Hemodiyaliz hastalarında sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
The evoluation of healthy lifestyle behaviors of patients undergoing and affecting factors hemodialisis
Yazar: AYŞENUR ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP KAVURMACI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Davranış = Behavior ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
ÖZET
Hemodiyaliz Hastalarının Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarının ve Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi
	Amaç: Araştırma HD hastalarının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Materyal ve Metot: Araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin hemodiyaliz ünitelerinde 13.11.2017-16.11.2018 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma ilgili hastanelerin hemodiyaliz ünitelerinde kayıtlı olan ve örnekleme alınma kriterlerine uyan 140 hasta ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, hasta tanıtım formu ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarını Ölçeği II kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, bilgisayar ortamında SPSS 18.0 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı testler, t testi, Kruskal Wallis testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.

Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 57.73±15.28 yıl; hastalık süre ortalaması 8.51±7.00 yıl; hemodiyaliz süre ortalaması 6.54±5.55 yıl olarak saptanmıştır. Hastaların %52.9' u erkek, %82.1'i evli,  %56.4'ü orta gelirli ve %64.3' ü okuryazar/ilköğretim mezunudur. Hastaların Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarını Ölçeği II genel puan ortalaması 117.80±37.07 olarak saptanmıştır. Hastaların ölçek alt boyutlarında aldıkları puan ortalamaları incelendiğinde en yüksek puan ortalamasının 22.44±7.01 puan ile Sağlık Sorumluluğu alt boyutuna, en düşük puan ortalamasının ise 14.38±6.70 puan ile Fiziksel Aktivite alt boyutuna ait olduğu tespit edilmiştir. Hastaların tanıtıcı özellikleri ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarını Ölçeği II ve alt gruplarına ait puan ortalamaları karşılaştırıldığında, cinsiyet, ekonomik durum, eğitim durumu, çalışma durumu, kronik böbrek yetmezliği dışında başka bir hastalığa sahip olma durumu ve diyete uyma durumu ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarını Ölçeği II ve alt gruplarına ait puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Sonuç: Hastaların cinsiyet, ekonomik durum, eğitim durumu, çalışma durumu, başka bir kronik hastalık varlığı ve diyete uyumunun sağlıklı yaşam biçimi davranışları düzeyini etkilediği saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, hemşirelik, sağlıklı yaşam biçimi davranışları

Abstract:
ABSTRACT
The Evaluation of Healthy Lifestyle Behaviors of Patients Undergoing and affecting Factors Hemodialysis
	Aim: The study was conducted to determine the healthy lifestyle behaviors of patients undergoing hemodialysis and the affecting factors. 
	Material and Method: The study was conducted in the hemodialysis units of Health Sciences University Erzurum Regional Training and Research Hospital and Atatürk University Health Research and Application Center between 13.11.2017-16.11.2018. The study was carried out with 140 patients who were registered in the hemodialysis units of the relevant hospitals and met the criteria for sampling.The data of the study were collected using patient introduction form and Healthy Lifestyle Behaviors Scale II. The data acquired as a result of the study were evaluated in the computer environment using the SPSS 18.0 software. The t-test, Kruskal Wallis test, and Mann-Whitney U test were used in statistical analyses. Significance level was accepted as p<0.05.
	Results: It was determined that the patients had an age average of 57.73±15.28 years; a disease duration of 8.51±7.00 years and a hemodialysis duration of 6.54±5.55 years. Among the patients, 52.9% were male, 82.1% were married, 56.4% had middle income, and 64.3% were literate/primary school graduate. The patients' general mean score of the HLBS II was determined as 117.80±37.07. When examining the mean scores obtained by the patients from the subscales of the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II, it was determined that the highest mean score was observed in the subscale of Health Responsibility with 22.44±7.01 points, whereas the lowest mean score was in the subscale of Physical Activity with 14.38±6.70 points. When comparing the descriptive characteristics of the patients and their mean scores from the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II and its subgroups, it was determined that there was a statistically significant correlation between gender, economic condition, educational background, working condition, state of having another disease except for Chronic renal failure and adherence to diet and the mean scores of the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II and its subgroups. 
	Conclusion: It was concluded that economic status, educational status, working status, presence of another chronic disease and adaptation to diet of the patients affected their healthy lifestyle behaviors. 
Keywords: Hemodialysis, nursing, healthy lifestyle behaviors