Sodyum glukoz ko-transporter 2 inhibitörü ve dipeptidil peptidaz-4 inhibitörü ilaçların kan üre düzeyine etkileri
Effects of sodium glucose co-transporter 2 inhibitor and dipeptidyl peptidase-4 inhibitor drugs on the blood urea level
Yazar: YAKUP ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. DERUN TANER ERTUĞRUL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Dipeptidil peptidazlar ve tripeptidil peptidazlar = Dipeptidyl-peptidases and tripeptidyl-peptidases ; Glomerüler filtrasyon = Glomerular filtration ; Glukagon = Glucagon ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Sodyum = Sodium ; Üre = Urea ; İnhibitör = Inhibitor

Özet:
Giriş: Tip 2 diabetes mellitus(T2DM) tedavisinde kullanılan ilaçlardan
sodyum glukoz ko-transporter 2 inhibitörleri(SGLT2i)' nin plazma glukagon
seviyesini arttırdığı ve dipeptidil peptidaz-4 inhibitörleri(DPP-4i)' nin azalttığı
bilinmektedir. Glukagon ise üregenez ve üre atılımında en önemli hormonlardan
biridir. Bu iki grup ilacın kreatinin ve tahmini glomerüler filtrasyon hızı (Estimated
Glomeruler Filtration Range - eGFR), üzerine etkileri bilinmesine rağmen kan üre
seviyeleri üzerine kısıtlı sayıda çalışma olup etkileri net bilinmemektedir. Bu nedenle
bu ilaçların glukagon seviyeleri üzerine etkileri nedeniyle bu ilaçları kullanan
hastaların kan üre seviyelerini inceledik.
Gereç ve Yöntem: 3 yıllık hastane verileri taranarak retrospektif olarak
SGLT2i ve DPP-4i kullanan hastalar tespit edildi. Sadece metformin, sulfonilüre,
insülin gruplarından en az biri veya birkaçının kombinasyonlarını kullanırken kan
şekeri istenilen seviyede olmaması nedeniyle SGLT2i veya DPP-4i ilaç eklenenler
seçildi. Hastaların ilaç başlanmadan önceki kan düzeyleri ile diyabet için
glikozillenmiş hemoglobin (HbA1c) kontrolleri göz önüne alınarak 1- 3. aylardaki
kan düzeyleri ve 4 - 6. aylardaki kan düzeyleri kaydedildi. Açlık kan şekeri, HbA1c,
kan üre ve kreatinin düzeyleri çalışmaya alınıp eGFR, Böbrek Hastalığında Diyetin
Basitleştirilmiş Modifikasyonu (MDRD) formülü kullanılarak hesaplandı. Hastalar
SGLT2i veya DPP-4i kullanmalarına göre iki grup olarak atanıp başlangıçtaki ve
sonraki vizitlerdeki istenilen kan düzeylerinin her iki gruptaki değişimi ve değişimin
gruplar arasında anlamlı olup olmadığı spss sürüm 23 kullanılarak değerlendirildi.
Bulgular: Her iki grupta hastaların tedaviye uyumu için HbA1c baz
alındığında her iki grupta HbA1c' deki düşüş anlamlıydı(p:0,001). Kan üre düzeyleri
SGLT2i kullanan grupta anlamlı düzeyde arttı(p:0,042). Buna rağmen DPP-4i
kullanan grupta anlamlı düzeyde bir fark oluşmadı. Beklenildiği gibi SGLT2i
kullanan grupta kan kreatinin düzeyleri azalırken (dolayısıyla eGFR artarken,
p:0,039) DPP-4i kullanan grupta anlamlı bir değişiklik olmadı.
Sonuç: Tip 2 diabetes mellitus(T2DM)' nin tedavisinde SGLT2i' ler
glukagonu arttırmakta ve DPP-4i' ler azaltmaktadır. Glukagon diyabetik nefropatinin
gelişiminde kritik öneme sahiptir. Aynı zamanda üre metabolizması üzerine en etkili
hormonlardan birisidir. Bu çalışmada SGLT2i kullanan hastalarda kan üre
seviyesinin arttığını bulduk ve buna glukagonun da katkısı olabileceğini
düşünüyoruz. SGLT2i' lerin özellikle son dönemde ortaya çıkan nefroprotektif
özellikleri dikkat çekicidir. Bununla birlikte SGLT2i' lerin nefroprotektif
özelliklerini güçlendirmek için glukagonun etkisi azaltmak gereksinimi hipotezini
göz önünde bulundurduğumuzda gelecek çalışmalarda SGLT2i ile DPP-4i' lerin
kombine kullanımının bunun için önemli bir alternatif olabileceğini düşünüyoruz.
Ayrıca glukagonun üre üzerine etkisi nedeniyle kan üre seviyesinin glukagon
etkinliği değerlendirmek için indirekt bir biyobelirteç olarak ele alınması açısından
daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction: It is known that the drugs used in the treatment of type 2
diabetes mellitus (T2DM) increase plasma glucagon level by SGLT2i and decrease
DPP-4i. Glucagon is one of the most important hormones in ureagenesis and urea
excretion. Although the effects of these two groups of drugs on serum creatinine and
eGFR are known, there are a limited number of studies on blood urea levels and their
effects are unclear. Therefore, due to the effects of these drugs on glucagon levels,
we examined the blood urea levels of patients using these drugs.
Materials and Methods: Patients using SGLT2i and DPP-4i were
determined retrospectively by scanning 3-year hospital data. When using
combinations of at least one or more of metformin, sulfonylurea, insulin groups;
Since the blood sugar was not at the desired level, those who were added the SGLT2i
or DPP-4i were selected. Considering the blood levels of the patients before starting
the drug and HbA1c controls for diabetes, blood levels 1.-3. in months and 4.-6. in
months were recorded. Fasting blood sugar, HbA1c, blood urea and creatinine levels
were included in the study and eGFR was calculated using the Simplified
Modification of Diet (MDRD) formula in Kidney Disease. Patients were assigned as
two groups according to their use of SGLT2i or DPP-4i; changes of these blood
levels in both groups at the beginning and subsequent visits; and whether the change
was significant between the groups was evaluated using spss version 23.
Results: Based on HbA1c for patients' compliance to treatment in both
groups, the decrease in HbA1c was significant in both groups (p: 0.001). Blood urea
levels increased significantly in the group using SGLT2 (p: 0.042). However, there
was no significant difference in the group using DPP-4i. As expected, in the group
using SGLT2i, blood creatinine levels decreased (therefore, while eGFR increased,
p: 0.039), there was no significant change in the group using DPP-4i.
Conclusion: SGLT2i used of treatment of type 2 diabetes mellitus (T2DM),
increase glucagon and DPP-4i decrease glucagon. Glucagon is critical in the
development of diabetic nephropathy. It is also one of the most effective hormones
on urea metabolism. In this study, we found that the blood urea level increased in
patients using SGLT2i and we think that glucagon may also contribute. The
nephroprotective properties of SGLT2i, especially recently, are interesting. However,
considering the hypothesis that the need to reduce the effect of glucagon to
strengthen the nephroprotective properties of SGLT2i, we think that the combined
use of SGLT2i and DPP-4i may be an important alternative for this. Also, due to the
effect of glucagon on urea, we think may help blood urea levels as an indirect
biomarker to evaluate glucagon activity.