Osmanlı tarihlerinde Selçuklularla ilgili bilgiler
Informations about Seljuks in Ottoman history books
Yazar: ALİ BİRBİÇER
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN MERÇİL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Selçuklular = Seljuks ; Tarihçilik = Historiography ; Türk tarihi = Turkish history ; Şecere = Şecere

Özet:
Bu çalışmada Selçuklularla ilgili Osmanlıların ne bildikleri ve ne yazdıkları araştırılmıştır. Bunu yaparken de Osmanlı Devleti'nin kronolojik ve coğrafi büyüklüğü gözönünde tutularak Osmanlı tarihçiliğinin ilk iki yüz yılı incelemeye alınmıştır. Böylece daha sonraki zamanlarda yazılan eserlerdeki tekrarların önüne geçilmeye çalışılmıştır. Osmanlıların tarihle ilgili bıraktıkları eserleri a) Genel Tarihler, b) Özel Tarihler c) Tarihî Takvimler olmak üzere üç temel gruba ayırdık. Bu üç grupta yer alan eserlerdeki bilgilerin hepsini toplu olarak değerlendirdiğimizde o zamanın şartlarında gerek Selçuklular ve gerekse öncesi Türk tarihi için zengin olduğunu söyleyebiliriz. Günümüzde de Selçuklu tarihinin temel kaynakları olarak kabul edilen ve kullanılan Reşîdeddîn Fazlullah, Ebu Bekir Necmeddîn Muhammed b. Ali b. Süleyman er-Ravendî ve İbn Bibi Er-Rugedî gibi tarihçilerin hacimli eserlerinin Osmanlı tarih yazıcılığının başlangıç evresinde Türkçeye tercüme edilmiş olmaları Selçuklu tarihine duyulan merakın en önemli göstergesi olarak ele alınmalıdır. Osmanlı vekayinâmeleri olarak tavsif edebileceğimiz eserlerin hemen hemen tümünün Osmanoğulları'nın tarih sahnesine çıkışlarını Selçuklularla irtibatlandırdıklarını görmekteyiz. Dünya Tarihi olarak da adlandırıldırılan genel tarih grubu eserlerin çoğunda da Selçuklulara bağımsız bölümler ayrılmıştır. Bu grup içerisinde yer alan Nuhbetü't-Tevârîh'deki Selçuklu şecereleri Osmanlıların konuyla ilgili gelişmelerini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Selçuk, Selçuknâme, Tevarih, Şecere, Tarihî Takvim

Abstract:
In this study what Ottomans knew and what Ottomans wrote about the Seljukids is studied. While doing this Ottoman Empire's chronological and geographical extent are taken into consideration and first two hundered years of Ottoman historiography is researched. In this manner, repetitions in future works are prevented. We seperated historical works Ottomans left into three main groups as General History Books, Specific History Books and Historical Calendars. If we evaluate the works included in the three groups'  information under the conditions of the time concerned can be said to be wide/rich for Seljuks and previous history of Turks. Reşideddin, Ravendi and İbn-i Bibi are acknowledged as main comprehensive sources of Seljukid history and used currently, too. Their having been translated into Turkish in primary phase of Ottoman historiography must be considered as the main indicator of curiosity towards Seljukids history. Almost all of the works we can claim as Ottoman chronicles relates Ottomans' stepping on scene of history to Seljukids. Most of the General history group works named as World's History gives place to Seljukids. Taking place in that group, Nuhbetü't-Tevarih's Seljukian Geneology shows Ottomans' attitude about the topic. 

Key words: Seljuk, Seljukname, Tevarih, Geneology, Historical Calendar.