Çağdaş Uygurcanın ağızları ve söz varlığı
The dialects and lexicon of modern Uyghur
Yazar: NUERJIAMALI MAIMAITIAILI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖLMEZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Uygurca = Uighur language ; Uygurlar = Uighurs

Özet:
Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışma Çağdaş Uygurcanın ağızlarının söz varlığını içermektedir. Çalışma Gunnar Jarring, An Eastern Turki-English Dialect Dictionary (1964); Mirsultan Osmanov, Hazirqi Zaman Uyğur Tilining Hoten Diyalekti (2004), Hazirqi Zaman Uyğur Tilining Lopnor Diyalekti (2006), Hazirqi Zaman Uyğur Tilining Kumul Şivisi (1997); Muhabbet Kasim, Xian-Dai Wei-Wu-Er-Yu Fang-yan Yu-Yin, Yu-fa, Ci-Hui Bi-Jiao Yan- jiu (现代维吾尔语方言语音, 语法, 词汇 比较研究) 1(2011), Hazirqi Zaman Uyğur Tili Dialékt Sözliri Tetqiqati 2 (2014); Abdurishid Yakup, The Turfan Dialect Of Uyghur (2005); N. F. Katanov, Volkskündliche Texte aus Ost-Türkistan, (1936:); Menges, Karl Heinrich, Glossar zu den volkskündlichen Texten aus Ost-Türkistan II, (1954); S. Ye. Malov, Uyghurskiye nareçiya sintszyana. Tekstı, perevodı, slovar"(1961) adlı kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. 1. Giriş bölümü dokuz alt başlıkdan oluşmaktadır. 1.1. Dil, lehçe, şive, ağız, diyalekt terimleri hakkında kısa bilgi. 1.2. Çağdaş Uygurcanın Ağızlarının tasnifi. 1.3. Çağdaş Uygurcanın Ağızlarının özellikleri. 1.4. Çağdaş Uygurcanın ağızları üzerine yapılan çalışmalar. 1.5.  Çalışmada kullanılan kaynaklar hakkında. 1.6. Çalışmada izlenen metot. 1.7. Çalışmanın amacı ve çalışma konumuz. 1.8. Çalışmanın önemi. 1.9. Ağız çalışmalarındaki sorunlar; 2. Sözlükteki sorunlu kelimeler listesi; 3. Sözlük kısmını içermektedir. Sözlük A-Z arası olup, madde başları Çağdaş Uygurca, Türkiye Türkçesine çeviri, karşılaştırılan sözlükler ve örnekleri ihtiva etmektedir; 4. sonuç ve değerlendirme bulunmaktadır.  Sonunda kaynakça bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Çağdaş Uygurca, Ağız, Çağdaş Uygurcanın Ağızları, söz varlığı

Abstract:
This dissertation deals with the dialects of modern Uyghur and its lexicon based upon these sources: An Eastern Turki-English Dialect Dictionary (1964) by Gunnar Jarring; Hazirqi Zaman Uyğur Tilining Hoten Diyalekti (2004); Hazirqi Zaman Uyğur Tilining Lopnor Diyalekti (2006) and Hazırqi Zaman Uyğur Tilining Kumul Şivisi (1997) by Mirsultan Osmanov; Xian-Dai Wei-Wu-Er Fang-Yan, Yu-Yin, Yu-Fa, Ci-Hui Bi-Jiao Yan-Jiu (现代维吾尔语方言语音、 语法、 词汇 比较研究) 1 (2011) and Hazirqi Zaman Uyğur Tili Dialékt Sözliri Tetqiqati 2 (2014) by Muhabbet Kasım; The Turfan Dialect of Uyghur by Abdurishid Yakup; Volkskündliche Texte aus Ost-Türkistan (1936) by N. F. Katanov and Glossar zu den volkskündlichen Texten aus Ost-Türkistan II (1954) by Karl Heinrich Menges. Uyghurskiye nareçiya sintszyana. Tekstı, perevodı, slovar"(1961) by S. Ye . Malov; This dissertation consists of six chapters. The first chapter gives an outline of the sources on Modern Uyghur language and its dialects and the sources used for the dissertation. The second chapter covers the classification of the dialects of Modern Uyghur, general characteristics of the dialects and some terms about them. The third chapter explains the method followed in the dissertation and deals with the features, archaic elements and problematic words of Kasghar dialect.The fourth chapter includes the aim and importance of this dissertation and also some problems of dialectology. The fifth chapter provides a Modern Uyghur-Turkish dictionary with examples. And the final chapter has a conclusion and general review.
Keywords: Modern Uyghur, dialects, dialects of modern Uyghur, lexicon