Hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastaların hastalığa uyumunun sıvı kontrolüne etkisi
The effect of adjustment to illness in hemodialysis patients on fluid control
Yazar: HACI AHMET ÇANKAYA
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE KACAROĞLU VİCDAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Çalışma hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastaların hastalığa uyumunun sıvı kontrolüne etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma 13 Haziran 2022, 11 Eylül 2022 tarihleri arasında İstanbul'daki bir kamu hastanesinin hemodiyaliz ünitesinde kesitsel çalışma tasarımı kullanılarak yapıldı. Çalışmaya 71 hemodiyaliz tedavisi uygulanan birey dahil edildi. Veri toplama aşamasında Hasta Değerlendirme Formu, Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği ve Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrolü Ölçeği kullanıldı. İstatistiksel değerlendirmede sayı, yüzde, t testi, ANOVA, varyans homojenliği için Levene testi, Tamhane's T2 testi, Bonferroni testi ve pearson korelasyon analizinden yararlanıldı  p<.05 kabul edildi. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 46.94±15.42, %54.9'u kadın, %57.7'si evli, %50.7'sinin eğitim durumu ilköğretim ve altıdır. Hastaların %47.9'unun 13 ay- 5 yıldır hemodiyaliz tedavisi aldığı ve %93'üne haftada üç kez hemodiyaliz tedavisi uygulandığı saptandı. Bireylerin %52.1'inin kronik böbrek hastalığı dışında farklı bir kronik hastalığı olduğu, %73.2'sinin bakım konusunda destek aldığı, %66.2'sinin hemodiyaliz tedavisine yönelik eğitim aldığı belirlendi. Son dönem böbrek yetmezliği uyum ölçeği toplam puan ortalaması 986.66±154.38, hemodiyaliz hastalarında sıvı kontrolü ölçeği toplam puan ortalaması ise 51.82±5.78'dir. Hastaların cinsiyet, medeni durum ve çocuk sahibi olma durumunu ile son dönem böbrek yetmezliği uyum ölçeği toplam puan ve alt boyut puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi. Çalışmaya katılan bireylerin hastalığa uyumu ile sıvı kontrolü düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu, bireylerin hastalığa uyum düzeyleri arttıkça sıvı kontrolü düzeylerinin de arttığı belirlendi.

Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, hastalığa uyum , sıvı kontrolü

Abstract:
The study was done to determine the effect of adjustment to illness in dialysis patients on fluid control. The study was a cross-sectional design and was conducted in the hemodialysis unit of a public hospital in Istanbul between the dates of June 13, September 11, 2022. The study included 71 dialysis patients receiving treatment in the unit. The Patient Evaluation Form, End Stage Renal Disease Adherence Questionnaire and Hemodialysis Patients Fluid Control Scale were used to collect data. Number, percentage, t-test, ANOVA, Levene test for homogeneity of variance, Tamhan's T2 test, Bonferroni test and Pearson Correlation analysis were used for statistical evaluation.  Significance level was set at p<0.05. The mean age of the participants of in the study was 46.94±15.42; 54.9%; 54.9% of the participants were female; 57.7% were married and 50.7% had no formal education beyond elementary school.  It was found that 47.9% of the patients had received hemodialysis treatment for 13 months to 5 years and 93% received hemodialysis treatment three times a week. It was determined that 52.1% of the individuals had another chronic disease other than chronic kidney disease, 73.2% received support for care, and 66.2% received training on hemodialysis treatment. The total score in the end stage renal disease adherence questionnaire was 986.66±154.38, and the total score in the hemodialysis patient's fluid control scale is 51.82±5.78. There was a statistically significant relationship between the total scores and sub-dimension mean scores of the patients and sex, marital status and status of having children. The study was determined a positive correlation between adjustment to illness and fluid control levels of the patients included in the study and as the patients' adjustment to illness increased, their fluid control levels also increased.

Keywords: Hemodialysis, adjustment to illness, fluid control