Muş masalları üzerine bir araştırma
A Searching about Muş stories
Yazar: MEHMET ŞAKİR YAVUZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. YILMAZ ÖNAY
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
- 239 -ÖZET?Bilinmeyen bir yerde, bilinmeyen şahıslara ve varlıklara ait hadiselerinmâcerâsı, hikayesi? diye de tanımladığımız masallar, halk edebiyatının en yaygın veen çok sevilen türlerinden biridir.Masal alanındaki çalışmaların tarihi çok eskilere dayanmamakla beraber, sonyıllarda-özellikle ülkemizde çeşitli üniversitelerde- akademik anlamda ciddiçalışmalar yapılmıştır. Bu anlamda son otuz yılda yapılan çalışmalar kayda değerönemli çalışmalardır.Doğu Anadolu bölgesi, herşeye rağmen halk edebiyatı ve halk kültürünün halenvarlığını sürdürdüğü ve belli bir potansiyele sahip olduğu bir bölgedir. Muş ili demevcut bu potansiyel içinde folklorik değerleri zengin olan bir ildir.Bu çalışmamızda, masal araştırmacıları için henüz münbit olan Muş veilçelerinden derlenen 50 masal üzerinde çalıştık.Yaptığımız araştırmada Muş masalları ile ilgili şu ana kadar yüksek lisans vedoktora düzeyinde yapılmış müstakil bir çalışmaya rastlamadık. Bu açıdançalışmamız, bu konuda ilk olma özelliğini taşımaktadır.Bu çalışmada incelen masalların bir kısmı Muş-merkez ve köylerinden, birkısmı da ilçelerden derlenmiştir. Farklı bölgelerden derleme yapmak suretiylemasalların il geneline teşmûl edilmesini sağlamaya çalıştık.Çalışma, giriş ve dört ana bölümden oluşmaktadır. Her bir bölüm kendi içindealt başlıklara ayrılmıştır.Giriş bölümünde, masal türüne dair özet bir bilgi verildikten sonra çeşitlikaynaklarda geçen masal tanımlamalarına yer verilmiştir. Ayrıca Türk masallarıylailgili yapılan çalışmalara kısaca değinilmiştir..Birinci bölümde, Muş masallarıyla ilgili yapılan çalışmalara yer verilmiş, Muşmasallarının derleme şekli ve kaynak kişiler hakkında bilgi aktarılmıştır.kinci bölümde, Muş ve çevresinden derlenen 50 masalın tasnûf ve tahlûliyapılmıştır.Üçüncü bölümde, Muş masalarındaki ortak unsurlar (temler, kahramanlar)üzerinde durulmuştur. Bu bölüm, şu alt başlıklardan oluşmaktadır:1. Muş masallarında temler- 240 -2. Muş masallarında geçen kahramanlar3. Muş masallarında geçen mekânlar4. Muş masallarında geçen eşya isimleri5. Muş masallarındaki yiyecek ve içecekler6. Muş masallarında kullanılan formellerDördüncü bölümde ise, derlenen 50 masal metnine yer verilmiştir. Masallarderlendiği şekliyle, Muş ağzıyla, yazıya aktarılmıştır. Masalarda geçen hırıltılı ?h?sesi, altına bir çizgi konulmak suretiyle gösterilmiş, onun dışında metin herhangi birtranskripsiyona tabi tutulmamıştır.Çalışmanın en sonuna, sön söz, bibliyografya, Türkçe ve ngilizce özetle berbermasal metinlerinde geçen yerel ve kimi yabancı sözcüklerin-masal numaralarıylabirlikte-masal içindeki anlamlarını içeren bir sözlük eklenmiştir.

Abstract:
- 241 -SUMMARYTales, which are definite as the adventure, story of adventure of unknownpersons and beings at unknown place, are the most widespread and the most lovedkinds of the literature of the folkThe history of the studies on the area of the tales is very old. In addition; at lastyears-especially in some university in our country- serious studies on academic areahas done. In this respect, the studies made for last thirty years have a noteworthyimportance.Despite all the facts; East Anatolia is a region where folk literature and folkculture still exists and has a clear potential. In this existent potential the city of Muşis a city whose folkloric values are rich.In our this study we studied on 50 tales compiled from Muş and its countrieswhere are still productive for tale researchers.In our study we did not come across with an independent study done for thestage of high license and doctorate about Muş?s tales.A part of tales investigated in this study is compiled from Muş-center and itsvillages and apart of themes compiled from its countries. By compelling fromdifferent regiond we tried to provide the including of the tales to the city.The study is being formed from introduction and four main chapters. Eachchapter is divided in sub-titles.In the introduction chapter after giving summary information about the kinds oftales, there are definitions of tales in various sources.Separately; it is shortly touched on studies that are made about Turk?s tales inthat chapter.In the first chapter there are studies about Muş2s tales, information about theway of compelling Muş?s tales and information about source persons is transferred.In the second chapter, there is a classification and analysis of 50 tales compiledfrom Muş and its around.In the third chapter, there is the focus on the associate components (themesheroes) in Muş?s tales. This chapter is composed from these sub-titles:1. The themes in Muş?s tales.- 242 -2. The heroes in Muş?s tales.3. The places in Muş?s tales.4. The name of the goods in Muş?s tales.5. The name of foods and drinks in Muş?s tales.6. The Formeller used in Muş?s tales.In the fourth chapter there is the text of 50 compiled tales. The tales are writtenas compiled with the language of Muş. The wheezy ?h? letter is shown by a lineunder it, except that; the text has not been subjected to any transcription.At the last part of the study, the last word, bibliography, Turkish and English adictionary that include the meaning of the local and foreign words with their numberin tales.