El-Buḥturî'nin methiyeleri ve hâmîlik geleneği bağlamında değerlendirilmesi
Buhturi's praise poems and evaluation of these poems in terms of patronage
Yazar: TÜLİN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET FARUK TOPRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Bu çalışmada, II. Abbasi Dönemi'nde medih konulu şiirleriyle tanınan, estetik söylem
gücüne sahip el-Buḥturî'nin çeşitli vesilelerle Abbasi halifelerine ve devlet ricalinden
kişilere sunduğu methiyeler, farklı bakış açılarıyla değerlendirilir. el-Buḥturî'nin
dîvânının büyük bir çoğunluğu, devletin farklı kademelerinde görev yapan hâmîlerine
sunduğu methiyelerden teşekkül eder. el-Buḥturî'nin methiyeleri, sayıca fazladır ve
methiyelerinin muhtevaları da çeşitlilik arz eder. Bu çalışma, Arapların nezdinde şair ve
şiirin değerinden hareketle el-Buḥturî'nin methiyelerini, hâmîlik geleneği bağlamında
inceler. Methiyelerin hâmî şair ilişkisinin değişip dönüşmesindeki rolünü açıklamaya
çalışır. Çalışma hâmî şair ilişkisinde, şair ve şiire atfedilen anlam alanına da odaklanır.
el-Buḥturî'nin methiyelerinin bir söylem biçimi olarak çözümlenmesinde de John
Langshaw Austin ve bir dili konuşmayı kurala dayalı bir davranış geliştirmek olarak
tanımlayan John Rogers Searle'ün söz edimleri kuramından faydalanılır. el-Buḥturî'nin
tasvir konulu özellikle de hâmîlerinin inşa ettirdiği görkemli sarayların ayrıntılı
betimlemelerinin yer aldığı methiyeleri de değerlendirilir. Söz konusu methiyelerdeki
saray tasvirlerinin işlevsel yönüne dikkat çekilir. Çalışmada el-Buḥturî'nin
methiyelerinde konu edindiği toplumsal, siyasi ve tarihî olaylar da ele alınır. Şairin
methiyelerinde, övgü ifadeleriyle iç içe geçmiş biçimde yer alan bu olayları, konu edinme
amacı sorgulanır. Çalışmanın son kısımlarında da el-Buḥturî'nin methiyeleri, edebî
yönden incelenir. Methiyelerde yer alan ve söyleyiş biçimini estetik hâle getiren edebî
sanatların işlevsel yönüne dikkat çekilir ve örneklendirilir. Methiyeleri özgün kılan üslup
ve dil özeliklerine de örnekleriyle birlikte yer verilir.

Abstract:
This study evaluates from different perspectives the encomia that al-Buḥturī, who was
known for his encomia in the Abbasid II period and who had the power of aesthetic
discourse, presented to the Abbasid caliphs and state officials on various occasions. The
majority of al-Buḥturī's dīvān consists of encomia of his patrons at different levels of the
state. al-Buḥturī's encomia are numerous and the content of his eulogies varies. This study
analyzes al-Buḥturī's encomia in the context of patronage, starting from the value of poets
and poetry in the eyes of Arabs. It tries to explain the role of encomia in changing and
transforming the patron-poet relationship. The study also focuses on the meaning
attributed to the poet and poetry in the patron-poet relationship. The analysis of al-
Buḥturī's encomia as a form of discourse draws on the speech act theory of John
Langshaw Austin and John Rogers Searle, who defines speaking a language as
developing a rule-based behavior. al-Buḥturī's encomia on the theme of description,
especially those containing detailed descriptions of the magnificent palaces built by his
patrons, are also evaluated. Attention is drawn to the functional aspect of the palace
descriptions in these encomia. The study also examines the social, political, and historical
events that al-Buḥturī makes the subject of his encomia. The purpose of the poet's use of
these events, which are intertwined with expressions of praise in his encomia, is
questioned. In the last part of the study, al-Buḥturī's encomia are analyzed from a literary
perspective. The functional aspects of the literary arts in encomia, which render the form
of discourse aesthetic, are pointed out and exemplified. The stylistic and linguistic
features that make encomia unique are also included with examples.