Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde eleştirel düşünme ve kültürlerarası yetkinliği geliştirmeye yönelik stratejiler
Strategies to develop critical thinking skills and inter-cultural competence in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: ESEN METİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ERGÜL
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Hikaye = Story ; Kültürel yetkinlik = Cultural competence ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bu çalışmada, yabancı dil öğretiminde önemli bir yere sahip olan eleştirel düşünme ve kültürlerarası yetkinlik becerilerini geliştirmeye yönelik stratejileri belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, öğrenicilerin mevcut eleştirel düşünme becerileri ve kültürlerarası yetkinlik algıları, durum analizi kapsamında tespit edilip değerlendirilmiştir. Bu amaçla, eleştirel düşünme becerilerine yönelik verilen test ve kültürlerarası yetkinlik üzerine yapılan görüşme sonucu elde edilen veriler neticesinde ilgili stratejiler belirlenmiştir. ADDIE (analiz, tasarım, geliştirme, uygulama, değerlendirme) öğretim tasarım modeli kullanılarak geliştirilen bu çalışmada belirlenen stratejiler kullanılarak 20 saatlik modüler bir öğretim modeli hazırlanmıştır. Öğretim tasarım modeli kapsamında geliştirilen ders malzemelerinin hazırlanabilmesi için Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatından öykü örnekleri taranmış ve farklı dönemlerden farklı içeriklere sahip dört öykü seçilmiş ve bu öykülerle, belirlenen eleştirel düşünme ve kültürlerarası yetkinliğe yönelik stratejiler ve etkinlikler doğrultusunda ders planları ve öğretim malzemeleri hazırlanmıştır. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (ADOÇEP) tarafından belirlenen B2 seviye kazanımları göz önüne alınarak hazırlanan bu ders malzemeleri, Ankara'da bulunan bir devlet üniversitesinin Türkçe Öğretim Merkezinde (TÖMER) B2 seviyesi öğrenicilerinden oluşan 10 kişilik bir grup ile önce pilot bir çalışma dâhilinde kullanılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda ders malzemelerinde gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Daha sonra, aynı birimde öğretim gören akademik Türkçe öğrenicilerinden 15 katılımcı ile ders malzemeleri dört hafta süreyle uygulanmış ve süreç içinde gözlem verileri toplanmıştır. Modüler programa katılan katılımcılardan program sonunda ders malzemelerinin etkinliğine yönelik geribildirim toplanmıştır. Karma yöntem araştırmasının kullanıldığı bu araştırmada durum ve ihtiyaç analizi aşamasında verilen eleştirel düşünme becerilerine yönelik test sonucu nicel, mevcut kültürlerarası yetkinliği tespit etmeye yönelik yapılan görüşme sonucu ise nitel veri toplanmıştır. Uygulama aşamasında gözlem tekniği kullanılarak nitel veri, son değerlendirme aşamasında ise geribildirim formu kullanılarak tek gruplu son test modelini içeren vaka çalışma deseni yöntemi kullanılmış ve karma veri toplanmıştır. Toplanan veriler doğrultusunda gerekli çıkarımlar yapılmış ve öneriler paylaşılmıştır. 

Anahtar Sözcükler     
Eleştirel Düşünme, Kültürlerarası Yetkinlik, Dil Öğretiminde Öykü Kullanımı, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi (YDT), ADDIE Öğretim Tasarım Modeli

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the strategies to develop critical thinking and intercultural competence skills, which hold an important place in foreign language teaching. To this end, the present critical thinking skills and intercultural competence perceptions of the learners were identified and evaluated within the context of the situation analysis. For this purpose, relevant strategies were determined as a result of the data obtained from the test on the critical thinking skills and from the interviews on the intercultural competence. In this study, which is developed in accordance with the ADDIE (analysis, design, development, implementation, evaluation) instruction design model, a 20-hour modular teaching model was prepared via using the identified strategies. In order to prepare the course materials, which are developed within the scope of the instructional design model, stories in the Republican Period Turkish literature were reviewed, and four stories from different periods with different content were selected. Using the identified strategies for critical thinking and intercultural competence along with the stories, lesson plans and teaching materials were prepared in line with B2 level outcomes that are determined by the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR). These course materials were first piloted with a group of 10 students from B2 level at the Turkish Teaching Center (TÖMER) of a public university in Ankara. Necessary corrections and arrangements were made in the course materials in line with the data obtained. Afterwards, with 15 participants from the academic Turkish learners the course materials were implemented for four weeks and observation data were collected throughout the implementation process. At the end of the program, feedback regarding the effectiveness of the course materials was collected from the modular program participants.
In this research, the mixed method research is used; and the qualitative data from the critical thinking test results and the quantitative data from the interview are collected to determine the existing intercultural competence level of the participants, which have provided input for situation and needs analysis. Qualitative data is also collected via observation technique at the implementation stage. In the final evaluation stage, a pre-experimental design model, one-shot case study method, including single group posttest, is used to collect data regarding the effectiveness of the course materials. Through feedback form, mixed data is collected to be evaluated. In the light of the collected data, the conclusions are drawn and suggestions are made.

Key Words
Critical Thinking, Intercultural Competence, Using Stories in Language Teaching, Teaching Turkish as a Foreign Language, ADDIE Instructional Design