Endüstri kuruluşları civarındaki topraklarda poliaromatik hidrokarbonlar (PAH) kirliliği
Polyaromatic hydrocarbons (PAH) pollution in soils around industrial institutions
Yazar: NEVAL YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MELAYİB BİLGİN
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Toprak kirliliği günümüzde önemli çevre sorunlarından biri olarak bilinmektedir. Endüstriyel faaliyetler, termik santraller, egzoz ya da ısınma kökenli kirletici gazların sebep olduğu hava kirliliği toprağın ekolojik durumunu etkilemektedir. Ayrıca kentleşmenin ve sanayileşmenin yoğun olduğu bölgelerde toprak önemli ölçüde etkilenmektedir. Poliaromatik hidrokarbonlar, topraktaki organik kirleticilerden olup kanserojenik yapıdadırlar. Var olan böyle önemli bir kirliliğin azaltılması ve önlenmesi için gerekli tüm çalışmaların yapılması önem arz etmektedir. 
Çalışma alanı olarak, ülkemizde önemli sanayi kuruluşlarının var olduğu ve devamlı kirliliğe maruz kalmasından dolayı Kocaeli Dilovası bölgesi seçilmiştir. Bölgede var olan demir çelik fabrikaları ve termik santral fabrikasının meydana getirebileceği baca kaynaklı emisyonların PAH kirlilikleri belirli yaklaşımlarla hesaplanarak noktasal kaynaklı modelleme çalışması yapılmıştır. Bu çalışmada EPA ve Amerikan Meteoroloji Topluluğu (AMS) tarafından geliştirilen AERMOD programı kullanılmıştır. Çalışılan model dağılımına göre kirliliğin yoğun olabileceği tepe noktalarından 5 adet ve modele göre belirlenen referans noktadan 1 adet toprak numunesi alınarak PAH parametreleri analiz edilmiştir ve analiz sonuçları Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelikte geçen Poliaromatik hidrokarbon bileşikleri ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Yapılan çalışmada, toprak numuneleri GS-MS cihazına verilmeden önce çeşitli ön işlemlerden geçmiştir. Analiz edilen PAH parametreleri mg/kg birimine çevrilerek ilgili yönetmelikle karşılaştırılması yapılmıştır.
Sonuç olarak, ölçülen değerler ile yönetmelik sınır değerleri karşılaştırıldığında analiz sonuçları sınır değerlerin altında olduğu gözlemlenmiş olup sadece numune alınan N4 noktasında benzo(a)piren parametresinin sınır değerin az bir farkla geçtiği gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: PAH, Modelleme, AERMOD, Toprak Kirliliği

Abstract:
Soil pollution is known as one of the most important environmental problems today. Air pollution caused by industrial activities, thermal power plants, exhaust or heating-based polluting gases affects the ecological status of the soil. In addition, in regions where urbanization and industrialization are intense, the soil is significantly affected. Polyaromatic hydrocarbons are organic pollutants in the soil and are carcinogenic. It is important to carry out all necessary studies to reduce and prevent such an important pollution. 
Kocaeli Dilovası, where important industrial establishments are located, was chosen as the study area because of its constant exposure to pollution. A point modeling study was conducted by using certain approaches and calculating the PAH pollution of the chimney-induced emissions that may be caused by the iron and steel factories and thermal power plant existing in the region. In this study, the AERMOD program developed by the EPA and the American Meteorological Society (AMS) was used. PAH parameters were analyzed by taking 5 soil samples from the peaks where pollution can be intense and 1 soil sample from the reference point determined in the studied model. It is aimed to compare the analysis results with the Polyaromatic hydrocarbon compounds mentioned in the Regulation on Soil Pollution Control and Point Source Contaminated Site. 
In the study, the soil samples were subjected to various pre-treatments before being given to the GS-MS device. The analyzed PAH parameters were converted to mg/kg and compared with the relevant regulation.
As a result, when the measured values were compared with the limit values of the regulation, it was observed that the analysis results were below the limit values and that only the benzo(a)pyrene parameter passed the sampled N4 point with a small margin.

Keywords: PAH, Modeling, AERMOD, Soil Pollution