İvan Viktoroviç (Jan) Vitkeviç'in Buhara Hanlığı hakkındaki raporu (Tercüme-tahlil)
Ivan Viktoroviç (Jan) Vitkeviç's report on Bukhara Khanate (Translationanalysis)
Yazar: ERDİNÇ AYDIN
Danışman: PROF. DR. HAVA SELÇUK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Buhara Hanlığı = Bukhara Dynasty ; Hanlıklar Dönemi = Khans Period ; Raporlama = Reporting ; Raporlar = Reports ; Ruslar = Russians ; Türkistan = Turkistan

Özet:
Mevcut konumu itibari ile tarihin her döneminde milletler için ulaşılması güç ve merak uyandıran gizemli Türkistan toprakları, tarihte çok önemli bir yere sahiptir. Türkistan, 16. yüzyıldan itibaren Ruslar tarafından işgal edilmiştir. İngilizlerin bölgede Pazar arayışında bulunması ile harekete geçen Ruslar, Türkistan Hanlıklarına farklı zamanlarda elçiler göndererek olayları yakından takip etmiştir. Bu topraklardaki varlığını güçlendirmek isteyen Rusların göndermiş olduğı elçiler genellikle tüccar ya da diplomatik görevli olan kişilerdendi. Bölgeye gidenlerden biri de İvan Viktoroviç (Jan) Vitkeviç idi. İvan Viktoroviç (Jan) Vitkeviç 1835/36 yılının kışında Sırderya yakınlarına göçer olan Çumekeyevsk soyundan Kazakların güvenliğinin tesis edilmesinde fayda sağlaması için görevlendirilmiştir. Ayrıca, Hokand ve Hive hanlarının girişimlerine karşı da hareket edecekti. Ama bilinmeyen nedenden dolayı 1836 yılının Ocak ayında Buhara'ya gitti. Buhara'da bir süre kaldıktan sonra Orsk'a gitmiştir. Burada gördüklerini ve öğrendiklerini rapor şeklinde hazırlamıştır. Rusça olarak mevcut bulunan eserin Türkçeye tercümesi ile birlikte, çalışmanın ana temasını oluşturan başta Buhara Hanlığı olmak üzere 19. yüzyılın ilk yarısında Türkistan'ın siyasi ve ekonomik durumu ele alınmıştır. Ayrıca İvan Viktoroviç (Jan) Vitkeviç'in hayatı, faaliyetleri ve Buhara'ya seyahatinin amacı incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Buhara Emirliği, İvan Viktoroviç (Jan) Vitkeviç, Türkistan.

Abstract:
The mysterious Turkestan lands, which are inaccessible and intriguing for nations in every period of history due to their current location, have a very important place in history. Turkestan has been occupied by the Russians since the 16th century. With the British in search of a market in the region, the Russians sent ambassadors to the Turkestan Khanates at different times and followed the events closely. The ambassadors sent by the Russians who wanted to strengthen their presence in these lands were usually merchants or diplomatic officials. One of those who went to the region was Ivan Viktorovic (Jan) Vitkevic. Ivan Viktorovich (Jan) Vitkevic was appointed in the winter of 1835/36 to help establish the security of the Kazakhs who were from Chumekeyevsk descendants and migrated to the vicinity of Sirdarya. He would also act against the attempts of the Khans of Kokand and Grant. But for unknown reasons, he went to Bukhara in January 1836. After staying in Bukhara for a while, he went to Orsk. He prepared what he saw and learned here in the form of a report.  The political and economic situation of Turkestan in the first half of the 19th century was discussed with the translation of the work available in Russian into Turkish, which constitutes the main theme of the study. In addition, Ivan Viktorovic (Jan) Vitkevic's life, activities and the purpose of his trip to Bukhara were examined.

Keywords: Emirate of Bukhara, Ivan Viktorovic (Jan) Vitkevic, Turkistan