Palyatif bakım hastalarında bası yarası ve beslenme düzeyleri ilişkisinin incelenmesi
An investigation of the relationship between pressure sores and nutritional levels in palliative care patients
Yazar: BETÜL YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK ÜNLÜ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Palyatif Bakım Ana Bilim Dalı / Palyatif Bakım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Palyatif bakım alan hastalarda bası yarası ve beslenme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmaya 15.03.2023-15.09.2023 tarihleri arasında Ünye Devlet Hastanesi ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Palyatif Bakım biriminde yatış yapan 60 hasta dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında dahil edilme kriterlerine uyan tüm hastalara Sosyo-Demografik Bilgi Formu Braden Risk Değerlendirme Ölçeği ve Nutrisyonel Risk Skoru (NRS-2002) yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Hastaların rutin biyokimya hemogram sonuçları alınıp, antropometrik ölçümleri (üst kol çevresi, baldır çevresi) yapılıp çalışmada kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS.22.0 programı ile analiz edilmiştir. İstatistiksel analiz için bağımsız örneklem T testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Post Hoc Turkey HSD ile yapılmıştır. Normal dağılım göstermeyen gruplarda Kruskal Wallis analizi kullanılmıştır. İlişkisel analizleri belirlemek için ise Pearson korelasyon analizi ile Ki-kare testleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. Çalışmaya dahil edilen 60 hastanın %58,3'ü erkek, yaş ortalamaları 72,35 ve %68,3'ü 70 yaş ve üzerindedir. %45'inin primer tanısı kanser, %28,3'ünün nörolojik hastalık ve %26,7'sinin genel durum bozukluğudur. Üst kol çevresi ortalaması 24,73 cm baldır çevresi ortalaması 33,27 cm'dir. Nrs skoru ortalamaları 3,20, Braden Risk skoru ortalaması 17,3'tür. Hastaların %50'si oral beslenmekte, %38,3'ünde bası yarası mevcuttur. Bası yaralarından evre olarak en çok 4. Evre bulunmaktadır. Bası yaralarının en çok %65,2 oranında sakrumda olduğu tespit edilmiştir. Hastaların beslenme şekilleri ile NRS skoru arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). NRS skoru ile Bası yarası durumları arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Bası yarası durumları ile beslenme şekilleri istatistiksel olarak incelendiğinde aralarında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür (p<0,05). Hastaların beslenme şekilleri ile Braden Risk skoru arasında yine NRS risk değerlendirme ile Braden risk değerlendirmesi arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). NRS skorları ile Braden Risk skorları arasından anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Kan bulgularından albümin ile NRS risk değerlendirmesi arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0,05). Albümin ile NRS skoru arasında negatif yönde Braden Risk skoru ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,05). Hastaların palyatif bakıma yatış yapacakları zaman beslenme ve bası yarası açısından risk altında olup olmadıklarının tespiti için tarama araçlarıyla değerlendirilmelerinin önemli olduğu ve bu sonuçlara göre gereken besin takviyeleri verilerek bası yaralarının önlenmesine yönelik önemli bir adım atmak gerektiği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Palyatif bakım, bası yarası, beslenme

Abstract:
To investigate the relationship between pressure sores and nutrition in palliative care patients. This descriptive and cross-sectional study included 60 patients who were hospitalized in Ünye State Hospital and Tokat Gaziosmanpaşa University Palliative Care Unit between 15.03.2023-15.09.2023. The Socio-Demographic Information Form, Braden Risk Assessment Scale and Nutritional Risk Score (NRS-2002) of all patients who met the inclusion criteria were examined together with the face-to-face interview method. Routine biochemistry and hemogram results of the patients were obtained and anthromopetric measurements (upper arm, calf type) were made and their characteristics were used. The data obtained from the study were analyzed with SPSS.22.0 program. For statistical analysis, independent T test, one-way analysis of variance (ANOVA), Post Hoc Turkey HSD were used. Kruskal Wallis analysis was used in normally distributed groups. Pearson distribution analysis and Chi-square tests were used to determine correlational analysis. Statistical significance level was taken as p<0,05. Of the 60 patients included in the study, 58,3% were male, the mean age was 72,35 years and 68,3% were 70 years or older. The primary diagnosis was cancer in 45%, neurologic disease in 28,3% and general condition disorder in 26,7%. The mean upper arm circumference was 24,73 cm and the mean calf circumference was 33,27 cm. The mean NRS score was 3,20 and the mean Braden Risk score was 17,3. Fifty percent of the patients were orally fed and 38,3% had pressure sores. The most common stage of pressure sores was stage 4. It was determined that 65,2% of the pressure sores were mostly on the sacrum. A significant difference was found between the dietary patterns of the patients and NRS score (p<0,05). A significant difference was found between NRS score and pressure sore status (p<0,05). When pressure sore status and dietary patterns were analyzed statistically, a significant difference was found between them (p<0,05). There was a significant difference between the nutritional patterns of the patients and the Braden Risk score and between the NRS risk assessment and the Braden risk assessment (p<0,05). A significant relationship was found between NRS scores and Braden Risk scores (p<0,05). There was a significant difference between albumin and NRS risk assessment (p<0,05). There was a significant negative correlation between albumin and NRS score and a significant positive correlation with Braden Risk score (p<0,05). It can be said that it is important to evaluate patients with screening tools to determine whether they are at risk in terms of nutrition and pressure sores when they will be hospitalized in palliative care, and an important step should be taken to prevent pressure sores by giving the necessary nutritional supplements according to these results.

Keywords: Palliative care, pressure ulcers, nutrition