Zihinsel engelli ve engelli olmayan çocuğa sahip annelerde yılmazlığa etki eden değişkenlerin incelenmesi
Investigating the factors affecting resiliency in mothers of mentally retarded and nondisabled children
Yazar: HATİCE BAYRAKLI
Danışman: PROF. DR. SEMA KANER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Kaynaştırma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; Başa çıkma = Coping ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Sosyal destek = Social support ; Yılmazlık = Resiliency ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu çalışmada zihinsel engelli çocuğu olan ve engelli çocuğu olmayan annelerde yılmazlığa etki eden değişkenler bir model çerçevesinde incelenmiştir.Araştırmanın örneklemini, 2008-2009 eğitim-öğretim yılında Ankara İl Merkezi'nde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi genel ilköğretim okullarının kaynaştırma sınıflarına devam eden engelli olmayan 234 öğrencinin, bu okullara devam eden zihinsel engelli kaynaştırma öğrencilerinin, eğitim uygulama okullarına ve özel özel eğitim kurumlarına devam eden 257 zihinsel engelli öğrencinin anneleri olmak üzere toplam 491 anne oluşturmaktadır.Araştırmada annelere Kişisel Bilgi Formu, Anne Yılmazlık Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ve Yenilenmiş Anne-Baba Sosyal Destek Ölçeği uygulanmıştır.Elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemelerinde yapısal eşitlik modellerinden biri olan yol analizi kullanılmıştır. Gözlenen değişkenlerin örtük değişkenleri ne oranda temsil ettiğini saptamak amacıyla önce doğrulayıcı faktör analiziyle ölçme modelleri doğrulanmıştır. Daha sonra, ölçme modelleri tarafından doğrulanan yapılar arasındaki ilişkileri araştırmak için iki alternatif ve bir temel yapısal model test edilmiştir. Analizler sonunda, birinci ve ikinci alternatif modeller doğrulanmamıştır. Doğrulanan temel model ise iki kısımdan oluşmaktadır. Bunlardan ilkinde zihinsel engelli ve engelli olmayan çocuklu annelerde sosyal desteğin niceliğinin problem odaklı başa çıkma ve yılmazlık üzerindeki etkisi ile problem odaklı başa çıkmanın yılmazlık üzerindeki etkisi incelenmiştir. İkinci kısımda ise sosyal desteğin niteliğinin problem odaklı başa çıkma ve yılmazlık üzerindeki etkisi ile problem odaklı başa çıkmanın yılmazlık üzerindeki etkisi incelenmiştir. Model her iki anne grubunda da doğrulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde ise, her iki grupta da sosyal desteğin niceliği ve niteliğinin problem odaklı başa çıkmayı olumlu yönde ve orta düzeyde, yılmazlığı ise düşük de olumlu yönde ve son olarak problem odaklı başa çıkmanın yılmazlığı olumlu yönde ve yüksek düzeyde etkilediği görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to search the factors affecting resiliency of mothers having a mentally retarded and non disabled child within a model.The sample of this study consists of 234 mothers of nondisabled children attending public schools applying mainstream education and 257 mothers of mentally retarded children attending public schools applying mainstream education, vocational public schools for students with disabilities and special education schools located in the city centre of Ankara during the academic year 2008-2009.Personal Information Survey, Mother Resiliency Scale, The Ways of Coping Inventory- Turkish Version and Renewed Scale of Parents Social Support were applied to the mothers.The data collected from the study was analyzed by using path analysis within the structural equation modeling. Confirmatory factor analysis was applied to confirm measurement models to see how well observed variables represent latent variables. After confirmation of measurement models, two alternative and a basic structural models were tested to investigate the relationships between the verified structures. The first and second alternative models were not verified. The basic model, which is confirmed, consists of two parts. In the first part, the effect of quantitative social support on problem oriented coping and resiliency, and the effect of problem oriented coping on resiliency in mothers of nondisabled and mentally retarded children were tested. In the second part, the effect of qualitative social support on problem oriented coping and resiliency, and the effect of problem oriented coping on resiliency in mothers of nondisabled and mentally retarded children were tested. Model was verified in both groups of mothers. Relationships between the variables for both groups showed that quantitative and qualitative social support affect problem oriented coping in a positive and moderate way. Both dimensions of the social support affect the resiliency in a low and positive way. Finally, problem oriented coping affects the resiliency in a high and positive way.