Akışkan toplum ve gençlerin dinsel yönelimleri üzerine bir araştırma
A study on fluid society and the religious orientations of youth
Yazar: GÜLŞEN BAYDUR
Danışman: PROF. DR. ZAHİR KIZMAZ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Akışkan modernite = Liquid modernity ; Akışkanlık = Fluidity ; Bauman, Zygmunt = Bauman, Zygmunt ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Dini hayat = Religious life ; Dini iman = Religious faith ; Gençler = Youngs ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırmanın konusunu, akışkan toplumda dinsel tezahürler veya yönelimler oluşturmaktadır. Akışkan toplum kavramsallaştırması Zygmunt Bauman'a aittir.  Bauman sosyolojisinde "akışkanlık" merkezi düzeyde bir işleve sahiptir. Akışkanlık yaklaşımına göre toplumdaki tüm katı gerçeklikler, sıvı hale geçmek üzere bir devinim içerisindedir. Bu kapsamda her şeyin sıvılaştığı veya katı ve sabit olmaktan çıktığı bir toplumda dinin nasıl bir forma büründüğünü ortaya koymak son derece önem arz etmektedir.  Bu kapsamda sabit inanç gerçekliklerini barındıran dinsel yönelimin, dini kimliğin ve din hayatının akışkan toplumda nasıl şekillendiğini ve akışa geçtiğini incelemek araştırmanın odaklandığı temel konuyu oluşturmaktadır. Bu tezin amacını, akışkan toplumunun yapısını/niteliklerini ve akışkan toplumda dinsel yönelimlerin nasıllığını ortaya koymaktır.
Bu çalışma, literatür taramasına dayalı gerçekleştirilmiştir. Tez çalışmasında yaşadığımız dünyayı anlamlandırabilmek ve bu yenidünyada dinin konumunu anlamak için akışkan toplum ve din ilişkisi ele alınmıştır. Bu tez çalışmasında akışkan toplumda dinsel ilgi ve yönelim değişerek yeni şekiller alabileceği ileri sürülmüştür. Diğer bir ifade ile akışkan toplumda gençlerin din ile ilişkilerinde radikal değişmeler meydana gelmiştir. Akışkan toplumun dini değer ve kurumları da aşındırması sonucunda toplumdaki istikrarlı ve stabil dinsel yapıların çözülmelerle karşı karşıya gelmesi, dinsel ilgi ve yönelimin azalmasına neden olabilmektedir.  Günümüz akışkan toplumunda gençler kalıcı ve uzun süreli ilişkiler, inanç formları ve bağlılıkları sürdürmek yerine sürekli değişkenlik arz eden bir eğilim sergileme olasılıkları artabilmektedir. Bu da dinin uzun süreli varlığı için ciddi bir tehdit oluşturacağı şeklinde düşünülmesine yol açabilmektedir. Sosyal kültürel kurallar ve dini değerlerin belirsizleşmesi, varoluşu ve gündelik hayatı anlamsızlaştıracağı ve bunun da yer yer kimlik krizlerine yol açabileceği bir gerçektir. Ancak akışkanlık özelliği nedeniyle dinsel sabitelerin kayganlaşması ve genel geçer dinsel hakikatlerin uçucu bir nitelik kazanması dinsel formları geçersiz kılmasının yanı sıra insanların genel geçer, stabil hakikat ve anlam arayışlarına olan eğilimi de tetikleyeceği bir gerçektir.  Bu anlamda akışkan toplumda oluşan kimlik krizleri dine olan ilgiyi arttırabileceği gibi dinsellikten kaçışı da hızlandırabilmektedir. Bu, akışkan toplumun problemli hale getirdiği yapıların niteliği ve dinin, akışkan gelişmelerden ne düzeyde etkilendiği ve akışkan toplumun yarattığı sorunlara karşı dinin ne düzeyde yanıt verdiği ve oluşturduğu cazip tercihlere göre değişecektir.  
Anahtar kelimeler: Akışkan Toplum, Din, Genç, Dini Yönelim

Abstract:
The subject of this research is religious manifestations or orientations in fluid society. The fluid society conceptualization belongs to Zygmunt Bauman. In Bauman's sociology, "fluidity" has a central function. According to the fluidity approach, all solid realities in society are in motion to become liquid. In this context, it is extremely important to reveal what form religion takes in a society where everything is liquefied or ceases to be solid and stable. In this context, examining how the religious orientation, religious identity and religious life, which includes fixed belief realities, are shaped and flowed in a fluid society, constitutes the main subject of the research. The aim of this thesis is to reveal the structure/characteristics of the fluid society and how the religious orientations in the fluid society are.
This study was carried out based on literature review. In the thesis study, the relationship between fluid society and religion is discussed in order to make sense of the world we live in and to understand the position of religion in this new world. In this thesis, it has been argued that in a fluid society, religious interest and orientation can change and take new forms. In other words, radical changes have occurred in the relations of young people with religion in a fluid society. As a result of the erosion of the religious values and institutions of the liquid society, the stable and stable religious structures in the society are faced with disintegration, which may cause a decrease in religious interest and orientation. In today's fluid society, young people may be more likely to display a constantly changing trend instead of maintaining permanent and long-term relationships, belief forms and commitments. This may lead to the belief that it will pose a serious threat to the long-term existence of religion. It is a fact that the obscurity of social cultural rules and religious values will render existence and daily life meaningless, and this may lead to identity crises from time to time. However, due to its fluidity, it is a fact that religious constants become slippery and universally accepted religious truths gain a volatile nature, which will not only invalidate religious forms, but also trigger people's tendency to seek universal, stable truth and meaning. In this sense, identity crises in a fluid society can increase the interest in religion as well as accelerate the escape from religion. This will vary according to the nature of the structures that the liquid society has made problematic, the extent to which religion has been affected by liquid developments, and the attractive preferences that religion has created and responded to the problems created by the liquid society.
Key words: Fluid Society, Religion, Youth, Religion Orientation.