Hareketli protez kullanan parkinson hastalarının ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of oral health-related quality of life in parkinson's patients using removable dentures
Yazar: EBRU YAPALAK
Danışman: PROF. DR. BULEM YÜZÜGÜLLÜ TÜTÜNCÜLER
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Araştırmada; hareketli protez kullanan sağlıklı bireyler ve Parkinson hastaları arasında ağız sağlığına ilişkin yaşam kalitesinin Parkinson hastalığının evreleri göz önünde bulundurularak, geleneksel tam ve hareketli bölümlü protezlerin yaşam kalitesine etkilerinin incelenmesi, kullanılan protez tipinin yaşam kalitesini olumlu veya olumsuz yönde etkileyen alanların belirlenmesi, yaş,cinsiyet ve eğitim gibi sosyodemografik verilerin yaşam kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. PH teşhisi konmuş, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Başkent Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesine başvuran, hareketli protez kullanan hastalar ve sağlıklı bireyler çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara GOHAI ve OHIP-14 anketleri uygulanmıştır. Çalışmada Parkinson grubunda 60 ve sağlıklı birey grubunda 60 olmak üzere toplam 120 hasta verisi değerlendirilmiştir. Parkinson grubunda bulunan hastaların %30'u (n=36) Evre 1-2 ve %20'si (n=24) Evre 3-4 düzeyinde gözlenmiştir. Verilerin istatistiksel analizleri Ki-kare testi, Fisher exact, Shapiro-Wilk, Kolmogorov-Smirnov, Levene, Student's t-testi, Mann Whitney U testi ile gerçekleştirilmiştir. p değeri <0.05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. PH ile sağlıklı birey grupları hastaların cinsiyet ve eğitim düzeylerinin dağılımı ve kullanılan protez çeşitlerinin OHIP-14 ve GOHAI toplam puanına istatistiksel olarak etkisi olmamıştır. Parkinson grubunun OHIP-14 ve GOHAİ toplam puanları sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında daha yüksek bulunmuştur. TP ve HBP kullanan Parkinson hastalarının OHIP-14 ve GOHAI toplam puanları kontrol grubundan istatistiksel olarak yüksek olduğu gözlenmiştir.TP ve HBP kullanan Parkinson grubunda p3-4 evresindeki hastaların OHIP-14 ve GOHAI toplam puanları p1-2 evresindeki hastaların puanlarından istatistiksel olarak yüksektir. P1-2 evresinde olan hastalardan TP kullanan hastaların OHIP-14 ve GOHAI toplam puanları, HBP kullanan hastaların puanlarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur.P3-4 evresinde olan hastalardan TP kullanan hastaların OHIP-14 ve GOHAI toplam puanları, HBP kullanan hastaların puanlarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek çıkmıştır. Parkinson hastalarında hastalığın ilerleyen dönemlerinde yaşam kalitesini arttırması bakımından diş hekimleri, hastaların fonksiyonel durumlarını, ağız hijyenine yönelik becerilerini ve protezlerin stabilizasyonunu değerlendirerek, en uygun protez türünü belirlemeleri önerilebilir.

Abstract:
This research aimed to assess the impact of conventional complete and removable partial dentures on oral health-related quality of life among healthy individuals utilizing removable prostheses and patients with Parkinson's Disease (PD), factoring in the progression stages of PD. The objective was to pinpoint areas where the type of prosthesis might affect the quality of life either positively or negatively and to explore how sociodemographic factors like age, gender, and education could influence the quality of life. The study involved PD patients, who sought medical help at Baskent University Medical Faculty and Baskent University Faculty of Dentistry, as well as healthy individuals using removable dentures. Two questionnaire tools, the General Oral Health Assessment Index (GOHAI) and Oral Health Impact Profile (OHIP-14), were administered to participants. The sample size consisted of 120 patients; 60 from the PD group and 60 from the healthy individuals group. Among the PD patients, 30% (n=36) were in PD stages 1-2, and 20% (n=24) were in stages 3-4. Various statistical methods, including Chi-square test, Fisher's exact test, Shapiro-Wilk test, and Kolmogorov-Smirnov tests, Levene's test, Student's t-test,Mann Whitney U test were used to analize the data. A p-value of less than 0.05 was deemed statistically significant. No significant correlation was found between gender and education levels distribution in PD and healthy groups, the types of prostheses used, and the total scores of OHIP-14 and GOHAI. However, the PD group's total scores on OHIP-14 and GOHAI were noted to be higher compared to the healthy individuals. Patients with PD using either complete denture(CD) or removable partial denture(RPD) demonstrated statistically higher total scores on OHIP-14 and GOHAI compared to the control group. Within the PD group using CD or RPD, patients in stages 3-4 had statistically higher total scores on the OHIP-14 and GOHAI than those in stages 1-2. Furthermore, among patients in both the p1-2 and p3-4 stages, those using CD had significantly higher total scores on OHIP-14 and GOHAI than those using PRD. In conclusion, the study suggests that for PD patients in advanced stages, dentists could enhance the quality of life by considering the patient's functional status, oral hygiene skills, and the prostheses' stabilization while selecting the most suitable prosthetic type.