Öz düzenlemeye dayalı okuma becerisinin geliştirilmesi ve anlamaya etkisi
Development of self regulated reading skills and its impact on comprehension
Yazar: YUSUF UYAR
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZBAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Metin okuma = Text reading

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaokul 6 ve 8. sınıf öğrencilerinin öz düzenlemeye dayalı okuma becerilerini geliştirmek ve bu gelişimin anlama üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırmada bu iki amaç için iki ayrı desen kullanılmıştır. Öz düzenlemeye dayalı okuma becerisinin gelişimini incelemek için nitel ve nicel verilerin bir arada toplandığı ve yorumlandığı karma yöntem- üçgenleme deseni kullanılmıştır. Öz düzenlemeye dayalı okuma becerisini geliştirmeye yönelik deneysel müdahalenin okuduğunu anlama üzerindeki etkisini belirlemek için ise eşleştirilmiş öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubunda 2 deney ve 4 kontrol grubuna atanan toplam 72 öğrenci yer almıştır. Araştırmanın nicel verileri kişisel bilgi formu, okuduğunu anlama testleri, ve tutum ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler gözlem, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış görüşmeler ve doküman analizi teknikleri kullanılarak toplanmıştır. Deneysel müdahalenin kuramsal temellerini okuma eğitimi alanında İşlemsel Okuma Modeli, öz düzenlemeye dayalı öğrenme alanında ise sosyokültürel yaklaşım oluşturmuştur. Bu doğrultuda çalışmanın sağlam bir yapı üzerine oturtulmasını sağlamak için hem okuma eğitimi hem de öz düzenlemeye dayalı öğrenme alanındaki birikimi bir araya getiren Öz Düzenlemeye Dayalı Okuma Modeli geliştirilmiştir. Daha sonra bu modele uygun olarak deney gruplarında yer alan öğrencilere bilişsel stratejiler ve üst bilişsel izleme straejisi Kademeli Sorumluluk Devri Modeli esas alınarak doğrudan öğretimle, diğer üst bilişsel stratejiler ile öz düzenleme stratejileriyse dolaylı öğretimle yani model olarak öğretilmiştir. Motivasyon yapılarının her birine ilgili literatürden hareketle müdahalede bulunulmuştur. Son olarak karmaşık görevler kullanılarak öz düzenlemeye dayalı okumanın doğal sınıf ortamındaki gelişimi deney gruplarında desteklenmiştir. Araştırma sonuçları her iki sınıf düzeyindeki deney gruplarında öz düzenlemeye dayalı okumanın geliştiğini göstermiştir. Bu gruplardaki öğrencilerin motivasyonlarının yükseldiğine, bağımsız olarak hedeflenen stratejileri kullandıklarına yönelik kanıtlar toplanmıştır. Son olarak deneysel işlem sonrasında deney gruplarındaki öğrencilerin okuduğunu anlama düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir yükselme tespit edilirken, kontrol gruplarında önemli bir değişim olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Aim of this study was to develop 6th and 8th grade students self-regulated reading skills and to determine its impact on comprehension. Two models were used for these two purposes. Mix method-triangulation model was used to exemine whether self regulated reading skills can be developed. Quasi experimental research model was used to examine experimental manipulations, implemented to develop self regulated reading skills, impact on comprehension.  Research group consist of 72 studens assigned 2 experimental and 4 control groups.Quantitative data collected by using individual information form, reading comprehension tests, and reading attitude scale. Qualitative data collected by using observation, semi-structured and unstructured interwievs, and document analysis. Theoretical foundations of the experimental 	intervention were The Transactional Theory of Reading in the field of reading and Sociocultural View of Self-regulated Learning in the field of self-regulated learning. Accordingly, A Self-regulated Rearning Model, bringing together the knowledge coming from two different field, was developed to build research  on a strong theoretical structure. Then, cognitive strategies and metacognitive monitoring taught to students assigned the experimental groups with explicit instruction by using Gradual Release of Responsibility Model. Other metacognitive strategies and self-regulation strategies were taught to students assigned the experimental groups implicitely. Additionally every single motivational structure was manipulated based on the related literature. Finally development of self regulated learning in the natural classroom context supported with complex tasks in experimental groups. Controll groups got instruction based Turkish Curriculum. Results showed that self-regulated reading skills of students assigned experimental groups were developed. Evidences that show these students motivation increase and they used targeted strategies independently were collected. Finally, after the experimental manipulation, a statistically significant increase in reading comprehension level in the experimental groups determined. On the other hand, reading comprehension level of  studens assigned control groups were not changed statistically meaninfully.