Prolaktinomada aromataz ekspresyonu ve klinik gidiş ile ilişkisi
Aromatase expression and its relationship with the clinical course in prolactinoma
Yazar: HAKAN AKINCI
Danışman: PROF. DR. PINAR KADIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Aromataz = Aromatase ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms ; Prolaktinoma = Prolactinoma ; Testosteron = Testosterone

Özet:
Amaç: Prolaktinomalı hastaların hipofiz tümör dokularında, aromataz ekspresyonunun varlığını saptamak ve aromataz ekspresyonunun klinik gidiş ile ilişkisini incelemek.Hastalar ve Metod: Bizim çalışmamızda, prolaktinoma tanısıyla adenomektomi yapılmış, 2000-2009 yılları arasında hipofiz tümör dokularında histolojik olarak prolaktinoma tanısı kanıtlanmış olan ve Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı, Patoloji laboratuarından parafin doku bloklarına ulaşılan 35 erkek, 29 kadın hasta retrospektif olarak çalışma kapsamına alındı. Hipofiz dokularından alınan kesitler, aromataz, östrojen reseptör alfa (ER alfa) ve östrojen reseptör beta (ER beta) subunitlerinin immunohistokimyasal boyama yöntemine tabi tutuldu. İmmunhistokimya sonuçları; remisyon, direnç ve invazyon durumlarına ve hasta yaşı ve cinsiyetine göre karşılaştırmalı olarak değerlendirildi.Bulgular: Hastaların hepsinde aromataz enzimi saptanmıştır. Prolaktinomada, aromataz ekspresyonunda cinsler arası fark saptanmamıştır (p = 0,28). Direnç ve remisyonda, aromataz enziminin şiddetinin etkisinin olmadığı gösterilmiş (p değerleri sırasıyla 0,44 ve 0,45) fakat 40 yaş üstünde, aromataz değeri düştükçe remisyon olasılığında artma eğilimi gözlenmiştir. Dirençte, ER beta'nın etkisi olduğu sonucuna varılmıştır (p = 0,049). Hastalar, kadın-erkek olarak ayrılarak tetkik edildiğinde; aromataz ekspresyonunun invaziv adenomlu erkeklerde, invaziv olmayan adenomlu erkeklerden daha yüksek olduğu gösterilmiştir (p = 0,048).Sonuç: Kırk yaş üstü hastalarda aromataz seviyesi düştükçe remisyon oranının artması ve invaziv olmayan adenomlu erkeklere göre, invaziv adenomlu erkeklerde daha yüksek aromataz ekspresyonu saptanması, testosteronun östrojene aromataz ile lokal dönüşümünün prolaktinomanın agresifliği ve gelişimi açısından olası bir parakrin faktör olduğunu düşündürmektedir.

Abstract:
Objective: The objective of the study was to evaluate the presence of aromatase expression in tumor tissues of the patients with prolactinoma and to examine the association of the aromatase expression with clinical outcome.Patients and Method: Thirty-five male and 29 female patients who had adenectomy after prolactinoma diagnosis, histologically confirmed in pituitary tumor tissues, between 2000 ? 2009 and whose paraphine tissue blocks could be obtained from Cerrahpasa Medical Faculty pathology laboratories were retrospectively included in this study. The slices from pituitary tissues underwent immunohistochemical staining method for aromatase, estrogen receptor alpha (ER alpha) and estrogen receptor beta (ER beta) subunits. Immonuhistochemistry results were comparatively evaluated according to their remission, resistance and invasion status and patient age and sex.Results: Aromatase enzyme was detected in all of the patients. There was no difference between genders in terms of aromatase expression in prolactinoma (p = 0,28). Aromatase enzyme intensity (p = 0,44 and p = 0,45 respectively) had no effect on resistance and remission, however in cases above 40 years of age there was a tendency for increase in remission probability as the aromatase level decreased. ER beta was found to be effective on resistance (p = 0,049). When the cases were divided into two subgroups according to their gender the subgroup analysis showed that the men with invasive adenoma had higher aromatase expression compared to the men without invasive adenoma (p = 0,048).Conclusion: The increased rates of remission as the levels of aromatase decreased in the patients over 40 years old and the detection of higher aromatase expression in the men with invasive adenoma compared to the men without invasive adenoma suggest that the local conversion of testosterone to estrogen is a potential paracrine factor for development and aggressiveness of prolactinoma.