XIX'yy da Osmanlı Devletinde çift yanlı muhasebe sistemine geçiş
Transition to double entry bookkeeping in the Ottoman Empire in the 19th century
Yazar: ZELİHA KOCAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. RAHMİ DENİZ ÖZBAY
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Muhasebe = Accounting ; Muhasebe sistemleri = Accounting systems ; Muhasebe uygulamaları = Accountin applications ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Toplumsal sistem içerisinde en üst yerde yer alan devlet, ekonomik hayat üzerinde doğurduğu etkileri kayıt altına alarak, sonuçları raporlayabilmek için devlet muhasebesine ihtiyaç duymuştur. Devletlerin zaman içerisinde ekonomik, siyasi, kültürel ve iktisadi anlamda geçirdikleri değişikliklerden devlet muhasebe sistemi de etkilenmiş, çeşitli devlet muhasebesi sistemleri ortaya çıkmıştır. Bu sistemlerden biri olan Çift Taraflı Kayıt Yöntemi de kapitalist bir sistem içerisinde doğmuş ve gelişmiştir. Tanzimat sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'nda devletin kurumlarında yaşanan batılılaşma sürecinden muhasebe düzeni de etkilenmiş, 19.yüzyıl sonlarına kadar merdiven yöntemi kullanılırken 1880 yılında Çift Taraflı Kayıt Yöntemine geçiş kararı alınmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun devletçi anlayışı ve özel girişime fazla olanak tanımaması muhasebe uygulamalarının devlette gelişmesine sebep olmuş, 19. Yüzyılın sonlarına kadar Çift Taraflı Kayıt Yöntemine geçişte başarılı olunamamıştır. Ancak ilerleyen dönemlerde ihtiyaçların artması sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nda çift taraflı kayıt yöntemine geçiş devlet muhasebesinde uygulanmaya başlamış fakat özel sektör tarafından benimsenmesi ancak cumhuriyet döneminde mümkün olabilmiştir.



Anahtar Kelimeler : Devlet Muhasebesi, Merdiven Yöntemi, Çift Taraflı Kayıt Yöntemi

Abstract:
The government, which is in the top place in the social system, has needed government accounting in order to report the results by recording its engendered effects on economical life. The state accounting system also affected by the meaning of economic, political, cultural and economical changes that Governments has undergone in time, and various government accounting systems has emerged accordingly. Double Entry Method, which is one of these systems, was born and developed in a capitalist system as well. After Tanzimat under the Ottoman Empire, the accounting scheme was also influenced by the process of westernization occurred in the government's organizations; though the ladder method has been used until the end of the 19th century, it was decided to switch to Double Entry Method in 1880. The statist conception of the Ottoman Empire and not giving many opportunities for private initiative, caused to develop accounting implementations in the state, so the transition to double entry method could not be achieved until the end of the 19th century. However in later periods, as a result of the increase of needs in the Ottoman Empire, the transition to Double Entry Method had started to be applied in state accounting, but it was possible to be adopted by the private sector has begun only during the republican period.


Keywords : Government Accounting, Ladder Method, Double Entry Method