Salihli Dombaylı Köyü geleneklerinde müzik ve oyun uygulamaları
The folk music and the dance applications and the tradition of Salihli Dombayli Village
Yazar: NAZMİ OĞUZ YILMAZKOL
Danışman: DOÇ. DR. M. ÖCAL ÖZBİLGİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Oyunları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Folklor = Folklore ; Halk oyunları = Folk dances ; Manisa-Salihli-Dombaylı = Manisa-Salihli-Dombaylı ; Müzik = Music ; Oyunlar = Games

Özet:
Manisa Salihli Dombaylı Köyü'nde, geçmişe oranla yoğun bir şekilde yaşanmasa da, günümüzde hala geleneksel kültür içerisinde, Halk oyunları ve müzik önemli yer tutmaktadır. Bu iki unsurun yörede uygulandığı ortamların, bir tatarfta düğünler, diğer tarafta geçmiş yıllarda, Henk etme, Hıdırellez gibi eğlenceler olduğu tespit edilmiştir. Yörenin civardaki yerleşim yerlerine oranla, değişime ve gelişime açık olması; eğitime önem vermesi, yurt dışına işçi göçü, ekonomik ve sosyal gelişim göstermesi beraberinde kültürel değişim ve gelişimi de getirmiştir. Dolayısı ile geçmişteki gelenek ve kültürel uygulamaları şekil, biçim ve işlevsel açıdan değişime uğramıştır.Dombaylı Köyü Geleneklerinde Müzik ve Oyun Uygulamaları konulu bu çalışmada, Dombaylı Köyü'nde icra edilen müzikleri, icra edilen oyunları tespit etmek için yeni derlemelerle geleneksel düğünleri, alanda araştırılıp, geçmişle bugün arasında farklılıklar tespit edilmeye, değişimin nedenleri saptanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın brinci bölümünde bu çalışmanın niçin yapıldığı açıklanmaya çalışılmış, elde edilen veriler, bilgiler somut bir şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır. 1.bölümde yörenin ?sosyal ve kültürel bağlamı? irdelenerek yörenin tarihi, coğrafi ve ekonomik yapısı, sosyal ve kültürel yapısı, köydeki sözlü ve kültürel ürünler tespit edilmiştir. Birinci bölümdeki bilgiler sayesinde ikinci ve üçüncü bölümde çok daha kolay yol alabildiğimiz, çalışmamızı net ve sağlam temeller üzerine oturtabildiğimiz kanısındayız.. Dolayısı ile birinci bölümde elde ettiğimiz bulgularla ikinci ve üçüncü bölümü daha somut ve anlaşılır kılabildik kanısındayız. Yapılan tez çalışmasının 2.bölümünde Dombaylı Köyü'ndeki geleneksel halk müziği unsurları tespit edilmeye çalışılmıştır. Yörede geçmiş yıllarda müziğin icra edildiği uygulama alanları ile günümüzde yaşamayan uygulama alanları yapılan görüşmelerle tespit edilmiş, geçmişle günümüzün farklılığı araştırılmıştır. Yöreden yeni türküler derlenmiş, kayıtlı türküler günümüz hali ile tekrar derlenip farklılıklar ve nedenleri tespit edilmiştir. Dombaylı Köyü'ne özgü gırtlak, name ve ezgisiyle söylenen ninni ve yaslar(ağıt) geçiş dönemi bağlamında halk müziği ürünleri olarak, derinlemesine incelenmiş, elde edilen bilgiler çalışmaya yansıtılmıştır. Yine bu bölümde mevsimlik ritüeller bağlamında halk müziği ürünleri ve uygulama alanları araştırılmış, uzun yıllar önce yapılan Hıdırellez ve Henk etme uygulamaları gün ışığına çıkarılmıştır. Geleneksel tören ve ritüellerde kullanılan çalgılar araştırmalarımız sonucunda tespit edilmiş ve söz konusu çalgıların 1930'dan günümüze değişerek geldiği gözlemlenmiştir.Çalışmanın 3.bölümünde ise, Dombaylı Köyü'nde geleneksel Türk halk oyunları kültürü araştırılmış, günümüzde geleneksel halk oyunlarının yörede ve civarda uygulama alanlarının başında düğünlerin geldiği açık şekilde tespit edilmiştir. Yörenin halk oyunları kültürünü ve uygulamalarını tespit için düğünleri geçmişten günümüze incelediğimiz de 1930'lu yıllardan bugünlere ciddi anlamda değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Bu nedenle yöredeki düğünleri, müzik ve halk oyunları uygulamalarını üç ayrı tarih süreci içerisinde (1930 ve 1960 yıllarındaki düğünler ve halk oyunları, 1960 ve 2000 yıllarındaki düğünler ve halk oyunları, 2000'li yıllardan günümüze kadar ki düğün ve halk oyunları uygulamaları ) incelemenin yerinde olacağına karar verilmiştir. Böylelikle Dombaylı Köyü'nde icra edilen halk oyunlarının yapısal ve işlevsel analizi yapılmaya çalışılmış, halk oyunlarının farklı bağlamlardaki işlevlerinin araştırılması ve bu işlevlerin günümüz toplumu içinde kullanılabilir durumda sunulması, öğretilmesi ile toplumsal alanda birçok olumlu sonuç elde edileceği düşüncesi belirmiştir. Sosyo-kültürel ve ekonomik bağlamdaki değişimin yöredeki halk oyunlarına etkisi, yörenin folkloruna dolayısı ile Halk oyunlarına etkisi tespit edilmiş, bu bilgiler tez çalışmasına aktarılmıştır.Çalışmanın sonunda elde edilen bulgular ve tespitler ?Sonuç? bölümünde ortaya konularak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Manisa Salihli Dombaylı Village is one of the villages that tries to keep the traditional culture alive and protect it, although not as densely as before. Within the traditional culture, Turkish folk dances and music have an important place. These elements are observed to be applied at weddings and during rituals like ?Henk etme? and ?Hıdırellez in the previous years. Because the place is open to change and development when compared to other places in the neighbourhood, gives importance to education, the labor immigration, the economic and social development brought along cultural change and development, Therefore, the tradition and culture applications in the past have changed in shape, form and functionality.In the study Music and Dancing Applications in Dombaylı Village Traditions, the music played in Dombaylı Village, new compilations, traditional weddings in order to determine the performed dances are studied, differences are discovered between the past and the present and the reasons of change have been tried to be determined. The data and information obtained have been tangibly executed. In the ?First Chapter? the area?s ?social and cultural context? have been examined and the area?s history, geographic and economic structure, social and cultural structure, and the verbal and cultural products in the village have been established. In the light of the information in the first chapter, it has been easier to go through to the second and third chapters and we?ve been able to establis them on solid grounds. So we reckon that we?ve made the second and third chapters more solid and understandable with the data we?ve got from the first chapter. In the ?Second Chapter? of the study, the traditional folk music elements in Dombaylı Village are tried to be determined. The application areas where the music was used to be made in the past years and the non-used ones in the present time have been determined, and the differences between the past and now have been searched. New folk songs from the area have been compiled, the recorded folk songs are re-compiled with their present day versions, and the differences and reasons have been established. Elegies and lullabies that are sung by larynx and tunes that are unique to Dombaylı Village have been thoroughly examined as transition period folk music products, and the data acquired are reflected. Again in this chapter, in the context of seasonal rituals, folk music products and their application areas have been researched, and the ?Hıdırellez? and ?Henk etme? applications have been brought to light. The instruments that are used in traditional ceremonies and rituals have been found out after our researches, and observed that they have altered since 1930 to this day.In the ?Third Chapter? of the study; traditional Turkish folk dance culture in Dombaylı Village have been searched, and found out that the leading application areas of traditional folk dances in the area and in the neightbourhood are ?weddings?. When we examine the past and the present of the weddings to determine the area?s Turkish folk dances culture and its applications, it is clear that they have changed a lot since 1930s. That is why, we thought it was appropriate to examine the weddings, music and folk dance applications in the area within three different time periods: (Weddings and folk dances between 1930 and 1960, weddings and folk dances between 1960 and 2000, and weddings and folk dance application since 2000.) We have tried to do the structural and functional analysis of the folk dances performed in Dombaylı Village, and concluded that the different functions of folk dances in different contexts should be searched, these functions should be presented and taught as a usable instrument in the present society so that a lot of positive results on a social level will be gained. The effect of the change in socio cultural and economic context on the folk dances in the area, its effect on area?s folkore and on folk dances has been determined, and the information has been given in the study.The findings and determinations that are acquired at the end of the study are stated and evaluated in the ?Conclusion? chapter.