Katılımcı mekân tasarım sürecinde sanal gerçekliğin kullanımı
Usage of virtual reality in participatory spatial design
Yazar: EMRE DEDEKARGINOĞLU
Danışman: PROF. DR. MELTEM YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: 3D sanal dünyalar = 3D virtual worlds ; Mimari tasarım = Architectural design ; İç mekan tasarımı = Interior design ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Bilgisayar teknolojilerinde yaşanan gelişmeler birçok alanı olduğu gibi mimari tasarımı da etkilemiştir. Bilgisayar destekli tasarım yazılımları, sayısal simülasyonlar ve sanal gerçeklik uygulamaları, tasarım süreçlerinin hızını artırmakta, tasarım seçeneklerinin kolaylıkla değerlendirilebilmesine zemin hazırlamaktadır. Bunun yanı sıra, bu teknolojiler katılımcı tasarım süreçlerinde de faydalı olmakta, tasarımcılar, müşteriler ve diğer paydaşlar arasında daha etkin bir iletişim ve iş birliği olanağı yaratmaktadır. Özellikle sanal gerçeklik uygulamaları, mekânsal algıyı ve kullanıcı deneyimini bir üst seviyeye taşıyarak, projelerin daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesine ve anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Bu durum, tasarım sürecinin sadece teknik bir uygulama olmaktan çıkıp, etkileşimli ve demokratik bir sürece dönüşmesini kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda tez çalışması, sanal gerçekliğin katılımcı bir mekân tasarım süreci içerisine nasıl entegre edileceğine dair nitel bir saha araştırmasından elde edilecek bulgularla bir uygulama modeli önerisi sunacaktır. Katılımcı tasarım için önemli bir uygulama alanı olan kentsel dönüşüm projelerinden bir örneğin ele alınacağı çalışmada, hak sahiplerine oturacakları konut hem iki boyutlu görseller hem de sanal gerçeklik ortamı aracılığıyla gösterilecek ve ardından yarı yapılandırılmış görüşmelerle kendilerinin fikir ve görüşleri alınacaktır. Elde edilen veriler nitel araştırma yöntemleri ile analiz edildikten sonra bir uygulama modeli önerisine ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışma, alanyazın taramalarında yeni gelişen bir alan olan sanal gerçeklik ve mimari tasarım ilişkisine dair detaylı bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Developments in computer technologies have affected architectural design as well as many other fields. Computer-aided design software, numerical simulations and virtual reality applications increase the speed of design processes and facilitate the evaluation of design options. In addition, these technologies are also useful in participatory design processes, creating more effective communication and collaboration between designers, clients and other stakeholders. Virtual reality applications take spatial perception and user experience to the next level, enabling projects to be examined and understood in more detail. This facilitates the transformation of the design process from a mere technical application into an interactive and democratic process. In this context, the thesis will propose an application model with the findings of a qualitative field research on how to integrate virtual reality into a participatory space design process. In the study, which will examine an example of urban renewal projects in Turkey—a significant application area for participatory design—the stakeholders will be presented with both two-dimensional visuals and a virtual reality-based model of the residences they will occupy. Subsequently, their opinions and views will be gathered through semi-structured interviews. After analysing the data obtained with qualitative research methods, it is expected to reach an application model proposal. The study aims to provide a detailed contribution to the relationship between virtual reality and architectural design, which is a newly developing field in the literature.