Istranca meşesi (Quercus hartwissiana Stev.)'nin doku kültürü teknikleri ile üretilmesi
Propagation of hartwissian oak (Quercus hartwissiana Stev. ) using by tissue culture techniques
Yazar: FATMA FEYZİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÖMER ÜÇLER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Bitki büyüme düzenleyicileri = Plant growth regulators ; Doku kültürü = Tissue culture ; Istranca meşesi = Istranca oak ; Quercus hartwissiana = Quercus hartwissiana ; İn vitro = In vitro

Özet:
Mikro üretim teknikleri, seçilen orman ağacı genotiplerinin kitlesel üretiminde son derece önemlidir. Bu çalışmada Istranca meşesi (Que reus hartwissiana)' nin koltuk altı tomurcuk kültürü ile çoğaltılması amaçlanmıştır. Eksplantlar GD ve WPM temel besin ortamlarında 10 hafta boyunca sürgün çoğalması oluşuncaya kadar kültüre alınmıştır. Çalışma sonunda en iyi besin ortamının sürgün sayısı, nod sayısı ve sürgün uzunluğu bakımından GD ortamı olduğu ortaya konulmuştur. Her ortama farklı dozlarda BA uygulanması sonunda, en iyi BA dozunun büyüme ortamı için 1 mg/1 ve sürgün çoğaltma ortamı için 0,2 mg/1 olduğu bulunmuştur. Farklı 7 genotipe ait eksplantlar 0,2 mg/1 BA ilaveli GD ortamında kültüre alınmıştır. Genotiplere bağlı olarak sürgün ve nod sayılarında farklılık bulunmamasına karşılık sürgün uzunluklarında farklılıklar gözlenmiştir. Eksplant kaynağının sürgün oluşumu ve çoğalmasına etkileri farklıdır. En düşük sürgün çoğalması sürgün uç tomurcuklarından alınan eksplantlarda gözlenmiştir. Buna karşılık koltuk altı tomurcuklarının sürgün sayısı, nod sayısı ve sürgün uzunluğu bakımından daha etkili olduğu ortaya konmuştur. Köklendirme için iki ayrı deney uygulanmıştır. İlk deneyde sürgünlerin dip kısımları 0.5 - 1 mg/1 IBA konsantrasyonuna 2-6 dakika batırıldıktan sonra 1/3 yoğunluktaki GD ortamına alınmışlardır. Denemeler sonunda köklenme oranı %13 olarak bulunmuştur. İkinci köklendirme denemesinde sürgünler 25 mg/1 IBA eklenmiş ortamında 48 saat ve 24 saat tutularak daha sonra % 1 aktif karbon içeren hormonsuz ortama alınarak kök gelişimleri gözlenmiştir. Denemeler sonucunda 48 saat IBA muameleli ortamda %100, 24 saat muameleli ortamda ise % 80 basan sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Organ Kültürü, Quercus hartwissiana, İn Vitro, Bitki Büyüme Düzenleyiciler

Abstract:
Propagation of Hartwissian Oak (Quercus hartwissiana L.) Using by Tissue Culture Techniques Micropropagation techniques are very important methods for clonal propagation of selected forest trees. In this study, producing of hartwissiana oak {Quercus hartwissiana) with axillary bud culture was aimed. Explants were cultured in GD and WPM for ten weeks until the shoot multiplication was observed. Different doses of BA were applied to each nutrient medium. The best nutrient medium was GD medium in respect to shoot number, nod number and shoot length The best doses of BA were found to be 1 mg/1 for initial culture and 0,2 mg/1 for shoot multiplication. The explants belonging to 7 different genotypes were- cultured into GD medium supplement with 0,2 mg/1 BA. Shoot and the nod number even not different but differences were observed in shoot length depending on the genotype. Influence of explants source were different on shoot development and shoot multiplication. Explants from apical bud have the lowest multiplication rate. However Axillary bud was more effective in shoot number, nod number and shoot length The two separate experiment were carried out for the propos of rooting. In the first Microshoots placed in 1/3 stranght GA medium after their base had been dipped in 0,5 -1 mg/1 BA for 2-6 minutes. 35 days later rooting rate were found as 13 %. In the second experiment, shoots were keep in nutrient medium containing 25 mg/1 BA for 24 and 48 hours and subsequently transfer to auxin-free medium containing % 1 activate charcoal. As a result the best rooting was observed as 100 % and 80 % for 48 hour and 24 hour treatment in media with BA respectively. Key Words: Organ Culture, Quercus hartwissiana, In Vitro, Plant Growth Regulators VI