Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde tarih eğitiminin insan hakları bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of history education in Turkish Republic of Northern Cyprus within the context of human rights
Yazar: ASLI MURAT
Danışman: PROF. DR. TURGUT TARHANLI
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / İnsan Hakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Eğitim = Education ; Eğitim hakkı = Education rights ; Kitaplar = Books ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Milliyetçilik = Nationalism ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education ; Ulus-devlet = Nation-state ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Milletlerin varlığına ilişkin, özcü ve inşacı olarak tanımlanan iki temel yaklaşım bulunmaktadır. Özcü yaklaşım, doğal, ezelden ebede bir varoluş sürecinden bahsederken, inşacı yaklaşım ?millet?in aslında bir kurgudan ibaret olduğunu ve bu kurgunun ?biz?-?öteki? ikiliğine dayandığını ortaya koyar. Ulus-devletlerin tarih sahnesine çıkışından bu yana, eğitim, ?millet?i kurgulamanın ve bu ikiliği yaratmanın ve beslemenin en etkili aracı olarak kullanılmıştır. Özellikle milli tarih ders kitapları aracılığıyla aktarılan bilgiler, ?biz?i oluşturan bireyler arasında benzerlik ve dayanışma hissini pekiştirirken, ?düşman öteki?ne karşı hoşgörüsüzlüğün ve ötekileştirmenin yaygınlaştırılmasına neden olur. ?Öteki?nin insan haklarını görmezden gelen, eleştirel düşünceye fırsat tanımayan, yabancı düşmanlığını körükleyen çatışma kültürünün yaygınlaştırılmasına ve endoktrinasyona neden olan bilgilerin aktarılması eğitim hakkının ihlal edilmesine neden olmaktadır.Kıbrıs'ın kuzeyinde 1971 yılından itibaren kullanılmakta olan Kıbrıs Tarihi ders kitapları, 2004 ve 2009 yıllarında değiştirilmiştir. Sözü edilen dönemleri, farklı siyasi duruşlardan bağımsız düşünmek mümkün değildir. Bu tezde, farklı dönemlerde yayınlanan ders kitapları, coğrafi, toplumsal ve siyasi faktörler başlıkları altında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapılan analiz çerçevesinde, 2004 yılı öncesinde ve 2009 yılında yayınlanan kitapların, Kıbrıs'taki Türk milliyetçiliği tezinden hareketle, Kıbrıslı Rumları ?düşman öteki? olarak konumlandırdığını söylemek mümkündür. 2004 yılında yayınlanan kitaplar ise, milli kimliğe odaklanan tarih anlayışı yerine sosyal tarih anlatımını önemsemekte, çoğulcu ve demokratik değerlerin toplum içerisinde yaygınlaştırılmasını hedeflemektedir. Sonuç itibarıyla, 2004 yılında yayınlanan kitapların içeriği, uluslararası hukukta yer alan eğitim hakkına ilişkin düzenlemelere aykırılık teşkil etmemektedir. Tezde, bu noktadan hareketle, Kıbrıs'ın kuzeyinde yürürlükte bulunan eğitim hakkına ilişkin düzenlemelerin uluslararası insan hakları standartları temelinde belirlenmesi ve 2009 yılında yayınlanan kitapların bu çerçevede yeniden gözden geçirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
There are two main approaches about the existence of nations: essentialist and constructive. While the essentialist approach refers to a natural, eternal process of existence, constructive approach indicates that ?nation? is a fiction constructed basically on the duality of `us? and `the other?. Education is the basic instrument used for the construction of this fiction. Information transferred particularly by national history books intensifies the sense of similarity and solidarity and at the same time, leads to the dissemination of intolerance against the ?enemy other?. The transfer of information which leads to the ignorance of the human rights of the ?other? and to dissemination of the culture of conflict and indoctrination, provides no space for critical thinking, encourages xenophobia and brings out violation of right to education. Cyprus History textbooks which were being published since 1971, have been changed two times in 2004 and 2009. It is impossible to evaluate these textbooks without taking into consideration the political atmosphere which led to the changing process. In this thesis, these textbooks are analyzed comparatively according to geographical, social and political factors. As a result of this analysis, it can be said that, books which were published before 2004 and in 2009, positioned Greek Cypriots as ?the enemy other? taking the thesis of Turkish nationalism in Cyprus as a basis. On the other hand, the books which were published in 2004 were mainly based on social history and intended the dissemination of pluralistic and democratic values inside the community instead of a national identity-centric mentality. Finally, it must be underlined that the content of the books published in 2004 constitutes no diversion from the regulations related to the right of education in international law. From this point of view, this thesis concludes that, regulations related to the right of education which are in force in Northern Cyprus must be changed in line with the standards of international human rights and books published in 2009 must be reviewed within this framework.