Çağdaş sanatta çirkinlik bağlamında kadın bedeni
The female body in context of ugliness in contemporary art
Yazar: ÇİSEL ATAR
Danışman: DOÇ. DR. LÜTFİ ÖZDEN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Feminist sanat = Feminist art ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Kadın bedeni = Woman body ; Modern resim sanatı = Modern painting art ; Modern sanat = Modern art ; Modern sanat akımları = Modern art movements ; Resim sanatı = Painting art ; Çirkin = Ugly

Özet:
Çirkinlik, hem dişil hem de eril canlılar ile ilgili bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Çirkinlik genel olarak her kültürün kendi değer anlayışına göre belirlediği bir kavram olarak karşımıza çıkmakta ve felsefi, tıbbi, sosyolojik ve edebi literatürlerde daha çok kadına yöneltildiği görülmektedir. Önceki dönemlerde kadının aşağı türden bir varlık olarak benimsenmesi 20. yüzyıl da saygısızlık ve kabul edilemez bir durum olarak görülmüştür. Ancak çelişkili bir biçimde kadın, artık güzelliğiyle kıymetlendirilmese de kadın fiziği değer kazanmıştır. Fotoğrafın icadı, sinemanın doğuşu, kitle iletişim araçlarının gelişmesi gibi birçok etmen kadın bedeninin sembolik bir unsur olmasını sağlamaktadır. Buna bağlı olarak, çirkinliğin doğası gereği biyolojik kökende kişilerde var olan özellik olmasının yanı sıra biyolojik olarak ötekilere benzemediği kişilerde toplumun belirlediği güzellik durumuna uymadığı için dışlanması ve dışlanmayla birlikte o kişi de travmatik durumlar ortaya çıkmaktadır. Medyanın afişe etme kültürü insanın ötekileştirilmesine, yaftalanmasına yönelik bir tutum içerisindedir. Bu bağlamda; hayvan, taş, bitki gibi doğaya ait olan neden yaftalanmıyor ? Ya da insan için hangi ön bellek dahilinde bu tarz bir dışlama yapılıyor ? Çağdaş sanatta çirkin kadın bedeninin işleniş biçimlerine bakıldığında, sanatçıların kadın bedeninin metalaşmasına yönelik eleştirel türde üretim yaptıkları görülmektedir. Bu bağlamda, sanatçıların çalışmalarında kadın bedenini "ideal olma" gerekliliğinin dışına çıkarıp, kadın bedenini biçimsizleştirici unsurların yer aldığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı;  kusursuzluk, mükemmellik, ideal güzellik gibi toplumun kadın bedeni üzerinden dikte ettiği normlara karşı çağdaş sanatın kadın bedenini bozarak ve biçimsizleştirerek sanatsal olarak eleştirme biçimlerini irdeleme ve bu bağlamda sanatçı çalışmaları incelemektir. Araştırmanın yöntem çerçevesi,  çağdaş sanatta yapılan çalışmaların incelenmesi, literatür taraması, kadın bedeni üzerinden oluşturulan ideal güzellik algısını  yapıbozuma uğratarak sanatçı gözünden sunulmasıdır. ' Çağdaş Sanatta Çirkinlik Bağlamında Kadın Bedeni' isimli tez çalışması üç ana başlık altında incelenmiştir. Çalışma kapsamında öncelikle "çirkin kavramı" incelenmiş olup, bu bölüm altında; "çirkinlik bağlamında beden", "çağdaş sanat öncesi çirkin beden kavramının sanata yansımaları", "öteki bağlamında çirkin beden" ve bu bölümün alt başlıkları olarak da "çirkin bedenin ucube olarak sanatta ele alınması" ve "kadın bedeninin arzu nesnesine dönüştürülmesi" konularına yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde; "çirkinliğin kadın bedeni üzerinden çağdaş sanatta ifade ediliş biçimleri" ana başlığı altında; " kadın bedeninin çirkinlikle ilişkilendirilmesi", "çirkinliğin kadın bedeni üzerinden çağdaş sanatta ele alınışı", "arzu nesnesine dönüşen kadın bedeninin çağdaş sanatta inceleniş biçimleri" incelenecek olup; çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise; "çirkinliğin uygulama çalışmalarında ifade edilişi"ne yer verilecektir.

Anahtar Sözcükler: Çirkinlik, Kadın, Beden, Biçimsizlik, Çağdaş Sanat

Abstract:
Ugliness emerges as a concept related to both feminine and masculine creatures. In general, ugliness appears as a concept that each culture determines according to its own understanding of value, and it is seen that it is directed more towards women in philosophical, medical, sociological and literary literatures. The adoption of women as an inferior creature in previous periods was seen as disrespectful and unacceptable in the 20th century. However, paradoxically, although the woman is no longer valued for her beauty, her physique has gained value. Many factors such as the invention of photography, the birth of cinema and the development of mass media make the female body a symbolic element. Accordingly, in addition to the fact that ugliness is a feature that exists in people of biological origin by nature, traumatic situations occur in people who are not biologically similar to others, because they do not conform to the beauty status determined by the society, and that person is excluded. The culture of advertising in the media has an attitude towards the marginalization and stigmatization of people. In this context; Why are things belonging to nature such as animals, stones and plants not labeled? Or, within which cache memory is such an exclusion made for humans? When we look at the processing of the ugly female body in contemporary art, it is seen that the artists produce critically about the commodification of the female body. In this context, it is seen that the artists' works include elements that deform the female body by taking the woman's body out of the necessity of "being ideal". The aim of this study; The aim of this study is to examine the ways in which contemporary art criticizes the female body artistically by distorting and disfiguring the female body against the norms dictated by the society such as perfection, perfection and ideal beauty, and to examine the works of artists in this context. The method framework of the research is to examine the studies in contemporary art, to review the literature, to deconstruct the ideal beauty perception created through the female body and to present it from the perspective of the artist. The thesis study named "The Female Body in the Context of Ugliness in Contemporary Art" has been analyzed under three main headings. Within the scope of the study, first of all, the concept of "ugly" was examined, and under this section; "The body in the context of ugliness", "the reflections of the concept of the ugly body before contemporary art on art", "the ugly body in the context of the other" and the sub-titles of this section "the handling of the ugly body as a freak in art" and "the transformation of the female body into an object of desire" are included. . In the second part of the study; Under the main title of "the forms of expression of ugliness in contemporary art through the female body"; "associating the female body with ugliness", "the handling of ugliness through the female body in contemporary art", "the ways in which the female body, which has become an object of desire, is examined in contemporary art" will be examined; In the third and last part of the study; "Expression of ugliness in practice studies" will be included.

Keywords: Ugliness, Woman, Body, Formlessness, Contemporary Art