Tip 2 diabetes mellitus'lu hastalardaferritin düzeyi ile insülin direnci ve metabolik kontrol arasındaki ilişki
The relationship between serum ferritin level and insulin resistance and metabolic control in patients with type 2 diabetes mellitus
Yazar: VELİ SUNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN SENNAROĞLU
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Son zamanlarda yapılan çalışmalarda vücut demir depolarının insülin 
direnciyle direkt olarak ilişkili olduğu ve yüksek ferritin düzeylerine sahip sağlıklı 
kişilerde tip 2 diabet gelişme riskinin ferritin düzeyi normal olanlara göre daha 
yüksek olduğu bildirilmektedir. Ayrıca ferritin düzeyi yüksek olan tip 2 diabetes 
mellituslu hastalarda demir şelasyonu veya flebotomiyle demir depolarının 
azaltılmasının insülin direnci ve metabolik kontrolda düzelme sağladığına dair 
yayınlar bulunmaktadır.
Çalışmamızda tip 2 diabetes mellituslu hastalarla sağlıklı bireyler arasında 
vücut demir depoları açısından fark olup olmadığını, ayrıca tip 2 diabette vücut 
demir depolarının insülin direnci ve metabolik kontrol açısından önemini araştırdık.
Bu amaçla 40 yeni tanı tip 2 Diyabetes Mellitus'lu hasta ile 40 sağlıklı 
kişiden oluşan kontrol grubu çalışmaya alındı ve tüm hastalarda açlık insülin düzeyi, 
ferritin düzeyi, açlık kan şekeri, lipid profili, HbA1c çalışıldı. İnsülin direnci HOMA 
formülü ile değerlendirildi.
Diabetli hasta grubu ile kontrol grubundaki bireyler ferritin düzeyleri 
açısından karşılaştırıldığında, hasta grubunun ferritin düzeyi kontrol grubuna göre 
anlamlı olarak yüksek saptandı.. Hasta grubunda ortalama ferritin düzeyiyle açlık 
kan şekeri, HbA1c, ve HOMA-IR skoru arasında anlamlı ve pozitif korelasyon tespit 
edilirken; yaş, VKİ, LDL kolesterol, HDL kolesterol ve trigliserid düzeyi ile ferritin 
düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı. Diabetik hastalar 
HbA1c düzeyleri temel alınarak metabolik kontrolü iyi ve kötü olanlar olarak ayrılıp 
ferritin düzeylerine bakıldığında, kötü metabolik kontrollü hastalarda serum ferritin 
düzeyleri iyi kontrollü hastalara göre anlamlı olarak yüksek saptandı. Ayrıca hasta 
grubunda insülin direncine sahip hastaların ortalama ferritin düzeyi insülin direnci 
bulunmayan hastalara göre anlamlı olarak yüksek bulundu.
Bulgularımız, ferritinle gösterilen vücut demir depoları ile tip 2 diabetin 
patogenezi ve seyri arasında ilişki bulunduğunu desteklemektedir. Tip 2 diabette; 
artmış serum ferritinin vücut demir depoları, inflamasyon, oksidatif stres gibi insülin 
direnci ve tip 2 diabet gelişiminde rol oynayan proçeslerle ilişkisini ortaya koymak 
için daha ayrıntılı preklinik ve klinik çalışmalara ihtiyaç vardır

Abstract:
In recent studies it has been reported that body iron deposits are directly 
correlated with insulin resistance and healty people with high ferritin levels are more 
prone to develop type 2 diabetes than the ones with normal ferritin levels. Moreover 
there are some publications indicating that reducing body iron deposits by chelating 
iron or flebotomy provides better metabolic control and decreased insulin resistence 
in type 2 diabetic people with high ferritin levels.
In our study, we investigated if there is difference in body iron depos between 
type 2 diabetic patients and healty persons and importance of iron depos for 
metabolic control and insulin resistance.
To achieve this goal, 40 newly diagnosed diabetic patients and 40 healty 
controls were included in this study and fasting insulin levels, ferritin levels, fasting 
glucose levels, lipid profile and hbA1c levels were recorded. Insulin resistance was 
assessed by HOMA-IR formule.
When diabetic patients and healty controls are compared about ferritin levels, 
ferritin levels of patient group was significantly higher than healty controls. In 
patients group, while positive correlation is found between ferritin levels and fasting 
serum glucose, hbA1c and HOMA-IR scores, statistically significant association 
wasn't detected between ferritin and age, BMI, LDL cholesterol, HDL cholesterol 
and triglyceride levels. When diabetic patients were seperated into two groups as 
good and bad metabolic controlled ones according to hbA1c levels, in bad metabolic 
control group higher ferritin levels were shown than good metabolic control group. 
Additionally in patients group, mean ferritin levels of patients with insulin resistance 
was significantly higher than the ones without insulin resistance.
Our findings support that there is a relation between body iron deposits 
indicated by ferritin and the pathogenesis and progress of type 2 diabetes. More 
detailed clinical and preclinical studies are required to demonstrate the relationship 
of increased corporal iron deposits in type 2 diabetic patients and inflammation, 
oxidative stress, insulin resistance and the processes playing role in the development 
of type 2 diabetes.