Afganistan Türkmenlerinin sosyo-kültürel ve dini durumu (Mezar-ı Şerif örneği)
The socio-cultural and religious situation of Afghanistan Turkmens (Mezar-i Sharif case)
Yazar: ABDULAHAD MAKHDOM
Danışman: PROF. DR. ERKAN PERŞEMBE
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Halk inançları = Public beliefs ; Kültür = Culture ; Kültürel değerler = Cultural values ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Türkmenler = Turkomans

Özet:
Bir milletin tarihi boyunca oluşturduğu maddi ve manevi değerler bütünü
olan kültür, yalnızca bir miras değil, aynı zamanda yaşayan bir bellektir. Millet
olabilmenin temel şartları dil, din ve ülkü birliğidir. Milletler uzun yıllar sonucunda
elde ettiği kültürel değerleri korur, yaşatır ve gelecek nesillere aktarır. Bu şekilde
millet olma vasıflarını sürdürür.
Geçen son otuz yılını savaş ve iç çatışmalarla geçiren Afganistan, orada
yaşayan diğer etnik gruplar gibi Türkmen toplumu da kendine düşeni almıştır.
Kültürel miraslar korunamamış ya da yanlış şekilde algılanmaya başlamıştır. Bazı
dini değerler kültürel olarak algılanırken kültürel değerler de dinin yerine geçmiştir.
Taliban rejimi devrildikten sonra hızla yayılan teknoloji ve medya, Afgan toplumları
üzerinde etkisini göstermiştir. Önce Hint dizileri ve daha sonra Türk dizileri
televizyonlarda yayınlanırken özellikle geleneksel ve kültürel değerlerin korunmasını
zorlaştırmış ya da değiştirmiştir. Afganistan Türkmen toplumunun sosyo-kültürel ve
dini yaşayış konuları bu çalışmanın özünü oluşturmaktadır.
Bu çalışmada, Afganistan Toplumunun dini inanç ve yaşayışları, sosyokültürel
durumu, kültürün dinin üzerindeki etkisi, modern dünyada kendi gelenek ve
kültürlerini ne kadar koruyabildikleri ele alınmıştır. Bu çalışma giriş ve üç bölümden
oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, önemi ve yöntemi anlatılmıştır.
Birinci bölümde Afganistan hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde
Afganistan Türkmen toplumun sosyo-kültürel yapısı, konumu ve çalışma alanı olarak
belirlenen mezar-ı Şerif hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise, Mezar-ı
Şerif'te yaşayan Türkmen toplumunun din anlayışı, dini ibadetleri, halk inançları ve
halk hekimliği ile ilgili bulgular ele alınmıştır. 
Öncelikle konuyla ilgili literatür taranıp değerlendirildikten sonra bölgeye gidilip
gözlem ve mülakat teknikleriyle birinci elden veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler
malzemeler incelenmiş ve değerlendirilmiştir.


Anahtar Sözcükler: Mezar-ı Şerif, Din, Halk inançları, Kültür.

Abstract:
Culture, as a set of material and spiritual values that a nation has created
through its history, is not only a heritage but also a living memory. The essential
requirements of being a nation are language, religion and ideal unity. The nations
protects, lived and transmit the cultural values obtained through the years to future
generations. In this way it maintains the characteristics of being a nation.
Afghanistan that spent its past thirty years in war and internal conflict and the
Turkmen society, as other ethnic groups living there, took what they faced. Cultural
heritages have not been protected or have been started to be perceived in the wrong
way. While Some religious values have been perceived as cultural values, some
cultural values have replaced religion. After fall of the Taliban regime, rapidly
expanding technology and the media have an impact on Afghan societies. While
Indian series first and then Turkish series have been published on television,
especşally this situation has complicated the protection of traditional and cultural
values or it has changed. The issues of socio-cultural and religious life of
Afghanistan Turkmen community constitute the essence of this work.
In this study, it is discussed the religion and way of life of Afghan society,
socio-cultural situation, the impact of culture on religion, and how they can protect
their own tradation and culture in modern world. This study consists of one
introduction and three parts. In introduction part, the subject, important and method
of study has been discussed. In first chapter, some general information has been
given about Afghanistan. In second chapter, some information has been given about
the socio-cultural structure of Afghanistan's Turkmen community and Mezar-ı Sharif
as a known area of this study. In the third part, it has been discussed findings related 
to religious understanding, religious worship, folk beliefs and folk medicine of
Turkmens living in Mazar-e Sharif.
First of all, after consideration of literature on the subject, it has been
collected data by observation and interview techniques. And then, the data and
materials have been examined and evaluated.



Key Words: Mezar-ı Sharif, Religion, Folk Beliefs, Culture.