Özel yetenekli ve tanılanmamış 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama stratejilerinin incelenmesi
Investigation of reading comprehension strategies of gifted and unidentified 4th grade students
Yazar: MEHMET SENA ATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma stratejileri = Reading strategies ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Sesli düşünme = Think-aloud ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmada özel yetenekli ve tanılanmamış 4. sınıf öğrencilerinin hikâye edici ve bilgilendirici metinleri okurken kullandıkları okuduğunu anlama stratejileri nitel araştırma desenlerinden bütüncül çoklu durum çalışmasıyla incelenmiştir. Maksimum çeşitlilik amaçlı örnekleme yoluyla tanılanmamış üç zayıf okuyucu, tanılanmamış üç iyi okuyucu ve tanılanmış üç özel yetenekli okuyucu olmak üzere dokuz, 4. sınıf öğrencisi belirlenerek çalışma grubu oluşturulmuştur. Veriler sesli düşünme stratejisi ve görüşme yoluyla toplanmış, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen sesli düşün kartlarında üç hikâye edici ve üç bilgilendirici toplam altı okuma metni yer almıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, her üç grupta yer alan öğrenciler anlama sürecinde yüzeysel ve derin anlamaya yönelik çeşitlilik gösteren stratejiler kullanmışlardır. Her üç grubun strateji kullanımındaki çeşitlilik sesli düşün etkinlikleri yolu ile veri toplanmasında öğrencilerin aktif olmasıyla ilişkilendirilebilir. Tanılanmış özel yetenekli okuyucuların daha az sayıda derin anlamaya yönelik strateji ile karmaşık yapıları çözebilirken, tanılanmamış üç iyi okuyucunun okuduğu metinleri anlamlandırmak için zayıf okuyuculara göre daha fazla zihinsel süreç izledikleri, zayıf okuyucuların yüzeysel anlamlandırmada yeterlilik gösterirken, derinlemesine anlamlandırma konusunda istenen düzeyde başarı gösteremedikleri, karmaşık düşünme ve analiz etme eğilimi sergilemede tanılanmamış iyi okuyucuların gerisinde kaldıkları tespit edilmiştir. Metin türleri açısından stratejilerin kullanımı karşılaştırıldığında tanılanmış özel yetenekli üç okuyucunun hikâye edici ve bilgilendirici metin türlerinde okuma öncesi ve okuma sonrasında kullandıkları stratejilerin diğer grupların kullandığı stratejilerden üst düzey düşünmeye daha fazla hizmet ettiği tespit edilmiştir. Üç farklı grupta yer alan okuyucular okuyucu özelliklerine göre strateji kullanmayı tercih etmektedir, bu nedenle strateji kullanma nedenlerinin okuyucuların bireysel farklıklarıyla ilişkili olabileceği söylenebilir.

Abstract:
In this study, the reading comprehension strategies used by gifted and unidentified 4th-grade students while reading narrative and informative texts were examined with a holistic multi-case design from qualitative research designs. Through purposeful sampling, a study group was formed by determining including 3 unidentified poor, 3 unidentified good, and 3 identified gifted readers. The data were collected through a think-aloud strategy and interview. Data collection tools developed by the researcher. Data were analysed with descriptive analysis. According to results, the students in every group used the varied strategies in comprehension process. The variety in the use of strategies can be associated with students' being active in data collection by means of think aloud activities. It was determined that while gifted readers could solve complex structures with fewer strategies aimed at deep understanding, good readers followed more mental process for making sense of the texts they read than poor readers did, and that while poor readers were competent for superficial understanding, they were not as successful in deep understanding as desired and were behind good readers in showing tendency to complex thinking and analyzing. When the use of strategies was compared in terms of text types, it was determined that the strategies which gifted students used higher order thinking more than the strategies then other groups used. Readers in three groups prefer using strategies according to their characteristics, so the reasons for using strategies can be said to be related to individual differences of the readers.