Fen bilimleri 6., 7. ve 8. sınıf ders kitapları ve akıllı defterlerde biyoloji konularındaki kavram yanılgılarının belirlenmesi
Investigation of misconceptions in biology topics in 6th, 7th and 8th grade science textbooks and smart notebooks
Yazar: AYŞE ENİSE KİRAZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EYLEM EROĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, ortaokul 6., 7. ve 8. sınıf  fen bilimleri ders kitapları ve yardımcı kaynak olarak kullanılan akıllı defterlerde yer alan biyoloji konularındaki kavram yanılgısı oluşturabilecek içeriklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, ders kitapları ve akıllı defterlerde biyoloji konularına dair görsel, şekil, metinsel içerik, ölçme-değerlendirme soruları ve analoji tekniği ele alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yapılmış ve veriler nitel araştırma sürecine göre analiz edilmiştir. Araştırmada, 2018-2019 Fen Bilimleri Öğretim Programı'na uygun olarak basılan 6., 7. ve 8. sınıf  ders kitapları ile yardımcı kaynak akıllı defterler incelenmiştir.6.Sınıf Vücudumuzdaki Sistemler ile Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı, 7.sınıf Hücre ve Bölünmeler ile Canlılarda Üreme Büyüme ve Gelişme, 8. Sınıf DNA Genetik Kod ile Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilinci üniteleri olmak üzere  toplamda her iki kaynakta da 6 ünite değerlendirilmiştir.
Araştırmanın sonucunda, ders kitapları ve akıllı defterlerde öğrencilerde kavram yanılgısı oluşturabilecek bazı görsel, şekil ve metinsel içeriklerin gerçekçi ve yeterli olmadığı tespit edilmiştir. Bazı görsellerin, öğrenci düzeyine uygunluk açısından yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, biyoloji konularında ölçme-değerlendirme sorularının kavram yanılgısı oluşturabilecek unsurlar içerdiği belirlenmiş ve bu konuda düzenlemeler yapılması gerektiği önerilmiştir. Analoji tekniğinin ise ders kitaplarında ve akıllı defterlerde kullanıldığı, ancak benzemeyen yönlerin yeterince açıklanmadığı gözlenmiştir.

Abstract:
This study aims to identify the content in middle school science textbooks for 6th, 7th, and 8th grades, as well as in smart notebooks used as supplementary materials, that may lead to misconceptions in biology topics. Within this scope, visuals, diagrams, textual content, assessment-evaluation questions, and the use of analogy techniques related to biology topics in these textbooks and smart notebooks were examined. The study employed document analysis, one of the qualitative research methods, and the data were analyzed according to the qualitative research process. The research focused on the 6th, 7th, and 8th-grade science textbooks and smart notebooks published in line with the 2018-2019 Science Curriculum. A total of six units were evaluated from both sources: "Body Systems" and "Body Systems and Health" for 6th grade, "Cells and Division" and "Reproduction, Growth, and Development in Living Organisms" for 7th grade, and "DNA and Genetic Code" and "Energy Transformations and Environmental Awareness" for 8th grade.
The results of the study revealed that some visuals, diagrams, and textual content in the textbooks and smart notebooks were not realistic or sufficient, potentially causing misconceptions among students. It was concluded that certain visuals were inadequate in terms of suitability for the student level. Furthermore, assessment-evaluation questions on biology topics were found to contain elements that could lead to misconceptions, and revisions in this area were recommended. Additionally, while the analogy technique was used in textbooks and smart notebooks, it was observed that the differences between the compared elements were not sufficiently explained."