Çevre tercih ve değerlendirmesinde görsel kalitenin belirlenmesi ve geliştirilmesi: Trabzon sahil bandı örneği
Determination and improvement of visual quality in environmental preference and evaluation: A sample of Trabzon coast line
Yazar: ARZU KALIN
Danışman: PROF.DR. ALİ ÖZBİLEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
ÖZET Trabzon kenti için hızlı ve plansız kent değişim ve gelişim süreci, kenti tanımlayan sahil bandına dair geçmiş kullanım ve anlamların günümüze taşmamaması, alanın bir zamanlar özel topografyalarla tanımlanan ve özel anlam ve anılar üretebilen yapısının tek düzeleştirilmesine sebep olmuştur. Kullanıcısının "anlamlandırma" bağlamında benimseyemediği, özdeşleşemediği, bu nedenle de "gerçekten beğenilerek" değil de, "başka seçenek olmadığı" için tercih edilen tekdüze çevrelere dönüşmesinin bir sorun olarak belirlendiği tez çalışması iki aşamadan oluşmaktadır: Birinci aşamada Trabzon sahil bandının "görsel kalite bütünü"nün belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu aşamada literatür taraması sonucu elde edilen 30 adet görsel kalite alanda fotoğraflanmıştır. Daha sonra bu kaliteler kendi aralarında gruplandınlarak, uygulama alanının bu görsel kalite gruplarıyla nasıl tammlandığı belirlenmiştir. îkinci aşamada ise Trabzon sahil bandının geçmişten günümüze değişimini nitel araştırma tekniklerinden belge taraması ve görüşmelerle belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar geçmişten günümüze görsel kalitenin algılanabilirlikten karmaşıklığa doğru gittiğim göstermektedir. Araştırmanın bu aşaması görsel kalitedeki bu negatif yönde gelişmeyi pozitife doğru yönlendirmeyi amaçlayan alternatif senaryo önerileri üzerine kurgulanmıştır. Tarihi değişim süreciyle ilgili yapılan araştırmalarda en çok adı geçen altı nokta için görsel kalite geliştirilmesine karar verilmiştir. Ve her nokta için literatür taraması sonucu elde edilen yedi kalitenin (Doğallık, Süreklilik, Algılanabilirlik, Yenilik- Gizem, Karmaşıklık-Çeşitlilik, Tutarlılık ve Anlamlılık) geliştirildiği üçer alternatif senaryo önerisi sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Görsel Kalite, Manzara Kalitesi, Tercih, Görsel Modelleme, Alternatif Senaryo Üretimi

Abstract:
SUMMARY Determination And Improvement Of Visual Quality In Environmental Preference And Evaluation: A Sample Of Trabzon Coast Line Fast and unplanned improvement and development process for Trabzon city caused the area to become a monotonious place as the past usage experience and the meanings derived from it have not been carried to the present In this research study it is obtained as a problem that coastal line of Trabzon city was changed into a place chosen as a recreational area because of "no any other choise" instead of users' "pleasentness" as the become unmemorable an meaningless for its users. The study was consisted of two stages: In the first stage the visual guality and scenic preference of coastal recreation area of Trabzon city was determined. Visual qualities obtained from literature review were photographed in the study area. Then these qualities were grouped and decreased in order to define the visual quality whole of the research area. In the second stage the development of the coastal area of Trabzon from past to the present were determined by interviews of citizens. The results of the development process were showed that the legibility of the area changed into a more chaotic form. The second part of the study was aimed change thşs negative effect into positive with alternative scenario proposals prepared by using visual qualities obtained from the literature revieww.For these visual quality development scenarioas, six point derived from the historical development process were chosen. As a result of the study three scenario proposals produced with the development of literatire reviewed visual qualities (naturalnesss, continuity, legibility, novelty, complexity-diversity, coherence and meaning) were proposed for each point. Key Words: Visual Quality, Scenic Quality, Preference, Visual Simulation, Production of Alternative Scenarios VI