Küçükçekmece (İstanbul) sarmasiyen (miyosen) faunası ve balık otolithlerinin incelenmesi
Investigation of küçükçekmece (Istanbul) sarmatian (miocene) fauna and fish otoliths
Yazar: BURCU ÜNER
Danışman: PROF. DR. İZVER ÖZKAR ÖNGEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Fauna = Fauna ; Küçükçekmece Gölü = Küçükçekmece Lake ; Miyosen = Miocene

Özet:
Çalışma alanı Küçükçekmece Gölü batı kıyısı ile Avcılar sahil kesiminde geniş yüzlekler veren Çekmece Grubu'nun Çukurçeşme ve Bakırköy Formasyonlarını içermekte olup, Geç Miyosen yaşlı bu sedimenter istifler acısu fasiyesinde (lagün) gelişmiştir. Paratetis'in güneydoğu kolunun bir uzantısı olan, Geç Miyosen (Sarmasiyen) yaşlı sedimenterler zengin biyotasıyla bölgede lito-biyo fasiyesi ile ayrı bir özelliktedir. Paratetis'in yaygın olduğu orta Avrupa ve batı Asya'nın tüm havzalarına benzer olarak çalışma bölgesindeki birimler Sarmasiyen'i simgeleyen benzer marker fosilleri içermektedir: Pelecypodlardan; Congeria ornitopsis Brusina 1892, Mactra bulgarica Toula, Loripes (Lucina) dentatus (Basterot) (Emd. Papp 1974), mikrofosillerden; Quinqueloculina sarmatica Karrer 1877 (foraminifer), ostracodlardan; Miocyprideis sarmatica (Zalanyı 1913) ve Fabaeformiscandona balotonica (Daday 1894) ile nannofloraya ait çeşitli cins ve türler bu fosillerin içinde en başlıcalarıdandır. Çalışmada yıkama-eleme ve ayıklama yöntemi ile saptanan 16 familya ve 24 balık cinsine ait otolith bulguları bölge Sarmasiyen'i için yenilenen iyi bir kanıttır. Küçükçekmece kıyısından alınan ikişer kilogramlık yedi adet örnek içerisinde 8 familya, Kalinoraburnu (Avcılar)'dan alınan üç adet ikişer kilogramlık örnekler içerisinde de 9 familyaya ait balık otolithleri saptanmıştır. Her iki bölgede ortak bulunan Clupeidae familyası dışında Küçükçekmece Gölü (N 40º 59? 25,4?-E 028º 44? 09,1?)'nde Clupeidarum, Oligopus, Sparidarum otolith cinsleri ve beş adet otolit türü ile Kalinora burnunda (N 40º 58? 22,1?- E 28º 44? 10,1?) Sciaenidarum, Trachinus, Gobiidarum, Pomatoschistus otolith cinsleri ve oniki adet otolith türü belirlenmiştir. Saptanan örnekler SEM ile fotoğraflandırılmış, örnekler içinden Gobiidae familyasına ve diğer familyalara ait otolithlerin biyomineral bileşimi (aragonit) XRD Kırınım Deseni deneyi ile ortaya konmuştur.İnceleme bölgesinin temelini İstanbul Paleozoyik'ine ait Karbonifer yaşlı kireçtaşları oluşturmaktadır. Temelin üzerine kireçtaşı ve kumtaşından oluşan, Geç Eosen yaşlı Ceylan Formasyonu uyumsuz olarak gelmektedir. Ceylan Formasyonu'nun üzerini ise; yer yer kumtaşı ve çakıltaşı katmanlı kiltaşından oluşan, Oligosen yaşlı Gürpınar Formasyon'u uyumsuz olarak üzerlemektedir. Çekmece Grubu olarak adlandırılan (Siyako,2006) Geç Miyosen yaşlı sedimentler Gürpınar Formasyonu'nu uyumsuz olarak örtmektedir. Çekmece Grubu'nu sırası ile killi seviyeler içeren kumtaşı ve çakıltaşından oluşan Çukurçeşme Formasyonu, kumtaşı arakatmanlı kiltaşıyla temsil edilen Güngören Formasyonu ile kireçtaşlarından oluşan Bakırköy Formasyonları izlemektedir. İstifin en üstünde ise; tüm birimleri uyumsuzlukla örten Alüvyon çökelleri yer almaktadır.

Abstract:
The study area is consist of Çukurçeşme and Bakırköy formations which were deposited in a brackish facies setting during Late Miocene, exposed around Western shoreline of Küçükçekmece lake and Avcılar coastline. Late Miocene (Sarmatian) sedimentary units on the extension of southeastern branch of Paratethys, represents a different lito-bio facies with its rich biota. As similar with the all of the basins from Central Europe and Western Asia where the higher prevalence of Paratethys recorded, sedimentary units in the study area comprise of Sarmatian marker fossils, such as: Pelecypods - Congeria ornitopsis Brusina 1892, Mactra bulgarica Toula, Loripes (Lucina) dentatus (Basterot) (Emd. Papp 1974); microfossils: Quinqueloculina sarmatica Karrer 1877 (foraminifera); ostracods: Miocyprideis sarmatica (Zalanyı 1913), Fabaeformiscandona balotonica (Daday 1894) and numerous nannoflora taxa. New otolith records recovered during washing, screening and sorting methods composed of 16 families and 24 fish genus has updated the evidence of Sarmatian around the area. Fish otoliths from 8 Families were indentified from seven samples, each being 2kg. in weight, from Küçükçekmece shoreline as well as 9 families were indentified from three samples, each being 2kg. in weight, from Kalinoraburnu (Avcılar). Besides Clupeidae family, which is common in both area; Clupeidarum, Oligopus, Sparidarum genuses and 5 otolith species from Küçükçekmece Lake (N 40º 59? 25,4?- E 028º 44? 09,1?) and Sciaenidarum, Trachinus, Gobiidarum, Pomatoschistus otolith genus and 12 species from Kalinora Cape (N 40º 58? 22,1?- E 28º 44? 10,1?) were identified. The SEM (Scanning Electron Microscope) photos of identified samples were taken and biomineral composition (aragonite) of otoliths from Gobiidae family and some other families in the samples were presented by XRD Diffraction Pattern experimentCarboniferous limestones within Istanbul Paleozoic form the basement of the study area. Late Eocene Ceylan formation, which is made up of limestone and sandstone, unconformably overlains the basement, while the Oligocene Gürpınar formation, which is made up of sandstone and conglomerate, unconformably overlains Ceylan formation whilst, late Miocene sediments, so-called Çekmece group (Siyako, 2006), rests unconformably over the former. Çekmece group is composed of, respectively, Çukurçeşme formation which is made up of sandstone and conglomerate; Güngören formation which is represented by succession of mudstone, marn and sandstone, and finally Bakırköy formation, which is composed of limestone. At the top of the sequence, alluvium sediments rest unconformably on the whole units.