Fenilketonürili bireyler ve sağlıklı kardeşlerinde fruktoz tüketimi ve obezite ilişkisi
Relationship between fructose consumption and obesity in phenylketonuria patients and their healthy siblings
Yazar: NİHAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL DEMİRKOL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Ergenler = Adolescents ; Fenilketonüri = Phenylketonuria ; Fruktoz = Fructose ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Obezite = Obesity ; Şeker = Sugar

Özet:
Amaç. Ergen fenilketonüri (PKU), sağlıklı kardeşleri ve ailesinde PKU olmayan sağlıklı ergenlerin fruktoz tüketimi ve obezite ilişkisini değerlendirmek. Gereç ve yöntem: 17 PKU (yaş 12,8±2,1 yıl), 19 kardeşi (yaş 14,1±3,4 yıl) ve 40 sağlıklı ergen (yaş 16,4±1 yıl)de; üç günlük besin tüketimi, fiziksel etkinlik, antropometri değerlendirildi. Bulgular: Aşırı tartılı/obez sayısı; PKU'larda 3/0, kardeşlerde 5/1, sağlıklı grupta 10/7'ydi. PKU grubu, sağlıklı grup ve kardeşlerinden anlamlı düşük protein (p=0,008 ve p=0), fenilalanin (p=0 ve p=0), yağ (p=0,006 ve p=0,013), lif (p=0,001 ve p=0,006) almıştı, enerjinin protein %'si düşük (p=0 ve p=0,001), karbonhidrat ve fruktoz %'si yüksek (tümü p=0), karbonhidratların fruktoz %'si yüksekti (p=0 ve p=0,009); sağlıklı gruptan düşük enerji (p=0,038), enerji yağ %'si (p=0,008), yüksek fruktoz (p=0,001) kullanmıştı, enerji harcaması düşüktü (p=0). Sağlıklıların, PKU kardeşlerinden yalnız enerji harcamaları yüksekti (p=0,032). Eklenmiş şeker alımı, gruplar arasında fark göstermiyordu. Tüm grupların eklenmiş şeker ve fruktoz alımı önerilerin üstündeydi. PKU'luların meyve kullanımı, kardeşleri ve sağlıklı gruptan anlamlı fazlaydı (p=0,027 ve p=0,045). Antropometri. Sağlıklıların diğer gruplardan vücut ağırlığı, BKİ, bel, kalça, üst orta kol çevresi, triseps ve subskapuler deri kıvrım kalınlıkları; PKU'lardan boy, yaşa göre ağırlık Z-skoru ve boyun çevresi; PKU kardeşlerin ise sağlıklılardan boy uzunluğu anlamlı fazlaydı. KH'ın fruktozdan gelen yüzdesi arttıkça, subskapular deri kıvrım kalınlığı artmaktaydı (p=0,029).Sonuç: Tüm grupların önerilerin üzerinde eklenmiş şeker tüketimi, bulaşıcı olmayan kronik hastalık riskini artırmaktadır. PKU grubunun, daha fazla fruktoz alımına karşın en düşük BKİ'ne sahip olması; diğerlerine göre anlamlı yüksek liften zengin meyve kullanımı, anlamlı düşük enerji, kolalı içecek ve trans yağ asiti içeren yiyecek tüketimiyle açıklanmıştır.

Abstract:
Aim: Determining the relation between fructose consumption and obesity in adolescent phenylketonuria (PKU) patients, their healthy siblings and healthy adolescents whose family is not suffering from PKU. Material and method: Three days 24-h dietary record, physical activity, sleep habits, usage of TV-computer and anthropometric measurements were assessed in 17 PKU patients (age 12,8±2,1 years), 19 siblings (age 14,1±3,4 years) and 40 healthy adolescents (age 16,4±1 years). Results: The number of overweight/obese cases were in PKU group 3/0, siblings 5/1, healthy group 10/7. PKU group consumed significant lower protein, phenylalanine, fat, fiber; had lower percentage of protein; higher percentage of carbohydrate and fructose, and percentage of fructose in carbohydrate than other groups (p<0,05). From healthy group, PKU group consumed lower energy, higher fructose; had lower percentage of fat in energy, and energy consumption (p<0,05). The energy consumption of Healthy group was higher than siblings (p<0,05). Added sugar intake did not differ between groups. Intake of added sugar and fructose in all groups was higher than recommendations. Fruit consumption in PKU group was higher than others. Anthropometry. In healthy groups, weight, BMI, waist, hip, upper-middle arm circumferences, triceps and subscapular skinfold thickness were higher than others; height, weight for age Z-score and neck circumference were higher than PKU group. Furthermore, siblings were significantly taller than healthy group. Increasing the percentage of fructose in carbohydrate, subscapular skinfold thicknes were increased (p=0,029).Conclusion: The higher consumption of added sugar than recommendations in all groups increases the non-communicable disease risk. Although higher intake of fructose in PKU group, having the lowest BMI explain with significantly more fiber-rich fruits; lower soda and foods which contain trans fatty acids consumption.