Diyarbakır İncil topluluğu üzerine sosyolojik bir araştırma
A sociological research on Diyarbakir Bible society
Yazar: SÜMEYYE ASAN
Danışman: DOÇ. DR. HAFİZE ŞULE ALBAYRAK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Din değiştirme = Change of faith ; Gömülü teori = Grounded theory ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Din ve din değiştirme hadisesi insanın ait olma ve inanma isteğinden kaynaklanan toplumların tarihi kadar eski bir konudur. Bilimsel bir konu olarak ise din değiştirme, Avrupa ve Amerika'da son yüzyıl içerisinde psikolojik çalışmalarda ele alınmasının yanı sıra yeni dini hareketlerin ortaya çıkmasıyla birlikte sosyolojinin önemli bir parçası haline gelmiştir. Araştırmamız Diyarbakır Kilisesi özelinde din değiştirme problemini konu edinmektedir. Araştırmamızın amacı, din değiştiren kişilerin psiko-sosyal açıdan din değiştirme nedenlerini gömülü teori yöntemiyle ortaya çıkarmaktır. Bu bakımdan araştırmamızda nitel araştırma metoduna ait gömülü teori yöntemi ve mülakat tekniği kullanılmıştır. Bu doğrultuda din değiştiren, 18 ve üstü yaş aralığında bulunan 17 kilise üyesiyle mülakat yapılmıştır. Yapılan mülakatta din değiştiren kişilere; din değiştirmeden önceki yaşantıları, din değiştirme evresi ve din değiştirdikten sonraki durumları hakkında sorular yöneltilmiştir. Araştırmada gömülü teoriyle ortaya çıkan çekirdek kavram olarak ''ilgi, değer ve sevgi'' motifinin katılımcıların din değiştirmelerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, görüşülen kişiler önceki yaşantılarında var olan bu boşluğu din değiştirme suretiyle doldurmaktadır. Ayrıca din değiştirenlerin birçoğunun psiko-sosyal arka planında eksik ve sorunlu bir babaları olduğu fark edilmiştir. Bununla beraber din değiştirme sadece bireyle başlayıp biten bir konu olmayıp aynı zamanda siyasal, sosyal, dini, ekonomik vb. dinamikleri olan komplike bir konudur. Din değiştirmeyi etkileyen bu faktörler üyeler özelinde incelenmiş ve bazı özellikler tespit edilmiştir. Buna göre; baba rolü, din eğitimi yetersizliği ve baskıcı din eğitimi, Diyarbakır'da muhafazakâr dini örgütlerin rolü, ermeni bağı, etnik sol/sosyalist dinamiklerin etkisi, Batı hayranlığı, kültürel memnuniyetsizlik, damgalanmış kimlik gibi unsurlar din değiştirmeye etki eden faktörler olarak ön plana çıkmıştır.

Abstract:
The phenomenon of religion and conversion is as old as the history of societies stemming from people's desire to belong and believe. As a scientific subject, conversion has become an important part of sociology with the emergence of new religious movements, as well as being addressed in psychological studies in the last century in Europe and America. Our research deals with the problem of conversion in the Diyarbakir Church. The aim of our research is to reveal the psycho-social reasons for conversion of people who have converted to religion using the embedded theory method. In this respect, the grounded theory method and interview technique belonging to the qualitative research method were used in our research. In this direction, interviews were conducted with 17 church members aged 18 and over who converted. People who changed their religion in the interview; Questions were asked about their experiences before conversion, the conversion phase and their situation after conversion. In the research, it was concluded that the motif of "interest, value and love" as the core concept that emerged with the embedded theory was effective in the conversion of the participants. Accordingly, the interviewees fill this void that existed in their previous lives by changing their religion. In addition, it has been noticed that many of the converts have a deficient and problematic father in their psycho-social background. However, converting religion is not only a subject that starts and ends with the individual, but also has political, social, religious, economic and so on. It is a complex subject with dynamics. These factors affecting religious conversion were examined in terms of members and some features were determined. According to this; Factors such as the role of the father, inadequacy of religious education and oppressive religious education, the role of conservative religious organizations in Diyarbakır, Armenian bond, the effect of ethnic left/socialist dynamics, admiration for the West, cultural dissatisfaction, and stigmatized identity have come to the fore as factors affecting religion.