Türkiye Helichrysum mill. (Asteraceae) taksonlarının biyoaktiviteleri
Bioactivities of Turkey Helichrysum mill. (Asteraceae) taxa
Yazar: SEVİL ALBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN SAĞDIÇ ; PROF. DR. AHMET AKSOY
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışma kapsamında Türkiye Helichrysum (Asteraceae) cinsine ait 12'si endemik 23 takson toplanmıştır. Toplanan örneklerin toprak üstü kısımları Soxhlet ekstraksiyon cihazı kullanılarak metanol ile ekstrakte edilmiştir. Elde edilen ekstrelerin toplam fenolik içerikleri, in vitro antioksidan, antiradikal ve antimikrobiyal aktiviteleri araştırılmıştır. Ekstrelerdeki gallic asit, catechin, chlorogenic asit, caffeic asit, epicathechin, syringic asit, p-coumaric asit, ferulic asit, rutin, resveratrol, hesperidin, apigenin-7-glucoside, rosmarinic asit, eriodictyol, quercetin, naringenin, luteolin, apigenin ve acacetin varlığı ve miktarı yüksek basınçlı sıvı kromatografi (YBSK, HPLC) ile belirlenmiştir. Ekstrelerin Folin-Ciocalteu yöntemi ile belirlenen toplam fenolik içeriklerinin 63.80-160.63 mg gallik asit/g kuru ekstre arasında olduğu tespit edilmiştir. H. noeanum'un en yüksek ve H. sanguineum'un en düşük toplam fenolik içeriğe sahip olduğu bulunmuştur. Fosfomolibdenyum yöntemi ile belirlenen toplam antioksidan aktivitelerinin 105.86-194.64 mg askorbik asit/g kuru ekstre arasında olduğu bulunmuştur. H. noeanum'un en yüksek ve H. arenarium subsp. rubicundum'un en düşük toplam antioksidan aktiviteye sahip olduğu tespit edilmiştir. Örneklerin toplam fenolik içerikleri ile toplam antioksidan aktiviteleri arasında korelasyon bulunmaktadır. DPPH yönteminde H. stoechas subsp. barrelieri (IC50 = 7.95 µg/ml) en yüksek antiradikal aktivite gösterirken, H. chionophilum (IC50 = 53.10 µg/ml) en düşük antiradikal aktivite göstermiştir. 13 bakteri ve 2 mayayı içeren toplam 15 mikroorganizmaya karşı ekstrelerin antimikrobiyal aktiviteleri araştırılmıştır. Test edilen bakteriler arasında Helichrysum ekstrelerine karşı Proteus mirabilis, Yersinia enterocolitica, Morganella morganii, Mycobacterium smegmatis ve Escherichia coli'nin en dirençli ve Pseudomonas aeruginosa ile Bacillus cereus'un en hassas olduğu görülmüştür. Test edilen ekstreler arasında mikroorganizmalara karşı en çok etkili olanın H. heywoodianum ve en az etkili olanın H. pamphylicum olduğu tespit edilmiştir. Ekstreler test edilen mayaların her ikisine karşıda düşük antifungal aktivite göstermiştir. Sonuç olarak Helichrysum türleri yüksek fenolik içerikleri ile yüksek antioksidan, antiradikal ve antimikrobiyal aktivite göstermektedir. Bu çalışma sonuçlarının fonksiyonel gıda katkı maddesi olarak doğal antioksidan ve antimikrobiyal maddelerin kullanılmasına yönelik son zamanlarda artan çalışmalara katkı sağlayacağına inanılmaktadır.

Abstract:
In this study, 23 taxa (12 taxa endemic) belonging to the genus of Helichrysum (Asteraceae) were collected. Aerial parts of collected samples were extracted with methanol using Soxhlet extractor. Total phenolic contents, in vitro antioxidant, antiradical and antimicrobial activities of the extracts obtained were investigated. The presence and quantities of gallic acid, catechin, chlorogenic acid, caffeic acid, epicathechin, syringic acid, p-coumaric acid, ferulic acid, rutin, resveratrol, hesperidin, apigenin-7-glucoside, rosmarinic acid, eriodictyol, quercetin, naringenin, luteolin, apigenin and acacetin in the extracts were determined by high performance liquid chromatograph (HPLC). It is determined that the total phenolic contents of the extracts by Folin-Ciocalteu method ranged from 63.80 to 160.63 mg gallic acid/g dry extract. It has been found to possess the highest of H. noeanum and the least total phenolic content of H. sanguineum. It has been found to the total antioxidant activities determined by phosphomolybdenum method of extracts ranged from 105.86 to 194.64 mg ascorbic acid/g dry extract. It has been found to possess the highest of H. noeanum and the least total antioxidant activity of H. arenarium subsp. rubicundum. There is a correlation between total phenolic contents and antioxidant activities of samples. While H. stoechas subsp. barrelieri (IC50 = 7.95 µg/ml) showed the highest antiradical activity, H. chionophilum (IC50 = 53.10 µg/ml) showed the least antiradical activity in DPPH method. All of the extracts were investigated for antimicrobial activities against 15 species of microorganisms containing thirteen bacteria and two yeasts. Proteus mirabilis, Yersinia enterocolitica, Morganella morganii, Mycobacterium smegmatis were observed to be the most resistant bacteria and Pseudomonas aeruginosa and Bacillus cereus were the most sensitive bacteria among the tested bacteria for the extracts of Helichrysum. It is determined that the most effective extract among the tested extracts was H. heywoodianum and the least effective extract was H. pamphylicum against microorganisms. All of the extracts showed low antifungal activity against both of tested yeasts.In conclusion, Helichrysum species with high phenolic contents showed high antioxidant, antiradical and antimicrobial activities. It has been believed that results of this study provide the basis for present increasing interest for the use of natural antioxidant and antimicrobials as functional food ingredients.