Bazı kiral aminoalkinlerin intramoleküler hidroaminasyon reaksiyonları
Intramolecular hydroamination reactions of the some chiral aminoalkynes
Yazar: RECEP KETEN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ESKİCİ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışma 1,2-siklik sülfamidatların ve terminal alkinürlerin asetilenik sübstitüsyon reaksiyonlarından elde edilecek kiral amino alkinlerin altın(I) katalizli intramoleküler hidroaminasyon reaksiyonlarının araştırılmasını kapsamaktadır. Siklik sülfamidatların asetilenik nükleofiller ile yer değiştirme reaksiyonu literatürde önceden bilinmektedir. Asetilenik sübstitüsyon reaksiyonlarından elde edilecek kiral amino alkinlerin katyonik altın(I) katalizörüyle yer seçimli bir şekilde 5-endo-dig moduna göre halkalaması kiral pirolidin enamin bileşiklerinin sentezlerine yeni bir yöntem geliştirebileceği öngörülmektedir. 

İlk olarak Cbz, Bn, Ts ve Boc koruma gruplarına sahip model fenilalanin türevi 1,2-siklik sülfamidatların sentezi araştırıldı. N-Cbz, Bn, Ts korumalı model fenilalanin türevi 1,2-sülfamidatlar literatüre göre başarıyla sentezlendi. N-Boc fenilalanin türevi 1,2-sülfamidat ise literatürde bilinmesine rağmen zaman sınırlamasından dolayı sentezlenemedi. Sentezlenen N-Cbz, Bn, Ts korumalı model fenilalanin türevi 1,2-sülfamidatların fenilasetilenür ile asetilenik sübstitüsyon reaksiyonları araştırıldı. N-Bn, Ts kiral aminoalkin bileşikleri yüksek verimlerde sentezlenirken, N-Cbz amino alkin bileşiği muhtemelen Cbz koruma grubunun araştırılan şartlardaki kararsızlığından dolayı sentezlenemedi.

N-Bn, Ts fenilalanin türevi 1,2-sülfamidatların ve fenilasetilenürün sübstitüsyon reaksiyonlarından elde edilen amino alkinlerin altın(I) katalizli intramoleküler hidroaminasyon reaksiyonları araştırıldı. N-Bn amino alkin bileşiğinin 3 farklı altın(I) katalizörüyle intramoleküler hidroaminayon reaksiyonlarından, başlangıç amino alkin bileşiğinin reaksiyon ortamında tükenmesine rağmen, izole edilebilecek herhangi bir ürün elde edilemedi.

N-Ts amino alkin bileşiğinin klorotrifenilfosfin altın(I) katalizörüyle intramoleküler hidroaminasyon reaksiyonundan % 80 verimde bir ürün elde edildi. NMR spektroskopisiyle yapı tayini çalışmaları bu ürünün hedeflenen pirolidin enamin bileşiği olmadığını muhtemelen bir izomer siklik pirolidin imin bileşiği olduğunu işaret etmektedir. Ancak bu bileşiğin yapısının herhangi bir şüpheye yer vermeden aydınlatılması için NMR spektroskopisi sonuçları X-ray yapı analizi sonuçları ile desteklenmelidir.

Abstract:
This thesis describes gold(I)-catalyzed intramolecular hydroamination reactions of the some chiral aminoalkynes to be obtained from the acetylenic nucleophilic substitution reactions of 1,2-cyclic sulfamidates and terminal acetylides. Acetylenic ring-opening reactions of 1,2-cyclic sulfamidates was already known in the literature. Cyclization of the chiral aminoalkynes from the acetylenic substitution reactions in the presence of a cationic gold (I)catalyst accorcording to 5-endo-dig mode in a regioselective manner is envisaged to provide a novel method for synthesis of substitue chiral pyrrolidine enamines.

Initially the synthesis of N-Cbz, Bn, Ts and Boc protected model phenylalanine derived 1,2-cyclic sulfamidates was investigated. N-Cbz, Bn and Ts protected 1,2-cyclic sulfamidates were prepared succesfully according to the literature procedures. Despite known in the literature N-Boc protected phenylalanine derived sulfamidate could not be synthesized due to time limitations. Acetylenic nucleophilic substitution reactions of the model N-Cbz, Bn, Ts 1,2-cyclic sulfamidates with phenylacetylide were investigated. While the corresponding N-Bn and Ts chiral aminoalkyne products were obtained in high yields, the N-Cbz aminoalkyne product could not be synthesized due to the possible instability of the Cbz protection group to the reaction conditions. 

Gold(I)catalyst intramolecular hydroamination reactions of the aminoalkynes obtained from the reactions of N-Bn and Ts protected phenylalaninol derived 1,2-sulfamidates and phenylacetylide were investigated. Although the complete consumption of the starting aminoalkynes, the intramolecular hydroamination reactions of the N-Bn aminoalkyne in the presence of three different cationic gold(I)catalysts failed to give any isolated products.

The intramolecular hydroamination reaction of the N-Ts aminoalkyne in the presence of chlorotriphenylphosphine cationic gold(I)catalysts afforded a product in % 80 yield. NMR spectroscopy studies showed that the reaction product is not the expected pyrrolidine enamine compound, is probably the isomeric cyclic imine product. Unambigious structural characterization of the reaction product should be carried out with X-ray analysis to support NMR spectroscopy data.