Endometriyal lezyon spektrumunda objektif risk tanımı için morfolojik ve moleküler verilerin birlikte kullanıldığı tanısal bir algoritma
A diagnostic algorithm that uses morphologic and molecular data together for objective risk definition in endometrial lesion spectrum
Yazar: İSMAİL YILMAZ
Danışman: DOÇ.DR. ŞÜKRÜ YILDIRIM ; PROF.DR. HÜSEYİN BALOĞLU
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Patoloji = Pathology

Özet:
ÖZET ENDOMETRİYAL LEZYON SPEKTRUMUNDA OBJEKTİF RİSK TANIMI İÇİN MORFOLOJİK VE MOLOKÜLER VERİLERİN BİRLİKTE KULLANILDIĞI TANISAL BİR ALGORİTMA Endometriyal hiperplazi, endometriyumun östrojene bağımlı proliferasyonundan, monoklonal noninvaziv bir neoplaziye kadar değişen morfolojik spektrumdur. Ancak endometriyal risk lezyonlarının morfolojik tanısındaki sorunlar sürmektedir. Adenokarsinoma prekürsör lezyonlarının tanısında, riskinin tanımlanmasında ve tedavisinin yönlendirilmesinde halen yaygın olarak kullanılan 1994 DSÖ sınıflamasının tek başına yeterli olmadığı birçok çalışmada gösterilmiştir. Bu çalışmada, endometriyal lezyon spektrumunda riskin doğru ve tekrarlanabilir bir biçimde tanımlanmasına yönelik olarak, moleküler yardımcı yöntemleri kullanılarak, tanı gruplarının biyolojik davranış açısından homojen olduğu risk lezyonlarını, endometriyal lezyon spektrumundan ayırabilen, morfolojik veriler ile moleküler verilerin birlikte kullanıldığı bir algoritmanın tanımlanabilirliği araştırılmıştır. 20 benign endometriyum, 17 basit hiperplazi, 18 kompleks hiperplazi ve 20 endometriyoid adenokarsinoma vakası incelenmiştir. Her olgu için endometriyal glandların lazer yardımlı mikrodiseksiyonunu takiben, HUMARA MSP ile klonalite analizi, morfometrik olarak endometriyumda stromanın alansal oranı (Volume Percent Stroma=VPS) ölçümü, glandüler epitelde PTEN protein ekspresyonu ve Ki- 67 indeksi saptanmıştır. Basit atipisiz endometriyal hiperplazilerin % 35'inde, kompleks atipisiz endometriyal hiperplazilerin % 67'inde ve kompleks atipili endometriyal hiperplazilerin % 75'inde monoklonalite saptanmıştır. Benign endometriyal doku örneklerinin hepsi poliklonaldir. Monoklonal endometriyal hiperplazilerin lezyon çapı Imm'den küçük olan 2 vaka dışında tümünde VPS % 55'den küçüktür ve bunlarda PTEN ekspresyon kaybı çok sık olarak görülmüştür. Poliklonal hiperplazilerde PTEN fonksiyon kaybı görülmemiştir. Kİ-67 indeksleri proliferatif, sekretuar ve atrofik endometriyumda neoplazi grubuyla istatistiksel olarak anlamlı fark göstermiştir. Fakat neoplazi 59grubunun kendi arasında farklılık saptanmamıştır. İnvaziv karsinomaların tümünü, fizyolojik endometriyumdan ve endometriyal polipden, % 100 doğruluk değeri ile ayıran klonalite analiz sonuçları altın standart olarak alınmıştır. VPS sonuçları ise bu ayırımı en iyi yapan ikinci test parametresidir. % 55'den küçük VPS değeri monoklonal lezyonları tanımlayan en iyi kriterdir. PTEN ve Kİ-67 indeksi verileri bu ayrım için yetersizdir (p>0,05). Sonuç olarak, endometriyal lezyon spektrumunda, riskin tanımı için oluşturulan algoritma, ışık mikroskobik olarak HE boyalı kesitlerde hiperplazi yönünde şüpheli bir glandüler proliferasyonun varlığı durumunda uygulanmalıdır. Daha zaman alıcı ve pahalı bir inceleme olması nedeniyle klonalite tayini yerine, ilk aşamada VPS değeri morfometrik olarak ölçülmelidir. Bu ölçümün % 55'den daha küçük olduğu durumda ise lazer mikrodisseksiyon yardımı ile epitelyal komponentte klonalite analizi yapılmalıdır. Poliklonal bir proliferasyon ise endometriyal hiperplazi, monoklonal bir proliferasyon ise endometriyal neoplazi olarak sınıflandırılmalıdır. Işık mikroskobik olarak invazyonun gösterilmesi durumunda ise invaziv bir neoplazi (adenokarsinoma) olarak değerlendirilmelidir. Henüz invazyon oluşturmamış endometriyal neoplazi grubu için de Mutter ve arkadaşlarının önerdiği şekilde endometriyal intraepitelyal neoplazi (EİN) terminolojisinin kullanılması uygun bulunmuştur. 60

Abstract:
SUMMARY A DIAGNOSTIC ALGORITHM THAT USES MORPHOLOGIC AND MOLECULAR DATA TOGETHER FOR OBJECTIVE RISK DEFINITION IN ENDOMETRIAL LESION SPECTRUM Endometrial hyperplasia is a morphological spectrum from estrogen dependent proliferation to monoclonal noninvasive neoplasia. However, there are still problems on morphologic definition of endometrial risk lesions. Many studies addressed the inadequacy of the most widely used 1994 WHO classification in diagnosing adenocarcinoma precursors, risk definition, either their therapeutic management. In the present study by approaching the accurate and reproducible risk definition in endometrial lesion spectrum, we analyzed the possibility of an algorithm that uses morphological and molecular data together and seperates the risk lesions in to the groups that shows more homogeneous biologic behavior. 20 benign, 17 simple hyperplasia, 18 complex hyperplasia and 20 endometrioid adenocarcinoma cases were analyzed. For all cases, endometrial glandular epithelial cells were collected by laser microdissection and clonality analyses were performed by HUMARA-MSP method. Volume percentage stroma values measured by computerized morphometric system. PTEN protein expression and Ki-67 index were detected for all cases. Monoclonal composition was demonstrated in 35 % of simple endometrial hyperplasia without atypia, in 67 % of complex endometrial hyperplasia without atypia and in 75 % of complex endometrial hyperplasia with atypia. All benign endometrial tissue samples were polyclonal. All of the monoclonal endometrial hyperplasias, except 2 case, with a biopsy less then 1mm maximum diameter, VPS results were below the threshold of 55 %. Loss of PTEN function was very frequent in this group. None of the polyclonal endometrial hyperplasia revealed loss of PTEN function. Ki-67 indexes were statistically different in proliferative, secretory and atrophic endometrium from neoplasia categories but there were not any significant differences in the neoplasia group itself.SUMMARY A DIAGNOSTIC ALGORITHM THAT USES MORPHOLOGIC AND MOLECULAR DATA TOGETHER FOR OBJECTIVE RISK DEFINITION IN ENDOMETRIAL LESION SPECTRUM Endometrial hyperplasia is a morphological spectrum from estrogen dependent proliferation to monoclonal noninvasive neoplasia. However, there are still problems on morphologic definition of endometrial risk lesions. Many studies addressed the inadequacy of the most widely used 1994 WHO classification in diagnosing adenocarcinoma precursors, risk definition, either their therapeutic management. In the present study by approaching the accurate and reproducible risk definition in endometrial lesion spectrum, we analyzed the possibility of an algorithm that uses morphological and molecular data together and seperates the risk lesions in to the groups that shows more homogeneous biologic behavior. 20 benign, 17 simple hyperplasia, 18 complex hyperplasia and 20 endometrioid adenocarcinoma cases were analyzed. For all cases, endometrial glandular epithelial cells were collected by laser microdissection and clonality analyses were performed by HUMARA-MSP method. Volume percentage stroma values measured by computerized morphometric system. PTEN protein expression and Ki-67 index were detected for all cases. Monoclonal composition was demonstrated in 35 % of simple endometrial hyperplasia without atypia, in 67 % of complex endometrial hyperplasia without atypia and in 75 % of complex endometrial hyperplasia with atypia. All benign endometrial tissue samples were polyclonal. All of the monoclonal endometrial hyperplasias, except 2 case, with a biopsy less then 1mm maximum diameter, VPS results were below the threshold of 55 %. Loss of PTEN function was very frequent in this group. None of the polyclonal endometrial hyperplasia revealed loss of PTEN function. Ki-67 indexes were statistically different in proliferative, secretory and atrophic endometrium from neoplasia categories but there were not any significant differences in the neoplasia group itself.