Mısır Arapçasında Türkçe unsurlar
Turkish elements in Egyptian Arabic
Yazar: SHİMAA SHARAF
Danışman: PROF. DR. HAYATİ DEVELİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Morfoloji = Morphology ; Mısır = Egypt ; Ortak kelimeler = Common words ; Ses bilim = Phonology ; Türkçe = Turkish ; Yabancı kelimeler = Foreign words

Özet:
Bu çalışmada dil ilişkileri kapsamında Türkçe ile Mısır Arapçası arasındaki
ilişkiler ele alınmış; Mısır Arapçasındaki Türkçe unsurlar dilbilimsel açıdan
değerlendirilmiştir.
Türkler ile Araplar arasındaki ilişkiler, Orta Asya'nın Müslümanlar tarafından
fethedilmesiyle başlamış; bu ilişkiler Emeviler döneminde daha da artmış ve
güçlenmiştir. Dil etkileşimi başlangıçta bilhassa ticaret ve askerlik alanında
gelişmiş, Emevilerin hâkim olduğu Mısır bölgesinde konuşulan Arapçaya Türkçe
kelimeler ve unsurlar geçmeye başlamıştır.
Fatimilerden sonraki Memlükler hâkimiyetiyle birlikte Mısır Arapçasındaki
Türkçe unsurlar artmaya başlamış, hatta Türkçe divan dili olmuştur. Osmanlı dönemi
ise Türkçenin günlük hayatta, devlet idaresinde, ilim ve kültür çevrelerinde daha
etkili olduğu bir dönem olmuştur. Yüzyıllar boyunca süren bu ilişkiler Mısır
Arapçasında derin etkiler bırakmış olup bu etkiler günümüzde de sürmektedir.
Çalışmamızda ana kaynak olarak kullanılan metinlerin malzemesi
doğrultusunda Mısır Arapçasındaki Türkçe unsurlar fonolojik, morfolojik ve
semantik bakımından incelenmiştir.
Mısır'da gazeteler, dergiler, kitaplar, okul kitapları ve haber bültenleri dışında
standart (fasih) Arapça kullanılmamaktadır. Mısır halk dili (Mısırca/Mısır Arapçası);
sokaklarda, evlerde, aile arasında, satıcılar ve alıcılar arasında, hatta okulda
öğretmenler ders anlatırken yani günlük hayatta insanlar iletişim kurarken kullanılan
dildir.
Mısır Arapçası, esasen yazılı olmayan; standartları belirlenmemiş, dolayısıyla
dil etkileşimine olabildiğine açık, sürekli değişen bir dil varyasyonudur. Bu dil
varyasyonunun yazılı izlerini ancak kimi araştırmacıların eserlerinden veya roman ve filmlerden öğrenebilmekteyiz. Bu yüzden çalışmamızda esas kaynakları Mısır
Arapçasındaki Türkçe unsurları bilhassa belirlemiş ve Ahmed Teymur'un Mu'cemu
Teymûr isimli çalışması ile Mısır Arapçasındaki alıntı unsurları inceleyen Ahmed
İsa Bek'in El-Muhkem fi-Usûli'l-kelimati'l-Ammiyye (1939) isimli eserlerinde
belirtilmişlerdir. Bunun yanında modern dönemde kaleme alınmış bazı edebî eserler
de taranmıştır.
Anahtar kelimeler: Dil İlişkileri, Mısır Arapçası, Türkçe, Türkçe Unsurlar,
Fonoloji, Morfoloji, Semantik.

Abstract:
Egyptian Arabic is a language that is constantly changing because it gets
influenced by other foreign languages. The differences in the language can be traced
only works of some researchers or novels and films. Therefore, my main source is
the Mucemu Teymur by Ahmed Teymur, a researcher who is half Egyptian and half
Turkish, and some other literary works written in Egyptian modern era.
The relations between Turks and Arabs have begun when Muslims have
conquest the Central Asian countries. The relations became even stronger during the
Umayyad period. Trade and military service have played an important role in the
development and interaction of the language. Starting from this period, Turkish
words and elements began to pass into Egyptian Arabic.
Since the Fatimid Caliphate, the Turkish words used in Egyptian Arabic
started to increase and became the language of the Divan. When the Ottomans took
Egypt under their sovereignty, Turkish words have been officially used and reached
the government of Egypt. Even after the Ottomans, the influence of Turkish in
Egyptian Arabic continued and lasts till today.
In this study, the relations between the two languages Turkish and Egyptian
Arabic were discussed. In the main sources, the Turkish elements and words in
Egyptian Arabic were examined in terms of phonology, morphology, and semantics.
Standard Arabic is not used in Egypt except in newspapers, magazines,
books, school books, and newsletters. Egyptian vernacular language (Egyptian /
Egyptian Arabic); is the language used in everyday life, when people communicate
in the streets, at home, between families, sellers, and buyers, and even at school.
Egyptian Arabic is a language that is constantly changing because it gets
influenced by other foreign languages. The differences in the language can be traced
only by works of some researchers or novels and films. Therefore, my main source is the Mucemu Teymur by Ahmed Teymur, a researcher who is half Egyptian and half
Turkish, and some of the other literary works written in Egyptian modern era.
Key Words: Language Contacs, Egyptian Arabic, Turkish Borrowings,
Phonology, Morphology, Semantic.