Palyatif bakım hastalarında semptom şiddeti ile bakım vericilerin bakım vermeye hazır oluşluk ve stres düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between symptom severity in palliative care patients and caregivers' readiness to provide care and their stress levels
Yazar: KÜBRA SELLER AFŞAR
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ÖZKAN TUNCAY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Palyatif bakım = Palliative care

Özet:
Bu araştırma, palyatif bakım ünitesinde tedavi görmekte olan hastaların yaşadıkları semptom şiddeti ile bakım vericilerin hazır oluşluk ve stres düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı ve analitik olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Sivas Numune Hastanesi Palyatif Bakım Ünitesinde 01 Kasım 2023-01 Şubat 2024 tarihleri arasında tedavi görmekte olan 130 palyatif bakım hastası ve hastaların bakım vericileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, Tanıtıcı Özellikler Bilgi Formu, Katz'ın Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Edmonton Semptom Tanılama Ölçeği, Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeği ve Bakım Verenin Stres Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde, SPSS 22.0 programı kullanılarak tanımlayıcı testler, t testi, ANOVA varyans analizi, Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Varyans analizinde gruplar arası fark Tukey Post Hoc testi ve Tamhane's T2 testleri ile incelenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. 
Araştırmaya katılan bakım vericilerin yaş ortalaması 48,76±13,21 yıl olup, %63,8'i kadın, %84,6'sı evli, %35,4 ü ortaöğretim mezunudur. Bakım vericilerin %55,4 ü hastanın çocuğu olduğunu, %51,5'i hastayla ayrı yaşadığını, %61,5'i hasta bakımına yönelik daha önce bir deneyime sahip olmadığını ve %73,8'i hastanın bakımına yardımcı birinin olduğunu belirtmiştir. Araştırmada Edmonton Semptom Değerlendirme Skalası ölçeği toplam puan ortalaması (37,40±14,80) düşük düzey, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri ölçeğine ait puan ortalaması (0,62±1,25) çok düşük düzey, Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeği puan ortalaması (15,96±5,48) ve Bakım Verenin Stres Ölçeği puan ortalaması ise (7,13±3,15) orta düzeyde olarak belirlenmiştir. Edmonton Semptom Değerlendirme ölçeği ile Bakım Vermeye Hazır Oluşluk ölçeği arasında negatif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki (r= -,47; p<,05),  Edmonton Semptom Değerlendirme ölçeği ile Bakım Verenin Stres ölçeği arasında ise pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r= ,48; p<,05). Bakım Vermeye Hazır Oluşluk ölçeği ile Bakım Verenin Stres ölçeği arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r=-,57; p<,05). Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri ölçeği ile Bakım Vermeye Hazır Oluşluk ve Bakım Verenin Stres ölçeği arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. 
Bu çalışmada; palyatif bakım hastası bakım vericilerinin Bakım Vermeye Hazır Oluşluk ve Stres düzeylerinin orta düzey olduğu;  palyatif bakım hastalarının semptom düzeyleri arttıkça  hastaya bakım veren bakım vericilerin hazır oluşluk düzeylerinin azaldığı, stres düzeylerinin ise arttığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda palyatif bakım hastalarının semptom düzeylerinin belirlenmesi ve hastaların bakım vericilerinin hazır oluşluk ve stres düzeylerinin belirlenmesi ve bakım vericilerin hazır oluşluk düzeylerini arttıracak ve stres düzeylerini azaltacak etkili hemşirelik uygulamalarının planlanması ve bu konuda danışmanlık yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted as a descriptive and analytical study to examine the relationship between the symptom severity experienced by patients receiving treatment in the palliative care unit and the readiness and stress levels of their caregivers. The study was carried out with 130 palliative care patients and their caregivers at Sivas Numune Hospital Palliative Care Unit between November 1, 2023, and February 1, 2024. Data were collected using the Introductory Characteristics Information Form, Katz Index of Independence in Activities of Daily Living, Edmonton Symptom Assessment Scale, Caregiver Preparedness Scale, and Caregiver Strain Index. For data analysis, descriptive tests, t-tests, ANOVA variance analysis, and Pearson correlation analysis were used in the SPSS 22.0 program. Differences between groups in variance analysis were examined with Tukey Post Hoc and Tamhane's T2 tests. The level of significance was accepted as p<0.05.

The average age of the caregivers participating in the study was 48.76±13.21 years, with 63.8% being women, 84.6% married, and 35.4% having completed secondary education. Of the caregivers, 55.4% were the patient's children, 51.5% lived separately from the patient, 61.5% had no previous experience in patient care, and 73.8% had someone to help with patient care. The Edmonton Symptom Assessment Scale total score average was 37.40±14.80, indicating a low level; the Katz Index of Independence in Activities of Daily Living average score was 0.62±1.25, indicating a very low level; the Caregiver Preparedness Scale score average was 15.96±5.48, and the Caregiver Strain Index score average was 7.13±3.15, indicating moderate levels. A moderately significant negative correlation was found between the Edmonton Symptom Assessment Scale and the Caregiver Preparedness Scale (r= -0.47; p<0.05), and a moderately significant positive correlation was found between the Edmonton Symptom Assessment Scale and the Caregiver Strain Index (r= 0.48; p<0.05). A significant negative correlation was found between the Caregiver Preparedness Scale and the Caregiver Strain Index (r= -0.57; p<0.05). No significant relationship was found between the Katz Index of Independence in Activities of Daily Living and the Caregiver Preparedness and Strain scales.

The study found that caregivers of palliative care patients had moderate levels of readiness and stress; as the symptom levels of palliative patients increased, the caregivers' readiness levels decreased while their stress levels increased. Based on these results, it is recommended to assess the symptom levels of palliative care patients, determine the readiness and stress levels of their caregivers, and plan effective nursing practices and provide counseling to increase caregivers' readiness levels and reduce their stress levels.