Eko tasarım kapsamında beyaz eşya sektörüne yönelik etkinlik analizi çalışması
Efficiency analysis study in white goods sector within framework of eco design
Yazar: AHMET EREN TOPCU
Danışman: PROF. DR. FAZIL GÖKGÖZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Beyaz eşya = White goods ; Beyaz eşya sektörü = White goods sector ; Ekoloji = Ecology ; Ekonomik tasarım = Economic design ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Enerji verimliliği = Energy efficiency ; Nesne tasarımı = Object design ; Tasarım = Design ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Günümüzde iklim değişikliği ile mücadele kapsamında enerji verimliliği çalışmaları oldukça hız kazanmıştır. Bu faaliyetler, Avrupa Birliği tarafından çıkarılan ve eko-tasarım adı verilen düzenlemelerle yasal zemine kavuşturulmuştur. Ülkemiz de AB'ye katılım sürecinde bu düzenlemeleri yakından takip etmekte ve çıkardığı yönetmelik ve tebliğlerle AB ile eş zamanlı hareket etmeye özen göstermektedir.
Bu çalışmada, veri zarflama analizi (VZA) uygulaması için, beyaz eşya sektörü 6 ana ürün grubu içerisinde değerlendirilen çamaşır makinalarından A+, A++, A+++ enerji sınıflarından değişik sayılarda 36 adet; bulaşık makinalarından ise A+ ve A++ enerji sınıflarından 27 adet ürün dikkate alınmıştır. Uygulamada girdi yönelimli CCR ve BCC modelleri tercih edilmiş olup enerji etiketi beyan ve test sonucu değerlerine göre ayrı ayrı etkinlik analizleri yapılmıştır. Girdi bileşenlerini yıllık bazda tüketilen elektrik enerjisi ve su miktarları oluştururken; çıktılar çamaşır makinası için yıkama verimlilik endeksi, bulaşık makinası için ise temizleme verimlilik endeksidir. Ürün grubu bazında ürünlerin, hem kendi enerji sınıflarındaki diğer ürünlere kıyasla hem de tüm enerji sınıfları içerisinde göreli etkinlikleri belirlenmiştir. 
Eko tasarım mevzuatı kapsamında değerlendirildiğinde çamaşır makinalarındaki yasal uyumluluk, bulaşık makinalarına oranla daha yüksek görülmektedir. Çamaşır makinalarında genel olarak yüksek teknolojiye uygunluğun A+++ enerji sınıfı ürünlerle sağlandığı; ancak A++ enerji sınıfında ölçek ve teknik etkinlikte diğer enerji sınıflarına kıyasla sıkıntı yaşandığı söylenebilir. Bulaşık makinalarında ise özellikle A+ ürünlerin beyan ve test sonucu değerlerine göre göreli etkinliklerinin oldukça farklılık gösterdikleri dikkat çekmektedir. Ayrıca bulaşık makinaları için teknolojik iyileştirmelerin A++ enerji sınıfında henüz tam karşılığının alınmadığı, düşük temizleme verimlilik endekslerine bakılarak söylenebilir.


Anahtar kelimeler: Beyaz eşya, bulaşık makinası, çamaşır makinası, eko tasarım,enerji etkinliği, piyasa gözetim ve denetimi (PGD), veri zarflama analizi (VZA).

Abstract:
Today, energy efficiency studies within the scope of combating climate change have gained speed. These activities called eco design regulations have been brought to the legal basis by the European Union. Our country closely follows these legislations in the EU accession process and takes care to act simultaneously with the EU by adjusting and publishing these legislations.
In this study, for the application of data envelopment analysis (DEA), 36 products from washing machines which are in A+, A++ and A+++ energy classes and 27 products from dishwashers which are A+ and A++ energy classes were taken into consideration from the 6 main products of household appliances sector. In the application input-oriented CCR and BCC models were preferred and relative efficiency analyzes were made according to the energy label declarations and test results values. While the inputs are electric energy and water amounts consumed in a year, the outputs are washing efficiency index for washing machines and cleaning efficiency index for dishwashers. The relative efficiencies of the products on basis of product groups were determined both in comparison with their own energy class and within all energy classes.
When assessed within the scope of eco design legislation, legal compliance in washing machines is higher than in dishwashers. It can be said that generally high technological suitability in washing machines is provided with A+++ energy class products, but in terms of scale and technical efficiency products in A++ energy class have suffered in comparison with other energy classes. It is noteworthy that the relative efficiencies of dishwashers, especially of A+ products, differ significantly according to their declaration and test result values. Furthermore, by looking at low cleaning efficiency indices, it can be said that technological improvements made for dishwashers in the A++ energy class are not yet sufficient enough.


Keywords: Data envelopment analysis (DEA), dishwashers, eco design, energy efficiency, household appliances, market surveillance and inspection, washing machines, white goods.