Sanat eğitimi alanında yapıt incelemelerinde bir yöntem olarak görsel gösterge çözümlemesi
Semiotic analysis as a method of studying works in the art education
Yazar: BENGÜ BATU
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAKIR İLHAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gösterge bilim = Semiotics ; Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Sanat eleştirisi = Art criticism ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanat eğitimi = Art education

Özet:
Bu çalışmanın amacı, görsel gösterge çözümlemesi yöntemiyle çağdaş Türk sanatında (resim, video, yerleştirme) üretilen sanat yapıtlarını incelemek ve Paris Göstergebilim Okulunun çözümleme yöntemini farklı biçemlerdeki yapıtlar üzerinde uygulayarak, sanat eğitiminde nasıl kullanılabileceğini ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini oluşturacak sanatçıların yapıtlarının seçiminde üç ölçüt belirlenmiştir. Bunlar: 1990 sonrası üretimlerini sürdüren sanatçılar, aktif olarak sanat yaşamını sürdüren, ulusal ve uluslar arası etkinliklerde, bienallerde, trianellerde yapıtları sergilenen sanatçılar, farklı biçemlerde (beden sanatı, yerleştirme, video sanatı..) üretimleryapan sanatçılar olarak belirlenmiştir. Araştırmada verilerin (seçilen yapıtlar) analizinde Paris Gösterge Bilim Okulunun çözümleyici yönteminden yararlanılmıştır. Bu okulun gösterge çözümlemesi anlayışına yönelik temel ölçütler belirlendikten sonra bu ölçütler doğrultusunda göstergebilimsel yapıt çözümleme ölçeği oluşturulmuştur. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini sağlamak amacıyla uzman onayları alınmıştır. Geliştirilen göstergebilimsel çözümleme ölçeği farklı biçemlerdeki yapıtlara uygulanmıştır. Ölçeğin yapıtlara uygulanması süreci ve uzman eleştirileri doğrultusunda ölçekte gerekli görülen değişiklikler yapılmıştır.Ölçeğin yapıtlara uygulanması sürecindeki deneyimlerden yola çıkarak sanat eğitiminde göstergebilimsel yöntemin nasıl kullanılabileceği, eleştiriden farkı ve eleştiri de karşılaşılan zorlukları aşmada yardımcı olan yönlerine değinilmiştir.Araştırmanın beşinci son bölümünde ise sonuç ve öneriler başlığı altında araştırmanın süreci, bulguları ve bunlara ilişkin yorumlar değerlendirilmiştir. Göstergebilimsel çözümleme yönteminin bir metne dönüşen, göstergenin öne çıktığı günümüz sanat yapıtlarının anlamını, anlamın üretim sürecini eklemlenmesini ortaya çıkartırken, sanat yapıtının hangi anlamsal katmanlardan oluştuğunu, yapıyı kuran bağıntı türlerini mantıksal olarak saptayarak, sanat yapıtının yapısını kavramada yardımcı olduğu dagörülmüştür. Mantık temelli, sistemli yapısıyla da yapıt çözümleme sürecinde aşırı yoruma kaçma riskini de önlediği belirlenmiştir.

Abstract:
Thıs Study aims to analyse the works of Contemporary Tukısh art (Drawıng, Installatıon, video..) which are created ın temporary Turkısh art means of semıotıc analysıs method and show how the analysıs method of Semiotic School Of Paris can be used ın educatıon ofart by means of applying this method on art works of different shapes. Three criteria have been determined for chooosing the works of artist for providing samples for study. These are the artısts who have been making artworks after 1990, who actıvely take place ınthe art, who display their artworks in national and international activities, biennials and triennials and make production ın dıfferent types (body art, ınstallation, video art...) In this research analysing method ofSemıotıc School Of Parıs was made use ofın analysıng the data (selected works) .After the basıs criteria with regardto the icon analysıs understanding of this school are determined, semiotic work analysıs measurements is made ın accordance with the said criteria. The measurement has been approved by experts with regard to its validity and safety. The semiotic analysıs measurement which was developed has been applied on artworks in dıfferent shapes. Based on the experiences of applying the measurement on artworks, it hasbeen touched on how semiotic method will be used in artworks, ıt has been touched on how semiotic method willl be used in art education, ıts difference wıth criticism.In the fifth chapter ofthe research, which is the last chapter, the research process, research findings and the concerning comments are assessed under the heading 'Conclusion and suggestion' It has also been foreseen that semiotic analysıs method determines the meaning ofteh artworks of today, When the exhibitioner is more outstanding and the meaning comes into being as a result of articulation in the production process, it logically determines the connections which make tehe work andit helps understand the structure of the artwork. Thanks to its logic based, systematic structure, It has olso been determined that it prevents making extreme interpretation in analysing the work.