Kronik hastalıklar için uyarlanabilir komorbidite indeks geliştirilmesi
Development of adaptive comorbidity index for chronic diseases
Yazar: DİDEM DERİCİ YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. BAHAR TAŞDELEN ; PROF. DR. SAİM YOLOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Baş ağrısı = Headache ; Biyoistatistik = Bioistatistics ; Komorbidite = Comorbidity ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Sağlık alanında kullanılan teknolojinin gelişmesi ve ilerlemesi ile birlikte ölümcül hastalıklar dahi tedavi edilebilmektedir. Ancak bu duruma paralel olarak yaşın da artmasıyla, aynı bireyde birden çok hastalığın görülme olasılığı da artmaktadır. Literatürde bu durum komorbidite (eşlik eden hastalık) olarak tanımlanmaktadır. Özellikle kronik hastalıklar için prognoz tayini, tedaviye yanıt ve yanıtı etkileyen faktörlerin belirlenmesi aşamasında, komorbiditelerin dikkate alınması gerekmektedir. Komorbiditelerin ölçülmesi için en sık kullanılan yöntem klinik tabanlı komorbidite indekslerdir. Literatürde, geliştirilmiş pek çok komorbidite indeksi olmakla beraber, sıklıkla kullanılan indeks Charlson komorbidite indeksi'dir ve sonuç değişkeninin mortalite olduğu durum için geliştirilmiştir. Ancak pek çok kronik hastalıkta mortalite görülmemekle birlikte, toplumdaki ekonomik ve sosyal yükü nedeniyle tüm detaylarıyla incelenmesi gerekliliği ve bu tür hastalıklarda tedaviye yanıtın eşlik eden hastalıklarla birlikte değerlendirilmesi zorunluluğu doğmaktadır. Yapılan kapsamlı literatür taraması sonucunda, sonuç değişkenin morbidite olduğu uzun dönem takip çalışmaları için geliştirilmiş herhangi bir komorbidite indeks mevcut olmadığı görülmüştür. 
Buradan yola çıkarak, bu çalışmada amacımız kronik bir hastalık olan migren için farklı ağırlıklara sahip komorbiditelerin prognoza etkisini tek bir indeks değeriyle değerlendirebileceğimiz komorbidite indeksi geliştirmektir. Ayrıca bu indeks geliştirme yönteminin geliştirdiğimiz kılavuz yardımıyla, diğer kronik hastalıklar için de uyarlanabilir olması hedeflenmektedir. Böylece, hekimlerin uzun dönem takip gerektiren hastalıklar için tedavi etkinliğini değerlendirirken eşlik eden hastalığı olanları çalışma dışı bırakmak yerine çalışmaya dahil etmeleri sayesinde tedavi etkinliğinin daha az bilgi kaybıyla modellenmesi mümkün olacaktır.   
Ayrıca, uzun dönem takip gerektiren tüm kronik hastalıklar için uyarlanabilir indeks geliştirme algoritması belirlenerek yaşam kalitesi değerlendirme ölçeklerinde de yer alması beklenmektedir.

Abstract:
Even lethal diseases can be treated with the development and progress of the technology used in the field of health. However, possibility of having multiple diseases in same individual increases parallel to the increase in age. In the literature, this status is defined as comorbidity (concomitant disease). Especially prognosis for chronic diseases and the identification of factors that influence response to treatment should be taken into account comorbidities. Clinical based comorbidity indexes are methods that used frequently for measuring comorbidity effect. Although lots of developed comorbidity indexes, Charlson Comorbidity index is used commonly and this index is developed for mortality outcome. However, mortality is not an outcome for many chronic diseases, the necessity of examining all the details is born due to the social and economic burden on society and the requirement of evalution of response to treatment with comorbidies. As a result of extensive literature review, it is observed that any index has been developed for long-term follow-up studies when the outcome is morbidity.  
Based on this, our aim in this study to develop a weighted comorbidity index for evaluating comorbidity effect on prognosis by utilizing a index value. At the same time, we target adapt the index to other chronic diseases by the developed guide. Thus, modelling the treatment efficacy with less loss of information will be possible by including the patients who have comorbidity instead of excluding when assessing the efficacy of treatment that long term follow up required diseases. 
Furthermore, it is expected that determining adaptable index enhancement algorithm for long-term follow required chronic diseases and taking part in the quality of life assessment scale.