Deneysel menopoz ve diyabetin sıçan parotis, submandibular ve sublingual bezinin üzerine olan etkilerinin incelenmesi: Histopatolojik ve stereolojik çalışma
Effects of menopause and diabetes on the rat parotis, submandibular and sublingual glands: A histopathological and stereological study
Yazar: SEÇİL NAZİFE PARLAK
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİ ÜNAL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Menopoz = Menopause ; Parotis bezi = Parotid gland ; Submandibular gland = Submandibular gland ; Sıçanlar = Rats ; Tükürük bezleri = Salivary glands

Özet:
Amaç: Kadınlarda ilerleyen yaşta ortaya çıkan bir fizyolojik süreç olan menopoz ve yine ilerleyen yaşlarda görülme sıklığı artan diyabetin tekli veya kombine vucutda meydana getirdiği fizyopatolojik süreçlerin Parotis, Submandibular ve Sublingual Tükrük Bezlerinin üzerine olan etkilerinin sıçanlarda overektomi ve diyabet modeli oluşturularak ortaya çıkarılması amaçlandı.            
Materyal ve Metot: Yetişkin dişi 12 haftalık Sprague Dawley cinsi (n = 24) sıçanlar rastgele seçilerek sırasıyla, Sağlıklı Kontrol Grubu (n=6), Diyabet Grubu (n=6), Overektomi Grubu (n=6), Overektomi Sonrası Diyabet Uygulanan Grup (n=6) şeklinde dört gruba ayrıldı. Sonuçları değerlendirmek için histopatolojik, histokimyasal ve stereolojik analizler yapıldı. 
Bulgular: DM gruplarına ait parotis asinus epitellerinde artmış miktarda lipid birikimi ve dejenerasyonarlar ile salgı karakteri ve miktarında değişiklikler olduğunu, submandibular bezi DM ve/veya OVX gruplarında belirgin intersistiyel ödem, özellikle granüler kanallarında hasarlar ve serömuköz bezlerinde salgı içeriği yönünde değişiklikler olduğunu, sublingual bezi DM ve/veya OVX grupları epitelinde artmış PMNL infiltrayonu ve seröz yarım aylarında salgı yönünde parotis bezine yakın değişiklikler olduğunu gösterdi. Ayrıca stereolojik analizlerde makroskopik tükrük bezleri DM ve/veya OVX gruplarının asinus epitelinde hipertrofik ve atrofik değişikler olduğu izlendi.
Sonuç:  Elde ettiğimiz bulgulara göre diyabet ve overektominin parotis, submandibular ve sublingual bezleri üzerinde meydana getirdiği hücresel değişimler ve bu değişimlerin fizyopatolojik süreçleri açığa çıkarıldı. Bu bulgular diyabet ve menopoz patogenezi ile ilişkili tükrük bezlerinin rolünü açığa çıkaracak diğer fizyopatolojik süreçlerin aydınlatılmasına ışık tutabilir.

Abstract:
Aim: In advancing age ın women tghe menopause is a physiological process that occurs and diabetes is a metabolic disease has an increased incidence. The aim of the study to examine single or combined effects of menopause and diabetes that causes pathophysiological processes on parotid, submandibular and sublingual salivary gland on ovariectomy and diabetes induced rat models.
Material and method. Adult female 12 weeks old Sprague Dawley rats (n = 24) rats were randomly were divided into four groups; Healthy Control Group (n = 6), diabetic group (n = 6), ovariectomized group (n = 6), Post Ovariectomy Diabetes Induced Group (n = 6) respectively. To assess the results histopathological, histochemical and stereological analyzes were performed.
Results. Increased amount of lipid accumulation and degeneration in asinus epithelium with the changes in the amount and character of secretion were detected in parotid gland belonging to DM groups. Significantly intersistiyel edema, particularly granular duct damage and changes in the content of seromucous gland secretion in DM and / or OVX groups of submandibular tissues. Increased PMNL infiltration and changes in the content of secretion of serous delimunes like parotid gland were seen in the sublingual gland DM and / or OVX groups. In addition, stereological analysis of macroscopic salivary glands, hypertrophic and atrophic changes in the asinus epithelium in DM and / or the OVX groups .
Conclusion. According to our findings, ıt was detected that the effects of diabetes and ovariectomy on the cellular changes and pathophysiological processes of these changes in parotid, submandibular and sublingual glands. These findings may highlight to other pathophysiological processes of the role of the salivary glands associated with the pathogenesis of diabetes and menopause.