İstanbul'da bir ilçede toplumsal cinsiyet algısının araştırılması
Investigation of gender perceptions in a district of Istanbul
Yazar: ERENÇ YASEMİN DOKUDAN DİNÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE EMEL ÖNAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Algısal yargı = Perceptual judgement ; Ayrımcılık = Discrimination ; Cinsel ayrımcılık = Gender discrimination ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet = Gender ; Eşitsizlik = Inequality ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Ölçekler = Scales ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Toplumsal cinsiyet toplumsal ve kültürel olarak belirlenmiş cinsiyeti, biyolojik cinsiyetten ayırmak üzere kullanılan bir kavramdır. Fırsatları kullanmada, kaynakların ayrılması ve kullanımında, hizmetlere erişimde bireyin cinsiyeti nedeniyle ayrımcılık yapılabilmekte, söz konusu ayrımcılıklardan erkeğe oranla daha dezavantajlı ve daha düşük toplumsal statüye sahip olan kadınlar daha olumsuz düzeyde etkilenmektedir. Toplumsal cinsiyet algısının (tca), cinsiyet ayrımcılığının ve eşitsizliğinin saptanabilmesi için, yaşanılan toplumun tca ile ilgili yöneliminin bilinmesi ve farklı yönelimlerin nedenlerinin anlaşılması önemlidir. Ancak Türkiye'de özellikle sağlık alanında konuyla ilgili toplumu temsil eden örnekleme sahip kısıtlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmanın amacı tca ile sosyodemografik değişkenler arasındaki ilişkiyi "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği"ni (AltınovaDuyan, 2013) kullanarak araştırmaktır. Bu amaçla İstanbul ili Fatih ilçesine bağlı 6 aile sağlığı merkezinde 168'i kadın, 72'si erkek olmak üzere toplam 240 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların toplumsal cinsiyet algısı puan ortalaması 91.67±15.02'dir. Ölçeğin Cronbach's Alpha değeri ise 0.887'dir. Çalışma sonucunda; kişinin cinsiyeti, öğrenimi, gelir düzeyi, medeni durumu, çocuk sayısı, çalışma durumu, sigorta ve düzenli gelir varlığı, ebeveynlerinin öğrenim düzeyi ile tca puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ancak erkek olguların tca puanları ile medeni durum, çalışma durumu, düzenli gelir varlığı, çocuk sayısı ve annelerinin öğrenim düzeyi değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Sonuç olarak; erkeklerin toplumsal cinsiyet algısını etkileyen faktörlere yönelik ileri çalışmalara ihtiyaç olduğu, kadınların çalışmasının ve öğrenim düzeyinin toplumsal cinsiyet algısı üzerine olumlu etkisi olduğu dikkate alındığında kadınların çalışması ve öğrenimlerini sürdürmesinin teşvik edilmesi gerektiği, çocuk bakımı ile ilgili destek sunulması gerektiği düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler: toplumsal cinsiyet, eşitsizlik, ayrımcılık, sağlık

Abstract:
Gender is a concept used to distinguish socially and culturally determined gender identity from biological sex. Discrimination based on an individual's gender may occur in the contexts of social opportunities, allocation and utilization of resources, and access to services. This discrimination more negatively impacts women, who are relatively disadvantaged and have lower social status compared to men. In order to determine gender perception (gp), gender inequality and discrimination, it is important to understand societal attitudes toward gender roles and the reasons underlying different attitudes. However, few studies have been conducted on this subject in Turkey with a sample that represents the population, especially in the healthcare field. The aim of this cross-sectional descriptive study was to investigate associations between gp and sociodemographic variables using the "Gender Perception Scale" (Altınova & Duyan, 2013). A total of 240 subjects were included in the study, including 168 women and 72 men attending 6 family health centers in the Fatih district of the Istanbul province. The subjects' mean gender perception score was 91.67±15.02. The Cronbach's alpha value of the scale is 0.887. The results of the study revealed statistically significant associations between subjects' gp scores and their gender, education, income level, marital status, number of children, employment status, insurance, regular income, and parents' education level. However, no statistically significant relationship was found between the gp scores of men and their marital status, employment status, regular income, number of children, or mother's education level. These results suggest that further investigation of the factors affecting men's gp is needed. In addition, considering the positive effects of employment and education on women's gp, women should be encouraged to pursue education and career and should be supported regarding childcare.
Keywords: gender, inequality, discrimination, health