Öğretmenlerin mesleki özerkliklerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
The teachers opinions about teacher autonomy
Yazar: SEZİN ERBIYIK
Danışman: DOÇ. DR. FATMA KÖYBAŞI ŞEMİN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Mesleki özerklik = Professional autonomy ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özerklik = Autonomy ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, mesleki özerkliğe bakış açısı ve görüşlerini belirlemektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, olgu bilim deseninde tasarlanmıştır. Verilerin toplanmasında yüz yüze görüşme yöntemi, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme sorularının oluşturulması için alan yazın taraması yapılmış, oluşturulan sorular uzman görüşleri alındıktan sonra görüşme formuna son şekli verilmiştir.
Araştırmanın çalışma grubunu Sivas ili ve ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan 40 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada maksimum çeşitlilik örneklemesi tercih edilmiştir. Yapılan görüşmeler 2020-2021 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilmiş olup, toplanan veriler birçok kez okunarak kategorileştirilmiş, içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. 
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre katılımcılar; öğretmen özerkliği kavramını eğitimin her safhasında bağımsız hareket edebilmek ve yetki sahibi olmak olarak yorumlamışlardır. Katılımcıların çoğu; "Program Geliştirme", "Öğretim Programını Uygulama", "Ölçme ve Değerlendirme" boyutunda kendilerini özerk hissetmediğini; "Sınıf Yönetimi" ve "Ders Materyali Hazırlama" boyutunda kendilerini özerk hissettiğini belirtmişlerdir. Katılımcılar, özerk öğretmenin; öğrencinin bağımsız öğrenme yetisi kazanabilmesini destekleyeceğini; sınıf içerisinde rolünün artacağından sınıf yönetiminin kolaylaşacağını; öğretim sürecinde öğrencinin hazırbulunuşluğuna yönelik düzenlemeler yapabileceğini; yönetimde alınan kararlara katılma durumunda, sorunların çözümünde daha etkili olacağını düşünmektedir. Katılımcıların çoğunluğu öğretmen özerkliğinin sağlanması konusunda; birçok "okul yönetiminin" baskıcı davranarak öğretmen özerkliğini kısıtladığını; "sendikaların" öğretmen özerkliğini destekleyici çalışmasının olmadığını; "mesleki kanunların" yetersiz olduğunu ve öğretmenlerin kendilerini güvende hissetmediğini; "2023 Vizyon Belgesi"nde özerkliği destekleyecek maddelerinin olmadığını belirtmişlerdir. Katılımcılar öğretmen özerkliğinin sağlanabilmesi için; öğretmenlerin alan bilgilerini ve kişisel gelişimini artırmaları, süreç içerisinde aktif iletişim kurmaları, okul yönetimlerinin öğretmenlerin fikir ve görüşlerine değer vermeleri ve öğretmenleri özerklik konusunda desteklemeleri gerektiğini ifade etmiştir.
Anahtar kelimeler: Öğretmen özerkliği, özerklik, öğretmen, eğitim

Abstract:
The purpose of this research is to determine the point of view and opinions of teachers working in primary and secondary schools on professional autonomy. The qualitative research type was used in the study, and to collect data a face-to-face interview method, which was designed in a phenomenological way, was used in this study, and a semi-structured interview form prepared by the researcher was used as a data collection tool. To create the interview questions a literature review was conducted, and the interview form was finalized after the expert opinions were received regarding the created questions.
40 teachers working in primary and secondary schools affiliated with the Ministry of National Education in Sivas province and its districts compose the study group of the research. A maximum diversity sampling was preferred in the study. The interviews were executed in the 2020-2021 academic year, and the collected data were read many times, categorized, and evaluated via content analysis. 
According to the findings acquired from the research, the attendants interpreted the concept of teacher autonomy as being able to act independently and having authority at every phase of education. Most of the attendants;  stated that they did not feel self-governing in the dimensions of "Curriculum Development", "Implementing the Curriculum", "Measuring and Evaluation" but they felt self-governing in the dimensions of "Classroom Management" and "Course Material Preparation". The attendants think that the autonomous teacher will support the student's ability to gain independent learning, the classroom management will be easier as their role in the classroom will increase, they can make arrangements for the readiness of the student during the teaching process, and that they will be more effective in solving problems if they participate in the decisions taken in the administration. The majority of the attendants have indicated that many "school administrations" restrict teacher autonomy by being oppressive in terms of providing teacher autonomy, "unions" do not work to support teacher autonomy, "professionals law" are insufficient, teachers do not feel safe, and the "vision document" does not have articles to support autonomy. Attendants stated that to ensure the teacher autonomy, teachers should enhance their field knowledge and personal development, communicate actively during the process, school administrations should appreciate teachers' ideas and opinions, and support teachers about autonomy.
 Keywords: Teacher autonomy, autonomy, teacher, education