6-18 yaş arası persistan astımlı olgularda COVID-19 pandemisinin uzun dönem astım tedavisine uyum ve kontrol üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of COVID-19 pandemic on long-term asthma treatment compliance and control in persistent asthma patients aged 6-18
Yazar: SEVİLAY ÖZERDEN ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. ARZU BAKIRTAŞ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Astım = Asthma ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; SARS virüsü = SARS virus ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Covid-19 pandemisi ile birlikte yaşam koşulları değişmiştir. Persistan astımlı çocuk olguların bu değişen koşullar karşısında; tedavilerine uyumu, astım alevlenmeleri ve hastalık kontrolü ile ilgili uzun dönem veri bulunmamaktadır. Bu nedenle persistan astımlı çocuk olguların pandeminin ilk bir yılı boyunca önceki yıla göre tedavi uyumu, alevlenmeleri ve hastalık kontrolü ve bunlara etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ülkemizde ilk Covid-19 enfeksiyonu olgusunun görüldüğü Mart 2020'den önce en az bir yıldır persistan astım tanısı ile izlemde, düzenli inhaler kortikosterod kullanan 6-18 yaş aralığındaki olgular çalışmaya dâhil edilmiştir. Demografik 
veriler, astım alevlenmeleri, hastalık kontrolü dosya kayıtlarıyla; tedaviye uyum, astım kontrolüne etkileyen faktörler, Covid-19 enfeksiyonu öyküsü ile ilgili parametreler anketle değerlendirilmiştir. Çalışmaya 247 olgu dâhil edilmiştir. Olguların %14,5'inde (kesin+olası tanılar) Covid-19 enfeksiyonu geçirme öyküsü mevcuttur. Pandeminin ilk yılında olguların %43,3'ü düzenli kullandıkları inhaler tedaviyi kesmiştir. En sık ilaç kesme nedeni astım yakınmalarının olmaması olarak bulunmuştur. Sistemik kortikosteroid kullanımı ve acil başvurusu gerektiren astım alevlenmelerinde bir önceki yıla göre anlamlı azalma saptanmıştır (p<0.001). Hastane yatışı gerektiren astım alevlenmelerinde iki dönem arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Hastalık kontrolü pandemi öncesi döneme göre anlamlı iyileşmiştir (p<0.001).Üst solunum yolu enfeksiyonu geçirme dışında; Covid-19 enfeksiyon öyküsü, evde sigara içimi, obezite, okula devamlılık, ev dışında çalışan varlığı ve ev tozu akarı duyarlı olmanın pandemi boyunca astım kontrolüne anlamlı etkisi olmadığı görülmüştür (p>0.05). Üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmeyen olguların geçirenlere göre astım kontrolünün 2,4 kat daha iyi olduğu belirlenmiştir (p: 0.02; %95 GA,1.1-5.4). Pandemi öncesi yıla göre pandemi döneminde uzun dönem bir yıl boyunca tedaviye uyumun anlamlı azalmasına rağmen astım alevlenmeleri ve kontrolünde iyileşme görülmüştür ve bu durum sadece üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmeme ile ilişkili bulunmuştur. Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerde astım kontrolü bozulmamıştır.
Anahtar kelimeler: astım alevlenmesi, astım kontrolü, Covid-19, persistan astım, SARS-CoV2

Abstract:
Living conditions changed with the start of the Covid-19 pandemic. There is no long-term data on asthma treatment compliances, exacerbations, and the disease control under the prevailing circumstances. Therefore, this study aimed to evaluate treatment compliances, exacerbations and disease control and the related factors among children with persistent asthma within the first year of pandemic and to compare it with the previous year. The study included children 6-18 years of age with persistent asthma who were under regular inhaled corticosteroids treatment for at least a year 
prior to March 2020, the time when the first Covid-19 infection was seen in Turkiye. Demographic data and information on asthma exacerbations and disease control were collected from medical files. Factors affecting treatment compliance and asthma control as well as Covid-19 infection history were assessed by means of a questionnaire. The study included 247 cases. History of Covid-19 infection (definite + probable diagnoses) was present in 14.5% of the cases. In the first year of the pandemic, 43.3% of the patients stopped using their regular inhaler asthma treatment. The most common reason for treatment noncompliance was the absence of asthma symptoms. The use of systemic corticosteroids and admission to emergency departments due to asthma exacerbations were found to have significantly decreased during the first year of pandemic compared to the year 
before (p<0.001). No significant difference was found between the two periods in terms of hospitalizations due to asthma exacerbation (p>0.05). There was significant improvement in asthma control (p<0.001). Except upper respiratory tract infections, history of Covid-19 infection, smoking in the household, obesity, school attendance, the presence of someone in the household working 
outside the home or sensitization to house dust mite had no significant effect on asthma control throughout the pandemic (p>0.05). Those who did not had a upper respiratory tract infection had 2.4 times better asthma control compared to those that did have the condition (p: 0.02; %95 GA,1.1-5.4). Although the treatment compliance decreased significantly in the long term throughout the first year of the pandemic, significant improvement was observed in asthma exacerbations and asthma control compared to the previous year, which was related only by not having upper respiratory tract infections. Asthma control was not changed significantly in cases who became infected with Covid-19.
Keywords: asthma control, asthma exacerbation, Covid-19, persistent asthma, SARS-CoV2