Klasik ıslak imza ve dijital ortamda atılmış imzaların grafolojik yöntemler ile karşılaştırılması
Comparison of classic handwritten signature and electronical signatures with grafological methods
Yazar: HASAN DEMİREL
Danışman: PROF. DR. BORA BÜKEN
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Adli tıp = Forensic medicine ; Biyometrik veri = Biometric data ; Elektronik imza = Electronic signature ; Grafoloji = Graphology ; İmza = Signature

Özet:
Amaç: Son yıllarda gelişen teknoloji ile beraber dijital yöntemler ile atılan imzaların 
kullanımı yaygınlaşmakta, dolayısıyla adli sistemde soruşturma ve bilirkişi 
incelemesine konu olabilmektedir. Çalışmamızda dijital yöntemlerle alınan imza 
örneklerinin, klasik ıslak imza alışkanlıkları ile uyumlu olup olmadığının ve imza 
değerlendirilmesinde kullanılan parametrelerin hangilerinin elektronik imzada 
kullanılabileceğinin saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif-deneysel bir çalışmadır. Düzce Üniversitesi 
Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı, Düzce Üniversitesi Araştırma ve Uygulama 
Merkezi'nde yürütülmüştür. Çalışmaya dahil edilen 88 gönüllüden 1 adet A4 
boyutunda kağıt üzerine tanımlanmış alana dominant el ile oturarak alınmış 3 adet 
ıslak imza, dijital ekran üzerine dijital ekran kalemi ile dominant el ile oturarak alınmış 
3 adet imza, dijital ekran üzerine sadece dominant elin işaret parmağı ile aracısız olarak 
oturarak alınmış 3 adet imza örnekleri 2 farklı adli belge incelemecisi tarafından 
grafolojik kriterlere, ıslak imzaya benzerliklerine, yazı imza tetkikinde standart olarak 
kullanılan kriterlere göre değerlendirilmiştir. 
Bulgular: 3 farklı koşulda elde edilen imzalar; tersim tarzı, doğrultu, ebat, kalem 
kaldırma, noktalama, keşide çizgisi ve grama özelliklerine göre değerlendirilmiş, ıslak 
imzalar ile dijital imzalar arasında tersim tarzı, yatay ebat, dikey ebat ve genel ebat 
özellikleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmış, doğrultu, kalem 
kaldırma, noktalama, grama sayıları ve keşide çizgisi açısından istatistiksel olarak 
anlamlı fark saptanmamıştır. Tersim tarzı ve ebat özellikleri kalem (stylus) ile atılan 
imzalar ile parmak ile aracısız olarak atılan dijital imzalar kendi arasında 
değerlendirildiğinde parmak ile atılan dijital imzalarda daha büyük farkların ortaya 
çıktığı görülmüştür.
Sonuç: Islak imzada tespit edilebilen birçok özelliğin dijital imzalarda özel teknolojik 
yöntemler olmadan tespit edilemediği bilinmektedir. Çalışmamızda ek teknolojik 
yöntemler kullanılmadan dijital imzaların ıslak imzalar ile mukayese edilirken en 
isabetli yol gösterici özelliğin tersim tarzı olduğu, dijital imzalarda ebat özellikleri 
yönünden parmak ile atılan imzalarda daha fazla olmak üzere büyüme yönünde 
değişimler olduğu saptanmıştır. Adli konulara dönüşen dijital imzaların incelenmesi 
talep edildiğinde mukayese için huzurda alınan yazı ve imza örneklerinin benzer 
özellikte cihaz ve yazılımlar ile elde edilerek ve kişinin geçmiş samimi dijital 
imzalarının ilgili kurum ve kuruluşlardan temin edilerek bilirkişiye gönderilmesi 
gerektiği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yazı İmza İncelemesi, Elektronik İmza, Dijital İmza, Biyometrik
İmza, Adli Grafoloji

Abstract:
Aim:. With the developing technology in recent years, the use of digital signatures has 
become widespread, so it can be the subject of investigation and expert examination 
in the judicial system. In our study, it is aimed to determine whether the signature 
samples obtained by digital methods are compatible with the classical wet signature 
habits and which of the parameters used in the conventional evaluation of the signature 
can be used in an electronic signature.
Material and Method: The study is a prospective-experimental study. The study was 
carried out at Düzce University Faculty of Medicine, Department of Forensic 
Medicine, Düzce University Research and Application Center. 88 volunteer 
participants were included in the study. 3 conventional wet signatures were taken on a
A4 paper with the dominant hand, 3 signatures on the digital screen with the stylus, 
and 3 signatures on the digital screen with the index finger without using a device. All 
samples collected by sitting. Samples evaluated by 2 different forensic document 
examiner according to graphological criteria, similarities to wet signatures, and criteria 
used as standard in writing signature examination.
Results: Signatures obtained under 3 different conditions; evaluated according to 
style, direction, size, pen lifts, punctuation, cross draw line and gramma features. There 
was a statistically significant difference between wet signatures and digital signatures 
in terms of style, horizontal size, vertical size and proportion characteristics, but no 
statistically significant difference was found in terms of direction, pen lifts, 
punctuation, gramma and cross draw line. When the style and size characteristics are 
compared between the signatures that signed with stylus and finger, it is seen that there 
are greater discrepancies by finger signatures.
Conclusion: It is known that many features that can be detected in a wet signature 
cannot be detected in digital signatures without special technological methods. In our 
study, when comparing digital signatures with wet signatures without using additional 
technological methods, it was determined that the most accurate guiding feature was 
the style, and there were changes in digital signatures in terms of size characteristics, 
more so in finger signatures. When a forensic examination of digital signatures is 
requested, it is thought that the samples of the writing and signatures taken at the court 
for comparison should be obtained with similar devices and software, also the past 
candid digital signatures should be obtained from the relevant institutions and 
organizations and sent to the forensic document examiner.
Keywords: Handwriting and Signature Examination, Electronical Signatures, 
Digital Signatures, Biometric Signatures, Forensic Graphology