Aile hekimliğinde hipertansiyon hastalarının işlevsel sağlık durumunun değerlendirilmesi
Assessment of functional health status of hypertension patients in family medicine
Yazar: OGÜN AKBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Hipertansiyon = Hypertension ; Sağlık = Health ; Sağlık durumu göstergeleri = Health status indicators ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Hipertansiyon (HT) sistolik kan basıncının (SKB) ≥140mmHg, diyastolik kan basıncının (DKB) ≥90 mmHg üzerinde ölçülmesi olarak tanımlanır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) küresel mortalite için en önde gelen risk faktörünün yüksek kan basıncı olduğunu bildirmektedir. Dünya genelinde erişkinlerde HT prevalansı %30-45 arasında değişmektedir. Uzayan yaşam süresine eşlik eden kronik hastalıklar ve komplikasyonları bireylerde fiziksel, psikolojik ve sosyal sorunlara yol açarak işlevsel sağlık durumlarında kısıtlılıklara ve yaşam kalitesinin azalmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada aile sağlığı merkezine başvuran HT hastalarının foksiyonel sağlık durumlarını ve etkileyen faktörleri araştırmayı hedefledik.	Gereç ve Yöntem: Araştırma, tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı bir anket çalışmasıdır. Araştırmaya etik kurul onayı alındıktan sonra 01.06.2019 ile 01.09.2019 tarihleri arasında İzmir İl Sağlık Müdürlüğü Bayraklı 15 Nolu İsmet AKMAN Aile Sağlığı Merkezine başvuran 322 HT hastası dahil edilmiştir. Katılımcıların yazılı onamları alınarak sırasıyla, sosyodemografik ve hipertansiyon hastalığına ilişkin verilerin değerlendirildiği 21 soruluk anket ve sonrasında 8 soruluk Dartmouth COOP/WONCA işlevsel durum ölçeğinin Türkçe çevirisi cevaplanmıştır. Çalışmanın tanımlayıcı analizleri için SPSS 21.0  programı kullanılmıştır. Bütün analizler için p<0.05 anlamlı değer olarak kabul edilmiştir. Bulgular: araştırmaya katılanların 322 katılımcının 215'i (%66,5) kadın, 107'si (%33,5) erkektir. katılımcıların yaş ortalaması 63,10± 11,628 olup, katılımcılar arasında en fazla yüzdeye sahip grup 60-69 yaş arasında olup tüm grubun %30,3'ünü oluşturmaktadır. Kadınlar için sistolik ve diyastolik kan basıncı ortalaması 144.41±21.97 / 87.18±12.40, erkekler için sistolik ve diyastolik kan basıncı ortalaması 142.74±20.00/84.94±12.05'dir.  Katılımcıların %78 i evli, büyük çoğunluğu ev hanımı (%55,3) ve emeklidir (%32,9). Katılımcıların%94,7 si düzenli ilaç kullanmakta, %60,6 katılımcının kan basıncı kontrol altında değildir. Katılımcıların %22'sinin   1 yıldan fazla aralıklarla tansiyon ölçümü için sağlık kuruluşuna başvurduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların %35,1 i düzenli egzersiz yapmaktadır. Katılımcıların COOP/WONCA işlevsel durum ölçeklerine verdikleri cevapların ortalama puanlarına bakıldığında, HT hastalarının bedensel sağlık ve genel sağlık ölçeklerinde belirgin olmak üzere tüm ölçeklerde fonksiyonel sağlık durumlarında kısıtlılık olduğu görülmüştür. Kan basıncı yüksekliği olanların (140/90 mmHg üzeri), 60 yaş üstü katılımcıların, kadınların bekarların, ilkokul ve ilkokul altı eğitime sahip olan bireylerin, düzenli egzersiz yapmayan bireylerin, ek hastalığı olmayan katılımcıların ve alkol ve sigara kullanmayan katılımcıların ölçeklere verdikleri cevaplar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş, fonksiyonel sağlık durumlarının diğer bireylere oranla daha düşük olduğu saptanmıştır. Sonuç: Hipertansiyon bireylerin fonksiyonel sağlık durumlarında azalmaya neden olmaktadır.  Hipertansif bireylerde fonksiyonel sağlık durumundaki azalma sadece kan basıncı düzeylerindeki artışa bağlı değildir. Yaş, cinsiyet, eğitim, medeni durum, düzenli egzersiz gibi pek çok çevresel faktörden de etkilenmektedir. HT hastalarının birinci basamakta işlevsel sağlık durumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi, yaşam kalitesinin yükseltecek tedbirlerin alınmasının yanında, kardiyovasküler riski arttırabilecek çevresel faktörler, yaşam tarzı ve alışkanlıklar hakkında da bilgi verebilir. Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, Dartmouth COOP/ WONCA, fonksiyonel sağlık durumu, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: Hypertension (HT) is defined as measuring systolic blood pressure (SKB) ≥140mmHg, diastolic blood pressure (DBP) above ≥90 mmHg. The World Health Organization (WHO) reports that the leading risk factor for global mortality is high blood pressure. The prevalence of HT in adults worldwide ranges between 30-45%. Chronic diseases and complications that accompany prolonged lifespan cause physical, psychological and social problems in individuals, resulting in limitations in functional health conditions and decreased quality of life. We aimed to investigate the functional health status of HT patients who applied to the Family Health Center and the factors affecting them.Material and Method: The research is a single-center, cross-sectional, descriptive survey study. After the approval of the ethics committee, 322 HT patients who applied to İzmir Provincial Health Directorate Bayraklı No. 15 İsmet AKMAN Family Health Center between 01/06/2019 and 01/09/2019 were included in the study. After obtaining the written consent of the participants, the 21-item questionnaire, in which the data on sociodemographic and hypertension disease were evaluated, and the Turkish translation of the 8-question Dartmouth COOP / WONCA functional status scale were answered. SPSS 21.0  program was used for descriptive analysis of the study. For all analyzes, p <0.05 was considered as a significant value. Findings: Of the 322 participants, 215 (66.5%) were female and 107 (33.5%) were male. The average age of the participants is 63.10 ± 11.628 (min 21-max 95 years), the group with the highest percentage among the participants is between 60-69 years old and constitutes 30.3% of the whole group. The mean systolic and diastolic blood pressure for women is 144.41 ± 21.97 / 87.18 ± 12.40 and the mean systolic and diastolic blood pressure for men is 142.74 ± 20.00 / 84.94 ± 12.05. 78% of the participants are married, the vast majority are housewives (55.3%) and retired (32.9%). 94.7% of the participants use drugs regularly, 60.6% of the participants' blood pressure is not under control. It was determined that 22% of the participants applied to the health institution for blood pressure measurement at intervals of more than 1 year. 35.1% of the participants exercise regularly. Considering the average scores of the participants' responses to the COOP-WONCA functional status scales, it was observed that there was a limitation in functional health status in all scales, especially in the physical health and general health scales of HT patients. The answers given to the scales were statistically significant for those with high blood pressure (over 140/90 mmHg), participants over 60, women, singles, individuals with primary and under-primary education, individuals who did not exercise regularly, participants without additional disease, and participants who did not use alcohol and smoking. It was found that functional health status was lower than other individuals.Conclusion: HT causes a decrease in functional health status of individuals. The decrease in functional health status in hypertensive individuals is not only related to the increase in blood pressure levels. It is also affected by many environmental factors such as age, gender, education, marital status, regular exercise. Assessment of functional health status and quality of life of HT patients in primary care can provide measures to increase the quality of life. In addition, it can also provide information about environmental factors, lifestyle and habits that may increase cardiovascular risk.Keywords: Hypertension, Dartmouth COOP / WONCA, functional health status, quality of life