Vitamin D düzeyinin allojeneik hematopoietik kök hücre mobilizasyonu üzerine etkisi
The impact of vitamin D levels on allogeneic hematopoietic stem cell mobilization
Yazar: ERHAN HOCAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ARZU YEGİN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Doku donörleri = Tissue donors ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Kök hücreler = Stem cells ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
D vitamininin ve vitamin D reseptörünün (VDR) hematopoietik kök hücre (HKH) çoğalması ve mobilizasyonu üzerine olan olumlu etkisi in vitro çalışmalarda ve hayvan deneylerinde gösterilmiştir. Ancak D vitamininin HKH mobilizasyonundaki olası rolünü inceleyen klinik çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, allojeneik vericilerde D vitamini düzeyinin HKH mobilizasyonu üzerine etkisinin değerlendirilmesidir. 
	Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde Ağustos 2013 ile Ekim 2018 tarihleri arasında allojeneik HKH vericisi olan 112 erişkin gönüllünün dosya kayıtları geriye dönük olarak incelendi. Mobilizasyon öncesi serum D vitamini düzeylerinin mobilizasyon ile ilişkili parametreler üzerine etkisi incelendi. 
        Çalışma popülasyonunda ortanca vitamin D düzeyi 15,8(3-63,2) μg/L idi. İlk aferez gününde ortanca çevre kanı ve ürün CD34+ hücre sayıları sırasıyla 36,5(7-206) /mcL ve 5,3(0,5-22,8) x106/kg olarak saptandı. Ortanca toplam ürün CD34+ hücre sayısı 8,1(1,9-22,8) x106/kg idi. Çalışma grubu çevre kanı CD34+ hücre sayısına göre iki alt gruba ayrıldığında, çevre kanı CD34+ hücre sayısı 20/mcL'nin altında olan grupta 20/mcL'nin üzerinde olan gruba göre D vitamini seviyeleri anlamlı düşük saptandı (p=0,035). Ortanca vitamin D düzeyine göre çalışma grubu iki alt gruba ayrıldığında, çevre kanı CD34+ hücre sayısı D vitamini düzeyi düşük olan grupta anlamlı düşük saptandı (p=0,038). Bununla birlikte, D vitamini düzeyleriyle ürün CD34+ hücre sayıları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Lojistik regresyon analizinde, serum D vitamini düzeyi çevre kanı CD34+ hücre sayısıyla ilişkili bulundu (p=0,042).
	Bu çalışmada D vitamini düzeyleri ile çevre kanı CD34+ hücre sayısı arasında anlamlı ilişki saptanmış olup, aynı ilişki ürün CD34+ hücre sayısıyla gözlenmemiştir. Bu durum daha geniş çalışma gruplarında ürün işlenmesi ve toplanması sürecini kapsayan daha standardize yöntemlerle ileri araştırma gerektirmektedir. D vitamini eksikliğinin dünya çapındaki yüksek prevalansı, replasmanının maliyet etkinliği ve mobilizasyon başarısını iyileştirici olası etkisi göz önünde bulundurulduğunda, D vitamininin HKH mobilizasyonu üzerine olan etkisinin araştırılması klinik önem arz etmektedir.

Abstract:
Vitamin D and its receptor (VDR) were indicated to have a positive impact on hematopoietic stem cell (HSC) proliferation and mobilization in in-vitro studies and animal experiments. However, there is no clinical study which investigates the possible role of vitamin D in HSC mobilization. The aim of this study was to evaluate the impact of vitamin D levels on peripheral HSC mobilization in allogeneic donors.
        We retrospectively analyzed the data of 112 adult allogeneic donors between August 2013 and October 2018 at Gazi University School of Medicine. The impact of pre-mobilization serum vitamin D levels on parameters related to mobilization was investigated.
        Median vitamin D level was found to be 15,8(3-63,2) μg/L in the study population. On the first apheresis day, median peripheral and product CD34+ cell counts were 36,5(7-206) /mcl and 5,3(0,5-22,8) x106/kg respectively. Median HSC count in total apheresis product was 8,1(1,9-22,8) x106/kg. When we divide the study group into two subgroups based on peripheral blood CD34+ cell count, median vitamin D levels were found to be significantly lower in donors with low peripheral CD34+ cell count which was defined as <20/mcl, compared to donors with CD34 level≥20/mcl (p=0,035). Donors were also divided into two groups based on median vitamin D levels, peripheral CD34+ cell counts were found to be significantly lower in low-vitamin D group compared to high-vitamin D group (p=0,038). However, any significant association was not observed between vitamin D levels and product CD34+ cell counts. In logistic regression analysis, serum vitamin D level was significantly correlated with peripheral CD34+ cell count (p=0,042).
	In this study, we obtained significant association between vitamin D levels and peripheral CD34+ cell counts. However, no association was observed between vitamin D levels and product CD34+ cell counts. Further evaluation with larger study populations and more standardized procedures including product processing and collection are needed. Considering the high prevalence of vitamin D deficiency worldwide, cost-effectiveness of its replacement and potential role in mobilization success, analyzing the possible impact of vitamin D on HSC mobilization earns more attention.