1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi'nin uygulanmasında karşılaşılan güçlükler
Difficulties encountered in the implementation of the 1869 general education regulations
Yazar: FİGEN ALTINTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİT BAŞ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
XIV. – XVI. yüzyıllar arasında gelişip yaygınlaşan Osmanlı eğitim sisteminde, Tanzimat Dönemi'ne kadar mevcut olan eğitim kurumları genellikle birbirinden ayrı bakanlıklara bağlı olarak eğitim vermeye çalışmış olup bu eğitim kurumlarında XIX. yüzyılın başlarına kadar bir yenileşme olmamıştır. Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda pek çok alanda olduğu gibi eğitim alanında da önemli reformlar gerçekleştirilmiş, köklü adımlar atılmıştır. Osmanlı ordularının girdiği savaşlarda yenilgiye uğraması devlet erkanını öncelikle ordunun ıslahına yöneltmiştir. Bu itibarla ülke genelinde eğitimin yenileşmesine yönelik ilk teşebbüsler de daha çok askerî alanda meydana gelmiştir. Ancak, Batı'yla askerî, diplomatik ve ekonomik alanda artan ilişkilerde karşılaşılan sorunların çözümünde devlet kurumlarının yetersiz olduğunun görülmesi, askeriyenin dışındaki diğer kurumlarda da bir takım yeni düzenlemeleri gerekli kılmıştır.
3 Kasım 1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı ile siyasi, askerî, iktisadî ve kültürel alanlarda gerçekleştirilecek olan köklü değişimlerin resmi bir başlangıcı olarak kabul edilmekle birlikte yeni bir güç kazanmıştır. Osmanlı Devleti eğitim politikalarının Tanzimat Fermanı'nın ilanından sonra yaşadığı değişim, 1869 senesinde yürürlüğe giren Maarif-i Umumiye Nizamnâmesi ile birlikte çeşitli hiyerarşik düzenlemeler aracılığıyla belirli bir plan çerçevesinde yürütülmeye başlanmıştır. Nizam-ı Cedit yıllarında askerî ve sivil mektepler ilk, orta, lise ve yükseköğretimini ayrı bir mektep binası bulunmadığından derslerin hepsi bir binada ve bir arada verilmekteydi. Eğitim ve öğretim alanındaki bu duruma Maarif Nizamnamesi ile bir düzen verilmiş ancak nizamnamedeki hükümlerin tam olarak uygulanması noktasında bazı güçlükler yaşanmıştı. Bu çalışmada, Tanzimat Fermanı'nın ilanından sonraki süreçte Osmanlı eğitim ve öğretim hayatı yayınlanan nizamname ile sistematik ve bütün haline getirilmeye çalışılmıştır. Bu anlamda nizamnamede verilen hükümleri uygulama aşamasında karşılaşılan güçlükler incelenmiştir.

Abstract:
In the Ottoman education system, which developed and spread between the 14th and 16th centuries, until the Tanzimat Period, the existing educational institutions generally tried to provide education under separate ministries, and there was no innovation in these educational institutions until the beginning of the 19th century. In the 19th century, as in many other areas, important reforms were carried out and radical steps were taken in the field of education in the Ottoman Empire. The defeat of the Ottoman armies in the wars they entered directed the state officials primarily to the reform of the army. In this respect, the first attempts to renew education throughout the country were mostly in the military field. However, the inadequacy of state institutions in solving the problems encountered in the increasing military, diplomatic and economic relations with the West necessitated some new regulations in other institutions outside the military. The Tanzimat Edict, declared on November 3, 1839, was accepted as the official beginning of the radical changes to be realized in the political, military, economic and cultural fields, and it gained new power. The changes experienced by the educational policies of the Ottoman State after the proclamation of the Tanzimat Edict began to be carried out within a certain plan through various hierarchical arrangements with the General Education Regulation, which came into effect in 1869. Since there were no separate school buildings for military and civilian schools, primary, secondary, high school and higher education during the Nizam-ı Cedid years, all courses were given in one building and together. This situation in the field of education and training was regulated by the Education Regulation, but some difficulties were experienced in the full implementation of the provisions in the regulation. In this study, the Ottoman education and training life after the proclamation of the Tanzimat Edict was tried to be brought into a systematic and integrated form with the published regulation. In this sense, the difficulties encountered in the implementation phase of the provisions given in the regulation were examined.