HIV ve tüberküloz birlikte enfeksiyonu olan hastaların demografik verilerinin incelenmesi
Assessment of the demographic features of HIV/TB co-infected patients
Yazar: MERVE TAŞKIRAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA HALUK VAHABOĞLU ; UZMAN FATMA GÜMÜŞER
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases

Özet:
AMAÇ: Tüberküloz, HIV ile enfekte hastalarda en sık görülen fırsatçı
enfeksiyondur. Bu çalışmada beş farklı enfeksiyon hastalıkları kliniği
tarafından takip edilen HIV(+) hasta grubunda HIV/TB birlikte enfeksiyonu
(BE) olan hastaları belirlemek ve demografik özelliklerini ortaya koymak
amaçlanmıştır.

YÖNTEM: İstanbul ilindeki beş ayrı 3. basamak eğitim hastanesinin
enfeksiyon hastalıkları klinikleri tarafından 1996-2016 yılları arasında takip
edilen HIV(+) hastaların dosyaları retrospektif olarak tarandı. Tüberküloz
birlikte enfeksiyonu olan hastalar belirlendi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, eğitim
durumları, tüberküloz formları, bazal CD4 sayıları ve virüs yükleri, HIV
enfeksiyonu tanı ve antiretroviral tedavi (ART) başlama tarihleri, tüberküloz
tanı ve tedavi başlama tarihleri ve mortalite durumları incelendi.

BULGULAR: Çalışmaya katılan toplam 1383 HIV(+) hastanın 66'sında (%
4.8) HIV/TB BE saptandı. Bu hastaların yaş ortalaması 39±9.3(ortalama±SS)
olarak bulundu. 57'si (% 86) erkek, 9'u (% 14'ü) ise kadındı. Birlikte
enfeksiyonu olan hastaların yedisi erkek biri kadın olmak üzere 8'i (%12)
üniversite mezunu idi. Grup içindeki 8 kişi (% 12) ölmüştü. Yaşayanlarla
ölenler karşılaştırıldığında yaşayanlar belirgin şekilde daha gençti (p=0.005).
Ölenlerin CD4 lenfosit sayısı yaşayanların CD4 lenfosit sayısına göre belirgin
şekilde düşüktü (p=0.031). Ölenlerde ART başlama süresi yaşayanlara göre
daha kısa idi (p=0.043). TB ile BE olan 66 hastanın 41'i (% 62)
ekstrapulmoner, 25'i (% 38) pulmoner TB idi. Ekstrapulmoner tüberkülozu
olanlardan 20'si yaşarken 5'i ölmüştü. Pulmoner tüberkülozu olan
vakalardan ise 38'i yaşarken 3'ü ölmüştü (p=0.125). TB BE olanlarla
olmayanlar arasında yapılan çoklu analizde kadın cinsiyet ve yaşın mortalite
ile ilişkili olduğu görüldü.

SONUÇ: Birey ve toplum sağlığı açısından HIV ve TB BE'nun erken tanı ve
tedavisi büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler : HIV; tüberküloz; CD4 lenfosit sayısı; viral yük; fırsatçı
enfeksiyonlar

Abstract:
OBJECTIVE: Tuberculosis (TB) is the most common opportunistic infection
in HIV positive patients. The aim of this study is to identify cases and
demographic features of HIV(+) patients from five infectious disease
outpatient clinics with TB co-infection recruited.

METHODS: The charts of the HIV(+) patients, followed-up from 1996 to
2016 at five infectious disease clinics of tertiary care training hospitals in
Istanbul, were screened retrospectively. Patients with tuberculosis
co-infection were identified. Age, gender, educational status, clinical form of
tuberculosis, baseline CD4 lymphocyte cell counts, viral loads, dates of HIV
diagnosis and institution of ART, dates of TB diagnose and beginning of TB
treatment were evaluated.

RESULTS: A total of 66 (4.8%) of 1383 patients were co-infected with TB.
The mean age of these patients was 39±9.3 (mean±SD) years while 57 (86%)
of the patients with TB co-infection were male and 9 (14%) were female. A
total of eight patients, consisting of 7 male and one female sex, were
university graduates. Eight patients (12%) with TB co-infection died. When
comparing survivors to died patients, survivors were significantly younger
(p=0.005). The CD4 count was markedly lower in the patients that died
(p=0.031). The interval between diagnosis and institution of antiretroviral
therapy was significantly shorter in patients that died (p=0.043).
Extrapulmonary TB was detected in 41 (62%) and pulmonary TB in 25 (38%)
of 66 patients with TB co-infection. 20 patients with extrapulmonary TB
survived and 5 died, while 38 with pulmonary TB survived and 3 died
(p=0.125). In multivariate analysis of patients with and without TB, female
gender and age was related to increased mortality risk.

CONCLUSION: Considering the health of individuals and society, early diagnosis
of HIV and TB is of crucial importance.

Keywords : HIV; tuberculosis; CD4 lymphocyte count; viral load;
opportunistic infections