Al-Ti alaşımının mikroyapısının incelenmesi
Investigation of the microstructure of Al-Ti alloy
Yazar: KÖKSAL YILDIZ
Danışman: PROF.DR. YUSUF ATICI
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
ÖZET Yüksel Lisans Tezi Al-Ti ALAŞIMININ MIKROYAPISININ İNCELENMESİ Koksal YILDIZ Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı 2005, Sayfa : 129 Bu tezde, vakumlu eritme fırınında 800 °C'de eritilen ve daha sonra döküm ve Bridgtnan tipi kontrollü doğrusal katılaştırma fırınlarında büyütülen Al-Ti (ağırlıkça %1, 2) alaşımlarının mikroyapılan elektron mikroskopi teknikleri ile incelendi. Taramalı elektron mikroskobu (SEM) görüntüleri ve enerji-ayırım x-isini (EDX) spektrumları, Al-%2 Ti alaşımının faz yapısının Al anafazı ve farklı boyut ile farklı yapılara sahip metaller arası TiAl bileşiğinden, 165 um/s'lik katılaşma hızında büyütülen Al-%1 Ti alaşımının Al anafazı ve C, Ni, Fe ve Si safsızlıklarından, 16 um/s ve 8 um/s'lik katılaşma hızlarında büyütülen AI-%1 Ti alaşımlarının ise Al anafazı ve C safsızlıklarından oluştuğunu gösterdi. Alaşım numunelerinin farklı bölgelerinden alınan aydınlık-alan ve karanlık-alan geçirmeli elektron mikroskobu (TEM) görüntüleri ve seçilmiş alan difraksiyonu (SAD) desenlerinden, Al-%2 Ti alaşımının mikroyapısının farklı boyut ve farklı yönelim ilişkilerine sahip tanelerden, Al-%1 Ti alaşımının mikroyapısının ise aralarında yönelim ilişkisi bulunan büyük boyutlu tanelerden oluştuğu belirlendi. Yüksek ayırma güçlü elektron mikroskobu (HREM) görüntülerinden Al-%2 Ti alaşımının örgü uzayı incelendi ve dhkl= 0,141 nm olarak bulundu. Katılaşma şartlarının ve Ti içeriğinin alaşımların son mikroyapılan ve faz bileşenleri üzerinde etkili olduğu görüldü. Anahtar Kelimeler : Al-Ti Alaşımı, Mikroyapı, TiAl, Elektron mikroskopisi. XV

Abstract:
ABSTRACT MSc Thesis INVESTIGATION OF THE MICROSTRUCTURE OF Al-Ti ALLOY Koksal YILDIZ Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Physics 2005, Page : 129 In this thesis, the microstructures of Al-Ti (1, 2 wt.%) alloys have been investigated by electron microscopy. These alloys were melted in a vacuum furnace at 800 °C. Al-Ti (1 %) alloys were grown by Modified Bridgman Technique at speeds of 165, 16 and 8 um/s and Al-Ti (2 %) in a casting furnace. Scanning electron microscope (SEM) observations and energy- dispersive x-ray analyses (EDX) showed that the phase structure of Al-Ti (1 %) alloy at 165 um/s is composed of Al matrix and C, Ni, Fe and Si particles and Al-Ti (1 %) alloys at 16 and 8 um/s have only the Al matrix and C particles. It was also found that the Al-Ti (2 %) form the Al matrix and intermetallic TiAl with different sizes and morphologies. The microstructures of Al- Ti (1, 2 %) alloys have been examined, using bright-field and dark-field transmission electron microscope (TEM) images and selected area diffraction (SAD) patterns. It has been observed that the Al-Ti (1 %) at 8 um/s had regular big grains and Al-Ti (2 %) small grains with different sizes and orientations. The Al-Ti (2 %) sample has also been investigated by high resolution electron microscope (HREM). The lattice space of the sample has been calculated as dhkp 0.141 nm. It has been seen that the solidification conditions and contents of Ti are very effective on the phase components and microstructures. Keywords : Al-Ti Alloy, Microstructure, TiAl, Electron microscopy. XVI