Emevîler Döneminde tercüme faaliyetleri (661-750)
Translation activities in the Umayyad Period (661-750)
Yazar: SAMET ŞENEL
Danışman: PROF. DR. LEVENT ÖZTÜRK
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Emeviler = Omayyads ; Emeviler Dönemi = Omayyads Period ; Çeviri = Translation

Özet:
Bu tez, Emevîler dönemindeki (661-750) tercüme faaliyetlerini, halife merkezli bir kronoloji takip edilerek incelemeyi hedefleyen bir çalışmadır. Bu çalışmada Emevî Devleti sınırları içerisinde gerçekleştirilen çeviriler ve bu çevirilerin İslâm toplumuna etkileri tarihsel akış esas alınarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ele aldığımız konuyla ilgili sınırlı sayıdaki çalışmada araştırmacılar tarafından kronoloji ihmal edilerek bir bakış açısı sunulmuştur. Bu yüzden bilgilerin bir kısmında önemli hatalar tespit edilmiştir. Tespit edilen bu hatalara yeri geldikçe işaret edilmiştir. Ele aldığımız konu çerçevesinde öncelikle kadim bilim geleneğini sürdüren gayrimüslim tebaanın bilimsel faaliyetleri ve gerçekleştirdiği çeviri faaliyetleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bilhassa bilim tarihini etkileyen önemli simalar ve eserleri ön plana alınmıştır.
Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı ve yöntemi zikredilmiş, konuyla ilgili literatür değerlendirilmiştir.
İlk bölümde Emevî öncesi Arap dünyasındaki kültürel etkileşimler ele alınmıştır. Ayrıca diğer kültürlerle etkileşimi gösteren çeviri faaliyetlerine dair hususlar üzerinde durulmuştur.
İkinci bölümde Emevî dönemindeki tercüme faaliyetleri ve bu konuda ortaya çıkan problemler incelenmiştir. Burada çevirilerin kim tarafından ve ne için yapıldığı, faaliyette bulunan Müslüman ve gayrimüslim tebaanın hangi alanlarda çevirilerde bulunduğu ve tercüme ettiği eserlerin özellikleri üzerinde durulmuştur.
Sonuç kısmında Emevîler döneminde (661-750) gerçekleştirilen tercüme faaliyetlerinin genel bir değerlendirmesi yapılmış, bu hususta karşılaşılan problemlere değinilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
This thesis with its Caliphs centered approach will chronologically address the interpretation activities in the Umayyad period (661 – 750 A.D), as it will also probe the translation activities within the Umayyad borders and assess the effects of these translations on the Islamic society based on the historical courses. Based on the point of views of the researchers on a limited number of studies we came across on the issue we find that the scientific activities in this period are not stated in chronological orders. Therefore, some mistakes have been identified in some of the information. These errors have been tried to be explained as detected. More so, within the framework of our subject, we tried to figure out the scientific activities of non-Muslim subjects who have been continuing the ancient science tradition and translation activities. In particular, important cast of features and works affecting the history of science have been put to the limelight. 
The subject, purpose and method of the research are discussed in the introduction as literature review related to the subject is evaluated in the same portion. Likely, in the first chapter matters concerning cultural interactions in the pre-Umayyad Arab is analyzed and due consideration designated. Furthermore, aspects of the translation activities, especially those related with interaction with other cultures are thoroughly examined.
In the second chapter, problems related to the interpretation activities during the Umayyad period were enquired. For instant, for who or what purpose are translations made? Which areas or subject of translation did the Muslim and non-Muslim stood upon? And the characteristics of the materials they translate are also scrutinized.
In the conclusion part, a general evaluation of the translations carried out in the Umayyad period (661-750 A.D) was made, the problems encountered were addressed and a number of remedies to the above issues were presented.