Skleroderma hastalarında tanı alıncaya kadar geçen süre ve bu sürece katkıda bulunan faktörler
Time interval to diagnosis in scleroderma patients and related factors with diagnosis time interval
Yazar: YEŞİM EREZ
Danışman: PROF. DR. AHMET MERİH BİRLİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Otoimmün hastalıklar = Autoimmune diseases ; Raynaud hastalığı = Raynaud disease ; Romatoloji = Rheumatology ; Skleroderma-sistemik = Scleroderma-systemic ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential

Özet:
Amaç: Skleroderma oldukça nadir görülmekte ve heterojen bir klinik dağılım göstermektedir. Hastalığın çoğu zaman ilk bulgusu raynaud fenomeni olup bu genel popülasyonun %3-5 inde herhangi bir hastalığa bağlı olmaksızın idiopatik olarak da görülebilmektedir. Biz çalışmamızda nadir görülen ve tanı konulmasında zorluk yaşandığını düşündüğümüz sklerodermanın ortalama tanı konulma süresini ve bu süreyi etkileyen faktörleri, tanı konulanan kadar başvurulan doktor sayısını ve branşlarını araştırmayı amaçladık.
Metod: 240 hastalık bir skleroderma hasta grubu arasından dışlama kriterleri sonrası 135 hasta ile çalışma yürütüldü. Hastaların demografik ve klinik özellikleri kaydedildi. Raynaud başlangıç ve Raynaud dışı ilk semptom başlangıç zamanı hastaların anamnezlerine göre belirlendi. Ayrıca hastalar tanıya kadar başvurulan doktorlar ve branşları ile romatoloğa yönlendiren sağlık çalışanı tanıdıkları olup olmadığı konusunda sorgulandı. Tanıya kadar geçen ortalama süre ve başvurulan ortalama doktor sayısını etkileyebilecek faktörler arasındaki ilişki istatiksel açıdan analiz edildi.
Bulgular: Demografik özellikler ile tanıya kadar geçen süre ve başvurulan ortalama doktor sayısı arasında anlamlı ilişki saptanmadı ( p>0,05). Raynaud başlangıcından tanıya kadar geçen sürenin sınırlı SSk'ya göre diffüz SSk 'da daha kısa olduğu saptandı ( p: 0,008). MRS skoru ile Raynaud başlangıcından tanıya kadar geçen süre arasında anlamlı istatiksel ilişki bulundu (p: 0,037). Raynaud dışı ilk semptomdan tanıya kadar geçen süre ile herhangi bir parametre arasında istatiksel ilişki saptanmadı. Yönlendiren sağlık çalışanı ya da SSk nedeniyle izlenen tanıdığının olmasının tanıya kadar başvurulan ortalama doktor sayısını istatiksel olarak azalttığı belirlendi (p: 0,011).
Sonuç: Raynaud başlangıcından tanı konulana kadar geçen ortalama sürenin sınırlı kutanöz SSk'ya göre diffüz kutanöz SSk için daha kısa olduğu saptandı. Ayrıca yüksek MRS skoru ile Raynaud başlangıcından tanıya kadar geçen ortalama süre arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. Ortalama başvurulan doktor sayısının sağlık çalışanı tanıdığı tarafından yönlendirilen hastalarda daha az olduğu belirlendi.

Abstract:
Objective. The diagnosis of scleroderma can be difficult due to its rarity and heterogeneity. Raynaud phenomen is common and often first symptom of disease but not spesific for scleroderma. We aim to determine the time interval between diagnosis to onset of Raynaud phenomen and also to onset of first non-Raynaud symptom. We also aim to determine related factors with diagnosis time. 
Method:  After removing the patients that match with the exclusion criteria, we investigated remaining 135 patients with scleroderma diagnosis. Demographic and clinical datas of patients were recorded. Time interval between diagnosis to Raynaud and first non-Raynaud symptom onset, the number of physicians that examined the patients in hospital admissions were recorded according to patient reports. Additionally, patient were asked whether they were referred to romatologist by health care worker acquaintances. 
Results:  There were no statically association between demographic parametres and time to diagnosis, average number of physicians that examined the patients in hospital admissions ( p>0,05). Time interval between diagnosis to Raynaud phenomen onset is significantly shorter for diffuse SSc than limited SSc ( p: 0,008). There was significantly association between MRS score and time interval between diagnosis to Raynaud phenomen onset (p: 0,037). There were no significant association detected between any parametres and time interval between diagnosis to first non-Raynaud symptom. There was significantly correlation between the occurence health care worker acquaintances and the average number of physicians that examined the patients in hospital admissions  (p: 0,011)
Conclusion: Time interval between diagnosis to Raynaud phenomen onset is significantly longer for limited SSc than diffuse SSc ( p: 0,008). Time to diagnosis from Raynaud onset is significantly longer for patient with low MRS score. The average number of phsician that examined the patients in hospital admissions is less for patient referred to romatologist by health care worker acquaintances.