Öğrekotu (Heracleum platytaenium boiss.) ekstraktlarının antioksidan kapasitesinin belirlenmesi
Determination of antioxidant capacity of Heracleum platytaenium boiss. extracts
Yazar: AYTEN KÖKSAL
Danışman: DOÇ. FEVZİ TOPAL
Gümüşhane Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Antioksidan kapasite = Antioxidant capacity ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; İndirgeme = Reduction

Özet:
Bitkiler, bitkilerden elde edilen ürünler ve saflaştırılmış maddeler birçok çalışmaya konu olmakta ve olmaya devam etmektedir. Bitkilerin öncelikle kendilerini korumak için ürettikleri sekonder metabolitleri olan antioksidanlar gerek gıdayla gerek saflaştırılmış halleriyle tüketildiklerinde insanlığa birçok yönden fayda sağlamaktadırlar. Bu nedenlerle Apiaceae (Maydanozgiller) ailesinden olan öğrek otu (Heracleum platytaenium Boiss.) bitkisinin yaprak ve çiçek kısımlarının su ve etil alkol ekstraktlarının antioksidan kapasitesi araştırılmıştır. Antioksidan aktivitesini değerlendirmek amacıyla; 1,1-Difenil 2-pikril hidrazil (DPPH) serbest radikalleri giderme aktivitesi, 2,2-Azino-bis (3-etilbenzo-tiyazolin-6-sülfonik asit) (ABTS) radikali giderme aktivitesi, Cu2+-Cu+ indirgeme kapasitesi (CUPRAC metodu), Fe3+-Fe2+ indirgeme kapasitesi tayini, total fenolik bileşik ve total flavonoid miktar tayinleri yapılmış olup, BHA, BHT, α-Tokoferol, ve Troloks referans antioksidan olarak kullanılarak karşılaştırma yapılmıştır. 
Çalışma kapsamında indirgeme kapasitesi metotlarında sadece CUPRAC metodunda Troloks standardına yakın değerler gözlemlendi. Fe3+-Fe2+ indirgeme kapasitesi yönteminde ise ekstraktların hepsinde standartlara göre düşük radikal giderme aktivitesi gözlemlendi. DPPH serbest radikalleri giderme aktivitesine bakıldığında sadece yaprak-su (63 μg mL-1) ekstraktının BHT (63 μg mL-1) gibi davrandığı, diğer ekstraktların yaprak-alkol (86.63 μg mL-1), çiçek-alkol (99.00 μg mL-1), çiçek-su (115.5 μg mL-1) ise düşük kapasiteye sahip olduğu belirlendi. ABTS radikallerini giderme kapasitesine ait IC50 değerleri; çiçek-su (3.73 μg mL-1) > yaprak-su (3.69 μg mL-1) > α-Tokoferol (3.32 μg mL-1) > çiçek-alkol (3.12 μg mL-1) > Troloks (2.90 μg mL-1) > BHA (2.83 μg mL-1) > yaprak-alkol (2.72 μg mL-1) > BHT (2.60 μg mL-1) sıralamasında aktivite göstermiştir. Yüksek IC50 değeri düşük antioksidan aktivite anlamına geldiğinden yaprak alkol ekstraktının bu yöntemde BHA, Troloks ve α-Tokoferol standartlarına göre daha iyi aktivite gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Plants, products obtained from plants, and purified substances have been subject to the many studies. Antioxidants, which are secondary metabolites that plants produce primarily to protect themselves, provide benefits to humanity in many ways when consumed with food or in their purified form. For these reasons, the antioxidant capacity of the water and ethyl alcohol extracts of the leaf and flower parts of the Heracleum platytaenium Boiss. plant which belongs to the Apiaceae family were investigated. In order to evaluate its antioxidant activity; 1,1-Diphenyl 2-picryl hydrazil (DPPH) free radical scavenging activity, 2,2-Azino-bis (3-ethylbenzo-thiazoline-6-sulfonic acid) (ABTS) radical scavenging activity, Cu2+-Cu+ reducing capacity (CUPRAC) method), Fe3+-Fe2+ reducing capacity, total phenolic compound and total flavonoid content determinations were carried out, and the results were compared with BHA, BHT, α-Tocopherol, and Trolox as reference antioxidants.
In this study, only CUPRAC methods gave similar results with Trolox standard. In the Fe3+-Fe2+ reducing capacity method, low radical scavenging activity was observed in all of the extracts compared to the standards. In DPPH free radicals scavenging activity, only leaf-water (63 μg mL-1) extract behaved like BHT (63 μg mL-1), other extracts were found to be lower capacity than standards as followed; leaf-alcohol (86.63 μg mL-1), flower-alcohol (99.00 μg mL-1), flower-water (115.5 μg mL-1). IC50 values of ABTS radical scavenging capacity were determined as follows; flower-water (3.73 μg mL-1) > leaf-water (3.69 μg mL-1) > α-Tocopherol (3.32 μg mL-1) > flower-alcohol (3.12 μg mL-1) > Trolox (2.90 μg mL-1) > BHA (2.83 μg mL-1) > leaf-alcohol (2.72 μg mL-1) > BHT (2.60 μg mL-1). Because high IC50 value means low antioxidant activity, leaf alcohol extract showed better activity than BHA, Trolox, and α-Tocopherol standards in this method.