Türkiye'nin Afrika ülkeleri ile ilişkilerini geliştirmesinde gambiya modeli
Gambian model for devoloping relations between Turkey and Afrikan countries
Yazar: GÜRAY ALPAR
Danışman: PROF.DR. MEHMET AKİF TURAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Tarih içerisinde Türk insanının dışa açılımını inceleyerek, günümüzTürkiye'sinin de tarihinde olduğu gibi dünyaya açılması gerektiğini ortayakoyan bu çalışmada, Gambiya örneğinden hareketle Afrika ülkeleri ileilişkilerini geliştirmesi için bir model oluşturulmaya çalışılmıştır. Yapılançalışma; ?Türkiye'nin Dışa Açılımı?, ?Afrika ve Türkiye'nin Afrika Ülkeleri ileİlişkileri?, Gambiya ve Türkiye Gambiya İlişkileri? ve ?Türkiye'nin AfrikaÜlkeleri ile İlişkilerini Geliştirmesi? olmak üzere dört bölümden meydanagelmiştir.Birinci bölümde, Türkiye'nin dışa açılımı; dışa açılım ihtiyacı ile dışaaçılımın tarihi başlıkları altında incelenmiştir. Türkler binlerce yıllık tarihi süreçiçerisinde tüm dünyaya yayılmışlar ve kültürler arasında barış ve huzuru tesisetmekte önemli bir rol oynamışlardır. Osmanlı sonrası içine kapanan Türkiye,yeni dönemde dışa açılmak zorunda olduğunu hissetmektedir. Türkiye,tarihini, gücünü ve potansiyelini anlayarak toplumdaki temel dinamikleriharekete geçirmesi ve olaylara geniş bir coğrafi perspektiften bakarakkendisini kuşatan çemberin dışına çıkması durumunda bölgesinde vedünyada önemli bir güç unsuru olabilecektir.Türkiye'nin dışa açılımda ihmal etmemesi gereken bölgelerden birisi deAfrika'dır. İkinci bölümde Afrika hakkında genel bilgiler verilmiş ve Türkiye'ninOsmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti döneminde Afrika ülkeleri ile olan ilişkileriincelenmiştir. Afrika tarihi içerisinde Türklerin büyük bir rolü vardır. Ancak;Osmanlı İmparatorluğunun yıkılmasından sonra var olma mücadelesi verenTürkiye Cumhuriyeti çeşitli nedenlerle daha önce var olduğu topraklara olanilgisini kaybetmiş ve bu bölgelerle ilgili bilgi birikimini neredeyse yok olmanoktasına getirmiştir. İçinde bulunduğumuz dönemde Türkiye gelişmesininönündeki engelleri aşarak dışa açılma çabası içerisindedir. Bu bağlamdayıllarca unuttuğu ve ihmal ettiği bu kıtayı yeniden hatırlamaktadır. Türkiye'nintarihi, sosyal ve kültürel bağlarının bulunduğu bu bölgeye tekrar dönmesikendisinin olduğu kadar, Afrika ülkelerinin de yararına olacaktır.Üçüncü Bölümde, küçük bir Batı Afrika Ülkesi olan Gambiya hakkındabilgi verilmiş ve Türkiye Gambiya ilişkileri incelenmiştir. Gambiya'nın,Bulgaristan'da Türklere uygulanan zulüm sırasında vermiş olduğu aktifdestekle başlayan Türkiye-Gambiya ilişkileri süratle gelişmiştir. Özellikleaskeri alanda gelişen ilişkiler sonucu Türkiye, Afrika'da uluslar arası alandaher zaman kendisini destekleyen müttefik bir ülke kazanmıştır. Zamanlaekonomik alana da kayan işbirliği her iki tarafın da yararına olmuştur.Türkiye'nin Gambiya'daki faaliyetleri Batılı ülkeler yanında, Afrikalı ülkelertarafından da yakından takip edilmekte ve giderek daha fazla sayıda Afrikaülkesi Türkiye ile ilişkilerini geliştirmek için girişimlerde bulunmaktadır.Dördüncü bölümde, Afrika ülkeleri ile ilişkilerin geliştirilmesi ihtiyacı ilebu gelişimin önündeki engeller ve Gambiya'nın bir model olması durumuortaya konulmuştur. Afrika kıtasının uluslararası alanda önemli bir yeri vardır.Bu ülkelerle kurulacak siyasal temas ve işbirliği, Türkiye'nin halen izlemeyeçalıştığı "çok boyutlu" dış politikasına güç kazandıracaktır. Ancak Afrika'yıtanımadan, bu konuda bilimsel çalışmalar yapmadan, kısacası Afrika'yayönelik bilgi birikimi oluşturmadan yapılacak açılım başarısızlıklasonuçlanacaktır.Türkiye başarılı Gambiya tecrübesi ile daha önce hiç tanımadığıAfrika'nın orta bölgelerine doğru açılmış ve bu başarı diğer ülkelere açılımiçin Türk insanına yol göstermiştir. Türkiye Gambiya ilişkilerinin diğer Afrikaülkelerine açılımda bir model olarak yol göstereceği ve olumlu katkısağlayacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
In this study which shows the necessity for today?s Turkey to be opento the world by studying the opening out of Turkish people throughout thehistory, a model has been tried to be established in order to develop relationswith African countries through the example of the Gambia. This study iscomposed of the following four parts; ?The Opening out of Turkey?, ?Africaand Relations between Turkey and African Countries?, ?the Gambia andRelations between Turkey and the Gambia,? and ?Developing Relationsbetween Turkey and African Countries.?Within the first part, ?The Opening out of Turkey? is examined underthe following subtitles; necessity of and history of opening out. Throughout ahistorical period of thousands of years, Turks spread to the whole world andplayed an important role in maintaining peace between cultures. Turkey,which becomes introvert after Ottoman period, feels the necessity of foreignexpansion in the new era. There is no reason for not to be a dominant powerwithin this region and the world providing that she activates the basicdynamics within the society and gets out of circle that surrounds her bylooking at the events from a wider geographical perspective byunderstanding her own history, power and potential.Africa is one of the regions which Turkey must not neglect duringopening out period. Within the first part, general information is given andrelations between Turkey and African countries during Ottoman and TurkishRepublic eras are studied. Within the history of Africa, Turks have animportant role. However, Turkish Republic, which struggled for survival afterthe collapse of the Ottoman Empire, lost her interest in the lands on whichshe had existed due to several reasons and brought its informationalaccumulation to the point of annihilation. In this era, Turkish people are ineffort for opening out by coming over the obstacles that block thedevelopment. In this context, Africa, which Turkey forgot for years andneglected, is remembered once again. Turkey?s return to this region, withwhich she has historical, social and cultural ties, is useful for Turkey, as wellas African countries.Within the third part, information about the Gambia is given andrelations between Turkey and the Gambia is studied. Relations betweenTurkey and the Gambia, which began with the active support given by theGambia during the massacre conducted by Bulgaria towards Turks, havebeen quickly developed, especially in the military field. This collaboration,which also spreads to the economic field, has been proved to be useful forboth sides. The activities of Turkey in the Gambia are being closely observedby other African countries as well as the Western countries, and everincreasing number of African countries attempt to develop their relations withTurkey.Within the fourth part, necessity of developing relations with Africancountries and the obstacles which may prevent this development are setforth. African continent has an important place in the international arena.Political contact and collaboration with these countries will empower the?multi-dimensional? foreign policy which is being tried to be followed byTurkey. However, an expansion towards this continent will end up beingunsuccessful without knowing Africa and doing scientific studies on thissubject, and shortly, without developing an accumulation of knowledge aboutAfrica. Turkey, through her successful the Gambia experience, opened outtowards Africa?s mid-sections where she had not known before, and thissuccess gave confidence to the people of the country in order to orienttowards other countries. It is concluded that the relations between Turkeyand the Gambia will set a model for developing relations with other Africancountries and provide a positive input.