İslami piyasa ahlakının oluşum sorunsalı: Helal gıda piyasası uygulamaları üzerine bir değerlendirme
The occuration problem of Islamic market ethics: An evaluation on halal food market practices
Yazar: MUHAMMED BİLAL AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ DEMİRDÖĞEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma, İslami piyasa ahlakının oluşum sürecinde karşılaşılan sorunları ve bu sorunların helal gıda piyasasındaki yansımalarını incelemektedir. İslam ekonomisinin temel ilkeleri doğrultusunda, helal gıda üretimi ve tüketiminde ahlaki ve etik değerlerin korunması büyük önem taşımaktadır. Ancak, günümüzde helal gıda piyasasında bilgi eksikliği, dini ve fıkhi ihtilaflar, hukuki boşluklar ve ekonomik baskılar gibi çeşitli sorunlar mevcuttur. 
Üç temel bölümden oluşmakta olan bu tez çalışmasının ilk bölümde, piyasa, ahlak, piyasa ahlakı ve İslami piyasa ahlakı kavramları incelenmiştir. Bu kavramsal çerçeve, okuyucunun İslami piyasa ahlakının temel prensiplerini anlamasına yardımcı olacak teorik bir zemin sunmaktadır. İkinci bölümde, İslami piyasa ahlakının oluşumunda karşılaşılan sorunlar detaylandırılmıştır. Bu bölümde, toplumsal bilgi, ilgi ve bilinç eksikliğinin yanı sıra dini ve fıkhi ihtilafların, devletin hukuki boşluklarının ve ekonomik baskıların İslami piyasa ahlakının gelişimini nasıl engellediği tartışılmıştır. Ayrıca, bu sorunların nedenleri ve sonuçları analiz edilerek, İslami piyasa ahlakının oluşturulması için çeşitli önerilerde bulunulmuştur. 
Son bölümde, İslami piyasa ahlakının bir pratiği olarak helal gıda piyasası incelenmiştir. Bu bölümde, helal gıda piyasasının karşılaştığı zorluklar, özellikle üretim, tedarik ve tüketim süreçlerindeki ahlaki ve etik sorunlar ele alınmıştır. Helal gıda piyasasında yaşanan sorunlar, İslami piyasa ahlakının oluşum sorunsalları çerçevesinde değerlendirilmiş ve bu sorunların çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur. Tez, İslami piyasa ahlakının hem teorik hem de pratik boyutlarını ele alarak, bu alanda daha etkili ve sürdürülebilir bir yapı oluşturulmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Piyasa Ahlakı, İslami Piyasa Ahlakı, Helal Gıda, Helal Gıda Piyasası, Piyasa Düzenlemeleri, Helal Tedarik Zinciri.

Abstract:
This study examines the problems encountered in the formation process of Islamic market ethics and the reflections of these problems on the halal food market. In line with the basic principles of Islamic economy, it is of great importance to protect moral and ethical values in halal food production and consumption. However, today there are various problems in the halal food market such as lack of information, religious and fiqh disputes, legal gaps and economic pressures. 
In the first part of this thesis, which consists of three main parts, the concepts of market, morality, market morality and Islamic market morality are examined. This conceptual framework provides a theoretical basis that will help the reader understand the basic principles of Islamic market ethics. In the second part, the problems encountered in the formation of Islamic market ethics are detailed. In this chapter, it is discussed how religious and fiqh disputes, state legal gaps and economic pressures, as well as lack of social knowledge, interest and awareness, hinder the development of Islamic market ethics. Additionally, by analyzing the causes and consequences of these problems, various suggestions have been made for the establishment of Islamic market ethics. 
In the last section, the halal food market is examined as a practice of Islamic market ethics. In this section, the challenges faced by the halal food market, especially moral and ethical issues in the production, supply and consumption processes, are discussed. The problems experienced in the halal food market have been evaluated within the framework of the formation problems of Islamic market ethics and suggestions for the solution of these problems have been presented. The thesis aims to contribute to the creation of a more effective and sustainable structure in this field by addressing both the theoretical and practical dimensions of Islamic market ethics.


Key Words: Market Ethics, İslamic Market Ethics, Halal Food, Halal Food Market, Market Regulation, Halal Supply Chain.