24 Ocak 1980 kararları ve bu kararlar üzerine yürütülen tartışmaların bir analizi
The 24 January 1980 decisions and an analysis of the debates over those decisions
Yazar: GÜLİZAR POYRAZ
Danışman: DOÇ. DR. R. KORAY YILMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: 24 Ocak 1980 kararları = 24 January 1980 decisions ; Ekonomik istikrar = Economic stability ; Ekonomik kararlar = Economical decisions ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism

Özet:
Türkiye'nin sanayileşme perspektifinde, 1960 ile 1980 yılları arasında "İthal
İkameci Sanayileşme'ye" yönelik politikalar uygulanmaktaydı. 1978-1979
yıllarından sonra söz konusu süreç krize girmiş ve 1980 yılı ile birlikte Türkiye
ekonomisi yeni bir döneme girmiştir. İstikrar önlemleri 1980 yılında yön
değiştirerek yeni bir biçimde devam etmiştir. Bu çalışmada, ilk olarak 1980'e giden
süreç, 1960 sonrası Türkiye ekonomisinin genel görünümüne de odaklanılarak ele
alınacaktır. Daha sonra 1980 dönüşümüne yön veren 24 Ocak kararları üzerinde
durulacaktır. Son olarak ise 24 Ocak 1980 kararlarının ilgili dönemde yarattığı
tartışmalar ortaya koyulacaktır.
Kararlar açıklandıktan sonra kimi kişi, kurum ya da kesimler kararları olumlu
bulurken kimileri de söz konusu kararlara karşı eleştirel bir konum almışlardır. Bu
çerçevede çalışmada ilk olarak kararların TBMM'de nasıl karşılandığına
değinilmiştir. Siyasi parti gruplarının milletvekilliği yapan temsilcilerinin
görüşlerinde ortak yanlar ve farklı yanlar ortaya koyulmuştur. Ayrıca alan
dergilerinde, 24 Ocak kararları ile makaleler ve yazılar incelenerek dönemin
akademik çevrelerinin kararlara bakış açısı ortaya koyulmuştur. Üçüncü bir başlık
olarak; Tercüman, Cumhuriyet, Hürriyet, Dünya ve Türkiye İktisat gazetesi gibi
gazetelerin haberleri ve köşe yazıları 1979 Aralık ayından 1980 yılının Mart ayına
kadar olan süreci incelenerek nasıl tartışıldığı ortaya koyulmuştur. Son olarak ise
Ekonomik İstikrar Paketinin işçi ve işveren örgütleri tarafından nasıl
değerlendirildiği üzerinde durulmuştur.
Çalışmanın anlatı güzergahında ilk olarak kararların. TBMM'de tartışılma
süreci ele alınmıştır. TBMM'de en çok tartışılan karar devalüasyondur. Tartışılan
diğer kararlar; yabancı sermaye, KİT ürünlerin serbest bırakılması, sigaradan tekelin
kaldırılması ve Eşel Mobil ücrettir. TBMM'de hükümetin başındaki siyasal figüre
ve siyasal figürün düşüncesine kim daha yakın ise kararları olumlu karşılamıştır.
Milletvekilleri, hükümetin başındaki siyasal figürün düşüncelerine uzaksa kararları
olumsuz karşılamışlardır. İktisat yazarlarından Kemal KURDAŞ, Erdoğan ALKİN
gibi kimi yazarlar 24 Ocak kararları açıklandığında kararları cesur olarak
değerlendirerek, kararlara başarı sansı verilmesini istemiştir. Kararların 1. ayından
itibaren, Kemal KURDAŞ'ın kararlara bakış açısı tersine dönmüştür. Akın İLKİN
gibi yazarlar tarafından; 24 Ocak 1980 kararları başından beri olumsuz
karşılanmıştır. Gazetelerde en çok devalüasyon, zamlar, fiyatların serbest
bırakılması gibi sıkça işlenen konular ele alınmıştır. Son olarak; bu dönemi yaşamış
olan sermaye ve emek kesiminin tepkileri ele alınmıştır. 24 Ocak Kararları sonrası,
ücretler baskılanmış, ücretli ve maaşlı kesim zarar görmüştür. Bu dönemin en fayda
sağlayan kesimi sanayici kesim olmuştur. Kararların alınış amacı, serbest piyasa
ekonomisine geçiş olsa da bu amaçtan; sermaye kesimine önemli derecede fayda
sağlamıştır.
Anahtar Sözcükler: Ekonomik İstikrar Paketi, Neoliberalizm, 24 Ocak Kararlarının
Tartışılması

Abstract:
In Turkey's industrialization perspective, between 1960 and 1980 policies
were implemented towards "Import Substitution Industrialization." After the 1978-
1979 years, the year in question entered into crisis and Turkey's economy entered a
new period in 1980. Stability measures continued in a new way, changing direction
in 1980. This study will be discussed focusing on the first overview of the process
leading post-1960 Turkey's Economy in 1980. Then, the January 24 decisions that
guide the 1980 transformation will be emphasized. Finally, the discussions of the
January 24, 1980 resolutions in the relevant period will be revealed.
After the decisions were announced, some people, institutions or sections
found the decisions positive, while others took a critical position against them. In
this context, firstly, how the decisions were met in the Turkish Grand National
Assembly were mentioned. Common sides and different sides are revealed in the
opinions of the representatives of the political party groups who are deputies, Then,
in some economics journals, articles and articles written with the decisions of
January 24 were examined and it was revealed how the academic circles of the
period displayed views before and after the decisions. As a third title; The news and
columns of some newspapers in Turkey such as; Tercuman, Cumhuriyet, Hurriyet,
Dünya and Türkiye İktisat were examined by examining the process from December
1979 to March 1980 and showing how it was discussed. Finally, it was focused on
how the Economic Stability Package was evaluated by workers and employers
organizations.
In the narrative route of the study, the process of discussing the decisions in
the Turkish Grand National Assembly was approached first. The most controversial
decision in the Turkish Grand National Assembly is devaluation. Other decisions
discussed are; foreign fund, release of SOE products, the removal of monopoly from
cigarettes, the privatization of mines and the Eşel Mobile fee. In the Turkish Grand
National Assembly, whoever is closer to the political figure and the thought of the
political figure in the head of the government, their decisions received a positive
response. Member of the Parliament considered the decisions negative if they were
far from the thoughts of the political figure at the head of the government. When the
January 24 Decisions were announced, some authors such as Kemal KURDAŞ and
Erdoğan ALKİN, who are economics writers, evaluated the decisions as bold and
asked them to be given a chance of success. 1 month after the decisions, Kemal
KURDAŞ's perspective on the decisions was reversed. Authors such as Akın
İLKİN; decisions of 24 January 1980 have been negative since the beginning. The
most frequently covered topics such as devaluation, hikes, and the release of prices
were discussed in the newspapers. Finally; The reactions of the capital and labor
sector that experienced this period were discussed. After the January 24 decisions,
wages were suppressed and the wage and salary cuts were damaged. The most
beneficial part of this period was the industrial sector. Although the aim of making
decisions is the transition to a free market economy; capital sector has benefited
significantly.
Key Words: Economic Stability Package, Neoliberalism, Discussion of January 24
Decisions