Kişilik özellikleriyle yeme davranışı ilişkisi
The relation between personality traits and eating behaviors
Yazar: TUĞÇENUR ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. SULTAN TARLACI
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Patolojik yeme tutumu = Pathological eating attitudes ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Yemek yeme becerisi = Individualized eating skills

Özet:
Bu araştırmada bireylerin spesifik kişilik özelliklerinin yeme davranışıyla olan ilişkisini incelenmesi ve tespit edilen kişilik özelliklerinin işlevsiz yeme davranışına müdahale için kullanılması amaçlanmıştır. Örneklemden 18 yaş üstü, yeme örüntüsünü etkileyecek kronik bir hastalığı olmayan bireyler seçilmiş ve 620'si kadın, 167'si erkek olmak üzere 787 kişi ile çalışma tamamlanmıştır. Bireylerin baskın kişilik özelliklerini belirlemek için Enneagram Kişilik Ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçeğin alt boyutları olan kişilik tipleri ile problemli yeme davranışına yatkınlığı ölçmek için Yeme Tutumu Testi ve Yeme Farkındalığı Ölçeği'nin alt boyutları karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21.0 programı ile analiz edlmiştir.
Araştırmada bazı kişilik özelliklerinin spesifik yeme davranışıyla ilişkili olabileceği bulgulanmıştır. Yeme Farkındalığı Ölçeği'nin alt boyularından olan disinhibisyon ile Enneagram Kişilik Ölçeği alt boyutlarından olan Tip 2, 4 ve 7 ile negatif yönde anlamlı bir ilişki, duygusal yeme ile Tip 7, 8, 9 ile pozitif, Tip 2 ile negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Odaklanma alt boyutu ile Tip 1, 2, 3, 5, 6 ve 8 arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki, yeme disiplini ile Tip 1, 5, 7 ve 8 arasında pozitif; farkındalık ile Tip 2 arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca yeme kontrolü alt boyutu Tip 2 ile; enterferans alt boyutu Tip 2, 3 ve 4 arasında negatif yönde bir ilişki bulgulanmıştır.
Tüm bu sonuçların, işlevsel olmayan yeme tutumları, davranışları ve yeme bozukluklarının araştırmaları ve tedavilerinde farkındalık ve müdahale için kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The main purpose of the research is that examination the relation between individuals' specific personality traits and eating behaviors and using the results for the intervention to dysfunctional eating behaviors. The individuals who are over the age of 18 and do not have any chronic disease that can affect eating pattern were chosen. The sample of the research is created by 620 female and 167 male totally 787 individuals. Enneagram Personality Scale (EPS) was used to determine the individuals' dominant personality traits. To evaluate the tendency of problematic eating behavior, the relation between personality types which are the subscales of Enneagram Personality Scale and results of Eating Attitude Tests (EAT) was examined. To determine eating behaviors pattern, Mindful Eating Questionnaire (MEQ) and its subscales was used and all these results were compared. The data was analyzed by using SPSS 21.0.
In the research, several relations between personality types and specific eating behavior was found. There is a statistically significant negative correlation between Disinhibition which is the subscale of MEQ and Type 2, 4, and 7 which are the subsca- les of EPS. A statistically significant positive correlation was found between Emotional Eating and Type 7, 8, 9; a significant negative correlation between Emotional Eating and Type 2. There is a statistically significant positive correlation between Concentration and Type 1, 2, 3, 5, 6, and 8; between Eating Discipline and Type 1, 5, 7, and 8. Also a significant negative correlation was found between Mindfulness subscale and Type 2, between Control of Eating and Type 2, between Interference and Type 2, 3 and 4.
It is thought that the all results can be utilized for awareness and intervention in researches and treatments of dysfunctional eating attitudes, behaviors and eating disorders