İmam Şafiî hayatı, şahsiyeti, edebî kişiliği ve meâni ilmi açısından divanı
Life, personage, literary identity of Imam Shafi'i and his divan in terms of semantics
Yazar: ZEYNEP ALP
Danışman: DOÇ. DR. SULTAN ŞİMŞEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Belagat = Eloquence ; Biyografi = Biography ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Kafiye = Rhyme ; İmam Şafii = İmam Şafii ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada İmam Şafiî'nin edebî yönünün ortaya çıkarılması amacıyla yaşadığı dönem, hayatı, ilmî şahsiyeti ele alınmıştır. Fâkih, müctehid, hicrî ikinci asrın müceddidi olarak tanınan İmam Şafiî'nin aslında Arap dilinde de âlim, belagat fesahat ve beyanda eşsiz yeteneğe sahip bir şahsiyet olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. İmam Şafiî'nin Arap dili ve belagati alanındaki yetkinliği ve bunun ilmî kişiliği üzerine etkisinin ne denli büyük olduğuna işaret edilmiştir.

Çalışmamız giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde yaşadığı dönem, siyasî içtimaî ve ilmî yönden ele alınmıştır. Abbasiler dönemi Arap şiirinin genel özelliklerinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde Şafiî'nin ilmi şahsiyetinin oluşmasına etki eden hususları incelemek üzere hayatı ve ilim yolculuğuna değinilmiştir. İkinci bölümde edebî üslûbu, şiir ve nesirleri incelenerek ele alınmıştır. Üçüncü bölümde şiir divanı şekil ve içerik açısından tahlil edilmiş, dördüncü bölümde Meâni İlmi açısından tahlil edilmiş bahse konu belagat sanatlarının tanımı yapılarak Divan'dan örnekler ile açıklanmıştır. Bütün bunlar analitik yöntem ile ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Şafiî, Şahsiyeti, Edebî Üslûbu, Şiir Divanı, Aruz, Kafiye, Belagat, Meâni İlmi

Abstract:
In this work, the era Imam Shafi'i lived in, his life and his literary personality are handled with the aim of displaying his literary aspect. It is aimed to reveal that Imam Shafi'i, who is known as scribe, renovator of the second century of the hegira calendar, was in fact a scholar and personage that had excellent ability of eloquence, fluency and oratory also in Arabic language. The capability of Shafi'i in the field of Arabic language and eloquence, and how great is the impact of this on his scholarly personality are pointed out.

Our work consists of introduction and four parts. The term he lived in is handled in a political, social and scientific way in the introduction. Main characteristics of Arabic poem in Abbasid era are mentioned.

In the first part, his life and scientific journey are touched on for the purpose of studying aspects that had an effect on the formation of his scientific personage. In the second part; his literary style, poems and proses are examined. In the third part, his poetry divan is studied in the aspects of form and content and in the forth part,it is explained with examples from the Divan by defining mentioned arts of eloquence which are analyzed in terms of semantics. All of this is approached in analytical method.

Key Words: Shafi'i, His Personage, His Literary Style, His Poetry Divan, Aruz, Rhyme, Eloquence, Semantics.