Toplumsal eşitsizlik ve dijital okuryazarlık: Lise öğrencileri üzerine bir alan araştırması
Social inequality and digital literacy: A field research on high school students
Yazar: ELİF KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH TİRYAKİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sayısal bölünme = Digital divide ; Sayısallaştırma = Digitization ; Toplumsal eşitsizlik = Social inequality

Özet:
Toplumsal eşitsizlik, insanlık tarihi kadar eski bir konu olmakla birlikte toplumsal yapının temel özelliği olarak bütün toplumlarda görülmektedir. Toplumsal eşitsizlik olgusu, kaynaklar, sahiplik ve otorite başta olmak üzere statü ve rolleri belirleyen bir duruma işaret etmektedir. Eşitsizliğin önemli parçalarından biri de eğitim ve okuryazarlıktır. Sosyal tabakalaşmanın önemli ölçütlerinden olan okuryazarlık, bireyin hangi toplumsal grup ve sınıfın içerisinde yer alacağını belirleyen unsurlardandır.
Dijitalleşme, bilginin dijital formata yani ses, görüntü, simge ve sembollerin sayısala dönüştürülmesidir. Dijitalleşme bununla birlikte kendi okuryazarlık dönüşümünü de meydana getirmektedir. Dijital okuryazarlık olarak adlandırılan yeni okuryazarlık türü, etkileşim kaynaklı olarak bireyin dijital dünyada var olmasını sağlamaktadır. Dijitalleşme, mevcut yapıların üzerine inşa edildiği için toplumsal alanda birçok olumsuz olguyu da beraberinde taşımıştır. Bu olgulardan biri de eşitsizliğin dijital alanda devam etmesidir. Dijital bölünme, bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim, kullanım ve bunları analiz etme noktasında yaşanan eşitsizlikler olarak tanımlanır. Eşitsizliğin kökeninde demografik özelliklerin yanı sıra sosyo- ekonomik ve kültürel değişkenler yer almaktadır. 
Toplumsal eşitsizlik ve dijital okuryazarlık ilişkisini ortaya koyan bu çalışmada, dijital okuryazarlık olgusu sosyo- ekonomik değişkenler göz önünde bulundurularak dijital yerli olarak adlandırılan sekiz yüz lise öğrencisi üzerinden analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucuna göre; sosyo-demografik ve ekonomik özelliklerin teknolojik araç sahipliği ve kullanım amacı açısından farklılaşmalara neden olduğu, katılımcıların teknoloji kullanım amaçları ile dijital okuryazarlık alt boyutları arasında ilişki olduğu bulgulanmıştır. Aynı zamanda öğrencilerin okul türlerinin dijital okuryazarlık alt boyutları ile bağlantılı olduğu ve sosyo-ekonomik yapıların dijital okuryazarlık alt boyutlarında farklılaşmalar oluşturduğu gözlemlenmiştir. Diğer taraftan bireyin yer aldığı tabakanın dijital okuryazarlıkta önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Social inequality is an issue as old as humanity, yet it exists in every culture as the foundation of the social structure. The concept of inequality refers to a phenomenon that defines status and roles including resources, ownership and primarily the authority. Education and literacy are among the most important elements of inequality. Literacy, as one of the most important indicators of social stratification, is among the factors that define the social groups and classes the individuals belong to. 
Digitalization is the transformation of knowledge into a digital format, in other words it is the transformation of audio, images, signs, and symbols into digits. Digital literacy enables individuals to exist in the digital world through interaction. Since digitalization was built on existing structures, it came along with many negative phenomena in the social area. One of these is that inequality continues in the digital field. Digital divide refers to the inequalities in accessing, using and analysing information and communication technologies. Socio-economic and cultural variables along with demographic features underlies the inequality.             
The present study on the relationship between social inequality and digital literacy, analyses digital literacy taking socio-economic variables into consideration on digital native eight hundred high school students. The variations in technological device ownership and purpose of use by socio-demographic and economic features, and the relationships between the purposes of using technology and digital literacy were analysed using the collected data. It was found that students' types of schools had significant effect on the sub-dimensions of digital literacy and socio-economic structures caused in variations in the sub-dimensions of digital literacy. Additionally, the social class the individuals are in is significant digital literacy.