Jeoistatiksel yöntemlerle toprak analizi: Konya örneği
Soil analysis with geostatical methods: The case of Konya
Yazar: MERVE ÇIRACI
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ZAHİT SELVİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Jeoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
İnsan kaynaklı ekosistem sorunları her geçen gün artmaktadır. Doğal çevrenin korunması ve
sürdürülebilirliği için bir çok çalışma yapılmaktadır. Bu çalışmalar arasında en yaygın olanlardan toprağın
işlenebilirliği içerisindeki elementlerin ölçümü ve analizi yer almaktadır. Uzaktan algılama verilerinden
gelen doğruluk ise her geçen gün çeşitli yöntemlerle ulaşılabilir verinin kıymetini arttırmaktadır. Verinin
işlendiği yöntemlerden bir tanesi de jeoistatiksel modellerdir. Uzaktan algılama verileri ve sahadan gelen
ölçülen toprak değerleri verisinin işlemesi ile gerçekleştirilmiştir. Fiziksel ölçümlerin yanında yapılan
birçok çalışmada da gözlemlenilmiştir ki uzaktan algılama verilerinden gelen parlaklık değerleri okuması
ile arazi hakkında bilgi sahibi olabiliyoruz. Tarımın kalitesi toprağın korunması ile doğrudan ilişkilidir.
Son dönem çalışmalarında da tarıma ve toprağa yoğun ilgi bulunmaktadır. Konya Karapınar bölgesinde
gerek jeolojik gerekse toprak analizi konusunda yoğun çalışma alanıdır. Bu çalışmalar yerel ve ulusal
boyuttadır. Alana yönelik koruma ve sürdürülebilirliğini arttırmak için çeşitli çalışmalar ile çözüm
aranmıştır.
Araştırma konusu ve uygulanılması haritacılık jeoistatiksel tekniği analizleri ile hem konumsal hemde
teknik olarak oldukça taze bir çalışma alanıdır. Bu çalışmada jeoistatistiksel yöntemler arasında yer alan
kriging modellemesinin gerçek veriye yakınlığına vurgu yapılmıştır. Jeoistatiksel yöntemlerle oluşturulan
modeller sayesinde verinin çeşitli analizlerle karşılaştırılması sağlanmıştır.
Bu çalışmada USGS'den elde edilen Landsat9 verisi indeksleri ve Ulusal Toprak Veri Tabanı verileri
kullanılmıştır. Landsat9 verisinden bitki örtüsü indeks haritası, kil, demir, demiroksit haritaları üretilerek
jeoistatistik metodu ile analiz edilmiştir. Ulusal toprak veri tabanından 1/25000'lik büyük toprak grubu
verileri yer aldı.
Veri analizi için ArcGIS 10.8 programı kullanıldı. Türkiye de Karapınar bölgesinde uzaktan algılama verisi
ve saha verisinin beraber kullanıldığı jeoistatistiksel yöntemlerle toprak element veri analizi yapıldı.. En iyi
sonucu uzaktan algılama verileri ile kriging ordinary yönteminde R2= 0.4 sonucu ile tahminleme yapıldı.
Yapılan çalışmanın Toprak bilimi ve çeşitli arazi yönetimi araştırmaları için alt çalışma olarak kılavuz
niteliği taşımaktadır. Kolay ulaşılabilir veri olan uzaktan algılama verileri ile zamandan ve maliyetten
kazanç sağlanarak düşük hatalı analizlerin yapılabilirliği doğrulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: coğrafi bilgi sistemleri, jeoistatistik, kriging, landsat

Abstract:
Human-induced ecosystem problems are increasing day by day. Many studies are carried out for
the protection and sustainability of the natural environment. The most common of these studies include the
measurement and analysis of elements in the workability of soil. The accuracy of remote sensing data
increases the value of data that can be accessed through various methods every day. One of the methods by
which data is processed is geostatistical models. It was carried out by processing remote sensing data and
measured soil values data from the field. In addition to physical measurements, it has been observed in
many studies that we can obtain information about the land by reading the brightness values from remote
sensing data. The quality of agriculture is directly related to the protection of the soil.
There is also intense interest in agriculture and soil in recent studies. It is an area of intense study
in both geological and soil analysis in Konya Karapınar region. These studies are local and national.
Solutions have been sought through various studies to increase the protection and sustainability of the area.
It is a very fresh field of study, both spatially and technically, with its research subject and
application of cartography geostatistical technique analysis. In this study, the closeness of kriging modeling,
which is among the geostatistical methods, to real data is emphasized. Thanks to the models created by
geostatistical methods, the data was compared with various analyses. Landsat9 data indices obtained from
USGS and National Soil Database data were used in this study. Vegetation index map, clay, iron and iron
oxide maps were produced from Landsat9 data and analyzed with the geostatistical method. Slope map was
produced from SRTM. 1/25000 large soil group data were included from the national soil database.
ArcGIS 10.8 program was used for data analysis. Soil element data analysis was performed using
geostatistical methods using remote sensing data and field data together in the Karapınar region in Turkey.
The best result was estimated with remote sensing data and the kriging ordinary method with R2 = 0.4. The
study serves as a guide as a sub-study for soil science and various land management research. The feasibility
of low-error analyzes has been confirmed by saving time and cost with remote sensing data, which is easily
accessible data.
Keywords: geostatistics, kriging, geographic information