Aile sağlığı çalışanlarının toplumsal cinsiyet rol tutumları: Antalya ili örneği
Gender role attitudes of family health nurses: The case of Antalya province
Yazar: İREM AKKAYA
Danışman: PROF. DR. SELMA ÖNCEL
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Antalya = Antalya ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Amaç: Bu çalışma Antalya ilinde beş merkez ilçede bulunan aile sağlığı merkezlerinde görev yapan aile sağlığı çalışanlarının toplumsal cinsiyet rol tutumlarını ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı tiptedir. Araştırmanın evrenini Antalya ilinde beş merkez ilçede görev yapan toplam 363 aile sağlığı çalışanı oluşturmuştur. Araştırmaya katılmayı kabul eden 323 aile sağlığı çalışanı örnekleme alınmıştır. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Özellikler Soru Formu ve 'Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği' kullanılmıştır. Veriler Eylül 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında araştırmacı tarafından toplanmıştır. Veriler yüzde, ortalama, standart sapma, t-testi, One way Anova testi, Kruskal Wallis ve Mann-Whitney U testi kullanılarak değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Araştırmaya alınan aile sağlığı çalışanlarının; kadın cinsiyet rolünden 37.7±3.3 (18-40), erkek cinsiyet rolünden 33.7±4.5 (21-40), eşitlikçi cinsiyet rolünden 38.3±2.2 (20-40), geleneksel cinsiyet rolünden 33.6±4.5 (18-40), evlilikte cinsiyet rolünden 27.7±2.7 (12-30) puan aldıkları belirlenmiştir. Aile sağlığı çalışanlarının Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği toplam puanlarının ise 171.1±13.0 (112-190) olduğu görülmüştür. Aile sağlığı çalışanlarının Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği toplam puan ortalamaları ile yaş, medeni durum, çalışma süresi hem kız hem erkek çocuğa sahip olma durumu, çalışılan kurumda cinsiyet eşitsizliği yaşandığını düşünme durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Aile sağlığı çalışanlarının eşitlikçi toplumsal cinsiyet rol tutumlarına sahip oldukları belirlendi. Çalışma yılı 10 yılın altında olanların, çalıştığı kurumda cinsiyet eşitsizliği konusunda dikkat çeken durumla karşılaşanların Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği toplam puan ortalamaları diğerlerine göre daha yüksektir. Aile sağlığı çalışanlarının farkındalıklarının arttırılması için eğitim yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet, toplumsal cinsiyet rol tutum, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, aile sağlığı çalışanları, halk sağlığı hemşireliği

Abstract:
Objective: This study was carried out to determine the gender role attitudes of family health nurses working in family health centers located in five central districts of Antalya and the factors affecting them.
Method: This study is of descriptive type. The survey contains 363 family health nurses working in family health centers. 323 family health nurses
who agreed to participate in the study were included in the sample. The data in the survey has been collected by using the Descriptive Questionnaire Form and Social Gender Roles Attitude Scale. The data were collected by the researcher between September 2019 and February 2020. The data were evaluated using percentage, mean, standard deviation, t-test, One way Anova test, Kruskal Wallis and Mann-Whitney U test.
Results: Family health nurses in research; 37.7 ± 3.3 (18-40) from the female gender role, 33.7 ± 4.5 (21-40) from the male gender role, 38.3 ± 2.2 (20-40) from the egalitarian gender role, 33.6 ± 4.5 (18-40) from the traditional gender role, 27.7 ± 2.7 (12-30) from the marriage gender role, gender in marriage they got a score of 27.7 ± 2.7 (12-30) for their role. The total score of gender roles attitude scale by family health nurses was found to be 171.1 ± 13.0 (112-190). It was found that there is a statistically significant difference between family health nurses total gender roles attitude scale averages and age, marital status, duration of work, having both girls and boys, and thinking that there is gender inequality in the institution where they work (p <0.05).
Conclusion: It has been determined that family health nurses have egalitarian gender role attitudes. The Gender Roles Attitude Scale total score averages of those with less than 10 years of employment and those who encounter a striking situation about gender inequality in their institution are higher than the others. Education is recommended to increase the awareness of family health nurses.
Key words: Gender, gender role attitudes, gender inequality, family health nurses, public health nursing