Türkiye'de kentsel dönüşüm uygulamaları: Ankara Yenimahalle örneği
The implementation of urban transformation: Instance of Yenimahalle district of Ankara
Yazar: BÜŞRA AKDEMİR ÖZKARA
Danışman: PROF. DR. BURHAN AYKAÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kentleşme ve Çevre Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ankara-Yenimahalle = Ankara-Yenimahalle ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation

Özet:
Kentler 19. yüzyıldan itibaren birçok değişim ve dönüşüm sürecinden geçmiş, fiziksel, sosyal, kültürel, ekonomik ve politik sorunların merkezi haline gelmişlerdir. Her geçen gün karmaşıklaşan ve dönemin sosyal, ekonomik ve politik hareketlerinden etkilenen kentlerin karşılaştığı bu sorunların çözümü için yönetimler bir takım kentsel müdahaleler geliştirmişlerdir. Günümüzde Türkiye'de merkezi yönetim ve yerel yönetimler kentsel sorunlara çözüm olarak kentsel dönüşümü sunmaktadır. Türkiye'de ise, 1950'li yıllardan bu yana sanayileşme hareketleriyle hızlanan kentleşme, büyük kentlerin gelişmesi ve küçük yerleşimlerden büyük kent merkezlerine doğru hızlanan göç hareketleri, kentsel alanda birçok sorunun ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Barınma ihtiyacı ile birlikte ortaya çıkan sağlıksız ve yasal olmayan yapılaşmalar, buna bağlı olarak gelişen altyapı sorunları, yetersiz mekânsal koşullar ve düşük yaşam kalitesi, ülkemizde dönüşüm ihtiyacının temellerini oluşturmuştur. 1980'li yıllardan itibaren ise kentsel dönüşüm uygulamalarını da etkileyen liberalleşme politikalarının bir sonucu olarak, yeni örgütlenme modelleri ve kamu-özel sektör işbirlikleri gündeme gelmiştir. Günümüzde de uygulanmaya devam eden bu yöntemlerde, özel sektörün ön planda oluşu ve kamunun arazi temini, ıslahı ve denetimi gibi daha pasif roller üstlenişi dikkat çekmektedir. Kentsel dönüşümün yalnızca fiziksel ve ekonomik boyutunun ele alındığı bu yıllardan sonra, 1999 depremi ile kentlerde afet riski gündeme gelmiş ve dönüşüm uygulamalarının da dahil olduğu kentsel gelişim uygulamaları, afet odaklı olacak biçimde gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 2000'li yıllar hem kentsel dönüşüm için hem de afet riskinin azaltılması yönünde radikal adımların atıldığı yıllar olmuştur. Afet riskini azaltmaya yönelik yürürlüğe koyulan yasa ve yönetmelikler, benimsenen politikalar doğrultusunda kentsel dönüşüm, bir uygulama aracı olarak kullanılmaya başlanmış ve mevcut yapı stoklarının yenilenmesi yönündeki uygulamalara konu olmuştur. Kentlerdeki afet riskini azaltarak, yaşayanlara sağlıklı ve yaşam kalitesi yüksek bir kentsel çevre ortaya koymak temel amacıyla hareket eden kentsel dönüşüm uygulamalarının, mevcut yapı stokunu yıkıp yeniden yapma ya da yeni, afete dayanıklı yapılar inşa etmeden öteye gidemediği çeşitli araştırmalar ve bilimsel yayınlar kapsamında ortaya konmaktadır.

Abstract:
Since the 19th century, cities have become the center of physical, social, cultural, economic and political issues, passing through a process of change and transformation. Cities have become more and more complex each day and they have affected by the social, economic and political movements. Therefore, the governments have developed some urban interventions to solve these problems. Today, central and local authorities in Turkey present urban regeneration as a solution to urban issues.  In Turkey, urbanization that accelerating with the industrialization movements, development of large cities and intensified migration actions from small residential to large urban center have led to rise so many problems in urban areas since 1950s. Illegal and unhealthy structuring that occurred with housing needs, consequently developing infrastructure problems, insufficient spatial conditions and low quality of life formed the basis of transformation requirement in our country. From the 1980s, new organizational models and public-private partnerships have emerged as a result of liberalization policies that affected urban transformation in practices. In this method that continuing today, it is very noteworthy that leadership of private sector and passive public activities only such as land supply, land breeding and control. Following the years that discussing only physical and economic dimensions of urban transformation, disaster risks have come up with 1999 earthquake in urban areas and urban development activities that included transformations applications have started to be carried out in disaster risk oriented. The 2000s are years there has been radical steps were taken in the direction of not only disaster risk mitigation but also urban transformation activities. Promulgated laws and regulations for disaster risk mitigation and in accordance with adopted policies, urban transformation has been used as an application tool and it has come up for prevailing practices about renovation of existing housing stock.