Özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerinin betimlenmesi
Description of the educational assessment and diagnosis processes of individuals with specific learning disabilities
Yazar: CEMAL BAYSAL
Danışman: DOÇ. DR. SERTAN TALAS
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitsel değerlendirme = Educational assessment ; Rehberlik ve Araştırma Merkezi = Centres of Educational Guidance and Research ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerini betimlemektir. Bu amaç doğrultusunda, nitel araştırma yöntemlerinden görüşme ve doküman analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında özel öğrenme güçlüğü tanısı almış 76 öğrenci ve tanılama sürecinde görev alan 13 RAM personeli oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak öğrenci dosyalarındaki verilerin kaydedildiği "Dosya İnceleme Formu" ve uzman görüşleri alınarak hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle detaylı bir şekilde incelenmiştir. Araştırmanın bulguları sonucunda, ÖÖG riski taşıyan öğrencilerin tanılama sürecinde aileler genellikle okulun yönlendirmesi veya rehabilitasyon merkezleri aracılığıyla Rehberlik ve Araştırma Merkezine (RAM) başvurmaktadır. Başvuruların temel nedeni öğrencilerin akademik başarısızlıkları ve okuma yazma, matematik becerilerindeki yetersizlikleridir. Eğitsel değerlendirme süreci genel olarak aile ve öğrenci görüşmesiyle başlamakta, ardından zekâ testi, öğrenme güçlüğü testi (ÖGT) ve bireysel inceleme aşamaları takip edilmektedir. Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu bu süreçlerin sonucunda karar alarak aileye bilgilendirme yapmaktadır. RAM personeli genellikle tanılama süreci ile ilgili olarak kişisel deneyim ve kendi çabalarıyla yeterlilik kazandıklarını belirtmekte, resmi eğitimlerin yetersizliğinden şikâyet etmektedir. Tıbbi ve eğitsel tanıların uyumsuzluğu ve kullanılan tanı araçlarının yetersizliği gibi sorunlar erken müdahale şansını azaltmaktadır. Bu sorunlara çözüm olarak tanılamada kullanılan testlerin kapsamının genişletilmesi, RAM'ların tanı koyma yetkilerinin artırılması ve öğretmenlerin bu konuda daha fazla eğitilmesi önerilmektedir. Öğrenci dosyalarının incelenmesi sonucunda, erkek öğrencilerin oranının kızlardan fazla olduğu, tanı alma yaşının 6 ile 15 arasında değiştiği ve en sık tanı konulan yaşın 7 olduğu görülmüştür. Öğrencilerin büyük bir kısmı 1. ve 2. sınıf düzeyinde tanı almışlardır. Ailelerin gelir düzeyleri genellikle asgari ücret ve altında olup, ebeveynlerin eğitim düzeyleri düşüktür. RAM'a yapılan başvurular aile ve okul işbirliğiyle gerçekleşmekte ve tanılama-rehabilitasyon eğitimi amacı taşımaktadır. Öğrencilerin yarıdan fazlası için özel eğitim kurumlarından destek eğitim raporu hazırlanmıştır. Destek eğitim planları genellikle okuma yazma ve matematik becerileri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, ÖÖG tanılı bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerine dair literatüre ve uygulamalara katkı sağlanmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to describe the educational assessment and diagnosis processes of individuals with specific learning disabilities. In line with this aim, interview and document analysis techniques, which are among the qualitative research methods, were used. The study group consists of 76 students diagnosed with specific learning disabilities and 13 personnel from Guidance and Research Centers involved in the diagnosis process during the 2023-2024 academic year. As data collection tools, the "File Review Form," which records the data in the student files, and the "Semi-Structured Interview Form," prepared with expert opinions, were used. The data obtained were thoroughly examined using descriptive analysis methods. The findings of the study revealed that during the diagnosis process of students at risk for specific learning disabilities, families usually apply to the Guidance and Research Centers through the school's guidance or rehabilitation centers. The primary reason for the applications is students' academic failures and deficiencies in reading, writing, and mathematics skills. The educational assessment process generally begins with family and student interviews, followed by intelligence tests, learning disability tests (ÖGT), and individual examination stages. The Special Education Evaluation Board makes a decision based on these processes and informs the family. Guidance and Research Centers personnel generally stated that they gained competence in the diagnosis process through personal experience and efforts, complaining about the inadequacy of formal training. Issues such as the inconsistency between medical and educational diagnoses and the inadequacy of diagnostic tools used reduce the chance of early intervention. As a solution to these problems, it is recommended to expand the scope of tests used in diagnosis, increase the diagnostic authority of Guidance and Research Centers, and provide more training for teachers on this subject. The examination of student files revealed that the proportion of male students is slightly higher than that of females, the age of diagnosis ranges from 6 to 15, and the most frequently diagnosed age is 7. Students are mostly diagnosed at the 1st and 2nd-grade levels. The families' income levels are generally at or below the minimum wage, and the parents' education levels are mostly low. Applications to Guidance and Research Centers are made in cooperation with the family and school and are intended for diagnosis and rehabilitation education. For more than half of the students, a support education report has been prepared by special education institutions. Support education plans generally focus on reading, writing, and mathematics skills. Based on the findings obtained from the research, contributions to the literature and practices regarding the educational assessment and diagnosis processes of individuals diagnosed with specific learning disabilities were made, and recommendations were provided.