Tip 1 diyabette diyet proteinlerinin ve yağlarının kan glukozu üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determining the effects of dietary proteins and fats on blood glucose in type 1 diabetes
Yazar: NEŞE KAYA
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA GÖKMEN ÖZEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Bölümü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diyet = Diet ; Diyet proteinleri = Diet proteins ; Diyet yağları = Dietary fats ; Kan glükozu = Blood glucose

Özet:
Kaya, N. Tip 1 Diyabette Diyet Proteinlerinin ve Yağlarının Kan Glukozu Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Programı Doktora Tezi, Ankara, 2014. Bu araştırma, çoklu doz insülin tedavisi alan tip 1 diyabetli bireylerde diyet proteinlerinin ve yağlarının kan glukozu üzerine etkilerinin belirlenmesi ve prandial insülin dozunun hesaplanmasında karbonhidrat sayımına ek olarak yağ-protein sayımının yapılmasının kan glukoz profili üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla, 16-18 yaşları arasında 30 tip 1 diyabetli birey ile yürütülmüştür. Tüm bireylere farklı günlerde standart öğün (SÖ-karbonhidrat/insülin oranına göre insülin dozu), yüksek proteinli test öğünü (YPÖ-karbonhidrat/insülin oranına göre insülin dozu), yüksek proteinli-yüksek yağlı test öğünü (YPYÖ-a- karbonhidrat/insülin oranına göre insülin dozu) ve yüksek proteinli-yüksek yağlı test öğünü (YPYÖ-b- karbonhidrat/insülin oranına ve yağ-protein oranına göre insülin dozu) olmak üzere toplam 4 farklı kahvaltı öğünü verilmiştir. Öğün tüketiminin 0., 30., 60., 90., 120., 150., 180., 210. ve 240. dakikalarında kapiller kan örneği alınarak öğünlerin kan glukoz profilindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada, 0-90.dk. arasında kan glukoz düzeylerinin SÖ veya test öğünleri tüketimi ile değişmediği (p>0.05), 120-240.dk. arasındaki ölçümlerde YPYÖ-a sonrası ölçülen kan glukoz düzeylerinin YPYÖ-b sonrası ölçülen değerlere göre daha fazla olduğu bulunmuştur (p<0.05). Öğünlerin postprandial glukoz yanıtına etkileri incelendiğinde, erken (0-120 dk) yanıtta, öğünler arasında arasında fark olmadığı bulunmuştur (p=0.405). Geç (120-240 dk) yanıtta SÖ, YPÖ ve YPYÖ-a fark bulunmazken, YPYÖ-b sonrası yanıtın SÖ, YPÖ ve YPYÖ-a sonrası yanıta göre önemli derecede düşük olduğu bulunmuştur (p=0.032). Öğünlerin glisemik indeksleri incelendiğinde, 0-120 dk. rölatif glisemik indekste öğünler arasında fark bulunmazken, 120-240 dk. YPYÖ-a'nın rölatif glisemik indeksinin (118.92±44.62), SÖ (100.00±0.00) ve YPYÖ-b'ye (95.03±39.01) göre önemli derecede yüksek olduğu, ayrıca YPYÖ-b'nin rölatif glisemik indeksinin YPÖ'ye (109.77±37.42) göre düşük olduğu bulunmuştur (p=0.046). Benzer şekilde 0-240 dk.'da YPYÖ-a'nın rölatif glisemik indeksinin (110.47±25.95), SÖ (100.00±0.00) ve YPYÖ-b'ye (94.98±24.38) göre önemli derecede yüksek olduğu bulunmuştur (p=0.046). Yağ-protein sayımı yapılmasının, geç dönemde, karbonhidrat sayımına göre glukoz yanıtında önemli düzeyde azalmaya yol açtığı görülmüştür (p=0.032). Bu çalışmada çoklu doz insülin tedavisi alan tip 1 diyabetlilerin öğün öncesi insülin dozunun yağ ve proteinler de dikkate alınarak öğünün bileşimine özgü olarak ayarlanmasının öğün sonrası glisemik profilde olumlu sonuçlar verdiği belirlenmiştir. 	
Anahtar Kelimeler: Tip 1 diyabet, diyet proteinleri ve yağları, yağ-protein sayımı, glukoz yanıtı. 
Bu tez, Klinik Enteral Parenteral Nutrisyon Derneği (KEPAN) tarafından desteklenmiştir.

Abstract:
Kaya, N. Determining the Effects of Dietary Proteins and Fats on Blood Glucose in Type 1 Diabetes. Hacettepe University, Institute of Health Sciences, Department of Nutrition and Dietetics Doctoral Dissertation, Ankara, 2014. The present study was conducted to determine the effects of dietary proteins and fats on blood glucose and the effects of fat-protein counting in addition to carbohydrate counting for calculating prandial insulin dosage on blood glucose profile in subjects with type 1 diabetes who are under multiple dose insulin treatment with 30 subjects with type 1 diabetes aged 16-18 years. All subjects were given 4 different breakfast meals being standardized meal (SM-insulin dose based on carbohydrate/insulin ratio), test meal with high protein (MHP-insulin dose based on carbohydrate/insulin ratio), test meal with high protein-high fat (MHPF-a-insulin dose based on carbohydrate/insulin ratio) and test meal with high protein-high fat (MHPF-b-insulin dose based on carbohydrate/insulin ratio and fat/protein ratio) on different days. On the 0., 30., 60., 90., 120., 150., 180., 210. and 240. minutes of meals consumption, capillary blood sample was taken and the effect of meals on blood glucose profile was examined. It was found that blood glucose levels of 0-90. minutes did not change after SM and test meals consumption (p>0.05), blood glucose levels were higher after MHPF-b consumption compared to MHPF-a consumption in measurements during 120-240. minutes (p<0.05). The effects of meals on postprandial glucose response showed that there was not a difference between meals in early (0-120. minutes) response (p=0.405). There was not a difference between SM, MHP and MHPF-a in late (120-240. minutes) response while response after MHPF-b was significantly lower than response after SM, MHP and MHPF-a consumption (p=0.032). Glycaemic index of meals showed that there was not a difference in relative glycaemic index on 0-120. minutes between meals while relative glycaemic index of MHPF-a on 120-240. minutes (118.92±44.62) was significantly higher than of SM (100.00±0.00) and MHPF-b (95.03±39.01) and relative glycaemic index of MHPF-b was lower than MHP (109.77±37.42) (p=0.046). Similarly, relative glycaemic index of MHPF-a (110.47±25.95) on 0-240. minutes was found to be significantly higher than of SM (100.00±0.00) and MHPF-b (94.98±24.38) (p=0.046). It was observed that fat-protein counting caused a significant decrease in late glucose response compared to carbohydrate counting (p=0.032). It was concluded in the present study that arranging pre-meal insulin dosage considering fats and proteins and specific to meal composition has given positive results in post-meal glycaemic profile in subjects with Type 1 Diabetes who are under multiple dose insulin treatment.
Key Words: Type 1 Diabetes, dietary proteins and fats, fat-protein counting, glucose response.

Supported by Klinik Enteral Parenteral Nutrisyon Derneği (KEPAN).