Transkranı̇yal doğru akım uyarımının görsel-uzamsal bağlamsal öğrenme üzerı̇ndekı̇ etkı̇sı̇
The effect of transcranial direct current stimulation on visuo-spatial contextual learning
Yazar: SAMİ ÇAMKERTEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ULAŞOĞLU YILDIZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNİS SÜTÇÜBAŞI
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Çevrede tekrarlanan mekânsal düzenliliklerin oluşturduğu bağlamsal bilgileri bilinçli farkındalık olmaksızın edinebilme yeteneği örtük bağlamsal öğrenme olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırmada, transkraniyal doğru akım uyarımının (tDCS) örtük bağlamsal öğrenme üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya dahil edilen kırk beş katılımcı sham ve uyarım gruplarına rastgele atanmıştır. Öncelikle katılımcılar görsel-mekânsal işlevler, dikkat, görsel bellek ve yürütücü işlevler açısından değerlendirilmiştir. Ardından uyarım gruplarının görsel-uzamsal beceriler ve uzamsal dikkat süreçlerinde önemli rol oynayan sağ posterior parietal korteks (PPC) veya sağ temporo-parietal bileşkeye (TPJ) 2 mA anodal tDCS uygulanırken, sham grubunun yarısının sağ PPC ve diğer yarısının sağ TPJ bölgesine elektrotlar yerleştirilmiş fakat uyarım yapılmamıştır. Bu uygulamanın ardından örtük bağlamsal öğrenme testi uygulanmıştır. Elde edilen veriler, tek yönlü varyans analizi ve/veya üç yönlü-tekrar ölçümlü varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Gruplar-arası karşılaştırmalar, görsel-mekânsal işlevler, dikkat, görsel bellek ve yürütücü işlevler açısından anlamlı fark göstermemiştir. Bu sebeple örtük bağlamsal öğrenme performansına ilişkin anlamlı farklılıklar uygulanan tDCS'ye atfedilmiştir. Sonuçlar, tüm gruplarda görsel-motor beceri öğrenmenin geliştiğini ancak yalnızca PPC uyarımı yapılan grupta örtük bağlamsal öğrenmenin belirgin olduğunu göstermiştir. Sağ PPC'nin anodal uyarımının, dorsal dikkat ağının etkinliğini artırarak örtük bağlamsal öğrenmeyi kolaylaştırıyor olabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
The ability to acquire contextual information created by repeated spatial patterns from the environment without conscious awareness is defined as implicit contextual learning. This research aims to investigate the effect of the transcranial direct current stimulation (tDCS) on implicit contextual learning. Forty-five participants were randomly assigned to the sham and stimulation groups. First, participants were evaluated in terms of visual- spatial functions, attention, visual memory, and executive functions. Then, in the stimulation groups, the right PPC or the right TPJ, which play a significant role in visual-spatial skills and spatial attention processes, were stimulated with 2 mA anodal tDCS, while electrodes were placed on the right PPC region for half of the sham group and on the right TPJ region for the other half, but no stimulation was applied. After this application, the implicit contextual learning task was administered. The obtained data were analyzed using one-way analysis of variance and/or three-way analysis of variance with repeated measures. Group comparisons did not reveal significant differences in terms of spatial functions, attention, visual memory, and executive functions. Therefore, significant differences in implicit contextual learning performance were attributed to the applied tDCS. The results showed that visual-motor skill learning improved in all groups, but implicit contextual learning was significant only in the group that received stimulation in the PPC. It is suggested that anodal stimulation of the right PPC may facilitate implicit contextual learning by enhancing the activity of the dorsal attention network.