XVIII. yüzyılda Antakya`nın sosyal ve ekonomik yapısı (1708-1777)
The social and economic structure of Antioch in the 18th century (1708-1777)
Yazar: DOĞAN GÜN
Danışman: PROF.DR. MAHMUT ŞAKİROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
Gün, Doğan, XVIII. Yüzyılda Antakya'nın Sosyal ve Ekonomik Yapısı (1708-1777),Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Mahmut Şakiroğlu.Bu incelemenin temel amacı, XVIII. yüzyıl Antakya'sının sosyo-ekonomikyapısı ve kentin gelişim evrelerinin belirlenmesidir. Bu amaca yönelik olarak örneklemveri tabanı olarak Antakya şerciyye sicilleri (kadı sicilleri-yerel mahkeme kayıtları)kullanılmıştır.Araştırma 1708-1777 yıllarını kapsayan iki ana bölümden oluşmaktadır. I.Bölümde, XVIII. yüzyılda Antakya'da bulunan kent yöneticilerinin ne ölçüde merkezebağlı oldukları saptanmaya çalışılmış, yönetici sınıfla yöre halkı arasındaki ilişkileraraştırılmıştır. Devletin taşradaki idarû temsilcilerinin yerel ahali ile olan ilişkilerinintahliline ağırlık verilmiştir. Antakya mahkeme defterlerinden elde edilen bulgular,mahallû güçlerin kent yönetimindeki etkilerini ortaya çıkarmıştır. Böylece, genelanlamda Osmanlı yönetim merkezinin yerel ile olan ilişkilerini Antakya örneğindeincelemek üzere yeni bir ampirik temel oluşturulmuştur. Ayrıca, Antakya'daki eşkıyâlıkolaylarının toplumsal bir eşkıyâlık tipi olup olmadığı incelenmiş, köy, nahiye ve mezrayönetiminde etkin olduğu görülen şeyhlerin, Antakya köylerinin idaresindeki yerine,merkez ve köy ahalisiyle olan ilişkilerine, uygulamalarına, olaylara müdahale şekillerinedair bilgiler sunulmaya çalışılmıştır. Edinilen veriler ışığında Antakya yönetiminde kadıve naip, voyvoda, yeniçeri serdârı gibi idarecilerin kent yönetimindeki etkinliği ortayaçıkarılmaya çalışılmıştır. Bu yapıldıktan sonra XVIII. yüzyılda Antakya'daki idarûyapının o dönemdeki Osmanlı taşra idaresinin içinde nasıl bir yer edindiğiirdelenmiştir.II. Bölümde, Antakya'nın XVIII. yüzyıldaki gündelik yaşamı incelenmiştir. Kenttesosyo-ekonomik hayatın aktörlerinden olan askeri sınıf mensuplarının ve yerel ahaliiçinde ticaretle uğraşan alt düzeydeki sıradan ve üst düzeydeki zengin ailelerin terekelerive vakfiyeleri incelenerek, maddû varlıklarından sosyo-ekonomik faaliyetlerine değingeniş bir çözümleme amaçlanmıştır. Kentin Osmanlı yönetim zinciri içindeki yeri, fizikive kültürel yapısı, diğer kentlerle olan sosyo-ekonomik ilişkileri, ngiliz tacirlerin bölgeahalisiyle olan ilişkileri, kentteki Müslim ve Gayrimüslimlerin gündelik yaşamdabirbirleri ile ilişkileri bu bölümde ele alınmış olan başlıca konulardır.Araştırma tekniği bakımından, Osmanlı toplumunu ve Antakya kent yaşantısınıyakından ilgilendiren önemli gelişmeler, diğer kent tarihi araştırmalarıylakarşılaştırmalar yapılarak irdelenmiştir.

Abstract:
The main aim of this study is to determine the social-economic structure andthe development stages of the Antioch city in the 18th century. In order to attain thisaim, the Antioch legal registers (Kadi sicils-the registers of local law courts) havebeen used as sample database.The study consists of two main chapters that include the years between 1708-1777. In the Chapter I, it is tried to determine that the dependence level of the citygovernors to the center, and the character of the relations between the people andthese governors in the 18th century. We concentrated on the analyzing the relationsbetween the people and the administrative governors. The findings, obtained fromthe registers of Antioch law courts, put forward the influences of the local powers onthe administration of the city. In this way, an empiric base is consisted for examiningthe relations between the Ottoman administrative center and the local administrationson the model of Antioch. Besides, the brigand activities are examined in point of thesocial brigandage; and giving information about the activities and positions of thesheikhs (who taking part in the administration of the villages, the districts and thefields) in the administration of Antioch villages; and about their relations betweenthe center and the people of provinces; and about their interfering to events in thisareas. In the light of datum, we attempt to find out the activities of kadi, nâib,voyvoda and yeniçeri serdâri etc. in the Antioch administration. Afterwards, theposition of Antioch administrative structure in the Ottoman provincial administrationhad been examined.In Chapter II, the daily life Antioch in the 18th century is looked over. Thecharter of waqfs (waqfiye) and the estate registers of the military class, and of thetraders who belonging to whether inferior or upper classes and actors of the social-economic life in the city, are researched; and in point of their possessions, analyzingof their social-economic activities is aimed. The main topics in this chapter are: Theposition of the city in the Ottoman administrative circle; its the physical and thecultural structure; the social-economic relations of the city between the other cities;the relations between the English merchants and the people of the area; and therelations between Muslims in daily life.In point of research way, the developments, related to Ottoman society and theAntioch urban life, had been studied comparatively with other city histories.