18. ve 19. yüzyıllarda İngiltere'de neo gotik mimarlık ile gotik yazının kesişimi
Intersection of gothic literature and neo gothic architecture in 18th and 19th century England
Yazar: BARIŞ EMRE ALKIM
Danışman: PROF. DR. AYLA ÖDEKAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; 19. yüzyıl = 19. century ; Gotik roman = Gothic novel ; Gotik sanat = Gothic art ; Mimari = Architectural ; Mimarlık = Architecture ; Mimarlık tarihi = Architectural history ; Neo-gotik = Neo-gothic ; İngiltere = England

Özet:
18. yüzyıl, birbirine zıt Aydınlanmacı ve Romantik düşüncelerin karşı karşıya geldiği şiddetli bir mücadeleye tanıklık etmiştir. Aydınlanma değerlerini savunanlar zihnin ve aklın duygulardan üstün olduğunu öne sürmüş ve ilerlemeci fikirlerinin somut hali olan Antik Yunan ve Roma formlarını yürekten benimsemişlerdir. Öte yandan, Neo Klasisizmle ilişkili fikirlerden hazzetmeyen Romantikler, Orta Çağların en önde gelen üslubu olan Gotik'e yeniden hayat vermeyi tercih etmişlerdir; çünkü bu tarzın huşu yaratan etkisinin, yüceyi arayışlarıyla uyumlu ve vazgeçilmez olduğunu düşünmektedirler. Bununla eş zamanlı bir şekilde, karanlığa ve ölüme yönelik ilgisiyle ayırt edilen bir janr olan Gotik roman aynı Romantik değerleri temel alarak ortaya çıkar ve kendisine gözde mekan olarak Orta Çağ mimarlığının sağ kalabilmiş harabelerini seçer.Bu çalışma, kökleri Katolik Orta Çağ'ın derinliklerine yayılan özgün Gotik'in düşünce ve inanışlarının Romantikler tarafından nasıl algılandığını, kullanıldığını ve dönüştürüldüğünü araştırmayı, ayrıca Gotik'i gerek yazında gerekse mimarlıkta diriltme çabasının boşuna olup olmadığını sorusuna bir yanıt bulmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Gotik romansların başyapıtları incelenmekte ve Gotik mekanları yorumlama tarzları, Neo Gotik mimarlığınkiyle kıyaslanmaktadır. Neo Gotik mimarlık ile Gotik roman sadece benzer fikirleri değil, öncüleri de paylaşırlar. Zira ilk Gotik romanları yazanlarla ilk Neo Gotik binaları inşa ettirenlerın aynı kişiler olduğu görülür.

Abstract:
18th century witnesses a vicious struggle of power between the contrasting ideas of Enlightenment and Romanticism. Those who favour Englightenment values assert the superiority of mind and reason over feelings, and they embrace Ancient Greek and Roman forms which embody their progressive ideas. Romantics, on the other hand, abhor the ideas associated with Neo Classicism and they choose to revive Gothic, the most prominent style of Middle Ages, since they think its awe-inspiring qualities are harmonious with and indispensable for their quest for sublime. Simultaneously, Gothic novel, a genre marked with a preference for the dark and the morbid also springs into existence and chooses the surviving ruins of medieval architecture as its favorite setting.This study aims to explore to what extent the Romantics perceive, use and transform the ideas and beliefs of original Gothic era, which has its roots deeply buried in the Catholic Medieval, and whether the joint effort for resuscitating Gothic both in literature and architecture is doomed to failure or not. With this goal in mind, the masterpieces of Gothic novels are examined and the way they interpret Gothic settings is compared to that of Neo Gothic architecture. What Gothic literature has in common with Neo Gothic architecture is not limited to a similarity of ideas; the pioneers of the two fields are shared alike since the authors of the first Gothic romances are the same people who commissioned and planned the first Neo Gothic buildings.