Jeoekonomik bir güç olarak demir çelik sektörünün ekonometrik analizi: Türkiye örneği
An econometric analysis of iron steel sector as a geoeconomics force: The case of Turkey
Yazar: ÜMİT REMZİ ERGÜN
Danışman: PROF. DR. MELİHA ENER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yönetim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Demir çelik sektörü = Iron steel sector ; Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; Jeoekonomi = Geoeconomics ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis

Özet:
Türkiye'nin ekonomik büyümesinin lokomotif sektörü olan demir çelik sektörünün, Türkiye'nin jeoekonomik gücüne olan katkısının araştırıldığı bu çalışmada, zaman serileri ekonometrisi kullanılarak yapılan analizlerin sonuçlarına göre değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmada, 1983-2022 dönemlerini kapsayacak şekilde yıllık veriler kullanılmıştır. Analizde kullanılan bağımlı değişken demir çelik sektörü ihracatı; bağımsız değişkenler ise istihdam edilen kişi sayısı, ham çelik üretimi, doğrudan yabancı yatırımlar ve toplam uluslararası rezervler olarak seçilmiştir. 

Çalışmada kullanılan bağımsız değişkenlerin seçiminde literatüre uygun biçimde bir ülkenin jeoekonomik gücüne katkıda bulunan uzun vadeli faktörler dikkate alınmıştır. Bu bağlamda, üretkenlik yapısının karşılığı olarak ham çelik üretimine, demografik yapının karşılığı olarak istihdam edilen kişi sayısına, finansal yapının karşılığı olarak doğrudan yabancı yatırımlara ve dinamik ekonomik yapının karşılığı olarak da toplam uluslararası rezervlere yer verilmiştir.

Çalışma, demir çelik sektörünü hem Türkiye hem de uluslararası ticaret özelinde ele alarak sektörel kavramları ve sektörün iktisadî kavramlarını açıklamaktadır. Jeoekonomi kavramına da ayrı bir başlık altında yer verilen çalışmada daha sonra kavramsal olarak demir çelik sektörü ve jeoekonomi ilişkisi ortaya çıkarılmıştır. Bu durumun ampirik olarak desteklenmesi zaman serileri ekonometrisi ve Toda-Yamamoto nedensellik testleri ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular hem genel literatürü hem de demir çelik sektörü ve jeoekonomi ilişkisini destekler niteliktedir. 

Çalışmanın son bölümü ise jeoekonominin, ekonomik olayların jeopolitik sonuçları ve jeopolitik olayların ekonomik sonuçları olarak kavramsallaşmasına uygun olarak, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde sonuç, tartışma ve önerilerden oluşmaktadır.

Abstract:
In this study, the contribution of the iron and steel sector, which is the locomotive sector of Turkey's economic growth, to Turkey's geoeconomic power has been investigated and evaluations have been made according to the results of analyses using time series econometrics. Annual data covering the period 1983-2022 were used. The dependent variable used in the analysis is the exports of the iron and steel sector, while the independent variables are the number of people employed, crude steel production, foreign direct investments and total international reserves.

In the selection of the independent variables used in the study, long-term factors that contribute to the geoeconomic power of a country are taken into account proper with the literature. In this context, crude steel production as a proxy for the productivity structure, the number of people employed as a proxy for the demographic structure, foreign direct investment as a proxy for the financial structure and total international reserves as a proxy for the dynamic economic structure.

The study explains the sectoral concepts and economic concepts of the sector by considering the iron and steel sector both in Turkey and international trade. The concept of geoeconomics is also included under a separate heading and then the relationship between iron and steel sector and geoeconomics is conceptually revealed. The empirical support of this situation has been realised through time series econometrics and Toda-Yamamoto causality tests. The findings support the general literature and also support the relationship between iron and steel sector and geoeconomics.

The last part of the study consists of conclusions, discussions and recommendations at both national and international level in accordance with the conceptualisation of geoeconomics as geopolitical consequences of economic events and economic consequences of geopolitical events.