Cirit atlarında müsabakanın beyin kaynaklı nötrofik faktör ve visfatin hormon düzeyleri ile bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
The effect of competition on brain-derived neurotrophic factor and visfatin hormone levels and some biochemical parameters in javelin horses
Yazar: TAHSİN UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT BAYRAKTAR
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Cirit, at ve insanın mücadelesine dayanan savaş sporu, yiğitlik oyunu ve erliğin göstergesi olarak adlandırılan Türklerin oynadığı asırlık bir geçmişe sahip geleneksel atlı bir spor oyunudur. Zeka ve stratejiye dayanan atlı cirit oyunu için seçilecek atların, zeki, yüksek performans ve hızlı manevra kabiliyetine sahip, sıkı idman programlarına dayanıklı olması gerekmektedir. 
Bu araştırma, Bayburt ilinde düzenlenen cirit müsabakasına katılan iki takımın (TA: A takımı ve  TB: B takımı) atlarında müsabakanın (istirahat hali, müsabaka öncesi ve müsabaka sonu) serum visfatin ve plazma BDNF (P-BDNF) hormon düzeyleri üzerine etkisi ve  bazı biyokimyasal (glukoz, laktat, Na, K, Cl, Ca, Mg, P, Fe, AST, ALT, ALP, LDH, CK, kreatinin, üre, total kolesterol (TK), trigliserid (TG), HDL, LDL, VLDL) parametrelerle ilişkisi incelenmiştir. Bu kapsamda araştırmada yaşları 4-9 yaşları arasında değişen, VKS ortalama 3.7 olan  toplam 14 adet Arap aygırı kullanıldı. Çalışmaya dahil edilen atlardan iki müsabaka (M1 ve M2) süresince müsabakanın farklı zamanlarında  (istirahat hali (T0), müsabaka öncesi (T1) ve müsabaka sonu (T2))  vena jugularis'ten kan örnekleri alındı. Visfatin hormonu kan serumu, BDNF hormon düzeyleri ise plazma örneklerinden ELİSA yöntemiyle, biyokimyasal parametrelere ise  Cobas 8000 otoanalizörde spektrofotometrik yöntemle kantitatif olarak çalışıldı. Alınan kan örneklerinden elde edilen serumlar -80 C°'de saklandı. Araştırmanın sonucunda elde edilen veriler IBM SPSS Statistics programında friedmam testi ile istatistiksel olarak analiz edildi. Çalışma grubunu oluşturan TA ve TB takımında yer alan atların M1 ve M2 cirit müsabakasının T2 dönemi T0 ve T1 dönemlerine göre, ortalama serum visfatin hormon düzeylerinde anlamlı düzeyde azalma görülürken, ortalama p-BDNF değerlerinde ise anlamlı düzeyde bir artış olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Çalışmanın biyokimyasal parametrelerine ait sonuçlar ise, TA ve TB grubunun M1 ve M2 cirit müsabakasının T1, T2 dönemlerine ait ortalama serum glukoz, K, Fe, AST, ALT, ALP, LDH, CK, üre, kreatinin, HDL seviyeleri T0  dönemine göre anlamlı düzeyde bir artış gösterirken, Ca, Mg, P, TK, TG, LDL,VLDL seviyelerinde anlamlı bir düzeyde azalma olduğu görülmüştür (P<0.05). Ortalama serum Cl düzeyi ise TA grubu M1  müsabakasının T1 ve T2 dönemleri, T0 dönemine göre anlamlı düzeyde azalırken, TA grubu M2 ve TB grubunun M1 ve M2 müsabakalarının T2 döneminde, T0 ve T1 dönemlerine göre anlamlı bir azalma belirlenmiştir (p<0.05). Diğer yandan, TA ve TB grubu M1 ve M2 cirit müsabakalarının T2 dönemine ait ortalama serum laktat, Na düzeyleri T1 dönemine göre anlamlı düzeyde azalırken, T0  döneminde ise artış gözlemlenmiştir (p<0.05).Sonuç olarak, müsabakaya katılan cirit atlarında müsabakanın p-BDNF ve serum visfatin hormon düzeyleri ile biyokimyasal parametrelerin (glukoz, laktat, Na, K, Cl, Ca, Mg, P, Fe, AST, ALT, ALP, LDH, CK, kreatinin, üre, TK, TG, HDL, LDL,VLDL) seviyeleri üzerine etkisi ortaya koyulmuştur. Visfatin hormon ve biyokimyasal parametrelerin düzeyinin ölçülmesi, egzersiz, idman ve fiziksel aktiviteye bağlı olarak atlarda performans; p-BDNF ise sinir sisteminin tepkisi, bilişsel performans ve beyindeki endokrin yanıtın değerlendirilmesine katkı sağlayabileceği ve faydalı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Javelin is a traditional equestrian sports game with a centuries-old history played by the Turks, which is called a war sport based on the struggle of horse and man, a game of bravery and an indicator of masculinity. The horses to be selected for the horse javelin game, which is based on intelligence and strategy, must be intelligent, have high performance and fast maneuvering ability, and be resistant to tight training programs. In this context, one of the hormones whose effect we examined in the study, Visfatin, is adipokin and myokine, which are reported to be able to be evaluated in determining the performance level of horses due to their intense presence in skeletal november. Another hormone is Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF), a learning-related hormone that affects learning and memory. In this study, the effect of the competition on serum visfatin and plasma BDNF (P-BDNF) hormone levels and its relationship with some biochemical parameters (glucose, lactate, Na, K, Cl, Ca, Mg, P, Fe, ALT, ALT, LDH, CK, creatinine, ürea, total cholesterol (TC), Triglyceride (TG), HDL, LDL, LDL)  in horses participating in the javelin competition held in Bayburt province were investigated. In this context, a total of 14 Arabian stallions, aged between 4 and 9, with an average BCS of 3.7 were used in the study. Blood samples from the vena jugularis were taken from the horses included in the study, including resting state (T0), pre-competition (T1) and end-competition (T2) periods for a total of two competitions. The levels of the hormone visfatin in blood serum samples and BDNF in plasma samples were studied quantitatively by ELISA method, biochemical parameters were studied by spectrophotometric method on Cobas 8000 autoanalyzer. The serums obtained from the blood samples were stored at -80°C. The data obtained as a result of the research were analyzed statistically using the friedmam test in the IBM SPSS Statistics program. While the mean serum visfatin hormone levels of the horses in the TA and TB groups, which constitute the study group, were significantly decreased compared to the T2 period, T0 and T1 periods of the M1 and M2 javelin competition, it was determined that there was a significant increase in the mean p-BDNF values (p< 0.05). The mean serum Cl level of the TA group M1 competition T1 and T2 periods decreased significantly compared to the T0 period, while a significant decrease was detected in the T2 period of the TA group M2 and TB group M1 and M2 competitions compared to the T0 and T1 periods (p<0.05). On the other hand, the mean serum lactate and Na levels of the TA and TB group M1 and M2 javelin competitions for the T2 period decreased significantly compared to the T1 period, while an increase was observed in the T0 period (p<0.05). As a result, p-BDNF and serum visfatin hormone levels and biochemical parameters (glucose, lactate, Na, K, Cl, Ca, Mg, P, Fe, AST, ALT, ALP, LDH, CK, creatinine, urea, TK, TG, HDL, LDL, VLDL) levels were revealed. Measuring the level of visfatin hormone and biochemical parameters, performance in horses depending on the exercise, training, and physical activity; On the other hand, p-BDNF is thought to contribute to the evaluation of the nervous system's response, cognitive performance, and endocrine response in the brain and may be useful.