Hizmet sektörü çalışanlarında güvenlik iklimi algısının iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına etkisi
The effect of the safety climate perception of service sector employees on occupational health and safety practices
Yazar: AYLİN SİNEM GÜLTAÇ
Danışman: PROF. DR. AYTAP SEZER
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Güvenlik iklimi kavramı işyerinde iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının önemli bir parçasıdır. Pozitif güvenlik iklimi sayesinde işyerlerinde istenmeyen durum ve davranışların önüne geçilebilmektedir. Hizmet sektöründe mesleki, iş sağlığı ve güvenliği ve ilk yardım gibi eğitimlerin alınmaması, kişisel koruyucu donanım kullanılmaması, ergonomiye uygun olmayan çalışma ortamları ve koşulları, yöneticinin tavrı ve iletişim gibi konular pozitif güvenlik ikliminin inşa edilmesini zorlaştırmaktadır. 
Bu araştırma hizmet sektörü çalışanının güvenlik iklimi algısı ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevcut durumunun tespit edilmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırmada güvenlik iklimi algısının ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili davranışlarının demografik özellikler ve çeşitli değişkenler (kişisel koruyucu donanım kullanım durumu, kişisel koruyucu donanım türü, son 1 yıl içerisinde iş kazası geçirme durumu, son 1 yıl içerisinde geçirilen iş kazası türü, en sık karşılaşılan sağlık problemleri) ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Muş ilinde hizmet sektöründe çalışan 345 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama araçları; Kişisel Bilgi Formu, İş Sağlığı ve Güvenliği Soruları ve Güvenlik İklimi Ölçeği olmak üzere 3 bölümden oluşmaktadır.  Araştırmada veriler rastgele örnekleme yöntemi kullanılarak anket yoluyla yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 24.0 Paket programı ile analiz edilerek tanımlayıcı istatistikler ((frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama (x̄) ve standart sapma (ss)), Independent Sample T testi (Bağımsız Örneklem T testi), One Way ANOVA testi (Tek Yönlü Varyans Analizi) ve Dunett T3 PostHoc testinden yararlanılmıştır.
Araştırmaya göre; çalışanların güvenlik iklimi algısının düşük olduğu, %73'ünün mesleği hakkında herhangi bir eğitim almadığı, bankacılık faaliyetleri çalışanlarının mesleki eğitim alma durumunun diğer faaliyet türlerine göre daha fazla olduğu, %96,4'ünün iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hiçbir eğitim almadığı, ilk yardım eğitimi alanların sayısının yalnızca %18 olduğu, %14,8'inin işyerinde kişisel koruyucu donanım kullandığı ve %28,1'inin son 1 yıl içerisinde işyerinde iş kazalarına maruz kaldıkları ortaya çıkmıştır. Bu araştırma ile iş sağlığı ve güvenliği ve güvenlik iklimi kavramları ile ilgili farkındalık sağlanması, işyerlerinde iş kazaları ve ramak kala olayların en aza indirilmesi ile güvenli çalışma ortamları sağlanması yönünde çalışanların bilinçlendirilmesi hedeflenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, Güvenlik İklimi, Hizmet Sektörü, İş Kazaları

Abstract:
The concept of safety climate is an important part of occupational health and safety practices in the workplace. Thanks to a positive safety climate, undesirable situations and behaviors can be prevented in workplaces. In the service sector, issues such as not receiving occupational, occupational health and safety and first aid training, not using personal protective equipment, working environments and conditions that are not suitable for ergonomics, manager's attitude and communication make it difficult to build a positive safety climate.
This research was conducted with the aim of determining service sector employees' perception of safety climate and their situation regarding occupational health and safety. In the research, the perception of safety climate and behaviors related to occupational health and safety are affected by demographic characteristics and various variables (personal protective equipment usage status, type of personal protective equipment, having had a work accident in the last year, type of work accident in the last year, the most frequently encountered Its relationship with health problems has been examined. The sample of the research consists of 345 participants working in the service sector in Muş province. Data collection tools; The Personal Information Form Occupational Health and Safety Questions and Safety. Data were collected through face-to-face interviews through a survey using random sampling method. The data obtained were analyzed with the SPSS 24.0 Package program and descriptive statistics (frequency (f), percentage (%), arithmetic mean (x̄) and standard deviation (ss)), Independent Sample T test, One Way ANOVA test (One-Way Analysis of Variance) and Dunett T3 PostHoc test were used.
According to the research, employees' perception of safety climate is low, 73% have not received any training about their profession, banking activities employees are more likely to receive professional training than other types of activities, 96.4% have not received any training on occupational health and safety, their first it was revealed that the number of those receiving assistance training was only 18%, 14.8% used personal protective equipment at work, and 28.1% were exposed to occupational accidents at work in the last year. This research aims to raise awareness about the concepts of occupational health and safety and safety climate, to raise awareness of employees in minimizing occupational accidents and near misses in workplaces and providing safe working environments.
Keywords: Occupational Health and Safety, Safety Climate, Service Sector, Occupational Accidents