Algılanan örgüt ikliminin işe yabancılaşma ile ilişkisi (Milli Eğitim Bakanlığı örneği)
The relationship between the perception of organizational climate and work alienation (Ministry of National Education sample)
Yazar: SÜHEYLA DEMİREL YAZICI
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Milli Eğitim Bakanlığı = Ministry of National Education ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Bu araştırmanın amacı,  Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) merkez örgütünde görev yapan işgörenlerin örgüt iklimi algıları ile işe yabancılaşma düzeylerini tespit etmek ve bu iki kavram arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu araştırma nicel araştırma yöntemlerinden "ilişkisel tarama" ve "nedensel karşılaştırma" modelleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın hedef evrenini MEB merkez örgütünde doğrudan okulların bağlı olduğu sekiz birimde çalışan 1298 eğitim işgöreni, örneklemini ise  "tabakalı örnekleme" tekniğiyle oluşturulan 306 eğitim işgöreni oluşturmaktadır. Bu araştırmada Bilir'in (2005) geliştirdiği "Örgüt İklimi Ölçeği" ve Sayü'nün (2014) derlediği "İşe Yabancılaşma Ölçeği"nden oluşan bir ölçek formu kullanılmış, veriler SPSS 24 programıyla analiz edilmiştir. 
Bu çalışmada, MEB merkez örgütü işgörenlerinin örgüt iklimi algılarının orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Örgüt iklimin alt boyutlarına bakıldığında, işgörenlerin hiyerarşi algısının diğer boyutlara göre daha yüksek olduğu, stres algısının ise en düşük olduğu anlaşılmıştır. 
Analiz sonuçları incelendiğinde, cinsiyeti ve medeni durumu farklı katılımcılar arasında örgüt iklimi toplam puanları ve alt boyut puanları bakımından anlamlı fark bulunmadığı anlaşılmıştır. Ancak mesleki kıdemin, eğitim düzeyinin, unvanın ve çalışılan birimin işgörenlerin örgüt iklimi puanlarında farklılığa neden olduğu tespit edilmiştir. 
Bu çalışmada, MEB Merkez örgütü işgörenlerinin işe yabancılaşma algılarının orta düzeyde olduğu ortaya çıkmış olup işgörenlerin işe yabancılaşmanın alt boyutları bakımından daha fazla güçsüzlük yaşadıkları tespit edilmiştir. Cinsiyet, medeni durum, mesleki kıdem ve eğitim düzeyi farklı katılımcılar arasında işe yabancılaşma ve alt boyutlarına ilişkin görüşleri bakımından anlamlı fark bulunmamaktadır. Ancak, unvanı farklı katılımcılar arasında işe yabancılaşmanın anlamsızlık ve kendine yabancılaşma boyutunda, farklı birimde çalışan katılımcılar arasında ise güçsüzlük puanı bakımından anlamlı fark bulunmaktadır.
Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda, örgüt iklimi ile işe yabancılaşma  arasında negatif yönlü orta düzeyde (r=-0.583, p<0.05)  ilişki bulunduğu ve işe yabancılaşmadaki değişimin %34'ünü örgüt ikliminin açıkladığı tespit edilmiştir. 
Bu bulgular ve sonuçlar ışığında MEB merkez örgütünde örgüt ikliminin daha olumlu algılanması ve işgörenlerin işe yabancılaşmalarını önlemek için işgörenlerin iletişim becerilerinin desteklenmesi, katılımcı bir yönetim anlayışı benimsenerek bürokratik engellerin ve hiyerarşinin en aza indirilmesi, işgörenlerin unvanlarına uygun olarak potansiyellerini ve yeteneklerini ortaya koyabilecekleri bir çalışma ortamı oluşturulması yönünde öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the organizational climate perceptions and work alienation levels of staff working in the central organization of the Ministry of National Education (MoNE) and to determine the relationship between these two concepts. This research was carried out using quantitative research methods; "correlational survey" and  "causal comparative" models. The target population of the study consists of 1298 education staff working in eight units of central organization of the MoNE which the schools are directly connected to and the sample group consists of 306 education staff formed by "stratified sampling" technique. In this research, a scale form which consists of "Organizational Climate Scale" developed by Bilir (2005) and "Work Alienation Scale" compiled by Sayü (2014) was used and the data were analyzed with SPSS 24 program.
In this study, it has been revealed that employees of MoNE Central Organization has moderate organizational climate perceptions. When the sub-dimensions of organizational climate are examined, it is understood that the hierarchy perception of employees is higher than the other dimensions and the perception of stress is the lowest.
When the results of the analysis are examined, it has been found that there is no significant difference between the participants with different gender and marital status in terms of organizational climate total scores and subdimension scores. However, it has been determined that the seniority, education level, title and the unit cause a difference in the employees' organizational climate scores.
In this study, it has been found out that the staff of the MoNE central organization experienced moderate wor alienation and the staff experiences more powerlessness in terms of sub-dimensions of work alienation. There is no significant difference between the participants with different  gender, marital status, seniority and education level in terms of their views on alienation and sub-dimensions. However, there is a significant difference in the meaninglessness and self-estrangement dimension of alienation among the participants with different titles, and in the powerlessness score among the participants working in different units.
As a result of the findings of the study, it has been found that there is a moderate level and negative (r= -0.583, p<0.05)  relationship between organizational climate and work alienation and 34% of the change in work alienation is explained by the organizational climate.
In the light of these findings and results, in order to perceive the organizational climate more positively in MoNE central organization and to prevent the work alienation of staff, suggestions have been developed to support employees' communication skills, to minimize bureaucratic obstacles and hierarchy by adopting a participatory management approach, and to create a working environment in which staff could demonstrate their potential and talents in accordance with their titles.