Akdeniz bölgesi, Ovacık dağı yöresinde odunsu vejetasyonun dağılımı ile yetişme ortamı özellikleri arasındaki ilişkilerin ordinasyon metotları ile araştırılması
Investigation of relationships between the distribution of woody vegetation and environmental factors by using ordination methods in the Ovacik mountain district of the Mediterranean region
Yazar: MUSA DENİZHAN ULUSAN
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAD ÖZKAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışma Akdeniz Bölgesi'nde bulunan Ovacık Dağı Yöresi'nde odunsu vejetasyonun dağılımı ile çevresel faktörler (topografik faktörler,  toprak derinliği ve toprak taşlılık içeriği) arasındaki ilişkileri araştırmak için yürütülmüştür.  Çalışmada veri 92 örnek alandan toplanmıştır. Her bir örnek alanda bitki türleri ve yetişme ortamı faktörlerinin kaydı yapılmıştır. Arazi çalışmaları bittikten sonra, vejetasyon ve çevresel değişkenlere ait veri matrisleri istatistiksel analizler için hazırlanmıştır. Vejetasyon veri matrisi üstünden örnek alanların gruplandırılması için birliktelik analizi (AA),  kümeleme analizi (CA) ve iki yönlü gösterge analizi (TWINSPAN) kullanılmıştır.  Çalışmada ayrıca örnek alanların ordinasyon eksenleri üstündeki dereceli dağılımını belirlemek için vejetasyon matrisine ordinasyon teknikleri (polar ordinasyon (Bray-Curtis),  uyum analizi (RA), eğilimsiz uyum analizi (DCA) ve metrik olmayan çok boyutlu ölçeklendirme analizi (NMDS)) uygulanmıştır.
Gruplandırma analizleri içinde, iki seviyeli indikatör tür seçimi ile uygulanan TWINSPAN analizi üç grup ayrımında en iyi sonucu vermiştir ve EUA sonuçları seçilen bu TWINSPAN analizi grupları ile en iyi uyumu göstermiştir. Bu sebepten vejetasyon dağılımında etkili olan çevresel faktörleri belirlemek için DCA eksen değerleri ile çevresel faktörler arasında korelasyon analizleri uygulanmıştır. Sonuçta, yükselti, yağış, sıcaklık, ve yüzey taşlılığının vejetasyon dağılımı üstünde önemli etkiye sahip çevresel değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın son safhasında CCA'nın eksen değerleri ile istatistiksel olarak önemli ilişki gösteren çevresel değişkenler dikkate alınarak vejetasyon dağılımında en uygun çevresel değişken kombinasyonunu tespit etmek için aşamalı olarak kanonik uyum analizi (CCA) uygulanmıştır. Bu süreç sonunda en uygun çevresel değişken kombinasyonuna yükselti, yüzey taşlılığı ve 0-30 cm derinlikteki toprak taşlılığı değişkenleri ile ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to investigate the relationships between woody vegetation distribution and environmental factors (topographical factors, soil depth and soil skeleton contents) in the Ovacık mountain district of the Mediterranean region. The data was collected from 92 sample plots. Plant species and environmental factors were recorded at each sample plot.  After finishing field survey, vegetation and environmental data matrices were prepared for statistical analysis. To group sample plots, association analysis (AA), cluster analysis (CA) and two-way indicator analysis (TWINSPAN) were applied to vegetation data matrix.  Ordination techniques (i.e. polar ordination (Bray-Curtis), correspondence analysis (RA), canonical correspondence analysis (CCA), and non-metric multidimensional scaling (NMDS)) were also applied on vegetation data matrix in order to determine gradual distributions of sample plots on ordination axes. 
Among the classification techniques, the applied TWINSPAN by selecting at the level of two indicator species displayed the best result at tree group distinctions and, the results of DCA showed the best correspondence to the selected TWINSPAN groups. Therefore, to identify environmental factors effecting on vegetation distribution, correlation analysis were performed between the axes values of DCA and environmental factors. As a result attitude, precipitation, temperature and surface stoniness were found the significant factors on vegetation distribution.  At the last stage of the study, to determine the most suitable combination on vegetation distribution from the environmental variables significantly related to the axes of CCA, stepwise-CCA was applied. As a result of this process, it was reached to the best environmental variables combination by altitude, surface stoniness and soil skeleton between 0-30 cm.