Menakipname Edebiyatında insan eğitimi
Human education in Menakiname literature
Yazar: EMİNE GENÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA TATCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada edebiyatımızın önemli kaynaklarından sayılan menâkıpnâmelerdekiahlaki değerler çağdaş eğitim bilimleri ölçütleri çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır.Etüdümüzde, doğuşundan 19. yüzyıl ortalarına kadar yazılmış menâkıpnâmelerden örneklerseçilmiştir. Menâkıpnâme edebiyatının doğuşuna ortam hazırlayan tasavvuf ve tasavvufunsıkça kullanılan terimleri açıklanmıştır.Velilerin, yaşamları etrafında oluşan menâkıpnâmelerde, sohbetlerinde bulunan halkıve gönüllü öğrencilerini eğitme metotları ile kendilerinin örnek davranışlarını anlatan kısahikayelerinden günümüz eğitim sisteminde, nasıl yararlanılacağı sorusunun cevabı verilmeyeçalışılmıştır.Bireylerin hangi yaşta, hangi değerleri kavrayabilecekleri konusunda LawranceKohlberg'in ahlaki gelişim evreleri hakkında bilgi verilmiştir.Bireyde kimlik, kişilik ve karakter oluşumu sırasında ona, ulusal değerleri yansıtanolumlu model şahsiyetler sunmanın evrensel ahlaki değerlerle kendi değerlerinin senteziniyaparak çağdaş birey olma olanağı sağlayacağı vurgulanmıştır.Zaman zaman sufi, mutasavvıf, gönül ereni, gönül eğitimcisi, veli, olgun insan...vbterimler birbirlerinin yerine kullanılmıştır. Başka dillerden dilimize geçen sözcüklerinyazımında Türk Dil Kurumu, Yazım Kılavuzu esas alınmıştır. Araştırmada Tezkiretü'l Evliya,Sefine-yi Evliya, Menakıbü'l Arifin, gibi birçok menkıbenin kaynağı olan eserlerdenyararlanılmıştır. Emir Buharû, Kaygusuz Abdal, Kuşadalı İbrahim Halvetû, Mevlana, HacıBektaş-ı Veli ve başka birçok erenin menkıbelerinden yararlanılmış olup adı geçen velilerinyaşam öyküleri hakkında da birkaç cümlelik kısa bilgi verilmiştir.Çalışmanın sonunda bireye ahlak ve değer eğitimi kazandırılırken menkıbelerden nasılyararlanılabileceği konusunda öğretmenlere öneriler sunulmuştur.Emine GENÇ

Abstract:
This study is about the critic of Menakıpnames from moral and contemporarypoint of view. Examples of Menakıpnames from the beginning to 19.th century has beenpresented in the study. Sufism which has an important role on the birth of Menakıpnameliterature and its terms were used rather frequently.The question to how to use the short stories in the Menakıpnames that tell us theSaints? model behaviours and their educational methods of the voluntary students and thecommunity in our present educational system to the contemporary educational system wastried to be answered.Psychologist Lawrance Kohlberg?s development of moral phases was used toexplain the understanding capacities of individuals in different ages.The importance of presenting historical models to make a syntesis of universalmoral and individual values in the process of creation of identity and character was specicallyemphasized.Sufi, mutasavvıf, gönül ereni, veli, olgun insan, gönül eğitimcisi â¦etc. words wereused as substitutes. Tezkiretü?l Evliya, Sefine-yi Evliya and Menakıbü?l Arifin that are themain source of the epics were used in this study. The epics of Emir Buharû, Kaygusuz Abdal,Kuşadalı İbrahim Halveti, Mevlana, Hacı Bektaş-ı Veliâ¦. were used and a brief story oftheir lives were presented within a couple of words.At the end of the study, suggestions were given to the teachers for the best use ofepics for the moral and individual development.Emine GENÇ