Sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri
Reflective thinking tendencies of classroom teachers
Yazar: ELİF DOBRUCALI
Danışman: DOÇ. DR. ESMA GENÇ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Düşünme = Thinking ; Düşünme becerileri = Thinking skills ; Yansıtıcı düşünme = Reflective thinking

Özet:
Öğretmenlerin mesleki becerilerini geliştirebilmeleri, belirledikleri kariyer hedeflerine ulaşabilmeleri, çağın gerektirdiği bireyleri yetiştirebilmeleri için kendi öğretim metotlarını sürekli olarak sorgulamaları, öğretim süreçlerinde yaşadıkları olumlu ve olumsuz durumları belirleyerek öğretmenlik becerilerini bir adım ileriye taşımaları günümüzde artık bir zorunluluk olarak yerini almıştır. Bu noktada "yansıtma" ve "yansıtıcı düşünme" kavramları ortaya çıkmıştır. 
Araştırmada ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda karma yöntem kullanılmış olup, sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimlerinin cinsiyet, kıdem, öğrenim düzeyi ve sınıf mevcudu değişkenlerine göre farklılık yaratıp yaratmadığı belirlenmiştir. 
Araştırma karma desenli bir araştırma olduğundan, nicel çalışmayı desteklemek için nitel veriler de elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini İstanbul ili Anadolu Yakasında yer alan 14 ilçede 2021- 2022 Eğitim- Öğretim yılı içerisinde faaliyetini sürdürmekte olan 379 ilkokulda çalışan 12320 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır.   Araştırmanın örneklemi tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Evrende yer alan okullar homojen alt gruplara ayrılmıştır. Belirlenen alt tabakalardan örneklemler seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmanın örneklemi, iki farklı tabakada toplam 40 ilkokulda çalışan 390 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır.
Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgiler", Semerci (2007) tarafından geliştirilen "Öğretmen ve Öğretmen Adaylarına Yönelik Yansıtıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği (YANDE) ve araştırmacı tarafından oluşturulan "Metafor Belirleme Formu" kullanılmıştır. Araştırmada istatistiksel teknikler olarak non parametrik testler olan Kruskal Wallis ve Mann Whitney U fark testleri kullanılmıştır. Nitel veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucunda, sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimlerinin yeterli düzeyde olduğu bulunmuştur. Bulgular incelendiğinde, öğretmenlerin en çok öğrencilerinin görüşlerine değer verme konusunda yansıtıcı düşünme eğilimi gösterdikleri anlaşılmıştır. Çalışmada öğretmenlerin YANDE ölçeğinden aldıkları puanların cinsiyet, kıdem, öğrenim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılık ortaya çıkarmadığı; yalnızca sınıf mevcudu değişkenine göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Buradan yola çıkarak, sınıf mevcudu az olan öğretmenlerin yansıtıcı düşünme eğilimi düzeylerinin, mevcudu kalabalık olan öğretmenlere göre daha fazla olduğu belirlenmiştir. 
Araştırmanın nitel boyutunda; "yansıtıcı öğretmen" kavramı ile ilgili 236 geçerli metafor elde edilmiştir. Bazı metaforlar birden fazla ifade edildiği için 90 farklı metafor üretilmiştir. Bu metaforlar 16 farklı kategoride toplanmıştır. Öğretmenlerin en çok geliştirdikleri metaforlar ve kategorileri belirlenerek nicel bulgular ile ilişkilendirilerek tartışılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen sonuçlar, alan yazın çerçevesinde sunulmuş ve öneriler geliştirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler:  Yansıtıcı Düşünme, öğretmen, metafor

Abstract:
It is now a necessity for teachers to constantly question their own teaching methods in order to develop their professional skills, reach their career goals, raise individuals required by the age, and to take their teaching skills one step further by determining the positive and negative situations they experience in the teaching process. At this point, the concepts of "reflection" and "reflective thinking" emerged.
In the study, it was aimed to determine the reflective thinking tendencies of primary school teachers. For this purpose, mixed method was used and it was determined whether the reflective thinking dispositions of the teachers made a difference according to the variables of gender, seniority, education level and class size.
Since the research is a mixed-patterned research, qualitative data were also obtained to support the quantitative study. The study population of the research consists of 12320 classroom teachers working in 379 primary schools operating in the 2021-2022 academic year in 14 districts located on the Anatolian side of Istanbul. The sample of the study was determined using the stratified sampling method. The schools in the universe are divided into homogeneous subgroups. Samples from the determined substrates were selected by random sampling method. The sample of the study consists of 390 classroom teachers working in 40 primary schools in two different layers.
In the research, "Personal Information", "Reflective Thinking Tendency Scale for Teachers and Teacher Candidates (YANDE)" developed by Semerci (2007) and "Metaphor Determination Form" developed by the researcher were used as data collection tools. Kruskal Wallis and Mann Whitney U difference tests, which are non-parametric tests, were used as statistical techniques in the research. Qualitative data were analyzed by content analysis method.
As a result of the research, it was found that the reflective thinking dispositions of the classroom teachers were sufficient. When the findings were examined, it was understood that teachers tended to think reflectively about valuing the opinions of their students the most.
In the study, it was found that the scores of the teachers from the YANDE scale did not reveal a significant difference according to the variables of gender, seniority and education level; It was concluded that there was a significant difference only in the "continuous and purposeful thinking" sub-dimension according to the class size variable. According to this; it can be said that the reflective thinking tendency levels of the teachers with a small class size are higher than the teachers with a large number of classrooms.
In the qualitative dimension of the research; 236 valid metaphors related to the concept of "reflective teacher" were obtained. Since some metaphors were expressed more than once, 90 different metaphors were produced. These metaphors were collected in 16 different categories. The metaphors and categories developed by the teachers were determined and compared with the quantitative findings. The results obtained from the research were presented within the framework of the literature and suggestions were developed.
Keywords: Reflective Thinking, teacher, metaphor