Trifolium pratense var. pratense'nin antioksidan kapasitesi ve fenolik bileşiminin belirlenmesi
Determination of antioxidant capacity and phenolic composition of Trifolium pratense var. pratense
Yazar: YAVUZ DUMAN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ SELİM ÇAKMAK
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji ve Moleküler Biyoloji  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Dünya genelinde artan hastalıklarla beraber bu hastalıkların tedavisi için yeni ve doğal
alternatiflerin arayışları devam etmektedir. Hastalıkların tedavisinde özellikle son
dönemlerde sentetik veya yarı sentetik ilaçların kullanımı artış göstermekle birlikte
yan etkileri göz ardı edilemeyecek düzeydedir. Bu durum yan etkisi olan ilaçlara
alternatif olabilecek bileşenlerin tespiti ve izolasyonu ile ilgili çalışmaları ön plana
çıkartmaktadır. Bitkisel biyoaktif bileşenler sentetik ilaçlara alternatif olma anlamında
önemli bir potansiyele sahiptir. Bitkiler bulundukları çevre ve yaşam koşullarına göre
geliştirmiş olabilecekleri farklı fitokimyasal profiller sayesinde ön plana
çıkmaktadırlar. Mevcut çalışmada ülkemizde oldukça yaygın bulunan bir bitki türü
olarak yüksek protein içeriği ile bazı yörelerde protein kaynağı şeklinde insan
beslenmesinde kullanılan Trifolium pratense var. pratense bitkisinin farklı özütlerinin
(etilasetat, metanol) biyolojik aktivitelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bazı
bölgelerde alternatif tıpta da kullanımları bulunan bitkinin antioksidan kapasitesinin
ve tıbbi potansiyelinin belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. Bu amaçla da
bitkinin toplam fenolik ve flavonoid içerikleri ve bazı yaygın metotlar kullanılarak
(DPPH, FRAP ve PBD) antioksidan aktiviteleri belirlenmiştir. Toplam antioksidan
kapasite dışındaki diğer tüm antioksidan analizlerinde metanol özütünün yüksek
aktivite gösterdiği, HPLC analizine göre ise bitki yapısında yüksek oranda Gallik asit
ve Rosmarinik asit bulunduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak yürütülen çalışma ile
Trifolium pratense var. pratense bitkisinin önemli bir biyoaktivite kaynağı olduğu,
antioksidan aktivitesi açısından önemli bir potansiyele sahip olduğu ortaya
çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Biyolojik Aktivite, Fitokimyasallar, Kimyasal Bileşim,
Trifolium Pratense Var Pratense

Abstract:
With the increasing number of diseases worldwide, the search for new and natural
alternatives for the treatment of these diseases continues. Although the use of synthetic
or semi-synthetic drugs has increased considerably in the treatment of diseases, their
side effects are at a level that cannot be ignored. This situation brings to the forefront
the studies on the identification and isolation of components that can be an alternative
to drugs with side effects. Plant bioactive components have an important potential as
an alternative to synthetic drugs. Plants come to the forefront thanks to the different
phytochemical profiles they may have developed according to their environment and
living conditions. In the present study, it was aimed to investigate the biological
activities of different extracts (ethyl acetate, methanol) of Trifolium pratense var.
pratense, which is a very common plant species in our country and used in human
nutrition as a protein source in some regions with its high protein content.
Determination of the antioxidant capacity of the plant, which is also used in alternative
medicine in some regions, is important in terms of determining its medicinal potential.
For this purpose, total phenolic and flavonoid contents and antioxidant activities of the
plant were determined using some common methods (DPPH, FRAP and PBD). In all
antioxidant analyses except total antioxidant capacity, methanol extract showed high
activity, and according to HPLC analysis, high levels of Gallic acid and Rosmarinic
acid were found in the plant structure. In conclusion, the study revealed that Trifolium
pratense var. pratense is an important source of bioactivity and has an important
potential in terms of antioxidant activity.

Keywords: Biological Activity, Phytochemicals, Chemical Composition, Trifolium
Pratense Var Pratense