İstanbul tarihi şehir dokusunda ticaret mekanları: Kapalı Çarşı ve Historia AVM üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
Trade places in the historical city of Istanbul: A comparative study on the Grand Bazaar and Historia Shopping Center
Yazar: NUR KÜBRA KANLICIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR ATMACA CAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yerel Yönetimler Ana Bilim Dalı / Yerel Yönetimler ve Kent Politikaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Historia AVM = Historia Shopping Center ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Tarihi kentler = Historical urbans ; Tarihi mekan = Historical place ; Tarihi yarımada = Historical peninsula ; İstanbul = Istanbul ; İstanbul-Kapalıçarşı = İstanbul-Kapalıçarşı

Özet:
Şehrin dinamik yapısı içerisinde şehir alanları dönüşüm geçirmektedir. Metropolleşen şehirlerin birçok merkezinin olması, tarihi, finans, ticaret, kültür, eğitim şehri olması şeklinde işlevlerinin yanı sıra yoğun nüfus ve yapılaşma sebepleri nedeniyle tarihi şehir dokusunun korunması ve sürdürülebilirliği konusu açığa çıkmaktadır. Bu süreçten ticaret mekanları da etkilenmekte ve değişim geçirmektedir. Bu çalışmada, ticaret mekanlarının dönüşümü İstanbul Tarihi Yarımada'da bulunan İstanbul'un geleneksel dokusunun yansıtıldığı ticaret alanı olan Kapalı Çarşı ve modernleşen şehrin ticaret alanı Historia AVM çerçevesinde ele alınmaktadır. Çalışmanın amacı, tarihi şehir kültürünün özgün mekânsal kesitini oluşturan Kapalı Çarşı ile modern kültürü simgeleyen alışveriş merkezlerinden semt içindeki Historia AVM mekanlarının karşılaştırmalı incelemesini yapmaktır. Çalışma kapsamında şehir kavramı mekan, zaman, kültür ve insan ilişkisi içerisinde kavramsal çerçeve kurulmuş ve ticaret mekanlarının kamusal alan içerisinde oluşum ve gelişimi açısından tarihi süreci ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde İstanbul şehir mekanının dönüşümü ve ticaret mekanları belirtilmiştir. Son bölüm olan üçüncü bölümde çalışmanın özgün alan çalışmasından elde edilen veriler, Kapalı Çarşı ve Historia AVM mekanları bağlamında karşılaştırmalı şekilde incelenerek yorumlanmıştır. Nitel araştırma yöntemine dayalı çoklu durum çalışma deseni kullanılmıştır. Bu çerçevede mülakat tekniği ile 28 kişiyle derinlemesine bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiş, Kapalı Çarşı ve Historia AVM mekanlarında gözlem yapılmıştır. İki mekanın daha iyi anlaşılması amacıyla karşılaştırma metodu kullanılmıştır. Bu bağlamda yapı, biçim, işlev ve anlam çerçevesinde farklılaştığı sonucuna ulaşılmaktadır. Kadim medeniyetin ve modernitenin gösterge mekanları ayrı bir alem sunmaktadır. Çalışmanın literatüre özgün katkı sağlaması umulmaktadır.

Abstract:
City has dynamic structure. In this situation, urban areas are constantly transforming. At the same time, last phenomena is the metropolitan city which has many centers with its historical, financial, commercial, cultural and educational city functions. Also, it is subject of dense population and construction. This revealed the issue of preservation and sustainability of the historical city. Trade spaces changing and transforming in that transformation process. The aim of the study is to make a comparative analysis of the Grand Bazaar, which forms the unique spatial section of the city culture in the historical city texture, and the Historia Shopping Center spaces in the district as a shopping center that symbolizes changing. A multiple case study design based on the qualitative research method was used. In the context, in-depth individual interviews were conducted with 28 people using the interview technique, and observations were made in the Grand Bazaar and Historia Shopping Center. The comparison method was used to better understand the two places. In this context, it is concluded that it differs in terms of structure, form, function and meaning. The sign spaces of old civilization and modernity present a separate realm. It is hoped that the study will make an original contribution to the literature.