Cyanotype baskı tekniğinde bir ifade aracı olarak yüzey seçimi
Surface selection as a means of expression in the Cyanotype photographic process
Yazar: BENGİSU ÇAYGÜR
Danışman: DOÇ. DR. BURCU BÖCEKLER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Fotoğraf, çeşitli kimyasal uygulamalar sonucunda ışık hassasiyeti kazandırılan yüzey üzerine optik araçlar kullanılarak ışık yoluyla elde edilen kalıcı görüntüdür. Fotoğrafı oluşturan temel unsurlardan biri ışığa duyarlı kimyasal bileşenlerken diğeri de uygulama alanı yüzeylerdir. Fotoğraf tarihi boyunca yüzey seçimi, fotoğrafın görsel etkisini ve anlatım gücünü artıran kritik bir unsur olmuştur. Fotoğraf sanatçıları, çeşitli yüzeyler üzerinde çalışarak fotoğraf üretimlerini gerçekleştirmiştir. Yüzey, fotoğraf ile izleyici arasında kurulan iletişimde önemli bir enstrümandır. Fotoğraf üretim aşamasında sanatçı tarafından fotoğrafın bağlamı doğrultusunda tercih edilen fotoğraf baskı tekniği ve çalışılacak yüzey arasındaki uyum, fotoğraf anlamını destekleyerek ifade gücü belirgin bir şekilde artırır.
1842 yılında Sir John Frederick William Herschel tarafından keşfedilen Cyanotype, fotoğraf üretiminde erişilebilir içeriğe sahip, kolay ve uygulanabilir zengin yüzey seçenekleri ile özgür bir ifade ortamı sağlar. Geleneksel gümüş içerikli baskılara alternatif bir fotoğraf tekniği olan Cyanotype, günümüzde fotoğraf üretiminde sıklıkla tercih edilen bir fotoğraf tekniğidir. Tercih edilme sebepleri, erişilebilir içeriğe sahip olması, yüzey üzerine uygulama kolaylığı, elde edilen baskı rengi ve uygulanabilir yüzey çeşitliliği olarak açıklanabilir. Yüzey üzerine manuel uygulama gerektiren Cyanotype, sanatçının eser üretim sürecinin her aşamasında etkin bir rol almasına olanak tanır.
Tez kapsamında Cyanotype-Yüzey ilişkisi kâğıt, cam, kumaş, ahşap ve alçı olmak üzere beş farklı yüzey üzerinden ele alınmıştır. Cyanotype uygulamaları yapılan her bir yüzey özelinde "Mağrur", "Ayna", "Persona", "Sınırlarla Yaşamak" ve "Hafıza" fotoğraf projeleri üretilerek, fotoğraf tekniği-yüzey-anlam ilişkisi incelenmiştir. Fotoğraf, anlamını destekleyen yüzey üzerine uygulandığında somut bir anlam katmanı kazanır. Eser üretiminde tercih edilen uygulama tekniği ve yüzey, fotoğrafın anlamıyla örtüştüğünde, katmanlar arasında bütünlük sağlanarak fotoğrafın anlamı artarak çoğalır. Fotoğrafı oluşturan tüm katmanlar aynı dili konuştuklarında, eser ile izleyici arasında sağlıklı ve etkili bir iletişim kurulmuş olur.

Abstract:
Photograph is a permanent image obtained through light by using optical tools on a surface that is made light-sensitive as a result of various chemical applications. While one of the basic elements that make up the photograph is light-sensitive chemical components, the other is the application area surfaces. Throughout the history of photography, the choice of surface has been a critical element that increases the visual impact and expressive power of photography. Photographic artists have produced photographs by working on various surfaces. The surface is an important instrument in the communication between the photograph and the viewer. The harmony between the photo printing technique preferred by the artist in line with the context of the photograph and the surface to be worked on during the photo production phase supports the meaning of the photograph and significantly increases the power of expression.
Discovered in 1842 by Sir John Frederick William Herschel, Cyanotype provides a free expression environment with accessible content, easy and applicable rich surface options in the production of photography. Cyanotype, which is an alternative photographic technique to traditional silver-containing prints, is a frequently preferred photographic technique in photographic production today. The reasons for its preference can be attributed to its accessible content, ease of application on the surface, the print colour obtained and the variety of applicable surfaces. Cyanotype, which requires manual application on the surface, allows the artist to take an active role at every stage of the work production process.
Within the scope of the thesis, Cyanotype-Surface relationship has been analysed on five different surfaces: paper, glass, fabric, wood and plaster. The photography technique-surface-meaning relationship has been studied by producing photography projects such as "Haughty", "Mirror", "Persona", "Living with Borders" and "Memory" for each surface on which Cyanotype applications were made. Photography gains a concrete layer of meaning when it is applied on the surface that supports its meaning. When the application technique and surface preferred in the production of the work overlap with the meaning of the photograph, the meaning of the photograph increases and multiplies by ensuring integrity between the layers. When all the layers that make up the photograph speak the same language, a healthy and effective communication is established between the work and the viewer.