Katılım (islami) bankaları ve ticari bankalarda müşteri tercihleri: Türkiye üzerine bir araştırma
Participation (Islamic) banks and commercial bank customers preferences: A research on Turkey
Yazar: ORKHAN NADIROV
Danışman: DOÇ. DR. SELİN METİN CAMGÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Bankalar = Banks ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Müşteri tercihleri = Customer preferences ; Ticaret bankacılığı = Commercial banking ; Ticari bankalar = Commercial banks ; İslami bankacılık = Islamic banking

Özet:
1970'lerde petrol krizi ve petrol fiyatlarında kesin artıştan dolayı petrol zengini olan İslam ülkelerinde fonlarının bankacılık sistemlere yatırılması gereksinimi duyulmuştur. Bankacılık sistemine faizin haram olması nedeniyle fonlarını yatıramayan Müslüman hane halkın sermayeleri elinde atıl vaziyette kalmıştır. Bunun sonucu olarak katılım bankacılık sektörü önemi artarak hızla tanınmış ve gelişmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'deki banka müşterilerinin katılım bankacılığının tercih etme sebepleri, katılım bankacılığı ürün ve hizmetleri hakkında bilgi düzeylerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Öte yandan, katılım ve ticari bankacılığı kullanan müşterilerin dini yönelim ve finansal okuryazarlık puanları karşılaştırılmıştır. Katılım bankacılığı etkileneceğini düşünülen değişkenlerden (dini yönelim, finansal okuryazarlık, katılım bankacılığı hakkında bilgi sahibi olma, yaş, cinsiyet, medeni durum) bir model oluşturulmuş ve bu modelin katılım bankacılığı kullanabilme tahmin gücü ölçülmüştür.
Çalışmanın örneklemi toplam 207  banka müşterisinden (79'u katılım bankacılığı ve 128'i ticari bankacılığı müşterisi) oluşmaktadır. Yapılan analizlere göre; "Dini Nedenler", "Faiz Kavramından Tamamıyla Uzak Kurumlar Olmaları", "Personelin Yakın İlgisi" katılım bankacılığını en fazla tercih etme sebepleri olarak bildirilmiştir. Bağımsızlık örneklem t testi ile katılım bankacılığı müşterileri ile ticari banka müşterilerinin dini yönelim açısından farklılaştıkları; ancak finansal okuryazarlık açısından farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Oluşturulan lojistik regresyon modeline göre dini yönelim, katılım bankacılığı hakkında bilgi sahibi olma ve cinsiyetin (erkek olmanın) katılım bankacılığını kullanmayı olumlu yönde, finansal okuryazarlığı ise olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Diğer taraftan, yaş ve medeni durumun katılım bankacılığı kullanımı üzerinde anlamlı bir etkisine rastlanmamıştır.

Abstract:
After the oil crisis and the sharp rise in the oil prices in 1970's, oil-rich  Islamic countries felt a need to invest their funds into the banking systems. As the concept of interest is unlawful in Islam, the capitals of Muslim households remained idle. As a result, participation banking sector was born and developed rapidly with a widespread recognition. This study aims to explore the potensial reasons behind the customers' preference of participation banking services and tries to identify the level of knowledge about the products and services of participation banking. The study also investigates the differences in terms of levels of religious orientation and financial literacy scares between the customers of participation and commercial banking services. A logistic model is derived from the variables (religious orientation, financial literacy, level of knowledge about participation banking, age, gender, marital status) in predicting the odds of using paticipation banking. 
The sample of this study is composed of 207 banking service customers (79 participation banking users and 128 commercial). The findings of this research reveal that "religious reasons", "these institutions being far away from the concept of interest" and "close attention of staff to customers" are ranked as the top among the reasons for the preference of choosing participation banking. Independent sample t-test indicate that while customers of participation and commercial banking differ significantly in religious orientation, they are similar in financial literacy. According to the logistics regression model, religious orientation, knowledge about participation banking and gender (being a male) are reported to have a significant positive effect while financial literacy has a negative effect on the use of participation banking. On the other hand, age and marital status have not been found to be significant in predicing the odds of using of participation banking.