Fârâbi ve İbn Bâcce'nin görüşlerinin karşılaştırılması: Siyaset felsefesi örneği
Comparison of Farabi and Ibn Bacce's view: An example of political philosopy
Yazar: NUR BANU İLERİGELEN
Danışman: DOÇ. DR. KAMİL SARITAŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; İbn Bacce = İbn Bacce ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Aristoteles'ten sonra "Muallim-i Sânî" unvanına layık görülen Fârâbî İslam felsefesinde önemli isimlerden biridir. Gökbilim, mantık, psikoloji, müzik ve felsefe gibi farklı alanlarda adını duyurmuştur. Felsefesinin temellerini Yunan felsefesinin yorumlanması ve İslam dininin öğretileri ile sentezlenmesi şeklinde atmıştır. Siyaset felsefesinde de Platon'dan etkiler bulunmaktadır. Siyasete dair görüşlerini ontoloji ve metafizik anlayışına dayandırmış, devleti evrenin küçük bir örneği olarak kabul etmiştir. 
Endülüslü İbn Bâcce ise Batı'daki ilk müslüman filozof olarak tanınır. Yaklaşık 45 yıllık ömründe felsefenin neredeyse tüm alanlarıyla ilgilenmiştir. Felsefedeki temel meselesi insan ve insanın mutluluğudur. Siyaset felsefesine ait "Tedbîru'l-Mütevahhid" kuramı ile felsefede özgün bir anlayış geliştirmiştir. Fârâbî'den devşirdiği nevâbit anlayışına yeni bir soluk getirmiş, Fârâbî'nin olumsuz manada kullandığı nevâbiti olumlu manaya çekmiştir.
Her iki filozof da insanın mutluluğu elde etmesini ancak toplum içinde mümkün görmüş, bu anlamda erdemli ve erdemsiz toplum türleri öne sürmüşler, erdemli toplumun olmaması halinde ise filozoflarımız erdemli bireyler için mutluluğu kazanma yollarını göstermişlerdir. Fârâbî erdemli birey için ölümü, İbn Bâcce ise itizali gerekli görmüştür. Son kertede her iki düşünür de erdemlerin muhafazası yoluyla mutluluğa ulaşmayı hedeflemektedir.
Biz de bu çalışma ile Meşşâi ekolüne bağlı olan Fârâbî ve İbn Bâcce'nin siyaset anlayışlarının ortaya konmasını ve ardından görüşlerinin karşılaştırılmasını amaçlamaktayız. Çalışmamızda siyaset nedir, toplum türleri nelerdir, erdemli toplum düzeni nasıl olmalıdır, erdemli toplumu yöneten kişide aranan özellikler nelerdir, gibi sorulara cevap aranacaktır.

Abstract:
Fârâbî, as known as "Muallim-i Sani", is one of the most important people in Islamic philosophy after Aristotle. He is known for his works in astronomy, logic, psychology, music and philosophy. Farabi laid foundations of his philosophy by interpretation of Greek philosophy and synthesizing it with teachings of Islam. His political philosophy has been affected by Plato as well. He based his views on politics on understanding of ontology and metaphysics and accepted the state as a small sample of universe. 
Ibn Bajja of Andalusia is known as the first muslim philosopher in the West. He had interest in almost all fields of philosophy in his life of about 45 years.  His main area of interest is human and human happiness in philosophy. He developed a unique understanding in philosophy with the theory of "Tedbîru'l-Mütevahhid" belonging to political philosophy. He had a different approach on nevâbit understanding that he had gathered from Fârâbî and he used nevâbit in a positive manner whereas Fârâbî had used nevâbit in a negative manner.
Both philosophers saw that it is possible for a human to achieve happiness only through society; therefore, they asserted righteous and virtueless types of society. They manifested ways to achieve happiness for righteous individuals when there is no righteous society exists. Fârâbî saw that death is necessary whereas Ibn Bajja considered isolation as necessity to do so. In the end, both philosophers intended achieving happiness through preservation of virtues.
With this study, we intend to reveal understanding of these two philosophers Fârâbî and Ibn Bajja on political philosophy, who are affiliated with the Peripatetism, and then to compare their views on political philosophy. We will seek answers to questions such as "What is politics? What are types of society? What should a virtuous society be like? What are the required qualities in a person who manages virtuous society?" in our study.