Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi'ne göre Değirmendere ve Bulaklı derelerinin diyatome kompozisyonu ve ekolojik özellikleri
Diatom composition and ecological characteristics of Değirmendere and Bulakli streams according to the European Union Water Framework Directive
Yazar: HASAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ABUZER ÇELEKLİ
Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Biyoindikatör = Bioindicator ; Diyatomeler = Diatoms ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Hidrobiyoloji = Hydrobiology ; Tatlı su ekolojisi = Freshwater ecology ; Trofik seviye = Trophic category

Özet:
Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi (SÇD)uygulamasından bu yana yüzey suların biyo-değerlendirilmesi çok önemli olmaktadır. Avrupa Birliği SÇD kapsamında fitobentoz, sucul ekosistemlerde ekolojik kalitenin belirlenmesinde kullanılan önemli bir biyolojik kalite bileşenidir. Bu çalışmada SÇD gereksimlerine göre Değirmendere (D1,D3ve D3) ve Bulaklı deresinin (B1 ve B2)limnoekolojik koşulları diyatome metrikleri ve multivariyet yaklaşımlar kullanarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Dört mevsimde örneklenen beş istasyonundaki diyatome türleri ile çevresel değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için kanonik uyum analizi (CCA) kullanılmıştır. Çalışma süresince iki akarsudan toplam 8 diyatome türü tanımlanmıştır. Achnanthidium druartii, Achnanthidium minutissimum, Amphora ovalis, Cocconeis placentula, Cymbella excisa, Encyonopsis minuta, Encyonema silesiacum, Gomphonema cuneolus, Gomphonema minutum, Gomphonema parvulum, Navicula cryptotenella, Nitzschia denticula ve Nitzschia palea yaygın bulunmuştur.Çalışma boyunca elektriksel konduktivite (EK), tuzluluk, oksidasyon redüksiyon potansiyeli, PO4 ve TP diyatome türlerinin dağılımında etkili rol oynamıştır.Değirmendere ve Bulaklı derelerindeki örnekleme istasyonların su kalitesi ve ekolojik durumları çeşitli farklı diyatome indeksleri kullanarak değerlendirilmiştir. CCA Değirmendere ve Bulaklı derelerinin istasyonlarını bariz olarak ayırmıştır. Bulaklı deresi istasyonları EK, tuzluluk ve besin tuzları ile ilişkili iken Değirmendere istasyonlara karşı bölgede lokalize olmuştur. Sonuçlar Değirmendere su kalitesi durumu çoğunlukla iyi ve Bulaklı deresi su kalitesi durumu çoğunlukla zayif olduğu göstermiştir. Diyatome indeksleri (TIT (R2=0,78), TI (R2=0,51), EPI-D (R2=0,60), TWQI (R2=0,45), RRDI (R2=0,44) ve TDI (R2=0,46)) logTP ile ilişkili bulunmuştur. TIT'nin yüksek katsayı değeri, Değirmendere ve Bulaklı çaylarının biyo-değerlendirmesine uygunluğunu güçlendirmektedir.

Abstract:
Bio-evaluating of surface waters has become more important since the application of the European Water Framework Directive (WFD). Phytobenthos is an important biological quality element suggested by the European WFD in the determination of ecological status of aquatic ecosystems. The present study was aimed to evaluate the limno-ecological conditions of Değirmendere (D1-D3) and Bulaklı (B1 ve B2) streams, using diatom metrics and multivariate approaches according to the WFD requirements. Canonical Correspondence Analysis (CCA) was used to assess the relationships of diatom species and environmental variables from five stations sampled in four seasons. A total of 87 diatom species were identified in two streams during the study period. Achnanthidium druartii, Achnanthidium minutissimum, Amphora ovalis, Cocconeis placentula, Cymbella excisa, Encyonopsis minuta, Encyonema silesiacum, Gomphonema cuneolus, Gomphonema minutum, Gomphonema parvulum, Navicula cryptotenella, Nitzschia denticula and Nitzschia paleawere the commonly found. Electrical conductivity (EC), salinity, oxidation reduction potential, PO4, and TP had an effective role in the distribution of diatom species during the study. The ecological status and water quality of sampling stations in Değirmendere and Bulaklı streams were evaluated using variety of different diatom indices.CCA clearly separated the stations of Değirmendere and Bulaklı streams. While Bulaklı stream stations were associated with EC, salinity, and nutrient salts, Değirmendere stations were localized in the region against. The results showed that the water quality condition of Değirmendere is mostly good and the water quality condition of Bulaklı stream is mostly poor. Diatomic indices (TIT (R2=0.78), TI (R2=0.51), EPI-D (R2=0.60), TWQI (R2=0.45), RRDI (R2=0.44) ve TDI (R2=0.46)) were associated with logTP. The high coefficient value of TIT strengthens the suitability of it for the bio-assessment of Değirmendere and Bulaklı streams.