Ekinli-II Gölet Havzası (Tokat)  
sediment veriminin tahmininde usle, rusle ve musle modellerinin etkinliğinin karşılaştırılması
The effectiveness comparison of usle-rusle and musle models in prediction of sediment efficiency in Ekinli-II (Tokat) pond basin
Yazar: HAMİDE BIÇAK
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN OĞUZ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hızlandırılmış erozyon özellikle insanlar tarafından uygulanan hatalı eylemlerin sonucu olarak meydana gelmektedir. Erozyonun küresel ölçekte önemli bir çevresel sorun olarak görülmeye başlaması sonucunda, önlem almak ve sürdürülebilir toprak yönetimi planlamaları yapmak amacıyla çeşitli erozyon tahmin eşitlikleri geliştirilmiştir. Havza düzeyinde planlamalar yapmak için ise çeşitli erozyon tahmin denklemleri havzanın sediment iletim oranı değeri ile çarpılmak suretiyle tüm havzadan oluşacak sedimenti tahmin amacıyla kullanılmaktadır. Esasen erozyon hesaplamaları amacıyla geliştirilmiş USLE ve RUSLE denklemlerinin sediment hesaplamalarındaki başarısı sınanmalıdır. MUSLE denklemi ise USLE ve RUSLE eşitliklerinden farklı olarak doğrudan sediment hesaplamasına yönelik olup bir erozyon eşitliği değildir. Bu çalışmada, Tokat Artova Ekinli Köyünde yer alan ve 5.91 km2 alana sahip olan bir gölet havzasında USLE, RUSLE ve MUSLE eşitliklerinin havza sediment verimini tahmin başarıları karşılaştırılmıştır. Havzanın gerçek sediment verimi daha önceki çalışmalarla belirlenmiş olup, 1977-2013 su yılları arasında kalan dönem için USLE, RUSLE ve MUSLE eşitliklerinin sediment tahmin başarısı bu değerle karşılaştırmak suretiyle sınanmıştır. Çalışmada Tokat Meteoroloji İstasyonundan alınan yağış değerleri ile USLE-RUSLE R faktörü hesaplanmıştır. Havzadan alınan toprak örneklerinin analizleri ile USLE-RUSLE K faktörü belirlenmiştir. USLE ve RUSLE yöntemleri ile havzada meydana gelebilecek yağış ve akış sonucu toprak kayıpları tahmin edilmiştir. MUSLE yönteminde ise HEC-HMS modeli ile yağış ve buharlaşma verileri kullanılarak sediment miktarı belirlenmiştir. Havzada yılda oluşan sediment miktarı USLE eşitliği ile 0.778 ton ha-1, RUSLE eşitliği ile 0.282 ton ha-1, MUSLE eşitliği ile 0.630 ton ha-1 olarak bulunmuştur. Doğrudan ölçme ile havzanın belirlenen sediment verimi ise 0.782 ton ha-1 olarak ölçülmüş ve ölçmeye dayalı en yakın değeri USLE yöntemi vermiştir.

Abstract:
Accelerated erosion especially occurs as a result of wrong actions applied by people.  As erosion starts to be seen as a globally important environmental problem, various equations of erosion estimation has been developed to take precaution and to make plans of sustainable soil managements. In order to make plans in the level of basin, various estimation equations are used by multiplying transmission rate of sediment and value to predict sediment that is going to occur from whole basin. Actually, the success of USLE and RUSLE equations which were developed to calculate erosion should be proved in sediment calculations. However, different from USLE and RUSLE equations, MUSLE equation which is directly intended to sediment calculation is not an erosion equation. In this work, USLE, RUSLE and MUSLE equations prediction successes of sediment efficiency were compared in the basin of pond in Tokat, Artova Ekinli Village, which has the area of 5.91 km2. Basin's real sediment efficiency was determined by previous works, prediction success of USLE, RUSLE and MUSLE equations were examined by comparing with this value for the period between 1977-2013 water years. In the work, USLE-RUSLE R factor was calculated with the value of rainfall obtained from Tokat Meteorology station. USLE-RUSLE K factor was determined with the analysis of soil samples taken from the basin. With USLE and RUSLE methods, soil loss as a result of rainfall was predicted. In MUSLE method, amount of sediment was determined by using rainfall and evaporation values with HEC-HMS model. The sediment amount that occurred in the basin in a year was calculated 0.778 ton ha-1 with USLE, 0.282 ton ha-1 with RUSLE and 0.630 ton ha-1 with MUSLE. Defined sediment efficiency of the basin was measured as 0.782 ton ha-1 with direct measurement, and USLE method gave the closest value based on measurements.