Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Türk dış politikasında entegrasyon sürecinde Orta Asya ve Özbekistan
integration process in Turkish foreign policy during the Post-Cold War Era: Central Asia and Uzbekistan
Yazar: FAHRİYE KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SEYFETTİN EROL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bütünleşme = Integration ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya politikası = Central Asia policy ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Orta Asya ilişkileri = Turkish-Central Asian relations ; Türk-Özbek ilişkileri = Turkish-Uzbek relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası politika = International policy ; Özbekistan = Uzbekistan

Özet:
SSCB?nin dağılmasıyla birlikte Orta Asya devletleri bağımsızlıklarını kazanmış, sahip oldukları jeopolitik önem ve ekonomik kaynaklar bağlamında çeşitli aktörlerin odak noktası olmuş ve ?Yeni Büyük Oyun? olarak tabir edilen hâkimiyet mücadelesinin sahnelendiği alanlardan biri haline gelmiştir. Bugün bölge ülkelerinden birisi olarak Özbekistan, Orta Asya ve daha genelde Avrasya jeopolitiğinde merkezi durumda bulunan, önemli bir ülkedir. Gerek jeopolitik konumu, gerek bölgenin sahip olduğu enerji kaynakları gerekse de Türk-İslam medeniyetinin merkezi olması ve bünyesinde barındırdığı nüfus yapısıyla bölgesel ve küresel politikalar açısından önem arz eder konumdadır. Dolayısıyla Orta Asya bağlamında verilen liderlik mücadelesinde Özbekistan?ın kilit bir ülke olduğunu görmekteyiz.Bugün özellikle ekonomik ve ticari ilişkiler açısından ön plana çıkarılması gereken bu coğrafya, Türk Dış Politikası bağlamında ihmal edilmemesi gereken bir alandır ve şüphesiz Türkiye?nin bölgesel gücü ve rolü açısından son derece önemlidir. Dolayısıyla çalışmamız, özellikle ekonomik açıdan bölgesel bir işbirliğinin gerekliliği noktasında bir katkı yapabilme amacındadır. Kapsam olarak Türkiye ve beş Orta Asya devleti incelenmiş ve zaman aralığı olarak ise Soğuk Savaş sonrası dönem dikkate alınmıştır. Metodolojik açıdan özellikle ekonomik ve ticari işbirliklerini ön plana çıkaran neoliberal kurumsalcı yaklaşımın benimsenerek işbirliğini sağlama noktasında bir çözüm sunulabileceği savunulmuştur. Nitekim vardığımız sonuç, bugün Türkiye-Orta Asya Türk Cumhuriyetleri arasında kurulması istenen bölgesel bir entegrasyonun mümkün görünmediği ancak ekonomik ve ticari bağları kuvvetlendirmek suretiyle özellikle ikili ilişkileri sağlamlaştıracak şekilde adımlar atılmasının gerekliliğidir.269Tabi bunu yaparken de Türk Dış Politikası?nda sağlam ve kararlı adımların doğru bir zamanda atılması gerekliliğine ek olarak milli bir şuur içerisinde hareket edilmesi gerekliliği de vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: 1. Entegrasyon2. Orta Asya 3. Özbekistan4. Türk Dış Politikası5. Ekonomik İşbirliği Örgütü (ECO)

Abstract:
After the dissolution of the USSR, the Central Asian states gained their independence and have become focal points of various actors in terms of geopolitical importance and natural resources they have, and this area turned out to be a stage on which a struggle for dominance is performed named ?The New Great Game?. Today, as one of the countries in the region, Uzbekistan is a center and significant country of Central Asia geopolitics in particular and Eurasia geopolitics, in general. Considering its geopolitical position, the energy resources the region has, being the center of TurkishIslamic civilization and the population structure it contains, Uzbekistan is of vital importance from the point of regional and global politics. Therefore, it can be seen that, Uzbekistan is a keystone within the context of leadership struggle in Central Asia.Today, this geography, that should be given prominence with regards to economic and commercial relations, is a region that should not be neglected as part of Turkish Foreign Policy and undoubtedly it is extremely important in terms of Turkey?s regional power and role. Thus, our study aims to contribute to the point that regional cooperation especially from an economical perspective is a necessity. The content of the study includes Turkey and five Central Asian countries, and the period focused on is the post-Cold War period. Methodologically, by adopting the neoliberal institutionalist approach that particularly highlights the economic and commercial cooperation, a probability of providing a solution on the point of cooperation is asserted. As a result, it is seen that a regional integration that Turkey and Central Asian Republics are expected to achieve does not seem to be possible today. However, it is necessary to take steps especially to 271strengthen the bilateral relations by tightening the economic and commercial ties.Without doubt, in addition to the need of acting with national conscience, the need for firm and decisive steps to be taken in Turkish Foreign Policy at the right time is also stressed. Key Words:1. Integration2. Central Asia3. Uzbekistan4. Turkish Foreign Policy5. Economic Cooperation Organization (ECO)