Eskişehir yöresi geleneksel dokumalarda kullanılan desenlerin incelenmesi: Sivrihisar ve Dağküplü örneği
An analysis of the patterns used in traditional weavings of the Eskisehir region: The case of Sivrihisar and Dagküplü
Yazar: BÜŞRA TOMBAK
Danışman: PROF. DR. CAFER ARSLAN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
En eski kumaş oluşturma yöntemi olan dokuma, Anadolu'nun hemen her bölgesinde yapılmış ve ihtiyaçlar doğrultusunda zamanla insanlar için gelir kaynağı olmuştur. Dokuma yüzeylerini oluşturmada kullanılan tekniklerden biri olan kirkitli dokumalar; Eskişehir iline bağlı Sivrihisar ilçesi üzerinden ele alınmıştır.  Geçmiş dönemlere ait kirkitli dokuma örnekleri bulabildiğimiz Sivrihisar ilçesinde uzun yıllar herhangi bir dokuma faaliyetinin yapılmadığını söylemek mümkündür. Ancak 2020 yılıyla açılan Sivrihisar Uygulamalı Kilim Müzesiyle bu durum değişmiştir. Müzede geçmiş yıllarda üretilmiş olan kilim, cicim ve zili teknikleriyle yapılan yaygılar sergilenirken aynı zamanda başka bir bölümde de yeni dokumalar yapılmaktadır. Bu çalışmada, sergilenen ürünler orijinal fotoğrafları ile teknik, motif, renk gibi yüzey özellikleri bakımından sınıflandırılarak analiz edilmiştir.  
Eskişehir ilinin Sarıcakaya ilçesine bağlı Dağküplü köyünde yapılmış olan dokuma örnekleri baz alınarak mekikli dokuma tekniği araştırılmıştır. Yörede ulaşılan örtü, peşkir, çarşaf ve sofra bezi örnekleri mekikli dokuma tekniği kullanılarak üretilmişlerdir.  Ulaşılan örnekler doğrultusunda elde edilen bilgiler ürün fotoğrafları ile birlikte analiz edilerek sunulmuştur. İpekli ve pamuklu ürünlerin sınırlı sayıda ulaşıldığı köyde dokuma faaliyetleri 1980'li yıllara kadar devam etmiştir. Köyde günümüzde dokumacılık yapılmamaktadır.

Abstract:
Weaving the oldest method of fabric creation, has been practiced in almost every region of Anatolia and has become a source of income for people over time in line with the needs. Plain weavings, which are one of the techniques used to create weaving surfaces, are discussed through Sivrihisar district of the Eskişehir province. It is possible to say that there was no weaving activity in Sivrihisar district for many years, where we can find examples of plain weaving from the past periods. However, this situation changed with the Sivrihisar Applies Rug Museum opened in 2020. In the museum, surfaces made with kilim, cicim and zili techniques made in the past years are exhibited, while weaving is also carried out in another section. The exhibited products were classified and analyzed in terms of surface features such as technique, motifs and color with their original photographs.
The shuttle weaving technique was investigated based on the weaving samples made in Dağküplü village of Sarıcakaya district of Eskişehir province. The samples of covers, towels, sheets and tablecloth found in the region were produced using the shuttle weaving technique. The information obtained in line with the examples reached was analyzed and presented together  with product  photographs. Weaving activities continued until the 1980s in the village where a limited number of silk and cotton products were available. Weaving is not practiced in the village today.