Kadına yönelik şiddet ile ilgili sosyal medya ağlarında yapılan paylaşımlar ve dijital aktivist hareketlerin sosyolojik analizi
Sociological analysis of post on social media networks related to violence against woman and digital activist movements
Yazar: İREM İNÖZÜ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN YELKEN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
İletişim teknolojilerindeki gelişmeler ve dijitalleşme ile birlikte insanların tepki verme biçimleri ve alanları da değişmiştir. Toplumda sosyal medya kullanımının artması ile toplumsal olaylarda bu mecralara taşınmış, bireyler toplumsal olaylara karşı tepkilerini bu ortamlarda göstermeye başlamıştır. 2010'lu yıllarda sosyal medyada görünür hale gelen kadına yönelik şiddet ile ilgili haberler, kullanıcılar tarafından yapılan paylaşımlar ve verilen tepkiler günümüzde daha da ön plana çıkmıştır. Eğlenme ve sosyalleşme amacının yanı sıra son yıllarda dijital aktivizm ve haber alma amaçlı aktif olarak kullanılan sosyal medya, gündem oluşturucu özelliği ile daha da ön plana çıkmıştır. Gün geçtikçe sosyal medyada artan kadına yönelik şiddet paylaşımları (yazılar, haberler, videolar, fotoğraflar) toplumsal gündemi de belirlemeye başlamıştır. Bu çalışmada sosyal medyadaki kadına yönelik şiddet olgusu sosyolojik olarak analiz edilmeye çalışılmıştır. Bunun için öncelikle kadına yönelik şiddet ile ilgili çeşitli sosyal medya ağlarında yapılan paylaşımlar incelenmiş daha sonra sosyal medyadaki kadına yönelik şiddet ile ilgili "dijital aktivist hareketleri" araştırılmıştır. Böylece sosyal medyada görünürlük kazanan kadına yönelik şiddet paylaşımlarının ve bu konuda sosyal medya kullanıcıları tarafından oluşturulan dijital aktivist hareketlerin sosyal medyada konuyla ilgili gündem oluşturmada sahip olduğu etkisi anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak, derinlemesine mülakat ve nitel içerik analizi yapılmıştır. Araştırmada ilk olarak, Kadın Cinayetlerini Durduracağız platformunun Instagram sayfasında Başak Cengiz'in ölüm haberine sosyal medya kullanıcıları tarafından yapılan ilk 100 paylaşım sistematik bir şekilde incelenerek, içerik analizi yapılmıştır. İkinci olarak, hazırlanan yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılarak 16 sosyal medya kullanıcısı genç birey ile birebir yüz yüze mülakatlar yapılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda sosyal medyada yapılan paylaşımlar, şiddet anına ait videolar ve olayların detayına ilişkin içeriklerin önemli bir gündem oluşturucu etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık sosyal medya üzerinde kadına yönelik şiddet haberlerinin ve paylaşımlarının çok fazla olması ve insanların sürekli bu içeriklere maruz kalmasının izleyicilerde bıkkınlık, sıkılmışlık ve haberi görüp geçme gibi duyarsızlaşma belirtilerine sebep olduğu da tespit edilmiştir. Diğer önemli bir bulgu da, toplumumuzda yaygınlaşan kadına yönelik şiddet olayları ve cinayetlerle ilgili olarak katılımcılarda oluşan adalete karşı güvensizliğin yükselmesi sonucunda sosyal medyanın adalet arayışının bir mecrası haline gelmesidir.

Abstract:
Associated with the developments in communication technologies and digitalization, the ways and areas of people's reaction have also changed. Along with the increase in the use of social media in society, social events have moved to these channels, and individuals have started to show their reactions to social events in these environments. The news about violence against women, which became visible on social media in the 2010s, and the shares and reactions of users have come to the forefront even more today. In addition to the purpose of entertainment and socialization, social media, which has been actively used for digital activism and receive news in recent years, has become more prominent with becoming a current issue. Day by day, the sharing of violence against women on social media (articles, news, videos, photos) has started to set the agenda. In this study, the phenomenon of violence against women in social media was tried to be analysed sociologically. For this purpose, firstly, the posts about violence against women on various social media networks were researched, then "digital activist movements" related to violence against women on social media were surveyed. Thus, it was tried to understand the effect of become a current issue violence against women posts that gained visibility on social media and the digital activist movements created by social media users on this issue on social media. In the study, in-depth interviews and qualitative content analysis were conducted using qualitative research method. Firstly, the first 100 posts made by Instagram users to the news of Başak Cengiz's death on the Instagram page of the We Will Stop Femicide platform were systematically analysed and content analysed. Secondly, face-to-face interviews were conducted with 16 young social media users using a semi-structured interview form. In line with the data obtained, it was determined that the posts made on social media, the videos of the moment of violence and the content related to the details of the events have an important the effect of become a current issue. On the contrary, it has also been determined that the high number of news and posts on violence against women on social media and the constant exposure of people to these contents cause depersonalisation symptoms such as dullness, boredom and passing the news. Another important finding is that social media has become a channel for the search for justice as a result of the increasing distrust of justice in the participants regarding the widespread violence against women and murders in our society.