Selvi sirkenin (Atriplex nitens Schkuhr) çimlenme özellikleri ile tuzluluk ve kuraklığa toleranslarının belirlenmesi
Determination of tolerances of mountain swan (Atriplex nitens Schkuhr) to salinity and drought with germination characteristics
Yazar: LEYLA KURGAN
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN TEMEL
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kök gelişimi = Root growth ; Sürgün = Shoots ; Tuz konsantrasyonu = Salt concentration ; Çimlenme = Germination

Özet:
Bu çalışma ile Selvi sirken (Atriplex nitens Schkruhr) bitkisinde uygun tohum çimlenme sıcaklığı, tuza tolerans derecesi ile fidelerin tuzluluk ve kuraklığa dayanım derecelerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla 2021 yılında laboratuvar koşullarında tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine sera koşullarında ise tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak deneme kurulmuştur. İlk olarak soğutmalı inkübatör cihazında 4 sabit (10, 15, 20, 25, 30 °C) ve 2 değişken (20/15, 25/15 °C) sıcaklık kullanılarak perikarplı ve perikarpsız tohumlarının toplam çimlenme oranları ile ortalama çimlenme zamanları ortaya konulmuştur. İkinci olarak belirlenen en uygun tohum çimlenme sıcaklıkları (25 °C ve 20/15 °C) dikkate alınarak 6 farklı tuz konsantrasyonunda (0, 100, 200, 300, 400 ve 500 mM NaCl) tohumların çimlenme oranları (%), ortalama çimlenme zamanları (gün) ve hassaslık indeksleri (HI) belirlenmiştir. Son iki aşamada ise fideler sera koşullarında 4 farklı tuzluluk (0, 100, 200, 300, 400 ve 500 mM NaCl) ve 5 farklı kuraklık (kontrol, düşük, orta, yüksek ve şiddetli) testine tabii tutulmuş ve bu aşamada bitki ve kök uzunluğu, sap kalınlığı, yaprak alan indeksi (YAI), bitki ve kök kuru ağırlığı, kök/bitki oranı ve tolerans yüzdesi değerleri ölçülmüştür. Çalışma sonucunda, perikarpsız tohumların perikarplı tohumlara göre daha iyi bir çimlenme yüzdesine sahip olduğu belirlenmiş ve en yüksek çimlenme oranı 20/15 °C ve 25 °C sıcaklıklarda tespit edilmiştir. Çimlenme dönemi tuzluluk testlerinde en yüksek toplam ve normal çimlenme oranları 20/15 °C sıcaklıklardaki 200 mM NaCl uygulamasından, çimlenme hızı ise 25 °C sıcaklıktaki 0, 100 ve 200 mM tuz uygulamalarından belirlenmiştir. Son olarak Selvi sirken fidelerinin yüksek tuzluluk ve kuraklık seviyelerinde rahatlıkla gelişme gösterebildiği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the appropriate seed germination temperature, salt tolerance degree, and salinity and drought resistance degrees of seedlings in Mountain swan (Atriplex nitens Schkruhr) plant. For this purpose, four different experiments were set up according to the factorial design in randomized plots experimental design with three replications in the laboratory and greenhouse conditions in 2021. First of all, the total germination rates and mean germination times of the unhulled and hulled seeds were determined by using 4 constant (10, 15, 20, 25, 30 °C) and 2 variable temperatures (20/15, 25/15 °C) in refrigerated incubator. Secondly, considering to the optimum seed germination temperatures (25 °C and 20/15 °C) determined, germination rates (%), mean germination times (days) and sensitivity indices (HI) of seeds were determined at 6 different salt concentrations (0, 100, 200, 300, 400 and 500 mM NaCl). In the last two stages, the seedlings were subjected to 4 different salinity (0, 100, 200, 300, 400 and 500 mM NaCl) and 5 different drought (control, low, medium, high and severe) tests under greenhouse conditions (at 20/15 °C) and at this stage, plant and root length, stem thickness, leaf area index (YAI), plant and root dry weight, root/plant ratio and tolerance percentage values were measured. As a result of the study, it was determined that the hulled seeds had a better germination percentage than the unhulled seeds, and the highest germination ratio was determined at 20/15 °C and 25 °C temperatures. In the germination period salinity tests, the highest total and normal germination ratios were determined from 200 mM NaCl application at 20/15 °C temperatures, but the germination time from 0, 100 and 200 mM salt applications at 25 °C. Finally, it has been determined that Mountain swan seedlings can easily develop in high salinity and drought levels.