Sanal aidiyet ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Virtual belonging scale: Study of validity and reliability
Yazar: SERVET EBRAR BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR BARUT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Grup aidiyeti = Group belongingness ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Sanal ağlar = Virtual networks ; Sanal ortamlar = Virtual environments ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmada öncelikle bireylerin sanal aidiyet düzeylerini tespit edebilecek bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada söz konusu ölçekle ilgili geçerlik ve güvenirlik çalışmaları da yapılmıştır. 
Bu çerçevede çalışma; ilk aşamada 305, ikinci aşamada ise 546 olmak üzere toplam 851 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamındaki veriler, 2021 yılında toplanmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde öncelikle literatür incelenerek sanal platform niteliğindeki sosyal medya platformları tespit edilmiştir. Ardından bu platformlarda faaliyet gösteren içerik üreticilerinin canlı yayınları ve diğer içeriklerindeki süreçler takip edilmiştir. Söz konusu süreçte takipçilerin rolleri ve tepkileri, sanal aidiyet fikri çerçevesinde gözlemlenmiştir. 
Madde havuzu, bu gözlemler ve çalışmalar sonucunda oluşturulmuştur. İlgili madde havuzu, 2 konu alanı uzmanı ve 3 Türkçe ve dil bilgisi (yazılı anlatım) uzmanının görüşleri çerçevesinde düzenlenmiştir. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak, kişisel bilgi formu ve yeni geliştirilen "Sanal Aidiyet Ölçeği" kullanılmıştır. Sanal Aidiyet Ölçeği'nin yapı geçerliği; madde-toplam korelasyonu, % 27'lik alt-üst grup farkının anlamlılığı, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi aracılığıyla araştırılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık çerçevesindeki güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. 
Açımlayıcı faktör analizi sonucuna göre 28 maddeden oluşan, toplam varyansın % 61.28'ini açıklayan üç faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Bu faktörler; "Sanal Güven ve Sanal Dayanışma, Sanal Katkı, Sanal Paylaşım" şeklinde oluşmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi aracılığıyla da ölçeğin üç faktörlü yapısı doğrulanmıştır. Bunun yanında ölçek maddelerinin % 27'lik alt ve üst grupları ayırabildiği de tespit edilmiştir. Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı .96 olarak bulunmuştur.
Sonuç olarak yetişkinlerin sanal aidiyet düzeylerini ölçme noktasında geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu kanıtlanmış bir Sanal Aidiyet Ölçeği (SAÖ) elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was primarily aimed to develop a scale that can determine the virtual belonging levels of people. In addition, validity and reliability studies of the scale were also carried out.
In this context, this study was conducted with 851 participants (305 people in the first stage and 546 people in the second stage). The data of the research were collected in 2021. In the scale development process, first of all, the literature was examined and social media platforms, which are virtual platforms, were determined. Then, the processes in the live broadcasts and other content of the content producers operating on these platforms were also followed. In the process in question, the roles and reactions of the followers were observed within the framework of the idea of virtual belonging.
The item pool was created as a result of these observations and studies. The relevant item pool was organized with the opinions of 2 subject area experts and 3 Turkish and grammar (written expression) experts.
Personal information form and the newly developed "Virtual Belonging Scale" were used as data collection tools in the research. Virtual Belonging Scale was investigated through the item-total correlation, the significance of the 27% lower-upper group difference, exploratory and confirmatory factor analysis in terms of the construct validity. In order to determine the reliability of the scale within the framework of internal consistency, the Cronbach alpha internal consistency coefficient was calculated.
According to the results of the exploratory factor analysis, a three-factor structure consisting of 28 items and explaining 61.28 % of the total variance was obtained. These factors are; "Virtual Trust and Virtual Solidarity, Virtual Contribution, Virtual Sharing". The three-factor structure of the scale was confirmed by confirmatory factor analysis. In addition, it has been determined that the scale items can separate the upper and lower groups of 27 %. The Cronbach alpha internal consistency coefficient was .96.
As a result, a Virtual Belonging Scale (VBS) has been obtained, which has proven to be a valid and reliable measurement tool for measuring the virtual belonging levels of adults.