Rusya Federasyonu'nun Kafkasya politikaları ve bölge enerji güvenliği
Russian Federation's policies in the Caucasus region and regional energy security
Yazar: ARZU GÜNDÜZHEV
Danışman: PROF. DR. HASRET ÇOMAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyasi Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji politikaları = Energy policies ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Kafkasya = Caucasus ; Kafkasya politikası = Caucasus policy ; Rusya = Russia ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
20. yüzyılda yaşanan teknolojik gelişmeler emek, sermaye, hammaddeden oluşan klasik üretim faktörlerine önemli bir unsur daha katmıştır: Enerji. Enerji sadece üretim faktörleri arasına girmemiş sanayinin ve üretimin en temel girdisi haline dönüşmüştür. Gelişmenin ve kalkınmanın itici gücü olmuştur. Modern dünyada hemen her alanda kullanılan enerji insan için vazgeçilmez bir boyut kazanmıştır.Enerji, toplumsal hayatta bu kadar hayati bir konuma gelmesine paralel olarak uluslararası alanda devletlerin birbirine rekabet üstünlüğü sağlamada kullandıkları en önemli kaynak haline gelmiştir.
Enerjinin modern hayat için vazgeçilemez konumda olmasına rağmen tükenebilir olma özelliği devletler arasında enerji alanında güç mücadelelerinin yaşanmasına sebep olmaktadır. Güç mücadeleleri ise enerji zengini bölgeler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Ortadoğu sahip olduğu zengin enerji kaynakları ile en yoğun güç mücadelelerinin yaşandığı bölgedir. Fakat son dönemde Ortadoğu enerji kaynaklarına alternatif olarak görülmesi cihetiyle güç mücadelesine sahne olan bir başka alan da Kafkasya bölgesi olmuştur.  Kafkasya, bulunduğu coğrafya dolayısıyla tarihin her döneminde önemini koruyan stratejik bir konuma sahiptir. Günümüzde ise özellikle Hazar Denizi enerji kaynaklarının bulunması ve SSCB?nin dağılması ile bu kaynakların ulaşılabilir olması Kafkasya?nın önemini daha da artmıştır. Hazar enerji kaynakları, bölgesel güçler açısından önemli olduğu kadar bu kaynakları Ortadoğu kaynaklarına alternatif olarak gören küresel güçler açısından da büyük önem arz eden bir konumdadır. Hazar Denizi?nin Karadeniz?e ve açık denizlere çıkışını sağlayan en kısa yol ise Kafkas güzergâhı üzerindedir. Kafkasya Kuzey Kafkasya ve Güney Kafkasya olarak ikiye ayrılmaktadır. Kuzey Kafkasya siyasi olarak Rusya Federasyonu?nun egemenliği altındadır. Güney Kafkasya ise fiili olarak bağımsız olan üç devletten oluşmaktadır. Kafkasya, Rusya Federasyonu?nun diğer SSCB coğrafyası ile birlikte `yakın çevresi? içinde kabul ettiği ve arka bahçesi olarak gördüğü bir bölgedir. Kafkasya Rusya Federasyonu için jeopolitik ve jeostratejik olarak hayati bir önem ihtiva etmektedir. Avrupa ve Orta Asya  arasında bir geçiş köprüsü olmasının yanı sıra, Karadeniz ve Hazar Denizi?ne kıyısının olması sebebiyle, Rusya Federasyonu?na Karadeniz-Boğazlar-Akdeniz yolu ile Süveyş Kanalı?na inebilme imkanı sağlamaktadır. Rusya Federasyonu, Kuzey Kafkasya üzerindeki hâkimiyetini ilânihaye sürdürmek istemekte, Güney Kafkasya da ise kontrolü dışında yaşanan gelişmelerde sürece dâhil olarak müdahil olmaya devam etmek istemektedir. Bütün bu politikaları ilk olarak 1993 yılında ilan ettiği ve belli aralıklarla revize ettiği `yakın çevre? politikası çerçevesinde yürütmektedir.



Anahtar Kelimeler: Enerji, Kafkasya, Rusya Federasyonu, Yakın Çevre

Abstract:
Technological developments of the 20th Century has added one more component which is energy to the classic factors of production (the combination of labor, capital and raw materials). Energy has not been only one of the factors of production, but it has also turned into the most important input of production and industry. Undoubtly, energy is the forcing power of development and improvement of every aspects of modern world. 
Since energy poses an unquestioable and inevitable role in social and economic life, almost every country has used energy which is defined as the most significant factor of power to gain superiority over other countries. 
Energy causes an inevitable power struggle among different countries because it is indispensible for modern world and humanity but still unsustainable and non-renewable. And these power struggle intensifies in energy rich countries. As a result, Middle East with highly energy-rich sources is the land where the densest power struggle takes place.  However, Caucasus became another region where different countries struggle for energy-rich lands and it has been an alternative energy source region to Middle East.Caucasus has been an important geopolitical region at every period of history.  The importance of the region has increased with discovery of Caspian Sea?s energy-rich sources and availability of these sources to other countries by dissolution of Soviet Union. And the shortest route from Caspian Sea to Black Sea is via the Caucasus region. Caucasus region is divided as North Caucasus and South Caucasus. North Caucasus belongs to Russian Federation politically while South Caucasus consists of three independent states.Russia accepts Caucasus region into its `near abroad? with other Soviet Union territories and names it as `backyard?.Caucasus region holds a vital importance for Russian Federation in terms of geopolitical and geostrategical location. In addition to being a bridge between Europe and Middle Asia, Caucasus region?s borders with Black Sea and Caspian Sea enable Russian Federation to reach Suez Canal via Black Sea-Bosphorous-Mediterranean route. Russian Federation has been developing plans and strategies to maintain its presence and power in North Caucasus and to intervene in incidents which go on in South Caucasus without Russia?s control. Russia publicized all of these policies in 1993 for the first time and revises them intermittently in terms of `near abroad? policy. 




Key Words : Energy, Caucasus, Russian Federation, Near Abroad