Kentin yeniden üretiminde kültür odaklı kentsel dönüşümün rolü: İstanbul ve Londra'dan karşılaştırmalı vakalar
The role of culture-led urban regeneration in the reproduction of the city: Comparative cases from Istanbul and London
Yazar: BÜŞRA TURAN TÜYLÜOĞLU
Danışman: PROF. DR. MURAT ŞENTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Karşılaştırmalı sosyoloji = Comparative sociology ; Kent sosyolojisi = Urban sociology

Özet:
Çağdaş kentlerin yeniden üretiminde kültürün rolü her geçen gün artmaktadır. Bunun en somut uygulama biçimlerinden biri kültür odaklı kentsel dönüşümdür. Bu tezde kültür odaklı kentsel dönüşümün çağdaş kentin yeniden üretilmesi sürecindeki rolü konu edilmiştir. Kültür odaklı kentsel dönüşüm çağdaş kentlerde özellikle 20. yüzyılın sonlarından itibaren devreye sokulan bir kentsel yeniden yapılandırma biçimidir. Buna göre kültürel mekânlar ve bu mekânların yakın çevresi, yerel mirası ve kullanıcıları da içine alan bir yaklaşımla yenilenmektedir. Bu yenilenme süreci çevresel, ekonomik ve toplumsal pek çok dönüşümü beraberinde getirmektedir. Bu tezde söz konusu dönüşümü anlamak ve alternatif kentleşme biçimlerini sorgulamak üzere karşılaştırmalı nitel yöntem kullanılmıştır. Zira karşılaştırmalı yöntem kentlerin özgünlüklerini ortaya çıkarmanın yanı sıra farklı bir kentle düşünme ve soyutlamalar yaparak kent kuramına katkı sunma şansı vermektedir. Bu kapsamda İstanbul'da Zeytinburnu Belediyesi tarafından Kültür Vadisi'nde yürütülen, Londra'da ise Waltham Forest Belediyesi tarafından Walthamstow'da yürütülen kültür odaklı kentsel dönüşüm uygulamaları karşılaştırılacak vakalar olarak belirlenmiştir. Böylelikle kültürün kentsel dönüşüme kazandırdığı alternatif formlar ve bunların daha adil ve yaşanabilir kentler için neler vadettiği sorgulanmıştır. Bu kapsamda İstanbul ve Londra'da saha araştırmaları gerçekleştirilmiştir. Doküman inceleme ve yarı yapılandırılmış mülakatlar temel veri kaynağı olup istatistik, arşiv, saha gözlemi, görsel materyal gibi destekleyici verilerden de yararlanılmıştır. Yarı yapılandırılmış mülakatlarda içinde belediye yöneticilerinin ve yerel sakinlerin de olduğu 32 kişiyle görüşülmüştür. Temel olarak yorumlayıcı betimsel analiz yapılmış, vaka sunumunun ardından bulgular karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Sonuçta yer yapım süreçlerinin yerel bazı dinamiklerin etkisi altında olabileceği gösterilmiştir. Buna göre kültür ve mekânın kesiştiği noktada toplumların kendilerine özgü özelliklerinin belirleyici bir rolü söz konusudur. Bu durum daha adil ve yaşanabilir kentler arayışında, küresel yıkıcı kentsel yeniden yapılandırma süreçlerine karşılık alternatif ve görece yapıcı kentleşme biçimlerine dair iyimser bir potansiyele işaret etmektedir.

Abstract:
The role of culture in the reproduction of contemporary cities is increasing day by day. One of the most concrete forms of this is culture-led urban regeneration. In this thesis, the role of culture-led urban regeneration in the reproduction of the contemporary city is discussed. Culture-led urban regeneration is a form of urban restructuring that has been put into practice in contemporary cities, especially since the late 20th century. Accordingly, cultural spaces and their immediate surroundings are renewed with an approach that includes local heritage and users. This renewal process brings about many environmental, economic, and social transformations. In this thesis, a comparative qualitative method is used to understand this transformation and to question alternative forms of urbanization. This is because the comparative method not only reveals the uniqueness of cities but also gives the chance to contribute to urban theory by thinking with a different city and making abstractions. In this context, the culture-led urban regeneration practices carried out by Zeytinburnu Municipality in Istanbul in Kültür Vadisi and by Waltham Forest Municipality in London in Walthamstow were determined as cases to be compared. In this way, the alternative forms that culture brings to urban regeneration and what they promise for more just and livable cities are questioned. In this context, field research was conducted in Istanbul and London. Document analysis and semi-structured interviews were the main sources of data while supporting data such as statistics, archives, field observations, and visual materials were also utilized. In semi-structured interviews, 32 people were interviewed, including municipal administrators and residents. Interpretative descriptive analysis was used as a basis, and the findings were discussed comparatively after the case presentation. The results show that place-making processes can be influenced by some local dynamics. Accordingly, at the intersection of culture and space, the specific characteristics of societies play a decisive role. This points to an optimistic potential for alternative and relatively constructive forms of urbanization in response to global destructive urban restructuring processes in the search for more just and livable cities.