Çokkültürlü eğitime dayalı olarak geliştirilen disiplinlerarası öğretim programı aracılığıyla öğrencilerde hoşgörü değerinin ve eleştirel düşünme becerisinin geliştirilme sürecinin incelenmesi: Bir durum çalışması
A review of the development process of tolerance value and critical thinking skills of the students through the interdisciplinary curriculum developed based on multicultural education: A case study
Yazar: SERKAN ASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BİRSEL AYBEK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Disiplinlerarası = Interdisciplinary ; Disiplinlerarası analoji tabanlı öğretim = Interdisciplinary analogy based teaching ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Hoşgörü = Tolerance ; Hoşgörü eğilimi geliştirme programı = Tolerance tendency enhancement program ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Öğretim = Teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, çokkültürlü eğitime dayalı olarak geliştirilen disiplinlerarası öğretim programı aracılığıyla öğrencilerde hoşgörü değerinin ve eleştirel düşünme becerisinin geliştirilme sürecini incelemektir.  Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Elazığ ili Karakoçan ilçesinde bulunan bir ilkokulun dördüncü sınıfında öğrenim görmekte olan 30 öğrenci ile 10 veli oluşturmaktadır. Araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Öğrenciler belirlenirken ölçüt örnekleme yöntemi, veliler belirlenirken maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada çokkültürlü eğitime dayalı olarak geliştirilen disiplinlerarası öğretim programı uygulanarak öğrencilerin hoşgörü değeri ve eleştirel düşünme becerileri geliştirilmeye çalışılmıştır. Araştırma kapsamında veri toplama araçları olarak; kişisel bilgiler formu, görüşme formu, gözlem formu, öğrenci günlüğü, araştırmacı günlüğü, hoşgörü tutum ölçeği, hikâye testleri, eleştirel düşünme becerisi ve hoşgörü değeri dereceli puanlama anahtarları kullanılmıştır. Araştırma, 2015-2016 eğitim-öğretim yılının güz döneminde 05/Ekim/2015-08/Ocak/2016 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin analizi olmak üzere iki şekilde veriler çözümlenmiştir. Nitel verilerin analizinde betimsel ve içerik analizleri, nicel verilerin analizinde betimsel istatistik ile bağımlı örneklemler t testi kullanılmıştır. Araştırmada geçerlik ve güvenirliğin sağlanması için inandırıcılık, aktarılabilirlik, tutarlılık ve teyit edilebilirlik yöntemleri kullanılmıştır. 
	Araştırma sonucunda öğrencilerin cinsiyetlerine, etnik kimliklerine ve inançlarına göre hoşgörüyü daha çok yardımsever olma olarak algıladıkları görülmüştür. Kadın velilerin çoğu tarafından hoşgörü, karşısındaki kişiyi olduğu gibi kabullenme olarak; erkek velilerin çoğu tarafından ise hoşgörü insanlarla iyi geçinme olarak algılanmaktadır. İnançlarına göre veliler hoşgörüyü anlayışlı olma olarak algılamaktadırlar. İlkokul ve lise mezunu veliler tarafından hoşgörü anlayışlı olma olarak algılanmaktadır. Çalışma grubuna ait eleştirel düşünme becerisi ve hoşgörü dereceli puanlama anahtarı ile hoşgörü tutum ölçeği öntest-sontest puan ortalamaları arasında sontest lehine anlamlı bir fark saptanmıştır. Araştırmacı günlüğü incelendiğinde disiplin, sınıf ortamı, veli, öğretmen, okul yönetimi, etkinlik ve araç-gereç; öğrenci günlükleri incelendiğinde etkinlikler, disiplin sorunu, zaman, değerler, araç gereç ve sorun yok; video kayıtları incelendiğinde sınıf, öğrenci, etkinlik, disiplin sorunu, değerler, araç-gereç ve zaman yetersizliği temalarında sorunlarla karşılaşıldığı görülmüştür. Uygulama sonrasında kadın öğrenciler hoşgörüyü daha çok anlayışlı olma olarak; erkek öğrenciler ise hoşgörüyü daha çok iyilik yapma olarak algılamaktadırlar. Öğrencilerin çoğu uygulanan etkinlikler sayesinde yeni bilgiler öğrendiklerini, uygulanan etkinliklerde en çok hoşgörü değerini kazandıklarını, uygulanan etkinlikler sayesinde günlük hayatlarında engelli bireylere yardım etmeye başladıklarını, kadına şiddet ile ilgili dramayı severek yaptıklarını, grup çalışması yaparken zorlandıklarını, uygulanan etkinlikler sonrasında günlük hayatlarında farklı kültürel özellikteki bireylere saygı duyacaklarını ve çevrelerindeki engelli bireylere yardım edeceklerini, farklı kültürel özelliklere sahip bireylere karşı hoşgörülü olacaklarını ve uygulanan etkinlikler sonrasında öğrendiklerini sosyal bilgiler dersinde kullanabileceklerini belirtmişlerdir. Velilerin çoğu uygulanan etkinliklerin öğrencilerin farkındalıklarını arttırdığını, öğrencilerin hoşgörü değerini kazandıklarını,  hoşgörü değerlerine katkı sağladığı, günlük hayatlarında daha çok kardeşleriyle iyi geçinmelerini sağladığını ve farklı kültürel özelliklere sahip bireylere karşı yardımcı olduklarını belirtmişlerdir.

Abstract:
The general purpose of this research is deeply examining the development process of the tolerance value and critical thinking skills of students through the multidisciplinary curriculum developed based on multicultural education. The case study, one of the qualitative research patterns, is used in the research. The study group of the research consists of 30 students in the fourth grade of a primary school and 10 parents in the district of Karakocan in Elazig province in the academic year of 2015-2016. In the research, criteria sampling and maximum diversity sampling methods from the purposeful sampling methods are used. The criteria sampling method is used in determination of the students and maximum diversity sampling method is used in selection of the parents. In the research, we tried to develop tolerance value and critical thinking skills of the students by applying the multidisciplinary curriculum developed based on multicultural education. Within the scope of the research, a personal information form, interview, observation, student logs, researcher log, tolerance attitude scale, story tests, critical thinking skills and tolerance value graded scoring keys are used. The research is conducted between October 5, 2015 and January 8, 2016 in the fall semester of the academic year of 2015-2016. In the research, data are analyzed in two ways as the analysis of quantitative and qualitative data. Descriptive and content analyzes are used in the analysis of qualitative data and descriptive statistics and t test of dependent samples are used in the analysis of quantitative data. Verifiability, transferability, consistency and confirmability methods have been used to ensure validity and reliability in the research. 
	In result of the research, it has been seen that students rather perceive tolerance as being helpful according to their gender, ethnic identity and beliefs. Tolerance is perceived as accepting a person as is by most of the female parents and as getting along with people by most of the male parents. According to their beliefs, the parents perceive tolerance as being thoughtful. Primary and high school graduate parents perceive tolerance as being thoughtful. A significant difference is found in favor of posttest between the pretest-posttest score averages of the tolerance attitude scale of the study group with the graded scoring key of critical thinking skills and tolerance. When the researcher's log is examined, it is seen that problems are encountered in discipline, classroom environment, parents, teachers, school management, activities and tools while the same is seen in the themes of activities, disciplinary issues, time, values, tools and no problems when student logs are examined; When the video recordings are examined, it is seen that there were problems in classroom, student, activity, discipline problem, values, tools and time inadequacy themes. After the implementation, female students rather perceive tolerance as to be understanding and male students rather perceive tolerance as doing favors. Most of the students stated that they have learned new information through the applied activities and that they have mostly gained the tolerance value in the applied activities and that they have started helping disabled people in their daily lives thanks to the applied activities and that they have enjoyed playing the drama about violence against women and that they had difficulties in doing group work, that they would respect and be tolerant to the individuals with different cultural characteristics and help disabled people around them in their daily lives after the applied activities and that they could use what they have learned after the practiced activities in their social studies lessons. Majority of the parents stated that the applied activities increase the awareness of the students, that the students gained the value of tolerance, contribution to their value of tolerance has been made, it is ensured that they mostly get with their siblings in their daily lives and help to the individuals with different cultural characteristics.