Süratin evrelerinin kuvvet, anaerobik dayanıklılık ve denge bakımından incelenmesi
Examination of the phases of speed in terms of strength, anaerobic endurance and balance
Yazar: İBRAHİM HALİL ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ OSMAN KIVRAK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı, izokinetik omuz ile bacak kuvvetinin, dengenin ve anaerobik dayanıklılığın sürat performansının evreleri (reaksiyon sürati, erken ivmelenme, orta ivmelenme, geç ivmelenme, geçiş evresi, maksimum hız, süratte devamlılık) üzerindeki etkisini araştırmaktır. Araştırmaya 45  erkek katılımcı (15 sprinter, farklı branşlardan 15 lisanslı sporcu, 15 lisanssız spor bilimleri fakültesi öğrencisi) dahil edilmiştir. Katılımcıların yaşları ortalaması 19,64±2,02 yıl, boyları ortalaması 175,11±14,54 cm, vücut ağırlıkları ortalaması 68,44±5,96 kg ve spor yaşları ortalaması 5,40±3,90 yıl olarak tespit edilmiştir. 

Araştırmada izokinetik omuz ile bacak kuvveti, denge, anaerobik dayanıklılık ve süratin evrelerine ilişkin veriler toplanmıştır. Süratin evrelerinin değerlendirilmesi için 100 m sprint testi, anaerobik dayanıklılığın belirlenmesi için üç köşe koşu testi, denge performansının belirlenmesi için Biodex denge cihazı, izokinetik omuz ve bacak kuvvetinin belirlenmesi için Cybex Humac Norm 2004 cihazı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde sol bacak ekstansiyon peak tork (sol BEPT) ve sol bacak fleksiyon peak tork (sol BFPT) değerlerinin reaksiyon sürati hariç, süratin tüm evrelerini etkilediği görülürken, sağ bacak ekstansiyon peak tork (sağ BEPT) değerlerinin reaksiyon sürati ve erken ivmelenme evresi dışındaki tüm sürat evrelerini etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca sağ bacak fleksiyon peak tork (sağ BFPT) değerlerinin ise süratin tüm evrelerini etkilediği görülmüştür. İzokinetik bacak kuvvetinin genel olarak süratin tüm evrelerini etkilediği görülürken en yüksek etki düzeyinin maksimum hız ve süratte devamlılık evrelerinde olduğu tespit edilmiştir. Sol omuz ekstansiyon peak tork (Sol OEPT) ve sol omuz fleksiyon peak tork (sol OFPT) değerlerinin reaksiyon sürati hariç, süratin tüm evrelerini etkilediği görülürken, sağ omuz ekstansiyon peak tork (sağ OEPT) değerlerinin yalnızca reaksiyon sürati ve orta ivmelenme evresini etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca sağ omuz fleksiyon peak tork (sağ OFPT) değerlerinin ise erken ivmelenme ve geçiş evresi dışındaki tüm sürat evrelerini etkilediği görülmüştür. İzokinetik omuz kuvvetinin genel olarak süratin tüm evrelerini etkilediği görülürken en yüksek etki düzeyinin maksimum hız ve süratte devamlılık evrelerinde olduğu tespit edilmiştir. Genel denge puanının (GDP)  erken ivmelenme, geç ivmelenme, maksimum hız ve süratte devamlılık evrelerini etkilediği görülmüştür. Genel denge puanlarının en yüksek etki düzeyinin maksimum hız ve süratte devamlılık evrelerinde olduğu tespit edilmiştir. Anaerobik dayanıklılık (AD) değerlerinin ise reaksiyon sürati dışındaki tüm sürat evrelerini etkilediği görülmüştür. Ayrıca anaerobik dayanıklılık değerlerinin en yüksek etki düzeyinin maksimum hız ve süratte devamlılık evrelerinde olduğu tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, izokinetik bacak kuvvetinin, izokinetik omuz kuvvetinin, dengenin ve anaerobik dayanıklılık performansının genel sürat performansı üzerinde oldukça önemli bir etkiye sahip olduğu düşünülmektedir. Ölçülen tüm parametreler özellikle maksimum hız ve süratte devamlılık aşamasında en fazla etkiye sahiptir. Kısa veya uzun mesafeli sürat performansını içerisinde bulunduran tüm spor branşlarında yer alan sporcuların, antrenman programları düzenlenirken bacak kuvveti, omuz kuvveti, denge ve anaerobik dayanıklılık kapasiteleri göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle 40 m ve üzerinde sprint gerektiren spor branşlarında bu parametreler daha çok önem taşımaktadır.

Abstract:
This research aims to investigate the effects of isokinetic shoulder and leg strength, balance and anaerobic endurance on the phases of speed performance (reaction speed, early acceleration, intermediate acceleration, late acceleration, transition phase, continuity at maximum speed). 45 male participants (15 sprinters, 15 licensed athletes from different branches, 15 unlicensed sports science faculty students) were included in the research. The mean age of the participants was 19.64±2.02 years, mean height was 175.11±14.54 cm, mean body weight was 68.44±5.96 kg and mean sports age was 5.40±3.90 years.

In the study, data on isokinetic shoulder and leg strength, balance, anaerobic endurance and speed phases were collected. 100 m sprint test was used to evaluate the phases of speed, three-corner running test was used to determine anaerobic endurance, Biodex balance device was used to determine balance performance, and Cybex Humac Norm 2004 device was used to determine isokinetic shoulder and leg strength. As a result of the findings, it was determined that left leg extension peak torque (left LEPT) and left leg flexion peak torque (left LFPT) values affected all phases of speed except reaction speed, while right leg extension peak torque (right LEPT) values affected all phases of speed except reaction speed and early acceleration phase. In addition, it was observed that right leg extension peak torque (right LFPT) values affected all phases of speed. While isokinetic leg strength generally affects all phases of speed, it has been determined that the highest effect level is in the phases of maximum speed and continuity in speed. While left shoulder extension peak torque (left SEPT) and left shoulder flexion peak torque (left SFPT) values were observed to affect all phases of speed except reaction speed, it was determined that right shoulder extension peak torque (right SEPT) values only affected reaction speed and mid-acceleration phase. In addition, it was observed that right shoulder flexion peak torque (right SFPT) values affected all speed phases except early acceleration and transition phase. While isokinetic shoulder strength generally affects all phases of speed, it has been determined that the highest effect level is in the phases of maximum speed and continuity in speed. It has been observed that the general balance score (GBS) affects the early acceleration, late acceleration, maximum speed and speed continuity phases. It was determined that the highest impact level of general balance scores was in the maximum speed and speed continuity phases. It has been observed that anaerobic endurance (AE) values affect all speed phases except reaction speed. In addition, it was determined that the highest effect level of anaerobic endurance values was in the maximum speed and speed continuity phases.

In conclusion, isokinetic leg strength, isokinetic shoulder strength, balance and anaerobic endurance performance are thought to have a very significant impact on overall sprint performance. All measured parameters have the greatest impact, especially in the continuity phase at maximum speed and speed. Leg strength, shoulder strength, balance and anaerobic endurance capacities of athletes in all sports branches that involve short or long distance speed performance should be taken into consideration when organizing training programs. These parameters are more important, especially in sports branches that require sprints of 40 m or more.