Eğitim pratikleri ve iklim arasındaki etkileşim üzerine sosyolojik bir araştırma
A sociological research regarding the interaction between educational practices and climate
Yazar: MURAT GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Toplumu ve toplumsal kurumların yapılanmasını etkileyen çok sayıda etken vardır. Bunlardan biri de iklimdir. Toplumsal kurumlardan biri olan eğitim kurumu da eğitsel pratiklerin yürütülmesi sürecinde iklim ile etkileşim içerisindedir.  Bu çalışmada, iklimin eğitim kurumunun pratikleri ile etkileşimi ele alınmıştır. Bu doğrultuda, soğuk bir iklime sahip Ağrı ili ile sıcak bir iklime sahip Siirt ilindeki eğitim pratikleri karşılaştırmalı olarak sosyokültürel bağlamda, ekonomik bağlamda ve eğitsel faaliyetler bağlamında incelenmiştir. 
Araştırma yöntemi olarak karma bir desen olan Açımlayıcı Sıralı Desen kullanılmıştır. Nicel yöntem olarak betimsel tarama yöntemi, nitel yöntem olarak fenomenolojik desen kullanılmıştır. Betimsel tarama yönteminde örneklem grubu, seçkisiz örnekleme çeşitlerinden biri olan tabakalı örnekleme kullanılarak belirlenmiştir. Nicel desenin örneklem grubu, 677 ilköğretim öğrencisi ve 760 ortaöğretim öğrencisi olmak üzere toplam 1437 katılımcıdan oluşmaktadır. Fenomenolojik desenin çalışma grubu ise amaçlı örneklem yöntemlerinden olan maksimum çeşitlilik örneklemesiyle belirlenmiş olan 27 öğrenci, 27 öğretmen ve 28 okul yöneticisi olmak üzere, toplam 82 katılımcıdan oluşmaktadır. 
Araştırma bulguları, iklimin eğitim pratikleri ile sosyokültürel, ekonomik ve eğitsel faaliyetler bağlamında etkileşim içinde olduğunu göstermektedir. Daha soğuk bir iklime sahip olan ve kış mevsimlerinin uzun sürdüğü Ağrı ilinde eğitim pratiklerinin yüzdesel olarak iklim şartlarından daha olumsuz etkilendiği görülmüştür. Siirt ilinde ise hava sıcaklığının artış gösterdiği ilkbahar mevsimin son dönemleri ve yaz mevsiminde eğitim pratiklerinin olumsuz etkilenme düzeyi artış göstermiştir. Sıcak ve soğuk hava koşullarının eğitim pratikleri üzerinde bulutlu, rüzgârlı ve yağmurlu hava koşullarından daha fazla olumsuz etkileri olduğu saptanmıştır. Genel olarak, iki ilde de okulların iklim etkilerine açık, iklim ile etkileşim konusunda zayıf oldukları değerlendirilmiştir. Özellikle bölgesel iklim şartları göz önüne alınmadan inşa edilen okullarda, iklim kaynaklı sorunlar artış göstermektedir. Eğitim programı ve eğitsel kuruluşlar düzenlenirken bölgesel iklim şartlarının göz önüne alınması eğitimin niteliği açısından önerilmektedir.

Abstract:
Numerous variables influence society and the organization of social institutions. One of these variables is climate. The institution of education, which is one of the social institutions, interacts with the climate during carrying out educational practices. This research explores the relationship between climate and the practices of educational institutions. Within the sociocultural, economic, and educational contexts, this study seeks to compare the educational practices in Ağrı, distinguished by a cold climate, and Siirt, which features a hot temperature.
The study uses the explanatory sequential design, which is a mixed design, as the research method. It uses the descriptive design as the quantitative method, and the phenomenological design as the qualitative method. In the descriptive method, the sample group is determined using stratified sampling, as one of the random sampling types. The quantitative research design includes a sample group of 1437 participants, comprising 677 students at primary schools and 760 students from secondary school. The phenomenological design research group consists of 82 participants, including 27 students, 27 teachers, and 28 school administrators. The participants are selected using maximum diversity sampling, which is an intentional sampling method.
Research findings indicate that there is a correlation between climate and educational practices within the framework of sociocultural, economic, and educational contexts.  It has been observed that in Ağrı, characterized by a colder climate and longer winter seasons, educational practices are more negatively affected by the climatic circumstances on a percentage basis. In Siirt, the level of negative influence on educational practices increased in the last periods of spring and summer, coinciding with the rise in air temperature. Research findings indicate that the impact of hot and cold weather conditions on educational practices is more negative compared to the impacts of cloudy, windy, and rainy weather conditions. In general, schools in both cities were evaluated to be vulnerable to climate impacts and weak in terms of climate interaction. Climate-related problems increase, particularly in schools constructed without considering regional climate conditions. It is recommended to consider regional climatic conditions when establishing educational programs and institutions to ensure the quality of education.