Okul öncesi dönemde çocuğun akran, ebeveyn ve öğretmen ilişkileri ile mizaç ve sosyal becerileri arasındaki ilişkiler
The relations between the child's peer, parent and teacher relations and their temperament and social skills in the preschool period
Yazar: SABİHA EREN
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL ÇOBAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Akran = Peer ; Akran ilişkileri = Peer relationships ; Mizaç = Temperament ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Sosyal beceri = Social skill ; Öğretmen-öğrenci ilişkileri = Teacher-student relations

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 46-72 aylık çocukların
akran-öğretmen-ebeveyn ilişkileri ile mizaç değişkenleri ve sosyal becerileri arasındaki
doğrudan ve dolaylı ilişkileri ortaya koymaktır. Bu araştırma nicel araştırma yaklaşımıyla
yapılandırılmış ve ilişkisel araştırma desenine göre uygulanmıştır. Araştırma, yordayıcı ilişkisel
desende planlanmış ve veriler 2020-2021 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde toplanmıştır.
Veri toplama araçlarından elde edilen verilerin analizinde değişkenler arasındaki doğrudan ve
dolaylı ilişkiyi ölçmek için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bu araştırmadan elde
edilen sonuçlar sebatkârlık alt ölçeğinde cinsiyete göre anlamlı farklılık olduğunu göstermiştir.
Anne-baba olumlu ilişkisi sıcakkanlılık/utangaçlığı negatif yönde, sosyal beceri ise
sıcakkanlılık/utangaçlığı pozitif yönde yordamaktadır. Ayrıca analiz sonuçları, anne-baba
çatışma puanlarının sebatkârlığı anlamlı düzeyde ve negatif yönde yordadığını göstermiştir.
Anne-baba çatışma puanlarının ritmikliği anlamlı olarak yordadığı ve mizaca ilişkin ritmiklik alt
boyutunun negatif yönde yordayıcısı olduğu görülmüştür. Akran ilişkileri ve anne-baba
çatışması birlikte tepkisellik alt boyutunu anlamlı olarak yordamıştır. Diğer bir sonuç ise akran
ilişkileri ve anne-baba çatışmasının birlikte tepkisellik alt boyutunu anlamlı olarak yordadığıdır.
Hiyerarşik regresyon analizinden elde edilen sonuçlara göre öğretmen-öğrenci yakınlık, akran
ilişkileri ve akran saldırganlığının birlikte sosyal beceriyi anlamlı düzeyde yordadığını
göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazındaki bulgular çerçevesinde
tartışılmıştır.
Anahtar sözcükler: akran ilişkileri, ebeveyn-çocuk ilişkisi, mizaç, okul öncesi dönem,
öğretmen-çocuk ilişkisi, sosyal beceri

Abstract:
This study aims to uncover the direct and indirect relationships between peer-teacher-parent relationships, temperament variables, and social skills of 46-72 months children enrolled in pre-school education institutions. The relational research design was used in this study, structuring with a quantitative research approach. The data was collected during the second semester of the 2020–2021 academic year, and the study was planned using a predictive relational design. Multiple linear regression analysis was used to measure the direct and indirect relationship between the variables in the analysis of data obtained from data collection tools. The findings revealed a significant gender difference in the persistence subscale. When the temperament levels of children are examined according to age and school type, shyness, persistence, rhythmicity, and reactivity, which are subscales of temperament, do not differ significantly according to age. Shyness was predicted negatively by a positive relationship with parents, and social skills predicted shyness positively. Furthermore, the analysis revealed that parent conflict scores significantly and negatively predicted persistence. Parent conflict scores were found to significantly predict rhythmicity and to negatively predict the temperament sub-dimension of rhythmicity. Peer relationships and parent conflict both significantly predicted the reactivity sub-dimension. Also, peer relations and parent conflict together predict the reactivity sub-dimension significantly. According to the results obtained from the hierarchical regression analysis, it was shown that teacher-student closeness, peer relations, and peer aggression together predicted social skills at a significant level. The findings obtained from the research were discussed within the framework of the findings in the literature.