Hayvan yemlerinde makro ve mikro elementlerin tayini
Determination of macro and micro elements in animal feed
Yazar: MELİKE İŞLER
Danışman: PROF. DR. ALİ ÇELİK
Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada Manisa İli çevresinden alınan yemlerde hayvan sağlığı ve gelişimi için gerekli mineraller (Fe, Cu, Mn, Zn, Mg, Na, K, Ca, P) ve fazlalığı havyan ve insan sağlığına veya çevreye zararlı etki oluşturabilecek ağır metal (Cd, Pb) içeriklerinin tespiti için analizler gerçekleştirilmiş olup yemde bulundukları miktarları saptanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla Manisa İli çevresinde üretim yapan yem fabrikalarından ve kendi yemini yapan üreticiden tebliğde belirtilen şekilde alınan numuneler öğütülüp homojen hale getirilerek Fe, Cu, Mn, Zn, Mg, Na, K, Ca, P, Cd ve Pb tayini öncesi organik bileşikleri parçalamak ve inorganik bileşikleri çözünür faza geçirmek için kuru yakma ve mikrodalga ile parçalama yöntemleri uygulanmıştır.
Yem örneklerinde mineral maddelerin tayinleri; kuru yol ile yakılarak elde edilen küllerin asit ile muamele edilmesinden sonra Atomik Absorpsiyon Spektrometresi ile Fe, Cu, Mn, Zn, Mg Alev Fotometresi ile Na, K; mikrodalga ile çözünürleştirilmesinden sonra Pb, Cd Atomik Absorpsiyon Spektrometresi ile uygun dalga boyunda ölçüm yapılması esasına dayanır. P tayini Spektrofotometrik metot ile; Ca tayini ise titrasyon metodu ile gerçekleştirilmiştir.
Metabolizma faaliyetlerinin düzenli bir biçimde yürümesinde rol oynayan ve hayvan beslemede önem taşıyan mineral maddeler hayvanlara belli miktarlarda verilmelidir. Yemlerdeki ağır metallerin ilgili tebliğde kabul edilebilir en çok miktarı Cd için 1 mg/kg ve Pb için 5 mg/kg olarak belirtilmiştir. Yemler tebliğde belirtilen limit değerlerin altında bulunmuştur. Gerekli olan mineral maddeler; bazı elementler için minimum, bazı elementler için ise aralık değerler olarak verilmiştir. Fe, Cu, Mn, Zn, Mg, Na, K, Ca, P için sırasıyla bu değerler; >100 mg/kg, >10 mg/kg, >40 mg/kg, 40 mg/kg, >0,35%, %0,30-%0,50, >0,70%, >0,60%, %0,30-%0,50 olarak verilmiştir. Buna göre, Fe, Cu, Mn, Zn, Mg, Na, K, Ca, P için analiz sonuçlar; sırasıyla A yeminde 328,60mg/kg, 52,51 mg/kg, 149,89 mg/kg, 224,24 mg/kg, %0,40, %0,59, %1,20, %1,27, %0,65; B yeminde 257,15 mg/kg, 41,40 mg/kg, 138,54 mg/kg, 129,32 mg/kg, %0,45, %0,45, %1,18, %1,72, %0,77; C yeminde 52,84 mg/kg, 5,40 mg/kg, 24,21 mg/kg, 29,57 mg/kg, %0,05, %0,05, %0,55, %0,72, %0,54 olarak bulunmuştur. Sonuçlarına göre Manisa İli çevresindeki yem fabrikalarında üretilen yemler, süt ineklerinin ihtiyacı olan mineral miktarını karşılarken kendi yemini üreten üreticinin yeminde çoğu mineral maddenin yetersiz olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In present study, several analysis were performed to determine minerals such as Fe, Cu, Mn, Zn, Mg, Na, K, Ca and P that necessary for animal health and development and heavy metals such as Cd and Pb that excess concentrations may pose harmful effects to human health and the environment in animal feed obtained from Manisa district. The feed samples were milled and homogenized. Dry combustion and microwave digestion procedure were applied to the samples prior to determination of Fe, Cu, Mn, Zn, Mg, Na, K, Ca, P, Cd and Pb.
After treating the ash obtained by dry combustion with a sufficient amount of acid, Fe, Cu, Mn, Zn and Mg were analyzed with atomic absorption spectrometry while Na and K were determined with flame photometry in feed samples. On the other hand Cd and Pb concentrations in the samples were also determined with atomic absorption spectrometry following microwave digestion procedure. Phosphorus amount in the samples were determined with a spectrophotometric method; calcium assay was performed by the titration method.
Minerals that play an important role in the regulation of metabolic activities should be supplied to the animals in appropriate amounts. The acceptable maximum amount of Cd and Pb are indicated in related communique as 1 and 5 mg/kg respectively. The concentrations of Cd and Pb in our feed samples were determined below the limit values specified in the communique The required amount of minerals were given as minimum values for some elements and ranges for the others. These values for Fe, Cu, Mn, Zn, Mg, Na, K, Ca and P were >100 mg/kg, >10 mg/kg, >40 mg/kg, 40 mg/kg, >0,35%, %0,30-%0,50, >0,70%, >0,60%, %0,30-%0,50 respectively. The results of Fe, Cu, Mn, Zn, Mg, Na, K, Ca and P were 60 mg/kg, 52,51 mg/kg, 149,89 mg/kg, 224,24 mg/kg,%0,40, %0,59, %1,20, %1,27, %0,65 in feed sample (A); 257,15 mg/kg, 41,40 mg/kg, 138,54 mg/kg, 129,32 mg/kg,%0,45, %0,45, %1,18, %1,72, %0,77 in feed sample (B) and 52,84 mg/kg, 5,40mg/kg, 24,21 mg/kg, 29,57 mg/kg, %0,05, %0,05, %0,55, %0,72, %0,54 in feed sample (C) respectively. The results show that feed produced in factories around Manisa district meets the mineral requires of dairy cows while mineral contents of the self-produced feed were insufficient.