Anonim şirket devir işlemlerinde kanuna karşı hile
Evasion of the law in joint stock company transfer transactions
Yazar: MEHMET DURDU
Danışman: PROF. DR. FATİH BİLGİLİ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Türk Ticaret Kanunu'nun "Kanuna karşı hile" kenar başlığı altında düzenlenen 356. maddesinde anonim şirketlerin şirketin kuruluşundan sonraki ilk iki yıl içinde sermayenin onda birini (1/10) aşan bedelle bir ayın ya da işletmeyi devralması veya kiralaması için yapılan sözleşmenin geçerliliği bazı kurallara tabi tutulmuştur. "Kuruluştan sonraki devralmalar" olarak nitelendirebileceğimiz sözleşmelerin geçerli olabilmesi için devralınan ya da kiralanan ayın veya işletmelere bilirkişi tarafından değerleme raporu hazırlanmasının yanında sözleşmenin genel kurul tarafından onaylanması ve ticaret siciline tescil edilmesi gerekir. TTK m. 356'da yer alan kurallar, ayni sermaye taahhüdü ile kurulan anonim şirketler için zorunlu olan kuruluş prosedürlerinin dolanılmasını engellemek adına öngörülmüştür. 
İlgili hüküm Alman hukukunda 1884'ten, Türk Hukukunda 1956'dan beri yer almaktadır. Her iki hukuk sisteminde de uzun süredir yer almasına karşın "kuruluştan sonraki devralma hükümleri" pek fazla uygulama alanı bulmamıştır. Uygulama alanı bulmamış olması, kuruluş sonrası devralma düzenlemelerinin anonim şirketlerin yaptığı işlemler üzerinde önemli hukuki sonuçlar doğurmayacağı anlamına gelmemektedir. Kuruluş sonrası devralma prosedürünün gerçekleştirilmemesi veya başarıyla tamamlanamaması halinde Türk Ticaret Kanunu hem borçlar hukuku kapsamındaki hukuki işlemin hem de tasarruf işleminin geçersiz olduğunu öngörmektedir. 
TTK m. 356 hükmünün kapsamının çok geniş olması sonucunda uygulamada sorunlara yol açabilecek nitelikte olduğundan çalışmada bu sorunlara değinilecek ve çözüm üretilmeye çalışılacaktır. Çalışmada TTK m. 356 düzenlemesi kapsamındaki sorunlar ele alınacak ve şirketler hukukundaki uygulamalarına yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Anonim Şirket, Kanuna Karşı Hile, Kuruluştan Sonra Devralma

Abstract:
Article 356 of the Turkish Commercial Code, which is regulated under the heading of "Evasion of the Law", stipulates that if a joint stock company acquires or leases a property or an enterprise for a price exceeding one tenth of the capital within the first two years after the establishment of the company, the validity of the contract is subject to certain rules. The validity of the agreements described as "post-formation acquisition" requires the preparation of a valuation report by an expert for the acquired or leased property or businesses, as well as the approval of the agreement by the general assembly and registration in the trade registry. The rules set forth in Article 356 of the TCC are envisaged in order to prevent circumvention of the mandatory procedures for joint stock companies established with capital in kind commitments. For this reason, this legal situation regulated under Article 356 of the TCC obliges the joint stock company to fulfil a procedure similar to the qualified incorporation in case of acquisitions after incorporation.
The relevant provision has been in German law since 1884 and in Turkish law since 1956. Although it has been included in both legal systems for a long time, the " post-formation acquisition" have not found much application in both legal systems. The fact that it has not been implemented does not mean that the post-formation acquisition regulations will not have significant legal consequences on the transactions of joint stock companies. In the event that the post- formation acquisition procedure is not carried out or is not successfully completed, Turkish Commercial Code stipulates that the legal consequence is the invalidity of both the legal transaction under the law of obligations and the legal transaction in kind. 
Since the scope of Art. 356 of the TCC is very wide and may cause problems in practice, this study will address these problems and try to find solutions. The problems within the scope of Art. 356 of the TCC will be discussed in the study, and its applications in corporate law will be included.
Key Words: Joint Stock Company, Evasion of the Law, Post-Formation Acquisition.