Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde yerel yönetim reformları: Çek Cumhuriyeti ve Türkiye örnekleri
The local government reforms in the European Union membership process: The case of Czech Republic and Turkey
Yazar: SERKAN DORU
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZTEKİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Kamu yönetimi = Public administration ; Reform = Reform ; Türkiye Cumhuriyeti = Turkish Republic ; Uyum süreci = Adaptation process ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Yerinden yönetim = Decentralization ; Çek Cumhuriyeti = Czech Republic ; İdari reform = Administrative reform

Özet:
20. y.y, ilk yarısı yaşanan iki büyük Dünya Savaşı ile, ikinci yarısı ise savaşların getirdiği yıkımın ardından ekonomik, siyasal ve kültürel anlamda bir toparlanma, yeniden yapılanma ve birlik olma süreciyle tarih sahnesindeki yerini almıştır. 20. y.y'da yaşanan bu dönüşüm, hiç şüphesiz ki, ülkelerin sosyo-ekonomik yapıları kadar yönetsel sistemlerini de derinden etkilemiştir. Özellikle yüzyılın ikinci yarısında farklılaşarak artan toplumsal gereksinimler, ulusal ve ulus-altı örgütlenmelerde yeni yapılara yol açtığı gibi, aynı zamanda ulus-üstü yapılar anlamında da farklı oluşumların ve birlikteliklerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu yeni oluşumların en iyi ve gözde örneklerinden birisi ise hiç kuşkusuz ki Avrupa Birliği (AB)'dir. AB, ekonomik temelli bir birliktelik iken yaklaşık 50 yıllık bir süre içerisinde küreselleşme olgusunun da etkisiyle genişleyerek büyümüş ve aynı zamanda kendi bünyesinde derinleşerek, ekonomik temelli birlikteliği, kültürel, yönetsel ve siyasal boyuta da taşımıştır. Bu çalışma da, AB etkisinde, bir AB adayı olan Türkiye'nin ve bir AB üyesi olan Çek Cumhuriyeti (ÇC)'nin 20. y.y'da yönetsel anlamda yerel yönetimlerinin geçirdiği değişim ve dönüşümleri incelemektedir.
Çalışma bu doğrultuda beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, devlet sistemleri hakkında bilgiler sunulduktan sonra, örneklem ülkeleri oluşturan ÇC ve Türkiye'nin merkezi ve yerinden yönetim örgütlenmesine ilişkin bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise kuramsal tartışmaya yönelik olarak küreselleşme, bölgeselleşme, yerelleşme ve yönetişim kavramlarından yola çıkılarak AB'nin üye aday ülkeler üzerindeki yönetsel ve siyasal etkisinin kaynakları açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, Türkiye'nin yerinden yönetim sisteminin tarihi ve özellikle son 10 yıllık süreçte AB etkisinde geçirdiği yasal ve yönetsel dönüşümler konu edilmiştir. Dördüncü bölümde, ÇC'nin yerel yönetim sistemleri kronolojik bir çerçevede ele alındıktan sonra, özellikle 1989 Kadife Devrim sonrasında, AB üyeliği öncesi ve sonrasında geçirdiği değişimler, AB'nin ve iç politik aktörlerin rolleri de göz önüne alınaral irdelenmiştir. Beşinci bölümde ise, Türkiye'nin ve ÇC'nin yerinden yönetim sistemlerinin geçirmiş olduğu yönetsel ve örgütsel değişimler, AB etkisi ile birlikte yorumlanmıştır. Aynı bölümde yer alan sonuç başlığında da, her iki ülkedeki yerel yönetim sistemlerinin geçirdikleri dönüşümlerin ışığında günümüzdeki sorun alanlarına yönelik çözüm önerilerinde bulunulmuş ve gelecekte sahip olabilecekleri konuma yönelik çeşitli çıkarımlar ortaya konmuştur.

Abstract:
20th century has put its stamp on history, in its first half with two great World Wars and in its second half with a recovery, a restructuring and a unification process in the economical, political and cultural meanings after a destruction that is caused by wars. This transformation which is actualized in 20th century, inarguably, has affected the administrative systems as well as the socio-economical structures of the countries. Especially the social necessities that are increased with varying have given birth to new structures in national and sub-national organizations as well as different formations and associations in the meaning of supra-national structures. One of the best and favorite examples of these new formations is certainly the European Union (EU). When EU is an economy-based association, it has expanded and grown by virtue of the globalization fact within approximately 50 years and also has carried its economy-based association to a cultural, administrative and political dimension by deepening in its own frame. This study is analyzing the alterations and transformations that have been experienced in local governments of Turkey which is an EU candidate country and Czech Republic (CR) which is an EU member country in an administrative sense in 20th century.    
This study, accordingly, consists of five sections. In the first section, it has informed about the central and local administrative organization of CR and Turkey which are sample countries after informing about the state systems of these countries. In the second section, it has tried to explain the sources of the administrative and political influences of EU on the member countries and the candidate countries on the basis of the concepts of globalization, regionalization, localization and empowerment for the theoretical discussion. In the third section, it has discussed that the history of the local administration system of Turkey and the legal and administrative transformations in Turkey under the influence of EU, especially in the last 10 years. In the fourth section, it has analyzed the transformations that are experienced by CR especially after 1989 Velvet Revolution and before and after EU membership with considering the roles of EU and the national political actors after discussing the local administration systems of CR in a chronological framework. Finally, in the fifth section, it has commented on the administrative and organizational changes that are experienced by the local government systems of Turkey and Czech Republic with considering the EU effect. Under the conclusion title which is involved in the fifth section, it has suggested some solution offers for the actual problematic fields in the light of the transformations that is undergone by the local administration systems of two countries and it has presented some inferences for the possible future positions of these countries.