Kişisel tercihlere göre çok amaçlı yürüme yolları belirlemeye yönelik karar destek sistemi
A decision support system for determining multi-objective walking paths based on personal preferences
Yazar: GİZEM ERŞEN
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER KAPANOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Üretim ve Servis Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Hedef programlama = Goal programming ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Yürüme = Walking ; Çok amaçlı programlama = Multiobjective programming

Özet:
İnsanlar, yürüyüş yaparken keyif alacakları bir yürüme yolunu seçmek, güvenli bir yürüme yolu kullanmak, varacakları konuma en kısa sürede varmak gibi farklı tercihlerde bulunabilirler. Güvenlik sorunu yaşayacakları bir yoldan yürümek yerine gerekirse gidilen mesafeyi artırarak daha güvenli olan yürüme yolu tercihleri ile ulaşım sağlamak ya da amaçları doğrultusunda farklı rotalar keşfetmek isteyebilirler. 

Bu çalışmada yayaların kısa yol, güvenli yol ve yeşil yol amaçlarını bir arada değerlendiren çok amaçlı doğrusal tamsayılı bir hedef programlama modeli geliştirilmiş, yayaların tercihlerine göre çok amaçlı kişiselleştirilmiş yürüme yolu seçimlerinde yardımcı olacak bir karar destek sistemi tasarlanmıştır. Excel VBA ortamında geliştirilen karar destek sistemi kullanıcıya türetilen yol ve amaç erişim düzeylerini sunmaktadır. Sistem kullanıcı tercihleri ile uyumlu çalışıp, karşılıklı etkileşimli olarak değişen tercihler doğrultusunda yeni yollar türetilebilmektedir.

Geliştirilen karar destek sisteminin Eskişehir ilinden seçilen bazı noktaları kapsayan bir çizge üzerinde, farklı kullanıcı tercihleri ile uygulaması yapılmıştır. Önerilen yaklaşım bir mobil uygulama ile desteklenirse hem kente dışardan gelen ziyaretçiler için hem de kent içinde yürüme eylemindeki kentliler için önemli bir karar aracı olma potansiyeline sahiptir.

Abstract:
People may take different choices, such as choosing a walking path that they will enjoy, using a safe walking path and reaching their destination as soon as possible while walking. Instead of walking on a road where they will have security problems, they may want to increase the distance traveled, provide transportation with safer walking path preferences or explore different routes in line with their purposes.

In this study, a multi-objective linear integer goal programming model that evaluates pedestrian shortest-way, safer-way, and green-way purposes was developed. A decision support system has been designed to assist pedestrians in choosing a multi-objective personalized walkway. The decision support system developed in the Excel VBA environment provides the pedestrian with derived paths and goal reach levels. The system works in accordance with decision-maker preferences and new walkways can be derived in line with changing preferences.

A case study of the developed decision support system with different pedestrian preferences has been made on a graph covering some selected points from Eskişehir. The proposed approach has the potential to be an important decision tool for both visitors from outside the city and the citizens who walk in the city if it is supported by a mobile application.