Kur riskinin yönetilmesinde Merkez Bankasının politika ve uygulamalarının etkilerinin ve reel sektöre yansımalarının analizi: Bir ülke uygulaması Türkiye
Assessment of the effects of Central Bank's policies and prodecures for foreign currency risk management on real economy: A case study of Turkey
Yazar: İBRAHİM YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYHAN HİLAL YASLIDAĞ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru riski = Exchange rate risk ; Kur riski = Rate of exchange risk ; Merkez Bankası = Central Bank ; Para politikaları = Monetary policies ; Para politikası araçları = Monetary policy toolls ; Reel sektör = Real sector ; Risk yönetimi = Risk management

Özet:
Altın yerine geçecek uluslararası bir para birimi ve sabit kur sisteminin ilk kez Bretton Woods antlaşması ile hayata geçirilişinden bu yana, ne liberal ekonomi politikaları Amerika Birleşik Devletleri Ulusal para birimi doların kullanımını küreselleştirmiştir. Dalgalı döviz kuru sisteminin 1980'li yıllarla birlikte daha fazla ülke tarafından benimsenmesi sonucu, dünyada yaygınlaşan küresel sermaye hareketleri az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomik durumlarını sıkıntıya sokmuş, kur farklılıkları kaynaklı finansal risklerin doğmasına yol açmış ve sektörleri döviz kuru, faiz oranı ve kredi riskleri ile karşı karşıya bırakmıştır. Belirtilen sorunlara karşı merkez bankaları bazı araçlar kullanarak mücadele etmektedir. Yabancı kur üzerine kurgulanmış ve doların etkili olduğu bu ekonomik modelin daha zayıf ülkeler açısından sonuçlarının kur farklılıklarından kaynaklanan finansal riskleri yarattığı ve ülkelerin ellerindeki kısıtlı olanaklarla kabul ettikleri serbest ekonomik modelin oyun kurallarını sürdürmeye çalıştıkları anlaşılmaktadır. Durumdan en çok etkilenen kesimlerin sosyal tabakalar ile reel sektör olduğu fark edilmektedir. Bu sebeple, oyunun kurallarının sermaye sahibi aktörler tarafından belirlendiği ne liberal anlayışa karşı ülkelerin merkez bankalarının devreye girmeye çalıştıkları görülmektedir. Kullanılan araçlar veya benimsenen para politikasının finans sektörünü ayıracak şekilde tasarlanması doğru değildir. Bu çalışmada, kur riskinin yönetilmesinde Merkez Bankasının politika ve uygulamalarının etkilerinin ve reel sektöre yansımalarının analizi ve Türkiye açısından durumun incelenmesi amaçlanmıştır. Sonuç olarak, Dünyada jeopolitik gerginliklerin tırmandığı bir dönemde küresel enflasyondan kaynaklanabilecek olası baskının MB'ını ve para politikalarını ciddi biçimde köşeye sıkıştırdığı fark edilmektedir. Bu sebeple, siyasi irade ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın geleneksel veya alışılagelmiş para politikası tutumlarını gözden geçirmesi ve özellikle reel sektörün korunacağı bir para politikasına ağırlık vermesi gereklidir.

Anahtar Kelimeler: Kur Riski, Merkez Bankası, Para Politikası, Reel Sektör

Abstract:
Since a New monetary system in the world established by the Bretton-Woods Aggrement replaced the gold with an international monetary unit as the international currency, the neoliberal policies strongly globalized the use of the official currency unit, dollar, of the United States of America throughout the world. The floating exchange rate has been accepted by more countries as of the 1980s. This situation has led to the economic problems associated with Global capital flows of the developing countries, resulted in the financial risks based on currency differences, and made the sectors face with currency rate, interest rate, and credit risks. Thus, the central banks combat these issues using some instruments. It is well-understood that this sort of economic model established on foreign currency, in particular dollar, is not always useful for weaker countries in economy, including the financial risks occurring from currency differeces, and their limited sources, although these countries keep this economic model continued in any case. The major partitions adversely affected by these politics are social groups and real sector players. Therefore, it is seen that the central banks would take a much more pivotal role against the neoliberal understanding managed by the significant capital owners. The used instruments and accepted monetary policy should not discriminate the financial sector. In this study, we aimed to assess the effects of central bank's policies and procedures for foreign currency risk management on real economy, and clarify the situation in Turkey. Overall, the geopolitic stituation seems significantly tensioned, and the Global inflation risks are available. These facts make the central banks's monetary policies seriously be stalemated. In conclusion, the political will and the central bank in Turkey should revise the regular and ordinary accustomed monetary policies, and should focus on protecting the private sector. 

Key words: Currency Risk, Central Bank, Monetary Policy, Real Economy