İlimiz ve çevre illerde eğitim kliniği olan acil servislerde acil tıp asistanlarının defansif (çekinik) Tıp uygulamalarının değerlendirilmesi
The evaluation of defensive (recessive) medicine practices of emergency medical assistants in emergency services which have a training clinic in ourcity and neighboring cities
Yazar: VEYSEL KUMTEPE
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE GÖNÜLLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Araştırma görevlileri = Research assistants ; Defansif tıp = Defensive medicine ; Tıbbi hatalar = Medical errors ; Yanlış teşhis ve tedavi = Malpractice ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Defansif Tıp (Çekinik Tıp); hekimlerin, tıbbi uygulama hataları (malpraktis)
nedeniyle olabilecek yaptırımlardan (idari, cezai, hukuki ve etik) korunmak için
geliştirdiği, hastalardan ek testler ve araştırmalar istedikleri ya da yüksek riskli
hastaları muayeneden kaçınmalarını içeren tıbbi davranışlardır. Biz bu çalışmada acil
tıp asistanlarının defansif tıp ile ilgili tutumlarını değerlendirerek elde edilen veriler
ışığında literatüre katkı sunmayı amaçladık.
Bu çalışmaya etik kurul onayı alındıktan sonra İzmir ve komşu illerde görev
yapan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 153 acil tıp asistanı alındı. Katılımcıların %
66,7'si erkek idi. Hekimlerin ortalama yaşı 29,53± 3,63 olup, mesleki tecrübeleri
4,63 ± 3,27 yıl olarak bulunmuştur. Bu çalışmada hekimlerin tamamı tıbbi hata
yapmaktan çekindiğini belirtmiş olup, % 96,7'si içinde bulunduğu şartlara göre tıbbi
malpraktis davası ile karşılaşma riskini;yüksek;çok yüksek veyason derece
yüksek; olarak belirtmektedir. Çalışmaya katılan hekimlerin % 94,7'si tıbbi
malpraktis davalarının sayısında artış olduğuna inanmakta, % 87,6'sı hakkında dava
açılması halinde performanslarının azalacağını düşünmekte idi. Hekimlerin sadece
%16,3'ü tıbbi malpraktis iddialarından kendisini korumak için, dava etme olasılığı
yüksek / kompleks medikal problemleri olan hastalardan kaçınmadığını belirtmiştir.
Hekimlerin tamamı tıbbi malpraktis iddialarından kendisini korumak için değişen
sıklıklarda, fazladan konsültasyon, laboratuar tetkiki / radyolojik tetkik istediğini
bildirmiştir. Hekimlerin tıbbi malpraktis iddialarından kendisini korumak için tıbbi
uygulamaları hastalara daha detaylı açıkladığını (% 98,7), aydınlatılmış onam
formlarına daha fazla önem verdiği (% 99,3), tamamının ise kayıtları daha detaylı
tuttuğu saptanmıştır. Çalışmamızda hekimlerin % 87,6'sı anketin yapıldığı anda
zorunlu mali sorumluluk sigortasının olduğunu, % 12,4'ünün ise sigortasının
olmadığını belirtmiş olup, sigortasız hekimlerin % 42,1'i bu güne kadar hiç sigorta
yaptırmadığını bildirmiştir. Hekimlerin sadece %18,3'ü ülkemiz yasal mevzuatında
ve verilen yargı kararlarında komplikasyon-malpraktis ayrımının net olarak
yapıldığını düşünmektedir.
Sonuç olarak dava edilme kaygısından kaynaklanan defansif tıp uygulamaları
ciddi bir sağlık sistemi sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Sağlık ve hukuk
alanında yapılacak düzenlemelerle hekimlerin tıbbi uygulama hatası ve tazminat
ödeme korkusuyla yaptıkları gereksiz veya yetersiz tıbbi işlemlerin önüne geçilmeli,
hekimlerin hukuki güvenceleri sağlanmalı, ve zorunlu mali sorumluluk sigortasının
hekimi koruduğu netleştirilmelidir.

Abstract:
Defensive Medicine (Recessive Medicine) is the medical behavior developed
by physicians in order to avoid sanctions (administrative, criminal, legal and ethical)
that may occur due to medical malpractice, requiring additional tests and
investigations from patients and avoiding examination of high-risk patients. In this
study, in the light of the data obtained, we aimed to contribute to the literature by
evaluating the attitudes of emergency medical assistants about defensive medicine.
After the approval of the ethics committee, 153 emergency medical residents
working in Izmir and neighboring provinces who agreed to participate in the study
were included in this study. 66.7% of the participants were male. The mean age of
the physicians was 29.53 ± 3.63 years and their professional experience was 4.63 ±
3.27 years. In this study, all physicians stated that they avoided making medical
mistakes and 96.7% stated that the risk of encountering medical malpractice cases
was "high", "very high" or "extremely high" compared to the circumstances. 94.7%

6
of the physicians who participated in the study believed that there was an increase in
the number of medical malpractice cases and 87.6% of them thought that their
performance would decrease in case of a lawsuit. Only 16.3% of physicians stated
that they did not avoid patients with high / complex medical problems to protect
themselves from medical malpractice claims. All of the physicians reported that they
requested extra consultations and laboratory / radiological examinations at varying
frequencies to protect themselves from medical malpractice claims. It was found that
the physicians explained the medical applications to the patients in a more detailed
way (98.7%) to protect themselves from the claims of medical malpractice, gave
more importance to the informed consent forms (99.3%), and all of them kept the
records in more detail. In our study, 87.6% of physicians stated that they had
compulsory financial liability insurance at the time of the survey and 12.4% stated
that they did not have insurance, and 42.1% of uninsured physicians reported that
they have never taken out insurance. Only 18.3% of physicians think that the
distinction between complication and malpractice is made clearly in the legal
regulations and judicial decisions of our country.
As a result, defensive medicine practices arising from the concern of being
sued appear as a serious health system problem. With the arrangements to be made in
the field of health and law, unnecessary or inadequate medical procedures performed
by physicians for fear of medical malpractice and the payment of compensation
should be prevented, and the legal assurance of physicians should be provided, and it
should be clarified that compulsory liability insurance protects the physician.