Hemşirelerin katı atık ve geri dönüşüme yönelik tutumları ile ekolojik ayak izi farkındalıklarının karşılaştırılması
A comparison of the attitudes of nurses towards solid waste and recycling and their awareness of their ecological footprint
Yazar: YASEMİN ERDEM
Danışman: PROF. DR. DİLEK ÖZMEN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ekolojik ayak izi = Ecological footprint ; Evsel atıklar = Domestic wastes ; Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Katı atıklar = Solid wastes ; Çevre sağlığı = Environmental health ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness

Özet:
Amaç: Çalışmada hemşirelerin katı atık ve geri dönüşüme yönelik tutumları ile ekolojik ayak izi farkındalıklarının karşılaştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tiptedir. Araştırmanın evreni Manisa Merkezefendi Devlet Hastanesinde çalışan hemşirelerdi (N=288). Örneklemini ise EpıInfo 2000 programında %50 bilinmeyen prevelans 0.04 sapma ve %99 güven aralığında ulaşılması gereken en küçük sayı olan (n=202), Temmuz 2023 –Kasım 2023 tarihlerinde veri toplama araçlarını tam dolduran 206 hemşireler oluşturdu. Veri toplama araçları; Kişisel Bilgi Formu, Katı Atık Ve Geri Dönüşüme Yönelik Tutum Ölçeği (KAGTÖ), Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği (EAİFÖ) idi. Verilerin analizi SPSS 25 paket programında yapıldı.
Bulgular: Araştırmada hemşirelerin %94,2'si geri dönüşüm şeklini tanıdığını, %97,1'i geri dönüşümün çevreye ve 93,7'si de ülke ekonomisi için yararlı olduğunu ifade etti. Hemşirelerin %89,3'nün atıkların geri dönüşümüne yönelik bilgi sahibi olduğu saptandı.  Hemşirelerin Katı Atık Ve Geri Dönüşüme Yönelik Tutum Ölçeği puan ortalaması 121,27±16,37, Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği puan ortalaması ise 199,34± 15.78, olarak belirlendi. Hemşirelerin Geri Dönüşüme Yönelik Bilgi Puanı ile Katı Atık Ve Geri Dönüşüme Yönelik Tutum Ölçeği puan ortalamaları ve Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği puan ortalamaları arasında pozitif yönde zayıf düzeyde korelasyon (r: 0,357, p=0,000; r: 0,203, p=0,003), hemşirelerin Katı Atık Ve Geri Dönüşüme Yönelik Tutum Ölçeği ve Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği puan ortalamaları arasında ise pozitif yönde orta düzey korelasyon saptandı (r: 0,523, p=0,000 ). 
Sonuç: Araştırmada hemşirelerin katı atık ve geri dönüşüme yönelik tutumları ile ekolojik ayak izi farkındalıkları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğunu söylemek mümkündür. Hemşirelerin katı atık ve geri dönüşüme yönelik tutumlarını ve ekolojik ayak izi farkındalıklarının artırılması ile topluma rol model olan hemşirelerin toplumda değişimi sağlamada önder olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of the study was to compare nurses' attitudes towards waste and recycling and their awareness of ecological footprint.
Materials and Methods: The study was descriptive and correlational in nature. The population of the study was nurses working in Manisa Merkezefendi State Hospital (N=288). The sample consisted of 206 nurses who fully completed the data collection tools between July 2023 and November 2023, which is the minimum number (N=202) that can be reached with 50% unknown prevalence, 0.04 deviation and 99% confidence interval in EpiInfo 2000 program. Data collection tools were a personal information form, Attitude Towards Solid Waste and Recycling Scale (ASWRS), Ecological Footprint Awareness Scale (EAFAS). The data were analysed using the SPSS 25 package.
Results: In the study, 94.2% of the nurses stated that they recognised the form of recycling, 97.1% stated that recycling is beneficial for the environment and 93.7% stated that recycling is beneficial for the national economy. It was found that 89.3% of the nurses had knowledge about waste recycling.  The mean score of the Attitude towards Waste and Recycling Scale was 121.27±16.37 and the mean score of the Ecological Footprint Awareness Scale was 199.34±15.78. There was a weak positive correlation (r:0.357, p=0.000; r:0.203, p=0.003) between the nurses' recycling knowledge score and the mean scores of the Attitude Towards Solid Waste and Recycling Scale and the mean scores of the Ecological Footprint Awareness Scale: 0.357, p=0.000; r: 0.203, p=0.003), and a moderate positive correlation was found between the mean scores of the Attitude Towards Solid Waste and Recycling Scale and the Ecological Footprint Awareness Scale (r: 0.523, p=0.000).

Conclusion: It can be said that there is a positive relationship between nurses' attitudes towards solid waste and recycling and their ecological footprint awareness. It is believed that by increasing nurses' attitudes towards solid waste and recycling and their awareness of their ecological footprint, nurses who are role models for society will be leaders in bringing about change in society.