Kur'ân-ı Kerîm'de eleştirilen Ehl-i Kitap zihniyetinin psikososyal sebepleri
Psychosocial reasons of people of the book mentality criticized in the Qur'an
Yazar: SADRETTİN UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BAĞIŞ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Müslümanlar vahyin indiği ilk günden beri Kur'ân-ı Kerim'in daha iyi
anlaşılmasını sağlamak için çeşitli çalışmalar yapmışlardır. Onlar bu anlama
çalışmaları sırasında konunun önemine göre birçok farklı yol ve yöntemle mücahede
yoluna girmişlerdir. Farklılık arz eden bu anlama yöntemlerinden bir tanesi de
Kur'ân'daki bazı kavram ve konuların ele alınıp incelenmesi şeklindedir. Bu metotla
ele alınan kavram veya konu üzerinde yoğun bir şekilde durulmakta ve daha geniş bir
şekilde incelenip değerlendirilebilmektedir. "Kur'ân-ı Kerîm'de Eleştirilen Ehl-i
Kitap Zihniyetinin Psikososyal Sebepleri" adlı bu çalışmamızda "Ehl-i kitap"
kavramı, daha çok konulu tefsir metoduyla incelenmiştir. Bu kavram ve muradifleri
Kur'ân'da birçok yerde değişik şekillerde geçmektedir.
Bu kavram incelenirken, "Ehl-i kitap" tabirinin kimleri kapsadığı ve Ehl-i
kitabın zihniyet tasavvurlarına değinilecek, aynı zamanda "Ehl-i kitap" diye tabir
edilen toplumun din kavramı etrafındaki psikolojik düşüncelerine yer verilecektir.
"Ehl-i kitap" kavramı insanlık tarihi boyunca kaynağı vahiy olan dinlerde ve İslam
öncesi dönemde de onu karşılayan ya da o görevi yerine getiren kesimlere verilen
unvandır. Kaynağını vahiyden alan söz konusu dinlerin temel eserlerini ellerinde
bulunduran ve bu kutsal metin veya kitaplara tabi olanlar için "Ehl-i kitap" kavramı
ve muradifleri kullanılmıştır. Bu bağlamda "Kur'ân-ı Kerîm'de Eleştirilen Ehl-i
Kitap Zihniyetinin Psikososyal Sebepleri" isimli çalışmamızda Ehl-i kitap konusu
İslamiyet, Yahudilik ve Hıristiyanlık açısından ele alınmıştır. Aynı minvalde İslam
öncesi döneme de özet bir şekilde yer verilmiştir.
Çalışmada, Kur'ân'da sözü edilen "Ehl-i kitap" kavramının geçtiği yerlerde
Hıristiyanlık ve Yahudilik'ten başka dini gruplardan bahsedilip bahsedilmediği de
ele alınacaktır. Bu konuyu ele almamızın sebebi Müslümanlara "Ehl-i kitap" diye
tabir edilen kesimin inkârında neden bu denli ısrar ettiğini göstermek ve onların
yolunu takip etmekten müminleri sakındırmaktır.

Anahtar Kelimeler: Tefsir, Ehl-i kitap, zihniyet, psikososyal.

Abstract:
Since the first day of the revelation, Muslims have made various studies in
order to provide a better understanding of the Qur'an. During these understanding
studies, they entered the path of struggle with many different ways and methods,
depending on the importance of the subject. One of these different comprehension
study methods is to get hands on and examine some concepts and issues in the
Qur'an. Because this method provides a little more convenience as it narrows down
the working area. Thus, the concept or subject discussed can be examined and
evaluated more broadly. In this study named "Psychosocial Reasons of People of the
Book Mentality Criticized in the Qur'an", the concept of "People of the Book" will
be examined with the method of tafsir, mostly. This concept and its variants are
mentioned in different ways in many places in the Qur'an.
While examining this concept, it will be mentioned who the term "People of
the Book" covers and their mentality conceptions, as well as the psychological
reflections of the society called "People of the Book" around the concept of religion.
The concept of "People of the Book" has been the title given to those who met or
fulfilled the duty in religions whose source was revelation throughout human history
and in the pre-Islamic period. The concept of "People of the Book" and its variants
are used for those who have the basic works of the religions in question and are
subject to these holy texts or books. In this context, while discussing our study on
"Psychosocial Reasons of the People of the Book Mentality Criticized in the
Qur'an", the situation of the People of the Book in terms of Islam, Judaism and
Christianity is discussed. In the same vein, the pre-Islamic period is briefly included.
Since Christianity and Judaism are mentioned in the places where the concept
of "People of the Book" is mentioned in the Qur'an, these concepts and whether only
Christians and Jews are meant in the use of the concept of "People of the Book" in
the verses are also mentioned. The reason why we deal with this issue is to show the
children of the ummah why the people of the so-called "People of the Book" are so
persistent in their denial and to prevent the ummah from following their path.

Keywords: Tafsir, people of the book, mentality, psychosocial.