Yoğun bakım ünitesinde izlenen zehirlenmelerin değerlendirilmesi ve olgularda mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörler
Evaluation of patients with poisoning in intensive care unit and factors affecting morbidity and mortality
Yazar: ELİF ATAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN COŞKUN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım = Intensive care ; Zehirlenmeler = Poisonings ; Zehirler = Poisons

Özet:
ÖZETAmaç: Zehirlenmeler sık karşılaşılan ve ölümcül olabilen önemli bir sağlık sorunudur. Akut zehirlenmeli hastaların %3-5'i yoğun bakım takibi gerektirmektedir. Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) izlenen akut zehirlenme olgularının bireysel, etyolojik ve demografik özellikler açısından incelenmesi, zehirlenmelerde mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörlerin belirlenmesidir.Hastalar ve yöntem: Ocak 2005 ve Ekim 2011 tarihleri arasında YBÜ'ye akut zehirlenme tanısı ile yatırılan hastaların tıbbi kayıtları geriye dönük olarak incelendi. Hastaların yaş, cinsiyet, alt hastalık ve sosyokültürel özellikleri, zehirlenme sebebi, etken madde tipi, hastaneye ve YBÜ'ye geliş süresi, belirti ve bulguları, laboratuvar verileri, Glaskow koma skoru (GKS), APACHE II (Acute Phsysiology Age and Chronic Health Evaluation II) skoru, SOFA (Sequential Organ Failure Assessment skoru, YBÜ'de kalış süresi, uygulanan tedaviler ve sonuçları incelendi.Bulgular: Yüz doksan zehirlenme vakasının 97'si (%51) kadın ,93'ü (% 49) erkekti ve ortanca yaş değeri 28.5 (16-72) yıl idi. Zehirlenme sebebi hastaların % 72.1'inde intihar, % 19.5'inde kaza-maruziyet, % 8.4'ünde ise doz aşımı-madde kötüye kullanımı idi. Toksik ajan hastaların % 43.7'sinde ilaç, % 42.6'sında pestisit, % 4.29'unda bitki-mantar, % 4.2'sinde karbonmonoksit (CO), % 2.6'sında alkol türevi ve % 2.6'sında diğer toksik ajanlardı. YBÜ'de kalış süresi ortanca değeri 3.0 (1-24) gündü. Genel mortalite oranı % 8.4 idi. Yaş, erkek cinsiyet, evli olmak, fiziksel alt hastalık varlığı, zehirlenmenin kaza sonucu olması, hastaneye başvuru, yoğun bakıma geliş ve ilk müdahale süresinin uzaması, başvuru ve YBÜ'ye kabulde GKS'nun düşük, APACHE II ve SOFA skorunun yüksek olması, enfeksiyon gelişmesi, mekanik ventilasyon ihtiyacı olması, invazif monitörizasyon yapılmış olması, vazopressör ihtiyacı olması ve hemodiyaliz ihtiyacı olması mortalite için bağımlı risk faktörleriydi. İlk müdahale süresinin uzaması, başvuruda GKS'nun düşük olması, SOFA ve APACHE II skorunun yüksek olması ise bağımsız risk faktörleriydi.Sonuç: Zehirlenmelerde bireysel özellikler ile zehirlenme sebebi ve etken maddesi mortalite belirleyicileri olduğundan iyi sorgulanmalıdır. Erken müdahale hayat kurtarıcıdır. Yoğun bakım skorlama sistemleri mortaliteyi öngörmede çok değerlidir ve kullanılmalıdır. Daha çok genç, sosyal ve ekonomik olarak aktif popülasyonu ilgilendiren, erken müdahale ve uygun tedavi ile mortalitesi önlenebilen bir sağlık problemi olması sebebi ile mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi çok önemlidir. Bu konuda daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar Kelimeler: Akut zehirlenme, mortalite, yoğun bakım, morbidite.

Abstract:
ABSTRACTAim: Poisoning is a common health problem and may be fatal, 3-5% of the acute poisoned patients need intensive care. The aim of this study was to examine the acute poisoned patients in critical care unit (ICU) in terms of individual, etiological and demographical characteristics and also to determine the factors affecting mortality and morbidity.Patients and Methods: The medical records of the patients admitted to ICU with the diagnosis of acute poisoning between January 2005 and October 2011 were analyzed retrospectively. The patients? age, gender, comorbid disease status, and sociocultural characteristics, the cause of the poisoning, the agent type, the time of arrival at hospital and the ICU environment, signs and symptoms, laboratory data, Glaskow coma score (GCS), APACHE II (Acute Phsysiology Age and Chronic Health Evaluation II) score, SOFA (Sequential Organ Failure Assessment) score, ICU length of stay, the treatments applied and their results were analyzed.Results: Of the one hundred and ninety cases of poisoning 97 (51%) were female, 93 (49%) were male and the median age was 28.5 (16-72) years. The cause of the poisoning in 72.1% of the patients was suicide, 19.5% exposure accidentally, 8.4% overdose or substance abuse. Toxic agent was drug, pesticides, the plant-fungal, CO, alcohol derivative and other toxic agents in 43.7%, 42.6%, 4.29%, 4.2%, 2.6% and 2.6% of the patients, respectively. The median length of stay in ICU was 3.0 (1-24) days. The overall mortality rate was 8.4%. Dependent risk factors for mortality were age, male gender, marriage, presence of comorbid disease, poisoning as a result of an accident, prolongation of the application to hospital and of the first intervention period, having lover GKS and higher APACHE II and SOFA scores during the application and admission to the ICU, infection development in the follow-up, requiring mechanical ventilation, invasive monitoring, vasopressor and hemodialysis. Independent risk factors for mortality were prolongation of the first intervention in the application, lower GKS, higher SOFA and APACHE II scores.Conclusion: In poisoning, individual characteristics and the cause of poisoning and its active ingredient should be clearly determined since they are predictors for mortality. Early intervention is life saving. ICU scoring systems in predicting mortality are very valuable and should be used. Since the factors affecting mortality and morbidity rates that mostly involve a young and socially and economically active population and whose mortality is preventable through early intervention and right treatments are preventable health problems, it is very important to determine the factors affecting mortality and morbidity rates. More extensive studies are needed on this issue.Keywords: Acute poisoning, mortality, intensive care, morbidity.