Koroner bypass ameliyatı geçirmiş hastalarda ameliyat önecesi ve ameliyat sonrası bazı antioksidan elementlerin düzeylerinin belirlenmesi
Determination of pre- and post-operative levels of some antioxidant elements in patients who have undergone coronary artery bypass surgery
Yazar: YELİZ COŞKUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLBİN ERDOĞAN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Eser elementler = Trace elements ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Koroner hastalık = Coronary disease ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif dönem = Preoperative period

Özet:
Kardiyovasküler hastalıklar dünya çapında, mortalite ve morbiditenin majör nedeni olma yolunda gittikçe artan bir rol üstlenmektedir. Kalp hastalarında yapılan çalışmalar sonucunda eser elementlerin, vasküler sisteme direkt etki ya da lipoprotein metabolizması ile indirekt etki yaparak hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıkların ortaya çıkmasında etkili oldukları görülmüştür. 
Bu çalışmada antioksidan savunma sisteminin önemli parçalarından olan selenyum(Se) ve çinko(Zn) elementlerinin koroner bypass ameliyatı geçirmiş hastalardaki ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası düzeyleri saptanmış, çinko(II) ve selenyum(IV) düzeyleri sağlıklı bireylerle karşılaştırılmıştır. Bu amaçla çalışma popülasyonu, klinik olarak koroner kalp hastası olup ameliyata girecek (n=47) hastalar (şeker ve böbrek hastalığı olmayan) ile sağlıklı kontrol grubundan (n=11) oluşmaktadır. Serum çinko(II) konsantrasyonları alevli atomik absorbsiyon spektrofotometresi(AAS) ile selenyum(IV) konsantrasyonları grafit fırınlı atomik absorbsiyon spektrofotometresi(GFAAS) ile ölçülmüştür. Serum Zn(II) ve Se(IV) verileri ANOVA-Tukey-Kramer Post-Hoc istatistik yöntemleri ile karşılaştırılmıştır. 
AAS ölçümlerine göre,  ameliyat öncesi, sonrası ve taburcu olmadan önceki hasta gruplarının serum Zn(II) düzeyleri kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur(p?0.01). Ameliyat öncesine göre taburcu olmadan önceki serum Zn(II) düzeylerinde bir düşme görülmektedir (p<0.001). GFAAS ölçümlerine göre, ameliyat öncesi, sonrası ve taburcu olmadan önceki hasta gruplarının serum Se(IV) düzeyleride kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur(p?0.001). Hastaların ameliyat öncesi ve taburcu olmadan önce serum Se(IV) düzeyleri karşılaştırıldığında Se(IV) düzeylerinde bir artış görülmektedir (p<0.01). 
Yaptığımız çalışmanın sonuçlarına göre kalp hastalarında ameliyat öncesi ve sonrası tedaviye destek amaçlı Se(IV) ve Zn(II) verilmesinin oksidatif stresi azaltıcı etkisinden dolayı hastalar için fayda sağlayacağını hatta tüm kalp hastalıkları için geçerli olabileceği kabul edilebilir. 
Anahtar Sözcükler: Antioksidan, atomik absorpsiyon spektroskopisi, eser element, koroner bypass ameliyatı.

Abstract:
Cardiovascular diseases have increasingly been accountable for morbidity and mortality globally. Results of several studies on cardiac patients show that trace elements are found to play a role in the emergence of hypertension and other cardiovascular diseases through their direct effects on the vascular system or the indirect effects via lipoprotein metabolism. 
In this study which involved patients undergoing coronary bypass surgery, pre- and post-operative levels of the elements selenium (Se) and zinc (Zn), which constitute important parts of the antioxidant defense system were assessed and compared with both each other and the levels measured for the healthy subjects. The study was conducted on the study population which consisted of patients with clinical coronary heart disease who would undergo surgery (excluding those with diabetes and kidney disease) (n=47) and healthy controls (n=11). Serum Zn(II) concentrations were measured by flame atomic absorption spectrometry (AAS) and Se(IV) concentrations were measured by graphite furnace atomic absorption spectrometry (GFAAS). Zn(II) and Se(IV) data were compared by the statistical analysis of ANOVA with Tukey-Kramer post-hoc test.
According to AAS measurements, pre- and post-operative, and before discharge serum Zn(II) levels of the patients were lower than those of the control group (p?0.01). Before discharge values of serum Zn(II) were lower than the pre-operative levels (p<0.001). Likewise, according to GFAAS measurements, pre- and post-operative, and before discharge serum Se(IV) levels of the patients were lower than those of the control group (p?0.001). Before discharge values of serum Se(IV) were higher than the pre-operative levels (p<0.01). 
According to the results of our study, pre- and post-operative supplementation of heart patients with Se(IV) and Zn(II) as a supportive therapy seems to be beneficial due to their oxidative stress decreasing effect. This benefit may also extent to all cardiac patients.
Keywords: Antioxidant, atomic absorption spectroscopy, trace elements, coronary bypass surgery.