Damlama sulamayla uygulanan rimsülfüronun domates (Lycopersicon esculentum Mill.) ve canavarotuna (Phelipanche ramosa (L.) Pomel) etkileri
The effect of rimsulfuron applied by drip irrigation on tomato (Lycopersicon esculentum Mill.) and broomrape (Phelipanche ramosa (L.) Pomel)
Yazar: EMRE EREN MUSLU
Danışman: PROF. DR. AHMET ULUDAĞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Püskürtme = Spraying

Özet:
Canavarotları domates üretiminde dünyada olduğu gibi ülkemizde de önde gelen meselelerden biridir. Türkiye'nin önde gelen domates üretim merkezlerinden Çanakkale'de çiftçiler sulama suyu ile rimsülfüronu canavarotu mücadelesinde kullanmaktadırlar; ancak bu konuda yeterli bir bilgi birikimi de bulunmamaktadır. Rimsülfüronun uygulanabileceği en uygun yöntemi ve domates çeşitlerinin rimsülfürona tepkisini belirlemek amacıyla, 2015 ve 2016 yıllarında tarla şartlarında üç deneme yürütülmüştür. Rimsülfüron her seferinde 12,50 g/ha dozda uygulanmıştır. Damlama sulama yöntemiyle beş farklı karakter uygulanmıştır: domatesin şaşırtılmasından sonraki 15. günde tek, 15 ile 25. veya 15 ile 30. günlerde olmak üzere çift ve 15, 25 ve 35. günlerde üçlü veya 15, 30, 45. günlerde üçlü uygulama. Uygulamalar ilâçsız şâhit ve rimsülfüronun üstten püskürtülerek uygulanmasıyla (domatesin şaşırtılmasından sonraki 15 veya 15 ile 25. Günlerde) karşılaştırılmıştır. Rimsülfüron uygulamaları domatesin bitki boyunu etkilemezken canavarotu ile bulaşık domates bitkisi sayısını, bir bitkiye arız olan canavarotu sürgünü sayısını özellikle üçlü uygulamada azaltmıştır. Onbeş gün ara ile yapılan bölünmüş uygulamalarda biraz daha iyi canavarotu kontrolü sağlanmasına rağmen verime birebir bir yansıma sözkonusu olmamıştır. Domates çeşitlerinin rimsülfüron uygulamasına tepkisi 15, 30, 45. günlerde üçlü rimsülfüron uygulaması ile test edilmiştir. Domates çeşitleri arasında rimsülfürona tepki yönünden genellikle bir fark görülmemiştir. Domates kalitesi ile ilgili parametreler, renkle ilgili bir bileşen hâriç, uygulama yöntemlerinden etkilenmemiştir. Çeşitlerin tepkisi denemesinde bazı kalite parametrelerinde farklılıklar ortaya çıkmasına rağmen, iki deneme arasında etkilenen parametreler birbirinden farklı olmuştur. Genel olarak bu çalışmada rimsülfüronun püskürtülerek veya damla sulamayla uygulamasının canavarotu mücadelesinde yardımcı olabileceği, domates verimini emniyete alabileceği ve uzun dönemde sürdürülebilir bir domates tarımına yardımcı olabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Broomrapes are foremost problems in tomato production in Turkey as well as worldwide. Tomato farmers of Çanakkale Province where is one of the main tomato producing regions, have applied rimsulfuron via drip irrigation systems. But, the knowledge on this control method with rimsulfuron has been limited.  Three experiments were run in the field conditions in 2015 and 2016 in order to determine the best application method of rimsulfuron and tomato varietal response to rimsulfuron. Rimsulfuron applied at 12,50 g/ha rate each time. Five different characters were set for application through drip irrigation system, which are once (15th day after replanting of tomato seedlings (DAR)), twice (15th and 25th or 15th and 30th DAR) and three times (15th, 25th and 35th or 15th, 30th and 45th DAR), which were compared with no herbicide check and pulverization of rimsulfuron on tomato plants once at 15th DAR or twice at 15th and 25th DAR. Tomato height was not affected by rimsulfuron applications while rimsulfuron reduced the number of tomato infested by broomrape, and decreased the number of broomrape shoots emerged, especially three times chemigation. Applications with 15 days intervals gave better broomrape control; but, it was not reflected to tomato yields. No difference among tomato varieties was seen to response to rimsulfuron. Quality parameters were not affected in general although some differences were seen in either experiment. It was concluded that rimsulfuron can help broomrape control either by pulverization or chemigation, may secure tomato yield and would sustain tomato cultivation in long run.