Denetimli serbestlik sürecinin madde kullanım bozukluğu olan bireylerin dürtüsellik ve saldırganlık davranışlarına etkisi
The effect of probation period on impulsivity and aggression behaviors of individuals with substance use disorder
Yazar: YASEMİN İLTAŞ
Danışman: PROF. DR. GONCA KARAKUŞ
Çukurova Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Dürtüsellik = Impulsivity ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Suç = Crime

Özet:
Denetimli Serbestlik Sürecinin Madde Kullanım Bozukluğu Olan Bireylerin Dürtüsellik ve Saldırganlık Davranışlarına Etkisi

Madde kullanımı, dünyada giderek artan önemli bir problemdir. Ülkelerin bu problemle mücadelede benimsedikleri yöntemlerden birisi de modern bir ceza adalet yöntemi olan denetimli serbestliktir. Dürtüsellik ve saldırganlık ise madde kullanımıyla ilişkilendirilen önemli kişilik özellikleridir. Bu çalışmada denetimli serbestlik sürecinin madde kullanıcılarının dürtüsellik ve saldırganlık düzeylerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Çalışmaya madde kullanımı nedeniyle Türk Ceza Kanunu (TCK)'nun 191. maddesi kapsamında hakkında tedavi ve denetimli serbestlik kararı verilen, Temmuz-Aralık 2018 tarihlerinde Adana Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'ne tedavi sonrası başvuran, 18-65 yaş arası 272 hükümlü katılmıştır. Katılımcılara önce sosyodemografik anket formu, Bağımlılık Profil İndeksi-Klinik Formu (BAPİ-K), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11) ve Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği (BPSÖ) uygulanmıştır. Denetimli serbestlik sürecinin sonunda aynı kişilere tekrar BDÖ-11 ve BPSÖ uygulanmış ve 175 kişiye ulaşılmıştır. 
Tekrarlanan BDÖ-11'den alınan puanlarda dikkat dürtüselliği alt ölçeğinde birinci ölçümle ikinci ölçüm arasında artış tespit edildi. BPSÖ'den alınan puanlarda iki ölçüm arasında fiziksel saldırganlık alt ölçeği puanlarında düşüş görüldü. BAPİ-K, BDÖ-11 ve BPSÖ'nün birbirleriyle korele olduğu saptandı. Suç öyküsü ile katılımcıların BAPİ-K puanları arasında ilişki olduğu saptandı. Madde etkisi altında başka bir suça yönelenler ve daha önce herhangi bir suçtan yargılandığını bildirenler BDÖ-11 ve BPSÖ'den daha yüksek puan aldı. 
Dürtüsellik, saldırganlık, madde kullanımı ve suç kavramlarının birbirleriyle ilişkili oldukları düşünülmektedir. Çalışmamızdan elde edilen sonuçlara göre denetimli serbestlik uygulamalarının fiziksel saldırganlığı azaltmada etkili olabileceği düşünülmektedir. Ancak bu sonucu desteklemek için Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma Tedavi ve Eğitim Merkezi (AMATEM) tedavi süreçlerini de kapsayan daha fazla kişi ile yapılacak izlem çalışmalarına ihtiyaç vardır. Dürtüsellik ve saldırganlık düzeyini azaltmaya yönelik girişimlerin, tekrar madde kullanma oranlarının ve suçluluğun azaltılmasında etkili olabileceği kanaatindeyiz.  

Anahtar Kelimeler: 	Denetimli Serbestlik, Dürtüsellik, Madde Kullanımı, Saldırganlık, Suç

Abstract:
The Effect of Probation Period on Impulsivity and Aggression Behaviors of Individuals with Substance Use Disorder

Substance use is an increasingly important problem in the world. Probation, which is accepted as a modern criminal justice method, is one of the methods adopted by the countries to fight against this problem. Impulsivity and aggression are important personality traits associated with substance use. In this thesis study, to investigate the effect of the probation process on the impulsivity and aggression levels of drug users is aimed.
272 convicted people between the ages 18-65, who were given a treatment and probation decision within the scope of Article 191 of Turkish Penal Code because of substance use,  and who applied to Adana Probation Directorate between July and December 2018 after their treatment at AMATEM, participated in this study. Firstly, sociodemographic data form, Addiction Profile Index-Clinical Form (API-C) , Barratt Impulsivity Scale (BDÖ-11) and Buss-Perry Aggression Scale (BPSÖ) were applied to the participants. At the end of the probation period, BDÖ-11 and BPSÖ were applied to the same people again and 175 people were reached.
An increased was detected between the first and the second measurement in the attention impulsivity subscale was detected the scores obtained from the repeated BDÖ-11. In the scores acquired from the BPSÖ, a decrease was detected in the physical aggression subscale scores between the first and the second measurements. It was found that BAPİ-K, BDÖ-11 and BPSÖ were correlated with each other. It was determined there was a relationship between the criminal history and the API-C scores of the participants. Those who committed to another crime under the influence of substances and who stated that they had been tried for any crime before got higher scores on BDI-11 and BPSÖ.
It is thought that impulsivity, aggression, drug use and crime are related to each other. According to the results obtained from our study, it is thought that practices of probation may be effective in reducing physical aggression. However, in order to support this result, there is a need for follow-up studies with more people, including the treatment processes of the Alcohol and Substance Addiction Research, Treatment and Training Center (AMATEM). It is believed that attempts for reducing the level of impulsivity and aggression can be effective in decreasing the rates of substance use and delinquency.

Keywords: Probation, Impulsivity, Drug Use, Aggression, Crime