Alışveriş merkezlerindeki yapay aydınlatmanın niceliksel ve niteliksel özelliklerinin değerlendirilmesi: Trabzon örneği
Assessment of quantitative and qualitative features of artificial lighting in shopping malls: Trabzon example
Yazar: HANDE GÜL KANCA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ TAVŞAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Günümüz teknolojisinin getirdiği yeniliklerin, çok kısa zamanda hayatımızda yerini alması ve sürekli gelişmeye açık olmanın gerektirdiği yenilenme kavramının, sadece insanla sınırlı olmadığı, mekan olgusuna da önemli ölçüde etki ettiği görülmektedir. Mekan kurgularında daha etkili olduğunu gördüğümüz bu yenilenme ile mekanlar iç içe geçerek yeni yaşam kültürleri oluşmasına da etken olmaktadır. Sosyo-kültürel mekanların alışveriş merkezleri ile buluşması, bu mekansal bütünleşmenin bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kompleks yapılarda zaman gözetilmeksizin alışveriş eylemine süreklilik kazandırılması ise ticari boyut dışında, mekana karakter kazandırmak adına zaman-mekan olgusunu unutturmaya yönelik yapılmaktadır. Buna bağlı aydınlatma tasarımları, tasarım bütününü etkilemeyecek şekilde çözülmelidir. Günümüz alışveriş merkezi yapılarında mekan kalitesinde önemli bir etken olarak yapay aydınlatmanın, kullanıcıya saat kavramını unutturmanın yanı sıra kullanıcı üzerinde fiziksel rahatsızlık yaratmayacak nitelikte tasarlanması gerekmektedir. Bu çalışma kapsamında ise yapay aydınlatmanın kullanıcı üzerindeki etkileri aydınlığın niceliksel ve niteliksel özellikleri ile alışveriş merkezleri örneğinde incelenmektedir.
Çalışmanın amacı; alışveriş merkezlerinde sosyal etkileşimin yüksek olduğu, yemek yeme katlarında gerekli görsel konfor koşullarını sağlayacak aydınlatma kriterlerini belirlemek ve belirli alışveriş merkezlerini bu kriterler doğrultusunda inceleyip değerlendirmektir.  Bu kapsamda;
Birinci bölümde; konunun belirlenmesi, problemin tanıtılması, çalışmanın amacı açıklanmakta ve konu ile ilgili literatür araştırılması yer almaktadır. Algı kavramı ve çalışma konusunu birinci dereceden etkileyen görme konusu alt başlıkları ile incelenmektedir. Mekan kavramı açıklanmış, mekan kalitesini belirleyen etkenler, çalışma konusu kapsamında incelenerek, konfor kriterlerinden olan görsel konfor koşulları anlatılmıştır. Aydınlatma kavramı, mekan-aydınlatma ilişkisi bakımından açıklanmıştır. Alışveriş kavramı ise, tarihsel gelişimi, alışveriş mekanları ve alışveriş merkezlerinin aydınlatma özellikleri hakkında genel bilgi verilmiştir.
İkinci bölümde; araştırma yöntem ve teknikleri açıklanmakta ve araştırmanın yürütülmesine dair bilgiler verilmektedir.
Üçüncü ve dördüncü bölümler; çalışmalar sonucu ortaya çıkan nitel ve nicel bulguları ve irdelemeleri kapsamaktadır.
Beşinci bölümde sonuçlar açıklanmakta ve altıncı bölüm ise önerileri içermektedir.

Abstract:
Innovations brought by today's technology took place in our lives in very short time and continuous development produced renovation concept, which not only effected people but also had a major impact on space concepts. This renovation have been more effective on space constructions and by that, spaces have intertwined and produced new life cultures. Socio-cultural spaces meeting shopping malls is seen as a result of that space intertwining. In such complex structures, it is aimed to ensure continuity of the shopping activity. Beside this aim's trade dimention, it is also to make people forget about space-time concept in order to bring in a character to spaces. Accordingly, lighting designs are expected to be resolved with statuses of causing user forget time concept and fitting with entire design. As artificial lighting's importance is increasing after all these, in scope of work, lighting quality, which significantly affect the space quality, is examined by quantitative and qualitative characteristics of sample shopping malls.
In the scope of this work, lightening, which is an important part of designing, will be examined by shopping mall samples, in order that shopping malls are common places for people from several ages and jobs. Aim of the study is; to state precisely criteria of lightening, which will provide the necessary conditions of visual comfort in food-courts of shopping malls, where the social interaction is in high levels, and to examine specific malls in accordance with these criteria. In this context;
In first part, there is determination of the issue, introduction to the problem, aim to the study and review of literature about topic. Perception concept and seeing issue, which is effecting the point of the study, are examined with sub-topics. Space concept is explained, factors effecting space quality are studied within the context of study, from comfort criteria, visual comfort terms are denoted. Lightening concept is explained in terms of space-lightening relation. General information is given about shopping concept, its historical development, shopping malls and lightening specifications of shopping malls.
In the second part, research methods and techniques are explained and information regarding the conduct of study are given.
In third and forth parts, findings, which are results of studies, and considerations are given.
Results take part in fifth part.
Suggestions are given in sixth part.