Fide yetiştirme ortamı olarak vermikompost kullanımının etkileri
Effects of using vermicompost as seedling growth medium
Yazar: LEVENT ATMACA
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL TÜZEL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma vermikompostun (VC) fide yetiştirme ortamı olarak kullanılma olanağını ve sonrasında fidelerin yetiştiricilikteki performanslarını saptamak amacıyla 2011 ve 2012 yıllarında yürütülmüştür. Organik ve konvansiyonel olarak yetiştirilen domates ve hıyar fideleri torf (%100) ve VC (%100) ile bunların değişik oranlarda (%10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80 ve 90 VC) karışımlarından elde edilen ortamlarda yetiştirilmişlerdir. Uygulamaların iki ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde fide gelişimine (fide boyu, yaprak sayısı, kök boğazı çapı, en uzun kök boyu, üst aksam yaş ve kuru ağırlıkları, kök yaş ve kuru ağırlıkları); sonbahar (2011) ve ilkbahar (2012) dönemlerinde serada organik olarak yapılan üretimde verim (toplam verim, pazarlanabilir verim, ortalama meyve ağırlığı ve toplam meyve sayısı) ve meyve kalitesi (ortalama meyve çapı, ortalama meyve boyu, meyve eti sertliği, renk, kuru ağırlık, titre edilebilir asitlik, toplam suda çözünebilir kuru madde miktarı, EC, pH, nitrat ve vitamin C) ile ilgili parametrelere etkileri saptanmıştır.Fide yetiştiriciliğinde bazı kalite değerleri türe, yetiştirme dönemine ve yetiştirme sistemine göre farklılık göstermiştir. Konvansiyonel domates fide üretiminde her üç dönemde de en düşük fide boyu %100 VC kullanılan konuda görülürken, organik fidelerde ilkbahar dönemlerinde torfa göre VC karışımlarında daha yüksek bitki boyu elde edilmiştir. Yüksek VC oranının sonbaharda domates, ilkbaharda ise hıyarda daha yüksek bitki biyomasına neden olduğu; kök biyomaslarının ise artan VC oranları ile arttığı belirlenmiştir. Domates üretiminde sonbahar döneminde toplam verim 8.11 ile 11.21, pazarlanabilir verim 7.71 ile 10.74 kg/m2; ilkbahar döneminde ise toplam verim 4.75 ile 7.89, pazarlanabilir verim 4.05 ile 6.60 kg/m2 arasında değişmiştir. Hıyar yetiştiriciliğinde sonbahar döneminde ortalama toplam ve pazarlanabilir verim sırasıyla 8.41 ve 8.18 kg/m2 iken; ilkbahar döneminde sırasıyla 7.57 ve 6.83 kg/m2 olarak bulunmuştur. En yüksek toplam verim domateste sonbaharda torfa %80 ve %90 VC, ilkbaharda %10 VC ilave edilmiş ortamlarda; hıyarda ise sonbaharda uygulamaların toplam verim üzerine etkisi önemsiz çıkarken, ilkbaharda torfa %40 ve 50 VC ilave edilmiş ortamlar ile saf VC ortamlarında yetiştirilen fidelerden gelişen bitkilerden elde edilmiştir. Uygulamaların meyvelerde ölçülen tüm kalite parametreleri üzerine etkisi türe, yetiştirme dönemi ve analiz tarihine göre değişmekle birlikte genelde önemli bulunmuştur.Elde edilen bulgular bütün olarak değerlendirildiğinde VC'un yetiştirme ortamının fiziksel ve kimyasal özelliklerini iyileştirdiği, fide yetiştirme ortamına karıştırılarak kullanılabileceği ve verimi arttırdığı belirlenmiştir. Deneme konuları arasında %40 ile %60 arasında değişen VC karışımları biyomas üzerine olan etkileri nedeniyle ön plana çıkmıştır.Anahtar sözcükler: Solucan gübresi, organik fide, konvansiyonel fide, domates, hıyar.

Abstract:
This study was conducted in order to determine the possibility of using vermicompost (VC) as a seedling growing medium, and its performance on production in the years of 2011 and 2012. Organic and conventional tomato and cucumber seedlings were grown in peat (100%) and VC (100%) and in the media obtained with the mixture of both of them in different ratios (10%, 20%, 30%, 40%, 50%, 60%, 70%, 80%, 90% VC). Effects of treatments on seedling growth (seedling length, leaf number, root crown diameter, the longest root length, fresh and dry weights of vegetative part of seedlings, fresh and dry weights of roots) in two spring and a fall season, and also yield (total yield, marketable yield, average fruit weight and total fruit number) and fruit quality (average fruit diameter, average fruit length, fruit firmness, colour, dry weight, titratable acidity, total soluble solids, EC, pH, nitrate and vitamin C content) parameters in fall (2011) and spring (2012) seasons at organic pruduction done in greenhouse conditions.Some seedling quality parametres showed significant differences according to the crops, growing seasons and growing systems. Substrate containing 100% vermicompost (VC) resulted in the lowest seedling length in all seasons in conventional tomato seedling production whereas in organic seedlings grown in spring seasons VC amendments showed higher plant length compared to peat. It was determined that increasing percentage of VC showed higher tomato plant biomass in fall and cucumber in spring season while root biomass increased along with increasing percentage of VC in peat. Tomato total and marketable yield changed between 8.11 and 11.21 kg/m2 and 7.71 and 10.74 kg/m2 respectively in fall season whereas total yield was between 4.75 and 7.89 kg/m2 and marketable yield changed between 4.05 and 6.60 kg/m2 in spring season. In cucumber growing mean total and marketable yield were respectively 8.41 and 8.18 kg/m2 in fall however mean total and marketable yield were 7.57 and 6.83 kg/m2 in spring. The highest tomato yield was obtained from peat amended with 80% and 90% VC in fall and 10% VC in spring. VC amendments in growth media had no significant effects on total yield in cucumber growing in fall season but plants grown from the seedlings in peat amended with 40%, %50 and 100% VC resulted in the highest cucumber yield in spring. Effects of treatments on all fruit quality parametres changed with crop, growing season and analysis date but generally diffrences were found significant.Accorging to the overall results, it was concluded that VC improved physical and chemical properties of griwng medium, could be used mixing to the seedling grwoing medium and increased the yield. Among the tested treatments the amendments of 40% and 60% of vermicompost (VC) were found promising considereing their effects on biomass.Keywords: Earthworm compost, organic seedling, conventional seedling, tomato, cucumber.