Türkiye'de mesleki turizm eğitimi ve zorunlu staj: Turizm meslek lisesi örneği
Vocational tourism education and compulsory internship in Turkey: A case of vocational school
Yazar: ÖYKÜM PAK
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ÖTER
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Turizm = Tourism
Dizin: Eğitim = Education ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Staj = Training ; Staj programı = Training program ; Turizm = Tourism ; Turizm eğitimi = Tourism education ; Turizm meslek liseleri = Tourism vocational high schools

Özet:
Türkiye'de örgün turizm eğitimi Milli Eğitim Bakanlığı'nın onaylamış olduğu okullarda lise düzeyinde başlamaktadır. Türkiye'de turizm eğitiminin başlangıç aşamasını oluşturmaları nedeniyle meslek liseleri büyük önem taşımaktadır. Meslek liselerinde meydana gelen yetersizlik ve sorunlar gelecekte turizm sektörüne katılacak olan personeli olumsuz etkileyebilecektir. Bu nedenle turizm eğitimi veren meslek liselerinin eğitim kalitesi çeşitli açılardan incelenmeyi hak etmektedir. Bunlara örnek olarak müfredat, okulların kuruluş yerleri, öğrenci seçme süreçleri, uygulamalı eğitim konusu ve zorunlu staj uygulamaları sayılabilir.
Zorunlu staj uygulaması turizm eğitimi alan lise öğrencilerinin sektörle ilk temasını sağlamaktadır. Turizm meslekleri ile ilgili ilk deneyimler ve izlenimler özellikle zorunlu staj uygulamalarında kazanılmaktadır. Staj uygulamalarının başarılı olması hem işgörenlerin motivasyonu ve verimliliğini arttırabilir hem de gelecekte önemli roller üstlenecek turizm profesyonellerinin sektöre kazandırılmasını sağlayabilir.
Türkiye'de genel olarak mesleki eğitim sorunu olduğu kabul edilmektedir. Turizm eğitimi veren meslek liseleri de bu sorunun bir parçasıdır. Zorunlu staj uygulamalarına dair sorunlarla ilgili çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Yapılan araştırmalara rağmen turizm meslek liselerinde stajyerlerin sorunlarının devam ettiği görülmektedir. Turizm işletmelerinde insan kaynakları planlamasında verimli sonuçlar elde etmek için zorunlu stajlarda görülen eksiklerin giderilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, stajyerlerin yaşamış olduğu sorunlar tespit edilmeli ve konuya dair çözüm önerileri geliştirilmelidir.
Bu çalışmada stajyerlerin turizm işletmelerinde yaşadıkları sorunlar nicel yöntemle incelenmiştir. 242 stajyerden anket tekniği ile veri toplanmıştır. Yapılan anket çalışmasında stajyer ve staj deneyimi ile ilgili demografik ve tanımsal bilgiler derlenmiştir. Ayrıca anket kapsamında stajyerlerin stajları ile ilgili memnuniyet durumları irdelenmiştir. Bunun yanında açık uçlu sorularla nitel bilgi de toplanmıştır.

Abstract:
In Turkey, formal tourism education starts at vocational high schools approved by Turkish Ministry of Education. Tourism and hospitality vocational high schools are very important since they establish the basis of tourism education in Turkey. Problems and deficiencies in vocational high schools will have negative impacts on future tourism employees. For this reason, there is a need to analyze education quality in vocational high schools offering tourism education curricula. Topics related with education quality in tourism vocational high schools can be several including location of schools, student selection procedures, on-the-job training and other practical training issues, curriculum and course contents, and compulsory internships.  
    Compulsory internships develop opportunity for students to establish their first contact with tourism industry. Students obtain their first impressions and experiences about tourism industry professions generally during their compulsory internships. Successful realization of internship process can both help boost employee motivation and efficiency, and increase likelihood of keeping young employees in the industry sphere so that they can advance in their career.  
In Turkey, it is widely accepted that vocational education structure is problematic. Vocational high schools offering tourism education are not excluded from this problem. Several research have been carried out regarding problems about compulsory internship applications. Despite these studies and efforts trainees from tourism vocational high schools still have problems during their internship periods. These problems should be solved in order to attain productivity within human resource planning efforts in tourism enterprises. In this context, problems encountered by trainees during internship process should be defined and relevant solutions need to be developed. 
In this study, problems of trainees at tourism enterprises during internship process are analyzed with quantitative approach. 242 valid questionnaires are collected from the sample in İzmir. After the analysis of the data descriptive and demographic findings are displayed regarding the internship experience and the trainees. Moreover, satisfaction levels of trainees are also questioned in the same survey. Finally, at the end of the questionnaire open ended questions are used to obtain qualitative data about the phenomenon.