Kıta sahanlığının sınırlandırılmasında orantılılık ilkesinin rolü
The role of the principle of the proportionality in the continental shelf delimitation
Yazar: NESRİN SİNGİL
Danışman: PROF. DR. AYŞE NUR TÜTÜNCÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Milletlerarası Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Deniz hukuku = Law of the sea ; Kıta sahanlığı = Continental shelf ; Orantılılık = Proportionality ; Uluslararası Hukuk = International Law

Özet:
Kıta sahanlığı kavramının ilk kez 1945 tarihli Truman Bildirisi ile ortaya atıldığı bilinmektedir. Ardından ise, 1958 tarihli Cenevre Kıta Sahanlığı Sözleşmesi ve 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nde yerini almıştır. Kıta sahanlığının sınırlandırılmasının ise, özellikle kıyıları karşılık veya bitişik devletler arasındaki çakışan alanlar bakımından sorunlar barındırdığını belirtmek gerekir. Bu bağlamda, kıta sahanlığının sınırlandırılmasına yönelik ilkelerin önemi ortadadır. Bu ilkelerden biri olan orantılılık ilkesi, ilk olarak Uluslararası Adalet Divanı'nın 1969 tarihli Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davaları'nda gündeme gelmiştir. Daha sonraki uluslararası yargı kararlarında ise orantılılık kavramının, coğrafi ve işlevsel olarak genişleyerek, uygulamasının arttığı görülmektedir. Günümüzde, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlandırmalarına dair pek çok uluslararası yargı kararında bu ilkeye rastlamak mümkündür. Türkiye bakımından ise, Ege Denizi ve Akdeniz'de olası bir kıta sahanlığı sınırlandırmasında bu ilkenin doğru bir biçimde uygulanması, Türkiye'nin haklarına halel gelmemesi bakımından önem arz etmektedir. Bu sebeple, Uluslararası Adalet Divanı, hakem mahkemeleri ve devlet uygulamalarında orantılılık ilkesinin hangi aşamalarda ne şekilde rol oynadığının incelenmesi yerinde olacaktır.

Abstract:
It is known that the concept of continental shelf was first introduced with the Truman Declaration dated 1945. Then, it took its place in the 1958 Geneva Convention on the Continental Shelf and the 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea. The delimitation of the continental shelf is considered to create issues, particularly about overlapping areas between adjacent or opposite states. That's why it can be claimed that the principles for the delimitationof the continental shelf is essential. The proportionality principle, which is one of these principles, was first mentioned in the International Court of Justice's 1969 North Sea Continental Shelf cases. In the later international judicial decisions, it is seen that the concept of proportionality has expanded in geographical and functional and its application has increased. Today, it is possible to encounter this principle in many international judicial decisions regarding continental shelf and exclusive economic zone delimitation.  From the point of Turkey, the application of this principle in terms of delimitation of a possible continental shelf in the Aegean Sea and the Mediterranean is essential in order not to prejudice the rights of Turkey. Therefore, it will be suitable to examine the effects of the principle of proportionality in the International Court of Justice, arbitral courts and state practices.