İletişim fakülteleri öğretim üyelerinin ve öğrencilerinin sayısal vatandaşlık özyeterliklerine ilişkin algılarının değerlendirilmesi
Evaluation of professors' and students' self efficacy of digital citizenship perception of digital citizenship in faculties of communication
Yazar: TANER KIZILHAN
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞİMŞEK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgi toplumu = Information society ; Sayısal iletişim = Digital communication ; Sayısal vatandaşlık = Digital citizenship ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğretim üyeleri = Instructors ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Sayısal teknolojilerin, özellikle internet teknolojisinin, bilgi devrimi sonrasında toplumsal tabana oldukça hızlı bir biçimde yayılması ve çevrimiçi yaşantının bireylerin günlük yaşamının vazgeçilmez bir parçası haline gelmesi sonucu vatandaşlığın yeni bir formu olan sayısal vatandaşlık bireylerin öğrenmeleri ve geliştirmeleri gereken bir yeterlik olarak kendine yer bulmuştur. Özellikle 2000'li yıllarla birlikte bir bütün olarak iletişim ve eğitim sektörlerinin sayısal teknolojilerle iç içe geçmesi, beraberinde iletişim fakültelerinde sayısal teknolojilerin kullanımının yaygınlaştırılması, bu teknolojileri kullanabilecek ve öğretebilecek kişilerin istihdam edilmesi ve sayısal teknolojilere hakim "sayısal vatandaşların" yetiştirilmesi gerekliliğini getirmiştir. 
Bu bağlamda, bu araştırmanın genel amacı iletişim fakültelerinin birer üyesi olarak öğretim üyeleri ve öğrencilerin sayısal vatandaşlık özyeterlik algılarının belirlenmesidir. Araştırma, betimsel bir çalışmadır. Öncelikle sayısal vatandaşlık ile ilgili alanyazın taraması yapılmıştır. Daha sonra ölçümün yapılabilmesi için Likert tipi bir ölçek geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçek üç bölümden oluşmuştur. İlk bölümde bireylere ilişkin genel bilgiler toplanmıştır. İkinci bölümde sayısal vatandaşlığın gerçekleşebilmesi için bir ön koşul olarak bireylerin teknoloji hakimiyetleri ölçülmüştür. Üçüncü bölümde ise Mike Ribble (2008) tarafından ortaya atılan sayısal vatandaşlığın dokuz bileşeni çerçevesinde hazırlanan ifadeler katılımcılara yöneltilmiştir. Daha sonra sorular SPSS aracılığıyla analiz edilmiştir. Ardından örneklem içerisinden gönüllü olan kişilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel ve nitel verilerin yorumlanması ile de bazı çıkarımlarda bulunulmuştur.
Katılımcıların genel olarak sayısal vatandaşlık özyeterlik algılarının yüksek olduğu görülmüştür. Bununla birlikte sayısal vatandaşlığın bileşenleri üzerinden cinsiyete, statüye, bölümlere, gelir gruplarına ve unvana göre belirlenen gruplar arasında karşılaştırmalar yapıldığında çeşitli farklılıklar çıkmıştır. Nicel veriler yarı yapılandırılmış görüşme sonucunda elde edilen verilerle karşılaştırıldığında bir fark olduğu gözlemlenmiştir. Bu fark kendisini şu şekilde göstermiştir: Likert ölçeği sonucunda hem öğretim üyelerinin hem de öğrencilerin kendilerini sayısal vatandaşlık konusunda yeterli gördükleri gözlemlenmiştir; ancak yarı yapılandırılmış görüşmelere katılan öğretim üyeleri kendilerini, öteki öğretim üyelerini ve öğrencileri bu konuda yetersiz gördüklerini belirtmişlerdir. Bununla birlikte öğrenciler de yarı yapılandırılmış görüşmeler esnasında öğretim üyelerinin sayısal vatandaşlık konusunda yetersiz olduklarına inandıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca katılımcıların üyesi oldukları kurumun ve ayrıca hükümetin konu ile ilgili çalışmalarını yetersiz gördüğü, konuyla ilgili olarak çeşitli eleştirilerinin ve geleceğe ilişkin endişelerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu da gerek belirtilen farkın sebebinin anlaşılması için fiili durumun ölçülmesini gerekse bireylerin yetersiz gördüğü noktaların ve endişelerinin giderilmesi için çeşitli çalışmaların yapılması gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Sayısal Vatandaşlık, Sayısal Yerliler, Sayısal Göçmenler, Bilgi Toplumu, Likert Ölçeği.

Abstract:
After the information revolution digital citizenship, as a new form of citizenship, has found it's place as a competence to be learned and developed by citizens. This occured as a result of digital technologies', especially internet technology's, quick spread in the society and the online experience's becoming an important part of everyday life. After the 2000s, because of intertwining of the digital technologies and the communication and education sectors, the need of digital technologies' usage in faculties of communication, employment of the people who can use and teach these technologies and educating digital citizens has occured.
In this context, the general purpose of this study is to determine the digital citizenship self efficacy of the professors' and students in faculties of communication. The research is based on a descriptive model. First a literature review about the digital citizenship was conducted. Then, a Likert scale is developed to collect data. Likert scale consisted of three parts. In the first part, demographic information is collected. In the second part, participants' technology usage competencies were measured. In the third part, the statements, which were prepared according to Mike Ribble's (2008) nine elements of citizenship, were presented to participants. Then the data were analyzed by SPSS. This is followed by semi-structured interviews conducted with the participants who have volunteered from the sample. By the interpretation of quantitative and qualitative data a conclusion has been reached.  
As a result of the Likert scale, it was found that the participants' digital citizenship self efficacy perception is high. However, several differences found based on comparisons made between the groups by gender, status, department and income. A difference has occured when the quantitative data from the scale and qualitative from the semi-structured interviews are compared. Likert scale results showed that both students and professors believe they are competent with digital citizenship self-efficacy; but the professors who particitipated the semi structured interviews said that they believe themselves,  other professors and students are not competent enough. Also, students believe the same thing when it comes to professors. In addition, it has been resulted that the participants think that the goverments' and communication faculties' efforts are inadequate. Also they have several critisisms about the spread of the digital techologies in the society and they have concerns for the future. This situation reveals the necessity of conducting different studies about the measurement of actual state about the topic, not just the perceptions of the participants, and to overcome the points that the participants think insufficient and their concerns about the future. 


Keywords: Digital Citizenship, Digital Natives, Digital Immıgrants, Information Society, Likert Scale.