Sosyal gerçekçilik anlayışı ve Sadri Ertem'in roman ve hikayelerinde yapı, tema, anlatım
Social realism and structure, theme, narration in Sadri Ertem's novels and stories
Yazar: AHMET DEMİR
Danışman: PROF.DR. ŞERİF AKTAŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
?Sosyal Gerçekçilik Anlayışı ve Sadri Ertem'in Roman veHikâyelerinde Yapı, Tema, Anlatım? adlı çalışmamızda, Ertem'in toplumcugerçekçi anlayış ile olan ilişkisi sorgulanmıştır. Türk edebiyatında toplumcugerçekçiliğin öncü yazarlarından Sadri Ertem (1898/1900-1943)'in romanlarıve hikâyeleri ?yapı, tema, anlatım? açısından incelenmiş; toplumcu gerçekçilikanlayışının eserlerine nasıl yansıdığı ortaya konmuştur.Her şeyden önce, tezimiz biyografik bir çalışma değildir. Bu sebepleErtem'in hayat hikâyesi üzerinde durulmamıştır. Romanları ve hikâyelerimerkeze alınmış ve çözümleyici (analitik) bir yöntemle tek tek incelenmiştir.Bu inceleme Ertem'in edebû kişiliğini ortaya koymakla beraber, daha özeldetoplumcu gerçekçi yönünü dikkate sunmuştur.Eserlerin ?yapı? incelemesinde ?olay örgüsü?, kişiler arasıkarşılaşmalar ve bu karşılaşmaların beraberinde getirdiği çatışmalar esasalınarak çözümlenmiş; karşılaşmalardan/çatışmalardan yola çıkılarak da?tema?ya ulaşılmıştır.Ertem'in romanlarının ve hikâyelerinin incelenmesinin yanı sıra yazarıntoplumcu gerçekçi çizgideki edebû görüşleri de irdelenmiş; toplumcu gerçekçieğilimleri, düşünsel çerçevede de ortaya konmuştur. Böylece incelemeboyunca eserlerinin alt yapısını oluşturan düşüncenin pratiğe dönüşme şeklide izlenmiştir.Sonuç olarak Ertem'in çeşitli özellikler itibariyle toplumcu gerçekçieğilimlerinin olduğu, zaman zaman toplumcu gerçekçi bir tavır sergilediği,toplumcu gerçekçi söylemi öne çıkardığı; bununla birlikte son kertedetoplumcu gerçekçi anlayış ile Cumhuriyet'in ilkelerini bağdaştırmaya çalıştığı,toplumcu gerçekçi çizgide eserler verirken resmû ideolojinin sözcülüğünü deyaptığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Sadri Ertem, toplumcu gerçekçilik, yapı/tema/anlatım,edebû kişilik, resmû ideoloji.

Abstract:
Our study titled ?Social Realism and Structure, Theme and Narration inSadri Ertem?s Novels and Stories? questions Ertem?s relation with theunderstanding of social realism. It analyzes novels and srtories of SadriErtem (1898/1900-1943) in terms of structure, theme and narration and putsforward how the understanding of socialist realism is reflected on his works.First of all, our thesis is not a biographic work. Forthis reason, his lifehas not been mentioned. At the center lies his novels and stories which havebeen analyzed one by one with an analytical method. In broad sense itdescribes Sadri Ertem as a literary figure, and in the narrow sense, hissocialist realist aspect is underlined.While analyzing structure in works, the series of events, interpersonalencounters and the resultant conflicts are focused, and taking these as thebasis, a conclusion is reached on the themes.Beside the afore mentioned analysis, his literary views on socialistrealism is scrutinized, as a result of which his socialist realist tendencies arerevealed in a philosophical frame. So, throughout the analysis, how histhoughts underlying his works are put into practice is traced.In conclusion, it is seen that Ertem has socialist realist tendenciesgiven varied features of his, that he displays a socialist realist stance fromtime to time, that in the last analysis, he tries to harmonize the understandingof socialist realism with the principles of the Republic, and that he has servedas the spokesperson of a formal ideology while producing socialist realistworks of art.Key words: Sadri Ertem, socialist realism, structure/theme/narration, literaryfigure, formal ideology.