Oğuz grubu Türk lehçelerindeki hareket fiillerinde yalancı eşdeğerlikler
False equvalences between action verbs in Oghuz group Turkish languages
Yazar: SADİYE ERTUĞ
Danışman: Y.DOÇ.DR. ÖZEN YAYLAGÜL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalısma ile Oguz Grubu Türk Lehçeleri olarak kabul edilen Türkiye, Azeri, Türkmen ve deGagauz Türkçesi sözlüklerindeki hareket fiillerinde yer alan yalancı esdegerlikler tespitedilmeye çalısılmıstır. Bu grupta yer alan lehçeler ses, tarihi kaynaklar gibi yönlerdenbirbirine yakınlık gösterseler de aynı ses veya sekil özelliklerine sahip hareket fiilleriyansıttıgı anlamlar bakımından farklılık arz edebilir. Bu da bu lehçelerden yapılacakçevirilerde problemlere yol açabilir. ste bu çalısmada, bu lehçelerde yalancı esdegerdurumunda olan hareket fiilleri tespit edilerek, çeviri problemlerinin, anlam karısıklıgınıngiderilmesi amaçlanmaktadır. Bu nedenle de adı geçen dört lehçenin sözlügü karsılastırılarakhareket fiilleri tespit edilmis, yansıttıkları anlamlara bakıldıktan sonra bu fiiller, kısmî veyalancı esdegerler olarak tasnif edilmistir. Bu tasnif sırasında sözcüklerin metafor, metonomi,somutlastırma gibi çesitli anlam olaylarıyla farklı anlamlar kazandıgı da ortaya koyulmustur.Böylece adı geçen dört lehçe sözlügünde birbiriyle anlam bakımından örtüsen es degerlihareket fiilleri oldugu gibi kısmen ve de tamamen farklılasarak yalancı es degerli durumunagelen ve de dikkat edilmedigi takdirde anlam karısıklıgına yol açan hareket fiillerinin oldugutespit edilmistir.Bu baglamda bu çalısmanın bu dört lehçeden yapılacak çeviri çalısmalarında faydalı olacagınıve bu alanda bundan sonra yapılacak çalısmalara da ısık tutacagı düsünülmektedir.

Abstract:
Through this study, it has been tried to determine the false equivalences between action verbsin the dictionaries of Turkey, Azerbaijani, Turkmen and Gagauz Turkish, accepted as OghuzGroup Turkish Languages. Although the dialects which are present in this group seem to besimilar to each other in aspects of sound and historic origins, some action verbs, having thesame sound or form features, can demonstrate differences in terms of the meaning the convey.So, this can cause some problems in translations from these dialects. And in this study, it isaimed to eliminate translation problems and ambiguities in the meaning by determing theaction verbs which are false equivalents in these dialects. For this reason, after the dictionariesof these four dialects have been compared to each other, action verbs have been determinedand after their meanings have been examined, they have been classified as partial and falseequivalences. During this classification, it has been noted that these words have gaineddifferent meanings through varios meaning matters such as metaphore, metanomy andconcretization.Thus, it has been determined that in the dictionaries of four dialects previously mentioned,there are action verbs which turn into false equivalents by getting different partly or entirelyand cause ambiguity in meaning if not paid attention as well as some equivalent action verbswhich correspond with each other in terms of meaning.To that affect, it is thought that this study will be useful in translation studies from these fourdialects and shed light on the following studies in this area.