Can sıkıntısının ve ödülün yaratıcılık üzerine etkisi
The effects of boredom and reward on creativity
Yazar: EDANUR UĞUR
Danışman: PROF. HAMİT COŞKUN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Sosyal psikoloji = Social psychology ; Sıkıntı = Boredom ; Yaratıcılık = Creativity ; Ödül = Reward

Özet:
Literatürde can sıkıntısının eğitim ortamlarında sorun yarattığına ilişkin çok sayıda araştırma bulunmasına rağmen, can sıkıntısının yaratıcılık üzerindeki etkisi konusunda yapılan araştırmalar birbiriyle tutarlı olmayan sonuçlar göstermektedir. Ayrıca bu araştırmalar, can sıkıntısı ile yaratıcılık arasında rol oynayan aracı mekanizmalar konusunda bir açıklama yapmamaktadır. Son olarak can sıkıntısının nasıl önleneceği konusunda etkisi kanıtlanmış teknikler literatürde bulunmamaktadır.
Bu tezde yapılan üç araştırmayla can sıkıntısının yaratıcılık üzerinde etkisi aydınlatılmaya çalışılmıştır. İlk araştırmada can sıkıntısı ile yaratıcılık arasındaki ilişki yapılan bir korelasyonel araştırmayla incelenmiş ve can sıkıntısı ile yaratıcılık arasında negatif bir ilişki olduğu bulunmuştur. Bu ilişkinin bir bölümü can sıkıntısının derin düşünmeyi azaltmasından kaynaklanmaktadır. İkinci araştırmada can sıkıntısı sıkıcı bir görev verip vermeme yoluyla manipüle edilmiştir. Bu şekilde manipüle edilen durum, katılımcılar tarafından can sıkıcı olarak tanımlanmıştır. Ayrıca, can sıkıntısı yaratıcılığı azaltmıştır. Sonuç olarak hem korelatif hem de deneysel araştırma can sıkıntısının yaratıcılığı azalttığını tutarlı olarak göstermiştir. Bununla birlikte ikinci araştırmada can sıkıntısı ile yaratıcılık arasında derin düşünmenin aracılık etkisi bulunamamıştır. Bu durum birinci araştırmaya göre ikinci araştırmada can sıkıntısının manipüle edilmesi ve dolaysıyla daha güçlü bir değişken olarak ortaya çıkmasından kaynaklanabilir. Üçüncü araştırmada can sıkıntısı ve ödülün yaratıcılık üzerinde ortak etkisi incelenmiştir. Bu araştırmada can sıkıntısından sonra verilen ödülün yaratıcı performansı artırmada en etkili teknik olduğu ortaya çıkmıştır. Bu araştırmada aracı değişkenlerin rolünün ortaya çıkmamasının katılımcı azlığından kaynaklandığı düşünülmektedir. Özet olarak, ortaya çıkan bu etki, verilen ödülün sinerjik etkisinin ve telafi süreçlerinin söz konusu olmasından kaynaklanabilir.

Abstract:
Despite numerous studies in the literature have consistently reported the problem of boredom in educational environments, recent studies investigating the impact of boredom on creativity have produced inconsistent outcomes. Moreover, these investigations do not make a statement about the intermediary mechanisms that play a role between boredom and creativity. Finally, the proven techniques for how to prevent boredom are not experimentally available in the literature.
Three studies conducted in this thesis have tried to elucidate the effect of boredom on creativity. In the first research where a correlational study of relationship between boredom and creativity was conducted, it was found that there was a negative relationship between boredom and creativity. A part of the relationship between boredom and creativity stems from a reduction in the deep ideas. In the second research, the boredom was manipulated by a tedious task. The situation that was manipulated in this way was also described as boring by the participants. In addition, boredom reduced creativity. In conclusion, both correlative and empirical research has consistently shown that boredom reduces creativity. However, there was no mediating effect of deep thinking between creativity and boredom in the second study. This outcome may be due to the fact that the manipulation of boredom in the second research emerges as a stronger variable than boredom in the first study. In the third research, the effect of boredom and reward on the creativity was examined in a single research paradigm. In this research, it was revealed that the reward given after the boredom was the most effective technique to improve the creative performance. It is thought that the insignificant modification effect in this study is due to small sample size. In summary, this effect may arise from the synergistic effect of the reward and the compensation process.