Farklı rakımlarda yetiştirilen 0900 ziraat kiraz çeşidinde muhafaza süresince kalite değişimleri
Quality changes in sweet cherry cv. '0900 zi̇raat' grown at different altitudes during storage
Yazar: MERVE TAYTAK BULDUK
Danışman: PROF. DR. FERHAN KÜÇÜKBASMACI SABIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bahçe ürünlerinde verim, kalite ve derim sonrasındaki dayanıklılık özelliklerin belirlenmesinde tür-çeşit, çevre faktörleri ve kültürel uygulamalar etkili olmaktadır. Hasat öncesi kaliteyi etkileyen en önemli faktörler, ışık kalitesi ve yoğunluğu, sıcaklık, nem ve gece gündüz sıcaklık farkı gibi özellikleri ile yetiştirme bölgesinin denizden yüksekliğidir (rakım). Başta tekstür özellikleri olmak üzere, fenolik bileşikler ve antioksidan madde miktarındaki değişimlerde rakım etkili olmaktadır. Derim sonrası ürünün kalitesini arttırmak mümkün olmadığından tüketime veya sanayiye kaliteli ürün sunabilmenin ön koşulu kaliteli yetiştiriciliktir. Ülkemiz, birçok meyve türünde olduğu gibi kiraz yetiştiriciliğinde de giderek artan bir yetiştiricilik potansiyeline sahiptir. Türkiye kiraz üretici ülkeler arasında önemli bir yere sahip olup özellikle dış pazara daha erken dönemlerde ve daha kaliteli ürün sunma imkanı oldukça yüksektir. Kiraz çeşitleri arasından 0900 Ziraat çeşidi, pazarın yüksek oranda talep ettiği bir çeşittir.
Bu çalışmada, farklı rakımlarda yetişen 0900 Ziraat kiraz çeşidinin soğukta depolama ve raf ömrü süresince meyve kalitesindeki değişimlere etkisi araştırılmıştır. 965 m, 1250 m, 1600 m ve 1900 m rakımda bulunan ticari bahçelerden hasat edilen meyveler modifiye atmosfer poşetler içerisinde 1 °C ve %90 oransal nem içeren depolarda 35 gün süreyle muhafaza edilmiştir. Soğukta depolama süresince 7 gün aralıklarla meyvelerde fiziksel ve biyokimyasal değişimler incelenmiştir. Ayrıca her analiz döneminde soğuk depodan çıkarılan meyvelerin yarısı raf ömrü koşullarında (20 °C ve %60 oransal nem) 2 gün süreyle bekletilerek kalite analizleri tekrarlanmıştır.     
Yapılan değerlendirmeler sonucunda, soğukta depolama ve raf ömrü koşullarında kiraz meyvelerinde meydana gelen fiziksel ve biyokimyasal değişimlere meyvenin yetiştirildiği rakımın etkili olduğu belirlenmiştir. Muhafaza süresince meydana gelen ağırlık kaybı ve poligalakturonaz enzim aktivitesindeki artış ile meyve eti sertlik değeri ve meyve kabuk rengindeki değişimin yavaşlatılmasında 1600 m rakımda yetiştirilen meyvelerde daha olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca bu rakımda yetiştirilen kirazlarda toplam fenol, toplam antioksidan aktivite ve sap klorofil miktarındaki değişimler de daha yavaş gerçekleşmiştir. Sonuç olarak 1600 m rakımda yetiştirilen 0900 Ziraat çeşidinin diğer rakımlara göre soğukta depolama süresince kalite parametrelerini korumada daha etkili olduğu saptamıştır.

Abstract:
Quality, yield and postharvest storage life of horticultural commodities are directly influenced by species, cultivars, environmental factors and cultivation practices. Preharvest quality of produces are affected by light quality and intensity, temperature, humidity and difference between day and night temperatures, altitude of production area. Studies indicate that texture, phenolics and antioxidant substances are changed according to altitudes of orchards. High quality fruit production is a prime consideration to introduce compatible commodity to markets as postharvest quality increment is almost impossible. Turkey has an ever-increasing potential in sweet cherry production as seen in certain other fruits. Among the countries leading for sweet cherry cultivation, Turkey has particular features to introduce early or late ripening sweet cherry cultivars. Among the cultivars, 0900 Ziraat in particular has unique features in national or international markets.
       In this study, changes in fruit quality of 0900 Ziraat sweet cherry cultivar obtained from different altitudes were investigated during cold storage and shelf life. Fruits harvested from commercial orchards at altitudes of 965 m, 1250 m, 1600 m and 1900 m were stored in modified atmosphere packages at 1 °C and 90% relative humidity for 35 days. Physical and biochemical changes in fruits were investigated at 7-day intervals during cold storage. In addition, half of the fruits taken out of the cold storage in each analysis period were kept under shelf life conditions (20 °C and 60% relative humidity) for 2 days, and the quality analyzes were repeated.
Overall investigations revealed that the altitude was effective on physical and biochemical features of the sweet cherry fruits during cold storage and shelf life. The fruits cultivated at 1600 m gave better results for delaying the weight loss and polygalactronase enzyme activity as well as fruit firmness and biochemical attributes during cold storage. Besides, changes in total phenol, total antioxidant activity and pedicel chlorophyll concentration of these fruits were slower than others. To sum up, the cherry fruits cv. 0900 Ziraat cultivated at 1600 m were more suitable samples than others for maintaining the quality features during cold storage.