İstanbul metrobüs sisteminin analizi ve kapasite artırım önerisi
Analysis of Istanbul's BRT (bus rapid transit) system and a proposal for increasing system capacity
Yazar: AYDIN DELİ
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ ALP BARAY ; YRD. DOÇ. DR. MURAT AKAD
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
İstanbul ana arterinde yer alan metrobüs sistemi yolculukların hızlı bir şekilde tamamlanmasını sağlayan ulaşım türü olmuştur. Ulaşım türleri arasından, metrobüs kadar fazla yolcuya hizmet veren başka bir ulaştırma modu yoktur. Bu avantajlarının yanında yoğun taleplerden ötürü taşıt içi doluluklar zaman zaman kapasite sınırını geçmekte ve yolculuklar eziyet haline gelebilmektedir. D-100 karayolunda yer alan bu sistemin çok fazla esnekliği bulunmamakla birlikte yolcu memnuniyetini ve konforunu artırabilmek için bazı yapısal ve operasyonel farklılıklara gidilmesi gerekmektedir. 

Bu çalışmada "kapasite, performans ve hizmet kalitesi, raylı sistemler ve BRT karşılaştırması" başlıkları altında literatür araştırması yapılmıştır. Ardından SQL-Visual Basic kodlamaları yardımıyla "Büyük Veri" analizleri yapılmıştır. Milyonlarca metrobüs yolculuk kayıtları analiz edilerek yolculuk profilleri çıkarılmış, Başlangıç-Son matrisleri oluşturulmuştur. İade verileriyle eşleştirilen yolculuklarla O-D matrislerinin tutarlılığı sorgulanmıştır. Ortaya çıkan matrislerle binen, inen ve birikimli yolcu sayıları hesap edilmiştir. Son olarak yolcu taleplerinin ve sunulan kapasitenin bilinmesiyle günün en yoğun saatlerinin taşıt içi doluluk oranları çıkarılmıştır. 2014 Eylül ayı itibariyle farklı bir işletim sistemine geçen metrobüsün eski işletim sistemi 2013 Aralık ayı yolculukları, yeni işletim sistemi ise 2014 1 Eylül-15 Ekim yolculukları üzerinden incelenmiştir. Karşılaştırması yapılan bu işletim sistemlerinin yanında kapasite iyileştirme önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
The BRT system of Istanbul located in the main artery of the city is the mode of transportation allowing significantly faster trips. Among transportation modes, there is not a mode serving more passengers than BRT systems do. Despite these advantages, due to high demand in rush hours, occupancy rates in the vehicles are likely to exceed capacity limits which in turn cause capacity crushes. The system in D-100 highway has to undergo some structural and operational changes to increase passenger satisfaction and comfort although it does not have the required flexibility to realize significant improvements.

In this study capacity, performance and service level, comparison of BRT and the rail modes is made. Afterwards big data analyses are made with SQL and Visual Basic based query coding. Trip profiles are created as a result of analyzing millions of BRT trip records, moreover Origin Destination (O-D) matrices are constructed. It has been checked and verified that there is consistency between O-D matrices and return path data in BRT stations. By the help of resulting matrices boarding, alighting and cumulative passenger numbers are calculated. Finally, occupancy levels inside vehicles are revealed as known passenger demand and presented capacity. BRT has been a different operational system since September 2014 and its old system is examined with trip records of December 2013 whereas the new system is examined with trip records of September-15 October 2014. Besides the comparison of the two systems, proposed methods for increasing the system capacity are presented.