Hava araçlarında operasyonel gereklilikler nedeniyle veya ticari mal olarak taşınacak tehlikeli maddelerin iş sağlığı ve güvenliği saha uygulamaları ve risk değerlendirmesi
Occupatlonal health and safety fleld appllcatlons and rlsk assessment of dangerous goods to be carrled on alrcrafts due to operatlonal necessltles or as commerclal goods
Yazar: OKTAY KARAGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALDUN TURAN
İstanbul Rumeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Tehlikeli maddeler = Hazardous substances ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health ; İş sağlığı ve güvenliği = Occupational health and safety

Özet:
Dünyada sivil havacılık uçuş işlemleri, öncelikli olarak Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO), Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (ECAC), Avrupa Hava Seyrüsefer Güvenlik Teşkilatı (EUROCONTROL) ve Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) olmak üzere uluslararası havacılık örgütleri tarafından belirlenen standartlar çerçevesinde ve ülkelerin havacılık otoriteleri kontrolünde gerçekleştirilmektedir. Ulaştırma Bakanlığına bağlı olarak çalışan (SHGM) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ülkemizdeki sivil havacılık faaliyetlerinin yürütülmesindeki yetkili otoritedir. Tehlikeli maddelerin taşınması faaliyetlerinin yürütülmesindeki yetkili kuruluş da Ulaştırma Bakanlığına bağlı olarak çalışan Tehlikeli Maddeler Genel Müdürlüğüdür. Günümüzde globalleşme veya küreselleşme diye adlandırılan yeni bir süreç başlamıştır. Küreselleşen ekonomilerde üretilen malların özelliğini kaybetmeden zamanında teslim edilmesi üretmek kadar önemli bir iş olarak görülmektedir. Üretilen malların özelliğini kaybetmeden kısa sürede ulaştırıla bilmesi için en uygun taşıma şekli hava yolu taşımadır. Günümüzde hava yolu ile taşımacılık sektörü yukarıdaki faktörler göz önüne alındığında artarak devam etmektedir. Hava yolu ile taşımacılık faaliyetlerinde tehlikeli maddelerde önemli bir yer tutmaktadır. Tehlikeli maddelerin olduğu alanlarda kontrol ve emniyet tedbirleri de ön plana çıkmaktadır. Sahada alınan emniyet tedbirleri de iş sağlığı güvenliği kuralları olarak önümüze çıkmaktadır. 
	Tehlikeli maddelerin hava yolu ile taşınmasında aynı standartları sağlamak için Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (International Air Transport Association IATA) üyeleri IATA Dangerous Goods Regulations (IATA DGR) kuralarını standart olarak uygulamaktadırlar.
Uçaklar ile taşınacak tehlikeli maddeler IATA DGR adlı kitapta tanımlanmış, sınıflandırılmış madde ve nesnelerdir. Bu tehlikeli maddeler arasında hava araçlarının operasyonel görevlerini sürdüre bilmesi için gerekli olan yakıt, motor yağı, hidrolik, oksijen tüpü, yangın söndürme tüpleri, radyo aktif özelliğe sahip detektörler, slaytların şişirilmesi için gerekli olan yüksek basınç tüpleri de vardır. Hava aracı üzerinde operasyonel şartlar gereği bulunan tehlikeli maddelerin iş sağlığı ve güvenliği kapsamında değerlendirilmesi ve risk değerlendirme analizlerinin yapılması oluşabilecek tehlikeleri azaltacaktır.
Hava araçları ile taşınması mümkün olan her türlü tehlikeli maddenin miktarı, ambalajlama şartları, etiketlenmesi, işaretlenmesi ve taşınma koşulları IATA DGR kuralları ile belirlenmiştir. Tehlikeli maddeler hava yoluyla taşınırken iş sağlığı ve güvenliği kuralları ve IATA DGR kuralları ile ilgili yöntem ve esaslar ile saha uygulamalarını tezinde anlatacağım.

Abstract:
Civil aviation flight operations in the world are carried out primarily by international aviation organizations such as International Civil Aviation Organization (ICAO), European Civil Aviation Conference (ECAC), European Air Navigation Safety Organization (EUROCONTROL) and European Aviation Safety Agency (EASA). It is carried out within the framework of the determined standards and under the control of the aviation authorities of the countries. The General Directorate of Civil Aviation (SHGM), which operates under the Ministry of Transport, is the authorized authority in the execution of civil aviation activities in our country. The authorized institution in carrying out the activities of the transport of dangerous goods is the General Directorate of Dangerous Goods, which works under the Ministry of Transport. Today, a new process called globalization or globalization has begun. In globalizing economies, the timely delivery of the goods produced without losing their properties is seen as an important task as much as production. Air transport is the most suitable mode of transport for the goods to be delivered in a short time without losing their properties. Today, the air transport sector continues to increase considering the above factors. Dangerous goods have an important place in air transport activities. Control and safety measures come to the fore in areas where dangerous substances are present. The safety measures taken in the field appear before us as occupational health and safety rules.	
	In order to ensure the same standards in the transportation of dangerous goods by air, the members of the International Air Transport Association (IATA) apply the IATA Dangerous Goods Regulations (IATA DGR) rules as a standard.
	Dangerous goods to be transported by airplanes are substances and objects defined and classified in the book IATA Dangerous Goods Regulations (IATA DGR). Among these dangerous substances, there are fuel, engine oil, hydraulic, oxygen cylinders, fire extinguishers, detectors with radio active feature, high pressure cylinders for slats, which are necessary for aircraft to continue their operational duties. Evaluation of dangerous substances on the aircraft as required by operational conditions, within the scope of occupational health and safety, and conducting risk assessments will reduce possible hazards.
	The amount, packaging conditions, labeling, marking and transportation conditions of all kinds of dangerous goods that can be transported by aircraft are determined by the IATA DGR rules. In this thesis, I will explain the methods and principles related to occupational health and safety rules, IATA DGR rules and field practices when dangerous goods are transported by air.