Parçalanmış ve tam ailelerde yaşayan 60-72 aylık çocukların bağlanma biçimleri ve bakış açısı alma becerilerinin incelenmesi: Çankırı örneği
Investigation of attachment types and perspective taking skills of 60-72 months old children living in fragmented and complete families: The case of çankiri
Yazar: SAFİYYE MUTLU
Danışman: PROF. DR. GÜLEN BARAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Bakış açısı = Point of view ; Bakış açısı alma becerisi = Perspective taking skill ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Parçalanmış aileler = Broken families ; Çankırı = Çankırı ; Çocuklar = Children

Özet:
Her toplum, en küçük birimi olan aileden başlayarak sağlam bir sosyal temel üzerinde gelişmek ihtiyacındadır. Bu nedenle yeni nesillerin güvenli ve sağlıklı bir ailede yetişmesi toplum açısından önemlidir. İçinde yaşadığı toplumun kurallarına uyum sağlayabilen, düşünce ve davranışlarında çevresindeki bireyleri dikkate alan bir çocuk, sosyal ve duygusal açıdan destekleyici, paylaşım ve dayanışmanın hissedildiği bir aile ortamında yetişmelidir. Aile içinde kurulan bağların niteliği çocuğun diğer bireylerle kuracağı ilişkilerin temelini oluşturmaktadır. Bireylerin hayatlarında geliştirdikleri ilk bağ, bebeklik döneminde bakım veren kişi yani genellikle anne ile olan bağdır.  Anne ve çocuk ilişkisini anlamak üzerine kurulmuş olan Bağlanma Kuramı, çocuğun sağlıklı bir birey olmasında anne-bebek bağlanmasının önemini vurgulamaktadır. Sosyal ve duygusal gelişimin temelini oluşturan anne çocuk ilişkisi, çocuğun diğer sosyal becerilerini şekillendirmede büyük rol oynamaktadır. Bu nedenle çocukların içinde yaşadıkları aile yapısının ve bağlanma figürleriyle olan ilişkisinin sosyal hayatta uyumlu ve sağlıklı ilişkiler kurmasında ilk adım olduğu düşünülmektedir. Çocuğun bağlanma figürüyle kurduğu ilişki diğer insanlarla kuracağı ilişkilerin temelini oluşturmakta, ona diğer insanların davranış ve düşünceleriyle ilgili bir iç görü kazandırmaktadır.  Bireyin erken çocukluk döneminden kurduğu tüm ilişkiler ve toplumsallaşma süreci, başkalarının davranışlarına ilişkin farkındalığı, anlayışı ve bu davranışları tahmin etme becerisinden etkilenmektedir. Empatide ilk aşama olarak görülen bu özellik "bakış açısı alma becerisi" olarak ifade edilmektedir. 
Aile bütünlüğünün bozularak çocuğun sosyal-duygusal gelişimine olumsuz etki etmesi, bu çocukların gelişimsel olarak desteklenmesini gerekli kılmaktadır. Bu nedenle parçalanmış ailede yaşayan çocukların anneleriyle bağlanma biçimlerinin ve diğer sosyal ilişkilerinin temelini oluşturacak bakış açısı alma becerilerinin incelenmesinin ve etkili olabilecek etmenlerin ortaya konmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma, parçalanmış ve tam ailelerde yaşayan 60-72 aylık çocukların bağlanma biçimleri ve bakış açısı alma becerilerinin değerlendirilmesi, etkili olabilecek etmenlerin ortaya konması, bağlanma biçimleri ve bakış açısı alma becerileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla nicel desende betimsel bir araştırma olarak planlanmıştır. Araştırmada çocuklar ve ailelerine ilişkin sosyo-demografik verilerin toplanmasında araştırmacı tarafında oluşturulan "Bilgi Formu", çocukların bağlanma biçimlerinin belirlenmesi amacıyla Seven ve Güngör Aytar (2010) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "Tamamlanmamış Oyuncak Bebek Ailesi Hikayeleri Ölçeği (TOBAH)" ve bakış açısı alma becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla Aslan ve Köksal Akyol (2016) tarafından geliştirilen "Çocuklar için Bakış Açısı Alma Testi (ÇBT)" kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Çankırı il merkezindeki yirmi dört okul öncesi eğitim kurumuna devam eden, 60-72 ay aralığındaki tüm çocuklar oluşturmaktadır. Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden parçalanmış aileye sahip çocuklar belirlendikten sonra tam aileye sahip çocukların ailelerinden de onam alınmış, böylece iki gruptan eşit sayıda olacak şekilde toplam 66 çocuk araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma sonucunda çocukların bağlanma biçimlerinin aile durumu, anne yaşı ve ailenin parçalanma nedenine göre anlamlı farklılık gösterdiği, bakış açısı alma becerilerinin ise aile durumu ve gebelik türüne göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Çocukların bağlanma biçimleri ile bakış açısı alma becerileri arasındaki ilişkiye ait sonuçlar örneklem grubunun ve tam ailede yaşayan çocukların bağlanma biçimleri ile algısal, bilişsel ve duygusal bakış açısı alma becerileri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, parçalanmış ailede yaşayan çocukların ise bağlanma biçimleri ile bilişsel bakış açısı alma becerileri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
Every society needs to develop on a solid social foundation by beginning with the family, its smallest unit. Therefore, the raising of new generations within safe and healthy families is important in terms of society. A child who can adapt to the rules of the society within which they live, and consider the individuals around them for their thoughts and behaviours, should be raised in a family environment which is socially and emotionally supportive and where both sharing and solidarity are felt. The nature of the bonds established within a family forms the basis of relations a child will establish with other individuals. The first bond that individuals develop in their lives is the bond with the person who provides care to them during infancy, i.e. usually the mother. Attachment Theory, based on figuring out the relationship between mother and child, emphasizes the importance of mother-infant attachment in making a healthy individual out of the child. This mother-child relationship not only forms the basis of the child's social and emotional development, but also plays a major role in shaping his/her other social skills. For this reason, the family structure, in which children live, as well as their relationship with their attachment figures are considered to be the first step in establishing harmonious and healthy relationships in social life. The relationship that the children establish with their attachment figure forms a basis of the relationships that they will establish with other people and gives them an insight about behaviours and thoughts of other people. As from early childhood period, the individual's level of awareness, understanding, and ability to predict behaviours of others affects all kinds of their relationships and socialization processes. This feature, which is considered as the first stage in empathy, and is referred to as the "perspective-taking skill." 
The disruption of family integrity and its negative effect on a child's social-emotional development make such children to be developmentally supported. Therefore, it is thought to be important to examine perspective-taking skills which will form the basis for attachment styles of children, who live in broken families, with their mothers and their other social relationships and reveal possible effective factors. This study was planned as a descriptive study with a quantitative design in order to evaluate the attachment types and perspective-taking skills of 60 to 72 month-old children who live both in broken as well as whole families, to reveal the effective factors, and to examine the relationships between these attachment types and perspective-taking skills. The "Information Form" created by the researcher in the collection of socio-demographic data on children and their families in the research, " Incomplete Stories with Doll Family Scale"  adapted to Turkish by Seven and Güngör Aytar (2010) in the evaluation of attachment styles and "Perspective Taking Test for Children (PTC)" developed by Aslan and Köksal Akyol (2016) was used to evaluate the ability of perspective taking. The population of the research is all children between 60-72 months who attend twenty-four pre-school education institutions in the city center of Çankırı. After the children with fragmented families attending pre-school education institutions were determined, consent was obtained from the families of the children with the whole family, so that a total of 66 children constituted the sample of the study. As a result of the study, it was determined that the attachment types of children significantly differed according to family state, the age of the mother, and the reason behind why their families fell apart, and their perspective-taking skills also significantly differed according to family state and type of pregnancy. The results about the relationship between the attachment styles of children and their perspective-taking skills revealed that there was a positive significant correlation between the attachment styles and perceptual, cognitive and emotional perspective-taking skills of the sample and the children living in whole families and a positive significant correlation between the attachment styles and the cognitive perspective-taking skills of the children living in broken families.