Tip 1 diyabetes mellitus ile takip edilen çocuk ve adölesanlarda arteriyal damar sertliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of arterial stiffness in children and adolescents followed with type 1 diabetes mellitus
Yazar: HÜSEYİN SIDDIK SOYBAY
Danışman: PROF. OSMAN BAŞPINAR
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Arterioskleroz = Arteriosclerosis ; Arterler = Arteries ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Kan akış hızı = Blood flow velocity ; Nabız = Pulse ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma en az beş yıldır Tip 1 DM tanısı ile takip edilen, diyabetik 
komplikasyonların görülmediği hasta grubu ile sağlıklı kontrol grubunun osilometrik 
yöntem kullanılarak arteriyel sertlik riskini saptamak, arteriyel sertlik için 
predispozan faktörler olan hipergliseminin süresi, derecesi, kan basıncı düzeylerini 
değerlendirmektir. Ayrıca bu çalışmada hastalara 3B/4B strain ekokardiyografik 
görüntüleme yapılarak olası subklinik miyokardiyal hasarın arteriyel sertlikle olan 
ilişkisi değerlendirilmektedir. Araştırmaya Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi 
Çocuk Endokrinoloji Polikliniğinde en az beş yıldır Tip 1 DM ile takip edilen, 
diyabetik komplikasyonları bulunmayan çocuk ve adölesan (n:51) dahil edildi. 
Kontrol grubu Gaziantep Üniversitesi Çocuk Kardiyoloji Polikliniğine masum 
üfürüm ve non-spesifik göğüs ağrısı şikâyeti ile başvuran, ek hastalığı olmayan 
hastalardan (n:51) benzer yaş ve beden kitle endeksi gözetilerek oluşturuldu. Tüm 
olguların antropometrik ölçümleri yapıldı. Diyabetik hasta grubunda, takip amaçlı 
rutin bakılan HbA1c'nin son bir yılda bakılan değerlerinin ortalaması veri olarak 
kaydedildi. Diyabetik hasta grubu HbA1c≤ 9 olan kişiler (n:27) orta kontrollü Tip 
1 DM, HbA1c>9 olan kişiler (n:24) kötü kontrollü Tip 1 DM olmak üzere iki gruba 
ayrıldı. Tüm olguların nabız dalga analizi ölçümü otomatik osilometrik cihaz (MobilO-Graph, IEM) ile yapıldı. Aynı gün içerisinde tüm olgulara tek kullanıcı tarafından 
Vivid E9 XD Clear ekokardiyografi cihazı ile 2B ekokardiyografi ve 3B/4B strain 
ekokardiyografi görüntülemeleri yapıldı. Görüntülerin işlenmesi off-line olarak 
EchoPAC yazılımı ile yapıldı. Hasta ve kontrol grupları arasında yaş (sırasıyla 
13.81±2.58, 13.37±2.29) ve vücut kitle indeksi (BMI) düzeyleri (sırasıyla 
20.91±4.59, 20.83±4.09) ile K/E cinsiyet oranları (sırasıyla 23/18, 25/26) açısından 
anlamlı fark yoktu (sırasıyla p=0.362, p=0.922 ve p=0.843). Kalp hızı ve kan basıncı 
değerlerine bakıldığında; hasta grubunda sistolik (SKB), diyastolik (DKB) ve 
ortalama arteriyal kan basıncı (OAB) değerlerinin (113.64±10 mmHg, 68.35±8.50 
mmHg ve 89.04±8.03 mmHg) kontrol grubuna göre (109.90±9.47 mmHg, 
66.23±6,31 mmHg ve 85.45±6.81mmHg) yüksek olduğu bu yüksekliğin sadece 
OAB için istatiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p=0.185, p=0.356 ve p=0.017). 
Grupların osilometrik ölçüm değerleri açısından karşılaştırılmasında nabız dalga hızı 
(NDH), yansıtma büyüklüğü ve yükseltme indeksi değerlerinin [4.8 m/sn (4.1-5.8), 
56.3 (28.8-69.0) ve 36.23±9.67], kontrol grubuna göre [4.3 m/sn (3.9-5.1), 50.0 
(37.6-66.0) ve 28.25±7.70] istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu tespit 
edildi (sırasıyla p<0.001, p<0.001 ve p<0.001) hasta grubunda çevresel direnç 
değerlerinin (1581.57±166.18) kontrol grubuna göre (1550.46±130) yüksek olduğu 
ancak aradaki farkın istatiksel olarak anlamlı olmadığı belirlendi (p=0.296). 
v
Grupların sistolik ve diyastolik fonksiyonlarını gösteren ekokardiyografik ölçüm 
değerleri açısından karşılaştırıldığında aradaki farkların istatiksel olarak anlamlı 
olmadığı belirlendi (p>0.05). Grupların 4B strain ekokardiyografik ölçüm değerleri 
açısından karşılaştırıldığında, hasta grubunda radyal strain (RS) değerlerinin kontrol 
grubuna göre yüksek, sirkumferansiyel strain (CS) ve arial strain (AS) değerlerinin 
kontrol grubuna göre yüksek olduğu ancak aradaki farkların istatistiksel olarak 
anlamlı olmadığı belirlendi (p>0.05). Longitudinal strain (LS) değerlerinin gruplar 
arasında tamamen eşit seviyede ve benzer değerlerde olduğu saptandı (p>0.05). Kötü 
kontrollü diyabet grubunda (n:24), orta kontrollü diyabet grubuna (n:27) göre NDH, 
yükseltme indeksi ve çevresel direnç ölçümlerinin daha yüksek olduğu ancak aradaki 
farkların istatiksel olarak anlamlı olmadığı belirlendi (sırasıyla p=0.200, p=0.895 ve 
p=0.698). Hasta grubunda hastalık süresi ile NDH, yükseltme indeksi ölçüm 
değerleri arasında anlamlı bir korelasyon bulunmadığı belirlendi (sırasıyla r=0.085, 
p=0.555, r= -0.176, p=0.217). Tip 1 diyabetes mellituslu çocuk ve adölesanlarda 
arteriyal sertlik parametleri olan NDH ve yükseltme indeksi (AIx) kontrol grubuna 
göre anlamlı derecede yüksek olarak bulundu. Bu çalışma diyabet komplikasyonları 
gelişmeyen hasta grubunda da arteriyal sertliğin artmış olabiliceğini gösterdi. Bu 
çalışmada diyabet süresi arteriyal sertlik ile ilişkili olarak bulunmadı. Hasta ve 
kontrol grubunda sistolik ve diyastolik fonksiyonlar açısından anlamlı farklılık 
bulunmadı. Subklinik miyokardiyal hasarın gösterilebilmesi için yapılan 3B/4B 
strain ekokardiyografi görüntülemelerinde iki grup arasında strain değerleri 
açısından anlamlı farklılık bulunmadı. Bu miyokardiyal hasarın gelişmesi için 
gereken sürenin yetersizliği ile ilişkilendirildi.

Abstract:
This study aims to determine the risk of arterial stiffness using the 
oscillometric method in the healthy control group and the patient group, who were 
followed up with the diagnosis of Type 1 DM for at least five years without diabetic 
complications to evaluate the duration, degree, and blood pressure levels of 
hyperglycemia, which are predisposing factors for arterial stiffness. In addition, this 
study evaluates the relationship between possible subclinical myocardial damage and 
arterial stiffness by performing 3D/4D strain echocardiographic imaging on patients. 
Children and adolescents (n:51) in Gaziantep University Faculty of Medicine, 
Pediatric Endocrinology Outpatient Clinic who were diagnosed with Type 1 DM for 
at least five years and did not have diabetic complications were included in the study. 
The control group composed of patients (n:51) who applied to Gaziantep University 
Pediatric Cardiology Outpatient Clinic with the complaint of innocent murmur and 
non-specific chest pain, without any additional disease (n:51) while considering the 
similar age and body mass index. Anthropometric measurements of all cases were 
performed. In the diabetic patient group, the average values of HbA1c, which was 
routinely checked in the last year, were recorded. The diabetic patient group was 
divided into two groups as HbA1c≤ 9 (n:27) moderately controlled Type 1 DM, and 
HbA1c>9 (n:24) uncontrolled Type 1 DM. Pulse wave analysis measurement of all 
cases was performed with an automatic oscillometric device (Mobil-O-Graph, IEM). 
On the same day, 2D echocardiography and 3D/4D strain echocardiography imaging 
were performed by same user with Vivid E9 XD Clear echocardiography device. 
Image processing was done offline with the EchoPAC software. There was no 
significant difference in age (13.81±2.58, 13.37±2.29, respectively), body mass index 
(BMI) levels (20.91±4.59, 20.83±4.09, respectively) and F/M sex ratios (23/18, 25/26, 
respectively) between the patient and control groups (p=0.362, p=0.922 ve p=0.843) 
group. Considering the heart rate and blood pressure values; Systolic (SBP), diastolic 
(DBP) and mean arterial blood pressure (MAP) values (113.64±10mmHg, 68.35±8.50
mmHg, and 89.04±8.03 mmHg) was higher in the patient group compared to the 
control group (109.90±9.47 mmHg, 66.23±6.31 mmHg and 85.45±6.81 mmHg). The 
differences found to be statistically significant only for MAP (p=0.185, p=0.356 and 
p=0.017). In the comparison of the groups in terms of oscillometric measurement 
values, the pulse wave velocity (PWV), reflectance amplitude and amplification index 
values [4.8 m/s (4.1-5.8), 56.3 (28.8-69.0) and 36.23±9.67] were compared to the 
control group [4.3 m/sec.] (3.9-5.1), 50.0 (37.6-66.0) and 28.25±7.70] were found to 
be statistically significantly higher (p<0.001, p<0.001 and p<0.001, respectively). It 
was determined that the environmental resistance values (1581.57±166.18) in the 
patient group were higher than the control group (1550.46±130), but the difference 
vii
was not statistically significant (p=0.296). Although echocardiographic measurements 
showing systolic and diastolic functions compared between two groups, it was 
determined that the differences were not statistically significant (p>0.05). Two groups 
were compared in terms of 4D strain echocardiographic measurement values and it 
was found that radial strain (RS) values were higher in the patient group. 
Circumferential strain (CS) and arial strain (AS) values also were higher in the patient 
group, but the difference was not statistically significant (p> 0.05). Longitudinal strain 
(LS) data were found to be same level and similar values between the groups (p>0.05). 
It was determined that PWV, elevation index and perimeter resistance measurements 
were higher in the uncontrolled diabetes group (n:24) than in the moderately controlled 
diabetes group (n:27), but the differences were not statistically significant (p=0.200, 
p=0.895 and p, respectively). =0.698). It was found that there was no significant 
correlation between disease duration and PWV, elevation index measurement values 
in the patient group (r=0.085, p=0.555, r= -0.176, p=0.217, respectively). In children 
and adolescents with type 1 diabetes mellitus, arterial stiffness parameters Pulse Wave 
Velocity (PWV) and augmentation index (AIx) were found to be significantly higher 
than the control group. This study showed that arterial stiffness may have increased in 
the patient group who did not develop diabetes complications. Also duration of 
diabetes was not found to be correlated with arterial stiffness. There was no significant 
difference in systolic and diastolic functions in the patient and control groups. 3D/4D 
strain echocardiography imaging performed to show subclinical myocardial damage. 
No significant difference was found between the two groups in terms of strain values. 
This was associated with insufficient time passed for myocardial damage to develop.