İslam hukuk düşüncesinde farazî fıkıh
Hypothetical fiqh in islamic law thought
Yazar: HALİL KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN PALA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Kelam = Islamic theology ; Mezhepler = Sects ; Usulü`l-fıkh = Usul al-figh ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu tezin amacı İslâm hukuk biliminin gelişiminde kilit role sahip farazî fıkhın teorik boyutunu ortaya koyarak tarihsel süreçteki kullanımını dört mezhep özelinde mukayeseli bir yöntemle tespit etmektir. Bu meyanda, teorik çerçevenin ele alındığı birinci bölümde farazî fıkhın kavramsal analizi yapılarak bazı fıkıh kavramlarıyla ilişkisi ele alınmış, farazî metodun kelâm ilminde ve fıkıh usûlünde kullanımı incelenmiş ve fukahânın farazî fıkha yaklaşımları ele alınarak farazî fıkha yönelik eleştiriler değerlendirilmiştir. İkinci bölümde fıkhın gelişim evrelerinde farazî fıkhın kullanımı irdelenerek, farazî fıkhı temsil kabiliyeti yüksek meseleler üçüncü bölümde ele alınmıştır.
Tezimizde vardığımız sonuca göre fürû-u fıkhın teorik yönünü ifade eden farazî fıkıh, yalnızca gelecekte vuku bulması öngörüsüne dayanılarak oluşturulmuş varsayımsal meseleleri ihtiva eden bir ameliye değildir. Farazî fıkıh yöntemiyle oluşturulmuş meseleler asırlar boyunca İslâm toplumunun hukuk ihtiyacını karşılamasının yanında fıkhın bir ilim olarak gelişiminin sacayaklarından biri olmuştur. Farazî meseleler fıkıh konularının kuramsal zeminde değerlendirilmesine olanak sağlamış, fıkıh eğitiminde metot olarak kullanılmış ve İslâm hukukuna dinamizm kazandırmıştır. Bu meseleleri ihtiva eden eserler; sanayi, teknoloji ve tıp gibi alanlarda çok önemli gelişmelerin yaşandığı günümüzde karşılaşılan hukukî hadiselerin çözümünde İslâm hukukçularının başvurduğu temel kaynaklardan biridir.
Anahtar kelimeler: Farazî fıkıh, İslam Hukuku, Mezhep, Farazî mesele, Varsayım

Abstract:
The aim of this thesis is to reveal the theoretical dimension of the hypothetical fiqh, which has a key role in the development of Islamic fıqh, and to determine its use in the historical process with a comparative method in the four sects. In this context, in the first chapter, which is on the theoretical framework, the conceptual analysis of hypothetical fiqh was conducted and its relationship with some fiqh concepts was discussed. Also the use of the hypothetical method was examined in the science of kalam and fiqh method, and the theoretical approaches of the fukaha were evaluated and the criticisms against the theoretical fıqh was scrutinized. In the second chapter, the use of imaginary fiqh in the growing stages of fiqh was examined. In the third chapter, some issues with high representation ability of hypothetical fiqh were discussed. 
According to the conclusion we reached in our thesis, the hypothetical fiqh, which expresses the theoretical aspect of the furu fıqh, is not only a process that involves hypothetical issues based solely on the prediction that will occur in the future. The issues created by the hypothetical method of fiqh have been indispensable for the development of fiqh as a science, as well as meeting the legal need of the Islamic community for centuries. The hypothetical issues enabled the evaluation of fiqh issues on theoretical grounds and were used as a method in fiqh education and brought dynamism to Islamic law. The works that contain these issues are one of the main sources that Islamic jurists refer to in solving the legal events encountered today, where very important developments are experienced in fields such as industry, technology and medicine.
Keywords: Hypothetical Fiqh, Islamic Law, Sect, Hypothetical Issues, Assumption