Radyografik ve non-radyografik aksiyel spondiloartrit hastalarında fiziksel aktivite düzeyi, egzersiz bariyerleri ve egzersiz kompliyansını etkileyen faktörlerin karşılaştırılması
Comparison of factors affecting physical activity level, exercise barriers and exercise compliance in radiographic and non-radiographic axial spondyloarthritis patients
Yazar: SERPİL DEMİRULUS
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE KILIÇ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Radyografik Aksiyel Spondiloartrit (R-AksSpA) ve Non-Radyografik Aksiyel Spondiloartrit (Nr-AksSpA) hastalarında fiziksel aktivite (FA) düzeyi, egzersiz engelleri ve egzersiz kompliyansını etkileyen faktörlerin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmaya ASAS AksSpA sınıflandırma kriterlerini karşılayan AksSpA hastaları ile sağlıklı gönüllüler yazılı onamları alınarak dahil edildi. Katılımcılarda FA düzeyi, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Form; uyku kalitesi, Pittsburg Uyku Anketi; yorgunluk şiddeti, Yorgunluk Şiddet Ölçeği; nöropatik ağrı, 4 Soru Nöropatik Ağrı Anketi; egzersize bakış açısı ve egzersiz tercihleri, Egzersizin Yararları ve Engelleri Ölçeği ve Kişiselleştirilmiş Egzersiz Anketi'nden uyarlanan sorular ile değerlendirilirken hastalar ek olarak Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index, Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score with C-reactive protein, Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index, ASAS Sağlık İndeksi, Health Assessment Questionare-SpA, Vizüel Analog Skala Ağrı Skoru, Bath Ankylosing Spondylitis Patient Global Score, Doktor Global Değerlendirmesi, Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi Anketi, Kısa Form-36, Fibromiyalji Sendromu  Hızlı Tarama Testi ve Tampa Kinezyofobi Ölçeği kullanılarak değerlendirildi. Ek olarak, cihaz kullanılarak veri toplanmasına yazılı onam veren AksSpA hastaları ve sağlıklı gönüllülerde beş ardışık gün akselerometre cihazı (Actiwatch 2) kullanılarak elde edilen veriler değerlendirildi.
Bulgular: AksSpA grubunda düşük FA kategorisinde olma sıklığı, sağlıklı kontrol grubuna göre daha yüksekti (p=0,002). Sağlıklı kontrol grubunda yüksek FA kategorisinde olma sıklığı AksSpA grubuna göre daha yüksekti (p=0,027). Algılanan egzersiz yararları AksSpA grubunda kontrol grubuna göre daha düşüktü (p<0,001). Algılanan egzersiz engelleri AksSpA grubunda kontrol grubuna göre daha düşüktü (p<0,011). FA rehber önerilerini karşılama sıklığı AksSpa grubunda (%20,3) kontrol grubuna göre (%38,3) daha düşüktü (p=0,009). Nr-AksSpA hastalarıyla R-AksSpA hastaları arasında FA düzeyi açısından fark yoktu (p=0,654). Yüksek FA kategorisindeki Nr-AksSpA hastalarının düşük kategoride olanlara göre HAQ-S, ASAS-HI ve TSK skorları daha düşüktü (sırasıyla p=0,012, p=0,042, p=0,002). Yüksek FA kategorisindeki R-AksSpA hastalarının düşük kategoride olanlara göre HADS-A skoru daha düşüktü (p=0,037). R-AksSpA hastalarının algıladıkları egzersiz engelleri Nr-AksSpA hastalarından yüksekti (p=0,023). Nr-AksSpA hastalarında FA'yle en yüksek seviyede ilişkinin BASDAI skorlarıyla olduğu görüldü (rho:-0,455, p<0,05). R-AksSpA hastalarında ise FA'yle en yüksek seviyede ilişkinin plazma CRP seviyesiyle olduğu görüldü (rho:-0,448, p<0,001). Nr-AksSpA hastalarında FA rehber önerilerini karşılayanların BASDAI, HAQ-S, PUKI ve TSK skorları karşılamayanlardan daha düşüktü (sırasıyla p=0,043, p=0,030, p=0,046, p=0,004). R-AksSpA hastalarında ise FA rehber önerilerini karşılayanların ASQoL skorları karşılamayanlardan daha düşüktü (p=0,025).
Sonuç: R-AksSpA hastalarıyla Nr-AksSpA hastaları arasında FA düzeyi ve kompliyans açısından fark olmamakla birlikte algılanan egzersiz engelleri R-AksSpA hastalarında daha fazlaydı. Bu hastaların FA ve kompliyansını etkileyen faktörler arasında cinsiyet, yaş, hastalık aktivitesi, yaşam kalitesi, fiziksel fonksiyon, kinezyofobi ve eğitim durumu gibi farklı parametrelerin olduğu gözlendi. Bu bulgular, klinik uygulamalarda AksSpA hastalarının FA düzeyini artırmaya yönelik bireyselleştirilmiş yaklaşımların geliştirilmesi ve bu faktörlerin tedavi stratejilerine entegre edilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Fiziksel aktivite, radyografik aksiyel spondiloartrit, non-radyografik aksiyel spondiloartrit, egzersiz engelleri, egzersiz kompliyansı

Abstract:
Objective: We aimed to compare factors affecting physical activity (PA) level, exercise barriers and exercise compliance in patients with Radiographic Axial Spondyloarthritis (R-AxSpA) and Non-Radiographic Axial Spondyloarthritis (Nr-AxSpA).
Materials and Methods: AxSpA patients who met the ASAS AxSpA classification criteria and healthy volunteers were included in this study. Participants' PA level, sleep quality, fatigue severity, neuropathic pain, perspective on exercise and exercise preferences were evaluated using the International Physical Activity Questionnare Short Form, Pittsburgh Sleep Quality Index, Fatigue Severity Scale, Exercise Barriers and Benefits Scale and questions from the Personalized Exercise Questionnare, respectively. Patients were additionally evaluated using the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index, Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score with C-reactive protein, Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index, ASAS Health Index, Health Assessment Questionare-SpA, Visual Analog Scale Pain Score, Bath Ankylosing Spondylitis Patient Global Score, Physician Global Assessment, Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index, Hospital Anxiety and Depression Scale, Ankylosing Spondylitis Quality of Life Questionnaire, Short Form-36, Fibromyalgia Syndrome Rapid Screening Test and Tampa Kinesiophobia Scale. In addition, data obtained using the accelerometer device (Actiwatch 2) for five consecutive days in AxSpA patients and healthy volunteers who gave written consent to data collection using the device were evaluated.
Results: The frequency of being in the low PA category was higher in the AxSpA group than in the healthy control group (p = 0.002). The frequency of being in the high FA category was higher in the healthy control group than in the AxSpA group (p = 0.027). Perceived exercise benefits were lower in the AxSpA group compared to the control group (p<0.001). Perceived exercise barriers were lower in the AxSpA group compared to the control group (p<0.011). The frequency of meeting PA guideline recommendations was lower in the AxSpa group (20.3%) compared to the control group (38.3%) (p=0.009). There was no difference in PA level between Nr-AxSpA patients and R-AxSpA patients (p=0,654). Nr-AxSpA patients in the high PA category had lower HAQ-S, ASAS-HI and TSK scores than those in the low category (p=0,012, p=0,042, p=0,002, respectively). R-AxSpA patients in the high PA category had a lower HADS-A score than those in the low category (p=0,037). R-AxSpA patients' perceived exercise barriers were higher than Nr-AxSpA patients (p=0,023). In Nr-AxSpA patients, the highest level of correlation with PA was observed with BASDAI scores (rho: -0,455, p<0.05). In R-AxSpA patients, the highest correlation with PA was observed with plasma CRP level (rho: -0.448, p<0.001). Among Nr-AxSpA patients, BASDAI, HAQ-S, PSQI and TSK scores of those who met the PA guideline recommendations were lower than those who did not (p=0,043, p=0,030, p=0,046, p=0,004, respectively). Among R-AxSpA patients, those who met the PA guideline recommendations had lower ASQoL scores than those who did not (p=0.025).
Conclusion: While there was no difference in physical activity levels and compliance between AxSpA subgroups, perceived exercise barriers were higher in R-AxSpA patients. It was observed that different parameters such as gender, age, disease activity, quality of life, physical function, kinesiophobia and educational status were among the factors affecting the PA and compliance of these patients. These findings emphasize the need to develop individualized approaches in clinical practices and to integrate these factors into treatment strategies to increase the PA level of AxSpA patients.
Keywords: Physical activity, radiographic axial spondyloarthritis, non-radiographic axial spondyloarthritis, exercise barriers, exercise compliance