Mütareke dönemi gazetelerinden Yirminci Asır (İnceleme - Tahlilî fihrist - Seçilmiş metinler)
Yirminci Asır one of the armistice period newspapers (Review - Analysis of the index - Selected texts)
Yazar: PERİHAN ATMACA
Danışman: DOÇ. DR. TAYFUN HAYKIR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada Mütareke Dönemi süreli yayınlarından Yirminci Asır gazetesi ele alınmıştır. İstanbul'da yayın hayatına başlayan Yirminci Asır'ın bugün itibariyle tüm sayılarına ulaşılamamıştır. Toplamda 130 sayı çıkarılan olan gazetenin bu çalışma için ulaşılan 54 sayısı ve 7 ilavesi mevcuttur. Elde edilen ilk sayı olan 38. sayı 5 Ağustos 1919 (8 Zilkade 1337) tarihinde neşredilmiştir. Son sayı olarak tespit edilen 130. sayı ise 20 Kasım 1919'da (26 Safer 1338) yayımlanmıştır. Mesul müdürlüğünü 112. sayıya kadar Şükrü Bey'in 112. sayıdan sonra ise Behçet Kâmi'nin üstlendiği gazete günlük olarak basılmıştır. Gazetenin sahipleri ise Peyami Safa ve ağabeyi İlhami Safa'dır. Gazeteye dair elde edilen tüm sayılar tezin konusunu oluşturmuştur. Giriş bölümünden sonra gazetenin yayımlandığı Mütareke Dönemi üzerinde durulmuş, daha sonra üç bölüme ayrılan tezin ilk bölümü olarak gazetenin tanıtımına geçilmiştir. Bu bölümde gazetenin şekil özellikleri, yayın çizgisi ve yayımlanma süreci anlatılmıştır. İkinci bölüm kendi içinde ikiye ayrılmış kronolojik ve alfabetik olarak gazetenin tahlilî fihristi verilmiştir. Son bölüm olan üçüncü bölümde ise gazetenin yayın ilkelerini ve içerik çeşitliliğini yansıtan seçilmiş metinlere yer verilmiştir. Böylelikle Yirminci Asır'ın muhtevasını ortaya koyan, dönem özelliklerini yansıtan hikâye, şiir gibi edebî türlerin yanı sıra makale ve çeşitli haber yazıları da Latin kökenli Türk alfabesine aktarılmıştır.

Abstract:
In this study, the Yirminci Asır newspaper, one of the periodicals of the Armistice Period, was discussed. All issues of Yirminci Asır, which started its publication in Istanbul, are not available as of today. The newspaper published a total of 130 issues, of which 54 issues and 7 supplements were accessed for this study. The first issue, the 38th issue, was published on 5 August 1919. The 130th issue, which was determined as the last issue, was published on 20 November 1919. The newspaper, whose responsible manager was Şükrü Bey until the 112th issue and Behçet Kâmi after the 112th issue, was published daily. The owners of the newspaper are Peyami Safa and his older brother İlhami Safa. All the issues obtained from the newspaper constitute the subject of the thesis. After the introduction section, the Armistice Period in which the newspaper was published is emphasized, and then the introduction of the newspaper is started as the first part of the thesis, which is divided into three parts. In this section, the format features of the newspaper, its publication style and publication process are explained. The second part is divided into two, and an analytical index of the newspaper is given chronologically and alphabetically. In the third section, which is the last section, selected texts reflecting the newspaper's publishing principles and content diversity are included. Thus, literary genres such as stories and poems, which reveal the content of the Yirminci Asır and reflect the characteristics of the period, as well as articles and various news articles, were transferred to the Latin-derived Turkish alphabet.