Öğretmenlerin sendikaya üye olma nedenleri ile örgütsel muhalefet algıları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' reasons for union membership and their perceptions of organizational opposition
Yazar: SERDAL KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. İMAM BAKIR ARABACI
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araştırmacı öğretmen = Teacher as researcher ; Eğitim sendikaları = Education unions ; Kamu işveren sendikaları = Public employ?s union ; Memur sendikacılığı = Public servants union ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Örgütsel muhalefet = Organizational dissent ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İşveren sendikaları = Employer unions ; İşçi sendikaları = Labor unions

Özet:
Bu araştırmada resmi ve özel tüm kademe okullarda görev yapan ve sendika üyesi olan
öğretmenlerin sendikaya üye olma nedenleri ile örgütsel muhalefet algıları arasındaki ilişkinin
belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama
modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Elazığ il
merkezindeki 8600 öğretmen oluştururken bu öğretmenlerden çalışmaya gönüllü olarak katılan
383 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmanın iki farklı değişken
içermesi sebebi ile verilerin toplanmasında iki ayrı ölçek kullanılmıştır. Uğurlu ve Arslan
(2020) tarafından geliştirilen Sendikal Örgütlenme Nedenleri Ölçeği ve Dağlı (2015) tarafından
uyarlanan Örgütsel Muhalefet Ölçeği kullanılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiğinden
verilerin analizinde parametrik testler kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin
sendikal örgütlenme nedenlerine yönelik algıları (x̄=3,37) ile "Katılıyorum" düzeyinde,
örgütsel muhalefet algıları ise (x̄=3,37) ile "Büyük Oranda Katılıyorum" düzeyindedir.
Öğretmenlerin sendikaya üye olma nedenleri ile cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, medeni durum,
eğitim durumu ve yerleşim yeri değişkenleri açısından alt boyutlarda ve ölçek genelinde anlamlı
farklılıklar tespit edilmiştir. Öğretmenlerin örgütsel muhalefet algıları ile yaş, mesleki kıdem,
eğitim durumu değişkenleri açısından anlamlı farklılıklar tespit edilmiş; cinsiyet, medeni durum
ve yerleşim yeri değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Araştırmaya katılan
öğretmenlerin sendikaya üye olma nedenleri ile örgütsel muhalefet algıları arasında negatif
yönlü ve zayıf bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Yapılan ilişki analizinde öğretmenlerin sendikaya
üye olma nedenlerinin, örgütsel muhalefet algılarının %3,7'sini negatif yönde açıkladığı ve
sendikaya üye olma nedenlerinin örgütsel muhalefeti %19.3 oranında negatif yönde yordadığı
belirlenmiştir. Araştırmada öğretmenlerin sendikaya üye olma nedenlerinin örgütsel muhalefet
algılarıyla negatif yönlü bir ilişki gösterdiği tespit edilmiştir. Sendikaların, üyelerinin muhalefet
algılarını daha iyi anlamak ve bu algıları yapıcı bir şekilde yönetmek için daha şeffaf ve
katılımcı bir politika benimsemeleri önerilmektedir. Örgütsel muhalefet algılarının yaş, mesleki
kıdem ve eğitim durumu gibi değişkenler açısından farklılık gösterdiği göz önüne alındığında,
eğitim yöneticilerinin bu farklılıkları dikkate alarak daha kapsayıcı bir yönetim anlayışı
benimsemeleri gerekmektedir. Özellikle genç öğretmenlerin örgüt politikalarına yönelik
algılarının güçlendirilmesi için onların görüşlerine daha fazla yer verilmesi önemlidir. Bu
araştırma, sendikal örgütlenme nedenleri ve örgütsel muhalefet algıları arasındaki ilişkiyi
inceleyen sınırlı sayıda çalışmadan biridir. Gelecek araştırmalarda farklı iller ve eğitim
düzeylerinde çalışan öğretmenlerin katılımıyla daha geniş kapsamlı çalışmalar yapılması
önerilmektedir. Böylece, elde edilen sonuçlar genel bir perspektif sunabilir.
Anahtar Kelimeler: Öğretmen, Örgütlenme, Sendikacılık, Örgütsel Muhalefet

Abstract:
This study aims to determine the relationship between the reasons for union membership
and the perceptions of organizational opposition among teachers who are union members and
work at all levels of public and private schools. The research was designed using the
correlational survey model, one of the quantitative research methods. The study population
consisted of 8,600 teachers in the city center of Elazig during the 2023-2024 academic year,
while the sample included 383 teachers who voluntarily participated in the study. Since the
research involved two different variables, two separate scales were used for data collection: The
"Reasons for Union Organization Scale" developed by Uğurlu and Arslan (2020) and the
"Organizational Opposition Scale" adapted by Dağlı (2015). Since the data showed a normal
distribution, parametric tests were used in the analysis. According to the study results, teachers'
perceptions of the reasons for union organization were at the "Agree" level (x̄=3.37), while their
perceptions of organizational opposition were at the "Strongly Agree" level (x̄=3.37).
Significant differences were found in the sub-dimensions and overall scale regarding the
reasons for teachers' union membership in terms of gender, age, professional experience, marital
status, educational status, and place of residence. Significant differences were also found in
teachers' perceptions of organizational opposition concerning age, professional experience, and
educational status, but no significant differences were found concerning gender, marital status,
and place of residence. It was determined that there is a weak negative relationship between
teachers' reasons for union membership and their perceptions of organizational opposition. The
correlation analysis revealed that teachers' reasons for union membership negatively explain
3.7% of the variance in their perceptions of organizational opposition and negatively affect
organizational opposition by 19.3%. The study determined that teachers' reasons for union
membership have a negative correlation with their perceptions of organizational dissent. It is
recommended that unions adopt a more transparent and participatory policy to better understand
and constructively manage their members' perceptions of dissent. Considering that
organizational dissent perceptions vary based on variables such as age, professional seniority,
and educational background, it is crucial for educational administrators to adopt a more
inclusive management approach that takes these differences into account. Particularly,
enhancing the organizational policy perceptions of younger teachers by giving more weight to
their opinions is essential. This study is one of the limited research efforts examining the
relationship between reasons for union membership and perceptions of organizational dissent.
Future research is recommended to include broader studies involving teachers from different
provinces and educational levels, thereby offering a more comprehensive perspective on the
subject.
Keywords: Teacher, Organization, Union, Organizational Opposition