Yapı malzemesi ve zemin özelliklerinin tahribatsız jeofizik yöntemlerle belirlenmesi: Gümüşhane kent merkezi örneği
Determination of building material and soil properties by non-destructive geophysical methods: The example of Gümüşhane city center
Yazar: ABDULSAMED TANIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNA ALTUNDAŞ
Gümüşhane Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeofizik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Gümüşhane = Gümüşhane ; Rezonans = Resonance ; Tahribatsız muayene yöntemleri = Nondestructive inspection methods ; Ultrasonik hız = Ultrasonic velocity

Özet:
Son yıllarda ülkemizde meydana gelen depremler insan yaşantısını olumsuz olarak
etkilemiştir. Yeniden oluşabilecek bir depreme karşı yapı ve zemin durumlarının
belirlenmesi riskli yerlerin incelemensi ve zararı en aza indirmek gerekmektedir. Bu
nedenle Gümüşhane İli Merkez İlçesi'nde yapılaşmanın yoğun olduğu mahalelerde 10
adet çok katlı (9-14 katlı) ve 5 adet az katlı müstakil tarzı (2-3 katlı) binalar seçilerek,
yapı kalitesi ve binaların oturuğu zemin özellikleri belirlenmiştir. Çalışma zemin ve bina
ölçümleri olmak üzere iki aşamada gerçekleşmiştir. Zemin özelliklerinin belirlenmesi için
binalara en yakın noktalarda sismik kırılma, çok kanallı yüzey dalgası analizi, tek istasyon
mikrotremor ve düşey elektrik sondajı ölçümleri yapılmıştır. Her bir bina için binayı
temsil eden bir kolon seçilip üzerinde tahribatsız test yöntemleri'nden yer radarı,
ultrasonik plus hızı yöntemi, ferroscan analizi ve beton test çekici ölçümleri ve bina
katlarında ise mikrotremor ölçümleri yapılmıştır
Arazi ölçümleri soucunda binaların oturduğu zemine ait zemin hakim titreşim
periyodu ve frekansı, spektral büyütme, kalınlık, zemin türü, koroziflik durumu, zemin
dayanımını gösteren dinamik elastik parametreler belirlenmiştir. Kolonlar üzerinde
yapılan ölçümlerle beton içerisindeki donatının konumu, büyüklüğü, çapı, pas payı,
yapısal hasarlar (boşluk, çatlak), nemlilik durumu, betonun kalitesi ve basınç dayanımı
belirlenirken, binaların katlarında yapılan miktotemor ölçümleri ile binanın periyodu
belirlenmiş ve rezonans durumu değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda zemin ve
binalarda yapılan ölçümler bir arada değerlendirilerek olası bir hareket anında zemin ile
bina arasında meydana gelecek etkileşim tespit edilmiştir.

Abstract:
Earthquakes that have occurred in our country in recent years have negatively
affected human life. It is necessary to determine the structure and ground conditions
against an earthquake that may occur again, examine risky areas, and minimize damage.
For this reason, 10 multi-floor (9-14) and 5 low-floor (2-3) buildings were selected in the
neighborhoods where construction is dense in Gümüşhane Province and the construction
quality and ground properties on which the buildings sit were determined. To determine
ground properties, seismic refraction, multi-channel surface wave analysis, microtremor,
and vertical electrical sounding measurements were made at the closest points to the
buildings. For each building, a column representing the building was selected and
measurements from non-destructive testing methods, ground radar, ultrasonic velocity
method, ferroscan analysis, and rebound hammer were made, and microtremor
measurements were made on the building floors.
As a result of field measurements, dynamic elastic parameters showing the ground
period and frequency, amplification, thickness, ground type, corrosiveness, and strength
of the ground on which the buildings sit were determined. While the location, size,
diameter, cover margin, structural damages, humidity, quality of concrete and
compressive strength of the reinforcement were determined with the measurements made
on the columns, period of the building was determined and the resonance was evaluated
with the microtremor measurements made on the floors of the buildings. As a result of
the study, measurements made on the ground and buildings were evaluated together and
the interaction that would occur ground-building in case of a possible movement was
determined.