İngiliz Doğu Hindistan Şirketi'nin Hindistan ve Bengal'deki yönetimi
The management of The British East India Company in India and Bengal
Yazar: SHAHIDUL ISLAM
Danışman: PROF. DR. MEHMET MAHFUZ SÖYLEMEZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Hint alt kıtasında yer alan Bengal, coğrafî konumu, zengin tarihî, kültürel birikimi ve doğal kaynakları ile dünya tarihinde önemli bir yere sahiptir. Güney Asya'nın kalbinde bulunan bu bölge, eski çağlardan beri Asya, Afrika ve Avrupa arasındaki ticaret yollarının kavşak noktasında yer aldığı için stratejik bir öneme sahip olmuştur. Bengal, bu zenginliğin ve stratejik konumun bir parçası olarak, verimli toprakları ve zengin maden yatakları ile dikkat çekmiştir. Tarih boyunca birçok yabancı güç, Bengal'in bu birikimine sahip olmak istemiştir. Hal böyle olunca da bu tamahkar emellere direnemeyen bölge, sırasıyla Portekiz, Hollanda, Fransız ve İngiltere'nin egemenliği altına girmiştir. 1600 yılında kurulan İngiliz Doğu Hindistan Şirketi (EIC), bu amaçla kurulmuş ve Bengal'in ekonomisini İngiliz çıkarlarına hizmet edecek şekilde yapılandırmıştır. Bu emellerine ulaşmak için bölgeye saldırmış 1757'deki 'Palâsî Muharebesi' ile bölgeye korumaya çalışan yerli halkı yenerek Bengal bölgesine hâkim olmuştur. Böylelikle Bengal'deki İngiliz sömürge yönetimini başlatmıştır. EIC 'nin sömürücü politikaları, Bengal'in başta dokuma ve ipek endüstrisi olmak üzere kurumları ve ekonomik işletmelerine büyük zararlar verdirmiş, yörede ekonomik ve sosyal adaletsizlikleri artırmıştır. Bengal'deki Müslüman toplumunun bu adaletsiz yönetime tepkileri, İngiliz hâkimiyetine karşı yerel direniş hareketleri ile kendini göstermiştir. EIC'nin Bengal'deki yönetim uygulamaları, bölgenin ekonomik, sosyal ve politik yapısını derinden etkilemiş, Bengal'in bağımsızlık mücadelesi ve kimlik arayışı üzerinde kalıcı izler bırakmıştır.

Abstract:
Bengal, located in the Indian subcontinent, holds a significant position in the history of the world with its geographical location, rich historical and cultural background, and natural resources. Located in the heart of South Asia, this region has been of strategic importance since ancient times, as it has been at the crossroads of trade routes between Asia, Africa, and Europe. As part of this wealth and strategic location, Bengal has attracted attention with its fertile soils and rich mineral deposits. Throughout history, many foreign powers have sought to claim Bengal's wealth. Unable to resist these greedy ambitions, the region fell under the sovereignty of the Portuguese, Dutch, French, and British, respectively. Founded in 1600, the British East India Company (EIC) was established for this purpose and structured Bengal's economy to serve British interests. In order to achieve these ambitions, it attacked the region and dominated the Bengal region by defeating the indigenous people who tried to protect the region with the Battle of Palâsî in 1757. Thus, the British colonial rule in Bengal began. The exploitative policies of the EIC Company caused great damage to Bengal's institutions and economic enterprises, especially the weaving and silk industry, and increased economic and social injustices in the region. The reaction of the Muslim community in Bengal manifested itself in local resistance movements against British rule. The management practices of the EIC Company in Bengal deeply affected the economic, social, and political structure of the region and left lasting traces of Bengal's struggle for independence and search for identity.