Beş büyük kişilik özellikleri ile iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Aile sağlık merkezleri örneği
An investigation of the relationship between the big 5 personality traits and job satisfaction: The case of family health centers
Yazar: HASAN DUYAR
Danışman: DOÇ. DR. TAHSİN GEÇKİL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kişiliği, bireyi diğerlerinden farklı kılan, kendine özgü, tutarlı, bilişsel, duygusal ve davranışsal örüntülerin bütünlüğü olarak düşünebiliriz. Kişilik, ana renklerin bir birleşimi olarak kavramsallaştırılabilir ve her birey renk tonlarının benzersiz bir birleşimini sergilemektedir. Bazı bireyler baskın ve canlı bir görünüm sergilerken, diğerleri daha solgun ve silik görünebilir. Bununla birlikte, bu renklerin bir sanat eserinde bir araya gelmesi benzersiz bir tuval yaratır. Kişilik özellikleri kişiyi diğerlerinden farklı kılar, kalıtımsal faktörler kişilikte ana etken olsa da kişilik gelişimi çoğu zaman yaşanılan çevre, alınan eğitimlerle ve deneyim ile şekillenip nihai halini bulur.
Bu çalışma, sosyal bilimlerin işletme alanındaki dikkat çeken konularından olan "Beş büyük kişilik özellikleri ve iş tatmini arasındaki etkileşimi" daha iyi anlamak için gerçekleştirilmiştir. Akademik ortamda genel kabul görmüş bulunan beş büyük kişilik özellikleri ile iş tatmini kavramlarının literatür incelemesi yapılmıştır. Araştırma evrenini vatandaşların Devlet ile ilk temas sağlayarak sağlık hizmeti aldıkları sağlık hizmetlerinin birinci basamak birimi olan Ankara ili üç merkez ilçesinde (Etimesgut, Sincan ve Yenimahalle) bulunan Aile Sağlık Merkezleri çalışanları oluşturmuştur. Örneklem 266 kişiden oluşmaktadır. 
Elde edilen veriler SPSS 26.0 paket programına işlenerek analiz edilmiştir. Korelasyon analiz sonucuna göre; Beş büyük kişilik özelliklerinin tamamı ile iş tatmini arasındaki istatistiksel olarak anlamlı (p<.05)  ve pozitif yönde r =,853, içsel alt boyutunda r=,511 ve dışsal alt boyutunda r=,950 ilişki bulunmuştur. Basit doğrusal regresyon analizlerine göre; Beş büyük kişilik özellikleri ölçeğin hem kendisinin hem de alt boyutlarının iş tatmini üzerinde istatistiksel olarak anlamlı (p<.05) ve pozitif yönü bir etkisi bulunmuştur. Beş büyük kişilik özellikleri, iş tatminindeki değişimin R2 değeri olan %72,7'lik kısmını açıklamaktadır. İş tatmini üzerinde büyük beş kişilik özellikleri ölçeğinin alt boyutlarının etkileri ise dışadönüklükte %79,1, uyumlulukta %76,7, sorumlulukta %61,4, Duygusal Dengelilikte %63,9 ve Zekâ/Hayal Gücü'nde ise %70,8 olarak hesaplanmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Aile Sağlık Merkezi, Beş Büyük Kişilik Özellikleri, İş Tatmini.

Abstract:
We can think of personality as the totality of unique, consistent, cognitive, affective and behavioural patterns that make an individual different from others. Personality can be conceptualised as a combination of primary colours and each individual exhibits a unique combination of hues. Some individuals exhibit a dominant and vibrant appearance, while others may appear more pale or faint. However, the combination of these colours in a work of art creates a unique canvas. Personality traits make a person valuable, although hereditary factors are the main factor in personality, personality development is often shaped and finalised by the environment, education and experience.
This study has been carried out to better understand the 'Interaction between the big five personality traits and job satisfaction', which is one of the remarkable topics of social sciences in the field of business administration. A literature review of the concepts of Big Five personality traits and job satisfaction, which are generally accepted in the academic environment, was conducted. The research population consisted of the employees of Family Health Centres located in three central districts of Ankara (Etimesgut, Sincan and Yenimahalle), which are the first step unit of health services where citizens receive health services by providing the first contact with the State. The sample consists of 266 people.
The data obtained were processed and analysed using SPSS 26.0 package programme. According to the results of correlation analysis; statistically significant (p<.05) and positive r =,853. r=,511 in the intrinsic sub-dimension and r=,950 in the extrinsic sub-dimension were found between the big five personality traits and job satisfaction. According to simple linear regression analyses; both the big five personality traits scale itself and its sub-dimensions had a statistically significant (p<.05) effect on job satisfaction. The big five personality traits explained 72.7% of the R2 value of job satisfaction, and this ratio was calculated as 79.1% for Extraversion, 76.7% for Agreeableness, 61.4% for Conscientiousness, 63.9% for Emotional Stability and 70.8% for Intellect/Imagination.  
Keywords: Family Health Centre, The Big Five Personality Traits, Job Satisfaction.