Oral liken planus hastalığının patogenezinde matriks metalloproteinazların rolü
Roles of matrix metalloproteinases on the pathogenesis of oral lichen planus
Yazar: ASLI HAYIRLIOĞLU RUBACI
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜM AK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Patoloji = Pathology
Dizin: Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Diş hekimliği = Dentistry ; Hastalık = Disease ; Liken planus = Lichen planus ; Matriks metalloproteinazlar = Matrix metalloproteinases ; Patoloji = Pathology

Özet:
Oral Liken Planus (OLP) hastalığı, sık görülen, oral lezyonlarla beraber deri tutulumu da gösterebilen, kronik, inflamatuar bir hastalıktır. OLP'nin oluşumuna neden olan etyolojik faktör kesin olarak bilinememektedir ve hastalığın tedavisi de semptomlara yöneliktir. Matriks metalloproteinazlar (MMP), ekstrasellüler matriksi (ESM) yıkarak, embriyonik gelişim, morfogenezis, doku rezorpsiyonu ve remodelinginde rol oynayan bir grup enzimdir. Aktiviteleri spesifik doku inhibitörleri (TIMP) ile kontrol edilmektedir. MMP'lerin normal doku döngüsünün yanı sıra doku yıkımıyla seyreden hastalıkların patogenezinde de rol aldıkları düşünülmektedir. Çalışmamızda OLP hastalığının patogenezinde matriks metalloproteinazların rolleri araştırılmıştır. Çalışmaya belirlenen kriterlere uygun olarak 29 OLP hastası ve 10 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Hasta grubunun yanak mukozalarındaki OLP lezyonlarından, kontrol grubunun sağlıklı oral mukozalarından 4 mm. lik punch biyopsi aleti ile biyopsi alınmıştır. Alınan doku örneklerinde immunhistokimyasal olarak MMP-2, -7, -10 ve TIMP-1 varlığı araştırılmıştır. İstatistiksel değerlendirmelerin sonucunda MMP-2 ve -7'nin epitel ve bağ dokusundaki, MMP-10'nun bağ dokusundaki ekspresyonlarında, normal oral mukozaya göre OLP hastalarında, anlamlı farklılık bulunmuştur. TIMP-1 ekspresyonlarında anlamlı bir farklılık bulunamazken, MMP-2/TIMP-1 ve MMP-7/TIMP-1 oranlarında hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı farklılık görülmüştür. Çalışmamızın sonucunda elde edilen bulgular OLP lezyonlarının patogenezinde MMP-2 ve -7'nin artmış ekspresyonunun ve MMP-2/TIMP-1 ve MMP-7/TIMP-1 oranlarındaki bozulmanın etkili olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Oral Lichen Planus (OLP) is a chronic, inflammatory, commonly seen disease that may reveal oral and dermatological lesions. The main etiological cause of the disease is not known and treatment of the disease is symptomatic. Matrix metalloproteinases (MMPs) are a group of enzymes that play a central role in degradation of extracellular matriks (ECM), embryonic development, morphogenesis, tissue resorption and remodeling. Activities of MMPs are controled by specific tissue inhibitors of MMPs (TIMP). MMPs are also thought to play a role in pathogenesis of the diseases that reveal tissue brekdown. Roles of MMPs in the pathogenesis of OLP disease is researched on our study. According to specific criterions, 29 OLP patients and 10 healthy control group are included in the study. Biopsy specimens were taken with punch biopsy instrument (4 mm) from OLP lesions of buccal mucosa in patient group and from healthy oral mucosa in control group. MMP-2, -7, -10 and TIMP-1 are immunhistochemically researched in tissue specimens in laboratory. Statistical results showed MMP-2, -7 presence in the ephitelium and connective tissue and MMP-10 expression in connective tissue were significantly higher in OLP patients than normal oral mucosa. There were no statistically significant differances between TIMP-1 expressions, but MMP-2/TIMP-1 and MMP-7/TIMP-1 ratios were significantly higher in patient group compared to control group. In conclusion, immunohistochemical results of our study revealed that higher expressions of MMP-2, -7 and altered ratios of MMP-2/TIMP-1 and MMP-7/TIMP1, may play a role in the pathogenesis of OLP disease.