Lise öğretmenlerinde inme alarm belirtileri ve risk faktörleri farkındalığı
Stroke warning signs and awareness of risk factors in high-school teachers
Yazar: GÜLİSTAN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SAKİNE BOYRAZ
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Risk faktörleri = Risk factors ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, Aydın il merkezinde bulunan liselerde görev yapan, 40 yaş üstü öğretmenlerde inme alarm belirtileri ve risk faktörleri farkındalığını incelemek amacıyla, tanımlayıcı ve kesitsel olarak planlanmıştır.
Araştırmanın evrenini, Aydın il merkezinde bulunan liselerde (1256 öğretmen) görev yapan öğretmenler oluşturmuş, 40 yaş üstü öğretmenler için örneklem yöntemi kullanılmayarak tam sayım (census) yoluna gidilmiştir. Çalışmaya 40 yaş ve üstü, inme geçirmemiş, katılmaya istekli 567 (%81) öğretmen alınmıştır. Veriler; etik kurul onayı ve izinler alındıktan sonra, literatüre dayalı, uzman görüşü alındıktan ve ön uygulaması yapıldıktan sonra geliştirilen "yapılandırılmış soru formuyla", 19 Şubat- 19 Mart 2014 tarihleri arasında, mesai saatlerinde, okullarda toplanmıştır. Veri toplama formu katılımcılar tarafından doldurulmuş, İstatistiksel değerlendirme SPSS programında yapılmıştır. 
Katılımcıların %55,7'si erkek; %89,8'i evli; %88,9'u lisans mezunu ve yaş ortalaması 47,37±5,66'dır. Katılımcıların %30,3'ünün "inmede etkilenen organı" ve %70'inin "inme nedenini" bilmediği saptanmıştır. Katılımcıların "inme alarm belirtileri"ne ilişkin en iyi bildikleri üç belirtiye ilişkin toplam cevapları (n=1529) en fazladan en aza doğru sıralandığında; kol-bacakta uyuşma ve güçsüzlük (%22) ve konuşma ve anlama bozukluğu (%12,3) olduğu belirlenirken; %46,3'ünün AHA/ASA'nın tanımladığı "inme alarm belirtileri" ile ilgisi olmayan cevaplar verdiği saptanmıştır. Katılımcıların "inme risk faktörleri"ne ilişkin yazdıkları üç faktöre ilişkin toplam cevapları (n=1538) en fazladan en aza doğru sıralandığında; stres (%15,5), hipertansiyon (%12,3), sigara- alkol (%9) olduğu belirlenirken;  %24,5'inin AHA/ASA'nın tanımladığı "inmenin risk faktörleri" ile ilgisi olmayan cevaplar verdiği saptanmıştır. Katılımcıların beyanlarına göre, yüksek kolesterol (%22,0), ailede inme öyküsü (%17,6), yüksek tansiyon (%10,9) ve diabet (%6,5) gibi inme risk faktörlerine sahip oldukları saptanmıştır.  Katılımcıların yaklaşık üçte ikisinin (%60,3) inmenin önlebilir ve dörtte üçünün (%75) tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu, bununla birlikte tamamına yakınının (%98,6) inme belirtileri başladıktan sonra hastaneye 3,5 saatten önce (%95,7)  gidilmesi gerektiğini belirttikleri saptanmıştır. Katılımcıların inme belirtilerini hissettiklerinde/ gördüklerinde sırasıyla; yaklaşık üçte biri (%32,2) ambulans çağırmayı, üçte biri (%28,6) acil servise gitmeyi ve yaklaşık altıda biri (%15,5) başına soğuk su dökeceklerini belirtmişlerdir.
Katılımcıların demografik özellikleri ile inmeden etkilenen organı, inme nedenini, inme risk faktörlerini, alarm belirtilerini ve inme belirtileri görüldükten sonra hastaneye gitme zamanını bilme arasında istatistisel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. 
Sonuç; çalışmaya katılan öğretmenlerin danışman ve eğitimci rollerine, inme risk faktörlerine sahip olmalarına ve inme için riskli yaş grubunda bulunmalarına rağmen,  inme alarm belirtileri ve risk faktörleri farkındalığı istenilen düzeyde değildir.

Anahtar Kelimeler: İnme, farkındalık, lise öğretmenleri, inme risk faktörleri, inme alarm belirtileri

Abstract:
This descriptive and cross-sectional study was intended to examine the warning symptoms and awareness of risk factors in teachers who are over 40 years of age and who work at high schools in the city centre in Aydın. The study group consisted of teachers (1256) who work at schools in Aydın city centre and instead of utilizing sample method for over-40-year old teachers, census method was implemented. The survey included teachers who were over 40 years-old, eager to participate 567 (%81) and never experienced any strokes before. The data, after the acceptance and permission of the ethical board was taken, was collected   from schools within working hours between 19 February and 19 march, 2014 in questionnaire forms designed with the approval of an expert specializing  in literature. Data collection forms were filled by the participants and statistical evaluation was done in spss software. 
%55,7 of the participants were male, %89,8 married, %88,9 university graduates and mean age  was 47,37±5,66. It was discovered that %30,3 of the participants  did not know the organs affected by stroke and %70 of them were unaware of the reason of stroke. When all the answers  given by the participants  about the best known  warning signs of stroke  were listed  ranging from the best to the least, it was found out that weakness and numbness in arms and legs was (%22) and speech  and understanding impairment  as (%12,3) while %46,3 gave answers unrelated to  the warning stroke symptoms identified by AHA/ASA. When their answers about stroke risk factors were enlisted from the best to the least, it was discovered that stress was (%15,5), hypertension (%12,3) and alcohol and smoking (%9) on the other hand, %24,5 gave answers unrelated to the definition of stroke risk factors defined by AHA/ASA. Considering their statements, ıt was understood that (%22,0) of them had high cholesterol (%17,6) had family records of stroke, (%10,9) had high tension, and (%6,5) had diabetic factors. İt was learnt that about  two –thirds of the participants (%60,3) knew  that stroke is  preventable and three fourth (%75) of them  knew it as curable condition, and nearly all of them  (%98,9)  also knew the fact that ıt was necessary to go to hospital within three and  half hours when the symptoms of stroke started. The participants answered that when they felt the symptoms of stroke, one third of them (%32,2) would call an ambulance, (%28,6) would go to the urgent service , and about (%15,5) of them would pour cold water on their heads. 
A remarkable difference was found among the participants in accordance with their demographic features and their knowledge of stroke risk factors, warning signs, time to go to hospital.
The result; despite their educator roles and being in the risk factor age for stroke the teachers participated in the study were not as aware of the stroke warning signs and risk factor  as they were expected.

Key words: stroke awareness, high-school teachers, stroke risk factors, stroke warning signs