Hasta ve yakınlarında kader algısının belirlenmesi ve bazı demografik değişkenler bakımından incelenmesi
Determining the perception of fate in patients and their relatives and investigation in terms of some demographic variables
Yazar: YÜKSEL DEMİRKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERYA SARIBULAK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF DİLBİLİR
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Belirli bir zamanla sınırlanamayacak kadar uzun bir geçmişe sahip olan kader inancı, her zaman merak edilen bir konu olmuştur. Semavî dinlerin tümünde vahiy dili aynı olduğu halde, Determinist (Cebriyye)  ve İndeterminist (Kaderiyye) düşünceler şeklinde farklı zıt görüşler ileri sürmüşlerdir.  İslâm fırkaları ise Cebriyye, Kaderiyye ve iki uç arasında orta yol seçen Sünnî kesb ve cüz'i ihtiyar teorisini geliştirerek üç ana eğilimde olmuşlardır.
Hakkari bölgesinde yaşayan hasta ve yakınlarının, bazı demografik değişkenlerden yararlanılarak, sahada beş çeşit demografik yapıya, kader, çaresizlik, kontrol edilmezlik, biçilen değer ve boyun eğme bağlamında sorular sorulmuştur. Bu eksende geliştirilen sorular, saha araştırmasında 310 kişiye sorulmuştur. Medeni durumuna göre evli katılımcıların bekârlara göre daha yüksek bir oranda kader inancına sahip oldukları görülmüştür. Gelir düzeyi demografik yapısında, ailenin gelir düzeyi arttıkça kadere iman hususunda ölçek puanının düştüğü görülmüştür. Katılımcıların yaşadığı yere göre dağılımına bakıldığında, şehir merkezleri ve köylerde yaşayanlar arasında anlamlı bir fark gözlenmiştir. Kırsal-köy ortamında yaşayanların daha yüksek oranda kader inancında oldukları görülmüştür. Okuma sürelerine göre dağılımına bakıldığında, çaresizlik alt boyutu dışındaki tüm ölçek ve alt boyutlarda katılımcıların günlük kitap dergi makale gibi okuma sürelerinde anlamlı farklılığın olduğu görülmüştür (p <.05).

Abstract:
The belief in fate, which has a long history that cannot be limited to a specific time, has always been a matter of curiosity. Although the language of revelation is the same in all Abrahamic religions, they put forward different opposing views as Cebriyye (Determinist) and Kaderiyye (Indeterminist) thoughts. Islamic sects, on the other hand, have three main tendencies by developing the theory of Cebriyye, Kaderiyye and the Sunni theory of kasb and partial option, which chooses a middle path between the two extremes.
Using some demographic variables, patients and their relatives living in the Hakkari region were asked questions about five types of demographic structures in the field, in the context of fate, helplessness, uncontrollability, assessed value and submission. The questions developed on this axis were asked to 310 people in the field research. According to marital status, it was observed that married participants had a higher belief in fate than single participants. In the demographic structure of income level, it was observed that as the income level of the family increased, the scale score regarding belief in fate decreased. Considering the distribution of the participants according to where they live, a significant difference was observed between those living in city centers and villages. It has been observed that people living in rural-village environments have a higher belief in fate. When looking at the distribution according to reading times, it was seen that there was a significant difference in the participants' reading times of daily books, magazines and articles in all scales and sub-dimensions except the helplessness sub-dimension (p <.05).