Yirminci Asırda Zekâ Dergisi (1328-1330/ 1912-1914): İnceleme ve seçilmiş metinler
Yirminci Asırda Zekâ Dergisi (The periodical of intelligence in the twentieth century) (1328-1330/ 1912-1914): Analysis and selected texts
Yazar: ERHAN KAYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZCAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Baha Tevfik = Baha Tevfik ; Dergiler = Magazines ; Zeka = Intelligence

Özet:
Tanzimat'tan sonra tanıştığımız süreli yayınların Türk kültür ve medeniyet tarihinde önemi büyüktür. Batı kültürüyle ilgili birçok gelişme bu yayınlar vasıtasıyla öğrenilmiş ve uygulanmıştır. Bunlarla beraber Türk edebiyatına da birçok tür ve şekil yine bu yayınlar vasıtasıyla kazandırılmıştır.Yirminci Asırda Zekâ dergisi de Meşrutiyet'ten sonra (1912- 1914) 34 sayı yayınlanmış ve Türk gençlerini muasırlaştırmaya çalışacağını vaat etmiştir. Bu vesileyle modadan güzellik sırlarına, eğitimden psikolojiye, felsefeden tarihe, coğrafyadan sağlığa kadar birçok alanda yazı ve resimler yayınlanmış olan dergide dil ve edebiyatla ilgili metinler de bolca bulunmaktadır. Tiyatro ve dille ilgili yazılar ön plandadır.Baha Tevfik, Ahmet Rıfkı, F. İkbal, Fuat Samih, Fikri Tevfik, Ömer Seyfeddin, Kemal Emin, Rahmi, Salih Fuat, Ağabey, Ahmet Nebil, Mehmet Ali, Hüseyin Kâmi gibi muharrirler yayınladıkları eserlerle dergide en çok yazıları çıkan yazarlardır. Baha Tevfik ile Ömer Seyfeddin derginin en önemli yazarlarındandır.Fikrî anlamda batıcılığın ve Materyalizmin savunuculuğunun yapıldığı dergide Ali Canip ve Ömer Seyfeddin'in başlatmış olduğu Yeni Lisan hareketi desteklenmiştir.Önsöz ve girişten sonra dört bölüm halinde hazırlanan çalışmanın ilk bölümü dergiyle ilgili genel bilgilere ayrılmıştır. II. Bölüm daha çok dil ve edebiyatla ilgili yazıların değerlendirildiği kısımdır. Bundan sonraki bölümde bütün materyaller sayılarına, yazarlarına, yazı başlığına ve konularına göre tasnif edilmiştir. IV. ve son bölümde ise seçilmiş metinler konularına göre verilmiştir. Sonuç kısmından sonra kaynakça ve dizin de ilave edilmiştir.Tiyatro eser ve yazılarından hikâye ve şiire, tenkit yazılarından monografilere kadar çoğunluğu yeni harflere aktarılmamış birçok çeşit ve türde eser bulunan Zekâ'daki bu metinler üzerine hazırladığımız çalışmanın, dil ve edebiyat kültürümüz açısından birçok faydalar getireceği söylenebilir.

Abstract:
Periodicals, which we got acquainted with after Tanzimat (Ottoman Reforms) are of great prominence for Turkish culture and civilization history. Many developments in Western culture were learnt and put in practice through these publications. Besides, many literary types and forms were introduced to Turkish literature by means of these publications.The magazine Intelligence in Twentieth Century was also published after the declaration of Meşrutiyet (Constitutional Monarchy) and committed itself to serve for the modernization of Turkish youth. With this aim in mind, the magazine in which many articles and pictures about various subjects ranging from fashion, secrets of beauty, education, psychology, from philosophy to history from geography to health were published also included many articles on literature and language, among which essays on theater and language stand out.Authors like Baha Tevfik, Ahmet Rıfkı, F. İkbal, Fuat Samih, Fikri Tevfik, Ömer Seyfeddin, Kemal Emin, Rahmi, Salih Fuat, Ağabey, Ahmet Nebil, Mehmet Ali, Hüseyin Kâm iare the ones whose articles are published the most. Baha Tevfik and Ömer Seyfeddin are the most prominent writers of the magazine.The magazine which advocates a westernist and Materialist ideology supports New Language Movements by Ali Canip ve Ömer Seyfeddin.The study which is composed of four chapters besides Preface and Introduciton dedicates the first chapter for general information about the magazine. Chapter II mostly deals with the assessment of articles about literature and language. In the following chapter all materials were classified according to issue number, authors, titles and subjects. In the fourth and the last chapter, selected texts were given according to their subjects. After the conclusion, references and index were also added.It can be claimed that our study on texts in Intellegence many of which -from theather works and writings to story and poetry, from criticisms to monographies- were not transferred into new alphabet can have many contributions to our language and literature culture.