Polikliniğiğe başvuran hastalarda güneşin zararlı etkileri ve korunma yolları ile ilgili bilgi, tutum ve davranışların araştırılması
The research of knowledge, attitudes and behaviours related to harmful effects of the sun and sun protection in patients applied to clinics
Yazar: SEVİM TERZİ
Danışman: PROF. DR. PINAR YÜKSEL BAŞAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dermatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Deri = Skin ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Dermatoloji = Dermatology ; Güneş ışığı = Sunlight ; Güneşten koruyucu ilaçlar = Sunscreening agents ; Ultraviyole ışınlar = Ultraviolet rays

Özet:
Polikliniğe Başvuran Hastalarda Güneşin Zararlı Etkileri ve Korunma Yolları ile İlgili Bilgi, Tutum ve Davranışların Araştırılması
Bu çalışmanın amacı polikliniğe başvuran hastalarda güneşin zararlı etkileri ve korunma yolları ile ilgili bilgi, tutum ve davranışların araştırılması olup çalışmaya 1yılsüre ile Süleyman Demirel Üniversitesi polikliniklerine başvuran, yaşları 16-89 arasında değişen 171'i erkek 229'u kadın 400 hasta dahil edilmiştir. Tüm hastalara, birinci bölümde hastaların sosyodemografik özellikleri, güneş yanığı öyküsü, birinci derece akrabalarında önemli dermatolojik hastalık öyküsü (deri kanseri gibi) ve dermatolojik açıdan tıbbi özelliklerini, ikinci bölümde güneşin zararlı etkileri ve korunma yolları hakkında bilgi düzeylerini, üçüncü bölümde ise tutum ve davranışlarını değerlendirmek amacıyla hazırlanmış 52 soruluk anket formları uygulanmıştır. Elde edilen veriler 'ki-kare' testi ve 'Fisher's exact test' ile değerlendirilmiştir. Buna göre hastaların %69,25'inin bilgi düzeyi yeterli bulunmuştur. Bilgi içeren sorulara kadınlar daha iyi yanıt vermiş olmalarına rağmen cinsiyetle hastaların bilgi düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki saptanmamıştır. Ekonomik durum, ikamet, deri tipi, kişide ve birinci derece akrabalarda deri hastalığı varlığı bilgi düzeyini etkilemezken eğitim seviyesi arttıkça bilgi düzeyinin arttığı görülmüştür. Hastaların güneşten korunma metodu olarak en çok gün ortası güneşinden kaçınma (%75,5) ve gölgede durma (% 64,8) yöntemlerini tercih ettikleri görülmüştür. Ayrıca hastaların %7,2'si güneşten hiç sakınmadığını ve %10,5'i güneşten korunmak için herhangi bir fiziksel koruyucu ajan (şapka gözlük, GKÜ vs) kullanmadığını belirtmiştir. Hastaların %45,3'ü GKÜ kullanmakta olup GKÜ kullananların %64,7'sini kadınlar ve %35,3'ünü erkekler oluşturmaktadır. Hastaların güneşin zararlı etkileri ve güneşten korunma konusunda en çok bilgi edinilen kaynaklar %76,3 TV, dergi ve gazete, %53,8 sağlık uzmanları (doktor) ve %35,5 internet olarak bulunmuştur.

Anahtar sözcükler: Güneşten korunma, Ultraviyole, Güneşten koruyucular

Abstract:
The aim of the study was researching harmful effects of the sun and knowledge, attitude and behaviours related to sun protection among patients attended to outpatient.  The study was composed of 171 men and 229 women, 400 patients totally, during one year period. Participants were between the ages of 16 and 89. Subjects were requested to respond a questionnaire composed of 52 questions. In the first part of questionnaire, patients' socio-demographic characteristics, history of sunburn, first-degree relatives with a history of major dermatological disorders (such as skin cancer) and dermatologically medical properties, in the second part the sun's harmful effects and knowledge level of sun protection, in the third part assessment of attitudes and behaviours were evaluated. The obtained data was assessed with 'Chi-square test' and the 'Fisher's exact test'. Accordingly, 69,25% of patients were found to be satisfactory level of knowledge. Although women responded questions related to knowledge better than men, statistically no significant relationship was found between gender and knowledge level of participants. While level of knowledge was not affected with economic status, residence, skin type and presence of skin cancer in participants or their first degree relatives, it was found to be increased with increasing educational level. Patients were found to prefer the methods of avoiding the mid-day sun (75,5%) and staying at shadow (64,8%) chiefly as a sun protection method. Furthermore, 7,2% of patients expressed non avoidance of the sun and 10,5% of them stated not to use any physical protective agents (hat, sunglasses, sunscreens etc) for sun protection. Totally, 45,3% of patients were found to use sunscreens. Sunscreen users were detected as 64,7% of women and 35,3% of men. Most frequently preferred sources of information about harmful effects of the sun and sun protection methods were found as TV, magazines and newspapers with the ratio of 76,3% and sanitarians with 53,8% and internet with 35,5%.

Key words: Sun Protection, Ultraviolet, Sunscreens