Protez stomatiti tanısı konmuş tam protez hastalarında sitokin gen polimorfizmi ile candida enfeksiyonu ilişkisi
Association between candida infection and cytokine gene polymorphism among complete denture wearers diagnosed with denture stomatitis
Yazar: AYSUN KADRİYE COŞKUN KEŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. TAYFUN BİLGİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Genetik = Genetics ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Dental restorasyon = Dental restoration ; Diş sağlığı araştırmaları = Dental health surveys ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Sitokinler = Cytokines ; Stomatit = Stomatitis ; Stomatit = Stomatitis ; Takma diş-tam = Denture complete

Özet:
Protez stomatiti (kronik atrofik kandidiyazis) özellikle üst tam protezlerin kapladığı damak mukozasında sıklıkla görülen bir durumdur. Etyolojisi multifaktöriyeldir ancak ana etken olarak Candida enfeksiyonu bildirilmektedir. Kronik hastalıkların gelişiminde anahtar rolü olan sitokinlere ait genetik polimorfizmler üzerine birçok çalışma bulunmaktadır. Ancak protez stomatiti ile ilgili yapılmış çalışma literatürde yer almamaktadır. Protez stomatitinin tedavisinde literatürde birçok farklı yöntem bildirilmiştir. Çalışmamızın amacı hazırlayıcı faktörler ile birlikte candida kolonizasyonunun hastalığın gelişimindeki rolünü anlamak, Candida enfeksiyonu ve sitokin gen polimorfizmi ilişkisini incelemek ve bununla birlikte üç farklı tedavi yönteminin protez stomatiti üzerine etkinliğini değerlendirmektir. Çalışmamız 80 protez stomatiti olan ve 80 protez stomatiti olmayan toplam 160 alt-üst tam protez kullanan katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Bütün katılımcılardan sitokin gen polimorfizmlerini incelemek için 10 ml periferik kan örneği toplandı. Mikrobiyolojik inceleme için üst protezin ölçü yüzeyi ile damak mukozasından sürüntü örnekleri ve tükürük örneği alındı, buna ek olarak Candida kolonizasyonu üzerine tedavi etkinliğini değerlendirmek için hasta grubunda tedaviler uygulandıktan sonra aynı örnekler tekrar toplandı. Hasta grubunda protez hijyeninin düşük olması, sürekli protez kullanımı ve C.albicans kolonizasyonu kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu. %0,05'lik sodyum hipoklorit çözeltisi kullanılan grupta Candida kolonizasyonunda diğer tedavilere göre daha fazla düşüş tespit edildi. TNF- α, TGF- β ve IL-6'nın bazı genotiplerinde hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı farklık bulundu. Protez hijyeni, gece protez kullanımı ve Candida kolonizasyonu önemli etyolojik faktörlerdir. Protez üzerindeki biyofilme yönelik dezenfeksiyon yöntemleri tedavide etkindir. Protez stomatiti etyolojisi ve tedavisi konusunda kesin sonuçlar için konağa bağlı faktörlerin tam olarak anlaşılması gereklidir. Bu sebeple protez stomatitinde sitokin genotiplerinin aydınlatılması önemlidir.

Abstract:
Denture stomatitis is an inflammatory disease that mainly affects the palatal mucosa when covered by complete dentures. The etiology is multiparametric but reported major factor in the progress of the inflammation is C.albicans. In recent years, genetic studies focused on cytokine gene polymorphisms' role in chronic diseases but there isn't a study associated with denture stomatitis. Also there isn't a certain treatment in denture stomatitis. The aim of this study is to understand the role of canidida and predisposing factors in progress of denture stomatitis, association between cytokine gene poymorphism with candida and to compare effectiveness of three different treatment methods. In this study 160 complete denture wearers; 80 healthy and 80 with denture stomatitis were evaluated. Saliva and oral swab samples taken from palatal mucosa and upper denture fitting surface were collected from all the subjects. All the samples were taken again after treatment. 10 ml blood samples were used in gene polymorphism analysis. Denture hygiene, nocturnal denture wear and C.albicans were found higher among subjects with denture stomatitis. %0,05 sodium hypochlorite was the most effective treatment. Some genotypes of TNF- α, TGF- β and IL-6 were statistically higher among subjects with denture stomatitis. Denture hygiene, nocturnal denture wear and C.albicans are the major etiological factors of denture stomatitis. Effective method for treatment of denture stomatitis should be focused on denture biofilm. Cytokine genotypes are important to understand the host mechanism in the progress of denture stomatitis.