Matricaria recutita L. sekonder metabolitlerinin ın vıtro sentezine bitki büyüme düzenleyicilerin etkileri
Effects of plant growth regulators on in vitro synthesis of secondary metabolites in Matricaria recutita L.
Yazar: BETÜL KURTULUŞ
Danışman: DOÇ. DR. BURCU ÇETİN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Botanik = Botany

Özet:
Tez çalışmasında, tıbbi ve aromatik bir bitki olan Matricaria recutita L.'nin sekonder metabolit üretimi in vitro ve in vivo koşullarda araştırılmıştır. In vivo çalışmalarda,  M. recituta kuru çiçekleri; musluk suyu (kontrol grubu), saf su, deniz suyu (54800 μScm-1), Tween-20 (2500 ppm) ve sakkaroz çözeltisi (2 ve 3 g/L) katkı maddeleri ile distile edilmiştir. Elde edilen uçucu yağlarda kamazulen metaboliti, en yüksek kontrol grubu (%16,4) ve Tween-20 (%14,6) örneklerinde tespit edilmiştir. Bisabolol ve ilgili terpen grubu, en yüksek (ort %48,1) sakkaroz 2 g/L ve en düşük değeri Tween-20 uygulamasında tespit edilmiştir (ort %27,1). 
In vitro çalışmalarda, öncelikle steril eksplantların elde edilmesi için çeşitli yüzey sterilizasyonu işlemleri uygulanmıştır. En iyi sonuç, %100 canlılık oranı ile kapitulum eksplantlarının %70' lik etanol içerisinde 3 dakika, %30' luk NaOCl içerisinde 10 dakika ve %1' lik AgNO3 içerisinde 20 dakika bekletildiği, ardından 3 seri steril saf su ile 3'er dakika durulama işlemlerinin yapıldığı uygulama ile elde edilmiştir. Bitki büyüme düzenleyicilerin kapitulum eksplantlarına etkileri sonucunda; en iyi sürgün uzunlukları 0,5 mg/L BAP+0,5 mg/L NAA; 0,5 mg/L BAP+1 mg/L NAA ve 0,5 mg/L BAP+2 mg/L NAA içeren Murashige ve Skoog besin ortamlarında sırasıyla 3,02, 3,00 ve 2,66 cm olarak belirlenmiştir; en iyi sürgün sayısı miktarı 0,5 mg/L BAP+0,5 mg/L NAA ve 0,5 mg/L BAP+2 mg/L NAA bitki büyüme düzenleyicileri içeren MS besin ortamlarında sırasıyla 23,91 ve 18,29 adet olarak belirlenmiştir. Kallus kültürlerinde en yüksek miktarda yaş ve kuru hücre ağırlığı 1 mg/L BAP+0,5 mg/L NAA kombinasyonuna 200 µM MeJA ilave edilen MS besin ortamlarında tespit edilmiştir. Kalluslardan elde edilen sekonder metabolit analizleri sonucunda spathulenol en yüksek oranda (%4,014) 2 mg/L BAP + 2 mg/L NAA+200 µM MeJA kombinasyonunda; bisabolol oksit B en yüksek oranla (%2,681) 1 mg/L BAP+1 mg/L NAA+100 µM MeJA kombinasyonunda, bisabolol oksit A en yüksek oranla (%96,588) 0,5 mg/L BAP+200 µM MeJA kombinasyonunda elde edilmiştir.

Abstract:
In this thesis study, the secondary metabolite production of Matricaria recutita L., a medicinal and aromatic plant, was investigated under in vitro and in vivo conditions. In the in vitro experiments, various surface sterilization procedures were applied to obtain sterile explants. The best result, with a 100% viability rate, was achieved by treating the capitulum explants with 70% ethanol for 3 minutes, 30% NaOCl for 10 minutes, and 1% AgNO3 for 20 minutes, followed by rinsing with sterile distilled water for 3 minutes.
The effects of plant growth regulators on the capitulum explants resulted in the following findings: the best shoot lengths were determined as 3.02 cm, 3.00 cm, and 2.66 cm in Murashige and Skoog medium containing 0.5 mg/L BAP + 0.5 mg/L NAA, 0.5 mg/L BAP + 1 mg/L NAA, and 0.5 mg/L BAP + 2 mg/L NAA, respectively. The highest number of shoots was observed in MS medium containing 0.5 mg/L BAP + 0.5 mg/L NAA (23.91 shoots) and 0.5 mg/L BAP + 2 mg/L NAA (18.29 shoots). The highest fresh and dry cell weights in callus cultures were observed in MS medium supplemented with 1 mg/L BAP + 0.5 mg/L NAA combination and 200 µM MeJA. Secondary metabolite analyses from the callus tissues revealed that spathulenol had the highest content (4.014%) in the combination of 2 mg/L BAP + 2 mg/L NAA + 200 MeJA, bisabolol oxide B had the highest content (2.681%) in the combination of 1 mg/L BAP + 1 mg/L NAA + 100 MeJA, and bisabolol oxide A had the highest content (96.588%) in the combination of 0.5 mg/L BAP + 200 MeJA.