Ebeveynleşme, partnere bağlı benlik değeri, obsesif inançlar ve obsesif güvensizliğin partner odaklı obsesif kompulsif belirtilerle ilişkisinin incelenmesi
The relationship of parentification, partner contingent self worth, obsessive beliefs and obsessive distrust with partner focused obsessive compulsive symptoms
Yazar: ŞÜKRİYE AÇAR
Danışman: PROF. DR. MÜJGAN İNÖZÜ MERMERKAYA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik = Ego ; Benlik değeri = Self-worth ; Ebeveynler = Parents ; Ebeveynleşme = Parentification ; Güvensizlik = Insecurity ; Obsesif inanışlar = Obsessive beliefs ; Partner davranışları = Partner behaviour

Özet:
Heterojen bir görünüme sahip olan Obsesif Kompulsif Bozukluğun (OKB) romantik
ilişkilerde gözlemlenen alt alanlarından biri de partner odaklı obsesif kompulsif
belirtilerdir. OKB'nin gelişiminde ebeveynlere ve benliğe ilişkin faktörler ile uyumsuz
inançların rolü olduğu bilinmektedir. Araştırmanın ilk aşamasında, obsesif güvensizlik
belirti şiddetini değerlendirmek amacıyla geliştirilen Obsesif Güvensizlik Envanteri'nin
(OGE) psikometrik özellikleri incelenerek Türkçeye uyarlaması gerçekleştirilmiştir. Bu
doğrultuda, devam eden romantik bir ilişki içerisinde olduğunu belirten 316 yetişkin
katılımcı, OGE, Obsesif Kompulsif Envanteri-Gözden Geçirilmiş Form (OKE-GGF),
Obsesif İnançlar Anketi-9 (OİA-9), Romantik İlişki Obsesyon ve Kompulsiyonları Ölçeği
(RİOKÖ) ve Partnere İlişkin Obsesif-Kompulsif Belirti Ölçeği'ni (PİOKBÖ) internet
aracılığıyla doldurmuştur. İkinci aşamada, ebeveynleşme ve partner odaklı obsesif
kompulsif belirtilerin ilişkisinde obsesif inançlar ve partnere bağlı benlik değerinin aracı,
obsesif güvensizliğin ise obsesif inançlar ve partnere bağlı benlik değeri ile partner odaklı
belirtiler arasındaki ilişkide düzenleyici rolü araştırılmıştır. Bu aşamanın örneklemi,
romantik ilişkisi bulunduğunu beyan eden 524 yetişkin katılımcıdan oluşmuştur.
Katılımcılar, internet üzerinden Ebeveynleşme Envanteri (EE), Partnere Bağlı Benlik
Değeri Ölçeği (PBBD), OİA-9, OGE ve PİOKBÖ'yü doldurmuştur. İlk aşamanın
sonuçları OGE'nin Türkçe formunun orijinal ölçekle uyumlu bir faktör yapısına sahip
olduğuna işaret etmiştir. Aynı zamanda ölçeğin dış bileşen ve ayırt edici geçerliğine,
yüksek düzeyde iç tutarlılık ve iki yarı test güvenirliğine sahip olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, partnere bağlı benlik değerinin ebeveyne ve
kardeşe yönelik ebeveynleşme ile partner odaklı obsesif kompulsif belirtiler arasındaki
ilişkiye aracılık ettiği ve bu ilişkinin obsesif güvensizlik düzeyi yüksek bireylerde daha
güçlü olduğu görülmüştür. Elde edilen tüm bulgular, alanyazın doğrultusunda tartışılmış,
araştırmanın önemi, sınırlılıkları, gelecek araştırmalara yönelik öneriler ve klinik
doğurguları ele alınmıştır.

Anahtar Sözcükler
OKB, partner odaklı obsesif kompulsif belirtiler, benlik değeri, obsesif güvensizlik, obsesif inançlar, ebeveynleşme

Abstract:
One of the sub-fields of Obsessive Compulsive Disorder (OCD) which has a
heterogeneous appearance, is partner-oriented obsessive-compulsive symptoms
observed in romantic relationships. It is accepted that factors related to parents and self,
and maladaptive beliefs play a role in the development of OCD. In the first phase of the
research, the Obsessive Distrust Inventory (ODIS), which was developed to investigate
the severity of obsessive distrust symptoms, was adapted into Turkish by examining its
psychometric properties. Accordingly, 316 adult participants who stated that they were
in an ongoing romantic relationship completed the ODIS, the Obsessive-Compulsive
Inventory-Revised (OCI-R), The Obsessive Beliefs Questionnaire-9 (OBQ-9),
Relationship Obsessions and Compulsion Inventory (ROCI) and the Partner-Related
Obsessive-Compulsive Symptoms Inventory (PROCSI) via the internet. In the second
stage, the mediator roles of obsessive beliefs and partner-contingent self-worth in the
relationship between parentification and partner-oriented obsessive-compulsive
symptoms were investigated. Furthermore, the moderator role of obsessive distrust in
the relationship between the mediators (partner-related self-worth and obsessive beliefs)
and partner-focused symptoms was examined. For this stage of the study, 524 adult
participants who declared that they have had a romantic relationship were recruited.
Participants completed the Parentification Inventory (PI), the Partner Contingent SelfWorth Scale (PCSW), OBQ-9, ODIS, and PROCSI online. The results of the first stage
showed that the Turkish version of the ODIS had a factor structure consistent with the
original scale. Moreover, it was concluded that the scale had construct and discriminant
validity, high level of internal consistency and split-half test reliability. In the second
phase, it was observed that the partner-related self-worth mediated the link between
parent-oriented and sibling-oriented parentification and partner-focused symptoms. This relationship was more robust in individuals with high obsessive distrust levels. The
significance, limitations and clinical outcomes of the study and recommendations were
discussed in line with the literature.

Keywords
OCD, partner focused obsessive-compulsive symptoms, self-worth, obsessive distrust, obsessive beliefs, parentification