İzmir'de Cumhuriyet döneminde ve öncesinde yapılan eğitim yapılarının incelenmesi
The investigation of education buildings in Izmir in thePre-Republican and republican period
Yazar: AYBÜKE ALPANDİNER
Danışman: PROF. DR. ESTER ETİ AKYÜZ LEVİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihi doku ve yapılar, yapıldığı dönemin siyasi, ticari, ekonomik, sosyal ve sanat alanlarından etkilenerek oluşurlar. İzmir 8500 yıl öncesine dayanan ilk yerleşiminden günümüze dek birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Yeşilova'dan Bayraklı'ya, ardından M.Ö. 334 yıllarında Kadifekale eteklerine yerleşen kent 15. yüzyılda Osmanlı hâkimiyetine girmiş, 17. yüzyılda ise ticaretin hızlanması ile yükselişe geçmiştir. 18. ve 19. yüzyılda birçok millet kent içinde refah içinde yaşamış, ticaret yapmış, yapılar inşa etmiştir. 20. yüzyıl sonrasında ülkedeki siyasi değişim birçok alanı etkilemiş, sosyal yapıyı değiştirmiş, yeni ideolojileri beraberinde getirmiştir. Bütün bu gelişmeler her dönemde farklı yapı tiplerinin ortaya çıkmasıyla sonuçlanmıştır. Eğitim yapıları da bu gelişmelerden etkilenerek değişim göstermiştir. 
Bu araştırmada sosyal, siyasi, ticari, ekonomik ve sanatsal değişimlerin mimariyi nasıl etkilediği, seçilen eğitim yapılarının dönemsel ve mimari açıdan karşılaştırılması ile ele alınmıştır. 20. yüzyıl öncesinde birçok millette eğitimin dine dayalı olması eğitim yapılarının kilise, cami, sinagogların yakınlarında inşa edilmesine sebep olmuştur. Sözkonusu dönemde sırasıyla Barok ve Rokoko, Neo Klasik, Neo-Gotik ve Art Nouveau akımlarının etkileri yapıların biçimleniş ve süslemelerinde yoğun olarak görülmüştür. Cumhuriyet'in ilan edilmesi, kentin sosyal yapısının değişimi ve ulusçuluk akımı yapıların tasarımındaki değişimin en büyük etkeni olmuştur. Birbirini etkileyen böylesi değişimlerin yanı sıra eğitim anlayışı da Osmanlı'dan günümüze değişmiş; eğitime yönelik gereksinimler farklılaşmıştır. Bu da yapıların biçimlenişini ve kapasitesini etkilemiştir.

Abstract:
Historical fabric and buildings are influenced by the political, commercial, economic, social and artistic fields of the period of construction. İzmir has been home to many civilizations since its first settlement dating back to 8-9 thousand years.  After Tepekule from Yaşilova, settled on the skirts of Kadifekale in B.C. 334, the city became under Ottoman domination in the 15th century and started to rise with the acceleration of trade in the 17th century. In the 18th and 19th centuries, many nations lived prosperously in the city, made a trade and built structures. After the 20th century, the political change in the country affected many areas, changed the social structure and brought new ideologies. All these developments have resulted in the emergence of different types of structures in each period. Educational structures have also been affected by these developments.
In this research, the selected educational buildings compared in terms of periodic and architectural aspects of how social, political, commercial, economic and artistic changes affected the architecture.  The fact that education was based on religion in many nations before the 20th century led to the construction of educational buildings in the vicinity of churches, mosques and synagogues. During this period, Baroque and Rococo, Neo-Classical, Neo-Gothic and Art Nouveau movements were observed in the formation and decoration of the buildings. The proclamation of the Republic, the change of the social structure of the city and the nationalism movement were the major factors of the change in the shaping of the structures. In addition to such changes affecting each other, the understanding of education has also changed from the Ottomans to the present, causing changes in the needs to serve the purpose of education. This affected the shape and capacity of the buildings.