Eski doğu ve batı kavimlerinde felsefi düşünce (Sümer, Babil, Asur, Hurri, Hitit, Grek)
Philosophical thought in ancient eastern and western tribes (Sumers, Babylons, Assyrians, Hurrians, Hittites, Greeks)
Yazar: MEHMET BOZCA
Danışman: PROF. DR. SALİH ÇEÇEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Felsefe = Philosophy ; Tarih = History

Özet:
Bilim, teknoloji, felsefe, edebiyat, sanat ve toplumsal yapı uygarlığın olduğu ortamda doğar ve gelişir. Uygarlığın başlamasının önkoşulu ?yerleşik yaşam?dır. Yerleşik yaşam ise coğrafyanın ve iklimin uygun olmasıyla çok yakından ilgilidir. Nitekim uygarlık ve dolayısıyla kentsel yaşam, devlet, yazı, yasalar, astroloji, felsefe, tıp, mitoloji, matematik; tarihte ilk kez Dicle ve Fırat nehirlerinin vadilerinde ortaya çıkmıştır.M.Ö.4000'li yıllarda Mezopotamya ve Doğu Akdeniz çevresinde yarı-kıraç topraklarda çeşitli toplumlar yaşamaktaydı. Bu toplumların bölgesel koşullara uygun uğraşları ve ekonomileri olduğunu sanıyoruz; avcılık, balıkçılık ve çiftçilik gibi. Bu insanlar keşifleri ve icatlarıyla insanlığın kültürel birikimini geliştirdiler. Topografya, jeoloji, astronomi, kimya, matematik, tıp, zooloji ve botanik gibi bilim dalları ile tarım, teknoloji, metalürji, mühendislik ve mimarlık alanlarına ilişkin bilimsel ve pratik bilgiler edindiler ve bu bilgileri biriktirdiler. Kimi zaman da içlerinde bilimsel, felsefi gerçekler olan büyüsel inançları zamanla gelenek oldu.Çivi yazılı tabletler üzerinde yapılan araştırmalar Mezopotam¬yalıların bilimsel bilgi hakkında daha önce pek tahmin edilmemiş olan ve beklenmeyen birtakım gerçekleri gün ışığına çıkarmıştır. Bu husus bugün net olarak biliniyor ki Mezopotamyalıların matematik ve astronomi¬deki bilgileri aradaki yüzyıllara rağmen Yunanlılarınkilerle kıyaslanabilecek bir durumdaydı. Hayli gelişmiş bir cebirleri ve matematiğe dayanan oldukça sistemli bir astronomileri vardı. Yunanlıların yalnız matematik ve astronomide değil, tıp ve mitoloji alanında da Mezopotamyalılardan önemli ölçüde yararlar sağladıkları açıklıkla görülmektedir.Ticaret yoluyla, çeşitli nedenlerle yapılan yer değiştirmelerle ve göçlerle anılan bilgiler ve teknikler geniş alanlara yayıldı; farklı kültürler arasında karşılıklı etkileşimler oluştu. Büyük bir bilgi ve beceri birikimi gerçekleşti.Bu konuyu araştırırken öncelikle Sumer mitolojik ve dini anlayışıyla yazılmış belgelerden, daha sonra onlardan etkilenen Mezopotamya'daki Sami kabilelerin (Asur, Babil, Akad) ve oradan da Anadolu'ya (Hitit, Huri) yansımaları ile ilgili belgeleri izleyerek klasik batı felsefesinin temel kaynaklarını ele alarak benzerlikler ve farklılıkları ortaya koymaya çalıştık.Tezimizin temel coğrafyası Mezopotamya-Anadolu-Avrupa güzergâhı şeklinde belgeler konuşturularak inceleme konusu yapılmıştır. Elbette Eski Çağ döneminde yadsınmayacak Mısır kültürünü, Elam kültürünü, Pers kültürünü düşünmemek temel bir yanlışlık olur, ancak zaman ve mekân darlığı düşüncesi ile Sumer felsefesini temel alarak Doğu-Batı felsefi düşüncesinin gelişim sürecini ve etkileşimlerini bir sınırlılık olarak ele aldık.Anahtar Sözcükler1. Mezopotamya2. Sumer3. Mitoloji4. Felsefe5. Bilim

Abstract:
Science, technology, philosophy, art and social structure occur and develop in an environment where there is civilization. The prerequisite for civilization to occur is `? settled life??. Settled life is closely related with suitability of geography and climate. Likewise civilization and relatedly urban life, state, writing, law, astrology, philosophy, medecine, mythology, maths, first occured in history in the valley of rivers Fırat and Dicle.In 4000s BC there used to live various societies around the half-arid land of mesopotamia and east mediterranean. We assume that these societies dealth with things like hunting, fishing, farming that were appropriate to the regional conditions. These people developed the cultural accumulation of mankind through their discoveries and inventions. They gained and developed scientific and practical knowladge in the science fields like topography, geology, astronomy, chemistry, maths, medicine, zoology, botany and the fields like agriculture, tecnology, metallurgy, engineering and architecture. Sometimes thier magical beliefs those include scientific and philosophical realities became traditon in time.The researches on cunieform writing tablets brought to light that people in Mesopotamia had unestimated and unexpected scientific knowladge. Today it is clearly known that the knowladge of people in Mesopotamia in maths and astronomy was in a comparable situation with Greeks although there are centuries between them. They had advanced algebra and very systematic astronomy based on maths. It can be clearly seen that Greeks benefited from Mesopotamians not only in maths and astronomy but also in medicine and mythology.The knowladge and techniques gained through trading, changing places with various reasons and migration spread and there occured an interaction between different cultures. While studying this subject, I first used the Sumer documents that were written in mythological and religious perceptivity and then Sami tribes in Mesopotamia (Asur, Babil, Akad) those were affected by them and from there following the documents about the reflections on Anatolia (Hitit, Huri), I tried to bring up the similarities and differences considering the basic sources of classical eastern phylosophy.The basic geography of my thesis is Mesopotamia-Anatolia-Europe route and the documents from this route are used in my study. Certainly it would be a mistake not to think about the Egypt culture, Pers culture, Elam culture which can?t be denied in prehistoric period, but becouse of the lack of time and and place I handled the development process and interaction of East-West phylosophical thoght having the Sumer phylosophy in basis.Key Words1. Mesopotamia2. Sumers3. Mythology4. Philosophy5. Science