Koroner anjiyografı uygulanacak hastalarda algılanan stres ve stresle baş etme davranışlarının belirlenmesi
Determination perceived stress and coping behaviors in patients undergoing coronary angiography
Yazar: DERYA BAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. DERYA TÜLÜCE
Harran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bedensel endişe bozukluğu = Bodily distress syndrome

Özet:
Bu araştırma ilk defa koroner anjiografi uygulanacak bireylerin algıladıkları stres ve stresle başetme davranışlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı nitelikte bu araştırma Şanlıurfa Harran Üniversitesi Hastanesinde Ekim 2021- Aralık 2022 tarihleri arasında kardiyoloji yatan hasta servisine başvuran, araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan koroner anjiografi işlemi uygulanması planlanan 200 hasta ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri kişisel bilgi formu, algılanan stres ölçeği ve stresle başa çıkma tarzları ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows 25 programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, yüzde, ortalama, ortanca, sayı ve standart sapma kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterdiği durumlarda t testi ve ANOVA testi ile normal dağılım göstermediği durumlarda Mann–Whitney U, Kruskal-Wallis ve spearman korelasyon ile analiz edilmiştir. Verilerin anlamlık değerleri p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalamaları 51.06±13.03 olarak bulunmuştur. Hastaların %53.5'nin erkek, % 37'nin çalışan, %93'ün evli, %25'nin ise okuryazar olmadığı tespit edilmiştir. Hastaların % 50.5'nin sigara kullandığı, %86.5'inin egzersiz yapmadığı, %52.5'nin kronik hastalığının olduğu, %64'nün anjiografi ile ilgili bilgi almadığı, %60'nın ailesinde birinin kalp hastalığı olduğu, %75.5'nin göğüs ağrısı, %54'nın nefes darlığı ve %37'ngöğüste sıkışma hissinin olduğu belirtilmektedir. Hastaların  %80.5'i koroner anjiografi ile ilgili kaygı duyduğu ve %70.5'nin koroner anjiografi işlem öncesi bilgi almanın kendisini rahatlatacağı tespit edilmiştir. Algılanan stres ölçeği toplam puan ortalama 34.73 ± 9.74 olarak bulunmuştur. Hastaların algılanan stres ölçeği toplam puan ortalaması yüksek düzeyde bulunmuştur. Stresle başa çıkma tarzları ölçeği alt boyutları puan ortalamaları; kendine güvenli yaklaşım 1.58 ± .61, iyimser yaklaşım1.56 ± .53, çaresiz yaklaşım 1.47 ± .62, boyun eğici yaklaşım 1.75 ± .68, sosyal destek arama alt boyut medyan değeri ise 2 olarak bulunmuştur. Hastaların stresle başa çıkma tarzları ölçeği alt boyutları puan ortalamaları ile cinsiyet, eğitim düzeyi, çalışma durumları, kronik hastalık varlığı, anjiografi ile ilgili bilgi alma durumları, anjiografi ile ilgili kaygı duyma ve anjiografi ile ilgili bilgi almanın kişiyi rahatlatması arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Araştırmaya katılan hastaların stres düzeyleri ve stresle başa çıkma davranışları arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Koroner anjiografi uygulanacak hastalarda stres düzeyinin ve strese yol açan faktörlerin belirlenmesi, stresle etkin baş etme yöntemlerinin kullanımına yönelik eğitim programlarının hastanın sosyoekonomik durumu, konuşma dili ve eğitim düzeyi göz önünde bulundurularak yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine the perceived stress and coping behaviours of individuals who will undergo coronary angiography for the first time. This descriptive study was conducted in Şanlıurfa Harran University Hospital between October 2021 and December 2022 with 200 patients who applied to the cardiology inpatient service between October 2021 and December 2022 and who were planned to undergo coronary angiography procedure that met the inclusion criteria. The data of the study were collected by face-to-face interview method using personal information form, perceived stress scale and coping styles with stress scale. Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows 25 programme was used to evaluate the data. Descriptive statistics, percentage, mean, median, number and standard deviation were used in the analysis of the data. In cases where the data showed normal distribution, t test and ANOVA test and in cases where the data did not show normal distribution, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis and spearman correlation were analysed. The significance values of the data were accepted as p<0.05. The mean age of the patients who participated in the study was found to be 51.06±13.03 years. It was found that 53.5% of the patients were male, 37% were employed, 93% were married and 25% were illiterate. It was reported that 50.5% of the patients smoked, 86.5% did not exercise, 52.5% had chronic diseases, 64% did not receive information about angiography, 60% had a family member with heart disease, 75.5% had chest pain, 54% had shortness of breath.It was determined that 80.5% of the patients were anxious about coronary angiography and 70.5% of the patients would be relieved to receive information before the coronary angiography procedure. The mean total score of the perceived stress scale was found to be 34.73 ± 9.74. Significant differences were found between the mean scores of the sub-dimensions of the coping styles with stress scale and gender, educational level, employment status, presence of chronic disease, receiving information about angiography, anxiety about angiography, and being relieved by receiving information about angiography. It was determined that there was a negative relationship between the stress levels of the patients participating in the study and their coping behaviours with stress. It is recommended to determine the stress level and factors causing stress in patients who will undergo coronary angiography, and to conduct training programmes for the use of effective coping methods with stress, taking into account the socioeconomic status, spoken language and educational level of the patient.