Bir ortaokul matematik öğretmeninin fark etme becerisi bağlamında yüzdeler konusu öğretim sürecinin incelenmesi
Investigation of percentages teaching process in the context of a secondary school mathematics teacher's noticing skills
Yazar: HATİCE TUNA
Danışman: PROF. DR. DEVRİM ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
"Fark etme becerisi (noticing skills)" kavramı son yıllarda matematik eğitimi alanında yapılan çalışmalarda dikkatleri çekmekte ve bu beceri öğretmenlik mesleğinin gerekliliklerinden biri olarak kabul gören bir beceri olarak alan yazında yer almaktadır. Fark etme becerisi öğretmenlerin öğretim ortamlarında önemli görülen durumları tespit ederek bu durumları yorumladıktan sonra öğretim ortamlarında buna yönelik düzenlemeler sonucu tepki verme süreci olarak açıklanmaktadır. 
Bu araştırmanın amacı, bir ortaokul matematik öğretmeninin kendi öğretim sürecindeki fark etme becerisini karşılıklamalı öğretim çerçevesinde analiz etmesinin öğrencilerinin matematiksel düşünüşünü anlama, kendi mesleki gelişimine ve öğretim ortamına yönelik deneyimlerini incelemektir. Araştırmanın yöntemi nitel araştırma yaklaşımlarından eylem araştırması şeklinde yürütülmüştür. Katılımcılar karşılıklamalı öğretim eğitimini almış bir ortaokul matematik öğretmeni ile 7. sınıfta öğrenim gören 21 öğrencidir. Öğretmen, 2022-2023 eğitim öğretim yılında yüzdeler konusu kazanımlarının öğretimi ile ilgili derslerini video kayıt altına almıştır. Bu kayıtlar ele alınarak ders analiz günlüğünü oluşturmuştur. Bu günlükler içerik analizi yöntemiyle araştırmayı gerçekleştiren öğretmen ve karşılıklamalı öğretim eğitimini almış başka bir matematik öğretmeni ile kodlamıştır. 
Çalışma sonucunda öğretmen video kayıtlarını analiz ederek alınan yansıtıcı notlardan da faydalanarak öğrenci düşünüşlerine daha dikkatli odaklanmıştır ve bunların üzerinde detaylı düşünme fırsatı bulmuştur. Öğretmen sürecin başında öğrenci düşünüşünü aceleci bir şekilde irdelerken ilerleyen süreçte öğrenci düşünüşünü sorgulama becerisini geliştirmiştir. Öğretmen öğrencilerin problemi anlamadığı durumları tespit etmiştir ve bunlara çözüm önerileri geliştirmiştir. Öğretmenin ders analiz günlüğünde aldığı yansıtıcı notlar ve sınıf içi etkileşim doğrultusunda öğrencilerin yüzdeler konusunda zorlandıkları noktaları ve bunların altında yatan nedenleri belirlemiştir. Ayrıca karşılıklamalı öğretim hareketlerini içeren dersin planı ile ilgili olumlu ve olumsuz noktalar saptanmıştır. Süreç içinde revize edilen ders planları ve alınan kararlar öğretmene gelecek yıllarda yapacağı öğretim için yol gösterici olmuştur.

Abstract:
In recent years, the concept of "noticing" has attracted attention in studies conducted in the field of mathematics education, and this skill appears as a skill that is accepted as one of the requirements of the teaching profession. Noticing skill is considered as the process of teachers detecting significant situations in the teaching environment, interpreting these situations, and then reacting accordingly in the teaching environment.
The aim of this research is to examine a secondary school mathematics teacher's experience of understanding her students' mathematical thinking and her own professional development by analyzing her noticing skill in her teaching process within the framework of responsive teaching movements. This study is conducted in the scope of action research which is qualitative research approach. Participants are 21 students in 7th grade and 1 secondary school mathematics teacher who had education in responsive teaching. The teacher recorded a video in the classroom about the subject of percentages in 2022-2023 education year. She and another mathematichs teacher had education in responsive teaching kept analyses logs by watching this records and she analyzed these logs with content analysis methods. 
In this study, teacher was more careful about students' thinking by analyzing the video and she found a chance to think about this process in detail. While the teacher hastily examined the student's thinking at the beginning of the process, she developed the skill of questioning the student's thinking in the following process. In cases where the students did not understand the problem, the teacher suggested solutions to this situation. Using the reflective notes in the lesson analysis diary and in-class interaction, the teacher improved her ability to identify the difficulties students face in learning percantages and the reasons behind such difficulties. Additionally, she identified negative and positive points about course plan including responsive teaching movements. The rearranged lesson plans and the decisions taken guided the teacher for the teaching he/she would do in the following years.