Kentsel donatı alanlarının kentsel yaşam niteliğine katkısının belirlenmesi: Kahramanmaraş kenti örneği
Determining the contribution of urban reinforcement areas to the quality of urban life: The case of Kahramanmaras city
Yazar: ESRA BAYAZIT SOLAK
Danışman: DOÇ. DR. CENK DÖNMEZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Açık alanlar = Open spaces ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Kültürel ortam = Cultural medium ; Yeşil alanlar = Green areas

Özet:
Kentsel donatı alanları, bir kentin kentsel yaşam niteliğinin önemli bir tanımlayıcısıdır. Fakat hızlı kentleşme ve buna bağlı olarak gelişen kentsel sorunların etkisiyle yaşam niteliğinin azalmasına neden olmaktadır. Çalışma Kahramanmaraş kentsel alanında, kültürel mekân (kütüphane, müze, gösteri ve sergi mekanları kapsamında sinema, kültür merkezi ve fuar), açık alanlar (meydanlar) ve yeşil alanlar (kent parkı, semt parkı, mahalle parkı, çocuk bahçesi, piknik ve eğlence alanları, spor ve oyun alanları, açık yüzme havuzları) varlıkları mahalleler özelinde belirlenmiştir. Bu varlıkların kişi başına kaynak değeri ile kullanıcıya olan uzaklıkla ilişkilendirilmiş ve endekslenmiştir. Endeks değerleri, CBS yazılımı üzerinden kentsel donatı alan olanaklarının alansal olarak tanımlayan haritalara dönüştürülmüştür. Ulaşılan bulgular sonucunda varlık sayısının daha fazla olduğu kent merkezinden, kentin çeperlerine doğru varlık sayısı azalmış veya varlık görülmemiştir. Kültürel mekân, Açık ve Yeşil Alan Olanakları Seti (KAYOS) ve Endekslenmiş Kültürel Mekân, Açık ve Yeşil Alan Olanakları Seti (ENKAYOS) değerlerinin düşük çıktığı mahallelerde (Avşar, Aksu) Etkin kültürel mekân, açık ve yeşil alan olanakları seti (ETKAYOS) değerleri yüksek çıkmıştır. Kent merkezinde yüksek olanak değerlerine karşın olanak etkinliklerinin azaldığı bulunmuştur. Bu durum kentsel donatı alanları etkinliğinin belirlenmesinde kişi başına düşen değer (KBKD) ölçütünün yeterli olmadığı, bu ölçütün yanısıra etkinlik değişme değerleri ile kullanıcı ve mahalleler arası uzaklık ölçütlerinin önemi bulunmuştur. Bu çalışma da kullanılan sayısal yöntem kentsel donatı alanlarının etkinliğinin belirlenmesi ve diğer kentlerde uygulanabilir olması yönünden önemlidir.

Abstract:
Urban amenity areas are an important determinant of a city's quality of urban life. However, rapid urbanization and related urban problems lead to a decrease in the quality of life. The study identified the presence of cultural spaces (libraries, museums, cinemas, cultural centers and fairs within the scope of performance and exhibition venues), open spaces (squares) and green spaces (city parks, neighborhood parks, neighborhood parks, playgrounds, picnic and entertainment areas, sports and playgrounds, outdoor swimming pools) in the urban area of Kahramanmaraş. The per capita resource value of these assets is linked and indexed to the distance to the user. The index values were converted into maps describing the spatial extent of the urban amenity areas through GIS software. As a result of the findings, the number of assets decreased or no assets were observed from the city center, where the number of assets was higher, to the periphery of the city. In neighborhoods where the values of Cultural Space, Open and Green Space Amenities Set (KAYOS) and Indexed Cultural Space, Open and Green Space Amenities Set (ENKAYOS) are low (Avşar, Aksu), the values of Effective Cultural Space, Open and Green Space Amenities Set (ETKAYOS) are high. It was found that despite high amenity values in the city center, amenity activities decreased. This shows that the per capita value (PPV) criterion is not sufficient in determining the efficiency of urban facility areas, and that in addition to this criterion, efficiency change values and distance between users and neighborhoods are important. The numerical method used in this study is important in terms of determining the efficiency of urban reinforcement areas and being applicable in other cities.