Taşınmaz kültür varlığı yönetiminde nesne tabanlı coğrafi veri modeli tasarımı
Object-based geographical data model design in management of immovable cultural property
Yazar: HÜLYA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP EMRE ÇORUHLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Türkiye'de korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olan; han, hamam, bedesten ve cami gibi yüz bini aşkın taşınmaz bulunmaktadır. Bu taşınmazların etrafında belirlenen korunma alanlarında, yoğun ve çarpık yapılaşmalar olduğu bilinmektedir. Ayrıca bu alanlar geçmişten süregelen kullanımlarıyla ticari çekim merkezi haline geldiğinden bu alanlardaki taşınmazların alım-satım bedelleri oldukça yüksektir. Bu bölgeler "Koruma Amaçlı İmar Planları" ile düzenlenerek çoğu zaman bu alanlarda yapılaşmaya izin verilmemekte, yapılaşma kısıtlanmakta veya bu taşınmazlar kamulaştırılarak eserlerin etrafı açılmaktadır. Her durumda bu tip alanlardaki taşınmazların mülkiyet verilerinin yanında, emlak vergi değerleri, piyasa değerleri, yapı tipleri gibi diğer bilgilerin de bilinmesi bu alanların alternatif çözümlerle edinimi veya yönetimini daha kolaylaştırmaktadır. Mevcut durumda yeterli veri ve bu veriyi işleyecek bilgi sistemi bulunmamasına çözüm olarak korunma alanlarında öncelikle ihtiyaç duyulan tüm grafik ve sözel verilerin bir coğrafi veri tabanında bir araya getirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla örnek bir nesne yönelimli coğrafi veri tabanı, anket çalışması sonucu görülen ihtiyaç üzerine geliştirilmiştir. Böylece LADM ve TUCBS ile uyumlu bir veri modeli kurularak ihtiyaç duyulan veriler veri tabanına aktarılmış ve bir Coğrafi Bilgi Sistemleri uygulamasıyla test edilerek edinim maliyetleri analiz edilmiştir.
Çalışmanın en önemli sonuçlardan biri emlak vergi değerleriyle piyasa değerleri arasında çok ciddi farklar olması ve bunun taşınmaz kültür varlıkları için alınan % 10'luk payı ciddi oranda etkilediğidir. Çalışmanın ülke genelindeki yüz bini aşkın taşınmaz kültür varlığının korunma ve edinimine esas olacak biçimde kullanılması veya mevcut sistemlerin çalışma içindeki verileri de içerecek şekilde revize edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
In Turkey, there are more than one hundred thousand properties such as inn, bath, bazaar and mosque the preservation of immovable cultural property. It is known that there are intense and irregular settlements in the protected areas around these immovable properties. Also, as these areas become commercial attraction centers with their use since past, the purchase and sale prices of immovables in these areas are quite high. These areas are regulated by conservation development plan " and are often not allowed to be constructed in these areas, restructuring is restricted or these immovables are expropriated and are opened around immovable cultural property. In any case, knowing the other information such as real estate tax values, marketing values, building types besides proprietorship datas of immovables in such areas is make easier to the acquisition or management of these areas with alternative solutions. In the present case, there is not enough data and information system to process this data, as a solution, all the graphics and verbal datas that are primarily needed in protected areas should be brought together in a geographic database. For this purpose, an exemplary object oriented geographic database has been developed on the need seen to result of the survey study. Thus, a data model compatible with LADM and TUCBS was established and the necessary data were transferred to the database and the acquisition costs were analyzed by testing with a Geographic Information Systems application.
One of the most important results of the study is that there are serious differences between real estate tax values and market values and this has seriously affected the 10% share received for immovable cultural properties. It is recommended that the work be revised to include datas in the works of existing systems or use as a basis the protection and acquisition of more than one hundred thousand immovable cultural properties.