Erken uyarı sistemleri ve çok kriterli karar verme yöntemlerine göre finansal performans analizi: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama
Financial performance analysis according to early warning systems and multi-criteria decision making: An application on Borsa Istanbul
Yazar: İREM KARAPINAR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN KAPUCU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal analiz = Financial analysis ; Finansal başarı = Financial succes ; Finansal başarısızlık = Financial failed ; Finansal modeller = Financial models ; Finansal performans = Financial performance ; Finansal sermaye = Financial capital ; Finansal tablolar = Financial statements

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul'a kote edilmiş, gıda ve içecek sanayiinde faaliyet gösteren 26 adet şirketin erken uyarı sistemleri ile finansal başarısızlık olasılıklarını belirlemek, kullanılan yöntemlerin sonuçlarının birbiriyle olan tutarlılığını ölçmek ve elde edilen skorlar kullanarak Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerine göre işletmelerin finansal başarı sıralarını saptamaktır. Çalışmada, işletmelerin 2017-2022 yılları arasındaki finansal verileri kullanılmıştır. Finansal başarısızlık olasılıklarını ölçmek için Altman Z-Skor, Springate S-Skor, Taffler Z- Skor, Taffler&Tisshaw Z-Skor, Fulmer H-Skor, Ohlson O-Skor, Zmijewski J-Skor ve Grover G-Skor modelleri kullanılmıştır. İşletmelerin finansal performansını değerlendirmek için elde edilen tüm skorlar kendi içerisinde alternatifler ele alınarak Entropi yöntemiyle ağırlıklandırılmış ve Gri İlişkisel Analiz yöntemi kullanılarak finansal olarak başarılı işletmeden, başarısız işletmeye doğru sıralama yapılmıştır. Son olarak Borda Sayım Yöntemi'ne göre, kullanılan modellerin kendi içerisinde bütünleşik sıralaması elde edilmiştir. Sıralama sonucunda TBORG işletmesi sekiz model arasından beşinde başarılı olurken, DARDL ve TETMT işletmeleri sekiz modelin altısında finansal başarısız olmuştur. Borda Sayım Yöntemi sonuçlarına göre ise sırasıyla TBORG, KNFRT ve SELGD ilk üç işletme olurken, PINSU, DARDL ve TETMT son üç işletme olmuştur. Modellerin kalemleri incelendiğinde başarılı ve başarısız işletmelerin benzer özellikler taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada çalışma sermayesinin negatif sonuç vermesi, borçların varlıklardan fazla olması, varlıkların etkin kullanılamaması, vergi öncesi zarar, dönem net zararı ve geçmiş yıl zararları verilmesi finansal başarısızlık göstergeleri olarak saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to study the possibility of early warning systems and financial failure, measure the consistency of the methods used, and determine the success order of businesses with the scores obtained. The analysis used financial data from 26 companies operating in the Istanbul food and beverage industry market between 2017 and 2022. Altman Z-Score, Springate S-Score, Taffler Z-Score, Taffler & Tisshaw Z- Score, Fulmer H-Score, Ohlson O-Score, Zmijewski J-Score, and Grover G-Score models are used to measure the potential for financial failure of companies. All scores obtained to evaluate the financial results of enterprises are weighted by the Entropy method and used by the Gray Relational Analysis method. Finally, the built-in sequence of models has been obtained using the Borda Count method. The TBORG business has succeeded in five out of eight models, while DARDL and TETMT businesses have failed financially in six. According to the Stock Exchange Method results, TBORG, KNFRT, and SELGD were the first three businesses, respectively, and PINSU, DARDL, and TETMT were the last three. When examining the markers of the models, it was concluded that successful and failed businesses have similar features. In the study, it was determined as indicators of financial failure that the working capital yielded negative results, that the debt is more than assets, that assets are not being used effectively, that pre-tax damage, the net loss of the period, and past year losses.