Bazı  mikrobiyal gübre formülasyonlarının İzmir kekiğinin  (Origanum onites L.) verim ve kalitesi üzerine etkileri
Effects of some microbial fertilizer formulations on yield and quality of Izmir oreganum (Origanum onites L.)
Yazar: AHMET DURAN
Danışman: DR. NURGÜL KITIR ŞEN
Konya Gıda ve Tarım Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Türkiye coğrafik konumu nedeni ile tıbbi aromatik ve baharat bitkileri bakımından oldukça zengindir. Bu kıymetli bitkilerin en önemlilerinden birisi de kekiktir.Kekik tıbbi aromatik bitkisel üretim ve dış satımında çok önemli bir paya sahiptir.Yüksek miktarda uçucu yağ içermesi ve uçucu yağın ana bileşeninin karvakrol ve timol olması sebebiyle ekonomik değeri her geçen gün artmaktadır.Tarımsal üretimde kullanılan, kimyasal gübreler yüksek maliyet ve çevre sorunlarına neden olmaktadır. Bu durum, çevre dostu mikrobiyal gübre uygulamalarını ön plana çıkarmıştır. Bu çalışma, bazı yerel ticari mikrobiyal gübre formüllerinin farklı dozlarının seçilerek, kekik üzerine uygulanması sonucu verim ve kalite etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bacillus subtilis(N) ve Bacillus megaterium(P) bakteri izolatlarını içeren ve ticari olarak satılan, üç farklı mikrobiyal gübre formülünün (N, P, NP), İzmir kekiği fideleri üzerinde, her seferde 0 L. ha-1(kontrol), 3 L. ha-1 ve 6 L. ha-1 oranlarında olmak üzere üç farklı doz uygulaması gerçekleştirilmiştir. Çalışma, 2019-2020 yıllarında, Konya Orman Fidanlık Müdürlüğü sera şartlarında, Tayşi-2002 çeşidi tohumundan üretilen kekik fideleri ile tesadüf parselleri deneme desenine göre kurulmuştur. Mikrobiyal gübre uygulamalarına 2020 yılı nisan ayının 4. haftasında başlanarak, 15 günlük periyotlarla 4 kez uygulama yapılmıştır. Taze herba hasadı ise, haziran ayının 2. haftasında, çiçeklenmenin hemen başlangıcında gerçekleştirilmiştir. NP(6 L. ha-1 ) ve NP(3 L. ha-1)  gübre uygulamalarının, taze herba, drog herba ve drog yaprak verimlerinde, kontrol grubuna kıyasla, %.44 ve %34 oranında anlamlı bir artış gösterdiği, yine, N(3 L. ha-1), N(6 L. ha-1) ve P(3 L. ha-1 ) gübre uygulamalarının, aynı parametrelerde, kontrol grubuna kıyasla, %26, %19 ve %15 oranında artış gösterdiği, ancak P(6 L. ha-1) gübre uygulamasının, kontrol grubuna kıyasla, %36 oranında bir azalış gösterdiği belirlenmiştir.(3 L. ha-1) doz gübre uygulanan kekiklerin, taze herba, drog herba ve drog yaprak ağırlıkları,(6 L. ha-1) doz gübre uygulanan kekiklere, kıyasla %16 oranında artış göstermiştir. Uçucu yağ oranlarının,%1,6 ile %2,0 arasında değişim gösterdiği, ancak bu değişimin kontrol grubuna kıyasla, anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. En yüksek yağ kalitesi, kontrol grubuna kıyasla, anlamlı artış sağlayan, NP(6 L. ha-1 ) ve NP(3 L. ha-1)  gübre uygulamalarından elde edilmiştir. İzmir kekiğinde, verim ve kalite kriterleri bakımından en etkin gübre uygulamalarının, N(6 L. ha-1 ), NP(3 L. ha-1 ) ve NP(6 L. ha-1) olduğu ve biyolojik gübre olarak tarımda kullanılabilecek potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Turkey is rich in medicinal, aromatic and spice plants due to its geographical location. One of the most important of these precious herbs is thyme. Origanum onites L. (thyme) has an important share in medicinal and aromatic herbal production and export. The economic value of Origanum onites L. is increasing day by day due to its high content of essential oil and the main component of the essential oil being carvacrol and thymol.Chemical drugs and fertilizers used in the production of thyme have caused high costs and environmental problems.Environment friendly and sustainable microbial fertilizer applications have come to the forefront as an alternative to eliminate these problems.This study was carried out with the aim of selecting different doses of some local commercial microbial fertilizer formulas and applying them on Izmir thyme (Origanum onites L.) and determining the efficiency and quality efficiency. Bacillus subtilis (N) and Bacillus megaterium(P).Including three different microbial fertilizer commercial formulas were tested with three different doses as 0 L. ha-1, 3 L. ha-1 and 6 L. ha-1 were administered in three different doses. The study was carried out in 2019-2020 under the greenhouse conditions of Konya Forest Nursery Directorate, with thyme seedlings produced from the seeds of the Taysi-2002 variety, according to the randomized plot trial pattern. Microbial fertilizer applications were started in the 4th week of April 2020, and 4 applications were made in 15-day periods. Fresh herb harvest was carried out in the second week of June, just at the beginning of flowering. NP (6 L. ha-1) and NP (3 L. ha-1) fertilizer applications showed a significant increase in fresh herb, drug herb and drug leaf yield by 44% and 34%, respectively, compared to the control group, Again, N (3 L. ha-1), N (6 L. ha-1) and P (3 L. ha-1) fertilizer applications were found to be 26%, 19% and 15%, respectively, compared to the control group, at the same parameters. However, P (6 L. ha-1) fertilizer application showed a decrease of 36% compared to the control group. (3 L. ha-1) doses of oregano was applied to fresh herbal, drog herba and drog leaf their weight increased by 16% compared to the (6 L. ha-1) dose of oregano treated with fertilizers. It was found that the essential oil ratios varied between 1.6% and 2.0%, but this change was not significant compared to the control group. The highest oil quality was obtained from NP (6 L. ha-1) and NP (3 L. ha-1) fertilizer applications, which provided a significant increase compared to the control group. It has been determined that the most effective fertilizer applications in Izmir thyme in terms of yield and quality criteria are NP (3 L. ha-1) and NP              (6 L. ha-1) and have the potential to be used in agriculture as a biological fertilizer.