Türk Ticaret Kanunundaki kaptana dair hükümlerin uzaktan kumanda edilen gemilere uygulanması
Application of the provisions of the Turkish Commercial Code regarding the master to remotely operated ships
Yazar: HALİL İBRAHİM AKCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEREN CERİT DİNDAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Deniz Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Deniz taşımacılığının doğası gereği kaptan her zaman vazgeçilmez bir konumda bulunmuştur. Kaptanın şu anki görev, yetki ve sorumluluğunun temellerinin atıldığı dönemlerde; donatanın ve yük ilgililerinin kaptan ile sürekli iletişim kurması mümkün olmamış, bu sebeple kaptana onlar adına hareket etmesini sağlayacak geniş bir görev ve yetki sahası tanımlanmıştır. Ancak teknolojide yaşanan gelişmeler neticesinde donatan ve yük ilgililerinin kaptanla her an temasa geçmesi mümkün hale gelmiştir. Bunun neticesinde donatan, yük ilgilileri ve bunların karadaki temsilcileri, geminin işleyişi üzerinde giderek daha fazla söz sahibi olmuştur. Bu da uygulamada, kaptanın gemide nihai sorumluluğa sahip tek kişi olması rolünün aşınmasını doğuran bir aşama yaşanmasına yol açmıştır.
Teknolojideki atılımların neticelerinden biri de insansız araçların inşası olarak ortaya çıkmıştır. Bu durum, diğer sektörlerde olduğu gibi deniz taşımacılığı sektöründe de etkisini göstererek otonom gemilerin inşasını doğurmuştur. Uluslararası Denizcilik Örgütü tarafından yapılan çalışmalarda gemiler otonom teknolojiye sahip olma seviyelerine göre dört sınıfa ayrılmış olup, bunlardan üçüncüsü uzaktan kumanda edilen gemilerdir. Uzaktan kumanda edilen gemilerin sevk ve idaresi, gemi dışındaki bir konumda bulunan kontrol merkezinde bir insan tarafından gerçekleştirilmektedir. Böylece sadece iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin de ötesinde, kaptanın rolünün daha da daralmasına yol açan yeni bir aşama yaşanmaktadır.
Bu tez ile uzaktan kumanda edilen geminin sevk ve idaresini üstlenen kişiye; kaptanın görev, yetki ve sorumluluğuna ilişkin Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı incelenmiştir.

Abstract:
Due to the nature of maritime transportation, the master has always been in an indispensable position. When masters' current duties, authorities and responsibility were first defined, it was not possible for the shipowner and cargo interests to contact the master constantly, and for this reason, a wide range of duties and authorities were defined to enable the master to act on their behalf. However, as a result of the developments in technology, it has become possible for the shipowner and cargo interests to contact the master at any time. The shipowner, cargo interests and their representatives on shore become more and more in control of the operation of the ship within a time. This has led to a phase of erosion of the master's role as the only person on board with ultimate responsibility in practice.
One of the most recent consequences of technological breakthroughs has been the construction of autonomous vehicles. As in other sectors, this has also had an impact on the maritime transportation sector, leading to the construction of autonomous ships. In the researches conducted by International Maritime Organisation, ships are divided into four classes according to their level of autonomous technology, and the third of these is remotely operated ships. This group of ships are controlled and operated by a human at the control center which is located outside the ship. Thus, a new phase is taking place that goes beyond mere advances in communication technologies, leading to a further narrowing of the role of the master.
This thesis examines to what extent the provisions of the Turkish Commercial Code regarding the duties, authorities and responsibility of the master can be applied to the person who controls and operates the ship remotely.