İslam filozoflarında mucize ve nedensellik
Miracle and causality in Islamic philosophers
Yazar: İMDAT BALKİS
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ŞİMŞEK
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Felsefeciler = Philosophers ; Kindi = Kindi ; Mucizeler = Miracles ; Nedensellik = Causality ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Tezimizde İslam filozoflarına göre mucize ve nedensellik konusunu inceledik. Konumuzu işlerken bütün İslam filozoflarının düşüncelerine başvurmak yerine çalışmamızın gayesine uygun olması bağlamında en önemli meşşai filozofları olan Kindi, Farabi, İbn Sina, İbn Rüşd ve onların düşüncelerini eleştirel bir şekilde ele alan Gazali'nin düşüncelerini incelemekle yetindik. Mucize ve nedensellik konusunun tarihi serüvenini, konuyla ilgili farklı bakış açılarını, değişik din ve kültürlerde nasıl anlaşıldığını değerlendirdik. İbn Rüşd'ün deyimiyle bilimsel çalışmaların anlam kazanması, burhandan söz edebilmemiz, insanın irade özgürlüğünü ve Tanrı'nın iradesi karşısında insanın konumunu doğru belirleyebilmemiz için bu konu büyük bir öneme haizdir. Ayrıca konumuz, peygamber olduğunu iddia eden kimselerin ortaya koydukları iddia edilen olağanüstülükleri nasıl anlamamız gerektiğinin anlaşılması açısından da katkı sağlayacaktır.

Filozoflarımızın, mucize konusuyla yakından ilişkili olan determinizmi ve her şeye müdahil Tanrı tasavvurunu nasıl uzlaştırdıklarını inceledik. Mucizenin mahiyeti konusunda yaşanan kavram kargaşasının nasıl tahlil ettiklerini nedensellikle ilintili olarak irdeledik. Konumuzu araştırırken Gazali'nin, İbn Rüşd'ün ve diğer filozofların konu hakkındaki düşüncelerini karşılaştırmalı olarak ele aldık. Gazali'nin Tehafüt-ü Felasife ve İbn Rüşd'ün Tehafüt-ü Tehafüt eserlerini önceledik. Yer yer yerli ve yabancı filozofların mucize ve nedensellik konusunda serdettikleri görüşlere de değindik. Bunun yanı sıra mucizeyi, peygamberliğin delillerden biri olarak kabul eden kelamcıların görüşlerine ve nispeten mucizeyi farklı yorumlara tabi tutan kelamcıların görüşlerine de değindik.

Anahtar Kelimeler: Mucize, Nedensellik, Kindî, Farabi, İbn Sina, Gazali, İbn Rüşd.

Abstract:
This thesis examined miracle and causality according to Islamic philosophers. In doing so, however, it was impossible to refer to the views of all the Islamic philosophers in this study due to its limited space. Instead, the thesis solely explored the views of miracle and causality of the most important meşşai (peripatetizm) philosophers such as al-Kindi, al-Farabi, Ibn Sina (Avicenna), al-Ghazali and Ibn Ruşhd. The study focused on the criticism of al-Ghazali against philosophers, as well as Ibn Ruşhd's criticism against al-Ghazali. The subjects of miracle and causality are significant because they enable us to properly understand life, along with the condition of human beings in the face of individual's free-will and of God's willpower. Besides, without being aware of this issue, it is not possible to realise the claims of a person who declares himself a prophet.

Besides, thesis also had a look at how philosophers came to terms with determinism and the image of the interfering God. Also, it examined how philosophers solved the confusion of miracle by means of causality. While doing research on the subject, thesis compared the views of al-Ghazali, Ibn Ruşhd, and other philosophers. In this respect, al-Ghazali's work Tahafut al- Falasife and Ibn Ruşhd's work Tahafut al- Tahafut were closely examined. At the same time thesis also discussed at times the views of national and international philosophers on the issue. Finally, thesis debated the views of those theologians who have seen miracle as one of evidences of prophethood, as well as that of those theologians who have considered miracle in a different way.

Keywords: Miracle, Causality, al-Kindî, al-Farabi, Ibn Sina, al-Ghazali, Ibn Ruşhd.