Beit alpha grubu hıyarlarda (Cucumis sativus L.) verim, bitki gelişimi ve diğer agronomik özelliklerde heterozis
Determination of heterosis in beit alpha type cucumber (Cucumis sativus L.) for yield, plant growth and other agronomical traits
Yazar: HÜNKAR UMUT AYDÖNER
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR SOLMAZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Dünya'da ve ülkemizde en fazla üretimi yapılan sebze türlerinden biri olan hıyar (Cucumis sativus L.), ülkemizde hem örtü altı, hem de açıkta yoğun bir şekilde yetiştirilmektedir. Birim alandan daha fazla verim alınacak çeşitlerin geliştirilmesine yönelik yapılacak en önemli adım ise doğru ıslah programlarının oluşturulmasıdır. Bu çalışmada, 10 hibrit çeşit ve bu hibrit çeşitleri oluşturan 20 ebeveyn hattın; verim, bitki gelişimi ve diğer agronomik özellikleri araştırılarak, hibritlerdeki heterozis ve heterobeltiozis oranları hesaplanmıştır. Belirtilen karakterler için hibritlerdeki heterozis oranlarının yanı sıra; bu heterozis oranlarının, ebeveyn hatların arasındaki genetik uzaklığa olan korelasyonu da hesaplanmıştır.
İncelenen tüm karakterler için, ebeveyn ortalaması ve üstün ebeveyn üzerine oldukça farklı oranlarda heterozis sonuçları elde edilmiştir. Hibritler arasında, RZ10 (% 42.15) ve RZ5 (% 20.92), toplam verim (kg/parsel) bakımından en yüksek heterozisi göstermiştir. RZ1 (% 15.90) ve RZ6 (% 11.92) hibritleri, toplam verim (kg/parsel) özelliği için en yüksek heterobeltiozis oranını göstermiştir. Toplam verim (kg/parsel) özelliği için heterozis oranlarının, ebeveyn hatlar arasındaki genetik uzaklığa olan korelasyonu pozitif yönde ve % 43.79 olarak hesaplanmıştır. RZ5 ve RZ10 hibritleri, bitki gelişimi, ana gövde uzunluğu, yaprak eni ve boyu ve hasat edilen toplam meyve sayısı karakterleri bakımından en yüksek heterozis değerlerine sahip olmuşlardır.

Abstract:
Cucumber (Cucumis sativus L.), which can be cultivated both indoor and outdoor, is one of the broadly grown vegetable species worldwide as well as in our country. In order to develop better yielding new vegetable varieties, appropriate set-up of the breeding strategy is crucial. In this study, 10 F1 hybrids of cucumber involving 20 parental lines were studied to elucidate the extent of heterosis for yield, plant growth and other agronomical traits. In addition to the extent of heterosis for specified traits, hybrids were also studied to reveal the extent of the prediction for heterosis based on the genetic distance between the parental lines as well as the correlation between the extent of heterosis and the prediction.
Highly variable heterosis results were found over mid parent and better parent for all studied traits. Among all the hybrids maximum positive heterosis over mid parent value were found in the hybrids RZ10 (42.15 %) and RZ5 (20.92 %) for yield. The hybrids RZ1 (15.90 %) and RZ6 (11.92 %) were observed to be the best two genotypes for heterosis over better parent value for yield. Correlation between the prediction on the genetic distance basis and the extent of heterosis for yield was found to be positive as 43.79 %. The hybrids RZ5 and RZ10 were found to be the best two genotypes for heterosis over mid-parent value for some plant growth traits such as main stem length, average number of harvested fruit and leaf blade dimensions.