Taşra ve din: Anadolu taşrasında dini otoritenin etkileri ve değişimi-Develi'li Ahmet İslamoğlu örneği
Countryside and religion: The influences of religious authority in Anatolian town and his change: The example of Ahmet İslamoglu from Develi
Yazar: RUKİYE EKEN
Danışman: PROF. DR. CELALEDDİN ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Kayseri-Develi = Kayseri-Develi ; Taşra = Provinces ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam ; İslamoğlu, Ahmet = İslamoğlu, Ahmet

Özet:
Bu çalışmada bir Anadolu kasabası olan Develi'de dinin yaşanma şekilleri, dini otoritenin etkisi ve değişimi incelenmiştir. Develi'de yaşayan Ahmet İslamoğlu'nun Develi halkı tarafından dini otorite olarak algılanma şekillerini incelemek için belirlenmiş katılımcılarla mülakat çalışması yapılmıştır.
Modern şehir yaşamına nazaran taşrada; klasik otoriteye ve bir öndere bağlılığın sıkı olduğu görülür. Bunun yanında yapılanma, tabakalaşma, hayatla ve dünyayla kurulan ilişki, öteki ve kendisiyle kurduğu ilişkinin de daha yoğun olduğu bilinmektedir. İnanç ve duyguların böylesine yoğun yaşandığı  taşrada ilim, hikmet ve zihni ferasete sahip bir kişinin dini önder olarak kabul edildiği de görülebilmektedir. Çalışmamızın konusu olan Ahmet İslamoğlu'nun yaşadığı Develi'de, askerlik yaptığı kasabada ve görev yaptığı mekanlarda oldukça derin bir nüfuza sahip olduğu görülmüştür. Ahmet İslamoğlu'nun Allah'la irtibatını samimiyet içerisinde yaşadığına inanma ve onun anlattıklarını dinin kendisi olarak görme eğilimi dikkat çekmiştir.
Develi halkının, Kur'an ve sünnette dini bir hükmü aramak yerine kolay olanı seçip, bir otoritenin etkisi altına girmeyi tercih ettiklerinde, bu durum dinin doğru yaşanmasını tehlikeye düşürebilmektedir. Çünkü hükümlerin kişisel algıdan dolayı bazen yanlış yorumlanabilmesi de mümkün olabilmektedir. Tek bir kişiye dini otorite sorumluluğunun yüklenmesi gibi ağır bir yükü bir dönem Ahmet İslamoğlu'nun taşıması da manidardır.
Bir dini otoriteye bağlılığın özelde Develi, genelde bütün Anadolu kasabalarında yani taşrada ne şekilde olduğu da bu çalışmanın yardımıyla ortaya konmuştur .Araştırmada Ahmet İslamoğlu'nun görüşlerini hiç eksiksiz tatbik edenlerin dini eğitim almamış kişiler olduğu anlaşılmıştır. Dini yüksek eğitim almış kişilerin Ahmet İslamoğlu'na saygı duymakla birlikte bazı koymuş olduğu hüküm ve yasakları uygulamadığı  ya da bir dönem toplumsal heyecanın etkisiyle uygulasalar bile daha sonra dini hükümlerle uyumsuz olduğunu gördükleri için bundan vazgeçtikleri,  gözlemlenmiştir.
Develi'de Ahmet İslamoğlu'nun vaaz ve sohbetlerinde bulunan kişilerin yanısıra onu hiç dinlemeyenlerinde ona saygı duyuyor olmaları, taşrada bir düşünce ve davranışın tüm toplumu kapsadığını göstermesi açısından anlamlı bulunmuştur. Araştırmada, taşrada yaşayan insanların bir dini otoriteye bağlılığının, etkilenme şekillerinin ve yaşadıkları değişimin din sosyolojisi bakımından incelemesi yapılmıştır.

Abstract:
In the thesis, the life forms of religion, the influence and change of religious authority in Develi, an Anatolian town, were studied. Determined participants were interviewed in order to examine the ways that Ahmet Islamoglu, who lived in Develi, was perceived as religious authority by the people in Develi.
The adherence to classical authority and a leader appears to be strict in the countryside compared to modern city life. In addition to this, it is known that structuring, stratification, the relationship established with life and the world, and the relationship with the others and himself/herself are more intense. It can also be seen that a person, who has knowledge, wisdom and mind, is considered as religious leader in the countryside where beliefs and emotions are so intense. The extraordinary influence of Ahmet Islamoglu, who is the subject of the thesis, was observed in Develi, where he lived, the town where he served in the military and the places where he served. The tendency to believe that Ahmet Islamoglu lived his faith to Allah sincerely and to consider his sermons as religion itself, was attracted attention.
In case the people in Develi prefer to be under the influence of a religious authority by choosing easy way instead of seeking a religious provision in the Qur'an and Sunnah, this situation can jeopardize righteousness of religion. Because of the fact that it is possible to misinterpret the religious provisions occasionally due to personal perception. It is also meaningful for Ahmet Islamoglu to bear such a heavy burden on a single person some period as the responsibility of religious authority.
The devotion to a religious authority happens in which way, particularly in Develi and generally in all Anatolian provinces, was revealed with the help of this thesis. It was understood in the study that the persons, who apply completely the views of Islamoglu, do not have religious education. It was observed that the persons with higher religious education respected Islamoglu, but they did not apply some the provisions and prohibitions imposed by Ahmet Islamoglu or if even applied the provisions and prohibitions under the influence of social excitement, then abandoned them because of the fact that these persons evaluated them as incompatible with religious provisions.
The fact that persons participated in Ahmet Islamoglu's sermons and conservations in Develi, as well as persons who never participated in, respect Islamoglu, was found to be significant in terms of showing that a thought and behaviour in the countryside encompasses the whole society. In the thesis, the commitment to a religious authority of the people live in the countryside, the way they are affected and the changes they experience, was examined in terms of sociology of religion.