Trabzon vazelon manastırı'nın korunması bağlamında yeniden kullanım olanaklarının değerlendirilmesi
Evaluation of reuse opportunities in the context of the preservation of Trabzon vazelon monastery
Yazar: MERVE GÜL ÇOLAK MUŞMUL
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN EMRE ENGİN
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık ve Yapılı Çevre Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kültürel miras değeri taşıyan bir çok yapı gibi Vazelon Manastırı'da geçmişte Trabzon'da yaşamış toplulumlara ait izlerin günümüze yansıması açısından son derece önemli bir yapıdır. Ancak yapının işlevini kaybettikten sonra bakımsız kalarak günden güne tahrip olması ve bu anlamda herhangi bir koruma çalışmasının yapılmaması kent tarihi için büyük önemi olan bu yapının günden güne yok olmasına sebep olmaktadır. Bu sorundan yola çıkılarak planlanan çalışma ile kent için önemli bir kültürel değere sahip olan Vazelon Manastırı'nın koruma çalışmaları ile yeniden topluma adapte edilmesine yönelik öneriler hazırlanması hedeflenmiştir. 
Bu kapsamda yapılan literatür araştırmasının ardından Trabzon'un Maçka İlçesi Kiremitli Mahallesinde bulunan manastırın içrerisi ve çevresinde yapılan alan çalışması ile elde edilen bulgular değerlendirilmiş, yapının mevcut durumu ve sorunları tespit edilmiş, yeniden kullanım olanakları değerlendirilerek, çağdaş koruma yaklaşımında genel kabul gören ilke ve yöntemler açısından uygun onarım teknikleri belirlenmeye çalışılmıştır. 
Yapının kültürel miras değeri, özgün işlevi ve bulunduğu konum değerlendirildiğinde müze işleviyle yeniden kullanılmasının önerildiği çalışma sonucunda, bölgenin kültürel zenginlikleri barındırması açısından öneme sahip manastırın günümüze ulaşan tüm niteliklerinin elden geldiğince korunmasının yanı sıra bu kapsamda yapılacak her türlü müdahalede zıt yaklaşımın benimsenerek eski-yeni ilişkisinin net olarak ortaya konulması gerekliliğine vurgu yapılmıştır.

Abstract:
Like many buildings with cultural heritage value, Vazelon Monastery is an extremely important building in terms of reflecting the traces of the communities that lived in Trabzon in the past to the present day. However, after the building lost its function, it fell into disrepair and was destroyed day by day, and the lack of any conservation work in this sense caused this building, which is of great importance for the history of the city, to disappear day by day. Based on this problem, the planned study aims to prepare suggestions for re-adapting the Vazelon Monastery, which has an important cultural value for the city, to society through conservation efforts.
Following the literature research carried out in this context, the findings obtained from the field study carried out inside and around the monastery located in the Kiremitli District of Trabzon's Maçka District were evaluated, the current condition and problems of the building were determined, re-use opportunities were evaluated, and the findings were evaluated in terms of generally accepted principles and methods in the contemporary conservation approach. An attempt was made to determine appropriate repair techniques.
As a result of the study, when the cultural heritage value of the building, its original function and its location are evaluated, it is recommended to reuse it as a museum. In addition to preserving all the extant qualities of the monastery, which is important in terms of hosting the cultural riches of the region, in any intervention to be made in this context, the opposite approach will be adopted and the old-new relationship will be clearly established. The need to present it as such was emphasized.