Kahramanmaraş yöresi için plastik seralarda uygun serinletme sisteminin belirlenmesi
Determination of the suitable cooling system for plastic greenhouses in Kahramanmaraş region
Yazar: SEDAT BOYACI
Danışman: DOÇ. DR. ADİL AKYÜZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Plastik seralar = Plastic greenhouses

Özet:
Kahramanmaraş yöresi için plastik seralarda uygun serinletme sisteminin belirlenmesi ve serinletme uygulamalarının bitki büyüme, kalite ve verim parametreleri üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışma, Mayıs-Haziran 2011, Mart-Temmuz 2012 ve Ağustos-Kasım 2012 aylarını kapsayan 3 üretim döneminde tesadüf parselleri deneme desenine göre yürütülmüştür. Domates bitkisi yetiştirilen seralarda fideler sıra arası ve üzeri mesafeleri 40x40 cm olarak çift sıralı dikilmiş ve iki sıra arasında 100 cm servis yolu bırakılmıştır. Seralarda her seraya 420 adet bitki gelecek şekilde toplam 1260 adet fide dikilmiştir.
Çalışmada, sıcaklıkların yükselmeye başladığı dönemlerde Doğal Havalandırma yapılan serada sera içi sıcaklık değerleri dış sıcaklık değerinden 10 °C yüksek değerlere ulaşmıştır. Sisleme+Doğal Havalandırma uygulaması yapılan serada ölçülen en yüksek serinletme etkinliği birinci dönemde % 38 dış bağıl nem de % 27, ikinci dönemde % 16 dış bağıl nemde % 43, üçüncü dönemde % 15 dış bağıl nemde % 25 olarak bulunmuştur. Fan Ped uygulaması yapılan serada ise ölçülen en yüksek serinletme etkinliği birinci dönemde % 38 dış bağıl nem de % 55, ikinci dönemde % 16 dış bağıl nemde % 80, üçüncü dönemde % 15 dış bağıl nemde % 70 bulunmuştur. Çalışma süresince serinletme uygulamalarının gün içerisinde dış bağıl nem değerinin azalması ile birlikte daha etkin çalıştığı görülmüştür. Bunun yanında Doğal Havalandırma yapılan serada deneme süresince sera içi ortalama sıcaklık değerleri dış sıcaklık değerinden yüksek bulunmuştur. 
Çalışmada bitki gelişim parametrelerinin serinletme uygulamalarından etkilendiği belirlenmiştir. Denemenin 1. ve 2. döneminde domates bitkisinin gövde çapı, bitki uzunluğu ve yaprak sayısı bakımından Sisleme+Doğal Havalandırma yapılan seradaki bitki ölçüm değerleri arasındaki fark istatistiki olarak Fan Ped ve Doğal Havalandırma yapılan seralara göre (p<0.05) düzeyinde önemli bulunurken, 3. dönemde Fan Ped uygulaması yapılan serada gövde çapı ve bitki uzunluğu değerlerinin Sisleme+Doğal Havalandırma ve Doğal havalandırma yapılan seralardan daha büyük değere ulaştığı ve istatistiki olarak (p<0.05) düzeyinde önemli olduğu bulunmuştur.
Domateste bitki başına verim değerleri Sisleme+Doğal Havalandırma, Fan Ped ve Doğal Havalandırma uygulamasında sırasıyla 1. dönem de 1734.83 - 2187.51 - 1281.77 g, 2. dönem 2568.11 - 3525.69 - 1961.13 g, 3.dönem 2376.30 - 4028.21 - 1314.07 g olarak bulunmuştur. Buna göre Fan Ped uygulaması ile Sisleme+Doğal Havalandırma, Fan Ped uygulaması ile Doğal Havalandırma uygulaması ve Sisleme+Doğal Havalandırma uygulaması ile Doğal Havalandırma uygulamaları arasındaki ortalama verim farkı değerleri yüzdesi sırasıyla 1. dönem % 26.09 - 70.70 - 35.37, 2. dönem % 37.29 - 79.78 -30.95, 3. dönem % 69.52 - 206.54 - 80.84 olarak belirlenmiştir.
Pazarlanabilir meyve sayılarına bakıldığında denemenin 1. dönemin 5. boğumunda Sisleme+Doğal Havalandırma yapılan serada yapılan boy sınıflandırmasına bakıldığında pazarlanamaz ve küçük boy meyve yüzdelerinin toplamının % 50 olduğu görülmektedir. Fan Ped sistemine bakıldığında bunun % 36, Doğal Havalandırma yapılan serada ise bunun % 60 olduğu görülmektedir. Denemenin 2. döneminde 5. boğumda Sisleme+Doğal Havalandırma yapılan serada pazarlanamaz ve küçük boy meyve yüzdelerinin % 48, Fan Ped uygulaması yapılan serada % 36, Doğal Havalandırma yapılan serada ise % 64 olarak bulunmuştur. Denemenin 3. döneminde ise 5. boğumda Sisleme+Doğal Havalandırma yapılan serada % 53, Fan Ped uygulaması yapılan serada % 22, Doğal Havalandırma yapılan serada ise % 57 olarak bulunmuştur. 
Çalışma sonucunda Fan ped uygulamasının diğer uygulamalara göre sera içi sıcaklıkları düşürme ve bitki büyümesi, meyve kalitesi ve verim değerleri bakımından üstün özellikler göstermesi nedeniyle Kahramanmaraş ilinin Akdeniz iklimine sahip ilçeleri için diğer iki uygulamaya göre daha uygun serinletme yöntemi olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted in accordance with random parcels experimentation pattern to determine the suitable cooling system for plastic greenhouses in Kahramanmaraş Region through three growing periods that cover the time period between May-June 2011 and August-November 2012. Tomato plant seedlings were planted as double lines with of 40x40 cm in between and on them, and an 100 cm servis path was left. In the greenhouses, a total of 1260 fields were planted as 420 to be in each line.  
In the study, during the periods through which the temperature increased, it was found that the temperature inside the greenhouse was 10 °C higher than the outside for the greenhouses where Natural Ventilation System were applied. In the greenhouses to which Fogging+Natural Ventilation System were applied, the highest cooling effect measured was 38 % while it was 27 % for relative outside humidity for the first period. In the second period, the cooling effect was calculated as 16 % while the effect on relative outside humidity was 43 %. In the third period, the effects on cooling and relative outside humidity were 15 % and 25 %, recpectively. For the greenhouses where Fan Ped System was used, on the other hand, the highest cooling effect measured was detected to be 38 % whereas its effect on relative outside humidity was 55 % in the first period. In the second period, these values were detected as 16 % and  80 %, and  in the third period they were found to be 15 % and 70 %, respectively. During the study, it was observed that the cooling systems performed more efficiently when relative humidity levels decreased during the day. Additionally, in the greenhouse where natural ventilation was applied, the temperature inside the greehouse was detected to be higher throughout the study. 
In the study, it was determined that the plant growth parameters were affected by the cooling system applied. The measurements taken in Fogging+Natural Ventilation System were found to be statistically different (p<0.05) compared to Fan Ped and Natural Ventilation System  in terms of stem diameter, plant length and the leaf count in the first and second terms of the trial. Stem diameter and plant lengths levels in the greenhouse where Fan Ped application performed, however, reached higher values than seen  in Fogging+Natural Ventilation and Natural Ventilation Systems and the differences were calculated to be statistically significant at the level of  (p<0.05).
The yields per tomato plant in the first period were calcuated as 1734.83 - 2187.51 - 1281.77 g for Fogging+Natural Ventilation, Fan Ped and Natural Ventilation Systems, respectively. In the second period, they were found to be 2568.11 - 3525.69 - 1961.13 g, and 2376.30 - 4028.21 - 1314.07 g were the mean values calculated for the third period. Accordingly, the mean yield diffierence between Fan Ped and Fogging+Natural Ventilation, between Fan Ped and Natural Ventilation, and between Natural Ventilation and Fogging +Natural Ventilation were determined as 26.09 - 70.70 - 35.37 %  in the first period, 37.29 - 79.78 -30.95 % in the second period, and 69.52 - 206.54 - 80.84 % in the third period, respectively. 
Considering the number of marketable fruits, 50 % of the fruits were classified as unmarketable and small-sized in the greenhouse where  Fogging+Natural Ventilation System was implemented. In Fan Ped System, it was calculted as 36 %, while in the greenhouse to which Natural Ventilation was implemented, it was determined as 60 %. During the second period of the fifth knuckle of the trial, small-sized and unmarketable fruit percentage was calculated to be 48 % in the Fogging+Natural Ventilation System implemented greenhouse  whereas it was 36 % and 64 % for Fan Ped and Natural Ventilation implemented greenhouses, respectively. For the fifth knuckle of the third period of the trial, however, these values were determined as 53 % for the greenhouse where Fogging+Natural Ventilation System was implemented, 22 % for Fan Ped System and 57 % for Natural Ventilation System implemented greenhouses. At the end of the study it was concluded that Fan Ped System was more suitable than the other systems examined for the greenhouses to be built in the provinces of Kahramanmaraş where mediterrenian climated is observed since it produced better values for the efficiency of greenhouse cooling, plant growth, fruit quality and yield.