Davranışsal makroekonomi çerçevesinde hane halkının tüketim harcamaları ile borçlanma tercihi arasındaki etkileşimin analizi
Analysis of the interaction between household consumption expenditures and borrowing preference in the framework of behavioral macroeconomics
Yazar: ÖZNUR TAŞDÖKEN
Danışman: PROF. DR. HAKAN KAHYAOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Borçlanma = Borrowing ; Borçlanma yöntemi = Debt method ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Hanehalkı tüketimi = Household consumption ; Harcama sistemi = Expenditure system ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Tüketim harcamaları = Consumption expenditures

Özet:
İktisadi gelişmişlik  ve gelir düzeyinde yükselme  ile  iletişim ve iktisadi  karşılıklı etkileşimlerin artması tüketimde tercihlerin  artmasına ve insanların tüketim harcamalarında  sürekli bir  tercihde  bulunma sürecinide yol açmıştır.  Bunun sonucunda  özellikle de hane halkının tercihleri ve kararları üzerinde çevresel, psikolojik faktörler,   sezgisel yöntem ve bilişsel durumlarında meydana gelen değişimlerin etkisi  makroekonomik  açıdan  tüketim harcamalarında  değişimlere yol açarak, ekonomik konjonktür üzerinde  belirleyici  olmaya başlamıştır. Hane halkı  tüketime karar verirken, tüketim harcamalarına yönelik  bir tercihin varlığı, makroekonomik bir değişken olarak  hane halkının bu tercihini etkileyen  borç  stokunu önemli bir değişken haline getirdi. Hane halkı tüketim harcamalarının finansmanına yönelik  olarak ortaya  çıkan süreç, makro iktisat politikalarının etki ve sonuçlarının  asimetrik olmasına  yol açtı. Başka bir deyişle, hane halkının tercihlerinin değişmesi, makroekonominin davranışsal mikro temelleri dikkate alınarak iktisat politikalarının hazırlanması gerekliliğini ortaya çıktı.Bu çerçevede hane halkı  tüketim harcaması ile bunun  belirli  bir zaman aralığında karşılanmasına yönelik bir tercih olan borçlanma arasındaki ilişki ve etkileşim büyüklüğünün ve şiddetinin temel belirleyicisi  olan makroekonomik  değişkenlere ait  parametreler tahmin edilmelidir. Çünkü,  makroekonomik açıdan tüketim davranışlarının  analizini yapılmasını  sağlayacak bir bilgi  sunmaktadır.Buradan hareketle  bu  çalışma da zamanlar arası ikame elastikiyet yaklaşımına dayalı olarak söz konusu ilişki   panel veri modeliyle analiz edilmektedir. Ayrıca, uygulama da homotetik olmayan tüketici tercihleri varsayımı altında hane halkları arasındaki heterojenliğin ülke bazında farklılığıyla analizler yapılmaktadır. Analiz de 1998Q1-2020Q3 yılları arasında çeyreklik veriler kullanılmıştır. Çalışmada OECD ülkelerinin hane halkı geliri, hane halkı harcamaları, enflasyon, faiz oranları ve devlet tahvili faiz oranları ve panel veri, GMM modeli ve kulüp yakınsama modeli analiz araçları kullanılmıştır.

Abstract:
Economic development and income level rise,  increased communication and economic interactions have led to increased preferences in consumption and a continuous process of preferences in household consumption expenditures. A result, the effect of changes in environmental, psychological factors, heuristics and cognitive states, especially on the preferences and decisions of households, has started to be decisive on the economic conjuncture by leading to changes in consumption expenditures from a macroeconomic point of view. When household deciding on consumption, the presence of a preference for consumption expenditures made debt stock a major variable, affecting this preference of the household as a macroeconomic variable. The process that emerged for the financing of household consumption expenditures caused the effects and results of macroeconomic policies to be asymmetrical. In this framework, the relationship between household consumption expenditure and borrowing, which is a preference for meeting it in a certain time period, and the parameters of macroeconomic variables, which are the main determinants of the size and severity of interaction, should be estimated. Because it provides information that will enable the analysis of consumption behavior from a macroeconomic perspective. From this point of view, in this study, the relationship in question is analyzed with a panel data model based on the intertemporal substitution elasticity approach. In addition, the application also analyzes the heterogeneity between households by country, under the assumption of non-homothetic consumer preferences. Quarterly data for the years 1998Q1-2020Q3 were used in the analysis. The study, OECD countries' household income, household expenditures, inflation, interest rates and government bond interest rates and panel data, GMM model and club convergence model analysis tools were used.