Çölyak hastalığı ön tanısı ile endoskopi yapılan hastaların doku transglutaminaz antikor düzeylerinin endoskopik ve patolojik bulgularla karşılaştırılması
The comparison between endoscopic and pathologic results with the tissue transglutaminase antibody level of patients done endoscopy BY the pre diagnosis of celiac disease
Yazar: HÜSEYİN SERKAN KÖSEK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BAŞTÜRK
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antikorlar = Antibodies ; Endoskopi = Endoscopy ; Transglutaminaz = Transglutaminase ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İmmünoglobülin A = Immunoglobulin A

Özet:
Amaç: Çölyak hastalığı tanısında altın standart ince bağırsak biyopsisidir ancak çölyak hastalığı tanısı için serolojik incelemelerin önemli bir yeri vardır. Doku transglutaminaz IgA antikoru, çölyak hastalığı tanısında yüksek duyarlılığa sahip özgül bir belirteçtir. Doku transglutaminaz IgA antikor düzeyi artışı ile villöz atrofinin şiddeti artmaktadır. Bu çalışmadaki amacımız, çölyak hastalığı tanısında kullanılan doku transglutaminaz antikor düzeylerini endoskopik ve histopatolojik bulgularla karşılaştırıp, çölyak hastalığındaki anlamlı doku transglutaminaz antikor düzeylerini belirleyerek bu hastalarda tanısal amaçlı endoskopi yapmak ve endoskopi yapmadan izlenebilecek hastaların antikor düzeylerini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji ve Çocuk Sağlığı Hastalıkları Polikliniklerine Eylül 2018- Mart 2020 tarihleri arasında başvurmuş, çölyak hastalığı şüphesi nedeniyle doku transglutaminaz antikoru düzeyi bakılmış ve gastroskopi yapılmış 211 olgu ile retrospektif yapıldı. Hastaların cinsiyeti, yaşı, kilo ve boy ölçümleri, yakınmaları, ek hastalık varlığı, gastroskopi ve histopatoloji raporları, laboratuvar sonuçları kaydedildi. Hastaların doku transglutaminaz IgA antikor düzeyi referans aralığı; <20 RU/ml negatif, >20 RU/ml pozitif ve <20 RU/ml birinci grup, 20-50 RU/ml arası ikinci grup, 50-100 RU/ml arası üçüncü grup, 100-200 RU/ml dördüncü grup, >200 RU/ml beşinci grup olarak belirlendi. Çölyak hastalığı tanısı ESPGHAN ölçütlerine göre Modifiye Marsh evre2 ve üzeri çölyak hastalığı için anlamlı kabul edildi. Gastroskopi bulguları, spesifik endoskopi bulgularına göre patolojik olanlar ve normal olanlar olarak sınıflandırıldı.
Bulgular: Olguların 123'ü (%58,3) kız, 88'i (%41,7) erkekti. Marsh evrelerine göre; olguların 81'i evre 0 (%38,4), 9'u evre 1 (%4,3), 5'i evre 2 (%2,3), 28'i evre 3a (%13,3), 33'ü evre 3b (%15,6), 55 'i evre 3c (%26,1) ile uyumluydu. Çölyak hastalığı tanısı alan 121 olgunun 103'ünde (%85,1) doku transglutaminaz IgA düzeyi 200 üzeriydi. Doku transglutaminaz IgA düzeyi ile Marsh evresi arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı.
Sonuçlar: Doku transglutaminaz antikor düzeyinin refarans değerine göre 10 kattan fazla artışı %85,1 oranında çölyak hastalığı ile uyumlu bulundu ve tanısal amaçlı endoskopi yapmak için uygun grup olarak saptandı. Ancak doku transglutaminaz IgA düzeyi 200 altında olan diğer gruplarda hasta sayısının az olması çalışmamızın kısıtlılıklarındandı. Doku transglutaminaz IgA düzeyi 100 üzeri saptanan olgularda karında şişlik, demir eksikliği anemisi, iştahsızlık ve boy kısalığı gibi şikayetlerin çölyak hastalığı riskini artırdığı sonucuna ulaşıldı.  Bu nedenle endoskopi kararı vermede serolojik incelemelerle birlikte başvuru şikayetleri de çok önemlidir. 

       Anahtar Kelimeler: Çölyak Hastalığı, Doku Transglutaminaz IgA, Endoskopi, Marsh Evreleri, Antikor düzeyi

Abstract:
Aim: The small intestine biopsy is the golden standard in the diagnosis of celiac disease. However, serological examination plays an important role for the diagnosis of celiac disease. A tissue transglutaminase IgA antibody is a specific high affinity indicator to diagnose celiac disease. The severity of villous atrophy increases with the rise of tissue transglutaminase IgA antibody level. The aim of this study is to compare the levels of tissue transglutaminase IgA antibody in the diagnosis of celiac disease with the findings of endoscopy and histopathologic, do diagnostic endoscopy in the patients by determining the level of significant tissue transglutaminase antibody in celiac disease and determine the antibody levels of patients who will be followed without doing endoscopy.
      Methods: The retrospective interviews were carried out in 211 cases admitted to Gaziantep University Medical Faculty Hospital Polyclinics of Paediatric Gastroenterology and Child Health Diseases between September 2018- March 2020, the levels of tissue transglutaminase antibody were checked owing to suspicion of celiac disease and gastroscopy was done. The gender, age, weight, height, complaint, presence of additional disease, the report of gastroscopy and histopathology, and laboratory results are recorded. The reference range of tissue transglutaminase IgA antibody level of patients: <20 RU/ml negative, > 20 RU/ ml positive and < 20 RU/ml first group, 20-50 RU/ml second group, 50-100 RU/ ml third group, 100-200 RU/ ml fourth group, > 200 RU/ml fifth group were determined. According to ESPGHAN standard, the diagnosis of celiac disease was regarded as significant for modified Marsh stage 2 and above. Gastroscopy results was classified as pathologic and normal in accordance with specific endoscopy results 
       Findings: The cases were conducted with 123 (58,3%) female, 88 (41,7%) male. According to Marsh stages, 81 cases conform with stage 0 (38,4%), 9 cases conform with stage 1 (4,3% ), 28 cases conform with stage 3a (13,3 %), 33 cases conform with stage 3b (15,6%), 55 cases conform with stage 3c ( 26,1%). The tissue transglutaminase IgA level is above 200 in 103 of 121 cases which celiac disease was diagnosed. The positive statistically significant connection is between the tissue transglutaminase IgA level and Marsh stage 
       Conclusions : The tissue transglutaminase antibody level increased more than 10 times in accordance with referance value, which correspond to 85.1 % of celiac disease and the group is suitable to do diagnostic endoscopy. However, the study has been limited owing to the low number of patients in other groups which have the tissue transglutaminase IgA level below 200. It has been obtained that complaints such as abdominal distention, iron deficiency anaemia, inappetence and short stature increase the risk of celiac disease in the celiac disease in the tissue transglutaminase IgA level of cases above 100. Thus, the complaints are important apart from serologic examinations for the endoscopy decision.

       Keywords:  Celiac Disease, Tissue Transglutaminase IgA, Endoscopy, Marsh Stages, Antibody Level