Sanat yapıtında birey ve nesne ilişkisi
Individual and object relati̇on i̇n the context of artwork
Yazar: ORHAN İLİŞ
Danışman: PROF. İSMAİL ATEŞ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Birey = Individual ; Bireysellik = Individualism ; Kimlik = Identity ; Modernizm = Modernism ; Nesne = Object ; Nesne ilişkileri = Object relations ; Sanat eserleri = Artistic works ; Statü = Status

Özet:
Bu araştırma; geçmişten günümüze pek çok tartışmayı da beraberinde getiren birey sorunsalını, sanat tarihinin faklı dönem ve disiplinlerinden (resim, heykel, fotoğraf, sinema, enstalasyon) edinilen çeşitli göstergelerle irdelemeyi amaçlamaktadır. Sanat, yapısı gereği yorumlanmaya açık olduğundan ve bu yorumlamayı güçlendirmek için sanatsal yaratının içine nesne faktörü de eklenmiştir. Dolayısıyla bu iki kavram (birey ve nesne) tezin ana gövdesini oluşturmuş ve sanat bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın başında birey ve nesne kavramlarını ayrı ayrı ele alarak anlamları çeşitli düşünürlerden edinilen anekdotlarla; Antik Yunan medeniyetinden Modernizme kadar olan süreç araştırılmaya çalışılmıştır. Bir sonraki aşamada, plastik/görsel sanatlar dahilinde oluşturulmuş yapıtların içinde yer alan figürleri, 'yaşadığı çağı temsil eden bireyler' olarak ele alınmaya çalışılmıştır. Çünkü, sanatı oluşturan özne ve sanatın içinde yer alan imgeler de kendi çağını yansıtan göstergelere sahip olduğu bilinmektedir. 
Rönesans ve Romantizm dönemleri arasında bireye duyulan arzunun, yirminci yüzyıl ve sonrasında, özellikle de bugünün dünyasında nasıl başka bir duygu durumuna dönüştürüldüğü ve nasıl başka arayışlara yöneltildiği gibi pek çok sorunun cevaplanmasına olanak sağlanmaya çalışılmıştır.
Birey, somut bir şekilde yazılı göstergelerle (bireye dair hukuk sisteminde bulunan yasalar) koruma altına alınıp şekillenen bir yapıda olduğu düşünülse de aslında yazılı olmayan kültürün daha büyük bir etkisinin olduğu yapılan araştırmalar ve çeşitli düşünürlerden aktarılan savlarla bu sonuca ulaşılmıştır.  Buna rağmen yeni bir kültür inşası oluşturmaya çalışan modernizm de bireyi tek tipleştirmeye ve basitleştirmeye yönelik çeşitli handikapları da bu çalışmada görebilmek mümkündür. Ayrıca birey kavramıyla beraber ortaya çıkan bireysellik, nesneleşme, statü, varoluş ve kimlik gibi kavramlara da değinilmiştir. Bu kavramlara dair sanat ortamındaki yansımaları ele alınıp yorumlanmıştır. 
Görsel sanatlar çerçevesinde bireyi tanımak, ruh halini anlamak ve yorumlamak için nesne faktöründen yardım alınmıştır. Nesnelerin temsil edilebilirlik vasfından büyük ölçüde yararlanılmış, nesneler dünyasındaki bireyin konumu da sorgulanmaya çalışılmış ve bu bağlamda farklı tekniklerde uygulamalar gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
This research; It aims to examine the individual problematic, which has brought many debates from the past to the present, with various indicators acquired from different periods and disciplines of art history (painting, sculpture, photography, cinema, installation). Since art is open to interpretation by its nature and to strengthen this interpretation, the object factor has also been added to the artistic creation. Therefore, these two concepts (individual and object) formed the main title and body of the thesis. At the beginning of the study, considering the concepts of individual and object separately, their meanings with anecdotes obtained from various thinkers; The process from ancient Greek civilization to Modernism has been tried to be explored. In the next stage, the figures included in the works created within the plastic / visual arts were tried to be treated as "individuals representing the age in which they lived". Because it is known that the subject that constitutes the art and the images within the art also have signs reflecting their own age.
It has been attempted to answer many questions such as how the desire for the individual between the periods of Renaissance and Romanticism was transformed into another emotional state, especially in today's world, in the twentieth century and beyond, and how it was directed to other pursuits.
Although the individual is thought to be in a structure that is taken under protection and shaped by written indicators (the laws in the legal system regarding the individual), in fact, this result has been reached with the researches and the arguments made by various thinkers that the unwritten culture has a greater effect. In spite of this, it is possible to see various handicaps in modernism trying to create a new cultural construction, which aim to uniformize and simplify the individual. In addition, concepts such as individuality, objectification, status, existence and identity that emerged with the concept of individual were also addressed. The reflections of these concepts in the art environment have been handled and interpreted.
In the framework of visual arts, the object factor was used to get to know the individual, understand and interpret their mood. The representativeness of the objects has been greatly utilized, the position of the individual in the world of objects has also been tried to be questioned, and applications have been carried out in different techniques in this context.