Rasyonel davranışın nöroiktisat açısından incelenmesi: Kocaeli üniversitesi öğrencileri örneği
The evaluation of rational behavior within the context of neuroeconomics: The case of Kocaeli university students
Yazar: CANSU ÇALIŞIR
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT PEHLİVANOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi ve Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Kocaeli = Kocaeli ; Nöroekonomi = Neuroeconomics ; Rasyonellik = Rationality ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Geleneksel iktisat teorisinin temel varsayımı olan rasyonel insan varsayımı, davranışsal iktisadın gelişmesiyle rasyonelliğin sınırlı olacağına evrilmeye başlamıştır. Her zaman eleştirilmiş olan rasyonel birey, davranışsal iktisadın alt disiplinleriyle daha da irdelenmeye başlanmıştır. Davranışsal iktisadın alt dallarından olan deneysel iktisat ve nöroiktisat rasyonel birey kavramına eleştiri getirmekle kalmayıp deneyler ve analizler yaparak rasyonellik kavramına yeni bir boyut kazandırılmasını sağlamaya başlamıştır. Rasyonel birey kavramının her zaman tam rasyonel olmadığı ve buna eleştiriler getirilebileceğinden hareketle ortaya atılan sınırlı rasyonalite kavramı, insanların kararlarını etkileyen birçok durum olduğunu duygununda bunlardan biri olduğunu savunmaktadır. 
	Bu çalışmada, rasyonellik kavramı ve rasyonel insan kavramı incelenerek davranışsal iktisadın ortaya çıkışı ve alt disiplinleri araştırılmıştır. Uygulama kısmında anket ve deney çalışmaları yapılarak Kocaeli Üniversitesi öğrencilerinin rasyonellik durumunun incelenmesi amaçlanmıştır. Özellikle verilen çıpalar karşısındaki davranışları, bedavanın etkisi, hava durumundan etkilenme durumları cinsiyet ve o günkü duygu durumları göz önünde bulundurularak analiz edilmiştir. Analizlerde Cronbach's Alpha Testi, Normallik Testi, Mann Whitney U Testi, Kruksal Wallis Testi yapılmıştır. Sonuçta, katılımcıların dışarıdan gelen etkenlere göre hareket etme eğiliminde olduğu, bazı durumlarda rasyonel davranışlar sergilerken bazı durumlarda irrasyonel davranışlar sergileyebildikleri görülmüştür.

Abstract:
The rational human assumption, which is the basic assumption of the traditional economic theory, has begun to evolve that rationality will be limited with the development of behavioral economics. The rational individual, which has always been criticized, has begun to be examined further with the sub-disciplines of behavioral economics. Experimental economics and neuroeconomics, which are sub-branches of behavioral economics, not only criticize the concept of rational individual, but also provide a new dimension to the concept of rationality by conducting experiments and analyzes. The concept of limited rationality, which is put forward because the concept of rational individual is not always fully rational and criticism can be brought to it, argues that the feeling that there are many situations that affect people's decisions is one of them.
In this study, the emergence of behavioral economics and its sub-disciplines were investigated by examining the concept of rationality and the concept of rational people. In the application part, it was aimed to examine the rationality status of Kocaeli University students by conducting questionnaires and experiments. In particular, their behavior against the given anchors, the effect of the freebies, the effects of the weather conditions were analyzed by considering the gender and mood of the day. Cronbach's Alpha Test, Normality Test, Mann Whitney U Test, Kruksal Wallis Test were used in the analysis. As a result, it was seen that the participants tended to act according to external factors, and in some cases they could exhibit rational behaviors while in some cases they could display irrational behaviors.