Somut olmayan kültürel miras taşıyıcıları:Rize el sanatı ustaları üzerine bir inceleme
Carriers of intangible cultural heritage: A review on Rize handicrafts master
Yazar: NİHAN ÇİÇEKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. PERVİN ERGUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: El Sanatları = Crafts ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Rize = Rize ; Sanatkarlar = Artisans ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
ÇİÇEKOĞLU. Nihan; Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcıları: Rize El Sanatı Ustaları Üzerine Bir İnceleme, Yüksek Lisans Tez, Ankara, 2013.

Somut olmayan kültürel miras insanlığın varlığından beri doğaya kattığı, tecrübe ettiği ve günümüze ulaştırdığı her şeyi koruma ihtiyacından doğmuş kültürel bellektir. Somut olmayan kültürel miras taşıyıcıları odaklı bu çalışmada Yaşayan İnsan Hazineleri kriterlerine uygun olarak el sanatı ustaları alan araştırması ile derlenmiştir.

Kültürel birikimin kuşaktan kuşağa aktarılmasını amaçlayan UNESCO bu amacını, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi ile gerçekleştirmiştir. Somut Olmayan Kültürel Miras'ın aktarılmasında önemli rol üstlenen gelenek taşıyıcıları için Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Sistemi geliştirilmiştir.

Çalışmada alan araştırmasıyla tespit edilen ve Yaşayan İnsan Hazineleri kriterleri doğrultusunda değerlendirilen Rize el sanatı ustaları yer almaktadır. Somut olmayan kültürel mirasın taşıyıcıları olan ustaların sanatları video, ses kaydı ve fotoğraf çekimleri ile kayda alınmıştır.

Türk el sanatlarının genel özelliklerine yer verilmiştir. Çalışmada yer alan ustaların ilgilendikleri sanatların etimolojik ve tarihsel süreçlerine yer verilmiştir. Rize el sanatları hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Ustaların sanatlarını icra ediş teknikleri ve kullandıkları malzemeler anlatılmıştır.

Rize el sanatları geçmişten günümüze kadar değerlendirilmiştir. Küreselleşme, teknolojik gelişmelerin getirdiği olumsuzluklar ve el sanatlarının üretiminde ortaya çıkan yozlaşma eleştirilmiştir.

Sonuç olarak; el sanatlarına olan ilginin azalması ve aktarımın en önemli aracı olan usta-çırak ilişkisinin bitme noktasına geldiği gözlemlenmiştir. Bu sebeple, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın, İl Kültür ve Turizm

Müdürlükleri'nin, Halk Eğitim Merkezleri'nin veya özel kursların tükenmekte olan el sanatlarına ve ustalarına destek vermesi gerektiği kanısına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Somut Olmayan Kültürel Miras, Yaşayan İnsan Hazineleri, Rize El Sanatı Ustaları, Geleneksel El Sanatları, Aktarma

Abstract:
ÇİÇEKOĞLU. Nihan; Carriers of Intangible Cultural Heritage: A Review on Rize Handicrafts Master, Master's Thesis, Ankara, 2013.

Intangible cultural heritage is cultural memory that human experience, everything added to nature by human and something carried from past to present since presence of humanity. Intangible cultural heritage carriers in this study focused on Living Human Treasures handicraft masters according to the criteria has been compiled with field research.

Cultural knowledge passed from generation to generation, aiming at UNESCO. UNESCO, Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage carried out with the purpose of this. Having an important role in the transfer of the Intangible Cultural Heritage tradition for carriers National Living Human Treasures System has been developed.

This work has Rize of master of handcraft. This handcraft with research in the areas identified and evaluated in accordance with criteria Living Human Treasures. Handcraft masters recorded with photography, video and voice recording.

There are general characteristics of Turkish handicrafts. There are masters of the interested in arts of the etymological and historical processes.

Rize handcrafts are criticized from past to present. Globalization, technological adverse effects and corruptions are criticized.

Finally; reduction of the interest in crafts and come to the end point of the master-apprentice relationship has been observed. So, crafts and craftsmen have decided to support by Ministry of Culture and Tourism, Provincial Culture and Tourism Directorate, Public Training Centers and special courses.

Keywords: Intangible Cultural Heritage, Living Human Treasures, Rize Handicrafts, Traditional Crafts, Transmission.