Prematüre bebeklerin uzun dönem böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of LONG-TERM kidney functions of preterm infants
Yazar: EMİNE ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. NURAN ÜSTÜN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-prematür = Infant-premature ; Glomerüler filtrasyon hızı = Glomerular filtration rate ; Mikroalbüminüri = Microalbuminuria

Özet:
GİRİŞ: Her sene yaklaşık 15 milyon prematüre bebek dünyaya gelmektedir. 
Yenidoğan yoğun bakım alanındaki gelişmeler ile prematüre bebeklerin yaşam şansları 
artmıştır. Bununla beraber bu bebekler uzun dönem kronik hastalıklar açısından da risk 
altındadır. Nörolojik, solunumsal ve kardiyovasküler sistem sorunlarının yanında son 
yıllarda renal sistem problemleri gündeme gelmiştir. Brennerin azalmış nefron hipotezine 
göre doğuştan eksik nefron ile doğan prematüreler postnatal faktörlerin de ekstra etkisi ile 
akut ve kronik böbrek hastalığı açısından risk altındadır (1,2).
AMAÇ: Çalışmamızda prematüre doğmuş bebeklerin 12-36 aydaki böbrek 
fonksiyonlarını değerlendirmeyi ve böbrek fonksiyonlarına etki edebilecek antenatal ve 
postnatal faktörleri belirlemeyi amaçladık. 
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk 
Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Yüksek Riskli Bebek İzlem polikliniğinde Şubat 
2021 - Aralık 2021 tarihleri arasında gerçekleştirildi
Çalışmaya Ocak 2018- Aralık 2019 tarihleri arasında İstanbul Medeniyet 
Üniversitesi Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesinde, 32 gestasyon haftası 
ve altı doğup, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde takip edilmiş bebekler doğumhane 
kayıtlarından belirlendi. Bu bebeklerden sağlıkla taburcu edilmiş konjenital böbrek veya 
herhangi kromozomal anomalisi olmayan düzeltilmiş 12-36 ay arası bebekler belirlenerek 
çalışmayı kabul eden 75 bebek çalışma grubuna dahil edildi. Sağlıklı gebelik sonucunda 
term doğmuş 12-36 aylık 50 bebek kontrol grubu olarak alındı. Çalışma ve kontrol 
grubunun antropometrik ölçümleri ve fizik muayeneleri yapıldı. Serum kreatinin, üre ve 
sistatin C düzeyleri ile idrarda kreatinin ve mikroalbümin düzeyleri çalışıldı. Çalışma ve 
kontrol gruplarının antenatal ve postnatal faktörleri hastanenin bilgi kayıt sisteminden 
bakılarak not edildi.
BULGULAR: Çalışmamıza 12-36 ay arası 75 preterm doğum öykülü ve 50 term 
doğum öykülü toplamda 125 çocuk dahil edildi. Hesaplanan ortalama GFH düzeyleri, 
çalışma grubunda 102,70±21,06 ml/dk/1.73m2, kontrol grubunda 105.33±19,02 
ml/dk/1.73m2 idi. Gruplar arasında ortalama GFH değerleri açısından anlamlı bir fark 
yoktu (p = 0,479). Mikroalbüminüri çalışma grubunun %26'sında, kontrol grubunun ise 
%22'sinde saptandı (p = 0,554). İki grubun glomerül filtrsayon hızı (GFH) ve 
mikroalbüminüri değerleri benzerdi, anlamlı fark saptanmadı. Preterm grubun antenatal 
faktörlerinin (antenatal steroid, preeklamsi, erken membran rüptürü, gestasyonel diyabet, 
hipotiroidi) böbrek fonksiyonları üzerine anlamlı bir etkisi yoktu. Postnatal faktörlerden 
gestasyon haftası, intrauterin gelişim geriliği, bronkopulmoner displazi (BPD), nefrotoksik 
antibiyotik kullanmanın böbrek fonksiyonlarına anlamlı etkisi saptanmadı. Patent duktus 
arteriozus tedavisi için ibuprofen ve BPD için steroid kullanımının GFH düzeylerini 
anlamlı olarak azalttığı saptandı (sırasıyla, p=0.027 ve p=0.042).
SONUÇ: Çalışmamızda prematüre bebeklerin 12-36 aydaki böbrek fonksiyonları 
term bebeklerle benzer saptandı. Prematüre bebeklerdeki azalmış nefron sayısı ve diğer 
nefronlarda kompansatuar hiperfiltrasyon gelişmesi sonucunda erken dönemde böbrek 
fonksiyonlarının korunduğu ancak uzun dönemde glomeruloskleroz riskinin artabileceği 
değerlendirilmiştir. Ayrıca prematüre bebeklerde sık kullanılan ibuprofen ve steroidin 
böbrek fonksiyonları üzerine olumsuz etkisi saptanmıştır. Bu nedenlerle prematüre 
bebeklerin uzun dönem böbrek fonksiyonlarının izlemi önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Prematürite, Glomerül filtrasyon hızı, mikroalbüminüri

Abstract:
INTRODUCTION: Approximately 15 million premature babies are born every 
year. With the developments in neonatal intensive care, the survival chances of premature 
babies have increased. However, these babies are also at risk for long-term chronic 
diseases. In addition to neurological, respiratory and cardiovascular system problems, renal 
system problems have come to the fore in recent years. According to Brenner's diminished 
nephron hypothesis, premature babies born with congenitally missing nephrons are at risk 
for acute and chronic kidney disease with the extra effect of postnatal factors. (1)(2)
OBJECTIVE: In our study, we aimed to evaluate the kidney functions of 
premature babies at 12-36 months and to determine the antenatal and postnatal factors that 
may affect the kidney functions.
MATERIALS and METHODS: This study was carried out in Istanbul Medeniyet 
University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, High-Risk Baby Follow-up 
Clinic between February 2021 and December 2021.
Babies born at 32 weeks of gestation and below between January 2018 and 
December 2019 and followed up in the Istanbul Medeniyet University Göztepe Prof. Dr. 
Süleyman Yalçın City Hospital neonatal intensive care unit (NICU) were determined from 
the delivery room records. Among these babies, 75 preterm baby who accepted the study 
were included in the study at an age of corrected 12-36 months who were discharged with 
good health, without congenital kidney or any chromosomal anomaly. Healthy 50 babies 
aged 12-36 months, with normal birth weight according to the term gestational week, were 
taken as the control group. Anthropometric measurements and physical examinations of 
the patient and control groups were performed. Serum creatinine, urea and cystatin C 
levels and urinary creatinine and microalbumin levels were studied.
Antenatal and postnatal factors of the patient and control groups were noted by 
looking at the hospital's information registry system.
xiv
RESULTS: A total of 125 children (75 preterm and 50 term infants) aged 12-36
months were included in our study. The calculated mean GFR levels were 102,70±21,06 
ml/min/1.73m2 in the study group and 105,33±19,02 ml/min/1.73m2 in the control group. 
There was no significant difference between the groups in terms of mean GFR values (p = 
0.479). Microalbuminuria was detected in 26% of the study group and 22% of the control 
group (p = 0.554).Glomerular filtration rate (GFR) and microalbuminuria values of the two 
groups were similar, no significant difference was found. Antenatal factors (antenatal 
steroid, preeclampsia, premature rupture of membranes, gestational diabetes, 
hypothyroidism) in the preterm group did not have a significant effect on kidney functions. 
There was no significant effect of postnatal week of gestation, intrauterine growth 
retardation, bronchopulmonary dysplasia (BPD), and use of nephrotoxic antibiotics on 
kidney functions. It was determined that the use of ibuprofen for patent ductus arteriosus 
(p=0.027) and the use of steroids for BPD (0.042) significantly reduced kidney functions.
CONCLUSION: In our study, the kidney functions of premature babies at 12-36 
months were found to be similar to term babies. As a result of the decreased number of 
nephrons in premature babies and compensatory hyperfiltration in other nephrons, it has 
been evaluated that renal functions are preserved in the early period, but the risk of 
glomerulosclerosis may increase in the long term. In addition, negative effects of ibuprofen 
and steroids, which are frequently used in premature babies, on kidney functions were 
determined. For these reasons, it is important to monitor the long-term kidney functions of 
premature babies.
Keywords: Prematurity, glomerular filtration rate, microalbuminuria