Dikey bütünleşme stratejisi ve belirlenmesi için bir yaklaşım
A framework to supoort vertical integration strategy
Yazar: GÜNEŞ KÜÇÜKYAZICI
Danışman: PROF. DR. SEÇKİN POLAT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Dikey bütünleşme = Vertical integration ; İşlem maliyeti = Transaction cost

Özet:
Bu çalışmanın amacı, dikey bütünleşme stratejilerinin belirlenmesinde firmalara yol gösterecek bir model geliştirmektir.Literatürde, bir firmanın dikey bütünleşme stratejisini etkileyen iki bakış tanımlanmıştır: İşlem Maliyeti Ekonomisi ve Kaynak Tabanlı Bakış. Bu çalışmada İşlem Maliyeti Ekonomisi'nin belirleyici unsurları olan varlık özgüllüğü, tedarikçi belirsizliği ve müşteri belirsizliği esas alınarak bir model oluşturulmuştur. Varlık özgüllüğü, firma ve tedarikçi varlık özgüllüğü olarak iki kısımda ele alınmıştır. Literatürde bu unsurların bir firmanın dikey bütünleşme yapma kararına etkisi üzerine yapılan çalışmalarda çelişen bulgular elde edilmiştir.Bu çalışmada geliştirilen model ile literatürdeki çeşitli bulgular Kesinlik Faktörleri Teorisi kullanılarak birleştirilmiştir. Bu teoriye göre, her bir unsurun firmanın stratejisinde etkili olma derecesinin kesinlik değeri belirlenmiştir. Bu değerler belirlenirken, literatür taramasından elde edilen bulgulardan yararlanılmıştır. Böylece, işlem maliyeti unsurlarının hangi kesinlik derecesi ile firmanın dikey bütünleşme yapma kararını etkileyeceği hesaplanmıştır. Modelin oluşturulmasında ?Eğer ? öyleyse? kurallarından da faydalanılmıştır. İşlem maliyeti unsurları, modelde, firmada bulunma derecelerinin yüksek ya da düşük olmasına göre değerlendirilmiştir. Oluşturulan model, beş firmada dokuz adet ürünün dikey bütünleşme kararlarına uygulanmıştır ve söz konusu ürünler için izlenmesi gereken dikey bütünleşme stratejilerinin kesinliği belirlenmiştir. Modelin test edilmesi ile elde edilen temel sonuç, bütün işlem maliyeti unsurları firmada yüksek derecede mevcut ise firmanın kesinlikle dikey bütünleşme yapması gerektiği ve bütün işlem maliyeti unsurları firmada düşük derecede mevcut ise firmanın kesinlikle dikey bütünleşme yapmaması gerektiğidir.

Abstract:
This study aims to develop a model to help firms with vertical integration strategies.Researches focus on two main factors of vertical integration strategy: Transaction Cost Economy and Resource Based View. In this study, a model is developed based on the decisive factors of Transaction Cost Economy: asset specificity, the uncertainty of the supplier and the uncertainty of the buyer. Asset specificity is undertaken in two parts as the firm?s asset specificity and the supplier?s asset specificity. Literature review showed that there are conflicting conclusions on the influence of above mentioned factors in the decision of vertical integraiton.This study proposes a new decision model for vertical integration using ?If-then? rules. The achievements of previous studies are integrated into this model by using Certainty Factors Theory. The certainty degree of each factor are detected according to this theory by using the results of the literature research. The proposed model defines the certainty of vertical integration decision. The degree of the transaction cost factors are defined as high or low due to their existence within the firm. The proposed model is tested in five firms by applications and the certainty of vertical integration decisions are determined. As the main conclusion, a firm must integrate vertically if all of the decisive transaction cost factors exist in high degrees and a firm must avoid vertical integration if all of the decisive transaction cost factors exist in low degrees.