Hadis ilminde görme engelli râvîler ve rivayet ehliyetlerinin değeri
Visually impaired hadith narrators in hadith science and the value of narrating capability
Yazar: MAHMUT MEMİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF AÇIKEL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Görme engelliler = Visually impaired ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Raviler = Ravis ; Rivayetler = Rumours ; İslamiyet = Islam

Özet:
Mükemmel bir şekilde yaratılan insanoğlunun sahip olduğu en büyük nimetlerden biri görme duyusudur. Fakat görme duyusu bazen doğuştan bazende çeşitli sebeplerle yitirilebilmektedir. Bu ise insan hayatını olumsuz yönde etkilemekte, özellikle ilimle uğraşanları zor durumda bırakmaktadır. Aynı şekilde İslam'ın ikinci kaynağı olan sünnetin taşıyıcıları olan râvîler için de bir zorluk oluşturmaktadır. Fakat ne kadar meşakkatli olursa olsun görme engelli râvîler ilimle uğraşmaktan geri durmamışlardır. Böylece hadis tarihinde görme engelli râvîlerin yeri azımsanamayacak bir seviyeye ulaşmıştır. Bu durum görme engelli râvîlerin hadis ilmindeki yerinin tetkik edilmesini gerekli hale getirmiştir. Binaenaleyh bu çalışmanın ana konusu da görme engelli râvîlerin hadis ilmindeki yeri ve rivayete ehliyetlerinin değerinin ne olduğunun tespitidir. Araştırmanın amacı hadis tarihinde görme engelli râvîlerin tespit edilmesi ve bu râvîlerin rivayetlerinin makbul mü yoksa merdud mu olduğunun açıklanmasıdır.
Araştırma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde görme engeline delalet eden lafızlar, görme duyusunun önemi, görme ve anlama arasındaki ilişki, Kur'an'da ve hadislerde görme engelliler, hadis rivayeti ve görme engeli, cerh-görme engeli ilişkisi incelenmiştir. İkinci bölümde görme engelli sahabîler ele alınmıştır. Burada görme engelli sahabiler hakkında kısaca bilgiler verildikten sonra onların hadis tarihindeki yerlerini tespit etmek için rivayetlerinin olup olmadığı irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ise sahabîlerden sonraki tabakalarda görme enegelli olan râvîler iki başlık halinde tetkik edilmiştir. İlk başlıkta görme engelli olduktan sonra hafızasında değişiklik meydana gelen bu sebeple güvenirliğini yitiren ve cerh edilen râvîler ele alınmıştır.  İkinci başlıkta ise görme engelinin hafızasına etki etmediği râvîler açıklanmıştır. 
Araştırmada, hadis tarihinin ilk dönemlerinde yazılmış eserlere yer verilmiştir. Sözlükler, Hadis Usulü eserleri, tefsirler ve Hadis kitapları araştırmanın ilk bölümünde en çok kullanılan kaynak türleri olmuştur. İkinci ve üçüncü bölümde ise siyer, meğazî, tabakat, rical kitapları, tarih kitapları kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Görme engelli râvî, Görme engelli sahabe, Kur'an'da görme engelliler, Hadislerde görme engelliler.

Abstract:
One of the greatest blessings given to a perfectly created person is the vision. However, sometimes the vision can be lost due to various reasons. This, in turn, affects human life in a negative way and leaves especially those who deal with science in a difficult situation. Similarly, it poses a particular challenge for the narrators who are the carriers of the second source of Islam, which is sunnah. However, no matter how hard it was, visually-impaired narrators did not refrain from dealing with science. Thus, the importance of visually-impaired narrators in the history of hadith has substantially increased. And this necessitates the examination of the place of visually-impaired narrators in the science of hadith. Therefore, the main subject of this study is to establish the place of visually-impaired narrators in the science of hadith and the value of their capacity for narration. The aim of the study is to determine the visually-impaired narrators in the history of hadith and to explain whether the narrations of these narrators are accepted or not. 
        The study consists of three chapters. In the first chapter, these topics are examined; the words which signify visual disability, the importance of vision, the relationship between vision and comprehension, the visually-impaired people in the Quran and hadith, the narration of hadith and visual disability, the relationship between jarh (crtiticizing) and visual disability. Visually-impaired companions are discussed in the second chapter. After giving short information about visually-impaired companions, it is examined whether they have narration or not to determine their place in the history of hadith. In the third chapter, the visually-impaired narrators who are the next generations after companions are examined under two titles. First title discusses the narrators who lost their reliability and were criticized (jarh) due to a change in their memory after suffering from visual disability. In the second title, the narrators who did not experience a change in their memory after suffering from visual disability are explained. 
         The study includes the works written in the first periods of the history of hadith. Dictionaries, the books of hadith methodology, the books of exegesis (tafsir) and hadith books are the most commonly used sources in the first part of the study. In the second and third chapters, books of prophetic biography (sirah), books of maghazi (campaigns), tabakat (strata) books, books of rijal and history books are used. 

Key words: Visually-impaired narrator, Visually-impaired companion, Visually-impaired people in the Qur'an, Visually-impaired people in hadith.