İlkokul 1-4. sınıflarda okutulan Türkçe ders kitaplarındaki dinleme metinlerinin belirlenen ölçütlere göre incelenmesi
Examinating of listening texts in term of some criterias in Turkish books in primary school from 1st grades to 4th grades
Yazar: BİLGE TURAN SİVİŞ
Danışman: DOÇ. DR. SELİM EMİROĞLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dinleme = Listening ; Kitaplar = Books ; Metin = Text ; Metinden öğrenme = Text learning ; Metinsellik = Textualization ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; İzleme = Monitoring

Özet:
Dinleme, dilsel mesaj içeren işitilebilir sesleri birtakım bilinçli zihinsel işlemler aracılığıyla anlamaya çalışmaktır. Bu kapsamda müfredatta yer alan dinleme metinleri ve bunların etkinliği, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu araştırmanın amacı, 2018-2019 eğitim ve öğretim yılında ilkokul 1, 2, 3 ve 4. sınıflarda okutulan Türkçe ders kitaplarındaki 72 dinleme/izleme metinlerinin söz varlığı, okunabilirlik düzeyleri, metin türleri, ses ve sesletim boyutu, görsel ve metin içerikleri bakımından betimsel bir desenle incelenmesidir. Metinlerin analizinde doküman inceleme ve uzman görüşüne başvurma tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda metinlerin sözcük, cümle ve metin uzunluklarının literatürde belirlenen ölçütlere ve sınıf seviyelerine uygun planlanmadığı, tema ve metin biçimlerinin yüzdelik oran dağılımlarının planlı yapılmadığı fakat sesletim, tutarlılık ve metin tema uyumları, cinsel ayrımcılık, şiddet ögeleri ve olumsuz örneklere yer vermeme bakımından öğrenci seviyesine uygun oldukları tespit edilmiştir. Metinlerde çoğunlukla erkek sesi kullanıldığı, kadın sesine az, çocuk sesine ise yok denecek kadar az yer verildiği, görsel öge ve fon müziğine fazla yer verilmediği belirlenmiştir. Hiçbir metinde yazar müdahalesinin olmadığı ve bütün metinlerde diksiyon bakımından dinlenebilir bir üslubun kullanıldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dinleme becerisi, Dinleme/İzleme metinleri, Türkçe Ders Kitapları.

Abstract:
Listening is to try to understand the audible sounds that contain linguistic messages through a number of conscious mental processes. In this context, listening texts in the curriculum and their effectiveness constitute the subject of this study. The aim of this study was to determine the vocabulary, verbality, visuality and text content of 72 listening / monitoring texts in Turkish textbooks in primary, first, second, third and fourth grades in 2018-19 academic year. Descriptive pattern. In the analysis of the texts, the techniques of document review and application of expert opinion were used. As a result of the research, the word, sentence and text lengths of the texts were not planned in accordance with the criteria and grade levels determined in the literature, the percentage ratio distributions of the themes and text forms were not planned, but in accordance with the level of expression, consistency and text theme harmony, sexual discrimination, violence elements and negative examples. They were determined. In the texts, it was determined that male voice was mostly used, female voice was given little and child voice was given almost no space, and visual elements and background music were not given much space. In all the texts, it was determined that there was no author intervention and that a dictation style was used.

Keywords: Listening skills, Listening / Watching texts,  Turkish Course Book