Chalder yorgunluk ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması ve genç yetişkin bireylerde psikometrik özelliklerinin incelenmesi
Turkish adaptation of chalder fatigue scale and investigating its psychometric properties in young adults
Yazar: RIDVAN MUHAMMED ADIN
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM AYHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Gençler = Youngs ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Psikometri = Psychometrics ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yetişkinler = Adults ; Yorgunluk = Fatigue ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışmanın amacı Chalder Yorgunluk Ölçeği'nin (CYÖ) Türkçe'ye uyarlanması ve genç yetişkin bireylerde güvenirliğinin ve geçerliğinin incelenmesiydi. Çalışmaya yaşları 20-40 arasında değişen (ortalama±standart sapma=29,78±5,30) 501 sağlıklı birey (202 kadın ve 299 erkek) dahil edildi. Chalder Yorgunluk Ölçeği Türkçe'ye uyarlandıktan sonra test-tekrar test güvenirliği, iç tutarlılığı, eş zamanlı geçerliği ve yapı geçerliği incelendi. Tekrar test uygulaması 192 bireye test uygulamasından en erken 3, en geç 7 gün sonra uygulandı. Ölçeğin fiziksel yorgunluk boyutunun (CYÖ-FYB) iyi, mental yorgunluk boyutunun (CYÖ-MYB) orta ve genelinin (CYÖ-G) ise iyi seviyede test-tekrar test güvenirliğe sahip olduğu bulundu (sırasıyla Intraclass Correlation Coefficient değerleri: 0,793; 0,739; 0,817). İç tutarlılığının ise CYÖ-FYB için iyi, CYÖ-MYB için kabul edilebilir ve CYÖ-G için iyi seviyede olduğu bulundu (sırasıyla Cronbach alfa değerleri: 0,893; 0,764; 0,897). Eş zamanlı geçerliğin incelenmesinde kullanılan Checklist Individual Strength Yorgunluk Ölçeği ve Görsel Analog Ölçeği ile arasında orta seviyede ilişki bulundu (sırasıyla r değerleri: 0,60 (p<0,001); 0,54 (p<0,001)). Açıklayıcı Faktör Analizi sonucunda ölçeğin CYÖ-FYB'yi temsil eden faktör 1 ve CYÖ-MYB'yi temsil eden faktör 2'den oluştuğu görüldü. Birleşim geçerliğinin incelenmesinde kullanılan Beck Depresyon Ölçeği (r:0,42 (p<0,001)) ile orta seviyede, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (r:0,36 (p<0,001) ve Notthingham Sağlık Profili (r:0,39 (p<0,001) ile düşük-orta seviyede ilişkili bulunurken Godin Boş Zaman Fiziksel Aktivite Ölçeği (r:0,048 (p<0,001)) ile ilişkili bulunamadı. Bilinen grup geçerliğinde ise iyi ve kötü uyku kalitesine sahip olan bireylerin CYÖ puanları arasında fark bulundu (p<0,001). Sonuç olarak, CYÖ'nün Türkçe versiyonu algılanan yorgunluğun değerlendirilmesinde kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracıdır.


Anahtar Kelimeler: Chalder Yorgunluk Ölçeği, Türkçe versiyon, yorgunluk,
değerlendirme, güvenirlik, geçerlik

Abstract:
The purpose of this study was to develop Turkish version of the Chalder Fatigue Scale (CFS) and to examine its psychometric properties in young adults. The study was carried out on 501 healthy young adults (202 female, 299 male) aged 20 to 40 years (mean±standard deviation: 27.14 ±1.96). The adaptation of CFS into Turkish was done and test-retest reliability, internal consistency, concurrent validity, and construct validity of the scale were examined. The re-test was performed with 192 individuals between 3 to 7 days after the test. The physical fatigue subscale (CFS-PFS) was found to be good, the mental fatigue subscale (CFS-MFS) was found to be moderate and global (CFS-G) was found to be good test-retest reliability (Intraclass Correlation Coefficient values were 0.793, 0.739, 0.817 respectively). Internal consistency of the CFS-PFS was good, the CFS-MFS was acceptable, and the CFS-G was good (Cronbach alpha values were 0.893, 0.764, 0.897 respectively). Concurrent validity was assessed with Checklist Individual Strength Fatigue Scale and Visual Analog Scale and moderate correlation was found between CFS and these scales (r values were 0.6 (p<0,001) and 0.54 (p<0,001) respectively). Exploratory Factor Analysis has shown that the scale was consisted of factor 1, representing CFS-PFS, and factor 2, representing CFS-MFS. Convergent validity of CFS was supported by its significant association with Beck Depression Inventory (r:0.42 (p<0.001), Pittsburgh Sleep Quality Index, (r:0.36 (p<0.001), Nottingham Health Profile (r:0.39 (p<0.001) except for Godin Leisure Time Physical Activity Scale. The CFS had low-moderate and moderate correlation with these scales. However, it was not correlated with Godin Leisure Time Physical Activity Scale (r:0.048 (p<0.001). Known-group validity showed that CFS could discriminate individuals with good and bad sleep quality (p<0.001). As a conclusion, Turkish version of CFS is accepted as a reliable and valid measurement tool to measure fatigue.

Keywords: Chalder Fatigue Scale, Turkish version, fatigue, assessment, reliability,
validity