İstanbul'da yeniden işlevlendirilen endüstri yapılarında koruma yaklaşımları: Haliç yerleşimi örneği
Conservation approaches to the re-use of industrial buildings in Istanbul: The Golden Horn settlements
Yazar: DİLAN ÇALIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE TOPÇUBAŞI
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Endüstriyel yapılar = Industrial structures ; Koruma = Conservation ; Koruma müdahalesi = Conservation interference ; Planlama = Planning ; Restorasyon = Restoration ; Yeniden işlevlendirme = Refunctioning ; İstanbul-Haliç = İstanbul-Haliç

Özet:
Bir yapının var olması temel olarak insanlar tarafından kullanılmasıyla mümkündür. İnsanlar tarafından kullanılmayan ve terkedilen yapılar varlıklarını harabe olarak sürdürmeye başlamakta ve zamanla yok olmaktadırlar. Sadece fiziksel olarak hayatta kalmaya çalışan yapılar zaman içerisinde tarihi dokusunu da kaybeder. Dönemin ihtiyaç ve amaçlarına göre yapılan yapılarda mekanlar işleve göre belirlenir. Çağın gerektirdiği değişimler,kültürel ve ekonomik koşullar zaman içerisinde bu mekanların işlevini kaybetmesine neden olmaktadır. İşlevini kaybeden bu yapılar zamana karşı fiziksel olarak varlıklarını sürdürürler ve dönemin tarihi izlerini yaşatmaya devam ederler. İşlevini kaybetmiş bu yapıların hem fiziksel olarak hem de işlevsel olarak yeniden kullanılması ve harabe olmaktan kurtulması için yeniden işlevlendirme ile ele alınması gerekmektedir.
Endüstri Devrimi hem dünyayı hem de Osmanlı'yı etkilemiştir.İnsanların yaşam şartlarının değişmesi, ekonomi ve yoğun teknolojinin gelişimi ile dönem önemli ölçüde değişime uğramıştır.Endüstri yapıları bu değişimden en çok etkilenen yapılardır.Tüm tarihi yapılarda olduğu gibi endüstri yapıları da dönemin tarihi,sosyo-kültürel ve mimari izlerini taşır ve korunmak zorundadır.Yapıların yeniden işlevlendirme sırasında koruma yaklaşımları, yapının tarihi dokusuna saygılı bir şekilde en uygun ve en az müdahale ile yapılmalıdır.
Çalışma kapsamında, endüstrileşme süreci ve yeniden işlevlendirme nedenleri üzerinde durulmuştur. İşlevini kaybetmiş ve korunmaya değer endüstri yapılarının yeniden kazanım sürecinde koruma yaklaşımları belirlenmiştir. Çalışmanın sonunda İstanbul'daki Haliç Yerleşimi'nde bulunan yeniden işlevlendirilmiş endüstri yapılarının koruma yaklaşımları incelenerek değerlendirmeler yapılmıştır. Tüm bu değerlendirmeler sonucunda yeniden işlevlendirme ihtiyacı olan endüstri yapıları için bu süreçte yapılması gereken koruma yaklaşımları ve önerileri geliştirilmiştir.

Abstract:
The existence of a building is basically possible if it is used by people. Structures that are not used and abandoned by people begin to fall into ruins. Buildings that try to survive only physically lose their historical texture over time. In buildings built according to the needs and purposes of the period, spatial units are determined according to function. Changes required by the age, cultural and economic conditions cause these spatial units to lose their function over time. These structures, which have lost their function, maintain their physical existence against time and continue to keep the historical traces of the period alive. In order to get rid of it, it needs to be handled with re-functioning.
The Industrial Revolution affected both the world and the Ottoman Empire. The period has undergone significant changes with the change in people's living conditions, the economy and the development of intensive technology. Industrial structures are the structures most affected by this change. As with all historical structures, industrial structures are also It carries cultural and architectural traces and must be preserved. During the re-functioning of the buildings, the conservation approaches should be made with the most appropriate and minimal intervention, respecting the historical texture of the building.
Within the scope of the study, the industrialization process and the reasons for re-functioning are emphasized. Conservation approaches have been determined in the recovery process of industrial structures that have lost their function and are worth protecting. At the end of the study, the conservation approaches of the repurposed industrial buildings in the Haliç Settlement in Istanbul were examined and evaluated.