Gıda bağımsızlığı kavramı ve mevzuatımızdaki görünümü
Food sovereignty concept and the regulations of the Turkishlegal legislation
Yazar: ÖZLEM ATEŞ GENÇTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN DUYMAZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA YURTCANLI DUYMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yerel Yönetimler Kent ve Çevre Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Gıda tüketimi canlıların yaşamının devamı için zorunludur. Azalan ve kirlenen doğal kaynaklar gıda üretimini tehlikeye sokmakta bununla birlikte artan nüfus ile birlikte gıdaya olan ihtiyaç ise artmaktadır. Küreselleşme sürecinde açlık ve yeterli beslenememenin nedeni gıda üretiminin nüfusa yetecek kadar yapılmaması ve üretilen gıdanın doğru ticari yollarla pazarlanmaması olarak gösterilmektedir. Buradan yola çıkılarak gıdanın kitlesel biçimde endüstriyel şekilde üretilmesi ve serbest piyasa koşullarına tabi olması gerektiği iddia edilmektedir. Bu temel üzerine kurulmuş olan günümüz gıda sistemi tohumdan tedarik aşamasında kadar şirketlerin egemenliğinin olduğu ve tarımsal ürünlerin meta olarak görüldüğü bir sistem haline gelmiştir. Mevcut gıda sistemi gıda hakkı ve gıda güvenliği başta olmak üzere küçük üreticilerin doğal kaynaklara erişim hakkı, üretme ve ürettiklerinin fiyatlarını belirleyerek satma hakkı, tarımsal politikalara katılım hakkı, kültürlerine uygun gıdanın üretimi ve tüketilmesi hakkı gibi pek çok hakkın yerine getirilmesini engellemektedir. Endüstriyel tarımsal üretimin ağırlıklı olduğu bu sistemde sürdürülebilirlik, çevre ve ekolojik dengenin korunması, gelecek nesillerin gıdaya ilişkin hakları da sağlanamamaktadır. Gelinen bu noktada Dünya nüfusunun oldukça büyük bir kısmını besleyen ve tarımsal üretimin temelini oluşturan küçük ölçekli üreticiler; engellenen tüm bu hakların temini için tepki göstermeye başlamış, yeni bir gıda sistemi olan gıda bağımsızlığı kavramını ortaya atmışlardır. Gıda bağımsızlığı kavramı ile gıdaya ilişkin tüm süreç ve boyuttaki hakların onu üreten ve tüketenlere verilmesi gıdanın şirket ve piyasa egemenliğinden çıkarılarak bağımsızlaştırılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada yapılan literatür taraması ve mevzuat incelemesi ile tarımsal üretimin başlangıcı, üretim süreci ve ürünlerin ticareti aşamaları gıda bağımsızlığının unsuru olarak küresel ve ülkemiz ölçeğinde ayrı ayrı irdelenmiş akabinde Türk Hukuk Mevzuatındaki düzenlemelerde gıda bağımsızlığının görünümü ortaya konulmuştur.

Abstract:
Food consumption is vital for the survival of living beings. Depleting and contaminated natural resources pose a threat to food production, escalating the demand for food alongside the burgeoning population. Within the era of globalization, the root causes of hunger and malnutrition are attributed to insufficient food production for the populace and the inadequate marketing of produced food through proper commercial channels. Consequently, there is an assertion that food should undergo mass industrial production and adhere to free market conditions.
The contemporary food system, constructed upon this premise, has witnessed corporate domination spanning from seed to supply, wherein agricultural production is commodified. This prevailing system obstructs the realization of various rights, notably the right to food and food security, as well as impeding the entitlements of small producers to access natural resources, establish pricing for their products, partake in agricultural policies, and cultivate and consume food aligned with their cultural practices.
In a milieu where industrial agricultural production prevails, assurances regarding sustainability, environmental preservation, ecological balance, and the food rights of future generations are elusive. Significantly, small-scale producers, constituting a substantial portion of the global population and the bedrock of agricultural production, have initiated efforts to rectify these infringements by introducing the concept of food sovereignty as an alternative food system. This paradigm aims to vest rights related to food production and consumption in those directly involved, emancipating food from corporate dominance.
Through a comprehensive review of literature and legislation, this study scrutinizes the inception of agricultural production, the production process, and trade stages separately, both on a global and national scale, as integral components of the food sovereignty concept. Subsequently, the emergence of food sovereignty within the regulations of the Turkish Legal Legislation is expounded upon.