Kütahya'daki yaşlıların beslenme okuryazarlığı durumları ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumları
Nutritional literacy status of the ELDERLY and their attitudes to HEALTHY eating in kütahya
Yazar: ELİF ÖZTOPRAK KOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NALAN BOSTAN AKMEŞE
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Kütahya = Kütahya ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; Yeme tutumu = Eating attitudes

Özet:
Giriş: Beslenme okuryazarlığı kişilerin temel beslenme bilgisine ulaşma, bu bilgiyi işleme ve anlama kapasitesi olarak tanımlanmıştır. Sağlıklı beslenme davranışlarının geliştirilmesinde, gıda ve beslenme okuryazarlığı önemli bir rol oynamakla birlikte, bu durumu kolaylaştırıcı ve zorlaştırıcı çeşitli etmenler bulunmaktadır. Yaşlılarda kronik hastalıklarının önlenmesi, fiziksel- psikolojik- sosyal sağlığın korunması ve geliştirilmesi için yeterli ve dengeli beslemesi sağlanmalıdır. Beslenme durumunun iyileştirilmesi yaşam süresinin uzamasına ve kaliteli bir yaşlılık dönemi geçirilmesine olanak sağlamaktadır. 
Amaç: Bu araştırmanın amacı 60-64 yaş arasındaki bireylerin beslenme okuryazarlık düzeyleri ile sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Kütahya merkez ilçesine bağlı aile sağlığı merkezlerinde, Mart-Haziran 2022'de yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Kütahya il merkezinde yaşayan 60-64 yaş arası 400 kişi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan ve 17 maddeden oluşan tanımlayıcı Sosyo- demografik Özellikler Veri Formu, Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Araştırma analizleri için istatistiksel paket programı olan SPSS 25.0 kullanılmıştır.
Bulgular: Yaşlıların yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı ölçeğine puan ortalamaları 20,99±5,325'tir. Alt boyutlar alınan puan ortalamaları; genel beslenme bilgisi 6,37±1,887,okuduğunu anlama 3,89±1,118, besin grupları 7,70±1,538, porsiyon miktarları 2,15±0,752, sayısal okuryazarlık ve gıda etiketi okuma 0,87±1,185'tir. Yaşlıların sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği puan ortalamaları 71,86±12,85'tir. Alt boyutlardanalınan puan ortalamaları; beslenme hakkında bilgi 16,61±4,616, beslenmeye yönelik duygu 16,79±4,606, olumlu beslenme 19,39±4,282, kötü beslenme 19,08±4,53'tür.Yaşlı kadınların Beslenme Okuryazarlığı ölçeğinden aldıkları puanlar erkek yaşlılardan daha yüksek bulunmuştur (P<0,5).  Normal kiloda olan katılımcıların yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı ölçeğinden aldıkları puanların fazla kilolu katılımcılara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (P<0,5).   Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı İle Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum arasında pozitif yönde orta düzeyde (r=0,528, p<,01) ilişki olduğu görülmüştür.
Sonuç:katılımcıların beslenme okuryazarlığı ölçeği puan ortalamalarının ve sağlıklı beslenme tutum ölçeği puan ortalamalarının ortalamanın üzerinde olduğu saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Beslenme okuryazarlığı, yaşlılarda beslenme, beslenme tutumu

Abstract:
Introduction: Nutritional literacy has been defined as the capacity of individuals to access, process and understand basic nutrition information. Although food and nutrition literacy plays an important role in the development of healthy eating behaviours, there are various factors that facilitate and complicate this situation. Adequate and balanced nutrition should be provided for the prevention of chronic diseases in the elderly, protection and improvement of physical, psychological and social health. Improvement of nutritional status enables prolongation of life span and a quality old age. 
Objective: The aim of this study was to evaluate the nutritional literacy levels of individuals aged 60-64 years and their attitudes towards healthy eating.
Materials and Methods: The study was a descriptive and cross-sectional study conducted in March-June 2022 in family health centres in the central district of Kütahya. The sample of the study consisted of 400 people aged 60-64 years living in the city centre of Kütahya. The descriptive Socio-demographic Characteristics Data Form consisting of 17 items, the Nutritional Literacy Assessment Tool for Adults, and the Attitudes Towards Healthy Eating Scale were used to collect the data. The data were collected by the researcher using face-to-face interview technique. The statistical package programme SPSS 25.0 was used for research analyses.
Results: The mean score of the elderly on the scale of nutrition literacy in adults was 20.99±5.325. The mean scores of the sub-dimensions; general nutrition knowledge 6,37±1,887, reading comprehension 3,89±1,118, food groups 7,70±1,538, portion sizes 2,15±0,752, numerical literacy and food label reading 0,87±1,185. The mean score of the attitude scale of the elderly towards healthy nutrition was 71,86±12,85. The mean scores of the sub-dimensions are; knowledge about nutrition 16,61±4,616, feelings towards nutrition 16,79±4,606, positive nutrition 19,39±4,282, poor nutrition 19,08±4,53. The scores of elderly women from the Nutrition Literacy scale were found to be higher than those of elderly men (P<0.5).  It was determined that the scores of participants with normal weight from the scale of nutritional literacy in adults were higher than those of overweight participants (P<0.5).   It was observed that there was a moderate positive relationship (r=0,528, p<,01) between Nutrition Literacy in Adults and Attitude towards Healthy Nutrition.
Conclusion: It was determined that the mean scores of the participants in the nutritional literacy scale and the mean scores of the healthy eating attitude scale were above the average.
Keywords: Nutrition literacy, nutrition in the elderly, nutrition attitude