İşyerinde arkadaşlık ilişkilerinin temel belirleyicileri ve örgütsel sonuçlar üzerine etkisi
Basic determinants of workplace friendship relations and their organizational consequences
Yazar: ECE ÖMÜRİŞ
Danışman: DOÇ. DR. V. RÜYA EHTİYAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Arkadaşlık = Friendship ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Otel personeli = Hotel personel ; Oteller = Hotels ; Ölçekler = Scales ; İşyeri = Work place

Özet:
Günümüzde işyerinde saklı bir yapı içine bürünmüş olan yakın işyeri arkadaşlıklarının çalışanlar üzerinde bireysel ve örgütsel etkileri aşikardır. İşyerinde yakın arkadaşlık ilişkileri ile ilgili yapılan çalışmalar genellikle arkadaşlıkların bireysel ya da örgütsel sonuçlar üzerine etkisine odaklanmıştır. Kuramsal ve görgül çalışmalarda arkadaşlıkların oluşumu ile ilgili sorulara ilginin düşük düzeyde kaldığı belirlenmektedir. Buradan hareketle işyerinde yakın arkadaşlıkların çalışanlar arasında bireysel faktörlere dayanarak nasıl ya da neden oluşturulduğu sorusu bu tez çalışmasına rehber olmuştur. 
Bu tez çalışmasının amacı, iş ortamında kurulan yakın arkadaşlık bağlarını oluşturan boyutları ortaya koyacak özgün bir ölçek geliştirmek ve bu ölçek yardımıyla örgütlerin beşeri ve sosyal yönünü oluşturan en önemli dinamiklerden biri olan arkadaşlık ilişkilerinin anlaşılmasını sağlamaktır. Araştırmanın ikinci amacı ise, geliştirilen ölçek yardımıyla arkadaşlık ve işten ayrılma davranışı arasındaki ilişkilerde iş arkadaşlarından algılanan destek, iş arkadaşlarından duyulan memnuniyet, iş tatmini ve örgütsel bağlılık değişkenlerinin aracı rolünün bir bütün olarak ele alınması olarak belirlenmiştir.
Bu çalışmada görüşme, açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve model testi gibi hem nitel hem de nicel analiz tekniklerinin yer aldığı karma yöntem yaklaşımı izlemiştir. Türkiye'nin en iyi turizm cazibe merkezlerinden biri olan Antalya'da konaklama işletmeleri çalışanları üzerinde yapılan araştırma ile işyerinde yakın arkadaşlıkların boyutları üzerine geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Geliştirilen işyerinde yakın arkadaşlık ölçeği ile belirlenen örgütsel sonuçlar arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiş; araştırmanın sonuçları yorumlanarak gelecek çalışmalar için bazı yeni soruların ipuçları olabilecek olgulara da dikkat çekilmiştir.

Abstract:
Workplace friendships in organizations apparently have individual and organizational effects. Research on workplace friendships has generally focused on individual and organizational consequences of these friendships. Interest related to formation of workplace friendships has received little attention either theoretically or empirically. Thus, the question of how and why workplace friendships develop between employees based was the focus of this dissertation. 
The purpose of this study was to develop a scale which is specific to Turkish culture to be used to study the dimensions of workplace friendships and to understand the nature of these friendships as an important social aspect of organizations. It further aimed to explore the moderating role of perceived coworker support, satisfaction from coworkers, job satisfaction, and organizational commitment on the relationship between workplace friendship and intention to leave.
In this study, mixed research methods approach including quantitative and qualitative techniques as interview, exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis and model testing was used. A reliable and valid scale of workplace friendships was developed using hotel employees in one of the main attraction centers of Turkey, Antalya as participants. Significant relationships between workplace friendships and organizational consequences were found. In addition, ideas for further research were discussed.