Alanya şehir merkezi plaj kumlarının doğal ve yapay radyoaktivite seviyeleri ile insan sağlığı üzerindeki etkisi
Determination of the effects of tekirova (Antalya) opiolities on natural and artified radioactivity (gama) levels and human health
Yazar: SEZER ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA GÜRHAN YALÇIN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Radyoaktivite = Radioactivity ; Risk faktörleri = Risk factors ; X ışını flüoresan analizi = X ray fluorence analysis

Özet:
Alanya şehir merkezi plaj kumlarının HPGe gama spektrometre sistemi kullanılarak, 226Ra, 232Th ve 40K doğal ve yapay radyoaktivite seviyeleri ölçülmüştür. Plaj kumu örneklerinde 226Ra, 232Th ve 40K radyoaktivite seviyelerinin ortalama değerleri sırasıyla 17,06 ± 1,68, 25,04 ± 2,88, 276,88 ± 17,24 Bq/kg olarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar radyasyon sınır değerlerinin altında olup halk sağlığı açısından herhangi bir risk tespit edilememiştir. Bunlara ilaveten, hesaplanan radyolojik risk parametreleri; radyum eşdeğer aktivitesi (Raeq), soğurulan gama doz hızı (D), yıllık etkin doz eşdeğeri (Eaed), dış (Hex) ve iç (Hin) tehlike indeksi, gama seviye indeksi (Iy) ve yaşam boyu kanser riski (ELCR) hesaplanmış olup, bütün parametreler uluslararası kabul edilen radyasyon sınır değerlerinin altında olup halk sağlığı açısından tehlike göstermemekte birlikte bölgenin radyolojik durumunu yansıtan dağılım haritaları oluşturulmuştur. Plaj kumlarında XRF analizi sonucunda jeokimyasal analizler gerçekleştirilerek majör ve eser element konsantrasyonları belirlenmiştir. Al, Fe, Mg Ti, Co, Zn, Ga, R, Y, Ba, Pb, Pa ve Tb gibi ağır metal elementleri Alanya (A1 – A25) numunelerinde, Alanya Kalesi (K26 – K50) numunelerine göre biraz daha düşük bulunmuştur.

Abstract:
The natural and artificial radioactivity levels of 226Ra, 232Th, and 40K were measured utilising the HPGe gamma spectrometer system of the beach sands of Alanya city center. The mean values of 226Ra, 232Th, and 40K radioactivity levels in beach sand samples were calculated as 17.06 ± 1.68, 25.04 ± 2.88, 276.88 ± 17.24 Bq/kg, respectively. Results show that it was below the radiation limit values and no risk could be detected in terms of public health. Additionally, computed radiological risk parameters; radium equivalent activity (Raeq), absorbed gamma dose rate (D), annual effective dose equivalent (Eaed), external (Hex) and internal (Hin) hazard index, gamma level index (Iy) and lifetime cancer risk (ELCR) calculated all parameters were below the internationally accepted radiation limit values and did not pose a danger to public health, and distribution maps reflecting the radiological situation of the region were created. As a result of XRF analysis on beach sands, geochemical analyzes were performed and major and trace-element concentrations were determined. Heavy metal elements such as Al, Fe, Mg Ti, Co, Zn, Ga, R, Y, Ba, Pb, Pa, and Tb were found to be slightly lower in Alanya (A1 – A25) samples compared to Alanya Castle (K26 – K50) samples.