Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile okul etkililiği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between the instructional leadership behaviors of the school principals and school effectiveness
Yazar: ESRA ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANAN ALBEZ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership

Özet:
Amaç: Bu araştırmada ilkokul öğretmenlerinin algılarına göre ilkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile okul etkililiği arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Erzurum ili merkezinde görev yapmakta olan 1645 ilkokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 408 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; "Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği (Se-Index)" ve "Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin istatiksel çözümlemeleri için; yüzde dağılımı, aritmetik ortalama, standart sapma, bağımsız gruplar t testi, Anova testi, Pearson korelasyon analizi ve Basit Doğrusal Regresyon analizi kullanılmıştır. Sonuçların analizinde anlamlılık düzeyi .05 olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Yapılan analizler sonucunda araştırmaya katılan öğretmen algılarına göre okul etkililik düzeyinin cinsiyet ve görev yapılan okuldaki çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı, mesleki kıdem değişkenine göre ise anlamlı şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ve alt boyutlarını algılama düzeyinin cinsiyet ve görev yapılan okuldaki çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı, mesleki kıdem değişkenine göre ise anlamlı şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği ile Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği ve alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Basit doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre; Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği ve alt boyutlarının, Algılanan Okul Etkililiği Ölçeğini anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuçlar: Araştırmada ilkokul öğretmenlerinin algılarına göre okul yönetcilerinin öğretim liderliği davranışlarının ve alt boyutlarının etkili okulu pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Liderlik, Öğretimsel liderlik, Etkili okul

Abstract:
Purpose: In this study, it was aimed to examine the relationship between primary school principals' instructional leadership behaviors and school effectiveness according to primary school teachers' perceptions.
Method: Relational survey model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The population of the research consists of 1645 primary school teachers working in the city center of Erzurum in the 2020-2021 academic year. The sample of the study consists of 408 teachers determined by simple random sampling method. As a data collection tool in the research; "Perceived School Effectiveness Scale (Se-Index)" and "Instructional Leadership Behaviors Scale" were used. For statistical analysis of data; percentage distribution, arithmetic mean, standard deviation, independent groups t test, Anova test, Pearson correlation analysis and Simple Linear Regression analysis were used. In the analysis of the results, the level of significance was determined as .05.
Findings: As a result of the analysis, it was concluded that the level of school effectiveness did not differ significantly according to the variables of gender and working time at the school, according to the perceptions of the teachers participating in the research, but differed significantly according to the variable of professional seniority. In the study, it was concluded that the level of teachers' perception of the instructional leadership behaviors and sub-dimensions of school principals did not differ significantly according to the variables of gender and working time at the school where they were assigned, but differed significantly according to the variable of professional seniority. It has been determined that there is a positive and significant relationship between the Perceived School Effectiveness Scale and the Instructional Leadership Behaviors Scale and its sub-dimensions. According to the results of simple linear regression analysis; It was concluded that the Instructional Leadership Behaviors Scale and its sub-dimensions significantly predicted the Perceived School Effectiveness Scale.
Conclusions: According to the results of the research; According to the perceptions of primary school teachers, it was concluded that instructional leadership behaviors and sub-dimensions affect the effective school positively.
Keywords: Leadership, Instructional leadership, Effective school