Dijital çağın hastalığı "Siberkondri" ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors related to "Cyberchondria" in the digital age
Yazar: BÜŞRA TEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN GİRAY ANKARA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Amaç: Bireylerin siberkondri düzeylerinin sağlık sistemine güven durumu; sağlık okuryazarlığı; elektronik sağlık okuryazarlığı ve problemli internet kullanımı seviyeleri ile ilişkilerinin bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada veri toplama aracı olarak sağlık hizmetleri sistemine çok boyutlu güven ölçeği, siberkondriya ölçeği, e-sağlık okuryazarlığı ölçeği ve Türkiye sağlık okuryazarlığı ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin yanı sıra anket formunda tanımlayıcı bilgilerin, internet kullanım alışkanlıklarının ve genel sağlık bilgilerinin yer aldığı iki bölüm daha bulunmaktadır. Katılımcılardan 131 soru yanıtlaması istenmiştir. Çalışma kapsamında 396 kişinin anketleri değerlendirmeye alınmıştır. Veriler SPSS 16,0 ile analiz edilmiş, analizlerde Anova, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Bağımsız Örneklem T Testi, korelasyon ve regresyondan yararlanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaklaşık %70'i lisans ve lisansüstü eğitim durumuna sahiptir. Siberkondri, sağlık hizmetleri sistemine güven ve elektronik sağlık ölçeğinden elde edilen puanlar ortalamanın üstündedir. Türkiye sağlık okuryazarlığı ölçeğinden elde edilen puan sorunlu-sınırlı kategorisindedir. Bireylerin sağlık durumlarına yönelik algısı siberkondri seviyeleri üzerinde etkilidir. Günlük internet kullanım süresi ile siberkondri puanı arasında pozitif yönlü düşük düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir.
Sonuç: İşlevsel olmayan internet kullanımı ile hipokondri veya kaygıyı artıran faktörlerin bir arada bulunması siberkondri riskini artırmaktadır. Sağlık sistemlerine güven düzeyi ile siberkondri seviyesi arasındaki ilişkinin tespitine yönelik çalışma sayısı artırılmalıdır.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the relationships between individuals' levels of cyberchondria, their trust in the healthcare system, health literacy, electronic health literacy, and problematic internet use from a holistic perspective.
Materials and Methods: The study utilized a multidimensional trust scale for the healthcare system, a cyberchondria scale, an e-health literacy scale, and the Turkish health literacy scale as data collection tools. In addition to the scales, the questionnaire included two sections for descriptive information, internet usage habits, and general health information. Participants were required to answer 131 questions. The surveys of 396 individuals were considered for analysis. Data were analyzed using SPSS 16.0, employing techniques such as ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Independent Sample T Test, correlation, and regression.
Results: Approximately 70% of the participants had completed undergraduate or graduate education. Cyberchondria, trust in the healthcare system, and scores from the electronic health scale were above average. Scores obtained from the Turkish health literacy scale fell into the problematic-limited category. Individuals' perceptions of their health status influenced their levels of cyberchondria. A positive but low-level relationship was found between daily internet usage time and cyberchondria score.
Conclusion: The combination of dysfunctional internet use with factors that increase hypochondria or anxiety exacerbates the risk of cyberchondria. Further studies are needed to determine the relationship between the level of trust in healthcare systems and the level of cyberchondria.