Ukrayna ve Türk halk sanatlarında ortak yaratım olarak motif ve semboller
Motifs and symbols as common cultural creation in Ukrainian and Turkish folk arts
Yazar: ADALET ENVER
Danışman: PROF. SERKAN İLDEN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Halk sanatı = Popular art ; Kültür = Culture ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Motifler = Motifs ; Semboller = Symbols ; Türk sanatı = Turkish art ; Türkiye = Turkey ; Ukrayna = Ukraine

Özet:
Toplumların kültürel ve inanç sistemlerinin bir yansıması olarak ortaya çıkan motif ve semboller onlara atfedilen koruyuculuk, iletişim, bilgi aktarımı, inanç göstergesi, bağlı olduğu etnisiteyi ifade etmek gibi özellikleri ile birlikte, nihayetinde bezeme unsuru olarak yüzeylere yansımaktadır. Geometrik, zoomorfik, fitomorfik, antropomorfik, izomorfik, ornitomorfik gibi çeşitli gruplara ayrılan semboller, ait olduğu kültürün düşünsel ve yaratımsal bakışı ile biçimlenmektedir. Ancak ortaya konulan bu sembol ve motifler aynı kültürel yapı içinde ait olduğu coğrafyaya göre bağlı olarak faklılıklar gösterebildiği gibi farklı coğrafyalarda benzer, biçimsel ya da anlamsal benzerlikler de gösterebilmektedirler.

Farklı coğrafyalarda yaşayan Ukrayna ve Türk halk sanatlarında da hem analmasal hem de gösel benzerlikler gösteren sembol ve motifler ortak yaratım olarak karşımıza çıkmaktadır. Her iki halkta da birçok alanlarda (tekstil, ahşap, taş, metal, kalem işi vb.) kullandıkları motif ve o motiflere yüklemiş oldukları sembolik anlamların bir kısmı sadece görsel, bir kısmı sadece anlamsal, bir kısmı ise hem görsel hem anlamsal benzerlikler içermektedir. Ukrayna ve Türk halkların coğrafi yerleşimleri, eski dini inançları, tarihsel süreç içerisinde meydana gelen göçler nedeniyle halklar arası etkileşimin oluşturduğu kültürel değerler bu benzerliklere birer sebep olmaktadır.

Tezin amacı; tarih boyunca gerçekleşmiş olan kültürel temasların meydana getirdiği ortak oluşumları belirlemek. Aynı zamanda, Ukrayna ve Türk halklarının kültürel zenginliğini insanlara tanıtmak. Tezin önemi; kullanılan eşyalar üzerindeki motif ve sembollerin anlamlarını hatırlatarak farkındalığı gündeme taşımak ve unutulmaya yol almış kültürlerin güzelliğini hatırlatmak. Araştırmamodeli; Tarama modeli/Nitel ve Tarihsel yöntem kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Motif, Sembol, Ukrayna, Türkiye, Tekstil, Ahşap, Metal, Taş,doldurulacaktır.

Abstract:
Society of cultural and belief systems of a resulting motifs and symbols are revealed as a reflection of protection attributed to them, communication, knowledge transfer, belief indicator, along with features like express ethnicity is attached, it is reflected on the surface of the ornamental elements eventually. Geometric, zoomorphic, phytomorphic, anthropomorphic, isomorphic, ornithomorphic, symbols allocated to the various groups such as ornitomorfik, the culture belongs to intellectual and Creational are shaped look. However, these symbols and patterns depending disclosed by geography which belongs to the same cultural-like structure may exhibit different geographies these differences may show the stylistic or semantic similarities. Symbols and motifs that show both analmasal and lacustrine similarities in Ukrainian and Turkish folk arts living in different geographies appear as common creations. Both people in many areas (textiles, wood, stone, metal, pen, etc.) Motifs they use and it is a part of the symbolic meaning they have installed the motifs only visual, some purely semantic includes both visual and semantic similarity is a part. The geographical location of Ukraine and Turkish peoples, ancient religious beliefs, cultural values created by the interaction between people due to migration occurred in the historical process is one reason for this similarity.

The aim of the thesis is; to identify common formations created by cultural contacts that have taken place throughout history. At the same time, to introduce the cultural richness of the Ukrainian and Turkish peoples to people. The importance of the thesis; bringing awareness to the agenda by reminding the meanings of the motifs and symbols on the items used and reminding the beauty of the cultures that led to oblivion. Research model; Screening model / Qualitative and Historical method was used.

Keywords: Motif, Symbol, Ukraine, Turkey, Textile, Wooden, Metal, Rock, Pen.