Down sendromlu çocuklarda ebeveyn besleme tarzları ile çocukların yeme davranışları ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between parental feeding styles and children's eating behaviors and nutritional status in children with down syndrome
Yazar: BETÜL BİLİR KAYA
Danışman: PROF. SANİYE BİLİCİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Çocukların sağlıklı yeme davranışları geliştirmesinde beslenmesi dahil genel bakımını üstlenen ebeveynlerin sergiledikleri davranışlar ve çocuklarını besleme tarzları en önemli faktörler olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Down Sendromu (DS) tanılı çocuklarda ebeveyn besleme tarzı ile çocukların yeme davranışları ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İzmir ilinde yürütülen çalışmaya 6-14 yaş grubu 67 çocuk (45 erkek ve 22 kız) ve 67 ebeveyn (anne veya baba) katılmıştır. Veri toplama aracı olarak çocuklar ve ebeveynlere ilişkin genel bilgiler, Ebeveyn Besleme Tarzı Anketi (EBTA), Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA), Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirmesi Ölçeği (DPBDÖ)'nden oluşan anket formu kullanılmış, çocukların 24 saatlik besin tüketim kaydı ebeveynlerden alınmıştır. Çalışmaya katılan çocukların vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve bel çevresi ölçümleri araştırmacı tarafından; ebeveynlerin vücut ağırlığı ve boy uzunluğu bilgileri ise kendi beyanlarına dayalı olarak alınmıştır. Yaşa göre BKİ-z skoru (BAZ) değerlendirmesine göre çocukların %43,3'ü şişman, %23,9'u hafif şişman; yaşa göre boy uzunluğu-z skoru (HAZ) değerlendirmesine göre %77,6'sı çok kısa ve kısa boy uzunluğuna sahiptir. Bel/boy uzunluğuna göre çocukların %49,2'si artmış risk, %38,8'i çok yüksek kardiyolojik risktedir. Ebeveyn Beden Kütle İndeksi (BKİ) ile çocuk BKİ değeri (r=0,315) arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki saptanmıştır (p<0,001). Çocukların karbonhidrat, protein, A, B1, B2, B12, C vitaminleri ve fosfor alımları TÜBER'e göre günlük önerilen alım düzeyinin üzerindedir. Günlük enerji (kkal) alım miktarı ile ÇYDA alt boyutlarından "besin hevesliliği" (r=0,259) davranışı arasında pozitif; doymuş yağ asidi (g) alım miktarı ile "besinden zevk alma" (r=0,275) davranışı arasında pozitif ve DPBDÖ alt boyutu "geç dönem yiyecek reddi" (r=-0,246) davranışı arasında negatif bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Enerjiden gelen protein yüzdesi (%) ile DPBDÖ alt boyutlarından "yiyecek seçiciliği" (r=-0,274) davranışı arasında negatif; enerjiden gelen karbonhidrat yüzdesi (%)  ile "erken dönem yiyecek reddi" (r=0,244) ve "geç dönem yiyecek reddi" (r=0,175) davranışı arasında pozitif bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Bel çevresi ile "besin hevesliliği" (r=0,273) ve "besinden zevk alma" (r=0,377) davranışı arasında pozitif bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Ebeveyn BKİ değeri, EBTA alt boyutlarından "sıkı kontrollü besleme" ile negatif; çocukların besinden kaçınan yeme davranışlarından "yavaş yeme" ve DPBDÖ alt boyutlarından "yiyecek seçiciliği" ve "erken dönem pütürlü yiyecek reddi" ile pozitif ilişkilidir (p<0,05) Çocukların yaşa göre BKİ-Z skoru ile EBTA alt boyutu olan "yardımcı besleme" (r=0,277) tarzı arasında pozitif; ÇYDA alt boyutu "duygusal az yeme" (r=-0,250) davranışı arasında negatif bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Çalışma örneklemini oluşturan DS'li çocukların çoğunun şişman ve hafif şişman olması ve EBTA ile BKİ-Z skoru arasında ilişki bulunması DS'li çocukların beslenme durumu ve yeme davranışlarının gelişimi ve vücut ağırlığı kontrolünde ebeveynlerin önemli bir role sahip olduğunu destekler niteliktedir. Çocukların genel bakımını üstlenen ebeveynlerin besleme tarzının çocukların beslenme davranışları üzerine etkilerinin daha geniş örneklemli ve uzunlamasına çalışmalar ile irdelenmesi özel gereksinimi olan çocukların beslenme durumlarının iyileştirilmesine yönelik hazırlanacak kılavuzlara temel teşkil edeceği düşünülmektedir.

Abstract:
The behaviors of parents who undertake the general care of children, including their nutrition, and parental feeding style are considered to be the most important factors in the development of healthy eating behaviors. This study aimed to evaluate the relationship between parental feeding style and children's eating behaviors and nutritional status in children diagnosed with Down Syndrome (DS). 67 children ( 45 boys, 22 girls) aged 6-14 and their mothers or fathers participated in the study conducted in Izmır province. A questionnaire form consisting of general information, Parental Feeding Style Questionnaire (PFSQ), Child Eating Behavior Questionnaire (CEBQ), Behavioral Pediatric Feeding Assessment Scale (BPFAS) was used as data collection tools, and children's anthropometric measurements and 24-hour dietary recall were obtained. The body weight, height and waist circumference measurements of the children participating in the study were taken by the researcher; the body weight and height measurements of the parents were taken based on their declarations. According to the BMI for-Age-z score (BAZ) evaluation of the children, 43.3% were obese, 23.9% were overweight; according to the height-for-age-Z score evaluation, 77.6% were very short and short in height. According to the waist/height ratio evaluation of the children, 49.2% were in the increased risk group, and 38.8% were in the very high-risk group. A positive correlation was found between parental BMI and child BMI value (r=0.315; p<0.001). When compared with TUBER-2022 recommendations; carbohydrate, protein, vitamins A, B1, B2, B12, C and phosphorus exceed the daily recommended intake level. Between children's daily energy (kcal) intake and "food responsiveness" (r=0.259) behavior a positive correlation was found; between saturated fatty acid (g) intake and "enjoyment of food" (r=0.275) a positive correlation was found; and a negative correlation was found between saturated fatty acid (g) intake and late period food refusal (r=-0.246) (p<0.05). A negative correlation was found between the amount of energy intake from protein (%) and "food selectivity" behavior (r=-0.274); a positive correlation was found between the amount of energy intake from carbohydrate (%) and "early period food refusal" (r=0.244) and "late period food refusal" (r=0.175) behavior (p<0.05). A positive correlation was found between children's waist circumference and "food responsiveness" (r=0.273) and a "enjoyment of food" (r=0.377) behaviors (p<0,05). A positive correlation was found between children's BMI-Z score and "instrumental feeding" (r=0.277) style; and a negative correlation was found between "emotional undereating" (r=-0.250) behavior (p<0.05). A negative correlation was found between Parental BMI and "parental control over eating" (r=-0,254); a positive correlation was found between "slowness in eating" behavior (r=0,355) and early period textured food refusal (r=0,276) and "food refusal" (r=0,257) (p<0,05). The fact that most of the children with DS in the study sample were obese or overweight and that there was a relationship between EBTA and BMI-Z scores, supports the fact that parents have an important role in the development of nutritional status, eating behaviors and body weight control of children with DS. It is thought that examining the effects of the feeding style of parents, who undertake the general care of children on the feeding behaviors of children, with larger samples and longitudinal studies will form the basis for guidelines to be prepared to improve the nutritional status of children with special needs.