Rehberli-sorgulamaya dayalı öğretimin öğrencilerin kavramsalanlama, sorgulayıcı öğrenme becerileri ve öğrenme stillerine etkisinin incelenmesi
An examination of the effect of guided-inquiry-based instruction on conceptual understanding, inquiry learning skills, and learning styles of students
Yazar: ÖZNUR ÇAMBAY
Danışman: PROF. DR. SEFA KAZANÇ
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kavramsal yetenek = Conceptual skill ; Kavramsal öğrenme = Conceptual learning ; Rehberli sorgulama öğretimi = Quided inquiry teaching ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme stilleri = Learning styles ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı, rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim yaklaşımının 7. sınıf
öğrencilerinin kavramsal anlama, sorgulayıcı öğrenme becerileri ve öğrenme stillerine olan
etkisini belirlemek ve öğrencilerin rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim sürecine yönelik
görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin bir arada kullanıldığı ve bir
durumu farklı açılardan analiz etmeye olanak sağlayan karma yöntem desenlerinden açımlayıcı
sıralı desen kullanılmıştır. Açımlayıcı sıralı desenin doğası gereği araştırmada ilk aşamada nicel,
ikinci aşamada nitel araştırma deseni benimsenmiştir. Nicel verilerin toplandığı birinci aşamada
model olarak ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel veriler için deney grubunda
yer alan öğrenciler ile yarı yapılandırılmış mülakat formundan elde edilen veriler kullanılmıştır.
Ayrıca, öğrenme stilleri ile kavramsal anlama testi arasında sorgulayıcı öğrenme becerisinin
aracılık etkisinin incelenmesi amacıyla yapısal eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır.
Araştırmaya, 2020-2021 eğitim öğretim yılının bahar döneminde Elazığ ilçe merkezinde yer alan
bir ortaokulda öğrenim gören 7. sınıf öğrencileri katılmıştır. Araştırmanın nicel boyutuna ait
örneklemi; 35'i deney ve 35'i kontrol olmak üzere toplam 70, nitel boyutuna ait örneklem ise
uygulama sonunda deneysel işlem sürecine katılan 12 öğrenciden oluşmaktadır.
Araştırma, fen bilimleri dersinin "Işığın Soğrulması ve Aynalar" konularında yürütülmüş
olup, altı hafta uygulama süreci ve iki hafta veri toplama süreci olmak üzere toplam sekiz hafta
sürmüştür. Bu süreçte deney grubundaki derslerde rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim
yaklaşımına uygun olarak hazırlanan etkinlikler yürütülürken; kontrol grubundaki derslerde ise
mevcut öğretim programı uygulanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında, Sorgulayıcı
Öğrenme Becerisi Ölçeği (SÖBÖ) ve Öğrenme Stilleri Ölçeği (ÖSÖ) ile araştırmacı tarafından
geliştirilen Kavramsal Anlama Testi (KAT) ve yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin elde edilen veriler, SPSS paket programından yararlanılarak
analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen bulgulara göre deney ve kontrol
grubunda yer alan öğrencilerin kavramsal anlama, sorgulayıcı öğrenme becerileri sontest puanları
arasında deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, öğrencilerin öğrenme
stilleri sontest puanlarının da deney grubu lehine anlamlı farklılık gösterdiği ve işbirlikli ve
rekabetçi öğrenme stillerinin baskın olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel bulgularına göre,
deney grubu öğrencilerinin rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim yaklaşımına ilişkin olumlu
görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir. Rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim yaklaşımına göre
yürütülen öğrenme ortamı ile ilgili öğrenciler; sorgulayıcı öğrenme becerilerini geliştirdiğini,
bilim insanlarının çalışma yöntemlerini anlama, etkinlik süreci içerisinde alternatif fikirler
üreterek neden-sonuç ilişkisi kurma, çözüm yolları arama, öğrendiklerini sentezleyip
modellemesinde kolaylık sağlayarak bilimsel yollar kullanma vb. süreçlerde yardımcı olduğunu
belirtmişlerdir. Ayrıca bu öğretim yaklaşımı ile öğrenciler; eğlenceli, etkileşimli ve özgür bir
sınıf ortamı sunulduğunu ve iş birliğine dayalı öğrenme sürecine yönelik becerilerini geliştirdiğini
savunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler: Rehberli-Sorgulamaya Dayalı Öğretim, Sorgulayıcı Öğrenme
Becerileri, Öğrenme Stilleri, Kavramsal Anlama, Fen Bilimleri Eğitimi.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the effect of guided-inquiry-based instruction
approach on conceptual understanding, inquiry learning skills, and learning styles of 7
th grade students and to reveal the opinions of students on the guided-inquiry-based instruction process.
In the research, the exploratory sequential design, one of the mixed method designs in which
quantitative and qualitative data are used together and allows to analyze a situation from different
perspectives, was applied. Due to the nature of the exploratory sequential design, quantitative
research design was adopted in the first stage, and qualitative research design was adopted in the
second stage. In the first stage of collecting quantitative data, quasi-experimental design with
pretest-posttest control group was used as a model, and data obtained from the semi-structured
interview form with the students in the experimental group for qualitative data. In addition,
structural equation modeling was used to examine the mediating effect of inquiry learning skill
between learning styles and conceptual understanding test. 7th grade students studying in a
secondary school located in Elazig district center participated in the research in the spring term
of the 2020-2021 academic year. The sample of the quantitative dimension of the research consists
of 70 students, 35 of whom are experimental and 35 of whom are control, and the sample of the
qualitative dimension consists of 12 students who participated in the experimental process at the
end of the practice.
The research was carried out on the subjects of "Absorption of Light and Mirrors" in the
science course and lasted for a total of eight weeks; six weeks for the practice process and two
weeks for the data collection process. In this process, while the activities prepared in accordance
with the guided-inquiry-based teaching approach were carried out in the lessons in the
experimental group, the current curriculum was applied in the lessons in the control group. Inquiry
Learning Skills Scale (ILLS) and Learning Styles Scale (LSS), Conceptual Understanding Test
(CUT) developed by the researcher, and semi-structured interview form were used to collect
research data. The data obtained regarding the quantitative dimension of the research were
analyzed using the SPSS package program. According to the findings obtained from the
quantitative data of the study, it was determined that there was a significant difference in favor of
the experimental group between the conceptual understanding and inquiry learning skills posttest
scores of the students in the experimental and control groups. In addition, it was seen that students'
learning styles posttest scores differed significantly in favor of the experimental group, and
cooperative and competitive learning styles were dominant. According to the qualitative findings
of the study, it was determined that the experimental group students had positive opinions about
the guided-inquiry-based teaching approach. In the learning environment carried out according to
the guided-inquiry-based teaching approach, the students stated that they develop their inquiry
learning skills, understand the working methods of scientists, establish cause-effect relationships
by producing alternative ideas during the activity process, seek solutions, use scientific methods
by making it easier to synthesize and model what they have learned, etc. In addition, students
argued that with this teaching approach, a fun, interactive, and free classroom environment is
offered and that they develop their skills for the collaborative learning process.

Keywords: Guided-Inquiry-Based Instruction, Inquiry Learning Skills, Learning Styles,
Conceptual Understanding, Science Education.