Ergenlik dönemi dini obsesif kompulsif bozukluk (OKB): Din eğitimi alan öğrenciler üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
Adolescent religious obsessive compulsory disorder (OCD): A comparative study on religious education students
Yazar: BURCU GÜL GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. HASAN KAPLAN
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini takıntı = Scrupulosity ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Vesvese = Waswasa ; İmam hatip ortaokulları = Religious Vocational secondary school

Özet:
Obsesyonlar bireylerin günlük yaşayışlarını etkileyen bastırılamayan, tekrarlayıcı düşünceler, dürtülerdir. Kompulsiyonlar ise  bu düşüncelere bağlı olarak kaçınmayla ortaya çıkan, yineleyici eylemlerden oluşan ruhsal problemlerdir. OKB'nin bir türü olan dini OKB ise bu bozukluğun dini içerikli unsurlar içerdiği halidir. Bireyin günlük yaşamını olumsuz yönde etkilediği gibi dini yaşantısını da sekteye uğratabilmektedir. İstanbul'da Ortaokul'da, İmam Hatip Ortaokulu'nda ve Hafızlık eğitimi veren kurumlarda dini eğitim alan 13-15 yaş arası ilk ergenlik dönemindeki gençlerde dini OKB eğilimi ve din eğitimi açısından karşılaştırılması araştırmanın temel konusudur. OKB ve dini OKB hakkında bilgi vermek, ergenlik dönemi gelişim evrelerini incelemek, Türkiye'de dini OKB konusunu ele alan ampirik çalışmaları tespit etmek, OKB ve dini OKB düzeyi açısından Erken ergenlik döneminde din eğitimi alan öğrencilerin aldıkları dini eğitime, hafızlık yapma durumuna, bazı demografik değişkenlere, anne-baba yetiştirme tarzına ve din eğitimi/ hafızlık eğitimi alınan din eğitimcisinin eğitim tarzına göre karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Dini OKB temelinde literatürdeki çalışmaların yetersiz olması, hafızlık öğrencileri üzerinde dini OKB ekseninde müstakil bir çalışmanın bulunmaması, erken ergenlik döneminde ortaya çıkma eğiliminde olan  OKB'nin bu dönemdeki katılımcıların örneklem olarak seçilmesi bu araştırmayı önemli kılmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Katılımcılara kişisel bilgi anketi, OK Ölçeği, Penn Dinsel Obsesyonlar Ölçeği, Dini Kompulsiyonlar Ölçeği uygulanmıştır. Veriler Ortaokul'da, İmam Hatip Ortaokulu'nda ve hafızlık eğitimi veren kurumlarda öğrenim gören 13-15 yaş arasındaki ergenlerin rastgele seçilmesi ile elden toplanmıştır. Dini eğitim alınan kuruma göre OKB ve dini OKB düzeyi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmiştir. Hafızlık yapma durumuna göre hafızlık yapanlarda OKB ve dini OKB düzeyi diğerlerine göre daha düşük olarak tespit edilmiştir. Demografik değişkenler, anne-baba yetiştirme tarzı, din eğitimcisinin yetiştirme tarzı açısından OKB ve dini OKB düzeyleri arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir.

Abstract:
Obsessions are repetitive thoughts and impulses that cannot be suppressed and affect the daily lives of individuals. Compulsions are mental problems that occur with avoidance due to these thoughts and consist of repetitive actions. Religious OCD, which is a type of OCD, is the state of this disorder that includes religious elements. It can affect the daily life of the individual negatively, as well as disrupt his religious life. This research is focused on the comparison of religious OCD tendency and religious education in young adolescents between the ages of 13-15 who receive religious education in Secondary School, Imam Hatip Secondary School and institutions providing Hafiz education in Istanbul. Main objective of this research is to provide information about OCD and religious OCD, to examine the developmental stages of adolescence, to identify empirical studies dealing with religious OCD in Turkey, to compare students who received religious education/hafiz education according to the status, demographic variables, parenting style, and the education style. The motivation of this study is the lack of studies in the literature in the tems of religious OCD, the absence of an independent studies  on Hafiz students. The selection of participants in this age segmentation as a sample for OCD, which tends to occur in early adolescence, makes this research important. Questionnaire technique, one of the quantitative research methods, is used. Personal information questionnaire, OK Scale, Penn Religious Obsessions Scale, Religious Compulsions Scale is administered to the participants. The data is collected by randomly selected adolescents between the ages of 13-15 who study in Secondary School, Imam Hatip Secondary School and institutions providing hafiz education.
A statistically significant difference is found in terms of OCD and religious OCD levels according to the institution where religious education was received. According to the status of being a hafiz, OCD and religious OCD levels are found to be lower in those who are hafiz. There is no significant difference  between OCD and religious OCD levels in terms of demographic variables, parenting style, and religious education style.