Bağımsız denetçi raporlarında yer alan kilit denetim konularının sektörel büyüklüklere göre incelenmesi: BİST Ana Metal Sanayi örneği
Examination of independent auditor's reports of companies according to sectoral sizes: BIST Basic Metal Industry example
Yazar: FİKRET ETÇİ
Danışman: DOÇ. DR. AZİZE ESMERAY
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finans Yönetimi Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çok eski bir uygulama olan denetim, var olduğu günden bugüne anlayışında, işleyişinde ve formatında kayda değer çeşitli değişimler yaşamıştır. Yaşanan değişimlerdeki temel sebep, işletme faaliyetlerinin gelişmesi, işletmelerin yaygınlaşması ve teknolojik gelişmelerin hızlanmasıyla beraber ortaya çıkan küreselleşme düşüncesidir. Bunların neticesinde denetim anlayışında çağın koşullarına yönelik olarak köklü değişiklikler meydana gelmiştir. Denetim anlayışında yaşanan değişimlere, büyük ölçekli finansal skandalların da önemli katkıları olduğu söylenebilir. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri merkezli 2008 Wall Street finansal krizinde denetçi raporlarının gerçeği yansıtmadığının ortaya çıkması denetime olan güveni azaltmış ve denetimin ciddi anlamda sorgulanmasına sebep olmuştur. Bu gelişmeler denetçi raporlarında revizyon gereğini önemli ölçüde artırmıştır. Uluslararası düzenleyici kuruluşların yaptığı revizyon çalışmaları sonucunda denetim formatı değiştirilmiş, birçok denetim standardı da güncellenmiştir. Bunların yanında denetçi raporu için hayati bir önem teşkil eden "Bağımsız Denetim Standardı 701 Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi Standardı" (Communıcatıng Key Audıt Matters In The Independent Audıtor's Report 701) eklenmiştir. Yapılan bu düzenlemeler sonucunda denetçi raporları daha şeffaf, anlaşılabilir ve nitelikli bir yapıya büründürülmüştür.
Bu çalışmada Borsa İstanbul Ana Metal Sanayi sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin 2018 – 2022 yılları denetçi raporları ele alınarak kilit denetim konularının muhteviyatı, sayısı, seçilme sebebi vb. hususlar ile işletmelerin sektörel büyüklükleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığının incelenmesi yapılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, "Hasılatın Muhasebeleştirilmesi" 67 (35,83%) kez, "Ticari Alacaklar" 33 (17,65%) kez, "Maddi Duran Varlıklar" 35 (18,72%) kez ve "Stoklar" 26 (13,90%) kez bildirilmiştir. En fazla bildirilen bu dört konu toplam konuların 86,10% ünü oluşturmaktadır. BİST Ana Metal Sanayi İşletmelerinin 2018 – 2022 yılları bağımsız denetçi raporlarının 97,95% olumlu, 2,05% sınırlı olumlu (şartlı) olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak 24 adet denetim firmasının 23 (95,84%) tanesinin uluslararası denetim kuruluşu veya üyesi olduğu, 1 (4,16%) tanesinin ise ulusal bağımsız denetim firması olduğu görülmüştür. BİST Ana Metal Sanayi İşletmelerinin 2018 – 2022 yılları hasılat kalemleri temel alınarak, sektörel büyüklükler ile kilit denetim konuları karşılaştırılmış, kilit denetim konuları ile hasılat arasında herhangi bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Bağımsız Denetim, Rapor, BİST, Metal Sanayi

Abstract:
Audit, which is a very old practice, has undergone significant changes in its understanding, functioning and format since its existence. The main reason for the changes experienced is the idea of globalization that emerged with the development of business activities, the spread of businesses and the acceleration of technological developments. As a result of these, radical changes have occurred in the understanding of audit in line with the conditions of the age. It can be said that large-scale financial scandals also contributed significantly to the changes in the understanding of auditing. Especially in the United States-based 2008 Wall Street financial crisis, the fact that the auditor's reports did not reflect the truth, reduced the trust in the audit and caused the audit to be seriously questioned. These developments have significantly increased the need for revision in the auditor's reports. As a result of the revision studies carried out by international regulatory institutions, the audit format has been changed and many auditing standards have been updated. In addition, "Communicating Key Audit Matters In The Independent Auditor's Report 701", which is of vital importance for the auditor's report, has been added. As a result of these regulations, the auditor's reports have been transformed into a more transparent, understandable and qualified structure.
In this study, the audit reports of the companies operating in the Borsa Istanbul Basic Metal Industry sector between 2018 and 2022 are discussed and the content, number, reason for selection, etc. of key audit issues are discussed. It has been examined whether there is a significant relationship between the issues and the sectoral sizes of the enterprises. As a result of the examinations, "Revenue Recognition" 67 times (35.83%), "Trade Receivables" 33 (17.65%) times, "Tangible Fixed Assets" 35 (18.72%) times and "Inventories" 26 (13) times. ,90%) have been reported. These four most reported topics constitute 86.10% of the total topics. It has been determined that the independent auditor reports of BIST Basic Metal Industry Enterprises for the years 2018-2022 are 97.95% positive and 2.05% limited positive (conditional). In general, 23 (95,84%) of the 24 audit firms were found to be international audit firms or members, and 1 (4.16%) was a national independent audit firm. Based on the revenue items of BIST Basic Metal Industry Enterprises for the years 2018 – 2022, sectoral sizes and key audit issues were compared, and it was concluded that there was no relationship between key audit issues and revenue.
Keywords: Independent Audit, Report, BIST, Metal Industry