Davultepe ve Tece (Mezitli-Mersin) yerleşim alanlarının sıvılaşma potansiyelinin coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak incelenmesi
Investigation of the liquidation potential of Davultepe and Tece (Mezitli-Mersin) settlements using the geographical information system
Yazar: UĞUR ÖZHAN
Danışman: PROF. DR. KIVANÇ ZORLU ARAS
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Depremlerde, yapıların ağır hasar görmelerinin en önemli nedenlerinden biri yapının oturduğu zeminin dayanımını kaybetmesi yani, zemin sıvılaşmasıdır. Zemin sıvılaşması, yeraltı su seviyesi altında yer alan kohezyonsuz ya da düşük kohezyonlu zeminlerin deprem sarsıntı sırasında boşluk suyu basıncının hızla artması ve zeminin sıvı gibi davranması olarak tanımlanmaktadır. Arazi ve laboratuvar çalışmaları sonucunda, potansiyel olarak sıvılaşabilir zeminler, yeraltı su seviyesi altında kalan kum, siltli killi kum, plastik olmayan silt ve silt-kum karışımları olarak tanımlanmaktadır.
Bu çalışmada Davultepe yerleşim alanının sıvılaşma potansiyelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma bölgesinde 33 adet sondajdan elde edilen SPT sonuçları ve araziden alınan örnekler üzerinde laboratuvar deneyleri yapılmış ve sıvılaşma analizleri için girdi parametreleri oluşturulmuştur Ayrıca Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından hazırlanan Türkiye sismik bölgeleme haritasına göre çalışma alanının maksimum yer ivmesi (amax) 0,132 olarak tanımlanmıştır.
Bölgenin sıvılaşma potansiyeli, PROSIVI sıvılaşma bilgisayar programı kullanılarak Seed ve Idriss (1971) yöntemine göre 5 metre sabit derinlik ve 3 farklı deprem senaryosu (Mw = 6,0-6,5-7,0) ile hesaplanmıştır. Çalışma bölgesinin sıvılaşma potansiyeli haritaları Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla, Ters Mesafe Ağırlık Enterpolasyon (IDW) yöntemi kullanılarak hazırlanmıştır.
Çalışma bölgesinde yapılan sondajlardan elde edilen veriler doğrultusunda genellikle kıyı kesimlerde daha çok alüvyonal birimlerin, kuzey kesimlerinde ise sert kaliş birimlerin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, sıvılaşma potansiyeli haritalarına ek olarak, bölgenin yeraltı su seviyesi haritaları da oluşturulmuş ve kıyı kesimlerde 2 ile 5 metre arasında değiştiği belirlenmiştir. Sıvılaşma potansiyeli analiz çalışmalarına göre, çalışma bölgesinin kıyı kesimlerinin göreceli olarak daha yüksek sıvılaşma riski taşıdığı belirlenmiştir. Ancak, çalışma bölgesi için bir genelleme yapılabilmesi daha fazla sondaj çalışmaları yapılması gerekmektedir.

Abstract:
During earthquakes, one of the most important reasons for buildings to be heavily damaged is due to liquefaction that is the loss of strength of the soils on which the building settled. Soil liquefaction is defined as the increase rapidly in the pore water pressure in the cohesionless or low cohesion soils under the groundwater level during earthquake and the soil behave like a liquid. As a result of field and laboratory studies, potentially liquefiable soils are defined as sand below groundwater level, silty clayey sand, non-plastic silt and silt-sand mixtures.
 Aim of this study determine the liquefaction potential of Davultepe settlement area.  In the study area, laboratory experiments were carried out on SPT results obtained from 33 boreholes and samples taken from the field, with input parameters established for liquefaction analysis.  Also, according to seismic zonation map of Turkey modified by Disaster and Emergency Management Presidency (AFAD), maximum ground acceleration (amax)  of study area is defined as 0,132.
 	Liquefaction potential of the region was calculated by 5 meters constant depth and 3 different earthquake scenarios (Mw = 6,0-6,5-7,0) according to the Seed and Idriss (1971) method using a liquefaction computer program PROSIVI.  Liquefaction potential maps of the study area were prepared using the Inverse Distance Weight Interpolation (IDW) method based on Geographic Information Systems (GIS).
 According to the results obtained from the boreholes in the study area, it was determined that there are mostly alluvial units in the coastal areas and hard caliche units in the northern parts.  In addition to the liquefaction potential maps, groundwater level maps of the region were created and it was determined that it varied between 2 and 5 meters in the coastal areas.  According to the liquefaction potential analysis, it was determined that the coastal areas of the study area have relatively high liquefaction risk.  However, more borehole is required to make a generalization for the study area.