Ticaret borsaları ve İslami ticaret borsalarında risk yönetiminde bir model önerisi: Vadeli ürün satış modeli
A model proposal in risk management in commodity exchanges and Islamic commodity exchanges: Futures product sales model
Yazar: ABDULLAH KILIÇARSLAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN OKKA
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Buğday piyasası = Wheat market ; Finansal risk = Financial risk ; Risk = Risk ; Risk toleransı = Risk tolerance ; Risk yönetimi = Risk management ; Tarımsal emtia = Agricultural commodity ; Ticaret borsaları = Commodity exchanges ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Ürün satışları = Product sales ; İslam ekonomisi = Islamic economy

Özet:
Bu çalışmada, ticaret borsalarında risk faktörleri ele alınarak risklerin minimize edilmesinde kullanılabilecek enstrümanlar, konvansiyonel ve İslâmi ticaret borsaları açısından karşılaştırmalı olarak ortaya konulmaktadır. Gelişmiş ülke ticaret borsaları ve borsacılık sistemleri incelenerek Türkiye'deki ticaret borsaları ile karşılaştırılmış, Türkiye'deki ticaret borsalarının risk algısı, risk yönetimi ve kullandıkları araçlar konularındaki farkındalıkları anket çalışması yöntemiyle tespit edilmiş ve elde edilen değerlendirmeler ışığında uygulanabilir bir model önerisi ortaya konulmuştur. Bu amaç ve yöntemlerle tez dört bölümde ele alınmaktadır. Birinci bölüm, ticaret borsaları bağlamında emtia borsaları ve gelişimi üzerinedir. Bu bölümde ticaret borsalarının yapısı, gelişimi ve fonksiyonları incelenerek genel özellikleri ile ortaya konulmaktadır. Ayrıca hububat (buğday) alanında ihtisaslaşmış olan Konya Ticaret Borsası ve CBOT; yapısal farklılıkları, borsacılık işlemleri ve kullanılan enstrümanlar bağlamında karşılaştırılmaktadır. Tezin ikinci bölümünde İslâm prensip ve ilkeleri bağlamında İslâmi bir ticaret borsasının yapısı ve konvansiyonel ticaret borsası ile benzerlik ve farklılıkları ele alınmaktadır. Üçüncü bölüm, risk yönetimi bağlamında konvansiyonel ve İslâmi ticaret borsalarında risk faktörleri, risk stratejileri ve enstrümanlar üzerinedir. Tezin dördüncü bölümünde, Türkiye'deki ticaret borsalarının risk farkındalığı çerçevesinde, risk algılamaları, risk stratejileri ve kullandıkları enstrümanlar, anket çalışması ile tespit edilmiş ve riski minimize etmede kullanılabilecek enstrümanlar, model çerçevesinde ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, risk factors in commodity exchanges are discussed and the instruments that can be used to minimize the risks are presented comparatively in terms of conventional and Islamic commodity exchanges. Developed country commodity exchanges and exchange systems are examined and compared with Turkish commodity exchanges. Awareness of the Turkish Commodity exchanges about risk perception, risk management and means of use was determined by the survey method, and based on the obtained data, a model proposal that is applicable has been put forward in light of the assessments that have been made. The thesis are covered in four sections with this purpose and methods. The first section covers commodity exchanges and their development in the context of commodity exchanges. This section examined the structure, development and functions of the commodity exchanges and presented with their general features. Additionally, Konya Commodity Exchange and CBOT specialized in grain (wheat); structural differences compared in the context of Commodity exchange transactions and instruments used. The second part of the thesis are focus on the structure of an Islamic commodity exchange in the context of the Islamic principles and similarities and differences with the conventional exchange. The third part is on risk factors, risk strategies and instruments in the conventional and islamic commodity exchanges in the context of risk management. In the fourth part of the thesis, risk perceptions, risk strategies and the instruments they use are identified through survey work in the framework of risk awareness of commodity exchanges in Turkey and and alternative instruments used to assess perceived risks and minimize risk set out in the framework of the model.