Lomber disk hernili hastalarda multifidus kas aktivasyonunun ultrason ile değerlendirilmesi, klinik ve manyetik rezonans bulgularıyla korelasyonu
Evaluation of activation of multifidus muscle in patients with lumbar disck herniation and correlation with clinical findings and magnetic resonance i̇maging
Yazar: SÜMEYE GÜVEN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. DERYA SOY BUĞDAYCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Eğt. ve Arş. Hast. / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Bel ağrısı = Back pain ; Disk hernisi =   ; Herniler = Hernia ; Kas kontraksiyonu = Muscle contraction ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Sırt ve bel = Back ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; İntervertebral disk = Intervertebral disc ; İntervertebral disk deplasmanı = Intervertebral disc displacement

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız; Kronik bel ağrılı, lomber disk hernisi tanısı almış 
hastalarda herni seviyesindeki lomber multifidus (LM) kas aktivasyonunu ultrason 
görüntüleme (USG) ile saptamak, hastanın klinik bulgularıyla ve Manyetik Rezonans 
Görüntüleme (MRG) de saptanan değişikliklerle ilişkisini göstermektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel olarak planlandı. İstanbul Fizik Tedavi ve 
Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve İstanbul Çam ve Sakura Eğitim ve 
Araştırma Hastanesi polikliniğine 01.02.2020-01.01.2021 tarihleri arasında başvurmuş, 
20-45 yaşında Lomber Disk Hernisi (LDH) tanısı almış, son üç ayda çekilmiş MRG'si 
olan hastalar dahil edildi. Kronik bel ağrılı hastaların LDH olan seviyeleri hasta grubu, 
LDH olmayan seviyeleri kontrol grubu olarak değerlendirildi. Hastalardan önce anamnez 
alındı. Hastalar tarafından Visüel ağrı skoru (VAS), İstanbul Bel Ağrısı Ölçeği (İBAÖ) ve 
nöropatik ağrı için LANSS (Leeds Assessment of Neuropathic Symptoms and Sign)
formu dolduruldu, sonrasında fizik muayene yapıldı. USG ile yüzüstü pozisyonda 
istirahatte ve submaksimal kasılma sırasında LM kas kalınlık ölçümleri yapıldı. MRG 
ölçümleri ise sistem üzerinden aynı kişi tarafından yapıldı. Grup içi ve gruplar arası veriler 
karşılaştırıldı. 
Bulgular: Kronik bel ağrı (KBA)'lı, LDH seviyesi L3-L4 olan hastalarda, kontrol 
grubuna göre sağ L3-L4 LM kas aktivasyonu anlamlı olarak azaldığı bulundu 
(p=0,35<0,05). USG'de ölçülen Sağ L4-L5 seviyesi Kas Aktivasyonu ile İBAÖ ve 
semptom süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki bulundu (r=0,-
620, r=-0,702). Yaş ilerledikçe, USG'de ölçülen sağ L5-S1 LM istirahat kas kalınlığı, sol 
L5-S1 LM kasılma kalınlığı, sağ L5-S1 LM kas aktivasyonunun azaldığı saptandı 
(r=0,666, r=0,517, r=5,28). USG'de saptanan Sol L5-S1 ve Sağ L3-L4 LM istihrahat kas 
viii 
kalınlıkları ile MRG'de hesaplanan LM kası kesit alanı (CSA: cross section area) arasında 
pozitif korelasyon saptandı (r=0,531 ve r=0,534). Aynı zamanda Sağ L5-S1 MLD 
(multifidus-lamina distance) ile aynı seviyedeki LM kas aktivasyonu arasında istatiksel 
olarak anlamlı (p=0,038<0,05) negatif yönlü bir ilişki bulundu (r=0,507). 
Sonuç: Kronik bel ağrılı, LDH' ı olan hastalarda LM kasının fonksiyonunu 
değerlendirmede USG'de ölçülen istihrahat, submaksimal kalınlık ve kas aktivasyonu en 
az MR kadar değerlidir. LDH tanılı hastalarda USG bulguları hastanın kliniği ve kastaki 
yağlı dejenerasyonla koreledir. 
Anahtar Kelimeler: Bel ağrısı, Lomber Disk Hernisi, Multifidus Kası, 
Ultrasonografi, Manyetik Rezonans Görüntüleme

Abstract:
Purpose: Our aim in this study to detect lumbar multifidus (LM) muscle activation 
at the level of herniation in patients with chronic low back pain by ultrasound imaging 
(USG), to correlate this with the patient's clinical findings and to show its relationship 
with the changes detected in Magnetic Resonance Imaging (MRI). 
Materials and Methods: The study was planned as cross-sectional. The patients 
were included that came to the outpatient clinic of Istanbul Physical Therapy and 
Rehabilitation Training and Research Hospital and Istanbul Cam and Sakura Training and 
Research Hospital between 01.02.2020-01.01.2021, was diagnosed with Lumbar Disc 
Hernia (LDH) at the age of 20-45, and had MRI taken in the last three months. LDH levels 
of patients with chronic low back pain were evaluated as the patient group and non-LDH 
levels were evaluated as the control group. First history of patients taken. Visual Pain 
Score (VPS), İstanbul Low Back Pain Scale (ILBPS) and LANSS (Leeds Assessment of 
Neuropathic Symptoms and Sign) forms were filled in by the patients. After that a physical 
examination was performed. LM muscle thickness was measured at rest and during 
submaximal contraction in the prone position with USG. MRI measurements were made 
by the same person on the system. Intragroup and intergroup data were compared. 
Results: In patients with chronic low back pain (CLBP) and LDH level L3-L4, 
right L3-L4 LM muscle activation was found to be significantly reduced compared to the 
control group (p=0.35<0.05). A statistically significant negative correlation was found 
between Right L4-L5 level Muscle Activation measured on USG and IBAS and symptom 
duration (r=0.-620, r=-0.702). As age progressed, right L5-S1 LM resting muscle 
thickness, left L5-S1 LM contraction thickness, right L5-S1 LM muscle activation 
measured on USG decreased (r=0.666, r=0.517, r=5.28). A positive correlation was found 
between the resting muscle thicknesses of the Left L5-S1 and Right L3-L4 LM on USG 
x 
and the cross section area of the LM muscle (CSA: cross section area) calculated on MRI 
(r=0.531 and r=0.534). At the same time, a statistically significant (p=0.038<0.05) 
negative correlation was found between Right L5-S1 MLD (multifidus-lamina distance) 
and LM muscle activation at the same level (r=0.507). 
Conclusion: Rest and submaximal thickness and muscle activation measured in 
USG are at least as valuable as MRI in evaluating the function of the LM muscle in 
patients with chronic low back pain and LDH. USG findings in patients with LDH are 
correlated with the patient's clinic and fatty degeneration in the muscle. 
Keywords: Low back pain, Lumbar Disc Herniation, Multifidus Muscle, 
Ultrasonography, Magnetic Resonance Imaging