Türk sineması masal uyarlama filmlerinde karakter dönüşümünün analizi: Ali Baba ve Kırk Haramiler ile Külkedisi filmlerinin göstergebilimsel çözümlemesi
Analysis of character transformation in Turkish cinema adaptation movies: Semiotical analysis of Ali Baba and the fFrty Thirds and Cinderella movies
Yazar: BEREN KAYA
Danışman: PROF. DR. KAZIM ÖZKAN ERTÜRK
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
1970'li yıllarda çokça örneği bulunan fantastik uyarlama Türk filmlerinden 1971 yapımı Külkedisi (Sindirella) ile Ali Baba ve Kırk Haramiler filmleri araştırmanın konusu olarak seçilmiştir. Her iki film, Türk toplum yapısını göstermekte, o dönemin koşullarına uygun olarak yönetmenler tarafından masallar beyaz perdeye uyarlama yapılmıştır.  Göstergebilimsel kuram, filmlerin çözümlemesinde sinema dilinin kavranmasına katkı sağlaması bağlamında seçilen filmler göstergebilim çözümleme yöntemi ile analiz edilerek daha iyi kavranması amaçlanmıştır. Göstergelerin nasıl kullanıldığı ne için kullanıldığı ne mesaj içerdiğini, filmde yer alarak nasıl bir katkıda bulunduğunu, izleyicisini ne üzerine düşündürdüğünü ele alarak iki Türk sineması filmi incelenirken üzerinde durulan sorular olmuştur. Filmlerde anlam inşa eden göstergebilim kuramı, göstergelerin, simgelerin, metaforların üzerinde durmuştur. Yapılan bu tez çalışması, 1971 yılı Türk sinemasında masaldan uyarlanarak çekilen iki fantastik filmin karakter analizini yaparak, bu filmlerin göstergebilim kuramıyla inceleneceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Türk sinemasına uyarlanan Külkedisi ile Ali Baba ve Kırk Haramiler adlı iki filmin öncelikle masal kitapları incelenmiş, bu kitapların karakter analizleri yapılarak filme uyarlandıktan sonra karakter analizleri karşılaştırılmıştır.  Türk sineması yönetmenlerinin uyarlama çektikleri filmlerde masal kitaplarını 1970'li yıllarda neden tercih ettikleri, masallardaki olay örgüsüne ne kadar bağlı kaldıkları bağlamında tez çalışmanın konusu incelenmiş, daha sonra bu filmlerin göstergebilimsel çözümlemeleri yapılmış ve Türk toplumunun etkisinde olup olmadıklarına, kültürel kodlara bakılmıştır. Göstergebilim kuramı temsilcilerinin başında gelen Charles Sanders Peirce, Ferdinand De Saussure, Umberto Eco, Roland Barthes, Christian Metz hakkında bilgiler verilmiştir. Bu kuramcıların araştırmanın konusu olan iki filmde göstergebilim hakkındaki yaklaşımları tezde yol gösterici olmuştur. Vladimir Propp'un 31 işlevi ile filmler analiz edilmiştir. Filmlerde yönetmenlerin özgün diliyle yer alan örtük mesajların açığa çıkarılması üzerinde durulmuştur.

Abstract:
In the 1970s, many examples of fantastic adaptations from Turkish films were selected as the subject of research for the 1971 film "Sindirella" and the films "Ali Baba and the Forty Haramis". Both films show the structure of Turkish society, adapted by the directors to the white curtain of fairy tales in accordance with the conditions of the period. Demonstrative theory aims to better understand selected films in the context of contributing to the understanding of the language of cinema in the resolution of films by analysing them using the method of demonstration resolution. There have been questions that have focused on the study of two Turkish cinema films, including how the indicators are used for what they contain the message, how they contributed to the film, what they make the audience think about. The theory of indication, which makes sense in films, is based on indicators, symbols, metaphors. The aim of this thesis is to analyze the character of two fictional films adapted to a fairy tale in the Turkish cinema in 1971, and to establish that these films will be studied with the theory of indication. Two films adapted to Turkish cinema, Külkedisi and Ali Baba and Kırk Haramiler, were studied primarily in fairy tales, and character analyses were compared after their adaptation to the film. The subject of the thesis was studied in the context of why they preferred fairy tales in films adapted by Turkish film directors in the 1970s, how much they remained attached to the arrangement of events in the tales, then demonstrative solutions were made to these films and cultural codes were examined whether or not they were influenced by the Turkishsociety. Charles Sanders Peirce, Ferdinand De Saussure, Umberto Eco, Roland Barthes, Christian Metz, and other representatives of the theory of demonstration were briefed. These theorists' approaches to demonstration in the two films that were the subject of their research were guiding in the thesis. The films were analyzed using Vladimir Propp's 31 functions. Films focus on exposing covered messages contained in the original language of the directors.