Fizik-kimya-biyoloji öğretmenlerine yönelik yeşil kimya farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi
Development of green chemistry awareness scale for physics-chemistry-biology teachers
Yazar: SEMA TOPALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR GENEL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kimya = Chemistry
Dizin: Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Farkındalık = Awareness ; Fizik dersi = Physics lesson ; Fizik eğitimi = Physics education ; Kimya dersi = Chemistry lesson ; Yeşil kimya = Green chemistry ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Sürdürülebilir bir yaşam için doğal kaynakların korunması, çevreye karşı duyarlı ve bilinçli birey ve toplumların arttırılması, üretimden tüketime kadar tüm aşamaların çevrenin ve gelecek sürdürülebilirliğin göz önüne alınması gerekir. Yeşil kimya insan sağlığına, refah düzeyine önem vermekte ve gelecek için sürdürülebilir bir yaşam oluşturulmasına katkı sağlamaya çalışmaktadır. Bu çalışmanın amacı yeşil kimya farkındalığına yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçeğin geliştirilmesi ve geliştirilen ölçek ile fizik, kimya, biyoloji öğretmenlerinin yeşil kimyaya yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenen değişkenler açısından incelenmesidir. Bu araştırma nicel araştırma türündedir. Araştırmada kullanılan ölçme aracı Türkiye'nin Elazığ, Balıkesir, İstanbul, Van illerinde özel kurumlarda ve MEB'e bağlı kamu kurumlarında görev yapmakta olan 382 fizik, kimya, biyoloji öğretmenlerine online olarak uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Yeşil Kimya Farkındalık Ölçeği (YKFÖ)" ve Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Veri analizinde SPSS 25 paket programı aracılığıyla yapılmıştır. Uygulama sonucu elde edilen veriler yapı geçerliliğinin sağlanması amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Basit Doğrusal Regresyon analizleri sonucunda üç boyuttan ve 23 maddeden oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında fizik, kimya, biyoloji öğretmenlerinin belirlenen değişkenler açısından farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki saptanmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda eğitim alanında ilgili çalışmalarda kullanılabilecek Yeşil Kimya Farkındalık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
For a sustainable life, it is necessary to protect natural resources, to increase environmentally sensitive and conscious individuals and societies, to consider the environment and future sustainability at all stages from production to consumption. Green chemistry attaches importance to human health and welfare and tries to contribute to the creation of a sustainable life for the future. The aim of this study is to develop a valid and reliable scale for green chemistry awareness and to examine the awareness levels of physics, chemistry and biology teachers about green chemistry in terms of the determined variables with the developed scale. This research is in the type of quantitative research. The measurement tool used in the research was applied online to 382 physics, chemistry and biology teachers working in private institutions and public institutions affiliated to the Ministry of National Education in Turkey's Elazig, Balikesir, Istanbul and Van provinces. "Green Chemistry Awareness Scale (YKFS)" and Demographic Information Form developed by the researcher were used as data collection tools in the research. Data analysis was carried out using the SPSS 25 package program. In order to ensure the construct validity of the data obtained as a result of the application, a valid and reliable scale consisting of three dimensions and 23 items was developed as a result of Exploratory Factor Analysis (EFA) and Simple Linear Regression analyzes. Within the scope of the research, the relationship between the awareness levels of the physics, chemistry and biology teachers in terms of the determined variables was tried to be determined. As a result of the research, it was concluded that the Green Chemistry Awareness Scale, which can be used in related studies in the field of education, is a valid and reliable scale.