Tarımsal sulamadan dönen suların tahliye kanalında fildöfer tekniği ile iyileştirilmesi ve yeniden kullanımı
Improvement and reuse of water returned from agricultural irrigation in the discharge channel with gabion technique
Yazar: İRFAN BUĞDAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞİMŞEK
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Erozyon = Erosion ; Sürüntü maddesi = Sediment

Özet:
Şanlıurfa Harran Ovası'nda 2022 yılında yapılan çalışmada tarımdan dönen kullanılmış suların iyileştirilerek tekrar kullanımı için fildöfer tekniği kullanılmıştır. Çalışma alanı olarak GAP Sulama Birliği hizmet alanında yer alan Çepkenli Köyü HT11-2 tahliye kanalı ile Çolpan Regülatörü kullanılmıştır. Çalışma mayıs-ekim ayları arasında gerçekleşmiştir. Konvansiyonel sulamalarda tarımdan dönen kullanılmış sular, yüzey akışla tahliye kanallarına mansaplanır. Daha sonra tersiyer, yedek ve ana tahliye kanalları kademeli olarak birleşir ve isale kanalı şeklinde alıcı ortama dökülmek üzere akış rejimi gerçekleşir. Özellikle vahşi sulamalarla meydana gelen su kayıplarının yeniden kazanımı için DSİ tarafından, projelendirilen ve tahliye kanalları üzerinde inşa edilen regülatörlerle gerçekleştirilir.
Yapılan bu çalışmada Su Yönetimi Genel Müdürlüğü (SYGM) tarafından oluşturulan fildöfer sisteminin memba ve mansabında 149 gün süren izleme ve değerlendirme gerçekleştirilmiş, bu süre zarfında kullanılmış suların tekrar yeni sahalarda kullanılması için fildöfer sisteminden 9.913.476 m3 su Çolpan Regülatörü aracılığı ile HYA kanalına mansaplanmıştır. Gerçekleştirilen ölçümler sonucu TKM ve AKM değerlerinin yüksek olduğu, en düşük değerlerin ise son sulamalarda olduğu görülmüştür. Çalışma alanında cazibe sulamadan mansaplanan sulardan sedimentin yuvarlanma, kayma ve sıçrama hareketleri sonucu, 717 ha alandan toplam 6.274 ton malzemenin taşındığı belirlenmiştir.

Abstract:
A study conducted in 2022 in the Harran Plain of Şanlıurfa utilized the phytoremediation technique for the improvement and reutilization of agricultural wastewater. The study area focused on the Çepkenli Village HT11-2 drainage canal and the Çolpan Regulator, which are located within the service area of the Southeastern Anatolia Project (GAP) Irrigation Association. The study took place between May and October. In conventional irrigation practices, agricultural wastewater is discharged into drainage canals through surface runoff. Subsequently, tertiary, secondary, and main drainage canals gradually merge and form a conveyance channel, which leads to the discharge into the receiving environment. The recovery of water losses, particularly resulting from uncontrolled irrigation, is achieved through regulator structures designed and constructed by the State Hydraulic Works (DSİ) on drainage canals.
In this study, a monitoring and evaluation period of 149 days was conducted by the General Directorate of Water Management (SYGM) to assess the phytoremediation system implemented. During this period, a total of 9,913,476 m3 of reclaimed water from the phytoremediation system was discharged into the HYA canal through the Çolpan Regulator, with the aim of reusing the water in new areas. Based on the measurements taken, it was observed that the total suspended solids (TSS) and Total Dissolved Solids (TDS) values were high, while the lowest values were recorded during the final irrigation cycles. In the study area, it was determined that sediment transport occurred due to rolling, sliding, and splashing movements, resulting in the displacement of a total of 6,274 tons of material from an area of 717 hectares.