Cumhuriyet Dönemi muhafazakâr milliyetçilikte millet anlayışı
Nation approach in conservative nationalism in the Republican Period
Yazar: HÜSEYİN UKUŞLU
Danışman: PROF. DR. TEVFİK ERDEM
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gelenekçi muhafazakarlık = Traditionalist conservatism ; Millet = Nation ; Milli kültür = National culture ; Milliyetçi muhafazakarlık = Nationalist conservatism ; Milliyetçilik = Nationalism ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Neo-muhafazakarlık = Neo-conservatism ; Ulus-devlet = Nation-state

Özet:
Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak kavramlaştırmasının üzerinden bir asrı aşkın bir süre geçmesine rağmen bugün bu üçlü terimin dışında muhafazakâr milliyetçiliğin millet anlayışında milli birliği sağlamak adına farklı çözüm geliştirilebilmiş değildir. Osmanlı'nın son döneminde pratik bir durumdan ortaya çıkan bu yaklaşım kendi içerisinde dönüşümler yaşayarak bugünlere gelmiştir. Bu üçlü tanımlamadan ilk ikisi 1970'lerde Türk-İslam sentezi tarzı uyarlamalarla bir döneme damgasını vurmuştur. Sonrasında Türk-İslam ülküsü etrafında yapılan çabaların tüm toplumu kucaklamada yetersiz kalması bu formülün gücünün zayıflığına işaret eder. Millet anlayışındaki çalışmalar daha çok kültür ve medeniyet etrafında sıkışmış, muasırlaşma ideali entelektüel düzeyden topluma inmede yetersiz kalmıştır. Yapılan bu üçlü kavramlaştırma içinde ulusu (milleti) tanımlarken özellikle din, resmi milliyetçilik ile muhafazakâr milliyetçilik arasında gerilim ve çatışma alanına dönüşür. Ulus devletinin kuruluşunun yüzüncü yılında milletin bileşenleri üzerinde hala tartışmaların devam ediyor olması milleti tanımlamada toplumdaki her kesimin farklı tarz görüşe sahip olduğunu gösterir. Muhafazakârlığın tali, milliyetçiliğin asli olarak ele alındığı 'muhafazakâr milliyetçilik'ten kasıt dini yadsımayan, gerektiğinde dini imgeleri vurgulamaktan çekinmeyen Turancılığı çağrıştırmamakla birlikte ona hep uzaktan göz kırpan geleneksel milliyetçiliktir. Gelişme yönleri ve zaman dilimi farklı olsa da Batıda muhafazakârlığı milliyetçilikle, Türkiye'de milliyetçiliği muhafazakârlıkla buluşturan amilin sosyalizm tehdit algısı olduğu bu tezin önermelerinden bir diğeridir. Ortak düşman sosyalizm, bir dönem milleti bir arada tutmanın aracı olur. Çalışmanın kapsamı muhafazakâr milliyetçi düşünceye kaynaklık eden iki ana düşünceden biri olan İslamcılık'tan ziyade muhafazakâr değerleri dışlamayan, hatta 70'ler sonrası bilinçli şekilde ona yaklaşan milliyetçilik ile sınırlıdır. Milleti tanımlarken tarih, gelenek, dil, din gibi milli kültür kavramlarına sık sık atıfta bulunan muhafazakâr milliyetçiliğin ezeli millet anlayışını ebedi yaşatılması ülküsü üzerinde durulacaktır. Muhafazakâr milliyetçilikteki millet anlayışının karakteristik özelliklerini tanımlanması bu alanda yapılan çalışmalarda ilk olma özelliğini taşımaktadır. Resmi milliyetçiliğin ulus anlayışındaki vatandaşlık temelli kimlik yorumunu yadsımayan muhafazakâr milliyetçilik seküler yorumun dışarıda bıraktığı alanı din başta olmak üzere kültür ile inşa ederek millet anlayışına ruh kazandırma iddiasındadır.

Abstract:
Although more than a century has passed since the conceptualization of Turkism, Pan-Islamism, and Modernization, no new different solutions have been put forward in order to ensure national unity in the nation understanding of conservative nationalism so far. This approach, which emerged from a practical situation in the last period of the Ottoman Empire, has come to these days by experiencing transformations within itself. Of them, the first two had a great impact on a period with adaptations in the style of Turkish-Islamic synthesis in the 1970s. Afterwards, the inadequacy of the efforts made around the Turkish-Islamic Ideal to embrace the whole society points to the weakness of the power of this formula. Studies in the understanding of nation were mostly stuck around culture and civilization, and the modernization idea has been insufficient in descending from the intellectual level to the society. In this triple conception, while defining the nation, especially religion turns into an area of tension and conflict between official nationalism and conservative nationalism. In the centennial of the establishment of the nation-state, the ongoing debate on the components of the nation shows that every segment of the society has different perceptions in defining the nation. Conservative nationalism, in which conservatism is considered secondary and nationalism is fundamental, is traditional nationalism that always winks at it from afar, although it does not evoke Turanism, which does not deny religion and does not hesitate to emphasize religious images when necessary. It is another proposition of this thesis that the factor that brings conservatism together with nationalism in the West and the nationalism with conservatism in Turkey is the threat perception of socialism, although the development directions and the periods are different. The scope of the study is limited to nationalism that does not exclude conservative values, even consciously approaches it after the 70s, rather than Islamism, which is one of the two main ideas that originate conservative nationalist thought. While defining the nation, the idea of perpetuating the primordial nation understanding of conservative nationalism, which frequently refers to the concepts of national culture such as history, tradition, language, and religion, will be emphasized. Defining the characteristic features of the understanding of nation in conservative nationalism is the first of its kind in the studies conducted in this field. Conservative nationalism, which does not deny the citizenship-based interpretation of identity in the understanding of nation of official nationalism, claims to give spirit to the understanding of the nation by building the area that the secular interpretation lacks with culture, especially religion.