Özel eğitim okullarında görev yapan görsel sanatlar dersi öğretmenlerinin mesleki sorunları
Professional problems of visual arts teachers employed on special education institutions
Yazar: SEÇİL KARTOPU
Danışman: PROF. HÜLYA İZ BÖLÜKOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Mesleki sorunlar = Vocational problems ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından atanan ve özel eğitim okullarında görev yapan olan görsel sanatlar öğretmenlerinin yaşadıkları mesleki sorunlara ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve sorun alanlarına ilişkin önerilerin sunulmasıdır. Bu bağlamda, 2010-2011 Eğitim-Öğretim yılı içinde Ankara İlinde ve merkez ilçelerinde bulunan Özel Eğitim Okullarında (Görme, İşitme, Ortopedik, Otistik, Eğitilebilir, Öğretilebilir Zihin Engelliler) görev yapan görsel sanatlar öğretmenlerinin mesleki sorunlarını belirlemek amacıyla bu okullarda görev yapan toplam 18 görsel sanatlar dersi öğretmenlerinin görüşleri alınmıştır.
Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmada olgubilim deseni kullanılmıştır. Bu araştırmanın verileri nitel veri toplama yöntemlerinden yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmış, aynı zamanda diğer veri toplama tekniklerinden gözlem ve doküman analizi teknikleri ile de desteklenmiştir. Araştırmaya katılan görsel sanatlar öğretmenlerinin görüşlerini almak amacıyla araştırmacı ve alan uzmanı tarafından geliştirilen toplam 25 sorudan oluşan yarı-yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır.
Bu araştırmada 6 tema, 30 alt tema belirlenmiştir. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde NVivo 8 nitel veri analiz programı kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda görsel sanatlar öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunlar altı tema başlığında toplanmıştır. Araştırma bulguları görsel sanatlar öğretmenlerinin (a) okul ve meslekle ilgili özellikler, (b) sınıf yönetimi,  (c) öğrenme ve öğretme süreci, (d) yarışmalara katılım ve yılsonu sergileri,  (e) teftiş ve denetim,  (f) aileler konularında çeşitli zorluklar yaşadıklarını göstermektedir. 
Bu sorunların çözümüne ilişkin öneriler; (a) MEB karar alıcı ve uygulayıcıları için öneriler, (b) okul yönetimi için öneriler, (c) öğretmenler için öneriler, (d) ailelere yönelik öneriler, (e) ileri araştırmalara yönelik öneriler başlıkları altında toplanmıştır. 
Araştırmanın araştırmacılar uygulayıcılar ve politikacılar için önemli bir veri kaynağı olacağı ve alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Özel Eğitim, Görsel Sanatlar Eğitimi, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları (BEP), Bireyselleştirilmiş Öğretim Planı (BÖP), Eğitilebilir Zihinsel Engelli, Öğretilebilir Zihin Engelli,  Görme Engelli, Ortopedik Engelli, Otistik, İşitme Engelli.

Abstract:
This study aims to identify views of visual arts teachers employed in Special Education Institutions by the Ministry of National Education about their professional problems and offer solutions. In this respect, in order to identify the professional problems of visual arts teachers employed in Special Education Institutions (Schools for Visually, Hearing, Orthopedically Handicapped and Autistic, Trainable and Educable Mentally Retarded persons) in Ankara Province and central districts in 2010 ? 2011 Academic Year, a total of 18 visual arts teachers employed in aforementioned schools were interviewed. 
Qualitative research method used in this research design was used scientific facts. A qualitative data collection method, the semi-structured interview technique, was used to collect data for the study. This technique was also supported by two other data collection techniques; observation and document analysis. A semi-structured interview form consisting 25 questions, developed by the researcher and the specialist, was used to interview the visual arts teachers involved the research.
In this research, 6 themes and 30 sub-themes are defined.  NVivo 8 data analysis software was used for assessing collected data. 
As result of this study, the professional problems that visual arts teachers confront were divided in 6 themes. Findings of the research show that visual art teachers encounter various problems in subjects of (a) characteristics of school and the profession, (b) classroom management, (c) learning and teaching process, (d) participation to contests and year end exhibitions, (e) administrative inspection and controls and, (f) families.   
Suggestions towards solution of these problems are stated under following titles; (a) Suggestions to Ministry of National Education, decision ? makers and practitioners, (b) suggestions to administration of schools, (c) suggestions to teachers, (d) suggestions to families and (e) suggestions for further studies. 
This study is supposed to be an important data source for researchers, executives and politicians and make a contribution to the field. 

Key Words: Special Education, Visual Arts Teaching, Individualized Training Programs (ITP), Individualized Teaching Plan (ITP), Trainable Mentally Retarded, Educable Mentally Retarded, Visually Impaired, Orthopedically Impaired, Autistic, Hearing Impaired.