Toplumsal kalkınmanın ve sosyal sermayenin bilinmeyen aktörleri: Kadın odaklı sivil toplum kuruluşları
Unknown actors of social development and social capital: Women focused ngo's
Yazar: MAİDE GÖK
Danışman: PROF. DR. NEVİN GÜNGÖR ERGAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ağlar = Networks ; Güven = Confidence ; Kadınlar = Women ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Sosyal sermaye = Social capital ; Toplum kalkınması = Community development

Özet:
Bu tezin amacı 1990'lı yıllardan itibaren sosyoloji başta olmak üzere iktisat, yönetim bilimleri, hukuk gibi birçok sosyal bilimin üzerinde çokça durmaya başladıkları ve son yıllarda toplumlar arasındaki gelişmişlik farklarını açıklamak için kullanılan sosyal sermaye kavramını toplumsal kalkınma ve kadın odaklı sivil toplum kuruluşları bağlamında incelemektir. Sosyal sermayesi fazla olan toplumların daha fazla kalkındıkları, sosyal sermayenin bu anlamda değerli bir kaynak olduğu, bireye ve gruba amaçlarını gerçekleştirmede ve kapasitelerini artırmada katkı sağladığı ve katılım, ağlar, güven ve karşılık gibi unsurlardan oluştuğu düşünüldüğünde, bu çalışmada sosyal sermayenin en çok örgütsel düzende üretildiğini savunan sosyolojik bakış açısı esas alınmıştır. 
 
Bu çalışmada çalışma alanları Ankara,  Çankırı, Trabzon ve Elazığ olarak belirlenmiştir. Çalışmada derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Verileri değerlendirmek için ise MAXQDA nitel içerik analizi kullanılmıştır. On yedi kadın idareci ile görüşme yapılmıştır. 

Bu araştırma sonucunda kadın odaklı sivil toplum kuruluşlarının sosyal sermaye üretimine farklı oranlarda katıldıkları ve toplumsal kalkınmanın iktisadi, siyasi, toplumsal, kültürel ve kişisel boyutlarının her birinde faaliyetler gösterdikleri, program ve projeler tasarladıkları ve uyguladıkları görülmektedir. Kadının içinde yer aldığı kuruluşların toplumsal kalkınmaya yönelik amaçlarını gerçekleştirmede ve karşılaştıkları engelleri aşmada sosyal sermayenin çok önemli bir yere sahip olduğu görülmüştür. 

Bu çalışmada ağbağ çokluğunun ve çeşitliliğinin, güven ve katılım oranı arasındaki ilişkinin sosyal sermayenin oluşumunu göstermede yetersiz oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Ağbağların çokluğu kuruluşların bunlardan istifade edebildiğini ve bunlar üzerindeki kaynaklara ulaşabildiğini göstermemektedir ve her ağ aynı oranda sosyal sermaye üretmemektedir. Kadının içinde yer aldığı kuruluşlarda güven ve katılım arasındaki ilişki ise Putnam'in belirttiği gibi her zaman sosyal sermayenin göstergesi olarak kullanılamamaktadır. Zira kadının içinde yer aldığı kuruluşların güven bağlı olmayan bazı nedenlerden (üyelik aidatı, kuruluşların üyeliği durdurması gibi) dolayı da katılımı artırmaya gayret göstermedikleri görülmektedir.

Bu çalışmanın Türkiye'de sivil toplum kuruluşlarının ne kadar iyi çalıştıkları ile ilgili ortaya çıkan tartışmalara, sosyal sermayenin kime yarar sağladığı ve nasıl üretildiği ile ilgili soruların yanıtlanmasına ve kadının sosyal sermaye üretiminde ve toplumsal kalkınmada görünmeyen emeğinin görünür kılınmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.




Anahtar Sözcükler: Kadın, sosyal sermaye, sivil toplum kuruluşları, toplumsal kalkınma, güven, ağlar.

Abstract:
Aim of this dissertation is to describe the concept of social capital in the context of social development and women NGO's of which is dwelled on enormously from 1990s by lots of social sciences such as sociology, economics, management sciences, law and lately used to explain developmental differences between communities. When it is thought that communities with more social capital become more developed, in this sense social capital is a valuable resource, makes contribution to individuals and groups in achieving their goals. In current study, social capital is examined by sociological perspective which defends that social capital is mostly produced at organizational system. 

In current study Ankara, Çankırı, Trabzon, Elazığ cities are determined as study area. Depth interview technique was used in the study. To assess the data MAXQDA qualitative content analysis method was used. Three men and seventeen women (total 20 persons) were interviewed.

As a result of this research, it is seen that women NGOs participate in different proportions to the production of social capital and they are active at social development's economic, political, social, cultural and personal dimensions, designed and applied projects and programs. It is also seen that social capital has an important role for women NGO's to achieve their goals for social development and overcome obstacles they encounter.  

In this study, it has been concluded that the abundance and diversity of network, the relationship between trust and participation rate is insufficient to show the formation of social capital. Multitude of networks does not show that organizations can benefit from them and reach resources on those, and each network cannot generate social capital at the same rate. The relationship between trust and participation in women's organizations, as stated by Putnam as an indicator of social capital cannot be used at all times. Then because of some reasons not connected to the confidence such as membership fee and pending membership, it is seen that women's organizations do not endeavor to increase participation.

It is expected that current study make contribution to discussions related to how well NGO's work in Turkey, respond questions about who benefits from social capital and how it is produced, and roles of women in the production of social capital, and make visible their invisible function in social development.


Keywords: Woman, social capital, non-governmental organizations, social 
development, trust, networks.