Bazı tuzlanmış su ürünlerinde antibiyotiklere dirençli bakterilerin belirlenmesi ve genetik karakterizasyonu
Determination and genetic characterization of antibiotic resistantbacteria in some salted sea foods
Yazar: DİLEK KAHRAMAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NERMİN BERİK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Güvenli gıdada istenmeyen en önemli parametrelerden biri hastalığa neden olan bakteri veya antibiyotik direnci olan bakterilerin varlığıdır. Bu çalışmada balıkçılardan ve balık marketlerinden temin edilen tuzlu sardalya (ançüez) ve lakerda örneklerinde çoklu-antibiyotik dirençli bakterilerin varlığı araştırılmıştır. Balıkçılardan alınan lakerda örneklerinde antibiyotik direnci gösteren bakterilerden Pseudomonas fluorescens, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus pasteuri ve Staphylococcus equorum izole edildi. Bununla birlikte balık marketlerinden temin edilen larkerda örneklerinde Carnobacterium maltaromaticum, Carnobacterium mobile, Vibrio hibernica ve Vibrio rumoiensis türleri izole edilmiştir. Balıkçılardan temin edilen ançüez örneklerinde Bacillus cereus, Chryseobacterium spp., Kocuria rhizophila ve Psychrobacter spp. türleri izole edilmiştir. Balık market izolatları arasında ise Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Bacillus anthracis, C. maltaromaticum, Chryseobacterium carnipullorum türlerinin çoklu antibiyotik dirençliliği tespit edilmiştir. Bu bakteriler arasında blaTEM, blaZ, tetK, dfrD, qnrA, qnrB, qnrS, strA-strB, aphAI-IAB, aac( 6')-Ib, mecA, msrA, msrB ve/veya VanA direnç genlerini taşıdıkları belirlenmiştir. 
Ayrıca bu çalışmada, turunç çiçeği, karanfil tanesi ve portakal kabuğu esansiyel yağları ile etanolik ekstraktların, ançüez ve lakerda örneklerinden izole edilen antibiyotiğe dirençli bakteriler üzerindeki antimikrobiyal etkileri araştırılmıştır. Esansiyel yağların etanolik ekstraktlardan daha etkili olduğu bulunmuştur. Turunç çiçeği ve karanfil esansiyel yağları, Bacillus cereus, Bacillus anthracis, Chryseobacterium carnipullorum, C. maltaromaticum, Kocuria rhizophila, P. fluorescens, Psychrobacter faecalis, S. haemolyticus, S. epidermidis S. pasteuri, S. equorum, V. hibernica ve V. rumoiensis üzerinde güçlü bir inhibitör etki göstermiştir.
Sonuç olarak, ançüez ve lakerdanın hazırlanmasında hijyen koşullarının sağlanması, bulaşma yollarının belirlenmesi, önlemlerin alınması, üretici ve tüketicilerin bilinçlendirilmesi halk sağlığı açısından önemlidir.

Abstract:
In food safety, one of the most important parameter is the presence of disease-causing or antibiotic-resistant bacteria. In this study, the presence of multi-antibiotic resistant bacteria were investigated in salted sardines (anchovy) and lakerda samples obtained from fishermen and fish markets. Pseudomonas fluorescens, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus pasteuri and Staphylococcus equorum were isolated as phenotypically resistant bacteria in lakerda samples obtained from fishermen. In addition, Carnobacterium maltaromaticum, Carnobacterium mobile, Vibrio hibernica and Vibrio rumoiensis species were isolated in larkerda samples obtained from fish markets. Bacterial species such as Bacillus cereus, Chryseobacterium spp., Kocuria rhizophila and Psychrobacter spp. species have been isolated in anchovy samples obtained from fisherman. Among the fish market isolates, species such as Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Bacillus anthracis, C. maltaromaticum, Chryseobacterium carnipullorum were found to be multiple antibiotics resistance. In addition, antibiotic resistance genes were determined in these bacteria as blaTEM, blaZ, tetK, dfrD, qnrA, qnrB, qnrS, strA-strB, aphAI-IAB, aac( 6')-Ib, mecA, msrA, msrB and/or VanA.
In this study, antimicrobial effects of citrus blossom, clove, orange peel essential oils and ethanolic extracts on antibiotic resistance bacteria isolated from anchovy and lakerda samples were investigated. Essential oils have been found to be more effective than ethanolic extracts. Citrus flower and clove essential oils had a strong inhibitory effect on Bacillus cereus, Bacillus anthracis, Chryseobacterium carnipullorum, C. maltaromaticum, Kocuria rhizophila, P. fluorescens, Psychrobacter faecalis, S. haemolyticus, S. epidermidis S. pasteuri, S. equorum, V. hibernica and V. rumoiensis.
As a result, it is important for public health to provide hygienic conditions, determine the transmission routes, take precautions, raise the awareness of producers and consumers in the preparation of anchovy and lakerda.