Mardin merkezdeki dini yapılarda yer alan bezeme unsurları kaynak alınarak takı koleksiyonu oluşturulması
Creating a jewelry collection by combining the elements of decoration in religious buildings in Mardin city center with welding
Yazar: EMİNE DALICI
Danışman: DOÇ. GONCA KARAVAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Araştırmamıza konu olan, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan ve tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan Mardin ili, Pagan kültüründen, tek tanrılı dinlere kadar farklı inançlara ve etnik gruplara ev sahipliği yapmıştır. Bu durum, bölgede farklı ibadet mekânlarının inşa edilmesini sağlamıştır. Pek çoğu farklı sebeplerle tahrip olan yapıların yanı sıra aktif olarak mevcudiyetini devam ettiren manastır, kilise, medrese ve camilerin birlikteliği şehrin kültürel dokusunu oluşturmaktadır.
M.Ö. 5000 yılından beri yerleşim yeri olan, Sümerler'in, Akadlar'ın, Roma İmparatorluğu'nun, Bizans İmparatorluğu'nun, Hamdaniler'in, Selçuklular'ın, Zengiler'in, Artuklular'ın, Moğollar'ın, Karakoyunlular'ın, Akkoyunlular'ın, Safaviler'in, Osmanlı İparatorluğu'nun ve en sonunda Türkiye Cumhuriyeti'nin mevcudiyetinin yaşam bulduğu Mardin şehri, barındırdığı dini ve etnik kültürel çeşitlilikle ilham kaynağı olarak dururken, üzerine sanat alanında yapılan çalışmaların azlığı dikkat çekicidir. Bu nedenle "Mardin Merkezdeki Dini Yapılarda Yer Alan Bezeme Unsurları Kaynak Alınarak Takı Koleksiyonu Oluşturulması" konusu seçilmiştir. 
Kültürel hafıza mekânlarından olan anıt yapılardaki ( manastır, kilise, medrese ve camiler ) bezemeler, kadim bir geleneğin mekân üzerindeki anlatıcılarıdır. Geçmişten gelen bu miras bir eğilim, bir dil olarak kendini gösterir ancak sürekli bir değişim halindedir. 
Takı, kültürleri zaman ve mekânda birbirine bağlayan bir araçtır. Takı, bellek, tarih ve kültürel semboller arasında bir kesişme, gelenek ve çağdaşlık arasında bir eklemlenme kurmak için anılarla doldurulabilen taşınabilir bir disk gibidir. Böylece kişi gittiği yerlere üzerinde taşıdığı takı ile bir sürü farklı hikâye taşıyabilmektedir. Takı, kültürel belleğin bir parçasının somutlaştırılmasıdır. Takı üretimiyle kültürel bellek, somut olarak bugüne taşınır. 
Yapılan bu araştırmanın amacı, Mardin ili üzerinde yaşamış toplulukların bölgede kültürel bir miras olarak bıraktıkları dil, din, ırk birliği söylemini, dini mekânlardaki bezemeler üzerinden takı tasarımı alanına taşıyarak bu kültürel mirasın çağdaş dünyada dolaşımını sağlamaktır.
	Çalışmanın ilk bölümünde kilise ve camileri ortak bir fotoğraf karesinde buluşturan Mardin'e, sosyokültürel ortamına ve tescillenmiş ibadethanelerine değinilmiştir. Toplumsal, kültürel değerleri oluşturan dini yapılardaki bezemeler fotoğrafla kayıt altına alınmıştır
Çalışmanın ikinci bölümünde farklı inançlara ev sahipliği yapan şehrin dinamiğinin önemli bir parçası olan ibadethaneler ve bezemeleri üzerinden, düşünsel inançsal olarak farklı olsa da kültürel ortaklığa vurgu yapan, modern tasarım anlayışıyla takı koleksiyonu hazırlanmıştır. Bu şekilde Mardin şehrindeki kutsal mekânların kaynak oluşturduğu kültürel ortaklık, modern zamanın kutsal mekânı beden üzerinde anlatısına devam etmektedir.

Abstract:
The province of Mardin, located in the Southeastern Anatolia Region, which is the subject of our research, is located on the historical Silk Road. This has enabled Mardin to host different beliefs and ethnic groups from pagan culture to monotheistic religions. As a result different places of worship were constructed in the region. The coexistence of active monasteries, churches, madrasas and mosques adds a different cultural attraction to the city. Besides the buildings which have been destroyed for different reasons, the combination of actively existing monasteries, churches, madrasahs and mosques constitute the cultural texture of the city.
The city of Mardin, which has been a settlement since 5000 BC, has been inhabited by Sumerians, Akkadians, Roman Empire, Byzantine Empire, Hamdanids, Seljuks, Zengis, Artuqids, Mongols, Karakoyunlular, Akkoyunlular, Safavids, Ottoman Empire and finally Turkish Republic. In this context, while the city of Mardin stands as a source of inspiration with its religious and ethnic cultural diversity, the lack of studies in the field of art is remarkable. For this reason, the subject of 'Creating a Jewelry Collection by Combining the Elements of Decoration in Religious Buildings in Mardin City Center with Welding' was chosen. 
The decorations in monumental buildings (monasteries, churches, madrasahs and mosques), which are places of cultural memory, are the narrators of an ancient tradition in space. This legacy from the past manifests itself as a tendency, a language, but it is in a constant state of change.
Jewelry is a tool that connects cultures across time and space. Jewelry is like a portable disk that can be filled with memories to establish an intersection between memory, history and cultural symbols, an articulation between tradition and contemporaneity. Thus, one can carry many different stories with the jewelry he or she carries wherever he/she goes. Jewelry is the embodiment of a piece of cultural memory. With jewelry production, cultural memory is concretely carried to the present.
The aim of this research is to ensure the circulation of this cultural heritage in the contemporary world by carrying the discourse of unity of language, religion and race, which the communities who lived in Mardin province left as a cultural heritage in the region, to the field of jewelry design through the decorations in religious places.
In the first chapter of the study, Mardin, which brings together churches and mosques in a common photo frame, its sociocultural environment and registered places of worship are mentioned. The decorations in religious buildings that create social and cultural values are recorded with photographs.
In the second chapter of the study, a jewelry collection has been prepared with a modern design approach, emphasizing cultural commonality through places of worship and their decorations, even though they are intellectually and religiously different, they are an important part of the dynamics of the city that hosts different beliefs. In this way, the cultural partnership created by the sacred places in the city of Mardin continues its narrative on the body which is the sacred place of modern times.