Üniversite öğrencilerinin öz-duyarlık ve yaşam doyumu düzeylerinin olumlu sosyal davranış eğilimlerini yordayıcı rolünün incelenmesi
An examination of the predictive roles of self-compassion and lifesatisfaction on prosocial behavior tendencies among university students
Yazar: ELİF CAN SÜNBÜL
Danışman: DOÇ. DR. FATİH KAYA
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Prososyal davranış = Prosocial behaviour ; Yardım etme davranışı = Helping behavior tendency ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yordama = Predict ; Ölçekler = Scales ; Öz duyarlılık = Self compassion ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin olumlu sosyal davranış eğilimleri, özduyarlık
düzeyleri ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma,
ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, Orta Karadeniz
Bölgesinde yer alan bir ildeki üniversitenin öğrencilerinden oluşturulmuştur. Çalışma grubuna
bu üniversitenin fen edebiyat, ilahiyat, mühendislik ve iktisadi ve idari bilimler fakültelerinin
ve meslek yüksek okulunun çeşitli bölümlerinde öğrenim gören 1., 2., 3. ve 4. sınıf
öğrencilerinden 384'ü kadın ve 206'sı erkek olmak üzere toplam 590 öğrenci dahil edilmiştir.
Bu çalışmada dört farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Birincisi, katılımcıların sosyodemografik
bilgilerinin toplanması amacıyla kullanılan Kişisel Bilgi Formu'dur. İkinci olarak,
katılımcıların olumlu sosyal davranış eğilimi düzeyini ölçmek için Olumlu Sosyal Davranış
Eğilimi Ölçeği (Prosocial Tendencies Measure) kullanılmıştır. Üçüncü olarak, bireylerin özduyarlık
düzeyini ölçmek için Öz-duyarlık Ölçeği (Self-compassion Scale) ve son olarak da
katılımcıların yaşam doyumu düzeyini belirlemek amacıyla Yaşam Doyumu Ölçeği (The
Satisfaction with Life Scale) kullanılmıştır. Veriler SPSS 20 aracılığı ile analiz edilmiştir.
Analizler kapsamında güvenirlik analizleri, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans
analizi, Tukey testi, korelasyon analizi ve regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Analizler
sonucunda, kamusal, itaatkar ve gizli olumlu sosyal davranış eğilimleri bakımından
cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Erkek katılımcıların kamusal
olumlu sosyal davranış eğilimi kadınlara göre daha yüksekken; itaatkar ve gizli olumlu sosyal
davranış eğilimi daha düşüktür. Ayrıca özgeci olumlu sosyal davranış ile öz-duyarlığın
negatif alt boyutları (aşırı özdeşim, öz-yargılama, yabancılaşma) arasında pozitif ve yüksek
düzeyde ilişkilerin olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun yanında özgeci olumlu sosyal davranış ile
öz-duyarlık toplam puanı arasında negatif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu
bulunmuştur. Araştırmanın sonuçları ilgili alanyazına dayalı olarak tartışılmıştır. Bu sonuçlar
ışığında, alandaki çalışanlara, bu konuyu ileride çalışabilecek olan araştırmacılara,
ebeveynlere ve öğretmenlere yönelik öneriler sunulmuştur.



Anahtar Kelimeler: Olumlu Sosyal Davranış Eğilimi, Öz-duyarlık, Yaşam Doyumu, Özgecilik, Yardımseverlik, Öz-sevecenlik

Abstract:
In this research, the relationship between prosocial behaviour tendencies, self
compassion, and life satisfaction levels of university students was examined. The current
study was designed as a correlational study. The participants of the study were sampled
conveniently among the students attending a university located in a city in the Central Black
Sea Region. The study included 384 females and 206 males (totally 590) students. The
participants were the students of the various faculties including science-literature, teology,
engineering, economics, administrative sciences, and vocational school. Four different
instrıments were used to collect data: First of all is Demographic Information Form was used
to gather social-demographic information about the participants. Secondly, Prosocial
Tendencies Measure was used to measure the level of prosocial tendency of the participants.
Thirdly, Self-compassion Scale was used to measure the self-compassion level of the
participants. Finally, the Satisfaction with Life Scale was instrumentalized to determine the
life satisfaction level of the participants. The collected data were analyzed with the SPSS 20.
Various analyses including reliability analysis, independent sample t-test, one way ANOVA,
Tukey test, correlation, and regression were conducted. The present study resulted that there
is a significant difference between male and female studnets in terms of public, compliant and
anonymous prosocial behavior tendency. Public prosocial behaviour tendency of male
students was found higher than that of females. Conversely, compliant and anonymous
prosocial behaviour tendency of males was found lower than that of females. It was also
found that the relationship between altruistic prosocial behaviour and negative subscales of
self-compassion (over identification, self-judgment, isolation) was positive and high. Besides,
a negative and moderate relationship between altruistic prosocial behaviour and selfcompassion
total score was found. Finally, the participants living in cities or in metropolitian
areas have more life satisfaction than those living in towns or villages. The results of the
research were discussed based on the relevant literature. So that some suggestions were
presented the experts working, the researchers, parents and teachers.


Key Words: Prosocial Behaviour Tendency, Self-compassion, Life Satisfaction,Altruism, Self-Kindness, Helpfulness.