15-17 yaş arası lise öğrencilerinin sosyal anksiyete düzeyleri ile algıladıkları anne-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Research of the correlation between the social anxiety level of the high school students in the 15-17 age range and their perception of parental attitudes
Yazar: YELİZ ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. CEBRAİL KISA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anksiyete = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma 15-17 yaş arası ergenlik dönemindeki öğrencilerin sosyal anksiyeteleri ile anne-baba tutumları arasındaki ilişkiyi incelemek amacını taşımaktadır. Bu amaçla öncelikle, ergenlik döneminin fiziksel ve ruhsal olarak ne gibi dönemsel özellikleri içerdiğine değinilmiş ve bu ruhsallığı açıklarken ağırlıklı olarak psikanalitik kuram başta olmak üzere bilişsel-davranışçı ve varoluşçu kuramlardan destek alınmıştır. Sosyal anksiyeteyi daha iyi anlamak adına, anksiyetenin tanımına, farklı ekollerin anksiyeteye yaklaşımına öncelik verilerek sosyal anksiyete ile anne baba tutumları arasındaki ilişki açıklanmaya çalışılmıştır.
Bu araştırma nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama modeline uygun olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın ulaşılabilir evreni olarak Bursa ili Osmangazi ilçesi belirlenmiştir. Örneklem, Süleyman Çelebi Anadolu Lisesinde öğrenim gören 15-17 yaş aralığında 300 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak: öğrencilerin sosyo-demografik özelliklerinin belirlenmesi için "Sosyo Demografik Bilgi Formu", öğrencilerin sosyal anksiyetelerinin belirlenmesi için "Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği" (ESKÖ), algılanan ebeveyn tutumlarının belirlenmesi için "Anne Baba Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. "Anne Baba Tutum Ölçeği" , "Demokrat Tutum", "Koruyucu İstekçi Tutum", "Otoriter Tutum" alt testlerinden oluşmaktadır. 
ESKÖ, Olumsuz Değerlendirilme Korkusu (ODK),  Genel Sosyal Durumlarda Korku ve Huzursuzluk Duyma (G-SKHD),  Yeni Sosyal Durumlarda Korku ve Huzursuzluk Duyma (Y-SKHD), alt testlerinden oluşmaktadır. Verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi, alt grup karşılaştırmalarında Tukey çoklu karşılaştırma testi, ikili grupların karşılaştırmasında bağımsız t testi gibi istatistiksel tekniklerden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre: Anne-Baba Tutum Ölçeği Demokratik tutum puanları ile Ergenlerde Sosyal Kaygı Ölçeği ODK, G-SDKHD ve Y-SDKHD puanları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı korelasyon gözlenirken diğer tutumlarda pozitif korelasyon gözlenmiştir. Cinsiyet değişkenlerinin, Anne-Baba Tutum Ölçeği ve ESKÖ puanları arasındaki farklılığa bakıldığında; erkek ve kız öğrencilerinin, Demokratik Tutum ve Otoriter Tutum puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmezken (p>.05), erkek öğrencilerin Koruyucu-istekçi Tutum puan ortalamaları kız öğrencilerden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<.05). Katılımcıların sosyo-ekonomik durumlarına bakıldığında sosyal kaygı ve ebeveyn tutumlarında farklılaşma görülmüştür. Ayrıca okul başarısı zayıf ve arkadaş sayısı az olan öğrencilerin sosyal kaygı puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Araştırma, yurt içi ve yurt dışında yapılan benzer çalışmalarla da desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ergenlik, Anksiyete, Sosyal Anksiyete, Anne Baba Tutumları

Abstract:
This study has the aim of analyzing the relationship between the social anxieties of adolescence period students in the 15-17 age range and parental attitudes. For this purpose, primarily, what kind of periodical traits adolescence period includes is mentioned physically and mentally and while explaining this spirituality, support is taken from cognitive-behavioral and existential theories and mainly in particular from psychoanalytic theory. To understand social anxiety better, relationship between social anxiety and parental attitudes is tried to be explained by prioritising the definition of anxiety and approach of different theories to anxiety.
This research is designed according to the correlational survey from quantitative research models. County Osmangazi/BURSA is determined as the availability sampling of the research. Sample consists of 300 high school students in the 15-17 age range who study at Süleyman Çelebi Anatolian High School. As data collection tools: "Socio Demographic Information Form" to determine socio-demographic traits of students, "Social Anxiety for Adolescents" (SAS-A) to determine social anxieties of students, "Parental Attitude Scale" to determine perceived parental attitudes, were used. "Parental Attitude Scale" consists of "Democratic Attitude", "Protective / Demanding Attitude", "Authoritarian Attitude" subtests. (SAS-A) consists of Fear of Negative Evaluation (FNE), General Social Avoidance and Distress (SAD-G), Social Avoidance and Distress in New Situations (SAD-N) subtests. Statistical technics such as one-way analysis of variance to analyze the data, Tukey multiple comparison test for subgroup comparisons, independent samples t-test for pairwise comparison were benefited by. According to the research results: Whilst statistically significant negative correlation was observed between Parental Attitude Scale Democratic Attitude scores and Social Anxiety for Adolescents SAS-A, SAD-G and SAD-N; positive correlation was observed for the other attitudes. Considering the score difference between Parental Attitude Scale and SAS-A for gender variables; whereas no statistically significant difference is observed between Democratic Attitude and Authoritarian Attitude score averages of male and female students (p>.05), Protective / Demanding Attitude score averages of male students were found statistically significantly higher than the score averages of female students (p<.05). Considering the socio-economical status of the participants, differentiation for social anxiety and parental attitudes was observed. Moreover, statistically significant differences were found for the social anxiety scores of the students with lower school success and less number of friends. The research was supported with similar studies that are done within the country and abroad, as well.

Keywords: Adolescence, Anxiety, Social Anxiety, Parental Attitudes