Sınıf öğretmeni adaylarının sosyal problem çözme sürecinde sosyal problem çözme ve bilişsel farkındalık stratejilerini kullanma durumlarının incelenmesi
Examination of the situation of primary school teacher candidates using social problem solving and cognitive awareness strategies in social problem solving process
Yazar: FIRAT AĞLAMIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE ÖZYURT
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Farkındalık = Awareness ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının sosyal bir probleme yönelik çözüm önerileri geliştirme süreçlerini bilişsel farkındalık açısından incelemektir. Nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin beraber kullanıldığı çalışmanın örneklemini 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Gaziantep Üniversitesi'nde öğrenim gören 234 sınıf öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Çalışmada nicel ve nitel verilerin toplanması sürecinde Bilişötesi Farkındalık Envanteri, Gözden Geçirilmiş Sosyal Sorun Çözme Envanteri-Kısa Formu, Sosyal Problem Senaryoları ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde sınıf öğretmeni adaylarının sosyal problem çözme beceri düzeyleri ile bilişsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin düzeyi korelasyon analizi yapılarak tespit edilmiştir. Daha sonra ise sosyal problemlerin çözümünde yüksek ve düşük düzeyde başarı gösteren 20 sınıf öğretmeni adayı ile görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerde öğretmen adaylarından hazırlanan sosyal problem senaryosuna yönelik çözüm önerileri geliştirmeleri istenmiş ve elde edilen veriler içerik analizine tabii tutulmuştur. Araştırma sonucunda sınıf öğretmeni adaylarının sosyal problem çözme beceri düzeyleri ile bilişsel farkındalık düzeyleri arasında olumlu yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Ayrıca sosyal problem çözme beceri düzeyi yüksek olan sınıf öğretmeni adaylarının; problemi derinlemesine analiz etme, birden fazla alternatif çözüm önerisi geliştirme ve geliştirilen çözüm önerilerinin olası sonuçlarını düşünme davranışlarını daha yüksek oranlarda sergilediği ve bilişsel farkındalık sistemini işletmenin bu davranışların sergilenme olasılığını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Sosyal Problem Çözme, Bilişsel Farkındalık, Problem Çözme Stratejileri

Abstract:
The purpose of this study is to examine the primary school teacher candidates' processes of developing solutions for a social problem in terms of cognitive awareness. The sample of the study, in which quantitative and qualitative research methods are used together, constitutes 234 primary school teacher candidates who studied at Gaziantep University in the 2018-2019 academic year. In the process of collecting quantitative and qualitative data, Cognitive Awareness Inventory, Revised Social Problem Solving Inventory-Short Form, Social Problem Scenarios and Semi-Structured Interview Form were used. In the quantitative part of the study, the level of relationship between primary school teacher candidates' social problem solving skill levels and cognitive awareness levels was determined by making correlation analysis. Then, interviews were made with 20 primary school teacher candidates who showed high and low success in solving social problems. In these interviews, primary school teacher candidates were asked to develop solutions for the social problem scenario prepared and the data obtained were subjected to content analysis. As a result of the research, it has been determined that there is a positive, moderate and significant relationship between the primary school teacher candidates' social problem solving skill levels and their cognitive awareness levels. In addition, it has been reached that primary school teacher candidates, whose problem solving skills are higher, exhibited behaviours such as analyzing problems in depth, developing more than one solution and thinking possible results of the developed solutions; and operating the cognitive awareness system increased the probability of exhibition of this behaviours.

Keywords: Social Problem Solving, Cognitive Awareness, Problem Solving Strategies