Ergenlerin kimlik gelişimi ile akademik motivasyon ve umudun ilişkisinde psikolojik ihtiyaçların aracı rolü
Mediating role of psychological needs in the relationship of adolescent identity development, academic motivation and hope
Yazar: GONCAGÜL PALA
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM KEKLİK
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kimlik gelişimi = Identity development ; Motivasyon = Motivation ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Umut = Hope ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı ergenlik döneminde bulunan lise öğrencilerinin kimlik gelişimi ile akademik motivasyon ve umut düzeyleri arasındaki ilişkideki temel psikolojik ihtiyaçların aracılık rolünün test etmektir. Araştırmanın çalışma grubunu Kocaeli'nin 371.000 nüfuslu bir ilçedeki 2018-2019 eğitim ve öğretim yılında öğrenimlerine devam eden 480 gönüllü lise öğrencileri oluşturmuştur. Bu kapsamda Kimlik Gelişiminin Boyutları Ölçeği (KGBÖ), Temel Psikolojik İhtiyaçlar – Lise Formu (TPİ-LF), Akademik Güdülenme Ölçeği (AGÖ), Sürekli Umut Ölçeği (DHS) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Ölçeklerden alınan puanların cinsiyete ve sınıf düzeyine göre anlamlı farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek amacıyla bağımısz örneklem t testi, lise türüne göre anlamlı farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek bağımsız örneklemler için tek yönlü varyans analizi (tek yönlü anova) yapılmıştır. Temel psikolojik ihtiyaçların aracı rolünün incelenmesi amacıyla yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Temel psikolojik ihtiyaçlar olan özerklik, yeterlik ve ilişkisellik ayrı ayrı aracı değişken olarak ele alındığı üç farklı yapısal eşitlik modeli testi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre puanlar bazı boyutlar hariç cinsiyete ve sınıf düzeyine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı; lise türününe göre puanlar arasında anlamlı fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapısal eşitlik modeli analizi bulgularına göre kimlik gelişiminin içsel yatırımda bulunma boyutu hariç diğer boyutlar ve değişkenler arasındaki ilişkiye temel psikolojik ihtiyaçlar aracılık ettiği görülmüştür. Çalışmanın sınırlılıklar, araştırmacılar ve uygulamacılar için öneriler tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the mediating role of basic psychological needs in the relationship of adolescent identity development, academic motivation and hope. Participants of the study were 480 volunteering high school students attending to four different high schools in the Gebze district of Kocaeli, Turkey, during the academic year of 2018-2019.  Dimensions of Identity Development Scale (DIDS), Basic Psychological Needs Scale- High School Form, Academic Movitation Scale (AMS), Dispositional Hope Scale (DHS) and the Personal Information Form were administered as data collection tools. This descriptive study utilized Structural Equation Modeling for data analysis. The independent variable of the study was identity development while basic psychological needs, academic motivation and hope were dependent variables. First, one-way ANOVA, and t-test was used to examine whether students' scores significantly differed according to grade, type of school and their gender. Then, the role of psychological needs in the relationship of adolescent identity development, academic motivation and hope was examined. Each of the three psychological needs was examined separately. Thus, three structural equation models were tested. With few exceptions, most of the variables did not differ according to grade or gender while most did differ according to type of high school attended. The structural equation modeling revealed that psychological needs mediated the relationships among all the variables and all dimensions of identity development except commitment making. Findings, limitations and implications for researchers and practitioners were discussed.