Hadislerde Allah tasavvuru
Concept of God in hadith of Prophet
Yazar: MUHAMMET ALİ ASAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ÖZAFŞAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah = God ; Hadis = Hadith ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma hadislerden hareketle Allah'ın varlığını, birliğini, isimlerini, sıfatlarını tesbit etmeyi ve Allah tasavvuruna hadislerin perspektifinden bakmayı hedeflemketedir. İslâm öncesi dönem ve Kur'ân'daki anlatımı dikkate almak sûretiyle de Tanrı/Allah tasavvurlarını mukayese imakanını tanımaktadır. Ayrıca uydurma rivayetlerdeki Allah tasavvurununa bölüm ayrılmak sûretiyle de bütün rivayet malzemesinin konuya yaklaşımı ortaya konmaktadır.Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte çalışmada sık geçen Allah, isim, sıfat, zât kavramları konu bağlamındaki polemikler muvacehesinde ele alınmıştır. Tez, Hz. Peygamber ve onun Allah algısı mahiyetinde olduğundan Hz. Peygamber dönemine gelinceye kadar Allah tasavvurunun hangi aşamalardan geçtiğini görebilmek ve Hz. Peygamber dönemindeki fotoğrafı doğru çekebilmek açısından erken dönem Allah/tanrı tasavvurlarını orataya koyacak şekilde dizayn edilmiş, bu bağlamda İslâm öncesi dönemde tanrı/Allah tasavvurları adlı birinci bölümde Hıristiyanlık, Yahudilik ve cahiliye dönemi Araplarının tanrı tasavvurları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde rivayetlerden hareketle Allah'ın varlığı, birliği, isimleri, sıfatları işlenmiştir. Allahın isimleri ve sıfatları ile ilgili rivayetler de belirli sınrlar dahilinde kullanılmıştır. Mesela isimler konusu Tirmîzî rivayeti ile sınırlandırılarak irdelenmiş, sıfatlar konusu ise haberî/müteşabih sıfatlarla sınırlandırılmıştır. Ayrıca bu sıfatların anlaşılması ve yorumlanmasında da Müşebbihe gibi İslâm tarihinde etkisi sınırlı olan ekollerin görüşleri dikkate alınmamış, Ehli sünnet ekolüne mensup, hadisçiliği ile temayüz etmiş bilginlerin görüşleri ile konu sınırlandırılmıştır. Üçüncü bölümde uydurma rivayetlerde Tanrı tasavvuru işlenmiştir. Burada spesifik olarak mevzu rivayetleri konu edinen meşhur eserlerdeki Allah algısını sunan rivayetlerden seçki yapılmak sûretiyle konu sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This thesis is to aim to determine Allah?s being, unity, divine names, attributes and research Allah?s imagination within the context of prophetic traditions.The study allows to compare God/Allah?s imaginations because of analysing pre-İslâmic period and the holy Qur?an. In this study, we have investigated fabricated hadiths as well as authentic hadiths. Thus we have presented the perspective of whole tradition.The thesis consists of introduction and three section. The concepts of Allah, divine names, attributes, personality have been explained on the introduction having regard to the polemics.The thesis deals with god?s imaginations in the early period, in point of of determining the Prophet Muhammad and his Allah?s imagination. In order to observe the change of god?s imagination, we have given information about god?s imaginations of primitive religions, Christianity, Judaism and Arab community in the period of Jâhiliyye in first chapter.In the second chapter, we study Allah?s being, unity, divine names and attributes in the tradition. The traditions that related to Allah?s names and attributes has been limited according to various criteria. For example, the subject of god?s names has been limited to al-Tirmidhi?s prophetic tradition. As for the matter of attributes has been limited to Mutaşabih attributes. In the understanding and comment of these attributes, we have limited to the sunnis muhaddithûn?s opinions. Whe haven?t considered schools that have small effect in the İslâmic history like ?Müşebbihe?.In the third section, we have investigated god?s imagination on the fabricated hadiths. In this section, we have looked into hadiths that we selected related to god?s imagination in the well-known apocrypal hadith books.