Post-Sovyet Rusya'nın hegemonya aracı olarak sputnik
Sputnik as Post-Soviet Russia's instrument of hegemony
Yazar: AYKUT KARTAL
Danışman: PROF. DR. MELTEM BOSTANCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / İletişim Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Hegemonya = Hegemony ; Rusya = Russia ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Sputnik = Sputnik ; Uluslararası iletişim = International communication

Özet:
Sovyetler Birliği denildiğinde doksanlı yıllara kadar dünyanın kapitalizm dışı en büyük alternatifi olan ülkeler bütünü akıllara gelmektedir. Faal olduğu dönemde Sovyetler Birliği, kapitalizmin en büyük korkusu olmanın yanı sıra kapitalist dünya düzenince komünizm en büyük tehdit olarak topluma lanse edilmiştir. Dünya çapında Sovyetler denildiğinde sosyalist yönetimin dışında birçok ülkenin bir arada olmasının yanı sıra diğer ülkeler ile iyi ilişkiler geliştiren, barış içinde yaşamanın yolunu arayan fakat kapitalizmin hegemonyasına karşın tedbiri elde bırakmayan bir yapı akla gelmektedir. Sovyetler Birliği dile getirilirken birliği oluşturan Sovyet kelimesinin anlamı göz ardı edilmektedir. Sovyet kelimesi, "Sosyalist düzendeki danışma kurulu" anlamına gelmektedir. Rusya Federasyonu, Sovyetler Birliği'nin çözülüşü sonrasında kapitalizmi tesis etmek amacıyla çabalara girişirken kendisini rekabet ortamında bulmuştur. Kapitalizmin daimi rekabet ortamında Rusya Federasyonu, Sovyetler Birliği'nin sosyalist ilkelerinden kendisini soyutlamaya çalışırken Sovyetler Birliği'nin yarattığı etki ve ilişkileri devam ettirme gayesinde olmuştur. Bu durum, kapitalizme entegre olma çabasındaki Rusya'nın pragmatist hareket etmesine sebebiyet vermiştir. Sovyetler Birliği'nin içerisindeki en büyük ve kurucu ülke olan Rusya, çözülüşün ardından birliğin hamisi konumunda sosyalist ilkelerden yoksun bir şekilde kendisini var etmeye çalışmıştır. Rusya'nın yeni düzene ayak uydururken Sovyetler Birliği'nin ilkelerinden yoksun şekilde birliğin devamını sürdürücü role bürünmesi Post-Sovyet süreç olarak adlandırılmaktadır. Uluslararası iletişim, ajansların ortaya çıkışından günümüze kadar devam etmekle birlikte uluslarin ileti alışverişinde bulunduğu ekonomik, politik ilişkileri içermektedir. Kitle iletişim araçları (medya) sayesinde bir yandan hizmet vermek mümkün olurken, bir yandan da bu araçlara sahip olanlar istediklerini elde etmek için medyayı kullanmaktan imtina etmemektedirler. Kapitalizmde özel mülkiyetin olması nedeniyle medya sahipliği büyük oranda özel sektörün elinde bulunmaktadır. Devletler medyayı hem hegemonyayı tesis edecek, hem de ideolojik aygıt görevi görecek araçlar bütünü olarak görmektedirler. Sovyetler Birliği, kuruluşundan itibaren kitle iletişim araçlarını hem birlik içerisinde, hem de dışarısında aktif olarak kullanarak değerlerini yayma ve pekiştirme çabasında olmuştur. Rusya Federasyonu, Sovyetler Birliği'nin medyayı kullanış geleneğini benimseyerek kapitalist dünyadaki hegemonyasını sağlamlaştırmak çabasında olmaktadır. Günümüzde Rusya Federasyonu'nun hegemonyasını pekiştirmek amaçlı kullandığı araçlardan birisi olarak Sputnik karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada Sputnik'in Rusya Federasyonu'nun hegemonya aracı olduğu üzerinden hareket edilerek konu irdelenmiştir

Abstract:
When it comes to the Soviet Union, it is the whole out of countries that were the world's supreme non-capitalist alternative until the nineties come to mind. Soviet Union during its active period, in addition to being the biggest fear of capitalism, communism was introduced to society as the greatest threat by the capitalist world order. When Soviets are mentioned worldwide, a structure comes to mind that develops good relations with other countries besides the coexistence of many countries outside of the socialist administration seeks a way to live in peace but does not leave precaution to the contrary the hegemony of capitalism. When the Soviet Union is mentioned, the meaning of the word Soviet that constitutes the union is ignored. The word Soviet means "consultative committee in the socialist order." The Russian Federation found itself in a competitive occasion while attempting to establish capitalism after the dissolution of the Soviet Union. In the constant competition occasion of capitalism, while trying to isolate itself from the socialist principles of the Soviet Union, Russian Federation has aimed to maintain the effects and relations created by the Soviet Union. This situation caused Russia, which is trying to integrate with capitalism, to act pragmatically. Russia, the largest and the founding country in the Soviet Union, tried out to establish itself as the patron of the union after the dissolution, devoid of socialist principles. Russia's assuming the role of maintaining the union while keeping up with the new order, devoid of the principles of the Soviet Union, is called the post-Soviet process. International communication has continued since the appearance of agencies until today, and it includes the economic and political relations where nations' message exchanges occur. While it's possible to provide services thanks to the means of mass communication (i.e. the media), on the other hand, those who have these means don't refrain from using the media to get what they want. Due to the private ownership in capitalism, media ownership is mostly in the hands of the private sector. States see the media as a set of tools that will both establish hegemony and serve as an ideological apparatus. Since its establishment, the Soviet Union has been in a struggle to spread and consolidate its values by actively using mass media both within the union and outside. The Russian Federation is trying to strengthen its hegemony in the capitalist world by adopting the tradition of the Soviet Union's use of the media. Today, Sputnik appears as one of the tools used by the Russian Federation to reinforce its hegemony. In this study, the subject had been examined based on the fact that Sputnik is the hegemonic tool of the Russian Federation.