Ortaöğretim tarih ders kitaplarında Osmanlı tarihi konularının öğretimi (1950-1980)
Ottoman history teaching in secondary school history course books (1950-1980)
Yazar: MUHAMMET SAVAŞ YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. TOGAY SEÇKİN BİRBUDAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education

Özet:
Tarih dersleri "vatandaş yetiştirme" kabiliyeti nedeniyle ülkemizde ve dünyada yönetimler tarafından önemsen dersler arasında yer almaktadır. Ancak gerek yetiştirilmek istenen vatandaş profilinin değişmesi gerekse eğitim bilimlerinde ortaya çıkan yeni gelişmeler zaman içerisinde dersin içeriğinde ve sunumunda bir takım farklılıkların meydana gelmesine neden olmuştur. Tarih dersleri yukarda belirtilen önemi ve değişkenliği nedeniyle uzun yıllar eleştirilerin odağı olmaktan kurtulamamıştır. Yaşanan değişimin somut yansıması konumunda olan tarih ders kitapları da bu eleştirilerden payını almıştır. Bu kapsamda öğretim programlarının "ne öğreteceğiz" ve "nasıl öğreteceğiz" sorularına cevabı konumunda olan tarih ders kitaplarının incelenmesi süreç içerisinde değişiminin gözlemlenebilmesi adına önemlidir. Araştırma kapsamında 1950 ile 1980 yılları arasında Talim Terbiye Kurulu Başkanlığınca okutulması uygun bulunan tarih ders kitaplarında Osmanlı tarihi konuları, ders kitaplarında içeriği ve sunumu etkileyen unsurlardan; Milliyetçilik- Küreselleşme kavramları, değerler eğitimi, konuların sunum sırası, tarihsel düşünme becerileri, kullanılan dil, ölçme ve değerlendirme başlıkları altında incelenmiştir. Çalışmanın sonunda ders kitaplarının içeriğinde yaşanan değişimin siyasi iktidarda meydana gelen değişimlerden ve eğitim bilimlerindeki gelişmelerden daha çok yazarlar arasındaki farklılıklardan kaynaklandığı, tarih ders kitaplarının öğretim materyali olmaktan öte tarih bilimine ait kitap özelliği taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Due to the ability of "raising citizens" history courses are among the courses that are considered important by the administrations in our country and in the world. However, both the change in the citizen profile and the new developments in educational sciences have led to some differences in the content and presentation of the course over time. History lessons could not be the focus of criticism for many years due to the importance and variability mentioned above. History textbooks, the concrete reflection of the change, took their share of these criticisms. Hence, examining the history textbooks which are the answers of the teaching programs to "what we will teach" and" how to teach"questions are seen as important for observing the change in the process. Within the scope of the research, Ottoman history subjects were examined on the factors affecting content and presentation under the following headings in the history textbooks that were deemed appropriate to be taught by the Board of Education between 1950 and 1980: Nationalism-Globalization concepts, values education, presentation order of subjects, historical thinking skills, language used, measurement and evaluation. As a result of the research it is concluded that the changes in the content of the textbooks were caused by the differences between the authors rather than the changes in the political power and the developments in the educational sciences. In this context it is concluded also that history textbooks are books of historical science rather than teaching materials.