Bipolar bozuklukta parkinson hastalığı ve demans risk skorunun ses kayıt bulgularıyla ilişkisinin incelenmesi
An investigation of the relationship between parkinson's disease and dementia risk score and voice recording findings in bipolar disorder
Yazar: BURCU TUTUK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM EMRE BORA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Klinik Sinirbilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder

Özet:
Giriş ve amaç: Bir nöro-gelişimsel ve psikiyatrik hastalık olarak tekrar eden mani/hipomani ve depresyon epizotlarıyla karakterize, yaşa bağlı olarak beyinde hastalığın kendini gösterme ivmesinin arttığı ve ilerleyici bir hastalık olan Bipolar bozukluğu (BB) Parkinson hastalığı geliştirmek için risk teşkil etmektedir. Yapılan bu tez çalışmasında 55 yaş üstü BB tanılı hastaların Parkinson hastalığı (PH) ve demans risk skorları üzerinden konuşma ve sesteki parametreleri incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca sosyal bilişin boyutlarından bilişsel zihin kuramı, afektif zihin kuramı, kişilerarası normları anlama ve kendine dönük normları anlamayı içeren dört boyutunun BB'de ileri yaşta nasıl değiştiği ve bu durumun PH ve demans risk skorlarıyla ilişkisinin incelenmesi çalışmanın diğer amaçlarındandır. 
Yöntemler: Hareket Bozuklukları Derneği (HBD) kriterlerine göre olası prodromal PH risk skorları hesaplanmıştır. BB tanılı bireylerden alınan ses kayıt örnekleri yardımıyla akustik ses analizi ölçümleri gerçekleştirilip fonasyon, prozodi, artikülasyon ve rezonans gibi alanlarda risk skorlarıyla arasındaki bağıntılar incelenmiştir. Katılımcılar risk skorlarına göre iki gruba ayrıldıktan sonra akustik ses analizleri ölçümlerinin gruplar arasında nasıl farklılaştığına bakılmıştır. Sosyal bilişin dört boyutu prodromal PH risk skorları arasındaki bağıntılar incelenmiştir.  Ayrıca zihin kuramının bilişsel, afektif ve kendine dönük sosyal normların anlaşılması gibi alt alanlarında gruplar arası fark olup olmadığını tespit etmek için bağımsız grup analizleri yürütülmüştür.
Bulgular: Toplamda 73 BB tanılı katılımcının 17'si prodromal PH grubunda olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, prodromal PH grubundaki hastaların prodromal PH grubunda olmayan hastalara kıyasla artikülasyon, prozodi ve fonasyonun ve rezonans gibi konuşmanın alt birimlerinde anormallikler sergilediğini ve sosyal bilişin boyutlarından bilişsel zihin kuramında, kişilerarası normlar ve total sosyal biliş skorlarında daha kötü performans sergilediğini işaret etmektedir.  Prodromal PH olan ve olmayan grup birbirlerinden bazı ses boyutlarında anlamlı farklılıklar sergilemişlerdir. DDKI, DDKR, VD, Jitter, VOT ve EFn_M ölçümlerindeki bu ayrışma prodromal PH hastalığında görülen prozodi, artikülasyon, fonasyon ve rezonans bozulmalarını göstermektedir.  Katılımcıların prodromal PH risk skoru ile akustik ses analizlerinde ortaya çıkan anormallikler arasında zayıf ve orta kuvvette bazı korelasyonlar saptanmıştır. PH risk skoru ile orta düzey bağıntı gösteren diadokokinetik görevler diğer konuşma ve ses görevlerine ağır basmıştır. Ayrıca sosyal biliş test skorlarının bilişsel zihin kuramı, afektif zihin kuramı ve total sosyal biliş skorları ve PH risk skoru değerleri arasında orta kuvvette negatif bağıntılar bulunmuştur. Daha önceki yapılan erken dönem PH çalışmalarıyla prozodik ve segmantasyonel bozulmalarla uyumlu sonuçlar bulunmuştur. Erken dönem ve prodromal PH ile ilgili yapılan daha önceki çalışmalarda saptanan temel frekans ölçümlerinin ayırt ediciliğinin bu çalışmada görülmemesi çalışmanın çelişkili sonuçları arasındadır. 
Sonuç: Araştırmanın bulguları, BB'de PH riskinden yola çıkılarak prodromal evredeki Bipolar bozukluğu kohortlarıyla yapılacak olan çalışmalarda ses ve konuşma değişimlerinin potansiyel bir gösterge olacağını işaret etmektedir.  Çalışmanın bir adım daha ötesine gitmek için sağlıklı kontrollerle normatif datalar üzerinden analizler yapılmalıdır.

Abstract:
Introduction and Aim: As a neuro-developmental and psychiatric disease, Bipolar disorder (BD), a progressive disease characterized by recurrent episodes of mania/hypomania and depression, in which the acceleration of the disease in the brain increases with age, poses a risk for developing Parkinson's disease. In this thesis study, it was aimed to examine the parameters in speech and voice over the Parkinson's disease (PD) and dementia risk scores of BD patients over 55 years of age. In addition, examining how the theory of mind, one of the dimensions of social cognition, changes in BD in advanced age and its relationship with PD and dementia risk scores are other aims of the study.
Methods: Possible prodromal PH risk scores were calculated according to Movement Disorders Society (MDS) criteria. Acoustic voice analysis measurements are performed through voice recording samples taken from individuals with BD and their correlations with risk scores in areas such as phonation, prosody, articulation and resonance. After the participants were separated from the two groups according to their risk scores, it was examined how the acoustic sound analysis measurements differed between the groups. It was investigated that the correlations between the four-dimension of social cognition and  prodromal PH risk scores. In addition, independent group analyzes were conducted to determine whether the cognitive theory of mind, affective theory of mind, inter- and
intrapersonal understanding of social norms scores differed between groups.

Results: In total, 17 of the 73 participants with BD were found to be in the prodromal PH group. The results indicate that patients in the prodromal PH group exhibit abnormalities in subunits of speech such as articulation, prosody, phonation, and resonance compared to patients in the non-prodromal PH group, and perform worse in cognitive theory of mind, understanding interpersonal norms, and total social cognition scores, which are dimensions of social cognition. The groups with and without prodromal PH exhibited significant differences from each other in some sound dimensions. This divergence in the DDKI, DDKR, VD, Jitter, VOT and EFn_M measurements shows the prosody, articulation, phonation and resonance impairments seen in prodromal PH disease. Some weak and moderate correlations were found between the prodromal PH risk score of the participants and the abnormalities revealed in the acoustic sound analysis. The diadocokinetic tasks, which showed a moderate correlation with the PH risk score, outweighed the other speech and voice tasks. In addition, in moderate strength negative correlations were found between cognitive theory of mind, affective theory of mind and total social cognition scores and PD risk score values . Results consistent with prosodic and segmentational distortions were found in previous early PD studies. The inconsistent results of the study are that the discrimination of fundamental frequency measurements, which were determined in previous studies on early and prodromal PD, was not observed in this study.
Conclusion: The findings of the study indicate that voice and speech changes will be a potential indicator in studies to be conducted with Bipolar disorder cohorts in the prodromal stage, based on the risk of PH in BD. In order to go one step further, analyses should be made on normative data with healthy controls.