Türkiye'de muhafazakârlık milliyetçilik ilişkisi: Milliyetçiliğin yeniden üretilmesinde AK Partinin rolü
The relationship between conservatism and nationalism in Turkey: The role of the AK Party in the reproduction of nationalism
Yazar: ALİ RIZA SAVAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENDER AKYOL
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Milliyetçilik = Nationalism ; Muhafazakarlık = Conservatism ; İdeoloji = Ideology

Özet:
İdeolojiler, insanların dünyaya ilişkin olan şeyleri kavramasına imkân sağlayan bir dünya görüşüdür. Milliyetçilik ve muhafazakârlık modern dönemin ortaya çıkardığı ideolojilerdir. Muhafazakârlık Fransız İhtilali ve onun ortaya çıkarmış olduğu siyasal sisteme bir tepki olarak doğmuş bir ideolojidir.  Bir ideoloji olarak milliyetçilik tıpkı muhafazakârlık gibi modern çağın ortaya çıkarmış olduğu etkilerden kaynaklanan bir ideolojidir ve modern dönemde ortaya çıkmış olduğu şekliyle ulus-devlete ait bir ideolojidir. Milliyetçiliğin; toplum, tarih, aile ve gelenek kavramlarına yaklaşımı açısından muhafazakârlık ile benzeşmesi, her ikisi arasında bir yakınlık oluşmasında etkili olmuştur. Bunun yanında modernitenin ortaya çıkarmış olduğu yeni kutsallar oluşturma gereksinimi, milliyetçiliği muhafazakârlığa yaklaştıran başka bir faktör olarak ifade edilebilir. Bu şartlar muhafazakâr bir milliyetçi tavrı da ortaya çıkarmaktadır. Bu bağlamda muhafazakâr düşünce ve siyasetin önemli özelliklerinden birisi milliyetçilik ile olan ilişkidir. Türk muhafazakârları Türk-İslam Sentezi anlayışını benimsemişler ve bu doğrultuda milliyetçilik ile bir eklemlenme içerisine girmişlerdir.
AK Parti 14 Ağustos 2001'de Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde kurucular kurulu tarafından kurulmuş ve sonraki yıllarda kendi siyasi çizgisini "muhafazakâr demokrat" olarak tanımlamış bir partidir. Türk siyasal hayatına bakıldığında, 3 Kasım 2002 seçimiyle beraber AK Parti'nin tek başına iktidarı elde ettiğini ve bu iktidar ile birlikte Türkiye'nin yepyeni bir siyasi, ekonomik ve toplumsal döneme girmiş olduğu söylenebilir. AK Parti'nin tanımlamış olduğu bu muhafazakâr yapısıyla milliyetçilikle ilişkisi söz konusudur. AK Parti'nin muhafazakâr ve milliyetçi sağ yönelimde hangi oranda bir ağırlığın olduğu sürekli tartışılan konulardandır. Türkiyede sağ siyasal çizgide faaliyet gösteren partilerin birçoğunda olduğu gibi AK Parti'nin söyleminde her ikisinin de tarihsel olarak farklı ölçüde ve değişkenlik arz edecek şekilde var olduğu görülmektedir. AK Parti'nin milliyetçi anlayışının temelinde ırksal temelde bir Türklük öğesinden ziyade Selçuklu ve Osmanlı geçmişinden kaynaklı, her iki medeniyeti oluşturan halklar ekseninde ortak bir mazi anlayışının yattığı söylenebilir. AK Parti'nin milliyetçi yaklaşımı Türk muhafazakâr düşüncesi ile karşılıklı bir eklemlenme içerisine girmiş dini/İslami değerler ekseninde şekillenmiştir. Bu yaklaşım çerçevesinde farklı bir millet/milliyetçilik tanımlamasını ortaya koydukları belirtilebilir. Bu yeni milliyetçi anlayış, yerli ve İslami olanı eklektik şekilde birleştiren bir şekilde içeriklendirilmiştir. İçeriği bir bakıma "İslami-muhafazakârlık" üzerinden yeniden kodlanmış ve sosyolojik temelde siyasal ve toplumsal alan bunun üzerinden dizayn edilmeye çalışılmıştır. AK Parti bu yolla klasik seçmen tabanı olan milliyetçi, muhafazakar Türk ve Kürt seçmenini bu şekilde konsolide etmeyi başarmıştır.

Anahtar Kavramlar: İdeoloji, Milliyetçilik, Muhafazakârlık, AK Parti

Abstract:
Ideologies are worldviews that allow people to understand what are relevant to the world. Nationalism and conservatism are the ideologies of the modern era. Conservatism is an ideology born as a reaction to the French Revolution and the political system it has created. Just like conservatism, nationalism is an ideology stems from the effects that the modern age created and it belongs to nation-state as it emerged in the modern period. The analogy of nationalism with conservatism in terms of its approach to the concepts of society, history, family and tradition has been instrumental in creating an affinity between both. In addition, the need to create new saints, which modernity has revealed, can be expressed as another factor that brings nationalism closer to conservatism. These conditions also reveal a conservative nationalist attitude. In this context, one of the important features of conservative thought and politics is the relationship with nationalism. The Turkish conservatives adopted the concept of Turkish-Islamic synthesis and entered into an articulation with nationalism in this direction.
AK Party is a political party which was founded on August 14, 2001 by the board of founders under the leadership of Recep Tayyip Erdogan and in the following years it has defined its own political line as "conservative Democrat". Looking at Turkish political life, it might be concluded that with the election of November 3, 2002, the AK Party gained power alone, and with this power, Turkey entered a completely new political, economic and social period. This conservative structure defined by the AK Party is related to nationalism. The extent to which the AK Party has a weight in the conservative and nationalist right orientation is one of the constantly debated issues. As with many of the parties operating on the right-wing political line in Turkey, the AK Party's rhetoric seems to have existed to a different extent and variability historically. It can be said that the nationalist understanding of the AK Party is based on a common understanding of the past on the axis of the peoples that make up both civilizations, stemming from the Seljuk and Ottoman past, rather than an element of Turkishness on a racial basis. The nationalist approach of the AK Party has been formed on the axis of religious/Islamic values, which have entered into a mutual articulation with Turkish conservative thought. Within the framework of this approach, it can be stated that they put forward a different definition of nation/nationalism. This new nationalist understanding is embodied in a way that eclectic combines the Indigenous and Islamic. In a sense, its content has been re-coded through "Islamic-conservatism", and on a sociological basis, the political and social space has been designed through it. In this way, AK Party has managed to consolidate its classical voter base, the nationalist, conservative Turkish and Kurdish voters.

Key Words: Ideology, Nationalism, Conservatism, AK Party