İlköğretim ve ortaöğretim öğretmenlerine yönelik disiplin ve ödüllendirme uygulamaları
Rewarding and discipline applications concerning primary and secondary school teachers
Yazar: RUHİ SARPKAYA
Danışman: PROF. DR. KEMAL AÇIKGÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ceza = Punishment ; Disiplin = Discipline ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Ödüllendirme = Rewarding ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim ve ortaöğretim öğretmenlerine yönelik ödül ve disiplin uygulamalarına ilişkin öğretmenlerin algı ve beklentilerini belirlemektir. Araştırmanın evreni, Manisa Merkez ilçedeki ilköğretim ve ortaöğretim okullarında çalışan 1814 öğretmenden, örneklemi ise 452 öğretmenden oluşmaktadır. Yargısal türdeki veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Likert tipi beşli derecelemeye göre düzenlenen "İlköğretim ve Ortaöğretim Öğretmenlerine Yönelik Ödül ve Disiplin Uygulamaları Ölçeği" 'yle toplanmıştır. Ölçeğin güvenilirlik katsayısı, algı bölümü için a=91, beklenti için cc=89'dur. Ölçekte değerlendirme, ödüllendirme ve disiplin uygulamalarına ilişkin üç boyut vardır. Ayrıca, ödül boyutu içsel ve dışsal ödül, disiplin boyutu ise geleneksel ve yapıcı disiplin olmak üzere alt boyutlara ayrılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t-testi, Mann Whitney U testi, One Way Anova, Kruskal Wallis ve çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Anlamlılık testlerinin hepsinde alfa değeri a=.05 düzeyindedir. Araştırmadan elde edilen bazı sonuçlar şöyledir : 1) Ölçeğin değerlendirme, ödüllendirme ve disiplin uygulamaları boyutlarına ilişkin ilköğretim öğretmenlerinin algıları, ortaöğretim öğretmenlerinin algı düzeylerinden daha yüksek, beklentileri ise daha düşüktür. 2) Öğretmenlerin kıdemlerine göre değerlendirme, ödül ve disiplin; branşlarına göre ödül; çalışılan okul kademesine göre değerlendirme,ödüllendirme ve disiplin; ödül alma durumuna göre değerlendirme ve ödüllendirme; ceza alma durumuna göre değerlendirme, ödüllendirme ve disiplin uygulamalarının gerçekleşme sıklığına ilişkin algıları arasında anlamlı bir farklılık vardır. 3) Öğretmenlerin kıdemlerine göre disiplin ve değerlendirme; branşlarına göre değerlendirme, ödüllendirme ve disiplin; bitirdikleri okula göre ödüllendirme ve disiplin: cinsiyetine göre değerlendirme ve disiplin: çalışılan okul kademesine göre değerlendirme, ödüllendirme ve disiplin uygulamalarının geçerli olma sıklığına ilişkin beklentileri arasında anlamlı bir farklılık vardır.4) Ölçeğin içsel ve dışsal ödül, geleneksel ve yapıcı disiplin alt boyutlarına ilişkin ilköğretim öğretmenlerinin algı düzeyleri, ortaöğretim öğretmenlerinin algı düzeylerinden daha yüksek, beklenti düzeyleri ise daha düşüktür. 5) Öğretmenlerin kıdemlerine göre içsel ödül, dışsal ödül ve yapıcı disiplin; branşlarına göre içsel ödül ve dışsal ödül; çalışılan okul kademesine göre içsel ve dışsal ödül, geleneksel ve yapıcı disiplin; ödül alma durumuna göre içsel ödül; ceza alma durumuna göre içsel ve dışsal ödül, geleneksel disiplin alt boyutlarının gerçekleşme sıklığına ilişkin algıları arasında anlamlı bir farklılık vardır. 6) Öğretmenlerin branşlarına göre içsel ödül ve yapıcı disiplin; bitirdikleri okula göre içsel ödül ve yapıcı disiplin; cinsiyetine göre geleneksel disiplin; çalışılan okul kademesine göre içsel ve dışsal ödül, yapıcı disiplin alt boyutlarının geçerli olma sıklığına ilişkin beklentileri arasında anlamlı bir farklılık vardır. 7) Hem ilköğretim hem de ortaöğretim öğretmenleri içsel ödülleri, dışsal ödüllerden daha çok önemsemektedirler. 8) Öğretmenlerin % 47.1'i, "yüz kızartıcı suçlar" 'dan, % 20.2'si, "Atatürk aleyhine işlenen suçlar" 'dan. % 18.8'i de "Anayasal düzene karşı işlenen suçlar" 'dan dolayı öğretmenlerin meslekten atılmaları gerektiğini belirtmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the expectations and perceptions of teachers concerning the rewarding and discipline applications in the primary and secondary school teachers. 1814 teachers working at primary and secondary schools of Manisa formed the population of research, and 452 of them formed the sample. The data for the research were collected through "The Scale For The Rewarding and Discipline Applications Concerning Primary and Secondary School Teachers", a Likert type scale developed by the researcher. The reliability coefficient of the scale is a=.91 for perception and is a=.89 for the expectation. The scale has three dimensions related to the applications of evaluation. The rewarding dimension is divided into two sub-dimensions as external and internal, and the dimension of discipline into two parts as traditional and constructive discipline. The data were analyzed through frequency, percentage, arithmetic means, t-test, Mann Whitney U test. One Way Anova, Kruskal Wallis and multiple comparison test. The value of alpha is a=.05 in all significant tests. Some of the results of the research are as follows : 1) The perception level of the primary school teachers concerning the evaluation, rewarding and discipline applications dimensions of the scale is higher than that of the secondary school teachers, but their expectations are lower. 2) There are significant differences between the perceptions of the teachers of the frequencies of the following sub-dimensions: evaluation, reward and discipline depending on their years of service; evaluation, rewarding and discipline depending on the levels of schools where they work; evaluation and rewarding depending on whether they have been rewarded or not; evaluation, rewarding and discipline depending on whether they have been punished or not. 3) There are significant differences between the expectations of the teachers of the frequencies of the following sub-dimensions: discipline and evaluation depending on the teachers' years of service; evaluation, rewarding and discipline depending on their major fields of study; rewarding and discipline depending on the types of school they have graduated from; evaluation and discipline depending on their sexes; VIevaluation, rewarding and discipline depending on the levels of schools where they work.. 4) The perception level of the primary school teachers of internal and external reward, traditional and constructive discipline sub-dimensions of the scale is higher that of secondary school teachers. However their expectation level is much lower. 5) There are significant differences between the perceptions of the teachers of the frequencies of the following sub-dimensions: internal and external rewards and constructive discipline depending on their years of service; internal and external rewards depending on their major fields of study; internal and external rewards, traditional and constructive discipline depending on the level of schools where work; internal reward depending on whether they have been rewarded or not; internal and external rewards and traditional discipline. 6) There are significant differences between the expectations of the teachers of the frequencies of the following sub-dimensions: internal reward and constructive discipline depending on their major fields of study: traditional discipline depending on their sexes; internal and external rewards, and constructive discipline depending on the types of schools where they work. 7) Both primary and secondary school teachers think that internal rewards are much more valuable than external ones. 8) 47.1 % of the teachers have stated that their colleagues must be fired due to such serious crimes as theft, rape, sexual offense and bribery; 20.2 % due to the crimes against Atatürk; and 18.8 % due to the crimes against constitutional order.