Türk İş Hukukunda sendika delegeliği
Union delegation in Turkish Business Law
Yazar: ALİ CANİP KELEŞ
Danışman: PROF. DR. A. NİZAMETTİN AKTAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Delege = Delegate ; Sendikalar = Unions ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Bütün demokratik kuruluşlarda olduğu gibi sendikalarda da genel kurul, sendikanın tüm üyelerinden oluşur. Ancak günümüzde üye sayılarının çokluğu nedeniyle genel kurulların bütün üyelerin katılımıyla toplanması imkânı kalmamıştır. Bu fiilî imkânsızlık karşısında genel kurulun üyelerin seçtiği delegelerle toplanması usûlü benimsenmiştir. Delege usûlü, 274 sayılı Sendikalar Kanununda 1970 yılında 1317 sayılı kanunla yapılan değişiklikle resmî metinlerde ilk defa yer almıştır. Delege usûlü ile ilgili düzenlemenin yetersizliği ve bu hususun sendika tüzüklerine bırakılmış olması, sendika tüzüklerinde sendika içi demokrasiyi baltalayan anti demokratik hükümlerin yer almasına imkân vermiştir. 274 sayılı kanun döneminde ortaya çıkan olumsuzluklar gözönüne alınarak 2821 Sayılı Sendikalar Kanunu hazırlanırken delege usûlü, ayrıntılı olarak düzenlenmiş ve genel kurulların oluşumunu düzenleyen maddenin gerekçesinde "sendika içi demokrasi amaçlanmıştır" denilerek bu husus somut bir şekilde ifade edilmiştir. 274 Sayılı Kanun döneminde sık görülen doğal delegelik yolu kapatılmış ve sendikal örgütlenmenin her kademesinde delegelerin mutlaka seçimle gelmeleri esası kabul olmuştur. Yine sendika tüzüklerinde delege seçilebilmeyi engelleyici hükümler konamaz, kuralına yer verilerek, bundan böyle tüzüklerde delege olabilmek için hiçbir şart konamayacak ve delege olabilme herkese açık olacaktır. 2821 Sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden hemen sonra yapılan değişiklikle sendika içi demokrasinin çıkış noktası sayılan sendika şube genel kurullarına delege seçimi yargı gözetimi dışına çıkarılmış ve bu husus, sendika tüzüklerindeki düzenlemelere bırakılmıştır. Zaman zaman eleştirilse de 274 Sayılı Kanun dönemindeki uygulamalar gözönüne alınırsa sendika içi demokrasinin yerleşmesini 2821 Sayılı Kanun büyük ölçüde gerçekleştirmiştir.

Abstract:
As It is in all democratic instituions, union comittees are established by gathering all members of a union. However, due to the increase in the mumber of union members, recently, it has almost become impossible to organize comittee meetings with all members. This existing impossibility has led to a principle of selecting delegation for comitte meetings. The principle of delegation, first took place in official text in 1970 with a change in act 274 done by article 1317. However, Inadequacy in arrangements of principle of delegation and having been left to union statues, has given opportunities for anti-democratic rules which democracy within the union. Considering the problems occured in the application of Act 274, Act 2821 has been arranged including all specifications of principle of delegation, and in the statament of reasons of this article "democracy within unions" has been objected. During the period of act 274 natural delegation system has been eliminated and the principle of electing delegates to all levels of union organization has been accepted. Also, the statemont no rule put in union statues that hinder being elected as a delegate has been accepted. Hence, there would be no condituons for being a delegate and delegation would be open to everyone. With the changes just after the Act 2821, delegate elections for union comittee branches have been taken aut from the control of judicial power and left to union statues. Even though it has been critized for time to time, taking into account of applications of Act 274- Act 2821 has managed to establish democracy within the unions.