Bilinç, bilgi ve pratik boyutları ile Türkiye'de spor kültürü
Sports culture in Türkiye with its awareness, knowledge and practical dimensions
Yazar: MUSTAFA NARİN
Danışman: PROF. DR. HAKAN KOLAYİŞ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports
Dizin: Sosyokültür = Socio-culture ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Sosyokültürel inceleme = Socio-cultural investigation

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, bilinç, bilgi ve pratik boyutlarıyla Türkiye'de spor kültürünü analiz ederek, toplumun sporla olan ilişkisini kapsamlı bir şekilde ortaya koymaktır. Türk toplumunun sporla olan etkileşimini anlamak ve bu etkileşimin toplumun çeşitli katmanlarındaki etkilerini belirlemek açısından önem taşımaktadır.
Bu araştırmada, Türkiye'deki spor kültürünün boyutlarının belirlenmesine yönelik betimsel araştırma modeli kullanılmış ve nicel araştırma yaklaşımı tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de yaşayan 18 yaş üstü bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise İstatistiksel Bölge Birimleri Sınıflaması'nda (İBBS), düzey 2 kapsamında bulunan 26 şehir oluşturmaktadır. 
Açık uçlu olarak sorulan meslek sorusu beden gücüyle çalışan, zihin gücüyle çalışan ve çalışmayanlar olarak kategorileştirilmiştir. Din yönelim algısına ait sorular ise ki kare analizlerinde "çok dindar, dindar ve az dindar" olmak üzere kategorileştirme yapılmıştır. Ayrıca 5'li likert tip olarak sorulan sorular, 3'lü likert tip olarak, spor branşları yapısına göre bireysel ve takım sporları, karşılaşma takip edilen platformlar ise geleneksel medya, yeni medya ve canlı olarak ki kare analizleri için yeniden dizayn edilerek kategorileştirilmiştir.
Araştırmada verile anket formu ile toplanmıştır. Araştırmanın verileri anket firması aracılığıyla, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Etik Kurulu'nun E-26428519-050.99-105460 sayılı etik kurul onayıyla, 14 Aralık 2023-15 Şubat 2024 tarihleri arasında yüz yüze olacak şekilde toplanmıştır.
Sonuç olarak, kadın ve erkekler arasında spor bilinci, bilgisi ve pratiği açısından farklılıklar gözlemlenmiştir. Yaş ilerledikçe spor bilinci ve pratiğinde belirgin bir azalma gözlemlenmiştir. Meslek grupları arasında beden gücü ve zihin gücü ile çalışan bireyler arasında farklılıklar tespit edilmiştir. Beden gücü ile çalışan bireyler arasında normatif ve geleneksel görüşler daha baskınken, zihin gücü ile çalışan bireylerde daha esnek bir anlayış hâkimdir. Dini inançlar ve normlar, spor yapma biçimlerini ve pratiklerini etkilemektedir. Ekonomik durum, spor etkinliklerine erişimi doğrudan etkilemektedir. Düşük gelir gruplarında ücretsiz ve açık alan sporları tercih edilirken, yüksek gelir grupları profesyonel spor tesislerine yönelmiştir. Şehirlerde yaşayan bireylerin spor kültürü ve pratiği kırsal alanlara göre daha gelişmiştir. Şehirlerde spor tesislerine erişim kolaylığı ve çeşitliliği, spor yapma alışkanlıklarını olumlu yönde etkilemektedir

Abstract:
The main purpose of this study is to analyze the sports culture in Turkey in terms of consciousness, knowledge and practice, and to comprehensively reveal the society's relationship with sports. It is important to understand the interaction of Turkish society with sports and to determine the effects of this interaction on various layers of society.
In this study, descriptive research model was used to determine the dimensions of sport culture in Turkey and quantitative research approach was preferred. The population of the study consists of individuals over the age of 18 living in Turkey. The sample of the study consists of 26 cities within the scope of level 2 in the Statistical Classification of Territorial Units (NUTS). 
The open-ended occupation question was categorized as those who work with physical labor, those who work with mental labor and those who do not work. The questions regarding the perception of religious orientation were categorized as "very religious, religious and less religious" in chi-square analyses. In addition, the questions asked as 5-point Likert type were redesigned and categorized as 3-point Likert type, individual and team sports according to the structure of sports branches, and the platforms followed as traditional media, new media and live for chi-square analysis.
The data were collected through a questionnaire form. The data of the research were collected face-to-face between December 14, 2023 and February 15, 2024 with the approval of the ethics committee of Sakarya University of Applied Sciences Ethics Committee numbered E-26428519-050.99-105460.
As a result, differences were observed between men and women in terms of sports awareness, knowledge and practice. A significant decrease in sports awareness and practice was observed with increasing age. Among occupational groups, differences were found between individuals working with physical and mental strength. While normative and traditional views are more dominant among individuals working with physical strength, a more flexible understanding is dominant among individuals working with mental strength. Religious beliefs and norms affect the ways and practices of practicing sports. Economic status directly affects access to sport activities. While low-income groups prefer free and open field sports, high-income groups tend towards professional sports facilities. The sports culture and practices of individuals living in cities are more developed than in rural areas. The ease and diversity of access to sports facilities in cities positively affect sports practicing habits.