Sosyolojinin yönetimine ve sosyal gelişme
modernleşme konusunun ele alınışına etkisi açısından pozitivist yaklaşım / Positivist approach in term of its effect on method of sociology and discussion of social development / modernisation
Yazar: MUSTAFA NURİ NURUAN
Danışman: PROF. DR. KORKUT TUNA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Modernleşme = Modernization ; Pozitivizm = Positivism ; Sosyal gelişme = Social development

Özet:
Sosyoloji ayrı bir bilimsel disiplin olarak pozitivizmle birlikte ortaya çıkmış ve pozitivizmin sosyoloji üzerindeki etkisi daha sonraki dönemlerde de devam etmiştir. Son otuz yıllık dönemde ise gelişen yeni düşünce akımlarının etkisiyle pozitivist varsayımların belirgin bir biçimde tartışma konusu olduğu görülmektedir. Bu tartışmaların en temel iki yönünü yöntem ve sosyal gelişme/ modernleşme konuları oluşturmaktadır. Dolayısıyla pozitivizm tartışması bir anlamda sosyolojinin bazı temel konularının yeniden değerlendirilmesini içermektedir. Yöntem yaklaşımı olarak pozitivizmi tanımlayan en temel özellik empirist bilgi teorisine dayanan 'denklik' teorisi olmuştur. Pozitivist yaklaşım salt algılama varsayımına dayandığı için, bilginin dış dünya çıkışlı olduğunu veya dış dünyayı olduğu gibi temsil ettiğini öne sürmekte; bilgi ile gerçeklik arasında denklik ilişkisi varsaymaktadır. Çalışmanın temel hareket noktası, pozitivizmin modernliğin oluşumu ve geçirdiği aşamalarla ilişkili olduğu düşüncesidir. Pozitivizmin temelini oluşturan bilgi teorisi aydınlanma düşüncesi içinde yeni bir dönemin meşruluk arayışının bir ifadesi olarak ortaya çıkmıştır. 19. Yüzyıl pozitivizmi ise İngiliz ve Fransız Devrimleri sonrasındaki kriz ortamına çözüm arayışının bir sonucu olarak gelişmiştir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde pozitivizmin temel varsayımları ve modernliğin oluşumuyla ilişkisi; ikinci bölümünde yorumcu yaklaşım başlığı altında toplanabilecek başlıca görüşlerin pozitivizm tartışmasıyla ilgili düşünceleri; üçüncü bölümde ise, sosyal gelişme ve modernleşme teorileri değerlendirilmiştir.

Abstract:
Sociology has emerged as an independent social science discipline with the rise of positivist philosophy. And the influence of positivism has continued on sociology in later periods. On the other hand, positivist assumptions have been discussed by the new scientific approaches in the last thirty years. The concepts of method and social development / modernisation have constituted two important dimensions of these discussions. In that sense, the discussions of positivism have included re-evaluation of some basic subjects of sociology. The basic characteristic of positivism as a methodological approach became 'correspondence' theory that built on empiricists knowledge theory. Since the positivist approach is based on the assumption of pure perception of out-world, it claims knowledge originated from out-world and it represents the out-world; therefore, it assumes a correspondence between knowledge and reality. The main idea of this study is that positivism is related with emergence and epochs of modernity. Constituting the basic of positivism, the theory of knowledge emerged as a justification of new age that began with enlightenment thought. In the 19th century, positivism developed as a result of effort for finding solution for crisis that emerged after Industrial and French Revolutions. This study consists of three parts. The first part includes the basic assumptions of positivism and their relations with the emergence of modernity. The second part discusses the ideas of interpretative approaches, which are related to the discussions of positivism. In the third part, theories of social development and ' modernisation have been evaluated.