Zihinsel engelli çocuğa sahip ebeveynler ile normal gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin 7- 15 yaş arası çocuklarının toplumsal cinsiyet rollerine yaklaşım ve görüşlerinin incelenmesi
Review of approaches and opinions of parents who have mentally disabled children and who have normally developed children between ages of 7-15 regarding gender roles of their children
Yazar: UTKU SAYIN
Danışman: PROF.DR. İSMİHAN ARTAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı ebeveynlerinçocuklarının toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin görüş ve yaklaşımlarının,çocuklarının zihinsel engelli olup olmama durumlarına göre incelenmesidir.Araştırmanın çalışma grubunu Ankara il merkezinde ikamet eden ve birlikteyaşayan, 7-15 yaş arası 72 zihinsel engelli çocuğun anne ve babası ile 7-15yaş arası 79 normal gelişim gösteren çocuğun anne ve babasıoluşturmaktadır.Çalışma grubuna alınan anne ve babaların çocuklarının toplumsal cinsiyetrollerine yaklaşımlarını belirlemek amacıyla BEM Cinsiyet Rolü Envanterikullanılmıştır. Envanter Sandra BEM tarafından geliştirilmiş olup, Türkçe'yeuyarlama çalışması Kavuncu (1987) tarafından yapılmıştır. Envanteringüvenilirlik ve geçerlilik çalışmaları Dökmen (1991) tarafından yapılmıştır.Envanterin yanı sıra ebeveynler ve ilgili çocuklar hakkında bilgi almak içinaraştırmacı tarafından hazırlanan bilgi formu kullanılmıştır. Verilerinanalizinde SPSS-13.0 istatistik paket programından faydalanılmış ve ki karetesti uygulanmıştır.Çalışmanın sonucunda; zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin çocuklarınauygun gördükleri toplumsal cinsiyet rolleri açısından; anne yaşı anlamlı farkasebep olurken çocuğun cinsiyeti, yaşı, doğum sırası, engel türü, engel düzeyive kaynaştırma eğitimi alıp almaması ile annenin öğrenim düzeyi, çalışmadurumu, yetiştiği aile tipi, izlediği televizyon programı türü ve dine yaklaşımve uygulamaları açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Normal gelişimgösteren çocukların annelerinin çocuklarına uygun gördükleri toplumsalvicinsiyet rolleri açısından; değişkenlerin hiçbiri anlamlı bir farka sebepolmamıştır.Zihinsel engelli çocukların babalarının çocuklarına uygun gördükleritoplumsal cinsiyet rolleri açısından, çocuğun cinsiyeti ve yaşı değişkenlerindeanlamlı fark bulunurken, çocuğun doğum sırası, engel türü, engel düzeyi vekaynaştırma eğitimi alıp almaması ile baba yaşı, öğrenimi, yetiştiği aile tipi,izlediği televizyon programı türü ve dine yaklaşım ve uygulamaları açısındananlamlı fark bulunmamıştır. Normal gelişim gösteren çocukların babalarınınçocuklarına uygun gördükleri toplumsal cinsiyet rolleri açısından ise sadeceçocuğun cinsiyeti değişkeninde anlamlı fark bulunurken, diğer değişkenleraçısından anlamlı fark bulunmamıştır.Çocuklarına uygun gördükleri toplumsal cinsiyet rolleri açısından anne veyababa olmak hem genel olarak hem de çocukların engelli olup olmamasıdeğişkenine göre anlamlı fark yaratmıştır.Anahtar Kelimeler: Cinsiyet, toplumsal cinsiyet, toplumsal cinsiyet rolü,zihinsel engel.

Abstract:
The purpose of this studyis to review the gender roles approaches and opinions of parents who havementally disabled and normally developed children between ages of 7-15.The study group comprised parents of 79 children who are between 7-15years old and normally developed and parents of 72 children who are thesame age group and mentally disabled and these parents are living jointly inAnkara.In order to determine the gender approaches of parents in study group, BEMSex Role Inventory was used. The inventory was developed by Sandra L.Bem and was adapted and translated into Turkish by Kavuncu (1987). Thevalidity and reliability studies of this inventory were carried out by Dökmen(1991). In addition to inventory, a question form which was developed by theresearcher was used to collect data about parents and their children. In theanalysis of data the package programme of SPSS 13,0 was utilized and chisquaretest was applied.As a result of this study; age of mothers results in significant differenceregarding appropriate gender roles of mentally disabled children, howeverthere is no significant difference in opinions of mothers in this issue arisingout of sex, age, birth seguence, type of disability, level of disability, whetherot not to join integration education of children as well as education level of,working status of, type of previous family of, type of television programs arefallowed by and applications and approaches regarding religion of motherswho have mentally disabled children. Variables did not cause a significantviiidifference in opinions of mothers, who have normally developed children,regarding gender roles of their children.According to the mentally disabled children?s fathers of opinions aboutappropriate gender roles to their children, significant difference was observedaccording to children?s sex and age but there was no significant differencearising out of child?s sequence of birth, type of disability, level of disability,whether ot not to join integration education of children and father?s educationlevel, type of previous family, type of television programs are fallowed byfather and religious believes and applications. No other variable than sex ofchildren cause a significant difference in opinions of fathers; who havenormally developed children, regarding gender roles of their children.Being either a mother or father constitutes a significant difference in terms ofgender roles of either generally or, within the particular context of theirchildren?s being disabled, or not. According to opinions of parents regardingappropriate gender roles their children, either children?s being disabled ornot, resulted significant difference.Key words: Sex, gender, gender role, mental disability,