Nüzûl bağlamında Mümtehine sûresinin tefsiri
Interpretation of the surah al-Mumtahanah in nuzūl
Yazar: KÜBRA GÜCÜYENER
Danışman: PROF. DR. ATİLLA YARGICI
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mümtehine suresi = Mümtehine sura ; Sure = Sura ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Mümtehine sûresi Medine'de 13 âyet olarak indirilmiştir. Resmi sıralamada
60., nûzül sırasına göre 91. sûredir. Mümtehine sûresinin ana teması Allah için
sevme ve Allah için buğz etme fikri üzerinden kâfirlerin dost edinilmemesi
gerektiğidir. Sûre, ismini Hudeybiye antlaşmasından sonra hicret ederek Medine'ye
gelen kadınların imtihan edilmelerini konu alan 10. âyetin muhtevasından
almaktadır.
"Nüzûl Bağlamında Mümtehine sûresinin Tefsiri" adlı bu çalışma da,
Mümtehine sûresinin tefsiri, sebeb-i nüzûl ile alakalı âyetlerinin rivayetleri ve
münasebetleri açısından incelenmiştir.
Çalışmamız, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte, araştırmanın konusu
ve önemi ile araştırmanın amacı ve yönteminden bahsedilmiştir. Birinci bölümde,
"Esbâb-ı Nüzûle Genel Bir Bakış" başlığı altında, esbâb-ı nüzûlün tanımı, esbâb-ı
nüzûlün kaynakları, esbâb-ı nüzûlün önemi ve onu bilmenin faydaları izah
edilmektedir. Bu bölümde ayrıca Mümtehine sûresinin kimliği ele alınmıştır.
İkinci bölümde, "Mümtehine sûresindeki Münasebetler" başlığı altında
öncelikle Münasebet İlminin, Kur'ân tefsirindeki önemine ve sebeb-i nüzûl ile ilgili
bilgilere değinilmektedir. Daha sonra Mümtehine sûresindeki münasebetler açısından
âyetler beş alt başlık altında incelenmiştir. Bu başlıklar şu şekildedir; Kâfirlerden
dost olamayacağını ifade eden sûrenin âyetleri, Hz. İbrahim'i ve onunla birlikte iman
edenleri örnek almak ile ilgi olan sûrenin âyetleri, kâfirlerden yakınlık gösteren ve
hain tutum sergileyenlere karşı Müslümanın tavrını belirleyen sûrenin âyetleri, İslam

V

toplumunun muhacirlerle olan imtihanı hakkındaki sûrenin âyetleri ve kadınların Hz.
Peygamber'e biatı hakkındaki sûrenin âyetleri olarak sıralanmaktadır.
Üçüncü bölümde ise "Mümtehine sûresinin Sebeb-i Nüzûlü ve Tefsiri"
yine beş alt başlık altında, âyetlerin sebeb-i nüzûlü, tefsiri, icmâli anlamı ve
ayetlerden çıkarılan hükümler açısından araştırılmıştır. Her bir alt başlıkta, öncelikle
konu ile alakalı zikredilen âyetlerin nüzûlüne sebep olan rivayeti ve tefsirini konuyla
ilgili kaynaklardan verdikten sonra âyetlerin icmali anlamı ve o âyetlerden
çıkarılacak hükümler ele alınarak sûre bitirilmiştir.
Tez bir değerlendirme ile sonlandırılmıştır.

Abstract:
Surah Al-Mumtahanah was revealed by 13 verses in Madinah. It is the 60th
surah in the official ranking and the 91st according to the order of revelation. The
main theme of surah Al-Mumtahanah is that disbelievers should not be made friends
on the idea of loving for Allah and condolence for Allah. Surah takes its name from
the content of the 10th verse, which is about the testing of women who emigrated to
Medina after the Hudaybiyyah agreement.
This study, titled, "Interpretation of the Surah Al-Mumtahanah in Nuzūl
Context" is based on the interpretation of the Surah Mumtahanah in terms of the
narrations and relations of asbāb al-nuzūl.
This thesis consists of an introduction and three chapters. In the introduction,
the subject, importance, purpose, and method of the research were discussed. In the
first chapter, the definition, the importance, and the sources of asbāb al-nuzūl and the
benefits of knowing asbāb al-nuzūl were explained under the title of "A General
Outlook on Asbāb Al-Nuzūl". Then, the names and topics of the surah were
addressed under the title of the identification of the Surah Mumtahanah.
In the second chapter, information related to the importance of the science of
relations in the interpretation of The Quran and its relationship with asbāb al-nuzūl
was discussed. Afterwards, the verses were examined under five sub-titles in terms
of the relations in the Surah Mumtahanah. These titles are listed as the verses of the
surah which state that the disblievers cannot be made friends, the verses of the surah

VII

related to taking Prophet Abraham and those who believed in him as an example, the
verses of the surah that determine the attitude of the Muslims towards disblievers
who show closeness and those who act treacherously towards them, the verses of the
surah about the testing of the Islamic community with the Muhajirs and the verses of
the surah about the allegiance of women to the Prophet Muhammad.
In the third chapter, "Asbāb Al-Nuzūl and Interpretation of the Surah
Mumtahanah" were researched under five sub-titles in terms of the asbāb al-nuzūl,
interpretation, summative meaning of the verses and the provisions extracted from
the verses. In each subheading, first of all, the narrative and exegesis which led to the
revelation of the verses related to the subject were given from relevant sources, then
brief meaning of the verses and the provisions to be extracted from those verses were
discussed, and surah was finished.
The thesis was concluded with an evaluation.