Sosyal bilgiler dersinde mekânsal vatandaşlığın öğretimine ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' opinions on the teaching of spatial citizenship in social studies
Yazar: SAİM TURAN
Danışman: PROF. DR. BİLGİN ÜNAL İBRET
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya = Geography ; Mekansal vatandaşlık = Spatial citizenship ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Vatandaşlık = Citizenship ; Vatandaşlık dersi = Citizenship lesson ; Vatandaşlık eğitimi = Citizenship education

Özet:
Mekânsal vatandaşlık bireylerin coğrafi bilgiden yararlanarak vatandaşlıkla ilgili görev ve sorumluluklarının bilincine varmasını hedefleyen bir vatandaşlık türü olarak ifade edilmektedir. Bu çalışma sosyal bilgiler dersinde mekânsal vatandaşlığın öğretimine ilişkin öğretmen görüşlerini incelemek amacıyla 2018-2019 eğitim öğretim yılında Kastamonu il merkezinde görev yapan sosyal bilgiler öğretmenleri ile gerçekleştirilmiştir.  Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler Sosyal bilgiler öğretmenleri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Öğretmenlere uzman görüşleri alınarak hazırlanmış 11 açık uçlu soru sorulmuştur. Veriler içerik analizi yoluyla nitel veri analiz programı olan Nvivo 11 programıyla çözümlenmiştir.  
Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar; sosyal bilgiler öğretmenleri, mekânı yaşanılan yer olarak algılayarak, mekân bilgisinin sosyal bilgilerde öğrencilerin çevresini tanıyarak yaşadığı yere aidiyet duygusu kazanmaları bakımından önemli görmektedirler. Öğretmenlerin mekânsal vatandaşlıkla ilgili olarak sosyal bilgilerin doğası ve programda bulunan kazanım, değer ve becerilerden yola çıkarak yorumladığı mekânsal vatandaşlığın tanımına yakın oldukları söylenebilir. Öğretmenler sosyal bilgiler ve mekânsal vatandaşlık arasındaki ilişkiyi sosyal bilgilerin kapsamı içinde değerlendirmiş, bir kısım katılımcı bu ilişkiyi doğrusal olarak tanımlamıştır. Öğretmenler mekânsal vatandaşlığı İnsanlar, Yerler Ve Çevreler öğrenme alanıyla ilişkilendirmiş, vatanseverlik değeri ve mekânı kullanma becerisini de programdaki değer ve becerilerden mekânsal vatandaşlıkla en ilişkili olan değer ve beceri olarak ifade etmişlerdir. Öğretmenler mekânsal vatandaşlık bilgisinin öğrencinin günlük hayatını kolaylaştıracağını ifade etmektedirler. Öğretmenlerin mekânsal vatandaşlıkla ilgili karşılaştığı zorluklar ise uygulama konularındaki yetersizlik, konuların soyutluğu öğretim materyallerinin ihtiyacı karşılamaması olarak ortaya çıkmıştır. Öğretmenler bu sorunlara öneri olarak etkinliklerin düzenlenebileceği, derslerin uygulama temelli olarak işlenebileceği, sosyal bilgilerin mevcut ders saatinin arttırılabileceği, ders programının öğrencilerin öğrenmesine daha uygun hale getirilebileceği gibi öneriler sunmuşlardır.
Bu çalışma mekânsal vatandaşlığın sosyal bilgilerdeki yeri ve önemine dikkat çekilmesi ve mekânsal vatandaşlık eğitimiyle ilgili olması bakımından önemlidir. Çalışmada mekânsal vatandaşlık ile ilgili öğretmen görüşleri ortaya çıkarılmış, mekânsal vatandaşlıkla ilgili öneriler sunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Vatandaşlık, Coğrafya, Mekânsal Vatandaşlık, Sosyal Bilgiler Öğretmenleri
2018, 136 Sayfa
Bilim Kodu: 6041

Abstract:
Spatial citizenship is expressed as a type of citizenship which aims to make individuals aware of their duties and responsibilities related to citizenship by using geographical information. This research was carried out in Kastamonu city center in the fall semester of 2018-2019 with social studies teachers in order to examine teachers' views about teaching spatial citizenship in social studies course. Qualitative research method is used in this study. Data were collected by using semi-structured interview form. Teachers were asked 11 open-ended questions that are created based on expert opinions. The data were analyzed through content analysis by Nvivo 11 program, which is a qualitative data analysis program.

The results obtained from this research; social studies teachers perceived space as a place to live, and they considered the knowledge of the space as important, in terms of gaining a sense of belonging to the place where they lived. It can be said that teachers are close to the definition of spatial citizenship, which is interpreted by the nature of social studies' values and skills. Teachers evaluated the relationship between social studies and spatial citizenship within the scope of social studies and some participants defined this relationship linearly. Teachers have linked spatial citizenship to people and places learning area and expressed that patriotism value and detecting space skill as the most relevant to spatial citizenship. Teachers stated that spatial citizenship knowledge would facilitate the daily life of the student. Difficulties faced by teachers on the teaching spatial citizenship were that the inadequacy of application issues and the abstraction of the subjects. Teachers have suggested some solutions such as organizing activities based on practice, increasing the current course hours of social studies, making the curriculum more suitable for students' learning. 
This research is important in order to draw attention to the place and importance of spatial citizenship in social studies. Teachers' opinions on spatial citizenship were revealed and their suggestions were presented about spatial citizenship.
Key Words: Social Studies, Citizenship, Geography, Spatial Citizenship, Social Studies Teachers
2018, 136 pages
Science Code: 6041