Major depresif bozukluğu olan hastalarda farmakoterapinin bilişsel işlevler üzerine etkisi: Bir izlem çalışması
The effect of pharmacotherapy on cognitive functions in patients with major depressive disorder: A follow-up study
Yazar: VUSAL ALIYEV
Danışman: PROF. DR. VESİLE ŞENTÜRK CANKORUR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Tedavi = Treatment ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Major depresif bozukluk (MDB) oldukça sık görülen, küresel olarak ciddi yetiyitimine sebep olan ve büyük mali yük getiren bir ruhsal bozukluktur. MDB tanı ölçütlerinde yer alan dikkat dağınıklığı ve konsantrasyon sorunları gibi bilişsel bozukluklar hastalığın sadece aktif döneminde değil remisyon döneminde de devam etmektedir. Bilişsel işlev bozukluğu hastalığın gidişatını, tedaviye yanıtı ve algılanan hayat kalitesini etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı depresyon tanısı konan hastaların bilişsel işlevlerinin farmakoterapi öncesinde ve sonrasında karşılaştırılmasıdır.
Yöntem: Çalışmaya ayaktan polikliniğe başvuran MDB tanısı alan ve antidepresan ilaç tedavisi başlanan 48 hasta alınmıştır. İlk değerlendirmede Kısa-Uluslararası Nöropsikiyatrik Görüşme (MINI), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (HAM-A), Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ile beraber bilişsel işlevleri değerlendirmek amacıyla İz Sürme Testleri (TMT A ve B), Stroop Testi TBAG Formu, WAIS-R şifre testi, WAIS-R aritmetik testi, WAIS-R benzerlikler testi ve Sözel Bellek Süreçleri Testi (SBST) uygulanmıştır. Ortalama 5 hafta sonra ulaşılan 41 hasta tekrar değerlendirilmiştir.
Bulgular: Tedavi sonrası TMT-B, Stroop Testi, WAIS-R şifre testi, WAIS-R aritmetik testi, WAIS-R benzerlikler testi ve Sözel Bellek Süreçleri Testi (SBST) sonuçlarında tedavi öncesine göre istatistiksel anlamlı iyileşme görülmüştür. Sadece TMT-A sonuçları arasındaki farkın anlamlılığı istatistiksel olarak gösterilememiştir. Veriler norm değerlerine göre kategorize edildiğinde ilk değerlendirmede çoğu hastanın en az bir bilişsel test performası bozuk olsa da hastaların bir kısmı tüm testlerde normal sonuçlar göstermiştir. İzlem değerlendirmesinde belirtilerde iyileşmeye rağmen hastaların bir kısmında bilişsel bozukluğun devam ettiği görülmüştür. WAIS-R şifre alt testinin yaş ve eğitim süresiyle ilişkisi gösterilebilmiştir.
Sonuç: Bu çalışmada depresyon hastalarında bilişsel bozuklukların olduğu gösterilebilmiştir. Antidepresan ilaç tedavisinin bu bilişsel bozukluklar üzerine olumlu etkisinin olduğu görülmüştür. Bilişsel bozukluklar hastalık belirtilerindeki iyileşmeden sonra da devam etmektedir.
Anahtar Sözcükler: Bilişsel işlevler, bilişsel bozukluk, depresyon, izlem çalışması, tedavi.

Abstract:
Introduction: Major depressive disorder (MDD) is a common mental disorder. MDD causes severe disability and has a high financial burden. Cognitive symptoms such as distraction and concentration problems in MDD persist not only in the active phase of the disease but also in the remission period. Cognitive dysfunction affects the course of the disease, response to treatment, and perceived quality of life. This study aimed to compare the cognitive functions of patients with depression before and after antidepressant treatment.
Method: This study included 48 patients who were admitted to the outpatient clinic with the diagnosis of MDD and started antidepressant medication. All participants are assessed by a clinician with Mini-International Neuropsychiatric Interview (MINI), Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). To evaluate cognitive functions, Trail Making Tests (TMT A and B), Stroop Test TBAG Form, WAIS- R Digit Symbol Coding Test, WAIS- R Arithmetic Test, WAIS- R Similarities Test and Verbal Memory Process Scale (VMPS) were applied to all participants. Follow up evaluation made Follow-up assessments for forty-one participants were performed after an average of 5 weeks.
Results: Post-treatment TMT-B, Stroop Test, WAIS- R Digit Symbol Coding Test, WAIS- R Arithmetic Test and Verbal Memory Process Scale results showed statistically significant improvement compared to pre-treatment results. Pre-treatment and post-treatment difference between TMT-A results was not statistically significant. As the data were categorized according to norm values, at least one cognitive test performance of most patients was impaired. Some of the patients showed normal results in all tests. In the follow-up evaluation, it was observed that some of the patients continued to have cognitive impairment despite improvement in symptoms. It was observed the relation between WAIS-R Digit Symbol Coding subtest with age and total education time.
Conclusion: In this study, it was shown that cognitive disorders were present in patients with depression. Antidepressant pharmacotherapy has a positive effect on cognitive symptoms. Cognitive symptoms persist after improvement in symptoms.
Keywords: Cognitive functions, cognitive impairment, depression, follow-up, treatment.