Kuveykırlar (Ortaya çıkışları ve prensipleri)
Quakers (The emergence and principles)
Yazar: MELEK ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SAMİ KILIÇ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Fox, George = Fox, George ; Hristiyanlık = Christianity ; Kuveykırlar = Quakers ; Protestanlık = Protestantism ; İngiltere = England

Özet:
İngiltere'nin Kıta Avrupası'nda kendine özgü yapısı bu coğrafyadaki reform hareketinin etkisinin diğer Avrupa devletlerine nazaran farklı bir seyirde ilerlemesine sebep olmuştur. Büyük dinler içerisinden doğan dini hareketler esasen bulundukları coğrafyanın dini yapısı yanında siyasi ve sosyal yapısının da bir ürünüdür. Bu bağlamda İngiltere'nin siyasi, ekonomik ve sosyal yapısı reform hareketinin burada daha rahat bir şekilde gelişimine ve bir takım dini dogmalardan uzaklaşarak insanın ruhsal anlamda Tanrı'yla kuracağı doğrudan bir ilişki ve bireysel deneyimin önemi yönündeki düşüncelerin etkisiyle yeni akımların doğmasına fırsat tanımıştır.
 Kuveykırlar adlı grubun kurucusu olan George Fox da dini eğitim alarak yetiştiği aile ortamının etkisinin yanı sıra ülkenin içinde bulunduğu dini ortamın etkisiyle yoğunlaştığı bir ruhsal sorgulama süreci sonunda bağlı olduğu dinin kendince en saf haline ulaşmış ve öğretisini sistemleştirerek tüm insanlığa yayma gayesiyle hareket etmiştir. Ölümüne kadar tüm hayatını Hıristiyanlık inancının en doğru şekli olduğuna inandığı Kuveykır öğretisini en iyi şekilde aktarmayı kendisine gaye edinmiştir. Bu uğurda gerek kendisi gerek kendisine inananlar pek çok sıkıntı yaşamış olmakla birlikte sarf etmiş oldukları gayretin sonucu olarak Kuveykırlar, özellikle İngiltere'de gösterdikleri mücadelenin sonucunda diğer dini grupların sahip olamadığı bir takım hakları elde edebilmişlerdir. Kuveykırların günümüzde İngiltere ve Amerika başta olmak üzere pek çok ülkede üyelerinin olduğu bilinmekle birlikte Kuveykırlar, teknolojik imkânları da kullanarak dünyanın her yerindeki üyelerine ulaşabilmektedirler.
Bu çalışma altı ana başlıktan oluşmaktadır. İlk başlık olan giriş kısmında, araştırmanın önemi, amacı, tezin sınırları ile kapsamı, kullanılan kaynaklar ve uygulanan metod aktarılmıştır. Ayrıca kısaca Kuveykırların ortaya çıkışına kadarki Hıristiyanlık tarihinden bahsedilmiştir. Birinci bölümü teşkil eden ikinci başlıkta Kuveykırların kurucusu George Fox'un hayatı ile tarihsel süreçte Kuveykırların nasıl ortaya çıktığı ve yayıldığı konusu işlenmiştir. İkinci bölümü oluşturan üçüncü başlıkta Kuveykırların inanç esasları ve öğretileri alt başlıklar hâlinde genişletilerek aktarılmıştır. Üçüncü bölümü oluşturan dördüncü başlıkta ise Kuveykırların sakramentlere yaklaşımı ile sahip olduğu ahlaki ilkeler açıklanmıştır. Ayrıca ahlaki yapıyla bağlantılı olarak kilise yapılanması ve toplumsal hayata bakış açıları incelenmiştir. Dördüncü bölümü oluşturan beşinci başlıkta ise Kuveykırların günlük hayatlarındaki uygulamaları, doğum, evlilik, ölüm ritüelleri, bayram ve kutlamaları ile günümüzdeki durumları hakkında bilgiler verilmiştir. Altıncı başlıkta sonuç kısmından oluşmaktadır. Sonuç kısmında, İngiltere'de doğup gelişen bu dini grup üzerinde bulunduğu coğrafyanın ve İngiliz halkının dünyaya bakış açısının etkisi ile günümüzdeki faaliyetleri değerlendirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Hıristiyanlık, Protestanlık, Kuveykırlar, George Fox, Dostlar Cemiyeti

Abstract:
The unique structure of England in Continental Europe caused the effect of the reform movement in this geography to progress in a different course compared to other European states. Religious movements arising from the great religions are essentially a product of the political and social structure of the geography they are in, as well as the religious structure. In this context, England's political, economic and social structure allowed the reform movement to develop more comfortably here, and the emergence of new movements with the influence of thoughts on the importance of a direct relationship with God and the importance of individual experience by moving away from some religious dogmas.
George Fox, the founder of the group called Quakers, found the purest form of the religion he was attached to after a spiritual inquiry process, in which he intensified with the influence of the family environment in which he was educated, as well as the influence of the religious environment in which the country was located, and acted with the aim of spreading his teaching to all humanity by systematizing it. Until his death, he aimed to convey the Quaker doctrine, which he believed to be the most correct form of Christian belief, in the best way. For this cause, both he and his believers have experienced many difficulties, but as a result of their efforts, the Quakers were able to obtain some rights that other religious groups did not have as a result of their struggle, especially in England. Although it is known that Quakers have members in many countries, especially in England and America, Quakers can reach their members all over the world by using technological opportunities.
This study consists of six main titles. In the first title, the introduction, the importance and purpose of the research, the limits and scope of the thesis, the sources used and the method applied are explained. In addition, the history of Christianity until the emergence of the Quakers is briefly mentioned. In the second title, which constitutes the first part, the life of George Fox, the founder of the Quakers, and how the Quakers emerged and spread in the historical process are discussed. In the third title, which constitutes the second part, the principles of belief and teachings of the Quakers are expanded and transferred as sub-titles. In the fourth chapter, which constitutes the third part, the moral principles of the Quakers with their approach to the sacraments are explained. In addition, the church structure and perspectives on social life were examined in connection with the moral structure. In the fifth chapter, which constitutes the fourth part, information about the practices of the Quakers in their daily lives, birth, marriage, death rituals, holidays and celebrations, daily practices and their current situation are given. The sixth title consists of the conclusion part. In the conclusion part, the current activities of this religious group, which was born and developed in England, are evaluated with the effect of the geography and the perspective of the British people to the world.
Keywords: Christianity, Protestantism, Quakers, George Fox, Society of Friends.