Türkiye'de konut erişim sorunu (2000 yılı sonrası)
Affordable housing problems in Turkey (after 2000)
Yazar: İREM GÖKDUMAN
Danışman: PROF. DR. ŞAYESTE TÜLİN GÖRGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sosyal konut = Social house ; Sosyal konut politikası = Public housing policy

Özet:
Konut sorunu, konuta erişim sorunu olarak ifade edilebilir. Çalışmada 2000 sonrası dönemde yaygınlaşan "erişilebilir konut" kavramı araştırılmış ve kavramın ilkeleri ortaya konmuştur. Erişilebilir konut kavramı, yeterli barınma imkanlarına sahip uygun fiyatlı konut anlamına gelmektedir. Konuta erişim sorunu, insanların yeterli şartlarda yaşayabileceği barınma hakkına ulaşamaması anlamına gelmektedir. Bu sorunu; kentleşme, göç, ekonomi, inşaat maliyetleri, yoksulluk ve gelir dağılımı, inşaata dayalı büyüme, vatandaşlık ve doğal adet gibi faktörler tetiklemiştir. Araştırmada, sorunu tetikleyen bu etkenler irdelenmiştir. Evrensel bir sorun olan konuta erişim sorunu, gerekli müdahale ve önlemlerin alınarak çözüme ulaştırılması gereken önemli bir konudur. Çalışmanın amacı, konut erişim sorununun çeşitli yönlerden irdelenmesi ve örnek incelemelerinin çok kriterli analizinin yapılarak soruna yönelik öneriler ortaya konmasıdır. Çalışmada günümüze kadar uygulanmış Türkiye konut politikaları; cumhuriyet-1950, 1950-1980, 1980-2000 ve 2000 sonrası olmak üzere dört dönemde; konut sorunu perspektifinde incelenmiştir. Akabinde Türkiye'deki sosyal konut üretim verileri ortaya konarak sistematik karşılaştırma yapılmıştır. Aynı sistematikte konut erişimine yönelik dünyadaki politika ve yaklaşımlar incelenmiştir. Dünyadaki yaklaşımlar; konut politikaları, konut arzı ve finansman olmak üzere üç perspektiften irdelenmiştir. Uygun fiyatlı ve sosyal konut üretim payı yüksek olan ülkeler belirlenerek üretim verileri ortaya konmuştur. Konut sorununun çözümüne yönelik; finansal, ekonomik, mimari, uygulama parametrelerinin sistematik ve karşılaştırmalı irdelenmesi yöntemi ortaya konmuştur. Araştırılan metotlar Türkiye'deki inceleme sonuçları ile karşılaştırılarak ortak parametreler üzerinden bir değerlendirme yapılmıştır. Böylece konut erişim sorununa yönelik alınmış ve alınması gereken eylemler ortak perspektifte ortaya konmuştur. Konut erişim sorunu çözümüne yönelik konuta yaklaşım biçimleri ve erişilebilir konut örnekleri araştırılarak uygulama ölçeğindeki öneriler sunulmuştur. Teorik çözüm yöntemlerinin uygulamaya yansımalarının irdelenmesiyle konut erişimine yönelik öneriler, bir bütün hale getirilmiştir. Özellikle 2000 sonrası dönemde konutun metalaştığı görülmektedir. Konutun barınma ihtiyacı olarak algılanması ve erişilebilir durumda olması, konut sorununun çözülebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Günümüzde evrensel bir kriz haline gelen konut erişim sorunu, 2000 sonrası dönem ağırlıklı olmak üzere araştırmanın kapsamı oluşturulmuştur.

Abstract:
The housing problem can be expressed as a problem of affordable housing. In this study, the concept of "accessible housing," which has become widespread after 2000, has been researched, and the principles of the concept have been outlined. The concept of accessible housing refers to affordable housing with sufficient living conditions. The housing access problem means that people cannot access adequate housing facilities. This problem has been triggered by various factors such as urbanization, migration, economy, construction costs, poverty, income distribution, construction-driven growth, citizenship, and natural factors. These factors triggering the problem have been examined in the research. Being a universal issue, the housing access problem is an important subject that needs to be addressed and resolved through necessary interventions and measures. The aim of the study is to explore the housing access problem from various perspectives and present recommendations by conducting a multi-criteria analysis of sample cases. The study analyzes the housing policies implemented in Turkey until the present day, focusing on the periods of the Republic-1950, 1950-1980, 1980-2000, and post-2000, from the perspective of the housing problem. Social housing production data in Turkey is then presented, and a systematic comparison is made. Similarly, global policies and approaches to housing access are examined in a systematic manner, covering three perspectives: housing policies, housing supply, and financing. Countries with a high share of affordable and social housing production are identified, and their production data is presented. The study proposes a systematic and comparative examination of financial, economic, architectural, and implementation parameters for the solution of the housing problem. The investigated methods are compared with the results of the examination in Turkey to make a comprehensive evaluation based on common parameters. Thus, actions taken and needed for addressing the housing access problem are presented from a shared perspective. The study also explores different approaches to housing and provides examples of accessible housing at the implementation level, offering recommendations for housing access. The proposed solutions for housing access are consolidated by examining the implications of theoretical methods on practical implementation. Especially after 2000, it is observed that housing has become commodified. Perceiving housing as a basic need for shelter and ensuring its accessibility is of great importance for solving the housing problem. The housing access problem, which has become a universal crisis today, mainly focuses on the post-2000 period within the scope of this research.