Enerji etkin kentlerin gelişim sürecinde konut alanlarında kentsel tasarımın rolü
The role of urban design in housing areas in the development process of energy efficent cities
Yazar: MERYEM CAĞIŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN ÇOLPAN ERKAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Enerji etkin planlama = Energy efficient planning ; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı = Housing Development Administration ; İklim bölgeleri = Climate regions

Özet:
Hızlı kentleşme ve enerji tüketimindeki artış birbiriyle paralellik göstermektedir. İklimsel veriler dikkate alınmadan yapılan imar planları, bina formları, sokak yönü ve genişlikleri, yapı malzemeleri, neredeyse birbirinin aynı olan yapıların ortaya çıkmasına ve iklimsel konforunun bozulmasına neden olmaktadır.  İklimsel konforu sağlamak için de enerji tüketiminde artış yaşanmaktadır. Bu çalışmanın konusu enerji tüketimi bağlamında iklime duyarlı tasarımdır. Çalışmada kentsel konut dokularında iklimsel konforu sağlamak için tüketilen enerjinin, iklime uyumlu kentsel tasarım yöntemleriyle azaltılabileceği araştırılmaktadır. Bu kapsamda tasarım parametreleri olarak; yapı adasının yer aldığı topoğrafya, bina yüksekliği,  binalar arası mesafe, bina biçimi ve yönelişi incelenerek bu parametrelerin enerji tüketimi ile ilişkisi değerlendirilmektedir. Çalışmada dört farklı iklim bölgesinden toplu konut dokuları (TOKİ) uygulama alanı olarak belirlenmiştir. TOKİ konutlarının incelenmesinin temel nedeni, aynı yapı türüne sahip konut adalarının farklı iklim bölgelerinde uygulanması ile yapısal farklıklardan kaynaklanan enerji tüketimini ortadan kaldırarak, iklim verisinin kentsel mekân ölçeğinde karşılaştırılabilir bir parametre olarak kullanılmasına olanak sağlamasıdır. Uygulama çalışmasında Energyplus arayüz simülasyon programından (Designbuilder) faydalanılmaktadır. Farklı iklim bölgesindeki dokuların yıllık ısıtma, soğutma ve toplam enerji yükleri hesaplanarak, sonuçlar çok değişkenli analiz yöntemi ile kıyaslanmaktadır. İncelenen toplu konut planlarında hangi kent dokusunun daha enerji etkin olduğu ortaya konulmaktadır. 
Yapılan çalışmalara göre kentsel dokunun önemli bir parçası olan yapılar ve aralarındaki ilişki iklimsel konforun oluşmasında buna bağlı olarak enerji etkinliğinde önemlidir. Bu çalışma kentsel ortamda iklimsel konforu sağlamak için güneş, rüzgâr gibi doğal enerji kaynaklarından maksimum fayda sağlayan ve enerji kaybını minimuma düşüren iklime uyumlu kentsel tasarımın yasal altyapısının oluşturulmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Kentsel dokuya yönelik getirilecek kararlar ile konut alanlarında termal konforu sağlamak için tüketilen enerji miktarının azalabileceğine dair stratejik katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Enerji etkin tasarım, iklime uygunluk, TOKİ konutları, iklim bölgeleri, Designbuilder programı

Abstract:
Rapid urbanization and progress in energy production are paralleled. The zoning plan, building forms, street and dimensions, the building made of good climatic elements, cause the need for climatic appearance and appearance, which is of the same shape. It is also experienced in energy consumption to provide climatic tools. This is the design sensitive to the consumed energy consumed life. It can be reduced with a design design that is fully compatible with the system and the energy for the climatic conditions in the residences in the study and use. As this design design criteria; The topography, building spacing, building and orientation of the building criteria in the building block are examined and evaluated with the energy consumption of these criteria. In the study, mass housing textures (TOKİ) from four different climatic regions are shown as application areas. The foundation of the foundation of TOKİ houses is different in terms of a different appearance in the house of the same building. Application Energyplus products are used. By calculating the education, cooling and total energy loads of different climates, the results can be compared with many different analyzes. In the mass housing plans examined, which city center is removed from having a more energetic effect.
Equipment and climatic training, which is a work piece that can be evaluated, is therefore important in energy. This study emphasizes the evaluation of the design of the design from the climate system in which the maximum benefit from energy sources such as the sun and the project and the utilization of energy are minimized for the climate-appropriate system. System connections that will be designed for the urban fabric and that have the energy potential to be used for residential heating installations.

Keywords: Energy efficient design, climate compatibility, TOKİ houses, climate zones, designbuilder program