Suruç Ovası üreticilerinin sulama bilgilerinin tarımsal yayım açısından değerlendirilmesi
Assessing the Suruc Plain producers' knowledge of irrigation in terms of agricultural extension
Yazar: FATMA ÖCAL KARA
Danışman: PROF. DR. TURAN BİNİCİ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Basınçlı sulama sistemleri = Pressure irrigation systems ; Tarımsal sulama = Agricultural watering

Özet:
Dünyada nüfus artışına paralel olarak, besin ve su gereksinimi de artış göstermektedir. Ancak su kaynakları sınırlıdır ve küresel iklim değişimleri sonucunda yaşanan kuraklıklar, bu kaynağın giderek azalmasına neden olmaktadır. Ne yazık ki, bu değişimden en fazla tarım sektörü etkilenmektedir. Çünkü tarımsal üretim doğa ve iklim koşullarına bağlıdır ve en fazla su tüketimi bu sektörde gerçekleşmektedir. Bu nedenle su politikası, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de önem kazanmış, modern sulama yöntemleri kullanılmaya başlanmıştır. GAP kapsamında planlanan Suruç Sulama Projesi, su kaynaklarının daha ekonomik kullanılabilmesi amacıyla hazırlanan bir projedir. Projenin en önemli özelliği, Türkiye'nin en büyük, dünyanın 5. büyük sulama tüneli olan Suruç Tüneli'ne sahip olmasıdır. Atatürk Barajı'ndan alınan sularla brüt 94.814 ha alan sulanabilecektir. Suruç Sulama Projesi'ni, Harran Ovası Projesi'nden farklı kılan özellik, üreticilerin basınçlı sistemler ile üretim yapılmasına uygun olarak planlanmasıdır. Harran Ovası'nda karşılaşılan tuzlanma sorunu, Suruç Projesi'nin hazırlanmasında ana örnek olmuştur. Bu çalışmada, sulamaya açılacak Suruç Ovası'nda, durum değerlendirmesi yaparak tarımsal, çevresel, sosyo-kültürel yapıya ilişkin sorunları ortaya koymak, tarımsal yayım açısından çıkarımlarda bulunarak çözüm önerileri gerçekleştirmek amaçlanmıştır. Şanlıurfa İli'ne bağlı Suruç İlçesi'nden 96 üretici araştırma kapsamına alınmış, 24 köyde yüz yüze anket yapılmıştır. Ayrıca, nitel araştırmalarda sıklıkla kullanılan görüşme tekniği çalışmada kullanılmıştır. Kuramsal yaklaşım olarak, işlevsel modelden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Suruç üreticisi sulu tarımı bilmektedir. Özellikle Harran Ovası'na su verildiğinde, Suruç üreticisi, Harran üreticisine sulu tarımı öğreten öncü kişiler olmuşlardır. Üreticilerin en önemli sorunları; su, alet-makine, toprak, sermaye ve bilgi yetersizliğidir. Üreticilerin öncelikli tarımını yapacağı ürünler sırasıyla; pamuk, mısır, sebze ve meyvedir. Harran Ovası topraklarının aşırı sulamadan dolayı tuzlanması, olumsuz bir örnek oluşturduğundan, üreticiler sulama projesini olumlu değerlendirmektedir.  Aşiret yapısı, bölgede varlığını devam ettirmesine karşın, üreticilerin aşiret ile ilişkilerinin zayıf olduğu saptanmıştır. Çiftçilerin ana bilgi kaynakları arasında, birinci sırada ilaç satıcıları, ikinci sırada kamu yayımı, üçüncü sırada çevresi, dördüncü sırada danışmanlık şirketleri yer almaktadır. Ovada sulamanın başlamasıyla her alanda bir değişim gerçekleşebilecektir. Bu değişimlerin tarımsal, ekonomik, toplumsal, kültürel, çevresel alanlarda olması beklenebilir. En çok ekonomik yaşamda beklenen değişim, sosyo-kültürel alanda da büyük bir değişime neden olabilir. Ancak tüm bunlar Tarımsal Yayım bilimdalının kapsamını aşmaktadır. Çünkü, tek boyutla açıklanabilecek bir süreç değildir. Kısaca sulama, ovada yeni bir toplumsal değişim süreci başlatacağından, sulama sonrası yapılacak durum değerlendirmelerinde disiplinlerarası çalışma gereği ortaya çıkmaktadır. Ayrıca araştırmada, eşgüdüm ve tarımsal yayım için öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In the world, the need for food and water shows increase in parallel with the increase in world population. However, water resources are limited and current drought resulting from global climate changes leads to decrease in water resources gradually. Unfortunately, agricultural sector has been affected mostly due to this change, because agricultural production depends on nature and climate conditions, and so the most water consumption occurs in the agriculture sector. Therefore, water policy has gained importance in Turkey as worldwide and modern irrigation techniques have been started to implement. Suruc Plain Irrigation Project, which took place in the scope of Southeastern Anatolia Project, is a project that has been undertaken with the aim of being able to use water sources efficiently. The strongest part of the project is that it includes Suruc Tunnel which is the biggest irrigation tunnel in Turkey and the fifth biggest irrigation tunnel in the world. Thanks to the water pumped from Ataturk Dam, 94.814 hectares gross area will be irrigated. The difference between Suruc Plain Irrigation Project and Harran Plain Irrigation Project is that the first one was planned as a suitable agricultural production with pressurized irrigation system for producers. Salinity encountered on the Harran Plain has become a significant lesson for the design of Suruc Plain Irrigation Project. In this study, it was aimed to reveal the problems related to agriculture, environment, socio-cultural structure by carrying out the situation assessment in Suruç Plain to be opened for irrigation and to find solution suggestions in terms of agricultural publication. 96 farmers from Suruç District of Şanlıurfa Province were included in the survey and a face-to-face interviews were conducted in 24 villages. In addition, the interview technique, which is often used in qualitative research, was used in the study. As a theoretical approach, the functional model has been utilized. According to the results of the research, Suruç Plain producers are familiar with irrigated agriculture. They were the only pioneers in teaching how to farm on irrigated land for the Harran Plain producers when irrigation was made available to them. The most important problems of producers include; water, tools-machinery, soil, capital and inadequacy of knowledge. The producers prioritize the following agricultural products include; cotton, corn, vegetables and fruits. Since the Harran Plain has a salinity problem due to excessive irrigation, Suruc producers evaluate the irrigation project positively. Although the tribal structure continued its existence in the region, it was found that the producers' relations with the tribe were weak. The main sources of information for farmers; pesticide sellers, state based extension services, rural community and consultancy companies. A change in each area will be possible at the beginning of the irrigation. These changes can be expected to be in agricultural, economic, social, cultural, environmental areas. The expected change in the most economical life can make a big change in the socio-cultural field. However, all these are beyond the scope of Agricultural Extension. Because it is not a process that can be explained in one dimension. In short, a new social change process will start in irrigation on the plain, and the need for interdisciplinary work in post irrigation research.  In the research, recommendations for coordination and agricultural extension were also developed.