Hastaların sosyotropik-otonomik kişilik özellikleri ile hasta haklarını kullanma tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between patients 'sociotropic-autonomic personality and attitude of patient rights
Yazar: HANIM DURU YÜCE BAŞARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU KARABAĞ AYDIN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta hakları = Patient rights ; Hastalar = Patients ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Sosyotropik özellik = Sociotrophic personality ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Araştırma hastaların sosyotropik-otonomik kişilik özellikleri ile hasta haklarını kullanma tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Çalışma kesitsel olarak yapılmıştır. Çalışmanın uygulaması 20 Mayıs-5 Ağustos 2019 tarihleri arasında Kafkas Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Hastanesi'nde yatarak tedavi gören 353 gönüllü hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Bilgiler Formu, Sosyotropi-Otonomi Ölçeği ve Hasta Haklarını Kullanma Tutumu Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı özelliklerin sayı ve yüzdeleri alınmış, ölçek ve alt boyut toplam puan ortalamaları hesaplanmış, One Way ANOVA ile Pearson Korelasyon Katsayısı analizleri, Kruskal Wallis H ve Mann Whitney U testleri, ilişkiyi belirlemek için Lineer Regresyon analizi kullanılmıştır.Bulgular: Çalışmada hastaların %55'inin kadın ve yaş ortalamasının 42.69±14.46 olduğu saptanmıştır. Hasta Haklarını Kullanma Tutumu Ölçeğinin toplam puan ortalaması 116.75±18.99, Sosyotropi ölçeği toplam puan ortalaması 68.59±20.70 ve Otonomi ölçeği toplam puan ortalaması ise 71.09±21.77 olarak hesaplanmıştır. Eğitim durumu yüksek lisans ve doktora olanlarda, kamu çalışanlarında, yeterince ilgili anne-baba tutumuna sahip olanlarda Sosyotropi,  Otonomi ve Hasta Haklarını Kullanma Tutumu Ölçeği puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Hastaların Sosyotropi-Otonomi Ölçeği alt boyutları ile Hasta Haklarını Kullanma Tutumu Ölçeği ve alt boyutları puanları arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Yapılan regresyon analizinde ise hastaların hasta haklarını kullanma tutumunda sosyotropik kişilik özelliklerinin %11, otonomik kişilik özelliklerinin ise %14 oranında etkili olduğu belirlenmiştir.Sonuçlar: Çalışmada hastaların sosyotropik-otonomik kişilik özellikleri ile hasta haklarını kullanma tutumları arasında pozitif yönde zayıf düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Sosyotropik-Otonomik Kişilik, Hasta Hakları, Hasta Haklarını Kullanma Tutumu, Hasta.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the effect of patients' sociotropic-autonomic personality traits on their attitudes towards using their rights. Material and Method: This was a cross-sectional study conducted between 20 May and 5 August 2019. The study sample consisted of 353 volunteer patients of Kafkas University Health Research and Application Center Hospital. Data were collected using a Descriptive Information Form, the Sociotropy-Autonomy Scale, and the Scale of Attitudes towards Using Patients' Rights. Numbers and percentages were calculated. Scale total scores, and scale and subscale mean scores were calculated. Data were analyzed using the One Way ANOVA, Pearson Correlation Coefficient, Kruskal-Wallis H and Mann–Whitney U tests and Linear Regression Analysis. Results: The mean age was 42.69±14.46 years. Of participants, 55% were women. Participants had a total mean Scale of Attitudes towards Using Patients' Rights, Sociotropy scale, and Autonomy Scale score of 116.75±18.99, 68.59±20.70, and 71.09±21.77, respectively. Public employees with a bachelor's or PhD degree who had enough caring parental attitudes had higher Scale of Attitudes towards Using Patients' Rights, Sociotropy-Autonomy Scale, and Autonomy Scale scores (p<0.05). Participants' Sociotropy-Autonomy Scale subscale scores were positively correlated with their Scale of Attitudes towards Using Patients' Rights and subscale scores (p<0.05). The regression analysis showed that sociotropic personality traits (11%) and autonomic personality traits (14%) had an effect on participants' attitudes towards using their rights. Conclusion: There is a week and positive correlation between patients' sociotropic-autonomic personality traits and their attitudes towards using their rights.Keywords: Sociotropic-Autonomic Personality, Patient Rights, Attitudes towards Using Patient Rights, Patient