Meritokrasi: Kavramsal gelişimi ve siyasal düşüncedeki yeri
Meritocracy: Its conceptual development and its place in political thought
Yazar: TANER KARADAYI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLHAN BİLİCİ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Siyaset bilimi = Political science ; Siyasi düşünce =

Özet:
Yönetim biçimleri, siyaset ve toplumsal düzenin temel taşlarını oluşturmuş ve tarih boyunca farklı teoriler ile felsefi yaklaşımlar ışığında incelenmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, meritokrasinin siyasal sistemlerde adalet, fırsat eşitliği, şeffaflık ve tarafsızlık ilkelerine nasıl katkıda bulunduğunu ortaya koymaktır. Ayrıca siyasal düşünürlerin meritokrasi kavramına dair görüşleri ve bu kavramın elitizm ile demokrasi arasındaki ilişkileri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Çalışma, meritokrasinin etimolojik kökeninden başlayarak, başta Türkiye olmak üzere çeşitli ülkelerdeki tarihsel gelişimini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. İlk Çağ'dan modern döneme kadar farklı siyasal düşünürlerin meritokrasiye ilişkin görüşleri de detaylı olarak incelenmiştir.
Araştırmada, betimsel analiz yöntemine ek olarak, tarihsel belgeler ve yazılı kaynaklar temel alınarak literatür taraması ve doküman analizi yapılmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular, meritokrasinin tarihsel süreç içerisinde farklı toplumlar ve düşünürler tarafından çeşitli şekillerde yorumlandığını ve uygulandığını göstermektedir. Meritokrasi, siyasal sistemlerde adil ve yetkin yöneticilerin seçimi ve atanması noktasında önemli bir ilke olarak kabul edilmektedir.
Sonuç olarak, meritokrasinin hem toplumsal düzen hem de siyasal sistemler açısından etkin ve adil bir yönetim biçimi olarak benimsenmesi gerektiği önerilmektedir. Meritokrasinin hukuki ve siyasal yapılarla entegrasyonunun sağlanması, toplumsal adaletin ve fırsat eşitliğinin güçlendirilmesine katkıda bulunacaktır. Bu bağlamda, özellikle eğitim ve kamu politikalarında meritokratik yaklaşımların teşvik edilmesinin önemi vurgulanmaktadır.

Abstract:
Forms of governance have constituted the foundation of politics and social order, and they have been examined throughout history in light of various theories and philosophical approaches. The primary aim of this study is to reveal how meritocracy contributes to the principles of justice, equality of opportunity, transparency, and impartiality in political systems. Additionally, the perspectives of political thinkers on meritocracy, as well as the relationship between meritocracy, elitism, and democracy, have been analyzed in detail. The study comprehensively addresses the etymological origins of meritocracy and its historical development in various countries, particularly in Turkey. It also provides a detailed analysis of the perspectives of different political thinkers on meritocracy, from antiquity to the modern era.
In the research, descriptive analysis was supplemented with a literature review and document analysis based on historical documents and written sources. The findings demonstrate that meritocracy has been interpreted and implemented in diverse ways by different societies and thinkers throughout history. Meritocracy is recognized as a key principle in the selection and appointment of fair and competent leaders in political systems.
In conclusion, it is recommended that meritocracy be adopted as an effective and equitable form of governance in contemporary political and social contexts. Integrating meritocracy into legal and political structures will contribute to strengthening social justice and equality of opportunity. In this regard, the promotion of meritocratic approaches, particularly in education and public policies, is emphasized as essential.