Ortak kullanılan bağlantı yollarında, özel araç akımının otobüs işletme hızına etkisi
The effect of private car flow on bus operating speed in common links
Yazar: ABDUL WAHID RAHNAWARD
Danışman: DOÇ. DR. YALÇIN ALVER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Hız ve trafik akımı, bir ulaşım ağındaki trafik koşullarının tanımlanmasında seyahat süresini ve seyahat kalitesini tahmin etmek için kullanılabilecek temel parametrelerdir. Kentsel ulaşım ağlarında, farklı türdeki taşıtların arasındaki etkileşim incelendiğinde taşıt akımlarının birbirini etkilediği görülmektedir. Bu etkileşim, tüm taşıt türlerinin, özellikle kent içi arterlerde otomobillerin ve otobüslerin seyahat maliyetlerinde değişime neden olmaktadır. Özellikle yoğun saatlerde trafik akımı, bağlantı yollarının özelliklerine bağlı olarak otomobillerin ve otobüslerin hızını ve seyahat maliyetini önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Yol ağlarında trafik akımının hız ve seyahat maliyetleri üzerindeki etkisi, bağlantı yolu performans fonksiyonu (link performance function) kullanılarak analiz edilmektedir. Bu fonksiyon, ulaşım ağlarında trafik akımının denge atamasında önemli bir unsurdur.
Bu tezde, İzmir ilinin çeşitli ana yollarından toplanan veriler kullanılarak trafik akımının otomobil ve otobüs hızına etkisi araştırılmıştır. Toplanan veriler doğrusal olmayan regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri Kamu Yolları Bürosu (Bureau of Public Roads-BPR) fonksiyonu kullanılarak, otomobillerin ve otobüslerin hız modeli ve seyahat süresi modeli ayrı ayrı oluşturulmuştur. Çalışma sonucunda, iki şeritli bağlantı yollarında trafik akımına bağlı olarak otobüslerin hızının, otomobillerin hızına kıyasla daha çok azaldığı görülmüştür. Bir şeritli bağlantı yollarında ise, trafik akımı yoğun olmadığında otobüs hızının otomobil hızına göre daha çok azaldığı görülmüştür. Ancak trafik akımı kapasiteye yaklaştığında veya kapasitenin ötesinde olduğunda, otobüs hızına kıyasla otomobil hızında daha keskin bir düşüş olmuştur.

Abstract:
Speed and traffic flow are the basic parameters in defining traffic conditions in a transportation network, which can be used to estimate travel quality. In urban transportation networks, considering multi-modality with the interaction between flows of different modes, the flow of each mode affects each other. This interaction results in a change in the travel cost of all vehicle types, especially the travel cost of cars and buses in the urban arterial roads. Particularly during peak hours, traffic flow can significantly affect the speed and travel cost of cars and buses depending on the characteristics of the traffic volume and the links. The effect of traffic flow on speed and travel costs in road networks is analyzed using the link performance function. This function is an essential element in the equilibrium assignment of traffic flow in transportation networks. 
In this thesis, the effect of traffic flow on car and bus speed is investigated using data collected from various arterial roads of Izmir, Turkey. The collected data were then evaluated by nonlinear regression analysis. Using the Bureau of Public Roads (BPR) function, the speed model, as well as the travel time model of private cars and buses, are established separately. The result shows that the speed of buses decreases more compared to the speed of cars for two-lane divided links. For one-lane undivided links, the results indicate that the bus speed decreases more than car speed when traffic flow is not heavy. But there is a steeper decrease in car speed compared to the bus speed when traffic flow is near or beyond capacity.