Üstün zekalı öğrencilerin görsel ve işitsel dikkatlerinin değerlendirilmesi
Evaluating the visual and auditory attention of gifted students
Yazar: NİLAY AYŞE GÜNEL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SERDAR KÖKSAL
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Öğretim Ana Blim Dalı / Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Literatür incelendiğinde ülkemizde kullanılan dikkat testlerinin yabancı kaynaklardan Türkçeye uyarlandığı, genel popülasyona yönelik oldukları ve dikkatin sadece bir ya da iki türüne odaklı oldukları görülmektedir. Bağlamsal anlamda Türk kültürüne uygun ve üstün zekalı çocuklara yönelik bir dikkat testinin olmaması büyük eksikliktir. Bu araştırmada, 2., 3. ve 4. sınıfa giden üstün zeka tanılı öğrencilerin işitsel ve görsel dikkat düzeylerini değerlendirmek amacıyla, işitsel ve görsel dikkat testleri geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla, üstün zekalı çocuklara yönelik, işitsel ve görsel dikkatin seçici, bölünmüş ve değişken boyutlarına odaklanılan dikkat testleri geliştirilmiştir. Güvenirlik ve geçerlilik analizleri sonucunda, görsel dikkat testi 0.70 Cronbach alfa değeri ile kabul edilebilir iç tutarlılık gösterirken, işitsel dikkat testi için 0.53 Cronbach alfa değeri, testin daha fazla iyileştirilmesi gerektiğini işaret etmiştir. Sonuçlar, üstün zeka tanılı öğrencilerin, işitsel ve görsel dikkat testlerinde üstün zeka tanılı olmayan öğrencilere göre daha yüksek puanlar aldığını ve istatistiksel olarak anlamlı farklar olduğunu göstererek, bu grubun dikkat becerilerinin daha iyi olduğunu belirtmektedir. Geliştirilen işitsel ve görsel dikkat testlerinin, üstün zekalı çocukların eğitimine birçok yönden katkı sağlayacağı, alanyazında önemli bir boşluğu dolduracağı ve diğer sıklıkla kullanılan ölçme araçlarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The literature review indicates that attention tests used in Turkey are adaptations from foreign sources to Turkish, are aimed at the general population, and focus only on one or two types of attention. The need for an attention test specifically designed for the Turkish context and targeting gifted children represents a significant gap. This study aimed to develop auditory and visual attention tests to evaluate the attention levels of gifted students in the 2nd, 3rd, and 4th grades. For this purpose, attention tests focusing on the selective, divided, and alternating dimensions of auditory and visual attention have been developed for gifted children. Reliability and validity analyses showed that the visual attention test had an acceptable internal consistency with a Cronbach's alpha value of 0.70. In contrast, the auditory attention test, with a Cronbach's alpha of 0.53, indicated the need for further improvement. Results demonstrated that gifted students scored higher on auditory and visual attention tests than non-gifted students, and the statistically significant differences indicated superior attentional skills in this group. The developed auditory and visual attention tests are expected to significantly contribute to the education of gifted children, fill an essential gap in the literature, and complement other commonly used assessment tools.