Aşkınlığın felsefî temelleri: Platon'da aşkınlık imkânı ve tecrübesi olarak felsefe
Philosophical foundations of transcendence: Philosophy as a possibility and experience of transcendence in Plato
Yazar: BARAN BİNGÖL
Danışman: PROF. DR. MEHMET HİLMİ DEMİR
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Parmenides = Parmenides ; Platon = Platon

Özet:
Bu çalışma, Platon'un aşkınlık imkânı ve tecrübesi olarak felsefe anlayışına dair bir incelemedir. Platon'un mektupları ile diyalogları arasında ciddiye alınması gereken ölçüde tutarlılık mevcuttur ve bu tutarlılık bize Platon'un anladığı anlamda felsefe ile bugün bizim anladığımız anlamda felsefe arasında radikal farklılıklar olduğunu gösterir. Platon'un sisteminde aynı zamanda ciddiye alınması gereken bir Parmenides zemini ve eleştirisi bulunur, Platon kendi sistemini bu zemin ve eleştiri üzerine inşa eder; tezde Platon ile Parmenides ilişkisi bu iki veçhesi gözetilerek açılmaya çalışılmıştır. Platon'un felsefesinin merkezinde yer alan aşkın (erôs) Platon'a göre aşkın (daimôn) olduğunu ve aşkla özdeşleştirilen felsefenin, psukhê'yi ontolojik, epistemolojik, estetik ve etik kısıtlamalarından özgürleştiren bir pratik olarak aşkınlığı amaçladığını iddia ediyorum. Bu sürecin neticesinde insani bilgeliğin bir tezahürü olarak diyalektik, psukhê'nin içine düştüğü hâlde ayrışıklaşan isim ile fiile veya fail ile fiile yahut daha genel ifadesiyle theôria, logia ve praksis'e birlik verme faaliyetidir. Tezde aşkınlık bağlamında kısaca üzerinde durulacak diğer kavramlar da kosmos ve khôra kavramları, bunların anlamı ve felsefeyle ilişkisidir. Son olarak, tezin temel meselesi olan aşkınlık kavramı çerçevesinde son dönemde Prof. Dr. Yalçın Koç tarafından geliştirilen düşünce sistemi bağlamında zihin felsefesine dair bir çalışma ek kısmında sunulmuştur.

Abstract:
This thesis examines Plato's conception of philosophy as the possibility and experience of transcendence. A significant coherence exists between Plato's letters and dialogues, revealing radical differences between his understanding of philosophy and our contemporary understanding of philosophy. In Plato's system, there is a substantial background and critique of Parmenides, foundational to his philosophical framework. This thesis aims to explore the relationship between Plato and Parmenides by considering these aspects. I argue that love (erôs), central to Plato's philosophy, is transcendent (daimôn) according to Plato and that philosophy, identified with love, seeks transcendence as a practice that liberates the soul (psuchê) from its ontological, epistemological, aesthetical and ethical constraints. Consequently, dialectics, as an embodiment of human wisdom, serves to unify the noun/agent and verb/action or, in general terms, theôria, logia, and praxis. Furthermore, I briefly examine the concept of cosmos and emphasize the notion of khôra in relation to transcendence within the context of philosophy. Lastly, I present a study on the philosophy of mind, drawing from recent studies by Prof. Dr. Yalçın Koç, with reference to the notion of transcendence—one of the central themes of his system.