Vardiyalı çalışan ve çalışmayan hemşirelerde biyolojik ritim ve depresyon durumunun incelenmesi
Examination of biological rhythm and depression in shift and non-shift work nurses
Yazar: SELİN ŞEHİTOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM ANÇEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Depresyon = Depression ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Çalışanlar = Workers ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma, vardiyalı ve vardiyasız çalışan hemşirelerin biyolojik ritimleri, depresyon
durumlarını ve biyolojik ritimleri ile depresif belirtileri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacı ile
tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte bir çalışmadır.
Araştırmada veriler, Sosyodemografik Veri Formu, Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve
Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi (BRDG)'nin 01.10.2020 ile 30.06.2021 tarihleri
arasında Gazi Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan hemşirelere uygulanmasıyla elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 20 programı kullanılmış, veri analizinde tanımlayıcı
istatistikler, Kolmogrov-Smirnov, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis H, Spearman korelasyon
testleri kullanılmıştır. Sonuçlar p<0,05 için istatiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Araştırma sonucunda hemşirelerin BDE puan ortalamaları 48,79; BRDG puan ortalamaları
49,51 olarak bulunmuştur. Hemşirelerin yaşı, medeni hal, çocuk varlığı, vardiyalı çalışma sistemi
ve çalışma yılına göre BDE puanlarının farklılaştığı belirlenmiştir (p<0,01). Cinsiyet, eğitim
durumu, çalışılan bölüm, serviste Covid-19 tanılı hasta olma durumu ve fiziksel sağlık sorunu
varlığı ile BDE arasında ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Cinsiyet, yaş, medeni hal, çocuk varlığı,
vardiyalı çalışma ve çalışma yılına göre BRDG ve alt boyut puanlarının farklılaştığı tespit
edilmiştir (p<0,05). Eğitim durumu, çalışılan bölüm ve serviste Covid-19 tanılı hasta olma durumu
ile BRDG ve alt boyut puanları ile ilişki tespit edilememiştir (p>0,05). Veri toplama aracı olan
BDE ve BRDG arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde ilişki kurulmuştur (p<0,01).
Araştırma bulguları hemşirelerin depresif belirtilerinin yakından takip edilmesini ve gerekli
desteğin sunulmasını, vardiyalı çalışanların biyolojik ritimlerindeki bozukluğun farkında olmalarını
ve depresyon ile biyolojik ritim arasındaki ilişkinin göz önüne alınarak hem yönetimsel hem de
kişisel düzenlemelere gereksinim olduğunu göstermiştir. Çalışmanın daha büyük örneklemde
yapılması ve niteliksel çalışmalarla desteklenmesi önerilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Biyolojik Ritim, Depresyon, Hemşire, Vardiyalı Çalışma

Abstract:
This study is a descriptive and correlational study in order to determine the biological
rhythms and depression and association between the biological rhythms and depression in nurses
who are working in shifts and non-shifts.
The data in the study were obtained by applying the Sociodemographic Data Form, Beck
Depression Inventory (BDI) and Biological Rhythm Assessment Interview (BRIAN) to nurses
working at Gazi University Hospital between 01.10.2020 and 30.06.2021. SPSS 20 program was
used to evaluate the data. In data analysis, descriptive statistics, Kolmogrov-Smirnov, Mann-
Whitney U, Kruskal Wallis H, Spearman correlation tests were used. Results were considered
statistically significant for p<0,05.
As a result of the research, it was determined that the BDI scores of the nurses differed
according to their age, marital status, having a child, working in shifts and working year (p<0,01).
There was no significant difference between BDI scores with gender, education level, department
of work, being a patient with a diagnosis of Covid-19 in the service, and the presence of physical
health problems (p>0,05). It was determined that BRIAN and sub-dimension scores differed
according to gender, age, marital status, having a child, working in shifts and working year
(p<0,05). There was no significant difference between education status, being a patient with a
diagnosis of Covid-19 in the department and service, and BRIAN and sub-dimension scores
(p>0,05). It was determined that there is a positive and significant relationship between BDI and
BRIAN, which is a data collection tool (p<0,01).
Research findings showed that nurses should be closely monitored for their depressive
symptoms and provided with necessary support, shift workers should be aware of the disorder in
their biological rhythms, and both managerial and personal regulations are needed considering the
relationship between depression and biological rhythm. It has been suggested that the study to be
carried out with a larger sample and supported by qualitative studies.

Keywords: Biological Rhythm, Depression, Nurses, Shift Working