Levinas'ın ilk dönem eserlerinde etiğe bir geçiş olarak aşkınlık
Transcendence in Levinas' early period works
Yazar: ÖZDEMİR SAT
Danışman: DOÇ. DR. NURTEN KİRİŞ YILMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Aşkınsal gerçeklik = Transcendence reality ; Etik = Ethics ; Felsefe = Philosophy ; Levinas, Emmanuel = Levinas, Emmanuel

Özet:
Aşkınlığın anlamı sorusu, Levinas'ın felsefesinin temel izleğini tayin etmektedir. Bu sorunun Levinas'ın bütün felsefesini kat ettiği söylenebilir. Öyle ki Levinas neyi ele alırsa alsın, bu sorunun zemininde ele almaktadır. Levinas'ta aşkınlık, varlıktan, varlığın dışına doğru bir hareketi ifade etmektedir. Geleneksel felsefenin varlık içinde dönen aşkınlık anlayışlarından farklı olarak, Levians'ta aşkın olan, varlığa dışsal olarak konumlanmaktadır. Varlık ve varlığın ötesi arasında bir hareket olarak düşünülen bu aşkınlık anlayışı, birbirlerine indirgenemez olan bu iki alanının teşkil ettiği ikilik üzerinde temellendirilmektedir. Aşkınlığın bu ikili yapısı, varlık ve varlığın ötesi arasındaki her tür ilişkinin zemini konumundadır. 
Levinas'ın söz konusu ikilikle belirlenen bu aşkınlık anlayışı onun ilk dönem eserlerinde biçimsel bir yapı olarak ortaya konmaktadır. Biçimsel bir yapı olarak belirlenen bu ikilik, Hitlerizm Felsefesi Üzerine Birkaç Düşünce'de bedene perçinlenme ve bu perçinlenmeye isyan şeklinde içeriklenmektedir. Kaçış Üstüne'de dışkınlık olarak belirlenen aşkınlıkta bu ikilik varlığa perçinlenme ve bu perçinlenmeden kaçış ihtiyacı olarak ortaya çıkmaktadır. Bu eserde varlıktan çıkma imkânı gösterilmekle birlikte, bu çıkışın yeri henüz belirsizdir. Varoluştan Varolana ve Zaman ve Başka'da aşkınlığın hedeflediği aşkın olan, Başka olarak belirlenmiştir. Bir hipostaz hareketi marifetiyle Var'ın anonim fiilselliğinden kopmak suretiyle bir isim olarak doğan özne, aynı harekette, kendine perçinlemek suretiyle kendine kapanmıştır. Başka, öznenin kendine kapanan bu yalnızlığının bağrında açılan yarıkta zaman ve ölüm üzerinden özneye açılmaktadır. Böylelikle Levinas'ta aşkınlığı belirleyen ikilik, varlık ve Başka olarak nihai belirlenimine kavuşmuş olmakta ve Başkasıyla yüz yüze ilişki olarak etik, aşkınlığın bu nihai belirleniminde dayanaklarına kavuşmaktadır. Bu çalışma, Levinas'ın ilk dönem eserlerinde geliştirilen aşkınlık anlayışını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The question of the meaning of transcendence determines the basic path of Levinas' philosophy. It can be said that this question covers the whole philosophy of Levinas. So much so that whatever Levinas deals with, he discusses it on the basis of this question. For Levinas, transcendence expresses a movement from being towards out of being. Unlike understanding of transcendence of the traditional philosophy that revolves around being, the transcendent one, according to Levinas, is located to the being extrinsically. This understanding of transcendence, which is considered as a movement between being and beyond being, is based on the duality formed by these two fields, which are irreducible to each other. This dual structure of transcendence is the ground for any relationship between being and beyond being.
This understanding of transcendence of Levinas, determined by the said duality, is revealed as a formal structure in his early period works. This duality, which is determined as a formal structure, is included as clinching to the body and rebellion against this clinching in A Few Reflections on the Philosophy of Hitlerism. This duality in the transcendence, which is determined as the excendence in On Escape, emerges as clinching to being and the need to escape from this clinching. Although the possibility of exiting from being is indicated in this work, the place of this exit is still unclear. In From Existence to Exsistent and Time and Other, the transcendent targeted by transcendence is determined as Other. The subject, which was born as a noun by breaking away from the anonymous actuality of "the there is" by means of a hypostasis movement, closed to itself by clinching it to itself in the same movement. The Other opens to the subject through time and death in the slit opened in the heart of the subject's self-closing loneliness. Therefore, the duality that determines transcendence in Levinas attains its final determination as being and the Other. This study aims to reveal the understanding of transcendentness developed in Levinas' early period works.