Tövbe kavramı ve kelam ekollerinin tövbe anlayışlarının mukayesesi
Concept of repentance and comparison of the understandingof repertance accarding to kalam schools
Yazar: HALİL İBRAHİM YILDIRIM
Danışman: PROF.DR. MUHİTTİN BAĞÇECİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Hz. Peygamber'den sonra Müslümanlar arasında cereyan eden bazı olayların siyasiamaç gözetilerek yorumlanması, Cemel vakası ve özellikle de Sıffin harbindebirbirlerine kılıç çeken iki taraftan birinin diğerini küfürle itham etmesi, beraberindebüyük günah meselesini gündeme getirmiş, Sıffin sonrası sistematik bir şekilde imanamel ilişkisi ortaya çıkmıştır.şte böyle bir ortamda mezheplerin büyük günah ve bunu işleyen hakkında görüşfarklılıkları, önce küfür ve iman kavramlarını daha sonra da tövbe kavramının kelâmûbir şekilde tartışılmasına neden olduğu görülmektedir. Bu farklılıkların temelinde ise,mezheplerin iman anlayışları yatmaktadır. Ameli imandan bir cüz sayan mezheplerde,imanın bir bütün olduğu, amelin yokluğunun imanın yokluğu manasına geldiği hâkimkanaattir.şte bazı mezheplerin iman anlayışlarındaki bu katı görüşleri onların tövbe kavramındada aynı hükme varmalarına neden olmuş; bu konuda uç noktada bulunan Haricû'ler,büyük günah sahibi birisinin ebedi cehennemlik olduğunu savunur hale gelmişlerdir.Netice itibariyle büyük günah sahibi birisinin tövbe sayesinde bağışlanabileceğinibenimseyen Ehl-i Sünnet'in yanında bağışlanmak için tövbeyi şart koşan MÃ»'tezile vetövbeyi hiçbir şekilde kabul etmeyen Haricû'lerin tövbe kavramına farklı bakmalarının,onların iman kavramı ve iman amel ilişkisinden kaynaklandığı görülmektedir.Anahtar kelimeler: büyük günah, tövbe, af, bağışlanma, ceza, mükâfat.

Abstract:
After Holy Prophet, political interpretation of some events that occured among themuslims, two sides which had drawn the sword in the Jamel case and especially Seffenwar blames each other by unbelief, put forward the big sin case and systematicallyarosen faith-deed realtionship after Seffen war. It is seen that sects that formated afterthese events put forward different views about the big sin and the doer. Thus theconcepts of unbelief and faith and also repentance were discussed in the view of Kalaamby the sects. The diversities about these cases esseantially based on the faith conceptionof these sects. According to whom those believes that deed is a part of the faith claimsthat the faith is whole and the absence of deed means the absence of faith.The diversities of the sects about the conception of faith causes the way ofunderstanding the case of repentance and, Kharecees that were extreme side on thesematters claims that the doer of big sin deserves the eternal hell. Consequencely, thediversities of sects? views about the conception of repentace, i.e Ortodoxies that adoptedthe doers of big sin may be forgiven by repentance, Mutazilah adopted that repentancefor the doers of big sin is necessary and Kharecees never haven?t accepted therepentenca, based on their taking the conception faith and faith-deed realtionship.Key Words: big sin, repentance, forgiveness, excuse, punish, reward.