Birlikte velayet ve birlikte velayet kararlarının tenfizi
Joint custody and enforcement of judgments on joint custody
Yazar: ÖZGE BÖLÜKBAŞI
Danışman: PROF. DR. CEM BAYGIN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Birlikte velayet = Joint guardianship ; Tenfiz = Enforcement ; Türk Medeni Kanunu = Turkish Civil Code ; Velayet = Custody ; Yabancı mahkemeler = Foreign judgments ; Çocuk velayeti = Child custody ; Çocuğun yüksek yararı = Best interest of the child

Özet:
Türk Medeni Kanunu'nda birlikte velayet, evlilik birliğinin devam ettiği haller dışında kabul edilmemektedir. Bu nedenle, evlilik birliğinin sona erdiği hallerde ve evlilik dışı ilişkilerde velayetin birlikte kullanılıp kullanılamayacağı ve buna bağlı olarak da yabancı mahkemeler tarafından verilen birlikte velayet kararlarının tenfiz edilip edilemeyeceği sorunu uzun yıllardır gündemdedir. Tartışmaların odak noktasını, TMK'nın velayete ilişkin m. 182, 336 ve 337. hükümleri kapsamında birlikte velayetin uygulanabilirliği ve yabancı mahkemeler tarafından verilen birlikte velayet kararlarının kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığı sorunu oluşturmaktadır. 2016 yılında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne Ek 7 No'lu Protokol'ün "eşler arasında eşitlik" başlıklı 5. maddesinin yürürlüğe girmesiyle beraber, birlikte velayete ilişkin tartışmalar, Protokol hükmünün iç hukuka etkisi bakımından devam etmektedir. Çalışmamızda, uluslararası hukuki belgeler, karşılaştırmalı ve iç hukuktaki kaynaklar irdelenerek, birlikte velayete ilişkin birçok soruna çözüm önerileri sunulmaktadır.
Netice itibariyle, ülkemizde birlikte velayetin uygulanmasına ya da yabancı mahkemeler tarafından verilen birlikte velayet kararlarının tenfizine, hukuken herhangi bir engel olmadığı görülmektedir. Çocuğun üstün yararı esas alınmak koşuluyla ve somut olayın özelliklerine göre, birlikte velayete karar verilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Başta AİHS ve ÇHS olmak üzere, birçok uluslararası metin ve Anayasa'nın 20., 41. ve diğer ilgili maddelerinde yer alan "aile hayatına saygı", "eşitlik", "ayrımcılık yasağı" ve "çocuğun üstün yararı" gibi ilkeler, ülkemizde birlikte velayetin uygulanmasına ve yabancı mahkemeler tarafından verilen birlikte velayet kararlarının tenfizine imkan sağlamaktadır.

Abstract:
In the Turkish Civil Code, joint custody is not accepted except in cases where the marriage union continues. For this reason, the issue of whether custody can be used together in cases where the marriage union ends and in non-marriage relations, and whether or not the custody decisions issued by foreign courts has been enforced for many years. The main focus of the discussions is the applicability of joint custody within the scope of the provisions of articles 336, 337 and 182 of the Turkish Civil Code and whether the joint custody decisions made by foreign courts are clearly against the public order. In 2016, with the entry into force of the 5th article titled "Equality between spouses" of Protocol No. 7 to the European Convention on Human Rights, discussions on custody together continue in terms of the effect of the Protocol provision on domestic law. In our study, international legal documents, comparative and domestic sources are examined and solutions are proposed for many problems related to custody.
As a result, it is seen that there is no legal obstacle to the implementation of joint custody in our country or to enforcement of joint custody decisions issued by foreign courts. It is concluded that custody can be decided together based on the best interest of the child and according to the characteristics of the concrete event. Many international texts, especially the European Human Rights Convention and the Child Rights Convention, and the 20th, 41st of the constitution principles such as "respect for family life", "equality", "prohibition of discrimination" and "the best interests of the child", and other related articles, allow the implementation of joint custody in our country and enforcement of joint custody decisions made by foreign courts.