hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Klasik dönem İslam devletler hukuku (Siyer) literatürü
Classical era law of Islamic states (Siar)
Yazar: YUSRA ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN CANPOLAT
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devletler özel hukuku = Private international law ; Siyer = Siyer ; Uluslararası hukuk = International law ; İslam devletleri = Islamic states ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu çalışma, İslam Devletler hukuku alanına ait klasik dönemde telif edilmiş olan müstakil eserlerin incelenmesi ve tanıtılması konusunu ele almaktadır. İslam devletler hukuku hakkında genel bilgilendirme yapmak ve söz konusu eserlerin muhtevası ve önemi hakkında bilgi vermek çalışmanın genel amacını oluşturmaktadır.
Çalışma iki bölümden oluşmakta olup birinci bölümde İslam devletler hukuku alanı hakkında genel bilgilendirme yapılmıştır. Bu ilmi alanın oluşum sürecinden itibaren tarihsel seyri, alanın temel ilke ve unsurları, genel hukuk tarihindeki yeri ve modern dönemdeki gelişmeler bu bölümde izah edilmeye çalışılmıştır.
İkinci bölümde, çalışmanın temelini oluşturan modern öncesi dönemde İslam devletler hukuku alanı üzerine kaleme alınmış eserler incelenmektedir. Eserlerin her birinin ayrı ayrı ele alındığı bu bölümde, eserlerin muhtevaları ve müellifleri hakkında bilgiler yer almaktadır. Ayrıca eserler hakkında değerlendirmeler yapılmış, aralarındaki benzerlik ve farklılıklara da değinilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Siyer, İslam Hukuku, İslam Devletler Hukuku, Literatür.

Abstract:
This study deals with the examination and promotion of stand-alone works that were copyrighted in the classical period in the field of Islamic international law. The general purpose of the study is to provide general information about Islamic state law and to give information about the content and importance of the works in question.
The study consists of two parts, and in the first part, general information about the field of Islamic state law is given. The historical course of this scientific field since its formation, the basic principles and elements of the field, its place in the history of general law and the developments in the modern period have been tried to be explained in this section.
In the second part, the works written on the field of Islamic state law in the pre-modern period, which forms the basis of the study, are examined. In this section, where each of the works is handled separately, there is information about the contents of the works and their authors. In addition, evaluations were made about the works, and the similarities and differences between them were tried to be mentioned.

Keywords: Siyer, Islamic Law, Islamic International Law, Literature.
Haydere el-Yemenî ve Keşfu'l-Muşkil adlı eseri
Haydere el-Yemenî and his work named Keşfu'l-Muskil
Yazar: ERKAN ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. EYYÜP TANRIVERDİ
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arapça = Arabic ; Belagat = Eloquence ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Söz dizim = Syntax ; İbrahim el-Hayderi = İbrahim al-Hayderi

Özet:
Bu çalışmada VI/XII. yüzyılda yaşamış olan Yemenli ilim adamı Haydere el-Yemenî'nin hayatı ve Arap nahvine dair eseri olan Kesfu'l-muşkil adlı kitabı ele alınmıştır.
Çalışma giriş iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında Haydere el-Yemenî'nin hayatı, eserleri ve yaşadığı dönem hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde Keşfu'l-muşkil'in yazılış amacı, adı, konusu, yazıldığı dönem, eserin bölümleri gibi konuların üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde eserin yöntemi, istişhâdı ve eserin kaynakları ele alınmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise eserle ilgili yapılan çalışmalar neticesinde elde edilen sonuçlara yer verilmiştir.

Abstract:
In this study, the book named Kashful-mushkil, which is the treatise of the Yemenî scholar Haydere al-Yemenî, who lived in the VI/XII century, life of Hayder al-Yemenî and work on the Arabic syntax is discussed.
The study consists of an introduction, two chapters and a conclusion. In the introduction chapter, general information about Haydere al-Yemenî's life, works and the period in which he lived is given. In the first chapter, subjects such as the purpose of writing Kashfu'l-mushkil, the name, the subject, the period in which it was written, and the parts of the work were emphasized. In the second chapter, the method of the work, its prove, the branches of science mentioned in the work and the sources of the work are discussed. In the conclusion chapter of the study, the results obtained as a result of the studies on the work are given.
ʻİsâmuddîn el-İsferâyînî'nin Mîzânu'l-Edeb'i (Nahiv bağlamında)
An examination of the "nahiv" of İsâmuddîn el-İsferâyînî's book titled Mîzânu'l-Edeb
Yazar: MUHAMMED FARUK CULUM
Danışman: PROF. DR. MEHMET CEVAT ERGİN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Mizanü'l-Edeb = Mizanü'l-Edeb ; Söz dizim = Syntax ; İsamuddin el-İsferayani = İsamuddin el-İsferayani

Özet:
Bu çalışmada, İsâmuddîn'nin "Mîzânu'l-Edeb fî Lisâni'l-'Arab" adlı eserinin mukaddime ve nahiv bölümleri incelenmiştir. Çalışmamız giriş ve İki bölümden oluşturulmuştur.
Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, kapsamı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca ʻİsâmuddîn'nin yaşadığı dönemin siyasi ve ilmi yönü kısaca ele alınmıştır.
Birinci bölümde öncelikle İsâmuddîn'nin hayatı ve ilmi yönüne dair kısa bir değerlendirmede bulunulmuştur. Sonrasında "Mîzânu'l-Edeb fî Lisâni'l-'Arab" adlı eser, genel olarak incelenmiş, ana bölümleri hakkında kısa bilgiler verilmiş ve eserde yer alan başlıklara değinilmiştir. ʻİsâmuddîn'in eseri yazmasındaki amacı, eserin girişindeki metodu ve üslubu belirtilmiştir.
İkinci bölümde eserin nahiv bölümü, içerik açısından tahlil edilmiştir. Bu bölümdeki tanımlar diğer kitaplarda getirilen tanımlarla karşılaştırılmış, aralarındaki farklılıklar ele alınmıştır. Tartışmalı meseleler incelenmiş, ʻİsâmuddîn'in konudaki görüşü belirtilmiş ve karşılaştırmaları yapılmıştır. Ayrıca bu bölümde ʻİsâmuddîn'in eserde verdiği istişhadlar ve eserin ana kaynakları hakkında bilgi verilmiştir.

Abstract:
In this study, the foreword and syntax sections of the work of Isamuddin named "Mizanu'l-Edeb fi Lisani'l-Arab" were examined. Our study consists of an introduction and two parts.
In the introductory chapter, brief information is given about the birth of the Arabic language, its features, the beginning and development of grammar and rhetoric.
In the first chapter, firstly, a brief evaluation was made about the period in which Isamuddin lived. Afterwards, the work titled "Mizanu'l-Edeb fi Lisani'l-Arab" was examined in general, brief information was given about its main parts and the titles in the work were mentioned. Isamuddin's purpose in writing the work, his method and style in the introduction of the work are stated. In addition, the introduction part of the work is examined in detail in this section.
In the second part, the syntax of the work is analyzed in terms of content. The definitions in this section are compared with the definitions in other books, and the differences between them are discussed. Controversial issues were examined, and comparisons were made with the opinion of Isamuddin on the subject. In addition, in this section, information is given about the istişhads given by İsamuddin in the work and the main sources of the work.
Kur'ân-ı Kerim'de yaratılışın birliği /
Yazar: MERVE AKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH TEMİZKAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Birlik = Unity ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Peygamberlik = Prophethood ; Yaratılış = Creation ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hayat, Yüce Allah'ın yaratma sıfatı ile tekevvün etmiştir. Kendisine vahiy gönderilen insan da yine bu yaratma sıfatı ile hayat bulmuştur. İlk vahiy de, Rabbin sıfatlarından hayata başlayabilmenin kendisiyle sağlandığı yaratma sıfatı ile başlamaktadır. Dolayısıyla biz de bu çalışmamızda her şeyin başlangıcı olan ve başlangıcı olarak zikredilen Yüce Allah'ın yaratıcılığının kainat üzerinde oluşturduğu birlik yönünü Kur'an ekseninde ele aldık. Zira evrenin yaratılışında birlik, insanın, bitkilerin, güneşin, ayın yaratılışında birlik, peygamberlerin getirdikleri mesajda birlik, gönderilen sosyal kanunlar arasında birlik, iman edenlerin bir vücudun azaları gibi olmaları, aynı amaç doğrultusunda hareket etmeleri sonucunda meydana gelen birlik, insanların kullandıkları eşyaların isimlerinde birlik vb. konular Kur'an'da sıkça yer alan konular olarak öne çıkmaktadır. Öyle ki Bir'de başlayan yolculuk yine Bir'de son bulmaktadır. Bu durum Allah'ın vahyine boyun eğmekte birlik ve düzenin, ona başkaldırmakta ise kaosun olduğunun da bir ispatıdır.

Abstract:
Life has come into existence with the act of creation of Almighty Allah. The person to whom revelation was sent also came to life with this capacityof created. The first revelation begins with the attribute of creation, through which one of the attributes af the Lord ise able to begin life. Therefore, in this study, we discussed the unity aspect of the creativity of Almighty Allah, who is the beginning of everything and mentioned as the beginning, on the axis of the Qur'an. For, unity in the creation of the universe, unity in the creation of man, plants, sun and moon, unity in the message brought by the prophets, unity among the social laws sent, unity that occurs as a result of believers being like the organs of a body and acting for the same purpose, unity in the names of the things people use, etc. These issues stand out as the topics that are frequently included in the Qur'an. So much so that the journey that started in One ends in One. This is a proof that there is unity and order in submitting to Allah's revelation, and chaos in rebelling againts it.
Ortaokul öğrencilerinin fen tabanlı girişimcilik eğilimlerinin belirlenmesi (Diyarbakır ili örneği)
Determination of science-based entrepreneurship tendencies of secondary school students (Diyarbakır province example)
Yazar: AZAT GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ÜMİT YAPICI
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı 2021-2022 eğitim öğretim yılında Diyarbakır ilinin merkez ilçelerinde eğitim gören ortaokul öğrencilerinin fen tabanlı girişimcilik eğilimlerinin çeşitli değişkenler açısından belirlenmesidir. Araştırmada 5,6,7 ve 8. sınıfta eğitim gören 583 ortaokul öğrencisi ile çalışılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden Tarama modeli kullanılarak yapılan çalışmada veriler Deveci (2018a) tarafından geliştirilen "Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Fen Tabanlı Girişimcilik Ölçeği" ile toplanmıştır. Anket formu Diyarbakır iline bağlı Kayapınar, Sur, Yenişehir ve Bağlar merkez ilçelerine bağlı 4 farklı okulda toplam 583 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen araştırma bulgularına göre fen tabanlı genel girişimcilik eğilimlerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Genel Girişimcilik eğilimlerinin cinsiyet, yaş, laboratuvar kullanım sıklığı ve not ortalamasına göre anlamlı düzeyde farklılaştığı, risk alma eğilimlerinin yaş, laboratuvar kullanım sıklığı ve not ortalamasına göre anlamlı düzeyde farklılaştığı, başarı ihtiyacının hiçbir değişkene göre farklılaşmadığı, takım çalışmasına yatkınlığın cinsiyet, sınıf düzeyi ve laboratuvar kullanım sıklığına göre farklılaştığı ve etkili iletişim becerilerinin cinsiyet ve sınıf düzeyine göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the science-based entrepreneurship tendencies of secondary school students, who are studying in the central districts of Diyarbakır in the 2021-2022 academic year, according to various variables. The study group consists of 583 secondary school students studying in the 5th, 6th, 7th and 8th grades. The data in the study, which is conducted by using the survey model, which is one of the quantitative research methods, was collected with the "Science-Based Entrepreneurship Scale for Secondary School Students" developed by Deveci (2018a). The questionnaire was provided to a total of 583 students in 4 different schools in the Kayapınar, Sur, Yenişehir, and Bağlar central districts of Diyarbakır Province. According to the study findings, science-based general entrepreneurship tendencies were determined to be high. The study proposes that General Entrepreneurship tendencies differ significantly according to gender, age, laboratory use frequency, and to grade point average, risk-taking tendencies differ significantly according to age, laboratory use frequency, and to grade point average, the need for success does not differ according to any variable, teamwork tendency differs according to gender, grade and laboratory use frequency, and effective communication skills differ according to gender and grade.
Diyârbekirli Mehmet Said Paşa'nin Mirâtü'l-İber adlı eserinin 8. cildinin transkribi ve değerlendirilmesi /
Yazar: GÜLCAN AKÇINAR AKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SALİH ERPOLAT
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Diyarbakırlı Said Paşa = Diyarbakırlı Said Pasha ; Hamdaniler = Hamdanies ; Mervaniler = Merwanid ; Miratü`l-İber = Miratü`l-İber ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sasaniler = Sasaniler ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
13. yüzyılın sonlarına doğru kurulan Osmanlı Devleti ile ilgili bilgilere ancak
15. yüzyılda ulaşabilmekteyiz. Bu durum tarih yazıcılığının ancak bu dönemde
başladığının göstergesidir. 15. yüzyılla beraber gerek Osmanlı Devleti ile ilgili
gerekse diğer devletler ve dünya tarihi niteliğinde eserler verildiğini görmekteyiz.
Tez konumuz olan Diyârbekirli Said Paşa'nın Miratü'l-İber adlı eseri de bir
dünya tarihi niteliğinde olup XIX. yüzyılda yazılmış bir eserdir. İnsanlık tarihinin
başlangıcından ortaçağ İslam dünyasının anlatıldığı bir dönemi kapsamaktadır.
Transkribtini yaptığım sekizinci ciltte Cezire bölgesi esas alınarak bölgede kurulan
İslâm devletleriyle bu devletlerin coğrafi yapıları ve tarihçesi ve diğer devletlerle
olan mücadeleleri anlatılmaktadır. Bu dönemde Oğuz'lar bölgeye göçleri, Haçlı
Seferleri ve Moğol istilâsı ve Batıni Tarikatının Diyarbakır ve çevre bölgelerin tarihi
üzerindeki etkileri ayrıntılı bir şekilde anlatılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Said Paşa, Mir'âtü'l-İber, El-Cezîre, Diyarbekir, Hamdaniler, Mervaniler, Samaniler, Eyyubiler, Selçukîler, Moğollar ve Batınilik.

Abstract:
We can attain information about the Ottoman Empire, which was established
towards the end of the 13th century, only in the 15th century. This is an indication that
historiography started only in this period. The situation mentioned here is only an
indicator of historiography in this situation. With the 15th century, it is seen in some
states and world history features related to the Ottoman Empire. The work of Sa'îd
Pasha from Diyarbakır (as known Diyârbekirli) called Miratü'l İber, which is the
subject of the thesis, is also a world history, in addition, it is a work of the century. It
covers a period from the beginning of human history to the medieval Islamic world.
In the eighth volume, which I have transcribed, the geographical structures and
history of the Islamic states established in the region and their struggles with other
states are explained on the basis of the Cezîre region. In this period, the invasion of
the region by the Oguz, the Crusades and the Mongol invasion, and the demolition
and destruction caused by the Bâtınî Sect to Diyarbakir and the sûrrounding regions
are explained in detail.

Key words: Sa'îd Pasha, Mir'âtü'l-İber, Al-Cezîre, Diyârbekir, Hamdanis, Mervânîs, Samanis, Ayyubids, Seljuks, Mongols and Bâtınîds.
BIST ulaştırma endeksi, döviz kuru ve petrol fiyatları arasındaki ilişki: ARDL sınır testi yaklaşımı
The relationship between BIST transportation index, exchange rate and oil prices: ARDL bounds test approach
Yazar: NAZAN AZİZOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS YILMAZ
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Enerji fiyatları = Energy prices ; Fiyat hareketi = Price movement ; Hisse senetleri = Stocks ; Petrol = Petroleum ; Ulaştırma = Transportation

Özet:
Menkul kıymet borsaları ülkelerin finansal sistemlerinde önemli bir yere sahip olduğu gibi, ulaştırma ve taşımacılık sektörü de ülke ekonomilerinde hayati bir yere sahiptir. Bu sektördeki fiyat değişimleri hemen hemen tüm sektörleri etkileme potansiyeline sahiptir. Bu noktadan hareketle, Borsa İstanbul Ulaştırma Sektör Endeksi ile döviz kuru ve petrol fiyatları arasındaki ilişkinin araştırılmasının, literatüre katkı sunacağı düşünülmektedir.
Bu çalışmada, 2003:M01-2021:M10 dönemine ait 226 adet aylık verilerle, BIST Ulaştırma Endeksi ile dolar kuru ve petrol fiyatları arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkileri ARDL Sınır Testi modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucu ulaşılan bulgulara göre, BIST XULAS ile ele alınan diğer seriler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Ulaştırma endeksi ile dolar ve petrol fiyatları arasında eşbütünleşme ilişkisinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
As the stock exchanges have an important place in the financial systems of the countries, the transportation and transportation sector also has a vital place in the economies of the countries. Price changes in this sector have the potential to affect almost all sectors. From this point of view, it is thought that investigating the relationship between Borsa Istanbul Transportation Sector Index and exchange rate and oil prices will contribute to the literature.
In this study, 226 monthly data for the period 2003:M01-2021:M10, short and long term relationships between BIST Transportation Index, dollar exchange rate and oil prices were analyzed using ARDL Bounds Test model. According to the findings obtained as a result of the analyzes, it was determined that there was a statistically significant relationship between BIST XULAS and the other series discussed. It was concluded that there is a cointegration relationship between the transportation index and the dollar and oil prices.
Saf titanyum (GR2) ve ferritik (430) paslanmaz çelik levhaların difüzyon kaynağı ile birleştirilmesi
Pure titanium (GR2) and ferritic (430) stainless steel plates joining by diffusion welding
Yazar: AYDA SELİN YEŞİLTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALUK KEJANLI
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Titanyum alaşımları, üstün özellikleri ile beraber pek çok mühendislik alanında ve mühendislik uygulamalarında kullanılmaktadır. Titanyum yapısı gereği plastik, kağıt ve boya sanayinde kullanılmaktadır. Titanyum ayrıca yüksek hızlı titreşimli parçalarda da kullanılır. Ağırlıklı olarak kimya, savunma, sanayi, havacılık, elektrokimya sektörlerinde kullanılmaktadır. Bu alanlarda dayanıklı bir metal olarak kullanılır. Paslanmaz çelik, günlük hayatın çeşitli alanlarında kullanılmaktadır. Yüksek sıcaklığa dayanıklıdır ve daha yüksek korozyon direncine sahiptir. Paslanmaz çeliğin kullanım alanında otomotiv sanayine yönelik ısı eşanjörleri alanı da geçerlidir. Düşük karbonlu versiyonlar matbaa veya süt ürünleri ekipmanlarında, kimya endüstrilerinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada saf titanyum (GR2) ile ferritik paslanmaz çelik (AISI 430) levhalar, difüzyon kaynağı tekniği ile birleştirilmiştir. Difüzyon kaynağı, 980, 1000 ve 1020°C sıcaklıklarda, 60, 70 ve 80 dakika sürelerde, 1,2 ve 3 MPa basınç altında argon gazı ortamında gerçekleşmiştir. Malzemelere mikro sertlik ve çekme mekanik testleri uygulanmıştır. Sonuçlar Taguchi optimizasyon yöntemi ile Varyans (Anova) analizleri ile incelenip parametrelerin etki oranları belirlenmiştir ve deneyin güvenilirlik yüzdesi saptanmıştır.

Abstract:
Titanium alloys, with their superior properties, are used in many engineering fields and engineering applications (Siyahjani, 2015). Titanium is used in the plastic, paper and paint industries due to its structure. Titanium is also used in high-speed vibrating parts. It is mainly used in chemistry, defense, industry, aviation, electrochemistry sectors. It is used as a durable metal in these areas. Stainless steel is used in various areas of daily life. It is resistant to high temperature and has higher corrosion resistance. In the field of use of stainless steel, the field of heat exchangers for the automotive industry also applies. Low-carbon versions are used in printing or dairy equipment, in the chemical industries. In this study, pure titanium (GR2) and ferritic stainless steel (AISI 430) plates were joined by diffusion welding technique. Diffusion welding was carried out at 980, 1000 and 1020°C, 60, 70 and 80 minutes, under 1,2 and 3 MPa pressure in an argon gas environment. Microhardness and tensile mechanical tests were applied to the materials. The results were examined with the Taguchi optimization method and the variance (Anova) analysis, the effect ratios of the parameters were determined and the percentage of reliability of the experiment was determined.