Ortaokul öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimindeki yeterlilik düzeyleri ile bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlama ve uygulama süreçlerinin incelenmesi
The evaluation of secondary school teachers' competency regarding program preparation and implementation processes for inclusive education and individualized education
Yazar: HİLAL KARAKIŞ
Danışman: PROF. DR. KEMAL OĞUZ ER
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireysel eğitim = Individual education ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Eğitim programları = Education programs ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Bu çalışma, Altıeylül İlçesinde görev yapan ortaokul öğretmenlerinin,
kaynaştırma eğitimine ilişkin yeterlik düzeyleri ile bireyselleştirilmiş eğitim 
programı hazırlama ve uygulama süreçlerini incelenmeyi amaçlamaktadır. 
Araştırmanın örneklemini 2021-2022 Eğitim Öğretim yılında Balıkesir İli Altıeylül 
İlçesinde görev yapan ortaokul branş öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmada 
karma araştırma yöntemlerinden Açımlayıcı Sıralı Desen kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel verilerini Hollender (2011)tarafından geliştirilen ve Meral ve 
Bilgiç tarafından Türkçeye uyarlanan "Kaynaştırmada Öğretmen Yeterliği" 
ölçeğinden elde edilen veriler, nitel verilerini ise araştırmacı tarafından geliştirilmiş 
olan yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler oluşturmaktadır.
Araştırmanın nicel verileri 10 farklı branştan 257 ortaokul öğretmeninden 
toplanırken, nitel veriler için 10 farklı branştan 17 öğretmen ile görüşme 
gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler betimsel istatistikler, t-Testi, varyans analizi ile 
analiz edilirken nitel verilerin çözümlenmesi için ise içerik analizi kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel verileri sonucunda; kaynaştırma eğitim yeterliliği 
açısından en yüksek olan branşın Görsel Sanatlar olduğu, öğretmen yeterliklerinin, 
branş, cinsiyet, kıdem yılı, sınıf mevcutları, sınıfta kaynaştırma öğrenci bulunma 
durumu, hizmet içi eğitim ve lisansta özel eğitim dersi alma durumuna göre anlamlı 
farklılık göstermediği, okulda rehber öğretmen bulunma durumu açısından anlamlı 
bir farklılık gösterdiği sonuçlarına ulaşılmıştır.
Araştırmanın nitel verilerine bakıldığında ise; öğretmenlerin BEP hazırlarken
öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleri ve RAM raporunu dikkate aldıkları, bunların 
yanında sınıf içi gözlemler ve hazırbulunuşluk sınavından faydalandıkları, rehber 
öğretmen, zümre öğretmenler, diğer branş öğretmenler ve öğrenci velileriyle iletişim 
kurdukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin büyük bir çoğunluğu,
online platformdaki hazır programları kullandıklarını ya da mevcut öğretim 
programındaki kazanımları sadeleştirerek BEP hazırladıklarını, az sayıda öğretmen
ise BEP hazırlarken öğrencilere ait önceki yıllarda hazırlanmış BP'leri, ilgili 
yönetmeliği ve diğer kaynak kitapları kullandıklarını, ek olarak BEP hazırlama 
sürecinde zorluk yaşamadıklarını belirtmişlerdir. Bunlara ek olarak nitel verilerden 
elde edilen diğer sonuçlar aşağıda maddeler halinde verilmiştir.
Öğretmenler BEP hazırlama sürecinde öğrencilerin hazırbulunuşluğunu tahmin
etme, öğrencilerin okuma yazma bilmeme durumları, uygun materyal ve etkinlik 
seçme konularında zorluk yaşadıklarını ayrıca veli tutumunun da bu süreci
zorlaştırdığını belirtmiştir.
Öğretmenler BEP uygularken sınıflarında oturma düzeni dışında fiziksel 
düzenleme yapamadıkları, kaynaştırma öğrenciye ders esnasında çok az zaman 
ayırdıkları ve tümevarım, düz anlatım, gösterip yaptırma, soru cevap gibi yöntem 
ve teknikleri kullanırken ders esnasında oyun tabanlı etkinliklere, bulmaca ve 
kavram haritalarına yer verdikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Ölçme değerlendirme konusunda, öğretmenlerin birçoğu sınavlarda daha az soru 
sorduklarını, genel olarak boşluk doldurma, çoktan seçmeli, resim ve bulmaca 
ağırlıklı soru türlerine yer verdiklerini dile getirmiştir. Ayrıca öğretmenlerin 
yönetmeliğe uygun olarak öğrenciye düşük not vermemek adına öğrencilere ek 
puan ve süre tanıdıklarını belirtmiştir.
Öğretmenler BEP uygulama sürecinde, konuyu kaynaştırma öğrenci seviyesine 
indirgeme, kaynaştırma öğrenciye zaman ayırma, sınıf yönetimi, kaynaştırma 
öğrencilerin motivasyon düşüklüğü ve sergilediği agresif davranışlar, öğrenciye
uygun materyal bulama gibi zorluklar yaşadıklarını da belirtmişlerdir.

Abstract:
This research investigates the level of competency held by secondary school 
teachers who are employed in the Alteylül District concerning inclusive education 
and the processes involved in the development and execution of individualized 
education programs. The participants were secondary school teachers working in the 
Altıeylül District of the Balıkesir for the academic year 2021-2022. During the 
study, one of the mixed research designs known as the Exploratory Sequential 
Design was applied. Quantitative data were derived from the "Teacher Competence 
in Inclusion" scale created by Hollender (2011) and adapted to Turkish by Meral and 
Bilgic, whilst qualitative data were derived from the researcher's semi-structured 
interview form. While 280 secondary school teachers from 10 different branches 
were questioned for quantitative data, 17 teachers from 10 different branches were 
interviewed for qualitative data. Quantitative data analysis comprised descriptive 
statistics, t-Tests, and variance analysis, while the qualitative data analysis
comprised content analysis.
As the quantitative data showed, Visual Arts branch had the highest score in 
inclusive education competence, there was not a statistically significant difference in 
teacher competencies based on branch, gender, seniority year, class sizes, 
availability of inclusive students in the class, in-service training, or taking special 
education courses in university, yet, there was a significant difference for having a 
school counselor. 
During preparing the IEP, teachers considered the students' readiness levels 
and the CRS report, benefitted from in-class observations and the readiness test, and 
consulted with the school counselor, group teachers, other branch teachers and
parents when we look at the qualitative data. Most teachers asserted they used premade programs on the online platform or prepared IEPs by simplifying the learning 
outcomes in the current curriculum, whereas few teachers mentioned they utilized 
IEPs developed for students in previous years, with relevant regulations, and other 
sourcebooks, and they didn't encounter difficulties during the IEP preparation. Here, 
the additional qualitative data results.
Teachers reported having trouble in estimating the readiness of students, 
detecting varying levels of literacy, and choosing relevant materials and 
activities throughout the IEP planning process and also parents' attitude 
was making the process more difficult.
While teachers were implementing IEP, they could not make physical 
adjustments in their classrooms beyond the seating arrangement, spent little 
time on the inclusive student during the lesson, and incorporated gamebased activities, puzzles, and concept maps into the learning experience 
while employing induction, direct instruction, show-and-tell techniques and 
question-and-answer. 
In terms of measurement and evaluation, the majority asked fewer questions 
in examinations, and they preferred questions based on filling in the blanks, 
multiple-choice, drawing, and puzzles. Teachers offered the students extra 
points and time not to give poor grades in compliance with the regulations 
in place. 
Teachers also encountered challenges like having to adapt the lesson to the 
inclusive student's level, not being able to devote enough time to the 
inclusive student, classroom management difficulties, low motivation of 
inclusive students and their aggressive behaviors, and incapability of 
finding the right materials for the student.