Kentsel arazi yüzey değişikliklerinin kentsel iklime olan etkisi: Trabzon örneği
The impact of urban land surface changes on urban climate: Trabzon example
Yazar: SEMRA ÖGÇE
Danışman: PROF. DR. CENAP SANCAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışma, Trabzon ili Ortahisar ve Akçaabat ilçeleri kent merkezi ve çevresinin arazi yüzey değişimlerinin kentsel ısı adasına (KIA) etkisini değerlendiren bir araştırmayı içermektedir. Araştırma, aylık ortalama sıcaklık, aylık ortalama minimum sıcaklık, günlük maksimum sıcaklığın 30 °C ve üzeri olduğu gün sayısı ve aylık ortalama rüzgâr hızı gibi tüm değişkenler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, 2000-2018 yılları arasında Akçaabat ve Ortahisar ilçelerinde arazi kullanım değişimleri incelenmiştir. Trabzon kent merkezi ve Akçaabat ilçesinin neredeyse birleştiği ve kentsel dokunun sürekli hale geldiği tespit edilmiştir. Seçilen meteoroloji istasyonlarının çevresi, 2000-2018 yılları arasındaki arazi kullanım değişikliklerinden etkilenmiştir. Bu etki genellikle yapay yüzeylerin artmasına bağlı olarak doğal alanların azalması şeklinde kendini göstermiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çalışma alanında bulunan Trabzon Bölge, Trabzon Limanı Ana Mendirek ve Trabzon Havaalanı istasyonları ile Akçaabat İstasyonu, KIA etkisinin belirgin olduğu bölgeler olarak ortaya çıkmıştır. Özellikle Ağustos ayında bu istasyonlar arasında 0.64°C'ye varan sıcaklık farkları gözlenmiştir. Bu durum, kentsel arazi kullanımının KIA oluşumundaki etkisini göstermektedir. Trabzon'daki kentsel arazi kullanım değişiklikleri, kent iklimi üzerinde belirgin etkilere yol açmıştır. Trabzon kentinin KIA sorunu ile karşı karşıya olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study examines the impact of land surface changes of the city center and surroundings of Ortahisar and Akçaabat districts of Trabzon province on urban heat island (UHI). The research is conducted based on variables such as monthly average temperature, monthly average minimum temperature, the number of days with daily maximum temperatures above 30 °C, and monthly average wind speed. In the study, land use changes in Akçaabat and Ortahisar districts between 2000 and 2018 were examined. It has been determined that Trabzon city center and Akçaabat district almost merged, and the urban texture became continuous. The locations and surroundings of selected stations have been influenced by land cover change activities between 2000 and 2018. The effect has primarily manifested itself as an increase in artificial surfaces and a decrease in natural areas. According to the research results, Trabzon Bölge, Trabzon Limanı Ana Mendirek, and Trabzon Havaalanı meteorology stations, located in study areas, have emerged as regions where the UHI effect is prominent, compared to Akçaabat Station, which is defined as rural. Particularly in August, temperature differences of up to 0.64°C were observed between urban and rural areas. This situation demonstrates the impact of urban land use on the formation of the UHI.  The urban land use changes in Trabzon have had significant effects on the urban climate, with the city center suffering from the UHI effect.