Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası-katılım bankaları ilişkisi: Katılım finansmanı ve zorunlu karşılık modelleri
The relationship between The Central Bank of The Republic of Turkey and participation banks: A Model suggestion
Yazar: YUNUS KUTVAL
Danışman: PROF. DR. SELİM KAYHAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Finansman = Financing ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Merkez Bankası = Central Bank ; Türkiye = Türkiye ; Zorunlu karşılıklar = Reserve requirements ; İslami bankacılık sistemi = Islamic banking system

Özet:
İslami bankacılık faaliyetlerinin yürütüldüğü ülkelerin hemen hemen tamamında konvansiyonel bankacılık sistemi de bulunmaktadır. Bu çift başlı yapı hem felsefi hem de işleyiş bakımından farklı olan iki sistemin, merkez bankalarınca aynı geleneksel politikalara maruz kalmasına neden olmaktadır. Bu duruma günümüzün en önemli para politikası araçlarından biri olan zorunlu karşılık uygulaması bir örnektir. Çoğu ülkede, İslami Bankacılık ve Finans sistemleri de bu ilke uyarınca çalışır. 
Çalışmanın amacı, Türkiye'de faaliyet gösteren katılım bankaları ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası arasındaki ilişkileri alternatif yeni modeller ile yeniden şekillendirmektir. Bu kapsamda, çalışmada öncelikle finansal piyasalar incelenerek teorik alt yapı oluşturulacaktır. Daha sonra faizsiz finansın vizyonu ve misyonu üzerinde durulacaktır. İslami bankalar ile merkez bankalarının ilişkileri detaylıca irdelendikten sonra, günümüzdeki mevcut uygulamalar üzerinde durulacaktır. Nihayetinde,  merkez bankalarının faiz dışı elde ettiği gelirleri, İslami bankalar ile ortaklık esasına göre paylaşabilecekleri iki yeni öneride bulunacaktır. Bunlardan ilki, çalışma içerisinde "Gelir Ortaklığı Senetleri" olarak isimlendirilmiş olan yeni bir İslami menkul kıymettir. Mudâraba, Muşaraka ve İcara sukuk şeklinde ihraç edilecek olan bu menkul kıymet, Türkiye'deki katılım bankalarının TCMB'yi finanse etmesini sağlayacaktır. Daha sonra bu sistemin organizasyon altyapısı kullanılarak, katılım bankalarının zorunlu karşılıklardan elde ettikleri faiz gelirleri,  "vekâlet" akdi ile kar/zarar ortaklığına dönüştürülmeye çalışılacaktır.

Abstract:
Conventional banking systems exist in almost all of the countries where Islamic banking activities are conducted. This double-headed structure causes application of the same traditional policies on both systems, which are different in terms of philosophy and functioning. An example for the present situation is the application of required reserve policy which is one of the policy instruments. Most of the countries, Islamic banking and financial systems work according to these principles. 
The aim of the study is to reshape the relationships between participation banks operating in Turkey and the Central Bank of the Republic of Turkey through alternative new models. In this context, firstly financial markets will be examined and theoretical background will be established. Then the vision and mission of interest-free finance will be discussed. After examining the relations between Islamic banks and central banks in detail, current practices will be emphasized. Finally, two new suggestions will be made for central banks to share non-interest incomes with Islamic banks, where these two institutions are partners. The first one is a new Islamic security called "Income Sharing Certificates" in the study. This security will be issued as Mudâraba, Musharaka and Ijara sukuk, and will provide the participation banks in Turkey to finance The Central Bank of the Republic of Turkey. Eventually, by using the organizational infrastructure of this system, interest income obtained from required reserves by participation banks will be tried to be converted into a profit/loss participation with "attorney" which is an Islamic financing method.