Trabzon ili camilerinde ahşap minberler
Wooden minbars in the mosques of Trabzon province
Yazar: DEMET TAŞKAN
Danışman: PROF. DR. HALİT ÇAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ahşap eserler = Wood works ; Ahşap oyma sanatı = Wood carving ; Camiler = Mosques ; Minber = Minbar ; Süslemeler = Ornamentations ; Trabzon = Trabzon

Özet:
Trabzon İli Osmanlı Camilerinde her biri sanat değeri taşıyan 57 ahşap minber tespit edilmiştir. Bölgede bulunan camilerin bir kısmı araştırmacılar tarafından incelenmiş olmakla birlikte, bazı yapılar hakkında hiçbir bilgi bulunmaz. Ayrıca yapılan çalışmalarda yapıların kısaca tanıtıldığı görülür. Bu çalışmalarda minberlere neredeyse değinilmemiştir. Türk Sanat Tarihi açısından önem arz eden bu minberlerin yeterince incelenip tanıtılmadığını düşündüğümüz için Trabzon İli Camilerinde Ahşap Minberler başlıklı çalışmaya yöneldik. Öncelikle konunun kapsam ve içeriğinin belirlenmesi açısından ilgili yayınlar taranmış, kütüphane ve arşivlerde çalışmalar yapılarak konuyla ilgili bilgiler toplanmıştır. Daha sonra eserler yerinde incelenerek sistematik bir düzende katalogda tanıtılmış, karşılaştırma ve değerlendirme bölümünde ise bütün eserlerin öncelikle kendi içinde, daha sonra Anadolu Selçuklu, Erken, Klasik ve bölge dışındaki Geç Osmanlı ayrıca Karadeniz Bölgesi minberleriyle benzer ve ayrılan yanları ortaya konularak Türk Sanat Tarihindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Bir tanesi 15.yüzyıldan, iki tanesi 18.yüzyıldan 52 tanesi 19.yüzyıldan, iki tanesi 20.yüzyıldan olmak üzere 57 minber incelenmiştir. Bu minberler gerek elemanları bakımından gerekse motif ve kompozisyon itibariyle yapıldıkları dönem özelliklerini taşımakla birlikte, yöresel üslupları da barındırmaktadır.


Anahtar Kelimeler : Trabzon, Minber, Osmanlı, Ahşap Süsleme

Abstract:
In Ottoman mosques of Trabzon province, 57 wooden minbars, each carrying an artistic value, were idenified. Although some of the mosques in the region have been studied by researchers, there is absolutely no data about some structures. It is also observed that the structures are briefly introduced. In these studies, the minbars are hardly mentioned. Since we believe that these minbars, which are prominent in terms of Turkish Art History, have not been examined sufficiently, we have headed to work with the title of Wooden Minbars in the Mosques of Trabzon Province. Firstly, related publications were examined in order to determine the content and the content of the subject and studies were carried out in libraries and archives to collect the related information. Then, the works were checked on the spot and introduced in a systematic catalog. In the comparisons and evaluations section, first, all the works were tried to be determined in itself, then, by showing their similarities and differences with the Early, Classical and exterritorial Late Ottoman, Anatolian Seljuks, and other regions in the Black Sea, their place in Turkish art history were tried to be specified. 57 minbars were examined, one from the 15th century, two from the 18th century, 52 from the 19th century, and two from the 20th century. These minbars not only carry periodical features but also contain local styles in terms of their elements motif and composition.


Key Words : Trabzon, Minbar, Ottoman, Wooden decoration