Bazı alternatif yem kaynaklarının besin maddesi kompozisyonu ve potansiyel yem değerinin belirlenmesi
Determination of nutrient composition and potential feed value of some alternative feed sources
Yazar: EKREM SEZER DOĞAN
Danışman: PROF. DR. FİGEN KIRKPINAR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Yemler ve Hayvan Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı bazı alternatif yem kaynaklarının ham besin maddesi içerikleri, in vitro metabolik enerji ve potansiyel yem değerleri ile hayvan beslemede kullanılabilirliklerini belirlemektir.
Çalışmanın yem materyallerini çeşitli gıda ve tarım firmalarından temin edilen fındık küspesi, bisküvi-gofret kırığı, yüksek proteinli kurutulmuş çözünürlü damıtık tahıl (YP-DDGS), kuru maya, pirinç kepeği, zeytin küspesi, mısır özü küspesi, keten tohumu küspesi, mercimek kırığı, mercimek kepeği, pirinç kırığı, bulgur kırığı, nohut kırığı ve yüksek proteinli ayçiçek tohumu küspesi (YP-ATK) oluşturmaktadır. Çalışmada kullanılan yem kaynakları alternatif enerji yemleri (bisküvi-gofret kırığı, pirinç kırığı ve bulgur kırığı), alternatif protein yemleri (YP-DDGS, kuru maya, mısır özü küspesi, keten tohumu küspesi, mercimek kırığı, nohut kırığı ve YP-ATK) ve alternatif diğer yemler (pirinç kepeği, zeytin küspesi ve mercimek kepeği) olarak 3 gruba ayrılmış ve her yem 5 tekerrür olarak analiz edilmiştir. Kullanılan yemler oda sıcaklığında kurutulduktan sonra 1 mm elek çapına sahip değirmende öğütülerek analizler için hazırlanmıştır. Çalışmada kuru madde (KM), ham kül (HK), ham yağ (HY), ham protein (HP), nişasta, şeker, ham selüloz (HS), nötr deterjan lif (NDF), asit deterjan lif (ADF) ve asit deterjan lignin (ADL) içerikleri ile sindirebilir ham protein (SHP) düzeyleri belirlenmiştir. Metabolik enerji (ME) değerleri kanatlı hayvanlar (MEK) ve ruminant hayvanlar (MER) için hesaplanmıştır. Alternatif enerji yemleri arasında en yüksek MEK değeri (3390.50 kcal/kg) bisküvi-gofret kırığında ve en yüksek MER değeri (2892.60 kcal/kg) bulgur kırığında tespit edilmiştir. Alternatif protein yemleri içerisinde en yüksek HP değerine sahip hammaddeler sırasıyla; YP-DDGS (HP %47.95), kuru maya (HP %44.14) ve YP-ATK (HP %43.55) olarak belirlenmiştir. En yüksek SHP değerleri mısır özü (%83.93), kuru maya (%82.99) ve mercimek kırığında (%82.92) saptanmıştır. Diğer alternatif yem kaynakları arasında en yüksek MEK (3792.55 kcal/kg), MER (2839.23 kcal/kg) ve SHP değeri (%82.73) değeri pirinç kepeğinde saptanırken en yüksek HP değeri (%12.98) mercimek kepeğinde bulunmuştur.
İncelenen yem kaynaklarının önemli düzeylerde besin maddesi içerikleri dikkate alındığında çiftlik hayvanlarının beslenmesinde alternatif yem kaynakları olarak önerilebileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to determine the raw nutritional content, in vitro metabolic energy values and potential feed values of some alternative feed sources and to reveal their usability in animal nutrition. The feed materials of the study were hazelnut meal, biscuit-wafer crumb, high protein dried distilled grains with soluble (HP-DDGS), dry yeast, rice bran, olive meal, corn germ meal, flaxseed meal, lentil crumb, lentil bran, cracked rice, cracked bulgur, cracked chickpeas and high protein sunflower seed meal (HP-SSM) obtained from various food and agricultural companies. 
The feed sources used in the study were divided into 3 groups as alternative energy feeds (biscuit-wafer crumb, cracked rice and cracked bulgur), alternative protein feeds (HP-DDGS, dry yeast, corn germ meal, flaxseed meal, lentil crumb, cracked chickpeas and HP-SSM) and other alternative feeds (rice bran, olive meal and lentil bran) and each feed was analysed as 5 replicates. After the used feeds were dried at room temperature, they were ground in a mill with a sieve diameter of 1 mm and prepared for analysis. During this study, the chemical composition of the feeds was determined as dry matter (DM), crude ash (CA), ether extract (EE), crude protein (CP), starch, sugar, crude fiber (CF), neutral detergent fiber (NDF), acid detergent fiber (ADF) and acid detergent lignin (ADL) and crude protein digestibility (DCP). Metabolic energy values were calculated for poultry (MEP) and ruminants (MER). 
The highest MEP value (3390.50 kcal/kg) was determined in biscuit-wafer crumb and the highest MER value (2892.60 kcal/kg) was determined in cracked bulgur among alternative energy feeds. The highest values were determined in HP-DDGS (CP 47.95%), dry yeast (CP 44.14%) and HP-SSM (CP 43.55%) and the highest DCP values were detected in corn germ meal (83.93%), dried yeast (82.99%) and lentil crumb (82.92%) among alternative protein feeds. The highest MEP (3792.55 kcal/kg), MER (2839.23 kcal/kg) and DCP value (82.73%) were found in rice bran, while the highest CP value (12.98%) was found in lentil bran among other alternative feed sources.
Considering the significant levels of nutrient content of the feed sources examined, it was concluded that they can be recommended as alternative feed sources in the nutrition of livestocks.