Korum Han ve Omurtag Han zamanı Tuna Bulgar Hanlığı (803-831)
Danubian Bulgarian Empire during the reign of Khan Korum and Khan Omurtag (803-831)
Yazar: KUBİLAY GÜRSES
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRETTİN İHSAN ERKOÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Bulgaristan = Bulgaria ; Franklar = Franks ; Karolenj İmparatorluğu = Carolingian Empire ; Korum Han = Korum Khan ; Omurtag Han = Omurtag Khan ; Tuna Bulgar Hanlığı = Danubian Bulgarian Empire

Özet:
Kubrat Han'ın temellerini attığı Büyük Bulgar Hanlığı'nın dağılmasının hemen ardından beraberindeki Bulgar kitleleri ile Tuna Nehri arazisine göç eden Asparuh Han, kısa süre içerisinde siyasi teşkilatını sağlamlaştırarak Tuna Bulgar Hanlığı'nı kurmuştur. Asparuh Han'ın idarede gösterdiği başarı, ardılı olan Tervel Han zamanında da sürmüştür. Ancak bu iki hükümdarın ardından Tuna Bulgar Hanlığı'nın bir duraklama dönemine girdiği anlaşılmaktadır.
Duraklama evresi Korum Han'ın (803-814) Tuna Bulgar tahtına oturması ile birlikte son bulmuştur. Takip ettiği yayılmacı siyaset sayesinde Bizans İmparatorluğu üzerinde büyük bir baskı kurmayı başarmıştır. İki ülke arasında vuku bulan muharebelerde hiçbir savaşı kaybetmeyen Korum Han, doğrudan veya dolaylı olarak Bizans İmparatorluğu tahtında değişimlere yol açarak kendi konumunu güçlendirmeyi sürdürmüştür. Bizans tahtına oturan imparatorlar ise, yanı başlarında yükselen Tuna Bulgar tehlikesini bertaraf etmek için birçok hamlede bulunsalar da Korum Han bunların üstesinden gelmeyi başarmıştır.
Korum Han döneminde daha sağlam temeller üzerine oturan Tuna Bulgar Hanlığı, ardılı olan Omurtag Han (814-831) devrinde ise daha barışçıl bir siyaset takip etmiştir. Sahip olduğu gücü daha çok hanlığın teşkilatlanması ve şehirlerin imarına harcamak niyetiyle hareket eden Omurtag Han'ın bu siyasetinde oldukça başarılı olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca dış siyasette Bizans İmparatorluğu ve Karolenj Frank İmparatorluğu ile istikrar ortamını sağlamak gayesiyle de silahlı bir mücadeleye girmekten çekinmemiştir. Bu sayede Doğu Avrupa'nın güney bölgelerinde Tuna Bulgar Hanlığı'nı kudretli bir güç odağı hâline getirmiştir.

Abstract:
After the collapse of the Great Bulgarian Empire founded by Qubrat Khan, Asparukh Khan, who migrated to the Danube River region with the accompanying Bulgarian tribes, established the Danubian Bulgarian Empire by strengthening its organization in a short time. Asparuh Khan's success in the administration continued in the reign of Tervel Khan, who came to the throne after him. However, after two successful khans, the Danubian Bulgarian Empire entered a period of stagnation.
With the passage of Qurum Khan (803-814) to the Bulgarian throne, the stagnation period ended. Thanks to the expansionist policy he pursued, he managed to exert great pressure on the Byzantine Empire. Qurum Khan, who did not lose any of the battles that took place between the two countries, continued to strengthen his position by causing changes in the throne of the Byzantine Empire either directly or indirectly. Although the emperors who sat on the Byzantine throne made many moves to overcome the danger of the Danube Bulgarians rising next to them, Qurum Khan managed to overcome them.
The Danubian Bulgarian Empire, which acquired a stronger organization during the period of Qurum Khan, followed a more peaceful policy during the reign of Omurtagh Khan (814-831). Omurtagh Khan spent his power for the organization of the state and the development of cities, and it is understood that he was successful in this policy. He also did not hesitate to engage in an armed struggle in foreign policy to provide a stable atmosphere with the Byzantine Empire and the Carolingian Frankish Empire. Thus, he made the Danubian Bulgarian Empire an important force in the southern region of Eastern Europe.