Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği'nin yıkılışından sonra Azerbaycan-Rusya ilişkileri
Azerbaijan-Russian relations after disintegration of the Union of Soviet Socialist Republics
Yazar: NAMİG MAHMUDOV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TURGAY CİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliğinin yıkılışındangünümüze kadar geçen sürede Azerbaycan Cumhuriyeti ile Rusya Federasyonu arasındakisiyasi ilişkilerin bilimsel olarak analiz edilmesidir.SSCB'nin çöküşünün ardından Güney Kafkasya'da ortaya çıkan üç devletten biri olanAzerbaycan Cumhuriyeti, komşuları ile ilişkilerini yeni bir düzlemde kurma çabası içinegirmiştir. Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti için komşularıyla ilişkiler içinde en fazla önemarz edeni, ülkenin kaderi üzerinde tarihsel açıdan son iki yüz yıl içinde belirleyici konumdaolan Rusya ile ilişkiler olmuştur. Rusya ile ilişkiler artık eyalet-merkez arasındaki ilişkilerboyutundan çıkmış ve iki bağımsız devlet arasında adil ilişkiler düzlemine yerleşmiştir.1994 yılına kadar iki devlet arasında daha çok çatışma yoğunluklu olmak kaydıyla ikiliilişkiler üst düzeyde olmuştur. Bunun da nendi, o dönemdeki iktidarın Rusya karşıtı politikasıve Rusya'nın, Dağlık Karabağ savaşında Azerbaycan'ın aldığı yenilgilerin arkasındaki aktörolarak görülmesidir.Bu durum Haydar Aliyev'in göreve gelmesi sürecinde ve görevde olduğu dönemde dekendisini hissettirmiştir. Ama, yeni dönemde yaşanan gerginlikler daha sivil boyutta olmuş veiki ülke arasında doğrudan çatışma hemen-hemen hiç yaşanmamıştır. Günümüzde ilişkilerdaha farklı boyuta oturmuş, şu anda Azerbaycan'ın genel olarak dengeli dış politikası ileRusya'nın dengeli yayılmacı dış politikası çerçevesinde sürdürülmektedir.Rusya, ayrıca Hazar Denizi'nin Azerbaycan'a ait kıyısında yer alan geniş petrolrezervlerinin işletilmesi ve taşınması konusunda da aktif bir tutum almıştır. Ayrıca, özellikle1994'ten sonra Azerbaycan'ın batılı petrol şirketleri ile yaptığı bütün petrol antlaşmalarınadahil olmak istemiş ve petrolün Batı dünyasına Rus toprakları üzerinden geçecek boru hatlarıile ulaştırılması gerektiğini savunmuştur.Rusya'nın Azerbaycan politikaları bölgede birbirine karşı olan ülke bloklarıoluşturmuştur.Rusya, İran ve Ermenistan'la görüş birliği içerisindeyken, Türkiye ve ABD,Azerbaycan'ın Rusya'dan tamamen bağımsız olması yönünde Bakü ile işbirliği içine girmiştirÖzellikle, 1990'ların ikinci yarısından itibaren, ABD, Azerbaycan petrolüne olan ilgisinedeniyle bölgede Rusya'ya karşı önemli bir aktör olarak ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
The main objective of this research is to analyse the political relation between theAzerbaijan Republic and the Russian Federation after the collapse of the USSR till our days.Following the collapse of the Soviet Union, as one of the emerging three states in theSouthern Caucasus, Republic of Azerbaijan tries to renew its relations with the neighbours.The most important one among these relations is the one with Russia, due to its historicaldetermining status on the fate of Azerbaijan in the last two centuries. In this new period,relations with Russia changes from a ?periphery-center? type of relation to an ?equal? onebetween two independent states.It was the conflict intensity as bilateral relation at top level between two countries till1994.Cause; the Russia was appeared as a actor behind the defeat of Azerbaijan in ?DaglıkKarabag War?.This situation was felt itself when Haydar Aliyev comes in and when he was in roletoo. But, the stresses in new period were more at civil size and it almost wasn?t the directconflict between these two countries. The relations are in different size in our days and nowthe stable foreign politics of Azerbaijan was continued in the context of the stable foreignpolitics of Russia.Russia, also has taken an active place in operation and in transmission of petrolresources which are located in the Azerbaijan beaches of Hazar Sea. Also, it has wanted to beon the register to all petrol contracts which Azerbaijan was contracted with the westernercorporations especially after 1994 and it was wanted to arrived the petrol with pipelines whichwere passed from Russia to West World.Azerbaijan politics of Russia was constituted the country blokes which were adversewith each other in the region. Russia when was agreement with İran and Armenia, Turkey andUSA, cooperated with Baku to be a completely an independent the Azerbaijan from Russia.Especially, after second half of 1990, USA was appeared as an important actor who wasaverse to Russia with its interests to Azerbaijan petrol in region.