Türkiye'de sürdürülebilir kalkınma amaçlarının mimari yarışmalar kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of sustainable development goals in Turkey within the scope of architectural competitions
Yazar: TAMARA NAZARİ İMREN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP YEŞİM İLERİSOY
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünya, artan nüfus, endüstrileşme ve teknolojik ilerlemelerin yol açtığı sürekli dönüşümle karşı karşıyadır, bu da çeşitli olumsuz etkilere neden olmaktadır. Sürdürülebilirlik kavramı, bu etkileri karşılamayı ve gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya sağlamayı amaçlayarak; tüm alanlarda temel ilkeleri vurgulamaktadır. Bu bağlamda, Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında oluşturulan Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA), 2030 yılına kadar küresel sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmek için gündeme getirilmiştir. SKA, tüm meslek disiplinlerinin benimsemesi gereken bir çerçeve sunmakta ve ülkelerin bu hedefleri kendi ihtiyaçlarına göre adapte etmelerini teşvik etmektedir. Ekonomik büyümeyi sosyal kapsayıcılık ve çevre koruma ile bütünleştirme amacını güden bu çerçeve, mimarlık disiplinine de büyük bir sorumluluk yüklemektedir. Özellikle, mimarlıkta özgün tasarımların öne çıktığı mimari proje yarışmaları, mimarlara toplumsal ve çevresel sorumluluklarını düşünerek projelerini geliştirme olanağı sunmaktadır. Dolayısıyla bu inceleme Türkiye'de açılan ulusal mimari proje yarışmaları üzerinden yapılacaktır, çünkü yarışma platformunda mimarlar sadece kendilerini ifade etmekle kalmaz, aynı zamanda toplumsal ve çevresel sorumluluklarını da göz önünde bulundurarak projelerini geliştirirler. Bu çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, SKA'lardaki mimarlık ile ilgili anahtar kelimeler tanımlanmış ve bu kavramların etkilerini anlamak amacıyla bir değerlendirme ölçeği geliştirilmiştir. İkinci aşamada, bu anahtar kelimelerin mimari proje tasarım ve yapım sürecinde etkili olabilecek alt çözüm önerileri belirlenmiştir. Son aşamada ise, 2016-2024 yılları arasında açılan ulusal mimari proje yarışmalarından, belirlenen alt çözüm önerilerini en yoğun şekilde barındıran 11 yarışma seçilerek, yarışma şartnameleri ve birinci olan projeler SKA kapsamındaki uyumlulukları açısından değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, ulusal mimari yarışmalarda SKA'ların rolünü, mevcut uygulamaları ve iyileştirme alanlarını analiz ederek, mimari disiplinin sürdürülebilir evrimine katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Abstract:
The world is facing a continuous transformation driven by population growth, industrialization, and technological advancements, which lead to various adverse effects. The concept of sustainability aims to address these impacts and ensure a livable world for future generations by emphasizing fundamental principles across all fields. In this context, the Sustainable Development Goals (SDGs), established by the United Nations in 2015, were introduced to promote global sustainable development by 2030. The SDGs provide a framework that all professional disciplines are encouraged to adopt, enabling countries to adapt these goals to their specific needs. This framework, aimed at integrating economic growth with social inclusion and environmental protection, also places a significant responsibility on the field of architecture. Particularly, architectural design competitions, where unique designs are highlighted, offer architects an opportunity to develop their projects with consideration for social and environmental responsibilities. Therefore, this study focuses on national architectural design competitions held in Turkey, as these competitions provide a platform for architects to not only express themselves but also to develop their projects with societal and environmental considerations in mind. This study consists of three stages. In the first stage, keywords related to architecture within the SDGs were defined, and an evaluation scale was developed to understand the impact of these concepts. In the second stage, sub-solution proposals that could influence the architectural design and construction process were identified based on these keywords. In the final stage, 11 national architectural competitions held between 2016 and 2024, which most intensely incorporated these sub-solution proposals, were selected. Competition briefs and winning projects were evaluated for their alignment with the SDGs. Consequently, this study aims to support the sustainable evolution of the architectural discipline by analyzing the role of the SDGs in national architectural competitions, along with current practices and areas for improvement.