Bağlama eğitiminde egzersiz ve etütlerle desteklenen transpozisyon becerilerini geliştirmeye yönelik uygulamaların değerlendirilmesi
Evaluation of practices to develop transposition skills supported by exercises and studies in baglama education
Yazar: ÖZGÜR PEKER
Danışman: DOÇ. DR. SONER ALGI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Müzik = Music
Dizin: Bağlama = Bağlama (Müzik aleti) ; Türk halk müziği = Turkish folk music

Özet:
Bu araştırma, bağlamada egzersiz ve etütlerle desteklenen transpozisyon becerilerini geliştirmeye yönelik öğretim uygulamalarının nasıl işlediğine yönelik durumu değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda; bağlamada boş tel kullanmadan kas hafızası yöntemiyle kromatik dizi üzerinde transpozisyon becerilerini geliştirmeye yönelik olarak oluşturulan etüt egzersiz ve örnek eserlerin, mesleki müzik eğitimi kapsamında bağlama eğitimi alan öğrencilere öğretilmesine imkân tanıyan bir icra tekniği geliştirilerek uygulanmıştır. Araştırma öncesinde, mesleki müzik eğitimi veren kurumlarda bağlama dersini yürüten öğretim elemanları ile görüşülerek transpozisyon becerileriyle ilgili mevcut durum analiz edilmiştir. Araştırma nitel bir yöntem olan durum çalışmasına göre desenlenmiştir.  Çalışma grubu; yükseköğretim kurumlarının mesleki müzik eğitimi veren birimlerinde bağlama eğitimi alanında görev yapan 13 öğretim elemanı ile eğitim fakültesi güzel sanatlar eğitimi bölümü müzik eğitimi anabilim dalı müzik eğitimi bilim dalında öğrenim gören bireysel çalgısı bağlama olan 5 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, öğretim elemanı görüşme formu, öğrenci görüşme formu ve performans değerlendirme formu kullanılmıştır. Görüşmeler sonucunda toplanan veriler içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Performans değerlendirme formu aracılığıyla elde edilen araştırmanın nicel verileri ise; ön değerlendirme ve son değerlendirme şeklinde araştırmanın başında sonunda karşılaştırılmış, aralarındaki farkı belirlemek için Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama sürecinde öğrencilerin transpozisyon becerilerindeki gelişimi incelemek amacıyla toplanan zaman dizisine yönelik verilerin grafikleri oluşturularak betimsel analizleri yapılmıştır. Araştırma kapsamında oluşturulan ve uygulanan öğretim tekniğinin katılımcıların bağlama düzeninde boş tel kullanmadan kas hafızası yöntemiyle transpoze icra becerilerinin geliştirilmesinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda; araştırma kapsamında boş tel kullanmadan kas hafızası yöntemi ile uygulanan öğretim uygulamasının örneklemi içerisinde yer alan hicaz makamı perde dizgesi dışındaki diğer tampereman sisteme uyumlu makam perde dizgeleri üzerinde de denenmesi ve boş tel kullanmadan icra yönteminin donanımında mikrotonal sesleri bulunduran makam perde dizgelerine yönelik çalışmaların yapılmasına ilişkin öneriler getirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Pozisyon, Transpozisyon, Bağlama/Saz, Türk Halk Müziği

Abstract:
This research was carried out to evaluate how the teaching practices for developing transposition skills supported by exercises and etudes on the baglama work. In this direction, an execution technique that allows the teaching of etude exercises and sample works created to develop transposition skills on the chromatic scale with the muscle memory execution method without using empty strings on the baglama to the students who receive baglama education within the scope of vocational music education was developed and applied. Prior to the research, the current situation regarding transposition skills was analyzed by interviewing the instructors who teach baglama courses in vocational music education institutions. The research was designed according to a qualitative case study method. The study group consisted of 13 instructors working in the field of baglama education in the vocational music education units of higher education institutions and 5 students studying in the music education department of the faculty of education, fine arts education department, music education department, music education science department, whose individual instrument is baglama. Personal information form, instructor interview form, student interview form and performance evaluation form were used as data collection tools. The data collected as a result of the interviews were analyzed using the content analysis technique. The quantitative data of the research obtained through the performance evaluation form; The pre- and post-assessments were compared at the beginning and end of the study, and the Wilcoxon signed-rank test was used to determine the difference between them. In the implementation process of the study, descriptive analyses were made by creating graphs of the time sequence data collected in order to examine the development in students' transposition skills. It was concluded that the teaching technique created and applied within the scope of the research was effective in developing the participants transposition performance skills with the muscle memory method without using empty strings in baglama tuning. In this direction; within the scope of the research, it was suggested that the teaching practice applied with the muscle memory method without using empty strings should be tested on other makam pitch strings compatible with the tamperament system other than the pitch string of the hicaz maqam in the sample, and that studies should be conducted on makam pitch strings that contain microtonal sounds in the hardware of the performance method without using empty strings.
Keywords: Position, Transposition, Baglama/Saz, Turkish Folk Music