Finansal okuryazarlık ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin firma performansı arasındaki ilişki: Bursa üzerine alan araştırması
The relationship between financial literacy and firm performance of small and medium-sized enterprises: A field study on Bursa
Yazar: ASLIHAN ÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. DEĞER ALPER
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bursa = Bursa ; Finansal bilgi düzeyi = Financial knowledge level ; Finansal davranış = Financial behaviour ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Finansal tutum = Financial attitudes ; Firma performansı = Firm performance ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Korelasyon analizi = Correlation analysis ; Performans = Performance ; Ölçekler = Scales

Özet:
Okuryazarlık kavramı, tarihsel süreç içerisinde içinde bulunulan toplumun
koşulları ve ihtiyaçları doğrultusunda gelişmiş ve çeşitlenmiştir. 2008 küresel krizi,
yeni okuryazarlık kavramlarından biri olan finansal okuryazarlık kavramını, bu
kavramın önemini ve eksikliğini ortaya çıkarmıştır. Özellikle kriz sonrasında,
işletmelerin finansal planlar yapmaması, borçlarını ödeyememesi, işçi çıkarımına
gitmesi, üretimde düşüşlerin olması, gelirlerinin azalması vb. nedenler finansal
anlamda bilgilerini sorgulamaya yol açmış ve işletmelerde finansal okuryazarlık
kavramına olan ilgi artmaya başlamıştır.
Günümüz koşulları gereği küreselleşmeyle birlikte teknoloji kullanımının
yaygınlaşması, bilgiye erişimin kolaylaşması, finansal piyasalarda ürün ve
hizmetlerin çeşitlenmesi ve karmaşıklaşması gibi nedenler KOBİ'lere rekabet
etmede sıkıntılar oluşturmaktadır. KOBİ'lerin sıkıntı yaşamaları sadece işletme
başarısını etkilemekle kalmayıp aynı zamanda ülke ekonomilerinin büyümesine
olan katkıları açısından da sorun yaşatmaktadır. KOBİ'lerin rekabete ortak olup
işletme başarısına ve ülke ekonomilerine olan katkılarının sürdürülebilir olması
için finansal okuryazar olmaları önem arz etmektedir.
Finansal okuryazarlık KOBİ'lere bilginin etkili ve etkin kullanılmasını
sağlayarak, doğru hazırlanmış bir işletme planı ve finansal plan oluşturmasını,
borç yönetimini kolaylaştıran bilinçli kararlar almasını ve bütçe yönetimini etkinv
bir şekilde gerçekleştirmesini sağlamaktadır. Bu özelliklere sahip olan KOBİ'ler,
rekabete ortak olarak faaliyette bulunduğu alanda rakiplerine karşı başarılı
olacak, işletmenin uzun vadede başarıya ulaşması, kar etmesi, finansal kaynakları
daha rasyonel kullanması gibi konularda avantaj sağlayacaktır. Sonuç olarak,
işletmelerde başarılı bir finansal yönetimin gerçekleştirilebilmesi için KOBİ
sahip/yöneticilerinin finansal okuryazar olmaları günümüz koşullarında bir
zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu anlamda finansal okuryazarlığın
bireysel ve kurumsal bazda teşvik edilmesi ve desteklenmesi gerekmektedir.
Araştırmanın ana amacı, finansal okuryazarlık ile firma performansı
değişkenleri arasında ilişki var olup olmadığını belirlemektir. Araştırmanın alt
amaçları ise finansal okuryazarlık ve finansal bilgi değişkenlerinin cinsiyete, yaş
gruplarına, eğitim durumlarına, sektör gruplarına, firma türlerine, faaliyet
süresine, ciro düzeylerine, firma genel performans gruplarına ve firma performans
ölçme gruplarına göre farklılık olup olmadığını belirlemektir. Bu amaçla, kolayda
örnekleme yöntemi ile ulaşılan 120 KOBİ'den veri toplanmıştır. Elde edilen anket
verileri SPSS programı ile analiz edilmiştir. Betimsel analizler, Bursa örneklemi
çerçevesindeki KOBİ sahipleri/yöneticilerinin finansal okuryazarlık seviyelerinin
yüksek düzeyde olduğunu, finansal bilgi seviyelerinin ise temel düzeyde olduğunu
göstermektedir. Araştırmanın ana amacına ilişkin yapılan korelasyon analizi
sonucunda, Bursa örneklemi çerçevesinde finansal davranış ile firma performansı
arasında pozitif zayıf bir ilişki vardır. Finansal bilgi seviyeleri ile firma
performansı arasında pozitif zayıf bir ilişki vardır. Finansal okuryazarlık ve
finansal tutum değişkenleri ile firma performansı arasında ilişki bulunamamıştır.

Abstract:
The concept of literacy has developed and diversified in line with the
conditions and needs of the society in which it is in the historical process. The 2008
global crisis has revealed the concept of financial literacy, one of the new literacy
concepts, and the importance and deficiency of this concept. Especially after the
crisis, businesses do not make financial plans, cannot pay their debts, go to the
dismissal of workers, decrease in production, decrease in income, etc. the reasons
led to questioning their knowledge in financial terms and the interest in the
concept of financial literacy in enterprises started to increase.
Due to today's conditions, reasons such as widespread use of technology
with globalization, easier access to information, diversification and complexity of
products and services in financial markets cause difficulties for SMEs to compete.
The difficulties of SMEs not only affect the business success, but also cause
problems in terms of their contribution to the growth of the country's economies.
It is important for SMEs to be financial literate in order to be partners in
competition and to make their contribution to business success and national
economies sustainable.
Financial literacy enables SMEs to use information effectively and
effectively, to create a properly prepared business plan and financial plan, to make
conscious decisions that facilitate debt management, and to perform budgetvii
management effectively. SMEs with these characteristics will be successful against
their competitors in the field where they operate as a partner in competition, and
will provide advantage in matters such as the success of the enterprise in the long
term, profit, and more rational use of financial resources. As a result, it is a
necessity for SME owners / managers to be financial literate in today's conditions
in order to achieve a successful financial management in businesses. In this sense,
financial literacy should be encouraged and supported on an individual and
corporate basis.
The main purpose of the research is to determine whether there is a
relationship between financial literacy and firm performance variables. The subobjectives of the research are to determine whether the variables of financial
literacy and financial knowledge differ according to gender, age groups,
educational status, sector groups, company types, operating time, turnover levels,
firm general performance groups and firm performance measurement groups. For
this purpose, data were collected from 120 SMEs reached by convenience sampling
method. The obtained survey data were analyzed with the SPSS program.
Descriptive analyzes show that SME owners/managers in the Bursa sample have a
high level of financial literacy and a basic level of financial knowledge. As a result
of the correlation analysis made for the main purpose of the research, there is a
positive and weak relationship between financial behavior and firm performance
in the Bursa sample. There is a positive and weak relationship between financial
knowledge levels and firm performance. No relationship was found between
financial literacy levels and financial attitude variables and firm performance.