Osmanlı yönetimi üzerine Fransız etki kanalları
French channels of influence on Ottoman administration
Yazar: PINAR BERK
Danışman: PROF. DR. CAN UMUT ÇİNER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Tezin konusunu, Fransa'nın Türk yönetim düşüncesi ve sistemi üzerinde etkili olmasını sağlayan etki kanalları oluşturmaktadır. Tezde, 16.yüzyılın başından 20.yüzyılın ilk çeyreğine kadar olan dönem mercek altına alınmakta ve Cumhuriyet dönemi kapsam dışında bırakılmaktadır. Tez kapsamında, Fransa ile Osmanlı Devleti arasında etkileşim olmadığı yerine Fransa'nın Osmanlı Devleti üzerinde tek taraflı bir etkisi olduğu savunulmaktadır. Bu tezde, Fransa'nın Türk yönetim düşüncesi ve sistemi üzerinde etkili olduğu ve bunu da on etki kanalı aracılığıyla sağladığı iddia edilmektedir. Etki kanallarının aşamalı biçimde, farklı zamanlarda ve belirli gereksinimler sonucu oluştuğu ileri sürülmektedir. Fransa'nın Osmanlı Devleti üzerinde etkili olmasında ticaret, askeri ve teknik işbirliği ve elit sınıfın önemli rol oynadığı iddia edilmektedir Bu üç faktörün her birinin de çeşitli etki kanallarının oluşmasına yol açtığı ileri sürülmektedir. Tezde, dört yüz yıllık zaman dilimi, etki modeli olarak adlandırılan bir sınıflandırma geliştirilerek, betimleyici yöntemle ortaya konulmaktadır
Tez kapsamında, etki kanallarının nasıl kurulduğu, etki kanallarının denk düştüğü zaman dilimleri, etki kanallarının arka planındaki diplomasi, etki kanalları arasından en fazla ağırlığa sahip olanın hangisi ya da hangileri olduğu tespit edilmektedir. Ayrıca Fransa'nın etkisi sonucunda yönetim alanında tartışmaya açılan fikirlerin neler olduğuna yer verilmektedir.  Bu fikirlerin tartışılmasının yanı sıra, yönetim sisteminde yapılan düzenlemeler de ele alınmaktadır. Yönetim sisteminde yapılan düzenlemeler incelenirken, merkez (Divan-ı Muhasebat, Şûra-yı Devlet, Jandarma) ve taşra (ilk belediye, il yönetimi kanunları) kuruluşlarından üçer ileri gelen örnek incelenmektedir ve yönetim sisteminde yapılan reformlarda, Osmanlı Devleti'nin Fransa'yı birebir örnek alıp almadığı tartışılmaktadır.

Abstract:
The subject of the thesis is the channels of influence that enable France to influence the Turkish administrative thought and system. In the thesis, the period from the beginning of the 16th century to the first quarter of the 20th century is scrutinized and the Republican period is excluded from the scope. Within the scope of the thesis, it is argued that there was no interaction between France and the Ottoman Empire, but that France had a unilateral influence on the Ottoman Empire. In this thesis, it is claimed that France had an influence on the Turkish administrative thought and system and that it achieved this through ten channels of influence. It is asserted that influence channels are formed gradually, at different times and as a result of certain needs. It is claimed that trade, military and technical collaboration and the elite class played an important role in France's influence on the Ottoman Empire and ıt is asserted that each of these three factors leads to the formation of various influence channels. In the thesis, the four hundred year period is presented with a descriptive method by developing a classification called the impact model.
Within the scope of the thesis, it is determined how the influence channels are established, the time periods in which the influence channels coincide, the diplomacy behind the influence channels, and which one(s) has the most weight among the influence channels. Moreover, the ideas that were brought into question in the field of administration as a result of influence of France are included in the thesis. Besides the discussion of these ideas, regulations to the administrative system are dealt with. While examining the regulations made in the administrative system, three prominent examples from central (Divan-ı Muhasebat, Şûra-yı Devlet, Gendarmerie) and provincial (first municipality, provincial administration laws) organizations are scrutinized. In addition it is discussed whether the Ottoman Empire took France as a textbook example in the reforms made in administrative system.