Aleksitiminin kronik hastalık öz yönetimi üzerine olası etkisi
Possible effect of alexithymia on chronic disease self-management
Yazar: BÜŞRA KARA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Aile hekimliği = Family practice ; Aleksitimi = Alexithymia ; Kendi kendine yönetim = Self management ; Kronik hastalık = Chronic disease

Özet:
Amaç: Aleksitiminin kronik hastalık öz yönetimi üzerinde olası etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel bir araştırmadır. Bir Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde 01.07.2022- 01.09.2022 tarihlerinde yürütülmüştür. Türkçe Toronto Aleksitimi Ölçeği (Türkçe TAÖ-20) ve Kronik Hastalık Öz Yönetim (KHÖY) Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS v.26 kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza toplam 324 katılımcı dahil edilmiştir. Bu katılımcılardan 220'si (%67.9) kadın, 104'ü (%32.1) ise erkeklerden oluşmaktadır. Kronik hastalıklar sıklığa göre sırasıyla; DM, HT, tiroid hastalıkları, kronik havayolu hastalıkları, kronik kalp hastalıkları (%58, %50, %26, %21, %19) şeklindedir. TAÖ-20 toplam puanı ile KHÖY ölçeği toplam puan ve alt boyut puanlarının arasındaki korelasyon analizi sonuçlarına göre orta seviyede istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde korelasyon vardır (p<0.05). 
Sonuç: Çalışmamızda aleksitimi düzeyi arttıkça kişinin kronik hastalığına yönelik öz yönetiminin azaldığı saptanmıştır. Aleksitimik bireyler sahip olduğu kronik hastalıkları yönetirken özellikle kendilerine bakan öz yönetim kısmında zorlanabilmektedirler. DM ve HT gibi yönetimi zor kronik hastalıklarda kişinin hastalığı üzerindeki kontrolünü de etkileyebilecek olan aleksitimi varlığı da göz önünde bulundurulmalıdır. Aleksitiminin kronik hastalıkların yönetimindeki etkisini ortaya koymak için çok merkezli ve daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, kronik hastalık, öz yönetim, aile hekimi.

Abstract:
Objective: It was aimed to evaluate the possible effect of alexithymia on chronic disease self-management.
Material and Method: It is a descriptive, cross-sectional study. It was carried out at a Family Health Center between 01.07.2022-01.09.2022. Turkish Toronto Alexithymia Scale and Chronic Disease Self-Management Scale were used. SPSS v.26 was used to evaluate the obtained data.
Results: A total of 324 participants were included in our study. Of these participants, 220 (67.9%) were women and 104 (32.1%) were men. Chronic diseases in order of frequency were DM, HT, thyroid diseases, chronic airway diseases, chronic heart diseases (58%, 50%, 26%, 21%, 19%). According to the results of the correlation analysis between the TAS-20 total score and the Chronic Disease Self-Management Scale total score and sub-dimension scores, there was a moderate statistically significant negative correlation (p<0.05).
Conclusion: In our study, it was determined that as the level of alexithymia increased, the self-management of the person for the chronic disease decreased. Alexithymic individuals may have difficulties in managing their chronic diseases, especially in the part of self-management that takes care of themselves. In chronic diseases that are difficult to manage such as DM and HT, the presence of alexithymia, which may affect the control of the individual's disease, should also be considered. Multicenter and more comprehensive studies are needed to reveal the effect of alexithymia in the management of chronic diseases.
Keywords: Alexithymia, chronic diseases, self-management, family physician