Medyada kadın asker temsilinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi
Representation of female soldiers in media in context of gender
Yazar: AYŞEGÜL SUNAL
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL DEMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Askerler = Soldiers ; Kadınlar = Women ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Kültür = Culture ; Medya = Media ; Silahlı kuvvetler = Armed forces ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk Silahlı Kuvvetleri = Turkish Military Forces

Özet:
Kurumların toplumsal cinsiyet kalıplarını yeniden üreten mekanizmalar olması
bağlamında Türk toplumunda ordu kültürü, sosyo-kültürel yapıyı, yaşam şeklini ve anlayış
örüntülerini biçimlendiren bir özelliğe sahiptir. Ordu ve silahlı kuvvetler genelde maskülen
bir alan ve askerlik erkek mesleği olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle çalışmada toplumsal
cinsiyet örüntülerinin en keskin hissedildiği, erkekliğin yeniden inşa edildiği ve yeniden
üretildiği bir alan olması nedeniyle Türk ordusunda görev alan kadın askerler ele alınmıştır.
Kadının toplum içindeki yeri ve geleneksel rolüne ilişkin tanımlamaların rahatça
gözlemlenebildiği medya, kadının toplumsal cinsiyetinin analiz edilmesinde önemli bir role
sahiptir. Bu sebeple çalışmada medya toplumsal gerçekliği yansıtan önemli bir araç olduğu
için, medyada toplumsal cinsiyet temsili kadın askerlerin medyada yer alma biçimleri
üzerinden analiz edilmiştir. Çalışmada, medyada kadın askerlerin temsilinde kadınların genel
olarak maskülen bir iş olarak görülen ve zor olan askerlik mesleğini layıkıyla yerine
getirdikleri vurgusu yapılmakla birlikte kadına atfedilen toplumsal cinsiyet rolleri olan iyi ve
fedakâr anne ve eş olma rolleri üzerinde durularak üstü kapalı da olsa toplumsal cinsiyet
ayrımcılığının yapılmaya devam edildiği ve kadınların profesyonel anlamda askerlik
yapmasının sıra dışı bir olaymış gibi gösterilmeye çalışıldığı, kadının asker kimliğiyle
yüceltildiği, diğer yandan da medyanın toplumsal cinsiyet örüntülerini yeniden ürettiği,
cinsiyetçi bir dil kullandığı iddia edilmektedir.
Çalışmanın amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli kadın subay ve astsubayların
medyada temsil ediliş biçimlerinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesidir. Ataerkil
ideolojiler tarafından meydana getirildiği düşünülen kadının toplumsal konumunun ve bu
çerçevede kurgulanan imajının yazılı ve görsel medyada kadın askerler ile ilgili yapılan haber
ve röportajlar aracılığıyla detaylı bir incelemesinin yapılacağı çalışmada medyanın toplumsal
cinsiyet örüntülerini yeniden üreten önemli bir araç olduğunun gösterilmesi amaçlanmaktadır.
Tez için öncelikle literatür taraması yapılmıştır. Sonrasında yazılı ve görsel medyada
kadın askerler ile ilgili yer alan haber ve röportajlar incelenerek medya metinlerinin içerik
çözümlemesi yapılmıştır. Kadın askerlerin toplumsal cinsiyet bağlamında nasıl temsil
edildikleri, medyanın kadın askerler ile ilgili yapılan haber ve röportajlarda cinsiyetçi bir dil
kullanıp kullanmadığı ortaya konulmuştur. Haber ve röportajlar (random) örnekleme yöntemi
(rastgele/tesadüfî örnekleme) ile seçilmiştir. Elde edilen sonuçlar çözümlenip analiz
edilmiştir.

Abstract:
In the context of the mechamism that reproduce the gender patterns constantly, the
army culture has a feature that shapes the socio-cultural structure, life style and the patterns of
understanding. The army and the armed forces are generally regarded as a masculine field and
a male profession. Therefore, this study focus on women soldiers in the Turkish Army, where
masculinity is rebuilt and reproduced repeatedly and the gender patterns are felt most deeply.
Media is a stage where women can be easily observed in terms of their place and
traditional role in society, and it plays an important role in analyzing the gender roles of
women. Also media has an important role that reflects social reality.
As a result, in media it is emphasized that women fulfill the military profession that described
as a "sacred" and "difficult" work, which is generally seen as a masculine area. However it is
seen that gender discrimination continues to be made even though it is covered by focusing on
the roles of gender roles assigned to women as self-sacrificing parents and being a good wife.
Also it is claimed that women are tried to be shown as an extraordinary being in the
professional way, that the woman is glorified by her military identity while the media
reproduces gender patterns and uses a sexist language.
The aim of the study is to reveal the representation of the female military officers and
military sergeants who serve for the Turkish Armed Forces in the context of gender. For this
purpose, it is aimed to show that the media is an important instrument for the reproduction of
gender patterns in the study where the social position of the woman thought to be created by
patriarchal ideologies and the image of the woman constructed in this context through a news
and interview about women soldiers in written and visual media.
Firstly, related literature has been reviewed. After that, the content and discourse
analysis of the media texts were made by examining the news and interviews about the female
soldiers in the written and visual media. These linguistic examinations of randomly selected
news and interviews about women soldiers let us know about how women are represented in
the context of gender, whether the media uses a sexist language