Çok kesitli bilgisayarlı tomografide Akut apandisit tanısında İleokolik arter ve ven çaplarının vücut kitle indeksine göre retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of İleocolic artery and vein diameters according to body mass index in diagnosis of Acute appendicitis on multislice computed tomography
Yazar: YAHYA BARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÖZKURT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Apandisit = Appendicitis ; Arterler = Arteries ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Venler = Veins ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Akut apandisit acil cerrahi patolojilerden biri olup cerrahi müdahalede gecikilmesi durumunda çok ciddi sonuçlar doğurabilecek bir hastalık/patolojidir. Akut apandisit tanısında radyolojik yöntem olarak USG(ultrasonografi) ve ÇKBT(çok kesitli bilgisayarlı tomografi) büyük fayda  sağlamaktadır. ÇKBT de akut apandisit tanısı koymada periapandisyel alanda inflamatuar dansite artışı, lenf nodlarının sayı ve boyutlarındaki artış, apendikste çap artışı vb. gibi kriterler sıklıkla kullanılan parametrelerdir.Biz ise bu çalışmamızda ÇKBT de apandisit tanısı koymada destek sağlayacağını ve yeni bir kriter olarak kullanılabileceğini düşündüğümüz İLK(ileokolik) arter ve ven çaplarını ölçtük. Bu ölçümleri hasta ve kontrol grubumuzda VKİ(vücut kitle indeksi) ye göre sınıflandırarak her grupta bir cut-off değeri elde etmeye çalıştık ve bu ölçümlerin akut apandisit tanısındaki yerini araştırdık. Çalışmamızın ana hipotezi; akut apandisit sırasında apendiks duvar kanlanmasında meydana gelen artış nedeniyle  İLK arter ve ven çaplarında artış olduğu, bu artışın akut apandisit tanısı koymada destekleyici bir bulgu olduğu ve İLK arter ve ven çaplarının VKİ ye göre daha spesifik bir sınıflama yapıldığında spesifite ve sensitivitenin anlamlı oranda arttığıdır.

MATERYAL  VE YÖNTEM
Ocak 2016-Nisan 2019 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde  İV(intravenöz) kontrastlı abdominal ÇKBT leri çekilmiş, opere edilmiş ve sonucunda patolojik olarak akut apandisit tanısı konmuş, 18 yaş üstündeki, kilo ve boy bilgilerine ulaşılabilen 76 hasta ve akut apandisit tanısı veya İLK arter ve ven çaplarında artışa neden olabilecek başka bir abdominal patolojisi bulunmayan ,kilo ve boy bilgilerine ulaşılabilen 81 kontrol grubu hasta PACS(Picture Archiving and Communication Systems) üzerinden, abdomen radyolojisi konusunda deneyimli olan çalışma koordinatörü tarafından, retrospektif olarak değerlendirildi. Her iki grupta İLK arter ve ven çapları ölçüldü ve yine her iki grup kendi içerisinde VKİ lerine göre 3 alt gruba (VKİ si;20-24,9 arası olanlar,25-29,9 arası olanlar ve 30 ve üstü olanlar şeklinde)ayrıldı.Çalışmamız esnasında kilo ve boy bilgilerine ulaşabildiğimiz,VKİ si 20 nin altında olan akut  
apandisit tanılı sadece bir hasta tespit ettiğimizden bu hasta çalışma dışı bırakılarak VKİ si 20 nin altında olan grup çalışmaya dahil edilmedi. Her iki grup hem total hasta sayısı bazında hem de VKİ ye göre ayrılmış olarak her alt grup bazında ayrı ayrı karşılaştırıldı.

BULGULAR 
Cinsiyet dağılımı akut apandisit tanılı hasta grubunda; 24 kadın(%32), 52 erkek (%68), kontrol grubunda; 34 kadın(%42), 47 erkek(%58) şeklindedir. Her iki grupta İLK arter ve ven çapları ölçüldü ve VKİ lerine göre alt gruplara ayrıldı. Akut apandisitli hasta grubuna dahil tüm hastaların (76 hasta) Ort.±SD  İLK arter çapı 3,06±0,41 mm, Ort.±SD  İLK ven çapı 4,52±0,54 mm ölçüldü. Kontrol grubuna dahil tüm hastaların (81 hasta) Ort.±SD  İLK arter çapı 2,21±0,37 mm, Ort.±SD  İLK ven çapı 3,79±0,45 mm ölçüldü. Hasta grubun İLK arter ve ven çap ortalaması kontrol grubuna grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p<0,001). Cut-off değerleri hesaplandığında ise İLK arter çap cut-off değeri 2.59 mm olup sensitivite %89,5 ,spesifite % 87,7 ölçülmüştür. İLK ven çap cut-off değeri 3.995 mm olup sensitivite %85,5 ,spesifite% 75,3 ölçülmüştür.
Akut apandisitli hasta grubu VKİ ye göre 3 alt gruba ayrıldığında ise; VKİ si 20-24,9 aralığında olanlarda(44 hasta)  Ort.±SD  İLK arter çapı 2,84±0,29 mm, Ort.±SD  İLK ven çapı 4,22±0,38 mm ölçüldü. VKİ si 25-29,9 aralığında olanlarda(26 hasta)  Ort.±SD  İLK arter çapı 3,30±0,32 mm, Ort.±SD  İLK ven çapı 4,86±0,45 mm ölçüldü.VKİ si 30 ve üstü aralığında olanlarda(6 hasta)  Ort.±SD  İLK arter çapı 3,71±0,17 mm, Ort.±SD  İLK ven çapı 5,25±0,25 mm ölçüldü.Kontrol grubu VKİ ye göre 3  alt gruba ayrıldığında ise; VKİ si 20-24,9 aralığında olanlarda(20 hasta)  Ort.±SD  İLK arter çapı 1,93±0,27mm, Ort.±SD  İLK ven çapı 3,40±0,29 mm ölçüldü.VKİ si 25-29,9 aralığında olanlarda(49 hasta)  Ort.±SD  İLK arter çapı 2,18±0,21 mm, Ort.±SD  İLK ven çapı 3,80±0,33 mm ölçüldü.VKİ si 30 ve üstü aralığında olanlarda(12 hasta)  Ort.±SD  İLK arter çapı 2,84±0,32mm, Ort.±SD  İLK ven çapı 4,43±0,38 mm ölçüldü.VKİ düzey gruplarında hasta grupların İLK arter ve ven çap ortalamaları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (hepsi için p<0,001). Cut-off değerleri hesaplandığında ise VKİ 20-24,9 aralığı için İLK arter çap cut-off değeri 2,385 mm olup sensitivite %95,5 ,spesifite %95,0 ölçülmüştür. İLK ven çap cut-off değeri 3.78 mm olup sensitivite 
%95,5, spesifite %95,0 ölçülmüştür. VKİ 25-29,9 aralığı için İLK arter çap cut-off değeri 2,65 mm olup sensitivite %100 , spesifite %100 ölçülmüştür. İLK ven çap cut-off değeri 4,275 mm olup sensitivite %96,2, spesifite %93,9 ölçülmüştür.
VKİ 30 ve üstü için İLK arter çap cut-off değeri 3,34 mm olup sensitivite %100 , spesifite %91,7 ölçülmüştür. İLK ven çap cut-off değeri 4,885 mm olup sensitivite %100,  spesifite %91,7 ölçülmüştür.
SONUÇ
Çalışmamıza göre akut apandisitli hastalarda İLK arter ve ven çapları kontrol grubuna göre anlamlı oranda artmaktadır.Bu da İLK arter ve ven çapı ölçümünün ÇKBT de akut apandisit tanısında bir kriter olarak kullanılabileceğini göstermektedir.Bunun yanı sıra,VKİ deki değişiklikler  İLK arter ve ven çaplarını etkilediğinden  değerlendirmenin hastaların VKİ leri de göz önüne alınarak yapılması doğru tanı koyma oranını artırmaktadır.

ANAHTAR KELİMELER
*Apandisit, İLK arter, İLK ven, VKİ, ÇKBT.

Abstract:
Acute appendicitis is one of the surgical emergencies which may lead to serious problems if any delay happens during the surgical decision process. Radiological diagnostic tools like multislice computerized tomography (MSCT) and ultrasonography (USG) give the radiologists many benefical information in the diagnosis of acute appendicitis. Increasement in the periappendiceal mesenteric fat density, increasement in the size and number of the lymph nodes around the appendix and increasement in the diameter of the appendix are widely used parameters in the diagnosis of acute appendicitis with MSCT. In this study, we calculated the ILC (ileocolic) artery and vein diameters in MSCT that can be used as a new diagnostic criteria in acute appendicitis and categorized these diameters using body mass index (BMI). We obtained cut-off values in patient and control groups and evaluated the diagnostic value of ILC artery and vein diameter in acute appendicitis. Our main hypothesis is; ILK artery and vein diameters increase due to high vascularization in the appendiceal wall due to inflammation and this increase is a helpful sign in the accurate diagnosis of acute appendicitis. Also; categorization of ILK artery and vein diameters by BMI increases the sensitivity and specificity significantly.

MATERİALS AND METHODS
We retrospectively evaluated 76 patients who were older than 18 years old; whose height and weight datas were saved; who had intravenous contrast enhanced abdominal MSCT and were operated and and diagnosed as acute appendicitis according to pathology specimens between January 2016- April 2019 in Şişli Hamidiye Etfal Health Sciences University Training and Research Hospital. The control group had 81 patients with their height and weight datas; who had intvenous contrast enhanced MSCT by various symptoms and who had no disease that may increase in ILC artery and vein diameters.All of the MSCTs were evaluated retrospectively from the PACS(Picture Archiving and Communication Systems) by a study coordinator who was experienced in gastrointestinal system radiology. In two groups; ILC artery and vein diameters were calculated and those groups were divided into 3 subgroups in terms of BMI ( BMI: between 20-24,9 ; BMI: between 25-29,9 ; and BMI: over 30). Since there was only one patient with acute appendicitis who had BMI under 20,  this patient was excluded and the group of BMI under 20 was not included. The groups were compared both totally and as subgrouped form in terms of BMI.
FINDINGS
In patient group; 76 patients ( 24 females (%32) and 52 males (%68)) and  in control group; 81 patients (34 females (%42) and 47 males (%58)) were included into study. In both groups; ILC artery and vein diameters were calculated and patients were subgrouped in terms of BMIs. In patient group; mean±SD of ILC artery diameter was 3,06±0,41 mm, mean±SD of ILC vein diameter was 4,52±0,54 mm. In control group; mean±SD of ILC artery diameter was 2,21±0,37 mm, mean±SD of ILC vein diameter was 3,79±0,45 mm.
The mean ILC artery and vein diameter was higher when compared to means of the control group and this was statistically significant (p< 0,001). The cut-off values were calculated as 2,59 mm for ILC artery with %89,5 sensitivity and % 87,7 specifity and 3,995 mm for ILC vein with  %85,5 sensitivity and % 75,3 specifity.
When we divided the patient group into 3 subgroups in terms of BMI; mean±SD ILC artery and mean±SD ILC vein diameter were 2,84±0,29 mm mm and 4,22±0,38, respectively in the subgroup with BMI between between 20-24,9 (44 patients). Mean±SD ILC artery and mean±SD ILC vein diameter were 3,30±0,32 mm and 4,86±0,45 mm, respectively in the subgroup with BMI between 25-29,9( 26 patients). Mean±SD ILC artery and mean±SD ILC vein diameter were 3,71±0,17  mm and 5,25±0,25 mm, respectively in the subgroup with BMI over 30 ( 20 patients).
When we divided the control group into 3 subgroups; mean±SD ILC artery and mean±SD ILC vein diameter were 1,93±0,27mm and 3,40±0,29 mm, respectively in the subgroup with BMI between between 20-24,9 (20 patients). Mean±SD ILC artery and mean±SD ILC vein diameter were 2,18±0,21 mm and 3,80±0,33mm, respectively in the subgroup with BMI between 25-29,9( 49 patients). Mean±SD ILC artery and mean±SD ILC vein diameter were 2,84±0,32  mm and 4,43±0,3 mm, respectively in the subgroup with BMI over 30 (12 patients). Regarding to BMI subgroups; the ILC artery and vein mean diameters were statistically significantly higher in patient group than in control group. (p<0,001 for all subgroups). In control subgroups; ILC artery diameter cut-off value was 2,385 with %95,5 sensitivity and %95 specifity, and ILC vein diameter cut-off value was 3,78 with %95,5 sensitivity and %95 specifity inthe subgroup of BMI range between 20-24,9. 
ILC artery diameter cut-off value was 2,385 with %95,5 sensitivity and %95 specifity, and ILC vein diameter cut-off value was 3,78 with %95,5 sensitivity and %95 specifity inthe subgroup of BMI range between 20-24,9.ILC artery diameter cut-off value was 2,65 with %100 sensitivity and %100 specifity, and ILC vein diameter cut-off value was 4,275 with %96,2 sensitivity and %93,9 specifity inthe subgroup of BMI range between 25-29,9. ILC artery diameter cut-off value was 3,34 with %100 sensitivity and %91,7specifity, and ILC vein diameter cut-off value was 4,885 with %100 sensitivity and %91,7 specifity inthe subgroup of BMI over 30.

RESULTS
ILC artery and vein diameters are significantly higher in patients with acute appendicitis when compared to the control group. We believe that, the ILC artery and vein diameter measurement in MSCT can be used as an additional criteria in the diagnosis of acute appendicitis. Additionally; since the changes in BMI effect the diameters of ILC artery and vein; the proportion of the accurate diagnosis of acute appendicitis can be increased by evaluating the ILC artery and vein diameters and the body mass indexes of the patients together.

KEYWORDS
Appendicitis, ILC artery, ILC vein, BMI, MSCT