Behiç Ak'ın "Gülümseten Öyküler" dizinindeki hikâye kitaplarının kalıplaşmış söz varlığı açısından incelenmesi
Analysis of Behiç Ak's story books in "Gülümseten Öyküler" series in terms of stereotyped vocabulary
Yazar: MEHMET UZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH ÖZCAN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ak, Behiç = Ak, Behiç ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Hikaye = Story ; Kalıplaşmış deyiş = Formulaic expressions ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Yazın alanında Türkçe, söz varlığı açısından geniş ve zengin bir kullanıma sahiptir. Bu zengin kullanım özellikle Türkçenin özünü korumak ve yaşatmak açısından edebi eserlerde ayrı bir öneme sahiptir. Türkçe söz varlığının gelecek nesillere aktarımında sıklıkla kullanılan edebiyat eserleri hikâye kitaplarıdır. Hikâye kitapları yazınında Türkçe söz varlığını ustaca kullanan yazarlardan bir tanesi Behiç Ak'tır. Bu çalışmada yazarın "Gülümseten Öyküler" dizinindeki çocuk hikâyeleri örneklem olarak seçilmiş ve dizide yer alan on (10) kitap incelemeye tabi tutulmuştur. Kitapların incelenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmış ve belirlenen içerikler kategori halinde tablo ve grafik olarak görselleştirilmiştir. Dolayısıyla Behiç Ak'ın çocuk hikâyelerinde Türkçenin söz varlığını kullanım şeklinin ve "atasözü, deyim, tekerleme, bilmece ve ikileme" gibi unsurları kullanım sıklığının incelenmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Böylece elde edilen veriler ışığında Behiç Ak'ın bu yapıtlarında söz varlıklarını oluşturan söz varlığı unsurları ve bu unsurların kullanım sıklığı belirlenmiştir. Bu amaçla yazarın Türkçe söz varlığına dair kullanımı yazdığı eserlerde incelenerek yazar hakkında bu bağlamda bir değerlendirmeye ulaşılmıştır. Bu değerlendirmede Behiç Ak'ın çocuk kitaplarında daha çok deyim ve ikileme gibi söz varlığı unsurlarını sıklıkla kullandığı; tekerleme, bilmece ve atasözü gibi söz varlığı unsurlarını ise daha az sıklıkla kullandığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmanın Türkçenin söz varlığı açısından zengin bir dil olmasına dikkat çekmesi ve bu yönde alan yazına katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
In the field of literature, Turkish has a wide and rich usage in terms of vocabulary. This rich usage has a special importance in literary works, especially in terms of preserving and maintaining the essence of Turkish language. Literary works that are frequently used in transferring Turkish vocabulary to future generations are story books. Behiç Ak is one of the authors who skilfully uses Turkish vocabulary in child literature. In this study, children's stories in the author's "Gülümseten Öyküler" series were selected as samples and ten (10) books in the series were reviewed. Descriptive analysis method was used in the examination of the books and the contents were visualized as tables and graphics in categories. Therefore, examining Behiç AK's use of Turkish vocabulary in story books and the frequency of using elements such as "proverb, idiom, nursery rhyme, riddle and dilemma" constitutes the purpose of the study. Thereby, in the light of the data obtained, the linguistic elements that constitute the vocabulary and the frequency of using these elements have been determined in these works of Behiç Ak. For this purpose, the author's use of Turkish vocabulary was examined in his works and an evaluation was reached about the author in this context. In this assessment, it was concluded that Behiç Ak frequently used the elements of vocabulary such as idioms and dilemmas, and less frequently used the elements of vocabulary such as nursery rhymes, riddles and proverbs in children's books. This study is expected to draw attention to the fact that Turkish is a language rich in vocabulary, and it is aimed to contribute to the literature in this direction.