Birinci basamak sağlık kuruluşlarında gereksiz laboratuvar test tekrarı durumu
Unnecessary laboratory test repetition in primary health care organizations
Yazar: FEYZA ERÇİL AŞCI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ ERYILMAZ ; UZMAN İBRAHİM SOLAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Laboratuvar teknikleri = Laboratory techniques ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Amaç: Laboratuvar testleri tıpta doğru tanıya ulaşmada önemli bir araçtır ve hekimler için vazgeçilmez bir unsur haline gelmiştir. Çalışmamızın amacı birinci basamak sağlık kuruluşlarında kullanılan laboratuvar testlerinin gereksiz istem sıklığını ve bu durumun maliyetini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem:  Araştırmamızda birinci basamak sağlık kuruluşlarına hizmet veren Konya Halk Sağlığı Laboratuvarı'nda  2016-2019 yılları arasında çalışılan belirli 25 testin verileri incelenmiştir. Bu testlerin minimum test tekrar aralığına uygunluğu retrospektif olarak taranarak, gereksiz test istemi sıklığı belirlenmiştir. Gereksiz istenen testlerin ücretleri güncel Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) fiyatlarına göre hesaplanarak toplam maliyet hesaplanmıştır. Verilerin yıllık istemleri saptanarak laboratuvar testlerinin 4 yıllık süreçteki artış oranı hesaplanmıştır. Tüm istatistiksel analizler SPSS 22.0 (IBM Inc. , Armonk, NY, USA) yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular:  Çalışmada 15.425.622 laboratuvar testi değerlendirildi. Testlerin 11.541.394'ü (%74,8) kadınlardan, 3.884.228'i (%25,2) erkeklerden istenmişti. Testlerin 13.289.770 'i (%86,1) 65 yaş altı hastalarda, 2.135.852'si (%13,9) 65 yaş üstü hastalarda çalışılmıştı. Değerlendirilen testlerin 956.112'sinin (%6,2) gereksiz test tekrarı olduğu saptandı. Gereksiz test tekrarı kadınlarda erkeklerden(p<0,001), 65 yaş üstünde 65 yaş altından (p<0,001) anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Gereksiz laboratuvar testlerinin 4 yıllık maliyeti ₺5.479.093,37 olarak saptandı. Değerlendirilen 4 yıllık süreçte laboratuvar testlerinin kullanımının %123,6 oranında arttığı saptandı. Sonuçlar:  Bu çalışma laboratuvar testlerinin gereksiz tekrar kullanımının birinci basamaktaki oranını saptayarak ülke ekonomisinde yarattığı azımsanmayacak zararı göstermiştir. Ayrıca hem maliyeti azaltmak hem daha iyi bir sağlık hizmeti sunmak açısından laboratuvar testlerinin akıllıca kullanılması gerektiğini ve bunun için daha geniş kapsamlı çalışmaların yapılıp etkin müdahalelerde bulunmanın önemini göstermiştir.

Abstract:
Aim: Laboratory tests are an important tool in reaching the correct diagnosis in medicine and have become an indispensable element for physicians. The aim of our study is to demonstrate the unnecessary request frequency of laboratory tests used in primary health care institutions and the expenditure of these procedures. Material And Method: In our research, the data of 25 tests studied in Konya Public Health Laboratory serving primary health care institutions between 2016-2019 were examined. The compliance of these tests with the minimum test repeat interval was retrospectively scanned and the frequency of unnecessary test requests was determined. The total cost of unnecessary tests was calculated based on the prices of the  Social Security Institution Communique on Healthcare Practices (SUT). The annual requests for the data were determined, and the rate of increase in laboratory tests over a 4-year period was calculated. All statistical analyzes were performed using SPSS 22.0 (IBM Inc., Armonk, NY, USA) software.
Results: In this study, 15.425.622 laboratory tests were evaluated. 74,8% of the tests were taken from women and 25,2% from men. 86,1% of the tests were studied in patients under 65 years old and 13,9% in patients over 65 years old. It was determined that 6,2% of the evaluated tests were unnecessary test repetitions. Unnecessary test repetition was found to be significantly higher in females than males (p <0,001) and above 65 years old than under 65 years of age (p <0,001). The 4-year cost of unnecessary laboratory tests was determined as ₺5.479.093,37. It was found that the use of laboratory tests increased by 123,6% in this 4-year period. Conclusion: This study determined the rate of unnecessary reuse of laboratory tests in primary care and showed how heavily these unnecessary tests damage the country's economy. In addition, it has shown that laboratory tests should be used wisely in order to reduce costs and provide a better health service, and the importance of making more comprehensive studies and effective medical interventions for this purpose.