Geleneksel Türk halk resim sanatı camaltı resimlerinden örnekler
Examples from underglass paintings in traditional Turkish folkloric painting art
Yazar: YÜKSEL ÇİÇEKDAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEYFİ BAŞKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Halk resim sanatı = Folkloric painting art ; Sanat tarihi = Art history

Özet:
Türk Halk El Sanatlarının en güzel ve bugüne kadar fazla tanıtılmamış ve bilinmeyen örneklerinden birisi olan ,sayısız Türk El Sanatı evreni içerisinde önemli bir yere sahip olan Türk Camaltı resimleri; gerek yapılış şekilleriyle, gerekse konularıyla oldukça ilginç örnekler arasında yer almaktadır.Cama desenleri ters olarak uygulayıp resmetme şeklinde yapılan bu sanat dalında cam ters çevrilince desenler düz olarak görünmekte, arkaya konan karton, folyo gibi malzemelerle de resim dış tesirlerden korunmakta olup, arkada bir fon da elde edilmektedir.Katalog kısmında ele aldığımız 100 örnekte çeşitli konular tercih edilmiştir.Figürlü fantastik konulardan halk mitolojisine ait ve kökeni daha eskilere, Mezopotamya'ya kadar dayanan yarı insan yarı yılan Şahmaran tasvirleri, buna benzer şekilde resmedilmiş Deniz Kızları figürleri, dinimizde önemli bir yere sahip olan Hz.Muhammed'in Mirac'a çıkarken bindiği binek olarak inanılan yarı kadın yarı kuş olarak tasvir edilen Burak tasvirleri melekli kompozisyonlar; hayvan figürlerinden tavuskuşları, çifte kuşlar; insan figürlü çalışmalardan Sultan Abdülaziz, Hz.Ali ve Devesi, Hz.Ali ve Oğulları, Karagöz-Hacivat, gemide insan figürleri; yazılı kompozisyonlardan Besmeleler, Kelime-i Tevhid'ler, Allah'ın isimleri, Dört Halife'nin , Oniki İmam'ın isimleri gibi çeşitli türlerde yazılmış hat sanatı örnekleri, yazı-resim gemi tasvirleri, tarikat sikkeleri, kayıklar; nesneli konulardan ibrikli kompozisyonlar,Osmanlı İmparatorluğu'na ait bazı zırhlı gemi tasvirleri, Osmanlı armaları, tarikat resimleri ve sembolleri, imparatorluğun önemli yerlerinden görüntüler, Kâbe, Cami tasvirleri ( Sultanahmet, Edirne Selimiye, Konya Mevlana Camileri), geometrik , bitkisel kompozisyonlar, Ah Minel Aşk tasvirleri, Süleyman'ın Mührü olarak da bilinen geometrik kompozisyon, Ashab-ı Kehf kompozisyonları gerçekten ilgi çekici konulardandır.Ele aldığımız 100 örnekten 29'unun tarihi bilinmekle beraber bunlardan 16'sının tarihi yenidir( 2004-2005).En eski tarihli örneğimiz ise H.1259-M.1842-43 tarihli yazılı örneğimizdir..Geriye kalan 71 resmin tarihi bilinmemektedir.Yapılan tarihlendirme çalışmalarında tarihi bilinmeyen bu resimlerden 26'sının 20.yy ortalarına, 14'ünün 19.yy sonu ile 20.yy başları arasındaki bir döneme, 10'unun 20.yy başlarına ,5'inin 19.yy ortası ile 20.yy ortası arasına ,3'ünün 20.yy sonlarına ,3'ünün 20.yy başı ile ortası arasına, 2'sinin 21.yy başına, 2'sinin 20.yy 2.yarısına, 2'sinin 19.yy ortası 20.yy başına 1'inin 19.yy 2.yarısı- 20.yy başlarına, 1'inin 20.yy sonu 21.yy başına, 1'inin 19.yy başına ait olabileceği ortaya çıkarılmıştır.Örneklerimizden 35 eserin ustası bilinmektedir.Tarihli 29 örnekten 3'ünde sadece tarih yazılı, 10'unda tarihle beraber usta ismi (ketebe tarihli) yazılıdır.16 örnekte tarih bilinmektedir ( yeni olduğundan).Anahtar Sözcükler1-Camaltı2-Geleneksel3-Halk4-Resim5-Sanat

Abstract:
Examples From Underglass Paintings in Traditional Turkish Folkloric Painting Art, Master Tehesis,Ankara,2008.Turkish ?Camalti? (an art of drawing on glass) drawings; whether of their constructions or its topics; take a quite interesting place in countless cosmos of best and unfortunately unintroduced and unknown samples of Turkish National handcrafts.In this branch of art designs are applied inverted on the glass and when the glass is turned they appear straight, also we get a background from the materials like cardboards and nylon which are used to protect from external factors.There were chosen various subjects in the 100 samples that we dealt with the catalog. Subjects chosen from the fantastic figures which are related with national mythology and originate up to Mesopotamia; half human-being half snake (Sahmaran) designs, similar to this, drawn figures from ?sea-girls?, compositions made by the religious topics, design which is believed that Prophet Mohammed in the time of ?Mirac? (rising up to sky) has got on the ?Burak? angel composition of half human-being half bird, paired birds from animal figures, Sultan Abdulaziz, Hz. Ali and his camel, Hz. Ali and his Sons, Karagoz-Hacivat, figures of human in boat are compositions of human figures, written compositions are choosen from religious topics and samples of Quran like ?Besmele?, ?Kelime-i Tevhid?, Names of Allah; Four Caliphs, names of Twelve Imams in Islam, which are prepared by the art of lines (Hat) in different types, writing-drawing of ship descriptions, wealth of religious orders, boats, compositions of ewer, descriptions of armoured ships which belong to Ottoman Empire, coat of arms of Ottoman, dervish pictures and symbols, images from important places of Empire, Kabe (Mekka), descriptions of Mosques (Sultanahmet, Edirne Selimiye, Konya Mevlana Mosques), geometric, vegetable descriptions, ?Ah Minel Ask? descriptions, geometric composition of signet ring of Suleyman, compositions of ?Ashab-i Kehf are really interesting subjects.In the 100 samples that we took up, 29 of them has its own date where 16 of them are new samples (2004-2005). The oldest sample is the written sample whose date is H. 1259-M.1842-43. The other 71 drawings don?t have a date. Due to the researches made for their history they might belong like; 26 of them to middle of 20th, 14 of them to end of the 19th and somewhere in early 20th, 10 of them to early 20th, 5 of them from middle of 19th between middle of 20th, 3 of them in the end of 20th, 3 of them from early 20th to middle 20th, 2 of them in early 21st , 2 of them to the secont half of 20th, 2 of them from middle 19th till early 20th, 1 of them from the secont half of 19th until early 20th, 1 of them from end of 20th until early 21st, and 1 of them in early 19th century.Craftsman of our 35 work of art are known. 3 samples from 29 dated samples has only its date, whereas 10 of them has both date and autors sign. Also 16 samples are dated because they are new.Key Words1-Underglass2-Traditional3-Folk4-Drawing5-Art