Günümüzde İran zerdüştîleri
İranian zoroastrians in today's world
Yazar: MEMET EMİN SULAR
Danışman: PROF. DR. BAKİ ADAM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; Zerdüştilik = Zoroastrianism ; İbadet = Worship ; İnançlar = Beliefs ; İran = Iran

Özet:
Çalışma giriş, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu, amacı, yöntemi, sınırlılıkları ve kaynaklar ele alındı. Burada ayrıca Zerdüştîliğin İran'daki tarihsel gelişimi üzerine değerlendirme yapıldı. 
Tezin birinci bölümünde, İran'daki Zerdüştîlerin demografik yapı, etnik aidiyet, kültür, gelenek ve görenekler, ahlâkî kurallar, kadının konumu, eğitim, kurumlar, devlet-Müslüman toplumla ve farklı coğrafyalardaki dindaşlarıyla ilişkileri gibi toplumsal hayatla ilgili konulara değinildi. Ayrıca Zerdüştîlerin yoğun olarak kullandıkları bazı dini semboller ve dini takvim konuları açıklandı. 
Tezin ikinci bölümünde, inanç konularına yer verildi. Tanrı, kutsal kitap, peygamber, ahiret ve kurtarıcı inancı konuları üzerinde duruldu. Özellikle Tanrı ve kurtarıcı inancı konularındaki geleneksel inançtaki değişimlere vurgu yapıldı. 
Tezin üçüncü bölümünde, dini uygulamalar açıklandı. Bölümün başında ateş kültü, din adamları ve mabet gibi konulara değinildi. Bundan sonra bölümün asıl konusu olan namaz, nebûr/perhiz, kutsal yerleri ziyaret, kurban, bayramlar, törenler ve önemli günler konusu açıklandı. Konular hakkında yazılı kaynaklara dayalı bilgiler vermekle birlikte, Zerdüştîlerin bunları nasıl pratize ettikleri üzerinde duruldu.  
Tezin dördüncü bölümünde, geçiş mensekleri başlığı altında Zerdüştîlerin dine giriş töreni, doğum, evlilik ve ölümle ilgili durumları hakkında bilgiler sunuldu. Yazılı kaynaklarda ve alan araştırmasında doğum konusuyla ilgili yeterli bilgiye ulaşılamadığından özellikle dine giriş töreni, evlilik ve ölüm konuları hakkında bilgi verildi. Bu bölümde son olarak ölü için yapılan törenlere yer verildi. 
Sonuçta, Zerdüştî toplumun günümüz ve gelecekteki durumlarıyla ilgili tespitler ele alındı. Onların devlet ve Müslümanlarla ilişkilerinin genel bir değerlendirilmesi yapıldı. Ekler başlığında, alan araştırması sırasında sorulan sorular, bazı konularla ilgili fotoğraflar verildi.

Abstract:
This study consists of introduction, four parts and the conclusion. In the introduction part the subject, aim, method, sources and limitation of the study have been dealt. Additionally, the historical development of the Zoroastrianism in Iran has been evaluated in this part.  
In the first part of the study, the issues related to Zoroastrians' social life such as, their demographic structure, ethnical belongingness, culture, customs, moral principles, position of woman among them, education, institutions and also their relations with government, Muslim society, and co-religionists in other parts of the world have been mentioned. Furthermore, some of the religious symbols and religious calendars have also been explained. 
The second part of the thesis includes issues on believes. God, holy writ, prophet, after-life and the savior faith have been discoursed. Especially, the changes in the traditional belief of the God and the savior faith have been emphasized.   
In the third part of the thesis, the religious practices have been explained. In the beginning of the part, it has been mentioned about cult of the fire, reverend and chapel. Then, the main subjects of the part have been explained such as prayer, fasting, visiting sanctums, sacrifice, festivals, ceremonies and occasions. It has been focused on how Zoroastrian practiced them by giving information based on written sources.  
In the fourth part of the thesis, information has been given about entrance to the religion, birth, marriage and death under the title of rituals. Especially, entrance to the religion, marriage and death have been widely studied as researcher has not found enough information about birth in written sources and his field research this issue has not been studied in details. There is also some information about rites for death in this part. 
In conclusion part, the determinations on the today and future of Zoroastrian society have been discussed. Their relation with the government and Muslims has been evaluated. In appendix, the questions which were asked during the field research, and some important pictures related to topics has been given.