Web ortamında mekansal veri kazanımı
Spatial data gain from web
Yazar: LÜTFİYE KUŞAK
Danışman: PROF. DR. DOĞAN UÇAR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
İnternetin günlük hayatın nerdeyse ayrılmaz bir parçası olması ile birlikte, sunulan bilginin kullanımı ve paylaşımına yönelik çalışmalar da hızla değişim göstermiştir. Bu değişim paralelinde var olan bilgi açığı ve kaynaklardan yararlanma rekabeti de yeniden şekillenmeye başlamıştır.Maliyeti oldukça pahalı olan veri setlerini tekrar tekrar oluşturmak yerine, mevcut bulunan kaynakları çok daha iyi yönetmeye odaklanmış çalışmalar ön plana çıkmaya başlamıştır. Yerel yönetimler, özel sektör, eğitim sektörü ve bireysel kullanıcı bilginin paylaşımı ve kullanımına yönelik değişimler ve gelişmelerden direkt etkilenmektedir.İnternet kullanımı ile gelişen ticaret ortamı, küçük ve büyük ölçekteki birçok şirkete müşterilerine ürünlerini tanıtabilmek ve hatta sipariş almak üzere iletişim bilgileri çerçevesinde şirket adreslerini web sayfalarında yayınlamaya başlamışlardır. Gerçekleştirilen bu araçlar sayesinde hem arama motoru firmaları destek görmekte hem de piyasa analizi mümkün hale gelmektedir. Özellikle arama motorları teknolojilerini daha etkin sonuçlar vermesi amacıyla mekânsal bilgilerin edinimi çalışmaları giderek hız kazanmaya başlamıştır. Mekânsal verilerin elde edilerek diğer başka çalışmalara destekleyici altlık olarak kullanılması düşüncesi diğer bir araştırma konusu olmuştur. Günümüzde sağlıklı ve sürdürülebilir kentsel gelişim için, teknolojinin sunduğu imkânlardan yararlanmanın gerekliliği gerek merkezi, gerekse yerel yönetimler tarafından kaçınılmaz hale gelmiştir.Bu doğrultudaki Genel Enformasyon Teknolojisi araçları, mekânsal kullanım ihtiyaçları doğrultusunda da geliştirilmeye çalışılmaktadır.Yapılan çalışmada özellikle gerek belediyelerde kullanılan CBS'ler, KBS'lerde kullanılan Adres Bilgi Sistemlerinin bilgilerin zenginleştirmesinin yanı sıra, mekansal arama motorları için gerekli olan mekânsal veri setlerinin desteklenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla web sayfalarından elde edilen mekânsal veri setleri, yapılan tez çalışmasında çok amaçlı incelemeye alınmıştır.Web sayfalarındaki mekânsal içerikli, veriler mekânsal referans bilgisi (örneğin koordinat) içermeyen veri özelliğindedir. Bu verilerin başında adreslerin, telefon numaralarının, posta alan kodlarının ve web sayfası içerik bilgilerinin geldiği açıktır. Bütün bu veriler yukarıda adı geçen sistemler için geliştirici veri setleri olarak kullanılabilirler. Bu tip verilere erişiminin sağlanabilmesi için, öncelikle web sayfaları üzerinden derlenmesi ve mekânsal verilerin gazetterler yardımı ile tespit edilmesi gerekmektedir. Elde edilen bu bilgilerin doğruluğu, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin adres bilgi sistemi verileri ile karşılaştırılacaktır. Ayrıca web sayfalarından kazanılan adreslerin fonksiyonlarının da web içerik bilgisi sayesinde tespiti yapılacaktır. Tez çerçevesinde bu amaçla web madenciliği tekniklerinden faydalanılacaktır.Web sayfalarından elde edilen mekânsal verinin gerek coğrafi arama motorları gerekse CBS'ler için kullanılabilecek olması güncellik, maliyet ve farklı sistemlere destek problemlerin çözümüne ciddi katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
Since internet is becoming vital for daily life, the modification of utilization and sharing tools of provided data has increased. In parallel with this development, the existent data/information/knowledge need and the competition on getting benefit from the resources has been reshaping.Instead of acquiring and composing the datasets repeatedly, which is not cost effective; the methods which are based on administering the existing resources have drawn ahead. The local authorities, the private companies, sector of education and personal users are directly influenced by the alternations and improvement in data sharing and usage capabilities.The emerging world of business has profits from the wide usage of internet technology. Most large scale companies and small establishments publish their addresses on websites to get orders of the products which they also introduce online. Activating these tools support the search engine companies and enable the market analyses. The uptrend in performance of search engines motivates the progress in extracting spatial data tools. Based on this, the idea of organizing and directing the extracted spatial data as fundaments for other studies have become a new research field. Presently, the necessity of profitting from the opportunities of new technology became fatal for local and central authorities to maintain sustainable urban development.General information technology tools are being implemented on purpose to meet the requirements of spatial related needs.In this study, the aim is to enrich the collectable information in the geographical information systems and urban information systems that are used in municipalities. Besides, supporting the spatial datasets which are requisites for spatial search engines is intended. For this purpose, the spatial data which are extracted from web pages are analysed for multi-dimensional investigation.The data on web pages have spatial content; however it may not include spatial referance as coordinates. It is obvious that this data sentences have addresses, phone numbers, and postal codes with web page contents. All these data can be used as developer datasets for the systems mentioned previously. To supply access to these data, first it have to be gathered and compiled over websites and spatial data have to be recognised by ontologic based dictionaries. The correction of attained data will be compared by the address information system of Istanbul Metropolitan Municipality. In addition to this, the building functions will be determined by web contents. In this context, the advantages of web mining technics will be taken.The uses of extracting/mining of spatial data from web pages on both geographic search engines and geographical information systems is being evaluated as a cost effective up-to-date critical supplement for the solution of compatibility to various systems.