Yulaf genotiplerinde bazı tarımsal karakterlerin ve allelik varyasyonlarının basit dizi tekrar (SSR) markörleriyle belirlenmesi
Identification of some agricultural characters and allelic variations in oat genotypes using simple sequence repeat markers (SSR)
Yazar: SONGÜL ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. LEYLA İDİKUT
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Kahramanmaraş ekolojik koşullarında 2015-2016 ürün yılında 11 yulaf genotipi ile tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada Kırklar, Fetih, Sarı, Arslanbey ve Kahraman ticari çeşitleri ile TL38, TL137, TL139, TL576, TL42 ve TL452 yerel hatları kullanılarak, bitki boyu (cm), sap kalınlığı (mm), salkım uzunluğu (cm), vejetatif periyod (gün), tane dolum periyodu (gün), ekim olgunlaşma süresi (gün), yatmaya dayanıklılık, salkımdaki tane sayısı (adet) ve ağırlığı (g), bin tane ağırlığı (g), protein analizi, yağ analizi ve tane verimi (kg/da) gibi tarımsal karakterler incelenmiş ve yulaf genotiplerinin allellik varyasyonlarının SSR markörleriyle belirlenebilmesi için moleküler analizler yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Arslanbey çeşidi 111 gün vejetatif periyod ve 148 gün ekim olgunlaşma süresine sahip olarak en erkenci çeşit olurken, Kırklar ve Kahraman çeşitleri en yüksek tane verimine (sırasıyla, 516 ve 496 kg/da) sahip olmuşlardır. En yüksek salkımdaki tane sayısı (72 adet), salkımdaki tane ağırlığı (13.34 g) ve bin tane ağırlığı (35.32 g)  Sarı çeşidinde tespit edilmiştir. En kısa yulaf genotipi 81.3 cm ile Fetih genotipinde gözlemlenirken, en uzun bitki boyuna 166.9 cm ile TL38 genotipinde tespit edilmiştir. En yüksek sap kalınlığı (6.17 mm) TL38 genotipi sahip olurken, en düşük sap kalınlığı (3.23 mm) Arslanbey çeşidinde tespit edilmiştir. Kırklar, TL452, TL137 ve TL139 genotiplerinde yatma gözlemlenirken diğer genotiplerin yatmadığı belirlenmiştir. En yüksek protein oranı (18.07) ve yağ oranı (6.83) TL139 hattında elde edilirken, en düşük protein oranı (14.07) Arslanbey genotipinde, en düşük yağ oranı (4.72) TL576 genotipinde tespit edilmiştir. TL42 ve TL576'nın allel bakımından % 63 birbirine benzer çıktığı ve ikisine de en yakın benzerlik oranına sahip % 54 ile TL38 genotipi olduğu görülmüştür. Fetih  % 55 oran ile Sarı çeşidine benzer çıkmış ve bu ikisine en yakın benzerlik oranına sahip % 51 ile Kahraman çeşidi olduğu görülmüştür. TL139 hattı diğer hatlar ile % 45 oranında benzerlik gösterdiği gözlenmiştir. Ortalama allel sayısı 9.16 olarak tespit edilmiştir. Araştırmada kullanılan markörlerin büyük çoğunluğu 6, 8, 9, 10 ve 11 allele sahip olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Yulaf, yerel hatlar, ticari çeşitler, tane verim, allel.

Abstract:
This study was carried out with 11 oat genotypes according to the design of random block in 2016 cropping year in Kahramanmaraş ecological conditions. In the research using Kırklar, Fetih,  Sarı, Arslanbey and Kahraman commercial varieties and using local lines TL38, TL137, TL139, TL576, TL42 and TL452; agricultural characters are determined such as plant heignt (cm), stem diameter (mm), cluster length (cm), vegetative period (days), grain filling period (days), planting maturity periyod (days), grain weight (g), 1000 grain weight (g), protein analysis, fat analysis and grain yield (kg/da) and molecular analysis were carried out in order to determine allelic variations of oat genotypes with SSR markers. According to the research conclusions, while Arslanbey variety is the earliest variety ith 111 days vegetative period and 148 days planting maturity period, Kırklar and Kahraman varieties has the highest grain yield (516 and 496 kg/da respectively). The number of grains (72) in the highest cluster, the grain weight cluster (13.34 g) and the grain weight (35.32 g) were determined in the Sarı variety. The shortest oat genotype was detected in the Fetih genotype with 81.3 cm while the longest plant length was found in the TL38 genotype with 166.9 cm.While the TL38 genotype had the highest handle thickness (6.17 mm), the lowest handle thickness (3.23 mm) was found in the Arslanbey variety. While the highest protein ratio (18.07) and fat ratio (6.83) were obtained from TL139 genotype, the lowest protein ratio (14.07)  was found in Arslanbey, fat ratio (4.72) in TL376 genotypes. TL42 and TL576 were found to be 63% identical in allele and TL38 genotype in 54% with the closest similarity rate to both. Fetih was found similar to the Sarı variety with 55% and it was seen that Kahraman type was the most similar to the two with 51%. It was observed that the TL139 line was 45% simalar to other lines. The mean number of alleles has been detected as 9.16. The vast majority of the markers used in the study had 6, 8. 9, 10 and 11 alleles.

Keywords:  Oats, local lines, commercial variaties, grain yield, alleles.