Osmanlı Devleti'nde sağlık teşkilatı (1827-1914)
Health organization in Ottoman Empire (1827-1914)
Yazar: ASLI TAŞPINAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAYRİ ÇAPRAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlık örgütlenmesi = Health organizations ; Tıp eğitimi = Education-medical

Özet:
İmparatorluğun zirveye ulaşan siyasi, kültürel ve ilmi üstünlüğü XVII.yüzyıldan itibaren Avrupa'da yaşanan ilerlemeler neticesinde statikleşmiştir.Osmanlı bu durum karşısında, diğer devletler nazarında kaybettiği cihan devletiimajını ve gücünü tekrar kazanma çabasına girmiştir. Bu doğrultuda I. Bölümde,Batı'daki gelişme ve ilerlemeleri takip ederek modernleşme sürecine girenOsmanlı'nın, XIX. yüzyılda sağlık alanındaki değişen yaklaşım ve politikaları,ülkenin sağlık işlerinden sorumlu olacak Tıbbiye Nezareti'nin Kurulması venezaretin çalışmaları doğrultusunda çıkarılan nizamnameler ve belediyeleraracılığıyla taşraya hizmet götürme olgusunun uygulanmaya çalışılması anlatılmıştır.Sağlık hizmetlerinin yurt geneline yayılmasında oluşturulan Sıhhiye Meclis veSıhhiye Müdürlükleri ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde, Tanzimat öncesinde tesisedilmiş geçmişten miras kalan sağlık merkezlerinin artık işlevlerini kaybetmesiyle,başta ordunun daha sonra da halkın sağlığını korumaya ve bu yöndeki ihtiyaçlarınıgidermeye yönelik inşa edilen hastaneler ele alınmıştır.Osmanlı tıbbının modernleşme süreci içerisinde gösterdiği gelişmenin elealındığı II. Bölümde, Tıphane-i Amire'nin kurulmasıyla başlayan modern okullarıntesisi ve bu yeni oluşumların Osmanlı Devleti' i bünyesinde yarattığı değişim veilerleme anlatılmıştır.Dünyayı etkisi altına alan kolera salgınları ve Osmanlı'nın bu salgınlara karşıaldığı önlemlerin incelendiği III. Bölümde ise, salgınlara karşı verilen mücadele vebu bağlamda geliştirilen koruyucu sağlık uygulamaları incelenmiştir. Salgın vebulaşıcı hastalıkların engellenmesinde oluşturulan karantina örgütünün çalışmaları,tebdirhaneler ve halk sağlığının bu salgınlara karşı korunmasında kullanılan kordonusulü yöntemleri ele alınmıştır.Osmanlı'nın XIX. yüzyılda sağlık alanındaki yaklaşım ve faaliyetlerinindeğerlendirilmesi yapıldığında; XIX. yüzyıl öncesinde devletin kendi eliylegötürdüğü ve asli görevleri içine dahil ettiği bir sağlık uygulamasından söz etmekmümkün değildir. XIX. yüzyılda devletin her sahasında etkili olan yenileşmeçabaları, sağlık alanında da kendini göstermiş, bu konuda kademeli bir değişim vegelişme söz konusu olmuştur. Bu bağlamda, devletin kendi eliyle götürdüğü dahasistemli ve yaygın bir sağlık politikasıyla sağlık alanında bir teşkilatlanmaya gittiğigörülmektedir.Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Osmanlı Devleti'nde Sağlık,Modernleşme, Sağlık Teşkilatlanması, Tıp Eğitimi, Koruyucu Sağlık Önlemleri.

Abstract:
The Empire?s political, cultural and scientific superiority became static as aresult of the developments occurred in Europe from XVII. century. In the face of thiscase, it was involved in struggle to regain its World State image and power. . In thisframework, in the first part,it is told that the Ottoman ,entering in the process ofmodernization by following the growth and development in the West, changedapproach and politics to health in XIX.century; the construction of MedicineAdministration that would be responsible for the health care of the country, and theaim of applying to carry service to provinces through municipal boroughs andregulations prepared according to the study of administration. Health Council andHealth Directorship constituted in expanding heath service through the country. Inthis way, XIX. century, hospitals, which are built to protect primarily army?s andthen public?s health as a result of inherited health centers? losing their importance,are handled.In the second part, the development of Ottoman medicine in modarnizationduration has been discussed. In this part, the institution of modern schools beginningwith the establishment of Tıphane-i Amire and the change and development inOttoman Empire resulting from these new institutions have been told.In the third part, cholera epidemic dominating all the world , the precautionstaken by Ottoman, struggling against epidemic and the protecting healthdemonstrations developed for this aim have been analyzed. studies of qurantineorganization constituted in preventing epidemic and infectious diseases,cautionsections and cordon form methods used in protecting the public?s health against theseepidemics have been discussed.Keywords: Ottoman Empire, Health in Ottoman Empire,modernization,Health Organization, Education of Medicine, protecting healthprecautions.