Fütürizm ve çit örücülüğünün tekstil tasarımında tekstür, strüktür ve form oluşumuna etkileri
The effect of Futurism and cit weaving on structure, texture and form for textiles
Yazar: NAZAN ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. BANU H. GÜRCÜM
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Biçim = Form ; Fütürizm = Futurism ; Strüktür = Structure ; Tasarım = Design ; Tekstil = Textile ; Tekstil tasarımı = Textile design ; Tekstüre işlemi = Texturing ; Örme giyim endüstrisi = Knitted fabric clothing industry ; Örmecilik = Being a knitter

Özet:
Tekstil nesnesi, duyuşsal ve düşünsel olarak deneyimlenen ve yansıtmak istenilen tüm yaşantıların öncelikli dışavurum aracıdır. Basit hali ile doğayı taklit ederek örtünmede ve barınmada kullanılan ayrıca temel ihtiyaçlarla ilişkilendirilen bu nesne, zaman içerisinde tasarım ve estetik kavramlarıyla değişim göstermiş, özellikle Endüstri Devrimi ile birlikte teknolojik gelişmeler doğrultusunda kullanım alanları ve amaçları farklılaşmıştır. Endüstrileşmenin ve Aydınlanmanın ortaya çıkardığı "yeni" olanı arzulama ideolojisiyle modern sanatın gerekliliği her alanda olduğu gibi tekstil alanında da etkilerini göstermiş ve tekstil nesnesi farklı bakış açılarıyla geliştirilmiştir. Sanat, sanatçı ve tasarım kavramlarının üçgeninde tekstil nesnesi, "tekstil tasarımı ürünü veya tekstil sanat nesnesine" dönüşerek endüstri ürünü olmanın dışında plastik sanatlar alanında da yer almaya başlamıştır. Doğanın taklit edilmesi ile ortaya çıkan tekstil sanat nesnesi yine doğanın incelenmesi ile keşfedilen ve tasarımın temel taşları içerisinde yer alan tekstür, strüktür ve form kavramları ile yoğrularak üç boyutlu sanat nesnesi haline gelmiştir. Böylelikle tekstil sanatı, geçmişten beslenen, bunun yanında farklı olanı bulma ve yaratma eylemiyle yeniden ve özgünden yararlanan bir yapıya bürünmüştür. Estetiğin işlevle birleştiği günümüz tekstil tasarımı alanında, gelenekselden beslenerek yeni yorumlamalar oluşturmayı amaçladığımız bu çalışmada; modern sanat akımlarından "Fütürizm Sanat Akımı" ve geleneksel sanatlardan "Çit Örücülüğü" konu olarak belirlenmiş, tekstil tasarımı alanında tekstür, strüktür ve form kavramlarının etkileşimleriyle özgün tasarımlar oluşturulması ve tekstil yüzeyleri tasarlanması planlanmıştır. Ayrıca araştırma kapsamında, teknolojide yaşanan gelişmelerin oluşturduğu ve yeni eğilimlerin belirlediği çağdaş yaşam gereği, geleneksel değerlerin ve el sanatı ürünlerinin değişime uğraması, ortadan kalkması, geleneksel el işi ürünlerinin pek çoğunun ticari ve değersizleştirilmiş ürünlere dönüşmesi sonucu, kültür tarihi açısından çok önemli olan geleneksel değerlerin sonraki kuşaklara aktarılması ihtiyacı problem konusu olarak da ele alınmıştır. Kültürel kalıtın gelecek kuşaklara aktarılması ihtiyacına tasarım temelli bir farkındalık yaratmak için hazırlanan bu çalışmada; özgün ve çağdaş tasarımlar yapmayı hedefleyen tasarımcılara Çit Örücülüğünün teknik, desen-motif ve kompozisyon özelliklerinin gelenekselliği korunarak da farklı bakış açıları ile tasarlanabileceğini göstermek hedeflenmiştir. Belirlenen amaçlar doğrultusunda, Çit Örücülüğü desen-motif ve kompozisyon özellikleri ile üretim tekniği esas alınarak, tekstür, strüktür ve form elemanları ile şekillendirilerek tekstil yüzeyleri tasarlanmıştır. Form oluşumuna imkan veren tekstil yüzeyleri ile üç boyutlu sanat nesnesi üretilebileceği tespit edilen çalışmalar sonucunda, Fütürizm Sanat Akımının modern etkileri ile farklı formlarda tasarımlar hazırlanmıştır. Tasarımlar, koleksiyon oluşturacak şekilde tasarlanmış ve içlerinden bir bölümü hayata geçirilerek sanat nesnesi haline dönüştürülmüştür. Bu tezin kapsamında tasarlanan tekstil ürün formları, dönemsel-zamansal ayrıma sahip olmadan gelenekçi üslubu geliştirilerek yenilikçi ve özgün zamansız formlar olarak üretilmiştir. Fütürist yaklaşımla çalışılan tekstil tasarımları, geleneksel el sanatlarından Çit Örücülüğü teknik, desen- motif ve kompozisyon özellikleri ile donanmış, Çit Örücülüğü geleneksel yapılış amacından ve geleneğe bağlı tekniklerinden kopararak tekstil tasarımında Fütüristik özgün çalışmaların arasına yerleşmiştir.


Anahtar Kelimeler : Tasarım, Tekstil Tasarımı, Tekstür, Strüktür, Form, Çit Örücülüğü, Fütürizm

Abstract:
Textile artifact is the primary manifestation tool for all the experience and reflection of life. This artifact, which is related to basic human needs and is used to cover one's body and shelter mimicing the nature, has gradually changed through the concepts of design and aesthetics and beginning from the Industrial Revolution has derived itself different fields of use and purpose. With the ideology of for the "new" which is areated as a result of Industrialization and Enlightment, the necessity of modern art has showed itself, like in any other field and the textile in textile fields artifact has been developed in this monner. In the triangle of art, artist and design the textile artifact has transferred itself to "textile desing artfact" or "textile art object" and other than being an industrial product has become to be accepted among the field of plastic arts. Textile art object which has been formed after mimicing the nature, has molded texture, structure and form concepts of nature. Thus texile art has turned into a structure of newly and original beneficial form nourishing from the past. In the field of contemporary textile desing where aesthetick meets function this thesis aims to design textile surface, benefitting from tradtional and art movements whit the interaction of futurism art movement and çit weving. Besides in the scope of the research, the problem of transferring cultural history, traditional valves traditional handicrafts to future generations has been evaluated. In this thesisi which is prepared to drive attention to the transfer of cultural heritage to future generations, it's aimed to show to designers that by preserving the traditional methods and techniques of çit weaving modern and original designscould be made in an innovative approach. By taking the motifs and composition rules and production techniques through the mentioned aims, texture, structure and form elements have shaped the defired designs. White the modern effects of futurism art movement textile çit weaving is used to manipulate texture, structure and finally 3 dimensional art objects in differnt forms. The designs are sequenced in a collection some of which are turned into art objects. The textile artifacts designed within the scope of this thesis are produced by developing traditional style through innovative, timeless speechless artistic epression. The textile designs manufactired through futurist approach using, modern applications of traditional çit weaving has been embedded in futuristic applications of contemporary textile artifacts.


Key Words : Design, Textile Design, Texture, Structure, Form, Çit Weaving, Futurism