Kur'an'da küfür ve gulüv ilişkisi
Kufr - gulüv relationship in the holy quran
Yazar: DORAYD ABDULKADER ABU BAKR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KESKİN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Aşırılık = Excess ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Küfür = Swearword ; İman = Faith ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmada öncelikle Kur'ân-ı Kerîm'in kâfirlerin davranışlarını beyân ediş biçimi dikkate alınarak küfr kavramı üzerinde durulmuştur. Küfr kavramının sınırını belirlemek için buna yakın bulunan şirk, fısk, fücur, zulüm, nifak, ma'siyet, tuğyan, fitne, bağy, hirâbe kavramlarıyla küfr arasındaki münasebet tespit edilmeye gayret edilmiştir. Aynı amaca binaen bu kavramın zıddı olarak nitelenebilecek; istikamet, vasat, şükür, iman ve takvâ kavramları da incelenmiştir.
Kur'ân'da 'küfr'le ilgili verilen bilgilerden hareket edildiğinde, küfrün bir çeşit gulüv (aşırılık) içerdiği, gulüvün küfre sebep olabileceği anlaşılmaktadır. Bu iki kavram arasındaki bağlantının çift yönlü olduğu tespit edilmiştir. Yani küfr kişiyi gulüve yönlendirdiği gibi gulüvün de küfre sebep olabileceği görülmektedir. Bu durum yapılan tarihsel analizden anlaşıldığı gibi, Kur'ân kıssalarında da kendisini göstermektedir. Söz gelimi; Nemrud'un Hz. İbrahim karşısında aşırılık içeren davranışının arka planında onun küfrünün yer aldığı söylenebilir. 
Tezde küfr ve gulüvü iyileştirme yolları da araştırılmış ve bu cümleden olarak, Kur'ân'daki sevgi kavramının küfr ve gulüvü engellemede oynadığı rol kaydedilmiştir. İslâm'ın vasat (orta yol) dini oluşu, toplusal barış ve güveni sağlaması da bu bağlamda ele alınmıştır. Bunlara ilaveten, İslam'ın toplumda kin ve nefreti yasaklayıp, adaleti, ahde vefayı ve haksızlıkları ortadan kaldırma hedeflerine ilişkin öğretileri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
In our study, firstly the concept of 'küfr' was considered by considering the Qur'an's declaration of disbelief. In order to determine the boundaries of the concept of 'küfr', it was tried to determine the relationship between the concepts of 'şirk', 'fısk', 'fucur', 'zulm', 'nifak', 'ma'siyet', 'tuğyan', 'fitne', 'bağy', 'hirâbe' and 'küfr'. The same purpose can be described as the opposite of this concept; The concepts of 'istikamet', 'vasat', 'şükr', 'iman' and 'were also examined.
When it comes to the information given in the Qur'an about 'küfr' concept, it is understood that the 'küfr' contains some kind of gulüv and it can cause 'küfr'. The relationship between these two concepts was determined to be bi-directional. In other words, it is seen that 'gulüv' can cause 'küfr' as it is directed to the 'gulüv'. This situation, as it is understood from the historical analysis, shows itself in the Qur'anic stories. For example, Nemrud with his 'küfr' took place in the background of his aggressive behavior against Prophet Abraham.
In the thesis, ways of improving 'küfr' and 'gulüv' were also investigated, and the concept of love in Qur'an played a role in preventing extremism and curses. Islam's mediocre religion of 'istikame' and the provision of collective peace and trust are also considered in this context. In addition to these, the teachings of Islam about the aims of prohibiting hatred and hatred and eliminating justice, morality, and injustice were emphasized.