Sporcu besin destek ürünlerinin toksikolojik açıdan incelenmesi
The toxicological analysis of sports supplements
Yazar: EDA OKUROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP TÜRKMEN
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry

Özet:
Dünya genelinde milyar dolarlarla ifade edilen bir pazar payına sahip olan sporcu besin destek ürünleri, kalite kontrol, güvenlik, kasıtlı yanlış etiketleme ve kontaminasyon risklerini de beraberinde getirmiştir. Bu tür riskli ürünlerin kullanımına bağlı olarak klinikte zehirlenmeler, organ veya sistem hasarları yaygın olarak görülmeye başlanmıştır. 
Özellikle üreticilerinin veya tedarikçilerinin, formülasyonlarını gizleme eğiliminde olabildikleri ve etiket bilgisini kasıtlı şekilde değiştirdikleri bilinmektedir. Diğer taraftan istismar edilebilme potansiyeli olan yasaklı maddelerin ya da klinikte farklı amaçlar için kullanılan ilaç etken maddelerinin de katkı maddesi olarak eklendiği bildirilmektedir. 
Çalışma kapsamında, sporcu besin destek ürünlerinde toksik maddelerin belirlenmesi için iki farklı yöntem geliştirilmiş ve temin edilen 41 adet ürün içeriğinde, GC-MS ile geçerlilik çalışmaları yapılan 4 etken maddenin (Cinnarizine, 1,3-dimethylamiylamine, Caffeine, Sibutramine) incelenmesi için analizler gerçekleştirilmiştir. Toplam 41 ürünün 17 tanesinde Caffeine belirlenirken, ürünlerin üç tanesine Caffeine ile birlikte ayrı ayrı Cinnarizine, Sibutramine ve 1,3-dimethylamiylamine'nın eşlik ettiği görülmüştür. Ayrıca içeriğinde Caffeine belirlenen 17 ürünün, 9 tanesinin içeriğinin etiket bilgisi ile uyumsuz olduğu, 5 tanesinin ise tek seferde önerilen kullanım dozu dikkate alındığında, FDA in belirttiği günlük maksimum dozun (400 mg) üstünde olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç olarak bu çalışma ile dünyada ilk defa bir sporcu besin destek ürününde Cinnarizine ilaç etken maddesi belirlenirken, Ülkemizde ilk defa sporcu besin destek ürünlerinin içeriği kontaminasyon riskleri açısından adli toksikolojik, hukuki ve klinik yönden ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sporcu Besin Destek Ürünleri, Cinnarizine, Sibutramine, Caffeine, 1,3-dimethylamiylamine (DMAA), GC/MS, Toksikoloji.

Abstract:
Sport supplements with a market share expressed in billions of dollars have brought with the risks of quality control, security, intentional mis-labeling and contamination in whole world. Depending on the use of such risky products, clinic poisoning, organ or system damage has begun to become widespread.
It is known that particularly manufacturers or suppliers  may tend to hide formulations and deliberately play with tag information. On the other hand, it is reported that the prohibited substances with potential abuse or drug substances used for different purposes in the clinic are also seen as additive substances.
Within the scope of this study, two different methods were developed for the determination of toxic substances in these sport supplement products and analyzes of the provided 41 products were performed for the determination of 4 active substances (Cinnarizine, 1,3-dimethylamiylamine (DMAA), Caffeine, Sibutramine) validated by GC-MS. While CAF was determined in 17 of 41 products, three of them were come along with CIN, SIB and DMAA, separately. In addition, it was found that 9 CAF determined product of 17 were incompatible with the label information and 5 of them were above the daily recommended maximum dose (400 mg) of FDA, based on the daily recommended dose on label.
As a conclusion, Cinnarizine drug substance is determined in the content of a sport supplement product for the first time in the world. The content of the sport supplement products in terms of risk of contamination has been evaluated for forensic toxicology, legal medicine and clinical aspects for the first time in our country.
Key Words: Sport Supplements, Cinnarizine, Sibutramine, Caffeine, 1,3-dimethylamiylamine (DMAA), GC/MS, Toxicology.