Tip 1 diyabetiklerde ileri glikolizasyon son ürünleri reseptörü ve oksidatif stres belirteçlerinin ilişkisi
The relationship between receptor of advanced glycosylation end products and oxidative stress markers in Type 1 diabetes
Yazar: NESLİHAN SOYSAL ATİLE
Danışman: PROF. DR. SİBEL GÜLDİKEN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: ADMA = ADMA ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Glikozilasyon = Glycosylation ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Diyabetik komplikasyonların temelinde yatan ana mekanizma olan endotel hasarında oksidatif stresin rolü iyi bilinmektedir. Bu çalışma, Tip 1 diyabetik olgularda, ileri glikozillenme ürünlerinin oksidatif stres yolağındaki etkileri ile bu sistemlerin mikrovasküler komplikasyonların gelişimindeki rollerinin incelenmesi amacıyla planlandı. 
Çalışmaya 78 Tip 1 Diabetes Mellitus tanılı olgu ile yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi uyumlu 72 sağlıklı kontrol olgusu alındı. Tip 1 Diabetes Mellitus hastaları mikrovasküler komplikasyonlar açısından tarandı.
Çalışmamız sonucunda Tip 1 Diabetes Mellitus hastaları ile kontrol grupları arasında nitrik oksit ve ileri glikozillenme son ürünleri reseptörü düzeyleri açısından farklılık saptanmadı. Serum asymmetric-dimethyl-L-arginine ve total antioksidan kapasite düzeyleri Tip 1 Diabetes Mellitus grubunda daha düşük bulundu. ileri glikozillenme son ürünleri reseptörü ile oksidatif stres belirteçleri arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Tip 1 Diabetes Mellitus hastaları mikrovasküler komplikasyonlar açısından değerlendirildiğinde ise, özellikle nefropati ve retinopatinin ileri evrelerinde hem ileri glikozillenme son ürünleri reseptörü hem nitrik oksit ve asymmetric-dimethyl-L-arginine düzeylerinin arttığı saptandı.
Nitrik oksit damarlar için koruyucu bir moleküldür ama aynı zamanda serbest radikal üretimine katkısıyla oksidatif stres yaratır. asymmetric-dimethyl-L-arginine endotelyal nitrik oksit sentetazın kompetitif inhibitörüdür. Tip 1 Diabetes Mellitus hastalarındaki azalmış asymmetric-dimethyl-L-arginine düzeyi, endotelyal nitrik oksit sentetaz aşırı ekspresyonuna izin vererek vasküler yapıya zarar veriyor ve oksidatif stresi arttırarak endotel disfonksiyona yol açıyor olabilir. Tip 1 Diabetes Mellitus grubunda daha düşük total antioksidan kapasite saptanması, diyabet hastalarında antioksidan savunma mekanizmalarındaki hasara işaret etmektedir.
Nitrik oksit düzeylerindeki artışın bir oksidatif stres ürünü olarak diyabete bağlı mikrovasküler komplikasyonların patogenezinde rol oynayabileceği düşünülmektedir. asymmetric-dimethyl-L-arginine düzeylerindeki artıştan ise nefropatinin ileri evrelerinde bozulan renal asymmetric-dimethyl-L-arginine eliminasyonunun sorumlu olduğu düşünülmektedir.  ileri glikozillenme son ürünleri reseptörü ile oksidatif stres belirteçleri arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Ancak nefropati ve retinopati gelişen hastalarda ileri glikozillenme son ürünleri reseptörü düzeylerinde artış gözlendi. Tip 1 Diabetes Mellitus'da komplikasyon gelişimiyle artan ileri glikozillenme son ürünleri reseptörü düzeylerinin oksidatif stres ve endotel hasarına karşı gelişen olası bir düzenleyici olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Oxidative stress plays a major role in the endothel dysfunction which is the main mechanism for the development of diabetic complications. This study was designed to evaluate the effects of advanced glycosylation end products on the oxidative stress pathway and their roles in the development of diabetic vascular complications. 
Seventy-eight cases with Type 1 Diabetes Mellitus and age, sex and body mass index-matched 72 healthy volunteers were enrolled in this study. Type 1 Diabetes Mellitus patients were assessed for the diabetic microvascular complications.
Serum asymmetric-dimethyl-L-arginine and total antioxidant status levels were significantly lower in the people with diabetes compared to healthy controls. There was no significant difference in respect to nitric oxide and receptor for advanced glycosylation end products levels between two groups. There was no correlation between receptor for advanced glycosylation end products and oxidative stress markers. Type 1 Diabetes Mellitus patients were grouped according to microvascular complications. Significantly elevated receptor for advanced glycosylation end products, nitric oxide and asymmetric-dimethyl-L-arginine levels were detected in the progresive stages of nephropathy and retinopathy.
Nitric oxide is a vasoprotective molecule but additionally it'a a part of oxidative stress via the production of free radicals. asymmetric-dimethyl-L-arginine is the competitive inhibitor of endothelial nitric oxide synthatase. Decreased asymmetric-dimethyl-L-arginine level in diabetic group may disturb vascular structure by letting over-expression of endothelial nitric oxide synthatase and may cause endothel dysfunction by increasing oxidative stress. Lower levels of total antioxidant status in Type 1 Diabetes Mellitus group indicates the defected antioxidant defence mechanism in diabetic patients. 
Elevated levels of nitric oxide in advanced stages of microvascular complications suggest its role in the pathogenesis of complications as a product of oxidative stress. Impaired renal asymmetric-dimethyl-L-arginine elimination is thought to be responsible from the increased asymmetric-dimethyl-L-arginine levels in the case of advanced nephropathy. No significant correlation between receptor for advanced glycosylation end products and oxidative stress markers. However, receptor for advanced glycosylation end products was elevated in the patients with nephropathy and retinopathy. The observed increase in receptor for advanced glycosylation end products in case of diabetic complications may be viewed as a protective reaction to counterbalance the oxidative stress and endothel damage caused by the increase in advanced glycosylation end products formation in these patients.