Enerji dağılım x-ray floresan spektroskopisi ile bitki besin elementi analizleri
Energy dispersion x-ray fluorescence spectroscopy for plant nutrient analysis
Yazar: KAĞAN TOLGA CİNİSLİ
Danışman: DOÇ. DR. MÜDAHİR ÖZGÜL
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki besin elementleri = Plant nourishment elements ; Enerji dağılımı = Energy distribution

Özet:
Son yıllarda tarımsal üretimde yaşanan küresel dalgalanmalar mevcut tarım teknolojilerin sorgulanmasına neden olmuştur. Özellikle ülkemizde bitki besin elementi analizleri konusunda halihazırda analiz yöntemlerinin ağır maliyeti ve hammadde konusunda dışa bağımlılık üretici ve araştırmacılarımızın belini bükmektedir. Bu sorunların çözümü adına alternatif teknolojilerin geliştirilmesi amaçlanarak yaptığımız çalışmada günümüzde popüler olan X-ışını teknolojisinden yararlanılmış, bitkilerin toplam besin elementi içeriklerinin belirlenmesinde mevcut yöntemlere göre daha düşük maliyetle ve pratik bir şekilde yapılabileceği hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, ülkemizde yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan çay, lahana ve mısır bitkilerinin X ışını floresan tekniğiyle çalışan EDXRF cihazıyla kuru bitki okumaları yapılmış Kalsiyum (Ca), Potasyum (K), Magnezyum (Mg), Kükürt (S), Demir (Fe), Bakır (Cu), Çinko (Zn), Mangan (Mn), Fosfor (P) elementlerinin mg/kg cinsinden değerleri tespit edilmiştir. Eş zamanlı olarak bu bitki örnekleri ICP cihazında da okutulmuştur. ICP okumaları referans kabul edilerek EDXRF cihazı ICP-OES cihazına göre korelasyonu sağlanmıştır. Bu korelasyonda her element için lineer regresyon analizi yapılarak re-slope ve intercept değerleri belirlenmiştir. Her bir bitki için belirlenen bu değerler EDXRF cihazına yüklenerek elde edilen formül yardımıyla tahmini ICP değerleri hesaplanmıştır. Yapılan istatistiki hesaplamalar sonucunda r2 değerleri p<0.05 p<0.01 düzeyinde yakınlık tespit edilmiştir. Sistemin doğruluğunu kontrol etmek amacı ile sertifikalı referans bitki materyalleri kullanılmış, yapılan analizler sonucunda %81-119 arasında geri kazanımlar elde edilmiştir. Bu oranlar sertifikalı materyaller ile EDXRF cihazı arasındaki okumalarda pozitif ilişkiler görmemize sebep olmuştur. Böylelikle bu teknolojinin entegrasyonu bitki besin elementi analizleri için laboratuvar bağımlılığı ortadan kaldırarak, düşük maliyet ve zamandan tasarruf edilerek hem tarımsal yetiştiricilik açısından üretici ve araştırmacılar için önemli bir kaynak olma niteliği taşımaktadır.

Abstract:
Global fluctuations in agricultural production in recent years has led to the questioning of existing agricultural technologies. Plant nutrient analyses on the cost and methods of analysis, especially in our country currently heavy dependence on raw materials manufacturer and bends the back of our researchers. For this purpose, in the work we do that are popular in recent years X-ray technology, taking advantage of a lower cost compared to the existing methods of the plants of total and elemental  that can be done in a practical way, it is aimed. Our work in this direction, in our country, widely cultivated tea, cabbage, and corn plants, X-ray fluorescence EDXRF technique working with plant dry readings made with the device Calcium (Ca), potassium (K) magnesium (Mg), sulfur (S) Iron (Fe), Copper (Cu), zinc (Zn), Manganese (Mn), Phosphorus (P) of the elements mg/kg denominated in the values were determined. Simultaneously, the samples of this plant are given in the ICP device. The device adopted by reference readings EDXRF ICP ICP-OES according to the correlation device is provided. This correlation by linear regression analysis for each element in re-slope and intercept values were determined. The formula determined for each plant estimated values obtained by EDXRF-ICP values were calculated with the help of installing the device. Statistical calculations performed as a result of the r2 values p<0.05 p<0.01 at the level of proximity have been identified. Plant certified reference materials used to verify the accuracy of the system with the aim of your analysis results %81-119 between the feedback has been obtained. Positive relationships between these rates with certified materials EDXRF has been the reason we see the device in reading. Thus, the integration of this technology for plant nutrient analysis laboratory by eliminating the dependence, low cost and time saving in terms of agricultural production and producers and is intended to be an important resource for researchers.