İntrauterin inseminasyon (IUI) sikluslarında gebelik sonuçlarını etkileyebilecek prognostik faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of prognostic factors that may influence pregnancy outcomes in intrauterine insemination (IUI) cycles
Yazar: ÖZGE DEMİRCİOĞLU
Danışman: PROF. DR. SUNA KABİL KUCUR
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: İntrauterin inseminasyon (IUI) hazırlanmış motil sperm hücrelerinin ovulasyon zamanında direkt uterin kaviteye transferidir. Açıklanamayan infertilite, hafif endometriozis, hafif-orta erkek faktör ve ovulatuvar disfonksiyon gibi birçok endikasyonda, daha maliyetli ve kompleks yardımcı üreme tedavi yöntemlerine geçilmeden önce, ilk basamakta tercih edilen tedavi yöntemidir. Uygun çiftlerde, günümüzde kabul edilebilir gebelik oranlarıyla uygulanmaktadır. IUI başarısında etkili, kadına, erkeğe veya işleme ait birçok faktör bulunmaktadır. Çalışmada IUI tedavisi uygulanan çiftlerde başarıyı etkileyen prognostik faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Tüp Bebek Merkezi'nde, Mart 2017-Kasım 2023 tarihleri arasında 390 infertil çiftte uygulanmış toplam 660 IUI siklusunun kayıtları retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmada demografik bilgiler, infertilite nedenleri ve süresi, serum hormon değerleri, histerosalpingografi (HSG) bulguları, semen analizi değerleri, hastanın ultrasonografi bulguları, ovulasyon indüksiyonu (OI) amacıyla kullanılan ajanlar ve dozları, tedavi süresi gibi veriler klinik gebelik oranlarıyla karşılaştırılmıştır. 
Bulgular: 660 siklusun 83'ünde (%12,6) klinik gebelik elde edildi. OI amacıyla follitropin alfa ve klomifen sitrat (CC) kullanımı karşılaştırıldığında, follitropin alfa kullanımı (p:0,013); kullanılan ajanlarda optimal doz aralığı araştırıldığında ise, 75 IU follitropin alfa (p:0,018) ve 50 mg CC kullanımı (p:0,018) artmış gebelik oranlarıyla ilişkili bulundu. hCG günü ölçülen 14 mm üzerindeki toplam follikül sayısının gebelik oranlarıyla korele olduğu tespit edildi (p: 0,035). Düşük serum bazal lüteinizan hormon (LH) düzeyi gebelikle ilişkili bulundu (p: 0,036). Etiyolojide açıklanamayan infertilite (p: 0,770), IUI işleminin ultrason eşliğinde yapıldığı (p: 0,984) ve yıkanmış örnekte total ileri hareketli sperm sayısı (TPPMSS) 5 milyon üzerinde olan (p:0,259) gruplarda istatiksel olarak anlamlı olmasa da gebelik oranlarının artmış olduğu izlendi.
Sonuç: IUI uygulaması kolay, nispeten düşük maliyetli ve uygun hasta seçildiğinde kabul edilebilir gebelik oranları olan bir yöntemdir. IUI uygulanacak hastaları doğru seçmek ve zaman, bütçe kaybı ile gereksiz tedavinin önüne geçmek için her klinikte uygulanabilecek ortak kriterlerin geliştirilmesi gerekmektedir. Çalışmamızda OI amacıyla follitropin alfa kullanımının gebelik başarısını arttırdığı gösterilmiştir. TPPMSS 5 milyon ve üzeri olan, normal sperm morfolojisi %3'ün üzerinde olan, hCG günü dominant follikül boyutu en az 17 mm ve 14 mm üzerinde follikül sayısı 2 olan, endometrium kalınlığı 12 mm'den fazla olan, infertilite süresi 5 yıldan az olan olgularda istatistiksel anlam saptanmasa da gebelik başarı oranları daha yüksek olarak görülmüştür. Histerosalpingografide birden fazla patolojiye sahip olan, TPPMSS 500.000'den az olan, normal morfolojiye sahip sperm saptanmayan olan hastalarda gebelik oranları daha düşük olarak tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: İntrauterin İnseminasyon (IUI), İnfertilite, Prognostik Faktör, Fertilite Başarısı, İntrauterin İnseminasyon (IUI) Başarısı

Abstract:
Objective: Intrauterine insemination (IUI) is the direct transfer of prepared motile sperm cells into the uterine cavity at the time of ovulation. It is the preferred treatment method at the primary level before transitioning to more costly and complex assisted reproductive techniques in many indications such as unexplained infertility, mild endometriosis, mild to moderate male factor, and ovulatory dysfunction. It is currently being applied with acceptable pregnancy rates in suitable couples. Various factors related to the woman, man, or procedure play a role in the success of IUI. The aim of the study is to evaluate the prognostic factors affecting success in couples undergoing IUI treatment.
Material and Methods: In this study, records of a total of 660 IUI cycles performed on 390 infertile couples between March 2017 and November 2023 at the IVF Center of the Department of Obstetrics and Gynecology, Marmara University Pendik Training and Research Hospital, were retrospectively analyzed. Demographic information, causes and duration of infertility, serum hormone levels, findings of hysterosalpingography (HSG), semen analysis values, the patient's ultrasound findings, agents and doses used for ovulation induction (OI), and treatment duration were compared with clinical pregnancy rates.
Results: Out of 660 cycles, clinical pregnancy was achieved in 83 (12.6%) cycles. When comparing the use of follitropin alfa and clomiphene citrate (CC) for OI, the use of follitropin alfa (p: 0.013) was associated with increased pregnancy rates; when investigating the optimal dose range of agents, the use of 75 IU follitropin alfa (p: 0.018) and 50 mg CC (p: 0.018) were found to be associated with increased pregnancy rates. The total number of follicles measuring above 14 mm on the day of hCG administration was found to be correlated with pregnancy rates (p: 0.035). Low basal serum luteinizing hormone (LH) levels were associated with pregnancy (p: 0.036). Although not statistically significant, increased pregnancy rates were observed in groups with unexplained infertility (p: 0.770), ultrasound-guided IUI procedures (p: 0.984), and total progressive motile sperm count (TPPMSC) above 5 million in the washed sample (p: 0.259). 
Conclusion: IUI application is an easily manageable method with relatively low cost and acceptable pregnancy rates when appropriately selected patients are chosen. Developing common criteria that can be applied in every clinic to select the right patients for IUI and to prevent unnecessary treatment with time and budget loss is necessary. In our study, the use of follitropin alfa for OI purposes has been shown to increase pregnancy success. Although not statistically significant, higher pregnancy success rates were observed in cases with TPPMSC above 5 million, normal sperm morphology above 3%, dominant follicle size at least 17 mm on hCG day, and at least 2 follicles measuring above 14 mm, with endometrial thickness above 12 mm, and infertility duration less than 5 years. However, cases with multiple pathologies on hysterosalpingography, TPPMSC less than 500,000, and absence of sperm with normal morphology showed lower pregnancy rates.
Keywords: Intrauterine Insemination (IUI), Infertility, Prognostic Factor, Fertility Success, Intrauterine Insemination (IUI) Success