Esansiyel hipertansiyonlu bireylere uygulanan motivasyonel görüşme temelli öz-yönetim desteği programının bakım sonuçlarına etkisi
Effects of motivational interview-based self-management support programme applied to patients with essential hypertension on care outcomes
Yazar: KÜBRA İNCİRKUŞ
Danışman: PROF. DR. NURSEN NAHCİVAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Yaşam tarzı = Life style ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Araştırmanın amacı, esansiyel hipertansiyonlu bireylere uygulanan motivasyonel görüşme temelli öz-yönetim desteği programının bakım sonuçlarına etkisini incelemektir. 
Çalışma İstanbul'da iki Aile Sağlığı Merkezi'nde uygulanmış; ön-test, son-test kontrol gruplu deneysel tasarım kullanılmıştır. Esansiyel hipertansiyonu olan 116 birey randomize olarak deney (n=58) ve kontrol (n=58) gruplarına atanmıştır. Deney grubuna motivasyonel görüşme temelli öz-yönetim desteği programı uygulanırken, kontrol grubu normal bakıma devam etmiştir. Kan basıncı, kolesterol, BKİ ve bel-kalça oranı, fiziksel aktivite, öz-etkililik algısı, davranış değişim aşamaları, ilaç tedavisine uyum, depresyon durumu, acile başvuru ve hastaneye yatma sayısı, tanılanan Omaha Sistem problemleri için bilgi, davranış ve durum düzeyleri girişim öncesinde ve girişimden 6 ay sonra olmak üzere iki kez değerlendirilmiştir. Verilerin analizi bilgisayarda, tanımlayıcı ve önemlilik analizleri kullanılarak yapılmıştır. 
Deney ve kontrol grubundaki bireyler sosyo-demografik ve sağlık özellikleri yönünden benzer ve çoğunluğu "50 yaş üstünde, kadın, ilkokul mezunu, evli, çalışmayan ve sağlık güvencesi bulunan" bireylerdi. Örneklemin çoğunluğu sağlıklarını "orta düzeyde" algılamakta, en az beş ilaç kullanmakta, sigara ve alkol kullanmamaktaydılar. Uygulanan girişimin, kan basıncı, BKİ, fiziksel aktivite düzeyi, öz-etkililik algısı, davranış değişim aşaması düzeyi, acile başvuru sayısı, tanılanan Omaha Sistem problemleri için bilgi, davranış ve durum puan ortalamalarında anlamlı ve olumlu etkisi olduğu belirlendi. Deney ve kontrol grubu arasında, kolesterol düzeyi, bel-kalça oranı, ilaç tedavisine uyum, depresyon durumu ve hastaneye yatma sayısı yönünden anlamlı bir fark bulunmadı.
Sonuç olarak, birinci basamakta hipertansiyonlu bireylere uygulanan motivasyonel görüşme temelli öz-yönetim desteği programının bakım sonuçlarına olumlu ve anlamlı etkileri olmakla birlikte, girişimin hipertansif bireyleri yansıtan daha geniş örneklem gruplarında denenmesine ve ileri araştırmalara gereksinim vardır.

Anahtar Kelimeler: Esansiyel Hipertansiyon, Kronik Hastalık, Öz-Yönetim, Motivasyonel Görüşme, Yaşam Biçimi Değişiklikleri

Abstract:
The aim of the study is evaluating of motivational interviewing-based self-management support program's effects on care outcomes for patient with essential hypertensive. 
A controlled pretest-posttest intervention design was conducted in two family health centers in Istanbul. 116 patients with essential hypertension were randomly assigned to either the control group (n=58) or the intervention group (n=58). Motivational interviewing-based self-management support program was implemented to intervention group, while control group received usual care. After 6 months from the intervention, the changes in care outcome variables (blood pressure, cholesterol, BMI, waist-hip ratio, physical activity, perceived self-efficacy, stage of behaviour change, depression status, medication adherence, number of hospitalization and applicant to emergency department, level of knowledge-behaviour-status) are assessed. Data analysis was made using descriptive and significance analysis on computer. 
Intervention and control groups were similar in socio-demographic and health characteristics. The most of the sample was "above 50 years old, female, graduated elementary school, married, unemployment and having health insurance." Patients who are using minimum five medications, not smoking or drinking, have perceived health as "moderate"  After the intervention, positive and statistically significant results were found in blood pressure, BMI, physical activity, perceived self-efficacy, stage of behavior change, number of application to emergency department, level of knowledge-behavior-status for identified Omaha System problems. There were no significant differences in cholesterol, waist-hip ratio, depression status, medication adherence, and number of hospitalization. 
Motivational interviewing-based self-management support program has positive and significant effects for essential hypertensive patient in primary care. There is a need for further studies.

Key Words: Essential Hypertension, Chronic Disease, Self-management, Motivational Interviewing, Life Style Changes