Banka kredi açma sözleşmelerindeki muacceliyet şartları
Acceleration clauses in general loan agreements
Yazar: NEŞE ÖLEKLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH AYDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bankacılık = Banking ; Hukuk = Law
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Kredi açma sözleşmesi = Open a credit agreement ; Kredi borçları = Credit debts ; Kredi sözleşmesi = Credit agreement ; Muacceliyet = Acceleration ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Borçlar Kanunu = Turkish Code of Obligations ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; İcra ve İflas Kanunu = Execution and Bankruptcy Law

Özet:
Kredi açma sözleşmeleri, her bir münferit kredi işlemine uygulanacak hükümleri belirleyen çerçeve sözleşmelerdir. Bu sözleşmenin akdedilmesiyle doğrudan kredi kullanımı gerçekleşmemekte, kredi kullanımı münferit kredi sözleşmesi akdedildikten sonra gerçekleşmektedir. Münferit kredi sözleşmesinde müşterinin kullandığı krediyi ne kadar sürede, ne şekilde (tek seferde veya taksitli olarak) ve hangi faiz oranıyla ödeyeceği gibi hususlar kararlaştırılmaktadır. Böylelikle müşteri, münferit kredi sözleşmesinde belirtilen vadede krediyi iade etme borcu altına girmektedir. 

Kredi açma sözleşmelerinde müşterinin krediyi iade borcunun muaccel kılınacağına ve banka tarafından talep edilen sürede kredinin iadesinin talep edilebileceğine ilişkin hükümler yer almaktadır. Söz konusu hükümler bankaya mutlak bir serbesti tanıyan şekilde kaleme alınabileceği gibi uygulamada genellikle belirli durumlar sayılmak suretiyle bu durumların varlığı halinde söz konusu hakkın kullanılabileceği şeklinde kaleme alınmaktadır.  

Münferit kredi sözleşmesini akdederek kullandığı krediyi belirli bir vadede ödemeyi taahhüt eden müşterinin krediyi iade borcunun banka tarafından muaccel kılınması ve çok kısa bir sürede ödenmesinin talep edilmesinin müşteriyi zor durumda bırakacağı aşikardır. Bununla birlikte bankanın krediyi iade borcunun muaccel kılınmasında haklı menfaatleri bulunabilir. Bankanın krediyi haklı bir nedenle muaccel kılmasına rağmen müşterinin muaccel kılınan borcu ifa etmemesi durumunda borçlu temerrüde gerçekleşecek ve buna bağlı sonuçlar doğacaktır. Buna karşın bankanın haklı bir neden olmaksızın müşterinin krediyi iade borcunu muaccel kılması halinde müşteri koşulları bulunması kaydıyla maddi ve/veya manevi tazminat talebinde bulunabilir ve/veya kredi açma sözleşmesini feshedebilir.

Abstract:
General loan agreements are framework contracts and include provisions to be applied to individual loan transactions. Conclusion of general loan agreement does not automatically provide loan to customer. For loan utilisation, conclusion of individual loan agreement is required. Provisions such as term of the loan, payment method (payment in a lump or installments) and interest rate are embodied in the individual loan agreement. Thus, the customer undertakes to pay the loan to the bank within the term specified in the individual loan agreement. 

General loan agreements also stipulate provisions on acceleration of loan debt. Such provisions can be drafted as granting absolute discretion to the bank to accelerate the debt without any reason. However, in practice several situations are listed in the acceleration clauses and such clauses drafted in a way that the bank has right to accelerate the debt in such situations. 

With the conclusion of individual loan aggrement customer undertakes to pay the debt within a specified period. Therefore, use of acceleration right and demanding repayment of loan within a short period put customer in a tight position. Nonetheless, there might be some reasonable grounds for the bank to accelerate the debt. If the customer does not fullfil due debt despite of reasonable grounds, the customer shall fall in default and consequences of default shall arise. Nevertheless, in the event the bank accelerates the loan debt without any reasonable ground, the customer can demand material and/or moral damages and/or terminate the general loan agreement.