Okulun görevlerinden olan eğitim ile insanın ayırıcı özelliklerinden olan iradenin teorik ve uygulamalı analizi
The theoretical and applied analysis of education, one of the duties of the school, and will, one of the distinguishing characteristics of humans
Yazar: ELİF BİLGE ALİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYYA ULUDAĞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışmada, okul, eğitim ve irade kavramlarının çözümlenmesi, birbirleriyle olan ilişkileri ve irade ile eğitim arasındaki ilişkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ölçekler yoluyla öğrencilerin akademik başarıları ve irade algıları arasındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlamaktadır.
Okulun eğitim görevinin var olup olmadığı, irade insanda doğuştan mıdır sonradan mı kazanılır sorusu, özgürlükle irade arasında ilişki olup olmadığı ve akademik başarı ile irade algıları arasında bir ilişkinin olup olmadığı çalışmanın problematiğini oluşturmaktadır. 
Çalışmanın ilk bölümünde okul, eğitim ve irade kavramlarının teorik ve kuramsal çözümlemeleri yapılmıştır. Toplumdaki gelişme ve değişmeler, insan ve mekân arasındaki ilişki, okulun görevi ve eğitim ile ilişkisi,  irade ve iradeye yönelik değerlendirmeler ve irade eğitim ilişki eleştirel ve yorumlayıcı görüşlerle birlikte yer verilmiştir. Özgür İrade ve Belirlenimcilik Ölçeği, Rotter İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği ve Ahlaki olgunluk Ölçeği uygulanmış ve sosyodemografik değişkenlerle arasındaki ilişkiler incelenmiştir.
Sonuç olarak tek tip insan modeli yetiştirmeye yönelik verilen eğitim, başarı odaklı hareket edip modernizmin etkisinde, teknolojinin yönlendirmesiyle öğrencilerinin özüne ait özellikleri tanımamalarına sebep olmaktadır. Öğrencilerin iradelerini güçlendirmek ve milli bilinci geliştirmek için eğitim sürecinde manevi kültür eğitimi her zaman verilmelidir. Genel not ortalaması ile bilimsel belirlenimcilik ölçeği arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunması, öğrencilerin genel akademik başarılarının bilimsel belirlenimcilik algıları ilişkili olabileceğini göstermektedir. Elde edilen diğer bir bulgu en yüksek ortalama özgür irade ölçeği puanı ve ikinci yüksek ortalama ise bilimsel belirlenimcilik ölçeği puanıdır. Verilen eğitim sisteminin vurguladığı özgürlük ve bilimsellik kavramlarının irade algısının da özgür irade ve bilimsel belirlenimcilik yönünde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Çalışmanın okul, eğitim ve irade kavramlarını birbirleriyle bağlantılı bir şekilde ve günümüz eğitim sistemini nicel değerlerle bağlantılı olarak değerlendirmesi bakımından dikkat çekicidir.

Abstract:
In the research, it is aimed to analyze the concepts of the school education and will and their relationships with each other and examine the relationship between will and education.
In the second part of the research, it is aimed to determine the students' academic achievements through the scales and the relationship between will perceptions. The questions whether the school has an educational mission or not? Is the will innate or acquired? What kind of relationship is there between academic success and perceptions of will? constitutes the problematic of the research. 
In the first part of the research, theoretical and institutional analyses were discussed. Developments and changes in society, the relationship between human and place, the mission of the school and its relationship with education, the will and the evaluations on the will and the relationship between will and education are included.
Freewill and Determinism Scale, Rotter Internal-External Locus of Control Scale and Moral Maturity Scale were carried out and the relationship between sociodemographic variables were examined. The education given to raise a standardized human model acted success oriented and so this matter, under the influence of modernism and with the guidance of technology, causes student not to recognize the characteristics of their essence. 
The spiritual culture education should always be given during the educational process in order to strengthen the will of the students and should develop national consciousness.
Having a positive significant relationship between grade point average and scientific determinism scale shows that students' overall academic achievements are related to their perception of scientific determinism. 
In the other result obtained, the highest average is the freewill scale point while the second highest average is the scientific determinism scale point.
It is concluded that the emphasized freedom in education system and the will perception of scientific concepts are also in line with freewill and scientific determinism.