Hediye alan ve hediye veren bakış açılarıyla ürün kategorilerinde kutsallığın değişimi: Bir yaşam döngüsü analizi
Changing sacredness in product categories from gift giver and gift receiver perspectives: A life cycle analysis
Yazar: EDA ÇETİZ
Danışman: PROF. DR. SERKAN GÜNEŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Bu tez, hediye almanın ve vermenin subjektif doğasını, hediye türleri arasındaki değişen kutsallık algıları bağlamında ele almaktadır. Hediye alıcı ve verici bakış açılarını bir araya getirerek, belirli ürün kategorilerindeki kutsallık değişimini anlamaya yönelik bir yaşam döngüsü analizi sunmaktadır. Araştırma, sosyal ve kültürel dinamiklerin, bireylerin yaşam döngüsü sürecindeki farklı aşamalarda nasıl etkileşime girdiğini ve bu etkileşimlerin hediye alım ve verme davranışlarına nasıl yansıdığını araştırmaktadır. Araştırmanın odak noktası, hediyeleşme eyleminin sadece bireyler arasındaki bir etkileşimden öte, belirli ürün kategorileri ile ilişkilendirilmiş kutsal bir değer taşıma potansiyelini nasıl barındırdığını vurgulamaktadır. Her bir ürün, doğası gereği tüketicisi tarafından zaman içinde çeşitli şekillerde değer kazanmakta ve tüketilmektedir. Hediyeler de benzer şekilde, karmaşık bir biçimde bireylerin yaşamları boyunca çeşitli evrimlere uğrarken, ürün kategorileri üzerinden kullanıcıları ve alıcıları tarafından yüklenen kutsallık algıları da değişim göstermektedir. Bu kapsamda, tez, hediye almanın ve vermenin zaman içindeki evrimini, bireylerin yaşam döngüsü boyunca karşılaştıkları farklı sosyal, kültürel ve ekonomik faktörlerle birlikte değerlendirmektedir. Araştırma sonuçları, hediye edilen ürünlerin belirli kategorilerinin kullanıcıları ve satın alanları arasında cinsiyet, yaş, gelir ve eğitim durumu gibi demografik özelliklere bağlı olarak farklı yaşam döngüsü aşamalarında çeşitli kutsallık nitelikleriyle farklı şekillerde anlamlandırıldığını göstermektedir. Bu durum, kullanılmasa dahi saklanma eğilimi gösterilen hediye ürünlerinin hem doğası gereği diğer ürünlerden ayrıldığını hem de bireysel kutsal nitelikler taşıdığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
This thesis examines the subjective nature of gift giving and receiving in the context of varying perceptions of sacredness among different types of gifts. By bringing together the perspectives of gift recipients and givers, it presents a life cycle analysis aimed at understanding the changes in sacredness within specific product categories. The research investigates how social and cultural dynamics interact with individuals at different stages of the life cycle process and how these interactions manifest in gift-giving and receiving behaviors. The focal point of the study emphasizes how the act of gift exchange not only involves interpersonal interactions but also carries the potential for sacred value associated with specific product categories. Each product inherently gains value and is consumed in various ways over time by consumers. Similarly, gifts undergo complex evolutions in individuals' lives, and the perceptions of sacredness attributed by users and recipients vary across product categories. In this context, the thesis evaluates the evolution of gift giving and receiving over time, considering different social, cultural, and economic factors encountered by individuals throughout their life cycles. The research findings indicate that gift items in specific categories are interpreted differently in terms of sacred qualities at various life cycle stages, depending on demographic characteristics such as gender, age, income, and education level among users and buyers. This highlights that gift items, even when not in use, exhibit a tendency to be retained, emphasizing their inherent distinction from other products and their possession of individual sacred qualities.