Aile Sağlığı Merkezine başvuran bireylerin organ bağışına yönelik tutumları ile kadercilik eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the attitudes of individuals who apply to the family health center and the attitudes to organ donation and their fatalistic tendencies
Yazar: SERCAN KÖKSAL
Danışman: PROF. DR. ESRA YILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma bireylerin organ bağışına yönelik tutumları ile kadercilik eğilimleri arasındaki ilişkinin gücünü ve yönünü belirlemek amacıyla yapıldı
Materyal ve Metot: Kesitsel olarak yapılan araştırmanın verileri; 28 Şubat - 01 Kasım 2023 tarihleri arasında Elâzığ ili Cumhuriyet Mahallesi 4 nolu Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-65 yaş araştırmaya katılmaya gönüllü olan 510 bireyden yaş, cinsiyet eğitim durumu ve ekonomik durumu bilgilerini içeren kişisel bilgi formu "Organ Bağışı Tutum Ölçeği" ile "Kadercilik Eğilimi Ölçeği" kullanılarak öz bildirim yöntemiyle elde edilmiştir. ASM ye kayıtlı toplam 7750 birey bulunmaktadır. G*POWER yazılımı kullanılarak 0.20 etki büyüklüğü ve %5 yanılma düzeyinde 470 bireye ulaşılması gerektiği sonucuna ulaşıldı. Verilerin değerlendirmesi SPSS 22 programında yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; korelasyon analizi, tek yönlü varyans analizi, bağımsız gruplarda t testi, sayı ve yüzdelik hesapları ile Tukey testi kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin %44.3'ü 21-30 yaş aralığında %61,8 'inin kadın ve %51.2 'sinin lisans mezunu olduğu belirlendi. Kadercilik eğilimi geneli incelendiğinde; 21-30, 31-40 ve 41-50 yaş aralığında bulunan kişilerin kadercilik eğilimi düzeyleri 50 yaş üzerindeki grupta bulunan bireylerden anlamlı derecede daha yüksekti. Kadınların kadercilik eğilimi ölçeği toplam puanı ile önceden belirlenmişlik düzeyi erkeklerden anlamlı derecede daha yüksektir. Organ bağışı tutum ölçeği geneli ve Bedensel yaralanma korkusu için; diğer medeni duruma sahip kişilerin organ bağışı eğilimi düzeyi ile bedensel yaralanma korkusu evli ve bekar olanlardan, bekarların organ bağışı tutum ölçeği düzeyi ile bedensel yaralanma korkusu evlilerden anlamlı derecede daha yüksektir.
Sonuç: Yardımseverlik ve ahlaki değerleri ve inanç puan ortalamaları ile kadercilik eğilimi ölçeği toplam puan, kişisel kontrol ve batıl inanç alt boyut puan ortalamaları arasında negatif yönlü zayıf korelasyon olduğu saptandı. Tıbbi olarak ihmal edilme korkusu ve bedensel yaralanma korkusu alt boyut puan ortalamaları ile kadercilik eğilimi toplam puanı, önceden belirlenmişlik, batıl inanç ve şans alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde zayıf ve çok zayıf ilişki saptandı. Cinsiyet kadercilik eğilimi ölçeği puan ortalamalarına, medeni durum ve eğitim durumu organ bağışına yönelik tutum ölçeği puan ortalamalarına etki etmektedir.

Abstract:
Aim: This research was conducted to evaluate the attitudes and behaviors towards organ donation and fatalism tendencies of adult individuals who visited Elazig Cumhuriyet Neigbourhood Family Health Center and volunteered to participate, and to determine the strength and direction of this trend.  
Material and method: The data of the cross-sectional research; The personal information form including age, gender, educational status and economic status of 510 individuals over the age of 18 who could read and write in Turkish and volunteered to participate in the study, who applied to the Family Health Center No. 4 in Cumhuriyet Neigbourhood in the province of Elazig, was used by using the "Organ Donation Attitude Scale" and the "Fatalism Tendency Scale". has been obtained. After the data were collected, they were evaluated on the computer. Data entry and evaluation process was done by the researcher in SPSS 22 program. In the evaluation of the data; number and percentage calculations, one-way analysis of variance, independent groups t test, correlation analysis and tukey test were used. 
Results: It was determined that %44.3 of the individuals participating in the study were in the December 21-30 age range, %61.8 of the individuals were women and %51.2of them were undergraduate graduates. For the general tendency to fatalism; the level of fatalism tendency of people in the 21-30, 31-40 and 41-50 age groups is significantly higher than in the over-50 age group. The general level of fatalism tendency scale and the level of predetermination of women are significantly higher than that of men. For the general organ donation attitude scale and the fear of bodily injury; the level of organ donation propensity of people with other marital status and the fear of personal injury are among those who are married and single, The organ donation attitude scale level of singles and the fear of bodily injury are significantly higher than the married ones. For the general tendency to fatalism; the level of fatalism tendency of primary school graduates associate degree, from bachelor's and master's-doctoral graduates the tendency of high school graduates to fatalism is significantly higher than bachelor's and master's-doctoral graduates.  
Conclusion: It was determined that there was a negative weak correlation between the mean scores of helpfulness and moral values and belief and the total score of the fatalism tendency scale, personal control and superstition sub-dimensions. A statistically significant positive weak and very weak correlation was found between the mean scores of the fear of medical neglect and fear of physical injury sub-dimensions and the total score of the fatalism tendency, predetermination, superstition and chance sub-dimensions. Gender affects the mean scores of the fatalism tendency scale marital status and educational status affect the mean scores of the attitude scale towards organ donation.