Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma koruma tedbiri
Search, copy and confiscation protection measures in computers, computer programs and logs
Yazar: MERT KARAKOYUNLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN CANKAT TAŞKIN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adli bilişim = Computer forensics ; Arama = Search ; Bilgisayarlar = Computers ; Delil = Evidence ; Dijital deliller = Digital evidences ; El koyma = Confiscation ; Elektronik delil = Electronic evidence ; Kopyalama = Copy ; Kopyalama teknikleri = Copying techniques ; Koruma tedbirleri = Protection measures

Özet:
Bir suçun işlendiği yönündeki şüphe üzerine devreye giren ceza muhakemesi hukuku, maddi vakıadan arta kalan izleri takip ederek gerçeğin içyüzünü aydınlatmayı amaç edinmektedir. Ceza muhakemesine hakim olan delil serbestisi ilkesi gereğince hukuka uygun ve diğer belirli özellikleri de taşıyan her şeyin ispat vasıtası olarak kabulü mümkündür. Bu doğrultuda bilişim sistemleri, günümüz yaşamının her alanını kuşatan dijital evrimleşmenin bir yansıması olarak gerek klasik suçlara gerekse bilişim suçlarına dair delillerinin elde edilebileceği önemli bir kaynaktır. Öyle ki bazı vakıalarda bilişim sistemlerindeki delilleri elde etmeden maddi gerçeğe ulaşmak mümkün olmamaktadır; ancak dijital delilleri kendine özgü kılan farklılıklar, özellikle suç şüphesi altındaki kişi aleyhinde ciddi sorunları beraberinde getirmektedir. Muhakemenin kesin bir hükümle sonlanmasına kadar masumiyet karinesinin koruması altında olan şüpheli ya da sanığın bilişim araç ve sistemlerine yapılacak müdahalelerin, özel hayatın gizliliği, haberleşme özgürlüğü, mülkiyet hakkı, düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü ve önemi gitgide artan kişisel veriler gibi pek çok temel hak ve özgürlüğe doğrudan müdahale sonucunu doğuracağına da dikkat edilmelidir. Bu bakımdan hem kanun koyucuya hem de uygulayıcılara düşen görev ve sorumluluğun değeri artmaktadır. Dijital delillerin elde edilerek muhakemeye dahil edilmesi, hukuki olduğu kadar birçok zorlu teknik ayrıntıyı ve uzmanlık bilgisini de içinde barındıran çok yönlü bir süreçtir. Söz konusu sürecin temel hukuki dayanağı, CMK'nın 134.maddesinde yer alan ve bir koruma tedbiri olan "bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama kopyalama ve elkoyma" düzenlemesidir. Öte yandan Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği (AÖAY) m.17 ve Suç Eşyası Yönetmeliği (SEY) m.8/2'de de buna ilişkin hükümler bulunmaktadır. Bununla beraber, bilişim sistemlerinin dahil kılındığı suçların sınır tanımaz karakterine karşı yapılan uluslararası çalışma ve iş birliklerinin önemli bir sonucu olan Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi (AKSSS)'de Türkiye tarafından 10.11.2011 tarihinde imzalanmış ve 2.5.2014 tarihinde yürürlüğe alınmıştır. Buna göre çalışmada öncelikle koruma tedbirlerinin genel yapısı hakkında bilgilere yer verilmiştir. Bunun ardından, bilgisayar ilişkili unsur ve ortamlarıyla birlikte ele alınmış ve ceza muhakemesinde genel olarak ispat ve delil sistemine değinilmiştir. Çalışmanın devamında ise, dijital delil ile ilk karşılaşma anından muhakemenin sonuçlanmasına kadarki tüm süreç, teknik ve hukuksal detaylar ışığında ve doktrindeki görüşler ve yüksek mahkeme kararları da göz önüne alınarak ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Bilgisayarlarda Arama ve Kopyalama, Bilgisayarlara Elkoyma, Dijital Delil, Adli Bilişim, Koruma Tedbirleri

Abstract:
Criminal procedure law, which comes into play upon the suspicion that a crime has been committed, aims to illuminate the truth by following the traces left over from the material fact. In accordance with the principle of freedom of evidence that dominates the criminal procedure, it is possible to accept anything that is lawful and has other specific features as a means of proof. In this direction, information systems, as being a reflection of the digital evolution that encompasses every aspect of today's life, emerges as an important resource in obtaining evidence of both classical crimes and cybercrimes. However, the differences that make digital evidence unique bring serious problems especially against the person under suspicion of crime. The suspect or the accused who is under the protection of the presumption of innocence until the trial ends with a final verdict. It should also be noted that Interventions to the information tools and systems of the suspect or the accused, who are under the protection of the presumption of innocence until the trial ends with a final verdict will result in direct intervention to many fundamental rights and freedoms such as privacy of private life, freedom of communication, right of property, freedom to express and disseminate thoughts, and personal data, which is increasingly important. In this respect, the value of the duty and responsibility of both the legislator and the implementers is increasing. Obtaining and incorporating digital evidence into the proceedings is a multifaceted process that includes many challenging technical details and expertise, as well as legal. The main legal basis of the process in question is the regulation of "search, copying and seizure in computers, computer programs and logs", which is a protection measure in article 134 of the CMK. On the other hand, there are provisions regarding this in AOAY art.17 and SEY art.8/2. In addition, AKSSS, which is an important result of international studies and cooperation against the borderless character of crimes involving information systems, was signed by Turkey on 10.11.2011 and entered into force on 2.5.2014. Accordingly, in the study, first of all, information about the general structure of protection measures is given. After that, the computer-related elements and environments are discussed and the proof and evidence system in criminal procedure is discussed in general. In the continuation of the study, the whole process from the first encounter with the digital evidence to the conclusion of the trial was tried to be revealed in the light of technical and legal details and taking into account the views in the doctrine and the Supreme Court decisions.

Keywords: Searching and Copying Computers, Confiscation of Computers, Digital Evidence, Informatics, Protection Measure