Sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri dersinde araştırmaya dayalı öğretime ilişkin görüşleri ve uygulamaları
Elementary school teachers' views and practices regarding inquiry based teaching in science classes
Yazar: GİZEM BÖLME
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ KINGIR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araştırma-inceleme yoluyla öğretim = Research-investigation by learning ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda esas alınan araştırmaya dayalı öğrenme yönteminin öğretmenler tarafından nasıl ve ne derece uygulandığını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda fen bilimleri dersleri gözlemlenerek öğretmen uygulamalarının araştırmaya dayalı öğretim yöntemiyle ne derece örtüştüğü ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Araştırma, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Ankara'nın Keçiören ilçesindeki bir okuldan ölçüt örneklem yöntemi ile seçilmiş 4.sınıflarda eğitim veren dört sınıf öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş olup durum çalışması şeklinde desenlenmiştir. Araştırmada veriler; gözlem, görüşme, doküman çözümlemelerinden elde edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz kullanılmış ve bulgular doğrudan alıntılarla desteklenmiştir.
Bulgular,  sınıf öğretmenlerinin Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı hakkında kısmen bilgi sahibi oldukları ve öğretim programına ihtiyaç duymadıklarını göstermiştir. Öğretmenlerin fen öğretim programı ve öğretim uygulamaları ile ilgili hizmet içi eğitimlere karşı olumlu tutuma sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler fen bilimleri ders kitaplarını yetersiz görmüşler ve derslerinde çeşitli ek kaynaklardan yararlanmayı tercih etmişlerdir.
Gözlem bulguları öğretmenlerin fen bilimleri dersi uygulamalarında çoğunlukla soru-cevap, deney teknikleri ile düz anlatım yöntemine yer verdiğini ve videoları sıkça fen öğretiminde kullandığını göstermiştir. Olumsuz fiziki şartlar ile sınıf mevcutlarının kalabalık olmasının sınıf içi uygulamaları olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin genellikle klasik ölçme-değerlendirme tekniklerinden yazılı yoklamaları tercih ettikleri ve alternatif/tamamlayıcı ölçme değerlendirme tekniklerini çok fazla kullanmadıkları belirlenmiştir. Alternatif/tamamlayıcı ölçme-değerlendirme tekniklerinden olan projelerin ise öğrencilere yaptırıldığı süreç içinde kimi zaman değerlendirilmedikleri görülmüştür.
Gözlem ve görüşmelerden elde edilen bulgular birbirini destekler niteliktedir.  Bu bulgulara dayalı olarak öğretmenlerin araştırmaya dayalı uygulamaları kısmen kullandıkları sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin öğretim programından yararlanmamalarının, program bilgisi eksikliklerinin ve sınıfların fiziki şartlarının yetersizliklerinin öğretmenlerin öğretim programında belirtilen araştırmaya dayalı öğretim ile alternatif/tamamlayıcı ölçme-değerlendirme uygulamalarını sınırlandırdığı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine how and to what extent teachers implement inquiry-based learning method emphasized in science curriculum. In line with this aim, science classes were observed in order to find out how teachers' implementations were overlapped with the inquiry-based teaching method.
This study was carried out with four 4th grade classroom teachers who were selected by the criterion sampling method from a school in Keçiören district of Ankara in the 2015-2016 academic year. Case study design was used in this qualitative research. Data were collected via observations, interviews, and document analysis. Descriptive analysis was used for analyzing the data and the results were supported with direct quotations.
Results indicated that classroom teachers were partially informed about the science curriculum and were not in need of the curriculum. Teachers demonstrated positive attitudes towards in-service trainings related to science curriculum and teaching interventions. Teachers thought that science course textbooks were inadequate and preferred to use additional resources in their classes.
Observation results demonstrated that the teachers mostly used question-answer, experiment techniques and direct instruction method in science classes and frequently utilized videos in teaching science. It has been determined that negative physical conditions and oversized classrooms negatively affected classroom practices. Teachers generally preferred essay type of examination from traditional measurement and assessment techniques and did not use alternative measurement and assessment techniques too much. It has been observed that teachers sometimes did not assess projects, a kind of alternative measurement and assessment technique given to students.
Findings obtained from observations and interviews supported each other. Based on these findings, it has been concluded that teachers partially used inquiry-based practices. It is thought that teachers' lack of curriculum knowledge and implementation and inadequacy of physical conditions of classrooms limited implementation of inquiry-based teaching method and alternative measurement and assessment techniques emphasized in science curriculum.