İttihat ve Terakki partisi üyelerinin hatıratında vatan fikri
The Concept of Homeland in the memoirs of Union and progress party members
Yazar: AYŞE GÜHER GÜLAÇAR
Danışman: PROF. DR. AZMİ ÖZCAN ; YRD. DOÇ. DR. ABDULLAH LÜLECİ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Hatırat = Memoirs ; Milliyetçilik = Nationalism ; Vatan = Homeland ; Vatanseverlik = Patriotic ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
Bu çalışmamda vatan kavramının 20. Yy Osmanlı dünyasındaki yansımaları incelenecektir. Vatan düşüncesinden hareketle toplumların inşasında üretilmiş mekânın yerini araştırma nesnesi olarak belirleyerek, İttihat ve Terakki Partisi yöneticilerine tesir eden milli, kültürel ve siyasal hareketlerin vatan düşüncesi ile bağını kuracağız. Kişinin nereye ait olduğu, benliğini ne üzerinden inşa ettiğinin anlaşılması noktasında belirleyicidir. Burada karşımıza çıkan kimlik kavramının toplumların inşasında üstlendiği rol, vatan düşüncesini anlamamızda yardımcı olacaktır. Siyasi bir kimliğin anlaşılmasında simgesel bir öteki ve sınırları belirlenmiş alana duyulan ihtiyaç önemlidir. Bireylerin ve toplumların kendisini nasıl algıladığı, dönem ve koşullara göre değişiklik arz etmektedir. Buradan hareketle vatan fikrinin, toplumun zihni dönüşümünde araçsallaştırılması da ana temamızı teşkil edecektir. Burada vurgulanması gereken husus, bu fikri dönüşümün ihtiyaç halinde gerçekleşmesidir. Toplumu ulusal bir çerçevede kurma gereği, İttihatçılar arasında oluşturulmak istenen bir dayanak olarak toprağın, yurttan vatan fikrine evrimi, dönemsel biçimlendirmeler çerçevesinde anlam kazanmıştır. İmparatorluk coğrafyasında ise bu süreç yeniden yapılandırılmakta olan anayasal sistem, vatandaşlık, zorunlu eğitim ve askerlik, nüfus sayımları gibi pek çok alanda karşımıza çıkmaktadır. Burada söz konusu amaç, halk gruplarının vatandaş olarak ortak bir kimlik kazandırılarak imparatorluk içerisinde ortaya çıkabilecek ulusal bağımsızlık hareketlerinin önlenmesidir. Hak ve görev dağılımındaki eşitliğin sağlanması ile uygun zeminin hazırlanmış olduğu düşüncesi II. Meşrutiyet döneminde İttihat ve Terakki Partisi yöneticilerince benimsenmiştir. Bu minvalde 1909 yılında kabul edilen zorunlu askerlik uygulaması, vatanın muhafazasından milletin sorumlu olduğu algısının yerleşmesine aracılık etmiştir. Bizim çalışmamızın amacı da II. Meşrutiyet devri iktidarında yer alan İttihat ve Terakki Partisine, Turancılık, Türkçülük ideolojileri kapsamında tesir eden kanalların tahlili ve bunun neticesinde yurt sevgisinin vatan düşüncesine bir aidiyet alanı olarak nasıl dönüştüğünü yine İttihat ve Terakki Partisine Mensup kimselerin hatıraları özelinde incelemektir.

Abstract:
This study investigates the reflection of the concept homeland in 20th century Ottoman world. The study constructs the link between the concept of homeland and national, cultural and political movements that influenced the administrators of the Committee of Union and Progress, assigning "locus", configured within the construction of societies having the concept of homeland as its foundations, as the focus of research. Where an individual belongs to determines upon what they construct their self. The role assumed by the concept of identity in the construction of societies assists with the understanding of the concept of homeland. A symbolic "other" and the need for a locus with specified borders come out as important factors in the understanding of political identity. How individuals and societies perceive themselves differ in accordance with the epoch and other conditions. Upon this, utilisation of the concept of homeland for the mental transformation of society is going to constitute the main theme of this study. The subject of emphasis at this point is that this mental transformation takes place in the presence of a need. Territory emerges as a base for the Unionists due to the need to construct the society within a national frame, this concept evolves as home, follewed by the term homeland, which gains significance through the series of configurations through the ages. Within the imperial geography, this process is reflected upon regulations such as reconstruction of the constitution, citizenship, compulsory education and military service and census. The main objective of all these regulations come out as preclusion of national independence movements within the empire through gaining the differing communities in the society a common identity as a citizen. The thought that the balance between right and duty prepared the ground [for constitutionalism] was commonly adopted by the Committee of Union and Progress in the II. Constitutionalism Era. With regards to this, regulation of compulsory military service in 1909 acted as a tool to give the society the perception that the nation itself is responsible for the protection of homeland. Within this frame, this study intends to investigate the ways in which ideologies like Turanianism and Turkism influence the Committee of Union and Progress, which is in powerin the II. Constitutionalism Era, and how the attachment for home transforms into the thought of homeland as a theme for belonging, again in the memory of the members of the Committee of Union and Progress.