Olağanüstü durumlarda toplumsal dayanışma ve bütünleşmeye basının katkısı: Milli Mücadele dönemi Türk basını /
Yazar: BÜNYAMİN AYHAN
Danışman: DOÇ.DR. HİMMET HÜLÜR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Araştırma Yöntemleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Millû Mücadele dönemi toplumsal yapısı olağanüstü bir durum arz etmektedir.Olağanüstü durum toplumda eskinin bitmek ve yok olmaz üzere olduğu ve yerineyenisinin konamadığı durumlardan biridir. Uzun savaş dönemleri zorunlu olaraktoplumda olağanüstü durumlara neden olmaktadır.Basının ulus devlet ve modernleşme olgusuyla ilişkisi vardır. Toplumsal değişimve toplumun yeniden yapılanmasında basın önemli işlevlerde bulunmaktadır. Aynızamanda basın, olağanüstü durumlarda toplumsal bütünleşme ve toplumsal dayanışmaolgusunu sağlayan öğelerden biridir.Milli Mücadele basınının temel özelliklerine bakıldığında aynı durum görülür.Basın bir propaganda aracı olarak toplumda yer almaktadır. Anadolu'da yayınlananbütün gazeteler, Matbuat ve İstihbarat Umum Müdüriyeti'nin kontrolü altındadır. Bumüdüriyet doğrudan Meclis Başkanlığı'na (aynı zamanda Ordu Komutanlığına)bağlıdır. Bu bağlılık haber ve bilgi kaynaklarına sahip olma, gazete çıkarma yetkisi,gazete ile ilgili diğer düzenlemeler ve maddû olanaklarla ilişkilidir. Gazetelerde resmûtebliğlerin yayınlanma zorunluluğu vardır. Aykırı hareket edenler ve yardım alamayangazeteler ya baskı sayısını azaltmak yada bir zaman sonra yayın hayatına ara vermekzorunda kalmışlardır.Olağanüstü bir durum olarak savaşlarda halk, gerekli bilgiyi cephe ve cephelerdeharekâtları gazetelerden öğrenmek istemiş böylece gazete tirajları artmıştır. Savaşneticesini bekleyen halkta, bilgi açlığını gidermek için gazeteler normal baskılarınailâveten el ilanı, ikinci baskı, akşam baskısı gibi baskılar yapmışlardır.Millû Mücadele gazetelerinin dünya görüşü, belirlenmiş bir amaca yöneliktir. Oda Milû Mücadele'ye katkıdır. Gazetelerdeki haber ve yazı dağılımı, bize Millû Mücadeletoplumunda öne çıkan olayların neler olduğunu gösterir. Gazetelerde en çok yer alanhaber % 30'larla dış dünya ile ilgili haberlerdir, gazetelerin birlik ve beraberlik ile ilgilihaberleri % 20'lerdedir, Yunanlılar ile ilgili haberler ise gazete haberlerinin ortalama% 25'ini oluşturmaktadır. Ordu ve cephe haberleri % 20'ye tekabül ederken yerelhaberler daha düşük olmaktadır.Gazeteler toplumun üyeleri arasında ortak bir duygunun gelişmesine katkıdabulunmuştur. Özellikle olağanüstü durumda, gazeteler ortak düşmana karşı sembol veanlamları temsil ederek ve taşıyıcılığını yaparak toplumsal dayanışma ve bütünleşmeninyaratılmasında önemli bir rol oynamışlardır.

Abstract:
The social structure of the period of Turkish National struggle can be consideredas an unordinary social condition. In unordinary condition, the traditional features ofsociety tend to be extinguished and no new ones come forth. The long periods of war areinevitable causes of unordinary conditions of the society.Press has a close relation with the phenomenon of nation-state andmodernization. In social change and restructuration of society press has a central role.Specifically, in unordinary condition press plays one of the most important roles insocial integration and social solidarity.The press of the Turkish National Struggle has these main characteristics. It wasused as an instrument of propaganda. All the newspapers in Anatolia were tied to TheGeneral Directory of Press (Matbuat Umum Müdürlüğü). This directory was directlycontrolled by the Presidency of the Grand National Assembly (at he same time by theArmy Commandership). This control was related to possessing the resource ofinformation and news, authorization to print a newspaper, financial support and otherarrangements in having and publishing newspaper. Newspapers had to publish officialpapers. The newspapers that did not obey these regulations were not financiallysupported so that they needed either to decrease the number of newspapers printed or topause publication.In the unordinary condition, people had access to information about war solelythrough newspapers. So the sale of newspapers increased. In order to meet the need ofinformation between people, second copies of the newspapers, hand notices and nighteditions were also published.The ideology of the Press of Turkish National Struggle is determined byconsidering its role in this struggle. The distribution of the news and articles in thenewspapers shows the significant events of this time. In newspapers, we see that 30percent of the news was about external world, then news about social unity andsolidarity occupied 20 percent, the news about Greece comprised of the 25 percent, and20 percent of the news were placed about army and front lines.The newspapers have contributed to the development of common feeling amongthe members of society. Especially in unordinary condition, newspapers had animportant role in the creation of social solidarity and integration through representingand carrying symbols and events against the common enemy.