Kentsel yaşam kalitesini belirleyen etkenlerin konut alanlarında farklılaşması: Hollanda Almere örneği
The differentiation of factors influencing urban quality of life in housing areas: The case of Almere, Netherland
Yazar: AYHAN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. ARZU TAYLAN SUSAN
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentlerde yaşayanların yaşam kalitesi ve iyi olma halinin arttırılması için kentsel çevrenin belirli bir kalite düzeyindeki standartları karşılaması gerekmektedir.  Kentsel yaşam çevrelerinde kişilerin yaşadıkları konutlar, erişebildikleri ve aldıkları sosyal kamusal ve özel hizmetler, iş ve gelir imkânları gibi ekonomik fırsatlar ve sosyal ağların ve bağların kurulması ile sosyal etkileşim fırsatları kentsel yaşamın kalite düzeyi hakkında bilgi vermektedir.  Bu özellikler, kentsel alanlarda farklı politikalar, kanunlar ve uygulamalar sonucunda birbirinden değişik özelliklere sahip konut alanlarının gelişmesiyle sağlanmaktadır. Konut ve çevrelerinin bu farklılaşan özellikleri ise, kent mekânında sosyal, demografik, ekonomik ve kültürel açıdan farklı özellikteki hane halklarının tercihlerini biçimlendirmekte, bu alanlarda yaşayarak deneyimlemelerini sağlamaktadır. Bu nedenle farklı konut alanlarında yaşayanların tercih ve memnuniyetlerinin ölçülmesi, konut politikalarının ve uygulama sonuçlarının değerlendirilerek, veriye dayalı yenilikçi politikaların geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır.  
Bu bağlamda, bu tez çalışması, şehir planlama ve konut politikaları sonucunda ortaya çıkan farklı özellikteki konut alanları ve çevrelerindeki kentsel yaşam kalitesinin ölçülmesini ve karşılaştırılmasını amaçlamıştır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere Hollanda'nın toprak kazanım uygulamalarının bir sonucu olarak 20. yüzyılın ortalarında kurulmuş bir şehir olan Almere araştırma alanı olarak seçilmiştir.  Almere'nin konut alanları, şehirde yaşayanlar için yüksek bir yaşam kalitesi sunmak üzere merkezi ve yerel yönetimin benimsediği kentleşme politikalarıyla biçimlenmiştir. Bu nedenle, tez çalışması, Almere kentinin gelişiminde benimsenen konut politikalarının yaşayanlar tarafından deneyimlerini irdelemeye odaklanmaktadır.  Bunu yapmak üzere, tez çalışması Almere'nin farklı bölgelerinde yaşayan kişilerin konut ve çevresindeki algı ve deneyimleri ile memnuniyetlerini ölçmekte ve karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın bulguları Hollanda Almere örneğinden yola çıkarak politika yapıcılara katkı sağlaması planlanmıştır. 
Tez kapsamında Almere'deki farklı konut alanlarının belirlenmesi için kentin alt bölgelerinin tarihsel gelişimi, yoğunluk, kat sayısı, konut türü gibi özellikleri incelenerek, Poort, Haven, Stad ve Buiten olarak birbirinden ayrışan dört araştırma bölgesi belirlenmiştir. İnternet üzerinden (Google Forms aracılığıyla) hazırlanan ve bu bölgelerin sakinleriyle paylaşılan ankete 101 hane halkı katılmıştır. Katılımcıların memnuniyet düzeyleri ve demografik verilerinin toplanmasından sonra, elde edilen verilerin istatistiksel olarak değerlendirilmesinde Faktör ve Regresyon analizi ile ANOVA kullanılmıştır. Toplamda 66 değişkenin 37'si ile yapılan faktör analizi sonucunda, kişilerin  kentsel yaşam kalitesinde etkili olan  10 faktör grubu elde edilmiştir. Konut memnuniyetine ilişkin dört faktör, konut tipi, yeniliği, kalitesi ve fayda maliyeti iken, konut çevresi memnuniyetine ilişkin altı faktör ise ulaşım olanakları, ekonomik çeşitlilik, erişebilirlik, donatı olanakları, güvenlik ve sosyal etkileşimsizlik olarak elde edilmiştir. Araştırma bölgeleri elde edilen faktörlere  göre karşılaştırılmıştır. Daha sonra, belirlenen faktörler çoklu regresyon analizine tabi tutularak faktörlerin konut çevresi memnuniyetini etkileme düzeyleri ölçülmüştür. Resresyon analizi sonuçlarına göre, ulaşım kolaylığı, ekonomik çeşitlilik, erişim kolaylığı ve güvenlik faktörleri, Almere'de yaşayanların konut çevresine memnuniyeti üzerinde etkili olan faktörler olarak belirlenmiştir. Konut ve konut çevresine ilişkin faktörler ile ANOVA yapılarak, konut alanları arasındaki kentsel yaşama memnuniyetine dair farklılıklar incelenmiştir. ANOVA sonuçlarında araştırma bölgeleri arasında konut tipi, konut yeniliği, erişim kolaylığı donatı yeterliliği ve sosyal etkileşimsizlik faktörleri arasında farklılıklar olabileceği saptanmıştır. ANOVA'yı takiben yapılan post-hoc Bonferroni ve Games-Howell testi ile bölgeler arası karşılaştırmalar yapılmıştır. Test sonuçlarına göre konut tipi, konut yeniliği, erişim kolaylığı, donatı yeterliliği, sosyal etkileşimsizlik faktörlerinde bölgeler arasında anlamlı farklar tespit edilmiştir.
Çalışma bulguları, farklı konutlar ve konut çevrelerinin, sahip oldukları özellikler bağlamında kentliye farklı kentsel yaşam kalitesi deneyimleri sunduğunu göstermektedir. 
Bu araştırmadan elde edilen veriler, gelecekte kent sakinlerin yaşam kalitesini yükseltmek için kullanılabilir. Yapılacak çalışmalarda, ekonomik çeşitlilik ve sosyal etkileşim konularının derinlemesine incelenmesi, kentsel yaşam kalitesinin arttırılması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
To improve the quality of life and well-being of urban residents, urban environment should meet certain quality standards. In urban living environments, factors such as the quality of housing, access to public and private services, economic opportunities such as job and income possibilities, social networks and interaction opportunities provide information about the level of urban quality of life. These characteristics arise from diverse attributes of housing areas, which results from different policies, laws, and practices in urban areas. The differentiated features of housing and their surroundings shape the preferences of households with various social, demographic, economic, and cultural characteristics, allowing them to experience these areas. Thus, measuring the preferences and satisfaction of residents in different housing areas contributes to evaluate housing policies and practices, leading to the development of data-driven innovative policies.
In this context, this thesis aimed to assess and compare the urban quality of life in housing areas with different characteristics that emerged as a result of urban planning and housing policies. To achieve this goal, Almere, a city established in the mid-20th century as a result of land reclamation practices in the Netherlands, has been chosen as the research area. Almere's housing areas have been shaped through the urbanization policies adopted by central and local governments to provide a high quality of life for city residents. Therefore, this thesis focused on the examination of the experiences of residents with the housing policies adopted during the development of Almere. Then, the thesis measures and compares the perceptions, experiences, and satisfaction levels of residents living in different regions of Almere. The findings of this study are expected to contribute to policymakers based on the example of Almere, Netherlands.
To identify different housing areas in Almere, four research areas as Poort, Haven, Stad and Buiten are determined through the examination of the districts of the city in terms of historical development, density, number of floors, and housing type. An online survey (via Google Forms) was shared with residents of these districts and 101 households were participated. After collecting data on the participants' socio-economic characteristics, experiences, perceptions and satisfaction levels, statistical evaluation methods including Factor and Regression Analysis as well as ANOVA were used to evaluate the collected data. As a result of the Factor analysis, which is conducted with 37 out of 66 variables, 10 factor groups affecting urban quality of life were obtained. Among them, four factors related to housing satisfaction are housing type, newly built, quality and cost-benefit, when six factors related to housing environment satisfaction are transportation facilities, economic diversity, accessibility, amenities, security and any social interaction. The research areas were compared based on these obtained factors. Then, multiple regression analysis was conducted to measure the impact levels of factors on house-environment satisfaction. According to the results, transportation facilities, economic diversity, accessibility and security were identified as factors affecting the satisfaction of residents with the housing environment in Almere. ANOVA were conducted on factors related to housing and housing environment to examine differences in urban living satisfaction among housing areas. The ANOVA results indicated that there could be differences among research areas in terms of housing type, newly built housing, accessibility, amenity adequacy and any social interaction. Post-hoc Bonferroni and Games-Howell tests were conducted following the ANOVA to compare districts in detail. Accordingly, significant differences were found among districts in terms of housing type, newly built housing, accessibility, amenity adequacy and any social interaction.
The study findings show that different housing areas and their surroundings offer urban residents diverse experiences of urban quality of life, which can also differ in terms of the household characteristics. 
The findings from this research can be utilized to improve the quality of life for urban residents in the future. In future studies, an in-depth examination of economic diversity and social interaction is crucial for enhancing urban quality of life.