Ergenlerde yaratıcılığa ilişkin algı ile yaratıcı potansiyel arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the perception ofcreativity and the creative potential in adolescents
Yazar: EMİNE YEŞİM SALGUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELODİ ÖZYAPRAK
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Üstün Zekalıların Eğitimi Ana Bilim Dalı / Üstün Zekalılar ve Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yaratıcı süreç = Creative process ; Yaratıcılık = Creativity ; Yaratıcılık endeksi = Creativity index

Özet:
Bu araştırmada ortaokul 5., 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin yaratıcılık
performansları, kendi yaratıcılık düzeylerine dair algıları ve yaratıcılık
performansları ile yaratıcılık algıları arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır.
Araştırmada veri toplama aracı olarak; Yaratıcılık Değerlendirme Ölçeği-Form A,
Form B, Özdeğerlendirme Formu ile Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği
kullanılmıştır. Elverişli örnekleme kullanılarak veri toplama araçları 2019-2020
eğitim öğretim yılında iki devlet okulu, bir özel okul ve bir hafta sonu zenginleştirme
programında eğitim gören 740 öğrenciye uygulanmıştır. Öğrencilerin yaratıcılık
performansı puanları, YDÖ-Özdeğerlendirme Formu ve Kaufman Yaratıcılık
Alanları Formu'ndan elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 22 (SPSS
Inc., Chicago, IL) programı kullanılarak analiz edilmiştir. KYAÖ puanları ile YDÖ
puanları arasındaki ilişkiyi incelemek üzere Pearson Korelasyon Analizi
uygulanmıştır. Analize göre KYAÖ puanları ile YDÖ-Form A, YDÖ-Form B, YDÖ-
Performans Total, YDÖ-Özdeğerlendirme ve YDÖ-Toplam puanları arasında
istatistikçe anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Araştırmacı tarafından belirlenen
alt problemlere yönelik yapılan değerlendirmelerde Bağımsız Gruplar T-Testi ve
Tekyönlü Varyans Analizi (Anova) kullanılmıştır. Tanı almayan öğrencilerde YDÖ-
Form A, YDÖ-Performans Total ve KYAÖ puanlarında sınıf düzeyine göre anlamlı
bir farklılık bulunmazken YDÖ-Form B, YDÖ-Özdeğerlendirme ve YDÖ toplam
puanlarının 7. sınıflar lehine farklılaştığı tespit edilmiştir (p<0.05). Tanı alan
öğrencilerde ise kullanılan ölçekler toplam puan ve alt test puanları türlerinde sınıf
düzeyine göre anlamlı bir farklılaşma yoktur (p>0.05). Toplanan veriler cinsiyet
değişkenine göre incelendiğinde tanı almayan öğrencilerde YDÖ-Form A, YDÖ-
Form B, YDÖ-Performans Total, YDÖ toplam ve KYAÖ puanları kız öğrenciler
lehine farklılaşmaktadır (p<0.05). YDÖ-Özdeğerlendirme puanlarında ise tanı
almayan öğrencilerde cinsiyete göre bir farklılık yoktur(p>0.05). Tanı alan
öğrencilerde ise YDÖ-Form B ve YDÖ Performans Total puanları kız öğrenciler
lehine farklılaşırken (p<0.05), YDÖ-Form A, YDÖ-Özdeğerlendirme, YDÖ toplam
ve KYAÖ puanlarında cinsiyete göre bir farklılaşma bulunmamaktadır (p>0.05).
Kullanılan ölçeklerin öğrencilerin eğitim aldığı okul türüne göre farklılaşıp
farklılaşmadığını incelemek üzere Independent Sample T Test ve One Way ANOVA
testleri uygulanmıştır. Tanı almayan öğrencilerde YDÖ-Form A, YDÖ-Form B,
YDÖ-Performans Total ve YDÖ toplam puanları özel okulda eğitim alan öğrenciler
lehine farklılaşırken (p<0.05), YDÖ-Özdeğerlendirme ve KYAÖ puanları okul
türüne göre farklılaşmamaktadır (p>0.05). Tanı alan öğrencilerde ise kullanılan
ölçekler toplam puan ve alt test puanlarında okul türüne göre bir farklılaşma
görülmemektedir. Yaratıcılık potansiyelini ölçen alt testlerde tanı alan öğrenciler
daha yüksek bir performans gösterirken yaratıcılığa dair algıyı ölçen
özdeğerlendirme testlerinde tanı alan ve tanı almayan öğrenciler arasında bir farklılık
yoktur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the creativity performance of
secondary school 5th, 6th and 7th grade students, their perceptions of their own
creativity levels, and the relationship between their creativity performances and their
creativity perceptions. As a data collection tool in the research; Creativity Evaluation
Scale-Form A, Form B, Self-Assessment Form and Kaufman Domain Spesifics of
Creativity Scale were used. Using purposeful and convenient sampling, one of the
purposive sampling methods, data collection tools were applied to 740 students
studying in two public schools, one private school and one enrichment program in
the 2019-2020 academic year. The students' creativity performance scores, the data
obtained from the CAP-Self-Assessment Form and the Kaufman Domain Spesifics
of Creativity Form were analyzed using the IBM SPSS Statistics 22 (SPSS Inc.,
Chicago, IL) program. Pearson Correlation Analysis was applied to examine the
relationship between K-DOCS scores and CAP scores. According to the analysis, a
statistically significant correlation was found between K-DOCS scores and CAP-
Form A, CAP-Form B, CAP-Performance Total, CAP-Self-Assessment and CAP
total scores (p<0.05). There was no significant difference in the types of scales total
score and subtest scores used in the diagnosed students according to the grade level
(p<0.05). When the collected data is analyzed according to the gender variable, the
scores of the undiagnosed students differ in favor of the female students in the
scores of CAP-Form A, CAP-Form B, CAP-Performance Total, CAP total, and K-
DOCS (p>0.05). In the CAP-Self-Assessment scores, there is no difference
according to gender in the undiagnosed students (p<0.05). While the CAP-Form B
and CAP-Performance Total scores of the diagnosed students differed in favor of
female students (p>0.05), there is no gender difference in the CAP-Form A, CAP-
Self-Assessment, CAP total and K-DOCS scores (p<0.05). Independent Sample T
Test and One Way ANOVA tests were applied to examine whether the scales used
differed according to the type of school the students were educated in. While the
CAP-Form A, CAP-Form B, CAP-Performance Total and CAP total scores of the
undiagnosed students differ in favor of the students studying in private schools
(p>0.05), the CAP-Self-Assessment and K-DOCS scores do not differ according to
the school type (p<0.05). On the other hand, there is no difference in the total score
and subtest scores of the scales used in the diagnosed students according to the
school type. While the students who were diagnosed in the subtests measuring
creativity potential showed a higher performance, there is no difference between the
students who were diagnosed and not diagnosed in the self-assessment tests
measuring the perception of creativity.