Veri merkezi yer seçiminin bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri ile belirlenmesi: Avrupa ve Türkiye'de uygulama
Determination of data center location using fuzzy multi-criteria decision making methods: Application in Europe and Turkey
Yazar: EŞREF HAKTANIR
Danışman: DOÇ. DR. HACI MEHMET ALAKAŞ
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Günümüzde veri merkezlerinin stratejik olarak yer seçiminin doğru lokasyonlarda
kurulması, dijitalleşen dünyada işletmelerin verimliliği ve rekabet gücü açısından
kritik önem taşımaktadır. Global değişimler ve nüfus artışı, veri merkezlerine olan
talebi artırarak, bu merkezlerin konumunu şirketler için taktiksel bir karar haline
getirmiştir. Artan veri işleme ihtiyaçları, veri merkezlerinin karmaşıklığını artırırken,
bu merkezlerin yer seçimi, iklim koşulları, enerji güvenliği, altyapı, iş gücü kalitesi,
vergi avantajları ve sosyo-politik istikrar gibi teknik ve stratejik faktörlere bağlıdır.
Bu çalışmada, Avrupa ve Türkiye'de veri merkezi yer seçimi için çok kriterli karar
verme yöntemleri kullanılarak, en uygun yerlerin seçilmesine yönelik bir model
oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında Pisagor Bulanık AHP, Pisagor Bulanık TOPSIS
ve Bulanık PROMETHEE yöntemleri uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, veri
merkezlerinin yer seçiminde etkili olan iklim koşulları, enerji güvenliği, altyapı
olanakları, iş gücü niteliği, vergi avantajları ve sosyo-politik istikrar gibi kriterler
dikkate alınmıştır. Avrupa ve Türkiye için yapılan analizlerde, her iki bölge için de
farklı stratejik unsurlar öne çıkmıştır. Avrupa'da ekonomik teşvikler, altyapı kalitesi
ve sosyo-politik istikrar ön planda yer alırken, Türkiye'de enerji güvenliği, iklim
koşulları ve yerel iş gücü gibi kriterler belirleyici olmuştur. Sonuç olarak hem Avrupa
hem de Türkiye'de belirlenen alternatif veri merkezi konumları sıralanmış ve en uygun
lokasyonlar tespit edilmiştir. Türkiye'de yapılan değerlendirmelerde, enerji güvenliği
ve iklim koşulları dikkate alınarak sıralanan alternatifler belirlenmiştir. Benzer şekilde,
Avrupa'da ekonomik ve altyapısal faktörler göz önüne alınarak en uygun yerler
belirlenmiştir.

Abstract:
Today, strategic location selection of data centers in the right locations is of critical
importance for the efficiency and competitiveness of businesses in the digitalizing
world. Global changes and population growth have increased the demand for data
centers, making the location of these centers a tactical decision for companies. While
increasing data processing needs increase the complexity of data centers, the location
selection of these centers depends on technical and strategic factors such as climate
conditions, energy security, infrastructure, workforce quality, tax advantages and
socio-political stability. In this study, a model was created for selecting the most
suitable locations by using multi-criteria decision-making methods for data center
location selection in Europe and Turkey. Pythagorean Fuzzy AHP, Pythagorean Fuzzy
TOPSIS and Fuzzy PROMETHEE methods were applied within the scope of the
research. As a result of the study, criteria such as climate conditions, energy security,
infrastructure opportunities, workforce quality, tax advantages and socio-political
stability, which are effective in the location selection of data centers, were taken into
consideration. In the analyses conducted for Europe and Turkey, different strategic
elements came to the fore for both regions. While economic incentives, infrastructure
quality and socio-political stability are at the forefront in Europe, criteria such as
energy security, climate conditions and local workforce have been decisive in Turkey.
As a result, alternative data center locations determined in both Europe and Turkey
have been ranked and the most suitable locations have been determined. In the
evaluations made in Turkey, the alternatives listed were determined by taking into
account energy security and climate conditions. Similarly, the most suitable locations
were determined in Europe by taking into account economic and infrastructural
factors.