Motivasyonel görüşme programı'nın tip 2 diyabet tanılı yetişkinlerin hastalıkla başetme ve uyumlarına etkisi: Bir eylem araştırması
The effect of motivational interview program on coping and adaptation processing of individuals diagnosed type 2 diabetes mellitus
Yazar: LEYLA MUSLU
Danışman: DOÇ. DR. MELEK ARDAHAN ; PROF. DR. İLHAN GÜNBAYI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, Roy Uyum Modeline göre yapılandırılmış motivasyonel görüşme programının Tip 2 diyabetes mellitus tanısı konmuş yetişkin katılımcıların hastalıkla başetme ve uyumuna etkisini incelemektir. 
Yöntem: Araştırma, nitel ağırlıklı araştırma desenlerinden eylem araştırması türlerinden özgürleştirici/geliştirici/eleştirel eylem araştırması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini, Akdeniz Üniversitesi Endokrinoloji ve Metabolizma Polikliniği'ne kayıtlı Tip 2 diyabetes mellitus tanısı konmuş yetişkin katılımcılar oluşturmuştur. Araştırma, Tip 2 Diyabetes mellitus tanısı konmuş 10 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik ve diyabete ilişkin bilgi formu, başetme ve uyum süreci ölçeği, Tip 2 diyabet öz-etkililik ölçeği ve diyabet özbakım aktiviteleri anketi kullanılarak ve Roy Uyum modelinde yapılandırılan motivasyonel görüşme oturumları ile toplanmıştır. Çalışmada hem nicel hem de nitel veriler elde edilmiştir. Nitel verilerin güvenirliği için kappa analizi, nicel verilerin güvenirliği için Cronbach Alpha ve nicel verilerin analizi için Friedman testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmanın sonunda Roy uyum modeline yapılandırılan motivasyonel görüşme oturumlarının tip 2 diyabetes mellitus tanısı konmuş katılımcıların başetme uyum, diyabet öz-etkililik ve diyabet özbakım aktiviteleri düzeylerinin artmasında etkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların metabolik değerlerinin (A1c, APG, LDL, Trigliserid, Kilo, BKİ) öntest, sontest ve izlem testi sonuçları üzerin de de olumlu etkisi olduğu görülmüştür. 
Sonuç: Bulgulara dayalı olarak, Roy Uyum modeline yapılandırılan motivasyonel görüşme oturumlarının Tip 2 diyabetes mellitus tanısı konmuş yetişkin katılımcıların hastalıkla başetme ve uyum, diyabet öz-etkililik ve diyabet özbakım aktivitelerini arttırmada hemşirelik uygulaması olarak kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to understand the effect of motivational interview sessions structured according to Roy Adaptation Model on the levels of coping and adaptation processing of individuals diagnosed Type 2 Diabetes Mellitus. 
Methods: The study is an action study in which qualitative methods are more frequently used with emancipatory/ developmental/critical design. The population of the study consisted of the adult participants diagnosed Type 2 Diabetes Mellitus and registered in Akdeniz University Endocrinology and Metabolism Clinic. The study was carried out with 10 volunteer participants diagnosed Type 2 Diabetes Mellitus as a sample of study. The data were collected via participants' information forms related to socio-demographic and Type 2 Diabetes Mellitus, Coping and Adaptation Processing Scale, Diabetes Mellitus Self-efficacy Scale, The Summary of Diabetes Self-Care Activities Questionnaire and additionally motivational interview sessions structured according to Roy Adaptaion Model. In the study both qualitative and quantitaive data were collected.The inner validity of qualitative data was tested via kappa analysis, quantitative data via cronbach alpha analysis and quantitaive data were analysed via Friedman test. 
Findings: As a result of the study, it was found out that motivational interview sessions structured according to Roy Adaptaion Model affected the positive increases on the levels of coping and adaptation processing, diabetes mellitus self-efficacy and diabetes self-care activities of individuals diagnosed Type 2 Diabetes Mellitus. Besides, motivational interview sessions structured according to Roy Adaptaion Model had a positive effect on participants'metabolic pre-test, post- test and follow up values such as (Glycated haemoglobin, fasting plasma glucose, low dencity lipoprotein, lose of weihgt and Body mass index). 
Conclusion: Based on those findings, it was suggested that motivational interview sessions structured according to Roy Adaptaion Model can be used to increase the levels of coping and adaptation processing, diabetes mellitus self-efficacy and diabetes self-care activities of individuals diagnosed Type 2 Diabetes Mellitus as a nursing practice.