Sağlık kuruluşlarının yeşil hastane ölçütlerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of health institutions according to green hospital criteria
Yazar: CANSU MERİÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLİN FERYAL CAN
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kalite Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kalite Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hastaneler = Hospitals
Dizin: Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Hızlı nüfus artışı ile birlikte, doğal kaynak kullanımı ve tüketiminin ciddi bir şekilde artması, küresel boyuttaki çevre sorunlarına neden olmuştur. Ortaya çıkan bu sorunların önüne geçilmesi ve doğal kaynakların gelecek nesillere aktarılmasının gerekliliği nedeniyle sürdürülebilirlik ve yeşil yapı uygulamaları büyük önem kazanmıştır. Kesintisiz hizmet veren sağlık sektörü de yüksek miktarda su ve enerji tüketen, yoğun olarak tehlikeli ve tehlikesiz madde kullanan, ciddi bir atık tüketimine sahip olan tesislerden oluşmaktadır. Bu nedenle yeşil hastane kavramı, sağlık hizmetleri sürecindeki kaynak kullanımına alternatifler üretmeyi, kaynakların daha etkin ve verimli kullanılmasını teşvik etmeyi ve çevreye duyarlı bina tasarımlarını gerçekleştirmeyi kapsamaktadır. Buradan hareketle tez çalışmasında, farklı bölgelerde hizmet veren dört sağlık kuruluşunun, yeşil hastane kriterleri açısından karşılaştırılması ve bu kriterlere en uygun olan sağlık kuruluşunun belirlenerek; diğer kuruluşların geliştirilmesi gereken yönlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ankara, Konya, İstanbul ve Alanya illerinde bulunan sağlık kuruluşlarının yeşil hastane kriterleri açısından değerlendirilmesinde; tıbbi atık miktarı, evsel atık miktarı, geri dönüşümlü atık miktarı, tehlikeli atık miktarı, elektrik tüketim miktarı, su tüketim miktarı, temizlikten memnuniyet ve hizmet kalitesi kriterleri ile birlikte, bu değerleri etkileyen yatak sayısı, toplam yüzey alanı, poliklinik sayısı, yatan hasta sayısı ve toplam hasta sayısı kriterleri dikkate alınmıştır. Değerlendirme sürecinde, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan Değiştirilmiş Kemeny Medyan Gösterge Sıralaması Uyumluluğu (Kemeny Median Indicator Rank Accordance-Modified-KEMIRA-M) yönteminden faydalanılmıştır. Çalışmada, KEMIRA-M yönteminin uzmanlar tarafından kriter sıralamalarının belirlenmesi aşamasında söz konusu olan öznelliğin önüne geçilerek, bu aşamanın daha sistematik ve mantıklı bir hale getirilmesi için ENTROPİ ile KEMIRA-M entegre edilmiştir. Bu kapsamda, söz konusu dört sağlık kuruluşu, hem geleneksel KEMIRA-M yönteminin uygulanmasıyla hem de, ENTROPİ-KEMIRA-M entegrasyonunun uygulanmasıyla karşılaştırılmış ve sonuçlar tartışılmıştır. Geleneksel KEMIRA-M ve ENTROPİ-KEMIRA-M entegrasyonunun uygulama sonucuna göre yeşil hastane özelliklerine en yakın sağlık kuruluşunun, Ankara ilindeki hastane olduğu belirlenmiştir. Ayrıca her iki yaklaşımın uygulanması sonucunda, yeşil hastane özellikleri açısından kendisini en fazla geliştirmesi gereken sağlık kuruluşunun İstanbul ilindeki hastane olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Due to rapid growth in the world population, consumption of natural resources has been tremendously increased and caused serious global environmental issues. Sustainable implementations and green building practices have become crucial to prevent these issues and maintain the transfer of natural resources to future generations.  As part of those practices, green hospitals are well-meant applications to enhance efficient resource consumption by designing environment-friendly buildings. This also includes creating alternative solutions for healthcare facilities where there is a usual consumption of high amounts of water and energy, usage of hazardous and non-hazardous materials, and serious waste consumption. This research is an investigation of green hospital criteria at four different health institutions located in the provinces Ankara, Konya, Istanbul, and Antalya to propose remedial improvements for other healthcare institutions. The evaluation of the hospitals is studied through qualitative and quantitative criteria:  the amount of medical, domestic, recycled, and hazardous waste, the amount of electricity and water consumption, the number of beds, total building area, number of outpatient clinics, the number of inpatients and patients as well as cleaning and service qualities. The methodology of this study is based on Kemeny Median Indicator Rank Accordance-Modified (KEMIRA-M) which is a part of Multi Criteria Decision Making (MCDM) methods, ENTROPI and KEMIRA-M have been integrated to make this phase more systematic and logical by avoiding random assignments of usual KEMIRA-M method. Through this study, a comparison is made between four health institutions by the application of both KEMIRA-M method and ENTROPİ-KEMIRA-M integration and the results were discussed According to the application result of the traditional KEMIRA-M and ENTROPI-KEMIRA-M integration, it was determined that the closest health institution to green hospital characteristics is the hospital in Ankara. In addition, as a result of the application of both approaches, it was determined that the health institutions that needs to improve itself the most in terms of green hospital characteristics is the hospital in Istanbul.