Orta öğretimde coğrafya öğretmeni profili ve öğretmen görüşleri ışığında müfredat değerlendirilmesi
Geography teachers profile in secondary school and evaluation of the curriculum through the light of the teachers perspective
Yazar: CANER ALADAĞ
Danışman: PROF.DR. AKİF AKKUŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Coğrafya dersi = Geography lesson ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; Ders programları = Curriculum ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Liseler = High schools ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
ÖZET Teknolojik gelişmeler ve buna bağlı olarak bilgi akışının yaygın ve hızlı bir şekilde gerçekleştiği günümüzde, ülkeler eğitimde hedef belirlerken bu gelişmelerin etkisinden kaçamamaktadır. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin hedefleri, hep çağı yakalamak olmuştur. Bu sebeple ülkeler millî politikalarında, çağın gereklerine ayak uyduracak insan gücünü yetiştirmeye yönelik hedefler oluşturmaktadır. Eğitimin toplum yapısının oluşturulması ve geliştirilmesindeki önemi bilindiğine göre, eğitim sürecinin nasıl gerçekleştirileceği konusu gündeme gelmektedir. Bu süreçte ise, öğretim programları ve bu programların uygulamaya konulmasında kılavuzluk görevi üstlenen öğretmenlerin rolü son derece önemlidir. Bilim ve teknolojide ortaya çıkan gelişmelerin eğitim programlarına yansımalarını tespit etmek ve program geliştirme çalışmalarına katkıda bulunabilmek, ancak uygulanan programların çeşitli yönleriyle değerlendirilmesi sonucu mümkün olabilmektedir. Programları en iyi şekilde gözlemleyebilecek olanlardan birisi, muhakkak ki uygulanmasında en önemli görevi üstlenen öğretmenlerdir. Öğretmenlerin programla hedeflenen sonuçlara ulaşılabilmedeki katkıları da, elbetteki onların profilleriyle sıkı sıkıya ilişkili bir durumdur. Öğretmen ne kadar yetenekli, alan bilgisi ve meslekî formasyonu ne kadar iyi de olsa; bu yeteneklerini pratikte sergileyebilmesi, sorunsuz ya da sorunlarını büyük ölçüde aşmış olmasına bağlıdır. Öğretmenin cansız bir varlık olmadığı göz önüne alındığında, onun sosyal, ekonomik vs. olaylardan etkilenmemesi mümkün değildir. Toplumun dinamik yapısı ve dünyada bir çok alanda gerçekleşen hızlı gelişmeler dikkate alındığında; öğretim programlarının uzun süre aynı kalması, hedeflenen nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi noktasında büyük bir eksikliğe yol açmaktadır. Bu yüzden programların değerlendirilerek, varsa eksik ve aksayan yönlerinin düzeltilmesi yoluna gidilmesi bir ihtiyaç olarak gözükmektedir. Program değerlendirmenin çeşitli şekilleri vardır ye bunlardan biri de eğitim- öğretimde en önemli saç ayaklarından birini oluşturan öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak yapılanıdır. Belki ürün açısından bakıldığında öğrenci görüşlerine göre değerlendirme, daha sağlıklı olarak düşünülebilir. Ancak öğretmenler de programınyürütülmesindeki rolleriyle bağlantılı olarak, sağlıklı bir gözlem yapabilecek ve öneriler getirebilecek konumdadırlar. Bu araştırma ile, öğretmenlerin 2001-2002 yılı itibarıyla hem profillerini hem de onların yürürlükte olan programın geliştirilmesine yönelik görüş ve önerileriyle meslekî konulardaki sıkıntı ve taleplerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu genel amaç doğrultusunda coğrafya öğretmenlerine, profillerini belirlemek ve onların program hakkındaki düşünceleri ve önerilerini ortaya koymaya yardımcı olacak kapalı ve açık uçlu sorular ile önermelerden oluşan anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Anket sorulan profil belirleme, programla ilgili değerlendirme, program geliştirmeye yönelik öneriler ve açık uçlu olmak üzere dört kategoride düzenlenmiştir. Araştırmanın verileri, Konya ili merkez ilçelerinde görev yapan orta öğretim coğrafya öğretmenlerine uygulanan anket sonucu elde edilen bulgulara dayanmaktadır. Elde edilen verilere göre coğrafya öğretmenleri, meslekî yönden teknoloji kullanımı dışında, kendilerini yeterli görmektedirler. Ekonomik problemler toplumun büyük bir kesiminde olduğu gibi öğretmenlerin de en önemli sorunlarındandır. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu ekonomik düzey olarak, ülke standartlarının altında olan (çiftçi, işçi gibi) ailelerin çocuklarıdır. Öğretmenlerin hemen tamamı mesleği severek yapıyor olmalarına karşın, başta ekonomik durum olmak üzere çeşitli sorunlarının bulunduğunu dile getirmişlerdir. Ayrıca bilgisayar kullanımı, internet hizmetlerinden yararlanma, tatil yapabilme ve eğitim harcamalarına pay ayırabilme gibi noktalarda çoğunlukla olumsuz görüş bildirmişlerdir. Bunun yanı sıra öğretmenler, coğrafya öğretiminde gerekli olan çeşitli materyal eksikliğinden ve dolayısıyla kullanılamadığından yakınmaktadırlar. Öğretmenlerin programa bakış açılan genel olarak olumludur. Bununla birlikte, teknoloji kullanımı eksikliği, istatistikî bilgilerin yenilenmemesi, coğrafya derslerinin üniversite sınavında öneminin azalması neticesinde öğrencilerin coğrafyaya olan ilgilerinin istenilen düzeyde olmaması gibi çeşitli noktalarda eleştirilerde bulunmuşlardır. Programa eleştiri olarak, hemen hemen tamamının görüş birliğinde olduğu nokta lise I. sınıf için belirlenen içerik ile ayrılan süre arasındaki uyumsuzluktur. Bunun yanı sıra büyük çoğunlukla aynı görüşü paylaştıkları konular, programın geliştirilmesi yönünde kendilerine sunulan önermeler ve profilleriyle ilgili olan ekonomik sorunlardır. Ayrıca programdan çıkarılmasının daha iyi olacağı ve programda yer almaşım gerekli gördükleri konularla ilgili çeşitli öneriler getirmişlerdir.Sonuç olarak, öğretmenlerin profilleri mesleğin önemine uygun düzeyde değildir. Program konusunda genel görüş, programın uygulanabilir olduğu fakat küçük çapta da olsa revize edilmesinin gerektiği şeklindedir. Programın geliştirilmesi noktasında, kendilerine program geliştirme ve uygulamadan önce hizmet içi eğitim verilmesiyle, programla ilgili görüşlerinin alınması şeklindedir. En önemli eleştirilerinden birisi de seslerinin yetkili mercilere ulaşmaması ya da ulaştığı halde dikkate alınmıyor olmasıdır. Örneğin; zümrelerde dile getirdikleri eksik ya da aksayan noktalar raporlar halinde kendilerinden istenmesine rağmen, dikkate alınmamaktadır. m

Abstract:
ABSTRACT Nowadays, the time is thought to be formation of information society age and related to this information flow is worldwide and quick. While countries are determining their goals, it is inevitable that they are influenced by these changes. Less developed and developing countries' goal has been seizing the future. For that reason countries constitute goals which aim to grow up qualified man power in their national policies. But how is this possible? In this process, the teacher's role is essential in order to create sufficient teaching programs. It is possible to notice the projections of developments of science and technology to education programs by evaluation of such programs. This task should be done by teachers. It is related to their profiles. Teachers should pratice their skills in their fields that's why they have to overcome their problems. It is inevitable that teacher is influenced by social, economical events. If the dynamic structure of the society and developments throughout world are noticed, the education programs need to be updated. Thus, it is a need to make the programs progressed it they need to be. There are several ways to evaluate programs, one these is to take the teachers into consideration. Perhaps the students can also assess the programs, but the teachers are the most essential components of the program. This research aimed not only to determine the profile of teachers in 2001-2002 but also to determine their occupational problems. A scale has been conducted to geography teachers in order to determine their profiles and their thoughts about the program by asking open and close ended questions. Research data are endured by conducting scale which is done by geography teachers in Konya center districts. According to data geography teachers see themselves sufficient except using technology. Economical problems are big issue among teachers. Teachers are spring of lower-middle class familiers. Moreover they made negative sight in using computer, gaining Internet services, having vocation etc. In addition, teachers critiqued about absence of material in geography education.Teachers' point of view to program is generally positive. However, they made comments on absence of using technology, not updating statistical data etc. As critique against program, the point is the disharmony between curriculum and the time given to the lisel geography. The teachers offered some subjects which can be out of the program and they made offers about subject which can be included in the program. As a result, teachers profiles are not appropriate to the importence of the occupation. General sight about program says that program can be applied but it needs revision. In the development of the program, they said that they needed adjustment programs. The most important critiques that their comments are ignored by officials. For example; their reports given to official are not taken into consideration.