Şiddet suçu işlemiş bireylerin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri ile aleksitimi, duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel esnekliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of attention deficit and hyperactivity disorder symptoms and alexithymia, emotion regulation difficulties, and cognitive flexibility in individuals WHO have committed violent crimes
Yazar: SULTAN KÖKER YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. BURHANETTİN ÇİĞDEM
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu araştırma, şiddet suçu işleyen bireylerin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) belirtileri ile duygularını tanıma, tanımlama ve yönetme süreçleri, duygu düzenlemede yaşadığı güçlükleri, kendilerini zorlayan ve uyumsuz olan düşünceleri yerine daha uyumlu düşünceleri koyabilme ve zor durumları daha baş edilebilir olarak değerlendirebilme becerilerinin cinsiyet başta olmak üzere çeşitli demografik değişkenler ile birlikte kişi ve suç yaşantısı üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.Çalışmamıza 18 yaşından büyük şiddet içeren veya içermeyen bir suç işlemiş olan toplam 304 katılımcı dahil edilmiş bunlardan şiddet suçu işleyenlerin sayısı 137 (kadın=56 erkek=81) şiddet içermeyen suç işleyenlerin sayısı 167 (kadın=83 erkek=84) olmak üzere 139 kadın (%45,70) ve 165 erkek (%54,30) mahkûmdan oluşmuştur. Her bireye DEHB belirtilerini incelemek için Wender-Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), aleksitimiyi değerlendirmek için Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ), duygu düzenleme güçlükleri için Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) ve bilişsel esnekliği değerlendirmek için Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE) uygulanmıştır. Verilerin istatistik analizi parametrik şartları sağlayanlarda Indepent Sample T testi ve pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiş, parametrik şartları sağlamayanlarda tek yönlü varyans analizi (Anova) testi kullanılarak analizler yapılmıştır. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS 25.0 programı ile yapılmış ve p<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir.Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, şiddet suçu işlemiş bireylerin DEHB belirti düzeyleri şiddet içermeyen suç işlemiş bireylerden daha yüksek olduğu bulunmuş iki grup arasında duygu düzenleme güçlüğü, aleksitimi ve bilişsel esneklik arasında farklılık saptanmamıştır.Kadınların DEHB belirtileri, duygu düzenleme güçlükleri, aleksitimi ve bilişsel esneklikleri erkek mahkumlardan daha yüksek ve tüm mahkumların DEHB belirtileri ile duygu düzenleme güçlükleri, aleksitimi ve bilişsel esneklikleri arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. (p<0.05) Tüm katılımcıların DEHB belirtileri ile duygu düzenleme güçlükleri, aleksitimi ve bilişsel esneklikleri cezaevi yaşamı öncesi çalışıyor olma, gelir düzeyi, mesleki durum, tekrarlayıcı suç geçmişi ve cezaevi yaşantısının olması, ailesinde cezaevi yaşantısı olan yakınlarının bulunması ile alkol ve madde kullanımı faktörlerine göre farklılaşmış olup elde edilen veriler mevcut literatür çerçevesinde tartışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Şiddet, Şiddet Suçu, DEHB, Duygu Düzenleme Güçlüğü, Aleksitimi, Bilişsel Esneklik

Abstract:
This study aimed to determine the effects of attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) symptoms and the processes of recognizing, defining, and managing their emotions, difficulties in emotion regulation, their ability to replace their challenging and incompatible thoughts with more harmonious thoughts and to evaluate difficult situations as more manageable, especially by gender. This study was carried out to evaluate the effect on the person and criminal life together with various demographic variables.This study includes 304 participants who are over the age of 18 and have committed violent and non-violent crimes, and the number of those who committed violent crimes was 137 (women=56, men=81), and the number of those who committed non-violent crimes was 167 (women=83, men=84), and 139 women (45.70%) and 165 men (54.30%). Each individual completed the Wender-Utah Rating Scale (WURS) to assess Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) symptoms, and the Toronto Alexithymia Scale (TAS) to assess alexithymia, the Emotion Regulatory Scale (DERS) for emotion regulation difficulties, and the Cognitive Flexibility Scale (CFI) to assess cognitive flexibility. Statistical analysis of the data was evaluated with the Independent Sample T-test and Pearson correlation analysis in those who met the parametric conditions, and the analyses were made using the one-way Analysis of Variance (ANOVA) test in those who did not meet the parametric conditions. All statistical analyses were performed with the IBM SPSS 25.0 program, and p<0.05 was accepted as a significance level. According to the results obtained from the study, the ADHD symptom levels of individuals who committed violent crimes were found to be higher than the those of individuals who committed non-violent crimes, and no difference was found between the two groups in terms of difficulty in emotion regulation, alexithymia, and cognitive flexibility. It was found that women's ADHD symptoms, emotion regulation difficulties, alexithymia, and cognitive flexibility were higher than male prisoners and there was a positive correlation between ADHD symptoms and emotion regulation difficulties, alexithymia, and cognitive flexibility of all prisoners. (p<0.05)The ADHD symptoms, emotion regulation difficulties, alexithymia, and cognitive flexibility of all participants differed depending on factors such as working before prison life, income level, occupational status, repetitive crime history, prison life, having relatives in the family with prison life, and alcohol and substance use factors. The data are discussed within the framework of the existing literature.
Keywords: Violence, Crime of Violence, ADHD, Emotion Regulation Difficulties, Alexithymia, Cognitive Flexibility