Covid-19 pandemi sürecinde yaygın anksiyetenin sağlık anksiyetesi, bilişsel esneklik ve Covid-19 korkusu bağlamında yordanması
Evaluation of relationship between generalized anxiety disorder symptoms, health anxiety, fear of Covid-19 and cognitive flexibility during Covid-19 pandemic process
Yazar: İPEK AKTEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM TOLAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; COVID 19 = COVID 19 ; Korku = Fear ; Korku kültürü = Culture of fear ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Covid-19 pandemisi sürecinde yaygın anksiyete bozukluğu (YAB) belirtileri ile Covid-19 korkusu, sağlık anksiyetesi ve bilişsel esneklik değişkenleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve Covid-19 korkusu, sağlık anksiyetesi ve bilişsel esnekliğin YAB belirtilerini ne düzeyde öngördüğünü belirlemektir. Araştırma; 18-70 yaş arasında, %74.4 'ü kadın (320), %25,6 'sı erkek (110) olmak üzere 430 kişi ile gerçekleştirilmiştir.  Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Ölçeği (YAB-7),  Bilişsel Esneklik Envanteri(BEE), COVID-19 Korkusu Ölçeği,  Koronavirüs 19 Fobisi (CP19-S) Ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği Kısa Formu uygulanmıştır.  Bu araştırmada, yaygın anksiyete düzeyinin demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla bağımsız örneklemler t testi yapılmıştır. Araştırma değişkenlerinin birbiriyle ilişkisini belirlemek amacıyla Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Yaygın anksiyeteyi yordayan değişkenleri tespit etmek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde ilk olarak, yaygın anksiyete düzeyinin cinsiyete, medeni duruma, psikolojik rahatsızlık tanısı almış olma ve Covid-19 açısından evde risk grubunda kişi bulunma durumuna göre farklılık gösterdiği bulunmuştur. Buna göre; kadınların, bekar olanların, psikolojik rahatsızlık tanısı almış olan ve evde risk grubunda kişi ile kalan bireylerin yaygın anksiyete düzeyinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.  Bunun yanısıra;  kronik rahatsızlığa sahip olma, Covid- 19 tanısı almış olma ve yakın çevresinde/ ailesinde Covid- 19 tanısı alan kişilerin olma durumlarına göre yaygın anksiyete bozukluğu ölçeğinden alınan puanların ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılık bulunmamıştır. Araştırmanın korelasyon sonuçları, yaygın anksiyete bozukluğu, Covid-19 korkusu, sağlık kaygısı ve bilişsel esnekliğin birbiriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Yapılan hiyerarşik regresyon analizinde; yaş, cinsiyet, sağlık anksiyetesinin bedensel belirtilere duyarlılık ve olumsuz sonuçlar alt boyutlarını, bilişsel esnekliğin kontrol alt boyutu, Covid-19 korkusu ölçeği toplam puanı ve Koronavirüs 19 ölçeğinin psikolojik, somatik, sosyal, ekonomik alt boyutlarının yaygın anksiyete bozukluğunun anlamlı yordayıcıları oldukları tespit edilmiştir. Mevcut araştırma bulguları alanyazın bağlamında tartışılmış, sonuçlar ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Sözcükler
Yaygın Anksiyete Bozukluğu, Sağlık Anksiyetesi, Bilişsel Esneklik, Covid-19 Korkusu

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationships between generalized anxiety disorder (GAD) symptoms and the variables of fear of Covid-19, health anxiety and cognitive flexibility during the Covid-19 pandemic process.  The research was carried out with 430 people between the ages of 18-70, 74.4% (320) of whom were women and 25.6% (110) were men. In this study Demographic Information Form, Generalized Anxiety Disorder-7 Scale(GAD-7),Cognitive Flexibility Inventory (CFI), Turkish version of the Fear of Covid-19 Scale (FCVS-T), Covid-19 Phobia Scale (C19P-S), Health Anxiety Inventory (HAI) were applied to the participants.  In this study, independent samples t-test was used to examine whether generalized anxiety level differs according to demographic characteristics. Relationships between variables were tested with Pearson correlation analysis. Hierarchical regression analysis was performed to determine the variables predicting the generalized anxiety disorder. When the results of the research were examined, firstly, it was found that the level of generalized anxiety differed according to gender, marital status, being diagnosed with a psychological disorder and having a person in the risk group at home. According to this, it was determined that women, single people, individuals diagnosed with psychological disorders and staying at home with a person in the risk group have a higher level of generalized anxiety. In addition, there was no significant difference between the average scores of the generalized anxiety disorder scale according to the status of having a chronic illness, being diagnosed with Covid-19, and having a close family/family of people diagnosed with Covid-19. The correlation results of the study revealed that generalized axiety disorder, fear of Covid-19, health anxiety and cognitive flexibility were correlated with each other. In the hierarchical regression analysis; Age, gender, health anxiety sensitivity to somatic symptoms and negative consequences sub-dimensions, cognitive flexibility control sub-dimension, Covid-19 fear scale total score, and the psychological, somatic, social and economic sub-dimensions of the Covid-19 Phobia scale were found to be significant predictors of generalized anxiety disorder. Current research findings are discussed in the context of the literature, results and recommendations are presented.

Keywords
Generalized Anxiety Disorder, Cognitive Flexibility, Health Anxiety, Fear of Covid-19