Nüfuz, iktidar, servet ve lüks tüketim: Anadolu Selçuklularında siyasal nüfuz, güç ve otorite ilişkisi
Influence, power, wealth and luxury consumption: The relation between political influence, power and authority in Anatolian Seljuks
Yazar: NECMETTİN DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS KOÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Lüks tüketim = Luxury consumption ; Selçuklular = Seljuks ; Siyasal alan = Political sphere ; Siyaset = Politics ; Siyasi iktidar = Political power ; Siyasi yapı = Political structure ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; İktidar = Government

Özet:
Tüketim, temelinde ekonomi bulunmakla birlikte, sosyal, kültürel, siyasal ve psikolojik pek çok alanı etkileyen ve bu alanlar tarafından etkilenen bir faaliyettir. Tüketim, tüketim maddelerinin, temin edilmesi, kullanılması ve yok edilmesi anlamına geldiği gibi, servetin, yani ekonomik sermayenin tüketilmesi anlamını da taşımaktadır. Aynı zamanda, tüketim, tüketim tarzlarına ve bunların simgesel anlamlarına bağlı olarak iletişim kurmanın da bir biçimidir. Lüks tüketim ise, belli bir toplumun geniş kesimleri tarafından yapılamayan ve fakat sahip oldukları kaynaklar bakımından, yalnızca toplum ortalamasının üzerinde yer alan sınıfların karşılayabildikleri tüketim faaliyetidir. Bu nedenden ötürü lüks tüketim, bunu yapmaya muktedir olan sınıflar tarafından, sınıfsal konumlarını pekiştirmek ve sınıf içi mücadelelerde ön plana çıkabilmek amacıyla da kullanılabilmektedir. 

Kapitalizm öncesi toplumlarda, kapitalist zihniyetin olmaması nedeniyle, biriktirmekten çok tüketmenin esas olduğu bir yapının bulunduğu söylenebilir. Özellikle siyasal aktörler, siyasi güçlerini pekiştirmek, meşruiyet ve hegemonyalarını sağlamak amacıyla lüks tüketim faaliyetlerini etkin bir şekilde kullanmaktalardı. Dolayısıyla, kapitalizm öncesi toplumların siyasal yapılarını incelerken, siyasal aktörlerin tüketim faaliyetlerini gözden kaçırmamak gerekir.

Bu tezin amacı, 11. yüzyılın sonlarından 14. yüzyılın başlarına kadar varlığını sürdürmüş olan Anadolu Selçuklu Devleti siyasal alanında görülen iktidar mücadeleleri ile tüketim ritüelleri arasındaki ilişkiyi, kaynakların el verdiği ölçüde, anlamaya çalışmaktır. Bu amaçla, tezin ilk bölümünde, tüketim, lüks tüketim ve tüketim ritüellerinin ne olduğunun yanı sıra, tüketim zihniyetini etkileyen faktörlerin neler olduğu tartışılacaktır. İkinci bölümde ise, Anadolu Selçuklu Devleti?nin siyasal yapısını anlamaya çalışmakla birlikte, siyasal alanın tüketim ritüelleri açısından, nasıl uygun ortam sağladığı anlatılmaya çalışacaktır. Son bölüm ise, tüketim ritüellerinin neler olduğu ve bu ritüellerde lüks tüketimin hangi yollarla yapıldığını göstermek amacını taşımaktadır.

Abstract:
Consumption, although it mainly depends on an economic base, is an activity that affects and also affected by many social, cultural, political, and psychological issues. Consumption both means procuring, using, wasting of consumption goods and consuming economic capital and wealth. At the same time, consumption is a way of communication, changing in accordance with the consumption style and the symbolic meanings of these consumption styles. Luxury consumption; on the other hand, is a consumption type that cannot be afforded by the majority of society while it heavily concentrates on classes that are above the average of the society. In this respect, luxury consumption is a way of strengthening class position and attaining power in class.

It can be said that because of the fact that there doesn?t exist a capitalist mindset in pre-capitalist societies the structure of the society depends more on consumption than accumulation. Especially political agents resorted to luxury consumption activities to strengthen their political power and to ensure their own legitimacy and hegemony. Hence, while scrutinizing the political structure of the pre-capitalist societies the consumption activities of political agents should not be ignored.      

The purpose of this theses is to depict, as far as possible depending on the available documents,  the relation between power struggles and consumption rituals observed in Anatolian Seljuks whose reign lasted from11th to early 14th century.  To this end, in the first part of the theses consumption, luxury consumption and luxury rituals along side the factors that affect the consumption mindset will be discussed. In the second part, along side the depiction of political structure of the Anatolian Seljuks, it will be a given a special importance to the role of political activities in fostering consumption rituals. As for the last part, it has been aimed at showing what the consumption rituals were and in which ways these rituals were carried out.