Türkiye Selçuklularında XIII. yüzyıldaki tıbbi gelişmeler
The medical developments in Turkey Seljuks in XIII. century
Yazar: ERHAN YOSKA
Danışman: PROF.DR. ALİ AKTAN ; PROF.DR. ÖZCAN AŞÇIOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
Türkiye Selçuklu Devleti Anadolu'yu doğudan batıya doğru sistemli bir şekilde elegeçirmesinden sonra, yapılan ilk iş, fethedilen yerlerde Türk- slâm fetih anlayışına uygunolarak cami, medrese gibi tebaanın günlük ihtiyaçlarının karşılanacağı tesisleri inşa etmekti.Bu anlayıştan hareket eden Türkiye Selçuklu Devleti, bu anlayış gereği Anadolu'nun büyükşehirlerinde darüşşifalar kurmuşladır. Tebaanın rahat ve huzur içinde yaşamasını kendisinevazife sayan, Türkiye Selçuklu hükümdarları vakıflar vasıtasıyla büyük darüşşifalarkurumuşlardır. lki milâdû 1206 yılında Gevher Nesibe Sultan adına Kayseri'de kurulmuş olandarüşşifadır. Kayseri'de kurulan bu darüşşifayı Sivas, Konya, Divriği, Harput, Tokat veKastamonu darüşşifaları takip etmiştir. Halkın sağlığını korumak ve öğrencilere tıp eğitimivermek amacıyla kurulan bu darüşşifaların haricinde, saraylarda Selçuklu hanedanının sağlığıile ilgili hastaneler bulunmakta idi. Ayrıca ordunun acil durumlarda ihtiyacını karşılamak içinhem seyyar hastaneler hem de merkezû yerlerde sabit hastaneler vardı. Bunun yanında ticaretiher zaman canlı tutmayı millû bir politika haline getiren Türkiye Selçuklu Devleti, yerli veyabancı tüccarın mağdur olmamaları için kervansaraylarda her türlü ihyiyaçlarının yanı sırasağlık hizmeti de sunmaktaydı.Türkiye Selçuklu tıbbı, Orta Asya Türk tıbbı ile slâm tıbbının bir senteziydi. TürkiyeSelçuklu tıbbı, Orta Asya'dan yapılan göçler vasıtasıyla bu kaynaktan beslenmekte idi. AyrıcaOrta Asya'dan Anadolu'ya gelen ticaret yolları ise Orta Asya tıbbını Anadolu'ya taşımakta idi.Orta Asya tıbbında genellikle manevû tedavi uygulanıyordu.Türkiye Selçuklu tıbbı belki de en çok slâm tıbbından beslenmiştir slâm tıbbı kaynağınınKur'ân-ı Kerim ve Hz. Peygamber'in sünneti olmasından dolayı, Türkiye SelçukluDevleti'nde uygulanma alanı bulmuştur. slâm tıbbında ise maddû tedavi uygulanmaklaberaber daha çok koruyucu hekimlik ön plana çıkmıştır.

Abstract:
After the systematic conquer of Anatolia from east worlds to west worlds by the Anatolian-Selcujian state, the first thing had been done was to build mosques, religious schools thatanswering the dily demands of people parallel with the Turkish-Isdlamic consept. Regardingto these consepts, Anatolian-Selcujian state founded ?Darusifa?s in the big city of the state inthe name of this understandings. Accepting the well- being of the community as a duty toitself , Turkish-Selcujian state established great ?Darusifa?s by the help of foundations. Thefirst one was the Darusifa which was founded in the name of Gevher Nesibe Sultan in 1206A.D. Follwing this Darusifa in Kayseri, new Darusifas were establish in Sivas, Konya,Divriği, Harput, Tokat and Kastamonu. Except this Darusifa founded to protect public healthand give medicine education, there were also hospitals related to the health of royalty. TheTurkish-Selcujian that regarding keeping trade always active as a national politics, it alsoserved health service besides the every kind of needs in Kervansaray so as not to cause thetraders? problems.Turkish-Selcujian medicine was a mixture of middle Asian and Turkish-Selcujian medicine.Turkish-Selcujian medicine was utilizing from the sources via the exiles from the middleAsian. In adition to this, the trade courses coming to Anatolia were carriying the middle Asianmedicine to Anatolia. Mostly spiritual treatment were being applied in the middle Asianmedicine, Turkish-Selcujian medicine most probably utilized from the Islamic medicinelargely. Becouse the main sources of Islamic medicine were the holly Quran and prophet?spractices, it found its application area in Turkish-Selcujian state.In Islamic medicine, besides the use of rational medicine,the protective surgery became morepredominant. Compared with many civilized nations, Turkish-Selcujian state being moredeveloped nat only in the field of economics but also in prosperity cause many medicine manto move to Anatolia. This is mostly becouse of the behaviour of the sultans who ruledaccording to the origins of turkish-Islamic concept to the medicine man.