Değirmendere Havzasının (Bilecik) flüvyal jeomorfolojisi
Fluvial geomorphology of the Değirmendere Basin (Bilecik)
Yazar: CEREN DURAN
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA KARATAŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Fiziki coğrafya = Physical geography ; Flüvyal jeomorfolojisi = Fluvial geomorphology

Özet:
Bu çalışma Değirmendere Havzası içinde kalan sahanın flüvyal jeomorfoloji açısından geçirdiği evrimi ortaya koymak ve sahanın jeomorfolojik yapısını morfometrik analizler yardımı ile yakın gelecekte yapılacak olan havza planlarına altlık veri oluşturmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Değirmendere Havzası, Sakarya Nehri Havzası içinde yer alan ve Harmanköy Deresi olarak da bilinen Değirmendere'nin drene ettiği sahaya karşılık gelmektedir. Akarsuyun Sakarya Nehri'ne ulaşma sürecinin karışık bir görünüm arz etmesi çalışmanın ortaya çıkış sebeplerinden biridir. Ayrıca havza içinde yer alan Harmankaya Kanyonu'nun jeomorfolojik evrimi ve oluşum mekanizması hakkında farklı görüşler bulunmakta olup, henüz tam anlamıyla izah edilemeyen bazı jeomorfolojik meseleler sebebiyle muamma vasfını koruyan konular mevcuttur. Çelişkili durumları belirleyerek bunların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmaların yapılması hem bölgesel flüvyal süreçlerin anlaşılması hem de 2012 yılında "Harmankaya Kanyonu Tabiat Parkı" adıyla korumaya alınan kanyonun oluşum ve gelişimine dair her geçen gün sayıları artan kanyon ziyaretçilerinin jeomorfolojik bilgiler edinmeleri açısından önemlidir. Bu amaçlarla çalışma, havzanın sahip oluğu özelliklerin morfometrik açıdan ifade edilmesine katkı sağlayarak analitik çıkarımların yapılmasına altlık oluşturacaktır. Çalışmamız sonucunda yapılan analizler ve elde edilen bulgular benzer çalışmaların yapılmasına yardımcı olmakla birlikte havza bazında farklı sahaların flüvyal jeomorfoloji özelliklerinin sayısal açıdan ortaya konulmasını kolaylaştırıcı etki yaratacaktır.
Flüvyal süreçlerin etkili olduğu havzalarda sahanın morfometrik özelliklerinin ortaya konması mühimdir. Değirmendere Havzasının flüvyal jeomorfoloji açısından ele alınması ile yapılan analizler hem sahanın jeomorfolojik evriminin ortaya konması hem de yapılacak olan havza planlamalarına katkı sağlayabilecek oluşuyla önem arz etmiştir. Havzanın oluşum sürecinde daha önce bilimsel açıdan değerlendirilmemiş ve literatürde rastlanmayan bulgulara ulaşılması havzanın jeomorfolojik ve morfometrik açıdan değerlendirilip sonuçlandırılmasını çalışmanın amacı ve hedefi haline getirmiştir.

Abstract:
This work was carried out in order to reveal the evolution of the field in the Değirmendere basin in terms of fluvial geomorphology and to create a substitute data to the basin plans to be made in the near future with the help of morphometric analysis. Değirmendere Basin corresponds to the field that Değirmendere, also known as Harmanköy Creek in the Sakarya River basin. The fact that the process of reaching the Sakarya River reaches a mixed appearance is one of the reasons for the emergence of the work. In addition, there are different opinions about the geomorphological evolution and formation mechanism of the Harmankaya Canyon in the basin, and there are still issues that maintain my enigma due to some geomorphological issues that have not yet been fully explained. It is important to make studies to eliminate the contradictory situations and to eliminate them both in terms of understanding the regional fluvial processes and in terms of geomorphological information of the canyon visitors, which was protected under the name of Harmankaya Canyon Nature Park in 2012. For these purposes, the study will contribute to the expression of the properties of the basin from a morphometric perspective and will be a base for the analytical inferences. As a result of our study, the anzalizes and the findings obtained help to carry out similar studies, but will have a facilitating effect on the numerically revealing the fluvial geomorphology characteristics of different fields on basin.
It is important to reveal the morphometric properties of the field in the basins where fluvial processes are effective. The analysis of the Değirmendere basin in terms of fluvial geomorphology was important both by demonstrating the geomorphological evolution of the field and the fact that it can contribute to the basin planning. Reaching the findings of the basin in the process of formation that have not been scientifically evaluated in the literature and the geomorphological and morphometric perspective of the basin has made the purpose and objective of the study.