Farklı illerdeki tarla sarmaşığı (Convolvulus arvensis) tohumlarının çimlenme biyolojisi, moleküler özellikleri ile farklı sıcaklık ve karbondioksit konsantrasyonlarındaki değişimlerinin araştırılması
Investigation of changes in germination biology, molecular properties and different temperatures and carbon dioxide concentrations of field bindweed (Convolvulus arvensis L.) seeds in different provinces
Yazar: YÜCEL KARAMAN
Danışman: PROF. DR. NİHAT TURSUN
Malatya Turgut Özal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, tarımsal alanlarda önemli derecede zararlı bir yabancı ot olan tarla sarmaşığı (Convolvulus arvensis L.) tohumlarının çimlenmesini sağlamak için dormansi kırma (sülfürik asit, giberellik asit, hidroklorik asit, mikrodalga, soğuk-sıcak uygulamaları) yöntemleri, çimlenme sıcaklığı, farklı sıcaklık (gece/gündüz 16/26 °C, 19/29 °C ve 22/32 °C) ve karbondioksit (400, 600, 800 ve 1000 ppm) ortamlarında bitki gelişimi ve moleküler benzerliklerini (filogenetik) belirlemek amacıyla 2018 ve 2019 yıllarında Malatya Turgut Özal Üniversitesi Ziraat Fakültesine ait karbondioksit uygulama serası ve laboratuvarlarda yürütülmüştür. Çalışmada ana materyal olan tarla sarmaşığı tohumları, Türkiye'nin 16 ilinden (Adana, Ankara, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Erzurum, Hatay, İzmir, Karaman, Kayseri, Konya, Malatya, Samsun, Şanlıurfa, Tekirdağ ve Uşak) toplanmıştır. Dormansi kırma çalışması için Malatya'dan toplanan tarla sarmaşığı tohumları kullanılmış ve en iyi çimlenme 20 °C ile 27 °C iklim kabinlerinde yapılan çalışmada sülfürik asit 60 dk (%65/20 °C) ve 0 gün 90 °C sıcak su (%87.5/27 °C) uygulamalarından elde edilmiştir. Çimlenme sıcaklığı, farklı sıcaklık ve karbondioksit (CO2) ortamlarında bitki gelişimi ve filogenetik çalışmaları 16 ilden toplanan tohumlar ile gerçekleşmiştir. Çimlenme sıcaklığında en uygun çimlenmenin illere göre değişmekle beraber 10-40 °C arasında olduğu belirlenmiştir. Sera çalışmasında ise karbondioksit değerinin arttırılması tarla sarmaşığının gelişimlerinde (bitki/kök uzunluk, bitki/kök yaş ve kuru ağırlık) değişkenlik göstermiş olup sıcaklık artışının ise tarla sarmaşığı gelişiminde pozitif yönde bir etkisi olduğu saptanmıştır. Filogenetik çalışmalarda Türkiye'deki C. arvensis türünün kendi aralarında yakın fakat dünyadaki C. arvensis türü ile uzak gruplar oluşturduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Convolvulus arvensis, dormansi, çimlenme sıcaklığı, karbondioksit, filogenetik analiz

Abstract:
This study was carried carbon dioxide was applied in the greenhouse and laboratories belonging to Malatya Turgut Özal University Faculty of Agriculture in 2018-2019 in order to determine dormant breaking (sulfuric acid, gibberellic acid, hydrochloric acid, microwave, cold/hot application), germination temperature, development at different temperatures (night/day 16/26 °C, 19/29 °C and 22/32 °C)  and carbon dioxide environments (400, 600, 800 and 1000 ppm) and molecular similarities (phylogenetics) of the field bindweed which is a harmful weeds in agricultural areas. Field bindweed, the main material in this study was collected from Turkey's 16 provinces (Adana, Ankara, Canakkale, Denizli, Diyarbakir, Erzurum, Hatay, Izmir, Karaman, Kayseri, Konya, Malatya, Samsun, Sanliurfa, Tekirdag and Usak). Field bindweed seeds collected from Malatya were used for the dormancy breaking study and the best dormant breaking method was sulfuric acid 60 min (65%/20 °C) and 0 day 90°C hot water (87.5%/27 °C) applications in the study conducted in 20 °C and 27 °C climate cabins. The germination temperature, plant development in different temperature and carbon dioxide (CO2) environments and phylogenetic studies were realized with seeds collected from 16 provinces. It has been determined that the most suitable germination at germination temperature is between 10-40 °C depending on the provinces. In the greenhouse study, increasing the carbon dioxide value variation in the development of field bindweed (plant/root length, plant/root wet and dry weight), and the increase in temperature had a positive effect on the development of field bindweed. Phylogenetic studies in the C. arvensis species in Turkey were determined to create a close groups with each other, but it has been determined that it forms distant groups with C. arvensis species in the world. 

Keywords: Convolvulus arvensis, dormancy, germination temperature, carbon dioxide, phylogenetic analysis