Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların annelerinin yaratıcı drama sürecindeki yaşantı ve deneyimlerinin incelenmesi
Exploring the experiences and perspectives of mothers of children diagnosed with autism spectrum disorder in the creative drama process
Yazar: GÜNER ÖZDOĞRU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YAŞAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların annelerinin yaratıcı drama sürecindeki yaşantı ve deneyimlerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmaya Adana ili Seyhan ilçesinde bulunan özel eğitim anaokulunda eğitim gören otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuğu olan 12 anne katılmıştır. Yaratıcı drama uygulama sürecinde annelerle, biri tanışma oturumu biri de kapanış oturumu olmak üzere toplamda 10 oturum gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde, araştırmacı aynı zamanda eğitmen rolüyle yaratıcı drama uygulamalarını gerçekleştirmiştir. Yaratıcı drama planı araştırmacı tarafından hazırlanıp uzman görüşüne sunularak düzenlenmiş ve son hali ile kullanılmıştır. Araştırma sürecinde, her oturum başında "Görüşme Soruları", oturum sürecinde etkinlik çıktıları, oturum sonrasında ise "Atölye Değerlendirme Formu" kullanılarak veriler toplanmıştır. Aynı zamanda araştırmacı tarafından, katılımcıların izni ile ses kaydına alınan yaratıcı drama oturumları doküman haline getirilmiş ve toplanan dokümanlar araştırmanın veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Uygulama sürecinde elde edilen veriler, betimsel ve içerik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Betimsel analizde toplanan veriler bütünsel bir şekilde araştırmada ortaya konulurken, içerik analizindeki ham verilere sistematik kodlama işlemi uygulanmıştır.  Araştırmada elde edilen bulgulara göre, otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuğa sahip annelerin yaratıcı drama sürecinde olumlu deneyim ve yaşantılar geçirdikleri ve bu annelerin kendilerini ifade etme, paylaşımda bulunma ve farkındalık becerilerinde olumlu yönde değişimler olduğu görülmüştür. Anneler yaratıcı drama oturumlarında oluşturdukları paylaşım ve destek grubunda kendilerini daha iyi hissettiklerini, kendilerini yalnız hissetme duygusundan uzaklaştıklarını, otizm spektrum bozukluğunun getirdiği problemlerin diğer anneler tarafından da yaşandığını gözlemlediklerini, sosyal çevrelerinde bulunan diğer insanlar tarafından duygularının ve düşüncelerinin anlaşılabileceği konusunda farkındalık yaşadıklarını belirtmişlerdir. Yaratıcı drama sürecinde ulaşabildikleri tüm bu deneyimler annelerin yaratıcı drama uygulamalarına olumlu düşünceler besledikleri ve yaratıcı drama uygulamalarının sürekli şekilde devam etmesinin annelerin iyi olma haline destek olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yaratıcı drama, otizm spektrum bozukluğu, özel eğitim, paylaşım ve destek grubu, otizm tanısı almış çocukların anneleri

Abstract:
The aim of this study is to examine the experiences and perspectives of mothers of children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD) in the context of creative drama processes. The research utilized a qualitative approach, employing a case study model. Participants included mothers of children diagnosed with ASD who attended Special Education Preschool in the Seyhan district of Adana, Turkey. A total of 12 mothers participated in the study. Throughout the creative drama intervention process, a series of 10 sessions, including an introductory session and a closing session, were conducted with the mothers. The researcher also acted as a facilitator during the intervention process. Qualitative data obtained during the intervention were analyzed using descriptive and content analysis methods. Descriptive analysis involved presenting the collected data holistically, while content analysis applied systematic coding to raw data. During each session, data were collected using "Interview Questions" at the beginning, activity outputs during the session, and an "Workshop Evaluation Form" at the end. Additionally, with participants' consent, creative drama sessions were audio-recorded, transcribed, and utilized as documentary evidence for data collection. Findings of the study revealed that mothers of children diagnosed with ASD experienced positive outcomes in terms of self-expression, sharing, and awareness-building skills throughout the creative drama process. It was observed that updating mothers' knowledge about creative drama, experiencing it firsthand, and subsequently expressing themselves in a sharing and support group were deemed necessary. Mothers expressed feeling better and less isolated within the sharing and support group formed during the creative drama sessions. They noted an increased awareness that other mothers also faced challenges associated with ASD, and experienced a heightened sense of understanding and empathy from their social circles. The accumulation of these experiences throughout the creative drama process led mothers to hold positive attitudes towards creative drama interventions, concluding that sustained participation in such interventions would contribute to their well-being.

Keywords: Creative Drama, Autism Spectrum Disorder, Special Education, Sharing and Support Group, Mothers Of Children Diagnosed With Autism