Gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklarda geri çağırma ve tekrarlama yöntemi ile kelime öğretimi
Vocabulary teaching with recall and repetition method in children with developmental language disorder
Yazar: KÜBRA YENİCE BOSTANCI
Danışman: PROF. DR. RAUF YÜCEL ANADOLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Dil bozuklukları = Language disorders ; Gelişim bozuklukları = Developmental disabilities ; Kelime öğrenme = Vocabulary learning ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Çocuklar = Children

Özet:
Gelişimsel dil bozukluğu mental retardasyon, yarık damak gibi konuşma organlarının yapısal bozuklukları, beyin hasarları ,otizm spektrum bozukluğu ,sağırlık, epilepsi, serapral felç, kafa travması, nörodejeneratif hastalıklar ve migrasyon anomalileri gibi yer alan hastalıkların olması veya bu hastalıklardan hiçbiri olmaksızın çocuğun kendi yaşıtlarından ifade veya alıcı dilinde sorun yaşaması nedeniyle konuşma eyleminde geri kalması olarak tanımlanmaktadır.Gelişimsel dil bozukluğu yaşayan bir çocuk ifade edici dilde, alıcı dilde veya her ikisinde de sorun yaşayabilmektedir. Buna bağlı olarak çocuk ana dilini kullanabilme, kelime öğrenimi ve ana diline ait kelime, öbek ve cümle yapılarını ifade etmede sorun yaşamaktadır.
Çalışmada MEB onaylı hikaye kitabından belirlenmiş olan ve henüz hiç duymadıkları veya az duydukları beş kelimenin resimleri gösterilerek, hikaye kitabından okunarak ve bu kelimeler hakkında bir takım sorular sorularak yeni kelimelerin isimleri ve anlamları tekrarlama ve geri çağırma yöntemiyle öğretilmiştir. Çalışmada tekrarlamaya ve kelimeyi çocuğun zihinsel belleğinden geri çağırmaya dayalı bir kelime öğretimi amaçlanmış ve elde edilen veriler kontrol grubu ile karşılaştırılarak bu çalışma ile gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklarda tekrar yöntemiyle yeni kelime öğretimi mümkün müdür sorusunun cevabı aranmıştır.
Çalışmaya 30 gelişimsel dil bozukluğu tanısı konmuş 4-5 yaş arasındaki okul öncesi çocuklar ve aynı şekilde 4-5 yaş arasındaki 30 kontrol grubu okul öncesi çocuklar katılmıştır.
Çalışmanın sonucunda, gelişimsel dil bozukuğu tanısı almış çocukların bu tanıyı almamış olan çocuklarla yeni kelime öğreniminin başarı oranları karşılaştırıldığında, gelişimsel dil bozukluğu tanısı almış olan çocukların başarı artışlarının daha yüksek olduğu ve kendi akranlarından daha fazla başarılı oldukları sonucuna varılmıştır. Test bataryası göz önüne alındığında aynı şekilde gelişimsel dil bozukluğu tanısı almış çocukların kendi aralarında cinsiyet ve yaş bakımından anlamlı bir fark olmadığı da ortaya çıkmıştır.
Anahtar Sözcükler: Gelişimsel dil bozukluğu, Spesifik dil öğeleri, Yeni kelime öğrenimi, Geri çağırma, Tekrarlama.

Abstract:
Developmental language disorder (DLD, also called specific language impairment) is defined as a condition that could be diagnosed along with coexisting biomedical conditions including mental retardation, structural disorders of speech organs such as cleft palate, brain damage, autism spectrum disorder, deafness, epilepsy, cerebral paralysis, head trauma, neurodegenerative diseases and migration anomalies, or that could be seen in the absence of the aforementioned conditions when children's expressive language or recipient language abilities fall behind that of other children of the same age.
A child with DLD could experience difficulties in their expressive language, recipient language or both. As a result, the children could struggle to use their mother tongue, acquire new vocabulary and express the words, phrases, sentence structures of the mother tongue. 
In the study, the participants were presented with 5 low-frequency words chosen from MEB-approved story book. The names and the meanings of these words were taught to participants by means of pictures, reading sessions, reflection as well as repetition and recalling techniques.
The aim of the study was to investigate if it is possible to teach children with developmental language disorder new vocabulary through repetition technique. Therefore, the participants were taught new vocabulary by means of repetition and recall techniques and the obtained data were compared with the those of the control group. The participants of the study consisted of 4-5-year-old, 30 preschool children diagnosed with developmental language disorder and 30 preschool children of the same age who are in the control group and who weren't diagnosed with the same condition.
The results of the study indicated that when achievement rates of children with developmental language disorder and those who didn't suffer from the same condition compared, the children with developmental disorder were found to be more successful compared to the children in their age. When the test battery was taken into consideration, the results revealed that there was no significant difference among the children diagnosed with developmental language disorder according to gender and age.
Keywords: Developmental language disorder, Specific Language İmpairment, Language Development, Novel Word Learning, Retrieval.