HIV/AIDS olgularının takibinde immünolojik ve virolojik yanıtın değerlendirilmesi
Evaluation of immunological and virological response in follow-up of HIV/AIDS patients
Yazar: UFUK SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN KÖSE ; DOÇ. DR. MELDA TÜRKEN
Sağlık Bakanlığı / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
Amaç: HIV/AIDS olgularının izleminde ana hedefler; CD4+ T hücre sayı/yüzdesini
artırmak ve HIV RNA'yı baskılamaktır. Bu çalışmada naiv HIV/AIDS olgularının
antiretroviral tedavi sonrasında immünolojik ve virolojik yanıtlarının değerlendirilmesi
amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: 2002 ile 2015 yılları arasında kliniğimize başvuran on sekiz yaş ve
üzerindeki, gebe olmayan naiv HIV/AIDS olguları çalışmaya dahil edildi. Olguların tedavi
öncesi ve tedavi sonrası 1. ay, 3. ay, 6. ay ve 12. aydaki HIV RNA ile CD4 sayı ve yüzdeleri
değerlendirildi.
59
Bulgular: Çalışmaya toplam 52 olgu dahil edildi. Olguların %84,6'sı erkek idi. Dört hastaya
NRTI+INI (%7,7), 16 hastaya NRTI+PI (%30,8), 32 hastaya ise NRTI+NNRTI (%61,5)
tedavi rejimleri başlandı. CD4+ T hücre sayısındaki artış oranlarına bakıldığında
NRTI+NNRTI grubunda başlangıç değerine göre 6. ve 12. aylarda anlamlı artış saptanırken
(p=0,009, p<0,001), NRTI+PI grubunda birinci aydan itibaren, 12 aya kadar CD4 sayısında
anlamlı artış saptandı (p=0,001). On iki ayın sonunda gruplar arasında CD4 sayısındaki artış
açısından anlamlı fark saptanmadı (p=0,332). CD4 yüzdeleri karşılaştırıldığında,
NRTI+NNRTI grubunda 3. aydan itibaren anlamlı artış oranı saptandı (3. aydaki p
değeri=0,002 iken, 12. aydaki p değeri= <0,001). NRTI+PI grubunda CD4 yüzdesinde 1.
aydan itibaren anlamlı artış saptandı (1. aydaki p değeri=0,027 iken 12. aydaki p değeri=
<0,001). NRTI+INI grubunda ise CD4 yüzdesinde 12 ay boyunca anlamlı artış saptanmadı
(p=0,265). 12 ayın sonunda gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı (12. aydaki p
değeri=0,111). HIV RNA'nın ortanca değerlerinin, tedavi grupları arasında aylara göre
azalma durumları kıyaslandığında, tüm gruplarda 12. ayın sonunda anlamlı düşüş oranları
saptandı.(NRTI+INI için p değeri=0,009, NRTI+NNRTI için p değeri= <0,001, NRTI+PI
için p değeri= <0,001). Birinci ayın sonunda HIV RNA'da, NRTI+INI grubunda,
NRTI+NNRTI grubuna göre anlamlı olarak daha fazla düşüş saptandı (p=0,041). Birinci
aydaki HIV RNA başarı oranlarına bakıldığında NRTI+INI grubu, NRTI+PI grubuna ve
NRTI+NNRTI grubuna göre anlamlı olarak daha başarılı bulundu (p=0,045). Tedavinin on
ikinci ayında ise tedavi grupları arasında virolojik baskılanma açısından anlamlı fark
bulunmadı (p=0,509)
Sonuç: CD4 sayısı artışı en erken PI grubunda olurken, çalışma sonunda tüm rejimler etkili
bulunmuştur. Viral yükü baskılamada INI temelli rejimler en hızlı etkinlik gösterirken, on
iki ayın sonunda tüm rejimler etkili bulunmuştur. HAART uygulaması, seçilen rejimlerden
bağımsız olarak HIV/AIDS olgularında immünolojik ve virolojik etkinlik sağlamaktadır. Bu
nedenle tedavi uyumunu artırmaya yönelik daha çok çaba harcanmalıdır.

Abstract:
Objective: The main objectives in the follow up of HIV/AIDS patients are CD4+ T cell
count / percentage increase and suppression of the HIV RNA. In this study, we aimed to
evaluate immunologic and virologic response of naïve HIV / AIDS patients after
antiretroviral treatment.
Materials and methods: Naive HIV/AIDS patients who are not pregnant and over 18 years
old that applied to our clinic between 2002 and 2015 were included in this study. The
pretreatment and after treatment (first, third, sixth and 12th months) HIV RNA levels of the
patients were measured and CD4+ T cell counts/percents were evaluated.
61
Results: Fifty two patients were included in this study and 84.6% of them were male. Four
patients (7.7%) had received NRTI+INI treatment, where 16 patients (30.8%) had received
NRTI+PI and 32 patients (61.5%) had received NRTI+NNRTI treatment regimens. In
NRTI+NNRTI group, there were significant increase in CD4+ T cell counts compared to
baseline on 6th and 12th months (p=0.009, p<0.001). NRTI+PI group had significant CD4+
T cell count increase, from the first month to 12th month of the treatment (p=0,001). On the
12th month of the treatment there were no significant difference in CD4+ T cel lcount
increase rates between all groups (p=0.332). NRTI+NNRTI group had significant CD4+ T
cell percentage increase since 3rd month of the treatment (for the 3rd month p value is 0.002,
for the 12th month p value is <0.001). NRTI+PI group had significant CD4+ T cell
percentage increase since first month of the treatment (for the first month p value is 0.027,
for the 12th month p value is <0.001). In NRTI+INI group there were no significant CD4+
T cell percentage increase throughout the twelve month of the therapy (p=0,265). On the
12th month of the treatment there were no significant difference in CD4+ T cell percentage
increase rates between all groups (p=0.111). All groups had significant median HIV RNA
decrease levels on the 12th month of the treatment (p value for NRTI+INI is 0.009, p value
for NRTI+NNRTI is <0.001, p value for NRTI+PI is <0.001). In the end of the first month
of treatment, decrease in HIV RNA levels were significantly higher in NRTI+INI group
compared to NRTI+NNRTI group (p=0.041). Success rates for HIV RNA decrease in the
end of the first month were significantly higher in NRTI+INI group compared to NRTI+PI
and NRTI+NNRTI groups (p=0,045). In the end of the 12th month of treatment, there was
no significant difference in virologic supression rates between all treatment groups
(p=0.509).
Conclusion: While the fastest increase in CD4 number was in PI group, results have shown
that all regimens were found effective in the end. While INI-based regimens showed the
fastest viral load suppression, all regimens were effective at the end of twelve months.
Regardless of the chosen regimen, HAART application for HIV / AIDS patients provides
immunological and virological efficacy. Therefore more efforts should be made to improve
treatment compliance.