15. yüzyıl'dan günümüze nihâvend ve içinde nihâvend bulunduran terkîblerin karşılaştırmalı analizi
Nihâvend and compositions containing nihâvend from the 15th century to the present
Yazar: ESRA ÇIĞILTEPE
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH HATİPOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Ezgi = Melody ; Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Makamlar = Modes ; Nazariyat = Nazariyat ; Nihavend = Nihavend ; Türk müziği = Turkish music ; Türk sanat müziği = Turkish art music

Özet:
Türk mûsikîsi nazarî sistemi içinde önemli yere sahip olan "makâm" kavramını anlayabilmek için, nazarî tanımları ve besteleri göz önünde bulundurmak gereklidir. Nazarî tanımlar, sözel ifadede bir çıkış noktası olarak önem arz etmekte ve bulundukları dönemin anlayışını vurgulayan önemli yazılı kaynaklardır. Fakat bunun yanında nazarî tanımların uygulamada nasıl rol oynadığını anlayabilmek için bestelenen eserlerin de incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada; 15.yy'dan günümüze Nihâvend ve içinde Nihâvend nağmesi bulunduran terkiblere ait nazarî tanımlar ile bestekârların bu makâmlarda bestelemiş oldukları eserlerin karşılaştırmalı analizi yapılarak; Nihâvend ve içinde Nihâvend nağmesi bulunduran terkiblerin nazarî tanımlarının uğradığı değişiklikler ile bestelenmiş eserlerin nazarî tariflerle benzerlik veya farklılıklarının tespit edilmesi, böylece Türk mûsikîsi tarihi için yeni bir kaynak temininin sağlanması amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini; Türk mûsıkîsi nazariyecilerinin vermiş olduğu makâm/terkîb tanımlarının tamamı ile bestelenmiş eserler temsil etmektedir. Araştırmada küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. 15.yüzyıldan günümüze Nihâvend ve içinde Nihâvend nağmesi bulunduran makâmların / terkiblerin nazarî tanımları ile bu makâm/terkîblerde bestelenmiş Ali Ufkî, Kantemiroğlu Edvârı, Darülelhan / İstanbul Konservatuvarı Neşriyatı kapsamında kayıtlı toplam 55 eser araştırmanın örneklemini temsil etmektedir. Yapılan analiz sonucunda; 15.yüzyıldan günümüze Nihâvend ve içinde Nihâvend nağmesi bulunduran terkîblerin nazarî tanımlarının değişikliğe uğradığı tespit edilmiştir. Ayrıca nazarî tariflerle bestekârların eserlerindeki seyir işlenişi yönünden benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmiştir.

Abstract:
In order to understand the concept of "maqam", which has an important place in the nazari system of Turkish music, it is necessary to consider the definitions and compositions of nazari. Nazari definitions are important as an outlet for verbal expression and are important written sources that emphasize the understanding of the period in which they were located. But in addition, it is necessary to examine the works composed in order to understand how nazari definitions play a role in practice. In this study; 15. from the century to determine the similarities or differences of the works composed with the Nazari descriptions of the Nihavend and the Nihavend melodies and the changes suffered by the nazari definitions of the nihavend and the nihavend melodies and to provide a new source for the history of Turkish music. Universe of work; It represents works composed with all of the definitions of maqam/terkib given by the Nazarians of Turkish music. Cluster sampling method was used in the research. 15. from the century to of 55 works recorded within the scope of Ali Ufki, Kantemiroğlu Edvari, Darülelhan / Istanbul Conservatory, composed in these maqams/terkib with nazari definitions of Nihavend and maqams / terkib containing Nihavend tune from century to present, represent a sample of the research. As a result of the analysis; 15.from the century to the present, it has been found that the nazari definitions of Nihavend and the ingredients that contain the Nihavend tune have been changed. In addition, similarities and differences were found in terms of navigation processing in the works of composers with nazari recipes.