Farklı etiyopatogeneze sahip hastalığı olan çocukların ebeveynlerinde aşı kabülü ve ilişkili faktörler
Vaccine acceptance and related factors in the parents of  children with diseases of different etiopatogenesis
Yazar: AYÇA KÖMÜRLÜOĞLU TAN
Danışman: PROF. DR. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Aşılama, çocuk sağlığını koruma ve bulaşıcı hastalıkları önlemede en başarılı, en güvenli ve en maliyetsiz yaklaşımdır. Son yıllarda 'Aşı Tereddütü' ve 'Aşı Reddi' dünya genelinde artmaktadır. Bu çalışmada farklı etiyopatogeneze sahip hastalıkları olan çocukların ebeveynlerinde aşı kabulü ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 6-12 yaş arası, Otizm spektrum bozukluğu (OSB), Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), Tip 1 diyabetes mellitus (T1DM), konjenital kalp hastalığı (KKH), konjenital hipotiroidi (KH), Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA)  tanısı almış hastalar ve sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Katılımcıların annelerine "sosyodemografik veri formu", "Çocukluk Çağı Aşıları Hakkında Ebeveyn Tutumları Ölçeği (PACV)" ve "Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği (PARI)" uygulandı. Çalışmaya 546 hasta ve 617 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 1163 katılımcı katıldı. Tüm katılımcılar arasında aşı tereddütü oranı %14,7 olarak saptandı. Hastalık grupları arasında en yüksek aşı tereddütü oranına (%33,7) ve en yüksek PACV ortalama puanına (42,37 ± 19,15) T1DM tanılı çocukların ebeveynleri sahipti (p<0,05). Ev hanımlarında, asgari ücret ve altında aylık geliri olanlarda aşı tereddütü oranı anlamlı düzeyde yüksekti (p<0,05). Aşı yan etkisi yaşamış olmak, ebeveynlerin COVID-19 aşılama durumları ve aşılarla ilgili bilgi aldıkları kaynaklar aşı tereddütü oranını anlamlı düzeyde etkilemişti (p<0,05). Aşı içeriklerinin hastalıklara neden olduğu endişesi ve yan etki korkusu aşı tereddütünün en sık rastlanan iki nedeni idi. Sağlık personellerinin aşılar hakkında daha fazla bilgi vermesi ise aşı tereddütüne yönelik en sık önerilen çözüm önerisi idi. Aşı ile önlenebilir hastalıklardan korunmada oldukça kritik olan bu hastalıkta ebeveynlerin aşılar ve hastalık hakkında ayrıntılı olarak bilgilendirilmesi önemlidir. Ebeveyn aşılama kararını etkileyen birçok faktörün olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
Vaccination is the most successful, safest and most cost-effective approach to protecting children's health and preventing infectious diseases. In recent years, 'Vaccine Hesitancy' (VH) and 'Vaccine Refusal' (VR) have been increasing worldwide. This study aimed to evaluate vaccine acceptance and related factors in the parents of children with diseases of different etiopathogenesis. The study included children aged 6-12 years diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD), Attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD), Type 1 Diabetes Mellitus (T1DM), Congenital heart disease (CHD), Congenital hypothyroidism (KH), Familial Mediterranean Fever (FMF) and a healthy control group. A sociodemographic data form, the Parent Attitudes About Childhood Vaccinations Survey (PACV) and the Parental Attitude Research Instrument (PARI) were administered to the mothers of the participants. A total of 1163 participants (546 patients and 617 healthy controls) participated in the study. The VH rate was 14.7%. Among the disease groups, parents of children diagnosed with T1DM had the highest rate of VH (33.7%) and the highest PACV mean score (42.37±19.15) (p<0.05). The rate of VH was significantly higher among housewives and those with a monthly low income (p<0.05). Vaccine adverse effects, parents' COVID-19 vaccination status, and the information sources about vaccines significantly affected the rate of VH (p<0.05). Concern that vaccine ingredients cause diseases,  and fear of side effects were the two most common reasons for vaccine hesitancy. The most frequently suggested solution to VH was for healthcare workers (HCWs) to provide families more information about vaccines. It is important for parents to be informed in detail about vaccines and the disease, which is very critical in protecting against vaccine-preventable diseases. It has been shown that different  factors influence the parental vaccination decision.