Plastik atık ithalatının ekonomik etkileri: Türkiye ve önemli plastik atık ithalatçısı ülkeler üzerine panel veri analizi
Economic impacts of plastic waste import: A panel data analysis on Turkey and major plastic waste importer countries
Yazar: OSMAN ALTINTAŞ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN KESKİN BENLİ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Atıklar = Wastes ; Ekonomik etki = Economic effect ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Nedensellik = Causality ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Plastik atıklar = Plastic wastes ; İthalat = Import

Özet:
Günümüzde birçok ülke tarafından kabul gören döngüsel ekonomi yaklaşımının temel unsurlarından biri de atıkların değerlendirilerek ekonomiye tekrar kazandırılmasıdır. Atıkların ekonomik bir değer olarak görülmesi ülke içinde geri dönüşüm faaliyetlerini artırdığı gibi yoğun bir şekilde uluslararası ticari faaliyet olarak da karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda Türkiye'nin atık plastik ithalatı hızlı bir artış göstermiştir.  Bu kapsamda atık plastik ithalatının ekonomiye etkilerinin araştırılması oldukça önem kazanmaktadır. Bu çerçevede yapılan çalışma ile atık plastik ithalatının ve toplam plastik ithalatının makroekonomik değişkenler çerçevesinde ekonomik büyümeye etkisi 20 ülke açısından incelenmiştir. Ayrıca Dumitrescu ve Hurlin (2012) Nedensellik Testi uygulanarak makroekonomik değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada 2001-2019 dönemi için panel veri analizi yöntemi kullanılmış olup atık plastik ithalatı (dolar) ve toplam plastik ithalatı (dolar) bağımsız değişkenler, GSYİH büyüme oranı, kişi başına düşen GSYİH büyüme oranı, cari işlemler dengesi/GSYİH, ihracat/GSYİH, nüfus artış oranı ve işsizlik oranı ise bağımlı değişkenler olarak kullanılmıştır. 

Elde edilen bulgulara göre, kısa dönem ve uzun dönem için hem atık plastik ithalatının hem de toplam plastik ithalatının istihdamı ve ihracatı artırıcı etki yaptığı söylenebilir. Ayrıca atık plastik ithalatının kısa dönem için GSYİH büyüme oranı üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Çalışmada yer alan ülkelerin makroekonomik değişkenlere göre durumları değerlendirilmiş olup Türkiye'nin atık plastik ithalatının, GSYİH büyüme oranı ve kişi başı GSYİH büyüme oranı üzerindeki uzun dönem etkisinin negatif, kısa dönem etkisinin ise pozitif olduğu görülmektedir. Kısa dönemde ise nüfus artış hızı ve işsizlik oranının GSYİH büyüme oranına etkisinin negatif olduğu tespit edilmiştir. Toplam plastik ithalatının kısa dönemde GSYİH büyüme oranını arttırıcı bir etki yaptığı söylenebilir. Bu doğrultuda, ithal edilen plastik atıkların ülkeye girişinde denetimlerin yapılması, atıkları ithal eden firmalar tarafından uygun tesislerde uygun sistemlerle işletilmesi ve atıkların içeriğinin, plastik oranlarının ve kütle denge tablolarının düzenli olarak denetlenmesinin plastik atık sektörü açısından oldukça önemli olduğu değerlendirilmektedir.

Abstract:
One of the essential elements of the circular economy approach, accepted by many countries today, is the recycling of wastes to the economy. The perception that waste is an economic value leads to increasing the country's recycling activities and intensively international business activities. In recent years, Turkey's waste plastic import has shown a rapid increase. In this context, the research on the effects of waste plastic imports on the economy has gained considerable importance. In this study, the effect of waste plastic imports and total plastic imports on economic growth within the framework of macroeconomic variables is examined in terms of 20 countries. In addition, the causality relationship between macroeconomic variables is examined by applying the Dumitrescu and Hurlin (2012) Causality Test. In the study, the panel data analysis method is applied from 2001 to 2019.  Waste plastic imports (dollars) and total plastic imports (dollars) are employed as independent variables while GDP growth rate, per capita GDP growth rate, current account balance/GDP, exports/GDP, the population rate increase and unemployment rate are employed as dependent variables.

According to the findings, it can be said that both waste plastic imports and total plastic imports positively affect employment and exports for the short term and long term. Also, the imports of waste plastic positively affect the GDP growth rate for the short term. Besides, the study analyzes the selected countries based on the macroeconomic variables and identifies that Turkey's waste plastic imports on the GDP growth rate and per capita GDP growth rate negatively impact the long-term while this impact is positive in the short-term. For the short term, the study finds that the effect of population growth rate and unemployment rate on the GDP growth rate is negative. Besides, the study reveals that total plastic imports increase the GDP growth rate in the short term. In this regard, it can be emphasized that for the plastic waste industry, to carry out the inspections on imported plastic wastes at entry into the country, to be processed them through appropriate systems by importer companies, and to regularly inspect the content of the wastes, plastic ratios, and mass balance tables.