İnmeli hastalara bakım veren hasta yakınlarında görülen tükenmişlik durumunda sosyal desteğin rolü
The effect of social support on stroke patients? caregivers who have the burnout syndrome
Yazar: MELİKE TUNA
Danışman: PROF. DR. NERMİN OLGUN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Sosyal destek = Social support ; Tükenmişlik = Burnout ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışma; inmeli hastalara bakım veren hasta yakınlarında görülen tükenmişlik durumunda sosyal desteğin rolünü belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Çalışmaya; Erenköy Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi yataklı servisi ve Anadolu Sağlık Merkezinde Nöroloji Servisinde 2008-2009 yılları arasında yatan 110 hasta ve hastaya bakım veren 110 hasta yakını katıldı. Veriler, inmeli hastalar ve yakınları için ?Hasta ve Hasta Yakını Tanıtım Formu? ve ?Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği?, ?Çok Boyutlu Algılana Sosyal Destek Ölçeği? ve Tükenmişlik Ölçeği? kullanılarak toplandı. Bu çalışma sonucunda; inmeli hastaların çoğunluğunun (%63,64) erkek, %82,73'ünün çalışmadığı, %93,64'ünün sağlık güvencesi olduğu, %58,18'inin gelirinin giderine denk ve %41,82'sinin eşi ve çocuklarıyla yaşadığı, tümünün (%100) bakımıyla ilgilenen bir kişi olduğu ve bu kişinin eşi ve çocukları (%33,64) olduğu belirlendi. Hasta yakınlarının çoğunluğunun (% 67,27) kadın, % 69,09'unun evli, %37,27'sinin ilkokul mezunu, %71,82'sinin çalışmayan, %82,73'ünün sağlık güvencesi olduğu, %60'ının gelirinin giderine denk olduğu belirlendi. İnmeli hastaya %35,45'ine eşi ve %33,64' üne çocukları bakmaktadır. Hastaların çoğunluğu (%68,18) 0-6 aydır inmelidir. Hasta yakınlarının %51,82'sinin sağlığının bu durumdan etkilendiğini düşünmekte ve %30'u azalmış fiziksel sağlık sorunları olduğunu belirtmektedir. Hasta yakınlarının duygusal tükenme (29,94±8,06) ve duyarsızlaşma (18,57±4,45) yaşadığı ancak kişisel başarılarının (19,12±6,01) etkilenmediği belirlenmiştir. Erkeklerin kadınlara göre daha fazla tükenmişlik yaşadığı çalışmamızda ortaya çıkmıştır. Çalışmamıza göre hasta yakınlarının aile sosyal destek aldığı görülmektedir. İnmeli hastaya bakım verenlerin özel insan, arkadaş sosyal destek puanları ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı korelasyon bulundu (p<0,01). İnmeli hasta yakınlarının toplam tükenmişlik puanları ile toplam sosyal destek puanları arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı korelasyon bulundu (p<0,01).Anahtar Kelime: Hasta yakını, inme, sosyal destek, tükenmişlik.

Abstract:
The aim of this study was to identify the role of social support in the case of burnout syndrome which is seen in caregivers of stroke patients. The caregivers of the stroke patients in Erenköy Physical Therapy and Rehabilitation Hospital and Neurology Department at Anadolu Medical Center between the years 2008 and 2009 were included in this research. Totally 110 patients and 110 caregivers participated in the present study. Patient Information Form and Functional Independence Meter (FIM) was applied to the stroke patients. Caregiver Information Form, Maslach Burnout Inventory (MBI) and Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) were applied to the caregivers of the stroke patients. This research revealed that most of the stroke patients were men (63,64%), nonworking 82,73%, had health security 93,64%, equal income and expenses 8,18%. Most of the caregivers were women (67,27%), married 69,09%, graduates of primary school 37,27%, nonworking 71,82%; had health security 82,73%, equal income and expenses 60%. Most of the patients were looked after by their wife/husband(%35,45) and looked after by their children 31,82%. Most of them had stroke for 0-6 months (68,18%). Most of the caregivers were thinking that their health was affected negatively by this condition (51,82%) and stated that physically they had less serious problems 30%. It was discovered that caregivers experienced burnout (29,94±8,06) and insensitivity (18,57±4,45) but their personal achievement were not affected negatively (19,12±6, 01). Compared to women, men experienced more burnout (p:0,081) and low personal achievement(p:0,093). According to the present study, it was observed that caregivers were socially supported by family (19,65±8, 10), a beloved (14, 94 ±9, 88) and a friend (15, 34 ±7, 94). The people who provide care to stroke patients, social support scores and subscale scores of emotional exhaustion and depersonalization as a statistically significant positive correlation was found (p<0,01). Relatives of patients with stroke, the total burnout scores between total social support score was statistically significant positive correlation was found (p<0,01).Key Words: Burnout, caregiver, social support, stroke.