Yapılandırılmış bakıcı destek programının alzheimer hastasına informal bakım verenlerin bakım yükü, psikolojik iyi oluş ve psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of the structured caregiver support program on the caregiver burden, psychological well-being and psychological resilience levels of informal caregivers of alzheimer's patients
Yazar: HANDE KIRIŞIK
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER KORKMAZ YAYLAGÜL
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gerontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Halk Sağlığı = Public Health ; Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZET 
Amaç: Bu araştırmanın amacı, bakım verenleri desteklemek için Yapılandırılmış Bakıcı Destek Programı (YBDP) oluşturmak ve bu programın Alzheimer hastalarına bakım veren informal bakıcıların bakım veren yükü, psikolojik iyi oluş ve psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisini değerlendirmektir.
Yöntem: Araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinden oluşan karma desen kullanılmıştır. Nicel boyut randomize kontrollü, deneysel bir çalışma olarak tasarlanmış ve ön test, son test düzeni kullanılmıştır. Buna göre çalışmaya müdahale grubu (n=25) ve kontrol grubu (n=25) olmak üzere 50 bakım veren katılmıştır. Nitel boyutta ise fenomenolojik yaklaşım kullanılmış ve üç odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir (n=14). 
Bulgular: Araştırmanın nicel bulguları YBDP'nin bakım veren yükü, psikolojik iyi oluş ve psikolojik sağlamlık düzeylerini iyileştirmede kontrol grubuna kıyasla müdahale grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yarattığını göstermektedir (p<0.05). Gruplar arası son test karşılaştırmalarından elde edilen etki büyüklükleri 0.921 ile 2.134 arasında bulunmuş ve "büyük" etki büyüklüğüne (d > 0.80) sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tematik analiz sonucunda araştırmanın nitel bulgularında; "bir müdahale programına ihtiyaç", "müdahale programının değiştirdikleri" ve "müdahale programının değerlendirilmesi" olmak üzere üç ana tema ortaya çıkmıştır. Nitel bulgular, müdahale grubundaki bakım verenler için YBDP'nin faydalarına ve önemli bir destek hizmeti olduğuna işaret etmektedir.
Sonuç: YBDP, müdahale gerontolojisi alanında örnek bir uygulama sunmaktadır. Özellikle sağlık ve bakım hizmetlerinde çalışan gerontologlar için pratik bir müdahale programı olarak kullanılabilir. YBDP, kolay uygulanabilir ve ucuz maliyetlidir. Bu anlamda merkezi ve yerel yönetimlere, politika yapıcı ve uygulayıcılara, kolay uygulanabilir ve ucuz maliyetli örnek bir müdahale programı olarak sunulabilir.
Anahtar Kelimeler: Alzheimer, bakım veren yükü, uygulamalı gerontoloji, müdahale gerontolojisi, karma desen araştırma

Abstract:
ABSTRACT
Objective: The aim of this study was to establish the Structured Caregiver Support Program (SCSP), designed to support caregivers, and to evaluate the effect on the caregiving burden, psychological well-being and psychological resilience levels of informal caregivers of Alzheimer's patients.
Method: A mixed-method research design, comprising both quantitative and qualitative research methods was used in this study. The quantitative part of the study was designed as a randomized controlled experimental study with a pretest-posttest design. Accordingly, 50 caregivers participated in the study, including the intervention group (n = 25) and the control group (n = 25). In the qualitative part of the study, a phenomenological approach was used and three focus group interviews were conducted (n=14). 
Results: The quantitative findings of the study show that the SCSP produced a statistically significant difference in the intervention group compared to the control group in terms of reducing caregiver burden and improving psychological well-being and psychological resilience levels (p<0.05). The effect sizes obtained from the post-test comparisons between groups ranged from 0.921 to 2.134 and it was concluded that they had a "large" effect size (d > 0.80). In the qualitative findings of the study as a result of thematic analysis, three main themes emerged: "need for an intervention program", "what the intervention program changed", and "evaluation of the intervention program". The qualitative findings highlight the benefits of the SCSP for caregivers in the intervention group, indicating it is an important support service.
Conclusion: The SCSP represents an exemplary practice in the field of interventional gerontology. It can be used as a practical intervention program, especially for gerontologists working in health and care services. The SCSP is easy to implement and cost-effective.
Key words: Alzheimer, caregiver burden, applied gerontology, interventional gerontology, mixed mehtod research