Aile şirketlerinde kurucu sendromu hakkında ölçek geliştirme: Kurucu Sendromu Ölçeği
Founder's syndrome experiences in family companies: Founder's Syndrome Scale
Yazar: BESTE YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. ŞAFAK GÜNDÜZ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Endüstri ve Örgüt Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aile şirketleri = Family businesses ; Kurucu = Founder ; Kurucu sendromu = Founder’s syndrome ; Sendromlar = Syndromes ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Bu tez çalışması aile işletmeleri gibi küçük kurumlarda ortaya çıkan ve işletmelerin
müşteri ihtiyaçlarını karşılamaya ve işletmenin devamlılığını sağlamak için gerekli olan
özelliklerin yitirilmesine sebebiyet veren kurucu sendromunun aile işletmeleri
bağlamında incelenmesini hedeflemektedir. Tezin amacı benzer işletmeler için
kullanılabilecek bir ölçek geliştirmedir. Geliştirilen ölçek benzer işletmelerin
kullanılabilecekleri bir ölçektir. Ülkemizde benzer bir ölçek olmaması nedeniyle bu ölçek
geliştirilerek özellikle örgütsel davranış literatürüne katkı sağlamak amaçlanmaktadır.
Tez çalışmasının modeli nicel araştırma yöntemlerinden birisi olan tarama modelidir.
Ölçek maddeleri, kurucu sendromunu ile ilgili yapılan ulusal ve uluslararası literatür
araştırması sonucunda elde edilen bulgular kullanılarak oluşturulmuştur. Oluşturulan
ölçek 30 katılımcıya sunularak pilot çalışma yapılmıştır. Alınan dönütler ve elde edilen
sonuçlar ile ölçek maddeleri revize edilerek son haline getirilmiştir. Kurucu Sendromu
Ölçeği olarak isimlendirilen 5'li Likert tipi ölçek son hali ile 31 maddeden oluşmaktadır.
Çalışmaya dâhil edilen örneklem için seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Tez
çalışması ile ilgili bilgiler İstanbul'da ikamet eden bireylere sosyal medya ve e-posta
yoluyla iletilmiştir. Gönderilen mesajlara 254 kişiden yanıt gelmiştir. Çalışmanın
katılımcıları tez çalışmasında gönüllü olmak istediklerini bildirmişlerdir.
Elde edilen verilerle yapılan güvenilirlik analizi sonucuna göre, ölçeğin güvenilirlik
katsayısı yaklaşık 0,70 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin faktör analizi sonucuna göre,
araştırma başında oluşturulan 31 sorunun 13 tanesi kurucu sendromu ile yeterince ilişkili
bulunmadığı için ölçekten çıkarılmıştır. Ölçeğin son hali 18 maddeden oluşmaktadır.
Yapılan analizler sonucuna göre ölçeğin 4 alt boyutu/faktörü bulunmaktadır. Geliştirilen
ölçeğin, kurucu sendromu ile ilgili farklı boyutları ortaya koyan ve ölçen geçerli bir veri
v
toplama aracı olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin gelecek çalışmalara ve örgütsel davranış
literatürüne yarar sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Kurucu sendromu, aile işletmesi, ölçek geliştirme.

Abstract:
The aim of the study is to examine the founder syndrome, which occurs in small
institutions such as family businesses and causes the loss of the characteristics necessary
to meet the customer needs of the businesses and to ensure the continuity of the business,
in the context of family businesses. Also, the study aims to develop a scale that can be
used for similar companies. The developed scale is a scale that can be used for similar
businesses. Because of there is no similar scale in our country the purpose of developing
this scale is to contribute organizational behavior literature.
The model of the study is the scanning model, which is one of the quantitative research
methods in this context. The scale was created by using the findings obtained national
and international literature research on founder syndrome. Afterwards, a pilot study was
conducted with 30 individuals with the potential scale. Together with the feedback
received and the results obtained, the scale items were revised and finalized. The scale,
called the Founder's Syndrome Scale, consists of 31 items. The items were designed as a
5-point Likert scale. Participants evaluated the statements in the scale at 5 levels between
Strongly Agree (5) and Strongly Disagree (1) and gave their answers. Random sampling
method was used for the sample included in the study. Information about the study was
conveyed to individuals live in Istanbul via social media and e-mail. A total of 254
individuals responded to the messages and stated that they wanted to be a volunteer in the
study.
According to the results of the study, a total of 4 sub-dimensions/factors emerged. As a
result of the factor analysis, 13 of the 31 questions were not sufficiently related, so they
were removed from the scale and the final version of the scale consisted of 18 items. As
a result of the reliability analysis, the reliability coefficient of the scale was calculated as
vii
approximately 0.70. As a result, it was determined that the scale developed because of
this study is a data collection tool that reveals, and measures different dimensions related
to the founder syndrome. The scale can be used in future studies to identify different
characteristics of founder syndrome in similar businesses. Thus, this study will take its
place in the literature of organizational behavior.
Keywords: Founder's syndrome, family company, scale development.