Altay-Tıva masallarının kültler açısından incelenmesi
Analysis of Altay-Tiva tales in terms of cults
Yazar: ÇAĞLA ÇAMA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE AYCAN AYDOĞAN
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tabiatüstü varlıklarla uyum içinde olmak, onların iyiliklerine ve lütuflarından istifade edebilmek, mevcut olumsuz durumu olumlu hâle getirebilmek için bütün olağanüstülüklere atfedilen kelime "kült" tür. Kült, olağanüstü bir hayat görüşüdür. Türk halk kültüründe geçmişten günümüze kadar gelmiş birçok kült bulunmaktadır. Bunlardan öne çıkan kültler: ağaç, yer, su, ateş, gök, dağ, mağara, ölü ve atalar kültüdür.
	Altay halklarının inanç sistemi olan Şamanizm, Altay mitolojisi ile Altay masallarına yansımıştır. Bu çalışmada, Altay masalları üzerine yapılan çalışmalar esas alınarak Altay-Tıva masallarında yer alan kültler tespit edilmiştir. Bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın Altay-Tıva Türkleri ve Altay Şamanizmi isimli ilk bölümünde Altay-Tıva sahası ve Altay Şamanizm'i ele alınmıştır. İkinci bölüm olan Altay-Tıva Masalları ise masal hakkında bilgi verilerek masalın genel özellikleri ve tasnifi, Altay masalları/Altay masal anlatma geleneği, Altay masalları ve tasnifi hakkında bilgiler verilerek masalların kaynağı inanç sistemi ile ilişkilendirilecektir. Altay-Tıva Masallarında Kültler adlı üçüncü bölümde; masallarda yer alan kültler; tabiat kültleri(orman, ağaç, su, dağ, taş), ölü kültü, şeytanî(olumsuz) kültler, halk hekimliği kültü başlıkları altında değerlendirilmiştir. Hazırladığımız tezin birbirini tamamlayan üç bölümünde, masallarda tespit edilen kültler örnekleriyle birlikte ele alınmıştır. Dolayısıyla inanç unsuru etrafında oluşan ve gelişen kültlerin Altay-Tıva masallarına hangi ölçüde yansıdığını tespit etmek amaçlanmıştır.

Abstract:
In order to be in harmony with supernatural beings, to benefit from their favours and favours, and to turn the current negative situation into a positive one, the word we attribute to all extraordinary things is "cult". Cult is an extraordinary view of life. In Turkish folk culture, there are many cults that have come from the past to the present. The prominent cults are: tree, earth, water, fire, sky, mountain, cave, dead and ancestor cults.
Shamanism, the belief system of Altai peoples, is reflected in Altai mythology and Altai tales. In this study, based on the studies on Altai tales, the cults in Altai-Tıva tales will be determined. This study consists of three main parts. In the first part of the study, Altai-Tıva Turks and Altai Shamanism, Altai-Tıva field and Altai Shamanism will be discussed. The second part, Altai-Tıva Tales, will give information about the fairy tale, general characteristics and classification of the fairy tale, Altai tales / Altai fairy tale telling tradition, Altai tales and classification, and the source of the tales will be associated with the belief system. In the third chapter titled Cults in Altai-Tıva Tales, the cults in the tales will be evaluated under the titles of nature cults (forest, tree, water, mountain, stone), death cult, satanic (negative) cults, folk medicine cult. In the three complementary parts of the thesis, the cults identified in the tales will be discussed together with their examples. Therefore, it is aimed to determine the extent to which the cults formed and developed around the element of belief are reflected in Altai-Tıva Tales.