Örnek bir mütefekkir: Sâmiha Ayverdi (1905-1993)
An example alliance: Sâmiha Ayverdi (1905-1993)
Yazar: İLKNUR SÖKER
Danışman: DOÇ. DR. ŞARİKA BERBER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Aile = Family ; Ayverdi, Samiha = Ayverdi, Samiha ; Biyografi = Biography ; Kadınlar = Women ; Kimlik = Identity ; Milli eğitim = National education ; Milli şuur = National conscious ; Tasavvuf = Mystic ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
Türk tarihinde, kültür ve medeniyete yolbaşçılık eden birçok sima vardır. Bunların kimi yaşadıkları devirde ve sonrasında tanınır ve anlaşılır kimileri ise haklarında yeterli çalışma olmadığından ne yeterince tanınır ne de anlaşılabilir. Millî kültür sermayesi olan bu değerlerin tanıtılması amacıyla biyografi çalışmaları yapılmaktadır. Örnek bir Türk kadını, düşünür ve fahri tarihçi olan Sâmiha Ayverdi'nin daha fazla tanınması ve doğru bir şekilde anlaşılmasını sağlamak bu tez çalışmasının amacını oluşturmaktadır.
Sâmiha Ayverdi 1905-1993 yılları arasında İstanbul'da yaşamış, imkânları ölçüsünde seyahat etmiş, kalemi ile ufuk ötesine yol almış bir müessirdir. Ayverdi, eserleri ve talebeleri ile günümüzde etkinliği devam eden bir düşünürdür. Bu Türk mütefekkirinin kimliği, kendisi dünyaya gelmeden evvel gerçekleşen hadiseler, yarı göçmen olan ailesi ve ömür boyu seyrettikleri ile şekillenir. Binnetice, bu çalışmanın kapsamı geniştir. Ayverdi'nin yaşadığı XX. yüzyıl zaman, İstanbul şehri mekân sınırlarını çizmez ancak halkanın merkez noktasını teşkil eder.
Literatür taramasında, onun bazı yönlerine dair yapılmış müstesna çalışmalara rastlanır. Bu çalışmalar genelde Ayverdi'nin edebi kimliği, kadın ve aileye dair görüşleri yahut tasavvuf algısı gibi tek cihetli veya birkaç yönünün ele alındığı kısıtlı incelemelerdir. Bu çalışmayı, diğerlerinden ayıran, Ayverdi'yi mümkün mertebe bütünsel olarak incelemek, hemen her yönüyle ele almak, tanınır kılmak arzusudur.
Bu çalışmada, Ayverdi'nin eserleri, hakkında yayınlamış kitap, köşe yazısı, makale ve tez gibi çalışmalar taranıp, edinilen bilgiler damıtılarak okuyucuya akıcı bir öz sunmak hedeflenir. Yazılı eserlerden başka Ayverdi'nin aktif rol aldığı dernek ve vakıflara ziyaretler, buralarda Ayverdi'nin yakınları ile yapılan mülakatlarla Ayverdi'yi birinci ağızdan tanımak ve tanıtmak hedeflenir. Çalışmanın amacı hem cumhuriyet saiklerine uygun hem mütedeyyin bir Türk kadını olan Ayverdi'nin düşün dünyasına ışık tutmak, fikirlerinin gelecek nesillere aktarılmasında köprü vazifesi görmektir. Ayverdi hakkında yapılan detaylı incelemeler neticesinde edinilen bulgu; bir Türk kadınının formal ve informal eğitim, aile ve çevre desteği, kültür, örf, adet, gelenek, ananevi birikimler gibi kıymetli değerlerle pişip, eşsiz bir portre olarak ortaya çıkabileceğidir. Ayverdi, yazdıkları ve söyledikleri ile bir mürebbi; yaşantısı ile de bir rol modeldir.

Abstract:
In Turkish history, there are many figures who lead the way to culture and civilization. Some of them are recognized and understandable in the period they lived and after, and some of them are neither sufficiently recognized nor understood, since there is not enough work on them. Biography studies are carried out in order to introduce these values, which are the national cultural capital.
Sâmiha Ayverdi is an artist who lived in Istanbul between 1905-1993, traveled as far as possible and traveled beyond the horizon with his pen. Ayverdi is a thinker whose activities continue today with his works and students. The identity of this Turkish thinker is shaped by the events that took place before he was born, his semi-immigrant family and what he watched throughout his life. XX where Ayverdi lived. Century time, the city of Istanbul does not draw the spatial boundaries but constitutes the central point of the ring.
In the literature review, we come across exceptional studies on some of its aspects. These studies are generally limited studies in which Ayverdi's literary identity, his views on women and family, or his perception of Sufism are dealt with in one aspect or several aspects. What distinguishes this work from others is the desire to examine Ayverdi as holistically as possible, to handle it in almost every aspect and to make it recognizable.
In this study, it is aimed to present a fluent essence to the reader by scanning Ayverdi's works, published books, columns, articles and theses, and distilling the acquired information. Apart from the written works, it is aimed to get to know and introduce Ayverdi first-hand with visits to associations and foundations in which Ayverdi plays an active role, and interviews with relatives of Ayverdi. The aim of the study is to shed light on the world of thought of Ayverdi, who is a Turkish woman who is suitable for the motives of the republic, and to serve as a bridge in the transfer of her ideas to future generations. The finding obtained as a result of detailed investigations about Ayverdi; It is about the fact that a Turkish woman can be cooked with precious values such as formal and informal education, family and environmental support, culture, customs, traditions, and traditional knowledge and can emerge as a unique portrait. Ayverdi is a master with what he wrote and said; She is also a role model with her life.