Bilimin doğasının kavramsal değişim pedagojisi ve doğrudan yansıtıcı yaklaşım ile öğretilmesi: Işık ünitesi örneği
Teaching of the nature of science in conceptual change pedagogy and explicit reflective approach: A case study for ?Light unit?
Yazar: EMİNE ÇİL
Danışman: PROF. DR. SALİH ÇEPNİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim = Science ; Bilim felsefesi = Science philosophy ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Işık = Light ; Kavram yanılgısı = Misconception ; Kavramsal değişim = Conceptual change

Özet:
Bilimin doğasının anlaşılması fen eğitiminin temel amaçlarından biridir. Birçok öğretim uygulamasının bu amacı gerçekleştirmede yetersiz kaldığı veya sınırlı etkiye sahip olduğu, bilimin doğası öğretiminde yeni yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğu bir gerçektir. Bu tezin amacı; bilimin doğası öğretiminde kavramsal değişim pedagojisi, doğrudan yansıtıcı yaklaşım ve Milli Eğitim Bakanlığı kitabının etkilerini irdelemektir. Çalışma 7. sınıf Işık ünitesinde, 66 öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Karma yöntem ile yürütülen çalışmanın verileri Bilimin Doğası Üzerine Görüşler Anketi, Işık Ünitesi Kavram Testi, Işık Ünitesi Başarı Testi, yarı yapılandırılmış mülakatlar ve yansıtıcı yazılar ile toplanmıştır. Bilimin doğası ile ilgili görüşler yeterli, değişken ve zayıf kategorisinde analiz edilmiştir. Kavramsal değişim ve akademik başarı ile ilgili verilerin analizinde Kruskall-Wallis ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Alternatif kavramlar ile ilgili verilerin analizinde ise frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Bilimin doğasının kalıcı bir şekilde öğretilmesinde en etkili yolun kavramsal değişim pedagojisi olduğu tespit edilmiştir. İlköğretim öğrencilerinin bilimsel bilgilerin elde edilmesinde bilim insanlarının fiziksel olarak aktif olmalarını gerektiren noktalara ağırlık verdikleri, bilim insanları tarafından kullanılan zihinsel süreçleri ihmal ettikleri belirlenmiştir. Her üç uygulamanın da ışık ünitesindeki kavramsal değişime olumlu katkılar sağladığı fakat Milli Eğitim Bakanlığı kitabının etkilerinin kalıcı olmadığı belirlenmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı kitabının birçok alternatif kavramın giderilmesinde etkili olmadığı tespit edilmiştir. Fen derslerinde bilimin doğası öğretimine yer vermenin akademik başarı üzerinde olumlu veya olumsuz etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bilimin doğasının öğretiminde kavramsal değişim metinleri ve kavram panolarının bir arada kullanılması önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: Bilimin Doğası, Kavramsal Değişim Metni, Kavramsal Değişim Pedagojisi, Doğrudan Yansıtıcı Yaklaşım, Işık

Abstract:
Understanding the nature of science is one of the fundamental aims of science teaching. It is a fact that a lot of teaching practises are insufficient to realize this aim or it has limited effect and new approaches are required while teaching the nature of science. The aim of the thesis is to analyse the effects of conceptual change pedagogy during the teaching of nature of science, explicit reflective approach and the book of Ministry of Education. The study was carried out by the participation of 66 students within the Light unit of the 7th grade. The data of the study which was conducted by mixed methodology were collected through Wiews on Nature of Science Questionnaire, Conceptual Test of Light Unit, Achievement Test of Light Unit, semi-structured interviews, and reflective writing. The views on nature of science were analyzed under the category of informed, transitional, and naive. Kruskall-Wallis and Wilcoxon Signed Ranks Test was used for the analysis of data related to conceptual change and academic achievement. Frequency and percentages were calculated for the analysis of data related to alternative concepts. It was determined that conceptual change pedagogy the most effective practise in the teaching of nature of science permanently. It was determined that the primary school students focused on the points which scientists are involved as physically active while acquiring the scientific knowledge, disregarded the cognitive process used by scientist. It was determined that each of the three practises contributed positively to conceptual change in Light Unit but the book of Ministry of Education were not long term. It was determined that the book of the Ministry of Education was not effective to overcoming a lot of alternative concepts. It was concluded that teaching of the nature of science in science courses had neither positive nor negative effect on academic achievement. It was suggested that conceptual change texts and concept clipboards should be used together in the teaching of nature of science.Key Words: Nature of Science, Conceptual Change Text, Conceptual Change Pedagogy, Explicit Reflective Approach, Light