Dijital sanat pratiklerinin müzeolojik bağlamda değerlendirilmesi
Interpreting the digital art practices within museological context
Yazar: DERYA YÜCEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALE ÖZKASIM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Sayısal sanat = Digital art ; Sayısallaştırma = Digitization

Özet:
Dijital sanatın karakteristik özellikleri pek çok bakımdan geleneksel sanat ortamı sistematiğine meydan okumaktadır. Müzeler, galeriler, kurumlar, sanat ortamı ve sanat piyasasını içine alan bu sistem çok uzun zamandır ?nesne merkezli? bir yapıda gelişmiş, toplama, biriktirme, koruma ve sergileme pratikleri genel olarak ?sanat nesnesi? üzerinden sistematikleştirilmiştir. New Media ve Time-based Art olarak tanımlanan dijital sanat pratiklerinin sahip olduğu özellikler ise bir sanat üretiminin sonucu olan nesneden çok, süreci ön plana çıkartan bir yaklaşımı gündeme getirmiştir. Dinamik, etkileşimli, kolektif, uygulanabilir ve değişken bir doğaya sahip olan sanat formları, ?nesneleşme?ye direnmekte ve geleneksel ?sanat nesnesi? kavramını dönüşüme uğratmaktadır. Dijital sanat alanında üretilen her yapıtın spesifik ve kendine özgü bağlamlara sahip olması, bu sanat üretimlerini kategorileştirme ve müzeolojik işlevlere adapte etmekte problemlere yol açmaktadır.Dijital sanat pratikleri günümüzde bir gelişme sürecindedir ve bu sanatın nasıl işlediği, nasıl toplanacağı, nasıl korunacağı, mülkiyet problemlerinin ne olacağı gibi sanat alanında ortaya atılan belirli sorular, temelde müzeler üzerine inşa edilen sorular olarak görülmektedir. Yeni medya sanatının müzeolojik bağlamda problemli bir alan olduğu ileri sürülse de, kurumsal sisteme dahil edilmesi çabaları, pratik ve teorik alanda yapılan araştırma ve uygulamalara zemin hazırlamaktadır. Kurumsal sisteminin geliştirdiği etkinliklerin neredeyse tümü, nesnenin yerini alan yeni medya üretimleri tarafından problemli bir zemine taşınmıştır. Yine de, yeni medya, sanat sistemi içinde kendine güvenli bir yer bulur ve ihtiyaçları desteklenirse, bu sanat üretimlerinin olanak ve olasılıkları tanınıp kavranabilecektir. Sanat yapıtına dair güncel kavramların yeniden düşünülmesi ve ele alınmasını teşvik eden yeni medya, aynı zamanda güncel sanatsal pratiklerin anlaşılmasında geniş bir potansiyele sahiptir. Yeni medya alanının tepkisel tavrı, kurumların bu sanat üretimleri ile olan bağında kolay çözülemeyecek problemleri yaratsa da dijital sanat pratikleri, küratöryal uygulamalar ve kurumsal sunumlar ile geleneksel sanat seyircisine adapte edilebilir ve bu sanat erişilebilir ve interaktif yapısı ile ziyaretçileri müzelere çekmekte başarılı olabilmektedir. Bu anlamda, geleneksel sanat pratiklerine göre marjinal olarak algılanan yeni medya sanatını bu durumun dışına çıkarmak için en önemli basamak öncelikle bu sanat üretimlerini kurumlara entegre etmek ve dolayısıyla izleyici kitlesinin genişlemesini sağlamaktır.Yeni medya sanatı her ne kadar müzelerin koleksiyon oluşturma, toplama, bakım ve koruma, belgeleme ve sergileme gibi temel işlevlerinin geleneksel nosyonlarına meydan okuyor gibi görünse de en azından teorik ve pratik düzeyde bu konular üzerinde deneyim kazanılmaya başlanmıştır. Elbette tüm bu tartışmalı sorunlar, en az müzecilik kadar güncel sanat pratikleri alanında da oldukça geniş bir alanı kaplamaktadır. Yine de kurumlar süregelen eleştirel ve dirençli çalışmalarıyla dijital sanat pratiklerine ait problematikler üzerine çözüm üretebilecekler ve yeni medya sanatını kurumsal sisteme adapte edebileceklerdir.Anahtar Kelimeler: Dijital Sanat, Yeni Medya Sanatı, Güncel Sanat, Yeni Müzeoloji, Çağdaş Müzecilik, Müze İşlevlerinin Dijitalleşmesi, Dijital Kürasyon.

Abstract:
The characteristics of digital art practices are in many ways a challenge to the systematic of the traditional art scene. Museums, galleries, institutions, the art scene and the system which includes the art market have, over a long period of time, developed into an ?object-based? structure. Collecting, protecting and exhibiting practices have generally been systematized around the ?art object? whereas digital art practices, including new media and time-based art, emphasize an approach around process rather than an object. Dynamic, interactive, participatory, customizable and variable art forms resist objectification and impose a transformation upon the traditional notion of the ?art object?. Most art works in the field of digital art have unique and specific contexts, creating problems in categorization and adaptation to museological functions.Digital art practices are experiencing a period of development and some questions such as ?how does this art work?, ?how is it going to be collected?, ?how is going to be protected? and ?how will the ownership problem be solved? are seen as questions that are to be answered around the museum as an institution. Although new media art is seen as a problematic field in terms of the museological concept, efforts to include it in the institutional system lead to research and applications in practical and theoretical fields. Almost every activity within the institutional system has been problematized by new media productions taking place of the art-object. However, if new media manages to carve out for itself a secure and reliable space within the art system, and its requirements are supported, the possibilities and probabilities it offers will be revealed. New media encourages the rethinking and reassessment of contemporary concepts regarding the art work, and has wide potential to assist the comprehension of contemporary artistic practices. The reactionary attitude in the field of new media does create complex problems for institutions regarding their relationship with these art productions, however, digital art practices can be adapted for traditional art audiences via curatorial practices and institutional presentations; and the accessible and interactive structure of this field of art can successfully draw visitors to museums. Therefore, the most important step that needs to be taken to change the perception of the marginality of digital art in relation to traditional art forms is to first integrate these practices within institutions and to thus allow the audience for them to expand.Although new media art is seen as a challenge to the general notions of the main functions of museums such as collecting, conserving, documenting and exhibiting, some theoretical and practical experience has begun to accumulate. Of course, all these issues affect not only museology but also contemporary art activities. Institutions will continue to produce solutions for digital art practices through their persistent and critical work and adapt new media art to the institutional system.Keywords: Digital Art, New Media Art, Contemporary Art, New Museology, Modern Museology, Digitalling Museum?s Functions, Digital Curation.