Doğu Anadolu Bölgesindeki bir üniversitede öğrenim gören öğrencilerin COVİD-19 aşı okuryazarlığı düzeyleri
COVİD-19 vaccine literacy levels of students studying at a university in the Eastern Anatolia Region
Yazar: HAKAN YOLCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL FİLİZ ; DOÇ. DR. NİHAL GÖRDES AYDOĞDU
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Ağrı = Ağrı ; Aşı okuryazarlığı = Vaccine literacy ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Epdemi = Epidemics ; Pandemiler = Pandemics ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin COVID-19 aşı okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi ve sosyo-demografik özellikler açısından incelenmesi amacıyla yapılmıştır. 

Çalışma, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi'nde eğitim gören 481 öğrencinin katılımı ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, sosyo-demografik özellikler ve COVID-19 aşı okuryazarlık ölçeğini içeren çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmıştır. Veriler SPSS 20 paket programında analiz edilmiştir. 

Çalışma sonucunda, yaş ortalamaları 21,73±2,93 olan katılımcıların %70,1'inin Covıd-19 hastalığını geçirmediği, %93,8'inin aşı yaptırdığı, aşı yaptırma nedenlerinin %27,93'ünün aşıların bağışıklık sağlaması olduğu ve aşı tercihinin %88,02 oranla BioNTech aşısı olduğu saptanmıştır. Katılımcılar, %66,3 oranında aşı hakkındaki bilgileri televizyon ya da internet yoluyla öğrendiğini, %46,4 oranında aşı hakkındaki bilgileri aile hekiminden öğrenmek istediğini ve %55,1oranında aşının zorunlu olmaması gerektiğini belirtmiştir. COVID-19 Aşı Okuryazarlığı Ölçeği Fonksiyonel alt boyut puan ortalaması 2,38±0,59, İletişimsel/Eleştirel alt boyut puan ortalaması 2,69±0,59, ölçek toplam puan ortalamaları 2,58±0,48 olarak belirlenmiştir. 

Bu bulgular doğrultusunda çalışmaya katılan bireylerin COVID-19 aşı okuryazarlık düzeyinin orta seviyede olduğu belirlenmiştir. Aşı hakkında bilgilerin verilmesi sürecinde aile hekimlerinin rolünün önemi ortaya çıkmış olup aşı iletişimi sürecine daha fazla dahil edilmeleri gerektiği düşünülmektedir. Aşı hakkındaki bilgilerin önemli bir kısmı televizyon ve internet aracılığıyla elde edildiğinden dolayı bu alanların düzenli olarak denetlenmesi ve hatalı bilgilendirmelerin önüne geçilip doğru bilgilendirme sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted to determine the COVID-19 vaccine literacy levels of university students and to examine them in terms of socio-demographic characteristics. 

This study was carried out with the participation of 481 students studying at Ağrı İbrahim Çeçen University. The data of the study were collected through an online questionnaire including socio-demographic characteristics and COVID-19 vaccine literacy scale. The data were loaded in SPSS 20 package program for statistical analysis and summarized as mean, number, percentage and standard deviation. 

As a result of the study, 70.1% of the participants with a mean age of 21.73±2.93 did not have Covid-19 disease, 93.8% had vaccinated, 27.93% of the reasons for getting vaccinated were immunization and vaccination. It was determined that the preferred choice was the BioNTech vaccine with a rate of 88.02%. Participants stated that 66.3% learned about the vaccine via television or the internet, 46.4% wanted to learn about the vaccine from their family doctor, and 55.1% stated that the vaccine should not be compulsory. The mean score of the functional sub-dimension of the COVID-19 Vaccine Literacy Scale was determined as 2.38±0.59, the mean score of the Communicative/Critical sub-dimension was 2.69±0.59, and the mean total score of the scale was 2.58±0.48.

In line with these findings, it was determined that the COVID-19 vaccine literacy level of the individuals participating in the study was at a moderate level. The importance of the role of family physicians in the process of giving information about the vaccine has emerged and it is thought that they should be included more in the vaccine communication process. Since a significant part of the information about the vaccine is obtained through television and the internet, it is recommended to regularly monitor these areas and to prevent erroneous information and to provide accurate information.