Nepeta betonıcıfolıa C. A. meyer ve salvıa lımbata C. A. meyer bitkilerinin uçucu yağ bileşimi ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
Investigation of the composition and biological activities of essential oils from nepeta betonicifolia C. A. meyer and salvia limbata C. A. meyer
Yazar: IBRAHIM AFANDIYEV
Danışman: PROF. DR. MİNE KÜRKÇÜOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Ana Bilim Dalı / Farmakognozi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Nepeta betonicifolia ve Salvia limbata Azerbaycan'da yetişen, Lamiaceae familyasının büyük öneme sahip türleridir. Nepeta çoğunlukla kurak koşullarda Avrasya, Kuzey Afrika ve özellikle Akdeniz'in etrafındaki ülkelerde, Azerbaycan'da özellikle Nahçıvan, Talış, Şuşa, Hınalıq, Tufandağ, Oğuz, Bozdağ, Altıağa'da; Salvia ise Azerbaycan'da Nahçıvan, Göyçay, İsmayıllı şehirlerinde, taşlık güney yamaçlarda ve  çalılıklarda yetişmektedir. Nepeta türleri Azerbaycan'da gıda, vitamin, ilaç (derman) olarak, uçucu yağ eldesinde, baharat olarak ve dekoratif amaçlı; Salvia türleri vitamin, ilaç olarak, dekoratif amaçlı ve yem bitkisi olarak kullanılmaktadır. Vücuttaki zararlı toksinlerin atılmasına yardım etmekte, bronşit ve astım semptomlarını ortadan kaldırmaktadır. Karaciğeri temizlemekte, idrar yolu enfeksiyonlarının tedavisine yardım etmekte, fazla terlemeyi, stresi, kan şekerini azaltmakta ve sakinleştirici olarak kullanılmaktadır. Aynı zamanda boğaz ağrısını azaltmakta, saçların beyazlamasını yavaşlatmakta, zihni güçlendirmekte, diş ağrılarında ve ağız yaralarını tedavi etmek için kullanılmaktadır. 
      Bu tez çalışmasında Azerbaycan'dan toplanan, toplandığı ülkede üzerinde çalışmaya rastlanmamış olan Nepeta betonicifolia ve Salvia limbata bitkilerinin uçucu yağ ve hidrolat bileşimleri Gaz Kromatografisi - Gaz Kromatografisi/Kütle Spektrometrisi ile belirlenmiş, biyolojik aktivitelerinin incelenmesi amaçlanmış ve bu konuda araştırmalar-çalışmalar yapılmıştır.

Abstract:
Nepeta betonicifolia and Salvia limbata are species of Lamiaceae family with great characteristics growing in Azerbaijan. Nepeta drought sources are in Eurasia, North Africa and especially in the surrounding of the Mediterranean, in Azerbaijan, especially in Nakhchivan, Talysh, Shusha, Hınalıq, Tufandağ, Oğuz, Bozdağ, Altıağa; Salvia grows in Nakhchivan, Goycay, Ismayilli community, stony south slopes and bushes in Azerbaijan. Nepeta species are used as food, vitamins, medicine (cure) in Azerbaijan, for oil use, as spice and for decorative purposes; Salvia species are used as a vitamin, medicine, decorative and fodder plant. It helps to remove harmful toxins in the body, eliminates bronchitis and asthma hair. It is used to clean the device, aid in the treatment of evacuation benefits, reduce excessive sweating, stress, blood sugar, and as a sedative. It is also used to relieve sore throat, slow down the graying of hair, calm the mind, treat toothaches and mouth sores.
        The aim of this thesis study was to investigate the biological development of Nepeta betonicifolia and Salvia limbata plants, which have not been studied in the country where it was collected, determined by Gas Chromatography - Gas Chromatography / Mass Spectrometry, which they bring with the oils and hydrolates, and the studies and research on this subject have been carried out.