Bazı üzüm çeşitlerinin çiçek morfolojileri, polenlerinin çimlenme yetenekleri ve tane tutumları üzerinde araştırmalar /
Yazar: MUSTAFA ÇELİK
Danışman: PROF.DR. YILMAZ FİDAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Bitki morfolojisi = Plant morphology ; Morfoloji = Morphology ; Tozlaşma = Pollination ; Çimlenme = Germination ; Çiçek tozu = Pollen ; Çiçekler = Flowers ; Üzüm = Grape

Özet:
Bu araştırmada Sultani çekirdeksiz (SÇ), Hasan dede (HD), Hamburg misketi (HM), Hafızali (HA) ve Çavuş (ÇA) çeşitlerinin çiçek morfolojisi, polenlerinin çimlenme yetenekleri ve tane tutumları araştırılmıştır. Bunun yanında açık ve kapalı tozlanmanın, tane tutumu ve diğer metaxienien özellikler üzerine etkisi saptanmıştır. Polen morfolojisi çalışmalarında Asetoliz ve Wodehouse yöntemi, çimlendirme denemelerinde ise Asılı damla yöntemi kullanılmıştır. Çiçek morfolojisi incelemelerinde, dişi organ görünüşleri HM ve ÇA 'un benzemesine karşılık HA, HD, SÇ çiçeklerinin dişi organları birbirinden açık bir şekilde farklılık göstermiştir. HA 'nin en büyük dişi organ ve erkek organ boyuna sahip olduğu, HA ve SÇ 'nin diğer üç çeşide göre daha büyük olduğu tespit edilmiştir. P/E oram 1.28-1.43, P=18.42-20,83/i ve E=14.03-15.50ju arasında değişmiştir. HA, HM, HD ve SÇ polenlerinin trikolporate özellik gösterdiği, ÇA çeşidi polenlerinin ise acolporate olduğu gözlenmiştir. Bu çalışmada gerek çeşitlerin11 çiçek dış görünüşü ve boyutlarının bir bütün olarak dikkate alınmasıyla,gerekse polen boyutlarının ve polen şeklinin bir bütün olarak düşünülmesiyle çeşitlerin birbirinden ayırt edebileceği görülmüştür. ÇA üzümü dışında bütün çeşitler, uygun bir dölleyici de bulunması gereken %30 çimlenme sınırı üzerinde çimlenmiştir. 1991'de çimlenme oranlan %32-38 arasında, 1992'de %33-45 arasında olup en yüksek çimlenme oranı HD 'de %45 ile elde edilmiştir. Tane tutumu %27-54 arasında değişmiştir. Tane tutumu %46-54 ile en yüksek HD 'de elde edilmiştir. Bunu sırasıyla %41-45 ile SÇ, %27-33 ile HM ve %26-32 ile HA takip etmiştir. Açık ve kapalı tozlanma uygulamaları, tane tutumunu sadece HD 'de etkilemiştir. Açık tozlanmayla HD daha fazla tane tutmuştur. Açık tozlanma SÇ 'de salkım ağırlığı, HM 'de çekirdek sayısına olumlu tesir göstermiştir. ANAHTAR KELİMELER: Asma, çiçek morfolojisi, polen morfolojileri, polen çimlenmesi, tane tutumu, kendine tozlanma, açık" tozlanma

Abstract:
Ill ABSTRACT Masters Thesis STUDIES ON THE GERMINATION ABILITY OF POLLENS, MORPHOLOGY OF THE FLOWERS and BERRY SET OF SOME GRAPE CULTTVARS MUSTAFA ÇELİK Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences, Department of Horticulture Supervisor: ProtDr. Yılmaz FİDAN 1993, Page:77 Jury: Prof. Dr. Yılmaz FİDAN ProfJDr.Y.Sabit A?AO?LU Assoc. Pcof. Dr.Durmu§ ATALAY This research was carried out to determine morphology of flowers, germination ability of the pollens and berry set of Sultani çekirdeksiz (SÇ), Hasandede (HD), Hafizali (HA), Hamburg Misketi (HM), Çavuş (ÇA) cvs. In addition to that, effects of open pollination andself pollination on the fruit set and other metaxieniel chracteristics were also investigated. Acetolysis and Wodehouse methods were used to determine pollen morphology, for pollen germination Hanging Drop method was used. Flowers morfology of cultivars was examined. It was found that the appearence of female organs of HM and ÇA were similar, where as HA, HD and SÇ showed distinctive differences. HA has the biggest female and male organ dimension in all cvs. The female organ's of HA and SÇ are bigger than that of other cultivars. In the research P/E, P and E ratios were found 1.28-1.43, 18.42- 20.83m, 14.83-15.50m respectively. Despite HA,HM,HD and SÇ pollens had tricolporate characteristic, ÇA pollens showed acolporate characteristic. It was determined that morphology of flower, dimension of female and male organs, dimension of pollens, shape of pollens could be used to determine the differences among cvs.IV Pollen germination rates were obtained above 30% except ÇA cv. In 1991 and 1992 Pollen germination rates were found 32-38 % and 33-45% respectively. The highest pollen germination rate was found in HD with a rate of 45%. Berry set rates showed a range from 27% to 54%. The highest berry set was found 46-54 % in HD. In the SÇ, HM and HA cultivars, berry set rates were 41- 45%, 27-33 % and 26-32% respectively. Open pollination showed a possible effect on bunch weight in SÇ and on the number of seed in HM. KEY WORDS: Grapevine, Flower morphology, Pollen morphology, Pollen germination, Berry set, Self pollination, Open pollination