Alkol kötüye kullanıcılarında dikkat yanlılığı modifikasyonu eğitim programı etkilerinin incelenmesi
Investigation of attentional bias modification training effects in alcohol abusers
Yazar: SEVGÜL TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇAĞDAŞ EKER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Alkolle ilgili bozukluklar = Alcohol-related disorders ; Dikkat = Attention ; Dikkat yanlılığı = Attentional bias ; Hasta eğitimi = Patient education ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests

Özet:
Bu tezde alkol kullanım bozukluğu tanısı almış kişiler arasında Alkol Dikkat Yanlılığı Modifikasyonu eğitiminin alkol dikkat yanlılığı, alkol aşermesi ve nüksü üzerine olan etkisi nokta arama testi ile incelenmiştir. Eğitim programının etkilerini araştırmadan önce iki tane ön çalışma yapılmıştır. İlk çalışmada alkol bağımlılığında örtük bilişsel süreçleri araştırmak için çeşitli deneysel paradigmalarda kullanılabilecek, Türk örneklemi üzerinde geçerliliği ve standardizasyonu yapılmış alkollü ve alkolsüz içeceklerden oluşan resim seti oluşturulmuştur. 120 üniversite öğrencisinde yapılan araştırmaya göre Türk İçecek Resim Seti kolaylıkla tanınabilen, popülasyon tarafından sıklıkla tüketilen içecek resimlerinden oluşmaktadır. İkinci çalışmada ise birinci araşıtrmadaki görseller kullanılarak nokta arama testi düzenlenmiştir. Bu araştırmada sağlıklı kişiler ve alkol kullanım bozukluğu tanısı almış kişiler arasında alkol dikkat yanlılığının varlığı ve alkol dikkat yanlılığı ile alkol aşerme seviyesi arasındaki nedensel ilişki incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda literatürle paralel olarak alkol kullanım bozukluğu olmayan gruba kıyasla alkol kullanım bozukluğu olan kişilerde alkol dikkat yanlılığı gözlemlenmiştir. Bulgular, ulusal görsellerle uyarlanan nokta arama testinin doğru bir şekilde çalıştığının yanısıra dikkat yanlılığının alkol bağımlılığında önemli bir yere sahip olduğunu da göstermektedir. Son çalışmada 66 alkol kullanım bozukluğu tanısı almış atılımcılar 33 müdahale 33 kontrol grubu olacak şekilde seçkisiz olarak gruplandırılmıştır. Müdahale grubuna herzamanki tedavilerine ek olarak 4 seasns boyunca Alkol Dikkat Yanlılığı Modifikasyonu eğitimi verilirken, kontrol grubuna sadece herzamanki tedavileri uygulanmıştır. Katılımcıların aşerme seviyesi PACS-Penn Alkol Aşerme ölçeği ile belirlenmiştir. Eğitimden sonraki 3 ay boyunca tüm katılımcıların nüks durumları takip edilmiştir. Bulgular, Alkol Dikkat Yanlılığı Modifikasyonu eğitiminin katılımcaların alkol dikkat yanlılığı ve aşerme seviyelerinde azalmaya neden olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak Alkol Dikkat Yanlılığı Modifikasyonu alkol kullanım bozukluğu tanısı olan kişiler için destekleyeci tedavi olma özelliği taşımaktadır.

Abstract:
In this thesis, Alcohol Attentional Bias Modification training effect was investigated on alcohol attentional bias, alcohol craving and relapse with visual probe task among alcohol abusers.  Exploring the training effects, two studies were applied. In the first study, a valid and standard Turkish Beverage Picture Set (alcoholic and non-alcoholic beverages) have been generated for using in various experimental paradigms to investigate implicit cognitive process in alcohol addiction. In this study we found that Turkish Beverage Picture Set was recognized easily and all beverages were familiar to population of 120 university students. In the second study, a visual probe task was formed by using the beverage pictures of the first study. This study investigated whether alcohol abusers showed attentional bias towards alcohol related tasks compared with non- abusers and the causal relationship between alcohol attentional bias and alcohol craving.  In line with previous studies, alcohol abusers showed significantly greater attentional bias to alcohol related pictures than non- abusers. These results suggested that, adapted visual probe task works well and attentional bias might be an important component of alcohol addiction. In final study, 66 alcohol abuser participants were grouped randomly (intervention: 33 and control: 33). Intervention group received training of 4 sessions as an addition to treatment as usual and control group received only the usual treatment. Participant's alcohol craving level was determined with PACS-Penn Alcohol Craving scale. All participants were called to follow relapse up to 3 months after the training. Results indicated that, participants, who received Alcohol Attentional Bias Modification training, reported less alcohol craving and their alcohol attentional bias decreased as compared to control group. As a result, Alcohol Attentional Bias Modification has supportive treatment for alcohol abusers.