Kaygının yordayıcıları olarak ebeveyn kabul-reddi, bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel davranışsal kaçınma
Parental acceptance-rejection, cognitive flexibility, intolerance of uncertainty, and cognitive behavioral avoidance as predictors of anxiety
Yazar: FEYZA NUR HATİPOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN KOÇ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Belirsizlikten kaçınma = Avoiding uncertainty ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Bilişsel kaçınma = Cognitive avoidance ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level

Özet:
Bu tez çalışmasında kaygının yordanmasında ebeveyn kabul-reddi, bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel davranışsal kaçınmanın rolü araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemini 18-58 yaş aralığında bulunan 350 birey oluşturmaktadır. Katılımcıların 243'ü (%69,4) kadın, 107'si (%30,6) erkektir. Araştırma kapsamında bireylerin, anne/babadan algılanan red düzeyleri, bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük, bilişsel davranışsal kaçınma ve kaygı düzeyleri incelenmiştir. Veri toplama amacıyla Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği-Yetişkin Kısa Form, Bilişsel Esneklik Envanteri, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Bilişsel Davranışsal Kaçınma Ölçeği ve Penn Eyalet Endişe Ölçeği kullanılmıştır. Ek olarak katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim durumu hakkında bilgi almak amacıyla Demografik Bilgi Formu verilmiştir. Algılanan anne baba reddi, bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük, bilişsel davranışsal kaçınma ve kaygı arasında 0,12 ile 0,47 aralığında istatistiksel açıdan anlamlı derecede ilişkiler bulunmaktadır. Regresyon analizi sonuçlarına göre bilişsel esnekliğin kontrol alt boyutu ile belirsizliğe tahammülsüzlüğün ileriye yönelik kaygı ve engelleyici kaygı alt boyutlarının birlikte kaygı puanını %28 oranında yordadığı görülmektedir. Ayrıca cinsiyete ve eğitim düzeyine göre değişkenlerin farklılaşıp farklılaşmadığına ilişkin incelemeler de yapılmıştır. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this thesis, the role of parental acceptance-rejection, cognitive flexibility, intolerance of uncertainty and cognitive behavioral avoidance in predicting anxiety was investigated. The sample of the study consists of 350 individuals between the ages of 18-58. The participants were 243 (69.4%) female and 107 (30.6%) male. Within the scope of this research, individuals perceived rejection levels from their parents, cognitive flexibility, intolerance to uncertainty, cognitive behavioral avoidance and anxiety levels were examined. The Adult Parental Acceptance Rejection Questionnaire Short Form, The Cognitive Flexibility Inventory, The Intolerance of Uncertainty Scale, The Cognitive Behavioral Avoidance Scale and Penn State Worry Questionnaire were used for data collection. In addition, a Demographic Information Form was given to obtain information about the participants age, gender and educational status. The results show that between perceived parental rejection, cognitive flexibility, intolerance to uncertainty, cognitive behavioral avoidance and anxiety there is a statistically significant correlation with in the range of 0.12 and 0.47. According to the results of the regression analysis, the control subscale of cognitive flexibility and the concern for the future and inhibitory anxiety subscale of intolerance to uncertainty predict the anxiety score by 28.5%. In addition, a study was conducted to determine whether the variables differed according to gender and education. The findings were discussed in the light of the literature.