Çamlıhemşin-Yukarı Çamlıca yerleşimi kırsal mimari mirası ve koruma sorunları
Rural architectural heritage and conservation problems of Çamlıhemşin-Yukarı Çamlıca settlement
Yazar: SERAP KOÇOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FATMA FEYZAL ÖZKABAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Koruma = Conservation ; Kırsal mimari = Rural architecture ; Rize-Çamlıhemşin = Rize-Çamlıhemşin

Özet:
Kırsal yerleşimler, yerel kültürün biçimlendirdiği bir mimaridir. Yerel kültürün etkisiyle şekillenen, kendine has değerleriyle ve yaygın kullanımlarıyla gelenekselleşen bu mimari miras, belge özelliği taşıyan kültürel mirasımızın bir parçasını oluşturmaktadır. Bu yerleşimler belge özelliği taşımalarının yanında dönemlerinin anlamını da somut olarak yansıttıklarından korunmaya değer görülmelidirler.
Çalışma geleneksel kırsal yerleşimlerin, güncel koruma yaklaşımlarına uygun şekilde, içinde yer aldığı çevre ile birlikte bütüncül korunması ve yaşatılmasının sağlanmasını ve buna dair farkındalık oluşturabilmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada geleneksel kırsal mimari mirasın korunması ve belgelenmesi amacına yönelik olarak, Rize'nin ilçelerinden biri olan Çamlıhemşin'e bağlı Yukarı Çamlıca yerleşimi incelenmiştir. Belediye'ye bağlı 10 mahalleden biri olan bu yerleşim sahip olduğu yerel mimari potansiyelleri ile birlikte nitelikli bir çalışma alanıdır. Yerleşim dokusu, özgünlüğünü günümüze kadar korumayı başarmıştır. Çalışma kapsamında yerleşimin, doku ölçeğinde ve yapı ölçeğinde analizleri yapılarak sahip olduğu nitelikler belgelenmiştir. Yerleşimdeki geleneksel yapıların tek tek plan şemaları çıkarılmış, alan yapı ve doku ölçeğinde bütüncül olarak ele alınmıştır. Ayrıca çalışmada, Çamlıhemşin'e bağlı Yukarı Çamlıca kırsal yerleşiminin miras niteliği ortaya konmuş ve tespit edilen koruma sorunlarına yönelik ilkesel çözüm önerileri getirilmiştir.

Abstract:
Rural settlements are an architecture shaped by local culture. This architectural heritage, which has been shaped by the influence of local culture and traditionalized with its unique values ​​and common uses, forms a part of our cultural heritage, which has documentary characteristics. These settlements should be seen as worthy of protection, as they reflect the meaning of their period concretely as well as having the feature of documents.
The study aims to provide holistic protection and survival of traditional rural settlements together with the environment in which they are located, in accordance with current conservation approaches, and to raise awareness about this. In the study, the Upper Çamlıca settlement of Çamlıhemşin, one of the districts of Rize, was examined for the purpose of protecting and documenting the traditional rural architectural heritage. This settlement, which is one of the 10 neighborhoods of the municipality, is a qualified study area with its local architectural potentials. The settlement pattern has managed to preserve its originality until today. Within the scope of the study, the characteristics of the settlement were documented by making analyzes at the texture scale and the building scale. The plan schemes of the traditional buildings in the settlement were drawn one by one, and the area was handled holistically at the scale of structure and texture. In addition, in the study, the heritage quality of the Yukarı Çamlıca rural settlement of Çamlıhemşin was revealed and principled solutions were offered for the identified conservation problems.