Ameliyathane hemşirelerinin delici kesici aletler ile yaralanma durumu, nedenleri ve önlemleri
Needlestick and sharps injuries among operating room nurses, reasons and precautions
Yazar: MAHMUT DAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. YAZİLE SAYIN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ameliyathane hemşireliği = Operating room nursing ; Doktor-hemşire ilişkileri = Physician-nurse relations ; Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaralar-bıçak = Wound-stab ; Yaralar-delici = Wounds-penetrating

Özet:
Giriş: Ameliyathanede çalışan sağlığını etkileyen faktörler arasında bulunan delici Kesici Alet Yaralanmaları (DKAY), ameliyathane hemşirelerinde yüksek oranda görülmektedir. Bu araştırma, ameliyathane hemşirelerinin, delici kesici alet yaralanmalarına neden olan durumları ve aldıkları önlemleri incelemek ve dikkat çekmek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel nitelikdeki çalışma, Ocak 2017-Mayıs 2018 tarihlerinde yapıldı. İstanbul Avrupa yakasında Türk Standartları Enstitüsü Temiz Odalar Standardına uygun, en az 10 ameliyathane hemşiresi bulunan ve eğitim amacı güden 27 farklı hastanedeki 463 gönüllü hemşire ile yapıldı. Veriler, literatür bilgisi ve uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulan iki veri formu ile toplandı. Veri analizi için IBM SPSS 22.0 programı ve anlamlılık değeri p<0.05 kullanıldı.
Bulgular: Katılımcılar, 18-61 yaş (ort.35.9±0.84), %63.7'si lisans ve üstü eğitimliydi, %80.8'i hemşire unvanına sahipti, %68.9'u DKAY yaşadığını bildirdi. Kadın, evli, ve eğitim düzeyi düşük, devlete bağlı üniversite hastanelerinde çalışılması, koruyucu ekipman kullanımı DKA Y için anlamlı farklılık gösterdi (p<0.05). Katılımcılar DKAY'nın çoğunlukla hemşire ile cerrah alet alış verişi yaparken ve hemşire cerraha ameliyatta yardım ederken yaşandığını, yaralanan katılımcılar, yaralanmalarının %54.8 sağ elde gerçekleştiğini, en fazla yaralayan cerrahi aletin %37.1 sütür materyali olduğunu bildirdi. Y aralanmanın en fazla yaşandığı ameliyathaneler sırasıyla jinekolojik cerrahi, kulak burun boğaz cerrahisi, plastik cerrahi ve genel cerrahiydi. Yaralanma sonrasında katılımcıların %83.0'ının yaraya doğru şekilde girişim yaptığı belirlendi. Katılımcıların %26.6'sı enfekte DKAY ile karşılaştığı ve sadece %60.2'sinin bunu raporladığı belirlendi. Rapor etmeyenlerin %71.4'ü bunun işe yaramadığını ve önemsiz olduğunu ifade etti.
Sonuç: Ameliyathanelerin yetersiz fiziksel ve çevresel faktörleri ile sağlık çalışanlarının kişisel ve mesleki özellikleri, DKAY oranının yüksek olmasında etkilidir. Özellikle ameliyathaneye yeni başlayan hemşirelere verilecek hizmet içi eğitimler DKAY'larının önlenmesi konusunda önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Delici kesici alet yaralanmaları; İğne yaralanmaları; Ameliyathane hemşireleri

Abstract:
Introduction: Penetrators and sharps injuries, PSI is a factor affecting the healthcare workers, is seen high among operating room nurses. This research was planned and conducted to examine the conditions and precautions that operating room nurses cause to PSI.
Method: The descriptive and cross-sectional study was conducted between January 2017-May 2018 in istanbul european side with 463 volunteer nurses in 27 different hospitals. Operating rooms had at least 10 nurses and were compliance with the Turkish Standards Institute Clean Rooms Standard. The data collected with two data forms which prepared with knowledge of literature. IBM SPSS 22.0 used for data analysis and P<0.05 was significance value.
Findings: Participants were 18-61 years old, (avg.35.9 ± 0.84), 63.7% had bachelor degree and above, 80.8% had nurse title, 68.9% said they had PSI. There were significantly different for PSI (p<0.05) women, married and had low educational level, working in university hospitals with deep invasive intervention and using protective equipment. Participants reported that 54.8% of the injuries were performed in the right hand and primary cause was exchanging instruments between nurse and surgeon, secondary was assisting surgeon. Most of the participants (37.1%)were injured by the suture material.After the injury, 83.0% of the participants were made right attempt to the wound. 26.6% of the participants, come across to infected PSI, while only 60.2% reported it. 71.4% who didn't report said, reporting wasn't working and wasn't significant.
Conclusion: Personal and occupational characteristics of health workers working as nurses with inadequate physical and environmental factors of the operating theater are effective in the high PSI rate.

Keywords: Sharps injuries; Needlestick injuries; Operating room nurses.