Tevafuktan tesadüfe, beş vakitli günden vazgeçmek: Mütedeyyin erkeklerin dini terk etme pratikleri ve sekülerleşme süreçleri
From tawafuq to coincidence, renounciation of five daily prayers: Experiences of abandoning religion and secularisation processes of religious men
Yazar: FURKAN DİLBEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NEVİN YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dindarlık = Religiousness ; Erkeklik = Masculinity ; Günlük yaşam = Daily life ; Habitus = Habitus ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Namaz = Prayer ; Ritimanaliz = Rhythmanalysis ; Sekülerleşme = Secularization ; İbadet = Worship

Özet:
Bu çalışma, dindar ailelerde/çevrelerde yetişmiş ve yıllarca dini pratikleri yerine getirmiş fakat sonrasında farklı süreçlerden geçerek dini yaşayışı terk etmiş erkeklerin gündelik hayat pratiklerine ve sekülerleşme süreçlerine odaklanmaktadır. 25 erkek katılımcı ile derinlemesine görüşmeler içeren çalışma, Pierre Bourdieu'nün habitus kavramı ile Henri Lefebvre'nin ritimanaliz yöntemini bir arada düşünerek dini habitusun ritim ve rutinlerini ortaya koymayı amaçlar.
Bilindiği gibi mütedeyyin bireyler için gündelik hayatta inanç önemli bir yer kaplamaktadır. İslamiyet'e göre bireyin hayatı belli zamanlara bölünmüştür. Bu taksim gündelik olarak namaz vakitlerine göre "sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı" şeklinde beşe bölünerek yapılır. Haftanın belli günleri diğerlerinden daha kıymetli, senenin bazı zamanları diğerlerinden daha önemlidir. Dindar bir çevrede yetişen bireyler zamanın bu bölünmüş haline gerek ev içi gündelik inanç pratiklerinden gerekse sosyal hayatın kendisinden ötürü aşinadır. 2000'lerle birlikte Türkiye'de çeşitlilik kazanan sekülerleşme ve desekülerleşme tartışmalarına ritimanalistik bir yaklaşım getirme gayesinde olan bu çalışma, poliritmik sekülerleşme ve aritmik sekülerleşme gibi konsept denemesiyle dini yaşayışı terk etmiş eski dindar erkeklerin sekülerleşme süreçlerini dönüşen ritim ve rutinleri ile habitusları üzerinden tartışır. Gündelik hayatın sıradanlığına odaklanan çalışma, sıradan karşılaşmaların meydana getirdiği büyük dönüşümlerin sekülerleşme özelinde ne gibi pratikleri ortaya koyduğunu göstermeye çalışır.

Abstract:
This study focuses on the everyday life routines and secularization processes of males who were raised in Muslim families and communities, engaged in religious activities for several years, but later gave up their religious way of life. The study, which includes in-depth interviews with 25 male participants, intends to shed light on the rhythms and rituals of religious habitus by taking into account both Henri Lefebvre's rhythmanalysis approach and Pierre Bourdieu's habitus notion.
As it is well known, pious people place a high value on their religious beliefs on their daily lives. According to Islam, an individual's life is divided into certain times. This is made by dividing the day into five parts according to the prayer times, "dawn, noon, mid-afternoon, sunset and night prayers." Certain days of the week and some periods of the year are more precious than others. Those who grew up in a religious setting are accustomed with this divided time through both daily religious routines in the home and their social life. This study discusses the secularization processes of former religious men abandoned their religious lifestyle through their changing rhythms, routines and habitus with the conceptual attempts such as polirhythmic secularization and arrhythmic secularization and aims to bring a rhythmanalytic approach to the debates on secularization and desecularization that have become more diverse in  Turkey with the 2000s. Briefly, the study aims to demonstrate what practices the great transformations caused by ordinary encounters reveal in terms of secularization by focusing on the ordinariness of daily life. Briefly, the study aims to demonstrate the practices in terms of the huge alterations of secularization caused by ordinary encounters by focusing on the banality of daily life.