Kültürel değer yönelimlerinin bireysel yatırımcıların finansal yatırım kararlarına etkileri
The effects of cultural value orientations on financial investment decisions of individual investors
Yazar: AYŞE GÜL ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MEVLÜT CAMGÖZ
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel yatırımcılar = Individual investors ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Finansal yatırım = Financial investment ; Portföy yatırımları = Portfolio investments

Özet:
Bu çalışmanın amacı, bireysel yatırımcıların finansal yatırım kararlarında kültürel değer yönelimleri ile risk tutumu ve algılanan finansal yeterliliğin nasıl bir rol oynadığını analiz etmektir. Çalışma neticesinde kültürel değer yönelimlerinin ve planlı davranış teorisinin bileşenlerinden olan sosyal normlar, algılanan davranışsal kontrol yapıları, risk toleransı ve algılanan finansal yeterliliğin bireysel yatırımcı kararlarına olan etkilerinin ortaya konulması planlanmıştır. Temel hipotezimiz geleneksel finans teorisinin öngörüsünün aksine, kültürel ve bilişsel faktörlerin de bireysel yatırımcı davranışında etkili olduğu şeklindedir. Bu yönüyle çalışma geleneksel portföy teorisinin genel kabul gören açıklama tarzına alternatif bir yaklaşım geliştirmeyi de amaçlamaktadır. Çalışmada bağımlı değişken olarak kullanılan borsaya katılım niyeti; risk tutumu, sosyal normlar, algılanan finansal yeterlilik düzeyi, ve kültürel değer yönelimleri bağımsız değişkenleriyle açıklanmıştır. Araştırmanın uygulama kısmında çalışmanın amacına uygun olarak bireylerin yatırım tercihlerinin belirlenmesine yönelik 423 katılımcıdan veri toplanmıştır. Çalışmada istatistiksel analiz test tekniklerinden frekans analizleri, betimsel istatistikler, normallik testleri ve fark analizleri için bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü ANOVA testleri kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkiler Pearson Korelasyon testi ile analiz edilmiştir. Değişkenler YEM (yapısal eşitlik modeli) yapı geçerliliğe sahip olup olmadıklarını test etmek için AMOS (Analysis of Moment Structures) programı kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizine (DFA) tabi tutulmuştur.  DFA sonucunda uyum indekslerine göre bu faktörlerin yapı geçerliliğini sağladığı tespit edilmiştir. Yapı geçerliliği kanıtlanan model AMOS programı kullanılarak Yol Analizine tabi tutulmuş, modelin anlamlı olup olmadığı test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, güç mesafesi, toplulukçuluk/bireycilik ve algılanan finansal yeterlilik faktörlerinin borsaya katılım üzerinde; erillik/dişilik, toplulukçuluk/bireycilik ve sosyal normlar faktörlerinin algılanan finansal yeterlilik üzerinde; toplulukçuluk/bireycilik ve belirsizlikten kaçınma faktörlerinin sosyal normlar üzerinde doğrudan etkisi olduğu görülmektedir. Elde edilen bulgulara göre, kültürel değer yönelimi boyutları ile bireysel yatırımcıların risk tutumları ve algılanan finansal yeterlilik düzeyi boyutları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç olarak empirik bulguların araştırmanın temel hipotezini desteklediği anlaşılmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze how cultural value orientations, risk attitude and perceived financial efficiency play a role in the financial investment decisions of individual investors. As a result of the study, it is planned to reveal the effects of cultural value orientations and social norms, components of the theory of planned behavior, perceived behavioral control structures, risk tolerance and perceived financial competence on individual investor decisions. Our main hypothesis is that contrary to the predictions of conventional finance theory, cultural and cognitive factors are also influential in individual investor behavior. In this respect, the study also aims to develop an alternative approach to the generally accepted approach of conventional portfolio theory. The variables of intention to participate in the stock market, risk attitude, social norms and level of perceived financial efficiency, which are used as dependent variables in the study, are explained by the independent variable of cultural value orientations. In the practical part of the study, data were collected from 423 participants to determine the investment decisions of individuals in parallel with the purpose of the study. In this study, statistical analysis test techniques were used such as frequency analysis, descriptive statistics, normality tests; independent groups t test and one-way ANOVA tests were used for comparison analysis. The relations between variables were analyzed with Pearson Correlation test. The variables were examined by Confirmatory Factor Analysis (CFA) using the AMOS (Analysis of Moment Structures) program to test whether the variables have a structural validity of SEM (structural equation model).  As a result of CFA, it was determined that these factors provided the construct validity according to the fit indices. The model whose construct validity was proved was subjected to Path Analysis using AMOS program and it was tested whether the model was significant or not. According to the research findings, power distance, collectivism/individualism and perceived financial efficiency have direct effects on stock market participation; masculinity/femininity, collectivism/individualism and social norms have direct effects on perceived financial efficiency; collectivism/individualism and uncertainty avoidance have direct effects on social norms. According to the findings, there is a positive and significant relationship between cultural value orientation dimensions and individual investors' risk attitudes and perceived financial efficiency. In conclusion, the empirical findings support the main hypothesis of the study.