Zemahşeri, Beydavi ve Nesefi tefsirlerinde fıkhi ayetlere yaklaşımların mukayesesi
The comparison of approaches to legal verses in the tafasir of Zamakhshari, Baydawi and Nasafi
Yazar: TURHAN YOLDAŞ
Danışman: PROF. DR. MESUT OKUMUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Beydavi = Beydavi ; Hanefiler = Hanifies ; Nesefi = Nesefi ; Tefsir = Commentary ; Zemahşeri = Zemahşeri ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam ; Şafiler = Shafis

Özet:
Zemehşeri, el-Keşşaf tefsirinde fıkhi ayetlerini kısa olarak açıklamıştır. Açıklamalarında kendisinden önce yazılmış olan tefsirlerden yararlanmıştır. İtikatta bağlı olduğu Mutezile mezhebinin görüşlerine fikhi ayetlerinde yer vermemiştir. Kendisi ameli mezhepte Hanefi mezhebine bağlı olduğu anlaşılmaktadır. Mezhepler arasındaki ihtilaflı meseleleri açıklarken hem Hanefi mezhebinin hem de Şafii mezhebinin görüşlerini belirtmiştir.
Beydavi de Enveru't-Tenzil ve Esraru'-Tevil tefsirinde fıkhi ayetleri kısa olarak açıklamıştır. Açıklamalarında kendisinden önce yazılmış olan tefsirlerden yararlanmıştır. Özellikle Razi'nin Mefatihu'l-Gayb ve Zemahşeri'nin (ö. 538/1144) el-Keşşaf tefsirlerinden yararlandığı anlaşılmaktadır. Beydavi, fıkhi ayetlerini ehl-i sünnet mezheplerinin görüşleri çerçevesinde açıklamıştır. Kendisi Şafii mezhebine bağlıdır. Ayetlerin açıklamalarında hem Şafii hem de Hanefi mezheplerinin delillerini vermektedir. Bazı yerlerde Şafii mezhebinin görüşünü verirken "bize göre" şeklinde vermektedir. 
Nesefi de Zemahşeri ve Beydavi gibi fıkhi ayetleri kısa olarak açıklamıştır. Açıklamalında kendisinden önce yazılmış olan tefsirlerden yararlanmıştır. Özellikle el-Keşşaf tefsirinden çok yararlanmış ve birçok yerde onun ibaresi el-Keşşaf'ın ibaresi ile aynı olmuştur. Nesefi, Hanefi mezhebine mensuptur. Mezhepler arasındaki ihtilaflı meselelerini verirken Hanefi mezhebine "bize göre" şeklinde verip Şafii mezhebinin görüşünü de karşı görüş olarak vermektedir. Genel olarak fıkhi ayetlerinin tefsirinde her üç müfessirinin açıklamaları kısa ve birbirine yakın olmuştur. Bununla birlikte her müfessirin kendine has ve özgü metodu vardır.

Abstract:
Zamakhshari, in the tafsir of Al-Kashaaf, explained the verses in a short. In his explanatios, he made benefit from the commentaries written before him. He did not mention in his fiqh verses the views of the Mutezile sect, in which he's attached, It is understood that he was committed to the Hanefi school. He expressed the views of both the Hanefi sect and the Shafi'i sect in explaining the disputed issues between the sect. 
In al-Baydawis Quranic interpretational work al-Anwar al-Tenzil wa-Asrar al-Ta'wil, are verses also explained in a short description. He mede use of the tafsirs written earlier in his statements. It is obvious that he benefited especially from Fakhruddin Razi's Mafatih al-Ghayb and Zamakhshari's al-Kashhaaf. Baydawi explained his fiqh verses in the framework of the views of ehl-i Suunah sects. He depends on the Shafi'i sect. So he gives evidence of both Shafi'i and Hanafi sects in the explanations of his verses. In some places, while giving the opinion of the Shafi'i sect, he says "acording to us". 
Abül-Barakat an-Nasafi, also explained the fiqh verses in a short way such as Zamakhshari and Baydawi. He used the tafsirs written before him in his explanations. He benefited greatly from the tafsir al-Kashshaaf and in many places his expressions was the same as in al-Kashshaaf. Nasafi is a member of the Hanafi sect. In presenting the controversial issues between the sect, he mentios the views of the Hanafi sect with the expression "according to us" and explains the opposite views of Shafi'i. In generel, the explanations of each of the three commentators were short and close to each other in the interpretation of verses. However, every commentator has its own and unique method.