Gemide enerji verimliliği farkındalığının öncülleri ve sonuçları
Antecedents and consequences of energy efficiency awareness on board
Yazar: MEHMET ERDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BOLAT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Denizcilik = Marine ; Enerji = Energy
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji optimizasyon modeli = Energy optimization model ; Enerji verimliliği = Energy efficiency ; Gemiler = Ships ; Uluslararası deniz taşımacılığı = International maritime transport ; Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi = Multilevel structural equation modeling

Özet:
Dünyada, her geçen gün artan ekonomik çabalar ve endüstriyel gelişmelerin yanı sıra artan nüfus ve kentleşme ile birlikte enerjiye olan ihtiyaç da artmaktadır. Yeni teknolojilerin gelişmesi ile beraber hem sanayi alanında hem de günlük yaşamda vazgeçilemez bir unsur haline gelen enerji, ülkelerin ekonomik gelişmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Daha düşük maliyetli ve daha yüksek hacimli oluşu tüm dünyada deniz taşımacılığını ön plana çıkarmıştır. Küresel ekonominin sürdürülebilir bir geleceğinin sağlanabilmesinin temel unsurlarından birinin de deniz taşımacılığı olduğu bilinmektedir. Enerjiye duyulan ihtiyacın her geçen gün artmasına rağmen enerji kaynakları, ihtiyaç oranında arttırılamamaktadır. Deniz taşımacılığında da artan büyümeye bağlı olarak enerji ihtiyacı artmaktadır. Gemi operasyonlarında 2000'li yılların ortalarında petrol fiyatlarının artmaya başlaması ve on yılın sonunda yaşanan ekonomik kriz ile denizcilik sektöründe enerji verimliliği konusuna ilgi duyulmaya başlanmıştır. Ayrıca karbondioksit ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasını sağlamak açısından da enerji verimliliği konusu büyük önem taşımaktadır. IMO'da denizcilik sektöründe enerji verimliliğinin sağlanması konusunda prosedürsel, teknik ve operasyonel önlemler almaya çalışmaktadır. Bu konuda ki literatür çalışmaları incelendiğinde özellikle gemide enerji verimliliğinin sağlanması konusunda personel farkındalığı çalışmalarının çok fazla olmadığı görülmüştür. IMO enerji verimliliğinin arttırılması konusunda insan faktörünün önemli olduğunu vurgulamakta ve bu konuda ki farkındalığın arttırılmasını tavsiye etmektedir. 
Tez çalışmamızda da gemilerde çalışan personellerde enerji verimliliği farkındalığının arttırılmasını sağlayacak öncüllerin ve farkındalığın arttırılması ile elde edilecek sonucun belirlenmesi hedeflenmiştir. Enerji verimliliği farkındalığı konusunda denizcilik alanında yapılmış çok fazla literatür çalışması bulunmamaktadır. Bu çalışma, denizcilikte enerji verimliliği farkındalığı alanlarında yapılacak çalışmalara kaynak ve yardımcı olabilecektir. 
Çalışmanın örneklem kümesi ticari gemilerde aktif görev yapan yönetici (Uzakyol Kaptan, Uzakyol Birinci Zabit, Uzakyol Vardiya Zabiti, Uzakyol Başmühendis, Uzakyol İkinci Mühendis, Uzakyol Vardiya Mühendisi, Diğer) konumunda ki 233 Türk gemiadamından oluşmaktadır. Çalışmamızda başlangıçta ileri sürülen hipotezlerin doğruluğunu ispatlamak için örneklem kümeye uygulanmak üzere anket soruları oluşturulmuştur. Toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi analizinden önce IBM SSPS Statistics 25.0 programına girilerek verilerin, "güvenilirlik analizi, korelasyon analizi ve açımlayıcı faktör analizleri" yapılmıştır. Daha sonra hipotezlerle oluşturulan modelin, IBM SPSS Amos v20.0.0 programında "doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi analizleri" gerçekleştirilmiştir. Tüm gerçekleştirilen analizler sonucunda araştırma için kurulan hipotezlerden;
a-Şirket kuralları ve politikalarının, personelde gemide enerji verimliliğini sağlamakta ki doğru davranışın geliştirilmesi için enerji verimliliği farkındalığının arttırılmasın da önemli bir faktörü olduğu, 
b-Bilgi paylaşımının, personelde gemide enerji verimliliğini sağlamakta ki doğru davranışın geliştirilmesi ve enerji verimliliği farkındalığının arttırılmasını önemli bir şekilde etkilediği, 
c-Gemide enerji verimliliği fakındalığının oluşturulmasının gemide enerji verimliliğini sağlamakta ki doğru davranışın geliştirilmesini sağladığı doğrulanmıştır. 
Ayrıca eğitim ve yenilikçilik kültürünün, gemide enerji farkındalığını sağlamada önemli bir etkilerinin olmadığı görülmüştür.

Abstract:
The need for energy increases due to the rising economic efforts and industrial developments in the world as well as increasing population and urbanization. With the development of new technologies, energy, which has become an indispensable element in both industrial and daily life, plays an important role in the economic development of countries. Maritime transport, which has lower cost and higher volume, has gained importance all over the world. It is known that one of the main elements of ensuring a sustainable future of the global economy is maritime transportation. Although the need for energy increases day by day, energy resources cannot be increased in the rate of need. Energy demand in maritime transportation is also increasing due to increased growth. The interest in energy efficiency in the maritime sector has started to increase due to rising oil prices in ship operations in the mid-2000s and the economic crisis at the end of the decade. In addition, energy efficiency is of great importance for reducing carbon dioxide and greenhouse gas emissions. IMO also seeks procedural, technical and operational measures to ensure energy efficiency in the maritime sector. When the literature on this subject is examined, it has been observed that the personnel awareness studies are not much about the energy efficiency in maritime sector. IMO emphasizes the importance of human factor in increasing energy efficiency and recommends raising awareness on this issue. 
In our thesis, it is aimed to determine the antecedents that can increase the energy efficiency awareness of the personnel working on the ships and the consequences of increasing the energy efficiency awareness. There are not many studies in the field of energy awareness in maritime. Hence, this study may provide source and assist studies to be carried out in energy efficiency awareness on board. 
The sample of the study consisted of 233 Turkish seafarer who are actively working in commercial ships (Master, Chief Officer, Deck Officer, Chief Engineer, Second Engineer, Engine Officer and Other). In order to prove the accuracy of the hypotheses proposed in our study, a questionnaire was prepared to be applied to the sample group. Prior to the analysis of structural equation modeling, the collected data were entered into the IBM SSPS Statistics 25.0 program, and reliability analysis, correlation analysis and exploratory factor analysis were performed. Afterwards, by using IBM SPSS Amos v20.0.0 program confirmatory factor analysis and structural equation modeling analysis of the model prepared with hypotheses were conducted. Based on the results of the analyzes, 
a-Company rules and policies are an important factor in increasing energy efficiency efficiency on board awareness in order to improve personnels' correct behavior in ensuring energy. 
b-Information sharing significantly affects improving the correct behavior in ensuring energy efficiency on board and increasing awareness of energy efficiency. 
c-It has been confirmed that energy efficiency awareness should be established in order to ensure correct behavior in energy efficiency on board. 
Furthermore, it was seen that education and innovation culture have no significant effect on the energy efficiency awareness on board.