Farklı arazi kullanımlarında infiltrasyon hızı ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between infiltration rate and some soil properties in different land use
Yazar: YAVUZ ŞUAYİP YALIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY KARAHAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım ve Yaşam Bilimleri Anablim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
İnfiltrasyon araştırmalarında en iyi performansın sağlandığı tüm koşullar için en etkili faktörler toprak özellikleri ve arazi kulanım türüdür. Toprak infiltrasyon kapasitesi önemli bir parametredir ve aynı zamanda toprak kalitesi ve toprak verimliliğinin iyi bir göstergesidir. Bu nedenle farklı arazi kullanım altındaki topraklar için infiltrasyon özelliklerinin ayrıntılı bir şekilde anlaşılması gerekir. Bu çalışmada, bazı farklı arazi kullanımı altındaki toprakların infiltrasyon hızı ile temel toprak özellikleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Ankara ili Çubuk ilçesi sınırları içinde kalan 3 farklı bölgeden (mera, nadas ve meyve bahçesi) GPS ile belirlenen 30 noktadan bozulmuş ve bozulmamış toprak örnekleri alınmıştır. Bozulmamış toprak örneklerinde infiltrasyon hızı (Minidisk infiltrometre ile) ve hacim ağırlığı ölçülmüş, hidrolik iletkenlik ve sorptivite değerleri infiltrasyon ölçümlerinden elde edilmiştir. Bozulmuş toprak örneklerinde temel fiziksel ve kimyasal toprak analizleri ile morfolojik tanımlamalar yapılmıştır. Ölçüm sonuçlarına göre en yüksek ortalama infiltrasyon hızı değerleri meyve bahçesi örneklerinde, en düşük değerler ise mera alanından alınan örneklerde kaydedilmiştir. Farklı arazi kullanımlarında ölçülen toprak değişkenleri ile infiltrasyon hızı arasındaki ilişkileri değerlendirmek için korelasyon analizi, tek yönlü ANOVA ve faktör analizleri kullanılmıştır. İnfiltrasyon hızı sırasıyla merada sorptivite (0,72), nadasta kum (0,69)  ve meyve bahçesinde hidrolik iletkenlik (0,86) özellikleri ile en yüksek korelasyonu göstermiştir. Ortalama infiltrasyon hızları bu topraklarda farklı bulunmuştur. Ayrıca farklı arazi kullanımlarındaki infiltrasyon hızları farklı toprak değişkenleri ile aynı faktörlere yüklenmiştir. Farklı arazi yönetimi uygulamaları nedeniyle, arazi kullanımı ve arazi yönetimi değişikliklerinin tarımsal faaliyetlerde olabilecek etkilerinin doğru bir şekilde değerlendirilebilmesi için bu tür ek ölçümlerin yapılması gerekir.

Abstract:
The most influential factors for all conditions where the best performance in infiltration surveys is achieved are soil properties and land use type. Soil infiltration capacity is an important soil parameter and also a good indicator of soil quality and soil fertility. Therefore, a detailed understanding of infiltration properties is required for soils under different land use complexes. In this study, the effect of soil properties under different land uses on infiltration values was investigated. Disturbed and undisturbed soil samples were taken from 30 points determined by GPS from 3 different regions (pasture, fallow and orchard) within the borders of Çubuk district of Ankara province. Infiltration rate (with Minidisk infiltrometer) and bulk density were measured in undisturbed soil samples and hydraulic conductivity and sorptivity values were obtained from infiltration measurements. Basic physical and chemical soil analyzes and morphological descriptions were made in disturbed soil samples. In order to digitize the morphological features, the coding system created with the help of land soil identification cards was used.According to the measurement results, the highest infiltration rate values were recorded in the orchard samples and the lowest values were recorded in the samples taken from the pasture area. Correlation analysis, one-way ANOVA and factor analyzes were used to evaluate the relationships between soil variables measured in different land uses and infiltration rate. Infiltration rate showed the highest correlation with sorptivity (0.72), sand (0.69), and hydraulic conductivity (0.86) in pasture, fallow and orchard, respectively. Average infiltration rates were found different in these soils. In addition, infiltration rates in different land uses were loaded on the same factors with different soil variables. Due to different land management practices, such additional measurements need to be made in order to accurately assess the potential impacts of land use and land management changes on agricultural activities.