Basın çevirilerinde diller ve kültürlerarası farklılıklar
Interlingual and intercultural differences in journalistic translations
Yazar: EMRAH ERİŞ
Danışman: PROF. DR. SERHAT ULAĞLI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Basın = Press ; Kültürel farklılık = Cultural difference ; Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Bu çalışmanın amacı İngilizcedenTürkçeye yapılan basın çevirileri kapsamında dilsel
ve kültürel farklılıklarınhangi biçimlerde ortaya çıktığını ve sonuç olarak ürüne ne
gibi etkilerde bulunduğunu değerlendirmektir. Bu kapsamda İngilizceden Türkçeye
yapılan basın çevirileri değerlendirilmeye alınmış olup elde dilen verilere diller ve
kültürlerarası çeviri ve etkileşim açısından bir analiz yapılmıştır. 2016, 2017 ve 2018
yıllarında sunulmuşBBC (20), Euronews (8) ve Sputnik News (4) haber
ajanslarından toplamda 32 adet haber metni ve çevirileri ele alınmıştır. Spor, sağlık,
kültür ve sanat, bilim ve teknoloji, politik ve yaşam ve seyahat başlıklı alanlarından
metinler derlenmiştir. Bu inceleme nesnelerine dilsel ve kültürel farklılıklar özelinde
işlevselci bir yaklaşım modeli olan ve göndergesel, anlatımsal, duyumsal ve ilişkisel
işlevden oluşan Christiane Nord'un Dört İşlev Modeliuygulanmıştır. Elde edilen
bulgular ışığında, ele alınan bütün metin türleri açısından göndergesel ve ilişkisel
işlevlerin çoğu zaman çevirmen tarafından uygun stratejiler doğrultusunda yerine
getirildiği ancakanlatımsal ve duyumsal işlevin tam manasıyla gerçekleştirilemediği
gözlemlenmiştir. İngilizce ve Türkçe arasındaki dilsel farklılıkların, iki ülke
arasındaki coğrafi uzaklığın, kültüre özgü dil kullanımlarının ve evrensel dil
kullanımlarının dilsel ve kültürel farklılıklar noktasında en önemli faktörler oldukları
belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, Türkçeye yapılan basın çeviri metinlerinin çeşitli
adaptasyonlarla sunulduğu ve birçok noktanın eksik olarak verildiği de
belirlenmiştir. Bu adaptasyonlar içerisinde içermeme, ekleme, açımlama ve yeniden
düzenleme süreçleri mevcuttur. Yeni bir bilim dalı olan Çeviribilim kapsamında
basın çevirilerinin dünya genelinde 2000li yılların başından itibaren ele alındığı
dikkate alınarak Türkiye genelinde oldukça az çalışıldığı gözlemlenmiş ve bu
doğrultuda daha fazla çalışma yapılması tavsiye edilmektedir.

Abstract:
This study seeks to investigate whether interlingual and intercultural differences are
paid regard within journalistic translations and in what forms these types of
discrepancies occur and affect the product as an output. In this context, journalistic
translations from English into Turkish were taken into consideration and data
obtained were analysed in terms of interlingual and intercultural translation and
interaction.Thirty two (32) news texts and their translations were examined from
BBC (20) Euronews (8) and Sputnik News (4) between 2016 and 2018. Texts were
collected from the sections ofsport, health, culture and art,science and technology,
politics and life and travel. Christiane Nord's(2006) The Four-Function Model,
among which are referential, expressive, appellative and phatic function, was applied
to these objects of analysis.In the light of findings, it was observed that in relation to
all types of texts examined, referential and phatic functions were often performed
with proper strategies by the translator, yet expressive and appellative functions were
not fulfilled in full. It was determined that lingusitic differences between English and
Turkish and geographical distance of the two countries as well as culturel-specific
language usages and universal language usages are among the main factors of
linguistic and cultural differences. İn addition, it was determined that Turkish
translations of news texts are presented through various adaptations and that many
points are omitted in the target texts. Among these adaptations are omission,
addition, praraphrasing and rearrangement. Considering that journalistic translations
have been studied since 2000s all over the World within the framework of
Translation Studies, a new field of sicience, it was observed that there is scant
research in the field of journalistic translation in Turkey and thus it is suggested that
more research be done.