Küme başağrısı hastalarında demografik özellikler, atak ve dönem özellikleri ve atak ve profilaktik tedavi yanıtları
Demographic characteristics, attack and period features,and responses to attack and prophylactic treatments in cluster headache patients
Yazar: SULTAN ŞEYMA TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. BABÜR DORA
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: Küme başağrısı (KB), toplumda her 1000 kişiden yaklaşık 4'ünde
görülen, şiddetli ve işlevselliği kısıtlayıcı bir primer başağrısı bozukluğudur.
KB'nin iyi bilinmemesi nedeniyle hastalar sıklıkla yanlış tanılar almakta ve doğru
tedaviye ulaşmada gecikmeler yaşamaktadır. Bu çalışmanın amacı, merkezimizde
takip edilen KB hastalarının klinik özelliklerini retrospektif olarak
değerlendirmek, geçmişte aldıkları yanlış tanıları belirlemek ve uygulanan
tedavilere yanıtlarını incelemektir.

Yöntem: Çalışmaya, 2018 yılında yayınlanan Başağrısı Bozukluklarının
Uluslararası Sınıflaması'nın üçüncü baskısında bulunan küme başağrısı tanı
kriterlerini karşılayan, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim
Dalı'nda takipli KB hastaları dahil edilmiştir. Demografik veriler, klinik özellikler,
tedavi yanıtları ve tanı gecikmeleri analiz edilmiştir. Tedavi etkinliklerini ve
sonuçları etkileyen faktörleri değerlendirmek için istatistiksel analizler
yapılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya toplam 89 KB hastası dahil edilmiş olup,
erkek/kadın oranı 10:1 olarak bulunmuştur. Hastalığın başlangıç yaşı ortalama
28,5 yıl iken, tanı gecikme süresi ortalama 6,2 yıl olarak belirlenmiştir. Oksijen
tedavisi ve sumatriptan enjeksiyonları, sırasıyla %80,9 ve %85,7 oranlarında
yüksek tutarlı yanıt oranları ile dikkat çekmiştir. Diğer tedaviler, örneğin nazal
lidokain ve frovatriptan, değişken etkinlik göstermiştir. En sık kullanılan
profilaktik tedaviler olan verapamil ve metilprednizolon, sırasıyla %78,95 ve
%79,31 oranlarında tutarlı yanıt oranlarına sahiptir. Ayrıca, hastaların %82,8'inin
başlangıçta migren veya sinüzit gibi yanlış tanılar aldığı tespit edilmiştir.

Sonuç: Çalışmanın bulguları, KB'nin tanı ve tedavi süreçlerinde
farkındalığın artırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Oksijen tedavisi ve
sumatriptan enjeksiyonları, KB ataklarının yönetiminde oldukça etkili tedavi
seçenekleri olarak öne çıkmaktadır. Verapamil ve metilprednizolon gibi
profilaktik tedaviler de önemli ölçüde etkilidir. KB'nin yönetiminde, hastaların
bireysel özelliklerine ve yanıtlarına göre özelleştirilmiş tedavi planları
gerekmektedir. Gelecekteki araştırmalar, tedavilerin uzun vadeli etkinliği ve
güvenliği üzerine odaklanmalı ve tedavi stratejilerinin sürekli olarak
iyileştirilmesine katkı sağlamalıdır.

Abstract:
Objective: Cluster headache (CH), a primary headache disorder affecting
approximately 4 in every 1000 individuals, is characterized by severe pain and
significant impairment of functionality. Due to the limited awareness of CH,
patients frequently receive incorrect diagnoses and face delays in accessing
appropriate treatment. The aim of this study is to retrospectively assess the
clinical characteristics of CH patients monitored at our center, identify their
previous misdiagnoses, and examine their responses to administered treatments.

Method: The study included CH patients followed at the Neurology
Department of Akdeniz University Faculty of Medicine, who met the diagnostic
criteria for cluster headaches outlined in the third edition of the International
Classification of Headache Disorders published in 2018. Demographic data,
clinical characteristics, treatment responses, and diagnosis delays were analyzed.
Statistical analyses were conducted to evaluate factors influencing treatment
efficacy and outcomes.

Results: A total of 89 CH patients were included in the study, with a male-
to-female ratio of 10:1. The average age at onset was 28.5 years, and the average delay in diagnosis was determined to be 6.2 years. Oxygen therapy and
sumatriptan injections were notably effective, showing high consistent response
rates of 80.9% and 85.7%, respectively. Other treatments, such as nasal lidocaine
and frovatriptan, exhibited variable effectiveness. The most commonly used
prophylactic treatments, verapamil and methylprednisolone, had consistent
response rates of 78.95% and 79.31%, respectively. Additionally, it was found
that 82.8% of the patients initially received incorrect diagnoses such as migraine
or sinusitis.

Conclusion: The findings of this study emphasize the need to increase
awareness in the diagnosis and treatment processes of CH. Oxygen therapy and
sumatriptan injections stand out as highly effective treatment options for
managing CH attacks. Prophylactic treatments like verapamil and
methylprednisolone also significantly impact effectiveness. Management of CH
requires customized treatment plans tailored to the individual characteristics and
responses of patients. Future research should focus on the long-term efficacy and
safety of treatments and contribute to the continuous improvement of treatment
strategies.