Farklı hasat zamanı ve tarla içi silolama sürelerinin bazı şeker pancarı çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerine etkisi
The effect of different harvest time and field silo durations on yield and quality characteristics of some sugar beet varieties
Yazar: DORUK DEMİREL
Danışman: PROF. DR. SERKAN URANBEY
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kalite = Quality ; Verim = Yield ; Şeker pancarı = Sugar beet

Özet:
Bu araştırma, farklı hasat zamanı ve tarla içi silolama sürelerinin bazı şeker pancarı çeşitlerinde verim ve kalite özelliklerine etkisinin belirlenmesi amacıyla 2020-2021 yıllarında Şeker Enstitüsü Ilgın Bitki Islah İstasyonu'nda (Konya) yürütülmüştür. Materyal olarak Orthega (E tipi), Serenada (N tipi) ve Kuno (Z tipi) çeşitleri kullanılmıştır. Çeşitler vejetasyon süreleri 165, 180 ve 195 gün olacak şekilde 3 farklı zamanda hasat edilmiş, hasattan sonra 5, 10, 15 ve 20 gün tarla silosunda bekletilmişlerdir. Silolanan çeşitlerde kökgövde verimi, şeker varlığı, sodyum, potasyum ve zararlı azot içeriği, arıtılmış şeker varlığı, arıtılmış şeker verimi, kuru madde oranı, usare safiyeti, ağırlık kaybı ve günlük ağırlık kaybı incelenmiştir. Çeşitlerin tamamında en yüksek kökgövde verimi (Orthega: 10363 kg/da, Serenada: 8748 kg/da, Kuno: 8276 kg/da) 195 günlük vejetasyon süresini tamamlayıp silolanmayan kontrol parsellerinde saptanmıştır. Orthega çeşidinin her iki yılda tüm hasat zamanlarında en yüksek verimi verdiği, en düşük ağırlık kaybının ise 5 gün yapılan silolamada meydana geldiği görülmüştür. Arıtılmış şeker verimi en yüksek 1480 kg/da ile Orthega çeşidinde 195 günlük vejetasyon süresini tamamlayıp silolanmayan kontrol parsellerinde tespit edilmiştir. Her üç çeşitte de hasat zamanının 30 gün ertelenmesiyle kökgövde ve arıtılmış şeker veriminin arttığı görülmüştür. Silolama süresi arttıkça ağırlık kaybı artmış, arıtılmış şeker verimi azalmıştır. 20 günlük silolama sonunda hasat zamanları ortalamasına göre en düşük ağırlık kaybı %17,6 ile Orthega, en yüksek ise %21,6 ile Kuno çeşidinde belirlenmiştir. Sonuç olarak Orthega'nın silolamaya diğer çeşitlerden daha dayanıklı olduğu, pancarın gelişmesi ve iyi bir verim elde edilebilmesi için 195 günlük vejetasyon süresini tamamlaması ve 5 günden fazla silolanmaması gerektiği söylenebilir.

Abstract:
This research was carried out at Sugar Institute Ilgın Plant Breeding Station (Konya) in 2020-2021 to determine the effects of different harvest and in-field storage times on yield and quality of some sugar beet varieties. Orthega (E type), Serenada (N type) and Kuno (Z type) varieties were used and harvested in 3 different times (165, 180 and 195 days of vegetation). The varieties  were stored under field conditions for 5, 10, 15 and 20 days after harvest. The root yield, sugar content, sodium, potassium and alpha-amino nitrogen content, rafined sugar content, rafined sugar yield, dry matter content, juice purity, weight loss and daily weight loss were investigated. The highest root yield (Orthega: 10363 kg/da, Serenada: 8748 kg/da, Kuno: 8276 kg/da) for the varieties was determined in the non-storaged control plants harvested at 195 days vegetation period. It was observed that Orthega gave the highest root yield at all harvest times in both years and the lowest weight loss occured in 5 days of storage. The highest rafined sugar yield was also determined as 1480 kg/da in the non-storaged control plants with 195 day vegetation period in Orthega. Root and rafined sugar yield increased by delaying the harvest time for 30 days for all genotypes. As the storage time extended, the weight loss increased and the rafined sugar yield decreased for all varieties. At the end of 20 days of storage, the lowest weight loss determined in Orthega with 17,6% and the highest in Kuno with 21,6% according to the average of harvest time. It was concluded that Orthega is more resistant to storage compared to other varieties.  It can be said that sugar beet needs to complete 195 days vegetation period and not be stored for more than 5 days to complete their physiological development and to give a reasonable root/sugar yield.