Okul yöneticilerinin sosyotropi ve otonomi kişilik özellikleriyle dönüşümcü liderlik özelliklerinin incelenmesi
Investigation of school administrators' sociotropy and autonomy personality traits and transformational leadership features
Yazar: KUTLUHAN TAŞPINAR
Danışman: DOÇ. DR. İKRAM ÇINAR
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı Sivas il merkezinde görev yapan okul yöneticilerinin sosyotropi ve otonomi kişilik özelliklerinin dönüşümcü liderlik özellikleriyle anlamlı bir ilişki gösterip göstermediğinin saptanması ve okul yöneticilerinin konu ile ilgili görüşlerinin tespit edilmesidir. Araştırma karma araştırma yöntemiyle yapılmış olup açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır.  Araştırma evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Sivas il merkezinde görev yapan 511 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Nicel örneklem 262 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Araştırmada araştırmacı tarafından geliştirilen Bilgi Formunun yanı sıra daha önce geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmış olan Sosyotropi-Otonomi Ölçeği ve Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nitel örnekleminde amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmış 10 okul yöneticisiyle yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşme esnasında Bilgilendirilmiş Onam Formunda yer alan sorular kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde analiz çeşitlemesi yapılmış içerik analizi ve betimsel analiz birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın istatiksel analizinde sosyotropi-otonomi kişilik özelliklerinin, dönüşümcü liderlik üzerindeki yordayıcı gücünü saptamak için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Demografik değişkenlere göre farklılaşma olup olmadığını belirlerken cinsiyet, çocuk sahibi olma, unvan ve medeni durum değişkenleri için bağımsız örneklem t-testi;  kıdem değişkeni için One Way Anova testi, çalışılan okul kademesi ve yaş değişkenleri için Kruskal Wallis H testi yapılmıştır. Araştırma sonucunda okul yöneticilerinin hem sosyotropi, otonomi düzeylerinin hem de dönüşümcü liderlik düzeyinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik düzeyleri demografik değişkenlerden çocuk sahibi olma, yaş, unvan, medeni durum, kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken cinsiyet ve çalışılan okul kademesi değişkenlerine göre anlamlı farklılık saptanmamıştır. Okul yöneticilerinin sosyotropi kişilik düzeyleri ile demografik değişenlerden cinsiyet, çocuk sahibi olma, yaş, unvan, medeni durum ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği ancak çalışılan okul kademesine göre anlamlı farklılık göstermediği bulunmuştur. Okul yöneticilerinin otonomi kişilik düzeyleriyle demografik değişkenlerden cinsiyet değişkeni arasında anlamlı düzeyde farklılık saptanırken, diğer demografik değişkenler açısından anlamlı farklılık gözlemlenmemiştir. Okul yöneticilerinin sosyotropi kişilik özelliği ile dönüşümcü liderlik arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanırken otonomi kişilik özelliği ile dönüşümcü liderlik arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişki saptanmıştır. Araştırmanın nitel bulguları liderlik algısı, ortak amaç, değişim ve bireysel özelliklerin dönüşümcü liderliğe etkisi olmak üzere 4 tema altında incelenmiştir. Araştırmanın nitel verilerinin nicel verilerle paralellik gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine whether the sociotropy and autonomy personality traits of school administrators working in Sivas city center show a significant relationship with transformational leadership characteristics and to determine the opinions of school administrators on the subject. The research was conducted with mixed research method and exploratory sequential design was used. The research population consists of 511 school administrators working in Sivas city center in the 2022-2023 academic year. Simple random sampling method was used in the quantitative dimension of the research. The quantitative sample consists of 262 school administrators. In addition to the Information Form developed by the researcher, the Sociotropy-Autonomy Scale and the Multifactor Leadership Scale, whose validity and reliability studies have been conducted before, were used in the study. In the qualitative sample of the research, the maximum diversity sampling method, one of the purposeful sampling methods, was used and face-to-face interviews were held with 10 school administrators. The questions in the Informed Consent Form were used during the interview. In the analysis of qualitative data, analysis was diversified and content analysis and descriptive analysis were used together. In the statistical analysis of the research, multiple linear regression analysis was performed to determine the predictive power of sociotropy-autonomy personality traits on transformational leadership. When determining whether there is a difference according to demographic variables, independent sample t-test is used for gender, having children, title and marital status variables; One Way Anova test was performed for the seniority variable, and Kruskal Wallis H test was performed for the school grade and age variables. As a result of the research, it was determined that school administrators' sociotropy, autonomy levels and transformational leadership levels were high. While school administrators' transformational leadership levels showed significant differences according to demographic variables such as having children, age, title, marital status and seniority, no significant difference was found according to gender and school level variables. It was found that school administrators' sociotropy personality levels differ significantly according to demographic variables such as gender, having children, age, title, marital status and seniority, but there is no significant difference according to the school level they work at. While a significant difference was detected between the autonomy personality levels of school administrators and the gender variable, one of the demographic variables, no significant difference was observed in terms of other demographic variables. While a low-level positive significant relationship was found between school administrators' sociotropy personality trait and transformational leadership, a medium-level positive relationship was found between the autonomy personality trait and transformational leadership. The qualitative findings of the research were examined under 4 themes: leadership perception, common purpose, change and the effect of individual characteristics on transformational leadership. It was determined that the qualitative data of the research were in parallel with the quantitative data.