Maden işletenin hukuki sorumluluğu /
Yazar: HATİCE AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU KOÇAK DİKER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Madenler, Türk hukuk sisteminde devletin hüküm ve tasarrufu altında olan doğal kaynaklardandır. (AY md. 168) Madenlerin yerin altından çıkarılıp ekonomik fayda elde etmek amacıyla işlenmesi faaliyetlerinin tamamı da madencilik faaliyeti olarak adlandırılmaktadır. Günümüzde çok çeşitli alanlarda kullanılabilen bu mineraller ülke ekonomisine katkı sağlamakta, yarattığı istihdam olanakları ile de kalkınmaya büyük oranda destek olmaktadır.
Madencilik faaliyeti sağladığı faydanın yanı sıra doğası gereği bünyesinde çok fazla risk barındıran bir sektördür ve zaman zaman maden kazaları yaşanabilmektedir. Bu kazalar neticesinde ise maden işletenin idari, cezai ve en nihayetinde hukuki sorumluluğu doğmaktadır. Madenciliğe ve maden hukukuna ilişkin temel düzenlemeler 3213 sayılı Maden Kanunu'nda yer almaktaysa da maden işletenin sorumluluğuna ilişkin bu kanundaki düzenlemeler yetersizdir. 
Ülkemizde son yıllarda maden kazalarının sayısı ne yazık ki artmıştır. Çok sayıda insanın ölümüyle sonuçlanan bu facialar aynı zamanda doğaya, çevredeki taşınır ve taşınmaz mallara ve hatta insanların psikolojilerine dahi zarar vermektedir. Uygulamada bu zararların önüne geçilmesi için gerekli tedbirlerin alınmadığı, pozitif hukuk düzenlemelerine yoğunlaşılmadığı, zararlara ilişkin açılan davaların çok uzun yıllar sürdüğü ve yargılama neticesinde de mağdurun zararının tam olarak giderilmediği görülmektedir. 
Çalışmamızda maden işletenin maden işletmesinden kaynaklı hukuki sorumluluğu çeşitli kanunlardaki kusursuz sorumluluk düzenlemeleri ve yargı kararları kapsamında değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda ortaya konulmuş özel hukuk çalışmalarının azlığı, maden işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin kanunlardaki özel düzenlemelerin eksikliği ve 21. yüzyılda madenciliğin kazandığı önem konumuzu seçmemizde belirleyici olmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Maden, maden işleten, hukuki sorumluluk, kusursuz sorumluluk, maden zararı.

Abstract:
In the Turkish legal system, minerals are natural resources that are under the sovereignty and disposal of the state (Art. 168 of the Constitution). All of the activities of extracting minerals from the ground and processing them in order to obtain economic benefits are defined as mining activities. Nowadays, these minerals, which can be used in a wide variety of fields, contribute to the national economy and are of great benefit to development with the employment opportunities they create.
In addition to the benefits it provides, mining is a sector that inherently involves a lot of risks and mining accidents may occur from time to time. As a result of these accidents, the mine operator is subject to administrative, criminal and ultimately civil liability. Although the basic regulations on mining and mining law are included in the Mining Law No. 3213, the regulations regarding the liability of the mine operator are insufficient. 
Unfortunately, the number of mining accidents has increased in our country in recent years. These disasters, which result in the deaths of many people, also cause damage to nature, surrounding movable and immovable properties and even the psychology of people. In practice, it is seen that the necessary measures are not taken to prevent these damages, positive legal regulations are not focused on, the lawsuits filed for damages take many years and the damages of the victim are not fully compensated as a result of the trial. 
In this study, the legal liability of the mine operator arising from the mining operation has been strived to be evaluated within the scope of the strict liability regulations in various laws and judicial decisions. The scarcity of private law studies in this context, the lack of special regulations in the laws regarding the legal liability of the mine operator and the importance of mining in the 21st century have been decisive in choosing our subject. 
Keywords: Mine, mine operator, legal liability, strict liability, mining damage.