Atıktan türetilmiş yakıt hazırlama tesisleri ve çevresel etkilerinin değerlendirilmesi
Refuse-derived fuel preparation plants and evaluation of enviromental impact
Yazar: MUSTAFA ERTEMİZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL TORÖZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri ve Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Atıktan türetilmiş yakıtlar (ATY), evsel ya da endüstriyel katı atıkların, geri kazanılabilen malzemeleri (plastik, cam, metal vb.) ayrıştırıldıktan sonra geriye kalan yanabilir durumdaki geri dönüşümsüz malzemeden elde edilen alternatif bir katı yakıt türüdür. ATY geleneksel yakıtlara göre daha ucuz olup ortalama kalorifik değeri 4000 kcal/kg'dır. Yüksek kalorifik değere sahip bu yakıtlar, çimento fabrikalarında, enerji üretim tesislerinde (termik enerji santralleri, kağıt endüstrisi, kireç üretim fırınları v.b.) alternatif yakıt olarak kullanılmaktadır. 
Bu çalışmada öncelikle, atığın tanımı ve sınıflandırılması yapılmış olup, atıklar; etkileri, yapıları ve kaynakları bakımından incelenmiştir. Ayrıca, esas çalışma konumuzu oluşturan tehlikeli atıklar tanımlanmıştır.
Atıkların yönetimi, bertarafı ve geri kazanımı uygulamalarından bahsedilmiş olup, ATY'nin tanımı ve sınıflandırılması yapılarak, Türkiye'de ve Dünyadaki ATY üretim teknikleriyle hangi standartlarda meydana geldiğinden bahsedilmiştir.
Bir ATY tesisinin çevre boyutları incelendiğinde, en önemli problemin koku, toz ve VOC lerden kaynaklanan emisyonlar olduğu görülmektedir. ATY üretim proseslerinde kötü kokuya sebebiyet veren ve kanserojen etki gösteren uçucu organik bileşiklerin nerelerden kaynaklandığı ve ne gibi kontrol teknikleri kullanabileceği açıklanmıştır.
Çevresel konularda karar vermeye destek olacak yöntemler belirlenmiş olmalı, mevcut hedefler ve hakim faktörlere uygun metodoloji seçilmelidir. Bu anlamda kullanılabilen dört farklı yöntem bulunmaktadır. Çevresel etki değerlendirmesi, Risk analizi, Yaşam döngüsü analizi ve madde akış analizi çevresel konularda karar vermeye yardımcı olmaktadır.
Tehlikeli atık geri kazanım / bertaraf tesislerinde iş sağlığı ve güvenliği önemli sorun oluşturmaktadır. Ülkemizde gelişmekte olan ATY geri kazanım tesislerinde iş sağlığı ve güvenliğinin durumu ve güncel bilgiler kullanılarak tesislerde İSG yönünden yapılması gerekenler incelenmiştir. Genel anlamda iş sağlığı ve güvenliği, personelin sağlığını korumayı, bütün işletmenin ve üretimin güvenliğinin ve çevrenin korunmasını amaçlayan tedbirlerin bütünüdür. 
ATY tesisi kendi çevresindeki bölgenin ihtiyaçlarına cevap verebilecek büyüklükte olmalıdır. Atık üreticisinden toplanan atıklar, atıkların taşınması esnasında emisyon oluşumunun önüne geçilmesi için uzak bölgelere değil mutlaka yakında bulunan ATY tesisinde işlenmelidir.
Tehlikeli atıkların yeniden kullanımı veya özellikle enerji gerektiren sektörlerde alternatif yakıt olarak kullanılması (enerji geri kazanımı) çevresel açıdan riskler ve tehlikeler içermektedir. Tehlikeli atıkların ATY üretiminde kullanılmasında gerekli önlemlerin veya tedbirlerin alınması hem çevresel güvenlik hem de insan ve çevre sağlığı bakımından yararlı olacaktır.
Atıklar birinci kırıcıya konulduğunda parçalanma esnasında toz ve VOC oluşabilmektedir. Çalışanların sağlığının etkilenmemesi için toz ve gaz toplayıcı sistemlerin yapılması gerekmektedir. Bununla beraber karıştırıcı kısmında birbirinden çok farklı sıvı ve macunumsu atıkların karıştırılması sırasında ortama çok fazla miktarda VOC verilecektir. Ortama yayılan ağır gazların, kontrol teknikleri ile minimize edilmesi gerekmektedir.
ATY üretimi ve kullanımı konusunda uygulama sahasında henüz yeterli sayılabilecek ve kontrol edilebilir bir sistem gerçekleşmemiş olsa da mevzuatların geliştirilmesi ATY yönetimindeki eksiklikleri büyük ölçüde giderecektir. ATY tesislerindeki üretim proseslerinde kullanılan tehlikeli atıkların hava, su, toprak ve canlı ortamı üzerinde olumsuz etkilerinin olmaması için mevcut riskler dikkate alınmalı, mutlaka kontrol altında tutulmalıdır.

Abstract:
Refuse Derived Fuel (RDF) is an alternative solid fuel type of municipal or industrial solid waste which are unrecoverable and burnable part after seperation recovering materials such as plastic, glass or metal etc. RDF is cheaper than traditional fuel and have 4000 kcal/kg calorific value. These fuel that have high calorific value are used as alternative fuel in cement plants, energy production plants (thermal power plants, paper industry, production of lime kilns or etc.).
In this study; the definition and classification of waste is done. Waste is examined by their effect, structure and sources. Also; our main study subject, hazardous waste are defined. Waste management, disposal and recycling are mentioned. RDF definition and classification is done. RDF production technics and standards of both Turkey and the World is also mentioned.
The most important problem encountered when examining the environmental aspects of an RDF plant, here is seen that the emissions of odor, dust and VOCs. Bad odors in production processes of RDF and exhibit carcinogenic effects caused by volatile organic compounds and also techniques disclosed can be used as control are mentioned.
To support decision-making on environmental issues, some methods have been determined. Objectives and methodology should be chosen according to the dominant factor. There are four different methods which can be used. Environmental impact assessment, risk analysis, life cycle analysis and material flow analysis helps to decide on environmental issues.
Hazardous waste recycling / disposal facilities in occupational health and safety is an important issue. The status of occupational health and safety in RDF recovery plant that are developing in our country and needs to be done in terms of OHS in plants with using current information were examined. In general terms; occupational health and safety is precaution of health protection of staff, safety of plant and production and protecting the environment.
RDF plants must have enough size for its regional area. Waste has to be processed in nearest RDF plant to avoid transportation emission by waste that is collected from producer.
Reuse of hazardous waste or especially for use as an alternative fuel for industry requires energy (energy recovery) contains environmentally risks and dangers. Take necessary precautions or measures both environmental and security using hazardous waste in the production of RDF will be useful for human health and the environment.
Waste put into the first breaker can produce dust and VOC during degradation. Gas and dust collector system must be made to avoid of affection of employees health. However, too much VOC will be given to ambient from mixer section during the mixing of the waste that are very diverse liquid and pasty. Heavy gases emitted to the environment should be minimized by control techniques.