Köroğlu destanının karakalpak varyantı Awez'in evlenişi, Arap Rayhan, Qırmandäli, Bazergen kolları  (inceleme-metinler)
Karakalpak variant of Koroglu epic  marrying of Awez, Arab Rayhan, Qirmandäli̇, Bazergen episodes (analysis- text)
Yazar: ZEYNEP BEGÜM OK
Danışman: PROF. ZEKERİYA KARADAVUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Karakalpaklar = Karakalpaks ; Köroğlu Destanı = Köroğlu Epic

Özet:
Türk dünyasının ortak kültür hazinesi olan "Köroğlu Destanı" 19. yüzyıldan itibaren, bilim dünyasının ilgisini çekmiş ve birçok araştırmaya kaynaklık etmiştir. Sözlü gelenekte dört asrı aşkın bir süredir anlatıla gelen "Köroğlu Destanı"; bütün Türk dünyasının edebiyatında yer almasının yanı sıra, farklı etnik coğrafyalarda da (Arap, Tacik, Kürt, Ermeni, Gürcü…) araştırma konusu olmuştur. Doğu ve Batı varyantları olmak üzere ikiye ayrılan Köroğlu Destanı'nın "Karakalpak Varyantı'ndan dört kol inceledik. Bu eser, " Karakalpak Folkloru" adlı yirmi ciltten oluşan eserler dizisinin, on beşinci cildini oluşturmaktadır. Tezimiz genel olarak metin odaklı olmakla birlikte; giriş bölümünde Karakalpaklar ve Karakalpak-Köroğlu ilişkisi hakkında genel bilgiler verildi. Birinci bölümde, "Äwez'in Evlenişi, Arap Rayhan, Qırmandäli, Bazergen" kollarının konusu ve olay örgüsü belirtildi. İkinci bölümde, incelediğimiz kolların motif yapısı, "hayvanlarla ilgili motifler, alp motifi, kadın motifi, hile motifi, intikam motifi, formülistik sayılar, rüya motifi, büyü ve sihir motifi ve sosyal hayat unsurları" başlığı altında incelendi. Üçüncü bölümde metinlerin dil, şekil ve üslup özellikleri; dördüncü bölümde kişi kadrosu; beşinci bölümde ise yer, boy, kavim adları ayrıntılı bir şekilde irdelendi. Son bölümde metinler, Kiril alfabesinden, Latin alfabesine, oradan da günümüz Türkçesi'ne aktarıldı. Türkiye Türkçesi alfabesinden farklı olan dört ünsüz harf (q,ñ,x,w) ve bir ünlü harf (ä), orijinal haline sadık kalınarak gösterildi.

Abstract:
"Koroglu Epic" which is a common cultural treasure of the Turkic World, has drawn the attention of the science world and been a source for many researches since the 19th century. "Koroglu Epic" which has been told in oral tradition for over four centuries, has been a research subject in various ethnic geographies (Arab, Tajik, Kurdish, Armenian, Georgian…) as well as being in the whole Turkish literature world. We analyzed four branches from "Karakalpak Variant" of Koroglu Epic divided into two variants as the East and the West. This work composes the fifteenth volume of the work series named as "Karakalpak Folklore" consisting of twenty volumes. Together with our thesis' being generally text oriented, general information about the Karakalpaks and the relation between the Karakalpaks and Koroglu was given in the introduction part. In the first chapter, the theme and story line of "Marrying of Äwez, Arab Rayhan, Qırmandäli, Bazergen" branches. In the second chapter, the motive structure of the branches we studied were analyzed under the headline of "motives about animals, alpine motive, woman motive, deceit motive, vengeance motive, formulistic numbers, dream motive, spell and magic motive and social life elements". In the third chapter, language, form and style qualities; in the fourth chapter, personnel cadre; in the fifth chapter, place, clan and tribe names were elaborately studied. In the last chapter, the texts were translated from Cyrillic alphabet to Latin alphabet and from that to contemporary Turkish. Four consonants (q, ñ, x, w) and a vowel which are different from Turkish (ä) were indicated being true to the original form.