Türkiye'de sinema seyircisinin film izleme alışkanlıkları
Movie viewing habits of the cinema audience in Turkey
Yazar: NESLİHAN GÖKER
Danışman: DOÇ. DR. VAHİT İLHAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Alışkanlıklar = Habits ; Film = Film ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Kitle iletişimi = Mass communication ; Seyirciler = Audiences ; Sinema seyircileri = Cinema audiences

Özet:
Kitle iletişim araçlarının kendi seyircisiyle kurduğu ilişki; tarihsel, sosyo-kültürel ve teknolojik dönemlere göre farklılıklar sergilemektedir. Özellikle günümüzde teknolojik bir yenilik olarak tecrübe edilen dijitalleşme süreçleri seyircinin kitle iletişim araçlarıyla kurduğu bağı önemli ölçüde değiştirmektedir. Sinemanın da diğer kitle iletişim araçları gibi seyirciyle kurduğu ilişkinin toplumsal koşullar ve teknolojik yeniliklerden etkilendiği ve günümüz koşullarında, farklı bir sinema seyirci ilişkisinin ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Çalışma, bu kabulden hareketle Türkiye'de sinema seyircisinin günümüz koşullarında genel özelliklerini belirlemek ve betimlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bireylerin hem sinema salonlarında hem de domestik alanlarında sinema ile kurduğu bağı, film izleme alışkanlıklarını ve nasıl bir seyirci profiline sahip olduğunu ortaya koyan bu çalışma, sinemaya izleyici merkezli bir bakış açısı sunması bakımından literatüre özgün bir katkı sağlamayı hedeflemektedir. 
Çalışmada alan araştırması yöntemine bağlı kalınarak veri toplama aşamasında anket tekniğine başvurulmuştur. Alan araştırması, 15 Eylül-10 Kasım 2015 tarihleri arasında, Türk sinema seyircisinin önemli bir kısmını oluşturan İstanbul, İzmir ve Ankara illerinde gerçekleştirilmiştir. Anket uygulaması sonucunda 1365 kişilik bir örneklem grubuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre sinema bireylerin gündelik hayatlarında az veya çok yer almakta; bireyleri doğrudan ya da dolaylı bir şekilde etkilemektedir. Bireylerin sinemaya olan ilgisi ve gündelik yaşamlarında sinemanın kapladığı alan ve önem kişiden kişiye farklılıklar göstermekte, sinemaya ilişkin geliştirilen tutum ve davranış kalıpları da bu eksende şekillenmektedir. Bunun yanında değişen ve gelişen teknolojik imkânlar, sinema seyircisinin hem sinemaya gitme, hem de film izleme alışkanlıklarını önemli ölçüde değiştirmiştir. Bu nedenle film izleme pratiklerinin sinema salonlarının dışına taştığı, bireylerin domestik alanlarda film izleme davranışlarını çok daha sık ve yoğun bir şekilde gerçekleştirdiği görülmüştür. Sinema salonları ise salt film izlemekten öte, içerisinde sosyal ve kültürel anlamlar barındıran bir mekâna dönüşmüştür. Film izleme pratiklerinde belirleyici olan mekânsal düzenlemenin ise yeni teknolojiler ekseninde domestik alanlara kaydığı, bunun da çoğu zaman bireysel bir etkinlik olarak şekillendiği tespit edilmiştir. Özellikle internetin film izleme davranışları üzerindeki etkisinin oldukça bariz olduğu belirtilmelidir. Günümüz sinema seyircisinin davranışlarının şekillenmesinde en etkili faktör olan internet sayesinde bireyler sadece vizyon filmleri ile sınırlı kalmayıp, istediği her filmi izleyebilme olanağına sahip olmuştur.

Abstract:
The relationship that mass media establishes with their spectators differences according to historical, socio-cultural and technological periods. In particular, digitalization processes, which are experienced as technological innovations today, significantly change the connection established by the audience with mass media. It is accepted that cinema's relationship with audiences like other mass media is influenced by social conditions and technological innovations, and that in today's conditions; a different cinema-audience relation emerges. This study was carried out with the aim of identifying and describing the general characteristics of cinema audiences in Turkey in today's conditions. This study aims to provide a specific contribution to the literature in terms of providing audience-centered viewpoints to cinema, as well as the habits of watching movies, the profile of spectators and connection with cinema both in cinema halls and domestics.
The questionnaire was applied during the data collection phase while adhering to the field survey method in the study. The field survey was conducted between 15 September and 10 November 2015 in Istanbul, Izmir and Ankara, which constitute a significant part of the Turkish cinema audience. As a result of the survey, a sample group of 1365 people was reached. According to findings from the research, cinema takes place more or less in the daily life of the individuals; It directly or indirectly influences the individual. In the interest of individuals to cinema and in their everyday lives, the space and importance of the cinema differs from person to person, and the attitude and behavior patterns related to cinema are also shaped by this axis. Besides, the changing and developing technological possibilities changed the habits of going to cinema and watching movies to a great extent. For this reason, film viewing practices have moved beyond movie theaters, and individuals have seen movie viewing behaviors much more frequently and intensely in domestic areas. The cinema halls are more than just movie watching, they are transformed into a space with social and cultural meanings. It has been determined that the spatial regulation which is the decisive factor in the film monitoring practices is the recording of the domestic areas on the axis of new technologies, which is often shaped as an individual activity. In particular, it should be noted that the effect of the internet on movie watching behavior is very obvious. Nowadays, the most effective factor in shaping the behavior of cinema audiences is the Internet. Today, individuals are not only limited to vision films but also have the ability to watch almost any film they want.