Ankara koşullarında farklı kromozom sayılarına sahip buğday genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research about determination of the yield and qualitycharacteristics of wheat genotypes with different chromosomes in ankara conditions
Yazar: ALİ HAYDAR PAKSOY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇÖLKESEN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Durum buğdayı =   ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Kışlık buğday = Bread wheat

Özet:
Araştırma, Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğüne ait Ankara'da bulunan deneme alanlarında 2018-2019 ve 2019-2020 yetiştirme sezonlarında, tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Bu çalışmada 14 kromozoma sahip Triticum monococcum türüne ait siyez1, siyez 2 ve siyez 3 genotipleri, 28 kromozoma sahip Triticum dicoccum türüne ait kavılca 1 ve kavılca 2 genotipleri, Triticum durum türüne ait Çeşit-1252, Eminbey, Kızıltan 91 tescilli makarnalık buğday çeşitleri, Şahman, Üveyik-1, Üveyik-2, Sarı buğday ve Sert Buğday genotipleri, Triticum aestivum türüne ait Tosunbey, Bayraktar 2000, İkizce 96, Demir 2000, Köse 220/39 tescilli ekmeklik buğday çeşitleri, akbuğday ve sünter genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Araştırma kapsamında metrekaredeki bitki sayısı, başaklanma zamanı, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve tane verimi denemede yer alan tüm genotipler için incelenmiştir. Sertlik tayini, protein oranı, Zeleny Sedimentasyon, Farinograf Absorbsiyon Derecesi, Farinograf Yumuşama Derecesi, Alveograf Enerji, Yaş Gluten, Kuru Gluten, Gluten İndeksi ve Un Verimi Triticum aestivum ve Triticum monococcum türlerine ait genotipler için incelenmiş, Protein Oranı, Camsı Tane Oranı, SDS Sedimentasyon, B Renk Değeri ve İrmik Verimi ise Triticum durum türüne ait genotipler için incelenmiştir. Araştırmanın istitistiksel analizleri sonuçlarına göre genotipler arasındaki farklılığın önemli olduğu belirlenmiştir.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, Eminbey makarnalık buğday çeşidi tane verimi bakımından 2018-2019 yetiştirme sezonunda 642.48 kg/da ortalama verimle, 2019-2020 yetiştirme sezonunda 831.68 kg/da ortalama verimle, iki yetiştirme sezonu ortalama veriminde ise 737.08 kg/da ortalama verimle en yüksek tane verimine ulaşmıştır. Yapılan istatitiki analize göre tane verimi ile metrekarede bitki sayısı, başakta tane sayısı, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığı arasında olumlu ve önemli ilişki belirlenmiştir.

Abstract:
In this research was carried out at Ministry of agriculture ana forestry Variety Registration And Seed Certification Center trial areas during 2018-2019 and 2019-2020 growing seasons according to  completely randomized block as four replicant.  In this study aimed to determine of yiel and quality characters of siyez-1, siyez-2 and siyez-3 genotypes in Triticum monococcum which has 14 chromosomes,  kavılca-1 and kavılca-2 genotypes in Triticum turgidum and Çeşit-1252, Eminbey, Kızıltan 91 registered varieties, Sarı buğday, Sert Buğday, Şahman, Üveyik-1 ve Üveyik-2 genotypes which has 28 chromosomes, Tosunbey, Bayraktar 2000, İkizce 96, Demir 2000, Köse 220/39 registered varieties, akbuğday,sünter genotypes in Triticum aestivum which has 42 chromosomes.
The content of research plant number per m2, time of heading, plant hight, lenght of spike, number of grain per spike, thousand grain weight, hectoliter weight and grain yield evaluated for all genotypes, hardness index, protein content, sedimentation values (Zeleny), Farinograph Absorbtion Value, Farinograph Softening Value, Alveograph Energy, wet glutenin, dry glutenin glutenin index and flour  yield for  Triticum aestivum and Triticum monococcum genotypes protein content, vitreous grain rate, SDS sedimentation B color value and semolina yield exmined. According to result of this research's statistical analises, differences between genotypes being important determined.  
For the results ofthis  research, Eminbey registered variety has the highest grain yield in 2018-2019 growing season with 642.48 kg/da, in 2019-2020 growing season with 831.68 kg/da and in average of bth of seasons with 737.08 kg/da. According to statistical analyses determined important positive relation between grain yield and plant number per m2, grain per spike, lenght of spike thousand grain weight, hectoliter weight and important negative relation with time of heading.