Ekoturizmde kültür ve coğrafyanın etkisi: Sahraaltı Afrika bölgesi örneği
The effect of culture and geography in ecotourism: A case of Sub-Saharan Africa
Yazar: FATMA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHMAN DİNÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekoturizm Rehberliği Ana Bilim Dalı / Ekobilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Afrika ülkeleri = African countries ; Ekoturizm = Ecotourism ; Kültürel coğrafya = Cultural geography ; Safari turizmi = Safari tourism ; Sahraaltı Afrika = Sub-Saharan Africa ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Turizm coğrafyası = Tourism geography ; Zoocoğrafya = Zoogeography

Özet:
Dünyada kitle turizmi, gelir ve büyümeye odaklandıkça, çevreye ve kültürlere verdiği zarar artış göstermiştir. Kitle turizmine alternatif olarak çıkan ekoturizm kavramı ise, kitle turizmin çevreye olan etkisinin azaltılması, yerel kültürlerin korunması ve halka gelir sağlaması gibi temel amaçları benimsemiştir. Özellikle 1990'lı yıllardan sonra artan ekoturizm faaliyetleri, tüm dünyada hızla gelişme göstermiştir. Bu gelişmelerin en yoğun yaşandığı kıtaların başında Afrika kıtası gelmektedir. Afrika kıtasında Sahra Çölü'nün güneyinde kalan ve "Kara Afrika" olarak da adlandırılan topraklar, UNWTO 2019 yılı verilerine göre son 9 yılda turist sayılarında % 44 artış göstermiştir. Sahraaltı Afrika ülkelerinde ekoturizm faaliyetleri, biyoçeşitlilik, doğal güzellikler ve yerel halklara ait kültürel farklılıklarının ve tarihlerinin ekoturizm türlerinde etkisi dikkat çekmektedir. Çalışmanın amacı Sahraaltı Afrika Bölgesi'nin ekoturizm potansiyelinde kültürel ve coğrafi değerlerinin etkisini belirlemektir. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılarak, bölgedeki ülkelerin yıllık ziyaretçi sayıları baz alınmış ve 13 ülkenin öne çıkan turizm destinasyonları incelenmiştir. Buna göre, araştırma yapılan bu ülkelerdeki ekoturizm faaliyetlerinin öne çıkmasında, coğrafi değerler olan "Büyük 5" hayvanlarının ve buna bağlı olarak safari kavramının etkili olduğu görülmüştür. Kültürel faktörler olan, yerel halkların yaşam tarzları ve danslarının yanısıra ülkelerin sömürge tarihleri de bu bölgelerdeki turizm potansiyelinde belirleyici özelliklerdir. Bu bilimsel çalışma sonucunda Sahraaltı Afrika Bölgesi'nde turizm ve ekoturizm faaliyetlerinin,  coğrafi unsurlar ve etnik kültürlerin etkisinde geliştiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ekoturizm, Ekoturizm Faaliyetleri, Sahraaltı Afrika, Büyük 5, Safari Turizmi

Abstract:
Mass tourism in the world focuses on income and growth and the damage to the environment and cultures has increased. The concept of ecotourism, which emerged as an alternative to mass tourism, has adopted the main objectives such as reducing the impact of tourism on the environment, protecting local cultures and providing income to the public. Ecotourism activities, which have increased especially after the 1990s, have developed rapidly all over the world. The African continent is one of the continents where these developments are moost intense. The lands in the south of the Sahara Desert on the African continent, also called "Black Africa", have shown an increase of 44 % in the number of tourists in the last 9 years, according to UNWTO 2019 data. When the ecotourism types that to the fore in Sub-Saharan countries are examined, the impact of biodiversity, natural beauty, cultural differences and history of local people on ecotourism types is remarkable. In this research, the annual visitor numbers of the countries in the region were taken as a basis by using the document analysis method, one of the qualitative research method and prominent tourism destinations of 13 countries were examined. Accordingly, it has been found that "Big 5" and accordingly safari, the life styles and dances of local people, as well as the colonial histories are the determining features in the prominence of ecotourism activities in these researched countries. As a result, it is concluded that tourism and ecotourism countries in the African continent have developed under the influence of geographical and ethnic cultures of these regions.
Keywords: Ecotourism, Ecotourism Activities, Sub-Saharan Africa, Big 5, Safari Toruism