Çocuk ve spor ilişkisi üzerine fiziksel biçimlenmeyi etkileyen ergonomik faktörlere dayalı bir model
A model of child and sports relationship based on ergonomic factors affecting physical formation
Yazar: ŞEBNEM ERTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY ÖZDEMİR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Ergonomi = Ergonomics ; Spor = Sports ; Çocuklar = Children

Özet:
Her türlü bedensel ve sosyal gelişimin temelinde sportif aktivitelerin önemli rol oynadığı yıllardır bilinmektedir. İnsan organizması hareket için yaratılmış, düzeni ona göre kurulmuştur. Bu düzenin ve gelişiminin, özellikle çocukluk döneminde kazandırılan bilinçlenmeden etkilendiği farklı araştırmacılar tarafından ortaya konmuştur. Son derece önemli olan bu yöndeki bilinçlenmenin ülkemizde hala yeterli düzeye ulaştığı söylenemez.Çocuk doğası gereği, gelişmek ve hareket etmek ihtiyacında olan bir varlıktır. Çocukluk dönemi, gelişimin en hızlı, en etkili, içinde yaşanılan çevreyle etkileşimin en fazla olduğu yıllardır. Bu yıllardaki eğitimin, çocuğun bireysel özellik ve ihtiyaçlarına uygun şekilde verilmesi gerekmektedir. Spor yapma bilincinin çocukluk döneminde verilmesi gerekliliğinden yola çıkılarak; spor yapılacak mekanın öneminin de bu bilincin geliştirilmesinde önemli olduğu düşünülmüştür.Çocukların her türlü bedensel ve zihinsel faaliyetlerini gerçekleştirdikleri mekanlar, aynı zamanda onlarla uyum içinde de olmalıdır. Uyumu sağlayan düzenlemeler ergonomik düzenlemeler olarak ifade edilmektedir. Bu düzenlemeler antropometrik açıdan, fizyolojik açıdan, mekansal açıdan, psikolojik açıdan, enformasyon açısından ve emniyet açısından düzenleme olarak sıralanmaktadır.Bu bağlamda, çalışma kapsamında, konu ile ilgili genelden özele doğru literatür çalışması yapılmış çocuk ve spor ilişkisi üzerine fiziksel biçimlenmeyi etkileyen ergonomik faktörlere dayalı bireyden çocuğa bir model geliştirilmiştir. Geliştirilen model ile, çocuk spor tesisleri tasarımı için mimari tasarım sürecinde çocuk ve spor ilişkisi ortaya konmuş, çocuklar için ergonomik düzenlemeler saptanmış ve çocuk spor yapılarının tasarımını etkileyen faktörler ve ele alınan gerekli ilkeler ortaya konmuştur.

Abstract:
It has been known, for long, that sports activities play a significant part in physical and social development. Human organism was created and designed for movement. The fact that this design and development is affected by the awareness gained, particularly, during childhood period, has been asserted by several researchers. Unfortunately, in our country, this awareness has not been raised at the desired level yet.A child is a being with an innate need for development and movement. Childhood period refers to the years during which the child develops the most quickly and efficiently, and sets the most interaction with the environment. It is essential to provide an education in a way that fulfills the child?s individual characteristics and needs in this period. Based upon the necessity to raise awareness for doing sports during childhood, the significance of the place to do sports is also regarded to play a big part in developing this awareness.The places, where children perform any physical and mental activities, must be in compliance with them. The arrangements providing compliance are also defined as ergonomic arrangements. These arrangements include anthropometric, physical, spatial, psychological, informatics, and safety arrangements.In this regard, a literature review, from general to specific, was conducted, and a model of child and sports relationship based on ergonomic factors affecting physical formation was developed in the context of the study. With the developed model, the relationship between child and sports in the architectural design process for children?s sports facilities were introduced; the ergonomic arrangements for children were determined; and the factors affecting the design of children?s sports facilities and the essential principles were set forth.