Depresyon ve kaygı belirtilerinde örtüşen ve ayrışan özelliklerin endişe olgusu açısından incelenmesi
Examining distinguished and overlapped features in depression and anxiety symptoms by using worry
Yazar: ŞEBNEM TUNCAY
Danışman: DOÇ.DR. GONCA SOYGÜT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZET TUNAY, Şebnem. Depresyon ve Kaygı Belirtilerinde Örtüşen ve Ayrışan Özelliklerin Endişe Olgusu Açısından İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2006. Kaygı bozuklukları ve depresyonun ayrışan ve örtüşen özelliklerini anlamaya yönelik çabalar 1980'lerden sonra ivme kazanmıştır. Ancak bu bozukluklar hakkında edinilen bilgiler hala sınırlı düzeyde olup tanı, değerlendirme ve tedavi alanında zorluklar yaşanmaktadır. Son dönem bilişsel modeller, yaygın kaygı bozukluğunun temel bileşeni olan endişeyi daha iyi anlamak için, bu olguyu farklı boyutlarıyla incelemişlerdir. Belirtilen araştırmalardan esinlenen bu çalışmanın amacı, depresyon ve kaygı belirtilerinde örtüşme ve ayrışmaları yaygın kaygı bozukluğunun temel karakteristiği olarak kabul edilen endişe değişkeni üzerinden incelemektir. Böylelikle ilk defa endişenin bir çok boyutu, aynı anda farklı gruplarda değerlendirilmiştir. Araştırmada endişenin ele alman boyutları içerik, sıklık, süre, şiddet, somutluk ve olumsuz yıkıcı etkilerdir. Araştırmanın ön çalışma aşamasında, Endişe Şiddeti Ölçeği (EŞÖ)'nin Türk ömeklemi üzerinde güvenirliği ve geçerliği Hacettepe Üniversitesine devam eden 365 öğrenciden oluşan katılımcı grubunda incelenmiştir. Bu veriler, Durumluk- Sürekli Kaygı Envanteri (DSKE) ve Penn State Endişe Ölçeğinin (PSEÖ) uygulanmasıyla toplanmıştır. EŞÖ'nin yeterli düzeyde güvenirlik ve geçerliğe sahip olduğu görüldükten sonra, bu ölçek araştırmanın asıl aşamasında kullanılmıştır. Asıl çalışmanın ilk basamağında, 805 kişiye Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve Beck Kaygı Envanteri (BKE) tarama amacıyla uygulanmış ve bu ölçeklerden belli puanları alan 155 kişiyle asıl çalışma yürütülmüştür. Asıl çalışmada, depresyon ve kaygı belirtilerinde endişenin olası rolünü anlamak amacıyla yukarıda bahsedilen boyutlar, açık uçlu soru yöntemi, ölçek ve deneysel paradigma ile değerlendirilmiş ve her bir boyut varyans ve kay kare analizleri uygulanmıştır. Elde edilen verilere uygulanan analiz sonuçları depresyon ve kaygı belirtilerinde endişenin şiddet, süre ve somutluk bakımından farklılaştığını, ancak içerik, sıklık ve kontrol edilebilirlik bakımından farklılaşmadığını göstermiştir. Depresyon ve kaygı belirtilerinin birlikte bulunduğu durumlara bakıldığında ise, endişenin şiddet, içerik, somutluk, süre, sıklık ve olumsuz düşüncelerin fazlalığı bakımından, depresyon ve kaygıbelirtilerinin bulunmadığı duruma göre önemli derecede farklılaştığı bulunmuştur. Bulgular ilgili literatür kapsamında tartışılmıştır. Anahtar sözcükler Depresyon ve kaygı belirtileri, örtüşen ve ayrışan özellikler, endişe.

Abstract:
Ill ABSTRACT TUNAY, Şebnem. Examining distinguished and overlapped features in depression and anxiety symptoms by using worry, M.Sc. Dissertation, Ankara, 2006. After 1980' s there has been a growing interest in examinining the distinguished and overlapped features of anxiety disorders and depression. However our current knowledge about these phenomenons still has not been sufficient level and there has been still difficulties in diagnosis, assesment and treatment of these disorders. Recent years, cognitive models to understand generalized anxiety disorder better, examine this phenomenon with different aspects. Inspiring by these models, the purpose of this study is to examine overlapped and distinguished features in depression and anxiety symptoms by using worry which is accepted cardinal feature of generalized anxiety disorder. Namely, this study examines worry at the same time with different aspects in different groups. These aspects of worry are frequency, intensity, duration, concreteness, content and negative disruptive effects. In pilot study, psychometric properties of the Turkish Brief Measure of Worry Severity Scale were examined. Three hundered sixty five students attending to Hacettepe University participated this part. The data were gathered by Perin State Worry Questionaire (PSWQ) and Trait-State Anxiety Inventory (TS AI). After deciding that Brief Measure of Worry Severity is valid and reliable for Turkish population, this scale was used in the main study. As a first step of the main study, Beck Depression Inventory and Beck Anxiety Inventory were administered to eight hundred five people to screen and one hundred sixty people took decided points from the scales were used in the main study. A series of variance and chi square analyses were conducted to assess the possible role of worry in depression and anxiety symptoms in the last part of the study. Findings revealed that, in depression and anxiety symptoms there were differences in severity, duration and concreteness of worry, while there weren't differences in content, frequecy and controllability of worry. Also it was found that worry were differed greatly in the point of view content, duration, frequency, severity, concreteness in comorbidity and absence of depression and anxiety symptoms. The findings were discussed under the light of the literature.IV Key words Depression and anxiety symptoms, distinguised and overlapped features, worry