Sosyal medyanın kamusal alan olma işlevinin toplumsal cinsiyet temsilindeki rolü
The role of social media's public space in gender representation
Yazar: SEDA KANDEMİR
Danışman: PROF. DR. SEÇKİN ÖZMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Gündelik yaşam pratiklerinin bir parçası olan sosyal medya, teknolojinin de gelişimine 
paralel olarak, giderek daha da önem kazanmaktadır. Toplumsal hayatın dönüşümünde 
tüm diğer paradigmalar kadar etkilidir. Özellikle artık hemen herkesin en az bir sosyal 
medya uygulamasını aktif olarak kullandığı düşünüldüğünde, sosyal medyanın 
etkisinin büyüklüğü de daha anlaşılır olmaktadır. 
Teknolojinin sağladığı mobilizasyon, kamusal alanın da mobilleşmesini sağlamıştır. 
Sosyal medyanın yeni bir kamusal alan oluşturduğu fikrinden hareketle bu yeni 
kamusal alanın görece daha özgür, herkesin katılımına açık, demokratik, eşitlikçi 
olduğunu söyleyebilmek mümkün olduğu kadar tartışmaya da açıktır. Toplumsal 
cinsiyet perspektifinden bakıldığında da eşitsizliklerin sosyal medya aracılığıyla nasıl 
yeniden üretildiğini ortaya koymak önemlidir.
Araştırma nitel bir araştırmadır. Çalışmada yarı yapılandırılmış derinlemesine 
görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırma boyunca ele alınan temel başlıklar sosyal 
medyada toplumsal cinsiyet ve kamusal alan temsiliyeti bağlamında çift yönlü olarak 
tasarlanmıştır. Bu yaklaşım bağlamında saha çalışması olarak tasarlanan araştırmada; 
sosyal medyanın toplumsal cinsiyeti yeniden üreten paradigmaları ile eşitlikçi bir 
kamusal alan idealinin sosyal medyayla mümkün olup olmadığını değerlendirmek ve
sosyal medyanın yarattığı varsayılan direniş imkanının kullanıcı nezdinde nasıl 
algılandığını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. 
Bu çalışmada toplumsal cinsiyet kavramsallaştırması sosyal medya kullanım pratikleri 
ile ilişkisi açısından değerlendirilmiştir. Araştırma boyunca, sosyal medyanın kadın ve 
erkekler tarafından nasıl kullanıldığı,
kadın ve erkeklerin sosyal medya kamusal alanında nasıl yer aldığı; sosyal medyanın 
toplumsal cinsiyeti yeniden üretmedeki rolü; bu rolü dönüştürmede bir direniş olanağı 
tanıyıp tanımadığı gibi sorulara yanıt aranmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada, sosyal 
medyanın toplumsal cinsiyet eşitliği hususunda yarattığı olanakları ve eşitsizliği 
besleyen dezavantajları ile sınırlılıkları eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir.

Abstract:
Social media, which is a part of daily life practices, is gaining more and more 
importance in parallel with the development of technology. It is as effective as any 
other paradigm in the transformation of social life. Especially when it is considered 
that almost everyone actively uses at least one social media application, the size of the 
effect of social media becomes more understandable.
The mobilization provided by technology has also enabled the mobilization of the 
public sphere. Based on the idea that social media creates a new public space, it is open 
to discussion as much as possible to say that this new public space is relatively free, 
open to everyone's participation, democratic and egalitarian. From a gender 
perspective, it is important to reveal how inequalities are reproduced through social 
media.
The research is a qualitative research. In the study, semi-structured in-depth interview 
technique was used. The main topics covered throughout the research were designed 
in a bidirectional manner in the context of gender and public space representation in 
social media. In the context of this approach, the research designed as a field study; to 
discuss the censorship mechanisms of social media that reproduce gender, the 
imposition of beauty by the use of filters, how social media changes daily life 
experiences and the transformation it creates in the social sphere, and to identify the 
main factors that cause this; It is aimed to evaluate whether the ideal of an egalitarian 
public space is possible with social media, and to reveal how the supposed resistance 
opportunity created by social media is evaluated by the user.
In this study, the conceptualization of gender was handled as a performance and 
evaluated in terms of its relationship with social media usage practices. Throughout 
the research, how social media is used by men and women, how social media is 
integrated into the daily life of users; how women and men take part in the social media 
public sphere; how to transform the traditional public sphere and also how individual 
lives are transformed through social media; how social media plays a role in gender 
performance; It has been tried to find answers to questions such as whether it 
reproduces existing gender relations and whether it allows a resistance in transforming 
these relations. In this research, the opportunities created by social media in terms of 
gender equality and the disadvantages and limitations that feed inequality have been 
critically evaluated.