Anne babaların akılcı olmayan inançları ve ebeveynlik davranışları ile çocukların algıladıkları aile ilişkisi ve benlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The analysis of the relation between irrational beliefsof parents-their parantel behaviors and the perceivedfamily relations of children-their sense of self
Yazar: GÖZDE AKŞAB
Danışman: DOÇ. DR. FULYA TÜRK
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Benlik algısı = Self perception ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveynler = Parents ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmada anne-babaların akılcı olmayan inançları ve ebeveynlik davranışları ile çocukların algıladıkları aile ilişkisi ve benlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma için tabakalı örnekleme yöntemiyle Hatay'ın merkez ilçesi Antakya'nın 10 eğitim bölgesi içerisindeki 12 ilkokul belirlenmiştir. Araştırma, 2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde ilgili okullarda 4. sınıfa devam eden 500 öğrenci ve bu öğrencilerin anne ve babaları olmak üzere 1500 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada anne-baba ve çocukların demografik özellikleri hakkında bilgi toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, anne-babaların akılcı olmayan inançlarını ölçmek üzere Anne-Baba Düşünceleri Ölçeği (ABDÖ) ve ebeveynlik davranışlarını ölçmek üzere Alabama Ebeveyn Davranışları Ölçeği (AEDÖ), öğrencilerin algıladıkları aile ilişkisini ölçmek üzere Çocuklar İçin Aile İlişkileri Ölçeği (ÇAİÖ) ve benlik algılarını ölçmek üzere Çocuklar İçin Benlik Algısı Profili (ÇİBAP) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde ilişkisiz örneklemler için t-testi, basit doğrusal korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Ayrıca AEDÖ'nün anne formunun Çocukla İlgilenme, Zayıf Ebeveyn Takibi, Dayakla Cezalandırma ve Olumlu Ebeveynlik alt boyutları ile ilgili analizler yapılırken ilişkisiz örneklemler için t-testi'nin non-parametrik karşılığı olan Mann-Whitney U testi'nden yararlanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerin sonucuna göre, anne-babaların akılcı olmayan inançları ve ebeveynlik davranışları ile çocukların aile ilişkileri algısı ve genel öz-değerleri arasında anlamlı bir fark vardır. Anne-babaların akılcı olmayan inançları, ebeveynlik davranışları, çocukların algıladıkları aile ilişkileri ve genel öz-değerleri arasında anlamlı ilişki bulunmaktadır. Son olarak, yapılan regresyon analizine göre çocuğun genel öz-değer düzeyini destekleyici aile ilişkisi, engelleyici aile ilişkisi, annelerin ve babaların gerçekçi olmayan beklentileri, babaların çocukla ilgilenme, zayıf ebeveyn takibi ve dayakla cezalandırma davranışlarının yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ebeveynlerin Akılcı Olmayan İnançları, Ebeveyn Davranışları, Aile İlişkisi, Çocukların Benlik Algısı

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the relationship between parents' irrational beliefs and parenting behaviors, and the perceived family relationship and self-perception of children. Correlational survey model was used in the research. For the research, 12 primary schools in 10 education regions of Antakya, the central district of Hatay, were determined by the stratified sampling method. The research was conducted with 1500 people consisting of 500 students, who were in the 4th grade in the aforementioned schools, and their parents during the spring term of 2018-2019 academic year. In the research, the following data collection tools were used: Personal Information Form to collect information about the demographic characteristics of parents and children, the Parents' Thoughts Scale (PTS) to measure the irrational beliefs of parents, and the Alabama Parenting Questionnaire (APQ) to measure parenting behaviors, the Family Relationship Scale for Children (FRSC) to measure the family relationship perceived by the students and the Self–Perception Profile for Children (SPPC) to measure their self-perception. In the analysis of the data obtained from the research, independent samples t-test, simple linear correlation and multiple linear regression analysis were run. In addition, while analyzing the sub-dimensions of APQ's mother form, namely, parental involvement, poor monitorin/supervision, corporal punishment and positive parenting, Mann-Whitney U test, which is the non-parametric equivalent of independent samples t-test, was used. According to the results of the statistical analysis, there is a significant difference between the irrational beliefs and parenting behaviors of parents, and children's family perception and general self-values. There is a significant relationship between parents' irrational beliefs, parenting behavior, family relationships perceived by children and their general self-values. Finally, according to the regression analysis, it was concluded that supportive family relationship, discouraging family relationship, unrealistic expectations of parents, fathers' involvement with children, poor parental monitoring/supervision and corporal punishment behaviors predict the general self-worth level of the child.

Keywords: Irrational Beliefs of Parents, Parenting Behaviors, Family Relationship, Self Perception of Children