Ebeveynlerin çocuklarıyla kurdukları ilişki ile sosyotelist olma durumlarının incelenmesi
Investigation of parents' relationship with their children and their status of being phubber
Yazar: ESRA ÖRTÜCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER BALTACI
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal medya bağımlılığı = Social media addiction ; Sosyotelist = Phubber ; Sosyotelizm = Phubbing ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Teknolojinin hızla gelişmesi ile akıllı telefonlar günlük hayatımızın pek çok alanında vazgeçilmez hale gelmektedir. Yaptığımız birçok işte kolaylıklar sağlayan akıllı telefonun aşırı kullanımı riskleri de beraberinde getirmektedir. Özellikle aile içinde varlığını sürdüren ve günümüzde sanal bağımlılık olarak da ifade edilen sosyotelizm davranışı gitgide yaygınlaştığı gözlenmektedir. Sosyotelizm davranışı kişiler arası etkileşimin önüne geçmekte olup aile içi iletişimimizi olumsuz etkilediği söylenebilir. Bu nedenle araştırmamız çocuklu ebeveynler arasından seçilen 400 kişi ile yapılmıştır. Bu çocuklu ebeveynlerin 206'sı anneden 194'ü babadan oluşmaktadır. Bu araştırmanın amacı; ebeveynlerin çocuklarıyla kurdukları ilişki ile sosyotelist olma durumları arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik olup, ebeveyn-çocuk ilişkisinin olumlu ya da olumsuz olmasının ebeveynlerin sosyotelist puanlarını anlamlı düzeyde yordayıp yordamadığını belirlemektir. Verilerin toplanmasında Genel Sosyotelist Olma Ölçeği (GSOÖ), Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Ölçeği (EÇİÖ) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde SPSS programından yararlanılmıştır. Sosyotelizm ile ebeveyn-çocuk ilişkisi düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelayon analizi sonucunda sosyotelizm ile ebeveyn-çocuk ilişkisi arasında negatif yönlü düşük düzeyde (r=-0.14) anlamlı (p<.01) bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin çocuklarıyla kurdukları olumlu ilişki ve olumsuz ilişki puanlarının sosyotelizm puanlarını yordayıp yordamadığına bakmak amacıyla yapılan Regresyon analizinin sonucuna göre ise ebeveyn-çocuk ilişkisinin alt boyutları olan olumlu ebeveyn-çocuk ilişkisi ve olumsuz ebeveyn-çocuk ilişkisi düzeylerinin sosyotelizmi %7 oranında yordadığı tespit edilmiştir. Ayrıca; ebeveynlerin olumlu ebeveyn-çocuk ilişkisi puanları sosyotelizm puanlarını anlamlı düzeyde yordamakta, ebeveynlerin olumsuz ebeveyn-çocuk ilişkisi puanları sosyotelizm puanlarını anlamlı düzeyde yordamamaktadır. Bu sonuçlarla beraber ebeveynlerin sosyotelizm düzeylerinin; cinsiyet, aktif kullanılan sosyal medya hesabı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini bulmak için yapılan Bağımsız Örneklemler T testi sonucuna göre kadın ve erkek ebeveynlerin sosyotelizm puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Ebeveynlerin sosyotelizm düzeylerinin; yaş, eğitim durumu, ekonomik düzey, meslek, günlük telefon kullanım süresi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini bulmak için ise yapılan Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) sonuçlarına göre yaş, eğitim durumu, meslek, günlük telefon süresi değişkenleri ile sosyotelizm puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak ekonomik düzey değişkeni ile sosyotelizm puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sosyotelizm davranışının artması ile kişilerarası iletişimin zedeleneceği dolayısıyla toplumun temel yapı taşı olan ailede, ebeveynlerin çocuklarıyla kurdukları ilişki kalitesini düşüreceği düşünülmektedir. Yüz yüze iletişimi geliştirmek ve ilişki kalitesini arttırmak adına düzenli dijital cihaz kullanma zaman aşımı dönemleri, ebeveynlerin çocuklarıyla daha fazla vakit geçirmesi gibi farkındalık uygulamalarından yararlandığımızda sosyotelizm davranış riskinin azalacağı dolayısıyla sosyotelist olmamızın önüne geçilebileceği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Sosyotelizm, Sosyotelist, Ebeveyn-Çocuk İlişkisi

Abstract:
Smartphones have become indispensable in many areas of daily lives with the rapid development of technology. Excessive use of smartphones does not just make most daily routines easier, but also brings risks with it. It is observed that behavior of phubbing, which is defined as virtual addiction, and continues to exist especially in the family, is becoming more widespread every day. It can be said that the behavior of phubbing prevents interpersonal interaction and negatively affects communication among family members. Therefore, our research was conducted with 400 people selected from people who have children. 206 of the participants are mothers, and 194 of the participants are fathers. The purpose of this research is to determine the relationship between parents` relationship with their children and their status as being a phubber, and to determine whether that the relationship between parents and children is negative or positive significantly predicts the phubber scores of the parents. The General Phubbing Scale (GSOS), the Parent-Child Relationship Scale (EPRS) and the Personal Information Form were used to collect the data. SPSS program was used to analyze the data. As a result of The Pearson Correlation coefficient method, to determine the relationships between phubbing and parent-child relationship levels, it was concluded that there was a negative (r=-0.14) significant (p<.01) relationship between phubbing and parent-child relationship. According to the results of the Regression analysis conducted to see whether the positive and negative relationship scores of parents` relationship with their children predict their phubbing scores, it was determined that the levels of positive parent-child relationship and negative parent-child relationship, which are the sub-dimensions of parent-child relationship, predict phubbing at the rate of 7%. Moreover, positive parent-child relationship scores of parents predicted phubbing scores to a considerable extent while negative parent-child relationship scores of parents did not significantly predict phubbing scores According to the results of the Independent Samples T test, which was conducted to find out whether there is a significant difference according to gender and actively used social media account variables, there is a significant difference between the phubbing score averages of male and female parents. According to the results of the One-Way Analysis of Variance (ANOVA), which was conducted to find out whether parents` phubbing levels vary according to the variables of age, education status, economic level, occupation, daily phone usage time, it was concluded that there was a significant difference between the variables of age, education status, occupation, daily phone usage time, and phubbing score averages, however; there was no significant difference between the economic level variable and the mean score of phubbing. It is thought that interpersonal communication will be damaged with the increase in phubbing behavior, thus the quality of the relationship between parents and their children in the family, which is the basic building block of society, will decrease. It can be said that when people use digital devices consciously, and parents spend more time with their children in order to improve face-to-face communication and increase the quality of the relationship, the risk of phubbing behavior will decrease, and thus we can be prevented from being a phubber.

Keywords: Phubbing, Phubber, Parent-Child Relationship