Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için uluslararası finansal raporlama uygulamalarının incelemesi ve uygulama önerisi
A review of international financial reporting practices for nonprofits and application advice
Yazar: HATİCE SEVDE OCAK
Danışman: PROF. DR. DENİZ UMUT DOĞAN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı / Uluslararası Finansal Raporlama ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Hayır kurumu, kâr amacı gütmeyen sektör, üçüncü sektör, bağımsız sektör, gönüllü kuruluşlar, dernekler ve vakıflar gibi birçok farklı terimle ifade edilen ve toplumsal fayda sağlama amacıyla hareket eden "kâr amacı gütmeyen kuruluşlar" ekonomik ve toplumsal alanda giderek daha da önemli hale gelmiştir. Kapsamları ve nitelikleri itibarıyla kamuoyunu etkileyen bu kuruluşlar, emanet aldıkları kaynakların yönetimi ve kullanımı açısından topluma karşı sorumludur. Ayrıca geçmişte kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda yaşanan skandalların bir sonucu olarak bu kuruluşlara kaynak sağlayanlar ve toplum, kuruluşların gerçekleştirdikleri faaliyet ve hizmetler hakkında daha çok bilgi sahibi olmak istemektedir. 
Kuruluşların gerçekleştirdikleri faaliyetlerin belirli mevzuatlar uyarınca belirlenen kurallar çerçevesinde hazırlanması ve sunulmasını ifade eden finansal raporlama ve bu hizmet ve faaliyetlerin bir fotoğrafı niteliğinde olan finansal tablolar bu noktada önemli hale gelmektedir. Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar, kâr amaçlı işletmelerden farklı özelliklere sahiptir. Ayrıca tabi oldukları mevzuat hükümleri de farklıdır.  Bu nedenle bu kuruluşların farklı muhasebe uygulamalarına ve raporlama hükümlerine tabi olması gerekmektedir. Ancak Türkiye'de kâr amacı gütmeyen kuruluşların finansal tablolarının hazırlanmasında kullanacakları finansal raporlama çerçeveleri bulunmamaktadır.
Bu çalışmada, Türkiye'de kâr amacı gütmeyen kuruluşların gereksinim duyduğu ve uluslararası uygulamalarla uyumlu finansal raporlama çerçevesinin nasıl olması gerektiği araştırılmaktadır. Bu amaçla çalışmada öncelikle kâr amacı gütmeyen kuruluşların özellikleri ve yapısı ile Türkiye'de vakıf ve dernekler kapsamında kâr amacı gütmeyen kuruluşlar incelenmiş, sonrasında Türkiye'deki kâr amacı gütmeyen kuruluşların muhasebe uygulamalarına yer verilmiş daha sonra kâr amacı gütmeyen kuruluşların finansal raporlamasına ilişkin uluslararası ülke uygulamaları araştırılmış, son bölümde Türkiye'de faaliyet gösteren kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için oluşturulacak finansal raporlama çerçevesinin içeriğine yer verilmiştir.

Abstract:
Non-Profit Organizations, which are expressed by many different terms such as charity, non-profit sector, third sector, independent sector, voluntary organizations, associations and foundations and acting with the aim of providing social benefit, have become more and more important in the economic and social field. These organizations, which affect the public in terms of their scope and nature, are responsible to the society in terms of the management and use of the resources they entrust. In addition, as a result of the scandals experienced in non-profit organizations in the past, those who provide funds to these organizations and the society want to know more about the activities and services of the organizations.
Financial reporting, which expresses the preparation and presentation of the activities carried out by the organizations within the framework of the rules determined in accordance with certain legislation, and the financial statements, which are a photograph of these services and activities, become important at this point. Non-profit organizations have different characteristics from for-profit businesses. In addition, the legislation they are subject to is also different. For this reason, nonprofits are required to be subject to different accounting practices and reporting requirements. However, there are no financial reporting frameworks for non-profit organizations in Turkey to use in the preparation of their financial statements.
In this study, it is investigated how should be the financial reporting framework, which is needed by non-profit organizations in Turkey and compatible with international practices, For this purpose, in this study, first of all, the characteristics and structure of non-profit organizations and non-profit organizations within the scope of foundations and associations in Turkey are examined, then the accounting practices of non-profit organizations in Turkey are included, then international country practices regarding the financial reporting of non-profit organizations are researched. In the last section, the content of the financial reporting framework to be created for non-profit organizations operating in Turkey is given.