Erzincan ilinde 65 yaş ve üstü bireylere yönelik bazı antropometrik vücut ölçüleri ve mutfak tasarımı
Some anthropometric measurements of 65 age and older individuals in erzincan and kitchen design for them
Yazar: SEVDA ERSOY
Danışman: PROF. DR. GALİP AKIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Fizik Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Bu çalışma Erzincan yöresindeki 65 yaş ve üstü yaşlı bireylerin antropometrik boyutlarındaki yaşlanmanın etkileri saptayarak, elde edilen antropometrik veriler ile yaşlı bireylerin yaşam standartlarını yükseltip onlara daha iyi bir ortam sağlamak için ergonomik tasarımlar geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla gerçekleşmektedir. Bu amaç doğrultusunda Erzincan ilinde 200 erkek, 200 kadın toplam 400 bireyden alınan ölçüler 4 ayrı yaş grubunda incelenmiştir. Cinsiyetlere ayrılan her yaş grubu 50'şer bireyden oluşmaktadır. Araştırmamızda bireylerden ağırlık, boy, sağ el yukarıda zemin parmak ucu yüksekliği, sağ el aşağıya sarkmış durumda zemin parmak ucu yüksekliği, göz yüksekliği, göbek yüksekliği, sırt - el parmak ucu uzunluğu, omuz genişliği, büst yüksekliği, oturarak göz yüksekliği, oturarak omuz yüksekliği, üstkol uzunluğu, otururken oturma yeri dirsek yüksekliği, otururken diz yüksekliği, oturma yeri üstbacak yüksekliği, otururken kalça diz uzunluğu, otururken popliteal (bacak açıklığı) uzaklık, otururken kalça genişliği, el uzunluğu, el genişliği ölçüleri alınmıştır. Bu ölçüler, Anthropometric Standardization Reference Manual (ASRM) ve International Biological Programme'ın öngördüğü teknikler doğrultusunda alınmıştır. Veriler Excel ve SPSS 13.0 programı yardımıyla bilgisayar ortamına aktarılmış ve istatistiksel analizleri yapılmıştır. Her yaş grubu ve cinsiyet için değerlendirilen bulgular tablolar ve grafikler halinde sunulmuştur.Araştırma bulgularımıza göre her iki cinsiyette de, yaşın ilerlemesine bağlı olarak ağırlıkta bir azalma olduğu gözlenmiştir. Ayrıca kadınlarda bu azalmanın erkeklere oranla daha fazla olduğu gözlenmiştir. Boy uzunluğu bakımından cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık dikkati çekmektedir. Göz yüksekliği değerlerinde cinsiyetler arasındaki fark p<0,001 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Göbek yüksekliği değerlerinde ise yaş grupları arasındaki düşüşün kadınlarda derialtı yağ dokusunda meydana gelen değişikliğe bağlı olarak daha az olduğu gözlenmiştir. Sağ el aşağıda ve yukarıda iken zemin parmak ucu mesafesi, sırt parmak ucu mesafesi ölçüsü değerlerinde erkeklerde sürekli bir düşüş söz konusu iken, kadınlarda sapmalar olduğu gözlenmiştir. Otururken alınan büst yüksekliği, göz yüksekliği, omuz yüksekliği değerlerinde yaş grupları arasında sapmalar gözlenirken, cinsiyetler arasında p<0,001 düzeyinde anlamlılık söz konusudur. Araştırma bulgularına göre omuz genişliği, üstkol uzunluğu, oturma yeri dirsek yüksekliği ölçüleri yaşlanmanın neden olduğu deformasyonlardan en az etkilenen ölçülerdir. Otururken diz yüksekliği değerleri incelendiğinde ise kadınlarda sürekli bir düşüş gözlenirken, sapmalar bu kez erkeklerde gözlenmiştir. Vücuttaki yağ dağılımda meydana gelen değişiklik nedeniyle oturma yeri üstbacak yüksekliği değerlerinde 80+ yaş aralığı dışında kadın bireyler erkeklere oranla daha yüksek sonuçlar vermiştir. Popliteal uzaklık değerlerinde ise cinsiyetler arasındaki fark test edildiğinde 65-69 yaş aralığında cinsiyetler arasındaki fark p<0,001 iken; 70-74 ve 75-79 yaş aralığında ise p<0,05 olarak bulunmuştur. Yaşlanmanın etkisiyle bireylerde meydana gelen doku sertleşmesi, mafsal romatizması gibi faktörlerden dolayı el genişliği ve uzunluğu değerlerinde yaş grupları arasında sapmalar gözlenmektedir. Araştırmamız sonucuna göre yaşlanmanın etkilerine bağlı olarak bireylerin fizyolojisinde meydana gelen gerilemeler, ergonomik açıdan uygun tasarlanmamış alanlarda olumsuz sonuçlar doğurur. Bu olumsuz koşulları en aza indirmek için yaşlı bireyin kullanacağı mutfak tasarlanırken nelere dikkat edilmesi gerektiği ortaya konulması hedeflenmektedir.

Abstract:
This study is being carried out to determine the effects of ageing in antropometric dimensions on the the individuals who are 65 years old or older in Erzincan region and for the purpose of contributing of developing ergonomic designs to increase the life conditions of old individuals and provide them a better enviroment. In accordance with this purpose the measurements, which were taken from 200 men and 200 women totally 400 individuals, in Erzincan city, has been examined in 4 different age group. Every age group whis has been seperated to genders, consists of 50 individuals. In our research, weight, height, surface finger height with right hand above, surface fingertip height with right hand hang down, eye height, shoulder height with sitting position, the length of back-hand fingertip, shoulder width, bust height, eye height with sitting position, shoulder height with sitting position, upper arm length, sitting place elbow height in the position of sitting, knee height in the position of sitting, sitting place upper-leg height, hip-knee length in the position of sitting, popliteal distance in the position of sitting, hip width in the position of sitting, hand length, hand width measurements has been taken from the individuals. This measurements has been taken according to techniques which Anthropometric Standardization Reference Manual (ASRM) and International Biological Programme anticipate. The data has been transferred to electronic enviroment with the help of Excel and SPSS 13.0 program and statistics analyses has been made. The findings, which have been evaluated for every age group and gender, have been presented in tables and graphics.According to our research findings, it has been observed that there is a decrease on weight, depending on the growing age in every gender. Moreover, it has been observed that, this decrease has been much more in women in accordance with men. A meaningful difference stands out between the genders in point of height. In the eye height assets the difference between the genders have been found meaningful which is on p<0,001 level. In umbilicus height values, the recession between the age groups has been observed less in women depending on the change in hypodermic fat tissue. It has been observed that as right hand down and up surface fingertip distance in the values of back fingertip distance measure there has been a constant decrease in men, and there has been deviations in women. In the values of bust height, eye height, shoulder height, which is taken while sitting, deviations has been observed and there is a relevance between the genders on the level of p<0,001. According to research findings, shoulder width, upper arm height, sitting place elbow height measures are the measures which are least affected from the deformation which is caused by ageing. When the knee height values in the sitting position examined, a constant decrease is being observed in women, deviations has been observed in men this time. Because of the the change in body?s fat distribution, woman individuals have given higher results with regard to men, except the age range 80+ ,in the values of sitting place upper leg height. When the difference is being tested between the genders in the popliteal length values, the difference between the gender in the 65-69 age range is p<0,001; and in 70-74 and 75-79 age range it has been found p<0,05.Because of tissue hardening and juncture rheumatism factors which happens in individuals with the affect of ageing, it is being seen deviations between the age groups in the values of hand width and height According to the result of our research, the recessions that happens in individual?s physiology depending on ageing affects, produce negative results in the areas which hasn?t been designed appropriate in ergonomic aspect. To minimize these negative conditions, it is being aimed to put forward what should be taken into consideration. When the kitchen is designed that old individuals would use.