Denizyolu taşımacılığının Türkiye ekonomisi üzerine etkileri: Ampirik bir araştırma
An empirical study on the effects of maritime transportation on Turkish economy
Yazar: NİLŞAH ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. RASİM İLKER GÖKBULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ulaştırma ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Denizcilik = Marine ; Ekonomi = Economics ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Ekonomik etki = Economic effect ; Lojistik = Logistics ; Taşımacılık = Transportation ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Denizyolu taşımacılığı, tabiatının bir gereği olarak milli politikalarda yer aldığı gibi milletler arası politikalarda da yer almaktadır. Denizcilik politikaları ve denizyolu taşımacılığı ticareti birçok değişken unsur tarafından etki altında olmaktadır. Dünyanın şu andaki bulunduğu bu durum, denizyolu taşımacılığı alanında politika oluşturabilmeyi ve bu alanda stratejik kararlar vermeyi zorlaştırmaktadır. Bunun en büyük sebebi; dünyada olan pek çok olayın tüm piyasaları etkilemesidir. Bu olaylara örnek verecek olursak; teknolojinin hızlı bir ilerlemede olması, herhangi bir politik olayın piyasayı değiştirmesi, yüksek hızda sosyo kültürel hareketliliğin var olması ve kanuni sorumlulukların standartlaştığı dünya şartlarının bulunması gibi, bu alanda zorluğu artıracak pek çok etkinin var olmasıdır.

Denizyolu taşımacılığı, ülke ekonomilerinin gelişmesinde, sosyal ve politik olayların düzenlenmesinde çok büyük öneme sahiptir. Bunun en büyük kanıtlarından biri olarak; tarihe bakıldığı zaman, ülke nüfuslarının deniz kıyıları ve limanlarda yoğunlaşması gösterilebilir. Bu asla tesadüf değildir. Şüphesiz ki, denizler; ülkelerin gelişmesinde, refah düzeylerinin artmasında ve ilerlemesinde bir katalizör* görevi görmüştür. Geçmişten günümüze çıkan savaşların hemen hemen hepsinin altında ekonomik nedenler yatmaktadır. Kendi ana karalarından millerce uzaklıkta sömürgeler kuran batılı devletler, bu ülkeler ile olan deniz ticaret yollarını korumak için asırlar boyunca kendi aralarında savaşmış ve bunun için güçlü donanmalar oluşturmuşlardır. Günümüzde de bu durum farklı değildir. Denizyolu taşımacılığının, aksaksız bir şekilde yürümesi için ülkeler, güçlü deniz kuvvetleri oluşturmaya çabalamakta ve bu sayede ticaret rotalarının güvenliklerini sağlamaktadır. Son yıllarda, Birleşmiş Milletler kararınca Aden Körfezi'nde deniz ticaret gemilerine deniz haydutlarının yaptıkları saldırıları önlemek için oluşturulan çok milletli kuvvet yapısı bunun bir örneğidir. Denizyolu taşımacılığı ulaştırması geçmişte olduğu gibi halen önemini sürdürmekte ve hatta önemini gün geçtikçe daha da arttırmaktadır. Günümüzde denizyolu taşımacılığı ile yapılan ticaret, ülkelerin ekonomik durumlarının bir bölümüne de ayna tutmaktadır.

Bu tez çalışması, denizyolu taşımacılığı alanındaki araştırmaları göz önüne alarak denizyolu taşımacılığının Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla birinci bölümde ilk olarak denizyolu taşımacılığının tarihçesine bakılmıştır. Daha sonra denizyolu taşımacılığının avantajlarına ve dezavantajları incelip, denizyolu taşımacılığı piyasa elemanları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise denizyolu taşımacılığının ülke ekonomilerine olan etkileri araştırılmıştır. Son bölümde de denizyolu taşımacılığının Türkiye ekonomisi üzerindeki etkisi ampirik bir araştırmayla incelenmeye çalışılmıştır.

Tez çalışmasının araştırma kısmında, kantitatif yöntemlerden çoklu regresyon analizine başvurulmuştur. Yapılan analizler sonucunda denizyolu taşımacılığının Türkiye ekonomisi üzerinde pozitif yönde, doğrusal ve olumlu ancak sınırlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Modelimizde, Limanlarımızda Gerçekleştirilen Elleçleme Miktarları Boşaltma Toplam İthalat, Limanlarımızda Gerçekleştirilen Elleçleme Miktarları Boşaltma Toplam İhracat, Liman Başkanlıkları Bazında Limanlarımıza Uğrayan Gemi İstatistikleri Toplam Uğrayan Türk Bayraklı Gemi Sayısı, Ödemeler Dengesi Hizmetler Dengesi Taşımacılık Gelir ve Ödemeler Dengesi Hizmetler Dengesi Navlun Gelirleri denizyolu taşımacılığının göstergeleri olarak kabul edilmiş ve büyümenin önemli bir göstergesi olan sanayi üretim endeksi üzerinde olumlu etkileri olduğu ortaya çıkmıştır. Modelde anlamlı çıkan değişkenlerden en yüksek etkili olan toplam ihracat iken, en az etkili olan ise Türk bayraklı gemi sayısı olmuştur. Bunun en önemli sebebi olarak; ihracatın büyüme üzerindeki etkisi daha büyük olduğundan bağımlı değişkenimiz olan sanayi üretim endeksini etkileme oranın da diğer verilere göre daha yüksek olmasıdır. Regresyon modelinde yer alan bağımsız değişkenlerin katsayılarının anlamlı ve pozitif olmasından dolayı, araştırmanın denizyolu ticaretinin ülke ekonomisine pozitif yönde etkisi olduğu yönündeki hipotezi kabul edilmiş, denizyolu taşımacılığının Türkiye ekonomisi üzerinde önemli etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Maritime transportation have significant place at national and international policy because of its nature. Maritime policies and transport trade are influenced by many factors. The present situation in the world take it difficult to make strategic decisions and create a policy for maritime transport coverage. The biggest reason for that; many events in the world affect all markets. For example; the rapid progress of technology, any political event changing the market, this area has many influences that will increase the difficulty such as the existence of socio-cultural mobility at high speed and finding of world conditions standardized by statutory responsibilities.

Maritime transport, the development of the national economy, has great importance in the regulation of communal and politic events. Looking into the history of time in countries where population concentration seafront and harbor is not a coincidence. The development of maritime countries, the increase in prosperity has been seen as a catalyst of progress. In the past, the war lies under almost all economic reasons. Western states establish colonies thousands of miles away from their main decisions for centuries to protect maritime trade routes with these countries fought each other and formed a strong navy for it. Today, this situation is no different. Country for a flawless way to walk the marine transportation and seeks to build a strong navy to provide security so that trade route. Multinational force structure that is taken to prevent attacks during the last period, especially the United Nations initiative in the Gulf of Aden by pirate's ship on sea trade is an example. Maritime transports maintain its importance as in the past and even goes further increases the importance of the day. Today, because of sea trade with a country's foreign trade it is the mirror of the economic situation. Loads handled at ports and maritime trade is the most significant pointers of import and export.

This research deals with the literature in maritime transportation and Turkey's worldwide position. Its aim is to investigate the effects of Turkish maritime transportation on Turkey's economic development. This aim was first looking at the history of the development of maritime transport and the date has been kept light.

Then the sea a brief look at the advantages and disadvantages of sea transport has focused on transport elements. Like every sector of maritime transport has an implication for the national economy. At the second episode, it analyzed the effects of the economy on transportation. The last chapter has been finalized maritime performing an empirical application of the effects of Turkey's economy transportation.

It is relevant literature was used for this purpose, made from different studies. In our study; it preferred the multiple regression analysis of the quantitative method. Consequently, Marine Transportation is positively, linearly and exactly but a limited effect on the Turkish Economy. This is evidence of; all the coefficients of the predicted regression model are positive. At our model; Total Handling Amounts Performed in Our Ports Unloading Total Importing, Handling Amounts Performed in Our Ports Unloading Total Exports, Ports Based on Port Headquarters Ship Statistics Total Number of Turkish Flagged Ships, Balance of Payments Services Balanced Transportation Income and Balance Balanced Services Balance Freight Income has been accepted as the indicators of sea freight transportation Industrial production index, which has big effect to economic growth, has been found to be positive effects. The most effective variables were the total export, while the least effective was the number of Turkish flagged vessels. The most important reason for that; Since the effect of exports on growth is greater, the ratio of influencing the dependent variable, industrial production index, is higher than the other data. In all these results, the research hypothesis, which is that maritime transportation has positive influence on the country's economy, was accepted and it was seen that the maritime transport affected the Turkish economy.