Normal ve zihinsel engelli bebeklerde anne-bebek etkileşiminin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A Comparatively research of mother-infant interaction in normal and mentally retarded infants population
Yazar: HATİCE CEBER
Danışman: DOÇ. DR. BÜLBİN SUCUOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Bebekler = Infant ; Etkileşim = Interaction ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Çocuklar = Children

Özet:
BÖLÜM V ÖZET, SONUÇ VE ÖNERİLER Özet Bu çalışma, normal ve zihinsel engelli bebeklerin anneleriyle etkileşimlerini karşılaştırmalı olarak incelenmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 5-30 aylık 15 normal bebek ile annesi ve 5-30 aylık 15 zihinsel engelli bebek ile annesi oluşturmuştur. Bebekler takvim yaşı, cinsiyet, anne yaşı, çocuk sayısı, öğrenim düzeyi ve çalışma durumu açısından eşleştirilmiştir. Anne-bebek etkileşimini gözlemlemek amacıyla Anne-Bebek Etkileşimi Gözlem Formu geliştirilmiştir. Etkileşimler, gözlem odasında anneler ve bebekler serbest oyun oynarken 20 dakika süreyle video kasete kaydedilmiştir. Anne ve bebeklerin etkileşimsel davranış sıklıkları, bu kayıtların ortada kalan 10 dakikalık kısmı gözlemlenerek belirlenmiştir. Elde edilen veriler Mann-Whitney U-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçta, normal ve zihinsel engelli bebekler arasında, "sesli / sözel etkileşim başlatma, sözel olmayan etkileşim başlatma, sözel olmayan tepki verme, olumsuz tepki verme, tepki vermeme, etkileşim sürdürme, etkileşimli oyun oynama ve istenmedik davranışlar" açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunurken; "sesli / sözel tepki verme, uzak durma ve bağımlılık" davranışları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. 91Anneler arasında, "sesli / sözel etkileşim başlatma, sesli / sözel tepki verme, sözel olmayan tepki verme, etkileşim sürdürme, etkileşimli oyun oynama, uygun oyuncak seçme, ilgi, olumlu duygu ve ısrar etme" davranışları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunurken; "sözel olmayan etkileşim başlatma, tepki vermeme, model olma, adlandırma, ödüllendirme, yardım etme, gereksinim karşılama, kontrol etme ve uzak durma" davranışları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç Bu araştırmada, normal ve zihinsel engelli bebeklerle anneleri arasındaki etkileşimde farklılıklar olup olmadığı incelenmeye ve bu alandaki çalışmalara katkıda bulunulmaya çalışılmıştır. Konu ile ilgili araştırmalarda, normal ve zihinsel engelli bebeklerle anneleri arasındaki etkileşimde farklılıklar olduğu bulunmuştur. Bu çalışmada da normal ve zihinsel engelli bebekler ile anneleri arasındaki etkileşimde bazı etkileşimsel davranışlarda anlamlı fark bulunmuşken, bazı davranışlarda istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmamıştır. Engelli bebekler için geliştirilen erken eğitim programlarında anne-bebek etkileşimini iyileştirme çalışmalarının önemli bir yeri olduğu bilinmektedir. Zihinsel engelli bebeklerin anneleriyle etkileşiminde ortaya çıkan farklılıkların bilinmesinin, özel eğitimcilere bu bebekler için geliştirilecek erken eğitim programlarının hazırlanmasında önemli bilgiler sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca bu çalışmanın sonuçlarının, anne- bebek etkileşimini incelemeyi amaçlayan araştırmacılara da kuramsal bilgi sağlayacağı umulmaktadır. 92

Abstract:
SUMMARY The aim of this study is to research comparatively the mother-infant interaction in normal and mentally retarded infants population. The group that was worked on was consisted of fifteen 5-30 months normal infants and their mothers and fifteen 5-30 months mentally retarded infants and their mothers. The infants were macthed by age and sex and the mothers were matched by age, number of children, education level and employment. To serve the purpose of this observation of mother-infant interaction, an Observation Form of Mother-Infant Interaction was developed. In the observation room the mohter-infant interactions were recorded by a video camera during the 20 minutes free play. The mother-infant interactional behaviour frequencies were determined by observing the 10 minute portion that stands in the middle of the total video records. Data obtained were analyzed by means of Mann-Whitney U-Test. As a result, where statistically considerable difference was found among normal and mentally retarded infants in terms of initiation of vocal-verbal interaction, initiation of nonverbal interaction, nonverbal reaction, negative reaction, unreactiveness, maintenance of interaction, playing interactional game and inappropriate (problem) behaviour; on the contrary again statistically no considerable difference was found among them considering vocal-verbal reaction, disengaged and dependence behaviour. Where statistically considerable difference was found between mothers in terms of initiation of 95vocal-verbal interaction, vocal-verbal reaction, nonverbal reaction, maintenance of interaction, playing interactional game, choosing appropriate toys, concern, positive emotion and insistence; on the contrary again statistically no considirable difference was found among them cosidering initiation of nonverbal interaction, unreactiveness, being model, naming, rewarding, helping, meeting the needs, controlling and disengaged. 96