İran devlet modeli
Iranian state model
Yazar: ALİREZA MOKHTARPOUR
Danışman: PROF. DR. ANIL  ÇEÇEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet idaresi = State administration ; Devlet politikaları = State policies ; Siyasi yönetim = Political administrative ; Yönetim modelleri = Management models ; İran = Iran ; Şia = Şia

Özet:
Bugün İran olarak bildiğimiz yer aslında büyük imparatorlukların ortaya çıktığı geniş bölgenin bir parçasıdır. İran tarihini incelerken genelde 2500 yıllık bir devlet geleneğinden söz edilir. Ancak bazı tarihçilere göre 2500 yıl sadece büyük imparatorluklarının o topraklarda ortaya çıktığı tarih olarak bilinmektedir. Böylelikle tarihi süreçte İran'da devleti anlatmak aynı bugünkü jeopolitik ve arazi anlamına gelen İran'dan bahsetmek mümkün değildir çünkü bugünkü İran olarak bildiğimiz yer o dönemlerde henüz oluşmamıştı.Güçlü bir devlet geleneğine sahip olan bu coğrafyanın batılı politik sistemle tanışması 20.yy ile gerçekleşmiş anacak bu ülkede son monarşinin ortadan kaldırılması 1979 senesinde İslam Devrimiyle sonuçlandırılmıştır. 1979 İran İslam Devrimi, köklü monarşi yönetimini ortadan kaldırmakla beraber İslami kimlikte bir rejime geçiş yapmış ve ülkede İslam dininin Şii mezhebinin Caferi kolu inancı üzerine İran İslam Cumhuriyeti devleti kurulmuştur. Ancak İslam devrimiyle beraber maalesef diktatörlük yerine iktidar belli bir kesimin eline geçmiş ve Vilayet-e Fakih doktriniyle beraber bir dini liderin rehberliğinde farklı güç merkezleri meydana gelmiş ve ulemanın tekelinde ve özellikle dini lider ekseninde yeni bir baskı mekanizmasına dönüşmüş bir rejim ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The land which today known as Iran is actually is a large part of the region where great empires emerge. Generally when the history of Iran is examined, tradition of state which is 2500 years old is mentioned. However, according to some historians, 2500 years is only known as the date great empires emerge on those lands. Thus, it is not possible to talk about the state in Iran during the historical period or Iran which means today?s geopolitical region and land because the land which today we know as Iran has not yet been formed at that period.This region with a strong tradition of state has been introduced to western political system in 20th century although the elimination of the last of the monarchy in this country in 1979 has been finalized with Islamic Revolution. Iran's Islamic Revolution in 1979, while eliminating the deep-rooted monarchy management made the transition from a regime of Islamic identity and Islamic Republic of Iran state was established on the belief that al - Jaafari branch of the Shiite sect of Islam in the country. Nevertheless, with the Islamic revolution, instead of dictatorship, power has unfortunately passed into the hands of a certain group and together with Vilayet-e Fakih doctrine, different power centers have been created that are guided by a religious leader, moreover in the monopoly of the ulema and especially on the religious leaders axis, a new regime has been emerged which is transformed into a new pressure mechanism.