Kalp hastalığı olan yaşlı ebeveyne sahip ailelerde algılanan sosyal destek, umutsuzluk ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
The study of correlation between life quality, despair and perceived social support of families with an elderly parent who have heart disease
Yazar: MUHAMMED DOĞAN
Danışman: PROF. DR. CANTÜRK ÇAPIK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışmada kalp hastalığı olan yaşlı ebeveyne sahip ailelerde algılanan sosyal destek, umutsuzluk ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metot: Kestitsel türde olan bu araştırma, Haziran 2023-Haziran 2024 tarihleri arasında, Ağrı ili Merkeze bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemi 393 bireyden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında hasta bilgi formu, bakım verici bilgi formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve SF-36 Yaşam Kalitesi ölçekleri kullanılmıştır. Veriler SPSS 27 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde, minimum-maksimum değerler, ortalama, standart sapmanın yanı sıra Ki-kare testi, Fisher exact testi, Independet t-testi, One Way Anova testi veya Kruskal-Wallis Yöntemi kullanılmıştır. Ölçeklerin birbirleriyle ilişkilerin belirlenmesinde Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmanın her aşamasında İnsan Hakları Helsinki Deklerasyonu'na bağlı kalınmıştır.
Bulgular: Katılımcılar Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeğinden 51.11±12.25, Beck Umutsuzluk Ölçeği'nden 9.61±2.51 ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeğinden 50.45±17.22 puan almışlardır. SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği puanı ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçek toplam puan ortalaması arasında, anlamlı, düşük düzeyli ve pozitif yönlü ilişki vardır (p<0.05). SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği puanı ile Beck Umutsuzluk Ölçek puanı arasında, anlamlı, düşük düzeyli ve negatif yönlü ilişki vardır (p<0.05).  Beck Umutsuzluk Ölçeği puanı ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçek puanı arasında anlamlı ilişki yoktur (p>0.05). 
Sonuç: Çalışma sonucunda; kalp hastalığı olan yaşlı ebeveyne sahip ailelerin algıladıkları sosyal destek düzeyi yükseldikçe, umutsuzluk düzeylerinin azaldığını ve daha yüksek yaşam kalitelerine sahip oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca kalp hastalığı olan yaşlı ebeveyne sahip ailelerde ekonomik yetersizliği en önemli sorunları olarak gördükleri, psikolojik olarak yıprandıkları, sosyal hayatlarını kısıtladıkları, hayatlarının günlük akışını sağlamak için ekstra sorumluluklar üstlenmek zorunda kaldıkları görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Aile, hemşirelik,  kalp hastalığı, sosyal destek, umutsuzluk, yaşam kalitesi, yaşlı ebeveyn

Abstract:
Aim: This study aimed to examine the relationship between perceived social support, hopelessness and quality of life in families with elderly parents with heart disease. 
Material and Method: This cross-sectional study was conducted between June 2023 and June 2024 at the Egitim Family Health Center in the center of Ağrı province. The sample of the study consisted of 393 individuals. Patient information form, caregiver information form, Multidimensional Perceived Social Support Scale, Beck Hopelessness Scale and Quality of Life scales were used to collect the data. The data were analyzed with SPSS 27 package program. In addition to frequency, percentage, minimum-maximum values, mean, standard deviation, Chi-square test, Fisher exact test, Independet t-test, One Way Anova test or Kruskal-Wallis Method were used to evaluate the data. Pearson correlation analysis was used to determine the relationship between the scales. The Helsinki Declaration on Human Rights was adhered to at every stage of the study.
Results: Participants scored 51.11±12.25 on the Multidimensional Perceived Social Support Scale, 9.61±2.51 on the Beck Hopelessness Scale and 50.45±17.22 on the SF-36 Quality of Life Scale. There is a significant, low-level and positive relationship between the SF-36 Quality of Life Scale score and the mean total score of the Multidimensional Perceived Social Support Scale (p<0.05). There is a significant, low-level and negative relationship between SF-36 Quality of Life Scale score and Beck Hopelessness Scale score (p<0.05).  There is no significant relationship between Beck Hopelessness Scale score and Multidimensional Perceived Social Support Scale score (p>0.05). 
Conclusion: As a result of the study, it was determined that as the level of social support perceived by families with elderly parents with heart disease increases, the level of hopelessness decreases and they have a higher quality of life. In addition, it was observed that families with elderly parents with heart disease saw economic inadequacy as their most important problem, were psychologically worn out, restricted their social lives, and had to take on extra responsibilities to ensure the daily flow of their lives. 
Keywords: Elderly parents, family, heart disease, hopelessness, nursing, quality of life, social support.