İç Anadolu'da peyzaj amaçlı ağaçlandırmalarda kullanılan bazı ibreli egzotik türlerin dona dayanıklılığı
Cold hardiness of some exotic coniferous species used in landscape afforestation in the Central Anatolia
Yazar: ERGÜN AVŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORA İMAL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AKKIN SEMERCİ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Silvikültür Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ardıç = Juniper ; Avrupa ladini = Red fir (Picea abies) ; Klorofil = Chlorophyll ; Soğuğa dayanıklılık = Cold hardiness ; İç Anadolu bölgesi = Central Anatolia region

Özet:
Mavi servi, Mavi ladin, Batı ladini, Yayılıcı ardıç, Doğu mazısı ve Leylandi türleri, kurak-soğuk olan İç Anadolu Bölgesinde peyzaj amaçlı ağaçlandırma çalışmalarında sıklıkla kullanılan egzotik türlerdir. Bu nedenle, bu türlerin İç Anadolu Bölge'sine taşınmalarına rehberlik etmek için onların dona dayanıklılık limitlerinin bilinmesi gereklidir. Bu çalışmada, bu altı türün dona dayanıklılıkları belirlenmiştir. Bu amaçla türlerden bir yaşındaki sürgün örnekleri alınmıştır. Sürgünler 2020 Şubat ayında +4 (kontrol grubu) -5, -10-, 15, -20, -25, -30 ve -40 0C'deki düşük sıcaklıklara maruz bırakılmamıştır. Dondurma testleri sonrasında sürgünlerde meydana gelen zarar klorofil floresans (CF) ve görsel değerlendirme (kahverengileşme skorlaması) (GD) yöntemleri kullanılarak tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara doğrusal olmayan regresyon modeli uygulanarak türler için ölümün olduğu don dereceleri (LT50) tahmin edilmiştir. Sonuç olarak, çalışmamızda kullanılan türler arasında dona dayanıklılık bakımından farklar olduğu belirlenmiştir. CF ve GD yöntemleri birbirlerine oldukça yakın sonuçlar vermişlerdir. Bu nedenle, pratik bir bakış açısıyla Mavi servinin -20 0C, Mavi ladinin -37 0C, Batı ladininin -36 0C, Yayılıcı ardıçın -24 0C, Doğu mazısının -27 0C ve Leylandinin -22 0C'den daha soğuk minimum sıcaklıklara sahip alanlara dikilmemeleri tavsiye edilebilir.

Abstract:
Blue cypress, Blue spruce, Western spruce, Spreading juniper, Eastern thuja and Leylandi are widely used exotic species for landscape plantations in cold-dry Central Anatolia Region. In order to better guide the species movement to Central Anatolia, their limits of tolerance to cold should be better known. Thus, we designed an experiment to quantify the cold hardiness of these six species. Here, one years old twigs sampled on February were exposed to cold of +4 (Control), -5, -10, -15, -20, -25, -30 ve -40 0C. Chlorophyll fluorometry (CF) and Visual observation (browning scoring) (VO) screening methods were used to assess variation in cold hardiness among six species. A non-linear model reflecting the relationship between temperature and tissue damage was fitted for each sample to find lethal temperature (LT50) for each species. According to our results, there are significant differences in frost tolerance among the tested tree species by both screening methods. The two cold damage screening methods used in this study (CF and VO) gave nearly the same results. Therefore, from a practical standpoint, our results indicated that Blue cypress, Blue spruce, Western spruce, Spreading juniper, Eastern thuja and Leylandii should not be planted in areas where the minimum annual temperature is below -20, -37 -36, -24, -27 and -22 0C, respectively.