Türkiye' de yetişen Lamıum L. cinsi üyelerinin tohum morfolojisi ve taksonomik önemi
Seed morphology and its taksonomic importance for Genus Lamium in Turkey
Yazar: ÇİĞDEM CAN ÖZKER
Danışman: PROF. DR. FERHAT CELEP
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Lamiaceae familyasına ait Lamium L. cinsi ülkemiz üyelerinin tohum karakteri stereo ve elektron mikroskobu ile incelenmiştir. Tohum şekilleri için yapılan incelemeler neticesinde obovate, triangular-obovate, oblong, oblong-obovate, broad-obovate, circular\rounded olmak üzere altı tip şekil gözlenmiştir: Obovate tip şekil L. lycium, L. cariense, L. pisidicum, L. veronicifolium, L. garganicum, L. garganicum subsp. reniforme, L. garganicum subsp. nepetifolium, L. garganicum subsp. lasioclades, L. garganicum subsp. laevigatum, L. ehrenbergii, L. purpureum var. aznavourii, L. amplexicaule, L. aleppicum, L. macrodon, L. bifidum, L. confertum, L. gundelsheimeri, L. truncatum, L. album, L. crinitum, L. sulfureum, L. moschatum var. moshatum, L. moshatum, L. ponticum, *L. tschorochense, L. vreemanii ve L. flexiosum da gözlenmiştir. Triangular-obovate tip şekil L. tenuiflorum, L. garganicum subsp. rectum, L. garganicum subsp. pulchrum, L. microphyllum, L. sandrasicum, L. maculatum var. maculatum, L. maculatum var. villosifolium, L. tomentosum var. tomentosum ve L. galeobdolon da gözlenmiştir.  Oblong tip şekil L. armenum subsp. armenum, L. armenum subsp. sintenisii ve L. eriocephalum subsp. glandulosidens da gözlenmiştir. Oblong-obovate tip şekil L. cymbalarifolium ve *L. galactophyllum da gözlenmiştir. Broad-obovate tip şekil L. purpureum var. purpureum ve L. orientale de gözlenmiştir. Circular/rounded tip şekil L. moschatum var. moschatum (FC 1780) ve L. moshatum var. rhodium da gözlenmiştir. Tohum yüzeyi tüy durumları ve tohum tepe açıklıkları incelenmiş tablo halinde verilmiştir. Bazı taksonlarda spot adı verdiğimiz beneklerin varlığına rastlanmıştır ve bunlardan bazılarında normal yüzey ornemantasyonu dışında spotlu kısımlarınında yüzey ornemantasyonları incelenebilmiştir. Spot (benek) olan yüzeylere bakıldığında pentahegza-colliculate tip yüzey ornemantasyonuna rastlanmış, sadece bir taksonda (L. vreemanii ) ruminate tip yüzey ornemantasyonuna rastlanmıştır. Spot (benek) olmayan yüzeylere bakıldığında ise genel olarak reticulate (Lamium lycium, L.cariense, L. pisidicum, L. tenuiflorum, L. garganicum, L.garganicum subsp. reniforme, L. garganicum subsp. nepetifolium, L. garganicum subsp. rectum, L. garganicum subsp. lasioclades, L. microphyllum, L. sandrasicum, L. armenum subsp. armenum, L. armenum subsp. sintenisii, L. ehrenbergii, L. eriocephalum subsp. glandulosidens, L. aleppicum, L. macrodon, L. bifidum, L. maculatum var. villosifolium, L. gundelsheimeri, L. truncatum, L. album, L. crinitum, L. moschatum var. moschatum, L. galactophyllum, L. tschorochense, L. vreemanii, L. orientale, L. galeobdolon, L. flexiosum) tip görülmekle birlikte bunun dışında rugose (L. lycium FC 1930, L. cymbalarifolium), pentahegza-colliculate (L. cariense, L. garganicum subsp. pulchrum, L. garganicum subsp. laevigatum, L. armenum subsp. armenum, L. purpureum var. aznavourii, L. amplexicaule, L. tomentosum var. tomentosum, L. sulfureum, L. moschatum var. moshatum, L. moshatum var. rhodium, L. moshatum) ve verrucate (L. purpureum var. purpureum) tip yüzey ornemantasyonlarına rastlanmıştır. Periclinal ve anticlinal duvarların durumu için yapılan incelemeler sonunda farklı özellikte durumlar belirlenmiş ve tablo halinde verilmiştir.

Abstract:
The seed characteristics of our country members of the Lamium L. genus belonging to the Lamiaceae family were examined by stereo and electron microscopy. As a result of the examinations made for the seed shapes, six types were observed obovate, triangular-obovate, oblong, oblong-obovate, broad-obovate, circular rounded: Obovate type shape observed in Lamium lycium, L. cariense, L. pisidicum, L. veronicifolium, L. garganicum, L.garganicum subsp. reniforme, L. garganicum subsp. nepetifolium, L. garganicum subsp. lasioclades, L. garganicum subsp. laevigatum, L. ehrenbergii, L. purpureum var. aznavourii, L. amplexicaule, L. aleppicum, L. macrodon, L. bifidum, L. confertum, L. gundelsheimeri, L. truncatum, L. album, L. crinitum, L. sulfureum, L. moschatum var. moshatum, L. moshatum, L. ponticum, *L. tschorochense, L. vreemanii and L. flexiosum. Triangular-obovate type shape observed in L. tenuiflorum, L. garganicum subsp. rectum, L. garganicum subsp. pulchrum, L. microphyllum, L. sandrasicum, L. maculatum var. maculatum, L. maculatum var. villosifolium, L. tomentosum var. tomentosum and L. galeobdolon. Oblong type shape observed L. armenum subsp. armenum, L. armenum subsp. sintenisii and L. eriocephalum subsp. glandulosidens. Oblong-obovate type shape observed in L. cymbalarifolium and *L. galactophyllum. Broad-obovate type shape observed in L. purpureum var. purpureum and L. orientale. Circular/rounded type shape observed in L. moschatum var. moschatum (FC 1780) and L. moshatum var. rhodium. Seed surface hair conditions and seed apex openings are examined and given as a table. In some taxa, the presence of spots was found, and in some of them, in addition to the normal surface patterning, the surface specimens of the spot parts were also examined. Looking at the spot surfaces, penta hexa-colliculate type surface ornamentation was found. In only one taxon (L. vreemanii) ruminate type surface ornamentation was found. Altough reticulate (Lamium lycium, L. cariense, L. pisidicum, L. tenuiflorum, L. garganicum, L. garganicum subsp. reniforme, L. garganicum subsp. nepetifolium, L. garganicum subsp. rectum ,L. garganicum subsp. lasioclades, L. microphyllum, L. sandrasicum, L. armenum subsp. armenum, L. armenum subsp. sintenisii, L. ehrenbergii, L. eriocephalum subsp. glandulosidens, L. aleppicum, L. macrodon, L. bifidum, L. maculatum var. villosifolium, L. gundelsheimeri, L. truncatum, L. album, L. crinitum, L. moschatum var. moschatum, L. galactophyllum, L. tschorochense, L. vreemanii, L. orientale, L. galeobdolon, L. flexiosum)   types are generally seen while looking at the non-spot surfaces, rugose (L. lycium (FC 1930), L. cymbalarifolium), pentahegza-colliculate (L. cariense, L. garganicum subsp. pulchrum, L. garganicum subsp. laevigatum, L. armenum subsp. armenum, L. purpureum var. aznavourii, L. amplexicaule, L. tomentosum var. tomentosum, L. sulfureum, L. moschatum var. moshatum, L. moshatum var. rhodium, L. moshatum) and verrucate (L. purpureum var. purpureum) type surface ornamentations were also encountered. As a result of the examinations made for the condition of the periclinal and anticlinal walls, different conditions were determined and given as a table.