Kadınların meme kanseri risk düzeyleri ve korunmaya yönelik sağlık inançları
Women's breast cancer risk levels and HEALTH beliefs on prevention
Yazar: KÜBRA TOKSUN GEVREK
Danışman: DOÇ. DR. ADİLE TÜMER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing ; Hemşireler = Nurses ; Kadınlar = Women ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık inanç modeli = Health belief model

Özet:
Bu araştırma, kadınların meme kanseri risk düzeyleri ve korunmaya yönelik sağlık inançlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırma 2021 yılında, Türk Kızılay kan hizmetleri biriminde çalışan 358 kadın üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak "Sosyo-demografik Veri Formu", "Sağlık Bakanlığı Meme Kanseri Risk Değerlendirme Formu" ve "Meme Kanseri Taramalarında Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalamasının 34.76±8.76, meme kanseri risk puan ortalamasının ise 122.06±69.29 olduğu belirlenmiştir. Kadınların meme kanserine yakalanma riski bakımından %93.5'inin düşük, %3.1'inin orta, %1.7'sinin yüksek ve %1.7'sinin ise en yüksek risk düzeyinde yer aldığı tespit edilmiştir. Kadınların meme kanseri sağlık inanç modeli ölçeği alt boyut puan ortalamaları incelendiğinde; duyarlılık 7.50±2.16, önemseme/ciddiyet 19.50±4.86, sağlık motivasyonu 21.35±2.65, KKMM yararları 16.52±2.60, KKMM engelleri 16.16±4.56, KKMM öz etkililiği 35.60±6.50, mamografi yararları 19.55±2.90, mamografi engelleri 23.21±6.82 olduğu belirlenmiştir. En yüksek risk grubundaki kadınların risk puan ortalaması ile önemseme ve sağlık motivasyonu alt boyut puan ortalamaları arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Kadınlarda yaş, eğitim düzeyi, vücut yapısı ve ailede meme kanseri olma durumuna göre, sağlık inançları puan ortalamalarında anlamlı fark belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, meme kanseri açısından kadınların büyük çoğunluğunun (%93.5) düşük risk grubunda olduğu saptanmıştır. Sağlık inanç modeli ölçeği "duyarlılık" ve "önemseme/ciddiyet" alt boyut puan ortalamalarının orta düzeyde; "sağlık motivasyonu", "KKMM yararları", "KKMM öz-etkililiği" ve "mamografi yararları" alt boyut puan ortalamalarının iyi düzeyde; "KKMM engelleri" ve "mamografi engelleri" alt boyut puan ortalamalarının ise düşük düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. Meme kanseri risk belirleme ve sağlık inanç modeline temellendirilen randomize kontrollü araştırmaların arttırılması önerilir.

Abstract:
This study was conducted to examine women's breast cancer risk levels and health beliefs about prevention. A descriptive and cross-sectional study was conducted on 358 women working in the Turkish Red Crescent blood services unit in 2021. "Socio-demographic Data Form", "Ministry of Health Breast Cancer Risk Assessment Form" and "Champion's Health Belief Model Scale in Breast Cancer Screening" were used as data collection tools. It was determined that the mean age of the women participating in the study was 34.76±8.76, and the mean breast cancer risk score was 122.06±69.29. It has been determined that 93.5% of women are at low risk, 3.1% at medium risk, 1.7% at high risk, and 1.7% at highest risk in terms of the risk of developing breast cancer. When the sub-dimension mean scores of the breast cancer health belief model scale of women were examined; sensitivity 7.50±2.16, caring/seriousness 19.50±4.86, health motivation 21.35±2.65, BSE benefits 16.52±2.60, BSE barriers 16.16±4.56, BSE self-efficacy 35.60±6.50, mammography benefits 19.55±2.90, mammography barriers 23.21±6.82 . A highly significant positive correlation was found between the mean risk score of women in the highest risk group and the mean scores of caring and health motivation sub-dimensions (p<0.05). A significant difference was found in the mean scores of health beliefs in women according to age, education level, body structure and family history of breast cancer (p<0.05). As a result, it was determined that the majority of women (93.5%) were in the low risk group in terms of breast cancer. The mean scores of the "sensitivity" and "caring/seriousness" sub-dimensions of the health belief model scale were moderate; "health motivation", "BSE benefits", "BSE self-efficacy" and "mammography benefits" sub-dimension score averages are at a good level; It was concluded that the mean scores of the sub-dimensions of "BSE barriers" and "mammography barriers" were low. It is recommended to increase the number of randomized controlled studies based on breast cancer risk determination and health belief model.