Nozokomiyal bakteriyemilerde çeşitli risk faktörlerinin antibiyotik direnci gelişimine katkısı /
Yazar: HANDE BERK
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÇALANGU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2004
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
ÖZET Bu çalışmada dirençli bakterilerle nozokomiyal bakteriyemi gelişimi için risk faktörü olabilecek çeşitli parametreler incelendi. 1) Çalışmada, NB atağından elde edilen bakterilerde direnç gelişimine neden olabilecek antibiyotik kullanımı ve diğer risk faktörleri değerlendirildi. 2) Çalışmaya 66(%60) erkek, 44(%40) kadın olmak üzere 110 hasta alındı. Hastaların yaş ortalaması 51.86 ± 17.53' idi. 3) NB atağı esnasında hastaların 21' i (%19.1) genel YBÜ'de, 50'si(% 45.5) cerrahi servislerde, 39'u(%35.5) ise dahili servislerde yatmaktaydı. Hastaların yatış süresi medyanı 13.5 (en kısa 3, en uzun 136) gündü. 4) 78 hastada (%70.9) primer bakteriyemi, 32 hastada (%29.1) ise sekonder bakteriyemi tespit edildi. NB kaynağı olarak en sık damar içi kateterle ilişkili bakteriyemi (n=13,%11.8) ve alt solunum yolu ile ilişkili bakteriyemi (n=12,%10.9) saptanırken; 65 hastada (%59.1)NB kaynağı bulunamadı. 5) NB ataklarından elde edilen bakteriler idantifiye edildikten sonra antibiyotik duyarlıkları NCCLS Document M2-A7'de tanımlandığı gibi disk difüzyon yöntemi ile yapıldı. ESBL üretimi için çift disk sinerji testi bakıldı. Ayrıca ESBL üretimi, AmpC BL üretimi ve MDR varlığının doğrulanması için E-testiyle antibiyotik MİK ölçümleri yapıldı. 6) Hastalardan elde edilen bakterilerin 62' sinin (%56.4) Gram- negatif enterik ve nonenterik bakteriler; 48' inin (%43.6)ise Gram- pozitif bakteriler olduğu görüldü. En sık izole edilen bakteriler sırasıyla E.coli (n=28, %25. 5) ve MRSA (n=20, %18.2) iken; bunu MSSA (n=17,%15.5), K. pneumoniae (n=15,%13.6) ve MRKNS (n=8,%7.3) takip etti. 7) Hastalardan elde edilen bakterilerdeki antibiyotik direnci incelendiğinde 56 bakteride (%50.9) herhangi bir direnç saptanmazken; geriye kalan 54 bakteride (%49.1) direnç olduğu görüldü. 8) Gram-negatif bakterilerin duyarlıkları incelendiğinde karbapenem ve amikasinin en etkili antibiyotikler olduğu (direnç oranları %5 ve 53%19, sırasıyla) görüldü. Antibiyotik direncinin en fazla olduğu ilk üç antibiyotiğin ise ampisilin-sulbaktam (%71), sefuroksim sodyum (%50) ve siprofloksasin (%42) olduğu saptandı. 9) 62 adet Gram-negatif enterik ve non enterik çomağın 13' ünün (%11.8) ESBL ürettiği, 12' sinin (%10.9) AmpC BL ürettiği, 14' ünde (%12.7) ise MDR varlığı saptandı. Stafiloklar arasında (MRSA, MSSA, MRKNS) metisiline direnç oranı %62.2; S. aureus' da ise %54.0 oranında saptandı. 10) Dirençli bakterilerle NB atağı geçirme için risk faktörleri incelendiğinde son bir ay içerisinde antibiyotik kullanımının, NB etkenlerinde direnç gelişimi sıklığını artırdığı saptandı (p=0.000). Direnç sıklığındaki bu artışı alt gruplar halinde incelediğimizde ESBL, AmpC BL ve metisilin direncinde de anlamlı bir artış olduğu görüldü (Sırasıyla p=0.019, p=0.039, p=0.006) 11- Çalışmamızda hastaneye yatmadan önce son bir hafta içerisinde başka bir klinikte yatmış olan hastalardan elde edilen bakterilerde genel antibiyotik direnci ve ESBL sıklığının, ilk defa servise yatan hastalara oranla daha fazla olduğu saptandı (p=0.017 ve p=0.028). 12- Çalışmamızda ayrıca genel YBÜ veya cerrahi servislerde yatıyor olmanın dirençli bakterilerle infekte olma riskini artırdığı saptandı (p=0.000). Genel YBÜ ve cerrahi servislerde yatıyor olmanın stafilokoksik bakteriyemide metisilin direncini yükselttiği saptandı (p=0.006). 13- Çalışmamızda ayrıca NB atağı esnasında antibiyotik kullanan hastalarda, bu antibiyotik özellikle Gram-negatif mikroorganizmalara yönelikse, NB etkeni olarak MRSA ve MRKNS sıklığında artışa neden olduğu görüldü (p=0.002). 14- Hastalara uygulanan invazif girişimlerden üretral sonda ve MV varlığının da dirençli bakterilerle NB atağı geçirme için risk faktörü olduğu saptandı (sırasıyla, p=0.000 ve p=0.006). 5415- Hastaların yaş ve cinsiyetlerinin, hastanede yatış sürelerinin, altta yatan hastalıklarının (malignite, kalp hastalığı, DM, KC yetmezliği, böbrek yetmezliğine bağlı diyaliz hastası olma, travma geçirme), son bir ay içerisinde immünosupresif tedavi alma ve operasyon geçirme öyküsünün NB etkenlerinde saptanan direnç gelişimi için risk faktörü olmadığı saptandı. 55

Abstract: