Fa'al aklın ontolojik ve epistemolojik değeri"
Ontological and epistemological value of active intelligence"
Yazar: FATİH BAŞAK
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE TOKSÖZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl = Reason ; Epistemoloji = Epistemology ; Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Ontoloji = Ontology

Özet:
Bu çalışma "Faal Aklın Ontolojik ve Epistemolojik Değeri" başlığı altında
Fârâbî'nin faal akla yüklediği anlamın ontolojik ve epistemolojik açıdan
değerlendirilmesini içermektedir.
Faal aklın Fârâbî'nin felsefesinden çok önce ortaya çıktığı bilinmektedir.
Fârâbî'nin sisteminde ise Faal Akıl hem suret veren bir ilke hem de insanî ve ilahi
bilginin kaynağıdır.
Fârâbî'nin felsefesinde Faal Akıl, sudûr teorisi çerçevesinde ortaya koyduğu ay
üstü âlemdeki göksel akılların sonuncusudur. Filozofun varlık hiyerarşisine göre Faal
Akıl, ay altı âleminin varlıklarının suretlerini veren ilkedir. Ayrıca Faal akıl, varlıklar
içerisinde en değerli olan insanın nefsi üzerinde bir takım etkilerde bulunarak insanın
bilgi edinmesinin önünü açar. Ruhen ve bedenen yetkinliğini tamamlayan insan, Faal
Akıl'dan gelecek bilgileri almak için hazır hale gelir. Ayrıca Faal Akıl, vahyi bilginin
kaynağıdır. Dolayısıyla Fârâbî, Faal Akıl'dan filozofa ya da peygambere gelen bilgilerin
tek bir kaynaktan geldiği kabulündedir. Farabi'nin erdemli şehir teorisinin hayata
geçirilmesi filozof ya da peygamber fark etmeksizin tek kaynaktan gelen bilgilerin
somutlaştırılması neticesinde mümkün olacaktır. Öte yandan Fârâbî'nin nübüvvete
farklı bir değer atfetmekle birlikte filozof ile nübüvvetin bilgi kaynağının aynı olduğunu
savunması, akıl ile vahyin uzlaştırılmaya çalışılması şeklinde okunabilir.

Abstract:
This thesis includes the ontological and epistemological evaluation of the
meaning attributed to the active intellect by Fârâbî under the title of "Ontological and
Epistemological Value of Active Intelligence".
It is known that the Active Intelligence emerged long before Fârâbî's philosophy.
In Fârâbî's system, Active Intelligence is both as well as being a surrogate principle and
the source of human and divine knowledge.
In Fârâbî's philosophy, Active Intelligence is the last of the celestial
intelligences in the sub-world in his emanative scheme. According to the existence
hierarchy of philosopher, Active Intelligence is the principle that gives the copies of the
assets of the supra-upper world. Also the Active Intelligence paves the way for human
knowledge by having some impacts on the self of the person who is the most valuable
of all beings. After the person who has completed his or her competence in spirit and
body is ready to receive information from the active mind, the Active Intelligence is
said as the common source of both revelation and human knowledge as a result of the
human acceptance of the information that comes in the state of dissolution. For Fârâbî
acknowledges that the information coming from the Active Intelligence to the
philosopher or the prophet comes from a single source. The realization of Farabi's
virtuous city theory will be possible as a result of embodiment of information from one
source, regardless of the philosopher or prophet. On the other hand, Fârâbî's argument
that the source of knowledge of the philosopher and the nubuwwah is the same, while
attaining a different value to the nubuwwah, can be read as an attempt to reconcile the
mind and the revelation.