İstanbul'da bir ilçede 30-65 yaş arası kadınlarda serviks kanseri tarama davranışını etkileyen faktörler
Factors affecting cervical cancer screening behavior in women between the age of 30-65 in a district in İstanbul
Yazar: NEFİSE ŞEKER
Danışman: PROF. DR. HALİM İŞSEVER
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Kadınlar = Women ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Pap smear testi = Papanicolaou test ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Serviks uteri = Cervix uteri ; Uterin servikal hastalıklar = Uterine cervical diseases ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Giriş ve Amaç: Serviks kanseri, meme kanserinden sonra kadınlarda en sık görülen jinekolojik kanserdir. Serviks kanser taramaları sayesinde erken tanı ve kür ihtimali artmaktadır. Bu araştırma İstanbul'un Fatih ilçesinde bulunan üç aile sağlığı merkezine kayıtlı 30-65 yaş kadınların serviks kanser taramaları hakkındaki bilgi ve davranışlarını değerlendirmek için yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma kesitsel bir araştırmadır. Araştırmaya 15.10.2018-15.01.2019 tarihleri arasında İstanbul'un Fatih ilçesindeki 3 farklı aile sağlığı merkezine kayıtlı 400 kadın dahil edilmiştir. Veriler yüz yüze görüşme tekniği ile anket kullanılarak toplandı. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı ölçeği ve Kansere İlişkin Tutum ölçeği (Toplum Versiyonu) kullanıldı.
Bulgular: Kadınların yaş ortalamalası 47,5±9,7 'dir. Kadınların %87'si evli, %75,8 'i ev hanımı ve %54,7'sinin de kronik hastalığı vardır. Kadınların %87,5'i kansere ilişkin olumlu tutum içindedir. Kadınların %9,8'i yetersiz, %23,2'si ise sorunlu sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Kadınlar tarafından en bilinen serviks kanseri tarama yöntemi %72,1 ile Pap smear testidir. Kadınların %20,3'ü Pap smear ya da HPV DNA testini daha önce hiç yaptırmamıştır. Kadınların en sık tarama yaptırma nedeni düzenli sağlık kontrolü ve sağlık çalışanının öneride bulunmasıdır. Yaş, eğitim, gelir düzeyi ve sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça kadınların serviks kanser taramalarına katılımları istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmaktadır. Kansere ilişkin olumlu tutum gösteren kadınlarda serviks kanser taramalarına katılım istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir.
Sonuç: Kadınların serviks kanser taraması hakkındaki bilgileri iyi düzeyde iken düzenli tarama yaptırma oranı istenilen düzeyde değildir. Kadınların eğitim ve sağlık okuryazarlığı düzeylerini arttırmaya ve kansere ilişkin olumsuz tutumları azaltmaya yönelik faaliyetlerle kadınların toplum tabanlı serviks kanser taramalarına katılımları arttırılabilir.

Abstract:
Background/aims: Cervical cancer is the most common gynecologic cancer in women after breast cancer. Cervical cancer screening increases the possibility of an early diagnosis and cure. This study was conducted to evaluate the knowledge and behavior of cervical cancer screenings of 30-65 year-old women, who are registered to three family health centers in the Fatih district of Istanbul.
Materials and Methods: This is a cross-sectional study. 400 women enrolled in 3 different family health centers in the Fatih district of Istanbul between 15.10.2018 – 15.01.2019 were included in the study. Data were collected using questionnaires and face to face interview techniques. Turkey Health Literacy Scale and Attitudes Toward Cancer Scale (Community Version) were used.
Results: The mean age of the women was 47.5 ± 9.7. 87% of the women are married, 75.8% are housewives and 54.7% have a chronic disease. 87.5% of women have a positive attitude towards cancer. 9.8% of women are inadequate and 23.2% have problematic health literacy. The most common cervical cancer screening method used by women is the Pap smear test with 72.1%. 20.3% of women have never had a Pap smear or HPV DNA test. The most common reason for women to screen is because of regular health check-ups and recommendations by health workers. As age, education and income level and health literacy level have increased, women's participation in cervical cancer screenings increased statistically. Participation in cervical cancer screenings was statistically higher in women who had a positive attitude towards cancer.
Conclusion: While the knowledge of women about cervical cancer screening is good, the rate of regular screening is not at the desired level. Women's participation in community-based cervical cancer screening can be increased through activities aimed at increasing women's education and health literacy levels as well as reducing negative attitudes towards cancer.