Trombositoz saptanan hastalarda etiyolojik analizlerde demir eksikliği ile kronik myeloproliferatif hastalıkların ayrımı kapsamında JAK2, CALR ve MPL mutasyonları ile laboratuvar ve muayene bulgularının karşılaştırılması, tedaviye yanıt ile ilişkilerinin araştırılması
The comparison of  JAK2, CALR and MPL mutations, laboratory and physical examination findings and treatment responses between iron deficiency and chronic myelopreliferative disorder patients diagnosed with trombocytosis
Yazar: FAİKA HAZAL TÜPER
Danışman: DOÇ. DR. ITIR ŞİRİNOĞLU DEMİRİZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Etyoloji = Etiology ; JAK 2 = JAK 2 ; Miyeloproliferatif hastalıklar = Myeloproliferative disorders ; Mutasyon = Mutation ; Trombositoz = Thrombocytosis

Özet:
AMAÇ: Trombositoz, oldukça sık rastlanan bir bulgu olup kronik inflamatuar hastalıklar, enfeksiyonlar ve demir eksikliği vb. durumlara sekonder gelişebileceği gibi hematolojik maligniteler ile kronik myeloproliferatif hastalıklarda primer trombositoz olarak da karşımıza çıkabilir. Bu çalışmada trombositoz saptanan hastalarda etiyolojik analizlerde demir eksikliği ile KMPH ayrımını yapmak, KMPH olgularında JAK2, CALR ve MPL mutasyonlarının varlığını ve dağılımını göstermek, demir eksikliği saptanan KMPH grubuyla izole KMPH grubu hastalarının tedavi öncesi ve sonrası trombosit seviyelerinin değerlendirilmesi ile tedavi yanıtlarını karşılaştırmak ve bu iki hasta grubunda tedavi ile dalak boyutlarındaki değişimin saptanmasını amaçladık.
GEREÇ ve YÖNTEM: Hastanemizin Hematoloji polikliniğine başvuran, trombositoz saptanıp KMPH tanısı alan toplam 229 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, KMPH tanısı, JAK2, CALR ve MPL mutasyon varlığı, tanı anındaki hemogram, demir parametreleri, biyokimya ve batın USG sonuçları ile kontrol hemogram ve batın USG sonuçları hastane veri tabanından alındı. Demir parametreleri doğrultusunda demir eksikliği (DE) saptanan hastalar KMPH+DE grubuna, saptanmayanlar ise KMPH grubuna dahil edildi. İstatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) programı kullanıldı. Veriler ortalama ± standart sapması şeklinde gösterildi ve anlamlılık düzeyi için p<0.05 alındı.
BULGULAR: Çalışma, %56,8'i kadın, %43,2'si erkek toplam 229 olguyla gerçekleştirildi. Çalışmaya katılan olguların yaşları 18 ile 95 arasında değişmekte olup, ortalama 56,93±16,27 yaş olarak saptandı. 229 hastanın  177'si ET, 37'si PV,  9'u PMF ve 6'sı KML tanısı aldı. 78 hastada demir eksikliği saptandı. KMPH grubunda 97 hastada (%64,2) JAK2, 10 hastada (%6,6) CALR ve 3 hastada (%2) MPL mutasyonu pozitif saptanırken KMPH+DE grubunda 60 hastada (%76,9) JAK2, 3 hastada (%3,8) CALR ve 1 hastada (%1,3) MPL mutasyonu pozitif saptandı. JAK2 mutasyonunun pozitiflik oranı KMPH+DE grubunda KMPH grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek saptandı. KMPH grubu olguların tanı anındaki PLT değeri, KMPH + DE grubu olgulara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptandı. Tedaviyle birlikte hastaların dalak boyutlarındaki küçülmenin KMPH+DE grubunda daha fazla olduğu görüldü. KMPH grubu olguların tanı anındaki  demir, TSİ ve ferritin değerleri KMPH + DE grubu olgulara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek; demir bağlama kapasitesi ise anlamlı düzeyde düşük saptandı.
SONUÇ: Demir eksikliğinin eşlik ettiği KMPH olgularında tanı anındaki trombosit sayısı ve JAK2 mutasyonu pozitiflik oranı daha yüksek saptanmaktadır. Uygulanan sitoredüktif tedaviyle birlikte bu gruptaki hastaların ortalama trombosit sayısındaki düşüş ve dalak boyutlarındaki küçülmenin KMPH grubuna göre daha fazla olduğu görülmektedir. 
Anahtar kelimeler: Trombositoz, kronik myeloproliferatif hastalıklar, demir eksikliği anemisi, JAK2, CALR, MPL mutasyonu

Abstract:
AIM: Thrombocytosis is a very common finding which can occur secondary to medical conditions such as chronic inflammatory diseases, infections and iron deficiency. It can also be found as primary thrombocytosis in hematological malignancies and chronic myeloproliferative disorders (CMPD). In this study, we aimed to investigate the presence of JAK2, CALR and MPL mutations to diagnose and differentiate between iron deficiency and CMPD, to compare the treatment responses of patients in CMPD and CMPD with iron deficiency groups by evaluating the platelet levels and splenic diameters before and after the treatment.
MATERIAL and METHODS: 229 patients who were found to have thrombocytosis and CMPD at our hospital's Hematology outpatient clinic are included in this study. The patients' age and gender information, diagnosis of CMPD, presence of JAK2, CALR and MPL mutations, results of complete blood count (CBC), serum iron parameters, biochemistry tests, splenic diameters in abdominal USG at the time of diagnosis and the results of control CBC and abdominal USG were obtained from hospital database. According to iron parameters, the patients with iron deficiency (ID) were included into CMPD+ID group, whereas the rest of the patients are included into CMPD group. Statistical analysis was performed with NCSS (Number Cruncher Statistical System) program. Data were presented as mean ± standard deviation and p <0.05 for significance level.
RESULTS: The study was conducted with 229 cases of whom 56,8% were female and 43,2% were male. The mean age of the participants was 56,93±16,27, ranging from 18 to 95. One hundred and seventy seven of 229 patients were diagnosed with Essential Thrombocytosis, 37 Policythemia Vera, 9 Primary Myelofibrosis and 6 Chronic Myeloid Leukemia. Iron deficiency was detected in 78 patients. In CMPD group, JAK2 mutation was positive in 97 patients (64,2%), CALR in 10 (6,6%) and MPL in 3 patients (%2). On the other hand, in CMPD+ID group, 60 patients (76,9%) were positive for JAK2 mutation, 3 patients (3,8%) for CALR, and 1 patient (1,3%) for MPL mutation. The positivity rate of JAK2 mutation in CMPD+ID group was statistically significantly higher than in the CMPD group. Platelet levels at the time of diagnosis of CMPD cases, were statistically significantly lower than those of CMPD+ID cases. With treatment, the amount of decrease in splenic diameter was higher in CMPD+ID group. At the time of diagnosis, iron levels, transferrin saturation index and ferritin were statistically significantly higher whereas iron binding capacity was found to be lower in CMPD cases. 
CONCLUSION: In CMPD cases accompanied by iron deficiency, the platelet count at the time of diagnosis and the positivity rate of JAK2 mutation are found to be higher. After cytoreductive treatment, the decrease in platelet levels and splenic diameters of patients in CMPD+ID group was higher compared to those of CMPD group. 
Key Words: Thrombocytosis, chronic myeloproliferative disorders, iron deficiency anemia, JAK2, CALR, MPL mutations