Vahiy katipliği ve Hz. Peygamber'in vahiy katipleri
Scribes of revelation under the prophet Muhammed
Yazar: ELÇİN MEMMEDZADE
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ÖZSOY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Din = Religion
Dizin: Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Katipler = Clerks ; Vahiy = Revelation

Özet:
Kur'ân-ı Ker'îm'in yazı ile tespit edilerek toplanması üç aşamada tamamlanmıştır. Bunlardan birinci safha Hz. Peygamberin sağlığında, diğer iki merhale ise, Yüce Peygamber'in vefatından sonra gerçekleştirilmiştir. Birinci safha, bizzat Hz. Peygamber tarafından gerçekleştirilmiştir. Başka bir ifadeyle, Yüce Peygamber vefat ettiği zaman, Kur'ân'm tamamı yazılmış durumda idi. İkinci aşamada, henüz Peygamber (s.a.s.) hayatta iken yazı ile tespit edilmiş, fakat dağınık halde olan âyetler Hz. Ebû Bekir'in hilâfeti zamanında bir arada (mushaf) toplanmıştır. Üçüncü merhale, Hz. Osman'ın hilâfeti döneminde ortaya çıkmış kıraat farklılıklarını gidermek amacıyla, Hz. Ebû Bekir'in toplatmış olduğu mushafın istinsahı ile neticelenmiştir. Tezimiz bu aşamalardan en önemlisi olan birinci safhanın araştırılmasından ibarettir. Burada, konu ile ilgisi bakımından, Vahiy olgusu kısaca ele alınmış; Yazı'nın (Kitabet) ortaya çıkışı, gelişme safhaları, Arap toplumundaki konumu ve Kur'ân'ın -90-indirildiği zaman diliminde Mekke ve Medine'de kullanım alanları araştırılmıştır. Kendisi okuma yazma bilmediğinden dolayı, yazı ile ilgili işlerin - antlaşmalar, îslâm'a davet mektupları, âmirlere gönderilen emirnameler, inmekte olan vahiy vb. - yürütülmesi için Hz. Peygamber'in yararlanmış olduğu kâtiplerin kimler olduğu tespit edilmeğe çalışılmıştır. Bu yazmanlardan kimlerin vahiy yazdığı titizlikle araşünlmış ve Hz. Peygamber'in vahiy kâtiplerinin; Ali b. Ebî Tâlib, Osman b. 'Affân, Ubeyy b. Ka'b, Zeyd b. Sabit ve Abdullah b. Sa'd b. Ebî Şerh olmak üzere beş sahabe olduğu ortaya çıkarılmıştır. Bunun yanısıra, diğer kâtiplerin neden vahiy kâtipleri arasında zikredilemeğeceği hususu da açıklanmış, bunların her birinin ne yazmış olduğu belirtilmeğe çalışılmıştır.

Abstract:
The recording of the Qur'an as a written book followed three stages. The first stage took place at the time of the Prophet, the rest after his demise. The first stage, which was supervised by the Prophet himself, produced written fragments from the Qur'an. In the second stage, these fragments, which were scattered in the hands of various Companions, were brought together between two covers as a book (mushaf). In the third stage, which took place during the Caliphate of Uthman, several copies of this text were made. This thesis is about the first and the most important stage. The following issues are discussed because of their relevance: revelation as a concept, emergence of writing (kitabah), phases of its. development, the status of writing in the Arab society, and the areas where writing was used at the time the Holy Qur'an was revealed in Mekka and Medine. The names of the scribes of the Prophet Muhammad are determined after a critical survey, which made it -92-clear that his scribes consisted of the following five persons: Ali b. Abi Talib, Uthman b. Affân, Ubay b. KaİD, Zayd b. Thabit, Abdullah b. Sa'd b. Abi Sharh. It is also explained that why the other names who contributed to the writing are not considered as scribes. The contributions of each one of these figures are explained.