Doğal adsorban maddelerin iyonik ve moleküler adsorbsiyon özellikleri
The ionic and molecular adsorbtion properties of natural adsorban substances
Yazar: ÖZGE ÖĞÜTÇÜ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA CEBE
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Adsorpsiyon = Adsorption ; Zeolitler = Zeolites ; İyon değişimi = Ion exchange

Özet:
Dogal Zeolitlerin, özellikle klinoptilolitin iyon degistirme ve adsorbsiyon özellikleribulunmaktadır. Bu özellikleri nedeniyle dogal zeolitler; endüstride genis bir kullanımalanına sahiptirler. Dogal zeolitler çesitli agır metallere karsı yüksek seçicilikgöstermektedir. Bu özelliklerinden yararlanılarak dogal zeolitler, endüstriyel atıksulardan agır metallerin uzaklastırılmasında etkili birer iyon degistirici olarak uzunyıllardan beri kullanılmaktadır.Tez çalısmamda dogal adsorban olarak kullanılan zeolit türlerinden Manisa Gördes'tentemin edilen klinoptilolit ve Sivas çevresinden temin edilen klino-mordenit ileçalısılmıstır. Çalısmamda Cu(II), Zn(II), Co(II), Pb(II), Fe(II), Fe(III) ve Cr(III)iyonlarının farklı baslangıç konsantrasyonlarında, farklı pH ve 20?60 0C sıcaklıklardaklinoptilolit ve klino-mordenit üzerine adsorbsiyonu Batch yöntemi ile incelenmistir.Metallerin baslangıç konsantrasyonu arttıkça iyon degisimi de artmaktadır. Sıcaklıkartmasıyla da iyon degisiminde artıs belirlenmistir. Bu da bize zeolitte iyon degisimininendotermik nitelikli oldugunu göstermistir. Ayrıca ortamın pH'ının artmasıyla da iyondegisiminin iki tür zeolitte de arttıgı belirlenmistir. Ortama ilave edilen farklıelektrolitlerle iyon degisimi degismektedir. Eklenen elektrolit konsantrasyonunartmasıyla iyon degisiminin azaldıgı belirlenmistir. Bu iki tür zeolitin iyon degisimkapasitelerini karsılastırdıgımızda ise klinoptilolitin iyon degisim kapasitesi klinomordenitiniyon degisim kapasitesinden yüksek oldugu ortaya çıkmaktadır.Atomik Absorbsiyon Spektrometresi, metal iyonlarının konsantrasyonlarınınkantitatif olarak belirlenmesinde kullanılmıstır.Sonuç olarak, söz konusu metal iyonlarının seçiciligi su sıralamada belirlenmistir:Pb (II) > Zn (II)> Fe (II) > Cu (II) > Cr (III) > Co (II) > Fe (III)ANAHTAR KELMELER: Dogal Adsorban Maddeler, Zeolitler, yon degisimi,Adsorbsiyon, Atomik Adsorbsiyon Spektrometresi

Abstract:
Natural zeolites especially clinoptilolite have ion exchange, adsorbtion charactersand because of these characters, they have a wide range of usage in industry sector.Natural zeolites have high selectivity against heavy metals. With this selectivity,natural zeolites have been used as effective ion exchangers to remove the heavymetals from the waste waters for long years.I studied with the zeolites used as natural adsorban clinoptilolite which is assuredfrom Manisa Gördes and the clino-mordenite assured from Sivas region. In mystudy, the adsorbtion of Cu(II), Zn(II), Co(II), Pb(II) , Fe(II), Fe(III) and Cr(III)ions on clinoptilolite and clino-mordenite at the different begining concentrations,pH and also at the 20-60 0C temperature is examined by Batch process. The ionexchange increases when the begining concentrations of metals increases. Also itwas determined that when the temperature increases the ion exchange increases too.This show us that the ion exchange is endotermic for zeolites. When the pH ofmedia increases, the ion exchange of two types zeolites also increase. The ionexchange of zeolites changes when the different electrolytes are added to the media.It is determined that the ion exchange decreases when the concentration of addedelectrolyte increases. When we compare these two zeolites, we observed that thecapacity of the ion exchange of clinoptilolite is higher than the capacity of the ionexchange of clino-mordenite. Atomic Absorbtion Spectrometer is used in order toassign the concentration of metal ions as quantitative.As a result, the selectivity of the metal ions are assigned as,Pb (II) > Zn (II)> Fe (II) > Cu (II) > Cr (III) > Co (II) > Fe (III)KEY WORDS: Natural Adsorban Materials, Zeolites, on Exchange, Adsorbtion,Atomic Absorbtion Spectrometer