Tekirova ( Antalya ) ofiyolitlerinde yer alan izole daykların petrolojisi, jeokimyası ve petrojenezi
Petrology, geochemistry and petrogenesis of isolated dikes from the Tekirova ophiolite ( Antalya, Turkey )
Yazar: ALPER GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. NURDANE İLBEYLİ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
İnceleme alanı Batı Toroslarda Antalya ofiyolit naplarının içerisinde bulunan Tekirova ofiyolitlerinde yer almaktadır. Tekirova ofiyolitleri ultramafik tektonitler, ultramafik-mafik kümülatlar, izotropik mafik kayaçlar, levha ve izole dayklardan oluşmaktadır. Bu tez çalışması ile Göynük, Çamyuva, Tekirova beldeleri ile Tekirova-Çıralı-Adrasan sahil şeridinde yer alan ultramafik-mafik kayaçların ve bu kayaçları kesen izole daykların petrografik, petrolojik, jeokimyasal ve petrojenetik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu tez, Tekirova ofiyolitleri içerisinde yer alan izole dayklar ile ilgili ilk ayrıntılı çalışma olacaktır. Çalışma alanının kuzey bölümünde (Kemer, Göynük ve Çamyuva) yer alan kayaçlar mafik bileşimli ve alterasyonu fazla ve güney bölümündekiler (Tekirova-Çıralı sahil şeridi) ise ultramafik bileşimli ve alterasyonu daha azdır. Güney bölümünde bulunan ultramafik kayaçlarda izole dayklar daha bol orandadır. Ultramafik-mafik kayaçlar ve izole daykların arazi ve petrografik incelemeleri sonucunda; ana kayaçların dünit, klinopiroksenit ve serpantinit bileşiminde, izole daykların ise olivin diyabaz ve diyabaz bileşiminde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca XRD ve SEM analiz sonuçlarına göre ise bu tüm kayaçlar içerisinde yer alan birincil ve ikincil minerallerin türleri tespit edilmiştir. Buna göre tüm kayaçlarda ağırlıklı olarak birincil minerallerden olivinlerin genellikle forsterit, klinopiroksenlerin ojit ve diyopsit, plajiyoklazların labrador ve daha az oranda ise manyetit, kromit, spinel, rutil, titanit ve zirkon mineralleri bulunmuştur. İkincil minerallerin ise genellikle lizardit, klinoklor, klinozoisit, kalsit ve smektit olduğu gözlenmiştir. Jeokimyasal analiz sonuçlarına göre ultramafik-mafik ana kayaçlar peridotitik, izole dayklar ise gabroik bileşimlidir. Hem ana kayaçlar hem de dayklar AFM diyagramına göre genellikle toleyitik özellik göstermektedirler. N-MORB normalize multi-element diyagramlarında göre ana kayaçlar ve izole dayklarda genellikle LIL elementlerinde zenginleşme, HFS elementlerinde ise tüketilme gözlenmiştir. Kondrit normalize diyagramında her iki kayaç türünde de, genellikle HRE elementlerine göre LRE elementlerinde çok az tüketilme gözlenmektedir. Petrojenetik incelemelere göre hem ana kayaç hem de izole daykların magma zenginleşmesi sonucu dalma-batma zonunda oluştuğu ve toleyitik bir magmadan türediği belirtilebilir.

Abstract:
The study area located in Tekirova ophiolites in Antalya ophiolite nappe in Western Taurus. Tekirova ophiolites consist of ultramafic tectonics, ultramafic-mafic cumulates, isotropic mafic rocks, sheeted dikes and isolated dikes. The aim of this thesis is to determine the petrographic, petrological, geochemical and petrogenetic properties of the ultramafic-mafic rocks and the isolated dykes intruding into these rocks in Göynük, Çamyuva, Tekirova and Tekirova-Çıralı-Adrasan coastal area. This thesis will be the first detailed study on isolated dikes in Tekirova ophiolites. The rocks in the northern part of the study area (Kemer, Göynük and Çamyuva) are composed of mafic compounds and more alteration than southern part (Tekirova-Çıralı coastline). The rocks in the southern part of the study area is ultramafic compound. The isolated dikes intruded the ultramafic rocks more abundant. According to the field work and petrographic analyzes of the ultramafic-mafic rocks and isolated dykes, it was observed that the main rocks were dunite, clinopyroxenite and serpentinites, whereas the isolated dykes were olivine diabases and diabase. According to the results of XRD and SEM analysis, it was determined that the types of primary and secondary minerals in all these rocks.  According to olivines from primary minerals generally forsterite, clinopyroxenes are augite and diopside, plagioclases are labrador, and magnetite, chromite, spinel, rutile, titanite and zircon minerals in lesser amounts. Secondary minerals were generally lizardite, clinochlor, clinozoisite, calcite and smectite. According to geochemical analysis, ultramafic-mafic host rocks peridotitic and isolated dikes gabbroic composition, also they are subalkaline characters. According to AFM diagrams, both host rocks and dikes generally show tholeiitic characteristics. In N-MORB normalized multi-element diagrams, host rocks and isolated dykes generally show enrichment in LIL elements and depletion in HFS elements. In the chondrite normalization diagram, it was observed that depleted in LRE elements compared to HRE elements in both types of rocks. According to the petrogenetic studies, it can be said that both the host rocks and the isolated dykes are formed enrichment of magma in subduction zone and that they are derived from a tholeiitic magma.