Dünya-ekonomi sistemi bağlamında XIX. yüzyılda Beyrut limanı
Beirut port in the XIXth century in the context of the world-economy system
Yazar: ŞEYMA DERECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER ATEŞ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik durum = Economic situation ; Ekonomik etki = Economic effect ; Limanlar = Ports ; Lübnan-Beyrut = Lebanan-Beriut ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Ticaret = Trade ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Doğu Akdeniz'in Suriye kıyısında Trablusşam, Sayda, Akka gibi iskeleler ticari işlemlerin daha yoğun olduğu alanlar olarak XIX. yüzyıl başlangıcına kadar politik ve ekonomik bakımdan önem taşırken, küçük bir sahil kasabası olan ve kısmen coğrafi şartlarından dolayı hem yabancı ülke tüccarı hem de bölge tüccarı açısından pek rağbet edilmeyip atıl bir durumda kalan Beyrut Limanı, bu yüzyıldan itibaren uluslararası bir ticaret limanı olarak Doğu Akdeniz'de ön plana çıkmaya başlamıştır. XIX. yüzyılda İstanbul, İzmir, Selanik, İskenderiye gibi Osmanlı liman şehirleri genel bir dönüşüm ve gelişme yaşarken Beyrut Limanı da bu dönüşümden nasibini almış ve Osmanlı'nın ticaret hacmi en yüksek limanlarından biri ve Suriye bölgesinin önemli bir politik merkezi haline gelmiştir. Bu dönüşüm Beyrut ve Suriye bölgesinin kapitalist ekonomik sisteme katılmasının bir sonucudur. Avrupa merkezli sistemin pazar alanı olarak gelişen Beyrut ve art alanı Dünya-Ekonomi Sistemi'ne dâhil olmuş ve XIX. yüzyılda Beyrut Limanı uluslararası bir limana dönüşmüştür. 
Bu çalışma ile Osmanlı'nın son yüzyılında limanın bir ticaret bölgesi olarak ivme kazanmaya başladığı dönemden itibaren yaklaşık bir asırlık süreçte yaşanan siyasi ve sosyo-ekonomik dönüşümü görmeye çalıştık. Ayrıca bu tez çalışmasıyla amaçladığımız, Immanuel Wallerstein tarafından küresel ekonomik ve sosyal ilişkileri tanımlamak için analiz ettiği ve kavramsallaştırdığı Dünya-Sistemi perspektifinden limanın sistemin bir parçası haline gelip gelmediğini incelemek, şayet Avrupa ile bir ekonomik entegrasyon söz konusuysa hangi aşamalarla gerçekleştiği ve Osmanlı'nın bu süreçte nasıl bir refleks geliştirdiğini anlamaya çalışmaktır.

Abstract:
While port towns such as Tripoli, Sayda and Akka were more politically and economically important until the beginning of the XIXth century as areas where commercial transactions were more intensive, on the Syrian coast of the East Mediterranean, the port of Beirut that a small coastal town has remained idle in terms of both the foreign merchant and the regional Merchant partly due to its geographical conditions, has started to stand out in the Eastern Mediterranean as an international trading port since this century. In the XIXth century, the Ottoman port cities such as Istanbul, Izmir, Thessaloniki and Alexandria experienced a general transformation and development, while the port of Beirut took its share from this transformation and became one of the ports with the highest trade volume among the Ottoman ports and an important political center of the Syrian region. This transformation is the result of the integration of Beirut and Syria into the capitalist economic system. Beirut and its hinterland that developed as the market area of the European centric system were included in the World-Economy System. So, the port of Beirut became an international port in the XIXth century.
We tried to see the political and socio-economic transformation that took place in a period of about one century from the time when the port began to gain momentum as a commercial region in the last century of the Ottoman Empire through this study. In addition, the purpose of this thesis is to examine whether the port has become a part of the system from the perspective of the World-System, which is analyzed and conceptualized by Immanuel Wallerstein in order to define the global economic and social relations, and it is important trying to understand which stages it contained and how Ottoman Empire developed a reflex in this process, if there was an economic integration with Europe.