Özel okullarda öğretmenlerin mesleki gelişimi
Teachers' professional development in private schools
Yazar: HANDE ÖZKESKİN
Danışman: PROF. DR. AHMET YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki gelişme = Professional development ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Piyasalaşma = Marketization ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Özel okullar = Special schools ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Özel okul öğretmenlerinin mesleki gelişimlerini hayat boyu öğrenme ve piyasalaşma süreçleri çerçevesinde değerlendiren bu çalışmada nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada ilk olarak ulusal ve uluslararası belgelerde öğretmenlerin mesleki gelişimine yönelik söylemler analiz edilmiştir. Hem özel okulda çalışan öğretmen ve yöneticilerle hem de öğretmenlere mesleki gelişim hizmeti sunan kişilerle mesleki gelişime yönelik deneyimlerine ilişkin görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelere 10 öğretmen, 5 okul yöneticisi ve 5 eğitim hizmeti sunan kişi dahil edilmiştir. Söylem analizinden ve görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. 
Araştırma sonuçlarına göre, hayat boyu öğrenme ve eğitim politikaları bağlamında, öğretmenlerin mesleki gelişiminin eğitim reformlarının ve öğrencilerin başarısı için bir gereklilik olduğuna ve öğretmenlerin nitelikli kalmaları için mesleki gelişime sürekli katılmaları gerektiğine yönelik söylemler bulunmaktadır. Ayrıca etkili bir mesleki gelişimin özellikleri arasında kariyer sürecine yönelik, okul temelli ve işbirliğine dayalı modellerin ve mesleki gelişimde akreditasyon ve denetimin önemi ön plana çıkarılmıştır. Özel okul öğretmenlerinin, yöneticilerinin ve mesleki gelişim hizmeti sunan kişilerin söylemlerinden ve deneyimlerinden mesleki gelişim öncelikli olarak özel okulda çalışmak ve nitelikli işgücü ile ilişkilendirilmekte, bunun yanı sıra mesleki gelişimin her okulun kendi bağlamına özgü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin mesleki gelişime katılımlarında dışsal motivasyon açısından okulun yönlendirmesi; iş bulma ve network (çevre) oluşturma amacı ile pazarlama stratejileri ve reklamlar; içsel motivasyon olarak öğretmenin öğrenmeye açık olması, öğrenciye sağlayacağı faydanın verdiği haz ve topluma hizmet öne çıkmaktadır. Öğretmenlerin mesleki gelişim etkinliklerinden memnun kalmalarında ise hap bilgilerin verilmiş olması, paylaşım ve erişim imkanlarının yanı sıra eğlenmelerinin etkili olduğuna ulaşılmıştır. 
Uluslararası ve ulusal politika belgelerindeki söylemler, özel okullarda çalışan öğretmen, yönetici ve özel okullara eğitim ve danışmanlık hizmetleri sunan kişilerin mesleki gelişime yönelik söylemleri ve deneyimleri bir arada değerlendirildiğinde, özel okullardaki öğretmenler için mesleki gelişimin hayat boyu öğrenme ve eğitimdeki neoliberal dönüşümlerin etkisiyle bir yetişkin eğitimi pratiğinin ötesinde tanımlandığı ve işlediği sonucuna ulaşılmıştır. Özel okullar içerisinde bulunduğu kar etme sürecindeki yapılanmasını yürütebilmek adına hem mesleki gelişimi bir araç hem de bir amaç olarak kullanmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Hayat boyu öğrenme, yetişkin eğitimi, öğretmenlerin mesleki gelişimi, neoliberal dönüşüm, piyasalaşma

Abstract:
This study employs a qualitative research design to analyze teachers' professional development in terms of private school teachers considering the framework of lifelong learning and marketization in education. First, discourse analysis was made on national and international documents regarding teachers' professional development. Then interviews have been held with both teacher trainers and teachers and leaders from private schools about their experiences on professional development. 10 teachers, 5 school leaders and 5 professional development providers were interviewed. Content analysis was employed with the data collected through discourse analysis and interviews.
According to the results of the study, national and international documents emphasized the importance of teachers' professional development as a necessity to achieve the aims of educational reforms and raise successful students as well as continuous participation in professional development is important for teacher quality. In addition, school based, collaborative and career phase focused professional development models and accredited professional development activities are highlighted as what makes a professional development effective. According to the experiences of teacher trainers, private school teachers and leaders, professional development is related to working in a private school, qualified workforce and unique to each school as well. Teachers are extrinsically motivated to participate in professional development in terms of school requirements, as a way of finding jobs and networking or getting interested thanks to the commercials. From the point of intrinsic motivation, teachers are keen to participate in professional development because they are open to learning and enjoying the results of the professional development in terms of students and society. Also, it is found that teachers are glad from a professional development activity when they receive quick tips and takeaways, have chances to access easily and interact with others as well as have fun.
Overall findings indicate that professional development of private school teachers is defined and operates beyond adult education in the context of lifelong learning and neoliberal transformations in education. Professional development is both a goal and tool for private schools in order to maintain their structure based on making profit. 

Key Words: Lifelong learning, adult education, teachers' professional development, neoliberal transformation, marketization