Tip 1 ve tip 2 diyabette koçluk ve motivasyonel görüşmenin A1C düzeyi ve sağlık kontrol odağına etkisi
The effect of coaching and motivational interviewing on A1C level and health control locus in ytpe 1 and type 2 diabetes
Yazar: SELDEN APA
Danışman: PROF. DR. ELİF ÜNSAL AVDAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyabet Hemşireliği Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arşiv = Archive ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemşireler = Nurses ; Koçluk = Coaching ; Motivasyon = Motivation ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Sağlık kontrol odağı = Health locus of control

Özet:
Giriş-Amaç: Diyabetin kontrolünde son zamanlarda özyönetim davranışlarını etkili olarak bireye kazandırabilmek için koçluk ve motivasyonel görüşmeler ile diyabetli bireyin desteklenmesi oldukça önem kazanmaktadır. Bu nedenle yapılan araştırmada tip 1 ve tip 2 diyabetli bireylerde koçluk ve motivasyonel görüşmenin en önemli metabolik kontrol değişkeni olan A1c ve bireylerin sağlık kontrol odaklarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Araştırma randomize kontrollü, yarı deneysel, 2 gruplu öntest son test  modelinde tanımlayıcı bir araştırmadır. Araştırma Ağustos 2020-Mart 2021 arasında İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Polikliniği'nde yürütülmüştür. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Polikliniği 'ne ayda ortalama 150 diyabetli birey başvurmaktadır ve bu sayının yaklaşık 30'unu Tip 1 diyabetli bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini; Örneklem özelliklerine uygun olup araştırma hakkında bilgi verilen diyabetli bireylerin tamamı, çalışmaya katılmayı gönüllü kabul etmiş 15 tip 1 diyabetli ve 15 tip 2 diyabetli deney grupları, 15 tip 1 ve 15 tip 2 diyabetli kontrol grubu oluşturulmuştur (n:60). Güç analizi Minitab 15 programında % 85 güç analizine göre Power and Sample Size menüsü kullanılarak iki grupta yapılmıştır. Randomizasyonda basit rastgele düzen ile deney ve kontrol grubu belirlenmiştir. Belirlenen deney ve kontrol grubunun bireysel özellikler (cinsiyet, medeni durumu, eğitim durumu ve sağlık kontrollerine gelme davranışı) yönünden gruplar arasında fark olup olmadığının kontrolü parametrik koşullar sağlanamadığından Mann-Whitney testi ile yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda deney ve kontrol grubunun temel durumsal faktörler yönünden eş olduğu bulunmuştur (p değerleri>α=0.05). Veri toplama aracı olarak yüz yüze görüşme yöntemiyle ''Birey Tanılama Formu'', A1c İzlem Formu'' ve ''Çok Boyutlu Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği'' kullanılmıştır. Hemşire ve diyabetle yaşam koçu olan araştırmacı tarafından bireylere koçluğun ne olduğundan bahsedilip çalışma için yazılı onam alınmıştır.  Ardında birey tanılama formu doldurulup bireyin o gün ölçülen A1c değeri A1c izlem formuna yazılmıştır. Bireylere Çok Yönlü Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği'ndeki sorular sorulup yanıtlaması istenip, ön-test (0.ay) uygulanmıştır. Ardından yalnızca deney grubundaki bireyler ile 40-50 dakikalık bir koçluk ve motivasyonel görüşme yapılmıştır. Kontrol grubu bireyler yalnızca diyabet hemşirelerinden diyabet eğitimi almıştır. Katılan diyabetli bireylerden 3 ay sonra yeniden kontrole gelmeleri istenmiştir ve 3 ay sonra birey kontrole geldiğinde tekrar ölçülen A1c değeri izlem formuna yazılıp son-test olarak tekrardan Çok Yönlü Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği doldurulmuştur ve soru cevap yöntemiyle oturumun etkililiği değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesi için sayı yüzde analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H teski, Wilcoxon düzeltme analizi, Posthoc Bonferroni düzeltmeli Mann Whitney U testi, Pierson ChiSquare testi, Fisher's Exact Test,  Kendal's Tau B analizi,  Wilcoxon Signed Ranked testi uygulanmıştır.
Bulgular: Koçluk ve motivasyonel görüşmeler sonrasında Tip 1 ve Tip 2 diyabetli bireylerin deney grupları arasında HbA1c değerleri ve sağlık kontrol odağı puanları arasında istatistiksel farklar bulunmuştur (p<0,05, p<0,05). Tip 1 ve Tip 2 diyabetli bireylerin deney gruplarında HbA1c değerleri 3.ayda Tip 1 ve Tip 2 diyabetli bireylerin kontrol gruplarından daha fazla oranda anlamlı bir düşüş gözlenmiştir. (p<0,05). Tip 1 ve Tip 2 diyabetli bireylerin deney gruplarında 3. Ayda Tip 1 ve Tip 2 diyabetli bireylerin kontrol gruplarından daha fazla oranda anlamlı bir artış gözlenmiştir. (p<0,05).
Sonuç: Diyabet alanında motivasyonel görüşmeler ve koçluk sonrasında Tip 1 ve Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık kontrol odağı ölçeği alt boyutları puan ortalamasında artma ve HbA1c değerlerinde azalma olduğu görülmüştür. Bu sonuca göre Tip1 ve Tip 2 diyabetli bireylere uygulanan planlı eğitim programının, koçluğun sağlık kontrol odağı ve metabolik kontrolü sağlamada olumlu etkisi olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Diyabet, Motivasyonel görüşme, Koçluk, Sağlık kontrol odağı, Diyabet hemşireliği.

Abstract:
İntroduction-Aim: Recently, it has become very important to support the individual with diabetes through coaching and motivational interviews in order to gain self-management behaviors effectively in the control of diabetes. For this reason, in our study, it was aimed to examine the effects of coaching and motivational interviewing on A1c,  most important metabolic control variable, and individuals' health control loci in individuals with type 1 and type 2 diabetes.
Materials-Methods: The research is a randomized controlled, quasi-experimental, descriptive study in a 2-group pretest posttest model. The research was carried out between August 2020 and March 2021 in İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital Diabetes Polyclinic. An average of 150 individuals with diabetes per month apply to İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital Diabetes Polyclinic, and approximately 30 of this number are individuals with Type 1 diabetes. The sample of the research; All of the diabetic individuals who were suitable for the sample characteristics and were informed about the study, 15 type 1 diabetes and 15 type 2 diabetes experimental groups who accepted to participate in the study voluntarily, 15 type 1 and 15 type 2 diabetes control groups were formed (n: 60). Power analysis was performed in two groups using the Power and Sample Size menu according to 85% power analysis in Minitab 15 program. In the randomization, the experimental and control groups were determined with a simple random order. Mann-Whitney test was used to check whether there was a difference between the groups in terms of individual characteristics (gender, marital status, education status, and behavior of coming to health checks) of the determined experimental and control groups, since parametric conditions could not be met. As a result of the analyzes, it was found that the experimental and control groups were equal in terms of basic situational factors (p values>α=0.05). "Individual Identification Form", A1c Follow-up Form" and "Multidimensional Health Control Locus Scale" were used as data collection tools by face-to-face interview method. The researcher, who is a nurse and a life coach with diabetes, told the individuals what coaching was and written consent was obtained for the study. Afterwards, the individual identification form was filled and the individual's A1c value measured that day was written on the A1c follow-up form. Individuals were asked and answered questions in the Multidimensional Locus of Health Control Scale, and a pre-test (0.month) was applied. Afterwards, a 40-50 minute coaching and motivational interview was conducted only with the individuals in the experimental group. Individuals in the control group received diabetes education only from diabetes nurses. Participants with diabetes were asked to come back for control after 3 months, and when the individual came back for control 3 months later, the measured A1c value was written on the follow-up form and the Multi-Dimensional Health Control Scale was filled again as a post-test, and the effectiveness of the session was evaluated by question and answer method. Number percentage analysis, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis H test, Wilcoxon correction analysis, Mann Whitney U test with Posthoc Bonferroni correction, Pierson ChiSquare test, Fisher's Exact Test, Kendal's Tau B analysis, Wilcoxon Signed Ranked test were used to evaluate the data.
Results: After coaching and motivational interviews, statistical differences were found between the experimental groups of individuals with Type 1 and Type 2 diabetes in terms of HbA1c values and locus of control scores (p<0.05, p<0.05). In the experimental groups of individuals with Type 1 and Type 2 diabetes, a significant decrease was observed in HbA1c values at the 3rd month, at a higher rate than the control groups of individuals with Type 1 and Type 2 diabetes. (p<0.05).
In the experimental groups of individuals with Type 1 and Type 2 diabetes, a significant increase was observed in the 3rd month at a higher rate than the control groups of individuals with Type 1 and Type 2 diabetes. (p<0.05).
Conclusion: After motivational interviews and coaching in the field of diabetes, individuals with Type 1 and Type 2 diabetes had an increase in the mean scores of the sub-dimensions of the locus of control scale and a decrease in HbA1c values. According to this result, it can be said that the planned training program applied to individuals with Type 1 and Type 2 diabetes has a positive effect on coaching to provide health locus of control and metabolic control.
Keywords: Diabetes, Motivational interviewing, Coaching, Health locus of control, Diabetes nursing.