İzmir-Selçuk Belevi siyah mermerlerinin anizotropik özelliklerinin araştırılması
The investigation of anistropic properties of Belevi black marbles from Selçuk-İzmir
Yazar: UTKU GESER
Danışman: PROF. DR. ALİ BAHADIR YAVUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Anizotropi = Anisotropy ; Donma-çözülme = Freezing-thawing ; Durabilite =   ; Termal şok = Thermal shock

Özet:
İzmir İli, Selçuk ilçesi, Belevi Köyünün 2 km kuzeyinde, İzmir-Aydın karayolunun 1 km doğusunda bulunan ve Aydın Linyit Maden ve Mermercilik A.Ş. tarafından işletilmekte olan mermer ocağından belirgin foliasyon sunan siyah renkli mermerlerden blok üretimi yapılmaktadır.
     Bu çalışmada ilksel tabakalanma düzlemlerine paralel konumlu foliasyon düzlemleri, kalsit bant ve mercekleri gözlenen Belevi siyah mermerin anizotropik özellikleri ile bu özelliklerin kayacın durabilitesi üzerindeki etkisi araştırılmaktadır.
     İzmir-Selçuk Belevi siyah mermerleri'nin üretildiği mermer ocağından alınan kaya bloklarından kayacın içerdiği foliasyon düzlemlerine bağlı olarak 0°, 45° ve 90° açılarında deney standartlarına uygun toplamda 411 adet numune üretilmiş ve deneyler bu numuneler üzerinde yürütülmüştür.
     Minerolojik, kimyasal ve fiziksel özellikleri saptanan Belevi siyah mermerin anizotropik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yönlü numuneler üzerinde yürütülen deneylerle mermerin tek eksenli basınç, nokta yükü dayanım indeksi, brazilian (indirekt) çekme direnci ve böhme aşınma kaybı gibi mekanik özellikleri ve bu özelliklerin yükleme yönü ile foliasyon açısı arasındaki ilişkiye bağlı olarak değişimi saptanmıştır.
     Çalışmanın ikinci aşamasında, ıslanma-kuruma, termal şok, donma-çözülme, tuz kristallenmesi ve ısınma-soğuma deneyleri gibi hızlandırılmış ayrıştırma deneyleri uygulanarak, kayacın değişik çevresel aşındırıcı etkiler altındaki davranışları incelenmiş ve bu değişimlerin foliasyon yönüne göre farklılıkları, başka bir deyişle durabilite üzerindeki etkisi araştırılmıştır.
     Çalışmanın son aşamasında kayacın durabiliteleri kuru ve suya doygun tek eksenli basınç direnci oranı, doygunluk katsayısı, ve statik kaya durabilite indeksi gibi değişik yöntemler ile belirlenmiş ve bu inceleme sonrası kayacın durabilitesi ile anizotropik özellikleri arasındaki ilişki araştırılmıştır.

Abstract:
The marble quarry which is located 2 km north of Belevi Village of Selçuk/Izmir and 1 km east of İzmir-Aydın highway, is operated by Aydın Lignite Mining and Marble Corporation in which block production is made from black colored marbles that offer prominent lineation.
     This study investigates the anisotropic features of the Belevi black marble, which has prominent lineation, and the effect of these features on the durability of the rock.
     A total of 411 samples were produced from rock blocks taken from the marble quarry where İzmir-Selçuk Belevi black marbles were extracted, depending on the foliation planes contained in the rock, as applicable to the test standards at 0°, 45° and 90° angles and the tests were carried out on these samples.
     In the experiments in order to determine the anisotropic features of the Belevi black marble whose mineralogical, chemical and physical features have been detected, mechanical properties of the marble such as uniaxial pressure, point load strength index, brazilian (indirect) tensile strength and Bohme abrasion resistance and the change of these features depending on the relationship between loading direction and foliation angle were established.
     In the second stage of the study, accelerated weathering tests such as wetting-drying, thermal shock, freezing-thawing and heating-cooling tests were applied and the behaviors of the rock under different environmental corrosive effects were investigated and the differences of these changes according to the direction of foliation, in other words the durability were investigated.
     At the last stage of the study, the durability of the rock was classified by various methods such as dry and water saturated uniaxial compresive strenght ratio, saturation coefficient, static rock durability index, and the relationship between the durability and anisopropic properties of the rock was investigated.