Hastane atıklarının yönetimi, bertaraf yöntemleri ve strateji önerileri
Management and disposal strategies of nosocomial waste
Yazar: REHAT FAİKOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEMİHA ARAYICI
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Tıbbi atıkların bertaraf edilmesi ile ilgili olarak ülkemizde ve tüm dünyada ciddi anlamdabir farkındsalık söz konusudur. Ancak problemin farkında olmakla bunun çözümünüüretmek farklı şeyler olup, çözüm, strateji gerekiren çok boyutlu bir yaklaşımdır. Gerek bustratejinin oluşturulması gerekse uygulanmasında devletin yasama ve yürütmeorganlarından yerel yönetimlere, hastane personelinden üniversite öğretim üyelerine kadarrol alan sayısız partner mevcuttur.Bu çalışmamızda öncelikle yurdumuzdaki tıbbi atık politikaları çerçevesinde hastaneatıklarının durumunu değerlendirdik. Bu bağlamda halen yürürlükte olan ve olması gerekenstrateji hakkında veri elde ettik. Öncelikle kullanılan bertataraf yöntemlerinden yakmanınsakıncaları üzerinde durduk ve ülkemizde uygulanmayan ancak çok çeşitli avantajlarıolduğundan gelişmiş ülkelerin kullandığı buharlı sterilizasyon yöntemini tanıttık. Böyle biyöntemin çevre açısından faydaları bir yana, atık transferi basamğı aşıldığından, ülkeekonomisine katkısını hesapladık.Bunun yanısıra insan organizmasına çok ciddi zararları olan cıvanın, Avrupa'dakullanımının 2010 yılına kadar tamamen kaldırılacağından hareketle, ülkemizdekidurumunu inceledik. Bunu yaparken medikal merkezlerde kullanım miktarlarını tesbitettiğimiz gibi kullanıcıların farkındalık derecelerini de ölçtük. Elde ettiğimiz bulgulara görecıva helen ciddi miktarlarda kullanılmakta olup, alternatif ürünlere geçiş ya tamamentesadüfi ya da hiç olmamaktadır. Medikal merkezlerin hiçbirinin bir cıva bertarafpolitikalarının olmadığını tesbit ettikten sonra, esasen ülke genelinde cıvadan vazgeçmeninve alternatif ürünlere geçmenin, maliyet hesabını gerçekleştirdik.

Abstract:
There is a highly elevated level of awareness concerning the issue of medical wastes in ourcountry and all over the world. However it is completely different to be aware of theproblem and to develop solutions for this. The solution needs strategy and it is certainly amultivariable process.The parties that actually are involved in this strategy development arevarious, starting from central to local governmens and from hospital personnel to universityprofessors.In this study we tried to investigate the current situation and practice in our countryconcerning the strategy of medical wastes within the general waste mqanagement policy. Inthis aspect we gathered data about the already applied strategy and compared with theideal. We delt with the facts concerning the incineratin process and its negative effects andwe introduced the steam sterilization method which is perfeclty used in various countriesbut not yet in Turkey. We calculated the positive economic effect of this technology if it isestablished once the cost of transfering the waste is minimal.On the other hand we investigated the current status of mercury use in medical facilitiestaking into consideration that Europe stops completely its use till 2010 because of the verywell known negative health effects to human beings. We masured the amount and type ofequipments that are used and contain mercury qand we also tested the awareness in medicalcenters. The data showed that mercury is still used in seriously elevated amounts ant thereis no shift to alternative equipment. On the other hand if there is any, this is not because ofthe specific awareness but because of other reasons like cost and ease of use. Based on tisfact we calculated the overal cost for the country concerning the shift to non mercurycontaining medical instruments.