Tüketime hazır bazı gıdalarda Staphylococcus aureus'un varlığı, enterotoksijenik özellikleri ile antibiyotik dirençliliğinin belirlenmesi
Occurrence, enterotoxigenic properties and antibiotic resistance of S. aureus in some ready-to-eat- foods
Yazar: DUYGU YILMAZLAR
Danışman: PROF. DR. HAYDAR ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Antibiyotik dirençliliği =   ; Enterotoksinler = Enterotoxins ; Hazır gıdalar = Prepared foods ; Staphylococcus aureus = Staphylococcus aureus

Özet:
Bu çalışma, Ankara'da satışa sunulan tüketime hazır bazı gıdalarda Staphylococcus aureus'un varlığı, enterotoksijenik özellikleri ile antibiyotik dirençliliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla her birinden 20'şer adet olmak üzere alınan (Rus salata, İtalyan salata, Tavuk salata, kadınbudu köfte, arnavut ciğer, tavuk döner, kremalı yaş pasta, kazandibi ve keşkül tatlı örneği) 180 adet örnek materyal olarak kullanılmıştır. Alınan örneklerde S. aureus'un varlığı klasik kültür tekniğine göre tespit edilmiştir. Daha sonra klasik kültür tekniğinde S. aureus olarak belirlenen suşlar PCR tekniği ile doğrulanmıştır. Doğrulanan S. aureus suşlarında PCR tekniği kullanılarak klasik enterotoksin genleri (sea, seb, sec, sed, see) ile mecA ve mecC genleri araştırılmıştır. Ayrıca S. aureus suşlarının 9 farklı antibiyotiğe karşı dirençlilikleri araştırılmıştır. Yapılan analizler sonucu toplam 13 adet S. aureus suşu izole edilmiştir. İzole edilen bu suşlardan 1'i (%5) kadınbudu köftede, 2'si (%10) arnavut ciğerinde, 1'i (%5) tavuk dönerde, 1'i (%5) tavuk salatasında, 4'ü (%20) kremalı yaş pastada, 1'i (%5) kazandibinde ve 3'ü (%15) keşkül örneklerinde saptanmıştır. Rus salatası ve İtalyan salatası örneklerinde ise S. aureus bulunmamıştır. İzole edilen toplam 13 adet S. aureus suşundan 7'sinin (%53,8) enterotoksijenik özellikte olduğu belirlenmiş olup, 4'ünün sea, 3'ünün ise sec enterotoksin genine sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca suşların hiçbirinde mecA ve mecC geni tespit edilmemiştir. Yapılan antibiyotik dirençlilik testlerinde suşlardan 8'nin (%61,53) penisiline, 6'sının sefoksitine (%46,15), 4'ünün (% 30,76) oksasiline, 3'ünün (% 23,07) eritromisin ve siprofloksasine (%23,07), 2'sinin (%15,38) klindamisine,1 izolatında (% 7,69) trimetoprim/sulfametoksazola dirençli bulunmuştur. Suşların hiçbiri gentamisin ve kloramfenikola karşı dirençli bulunmamıştır. Sonuç olarak, tüketime hazır gıdalarda bulunan enterotoksijenik S. aureus suşlarının gıda zehirlenmelerinde önemli rol oynayabileceğini göstermektedir. Bu nedenle halk sağlığının korunması ve güvenli gıda üretiminde HACCP sisteminin etkin olarak uygulanması önemlidir.

Abstract:
This study was conducted to determine the presence of Staphylococcus aureus, enterotoxigenic properties and antibiotic resistance in some ready-to-eat foods sold in Ankara. For this purpose, 180 samples, taken each of 20 (Russian salad, Italian salad, Chicken salad, kadınbudu meatballs, Albanian style liver (Arnavut ciğer), chicken doner, creamy cake, kazandibi and keşkül dessert samples), were used as sample materials. The presence of S. aureus in the samples taken was determined according to the classical culture technique. Later, the strains identified as S. aureus by the classical culture technique were confirmed by the PCR technique. Classical enterotoxin genes (sea, seb, sec, sed, see) and mecA and mecC genes were investigated in confirmed S. aureus strains using the PCR technique. Additionally, the resistance of S. aureus strains to 9 different antibiotics was investigated. As a result of the analyses, a total of 13 S. aureus strains were isolated. Of these isolated strains, 1 (5%) was found in kadınbudu meatballs, 2 (10%) were found in Albanian style liver (Arnavut ciğer), 1 (5%) was found in chicken doner, 1 (5%) was found in chicken salad, 4 (20%) were found in creamy cake, 1 (5%) was found in kazandibi desserts and 3 (15%) were found in keşkül samples. S. aureus was not found in the Russian salad and Italian salad samples. Of the total 13 S. aureus strains isolated, 7 (53.8%) were determined to be enterotoxigenic, 4 of them had the sea gene and 3 of them had the sec enterotoxin gene. Additionally, mecA and mecC genes were not detected in any of the strains. According to the antibiotic susceptible tests, 8 (61.53%) of the strains were resistance to penicillin, 6 (46.15%) cefoxitin, 4 (30.76%) oxacillin, 3 (23.07%) erythromycin and ciprofloxacin, 2 ( 15,38) %) clindamycin and 1 (7,69%) was resistant to trimethoprim/sulfamethoxazole. None of the strains were found resistant to gentamicin and chloramphenicol. As a result, it shows that enterotoxigenic S. aureus strains found in ready-to-eat foods may play an important role in food poisoning. Therefore, it is important to effectively implement the HACCP system in protecting public health and producing safe food.