Kent kültürü ve kamusal alanda heykel
Urban culture and sculpture in public space
Yazar: NEVZAT ŞİMŞEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLAY KAYABEKİR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Kamusal alan = Public space ; Kentsel kültür = Urban culture ; Kentsel mekan = Urban space ; Kentsel tasarım = Urban design

Özet:
Heykel sanatı farklı dönem ve bölgelerde, farklı amaç, işlev ve biçimlerde kullanılmıştır. Kamu alanları da, oluşturulan bu sanat yapıtlarının teşhir edilmesi anlamında en uygun mekânlar olmuşlardır. Toplumlar için kamusal alanda sanat yapıtı, sosyal ve kültürel bir gösterge, toplumsal yaşamın aynası olmuştur.
Bu tezde kamusal alanlarda yer alan yapıtların, kent kültürü içerisinde yerel değerlerin ve kimliğin yaşatılmasında nasıl etkili olduğu, insanlar ve mekânlar arasındaki ilişkilerin nasıl değiştiği gösterilmek istenmektedir.  Bu tez, heykeli oluşturan biçimlerin, çevreyle, izleyiciyle ve birbirleriyle ilişkilerini irdelemektedir.
"Kent kültürü ve Kamusal Alanda Heykel" adlı bu çalışmanın birinci bölümünde, üç boyutlu sanat kavramı, öğeleri ve ilkeleri, heykel ve tasarım süreci,kamusal alandaki heykellerin toplumsal ve fiziksel açıdan çevre ile ilişkileri, mekânın tasarlanması gibi konular incelenerek açıklanmıştır.
Bir hacim sanatı olan heykel çevresinde gördüğü dünyayı, dünyadaki nesnellik ile anlatmaya çalışır. Mekân içinde, üç boyutlu estetik biçimler yaratmayı amaçlar. Değişik açılardan bakıldığında farklı görünümler verir. Mekân-biçim ve form sanatsal kaygılar ile bir araya getirilir.
Heykelin tasarımı ve açık alana yerleştirilmesi süreci kentsel tasarım sürecinden bağımsız değildir. Bu süreçte heykel, çevresi ile olan fiziksel ve toplumsal ilişkileri, tasarım ilkeleri bağlamında irdelenerek yerleştirilmelidir.
İkinci bölümde, süreç içinde çevre ve kent estetiğinin gelişimi ortaya konmuş,   kent kültürü, kentsel görüntü ve estetik değerler kuramlarına değinilerek kentsel tasarım yaklaşımları irdelenmeye çalışılmıştır.
Sosyal yaşamda, toplumsal düzende ve ekonomik sistemdeki gelişimler ve değişimler, tüm toplumsal sistemleri ve yaşam tarzlarını da doğrudan etkilemektedir. Her toplum daima bir değişim süreci içindedir. Değişen toplumsal yapı, sosyal yaşam ve ekonominin de etkisiyle bireylerin sosyalleşme ve rekreasyon kavramları da değişime uğramıştır. Bu değişim, insanın kendi deneyimleriyle çevresini sevilesi bir duruma dönüştürmesidir.
Üçüncü bölümde ise kentsel mekânlarda plastik elemanlar olarak ortaya çıkan heykeller,  peyzajı oluşturan diğer elemanlarla (binalar, bitkiler, diğer kent mobilyaları...) birlikte kentsel yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkıda bulunmaktadırlar. Heykel sanatı kentsel yaşam kalitesine; görsel duyum zenginliği, dolayısıyla canlılık ve imge kazandırarak katkıda bulunmaktadır. Bu bağlamda çalışmalar yapan sanatçılar ele alınarak incelenmiştir.
Kent içinde kamusal alanlar yaratmak, sembolik ve fiziksel problemlere yönelik çözüm üretmeyi gerektirir. Bunun etkili yollarından biri de sanattır. Kentsel kamusal mekânlar- sanat ilişkisinin değerlendirilmesi ve çerçevesinin çizilmesi, çeşitli disiplinlerce ortaklaşa ele alınan, kentlerin mikro ortam tasarımında gerçekleşmektedir. Açık alan heykeli çevresi ile kurduğu ilişkilerden aldığı güç sayesinde mekânın dinamikleri ile kaynaşarak, düşünsel ve fiziksel anlamda bütünlüğünü oluşturacaktır. Günümüzde de açık alan heykelleri çeşitli form ve tekniklerde ifade edilmekte olup, kent ve sanat birlikteliğinde önemli rol üstlenmektedir. Heykel bir avuca ancak sığacak kadar ufak ya da insan ve gök kubbe arasında ilişki kurduracak kadar devasa olabilir. Bu çeşitliliği ile heykel tarih boyu çok farklı işlevler yüklenmiş, insanın karşısına dikilerek kendini ve dünyayı algılamasına yardım etmiş, insanın çevresi ile ilişkilerini nesnelleştirmiştir.

Anahtar Kelimeler: 
Heykel, Kent kültürü, Kamusal alan, Kentsel tasarım, Mekân,

Abstract:
The art of sculpture, in different periods and regions, was used with different purposes, functions and formats. Public spaces have also become the most suitable venues in the sense of exhibiting these art works.For communities, the art work in the public domain has been the social and cultural indicator, a mirror of social life.
In this thesis it is intended to be displayed how the works contained in the public space have become effective in reviving local values and identity in urban culture and how the relations between people and spaces changed. This thesis examines the relations of the formats creating the statue with the enviroment, the audience and each other.
At the first part of this study named ''Urban Culture and Sculpture in Public Space'' the topics such as the concept of three dimensional art, its elements and principles, the sculpture and ıts design process, the sculptures' relations in the public space with the environment from social and physical aspects were explained by examining these.
The sculpture as a volume art tries to explain the world around it with objectivity in the world. In space, it aims to create three dimensional aesthetic forms. When viewed from different angles, it gives different views.Space-form and style combine with artistic concerns. The process of statue's design and placed on an open space aren't independent from the urban design process. In this process, the sculpture must be placed by in the context of its physical and social relations with its surrounding and design principles.
At the second part, the development of the environment and urban aesthetics in the process was put forward and the urban design approaches were tried to be examined by referring to theories of urban culture, urban image and aesthetic values.
The developments and changes in social life, social order and economic system affect directly all social systems and also their life styles. Every society is always in a proces of change. With the effect of changing social structure, social life and economy, the individuals' concepts of socialization and recreation have also undergone a change. This change is a state of one's turning his surroundings into a likable one with his own experiences.
At the third part, the statues emerging with plastic elements in the urban spaces have contributed to raising the the quality of urban life with other components (buildings, plants, other urban furniture...) of the landscape. The art of sculpture contributes to the urban quality of life by gaining richness of visual sensation and therefore the vitality and the image. The artists studying in this context are explored by dealing with them.
Creating public spaces in the city requires to produce to the symbolic and physical problems. The art is one of the most effective ways for this.Evaluation of urban public spaces-art relation and drawing its frame take place in the design of the micro-environment of the city discussed jointly by various disciplines. The open space sculpture will create its intellectual and physical sense of integrity by fusing with the dynamics of the surrounding thanks to the power of the relationships it established. Today, open space structures, expressed in various forms and techniques, assumes an important role in combining city and art. Sculpture could be small enough fitting in a palm or huge going to summon a relationship between human and sky.The sculpture with this diversity installed many different functions throughout history, by standing in front of the human it helped him sense the world and himself and objectified human's  relations with the surrounding.

Key Words: 
Sculpture, Urban culture, Public space, Urban design, Space.