Kesı̇şı̇msellı̇k bağlamında psı̇kı̇yatrı̇k hastalık ve toplumsal cı̇nsı̇yet deneyı̇mlerı̇: Sosyal hı̇zmet perspektı̇fı̇nden bı̇r araştırma
Psychiatric illness and gender experiences in the context of intersectionality: A study from a social work perspective
Yazar: AYKUT OĞUZCAN KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMRE ERCİYES
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services

Özet:
Tetikleyici İçerik Uyarısı: Araştırmanın incelediği deneyimler şiddet ve travma tetikleyici öğeler içerebilir. Okuyucunun buna kendisi hazırlaması, tetiklenirse destek alması önerilmektedir.
Bu araştırma, ağır ruhsal bozukluk olarak sınıflandırılmış psikotik bozukluklar ve duygudurum bozuklukları ile yaşayan bireylerin hastalığa dair deneyimlerini ve toplumsal cinsiyet deneyimlerini kesişimsel bağlamda sosyal hizmet perspektifinden incelemektedir. Bu amaçla araştırmada toplum ruh sağlığı merkezlerinden hizmet almakta olan 13 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Araştırma katılımcılarının anlatıları, ağır ruhsal bozuklukla yaşayan bireylerin birçok farklı alanda toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık/şiddet ve damgalanmadan etkilendiklerini ortaya koymuştur. Damgalama ve toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık/şiddetin birbiri ile ilişkili olduğu ve birbirini tetikleyen ayrımcılık türleri olduğu da araştırmanın bulguları arasındadır. Araştırma, kadınlara yönelik şiddetin yanı sıra çoğu zaman farkedilmeyen erkeklere yönelik toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ve şiddeti de ortaya koymaktadır.
Kronik psikiyatrik hastalık ile yaşayan bireylerin, hastalıklarının günlük yaşamlarına olumsuz etkisi ve damgalanmaya maruz bırakılmaları sebebiyle; hemen her insanın yaşayabileceği toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık ve şiddetten daha fazla etkilendikleri görülmüştür. Damgalama ve ayrımcılık yakın çevreden geldiğinde bireyleri daha olumsuz etkilerken, öte yandan yakın çevreden gelen desteğin ve sağlık hizmetlerinin erişilebilirliğinin ise bireyler üzerinde olumlu etkiler sağladığı anlatılara yansımıştır. Araştırma, damgalanma ve toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık/şiddet ile mücadele programlarının geliştirilmesi ve toplum temelli ruh sağlığı hizmet modelinin yaygınlaştırılmasının gerekliliğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Damgalama, Ayrımcılık, Kesişimsellik, Psikiyatrik Sosyal Hizmet, Ruh Sağlığı, Toplumsal Cinsiyet

Abstract:
Trigger Content Warning: The experiences examined in this research may contain elements that trigger violence and trauma. It is recommended that the reader prepare themself for this and get support if triggered.
This research examines the experiences of individuals living with psychotic and/or mood disorders classified as severe mental disorders from a social work perspective. The study adapts an intersectional approach to analyse their experiences in relation to gender and illness. Semi-structured in-depth interviews were conducted with 13 participants receiving services from community mental health centers in relation to their mental disorders. .
The narratives of the research participants revealed that individuals living with severe mental disorders are affected by gender-based discrimination/violence and stigmatization in many different areas of their lives. It is also among the findings of the research that stigma and gender-based discrimination/violence are interrelated and there are types of discrimination that trigger each other. The research reveals gender discrimination and violence against men is often unnoticed compared to gender discrimination and violence against women.
Due to the negative impact from their illness on their daily lives and exposure to stigma, individuals living with chronic psychiatric illness are more affected by gender-based discrimination and violence that almost every person can experience. When coming from immediate environment, stigma and discrimination effect individuals more negatively. On the other hand, it is reflected in the narratives that the support from the close circle and the accessibility of health services have positive effects on individuals. The research showed that it is necessary to develop programs
to deal with stigma and gender-based discrimination/violence. Besides, it is necessary to expand the community-based mental health service model.

Key Words: Discrimination, Gender, Stigma, Intersectionality, Psychiatric Social Work, Mental Health