Altı-dokuz yaş aralığındaki çocuklarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile prenatal dönemde sigara maruz kalımı ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between attention deficit hyperactivity disorder and prenatal cigarette exposure in children aged 6 to 9 years
Yazar: ENES HAKYEMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALP AKER
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, DEHB tanısı olan ve olmayan grupta prenatal sigara maruz kalımının ve hastalığa yönelik diğer olası risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Olgu-kontrol tipinde araştırma tekniği kullanılmıştır. Araştırmaya, Kocaeli Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'nde kaydı olan altı-dokuz yaş aralığında DEHB tanılı 258 olgu ile DEHB tanısı olmayan 516 kontrol grubu dahil edilmiştir. Çocukların DEHB tanısı, hasta dosyası taranarak doğrulanmıştır. Çocukların anne ve babalarına telefonla ulaşılarak araştırmacı tarafından hazırlanan soru formunun doldurulması sağlanmıştır. Çalışmada anneye, babaya ve çocuğa ait sosyodemografik özellikler ve sağlık durumları; anne babanın alışkanlıkları, birliktelik ve akrabalık durumları ile annenin gebeliğine ilişkin özellikler; çocuğun prenatal dönemde sigaraya maruz kalma durumu, doğum özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve yaşadığı evde sigara içilmesi durumu sorgulanmıştır. 
Bulgular: DEHB; düşük doğum ağırlıklı olma, üç aydan daha az anne sütü alma, hanede gelirin giderden az olması, annenin 12 yıl ve daha az eğitim almış olması, annenin DEHB tanılı olması, annenin gebelikte sigara içmesi ve olumsuz yaşam olaylarıyla karşılaşması, annenin ilk doğum yaşının 15-19 yaş aralığında olması ile ilişkili bulunmuştur.
Sonuç: Annede DEHB tanısı, gelirin giderden az olması, düşük doğum yaşı ve gebelikte karşılaşılan psikososyal zorluklar; çocukta DEHB'yi yordamaktadır. Bu çalışma, DEHB'nin sosyal bağlamları olan bir bozukluk olduğunu ortaya koymakta ve hem bozukluğun değerlendirilmesinde hem sıklığını azaltmaya yönelik müdahalelerde toplumsal etmenlerin göz ardı edilmemesi gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
Objective:In this study, it was aimed to evaluate prenatal smoking exposure and other possible risk factors for the condition in groups with and without ADHD.
Method: This case-control study included 258 cases with ADHD and 516 without an ADHD diagnosis, between the ages of six and nine, registered in Kocaeli University Research and Practice Hospital, Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic. The ADHD diagnoses of the children were confirmed by examining the patient files. The parents of the children were contacted by phone and the questionnaire prepared by the researcher was filled out. In the study, sociodemographic characteristics and health conditions of the mother, father and child; the habits of the parents, their marital status and consanguinity, and the characteristics of the mother's pregnancy; the child's exposure to cigarettes during the prenatal period, birth characteristics, nutritional habits and smoking status at home were questioned.
Results: ADHD was found to be associated with low birth weight, getting breastfed for less than three months, a household income lower than expenditure, an education period of 12 years or less for the mother, ADHD diagnosis of the mother, smoking and negative life events during pregnancy, first birth age in the range of 15-19 years for the mother.
Conclusion: ADHD diagnosis of the mother, income lower than expenditure, low birth age and psychosocial difficulties during pregnancy predicts ADHD in children. This study reveals that ADHD is a disease with social context and that social factors should not be ignored both in the evaluation of the disorder and in interventions to reduce its frequency.