Subklinik tiroit hastalıklarında etiyoloji ve klinik seyir
Etiology and clinical natural progress of subclinical thyroid diseases
Yazar: ESİN BESTE YILMAZ AKSU
Danışman: PROF. DR. MURAT SERT
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Hipertiroidizm = Hyperthyroidism ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Tiroglobülin = Thyroglobulin ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones ; Tiroksin = Thyroxine ; Triiodothyronine = Triiodothyronine

Özet:
Giriş: Serum tiroit-stimulan hormon (TSH) ölçüm yöntemlerinde 1960'larda   radioimmunoassay metodolojisine dayanan testlerin geliştirilmesi ile anormal TSH ve   normal sınırlarda T3 ve T4 konsantrasyonuna sahip hasta grupları tanımlandı. Serum   TSH konsantrasyonunun referans aralığının dışında olduğu, tiroksin ve triiodotironin   konsantrasyonlarının normal olduğu durum subklinik tiroit hastalığı olarak   tanımlanmaktadır. Bu çalışma klinik pratikte sıkça karşılaşılan subklinik tiroit   hastalıklarının klinik özellikleri ve doğal seyirlerine dair bilgi edinmek amacıyla   düzenlenmiştir.   Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Aralık 2013 - Temmuz 2014 tarihleri arasında   endokrinoloji polikliniğine başvuran, 31 subklinik hipotiroidizm ve 73 subklinik   hipertiroidizm hastası dahil edildi. Hastalar mutlak endikasyonlar dışında tedavi   verilmeksizin takip edildi. Hastaların sonuçları yüzde, ortalama, ortanca,  minimum   görülen değer ve maksimum görülen değer olarak ifade edildi. İstatistiksel analizler için   IBM SPSS Statistics 20.0 yazılımı kullanılmıştır. Bazal TSH ve lipid profili   değerlerinin karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, eşleştirilmiş örneklemler t-testi   ve Wilcoxon testi kullanıldı.   Bulgular: Çalışmaya 104 hasta alındı. Hastaların 73'ü (% 70,2) subklinik   hipertiroidizm, 31'i (% 29,8) subklinik hipotiroidizm ile takip edildi. Tüm hastaların      % 16,3'ünde (n:17) anti-tiroglobulin antikorları; % 31,7'sinde (n: 33) anti-TPO   antikorları pozitif bulundu. Subklinik hipertiroidizm grubunun % 23'ünde anti-TPO,   %11'inde anti-tiroglobulin antikorları pozitif bulundu. Subklinik hipertiroidizm   grubunda hastaların bazal serum TSH değerleri ortalaması 0,18 mIU/L (% 95 CI 0,162-  0,2088 mIU/L; min: 0,01mIU/L, maks: 0,33mIU/L), normal dağılıma uymayan bu   değerlerin ortancası ise 0,22mIU/L idi. hesaplandı. Bazal serbest T3 değerleri   ortalaması 3,13 pg/ml (% 95 CI 3,02-3,23pg/ml; min: 2,28 pg/ml, maks:4,23 pg/ml),   bazal serbest T4 değerler ortalaması 0,87 ng/dl (% 95 CI 0,8487-0,9036 ng/dl; min:0,5   ng/dl, maks: 1,12 ng/dl) hesaplandı. Subklinik hipertiroidizm grubunda hastaların   %49,3'ünün 6 aylık takip süresinde spontan iyileştiği görüldü. Subklinik hipertiroidizm   grubunda bazal TSH değerlerinin ortancalarının tedavisiz iyileşen grup ile tedavi   başlanan veya subklinik hipertiroidi tablosunda devam eden hastalardan oluşan gruplar   arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (Mann-Whitney U testi p değeri:   0,026). Subklinik hipertiroidizm grubundan spontan iyileşen hastaların hastalık   sırasında ve iyileşme sonrasında tekrarlayan ölçümlerindeki lipid profili değerlerinin   ortancaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Subklinik   hipertiroidizm grubundaki 24 hastada (% 32,9) otonom fonksiyon gösteren nodül veya   nodüller saptandı. 12 hastanın (% 16,4) subklinik hipertiroidizm etiyolojisinde Graves   hastalığı; 7 hastanın (% 9,6) etiyolojisinde ise subakut tiroidit olduğu düşünüldü. 3   hastada (% 4,1) Hashitoksikoza bağlı subklinik hipertiroidizm saptandı.   Subklinik hipotiroidizm grubunda hastaların bazal serum TSH değerleri   ortalaması 6,85 mIU/L (% 95 CI 6,4331-7,2598 mIU/L; min: 5,5 mIU/L, maks: 9,23   mIU/L), normal dağılıma uymayan bu değerlerin ortancası ise 6,7 mIU/L hesaplandı.   Bazal serbest T3 değerleri ortalaması 2,98 pg/ml (% 95 CI 2,8315 - 3,1433 pg/ml; min:   1,97 pg/ml, maks: 3,8 pg/ml), bazal serbest T4 değerler ortalaması 0,79 ng/dl (% 95 CI   0,747 - 0,8317 ng/dl; min: 0,61 ng/dl, maks: 1,13 ng/dl) hesaplandı. Subklinik   hipotiroidizm grubunda anti-TPO antikorlarının saptanma sıklığı % 51,6, anti-  tiroglobulin sıklığı % 29 hesaplandı. 6 aylık takip süresi boyunca hastaların % 51,6'sı   tedavisiz normal tiroit fonksiyonlarına döndü. Subklinik hipotiroidizm grubunda bazal   TSH değerlerinin ortancalarının tedavisiz iyileşen grup ile tedavi başlanan veya   subklinik hipotiroidi tablosunda devam eden hastalardan oluşan gruplar arasındaki fark   istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Subklinik hipotiroidizm grubundan spontan   iyileşen hastaların, hastalık sırasında ve iyileşme sonrasında tekrarlayan ölçümlerindeki   lipid profili değerlerinin ortancaları arasında fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.   Subklinik hipotiroidizm grubundaki 16 hastanın (% 51,6) etiyolojisinde Hashimoto   tiroiditi olduğu düşünüldü.   Tartışma ve Sonuç: Subklinik hipotiroidizm ve subklinik hipertiroidizm aşikar   tiroit hastalıklarına benzer bulgular verebilir. Subklinik tiroit hastalıklarının tedavi   edilip edilmemesi kararında, tedaviden görülecek fayda ve tedavi verilmemesi   durumunda hastalığın doğal seyri göz önünde bulundurulmalıdır. Çalışmamızda   saptadığımız yüksek spontan iyileşme oranları, bu hastaların kardiyak patolojilerin   varlığı veya gebelik gibi mutlak endikasyonlar dışında tedavi edilmeden takip edilmesi   gerektiğini gösterir. Kısa süreli subklinik tiroit fonksiyon bozukluğunun metabolik   sonuçları, çalışma sonuçlarımıza göre, aşikar tiroit hastalıklarında olduğu kadar kesin   değildir. Kalıcı subklinik tiroit hastalığının takip ile doğrulandığı hastalarda, etiyoloji ve   semptomlar tedavi için yol gösterici olmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Subklinik tiroit hastalık, hipertroidizm, hipotroidizm, anti-TPO,   TSH

Abstract:
Etiology and Clinical Natural Progress of Subclinical Thyroid Diseases   Introduction: A group of patients with abnormal serum TSH levels, normal free   T3 and normal free T4 levels was defined after radioimmunoassay methodology was   developed for TSH measurements in 1960's. This condition, with abnormal serum TSH   levels, normal free T3 and normal free T4 levels is called subclinical thyroid disease.   Our research was designed to reveal clinical characteristics and natural history of   subclinical thyroid diseases.   Material and Methods: 31 subclinical hypothyroidism and 73 subclinical   hyperthyroidism patients who admitted to our endocrinology outpatient clinic, from   December 2013 to July 2014, were investigated. Patients were followed-up for a   maximum 6 months or until specific therapy was started. Therapy was not started unless   there was a certain indication; pregnancy with subclinical hypothyroidism, atrial   fibrilation with subclinical hyperthyroidism, etc. Data from our research was defined as   percentage; mean, median, minimum and maximum values. IBM SPSS Statistics 20.0   software was used for statistical analysis. Basal TSH and lipid profile levels were   analysed with Mann-Whitney U test, paired-samples t-test and Wilcoxon test.   Findings: 104 subclinical thyroid disease patients were enrolled in the study. 73   patients (70.2%) had subclinical hyperthyroidism, 31 patients (29.8%) had subclinical   hypothyroidism. 16.3% of total patients were anti-tiroglobulin antibody positive, 31.7%   of total patients were anti-TPO antibody positive. In the subclinical hyperthyroidism   group anti-tiroglobulin and anti-TPO prevalances were 11% and 23% respectively. In   the subclinical hyperthyroidism group, mean basal TSH level was 0,18 mIU/L (95% CI   0,162-0,2088 mIU/L; min: 0.01 mIU/L, max: 0.33 mIU/L); TSH levels did not fit   Gaussian distribution and median level was 0.22 mIU/L. Mean basal free T3 level was   3.13 pg/ml (95% CI 3.02-3.23pg/ml; min: 2.28 pg/ml, max: 4.23 pg/ml); mean basal   free T4 level was 0.87 ng/dl (95% CI 0.8487-0.9036 ng/dl; min: 0.5 ng/dl, max: 1.12   ng/dl). 49.3% of subclinical hyperthyroidism group became spontaneously euthyroid   during 6 months follow-up period. In the same group, the difference between median   basal TSH level of the patients who did became euthyroid spontaneously was   significantly higher than the median basal TSH level of the patients who did not became   euthyroid (Mann-Whitney U test p value: 0.026) The difference between mean and   median of repeated lipid profile measurements, during disease and after spontaneous   recovery, was not statistically significant. Subclinical hyperthyroidism etiology was   autonomously functioning soliter nodüle or multiple nodüles in 24 patients (32.9%);   Graves disease in 12 patients (16.4%); subacute thyroiditis in 7 patients (9.6%) and   Hashitoxicosis in 3 patients (4.1%).   In the subclinical hypothyroidism group, mean basal TSH level was 6,85 mIU/L   (95% CI 6.4331-7.2598 mIU/L; min: 5.5 mIU/L, max: 9.23 mIU/L); TSH levels did not   fit Gaussian distribution and median level was 6.7 mIU/L. Mean basal free T3 level was   2.98 pg/ml (95% CI 2.8315 – 3.1433 pg/ml; min: 1.97 pg/ml, max: 3.8 pg/ml); mean   basal free T4 level was 0.79 ng/dl (95% CI 0.747-0.8317 ng/dl; min: 0.61 ng/dl, max:   1.13 ng/dl). In this group anti-TPO antibody was found positive in 51.6% and anti-  12  tiroglobulin antibody was found positive in 29%. 51.6% of subclinical hypothyroidism   group became spontaneously euthyroid during 6 months follow-up period.  In the same   group, the difference between median basal TSH levels of the patients who did became   euthyroid spontaneously and of the patients who did not, was not statistically   significant. Also in the subclinical hypothyroidism group, like subclinical   hyperthyroidism group, the difference between mean and median of repeated lipid   profile measurements, during disease and after spontaneous recovery, was not   statistically significant. Subclinical hypothyroidism etiology was Hashimoto disease in   16 patients (51.6%).   Discussion And Conclusions: Subclinical hypothyroidism and subclinical   hyperthyroidism patients show similar symptoms with overt thyroid disease. The   clinician must evaluate benefits of treatment and natural history of subclinical thyroid   disease to decide on the treatment. The high rates of spontaneous recovery shows that   these patients should not be treated unless there is a certain indication (cardiac   comorbidities, pregnancy with subclinical hypothyroidism, etc). Short term subclinical   thyroid function impairment does not result in certain metabolic problems as clinical   thyroid disease does. Etiology and symptoms of patients, with persistent subclinical   thyroid disease, must be evaluated to decide on treatment.

Keywords: Subclinical thyroid disease, hypothyroidism, hyperthyroidism, anti-TPO,   TSH