Örgün eğitimde yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme süreçleri: Bir durum çalışması
Foreign students' Turkish learning process in formal education: A case study
Yazar: ESRA MALKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. CENK AKAY
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, örgün eğitimde yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme süreçlerini derinlemesine inceleyerek, çalışmaya dâhil edilen öğrenci, ebeveyn, Türkçe öğretmeni ve okul yöneticilerinin sundukları fikirler doğrultusunda, Türkçe öğrenme sürecinde karşılaşılan sorunları tespit etmek ve belirtilen sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunmaktır. Örgün eğitimde yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme sürecinde karşılaştıkları sorunları farklı kaynakların bakış açısıyla değerlendirerek sorunlara ışık tutmayı hedefleyen çalışmanın alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmanın modeli nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması, deseni ise iç içe geçmiş tek durum çalışmasıdır. Çalışma, bir ilin merkez ilçelerindeki okulların, temel eğitim ve ortaöğretim kademelerinde öğrenim görmekte olan 15 yabancı uyruklu öğrenci, 15 ebeveyn, 5 Türkçe öğretmeni ve 5 okul yöneticisinin katılımıyla 2023-2024 öğretim yılında gerçekleşmiştir. Veriler, öğrencilerin Türkçe öğrenme süreçlerinin nasıl işlediğini belirlemek adına öğrenci, ebeveyn, Türkçe öğretmenleri ve okul yöneticileri ile yarı yapılandırılmış görüşmelerin yanı sıra Türkçe öğretmenleriyle odak grup görüşmeleri yapılarak içeri analizi yoluyla çözümlenmiştir. Türkçe öğrenme süreçlerinde öğrenciler kelime dağarcıklarının yetersiz olması ve kendini ifade ederken heyecanlanma, hata yapmaktan korkma gibi duyuşsal sorunlar yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Ebeveynler ise Türkçe öğrenme sürecindeki öğrenciler tarafından dil bilgisi kurallarının anlaşılamadığını ve aile desteğinin yetersiz olduğunu belirtirken; öğretmenler öğrencilerin kelime dağarcığının yetersiz olmasından ve söyleneni yazamama, kendini yazılı olarak ifade edememelerinden kaynaklı süreçte sorunlar yaşandığını ifade etmişlerdir. Yöneticiler ise aileler ve okul arasında iş birliğinin sağlanamamasından ve öğrencilerin sınıf dağılımında hazırbulunuşluğun dikkate alınamamasından kaynaklı sorunlar yaşandığını belirtmişlerdir. Ayrıca yöneticiler okullarda yabancı uyruklu öğrencilerin tamamının yararlanabildiği herhangi bir çalışma yapılmadığını ve yapılan çalışmaların PIKTES kapsamında sadece Suriye uyruklu öğrencilere yönelik olduğunu ifade etmişlerdir. Genel olarak bakıldığında, yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme süreçlerinde yaşanan sorunların aşılması için yabancı uyruklu öğrencilerin sınıf dağılımında dil seviyelerinin dikkate alınması, anadili Türkçe olan kişilerle konuşma pratiği yapılması, Türkçe öğretimini destekleyici uygulamaların güncellenmesi ile Türkçe dil bilgisi becerilerinin geliştirilmesine destek olunması adına ailelere yönelik Türkçe kursları düzenlenmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to identify the foreign students' Turkish learning process and the problems encountered in the process, offer solutions to the stated problems in line with the ideas stated by the students, parents, Turkish teachers and school / institution administrators included in the study. It is thought that the study will contribute to the literature as it aims to shed light on the problems that foreign students encounter in Turkish learning process from the perspective of different sources. The model of the study is a case study, which is one of the qualitative research methods and the design is a single embedded case study. The study was conducted during the 2023-2024 academic year with the participation of 15 foreign students, 15 parents and 5 Turkish teachers and 5 school admistrators at the primary and secondary education levels of schools in the central districts of a province. The data was acquired from the students, parents, Turkish teachers and school admistrators through semi-structured interviews and focus group interviews with Turkish teachers in order to describe the Turkish learning process. The data were analyzed through content analysis method. During the process of learning Turkish, students stated experiencing emotional problems such as lack of vocabulary, getting excited when expressing themselves, and being afraid of making mistakes. Families stated that students cannot understand the grammar rules while learning Turkish and lack of family support; teachers stated that there are problems in the process due to the students' lack of vocabulary, their inability to write what is said, and their inability to express themselves in writing. According to the administrators, there are problems due to the lack of cooperation between families and the school and disregarding students' readiness while placing them in classes. In addition, administrators stated that in schools, there are no studies for all foreign students and that the studies are only for Syrian students within the scope of PIKTES. In general terms it was recommended to overcome the problems experienced by foreign students in the process of learning Turkish, considering the language levels of foreign students while placing them in classes, practicing speaking with Turkish native speakers, updating applications that support Turkish teaching and organizing Turkish courses for families to support the development of Turkish grammar skills.