Donör kazanım çalışmalarının kan bağış oranına etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluating effects of donor recruitment activities on blood donation rates
Yazar: HALUK UYANIK
Danışman: PROF. DR. SABRİ KEMAHLI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Eğitim = Education ; Kan = Blood ; Kan donörleri = Blood donors ; Tutundurma = Promotion ; Tutundurma faaliyetleri = Promotion activities

Özet:
Tıp alanındaki hızlı gelişmelere rağmen kanın yerini tutabilecek bir maddebulunamamıştır. Tek kaynağı insan olan kanın elde edilebilmesi için yoğunçalışmalara, projelere ve yeni atılımlara ihtiyaç vardır. Kan bağışı konusundatoplumu bilgilendirmek aynı zamanda eğitmek, kan bağışını artırmak için de teşvikedici promosyonlar vermek gerekmektedir. Bu konuda ülkemizde çok az çalışmabulunmaktadır.Bu çalışmamızın amacı eğitim ve promosyonun kan bağışına etkileriniaraştırmaktır.2008-2009 yıllarında Türk Kızılayı Batı Akdeniz Bölge Kan Merkezibünyesinde Antalya'da ve Isparta'da daha önce hazırladığımız anket formlarıverilerek doldurmaları istendi. 2136 kişiye anket uygulanmıştır. Gruplardan birincisieğitim ve promosyon verilmeyen, ikincisi eğitim verilen, üçüncüsü promosyonverilen gruplardı. Her üç grupta da eğitim seviyesinin yüksek olması dikkatçekmektedir. Bu anket, daha önce kan bağışında bulunup bulunmadığı, kaç defa kanbağışında bulundukları, daha önce nereye kan bağışında bulundukları, kan bağışı ileilgili sorular sorulmakta, kan bağışında eğitim alıp almadıkları, promosyon verilipverilmediği, kan bağışlamanın önemi ile ilgili sorular içermekteydi.Araştırmanın verileri; SPSS For Windows 16.0 paket programında yapılarak,değerlendirmelerde Ki-Kare testi kullanılmıştır. Elde edilen verilerin tanımlamasıfrekans ve yüzdelik cinsinden verilmiştir.Bu çalışmada, anket uygulanan bireylerin kan bağışı eğitimi alıp almamalarınınve promosyon verilip verilmemesinin kan bağışı üzerine etkisi araştırılmış veaşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır: Kan bağışı eğitimi verildikten sonra kan bağışıylailgili olumlu yönde gelişme eğitimli grupta en yüksek, promosyonlu grupta kanbağışından sonra promosyon verilmesinin memnuniyeti en yüksek, eğitim vepromosyonsuz grupta kan bağışı eğitimine bakış açısı ve promosyona bakış açısı vekan bağışına teşvik etme düşüncesi diğer gruplara yakın sonuçlar vermiştir. Eğitimve promosyon verilmeyen bu grubun bu düşüncelerinin yüksek eğitimli olmaları vediğer gruplara göre ikinci ve daha fazla kan bağışı yapmış olmalarındankaynaklandığı düşünülmektedir.Çalışmamızın sonuçlarına göre toplumumuzda eğitimin önemli olduğuvurgulanmakla birlikte promosyonunda etkili olduğu gözlemlenmektedir.Bu durumdaha etkin tanıtım çalışmaları ve daha yoğun eğitimler verilerek etik kurallarçerçevesinde promosyonlarla özendirici olunabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Despite rapid developments in the field of medicine, still there is no substitutefor blood. The only source of human blood is human beings; no other sources areavailable yet. Hard work, new projects and breakthroughs in methods are needed todevelope an acceptable substitute for whole blood. It is necessary to inform andeducate the general public about blood donation, while promotions are needed toincrease blood donations. There are very few studies on this subject in our country.The purpose of this study is to find out the effect of the training and promotionof blood donation.Within the Turkish Red Crescent West Mediterranean Regional Blood Centrearea, which covers the two cities of Isparta and Antalya, blood donors in 2008 and2009 were asked to fill out a questionnaire. 2136 people have participated in thesurvey. Respondents were divided into three groups; the first received neithertraining nor promotion, the second received only training and the third group wasexposed only to promotions. It is noteworthy that all participants had high levels oftraining. In the questionnaire they were asked whether they had donated their bloodin the past, and if so, how many times and where. Additionally they were askedwhether they had ever received information or training about blood donation and/orreceived any promotion. Also there were questions about importance of blooddonation.The results of this study have been examined on SPSS for Windows 16.0software package by using a chi-square test. The data of this survey are given asfrequency and percentage.In this study, we investigated if blood donation training and promotion affectthe blood donation desire and we reached the following conclusions: The positiveeffect about blood donation was found to be high in training group after blooddonation training; the satisfaction after blood donation training and promotion wasfound to be higher in promoted group; satisfaction of blood donation training andpromotion and encouragement about blood donation is close to the results of othergroup results in untrained and unpromoted group. It is thought that the opinion of thisuntrained and unpromoted group depends on the high education level of this groupand previously making two or more blood donation than the other groups.The study concluded that although training about blood donation is important,promotions are very effective too. Thus, it indicates that effective informational workand intensive training programmes, along with promotions - as long as they staywithin ethical bounds - could produce encouraging results.