Dienogest tedavisinin endometrioma boyutuna ve semptomlar üzerine etkinliğinin ve güvenilirliğinin araştırılması
Assesment of efficiency and safety of dienogest on CYST size and clinical sympotms in patients with endometrioma
Yazar: ELİF DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. YILMAZ ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Cinsiyet hormonları = Sex hormones ; Dienogest = Dienogest ; Endometriyoz = Endometriosis ; Endometriyum = Endometrium ; Progesteron = Progesterone ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Endometrioması olan hastalarda dienogest tedavisinin lezyon boyutu başta olmak üzere, disparoni, dismenore ve kronik pelvik ağrı gibi semptomlar üzerine etkinliğinin ve güvenilirliğinin araştırılmasıdır. 
Gereçler ve Yöntem: Çalışmaya Kasım 2015 – Eylül 2016 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Gevher Nesibe Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'ne başvurmuş 18-45 yaş aralığında, premenopozal dönemde, bir veya her iki overinde endometrioması olan, endometrioma dışında anormal jinekolojik muayene bulgusu olmayan, bilinen karaciğer hastalığı veya malignitesi olmayan ve gebe olmayan 24 hasta dahil edildi. Menstrüel siklusun 3. gününde hastalar ultrasonografik olarak değerlendirildi, endometrioma kist volümleri hesaplandı ve serum FSH, LH, E2, AST, ALT, CA-125 ile tam kan sayımı ve 8 saat açlığı takiben lipid profili tetkikleri yapıldı. Visüel Analog Skala (VAS) skorlaması hastalara anlatılarak endometriomaya bağlı ağrı şiddetleri belirlendi. Hastalara siklusun 3. gününde 2 mg/gün dozunda dienogest (Visanne®) tedavisi başlandı ve tedaviye ara verilmeden devam edildi. Tedavinin 3. ve 6. aylarında hastalar yeniden değerlendirilerek, ultrasonografi yapıldı ve tetkikler tekrarlandı. Hastaların semptom şiddetleri VAS skorlaması esas alınarak sorgulandı. İlacın yan etki profili incelendi. Endometrioma tedavisinde dienogestin lezyon boyutuna ve semptomlara etkisi ve güvenilirliği prospektif olarak incelendi.
Araştırmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) Statistics 22.0 programı kullanıldı. Araştırmada anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Toplam 24 hasta çalışmayı tamamladı. Hastaların yaşları 18 ile 45 arasında değişmekte olup ortalama yaş 29.5'tur. Ortalama vücut kitle indeksi 25.9±4.9 olarak bulunmuştur. Gravida sayıları 0 ile 4 arasında değişmekte olup median değer 1.5'tur. Hastaların menarş yaşları 11 ile 14 arasında değişmekte olup ortalama menarş yaşı 12.7'dir. Tedavi öncesinde ortalama 112.63±161.31 cm³ olan endometrioma kist volümünün tedavinin 3. ayında 85.58±112.12 cm³, tedavi bitiminde ise 65.47±95.69 cm³ olduğu görüldü (p=0.005). Hastaların endometriomaya bağlı ağrı semptomlarının değerlendirildiği VAS skorlarında da istatistiksel olarak anlamlı bir azalma saptandı. Başlangıçta ortalama değeri 7.50 olan VAS skorunun  tedavinin 3. ayında 4.00, 6. ayın sonunda ise 3.00 olduğu görüldü (p<0.001). Hastaların tedaviye başlamadan önceki ve tedavinin 3. ay ve 6. aylarındaki değerlendirmelerindeki hemoglobin, beyaz küre, trombosit, ALT, AST, lipid paneli (total kolesterol, trigliserid, LDL, HDL), FSH, LH ve E2 düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik gözlenmedi.
Sonuç: Endometrioması olan hastalarda, bir 19-norprogestin derivesi olan dienogest, 6 aylık tedavi sonucunda kist volümünde ve hastaların ağrı ilişkili semptomlarında istastistiksel olarak anlamlı bir azalmaya yol açmıştır. Özellikle fertilite isteği olan hastalarda operasyon ihtiyacını azaltması avantajı nedeniyle dienogest, endometrioma tedavisinde güvenle kullanılabilecek bir ajandır.

Abstract:
Objective: To evaluate the efficacy and safety of oral dienogest treatmant in women with ovarian endometriomas and endometriosis associated chronic pelvic pain, dysmeneorrhea and dyspareunia.
Material and Method: This 24-weeks prospective study includes patients who applied to Erciyes University Faculty of Medicine, the Department of Obstetrics and Gynecology during the period between November 2015 and September 2016 and have unilateral or bilateral endometriomas. The study enrolled 24 premenopausal women aged 18-45 years. Exclusion criteria for the study were pregnancy, chronic liver diseases, malignancy and abnormal gynecological findings. Patient visits were planned at baseline and at weeks 12 and 24. Gynecologic examination and pelvic ultrasonography were performed and the volume of the ovarian endometrial cysts was calculated at every visits. Laboratory assessments included hematology, liver enzyme, CA-125, lipid and FSH, LH, estradiol concentration measurements. The baseline visit was planned on the 3 day of menstruation. Endometriosis related pelvic pain was assessed by visual analog scale (VAS) score (where 0 represents absence of pain and 10 indicates unbearable pain) and adverse events were documented at all study visits. Dienogest was administered at a dose of 2 mg once daily, orally on the 3 day of menstruation. We evaluated the efficacy and safety of oral dienogest treatmant on the volume of the endometriomas and symptoms of endometriosis-related pelvic pain.
Analyses were performed by using  IBM SPSS Statistics 22.0 program and p<0.05 was considered statistically significant.
Results: A total of 24 patients were completed the study. Demographic characteristics were age, body mass index, gravidity, and age of menarche . At baseline visit, mean volume of ovarian cysts was 112.63±161.31 cm³ and at the end of the treatment, it was 65.47±95.69 cm³ (p=0.005). Initial median VAS score was 7.50 and the last value of the score was 3.00. VAS score reductions were significantly (p<0.001). Laboratory parameters remaind stable during the study. 
Conclusion:  Long term dienogest therapy reduces the volume of ovarian endometrial cysts and endometriosis related pelvic pain. Especially in women suffering from infertility, dienogest reduces the surgical procedures. Dienogest is a safety medication for the long term management of endometriomas.