Tanzimat'tan cumhuriyet'e tarihi kentsel çevrede mekânlar üzerinden bir semt okuması: Cağaloğlu semti örneği
Reading a district in urban historic neighbourhoods from tanzimat to republic: Case of Cağaloğlu
Yazar: MELEK YALVAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER KARAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İstanbul Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Kent tarihi = Urban history ; Kentsel çevre = Urban environment ; Mekan = Space ; Mekan tasarımı = Space design ; Semt imajı = District image ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Tarihi çevre = Historical environment ; İstanbul-Cağaloğlu = İstanbul-Cağaloğlu

Özet:
Osmanlı Devleti'nde modernleşme çabaları doğrultusunda hayata geçirilen reformlar kent mekânında önemli değişimleri de beraberinde getirmiştir. Tanzimat'tan sonra uygulanmaya konulan yeni bürokratik örgütlenme modeli, modern eğitim kurumlarının teşekkülü, yazılı basının ortaya çıkışı ve yayıncılığın gelişimi ile birlikte Cağaloğlu, 19. yüzyıl İstanbul'unun merkez semtlerinden biri olmuştur. Semt, hem Osmanlı döneminde hem de Cumhuriyet döneminde yönetim ve idare mekânları ile kültür mahfillerinin bir arada ve sürekli etkileşim halinde bulunduğu bir yerdir. Bu mekânların birlikteliği semte siyasal ve kültürel bir kimlik kazandırmıştır. Başta Bâbıâli kompleksi ve çevresinde kümelenen bürokratik kurumlar olmak üzere bazı ekonomik ve siyasi kuruluşlar, parti merkezleri, dernekler ve mektepler semtin siyasal kimliğinin mekânsal göstergeleridir. Semtin kültürel kimliğini oluşturan ana mekânlar ise matbaa daireleri, gazete idarehaneleri, kıraathaneler ve kitapçı dükkânlarıdır. Bu çalışmada, Cağaloğlu semtinin siyasal ve kültürel kimliği semtte bulunan mekânlar üzerinden incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmada, Cağaloğlu hafıza mekânı olarak ele alınmış ve kolektif bellekte yer alan bu iki kimlik üzerinden, 1840-1950 yılları arasında semtin geçirdiği değişim ve dönüşüm incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Cağaloğlu, Mekân, Kimlik, Hafıza, Yönetim ve İdare, Kültür, Osmanlı Modernleşmesi

Abstract:
The reforms which were carried into effect in trials of modernization at Ottoman Empire brought about many important changements in urban spaces. With the new bureaucratic organization model which were put into practice after Tanzimat, the establishement of publishing, Cağaloğlu became one of the most famous city center of 19th century's İstanbul. Cağaloğlu was a place always in contact with menagement and administrative places and culture area both in Ottoman period and the Turkey republic period.  The combination of these places gained a political and culturel identity to the city. Pirincipally Bâbıâli complexe and the bureaucratic institutions around it, then economic and political institutions, political party centers, association, schools are spatial indicators of political identity of city. And the main places forming the culturel identity of the city are the printing houses, newspaper offices, coffe houses and bookstores. In this thesis, Cağaloğlu's political and cultural identity were analyzed through places in city. Cağaloğlu was considered as a memory place of and the changements and the transformation of which the city had experienced in between 1840-1950 were discussed througt these two identities which take place in collective memory.
Key words: Cağaloğlu, Place, Identity, Memory, Management and Administration, Culture, Ottoman Modernization.