Bir seri makrogol bağlı simetrik ve asimetrik yapılı ftalosiyanin bileşiklerinin sentezi ve karakterizasyonu
Synthesi̇s and characteri̇zati̇on of a series of macrogol bonded symmetric and asymmetric structured phthalocyanine compounds
Yazar: SONGÜL ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ERBİL AĞAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Agrega özellikleri = Aggregate porperties ; Ftalosiyaninler = Phthalocyanines ; Spektroskopik özellikler = Spectroscopic properties

Özet:
Bu çalışmada makrogol içeren metalli ve metalsiz 10 adet ftalosiyanin bileşiği sentezlenmiştir. Ayrıca ftalosiyanin başlangıç maddelerini hazırlamak maksadıyla 4 adet ayrı molekül sentezi yapılmıştır.  Çalışma iki seriden oluşmaktadır. İlk seride simetrik ftalosiyanin ürünleri (1, 2, 3, 4, 5); ikinci seride ise asimetrik ftalosiyanin ürünleri (6, 7, 8, 9, 10) elde edilmiştir. I, II, III, IV olarak kodlanan ftalosiyanin başlangıç bileşiklerinin sentezinde klasik alifatik ve aromatik sübstitüsyon reaksiyonları, ftalosiyaninlerin sentezinde ise tetramerizasyon metoduyla halkalaşma reaksiyonları üzerinden ilgili ürünler elde edilmiştir. Ürünlerin sentezinde klasik sentez metodu; ayırma ve saflaştırılmasında damıtma, kristallendirme, ekstraksiyon, ince tabaka kromatografisi, kolon kromatografisi metotları kullanılmıştır. Elde edilen moleküllerin yapıları FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR, UV-vis, elementel analiz teknikleriyle aydınlatılmış, termal kararlılık çalışmalarında TGA/DTA/TG teknikleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, ftalosiyaninlerin temel problemlerinden birisi olan yaygın çözücülerde çözünürlük problemi, yapıya bağlanan polietilen glikol polimerleri sayesinde aşılmış, bu sayede farklı aktivite özelliklerinin incelenmesinin önü açılmıştır. Sentezlenen 5 adet simetrik ftalosiyaninin özellikle suda her oranda çözündüğü bulunmuştur. Bunların dışında bileşiklerin çoğu metanol, etanol, kloroform, DMF, DMSO, diklormetan, piridin, THF gibi yaygın kullanılan organik çözücülerde de çözünürlük özelliğine sahiptir. Ayrıca tez kapsamında sentezlenen ftalosiyaninlerin farklı çözücülerdeki agregasyon davranışları UV-vis spektroskopisi yöntemiyle detaylı incelenerek çözücüye bağlı agregasyon durumları ve dereceleri saptanmıştır. Makrogol ligandı; FDA onaylı, sahip olduğu özellikleri hibritleştiği malzemeye aktaran ve bu sayede ilaçların biyoyararlanım ve farmokokinetiklerin geliştirilmesini sağlayan, günümüzde ilaç salınım sistemlerinde de önem kazanmış bir polimerdir.

Abstract:
In this study, ten different metalled and metal-free phthalocyanine compounds which include macrogol group have been synthesized. Also, four different compounds have been synthesized as phthalocyanine's precursors. This study compose of two series. Symmetric phthalocyanine products (1, 2, 3, 4, 5) in first one and asymmetric phthalocyanine products (6, 7, 8, 9, 10) in second one have been synthesized.  It was used aliphatic and aromatic substitution reactions for synthesis of compounds symbolized as I, II, III, IV and cyclotetramerization reactions for synthesis of the phthalocyanine compounds. Products synthesized via classical synthesis methods and purificated by means of distillation, crystallization, extraction, thin layer chromatography and column chromatography methods. Structures of the compounds were verified by FTIR, 1H-NMR, 13C-NMR, UV-vis spectrum and elemental analysis. Thermal stabilities of the compounds were determined by TGA/DTA/TG techniques. At the end of this study solubility problems in common solvents that are one of main problems of phthalocyanine compounds have been overcome by means of polyethylene glycol polymers which is bonded to the structure. Thus, they can be used for their different activity studies. It was found were completely soluble in water five of synthesized symmetric phthalocyanines. Besides these, many of them can dissolve in commonly used organic solvents such as methanol, ethanol, chloroform, DMF, DMSO, dichloromethane, pyridine and THF. In addition to these, aggregation properties and degrees depend on solvents of synthesized phthalocyanine compounds were determined by UV-vis spectrometer. Macrogol is a polymer that have been approved by FDA, gives its properties to bonded compounds, increases pharmacokinetics and bioavailability of drugs. Nowadays, it have also popularity in drug delivery systems.