Toprakta oluşturulan tuz stresi koşullarında hümik asit ve hidrojel uygulamasının bazı toprak özellikleri ile bazı fizyolojik bitki parametreleri üzerine etkisi
Effect of humic acid and hydrogel (polyacrylamide) on some soil properties and some physologic plant parameters in soil under salt stresses
Yazar: CANAN KANT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ADİL AYDIN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETDoktora TeziTOPRAKTA OLUŞTURULAN TUZ STRESİ KOŞULLARINDA HÜMİK ASİT VE HİDROJEL UYGULAMASININ BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ İLE BAZI FİZYOLOJİK BİTKİ PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİCanan KANTAtatürk ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüToprak Anabilim DalıDanışman:Yrd. Doç. Dr. Adil AYDINBu çalışmada farklı tuz stresi koşullarında toprağa uygulanan hümik asit ve hidrojelin bazı toprak özellikleri ile fasulye (Phaseolus vulgaris L.) bitkisinin gelişimi ve tuz stresine tepkisi incelenmiştir. Bu amaçla toprağa uygulanan farklı (0, 30, 60 ve 120 mM) konsantrasyonlardaki tuzların (CaCl2, CaSO4, MgCl2, MgSO4, NaCl, Na2SO4, KCl, K2SO4) oluşturduğu stres koşullarında hümik asit ve hidrojel (0; %0,05; %0,1) uygulamasının topraktaki tuz stresini azaltmadaki etkisi, 2kg toprak kullanılarak sera koşullarında tam şansa bağlı bloklar deneme deseninde (8x4x2x3x3=576 saksıda) yürütülmüştür. Canlı bitki dokularında katalaz (CAT), peroksidaz (POD), süperoksitdismutaz (SOD), klorofil, prolin, nitrat, hücre geçirgenliği, yaprak alan indeksi ve tuz tolerans indeksi gibi parametreler ile bitki kuru madde miktarı ve bitki mineral içeriği üzerine hümik asit ve hidrojel ilavesinin etkisi incelenmiştir.Deneme sonucunda elde edilen bulgulara göre, farklı tuz stresi koşullarına sahip topraklarda, topakların elektriki iletkenlik (EC), doygunluk yüzdesi (DY), tarla kapasitesi (TK), daimi solma noktası (DSN) ve yarayışlı nem kapasitesi (YNK) gibi özelliklerine hümik asit ve hidrojel uygulamasının istatistiksel olarak etkili olduğu bulunmuştur. Bitki parametreleri (CAT, POD, SOD, klorofil, prolin, nitrat, hücre geçirgenliği vs.) üzerinde tuz stresini azaltmada hümük asit ve hidrojeller istatistiksel olarak etkili olmuştur. Bitki gelişimi ve kuru madde miktarını tuz stresi negatif yönde etkilerken, humik asit ve hidrojel uygulaması tuz stresinin negatif etkisini azaltmıştır. Tuz stresini azaltmada en etkili doz %0,1 hidrojel dozudur. Tuz stresinin azaltılmasında hem toprak özellikleri hem de bitki parametreleri üzerinde hidrojel uygulamalarının, hümik asit uygulamalarından daha etkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre, fasulye gibi tuza hassas bitkilerin yetiştirilmesinde, toprakta tuz stresinin azaltılmasında ve toprak neminin bitki tarafından daha etkin kullanımında hidrojel kullanımının daha yararlı olacağı, ancak hidrojellerin pahalı olması nedeniyle, hümik asitin de bu amaç doğrultusunda kullanılabileceği önerilebilir.2008, 199 sayfaAnahtar kelimeler:Tuz stresi, hümik asit, hidrojel, klorofil, prolin, nitrat, katalaz, peroksidaz, süperoksitdismutaz, kuru madde, mineral içerik.

Abstract:
ABSTRACTPh. D. ThesisEFFECT OF HUMİC ACİD AND HYDROGEL (POLYACRYLAMIDE) ON SOME SOIL PROPERTİES AND PHYSOLOGIC PLANT PARAMETERS IN SOİL UNDER SALT STRESSESCanan KANTAtatürk UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of soil ScienceSupervisor:Yrd. Doç. Dr. Adil AYDINThis study was conducted for determining the effects of humic acid (HA) and hydrogel (HJ) application on some soil properties and growth parameters of bean (Phaseolus vulgaris L.) grown under different salinity conditions. For this purpose, a pot experiment was conducted under greenhouse conditions. According to a factorial design (4x8x2x3x3=576), 4 salt concentrations (0, 30, 60 and 120 mM), 8 salt sources (CaCl2, CaSO4, MgCl2, MgSO4, NaCl, Na2SO4, KCl, K2SO4), 2 different amendments (HA and HJ) and 3 treatment levels (0, %0.05, %0.1 w/w). For evaluating the effects of HA and HJ on catalase (CAT), peroxidase (POD), superoxidase dismutase (SOD), chlorophyll, proline, nitrate, permeability, leaf area index (LAI) and salt tolerance index, plant dry matter content and mineral composition, 6 weeks old seedlings were analyzed.Humic acid and HJ significantly affected electrical conductivity, saturation percentage, field capacity, wilting point and available moisture of soils. Similar results were obtained for plant parameters such as CAT, POD, SOD, chlorophyll, proline, nitrate, cell permeability, LAI, and salt tolerance index. Hydrogell was much more effective than HA both on soil and plant parameters tested. While salt stres has negative effect on plant growth and dry matter content, HJ and HA application reduced its negative effects. The most effective dose of HJ in reducing salt stress was 0.1%. As a result it can be suggested that for salt sensitive plants such as bean, HJ can be used safely without any striction. But, Humic acid can also be used for reducing salt stres because of high cost of HJ.2008, 199 pagesKey words: Salt stress, humic acid, hydrogell, chlorophyll, proline, nitrate, catalase, peroxidase, superoxidase dismutase, dry matter, mineral composition.