Kadın kuaförü çalışanlarının kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlar konusundaki bilgi, tutum, davranışları ve etkileyen faktörler
Hairdresser workers knowledge, attitude and behaviour towards blood borne infections and affecting factors
Yazar: SEMRA SÜMER
Danışman: PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Enfeksiyon = Infection ; Hastalık = Disease ; Kadınlar = Women ; Kan = Blood ; Kuaförlük = Hair dressing ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
GİRİŞ
Kadın kuaförü çalışanlarının kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlar ile ilgili bilgi, tutum, davranışları ve bunları etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi, bilginin tutum ve davranışa dönüşüp dönüşmediğinin irdelenmesi ve bunun nedenlerini belirlemek hedeflenmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM
Çalışma kesitsel tanımlayıcı bir araştırma olarak tasarlandı. Aydın Esnaf ve Sanatkarlar Odası'na kayıtlı olan 150 kuaför salonu çalışmanın evrenini oluşturdu. Örneklem seçilmedi ve evrenin tamamına ulaşılması planlandı. Yüzelli kuaför salonunun telefon ve adres bilgileri elde edildi. Telefon ve adres bilgileri yanlış, eksik veya değişmiş olan 9 kuaför salonuna ulaşılamadı.  Ulaşılan 141 kuaför salonundan 8 kuaför salonu çalışmaya katılmayı kabul etmedi. Sonuçta 133 kuaför salonunda 18 yaş ve üzeri 500 kuaför çalışanı çalışmaya dahil edildi. Gerekli izinlerin alınmasını takiben 01.09.2014-31.11.2014 tarihleri arasında katılımcılar ile yüz yüze görüşülerek anket uygulandı ve onam formu imzalatıldı. Veriler istatistik programıyla oluşturulan veri tabanına işlenerek istatistiksel değerlendirme yapıldı.
BULGULAR
Çalışmaya katılanların 289'u  (%57,8) kadın, 211'i  (%42,2) erkekti ve yaş ortalamaları 25.27±9.1 yıl idi. Katılımcıları mesleklerine göre gruplandırdığımızda 147'si (%35,3) çırak, 110'u (%26,5) kalfa, 159'u (%38,2) usta, 84'ü (%16,8) manikürcü idi. Kuaför çalışanlarının %86,8'i mesleki riskler ve kan yoluyla bulaşan hastalıklar konusunda eğitim aldığını belirtti. Bilgi kaynakları olarak en fazla okul  (Çıraklık Eğitim) (%52 ), daha sonra Meslek Odasından (%46,2) bilgi aldıklarını belirttiler. Araştırma grubunda kan yoluyla bulaşan hastalıklar açısından mesleğini riskli görenlerin oranı %81,8 idi. Katılımcıların %24,6'sı işyerini tehlikesiz görmekteydi. HBV, HCV, AIDS gibi hastalıkların kan yoluyla bulaştığını doğru bilenlerin oranı %87,6 iken, bu hastalıkların havlu, çatal, bardak kullanımıyla da geçebileceğini ifade edenlerin oranı  %67 idi.  Makas, jilet vs. yoluyla geçebileceğini ifade edenlerin oranı ise %77,2 bulundu.  
Katılımcıların sadece %43,4'ü Hepatit-B aşısı yaptırdığını belirtti. Son bir ay içinde kesici-delici alet ile yaralandığını ifade eden 160 kişi (%32) bulunmaktaydı. Çalışma sırasında her işte eldiven kullanan sadece 32 kişi vardı (%6,4). Aletlerin temizliğinde(dekontaminasyon işleminde) %55,2 ile alkol kullanma oranı en yüksek bulundu. İşlemlerden önce ve sonra el yıkayanların oranı %76,4 idi. Sterilizasyonda kuru ısı yöntemini kullananlar %54,8 olarak bulundu. Katılımcıların bilgi puanı ortalaması 12 üzerinden 8,81±1,81 olarak bulundu. Bilgi puanını cinsiyet, yaş, eğitim, manikürcü olmak, medeni durum, meslek içi eğitim alma, meslekte sürenin olumlu etkilediği gözlendi. Katılımcıların davranış puanı ortalaması 10 üzerinden 6,63±1,4 saptandı. Davranış puanını cinsiyet, yaş, eğitim, manikürcü olmak, meslekte sürenin olumlu etkilediği gözlendi.
SONUÇ
Çalışmamızda katılımcıların kan yoluyla bulaşan hastalıklar konusunda bilgi düzeyinin ve uygulamalarının yetersiz olduğu görülmüştür ve bu durum toplum sağlığı açısından risk oluşturmaktadır. İlgili kurumların hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim çalışmalarının daha etkin hale getirilip çalışanları biliçlendirmeleri önem taşımaktadır. Özellikle genç ve tecrübesiz katılımcıların eğitimine öncelik verilmesi önemlidir. Ülkemizde Hepatit B aşısı ücretsiz olmasına rağmen katılımcı kuaför çalışanlarının aşılı olma oranları yeterli değildir. Gerek kuaför çalışanlarına gerekse erişkinlere yönelik bağışıklama programlarının aktif bir şekilde uygulanması hastalık bulaşını önemli ölçüde azaltacaktır. Toplum sağlığı açısından berber ve kuaförlerin sorumlu kuruluşlar tarafından yapıcı bir şekilde denetlenmesi, çalışanların sağlık kontrollerinin düzenli olarak yapılması gerekmektedir.

Anahtar kelimeler: Kadın kuaförü, kan yoluyla bulaşan hastalıklar, bilgi ve davranış

Abstract:
Hairdresser workers knowledge, attitude and behaviour towards blood borne infections and affecting factors.
Introduction And Aim
It was targeted aimed to evaluate hairdresser workers knowledge, attitude and behaviour towards blood borne infections, and affecting factors of these and  to find how  awareness and knowledge   changes  attitudes and behaviour.
Materials and Methods
The study was designed as a descriptive, crosssectional research. The 150 hairdressers who were registered to Aydın  Chamber of  Merchants and Crafstmen  constituted the population  of the study. It was't a chosen sample and it was planned to include  the whole hairdressers in the city. 150 hairdresser salons's phone and address information were obtained through. The Chamber 9 hairdresser salons's  phone and adress information which were wrong, incomplete or changed were not reached. 141 hairdressers salons were enrolled, 8 of them were not accepted to the study. Finally; 500 workers older than18 years in 133 hairdressesr salons  were included in  the study. After getting ethical permission, between 01.09.2014 and 31.11.2014  informed consents were signed and the questionnaire was replied by participants with face to face interview method. The collected data were organized and statistically analysed using SPSS, version 17.
Results
In this study 57,8 %  of participants were women  and 42,2 %  were men. When occupation were categorized, 147 of them were helper, 110 of them were asisstant master, 159 of them were master, 84 of them were manicurist. 86,8 % of hairdresser workers have told getting education about occupational risks. They have emphasized getting information mostly through school (apprenticeship training) 52 %, thereafter from professional chamber (46,2 %) as the source of the information. The percentage of  parcipitants who saw  occupation risky for blood borne infections were 81,8 %. The parcipitants who did not see any danger in  the place of working were 24.6 %. The parcipitans who knew  infections like HBV, HCV, HIV which were transmitted via blood were 87,6%. The parcipitants who  said infections  can be  transmitted with  scissor, fork, razor were found as 77,2 %.
The participants who were vaccinated by HBV vaccine were only 43,4 %. The participants who were using gloves during the professional activities were 32 %. There were only 32 persons using gloves for  every procedure. Usage of  alcohol 55,2 % was found highest in the instruments cleaning (decontamination procedure).
The parcipitants who washed hands before and after procedure were 76,4 %. The parcipitants who used autocloves as a sterilization method were found as 54,8 %. The participants  mean information score (out of 12) was detected as 8,81+1,81. Information score which effected favourably  by sex, age, education, being manicurist, marital status getting vocational retraining time in occupation was determined. The parcipitants mean behavour score was detected as 6,63+ 1,4.  Behavour score which effected favourably by sex, age, education, being manicurist, time in occupation was also determined.
Conclusions
In this study it was seen  that the  participants's level of knowledge and attitude towards blood-borne infections was inadequate and this situation is a risk for the community health. It is important raising awareness of the workers via proper educational courses. Firstly especially young and unexperienced participants mus tbe  educated. Although HBV vaccine in our counntry is free, the percentage of  hairdresser workers who were vaccinated were not enough. Using active vaccine programs for both hairdresser workers and adults will reduce infection transmission significantly. Barbers and hairdressers mustbe  controlled constructively for public health by responsible institutions   and checkup of the workers most be done regularly.

Key words: Hairdresser, blood borne infections, knowledge and behaviour.