Cezalandırıcı tazminata hükmedilen yabancı mahkeme kararlarının tenfizi
Enforcement of foreign punitive damages judgments
Yazar: EMİRHAN KALLENCİ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE YASEMİN AYDOĞMUŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Düşünsel kökleri çok daha eskilere dayanmakla birlikte modern uygulaması Anglo-Sakson hukuk sistemi içerisinde şekillenen cezalandırıcı tazminat müessesesi, haksız fiil sorumlusunun cezalandırılması, onun ve diğer kimselerin benzer davranışlardan caydırılması amacıyla, belirli hâllerde ve telafi tazminatına ek olarak, zarar görene ödenmesine hükmedilen parasal tutardır. Türkiye'nin de benimsediği Kara Avrupası hukuk sistemi sorumluluk hukukuna hâkim genel ilkelere göre ise tazminat, zarara uğrayanın kaybını gidermeye yöneliktir ve zenginleşmeye yol açmamalıdır. Bir başka deyişle zarar miktarı, hükmedilecek olan tazminata bir üst sınır oluşturmaktadır. Çalışmamızda, ilk bakışta hukukumuza yabancı gibi görünen cezalandırıcı tazminat yaptırımına hükmedilmiş bir yabancı mahkeme kararının Türkiye'de tenfizinin mümkün olup olmadığı sorusuna cevap aranmıştır. Bu doğrultuda ilk
bölüm cezalandırıcı tazminat kurumunun detaylıca irdelenmesine ayrılmış; bu kurumun tarihsel gelişimi, amaçları ve güncel uygulaması İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri örnekleri üzerinden aktarılmıştır. İkinci bölümde Türk tazminat hukukunun genel özellikleri açıklanmış, bununla birlikte Türk hukukunda istisnai addedilen ancak sayıları azımsanmayacak kadar çok olan, zarar miktarını aşan ya da zarar olmasa dahi hükmedilebilir nitelikteki özel hukuk yaptırımları ve bu yaptırımların amaçları bakımından Anglo-Sakson hukuk sistemindeki cezalandırıcı tazminatla benzerlikleri üzerinde durulmuştur. Son bölümde ise tezin başlığını oluşturan asıl mesele, hukukumuzdaki tenfiz düzenlemeleri çerçevesinde tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Cezalandırıcı tazminat, medeni ceza, özel hukuk cezası, misli tazminat, tanıma, tenfiz, kamu düzeni.

Abstract:
The punitive damages sanction, the modern application of which has been shaped in the Anglo-Saxon legal system -although its ideational roots go back much further- is the monetary amount that is ordered to be paid to the injured person in certain cases and in addition to compensatory damages. It aims to punish the person responsible for the outrageous conduct and to deter him and the others from similar actions. According to the general principles governing the liability law of the Continental European legal system adopted by Turkiye, the damages aim to restore only the loss of the injured person and should not lead to enrichment. In other words, the amount of loss constitutes an upper limit to the damages to be awarded. In this study, an answer was sought to the question of whether it is possible to enforce foreign punitive damages awards which seem unknown to Turkish law, in Turkiye. In this direction, the first chapter was devoted to the detailed analysis of the punitive damages remedy, the historical development, purposes and current application of this remedy were explained through the examples of England and the United States of America. In the second part, an overview of Turkish damages law was provided. Damages exceeding the loss of the plaintiff that are considered exceptional, but nonetheless make up a significant amount, in Turkish law, were presented and the similarities of these sanctions with punitive damages in the AngloSaxon legal system were emphasized. In the last part, the main issue that formed the title of this thesis was discussed within the framework of regulations regarding enforcement of foreign awards in Turkish law. Keywords: Punitive damages, exemplary damages, multiple damages, recognition, enforcement, public policy, public order.