Topraklara farklı dozda ham fosfat ve elementel kükürt uygulamalarının alınabilir fosfor ve mikro element içeriğine etkisi
The effect of applications of raw phosphate and elemental sulfur in different doses on the available phosphorus and micro element content of the soils
Yazar: ŞERİFE NUR EKİCİ
Danışman: PROF. DR. KADİR SALTALI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Fosfor bitkilerin optimum büyümesi ve gelişmesi için en önemli makro bitki besin elementlerinden birisidir. Aynı zamanda, bitkiler optimum gelişimi için mikro elementlere de ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışmanın amacı ham fosfat (öğütülmüş kaya fosfat) materyalleri ile elementel kükürdün (S0) topraklara birlikte uygulanmasının toprakların alınabilir P içeriği ve bazı mikro elementler üzerine etkisini belirlemektir. Ham fosfat, fosfat kayasının öğütülmesi ile elde edilen bir materyal olup bazik koşullarda stabil kalmakta ve bitkilerin alınabileceği forma dönüşmemektedir. Bu çalışmada materyal olarak alınabilir P içeriği düşük alandan alınan toprak, ham fosfat ve elementel kükürt kullanılmıştır. Deneme tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak saksı denemesi şeklinde yürütülmüştür. Saksılara konulan topraklara (1 kg toprak) 0, 20, 40, 80 kg da-1 hesabı ile (0, 0.08, 0.16, 0.32 g kg-1 dozlarında) ham fosfat ve elementel S0 uygulanıp iyice karıştırılmıştır. Daha sonra tarla kapasitesine getirilen topraklardan 45., 90. ve 135. günlerde örnekleri alındı ve  gerekli analizleri yapılmıştır. Elde edilen verilere göre elementel S0 ve ham fosfat uygulaması toprakların pH değerini istatistiksel olarak önemli (p<0.01) düzeyde azaltmıştır. Topraklara elementel S ve ham fosfat uygulamasında topraklarda alınabilir P içeriği ham fosfat dozuna bağlık olarak artış göstermiş ve bu artış istatistiksel olarak önemli (p<0.01) bulunmuştur. Elementel S0 ve ham fosfat uygulamalarına bağlı olarak, toprakların DTPA' da ektsrakte edilebilir Fe, Zn ve Mn içeriklerinde de artışlar gözlenmiştir. Ham fosfat kaynaklarının elementel S ile karıştırılarak uygulanması, bitkilerin P beslenmesinde bir alternatif olarak değerlendirilebilir. Ancak, tarla denemeleri ile test edilmesinde fayda vardır.

Abstract:
Phosphorus is one of the most important macro plant nutrients for optimum growth and development of plants. At the same time, plants also need micro elements for optimum development. The aim of this study is to determine the effect of the combined application of raw phosphate (crushed rock phosphate) materials and elemental sulfur (S0) to soils on the available P content and  some micro elements of soils. Raw phosphate is a material obtained by grinding rock phosphate and is stable under natural conditions and does not turn into a form that plants can take up. In this study, soil taken from an area with low P content, raw phosphate and elemental S0 were used as materials. The experiment was carried out in the form of a pot experiment with 3 replications according to the randomized plots experimental design. Raw phosphate and elemental S0 were applied to the soils placed in the pots (1 kg soil) at the rates of 0, 20, 40, 80 kg da-1 (at the doses of 0, 0.08, 0.16, 0.32 g kg-1) and well mixed. Later, the soils were brought to field capacity, samples were taken from the soils on the 45th, 90th and 135th days and the necessary analyses were made.  According to the obtained data, elemental S0 and raw phosphate application decreased the pH value of the soils at a statistically significant level (p<0.01). In the application of elemental S and raw phosphate to the soils, the available P concentrations in the soils increased depending on the raw phosphate dose and this increase was found to be statistically significant (p<0.01). Increases in DTPA-extractable Fe, Zn and Mn contents of soils were also observed due to elemental S0 and raw phosphate applications. According to the results of the experiment, application of raw phosphate sources mixed with elemental S0 can be evaluated as an alternative in the P nutrition of plants. However, it is useful to test it with detailed field trials.