Düzenli spor yapan öğrenci gruplarında egzersizin total antioksidan kapasite ve serum lipit profili üzerine etkisi
The effects of exercise on total antioxidant capacity and serum lipid profile in regularly exercising sports students
Yazar: ŞULE GÜRSOY
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL TEMEL
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antioksidan vitaminler = Antioxidant vitamins ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Egzersiz = Exercise ; HDL = HDL ; LDL = LDL ; Lipidler = Lipids ; Malondialdehit = Malondialdehyde ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Serbest radikaller = Free radicals ; Trigliseridler = Triglycerides

Özet:
Sağlıklı yaşam için düzenli egzersizin önemi her geçen gün daha iyi anlaşılmaktadır. Egzersizin, kardiyovasküler zindelik, sağlıklı vücut ağırlığı ve kas kitlesinin devamlılığı, karın bölgesi yağlanmasının azaltılması, insülin duyarlılığının düzeltilmesi, kan lipit profilinin dengelenmesi gibi sağlık üzerinde olumlu birçok faydası gözlemlenmiştir.Egzersiz sırasında, ortaya çıkan ROS'un vücutta yol açtığı kısa süreli oksidatif stresin kalıcı bir hasara neden olmadığına hatta vücut antioksidan savunma sistemini kuvvetlendirdiğine inanılmaktadır. Bu düşünce düzenli egzersiz yapan bireylerin kanlarında antioksidan enzimlerin arttığının gözlemlenmesi ile de desteklenmektedir. Oksidatif stresde ki patolojik artışın kanser, kardiyovasküler hastalıklar, diabetes mellitus gibi pek çok hastalığa sebep olduğu da bilinmektedir.Çalışmamızın amacı, egzersizin insan sağlığı, oksidatif stres ve antioksidan kapasite üzerine etkilerini araştırmaktır. Bu amaçla; düzenli spor yapan beden eğitimi öğrencileri ile benzer özelliklere sahip fakat spor yapmayan ve sedanter bir yaşam tarzına sahip olan tıp fakültesi öğrencilerinin kan parametrelerini karşılaştırmayı planladık.Kız öğrenciler ve erkek öğrenciler fiziksel aktivite oranlarına göre gruplandırıldılar. Kız öğrenciler kendi aralarında; erkek öğrenciler de kendi aralarında değerlendirmeye tabi tutuldu. Öğrencilerin açlık kan örnekleri alınarak elde edilen serum örnekleri aliquatlarına ayrıldı ve analiz gününe kadar -20?C ta muhafaza edildi.Serum örneklerine rutin biyokimyasal analizlere ilaveten, oksidatif stres belirteci olarak TBARS testi; non-protein antioksidan kapasite ölçümü için FRAP; bireysel antioksidan etkileri yönünden A, C, E vitaminleri; serum lipit profili değerlendirilmesi için total lipit, Total-K, HDL-K, LDL-K, trigliserit testleri; anemi göstergesi olarak serum demir, demir bağlama kapasite testleri; serum proteinleri profili için Albümin, ferritin, transferrin, seruloplazmin, testleri yapılmıştır.Tıp fakültesi öğrencileri lipit profili kolesterol, HDL-K, LDL-K ve total lipit testleri grup ortalamaları; Beden eğitimi öğrencilerine kıyasla istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Ancak LDL-K / HDL-K oranları yönünden beden eğitimi öğrencileri lehine düşüş bulunmuştur. Bu durum egzersizin lipit profili üzerine iyileştirici etkisi olarak yorumlanmıştır.Serum proteinleri ve proteinlerden etkilenen Ca, demir, TBARS analiz sonuçları tıp fakültesi öğrencilerinde beden eğitimi öğrencilerine kıyasla hem erkeklerde hem de kızlarda istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Bu yüksekliğin önemli oranda serum proteinlerine bağlı olarak gerçekleştiği görülmüştür. Bu nedenle egzersizin kan Ca düzeyine olumsuz etkisi olmadığı, demir düzeylerine ise kısmen etkili olduğu yorumu yapılmıştır. TBARS yönünden egzersize bağlı olarak hafif bir oksidatif stres arştı her zaman mümkün olacağı düşüncesiyle gruplar arası fark normal kabul edilmiştir.Sonuç olarak düzenli aerobik egzersizin serum lipit profili üzerine iyileştirici etkide bulunarak kardiyovasküler hastalık riskini azalttığı söylenebilir. Ayrıca serum demir düzeylerindeki azalmanın egzersizden kaynaklanan aşırı ROS üretimini dengelediği ancak demir düzeylerinin aşırı azalması durumunda kontrollü olarak demir takviyesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The importance of regular daily exercise for healthy living is increasingly recognized. Regular exercise has been shown to exert multiple beneficial effects on general health, such as promoting cardiovascular fitness, maintaining optimal body weight and muscle mass, decreasing abdominal fat deposition, increasing insulin sensitivity, and improving serum lipid profile.It is believed that the brief oxidative stress caused by exercise-induced ROS increase does not cause a permenant injury but rather it support antioxidative defense mechanisms. This is supported by the observation of increased antioxidative enzymes in bloods of regularly exercising individuals. Oxidative stress is considered as an etiology of cardiovascular diseases, diabetes mellitus, and cancer.The aim of this study was to examine the effects of exercise on human health, oxidative stress, and antioxidative capacity. We planned to compare the blood samples of regularly exercising sports students with sedentary non-exercising medical students.Female and male students were grouped according to the activity levels and each gender group was seperately analyzed. Fasting blood samples of studied subjects were taken. The serum samples were divided into aliquats and stored at -20?C until the analysis.In addition to routine biochemical anlyses, TBARS testing for oxidative stres measurement, FRAP, A, C, E vitamins for non-protein antioxidative capacity measurement, total lipid, total cholesterol, HDL-C, LDL-C, and triglyceride tests for serum lipid measurement, serum iron and iron-binding capacity for anemia asssessment, and serum albumin, ferritin, transferin, and ceruloplasmin tests for serum protein profile assessment were performed.Mean values for total cholesterol, HDL-C, LDL-C, and total lipid were siginificantly higher in medical students compared to sports students. In contrast, LDL-C / HDL-C ratio was siginificantly lower in sports students and this finding was attributable to the beneficial influence of exercise on lipid profile.Serum proteins as well as serum Ca, iron, and TBARS anlysis, which are influenced by protein levels, were significantly higher in medical students compared to sports students for both genders. This finding was largely due to serum protein levels. Thus, it was concluded that exercise does not exert any negative effect on serum Ca and iron levels. The difference between groups regarding TBARS was considered normal due to the fact that a slight exercise-induced increase in oxidative stres might be always possible.In conclusion, regular aerobic exercise may decrease cardiovascular disease risk by exerting a beneficial effect on serum lipid profile. A decrease in serum iron levels was considered to balance excess exercise-induced ROS production, whereas excessively decreased serum iron levels should be replaced in a controlled manner.