2014 Cumhurbaşkanlığı seçiminde retoriksel stratejiler
Rhetorical strategies in 2014 Presidential election
Yazar: ÇİĞDEM YASEMİN ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM GÜRCAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Cumhurbaşkanı = President ; Retorik = Rhetoric ; Seçim kampanyaları = Election campaigns ; Seçimler = Elections ; Siyasal iletişim = Political communication

Özet:
Bu çalışma, 10 Ağustos 2014 tarihinde ilk kez halkoylaması ile yapılan
Cumhurbaşkanlığı Seçimindeki adaylar, Ekmeleddin İhsanoğlu, Recep Tayyip Erdoğan
ve Selhattin Demirtaş'ın seçim kampanyalarında kullandıkları retoriksel stratejilerin
irdelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, retorik teorisi içinde 20.
yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişmeye başlayan ve yeni/çağdaş retorik olarak
adlandırılan retoriksel yaklaşımların kuramsal bakış açısıyla 2014 Cumhurbaşkanlığı
Seçimi retoriksel bir durum olarak ele alınmış ve katılımcı eleştirel retoriğin yöntemsel
perspektifi benimsenmiştir. Araştırmada adayların ürettikleri retoriğin bağlamı olarak
seçim kampanyaları incelenmiş, katılımcı eleştirel retoriğin yöntemsel perspektifiyle,
adayların katıldıkları Diyarbakır, İstanbul ve İzmir mitingleri/toplantılarında katılımlı
gözlemle veri toplanmış, adayların seçim kampanyalarının hazırlığında ve işleyişinde
çalışanlarla görüşmeler yapılmıştır. Bu verilerle birlikte kampanya sürecinde adayların
yaptıkları seçim bildirgesi tanıtım toplantıları, miting/toplantı konuşmaları ve TRT
propaganda konuşmalarında kullandıkları retoriksel stratejiler analiz edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre, İhsanoğlu'nun başvurduğu başlıca retoriksel stratejilerin
uzlaşmacılık, akademik ve uluslararası diplomatik deneyimler ve sakin, rasyonel kişilik
üzerinde temellenirken; Erdoğan'ın retoriksel stratejilerinin hizmet siyaseti, milli iradestatüko
karşıtlığı ve cesur, meydan okuyucu bir kişilik üzerinde inşa edildiği;
Demirtaş'ın retoriksel stratejilerinin ise radikal demokrasi ilkelerine dayalı bir halklar
arası eşdeğerlik ilişkisi üretmeye dönük olarak kurgulandığı gözlemlenmiştir. Sonuç
olarak, adayların başvurduğu retorik stratejilerin dahil oldukları siyasal hareketlerin
konjonktürel konumlanışlarını, kırılmalarını ve dönüşümlerini betimlediği ifade
edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Retorik, katılımcı eleştirel retorik, cumhurbaşkanlığı seçimleri,
seçim kampanyaları.

Abstract:
This dissertation aims to examine the rhetorical strategies used by the candidates
Ekmeleddin İhsanoğlu, Recep Tayyip Erdoğan and Selahattin Demirtaş in presidential
elections held on August 10th 2014 in a referendum format for the first-time in Turkey.
The study deals with 2014 Presidential Election with a theoretical perspective based on
new / modern rhetoric that developed in the second half of 20th century within the
Rhetoric Theory and uses methodological perspective of participatory critical rhetoric.
Election campaigns of the candidates were examined as the context of the rhetoric, and
the data was collected from the meetings of the candidates held in Diyarbakır, İstanbul
and İzmir through participant observation method with methodological perspective of
participatory critical rhetoric and a series of interviews were conducted with those
involved in the organization of these election campaigns. In addition, rhetorical
strategies used in election bulletin introduction meetings, the speeches they made in
meetings and propaganda speeches broadcast on TRT were also analyzed. According to
the findings, the main strategies adopted by İhsanoğlu were conventionalism, academic
and international political experiences as well as calm and rational personality. The
rhetorical strategies of Erdoğan were found to be based on serving, national will, antistatus
quo discourse as well as bold and aggressive personality. As for the rhetorical
strategies of Demirtaş, it was found that they were based on equality among peoples
according to radical democracy principles. In conclusion, the rhetorical strategies
adopted by the candidates clearly define the conjectural positions, fractions and
transformations of the political movement they belong to.
Key Words: Rhetoric, participatory critical rhetoric, presidential elections, election
campaigns.