Hemorajik inme geçiren hastalarda poststroke epilepsi gelişiminde rol oynayan faktörler
Factors playing A role in the development of poststroke epilepsy in patients with hemoragic stroke
Yazar: CELAL İLKER BAŞARIR
Danışman: DOÇ. DR. GENÇER GENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Epilepsi = Epilepsy ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Nöbetler = Seizures ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; İnme = Stroke

Özet:
AMAÇ
İnme, farklı nedenlerle erken ve geç dönemde hastanın nöbet geçirmesine neden olabilir. Hemorajik serebrovasküler hastalıklarda (HSVH) nöbet gelişimine neden olan faktörler konusunda fikir birliği bulunmamaktadır. Çalışmamızda, HSVH sonrası poststroke epilepsi (PSE) gelişmesinde etkili olabilecek faktörlerin saptanması amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM
Çalışmamızda Ocak 2017 – Ocak 2021 tarihlerinde Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği'nde HSVH tanısıyla izlenen hastaların kayıtları retrospektif olarak incelendi. Demografik özellikler (cinsiyet ve yaş) ile eşlik eden hastalıklar kayıt edildi. Hematom lokalizasyonları derin supratentoriyal (putamen, talamus ve diğer bazal çekirdekler dahil), lober (subkortikal, tek lob ile sınırlı), masif (kortiko-subkortikal uzanımlı, birden fazla lobun etkilendiği), serebellum ve beyin sapı olarak sınıflandırıldı. Hastaların acil servise başvurusundaki Glasgow Koma Skoru (GKS) puanı, başvuru ve başvurudan 1 hafta sonra yapılan bilgisayarlı beyin tomografisi veya kraniyal manyetik rezonans incelemelerinde saptanan hematom hacmi, rezorbsiyon hızı (ml/hafta), başvuru esnasındaki ödem kalınlığı ve hematomun ventiküle açılmış olması ile cerrahi işlem gereksinimi olup olmadığı kaydedildi. Müteakiben hastalar acil servis, yatış dönemi ve taburculuk sonrası takiplerinde nöbet varlığı ve var ise nöbetin tipi, antiepileptik ilaç (AEİ) kullanım durumu ve status epileptikus (SE) tablosunun gelişimi açısından değerlendirildi. Olayın başlangıcından 2 hafta sonra yada daha geç dönemde oluşan / devam eden nöbetler PSE olarak kabul edildi.
BULGULAR
Hemorajik serebrovasküler hastalık tanısıyla izlenen 307 hastanın %30'una (n=92) PSE tanısı konmuş olup, %70'inde (n=215) PSE gelişmemiştir. PSE gelişen hastaların acil servis başvurusu sırasındaki ortalama GKS puanının, PSE gelişmeyen hastalardan daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p=0,0001). Akut semptomatik nöbet ile acil servise başvuran hastalarda PSE gelişim risk 18 kat, hematom sebebiyle cerrahi geçiren hastalarda ise 5 kat artmıştır (sırasıyla OR:18,58, p=0,004 ve OR:5,27, p=0,001). Kortikal uzanım gösteren hematomların ve masif hacimde hematomların takibinde epilepsi gelişimi anlamlı derecede yüksek iken, derin yerleşimli hematomlarda düşük tespit edilmiştir (p=0,001). Hematom rezorbsiyon hızı (ml/hafta), PSE olan grupta daha yüksek saptanmıştır (p=0,034). Başvuru esnasındaki ödem kalınlığının ve hematomun ventiküle açılmış olmasının, PSE gelişimine anlamlı etkisi olmadığı bulunmuştur. PSE tanısı alan hastaların %88'i jeneralize, %12'si fokal başlangıçlı motor nöbetler geçirmiş olup, hastaların %2,3'ünde SE gelişmiştir. En sık kullanılan AEİ rejimi PSE hastalarının %78,3'ünde tercih edilen levetirasetam monoterapisidir.
SONUÇ
Çalışmamızda; acil servis başvurusunda nöbet geçirme, başvuru GKS değerinin düşük olması, masif ve kortikal uzanımlı bir hematomun varlığı, hematomun hızlı rezorbsiyonu, cerrahi geçirmiş olma faktörlerinin PSE gelişme riskini artırdığı tespit edilmiştir. Klinisyenlerin bu klinik ve radyolojik özellikleri PSE gelişimi açısından öngörücü olarak dikkate alarak HSVH hastalarını yakın takip etmesi uygun bir yaklaşım olacaktır.
Anahtar Kelimeler: hemoraji, serebrovasküler hastalık, inme, poststroke epilepsi, nöbet

Abstract:
AIM
Stroke may cause seizures in the early or late stages of the disease. There is no consensus on the factors that cause seizure development in hemorrhagic cerebrovascular disease (HCVD). In our study, it was aimed to determine the factors that may impact on the development of poststroke epilepsy (PSE) after HCVD.
MATERIALS AND METHODS
In our study, the medical records of the patients with HCVD were retrospectively analyzed from January 2017 to January 2021 at Department of Neurology in Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital. Demographic characteristics (gender and age) and comorbidies were recorded. Hematoma localization was classified as supratentorial (including putamen, thalamus and other basal deep nuclei), lobar (subcortical, only single lobe involvement), massive (with cortico-subcortical extension, > 1 lobe involvement), cerebellum and brainstem involvement. The Glasgow Coma Score (GCS) score at admission, the need for surgery as well as hematoma volume (at admission and 1 week after admission), hematoma resorption rate (ml/week), the thickness of the edema and the opening of the hematoma to the ventricle at the time of admission, assessments on brain computerized tomography (CT) or magnetic resonance imaging (MRI) scans were obtained. Seizure type, if any, antiepileptic drug use and the presence of status epilepticus at admission, during hospitalization period and post-discharge follow-ups were also evaluated. Seizures that occurred / persisted later than 2 weeks after the hemorrhagic cerebrovascular event were considered as PSE.
RESULTS
Of the 307 patients followed up with the diagnosis of HCVD, 30% (n=92) were diagnosed with PSE whereas 70% (n=215) did not develop PSE. The mean GCS score at the time of admission of the patients developing PSE was lower than the patients without PSE (p=0.0001). The risk of PSE increased 18 times in patients who presented to the emergency department with acute symptomatic seizure, and 5 times in patients who underwent surgery for hematoma. (OR:18.58, p=0.004, and OR:5.27, p=0.001, respectively). While the development of epilepsy was significantly higher in the follow-up of hematomas with cortical extension and hematomas with massive volume (p=0.001, p=0.001, respectively), it was found to be low in deeply located hematomas (p=0.001). Hematoma resorption rate (ml/week) was higher in the patients with PSE (p=0.034). The thickness of the edema and the opening of the hematoma to the ventricle at the time of admission had no significant effect on the development of PSE. 88% of the patients diagnosed with PSE had generalized and 12% focal onset motor seizures, and 2.3% of the patients developed SE. The most commonly used AED regimen was levetiracetam monotherapy, which was preferred in 78.3% of PSE patients.
CONCLUSION
In our study, it was determined that the risk of developing PSE was increased by the factors such as having seizure and low GCS at admission, presence of a massive and cortical hematoma, rapid resorption of the hematoma, and having undergone surgery. It would be an appropriate approach for clinicians to closely follow up HCVD patients by considering these clinical and radiological features as predictors of PSE development.
Keywords: hemorrhage, cerebrovascular disease, stroke, poststroke epilepsy, seizure