Eleşkirt ovasında (Süzgeçli ve Dolutaş) arazi kullanım farklılıklarının toprak özelliklerine etkisi
The effect of land use differences on some soil properties in eleşki̇rt plain (Süzgeçli̇ and Dolutaş)
Yazar: HARUN GÖKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR ŞİMŞEK ; PROF. DR. KENAN BARİK
Iğdır Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Ağrı İli Eleşkirt İlçesinde arazi kullanımı/örtü türünün bazı toprak özellikleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla 6 farklı (ayçiçeği, şeker pancarı, doğal çayır, hububat, çok yıllık baklagil yem bitkileri ve silajlık mısır) bitki türünün bulunduğu arazilerden, toprağın 0-30 cm derinliğinden belli noktalardan alınan (homojen şekilde karıştırılmış)  30 adet toprak örneği analiz edilmiş ve analizlerin sonuçları değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre toprakların ortalama organik madde ve toplam azot içeriği sırasıyla %2,79 ve %0,139 olup en yüksek değerler çayır alanlarında sırasıyla %4,04 ve %0,20 ölçülmüştür. Ortalama elverişli fosfor içeriği 1,93 kg da-1, en yüksek alınabilir fosfor değerleri ayçiçeği ve şeker pancarı ekim alanlarında belirlenmiştir (2,41 kg da-1). En yüksek pH değeri (7,77), doğal çayır alanlarında ölçülmüştür. Ortalama elektriki iletkenlik değeri 131,56 ve ortalama kireç içeriği %4,50 olarak belirlenmiştir. En yüksek değişebilir Ca içeriği şeker pancarı alanlarında (13044 ppm), en yüksek potasyum içeriği (492 ppm), magnezyum içeriği (2769 ppm), sodyum içeriği (675 ppm) ayçiçeği ekim alanlarında belirlenmiştir. Agregat stabilitesi değerleri açısından en yüksek değerler doğal çayır alanları ve çok yıllık yem bitkilerinin ekili olduğu arazilerde en düşük değerler ise ayçiçeği ve şeker pancarı ekili arazilerde ölçülmüştür.  Ortalama kil, silt ve kum yüzdeleri ise sırasıyla 38,06; 24,51; 37,41 olarak ölçülmüştür. Toprakların büyük çoğunluğunun killi ve killi tın sınıfında olduğu belirlenmiştir. Toprak organik madde içeriği, toplam azot içeriği, elverişli fosfor içeriği, pH, değişebilir Ca ve Mg, agregat stabilitesi değerleri, kil yüzdeleri değerleri arazi kullanımına bağlı olarak önemli (p<0,05) ölçüde farklılık göstermiştir. İncelenen diğer özelliklerle arazi kullanımı/örtü tipi arasında istatiksel olarak önemli bir ilişki bulunamamıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of land use/cover type on some soil characteristics in Eleskirt District of Ağrı Province. taken from certain points from the depth of the soil 0-30 cm (homogeneously mixed).The samples were analyzed and the results of the analyzes were evaluated. According to the results, the average organic matter and total nitrogen content of the soils was 2,79 % and 0,139 % respectively, and the highest values were measured in meadow areas (4,04 % and 0,20 %). The average available phosphorus content was 1,93 kg da-1, the highest available phosphorus values were determined in the cultivation areas of sunflower and sugar beet (2,41 kg da-1). The highest pH value (7, 77) was measured in natural meadow areas. It was determined that the average electrical conductivity value was 131, 56 and the average lime content was 4,50 %. The highest changeable Ca content was determined in sugar beet areas (13044 ppm), the highest potassium content (492 ppm), magnesium content (2769ppm), sodium content (675 ppm) in sunflower planting areas. The highest values in terms of aggregate stability were measured in the natural meadow areas and the lands where perennial forage crops were cultivated, and the lowest values were measured in the cultivated lands of sunflower and sugar beet. Mean clay, silt and sand percentages were measured as 38, 06; 24, 51; 37, 41 respectively. It is determined that most of the sampled soils are in clayey and clayey loam class. Soil organic matter content, soil nitrogen content, available phosphorus content, pH, exchangeable Ca and Mg, aggregate stability values, clay percentages differ significantly (p<0,05) depending on land use/cover type. No statistically significant relationship was found between the other features examined and land use/cover type.