Farklı dozdaki biyokömür uygulamalarının buğdayın bitki besin elementleri alınımı üzerine etkisi
The effect of different doses of biochar applications on the plant nutrient uptake of wheat
Yazar: BİLGEHAN ŞENAY
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT TEPECİK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki besin elementleri = Plant nourishment elements ; Biyokömür = Biochar ; Buğday = Wheat ; Proteinler = Proteins ; Tane verimi = Grain yield

Özet:
Bu çalışmada farklı dozlardaki (0 t/da: B0, 1t/da:B1, 2t/da:B2, 4t/da:B3 ve 8t/da:B4) biyokömür uygulamalarının Kayra çeşidi ekmeklik buğday (triticum aestivum) yetiştiriciliğindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.  Bu amaçla, 9 Nisan 2021 yılında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak sera koşullarında saksı denemesi şeklinde kurulan deneme; 82 günlük yetiştiricilik döneminin ardından 30 Haziran 2021 tarihinde sonlandırılmıştır. 
Araştırma kapsamında, yetiştriciliğin yapıldığı toprak özellikleri [pH, elektriki iletkenlik (EC) kireç, organik madde, toplam azot (N), elementlerden ise; alınabilir fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), sodyum (Na); demir (Fe), bakır (Cu), çinko (Zn), mangan (Mn) ve bor (B)], bitkide (toprak üstü aksam) yaş ve kuru (65°C) ağırlık, toplam N; P, K, Ca, Mg, Na, Fe, Zn, Mn, Cu ve B içerikleri belirlenirken; tanede ise toplam N, P, K, Ca, Mg belirlenmştir. Bununla birlikte tohumda çimlenme düzeyi, bin tane ağırlığı ve tanedeki protein miktarı ölçülmüştür. 
Elde edilen bulgulara göre, .toprak örneklerinde en yüksek pH değeri 7,66 ile 8 ton/da uygulamasında ve en küçük değer 7,45 ile kontrol uygulamasında belirlenmiştir. Biyokömür uygulamalarına bağlı olarak topraklarda EC değeri 2,26 mS/cm ile en büyük değeri 8 ton/da uygulamasında, 0,87 mS/cm ile en küçük değeri kontrol uygulamasında almıştır. Toprakların kireç içeriği %2,28-3,55 aralığında saptanmıştır. En yüksek organik madde değeri 8t/da uygulamasında %2,81 ve en küçük değer %1,20 ile kontrol (0t/da) elde edilmiştir. Toprakta en düşük toplam N içeriği %0,078 ile kontrol uygulamasında en yüksek toplam azot değeri ise %0,201 ile 8t/da uygulamasında saptanmıştır. Toprağın alınabilir fosfor konsantrasyonu (ppm) 14,92-48,89, potasyum 344,84-1172,89, kalsiyum 2171,68-2268,88 ppm ve magnezyum129,01-186,92 ppm aralığında saptanmıştır. Toprağın alınabilir sodyum konsantrasyonu (ppm) 47,09-101,43, çinko 1,25-2,34, demir 1,82-2,40, mangan 4,52-7,33, bakır 1,61-1,79 ve B 0,71-1,08 ppm olarak belirlenmiştir.
Toprak üstü aksamın yaş ağırlığı en düşük düzeyde 10,01 g/saksı olarak kontrol uygulamasında; en yüksek düzeyde ise 11,42 g/saksı olarak 2t/da uygulamasında elde edilmiştir. Kuru ağırlıklar incelendiğinde ise; en düşük düzeyin 1,93 g/saksı olarak kontrol grubu uygulamasında; en yüksek değerin ise 2,21 g/saksı olarak 2t/da uygulamasından elde edilmiştir. Toprak üstü aksamlardaki besin elementi içerikleri incelendiğinde ise; toplam azot içeriğinin %1,68-2,53, fosfor 0,17-0,32; potasyum %3,02-4,23; kalsiyum %0,78-1,14 ve magnezyum %0,17-0,31 aralığında değişim gösterdiği izlenmektedir. Ayrıca, sodyum konsantrasyonu (ppm) 148,38-864,96, çinko 26,87-42,29; demir 50,78-78,51;mangan 13,18-20,39; bakır 7,82-10,46; ve bor konsantrasyonunun 13,36-25,97 ppm aralığında bulunmuştur. 
Tohumlarda çimlenme oranı en düşük düzeyde % 90,12'lik değer ile kontrol (0t/da) uygulamasından elde edillirken; en yüksek oran ise % 95,41'lik değer ile 2 t/da uygulamasından elde edilmiştir. 
Tanedeki besin elementleri incelendiğinde ise; toplam azot değeri kontrol uygulamasında %2,14 olarak en düşük düzeyde belirlenirken; 8t/da uygulamasında %2,39'luk değer ile en yüksek düzeyde belirlenmiştir. Tanenin fosfor içeriği (%) %0,21-0,28; K 0,32-0,48; kalsiyum 0,05-0,09; magnezyum 0,18-0,25 olarak hesaplanmıştır.
Tanede protein içeriği kontrol uygulamasında %13,37 ile en küçük değeri gösterirken, 8t/da uygulama dozunda %14,94'lük değer ile en yüksek düzeyde belirlenmiştir. Bin tane ağırlığı (BDA) 37,63- 38,13 g aralığında saptanmıştır.

Abstract:
The objective of this research is to investigate the effects of different doses of biochar treatments (0 t/da: B0, 1t/da:B1, 2t/da:B2, 4t/da:B3 and 8t/da B4) on bread wheat (triticum aestivum, Kayra variety) production. For this purpose, a pot experiment was designed in April 9, 2021 as randomised blocks experiment design with 3 replications in a greenhouse which was finalized after a 82 days production period in June 30, 2021. 
In this context, soil properties of the experiment [pH, electrical conductivity (EC), lime, organic matter, total nitrogen (N); available phosphorus (P), potassium (K), calcium (Ca), magnesium (Mg), sodium (Na); iron (Fe), cupper (Cu), zinc (Zn), manganese (Mn) and boron (B)], plant (aerial parts) fresh and dry (65°C) weights in addition to total N; P, K, Ca, Mg, Na, Fe, Zn, Mn, Cu and B contents were measured while total N, P, K, Ca and Mg were measured in grains. Morover, germination rates, thousand kernel-weights and protein contents of seeds were also calculated. 
As the results of the study, the highest soil pH value was found as 7,66 with 8 t/da treatment and the lowest was found as 7,45 with control treatment. Related to biochar treatments, electrical conductivity (EC) of soils was highest as 2,26 mS/cm in 8t/da treatment and was the lowest as 0,87 mS/cm in control treatment. 
Soil lime content was found from 2,28% to 3,55%. The highest organic matter content was found as 2,81% in 8t/da treatment and the lowest was found in control (0t/da) treatment as 1,20%. The lowest value for total N was found as 0,078% in control treatment and the highest value for total N was found as 0,201% in 8t/da treatment. Available phosphorus concentrations of soil was found as (ppm) 14,92-48,89; potassium 344,84-1172,89; calcium 2171,68-2268,88 and magnesium was found as 129,01-186,92 ppm. Available sodium contreation of soil was found (ppm) as 47,09-101,43; zinc 1,25-2,34; iron 1,82-2,40; manganese 4,52-7,33; cupper 1,61-1,79 and boron 0,71-1,08 ppm. 
Fresh weight of aerial parts was found as the lowest with a value of 10,01 g/pot in control treatment while it was found as the highest with the value of 11,42 g/pot in 2t/da treatment. 
When it comes to nutrient contents of aerial parts; it is seen that total nitrogen content varies in the range of 1,68-2,53%; P, K, Ca and Mg vary in the range of (%) 0,17-0,32; 3,02-4,23; 0,78-1,14 and 0,17-0,31 respectively. Also; Na, Zn, Fe, Mn Cu and B concentratins were calculated in the range of (ppm) 148,38-864,96; 26,87-42,29; 50,78-78,51; 13,18-20,39; 7,82-10,46; and 13,36-25,97 respectively. 
Seed germinaiton rate was found as lowest with the value of 90,12% in control treatment while it was found as the highest with the value of 95,41% in 2t/da treatment. 
In grain; total nitrogen concentration was found as the lowest in control treatment with the value of 2,14% while it was found as the highest in 8t/da treatment with the value of 2,39%. Other nutrient concentrations such as P, K, Ca and Mg were determined in the range of (%) 0,21-0,28; 0,32-0,48; 0,05-0,09; 0,18-0,25 respectively.
Protein content was found as lowest (13,37%) in control treatment and as the highest (14,94%) in 8t/da treatment. Thousand kernel-weights were determined from 37,63g to 38,13 g.