Bazı antikanser ilaç etken maddelerinin iyonlaşma davranışının ters faz sıvı kromatografik yöntemle belirlenmesi
Determination of ionization behavior of some anticancer drug activesubstances by reverse phase liquid chromatographic method
Yazar: FATMANUR KALKIR
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇUBUK DEMİRALAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İlaç Araştırma ve Geliştirme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Kemoterapötik = Chemotherapeutic ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Meme kanseri =   ; Ters faz kromatografisi = Reverse phase chromatography ; Yöntem geliştirme = Method developing ; İyonlaşma = Ionization

Özet:
Sunulan bu tezde Lapatinib ve Tamoksifen antikanser ilaç etken maddelerinin iyonlaşma/protonasyon (pKa) sabitlerinin tayini için Ters Faz Sıvı Kromatografi (RPLC) yöntemi geliştirilmiştir. Hidroorganik çözücü karışımlarında organik modifiyer olarak seçilen asetonitrilin, bileşiklerin pKa değeri ve kromatografik ayırmadaki etkileri incelenmiştir. Hidrofobik özellikteki bileşiklerin su ortamındaki pKa değerlerinin belirlenmesi için asetonitrilin makroskopik sabitleri (mol kesri, dielektrik sabiti) kullanılmıştır. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde mol kesri-pKa yaklaşımı ile Tamoksifen için pKa değeri 8,733; Lapatinib için pKa1 ve pKa2 değerleri sırasıyla 5,461 ve 7,114 olarak hesaplanmıştır.
Metot optimizasyon çalışmasında bileşiklerin seçilen mobil faz pH'sında hesaplanan kapasite faktörü, seçicilik faktörü ve ayırma gücü verileri değerlendirildiğinde, optimum ayırma koşulu pH'sı 6 olan %50 (v/v) asetonitril içeren asetonitril-su karışımı seçilmiştir. Geliştirilen metot bu ilaç aktif bileşiklerin aynı anda ayrımı ve onların ticari ilaç dozaj formlarında tayini için uygulanmıştır. Metotun dedeksiyon limiti sırasıyla Lapatinib için 0,842 μg/mL, Tamoksifen için 1,114 μg/mL olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
In this present thesis, Reverse Phase Liquid Chromatography (RPLC) method was developed for the determination of ionization/protonation (pKa) constants of Lapatinib and Tamoxifen anticancer active ingredients. The pKa value of the compounds of acetonitrile selected as an organic modifier in hydroorganic solvent mixtures and its effects on chromatographic separation were investigated. Macroscopic constants (mole fraction, dielectric constant) of acetonitrile were used to determine the pKa values of hydrophobic compounds in the water. When the data obtained were evaluated, the pKa value for Tamoxifen was 8,733 when the mole fraction-pKa approach was used; The pKa1 and pKa2 values for Lapatinib were calculated as 5,461 and 7,114, respectively.
In the method optimization study, when the capacity factor, selectivity factor and resolution factor calculated at the selected mobile phase pH of the compounds were evaluated, acetonitrile-water mixture containing 50% (v/v) acetonitrile with pH 6 was chosen as the optimum separation condition. The developed method has been applied for simultaneous separation of these drug active compounds and their determination in commercial drug dosage forms. The detection limit of the method was calculated as 0.842 µg/mL for Lapatinib and 1.114 µg/mL for Tamoxifen, respectively.