Üniversite öğrencilerine yönelik geliştirilen dayanıklılığı destekleme müdahale programının etkililiğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of the foster resilience intervention program developed for college students
Yazar: DUYGU ESLEK
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN YILMAZ IRMAK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Okula uyum = School adjustment ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Önleyici müdahale = Preventive intervention

Özet:
Bu çalışmada üniversiteye uyumu destekleyici pozitif psikoloji temelli dayanıklılık destekleme programının etkililiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Müdahale programının çeşitli olumlu ve olumsuz gelişimsel sonuçlar üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca programın etkililiğinin üzerinde Covid-19 pandemisinden etkilenme düzeyinin düzenleyici etkisi değerlendirilmiştir. Çalışmanın örneklemini Ege Üniversitesinde öğrenim gören 18-26 yaş aralığındaki (Ort.= 19.44, S = 1.55) 81 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılar müdahale (n = 36) ve karşılaştırma (n = 45) gruplarına seçkisiz olarak atanmıştır. Bu çalışma kapsamında üniversite öğrencilerinden Çok Boyutlu Covid-19 Ölçeği, Üniversite Yaşam Ölçeği, PERMA Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form, Yaşam Yönelimi Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği Kısa Form, Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği- Kısa Form ve Program Değerlendirme Soruları aracılığıyla ön test, son test ve izlem ölçümleri alınmıştır. Araştırmanın deseni ön test, son test kontrol gruplu yarı deneysel desendir. Son testlerden 6 ay sonra izlem ölçümleri alınmıştır. Müdahale grubuna çalışma kapsamında geliştirilmiş olan üniversiteye uyumu desteklemeyi hedefleyen 6 modülden oluşan pozitif psikoloji temelli dayanıklılık destekleme müdahale programı uygulanmıştır. Analizlerde müdahale ve karşılaştırma gruplarının sosyo-demografik, üniversite yaşamıyla ilgili ve Covid-19 pandemisiyle ilgili özellikler bakımından benzer olduğu bulunmuştur. Programın etkililiğine dair bulgular incelendiğinde, programın müdahale grubunda üniversite ortamına uyum, üniversiteye duygusal uyum, iyimserlik, stresle duygu odaklı başa çıkma, duygu düzenlemede güçlükler, depresyon ve kaygıda olumlu yönde değişim sağladığı saptanmıştır. Ancak olumlu gelişimsel sonuçlar bakımından not ortalaması, üniversiteye uyum toplam puanı, üniversiteye kişisel, sosyal, akademik uyum ve karşı cinsle ilişkiler, psikolojik dayanıklılık, stresle problem odaklı başa çıkma, iyi oluş ve sosyal destek konularında; olumsuz gelişimsel sonuçlar bakımından streste gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı farklılaşma görülmemiştir. Ayrıca, Covid-19 pandemisinden etkilenme düzeylerinin not ortalaması, üniversiteye duygusal uyum ve fiziksel sağlık konularında düzenleyici etkisi olduğu görülmüştür.Araştırmanın bulguları, üniversiteye uyum, pozitif psikoloji ve dayanıklılık alanyazını temelinde tartışılmıştır. Programın üniversite öğrencilerinin dayanıklılığına olumlu yönde katkıda bulunması beklenmektedir.
Anahtar kelimeler: Üniversite öğrencileri, üniversiteye uyum, pozitif psikoloji, dayanıklılık, müdahale programı, Covid-19 pandemisi

Abstract:
This study examined the effectiveness of a positive psychology-based resilience support program that supports university adjustment. The effect of the intervention program on various positive and negative developmental outcomes was examined. In addition, the moderating effect of the level of being affected by the Covid-19 pandemic on the program's effectiveness was evaluated. The study sample consisted of 81 university students aged 18-26 (M = 19.44, SD = 1.55) studying at Ege University. Participants were randomly assigned to intervention (n = 36) and comparison (n = 45) groups. Within the scope of this study, pre-test, post-test and follow-up measurements were taken from the university students through the Multidimensional Covid-19 Scale, University Life Scale, The Perma-Profiler, Difficulty in Emotion Regulation Scale-Brief Form, The Life Orientation Test, The Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Brief Coping Styles Inventory, Depression Stress and Anxiety Scale, Connor-Davidson Resilience Scale-Short Form and Program Evaluation Form. The design of the study was a quasi- experimental design with a pre-test and, post-test control group. Follow-up measurements were taken 6 months after the post-tests. The intervention group was administered a positive psychology-based resilience support intervention program consisting of 6 modules aiming to support adaptation to university, which was developed within the scope of the study. In the analysis, it was found that the intervention and comparison groups were similar in terms of socio-demographics, university life, and Covid-19 pandemic-related characteristics. When the findings regarding the effectiveness of the program were examined, it was found that the program provided positive changes in adaptation to the university environment, emotional adaptation to university, optimism, emotion-focused coping with stress, difficulties in emotion regulation, depression, and anxiety in the intervention group. However, in terms of positive developmental outcomes, there was no statistically significant difference between the groups in terms of grade point average (GPA), the total score of adjustment to university, personal, social, and academic adjustment to university and relations with opposite sex, psychological resilience, problem-focused coping with stress, well-being, and social support; in terms of negative developmental outcomes, there was no statistically significant difference in stress. In addition, it was observed that the level of being affected by the Covid-19 pandemic had a moderating effect on GPA, emotional adjustment to university, and physical health. The findings of the study were discussed based on the literature on adjustment to university, positive psychology, and resilience. The program is expected to contribute positively to the resilience of university students.
Keywords: university students, university adjustment, positive psychology, resilience, intervention program, Covid-19 pandemic