Türkiye'de evlilik çatışmalarında sözlü ve sözsüz iletişim: Nitel bir çalışma
Verbal and nonverbal communication in marital conflicts in Turkey: A qualitative study
Yazar: FATMA EKER
Danışman: PROF. DR. NERMİN KORUKLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Evlilik çatışması neredeyse bütün evliliklerde görülen ve evliliğin kalitesini etkileyen bir olgudur. Tek başına olumsuz olmamakla birlikte çatışmanın ele alınış biçimine, çatışma sırasındaki iletişime bağlı olarak olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Yurt dışında evlilik çatışmaları ve çatışma sırasındaki iletişimin davranışsal gözlemler yoluyla detaylı olarak çalışıldığı çalışmalar bulunurken ülkemizde evlilik çatışmaları sırasındaki iletişimin nitel olarak çalışıldığı, davranışsal gözlemler içeren herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada evlilik çatışmalarında sözlü ve sözsüz iletişimin derinlemesine çalışılması ve alanyazındaki bu boşluğun doldurulması amaçlanmıştır. 
Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olan fenomenolojik yaklaşım ile evlilik çatışmalarında sözlü ve sözsüz iletişim incelenmiştir. Kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile en az bir yıllık evli olan 12 çift (24 yetişkin) araştırmaya katılım sağlamıştır. Veri toplama süreci, Evlilik Yaşamı Ölçeği, Çatışma Çözme Stilleri Ölçeği, kuramsal açıklamalar ve uzman görüşleri dikkate alınarak oluşturulan Demografik Bilgi Formu ile Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve gözlem tekniklerinden Yapılandırılmamış Laboratuvar Çalışması ile gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden ve evlilik çatışmalarının kayıtlarından elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. İçerik analizinde öncelikle katılımcıların söylemlerinde anlamlı bölümler kodlanmış, sonrasında bu kodlardan ortak özelliklere sahip olanlar birleştirilerek temalara ulaşılmıştır. Evlilik çatışmalarının gözlemi için de öncelikle sözsüz içerik kodlanmış, sonrasında sözlü ve sözsüz içerik bir arada değerlendirilerek temalar oluşturulmuştur. Son olarak bulgular yorumlanmıştır. Veri analiz sürecinde geçerliği arttırmak için uzman görüşüne başvurulmuş olup güvenirlik için iki hafta arayla tek-kodlayıcı güvenirliği hesaplanmıştır. 
Araştırma bulguları genel olarak değerlendirildiğinde, evliliklerde en sık kullanılan ifade tarzının gerginlik olduğu bulunmuştur. Sıkıntılı evliliklerdeki çiftlerde gerginlik ile birlikte küçümseme, öfke, otoriterlik, eleştiri, bıkkınlık, savunma ve ilgisizlik içeren ifade tarzları ortaya çıkmaktadır. Sıkıntılı olmayan evliliklerdeki çiftlerde ise mutluluk, ilgi, onaylama ve katılma, yumuşatma ifadeleri ağırlıklıdır. Sıkıntılı olmayan evliliklerdeki çiftlerde olumlu ifade biçimleri olumsuz ifade biçimlerinden fazla iken sıkıntılı evliliklerdeki çiftlerde olumsuz ifadelerin olumlu ifadelerden fazla olduğu görülmüştür.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Evlilik çatışması, Sözlü iletişim, Sözsüz iletişim, Nitel araştırma

Abstract:
Marital conflict is a common occurrence in nearly all marriages and significantly impacts marital quality. Although conflict itself is not inherently negative, its effects are contingent upon how it is managed and communicated. While extensive research abroad has explored marital conflicts and communication through behavioral observations, there is a notable absence of qualitative studies focusing on communication during marital conflicts in Turkey. This study aims to address this gap by providing an in-depth analysis of both verbal and nonverbal communication in marital conflicts.
Employing a phenomenological approach, a qualitative research method, this study examined verbal and nonverbal communication patterns among 12 couples (24 adults) married for at least one year. Data collection involved the Marital Life Scale, Conflict Resolution Styles Scale, Demographic Information Form, Semi-structured Interview Form, and Unstructured Laboratory Study for observational purposes. Data from semi-structured interviews and conflict recordings were analyzed using content analysis. This analysis involved coding significant parts of participants' dialogues to identify themes, as well as coding nonverbal content and forming themes by integrating verbal and nonverbal data. To enhance validity, expert opinions were sought, and single-coder reliability was assessed two weeks apart.
The findings revealed that tension was the most prevalent expression style across marriages. In distressed marriages, additional negative expression styles such as contempt, anger, authoritarianism, criticism, boredom, defensiveness, and indifference were observed. Conversely, couples in non-distressed marriages exhibited positive expressions, including happiness, interest, approval, participation, and softening. Overall, positive expressions were more frequent among non-distressed couples, whereas negative expressions predominated in distressed couples.

KEYWORDS: Marital conflict, Nonverbal communication, Verbal communication, Qualitative research