İslami finans gelişimi ve ekonomik büyüme ilişkisi
The relationship between Islamic finance development and economic growth
Yazar: ABDULKADİR SEZAİ EMEÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER YALÇINKAYA ; DOÇ. DR. FATİH KAPLAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Panel veri modelleri = Panel data models ; İslami Gelişme Endeksi = Islamic Development Index ; İslami bankacılık = Islamic banking ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
İstikrarlı ve sürdürülebilir bir ekonomik büyümenin sağlanabilmesi, ülkelerin temel makro iktisadi hedeflerinden birini oluşturmaktadır. Bu hedef doğrultusunda uygulanan politikalar arasında, ekonomik büyümenin belirleyicilerinden finansal gelişmişlik düzeyini artırmaya yönelik uygulamalar da bulunmaktadır. Özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde finansal piyasaların iyi işlemediğinin bir göstergesi olan tasarruf açığı sorununu giderebilmek için "yastıkaltı" olarak nitelendirilen atıl durumdaki fonların reel ekonomiye kazandırılmasına yönelik politikalar uygulanmaktadır. Bilhassa Müslüman nüfusun yoğun olduğu ülkelerde fonların atıl durumda olmasının önemli bir nedeni olarak dini gerekçelerle karar birimlerinin geleneksel finans sistemine mesafeli olduklarına dair tartışmalar bulunmaktadır. Bu tartışmalar ışığında, ülke ekonomilerinde politika yapıcıları tarafından geleneksel finans sistemine alternatif olarak son yıllarda İslami finans sisteminin geliştirilmesine yönelik politikalara başvurulmaktadır. Bu noktadan hareketle çalışmada, son yıllarda önemi giderek artan ve daha fazla ülkede uygulama alanı bulan İslami finans sistemi konu edinilmekte ve İslami finans gelişimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin ampirik açıdan incelenmesi amaçlanmaktadır.
Bu amaçla çalışmada, dünya genelinde en fazla İslami finans varlıklarına sahip olduğu belirlenen 40 ülkede, İslami finans gelişimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiler, panel veri analiz metodolojisi izlenilerek ekonometrik açıdan incelenmektedir. Çalışmada, İslami finans gelişiminin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemek üzere Cobb-Douglas üretim fonksiyonunun genişletilmesine dayalı olarak tanımlanan ekonometrik modeller, yatay kesit bağımlılığını dikkate alan panel veri analizi kapsamında ve 2012-2018 dönemi için analiz edilmektedir. Analiz sonuçlarına göre; örneklemi oluşturan 40 ülkede, inceleme döneminde İslami finans gelişimi ekonomik büyümeyi pozitif ve istatistiki açıdan anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Örneklemdeki ülkelerde İslami finans gelişiminin ekonomik büyümeyi olumlu bir şekilde etkilediğini gösteren bu sonuçlar, istikrarlı ve sürdürülebilir ekonomik büyümenin sağlanabilmesine yönelik olarak ülkelerin izleyebileceği politikalar arasında İslami finans piyasalarının geliştirilmesine dair politikaların da bulunabileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Achieving a stable and sustainable economic growth is one of the main macroeconomic goals of countries. Among the policies implemented in line with this goal, there are also practices aimed at increasing the level of financial development, one of the determinants of economic growth. In order to eliminate the problem of savings gap, which is an indicator that financial markets do not function well, especially in underdeveloped and developing countries, policies are implemented to bring the idle funds, which are described as "under the pillow", to the real economy. Especially in countries with a large Muslim population, there are arguments that the decision units are distant from the traditional financial system due to religious reasons, which is an important reason for the idleness of the funds. In the light of these discussions, policies have been applied by policy makers in the country's economies to develop the Islamic financial system as an alternative to the traditional financial system in recent years. From this point of view, the study focuses on the Islamic finance system, which has become increasingly important in recent years and has found application in more and more countries, and it is aimed to empirically examine the relationship between Islamic finance development and economic growth.
For this purpose, in this study, the relations between Islamic finance development and economic growth in 40 countries, which are determined to have the most Islamic finance assets worldwide, are examined econometrically by following the panel data analysis methodology. In the study, econometric models defined based on the extension of the Cobb-Douglas production function to examine the effects of Islamic finance development on economic growth were analyzed within the scope of panel data analysis that takes into account cross-sectional dependence and for the period 2012-2018. According to the analysis results; in the 40 countries that make up the sample, the development of Islamic finance had a positive and statistically significant effect on economic growth during the study period. These results, which show that the development of Islamic finance positively affects economic growth in the countries in the sample, reveal that policies for the development of Islamic finance markets can be found among the policies that countries can follow in order to ensure stable and sustainable economic growth.