İttihat ve Terakki'nin iktisat politikaları: Fikri temeller ve uygulamalar
The economic policies of Ittihad ve Terakki: Conceptual foundations and implementations
Yazar: VAROL ONUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OZAN ARAS
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Korumacılık = Protectionism ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
Sultan II. Abdülhamid yönetimine hürriyet, adalet, müsavat ve uhuvvet gibi söylemlerle karşı çıkan İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın ilk yıllarında Osmanlı Devleti'nin siyasi tarihinde önemli etkileri olmuştur. Her ne kadar kendisini net bir biçimde 1908 Jön Türk Devrimi'nde göstermiş olsa da Cemiyetin iktidar serüvenini 1913 Bab-ı Ali Baskını'ndan sonra başlatmak gerekmektedir. 1913'te iktidara gelen İttihat ve Terakki Cemiyeti kendisini birçok iktisadi sorunla yüz yüze bulmuştur. Bu sorunların en başında geri kalmış sanayi, tarımda verimlilik artışının sağlanamaması, dış borçlar, kapitülasyonlar vb. yer almaktadır. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin genel iktisadi anlayışı analiz edildiğinde, özellikle ilk dönemde liberal politikaların benimsendiği, daha sonrasında giderek milli iktisat anlayışının uygulamaya sokulduğu ifade edilebilir. Milli iktisat politikasının güçlenmesinde ülkenin Balkan coğrafyasında görülen ayrılıkçı hareketlerin ve sonrasında yaşanan I. Dünya Savaşı'nın etkilerinin olduğunu söylemek mümkündür. Konuya en genel çerçeveden bakıldığında Immanuel Wallerstein'in öne sürdüğü kapitalist dünya sistemi yaklaşımının dönemi analiz etme konusunda oldukça işlevsel olduğu ileri sürülebilir. Zira bu süreç bir yandan Batı kapitalizminin bir merkez haline gelerek kurumsallaştığı diğer yandan ise Osmanlı ekonomisi gibi sanayileşmemiş ekonomilerin bu merkezin etkileşim alanına girerek çevre ekonomileri haline dönüştüğü bir sürece karşılık gelmektedir. Bu çalışmada İttihat ve Terakki'nin iktisat politikaları sözü edilen bu kuramsal çerçeve üzerinden analiz edilmekte ve uygulanan politikaların sektörler bazında etkileri incelenmektedir. Bu bağlamda çalışmada öncelikle İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kuruluşunun tarihsel ve fikri arka planı incelenmekte, daha sonra Cemiyetin çözüm aradığı iktisadi sorunların 19. yüzyıl boyunca ilgili kuram çerçevesinde nasıl teşekkül ettiği analiz edilmektedir. Son olarak İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin iktidar yıllarında uyguladığı iktisat politikalarının etkinliği sektörler bazında irdelenmektedir.

Abstract:
The Committee of Union and Progress, which opposed the rule of Sultan Abdülhamid II with discourses such as liberty, justice, equality and freedom, had a significant impact on the political history of the Ottoman Empire in the late 19th and early 20th centuries. Although it clearly manifested itself in the Young Turk Revolution of 1908, it is necessary to start the journey of the Committee to power after the Bab-ı Ali Raid of 1913. The Committee of Union and Progress, which came to power in 1913, found itself faced with many economic problems. The most important of these problems were lagging industrialization, inability to increase productivity in agriculture, foreign debts, capitulations, etc. When the general economic understanding of the Committee of Union and Progress is analyzed, it can be stated that liberal policies were adopted especially in the first period, and then the national economic understanding was gradually put into practice. It is possible to say that the separatist movements in the Balkan geography of the country and the World War I that followed had an impact on the strengthening of the national economic policy. Looking at the issue from the most general framework, it can be argued that the capitalist world system approach put forward by Immanuel Wallerstein is quite functional in analyzing the period. This is because this period corresponds to a process in which Western capitalism became a center and institutionalized on the one hand, and on the other hand, non-industrialized economies such as the Ottoman economy were transformed into peripheral economies by entering the interaction area of this center. In this study, the economic policies of the Committee of Union and Progress are analyzed through this theoretical framework and the effects of the policies implemented based on sectors are examined. In this context, the study first examines the historical and intellectual background of the establishment of the Committee of Union and Progress, and then analyses how the economic problems that the Committee sought to solve were formed within the framework of the relevant theory throughout the 19th century. Finally, the effectiveness of the economic policies implemented by the Committee of Union and Progress during its years in power is analyzed based on sectors.