Bazı atdişi hibrit mısır (Zea mays indentata L.) çeşitlerinin Tokat Kazova koşullarında performanslarının belirlenmesi
Determınation of performances of some hybrid dent corn (Zea mays indentata L.) cultivars in Tokat Kazova conditions
Yazar: ŞEYHMUS ÇAKAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ SAKİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Mısır = Maize ; Verim özellikleri = Yield properties ; Zea mays =

Özet:
Bu çalışma, Tokat Kazova koşullarına uygun, yüksek verimli ve hasatta tane nemi düşük, pazar değeri yüksek melez atdişi mısır çeşitlerinin belirlenmesi amacıyla yapılacaktır. Çalışmada, 15 adet tek melez atdişi mısır çeşidi (LG 30.597, LG 3607, Helen, KWS 6565, Korimbos, Diptic, PL 107.3099, AS 71, 31 G 98, 34 N 24, 31 Y 43, ADA 9516, ADA 351, ADA 334 ve SNH 8605) kullanılmıştır. Araştırma, Tokat-Kazova koşullarında 2014 yılında tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ekim, 5 m uzunluğundaki parsellere sıra arası 70 cm, sıra üzeri 20 cm olacak şekilde 29 Nisan 2014 tarihinde elle yapılmıştır. Her bir parsel dört sıradan oluşmuştur. Araştırmada bütün parsellere dekara 20 kg saf azot ve 10 kg P2O5 hesabıyla gübre verilmiştir. Fosforlu gübrenin tamamı ekimle birlikte, azotlu gübrenin ise yarısı ekimle, diğer yarısı bitkiler 40 - 50 cm ulaştığı zaman verilmiştir. Hasat, 17 Ekim 2014 tarihinde yapılmıştır. Elde edilen veriler deneme desenine uygun olarak varyans analizine tabii tutulmuş ve önemlilik gösteren ortalamalar arasındaki farklılıkları saptamak için Duncan testi uygulanmıştır. 
Araştırmada incelenen tüm özellikler bakımından çeşitler önemli derecede farklılık göstermiştir. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde; çeşitlerin tepe püskülü çıkarma süresi 60.7 – 72.3 gün, koçan püskülü çıkarma süresi 63.7 – 83.3 gün ve olgunlaşma süresi 123.3 – 135.7 gün, bitki boyları 170 – 232 cm, ilk koçan yükseklikleri 68.4 – 113.0 cm, bitki başına koçan sayıları 0.76 – 1.07 adet,  koçan uzunlukları 17.1 – 23.5 cm, koçanda tane sayısı 539 - 762 adet, tek koçan verimi 132.0  - 288.1 g, bin tane ağırlığı 330 - 436 g, hektolitre ağırlığı 70.1 - 77,8 kg arasında değişiklik göstermiştir. Çeşitlerin fizyolojik olumda tane nemleri 109 – 125 günler arasında, ilk ölçümde en düşük tane nemi PL 107.3099 çeşidinden sonra sırasıyla ADA 334, ADA 351, LG 30.597 ve Diptic çeşitlerinde belirlenmiştir. Çalışmada, KWS 6565 (135.0 gün), 34 N 24 (139.7 gün) ve LG 30.597 (140.3 gün) erken hasada gelen ve erken nemini kaybeden çeşitler olarak belirlenmiştir. Atdişi mısır çeşitlerinin dekara tane verimleri 831.7 – 1365 kg/da arasında değişmiş, dekara tane verimi en yüksek SNH 8605 çeşidinden en düşük tane verimi ise KWS 6565 elde edilmiştir. Araştırmada, 1100 kg'nun üzerinde verim veren çeşitler arasında 34 N 24 ve ADA 351 çeşitlerinin diğerlerinden yaklaşık 4 ile 10 gün daha erken olgunlaştığı ve ADA 351 çeşidinin tane nemini de çabuk kaybetme özelliğinde olduğu belirlenmiştir. Tokat'ta erkenci ve tane nemini de çabuk kaybetme özelliğinde olan çeşitlerin seçilmesi gerekmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine hybrid dent corn varieties of high yield and low grain moisture at harvest, high economic value suitable for Tokat Kazova conditions. In the research, fifteen single hybrid dent corn varieties (LG 30.597, LG 3607, Helen, KWS 6565, Korimbos, Diptic, PL 107.3099, AS 71, 31 G 98, 34 N 24, 31 Y 43, ADA 9516, ADA 351, ADA 334 and SNH 8605) were used. The experiment was conducted by the randomized complete block experimental design with three replications in Tokat Kazova conditions in the 2014 growing season. The seeds were sown by hand in 5 m long eight-row plots with 70 cm between rows, 20 cm within the rows on 29 April, 2014. Each plot has four rows. In the trial, 20 kg pure N and 10 kg P2O5 per decare was applied to each plot. All of the phosphorus fertilizer was applied at sowing while nitrogen fertilizer was splitted, half applied at planting and half when the plants were 40-50 cm. Harvest was performed at 17 October, 2014. The data collected from the trials were subjected to the analysis of variance in accordance with the experimental design, and the means with statistically significant differences were compared using the Duncan multiple range test.
In the research, differences among varieties were significant for all studied characteristics. According to results; tasseling periods of cultivars varied from  60.7 to 72.3 days, silking periods from  63.7 to 83.3 days, maturity periods from 123.3 to 135.7 days, plant height from 170 to 232 cm, first ear height from 68.4 to 113.0 cm, number of ear per plant from 0.76 to 1.07,  ear length from 17.1 to 23.5 cm, number of kernels per ear from 539 to 762, single ear weight from 132.0 to 288.1 g, 1000 kernel weight from 330 to 436 g, test weight from 70.1 to 77.8 kg. Grain moistures of cultivars in the physiological maturity were determined between 109 and 125 days, the lowest grain moisture was obtained from PL 107.3099 cultivar in the first measurement following respectively ADA 334, ADA 351, LG 30.597 and Diptic cultivars. In the study, KWS 6565 (135.0 day), 34 N 24 (139.7 day) and LG 30.597 (140.3 day) was determined as earlier cultivars and the cultivars give grain moisture rapidly. Grain yield per decare of dent corn varieties varied from 831.7 to 1365.0 kg/da, the highest grain yield per decare was obtained from SNH 8605 whereas the lowest grain yield was obtained from KWS 6565. In the research was determined that 34 N 24 and ADA 351 among cultivars have the grain yield over 1100 kg according to others cultivars are earlier maturity period about 4-10 days and ADA 351 cultivar give grain moisture rapidly. Cultivar of the lowest grain moisture content in harvest and earlier maturity should be selected in Tokat.