Balıkesir tabip odasına 1991-2022 yılları arasındabaşvurusu yapılmış 'tıbbi uygulama hatası' iddialarınıiçeren dosyaların medikolegal değerlendirilmesi
Medicolegal evaluation of files containing claims of 'Medical practice errors' applied to Balikesir chamber of medicine between 1991-2022
Yazar: NAİM ANIL ALTINÖZ
Danışman: DOÇ. DR. CELAL BÜTÜN
Balıkesir Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Tıbbi uygulama hataları sağlık mesleği mensuplarının tıbbi uygulamaya dair bir kusurunun bulunması durumunda ortaya çıkan, genellikle hekim ve hasta özneleri etrafında şekillenen çok boyutlu bir konudur. Dünyada ve ülkemizde birçok farklı sebeple sıklığı artan bir şekilde gündeme gelmekte ve tartışılmaktadır. Teknolojinin gelişmesi, bilgi birikimi, değişen iletişim teknolojileri ile birlikte farklı kültürlerin daha hızlı kaynaşması, daha önce yapılmayan işlemlerin yapılır hale gelmesi gibi sebepler bu duruma gerekçe olarak gösterilebilir. Bu perspektifte değerlendirilecek olursak tıbbi uygulama hatalarının; sıklığının artması, değişen ve gelişen dünya düzeni içinde farklı şekillerde toplumsal yansımalarının görülmesi, ülkemizde konu ile ilgili bir yasanın ya da düzenlemenin de olmadığı göz önüne alındığında, yeni ve farklı yaklaşımları değerlendirmeyi, medikolegal olarak olabildiğince farklı boyutları ile ele almayı daha anlamlı kılmaktadır. Bu çalışmada, geçmişten günümüze 30 yıllık bir arşiv taraması yapılarak tıbbi uygulama hatalarının medikolegal incelenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 1991-2022 yılları arasında Balıkesir Tabip Odası tarafından tıbbi uygulama hatası iddiası üzerine medikolegal değerlendirmeye alınmış dosyalar retrospektif olarak incelenmiştir. Demografik veriler ile birlikte iddiaya konu sağlık kuruluşu, klinik birim, tıbbi uygulama hatası iddiasının konuları, tıbbi uygulama hatasının aşaması, tıbbi uygulama hatası olup olmadığı, tabip odasına yapılan başvuru şekli, tabip odası tarafından atanan bilirkişinin görüşü, onur kurulunun görüşü, Türk Tabipleri Birliği Yüksek Onur Kurulu görüşü ve görüşler arasındaki uyuma ilişkin bilgiler elde edilmiştir. Veriler arasındaki ilişki IBM SPSS V23 programı ile analiz edildi. 
Bulgular: 116 olgu değerlendirildi. Olguların %51,7'sinin(60) kadın, yaş ortalamasının 35,45 (±25) olduğu görüldü. Olguların büyük çoğunluğunun (%64,7) özel sağlık kuruluşlarına başvurduğu ve cerrahi branşlara yapılan başvuruların (%57,8) daha yaygın olduğunu görüldü. İddiaya konu olan klinik birimlere başvurularda, en sık başvurunun kadın hastalıkları ve doğum birimine (%19) yapıldığı, iddiaya konu klinikte uygulanan tedavi yöntemlerinde ise en sık tercih edilen yöntemin ilaç tedavisi (%35,3) olduğu, ardından cerrahi operasyonların (%19,8) geldiği görüldü. Tıbbi uygulama hatası iddiasının konularında, tanı ve tedavi hataları (%19,8) ve ardından eşit sıklıkta tanı hataları (%19) ile tedavi ve izlem hatalarının (%19) raporlandığı görüldü. Tıbbi uygulama hatasının aşamasına baktığımızda, çoğunlukla tıbbi uygulama hatasının olmadığı (%84,5) ve özen ve dikkat eksikliği (%4,3), tanı hatalarının (%2,6) da rapor edildiği görüldü. 3 farklı kurul tarafından incelenen sonuçlar değerlendirildiğinde kurullar arasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır. 
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda uluslararası ve ulusal literatüre de paralel olarak cerrahi branşların tıbbi uygulama hatası iddiasına daha sık konu olduğu ve en sık konu olan branşın kadın hastalıkları ve doğum branşı olduğu bulunmuştur. Tıbbi uygulama hatalarıyla ilgili dava açılan vakaların bir kısmı suçlanan hekimler için ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Uluslararası araştırmalar tıbbi hataların defansif tıp davranışlarına yol açabileceğini ve bu durumun tıbbi uygulama hatası konusunda paradoksik bir hale gelebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, tıbbi uygulama hatalarının uzmanlar tarafından detaylı bir şekilde incelenmesi ve değerlendirilmesi, multidisipliner bir yaklaşımla ele alınması önemlidir. Sonuç olarak, ülkemizde tıbbi uygulama hatası iddialarında yasal çerçevenin netleştirilmesi gereklidir. Ayrıca mesleki tecrübeye sahip hekimlerin yer aldığı kurullarca değerlendirilen tıbbi uygulama hatalarının hem hekimler hem de hastalar açısından bir güvence olabileceği kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: Tıbbi uygulama hatası, tabip odası, adli tıp, defansif tıp

Abstract:
Introduction and Objectives: Medical malpractice is a multidimensional issue that occurs when healthcare professionals have a fault in medical practice and is generally shaped around the physician and patient subjects. They have gained increasing attention and discussion worldwide and in our country due to various reasons. Factors such as technological advancements, accumulation of knowledge, evolving communication technologies, and faster cultural integration among different societies can be cited as reasons for this phenomenon. Considering this perspective, the increasing frequency of medical practice errors, the diverse social implications within the changing and evolving global order, and the absence of a specific law or regulation on the subject in our country make it more meaningful to assess and examine new and different approaches, considering the various dimensions of medico-legal aspects. In this study, it was aimed to examine medical malpractice as a medicolegal by scanning a 30-year archive from past to present.
Materials and Methods: In our study, files that were subjected to medico-legal evaluation by the Balıkesir Medical Chamber based on allegations of medical practice errors between 1991 and 2022 were retrospectively examined. Demographic data, along with the healthcare institution related to the allegation, clinical department, subjects of the alleged medical practice error, stage of the medical practice error, whether it was a medical practice error or not, the method of application to the medical chamber, the opinion of the appointed expert by the medical chamber, the opinion of the disciplinary board, the opinion of the Turkish Medical Association High Disciplinary Board, and information regarding the concordance between opinions were obtained. The relationship between the data was analyzed using IBM SPSS V23 software. 
Results: A total of 116 cases were evaluated. It was observed that 51.7% (60) of the cases were female, with a mean age of 35.45 (±25). The majority of cases (64.7%) sought assistance from private healthcare institutions, and applications to surgical branches (57.8%) were more common. Regarding the departments subject to allegations, the most frequent application was made to the department of gynecology and obstetrics (19%), and regarding the treatment methods applied in the clinic under question, medication therapy (35.3%) was the most commonly preferred method, followed by surgical operations (19.8%). Analysis of the subjects of the alleged medical practice error revealed that diagnostic and treatment errors (19.8%) were reported most frequently, followed by an equal frequency of diagnostic errors (19%) and treatment and monitoring errors (19%). Regarding the stage of the medical practice error, it was predominantly reported that there was no medical practice error (84.5%), and negligence and lack of attention (4.3%) and diagnostic errors (2.6%) were also reported. When the results examined by three different boards were evaluated, no statistical difference was found between the boards. 
Discussion and Conclusion: In our study, it was found that surgical branches were more commonly associated with allegations of medical practice errors, in parallel with international and national literature, and the most commonly involved branch was the department of gynecology and obstetrics. Cases where lawsuits are filed regarding medical practice errors can have serious consequences for accused physicians. International research indicates that medical errors can lead to defensive medical behaviors, creating a paradoxical situation in terms of medical practice errors. Therefore, it is important to thoroughly examine and evaluate medical practice errors by experts and approach them in a multidisciplinary manner. Consequently, it is necessary to clarify the legal framework regarding allegations of medical practice errors in our country. Furthermore, we believe that medical practice errors evaluated by boards consisting of experienced physicians can serve as a guarantee for both physicians and patients.
Keywords: Medical practice error, medical chamber, forensic medicine, defensive medicine