TBK'nın 74'üncü maddesi kapsamında mahkemelerden verilen kararların birbirine etkisi
The impact of decisions made by the courts under article 74 of the TBK on each other
Yazar: KAMİLE KOÇAK UZUN
Danışman: PROF. DR. AYŞE NUHOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar Kanunu = Code of Obligations ; Davalar = Cases ; Kanunlar 6098 sayılı = Laws 6098 numbered ; Mahkeme kararları = Court decisions ; Yargı kararları = Judicial decisions

Özet:
Adli yargı alanında görevli hukuk ve ceza mahkemeleri yürüttükleri yargılama faaliyetleri sonucu çeşitli kararlar vermektedirler. Hukuk mahkemeleri medeni yargıya yönelik özel hukuki uyuşmazlıkları konu edinirken, ceza yargılamasında amaçlanan suçların cezasız kalmasını ve suç işlenmesini önlemek, ayrıca bozulan kamu düzenini yeniden tesis etmektir.  Ancak kimi zaman dış dünyada meydana gelen bir eylem ceza mahkemelerinde ceza davalarına konu olabildiği gibi hukuk davalarında tazminat yaptırımına konu edilebilir. Failin cezalandırılması amacıyla ceza davası öncelikle açılabileceği gibi tazminat yaptırımını sağlamak üzere hak sahipleri hukuk davasını ceza davası hükme bağlanmadan ya da kesinleşmeden açabilirler. Veyahut her iki muhakeme süreci aynı anda görülebilir. Uyuşmazlık konusu eylem kimi zaman ise ceza hukukunda şikayet şartına tabi tutulduğundan ve şikayet şartı gerçekleşmediğinden soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmayabilir. Öte yandan kişiler aynı eylemi özel hukuk menfaatleri uyarınca tazminat davasına konu edebilirler. Bu bağlamda aynı vakıaya yönelik hukuk ve ceza mahkemelerinde görülen davalardan çıkacak kararların ve muhakeme süreçlerinin birbirlerine etkisi ne olacaktır? Ya da farklı muhakeme süreçlerini oluşturan ve amaç edinen yargılamalar aynı vakıa söz konusu olduğunda birbirlerini etkilemeli ya da neticelenmelerini beklemeli midir? Biz hazırladığımız çalışmada, aynı vakıanın hukuk ve ceza mahkemelerinde dava konusu edilmesi halinde mahkemelerden verilen kararların birbirine etkisinin muhakeme süreçlerine egemen ilkeler üzerindeki etkisi ile mahkeme kararlarının etkileşimine neden olan temel kavramları, mahkemelerin birbirleri nezdinde bağlayıcı sayılması halinde oluşabilecek temel sorunları ayrıca TBK'nın 74'üncü madde hükmü kapsamında ceza mahkemeleri kararlarının hukuk mahkemesine  etkisini inceleyeceğiz.
Bu kapsamda, TBK'nın 74'üncü madde hükmü, hukuk mahkemesinin ceza hakimi ile ilişkisinde yol gösterici bir hüküm olarak karşımıza çıksa da, aynı vakıaların söz konusu edildiği yargılamalarda, mahkemelerden verilecek diğer kararların etkileşimine yönelik açık düzenlemeler mevcut değildir. Öte yandan özel yasalarında düzenlenmeleri gereği sahtecilik, yaş tashihi, grev ve lokavtın kanun dışı olduğunun tespiti davalarından verilecek kararlar mahkemeler için mutlak bağlayıcılık taşımaktadırlar. Medeni yargıda sınırsız uyuşmazlık olabileceği düşünüldüğünde ise mahkemeleri birbirlerine bağlayıcı kılmaya yönelik objektif kriterler koymanın mümkün olmadığı gözükmektedir. Her iki yargılama sisteminin amaçları, usulleri, taraflarındaki farklılıklarda bu olanaksızlığa temel teşkil eder. Bu kapsamda az önce izah ettiğimiz üzere hukuk ve ceza mahkemesi kararlarının birbirlerine etkileşimi yönünde bize yön gösteren temel hüküm TBK'nın 74'üncü madde hükmüdür. Öte yandan anılan düzenlemeye istinaden, hukuk ve ceza mahkemelerinin birbirlerini etkilemesi halinde bekletici sorun müessesesinin zorunluluk teşkil edip etmediğinin ayrıca incelenmesi gerekmektedir. Başka bir açıdan ise bir mahkemeyi diğeri açısından bağlayıcı kılmanın hakimin bağımsızlığı prensibine gölge düşürebileceği sorusunu da gündeme getirdiği görülmektedir.

Abstract:
Civil and criminal courts in the field of judicial justice make various decisions as a result of the judicial activities they carry out. While civil courts deal with private legal disputes regarding civil justice, the purpose of criminal proceedings is to prevent impunity and committing crimes, and also to restore the deteriorated public order. However, sometimes an action that takes place in the outside world can be subject to criminal cases in criminal courts, and can be subject to compensation sanctions in civil cases. In order to punish the perpetrator, the criminal case can be filed first, and the right holders can open the civil case before the criminal case is decided or finalized in order to provide the compensation sanction. Or both judgment processes can be seen at the same time. Since the disputed action is sometimes subject to a complaint requirement in the criminal law and the complaint requirement is not fulfilled, the subject of investigation and prosecution may not be made. On the other hand, individuals may subject the same action to a claim for compensation in accordance with private law interests. In this context, what will be the effect of the decisions to be taken from the lawsuits in the civil and criminal courts regarding the same case and the trial processes? Or, should the trials that constitute different judgment processes and aim at the same fact affect each other or wait for their conclusion? In the study we have prepared, in case the same case is subject to a lawsuit in the civil and criminal courts, the effect of the effects of the decisions given by the courts on each other on the principles of judgment and the basic concepts that cause the interaction of court decisions and the basic problems that may arise if the courts are deemed binding before each other, as well as the 74th TBK. We will examine the effect of criminal court decisions on the court of law within the scope of the article provision.
In this context, although the provision of Article 74 of the TCO appears as a guiding provision in the relationship of the court of law with the criminal judge, there are no clear regulations regarding the interaction of other decisions from the courts in the trials where the same cases are mentioned. On the other hand, as required by their special laws, the decisions to be made in cases of forgery, age correction, strikes and lockouts are illegal, are absolutely binding for the courts. Considering that there may be unlimited disputes in the civil jurisdiction, it seems that it is not possible to set objective criteria for binding the courts to each other. The purposes, procedures and differences between the two judicial systems form the basis for this impossibility. In this context, as we have just explained, the main provision guiding us in the interaction of civil and criminal court decisions is the provision of Article 74 of the TCO. On the other hand, pursuant to the aforementioned regulation, if the civil and criminal courts affect each other, it is necessary to further examine whether the pending problem establishment is obligatory. On the other hand, it seems that making one court binding on the other raises the question that it may overshadow the principle of the judge's independence.