Mehmet Âkif Ersoy'un şiirleri üzerine bir inceleme -stilistik inceleme, bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük-
A review on Mehmet Akif Ersoy's poems-stylistic review, context index and functional dictionary-
Yazar: İBRAHİM HALİL KAYA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SOĞUKÖMEROĞULLARI
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Ersoy, Mehmet Akif = Ersoy, Mehmet Akif ; Safahat = Safahat ; Sözlük = Dictionary ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk şairler = Turkish poets ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Mehmet Âkif, şiirleri ile Türk edebiyatına yeni bir ses tonu ve müzikalite kazandırmış bir şairdir. "Mehmet Âkif Ersoy'un Şiirleri Üzerine Bir İnceleme –Stilistik İnceleme, Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük- başlıklı bu çalışmada, şairin yedi ayrı şiiri kitabından oluşan "Safahat" yapıtının ve "Safahat" dışında kalmış diğer bütün şiirlerinin kelime dünyası bağlamlı dizin ve işlevsellik açısından incelenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, önemi ve yöntemi hakkında bilgi verilmiştir.  Birinci bölümde Mehmet Âkif'in hayatı, sanat anlayışı ve eserlerine ilişkin sunum yapılmıştır. İkinci bölümde şiirlerde kullanılmış olan din ve tasavvufla ilgili kelimeler incelenmiştir. Üçüncü bölümde cemiyet ve içtimai hayatla ilgili kelimeler tahlil edilmiştir. Dördüncü bölümde hastalıkla ilgili kelimeler metaforik bağlamda incelenmiştir. Beşinci bölümde tabiat başlığı altında kozmik âlem, zaman, dört unsur (su, hava, ateş, toprak), hayvanlar ve bitkilerle ilgili kelimeler tahlil edilmiştir. Altıncı bölümde tip ve karakter ifade eden kelimeler ortaya çıkarılmış ve tip ve karakter analizi yapılmıştır. Yedinci bölümde dinî figürlerin kolektif hafıza üzerindeki etkileri telmih sanatıyla ilişkili olarak incelenmiştir. Sekizinci bölümde sanatçının bütün şiirlerini kapsayan Safahat Sözlüğü (bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük) alfabetik olarak hazırlanmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışmanın bulguları açıklanmıştır.  Çalışmanın amacı; Mehmet Âkif'in bütün şiirlerini inceleyerek sıklıkla kullandığı kelimeleri tahlil etmek ve daha önce yapılmamış olan bir sözlük çalışmasını bilim dünyasına ve Türk edebiyatına tanıtmaktır.

Abstract:
Mehmet Âkif is a poet who brought a new tone and musicality to Turkish literature with his poems. In this study titled "An Analysis on Mehmet Âkif Ersoy's Poems -Stylistic Analysis, Contextual Index and Functional Dictionary-", the word world of the poet's work "Safahat", which consists of seven different poetry books, and all his other poems except "Safahat", has been examined in terms of contextual index and functionality. In the introduction part of the study, information about the subject, purpose, importance and method of the research is given. In the first part, Mehmet Âkif's life, understanding of art and his works were presented. In the second part, the words related to religion and mysticism used in the poems were examined. In the third chapter, the words related to society and social life are analyzed. In the fourth chapter, the words related to the disease are analyzed in a metaphorical context. In the fifth chapter, the words related to the cosmic world, time, four elements (water, air, fire, earth), animals and plants are analyzed under the title of nature. In the sixth chapter, words expressing type and character were revealed and type and character analysis was made. In the seventh chapter, the effects of religious figures on collective memory are examined in relation to the art of allusion. In the eighth chapter, Safahat Dictionary (contextual index and functional dictionary), which includes all the poems of the artist, has been prepared in alphabetical order. In the conclusion part, the findings of the study are explained. The aim of the study; The aim is to analyze all of Mehmet Âkif's poems, to analyze the words he frequently uses, and to introduce a dictionary study, which has not been done before, to the world of science and Turkish literature.