Majör depresif bozukluk tanılı kadın hastalarda çocukluk çağı travmalarının üst bilişler ve cinsel yaşam kalitesi üzerine etkisi
The impact of childhood trauma on metacognitions and sexual quality of life in female patients diagnosed with major depressive disorder
Yazar: CANSU ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. KAMİL NAHİT ÖZMENLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Cinsel ilişki = Sexual relation ; Cinsel yaşam = Sexual life ; Cinsellik = Sexuality ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Kadınlar = Women ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Amaç: Depresyon sık görülen, etiyolojisinde birçok etkenin yer aldığı ve işlevsellikte ciddi düzeyde bozulmaya neden olabilen psikiyatrik bir tablodur. Çocukluk çağı travmatik yaşantıları fiziksel, ruhsal ve sosyal alanlarda bireylerin gelişimini olumsuz yönde etkilemekte ve uzun dönemde çeşitli psikiyatrik hastalıkların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bilişleri değerlendirme, izleme ve kontrol etme stratejilerin psikiyatrik hastalıklardaki rolünü inceleyen üstbiliş hipotezine göre çocukluk dönemindeki travmatik yaşantılar bireylerde maladaptif üstbilişsel inançların gelişmesine neden olmaktadır. Gelişen olumlu ve olumsuz inançlar psikiyatrik hastalıkların ortaya çıkmasına neden olmakta ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Literatürde bu bağlamda sınırlı sayıda araştırma bulunmakla birlikte bu etkenlerin cinsel yaşam kalitesi üzerindeki etkisine dair çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, majör depresif bozukluk tanısı konulan kadın hastalarda çocukluk çağı travmalarının üstbilişler ve cinsel yaşam kalitesi üzerine olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tasarıma sahip olan mevcut çalışmanın örneklemini Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvurup majör depresif bozukluk tanısı alan ve son 6 aydır düzenli cinsel hayata sahip olan 20-49 yaş arasındaki 91 kadın hasta ile belirtilen özellikler bakımından benzer ve gönüllü olan 99 sağlıklı kadın kontrol oluşturmaktadır. Katılımcıların sosyodemografik verileri görüşme sırasında kaydedilmiş olup, sonrasında Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASÖ-21), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ-33), Üst Biliş Ölçeği (ÜBÖ-30) ve Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 190 katılımcının yaş ortalaması 32,34±7,73 yıl ve eğitim yılı ortalaması 14,44±5,03 olarak hesaplandı. Yapısal eşitlik modeline göre çocukluk çağı travmalarının, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği-21 (Standardize regresyon katsayısı: 0,44; p<0,001) ve Üst Bilişler Ölçeği-30 (Standardize regresyon katsayısı: 0,36; p<0,001) üzerinde pozitif yönde anlamlı ve orta büyüklükte bir etkiye sahip olduğu ve Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın üzerinde ise negatif yönde ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu (Standardize regresyon katsayısı: -0,35; p<0,001) belirlendi. Depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin (Standardize regresyon katsayısı: -0,28; p=0,014) ise cinsel yaşam kalitesi üzerine negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip iken; Üst Biliş Ölçeği-30'un (Standardize regresyon katsayısı: 0,09; p=0,388) cinsel yaşam kalitesi üzerine istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olmadığı bulundu.
Sonuç: Majör depresif bozukluk tanılı kadın hastalarda çocukluk çağı travmalarının üstbilişler ve cinsel yaşam kalitesi üzerine aracılık etkisinin değerlendirildiği mevcut çalışmada çocukluk çağı travmalarının, üstbilişler üzerine doğrudan, cinsel yaşam kalitesi üzerine doğrudan ve ek olarak depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini etkileyerek dolaylı şekilde etkisinin olduğu saptanmıştır. Sık görülen, kronikleşme riski olan ve tedavi edilmediği takdirde kişilerin cinsel yaşam dahil tüm alanlarda yaşam kalitelerini etkileyebilen depresyonun etiyolojisine ve tedavisine yönelik yapılacak ileri çalışmalar literatüre katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Objective: Depression is a common psychiatric condition that has many factors in its etiology and can cause serious impairment in functionality. Childhood traumatic experiences negatively affect the development of individuals in physical, mental, and social areas and lead to the emergence of various psychiatric diseases in the long term. According to the metacognition hypothesis, which evaluates the role of strategies to evaluate, monitor, and control cognitions in psychiatric diseases, traumatic experiences in childhood cause maladaptive metacognitive beliefs in individuals. Developing positive and negative beliefs causes the emergence of psychiatric diseases and negatively affects the quality of life. Although there are a limited number of studies in this context in the literature, there is no study on the effect of these factors on the sexual quality of life. The aim of this study is to determine how childhood traumas affect metacognition and the sexual quality of life in women with major depressive disorder.
Materials and Methods: The sample of the study, which has a cross-sectional design, was comprised of 91 female patients aged 20–49 who applied to the Gulhane Training and Research Hospital Department of Psychiatry, were diagnosed with major depressive disorder and had a regular sexual life, and 99 healthy female volunteers as a control group who were similar in terms of the characteristics specified. During the interview, the participants' sociodemographic data were recorded, and the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21), Childhood Trauma Scale (CTQ-33), Metacognition Scale (MCQ-30), and Sexual Life Quality Scale-Female were administered. The obtained data were analyzed with appropriate statistical methods.
Results: The mean age of 190 participants included in the study was 32.34±7.73 years, and the mean education year was 14.44±5.03 years. According to the structural equation model, childhood traumas had a significant and moderate positive effect on the Depression-Anxiety-Stress Scale-21 (standardized regression coefficient: 0.44; p<0.001) and Metacognitions Questionnaire - 30 (standardized regression coefficient: 0.36; p<0.001). It was determined that it had a negative and significant effect on the Sexual Quality of Life Questionnaire-Female (standardized regression coefficient: -0.35; p<0.001). While depression, anxiety, and stress levels (Standardized regression coefficient: -0.28; p = 0.014) had a statistically significant negative effect on the quality of sexual life, it was found that the Metacognitions Questionnaire - 30 (Standardized regression coefficient: 0.09; p = 0.388) did not have a statistically significant effect on the sexual quality of life.
Conclusion: In the current study, which evaluated the mediating effect of childhood traumas on metacognition and sexual quality of life in female patients with major depressive disorder, it was determined that childhood traumas had a direct effect on metacognition and sexual quality of life, and it also had an indirect effect on sexual quality of life by affecting depression, anxiety, and stress levels. Further studies on the etiology and treatment of depression, which is at risk of becoming chronic and can affect the quality of life of individuals in all areas including sexual life if left untreated, will contribute to the literature.