Hicrî ilk üç asırda mekke kâdılarının hadis ilmi ile ilişkileri
The relationship of mecca judges of hijri first three centuries with hadith
Yazar: ŞEYMA NUR BAYTAR
Danışman: PROF. DR. AHMET YÜCEL
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Kadı = Kadi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Suudi Arabistan-Mekke = Saudi Arabia-Mecca ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kâbe'nin Mekke'de yer alması ve kutsal kabul edilmesi sebebiyle Mekke İslâm öncesinde ve sonrasında Arap yarımadasında önemli bir konuma sahip olmuştur. Hz. Peygamber'in tebliğinden sonra, Müslümanlar ve müşrikler arasındaki mücadele sonucunda Müslümanlar Mekke'den Medine'ye hicret etmiştir. Fakat Mekke'ye olan ilgi, Kabe'nin orada olması sebebi ile değişmemiştir. Müslümanlar için büyük bir öneme sahip olan Mekke'nin ilmî yapısının önemli bir parçası olan kâdıların hadis ilmiyle ilişkilerini ve bu ilme katkılarını tespit etmek önem arz etmektedir. Bu sebeple Mekke'nin hicrî ilk üç asırda görev yapmış olan kâdıları incelenmiş ve 44 kâdı tespit edilmiştir. Tespit edilen bu kâdıların hadis ilmine olan katkılarını ortaya koyabilmek için hadis ilmiyle ilişkisi olanlar araştırılmış ve 20 kâdıya ulaşılmıştır. Bu kâdılar öncelikle hadis rivâyetindeki güvenilirlikleri bakımından taksim edilmiştir. Sonrasında ise beş zayıf râvi, kâdılık ve hadisçilikleri açısından öne çıkmış olan dört güvenilir râvinin cerh-ta'dil durumları, rivâyetleri, kâdılık ve fıkhî yetkinlikleri detaylı olarak araştırılmıştır. Hadis ilmiyle ilişkisi olan diğer 11 kâdı ise sadece cerh-ta'dil durumları açısından araştırılmıştır. Elde edilen bilgiler kâdıların hadis rivâyetiyle ilişkileri ve kâdılıkları olarak değerlendirmeye tabii tutulmuştur. Son olarak da râvilerin rivâyetleri üzerinden oryantalistlerin kâdıların hadis uydurmalarına dair iddiaları değerlendirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Mekke, Kâdı, Hadis, Fıkıh, İlk Üç Asır

Abstract:
Mecca has an important position in the Arabian peninsula both pre-islam and post-islam because Kaaba is located in Mecca and is considered sacred. After Prophet's communique, Muslims hejirad from Mecca to Medina as a result of the struggle between muslims and mushriks. But the interest in Mecca has not change since Kaaba is in there. Qadis are an important part of the scientific structure of Mecca which is of such importance to Muslims. Its important to ascertain the reliations of these qadis with the hadith science and their contributions to this science. For this reason, the qadis who served in Mecca in the first 3rd century AH, were examined and 44 qadis were identified. In order to reveal the contributions of these qadis to the hadith science, those who have a relationship with hadith science are investigated and 20 qadis are reached. The qadis primarily are divided in term of their reliability in the hadith narrations. Thereafter, four reliable narrations who became prominent qadis and traditionist and five weak narrations, were examined in terms of their jarh and tadil status, narratives, judiciary and jurisprudence. The other 11 qadis who had a relationship with the hadith science were investigated only in terms of the status of jarh and ta'dil. The information obtained had been evaluated as relations of the qadis with the hadith narrations and their judiciary. Finally, the claim of the orientalist regarding the hadith fabrications of the qadis, were evaluaed through narrative of narrations.
Key Words: Mecca, Hadith, Qadi, Fiqh, 3rd Century AH