Aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimlerinin hasta güvenliği kültürünün değerlendirilmesi
Evaluation of the patient safety culture of family doctors working in family health centers
Yazar: AYŞEGÜL YILDIZ SAZLIKOĞLU
Danışman: PROF. DR. VİLDAN MEVSİM ; ÖĞR. GÖR. EDİZ YILDIRIM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan aile hekimlerinin hasta güvenliği
kültürünü değerlendirmek amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma, Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan aile hekimlerine yönelik yapılan tanımlayıcı kesitsel bir çalışmadır. Araştırmaya her ilin Halk Sağlığı Müdürlüğü internet sitesindeki aile hekimleri arasından küme örneklem yöntemiyle seçilen aile hekimleri dahil edilme hariç bırakılma açısından değerlendirildi, uygun ve gönüllü aile hekimleri çalışmaya alındı. Katılımcılara sosyodemografik veri anketi ve aile hekimliği birimi hasta güvenliği kültürü değerlendirme anketi online anket formu olarak uygulandı. Sosyodemografik veri anketinde yaş, cinsiyet, medeni durum, meslek ve meslekte çalışma yılı sorgulandı. Aile Hekimliği Birimi Hasta Güvenliği Kültürü Değerlendirme Anketi 9 bölüme kategorize edilmiştir. A ve B bölümleri 7' li likert, C, D, E ve F bölümleri 6'lı likert, G bölümü 5'li likert tipinde, H bölümü bireysel sorular içeren ve I bölümü anketi dolduranların genel görüşleri kısmını içeren bir ankettir. Araştırma verileri SPSS (24.0) programında değerlendirildi. 
Bulgular: Katılımcıların ortalama yaşı 45,53 ± 10.07'dir. Katılımcıların %86 (n=339) aile hekimi, %14 (n=55) aile hekimi uzmanıdır. Aile hekimlerinin %78,9'unun (n=311) mesleki deneyim süresi 10 yıl ve üzeridir. Ölçek alt gruplarının puan ortalamasında en yüksek ortalama Hasta güvenliği ve kalite sorunları 5,24 ± 0,94 en düşük ortalama ise Tıbbi Ofiste Çalışma Ortamına 3,45 ± 0,60 aittir. Ölçek genel puan ortalaması ise 4,10 ± 0,55'tir. Ölçek alt boyutlarını olumlu yanıt yüzdesi olarak değerlendirdiğimizde en yüksek olumlu yanıt yüzdesi Hasta Güvenliği ve Kalite Sorunları listesine %83,90; en düşük olumlu yanıt yüzdesi ise Tıbbi Ofiste Çalışma Ortamı %57,27 bölümüne aittir.  Çalışmamızda hasta güvenliği kültürü pozitif puan ortalaması %72,15 bulunmuştur.
Sonuç: Ülkemizde yapılan hasta güvenliği ile ilgili çalışmalar çoklukla ikinci ve üçüncü basamakta çalışan sağlık çalışanı üzerinden yürütülmüş olup, genel olarak birinci basamaktaki sağlık çalışanlarının hasta güvenliği algısı net olarak değerlendirilmemiştir. Bu çalışmada, hasta güvenliği kültürü ile ilgili olumlu yanıt oranları önceki çalışmalara göre görece daha yüksek olarak bulunmuştur. Ancak ofis içi iş akışı ve anlaşmazlıkların dile getirilmesi ile ilgili sorulara verilen yanıtlar en düşük olumlu yüzdelere sahiptir. Aile hekimliği sisteminde hasta güvenliği kültürünü değerlendirecek çalışmaların bu sonuçlar ışığında planlaması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Aile Hekimi, Hasta Güvenliği, Hasta Güvenlik Kültürü

Abstract:
Aim: In this study; Patient safety of family physicians working in Family Health Centers
intended to evaluate the culture.
Method: This research is a descriptive cross-sectional study for family physicians working in Family Health Centers. Participants were selected from among family physicians on the website of the Public Health Directorate of each province by cluster sampling method. Family physicians were evaluated for inclusion and exclusion, and eligible and volunteer family physicians were included in the study. Sociodemographic data questionnaire and family medicine unit patient safety culture evaluation questionnaire were administered to the participants as an online questionnaire. Age, gender, marital status, occupation and years of employment were questioned in the sociodemographic data questionnaire. The Family Medicine Unit Patient Safety Culture Assessment Questionnaire has been categorized into 9 sections. Parts A and B are likert type with 7 options, parts C, D, E and F likert type with 6 options, G part is likert type with 5 options, H part is a questionnaire containing individual questions and I part is a survey that includes general opinions of the respondents. Research data were evaluated in SPSS (24.0) program.
Results: The mean age of the participants was 45.53 ± 10.07. 86% (n=339) of the participants were family physicians and 14% (n=55) were family physicians specialist. Professional experience of 78.9% (n=311) of family physicians is 10 years or more. In the mean score of the subgroups of the scale, the highest mean Patient safety and quality problems were 5.24 ± 0.94, and the lowest mean was 3.45 ± 0.60 for the Working Environment in the Medical Office. The overall score average of the scale is 4.10 ± 0.55. When we evaluate the scale sub-dimensions as the percentage of positive responses, the highest positive response percentage is 83.90% in the Patient Safety and Quality Issues list; the lowest percentage of positive response belongs to the Working Environment in the Medical Office, 57.27%. In our study, the positive mean score of patient safety culture was found to be 72.15%.
Conclusion: Studies on patient safety in our country have mostly been carried out on health workers working in the secondary and tertiary care, and the perception of patient safety of health workers in primary care has not been evaluated clearly. In this study, positive response rates related to patient safety culture were found to be relatively higher than previous studies. However, answers to questions about in-office workflow and voicing disagreements have the lowest positive percentages. It is recommended that studies that will evaluate the patient safety culture in the family medicine system should be planned in the light of these results.
Keywords: Family Doctor, Patient Safety, Patient Safety Culture