Bazı ticari ve ham, çam ve çiçek balı örneklerinin kozmesötik potansiyellerinin incelenmesi
Investigation of cosmeceutical potentials of some commercial and raw, pine and flower honey samples
Yazar: HAVVA ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MELEK ÇOL AYVAZ
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bal, yaraların tedavisinde, enfeksiyonlarla mücadelede ve çeşitli iltihaplı hastalıkların tedavisinde modern tıbbi yöntemlerle birlikte kullanılmaktadır.Arıların bitkisel kaynaklardan topladıkları nektarları metabolize ederek oluşturdukları bal çeşitlerinin kozmetik potansiyellerinin değerlendirilmesi önemlidir. Bu tez çalışması kapsamında ticari olarak temin edilen çam ve çiçek ballarının yanı sıra doğrudan üreticiden temin edilen ham çam ve çiçek ballarının karşılaştırılmalı olarak kozmesötik potansiyelinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Folin-Ciocalteau reaktifi kullanılarak toplam fenolik içerik değerleri (120.95-753.64 µg GAE/g bal) ve hem DPPH radikali (SC50; 0.008-0.162 g/mL) hem de pirogallol red kullanılarak spektroskopik yöntemin takip edilmesiyle oksijen radikali temizleme aktivitelerine (0.654-3.096 µmol/g bal) dayanan antioksidan aktivite değerleri hesaplanmıştır. Sığır serum albümininin denatürasyonunu önleyebilme dereceleri anti-inflamatuar etkinlik olarak değerlendirilmiştir ve test edilen numunelerin çoğu 0.83 mg/mL konsantrasyonluk kısımları ile orta derecede inhibisyon potansiyeli (ortalama olarak % 15.81) göstermiştir. Balın rengi ile orantılı olacak şekilde 0.02 g/mL'lik bal kısımlarının güneş koruma faktörleri ise ortalama olarak 2.52 olarak hesaplanmış olup çam balları için hesaplanan değerler  daha fazladır. Bal numunelerinin 4 mg/mL'lık kısımlarının tirosinaz inhibisyon potansiyeli açısından değerlendirilmesiyle bulunan sonuç ortalama olarak %14 düzeyindedir. Elastaz inhibitörü olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği amacıyla yapılan test sonucunda ise numunelerin 2 mg/mL'lik kısımlarının inhibisyon oranının ham ballar için daha yüksek olmakla birlikte % 0-41 aralığında değişiklik gösterdiği ortaya konulmuştur. Test edilen bal örneklerinin kollajenaz enzimi üzerindeki inhibisyon potansiyeli değerlendirildiğinde standart kollajenaz inhibitörü olarak test edilen epigallokateşin gallata göre 1000 kat daha düşük düzeyde potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir. Sözü geçen tüm bu aktivitelerden sorumlu olabilecek fenolik bileşiklerin kantitatif olarak miktarının belirlenmesi amacıyla yapılan HPLC analizi sonrası p-OH benzoik asitin tüm test edilen ballarda değişen oranlarda (1.928-27.672 µg/g numune) varlığı tespit edilmiştir. Gallik asit, Vanilik asit, Kafeik Asit ve p-Kumarik asitler ise sadece birer bal numunesi hariç diğer bal numunelerinin tamamında tespit edilmiştir. Rosmarinik asit ise test edilen bal numunelerinin hiç birinde saptanmamıştır. 
Elde edilen tüm bu veriler farklı oranlarda dahi olsa bu ekstraktların yara, kanser, kardiyovasküler hastalıklar, iltihaplanma, kemik yıkımı ve fibroz gibi çeşitli hastalıkların tedavisinde ve ayrıca cilt yaşlanmasını önlemek amacıyla kozmetik formülasyonlar için potansiyel bileşenlerde kullanılabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Honey is used in the management of wounds, in combating infections treating and several inﬂammatory diseasesby modern medicinal methods. It is important to evaluate the cosmetic potential of the honey varieties produced by bees by metabolizing the nectar they collect from plant sources. Within the scope of this thesis, it was aimed to examine the cosmeceutical potential of commercially supplied pine and flower honeys as well as raw pine and flower honeys obtained directly from the producer.
Total phenolic content values (120.95-753.64 µg GAE/g honey) using Folin-Ciocalteau reagent and antioxidant activity values based on both DPPH radical (SC50; 0.008-0.162 g/mL) and oxygen radical scavenging activities(0.654-3.096 µmol/g honey) by following the spectroscopic method using pyrogallol red were calculated. Their ability to prevent denaturation of bovine serum albumin was evaluated as anti-inflammatory activity, and most of the samples tested showed moderate inhibition potential (average 15.81%) with their 0.83 mg/mL concentration fractions. The sun protection factors of 0.02 g/mL honey parts, proportional to the color of honey, were calculated as 2.52 on average, and the values calculated for pine honeys were higher. Evaluation of 4 mg/mL portions of honey samples in terms of tyrosinase inhibition potential, results in an average of 14%.Similarly, as a result of the test carried out to determine whether it can be evaluated as an elastase inhibitor, it has been revealed that the inhibition rate of 2 mg/mL portions of the samples is higher for raw honey, but varies in the range of 0-41%. When the inhibition potential of the tested honey samples on the collagenase enzyme was evaluated, it was determined that it had a potential 1000 times lower than epigallocatechin gallate, which was tested as a standard collagenase inhibitor.After the HPLC analysis carried out to quantitatively determine the amount of phenolic compounds that may be responsible for all these activities, the presence of p-OH benzoic acid in varying proportions (1.928-27.672 µg/g sample) was determined in all tested honeys. Gallic acid, vanillic acid, caffeic acid and p-coumaric acids were detected in all honey samples except one honey sample each.Rosmarinic acid was not detected in any of the honey samples tested.
All these data, albeit in different proportions, suggest that these extracts can be used in the treatment of various diseases such as wounds, cancer, cardiovascular diseases, inflammation, bone destruction and fibrosis, and also as potential ingredients for cosmetic formulations to prevent skin aging.