Sporcu karakterinin sportmenlik davranışları rekabetçi agresiflik ve öfke ile ilişkisi
The relationship between competitive aggression and anger sportsmanship behaviors of athlete character
Yazar: ÖMER FARUK YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR BOSTANCI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Karakter = Character ; Rekabet = Competition ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Sportmenlik = Sportsmanship ; Öfke = Anger

Özet:
Bu araştırma sporcuların karakter, sportmenlik yönelimleri, rekabetçi agresiflik ve öfke düzeylerinin belirlenmesi, birbirleriyle ve bazı değişkenlerle olan ilişkilerinin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, nicel yaklaşımın genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma grubunu 2019-2020 sezonunda farklı spor dallarında spor hayatını devam ettiren 343 kadın (Ortyaş=20.86±3.17), 509 erkek (Ortyaş=21.89±4.69) olmak üzere toplam 852 sporcu (Ortyaş=21.48±4.17) oluşturmaktadır. Araştırmada kişisel bilgi formunun yanında, "Spor Karakter Ölçeği" (SKÖ), "Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği" (ÇBSYÖ) ve "Sporda Saldırganlık ve Öfke Ölçeği" (SSÖÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizi için, t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve Regresyon analizi yöntemleri kullanılmıştır.
Sporcuların spor karakterleri (4.21±0.53) ve sportmenlik yönelimlerinin (4.23±0.48) ortalamanın üzerinde, sporda saldırganlık ve öfkelerinin ise ortalamanın altında olduğu görülmüştür (2.45±0.74). Kadınların dürüstlük, antisosyal, adalet, KYS puanları, erkeklerin saldırganlık puanları yüksektir. Yaşı büyük olanların daha merhametli, küçük olanların ise daha saldırgan olduğu görülmüştür. 1. sınıfta okuyan ve amatör sporcuların daha anti-sosyal olduğu, bireysel sporcuların daha dürüst, anti-sosyal, KYS, RS, takım sporcularının daha saldırgan olduğu, Antrenman yılı az olanların adaletli, çok olanların saldırgan olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlaç kullananların daha öfkeli olduğu, Alkol kullananların dürüstlük, anti-sosyal, adalet, KYS ve SSB, Sigara kullananların anti-sosyal ve KYS puanlarının düşük, alkol kullananların öfke ve saldırganlık, sigara kullananların ise sadece saldırganlık puanlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Gelişim seminerine katılıma göre anti-sosyal ve saldırganlık boyutlarında anlamlı farklılık görülmemiş, diğer tüm boyutlarda katılanların lehine yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca, bölüm, gelir ve doktora gitme değişkenleri arasında anlamlı farklılığa rastlanılmamıştır.
Sonuç olarak, spor karakteri ve sportmenlik yönelimi arasında pozitif yönde yüksek (r=.705), sporda saldırganlık ve öfkenin spor karakteri ve sportmenlik ile arasında negatif orta seviyede anlamlı ilişki olduğu görülmüş olup, spor karakteri arttıkça sportmenliğin arttığı, sporda saldırganlık ve öfke arttıkça spor karakterinin ve sportmenliğin azaldığı söylenebilir. Ayrıca, diğer bir önemli sonuç ise sportmenliği yordamada spor karakterinin (%56) önemli bir rolünün olduğudur.

Abstract:
The aim of this research was to examine the character, sportspersonship orientation, competitive aggressiveness and anger levels of the athletes, and to reveal their relationship with each other and some other variables. The general survey model of the quantitative approach was used in the study. The study group of the resarch consisted of 852 athletes (Mean age = 21.48 ± 4.17), who continue their sports life in different sports branches during the 2019-2020 season. The study group was composed of 343 female (Mean age = 20.86 ± 3.17) and 509 male (Mean age = 21.89 ± 4.69) athlete. As data collection tools; "Personal Information Form", "Sport Character Scale" (SCS), "Multidimensional Sportspersonship Orientation Scale (MSOS)"and "Aggressiveness and Anger in Sports Scale (AASS)", were used. The statistical methods used for data evaluation were T- tests, one-way ANOVA, Pearson Correlation Test and Regression Test.
The study revealed that the sports characters (4.21±0.53) and sportspersonship orientations (4.23±0.48) of the athletes were above moderate, and their aggression and anger in sports were below the moderate level (2.45±0.74). Honesty, antisocial, justice, KYS scores of women and aggression scores of men were found to be high. The results show that the older participants were more compassionate, while the younger ones were found to be more aggressive. It has been concluded that first-year athletes and amateur athletes were more anti-social, individual athletes were more honest, anti-social, KYS and RS, team athletes were more aggressive, those with less training years were just, and those with more training years were aggressive. It was found that drug users were more angry, alcohol users had a lower score of honesty, anti-sociality, justice, KYS and SSB, smokers had lower anti-social and KYS scores. Alcohol users had high anger and aggression scores, while smokers only had high aggression scores. No significant difference was found in anti-social and aggression dimensions according to participation in the development seminar, and it was found to be high in favor of the participants in all other dimensions. In addition, no significant difference was found between the variables of department, income and visiting a doctor.
As a result, there was a highly positive correlation between the the sports character and the sportspersonship orientation (r=.705) and there was a moderately negative correlation between the aggression and the anger in sports with the sports character and the sportspersonship. It can be said that as the the sports character level increases, the sportspersonship level increases and as the aggression and anger increase in sports, the sports character and sportspersonship decrease. Also, another important result is that the sports character (56%) is significant role in predicting sportspersonship.