İstanbul'daki paşa camilerinin mihrapları (Kahire'deki Osmanlı Dönemi mihraplarından seçilen örneklerle  karşılaştırılması)
Niches of pasha's mosques in Istanbul (Comparitive study with selected examples from Cairo's niches in the Ottoman era)
Yazar: MOHAMED KHEDR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VESİLE BELGİN DEMİRSAR ARLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Mihrap = Mihrap ; Mısır-Kahire = Egypt-Cairo ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Süslemeler = Ornamentations ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada İstanbul'daki Osmanlı Paşalarının inşa ettirdikleri camilerdeki mihraplar ele alınarak incelenmiştir. "İstanbul'daki Paşa Camilerinin mihrapları" isimli çalışma mihrap tanımı ve gelişimi, katalog, değerlendirme, karşılaştırma ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. İncelenen mihrapların adedi 62 olup, 46 tanesi orijinal ve 16 tanesi tamamen yenilenmiştir. 
     Birinci Bölümde; mihrap tanımı, yanında Anadolu Selçuklu, Beylikler ve erken dönem Osmanlı mihraplarından kısaca bahsedilmiştir. 
     İkinci Bölüm, tezin katalogunu oluşturmaktadır. Bu bölümde orijinal ve orijinalliğini kaybeden mihraplar kronolojik olarak detaylı bir şekilde  tanımlanmıştır.  Katalog 10'u erken, 24'ü klasik ve 28'i geç döneme ait olmak üzere toplam 62 adet mihrabı ihtiva etmektedir.
     Üçüncü Bölümde; İstanbul'daki Paşa Camilerinin mihrapları elemanlarına ve süsleme özelliklerine göre değerlendirilmiştir. Değerlendirme bölümünde İstanbul'daki Paşa Camilerinin mihraplarının yapıdaki yeri, malzeme ve teknik, elemanlar ve süsleme bakımından ele alınarak, tipolojik gruplara göre sınıflandırılmıştır. Mihrapların yapıdaki yeri başlığı altında, mihrapların yapıda bulundukları yer, içe doğru ve dış cephede çıkıntısı var olup olmadığı belirlenmiştir. Malzeme ve teknik başlığı altında, mermer, taş, çini, alçı, ahşap malzemeler ve mihrapların süslemelerinde kullanılmış olan teknikler üzerinden örnekler verilerek durulmuştur. Mihrap elemanları, taç, çerçeve, alınlık, köşelik, kavsara, niş, sütunceler ve oturtmalık başlıkları altında örnekleriyle ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir.  Ayrıca mihraplardaki bulunan süslemeler, bitkisel, geometrik, mukarnas, yazı ve diğer motifler başlıkları altında ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.
     Dördüncü Bölümde, Kahire'deki Osmanlı dönemi mihraplarından bir kaç örnek seçilmiş olup, İstanbul'daki Paşa Camilerinin mihraplarıyla karşılaştırma yapılmıştır. Karşılaştırmada İstanbul ile Kahire'deki Osmanlı dönemi mihraplar arasında farklılık ve benzerlik ele alınmıştır.
     Beşinci Bölümde, tez çalışması sonucunda, incelenen mihrapların elemanları, süsleme özellikleri ile ilgili bulgular ortaya konulmaya çalışılmıştır.
     Anahtar Kelimeler: Mihrap, Kavsara, Niş, Kahire, Süsleme.

Abstract:
The researcher dealt in this thesis with the study of niches of pashas' mosques in Istanbul city. The thesis consists of:
Preface, Definition of the niche and its development,Catalogue, Analytical study, Comparison and Results.
     The thesis contains 62 niches, 46 of them maintaintheir originality, and 18 were restored and renovated.
The preface: contains the topic's definition and previous studies
    Chapter 1: contains the niche's definition, niches in Seljuk era, niches in Byes era and finally niches in early ottoman era.
    Chapter II: Contains the cataloguewhich contains the original and the renovated niches in details and chronological method. Total of niches in this study is 62 niche,10 of them return for the early period, 24 for classical period and 28 for the late period.
     Chapter III: Contains the analytical study which was divided according to the itmes and types of motifs and ornaments.
     The researcher studied every niche in terms of its place in the building, material and the industrial methods which were used in every niche'sbuilding and in making its ornaments.
     For site of the niche the researcher mentioned  the place of itin the buildings which were studied, and if there were prominence for the niche in or outside the building.
     In the part of the raw materials andindustrial ways, the study mentioned the materials used in niches, like marble, stone, ceramic, plaster and wood, and the way of making the ornaments on each material of them, in adition of some examples.
     The elements of the niche are the capital, frames and the writings(special place for quranic verses inside the niche(, spandrel, arch, columns on the sides of the niches.Finally the base whice was studied in details with examples.In addition to detailed analysis to the ornamentsin niches, they are floral, geometric motifes, Stalactites, writings and another elementes.
     Chapter iv: Contains acomparison with some selected examples from cairo's niches in the ottoman era. The researcher mentioned inthis comparisonthe similarities and differencesbetween nichesin CairoandIstanbulin the Ottomanperiod.
      Chapter v: the results which contain all the researcher'sstudies and findings about the development of elementesandornaments of the niches .
Keywords: Mihrap, Niche, Kavsara, Cairo, Decoration.