Molla Ali el-Kârî, kıraat ilmindeki yeri ve el-Minehu'l-Fikriyye fî-Şerhi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye adlı eserin tahlili
The place of Molla Ali al-Kari in the science of recitation, analysis of the work named al-Minehu'l-Fikriyye fî Şerhi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye
Yazar: SÜLEYMAN DEDE
Danışman: DOÇ. DR. RECEP KOYUNCU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur’ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat İlmi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ali el-Kari = Ali al-Qari ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Mukaddime = Mukaddime ; Tecvid = Tecvid ; İbnü`l-Cezeri = Ibl Cezeri ; İslamiyet = Islam ; Şerh = Commentary

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in Cebrail (as) aracılığı ile Peygamberimize nüzûlü tecvidli olmuştur. Sahabeyi kiram ve tabiîn de kendilerinden sonrakilere naklederken aynı şekilde tecvidli olarak aktarmışlardır. Daha sonraki dönemlerde, tecvid kaidelerinin tespiti, kıraat esnasındaki uygulamaların dikkate alınmasıyla yapılmıştır. Kur'an-ı Kerim'i öğretecekler ve okuyacakların faydalanmaları için İbnü'l-Cezerî (ö.833/1429) Mukaddimetü'l-Cezerîyye isimli bir eser kaleme almıştır. Manzum olarak ve recez formatında yazılan bu eser, tecvid ilmi ile alakalı önemli bilgilerin bir arada sunulduğu, 107 beyitten oluşmaktadır. İbnü'l-Cezerî'nin yaşadığı dönemden günümüze kadar bu esere yapılan şerhlerin çokluğu, Mukaddimetü'l-Cezerîyye adlı eserin şöhretinden ve araştırmacıların kendisine atfettikleri ilgiden kaynaklanmaktadır. 
XVI. yüzyılın önde gelen âlimlerden birisi de Molla Ali el-Kârî (ö.1014/1605)'dir. İslâmî İlimlerin hemen her alanında eserler kaleme alan Ali el-Kârî'nin hadis, fıkıh, kıraat, tefsir, usul, ferâiz, kelâm, tasavvuf, tarih, terâcim, tabakât, Arap dili, edebiyat, va'z ve benzeri ilimlerde birçok eseri günümüze kadar ulaşmıştır. 
İki bölüm halinde ele aldığımız bu çalışmanın giriş bölümünde; araştırmanın konusu ve yöntemi, kıraat ilmi, tarihçesi ve kavramlar üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Ali el-Kârî'nin yaşadığı dönemin siyasi ve sosyal durumu, hayatı, ilmî şahsiyeti, kıraat ilmindeki yeri ve eserleri ile ilgili bilgiler aktarılmıştır. Bu bölümün son kısmında ise Ali el-Kârî'nin şerhini yaptığı, İbnü'l-Cezerî'ye ait olan ''Mukaddime-i Cezeriyye'' adlı manzum eserden kısaca bahsedilmiştir. İkinci bölümde Ali el-Kârî'nin el-Minehu'l-Fikriyye fi Şerhi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye adlı eseri hakkında bilgi verilerek bu eserin kıraat ilmindeki yeri, önemi incelenerek eserin tahlili yapılmıştır. el-Minehu'l-Fikriyye fi Şerhi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye adlı eser özelinde gerçekleştirilen bu çalışma, Mukaddime'nin daha anlaşılır ve kolay biçimde okuyucuyla buluşmasını ve eserden (Mukaddime) yeterince istifade edilmesini sağlama anlamında bir çalışma olmuştur.

Anahtar kelimeler: Tecvid, İbnü'l-Cezerî, Mukaddimetü'l-Cezeriyye, Ali el-Kârî, el-Minehu'l-Fikriyye fî Şerhi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye.

Abstract:
The revelation of the Qur'an to our Prophet through Gabriel (as) was tajvid. While conveying the companions Kiram and Tabi'in to their successors, they conveyed it in the same way as tajvid. In later periods, the determination of tajvid rules was made by taking into account the practices during the recitation. Ibn al-Jazari (d.833/1429) wrote a book called ''Mukaddimetü'l-Cezerîyye'' for the benefit of those who will teach and read the Qur'an. Written in verse and in recez format, this work consists of 107 couplets in which important information about the science of tajvid is presented together. The abundance of commentaries on this work from the time Ibn al-Jazari lived to the present day is due to the fame of the work Mukaddimetü'l-Cezerîyye and the interest attributed to it by researchers. 
XVI. One of the leading scholars of the century is Molla Ali al-Kari (d.1014/1605). Ali al-Kari, who has written works in almost every field of Islamic Sciences, has many works in hadith, fiqh, recitation, tafsir, method, ferâiz, kalam, mysticism, history, terâcim, tabat, Arabic language, literature, sermon and similar sciences. has reached the present day. In the introductory part of this study, which we deal with in two parts; The subject and method of the research, the science of recitation, its history and concepts are emphasized. In the first chapter, information about the political and social situation of Ali al-Kari, his life, his scientific personality, his place in the science of recitation and his works are given. In the last part of this section, Ali al-Kari commented, the poetic work titled "Mukaddime-i Cezeriyye", which belongs to Ibn al-Jazari, is briefly mentioned. In the second part, information about the work of Ali al-Kârî named el-Minehu'l-Fikriyye fi Şerhi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye was given, and the place and importance of this work in the science of recitation were examined and the analysis of the work was made. This study, which was carried out specifically for the work called el-Minehu'l-Fikriyye fi Şerhi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye, has been a study in terms of ensuring that the Mukaddime meets the reader in a more understandable and easy way and that the work (Mukaddime) is sufficiently benefited.

Keywords: Tajvid, Ibn al-Jazari, Mukaddimetü'l-Cezeriyye, Ali el-Karî, el-Minehu'l-Fikriyye fî Şerhi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye.