Uyarlanabilir eğitsel içerikli web ortamlarının tasarım ilkeleri
The design principles of web environments content adaptive education
Yazar: LEVENT ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. HAFİZE KESER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Delphi tekniği = Delphi technique ; Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Eğitsel değerler = Educational values ; Tasarım = Design ; Uyarlanabilir eğitsel hiper ortam = Adaptive educational hypermedia ; Web tabanlı eğitim = Web based education ; Web tabanlı uygulamalar = Web based applications ; Web tasarımı = Web design ; Öğrenme ortamı = Learning environment

Özet:
Araştırmanın genel amacı çevrimiçi öğrenme ortamlarının tasarım ilkelerini uyarlanabilirlik açısından örnekleriyle birlikte araştırma bulgularına dayalı olarak geliştirmektir.Çalışma ?karma yöntemli karşılaştırmalı türden ilişkisel tarama modeli? deseninde tasarlanmıştır. Uyarlanabilir çevrimiçi öğrenme ortamlarının tasarım ilkelerinin geliştirilmesine yönelik yapılan çalışma, bağıl önemlilik ve bulguların sağlamlığı olmak üzere iki boyutta gerçekleştirilmiştir. İlkelerin geliştirilmesi ve ilkelere yönelik bağıl önemliliğin belirlenmesi amacıyla yapılandırılmış çevrimiçi Delphi yöntemi ve yarı yapılandırılmış görüşme formundan faydalanılmıştır. Elde edilen ilkelere yönelik bulguların sağlamlığının belirlenmesi amacıyla, alanyazın taraması sonucu elde edilen araştırma verilerinin çözümlenmesinde içerik analizi ile birlikte ?bulguların sağlamlığı? değerlendirme ölçütleri kullanılmıştır. Çalışmada işe koşulan Delphi yöntemi, geleneksel Delphi çalışmasına kıyasla önceden tanımlanmış daha yapılandırılmış bir ilk anket kalem turunu içermektedir. Delphi yönteminde Türkiye genelinde çalışma evrenini oluşturan uzmanlardan çevrimiçi ortamda ulaşılan 90 (%92) uzmanın yanıtları geçerli sayılmış ve bu uzmanlar örneklemi oluşturmuştur. Çalışmada işe koşulan Delphi yöntemi ilk aşamasında alan taraması sonucunda belirlenen uyarlanabilir çevrimiçi öğrenme ortamlarının geliştirilmesine yönelik dört ana başlık, açık uçlu soru ile birlikte sunulmuştur. Delphi uygulamasının diğer aşamalarında geliştirilen ilkeler Likert tipi hazırlanan anket formu biçiminde düzenlemiştir. Düzenlenen anket formları, ilkeler, ilkelere yönelik istatistiksel çözümlemeler ve uzmanların görüşlerini belirtebilecekleri serbest metin alanları ile birlikte uzmanlara gönderilmiştir.Çalışmada Delphi yöntemiyle ilkelerin belirlenmesinde aritmetik ortalama (X), ilk çeyrek kayma (Q1), standart sapmadan (Ss) yararlanılmıştır. Delphi yönteminin ilk turunda uzmanlarca 72 ilke belirlenmiş yapılan istatistiksel analiz sonucunda 55 ilke üzerinde uzmanların uzlaşıya ulaşmalarıyla dört tur uygulanan Delphi yöntemi son bulmuştur. Ayrıca, uygulama sonucunda elde edilen ilkelerin tamamına yönelik, güvenilirlik analizi (Croanbach Alpha) ve sınıf-içi korelasyon katsayısı (ICC) değerleri hesaplanmıştır. Delphi yöntemiyle belirlenen ilkelerin, alanyazın taraması sonucu elde edilen araştırma verilerine dayalı olarak içerik analizi yapılarak, bulguların sağlamlığı değerlendirilmiştir. Bulguların sağlamlığını değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlanması gerçekleştirilen ?bulguların sağlamlığı? değerlendirme ölçütleri kullanılarak kategorik değerlendirme yapılmıştır.Çalışma sonucunda uzmanların bağıl önemlilik ölçütlerine göre, 52 ilkede ?neredeyse mükemmel uzlaşma (5)? ve 3 ilkede ise ?önemli derecede uzlaşma (4)? sağlandığı belirlenmiştir. Çalışmada ?bulguların sağlamlığı? değerlendirme ölçütlerine göre yapılan kategorik değerlendirme sonucunda, 51 ilkede ?güçlü araştırma desteği (5)? ve 4 ilkede ise ?orta dereceli (yeterli) araştırma desteği (4)? sağlandığı belirlenmiştir. Ayrıca çalışma sonucunda elde edilen ilkelerin güvenirlik analizi (.948) ve gözlemciler arası uyumun (ICC= .948) mükemmel düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada elde edilen ilkeler gerek alanyazın gerekse alan uzmanlarının ortak eğilimlerini göstermektedir. Bu doğrultuda uyarlanabilirlik bağlamında belirlenen ilkelerin, çevrimiçi öğrenme ortamlarının geliştirilmesi ve değerlendirilmesinde işe koşulmasının faydalı olabileceği görülmektedir.Anahtar Sözcükler: (÷itsel Hiperortam, Uyarlanabilirlik, Uyarlanabilir ÷renme, Uyarlanabilir Ö÷renme OrtamlarÕ, YapÕlandÕUÕlmÕú Çevrimiçi Delphi Yöntemi

Abstract:
The general objective of the study is to improve the designing principles of the online learning environments in the terms of practicality on the basis of research findings, with the examples.The study has been designed under the "mixed types of comparative type of the relational screening model" pattern. In the study, there are two dimensions that are ?relative importance? and ?strength of evidence? to improve on-line adaptive learning environments designing principles. Modified Online Delphi Method and half modified survey were utilized by the objective of improving principles and defining principle-oriented relative importance. ?Strength of findings? evaluation form together with content analysis was used to analyze derived research data as a result of literature review by the objective of defining strength of derived principles intended findings. The Delphi method for this study includes predefined more structured initial survey implementation comparing traditional Delphi method. In Delphi method, replies of 90 (92%) experts had been validated whom were reached in the online environment all over Turkey and working group composed them. Initial survey form that was used in Delphi method in the study was presented by 4 main topics with open ended questions as a result of literature review of adaptive online learning environments. In the study, the Delphi method used at its first stage is presented together with four main topics and an open ended question aiming the developmet of adaptive online learning environments identified as a result of literature review. The principles developed at other stages of Delphi implementation is Likert type prepared designed in a survey form. The designed survey forms together with principles, the statistical analysis pertaining to principles and the free text area which are designed fort he declaration of ideas of the experts are sent to the experts.In the study, mean (X), first quartile (Q1), standard deviation (Ss) are utilized to define principles by Delphi method. In the first round of Delphi method, experts defined 72 principles, however, as a result of statistical analysis 55 principles are compromised by experts after four round implementation of Delphi method. Furthermore, reliability test (Croanbach Alpha) and intra class correlation coefficient values are calculated intended principles that are deprived as a result of implementation. ?Strength of findings? were evaluated by content analysis of principles that were defined by Delphi method conceptually deprived research data after literature review. ?Strength of findings? evaluation form was used to evaluate categorically that was translated into Turkish to evaluate strength of findings.At the end of this study, according to the relative importance criteria, it has been determined that the ?almost absolute consensus? on 52 points and ?notably consensus? on 3 points are satisfied. In the study, it has been observed that the 51 criteria used for durability of findings were consuming for academic researches and 4 of them were not sufficient. In addition, it has been drawn a conclusion that the reliability of principles (.948) and reliability of participants (ICC= .948) were perfect. The obtained principles in the study show common the tendencies of both related literature and the experts. So the principles identified in relation with adaptivity can be considered as helpful in the development of online learning enviroments.Keywords: Educational Hypermedia, Adaptive, Adaptive Learning, Adaptive Learning Environments, Modified Online Delphi Method