Kayseri'de Eratna Dönemi türbelerinde taş süsleme
Stone decorations in the tombs of Eratna beylic period in Kayseri
Yazar: İSMET KAYA
Danışman: PROF. DR. KERİM TÜRKMEN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Beylikler Dönemi = Principality Period ; El sanatları = Handicrafts ; Eratna Beyliği = Eratna Dynasty ; Kayseri = Kayseri ; Mezarlar = Graves ; Taş süsleme = Stone decoration ; Türbeler = Tombs

Özet:
Kayseri, birçok kültüre ev sahipliği yapmış önemli bir yerleşim yeridir. Beylikler Devri Sanatı' nda önemli bir yeri olan Eretna Beyliği'nin Kayseri'de bulunan türbeleri bu beyliğin mimarisi hakkında önemli bilgiler vermektedir. 

Bu çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümde konunun tanımı, sınırları, amacı ve yöntemi hakkında bilgi verilmiş, yararlanılan çalışmalara değinilmiştir. 
İkinci bölümde Eretna Beyliği'nin tarihi ve coğrafyası hakkında bilgi verilmiştir.   Üçüncü bölüm olan katalog bölümünde, literatür taraması sonucunda tespit edilen Eretna Beyliği'ne ait on dört türbe yerinde incelenerek detaylı fotoğrafları çekilmiş ve süslemelerin röleveleri çıkarılmıştır. Kronolojik olarak sıralanan türbelerin mimari özellikleri, bugünkü durumları ve süslemeleri belirli bir düzen içinde ele alınmıştır. 
Dördüncü bölümde türbelerde yer alan süslemeler, bu süslemelerin uygulandıkları alanlar, malzeme ve süsleme türleri olarak değerlendirilmiştir. Orta Çağ Türk Sanatı' nda bu motiflerin kullanıldığı diğer yapılar belirtilmiştir.

Araştırma sonucunda süslemelerin taç kapılarda ve mihraplarda yoğunlaştığı bununla birlikte pencerelerin süslemelerde önemli bir yer tuttuğu görülmüştür. Farklı bir uygulama olarak mihrap pencereleri dikkat çekicidir. Yüzeylere bitkisel, geometrik ve karma (bitkisel-geometrik) süslemeler uygulanmıştır. Bitkisel süslemelerde en fazla palmet, geometrik süslemelerde ise yıldızlar kullanılmıştır. Yapılarda süslemelerin uygulandığı yüzeylerde taş malzeme, kitabelerde genellikle mermer malzeme kullanılmıştır. Bu veriler ışığında Eretna Beyliği'nin Kayseri'deki türbelerinde bulunan taş süslemeler Orta Çağ Türk Sanatı içinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kayseri, Taş Tezyinat, Eretna, Türbe

Abstract:
Kayseri is an important place of settlement hosting various cultures.  Eretna Beylic, which has an important place in the Art of Beylics Period, has tombs located in Kayseri and they give us significant information about the architecture of this beylic.
This study consists of four main chapters. In the introduction chapter, the definition of the subject, its limits, purpose, and method are mentioned and the studies benefited are addressed.
In the second chapter, information about the history of Eretna Beylic and its geography are given. In the third chapter, which is the catalog chapter, the fourteen tombs belonged to Eretna Beylic were analyzed in their places, photographed and the relievos of ornaments were copied. The architectural characteristics of chronologically ordered tombs, their current status, and their ornaments were examined within a specific system.
In the fourth chapter, the ornaments of tombs were evaluated as the areas where those ornaments applied, the equipment and the types of ornaments. In addition, The other structures that those motives were used have been indicated.

In the result of research, it has been concluded that ornaments were intensified at crown gate and the altar. As a different application, the windows of the altar is attention-grabbing. The herbal, geometric and mixed decorations were applied on surfaces. Among the herbal decorations, the palmate and among geometric decorations, stars were used the most. In the structures where the ornaments were applied, stone equipment and in the tablets marble equipment were used usually. In the light of these data, the stone decorations of tombs belonged to Eretna Beylic in Kayseri were evaluated within the Contemporary Turkish Art.

Key words: Kayseri, Stone Decoration, Eretna, Tomb