Subakut inmeli hastalarda farklı rehabilitasyon yöntemlerinin üst   ekstremite motor fonksiyonları üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of different rehabilitation methods on upper extremity motor functions in subacute stroke patients
Yazar: EMRE ŞENOCAK
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL YILDIZ ÖZER
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Robotik rehabilitasyon = Robotic rehabilitation ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç: İnme sonrası rehabilitasyon sürecinin sıklıkla odaklandığı konu üst ekstremite motor geri kazanımlarının sağlanmasıdır. Hastaların yaklaşık üçte ikisinde üst ekstremite fonksiyonlarında kayıplar görülmekte ve bu kayıpları spontan bir şekilde geri kazanabilen hastaların oranının ise oldukça düşük olduğu bilinmektedir. En üst düzeyde motor geri kazanımların elde edilebilmesi için kritik olan altı aylık sürede etkili ve verimli rehabilitasyon programlarının uygulanması gerekmektedir.  Bu çalışmayla konvansiyonel yöntemlere ek olarak uygulanan robotik rehabilitasyon (RR) ve hareket gözlem terapisinin (HGT) üst ekstremite motor fonksiyon ve bağımsızlık üzerine etkilerinin karşılaştırılması amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya katılmayı kabul eden 30 hasta randomizasyon yöntemi ile iki gruba ayrıldı (RR-HGT). Tüm hastalara 60x3x8 dk/gün/hafta boyunca konvansiyonel rehabilitasyon programı uygulandı. Ardından RR grubuna ek olarak; 60x3x8 dk/gün/hafta süreyle dış iskelet temelli robotik sistemler ile üst ekstremite rehabilitasyonu uygulanırken, HGT grubuna ise aynı sürelerde video temelli rehabilitasyon yaklaşımı uygulandı. Başlangıç-4 ve 8. haftalarda değerlendirmeler tekrarlandı. Üst ekstremite motor fonksiyonu Fugl-Meyer Üst Ekstremite Motor Değerlendirme Ölçeğiyle (FMA) ve bağımsızlık düzeyi ise Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçümü (FBÖ) ile değerlendirildi. 
Bulgular: Tedavi sonrası tüm periyotlarda tekrarlanan FMA sonuçları, hem RR hem de HGT grubunda başlangıç değerlerine kıyasla anlamlı bir iyileşme olduğunu gösterdi (p<0,05). Bu iyileşmeler, gruplar arasında anlamlı bir şekilde farklılaşmamaktaydı (p>0,05). FBÖ skorunda da FMA sonuçlarına benzer bir durum söz konusuydu. Hem RR hem de HGT grubunun dördüncü ve sekizinci haftalardaki sonuçları başlangıç değerlerine göre anlamlı bir şekilde yüksekti (p<0,05). Gruplar arasında ise FBÖ skoru benzerlik göstermekteydi (p>0,05)
Sonuç: Hem RR hem de HGT üst ekstremite motor fonksiyon ve bağımsızlık seviyesi üzerine benzer etki gösterdi. Fakat tüm iyileşmeler orantısal olarak RR grubunda daha fazlaydı. Klinik imkanlar dahilinde ise üst ekstremite rehabilitasyonunda alternatif ek tedavi olarak RR'nin tercih edilmesinin klinik sonuçlara daha olumlu etkiler oluşturacağını düşünmekteyiz. 
Anahtar Kelimeler: İnme, robotik rehabilitasyon, hareket gözlem terapisi, motor fonksiyon

Abstract:
Objective: The rehabilitation process after stroke is often focused on achieving upper extremity motor recovery. It is known that approximately two thirds of patients have loss of upper extremity functions and the rate of patients who can recover these losses spontaneously is very low. In order to achieve the highest level of motor recovery, effective and efficient rehabilitation programs should be implemented in the critical period of six months.  The aim of this study was to compare the effects of robotic rehabilitation (RR) and action observation therapy (AOT) on upper extremity motor function and independence in addition to conventional methods.
Materials and Methods: Thirty patients agreed to participate in the study were randomized into two groups (RR, AOT). All patients received a conventional rehabilitation program for 60x3x8 min/day/week.  The RR group then received additional upper extremity rehabilitation with exoskeleton-based robotic systems in the same duration, while the AOT group received a video-based rehabilitation approach for 60x3x8 min/day/week. The assessments were repeated three times in total at baseline and at 4-8 weeks. Upper extremity motor function was assessed with the Fugl-Meyer Upper Extremity Motor Assessment Scale (FMA) and independence level was assessed with the Functional Independence Measure (FIM).
Results: Repeated FMA results at all assessment periods after treatment showed a significant improvement in both the RR group and the AOT group compared to baseline values (p<0.05). These improvements did not differ significantly between the groups (p>0.05). The FIM score was similar to the FMA results. The results of both RR and AOT groups at the fourth and eighth weeks were significantly higher than the baseline values (p<0.05). The FIM score was similar between the groups (p>0.05)
Conclusion: Both RR and AOT showed similar effects on upper extremity motor function and independence level. However, all improvements were proportionally greater in the RR group. We suggest that RR should be preferred as an alternative adjunctive therapy in upper extremity rehabilitation to improve clinical outcomes in clinical practise. 
Keywords: Stroke, robotic rehabilitation, action observation therapy, motor function