Büyük Menderes nehri Batıköy mevkiinde su, sediment ve kefal balık (Mugilidae SP.) dokularında bazı ağır metal düzeylerinin araştırılması
Ivestigation of heavy metal levels in water, sediment and mullet(mugilidae SP.) tissues in Buyuk Menderes river Batikoy area
Yazar: YİĞİT SEFEROĞLU
Danışman: PROF. CAVİT KUM
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Büyük Menderes Nehri = Great Menderes River ; Kefal balığı = Leaping mullet ; Mugilidae = Mugilidae ; Su = Water ; Su seviyesi = Water level

Özet:
Bu çalışmada Büyük Menderes Nehri üzerinde Batıköy mevkiinde su, sediment ve bölgede yaygın olarak bulunan kefal balık (Mugilidae sp.) dokularında (solungaç, karaciğer ve kas) çevredeki sanayi kuruluşlarına göre seçilen ağır metallerin düzeylerini aylık olarak değerlendirmek ve insan sağlığı açısından tehdit oluşturma risklerinin belirlenerek, varsa olası kirliliğe yönelik tedbirlerin ortaya konması amaçlanmıştır.
Ağır metal analizleri Grafit Fırınlı Atomik Absorbsiton Spektrofotometre (AAS)'de gerçekleştirildi. Analiz sonunda elde edilen değerler ortalama olarak verilerek kendi aralarında ve aylık olarak değerlendirilmesi yapıldı. 
Sediment örneklerinde metaller arasında en yüksek değer toplam krom(Cr) ağır metal grubu olarak Mayıs ayında belirlenmiştir. Su örneklerinde metal grupları arasında en yüksek değer Aralık ve Ocak ayları haricindeki 10 ayda Cr, Aralık ve Ocak aylarında ise Mn olarak tespit edilmiştir. Balık karaciğer dokularında metal grupları arasında en yüksek değer Temmuz ayında yaşamsal bir metal olan demir (Fe) grubunda tespit edilmiştir. Balık solungaç dokularında metal grupları arasında en yüksek değer yine Temmuz ayında Fe grubunda tespit edilmiştir. Balık kas dokularında metal grupları arasında en yüksek değer Mart ayında yine Fe metal grubunda tespit edilmiştir.
Kefal balıklarının tüketilebilir bölgesi olan kas dokularının ağır metal seviyelerinin Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı (USP EPA)'nın belirlediği oral referans derişimi (RfD) değerleri hesaplamalarında, Pb ve Ni haricinde tüm aylar içerisinde analiz yapılan ağır metal gruplarının günlük alım limitlerinin geçilmediği tek zamanın Eylül ayı olduğu belirlenmiştir.
Elde edilen sonuçlar ışığında Büyük Menderes Nehri Batıköy Mevkii'nde belirlenen noktada kefal balıklarının örnekleme yapılan tüm aylarda toksikolojik açıdan insan tüketimine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca bölgedeki suda ağır metal kirliliği örnekleme yapılan tüm aylarda yüksek olarak tespit edilmiştir. Balık dokularında ve özellikle sularda tespit edilen yüksek ağır metal düzeyleri Büyük Menderes Nehri'nden kaynaklı önemli bir kontaminasyonun varlığını göstermektedir. Bu sebeple yetkili mercilerin konuya hassasiyet göstermesi, sanayinin yoğun olduğu bölgelerde sıklıkla gerekli kontrollerin yapılması gerekmektedir.

Abstract:
In the study, it was planned to monthly evaluation of some heavy metal levels in water, sediment and tissues (gill, liver and muscle) of mullet fish (Mugilidae sp.) in Batikoy locality on Great Meandros according to the surrounding industrial establishments. As a result of evaulation, it was aimed to take measures against threats to human health and environmental pollution.
Heavy metal analyzes were carried out in Graphite Furnace Atomic Absorption Spectrophotometer (AAS). The values obtained at the end of the analysis were given as averages, samples evaluated among themselves and monthly.
In sediment samples, the highest value total chromium (Cr) metal group was determined in May. In water samples, the highest value was found in the Cr metal group in 10 months except December and January, and the highest value was found Mn heavy metal group in December and January. In fish liver tissues, total iron (Fe) was found to have the highest value in July. The highest value in gill tissues was detected in the Fe metal group in July. The highest value in muscle tissues was detected in the Fe metal group in March.
Heavy metal levels of muscle tissues which are the consumable region of mullet fish, were calculated according to oral reference dose values determined by World Health Organization and United States Environmental Protection Agency. As a result of the calculations, it was determined that the heavy metal groups analyzed in all months, except for Pb and Ni, did not exceed the weekly intake limits only in September.
In the light of the results obtained, it has been determined that the mullet fish are not suitable for human consumption in terms of toxicology in all months of the sampling at the point determined in the Büyük Menderes River Batıköy Location. In addition, heavy metal pollution in the water in the region was found to be high in all months of sampling. High heavy metal levels detected in fish tissues and especially in waters indicate the presence of a significant contamination originating from the Büyük Menderes River. For this reason, it is necessary for the competent authorities to show sensitivity to the issue and the necessary controls should be made frequently in areas where industry is concentrated.