Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde yabancıların sınır dışı etme, geri gönderme ve geri vermeye karşı korunması
Protection of aliens against expulsion, removal and extradition under the european convention on human rights
Yazar: ERGİN ERGÜL
Danışman: PROF. DR. ZÜHTÜ ARSLAN
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Geri gönderme = Refoulement ; Korunma = Protection ; Korunma tedbirleri = Protection measures ; Suçluların iadesi = Extradition ; Sınırdışı etme = Deportation ; Yabancılar = Foreigners ; İşkence = Torture

Özet:
Çalışma, AİHS'nde yabancıları sınırdışı etme, geri gönderme ve geri vermeye karşı doğrudan ve dolaylı korunmanın bir değerlendirmesini sunmaktadır. AİHS ve protokollerinde, sadece sınırdışı bakımından 4 ve 7 nolu Protokollerin ilgili hükümleri hariç, bu konuda spesifik ve açık hüküm bulunmamaktadır. Bununla beraber, 11 nolu Protokol öncesi Sözleşme organları (Avrupa İnsan Hakları Komisyonu ve Divanı), sonrasında ise AİHM, AİHS'deki bazı hakların garantisini sınırdışı etme, geri gönderme ve geri vermeye genişletmiş ve içtihatlarıyla yabancılar için bu konuda özel ve yüksek bir koruma sağlamıştır.Doğrudan koruma esas olarak Sözleşmenin 5'inci maddesi ile 4 nolu Protokolün 4 ve 7 nolu Protokolün 1'inci maddelerinden kaynaklanmaktadır. İçtihada dayalı bir mekanizma olan dolaylı koruma ise, ilk olarak, yabancıyı işkence ve kötü muameleyle karşılaşma riski olan ülkelere gönderme yasağı şeklinde Sözleşmenin 3'üncü maddesinden türetilmiştir. Zamanla, aile ve özel yaşama saygı hakkından inanç ve ifade özgürlüklerine kadar birçok hakka genişlemiştir.Çalışmada, temel olarak HUDOC web sitesinde yer alan AİHK ve AİHM tarafından oluşturulan içtihat hukuku esas alınmıştır. Gerektiğinde içtihatların eleştirel yorumu yapılmıştır. Ek olarak ulusal ve uluslararası doktrinden yararlanılmıştır.AİHS, halen bu alanda geçmişten daha güçlü anahtar bir rol oynamaktadır. Bu rolün gelecekte kapsam ve derinliği genişleyerek daha da artması beklenmektedir. Türkiye bu konuda, mukayeseli hukuka benzer şekilde, Sözleşmenin tüm standartlarını dikkate alan acil ve kapsamlı bir mevzuat reformuna ihtiyaç duymaktadır.Anahtar Kelimeler: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, yabancı, sınır dışı etme, geri gönderme, geri verme, dolaylı koruma.

Abstract:
The study offers an assessment of the direct and indirect protection of all categories of aliens (such as illegal or legal resident aliens, migrants, refugees and stateless persons) against expulsion, removal and extradition under the European Convention of Human Rights (ECHR) and its Protocols. There is no specific and explicit provisions in the ECHR on this matter, except the provisions of the Protocols no 4 and 7 with respect to expulsion.Morever, the Convention organs (the European Commission and Court of Human Rights before protocol no 11, and now only ECRH) has extended the guarantees of some rights to the expulsion, removal and extradition and provided with their jurisprudences a high degree of protection on the issue.The direct protection derives from article 5, Article 4 of Protocol No. 4, Article 1 of Protocol No.7. Indirect protection which is a mechanism based on case-law, first has been produced by Article 3 providing an absolute ban return to countries where torture or ill-treatment is a real risk. Over the years, it has been extended to several rights including right to respect for family and private life and right to freedom of thought, concience, and religion.In this study basically the case law of European Commission and ECHR has been based which is available on HUDOC website. Critical comments have been made on this case-law, where necessary. Besides it has been benefited from national and international doctrine.ECHR still plays a stronger key role in this area compared to the past. It is expected that this role will increase with its scope and deepness in the future. Turkey, as in comparative law, needs for an urgent and comprehensive legal reform taking into account all standards of the ConventionKey Words: European Convention of Human Rights, alien, expulsion, removal, extradition, indirect protection