Tarihsel bir perspektifle Avrupa Birliği'nin Orta Asya politikası
European Union in a historical perspective Central Asian policy
Yazar: IŞIL ÖZGÜL
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ KUTLUAY TUTAR
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya politikası = Central Asia policy ; Orta Asya ülkeleri = Central Asia countries ; Uluslararası politika = International policy ; Uluslararası strateji = International strategy

Özet:
Rusya, Çin ve İran'a komşu Orta Asya bölgesi, zengin doğalgaz ve petrol
rezervleri, geniş pazarı ve jeostratejik önemi ile AB'nde Orta Asya politikalarının ön
plana çıkmasına neden olmuştur. SSCB'den dağılmasından sonra bağımsızlıklarına
yeni kavuşan Orta Asya devletlerinin farklı dış politika stratejileri ise AB politikalarına
girmelerini kolaylaştırmıştır. Bu nedenlerle 1990'lı yılların başında iş birliği şeklinde
başlayan ilişkiler yıllar içinde daha kapsamlı hale gelmiştir.
Bu tez çalışmasında, konu ile ilgili kitaplar, ulusal/uluslararası kurum ve kuruluş
istatistikleri, araştırmalar ve raporlar, haber kaynakları, ilgili devlet ve kurumların
çevrimiçi yayınladıkları veriler kullanılmıştır. Tez çalışması üç bölümden
oluşmaktadır. İlk bölümde AB'nin kuruluşu, bütünleşmesi, genişlemesi ve kurumları
hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde; Orta Asya bölgesinin beş ülkesi
Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan tanıtılmış, AB'nin bu
bölgeye olan ilgisinin nedenleri ortaya konulmuş, AB'nin bölge ülkeleriyle iş birliği
alanları ile iş birliği araçlarına değinilmiş ve bölge ülkeleriyle ikili ilişkileri
anlatılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, AB'nin 2007 ''Avrupa Birliği ve Orta
Asya: Orta Asya ile Yeni Bir Ortaklık İçin Stratejisi'' ve 2019 ''AB ve Orta Asya: Daha
Güçlü Bir Ortaklık İçin Yeni Fırsatlar'' ayrıntılı bir şekilde incelenerek stratejilerin
uygulama sonuçları değerlendirilmiş, bölgede etkili olan dış aktörlerden Rusya, Çin,
ABD ve Türkiye'nin bölgeyle ilişkileri değerlendirilmiştir.
Tez çalışmasının temel varsayımı, AB'nin Orta Asya Stratejisi'nin bölge
ülkelerinin ve kendi çıkarlarının gerçekleşmesine uygun olduğu yönündedir. Bu
çıkarların sağlanmasında AB, bölgenin komşuları Rusya ve Çin ile bölgede etkin rolleri
olan ABD ve Türkiye'nin bölgeye yönelik yaklaşımlarını iyi izlemesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler; AB, Orta Asya, Strateji,

Abstract:
With its rich natural gas and oil reserves, wide market and geostrategic
importance, the Central Asian region, which is adjacent to Russia, China and Iran, has
brought Central Asian policies to the fore in the EU. The different foreign policy
strategies of the Central Asian states, which gained their independence after the collapse
of the USSR, facilitated their entry into EU policies. For these reasons, relations that
started in the form of cooperation in the early 1990s have become more comprehensive
over the years.
In this thesis, related books, statistics of national/international institutions and
organizations, research and reports, news sources, elements published by the relevant
government and other publications were used. The thesis work consists of three parts.
In the first stage, information was given about the establishment, integration, transitions
and institutions of the EU. in the second part; Five countries in the Central Asian region,
Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Tajikistan and Turkmenistan were introduced,
the reasons for the influence of the EU on this region were revealed, the cooperation
areas and cooperation tools of the EU with the countries in the region were mentioned,
and bilateral relations with the countries of the region were explained. The last part of
the study was created by examining in detail the EU's 2007 "European Union and
Central Asia: New Partnership Strategy with Central Asia" and 2019 "EU and Central
Asia: New Opportunities for a Stronger Partnership". By evaluating the results of the
application, the relations of Russia, China, USA and Turkey, which are the influential
foreign actors of the region, with the region were evaluated.
The basic assumption of the thesis is that the EU's Central Asia Strategy is
suitable for the realization of the regional countries and their own interests. In achieving
these interests, the EU, the neighbors of the region, Russia and China, and the USA and
Turkey, which have active roles in the region, should closely monitor their approaches
towards the region. Keywords; EUi Central Asia, Strategy