Senfonik müzik icra edilen konser salonlarında sahne akustiğinin değerlendirilmesi ve tasarımına yönelik bir yaklaşım
An approach to evaluating and designing stage acoustics in concert halls for symphonic music performances
Yazar: SEBAHAT GÜL İLİSULU
Danışman: PROF. DR. FÜSUN DEMİREL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari akustik = Architectural acoustic

Özet:
Bir konser salonunda, mekanın akustik kalitesi, genellikle dinleyicilerin tercihine göre değerlendirilir. Bir müzik performansı sırasında, iyi akustik konfor koşullarına ihtiyaç duyan sadece dinleyiciler değil, aynı zamanda sahnedeki müzisyenlerdir. Sahnede performans sergileyen her müzisyeni etkileyen sahne akustik konfor koşulları, kendi enstrümanlarını ve diğer enstrümanları nasıl duyabildiklerine bağlıdır. Bu görüşler ışığında tezin amacı; senfonik müzik icra edilen bir konser salonunun akustik konfor koşullarının müzisyenler için önemini irdeleyerek, sahne üzerindeki akustik konfor koşullarını optimize etmektir. Bununla birlikte, orkestral performanslardaki karmaşıklığı anlamak ve müzisyenler arasındaki birlikteliği oluşturmak için fiziksel ve psikoakustik değişkenleri de ele almaktır. Türkiye'de sahne akustiği konusunda yeterli çalışma olmadığı için, çalışma aynı zamanda ulusal ölçekte gelecekteki çalışmalara dayanak oluşturmayı hedeflemektedir. Bu çalışmalar için izlenecek yöntemlerin kurgulanmasına destek oluşturmaktadır. Tezin, bu amaç ve kapsamı doğrultusunda yöntemi; alan ölçümü, alan ölçümüyle elde edilemeyen veriler için simülasyon çalışması ve müzisyenlere uygulanan anket çalışmasını içermektedir. Bu bağlamda, Ankara'da senfonik müzik icra etmek için tasarlanmış "Bilkent Konser Salonu" ve "Tarihi Cumhurbaşkanlığı Konser Salon"larında, uluslararası standartlara uygun olarak gerçekleştirilmiş alan çalışmaları yapılmıştır. Sonuçlar, TS EN ISO 3382-1 ve literatür sınır değerlerine göre değerlendirilmiştir. Müzisyenlere uygulanan anketin; müzisyen algısını en doğru şekilde ortaya koyabilmek adına; soru üslubu, cevap ölçeği ve değerlendirme yönteminin doğru kurgulanması ve literatür ile uyumlu olması gerekmektedir. Bu nedenle çalışmada dünya literatüründe yer alan çalışmaların yöntem analizi yapılmış, kullanılacak anket formu oluşturulmuş ve etik kurul onayı alınmıştır. Anket çalışması; alan ölçümleri yapılmış iki konser salonunda çalan "Bilkent Senfoni Orkestrası" ve "Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası" müzisyenlerine uygulanmıştır. Sonuçlar SPSS 22 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Elde edilen nesnel ve öznel sonuçlar birlikte değerlendirilerek, müzisyenlerin akustik konfor koşullarına ilişkin algısını belirleme ve sahne düzenlemelerine yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Mevcut ve tasarım aşamasındaki yapılar için yöntem önerisi geliştirilmiştir. Bu yöntem aracılığı ile müzisyenler için uygun akustik konfor koşullarının sağlanabildiği gözlemlenmiştir. Müzisyenlerin akustik konforunu sağlamak için sahne boyutları, yüzey özellikleri ve sahne düzenlemelerinin önemli olduğu görülmüştür.

Abstract:
The acoustic quality of a concert hall is often judged according to how the audience prefers to listen. During a musical performance, it is not only the audience that needs good acoustic comfort conditions, but also the musicians on stage. Each musician on stage needs to be able to hear his or her own instrument and other instruments, and this affects the acoustic comfort of the stage. In the light of these views, the aim of this thesis is to optimise the acoustic comfort conditions on stage by studying the importance of the acoustic comfort conditions for musicians in a concert hall where symphonic music is performed. Additionally, physical and psychoacoustic variables will be addressed to understand the complexity of orchestral performances and to achieve cohesion among musicians. The study also aims to provide a basis for future studies on a national scale, as there are not enough studies on stage acoustics in Turkey. It supports the design of the methodologies for these studies. In keeping with this purpose and scope, the methodology of the thesis includes field measurements, simulation studies for data that cannot be obtained through field measurements, and a questionnaire survey applied to musicians. In this context, the Bilkent Concert Hall and the Historical Presidential Concert Halls, which are designed for the performance of symphonic music in Ankara, were used for field studies according to international standards. The results were evaluated according to the TS EN ISO 3382-1 and the limit values found in the literature. The questionnaire was applied to the musicians. In order to reveal the perception of the musicians in the most accurate way, the question style, response scale and evaluation method should be correctly designed and compatible with the literature. For this reason, the methodology of studies in world literature was analysed, the questionnaire form to be used designed and ethics committee approval obtained. The questionnaire was administered to the musicians of the "Bilkent Symphony Orchestra" and the "Presidential Symphony Orchestra" who were playing in two concert halls where the field measurements were carried out. The results were analysed by using the SPSS 22 software package. The objective and subjective results have been evaluated in order to determine the musicians' perceptions of the acoustic comfort conditions and the stage layout, and a proposal for a method for the evaluation of the acoustic comfort conditions and the stage layout was developed. A proposed method was developed for existing and planned buildings. It was found that this method can provide adequate acoustic comfort conditions for musicians. It was found that the dimensions of the stage, the surface characteristics and the way the stage is arranged are important to ensure the acoustic comfort of the musicians.