Yozgat ili mandacılık işletmelerinin biyogüvenlik ve hayvan refahı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of buffalo breeding enterprises in Yozgat province in terms of biosecurity and animal welfare
Yazar: HATİCE ÇAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN ERMETİN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Zootekni Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Yozgat ilindeki manda yetiştirilen işletmelerin biyogüvenlik ve hayvan refahı açısından
mevcut durumunun ortaya konulması amacıyla Yozgat ili Merkez ve ilçelerde yüz yüze anket,
gözlem ve ölçümler yapılarak tamamlanmıştır. Yozgat ilinde 71 işletmede, 728 baş dişi manda ile
çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, manda işletmelerinin yapı ve ekipmanlarının hayvan refah
kriterlerine uygunluğunu değerlendirmek amacıyla sığırlarda kullanılan ANI (Animal Needs Index)
35L ve Welfare Quality® protokolü uygulanmış sisteminden geliştirilen bir protokol kullanılmış ve
işletmelerdeki dişi hayvanlar bireysel skorlanmıştır.
İşletmelerin %29,6'sında mandaların vücut kondisyon puanları (VKP) 1-3 skalasında (zayıf),
%9,9'unda 7-9 skalasında (yağlı) ve %60,6'sında ise ortalama VKP puanında olduğu tespit
edilmiştir. Ahır temizliğinde %18,3 oranında kirli, %69 oranında orta ve %12,6 oranında temiz
olduğu gözlemlenmiştir. Benzer oranlar zemin, yemleme alanı, su içme alanı, yatma alanı, sağım
yeri ve kullanılan ekipmanların temizliğinde de görülmüştür.
Çalışmada 5-10 baş hayvanı olan işletmelerde kirli meme, kirli arka bacak ve arka kısım kirli olan
hayvan oranları sırasıyla %47,66, %48,94 ve %51,03 iken, 11-20 baş hayvana sahip işletmelerde
%50,07, %51,53 ve %52,01 ve 21 baştan fazla hayvana sahip işletmelerde ise bu oranlar %37,52,
%43,83 ve %43,24 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç olarak, Yozgat ilindeki manda işletmelerinde ANI (Animal Needs Index) 35L ve Welfare
Quality® refah ölçüm metoduna göre genel olarak uygun refah koşulları sağlanmamaktadır. Bunun
nedenleri arasında eğitim eksikliği, işletmelerin küçük, kapalı ve bağlı yapıda olması, sığırcılıkla
beraber yapılan yetiştiricilik şekli ile mandaların beslenme ve bakım şartlarına yeterli önem
verilmemesi sayılabilir.
2024, x + 46 Sayfa
Anahtar Kelimeler: Manda, Biyogüvenlik, Hayvan refahı, ANI 35L/2000, Welfare Quality®
(2009) Protokolü.

Abstract:
This study was completed by conducting face-to-face surveys, observations, and measurements in
Yozgat city center and districts to reveal the current status of water buffalo farms in terms of
biosecurity and animal welfare. The study was conducted with 728 female buffaloes in 71 farms in
Yozgat province. In the study, a protocol developed from the ANI (Animal Needs Index) 35L and
Welfare Quality® protocol system used in cattle was used to evaluate the conformity of the
structures and equipment of water buffalo farms to animal welfare criteria, and the female animals
in the farms were scored individually.
In 29.6% of the farms, the body condition scores of the buffaloes were in the 1-3 range (poor), in
9.9%, they were in the 7-9 range (fat), and 60.6% had (average) body condition scores. The barns'
cleanliness was 18.3% dirty, 69% moderate, and 12.6% clean. Similar proportions were seen in the
cleanliness of floors, feeding areas, drinking water areas, resting areas, milking locations, and the
equipment used.
In the study, the rates of animals with the dirty udder, dirty hind leg, and dirty hind part were
calculated as 47.66%, 48.94%, and 51.03% in enterprises with 5-10 animals, while these rates were
calculated as 50.07%, 51.53% and 52.01% in enterprises with 11-20 animals and 37.52%, 43.83%
and 43.24% in enterprises with more than 21 animals.
In conclusion, the water buffalo farms in Yozgat province generally do not meet suitable welfare
conditions according to the ANI (Animal Needs Index) 35L and Welfare Quality® assessment
methods. Reasons for this include a lack of farmer education, the buffalo farms being small, closed
and tied stalls, together with cattle breeding, and insufficient attention given to the nutrition and
care conditions of the water buffaloes.
2024, x + 46 Pages
Keywords: Water Buffalo, Biosecurity, Animal welfare, ANI 35L/2000, Welfare
Quality® (2009) Protocol.