Diyet bilgi yükü ölçeğinin türkçe'ye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Adaptation of the diet information load scale to turkish: Validity and reliability study
Yazar: HAZAL POLATDEMİR
Danışman: DR. EDA BAŞMISIRLI
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Göçmen, H., Diyet Bilgi Yükü Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması, Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Kayseri, 2024. Bu çalışma, bireylerin diyet bilgi ortamına ilişkin algılarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş ve doğrulanmış olan 'Diet Information Overload' ölçeğinin (Diyet Bilgi Yükü Ölçeği) Türkçeye çevrilmesi ve kültürlerarası uyumunun sağlanmasını hedeflemektedir. Araştırma, Kasım 2023 ile Haziran 2024 tarihleri arasında Kayseri'de ikamet eden, 18 yaş ve üzeri, gönüllü olarak katılan toplam 464 birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Ölçeğin zamana karşı değişmezliğini ve uygulamalar arasındaki tutarlılığını değerlendirmek amacıyla, ilk uygulamadan iki hafta sonra 150 kişiye tekrar uygulanmış ve test-tekrar test güvenilirliği analiz edilmiştir. Ölçeğin dil geçerliliği, çeviri-geri çeviri yöntemi kullanılarak sağlanmıştır. Tekrarlı ölçümlerdeki (test-retest) tutarlılığı ölçmek için sınıf içi güvenirlik katsayısı (ICC) ve ölçek iç tutarlılığı için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla Davis tekniğiyle kapsamlı geçerlilik oranı ve kapsam geçerlilik indeksi değerleri 1 olarak hesaplanmış olup, bu değerler kapsam geçerliliği için yeterli görülmüştür. Ölçeğin yapı geçerliliği üç farklı model için doğrulayıcı faktör analizine bakılarak saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda elde edilen tüm yol katsayıları (kestirimleri) istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Modeller için hesaplanan ki-kare/sd oranı ikiden küçük olduğu görülmüştür. Uyum iyiliği indeksine (GFI), karşılaştırmalı uyum indeksine (CFI), Tucker-Lewis indeksine (TLI) ve normlandırılmış uyum indeksine (NFI) bakıldığında istatistiklerinin %95'ten büyük olduğunu; yaklaşık hataların ortalama kareköküne (RMSEA) ve standardize edilmiş kalıntıların ortalama kareköküne (SRMR) göre istatistiklerin %5'ten küçük olduğu saptanmıştır. Tüm indislere göre verinin tüm modellerde yeterli uyum indekslerini sağladığı veya verinin modelleri doğruladığı görülmektedir. Her üç model için hesaplanan ICC istatistiğinin yeterli düzeyde (>0,70) olduğu bulunmuştur. Ölçek iç tutarlılığı incelendiğinde model 1 (α=0,748) ve model 2 (α=0,722) için Cronbach Alfa katsayısı güvenilir tespit edilmiştir.  Ancak, model 3'ün güvenirlik katsayısı (α=0,643), madde sayısındaki azalmaya bağlı olarak daha düşük saptanmıştır. Bu bulgular, ölçekteki maddelerin birbirleriyle yüksek derecede tutarlı olduğunu ve ölçeğin genel bütünlüğünü sağladığını ortaya koymaktadır. Yapılan kapsamlı analizler sonucunda, istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar elde edilmiş ve bu sonuçların orijinal ölçekle uyumlu olduğu belirlenmiştir. Diyet Bilgi Yükü Ölçeğinin Türkçe uyarlaması, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak değerlendirilmektedir; bu bağlamda, "Diyet Bilgi Yükü" Ölçeği, bireylerin diyet bilgi ortamına ilişkin algılarını değerlendirmek için pratik bir ölçme aracı olarak kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Diyet bilgi yükü, Ölçek, Geçerlilik, Güvenilirlik

Abstract:
Göçmen, H., Adaptation of the Diet Information Load Scale to Turkish: Validity and Reliability Study, Nuh Naci Yazgan University Health Sciences Institute, Department of Nutrition and Dietetics, Master Thesis, Kayseri, 2024. This study aims to translate the 'Diet Information Overload' scale, which was developed and validated to assess individuals' perceptions of the dietary information environment, into Turkish and to ensure its cross-cultural adaptation. The survey was conducted between November 2023 and June 2024 with a total of 464 individuals residing in Kayseri, aged 18 and over, who participated voluntarily. The data were collected by the researcher through face-to-face interviews. In order to evaluate the scale's invariance over time and consistency between the applications, it was reapplied to 150 people two weeks after the first application, and the test-retest reliability was analyzed. The language validity of the scale was ensured by using the translation-retranslation method. The intraclass reliability coefficient (ICC) was calculated to measure consistency in repeated measures (test-retest), and Cronbach's Alpha coefficient was calculated for internal consistency. In order to evaluate the content validity, the comprehensive validity ratio and content validity index values were calculated as 1 using the Davis technique, and these values were deemed sufficient for content validity. The construct validity of the scale was determined by confirmatory factor analysis for three different models. All path coefficients (estimates) obtained as a result of confirmatory factor analysis (CFA) were found to be statistically significant (p<0.001). The chi-square/sd ratio calculated for the models was found to be less than two. When looking at the goodness of fit index (GFI), comparative fit index (CFI), Tucker-Lewis index (TLI) and normed fit index (NFI), it was determined that the statistics were greater than 95%; and according to the root mean square error of approximation (RMSEA) and the standardized root mean square residual (SRMR), the statistics were found to be less than 5%. According to all indices, it is seen that the data provide adequate fit indices in all models, or the data validate the models. The ICC statistic calculated for all three models was found to be adequate (>0.70). When the internal consistency of the scale was examined, Cronbach's alpha coefficient for model 1 (α=0.748) and model 2 (α=0.722) was found to be reliable.  However, the reliability coefficient of model 3 (α=0.643) has been found to be lower due to the decrease in the number of items. These findings reveal that the items in the scale are highly consistent with each other and provide the overall integrity of the scale. As a result of the comprehensive analysis, statistically significant results were obtained, and it was determined that these results were compatible with the original scale. The Turkish adaptation of the Dietary Information Load Scale is evaluated as a valid and reliable measurement tool; in this context, the "Dietary Information Load" Scale can be used as a practical measurement tool to assess individuals' perceptions of the dietary information environment.

Keywords: Diet information load, Scale, Validity, Reliability