Doğumun birinci evresinde ayak tabanına yapılan sıcak uygulamanın doğum eylemine etkisi
The effect of hot application on the sole of the feet in the first stage of labor on labor
Yazar: HATİCE YEŞİLKAYA
Danışman: DOÇ. DR. HANDAN GÜLER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Doğum ağrıları = Labor pain ; Ebelik = Midwifery ; Sıcak uygulaması = Hot application

Özet:
Bu araştırma, doğum eyleminin birinci evresinin aktif fazında (5-10 cm dilatasyon) ayak tabanına sıcak uygulama yapmanın doğum eylemine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.  Randomize kontrollü deneysel çalışma tipinde olan araştırma Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Doğumhane Biriminde 01 Nisan- 15 Aralık 2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmada evreni temsil etmek için örneklem hacmi α= 0,05 ve β= 0,10 1-β=0,90 olarak alındığında her bir gruba 30 kadın düşmüş ve testin gücü P= 0,90640 bulunmuştur. Müdahale grubundaki kadınlara 40-42°C ısı değerinde olan sıcak jel paketler servikal dilatasyon 5 cm olduğunda 20 dakika boyunca ayak tabanına uygulanmıştır. Uygulama sona erdikten sonra ağrıyı değerlendirdiğimiz ilk VAS değerlendirilmesinden sonraki 25 (sıcak uygulama sonrası 5. dak.), 35. (sıcak uygulama sonrası 15. dak.) ve 50. dakikada (sıcak uygulama sonrası 30. dak.) VAS değerlendirilmesi tekrarlanmıştır. Bu uygulamalar servikal dilatasyon 10 cm. oluncaya kadar bir saat ara ile aynı şekilde tekrar edilmiştir. Servikal dilatasyon 10 cm. olunca işlem sonlandırılmıştır. Kontrol grubuna ise servis rutinleri uygulanmıştır. Veriler kişisel bilgi formu, Partograf formu, APGAR skoru, Visual Analog Skala (VAS) ve Doğum Memnuniyet Ölçeği Kısa Formu (DMÖ-K) ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Wilcoxon testi, Mann Whitney U testi, Ki-kare testi, Exact test, Friedman testi, t testi ve Robust ANOVA kullanılmıştır. Verilerin yanılma düzeyi 0,05 kabul edilmiştir.
Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması müdahale grubunda 26,33±3,97, kontrol grubunda 24,93±3,52 olarak bulunmuştur. İki grupta da kadınların yaklaşık yarısı lise mezunu olup, tamamının sosyal güvenceleri vardı. Demografik özellikler bakımından iki grubun özellikleri benzer olup, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Müdahale ve kontrol grubundaki kadınların doğumun birinci ve ikinci evre süre ortalamaları karşılaştırıldığında aralarındaki farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Her iki gruptaki yenidoğanların APGAR skorları arasındaki farkın benzer olduğu, kadınların doğum memnuniyetleri karşılaştırıldığında gruplar arasındaki farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur (p> 0,05). Eylemin üçüncü evresinin ise müdahale grubundaki kadınlarda ortalama 6,00±2,61dakika, kontrol grubundaki kadınlarda da ortalama 7,66±3,00 dakika olduğu ve aralarındaki farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Müdahale ve kontrol grubundaki gebelerin 1., 2. uygulama saatindeki VAS puan ortalamalarının karşılaştırılmasında gruplar arasındaki farkın anlamlı olmadığı ((p> 0,05), 3. ve 4. uygulama saatlerinde ise gruplar arasındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca tüm uygulama saatlerindeki grup içi karşılaştırmalarda müdehale grubunda tüm uygulama saatlerinde uygulama sonrası 5. dakikada anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Bu araştırmadan elde edilen sonuçlar, gebelerin ayak tabanına yapılan sıcak uygulamanın doğumun birinci ve ikinci evrenin süresine, doğum memnuniyetine ve APGAR skoruna etkisinin olmadığını göstermiştir. Ancak araştırmada, ayak tabanına yapılan sıcak uygulamanın, uygulama sonrası 5. dakikada algılanan ağrıyı azalttığı, üçüncü evrenin süresini kısalttığı ve ağrının yoğun olarak hissedildiği birinci evrenin sonlarına doğru (3. ve 4. uygulama saatleri) ağrıyı azalttığı saptanmıştır. Alan yazında başka çalışmaya rastlanmaması genelleme ve çıkarım yapmayı zorlaştırmaktadır. Bu bağlamda bu konuda daha çok çalışmaya ihtiyaç olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: APGAR skoru; Doğum ağrısı; Doğum memnuniyeti; Ebelik; Sıcak uygulama

Abstract:
This research was conducted to determine the effect of applying heat to the soles of the feet during the active and transition phase (4-10 cm dilation) of the first stage of labor. The research is a randomized controlled experimental study and is conducted in Sivas Cumhuriyet University Practice and Research Hospital Maternity Unit. When the sample size was taken as α = 0.05 and β = 0.10 and 1-β = 0.90 to represent the population in the research, there were 30 individuals in each group and the power of the test was found to be P = 0.90640. The application procedure started with the application of hot gel packets at a temperature of 40-42°C to the soles of the feet of the women in the intervention group for 20 minutes when cervical dilation reaches 5 cm. The first Visual Analog Scale (VAS) evaluation was conducted after the application. Conduction is followed by more evaluations at the 25th (5 minutes after the application), 35th (15 minutes after the application), and 50th minute (30 minutes after the application). These applications were repeated every hour until cervical dilation reached 10 cm. The applicatilon procedure has been stopped after cervical dilation reached 10 cm. The control group received routine service and VAS at the same times. Data were collected with personal information form, Partograph form, APGAR score, Visual Analog Scale (VAS) and Birth Satisfaction Scale Short Form (BSS-R) Wilcoxon test, Mann Whitney U test, Chi-square test, Exact test, Friedman test, t test were used to evaluate the data. The data error level was accepted as 0.05.
The mean age of the women participating in the study determined as 26.33±3.97 in the intervention group and 24.93±3.52 in the control group. Approximately half of the women in both groups were high school graduates, and all had social security. The demographic characteristics of the two groups were similar, and no statistically significant difference was found between the groups (p>0.05). When comparing the mean durations of the first and second stages of labor between the intervention and control groups, the difference was not significant (p>0.05). The difference in APGAR scores of the newborns in both groups was similar, and no statistically significant difference was found between the groups when comparing the birth satisfaction of the women (p>0.05). The average duration of the third stage of labor was found to be 6.00±2.61 minutes in the intervention group and 7.66±3.00 minutes in the control group, with the difference being statistically significant (p<0.05). When comparing the mean VAS scores at the 1st and 2nd application hours between the intervention and control groups, the difference was not significant (p>0.05), while at the 3rd and 4th application hours, the difference between the groups was significant (p<0.05). Additionally, in the within-group comparisons at all application hours, a significant difference was found in the intervention group at the 5th minute after each application (p<0.05).
The results obtained from this study indicates that hot application to the soles of pregnant women had no effect on the duration of the first and second stages of labor, birth satisfaction, APGAR score and perceived labor pain. However, in the study, it was determined that hot application to the sole of the foot reduced the pain perceived at the 5th minute after the application, shortened the duration of the third phase, and reduced the pain towards the end of the first phase (3rd and 4th application hours) which is the most intense phase in terms of the pain. In addition, the absence of similar studies in the literature makes it difficult to generalize and make inferences. Further study is needed in this context.
Key Words: APGAR score, Labor pain, Birth satisfaction, Midwifery, Heat Application