Berlin Kraliyet Kütüphanesine kayıtlı Nâzikî mecmȗ'ası (İnceleme-metin ve MESTAPa göre tasnif)
Berlin state Library Registered Nâzikî mecmȗ'asi (Analyze-text classification according to the MESTAP)
Yazar: İMRAN TEKELİ
Danışman: PROF. DR. Ahmet MERMER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tezimizin konusunu teşkil eden mecmua, XVII. yüzyılda tertip edilmiş olan gazel, kaside ağırlıklı, faydalı bilgilerden de bahseden; nazım ve nesir örneklerini karışık biçimde veren, belirli bir tertip düzeni olmayan müellif hattı unique/tek nüsha bir mecmuadır. Mecmua 122 varaktır. Eserin mürettibi XVII. yüzyıl şairi Nâzikî Mustafa Efendi'dir. 37 şaire ait, 119 mahlası belli; 175 mahlassız manzume bulunan mecmuadaki manzumelerden 10'u Arapça, 10'u Farsça yazılmıştır. Mecmuadaki toplam manzume sayısı 294'tür. Nâzikî'nin mecmuada 59 manzumesi bulunmaktadır.74 kaynağı belli olmayan, 31 kaynağı tespit edilen mensur kısım bulunmaktadır. Manzum kısımlar gazel, kaside, tarih ağırlıklıdır. Mecmuadaki manzumeler genellikle aşıkanedir ve günlük konuşma diline yakındır. Mecmua XV.-XVII. yüzyıllar arasında yaşamış şairlerin şiirlerini içermektedir. Şiirlerin çoğu XVII. yüzyıla aittir. Mecmuadaki şiirler ulaşılabilen divanlarla, önemli mecmualarla ve MESTAP'ta kayıtlı tüm mecmualarla karşılaştırılarak şiirlerin tenkitli metni yapılmıştır. Başta Nâzikî olmak üzere, mecmuada şiiri bulunan divan tertip etmemiş şairlerin kısaca biyografileri verilmiştir. Nâzikî Mecmuası'nın edebiyat tarihindeki yeri ve edebiyat tarihine katkıları belirlenmiş, mecmuanın önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Mecmuadaki tüm manzum  ve mensur bölümler varak numaraları verilerek MESTAP'a göre tablolaştırılmıştır. Mecmuanın çeviri yazılı metni oluşturulmuş ve özel adlar dizini hazırlanmıştır.

Abstract:
The "journal", (compilation) which constitutes the subject matter of our thesis, is the sole journal that emphasizes ghazals and qasidas arranged in 17th century, mentions helpful information, provides a mixed array of verse and prose, lacks a strict organization, and is hand-written by the author himself. The work consists of 122 sections. The compositor of the work is the seventeenth century poet Nâzikî Mustafa Efendi. Out of all the poems in this journal written by 37 poets, of which 119 with known and 175 with unknown pseudonyms, 10 poems are in Arabic and 10 are in Farsi. The total number of poems within the work is 294. Nâzikî has 59 poems in the journal. There are parts written in prose, of which 74 cannot be traced back to a source and 31 with identified sources. Prose pieces are largely ghazals, qasidas and historical. The poems in this journal are generally romantic and are parallel to everyday language. The journal contains poems by poets who lived in 15th to 17th century. Most poems belong to 17th century. The poems in the journal are compared with accessible divans, important journal and all other journal registered at MESTAP and a critical text about poems was created. Starting with Nâzikî, brief biographies of all poets who did not write a divan are included. The place and contributions of Nâzikî Journal within Turkish literature was determined and the importance of it is attempted to be put forth. All verse and prose sections in the journal are made into a table according to MESTAP standards along with their section numbers. Journal was translated into written text and a glossary of proper names was prepared.