Tefsirde tartışmalı temel meselelere yaklaşımlar  (İmam Mâtürîdî ve M. Sait Şimşek'in tefsirlerinin mukayesesi)
Approaches to controversial basic issues in tafsir (comparison of İmam Mâturîdî and M. Sait Şimsek's tafsir)
Yazar: HACER MERMİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF AĞKUŞ
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, İmam Mâtürîdî ve Prof. Dr. Sait Şimşek'in her dönemde insanları meşgul eden tartışmalı temel tefsir konularına yaklaşımları arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada esbâb-ı nüzûl, nâsih-mensûh, muhkem-müteşâbih, hurûf-ı mukattaa ve Kur'an kıssaları gibi Kur'an ilimleri ile mûcize, şefaat, kabir azabı ve tevessül gibi itikadî alana dair meselelerinin tartışmaya konu olan yönleri, İmam Mâtürîdî'nin Te'vîlâtü'l-Kur'an'ı ile Prof. Dr. Sait Şimşek'in Hayat Kaynağı Kur'an Tefsiri bağlamında ele alınmaktadır. Araştırılan her bir konuda bu iki tefsirde yapılan açıklama ve yorum örnekleri bir araya getirildikten sonra her iki müfessirin yaklaşımları karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışmanın sonucunda her iki müfessirin Kur'an merkezli yorumları ve aklî istidlâle dayanan açıklamaları sebebiyle birçok konudaki tercihlerinin benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Ancak Kur'an ilimlerini değerlendirmedeki bakış açılarının ve bu konulara tefsirlerinde yer verme oranlarının aynı olmadığı görülmüştür. Bu farklılıkta kullandıkları metodun ve müteşâbihlerin anlaşılmasına yönelik yaklaşımlarının ayrı olmasının etkili olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca kavramlara yüklenilen anlam farklılığı, Kur'an'ın zahir anlamıyla çelişmeme gayreti ve âyetlerin anlaşılmasında hadislerin referans olup olmaması gibi sebeplerin özellikle nesih, mûcize ve şefaat konularındaki açıklamalarını önemli ölçüde etkilediği görülmüştür. Bu durum her iki müfessir arasında ilk bakışta birbirine muhalif görünen görüş ayrılıklarını ortaya çıkarmıştır.
Anahtar Sözcükler: Tefsir, Mâtürîdî, M. Sait Şimşek, Tartışmalı Meseleler, Mukayese

Abstract:
This study aims to reveal the similarities and differences between Imam al-Māturīdī and Prof. Dr. Sait Şimşek's approaches to the controversial basic tafsir issues that occupy people in every period. In this study, the controversial aspects of the Qur'anic sciences such as al-asbāb al-nuzūl, nāsih-mensūh, muhkam al-mutashābih, hurūf al-muqattaa, and Qur'anic parables, as well as issues related to the theological field such as miracles, intercession, torment of the grave, and tawassul are discussed in the context of his Tafsīr al-Ta'wīl al-Qur'an and the Tafsīr al-Qur'an, the Source of Life. Examples of the explanations and interpretations made in these two commentaries on each of the subjects researched are brought together, and then the approaches of both commentators are examined comparatively. As a result of the study, it was determined that the preferences of both commentators on many issues were similar due to their Qur'an-centered and rational reasoning-based explanations. However, it was observed that their perspectives in evaluating the Qur'anic sciences and the rate of including these issues in their exegesis were not the same. It was understood that the methodology they used and their different approaches to understanding the mutashābihs were effective in this difference. In addition, the difference in the meaning they attributed to the concepts, the effort not to contradict the literal meaning of the Qur'an, and the reference to the hadiths in understanding the verses significantly affected their explanations, especially on the issues of neshah, mûjiza, and intercession. This situation led to differences of opinion between the two commentators, which at first glance seem contradictory.
Key Words: Tafsir, Māturīdī, M. Sait Şimşek, Controversial Issues, Comparison.