Zihinsel yetersizliği olan ve normal gelişim gösteren çocukların erken okuryazarlık becerilerine ve uygulamalarına ilişkin anne görüşleri
Mother perceptions toward emergent literacy skills of mentally disabled and normally developing children and their emergent litercay practices
Yazar: FATOŞ ARMAN
Danışman: DOÇ. DR. BERRİN BAYDIK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children

Özet:
Bu çalışmada 48-72 aylık zihinsel yetersizliği olan ve normal gelişim gösteren çocukların erken okuryazarlık davranışlarının ve annelerinin erken okuryazarlık uygulamalarının sıklıklarını karşılaştırılmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 45 zihinsel yetersizliği olan ve 45 normal gelişim gösteren çocuğa sahip toplam 90 anne katılmıştır. Çalışmada anneler ve çocuklarına ilişkin bilgileri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Bilgi Formu ve Boudreau (2005) tarafından geliştirilen "Erken Okuryazarlık Anne-Baba Anketi" (Early Literacy Parent Questionnaire) kullanılmıştır. Araştırmanın soruları İki Değişken İçin Kay-Kare Testi kullanılarak ve betimsel istatistikler yardımıyla yanıtlanmıştır. Bulgular, zihinsel yetersizliğe sahip çocukların kendilerine bir şeyler okunmasını isteme, kitap okunurken resimleri kendiliğinden gösterme veya onlarla ilgili konuşma, soru sorma, okuyormuş gibi yapma, öykü oluşturup anlatma, öyküdeki sözcük ya da cümleleri tamamlama, çevredeki yazıları okuma, çevredeki yetişkin okuma materyallerine ilgi gösterme, uyak oluşturma, uyaklı oyun oynama, tekerleme söyleme, harfleri tanıma ve isimlendirme, kendilerine bir şeyler yazılmasını isteme, bir şeyler çizme, annelerine sözcüklerin nasıl yazıldığını sorma, sözcük yazma davranışlarının akranlarına göre daha az sıklıkla gösterdikleri görülmüştür. Araştırmada ayrıca zihinsel yetersizliği olan çocukların görsel olarak okudukları sözcük sayısının akranlarına göre daha az olduğu ve harf yazma davranışları sıklığının daha az yetersiz olduğu ortaya çıkmıştır.  Zihinsel yetersizliğe sahip çocuk annelerinin ise normal gelişim gösteren çocukların ailelerine göre çocuklarına daha az sıklıkla kitap okudukları, çocuklarıyla birlikte kitap okumaya daha geç başladıkları, daha az sıklıkta harf öğretimi yaptıkları, daha az uyaklı oyun oynadıkları, çocuklarıyla birlikte daha az kütüphaneye ya da kitapçıya gittikleri belirlenmiştir. Ayrıca zihinsel yetersizliği olan çocuk anneleri çocuklarının kitaplara olan ilgilerini diğer annelere göre daha düşük değerlendirmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate and compare mothers' early literacy practices and early literacy behaviors of 48-72 months children with mental retardation and normally developing children. The total of 90 mothers (45 mothers with normally developing children and 45 mothers with children with mental retardation) participated in to the study. In order to collect information, in this study, Information Form prepared by the researcher and Early Literacy Parent Questionnaire developed by Boudreau (2005) were used. Research questions of the study were answered using Chi-Square Test for two variables and descriptive statistics. Findings yielded that children with mental retardation less often showed behaviors of asking others to read something to them, pointing to the pictures or talking about them on their own during reading, asking questions, pretending to read, creating and telling a story, completing words or sentences in the story, reading print in the environment, showing interest to adult reading materials surrounding the kids, creating rhymes, playing rhyming games, saying nursery rhyme, recognizing and naming letters, asking others to write something for them, drawing something, asking mothers about how to write words and writing words behaviors less often compared to their normally developing peers. The study also showed that children with mental retardation read less number of words visually and the frequency of letter writing behavior were turned out to be inadequate. It was also found that mothers of children with mental retardation less often read books to their kids; started to read with their children at a later age; taught letters, played rhyming games and went to bookstore or library with their kids less often compared to mothers of normally developing children. Additionally, compared to other mothers, mothers of children with mental retardation assessed their children's interest in books as a lower level.