Sınıfsal sınırlar ve aile içi yansımaları: Çocuklarda beslenme davranışlarının ilişkisel çözümlemesi
The boundaries of social class and reflections within the family: A relational analysis of nutritional behaviors in children
Yazar: GİZEM ŞÜKRAN ÖZALKAN
Danışman: PROF. DR. FUAT GÜLLÜPINAR
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Açımlayıcı sıralı karma yöntem = Exploratory sequential mixed method desig ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveyn-çocuk çatışması = Parents-child conflict ; Sosyal sınıf = Social class

Özet:
Bu araştırma çocukların beslenme davranışları etrafındaki tutum ve davranış örüntülerini, sınıfsal konuma göre şekillenen aile içi ilişkiler temelinde eleştirel olarak değerlendirmeyi amaçlar. Dönüştürücü sıralı karma desen prensibiyle ebeveyn ve çocuklara anket uygulanmış, ardından bulgular yine ebeveyn ve çocuklar ile gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerle açımlanmıştır. Demografik Bilgi Formu, Çocuk Beslenme Anketi (ÇBA) ve Ana Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ) ile elde edilen nicel verilerin analiz ve görselleştirmeleri R programlama dili 2023.09.1+494 versiyonu ile, nitel verilerin analizi ise Maxqda Analytics Pro 2023 ve 2024 sürümleri ile tamamlanmıştır. Nihayetinde yapısal kategoriler olarak ele alınan aile, ebeveynlik ve çocukluk; sınıfsal olarak beslenmeye verilen anlamın farklılıkları ve bu farklılıkların birbirleriyle olan ilişkileri üzerindeki izdüşümleri açısından derinlemesine incelenmiştir. Bulgular ebeveynlerin çocuklarının beslenmesine yönelik algıladıkları sorumluluk, onları takip etme sıklıkları, ağırlıklarına dair duydukları endişe, kısıtlama ve yeme baskısı boyutlarının sosyoekonomik düzeylerine göre farklılaştığını göstermektedir. İçsel olarak önem verme ve kontrol kaybı arasında çatışma yaşayan ebeveynler, bir yanda uyulması gereken belli standartlar, davranış setleri, toplumsal norm, baskı ve beklentileri diğer yanda kendi çocukluklarındaki beslenme deneyimlerini yeniden üretme ya da onlardan kaçınma davranışı sergilemekte ve tüm bu süreçler çocuğun tutumları, tercihleri, kendini ifade etme, kabul etme, reddetme stratejileriyle karşılıklı olarak şekillenmektedir. Beslenmeye dair bilgi kaynakları, çocuk üzerindeki kontrolün dayanakları ile imkân ve olanaklar kapsamında şekillenen sosyalleşme ve paylaşım biçimleri ise sınıfsal konuma göre farklılaşmakta ve beslenme süreçleri açısından ebeveyn çocuk ilişkisinin niteliğini değiştirmektedir.

Abstract:
This research critically assesses the patterns of attitudes and behaviors surrounding children's nutritional practices, grounded in familial relations shaped by class position. Employing the transformative sequential mixed methods design principle, surveys were administered to parents and children, followed by the elucidation of findings through in-depth interviews with the same groups. Quantitative data derived from the Demographic Information Form, Child Feeding Questionnaire (CFQ), and Ana Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ) were analyzed and visualized using the R programming language, version 2023.09.1+494, while qualitative data analysis was completed with Maxqda Analytics Pro versions 2023 and 2024. Ultimately, the structural categories of family, parenthood, and childhood were examined in depth; class-based differences in the meaning attributed to nutrition and the interrelations of these differences were explored. The findings indicate that parents' perceived responsibility towards their children's nutrition, the frequency of monitoring, concerns about weight, and dimensions of restriction and pressure to eat vary according to socioeconomic levels. Parents, experiencing a conflict between intrinsic importance and loss of control, display behavior that either reproduces certain standards, sets of behavior, social norms, pressures, and expectations, or avoids patterns experienced in their own childhood nutrition. This entire process mutually shapes the child's attitudes, preferences, and strategies for expression, acceptance, and refusal. The forms of socialization and sharing, structured within the scope of resources and opportunities related to nutritional knowledge sources, vary according to class position, altering the quality of the parent-child relationship in the context of nutritional processes.