İlköğretim 4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersi ile matematik dersinde üstün zekâlı öğrencilere yönelik uygulamaların değerlendirilmesi
Evaluation of the practices for gifted students in maths and science and technology classes of the 4th and the 5th grades
Yazar: EZLAM SUSAM
Danışman: PROF. DR. NEVZAT BATTAL
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Zeka = Intelligence ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Üstün yetenek = Gifted ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi İle Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamaların Değerlendirilmesi'dir. Bu nedenle araştırmanın nicel boyutunda tarama modelinden, nitel boyutunda ise durum çalışmasından yararlanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu; İstanbul İli'nde yer alan Beyazıt Ford Otosan İlköğretim Okulunda, 2011?2012 öğretim yılında görev yapan 1 müdür, 1 müdür yardımcısı, 10 sınıf öğretmeni, 2 matematik öğretmeni, 2 fen ve teknoloji öğretmeni ile yine bu okulun 4. ve 5. sınıflarında okuyan 97 öğrenci oluşturmaktadır. Ayrıca yine çalışma grubunda İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Üstün Zekalıların Eğitimi Anabilim Dalında görev yapan 6 Öğretim Elemanı yer almaktadır. Araştırmada ?İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji ile Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamalara İlişkin Öğrenci Görüşleri?ni belirlemek amacıyla, her sınıf düzeyinde, her ders için ayrı ayrı olmak üzere 4 çeşit ölçme aracı araştırmanın nicel bölümünde kullanılmak üzere araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Ayrıca araştırmanın nitel bölümünde ise ?İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi İle Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamalara İlişkin Öğretmen, Yönetici ve Uzman Görüşleri?ni belirlemek amacıyla 5 çeşit görüşme formu yine araştırmacı tarafından oluşturulmuştur.Araştırmanın verilerini toplamak için araştırmacı tarafından geliştirilen ?İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji ile Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamalara İlişkin Öğrenci Görüşleri? konulu ölçekler, İstanbul İli'nde bulunan Beyazıt Ford Otosan ilköğretim okulunda öğrenim gören 4. ve 5. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Ayrıca ?İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi İle Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamalara İlişkin Öğretmen, Yönetici ve Uzman Görüşleri? konulu görüşme formları ise, İstanbul İli'nde bulunan Beyazıt Ford Otosan ilköğretim okulunda görev yapan yönetici, sınıf öğretmenleri, fen ve teknoloji dersi öğretmenleri, matematik öğretmenleri ve İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Üstün Zekalılar Eğitimi Anabilim Dalı'nda görev yapan öğretim elemanlarına uygulanmıştır.Yapılan uygulama neticesinde elde edilen nicel veriler, kontrol edilip gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Verilerin analizi SPSS 17.0 for Windows Evaluation Version paket programı ile yapılmıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak elde edilen verilerin analizinde öğrencilere yönelik kişisel bilgilerin tablolaştırılmasında frekanstan yararlanılmıştır. Bunun yanı sıra araştırmada maddelerin çözümünde t-testi, Kruskall Wallis ve MWU testleri kullanılmıştır.Görüşme formları ile toplanan nitel veriler de öğretmenlere yönelik kişisel bilgilerin tablolaştırılmasında frekanstan yararlanılmıştır. Soruların analizlerinde ise ?İçerik Analizi'? ve ?Betimsel Analiz? teknikleri kullanılmıştır. Bu çalışmada araştırmacının ve öğretmenlerin, yöneticilerin ve öğretim elemanlarının görüşlerini yansıtmak için betimsel analiz yapılmış sık sık doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Ayrıca toplanan verileri açıklayabilecek kavramlara ve ilişkilere ulaşmak amacıyla içerik analizi yapılmıştır. Bu bağlamda her bir tema altında kodlar belirlenmiştir.Araştırmanın sonucunda, öğretmenlerin 4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji ile matematik programlarının öğrencilere üst düzey düşünme becerileri, bilimsel bakış açısı, fen ve matematik bilimlerine ilgi, problem çözme becerisi kazandırmadığını; programların içeriklerinin yetersiz olduğunu, öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarını karşılayamadığını, üstün zekalı öğrenciler için yeterince güncel olmadığını, diğer derslerle kısmen ilişkilendirildiğini, işlevsel olmadığını, esnek davranılamadığını, haftalık ders saatlerinin yeterli olmadığını, bireysel öğretim yapılması için sınıf mevcutlarının uygun olmadığını, öğrencilerin kendi kendilerini değerlendirmelerine fazla fırsat verilmediğini, ölçme ve değerlendirme yöntemlerini yeterli bulmadıklarını düşündükleri ortaya çıkmıştır.Öğrencilerin, anneleri ilköğretim mezunu olan üstün zekalı öğrencilerin 4. sınıf fen ve teknoloji dersi değerlendirme süreci etkinliklerini anneleri üniversite mezunu olan öğrencilerden daha yeterli buldukları, ailelerinin gelir düzeyi yüksek olan öğrencilerin içerikle ilgili maddelere gelir düzeyi orta olan ailelere göre bakış açısının daha olumlu olduğu anlaşılmaktadır. Kız öğrencilerin 5. sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Programında yer alan değerlendirme süreci ile ilgili maddelere erkek öğrencilere göre bakış açısının daha olumlu olduğu, anneleri ilköğretim mezunu olan üstün zekalı öğrencilerin 5. sınıf fen ve teknoloji dersi değerlendirme süreci etkinliklerini anneleri lise, üniversite ve lisansüstü mezunu olan öğrencilerden daha yeterli buldukları, öğretme-öğrenme sürecinde babası ilköğretim mezunu olan öğrenciler ile babası lisansüstü mezunu olan öğrenciler arasında babası ilköğretim mezunu olan öğrencilerin 5. sınıf fen ve teknoloji programına daha eleştirel gözle baktıkları ortaya çıkmıştır. Kız öğrencilerin, erkek öğrencilere göre 5. sınıf matematik programının kazanımlarını, içeriğini, öğretme-öğrenme sürecini ve değerlendirme sürecini daha yeterli buldukları, babalarının eğitim seviyesi düşük olan öğrencilerin 5. sınıf matematik programının değerlendirme sürecine bakış açılarının babalarının eğitim seviyesi yüksek olan öğrencilere göre daha olumlu baktıkları, sonuçlarına ulaşılmıştır.Yöneticilerin görüşlerinden, programların üstün zekalı öğrencilerin gelişimlerine olumlu katkı sağlamadığı ya da çok az bir katkı sağladığı, programların içeriğinin yetersiz olduğu, esnek olmadığı, sınıf mevcutlarının daha az olması gerektiği, okul imkanlarını üstün zekalı öğrenciler için yetersiz ya da kısmen yeterli olduğu, ders kitaplarının eksik olduğu, haftalık ders saatlerini üstün zekalı öğrenciler için yetersiz kaldığı, rehberlik hizmetlerinin yeterli olmadığı, üstün zekalı öğrencilerin programlarının normal zekalı öğrencilerin programlarından farklı olmadığı, üstün zekalı öğrencilerin beklentilerinin karşılanamamasının sorunlara neden olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.Uzmanların (öğretim elemanlarının) görüşlerinden, Türkiye'de üstün zekalı öğrencilere yönelik programların olmamasının büyük bir eksiklik olduğu, üstün zekalılara yönelik uygulamaların yetersiz olduğu, dünyadaki gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında geride kaldığı, İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Üstün Zekalılar Öğretmenliği Anabilim Dalı'ndan mezun olan öğrencilerin kendi alanlarında çalışmalarına fırsat verilmediği, mezun olanların özel eğitim kurumlarında görevlerini yapabildikleri, oysa bu öğretmenlerin Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında istihdam edilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır.Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Zeka, Üstün Zekâ, Öğretim Programı, Fen ve Teknoloji Dersi, Matematik Dersi

Abstract:
The aim of this study is to review the practices for gifted students in Maths and Science and Technology classes of the 4th and the 5th grades. For this reason, descriptive survey was used in quantitative part and case study is used in qualitative part. The sample of the study consisted of a principal, a vice-principal, 10 classroom teachers, 2 Science and Technology teachers, and 97 students of Beyazıt Ford Otosan Primary School in İstanbul. Also, 6 instructors working at Istanbul University, Hasan Ali Yücel Faculty of Education and The Department of Gifted Education took part in this study. For using in the quantitative part, 4 types of instruments were developed by the researcher separately for each subject on each class level in order to specify the students? views concerning the practices for gifted students in Maths and Science and Technology classes of the 4th and the 5th grades. Also, In the Qualitative part, 5 types of interview forms were generated by the researcher in order to specify the teachers?, managers? and experts? views concerning the practices for gifted students in Maths and Science and Technology classes of the 4th and the 5th grades, too. ?The students? views concerning the practices for gifted students in Maths and Science and Technology classes of the 4th and the 5th grades? themed scales were applied to the 4th and 5th grade students studying at Beyazıt Ford Otosan Primary School. In addition, ?the teachers?, managers? and experts? views concerning the practices for gifted students in Maths and Science and Technology classes of the 4th and the 5th grades? themed interview forms were applied to the managers, classroom teachers, Science and Technology teachers, Maths teachers working at Beyazıt Ford Otosan Primary School in İstanbul and instructors working at İstanbul University, Hasan Ali Yücel Faculty of Education and the department of gifted education.After having been checked and edited, quantitative data obtained as a result of the application was computerized. Data analysis was made by the help of ?SPSS 17.0 for Windows Evaluation Version? packaged software. In the analyses of the data obtained for the purpose of the study, frequency was used for tabulation of students? personal details. Besides, t-test, Kruskall Wallis and MWU test were used on explaining the items.The data obtained by the help of interview forms was used for tabulation of teachers? personal details. ?Content analysis? and ?Descriptive analysis? techniques were used for analyzing the questions. In this study, descriptive analysis was used to reflect the views of the researcher, the teachers, the directors and the instructors and exact quotations were included frequently. Also Content analysis was made in order to achieve the relationships and concepts which were able to explain the data obtained. In this sense, coding was done under a theme.As a result of the study, it was searched out that according to the teachers, teachers? 4th grade and 5th grade science and technology and Maths programs didn?t acquire high-level thinking skills, scientific point of view, interest in science and mathematics, problem-solving ability; content of programs was inadequate and failed to meet the interests and needs of students, it was not current enough for gifted students, partially associated with other subjects, it wasn?t functional, it wasn?t behaved in a flexible way, the class periods per week was not enough, classrooms were overcrowding for individualized teaching, there was lack of opportunity for students? self-evaluation, assessment and evaluation methods were insufficient.It was understood that students found the gifted students? - whose mothers were primary school graduates- assessment process activities at grade 4 were more sufficient than the students, whose mother were university graduates. They also found the students?- who had a high-income family- point of view on the subject related to the content more positive.As a conclusion, Female students? point of view on the items related to the assessment process included in the Science and Technology curriculum of 5th grades was more positive than the male students. Students found the gifted students? - whose mothers were primary school graduates- assessment process activities at grade 5 were more sufficient than the students, whose mother were high school graduates, university graduates or postgraduates. It was found out that during teaching-learning process, the students, whose fathers were post-graduates, saw the Science and Technology curriculum of 5th grades from a more critical perspective than the students, whose fathers were primary school graduates. It was resulted that female students found educational attainment, content; teaching-learning process and evaluation process of 5th grades Maths Curriculum more sufficient as comparing with the male students. The students, whose fathers had a low-level of education, had a more positive point of view on evaluation process of 5th grades? Maths Curriculum than the students, whose fathers had a high-level of education.According to the directors? views, it is found out that students in gifted programs provided little or no positive contribution to development of gifted students, the content of programs was inadequate and inflexible, classroom were overcrowding, insufficient school facilities were little adequate or inadequate for gifted students, the textbooks were deficient, the class periods per week was not enough, guidance services were weak, programs of gifted students didn?t differ from the programs for normally intelligent students, having been failed to satisfy the gifted students, it caused much different problems from other schools.According to the experts? (faculty members) views, in Turkey, a major shortcoming is the lack of programs for gifted students, applications for gifted are insufficient and are left behind when compared with developed countries in the world, the students graduated from İstanbul University Hasan Ali Yücel Faculty of Education, Department of Gifted Education aren?t given the opportunity to work in their fields, graduates can work at private educational institutions, however, these teachers should be employed in the public schools under the Ministry of National Education.Various suggestions were made on the basis of the findings.Key Words: Intelligence, Superior Intelligence, Curriculum, Science and Technology, Mathematics