Entellektüel sermayenin finans sektöründe değer yaratmadaki rolü: Türk bankacılık sektöründe bir araştırma
The role of intellectual capital in creating value in financial sector: A research in the Turkish banking sector
Yazar: NERMİN EKİM
Danışman: PROF. DR. MELEK ACAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Değer yaratan faaliyetler = Value creation activities ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Entelektüel katma değer katsayısı metodu = Value added intellectual capital method ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Finans sektörü = Financial sector ; Finansal performans = Financial performance ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Firmalarda rekabetçi başarı, fiziksel ve finansal kaynaklardan ziyade, entellektüel sermayenin stratejik yönetimine dayanmaktadır. Entellektüel sermaye, soyut, ölçülmesi zor ve karmaşık bir kavram olarak değerlendirilse de, finansal kurumlar entellektüel sermayenin etkin bir şekilde yönetimine odaklanarak kurumsal değeri artırma yöntemleri geliştirmelidir. Finansal perspektif, kaynak tabanlı yaklaşım ve entellektüel sermaye perspektifi kullanılarak entellektüel sermaye kavramının değer yaratma sürecine nasıl uygulanacağı, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bilgi yoğun sektörlerden biri olan bankacılık sektöründe gerçekleştirilen araştırmada, Türkiye'de faaliyet gösteren 21 ticari bankanın 2006-2015 yılları arasında entellektüel sermaye performansı, Katma Değer (VA) ve Entellektüel Katma Değer Katsayısı (VAIC) modeli  ile ölçülmüş ve entellektüel sermaye performansı ve performans bileşenlerinin finansal performansa katkısı panel veri analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde sonuçlar, Türk bankacılık sektöründe seçilen ticari bankaların farklı düzeylerde entellektüel sermaye performansı ürettiğini, değer yarattığını ve entellektüel sermaye performansı ve performans bileşenleri ile finansal performans arasındaki ilişkinin bilgilendirici olduğunu göstermiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, bankacılık sektöründe entellektüel sermaye etkinliğinin bankaların finansal performansını olumlu etkileyerek katkıda bulunduğunu, sırasıyla fiziksel ve finansal sermayenin ve insan sermayesinin finansal performans için en etkili değer etkenleri olduğunu ve yapısal sermayenin daha az önem taşıdığını ortaya koymuştur. Dolayısıyla, Türk bankacılık sektöründe entellektüel sermaye tabanının geliştirilmesinin bankalar için parasal sermaye yatırımından daha az önemli olmadığı, kazanç ve maddi varlıklar gibi diğer faktörlerle birlikte değer yaratmayı ve finansal performansı yönlendiren önemli ve gelecek vadeden yatırımlardan biri olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Competitive success in firms relies mainly on the strategic management of intellectual capital rather than physical and financial sources. Although intellectual capital is regarded as an intangible, difficult to measure and complicated concept, financial institutions should develop methods of increasing corporate value by effectively focusing on intellectual capital management. This study employs an intellectual capital perspective, resource based approach and a financial perspective, and investigates how to apply the concept of intellectual capital to value creation. The research carried out in the banking sector which is a knowledge intensive, intellectual capital performance, Value Added and Value Added Intellectual Coefficient were measured between 2006 and 2015 in 21 commercial banks operating in Turkey, and intellectual capital performance and performance components and its contribution to financial performance were analyzed through using panel data analysis method. When evaluated generally, results revealed that selected commercial banks in the Turkish banking sector generated different levels of intellectual capital performance that created value and the correlation between intellectual capital performance with its performance components and financial performance was informative. Findings obtained from the research revealed that effectiveness of intellectual capital in banking sector contributed to financial performance of banks by affecting positively and that physical and financial capital as well as human capital were the most influential value drivers successively for financial performance and that structural capital had less importance. Thus, it has been inferred that advancement of intellectual capital base is not less important than that of monetary capital investment for banks that regarded as a creating value and financial performance together with other factors like earnings and tangible assets, leading important and promising investment.