Kemoterapi alan kanserli çocuklarda oral mukozit gelişimi ve beslenme durumu ilişkisi
Development of oral mucositis and its association with nutritional status in pediatric oncology patients taking chemotherapy
Yazar: ŞENİZ ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA GÖKMEN ÖZEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pediatri = Pediatrics ; Stomatit = Stomatitis ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma, hastanede yatarak kemoterapi tedavisi alan çocuklarda, tedavinin oral mukozit oluşumuna etkisi ve beslenme durumu ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Pediatrik Onkoloji Servisi'ne kemoterapi almak için yatan, 2-18 yaş arası 60 çocuk hasta alınmıştır. Hastalar kemoterapi almak için yattıkları ilk gün ve ilaç aldıkları son gün izlenmiş, bu hastalardan 13'ü mukozit nedenli yattıklarında, yeniden izleme alınmıştır. Hastaların kemoterapinin ilk, son ve mukozit günü için antropometrik ölçümleri alınmış, biyokimyasal ve hematolojik bulguları değerlendirilmiştir. Ayrıca 24 saatlik besin tüketimi alınarak, kemoterapi öncesi, son günü ve mukozit başlangıcı ile karşılaştırılmıştır. İştah durumu 5'li likert sistemi ile değerlendirilmiş, gastrointestinal sistem sıkıntısı varlığı sorgulanmıştır. Hastaların tümünde ve ayrıca mukozit gelişen grupta yaşa göre ağırlık ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) değerlerinde kemoterapinin son günü azalma gözlenmiştir (p<0.001). Kemoterapi öncesi iştahı az olanların oranı %8.3 iken, bu oran kemoterapinin son günü %60.0'a yükselmiştir. Mukozit gelişen grupta ise bu oranlar %7.7 ve %84.6'dır. Kemoterapi alan 60 çocuğun kemoterapi öncesi ve son günü için enerji ve besin ögeleri alımlarının yaşlarına göre karşılama yüzdeleri değerlendirildiğinde; enerji, protein, yağ (doymuş, çoklu doymamış ve tekli doymamış yağ asitleri ile kolesterol), karbonhidrat, posa, A, B1, B2, B6, B12 ve C vitaminleri, folik asit, kalsiyum, demir, çinko, bakır alımlarında tümü için istatistiksel olarak önemli düzeyde azalma bulunmuştur (p<0.001). Mukozit gelişen grupta ise özellikle enerji, protein, yağ, karbonhidrat, posa  alımları ile A, B6, B12 vitaminleri, ile folik asit ve mineral alımlarında azalmalar bulunmuştur (p<0.001). Sonuç olarak kemoterapinin yan etkileri nedeniyle çocuklarda iştah azalması ve beslenme durumu bozukluğu, dolayısıyla ağırlık kayıpları oluşmaktadır. Mukozit görülen dönemde bu bulgular daha da ağırlaşmıştır.

Abstract:
This study was planned and conducted to evaluate the effect of chemotherapy on development of mucositis and its association with nutritional status in hospitalized children treated with chemotherapy. Sixty patients, who admitted to Hacettepe University Oncology Hospital Pediatric Oncology Department to take chemotherapy, aged 2-18, were included in this study. Patients were evaluated first day of admission and the last day of treatment, and among the patients 13 of them were re-evaluated when they re-admitted for mucositis. For each patient, anthropometric measurements were obtained and biochemical and hematological variables were evaluated for the first day, the last day and the day mucositis began. A daily (24 hours) food record was also completed for these three days. Appetite status was investigated via 5 point Likert scale and gastrointestinal symptoms were examined. In all patients and for the ones who developed mucositis, weight and BMI according to age decreased in the last day of therapy (p<0.001). The ones who had inappetency increased form 8.3% to 60.0% after chemotherapy. In the ones who developed mucositis, these rates increased form 7.7% to 84.6%. When compared to recommended dietary intake according to age, energy, protein, lipids (saturated, mono-unsaturated, poly-unsaturated and cholesterol), carbohydrates, fiber, vitamins A, B1, B2, B6, B12, C and folic acid, calcium, iron, zinc and copper decreased significantly at the last day of chemotherapy (p<0.001). For the ones who developed mucositis, especially energy, protein, lipids, carbohydrates and fiber intake was decreased as well as vitamins A, B6, B12 and folic acid and minerals (p<0.001). In conclusion, a loss of appetite and deterioration of nutritional status occur due to the adverse effects of chemotherapy which lead to weight loss. The results got heavier in case of mucositis.