Piyade tüfeklerinin onarımında hata türü ve etkileri analizi: Deney tasarımı yaklaşımı ile kalite iyileştirme
Failure mode and effects analysi̇s in the repair of infantry rifles: Quality improvement using design of experiments approach
Yazar: KAMİL YILDIRAY UYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN SAMİ KÖKTEN
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Piyade tüfeklerinin onarımında, mekanik parçaların onarımı için genellikle gözle muayene yöntemleri tercih edilmektedir. Onarım faaliyetlerinde standart bir prosedür bulunmaması güvenilirliği ve sürekliliği olumsuz yönde etkilemektedir. Hata Türü ve Etkileri Analizi (HTEA); sistem, tasarım veya sürecin bütünüyle ele alınarak ortaya çıkan/ çıkabilecek hataların tanımlanması ve bu hataların neden olabileceği etkilerin değerlendirilmesini sağlayan bir tekniktir. Bu çalışmada, piyade tüfeklerinin onarımında personel hatalarını önlemek, uygun olmayan yöntem ve malzeme kullanımını engellemek, iş gücü ve zaman kaybını en aza indirmek maksadıyla HTEA'dan faydalanılmıştır. Süreç odaklı yaklaşım ve kalite kontrol araçları ile onarım ve muayene faaliyetlerinin etkin ve nesnel hale getirilmesi, alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi, ilgili problemlere çözüm önerilerinin geliştirilmesi, geliştirilen çözüm önerilerinin uygulanabilir ve aktarılabilir olması amaçlanmıştır. 
Çalışmanın uygulama kısmında, piyade tüfeklerinin bakım onarım faaliyetinde yer alan süreçler incelenmiş; uygunsuz kaplama, onarımdan sonra uygunsuz yağlama ve kontrol adımlarının aksatılması gibi süreç içerisinde oluşan/oluşabilecek 11 hata türü üzerinde durulmuştur. Belirlenen hata türleri arasından mutlak önlem alınması gereken hatalar tespit edilmiş ve ''uygunsuz kaplama işlemi'' hatasına yönelik deney tasarımı yönteminden yararlanılmasına karar verilmiştir. Uygunsuz kaplama işlemine neden olabilecek 3 faktör (sıcaklık, süre ve kimyasal oranı), en uygun kaplama kalınlığının tespit edilmesi amacıyla Taguchi Yöntemi ile analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda 90 ℃ sıcaklık, 20 dakika süre ve %20 kimyasal oranı ile 9,04 µm kaplama kalınlığının elde edilebileceği tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, en yüksek risk öncelik değerine sahip uygunsuz kaplama işlemi hatasına yönelik yaklaşık %55,36'lık bir iyileştirme olacağı, piyade tüfeklerinin onarım faaliyetlerinde ise yaklaşık olarak %37'lik bir iyileştirme olacağı öngörülmüştür.

Abstract:
The repair of infantry rifles often relies on visual inspection methods for mechanical parts. If repair activities are not conducted according to a set of rules, reliability and continuity can be adversely affected. Failure Modes and Effects Analysis (FMEA) is a technique that provides a comprehensive examination of system, design, or process to identify existing or potential failures and evaluate the effects that these failures may cause. In this study, FMEA was utilized to prevent personnel errors, avoid the use of inappropriate methods and materials, and minimize labor and time loss during the repair of infantry rifles. The aim was to make repair and inspection activities effective and objective, identify necessary precautions, develop solutions for relevant problems,
and ensure that these solutions are applicable and transferable through a processfocused approach and quality control tools. In the application part of the study, the processes involved in the maintenance and repair activities of infantry rifles were examined; 11 types of errors that occur or could occur during the process, such as improper storage, improper coating, improper lubrication after repair, and neglecting control steps, were highlighted. Among the identified failure types, priority defects were determined and it was decided to utilize the experimental design method for the "improper coating failure". 3 factors (temperature, time and chemical ratio) that may cause improper coating failure was analyzed using the Taguchi Method to determine the most suitable coating thickness. As a result of the analysis, It was determined that a coating thickness of 9.04 µm could be achieved with 90℃ temperature, 20 minute treatment time and 20% chemical ratio. As a result of the study, it is estimated that there will be an improvement of approximately 55.36% for the improper coating failure with the highest risk priority value, and an improvement of approximately 37% for the repair activities of infantry rifles.