Pamuk ekiminde ara ürün olarak yetiştirilen bazı buğdaygil ve baklagil karışımı hasıllara farklı seviyelerde melas ilavesinin silaj kalitesi üzerine etkisinin araştırılması
The effect of molasses addition on the silage quality of some cereals and legume mixture grown as intercrop in cotton cultivation
Yazar: AHMET ORUÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET AVCI
Harran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Baklagiller = Leguminosae ; Buğday = Wheat ; Hayvan besleme = Animal feeding ; Macar fiği = Hungarian vetch ; Melas = Molasses ; Pamuk = Cotton ; Silaj = Silage ; Yem bezelyesi = Forage pea ; İkinci ürün = Secondary crop

Özet:
Bu çalışma, pamuk ekiminde ara ürün olarak yetiştirilen baklagil ve buğdagil karışımı (Macar fiği (Vicia pannonica Crantz) + tritikale (X Triticosecale Wittm); yem bezelyesi (Pisum arvense L.) + arpa (Hordeum vulgare L.)) ve tritikale (X Triticosecale Wittm) bitkilerinden farklı dönemlerde (erken ve geç) ve farklı seviyelerde (%0,  %2 ve %4)  melas ilave edilerek hazırlanan silajların, besin değerlerini ve silaj kalitelerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Erken dönemde Macar fiği+tritikale ile yem bezelyesi+arpa bitkileri için çiçeklenme başlangıcında ve tritikale bitkisi için başaklanma başlangıcında, geç dönemde ise Macar fiği+tritikale; yem bezelyesi+arpa kapsüllenme döneminde, tritikale ise hamur olum döneminde hasat edilerek farklı seviyelerde (%0, %2, %4) melas katkısı ile 1,5 lt lik cam kavanozlarda 4'er tekerrür olarak silolanmıştır. Bu yem bitkilerine farklı dönemlerde (erken ve geç) ve farklı seviyelerde (%0, %2, %4) melas ilavesinin besin madde kompozisyonu, pH değeri, amonyak azotu (NH3-N/TN), laktik asit (LA), uçucu yağ asitleri ve invitro organik madde sindirilebilirliği (İVOMS), değerleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Yapılan çalışmada vejetasyon döneminin ilerlemesine bağlı olarak silajların pH ve asetik asit (AA) değerlerinin yükseldiği buna karşın NH3-N/TN, LA ve bütirik asit (BA) değerlerin düştüğü tespit edilmiştir (P<0.001).  Yapılan çalışmada melas ilave edilen grupların kontrol gruplarına göre fleig puanı (FP) ve LA değerleri yüksek, pH, NH3-N/TN ve BA değerlerini düşük tespit edilmiştir (P<0.001). Silajlara melas ilavesinin silaj kalitesini olumlu yönde etkilemiştir. En yüksek yeşil ot ve ham protein (HP) verimi (kg/da) erken dönemde (başaklanma başangıcı) hasat edilen tritikale yem bitkisinden elde edilirken, en yüksek kuru ot verimi (kg/da) geç dönem (hamur olum) tritikale bitkisinden elde edilmiştir. 
Bu çalışmada elde edilen tüm veriler değerlendirildiğinde, %2 ve %4 oranında melas ilave edilen erken ve geç dönem Macar fiği + tritikale hasılları, %0, %2 ve %4 melas ilave edilen erken dönem ile  %2 ve %4 oranlarında melas ilave edilen geç dönem yem bezelyesi + arpa hasılları %2 ve %4 melas ilave edilen erken dönem tritikale hasıllarından hazırlanan silajların genel olarak kaliteli silaj özelliklerini taşıdığı ve ruminant beslenmelerinde kaliteli kaba yem olarak kullanılabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
This study aimed to determine the nutritional value and the quality of silages prepared by using, legume and cereals mixture (Hungarian vetch (Vicia pannonica Crantz) + triticale (X Triticosecale Wittm);  field pea (Pisum arvense L.) + barley (Hordeum vulgare L.)) or triticale grass (X Triticosecale Wittm) grown as intercrop in cotton planting by ensiling in periods (early and late) and with molasses of different levels (0, 2, and 4 %WG). In early period Hungarian vetch + tritikale, field pea + barley forage crops were harvested at the beginning of flowering while and tritikale forage crop was cut at the beginning of spike. In the late period Hungarian vetch + tritikale, field pea + barley forage crops were harvested during the encapsulation period while tritikale forage crop was cut at dough stage.  The harvested crops were added with 0%, 2%, or 4 % of molasses  as fresh basis and ensiled in 1.5 L jars. The effect of different harvesting periods (early and late) and addition of diferent levels of molasses (0, 2, and 4 %WG) on nutrient composition, pH value, contetns of ammonia nitrogen, lactic acid as well as volatile fatty acids and in vitro organic matter digestibility (IVOMD) of the silages were investigated. In the study, it was determined that the pH and acetic acid values of the silages increased due to the progress of the vegetation period, while the ammonia nitrogen, lactic asid and butyric acid values decreased (P<0.001). In the study, the lactic asid values and Fleig scores of the molasses added groups were higher than the control groups, and the pH, ammonia nitrogen,  and butyric acid values were found to be lower (P<0.001). Addition of molasses to silages had a positive effect on silage quality. The highest green herbage and crude protein yields (kg/da) was obtained from the triticale forage crop at the early period (beginning of spike), while the highest dry herbage yield (kg/da) was obtained from triticale forage crop at the late period (at dough stage).
Considering all the data obtained in this study, silages of adequate quality can be prepared by using Hungarian vetch + triticale of early and late periods added with 2% and 4% molasses, field pea + barley of early period added with 0%(control), 2% and 4% molasses, field pea + barley of late period added with 2% and 4% molasses and triticale of early period added with 2% and 4% molasses. These silages can be used as quality roughage for ruminant feeding.