Opiyat ve uyarıcı kullanım bozukluğu'nda yetişkin ayrılma anksiyetesi, öfke ruminasyonu, emosyonel disregülasyon ve anksiyete duyarlılığı arasındaki ilişki
The relationship between adult separation anxiety, anger rumination, emotional dysregulation and anxiety sensitivity in opioid and stimulant use disorder
Yazar: RAHŞAN EZGİ DÖNMEZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ H. NEVZAT MUHTAR
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete duyarlılığı = Anxiety sensitivity ; Ayrılma anksiyete bozukluğu = Separation anxiety disorder ; Emosyonel rol güçlüğü = Emotional role difficulty ; Opiyat alkaloidleri = Opiate alkaloids ; Ruminasyon = Rumination ; Uyarıcılar = Stimulants ; Öfke = Anger

Özet:
Yürüttüğümüz bu çalışma ile arındırma tedavisini tamamlamış, DSM-V'e göre
Opiyat Kullanım Bozukluğu ve Uyarıcı Kullanım Bozukluğu tanısı alan hastaların
yetişkin ayrılma anksiyeteleri ile anksiyete duyarlılığı, duygu düzenleme güçlüğü ve
öfke ruminasyonu arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi ve bağımlılıkların
tedavisinde olasılıkla güçlük yaşatan etkenlerin anlaşılabilmesi ve bağımlılık tedavi
planlarının geliştirilebilmesine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır.
Araştırmamız Yedikule Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Bay ve Bayan Vırtanes
Saatçi Yataklı Servisi ve Psikiyatri Polikliniği'nden çalışmaya alınma ve dışlanma
kriterlerini karşılayan Opiyat Kullanım Bozukluğu tanısı almış 15 hasta ve Uyarıcı
Kullanım Bozukluğu tanısı almış olan 15 hasta olmak üzere, toplamda 30 katılımcı ile
yürütülmüştür. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Yetişkin Ayrılma
Anksiyetesi Ölçeği, Anksiyete Duyarlılığı İndeksi, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği
ve Öfkeye İlişkin Derin Düşünme Ölçeği verilmiştir.
Betimsel verilerin analizinde yüzde, frekans, ortalama, medyan ve standart
sapma kullanılmıştır. Araştırmanın değişkenleri ile ilgili normallik varsayımı kutuçizgi grafikleri, dal-yaprak grafikleri, Q-Q grafiği ve çarpıklık-basıklığa dair veriler
ile değerlendirilmiştir. Veriler incelendiğinde, fark testlerinde grup sayılarının 30'dan
düşük olması ve normallik bulgularının normal dağılıma büyük oranda uyum
göstermemesi sebebiyle parametrik olmayan testler tercih edilmiştir. Ölçek puanları
arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır.
Demografik değişkenlerin analizinde Bağımsız gruplar Mann Whitney U testi ve
Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Gruplar arası karşılaştırma yaparken Bonferroni
düzeltmesi ile ikili karşılaştırmalar testi kullanılmıştır. İstatistik değerlendirmeler
SPSS 25.0 IBM paket programı kullanılarak yapılmıştır.
Çalışma neticesinde elde edilen bulgulara göre, opiyat kullanım bozukluğu ve
uyarıcı kullanım bozukluğu tanılı bireylerin Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği ve
Anksiyete Duyarlılığı İndeksi puanları arasında pozitif yönde güçlü düzeyde anlamlı
bir korelasyon ilişkisi bulunmuştur. Duygu Düzenleme Güçlüğü yaşayan Opiyat ve
Uyarıcı Kullanım Bozukluğu tanılı bireylerin aynı zamanda öfke ruminasyon
düzeyleri de anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Anksiyete Duyarlılığı yüksek olan
örneklemin duygu düzenlemede de güçlük çektiği görülmüştür. Benzer şekilde,
Anksiyete Duyarlılığı yüksek olan örneklemin öfke ruminasyonu düzeyi de yüksek
olarak bulunmuştur. Öte yandan, Uyarıcı Kullanım Bozukluğu tanılı bireylerin Duygu
Düzenleme Güçlüğü Ölçeği puanlarının Opiyat Kullanım Bozukluğu tanılı bireylere
kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla Araştırmanın sınırlılıkları ile
ileride yapılacak çalışmalar için ayrıca önerilerde bulunulmuştur. Elde edilen bu
bulgular bağlamında, bağımlılık tedavilerine kişiye özel öfke ve anksiyeteyle başa
çıkma stratejilerinin geliştirilmesine yönelik rehabilitasyon programlarının
eklenmesinin, bağımlılıklarla ilgili sorunların çözümüne katkıda bulunacağı
düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, we conducted an evaluation of the relationship between adult
separation anxiety and anxiety sensitivity, difficulty in emotion regulation and anger
rumination in patients who have completed detoxification treatment and diagnosed
with opiate use disorder and stimulant use disorder according to DSM-V and to
understand the factors that may cause difficulties in the treatment of addictions and to
understand the factors that cause addiction. It is aimed to contribute to the development
of treatment plans.
Our research was carried out with a total of 30 participants, 15 patients with
opioid use disorder and 15 patients with stimulant use disorder, who met the inclusion
and exclusion criteria from Yedikule Surp Pırgiç Armenian Hospital Male and Female
Vırtanes Saatçi Inpatient Service and Psychiatry Outpatient Clinic. Sociodemographic
Information Form, Adult Separation Anxiety Scale, Anxiety Sensitivity Index,
Difficulty in Emotion Regulation Scale and Reflection on Anger Rumination Scale
were given to the participants.
Percentage, frequency, mean, median and standard deviation were used in the
analysis of descriptive data. The assumption of normality regarding the variables of
the study was evaluated with box-line graphs, branch-leaf graphs, Q-Q graph and data
on skewness and kurtosis. When the data were analyzed, non-parametric tests were
preferred because the number of groups was less than 30 in the difference tests and the
normality findings did not fit the normal distribution to a large extent. Spearman
correlation analysis was used to examine the relationships between scale scores.
Independent groups Mann Whitney U test and Kruskal Wallis H test were used in the
analysis of demographic variables. Paired comparisons test with Bonferroni correction
was used when comparing groups. Statistical evaluations were made using SPSS 25.0
IBM package program.
According to the findings obtained as a result of the study, a strong and
significant positive correlation was found between the Adult Separation Anxiety Scale
and Anxiety Sensitivity Index scores of individuals diagnosed with opiate use disorder
and stimulant use disorder. Individuals diagnosed with opiate and stimulant use
disorder who have emotion regulation difficulty also had significantly higher anger
rumination levels. It was observed that the sample with high Anxiety Sensitivity also
had difficulties in emotion regulation. Similarly, the anger rumination level of the
sample with high anxiety sensitivity was also found to be high. On the other hand, it
has been determined that individuals diagnosed with Stimulant Use Disorder have
higher Emotion Regulation Difficulty Scale scores compared to individuals diagnosed
with Opioid Use Disorder. Therefore, with the limitations of the research, additional
suggestions were made for future studies. In the context of these findings, it is thought
that adding rehabilitation programs for the development of personalized anger and
anxiety coping strategies to addiction treatments will contribute to the solution of
problems related to addictions.