Günün farklı saatindeki kafein tüketiminin statik ve dinamik denge performansına etkisi
Effect of caffeine consumption at different times of the day on static and dynamic balance performance
Yazar: ECEM BAYRAKTAROĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLBİN RUDARLI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı / Spor Sağlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Birçok fiziksel performans bileşeni öğleden sonraki saatlerde zirve yapıyor gibi görünse de denge performansı için günün en uygun zamanının ne olduğu kesin değildir. Ayrıca dengenin kontrolü alt ekstremite kas fonksiyonuna bağlı ve bilişsel etkiye dayalı olduğundan egzersizin neden olduğu yorgunluk hissini azaltma, uyarılma-kasılma döngüsünü artırma ve merkezi sinir sistemini uyarma etkileri bilinen kafeinin alımının denge performansı üzerindeki etkisini araştırmak merak uyandırmaktadır. Bu çalışmada amaç kafein tüketiminin denge performansı üzerindeki etkisinin sirkadiyen ritim göz önüne alınarak belirlenmesidir.
Tekrarlı, tek-kör, plasebo-kontrollü ve laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bu çalışmaya 18-30 (22,4 ± 2,15) yaş aralığında sağlıklı kadın ve erkek 30 sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılardan sporcu bilgi formu, kafein tüketim sıklığı formu, Sabahçıl- Akşamcıl Tipi Anketi, Epworth Uyku Skalası, Uluslararası Fiziksel Aktivite Envanteri ile bilgi toplanmış ve vücut kompozisyonu ölçümleri yapılmıştır. Statik ve dinamik denge performans testi bir denge ölçüm sistemi ile (PROKIN 252, Tecnobody, Bergamo-İtalya) üç farklı koşulda (bazal, kafein tüketimi, plasebo), farklı günlerde saat 09:00, 13:00 ve 17:00 saatlerinde tekrarlanarak değerlendirilmiştir. 
İstatiksel analizler sonucunda Kafein seanslarında 09:00 ile 17:00 saatleri arasında dinamik denge performansı için EA parametresinde 17:00 seansı lehine (920,4 mm2 & 716,5mm2, p=0,020) anlamlı farklı olduğu görülmüş, buna karşılık bazal ve plasebo seanslarında günün üç farklı saatindeki ölçümler arasında anlamlı fark bulunmamıştır. 09:00 seansında statik denge performansında CoPX parametresi için bazala göre kafein tüketiminin (-4,75 & -1,36, p=0,035) daha iyi performans sağladığı; 17:00 seansında ise PL parametresi için kafeine göre bazal seansı lehine (330mm & 360mm, p=0,029) ve plasebo seansı lehine (332mm & 360mm, p=0,038) anlamlı farklılık bulunmuştur.
Bu bulgular, bazal ve plasebo seanslarında denge performansının günün saatinden etkilenmediği fakat akşamüzeri kafein tüketimi ile dinamik denge performansının pozitif yönde değiştiği gözlenmiştir. Elde edilen veriler ile atletik performans ve günlük yaşam için önemli olan denge performansı için kafein tüketiminin destekleyici bir etkisinin olabileceği düşünülmektedir. Bu konuda daha çok çalışmanın yapılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Although many components of physical performance peak in the afternoon, it is unclear what the optimal time of day is for balance performance. In addition, since the control of balance depends on lower extremity muscle function and is based on cognitive effects, it is intriguing to investigate the effect of caffeine intake, which is known to reduce the feeling of fatigue caused by exercise, increase the arousal-contraction cycle and stimulate the central nervous system, on balance performance. This study aims to determine the effect of caffeine consumption on balance performance by considering circadian rhythm.
Thirty healthy male and female athletes between 18 and 30 (22.4 ± 2.15) voluntarily participated in this repeated, single-blind, placebo-controlled study conducted in a laboratory environment. Information was collected from the participants using an athlete information form, caffeine consumption frequency form, Morningness-Eveningness Type Questionnaire, Epworth Sleep Scale, International Physical Activity Inventory, and body composition measurements. Static and dynamic balance performance tests were evaluated repeatedly with a balance measurement system (PROKIN 252, Tecnobody, Bergamo-Italy) under three different conditions (basal, caffeine consumption, placebo) at 09:00, 13:00 and 17:00 on different days.
As a result of statistical analysis, there was a significant difference in the EA parameter for dynamic balance performance between 09:00 and 17:00 in the caffeine sessions in favor of the 17:00 session (920.4 mm2 & 716.5mm2, p = 0.020), whereas there was no significant difference between measurements at three different times of the day in the basal and placebo sessions. In the 09:00 session, caffeine consumption (-4.75 & -1.36, p=0.035) provided better performance for the CoPX parameter in static balance performance compared to baseline; In the 17:00 session, a significant difference was found for the PL parameter compared to caffeine in favor of the basal session (330mm & 360mm, p=0.029) and in favor of the placebo session (332mm & 360mm, p=0.038).
These findings showed that balance performance was not affected by the time of day in the basal and placebo sessions, but dynamic balance performance changed positively with caffeine consumption in the afternoon. Based on the data obtained, it is thought that caffeine consumption may have a supportive effect on balance performance, which is important for athletic performance and daily life. More studies are needed on this subject.