Posof (Ardahan) yaban hayatı geliştirme sahası kuş türlerinin tespiti ve bazı türlerin biyolojileri üzerine araştırmalar
Identification of bird species and biological studies on some species in Posof (Ardahan) wildlife reserve
Yazar: FERDİ AKARSU
Danışman: PROF. DR. MEHMET SIKI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Posof (Ardahan) Yaban Hayatı Geliştirme Sahası (YHGS)'nda yıl boyu gözlenen ve üreyen kuş türlerinin tespiti ile bu türlerin üreme durumlarının belirlenmesi amaçlanmış olup ayrıca Crex crex (Bıldırcın Kılavuzu) ve Tetrao mlokosiewiczi (Dağ Horozu) türlerinin çalışma alanındaki dağılımlarının ve biyolojilerinin belirlenmesi üzerine araştırmalar yapılmıştır.Posof YHGS'ndaki çalışmalarımız; ilk defa 2008 yılı mayıs ayında kuş gözlem çalışması ile başlamış ve 2009 yılı mayıs ayı arasında beş farklı dönemde sürdürülen gözlemler ile sonuçlanmıştır. Çalışma ile alanda üreyen kuş türleri, kışın görülen kuş türleri, Crex crex ve Tetrao mlokosiewiczi' nin dağılım bölgeleri ve sayıları tespit edilmiştir. Alanda ürediği tespit edilen kuş türleri ile dağılım alanlarını araştırdığımız Crex crex ve Tetrao mlokosiewiczi için Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla dağılım haritaları oluşturulmuştur.Posof YHGS'nda gerçekleştirdiğimiz üreyen kuşların tespiti çalışması, kışın, yazın ve göç döneminde yaptığımız gözlemler sonucunda 34 Familya'ya ait toplam 111 kuş türü saptanmıştır. Alanda görülen kuş türü sayısı 121 olup bunların 111'i bizim çalışmamız, 10 kuş türü başka araştırmacıların gözlemleri ile elde edilmiştir. Bu türlerden 103'ünün üremesi ile ilgili bilgiler elde edilmiş olup, bu türlerden 8 türün alanda üreme durumu kesin, 21 türün üremesi kuvvetle olası ve 74 türün de olası ürediği tespit edilmiştir. Alanda gerçekleştirdiğimiz kış aylarındaki arazi gözlemleri sonucunda 28 kuş türü tespit edilmiştir. Crex crex üreme araştırması sonucunda 38 öten erkek birey tespit edilmiştir. Tetrao mlokosiewiczi envanter çalışmaları sonucunda ise 2008 yılında 33, 2009 yılında ise 119 birey tespit edilmiştir.Alanda üreme kodu verilen türlerden IUCN sınıflandırmasına göre Neophron percnopterus (Küçük Akbaba) ve Aquila heliaca (Şah Kartal) türlerinin nesli Dünya ölçeğinde, Falco biarmicus, Gypaetus barbatus, Crex crex ve Tetraogallus caspius türleri ise Türkiye ölçeğinde tehlike altındadır.Anahtar kelimeler: Posof (Ardahan) Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, Kuş Türleri, Üreyen kuşların tespiti çalışması, Coğrafi Bilgi Sistemleri.

Abstract:
Aims of this study were to determine the breeding and resident bird species and their breeding statuses at Posof Wildlife Development Area (WDA), Ardahan. In addition to that, specific research on distribution and ecology of Corncrake (Crex crex) and Caucasian Black Grouse (Tetrao mlokosiewiczi) was conducted.Field surveys in the Posof WDA started in May 2008 and consisted of regular trips in five different periods before the end of the study in May 2009. At the end, distribution ranges and estimated populations of breeding species, winter birds, Crex crex and Tetrao mlokosiewiczi was revealed. Using Geographic Inormation Systems (GIS), distribution maps for each nesting species, including Crex crex and Tetrao mlokosiewiczi were produced.A total of 111 bird species from 34 family were identified in the study. Totally 121 bird species were recorded in the site of which 111 of them was recordere in our study, 10 bird species was recorded in previous years. Data suggesting breeding activity for 103 species was collected. Among these, 8 species were ranked as confirmed breeder, 21 species were probable breeder and 74 species were possible breeder. Winter surveys revealed the presence of 28 species. Study on Crex crex spotted 38 male individuals with territorial songs whereas surveys on Tetrao molokosiewiczi discovered 33 individuals in 2008 and 119 individuals in 2009.Among the species associated with breeding, Egyptian Vulture (Neophron percnopterus) and Imperial Eagle (Aquila heliaca) are globally, lanner (Falco biarmicus), lammergeier (Gypaetus barbatus), corncrake (Crex crex) and Caspian snowcock (Tetraogallus caspius) are locally (in Turkey) endangered with respect to IUCN classification.Keywords: Posof (Ardahan) Wildlife Development Area, Bird Species, Breeding Bird Resarch, Geographic Information Systems