Cizre örneğinde etnisite içi karşılaşma biçimleri
Cizre: Coethnicity Confrontation Patterns
Yazar: ELİF BAŞAK AKSOY
Danışman: PROF. DR. SUAVİ AYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Etnisite = Ethnicity ; Göçler = Migrations ; Kürtler = Kurdish ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Sosyokültürel farklılıklar = Socio-cultural differences ; Sosyokültürel sorunlar = Socio-cultural problems ; Zorunlu göç = Forced emigration ; Çatışma = Conflict ; İç göçler = Internal migrations ; Şırnak-Cizre = Şırnak-Cizre

Özet:
Bu çalışmada Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde sıklıkla karşılaştığımız köy boşaltmalar sonucunda şehir merkezlerine yerleşen gruplar ile merkezde yaşayan gruplar arasındaki çatışmanın nedenleri, boyutları ve sonuçları incelenmiştir. Çalışma alanı olarak Şırnak iline bağlı Cizre ilçesi seçilmiş, alan çalışması yöntemi ve transaksiyonalist bakış açısı kullanılmıştır. Cizre merkezinde göç ile gelenler ve yerleşik halk arasında, aynı etnik guruba ve aynı inanç sistemine dâhil olmalarına rağmen inşa edilen ötekilik algısına, geleneksel, dinsel, ekonomik ve mekânsal açıdan bakılmış, dinsel anlamda bir farklılaşmaya rastlanmazken geleneksel, mekânsal ve ekonomik ayrışmalar tespit edilmiştir. 1987 yılından sonra yaşanan köy boşaltmalar ile Cizre merkezine göç etmiş kişiler göçer anlamında ?koçer?, burada yerleşik olan halk ise şehirli anlamında bajari olarak adlandırılmaktadır. Bajari ve koçerler arasında, kökleri Botan bölgesinin tarihine, köy-kent ayrımına uzanan, zorunlu göç kaynaklı çarpık kentleşme, kaynak rekabeti ve yeni bir sınıfsal yapılanma ile güçlenen ötekileştirme, sosyokültürel çatışmalara ve farklılaşmalara yol açmıştır. Değişen ve yeniden üretilen aşiret ilişkileri ve yükselen Kürt ulusal hareketi günümüzde bu çatışma ve farklılaşmanın yönünü olumlu anlamda değiştirmektedir.

Abstract:
In this dissertation, the causes, dimensions and consequences of conflicts are studied among groups that live in the city center in the Eastern Anatolia as well as Southeastern Anatolia Region and those that settled in the city center due to the evacuation of villages which is commonly observed in the regions. The field research is carried out in the county of Cizre, Şırnak and a transactional perspective along with the fieldwork approach are adopted for this research. Although being part of the same ethnicity and belief system, the perception of otherness constructed among the settled groups and immigrants of Cizre has been analyzed in terms of traditions, religion, economy and locality. Traditional, spatial and economic segregation has been detected among the groups whereas religious segregation was not observed. The people who migrated into the Cizre town center following the evacuation of villages after the year 1987 are called as ?koçer? meaning immigrant (göçer), whereas the settled people are called as ?bajari?, meaning urbanite.  The othering among bajaris and koçers dating back to the history of Botan region and the separation of villages and citiesa, which are deepened by unplanned urbanization originating from compulsory migration, competition over resources and a new class structure, has led to sociocultural conflicts and segregations. The tribal relations which are being changed and reformed as well as the Kurdish national movement on the rise have been transforming the conflict and segregation in a positive way.