Ekolojik yaklaşımlar çerçevesinde medyanın hayvan haklarına yönelik sorumluluğu: Türkiye gazeteleri örneği
Media's responsibility for animal rights within the framework of ecological approaches: The example of Türkiye newspapers / Экологиялык подходдордун алкагында жаныбарлардын этикасы жанаММКнын жаныбарлардын укугу боюнча жоопкерчилиги: Түркиянын гезиттеринин мисалында / ЭТИКА ЖИВОТНЫХ В РАМКАХ ЭКОЛОГИЧЕСКИХ ПОДХОДОВ И ОТВЕТСТВЕННОСТЬ СМИ ЗА ПРАВА ЖИВОТНЫХ: НА ПРИМЕРЕ ТУРЕЦКИХ ГАЗЕТ
Yazar: SELMA TÜMER
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE YOĞURTÇU
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Günümüzde ekolojik sorunlar, doğayı ve tüm canlı yaşamını tehdit edici seviyelere ulaşmıştır. İnsanlığın yaşam kalitesini artırma uğrunda verdiği mücadelede doğa düzenini göz ardı etmesi bu sorunların temelini oluşturmaktadır. Zamanında ve etkili önlem alınmazsa gün geçtikçe dünyayı daha ciddi ekolojik sorunlar beklemektedir. Bu sorunların çözümü için toplumları etkili önlemler almaya sevk edici çok disiplinli yaklaşımlara ve yeni tutumlara ihtiyaç vardır. İnsanlığın bundan sonraki yaşam sürecinde konformist yaklaşımlardan uzaklaşması, kendini doğaya hükmetmesi gereken bir varlık olarak değil doğanın bir parçası olarak görmesi gerekmektedir. Ekolojik yaklaşımlar, doğayı oluşturan her bir unsura değer vermeyi, insanın diğer canlı türlerinin yaşam alanına ve yaşam hakkına müdahalesini 'en az' düzeyde tutmayı esas alan etik yaklaşımlardır. Bu yaklaşımların en temel amacı doğayı oluşturan her unsurun yaşamını korumayı amaçlayan sosyal politikalar için etik temeller sağlamaktır. Bu bağlamda hayvan hakları da doğal haklar kapsamında değerlendirilmekte ve ekolojik yaklaşımların alanına girmektedir. Türkiye'de hayvan hakları birçok tartışmalı yasayla somutlaştırılmaya çalışılmakta ve çeşitli platformlarda tartışılmaktadır. Bu tartışmaların toplumsal ve politik gündemde yer almasında etkili olan temel unsurların başında kitle iletişim araçları gelmektedir. Nitekim son yıllarda özellikle hayvanlara uygulanan şiddet ve sokak hayvanlarının saldırıları üzerinden hayvan hakları sorunu medyada önemli bir gündem haline gelmiştir. Buradan hareketle bu tez çalışmasında, Türkiye'deki hayvan haklarının medyada nasıl ele alındığı ve bu konuyla ilgili haberlerin hangi yaklaşım ile çerçevelendiği incelenmiştir. Çalışmada öncelikle konunun teorik arka planı üzerinde durulmuş, daha sonra örneklem olarak tirajı en yüksek gazeteler olarak Hürriyet, Sabah ve Sözcü gazetelerindeki hayvanlara yönelik haberlerin içerik analizi yapılarak soruna ilişkin öneriler sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Hayvan hakları, Ekolojik Yaklaşımlar, Çevre Etiği, Sokak Hayvanları, Türkiye Gazeteleri.

Abstract:
Today, ecological problems have reached levels that threaten nature and all living life. Humanity's disregard for the natural order in its struggle to improve the quality of life constitutes the basis of these problems. If timely and effective measures are not taken, more serious ecological problems await the world day by day. Multidisciplinary approaches and new attitudes are needed to encourage societies to take effective measures to solve these problems. Humanity needs to move away from conformist approaches in the following life processes and see itself as a part of nature, not as a being that needs to dominate nature. Ecological approaches are ethical approaches based on valuing each element of nature and minimizing human interference in the habitat and right to life of other species. The main purpose of these approaches is to provide ethical foundations for social policies that aim to protect the life of every element of nature. In this context, animal rights are also considered within the scope of natural rights and fall within the field of ecological approaches. In Turkey, animal rights are attempted to be realized through many controversial laws and discussed on various platforms. Mass media is one of the main factors influencing these debates on the social and political agenda. As a matter of fact, in recent years, the issue of animal rights has become an important agenda in the media, especially through violence against animals and attacks on stray animals. From this point of view, this thesis examines how animal rights in Turkey are handled in the media and with which approach the news on this issue are framed. In the study, firstly the theoretical background of the issue is provided, and then, as a sample, the content analysis of the news about animals in Hürriyet, Sabah and Sözcü newspapers, which have the highest circulation, is made and suggestions regarding the problem are presented.

Key words: Animal rights, Ecological Approaches, Environmental Ethics, Stray animals, Turkish newspapers.






Бүгүнкү күндө экологиялык көйгөйлөр жаратылышка жана бардык жандыктарга
коркунуч туудурган деңгээлге жетти. Адамзаттын жашоо сапатын жогорулатуу
жолундагы күрөштө, табигый тартипти этибарга албай койгону, бул көйгөйлөрдүн
негизин түзүүдө. Өз убагында жана эффективдүү чаралар көрүлбөсө, күн өткөн
сайын дүйнөнү дагы олуттуу экологиялык көйгөйлөр күтүп турат. Бул
көйгөйлөрдүн чечилүүсү үчүн коомдорду алдын алууга үндөөчү таасирдүү чаралар
жана жөнгө салуучу мамилелер талап кылынат. Кийинки жашоо мезгилинде
адамзат конформисттик мамилелерден алыстап, табиятка үстөмдүк кылышы керек
болгон жандык катары эмес, өзүн табияттын бир бөлүгү катары көрүшү керек.
Экологиялык ыкмалар – бул табиятты түзгөн ар бир элементти баалоого, адамдын
жашоо чөйрөсүнө жана башка тирүү түрлөрдүн жашоо укугуна кийлигишүүсүн
«минималдуу» деңгээлде кармап турууга жана ашыкча адам өлтүрүүгө жол
бербөөгө негизделген этикалык ыкмалар. Бул ыкмалардын негизги максаты
жаратылышты жана жаратылышты түзгөн ар бир элементтин жашоосун коргоого
багытталган социалдык саясаттар үчүн этикалык негиздер менен камсыз кылуу
болуп саналат. Адам укуктарынан бүгүнкү күнгө чейинки процессте
эволюцияланган жаныбарлардын укуктары табигый укуктардын алкагында
бааланып, экологиялык мамилелердин алкагына кирет. Түркияда жаныбарлардын
укуктары мыйзамдарда чагылдырылууга аракет кылынганы менен ар түрдүү
платформаларда талкууланууда. Акыркы жылдарда жаныбарлардын укуктары
медиада зордук-зомбулук жана иттерге кол салуу аркылуу маанилүү күн тартибине
айланды. Жаныбарлардын укуктарын мыйзамда камтылганы менен жетиштүү
көрүү көйгөйгө айланган бул маселени чечпейт. Байланыш каражаттары жана
маалымат каражаттары коомдун мамилесин жана жүрүм-турумун
калыптандырууда, идеялар жана ойлордун түзүлүшүндө эффективдүү курал болуп
саналат. Саясий күн тартибинде экологиялык көйгөйлөргө таасир эткен негизги
факторлор - массалык маалымат жана байланыш каражаттары болуп эсептелет. Ушуга таянып, бул тезисте Түркиядагы жаныбарлардын укуктары көйгөйлөрүнүн
басма сөздө кандай орун алгандыгы жана бул темадагы кабарлардын кандайча
чагылдырылганы каралды. Изилдөөдө алгач теманын теориялык негиздерине
басым жасалды, андан соң "Hürriyet", "Sabah" жана "Sözcü" гезиттеринде эң көп
тираждуу жаныбарлардын укуктары маселесине байланыштуу кабарлардын
мазмундук анализинин жыйынтыктары бааланды.

Ачкыч сөздөр: жаныбарлардын укуктары, экологиялык мамилелер, табиятка болгон адеп, кароосуз калган жаныбарлар, Түркия гезиттери.






Сегодня экологические проблемы достигли уровня, угрожающего природе и всему
живому. В основе этих проблем лежит тот факт, что человечество игнорирует
естественный порядок в своей борьбе за повышение качества жизни. Если не
принять своевременных и эффективных мер, мир день ото дня ждут более
серьезные экологические проблемы. Для решения этих проблем необходимы
междисциплинарные подходы и новое отношение, чтобы побудить общества
принимать эффективные меры.
В следующем жизненном периоде человечество должно отойти от
конформистских подходов и увидеть себя частью природы, а не сущностью,
которая должна доминировать над ней. Экологические подходы — это этические
подходы, основанные на оценке каждого элемента, из которого состоит природа,
удержании вмешательства человека в среду обитания и права на жизнь других
живых существ на «минимальном» уровне и предотвращении ненужных убийств.
Основная цель этих подходов — обеспечить этические основы социальной
политики, направленной на защиту природы и жизни каждого элемента, из
которого состоит природа.
Хотя права животных в Турции пытаются закрепить в законах, они обсуждаются
на различных площадках. В последние годы права животных стали важной
повесткой дня из-за насилия и нападений собак в СМИ. Рассмотрение прав
животных как достаточных только в том случае, если они включены в закон, не
решает эту проблему, которая стала проблемой. Средства коммуникации и
средства массовой информации являются эффективным инструментом
формирования взглядов и поведения общества, а также формирования идей и
мыслей. Средства массовой информации и средства массовой информации
являются основными факторами, влияющими на экологические проблемы в
политическую повестку дня. Исходя из этого, в данной диссертации было
рассмотрено, как проблемы с правами животных в Турции отражаются в прессе и как оформляются новости по этому вопросу. В исследовании сначала
подчеркивалась теоретическая подоплека темы, затем оценивались результаты
контент-анализа новостей о проблеме прав животных в газетах Hürriyet, Sabah и
Sözcü с наибольшим тиражом.

Ключевые слова: права животных, экологические подходы, экологическая этика, бездомные животные, турецкие газеты.