Bursa`da ipek üretim ve ticaretinin doğu ülkeleri ile olan ilişkisi (15.-16. yy. lar)
The relationship between the industry and trade of silk in Bursa and eastern countries in the 15th and 16th centuries
Yazar: NİLÜFER ALKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEZAİ SEVİM
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk başkenti olan Bursa, yüzyıllarca ipek üretim ve ticaretinde önemli bir yere sahip olmuştur. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmanın amacı ise XV. ve XVI. yüzyıllarda Bursa' da ipek üretim ve ticaretinin doğu ülkeleriyle olan ilişkisini belirlemektir. Birinci bölümde Osmanlı Devleti ve Bursa' nın XV. ve XVI.yüzyıllardaki siyasal ve ekonomik durumu açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde İran'ın dünya ham ipek ticaretinde Çin'in yerini alması ve Bursa'nın İran ipeğinin dağıtımında bir merkez olarak ortaya çıkışı ele alınmıştır. Osmanlı Bursasında ipek üretim ve ticaretinin nitelikleri ve işleyişi bu bölümde ele alman diğer konulardır. Üçüncü bölümde öncelikle ilgili dönemde Bursa' daki ipek üretim ve ticaretiyle ilişkili doğu ülkeleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede belirlenen İran, Kırım ve Arap ülkelerinde ilgili dönemdeki siyasal gelişmeler ve bu gelişmelerin Bursa ipek pazarına ve sanayiine etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun dışında Tebriz-Bursa kervan yolunun işleyişi ile Bursa'ya gelen ipek tüccarlarının nitelikleri ve Bursa' da karşılaştıkları hukukî sorunlar da ayrı başlıklar halinde ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise tüm ele almanlar özetlenmiş ve toplu bir değerlendirme yapılmıştır. ABSTRACT The first capital of the Ottoman Empire Bursa had an important position in the production and trade of silk for centuries. The objective of this study is to explain the relationship between the industry and trade of silk in Bursa and the eastern countries in the course of 15* and 16th centuries. In the first part of the study I tried to explain the political and economic conditions of Bursa and the Ottoman Empire in this period. The replacement of Iran by China in the silk trade and how Bursa became a bazaar in the distribution of this raw material are explained in the second part. The characteristic features of silk industry and trade of Ottoman Bursa are the other titles of this section. The last part examines the main subject of this research. At first I determined the eastern countries which had a relationship with the silk industry and trade in Bursa, so that I explained the political developments of Iran, Crimea, and Arabian countries in in 15* and 16th centuries. After that I investigated the effects of these developments in Bursa silk bazaar and industry. Additionally, I determined Tabriz-Bursa caravan route and the characteristic features of silk merchants and their juridical problems in Bursa. In the conclusion part I summarized the whole study and interpreted my findings. ANAHTAR KELİMELER (KEY WOMBS) İpek, Bursa, kervan, tüccar, Osmanlı, Mzân, Safevîler (Silk, Bursa, caravan, merchant, Ottoman, Mzân, Safevids) m

Abstract:
Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk başkenti olan Bursa, yüzyıllarca ipek üretim ve ticaretinde önemli bir yere sahip olmuştur. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmanın amacı ise XV. ve XVI. yüzyıllarda Bursa' da ipek üretim ve ticaretinin doğu ülkeleriyle olan ilişkisini belirlemektir. Birinci bölümde Osmanlı Devleti ve Bursa' nın XV. ve XVI.yüzyıllardaki siyasal ve ekonomik durumu açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde İran'ın dünya ham ipek ticaretinde Çin'in yerini alması ve Bursa'nın İran ipeğinin dağıtımında bir merkez olarak ortaya çıkışı ele alınmıştır. Osmanlı Bursasında ipek üretim ve ticaretinin nitelikleri ve işleyişi bu bölümde ele alman diğer konulardır. Üçüncü bölümde öncelikle ilgili dönemde Bursa' daki ipek üretim ve ticaretiyle ilişkili doğu ülkeleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede belirlenen İran, Kırım ve Arap ülkelerinde ilgili dönemdeki siyasal gelişmeler ve bu gelişmelerin Bursa ipek pazarına ve sanayiine etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun dışında Tebriz-Bursa kervan yolunun işleyişi ile Bursa'ya gelen ipek tüccarlarının nitelikleri ve Bursa' da karşılaştıkları hukukî sorunlar da ayrı başlıklar halinde ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise tüm ele almanlar özetlenmiş ve toplu bir değerlendirme yapılmıştır. ABSTRACT The first capital of the Ottoman Empire Bursa had an important position in the production and trade of silk for centuries. The objective of this study is to explain the relationship between the industry and trade of silk in Bursa and the eastern countries in the course of 15* and 16th centuries. In the first part of the study I tried to explain the political and economic conditions of Bursa and the Ottoman Empire in this period. The replacement of Iran by China in the silk trade and how Bursa became a bazaar in the distribution of this raw material are explained in the second part. The characteristic features of silk industry and trade of Ottoman Bursa are the other titles of this section. The last part examines the main subject of this research. At first I determined the eastern countries which had a relationship with the silk industry and trade in Bursa, so that I explained the political developments of Iran, Crimea, and Arabian countries in in 15* and 16th centuries. After that I investigated the effects of these developments in Bursa silk bazaar and industry. Additionally, I determined Tabriz-Bursa caravan route and the characteristic features of silk merchants and their juridical problems in Bursa. In the conclusion part I summarized the whole study and interpreted my findings. ANAHTAR KELİMELER (KEY WOMBS) İpek, Bursa, kervan, tüccar, Osmanlı, Mzân, Safevîler (Silk, Bursa, caravan, merchant, Ottoman, Mzân, Safevids) m