6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 5941 sayılı çek kanunu kapsamında karşılıksız çek kavramı /
Yazar: BETÜL VERGİLİ
Danışman: DR. ZEHRA BADAK
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çek, düzenleyenin muhataba tevdi ettiği karşılık üzerinde doğrudan doğruya tasarruf etmesine imkân sağlayan ve böylece bir üçüncü kişiye yani lehtara çeşitli ilişkilerden kaynaklanan bir para borcunu ifa etmesine yardımcı olan, havale niteliğinde bir ödeme aracıdır. Bu yönüyle çek yasal düzenlemelere konu olmuştur. Ayrıca çek, ticari hayatta en sık kullanılan ödeme araçlarından birisidir. Çek uygulamada, ileri düzenleme tarihli olarak keşide edilmesi sebebiyle kredili işleme benzetilmektedir. Elbette ki, çekin ileri tarihli olarak düzenlenebilmesi hususu hukuki sorunları da beraberinde getirmektedir. Özellikle muhatap bankaya ibraz edilmesi neticesinde karşılıksızdır işlemine maruz kalan çek yaprakları sayısında meydana gelen artış sebebiyle uygulamada hukuki ve cezai yaptırımlara sıklıkla başvurulmaktadır. Bankaya ibraz edilen çek yaprağının bağlı olduğu çek hesabında çek bedeli miktarınca karşılık mevcut değilse, karşılıksız çek gündeme gelmektedir. Elbette ki bu durum hem çeki düzenleyen açısından hem de hamil açısından çeşitli sorunlar teşkil etmektedir. Bu anlamda meydana gelen hukuki ve mali sorunların yanı sıra çeke duyulan güven sorununu da çözmek için çeşitli yaptırımlara başvurma ihtiyacı hâsıl olmuştur.
Bu bağlamda çalışmamızda, karşılıksız çek düzenlemenin neticesinde ortaya çıkacak sonuçların doğru anlaşılabilmesi için, ileri tarihli düzenlenen çekin tedavülünün ne gibi sonuçlar doğuracağı irdelenerek, çekin unsurları detaylıca incelenmiştir. Bu kapsamda öncelikle çek kavramı, çekin unsurları ve çekin hukuki niteliği irdelenmiş olup daha sonra ileri düzenleme tarihli çek ve ödeme için ibraz müesseseleri incelenmiştir. Son olarak karşılıksız çek kavramı ve çekin karşılıksızdır işlemine tabi tutulması neticesinde düzenleyene uygulanacak olan hukuki ve cezai yaptırımlardan bahsedilmiştir.

Abstract:
The check, which is among the valuable documents, is known as the most frequently used payment tool in the commercial field. In our country, it is acting as a credit usage tool rather than a payment instrument. The most important reason for this is that the check has a maturity form. Although the checks are not processed on a forward-dated basis and considered as negotiable instruments and, it brings along financial problems. It is also possible for the person or persons who cannot afford to pay may to access checks. In the case of that it causes a problem for both check holders and persons arranging the check, it makes it inevitable to require law and sanctions for the solution of financial problems. Throughout the study, in order to understand the results of the check acquisition correctly, the elements of the check are examined in detail, and as a result of that checks are considered as negotiable instruments. The probability of legal sanctions of bounced checks, which create financial problems, and their process and consequences are discussed in detail by examining the Turkish Commercial Code No. 6102 and the Check Law No. 5941.