Gelecekteki iç grup statüsüne ilişkin umudun ve dezavantajlı iç grup kimliğiyle özdeşleşmenin sistemin meşrulaştırılmasına etkisi
The effect of hope for future ingroup status and identification with the disadvantaged ingroup identity on the system justification
Yazar: ŞAHİN ATİK
Danışman: DOÇ. DR. GÖKLEM TEKDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Sistemi meşrulaştırma = System justification ; Sosyal kimlik = Social identity ; Sosyal psikoloji = Social psychology

Özet:
Dezavantajlı grup üyelerinin kendilerini dezavantajlı konumlarda tutan ekonomik, sosyal veya politik sistemleri savunması, desteklemesi ve meşrulaştırması, sosyal psikoloji alanyazınında tutarlı bir şekilde bulgulanan bir olgudur. Ancak bu olguya ilişkin öne sürülen nedensel açıklamalar üzerinde bir fikir birliği bulunmamaktadır. Sistemi Meşrulaştırma Kuramı araştırmacıları, bu olgunun sistemi meşrulaştırma güdüsünden kaynaklandığını iddia ederken Sosyal Kimlik Kuramı araştırmacıları bu olgunun egoyu ve grubu meşrulaştırma güdülerinden kaynaklandığını iddia etmektedir. Dolayısıyla bu tezin amacı, epistemik, varoluşsal ve ilişkisel ihtiyaçlar kontrol edildiğinde dezavantajlı grup üyelerinin gelecekteki iç grup statüsüne ilişkin umut ve dezavantajlı iç grup kimliğiyle özdeşleşme düzeylerinin sistemin meşrulaştırılmasına etkisini incelemektir. Böylece, düşük statülü grup üyelerinde bulgulanan sistemi meşrulaştırma etkisinin sistemi meşrulaştırma güdüsünden kaynaklandığını iddia eden Sistemi Meşrulaştırma Kuramı ve bu etkinin egoyu ve grubu meşrulaştırma güdüsünden kaynaklandığını iddia eden Sistem Tutumlarının Sosyal Kimlik Modeli yaklaşımlarının hipotezlerinin dezavantajlı grup üyelerinden biri olan fen bilimleri ve mühendislik alanlarında halihazırda eğitim gören kadın katılımcılarla sınanması hedeflenmiştir. Bu amaçla, yürütülen bir çevrimiçi deney aracılığıyla fen bilimleri ve mühendislik alanlarında halihazırda eğitim gören 157 kadın katılımcı, 2 (dezavantajlı iç grup kimliğiyle özdeşleşme düzeyi; yükseltilen, kontrol) x 3 (gelecekteki iç grup statüsüne ilişkin umut düzeyi; yükseltilen, düşürülen, kontrol) gruplar arası desenin altı koşulundan birine seçkisiz olarak atanmıştır. Dezavantajlı iç grup kimliğiyle özdeşleşme manipülasyonu çerçevesinde kadın kimliğiyle özdeşleşme düzeyi yükseltilen gruba akademide kadınlara ayrımcılık uygulandığına dair bir haber sunulurken kontrol grubuna kadın kimliğiyle alakasız bir haber sunulmuştur. Gelecekteki iç grup statüsüne ilişkin umut manipülasyonu çerçevesinde ise umudu yükseltilen gruba gelecekte fen bilimleri ve mühendislik alanlarındaki kadın akademisyen oranının artacağını, umudu düşürülen gruba ise gelecekte fen bilimleri ve mühendislik alanlarındaki kadın akademisyen oranının değişmeyeceğini bildiren bir araştırma sunulurken kontrol grubuna bu konularla alakasız bir haber sunulmuştur. 

Analiz sonuçları; epistemik, varoluşsal ve ilişkisel ihtiyaçlar kontrol edildiğinde gelecekteki iç grup statüsüne ilişkin umut ve dezavantajlı iç grup kimliğiyle özdeşleşme düzeylerinin sistemin meşrulaştırılması üzerinde herhangi bir nedensel etkisinin bulgulanmadığını göstermiştir. Ancak korelatif bulgular, dezavantajlı grup üyelerinde bulgulanan sistemi meşrulaştırma eğiliminin egoyu ve grubu meşrulaştırma güdüsünden bağımsız olmadığına işaret etmiştir. Ayrıca, keşifsel analizlerde Sistem Tutumlarının Sosyal Kimlik Modeli'nin hipotezlerini doğrudan destekleyen bulgulara ulaşılmıştır. Çalışmanın sonuçları, ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The phenomenon of disadvantaged group members defending, supporting, and justifying the economic, social, or political systems that keep them in disadvantaged positions is consistently found in the social psychology literature. However, there is no consensus on the causal explanations proposed for this phenomenon. While System Justification Theory researchers argue that this phenomenon stems from system justification motive, Social Identity Theory researchers argue that it stems from ego and group justification motives. Therefore, this thesis aims to investigate the effect of levels of disadvantaged group members' hope for future ingroup status and identification with their disadvantaged ingroup identity on system justification, when epistemic, existential, and relational needs are controlled. Thus, the study aims to test the hypotheses of System Justification Theory, which claims that the system justification effect observed in low-status group members stems from the system justification motive, and the Social Identity Model of System Attitudes, which argues that this effect stems from ego and group justification motives, using women currently studying in the fields of science and engineering, who are members of a disadvantaged group. To this end, via an online experiment, 157 women participants currently studying in the fields of science and engineering were randomly assigned to one of six conditions of a 2 (level of identification with the disadvantaged ingroup identity; heightened, control) x 3 (level of hope for future ingroup status; heightened, lowered, control) between-subjects design. In accordance with the manipulation relating to the identification with the disadvantaged ingroup identity, the group whose identification with woman identity was heightened was presented with news about discrimination against women in academia, while the control group was presented with news unrelated to woman identity. In line with the manipulation regarding hope for future ingroup status, the group whose hope was heightened was presented with a research report stating that the proportion of women academics in science and engineering would increase in the future, while the group whose hope was lowered was presented with a report stating that this proportion would not change in the future. The control group received news unrelated to these topics.

The analysis results indicated that when epistemic, existential, and relational needs were controlled, neither the levels of hope for future ingroup status nor identification with the disadvantaged ingroup identity had a causal effect on system justification. However, correlational findings suggested that the system justification tendency observed among disadvantaged group members was not independent of the ego and group justification motives. Additionally, exploratory analyses yielded findings directly supporting the hypotheses of the Social Identity Model of System Attitudes. The results of the study were discussed within the framework of the relevant literature.