Özel ile kamu eğitim ve öğretim kurumlarında yönetici belirlenmesinde cinsiyet faktörünün etkisi
The effect of gender factor in determining managers in private and public education and training institutions
Yazar: İDRİS BÜYÜKKURT
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma özel ve kamu eğitim ve öğretim kurumlarında yönetici belirlenmesinde cinsiyet faktörünün etkisini ve bu etkinin kaynaklandığı nedenleri konu edinmiştir. Araştırma kapsamında, özel okulda ve devlet okullarında görevli kadın öğretmenler, kadın yöneticiler ve özel okul kurucuları veya kurucu temsilcileri örnekleminde değerlendirilmiştir. Özel okullarda ve devlet okullarında kadın öğretmenlerin yöneticiliğe karşı yaklaşımları ve yöneticiler ile geliştirdikleri ilişkiler araştırmada ele alınan konular arasındadır. Toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının kadın öğretmenler ve kadın yöneticileri nasıl etkilediği de değerlendirilen başlıca konulardandır. 
Araştırma nitel bir çalışma olup, durum çalışması olarak desenlenmiştir. Araştırma konusu olarak cinsiyetin özel ve devlet okullarında yönetim kademelerindeki etkisi belirlenmiştir. Duruma ilişkin etkili bir araştırma yapılabilmesi için, özel okulda görevli 5 kadın öğretmen, özel okulda görevli 5 kadın yönetici, devlet okulunda görevli 5 kadın öğretmen, devlet okulunda görevli 4 kadın yönetici ve özel eğitim ve öğretim kurumu sahibi 5 kişi olmak üzere toplamda 24 kişi ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu dikkate alınarak 3 adet görüşme formu hazırlanmıştır.  Verilerin analizi sonucunda 3 ana tema ve 10 alt tema belirlenmiştir. 
Araştırma sonuçları özel ve kamu sektörü olarak iki ana başlıkta incelenebilir. Devlet okullarında görev yapan kadın öğretmenler, kadın yöneticiler ile çalışmanın okul ve öğrenciler açısından olumlu olmasına karşın, kadın öğretmen- kadın yönetici ilişkisindeki yıpratıcı boyutlara da dikkat çekmişlerdir. Özel okullarda görev yapan kadın öğretmenler, yönetim mekanizmalarında kadın yöneticilerin bulunmasını olumlu bulurken, kadın yöneticilerde bulunması gereken özellikleri; disiplin, planlılık, detaycı ve adaletli olmak şeklinde sıralamışlardır. Özel okullarda görevli kadın yöneticiler dış görünüme önem vermenin ve etkili iletişim kurmanın özel okul piyasasında önemli olduğunu belirtmişlerdir. Özel okul kurucuları ve kurucu temsilcilerinin yönetici belirleme süreçlerinde cinsiyete göre yönetici belirlemedikleri, fakat kadın yöneticileri daha fazla tercih ettikleri saptanmıştır. Kadın yöneticilerin tercih edilmesinin ana sebebi, kadın yöneticilerin iletişim kurma ve ilişki geliştirme konusunda daha verimli olduklarına dair duyulan inanç olarak belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Kadın Yönetici, Özel okul, Toplumsal Cinsiyet, Öğretmen, Eğitim

Abstract:
This research examines the effect of gender factor in the determination of administrators in public and private education institutions and the reasons of the differentiation. Within the scope of the research, female teachers who are working in private and public schools were evaluated in the sample of female administrators and the relations they develop with administrators. Another topic which was evaluated was how gender stereotypes affected female teachers and female administrators.

This research is a qualitative study and was designed as a case study. As the research subject, the effect of gender at administrative levels in private and public schools was determined. In order to conduct an effective research, a total of 24 participants, including 5 teachers working in a private school, 5 female administrators working in a private school, 5 female teachers working in a public school, 4 female administrators working in a public school and 5 individuals from private education and training institutions were interviewed. Considering the study group of the research, three interview forms were prepared. As a result of the analysis of the data, 3 main themes and 10 sub-themes were determined.

The results of the research can be examined under two main headings as the private and public sector. Even though female teachers working in public schools were positive for the school and students to work with female administrators, they also drew attention to the corrosive dimensions of the relation between the female teacher and the female administrator. While female teachers working in private schools find the presence of female administrators in the management mechanisms positive, the characteristics that female administrators working in private schools stated that giving importance to external appearance and communicating effectively is important in the private school market. It has been determined that private school founders and founder representatives do not determine administrators according to gender in the administrator selection process but they prefer female administrators more. The main reason for the preference of female managers was determined as the belief that female managers are more efficient in communicating and developing relationships.

Key Words: Female Administrator, Private Schools, Gender, Teacher, Education