Rus dilinde fiillere getirilen morfemler olan ön eklerin morfo-semantik fonksiyonlarının Türk öğrencisi bakışıyla incelenmesi
Investigation of the morpho-semantic functions of prefixes in the Russian language in the view of Turkish students
Yazar: MUHAMMED TAŞKESENLİGİL
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR DEMİR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Biçimbilim = Morphology ; Dil bilgisi-ekler = Grammar-prefix ; Dilbilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dilbilim = Linguistics ; Rusça = Russian ; Türk öğrenciler = Turkish students ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, öğretim amaçlı olarak Rus dilinde fiillerin önüne getirilen morfemler olan ön eklerin ve bunun sonucu olarak da ortaya çıkan ön ekli fiillerin morfolojik ve semantik fonksiyonlarını Türk öğrencisinin bakışıyla incelemek, yaşanan kaynak eksikliğini gidermek ve ön ekli fiilleri öğrenmek isteyenlere yararlı bir çalışma sunmaktır. Ayrıca farklı dil ailelerine mensup, sentaktik (söz dizimsel) ve morfolojik (biçimsel) açıdan birbirinden farklı yapılara sahip olan Rusça ve Türkçenin dil bilgisel ve biçim bilimsel yapılarını karşıtsal çözümlemeyle ortaya koymak diğer bir amacımızdır. 
Rus dilinde sadece hareket fiilleriyle sınırlı olmayan ve sondan eklemeli bir dil olduğu için Türk dilinde bulunmayan ön ekler, yabancı dil olarak Rusça öğrenen bireyler için bu dilin gramerinin önemli öğelerinden birisidir ve fiil kategorisinin en zor konularından birisini teşkil etmektedir. 
Bu bağlamda söz konusu zorluğun önüne geçebilmek ve Rusça öğrenen bireylerin bu ekleri kavramasını kolaylaştırmak için tezin ilk bölümünde her iki dilde fiil kavramı, fiilin kategorileri, zaman kategorisi, her iki dilde bitmişlik-bitmemişlik konusu kıyaslamalı olarak değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Türkçede somut olarak bulunmayan ancak Rus dilinin bel kemiği olan ön ekler ve ön ekli fiiller konusu, çeşitli tablolar ve şekiller yardımıyla detaylı olarak anlatılmıştır.  Rusçada 21 tane ön ekin her birinin temel anlamları, yan anlamları, zıt anlamları, eş anlamları ve aynı kökten olan ön ekler çeşitli fiil tabloları ve birçok örnek çerçevesinde detaylı olarak anlatılmıştır. 
Bu bağlamda hem Rus dilinde hem de diğer dillerde konuyla ilgili yapılmış bilimsel çalışmalar taranmış elde edilen kaynaklar incelenmiş ve elde edilen bilgiler kapsamlı bir değerlendirme ile ortaya konulmuştur.

Abstract:
The purpose of this thesis is to examine the morphological and semantic functions of the prefixes, which are brought to the front of the verbs in the Russian language, in vıew of Turkish students, and as a result, to avoid the lack of resources and to present a useful work for those who want to learn verbs with prefixes. Furthermore, our second goal is to present the linguistic and morphological structures of Russian and Turkish languages, which are from different language families and have different structures in terms of syntactic (syntactic) and morphological structures, by counter-analysis.
Prefixes, which are not only limited to motion verbs in the Russian language and are not found in the Turkish language as it is an agglutinative language, are one of the most important items of the grammar and constitute one of the most difficult subjects of the verb category for individuals learning Russian as a foreign language.
For this reason, in order to avoid the difficulty in this context and to make it easier to understand these prefixes for the learners of Russian language, the concept of the verb, verb categorization, time categorization, the perfective-imperfective subject has been evaluated comparatively in the first part of the thesis. In the second part, the prefixes and the prefixed verbs, which are not concrete in the Turkish language but are the backbone of the Russian language, are explained in detail with the help of various tables and shapes. 21 basic prefixes in the Russian language are explained together with their metaphorical meanings and various examples are given and a variety of verb tables are provided for understanding the subject.
In that sense, scientific studies related to the subject, which are written in Russian language and the other languages, have been investigated and the obtained resources have been examined and the obtained information has been put into a comprehensive evaluation.