Jüvenil idyopatik artrit ve ailesel akdeniz ateşli hastaların yıllık maliyet analizi
Annual costs of juvenile idiopathic arthritis and familial Mediterranean fever
Yazar: İLKER KEMAL YÜCEL
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR KASAPÇOPUR
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Jüvenil idyopatik artrit çocukluk çağında nadir görülen yetişkin yaşlarına erişildiğinde büyük oranda sakatlığa yol açabilen bir hastalıktır. Ailesel Akdeniz ateşi ülkemizde görece sık görülen otoinflamatuar bir hastalıktır. Daha önce her iki hastalığın ülkemiz için oluşturduğu ekonomik yük hesaplanmamıştır.Amaç: Jüvenil idyopatik artrit ve ailesel Akdeniz ateşi hastalarının yıllık maliyet analizinin saptanmasıYöntem: Ağustos 2008?Ocak 2009 tarihleri arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Hastalıkları Romatoloji polikliniğinden izlenen 100 JİA (69 K/ 31 E) hastası ile kontrol grubu olarak 100 AAA (68 E/32 K) hastası çalışmaya alındı. Hastalar poliklinik başvurusuna göre rastlantısal olarak çalışmaya alındı. Hastaların demografik özellikleri, sosyoekonomik düzeyleri ve doğrudan ve dolaylı maliyet hesapları için gerekli veriler bir anket formu ile ebeveyne sorularak öğrenildi. Doğrudan maliyete biyokimyasal ve radyolojik tetkikler, poliklinik vizitleri, hastanede yatış, ilaçlar, atel ve fizyoterapi seanslarının tutarları ile hastaneye ulaşım ve konaklama masrafları dahil edildi. Dolaylı maliyet ise ebeveynin işgücü kaybından doğan mali yük olarak hesaplandı. Hastaların son 3 ayda yaptığı harcamalar değerlendirildi ve yıllık maliyet analizleri bulunan verilerin 4'le çarpılmasıyla elde edildi.Sonuçlar: JİA ve AAA hastaları yaş ve cins açısından birbirine benzerdi. JİA hastalarının ortalama yaşı 10.5±4.6 yıl iken, AAA hastalarınınki 11.5±4.1 yıl idi (p = 0.08). JİA hastalarında hastalık süresi daha uzundu (5.3±3.4 vs. 4.4±3.4 yıl, p = 0.056) ve akut faz parametreleri daha yüksekti. JİA hastalarının 37'sinde ANA (+), 17'sinde RF (+), 6'sında HLA B-27 (+) ve 4'ünde de üveit öyküsü vardı. JİA hastalarının ortalama CHAQ skorları 0.22±0.42 idi. JİA en fazla poliartiküler (n =45) daha az sıklıkla oligoartiküler (n =30), sistemik (n =13), psoriatik (n =6) ve entezopati ilişkili JİA (n =6)'lı hastalardan oluşuyordu. JİA'lı hastaların %49'u anti-TNF grubu ilaçlar (etanersept: n= 47, infliksimab: n= 2) ve %37'si hastalık modifiye edici ilaç kullanırken %14'ü herhangi bir ilaçla tedavi edilmiyordu. AAA'lı hastaların tümü kolşisin kullanıyordu. JİA ve AAA'lı hastaların ebeveynlerinin eğitim düzeyleri, mesleki durumları ve sosyal güvence tipleri benzerdi. Ancak JİA hastalarının ekonomik düzeyi hane halkı kişi sayısı ve varlık skoru gözönüne alındığında AAA hastalarına göre daha düşüktü. JİA hastalarının ekonomik yükü AAA hastalarına göre anlamlı olarak daha yüksekti. JİA hastalarının yıllık toplam maliyeti 8587.6±8819.6 TL iken AAA hastalarınınki 348.4±166.0 TL idi. Hastalıkla doğrudan ilişkili harcamalar her iki hastalıkta da toplam maliyetin %98'ini oluşturuyordu. JİA'lı hastalarda ilaç masrafları toplam maliyetin %85'inden (7271±8346 TL), AAA'lı hastalarda ise % 39'undan (135±34 TL) sorumluydu. JİA alt grupları arasında en yüksek maliyet poliartiküler tipte (13000.0±8768.8 TL), en düşük maliyet ise sistemik (3859.3± 4878.7 TL) ve oligoartiküler tipte (3993.8±6098.4 TL) gözlendi. Diğer alt grupların maliyeti ise entezit ile ilişkili JİA için (10382.2±13394.5 TL) ve psöriatik tip için (6922.8±6647.1 TL) olarak saptanmıştır. Anti- TNF kullanımının maliyeti büyük oranda etkilediği gözlenmiştir.Sonuç: Türkiye'de hastalıkların maliyeti büyük ölçüde ilaçların maliyetinden oluşmaktadır. JİA hastalarında anti-TNF ilaç kullanımı maliyeti büyük ölçüde arttıran tek unsurdur. Diğer sağlık hizmetlerinin toplam maliyete katkısı oldukça düşüktür. Bu durum Türkiye'de sağlık hizmetlerinin oldukça ucuz ve hekim ücretlerinin düşük olması ile açıklanabilir.

Abstract:
Juvenile idiopathic arthritis (JIA) is chronic inflammatory disease of childhood with serious morbidity and disability. Familial Mediterranean fever (FMF) is a common auto inflammatory disease in Turkey. No cost analysis has been done in these two diseases in Turkey.Objective: our aim was to define the determinants of direct and indirect costs and compare the economic burden between these two diseases.Patients and Methods: We studied 100 patients (69 F/31 M) with JIA and 100 with FMF (68 F/32 F) who were consecutively seen in the outpatient clinic of the pediatric rheumatology department at Cerrahpasa Medical School between August 2008 and January 2009. We interviewed parents of the juvenile patients by the help of a questionnaire seeking socioeconomic status and expenses in previous 3 months related to disease of the child. We calculated annual costs by multiplying all these expenses by 4. Direct costs were defined as medication, aids/devices, physiotherapy, diagnostic tests, hospital visits, hospitalization and surgery fees and lodging and transportation expenses. Indirect costs were calculated from lost workdays and wages of parents. Information on clinical characteristics and drugs were obtained from patients charts.Results: The mean age (10.5±4.6 vs. 11.5±4.1) and disease duration (5.3±3.4 vs. 4.4±3.4) of patients with JIA and FMF were comparable. Patients with JIA had a higher acute phase response with regard to EÇH, leukocyte and platelet count. Of 100 patients with JIA, there were 37 with ANA (+), 17 with high RF level, 6 with HLA B 27 (+) and 4 with uveitis. The mean CHAQ score of JIA patients was 0.22±0.42. There were five subgroups among JIA patients defined as polyarticular (n=45), oligoarticular (n=30), systemic onset (n=13), psoriatic (n=6) and enthesopathy related JIA (n=6). Among patients with JIA 49% were treated with anti-TNF drugs and 37% with DMARDS with or without corticosteroids. 14% did not use any drugs. All juvenile patients with FMF were using colchicine. Education level, job status and social security types were similar between JIA and FMF patients? parents. However, socioeconomic status seemed to be more favorable among FMF families. The total annual costs of JIA patients was considerably higher than that of FMF patients (8587.6±8819.6 TL vs. 348.4±166.0, p< 0.001). Direct costs made 98% of total costs in either disease. Also, medication fees were the major determinant of total costs in both diseases constituting 85% in JIA and 39% in FMF. Among the subtypes of JIA total annual costs were highest among patients with polyarticular type (13000.0± 8768.8 TL) and lowest in the systemic (3859.3±4878.7 TL) and oligoarticular type (3993.8±6098.4 TL). The annual total costs of patients with entesopathy related type were 10382.2±13394.5 TL, whereas those with psoriatic were 6922.8±6647.1 TL.Discussion: Drugs especially, anti-TNF drugs were the major contributor among all determinants of costs. All other health care expenditures share was found to be little. This could be explained by the low costs of health care system in Turkey.