Katı ortam kültüründe substrat ve günlük uygulanan besin çözeltisi miktarının domates bitkisinin verim ve besin kapsamına etkisi
The effect of nutrient solution amount applied daily and substrate on the yield and content nutrient of tomato plant in solid media  culture
Yazar: GÜNEY AKINOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET KORKMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Besin çözeltileri = Nutrient solutions ; Bitki gelişimi = Plant development ; Domates = Tomato ; Lycopersicon esculentum = Lycopersicon esculentum

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 1:1 torf:perlit karışımından 600, 1030 ve 1490 gramdan oluşan katı ortam kültürüne uygulanan  günlük 75, 125, 175 ve 225 ml besin çözeltisinin meyve verimine, bitkilerin gelişimine, beslenmesine ve besinden bitkilerin yararlanma oranına etkilerini belirlemektir.
Deneme 3 x 4 faktöriyel deneme  desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede dikimden meyve tutumuna ve meyve tutumundan hasata kadar geçen sürede iki farklı besin çözeltisi uygulanmıştır. 
En yüksek verim 1030 g substrat miktarında 175 ml besin çözeltisiyle elde edilmiştir. 1030 gram substrat miktarında uygun besin çözeltisi miktarı meyve verimi için 175 ml, 1490 g substrat miktarında 225 ml, 600 g substrat miktarında ise uygun besin çözeltisi miktarının 125 ml olduğu görülmüştür. 
En yüksek ortalama meyve ağırlığı   600 ve 1490 gram substrat miktarlarında 125 ml besin çözeltisiyle,  1030 gram substrat miktarında 225 ml besin çözeltisiyle elde edilmiştir. Ayrıca 600, 1030 ve 1490 gram substrat ortamlarında en yüksek gövde+yaprak kuru madde miktarının 225 ml besin çözeltisiyle  elde  edilmiştir.  
En fazla sayıda meyve 1030 ve 600 gram substrat miktarlarında 175 ml besin çözeltisiyle, 1490 gram substrat miktarında ise 225 ml besin çözeltisiyle elde edilmiştir. 1030 g katı ortamda, diğer miktarlardaki ortamlara göre  125, 175 ve 225 ml besin çözeltisi uygulamalarıyla meyve sayısı  daha fazla bulunmuştur.
Meyvede azot ve fosfordan en yüksek yararlanma oranı 600 gram katı ortamda 125 ml besin çözeltisi uygulamasında elde edilmiştir. Gövde+yaprakta azottan  yararlanma oranı ve  meyve+gövde+yaprakta fosfordan yararlanma oranı için uygun besin çözeltisi miktarları substrat miktarlarına bağlı bulunmuştur.
Substrat ve besin çözeltisi miktarı bitkide bazı besin kapsamını ve besin alımını önemli derecede etkilemiştir.
Ayrıca substrat miktarı azaldıkça verim ve ortalama meyve ağırlığı azalmıştır. Besin çözeltisi miktarı arttıkça verim ve bitkinin gelişimi ( ortalama meyve ağırlığı hariç) önemli derecede artmıştır. Besin çözeltisi miktarı arttıkça meyve, gövde ve yaprakta besin kapsamında genellikle artış görülmekle birlikte, bu durum substrat miktarına bağlı bulunmuştur. Meyvede kalsiyum kapsamı  substrat miktarı azaldıkça önemli derecede azalmış; fakat besin çözeltisi miktarı arttıkça artış göstermiştir. 600 gram substrat ortamında domates meyvesinde bor kapsamı genellikle düşük bulunmuştur.  Besin çözeltisi miktarı arttıkça meyvede bor kapsamı önemli derecede azalmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the effect of 75, 125, 175 and 225 ml of nutrient solution amount applied daily in 600, 1030 ve 1490 g solid substrat media consisting of 1:1 peat:perlite mixture on fruit yield, plant growth, nutrition and the nutrient use efficiency of tomato plant. 
This experiment was carried out in 3x4 factorial experimental design with 3 replications. Two different types of nutrient solution were applied in the experiment from planting to fruit setting time and from fruit setting time to until harvesting time.
The highest yield was obtained with 175 ml of nutrient solution in an amount of 1030 g of substrate. Appropriate nutrient solution for  the amount of fruit yield were found 175 ml in 1030 g,  225 ml in 1490 g and 125 ml 600 g substrate media.
The highest average fruit weights were obtained  with 125 ml of nutrient solution in 600 g and 1490 g substrates, and 225 ml of nutrient solution in 1030 g substrate. In addition,  the highest stem + leaf dry matter contents were  obtained with 225 mL nutrient solution in  600, 1030 and 1490 g substrates. 
While the maximum number of fruit were obtained with  175 ml of nutrient solution in 1030 and 600 g substrates, it was obtained with 225 ml of nutrient solution in 1490 g substrate. According to the other substrate medias,  the number of fruits with 125, 175 and 225 mL application of nutrient solution were higher in  1030 g solid media. 
The highest utilization rate in fruit from nitrogen and phosphorous were obtained with 125 ml of nutrient solution  in 600 g solid media.
Sufficient amount of  nutrient solutions for utilization from nitrogen by stem+foliar  and utilization from phosphorus by stem + fruit + foliar depended on the substrate amount.
The amount of substrate and nutrient solution affected significantly in the content of some nutrient elements and nutrient  uptakes by plant. Furthermore, yield and mean fruit weight reduced with decreasing  substrate amount. Yield and plant growth (except mean fruit weight) increased significantly with increasing the amount of nutrient solution. 
Nutrient contents of fruit,  stem and leaves generally increased with increasing the amount of nutrient solution and depending on the substrate amount. The content  of calcium in the fruit significantly reduced with decreasing substrate amount; but it increased with increasing the amount of nutrient solution. Generally, boron content of tomato fruit in 600 g substrate was found to be low.  Boron content in fruit significantly reduced  with increasing the amount of nutrient solution.