Bulanık mantık yöntemiyle arkeolojik tahmin haritalarının oluşturulması: Sivas örneği
Creating archeological prediction maps with the fuzzy logic method: Example of Sivas
Yazar: ESMA DEMİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞDAŞ KUŞÇU ŞİMŞEK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Arkeolojik alanların tahmin edilmesinde kullanılan teknikler uzman kişilerin bilgisine dayanan ve kaynak yönetimi amaçlayan bir araç olarak geliştirilmiştir. Bir bölgenin tahmininde, arkeolojik bilgiler ve tespit edilmiş yerlerin özellikleri bu tahminin temelini oluşturmaktadır. Bu noktada Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), uzaktan algılama vb. teknolojik araçların, mekânsal analizler ve arkeolojik yorumlamada yeni ve güçlü bir rolü bulunmaktadır. Bu yöntem var olan kültürel ve tarihi miras ile ilgili ulaşılabilir sözel bilgilerin depolanması, mekânsal / istatistiksel analizlerin uygulanması ve yönetilmesi işlemlerinde kullanılmaktadır.  
Arkeolojik alanların yer tespitine ilişkin teknikler, uzmanların görüşlerine ve yazılımlarının gelişmesine dayanan, kültürel kaynağı hedef alan pratik araçlar olarak geliştirilmiştir. Araştırmalar günümüzden çok öncesini ifade ettiği için, çalışmaların mevcut arkeolojik bulgulara ve uzman bilgisine dayalı olarak yürütülmesi bir zorunluluktur. Bu nedenle arkeolojik araştırmalarda CBS'nin kullanılması mühendislik biliminin arkeoloji bilimiyle ortak çalışmasını gerekli kılmaktadır. 
Yapılacak olan bu çalışmada, üniversitemizin arkeoloji bölümü araştırmaları ve uzman yorumları da dikkate alınarak Sivas ili merkez ilçesinin tahmini arkeoloji haritası oluşturulması hedeflenmiştir. Bu tez çalışmasında yöntem olarak CBS ve Bulanık Mantık (Fuzzy Logic) kullanılmıştır. Çalışma için gerekli olan altlıklar CBS ortamında çeşitli analizlerle oluşturulmuş olup karar kuralları ise, Arkeoloji Bölümü'nden alınan uzman bilgileri doğrultusunda hazırlanmıştır. Bu tez çalışmasında elde edilen sonuçların arkeolojik araştırmalarda önemli bir altlık niteliği taşıyacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The techniques used to estimate archeological sites have been developed as a resource management tool based on the knowledge of experts. In an estimate of an area, the archaeological information and the characteristics of the detected locations form the basis of this estimate. At this point Geo Information (GIS), remote detection, etc. technological vehicles have a new and strong role in spatial analysis and archeological interpretation. This method is used to store and manage accessible verbal information on the existing cultural and historical heritage, and to implement and manage location / statistical analysis. 
The techniques for location detection of archeological sites have been developed as practical sites have been developed as practical tools for the cultural resource, based on the opinions of experts and the development of their software. Since the research expresses long before today, it is an imperative that the studies are carried based on existing archeological findings and expert knowledge. For this reason, the use of GIS in archeological surveys requires the engineering science to work in partnership with the archeological science. 
In this study, it is aimed to create an estimated archeological map of the central district of Sivas province by taking into consideration the researches and expert comments of the archeology department of our university. In this thesis, GIS and Fuzzy Logic were used as methods. The underlays required for the study were created with various analysis in the GIS environment and the decision rules were prepared according to the expert knowledge from the Archeology Department. The results of this thesis study are thought to be an important basis for archeological research.