Arap ve Türk edebiyatında kaside
Qasida in Arabic and Turkish literature
Yazar: ALI BANI ALI
Danışman: PROF. DR. AHMET KARTAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Ağıtlar = Dirges ; Hiciv = Satire ; Kaside = Eagle ; Medhiyeler = Medhiyeler ; Nazım şekilleri = Characters ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Araplar ve Türkler ortak yaşam kültürüne sahip iki güzide toplumdur. Birçok ortak değere sahip bu iki toplum, edebiyat alanında da birbirlerinden ziyadece etkilenmişlerdir. Kaside nazım şekli de bu etkileşimin sonucunda ortaya çıkan bir olgudur. Arap edebiyatında doğup Türk edebiyatına geçen kaside nazım şekli hem şekil hem de muhteva olarak iki edebiyatta da benzerlikler arz etmektedir. 
Arap edebiyatının bir tür olarak doğan kaside Trük edebiyatının en önemli nazım şekillerinden birisi hâline gelmiştir. Kaside, Arap edebiyatında, sanat seviyesi yüksek olan manzumelerin yazıldığı bir nazım şeklidir. Aynı zamanda kaside, Türk edebiyatında da önemli bir nazım şeklidir.
Kaside, Türk edebiyatında en önemli nazım türlerinden birisidir. Arap edebiyatından esinlendiği aşikâr olan bu nazım türünün ilk örnekleri XIV. yüzyılda görülmüştür. Zamanla gelişme kaydeden kaside, muhteva olarak da Araplardan etkilenmiş, kasidelerde Arap kaside geleneğine uygun olarak methiye, mersiye, hicviye gibi konular işlenmiştir.
Bu çalışmada öncelikle kaside nazım şeklinin oluşumu incelenmiş ve Arap edebiyatında kasidenin tarihi seyri cahiliye, sadru'l-islam, Emeviler ve Abbasiler olmak üzere dört dönemde değerlendirilmiştir. Daha sonra kaside nazım şeklinin Türk edebiyatındaki tarihi seyri, kasidenin şekil ve muhteva özellikleri verilmiştir. Son bölümde ise Arap ve Türk edebiyatındaki kasidler şekil ve içerik olarak mukayese edilmiştir. Bu çalışma vesilesiyle kaside nazım şeklinin mukayeseli bir yolla Arap ve Türk edebiyatındaki edebî serüveni ortaya koyulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Arap Edebiyat, Türk Edebiyat, Kaside, Methiye, Hiciv, Mersiye.

Abstract:
Arabs and Turks are two distinguished societies with a mutual life culture. These two societies, which have many shared values, were highly influenced by each other in the area of literature. The qasida verse is also a phenomenon that emerges as a result of this interaction. The qasida verse form, born in Arabic literature and passed to Turkish literature, presents similarities in both pieces of literature in terms of both form and content.
The eulogy, which was born as a genre of Arabic literature, has become one of the most important verse forms of Turkish literature. Qasida is a form of verse in Arabic literature in which verses with a high level of art are written. At the same time, a qasida is an important form of verse in Turkish literature.
A qasida is one of the most key verse types in Turkish literature. The first examples of this verse type inspired by Arabic literature date back to the fourteenth century. The ode, which developed over time, was also influenced by the Arabs in terms of content, and subjects such as eulogy, elegy, and satire were handled following the Arabic ode tradition in the odes.
In this study, first of all, the formation of the qasida verse form was examined and the historical course of the qasida in Arabic literature was evaluated in four periods: Jahiliyyah, Sadru'l-Islam, Umayyads, and Abbasids. Then, the historical course of the qasida verse form in Turkish literature and the form and content features of the eulogy are given. In the last part, qasidas in Arabic and Turkish literature are compared in terms of form and content. On the occasion of this study, the literary adventure of the qasida verse in Arabic and Turkish literature has been revealed comparatively.

Keywords: Arabic literature, Turkish literature, poem, praise, satire, elegy.