Rinit fenotipleri ve astım ilişkisi
Rhinitis phenotypes and relation between asthma and rhinitis
Yazar: VEYSEL ÖZ
Danışman: PROF. DR. GÜLFER MEHTAP YAZICIOĞLU
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Astım = Asthma ; Fenotip = Phenotype ; Rinit = Rhinitis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuklar = Children

Özet:
Rinit ve astım genellikle birlikte ortaya çıkan hastalıklardır. Çalışmalar iki hastalığın epidemiyolojik ve patofizyolojik açıdan benzerlik gösterdiğini ortaya koymuştur.  Bu durum tek hava yolu, tek hastalık tanımının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yapılan çalışmalar astıma eşlik eden rinitin astım kontrolünü olumsuz etkilediğini ve astımlı hastalarda genelikle rinit semptomlarının gözardı edildiğini saptamıştır. Rinit fenotipleri ve risk faktörlerinin belirlenmesi, rinitin astım kontrolü üzerine olan etkisini değerlendirmek amacıyla yürüttüğümüz çalışmaya 01 Mayıs 2011-01Mayıs 2012 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk İmmunolojisi ve Alerji Bilim Dalı?nda izlenen 4-18 yaş arası astım ve/veya rinit tanılı 200 çocuk alındı. Astım ve/veya rinit tanılı hastaların ailelerine sosyodemografik özellikler, alerjen duyarlılığı, kronik rinosinüzit semptomları soruldu, hastaların izlem dosyasından bu bilgilere ait veriler ve muayene bulguları kayıt edildi. Rinit şiddetinin değerlendirilmesi için beş semptomun her birinin yedi puan üzerinden değerlendirildiği görsel analog skala olan nazal semptom skoru kullanıldı. Astım kontrolünü belirlemek amacıyla olgulara Uluslararası Astım Tanı ve Tedavi Rehberi?nde yer alan astım kontrol testi uygulandı. 
Çalışmaya alınan hastaların 105 (%52,5)?i erkek, 95 (%47,5)?i ise kız hastalardan oluşmaktaydı. Cinsiyet açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmadı.
Rinit saptanan 114 (%57) hastanın, 95 (%83,3)?inde astım semptomları mevcuttu. Alerjik riniti olan 80 (%40) olgunun, 64 (%80)?ünde astım semptomları gözlenirken, non-alerjik riniti olan 34 (%17) vakanın 31 (%91,1)?inde astım semptomları saptandı. 
Hastaların sadece astım 86 (%43)?sında, sadece alerjik rinit 16 (%8)?sında ve sadece non-alerjik rinit ise 3 (%1,5)?ünde saptandı. Hastaların 64 (%32)?ünde astım ve alerjik rinit, 31 (%15,5)?inde ise astım ve non-alerjik rinit tespit edildi. Astımlı hastaların 95 (%52,4)?inde rinit saptandı. 
Risk faktörleri değerlendirildiğinde alerjik rinit açısından annede alerjik hastalık öyküsünün, non-alerjik rinit açısından ise annenin sigara kullanımının risk faktörü olduğu tespit edildi. Alerjik rinit tanısının yaşla birlikte arttığı görüldü. 
Sadece astım olan grupla, astım ve alerjik rinit, astım ve non-alerjik riniti olan gupların astım kontrol testi karşılaştırıldığında astım ve alerjik rinit, astım ve non-alerjik rinit olan grupta, sadece astım olan hasta grubuna göre astımın daha kötü kontrollü olduğu saptandı. Rinit ve astım birlikteliği olan olgularda, nazal semptom skoru yüksek olan hastaların astım kontrol testinin düşük olduğu saptandı. Kronik rinosinüzitin eşlik ettiği astımlı olguların astım kontrol testinin, sadece astımı olan hasta grubuna göre daha düşük olduğu bulundu. 
Deri prik testi sonuçlarına göre hem sadece astımlı grupta, hem de astım ve AR olan grupta en sık ev tozu akarları olan Dermatophagoides pteronyssinus ve Dermatophagoides farinea?ya karşı duyarlanmanın olduğu saptandı.
Sonuç olarak bu çalışmada alerjik rinit açısından annede alerjik hastalık öyküsü ve non-alerjik rinit açısından annenin sigara kullanımının risk faktörü olduğu saptandı. Astımlı olgularda eşlik eden burun patolojilerinin astım kontrolünü olumsuz etkilediği ve buruna ait semptomların şiddetinin artması ile astım kontrolünün daha da kötüleştiği tespit edildi.

Anahtar kelimeler: Rinit, astım, çocuk, risk, kontrol.

Abstract:
Rhinitis and asthma are usually comorbid diseases. The studies showed that these two diseases are alike in terms of epidemiologic and pathophysiologic aspects. This situation causes formation of a definition that ?one airway, one disease?. Studies suggest that rhinitis associated with asthma affects control of asthma negatively and in patients with asthma, symptoms of rhinitis are usually underestimated. Aim of our study is to determinate rhinitis phenotypes, risk factors evaluation and effects of rhinitis on control of asthma. Our study included 200 asthmatic and/or rhinitis children aged 4-18 years old with asthma and/or rhinitis who applied Pediatric Immunology and Allergy Department in Medical Faculty of Trakya University between 01 May 2011-01 May 2012. Socio-demographic properties, allergen sensitivity, symptoms of chronic rhinosinusitis were asked to parents face to face with questioner form, informations about patients from observation files and findings of physical examination were recorded.  Nasal symptom score that is a visual analogue scale in which five nasal symptoms are scored between one and seven points was performed. Asthma control test of International Asthma Diagnosis and Treatment Guideline was performed to determine severity of asthma. 
In 200 patients, 105 (52,5%) patients were male, 95 (47,5%) patients were female.  Significant differentiation was not determined between groups in terms of genders.
In 114 (57%) patients with rhinitis, 95 (83,3%) patients were asthma. In 80 (40%) patients with allergic rhinitis, 64 (80%) patients were asthma and in 34 (17%) patients with non-allergic rhinitis, 31 (91,1%) patients were asthma.
Asthma was diagnosed in 86 (43%) patients, allergic rhinitis was diagnosed in 16 (8%) patients and non-allergic rhinitis was diagnosed in 3 (1,5%) patients. 64 (32%) patients had asthma plus allergic rhinitis, 31 (15,5%) patients had asthma plus non-allergic rhinitis. In patients with asthma, 95 (52,5%) patients had rhinitis. In these patients, 64 (35,3%) patients had allergic rhinitis and 31 (17,7%) patients had non-allergic rhinitis. 
When risk factors are analyzed, allergic diasease history of mother was determined as a risk factor for allergic rhinitis and smoking of mothers was determined as a risk factor for non-allergic rhinitis. Patients with asthma and allergic rhinitis, patients with asthma and non-allergic rhinitis had lower asthma control test score than patients with only asthma.  In patients with asthma and rhinitis, we suggested that there was negative relation between nasal symptom score and asthma control test. Asthma patients with chronic rhinosinusitis had lower asthma control test score than patients with only asthma.
House dust mites which are Dermatophagoides pteronyssinus and Dermatophagoides farinea were most sentisized allergens in all skin prick test positive patients. There was no difference between groups in terms of sensitization with allergens.
In conclusion, our study demonstrates that history of allergic diseases in mothers is a risk factor for allergic rhinitis, smoking of mothers is a risk factor for non-allergic rhinitis and in asthma patients, associated nasal pathologies affect asthma control negatively.

Key words: Rhinitis, asthma, children, risk, control.