Covid-19 pandemisi sürecinde bireylerin dental işlemlere yönelik tutumlarının demografik değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of the attitude of individuals towards dental procedures during the covid-19 pandemia process in terms of demographic variables
Yazar: ALPEREN ERDAL
Danışman: DOÇ. DR. ORÇUN TOPTAŞ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anketler = Questionnaires ; COVID 19 = COVID 19 ; Demografik değişkenler = Demographic variables ; Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Diş hekimliği = Dentistry ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Tedavi = Treatment ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Covid-19 pandemisi sürecinde bireylerin dental işlemlere karşı olan tutumlarını demografik değişkenler açısından inceleyerek, bireylerin pandemi döneminde dental hizmet sunan kurumlardan beklentilerini, bireylerin pandemi sürecinde karşılaştıkları dental problemleri belirleyerek,  ne kadar devam edeceği belli olmayan Covid-19 pandemisi sürecinde diş tedavisi sunan kurumların bireylerin beklentileri ve karşılaştıkları dental problemler hakkında bilgi sahibi olup mevcut problemlere çözüm üretmelerine yardımcı olmaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma iki aşamada yürütülmüştür. Birinci aşamada bireylerin Covid-19 pandemi sürecinde dental işlemlere yönelik tutumlarını değerlendirmek amacıyla geçerliği, güvenirliği yüksek bir ölçme modeli geliştirme, ikinci aşamada ise ilgili ölçeği Türkiye örnekleminde uygulanarak bireylerin pandemi sürecinde dental işlemlere yönelik hem genel tutumları hem de tutumlarının demografik değişkenler açısından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık gösterip göstermediği incelemektir.
 Araştırmada öncelikle ölçek geliştirilme aşamasında farklı coğrafik bölgelerde yaşayan farklı sosyo kültürel toplumlara sahip 209 bireyden açımlayıcı faktör analizi için veri toplanmıştır. Açımlayıcı faktör analizinden sonra oluşturulan ölçek formunun birinci düzey doğrulayıcı faktör analizini yapmak için 205 bireyden faktör analizi sonucu elde edilen ölçek formu uygulanarak elde edilen verilerle ölçeğin doğrulayıcı faktör analizi yapılarak ölçeğin nihai yapısı elde edilmiştir. Araştırma genel tarama modeline göre tasarlanmıştır ve Google çevirim içi anket çalışması olarak 15.04.2020 ile 15.05.2020 tarihleri arasında 1345 kişiye uygulanmıştır.
Geliştirilen ölçek 5'li likert tipinde 22 madde ve 3 faktörlü bir yapıda olduğu belirlenmiştir. Ölçek genelinin cronbach alpha katsayısı 0,88 iken, faktörlerin güvenirlik katsayısı ise sırası ile 0,82; 0,84 ve 0,81olarak hesaplanmıştır. 
Sonuç: Bireylerin Covid-19 pandemisi sürecinde, yaş, meslek, gelir seviyesi, diş hekimine yönelik hijyen kaygıları, dental tedavi hizmeti veren kurumların pandemi süresince aldığı tedbirler gibi demografik değişkenlerin dental işlemlere karşı tutumlarıyla ilişkili olduğu gözlenmiştir. 
Tartışma: Bu faktörlerin geniş popülasyonlarda daha ayrıntılı olarak irdelendiği çalışmaların yapılması, daha detaylı ve kapsamlı bulguların meydana gelmesine yardımcı olabilir.
Anahtar kelimeler: Covid-19, anket, Demografik değişken, Dental tedavi

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine the attitudes of individuals towards dental procedures during the Covid-19 pandemic process in terms of demographic variables, to determine the expectations of individuals from institutions that provide dental services during the pandemic period, to determine the dental problems individuals face during the pandemic process, and to offer dental treatment during the Covid-19 pandemic process It is to help institutions to have information about the expectations of individuals and the dental problems they face and to help them find solutions to existing problems.
Materials and methods: The research was carried out in two stages. In the first stage of individuals Covidien-19 validity to assess their attitudes toward dental procedures in the process of the pandemic, and reliability of a high measurement model of development, in the second stage about the scale of Turkey sample in applying individuals pandemic in the process of dental procedures on for both the general attitude both in terms of demographic variables attitudes statistically significant level Whether it differs is to examine.
 In the research, firstly, data were collected for exploratory factor analysis from 209 individuals with different socio-cultural societies living in different geographical regions during the scale development phase. In order to make the first level confirmatory factor analysis of the scale form created after the exploratory factor analysis, the final structure of the scale was obtained by applying the scale form obtained as a result of the factor analysis from 205 individuals and confirmatory factor analysis of the scale. The research was designed according to the general screening model and was conducted as a Google online survey between 15.04.2020 and 15.05.2020.
It was determined that the developed scale has 22 items in 5-point Likert type and a 3-factor structure. While the cronbach alpha coefficient of the general scale is 0.88, the reliability coefficient of the factors is 0.82, respectively; It is calculated as 0.84 and 0.81.
Results: During the Covid-19 pandemic, it has been observed that demographic variables such as age, profession, income level, hygiene concerns towards dentists, and the measures taken by institutions providing dental treatment services during the pandemic are related to their attitudes towards dental procedures. 
Discussion: Conducting studies that examine these factors in larger populations in more detail may help to create more detailed and comprehensive findings.
Key words: Covid-19, Survey, Demographic variable, Dental treatment