Beslenme danışmanlık ofisine başvuran bireylerin beslenme okuryazarlığı durumu ve etkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of the nutritional literacy status and effective factors of individuals who apply to the nutrition counseling office
Yazar: İBRAHİM DÖNGEL
Danışman: PROF. DR. KEMAL KAAN TEKİNŞEN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition

Özet:
Yaşamın sağlıklı olarak sürdürülmesinde beslenmenin rolü büyüktür. Bu araştırma beslenme danışmanlık ofisine başvuran yetişkin bireylerin beslenme okuryazarlığı durumunun saptanması amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışma olarak yapılmıştır. 
Çalışmaya 219 kadın ve 61 erkek olmak üzere 280 kişi katılmıştır. Veriler kişisel bilgiler anket formu ve Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA) aracılığıyla toplanmıştır. Veriler SPSS 22.0 IBM (Statistical Program for Social Sciences) paket programı ile analiz edilmiştir. Değerlendirmelerde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerin yanı sıra bağımsız gruplarda t testi, One-Way Anova, Post Hoc analizlerinden Tukey ve Tamhane testi kullanılmıştır. Değişkenlerin ilişkilerini saptamak için ise Pearson Korelasyon analizinden yaralanılmıştır.
Araştırmaya katılan bireylerin %87,5'inin yeterli düzeyde beslenme okuryazarlığı seviyesine sahip olduğu saptanmıştır. Bireylerin YBOYDA toplam puan ortalaması 28,79 olarak bulunmuştur. Katılımcıların YBOYDA toplam puanları ile cinsiyet, yaş grubu, eğitim durumu, meslek, hastalık durumu, sigara tüketme durumu, beden kütle indeksi (BKİ), düzenli kahvaltı yapma durumu, öğün atlama nedeni, düzenli fiziksel aktivite yapma durumu arasında anlamlı fark (p<0,05)  olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yaş ve BKİ ile YBOYDA toplam puanı arasında negatif yönde anlamlı (r= -0,151, p<0,05; r=-0,252; p<0,01) bir korelasyon saptanmıştır.
Sağlıklı bireyler ve nesiller yetiştirmede aile ve toplumun her tutumu önemli olduğu gibi beslenme okuryazarlığı da ciddi bir öneme sahiptir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, toplumun beslenme okuryazarlığını artırmak için tüm popülasyonları hedef alan eğitim müdahalelerine ve erişilebilir beslenme planlarına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Abstract:
Nutrition plays an important role in maintaining a healthy life. This study was conducted as a descriptive and cross-sectional study to determine the nutritional literacy status of adult individuals who applied to the nutrition counseling office. 
A total of 280 individuals, 219 women and 61 men, participated in the study. Data were collected through a personal information questionnaire and the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults (EINLA). Data were analyzed with SPSS 22.0 IBM (Statistical Program for Social Sciences) package program. In addition to descriptive statistical methods, t test in independent groups, One-Way Anova, Tukey and Tamhane tests were used as Post Hoc analyzes. Pearson Correlation analysis was used to determine the relationship between variables.
It was found that 87,5% of the individuals participating in the study had an adequate level of nutrition literacy. The mean EINLA total score of the individuals was found to be 28,79. It was shown that there was a significant difference (p<0,05) between the EINLA total scores of the participants and gender, age group, educational status, occupation, disease status, smoking status, body mass index (BMI), regular breakfast, reason for skipping meals, and regular physical activity. In addition, a significant negative correlation (r= -0,151, p<0,05; r=-0,252; p<0,01) was found between age and BMI and the total score of the EINLA. 
As every attitude of family and society is important in raising healthy individuals and generations, nutritional literacy has a serious importance. The findings of this study suggest that educational interventions targeting all populations and accessible nutrition plans are needed to increase the nutritional literacy of the community.