Birinci basamakta kronik hastalıklarda kronik hasta bakımının hasta perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluation of the chronic patient care from the patients' 
perspective in primary care
Yazar: SELMAN ESER
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZÇAKAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hastalar = Patients ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kronik hastalık = Chronic disease

Özet:
Amaç: Birinci basamağa başvuran hastalar arasında kronik hastalıklardan hipertansiyon ve/veya diyabeti olan hastaların kronik hasta bakımını hasta perspektifinden belirlemektir.
Yöntem: Kesitsel tipteki araştırmamızın katılımcılarını İzmir ili Balçova ilçesindeki Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran hipertansiyon ve/veya diyabet hastaları oluşturmuştur.  Araştırma Temmuz–Ağustos 2016'da yürütülerek 384 Diyabetes Mellitus, 384 Hipertansiyon olmak üzere toplam 768 hasta dâhil edilmiştir. Hastalara sosyodemografik özellikler ve Kronik Hastalık Bakımını Değerlendirme Ölçeği-Hasta Formu(PACIC)'nu içeren anket yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Türkçe PACIC 20 madde ve 5 alt ölçekten oluşmaktadır. İstatistiksel analizlerde SPSS 22.0 programı kullanılmış, yüzde, ortalama, anova ve t testleri yapılmıştır. P<0,05 anlamlı olarak değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Tüm katılımcıların yaş ortalaması 62,3±9,99 idi. Hastaların %61.1 (n: 469)'i kadın, %38.9 (n:299)'u erkekti. Hastaların %19.8 (n:152)'i sigara kullanıyordu. Hipertansiyon hastalarının %50 (n:191)'si diyet-egzersiz yapmadığını belirtirken bu oran, diyabet hastalarının %45 (n:172)'i düzeyindeydi. Hastaların %32,2 (n: 247)'si son 1 yıl içinde Aile Sağlığı Merkezleri haricinde başka bir sağlık kuruluşuna başvurmamışlardı. Katılımcıların Kronik hastalık bakımını değerlendirme ölçeği genel puan ortalaması 2,41±0,84 idi. Hipertansiyon ve diyabet hastaları arasında fark yoktu (p>0.05). Alt ölçekler değerlendirildiğinde "izlem/koordinasyon"da diyabetikler lehine daha yüksek ortalama puan belirlendi. Ölçek ortalama puanı ve alt ölçeklerden "hasta katılımı" ve "izlem/koordinasyon"da erkeklerin puanı kadınlardan fazlaydı. Katılımcıların yaşı arttıkça ve eğitim durumu azaldıkça ölçek puanlarının azaldığı görüldü. Aile sağlığı merkezine başvuru sayısı, ekonomik durumu, sigara içme durumuyla ölçek ortalaması arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05).
Sonuç: Hipertansiyon ve diyabet hastalarının Kronik hastalık bakımını değerlendirme ölçeği ortalama puanları düşük düzeylerdedir. Kronik hastalıkların birinci basamakta izlemi büyük önem taşımaktadır. Birinci basamakta kronik hastalık bakımını geliştirmeye ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: To determine chronic illness care of patients with hypertension and/or diabetes from patient perspective admitted to primary care.
Method: Participants of our cross-sectional study were hypertension and/or diabetes patients who applied Family Health Centers in Balcova, Izmir. It was carried out in July-August 2016 and included totally 768 patients, 384 Diabetes Mellitus and 384 Hypertension. Questionnaire containing sociodemographic characteristics and Patient Assessment of Chronic Illness Care-Patient Form(PACIC) was administered by face-to-face interview. Turkish PACIC consists of 20 items, 5 subscales. SPSS 22.0 used, percent, mean, anova and t tests were done. P<0.05 was considered statistically significant.
Results: All participants mean age was 62.3±9.99. Of the patients 61.1%(n:469) were female, 38.9%(n:299) were male. 19.8%(n:152) were smoking. Among hypertension patients 50%(n:191) stated they didn't do diet-exercise and this was 45%(n:172) of diabetics. In last year %32.2(n:247) of patients didn't apply to any other except Family Health Center. Mean score of Chronic Illness Care Scale was 2.41±0.84. There wasn't difference between hypertensive and diabetic patients' scores(p>0.05). When subscales evaluated, higher score was found for diabetics in "follow-up/coordination".  Males' score was higher than women and also in subscales "patient participation" and "follow-up/coordination". As age increased and educational status decreased, scores decreased. There was no significant difference between health center applies, economic status, and smoking(p> 0.05).
Conclusion: Patient Assessment of Chronic Illness Care scores were low in hypertension and diabetes patients. Monitoring of chronic diseases in primary care is of great importance. There is a need to improve chronic disease management in primary care.