Yabancı cisim aspirasyonlarında tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of treatment options in foreign body aspirations
Yazar: RABİA DEMİR
Danışman: PROF. EMRAH ŞENEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Cerrahisi = Pediatric Surgery
Dizin: Aspirasyon = Aspiration ; Bebekler = Infant ; Bronkoskopi = Bronchoscopy ; Yabancı cisimler = Foreign bodies ; Çocuklar = Children

Özet:
Yabancı cisim aspirasyonu(YCA), nefes alma esnasında ağız ya da burun yolu ile alınan bir cismin trakeobronşial sisteme kaçmasıdır. En sık 1-2 yaş arasında görülmektedir. Hayatı tehdit edici, acil müdahale edilmesi gereken bir durum olan YCA, en sık etkilenen yaş grubunun dar çaplı solunum yolları anatomisi nedeniyle yönetimi özellikli bir süreçtir. Çalışmamızda hastanemizde Ocak 2011 ve Haziran 2017 tarihleri arasında YCA ön tanısı olan rijid ve/veya fleksible bronkoskopi yapılan hastalar geriye dönük olarak incelendi. Çalışmaya alınan 141 hastanın 92'si (%65,2) erkek 49'u (%34,8) kız idi. Hastaların ortanca yaş 1,5 yıl (min:6 ay-max:16 yaş) olarak bulundu. Tüm hastaların 99'u (%70,2) 1 ile 3 yaş arasında idi. Hastaların 19'u 2011-2014 yılları arasında 122'si 2014-2017 Haziran tarihleri arasında başvurdu. Tanıklı aspirasyon öyküsü hastaların 110'unda (%78) mevcuttu. Hastaların 55'i (%39) şikayetlerinin başlamasını takip eden ilk 24 saatte, 32'si (%22,7) 2 ile 7 gün arasında ve 54'ü (%38,3) şikayetlerinin başlamasından itibaren sekiz gün ve daha geç dönemde hastanemize başvurdu. Hastaların 86'sında (%61) bronkoskopi ile YC saptandı. Saptanan YC' lerin 75'i (% 87,5) organik, 11'i (%12,5) inorganik idi. Yabancı cisim aspirasyon şüphesi olan hastaların 88' ine (%62,4) ilk işlem olarak RB, 33'üne (%23,4) aynı seansta fleksible ve rijid bronkoskopi, 20'sine (%14,2) FB yapıldı. Yabancı cisme ait komplikasyon 11 (%12,5) hastada görüldü. Bir hastada inorganik yabancı cismin (elektrik devre parçası) akciğer parankimine penetre olduğu tespit edildi. Diğer 10 hasta ise aspirasyon sonrası gelişen pnömoni nedeniyle tedavi edildi. Bir hastamızda RB' ye bağlı trakeal laserasyon gelişti. Torakotomi ile onarım yapılan hasta postoperatif dönemde kaybedildi. Bir diğer hastada ise hafif mukozal hemoraji gelişti. Mortalite oranı %0,7 (n═1) bulundu. Bronkoskopi ile 86 hastada saptanan YC'lerin lokalizasyonu; 47(%54,7) hastada sağ ana bronş ve distalinde idi. YC saptanan hastaların 79'unda (%91,8) aynı seansta YC çıkarılırken yedi (%8,2) hastada ikinci bir girişime ihtiyaç duyulduğu görüldü. İkinci girişim olarak iki (%1,4) hastada torakotomi, üç (%2,1) hastada RB, iki (%1,4) hastada ise FB yapıldı. Yabancı cisim saptanan hastaların pozitif aspirasyon öyküsü, patolojik fizik muayane, AC grafisinde havalanma artışı oranları, postoperatif inhaler tedavi ihtiyacı ve ameliyat süresi, YC saptanmayan hastalara göre belirgin olarak fazla bulundu. İnorganik YCA'nu olan hastaların çoğunun 6 yaş üzerinde idi (p<0,05). İnorganik YCA'larında normal fizik muayene oranı (%63) istatistiksel olarak anlamlı fazla bulundu (p<0,05). Organik cisim aspire eden hastalarda lökositozun belirgin olarak fazla olduğu saptandı (p<0,05). FB grubunda (sadece FB yapılan hastalar) 20 hasta ve RB grubu (sadece RB yapılanlar ve aynı seansta fleksible ve rijid bronkoskopi yapılan hastalar) 121 hasta mevcuttu. Fleksible bronkoskopi grubunun %60'ının, RB grubunun ise %28,9'unun fizik muayene bulguları normaldi (p<0,05). Fleksible bronkoskopi grubunun %20'sinin, RB grubunun ise %5'inin direk grafi bulguları normaldi (p<0,05). RB grubunda (%71,9) post operatif inhaler tedavi ihtiyacının, FB grubuna (%35) göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde fazla olduğu görüldü (p<0,05). Hastaların ameliyat süresi değerlendirildiğinde FB grubunda ortalama girişim süresinin 28 dakika, RB grubunda ise 46 dakika olduğu görüldü (p<0,05). İşlem sonrası inhaler ödem tedavisi ihtiyacının FB yapılan hastalarda belirgin olarak düşük olması, işlem morbiditesinin RB'ye göre daha az olduğunu göstermektedir. Morbidite ve nadir de olsa mortalite riski göz önüne alındığında 'YCA'da RB altın standarttır' bilgisi artık tartışmalıdır. Rijid ve fleksible bronkoskopi birbirlerini tamamlayıcı teknikler olarak düşünülmelidir.
Anahtar kelimeler: yabancı cisim aspirasyonu, rijid bronkoskopi, fleksible bronkoskopi

Abstract:
Foreign body aspiration (FBA) is a tracheobronchial system when an object is taken by mouth or nose during breathing. It is most common between the ages of 1-2 years. FBA, is a life-threatening and urgent intervention, needs a management-specific process due to the anatomy of the narrowest respiratory tract of the most frequently by affected age group. In our study, YCA was diagnosed in our hospital between January 2011 and June 2017; the patients who had rigid and / or flexible bronchoscopy were examined retrospectively. 141 patients were included in the study. There were 92 (65.2%) boys and 49(34.8%) girls. The patients' median age was one and half years (min: six months-max: 16 years). 99% of all patients (70.2%) were between 1 to 3 years old. Nineteen of the patients were applied between from 2011 to 2014 and 122 of them had between 2014 and 2017 June. Aspiration history was present in 110 (78%) patients during the parents observation. Fifty five patients were applied in the first 24 hours following onset of symptoms, 32 (22.7%) with 2-7 days and 54 of them admitted to our hospital 8 days or more later from the onset complaints. FBd (foreign body) was detected by bronchoscopyin 86 patients (61%). Seventy-five (87.5%) of the identified FBd's were organic and 11 (12.5%) were inorganic. The patients who had suspected FBA, RB was used as the first procedure in 88 (62.4%) patients; flexible and rigid was used in the same session in 33 (23.4%) patients and FB was performed in 20 (14.2&) of them. FBd related complications had seen in 11 (12.5%) patients. In one patient; it was found that inorganic foreign body (electrical circuit part) penetrated the lung parenchyma, the other 10 patients were treated for pneumonia after aspiration. In one patient, tracheal laceration developed due to RB. This patient underwent thoracotomy and died postoperatively. Mild mucosal hemorrhage had seen another patients. The mortality rate was 0.7% (n=1).  FBd was found in 86 patients by bronchoscopy. Forty seven of them located in right main bronchus and its distal by bronchoscopy. FBd was removed in the first session in 79 (91.8%) patients. Second intervention had needed in 7 (8.2%) patients. Two patients (1.4%) underwent thoracotomy, RB performed in three patients (2.1%) and FB was made in two patients (1.4%). Positive aspiration history of patients with FBd; pathological physical examination, hyper aeration on the X-Ray radiographs, needed for postoperative inhaler treatment and duration of surgery, was significantly higher than the patients who did not have FBA. Most of the patients with inorganic FBA were over 6 years of age (p<0,05). Normal physical examination rate (63%) was found to be significantly higher in inorganic FBA (p<0,05).  It was found that leukocytosis was significantly higher in patients with aspirated organic matter (p<0,05).  There were 20 patients in FB group (patients who had only flexible bronchoscopy) and there were 121 patients in RB group (patients who had only rigid bronchoscopy and both flexible and rigid bronchoscopy in the same session).  Physical examination findings were normal in 60% of FB group and 28.9% in RB group (p<0,05).  Direct radiographic findings of 20% of FB group and 5% of RB group were normal (p<0,05).  In the RB group (71.9%), postoperative inhaler treatment requirement was significantly higher than the FB group (35%)(p<0,05).  When the duration of operation of the patients was evaluated, the mean duration of intervention in the FB group was 28 minutes and in the RB group 46 minutes. The need for post-operative inhaler edema treatment was significantly lower in patients treated with FB, suggesting that the post-operative morbidity was lower than in patients treated with RB.Given the risk of morbidity and, in rare cases, mortality; ''RB is gold standard in FBA''is now controversial. Rigid and flexible bronchoscopy should be considered as complementary techniques.
Key Words: foreign body aspiration, rigid bronchoscopy, flexible bronchoscopy