Çok yapraklı kolimatör sistemine sahip oncor lineer hızlandırıcıda tedavi alanı dışındaki dozların belirlenmesi
Assessing peripheral doses of multi leaf collimator equipped oncor linear accelerator
Yazar: ALİ ZUBAROĞLU
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL KEMİKLER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Kolimatör sistemleri = Collimator systems ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon fiziği = Radiation physics ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tıbbi onkoloji = Medical oncology ; X ışını = X ray

Özet:
Radyoterapi'de tedavi alanı dışında oluşan periferik dozlar (PD) klinik sonuçlar açısından önemlidir. Bu çalışmada amaç, alan dışı mesafe, alan boyutu, çok yapraklı kolimatörün (MLC) rotasyon açısı, derinlik ve enerji gibi parametrelerin PD'ye etkilerini araştırmaktır.Ölçümler, RW3 katı su fantomunda SSD:100cm'de Farmer 0,6cc iyon odası ve Unidos elektrometre ile 100MU'da yapıldı. Alanlar; 5x5cm2, 10x10cm2, 20x20cm2, enerjiler; 6MV ve 18MV, kolimasyon; 00 ve 900, derinlikler; dmax, 5 ve 10cm'dir. Dozlar, ilgili alan için dmax değerine normalize edilerek %PD'ler bulundu. Parametrelerin PD'ye etkileri değerlendirildi. EBT film ve tedavi planlama sisteminin(TPS) verileriyle kıyaslandı.PD'ler alan boyutuyla artarken, derinlikle belirgin bir değişiklik göstermedi. 18MV'de özellikle küçük alanda uzak mesafelerdeki dozlar daha yüksektir. K=900'de her iki enerjideki PD'ler, alan kenarına yakın mesafelerde daha yüksek bulundu. Alan boyutuna bağlı olarak PD'ler, merkezden 30cm uzaklıkta maksimum dozun %0,1'i ile %0,5'i arasında değişirken 50cm uzaklıkta %0,02'si ile %0,1'i arasında değişmektedir. TPS ve iyon odası sonuçları alan dışında 2,5cm'e kadar uyum göstermiştir. EBT film ise, 10x10cm alanda 5 ve 10cm derinliklerde, alan dışında 15cm'e kadar iyon odasıyla uyumlu sonuç verdi.Yakın mesafelerdeki PD'lerin yüksekliği kolimatör ve hasta saçılmasından kaynaklanmaktadır. PD'nin 18MV için uzak mesafelerde 6MV'ye göre daha yüksek oluşu, daha fazla sızıntı yaratması ve daha girici olmasındandır. X kolimatörün MLC'yle yer değiştirdiği cihazlarda MLC yönünde daha yüksek lif içi ve arası sızıntıya bağlı olarak PD artmaktadır. Aynı zamanda PD, makinenin zırhlamasıyla da ilişkilidir. Çalışma, incelenen tüm parametrelere bağlı olarak, TPS'in hesaplamada yetersiz kaldığı periferik dozları, alan merkezinden 50cm'e kadar vermektedir. Böylece klinik koşullarda tedavi alanı dışındaki organların dozları tahmin edilebilir.

Abstract:
In radiotherapy peripheral doses (PD) that occur out-of treatment field are important to the clinical results. The purpose of this study is to examine the effects of: distances to the field, field size, MLC rotation , depth and energy on PD.Measurements were made with RW3 solid water phantom at SSD=100cm with farmer-type 0.6cc ionization chamber (IC) and Unidos electrometer at 100MU for fields: 5x5cm2, 10x10cm2, 20x20cm2; energy levels: 6MV and 18MV; collimation: 00 and 900; depth: dmax, 5cm and 10cm. PD% values were normalized to the central axis maximum dose of each field. We assessed effects of the parameters on PDs and compared these results with EBT film and TPS data.The PDs increased with field size, but didn?t show a significant difference with depth. At 18MV, specifically in smaller fields, the doses were higher from farther distances. At K=900 both PD energy levels were found to be higher near field edge. Depending on the field sizes, PDs showed different ranges: 30cm away from the center, ranged from 0.1% to 0.5% of the maximum dose while PDs 50 cm away from the center, ranged from 0.02% to 0.1% of the maximum dose. Out-of -field TPS results were congruent up to 2.5 cm and EBT results were congruent up to 15cm with IC.High PDs at shorter distances are due to collimator and patient scatter. At longer distances PD at 18MV is higher than 6MV because it creates more leakage and penetration. The machines that use MLC as X-jaw, increases MLC side PD due to more leakage within and between individual leaves. Through the parameters examined, it is clear that TPS inadequately calculates PDs, this study revealed specifically PD up to 50cm away from field center. Our results are helpful to predict critical structure?s PDs in clinical use.