Anadolu etnobotaniğinde şeker hastalığında kullanılan bazı bitkilerin, IN-VITRO α-Amilaz ve α-Glukozidaz enzim inhibitörü etkileri üzerine araştırmalar
Researches on IN-VİTRO α-Amylase ve α-Glucosidase enzyme inhibitor activities of some plants which are used for diabetes in Anatolian ethnobotany
Yazar: CANDAN VAROL
Danışman: DOÇ. DR. BİNTUĞ ÖZTÜRK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alfa amilaz = Alpha amylase ; Amilazlar = Amylases ; Anadolu = Anatolia ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Etnobotanik = Ethnobotany ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Glükozidaz = Glucosidase ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Diyabet artan yayılma hızıyla bu gün ve gelecekte önde gelen halk sağlığı sorunları arasında yer almaktadır. Türkiye'nin Etnobotanik Veri Tabanında (TEV) yaptığımız tarama sonrasında, Anadolu'da 396 bitki taksonunun kan şekerini yönetmek için kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu bitkilerden  Berberis crataegina DC., Morus nigra L., Prunus spinosa L. ve Rubus sanctus Schreb. meyveleri araştırma materyali olarak seçilmiştir. Bu çalışmada, etnobotanik referanslı araştırma materyallerimizin, in-vitro antihiperglisemik etki potansiyelleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre α-glukozidaz enzim inhibisyonu için, pozitif kontrol akarbozun IC50 değeri 1390 µg/ml B. crataegina meyve etanol:su (70:30)(%0.1 TFA) ekstresinin 572 µg/ml, M. nigra meyvelerinin su(%0.1 TFA) ekstresinin 630 µg/ml, R. sanctus meyve etanol:su (70:30)(%0.1 TFA) ekstresinin 159 µg/ml ve P. spinosa meyve etanol:su (70:30)(%0.1 TFA) ekstresinin IC50 değeri ise 42 µg/ml olarak bulunmuştur. En etkili ekstre olan P. spinosa etanol:su (70:30)(%0.1 TFA) ekstresinin pozitif kontrolden yaklaşık 33 kat daha güçlü α-glukozidaz inhibisyonu yaptığı tespit edilmiştir. In-vitro α-amilaz enzim inhibisyonu için pozitif kontrol akarbozun IC50 değeri 1.34 mg/ml,  B. crataegina meyve etanol(%0.1 TFA) ekstresinin 9.56 mg/ml, M. nigra meyve etanol(%0.1 TFA) ekstresinin 19.10 mg/ml, R. sanctus meyve etanol:su (70:30)(%0.1 TFA) ekstresinin 17.20 mg/ml ve P. spinosa meyve etanol(%0.1 TFA) ekstresinin IC50 değeri ise 2.50 mg/ml olarak tespit edilmiştir. En etkili ekstre olan P. spinosa meyve etanol(%0.1 TFA) ekstresinin pozitif kontrolün yarı potansiyelinde α-amilaz enzim inhibisyonu yaptığı saptanmıştır.

Abstract:
Diabetes is one of the leading public health problems in today and it might be in the future due to its increasing spreading speed. After the scanning we did in Turkey's Ethnobotanical Database, 396 taxa of plants in Anatolia have been identified as used to manage blood sugar. Fruits of Berberis crataegina DC., Morus nigra L., Prunus spinosa L., Rubus sanctus Schreb., plants were selected as research material. In this study, in-vitro antihyperglycemic effect potentials of our ethnobotanical reference materials were investigated. According to the results of the research, for the α-glucosidase enzyme inhibition, the IC50 value of the positive control acarbose was 1390 µg/ml, the fruit ethanol:water (70:30)(%0.1 TFA) extract of B. crataegina was 572 µg/ml, the water(%0.1 TFA) extract of M. nigra fruits was 630 µg/ml, the ethanol:water (70:30)(%0.1 TFA) extract of R. sanctus was 159 µg/ml and ethanol:water (70:30)( %0.1 TFA)  IC50 value of P. spinosa was found as 42 µg/ml. P. spinosa ethanol:water (70:30)(%0.1 TFA) extract which is the most effective extract was found to inhibition α-glucosidase approximately 33-times stronger than the positive control. The IC50 value of the positive control acarbose for in-vitro α-amylase enzyme inhibition was found as 1.34 mg/ml,  fruit ethanol(%0.1 TFA) extract of B. crataegina was 9.56 mg/ml, fruit ethanol(%0.1 TFA) extract of M. nigra was 19.10 mg/ml, fruit ethanol:water (70:30)(%0.1 TFA) extract of R. sanctus was 17.20 mg/ml and fruit ethanol(%0.1 TFA) extract of P. spinosa was found as 2.50 mg/ml. P. spinosa fruit ethanol(%0.1 TFA) extract, which is the most effective extract, was found to inhibition α-amylase enzyme by half of the positive control.