Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde Türkiye ulaştırma politikası ve taşımacılık sektörü analizi
The transport policies of Turkey and the analysis of ransportation sector in Turkey?s adaptation process to the European Union
Yazar: MEHMET ALİ EMEKLİ
Danışman: PROF. DR. RAUF VERSAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Taşımacılık = Transportation ; Türkiye = Turkey ; Ulaştırma = Transportation ; Ulaştırma politikası = Transportation policy ; Uyum süreci = Adaptation process

Özet:
Türkiye-Avrupa Birliği (AB) ilişkileri çerçevesinde, AB'nin kurucu antlaşmalarından bugüne taşımacılıkla ilgili önemli yasal düzenlemeleri, darboğazları ve gelişmeleri irdeleyerek, AB'nin ?ortak ulaştırma politikası? oluşturulmasına yönelik çalışmalar analiz konusu edilmiştir.Bugünkü anlamıyla taşıma koridoru diyebileceğimiz geçmiş dönemlerdeki İpek Yolu ve Baharat Yolu gibi taşıma güzergâhları Anadolu'dan geçmiştir. Türkiye konumu itibariyle stratejik limanları olan, önemli ticaret ve taşımacılık hareketlerine merkez olmuştur.Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan itibaren uygulanan demiryolu ağırlıklı ulaştırma politikası yerini 1950'li yıllardan itibaren karayolu ağırlıklı politikalara bırakmıştır. Taşıma türleri arasında zaman içerisinde deniz ve demiryolu taşımacılığının payı düşerken, karayolu taşımacılığının payı hızla yükselmiştir. Bu politika değişiminde Türkiye'nin kendi yönelimleri kadar küresel gelişme ve eğilimler de önemli rol oynamıştır.Türkiye'nin, AB'ye katılım müzakereleri çerçevesinde, gerek taşımacılık mevzuatı gerekse ulaştırma altyapı ve üstyapı uyumu gereğinin baskısı ve yeni taşımacılık eğilimlerinin etkisiyle, demiryolu ve denizyolu yatırımlarına ağırlık verdiği gözlemlenmektedir. Ancak, gelişmiş ülkelerin seviyesini yakalamak, taşıma türleri arasındaki bozulan dengeyi sağlamak yine de uzun bir süreç alacaktır.Avrupa Birliği ve Türkiye ulaştırma politikaları açısından tam üyelik sürecinin taşımacılık sektörüne yansıyacak muhtemel etkileri bu çalışma içinde tartışılmakta ve değerlendirilmektedir.Türkiye'de sosyal bilimler alanında ulaştırma ve taşımacılık konusunda yeterince çalışma yapmaya nedense gerek duyulmadığı yapılan çalışmaların azlığından görülmektedir. Oysa ki Türkiye, ulaştırma ve taşımacılık konusunun merkezindedir. Karadeniz'i Ege Denizi ve Akdeniz'e bağlayan Türk Boğazları, Avrupa ile Asya kıtalarını birbirine bağlayan karayolu güzergâhları, Asya'dan Avrupa'ya uzanan enerji koridorları Türkiye'nin öneminin ve konumunun Avrupa ve bölge ülkeleri için yadsınamayacak derecede önemli olduğunu göstermektedir. Bu tez çalışmasında Türkiye'nin ulaştırma ve taşımacılık konusundaki önemi sosyal bilimler yöntemleriyle bir farklı yaklaşım ve bakış açısıyla analiz edilmiştir.

Abstract:
Within the framework of relationship between Turkey and European Union (EU), by explicating the improvements, bottlenecks, the important legal arrangements which are related to the transportation from the founding treaties of EU until today, this thesis examines works intended for calling into being `Common Transport Policy? of EU.The transportation routes as the Silk Road and Spice Route in the past period which we can call the transportation corridor in current terms, passed from the Anatolia. Turkey, which has strategic sea ports has become a center for the important trade and transportation movements.The transportation policy with the railways which was favoured that was practiced in the first twenty years of the Republic relinquished its place to the highways as from the 1950s. Among the modes of transportations, within the time, while the ratio of Sea and Railway transportation declines, the ratio of the road transportation has risen. In this political change, the global improvements and trends as much as the orientation of Turkey have played an important role. Coast trade in maritime business has not improved efficiently, and an efficient interest has not been displayed in the world trade. Deserved importance has not been given to the coast trade, not being made infrastructural investments and links port-railway and the railways has seemed in the focus of the troubles that are experienced today.In participation process within the European Union, with the effect of the new transportation tendencies and the pressure of the adaptation of infrastructure and laws and regulations, Turkey?s given importance to the railways and coast trade investment has been observed. But to catch up with the level of the developed countries and to provide the balance which is spoilt among the transportation modes will be a long process, anyway.In this thesis, the full membership effects that can be reflected to the transportation sector, in the transportation policies of Turkey and European Union has been discussed and evaluated.