Sanat yapıtından yola çıkarak sanatçının cinsel ve toplumsal kimliğinin okunması üzerine deneme
An essay on comprehending the sexual and social identity of an artist setting off from work of art
Yazar: FEVZİYE NURGÜN ÖZMELEK
Danışman: DOÇ. GÜLÇİN ÖZDEMİR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadın ressamlar = Women painters ; Kadın sanatçılar = Women artists ; Kimlik = Identity ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanatçılar = Artists ; Sosyal kimlik = Social identity

Özet:
Düşünsel pratiklerde olduğu gibi sanat alanında da erkek-kadın, etken-edilgen, akıl-duygu, zihin-beden gibi karşıtlıklar vardır. Bu karşıtlıklar çerçevesinde, batılı beyaz erkek özne olarak etken bir tavır içindeyken, kadın, sanatta estetik bir haz objesi olarak edilgen bir biçimde temsil edilmiştir.Tek merkezci ve ataerkil bir söylemle yazılmış olan sanat tarihinde, Rönesans'tan beri batılı beyaz erkek tarafından üretilen ?büyük ve biricik sanat yapıtı? hep başrolde olmuştur. Düşünsel pratiklerin etkisiyle sorgulanmaya başlanan bu durum, 20. yüzyılda sanatta alternatif akımların gelişmesine yol açmıştır.1960 sonrası gelişen Feminist Sanat ?aktivist-eylemci? bir üslupta mücadele ederek dikkat çekmeyi başarmıştır. Bu feminist dalga aynı zamanda ataerkil söylemle yazılan sanat tarihinin yeniden ele alınması sonucunu doğurmuş ve kadınların ürettiği yapıtlar, tarihin tozundan sıyrılarak izleyiciye sunulmuştur.Bütün bu çabaların sonucunda oluşan literatür birikiminin yardımıyla, ben de öznel seçimimle sanat tarihinin farklı dönemlerinden çeşitli yapıtları ele aldım. Bu yapıtlar üzerinden, yapıtın sanatçısının ve döneminin, cinsel ve toplumsal kimlik algısı üzerine yorumlarda bulunmaya çalıştım.Çalışmamın tarihsel çerçevesi çok geniş bir alana yayılmış olsa da, amacım, kronolojik bir sıralama ile sanat tarihi bilgisi vermek değildir. Bu eser metnini oluşturmamdaki sebep, cinsel ve toplumsal kimliğin özellikle kadınların hayatını ve yaptığı seçimleri nasıl yönlendirdiğini, sanat yapıtları üzerinden örnekleyerek araştırmak ve sunmaktır.ANAHTAR KELİMELER: Öteki duvar; Karşı Mücadele; Sanat Yapıtı; Sanatçı; Cinsel Kimlik; Toplumsal Kimlik.

Abstract:
As in intellectual disciplines, there are also dichotomies in art such as man/woman, active/passive, rational/emotional, mind/body. Within the framework of these dichotomies, while the western man is portrayed as an active subject, the woman is presented in a passive way as an object of aesthetic pleasure.In the history of art written in an egocentric and patriarchal mode ?the great and unique work of art? produced by the western, white man since the Renaissance, has always played the key-role. In the 20th century, with the influence of intellectual practices, this situation started to be questioned and counter struggles led to the development of alternative movements.The Feminist Art Movement which flourished after 1960?s succeeded in drawing attention by active demonstrations. This feminist wave also led to the reinvestigation of the history of art which up to that time was written in an egocentric and patriarchal manner. Eventually works produced by women were taken out of the dust of history and presented to the viewer.By the help of literature which came into being as a result of these endeavors, I, with my subjective choice undertook to study the works of art produced in different periods of history of art. Through these works of art, I tried to interpret the perceptions of the period and the artist on sexual and social identity.Although the historical framework of my study covers a wide range of time, my aim is not to give chronological information about history of art. My intention in composing this text is to investigate and demonstrate how sexual and social identity has influenced the lives of especially women artists by giving examples from works of art.KEY WORDS: The other wall, counter struggle, work of art, artist, sexual identity, social identity,