Hastanedeki kadın işgörenlerin algıladıkları öğrenilmiş çaresizlik ve öz yeterlilik ile  başetme stratejileri arasındaki ilişkisi
The correlation between learned helplessness perceived by female health care workers in hospitals, and self efficacy and coping strategies
Yazar: SÜMEYYE SENA GÜZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVCAN TOPTAŞ KILIÇ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Kadınlar = Women ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Çalışan kadınlar = Working women ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenilmiş çaresizlik = Learned helplessness

Özet:
Araştırma, hastanede çalışan kadın işgörenlerin algıladıkları öğrenilmiş çaresizlik ve öz yeterlik ile başetme stratejileri arasındaki ilişkinin belirlenmesini amaçlanmıştır. Tanımlayıcı tipte olan araştırmanın örneklemini Ağustos 2021-Mayıs 2022 tarihleri arasında  hastanede çalışan kadın doktor, hemşire ve oda destek elemanları oluşturmuştur (n=274). Veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği, Başaçıkma Stratejisi Ölçeği ve Genel Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre öğrenilmiş çaresizlik ile problem çözme boyutu arasında (r=-0,234, p<0,05) ve öz yeterlik arasında (r=-0,370, p<0,05) anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Öğrenilmiş çaresizlik ile kaçınma boyutu arasında (r=0,290, p<0,05) ise anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca genel öz yeterlik ölçeği ile problem çözme boyutu arasında (r=0,411, p<0,05) anlamlı ve pozitif yönlü, kaçınma boyutu arasında (r=-0,209, p<0,05) anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Çalışan kadınların algıladıkları öğrenilmiş çaresizliğin öz yeterlik üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür (β=-0,426, p<0,05). Bu etkide başetmenin aracı rolü olup olmadığına bakılmıştır. Elde edilen modelin sonuçlara göre doğrudan etkinin anlamlı olduğu fakat etki katsayısının azaldığı görülmüştür ve kısmi aracı olduğu kararı verilmiştir (β=-0,301, p<0,05).
Sonuç olarak çalışmada, kadın sağlık çalışanlarında öğrenilmiş çaresizlik ve öz yeterlik değişkenlerinin anlamlı ve negatif yönlü bir ilişkisi olduğu başetme stratejilerinin kısmi aracı rolü olduğu bulunmuştur. Kadın sağlık çalışanlarında öğrenilmiş çaresizlik yaşantısının azalması ve öz yeterlik düzeyinin arttırılması, başetme stratejilerinin güçlendirilmesine yönelik hizmet içi eğitimlerin verilmesi,  önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Başetme stratejisi, kadın, öğrenilmiş çaresizlik, öz yeterlik, psikiyatri hemşireliği

Abstract:
This study aimed to examine the correlation between Learned Helplessness perceived by female healthcare workers in hospitals, and Self-Efficacy and Coping Strategies. The sample of this descriptive study consisted of female doctors, nurses and room support staff between August 2021 and May 2022 (n=274). The Personal Information Form, The Learned Helplessness Scale, The Coping Strategies Scale and The General Self-Efficacy Scale were used to collect data. Using the data collected, it was seen that there was a significant negative correlation between learned helplessness and problem-solving dimension (r=  ̶  0.234, p<0.05) and self-efficacy (r= ̶ 0.370, p<0.05), a significant positive correlation with avoidance dimension (r= 0.290, p<0.05). There was a significant positive correlation between general self-efficacy and problem-solving dimension (r = 0.411, p<0.05) and a significant negative correlation with avoidance dimension (r=  ̶  0,209, p<0.05). There was also a statistically significant impact of learned helplessness perceived by female healthcare workers on self-efficacy (β=  ̶  0,426, p<0.05). It was evaluated if there was any mediator role in this impact. According to the results of this model, it was decided that direct impact was significant but the impact coefficient decreased and it was a partial mediator (β =  ̶  0.301, p<0.05).
Finally, in this study, it was understood that there was a significant negative correlation between the learned helplessness of female health-care workers and self-efficacy variables and coping strategies acted as mediators. It is recommended to provided in-service training to decrease the experience of learned helplessness and increase the level of self-efficacy and strengthen coping strategies in female health-care workers.

Key Words: Coping strategies, female, learned helplessness, self-efficacy, psychiatry nursing