all models estimated RMSE and reliability values close to each other at 0.8 level of correlation. The RMSE values of the ability parameters for the subtest scores in two and three dimensional data were found to be not affected by the correlation level between the subtests while the subtest length decreased in the Hierarchical MIRT model; were found to decrease as the correlation between subtest length and subtest in the Higher Order model and were found to decrease as the subtest length increased, but significantly increased as the correlation between the subtests increased in the Bi-factor model. Under all conditions, the Hierarchical MIRT model reliably estimated the subtest ability parameter at an acceptable level. In addition, in the majority of the conditions, the subtest scores of the Hierarchical MIRT and the Higher Order model were estimated with similar errors, but the Higher Order model showed better performance at higher levels of correlation.