Erzurum'da birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan hekimlerde iş doyumu ve tükenmişlik düzeyleri ile etkili faktörlerin incelenmesi
To research the job satisfaction and burnout and influential factors of doctors in primary health systems in Erzurum
Yazar: AYSUN ARAS
Danışman: PROF. DR. ASUMAN GÜRAKSIN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Erzurum = Erzurum ; Halk sağlığı = Public health ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; Tükenmişlik = Burnout ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
ÖZET
Araştırmamız Erzurum ili genelinde birinci basamak sağlık kurumlarında görevli hekimlerin tükenmişlik ve iş doyumu düzeylerini ve bu düzeyleri etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı kesitsel tipte planlanmıştır. Çalışmamızın kapsamına 2012 yılında Erzurum ili birinci basamak sağlık kurumlarında görevli 253 hekimden 246 hekim alınmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) ve Minnesota İş Doyumu Ölçeği (MİDÖ) kullanılarak toplanmıştır.
Aile Sağlığı Merkezi'nde çalışan hekimlerin, MTÖ alt boyutları olan duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma, kişisel başarı puanları sırasıyla %67.7'sinde, %76'sında ve %79'unda düşük, Toplum Sağlığı Merkezi'nde çalışan hekimlerin duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma, kişisel başarı puanları sırasıyla %88.2'sinde, %70.6'sında, %82.4'ünde düşük saptanmıştır. İş doyumu puanı ise Aile Sağlığı Merkezi'nde çalışan hekimlerin %76.9'unda orta düzeyde iken, Toplum Sağlığı Merkezi'nde çalışan hekimlerin %70.6'sında orta düzeyde bulunmuştur.
Duygusal tükenmişlik düzeyi, düzenli tatil yapanlarda, alkol kullanmayanlarda, meslek seçiminde doğru seçim yaptığını düşünenlerde, aile hekimliği uygulamasından memnun olanlarda, işinin beklentilerini karşıladığını düşünenlerde, iş yeri fiziki koşullarından memnun olanlarda düşüktür.
Duyarsızlaşma düzeyi, kadın hekimlerde, 40 yaş üzerindekilerde, meslekte çalışma süresi 18 yıl üzerinde olanlarda, mesleğinin toplumda hak ettiği değeri bulduğuna inananlarda, meslek seçiminde doğru seçim yaptığını düşünenlerde, aile hekimliği uygulamasından memnun olanlarda, işinin beklentilerini karşıladığını düşünenlerde düşüktür.
Kişisel başarı düzeyi, 29 yaş altındaki hekimlerde, düzenli tatil yapmayanlarda, çalışma süresi 6 yıl altında olanlarda, meslek seçiminde yanlış seçim yaptığını düşünenlerde, kongre, kurs ve seminerlere katılmayanlarda düşüktür.
Araştırmamızda MİDÖ üç alt boyutu değerlendirilmiş olup, genel iş doyumu düzeyi, kadın hekimlerde, belde ve köyde yaşayanlarda, mesleğinin toplumda hak ettiği değeri bulduğuna inananlarda, meslek seçiminde doğru seçim yaptığını düşünenlerde, aile hekimliği uygulamasından memnun olanlarda, çalışma ortamından memnun olanlarda, işinin beklentilerini karşıladığını düşünenlerde, son yıl içinde hizmet içi eğitim almayanlarda, kongre, kurs, seminerlere katılanlarda yüksektir.
İçsel iş doyumu, düzenli tatil yapanlarda, mesleğinin toplumda hak ettiği değeri bulduğuna inananlarda, meslek seçiminde doğru seçim yaptığını düşünenlerde, çocuğunun hekim olmasını isteyenlerde, aile hekimliği uygulamasından memnun ve çalışma ortamından memnun olanlarda, işinin beklentilerini karşıladığını düşünenlerde, son yıl içinde hizmet içi eğitim almayanlarda, kongre, kurs, seminerlere katılanlarda yüksektir.
Dışsal iş doyumu, kadın hekimlerde, mesleğinin toplumda hak ettiği değeri bulduğuna inananlarda, meslek seçiminde doğru seçim yaptığını düşünenlerde, aile hekimliği uygulamasından memnun olanlarda ve çalışma ortamından memnun olanlarda yüksektir.
Sonuç olarak, Aile Sağlığı Merkezi'nde ve Toplum Sağlığı Merkezi'nde çalışan hekimlerin yaklaşık olarak sadece 1/3'ünde tükenmişlik ve iş doyumu yüksek bulunmuştur. Bu durum göz önüne alınarak, hekimlerin tükenmişlik düzeylerini azaltmaya, iş doyumu düzeylerini arttırmaya yönelik öneriler yapılmıştır.
Anahtar kelimeler: Tükenmişlik, İş doyumu, Hekim, Aile Sağlığı Merkezi, Toplum Sağlığı Merkezi

Abstract:
SUMMARY
Our study was conducted descriptively cross-sectional in order to determine burnout and job satisfaction levels, the factors affecting these burnout and job satisfaction levels of the physicans working in Erzurum primary health care institutions 246 of the 253 physicans working in Erzurum in 2012 were included in this study. The data were collected by using sociodemographic questionnaire, Maslach Burnout Inventory (MBI) and Minnesota Job Satisfaction Questionnaire (MSQ).
In terms of three dimensions of MBI, 67.7% of physicans working in Family Health Centers scored low for emotional exhaustion, 76% for depersonalization and 79% for personal accomplishment and emotional exhaustion, depersonalization, personal accomplishment scores of physicians in Community Health Centers were respectively, 88.2%, 70.6%, 82.4% in low. In addition, the physicans' job satisfaction scores in Family Health Centers and Community Health Centers were found respectively, 76.9%, 70.6% in middle level.
Emotional exhaustion level was found low in those having regular holiday, no alcohols usage, choosing the right career choice, satisfaction with the application of family medicine, satisfaction with the physical conditions of the workplace, thinking that the business meets the expectations,
Depersonalization level was found low in those male physicans, over the age of 40, over the working time of 18 years, believing that their occupation gets the value it deserves in society, choosing the right career choice, satisfied with the application of family medicine, thinking that the business meets the expectations.
Personal accomplishment level was found low in those under the age of 29, not having regular holiday, under the working time of 6 years, choosing the wrong career choice, participating in congresses, courses and seminers.
Also in our study, we evaluated three dimensions of MSQ. General job satisfaction level was found high in female physicans and those who live in rural, believe that their occupation gets the value it deserves in society, choose the right career choice, are satisfied with the application of family medicine, are satisfied with working environment, think that the business meets the expectations, participate in congresses, courses and seminers, not having any in-service training in the last year.
Internal job satisfaction level was found high in those having regular holiday, believing that their occupation found its value in society, desiring their children choose the same profession, choosing the right career choice, thinking that the business meets the expectations, satisfied with the application of family medicine and satisfied with working environment, not having any in-service training in the last year, participating in congressses, courses and seminers.
External job satisfaction level was found high in those believing that their occupation found the value it deserves in society, choosing the right career choice, satisfied with the application of family medicine and satisfied with working environment.
In conclusion, it was found that only about in 1/3 of the physicans working in Family Health Centers and Community Health Centers had high scores in job satisfaction and burnout levels. Taking these findings into account, some suggestions toward increasing the job satisfaction scores and decreasing burnout scores were given.
Key Words: Burnout, Job Satisfaction, Physican, Family Health Center, Community Health Center

?