Feminist kuram açısından 2000 sonrası Türk sinemasında kadına şiddet teması
The theme of violence against women in Turkish cinema after 2000 from the perspective of feminist theory
Yazar: İDİL BOLAT
Danışman: PROF. DR. IŞIK SEZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Feminist kuram = Feminist theory ; Feminizm = Feminism ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Kadınlar = Women ; Sinema = Cinema ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk sineması = Turkish cinema ; Şiddet = Violence

Özet:
Yeni dönem olarak adlandırılan 2000 sonrası Türk sinemasında, endüstrinin yükselişe geçmesi, süregelen klasik anlatı yapısının bozulması, bağımsız filmlerin artışı, yeni görsel efekt teknikleri, ses teknolojileri ve farklı kamera kullanımları sinemada anlatım yapısının da güçlenmesini sağlamıştır. Bu dönemde özellikle bağımsız filmlerin üretimiyle feminizmin filmlerdeki kadın temsillerini çeşitlendirmesi, toplumsal cinsiyet rollerinde de farklı bakış açılarını ortaya çıkarmıştır. 
Bu çalışma kapsamında, 2000 sonrası Türk sinemasından seçilen kadın ve erkek yönetmenlerin filmleri, feminist film kuramının tartıştığı sorunları içermesi, filmlerde çok sayıda şiddet bulgularına rastlanması ve kadın – erkek yönetmenlerin kadın sorunlarını yansıtma biçimlerinde farklılık olduğunun saptanması nedeniyle feminist kuram yöntem alınarak incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda Pelin Esmer'in Gözetleme Kulesi, Yeşim Ustaoğlu'nun Tereddüt, Erhan Kozan'ın Halam Geldi ve Emin Alper'in Kız Kardeşler filmleri şiddet biçimlerinin kullanımı, eril düzen içinde sıkışmış özgürleşmeye çalışan kadın profilleri, kadınlar arası dayanışmanın karakterler arası varlığı, kadın karakterlerin sorunlu inşası ve toplumsal cinsiyete bağlı sorunlar üzerinden tartışılmıştır. Yönetmenlerin filmlerindeki kadın sorunlarını yansıtma seviyeleri feminist kuram üzerinden analize eklenmiş, konuya bakışlarında farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Filmlerdeki sinematografi ayrıca ele alınarak kameranın anlatımı yönlendirmesi ve eril bakışa katkısı film analizlerinde ayrıca sorgulanmıştır.
2000 yılı ve sonrasında Türk sinemasında feminist bakışın filmlerde kadın temsillerini çeşitlendirmesi ve kadın yönetmen sayılarının artışı literatüre geniş bir analiz alanı oluşturmuştur. Günümüzde feminist kuramın giderek benimsenmesiyle, kadınların nesne değil özne konumunda, gerçek hayattan örneklenen güçlü karakterler olarak filmlere yansımasında artış gözlemlenmiştir. Bu bağlamda, Türk sinemasında çekilen filmlerin feminist kuram üzerinden incelenmesi literatür için önemlidir. Bu araştırmanın, sinemada feminist çalışmalar üzerine yeni bir bakış oluşturması ve literatüre kadın temsilleri üzerinden yeni araştırma yolları açması hedeflenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Feminizm, Türk Sineması, Toplumsal Cinsiyet, Feminist Film Kuramı

Abstract:
In Turkish cinema after 2000, which is called the new era, the rise of the Turkish cinema industry, the deterioration of the ongoing classical narrative structure, the increase of independent films, new visual effects, sound technologies, and different camera techniques that came with the development of technology have strengthened the narrative structure in cinema. During this period, feminism's diversification of women's representations in films, especially through the production of independent films, has also revealed different perspectives on gender roles.
In this study, male and female directors' films selected from Turkish cinema after 2000 were examined using the method of feminist theory by reason of the fact that, content of issues discussed by feminist film theory, numerous signs of violence in films, the difference in the way female and male directors' express women's problems. For this purpose, Pelin Esmer's Watchtower, Yesim Ustaoğlu's Clair Obscur, Erhan Kozan's My Aunt Is Here, Emin Alper's A Tale of Three Sisters films were discussed due to the inclusion of violent forms, profiles of women trying to be liberated within the masculine order, inter-character existence of female unity, complex formation of female characters, and gender-related problems. The level of reflection on women's issues in the directors' films was analyzed through feminist theory, and it was examined whether there was a difference in their views on the subject. The film's cinematography was also discussed, and the camera's direction of narration and its contribution to the masculine gaze was also questioned in the film analysis.
In 2000 and later, the diversity of women's cinema representations in Turkish films and the increase of women directors created a wide area of analysis in the literature. Nowadays, with the adoption of feminist theory, an increase has been observed in the reflection of women in films as strong characters exemplified by real life, not as objects but as subjects. In this context, it is crucial for the literature to examine the film scenes in Turkish cinema through feminist theory. It is aimed that this research will create a new perspective on feminist studies in cinema and open new research paths in the literature through women's representations.
Keywords: Feminism, Turkish Cinema, Gender, Feminist Film Theory