Depresyonlu hastaların beslenme durumlarının değerlendirilmesi
The evaluation of nutrition status in patients with depression
Yazar: NİMET ALPARSLAN
Danışman: PROF. DR. NERİMAN İNANÇ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Randomize kontrollü olarak planlanan bu araştırma, Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı Merkezinde yatarak tedavi gören, DSM-IV-TR kriterlerine göre depresyon tanısı konmuş hastaların (depresyon grubu, n=29) ve sağlıklı gönüllülerin (kontrol grubu, n=30) beslenme durumları, vücut kompozisyonları ve biyokimyasal parametrelerini belirlemek amacıyla yürütüldü. Bireylerin demografik bilgileri, besin tüketim sıklıkları, 24 saatlik besin tüketimleri, fiziksel aktivite durumları araştırmacı tarafından anket formu ile yüzyüze görüşme ile kaydedildi ve günlük enerji ve besin öğesi tüketimleri Bebis bilgisayar programı ile hesaplandı. Antropometrik ölçümlerden vücut ağırlığı, Beden Kütle İndeksi (BKİ), bel, kalça çevresi ölçümleri belirlendi ve bel/kalça oranı hesaplandı. Biyokimyasal olarak açlık kan şekeri (AKŞ), trigliserit (TG), total kolesterol (TK), HDL kolesterol, LDL kolesterol, B12, folat ve insülin ve homeostatic model assessment (HOMA) düzeyleri incelendi. İstatistiksel analizlerde Ki-kare analizi ve Mann-Whitney U testi kullanıldı. Araştırmaya alınan bireylerin yaş ortalaması 34.94±1.22 yıl olup, %62.7'si kadındı. Depresyon grubunun %65.5'ini kadın bireyler oluştururken, %34.5'ini erkek bireyler oluşturmaktaydı. Depresyon grubundaki bireylerin ilkokul mezunu olma oranı (%51.7) kontrollerden (%10.0) daha yüksek iken, üniversite mezunu olma durumunun (%6.9) kontrollerden (%40.0) daha düşük olduğu belirlendi. Eğitim durumu açısından gruplar arasındaki farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulundu (?2=21.510, p<0.001). Depresyon grubundaki bireylerin; A vitamini (p<0.05), tiamin (p<0.01), riboflavin (p<0.001), B6 vitamini (p<0.001), folik asit (p<0.01), C vitamini (p<0.01), sodyum (p<0.05), potasyum (p<0.001), magnezyum (p<0.001), kalsiyum (p<0.001), fosfor (p<0.01), demir (p<0.01), çinko (p<0.05) ve posa (p<0.01) tüketim miktarları kontrol grubundan daha düşüktü. Depresyon grubunun vücut ağırlıkları ortancaları (p<0.05), bel çevresi (p<0.001), kalça çevresi (p<0.01) ve bel/kalça oranı ortancaları (p<0.01) kontrollerden istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksekti. Depresyon grubunda I. ve II. dereceden obez olan bireylerin oranı (sırasıyla; %27.6 ve %13.8) kontrol grubundan (sırasıyla; %6.7 ve %0.0) daha yüksekti (p<0.01). İstatistiksel olarak anlamlı olmasa da, depresyon grubunun TK, HDL kolesterol ve LDL kolesterol düzeylerinin kontrollere göre daha düşük, TG düzeylerinin ise daha yüksek olduğu belirlendi (p>0.05). Depresyon grubundaki bireylerin AKŞ (p<0.05), B12 vitamini (p<0.05) ve folat (p<0.001) düzeyleri ortancalarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu saptandı. Serum insülin ve HOMA değerleri açısından gruplar arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05). Bu çalışmada, depresyonlu hastaların omega-3 yağ asidi kaynağı olan balık tüketim sıklığının ve B grubu vitaminlerinin (B6 vitamini, tiamin ve niasin) tüketim miktarlarının yetersiz olduğu, serum folik asit düzeylerinin kontrollerden düşük olduğu ve tüketim miktarlarının yetersiz olduğu, obez olma oranlarının kontrollerden fazla olduğu ortaya konmuş ve depresyonda yeterli ve dengeli beslenmenin önemi vurgulanmıştır.Anahtar Kelimeler: Antropometrik Ölçümler, Besin tüketimi, Depresyon

Abstract:
This randomized controlled study was conducted to determine nutritional status, body composition and biochemical parameters of patients diagnosed with depression based on DSM-IV-TR criteria (depression group, n=29) who were inpatients at Mental Health Center of Kayseri Education and Research Hospital and controls (control group, n=30). Demographic characteristics, food consumption frequency, 24 hour food intake, physical activity level were recorded by a face to face questionnaire and daily intake of energy and nutrients were determined by BeBis computer program. Body weight, height, body mass index (BMI), waist and hip circumferences were measured and waist to hip ratio was calculated. Fasting blood glucose, triglyceride (TG), total cholesterol (TC), HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, vitamins B12 and folic acid and insulin and homeostatic model assessment (HOMA) levels were examined. Chi-square and Mann Whitney U tests were used for statistical analysis. Mean age of the participants was 34.94±1.22 years while 62.7% consisted of females. 65.5% of depression group and 34.5% of control group were female and male, respectively. Ratio of elementary school graduates in depression group was higher than controls (51.7% vs. 10.0%) whereas ratio of university graduates of depression group (6.9%) was lower than controls (40.0%) being statistically significant (?2=21.510, p<0.001). Intake of vitamins A (p<0.05), thiamine (p<0.01), riboflavin (p<0.001), B6 (p<0.001), folic acid (p<0.01), C (p<0.01) and Na (p<0.05), K (p<0.001), Mg (p<0.001), Ca (p<0.001), P (p<0.01), Fe (p<0.01), Zn (p<0.05) and fiber (p<0.01) were lower in depression group than controls. Median levels of body weight (p<0.05), waist circumference (p<0.001), hip circumference (p<0.01) and waist to hip ratio (p<0.01) were higher in depression group. Obesity in I. and II. degree was higher in depression group (27.6% and 13.8%, respectively) than controls (6.7% and 0.0%, respectively), (p<0.01). TC, HDL cholesterol and LDL cholesterol levels of the depression group were lower and TG was higher in depression group than controls without a statistical significance (p>0.05). Fasting blood glucose levels (p<0.05), vitamin B12 (p<0.05) and folic acid (p<0.001) in depression group were lower than controls. Serum insulin and HOMA levels were not significantly different between groups (p>0.05). In this study, patients with depression as a source of omega-3 fatty acids, fish consumption frequency and B-group vitamins (vitamin B6, thiamine and niacin) consumption amounts are inadequate, serum folic acid levels are low, and consumption rates are inadequate than controls, rates of being obese are high than controls has been demonstrated and the importance of adequate and balanced diet has been stressed in depression.Key Words: Anthropometric Measurements, Food Consumption, Depression.