İrisin hormonunun puberteye geçiş ve üreme sistemi üzerindekinöroendokrin etkilerinin in vitro yöntemlerle araştırılması
Investigation of neuroendocrin effects of irisin hormone on pubertal transition and reproductive system by in vitro methods
Yazar: EDA ÇOBAN ERCAN
Danışman: PROF. DR. SİNAN CANPOLAT
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Nörofizyoloji = Neurophysiology ; Üreme-ürogenital fizyoloji = Reproduction-urogenital physiology ; İnsan fizyolojisi = Human physiology

Özet:
Canlıların çoğalması ve nesillerinin sürdürülmesi için gerekli olan üreme sağlığının günümüzde birçok genetik veya çevresel faktörlerin etkisiyle bozulduğu bilinmektedir. Puberte canlılarının cinsel olgunlaşmasını tamamlayıp yeterli reprodüktif kapasiteye ulaşılan gelişimsel bir süreçtir. Bu süreç merkezi düzeyde uyarıcı ve inhibe edici olan çeşitli hormon ve nöromodülatörlerin de yer aldığı kompleks bir nöroendokrin mekanizmanın gonadları aktif hale getirmesi ile başlar. Santral düzeydeki bu süreçte özellikle kisspeptin, GnRH ve GnIH hormonların önemli rolü vardır. 
Bu tez çalışmasının amacı bir egzersiz hormonu olarak bilinen irisin hormonunun pubertal dönemde önemli roleri olan kisspeptin, GnRH ve GnIH salınımları üzerine olası etkilerini araştırmaktır. Bu amaçla kisspeptin, GnRH ve GnIH salgılayan immortal hücre hatlarında in vitro yöntemlerle hormon sekresyonu ve hücre içi kalsiyum sinyalleşmesi üzerine etkileri irdelenmiştir. Ayrıca son yıllarda nöron hasarının eşlik ettiği hastalıkların artmasıyla irisin hormonunun bu hücre hatlarında canlılık testi yapılarak nöron koruyucu etkinliği de araşırılmıştır.  
Çalışma kapsamında ilk olarak immortal hücre hatlarında irisin uygulaması sonrası doz ve zaman bağımlı olarak GnRH ve kisspeptin sekresyonlarını artırdığı, GnIH sekresyonu istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalttığı belirlendi (p<0,005). Hücre içi kalsiyum sinyalleşmesi üzerine yapılan çalışmada ise irisin hormonunun herhangi bir etki oluşturmadığı görüldü. Son olarak hücre canlılık testi çalışmalarında irisin hormonunun istatistiksel olarak anlamlı şekilde nöron koruyucu etkisinin olduğu da belirlendi (p<0,005). Tüm bu bulgular irisinin nöroendokrin üreme ekseninde etkisi olduğunu ve cinsel işlev bozukluklarının yanı sıra nöron hasarı görülen bozuklukların tedavisinde de önemli bir rolünün olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
It is known that reproductive health, which is necessary for the reproduction of living organisms and the maintenance of their generations, is nowadays impaired by the effects of many genetic or environmental factors. Puberty is a developmental process in which sexual maturation is completed and sufficient reproductive capacity is reached. This process starts with the activation of the gonads by a complex neuroendocrine mechanism including various hormones and neuromodulators which are stimulatory and inhibitory at the central level. Especially kisspeptin, GnRH and GnIH hormones play an important role in this process at the central level. 
The aim of this thesis is to investigate the possible effects of irisin hormone, which is known as an exercise hormone, on kisspeptin, GnRH and GnIH secretions which have important roles in pubertal period. For this purpose, the effects on hormone secretion and intracellular calcium signalling were examined in immortal cell lines secreting kisspeptin, GnRH and GnIH by in vitro methods. In addition, with the increase in the number of diseases accompanied by neuronal damage in recent years, the neuroprotective activity of irisin hormone was also investigated by performing viability test in these cell lines.  
Within the scope of the study, it was firstly determined that irisin increased GnRH and kisspeptin secretions in immortal cell lines in a dose- and time-dependent manner after irisin administration, while GnIH secretion decreased statistically significantly (p<0.005). In the study on intracellular calcium signalling, no effect of irisin hormone was observed. Finally, it was determined that irisin hormone had a statistically significant neuroprotective effect in cell viability test studies (p<0,005). All these findings indicate that irisin has an effect on the neuroendocrine reproductive axis and may have an important role in the treatment of neuronal damage disorders as well as sexual dysfunctions.