İnflamatuar barsak hastalıklarında eklem tutulum sıklığı, tedavisi ve hastalığın prognozuna etkisinin değerlendirilmesi
The joint involvement frequency i̇n i̇nflammatory bowel di̇sease and its effect on treatment and prognosis
Yazar: ELİF YİVLİ
Danışman: DOÇ. DR.TURAN ÇALHAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Artrit = Arthritis ; Ağrı = Pain ; Crohn hastalığı = Crohn disease ; Eklem ağrısı = Arthralgia ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Spondiloartrit = Spondylarthritis ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Sultangazi Haseki E.A.H Gastroenteroloji kliniğine inflamatuar barsak hastalığı (İBH) tanısıyla takibi olan hastalarda eklem tutulum sıklığını, eklem tutulum tipini, İBH ile ilgili çeşitli parametreler ile olan ilişkisini ve hastalık prognozuna olan etkisini tespit etmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi gastroenteroloji kliniğinde 01.01.2018-31.12.2021 tarihleri arasında inflamatuar barsak hastalığı tanısı ile takip edilen hastalar retrospektif olarak incelendi ve çalışmaya 117 ülseratif kolit, 76 Crohn hastalığı, 8 indetermine kolit kesin tanısıyla takip ve tedavi edilen toplam 201 hasta dahil edildi. Hastaların dosya arşivlerinden ve hastane otomasyon sisteminden sosyodemografik özellikleri (yaş, cinsiyet, aile öyküsü), hastalık tipi (Crohn, ülseratif kolit, indetermine kolit), hastalık süresi, tanı anı yaşı, sigara kullanımı (paket/yıl), operasyon öyküsü, İBH için aldığı tedaviler (mesalazin, kortikosteroid, azatiopurin, biyolojik ajanlar) kaydedildi. Ülseratif kolitli hastalar Montreal sınıflandırması ile anatomik tutulum yerlerine göre sınıflandırıldı. Crohn hastaları da Montreal sınıflandırması ile hem anatomik, hem de hastalık davranış şekillerine göre sınıflandırıldı. Eklem tutulumu değerlendirmesinde romatoloji kayıtları ve radyoloji raporları esas alındı. Eklem tutulum varlığı ve tipi ile hastaların demografik, klinik ve laboratuvar parametreleri, endoskopik ve klinik skorları, ilaç kullanımı ve anti TNF ihtiyacı arasındaki ilişki araştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya İBH tanısı ile takip edilen 117 (%58,2) ülseratif kolit,76 (%37,8) Crohn hastalığı ve 8 (%4), indetermine kolit olmak üzere toplam 201 hasta dahil edildi. Tüm İBH'lerin 128'i(%63,7) erkekti ve yaş ortancaları 41,0 (32,0-52,5) yıl idi. Hastaların %7'sinde ailede İBH öyküsü mevcutken, tüm hastaların %37,8'i aktif sigara içiyordu. Çalışmaya alınan ülseratif kolitli hastaların İBH ile ilişkili operasyon öyküsü bulunmazken, Crohn hastalarının 21'inde (%27,6) operasyon öyküsü saptandı. Çalışmaya dahil edilen toplam 201 hastadan indetermine kolit vakası olan 8 hasta eklem tutulumu açısından karşılaştırmaya dahil edilmemiş olup değerlendirilen 193 hastada eklem tutulum sıklığı %20,2 oranında saptandı. Crohn hastalığında ve kadın cinsiyette eklem tutulumu anlamlı olarak yüksek saptandı (sırasıyla; p=0,038, p=0,043). Biyolojik ajan tedavisi eklem tutulumu olan hastalarda anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0,034). Deri tutulumu ve HLA-B27 pozitifliği, eklem tutulum olan hastalarda anlamlı olarak daha yüksek izlendi (sırasıyla p=0,032,p=0,01). Eklem tutulumu olan ve olmayanların klinik ve endoskopik skorları arasında anlamlı fark izlenmedi. Hastaların %10,3'ünde periferik eklem tutulumu mevcuttu. Periferik eklem tutulumu Crohn ve kadın hastalarda anlamlı olarak yüksek saptandı (sırasıyla; p=0,046, p=0,027). Hastaların %9,8'inde aksiyel eklem tutulumu mevcuttu. Aksiyel eklem tutulumu olan hastalarda HLA B-27 pozitifliği, sedimentasyon ve CRP değeri anlamlı yüksek izlendi (sırasıyla; p<0,001, p=0,034, p=0,042).
	Sonuç: İnflamatuar barsak hastalıklarında eklem tutulumu sık görülen ekstra intestinal bir bulgudur. Crohn hastalarında ülseratif kolite oranla daha sık eklem tutulumu görülmektedir. Hastalık aktivitesi ile eklem tutulumu ve tutulum tipi arasında ilişki görülmedi. Eklem tutulumu kadınlarda daha sık ve özellikle aksiyel eklem tutulumu olanlarda HLA-B27 daha yüksek saptandı. Ayrıca eklem tutulumu daha fazla biyolojik ajan kullanımı ile ilişkili bulundu. Tüm bu sonuçlar İBH hastalarının eklem tutulumu ve diğer EİM'ler açısından yakın takip edilmesinin önemine işaret etmektedir. Sonuçlarımızın genelleştirilmesi için çok merkezli ve daha fazla hasta üzerinde yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to determine the frequency and type of joint involvement, its relationship with various parameters related to inflammatory bowel disease (IBD), and its effect on disease prognosis in patients followed up in Sultangazi Haseki E.A.H Gastroenterology clinic with the diagnosis of İBD
Material – Method: Patients who were followed up with the diagnosis of İBD between 01.01.2018 and 31.12.2021 at the Health Sciences University, Haseki Training and Research Hospital gastroenterology clinic were retrospectively analyzed and total of 201 patients, who were followed up and treated with a definitive diagnosis of 117 ulcerative colitis, 76 Crohn's disease, 8 indeterminate colitis, were included in the study. Sociodemographic characteristics (age, gender, family history), disease type (Crohn's disease, ulcerative colitis, indeterminate colitis), disease duration, age at the time of diagnosis, smoking (pack/year), operation history, and the treatments (mesalazine, corticosteroid, azathioprine, biologic agents) for IBD were recorded from file archives and hospital automation system. Patients with ulcerative colitis were classified according to the anatomical sites of involvement with the Montreal classification. Crohn's patients were also classified according to both anatomical and disease behavior patterns with the Montreal classification. Rheumatology records and radiology reports were based on the evaluation of joint involvement. The relationship between the presence and type of joint involvement with the demographic, clinical and laboratory parameters of the patients, endoscopic and clinical scores, drug use and anti-TNF need were investigated.
Results: A total of 201 patients, including 117 (58,2 %) ulcerative colitis, 76 (37,8 %) Crohn's disease, and 8 (4 %) indeterminate colitis, followed with the diagnosis of IBD were included in the study. Of all IBD's, 128 patients (63, 7 %)  were male and their median age was 41,0 (32,0-52,5) years. 7 % of the patients had a family history of IBD and 37,8% of all patients were active smokers. While ulcerative colitis patients included in the study did not have an operation history associated with IBD, an operation history was found in 21 (27,6 %) Crohn's patients. Among the 201 patients included in the study, 8 patients with indeterminate colitis were not included in the comparison in terms of joint involvement, and the frequency of joint involvement was found to be 20,2 % in 193 patients evaluated. Biological agent usage was found to be significantly higher in patients with joint involvement (p=0,034). Skin involvement was significantly higher in patients with joint involvement (p=0,032) . HLA-B27 positivity was found to be significantly higher in patients with joint involvement (p=0,01). There was no significant difference between the clinical and endoscopic scores of those with and without joint involvement. Peripheral joint involvement was present in 10,3 % of the patients. Peripheral joint involvement was found to be significantly higher in Crohn's and female patients (respectively, p=0,046, p=0,027). Axial joint involvement was present in 9,8 % of the patients. HLA B-27 positivity, sedimentation and CRP values were significantly higher in patients with axial joint involvement (respectively; p<0,001, p=0,034, p=0,042).
Conclusion: Joint involvement is a common extra-intestinal finding in inflammatory bowel diseases. Joint involvement is more common in patients with Crohn's disease than ulcerative colitis. There was no relationship between disease activity with joint involvement or type of joint involvement. Joint involvement was more common in women, and HLA-B27 was found higher especially in those with axial joint involvement. In addition, joint involvement was found to be associated with more biological agent use. All these results point to the importance of close follow-up of IBD patients in terms of joint involvement and other EIMs. Multicentric studies with more patients are needed to generalize our results.