Mihrişah Valide Sultan Humbarhane Camii
Mihrişah Valide Sultan Humbarhane Mosque
Yazar: NURHAN ŞEDAL
Danışman: PROF. DR. SUPHİ SAATÇİ
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Beyoğlu ilçesine bağlı Halıcıoğlu mahallesinde III.Selim tarafından 1792 yılında Humbarahane Kışlası yaptırılmıştır. Kışlanın avlusunun ortasında yer alan Mihrişah Valide Sultan (Humbarhane) Camii ise III.Selim'in annesi Mihrişah Valide Sultan tarafından 1794 yılında inşa ettirilmiştir. Kışla; askeri amaçlarda kullanılmak üzere inşa edilen askeri binaların modern anlamındaki ilk örneği olarak bilinmektedir.Kompleks;hamam, top döküm fırınları, mescit, talimyerleri, lojman ve dükkanlardan oluşmuştur.1971-1974 yılları arasında inşası yapılan Haliç köprüsü sırasında büyük bir bölümü bozulmuş olan kışladan geriye sadece bazı küçük bölümlerle Haliç köprüsünün altında bulunan Humbarhane(Kumbarhane) Camii günümüze kadar ulaşabilmiştir. Bu zamana kadar Humbarahane Kışlasından geriye kalan Mihrişah Valide Sultan(Humbarhane) Camii kapsamlı bir şekilde ele alınıp irdelenmemiştir. 
Bu tez kapsamında yapılan çalışmalar dört bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı ve yöntemi ele alınmıştır. Birinci bölümde kışlanın ortaya çıkış tarihçesi ile yapının genel özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.İkinci bölümde caminin konumu, tarihçesine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde yapı mimari açıdan ele alınıp kullanılan malzeme ve yapım tekniğiyle detaylı şekilde ele alınmıştır. Dördüncü bölümde caminin geçirdiği hasar ve onarımlar ile en son yapılan restorasyon çalışması irdelenmiştir. En son bölümde değerlendirmeler yapılıp sonuç ve öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Humbarahane Barracks was built by Selim III in 1792 in Halıcıoğlu neighborhood of Beyoğlu district. Mihrişah Valide Sultan (Humbarhane) Mosque, located in the middle of the courtyard of the barracks, was built in 1794 by Mihrişah Valide Sultan, mother of Selim III. The barracks is known as the first modern example of military buildings built to be used for military purposes. The barracks consisted of a bathhouse, cannon casting furnaces, masjid, training grounds, lodgings and shops. During the construction of the Golden Horn bridge between 1971-1974, a large part of the barracks was destroyed and only some small parts of the barracks and the Humbarhane (Kumbarhane) Mosque under the Golden Horn bridge have survived to the present day.Until this time, Mihrişah Valide Sultan (Humbarhane) Mosque, which remains from the Humbarahane Barracks, has not been extensively discussed and analyzed.
The studies conducted within the scope of this thesis consist of four chapters. The aim, scope and method of the thesis are discussed in the introduction. In the first chapter, the history of the emergence of the barracks and the general characteristics of the building are given. In the second chapter, the location and history of the mosque are given. In the third chapter, the building is discussed architecturally and the materials and construction techniques used are discussed in detail. In the fourth section, the damage and repairs that the mosque has undergone and the latest restoration work have been examined. In the last section, evaluations are made and conclusions and suggestions are developed.