Hibernasyondaki Spermophilus xanthoprymnus, Spermophilus taurensis ve Spermophilus citellus (Mammalia: Rodentia) türlerinin böbrek histolojisi
Renal histology of Spermophilus xanthoprymnus, Spermophilus taurensis and Spermophilus citellus (Mammalia: Rodentia) species in hibernation
Yazar: AYŞE AKSOY
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÖZLÜK
Hitit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Hibernasyon sabit vücut ısılı canlıların kışın besin yetersizliği ve olumsuz hava koşullarına karşı geliştirdikleri bir adaptasyon çeşididir. Hibernatörler vücut sıcaklıklarını, enerji metabolizmalarını düşürerek bu olumsuz koşullara karşı hayatta kalıyorlar. Bu araştırmada 2019 yılında Türkiye'den (Karaman ili Büyükyayla, Niğde ili Meydan Yaylası ve Edirne ili Enez İlçesi) toplanan Spermophilus cinsinin 3 farklı hibernatör türüne aittir (Spermophilus citellus, Spermophilus xanthoprymnus ve Spermophilus taurensis). 2019-2020 yılında Çorum ilinde, kontrolsüz laboratuvar ortamında gerçekleştirilen çalışmalarda yersincablarının; hibernasyon öncesi, hibernasyon sırasında ve hibernasyon sonrasında böbrek dokuları alınıp hemotoksilen-eozin ve PAS boyama prosedürüyle boyandı ve dijital ortama aktarıldı. Daha sonra böbrek dokularında proksimal tübül,tübül lümeni,glomerül,renal korpüskül ve bowman boşluğunun çap,çevre ve alan ölçümleri Image J (Rasband, W.S., US National Institutes of Health, Bethesda, MD) yazılımı ile analiz edildi. Sonuçlar birbirleriyle istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Yapılan çalışmalar sonucunda Spermophilus citellus türünün labotaratuvar ortamına uyum sağlamadığı ve en çok ölümün bu türde olduğu gözlemlenmiştir. Renal korpüskül alanının, çevre ve çap ölçümlerinin S.citellus türlerinin grupları arasında anlamlı bir fark gözlemlenmezken, S.taurensis ve S. xanthoprymnus türlerinin kendi bireyleri arasında (hibernasyon öncesi, hibernasyon sırasında ve hibernasyon sonrası) anlamlı farklar kaydedildi. Bowman boşluğunda ise hibernasyon sonrası S.taurensis ve S.xanthoprymnus türlerinde artış gözlenirken, S.citellus grubunda gözlemlenmedi. Proksimal tübül alanında ise Spermophilus türlerinin kendi bireyleri arasında (hibernasyon öncesi, hibernasyon esnasında ve sonrasında) anlamlı fark gözlenirken, türler arasında bir anlamlı fark gözlemlenmedi.

Abstract:
Hibernation is a type of adaptation that heterothermic mammals develop against nutrient deficiency and adverse weather conditions in winter. Hibernators survive against these adverse conditions by lowering their body temperature, energy metabolism. In this study, it belongs to 3 different species of Spermophilus (Spermophilus citellus, Spermophilus xanthoprymnus ve Spermophilus taurensis) collected in 2019 from Turkey (Buyukyayla of Karaman province, Meydan plateau of Niğde province and Enez District of Edirne province). In 2019-2020, kidney tissues of ground squirrels were taken before, during and after hibernation in uncontrolled laboratory conditions in Corum province and these tissues were stained with hemotoxilen-eosin, PAS procedure and they were digitized. Later, the circumference, diameter and area of the proximal tubule, Bowman capsule, glomerule, renal corpuscle were measured by Image J (Rasband, W.S., US National Institutes of Health, Bethesda, MD) software. The results were compared statistically with each other.
As a result of the studies, it was observed that the Spermophilus citellus species did not adapt to the laboratory environment, and most deaths were in this species. No significant differences were observed between the groups of Spermophilus citellus the species of the Renal corpuscle area, perimeter and diameter measurements, while 
significant differences were recorded between the groups of the Spermophilus taurensis and Spermophilus xanthoprymnus species. In the Bowman capsule increase in Spermophilus taurensis and Spermophilus xanthoprymnus  was observed after hibernation, while it was not observed in the S.citellus group. In the proximal tubule area, a significant difference was observed in the groups of species within themselves, while no significant difference was observed between species.