Toros göknarı (Abies cilicica Carr.)'nın tohum özellikleri üzerine araştırmalar.
Researches on the seed characteristics of Taurus fir (Abies cilicica Carr.)
Yazar: TEFİDE YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILMAZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Toros Göknarı (Abies cilicica Carr.), Dünya'da sadece Türkiye, Suriye ve Lübnan'da yayılış göstermektedir. Suriye ve Lübnan'daki yayılışı sınırlı olup, en geniş yayılışını Güney Anadolu'da Toros Dağları üzerinde yapmaktadır. Son yıllarda Toros Göknarı türü, doğal ormanlarındaki kurumalarla gündeme gelmeye başlamıştır. Ülkemizde doğal olarak bulunan bu türün tohum özelliklerinin farklı orijinlere dayalı olarak araştırılması teorik ve uygulama bakımından önem arz etmektedir.Bu çalışmada Toros Göknarının tohum özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 6 farklı orijin (Göksun, Saimbeyli, Kozan, Anamur, Antalya-Gündoğmuş, Bucak)'den temin edilen tohumlar kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle Toros Göknarı tohumlarının morfolojik özellikleri belirlenmiştir. Laboratuara getirilen bu tohumların 1000-tane ağırlıkları, tohum boyutları (uzunluk-en-kalınlık) ve her bir tohumun bireysel ağırlıkları ölçülmüştür. Yapılan ölçümler sonucunda Orijinler arasında morfolojik açıdan büyük farklar olduğu saptanmıştır. Araştırmada kullanılan tohumların genel ortalama 1000-tane ağırlıkları 175,48 gr olarak bulunmuştur. Ortalama tohum boyu 14,26 mm, tohum eni 7,13 mm, tohum kalınlığı 4,44 mm ve bireysel tohum ağırlığı 0,170 gr olarak ölçülmüştür. 15 farklı ağaçtan toplanan tohumların da morfolojik açıdan farklılık gösterdiği belirlenmiştir.Tohumların optimum çimlenme sıcaklığının belirlenmesi amacıyla 3 farklı orijinde (Bucak, Kozan, Saimbeyli), +4 ºC'de 2, 4 ve 6 hafta çıplak soğuk katlamada kalan tohumlar, 12 ºC, 16 ºC, 20 ºC ve 24 ºC çimlenme sıcaklıklarında kademeli olarak çimlenme testine alınmıştır. Yapılan testler sonucunda Toros Göknar tohumları 20 ºC ve 24 ºC'de daha iyi çimlenme performansı sergilemiştir. Farklı sıcaklıklarda çimlenme testine alınan bu üç orijinde tohumlar en yüksek çimlenme yüzdesine 6 hafta katlama süresinde ulaşmışlardır. En az çimlenme ise 2 hafta katlanan tohumlarda olmuştur. Benzer şekilde bu tohumlarda en yüksek çimlenme hızına 6 hafta katlamada, en az ise 2 hafta katlamada ulaştıkları görülmüştür. Genel olarak çimlenme sıcaklığı yükseldikçe, çimlenme hızlanmıştır.En uygun katlama süresini belirlemek amacıyla 20 ºC'de 5 farklı orijinde (Bucak, Kozan, Saimbeyli, Anamur, Göksun) uygulanan farklı katlama süreleri (katlamasız, 2, 4 ve 6 hafta)'nden sonra çimlenme testine alınan tohumların, optimum katlama süresi 6 hafta olarak belirlenmiştir5 farklı orijinde, farklı katlama sürelerinden sonra çimlenmeye alınan tüm Toros Göknarı tohumlarının ortalama çimlenme yüzdesi % 58,6, çimlenme hızı ise 12,8 gün olarak bulunmuştur. En yüksek ve en düşük çimlenme yüzdesini sırasıyla Saimbeyli ve Bucak orijini sergilemiştir. En hızlı çimlenen tohumlar Saimbeyli orijinli tohumlar olurken çimlenme hızı en düşük orijin Anamur olarak belirlenmiştir. Katlama süresinin artması ile çimlenme hızları da artmaktadır. Tohumlar en hızlı 6 hafta katlamadan sonra çimlenirken, hiç katlama işlemi görmemiş tohumların çimlenme hızları en düşüktür.

Abstract:
Taurus Fir (Abies cilicica Carr.) are only found in Turkey, Syria, and Lebanon in the World. The distribution is limited in Lebanon and Syria and The largest distribution are seen on the Taurus Mountains in southern Turkey. Death of Taurus Fir species has been become a current issue in recent years. Researches of the seeds of this species depending on the various provenances are important both in theory and practice.In this study, the seeds from the six provenances (Göksun, Saimbeyli, Kozan, Anamur, Antalya-Gündoğmuş, Bucak) were used to determine the seed characteristics of Taurus Fir. First, the morphological characteristics of the seeds of Taurus Fir were determined. In the laboratory, 1000-seed weight, seed sizes (length, width, thickness), and individual seed weight were measured on the seeds of different provenances. The study showed that the provenances varied in terms of seed morphological characteristics. The average 1000-seed weight of the provenances was measured as 175,48 gr. The average seed length, seed width, seed thickness, and individual seed weight was found 14,26 mm, 7,13 mm, 4,44 mm, and 0,170 gr, respectively. The seeds from 15 trees of Saimbeyli population also demonstrated the morphological differences.In order to determine the optimum germination temperature, the seeds from three provenances (Bucak, Kozan, Saimbeyli) were taken to germination test at four different temperatures (12 ºC, 16 ºC, 20 ºC, and 24 ºC) after the three different prechilling durations (2, 4, 6 weeks). The seeds germinated with the better performances at 20 ºC and 24 ºC. The seeds of three provenances demonstrated the highest germination rate after the six weeks prechilling duration. The lowest germination rate was obtained after the two weeks prehilling. Similarly, the seeds demonstrated the highest and lowest germination speed after the six and two weeks prechilling treatments, respectively. Germination was accelerated with the germination temperature.In order to determine the optimum prechilling duration, the seeds from five different provenances (Bucak, Kozan, Saimbeyli, Anamur, Göksun) were taken to the germination tests at 20 ºC after the various prechilling treatments (control, 2, 4 and 6 weeks prechilling). The tests pointed the six weeks prechilling as an optimum duration for the seeds of Taurus Fir.The overall germination rate and speed of five provenances after various prechilling treatments were found as 58,6 % and 12,8 days, respectively. Saimbeyli and Bucak provenances demonstrated the highest and the lowest germination rates, respectively. The fastest and the slowest germination speed were demonstrated by Saimbeyli and Anamur, respectively. As the prechilling duration increased, the germination speed accelerated. The fastest and the slowest germination speed were obtained after the six weeks prechilling treatment and in control treatment, respectively.