Bölgemizdeki tip 2 diyabet hastalarının diyabet bilinci ve tedavi uyumlarının hastalık seyri ile ilişkisinin araştırılması
The research on the relationship between the awareness of type 2 diabetes patients in our region as well as their disease compliance and the course of the disease
Yazar: ELİFNUR AVCI
Danışman: PROF. DR. TESLİME AYAZ
Sağlık Bakanlığı / Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve amaç : Diabetes mellitus (DM) kan şekeri yüksekliği ile karakterize ve birçok organ tutulumuna neden olabilen kronik metabolik bir hastalıktır. DM gibi kronik hastalıklar, uzun süreli ve karmaşık bir tedavi sürecine sahip olması, yaşam tarzında değişikliklere sebep olması, birtakım kısıtlamaları beraberinde getirmesi, meydana getirdiği komplikasyonlar nedeniyle yaşam kalitesinde düşüşe sebep olması gibi pek çok açıdan kişiyi etkilemekte, hastalığı kabullenme ve uyum problemleri yaşanmasına neden olmaktadır. Yaptığımız çalışmada RTEÜ eğitim ve araştırma hastanesi dahiliye ve yandal polikliniklerine başvuran hastalara gözlem altında anket uygulanması aracılığı ile sorular yöneltilmiş ve cevaplar ile laboratuvar testleri kıyaslanarak tedavi uyumu ve hastalık bilinci ile hastalık seyri arasında ilişkilendirme yapılmıştır. 
Materyal ve Metod: Araştırmamız kontrollü tanımlayıcı bir çalışma olup hastanemiz dahiliye ve yandal polikliniklerine 01/06/2023-01/01/2024 tarihleri arasında başvuran en az 3 aydır tanısı olan 500 tane tip 2 diabetes mellitus hastalarına gözlem altında yanıtlama aracılığı ile anket yöntemi ile yapılmıştır. Anket yapılan hastaların eş zamanlı olarak boy-kilo, bel ve kalça çevresi, hba1c düzeyi, lipit profili, böbrek fonksiyon testleri, karaciğer fonksiyon testleri, tit, b12, ferritin, folat düzeyi bakılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan 500 diyabet hastasının 284'ü (%56,8) kadın, 216'sı (%43,2) erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 59,7±13,1'idi. Katılımcılardan 382' i (%76,4) evli , 16'sı (%3,2) bekar, 20'si (%4) boşanmış , 82'sinin (16,4) eşi vefat etmişti. Eğitim durumu açısından katılımcıların yaklaşık yarısı (%53,4) ilköğretim mezunu idi. Araştırmaya katılanların yaklaşık yarısının aylık gelir düzeyi asgari ücretin altında idi. Sigara kullanımı %17,2; alkol kullanımı %5,2 olarak saptandı.
Hastaların Hba1c ortalaması 7,7 ±1,59 idi. 
Morisky puan ortalaması 5,4±1,7 olarak saptandı. Diyabet hastalarının 259'unda (%51,8) düşük uyum, 172'sinde (%34,4) orta uyum, 69'unda (%13,8) iyi uyum bulundu.
Hastalarının Morisky uyum kategorileri ile HbA1C değerleri karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak önemli fark saptandı (p<0,001). HbA1C değerleri Morisky uyum kategorisi düşük olanlarda en yüksek olarak saptanırken, iyi uyuma sahip olanlarda en düşük tespit edildi.  Hastalarını yaklaşık yarısının (%48,2) tanı yılı >10 yıl idi. Hastaların yarısı (%49,4) tanıyı bazı şikayetlerinden şüphelenerek gittiği polikliniklerde tesadüfen almıştır. 
Tanı alındığındaki endişe durumu dağılımına bakıldığında çok endişeli olan 150 (%30,0) hasta, biraz endişeli olan 185 (%37,0) hasta ve endişe yaşamayan 165 (%33,0) hasta bulunmaktaydı. Tanı sonrası hastaların 185'i (%37,0) diyabet eğitimi almazken, en yüksek oranda (%34,4) dahiliye uzmanından eğitim almıştır. Hastaların yaklaşık yarısı (%47,8) bilgi düzeyini orta olarak nitelendirmekteydi. Şu anda kullanılan diyabet tedavisine bakıldığında, 257 (%51,4) hasta oral antidiyabetik, 106 (%21,2) hasta insülin, 123 (%24,6) hasta insülin + oral antidiyabetik ve 14 (%2,8) hasta insülin + diğer (GLP1 analoğu vb.) kullanmaktaydı.
Sonuç: Tip 2 diyabetes mellitus tanısı alan hastaların ilaç tedavisine uyumunu ve bunun hastalık seyri ile ilişkisini incelemek amacıyla yaptığımız çalışmada Morisky 8 maddeli ilaca uyum ölçeğinin ortalama puanı 5,4±1,7 olarak bulunmuştur. HbA1C değerleri Morisky uyum kategorisi düşük olanlarda en yüksek olarak saptanırken, iyi uyuma sahip olanlarda en düşük HbA1C değerleri tespit edildi.  Diyabet tedavisi oral antidiyabetik olanların iyi uyum yüzdesi, tedavisi insülin + oral antidiyabetik olanlara göre önemli düzeyde yüksektir.
Anahtar kelimeler :Tip 2 diyabetes mellitus , morisky-8, uyum, hba1c

Abstract:
Introduction and Purpose: Diabetes mellitus (DM) is a chronic metabolic disease which is characterized with hyperglycemia, and which may cause multiple organ involvement. Chronic diseases such as DM affect people since they require long term and complicated treatment processes as well as changes in and limitations to lifestyle, and also because they cause reduced quality of life due to disease induced complications, all of which negatively affect people in the course of acceptance and compliance with the disease. In this study, a questionnaire method was conducted which contained the process of asking patients, who applied to internal diseases major and minor polyclinics at RTEU Training Research Hospital, a certain number of questions while under observation. By comparing their answers to lab test results, this research is conducted in order to find the relationship between compliance with medication as well as disease awareness and the course of disease. 
Material and Method: This research is a controlled descriptive study. The research is conducted by using the method of questionnaire, which contained a number of questions to be answered, while under observation, by 500 patients with type 2 diabetes mellitus diagnosis for at least 3 months, and who applied to internal diseases major and minor polyclinics in our hospital between the dates 01/06/2023 and 01/01/2024. Patients' weight-height measurements and waist-hip circumference, hba1c level, lipid profile, kidney function tests, urinanalysis , b12, ferritin, and folate levels are done simultaneously.
Findings: 284 (56,8%) women and 216 (43,2%) men, making a total of 500 diabetes patients, participated in the study. The average age of the patients was 59,7±13,1. 382 (76,4%) participants were married, 16 (3,2%) were single, 20 (4%) were divorced, and 82 (16,4%) lost their partners. Approximately half of the participants (53,4%) were primary education graduates. Approximately the income of the half of the participants was below minimum wage. It is found that 17,2% of the participants were smokers and 5,2% were consuming alcohol. 
The average Hba1c of patients was 7,7 ±1,59.
It is determined that Morisky point average was 5,4±1,7. It is found that 259 (51,8%) of the patients had low compliance, 172 (34,4%) had medium compliance, and 69 (13,8%) had low compliance.
When Morisky compliance categories and HbA1C values of the patients are compared, a statistically significant difference is found (p<0,001). While HbA1C values are detected to be the highest in patients with low Morisky compliance category, HbA1C values are detected to be the lowest in patients with good compliance. 
Time of diagnosis of almost half of the patients (48,2%) was >10 years. Half of the patients (49,4%) was diagnosed incidentally when they visited polyclinics upon suspicion of some of their problems. 
Anxiety state of the patients at the time of diagnosis shows that 150 (30,0%) of the patients were very anxious, 185 (37,0%) were mildly anxious, and 165 (33,0%) were not anxious. Following diagnosis, 185 (37,0%) of the patients did not seek diabetes education but among the rest, the highest number of patients (34,4%) sought diabetes education from an internal diseases specialist. Approximately half of the patients (47,8%) declared their level of knowledge was medium. Taking into account the current diabetes treatment, 257 (51,4%) of the patients were using oral antidiabetic, 106 (21,2%) were using insulin, 123 (24,6%) were using insulin + oral antidiabetic, and 14 (2,8%) were using insulin + other (GLP1 analog). 
Result: In this study, conducted with the purpose of analyzing the drug therapy compliance of patients with type 2 diabetes mellitus diagnosis and its relationship with the process of  
 
disease, it is found that average point of compliance scale to 8-component Morisky medication is 5,4±1,7. While HbA1C values are detected to be the highest in patients with low Morisky compliance category, HbA1C values are detected to be the lowest in patients with good compliance. Good compliance percentage of patients whose diabetes treatment contained oral antidiabetic is significantly higher than patients whose treatment was composed of insulin + oral antidiabetic. 
Keywords: Type 2 diabetes mellitus, morisky-8, compliance, hba1c