Ölüm kaygısının tüketici davranışları üzerindeki etkileri
Effect on consumer behavior of death anxiety
Yazar: GÜZİN KOTAN
Danışman: PROF. DR. AYSEL ERCİŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Kaygı = Anxiety ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Ölçekler = Scales

Özet:
İnsanlar, diğer canlılarla birlikte kendini korumaya ve var oluşunu sürdürmeye yönelik güçlü bir biyolojik eğilim içindedir. Bununla birlikte diğer canlı türlerinden farklı olarak varoluşunun ölünce sona ereceğinin de farkındadır. Yaşanan bu iki duygu, insanlarda ölüm kaygısına neden olmaktadır. Terörist saldırıları, doğal afet, savaş, salgın hastalık gibi olaylar dramatik bir şekilde ölüm kaygısını şiddetlendirmektedir. İnsanlar, bu kaygıya karşı koyabilmek için kendilerini anlamlı bir gerçekliğin içerisinde yaşadığına ve bu gerçeklik içinde değerli bir benlikleri olduğuna ikna etmeye çalışmaktadırlar. Bunun için kültürün değerlerini benimsenmekte ya da benlik saygısını yükseltecek davranışlara yönelmektedirler. Günümüzde kültürün önemli bir boyutu olan tüketim, birçok modern toplumda benlik değeri arayışının bir parçası olarak kabul edilmektedir. Ölüm karşında varlığını ortaya koyma çabasıyla tüketime yönelen bireylerin, yaşadıkları ölüm kaygısının tüketim davranışlarına yansıdığı görülmektedir.  
Bu çalışmada ölüm kaygısını açıklamaya yönelik kuramlardan biri olan, bireylerin düştükleri içsel dehşeti yönetmesi anlamına gelen, terör yönetim teorisinin alt başlıklarından benlik saygısının alt boyutları olan gerçek ve sosyal benliğin ölüm kaygısı üzerindeki etkisi ile ölüm kaygısının ürün etiket bilgisine, Çin ve Japon ürünlerine, kar amacı gütmeyen kuruluşlara, statü-prestij-lüks tüketimine ve riskli satın alımlara yönelik tutumlar üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Buna ek olarak bireylerin pozitif ve negatif duygularının ölüm kaygısı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Anket çalışması Erzurum ili merkez ilçede yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre benlik saygısının alt boyutu olan gerçek benlik saygısı ölüm kaygısı üzerinde; ölüm kaygısının ise ürün etiket bilgisi, Japon ürünleri, kar amacı gütmeyen kuruluşlar, statü-pestij-lüks tüketimi ve riskli satın alımlara yönelik tutumlar üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında negatif duyguların da ölüm kaygısı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu gözlenmiştir.  Anahtar Kelimeler: Ölüm Kaygısı, Benlik Saygısı, Tüketici Davranışları

Abstract:
Along with other creatures humans have a strong biological tendency to protect himself and maintain own existence. Besides, he is aware that his existence ends when he dies. This conflict causes a death anxiety in humans. The events like terrorist attacks, natural disasters, war, epidemics aggravate dramatically the anxiety of death. In order to face up to this anxiety humans try to persuade himself to live in a meaningful reality and to have a precious conceit in this reality. And, they adopt to cultural values and tend to behaviours which can rise the respect for their conceit. Today, as an important aspect of the culture, the consumption is considered as a part of the quest for elf-esteem in many modern societies. It is observed that the death anxiety reflects to consumption behaviours of whom the consumers tend to reveal their existence against the death.  
In this research, one of the theories for explain the death anxiety, meaning to manage internal horror of individuals and one of the sub titles of terror management theory, the effects of the self-esteem and death anxiety on behaviours are investigated. In addition, the effect of positive and negative emotions of the individuals on death anxiety were examined. The survey was made in the central district of Erzurum province. According to results, real self-esteem which is sub-demention of self- esteem has possitive impacts on fear of death; fear of death has also possitive impacts on attitudes which are about knowledge of food label, Japanese products, establishments without profit motive, status-prestige-luxury consumption and risky buyings. Besides, it is observed that negative emotions have positive effect on death anxiety.
Key words: Death Anxiety, Self- Esteem, Consumer Behavior