Farklı kimyon (Cuminum cyminum L.) populasyonlarının Ankara (Çankaya) ekolojik koşullarında adaptasyonu üzerine bir çalışma
A resarch on adaptation of different cumin (Cuminum cyminum L.) populations in Ankara (Çankaya) ecological conditions
Yazar: ERDİNÇ KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA AYTAÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kimyon ülkemizde beslenme ve tıbbi amaçlarla yetiştiriciliği yapılan ve önemli ihracat geliri elde edilen bir kültür bitkisidir. Bu araştırma, 2021 yılında Ankara ekolojik şartlarında farklı bölgelerden temin edilen 5 farklı popülasyon ve 1 tescilli çeşit olmak üzere 6 farklı genotipin, bazı verim ve kalite öğelerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada incelenen özellikler arasında istatistiki açıdan önemli (P<0,05) farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çıkışa kadar geçen gün sayısı 29,75-38,75 gün, çiçeklenmeye kadar geçen gün sayısı 72,50-77,00 gün, bitki boyu 19,92-23,55 cm, dal sayısı 3,60-4,70 adet/bitki, meyveli dal sayısı 6,15-8,17 adet/bitki, şemsiye sayısı 15,82-17,12 adet/bitki, şemsiyedeki tohum sayısı 12,97-16,72 adet, hasat indeksi 46-48 %, bin tane ağırlığı 3,56-3,78 g, bitki başına tohum verimi 0,78-1,05 g, tohum verimi 29,32-40,86 kg/da, biyolojik verim 62,48-85,28 kg/da, uçucu yağ oranı 2,74-3,08 %, ve uçucu yağ veriminin 0,84-1,20 l/da aralıklarında değiştiği tespit edilmiştir. En yüksek tohum verimi ve uçucu yağ verimi sırasıyla Gaziantep (40,86 kg/da ve 1,17 l/da) ve Egebir09 (39,01 kg/da ve 1,20 l/da) genotiplerinde saptanmıştır. En yüksek korelasyon (r=0,99) biyolojik verim ile tohum verimi arasında bulunmuştur. İncelenen altı kimyon genotipi arasından tohum ve uçucu yağ verimi bakımından Gaziantep ve Egebir09 genotipleri Ankara ekolojik şartlarında öne çıkan genotipler olmuştur.

Abstract:
Cumin is a crop that is cultivated for nutritional and medicinal purposes in our country and has a significant export revenue. This study was carried out in the 2020-2021 growing season under Ankara ecological conditions to determine yield and yield components of 6 cumin genotypes (5 populations and 1 registered variety) obtained from different regions.  Statistically significant (P<0.05) differences were identified between the traits examined. The results varied between 29.75-38.75 days for number of days until emergence, 72.50-77.00 days for number of days until flowering, 19.92-23.55 cm for plant height, 3.60-4.70 pieces/plant for number of branches, 6.15-8.17 pieces/plant for fruiting branch number, 15.82-17.12 pieces/plant for number of umbels, 12.97-16.72 pieces for number of seeds in the umbel, 46-48 % for harvest index, 3.56-3.78 g for thousand-seed weight, 0.78-1.05 g for seed yield per plant, 29.32-40.86 kg/da for seed yield, 62.48-85.28 kg/da for biological yield, 2.74-3.08 % for essential oil content, and 0.84-1.20 l/da for essential oil yield. The highest seed yield and essential oil yield were obtained from Gaziantep (40.86 and 1.17 l/da and Egebir09 (39.01 kg/da and 1.20 l/da) genotypes, respectively. The highest correlation (r = 0.99) was found between biological yield and seed yield. Among the six cumin genotypes examined, Gaziantep and Egebir09 were the prominent genotypes in terms of seed and essential oil yield under Ankara ecological conditions.