Bireysel silahlanma çerçevesinde suç korkusu: Azerbaycan örneği
Fear of crime in the context of individual armament: The case of Azerbaijan
Yazar: CELALEDDİN ÖMEROV
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN İBRAHİM ÖĞÜNÇ
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Suç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024

Özet:
Günümüzde temel araçları "küçük silahlar" olan bireysel silahlanma, önceki zamanlardan günümüze kadar daha da yaygınlaşarak tüm ülkeleri kapsayan bir probleme dönüşmüştür. Sebepleri kişiden kişiye, toplumdan topluma değişen bireysel silahlanma, şiddetli ölüm olaylarının meydana gelmesinin başlıca nedenlerinden birisi olarak tanımlanabilir. Bütün bunlar insanlarda suç korkusuna neden olmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri gibi bireysel silahlanmanın yaygın olduğu batı toplumunda bu konu, 20. yüzyılın ortalarından beri ele alınmış olmasına rağmen, uluslararası araştırmalara kıyasla Azerbaycan'da bu konu üzerine yapılan çalışmaların daha yeni olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Tüm bunlara dayanarak, bu çalışma birçok toplumda yaygın olan suç mağduru olma korkusuyla silah sahipliği arasındaki ilişkiyi "bireysel silaha sahip", "silah sahibi olmayan/silah almayı düşünen" ve "silah sahibi olmayan/silah almayı düşünmeyen"  kişiler bağlamında Azerbaycan'da nicel araştıma yöntemi kullanılarak incelemek amacıyla yapılmıştır. Bunun için çalışmada araştırma konusu iki şekilde: 1) suç korkusu ile insanların bireysel silahlanması ve 2) toplumdaki bireysel silahlanma durumu ile insanların suç korkusu arasındaki ilişkiler olarak ele alınmıştır. Tez çalışmasında kullanılan anket formu, Bakü şehrinde silah satış mağazalarına gelen silah sahiplerine ve toplumdan rastgele seçilen silahı olmayan 18 yaş üstü 304 kişi ile tamamlanmış ve ankete ilişkin veriler IBM SPSS Statistics 27 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak kadınlar erkeklere kıyasla daha fazla suç korkusu yaşamalarına ve yüksek suç mağduriyeti riski algılamalarına rağmen, bireysel silahlanmaya daha az eğilimli oldukları tespit edilmiştir. Dolaylı mağduriyet yaşayan erkeklerin algılanan suç mağduriyeti riski ve bireysel silahlanmanın yarattığı korku düzeyleri daha yüksek; silahı olan erkeklerin genel suç korkusu düzeyleri silahı olmayan ancak satın almayı düşünmeyenlere göre daha yüksektir. Erkeklerde bireysel silahlanmanın yarattığı korku düzeyi arttıkça genel suç korkusu ve algılanan suç mağduriyeti riski düzeyleri de artmaktadır. Silahı olan ve silah satın almayı düşünen erkeklerin silah bulundurmanın kendilerini güvende ve güçlü hissettirdiğine / hissettireceğine yönelik görüşleri, silahı olmayan ancak satın almayı düşünmeyen erkeklere göre daha yüksektir. Silahı olmayan ancak satın almayı düşünmeyen erkeklerin silahlanmanın suçu etkileme olasılığına yönelik görüşleri, silahı olan erkeklere göre daha yüksek; silahı olmayan ancak satın almayı düşünmeyen erkeklerin şu anki çevresinde yaşamaktan memnun olduğuna yönelik görüşleri silahı olmayan ancak satın almayı düşünen erkeklere göre daha yüksek olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Today, individual armament, the main tools of which are "small arms", has become a problem covering all countries by becoming more widespread from earlier times to the present day. Individual armament, the reasons for which vary from person to person and from society to society, can be defined as one of the main reasons for the occurrence of violent deaths. All these cause fear of crime in people. Although this issue has been addressed since the middle of the 20th century in western societies such as the United States of America, where individual armament is widespread, it is an indisputable fact that studies on this issue in Azerbaijan are more recent compared to international research. Based on all these, this study was conducted to examine the relationship between the fear of being a victim of crime, which is common in many societies, and gun ownership in the context of "individual gun owners", "non-gun owners/thinking about buying a gun" and "non-gun owners/not thinking about buying a gun" in Azerbaijan using quantitative research method. For this purpose, the research subject of the study was analysed in two ways: 1) the relationship between fear of crime and people's individual armament and 2) the relationship between individual armament in society and people's fear of crime. The questionnaire form used in the thesis study was completed with gun owners who came to gun sales stores in Baku city and 304 people over the age of 18 who did not have a gun randomly selected from the society and the data related to the questionnaire were analysed using IBM SPSS Statistics 27 programme. As a result, it was found that although women experience more fear of crime and perceive a higher risk of criminal victimisation compared to men, they are less prone to individual armament. Men who experienced indirect victimisation had higher levels of perceived risk of crime victimisation and fear of individual armament; men who owned a gun had higher levels of general fear of crime than those who did not own a gun but did not plan to buy one. As the level of fear caused by individual armament increases in men, the levels of general fear of crime and perceived risk of crime victimisation also increase. The opinions of men who own a gun and who are considering purchasing a gun that having a gun makes them feel safe and powerful are higher than those of men who do not own a gun but are not considering purchasing a gun. The opinions of men who do not own a gun but do not intend to buy a gun about the possibility of arming to affect crime are higher than those of men who own a gun; the opinions of men who do not own a gun but do not intend to buy a gun about being satisfied with living in their current environment are higher than those of men who do not own a gun but intend to buy a gun.