Millî eğitim bakanlarının ilköğretime yönelik eğitim faaliyetleri (2002-2016)
Education activities of the ministers of education in the field of primary education (2002-2016)
Yazar: KADRİ BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN BAŞAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Bakanlar = Ministers ; Eğitim faaliyetleri = Education activities ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim programları = Education programs ; Milli Eğitim Bakanlığı = Ministry of National Education ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlköğretim = Primary education

Özet:
18 Kasım 2002 tarihinde kurulan 58. Hükûmet ile 24 Kasım 2015 tarihinde kurulan  64. Hükûmet arasındaki yedi hükûmette görev verilen Millî Eğitim Bakanlarının ilköğretime yönelik eğitim faaliyetlerini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışma nitel bir araştırma olarak yürütülmüş ve tamamlanmıştır. 
Doküman inceleme ve yarı yapılandırılmış görüşme yöntemleriyle elde edilen araştırma verilerinin çözümlemesinde betimsel ve içerik analizlerinden yararlanılmıştır.
Yedi hükûmette, ortalama 2,7 yıl görev yapan beş Millî Eğitim Bakanını konu alan bu araştırmada bakanların; öz geçmişi, eğitime/ilköğretime ilişkin görüşleri, nasıl bir MEB devraldıkları, politika belgelerinde yer alan ilköğretimle ilgili öngörüler doğrultusundaki  bulgular ışığında, ilköğretim kademesine yönelik icraatlarına ilişkin sonuçlar ortaya konulmuştur. Bu kapsamda bakanların ilköğretim kademesine dönük icraatları;  örgütsel yapı değişiklikleri, öğretim programları, öğretmen yetiştirme ve sorunları, eğitim öğretim ortamları ve okullaşma, eğitimin finansmanı, kademeler arası geçiş, teftiş ve değerlendirme ile diğer çalışmalar gibi başlıklarda ele alınarak değerlendirilmiştir. 
58. Hükûmet'in ilk Millî Eğitim Bakanı Erkan Mumcu görevinin çok kısa, dört ay kadar sürmesi nedeniyle, vekâleten yapılan geçici görevlendirmeleri sonlandırma dışında önemli bir çalışma yapamamıştır. 59 ve 60. Hükûmetlerin ve AK Parti döneminin en uzun süre görevde kalan Millî Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik altı yıllık görev süresinde birçok çalışma yapmıştır. Ortaöğretim Kurumları Sınavı (OKS) yerine 6.7.8. sınıflarda uygulanan Seviye Belirleme Sınavının (SBS) ikame edilmesi ile ilköğretim programlarının yenilenmesi Bakan Çelik döneminin en önemli icraatlarından olduğu ifade edilebilir. 60. Hükûmet'te görev alan, Cumhuriyet Tarihi'nin ilk ve tek kadın Millî Eğitim Bakanı Nimet Baş döneminde; FATİH Projesinin hayata geçirilmesi, SBS'nin sadece 8. sınıflarda uygulanması ve MEB'in yönetim kadrolarında kadınların sayısının artırılması öne çıkan çalışmalardandır denebilir. Söylem ve eylemleriyle gündem olan 61. Hükûmet'te Millî Eğitim Bakanı Ömer Dinçer'in bir buçuk yıllık görev süresindeki en belirgin icraatları; MEB'in merkeziyetçi, otoriter yapısını ve zihniyetini değiştirmek için, 652 sayılı KHK ile MEB merkez teşkilatını yeniden yapılandırılması, zorunlu eğitimin kademelendirilerek, kesintili olarak 12 yıla çıkarılması arasında sayılabilir.  61, 62, 63 ve 64. Hükûmetlerde, üç buçuk yıla yakın Millî Eğitim Bakanlığı yapan Nabi Avcı da döneminde önceki dönemlerde başlatılan çalışmalar yürütülmekle birlikte, dershanelerin dönüştürülerek kapatılması, Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş (TEOG) uygulamasının hayata geçirilmesi en belirgin çalışmalarından olduğu söylenebilir.

Abstract:
This research aims to analyze the actions of the education ministers of seven different governments, established between 18 November 2002 and 24 November 2015, related to education, particularly primary education. For this purpose, the present research has been designed as a qualitative study. To analyze the data, which were gathered by semi-structured interviews and document analysis, descriptive and content analysis were used.
Since it investigates what the actions of the Ministers of National Education related to primary education were and what kinds of changes and transformations they produced in Turkey, this study is a unique and up-to-date one. The results of the National Education Ministers' actions were analyzed and set forth in terms of their resume, their opinions about education/primary education, the situation of the Ministry when they were appointed and the projections about primary education stated in policy papers. In that respect, the Ministers' actions related to primary education were evaluated based on those topics: structural changes in the organization, curricula, training of the teachers and its problems, education/learning environments and schooling, financing, the transition between education levels, supervision and evaluation, and other operations.  
The findings showed that the mean terms of office of the ministers served in seven different governments is 2,7 years. The first National Education Minister of the 58th Government, Erkan Mumcu, could not do any important work other than terminating the temporary appointments, since his term of office lasted for a very short period, nearly four months. Hüseyin Çelik, who was the Education Minister of 59th and 60th Governments, served for the longest term in AK Party Governments and did much work during his six-year term. It can be stated that the substitution of the Level Determination Exam (SBS) applied in the sixth, seventh and eighth grades instead of the Secondary Education Institutions Exam (OKS), and the renewal of the primary education curricula are among the most important actions of the Minister Çelik. Nimet Baş, Minister of National Education in the 60th Government, was the first and only woman education minister in the history of the Turkish Republic. It can be said that the beginning of the FATİH Project, the implementation of SBS only in the 8th grades, and increasing the number of women in the management staff of the Ministry of National Education are among her prominent works. The most distinct actions of the Minister Ömer Dinçer during his one-and-a-half-year term in the 61st Government were the restructuring of the central organization of the MoNE with the Decree-Law No. 652 to change the centralist/authoritarian structure and mentality of the MoNE, and the increase of compulsory education to 12 years. Nabi Avcı, who worked for the Ministry of National Education for nearly three and a half years in the 61st, 62th, 63rd, and 64th Governments, generally continued the works started in the previous governments. Besides, the closure of the private courses (dershane) and converting them into Basic High Schools, the introduction of Transition from Basic Education to Secondary Education (TEOG) implementation were among the important steps taken during his period.