İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyon tanılı hastalarda sirkumventriküler organların magnetik rezonans bulgularının değerlendirilmesi /
Yazar: ŞULE NUR MRAJA
Danışman: UZMAN ÖZLEM AKDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Hipertansiyon = Hypertension ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Pineal bez = Pineal gland ; İntraabdominal hipertansiyon = Intraabdominal hypertension

Özet:
Amaç: İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyon (İİH) tüm araştırmalara rağmen sebebi aydınlatılamayan kafa içi basınç artışıdır, fizyopatolojisi halen tam olarak anlaşılamamıştır. Hastalık teşhis edilemez veya tedavi gecikirse başlıca morbidite nedenleri ciddi baş ağrısı ve görme kaybıdır. İİH tanısında ve takibinde yadımcı olabilecek noninvaziv yöntemleri artırabilmek amacıyla nöroradyolojik bulgular üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca bu nöroradyolojik bulgular etyopatogenezi tam olarak aydınlatılamamış olan bu hastalığın patogenez süreci hakkında bilgi elde edebilmek için de sıklıkla kullanılmaktadır. Bu çalışmada, İİH tanılı hastaların kabul gören Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) bulgularıyla birlikte daha önce İİH hastalarında değerlendirilmemiş olan PG boyutları da değerlendirilerek radyolojik tanıda ve etyopatogenezi açıklamadaki rolü araştırılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Ocak 2016-31 Temmuz 2021 tarihleri arasında İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği'nde başvuran hastalar dahil edildi. 18-80 yaş arası, klinik, muayene, laboratuvar ve MRG bulgularıyla İİH tanısı alan ve takip edilen, kafa içi basınç artışı yapabilecek hastalık ya da ilaç kullanım öyküsü olmayan dosya kayıtlarına ulaşılabilen 57 hasta dahil edilmiştir.  Kontrol grubu ise yaş ve cinsiyet dağılımı bakımından benzerlik gösteren herhangi santral sinir sistemi hastalığı veya kronik bir hastalığı olmayan yaş ve cinsiyet dağılımı bakımından benzerlik gösteren 57 kontrol hastasından oluşturulmuştur. Tüm hastaların lateral dekübit pozisyonunda yapılan lomber ponksiyon (LP) sonucunda BOS basıncı ölçüm değerleri, BOS biyokimya ve sitoloji incelemeleri kayıt edilmiştir. Her iki grupta retrospektif olarak nöroradyolog tarafından kraniyal MRG'lerinde pineal gland ve hipofiz boyutlar hesaplanmıştır.
Bulgular: Hastalara ait hipofiz bezi yükseklik, anteroposterior, transvers boyutları kontrol grubundan anlamlı derecede küçük saptanmıştır (p<0,05). Pineal gland AP ve yükseklik değerlerinde hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düşüş saptanmıştır (p<0,05). Ancak pineal gland transvers değerlerinde hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Bu çalışmada İİH hastalarında hipofiz ve pineal bez hacminde anlamlı azalma saptanmıştır. Bu bulgular, sirkumventriküler organlardan nöroendokrin fonksiyonlar ile yakın ilişkili hipofizin ve melatonin üretiminden sorumlu pineal glandın İİH patogenezinde rolü olabileceğini düşündürmektedir.


Anahtar kelimeler: İntrakraniyal hipertansiyon, Manyetik rezonans, Hipofiz, Pineal bez

Abstract:
Aim: Idiopathic intracranial hypertension (IIH) is an increase in the intracranial pressure that of which has not been clarified despite all investigations. Moreover, its pathophysiology has not been fully described. As long as the disease is not diagnosed or treated accordingly, then the development of severe headache and vision loss causes its main morbidity. Studies on neuroradiological findings are continuing to increase the noninvasive methods useful in the diagnosis and follow-up of IIH. In addition, these neuroradiological findings are frequently used to obtain information about the pathogenesis of this disease, by which its etiopathogenesis has not been fully elucidated. In this study, alongside the accepted Magnetic Resonansce Imaging (MRI) findings of patients with IIH, we investigated the role of Pineal gland dimensions that have not been evaluated in this disease according to its radiological diagnosis and also trying to explain its role in the etiopathogenesis.
Material and Methods: Patients admitted to the Neurology Clinic of Istanbul Training and Research Hospital between January 1, 2016 and July 31, 2021 were included in this study. 57 patients, aged 18-80, diagnosed and followed up with clinical, physical examination, laboratory and MRI findings of IIH were included. Patients with a history of disease or drug use that could cause increased intracranial pressure were not included. In the control group, 57 patients, who were similar in terms of age and gender distribution and did not have any central nervous system disease or chronic disease were included. All patients had their lumbar puncture (LP) performed in the lateral decubitus position. Systematically, CSF pressure measurement values, CSF biochemistry and cytology examinations were extracted retrospectively. In both groups, pineal gland and pituitary dimensions were calculated retrospectively by neuroradiologists on cranial MRIs.
Results: Pituitary gland height, anteroposterior and transverse dimensions of the patients were found to be significantly smaller than the control group (p<0.05). There was a significant decrease in pineal gland AP and height values in the patient group compared to the control group (p<0.05). However, no significant difference was found between the patient and control groups in pineal gland transverse values (p>0.05).
Conclusion: In this study, significant shrinkage in the pituitary and pineal gland volumes were found in IIH patients. The decrease in the volume of the pineal gland responsible for melatonin production may be an indication that the pineal gland, and therefore melatonin, plays a role in the pathogenesis of IIH, considering the clinical conditions of the patients.


Keywords: Intracranial hypertension, Magnetic Resonance, Pituitary, Pineal gland