Kibir ve tevazu hakkındaki hadisler ve değerlendirmesi
Hadiths about arrogance and humility and their evaluation
Yazar: ALİYE FEYZA DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. HABİL NAZLIGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kibir ve tevâzu hasletleri, sosyal bir varlık olan insanın hem insan ilişkilerinde davranışsal yönüyle, hem de insanın kendi iç yolculuğunda kutsal ile kurmuş olduğu ilişkide derûnî yönüyle büyük önem arz etmektedir. Ahlâklı ve Allah'a iyi bir kul olmak isteyen bir insan, İslâm dininin yasakladığı, hoş görmediği davranışlardan da uzak durması gerekir. Kibir kişinin nefsini arındırma noktasında önüne engel olan en kötü huylardan birisidir. Bu yüzden insan kibre sebep olan psikolojik ve sosyolojik alt yapıları bilip, bu huydan olabildiğince kaçınmalı, kibirden kurtulma yolları üzerinde araştırma yapıp, o bilgiyi içselleştirmeye çalışmalıdır. Tevâzu insanı, iki uç nokta olan kibir ve zillet davranışları arasında tutan orta yoldur. İnsanın her iki dünyada da mutlu olabilmesi için dengede kalabilmesi gerekir. İnsan bu dengeyi en iyi Kur'an ve Sünnetten öğrenir. Tevâzuyu hayatında içselleştirmiş olan Peygamber'in örnekliği bu noktada büyük önem arz etmektedir.
"Kibir ve Tevazu Hakkındaki Hadisler ve Değerlendirmesi" olarak adlandırılan bu tez; giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte tezin konusu, amacı ve önemi, tezin yöntemi, ve kaynakları belirtilmiştir. Birinci bölümde tezin temel kavramları, ikinci bölümde kibrin itikâdî ve davranışsal yönü, kibrin mânevî zararları ve kibirlenenlerin âkıbeti, hadisler bağlamında incelenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise tevazunun mâhiyeti, nebevi tevazunun davranışlardaki yansımaları, tevazu sahibi olmak için hadislerden çıkarılabilecek davranış ilkeleri tespit edilmeye çalışılmıştır.   
Anahtar Kelimeler: Kur'an, Sünnet, Hadis, Kibir, Tevazu

Abstract:
The traits of arrogance and humility are of great importance for humans, who are social beings, both in their behavioral aspects in human relations and in their inner aspects in their relationship with the sacred in their inner journey. A person who wishes to be a moral and good servant of Allah should also stay away from behaviors that Islam prohibits and does not tolerate. Arrogance is one of the worst habits that prevents a person from purifying his soul. Therefore, one should know the psychological and sociological infrastructures that cause arrogance, avoid this habit as much as possible, do research on ways to get rid of arrogance and try to internalize that knowledge. Humility is the middle path that keeps a person between the two extremes of arrogance and humiliation. In order to be happy in both worlds, a person must be able to maintain balance. A person learns this balance best from the Quran and Sunnah. The examplary of the Prophet, who internalized humility in his life, is of great importance at this point.
This thesis titled "Hadiths on Arrogance and Humility and their Evaluation" consists of an introduction and two chapters. In the introduction, the subject, purpose and importance of the thesis, the methodology of the thesis, and its sources are stated. In the first chapter, the basic concepts of the thesis, in the second chapter, the theological and behavioral aspects of arrogance, the spiritual harms of arrogance and the fate of the arrogant are examined in the context of hadiths. In the third chapter, the essence of humility, the reflections of Prophetic humility in behavior, and the principles of behavior that can be deduced from the hadiths in order to have humility are tried to be determined.   
Keywords: Quran, Sunnah, Hadith, Arrogance, Humility