Covıd-19 pandemisi sürecinde acil servisimizde covıd-19 alanında değerlendirilen ayaktan ve ambulansla gelen hastaların karşılaştırılması
Comparison of ambulance patients and outpatients presented to the pandemia area of A university hospital emergency department
Yazar: DERVİŞ YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. SADİYE YOLCU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Ambulanslar = Ambulances ; Ayaktan tedavi = Ambulatory care ; COVID 19 = COVID 19 ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Pandemiler = Pandemics ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Amaç: COVID-19 pandemisi sürecinde acil servisimize ayaktan ve ambulans ile başvuran ve COVID-19 alanında değerlendirilen hastaların karşılaştırılması ve ambulans sistemlerinin pandemi sürecinde uygun kullanılıp kullanılmadığını değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza acil servisimize 15.03.2020-15.05.2020 tarihleri arasında COVID-19 pandemi alanına ayaktan veya ambulansla başvuran COVID +/şüpheli hastalar alınmıştır. Hastalar ayaktan ve ambulansla getirilenler olarak iki gruba ayrıldı ve bulguları karşılaştırıldı. Hastaların, yaşı, komorbiditeleri, başvuru şikayetleri, PCR için örnek alınıp alınmadığı, örnek alındı ise sonucu, BT çekilip çekilmediği ve çekildiyse sonucu, hastaneye yatıp yatmadığı, yatış süresi ve sonlanımı değerlendirilmiştir. Daha sonra ambulansla gelenler kendi içinde, ayaktan gelenler kendi içinde cinsiyet ve yaş açısından subgruplara ayrılarak aynı parametrelerle karşılaştırma yapıldı.
Bulgular: Çalışmamızda acil servisimize ambulans ile başvuran 436 hasta (%46,5) ve ayaktan başvuran 501 (%53,5) olmak üzere toplam 937 kişi araştırılmıştır. Ambulansla gelenlerin yaş ortalaması 53,8 ±20,2 (min:18, max:93), ayaktan gelenlerin yaş ortalaması 41,4±16,04 idi ve ambulansla gelenlerin yaş ortalaması anlamlı olarak yüksekti. Ambulans ile gelip BT çekilen hastalarda COVID-19 ile uyumlu olma oranı %34,5 iken ayaktan gelenlerde bu oran %29,5 olarak bulunmuştur ve bu fark istatistiksel olarak anlamsızdır (p=0,143). Acil servisten taburculuk değerlendirildiğinde ambulansla gelenler ortalama 6,1 saat, ayaktan gelenler 2,9 saat acil serviste beklemişlerdir. Ambulansla gelenlerin 56 (%12,8), ayaktan gelenlerin 16'sı (%3,19) yoğun bakıma yatırılmıştır. Yoğun bakımda yatan ve sonrasında taburcu olan hastalar için yatış süresine bakıldığında ambulansla gelenlerin ortalama 20,6 gün, ayaktan gelenlerin ortalama 16,9 gün yattıkları izlenmiştir. Ayaktan gelenlerde toplam 3 kişi exitus olmuşken ambulans ile gelenlerde bu sayı 22'dir. Toplamda ölen 22 kişinin 18 tanesi erkekti. Ambulans ile gelen erkeklerde BT pozitifliği daha yüksektir (p=0,019) (%66,9 vs %33,1). Yaş ile hastaların hastanede kalış süreleri arasında korelasyona bakıldığında ayaktan gelen hastalarda acilde bekleme suresi ve hastanede yatış süresi ile yaş arasında anlamlı bir doğru yönde bir ilişki olduğu görülmüştür (p=0.000, r= 0.333/ p=0.000, r=0.424). Sonuç: Çalışmamızda hastanemiz acil pandemi alanına ayaktan ve ambulansla başvuran hastalar değerlendirilmiştir. Buna göre ambulansla gelenlerin yaş ortalaması, BT pozitifliği ve COVID-19 test pozitivitesi anlamlı olarak yüksekti. Yine ambulansla gelen ve acilden taburcu edilen hastaların acil serviste bekleme süreleri daha uzun olarak bulundu. Ambulansla gelenlerin yoğun bakıma yatış oran, süre ve mortaliteleri daha fazla idi. Yaş ilerledikçe acilde bekleme süresi ve hastanede yatış süresi uzamakta idi. Bu bulgular ışığında zaten kalabalık olan acil servislerin COVID-19 yükü altında ezilmemeleri için ayaktan ve ambulansla başvuran hastalara özel stratejiler geliştirilmesi uygun olacaktır. Anahtar kelimeler: COVID-19, Ambulans, Acil servis, Ayaktan hasta, Yoğun bakım

Abstract:
Aim: In this study we aimed to compare the COVID-19 +/suspected patients who were presented to the pandemia area (outpatient enterance/ambulance enterance) of our emergency department (ED) and to determine whether the ambulance system is used approppriately or not during this pandemia process.
Materials&Methods: We included COVID-19 suspected/+ patients who presented to outpatient or ambulance patients area of our emergency pandemia area between 15 March 2020 and 15 May 2020. Patients were divided into two groups as outpatients and ambulance patients. The presentation complaints, patients' age, comorbidities, sampling ratio of CT, CT result, sampling ratio of PCR swab, PCR positivity, hospitalisation ratio and hospitalization day, waiting time duration in the ED, and the outcome of the groups were compared. Then ambulance patients and outpatients were divided into subgroups according to age and gender ans same parameters were compared among these subgroups.
Results: We included 436 (46,5%) ambulance and 501 (53.5%), totally 937 patients. Mean age of ambulance patients was 53,8 ±20,2 (min:18, max:93), and the outpatients was 41,4±16,04 (min:18, max:96) and this was significantly higher in ambulance patients. COVID + CT positivity ratio was 34,5% in ambulance patients and this ratio was 29,5% in outpatients. Waiting time duration in the ED of the ambulance patients was 6,1 hours and this value was 2,9 hours fort he other group. Of those 12,8% ambulance patients and 3,19% of the outpatients were admitted to the intesive care unit (ICU). Hospitalisation length of discharged patients from the ICU was 20,6 days for ambulance patients and 16,9 days for outpatients. Three of the outpatients and 22 of the ambulance patients were died during hospitalisation and 18 of these were males. Male subgroup of the ambulance patients showed higher COVID-19 CT positivity ratio (p=0,019) (66,9%vs 33,1%). Elder age was positively correlated with waiting time duration in the ED nd hospitalisation length in outpatients (p=0.000, r= 0.333/ p=0.000, r=0.424).
Conclusios: We evaluated the ambulance and outpatients presented to the pandemia area of our ED. According to our results, the mean age, CT positivity, PCR test positivity were significantly higher in ambulance patients. Similarly, ambulance patients' waiting time period in the ED was higher who were discharged from the ED. ICU hospitalisation, hospitalisation length and mortality ratio were higher in ambulance patients. Elder age was positively correlated with waiting time duration in the ED nd hospitalisation length in outpatients. Under the light of these results, it is important to develop approppriate strategies for ambulance and outpatients, to prevent already crowded EDs squeezing under the COVID-19 burden.
Keywords: COVID-19, Ambulance, Emergency Department, Outpatients, intensive care unit