TESS uydusu veri tabanında yer alan bazı örten çift sistemlerin fotometrik ve dönem değişimi incelemesi
Photometric and period change investigation of some eclipsing binary system in the TESS satellite database
Yazar: ÖZLEM EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. BURCU ÖZKARDEŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uzay Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Astronomi ve Uzay Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Dönem analizi = Period analysis ; Fotometrik analiz = Photometric analysis ; Işık eğrileri = Light curves ; Wilson-Devinney Yöntemi = Wilson-Devinney Method

Özet:
Tez kapsamında, ihmal edilmiş Algol türü üç çift yıldız TU CrB'ın, V959 Per'in ve
V910 Mon'un ışık eğrisi analizi ve dönem değişimi incelemesi gerçekleştirilmiştir.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ulupınar Gözlemevi'nde TU CrB'ın (T30 BVR ve
T40 BVR) ve V959 Per'in (IST60 BVR s ) fotometrik gözlemleri yapılmıştır. TU CrB'ın BVR
ve TESS ışık eğrileri, V959 Per'in ve V910 Mon'un TESS ışık eğrisi, Wilson-Devinney
yöntemine göre modellenmiştir. Üç sistemin tahmini mutlak parametreleri (kütle, yarıçap
ve ışıtma) belirlenmiştir: TU CrB için, M 1 =1.20±0.03 M  M 2 =0.29±0.01 M  R 1 =1.99±0.04
R  R 2 =1.89±0.03 R  L 1 =6.7±2.1 L  L 2 =0.87±0.43 L  ; V959 Per için, M 1 =1.28±0.02 M 
M 2 =1.37±0.02 M  R 1 =1.90±0.01 R  R 2 =1.54±0.01 R  L 1 =6.9±0.68 L  L 2 =4.2±0.5 L  ;
V910 Mon için, M 1 =1.04±0.03 M  M 2 =0.90±0.05 M  R 1 =1.55±0.14 R  R 2 =1.12±0.10 R 
L 1 =2.8±1.1 L  L 2 =1.4±0.5 L  . V959 Per'in ve V910 Mon'un döneminde bir değişim
bulunmazken TU CrB'ın döneminin parabol+çevimsel olarak değiştiği saptanmıştır.
Bahsedilen bu değişimin nedenleri, kütle aktarımı/kaybı, olası üçüncü cisim ve manyetik
etkinlik altında tartışılmıştır. Üç sistemin TESS ışık eğrileri kullanılarak frekans analizi
gerçekleştirilmiştir. TU CrB ve V910 Mon için bir zonklama tespit edilmezken V959 Per
için tek frekans belirlenmiş ve Gama Dor türü zonklayan sistem adayı olabileceği
önerilmiştir. İncelenen üç örten çiftin bileşenlerinin konumu, log T–log L/L  düzleminde
(HR diyagramı) kuramsal bir evrim modeline göre kısaca tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Algol Türü Örten Çift Yıldız: TU CrB, V910 Mon, V959 Per,
Teknik: Fotometrik Analiz, Teknik: Dönem Analizi

Abstract:
Light curve and period change analysis of three neglected Algol type binary stars
TU CrB, V959 Per and V910 Mon were carried out within the scope of the thesis.
Photometric observations of TU CrB (T30 BVR and T40 BVR) and V959 Per (IST60
BVRs) were made at Çanakkale Onsekiz Mart University Ulupınar Observatory. BVR and
TESS light curves of TU CrB, TESS light curve of V959 Per and V910 Mon were modeled
according to the Wilson-Devinney method. The estimated absolute parameters (mass,
radius, and luminocity) of the three systems were determined: For TU CrB, M 1 =1.20±0.03
M  M 2 =0.29±0.01 M  R 1 =1.99±0.04 R  R 2 =1.89±0.03 R  L 1 =6.7±2.1 L  L 2 =0.87±0.43 L  ;
for V959 Per, M 1 =1.28±0.02 M  M 2 =1.37±0.02 M  R 1 =1.90±0.01 R  R 2 =1.54±0.01 R 
L 1 =6.9±0.68 L  L 2 =4.2±0.5 L  ; for V910 Mon, M 1 =1.04±0.03 M  M 2 =0.90±0.05 M 
R 1 =1.55±0.14 R  R 2 =1.12±0.10 R  L 1 =2.8±1.1 L  L 2 =1.4±0.5 L  . While there was no
change in the period of V959 Per and V910 Mon, it was determined that the period of TU
CrB changed as parabola+cyclic. The reasons for this change are discussed under mass
transfer/loss, possible third body and magnetic activity. Frequency analysis was performed
using TESS light curves of the three systems. While no any pulsation was detected for TU
CrB and V910 Mon, a single frequency was determined for V959 Per and it was suggested
that it could be a candidate for Gamma Dor type pulsating system. The location of the
components of the studied eclipsing binaries is briefly discussed in the log T–log L/L 
plane (namely HR diagram) according to a theoretical evolution model.


Keywords: Algol Type Eclipsing Binary Star: TU CrB, V910 Mon, V959 Per,
Technique: Photometric Analysis, Technique: Period Analysis