Türklerin Sherlock Holmes`ü Amanvermez Avni
Merciless Avni: The Turkish Sherlock Holmes
Yazar: AYŞE ALTINTAŞ BALCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LAURENT MİGNON
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu tezin konusunu Ebussüreyya Sami'nin 1913-1914 yıllarında yayınladığı TürklerinSherlock Holmes'ü Amanvermez Avni adlı on hikâyeden oluşan polisiye serioluşturmaktadır. Bu seri Cumhuriyet öncesinde yayınlanan ilk polisiye seridir. Tezinamacı Türklerin Sherlock Holmes'ü Amanvermez Avni serisini oluşturan hikâyelerinne ölçüde özgün olduğunu ortaya koymaktır. Bu çerçevede, Türklerin SherlockHolmes'ü Amanvermez Avni serisi, serinin başlığında referans olarak alınan, SirArthur Conan Doyle'un 1887-1927 yılları arasında yayınladığı Sherlock Holmesserisiyle karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmada, hikâyelerdeki, karakterlerdeki vekullanılan polisiye yöntemlerdeki benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Bununyanı sıra tezde Türklerin Sherlock Holmes'ü Amanvermez Avni serisindekihikâyelerin birer polisiye hikâye olmaları bakımından genel özellikleri ele alınmış vehikâyelerin bu açıdan ne ölçüde başarılı olduğu araştırılmıştır. Bu karşılaştırmalarsonucunda Türklerin Sherlock Holmes'ü Amanvermez Avni hikâyelerinin, SherlockHolmes hikâyelerinden bazı esinlenmeler olmakla birlikte, özgün nitelikte olduğugörülmüştür. Sherlock Holmes'ten esinlenilen noktalar ise, hikâyelerin kendiatmosferi ve yapısı içerisinde farklı ve özgün bir nitelik kazanmışlardır. Öte yandanAmanvermez Avni, Sherlock Holmes'ten önemli ölçüde farklı olan karakterözellikleriyle ve yine Sherlock Holmes'ten farklılaşan sonuca varma yöntemleriyleözgün bir karakter olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca, bu hikâyelerin, kendi içindedeğerlendirildiklerinde polisiye hikâyeler olarak büyük ölçüde başarılı olduklarıgörülmektedir.anahtar sözcükler: polisiye, Amanvermez Avni, Ebussüreyya Sami, SherlockHolmes, karşılaştırmalı edebiyat.

Abstract:
The subject matter of this thesis is Türklerin Sherlock Holmes?ü Amanvermez Avni, aseries of ten detective stories by Ebussureyya Sami which were published betweenthe years 1913-1914. It is the first of the series of detective stories published in thepre-Republic period. The aim of the thesis is to demonstrate to what extent thosestories are original. As the name `Sherlock Holmes? were taken as a reference in thetitle of the series, they have been compared with the stories of Sherlock Holmes, aseries by Sir Arthur Conan Doyle, published between the years 1887-1977. Throughthis comparison, the differences and similarities between the stories, characters andthe crime detection methods used have been revealed. Besides, the generalcharacteristics of the stories of Türklerin Sherlock Holmes?ü Amanvermez Avni havebeen examined to show that to what extent they are successful as being detectivestories. In conclusion, it has been seen that they are original stories although theywere inspired, to some extent, by the stories of Sherlock Holmes. And the similaritieswere incorporated into the atmosphere and structure of the stories, achievingdifferent and original characteristics. On the other hand, Amanvermez Avni is anoriginal character who differs from Sherlock Holmes with his character traits andwith the crime detecting methods he used. Furhermore, the stories have been seen tobe successful to a great extent when they are evaluated in themselves as beingdetective stories.keywords: detective story, Amanvermez Avni, Ebussüreyya Sami, SherlockHolmes, comparative literature.