Bipolar bozukluk I tanılı ötimik hastalar ve hastalıktan etkilenmemiş birinci derece akrabalarda tepki ketleme ve bozucu etkiyi kontrol edebilme becerisi
Response inhibition and interference control in patients with bipolar disorder I and first degree relatives
Yazar: CEREN HIDIROĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ÖZERDEM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Nörolojik Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Akrabalık = Relatives ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Duygu = Emotion ; Duygu hayatı = Affect

Özet:
Nörobilişsel yeti yitimi bipolar bozukluğun ötimi dönemlerinde dahi hastaları etkilemektedir. Tepki ketleme bipolar bozukluk için üzerinde çalışılması gereken güncel bir konudur. Bu çalışma bipolar bozukluk tanısı almış ötimik hastalar (BB-H) ve hastalıktan etkilenmemiş birinci derece akrabalarda (BB-A) endofenotip adayı olarak tepki ketleme ve bozucu etkiyi kontrol edebilme becerisini sağlıklı kontroller (SK) ile karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmaya en az altı aydır ötimik olan 35 BB-H, hastalık belirtileri göstermeyen 30 BB-A ve hasta/akrabalar ile yaş, cinsiyet ve eğitim bakımından eşleştirilmiş 33 SK katılmıştır. Tepki ketlemeyi değerlendirmek için Dur İşareti Testi, bozucu etkiyi kontrol edebilme becerisini değerledirmek için Stroop testi kullanılmıştır. Gruplar ortalama tepki süresi (oTS), dur işareti gecikmesi (DİG), dur işareti tepki süresi (DİTS), Stroop bozucu etki süresi ve Stroop hata sayısı bakımından karşılaştırılmıştır. Hastaların klinik özellikleri ve aldıkları tedavi ile test sonuçları arasındaki ilişki ve ayrıca tüm gruplarda iki test arasındaki ilişki incelenmiştir. Dur İşareti Testi'nde BB-H ve BB-A birbirine benzer ve SK'den anlamlı olarak daha kısa oTS ve DİG, aynı zamanda uzamış DİTS göstermişlerdir. BB-H ve BB-A, SK ile karşılaştırıldığında daha fazla Stroop hatası yaparken, gruplar arasında Stroop bozucu etki süresi bakımından farka rastlanmamıştır. Her üç grupta da Stroop testi ile DİT arasında anlamlı ilişkiye rastlanmamış, hastaların klinik özellikleri ve tedavileri ile test sonuçları arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Tepki ketleme ve Stroop testi hata sayısındaki artış ile tanımlı bozucu etkiyi kontrol edebilme becerisindeki bozulmanın hastalarda belirti, klinik özellikler ve tedaviden bağımsız olarak gözlenmesi, ayrıca hastalık belirtisi göstermeyen akrabalarda da var olması, tepki ketlemedeki bozulmanın bipolar bozukluk için endofenotip adaylığını desteklemektedir.

Abstract:
The current study aimed to assess both response inhibition (RI) and interference control (IC) in euthymic patients with bipolar disorder (BD-P) as well as asymptomatic first degree relatives (BD-R) and healthy controls (HC) in order to measure as a trait as opposed to illness-associated features of these components. BD-P (N=35) who met strict criteria for being in the euthymic state for at least six months, BD-R (N=30) and HC (N=33) completed a Stop Signal Task (SST) and Stroop task to assess RI and IC, respectively. Groups were compared on the stop-signal reaction time (SSRT), stop signal delay (SSD), mean reaction time on go trials (Go-RT), Stroop interference score (S-interference) and number of errors on the color-word naming trial (S-error). Relationships between clinical features and RI and IC in BD-P; between treatment and RI and IC in BD-P; between RI and IC in each group were investigated. BD-P and BD-R had similar and significantly shorter go-RT and SSD, and longer SSRT compared to HC. Also both BD-P and BD-R made significantly more S-error than HC whereas S-interference score was not significantly different between groups. There were no significant correlations between Stroop task and SST scores within each group and also between clinical features and RI and IC in BD-P; between treatment and RI and IC in BD-P. Overall, impairment in RI and IC as carachterized by increased S-error score is present in both patients and relatives and persist in the absence of symptoms. Findings may be indicative of deficits in response inhibition representing a strong candidate endophenotype for bipolar disorder.