Seramik ve cam tesislerinde hava kirliliği kontrol amacıyla durum tesbiti, ilgili teknoloji adaptasyonu ve önlem alternatifleri /
Yazar: TUNCAY DÖĞEROĞLU
Danışman: PROF.DR. SERAP KARA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1993
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Cam endüstrisi = Glass industry ; Hava kirliliği = Air pollution ; Seramik endüstrisi = Ceramic industry

Özet:
Bu çalışmada, ükemizdeki seramik ve cam üretim tesislerinden kaynaklanan hava kirliliğini kontrol amacıyla uygulanacak teknolojik adaptasyon ve modifikasyonların madde/enerji tasarrufu ve verimliliğin artünlmasmdaki önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Sözü edilen üretim tesislerinden kaynaklanan kirliliğin tespitine yönelik olarak, sıcak emisyon kaynaklarında yanmadan kaynaklanan kirletici bileşenlerin, hammadde, ürünler, emisyon ve imisyon ortamlarında ise özellikle bu tesis gruplarında kullanılan hammaddelerin bileşiminde bulunan ve taş-toprak grubu tesislere özgü bir kirletici bileşen addedilen flor ve bileşiklerinin derişim seviyeleri belirlenmiştir. Elde edilen veriler, genel bir değerlendirmenin ardından literatür verileriyle karşılaştırılmış, yasal hususlar açısından irdelenmiş, ayrıca veriler istatistiksel değerlendirmeye de tabi tutulmuştur. Seramik ve cam endüstrilerinin sosyal, teknik, teknolojik, yasal hususlardaki mevcut sorunlarının ve çözüm önerilerinin de ortaya konulduğu bu çalışmada, ayrıca, tesis grubuna özgü kirletici bileşenlerin etkileri, yasal düzenlemelerdeki yeri, ilgili kirletici bileşenlerin örnekleme ve ölçüm yöntemleri hakkında literatür bilgileri de biraraya getirilmiştir. Çalışmada elde edilen deneysel verilere göre, ülkemizde seramik ve cam üretimlerinde kullanılan kil kökenli hammadde bileşiminde mevcut florlu bileşiklerin literatür verilerine kıyasla düşük seviyelerde bulunduğu, bunun emisyon ölçüm verileriyle de kanıtlandığı, bu nedenle şimdilik florlu bileşikler açısından yasal hususları zorlayan bir emisyon probleminin bulunmadığı, ancak, bu tesislerin yoğun olarak bulunduğu endüstriyel bölgelerde imisyon derişim seviyelerinin yasal sınırların üzerinde olduğu genel sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Seramik, Cam, Hava kalitesi, Verimlilik, Emisyon, îmisyon, Florlu bileşikler, Etkiler, İstatistiksel analiz, Yasalar, Willard Winter Distilasyonu, Fumigatör, Sera çalışmaları, Ölçüm yöntemleri

Abstract:
This study aims at emphasizing the importance of the improvements of the material/energy conservation and the productivity via technological adaptation and modification for controlling the air pollution, originating from national ceramic-and glass-production plants. For enabling the determination of the level of pollution originating from the relevant production facilities,the combustion-origined polluting species, evolving from the hot emission sources, as well as the concentration levels of the fluor and its compounds which are existing in the raw materials used specifically by this class of plants and are also considered to be specific to stone-soil group plants, have not only been analyzed in the raw materials and products, but also within the emission and imission environments. The data thus obtained have then been compared against the literature data, following an initial general evaluation, proceeding by its evaluation in terms of the regulatory aspects and additional exposition of the data to the statistical evaluation. In this study, exposing the existing problems and the solution alternatives related to various aspects such as social, technical, technological and regulatory, of the ceramic and glass industries, a broad literature information has been brought together regarding the effects of the polluting compounds that are typical of these plants, the suitability of the regulations for their handling these groups of plants and the procedures of sampling and measurement applicable for the related compounds. According to the experimental data obtained from this study, the fluorine compounds, existing within the composition of the clay-origined raw materials being used for the production purposes by our national ceramic and glass industries, have been found to be at lower levels compared to the literature data. This fact had also been varified by the emission measurement data. Therefore, it has been generally concluded that there is not yet any emission problem forcing the regulationary limits, in terms of the fluorine compounds, although the imission concentration levels are generally found to exceed the limits within the industrial region where the relevant plants are densely concentrated.Key Words: Ceramic, Glass, Air Quality, Productivity and Efficiency, Imission, Fluorine Compounds, Pollutants' Effects, Statistical Analysis, Regulations, Willard- Winter Distillation, Fumigator, Greenhouse Studies, Measurement Methods and Procedures.