İlköğretim sosyal bilgiler dersi çalışma kitaplarında yer alan etkinliklerin yaratıcı düşünme becerisi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the activities in the social studies students?workbooks in terms of creative thinking skills
Yazar: İLKNUR PALANDÖKENLİER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET KARAKUŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aktif öğrenme yöntemleri = Active learning methods ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Çalışma kitapları = Workbooks ; Öğrenci dosyaları = Student files ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırma, ilköğretim sosyal bilgiler çalışma kitaplarında yer alan etkinlikleri yaratıcı düşünme açısından değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.Araştırma hem nitel hem de nicel özellikler taşımaktadır. Araştırmanın örneklemini, Adana ili merkez ilçesinde yer alan iki okul oluşturmuştur. Araştırmada 4. ve 5. sınıf düzeyinde yirmi ikişer çalışma kitabı kullanılmıştır. Bu çalışma kitaplarında özellikle yaratıcı düşünce açısından anlamlı görülen etkinlikler seçilerek incelenmiş ve puanlanmıştır. Daha sonra 4. ve 5. sınıflardan toplam on bir sınıf öğretmeniyle görüşme yapılmıştır.Araştırmada Yaratıcı Etkinlikleri Puanlama Ölçeği'yle elde edilen verilerin betimsel analizi yapılmıştır. Etkinliklerden alınan puanlar arasında anlamlı düzeyde bir fark olup olmadığını belirlemek için ise ANOVA tekniği kullanılmıştır. Doküman incelemesi ve görüşme teknikleriyle elde edilen veriler içerik analizi yoluyla incelenmiş ve yorumlanmıştır.Araştırma sonucunda öğrenci ürünlerinden elde edilen bulgular incelendiğinde, 4. sınıf sosyal bilgiler kitaplarında önerilen etkinliklerden ?Kahraman askerlerimiz? ve ?Hikaye yazıyorum? başlıklı etkinliklerin yaratıcılığın Akıcılık, Esneklik ve Özgünlük alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili oldukları görülmüştür. ?Para? ve ?Fotoğraf inceleyelim? başlıklı etkinliklerin ise yaratıcılığın Akıcılık ve Esneklik alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili oldukları görülmüştür.Beşinci sınıf sosyal bilgiler kitaplarında önerilen etkinlikler içerisinde ise; ?Siz bir bilim insanısınız? başlıklı etkinliğin yaratıcılığın Akıcılık, Esneklik ve Özgünlük alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili olduğu görülmüştür. ?Fotoğraflar? başlıklı etkinliğin yaratıcılığın Akıcılık ve Esneklik alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili olduğu görülmüştür. ?Gölge oyunu? başlıklı etkinliğin yaratıcılığın Akıcılık ve Özgünlük alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili olduğu görülmüştür. ?Geçmişe yolculuk?, ?Ne yapabiliriz? ve ?Başbakan sen olsan? başlıklı etkinliklerin ise yaratıcılığın Esneklik alt boyutu açısından diğer etkinliklere göre daha etkili oldukları görülmüştür.Görüşme formu ile görüşülen öğretmenler, özellikle ders-konu süresi, araç-gereç eksikliği, sınıf mevcudunun kalabalık olması, farklı öğrenci seviyelerinin yeterince göz önünde bulundurulmaması, kimi etkinliklerin kendileri ve öğrenciler tarafından anlaşılamaması gibi kimi sıkıntıların programın hedefine ulaşmasını aksatabileceği görüşünü belirtmişlerdir. Bu konu başlıklarıyla ilgili önerilerini ve öğretim programı ile ilgili olumlu görüşlerini açıklamışlardır.Anahtar Kelimeler: Yaratıcı Düşünme, Sosyal Bilgiler Öğretimi, Etkinlikler, Öğrenci Çalışma Kitapları.

Abstract:
The aim of this research is to evaluate the activities in the students?workbooks of primary school social studies course in terms of creative thinking skills.This research has both qualitative and quantitative attributes. The sample of this study were the two primary schools in the centre of Adana. 22 students? workbooks from the fourth grade and 22 students? workbooks from fifth grade were defined for their qualitative attributes and then rated using a researcher-developed instrument, the Creative Activities Rating Scale (CARS) in three dimensions as Fluency, Flexiblity and Originality as stated by the Torrance for this study. Further, 11 primary school teachers from fourth grade and fifth grade were interviewed by the researcher. ANOVA was used to evaulate the collected data from Creative Activities Rating Scale. Also, content analysis technique was used to analyze and interpret the document analysis of the students? workbooks and the interviews of primary school teachers.The research findings indicate that the activities named ?Brave Soldiers? and ?Writing A Story? were more effective than the others in the workbooks of the fourth grade students for three dimensions as Fluency, Flexiblity and Originality of creativity. The activities named ?The Money? and ?Looking into the Photograph? were seen more effective than the others in the workbooks of the fourth grade students for two dimensions as Fluency and Flexiblity of creativity.The activity named ?You Are a Scientist? was seen more effective than the others in the workbooks of the fifth grade students for three dimensions as Fluency, Flexiblity and Originality of creativity. The activity named ?Photographs? was seen more effective than the others in the workbooks of the fourth grade students for two dimensions as Fluency and Flexiblity of creativity. The activity named ?Shadow Play? was seen more effective than the others in the workbooks of the fifth grade students for two dimensions as Fluency and Originality of creativity. The activities named ?Going to the Past?, ?What Can We Do?? and ?If You Were A Prime Minister? were seen more effective than the others in the workbooks of the fourth grade students for one dimension as Flexiblity of creativity.According to the results of the research, teachers interviewed explained problems that the time of lessons and subjects, absence of materials, crowded class size, ruling out different levels of students learning, not comprehended activities by teachers and students, could make curriculum inefficient for developing creative thinking skills. They revealed suggestions for these topics and declared their positively approaches for the new curriculum.Keywords: Creative Thinking, Social Studies Teaching, Activities, Students? Workbooks.