Ulus Gazetesi'nin 1938 yılındaki haftalık kadın sayfalarında kadının temsili
Women's representation of the Ulus Newspaper weekly women's papers in 1938
Yazar: ŞEMS ŞEYMA AÇIKAY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CAN DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gazeteler = Newspapers ; Kadın motifleri = Women motifs ; Kadın olgusu = Women reality ; Kadınlar = Women ; Sosyal temsiller = Social representations ; Ulus gazetesi = Ulus newspaper

Özet:
Bu çalışma, Ulus gazetesinin 1938 yılı içinde neşrettiği "Kadın Sayfası" olarak adlandırılabilecek "Ev-Kadın-Moda" sayfalarının hem içerik hem de dönemsel okumalarla değerlendirilmesi neticesinde, İmparatorluk'tan ulus-devlete geçiş sürecinde kadınlık meselesini, yeni kadın inşasını, kadın üzerinden tavsiye edilen gündelik hayat pratiklerini, Batı kadınına paralel öneriler ile yeni bir kadın modeli oluşturma yönündeki çabaları, Türk kadınının görünür kılınmasında basının önemini, yeni ve genç Cumhuriyet'in kadın algısının ne olduğuna dair fotoğrafı yansıtmayı amaç edinmiştir. Dönemin resmî ideolojisinin, moderniteye bakışını ve bilhassa kadın yurttaşlarını bu ideale karşı nasıl kurguladığını gösterebilmek çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada öne çıkan mesele, 1938 yılı Türkiye'sinde rejimin resmî gazetesi niteliğindeki Ulus gazetesinin Cumhuriyet'in ilk 15. yılında medya yoluyla kitlelere sunduğu kadın profilidir. Cumhuriyet'in 15. yıl dönümü açısından bazı karakteristik özellikler taşımaktadır. Dünyanın içinde bulunduğu ekonomik, siyasi krizler yanında Türkiye özelinde yeni rejimin ilk 15 yıllık serüveni kat ettiği mesafe ve kuruluş ideallerinin ilk meyvelerinin alınması yönüyle bu dönem dikkati çekmektedir. Tüm bunlara ek olarak tez için seçilen dönem, Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün aynı zaman diliminde hayata veda etmesi bakımından da önemlidir. Tezin amacı, Türk modernleşmesi ve ilerlemesi anlamında gelinen noktada, sosyal hayatın içinde kadın temsilini, dönemin esasları ekseninde yeni kadın yurttaşa yönelik toplumsal politikalar ve tavsiyeler ışığında oluşturulan yeni kadın imajını gazetenin kadın sayfası üzerinden belirlemek ve bu kadın temsili üzerinden rejimin resmî yayın organı görünümündeki gazetenin çabasını değerlendirmektir. Dönemi değerlendirildiğinde, gelinen idarî, siyasî ve sosyal yapının kadın üzerinden okunması yönüyle kadın, ulus devlet, kimlik üretimi, iktidar, vesayet ilişkisini ortaya koymak ve yeni bir yönetimin ilk on beş yılında ideal kadın yurttaşa ulaşıp ulaşmaması konusunun ele alınması bakımından önemli bir projedir. Dönemin şartları açısından Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümü, yeni bir lider yönetimi altındaki siyasî gelişmenin yansımaları ve II. Dünya Savaşı'nın başlaması da dikkate alınarak gazetenin bu yöndeki tutumu izlenmiştir. Çalışmanın varsayımları arasında, Türk modernleşmesinin yalnızca biçimsel olarak pratikte karşılık bulduğu, içselleştirme yönünden kabul görmediği düşüncesi yer almaktadır. Sayfaların içeriği incelendiğinde yapılan üretimde kadını önceleyen bir anlayış benimsenmesine rağmen toplumda kadın erkek eşitliği meselesinin sağlıklı bir zemininin henüz oluşmadığı görülmüştür. Çalışmanın bir başka varsayımı ise, Türkiye Cumhuriyeti'nin yarı resmî yayın organı sayılabilecek Ulus gazetesinin kadın meselesine devrimler ve yeni toplumsal düzenlemeler ekseninde yaklaştığı görüşüdür. Ulus gazetesinin yeni Türk kadını inşasında önemli bir rol üstlendiği varsayılmaktadır. Gazetenin önerdiği kadın imajının zaman ve mekânı bakımından muhatabı olan kadına yönelik bir tavsiye olmadığı düşünülmektedir. Bir başka varsayım, bu kadın tavsiyesi yayınlarının kimlik ve tekli bir iktidar yapısının ulus devlet inşasının sosyal hayattaki eşlik edicilerinden olduğudur. Tez Çalışmasında, "Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümü ile 1938 yılında modernleşme sürecinde sosyal hayattaki konumu ve kadın bedeninin inşası ve biçimlendirilmesi bakımından ne kadar yol alınmıştı? Ev içi ve ev dışı rolleri ile yeni kadın imajı toplumsal cinsiyet kodlarından ve ataerkinin gölgesinden kendini kurtarabildi mi? Köylü kadın olarak sınıflandırılan kadın grubu bu yayınların neresinde?" sorularına cevap aranmıştır.

Abstract:
This study,  aims to reflect the issue of femininity during the transition from the Empire to the nation-state, the new women's construction, the daily life practices recommended by women, the efforts to create a new woman model with suggestions parallel to the Western woman, the importance of the press in making Turkish women visible and the new and young Republic 's perception of women  as a result of the evaluation of the "Home-Women-Fashion" pages, which can be named "Women's Special Page , published by Ulus newspaper in 1938, with both content and periodical readings. The aim of this study is to show how the official ideology of the period was based on the view of modernity and especially how the women's citizens were building up against this ideal. The study highlights the issue in 1938, the official newspaper of the Republic of the Ulus newspaper in the nature of the regime in Turkey for the first fifteen years of the masses through the media is that the female profile to offer. It has some characteristics in terms of the 15th anniversary of the Republic. Besides the economic and the political crisis throughout the world, Turkey in particular, the new regime's first 15 years of adventure and the distance that the founding ideals of this period in terms of the receipt of the first fruits, is remarkable. In addition to this, the period chosen for the thesis is also important for the fate of the founder of the Republic, Mustafa Kemal Atatürk, in the same period of time. The aim of the thesis is to determine the image of the new woman created in the light of the social policies and recommendations for the new woman in the social life and the women's representation in the social life, in the direction of Turkish modernization and progression, through the women's page of the newspaper and evaluate the efforts of the newspaper, which is the official organ of the regime, through the representation of this woman image. It is an important project in terms of women, nation state, identity production, power, tutelage relationship and to find out whether a new administration reaches the ideal women in the first fifteen years. In terms of the conditions of the period, the death of the founder of the Republic, Mustafa Kemal Atatürk, the reflections of political developments under the leadership of a new leader and the beginning of the Second World War, the attitude of the newspaper in this direction was monitored. The assumptions of the study include the idea that Turkish modernization is only found in practice in practice and not accepted in terms of internalization. When the contents of the pages are examined, it is seen that although there is an understanding that prioritizes women in production, a healthy ground of the issue of gender equality in the society has not yet emerged. Another assumption of the study is the opinion that Ulus newspaper approaches women's issue in the axis of revolutions and new social arrangements. It is assumed that Ulus newspaper which can be considered semi-official organ of the Republic of Turkey plays an important role in the construction of the new Turkish woman. It is believed that the image of the woman proposed by the newspaper is not a recommendation for the woman who is the subject of time and space. Another assumption is that the identity and singular power structure of these women's recommendation publications is one of the social life associates of the nation-state building. In this thesis study, questions such ''How much was traveled in terms of his modernization adventure, his position in social life and the construction and formation of the female body with the death of Gazi Mustafa Kemal Atatürk in 1938? Has the role of women in the home and outside of the house and the new women's image saved from the gender codes and the shadow of patriarchy? Where is the group of women classified as peasant women?'' were sought for answer.