Anlam nahvinin dilin anlaşılması ve üretilmesine etkisi (Âmiller, zabıtlar ve tedris yolları)
The effect of meaning nahv on the understanding and production of language (Amils, objectives and traditions)
Yazar: İHSAN HAMMAD
Danışman: PROF. DR. HALİM ÖZNURHAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Dil terkipleri, dilin kurallarında ifade edilen üç unsurundan biri sayılır. Şöyle ki bu terkipler, dil ıstılahlarını ve bu kuralların gerektirdiği şekilde aralarındaki doğru dokumayı birbirine bağlamaktadır. Bütün bunların amacı, üretilmek ve anlaşılmak istenen kelamın yapısının ve anlamının doğruluğunu sağlamaktır. İster kitap olsun ister öğretmen Arapça dil kurallarının öğretiminde, kelimelerin sonlarının doğruluğu hususundaki kurallara odaklanmakla sınırlı kalınmaya dikkat çekilmekte, hazif (eksiltme), zikr (gösterme), takdim ve te'hir gibi bu terkiplerin delalet ettiği anlamlar ihmal edilmektedir. Bu nedenle araştırma çok önemli ve temel bir konuyu tartışmaktadır: Nahiv, kastedilen anlamı ifade etmede ve onu açığa çıkarmada nasıl etkileyici bir araç olabilir? Tüm bu hususlar dilin üretilmesi ve anlaşılmasına yönelik anlam nahvini anlamaya yardımcı olan etkenleri, bunu gerçekleştirmeyi sağlayan kuralları ve etkili öğretim yöntemlerini ele almakla gerçekleşecektir. Aynı zamanda araştırma öğrencinin nahiv çalışması ve eğitimine pratik bir fayda sağlaması amacıyla nahvin etkisine, belâgât, sarf, edebiyat ve tercüme gibi diğer dil sanatları ve üretimi ile olan yakın ilişkisine ışık tutmaktadır. Nahvin tabirde etkili bir araç haline getirilmesini sağlayan yolların keyfiyetine dair yapılan bu araştırma çerçevesinde aynı zamanda nahvin terkip, anlam ve işlem açısından konulara ayrılması için önerilen bir tasavvur sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Arap Grameri, Anlam nahvi, Anlam nahvini anlamanın unsurları, Anlam nahvinin zabıtları, Anlam nahvini öğretmenin yolları.

Abstract:
Language structures are one of the three components of language which is expressed through grammar. Language structures arrange vocabulary in the right context according to grammar to ensure correct syntax and meaning of the speech intended for production and comprehension. It is noted that teaching the Arabic language grammar, written or spoken, is merely concerned with the correct speech endings. It overlooks the meanings that structures signify, such as omissions, additions and inversions. Thus, this research is discussing a significant issue: How can grammar share the role of expressing the intended meaning of speech as well as disclosing it? This research will tackle the factors that can help interpret the meaning of grammar that is supporting the language production and comprehension. The research will recount the guidelines that can verify and help this process, in addition to describing the successful methods to teach it. It will shed light on the importance of grammar and its strong connection to other linguistic arts such as rhetoric, morphology, literature and translation. Accordingly, the applicant will see the benefit from studying and learning grammar. Within the framework of investigating the methods that can make grammar a functional tool in the speech expression, the research presents a proposal to list grammar in an indexed reference based on syntax, semantics and function.

Key words: Syntax of meaning, Production of language, Elements of understanding syntax of meaning, Records of syntax of meaning, Ways of teaching syntax of meaning.