Bipolar bozukluk tanılı hastalarda metabolik sendrom ve dürtüsellik ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between metabolic syndrome and impulsivity in patients with bipolar disorder
Yazar: NEVLİN ÖZKAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. CENGİZ TUĞLU
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Dürtü kontrol bozukluğu = Impulse control disorders ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome

Özet:
Bipolar bozukluk tanılı hastalarda mortalite oranı genel populasyona göre ortalama iki-üç kat fazladır. Bu oranın yüksek olmasında rol alan en önemli risk unsurlarının başında kardiyovasküler hastalıklar gelmektedir. Metabolik sendrom ise kardiyovasküler hastalık risk faktörlerinin bir araya gelmesi ile karakterizedir. Metabolik sendrom ve dürtüsellik, bipolar bozukluk tanılı hastalarda sık olarak gözlenmekte olan iki kavram olup, davranışsal ve biyolojik açıdan ortak mekanizmaları paylaşmaktadırlar. Bu tez çalışmasında, metabolik sendrom ve dürtüsellik ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Bu araştırmaya, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Balkan Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Psikiyatri polikliniğine başvuran son üç aydır remisyoda olan 125 bipolar bozukluk tanılı hasta dahil edilmiştir. Hastalara sosyodemografik veri formu, Eksen I bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11, Memphis, Pisa, Paris ve San Diego Mizaç Değerlendirme Anketi, Uluslararası Fiziksel Aktivite Formu uygulanmış, metabolik sendrom varlığı Amerikan Ulusal Kolesterol Eğitim Programı Üçüncü Erişkin Tedavi Paneli (NCEP-ATP III-A - National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III) ölçütlerine göre değerlendirilmiştir.
	Araştırmamızda metabolik sendrom görülme sıklığı % 56 idi. Yapılan regresyon analizleri sonrasında metabolik sendromu olan hastalarda Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 toplam puan ortalamasının (OR=1,192 %95 güven aralığı 1,006-1,412 p=0,042) ve gün içi ortalama oturma süresinin (OR=1,073 %95 güven aralığı 1,021-1,128 p=0,005) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlendi. Metabolik sendrom parametreleri ve dürtüsellik puanları arasındaki korelasyon incelendiğinde ise sistolik kan basıncı ile dürtüsellik toplam puanı (r=0,295, p=0,001) ve dikkatte dürtüsellik alt ölçek puanı (r=0,345, p<0,001) arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptandı. Ayrıca,  diastolik kan basıncı ile toplam dürtüsellik (r=0,261, p=0,003) ve dikkatte dürtüsellik  (r=0,301, p=0,001) puanları arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi.
	Araştırmamızın sonuçlarına göre dürtüselliği yüksek olan ve sedanter yaşayan bipolar bozukluk hastalarında metabolik sendrom gelişme riskinin daha fazla olduğu saptanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, dürtüsellik, metabolik sendrom

Abstract:
Patients with bipolar disorder have two-three times more mortality rate than general population. Cardiovascular diseases are the leading cause of deaths in bipolar disorder. Metabolic syndrome is a cluster of the risk factors of cardiovascular disease.
Metabolic syndrome and impulsivity are both common among patients with bipolar disorder and they share the common mechanism in behavioural and biological aspects. The aim of this study is to evaluate the relationship between metabolic syndrome and impulsivity. 
125 bipolar patients who are in the remission period for the last three months and followed in Trakya University Hospital psychiatry outpatient clinic were included in this study. Sociodemographic data questionnaire, the Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I Disorders (SCID), Barratt Impulsivity Scale (BIS-11), Temperament Evaluation of the Memphis, Pisa, Paris and San Diego-Autoquestionnaire (TEMPS-A), International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) were performed to patients and presence of metabolic syndrome is determined by NCEP-ATP III-A (National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III). 
The prevalance of metabolic syndrome was 56% in our study. The total score of the Barratt impulsivity scale-11 (OR=1,192 95% confidence interval 1,006-1,412 p=0,042) and daily sitting time of the patients (OR=1,073 %95 confidence interval 1,021-1,128 p=0,005) with metabolic syndrome was found significantly higher. The correlation between the parameters of metabolic syndrome  and impulsivity scores was examined and statistacally significant positive correlation was found between sistolic blood pressure-total impulsity score (r=0,295, p=0,001) and sistolic blood pressure- attention impulsivity score (r=0,345, p<0,001). Furthermore, statistacally significant positive correlation was found between diastolic blood pressure-total impulsity score (r=0,261, p=0,003) and diastolic blood pressure- attention impulsivity score (r=0,301, p=0,001). 
	According to the results of our study, patients with bipolar disorder who have higher impulsivity and sedanter life style are at higher risk of metabolic syndrome. 

Key words: bipolar disorder, impulsivity, metabolic syndrome