Kolaylaştırıcı okul yapısı ile öğretmenlerin akademik iyimserlikleri arasındaki ilişkide öğretmen öznel iyi oluşunun aracı etkisi
The mediating effect of teacher subjective well-being in the relationship between enabling school structure and teachers' academic optimism
Yazar: ELİF ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı kolaylaştırıcı okul yapısı ile öğretmenlerin akademik iyimserlikleri arasındaki ilişkide öğretmen öznel iyi oluşunun aracı etkisini öğretmen görüşlerine göre yapısal eşitlik modellemesinden yararlanarak incelemektir. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerindeki resmi ortaokullarda görev yapan 16.507 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 700 öğretmenden oluşan örneklem grubuna ulaşılmıştır. Örneklemin belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada "Kolaylaştırıcı Okul Yapısı Ölçeği", "Akademik İyimserlik Ölçeği" ve "Öğretmenlerin Öznel İyi Oluş Ölçeği" olmak üzere üç veri toplama aracı kullanılmıştır. Verilerin normal dağılımı çarpıklık ve basıklık değerleri ile kontrol edildikten sonra parametrik testlerin kullanılmasına karar verilmiştir. Verilerin analizi için betimsel istatistikler, regresyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin kolaylaştırıcı okul yapısı ile ilgili algıları yüksek düzeydedir. Öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu, öznel iyi oluş düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Araştırmada yapılan regresyon analizi sonucunda, kolaylaştırıcı okul yapısının öğretmenlerin akademik iyimserliğini pozitif ve anlamlı, ancak düşük düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Kolaylaştırıcı okul yapısının öğretmenlerin öznel iyi oluşlarını ise pozitif ve anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Araştırma sonuçları kapsamında, öğretmenlerin öznel iyi oluşunun öğretmenlerin akademik iyimserliklerini pozitif ve anlamlı şekilde yordadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin öznel iyi oluşunun aracılık rolü ile ilgili olarak, kolaylaştırıcı okul yapısı ile öğretmenlerin akademik iyimserlikleri arasındaki ilişkide öğretmen öznel iyi oluşunun kısmi aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda, okul yöneticilerinin kolaylaştırıcı okul yapısını benimsemelerinin öğretmenlerin öznel iyi oluşunu ve akademik iyimserliğini olumlu etkileyeceği söylenebilir. Bu araştırma öğretmenlerin öznel iyi oluşunun kolaylaştırıcı okul yapısı ile öğretmenlerin akademik iyimserlikleri arasındaki aracı rolü ile ilgili daha açıklayıcı bilgilere ulaşma imkânı sağlayabilir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the mediating effect of teacher subjective well-being in the relationship between enabling school structure and teachers' academic optimism by using structural equation modelling according to teachers' views. Quantitative research method was used in this study. The population of this research consists of 16,507 teachers working in official secondary schools in the central districts of Ankara province in the 2022-2023 academic year. Within the scope of the research, a sample group consisting of 700 teachers was reached. Stratified sampling method was used to determine the sample. Three data collection tools, namely "Enabling School Structure Scale", "Academic Optimism Scale" and "Teachers' Subjective Well-Being Scale" were used in the study. After the normal distribution of the data was checked with skewness and kurtosis values, it was decided to use parametric tests. Descriptive statistics, regression analysis and structural equation modelling were used to analyse the data. According to the results of the study, teachers' perceptions of enabling school structure are at a high level. It was observed that teachers' academic optimism levels were at high level and their subjective well-being levels were at medium level. As a result of the regression analysis, it was determined that enabling school structure predicted teachers' academic optimism positively and significantly, but at a low level. Enabling school structure predicted teachers' subjective well-being positively and significantly. Within the scope of the research results, it was determined that teachers' subjective well-being positively and significantly predicted teachers' academic optimism. Regarding the mediating role of teachers' subjective well-being, it was concluded that teachers' subjective well-being had a partial mediating effect on the relationship between enabling school structure and teachers' academic optimism. In line with the results of the research, it can be said that school administrators' adoption of enabling school structure will positively affect teachers' subjective well-being and academic optimism. This research may provide more explanatory information about the mediating role of teachers' subjective well-being between enabling school structure and teachers' academic optimism.