Sağlık kuruluşlarında çalışan hemşireler ile denk eğitimden geçmiş diğer sağlık personeli ücretlerinin (yapılan ödemelerin) karşılaştırılması
A Comparison between the payment of nurses and other health personnel (at the same educational level with them) working in health organizations
Yazar: NURAY ORAK (ŞAHİN)
Danışman: PROF.DR. SEVGİ OKTAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
ÖZET Bu çalışma, işletmenin işlevleri arasında yer alan ve personel yönetiminin bir parçası olan ücret yönetimini, devlete ait sağlık kuruluşlarında memur olarak çalışan hemşirelik personeli ile denk eğitimden geçmiş diğer sağlık personellerinin ücretlerinin belirlenmesindeki esasları incelemek ve ücretler arasındaki farklılığın sebeplerini araştırmak için planlanmıştır. Çalışmada, bilgi edinmeyi amaçlayan araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada bilgi edinmek için 1998 yılı Kasım- Aralık ayı içinde yürürlükte olan Devlet Memurları Kanunu ve ek ödemelere ilişkin kanun hükmünde kararnameler ve Devlet Memurlarının Ücretlendirilmesine ilişkin 1998 yılında hazırlanmış kanun tasarısı kullanılmıştır. Başbakanlık Devlet Personel Başkanhğı'nda çalışan bir "Devlet Personel Uzmanı", Üniversite Hastanesinde çalışan bir "Hemşirelik Hizmetleri Müdürü" ve (önceki yıllarda ücretleri ile ilgili şikayetleri olan) yükseköğrenimli iki "hemşire" ile derinlemesine görüşme metodu kullanılarak karşılıklı görüşme yapılmıştır. Araştırmacı ile birlikte çalışmayı kabul eden Sağlık Bakanlığı'na bağlı üç yataklı tedavi kurumunda hemşire ve denk eğitimden geçmiş diğer sağlık personeline ait "ücretlendirme esaslarının uygulamaları" bir görüşme cetveli/formu kullanılarak ortaya çıkarılmıştır. Çalışmada, halen yürürlükteki yasaya göre hemşireler ile denk bir eğitimden geçmiş sağlık personelinden,.Sağlık meslek lisesi mezunu olanların ücretleri arasında fark olmadığı;.Önlisans mezunu olanların ücretleri arasında fark olmadığı;.Lisans eğitimi almış olanlardan sadece eczacı ve biyologların ücretlerinin hemşirenin ücretinden yüksek olduğu;.Denk eğitim düzeyine sahip sağlık personelinin döner sermayeden yapılacak ek ödeme tavan yüzdelerinin eşit olduğu, ancak tavan yüzdelerinin uygulanması durumunda, aylık ücretleri yüksek olan eczacı ve biyologun ek ödemelerinin daha fazla olduğu belirlenmiştir. 1998 yılında hazırlanan "Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Hak ve Yardımlarına İlişkin Kanun Tasansı"nda:.Aylık ücret, temel ücret ve görev ücretinin toplamından oluşmaktadır. 78 tfff. vmKgnoCRsrriMicaKm't.Hizmet tazminatı ve ek ödemeler ayhk ücretin yüzdesi olarak hesaplandığı için denk eğitimden geçmiş sağlık personelinin temel ücreti eşit belirlenirken, görev ücretleri arasında özellikle dört yıllık lisans mezunu hemşirenin aleyhine olan bir farklılık oluşmaktadır; bu farklılığa bağlı olarak hemşireye verilecek hizmet tazminatı ve ek ödeme ücretlerinin de (kendisiyle denk eğitimden geçmiş) diğer sağlık personelininkinden düşük olduğu belirlenmiştir. Görüşmeler sonucunda Devlet memurunun ücretlendirilmesinin iş değerlemesine dayandınlmadığı, hemşirelerin eğitim düzeyleri ve statülerine paralel bir ücretlendirmenin olmadığı; lisans eğitimi alan diğer sağlık personelinden eczacı ve biyologun ücretlerinin, araştırmanın yapıldığı 1998-1999 yılından önce de hemşirelik personeli ücretlerinden yüksek olduğu; lisans jmezunu bir grup hemşirenin bu ücretlendirmeden şikayetçi oldukları, ancak düzeltme girişimlerinin yetersiz ve etkisiz olduğu saptanmıştır. Çalışmanın yapıldığı üç hastanenin ikisinde, halen yürürlükteki ücretlendirme ile ilgili kanunlardan farklı uygulamaların da yapıldığı görülmüştür. Halen yürürlükteki Devlet Memurları Kanununa göre denk eğitimden geçmiş sağlık personelleri arasında ücretler açısından, özellikle lisans mezunu hemşirenin, eczacı ve biyologa göre mağdur olduğu, yeni kanun tasarısı ile de lisans mezunu hemşirelerin biyolog ve eczacıya göre mağduriyetinin artacağı ve üstelik diğer sağlık lisansiyerlerinin durumu ile karşılaştınldığmda daha geri plana düştükleri belirlenmiştir. Ücretlendirmeye esas olacak gruplar belirlenirken ( personel sınıflandırılması yapılırken), hemşirelerin sınıfını/grubunu belirlemede hemşirelik uzmanlarından görüş alınmasının; farklı düzeylerde eğitim almış hemşirelere eğitimlerine paralel (bir ünvanlandırdmayla birlikte, görev, yetki ve sorumlulukları belirlenerek ayrı ) görev unvanları verilmesinin ( örneğin lisansiyer, ön lisanslı gibi); bu unvanların yasa, tüzük ve yönetmeliklere yansımasının; en iyisi ve doğrusu sağlık personelinin işlerinin analiz edilerek (eğitim, beceri, öğrenim süresi, sorumluluk, çaba ve iş koşullarına göre ) iş değerlemelerinin yapılmasının çok yerinde olacağı düşünülmektedir. 79

Abstract:
SUMMARY This study has been planned firstly to examine payment administration, a function of business and part of personnel management, secondly to make a research into the principles laid upon in determining the payments of nursing personnel working in state-owned health organizations and of those with the same qualifications working in other departments of the same organizations. Thirdly and finally the study aims at rinding out the reasons for the differences in the payments of groups of health personnel mentioned above. A research model aimed at obtaining data has been used in the study. In order to collect data, the Law of Officials and Regulations with regard to extra payments in force during the months of November and December in the year 1998, and the draft law prepared in the same year concerning the payments of officials were referred to. Profound interviews were conducted with a goverment personnel specialist, nursings services manager employed in a university hospital and with two nurses who were graduates and had complaints about their payments in previous years. Aplications in payment policy were found out by using an interview form in collaboration with three hospitals of the Ministry of Health. The policy and the principles pertaining to it were applicable only to nurse and other health personnel with equivalent qualifications. According to the Laws which are presently in force it was clear that; of the nurses and other health personnel both being graduates of health vocational schools (health professional's colleges) and of those with associate degree there was no difference in payments, and that only the pharmacist and the biologist holding Bachelor's degree had a higher payment. Although the percentages of extra payments from circulating capital due for the health personnel with equivalent qualifications was equal the amount to be paid to a pharmacist or a biologist was naturally higher as their payments were higher. 80According to the draft law prepared in 1988 concerning Economic and Social Rights and Benefits of Officials and Other Public Workers:. payment consists of a main payment and payments incurring from duties,. there is a difference of payment to the disadvantage of a graduate nurse in that their duty payments are lower than other health personnel with the same qualifications,. accordingly, their service compensation payments and other extra payments are lower compared to the same group. As result of the interviews, it has been determined that payments of the officials were not based on job evaulation,and that there is no payment which is parallel to the education level and the status of nurses and that other health personnel with Bachelor's degree such as a pharmacist and a biologist were paid higher than nurses before 1998-1999. It was also found out that a group of nurses with Bachelor's degree had complaints about their payments. However, activities concerning the correction of the situation were inefficient and insufficient. Two of the three hospitals in which the study was carried out displayed different applications of valid Law of Officials, where the personnel with equal education, in particular nurses with higher education, are unjustly treated in terms of payment compared to pharmacists and biologists. This unjust treatment of nurses with higher education will worsen with the Draft Law and thus they will be ignored compared to the other health personnel with higher education. It is considered that nursing professionals should be consulted during the determination of the place of nurses among payment groups and in personnel classification. Nurses with different levels of education should be titled according to their education levels,^ and duty and responsibilities should be determined according to the titles. These titles should be reflected to the laws and regulations. But best of all, the job done by each personnel should be analysed and job evaluations should be done according to the education level, skills, responsibility, effort and job conditions. 81