Farklı renkte örtü sistemlerinin Alphonse Lavallée üzüm çeşidinin asma fizyolojisi ve büyümesi üzerine etkileri
Effects of different colored net covers on physiology and growth of Alphonse Lavallée grape cultivar
Yazar: AKRAM IBRAHIM MOHAMMED JAWSHLE
Danışman: PROF. DR. ALİ SABIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarımsal üretimde örtü sistemleri, bitkileri dolu, rüzgâr, aşırı güneş ışığı, kuş zararı ve benzeri olumsuz faktörlere karşı korumaktadır. Bunlara ek olarak, bağcılıkta kullanılan örtü malzemeleri hasadı geciktirmek amacıyla da kullanılmaktadır. Son yıllarda bağ bölgelerinde erken gelişme döneminde sıklıkla gerçekleşen dolu zararı asmalara büyük zararlar verebilmektedir. Bu olumsuzlukların önlenmesine yönelik olarak artan örtü malzemesi talebi üzerine, renk ve materyal niteliğine göre büyük bir çeşitlilik gösteren örtü malzemesi arzı artmıştır. Örtü malzemeleri birçok ülkede yaygın olarak kullanılmasına rağmen, gölgelemenin asma fizyolojisi, vejetatif gelişimi ve bir sonraki yıldaki göz verimliliği üzerine etkileri ile ilgili araştırmaya dayalı literatür bilgisi oldukça yetersizdir. Bu çalışma kapsamında, farklı renklerdeki örtü malzemelerinin cam sera içerisinde topraksız kültür şartlarında yetiştirilen, 41 B üzerine aşılı dört yaşındaki 'Alphonse Lavallée' sofralık üzüm çeşidine ait asmaların fizyolojisi, vejetatif ve generatif gelişimi üzerine etkileri araştırılmıştır. Araştırma kapsamındaki asmalar, eşit miktarlarda karıştırılan torf ve perlit içeren yaklaşık 70 litre hacimli saksılarda bireysel olarak yetiştirilmiş ve damla sulama ile sulanmıştır.
Araştırmada kullanılan örtü materyalleri, asmaların taç bölgesindeki ışık yoğunluğunu önemli derecede azaltmıştır. Örtü materyallerine bağlı olarak değişen ışık yoğunluğu, asmaların stoma iletkenliğini kısmen etkilemiştir. Mavi örtü kullanılan asmaların stoma iletkenliğinin özellikle vejetatif gelişmenin hızlı olduğu yaz ayları başlarında daha yüksek olduğu dikkati çekmiştir. Yeşil örtü altındaki asmaların ise genellikle stoma iletkenlikleri düşük seviyelerde gerçekleşmiştir. Asmaların yaprak sıcaklığında örtü materyaline bağlı belirgin farklılıklar görülmezken, klorofil yoğunluğunda farklılıklar saptanmıştır. En yüksek yaprak alanı sarı örtü (292.8 cm2) kullanılan asmalarda belirlenirken, en düşük yaprak alanı ise siyah örtü materyalinde (221.4 cm2) saptanmıştır. Sarı örtü materyali, kontrol asmalarına (230.4 cm2) göre yaprak alanında %21.3 artış sağlamıştır. Sarı örtü altındaki yaprakların daha koyu yeşil olduğu ve siyah renkli örtü altındakilerin de daha açık yeşil olduğu görülmüştür. En yüksek sürgün uzunluğunun sarı renkli örtü (149.4 cm) altındaki asmalarda gerçekleştiği dikkati çekmiştir. Sarı renkli örtünün altındaki asmaların sürgün uzunluğu kontrol (121.6 cm) asmalarından %18.6 daha fazla bulunmuştur. Örtü sistemlerinin salkım ağırlığı üzerine etkisi önemsiz bulunmuştur. Hasat sonrası yapılan ölçümlere göre en yüksek SÇKM %17.1 ile mavi örtü kullanılan asmalarda belirlenirken, en düşük SÇKM ise %16.1 ile beyaz ve sarı örtü materyalinde belirlenmiştir. Olgunluk indeksi değerleri dikkate alındığında, mavi örtü kontrol asmalarına göre olgunlaşmayı hızlandırıcı etki yaparken, kırmızı ve yeşil örtülerin geciktirici etkilerinin olduğu söylenebilir. Örtü malzemeleri bir sonraki yılın kış gözü verimlilik seviyelerinde kısmen azalmalara neden olmuştur. En yüksek göz verimliliği kontrol grubundaki asmalarda 1.19 adet (salkım/sürgün) ölçülürken, bunu aynı istatistiki grupta yer alan sarı (1.11 adet) örtüde yetiştirilen asmalar takip etmiştir. Kontrole göre en fazla azalma mavi örtüde (%11.0) gerçekleşirken, en düşük azalma ise sarı (%4.4) ve kırmızı örtü (%8.9) materyallerinde saptanmıştır. 
Sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, araştırma kapsamında kullanılan farklı renklerdeki örtü sistemlerinin asma fizyolojisini, vejetatif ve generatif gelişmesini farklı seviyelerde etkilediği görülmektedir. Bu nedenle koruyucu örtü sistemlerinin seçiminde bu etkilerin göz önünde bulundurulasının faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In agricultural production, cover materials protect the plants against damage of certain factors such as hail, wind, excessive sunlight and bird attacks. Besides, cover materials has been employed to delay harvest in viticulture. In recent years, hail incidences frequently occurring in viticultural areas have been causing serious damages. In order to protect plants against such problems, cover materials with various colors and tissue features have been abundantly supplied upon increasing demands of producers. Although the cover materials have been widely used in many countries, literature knowledge on the shading effect of materials on vine physiology, vegetative development and bud fruitfulness in the following year is quite inadequate. In the scope of this study, effects of cover materials with different colors on physiology, vegetative and generative developments of four years old 'Alphonse Lavallée' table grapes grafted onto 41 B have been investigated in soilless culture under glasshouse condition. The experimental vines were individually cultivated in pots with approximately 70 L solid volume and they were drip irrigated.
	The cover materials used in the study significantly reduced the light intensity reached on grapevine canopy. The varying light intensity due to cover material also caused partial variation in stomatal conductance of the vines. Stomatal conductance of the vines under blue cover was apparently higher at the beginning of the summer season when the vegetative development was fast. Stomatal conductance of the vines under green cover was usually lower than others. Cover materials caused significant changes in chlorophyll concentration of the leaves, despite there was no significant alteration in leaf temperature. The highest leaf area was determined in vines under yellow color (292.8 cm2), while the lowest leaf area value was obtained from black cover (221.4 cm2). Yellow cover provided 21.3% increase in leaf area in comparison to control vines (230.4 cm2). Leaf greenness of the vines under yellow cover was also much more than others, while lower level of greenness was detected in leaves under black one. It was also notable that the highest shoot length was obtained from the vines under yellow cover. Shoot length of the vines under yellow cover was 18.6% higher than control vines (121.6 cm). Cover materials had no significant effect on cluster weight. Postharvest analyses on grape must revealed that the highest total soluble solid content was obtained from blue cover (17.1%), while the lowest value was found in white and yellow cover with the same value (16.1%). Considering the maturity index, blue cover had an accelerating effect on berry maturity, while red and green materials led to delay. Cover materials slightly decreased the bud fruitfulness of the vines in the subsequent year. The highest bud fruitfulness was obtained from control (1.19 clusters/shoot), followed by yellow cover (1.11 clusters/shoot) in the same statistical significance level.  The highest decrease in fruitfulness was found in blue cover (11.0%), while the lowest values were revealed in yellow (%4.4) and red (%8.9) covers. 
Considering the overall findings, it could be concluded that the cover materials with different colors used in the present study affected the physiology, vegetative and generative development of the grapevines. Therefore, such different effects should be taken into careful calculation while selecting the cover materials.