Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
Compensation for protection measures
Yazar: MURAT TANGAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR BACAKSIZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kanunlar 5271 sayılı = Laws 5271 numbered ; Koruma tedbirleri = Protection measures ; Tazminat = Compensation

Özet:
Suç işlenmesiyle bozulan kamu düzeninin tekrar sağlanması için  suçu işleyen kişi yada kişilerin tespit edilip ortaya konulması gerekmektedir. Ceza muhakemesinde; maddi gerçeğe ulaşabilmek, şüpheli veya sanığın kaçmasının önlenmesi, suça ilişkin delillerin karartılmasının önüne geçilmesi ve yargılamanın sıhhatli bir şekilde gerçekleştirilebilmesini sağlamak amacıyla hüküm verilmeden önce geçici olarak başvurulan ve kişilerin bazı temel hak ve özgürlüklerine sınırlamalar getiren tedbirler öngörülmüştür. Koruma tedbirleri olarak ifade edebileceğimiz bu tedbirler, bir ceza değil sadece maddi gerçeğe ulaşılmasına katkı sağlayan hukuki bir çare niteliğindedirler. Bu kapsamda koruma tedbiri ile elde edilmesi düşünülen yarar elde edildikten hemen sonra uygulanan koruma tedbiri kaldırılmalıdır. Aksi halde kişiler için bir tedbir olmaktan çıkıp ceza niteliğini kazanmış olacak ve kişilerin özgürlük ve güvenlik hakları zadelenecektir.
Koruma tedbirlerinin haksız veya hukuka aykırı olarak uygulanması nedeniyle hak ve özgürlükleri ihlal edilen kimselerin bu mağduriyetlerinin giderilmesi hukuk devletinin bir gereğidir. Buna göre, devlet kendi haksız işlemi nedeniyle zarar gören kişilerin mağduriyetlerini telafi etmelidir. 
Bu çalışmada ceza yargılamasında haksız veya hukuka aykırı olarak uygulanan koruma tedbirleri nedeniyle maddi veya manevi yönden zarara uğrayan kişilerin bu zararlarının tazmin edilmesi hususu AİHS'nin 5. maddesi  ve  5271 sayılı CMK'nun 141-144. maddeleri bağlamında incelenmiştir. 
Buna göre, çalışmamızda öncelikli olarak koruma tedbirleri kavramı, koruma tedbirlerinin ortak özellikleri, ön şartları ile tazminat kavramı üzerinde durulmuş ayrıca tazminat sorumluluğunun tarihsel gelişimi İslam hukukunda tazminat sorumluluğu, Türkiye'de tazminat sorumluluğu ve Uluslararası metinlerde tazminat sorumluluğu alt başlıklarında irdelenmiştir. Daha sonra CMK'da öngörülen koruma tedbirleri nedeniyle tazminat ödenmesini gerektiren haller ile tazminat istenemeyecek haller ve bunların nedenleri mevcut yasal değişiklikler de nazara alınarak ayrı ayrı açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın son bölümünde ise; tazminatın kapsamı, tazminat başvurusu ve yöntemi, görevli ve yetkili mahkeme, tazminatın geri alınması ve devletin ödediği tazminattan dolayı ilgililere rücu etmesi bahisleri ayrı ayrı irdelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In order to provide the public order which breaks down by commiting an offense, the person or people who committed an offense must be identified. In criminal proceedings, prior to reach the material fact, to prevent the suspect or defendant from escaping, to forestall beclouding evidence regarding the crime and providing the judging procedure to happen in a healty way, precautions that are temporarily referenced and restrict individuals' fundamental rights and freedoms are foreseen. These precautions that can be represented as "protection precautions" are not penalty, they are only judicial remedy which contributes to reaching the material fact. In this context, just after the utility which was considered to be gained with protection precautions is obtained, applied protection precaution must be removed. Otherwise, it is no longer a precaution, but it is going to be in nature of punishment and individuals' liberty and security rights will be damaged. 
People whose rights and freedoms are violated because of protection precautions being used unfairly or in violation of the law, elimination of their victimization is a necessity of constitutional state. According to this, state must recover the victimization of people who suffer because of its unfair treatment.
In this study, in criminal proceedings, people who suffer as tangible or intangible because of protection precautions which are used unfairly or in violation of the law and compensating this loss is analyzed in the context of ECHR's 5. Article and No.5271 CMK's 141-144. articles.
With reference to this, in our study, primarily the concept of "protection precautions", common characteristics of protection precautions, their preconditions and the concept of "compensation" is emphasized. Additionally, historical development of liability for damages and liability for damages in international texts is examined. Subsequently, situations that requires paying compensation because of protection precautions which is predicted in CMK and situations in which compensation cannot be requested and their reasons are tried to be explained seperately with considering existing legislative changes. At the last chapter of our study; issues of the scope of the compensation, application for compensation and its method, courts of competent jurisdiction, revocation of the compensation and recoursing to the concerned due to the compensation that the state paid is tried to be investigated seperately.