XVII. yüzyıl tarih manzumelerinin tarihî ve biyografik değeri
History and biographical value of 17th century history poems
Yazar: NURSABAH YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KAPLAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Biyografi = Biography ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Manzumeler = Poems ; Tarih manzumeleri = History poems ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Klasik Türk Edebiyatı'nın oldukça önemli bir kısmını oluşturan manzumelerde şairler, dönemin olaylarına tarih düşürerek yaşadığı devrin izlerini günümüze aktarmayı başarmışlardır. Yaptığımız çalışmada, XVII. yüzyıl tarih manzumelerinin tarihî ve biyografik değerini ortaya koymak amaçlanmıştır. 
Çalışmamızın giriş kısmında tarih düşürme yöntemleri açıklanmış, incelemesi yapılan divanlardan konuyla alakalı örnekler verilmiştir. Daha sonrasında XVII. yüzyıldaki tarih manzumeleri içerdikleri tarihî bilgiler bakımından gruplara ayrılmıştır. Bu manzumelerde şairler; yapılan fetihler, doğumlar, ölümler, mimarı yapılar, hediye edilen eşyalar, sakal bırakma gibi çeşitli konularda tarih düşürmüşlerdir. Bu tarih düşürmelerin yanında düğünlerde nelerin yapıldığı, mimari yapıların nerede bulunduğu, yapılarda yer alan motifler, kişilerin nasıl vefat ettiği, fetihlerin nasıl ve neden yapıldığı, bu dönemde çıkan ayaklanmalar, yangınlar, yasaklar, doğa olayları vb. birçok konu hakkında dikkate değer bilgiler de elde edilmiştir. Ayrıca şairler eserlerin tamamlanmasına da tarih düşürmüş, eserlerin içerikleri hakkında da biyografik bilgiler sunmuşlardır. Tarih düşürmelerde; bilinmeyen şehzadeler, daha önce fethi duyulmamış yerler, yapımı bilinmeyen camilerin bulunduğu da dikkati çekmiştir. 
XVII. yüzyıl tarih manzumelerinin incelenmesi sonucunda, bu manzumelerin Osmanlı tarihi açısından dikkati çeken biyografik bilgiler içerdiği ve tarih, edebiyat, sosyal tarih gibi alanlara katkı sağlayabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
In the poems, which constitute a very important part of Classical Turkish Literature, the poets managed to transfer the traces of the period they lived to the present day by setting the dates for the events of the period. In our study, ıt is aimed to reveal the historical and biographical value of the historical poems of the 17th century.
In the introductory part of our study, the methods of reducing the date are explained, and examples related to the subject are given from the examined divans. Later the historical poems in the 17th century are divided into groups in terms of the historical information they contain. In these poems, the poets; they made history on various subjects such as conquests, births, deaths, architectural structures, gifts, and growing a beard. In addition to these date reductions, what was done at the weddings, where the architectural structures were, the motifs in the buildings, how people died, how and why the conquests were made, the uprisings, fires, bans, natural events, etc. Remarkable information on many subjects has also been obtained. In addition, the poets set the date for the completion of the works and presented biographical information about the contents of the works. In date reductions; It has also attracted attention that there are unknown princes, places that have not been conquered before, and mosques of unknown construction.
As a result of the examination of the 17th century historical poems, it was concluded that these poems contain remarkable biographical information in terms of Ottoman history and can contribute to fields such as history, literature and social history.