Tip 1 diabetik adölesanlarda öz-bakım gücü ile hastalık yöntemi arasındaki ilişki
In Type 1 diabetic adolescent relationship between self-care agency and disease management
Yazar: AYSEL KÖKCÜ
Danışman: DOÇ. DR. SEMA KUĞUOĞLU YAZICI
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hemşirelikte Orem'in öz-bakım kuramı üzerine temellendirilen bu çalışma; Tip 1 diabetik adölesanlarda öz-bakım gücü ile hastalık yönetimi arasındaki i- lişkinin belirlenmesi amacı ile tanımlayıcı/ilişki arayıcı olarak planlanmıştır. Araştırma evrenini, İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Ensti tüsü Diabet Araştırma ve Uygulama Birimine başvuran Tip 1 diabetik adölesanlar oluşturmuştur. Örneklem grubuna, 28. 1 1. 1 997-26.06. 1 998 tarihleri arasında birime kontrole gelen ve 12-19 yaş grubunda olan 100 Tip 1 diabetik adölesan alınmıştır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından yüzyüze görüşme yöntemi ile "Tanıtıcı bilgiler Anketi", "Hastalık Yönetimi Formu" ve "Öz-Bakım Gücü Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) prog ramı kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel değerlendirmede ise, yüzdelik, stan- dart-sapma, student-t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOV A), linear korelasyon, Kuder-Richardson, korelasyon katsayısı (Correlation Coeffıciency - Cronbach-Alfa) kullanılmıştır. Araştırmaya katılan adölesanların hastalık yönetimleri ile insülin tedavi si, diyet planının izlenmesi, bireysel izleme, egzersiz ve eğitim düzeyleri arasındaki ilişkinin istatistiksel açıdan anlamlı olduğu belirlenmiştir. Adölesanların öz-bakım güçleri ile insülin tedavisi, diyet planının izlen mesi ve eğitim durumları arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu, fakat öz-bakım güçleri ile bireysel izleme ve egzersiz durumları arasındaki ilişkinin istatistiksel açıdan an lamlı olmadığı saptanmıştır. Sonuç olarak; öz-bakım gücü yüksek olan Tip 1 diabetik adölesanların hastalık yönetimi düzeylerinin de yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
This descriptive and association-seeking study based on Orem's Theory of Self-Care was made to determine the relationship between self-care agency and disease management in type I diabetic adolescents. The study setting was designed at the Diabetes Research and Working Unit of Experimental Medicine and Research Institute of Istanbul of University. The study sample consisted of 100 type I diabetic adolescents (12-19 years old) who applied for control between 28 November 1997 and 26 June 1998. Data were collected using interview-based "Informative Questionnaire", "Disease Management Form" and "Self-Care Agency Scale" Data obtained were analysed with the SPSS software package using percentage and standard deviation calculations, Student's t-test, one-way variance analysis (ANOVA), linear correlation, Kuder-Richardson, and Cronbach's alpha correlation coefficiency. Statistically significant relationship was found between disease management and insulin therapy, monitoring of the diet regimen, individual monitoring, exercise, and education levels. Adolescents exhibited significant relationship between self-care agency and insulin therapy, monitoring of the diet regimen, and education levels; however, relationships between self-care agency and individual monitoring and exercise were not significant. In conclusion, type I diabetic patients with high levels of self-care agency exhibited higher performance in disease management.