Türkçe eğitimi lisansüstü tezlerine yönelik bir araştırma: Tez jürileri
A turkish teaching graduate theses research: The members of the jury
Yazar: MUHAMMED İKBAL DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. İZZET ŞEREF
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Danışmanlar = Consultants ; Jüri = Jury ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Tezler = Theses ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye'de 1997-2020 yılları arasında Türkçe eğitimi alanında hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tezlerinin araştırma profilini ortaya koymak, çalışmaları özellikle danışman ve jüri üyeleri bağlamında değerlendirerek gelecekte bu bakış açısıyla yapılacak olan çalışmalara yol gösterici nitelikte bulgular elde etmek ve danışman ile jüri üyelerinin uzmanlık alanlarına göre veriler sunmaktır. Ayrıca Türkçe eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin bütüncül ve sistematik bir biçimde analiz edilmesi de amaçlanmıştır. Bu çerçevede araştırmaya konu olan lisansüstü tezler türü, hazırlandığı yıl ve üniversite, yapıldığı enstitü, hazırlandığı üniversitenin hangi kuşakta olduğu gibi betimsel özelliklerinin yanında tez danışman ve jüri üyelerinin bilim alanları, h-indeks ve atıf sayıları ile farklı yükseköğretim kurumlarından gelerek jürilere katılım sağlayan bilim insanlarının dağılımları incelenmiştir. Araştırma çerçevesinde incelenen lisansüstü tezler Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi verilerine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Ulaşılan tezlerden tam metin erişim izni bulunmayan 88 tez ile Türkçe eğitimi alanıyla direkt bağlantısı bulunmayan 87 tez araştırma kapsamı dışında tutulmuştur.  Araştırmanın örneklemini 866 yüksek lisans ve 169 doktora tezi oluşturmaktadır. Tezler nitel araştırma yaklaşımına uygun bir biçimde araştırmacı tarafından geliştirilen " Lisansüstü Tez, Danışman ve Jüri İnceleme Formu" kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde bulguların sistematik ve açık bir şekilde betimlenerek açıklanıp yorumlandığı betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Bulgular grafik, frekans ve yüzde tablolarıyla sunularak tartışılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre yüksek lisans tezlerinin tüm yıllarda doktora tezlerinden fazla olduğu, doktora tezlerinin oransal olarak artığı ve lisansüstü tezlerin bütünsel manada yükseliş eğiliminde olduğu belirlenmiştir. Tezlerin en çok Gazi, Atatürk, Çanakkale Onsekiz Mart, Dokuz Eylül ve Bolu Abant İzzet Baysal üniversitelerinde hazırlandığı görülmüştür. Yapılan tezlerde eğitim bilimleri enstitülerinin oranı %64.64 iken sosyal bilimlerin oranının %34.30 olduğu saptanmıştır. Araştırmada üniversiteler kuruluş yıllarına göre üç kuşağa ayrılmış ve tezlerin sırasıyla en fazla birinci, ikinci ve üçüncü kuşak üniversitelerde yapıldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Yüksek lisans tezlerine doktor öğretim üyesi/yardımcı doçent doktor, doktora tezlerine ise profesör doktor unvanına sahip akademisyenlerin daha fazla danışmanlık yaptığı belirlenmiştir. Bu durumun yüksek lisans ve doktora jürilerinde de benzer olduğu tespit edilmiştir. Tezlere danışmanlık yapan ve savunma jürilerinde bulunan akademisyenlerin bilim alanlarında ilk sırayı Türkçe eğitimi almasına karşın Türk dili, yeni Türk edebiyatı, klasik Türk edebiyatı, Türk halk bilimi, çağdaş Türk lehçeleri ve edebiyatları gibi filoloji temel alanının etkisinin yoğun olduğu görülmüştür. Danışmanlık ve jüri üyelik sayıları bakımından üst sıralarda olan bilim insanlarının h-indeks ve atıf sayısı gibi performans parametlerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Jüriler için farklı yükseköğretim kurumlarından davet edilen akademisyenler, yüksek lisans tezlerinde daha çok doktor öğretim üyesi/yardımcı doçent doktor unvanlarından tercih edilirken doktora tezlerinde doçent doktor unvanının sıklığı daha fazladır. Farklı yükseköğretim kurumlarına jüri üyeliği için giden bilim insanlarının en fazla Hacettepe Üniversitesinden olduğu bunu sırayla Gazi, Atatürk, İstanbul, Başkent ve Ege üniversitelerinin takip ettiği bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar göz önünde bulundurularak öneriler sunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Türkçe Eğitimi, Lisansüstü Tezler, Tez Danışmanı, Jüri

Abstract:
The aim of this research is to reveal the research profile of the master's and doctoral theses prepared in the field of Turkish education between 1997-2020 in Turkey, to obtain findings that will guide the studies to be carried out from this point of view in the future by evaluating the studies especially in the context of consultants and jury members and to present data according to the fields of expertise of its members. In addition, it is aimed to analyze the postgraduate theses in the field of Turkish education in a holistic and systematic manner. In this context, the type of graduate theses subject to the research, the year they were prepared and the university, the institute they were made in, the generation of the university they were prepared in, as well as the descriptive features of the thesis advisor and the jury members, the h-index and citation numbers, and the distributions of the scientists who came from different higher education institutions and participated in the juries have been examined. The graduate theses examined within the framework of the research were downloaded from the database of YÖK Publication and Documentation Department National Thesis Center with the keyword "Turkish education". Among the theses accessed, 88 theses without full text access permission and 87 theses that do not have a direct connection with the field of Turkish education were excluded from the scope of the research. The sample of the study consists of 866 master's and 169 doctoral dissertations. Theses were analyzed using the "Graduate Thesis, Supervisor and Jury Review Form" developed by the researcher in accordance with the qualitative research approach. Descriptive analysis technique, in which the findings are described, explained and interpreted systematically and clearly, was used in the analysis of the obtained data. The findings are presented in graphics, frequency and percentage tables and discussed. According to the findings obtained in the research, it was determined that master theses were more than doctoral theses in all years, doctoral theses increased proportionally, and graduate theses had an increasing trend in a holistic sense. It has been observed that most of the theses were prepared in Gazi, Atatürk, Çanakkale Onsekiz Mart, Dokuz Eylül and Bolu Abant İzzet Baysal universities. In the theses made, the rate of educational sciences institutes was 64.64%, while the rate of social sciences was 34.30%. In the study, universities were divided into three generations according to their foundation years, and it was found that the theses were made in the first, second and third generation universities, respectively. It was determined that academicians with the title of doctor lecturer or assistant professor for master theses and professor doctor for doctoral theses gave more consulting. It has been determined that this situation is similar in master's and doctoral juries. Although the academicians who advised theses and took part in defense juries received Turkish education in the first place in the fields of science, it was observed that the influence of philology main fields such as Turkish language, New Turkish literature, classical Turkish literature, Turkish folklore, contemporary Turkish dialects and literatures was intense. It was determined that the performance parameters such as h-index and number of citations of scientists who are at the top in terms of consultancy and jury membership numbers are high. Academicians invited from different higher education institutions for the juries are preferred over the titles of doctor, lecturer or assistant professor in their master's theses, while the title of associate professor is higher in doctoral dissertations. It was found that the scientists who went to different higher education institutions for jury membership were mostly from Hacettepe University, followed by Gazi, Atatürk, Istanbul, Başkent and Ege Universities, respectively. Considering the results obtained from the research, some suggestions were presented.

Keywords: Turkish Education, Graduate Theses, Thesis Advisor, Jury