Fütürist tipografinin Türkiye'deki yansımasının incelenmesi
Examination of the reflection of futurist typography in Turkey
Yazar: DERYA YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ŞAH MALTAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Fütürist tipografinin Türkiye'deki yansımalarının incelenmesinin amacı, fütürizmin Türkiye'de üretilen bazı grafik tasarım ürünleri üzerindeki etkilerini tipografik yönden anlamak ve değerlendirmektir. Ayrıca fütürist tipografinin Türkiye'nin grafik tasarım tarihindeki yerini belirlemek hedefiyle, gelecekteki araştırmalara ve tasarım uygulamalarına ışık tutmayı amaçlamıştır. Bu konunun önemi, fütürist tipografinin Türkiye'deki tasarım uygulamalarını nasıl zenginleştirdiğine ve modernleşme sürecine nasıl katkıda bulunduğuna dair tespitlerde bulunma girişimidir. Ayrıca, bu akımın uluslararası düzeydeki gelişmelerle nasıl etkileşimde bulunduğu ve yerel tasarımcıların bu akımdan nasıl etkilendiğinin anlaşılmasına yardımcı olmasıdır. Fütürist tipografi bu bağlamda dönemin sanatçıları ve tasarımcıları aracılığıyla fütürizmin Türkiye'deki yansımalarını çeşitli çalışmalar üzerinden incelemiştir. Bu inceleme fütürist tipografinin yerel sanatsal ve kültürel bağlamda nasıl yorumlandığını, uygulandığını ve bu süreçte ortaya çıkan yenilikleri ortaya koymayı hedeflemiştir. 
20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan fütürist hareket, sanatsal ifadenin yanı sıra iletişim ve tasarım alanında da köklü değişiklikler getirmiştir. Bu çalışma özellikle 1960 ve 1980 yılları arasındaki dönemi odak noktası olarak alarak, Türkiye'deki fütürist tipografiye dair bir çözümlemeye girişmiştir. Seçilen bu tarih aralığı Türkiye'nin, Batı Avrupa gibi Sanayi Devrimi'ni tam yaşamamış olmasının getirdiği sınırlamalarla birlikte, 1960 yılı sonrası teknolojik gelişmelerin etkilerini de yansıtmaktadır. Bu yıllar, Türkiye'de teknolojik ilerlemelerin ve modernleşme çabalarının arttığı bir dönemdir; bu gelişmeler, fütürizmin etkilerini anlamak için önemli bir zemin sunmuştur. Tez, öncelikle fütürist tipografinin temel prensiplerini ve bu akımın uluslararası bağlamdaki gelişimini ele alarak, Türkiye'deki karşılıklarını anlamaya çalışmıştır. Bu kapsamda, dönemin tasarımcılarının çalışmaları aracılığıyla fütürizmin belki de dolaylı olarak nasıl uygulandığına dair örnekler sunulmuştur. Fütürist tipografinin Türkiye'deki yansımaları grafik tasarım ve sanat disiplinleri arası bir perspektifle değerlendirilmiştir.

Abstract:
The purpose of examining the reflections of futurist typography in Turkey is to understand and evaluate the effects of futurism on some graphic design products produced in Turkey from a typographic perspective. In addition, it aims to shed light on future research and design practices with the aim of determining the place of futurist typography in Turkey's graphic design history. The importance of this subject is the attempt to make determinations on how futurist typography enriched design practices in Turkey and how it contributed to the modernization process. In addition, it helps to understand how this movement interacted with international developments and how local designers were affected by this movement. In this context, futurist typography examined the reflections of futurism in Turkey through various studies through the artists and designers of the period. This examination aimed to reveal how futurist typography was interpreted and applied in the local artistic and cultural context and the innovations that emerged in this process. 
The futurist movement, which emerged in the early 20th century, brought radical changes in the fields of communication and design as well as artistic expression. This study has attempted to analyze futurist typography in Turkey, particularly by focusing on the period between 1960 and 1980. This selected date range reflects the limitations of Turkey not having fully experienced the Industrial Revolution like Western Europe, as well as the effects of technological developments after 1960. These years were a period when technological advances and modernization efforts increased in Turkey; these developments provided an important basis for understanding the effects of futurism. The thesis first attempted to understand the basic principles of futurist typography and the development of this movement in the international context, and its counterparts in Turkey. In this context, examples of how futurism was perhaps indirectly implemented through the works of designers of the period were presented. The reflections of futurist typography in Turkey were evaluated from an interdisciplinary perspective of graphic design and art.