Bağımsızlık sonrası Kırgızistan'da 9, 10 ve 11. sınıf dil ve edebiyat ders kitaplarında eğitim ve dil politikaları
Education and language policies in 9th, 10th and 11th grade language and literature textbooks in post-independence Kyrgyzstan
Yazar: SİBEL BARCIN
Danışman: DOÇ. DR. AKARTÜRK KARAHAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dil eğitimi = Language education ; Dil politikaları = Language policies ; Edebiyat eğitimi = Literature education ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Kültür = Culture ; Kırgız edebiyatı = Kyrgyz literature ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Milli kimlik = National identity ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools

Özet:
Toplumun geleceğini belirleyen unsurlardan biri olan dil, eğitim sisteminin gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Dil sadece iletişim aracı değildir. Aynı zamanda manevi değerleri anlama aracıdır. Bu tez çalışmasında, öğretim dili Kırgız Türkçesi olan eğitim kurumlarında 9, 10 ve 11. sınıflar için hazırlanmış olan dil ve edebiyat ders kitapları ile programları incelenmiştir. Çalışmanın önemi, öğretim dili Kırgız Türkçesi olan okullarda Kırgız dili ve edebiyatı öğretiminin etkinliğine katkıda bulunmak, edebiyat öğretiminde kültürün önemini vurgulamak, Türk dünyasından önemli kalemlerin Kırgız edebiyatı programına dâhil edilmesini desteklemektir. Çalışmaya ilişkin bulgular doküman incelemesi yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmanın içeriğine bakıldığında dil ve edebiyat ders kitaplarında dil politikalarının nasıl uygulandığı analiz edilmiş, ilgili alanyazındaki araştırmalar incelenmiş ve öğretim dili Kırgız Türkçesi olan okullarda Kırgız dili ve edebiyatı öğretimi için etkili yöntemler tartışılmıştır. Çalışmada, öğrencilerin ders kitaplarına erişmede yaşadıkları sıkıntılar, ders kitaplarının içeriğinin yeniliklere açık olmaması gibi sebepler ile Kırgız Türkçesinin devlet dili olarak öğretiminde çeşitli sorunlar yaşandığı gözlenmiştir.

Abstract:
Language, which is one of the factors that determine the future of society, has an important place in the development of the education system. Language is not just a means of communication. It is also a means of understanding spiritual values. In this thesis, language and literature textbooks and programs prepared for 9th, 10th and 11th grades in educational institutions whose teaching language is Kyrgyz Turkish are examined. The importance of the study is to contribute to the effectiveness of teaching Kyrgyz language and literature in schools whose teaching language is Kyrgyz Turkish, to emphasize the importance of culture in literature teaching, to support the inclusion of important literary works from the Turkish world to the Kyrgyz literature program. Findings related to the study were collected by the document review method. When the content of the study is considered, there is an analysis of how language policy is applied in language and literature textbooks as well as an analysis of researches in the related literature; and the effective methods for teaching Kyrgyz language and literature are discussed in schools where the language of instruction is Kyrgyz Turkish. In the study it has been observed that there are various problems in teaching Kyrgyz Turkish as a state language due to the reasons such as students' difficulties in accessing the textbooks and the contents of textbooks which are not open to innovations.