Nazal polipozis nedeniyle fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi uygulanan hastalarda polip dokusunda nitrozatif stresin değerlendirilmesi
Evaluation of nitrosative stress in polyp tissue in patients undergoing functional endoscopic sinus surgery due to nasal polyposis
Yazar: MUHAMMET FARUK ACIPINAR
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT BOZKUŞ
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
AMAÇ: Nazal polipozis erişkin nüfusun yaklaşık %10 'unda görülen solunum yollarını etkileyerek yaşam kalitesini belirgin düşüren tekrarlayıcı bir hastalıktır. Steroid kullanımı ve cerrahi yaklaşım gibi çeşitli tedavi sistemleri mevcuttur. Fakat bütüm bu tedavilere rağmen tekrarlama ihtimali yüksektir. Nazal polipler iyi huylu kitlelerdir. Genelde bilateral görülürler. Tanı yaşı 40-60 arasında değişmektedir. Yaygın olarak etmoid sinüslerden kaynaklanırlar. Burun tıkanıklığı, koku bozukluğu, baş ve yüz ağrısı, mukopürülan akıntı gibi semptomlarla ortaya çıkarlar. Endoskopik muayene ve paranazal bt ile tanınır.
Nazal polip etyolojisi yeterince aydınlatılamamıştır. Nitrozatif stres birçok çalışmada iskemik kalp hastalığı, kronik ilerleyici akciğer hastalığı gibi birçok kronik durumda etkili olan peroksinitrit, nitrik oksit gibi bir dizi reaktif nitrojen türü molekül ortaya çıkması durumudur. Bu moleküller matriks metalloproteinazlarını etkileyerek stresli bir mikro ortam oluşturur. Bu durum hücre dışı matriksi bozarak inflamasyona yol açan mediyatörlerin aşırı birikmesine yol açar. NO organizma için yararlı fizyolojik etkilerinin olmasına rağmen fazla üretildiğinde organizma için sitotoksik olaylara sebep olan reaktif nitrojen türevlerinin (RNS) birikimiyle nitrozatif stres (NS) meydana getirir.
Bu çalışmadaki temel amacımız nazal polip ile NS belirteçleri olarak tanımlanan eNOS, iNOS,5-NT düzeyleri arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır.
GEREÇ ve YÖNTEMLER: Bu çalışmamızda polikliniğimize başvurup endoskopik sinüs cerrahisi kararı alınan 30 hastanın polip dokusu ve alt konka mukozası yine sadece konka ve septum müdahalesi yapılan nazal polip hastası olmayan 30 hastanın da alt konka mukozası örnekleri alınıp bu örnekler de kontrol grubu olarak planlanacak ve nitrozatif stres son ürünleri değerlendirilecektir. Hasta grubundaki tüm hastalara detaylı anamnez ve fizik muayeneyi takiben rutin olarak biyokimya, tam kan, endoskopik değerlendirme yapıldı ve sonuçları kayıt altına alındı. Hastaların polip dokusu(grup 1), hastaların alt konka mukozası(grup 2) ve polip hastası olmayan sadece alt
XI
konka cerrahisi yapılmış kişilerin alt konka mukozası kontrol grubu olarak (grup 3) değerlendirildi. Tüm bu parçalar -80 derecede saklandı. Çalışma ve kontrol grubu hastaları tamamlandıktan sonra, saklanan parçalar Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya merkezi laboratuvarında çalışıldı. Nitrozatif stres belirteçleri olarak eNOS, iNOS,3-NT düzeyleri dokularda spektrofotometrik olarak ölçüldü.
Çalışmada elde edilen sonuçlar değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS 27 adlı program kullanıldı. Çalışma verileri incelenirken, nicel değişkenler ortalama, standart sapma, medyan, min ve max değerleri ile nitel değişkenler ise frekans ve yüzde gibi tanımlayıcı istatistiksel metodlar ile gösterildi. Verilerin normal dağılıma uygunluk ve korelasyonun değerlendirilmesinde Shapiro Wilks test ve Box Plot grafiklerden faydalanıldı. Normal dağılım göstermeyen değişkenlerin iki gruba göre değerlendirmelerinde Mann Whitney-U test, üç grup ve üzeri karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi ve farklılık ortaya çıkaran grubun tespit edilmesinde Dunn test kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında Ki-Kare test ile yapıldı. Sonuçlar % 95'lik güven aralığında, anlamlılık p <0.05 olarak değerlendirildi.
BULGULAR: Çalışmamızda hasta grubumuzda 30 ve kontrol grubumuzda 28 kişi mevcuttu.2 kişi materyal yetersizliği sebebi ile çalışma dışı bırakıldı. Hasta grubumuzun 19 erkek 11 kadından oluşmaktaydı. Kontrol grubumuz 15 erkek 13 kadındı. Grupların cinsiyetleri arasında istatistiksel düzeyde anlamlı bir fark saptanmadı.(p=0,451).Hasta grubunun ortalama yaşı 34(18-59) kontrol grubunun ortalama yaşı 25(18-45) olarak değerlendirildi. Hasta grubundaki olguların yaş ortalaması kontrol grubuna nazaran istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti.(p:0,004 p<0,05).
Gruplar ile olguların sonuç eNOS (IU/Ml) seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı olarak farklılık saptanmıştır (p=0,001; p<0,01). Bu farklılığın sebebini belirlemek amacıyla yapılan ikili değerlendirmeler sonucunda; polip dokusu alınan hasta grubundaki olguların sonuç eNOS (IU/Ml) değerleri; alt konka mukozası alınan ve kontrol grubundakilerden daha fazladır ( p=0,001; p<0,01).
Yine aynı şekilde gruplar ile olguların sonuç 3-NT (NG/ML) seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,001; p<0,01). Farklılığın kaynağını bulmak amacıyla yapılan ikili karşılaştırmalar neticesinde; polip dokusu alınan hasta grubundaki olguların sonuç 3-NT (NG/ML) değerleri; alt konka mukozası alınanlardan ve kontrol grubundakilerden daha fazladır ( p<0,01).Gruplar ile olguların sonuç iNOS2 (PG/ML) düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05).
XII
SONUÇ: Nitrozatif stres özellikle nitrojen bazlı serbest radikallerin ileri derecede üretilmesi ile ortaya çıkan bir durumdur. İnflamasyon, radyoaktivite gibi bir dizi durumda nitrozatif stres yolağı enzimleri ve son ürünlerinde artış gözlenebilir. Çalışmamızda hasta grubunda eNOS ve 3-NT seviyelerinde yükselme istastiksel olarak anlamlı şekilde gözlenmiştir. iNOS seviyelerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.
Çalışmamız nazal polip dokusunda nitrozatif stres parametrelerinin yükseldiğini göstermektedir. Bu sebeple nitrozatif stres nazal polipozis etyolojisinde önemli bir etken olabilir. Daha etkin bir tedavi ve nükslerin azaltılması konusunda yapılacak çalışmalara öncülük edebilir. Nitrozatif stres parametrelerine yönelik çalışmaların daha geniş serilerde tedavi modalitelerine katkı sağlayacak sonuçlar ortaya koyacağını düşünüyoruz.
Anahtar Kelimeler: Nazal polip, nitrozatif stres, serbest radikal, inflamasyon, NO, iNOS, eNOS

Abstract:
INTRODUCTION: Nasal polyposis is a recurring condition affecting approximately 10% of the adult population, significantly impacting respiratory health and quality of life. Despite various treatment options such as steroid use and surgical approaches, recurrence rates remain high. Nasal polyps, typically benign growths, commonly originate from the ethmoid sinuses and present with symptoms such as nasal congestion, loss of smell, facial pain, and mucopurulent discharge. Diagnosis is typically made through endoscopic examination and paranasal CT scans.
The etiology of nasal polyps remains insufficiently understood. Nitrosative stress, characterized by the emergence of a range of reactive nitrogen species molecules such as peroxynitrite and nitric oxide, has been implicated in numerous chronic conditions like ischemic heart disease and chronic progressive lung disease. These molecules affect matrix metalloproteinases, creating a stressful microenvironment that disrupts the extracellular matrix, leading to excessive accumulation of mediators causing inflammation. While nitric oxide (NO) has beneficial physiological effects, its overproduction leads to cytotoxic events in the body, contributing to nitrosative stress (NS).
The primary aim of this study is to investigate the relationship between nasal polyps and the levels of eNOS, iNOS, and 5-NT, defined as NS markers.
MATERIALS and METHODS: In this study, nasal polyp tissue samples from 30 patients undergoing endoscopic sinus surgery and nasal mucosa samples from 30 patients without nasal polyps who underwent only inferior turbinate and septum interventions will be collected. These samples will serve as the control group, and nitrosative stress end products will be evaluated. Following detailed medical history and physical examination, biochemical, complete blood count, and endoscopic evaluations were routinely performed and recorded. Tissue samples were stored at -80 degrees Celsius and analyzed in the Biochemistry Center laboratory at Harran University Faculty
XIV
of Medicine.
The collected data were analyzed using SPSS 27. Descriptive statistical methods such as mean, standard deviation, median, minimum, and maximum values were used for quantitative variables, while qualitative variables were presented using frequency and percentage. Normality and correlation were assessed using the Shapiro-Wilk test and Box Plot graphs. For variables not showing normal distribution, the Mann-Whitney U test was used for comparisons between two groups, the Kruskal-Wallis test for comparisons among three groups and above, and the Dunn test for identifying the group causing the difference. The comparison of qualitative data was performed using the Chi-square test. Results were evaluated with a 95% confidence interval, considering significance at p <0.05.
RESULTS: Our study included 30 patients in the patient group and 28 in the control group. Two individuals were excluded due to insufficient material. The patient group comprised 19 males and 11 females, while the control group had 15 males and 13 females, with no statistically significant difference in gender distribution (p=0.451). The mean age of the patient group was 34 (18-59), significantly higher than the control group's mean age of 25 (18-45) (p=0.004, p<0.05).
Statistically significant differences were observed between groups in terms of eNOS (IU/ml) levels (p=0.001, p<0.01). Specifically, eNOS levels in patients with nasal polyps were higher than those in the inferior turbinate mucosa and control groups (p=0.001, p<0.01). Similarly, significant differences were found in 3-NT (NG/ml) levels among groups (p=0.001, p<0.01), with higher levels in patients with nasal polyps compared to those in the inferior turbinate mucosa and control groups (p<0.01). No statistically significant difference was observed in iNOS2 (PG/ml) levels among groups (p>0.05).
CONCLUSION: Nitrosative stress, particularly associated with the excessive production of nitrogen-based free radicals, is a significant factor. Our study demonstrates elevated nitrosative stress parameters in nasal polyp tissue, suggesting its potential importance in the etiology of nasal polyposis and its role in more effective treatment and reducing recurrence. Further studies on nitrosative stress parameters in larger cohorts are expected to contribute to treatment modalities significantly.
Keywords: Nasal polyp, nitrosative stress, free radical, inflammation, NO, iNOS, eNOS