Gecekondulu kadınların kent hakkı algısının incelenmesi
Examining the perception of the right to the city of women in urban slums
Yazar: ŞİMAL KARABULUT
Danışman: DOÇ. DR. NALAN TUNCER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez, gecekondu yerleşimlerinde yaşayan kadınların kent hakkı algısını araştırmaktadır. Nitel araştırma yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilen görüşmelerle, çalışma gecekondu mahallelerinde yaşayan 15 kadının bakış açılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma, kadınların deneyimleri ve görüşlerine derinlemesine inerek, bu kadınların kentsel manzara içinde haklarını nasıl algıladıklarını aydınlatmaktadır. Bulgular, gecekondu sakinlerinin kentsel ortamlarda haklarına erişim ve bunları kullanma konusundaki zorluklarını ve fırsatlarını daha derinlemesine anlamamıza katkı sağlamaktadır. Araştırma, kadınların eğitim, sağlık, güvenlik, altyapı hizmetleri ve ekonomik fırsatlara erişim gibi temel kentsel hizmetler konusunda yaşadığı deneyimlere odaklanmaktadır. Görüşmeler, bu hizmetlere erişimde karşılaşılan engellerin yanı sıra kadınların bu engelleri aşmak için geliştirdikleri stratejileri de ortaya koymaktadır. Ayrıca, kadınların toplumsal cinsiyet rolleri ve bu rollere paralel aile içerisinde yüklenen sorumluluklarının kent hakkı algılarını nasıl şekillendirdiği de yansıtılmaktadır. Kırdan kente göç ile oluşan gecekondu mahallelerinde çekirdek ailenin yaşayabileceği şekilde yapılan evlerde geniş aile olarak da yaşanması kadınların aile içerisindeki iş yükünün kenti algılaması ve haklarının farkında olup kullanması önünde engel oluşturabilmekte. Araştırma, aile yaşamının kadınların kent kullanımlarına etkilerinin görünür olmasını sağlamaktadır. Kadınların kent haklarını kullanmaları ve kentsel hareketlilikleri üzerindeki etkilerine de işaret etmektedir. Gecekondu mahallelerinde yaşayan kadınların kamusal alanda görünürlükleri, güvenlik endişeleri ve toplumsal katılımları da bu araştırmanın önemli bir parçasıdır. Kadınların kamusal alanlarda karşılaştıkları riskler ve bu risklerin onların hareketlilik ve sosyal katılım üzerindeki etkileri detaylandırılmaktadır. Ayrıca, kadınların mahalle içindeki dayanışma ağları ve sosyal destek mekanizmaları da araştırmanın odak noktalarından biridir. Sonuç olarak, bu tez, gecekondu mahallelerinde yaşayan kadınların kent hakkı algılarını ve deneyimlerini kapsamlı bir şekilde ele alarak, kentsel politika ve planlama süreçlerinde kadınların ihtiyaçlarının ve haklarının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, araştırma bulguları, kentsel eşitlik ve kapsayıcılık hedeflerine ulaşmak için uygulanabilir politika önerileri sunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Gecekondu, kentsel haklar, algı, kadınlar, nitel araştırma, görüşme tekniği.

Abstract:
This thesis investigates the perception of the right to the city among women living in informal settlements. Using qualitative research methods, the study aims to explore the perspectives of 15 women residing in slum neighborhoods through conducted interviews. By delving into the experiences and views of these women, the research sheds light on how they perceive their rights within the urban landscape. The findings contribute to a deeper understanding of the challenges and opportunities that slum dwellers face in accessing and exercising their urban rights. The research focuses on the women's experiences regarding access to essential urban services such as education, healthcare, safety, infrastructure, and economic opportunities. The interviews reveal the barriers encountered in accessing these services, as well as the strategies the women have developed to overcome these obstacles. Additionally, the study examines how the women's gender roles and responsibilities within the family parallel to these roles shape their perception of the right to the city.  Living as an extended family in houses built for a nuclear family in slums formed by migration from rural to urba areas can create an obstacle for women to perceive the city as the workload within the family and to be aware of and use their rights. The research makes visible the effects of family life on women' s urban use. An important aspect of this research is the visibility, safety concerns, and social participation of women in public spaces within the slum neighborhoods. The risks women face in public areas and the impact of these risks on their mobility and social engagement are detailed. The research also emphasizes the importance of neighborhood solidarity networks and social support mechanisms for these women. In conclusion, this thesis aims to provide a comprehensive analysis of the perceptions and experiences of women living in slum neighborhoods regarding their right to the city. It seeks to contribute to a better understanding of women's needs and rights in urban policy and planning processes. In this context, the research findings offer practical policy recommendations to achieve urban equality and inclusivity.

Keywords: Squatter settlements, urban rights, perception, women, qualitative research, interview technique.