Bayburt ili ekolojik koşullarında yetiştirilen lavanta (Lavandula angustifolia L.) bitkisine farklı dozlarda uygulanan mikrobiyal gübrenin verim ve verim unsurları ile kalite özelliklerine etkisi
The effect of microbial fertilizer applicated at different doses to lavender (Lavandula angustifolia L.) growned in bayburt province ecological conditions on yield and yield elements and quality specifications
Yazar: GÜLAY AKSOY ÜÇÜNCÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL GIDIK
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Doğal içeriğe sahip bitkisel ilaçların tedavi amacıyla kullanımının gün geçtikçe artması, kendine has hoş koku ve aromaya sahip bitkilerin kozmetik, parfümeri ve gıda sanayisine hammadde bakımından kaynak oluşturması, son yıllarda alternatif kullanım alanlarının ortaya çıkması tıbbi ve aromatik bitkilere olan talebi arttırmaktadır. Bu talep artışının diğer bir nedeni de ülkemizde ve dünya genelinde kimyasal içerikli ürünlerin yan etkilerinde görülen artıştan kaynaklı doğal ürünlere ve doğal tedavi yöntemlerine yönelimin olmasıdır. Gün geçtikçe kullanım alanları ve miktarı artmakta olan tıbbi ve aromatik bitkilerin istenilen miktarda henüz tarımı yapılamasa da yetiştiricilik açısından oldukça zengin ekolojik koşullara ve imkana sahip ülkelerden birisi de Türkiye'dir. Araştırma konumuz olan Lavandula angustifolia Mill. bitkisinin iklim seçiciliğinin ve toprak isteklerinin az olması, soğuğa ve kuraklığa dayanaklılığı, geniş kullanım yelpazesine sahip olması, uzun yıllar verimlilik potansiyelini koruması lavanta yetiştiriciliğini cazip hale getirmektedir. 
Bu yüksek lisans tez çalışmasın amacı; Bayburt ili ekolojik koşullarında ilk kez yetiştirilen Lavadula angustifolia L. bitkisine farklı dozlarda uygulanan mikrobiyal gübrenin verim ve verim unsurları ile kalite özelliklerine etkisini belirlemektir. Bayburt ili ekolojik koşulları için ilk kez Lavadula angustifolia L. türünde mikrobiyal gübre uygulamaları yapılmıştır. Yapılan araştırma kapsamında kontrol, 1 L/da, 2 L/da ve 4 L/da olmak üzere dört farklı gübre dozu uygulanarak; L. angustifolia L. türünde en uzun bitki boyu (68,3 cm) kontrol grubunda, en kısa bitki boyu (56,0 cm) 2 L/da gübre dozu uygulanan parselde ölçülmüştür. Ayrıca başakta küme sayısı değişkeninde en yüksek değer (6,49 adet) 4 L/da gübre dozu uygulanan parselde, en düşük değer (5,99 adet) 2 L/da gübre dozu uygulanan parselde belirlenirken, başakta çiçek sayısı için en yüksek değer (56,63 adet) 2 L/da gübre dozu uygulanan parselde, en düşük değer (48,45 cm) ise kontrol grubunda olduğu tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak en yüksek uçucu yağ içeriği (%5) 4 L/da gübre dozu uygulanan parselde tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar mikrobiyal gübre uygulamalarının Lavandula angustifolia L. türü için bazı verim ve verim unsurları ile kalite özelliklerini destekleyici olduğunu göstermektedir. Bayburt ili ekolojik koşullarının Lavandula angustifolia L. türünün yetiştirilmesi için düşük dozlardaki mikrobiyal gübre uygulamalarının yeterli olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The increasing use of herbal medicines with natural ingredients for therapeutic purposes, the fact that plants with unique fragrance and aroma constitute a source of raw materials for cosmetics, perfumery and food industry, and the emergence of alternative usage areas in recent years have increased the demand for medicinal and aromatic plants. Another reason for this increase in demand is the tendency towards natural products and natural treatment methods due to the increase in the side effects of chemical products in our country and worldwide. Although the desired amount of medicinal and aromatic plants, whose usage areas and amount are increasing day by day, cannot be cultivated yet, Turkey is one of the countries with very rich ecological conditions and opportunities in terms of cultivation. The fact that Lavandula angustifolia Mill., which is the subject of our research, has low climate selectivity and soil requirements, its resistance to cold and drought, its wide range of uses, and its long years of productivity potential makes lavender cultivation attractive. 
The aim of this master's thesis study was to determine the effect of microbial fertilizer applied at different doses to Lavadula angustifolia L. plant, which was grown for the first time in the ecological conditions of Bayburt province, on yield and yield elements and quality characteristics. Microbial fertilizer applications were made on Lavadula angustifolia L. species for the first time for the ecological conditions of Bayburt province. Within the scope of the research, four different fertilizer doses control, 1 L/da, 2 L/da and 4 L/da) were applied and the longest plant height (68.3 cm) was measured in the plot where control dose was applied and the shortest plant height (56.0 cm) was measured in the plot where 2 L/da fertilizer dose was applied. In addition, the highest value for the number of clusters per spike (6.49 pieces) was determined in the plot with 4 L/da fertilizer dose and the lowest value (5.99 pieces) was determined in the plot with 2 L/da fertilizer dose, while the highest value for the number of flowers per spike (56.63 pieces) was determined in the plot with 2 L/da fertilizer dose and the lowest value (48.45 cm) was determined in the plot with control dose. In addition, the highest essential oil content (5%) was determined in the plot with 4 L/da fertilizer dose. The results obtained show that microbial fertilizer applications support some yield and yield components and quality characteristics for Lavandula angustifolia L. It was determined that low doses of microbial fertilizer applications were sufficient for the cultivation of Lavandula angustifolia L. in the ecological conditions of Bayburt province.