Acil servise başvuran, kan gazı değerlendirmesi yapılan onkoloji hastalarında ölçülen serum laktat düzeyinin kısa ve orta dönem mortalite üzerine etkisi
The effect of the measured serum lactate levelon short and mid-term mortality in oncologypatients who apply to emergency service andhave evaluation of blood gas
Yazar: İHSAN ULUSOY
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KEŞAPLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Onkoloji = Oncology ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Onkolojik hastalıklar; travma dışı en sık ölüm sebepleri arasındadır. Global kanser gözlem veri tabanına göre 2018 yılında 100000 kişide 1 yeni vaka olarak belirlenmiştir. Artan prevelansa bağlı olarak acil servise de onkoloji hastalarının başvurusu artmaktadır. Hastaların en sık başvuru şikayetleri; lokal tümör etkisi, kan biyokimyasal değerlerinin bozulması, hematolojik değişimler ve onkolojik tedavilerin komplikasyonlarına bağlı olarak gelişmektedir. 
Bu çalışmada amacımız acil servise başvuran onkolojik hastaların laktat düzeylerinin kısa ve orta dönem mortalite belirlenmesi üzerine etkisini değerlendirmektir. 
Gereç ve Yöntem: T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne 2019 Haziran ve Aralık ayları arasında başvuran onkoloji hastalarından onam alınarak, araştırma formuna verileri kaydedildi. Epidemiyolojik özellikleri, vital parametreleri, Glasgow Koma Skoru, Zubrod skoru, kan biyokimyasal verileri ve mortalitesi takip edildi. Elde edilen veriler istatiksel olarak değerlendirildi.
Bulgular: 1490 onkolojik hasta değerlendirildi, 630'u kadın (%42,3), 860'ı erkekti (%57,7). En sık rastlanan malignite 423 hasta ile Akciğer kanseri olarak saptandı (%28,4). Günlük aktivite değerlendirme skoru olan Zubrod skorlamasına göre, hastaların %14'ü normal günlük aktivitelerine devam ederken, %34,8'i günlük hayatının %50'sini yatak dışında geçirmekte idi. Laktat düzeyleri ortalama 2,1±1,3 mmol/l olarak saptandı.
Hastaların 891'i (%59,8) 0-3 saat içinde acil servisten taburcu edildi. Acil serviste 3 hasta (%0,2) exitus oldu. Mortalite takiplerinde, 28 hasta 1.günde, 89 hasta 3.günde, 179 hasta 7.günde ve 417 hasta 30.günde exitus oldu. Kan laktat değerleri 3 mmol/l ve üzerinde olan hastalarda ölüm oranı %62,5 olarak saptandı ve laktat değerindeki artış ile mortalite arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi.
Zubrod skoru ile mortalite karşılaştırıldığında skoru 0 olan hastalarda mortalite 29,6±0,1 gün olarak bulundu, skoru 4 olan hastalarda mortalite 10,5±0,9 gün olarak gözlemlendi. Zubrod skoru arttıkça mortalitenin arttığı görüldü. 

Sonuç: Onkoloji hastalarında kullanılan günlük aktivite skorlama sistemi Zubrod skoru ve kan laktat düzeylerinin mortalite belirlenmesi üzerine prediktif değeri olabileceği ve kullanılabileceği saptandı.

Abstract:
Aim: Oncological diseases; It is among the most common non-traumatic causes of death. According to the global cancer observation database, it was determined as 1 new case per 100,000 people in 2018. Depending on the increasing prevalence, the admission of oncology patients to the emergency department is increasing. The most common complaints of patients; It develops due to local tumor effect, impairment of blood biochemical values, hematological changes and complications of oncological treatments.
In this study, our aim is to evaluate the effect of lactate levels of oncological patients admitted to the emergency department on the determination of short and medium term mortality.
Material and Method: Consent was obtained from oncology patients who applied to T.C. Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital Emergency Service between June and December 2019, and their data were recorded in the research form. Epidemiological characteristics, vital parameters, Glasgow Coma Score, Zubrod score, blood biochemical data and mortality were followed. The obtained data were evaluated statistically.
Results: 1490 oncological patients were evaluated, 630 were female (42.3%), 860 were male (57.7%). Lung cancer was the most common malignancy with 423 patients (28.4%). According to the Zubrod scoring, which is the daily activity evaluation score, 14% of the patients continued their normal daily activities, while 34.8% spent 50% of their daily life outside the bed. Lactate levels were found to be on average 2.1 ± 1.3 mmol/l. 

891 of the patients (59.8%) were discharged from the emergency service within 0-3 hours. 3 patients (0.2%) died in the emergency department. In mortality follow-up, 28 patients died on the 1st day, 89 patients on the 3rd day, 179 patients on the 7th day and 417 patients on the 30th day. In patients with blood lactate levels of 3 mmol/l and above, the mortality rate was 62.5%, and a significant relationship was found between the increase in lactate value and mortality.
When Zubrod score and mortality were compared, mortality was found as 29.6 ± 0.1 days in patients with a score of 0, and mortality was observed as 10.5 ± 0.9 days in patients with a score of 4. It was observed that as the Zubrod score increased, mortality increased.
Conclusion: It was determined that the daily activity scoring system Zubrod score and blood lactate levels used in oncology patients can have predictive value and can be used in determining mortality.