Kahramanmaraş şartlarında rezene (Foeniculum vulgare var. dulce) popülasyonlarında farklı sıra arası mesafelerin verim, verim unsurları ve bazı kalite özellikleri üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of different row distances on yield, yield components and some quality traits in fennel (Foeniculum vulgare var. dulce) populations under Kahramanmaras conditions
Yazar: FERHAT AĞCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN GEDİK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araĢtırma KahramanmaraĢ ekolojik koĢullarında bazı rezene (Foeniculum vulgare Mill. var. dulce) popülasyonlarının ve sıra arası mesafelerinin verim, verim unsurları ve kalite özellikleri üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla 2019-2020 yetiĢtirme sezonunda yürütülmüĢtür. Deneme tesadüf bloklarında bölünmüĢ parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuĢtur. ÇalıĢmada; Konya, Tokat 1, Urfa rezene popülasyonları ana parsellere ve 20, 30, 40, 50 cm sıra arası mesafeler ise alt parsellere gelecek Ģekilde yerleĢtirilmiĢtir. AraĢtırmada farklı sıra arası mesafelerde ekilen rezene popülasyonlarıyla ilgili çıkıĢ, dallanma, çiçeklenme, meyve bağlama ve olgunlaĢma süreleri, bitki boyu, bitki baĢına dal sayısı, bitki baĢına Ģemsiye sayısı, bitki baĢına Ģemsiyecik sayısı, bitki baĢına tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, tohum verimi, biyolojik verim, ham protein oranı, sabit yağ oranı, sabit yağ verimi, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi ve uçucu yağ bileĢenleri incelenmiĢtir. AraĢtırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; bitki boyu 62.00-82.50 cm, bitki baĢına dal sayısı 6.77-9.90 adet, bitki baĢına Ģemsiye sayısı 23.12-38.83 adet, bitki baĢına Ģemsiyecik sayısı 173.08-253.28 adet, bitki baĢına tohum sayısı 1114,46-1911.80 adet, bin tohum ağırlığı 8.36-10.43 g, tohum verimi 111.44-216.72 kg da-1 , biyolojik verim 788.11-1320.18 kg da-1 , ham protein oranı %12.01-13.94, sabit yağ oranı %12.71-16.12, sabit yağ verimi 14.15-31.45 kg da-1
, uçucu yağ oranı %1.58-1.87 ve uçucu yağ verimi 7.59-16.70 L da-1 olarak bulunmuĢtur. Uçucu yağ bileĢenleri açısından popülasyonlar değerlendirildiğinde; trans-Anethol oranı bakımından en düĢük değerin (%19.38) Konya
popülasyonunda, en yüksek değerin (%79.62) Urfa popülasyonunda bulunduğu görülmüĢtür. Dekara tohum verimi açısından sıra arası mesafelerin 40 cm ye kadar artması olumlu yönde etki etmiĢtir. Tohum verimi göz önünde bulundurulduğunda Konya popülasyonunun 40 cm sıra arası mesafede en yüksek tohum verimine sahip olduğu görülmüĢtür.

Anahtar Kelimeler: F. vulgare var. dulce, rezene, sabit yağ, sıra arası mesafe, tohum verimi, uçucu yağ

Abstract:
This research was carried out in 2019-2020 growing season, in order to define the effects of inter-row distances on yield and yield factors on quality traits of some fennel (Foeniculum vulgare Mill. var. dulce) populations in Kahramanmaras ecological conditions. Divided parcels in randomized trial blocks were set up within triple reiteration according to experimental design. In the study, Konya, Tokat 1 and Urfa fennel populations were placed in the main parcels, and the 20, 30, 40, 50 cm inter-row distances were placed in the sub parcels. In the study, the fennel populations planted in various distances were examined in terms of emergence, branching p, flowering, fruit setting and ripening time, plant height, number of branches per plant, number of umbels er plant, number of umbellets per plant, number of seeds per plant, thousand seed weight, seed yield, biological yield, crude protein ratio, fixed oil ratio, fixed oil yield, volatile oil yield, and volatile oil components. Due to the findings of the research, plant height was 62.00-82.50 cm, number of branches per plant was 6.77-9.90, number of umbels per plant was 23.12-38.83, number of umbellets per plant was 173.08-253.28, number of seeds per plant was 1114.46-1911.80, thousand seed weight was 8.36- 10.43 g, seed yield was 111.44-216.72 kg da-1 , biological yield was 788.11- 1320.18 kg da-1 , crude protein ratio was 12.01-13.94%, fixed oil ratio was 12.71-16.12%, fixed oil yield was 14.15-31.45 kg da-1 , volatile oil ratio was 1.58-1.87%, and volatile oil yield was 7.59-16.70 L da-1. As the populations evaluated in terms of volatile oil components, regarding trans-Anethol ratio, the lowest ratio (19.38%) was observed at Konya population and the highest value (79.62%) was. observed at Urfa population. In terms of seed yield per decare, increasing the inter-row distances up to 40 cm had positive effect Regarding seed yield, Konya population was observed with the highest seed yield at 40 inter-row distance.

Keywords: essential oil, F. vulgare var. dulce, fennel, fixed oil, row spacing, seed yield