Kamu yönetiminde eşgüdüm kapasitesinin habis sorunlar üzerinden incelenmesi: Elazığ ve İzmir depremleri
Investigation of coordination capacity in public administration through wicked problems: Elazığ and İzmir earthquakes
Yazar: FERDA KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. OZAN ZENGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Deprem = Earthquake ; Elazığ = Elazığ ; Habis = Habees ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Kamu yönetimi = Public administration ; Koordinasyon = Coordination ; Yapısal sorunlar = Structural problems ; Yasal sorunlar = Legal problems ; Yönetim sorunları = Management problems ; İzmir = Izmir

Özet:
Kamu yönetiminde eşgüdüm konusu, öteden beri eşgüdümsüzlük sorunlarıyla anılan ve tartışılan bir konu olmuştur. Öte yandan bu konudaki sorunlar her ne kadar müzmin sorunlar olarak görülse de, akademik literatür içinde geniş biçimde ve derinlikli olarak pek incelenmemiştir. Bu bakımdan bu çalışmanın amacı, eşgüdüm kavramını farklı bir perspektiften ele almak ve akademik bir çerçeve içinde eşgüdüm konusunu tartışmaktır. Bunun için statik ve şablon halinde ele alınan eşgüdüm anlayışlarının ötesine geçmek amacıyla dinamik ve operasyonel bir eşgüdüm anlayışı benimsenmiştir. Bu kapsamda eşgüdümün gerçek durumunun ancak kurumların faaliyetleri sırasında anlaşılabileceği düşünülmüş ve eşgüdüm kapasitesinin yüksekliği veya düşüklüğü ile eşgüdümün başarılı veya başarısız olacağı iddia edilmiştir. Bu dinamik eşgüdüm anlayışını somutlaştırmak için eşgüdüm kapasitesine en çok ihtiyaç duyulan sorunlar olan habis sorunlar üzerinden gidilmiştir. Klasik ve rutin yönetim araçlarıyla baş edilemeyen bir sorun türü olan habis sorunlar, pek çok farklı alandan farklı unsurların eşgüdüm içinde yönetimini gerektirmektedir. Bu çalışmada habis sorunlar içinde Türkiye için önemi ve güncelliği en yüksek habis sorun olan deprem konusu esas alınmıştır. Bu çerçeveye göre çalışma, kavramsal, kuramsal ve örnek olay analizine dayanan üç ana bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde, eşgüdüm kavramının soyut ve statik tanımdan uzak somut, dinamik ve operasyonel anlamda tanımlayacağımız ölçütler ortaya konulmuştur. Bu ölçütlerin tespiti için farklı bilimsel alanlardaki (fen-sosyal bilimler) kullanımları irdelenmekte, kategorize edilmekte ve değerlendirme yapılmaktadır. Literatür değerlendirmesinden sonra, eşgüdüm konusunda gerek tanım gerekse de içerik açısından çıkarımlarda bulunulmaktadır. Tarihsel bakış açısıyla eşgüdüm hakkında felsefi, siyasi ve yönetsel açıdan bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu bölüm en son olarak da eşgüdümü bir kez daha anlaşılır kılmak amacıyla kamu yönetimi kuramları üzerinden irdelenerek, genel bir değerlendirmeyle bölüm noktalanmıştır.
İkinci bölümde, birinci bölümdeki ölçütlerden hareketle ulaşılan somut, dinamik ve operasyonel eşgüdüm anlayışını kuramsal zemine oturtmak amacıyla kapasite kavramına başvurulmuştur. Kamu yönetim literatüründe kapasite kavramı yönetim kapasitesi içinde yer edinmiştir. İşte buradan hareketle daha sonraki aşamada çalışmanın odak noktası eşgüdüm kapasite üzerine olmuştur. Eşgüdüm kapasitesinin kamu yönetimi sorunlarında en elzem olduğu konu olarak habis sorunlar tespit edilmiş ve karmaşık, iç içe geçen, önceden kestirilemeyen, kesin ve mutlak bir çözümün olmadığı bu sorunlar üzerine odaklanılmıştır. Buradan hareketle habis sorunlarda eşgüdümü sekteye uğratacak unsurlara ve eşgüdüm kapasitesinin bu sorunlara sunmuş olduğu çözümlere değinilmiş, genel bir değerlendirmeyle bölüm noktalanmıştır.
Üçüncü bölümde ise, kavramsal ve kuramsal çerçeveyi somutlaştırmak amacıyla Türkiye açısından önemli bir habis sorun olan deprem afetleri üzerinden gidilmiştir. Sorunun en güncel değerlendirmesini yapabilmek için Türkiye'de 2020 yılı içinde yaşanan Elazığ (24 Ocak) ve İzmir (30 Ekim) Depremleri seçilmiş ve depremler üzerinden tartışmalar derinleştirilmiştir. Bunlara değinildikten sonra bölüme ilişkin genel bir değerlendirme yapılmıştır. En son çalışma sonuç yargısıyla son bulmuştur.
Sonuç itibariyle, habis sorunlarla mücadele etmede eşgüdüm kapasitesi önemli bir araçtır. Ancak Türkiye'de habis bir sorun olan afetlerde eşgüdüm kapasitesinin istenilen düzeyde olumlu sonuçlar verdiğini söylememiz pek mümkün görünmemektedir.

Abstract:
Coordination in public administration has long been a topic that has been highlighted and debated in conjunction with issues of non-coordination. On the other hand, although the problems on this subject are seen as chronic problems, they have not been studied extensively and in depth in the academic literature. The aim of this study, in this regard, is to look at the term of coordination from a different perspective and to discuss coordination within an academic framework. Hence, for going beyond static and templated coordination understandings, a dynamic and operational coordination understanding was adopted. In this context, it was thought that the real situation of coordination could only be understood during the activities of the institutions, and it was claimed that the coordination would be effective or ineffective if the coordination capacity was high or low. For better embodying this dynamic coordination understanding, the coordination capacity was handled through the wicked problems, which are the most needed problems. As a kind of problem, which cannot be dealt with classical and routine administration tools, the wicked problems necessitate the coordinated administration of many diverse elements from various fields. This study is built on the most important and most up-to-date wicked problem among others of Turkey: the earthquake. Within this framework, this study is divided into three chapters based on conceptual, theoretical, and case studies.
In the first chapter, the criteria for defining coordination in the concrete, dynamic, and operational sense, as opposed to the abstract and static definition, have been introduced. These criteria have been found as a result of investigation, categorization, and evaluation of their uses in various scientific domains (physical and social sciences). After the literature review, inferences are made on coordination in terms of both definition and content. From a historical perspective, a general assessment of coordination was offered from a philosophical, political, and administrative standpoint. Finally, this chapter has been investigated through public administration theories in order to make the coordination understandable once again and has been concluded with a general assessment.
In the second chapter, the concept of capacity is used in order to put the concrete, dynamic and operational coordination understanding, which is reached by the criteria in the first chapter, on the theoretical ground. In the public administration literature, the concept of capacity has taken place within the administration capacity. Starting from this point, the focus of the study shifted to the coordination capacity in the next stage. In public administration problems, wicked problems have been identified as the issue where coordination capacity is most important, and these problems, which are complex, intertwined, unpredictable, and for which there is no definite and absolute solution, have been focused on. Thus, the factors that would disrupt coordination in wicked problems and the solutions brought to these problems by the coordination capacity were discussed and has been concluded with a general assessment.
In the third chapter, to embody conceptual and theoretical framework, earthquakes were discussed, as they constitute a major wicked problem in Turkey. To provide the most up-to-date assessment of the situation, the Elazığ (24 January) and İzmir (30 October) earthquakes that struck Turkey in 2020 were chosen, and the discussions were deepened through earthquakes. Thereafter, a broad assessment of the chapter was given. The study has been ended with a conclusion judgment.
In conclusion, coordination capacity is an important tool in tackling wicked problems. However, it does not seem possible to say that the coordination capacity in disasters, which is a wicked problem in Turkey, gives positive results at the desired level.