Yenidoğan döneminde idrar yolu enfeksiyonu sıklığı ve risk faktörleri
The frequency and risk factors of urinary tract infections in the neonatal period
Yazar: HATİCE HİLAL ÖZGÜNER KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÖKÇE
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Yenidoğan idrar yolu enfeksiyonu (İYE) ile ilgili çalışmalar literatürde yetersizdir. Biz bu çalışmamızda, retrospektif olarak, yenidoğan yoğun bakım ünitesindeki (YYBÜ) İYE sıklığını, demografik özelliklerini, eşlik eden komorbid durumlarını, risk faktörlerini, laboratuvar ve görüntüleme bulgularını araştırmayı planladık. Ayrıca ikincil amaç olarak, idrar kültüründe izole edilen bakterilerin bakteriyolojik profilini ve antibiyotik duyarlılıklarını belirlemeyi amaçladık. 
Materyal ve Metod: Bu çalışmada 1 Ocak 2014-12 Eylül 2023 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi YYBÜ' nde yatan 4117 hasta tarandı ve İYE tanısıyla izlenen ve tedavi alan 183 yenidoğan üzerinde retrospektif olarak yapıldı. Çalışmaya term ve preterm bebekler dahil edildi. İdrar kültürü steril idrar sondası ile alınan hastalar dahil edildi. Hastalara ait bilgiler hasta dosyalarından ve hastane veri tabanından elde edildi.
Bulgular: Yenidoğan İYE sıklığı %4.44 saptandı. Hastaların %66.1' i erkekti. Hastaların % 67.2' si sezeryan ile doğmuştu. Hastaların %47.5' i pretermdi ve %87.9' unda İYE hastane kaynaklı idi. Hastaların %74.3' ünde hiperbilirubinemi vardı. Hastaların %35.5' inin annesinde gebelikte İYE öyküsü vardı.  Tanı anında en sık saptanan semptom/bulgu (%47.2) sarılıktı. Hastaların %15.8' inde tanı anında sepsis kliniği mevcuttu. Hastaların 1/3' ünden azında piyüri ve yaklaşık 1/10' unda nitrit pozitifliği vardı. Üriner ultrasonografi (USG) yapılmış olan hastaların sadece %15.8' inde üriner anomali saptandı. En sık rastlanan anomali pelvikaliektazi idi. İdrardan izole edilen patojenlerin %76.5' i gram (-), %20.8' i gram (+) ve %2.7' si mantar idi. En sık üreyen patojenler sırasıyla Klebsiella pneumoniae (%28.5), Escherichia coli (%21.9) ve Enterococcus faecalis (%17) idi. Tüm kohortta ampisilin direnci %69.3, gentamisin direnci %24.8 saptandı. Ampisilin ve/veya gentamisin duyarlılığı çalışılmış olan 168 hastada ampisilin ve gentamisinden en azından birine duyarlı olmayanların oranı %22 idi. Sefiksim direnci %74.6 idi, diğer sefalosporin grubu antibiyotiklere karşı direnç oranları da benzerdi. Nitrofurantoin direnci %28, trimetoprim-sulfametoksazol (TMP-SMX) direnç oranı %16.5 saptandı. Escherichia coli' nin başta ampisilin, nitrofurantoin ve piperasilin-tazobaktam olmak üzere direnç oranları Klebsiella pneumoniae' ye göre istatiksel olarak daha düşük saptandı.
Sonuç ve Tartışma: Yenidoğan döneminde geçirilmiş İYE, renal parankimal skar ve kronik böbrek hasarı açısından çok önemli risk faktörüdür.  Bu nedenle uzun dönem komplikasyonları gelişmeden erken dönemde etkin tedavinin verilmesi ve riskli hastaların belirlenip yakından takibe alınması önemlidir. Yenidoğan sarılığının etyolojisinde İYE akıldan çıkarılmamalıdır. Prenatal öyküde annede gebelikte geçirilmiş İYE sorgulanmalıdır. Yenidoğan İYE' sinde altta yatabilecek üriner patolojiler açısından üriner USG mutlaka yapılmalıdır. Her merkez belirli aralıklarla antibiyotik direnç oranlarını saptamalı ve ampirik tedavide yeni kombinasyonları bu sonuçlar ışığında belirlemelidir.
Anahtar kelimeler: Yenidoğan, İdrar Yolu Enfeksiyonu, Hiperbilirubinemi, Klebsiella Pneumoniae, Escherichia Coli, Enterococcus Faecalis

Abstract:
Introduction: The studies on neonatal urinary tract infection (UTI) are insufficient in the literature. In this study, we planned to retrospectively investigate the frequency, demographic characteristics, comorbid conditions, risk factors, laboratory and imaging findings of UTIs in neonatal intensive care unit (NICU). In addition, as a secondary aim, we aimed to determine the bacteriological profile and antibiotic susceptibilities of bacteria isolated from urine culture. 
Material and Method: In this study, 4117 patients hospitalised in Marmara University NICU between 1 January 2014 and 12 September 2023 were screened and 183 neonates who were followed up and treated for UTI were retrospectively studied. Term and preterm infants were included in the study. Patients whose urine culture was obtained with a sterile urinary catheter were included. Information about the patients was obtained from patient files and hospital database.
Results: The incidence of neonatal UTI was 4.44%. 66.1% of the patients were male. 67.2% of the patients were born by caesarean section. 47.5% of the patients were preterm and 87.9% had nosocomial UTI. Hyperbilirubinaemia was present in 74.3% of the patients. The mothers of 35.5% of the patients had a history of UTI during pregnancy.  The most common symptom/finding at the time of diagnosis was jaundice (47.2%). Sepsis clinic was present in 15.8% of the patients at the time of diagnosis. Pyuria was present in less than 1/3 of the patients and nitrite positivity was present in approximately 1/10 of the patients. Urinary anomaly was found in only 15.8% of the patients by urinary ultrasonography (USG). The most common anomaly was pelvicaliectasis. Of the pathogens isolated from urine, 76.5% were gram (-), 20.8% were gram (+) and 2.7% were fungi. The most frequently isolated pathogens were Klebsiella pneumoniae (28.5%), Escherichia coli (21.9%) and Enterococcus faecalis (17%). In the whole cohort, ampicillin resistance was 69.3% and gentamicin resistance was 24.8%. Among 168 patients whose susceptibility to ampicillin and/or gentamicin was studied, the rate of those who were not susceptible to at least one of ampicillin and gentamicin was 22%. Cefixime resistance was 74.6% and resistance rates to other cephalosporins were similar. Nitrofurantoin resistance was 28% and trimethoprim-sulfamethoxazole (TMP-SMX) resistance was 16.5%. The resistance rates of Escherichia coli to ampicillin, nitrofurantoin and piperacillin-tazobactam were statistically lower than those of Klebsiella pneumoniae.
Conclusion and Discussion: UTI in the neonatal period is a very important risk factor for renal parenchymal scarring and chronic kidney injury. Early and  effective treatment is important to prevent the development of long-term complications and therefore  it is a essential to identify and closely follow-up high-risk patients. UTI should be kept in mind in the etiology of neonatal jaundice. In the prenatal history, UTI in the mother during pregnancy should be questioned. Urinary USG should be performed in neonatal UTI in terms of underlying urinary pathologies. Each centre should determine antibiotic resistance rates at certain intervals and identify new combinations in empirical treatment in the light of these results.
Keywods: Neonatal Period, Urinary Tract Infection, Hyperbilirubinemia, Klebsiella Pneumoniae, Escherichia Coli, Enterococcus Faecalis