Anlatıda kutsal'ın kurgulanışı-Nazan Bekiroğlu örneği-
Fictionalizing the divine in narratine -Example of Nazan Bekiroğlu-
Yazar: ZEHRA DÖNÜŞ EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYMA BÜYÜKKAVAS KURAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlatı = Narrative ; Anlatıbilim = Narratology ; Bekiroğlu, Nazan = Bekiroğlu, Nazan ; Kurgu = Fiction ; Kurgusal karakterler = Fictional charecterics ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
İnsanın 'Mutlak Kutsal'a yakınlığı ya da uzaklığı derecesinde ruh dünyası, düşünce ve davranışlarının nasıl olduğu Kutsal Metinler ışığında daha net anlamlandırılabilir. Nazan Bekiroğlu, eserlerindeki anlatı kişilerinin 'Kutsal' ile ne tür bir iletişim içinde olduklarını ortaya koyarken onların yaratıcıyla, kendileriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini; eşya, varlık ve olaylar karşısındaki tavır ve duruşlarını; ruhsal, fiziksel, fikirsel ve davranışsal yapılarına yansıyan 'bütün hâlleri'yle ele alarak kurgular. Elbette burada aynı zamanda yazar/yazıcı olarak Bekiroğlu'nun 'tavrı' da önem arz eder. Bekiroğlu'nun ruh iklimini 'Mutlak Kutsal'ı ile güzelleştirerek 'kutsal'ını özümsemesi, onun kurmaca anlatılarındaki unsurlarda (olay örgüsü, zaman, mekân, anlatı kişilerinin fiziksel, ruhsal, davranışsal durumları, anlatıcı), anlatım ve üslûbunda; eserlerine, kahramanlarına, kendine, canlılara, dünyaya ve içindekilerine, evrene, zamana, sanata, edebiyata, yaşam ve ölüme karşı takındığı tavır ve sahip olduğu bakış açısında görebiliriz. Bekiroğlu'nun anlatı kişilerinin kurmacada sergiledikleri tavır ve davranışları, onların sahip oldukları/olmadıkları 'maneviyât'ın niteliği ile uyum içindedir. Dolayısıyla, Bekiroğlu kahramanlarının içsel dünyalarını anlatısında okura sunarken, daha çok davranışları üzerinden bunu tesciller. Davranışta gözüken incelik ve ayrıntılarda, konuşmalardan dökülen cümleler, sözcükler, ünlemler, seslerde kişilerin ruh dünyalarına aralanan kapılar, maneviyatlarını aşikâr eden göstergeler vardır. Bekiroğlu, bu göstergeleri kullanarak görünenden görünmeyene açılan kapıları aralamış ve okurunu içeri buyur etmiştir. 
Peki evvela, 'Kutsal' nedir? Sanatçının bakış açısını belirleyen temel bir optik olarak anlatının neresinde durur? 'Kutsal', sanat eserine hangi boyutlarıyla girer? Kaynakları itibariyle 'kutsal olan'ı sınıflandırmak mümkün mü? Gelenek ve modernizm bağlamında 'kutsal'ın sanatta ve edebî anlatılardaki görüntüsü nasıldır? Anlatı-sanat-kutsal arasında ne tür bir bağ vardır? Anlatının zamanı, mekânı, kişileri, olay örgüsü ve anlatıcının genel görünümü çerçevesinde 'Kutsal'ın kurgulanış motif ve ilmeklerine bakarak, yeni bir okuma biçiminin ana hatlarını çizebilmek, temellendirebilmek, Kutsal'ın dürbününden bakarak 'anlatı medeniyeti'nin sınırlarını genişletmek ne derece mümkün olabilir? Çalışmamızda bütün bu 'olabilirlilik'lerin imkânlarını Nazan Bekiroğlu'nun kurmaca anlatıları üzerinde gösterilmeye gayret edilmiş, 'Kutsala Bakış Açısı' ile eserleri incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Within the degree of an individual's closeness or distance to "Absolute Divine", mental world, thoughts and behaviours of the individual can be interpreted more clearly in the light of holy writings. While Nazan Bekiroğlu is showing what kind of a relationship the narrators in her works are with the "Divine", she fictionalizes by addressing their relationships with the creator, with themselves and with their environment; their behaviours and attitudes towards objects, beings and events; and "all states" reflected in their spiritual, physical, ideological and behavioural structures. Of course, Bekiroğlu's "attitude" is also important here as the author/writer. We can see Bekiroğlu internalize her "divine" by beautifying her spiritual climate with "absolute divine" in factors in her fictionalized narratives (plot, time, place, physical, mental and behavioural states of narrators, narrator), in her narrative and tone; in her attitudes and point of view towards her works, protagonists, herself, living beings, the world and its inhabitants, the universe, time, art, literature, life and death. Behaviours and attitudes of Bekiroğlu's narrators shows in the fiction are in harmony with the quality of "spirituality" they have/they do not have. Thus, while Bekiroğlu is presenting the inner world of her protagonists in her narrative, she registers these through their behaviours. In the grace and details seen in behaviours; in words, sentences, exclamations and sounds from speeches, there are indicators showing their spirituality and doors opening to their spiritual world. Bekiroğlu used these indicators and opened the doors from the invisible to the visible and let her readers inside. 
First of all, what is "divine"? Where does it stand as a basic optic which determines the viewpoint of the artist? With which of its dimensions does "divine" get in the work of art? Is it possible to classify the "the divine" by its resources? How is the appearance of "divine" in art and literary narratives within the context of tradition and modernism? What kind of a connection is there between narrative-art-divine? How possible can it be to expand the limits of "narrative civilization" by looking from the binoculars of Divine, and to draw and ground the outlines of a new reading pattern by looking at the motifs and loops of how "Divine" is fictionalized within the general frame of the time, place, character, plot and general appearance of the narrator? In our study, our aim was to show the likelihood of all these "possibilities" through Nazan Bekiroğlu's fictional narratives and to examine her works with "narrative viewpoint on Divinity".