Ahmet Şevkî'nin Şevkiyyât'ında toplum ve siyaset
The politics and society in Shawqiyyat of Ahmad Shawqi
Yazar: İHSAN DOĞRU
Danışman: PROF. DR. AHMET KAZIM ÜRÜN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Mısır = Egypt ; Mısır edebiyatı = Egyption literature ; Siyaset = Politics ; Toplum = Society ; Şairler = Poets ; Şevki, Ahmed = Şevki, Ahmed ; Şiir = Poem

Özet:
Şâirlerin Emiri lakabıyla anılan Ahmet Şevḳî, Fransız ve İngiliz işgaline maruz kalmış Mısır'ın yetiştirdiği müstesna kabiliyetlerden biridir. Mahmud Sami el-Bârûdî'den sonra Hâfız İbrâhîm, Halîl Muṭrân gibi önde gelen şâirlerle birlikte Arap şiirine öncülük etmiş, ona yeni bir elbise giydirmiştir. Arap şiirine yeni konular katarak onu süregelen durağanlıktan kurtarmıştır. Kendi dönemi öncesinde şiir methiye ve mersiyeden ibaretken sosyal ve siyasi konularda, güncel olaylar hakkında kasideler yazarak şiirin konusunu çeşitlendirmiştir. İki büyük işgal gören Mısır, Fransız ve İngiliz medeniyetiyle tanışmış, onların bilim, teknik ve askeri alanda gelişmişliğine tanıklık etmiştir. Fransız işgalinin hemen akabinde Mehmet Ali Paşa'nın öncülüğünde Mısır'ın geleceğine yön verecek insanlar Avrupa'da tahsile gönderilmiştir. Batıya ilim tahsiline gönderilen bu aydın kesim Mısır'ın Batı karşısında geri kalmışlığından kurtulması için neler yapılması gerektiği üzerine kafa yormuşlardır. Ahmet Şevḳî de Batıya gidip ilim tahsil eden bu grupta yer alan öncülerden biridir.  
Hem Doğu  hem de Batı medeniyetini tanıma fırsatı elde eden şâir, divanında methiye ve mersiyeler dışında hemen hemen her siyasi ve sosyal olay hakkında kaside yazmıştır. Mısır başta olmak üzere İstanbul, Suriye, Lübnan, Libya, Avrupa ve dünyada gelişen olayları şiirine konu etmiştir. Şâirin şiirlerindeki sosyal ve siyasi mesajları incelendiğinde onun olayları değerlendirirken atalarının hikmetiyle günün gerekliliklerini dikkate aldığı gözlenecektir. Özellikle siyasi konularda daha önce vermiş olduğu bazı hükümlerinin zamana bağlı olarak değiştiği gözlenmiştir. Sosyal ve siyasi konularda dile getirdiği değerli fikirlere dün olduğu gibi bugün de, gelecekte de ihtiyaç duyulacağı şüphe götürmeyen bir gerçektir.

Abstract:
Ahmet Şevḳî, who is known as the Prince of poets, is one of the exceptional talents raised by Egypt, which came under French and British occupations. He served as a pioneer, after Mahmud Sami el-Bârûdî, for the Arab poetry together with prominent poets such as Hâfız İbrâhîm and Halîl Muṭrân and clothed it with a new garment. He added new themes to Arab poetry, thereby ridding it of existing monotony. Poetry consisted of only eulogy and elegy, but he diversified the theme of poetry by writing odes about social, political and everyday events. Egypt, which underwent two extensive occupations, was introduced to the French and English civilizations and witnessed their advancements scientific, technical and military fields. Just after the French invasion, people who were to guide Egypt's future under the leadership of Mehmet Ali Pahsa, were sent to Europe for education. These intellectuals, who were sent to the West for education, meditated over what should be done to help Egypt overcome its backwardness compared with the West. Ahmet Şevḳî, too, is one of these pioneers who were sent the West for receiving education.  
The poet, who had the opportunity to get to know both the Western and Oriental civilizations, wrote in his divan, or collected poems, odes about almost any political and social event, apart from elegies and eulogies. He dealt, in his poems, with incidents that took place in Istanbul, Lebanon, Libya, Europe, the world and above all Egypt. When the social and political messages the poet gave in his poems are analyzed, it will be observed that he took into consideration his ancestors' wisdom and requirements of his day while he was evaluating the events of the period. It is observed that especially some judgments he passed with regard to political matters underwent changes in the course of time. It is without a doubt that the ideas he voiced concerning social and political issues are needed today and will be needed in the future, too.