Bağımsızlık sonrası Kırgızistan'da devlet okullarında din dersleri
Religion courses in state schools in Kyrgyzstan after independence
Yazar: BAKTIIAR PRATOV
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN GÜREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Kırgız Cumhuriyeti bağımsızlığına kavuştuktan sonra ülkede, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda bazı değişimler olmuştur. Bu değişimler çerçevesinde, eğitim alanında da Kırgız halkını ayakta tutan milli değerlere sahip çıkma yönünde bir eğilim kendini göstermeye başlamıştır. Bu durumun bir yansıması olarak Kırgızistan okul programlarındaki dersler yeni eğitim politikasının belirlediği amaçlar doğrultusunda ilerlemiştir. Bu bağlamda okullarda programlara din dersi eklenmesi ile ilgili tartışmalar tekrar gündeme gelmiştir. Devletin resmi olarak tanımadığı din eğitimi kurumları çoğalmış, buna karşılık resmi okullarda din derslerine yeni yeni yer verilmeye başlanmıştır. "Bağımsızlık Sonrası Kırgızistan'da Devlet Okullarında Din Dersleri" başlıklı bu araştırmada, Kırgızistan'daki devlet okullarında din derslerinin durumuna ilişkin konular, geçmişten günümüze, tarihsel serüven ve hukuki temeller ışığında incelenmeye çalışılmıştır.
Çalışma, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde, genel olarak Kırgız halkının İslam'la tanışmasından başlayarak günümüze kadarki süreçte din eğitiminin tarihsel gelişimi ve değişimleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümünde, Kırgızistan'da din-devlet ilişkisi ve dini kurumların eğitim alanındaki faaliyetleri incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ise bağımsızlıktan günümüze kadar Kırgızistan'da örgün din eğitimi kapsamında, din dersi tartışmaları araştırılmıştır. Bu kapsamda, okullarda proje bazında okutulan "Din Kültürü Tarihi" dersi öğretim programı ve ders kitabı incelenmiştir. Ayrıca, okullarda yeniden okutulmaya başlayan "Dinlerin Gelişim Tarihi" dersi öğretim programı, ders kitabı ve bu ikisine dair mevcut sorunlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bunlara ek olarak söz konusu derslerin öğretmen istihdamında gerçekleşen tartışmalara da yer verilmiş, din dersinin hukuki temeli ve bu derse dair kamuoyu görüşleri yansımaları değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında araştırma neticesinde elde edilen verilerin genel bir değerlendirmesi yapılmış, Kırgızistan'da din derslerine dair sorunlar üzerine bazı çözüm önerileri sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Kırgızistan'da Din Eğitimi, Okullarda Din Eğitimi Problemleri, Din Kültürü Tarihi, Dinlerin Gelişim Tarihi.

Abstract:
After the Kyrgyz Republic gained independence, there were changes in economic, social and cultural areas. Along with these, there have been developments in the field of education in the direction of protecting the national values that keep the Kyrgyz people alive. Courses in Kyrgyzstan school programs have progressed in line with the objectives set by the new education policy. In this context, discussions about adding religion lessons in schools have been revived. Religious education institutions that are not officially recognized by the state have increased, but religion lessons have been introduced in official schools. For this reason, in our study titled "Religion Courses İn State Schools İn Kyrgyzstan After İndependence", which we chose as a research topic, we tried to examine the historical adventure of religious education in Kyrgyzstan, the legal basis of religious education and the problems of religion lessons in schools.
The thesis consists of an introduction, three chapters and a conclusion. In the first part of the thesis, the historical development and changes of religious education, starting from the introduction of Islam by the Kyrgyz people to the present, are emphasized. In the second part of the study, the relationship between religion and state in Kyrgyzstan and the activities of religious institutions in the field of education were examined. In the third part of the thesis, discussions on religion lessons were investigated within the scope of formal religious education in Kyrgyzstan from independence to the present. The position of religious education in the country's education system and the current problems of religious education have been the subject of research. In this section, the "History of Religious Culture" curriculum and textbook taught on a project basis in schools were examined. In addition, the "Development History of Religions" curriculum, course book and current problems, which started to be taught in schools, were examined. In addition, discussions on teacher employment are also included. The legal basis of the religion lesson and the opinions of the public about the religion lesson were researched. In the conclusion part, the general summary of the research and solutions on the problems in schools in Kyrgyzstan are presented.
Keywords: Religious Education in Kyrgyzstan, Problems of Religious Education in Schools, History of Religious Culture, History of Development of Religions.