Aile hekimliği birimlerine başvuran kadınların evlilik hoşnutsuzluğu ve cinsel öz-yeterlik algıları arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between perceptions of marital discontent and sexual self-efficacy of women applying to family medicine units
Yazar: ZEYNEP NUR KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Cinsellik = Sexuality ; Danışmanlık = Consulting ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Kadın hastalıkları =   ; Kadınlar = Women ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Giriş ve Amaç: Aile hekimliği birimlerinin vermiş olduğu hizmetler sadece bireylerin sağlığına ilişkin olmayıp, bütün bir aileyi ve toplumu etkileyen bir hizmettir. Evlilik olgusunun hem aileyi oluşturması hem de toplumun temel yapı taşı olmasından dolayı, aile sağlığı birimleri tarafından üzerinde dikkatle durulması gereken bir konudur. Evliliklerinden hoşnut olmayan bireylerin hem kendisinin hem ailesinin hem de toplumun sağlığını ve huzurunu bozabileceği olasılığından dolayı üzerinde daha dikkatli durulmalıdır. Bu çalışma kapsamında evlilik hoşnutsuzluğu olgusu çalışmanın merkezine alınarak, bunu etkileyen faktörler ve durumların neler olduğu üzerinde kavramsal tartışmalar yapılarak bu kavramsal tartışmalar uygulamalı bir saha çalışması ile test edilmektedir. Evlilik hoşnutsuzluğu olgusunun sosyo-demografik faktörlere göre farklılık gösterip göstermediği, cinsel öz-yeterlik algısının evlilik hoşnutsuzluğunu nasıl etkilediği ve bu etki sürecine demografik faktörlerin etkisinin varlığı ve bu varlığın niteliği araştırılmaktadır. 
Yöntem: Bu çalışma Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı kadın hastalar ile yapılan kesitsel özellikte bir araştırmadır. 05/11/2021-05/12/2021 tarihleri arasında bu araştırma yapılmıştır. Bu birimlere başvuran kadınlar üzerinde anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması kapsamında katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, cinsel öz-yeterlik algıları ve evlilik hoşnutsuzluklarına yönelik ölçeklerden faydalanılmaktadır. Toplanan verilerden yola çıkılarak ilk olarak sosyo-demografik faktörlerin evlilik hoşnutsuzluğu bakımından farklılığı belirlemek amacıyla SPSS ile T-testi, ANOVA ve Post-Hoc testleri yapılmıştır. Cinsel öz-yeterliğin evlilik hoşnutsuzluğu üzerindeki etkisini araştırmak için regresyon analizi ve AMOS ile yol analizleri yapılmıştır. Son olarak demografik faktörlerin, cinsel öz-yeterliğin evlilik hoşnutsuzluğu üzerindeki etkisine yönelik, bir etkisinin varlığı AMOS kullanılarak ılımlaştırıcı etki analiz yapılmıştır.
Bulgular: Anket çalışması sonucunda 430 katılımcının verileri üzerinde analizler ve değerlendirmeler yapılmıştır. Katılımcıların EH puan ortalamaları 36,369±13,732 (min:21, maks:84) ve CÖY ortalamaları 16,514±3,601 (min:53, maks:20) şeklindedir. Farklılık analizleri sonuçlarına göre katılımcıların; yaşları (p=0,001), evlilik yaşları (p=0,015), evlilik süreleri (p=0,001), çocuklarının varlığı(p=0,000), çocuklarının sayısı (p=0,000), çocuklarının bakımından destek alma durumları (p=0,000), ev işlerinde destek alma durumları (p=0,000) ve eşleriyle cinsel ilişki sıklıkları (p=0,000) bakımlarından evlilik hoşnutsuzluklarında farklılıklar meydana gelmektedir. Öğrenim durumu (p=0,664), gelir düzeyi (p=0,801), çalışma durumları (p=0,216) ve kronik hastalık durumları bakımlarından (p1,2,3=0,103-0,146-0,148) ise farklılık tespit edilmemiştir. Cinsel öz-yeterlik ve evlilik hoşnutsuzluğu arasında anlamlı bir korelasyon olduğu belirlenmiş (p=0,000 ve β=-0,323) ve CÖY'ün EH üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir (p=0,000). Son olarak yapılan ılımlaştırıcı etki analizlerinde; yaş (p=0,034), evlilik süresi (p=0,003) ve kronik hastalık (p=0,009) durumlarının CÖY'ün EH üzerindeki etkisinde ılımlaştırıcı rollerinin olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Çalışma sonucunda aile hekimliği birimlere başvuran kadınların evlilik hoşnutsuzluklarını etkileyen faktörler ve durumlar ayrıntılı biçimde ortaya konulmuştur. Kadınların evlilik hoşnutsuzluklarını cinsel öz-yeterlikleri önemli düzeyde (p=0,000) etkilemektedir. Ayrıca evlilik hoşnutsuzluğu algısı, kadınları yaşları, evlilik yaşları, evlilik süreleri, çocuklarının varlığı, çocuklarının sayısı, çocuklarının bakımında destek alma durumları, ev işlerinde destek alma durumları ve cinsel ilişki durumlarına göre önemli ölçülerde etkilenmektedir. Evlilik ve aile hayatı konusunda hoşnutsuzlukların azaltılması amacıyla aile hekimliği birimlerinde daha aktif ve etkin bir aile danışmanlığı birimlerinin kurulması ve bu birimlerin aile hekimliğine kayıtlı vatandaşları periyodik olarak takip etmesi önerilmektedir. Böylelikle daha sağlıklı evlilikler ve daha huzurlu bir toplumsal yapı elde edilebileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Evlilik Hoşnutsuzluğu, Evlilik Doyumu, Cinsel Öz-yeterlik, Aile Hekimliği, Evlilik Danışmanlığı

Abstract:
Background and Aim: The services provided by family medicine units are not only related to the health of individuals, but also affect the whole family and society. Since the phenomenon of marriage both constitutes the family and is the basis of the society, it is an issue that should be carefully considered by the family health units. Individuals who are dissatisfied with their marriages should be more careful because of the possibility that they may disrupt the health and peace of both themselves, their families and the society. Within the scope of this study, the phenomenon of marital dissatisfaction is taken into the center of the study, and conceptual discussions are made on the factors and situations that affect it, and these conceptual discussions are tested with an applied field study. Whether the phenomenon of marital dissatisfaction differs according to socio-demographic factors, how the perception of sexual self-efficacy affects marital dissatisfaction, the existence of demographic factors on this effect process and the nature of this entity are investigated.
Methods: This study is a cross-sectional study conducted with female patients registered in the Education Family Health Centers of Atatürk University, Department of Family Medicine. This research was conducted between 05/11/2021 – 05/12/2021. A survey was conducted on women who applied to these units. Within the scope of the survey, scales for the socio-demographic characteristics, sexual self-efficacy perceptions and marital dissatisfaction of the participants are used. Based on the collected data, first of all, the difference in marital dissatisfaction in terms of socio-demographic factors was performed with SPSS, T-test, ANOVA and Post-Hoc tests. Regression analysis with SPSS and pathway analysis with AMOS were performed to investigate the effect of sexual self-efficacy on marital dissatisfaction. Finally, a moderator effect analysis was conducted using AMOS for the existence of an effect of demographic factors on the effect of sexual self-efficacy on marital dissatisfaction.
Results: As a result of the survey, analyzes and evaluations were made on the data of 430 participants. The participants' mean MD scores were 36.369±13,732 (min: 21, max: 84) and the mean of SSE was 16.514±3,601 (min: 53, max: 20). According to the results of the difference analysis, the participants; age (p=0.001), marriage age (p=0.015), duration of marriage (p=0.001), presence of children (p=0.000), number of children ( p=0.000), the status of getting support for their children (p=0.000), the status of getting support in housework (p=0.000) and the frequency of sexual intercourse with their spouses (p=0.000), there are differences in marital dissatisfaction. In terms of educational status (p=0.664), income level (p=0.801), employment status (p=0.216) and chronic disease conditions (p=0.103-0.146-0.148), no difference was detected. It was determined that there was a significant correlation between sexual self-efficacy and marital dissatisfaction (p=0.000 and β=-0.323), and SSE had a significant effect on MD (p=0.000). Finally, in the moderating effect analysis; It was determined that age (p=0.034), duration of marriage (p=0.003) and chronic disease (p=0.009) had a moderating role in the effect of SSE on MD.
Conclusion: As a result of the study, the factors and situations affecting the marital dissatisfaction of women who applied to family medicine units were revealed in detail. Sexual self-efficacy of women significantly affects their marital dissatisfaction (p=0.000). In addition, the perception of dissatisfaction with marriage is significantly affected by the age of women, the age of marriage, the duration of marriage, the presence of children, the number of children, the status of receiving support in the care of their children, the status of receiving support in housework and sexual intercourse. In order to reduce dissatisfaction with marriage and family life, it is recommended to establish more active and effective family counseling units in family medicine units and to monitor citizens registered in family medicine periodically. Thus, it is thought that healthier marriages and a more peaceful social structure can be achieved.
Keywords: Marriage Discontent, Marriage Satisfaction, Sexual Self-efficacy, Family Medicine, Marital Counseling