Metabolik sendromlu bireylerin Akdeniz diyetine uyumlarının incelenmesi
Examination of adherence of individuals with metabolic syndrome to mediterranean diet
Yazar: GÜLNUR PÜRDİK TATIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ANIL EVRİM GÜNGÖR
LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Diyet = Diet ; Diyet tedavisi = Diet therapy ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Metabolik sendrom; tip 2 diyabet, kardiyovasküler olaylar, kanser ve solunum hastalıkları gibi birçok hastalığın ilerlemesini ve prognozunu etkileyen bir risk faktörüdür. Yetişkinlerde Akdeniz diyetine yüksek bağlılık, metabolik sendrom riskinin daha düşük olmasıyla ilişkilendirilmiş ve tüm parametreleri üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu belirtilmiştir. Bu çalışma, metabolik sendromlu bireylerin Akdeniz diyetine uyumlarını ve fiziksel aktivite düzeylerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Temmuz-Eylül 2021 tarihleri arasında Denizli Pamukkale Üniversitesi Hastanesi Endokrin ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniğine başvuran Ulusal Kolesterol Eğitim Programı Yetişkin Paneli III (NCEP-ATPIII) kriterlerine uygun toplam 203 metabolik sendromlu birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin sosyo-demografik özellikleri, genel sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim kayıtları, Akdeniz diyetine uyumları, bazı biyokimyasal parametre değerleri ve antropometrik ölçümleri saptanmıştır. Bireylerin Akdeniz diyetine uyumları, Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS) ile belirlenmiştir. Fiziksel aktivite düzeyleri ise Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ-SF) kısa formu ile belirlenmiştir. Bireylerin beslenme durumlarının belirlenmesinde 24 saatlik geriye dönük kayıt formu ve besin tüketim sıklık formu kullanılmıştır. Metabolik sendromlu bireylerin Akdeniz diyetine uyum ölçeğinden aldıkları puanlarının ortalamasının 6,4±1,79 olduğu ve %50,2'si uyumsuz, %39,9'u kabul edilebilir derecede orta uyumlu ve %9,9'u sıkı uyumlu bulunmuştur. Metabolik sendromlu bireylerin %62,1'i inaktif, %27,1 minimal aktif ve %10,8'i çok aktif olarak belirlenmiştir. Akdeniz diyetine uyum puanları ile fiziksel aktivite skorları arasında pozitif yönde, düşük derecede ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,21; p<0,05) Akdeniz diyeti uyum ölçeği puanları ile vücut ağırlığı ve bel çevresi arasında negatif yönde, düşük düzeyde ve anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla r=-0,147; p<0,05, r=-0,141; p<0,05). Akdeniz diyeti uyum ölçeği puanları ile HDL kolesterol arasında pozitif yönde, düşük düzeyde ve anlamlı ilişki saptanmıştır (r=0,193; p<0,001). Sonuç olarak bu çalışma, metabolik sendromlu bireylerin, Akdeniz diyetine uyumlarının ve fiziksel aktivite düzeylerinin düşük olduğunu ve Akdeniz diyetine uyumları arttıkça fiziksel aktivite düzeylerinin arttığını göstermektedir.

Abstract:
Metabolic syndrome is a risk factor that affects the progression and prognosis of many diseases such as type 2 diabetes, cardiovascular events, cancer and respiratory diseases. High adherence to the Mediterranean diet in adults was associated with a lower risk of metabolic syndrome and it was stated the Mediterranean diet had a positive effect on all its parameters. This study was carried out to examine the adherence to the Mediterranean diet and physical activity levels of individuals with metabolic syndrome. The study was carried out with a total of 203 individuals with metabolic syndrome who applied to Denizli Pamukkale University Hospital Endocrine and Metabolic Diseases Polyclinic between July-September 2021 and complied with National Cholesterol Education Program (NCEP) Adult Treatment Panel (ATP) III (NCEP-ATPIII) criteria. Individuals' socio-demographic characteristics, general health information, nutritional habits, food consumption recalls, adherence to the Mediterranean diet, some biochemical parameter values and anthropometric measurements were determined. The adherence of individuals to the Mediterranean diet was determined by the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS). Physical activity levels were determined with the short form of the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ-SF). A 24-hour retrospective record form and food consumption frequency form were used to determine the nutritional status of individuals. The mean score of the Mediterranean Diet Adherence Scale of individuals with metabolic syndrome were found to be 6,4±1,79, and 50,2% were found to be inconsistent, 39,9% moderately compliant, and 9,9% strictly compliant. In total, 62,1% of individuals with metabolic syndrome were inactive, 27,1% were minimally active and 10,8% were very active. A positive, low and significant correlation was found between the scores of adherence to the Mediterranean diet and physical activity scores (r=0,1; p<0.05). A negative, low, and significant relationship was found between Mediterranean Diet Adherence Scale scores and weight and waist circumference (r=-0,147; p<0,05, r=-0,141; p<0,05, respectively). A positive, low and significant correlation was found between Mediterranean Diet Adherence Scale scores and HDL cholesterol levels (r=0,193; p<0,001). In conclusion, this study shows that individuals with metabolic syndrome have low adherence to the Mediterranean diet and low physical activity levels, and that as their adherence to the Mediterranean diet increases, their physical activity levels increase.