Sırça Hayvan Koleksiyonu oyununun tarihsel bağlamda incelenmesi
Analysis of the play the Glass Menagerie in line with historical context
Yazar: KADRİ KAĞAN ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BAŞ
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İleri Oyunculuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Amerikan tiyatrosu = American theatre ; Dünya krizi 1929 = World crisis 1929 ; Ekspresyonizm = Expressionism ; Otobiyografi = Autobiography ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation ; Sosyokültürel özellikler = Socio-cultural characteristies ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Williams, Tennessee = Williams, Tennessee

Özet:
Sırça Hayvan Koleksiyonu, Amerikan yazar Tennessee Williams tarafından kaleme alınıp 1944 yılında sahne prömiyerini yapan, Amerikan tiyatrosunun mihenk taşlarından sayılan, otobiyografik tiyatro oyunudur. 1930'lu yılların St. Louis, Amerika'sında, küçük bir apartman dairesinde geçen oyun, çökmekte olan Amerikan ekonomisinin ve sosyal yapısının insanlar üzerindeki yıpratıcı etkilerini ve ailelerin hayatta kalma çabalarını Wingfield ailesinin yaşamı üzerinden anlatmakta olup, çağın bunalımını çarpıcı şekilde göz önüne sermektedir. 

Bu tez çalışması ile dışavurumcu akımın önemli eserlerinden biri olan Sırça Hayvan Koleksiyonu oyununun tarihsel bağlamı ve karakterlerinin iç dünyaları; toplumdan aileye, aileden bireye uzanan bir yol izlenerek analiz edilmiştir. Aynı zamanda eseri otobiyografik kılan ve yazarın yaratıcılığını besleyen yaşamından kesitler sunularak, karakterlerin analizi derinleştirilmiştir.  

Tez çalışmasının Giriş bölümünü izleyen ikinci bölümünde, 1920 – 1930 yıllarında Amerikan ekonomisinin geçtiği düşüş ve Büyük Buhran döneminin toplumu sarsıcı etkileri anlatılmakta ve oyunun dayanağı olan dönem özellikleri hakkında bilgi verilmektedir. 

Üçüncü bölüm, Tennessee Williams'ın hayatı üzerinedir. Oyunun otobiyografik bir eser olarak nitelendirilmesindeki sebeplere ışık tutarak yazarın eserin icrasında beslendiği gerçek aile yaşantısına odaklanmanın yanı sıra, yazarın karakteri ve değerleri hakkında da açıklamalar sunmaktadır.

Dördüncü bölüm, oyunun özetine yer vermektedir. Bu bölümde, oyunu oluşturan yedi sahne ayrı ayrı incelenmekte ve Williams'ın kullandığı sembollerin karşıladığı anlamlar tespit edilmektedir. Böylelikle, oyunun tarihsel bağlamda analiz edilmesi öncesinde olay örgüsünü ve olay örgüsü içinde saklı detayları haiz olunması amaçlanmaktadır. 

Tez çalışmasının beşinci bölümü, 1920 – 1930 dönemi Amerika'sının sosyokültürel özelliklerini ve Büyük Buhran döneminin aileler üzerindeki etkilerini anlattıktan sonra oyunu tarihsel bağlamda incelemektedir. 

Altıncı bölümde, dışavurumculuk akımının genel özellikleri ve oyundaki yansımaları değerlendirilmekte, Williams'ın dışavurumcu sanat anlayışının oyundaki izleri tespit edilmektedir.

Tez çalışmasının yedinci ve son bölümünde ise oyun karakterlerinin analizi yapılmakta ve önceki bölümlerde işlenmiş olan dönem ve toplum özelliklerinin, bireylerin iç dünyalarındaki tesirlerine değinilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Amerikan Tiyatrosu, Büyük Buhran, Sırça Hayvan Koleksiyonu, Tennessee Williams, Dışavurumculuk

Abstract:
The Glass Menagerie, written by Tennessee Williams and premiered in 1944, is an autobiographic play which is considered as one of the cornerstones of American theatre. The play, which takes place in a small flat in St. Louis, America in 1930s, displays the corrosive effects of decadent American economy and social structure on persons and demonstrates families' struggle to survive by explicitly unfolding the depression era, through the life of Wingfield family.

With this thesis study, historical context and inner worlds of the characters of the play The Glass Menagerie, which is one of the essential works created within expressionist movement, were analyzed by respectively descending from society to family and from family to individual. At the same time, slices of life story of the author which make the play deemed an autobiographic work and also fed the author's creativity were presented in order to deepen the character analysis.

Following the Introduction, the second chapter of the thesis study tells staggering results of the collapse of the American economy in the years 1920 – 1930 and the Great Depression and gives information regarding the era that the play takes place in. 

The third chapter is on the life of Tennessee Williams and aims to explain the reasons why the play is deemed an autobiographic work by enlightening the real family life, personality and values of the author. 

The fourth chapter gives place to the plot summary. In this chapter, all the seven scenes of the play are examined separately and the meanings under the symbols used by Williams are explained. In this way, it is aimed to ease comprehension of the plot and the details hidden within, prior to analysis of the play in historical context.

The fifth chapter of this thesis study examines sociocultural features of America in the years 1920 – 1930, evaluates the effects of the Great Depression on families and then analyses the play in line with historical context.

The main properties of expressionism and its reflection on the play are reviewed in the sixth chapter and the marks of Williams' expressionist sense of art are identified in this regard.

The seventh and last chapter in advance of the Conclusion makes analysis of the play characters. In this chapter, influences of the periodic and social circumstances on individuals' inner worlds are assessed. 

Keywords: American Theatre, Great Depression, The Glass Menagerie, Tennessee Williams, Expressionism