İstanbul'daki kamu hastanelerinde görevli alt kademe yönetici hemşirelerin eğitim ihtiyacının analizi ve bir yönetici eğitim programı önerisi
Analysis of educational requirements of service head nurses in public hospitals of Istanbul and manager training program suggestion
Yazar: SERAP SÖKMEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, İstanbul'daki kamu hastanelerinde görevli servis sorumlu hemşirelerinin yönetim eğitimi gereksinimini belirleyerek, bir öğretim programı önerisi hazırlamak amacıyla tanımlayıcı ve yönetici hemşirelerin eğitim gereksinimini saptama ölçeğini geliştirmek amacıyla metodolojik olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, İstanbul ilindeki genel tanı- tedavi ve bakım hizmeti sunulan kamu hastanelerinde (22 hastane) hizmet sunumu açısından özellikli olmayan ve yataklı tedavi ünitelerinde görev yapan tüm servis sorumlu hemşireleri (N= 511) oluşturmaktadır. Veri toplama aracının geliştirilmesi amacıyla yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışması için, İstanbul ili Anadolu bölümünde bulunan hastanelerde (10 hastane) görevli servis sorumlu hemşireleri araştırma kapsamına alınmıştır (N=151). Servis sorumlu hemşiresi eğitim gereksinimlerini belirlemek için ise, İstanbul ili Avrupa bölümünde bulunan hastanelerde (12 hastane) görevli servis sorumlu hemşireleri araştırma kapsamına alınmıştır (N=360). Araştırmada, bireysel özelliklere ilişkin bilgi formu ve servis sorumlu hemşiresi yönetsel yeterlik değerlendirme ölçeği olmak üzere iki veri toplama aracı kullanılmıştır. Araştırmacı tarafindan hazırlanan bilgi formu 11 sorudan oluşmaktadır. Servis sorumlu hemşiresi yeterlik değerlendirme ölçeği ise, 1-5 arasında puanlanan servis sorumlu hemşirelerinin yönetsel yeterliklerini belirlemeye yönelik 45 sorudan oluşan bir ölçektir. Yeterlik değerlendirme ölçeğinin geliştirilmesi şurasında öncelikle 166 ifadelik madde havuzu oluşturulmuş, kapsam geçerliği açısından, oluşturulan madde havuzu 18 uzmanın görüşüne sunulmuş, ifadelerin anlaşılırlığını değerlendirmek üzere 15 servis sorumlu hemşiresine pilot uygulama yapılmıştır. Daha sonra, ölçeğin zamana göre değişmezliğini belirlemek için test-tekrar test analizleri, iç tutarlığını belirlemek için Cronbach alfa ve madde toplam puan analizleri yapılmış, Cronbach Alfa katsayısı.95 olarak bulunmuş; yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla ise faktör analizi yapılmış ve ölçek genel ünite yönetimi, personel yönetimi ve bakımın yönetimi olmak üzere üç alt boyuta ayrılmıştır. Veriler, Şubat- Nisan 2004 tarihleri arasında, gerekli izinler alındıktan sonra araştırmacı tarafindan toplanmıştır. Elde edilen veriler, bilgisayar ortamında sayı, 104yüzde, korelasyon analizi, faktör analizi, Cronbach Alfa katsayısı, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Tukey testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Servis sorumlu hemşirelerinin çoğunluğunun (%55.7) üniversite hastanesinde görevli, önlisans mezunu (%47.2), 6-10 yıl hemşirelik deneyimine (%34.4), 1-5 yıl yönetim deneyimine (%44.6) sahip oldukları; iş tanımları hakkında bilgi sahibi oldukları (%85.2), temel eğitimde aldıkları yönetim dersini yeterli bulmadıkları (%81.3), sürekli eğitim programlarını gerekli gördükleri (%93.8), bir yönetim eğitim programına katılmadıkları (%71.1), ancak katılmak istedikleri (%83.9) belirlenmiştir. Servis sorumlu hemşiresi yeterlik değerlendirme ölçeği puan ortalamasının X=3.78±.40 olduğu ve kendilerini kısmen yeterli değerlendirdikleri saptanmıştır. Servis sorumlu hemşirelerinin ölçek alt boyutlarına göre yeterlik durumları incelendiğinde, genel ünite yönetimi alt boyutunda ünitenin genel temizlik ve düzeni ile ilgili değerlendirmeleri yapma ve ilaçlan tıbbi malzemeleri güvenli bir şekilde saklama yeterlik alanlarında; personel yönetimi alt boyutunda hemşirelerin çalışma çizelgelerini hazırlama alanında; bakımın yönetimi alt boyutunda ise acil ve rutin tüm hasta bakım uygulamalarında koordinasyonu ağlayabilme alanında en fazla yeterli; çalışanları motive etme ve çalışanların gelecekteki görevlerini/kariyerlerini planlama alanlarında ise kendilerini en az yeterli buldukları belirlenmiştir. Servis sorumlu hemşirelerinin eğitim gereksinimlerini etkileyen faktörlere ilişkin bulgular incelendiğinde, hastane grupları, eğitim durumları, yönetim deneyimi, yönetim eğitimi alma ve iş tanımlan hakkında bilgi sahibi olma durumları ile sahip olduklan yeterlikler arasında anlamlı farkların olduğu, mesleki deneyim arasında ise istatistiksel olarak fark olmadığı saptanmıştır. Sonuç olarak servis sorumlu hemşirelerinin en fazla çalışanlarını motive etme yeterlik alanında kendilerini yetersiz buldukları, yeterlik düzeylerinin kişisel durum değişkenlerine göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelikte Yönetim, Servis Sorumlu Hemşiresi Yeterlik Değerlendirme Ölçeği, Alt Kademe Yönetici Hemşire, Yeterlik Düzeyi, Motivasyon.

Abstract: