Deksketoprofen ve ibuprofen'in insan plazmasında yeni nesil ekstraksiyon teknikleri ile ayrılması ve HPLC ile tayini
Determination of dexketoproen and ibuprophen in human plasma with new generation extraction techniques and determination BY HPLC
Yazar: DÖNAY YUVALI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM NARİN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Analitik kimya = Analytical chemistry ; Deksketoprofen = Dexketoprofen ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Plazma = Plasma ; Supramoleküler kimya = Supramolecular chemistry ; Ters faz kromatografisi = Reverse phase chromatography ; Yeşil kimya = Green chemistry ; İbuprofen = Ibuprofen ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Bu çalışmada non steroidal antiinflamatuvar ilaçlardan sıklıkla kullanılan Deksketoprofen ve İbuprofen'in insan kan plazmasından ayrımına yönelik yeni ekstraksiyon yöntemlerinin geliştirilmesi ve Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi (HPLC) ile kantitatif tayinlerinin yapılması amaçlanmıştır.
Deksketoprofenin insan plazmasından ayırımı için, supramoleküler çözücü temelli sıvı faz ekstraksiyon yöntemi geliştirilmiştir. Sıvı faz mikroekstraksiyon yöntemi için optimum pH, dekanoik asit, tetrahidrofuran ve ekstraksiyon süresi belirlendikten sonra plazma örneklerine deksketoprofen eklenerek kromatografik analizleri yapıldı. Yöntem gönüllü hastalardan alınan kan örneklerine başarı ile uygulandı. Geliştirilen sıvı faz ekstraksiyon yönteminin plazma ortamında gözlenebilme sınırı (GS) ve tayin sınırı (TS) sırasıyla 12,8 ve 38,8 ng/mL olarak hesaplanmıştır. Yöntemin % bağıl standart sapması %3,7 dur.
İbuprofenin insan plazmasından ayırımı için, manyetik C-dot@grafen oksit nanokompoziti sentezlendi ve sentezlenen adsorbanın karakterizasyonu yapılmıştır. Manyetik C-Dot@grafen oksit ile katı faz ekstraksiyon yöntemi geliştirildi. Yöntem için optimum pH, adsorban miktarı, elüent türü, elüent hacmi ve ekstraksiyon süresi belirlendikten sonra plazma örneklerine ibuprofen eklenerek kromatografik analizleri yapıldı. Yöntem gönüllü hastalardan alınan kan örneklerine başarı ile uygulandı. Geliştirilen katı faz ekstraksiyon yönteminin plazma ortamında gözlenebilme sınırı ve tayin sınırı sırasıyla 160,0 ve 510,0 ng/mL olarak hesaplandı. Yöntemin % bağıl standart sapması %3,9 olarak hesaplanmıştır.
Deksketoprofen için geliştirilen sıvı faz mikroekstraksiyon yönteminin ve ibuprofen için geliştirilen katı faz ekstraksiyon yönteminin insan plazmasından yapılacak kantitatif ilaç analizlerinde kullanılabillir yeni yöntemler olduğu kanaatine varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to develop new extraction methods for the separation of dexketoprofen and ibuprofen from non-steroidal antiinflammatory drugs from human blood plasma and to perform quantitative determination by High Pressure Liquid Chromatography (HPLC).
For the separation of dexketoprofen from human plasma, a supramolecular solvent based liquid phase extraction method was developed. After the determination of optimum pH, decanoic acid, tetrahydrofuran and extraction time for liquid phase microextraction method, dexketoprofen was added to plasma samples and chromatographic analyzes were performed. The method was successfully applied to blood samples taken from volunteer patients. The limit of detection and limit of quantification of the liquid phase extraction method in plasma were 12.8 and 38.8 ng/mL, respectively. The relative standard deviation of the method is 3.7 %.
For separation of ibuprofen from human plasma, magnetic C-dot graphene oxide nanocomposite was synthesized and characterization of the synthesized adsorbent was performed. Solid phase extraction method with magnetic C-Dot® graphene oxide was developed. After determination of optimum pH, adsorbent amount, eluent type, eluent volume and extraction time, ibuprofen was added to plasma samples and chromatographic analyzes were performed. The method was successfully applied to blood samples taken from volunteer patients. The limit of detection and limit of quantification of the developed solid phase extraction method in plasma were calculated as 160.0 and 510.0 ng/mL, respectively. The relative standard deviation of the method was calculated to be 3.9%.
It was concluded that liquid phase microextraction method developed for dexketoprofen and solid phase extraction method developed for ibuprofen are new methods that can be used in quantitative drug analysis from human plasma.