Edirne geleneksel konut mimarlığını etkileyen sosyo-kültürel faktörlerin incelenmesi
The analysis of socio-cultural factors that effect formation of traditional Edirne houses
Yazar: DAMLA ZEYBEKOĞLU
Danışman: PROF. DR. NEVNİHAL ERDOĞAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Geleneksel Edirne konutlarının biçimlenişinde, sosyo-kültürel faktörlerin önemlirolü bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı ve önemi, Edirne'nin geleneksel konutlarınınbiçimlenişinde, sosyo-kültürel faktörlerin nasıl rol oynadığını ayırt edici ve detaylı birşekilde göstermektir. Çalışmada, yerli ve yabancı kaynak araştırması yapılmış, surveyaraştırma metodu kullanılmıştır.Tezin ikinci bölümünde araştırmanın dayandığı temeller gösterilmiştir. Kültürkavramı, kültür-konut ilişkisi, bu ilişkiyi inceleyen çalışmalar, geleneksel Türk evi vegeleneksel Edirne evi araştırılmıştır. Geleneksel Edirne evine ilişkin bilgiler, 18.yy.daLady Montague'nin mektuplarına göre, 1933 tarihine kadar Dr. Rıfat Osman'a göre veKaleiçi konutları olmak üzere üç bölümde anlatılmıştır.Üçüncü bölümde, konut biçimlenişine etki eden iklim, malzeme, konstrüksüyonve teknoloji gibi fiziksel faktörlerin yanı sıra, aile, mahremiyet ve sosyal ilişkiler gibisosyo-kültürel faktörler açıklanmıştır. Bu bölümde ayrıca, konutların yönlendirilmesi,kişisel mekan ve sınırlar gibi konutları biçimlendiren kültürel değerler ve normlar elealınmıştır.Tezin dördüncü bölümünde, kültür ve mimarlık ilişkisi analiz edilerek, sosyaldeğerler ve mimarlık arasındaki ilişkiyi açıklayan dört aşamalı bir sosyo-fiziksel modeltanımlanmıştır. Bu model, tez kapsamında Edirne'nin geleneksel mahallelerindenseçilen iki konutta uygulanmıştır. Sosyal değerlerin, sosyal normların ve mimarideğerlerin, mimari ürün seçimine etki ederek, konutun nasıl biçimlendiği açıklanmıştır.Sonuç bölümünde ise, seçilen konutların analizinden elde edilen sonuçlar ortayakonarak, geleneksel Edirne evine ilişkin değerlendirme yapılmıştır.Bu çalışma Temmuz 2005 tarihinde tamamlanmış olup, 189 sayfadanoluşmaktadır.iiAnahtar kelimeler:â¢ Geleneksel Türk Eviâ¢ Geleneksel Edirne Eviâ¢ Sosyo-Kültürel Faktörlerâ¢ Kültür-Mimarlık İlişkisiâ¢ Sosyal Değerlerâ¢ Sosyal Normlarâ¢ Mimari Değerlerâ¢ Mimari Ürünler

Abstract:
Graduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of ArchitectureSocio-cultural factors have an important role in formation of traditional Edirnehouses. The aim and the importance of this study are to show how the socio-culturalfactors play a role in the formation of traditional Edirne houses in a distinguishing anddetailed way. Local and foreign sources have been researched and survey researchingmethod is used in the study.In the second part of the thesis, the basic information which this research isdepending on is shown. The concept of culture, culture-house relationship and thestudies about this relationship, traditional Turkish houses and traditional Edirne housesare researched. The information about traditional Edirne houses is explained over threeparts; according to the letters of Lady Montague in the 18th century, according to Dr.Rıfat Osman up to date 1933 and the houses in Kaleiçi.In the third part, beside the physical factors such as climate, material,construction and technology, also the socio-cultural factors such as family, privacy andsocial relationships are explained. In this part, the cultural values and norms such asorientation of houses, personal spaces and boundaries that effect the formation ofhouses are also taken up.In the fourth part of the thesis, with analyzing culture and architecturerelationship, a four-step model which explains the relationship between social valuesand architecture is defined. This model is applied to the traditional Edirne houses whichhave been chosen within the concept of the thesis. The way of formation of houses isexplained within the choice of architectural artifacts affected by the social values, socialnorms and architectural values.ivFinally, by bringing out the results obtained from the analysis of chosen houses,an evaluation related to the traditional Edirne houses is done.This study is completed in July 2005 and is constituted of 189 pages.Keywords:â¢ Traditional Turkish Houseâ¢ Traditional Edirne Houseâ¢ Socio-Cultural Factorsâ¢ Culture-Architecture Relationshipâ¢ Social Valuesâ¢ Social Normsâ¢ Architectural Valuesâ¢ Architectural Artifacts