Hematopoietik kök hücre transplantasyonu uygulanan erişkin hastalarda egzersiz programının fiziksel ve kognitif fonksiyonlar ile yaşam kalitesine etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of exercise program on physical and cognitive functions and quality of life in adult patients undergoing hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: VESİLE YILDIZ KABAK
Danışman: PROF. DR. TÜLİN DÜGER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Biliş = Cognition ; Egzersiz = Exercise ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Çalışmamızın amacı, hematopoietik kök hücre transplantasyonu (HKHT) öncesinden başlanarak hastanede yatış boyunca uygulanan, taburculuk sonrası ev programı ile nakil sonrası 100 güne kadar devam eden, bireysel egzersiz programının etkinliğinin belirlenmesidir. Çalışmaya toplam 50 birey dahil edildi ve katılımcılar basit randomizasyon ile müdahale grubu (MG, n=25) ve kontrol grubu (KG, n=25) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Katılımcılar HKHT öncesi, taburculukta ve HKHT sonrası 100. gün olmak üzere üç farklı zamanda değerlendirildi. Bireylerin kardiyopulmoner egzersiz kapasiteleri, fiziksel fonksiyonları, kas kuvvetleri, kognitif fonksiyonları, yaşam kaliteleri, yorgunluk ve emosyonel durumları değerlendirildi. MG'na aerobik, kas kuvvetlendirme, endurans ve gevşeme egzersizleri hastanede yattığı süre boyunca uygulandı ve bu egzersizler ile yürüyüş programı taburculuk sonrası ev programı olarak önerildi ve fizyoterapist tarafından 100. güne kadar en az iki kez kontrol edildi. Taburculuk ölçümlerinde periferal kas kuvveti ve yaşam kalitesi düzeyi MG'nda KG'na göre daha yüksek iken, yorgunluk şiddeti daha düşüktü (p˂0,05). 100. gün kontrollerinde, egzersiz programının fonksiyonel egzersiz kapasitesi, periferal kas kuvveti, yaşam kalitesi ve yorgunluk üzerine pozitif etkilerinin devam ettiği bulundu (p˂0,05). Ayrıca, HKHT sonrası komplikasyon gelişme oranı da MG'nda KG'ndan % 32 daha düşüktü (p˂0,05). Sonuç olarak, bireysel ve fizyoterapist gözetiminde uygulanan egzersiz programının HKHT boyunca bireylerin fiziksel fonksiyonları, klinik durumu, yorgunluk ve yaşam kalitesine olumlu etkileri vardır ve bu etkiler HKHT sonrası 100 güne kadar devam etmiştir. HKHT uygulanan bireylere yönelik egzersiz programları bireylerin performansı, klinik ve hematolojik durumuna göre dinamik bir şekilde uygulanmalı ve günlük olarak planlanmalıdır.

Abstract:
The aim of this study was to determine effectiveness of an individual exercise program by starting before hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) and was performed through hospitalisation and continued with home exercise program after discharge up to 100 days after transplantation. Totally 50 patients were included in this study and participants were assigned to two groups as intervention group (IG, n=25) and control group (CG, n=25) with simple randomization. Participants were assessed at three time points: before HSCT, at the discharge and at the 100th day after HSCT. Functional exercise capacity, physical functions, muscle strength, cognitive functions, quality of life, fatigue, and emotional status of the individuals were assessed. For IG, aerobic, muscle strengthening, endurance and stretching exercises were performed through hospitalization and these exercises and walking program were advised as home exercise program after discharge, which was controlled by a physiotherapist at least two times up to 100th day. At the disharge, while peripheral muscle strength and quality of life level was higher in IG than CG, fatigue severity was lower in IG (p˂0.05). At the 100th day, it was found that positive effects of the exercise program on cardiopulmonary exercise capacity, peripheral muscle strength, quality of life, and fatigue continued when compared with CG (p˂0.05). Moreover, complication rate after HSCT was 32% lower in IG than CG (p˂0.05). As a result of our study, an exercise program continued up to 100 days after HSCT which is individual and supervised by a physiotherapist has positive effects on physical functions, clinical status, fatigue, and quality of life throughout HSCT. Exercise programs for individuals undergoing HSCT should be performed dynamically, planned daily, according to the individuals' performance, clinical and hematologic status.