Türkiye'de öğretmenlik meslek etik ilkelerinin uygulanmasına ilişkin okul müdürleri görüşleri
Principals' opinion about implementation of teaching professional ethics in Turkey
Yazar: HUZUR KURT
Danışman: PROF. DR. ENGİN ASLANARGUN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik = Ethics ; Etik dışı davranış = Unethical behaviour ; Etik kültür = Ethical culture ; Eğitim ilkeleri = Education principles ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Öğretim ilkeleri = Teaching principles ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğretmenlik meslek etiği ilkelerinin uygulanmasına ilişkin okul müdürleri tarafından, etik dışı davranışların betimlenmesi, davranışların nedenleri, bu davranışların önlenmesi için neler yapımasın gerektiği ve etik dışı davranışlarla karşılaştıklarında kendi uygulamalarının neler olduğuna ilişkin görüşlerinin ortaya konulmasıdır. 
Araştırmada nitel araştırmanın alt birimlerinden durum çalışması deseni ile ölçüt örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Bu bağlamda Düzce ilinde görev yapan yöneticilik kıdemi en az on beş yıl olan 17 okul müdürü ile görüşme yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış form kullanılarak dört adet açık uçlu soru ve hazırlanan her bir sorunun altında katılımcının soruyu daha iyi anlamasına yardımcı olmak üzere alt sorular oluşturulmuştur. Katılımcılarla yapılan görüşmeler sonucu oluşturulan görüşme metinleri betimsel ve içerik analizi yaklaşımına göre analiz edilerek yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilmiş bulguların analizi ile öğretmenler mesleğini icra ederken iletişim becerilerinde yetersiz oldukları, öğrencilerin bireysel farklılıklarını göz ardı ederek onları ahlaki yeterliliklerinden ziyade maddi olgulara göre değerlendirdikleri, ölçme değerlendirme faaliyetlerini mevzuata göre uygulamadıkları, mesleğini sevmediği ve ekonomik kaygılar içerisinde icra ettikleri, meslektaşlarına karşı olumsuz bakış açısı geliştirdikleri, onlarla sağlıklı iletişim kuramadıkları, velilerle iletişim sürecini sağlıklı yürütemediği, her şeyi okul yönetiminden beklediği ve işbirliği yapmadığı gibi etik dışı davranışları sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır.  Öğretmenlerin etik dışı davranış sergileme nedenleri ise kendilerini güncellemediği ve mesleki gelişimi sağlayamadığı, akademik ve pedagojik yeterliliğe sahip olmasına rağmen uygulamada yetersiz oldukları, ön hazırlığı olmadan derslere girdiği, öğrenciye rol model olma noktasında bilinçsizce yaklaştığı, öğrencileri ölçme değerlendirmede farklı bakış açısıyla not ile kontrol altına aldıkları, tüm paydaşlarına karşı sağlıklı iletişim kuramadığı, lisans eğitiminin uygulamaya dönük olmasından ziyade akademik bilgi boyutunda kaldığı, eğitim sistemindeki merkezi yapı değiştiğinde kişilere bağlı olarak eğitim politikalarının ve felsefesinin değiştiği,  657 sayılı devlet memurları kanunun öğretmenlerin üzerinde büyük bir koruyucu ve dokunulmazlık zırhı olarak görüldüğü, okul yöneticilerinin öğretmene karşı tutum ve davranışları adil olmadığı, mesleğe yeni başlayan öğretmenin rol model alacağı meslektaşının olmadığı, öğretmenin mesleğinin ona sağladığı maddi kazanç ile yetinmeyerek yaptığı iş karşılığında fazlasın bulamadığı için bencil kişilik yapısının geliştiği, öğretmenin sahip olduğu psikolojik sorunlarını mesleğine yansıttığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Etik dışı davranışların önlemesine yönelik ise, öğretmenlerin mesleki gelişim yeterliliklerini tekrar gözden geçirilmesi, tüm paydaşları ile iletişim ve işbirliği içinde olması, öğretmen adaylarının mesleğe alınma sürecinde gözetilen kriterin yalnızca KPSS değil öğretmenlik mesleğini icra edecek kişiyi mesleğini yapma hevesi, psikolojik durum, insani değerler, akademik referans kapsamında değerlendirilmesi, okul idaresinin herkese eşit mesafede adil davranması, yasal düzenlemelerin işlerlik kazanması sonuçlarına ulaşılmıştır. Etik dışı davranışlarda okul müdürlerinin uygulamalarına yönelik bulgularda ise okul müdürleri, etik dışı davranışlar ile karşılaştıklarında durumu problem haline getirmemek adına üzerinde durmadan üstünü örtme eğilimi ile birlikte okul imajını zedelememe amacıyla iletişim ve ikna yoluna giderek yasal yollara başvurmadığı, somut olan etik dışı davranışların yasal yola başvurma durumuyla sonuçlandığını, yasal yollara başvurma kararını kendi ahlaki tutumları doğrultusunda değerlendirerek verdiğini, öğretmenin tarz ve tutumu, hatasında ısrarcı oluşu, etik dışı davranışların sürekli hale getirmesi okul müdürünün yasal yollara başvurma kararının etkileyen unsurlar olduğu sonuçları ortaya çıkmaktadır.
Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda etik ilkelerin varlığından haberdar olarak bu konuda farkındalık bilinci taşımak çoğu etik dışı davranışında önceden önüne geçmesine olanak sağlayacaktır. Eğitim politikalarını belirlerken ülkenin eğitim felsefesi anlayışından yola çıkarak kültürel değerleri de göz önünde bulundurup iyi düzenlenmiş bir hukuki çerçeve ile toplumsal beklentilere karşılık verebilecek etik ilkelerin benimsenmesi ve sürekli gelişen koşullarda güncellenmesi gerekmektedir. Ayrıca öğretmen mesleki anlamda yeterliliklerini sağlamış kendini mesleki anlamda geliştiren ve bu kutsal mesleğin ne kadar büyük bir sorumluluk gerektirdiğinin bilincinde olmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to describe the unethical behaviors by the headmasters regarding the application of the principles of teaching professional ethics, the causes of these behaviors and  what should be done to prevent these behaviors and to reveal the headmasters' views on what their own practices are when they encounter unethical behaviors.
In the study, case study pattern, criterion sampling and snowball sampling methods from the subunits of the qualitative research were used. In this context, 17 school principals with at least fifteen years of administrative seniority working in Düzce province were interviewed.  By using a semi-structured form, four open-ended questions and sub-questions were created under each prepared question to help the participant understand them better. The interview texts created as a result of the interviews with the participants were analyzed and interpreted according to the descriptive and content analysis approach.
With the analysis of the findings obtained in the research, teachers are inadequate in their communication skills while performing their profession, they ignore the individual differences of the students and evaluate them according to material facts rather than their moral competencies, they do not apply their assessment and evaluation activities according to the legislation, they do not like their profession and perform them in economic concerns, they develop a negative perspective towards their colleagues, they cannot communicate with them in a healthy way, they are not able to communicate with the parents of the students  properly, they demand everything from the school administration and not cooperate with them well. The reasons for the unethical behavior of the teachers are that they do not update themselves and cannot provide professional development, they are insufficient in practice despite having academic and pedagogical competence, they attend classes without any preliminary preparation, they approach the students unconsciously at the point of being a role model, they control the students with grades from a different perspective in assessment and evaluation, they cannot communicate with their coworkers healthily, their education is only formed by the academic knowledge rather than practice-oriented, the central structure in the education system changes, so the education policies and philosophy change depending on the person as well, the public servants law no.657 is a great protective and privilege armor over teachers, the attitudes and behaviors of school administrators towards teachers are not fair,  the teacher who has just started the profession does not have a colleague to take as a role model, the teacher develops selfish personality because he/she cannot find more in return for the profession, he/she is not being satisfied with the financial gain provided by his/her profession, and that the teacher reflects his/her psychological problems to his/her  profession. In order to prevent unethical behaviors, teachers should review their professional competencies, communicate and cooperate with all the coworkers, the criterion observed in the recruitment process of teacher candidates does not include only KPSS but also it should assess the eagerness to do the profession of the person who will perform the teaching profession as well as psychological status, human values, evaluation within the scope of academic reference of the teachers, school administration are supposed to treat everyone fairly  and the legal regulations should be effective. In the findings regarding the practices of school principals in unethical behaviors, school principals are tend to not take legal action in order not to damage the image of the school and not to make the situation a problem by using persuasion and communication when they encounter unethical behaviors, and unethical behavior that is concrete results in legal recourse, the headmasters make the decision to take legal action by evaluating it in line with their own moral attitudes, and it turns out that the teacher's style and attitude, the  insistence on his/her mistakes, perpetuating unethical behaviors are the factors affecting the school principal's decision to take legal action.
In line with the findings obtained in the research, being aware of the existence of ethical principles and having awareness on this issue will allow to prevent most unethical behaviors in advance. While determining education policies, starting from the understanding of the country's educational philosophy, it is necessary to take into account cultural values and to adopt ethical principles that can respond to social expectations with a well-regulated legal framework and to update them constantly in developing conditions. In addition, the teachers  who have obtained their professional qualifications should be aware of how much responsibility this sacred profession requires.