Sigara kullanan ve kullanmayan genç yetişkin erkeklerde olumsuz duygu durumun dikkat yanlılığına etkileri
Effects of negative mood on attentional bias in smoker  and non-smoker young adult men
Yazar: EMEL KALINKILIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEL BARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Bağımlılık = Dependency ; Dikkat = Attention ; Duygudurum = Mood ; Görsel etkileşim = Visual interactive ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Olumsuzluk = Negativeness ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Bu çalışmanın amacı, deneysel olarak oluşturulmuş olumsuz duygudurumun sigara kullanıcılarında sigara kullanma isteği ve sigara kullanımıyla ilişkilendirilmiş görsel  uyarıcılara yönelik dikkat yanlılığı üzerindeki etkilerinin Görsel Nokta Yeri Belirleme Görevi (GNYBG) kullanılarak incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, 18-30 yaş aralığında 80 genç yetişkin erkek katılımcı deneysel olarak oluşturulan olumsuz ve nötr duygusal içerikli manipülasyonlara maruz bırakılmışlar ve ardından GNYBG'ne tabi tutulmuşlardır. Uygulama üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, Duygu Durum Sıfat Çiftleri Listesi (DDSÇL) ile katılımcıların duygudurum manipülasyonu öncesindeki duygusal durumları saptanmış, manipülasyondan sonra yapılacak değerlendirme için ön ölçüm oluşturulmuştur. Sonrasında, duygudurum manipülasyonu uygulanmıştır. Deney grubundaki katılımcılara Olumsuz Duygudurum manipülasyonu sunulurken, kontrol grubundaki katılımcılarda duygudurum değişimlemesi yapılmamıştır. Uyaranların sunumunun ardından sigara kullanan katılımcıların Sigara İçme İstekliliği Ölçeği (SİİÖ) ile sigara kullanma isteklerinde bir değişim olup olmadığı, Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi (FNBT) ile de bağımlılık düzeyleri ölçülmüştür. Akabinde, DDSÇL tekrar uygulanmış ve manipülasyon için son ölçüm oluşturulmuştur. Deneyin ikinci aşamasında, tüm katılımcılar GNYBG'ne tabi tutulmuşlardır. Deneyin üçüncü ve son aşamasında, Olumsuz Duygudurum manipülasyonuna maruz bırakılan katılımcılara, Olumlu Duygudurum manipülasyonu uygulanmıştır. Doğru tepki sayısı ve bu tepkilere ilişkin süre ölçümleri, 2(Grup: Sigara Kullanan ve Sigara Kullanmayan)  x 2(Duygudurum: Olumsuz ve Nötr) x 2(Uzaysal Konum: Sağda ve Solda) x 2(İlişki Durumu: Sigara İlişkili ve Sigara İlişkisiz) son iki faktörde tekrar ölçümlü karma ANOVA deseni ile analiz edilmiştir. 
Bulgular, Sigara Kullanan katılımcıların sigara ilişkili resimlere karşı daha doğru ve hızlı tepkide bulunduğunu, dolayısıyla sigara kullananların, sigarayla ilişkili uyarıcıları daha hızlı işlemlemekte olduğunu ve dikkat yanlılığı ortaya koyduğunu göstermiştir. SİİÖ bulgularına göre, maruz kalınan işlemler sonrası sigara kullanma isteğinin arttığı; DDSÇL bulgularına göre, uygulanan olumsuz duygudurum manipülasyonunun işe yaradığı gösterilmiştir. GNYBG'ye ilişkin bulgulara göre, Sigara Kullanan grup, hem Nötr hem de Olumsuz Duygudurum koşullarında sigara ilişkili resimden sonra gelen nokta işaretine daha hızlı tepkide bulunmakta ve bu grupta sigara kullanma isteği artmaktadır. Tüm bu bulgular sigara ilişkili uyarıcılara maruz kalmanın, sigara kullanma istekliliği üzerinde, olumsuz duygudurumdan daha etkili olduğunu ortaya koymaktadır.


Anahtar Sözcükler
Nikotin, Sigara, Bağımlılık, Dikkat Yanlılığı, Olumsuz Duygudurum, Görsel Nokta
Yeri Belirleme Görevi, Duygu Durum Sıfat Çiftleri Listesi

Abstract:
The aim of this study is to determine the effects of experimentally created negative emotion on cigarette smokers' craving and attentional bias to the smoking related visual stimuli using Visual Dot Probe Task (VDPT). In accordance with this purpose, 80 young adult male participants in 18-30 age range were exposed to experimentally generated negative and neutral mood conditions and then subjected to the VDPT. The experiment was carried out in three stages. In the first stage, participants' emotional state before the mood induction manipulation was determined via Mood-State Adjective Pairs List (MSAPL) and pre-test measurement was taken for comparison with the post-test measurements after the manipulation. Then, the mood induction manipulation was applied. While the negative emotional manipulation was presented to the participants in the experimental group, any mood induction was not performed in participants in the control group. After the presentation of the stimuli, to measure whether or not there was a change in smoking willingness the Smoking Craving Scale (SCS) was applied to smokers and dependence levels were also measured by the Fagerström Nicotine Dependence Test (FNDT) on them. Next, the MSAPL was reapplied and the final measurement for manipulation, post-test, was created. In the second phase of the experiment, all participants were subjected to the VDPT. During the third and the final phase of the experiment, positive mood manipulation was applied only to the participants exposed to the negative mood condition. Measurements for the correct responses and reaction times related to the correct responses were analyzed by 2 (Group: Smoker, Nonsmoker) x 2 (Mood State: Negative, Neutral) x 2 (Spatial Position: Right, Left) x 2 (Relationship: Smoking-related, Nonrelated) mixed ANOVA with repeated measures on the last two factors.
Results indicate that, the smokers react more accurately and quickly to smoking related pictures. Thus, the smokers are more likely to process cigarette-related stimuli faster and showed a attentional bias to them. According to the SCS findings, there is an increase in the desire for smoking after exposing to the cigarette-related stimuli; according to the findings of the MSAPL, the applied negative mood manipulation has been shown to work. According to the findings of the VDPT, the smoking group, both in the neutral and in the negative mood conditions, give more faster responses to the dot mark following the cigarette-related stimuli  and the desire for smoking in this group is increasing. All these findings indicate that the exposure to the cigarette-related stimulants is more effective on the smoking desire than the negative mood.


Keywords
Nicotine, Tobacco, Dependency, Attentional Bias, Negative Mood, Visual Dot Probe
Task, Mood-State Adjective Pairs List