Çerçeveleme kuramı ve türkülerimizde ölüm temasının çerçevelenişi üzerine bir inceleme
An analysis on framing theory and the framing of the death theme in our folk songs
Yazar: İNAN UMURBEK
Danışman: PROF. DR. NESRİN FEYZİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Türk folkloru = Turkish folklore ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Çerçeveleme = Framing

Özet:
"Çerçeveleme Kuramı ve Türkülerimizde Ölüm Temasının Çerçevelenişi Üzerine Bir İnceleme" başlığını taşıyan tezimizde, iletişim alanında özellikle medya ve habercilikle ilişkili olarak kullanılan, izleyicinin dikkatini belirli bir olguya çekmek, haberleri algılama biçimine tesir etmek gibi amaçlarla kullanılan çerçeveleme kuramı bağlam alınarak hem edebiyat hem de müzik alanları içinde önemli bir yer tutan türkülerimizde hayatın üç önemli safhasından birisi olan "ölüm" olgusunun tema olarak çerçevelenme biçimi ele alınıp incelenmiştir. Disiplinlerarası bir yönelimle gelişen çerçeveleme yaklaşımının özellikle etki araştırmalarında kullanılması, çalışmamızda kuramın kullanılmasına zemin hazırlamıştır. Tabiî gerçeklik içinde somut biyolojik bir olgu olan ölüm, bir sanat türü olan ve malzemesi soyut olan türkülerimizde türkü biçimi, dil öğeleri ve ezginin imkânlarıyla başka bir ifade ile somut olan bir olgu soyutun imkânları içinde nasıl çerçevelenmiştir? Etki algılarını belirleyen söylem unsurları göstergeler, metaforlar türkülerde ölüm olgusu çıplak gerçeklikten sanatsal gerçekliğe dönüşmesinde türkü biçimi ve söylem biçimlerinin çerçeveleme tesirleri nelerdir? Sorularına cevaplar aranmıştır.
Çalışmada, çerçeveleme kuramı bağlamında somut olan ölüm olgusunun, birey ve toplum üzerinde yarattığı ve soyut olan duygu ve düşüncelerin sözcükler aracılığıyla yeniden tesir sahası genişlemiş, daha da artmış olarak nasıl somutlaştığına dair tahliller ve tespitler yapılmıştır. Türkülerde bulunan açık ve örtülü yapılar, çerçeveleme kuramı yardımıyla ortaya konularak sınırlarının daha da belirgin olması sağlanmıştır. Dildeki her kelime aynı zamanda bir kültürel koddur. Kelimeler, disiplin ve biçimlere göre farklı göstergelere dönüşürler. Bu tez çalışmasında, sözlük anlamı dışında birer söylem stratejisine dönüşen kelimelerin, ezginin de katkısı ile kalıplaşarak tabiî bir çerçevelemeye de hizmet ettiği görülmüştür. Ele alıp incelediğimiz türküler, sözün etkin olduğu bir malzeme üzerine kurulu olduğu için özellikle çerçeveleme kuramının iki yaklaşımından birisi olan söylem analizi esas alınmıştır. Çalışmada, tekrar edilen motifleri eleyerek sınırladığımız TRT repertuvarından alınan 90 türkü metni örneklem olarak alınıp incelenmiştir. Türkülerde ölüm söylemine hizmet eden kelime, kavram, pratiklere dair ifade kalıpları, çağrışımlar vb. söylem stratejilerini oluşturan kültürlel kodlar, her bir türkünün bağlamı içinde tahlil edilmiştir. Ölüm temasının işleniş kategorileri tespit edilmiş; türküler, çerçeve modeline göre sınıflandırılmıştır. Tespitler ve değerlendirmeler sonuç bölümünde sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çerçeveleme Kuramı, Türkü, Ölüm, Kültürel Kod, Bağlam, Söylem.

Abstract:
In our thesis titled "Framing Theory and a Study on the Framing of the Theme of Death in Our Folk Songs", framing theory, which is used in the field of communication, especially in relation to media and journalism, with the purposes of drawing the audience's attention to a certain phenomenon and influencing the way they perceive the news, has been taken into context and examined in terms of framing theory, which is used in the fields of both literature and music, and the way the phenomenon of "death", one of the three important stages of life, is framed as a theme in our folk songs, which have an important place in both literature and music. The use of the framing approach, which has developed with an interdisciplinary orientation, especially in impact studies, has prepared the ground for the use of the theory in our study. How is death, which is a concrete biological phenomenon in natural reality, framed within the possibilities of the folk song form, language elements and melody, in other words, how is a concrete phenomenon framed within the possibilities of the abstract in our folk songs, which are a type of art and whose material is abstract? The discourse elements that determine the perceptions of impact are indicators, metaphors, what are the framing effects of the folk song form and discourse forms in transforming the phenomenon of death from naked reality into artistic reality? Answers have been sought for the questions. 
In the study, analyses and determinations were made on how the concrete death phenomenon, which is created by the framing theory on the individual and society and how the abstract feelings and thoughts are re-concretized by means of words, expanding and increasing their field of influence. The explicit and implicit structures found in folk songs were revealed with the help of framing theory, and their boundaries were made more apparent. Every word in the language is also a cultural code. Words transform into different indicators according to disciplines and forms. In this thesis study, it was seen that words that turn into a discourse strategy other than their literal meanings serve a natural framing by becoming stereotyped with the contribution of the melody. Since the folk songs we have examined and examined are based on a material where words are effective, discourse analysis, which is one of the two approaches of framing theory, was taken as a basis. In the study, 90 folk song texts taken from the TRT repertoire, which we limited by eliminating motifs, were taken as a sample and examined. The expression patterns, connotations, etc. regarding words, concepts, practices that serve the discourse of death in folk songs. The cultural codes that constitute the discourse strategies were analyzed within the context of each folk song. The categories of the theme of death were determined, and the folk songs were classified according to the frame model. The findings and evaluations were presented in the conclusion section.
Keywords: Framing Theory, Folk Song, Death, Cultural Code, Context, Discourse.