Türkiye'de çalışan bireylerdeki maddi yoksunluğun belirleyicileri: Mikro veri analizi
Determinants of material deprivation among working individuals in Turkey: A micro data analysis
Yazar: TÜLİN TURGUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL ÇAKMAK
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Maddi yoksunluk, yaşanılan ülkenin ekonomik şartlarına göre temel ihtiyaçların yeterli düzeyde karşılanamaması ve arzu edilen yaşam koşullarından uzak kalınması olarak değerlendirilir. Bu doğrultuda, çalışan bireylerin maddi yoksunluklarının diğerlerine kıyasla daha az olduğu düşünülebilir fakat çalışan bireylerdeki maddi yoksunluk riski de oldukça yüksektir. Sebepleri ve belirleyicileri araştırılarak çalışan bireylerdeki maddi yoksunluğa sebep olan faktörler tespit edilip, riskler azaltılabilir.  Bu bağlamda çalışmada TÜİK 2013-2018 ve 2022 Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması mikro veri setleri kullanılarak. Türkiye'de çalışan bireylerdeki maddi yoksunluk olgusu çok yönlü olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın ilk fazında çalışanların sosyo-ekonomik, demografik ve çevresel faktörlerinin maddi yoksunlukta ayrıştırıcı bir etkisinin olup olmadığına odaklanılmıştır. İkinci fazda çalışılan sektörlere, üçüncü fazda ise mesleklere ve çalışılan pozisyonlara odaklanılarak maddi yoksunluk yaşama olasılığında sektörel ve mesleki bir ayrışmanın olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan logit ve marjinal etkiler analizler sonuçları, Türkiye'de çalışan bireylerin maddi yoksunluk yaşama olasılıklarının yaş, cinsiyet, medeni hal, eğitim, sağlık durumu ve gelir gibi sosyo-ekonomik ve demografik faktörler özelinde ayrıştığını ve bunlar arasında eğitimin en belirleyici faktör olduğunu ortaya koymuştur. Bunun yanında çalışma, imalat ve inşaat sektöründe çalışmanın diğerlerine kıyasla maddi yoksunluk yaşama olasılığını arttırdığını, sağlık ve eğitim sektöründe çalışmanın ise azalttığını göstermiştir. Son fazda yapılan analizler ise çalışılan işteki pozisyonun ve mesleğin maddi yoksunluktaki ayrıştırıcı etkisini ortaya koymuştur. Çalışmanın sonuçları ayrıca, pandemi ve son dönem ekonomik görünümün çalışan maddi yoksunluğunda etkili olduğunu göstermiştir. Çalışmanın sonucunda, üç fazda incelenen çalışan maddi yoksunluğuna ilişkin analiz sonuçları tartışılmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Material deprivation is assessed as the inability to meet basic needs at an adequate level and the inability to achieve desired living conditions according to the economic conditions of the country in which one lives. In this context, it can be presumed that the material deprivation of working individuals is less than that of others, but the risk of material deprivation among working individuals is also quite high. These risks can be reduced by investigating the reasons and determinants and identifying the factors that cause material deprivation in working individuals. In this context, this study analysed the phenomenon of material deprivation in working individuals in Turkey from multiple dimensions using the microdata sets of the TURKSTAT 2013-2018 and 2022 Income and Living Conditions Survey. The first phase of the study focused on whether the socio-economic, demographic, and environmental factors of employees had a differentiating effect on material deprivation. The second phase examined the sectors in which these individuals worked, while the third phase investigated the professions and positions held, aiming to identify any sectoral and occupational disparities in the likelihood of experiencing material deprivation. The results of the logit and marginal effects analyses revealed that the probability of experiencing material deprivation among employed individuals in Turkey varied based on socio-economic and demographic factors, such as age, gender, marital status, education, health status, and income. Among these, education emerged as the most decisive factor. Additionally, the study showed that working in the manufacturing and construction sectors increased the likelihood of material deprivation compared to other sectors, while employment in the health and education sectors reduced this likelihood. The final phase of the analysis highlighted the differentiating effect of job position and occupation on material deprivation. The results of the study also showed that the pandemic and the recent economic conditions had a significant impact on employee material deprivation. The study was concluded with a discussion of the results concerning material deprivation among workers across the three phases, alongside various recommendations