İbn sina'da aşk kavramı
The concept of love in Avicenna
Yazar: HÜSEYİN KÖKSAL
Danışman: Y.DOÇ.DR. FERİT USLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
İbn Sina'da aşk kavramını incelediğimiz bu tezimizin konusu, İbn Sina'nınfelsefî sisteminde aşk kavramına yüklediği anlamları çıkararak, bu kavramın O'nunontolojisi ve epistemolojisi açısından; özellikle de Tanrı-insan, Tanrı-âlem ilişkisiaçısından ne ifade ettiğini ortaya koymaktır. Tez, giriş, iki ana bölüm ve sonuçtanoluşmaktadır.Tezimizin I. Bölümünde önce ilkçağ felsefesinde, bu bölümün ikincikısmında ise İslam filozoflarında aşk kavramının nasıl anlaşıldığını ortaya koyduk.Platon bir şeyin eksikliğinden hareketle en mükemmel olana (Tanrı'ya) yol bulmaarzusu olarak aşkı tasvir etmektedir. Aristoteles ise aşkı iki açıdan incelemiştir:ontolojik ve psikolojik. Ontolojik açıdan aşk, İlk Hareket Ettirici'nin hareketi arzu veaşkın sebebidir. Psikolojik anlamda aşk, karşılıklı yarara, seçkinci bir mükemmelliğeve anlamlı bir eşitliğe dayanır. Plotinos, aşkın sadece ruhta meydana gelen birduygudan ibaret olmadığını, varlığın meydana gelişinin sebebi olduğunu ilerisürmektedir. I. Bölümün ikinci kısmında Kindî, Fârâbî, İbn Miskeveyh ve İhvan-ıSafa' nın birbirine benzer görüşleri ileri sürdüğü görülmektedir. Buna göre Tanrı Aşk,Âşık ve Mâşuktur ve tüm her şey O'na yönelir, O'na benzemeye çalışır.Tezimin 2. bölümünde İbn Sina da aşkı, Aristoteles gibi ontolojik ve psikolojikolarak iki açıdan ele alır. O'na göre ontolojik açıdan aşk, varlığa gelişin sebebidir.Zorunlu Varlık'tan aşağıya doğru bir zorunluluk, aşağıdan yani varlıklardan yukarıdoğru ise arzu ve aşk vardır. Psikolojik açıdan incelenen aşk, Aristoteles'ingörüşlerine benzemektedir. Âşık, kendine benzer ve uygun olanla yetkinleşmekister.Sonuç olarak İbn Sina'da aşk kavramı, ilkçağ yunan filozoflarının aşkla ilgiligörüşleriyle ayrıntılarda benzeşiyor olsa da genel çerçevede özgün bir yapı teşkiletmektedir. İbn Sina'ya göre ilkçağ yunan filozoflarından ayrı olarak âlemde bir gayeve hikmet vardır. Her şey Tanrı'dan gelmiştir ve insanlar da Tanrı'yı bilmederecesine göre yetkinliğe ulaşmaktadır. Nihaî gaye ise kişinin gerçek mutluluk olanTanrı'yı bilme arzusu ve aşkıyla yetkin olmasıdır.

Abstract:
Subject of our thesis is to state the meaning of concept of love in Avicenna?sthought from the point of view of especially God-human being and God-universerelationships by means of educing meanings he used in his philosophical system.The thesis is composed of an introduction, two main parts and a conclusion.In the first part of our thesis we stated how concept of love is understoodfirstly in antiquity philosophy and then in muslim philosophy. Plato has describedlove as the desire to find a way going to the most excellent (God) using the absenceof a thing. On the other hand, Aristotle has analyzed love from two aspects whichare ontological and psychological. From the ontological aspect, the movement ofFirst Mover is the reason of desire and love. However, love from psychologicalaspect is based on mutual benefit, an elite excellence and a meaningfulequivalence. Plotinus argued that love does not consist of only feelings happening inthe soul, but also it is a reason of coming to existence. In the second section of thefirst part, it has been seen that al-Kindi, Al-Farabi, Ibn Miskawayh and Ikhwan al-Safa? have asserted similar ideas. According to those, God is Love, Lover andBeloved and everything head towards God and tries to resemble Him.In the second part of our thesis, Avicenna also approaches love from twoaspects which are ontological and psychological as Aristotle. From the ontologicalaspect, he states that love is the reason of coming to existence. There is adeterministic downward from Necessary Being and there is desire and love toupward from down, that is existences. On the other hand, love analyzed frompsychological aspect has similarities with the ideas of Aristotle. The lover wants tobecome perfect by means of one that is similar and appropriate to him/her.In conclusion, although concept of love in Avicenna has similarities withantiquity Greek philosophers? ideas in details, Avicenna?s concept of love constitutesa unique structure in general. Separate from antiquity Greek philosophers, there isan aim and mystery in the universe according to Avicenna. In other words,everything comes from God and human beings reach to perfectionism in respect oftheir degree to know God. The ultimate aim is being perfect by desire and love ofknowing God which is the real happiness of an individual.