Harezm Türkçesi metinlerinde eşdizim
Collocation in Khorezm Turkish texts
Yazar: PELİN YEL
Danışman: PROF. DR. ERTAN BESLİ
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
*Dilin çeşitli sözcük türetme yolları vardır bunlardan biri de araştırmacıların henüz net olarak tanımlayamadıkları muğlak bir kavram olan eşdizimdir.  Eşdizim(collocation), genellikle düzenli olarak bir araya gelen sözcük birliktelikleri olarak tanımlanmaktadır. Bu kavramla alakalı üç farklı yaklaşım bulunmaktadır. Bunlardan ilki sıklık temelli yaklaşım, ikincisi anlam bilimsel yaklaşım, üçüncü yaklaşım ise diğer iki yaklaşımdan da fikirler barındıran karma yaklaşımdır. Çalışmanın amacı; eşdizim kavramı üzerine çalışmış araştırmacıların kılavuzluğunda eşdizim kavramını tanımlamak, diğer sözcük birliktelikleri ışığında eşdizimin bu birlikteliklerinden ayrılan yönlerini bulup ortaya koymak, Tarihi Türk Lehçeleri üzerine çok az çalışma yapılan eşdizim kavramını Harezm Türkçesi metinleri üzerinde daha çok anlam bilimsel yaklaşıma göre incelenmesi amaçlanmıştır. Eşdizim konusu, gerek kavramsal gerek yöntemsel olarak çalışmada belli sınırlılıklar yaratmaktadır. Yapılan çalışmanın kavramsal sınırlılığı eşdizimle alakalı kesin ve net bir tanımın olmayışıdır. Çalışmanın yöntemsel sınırlılığı ise eşdizimle alakalı geliştirilen bilgisayar programlarının Türk Dilinin her dönemi için kullanılamamasıdır. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm teori bölümü, ikinci bölüm uygulama bölümü, üçüncü bölüm ise değerlendirme bölümü olarak belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler
Eşdizim; Sözcük Birliktelikleri; Sıklık Temelli Yaklaşım; Anlam Temelli Yaklaşım; Harezm Türkçesi.

Abstract:
*Language has various ways of deriving words, one of which is collocation, an obscure concept that researchers have not yet clearly defined. Collocation is generally defined as associations of words that come together regularly. There are three different approaches to this concept. The first is the frequency representation, the second is the representation of meaning, and the third is the mixed treatment of women from the other two approaches. Purpose of the study; guidance of researchers on collocation technology, presentation of collocation services, collocations of other terms are collected in detail from these associations, and the collocation system, on which very few studies have been done on historical turkish dialects, is examined according to a more semantic approach on khwarezmian turkish texts. The issue of collocation creates wide limits both theoretically and methodologically. The limitation of what has been done is the lack of a precise and clear definition of collocation. The methodological limitation of the study is that detailed computer programs related to collocations cannot be used for every period of the turkish language. The study consists of three main parts. The first part ıs the theoretical part, the second part ıs the application part, and the third part is the evaluation.
Keywords
Collocation; Word Associations; Frequency Based Approach; Meaning Based Approach; Khorezm Turkish.