Tip 2 diyabetes mellituslu hastalarda submandibular ve parotis tükürük bezlerinin ultrasonografik görüntülerinin fraktal analizi
Fractal analysis of ultrasonographic images of submandibular and parotid salivary glands in patients with TYPE 2 diabetes mellitus
Yazar: BESEL YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİRDEVS AŞANTOĞROL
Gaziantep Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Diyabetes mellitus (DM), "insülin etkisindeki ve salgılanmasındaki ya da her ikisindeki
kusurlardan köken alan hiperglisemi ile seyreden bir metabolik hastalık grubu" olarak
tanımlanmaktadır. Tükürük bezleri endokrin hastalıklar gibi çeşitli sistemik durumlardan
veya bozukluklardan etkilenir. Uzun süreli DM, glandüler hipofonksiyona, ağız
kuruluğuna ve asiner atrofi ve yağ infiltrasyonuna neden olabilir. Bu çalışmanın amacı
Tip 2 DM teşhisi olan hasta grubu ve sağlıklı kontrol grubu arasındaki parotis ve
submandibular tükürük bezlerinin ultrasonografik görüntülerinin, fraktal analiz ile
değerlendirilerek yaş, cinsiyet, VKİ, glukoz düzeyi ve HbA1c ilişkisine göre prospektif
olarak incelemektir. Çalışmaya Gaziantep Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş
ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı'na çeşitli nedenlerle başvuran, 18 yaş ve üzeri, 80 Tip
2 DM'li çalışma grubu ve 80 sağlıklı kişiden oluşan kontrol grubu dahil edilmiştir. Hasta
ve kontrol grupları arasında; sol sm-Ort. FB, sol smFB-2, sol lpFB-3, SmFB-2 ve
ORT.SM-FB değerleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05).
Cinsiyetlere göre sağ smFB-2, sağ lpFB-3, sol tpFB-3, lPFB-3 değerlerinde; yaşa göre
sol lpFB-1 ve sol smFB-2 değerlerinde; VKİ'ye göre ORT.SM-FB, SmFB-2 ve sol smFB2 değerlerinde anlamlı farklılık gözlenmiştir (p<0,05). HbA1c' ye göre ORT.SM-FB,
SmFB-3, sağ smFB-3, tpFB-2, lpFB-1 ve sol smFB-3, tpFB-1, tpFB-3 değerlerinde
istatistiksel anlamlı korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Sonuçta; USG incelemelerinde
hasta grubunun tükürük bezlerinde FB'lerde azalma izlenmiştir. Bu değişikliğin aynı
zamanda diyabetik hastalarda cinsiyet, yaş, VKİ ve HbA1c ile ilişkili olduğu saptanmıştır.
Sistemik hastalıkların tükürük bezlerinde meydana getirdikleri değişikliklerin
anlaşılabilmesi için bez USG görüntülerinin fraktal analiz ile değerlendirilmesi
önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Fraktal analiz, Parotis bezi, Submandibular bez,
Ultrasonograf

Abstract:
Diabetes mellitus (DM) is defined as "a group of metabolic diseases characterized by
hyperglycemia resulting from defects in insulin action, and secretion, or both". The
salivary glands are affected by various systemic conditions or disorders such as endocrine
diseases. Prolonged DM can cause glandular hypofunction, dry mouth, and acinar
atrophy, and fat infiltration. The aim of this study is to prospectively examine the
ultrasonographic images of the parotid and submandibular salivary glands between the
patient group diagnosed with Type 2 DM and the healthy control group according to age,
gender, BMI, glucose level, and HbA1c relationship by evaluating with fractal analysis.
The study group consisted of 80 Type 2 DM study group and 80 healthy individuals aged
18 and over, who applied to Gaziantep University Faculty of Dentistry, Department of
Oral, Dental, and Maxillofacial Radiology for various reasons. Between the patient and
control groups; a statistically significant difference was found between left sm-avg. FB,
left smFB-2, left IpFB-3, SmFB-2 Avg.SM-FB values (p<0.05). According to the
genders, the values of right smFB-2, right lpFB-3, left tpFB-3, lPFB-3; left IpFB-1 and
left smFB-2 values according to age; a significant difference was observed in the
Avg.SM-FB, SmFB-2, and left smFB-2 values according to BMI (p<0.05). A statistically
significant correlation was found in the Avg.SM-FB, SmFB-3, right smFB-3, tpFB-2,
lpFB-1, and left smFB-3, tpFB-1, tpFB-3 values according to HbA1c (p<0.05). In
conclusion; in the USG examinations, a decrease in FBs was observed in the salivary
glands of the patient group.
This change was also found to be associated with gender, age, BMI, and HbA1c in
diabetic patients. In order to understand the changes caused by systemic diseases in the
salivary glands, it is recommended to evaluate the gland USG images with fractal
analysis.
Keywords: Diabetes Mellitus, Fractal Analysis, Parotid Gland, Submandibular Gland,
Ultrasonography