Mevlânâ'nın Divân-ı Kebîr'inde geçen hadislerin tahriç ve değerlendirilmesi
The determination and evaluation of hadith in Mevlana?s Divân-i Kebîr
Yazar: ÜNAL DAMAR
Danışman: PROF. DR. TALAT SAKALLI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Divan-ı Kebir = Divan-ı Kebir ; Hadis = Hadith ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi

Özet:
Günümüzde Mevlânâ'nın eserleri üzerinde ilmi çalışmaların, etkinliklerin ve sempozyumların yapıldığı ve eserlerine olan ilginin gün geçtikçe arttığı görülmektedir. Özellikle de 2007 yılının Mevlânâ yılı olarak kabul edilmesinden dolayı milletçe Mevlâna'ya ve eserlerine olan ilgi artmıştır.Mevlânâ eserlerinde hadislere de yer vererek İslam dinini özellikle de Hz. Peygamber'i (s.a.v.) insanlara anlatmak suretiyle bu alanda da rehberlik yapmıştır. Divân-ı Kebîr'de bulunan hadislerin tahriç ve değerlendirilmesi hususunda yapılan bu çalışmanın da bu yönüyle bir katkısının olmasını düşünmekteyiz.Bu çalışmamızın;Giriş bölümünde Mevlânânın hayatı, eserleri (Mesnevî, Divân-ı Kebîr, Fîhi mâ-fih, Mecâlis-i Seb'a, Mektûbât), hadise olan yaklaşımı, hadisleri ele alırken nasıl yorumlaması ve değerlendirmesinden bahsedilerek, kullandığı metod hakkında bilgi verilmiştir.Birinci bölümde, Divân-ı Kebîr'de geçen beyitlerde değinilen ve Abdülbâki GÖLPINARLI'nın (1982) hadis diye tespit ettiği yaratılış, iman, ibadet ve ahlak konulu hadisler ele alınmıştır.İkinci bölümde, tasavvuf içerikli konularla ilgili hadisler incelenmiştir.Üçüncü bölümde ise muamelat ve muhtelif konulardan oluşan hadislerin, tahriç ve değerlendirmesi yapılarak, Kur'ân ve Sünnet'in temel prensipleri çerçevesinde yorumlamaya çalışılmıştır.Sonuç kısmında ise Divân-ı Kebîr'de beyitlerde geçen rivâyetlerin incelenmesi sonucu hadislerin sahih olduğu kadar, zayıf ve hatta uydurma rivayetlerin de bulunduğu görülmüştür. Bunun sebebinin de o dönemin sosyal yapısından ve bu rivâyetlerin halk arasında çok yaygın kullanılmasından kaynaklandığı ve Mevlânâ'nın yaptığı hadis yorumlarında kelime tahlilleri, râvi ve sened bilgileri gibi klasik şerh anlayışında görülen özellikler görülmediğinden dolayı, zayıf ve hatta uydurma rivayetlerin de Divân-ı Kebîr'de yer bulduğu düşünülmektedir.Ayrıca bu eseri içerisinde hadisleri barındırmakla birlikte, asıl konusu toplumu din, sosyoloji, psikoloji, ahlak vb. konularda eğiten, bilgi veren bir özelliğinin olduğudur.Anahtar Kelimeler: Peygamber, Mevlânâ, Hadis

Abstract:
Today it is seen that the scientific studies, activities and symposiums on Mevlânâ's written works are carried out and the interest on his works has been increasing day by day. Especially as the year 2007 was accepted as ?Unesco Year of Mevlana?, our people have increased their interest in Mevlânâ and his works.By including hadith in his works, Mevlânâ became a leader of telling Islam and especially the Prophet Mohammad (p.b.v.) to the people. We think this study will contribute to Hadith studies as it determines and evaluates the hadith in Divân-ı Kebîr.This study, named ?The Manifestation and Evaluation of Hadith in Mevlânâ?s Divân-ı Kebîr? is arranged as follows;In the introduction part, wetried to give some information about Mevlânâ?s life, his works (Mesnevî, Divân-ı Kebîr, Fîhi mâ-fih, Mecâlis-i Seb?a, Mektûbât), his approaches to the hadith, and also his method he used while explaining and evaluating them.In the first chapter, weirterded to explain the hadith mentioned in the couplets of Divân-ı Kebîr and the hadith about creation, faith, worship and morality discovered by Abdülbâki GÖLPINARLI (d. 1982).In the second chapter, the hadith about sufism are interpretted.In the third chapter, the determination and evaluation of the hadith on procedures and various subjects are included while they are interpretted in the frame of the basic principles of Quran and the Sunnas (Traditions) are explained.Finally, as a result of surveys on the narrations found in the couplets of Divân-ı Kebîr, it became clear that there are some hadith which are authontic, and some which are fabricated and weak. This is supposed to be because of the social structure of that period and because the narrations were very common. Moreover, these weak and fabricated narrations are assumed to be in Divân-ı Kebîr because the features of classical commentary perception like word analysis, narrator and chain information are absent in Mevlana's hadith interpretations.Furthermore, this work, besides holding hadith, has the features of a study which educate the people about the main topics such as society, religion, sociology, psychology and morality.Key Words: The Prophet, Mevlana, Hadith