Sayısal tasarım ve üretim süreçlerinin birlikteliğinin bilişsel aktiviteler üzerindeki etkisini ölçmeye dair bir yaklaşım önerisi
An approach proposal to measure the effect of the integration of digital design and fabrication processes on cognitive activities
Yazar: KAMİLE ÖZTÜRK KÖSENCİĞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP ÖZBAYRAKTAR
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tez kapsamında parametrik tasarım ve sayısal üretim süreçleri birlikte ele alınmış ve bu süreçlerde tasarım ortamlarının ve tasarım stratejilerinin sürece olan bilişsel olarak etkisi araştırılmıştır. Bu kapsamda dört pilot ve on bir deneysel atölye çalışması gerçekleştirilmiş ve veri toplama yöntemi olarak sesli düşünme yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik ve süreç odaklı protokol analizi kullanılarak incelenmiştir. Tasarım sürecinde yer alan farklı tasarım ortamları ve bu ortamlar arasındaki bilgi aktarımları ile tasarım üretkenliklerini karşılaştırmak üzere yeni bir yöntem seti oluşturulmuştur. Böylece yapılan çalışma ile parametrik tasarım ontolojisi ve sayısal olarak da tespit edilen bilişsel kesintiler tartışmaya açılmıştır. Araştırma; kapsamı, önerilen kodlama şeması, metodolojik yaklaşımı ve sonuçları bakımından özgün bir çalışmadır. Araştırma sonucunda süreçteki yaygın ve üretken stratejiler belirlenmiş, farklı tasarım ortamları arasındaki bilgi aktarımları tespit edilmiş, parametrik tasarım ortamının doğası gereği oluşan bilişsel kesintiler ve sürece olan etkisi sayısal olarak ortaya konulmuştur. Buna göre bilişsel kesintilerin tasarım üretkenliğine etkisinin negatif, tasarımcının fikir üretme ve yanıt üretme fırsatlarının etkisinin pozitif olduğu tespit edilmiştir. Bulgulara göre oluşturulan hipotezler regresyon analizleri ile test edilmiştir. Bu bulguların örneklem grubunun kısıtlı büyüklüğü nedeniyle bu katılımcı grubu ile sınırlı bulgular olduğu söylenmelidir. Bu sonuçlar özetle, teorik açıdan kritik ve oldukça güncel bir tartışma ortaya koyarken, diğer taraftan da gelecekteki çalışmalara yönelik metodolojik bir bilgi birikimi ve özgün bir veri seti sunmaktadır.

Abstract:
Parametric design and digital fabrication processes were discussed together, and the cognitive effects of design environments and design strategies on the process were investigated within the scope of the thesis. Four pilot and eleven empirical research were conducted, and the think-aloud method was used as the data collection method in this context. These data were analyzed using content and process-oriented protocol analysis methods. A new set of methods was developed to compare the design environments involved in the design process and the knowledge transfers between them with their design productivity. The study discusses the parametric design ontology and the cognitive discontinuities identified quantitatively by this method. The research is unique in terms of its scope, proposed coding scheme, methodological approach, and results. As a result of the research, common strategies, and productive strategies in the process were identified, knowledge transfers between different design environments were identified, and cognitive discontinuities due to the nature of the parametric design environment and their impact on the process were quantified. Accordingly, it was found that the effect of cognitive discontinuities on design productivity was negative. In contrast, the effect of the designer's opportunities to generate ideas and responses was positive. Regression analyses were used to test the hypotheses based on the findings. It is important to note that these findings are limited to the sample group due to its small size. In summary, these results put forward a critical, current theoretical discussion while providing methodological knowledge and a unique data set for future studies.