Tip 2 diyabetes mellituslu hastalarda ailevi hiperlipidemi sıklığı ve dislipidemi tedavisinin kılavuzlara uygunluğu
The prevalence of familial hypercholesterolemia in patients with type 2 diabetes mellitus and compliance of dyslipidemia treatment with guidelines
Yazar: YELİN KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE ESRA ATAOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Aile = Family ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Tedavi = Treatment

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Hiperlipidemi, plazma lipoprotein düzeylerinin, ırka, yaşa ve cinsiyete göre belirlenmiş sınır değerlerini aşması sonucu ortaya çıkan klinik tablodur. Hiperlipideminin önemi, yol açtığı klinik tablolara bağlı ciddi morbidite ve mortaliteye neden olmasıdır. Özellikle ailevi hiperlipidemiler ağır klinik tablolara yol açabilmesi nedeniyle etyolojik değerlendirmede her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Çağımızın pandemisi haline gelmiş diyabetes mellitus ise bozulmuş kan glukozu ve insülin direnci nedeniyle "diyabetik dislipidemi" olarak adlandırılan klinik tablolara yol açmaktadır. Tüm bu klinik tablolarda erken ve etkin tedavi ile morbidite ve mortalite oranlarında düşüş sağlanabilmektedir. Bu nedenle biz de hastanemizde diyabet polikliniğinde takipli tip 2 diyabetes mellituslu hastalarımızı ailevi hiperlipidemi sıklığı açısından taramayı ve tüm hastalarımızın dislipidemi tedavilerinin kılavuzlara uygunluğunu değerlendirmeyi amaçladık.
MATERYAL METOD: Çalışmamıza hastanemiz diyabet polikliniğinde takipli olan tip 2 diyabetes mellituslu 255 hastayı aldık ve hastalarımızı Dutch hiperlipidemi skorlamasına göre değerlendirdik. Bu amaçta hastalarımızın özgeçmişini, soygeçmişini, fizik muayene bulgularını ve laboratuvar değerlerini değerlendirmeye aldık. Hastalarımızı olası olmayan ailevi hiperlipidemi, olası ailevi hiperlipidemi, muhtemel ailevi hiperlipidemi ve kesin ailevi hiperlipidemi olmak üzere sınıflara ayırdık. Mevcut hiperlipidemi tanı ve tedavilerini sorgulayarak güncel kılavuzlar eşliğinde tüm bu gruplarda tedavilerin kılavuzlara uygunluğunu değerlendirdik. 
BULGULAR: Hastalarımız Dutch ailevi hiperlipidemi skorlamasına göre değerlendirildi. 255 hastanın 166'sı (% 65,1) olası olmayan ailevi hiperlipidemi, 66'sı (%25,9) olası ailevi hiperlipidemi, 17'si (%6,7) muhtemel ailevi hiperkolesterolemi ve 6'sı (%2,4) kesin ailevi hiperkolesterolemi olarak değerlendirildi. Tüm hastaları değerlendirmeye aldığımızda hiperlipidemi tedavisi alan hasta sayımızı 139 kişi (%54,5) olarak saptadık. Tüm hastalarımızı hedef LDL kolesterol değerlerine ulaşma açısından değerlendirdiğimizde hedef LDL kolesterol düzeyine ulaşan hasta sayısını 13 kişi (%5,3) olarak tespit ettik. Hiperlipidemi tedavisi alan gruba baktığımızda ise sadece 7 hastada (%5) hedefe ulaşılmış olduğunu saptadık.
SONUÇ: Tüm toplumu kapsayan klinik çalışmalar doğrultusunda 1/200 ila 1/250 sıklıkla görülen heterozigot ailevi hiperlipidemi, tarafımızca yapılan araştırmada tip 2 diyabetik hastalarda %2,4 oranla daha yüksek sıklıkta saptanmıştır. Hastalarımızın hiperlipidemi tedavilerinin son derece yetersiz olduğu ve çok yüksek oranda hedef LDL kolesterol düzeylerine ulaşılamadığı görülmüştür. Dünya çapında yapılan araştırmalarda da hiperlipidemi tedavilerinin yeterli düzeyde yapılamadığı ortaya konulmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda hiperlipidemi tedavilerine daha özen gösterilmesi, hastaların dislipidemiye yönelik tedavileri yeterince almamasının kaynaklarına yönelik araştırmalar yapılması gerektiği ortaya çıkmaktadır.
ANAHTAR KELİMELER: Ailevi hiperlipidemi, tip 2 diyabetes mellitus, dislipidemi tedavisi, Dutch hiperlipidemi sınıflaması

Abstract:
BACKGROUND AND AIM: Clinical presentation of hyperlipidemia, plasma lipoprotein levels exceeding the limit values ​​determined by race, age and sex. The importance of hyperlipidemia is due to the serious morbidity and mortality associated with the clinical conditions it causes. Especially since familial hyperlipidemia can lead to severe clinical manifestations, it should always be considered in the etiological evaluation. Diabetes mellitus, which has become a pandemic of our age, leads to clinical conditions called "diabetic dyslipidemia" because of impaired blood glucose and insulin resistance. Early and effective treatment can reduce morbidity and mortality rates in all these clinical conditions. For this reason, we aimed to screen patients with type 2 diabetes mellitus who were followed up at the diabetes outpatient clinic for the frequency of familial hyperlipidemia and to evaluate the adequacy of all our patients' treatments according to dyslipidemia treatment guidelines.
MATERIALS METHOD: We studied 255 patients with type 2 diabetes mellitus who were followed up at our diabetes outpatient clinic and evaluated our patients according to the Dutch hyperlipidemia score. For this purpose, we evaluated our patients' history, family history, physical examination findings and laboratory values. 
We distinguish our patients from unlikely familial hyperlipidemia, possible familial hyperlipidemia, probable familial hyperlipidemia and definite familial hyperlipidemia. We questioned the diagnosis and treatment of current hyperlipidemia and evaluated the suitability of the treatments in all these groups in the context of current guidelines.
RESULTS: Our patients were assessed according to Dutch familial hyperlipidemia score. Of the 255 patients, 166 (65.1%) were diagnosed with unlikely familial hyperlipidemia, 66 (25.9%) with possible familial hyperlipidemia, 17 (6.7%) with probable family hypercholesterolemia and 6 (2.4%) with definite familial hypercholesterolemia. When we evaluated all patients, we found that the number of patients receiving hyperlipidemia treatment was 139 (54.5%). When we evaluated all of our patients in terms of achieving the target LDL cholesterol levels, we determined that the number of patients reaching the target LDL cholesterol level was 13 (5.3%). When we looked at the group with hyperlipidemia treatment, we found that only 7 patients (5%) achieved the target.
CONCLUSION: Heterozygous familial hyperlipidemia, 1/200 to 1/250 frequently seen in clinical trials involving the whole population, was found to be higher in our clinical study of type 2 diabetic patients by 2.4%. It has been shown that the treatment of hyperlipidemia taken by our patients is extremely inadequate and the target LDL cholesterol levels can not be reached in most of the patients. Also worldwide studies have shown that hyperlipidemia treatment is not performed adequately. Consideration should be given to treatment of hyperlipidemia in the direction of these results, and evaluation of the sources of the patients' inadequate treatment for dyslipidemia.
KEYWORDS: Familial hyperlipidemia, type 2 diabetes mellitus, dyslipidemia treatment, Dutch hyperlipidemia classification