Uzay ekonomisi ve uzay madencinliği kavramı
Space economy and space mining concept
Yazar: MATLYUBA BEBITOVA
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM RODOPLU ŞAHİN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Madencilik = Mining ; Uzay = Space ; Uzay ekonomisi = Space economy ; Uzay hukuku = Space law ; Uzay kaynakları = Space resources ; Uzay madenciliği = Space mining

Özet:
Uzay programlarının uzay faaliyetleri geleceğin yeryüzü kıtlık, sosyo-ekonomik, çevresel ve ekolojik sorunları adına umut vaat edici gözükmektedir. Bilimsel deneyler ve deneyimlerin yardımıyla gelişmekte olan faaliyetler, Uzay Piyasasının yeni sektörü - Uzay Madenciliğini ortaya çıkarması: kıt kaynaklarla baş etme, yeşil yenilenebilir enerji gibi çevre dostu kararların hükmü ve en önemlisi uzay zenginliklerinin kullanımı vesilesiyle ekonomik büyümeye ilişkin küresel sorunların etkili bir şekilde çözüme kavuşması vs., adına gün geçtikçe uzay topluluğunu daha fazla beklentide bırakmakta. Yeni sektöre girişmeden önce, uzay kaynaklarının kullanım hakları ve makul mülkiyeti aynı zamanda sürdürülebilirliği ile ilgili, ekonomi ve mevzuatı kapsayan, açık ve net uzay politikasını kurmakla başlamak çok önemlidir. Destekleyici kanunlar, kurallar ve yasal çerçeveler oluşturmadıkça bu eylem bizi ileride yukarıda bahsedilen faydaların aksine karmaşıklık ve kaosa götürecektir. Dahası, eğer yüksek düzey finansman riskini, belirsizlik tehlikesini, süper güçlerin sömürü ve manipülasyonunu dikkate alırsak, uzlaşmış ticaret ve uzay kalkınması için bu faaliyetlerin sağlam ve sürekli yönetimi kaçınılmaz hale gelecektir. Bu önemli yönetimin ehemmiyeti, sahip olduğumuz, ABD ve Lüksemburg gibi bazı devletlerin ihtilaf ve itaatsizliğine neden olan, yetersiz kuruluş ve yasal çerçevelerden kaynaklanmaktadır. Bundan dolayı, bu çalışma, belirsiz ve yanlış anlaşılmakta olan hem Dış Uzay Antlaşması ile Ay Anlaşmasını içeren Uzay Hukukuna göre "evrensel ortak varlıklarının" hem de finanse edilebilirlik ve güvenirlik için Uzay Protokolünün açıklamasına; gerekli ve sorumlu taraflarca güncellenmiş, verimli ve etkili mevzuatın ortaya konulması gereğinin üzerinde durmaya çalışmıştır. Her insani eylemin bu hassas çevre üzerinde bedeli vardır, neticede hepimiz sürdürülebilirliği korumakla sorumluyuz ve çalışma bunun nedenini açıklamaktadır. Farkındalığın artması, söz gelimi, Kasım 2016'da Avrupa Uzay Ajansı tarafından düzenlenen 'Vatandaşların Avrupa adına Uzay tartışmasında' 2000 katılımcının %84'ünün uzayın korunması gerektiğini düşündüğü sonucuyla bitmesi dikkat çekmektedir. Türkiye'de bu konuyla ilgili çalışma eksikliği olduğundan, çalışmanın amacı özellikle toplumun arasında farkındalığı artırmak, beraberinde Uzay Ekonomisinin önemini (1. bölüm); neden Uzay Madenciliği fikrinin gerçekleşmesi gerekliliğinin önemini (2.bölüm); neden Uzay Finansmanına ihtiyaç duyulduğunu, sektöre girişimin neden riskli olduğunu ve sorunsuz Uzay faaliyetleri için yasal çerçevelerin gerekliliğini (3. bölüm) ayrıntılı bir şekilde cevaplayarak boşluğu kapatmaktır. Uzay Madenciliği her ne kadar imkansız gözüyle bakılırsa da, uzayı ulaşılabilir kılan robotik ve yapay zeka teknolojilerinde zaten ilerlemeler kaydetmekte olduğumuzu unutmamalıyız. Bill Gates'in 2017'de dediği gibi, "robotbilimi, bilgisayar işletmelerinin 20 yıl önce yaptığı gibi gelişmektedir".
Anahtar kelimeler: Uzay Ekonomisi, Uzay kaynakları, Uzay Madenciliği, Uzay Finansı, Uzay Hukuku

Abstract:
Space facilities of space programs are auspicious about the future's worldwide scarcity, socio-economic, environmental and ecological difficulties of our planet. As they have been progressing by the help of scientific experiments and experiences, they are making more and more expectant our space community with each passing day, to be further capable of solving global problems effectively related to scarce resources, provision of eco resolutions like green renewable energy and most importantly economic growth through the use of space riches which will at the end bring out very new sector of Space Market – Space Mining. Before we set out to engage in this new industry, it is essential to start with the constitution of clear space policy pertaining economics and legislation that are concerning the utilisation rights and feasible ownership of space resources as well as sustainability. Unless we establish supportive laws, rules and legal frameworks, this practice will lead us on to the complication and chaos onwards that can debar us from the benefits mentioned above. Moreover, if we take into consideration a high level of risk in financing and danger of uncertainty, exploitation and manipulations of superpowers, for harmonised commerce and space development, solid and durable governance of these activities becomes unavoidable. And what's more, importance beyond this crucial management derives from inadequate institutions and legal frameworks which we possess now and which results in disunity and insubordination of some countries like the US and Luxembourg. Therefore, this study focuses on the explanation of "global commons" according to the Space Law including both Outer Space Treaty and Moon agreement which are dimly and misunderstood by initiators and Space Protocol for financeability and credibility; emphasis of need to put forward updated, efficient and forcible legislation by required and accountable parties. Every human made action has a cost in this fragile environment, consequently we are all liable for maintaining sustainability and this study describes why this is so. It is worth explaining it because of the growing recognition among us and it is notable that in November 2016 organised by the European Space Agency (ESA) "Citizens' Debate on Space for Europe" ended up with the result that shows 84% of 2000 participants think that space should be protected. Since there are lack of studies regarding this topic in Turkey, mainly, this paper's purpose is connected with raising awareness particularly among the turkish communities and closing the gap by introducing shortly why the Space Economy is important (1st section); the importance of realization of Space Mining (2nd section); why the Space Finance and legal frameworks are necessary and venturing is risky (3rd section). Even if Space mining seems blur, we should not forget that we are already achieving advances in technology in terms of robotics and artificial intelligence through which space becomes more reachable. As Bill Gates said in 2017, "robotics is developing in much the same way that the computer business did 20 years ago". 
Key words: Space Economy, Space resources, Space Mining, Space Finance, Space Law