Hikaye teorisine dayalı geliştirilen semptom yönetim programının postmenopozal kadınlarda vazomotor belirtiler ve uyku kalitesine etkisi
The effect of symptom management program developed based on story theory on vasomotor symptoms and sleep quality in postmenoposal women
Yazar: EMEL GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEN ALTAY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Postmenopoz = Postmenopause

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, Hikaye Teorisine Dayalı Geliştirilen Semptom Yönetim Programının postmenopozal kadınlarda vazomotor belirtiler ve uyku kalitesine etkisini incelemektir.
Materyal ve Metot: Bu araştırmanın türü karma yöntem olup, ileri düzey karma yöntem desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda, randomize tek kör ön test-son test kontrol gruplu deneysel araştırma, nitel boyutunda ise tanımlayıcı fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini beş Aile Sağlığı Merkezine başvuran ve dahil edilme kriterlerine uyan postmenopozal kadınlar oluşturmaktadır. Deney ve kontrol grubunda 38 kadın olmak üzere toplam 76 kadın örnekleme dahil edilmiştir. Deney grubundaki kadınlara bireysel olarak online program uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Hikaye Teorisi Temelli Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde Bağımsız iki örnek t testi Mann-Whitney U testi, Genelleştirilmiş lineer model, Tukey testi, Robust ANOVA testi, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Program sonrasında deney grubundaki kadınların Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği alt boyutlar ve toplam puanı, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puanı kontrol grubuna göre daha düşük bulunmuştur. Araştırmada menopoza ilişkin düşünceler, menopoz döneminde yaşanan semptomlar, menopozda kadınlık algısı, menopozun günlük yaşama etkisi, menopozda başetme ve menopozda beklentiler olmak üzere altı tema belirlenmiştir.
Sonuç: Deney grubundaki postmenopozal kadınlarda programın vazomotor belirtileri azalttığı ve uyku kalitesini artırdığı saptanmıştır.

Abstract:
Aim: The aim of the study is to examine the effect of the Symptom Management Program Developed Based on Story Theory on vasomotor symptoms and sleep quality in postmenopausal women. 
Materials and Methods: The type of this research is mixed method, and an intervention design, one of the advanced mixed method designs, was used. In the quantitative dimension of the research, a randomized single-blind pretest-posttest control group experimental research was used, and in the qualitative dimension, a descriptive phenomenological research method was used. The population of the research consists of postmenopausal women who applied to five Family Health Centers and met the inclusion criteria. A total of 76 women, 38 women in the experimental and control groups, were included in the sample. Online program was applied individually to the women in the experimental group. Personal Information Form, Menopause Symptoms Assessment Scale, Pittsburgh Sleep Quality Index and Story Theory Based Semi-Structured Interview Form were used as data collection tools in the study. Independent two sample t test, Mann-Whitney U test, Generalized linear model, Tukey test, Robust ANOVA test were used in the analysis of quantitative data, and content analysis was used in the analysis of qualitative data.
Results: After program, the Menopause Symptoms Assessment Scale subdimensions and total score and the Pittsburgh Sleep Quality Index total score of the women in the experimental group were found to be lower than the control group. Six themes were identified in the study: thoughts about menopause, symptoms experienced during menopause, perception of femininity in menopause, the effect of menopause on daily life, coping with menopause and expectations in menopause.
Conclusion: It was determined that program reduced vasomotor symptoms and improved sleep quality in postmenopausal women in the experimental group. 
Keywords:  Postmenopausal woman, Sleep quality, Story Theory, Symptom management, Vasomotor symptoms