Baltık ülkelerinin AB'ye entegrasyon sürecinde Rusya faktörü
The Russian factor in EU integration process of Baltic countries
Yazar: İCLAL DEMİRTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER AKTÜKÜN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Baltık Devletleri = Baltic States ; Bütünleşme = Integration ; Estonya = Estonia ; Genişleme = Enlargement ; Letonya = Latvia ; Litvanya = Lithuania ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Rusya = Russia

Özet:
Tezimde, Rusya'nın bölgesel öncelikleri kapsamında Baltık devletlerinin AB'ye entegrasyon sürecine olan etkisini analiz etmekteyim. Sovyetler Birliği'nin yıkılması uluslararası sistemin tek kutuplu bir sisteme dönüşmesine yol açmıştır. Tek kutuplu sistemde ABD hegemonyası eski Sovyet coğrafyasında kendisini hissettirirken bu coğrafyanın büyük güçlerin mücadele alanına dönüşeceği çok geçmeden belli olmuştur. ABD ile birlikte Avrupa Birliği de kutuplardan biri olma yolunda entegrasyon ve genişleme politikalarını hemen uygulamaya geçmiştir. Rusya'da ise 1990'lı yıllar toparlanma ve küresel yarışa yetişme telaşıyla geçmiştir. Nihayetinde Rusya'nın küresel yarışa dahil olduğunu ve çok kutuplu sistemde kutuplardan biri olduğunu açıklaması ile birlikte eski Sovyet coğrafyasında büyük güçlerin mücadeleleri alevlenmiştir.

Eski Sovyet coğrafyasına bakıldığında ABD ve AB yani soğuk savaş dönemi tabiriyle Batı bloğunun etkisi 1990'lar boyunca Rusya faktöründen bağımsız olarak sorunsuz bir şekilde ilerlemekteydi. Batı bloğunun bu ilgisine eski Sovyet cumhuriyetlerinden Baltık ülkeleri hemen cevap vermiş ve entegrasyon için üstün bir gayret sarf etmiştir. Bu süreçte Rusya ile devam eden anlaşmazlıklar özellikle azınlıklar ve sınır komşuluğu konusundadır. Baltıkların Rusya'ya karşı olumsuz bir tavır içerisinde olması Sovyet geçmişinden kaynaklanıyor olsa da 2000'li yıllarda güvenlik faktörü de devreye girmiş ve Baltık ülkeleri Rus tehdidinden daha sık söz etmeye başlamıştır. AB ve NATO üyelikleri sonrasında bu tehdit algılaması Rusya'nın NATO ve AB ile ilişkilerini daha sorunlu hale getirmiştir. Böylece AB ve Rusya sınırında gerilim karşılıklı zıtlaşmalar sonucu tırmanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Rusya, Baltıklar, Avrupa Birliği, Letonya, Litvanya, Estonya, Rus Azınlıklar, NATO

Abstract:
In this thesis, I try to discuss Russia's effect on Baltic states's EU integration process in scope of Russia's regional priorities. After the independence of the Baltic states on the last quarter of 20th century, the countries seeked to EU and NATO membership and save their past from Soviet history. However, Russia has always been a major factor in the development of Baltic States.

After the collapse of Soviet Union international system has changed. The USA has announced its hegemony. There was discussion about international system are becoming unipolar. Soon, the system turned into multipolar system with the efforts of major global powers. The EU has expanded its sphere of influence by inclusion of post Soviet countries to the union. At the same time NATO  opened its doors to theb post-Soviet countries. Russia also seeks to reatin its political and economic influence on -Soviet region. In 2004, both EU and NATO enlargement on the Baltic countries came true. In the integration process the countries challenged by Russia related conflicts such as minorities and border problems. Power shift on Baltic region has increased importance of the region for Russia. The tension on the Russia-EU border is escalating because of militarization and security concerns. The thesis concludes with an analysis of perspectives for Russia related threats and challenges to the Baltic states.

Key Words: Russia, Baltic region, European Union, Latvia, Lithuania, Estonia, NATO, Russian threat, Baltic security