İbrahim Bin Abdullah'ın Cerrah-Name (Alaim-i Cerrahin) adlı eseri (giriş-metin-sözlük)
İbrahim Bin Abdullah's work that named Cerrah-Name (Alaim-i Cerrahin) (Introduction, Text and İndex with Lexicon)
Yazar: MEHMET GÜRLEK
Danışman: PROF. DR. AHMET TOPALOĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cerrah-name = Cerrah-name ; Dil bilim = Linguistics ; Edebiyat = Literature ; Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Osmanlıca = Ottoman ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish ; Tıp tarihi = History of medicine ; İbrahim bin Abdullah = İbrahim bin Abdullah

Özet:
Eski Anadolu Türkçesi Türk Dili'nin gelişmesi tarihinde farklı özellikler taşıyan bir devredir. Eserler yönünden zengin sayılan bu dönemde genel olarak dinî ve edebî eserlerin işlenmekle birlikte tıbbî eserler de vücuda getirilmiştir.Bugün eski tıp metinleri üzerinde yapılan çalışmaların yeterli olduğu söylenemez. Bu hususta filologlar ve tıp tarihçileri en eski tıp metinlerinden başlayarak bu konuda yazılmış eserleri yayımlamalı ve kelime hazinesini ortaya koymalıdır.Üzerinde çalıştığımız bu eser, ses ve şekil bilgisi yönüyle Eski Anadolu Türkçesinin genel özelliklerini taşımaktadır. Eser yazıldığı dönemin dil ve kültür özelliklerine ışık tutması, Türkçenin kelime hazinesini ortaya koyması, tıp yazması olduğu için tıbbî terimlerin zenginliği, hastalıların tedavisinde kullanılan ilâç terkibindeki çeşitli bitkiler, dolayısıyla bitki adları metinde dikkat çeken unsurlardır. Bu yönleriyle Cerrâh-nâme Türkoloji ve Tıp tarihi üzerinde yapılacak araştırmalara kaynaklık edecek bir eserdir.Çalışmamız, Cerrah İbrahim bin Abdullah'ın yazdığı Süleymaniye Kütüphanesi Hekimoğlu Ali Paşa bölümünde 568 demirbaş numara ile kayıtlı olan Cerrâh-nâme (Alâim-i Cerrâhîn) adlı eserinin transkripsiyonlu metni ve sözlüğüdür.Çalışmamız Giriş, Metin ve Sözlük olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.

Abstract:
In the history of the development of Turkish Language, the Old Anatolian Turkish represents a phase carrying distinctive features. In terms of written production, generally this period is quite rich. Together with religious and literary works, medical texts were also generated.Today, it is not possible to state that the studies of old medical texts are sufficient. In this respect, the important mission of philologists and medical historians is that of publishing the existing work, starting from the oldest medical texts, and presenting the linguistic heritage.The work taken into consideration carries all the general features of Old Anatolian Turkish, as to sound and composition. The work sheds light on the religious and cultural characteristics of the period in which it was written and it exhibits the Turkish linguistic heritage. As it is a piece of medical writing, the medical terminology is rich. It also includes the various herbs contained in the manufacture of the medicines used in the cure of patients. Therefore, the names of the plants are a salient element in the text. For all these reasons, Cerrâh-nâme can be used as a source for future studies in Turcology and in the History of Medicine.The materials used for this study are the transcripts and the glossaries of the Cerrâh-nâme (Alâim-i Cerrâhîn) by the surgeon İbrahim bin Abdullah. The source is registered under the library inventory number 568 in the section `Hekimoğlu Ali Paşa? at the Süleymaniye Library.This study is made of three parts: Introduction, Text and İndex vith Lexicon.