Diyarbakır'da ayaktan tedavi alan hastalarda akılcı antibiyotik kullanım farkındalığının araştırılması
Investigation of awareness of rational antibiotic use among outpatients in Diyarbakır
Yazar: BERFİN İLEN
Danışman: DOÇ. DR. NİDA ÖZCAN
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Amaç: Çalışma ile Diyarbakır'da eczanelere başvuran erişkin hastaların antibiyotik kullanım davranışları ve akılcı antibiyotik konusundaki bilgi düzeylerinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Gereç-Yöntem: Çalışma gözlemsel analitik araştırma olarak planlanmış olup, Diyarbakır'da 1 Şubat 2024 -30 Nisan 2024 tarihleri arasında ayaktan tedavi alan 18 yaş ve üzeri kadın/erkek 308 bireyi kapsamaktadır.  Çalışma kapsamındaki bireylere yüz yüze anket yöntemiyle; hangi amaçla antibiyotik kullandıkları, antibiyotik kullanım süreleri, doktor –eczacı tavsiyesi dışında antibiyotik kullanıp kullanmadıkları, en son ne zaman antibiyotik kullandıkları, doktora antibiyotik yazması için ısrar edip etmedikleri, akılcı antibiyotik kavramı konusundaki bilgi düzeyleri soruldu. Gruplar cinsiyet, yaş, eğitim durumu, çalışma durumu ve yerleşim yerine  (merkez ve kırsal ilçe) göre karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 308 katılımcının yaş ortalaması 33.93±0.722  yıldı. Grip veya soğuk algınlığında antibiyotik kullanma ile antibiyotiğin ağrı kesici etkisinin olduğunu düşünme oranı ilkokul ve lise mezunlarında, çalışmayan hastalarda ve kırsal ilçelerde yüksek bulundu (p<0.05). Hastalanmamak için antibiyotik kullanımı kırsal ilçelerde daha yüksek bulunurken diğer gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Çalışmayan veya emekli hastaların, çalışan hastalardan daha yüksek oranda doktor-eczacı dışı kaynaklardan bilgi aldıkları saptandı(p<0.05). İlacın yan etkileri hakkında bilgi alma oranı kadın hastalarda erkeklerden daha yüksek bulundu (p<0.05).
Sonuç: Özellikle ilkokul ve lise mezunları ve kırsal kesimde yaşayanlarda akılcı antibiyotik kullanımıyla ilgili bilgi eksiklikleri ve hatalı davranışlar dikkat çekicidir. Bu konuda eğitimler veya medya üzerinden bilgilendirmeler faydalı olacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Antibiyotikler, grip, soğuk algınlığı,  akılcı ilaç kullanımı

Abstract:
Aim: This study aims to investigate the antibiotic use behavior of adult patients who applied to pharmacies in Diyarbakır and their level of knowledge about rational antibiotics.
Materials and Methods: The study was planned as an observational analytical research and includes 308 individuals, male/female, aged 18 and over, who received outpatient treatment in Diyarbakır between February 1, 2024 and April 30, 2024. Individuals within the scope of the study were asked by face-to-face survey method; They were asked for what purpose they used antibiotics, the duration of antibiotic use, whether they used antibiotics other than the doctor's or pharmacist's recommendation, when they last used antibiotics, whether they insisted on a doctor prescribing antibiotics, and their level of knowledge about the concept of rational antibiotics. The groups were compared according to gender, education level, employment status and place of residence (rural-urban).
Results: The average age of 308 participants included in the study was 33.93±0.722 years. The rate of using antibiotics for flu or cold and thinking that antibiotics have a pain-relieving effect was found to be higher among primary school and high school graduates, unemployed patients and rural districts (p<0.05). While the use of antibiotics to avoid getting sick was found to be higher in rural districts, no significant difference was found between other groups. It was determined that unemployed or retired patients received information from sources other than doctors and pharmacists at a higher rate than employed patients (p <0.05). The rate of receiving information about the side effects of the drug was found to be higher in female patients than in males (p<0.05).
Conclusion: Lack of knowledge and incorrect behaviors regarding the rational use of antibiotics are particularly prevalent among primary and high school graduates as well as those living in rural areas. Providing education and information through the media on this subject would be beneficial.
Key Words: Antibiotics, Flu, Common cold, Rational drug use