Herder'de toplumsal varoluş ve yerellik
Social existence and locality in Herder
Yazar: ŞEHLA EKİNCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET CEYLAN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aydınlanma = Enlightenment ; Felsefe = Philosophy ; Herder, Johann Gottfried = Herder, Johann Gottfried ; Organik = Organic ; Orjinallik = Originality ; Varoluş = Existence ; Yerellik = Locality

Özet:
Bu çalışmadaki amaç, 18. yüzyıl aydınlanma döneminin düşünürü olan Johann
Gottfriend von Herder'in görüşü bağlamında Toplumsal Varoluş ve Yerelliğin önemine
değinmektir. Bu çalışma yapıldığında türkçe çevirisi olan Tarih Felsefesi, Dilin kökeni
Üzerine, Şhakespeare Üzerine adlı kitaplardan ve İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine
düşünceler adlı yapıtının bir bölümünden yararlanılmıştır. Herder'in eserlerinin Türkçe
çevirisi az olması nedeniyle İngilizce kaynaklardan faydalanılmıştır. Bu çalışma giriş ve iki
bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde toplumsal varoluş başlığı yer almaktadır. İkinci
bölümde ise yerellik başlığı bulunmaktadır.
Herder, insanın ilk doğa durumunda kalmasından yanadır. Bu nedenle insanın yerel ve
organik bir yapıya sahip olması gerektiğini düşünmektedir. Çünkü her toplum kendi doğası
içinde kalarak anlamlı hale gelir ve orijinalliğini korur. Bu bağlamda bu çalışmanın birinci
bölümünde toplumsal varoluş problemine değinilmektedir. Herder doğrudan toplumsal
varoluş kavramını kullanmamıştır. Ancak bulunduğu mekân ve mekânın özellikleriyle
kuşanmış bir halk, O'na göre kendi kültürünün özelliklerini taşıyabilir. Dolayısıyla halkların
farklılaşmasının temel sebebi mêkanların farklılaşmasına dayanmaktadır. Halk, kavramını,
felsefesinin merkezine yerleştiren Herder milli halk görüşünü yüceltir. Böylece halkın yaşam
tarzını, eylemlerini, kendine ait her bir özelliğini toplumsal varoluş düşüncesinin başlangıcı
olarak görür.
Herder, insanın ortaya koyduğu bütün amaç ve eylemlerin kendi kültürünün eseri
olması gerektiği kanısındadır. Evrensel değerlere karşı eleştirel bir tavır takınmaktadır. Bu
nedenle aydınlanma felsefesi ve aydınlanma felsefesini savunan filozofları eleştirmektedir.
Bu bağlamda aydınlanma felsefesinin evrensellik düşüncesine karşı çıkar, bunun yerine
toplumun yerel ve milli karakterini korunması gerektiğini savunur. Dolayısıyla aydınlanma
düşüncesinin coşkusuna kapılarak dil, sanat, kültür gibi dinamiklerinin orijinalliğini
kaybeden toplum yapısına karşı çıkmaktadır. Zira O'na göre, yerel ve milli kalmanın en
önemli dayanakları bu dinamiklerdir. Herder, doğa ve duygulara önem vermesi nedeniyle
romantizm ve insanı yücelten hümanizm akımlarından etkilenmiştir. Böylece klasisizm
akımına karşı çıkmıştır.
Bu çalışmada evrensel değerler karşısında yerelliğin varlığına dikkat çekmek
amaçlanmıştır. Böylece yerelliğin önemine değinmek için ilk önce bir halkın etkilendiği
yapıların araştırılması gerekir. Orijinal bir doğaya sahip olan halk, onu oluşturan temel
yapıların yerel olması gerekliğini ortaya çıkartı.

Anahtar Kelimeler: Herder, Toplumsal Varoluş, Yerellik, Organik Toplum

Abstract:
The aim of this study is to touch on the importance of Social Existence and Locality in
the context of the opinion of Johann Gottfriend von Herder, the thinker of the 18th century
enlightenment period. When this study was carried out, it was benefited from the books
called History Philosophy, On the Origin of Language, On Shakespeare, and a part of his
work called Thought on the Philosophy of Human History. Due to the limited number of
Turkish translations of Herder's works, English sources were used. This study consists of an
introduction and two parts. In the first part, there is the title of social existence. In the second
part, there is the title of locality.
Herder is in favor of man's being in a state of first nature. Therefore, he thinks that
people should have a local and organic structure. Because every society becomes meaningful
by staying in its own nature and preserves its originality. In this context, in the first part of
this study, the problem of social existence is addressed. Herder didn't directly use the
concept of social existence. However, according to him, a people equipped with the features
of the place and place can carry the characteristics of their own culture. Therefore, the main
reason for the differentiation of peoples is based on the differentiation of places. Putting the
concept of the public at the center of his philosophy, Herder glorifies the opinion of the local
public. Thus, he sees the people's lifestyle, actions and every characteristic of his own as the
beginning of the idea of social existence.
Herder is of the opinion that all the aims and actions of man should be the work of his
own culture. He adopts a critical attitude towards universal values. For this reason, he
criticizes the philosophy of enlightenment and the philosophers who defend the philosophy
of enlightenment. In this context, he opposes the idea of universality of the Enlightenment
philosophy, and instead argues that the local and national character of the society should be
preserved. Therefore, he opposes the social structure that has lost the originality of its
dynamics such as language, art and culture by being enthused by the idea of enlightenment.
Because, according to him, these dynamics are the most important pillars of staying local
and national. Herder was influenced by the movements of romanticism and humanism that
glorify the human being, as he attaches importance to nature and emotions. Thus, he opposed
the classicism movement.
In this study, it is to draw attention to the existence of locality in the face of universal
values. Thus, in order to emphasize the importance of locality, it is necessary to first
investigate the structures in which a public is affected. Having an original nature, the people
revealed that the basic structures that compose it should be local.

Keywords: Herder, Social Existence, Locality, Organic Society