Yalın stok yönetiminin sağlık hizmeti veren işletmelerde uygulanabilirliği ve Türkiye'de bir özel hastane üzerinde uygulama örneği
Applicability of lean stock management in healthcare enterprises and example of implementation in a private hospital in Turkey
Yazar: ALİ MEDENİ
Danışman: PROF. DR. SERHAT YANIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Değer akışı haritalama = Value stream mapping ; Hastaneler = Hospitals ; Kanban = Kanban ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Stok yönetimi = Stock management ; Yalın yönetim = Lean management ; Özel hastaneler = Private hospitals

Özet:
Hastaneler; hastalara ya da hastalık  şüphesi olanlara  ayaktan veya yatarak hizmet verilen  yataklı tedavi kuruluşlarıdır. Sağlık sektöründe, teşhis ve tedavide kullanılan tıbbi  cihazlardaki  teknolojik gelişmeler ve bu cihazların tedariğinde yüksek maliyetler, çalışma hayatındaki regülasyonlar, denetimler, çalışanların ücretlerindeki artışlar ve hizmetin verilebilmesi için hazır tutulan ilaç ve malzeme stokları hizmetin maliyetini artırmaktadır. Özellikle Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) harcamaları içinde ilaç ve malzeme giderleri her geçen gün daha da artmaktadır.Yapılan araştırmalar (Huarng, 1998:71) hastanelerdeki giderlerin %30-40'ının satın alınan tıbbi  sarf malzemelerinin stok masrafları ve dağıtım masraflarından kaynaklandığı görülmüştür. 
Uzun yıllardır stok yönetiminin daha etkin ve verimli uygulanabilmesi için  üretim sektöründe stoklardaki  israf kaynaklarının azaltılması için yalın yöntemler kullanılmıştır. Aynı yöntemle hastanelerde stok yönetiminde maliyet azaltıcı araştırmalar ve çabalar göze çarpmaktadır.  
Bu görüşlerden hareketle hazırlanan tez çalışması, dört bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde, sağlık hizmetlerinin tanımı, özellikleri, sınıflandırılması yapılmıştır. 
İkinci bölümde, hastaneler için stokların tanımı, stokların fonksiyonları, stok kontrol sistemleri, stokların sınıflandırılması ve stok maliyetlerine yer verilmiştir. 
Üçüncü bölümde  yalın üretimin tarihsel gelişimi, yalın üretim teknikleri ve yalın üretimin prensiplerine yer verilmiştir.
Dördüncü bölümde ise yalın tekniklerinin hastanede stok maliyetlerindeki etkisi ve kullanılabilirliği gösterilmiştir. Hastanenin bir klinik katında mevcut ve gelecek Değer Akış Haritası (DAH), Kanban ve Su Örümceği uygulanarak; uygulama öncesi ve sonrası farklılıklar araştırılmıştır. Bu yöntemlerle klinikte ilaç ve malzeme kayıp ya da kaçakların ortadan kalktığı,  fiili stok ile sanal stok arasındaki uyumsuzlukların yok olduğu,  daha önce uygulanan yedi günlük stokta oluşan stok fazlalığının  bir günlük stok uygulaması ile yok olduğu saptanmıştır.
Ayrıca tıbbi sarf malzemeleri tüketiminde Türk Lirası olarak %41,64 tasarruf sağlanmıştır.
Uygulama öncesi ve sonrası  elde edilen nicel değerler karşılaştırılarak istatistiksel analizi yapılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Değer Akış Haritası, Kanban, Su Örümceği, Yalın Stok

Abstract:
Hospitals;  are inpatient treatment institutions that provide outpatient or inpatient services to patients or those with suspected disease. Technological developments in medical devices used in diagnosis and treatment in the health sector and high costs in the supply of these devices, regulations in working life, inspections, increases in wages of employees and stocks of drugs and materials kept ready for the provision of services increase the cost of the service. Especially within the Social Security Institution expenditures, drug and material expenditures are increasing day by day. Researches (Huarng, 1998: 71) have shown that 30-40% of the expenditures in hospitals are caused by the stock costs and distribution costs of the purchased medical consumables.
For many years, lean methods have been used to reduce waste resources in the production sector in order to implement stock management more effectively and efficiently. With the same method, cost-reducing researches and efforts in stock management in hospitals stand out.
Based on these views, the thesis study consists of four parts.
In the first chapter, the definition, features and classification of health services are mentioned.
In the second part, the definition of stocks for hospitals, the functions of stocks, stock control systems, classification of stocks and stock costs are given.
In the third chapter, historical development of lean production, lean production techniques and principles of lean production are given.
In the fourth chapter, the effect and usability of lean techniques on hospital stock costs are shown. By applying the current and future Value Stream Map (DAH), Kanban and Water Spider on a clinic floor of the hospital; The differences before and after the application were investigated. With these methods, it has been determined that the loss or leakage of drugs and materials in the clinic is eliminated, the inconsistencies between the actual stock and the virtual stock are eliminated, and the excess stock that occurs in the previously applied seven-day stock is eliminated with a one-day stock application.
In addition, a savings of 41,64% in Turkish Lira was achieved in the consumption of medical consumables.
Statistical analysis was made by comparing the quantitative values obtained before and after the application.

Keywords: Value Stream Map, Kanban, Water Spider, Lean Stock