Sosyokültürel ve dinî boyutlarıyla Midyat Yezidileri
Midyat Yezidis with their socio-cultural and religious dimensions
Yazar: ŞEYMA DENİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMET TUNÇ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Halk inançları = Public beliefs

Özet:
Mezopotamya bölgesinin kadim halklarından olan Yezidiler bazı noktalarda birçok 
dinden izler taşıyıp bazı noktalarda kendine has özellikleriyle göze çarpan dini bir 
gruptur. Yezidilik inancı ve bu inanca mensup Yezidiler hakkında geçmişe oranla son 
yıllarda daha fazla araştırma yapılmıştır. Ancak Midyat Yezidileri ve Müslümanlar 
arasındaki sosyokültürel ilişkilere dair bir araştırmanın yapılmamış olması bizi böyle 
bir çalışma yapmaya yönlendirmiştir. Yezidiler Midyat'ta birçok dinden insanla ilişki 
kurdukları gibi Müslümanlarla da sosyal ilişkiler kurmuşlardır. Bu ilişkilerin farklı 
dönemlerde nasıl bir boyut kazandığı merak edilmiştir. Bu çalışmada; bölgede 
yaşanan sıkıntıların, Yezidilerin yaptığı zorunlu göçlerin, iki gurubun da dini yapısının 
ilişkilere nasıl yansıdığının anlaşılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikle 
literatür taraması yapılıp Yezidilik ve Yezidi tarihine yer verilmiştir. Midyat Yezidileri 
ve Müslümanlarla ilişkileri konusunda literatür taramasına ek olarak görüşme, 
katılımlı gözlem yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışma 40 Yezidi ve 7 Müslüman ile 
yapılan görüşmeler sonucu elde edilen bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır. Bu bilgiler 
ışığında Midyat'ta Yezidilerin uzun yıllar boyunca kendilerine has kültürel yapılarıyla 
dini inançlarını, bayramlarını, örf ve adetlerini yaşadıkları, burada yaşanan ekonomik, 
siyasi ve toplumsal sorunlardan bölgedeki diğer insanlar gibi etkilenmeleriyle birlikte 
azınlık durumda olmaları ve inançlarına yönelik ön yargılardan dolayı toplumsal 
açıdan daha fazla sıkıntı yaşadıkları görülmüştür. Bunlardan kaynaklı belli 
dönemlerde Yezidi ve Müslümanlar arasında büyük sorunlar yaşandığı gibi olumlu 
ilişkilerin kurulduğu, günümüzde geçmişte yaşanan problemlerin unutulup daha iyi 
ilişkiler kurulmaya çalışıldığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Yezidis, one of the ancient peoples of the Mesopotamian region, are a religious group 
that stands out with its unique features at some points, while bearing traces of many 
religions. In recent years, more research has been done on the Yezidi belief and the 
Yezidis who belong to this belief compared to the past. However, the lack of a study 
on the socio-cultural relations between Midyat Yezidis and Muslims led to this study. 
Yezidis established social relations with Muslims as well as with people from many 
religions in Midyat. It has always been a matter of curiosity what dimension these 
relations have gained in different periods. In this study; It is aimed to understand how 
the problems experienced in the region, the forced migrations of the Yezidis and the 
religious structure of both groups are reflected in the relations. In this context, first of 
all, literature review was made and Yezidism and Yezidi history were included. In 
addition to the literature review on Midyat Yezidis and their relations with Muslims, 
interview and participatory observation methods were used. This study was created 
based on the information gaiined as a result of interviews with 40 Yezidis and 7 
Muslims. In the light of this information, it has been seen that Yezidis lived in Midyat 
for many years with their unique cultural structures, religious beliefs, holidays, 
customs and traditions. As they are affected by the economic, political and social 
problems experienced here like other people in the region, it has been observed that 
they experience more social distress due to their minority status and prejudices against 
their beliefs. As a result of these, it was concluded that there were great problems 
between Yezidis and Muslims in certain periods, positive relations were established, 
and better relations were tried to be established by forgetting the problems experienced 
in the past.