Glokom hastalarında uyku bozukluğu ile fotosensitif retina ganglion hücreleri arasındaki ilişki
The relationship between sleep disorders and photosensitive retina ganglion cells in glaucoma patients
Yazar: FATMA BOZBAY ERKAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ALİ BAYHAN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Ganglion = Ganglia ; Glokom = Glaucoma ; Glokom-geniş açılı = Glaucoma-open angle ; Göz = Eye ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Retina = Retina ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Glokom hastalarında, progresif fotosensitif retinal ganglion hücrelerinin hasarı sonrasında sirkadiyen ritimdeki bozukluğun hastaların gece uyku kalitesi ve gündüz uykululuk durumu üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 

Yöntem: Çalışmaya Ağustos 2020 ile Şubat 2021 tarihleri arasında Yozgat Bozok Üniversitesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı glokom birimine başvuran primer açık açılı glokom tanısı olup takiplerine gelen 37 hasta ile glokom tanı ve şüphesi olmayan 34 olgu alındı. Tüm hastalara Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS) ve Pitsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) aynı tecrübeli kişi tarafından yapıldı. Çalışmaya katılan bireylere uyku bozukluğuna yol açabilecek anksiyete, depresyon, OSAS gibi hastalıklar için dışlama anketleri de (Beck Anksiyete, Beck Depresyon, Berlin ve Stop-Bang) yapıldı. PAAG tanılı bireyler ile sağlıklı bireylerin RSLT, GCC, FLV ve GLV değerleri optik koherens tomografi (OKT) ile ölçüldü. Tüm hastalara perimetri yapıldı ve ortalama sapma (MD) değeri elde edildi. Glokom hastalarında tespit edilen glokomatöz hasar ile hastaların gece uyku kalitesi ve gündüz uykululuk durumu arasındaki ilişki yapılan anketler ile değerlendirildi. 

Bulgular: Çalışmaya katılan gruplar arasında yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyleri arasında fark yok idi. PAAG grubunda ortalama sapma (MD) değerlerinin sayısal değeri arttıkça, bireylerin ESS, PUKİ toplam, PUKİ uyku kalitesi, PUKİ uyku latansı, PUKİ uyku süresi, PUKİ uyku etkinliği ve PUKİ gündüz fonksiyonları değerlerinde de istatistiksel olarak anlamlı bir artış görüldü (p<0.05). PAAG grubunda ortalama RSLT, superior RSLT ve inferior RSLT değerlerindeki azalma ile ESS ve PUKİ toplam değerlerindeki artış istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Ayrıca superior RSLT ve inferior RSLT değerlerindeki azalma ile PUKİ alt bileşenlerinden uyku kalitesi, uyku latansı, uyku süresi ve uyku etkinlik değerlerindeki artış istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). PAAG grubunda GCC değerlerindeki azalma ile ESS, PUKİ toplam, PUKİ uyku kalitesi, PUKİ uyku latansı, PUKİ uyku süresi ve PUKİ uyku etkinliği değerlerindeki artış istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Kontrol grubunda ise MD, RSLT, GCC, FLV ve GLV değerleri ile ESS, PUKİ ve PUKİ alt bileşenleri ile istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu.

Sonuç: Glokom, fotosensitif retina ganglion hücrelerinde (ipRGC) progresif kayıplara yol açabilmektedir. İpRGC'lerin progresif kaybı azalmış ışık iletimi nedeni ile sirkadiyen ritmin senkronize edilememesine yol açabilmektedir. Glokomatöz hasarın miktarı artıkça PAAG hastalarında uyku kalitesinde azalma ve gündüz uykululuk halinde artma olmaktadır. Glokom  hastalarında glokom tedavisine ek olarak çeşitli profilaktik tedavilerin verilmesi ile yaşam kalitelerindeki bozulmanın önüne geçilecektir.

Anahtar kelimeler: Primer açık açılı glokom, fotosensitif retina ganglion hücreleri, uyku bozuklukları, Epworth Uykululuk Ölçeği, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeks

Abstract:
Purpose: To assess the effects of circadian rhythm disturbance on nighttime sleep quality and daytime sleepiness after progressive photosensitive retinal ganglion cell damage in glaucoma patients.

Methods: The study included 37 patients with primary open-angle glaucoma who applied to the glaucoma unit of Yozgat Bozok University Ophthalmology Department between August 2020 and February 2021, and 34 patients with no diagnosis or suspicion of glaucoma. Epworth Sleepiness Scale (ESS) and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) were administered to all patients by the same experienced person. Exclusion questionnaires (Beck Anxiety, Beck Depression, Berlin, and Stop-Bang) were administered to the individuals participating in the study for diseases such as anxiety, depression, and obstructive sleep apnea that may cause sleep disturbance. RNFL, GCC, FLV and GLV values of individuals diagnosed with primary open-angle glaucoma and healthy individuals were measured by optical coherence tomography. Perimetry was performed in all patients and the mean deviation value was obtained. The relationship between glaucomatous damage detected in glaucoma patients and their nighttime sleep quality and daytime sleepiness was evaluated by questionnaires. 

Results: There was no difference between the groups participating in the study in terms of age, gender and education levels. As the numerical value of the mean deviation values increased in the primary open-angle glaucoma group, there was a statistically significant increase in the individuals' PSQI sleep quality, sleep latency, sleep duration, sleep efficiency and daytime functions (p<0.05). The decrease in mean RNFL, superior RNFL and inferior RNFL values and the increase in total ESS and PSQI values in the primary open-angle glaucoma group were statistically significant (p<0.05). In addition, the decrease in superior RNFL and inferior RNFL values and the increase in sleep quality, sleep latency, sleep duration and sleep efficiency values, which are sub-components of PSQI, were statistically significant (p<0.05). The decrease in GCC values and the increase in ESS, PSQI total, sleep quality, sleep latency, sleep duration and sleep efficiency values were statistically significant in the primary open-angle glaucoma group (p<0.05). In the control group, there was no statistically significant difference between MD, RNFL, GCC, FLV, GLV values and ESS, PSQI, PSQI subcomponents.

Conclusion: Glaucoma can cause progressive loss of photosensitive retinal ganglion cells (ipRGC). The progressive loss of photosensitive retinal ganglion cells may cause the circadian rhythm to be out of sync due to decreased light transmission. As the amount of glaucomatous damage increases, there is a decrease in sleep quality and an increase in daytime sleepiness in patients with primary open-angle glaucoma. Giving various prophylactic treatments in addition to medical treatment in glaucoma patients will prevent deterioration in their quality of life.

Keywords: Primary open-angle glaucoma, photosensitivity retinal ganglion cells, sleep disorders, Epworth Sleepiness Scale, Pittsburg Sleep Quality Index