Asit ve bazik reaksiyonlu topraklarda farklı azotlu gübre ve potasyum uygulamalarının domatesin verim ve verim unsurlarına etkileri
Effects of different nitrogenous fertilizers and potassium applications on the yield and yield components of tomato grown in acidic and alkaline soils
Yazar: MAHMOUD N.M. NAZZAL
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZENGİN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde, sağlıklı bir beslenme için sebzelerin oldukça önemli olduğu bilinmektedir. Sera sebzeciliğinin en önemli ürünleri arasında olan domates, beslenmemiz açısından da çok önemli bir sebzedir. Bu araştırma, asidik (Nevşehir) ve bazik reaksiyonlu topraklarda (Konya) farklı azotlu gübreler (500 mg N/kg - amonyum sülfat-AS, inhibitörlü amonyum sülfat-inh.AS ve kalsiyum nitrat-CaNit) ve potasyum sülfat dozlarının (0-kontrol, 240 ve 480 mg K2O/kg) oturak sofralık domatesin verim ve verim unsurlarına etkilerini incelemek amacıyla 2017 yılında Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Araştırma Serasında yapılmıştır. Söz konusu deneme iki farklı toprakta, üç farklı azotlu gübre ve üç farklı potasyum dozu ile tesadüf parselleri deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür.
Elde edilen sonuçlara göre, asidik ve bazik reaksiyonlu topraklarda farlı azot kaynakları ile potasyum dozları domatesin verimini istatistiki olarak önemli ölçüde artırmıştır. Asidik toprakta 'CaNit ve K240 mg/kg dozu' interaksiyonu en yüksek meyve verimini (747.70 g/saksı) sağlarken, bazik toprakta 'inh.AS ve K480 mg/kg dozu' interaksiyonu en yüksek meyve verimini (549.00 g/saksı) sağlamıştır. Farklı topraklarda değişik azot kaynakları ile potasyum dozlarının domateste verim ve verim unsurlarına etkileri istatistiksel olarak önemli olup uygulamalara göre meyve ağırlıkları 70.95 ile 140.78 g arasında değişmiştir. Diğer taraftan meyve sayıları 6.25 ile 12.33 adet/bitki, bitki gövde çapları 9.25 ile 14.66 mm, bitki boyları 49.50 ile 75.50 cm, meyve çapları 52.86 ile 60.63 mm, meyve pH'ları 4.07 ile 4.35, meyve sertlikleri 2.79 ile 4.33 kg/cm2 ve briks değerleri ise %5.00 ile 5.47 arasında belirlenmiştir. Ayrıca yaprağın makro ve mikro besin elementleri içerikleri istatistiki olarak önemli (P<0.01 ve P<0.05) bulunmuştur. Yaprakta N/K oranları uygulamalara göre değişmiş ve genellikle ideal düzeylerin üzerinde çıkmıştır. Diğer taraftan yaprağın besin elementleri ile verim ve verim unsurları arasında önemli korelasyonlar tespit edilmiştir.

Abstract:
Nowadays, it is known that vegetables are very important for a healthy diet. Tomato is the most important crops of greenhouse vegetable, and also very important vegetable for our feeding. This study was carried out to determine the effects of different nitrogenous fertilizers (500 mg N kg-1 ammonium sulfate-AS, inhibitory ammonium sulfate-inh.AS and calcium nitrate-CaNit) and potassium sulfate doses (0-Control, 240 and 480 mg K2O kg-1) on the yield and yield components of dwarfish for meal tomato grown in the acidic (Nevşehir) and alkaline soils (Konya) in the Research Greenhouse of Selcuk University, Faculty of Agriculture, Department of Soil Science and Plant Nutrition in 2017. In question experiment was done in the two different soils by three different nitrogenous fertilizers and three different potassium doses based on a randomized plots experiment design with four replications.
According to the results, the different nitrogen sources and potassium doses significantly increased the tomato in the acidic and alkaline soils. While 'CaNit and 240 mg K2O kg-1' interaction supplied the highest fruit yield (747.70 g pot-1) in the acidic soil, 'inh.AS and 480 mg K kg-1' interaction gave the highest fruit yield (549.00 g pot-1) in the alkaline soil. The effects of different nitrogen sources and potassium doses on the yield and yield components of tomato in the different soils were statistically significant and it was found that the fruit weights varied between 70.95 and 140.78 g according to the applications. On the other hand the number of fruits ranged between 6.25 and 12.33 fruit plant-1, the plant stem diameters was between 9.25 to 14.66 mm, the plant heights were between 49.50 and 75.50 cm, the fruit diameters ranged between 52.86 and 60.63 mm, the fruit pH values were between 4.07 and 4.35, the fruit hardness varied in the range of 2.79 and 4.33 kg cm-2 and the brix values were between 5.00% and 5.47%. In addition, the macro-and micro-nutrient contents of the leaf were found statistically significant (P <0.01 and P <0.05). N/K ratios in the leaf changed according to the treatments and generally they have been found over the ideal levels. On the other hand, important correlations have been obtained between nutrients of the leaf and yield and yield components.