Türkiye Selçukluları ve Beylikler Döneminde Aydın ve civarının siyasi ve kültürel durumu
Turkey Seljuks and Principalities Period of Aydin and political being and cultural status
Yazar: BURCU YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH BAKIR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçuklu Devleti =   ; Aydın = Aydın ; Aydınoğulları = Aydınoğulları ; Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Tralleis = Tralleis

Özet:
Türkiye'nin batısında bulunan günümüz Aydın ilinin yerleşim çevresini oluşturan ilkçağların Tralleis antik kenti, kurulduğu alanda kendi güvenliğini sağlamakla birlikte bu bölgeden geçen transit yolları da kontrolü altına almış ve bu nedenle Aydın ve çevresi Anadolu tarihinin hemen hemen her döneminde içerisinde yer aldığı bölgenin başlıca merkezi olma özelliğini sürdürmüştür.
Çalışmanın isminden de anlaşılacağı üzere tezin coğrafi kapsamını ve konusunu Türkiye Selçukluları ve beylikler döneminde Aydın ve civarının siyasi, sosyal ve kültürel durumu oluşturmaktadır. Çalışmada herhangi bir zamansal kısıtlamaya gidilmemesine rağmen tezin zamansal odak noktasını Aydınoğulları Beyliği dönemi oluşturmaktadır.
Çalışma dört ana bölümden oluşmakta olup, başlangıç aşamasında Tralleis antik kentinin coğrafi konumu ve bölgenin adı üzerinde yapılan incelemelerle bölgenin tarihsel süreç boyunca hangi isimleri aldığı üzerinde durulmuştur. Bölgeye dair ilk araştırmalar ise XIX. yüzyılda batılı gezginler aracılığıyla kentin arkeolojik zenginliklerinin bütün dünyaya tanıtılmasıyla başlamıştır. Birinci bölümde Türkiye Selçukluları döneminde Aydın ve çevresinin tarihi ele alınıp buraya gerçekleştirilen Müslüman Türk akınlarından söz edilmiştir. İkinci bölümde ise beyliklerin ortaya çıkışı ile beylikler dönemi bölgede Menteşeoğullarının varlığı konusuna değinilmiştir. Esas bölüm olan üçüncü bölümde ise Aydınoğulları beyliği ele alınarak kuruluşu ve menşei üzerinde durulmuştur. Daha sonrasında tek tek beyliğin başına geçen beylerin dönemleri hakkında bilgiler verilip Osmanlı Devleti himayesine geçişiyle bölüm sonlandırılmıştır. Aydınoğulları beyliğinin kuruluşundan Osmanlı ülkesine katılışına kadar ki olan süreç dikkate alınırsa bir asra yakın hüküm sürmüş olup bu süreçte Anadolu'nun Türkleşmesine büyük katkıları olmuştur. Dördüncü bölümde ise Türkiye Selçukluları ve Beylikler döneminde Aydın bölgesinde kültür ve medeniyet ele alınarak beylik dönemi mimarisi ve bölgede yaşamış ilim adamlarına yer verilmiştir.

Abstract:
Tralleis ancient city of antiquity constitutes the sorrounding settlements of today's Aydin province in the west of Turkey, this region as well as providing its own security in the area of establishment of the transit routes has taken under its control and is therefore Aydin and the environment are the main center of the region to be involved in almost every period of history Anatolia has continued its feature.
The thesis can be understood in the name of geographial scope of the study and the issue of Turkey Seljuks and principalities period of political and vicinity Aydin contitutes social and cultural status. Although no temporal constraints were made in the study, the temporal focus of the thesis is the period of Aydınoğulları Principality.
The study consists of four main sections. In the beginning, the geographical location of the ancient city of Tralleis and the name of the region were examined and the names of the region during the historical process were emphasized. The first researches in the region are XIX. century began with the introduction of the city's archaeological wealt to the whole world through western travelers. Turkey Seljuks period in the history of Aydin and the environment be addressed first chapter here he said the Turkish raids were carried out by Muslims. In the second part, with the emergence of principalities, the existence of Menteşeoğuları in the principalites period is discussed. In the third section, which is the main section, Aydınoğulları principality has been taken into consideration and its establishment and origin has been amphasized. Afterwards, information was given about the periods of the beys who became the head of the individual principality and the department was ended with the transition to the protection of the Ottoman Empire. Considering the process from the establishment of the Aydınoğulları principality to its accession to the Ottoman Empire, it ruled for nearly a century and contributed greatly to the Turkification of Anatolia. In the fourth chapter, Turkey Seljuks and principalities period have also been given by taking in the culture and civilization of Aydin principality era architecture and scholars lived in the area.