Sigara bırakma polikliniğinde nikotin replasman tedavisi (NRT) başlanan bireylerde görülen yan etki ve tedavi başarısının değerlendirilmesi
Evaluation of side effects and treatment success in individuals initiating nicotine replacement therapy (NRT) in the smoking cessation clinic
Yazar: DENİZ KANAT
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN BURAK SELÇUK
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bağımlılık = Dependency ; Bağımlılık = Dependency ; Nikotin = Nicotine ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tedavi = Treatment ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Amaç: Bağımlı bir kişinin sigarayı bırakması, çoğunlukla nikotin yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu durumun sigarayı bırakmaya çalışan kişilerin başarısızlığında en önemli neden olduğu bilinmektedir. Bugüne kadar geliştirilen tedavi yöntemlerinde hedef, nikotin yoksunluğunu ve yoksunluk belirtilerini önlerken aynı zamanda yaşanabilecek yan etkilerinide en aza indirebilmektir. Bu çalışmada 01.03.2019-01.01.2020 tarihleri arasında İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Sigara Bırakma Polikliniğine başvurup nikotin replasman tedavisi (NRT) başlanan bireylerde görülen yan etkilerin sıklığı ve tedavi etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Kesitsel-Analitik tipte olan araştırmaya 01.03.2019-01.01.2020 tarihleri arasında İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi sigara bırakma polikliniğine başvuran, nikotin replasman tedavisi planlanıp kontrollerine düzenli olarak gelen ve çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden bireyler dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil olma kriterlerini karşılayan 205 hasta ile çalışma sonlandırılmıştır. Bunlardan 143'ü erkek, 62'si kadındır. Hastaların sosyodemografik verilerini içeren bir anket formu ve poliklinik takipleri sırasında TUBATİS (Tütün bağımlılığı tedavisi izlem sistemi)'te yer alan tüm bilgileri içeren bir form aracılığı ile gerekli veriler toplanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanılmıştır.

Bulgular: Çalışma yaşları 19 ile 71 arasında değişmekte olan, 143'ü (% 69.8) erkek ve 62'si (% 30.2) kadın olmak üzere toplam 205 birey ile yapılmıştır. Olguların yaş ortalaması 40.14 ± 13.41'dir. Olguların paket/yıl sayıları 1 ile 153 arasında değişmekte olup, ortalaması 25.22 ± 22.19 dur. Olguların % 11.2'sinin bağımlılık düzeyi çok düşükken, %17.1'inin düşük, %12.7'sinin orta, %30.2'sinin yüksek ve %28.8'inin ise çok yüksek olarak bulunmuştur. Olguların % 39.5'i ilk kontrolde sigarayı bırakırken, %60.5'i bırakmamıştı. %42.9'unda ilk kontrolde kullandığı ilaçla ilgili yan etki görülmezken, en sık görülen yan etki %16.1 ile baş ağrısı olmuştur. %24.4'ünün ilk kontrolde ilaç yan etkileri nedeniyle tedaviyi bıraktığı, % 50.7'sinin ilk kontrolde aynı anda sigara ve verilen ilacı kullandığı bulunmuştur. Bireylerin %73,7'si hayatı boyunca en az bir defa sigara bırakmayı denemiştir.

Sonuçlar: Çalışmamızda 3 aylık takip süresi sonunda sigara bırakma başarısı %58,5 olarak bulunmuş, sigara bırakma başarısı gösterenlerin paket/yıl miktarı başarısız olanlardan anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. İlk kontrolde Sigarayı bırakanların bağımlılık düzeyinin çok yüksek olma oranı (% 13.6), bırakmayanlardan (% 38.7)  istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Anksiyete görülenlerde sigara bırakma başarısı görülmeyenlerden anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p<0.05). Nikotin replasman tedavisi (NRT) ile beraber sigaranın tüketilmesi hastalarda görülen yan etkilerde artışa neden olduğu için hastalar bu konuda uyarılmalıdır.

Abstract:
Aim: If an addicted person quits smoking, it causes nicotine withdrawal symptoms. This situation plays the most important role in the failure of people trying to quit smoking. The goal of the treatment methods developed to date is to prevent nicotine withdrawal and withdrawal symptoms. In this study, it was aimed to retrospectively evaluate the frequency of side effects and treatment efficiency in individuals who applied to the Smoking Cessation Outpatient Clinic of İnönü University Medical Faculty Hospital between 01.03.2019-01.01.2020 and started nicotine replacement therapy (NRT).

Material and Method: The study, which was a cross-sectional-analytical type, included patients who applied to the smoking cessation outpatient clinic of Inonu University Turgut Ozal Medical Center between 01.03.2019 and 01.01.2020, who planned nicotine replacement therapy, regularly came to the study and volunteered to participate in the study. It was studied with 205 patients who met the inclusion criteria. 143 of them are men and 62 of them are women. The necessary data were collected with a questionnaire form containing sociodemographic data of the patients and a form containing all the information in TUBATIS (tobacco addiction treatment monitoring system) during outpatient clinic follow-up. When evaluating the findings obtained in the study, IBM SPSS Statistics 22 for statistical analysis (SPSS IBM, Turkey) program was used.

Results: Our study was conducted with a total of 205 cases, 143 (69.8%) male and 62 (30.2%) female, aged between 19 and 71. The average age of the cases is 40.14 ± 13.41. The annual consumption of the cases varies between 1 and 153, the average is 25.22 ± 22.19 and the median is 20. While the addiction level of 11.2% of the cases is very low, 17.1% is low, 12.7% is medium, 30.2% is high and 28.8% is very high. While 39.5% of the cases quit smoking at the first control, 60.5% did not. While 42.9% had no side effects related to the drug used in the first control, the most common side effect was headache with 16.1%. While 24.4% of them could not leave at the first control because of the side effects of the medication, 75.6% of them did not. 50.7% of them use cigarettes and the medication at the same time in the first control, 49.3% do not use.

Conclusion: In our study, at the end of the 3-month follow-up period, smoking cessation success was found to be 58.5%, and the number of packs / year of those who were successful was found to be significantly lower than those who failed. The annual amount of packets consumed by those who succeeded in quitting smoking was found to be significantly lower than those who failed. The rate of very high addiction level of those who quit smoking (13.6%) was found to be statistically significantly lower than those who did not (38.7%). Those with anxiety were found to be significantly lower than those who did not quit smoking (p <0.05). Since smoking with nicotine replacement therapy (NRT) increases the side effects seen in patients, patients should be warned about this.