Glutensiz ve yerel iki buğday çeşidinin In vitro rejenerasyon ve biyokütle gelişim kapasitelerinin karşılaştırılması
Comparison of In vitro regeneration and biomass development capacities of gluten-free and local two weat varieties
Yazar: ESRA ÜST
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT AKI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Araştırmamızda, çölyak hastalarının diyetlerinde kullanılan Polygonaceae familyasından greçka (Fagopyrum esculentum Moench.) ve Poaceae familyasından iki yerel buğday (Triticum aestivum L.) çeşidinin (tigre, sagittario) doku kültürü şartlarında rejenerasyon ve biyokütle gelişim kapasitelerinin karşılaştırılması gerçekleştirilmiştir. Yerel buğday çeşitlerinden tigre ve sagittario tohumları ile glutensiz greçka (karabuğday) türüne ait sertifikalı tohumlar kullanılmıştır.
Doku kültürü şartlarında MS0 ve bitki büyüme düzenleyicilerinden 2,4-D ve BAP'ın farklı konsantrasyonları ve kombinasyonları ile desteklenmiş olan MS ortamlarında tohumdan yetiştirilen 2 haftalık bitkilerden alınan eksplantlardan deneme grupları kurularak bunlar alt kültür serilerine alınmış ve takipleri gerçekleştirilmiştir. Alt kültürler boyunca rejenerasyon ve biyokütle gelişim kapasiteleri karşılaştırılmıştır. Bu sayede gluten ve gliadin yolunda yapılan baskılamanın bitkinin büyüme ve gelişme parametreleri açısından ne tür değişikliklere yol açtığı belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre F. esculentum türünün rejenerasyon ve biyokütle gelişim kapasitelerinin T. aestivum türünün tigre ve sagittario çeşidine göre daha yüksek olduğu, bu yüksekliğin greçka için 2. altkültürden itibaren 2:1 oranında oksin: sitokinin ile desteklenmiş MS3 ortamında, tigre ve sagittario çeşitleri için ise 4:1 oranında oksin:sitokinin ile desteklenmiş MS4 ortamında daha belirgin olduğu saptanmıştır. MS0 ve MS7 besin ortamlarına aktarılan tigre ve saggitario çeşitleri ile F. esculentum türünün kallus oluşturma kapasiteleri karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak her iki besin ortamında da F. esculentum türünün kallus oluşturma potansiyelinin T. aestivum çeşitlerine göre daha fazla olduğu belirlenmiştir. İki bitki sürgün gelişimi ve köklenme açısından değerlendirildiğinde F. esculentum türünde sürgün ve kök gelişiminin T. aestivum çeşitlerine göre daha iyi derecede olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
In this reserach, the comparison of in vitro regeneration and biomass development capacities in tissue culture conditions of two local wheat cultivars (Triticum aestivum L.) and buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench.) which used in the diets of celiac patients were performed.
The seeds of the tigreand sagittario as an local varieties and the seeds of the gluten-free greçka (buckwheat) were used. In tissue culture conditions, MS0 and different combinations of plant growth regulators as 2,4-D and BAP were supplemented MS have been used. There generation series were obtained from the explants which obtained from the two weeks old plantlet in MS0 medium and these were followed by subculture series. During the subcultures regeneration and biomass development capacities were compared. In this way, it was tried to determine what kind of changes in the growth and development parameters of the plant in the gluten and gliadin pathway. According to the results, germination and differentiation potential from explant of F. esculentum is higher than both T. aestivum varieties tigre and sagittario. This increasing was found to be more pronounced in buckwheat species which MS supplemented with 2:1 ratio of auxin:cytokinin in MS3, tigre and sagittario varieties of wheat were found to be more prominent in MS medium supplemented with auxin:cytokine in 4:1 ratio of auxin:cytokinin in MS4. The calli regeneration capacities of tigre and saggitario varieties transferred to MS0 and MS7 nutrient media and F.esculentum species were compared. As a result, it was determined that callus formation potential of F.esculentum species was higher than T. aestivum cultivars in both nutrient media. When two plants were compared in terms of shoot development and rooting, it was observed that the shoot and root development of F. esculentum was better than T. aestivum varieties.