Müzik ile tedavi uygulamaları ve Türk musikisi
Music interventions and Turkish music
Yazar: SEDAT ÜLGEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ZEYNEP EĞİLMEZ
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Sanat Dalı / Türk Musikisi Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music

Özet:
Türklerde müzik ile tedavi uygulamaları Eski Türklerde (Orta Asya Türklerinde) başlamasına rağmen İslamiyet'in kabulü ile IX. yüzyıldan itibaren Türk Musikisi yapılandırılmış, makamlar geliştirilerek zenginleştirilmiş ve bir tedavi aracı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Buna bağlı olarak Türk Musikisi'nin makamları farklı kriterlere göre sınıflandırılmıştır. Müzik ile tedavide gelişmeler özellikle Amerika ve Avrupa'da XX. yüzyıldan itibaren ivme kazanmıştır. Buna karşılık İslam Medeniyetinde, Selçuklu ve Osmanlı Dönemlerinde parlayan müzik ile tedavi uygulamaları XX. yüzyılın sonlarına kadar kendini unutturmuş olduğu düşünülebilir. Bu tezde, ilk önce dünyanın birçok ülkesinde ve Türkiye'de müzik ile tedavi uygulamalarının tarihsel gelişimi gözden geçirilmiştir. Daha sonra yetişkinlerde görülen psikolojik ve fiziksel hastalıklara yönelik müzik ile tedavi uygulamalarında Türk Mukisi'nin ve diğer müzik türlerinin etkileri gözden geçirilmiştir.  
Farklı araştırmalarda Klasik Batı Müziği, Pop, Rock and Roll gibi farklı müzik türlerinin ve Türk Musikisi'nin kullanıldığı müzik ile tedavi uygulamalarının etkileri incelenmiştir. Türk Musikisi'nin kullanıldığı araştırmaların çoğu yayınlanmamış yüksek lisans veya doktora tez çalışmaları olmuştur. Bir araştırmada Türk Musikisi ve Klasik Batı Müziğinin kullanıldığı müzik ile tedavi uygulamalarının etkileri karşılaştırılmış ve bulgular iki müzik türünün de etkili olduğunu gösterilmiştir.
 Türk Musikisi temelli müzik ile tedavi araştırmalarında birçok makam kullanılmıştır. Bu araştırmalarda Segah, Hüseyni, Hicaz, Rast, Uşşak, Neva, Zirefkend, Mahur, Buselik, Nihavent, Şehnaz ve Acemaşiran makamları kullanılmıştır. Bu makam seçimlerinin çoğu Farabi'nin "Musiki-ul Kebir" adlı eserinde belirttiği makamların bireylere olan etkileri ile uyumludur. 
Müzik ile tedavi uygulamalarının fiziksel ve psikolojik hastalıklar bağlamında destekleyici bir yöntem olduğuna dair kanıtlar olmasına karşın Türkiye'de bu uygulamaların etkileri ve Türk Musikisi'nin bu alana katkıları tam olarak anlaşılmış değildir. Buna benzer bir şekilde Türk Musikisi'nin tedavi edici önemi eski Türklerde çok iyi anlaşılmış olmasına rağmen müzik ile tedavi uygulamalarının Türkiye'de bir bilim dalı olarak henüz gelişmekte olması, hak ettiği konumda olmadıklarına işaret etmektedir. Alanın tanıtılması, bu konuda eğitimlerin, seminerlerin ve bilimsel araştırmaların arttırılması gibi birtakım önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Müzik Terapi, Psikolojik ve Fiziksel Hastalıklar, Türk Musikisi

Abstract:
Among Turks, although music interventions have been initiated in Ancient Turks (Middle Asian Turks) as a result of the acceptance on the Islam, from the IXth century onwards Turkish Classical Music was structured, enriched by developing maqams and used as a treatment. Maqams of Turkish Classical Music were classified on the basis of a number of criteria. In America and Europe, music interventions got developed rapidly from XXth century onwards. Although the interest in music interventions was very high in Islamic Civilization, Seljuk and Ottoman Periods, musical interventions got forgotten until the end of the XXth century. In this thesis, firstly the historical development of music interventions in different countries around the World and Türkiye was reviewed. Then, the effects of music interventions using Turkish Classical Music and other types of music which targeted psychological and physical illnesses in adults were reviewed.
Different studies have examined the effects of music interventions using different types of music such as Classical, Pop, Rock and Roll and Turkish Classical Music. The majority of studies using Turkish Classical Music consisted of unpublished master's and doctoral theses. One study compared the effects of intervations using Turkish Classical Music and other types of music. Findings showed that both types of music were effective. Studies based on Turkish Classical Music used many maqams. In these studies, Segah, Hussein, Hejaz, Rast, Ussak, Neva, Zirefkend, Mahur, Buselik, Nihavent, Shahnaz and Acemasiran maqams were used. The choice of these maqams was mostly consistent with Farabi's descriptions of their effects on individuals in his work entitled "Musiki-ul Kebir." 
Despite the evidence suggesting the therapeutic effects of music interventions on physical and psychological illnesses, these effects and the contribution of Turkish Classical Music on this area are not well understood in Türkiye. Similarly, despite the fact that the importance of the therapeutic effect of Turkish Classical Music was well understood in ancient Turks, music interventions are still being developed as a science in their own right in Türkiye. This therefore, indicates that these interventions did not reach the status that they deserved. A number of recommendations were made such as introducing the subject area, offering more educational programs, seminars, and undertaking more research.

Keywords: Music therapy, Psychological and Physical Illnesses, Turkish Classical Music