Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve Türkiye'de merkezi yönetim bütçesi
Gender sensitive budgeting and central government budget in Turkey
Yazar: NİHAL RENÇBER
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM KAYIRAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Anaakım ekonomi = Mainstream economics ; Bütçe = Budget ; Bütçeleme = Budgeting ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Merkezi yönetim = Central management ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Toplumsal cinsiyet kısaca bir toplumda kadınlara ve erkeklere yüklenen roller ve sorumluluklar olarak tanımlanabilir. Bütçeler toplumsal cinsiyet bakımından nötr olmayan maliye politikası aracıdır. Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ise 1984'te ilk defa Avustralya'da uygulanmaya başlanılan toplumsal cinsiyet bakış açısının bütçe ile ilgili kararlara uygulanması yaklaşımıdır. Yani TCDB kadınlara ve erkeklere bütçeden eşit pay ayrılması anlamına gelmez. TCDB toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının bütçeyle ilgili taahhütlere dönüşerek hükümetin kadınlarla ilgili politikalarında hesap verilebilirliğini sağlar. TCDB süreci bütçelerin TCDB analizi, politikaların, planlamanın ve bütçenin yeniden tasarlanması ile izleme ve değerlendirme aşamalarından oluşur. Ülkemizde toplumsal cinsiyet eşitliğinin eğitim, sağlık, istihdam alanlarında sağlanmasına ve kadına karşı şiddetin önlenmesine yönelik çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Türkiye açısından MYB bütçesinin çeşitli aşamalarında yapılacak değişikliklerle ve idare bazında yapılacak çalışmalarla TCDB uygulamasına geçilebileceği değerlendirilmektedir. Bu çalışmada da Türkiye'de toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemenin uygulanabilirliği açısından mevcut durum ele alınarak, yapılabilecek çalışmalar tartışılmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Toplumsal Cinsiyetin Anaakımlaştırılması, Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme

Abstract:
Gender can be briefly defined as roles and responsibilities attributed to women and men in a society. Budgets are non-gender neutral fiscal policy.instruments. Gender sensitive budgeting (GSB) which was implemented first in Australia in 1984, is an approach in which gender view is applied to budgetary decisions. In other words GSB doesn't mean that the budget should divided equally between women and men. GSB transforms gender equality policies of government into budgetary commitments by enabling accountability of its policies about women. GSB process consists of GSB analysis of budget, redesigning of policies, planning and budgeting and monitoring and assessment phases. In our country, there are various studies in education, health and employment fields to ensure gender equality and to prevent violence against women. In terms of Turkey it is evaluated that GSB will be implemented by changes in various stages of central government budget and on the basis of administration. In this study, for the possibility of implementation of GSB in Turkey, which works can be done, will be discussed by considering the current situation in the last years.

Key Words: Gender Equality, Gender Mainstreaming, Gender Sensitive Budgeting