Nietzsche'nin sanat anlayışı ve tragedya eleştirisi
Nietzsche's undestanding of art and criticism of tragedy
Yazar: AYŞE NUR BAYRAM
Danışman: PROF. DR. YAVUZ KILIÇ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Apollon kültü = Apollon cult ; Dionysos = Dionysian ; Eleştiri = Criticism ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; Sanat = Art ; Trajedi = Tragedy ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Felsefe tarihinin belki de en cesur filozofu olan Nietzsche, felsefesinde ilk olarak sanata yönelmiştir. Bunun ana nedeni yaşamdır, çünkü o sanatta yaşamın bir yansımasını görmüştür. Nietzsche daha özel olarak tragedya sanatına yönelmiş ve bunu yaşamı olumlayan bir sanat olarak değerlendirmiştir. Bu yüzden Yunan tragedyasına yönelen Nietzsche, belli başlı tragedya yazarlarını ve eserlerini ele almıştır. Tezde bu eleştirilerin temelinin neye dayandığı gösterilmeye çalışılmıştır. Tezin ana amacı da Nietzsche'nin tragedya sanatı hakkındaki görüşlerini ortaya koymaktır. 
Bu amaç doğrultusunda, Tezin Birinci Bölüm'ünde Nietzsche'nin sanat anlayışını oluşturmada etkilendiği kaynaklara, yani Sokrates öncesi felsefeye bakılmıştır. Yunan dünyasındaki yaşam görüşü ile Nietzsche'nin kendi yaşam görüşü arasındaki ortak yanlar ele alınmıştır. Bu bölümde Nietzsche'nin sanat görüşünde Schopenhaur ve Wagner'in etkileri de ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca, tragedyanın en önemli iki öğesi olan Apollon ve Dionysos'un Nietzsche'nin sanat felsefesindeki yeri gösterilmeye çalışılmıştır. Bu bölümüm son kısmında ise Nietzsche'nin tragedya sanatına dair yaptığı tespitler ve görüşler ele alınmıştır. 
İkinci Bölüm'de Nietzsche'nin Schopenhauer, Wagner ve tragedya eleştirisi yapmasına neden olan Sokrates ve Platon eleştirilerine yer verilmiştir. Sanat ile yaşam arasında kurduğu bağın bir gereği olarak, Nietzsche'nin bu adların felsefe ve sanat anlayışlarına yönelik eleştirilerine yer verilmiştir.
Üçüncü Bölüm'de ise Aiskhylos, Sophokles ve Euripides tragedyaları ele alınıp değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler elbette Nietzsche'nin felsefesi doğrultusunda yapılmıştır. Nietzsche bu tragedyaları yorumlarken, onların yaşamla ve yaşamın trajik boyutuyla görülmesi gerektiğini belirtmiştir. Onun en temel eleştirisi, tragedya sanatının trajik olan yanını, mitosun ve bu sanatın en önemli unsuru olan coşkunun yitirildiğine yöneliktir.
Nietzsche için sanat yaşam için bir araçtır ya da sanat ve felsefe sadece yaşam için yararları (ve zararları) bakımından ele alınıp değerlendirilmelidir. Sanatta önemli olan yan trajik unsurların, mitosun ve coşkunun olmasıdır. Yaşamla ilgileri bakımından tragedyaları değerlendiren Nietzsche, onları toptancı bir bakışla ele alır. Oysa Nietzsche bu türden bir bakışı her zaman eleştiren bir filozoftur. Başka bir deyişle, bu tezde, Nietzsche tragedyalar hakkında bütüncül eleştiri yaparak aslında eleştirdiği şeyi kendisinin de yaptığı sonucuna ulaşılmıştır.
 
ANAHTAR KELİMELER: Nietzsche, Yaşam, Sanat, Tragedya, Apollon, Dionysos, Eleştiri

Abstract:
Nietzsche, arguably the bravest philosopher in history turned to art in his philosophy at first. The main reason of this is life, because he saw the reflection of life in art. Nietzsche particularly focused on tragedy and took it as a life affirming form of art. Therefore, he concentrated on the Greek tragedy and dealt with certain tragedy writers and their works. In this thesis, the basis of his criticism is shown. The main purpose of the thesis is to show Nietzsche's ideas on the art of tragedy.
In the first chapter, the resources which effected Nietzsche's understanding of art, in other words Pre-Socratic philosophy is examined. The common aspects between the Pre-Socratic philosophy's view of life and Nietzsche's view of life are discussed. The influence of Schopenhauer and Wagner on Nietzsche's comprehension of art is explained. Furthermore, the place of the two most important elements of tragedy, Apollon and Dionysus is shown in Nietzsche's philosophy of art. In the last part of this chapter, Nietzsche's analyses and arguments concerning the art of tragedy is explained.
In the second chapter, Nietzsche's criticism of Socrates and Plato which caused him to criticise Schopenhauer, Wagner and tragedy are expounded. As a necessary condition of his connection between art and life, Nietzsche's criticism of these figures is shown.
In the third chapter, the tragedies of Aeschylus, Sophocles and Euripides are interpreted. These interpretations are made in accordance with Nietzsche's philosophy. Nietzsche indicated the necessary bond of these tragedies with life and tragic aspect of life while interpreting them. His main criticism is that the tragic aspect of the art of tragedy and ecstasy, the primary element of mythos and tragedy are lost. 
In Nietzsche's view, art is an instrument for life or art and philosophy must be evaluated only regarding their advantages (or disadvantages). The important aspect of art is that it contains tragic elements, mythos and ecstasy. Nietzsche interprets tragedies in terms of their affinities with life and handles them from a holistic perspective. However, Nietzsche always criticised this kind of perspective. In other words, in this thesis it is argued that by making a holistic criticism of tragedies, Nietzsche himself made the very thing he criticized.

KEY WORDS: Nietzsche, Life, Art, Tragedy, Apollon, Dionysos, Criticism