Kısıtlı su uygulamalarının bazı standart zeytin çeşitlerinin gelişme durumları ve bitki- su ilişkileri üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of development performances and plant-water relations of some standard olive varieties under deficit water applications
Yazar: NESRİN AKTEPE TANGU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKKI ZAFER CAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Zeytin = Olive

Özet:
Bu çalışma, küresel ısınma sebebiyle sorunlar yaşamaya başlayan zeytin çeşitlerimizin, kurak koşullardaki gelişme performanslarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada kısıtlı sulama uygulamalarının (tarla kapasitesinin % 100, 50 ve 25'i oranında) materyal olarak kullanılan 4 zeytin çeşidi (Gemlik, Ayvalık, Domat ve Kilis)'nin bitki su içeriği, vejetatif gelişimi, bitki gaz alışverişleri gibi fonksiyonları üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla gözlem ve incelemeler yapılmıştır. Bu amaçla; yaprak oransal su içeriği, yaprak su potansiyeli, sukkulens indeks, sürgün büyümesi, sürgün kalınlığı, yaprak alanı indeksi, stoma sayımı, yaprak alanı, kök/sürgün oranı, fotosentez, transpirasyon ve su kullanım etkinliği parametreleri incelenmiştir. Kısıtlı su uygulamalarına paralel olarak ele alınan zeytin çeşitlerinin bitki su içeriklerinde azalmalar, vejetatif gelişmelerinde gerilemeler ve fotosentetik aktivitelerinde aksamalar meydana gelmiştir. Su kullanım etkinliğindeki düşüşler, transpirasyondaki değişime değil, fotosentezdeki düşüşlere bağlı olarak gelişmiştir. Stresin etkisi fotosentez üzerinde olmuş, transpirasyonda önemli bir değişim gerçekleşmemiştir.İncelenen parametreler açısından Kilis Yağlık zeytin çeşidi kısıtlı su koşullarında diğer çeşitlere oranla daha iyi performans göstermiş olup, Gemlik çeşidi Kilis çeşidine benzer bir gelişim sergilemiştir. Ayvalık ve Domat çeşitlerinin ise uygulamalardan daha çok etkilendikleri görülmüştür.

Abstract:
This study was carried out to determine the development performances of olive varieties in which drought conditions begins to experience problems due to global warming. In this study observations and investigations were carried out in order to determine the effects of deficit irrigation applications (100 %, 50 % and 25 % percent of field capacity) on plant functions such as plant water content, vegetative development and plant gas exchange of four olive varieties (Gemlik, Ayvalık, Domat and Kilis) used as material. For this purpose, leaf relative water content, leaf water potential, succulence index, shoot growth, shoot thickness, leaf area index, stomata count, leaf area, root/shoot ratio, photosynthesis, transpiration, and water use efficiency parameters were studied. The decreases in water content of olive varieties, the setbacks in vegetative development and the disruptions in photosynthetic activity were occurred in parallel with deficit water applications. The declines in water use efficiency weren?t developed due to on transpiration change but decreases in photosynthesis declines. The effect of stress was on photosynthesis, but no significant effect occurred on transpiration.According to examined parameters, `Kilis? olive variety showed better performance than other olive varieties under deficit water conditions. `Gemlik? variety showed a similar development with `Kilis? variety. `Ayvalık? and `Domat? varieties were much more affected by the applications.