1945 sonrası çağdaş sanatçıların kağıt üzerine deneysel mürekkep uygulamaları
Experimental ink applications on paper by contemporary artists after 1945
Yazar: ZEYNEP KARABOĞA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL SARIDİKMEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Avangard sanat = Avant-garde art ; Lirik resim = Lyrical picture ; Mürekkep = Ink ; Soyut ifadecilik = Abstract expressionism ; Soyutlama = Abstraction ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
Mürekkep, yüzyıllar boyunca sanat tarihinde yer edinmiş kökeniyle, yapımında 
oldukça büyük uğraşlar ve sabır gerektiren yöntemiyle, aynı zamanda ruhsal ifadeyi yüzey 
üzerinde biçimlendirmede önemli bir rolü olan değerli bir karışımdır.
 Mürekkep, kaligrafinin en önemli öğesidir. Kaligrafi, (hat sanatı) çağlar boyunca 
kültürler arasında farklı biçimlerde uygulanmış, bireyselleşmiş ve plastik bir öğe olarak
görsel sanatlarda sanatçıların kendi iç dünyasını dışavurmada bir iletişim aracı olmuştur.
Özellikle Doğu'da yüksek sanat biçimi olarak görülen Hat sanatı, II. Dünya Savaşı 
sonrasında Batı'da Lirik Soyut ve Soyut Dışavurumcu alanda eser üreten sanatçılarda yaygın 
ve kalıcı bir etki oluşturmuştur. Mürekkebin bu eserlerde deneysel yaklaşımlara ve 
rastlantılara olanak tanıması, yüzey üzerinde soyutlama ve doğaçlamaya imkan vermesi,
eylemsel resimde ifadeyi güçlendirmiştir.
Bu tez metninde mürekkebin yapılışı, çeşitleri, tarihi, monokrom ve lavi yöntemleri 
anlatılmıştır. Soyut Kaligrafi, Asemik Kaligrafi ve Japon Avangart Kaligrafisi açıklanmıştır. 
Lirik Soyut ve Soyut Dışavurumcu Uygulamalarda, sanatçıların kağıt üzerine mürekkep ile 
yapmış oldukları çalışmalara yer verilmiş ve mürekkebin uygulama çalışmalarımda 
kullanımı açıklanmıştır. 1945 sonrası, Doğu'da ve Batı'da yaşamış olan sanatçıların
mürekkep çalışmalarında kaligrafinin, lirik soyut sanatın ve dışavurumculuğun nasıl yön 
bulduğu ve benzer yönleri açıklanmıştır. Bu eserlerin ortak bakış açısıyla aynı dönemde 
mürekkeple yapılan uygulamalardaki benzer yönleri de vurgulanmıştır. Birbirine uzak 
coğrafyalarda yaşayan sanatçıların, aynı dönemde birbirlerinden etkileşimi de özellikle ele 
alınmıştır. Bu bağlamda sanatçıların eserleri, anlatım tarzlarına göre kategorize edilerek bu 
çeşitliliğin yansımaları görsellerle birlikte analiz edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Mürekkep, Rastlantı, Kaligrafi, Lirik Soyutlama, Soyut Dışavurum.

Abstract:
Ink, with its origin in the history of art throughout its journey, with its method that 
requires great efforts and patience in its production, it is also a valuable blend that plays an 
important role in shaping spiritual expression on the surface.
Ink is the most important element of calligraphy. Calligraphy, has been applied in 
different ways between cultures throughout the ages, has been a communication tool in the 
visual arts as an individualized and plastic element in expressing the inner world of the 
artists. Calligraphy, which is seen as a high art form especially in the East, After the World 
War II, it had a widespread and lasting effect on artists who produced works in the field of 
Lyrical Abstract and Abstract Expressionist in the West. The fact that ink allows 
experimental approaches and coincidences in these works, and allows abstraction and 
improvisation on the surface, strengthened the expression in action painting.
In this thesis text, the production of ink, its formula, history, monochrome and lavi 
methods are explained. Abstract Calligraphy, Asemic Calligraphy and Japanese AvantGarde Calligraphy were explained. Lyrical Abstract and Abstract Expressionist Applications 
are given where artists use ink on paper and the use of ink is shown in my application studies. 
After 1945, how calligraphy, lyrical abstract art and expressionism found direction in the ink 
works of artists who lived in the East and the West and their similar aspects were explained. 
The common perspective of these products is also emphasized at the similar level in 
applications made with ink in the same environment. The same temperature ranges of artists 
living in geographies far from each other are also specifically discussed. The works of these 
flexible artists were categorized according to their style of expression and the reflections of 
this diversity were analyzed together with visuals.
Keywords: Ink, Coincidence, Calligraphy, Lyrical Abstraction, Abstract Expression.