Acil servise başvuran major travma hastalarında mortalite tahmininde Glaskow koma skalası-yaş-arteriyel kan basıncı (GAP) skorun değerliliği
The value of glasgow coma scale, age, and arterial blood pressure (GAP) score to predict mortality of major trauma patients presenting to the emergency department
Yazar: ERHAN AHUN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KÖKSAL
Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Glasgow koma ölçeği = Glaskow coma scale ; Kan basıncı = Blood pressure ; Mortalite = Mortality ; Skorlar = Scores ; Travma = Trauma ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Travma skorlama sistemleri (TSS), hastanın yaralanma ciddiyetini belirlemede ve prognozu öngörmede yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada Glaskow Koma Skalası (GKS)-Yaş-Sistolik Kan Basıncı (Glascow Coma Scale (GCS)-Age-Systolic Blood Pressure) (GAP) skorun majör travma hastalarında mortalite tahmin gücü ve kullanılabilirliğini; Revize Travma Skoru (Revised Trauma Score) (RTS), Yaralanma Ciddiyet Skoru (Injury Severity Score) (ISS), Travma Skoru-Yaralanma Ciddiyet Skoru (Trauma Score-Injury Severity Score) (TRISS) ve Mekanizma-GKS-Yaş-Sistolik Kan Basıncı (Mechanism-GCS-Age-Systolic Blood Pressure) (MGAP) skoru ile karşılaştırarak saptanması amaçlanmıştır.Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servis (AS)'ine başvuran ?18 yaş majör travmalı 100 hastanın demografik verileri, vital bulguları, anatomik yaralanma bölgeleri, istenen konsültasyonlar ve sonlanma bilgileri (yatış / sevk / taburcu / tedavi red / eksitus) kaydedildi. Hastaların GKS, RTS, ISS, TRISS, MGAP ve GAP skorları hesaplandı.Hastaların yaş ortalaması 40.3±16.1 (min 18-max 90) ve %77'si erkek idi. En sık başvuru nedeni Araç İçi Trafik Kazası (AİTK) (%68) ve en sık yaralanma bölgesi (%70) ekstremiteler idi. Yaralanmaların %98'i künt travma idi. Mortalite oranı %12 saptandı. TSS'lerinin sırasıyla kısa dönem (24 sa) ve 4 haftalık mortalite tahmin oranları istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). GAP skor'un mortaliteyi öngörmedeki duyarlılığı istatistiksel olarak anlamlı olup, ISS ve TRISS gibi yüksek tahmin gücü olan skorlamalara yakın tahmin gücü olduğu saptandı.Majör travma hastalarında GAP skorun, hem sahada hem de başvuru anında AS' de kolayca hesaplanabilecek ve hastanın mortalitesini öngörerek AS doktoruna fikir verebilecek bir skorlama sistemi olduğunu düşünmekteyiz.Anahtar kelimeler: Majör travma, GAP skor, Mortalite.

Abstract:
Trauma Scoring Systems (TSS) have been widely used in determining injury severity of the patients and in presuming prognosis. In the current study, we aimed at detecting the predictive power and applicability of Glasgow Coma Scale (GCS)-Age-Systolic Blood Pressure (GAP) scoring in major trauma patients by comparing it with Revised Trauma Score (RTS), Injury Severity Score (ISS), Trauma Score-Injury Severity Score (TRISS) and Mechanism-GCS-Age-Systolic Blood Pressure (MGAP) scores.A total of 100 major trauma patients admitted to Uludağ University Faculty of Medicine Emergency Department (ED) who were ?18 years of age were eligible for inclusion in the study. Demographic data, vital signs, anatomic injured parts, demanded consultations, and finalization information (hospitalization/ transfer/ discharge/ treatment rejection/ exitus) were recorded. GCS, RTS, ISS, TRISS, MGAP and GAP scores of the patients were calculated.Mean age of the patients was 40.3±16.1 (min 18 - max 90) and 77% were male. The most frequent cause of presentation was in-vehicle traffic accident (68%) and the most common injured parts were extremities (70%). Blunt trauma accounted for 98% of the injuries. Mortality rate was 12%. Short-term (24 h) and 4-week mortality prediction rates of TSS were found to be statistically significant (p<0.001). It was found that the sensitivity of GAP score in predicting mortality was statistically significant and had a very close predictive power in comparison with ISS and TRISS scores, which have high predictive power.In all, in major trauma patients, GAP scoring system is an easily calculable system both in the field and at the time of admission in the EDs. Furthermore, it may provide emergency physicians with future decision-making schemes by means of mortality prediction of the patients.Key Words: Major trauma, GAP score, Mortality.