Aronya (Aronia melanocarpa (Michx) Elliot) mikro çeliklerinin yüzen perlit yatağında ex vitro köklenmesi üzerine Iba dozlarının etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of iba doses on ex vitro rooting of Aronia (Aronia melanocarpa (Michx) Elliot) microcuttings in the floating perlite bed
Yazar: SEMA COŞKUN
Danışman: PROF. DR. HATİCE DUMANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında, "Viking" ve "Nero" aronya çeşitlerinde mikro çeliklerin yüzen perlit yatağında ex vitro köklenmesi üzerine kontrol, 25, 50, 100 200, 500, 1000 ve 1500 mg/L IBA uygulamalarının etkileri araştırılmıştır. Yüzen perlit yatağına dikilmeden hemen önce mikro çeliklerin dip kısmı IBA solüsyonlarına hızlı daldırma yöntemiyle 10 saniye süreyle daldırılmıştır. Yüzen perlit kültürleri 25±2ºC sıcaklık, 16 saat aydınlık (35 μmol∙m-2∙s-1) koşullarda 4 hafta tutulmuştur. Birinci denemede IBA'nın yüksek dozlarında özellikle "Viking" çeşidinde canlılık oranları önemli düzeyde düşmüştür (%43.0-70.2).  Bu nedenle 2. denemede kontrol, 25, 50, 100 ve 200 mg/L IBA uygulamalarına yer verilmiştir. İkinci denemede incelenen parametrelerde uygulamalar arasında istatistiksel anlamda önemli farklılıklar bulunmamıştır. Bu denemede uygulamaların ortalaması olarak "Viking" çeşidinde canlılık oranı %97.7, canlı kalan mikro çeliklerde köklenme ve aynı zamanda aklimatizasyon oranı %99.7, kök sayısı 6.2 adet/mikro çelik, en uzun kökün uzunluğu 48.3 mm, köklenme düzeyi (1-4) 3.4, kök yaş ağırlığı 23.9 mg/mikro çelik, kök kuru ağırlığı 2.4 mg/mikro çelik olarak belirlenmiştir. Sürgün boyu 19.0 mm, yaprak sayısı 4.0 adet/mikro çelik, sürgün yaş ağırlığı 45.0 mg/mikro çelik, sürgün kuru ağırlığı 11.9 mg/mikro çelik olmuştur. "Nero" çeşidinde ise canlılık oranı %94.6, canlı kalan mikro çeliklerde köklenme oranı %99.3, kök sayısı 4.3 adet/mikro çelik, en uzun kökün uzunluğu 60.8 mm, köklenme düzeyi 3.4, kök yaş ağırlığı 25.2 mg/mikro çelik, kök kuru ağırlığı 2.3 mg/mikro çelik olarak kaydedilmiştir. Sürgün boyu 17.2 mm, yaprak sayısı 4.3 adet/mikro çelik, sürgün yaş ağırlığı 48.8 mg/mikro çelik ve sürgün kuru ağırlığı 12.6 mg/mikro çelik olarak saptanmıştır. 

Sonuç olarak, aronya mikro çelikleri yüzen perlit yatağında, kontrol ve özellikle IBA'nın düşük dozlarında başarılı bir şekilde ex vitro köklendirilmiş ve aynı zamanda dış koşullara alıştırılmıştır. Bu yöntem, uygulanabilirliğinin kolay ve ucuz olması nedeniyle ticari ölçekte aronya fidanı üretimi için önerilmektedir.

Abstract:
In this study, the effects of control, 25, 50, 100, 200, 500, 1000 and 1500 mg/L IBA treatments on the ex vitro rooting of micro cuttings of "Viking" and "Nero" aronia using a floating perlite bed were investigated. The bottom part of the micro cuttings was dipped in IBA solutions by the quick dipping method for 10 seconds, just before being planted in the floating perlite bed. The floating perlite cultures were incubated at 25±2ºC temperature and 16 hours of light (35 μmol∙m-2∙s-1) conditions during 4 weeks. In the first experiment, the percentage of viable micro cutting  decreased significantly (43.0-70.2%) at high doses of IBA, especially in the "Viking" cultivar. Therefore, in the second experiment, control, 25, 50, 100 and 200 mg/L IBA treatments were included. In the second experiment, no statistically significant differences were found among the treatments in the parameters. In this experiment, as an average of the treatments, in the "Viking" cultivar, the percentage of viable micro cutting  was 97.7%, the rooting and simultaneous acclimatization percentages of surviving micro cuttings were 99.7%,  the number of roots was 6.2 per micro cutting, the length of the longest root was 48.3 mm, the rooting level (1-4) was 3.4, fresh and dry root weights were 23.9 mg and 2.4 mg pper micro cutting. Shoot length was 19.0 mm, number of leaves was 4.0 per micro cutting, fresh and dry shoot weights were 45.0 mg and 11.9 mg per micro cutting. In the "Nero" cultivar, the percentage of viable micro cutting  was 94.6%, the rooting and acclimatizasyon percentages were 99.3%, the number of roots was 4.3 per micro cutting, the length of the longest root was 60.8 mm, the rooting level was 3.4, fresh and dry root weights were 25.2 mg and 2.3 mg per micro cutting. Shoot length was determined as 17.2 mm, number of leaves was 4.3 per micro cutting, fresh and dry shoot weights were 48.8 mg and 12.6 mg per micro cutting.

In conclusion, aronia micro cuttings were successfully ex vitro rooted and simultaneous acclimatized using a floating perlite bed with control and specially low doses of IBA. This method is recommended for the production of aronia saplings on a commercial scale due to its easy applicability and cheapness.