Hipertansiyon nedeniyle takipli hastalar ile kronik hastalığı olmayan çocukların anksiyete düzeylerinin ve ailelerinin tükenmişlik düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of the anxiety and parental burnout levels between hypertensive children and children without chronic disease
Yazar: SATI ÖZKAN TABAKÇI
Danışman: PROF. UMUT SELDA BAYRAKCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Ana-baba = Parents ; Anksiyete = Anxiety ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Tükenmişlik = Burnout ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çocuklarda ve adölesanlarda sık görülen kronik hastalıklardan birisi olan hipertansiyonun depresyon, anksiyete bozukluğu gibi psikiyatrik komorbiditeleri bulunmaktadır. Kronik hastalığı olan çocuğun bakımındaki güçlükler, hastalara fiziksel ve ruhsal yönden destek olma çabaları ailelerde zaman içinde tükenmişliğe neden olabilmektedir. Çalışmamızda, kliniğimizde hipertansiyon nedeniyle takip edilen hastaların anksiyete düzeyleri ve ebeveynlerindeki tükenmişlik düzeyi saptanarak eşlik eden komorbiditelerin saptanması amaçlanmıştır.
Yöntem: 12 yaş ve üzerinde olup Temmuz 2017- Temmuz 2018 arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Sağlık Uygulama Araştırma Merkezi Çocuk Nefroloji Polikliniği'ne hipertansiyon nedeniyle başvuran hastalar çalışma grubu olarak; Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Sağlık Uygulama Araştırma Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran kronik hastalığı olmayan çocuklar kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Çocuklara durumluk anksiyete ölçeği STAI-1, sürekli anksiyete ölçeği STAI-2, Beck anksiyete ölçeği; ebeveynlere ise Maslach tükenmişlik ölçeği uygulandı. İstatistiksel değerlendirmede SPSS Statistics 22.0 for Windows Evaluation Version programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p< 0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışma ve kontrol grubu, durumluk anksiyete ölçeği (STAI-1) skorları açısından karşılaştırıldığında kontrol grubunun ortalamasının 51,6 (±15,4), çalışma grubunun ortalamasının ise 43,6 (±6,4) olduğu ve bu iki grubun arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edildi(p<0,001). Sürekli kaygı ölçeği (STAI-2) puanları karşılaştırıldığında çalışma ve kontrol grubu arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,148).  Beck anksiyete ölçeği puanları karşılaştırıldığında çalışma grubu puan ortalamasının, kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (p=0,012). Ancak anksiyete şiddetleri arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Çalışma grubunda her iki cinsiyet arasında Beck anksiyete, durumluk anksiyete (STAI-1) ve sürekli anksiyete (STAI-2) ölçekleri puanları arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Yaş ve ölçek skorları arasında korelasyon açısından bakıldığunda, tüm çocuklarda ve kontrol grubunda yaş küçüldükçe durumluk anksiyete (STAI-1) ölçek skorunun arttığı, Beck anksiyete skorunun ise tüm çocuklarda yaş büyüdükçe arttığı saptandı. 16 yaş altındaki hastaların durumluk anksiyete (STAI-1) ölçek puanlarının 16 yaş üzeri hastaların puanlarına göre anlamlı yüksek saptandı (p=0,019). Hastaların hipertansiyon nedeniyle takip süreleri baz alınarak yapılan skor karşılaştırmasında anlamlı farklılık saptanmadı. Hastalar obezite ve ölçek skorları ilişkisi açısından değerlendirildiğinde anlamlı farklılık tespit edilmedi. Çalışma grubunda kilo, vücut kitle indeksi (VKİ) ve ölçek skorları arasındaki ilişki incelendiğinde VKİ ve kilo ile ölçek skorları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Antihipertansif kullanan çalışma grubu hastalarının ölçek skorları ile kontrol grubunun ölçek skorları karşılaştırıldığında, durumluk anksiyete ölçeği (STAI-1) skorunun kontrol grubunda daha yüksek olduğu saptandı. Beck anksiyete ölçeği skorları karşılaştırıldığında ise antihipertansif kullanan çalışma grubu hastalarının skorlarının daha yüksek olduğu saptandı. Ebeveynlere uygulanan Maslach tükenmişlik ölçeğinin duygusal tükenme (MBI-DT) ve kişisel başarı (MBI-KB) skorları arasında her iki grubun ebeveynleri arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Ebeveynlerin Maslach tükenmişlik envanteri puanları karşılaştırıldığında, erkek hastaların ebeveynlerinin duygusal tükenmişlik puan ortalamalarının kız hasta ebeveynlerinin puan ortalamalarına göre anlamlı yüksek olduğu saptandı (p=0,043).
Sonuç: Hipertansiyon, çocukluk çağının kronik hastalıklarından biri olup hastalarda ve ailelerinde psikiyatrik semptom ve hastalıklara neden olabilir. Ancak beklenenin aksine çocuklar, erişkinlere göre kronik hastalık durumunu daha kolay tolere edebilirler. Akut durumların çocuklarda kronik hastalıklara göre daha sık anksiyeteye neden olabilmesi dikkat çekicidir. Yaşı daha küçük hastaların durumluk anksiyete düzeylerinin yüksek olabileceği gözden kaçırılmamalıdır. Yine de hipertansiyon tanısı ile izlenen çocuklar psikiyatrik komorbiditeler açısından yakın takip edilmelidirler. Psikiyatrik semptomlarının yakından izlenerek erken müdahale edilmesi hastaların tedaviye uyumunu kolaylaştırabilir, yaşam kalitesini arttırabilir. Bakımı ve takibi zor olan kronik hastalığı bulunan çocukların ebeveynlerinin tükenmişlik açısından takip edilmeleri, hastalık ve seyri konusunda ayrıntılı bilgilendirilmeleri hastalık sürecinde çocuklarına daha iyi bakım vermeleri ve destek olmalarını sağlayabilir. Erkek çocuk ebeveynleri, çocuklarının bu süreci diğer çocuklara göre daha anksiyöz atlatabileceği konusunda bilgilendirilmeli süreç içerisinde desteklenmelidirler.

Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, anksiyete, ebeveyn tükenmişliği

Abstract:
Purpose: Hypertension is one of the most common chronic diseases of childhood and adolescence and it has psychiatric comorbidities like depression and anxiety disorders. Difficulties of caregiving children who have chronic disease, trying to support them physically and psychologically can make parents burnout. We aimed determining anxiety levels of children who are being treated for hypertension and parental burnout levels of them.
Materials and method: Children with hypertension who are being treated in University of Health Sciences, Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Training and Research Hospital Nephrology polyclinic between July 2017- July 2018 and over 12 years old  incorporated into this research as patient population. Children who are over 12 years old, have no chronic disease and apply pediatrics polyclinic in University of Health Sciences, Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Training and Research Hospital incorporated into this research as control population. Children answered questions in STAI-1, STAI-2 and Beck anxiety inventory. Parents answered questions in Maslach burn out inventory. SPSS Statistics 22.0 for Windows Evaluation Version program was used. The level of statistical significance was accepted as p <0.05.
Results: We compared study and control groups with their state anxiety (STAI-1) inventory scores and we found that, control group's average score is 51,6(±15,4), study group average is 43,6(±6,4) and it was statistically significant(p<0,001). There was no statistical significance about trait anxiety (STAI-2) scores. Beck anxiety inventory scores were significantly higher in patient group than control group (p=0,012). But there was no difference in grade of anxiety scores (p=0,175). There was no significant difference between the two groups in terms of Beck anxiety, state anxiety (STAI-1) and trait anxiety (STAI-2) scores.In terms of correlation between age and inventory scores, it was found that state anxiety (STAI-1) scale score increased as age decreased in all children and control group, and Beck anxiety score increased with age in all children. The state anxiety (STAI-1) scores of the patients under the age of 16 were significantly higher than the scores of the patients over 16 years of age(p=0,019). No significant difference was found between the patients in terms of follow-up scores based on hypertension.There was no significant difference between the patients in terms of obesity and scale scores.When the relationship between weight, body mass index (BMI) and scale scores was examined in the study group, no significant relationship was found between BMI and weight and scale scores.When patients' height get shorter,increased patients' anxiety levels (STAI-2) were found to be significant but poorly correlated (r: -0,256; p=0,036). When the scale scores of the study group using antihypertensive patients and the control group were compared, the State Anxiety Scale (STAI-1) score was higher in the control group. When the Beck Anxiety Scale scores were compared, it was found that the scores of the study group using antihypertensive patients were higher. No significant difference was found between the parents of the two groups in terms of emotional exhaustion (MBI-EE) and personal success (MBI-PS) scores of the Maslach burnout scale applied to parents. When the Maslach burnout inventory scores of the parents were compared, it was found that the mean scores of the parents of male patients were significantly higher than the mean scores of female patients' parents (p=0,043).
Conclusion: Hypertension is one of the chronic diseases of childhood and may cause psychiatric symptoms and diseases in patients and their families. However, contrary to expectations, children can tolerate chronic disease conditions more easily than adults. It is noteworthy that acute conditions may cause more frequent anxiety in children than in chronic diseases. It should be kept in mind that state anxiety levels may be higher in younger patients. Children followed up with a diagnosis of hypertension should be closely monitored for psychiatric comorbidities. The close follow-up of psychiatric symptoms can facilitate the patient's compliance with the treatment and improve the quality of life. Careful follow-up of the parents of children with chronic diseases who are cared for and followed may provide detailed information about the disease and its course in order to provide better care and support to their children. Male children's parents should be informed that their children can survive this process more anxious than the other children.

Keywords: Hypertension, anxiety, parental burnout