Yerli etlik piliç ıslahında kullanılan hatlardan karşılıklı melezleme ile ebeveyn ve hibrit üretimi
Production of parents and hybrids by reciprocal crossing from pure-lines used in local broiler breeding
Yazar: KADİR ERENSOY
Danışman: PROF. DR. MUSA SARICA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Genotip = Genotype ; Hibrit = Hybrid ; Islah = Improvement ; Melezleme = Hybridization

Özet:
Bu çalışmada Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde ıslah ve seleksiyon çalışmaları sürdürülen saf hatlar (A1, A2, A3, B1, B2) ve bunların ikili melezlenmesi ile elde edilen ikili melez ebeveynlerin [erkekler: (B1XB2)♂, (B2XB1)♂ ve dişiler: (A1XA2)♀, (A1XA3)♀, (A2XA1)♀, (A2XA3)♀, (A3XA1)♀ ve (A3XA2)♀] üreme ve kuluçka özellikleri ve bu ebeveynlerin melezlenmesi sonucu elde edilen dörtlü melez hibritler ile ticari Anadolu-T ve Ross308 genotiplerinin performanslarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Ebeveynlerde büyüme, gelişme, yem tüketimi, yaşama gücü, cinsel olgunluk, yumurta verimi ve kuluçka özellikleri belirlenmiş ve çalışma 64 hafta sürmüştür. Etlik piliç test çalışmalarında canlı ağırlık, yem tüketimi, yemden yararlanma oranı, yaşama gücü, kesim, karkas ve et kalite özellikleri iki farklı ebeveyn yaşında (32 ve 52 hafta) elde edilen civcivlerde belirlenmiştir.
İkili melez ebeveynlerde büyütme dönemi sonu canlı ağırlıkları dişilerde 2531.4 g ile 2611.3 g, erkeklerde de 3329.8 g ile 3364.1 g arasında değişmiştir. 64 haftalık yumurta verimi bakımından A1 hattı 187.5 adet ile en yüksek, A2 ve A3 hattı 160.3 ve 160.1 adet ile benzer ve B1 ve B2 hatları sırasıyla 119.6 ve 124.0 adet ile en düşük yumurta verimine sahip olmuştur. 64 haftalık toplam yem tüketimi dişi ebeveynlerde yaklaşık 44.5 kg, erkek ebeveynlerde ise 39.2 kg gerçekleşmiştir. Dörtlü melez hibrit yumurtalarında döllülük oranı birinci ve ikinci test çalışmalarında sırasıyla ortalama %98.5 ile %92.4, ticari Anadolu-T hibritlerinde %94.2 ile %85.0, ticari Ross-308 hibritlerinde %96.7 ile %79.2, saf hatlarda da %93.3 ile %92.0 arasında yüksek düzeyde gerçekleşmiştir.
Yapılan test çalışmalarından elde edilen en önemli sonuç kesim yaşına kadar elde edilen performans değerlerinin ilk çalışmada Ross-308, Anadolu-T ve 12 dörtlü melez genotipten 9 adeti ile ikinci çalışmada da 1 genotipin canlı ağırlık bakımından benzerlik göstermesi olmuştur. Her iki çalışmada da yaşama gücünde elde edilen benzer değerlere karşılık, yemden yararlanma düzeyinde ticari genotip tüm genotip gruplarından daha iyi durumda bulunmuştur. Dörtlü melezlemede elde edilen sonuçlar ıslah çalışmalarında taviz vermeden materyalin çoğaltılması halinde ticari üretimde ülkemiz için belirli bir kapasitenin bu kaynaktan karşılanabileceğini göstermektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the growth, reproduction and hatchability traits of broiler pure lines (A1, A2, A3, B1, B2) and two-way reciprocal cross parents [males: (B1XB2)♂, (B2XB1)♂ and females: (A1XA2)♀, (A1XA3)♀, (A2XA1)♀, (A2XA3)♀, (A3XA1)♀, (A3XA2)♀] produced from these lines, whose breeding and selection studies were carried out in Eskişehir Geçit Kuşağı Agricultural Research Institute, and to reveal the performance of the four-way cross hybrids obtained as a result of crossing these parents, commercial Anadolu-T and Ross308 genotypes. Growth, development, feed intake, livability, sexual maturity, egg production and hatching characteristics of the pure lines and parents were determined and the study lasted 64 weeks. In broiler test studies, live weight, feed intake, feed conversion ratio, livability, slaughter, carcass and meat quality characteristics were determined in chickens obtained at two different parental ages (32 and 52 weeks).
The end-of-rearing live weights of the two-way cross parents ranged from 2531.4 g to 2611.3 g in females and between 3329.8 g and 3364.1 g in males. In terms of 64-week egg production, A1 line had the highest egg production with 187.5 eggs, A2 and A3 lines were similar with 160.3 and 160.1 eggs, and B1 and B2 lines had the lowest with 119.6 and 124.0 eggs, respectively. Total feed intake at 64 weeks was approximately 44.5 kg for female parents and 39.2 kg for male parents. Fertility percenatge in four-way cross hybrid eggs averaged between 98.5% and 92.4% in the first and second test study, respectively, between 94.2% and 85.0% in commercial Anadolu-T hybrids, 96.7% and 79.2% in Ross-308 hybrids, and between 93.3% and 92.0% in pure lines.
The most important result obtained from the test studies was that the performance values were similar in terms of live weight of 9 Ross-308, Anadolu-T and 12 quadruple hybrid genotypes in the first study and 1 genotype in the second study. Despite similar values obtained in livability in both studies, commercial genotype had better feed conversion ratio than all genotype groups. The results obtained in four-way crossing show that a certain capacity for our country in commercial production can be met from this source, if the material is multiplied without making concessions in breeding studies.