Yabancı dil olarak Türkçe dil bilgisi ders planı önerisi
Türkish as a foreign language grammar lesson plan proposal
Yazar: ASLIHAN ATAY
Danışman: DOÇ. DR. CELİLE EREN ÖKTEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders planları = Lesson plans ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil eğitimi = Language education ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education

Özet:
Yabancı dil olarak Türkçe dil bilgisi öğretiminin ortak bir öğretim programı doğrultusunda gerçekleştirilememesi alanın önemli problemlerinden biridir. Bu yüzden dil bilgisi öğretiminin etkili bir şekilde gerçekleştirilmesinde en büyük sorumluluk öğretmene aittir.Bu durum dil bilgisi derslerinin planlanması konusunda öğretmenlere yol gösterecek çalışmalara duyulan ihtiyacı arttırmaktadır. Bu araştırmada yabancı dil olarak Türkçe dil bilgisi derslerinin nasıl planlanabileceğine dair öğretmenlere öneriler sunmak amaçlanmıştır. Araştırma bütüncül çoklu durum çalışması deseninde kurgulanmıştır. Araştırmada görüşme ve doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırma süresince yabancı dil olarak Türkçe öğreten on üç öğretmenle Zoom uygulaması üzerinden, farklı zaman aralıklarında çevirim içi iki görüşme gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmeler sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğreten öğretmenlerin dil bilgisi derslerini planlamada ağırlıklı olarak ders kitaplarından yararlandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, İstanbul Yabancılar İçin Türkçe (2020), Yedi İklim Türkçe (2015), Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe (2019), İzmir Yabancılar İçin Türkçe (2015) ders kitapları dil bilgisi konu sıralamaları bakımından incelenmiştir. Maarif Vakfının hazırladığı Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı (2020) da bu incelemeye dahil edilmiştir. İnceleme sonunda ders kitapları ve öğretim programı arasında dil bilgisi konularının seviyelere göre sıralanışı ve konu miktarları arasında tutarlılık olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca kitaplarda dil bilgisi konularının farklı şekilde isimlendirildiği görülmüştür. Görüşmelerden elde edilen verilerden ise ders kitaplarının mekanik alıştırmalara sahip olma, dört temel dil becerisini geliştirmeme, hayatın içinden örneklere yer vermeme, ileri düzeyde dil kullanımına uygun olamama gibi eksiklikleri olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonunda öğretmenlere ders kitaplarının bu tür eksikliklerini göz önünde bulundurmaları tavsiye edilmiştir. Ayrıca, öğrencilerinin ihtiyaçlarını tespit etmeleri, öğrencilerin en çok zorlandığı dil bilgisi yapılarının öğretimine fazladan özen göstermeleri, dil bilgisi öğretim yöntemleri hakkında bilgi sahibi olmaları, alternatif ölçme ve değerlendirme araçları kullanmaları gibi tavsiyelerde bulunulmuştur.

Abstract:
The inability to teach Turkish as a foreign language in line with a common curriculum is one of the important problems of the field. Therefore, the greatest responsibility for  the effective implementation of grammar teaching belongs to the teacher. This situation in creases the need for studies that will guide teachers in planning grammar lessons. In this research, it is aimed to offer suggestions to teachers on how to plan Turkish grammar lessons as a foreign language. The research was designed in a holistic multiple case study pattern. Interview and document analysis techniques were used in the research. During there search, two online interviews were conducted with thirteen teachers who teach Turkish as a foreign language, at different time intervals, via the Zoom application. As a result of the interviews, it was concluded that the teachers who teach Turkish as a foreign language mainly use textbooks in planning their grammar lessons. For this reason, Istanbul Turkish for Foreigners (2020), Yedi İklim Turkish (2015), Yeni Hitit Turkish for Foreigners (2019), İzmir Turkish for Foreigners (2015) text boks were examined in terms of grammar subject order. TeachingTurkish as a Foreign Language, prepared by the Maarif Foundation (2020), has also been in cluded in this review. At the end of the examination, it was determined that there was no consistency between the order of the grammar subjects according to the level sand the amount of subjects between the text boks and the curriculum. In addition, it has been seen that grammar topics are named differently in thebooks. From the data obtained from the interviews, it was determined that the textbooks had deficiencies such as having mechanical exercises, not developing the four basic language skills, not including examples from life, and not being suitable for advanced languageuse. At the end of the research, teachers were advised to consider such shortcomings of the textbooks. In addition, recommendations were made such as identifying the needs of the students, paying extra attention to the teaching of the grammatical structures that students had the most difficulty with, having knowledge about grammar teaching methods, and using alternative assessment and evaluation tools.