Giresun ilinde hamam böceklerinin yaygınlığı ve halk sağlığı açısından önemi üzerine araştırmalar
Studies on the prevalence of cockroaches and their importance in terms of public health in giresun province
Yazar: HAKAN ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. CİHANGİR AKDEMİR
Giresun Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Blatta orientalis = Blatta orientalis ; Giresun = Giresun ; Halk sağlığı = Public health ; Hamam böcekleri = Cockroaches ; Vektörler = Vectors

Özet:
Amaç: Bu tez çalışması ile Giresun ilinde görülen hamam böceği türleri, yaygınlıkları ve bulaştırabilecekleri fırsatçı patojen mikroorganizmaların belirlenerek insan yaşamı ve halk sağlığı açısından potansiyel etkileri araştırılmıştır.
Materyal-Metod: Giresun ilinin farklı bölgelerinde belirlenmiş olan işyeri, apartman, müstakil ev, park ve evlerin bahçelerine, elde hazırlanmış ve içerisine hamam böceklerinin yoğun olarak tükettiği patates püresi, rendelenmiş elma, rendelenmiş havuç gibi tatlı besinler eklenen basit tuzaklar bırakılmıştır. Tuzaklar bir yıl süre ile kontrol edilmiştir. Yakalanan hamam böcekleri içerisinde 2' şer ml serum fizyolojik bulunan cam tüplere alınmadan önce tür tayinleri yapılmış ve sonrasında cam tüplere alınarak vorteks cihazında karıştırılmıştır. Karıştırılan bütün tüplerde ki sıvıdan 10 µl' lik sıvı alınarak kanlı agar ve EMB agar' a ekim yapılmıştır. Ekim sonucunda üreme görülen besiyerlerden alınan örnekler otomatize sistem (bioMerieux Vitek 2 Compact) identifikasyonu yapılmıştır. İdentifikasyonu yapılan ve türleri teşhis edilen örneklere otomatize sistem de (bioMerieux Vitek 2 Compact) antibiyotik duyarlılık testi uygulanmıştır.
Bulgular: Bir yıllık kontrollerde toplam 37 farklı adrese 121 adet tuzak bırakılmış ve 56 adet hamam böceği yakalanmıştır. Elde edilenlerin tamamı (%100) Blatta orientalis olarak belirlenmiştir. Yakalanan örneklerin 4 tanesi erkek, 52 tanesi dişi birey olarak tespit edilmiştir. Yakalanan hamamböceklerinin dış yüzeylerinden alınan örnekler kanlı agar ve EMB agar'a ekilmiştir. Ekim işleminde 2 adet hamam böceğinin steril olduğu ve bunların evlerden yakalanan dişiler olduğu anlaşılmıştır. Bazı besiyerlerinden iki farklı örnek çıkarılmıştır. Toplamda 55 adet örneğin identifikasyonu otomatize (bioMeriux vitek 2 compact) cihazda yapılmıştır. Değerlendirmede 25 adet örneği Serratia marcescens, 20 adet örneğin Serratia rubidaea, 2 adet örneğin Proteus vulgaris, 1'er adet örneğin Yersinia enterocolitca, Pantoea spp., Raoultella planticola ve Sphingomonas paucimobilis ve Y. pseudotuberculosis türüne ait olduğu belirlenmiştir. Tespit edilen mikroorganizmalar üzerinde otomatize (bioMerieux vitek 2 compact) cihaz ile antibiyotik duyarlılık testi uygulanmıştır. İzole edilen mikroorganizmaların test edilen antibiyotiklere duyarlı oldukları belirlenmiştir.
Sonuç: Yaptığımız bu çalışma sonucunda Giresun ilinde yaygın olarak Blatta orientalis cinsi hamam böceğinin görüldüğü tespit edilmiş ve yakalanan böceklerin tamamına yakınından farklı türlerde mikroorganizma izole edilmiştir.

Abstract:
Aim: In this species, the cockroach species seen in Giresun province, their preveleance and opportunistic athogenic microorganisms that they can transmit were determined and their potential effects in terms of human life and public health were investigated.
Material and Method: Simple traps were left in the gardens of work places, apartments, detached houses, parks and houses determined in different regions of Giresun province and were prepared by hand and added sweet foods such as mashed potatoes, grated apples, grated carrots, which cockroaches consume heavily. Traps were controlled for one year. Species were determined before the captured cockroaches were taken into glass tubess containing 2 ml of saline each,and then they were taken into glass tubess and mixed in a vortex device. 10 µl of liquid was taken from all the mixed tubes and inoculated on blood agar and EMB agar. Samples taken from the media with growth as a result of sowing were identified with the automated system (bioMerieux vitek 2 compact) antibiotic suscepribility test was applied in an automated system (bioMerieux vitek 2 compact) to the samples that were identified. 
Results: During the one year controls, 121 traps were left at 37 different addresses and 56 cockroaches were caught. All of the obtained (100 %)  were determined as Blatta orientalis.Of the captured specimens, 4 were identified as male individuals and 52 as female individuals. Samples taken from the outer surfaces of captured cockroaches were planted on blood agar and EMB agar. It was found that 2 cockroaches were sterile during the sowing process and these were females caught from houses. Two different samples were extracted from some media. A total of 55 samples were identified in an automated (bioMerieux Vitek 2 Compact) device. In the evaluation, it was determined that 25 specimens belonged to Serratia marcescens, 20 specimens Serratia rubidaea, 2 specimens Proteus vulgaris, 1 specimen each Yersinia enterocolitica, Pantoea spp., Roultella planticola and Sphingomonas paucimobilis and Y. pseudotuberculosis. Antibiotic susceptibility test was performed on the defected microorganisms with an automated (bioMeriux vitek 2 compact) device. It was determined that the isolated microorganisms were sensitive to the tested antibiotics.
Conclusion: As a result of this study, ıt was determined that Blatta orientalis cocokroaches were commonly seen in Giresun province and different types of microorganisms were isolated from almost all of the caught insects.