Yalova ilinin demografik analizi: Sosyo-ekonomik ve mekânsal gelişim
Demographic analysis of Yalova province: Socio-economic and spatial development
Yazar: HAKAN BOSTAN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM SERTKAYA DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Göçler = Migrations ; Nüfus = Population ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments ; Yalova = Yalova ; İç göçler = Internal migrations

Özet:
Yalova İstanbul iline bağlı ilçe iken 1995 yılında il statüsüne kavuşmuş olup, Türkiye'nin en küçük yüzölçümüne sahip ilidir. Yalova; Samanlı Dağlarının kuzeybatı kıyılarını ile Armutlu Yarımadası'nın kuzey kıyılarında yer almakta ve Marmara Bölgesinin önemli bir turizm alanı olma özelliği göstermektedir. Kaplıcaları, süs bitkisi ve çiçek yetiştiriciliği, Yalova ekonomisini etkileyen diğer bir husustur. Yalova, Türkiye'nin en önemli sanayi ve ulaşım ağlarından bazılarının yoğunlaştığı bir bölgede yer almaktadır. Yalova ili uluslararası göç başta olmak üzere tüm illerden göç almaktadır. 
Araştırmanın amacı, Yalova ilinde nüfusun değişiminin sosyo-ekonomik ve mekânsal çerçeve içerisinde analiz edilmesidir. Yalova ili nüfusu 1935-2020 yılları arasında 16,4 kat artış göstermiştir. Yalova ili nüfusunun nüfus projeksiyonlarına göre her sene sürekli artarak 2025 yılına kadar 329.001 kişi olması öngörülmektedir. Yapılan çalışmada Yalova ilinde nüfusun değişimi 2000 yılı Genel Nüfus Sayımı sonuçları ile Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları ikinci veri olarak kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemleri olarak gözlem ve doküman/belgelerin analizi yapılmış, betimsel ve sistematik analiz temel alınmıştır. 
Nüfus değişimine neden olan temel faktörleri; doğum, ölüm ve göçler oluşturmaktadır. Yalova ilinde nüfusun değişiminde uluslararası göçler ile iç göçlerin önemli rol oynağı tespit edilmiştir. 2008 ve 2020 yılları arasında nüfus artışında iç göçün etkisi ortalama %44,4 olmuştur. Yalova'nın nüfus artışına uluslararası göçün etkisi ise 2016 yılında %47,5, 2017 yılında %39,7, 2018 yılında ise %45,6, 2019 yılında ise %59,4 olarak gerçekleşmiştir.
Nüfus artışının her zaman mekân üzerine olumsuz etkisi olmuştur. Yalova'nın nüfus artışıyla birlikte, önümüzdeki yıllarda şehir merkezlerinde yoğunlaşan nüfus yoğunluğu mekân üzerindeki baskıları daha da arttıracaktır. Yalova ilinin arazi kullanımı dikkate alındığında nüfusun artması ile birlikte tarım alanları azalmakta, tarım alanları üzerindeki baskının devam ettiği görülmektedir. 
Yalova ilinin 2007 ve 2020 yılları arasında ilçelerin toplam şehir nüfuslarının değişimi incelendiğinde, Yalova ilinde tüm ilçelerin şehir nüfusu artış göstermiş olup, ortalama yıllık nüfus artış hızı ‰39,36 olarak gerçekleştirilmiştir. Aynı yıllar arasında ilçelerin toplam kırsal nüfusları incelendiğinde ise, Çiftlikköy ilçesi hariç diğer ilçelerin kır nüfusu artış göstermiştir. Yalova ili kır nüfusun ortalama yıllık nüfus artış hızı ‰14,88 olarak gerçekleştirilmiştir. Kırsal nüfusun şehir nüfusuna göre daha az artış göstermesi nedeniyle kırsal kalkınmayı destekleyici projeler artırılmalı, böylece kırsal nüfus korunmalı ve tarımsal üretimin devamı sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Beşerî Coğrafya, Nüfus, Demografi, Göç, Yalova.

Abstract:
Yalova, while was a district of Istanbul province, gained the status of a province in 1995 and is the province with the smallest area in Turkey. Yalova is located on the northwestern shores of the Samanlı Mountains and the northern shores of the Armutlu Peninsula and is an important tourism area of the Marmara Region. Thermal springs, ornamental plant and flower cultivation is another issue that affects the Yalova's economy. Yalova is located in a region where some of Turkey's most important industrial and transport networks are concentrated. Yalova province receives migration from all provinces, especially international immigration.
The aim of the research is to analyze the population change in Yalova province within the socio-economic and spatial framework. The population of Yalova province increased 16.4 times between 1935 and 2020. According to the population projections, the population of Yalova province is expected to increase continuously every year to 329,001 people by 2025.
In the study, the population change in Yalova province, the results of the 2000 General Population Census and the results of the Address Based Population Registration System were used as secondary data. Observation and analysis of documents were made as qualitative research methods, descriptive and systematic analysis was taken as the basis. 
The main factors that cause population change are birth, death and migration. It has been determined that international migrations and internal migrations play an important role in the change of population in Yalova province. Between 2008 and 2020, the effect of internal migration on population growth was 44.4% on average. The effect of international migration on Yalova's population growth was 47.5% in 2016, 39.7% in 2017, 45.6% in 2018, and 59.4% in 2019. Population growth has always had a negative impact on space. With yalova's population growth, the population density intensifying in the urban centers in the coming years will further increase the pressures on the space. Considering the land use of Yalova province, agricultural areas decrease with the increase in population and it is seen that the pressure on agricultural areas continues. 
When the change in the total city population of the districts of Yalova province between 2007 and 2020 is examined, the urban population of all districts in Yalova province has increased, and the average annual population growth rate has been realized as 39.36‰. When the total rural population of the districts is examined between the same years, the rural population of the other districts has increased except for Çiftlikköy district. The average annual population growth rate of rural population in Yalova province was realized as 14.88‰. As the rural population increases less than the urban population, the projects supporting rural development should be increased, so that the rural population should be protected and the continuation of agricultural production should be maintained.

Keywords: Human Geography, Population, Demography, Migration, Yalova.