Öğretmenlerin mesleki aidiyetlerine yönelik algıları: Bursa ili İnegöl ilçesi örneği
Teachers' perceptions of their professional belonging: the case of Inegöl district, Bursa province
Yazar: PINAR YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA POYRAZ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Kurumsal aidiyet = Institutional belonging ; Okula aidiyet = School belonging ; Rehber öğretmenler = Guidance teacher ; Stajyer öğretmenler = Apprentice teachers ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Örgütsel aidiyet = Organizational belonging ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Ücretli öğretmenler = Paid teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers

Özet:
Bu çalışmanın literatür bölümü niteliksel yöntemle birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmış olup, öğretmenlerin mesleki aidiyetini ve öğretmenlik mesleğinin toplumdaki itibarını etkileyen faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Bursa'nın İnegöl ilçesinde sınırlı sayıda öğretmen üzerinde yürütülmüş olup, nitel bir araştırma yöntemi olan fenomenoloji kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış mülakat soruları kullanılmış ve yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılar arasında iki okul müdürü, bir ilçe milli eğitim müdürlüğünde yaygın eğitimde çalışan öğretmen, bir ilkokul öğretmeni ve diğerleri çeşitli lise branşlarından öğretmenler olmak üzere toplamda 14 öğretmen bulunmaktadır.
Katılımcıların demografik özellikleri cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, medeni durum, çocuk sahibi olma durumu, eşlerinin öğretmen olup olmadığı, mülkiyet sahipliği ve mesleki tecrübe yılları gibi değişkenler üzerinden incelenmiştir. Yarısı kadın, yarısı erkek olan öğretmenlerin yaş dağılımları çoğunlukla 41-50 yaş aralığında yoğunlaşmaktadır. Eğitim seviyesi olarak, çoğunlukla lisans mezunu olan katılımcılar arasında dört kişi yüksek lisans yapmıştır. Çalışmaya katılanların büyük çoğunluğu evli ve en az bir çocuk sahibidir, çoğu ev ve araba sahibidir.
Mesleki deneyim bakımından, öğretmenlerin büyük bir kısmı 12 yıldan fazla süredir öğretmenlik yapmaktadır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin mesleki aidiyet duygularının ve mesleğin toplum içindeki itibarının, öğretmenlerin demografik özellikleri ve yaşam koşulları ile nasıl şekillendiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, öğretmenlerin mesleki aidiyet duygularının, iş tatmin düzeylerini ve mesleğe olan bağlılıklarını önemli ölçüde etkilediği görülmektedir. 
Bu çalışma, öğretmenlik mesleğinin toplumsal algısını ve öğretmenlerin mesleki memnuniyetini artırma potansiyeline sahip stratejiler geliştirmek için önemli veriler sunmaktadır. Öğretmenlerin mesleki aidiyetini artırmak, eğitim kalitesini yükseltmek ve toplumdaki itibarını güçlendirmek adına politika yapıcılar ve eğitim yöneticileri için değerli içgörüler sağlamaktadır. 
Araştırma sonuçları, öğretmenlik mesleğinin toplumsal itibarının, öğretmenlerin mesleki motivasyonu ve genel eğitim kalitesi üzerinde derin etkiler yarattığını göstermektedir. Öğretmenlerin karşılaştığı ekonomik zorluklar, mesleki özerklik sınırlamaları gibi sorunlar ile toplumsal algılar birleştiğinde, öğretmenlerin mesleki tatmin düzeyleri ve mesleğe bağlılıkları önemli ölçüde etkilenmektedir.
Bu kapsamda, öğretmenlerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesinin yanı sıra, mesleklerinin toplum nezdindeki saygınlığını artıracak stratejik çabaların geliştirilmesi gerekmektedir. Öğretmenlerin mesleğe olan bağlılığını ve eğitime olan adanmışlıklarını güçlendirecek toplumsal itibarın artırılması, aynı zamanda öğretmenlik pratiğine yönelik özerkliklerinin genişletilmesi ile onların yaratıcı ve yenilikçi öğretim yöntemlerini benimsemelerine olanak tanıyacak ve eğitim süreçlerinde daha etkin ve motive olmalarını sağlayacaktır.
Ayrıca, öğretmenlerin güvenliklerinin sağlanması, teknolojik desteklerle donatılmış sınıflar, iyileştirilmiş fiziki koşullar ve eğitim-öğretimde yapılacak değişiklikler hakkında gerçek anlamda katılımcı bir süreç yürütülmesi önerilmektedir. Öğretmenlerin görüşlerinin etkin bir şekilde alınması ve daha yetkin bir görünürlük kazanmaları, mesleki yeterliliklerinin artırılması ve sürekli eğitim olanakları ile desteklenmeleri, eğitim kalitesine katkıda bulunacak önemli adımlardır.



Sonuç olarak, öğretmenlerin toplumsal dönüşümdeki rolünü güçlendirerek, eğitim sisteminin genel verimliliğini artırmak için yeterli kaynakların sağlanması, mesleki gelişimlerine olanak tanınması ve toplum içindeki itibarlarının korunması gerekmektedir. Bu, öğretmenlerin mesleki rollerini daha etkin bir şekilde yerine getirmelerine yardımcı olacak ve eğitim sistemi ile genel olarak toplumun gelişimine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
This study's literature review was prepared using secondary sources through a qualitative method, aiming to examine the factors affecting teachers' professional belonging and the prestige of the teaching profession in society. The research was conducted with a limited number of teachers in İnegöl district of Bursa, utilizing phenomenology, a qualitative research method. Semi-structured interview questions were used as the data collection tool, and face-to-face interviews were conducted. The participants included two school principals, a teacher working in public education at the district national education directorate, a primary school teacher, and other teachers from various high school branches, totaling 14 teachers.

The demographic characteristics of the participants were examined based on variables such as gender, age, education level, marital status, parenthood status, whether their spouses are teachers, property ownership, and years of professional experience. Half of the teachers were women, and half were men, with the age distribution predominantly concentrated in the 41-50 age range. In terms of education level, most participants were undergraduate graduates, with four holding a master's degree. The majority of the study participants were married and had at least one child, with most owning a house and a car.

Regarding professional experience, most of the teachers had been teaching for over 12 years. The research findings reveal how teachers' professional belonging and the profession's societal prestige are shaped by their demographic characteristics and living conditions. Additionally, it was found that teachers' sense of professional belonging significantly affects their job satisfaction levels and commitment to the profession.

This study provides valuable data for developing strategies that have the potential to enhance the social perception of the teaching profession and teachers' professional satisfaction. It offers valuable insights for policymakers and educational administrators to increase teachers' professional belonging, improve education quality, and strengthen the profession's societal prestige.
The research results demonstrate that the social prestige of the teaching profession profoundly impacts teachers' professional motivation and the overall quality of education. When combined with issues such as economic challenges and limitations on professional autonomy, societal perceptions significantly influence teachers' job satisfaction and commitment to the profession.

In this context, efforts to improve teachers' economic conditions, as well as strategic efforts to enhance the respect of their profession in society, are required. Strengthening teachers' commitment to the profession and their dedication to education by increasing societal prestige, along with expanding their professional autonomy to allow for the adoption of creative and innovative teaching methods, will enable them to be more effective and motivated in educational processes.

Additionally, ensuring teachers' security, equipping classrooms with technological support, improving physical conditions, and conducting a genuinely participatory process regarding changes in education and teaching are recommended. Effectively considering teachers' opinions and providing them with more visible competence, supporting their professional qualifications, and offering continuous training opportunities are significant steps that will contribute to the quality of education.

In conclusion, sufficient resources must be provided to strengthen teachers' roles in social transformation, allowing for their professional development and maintaining their societal prestige. This will help teachers fulfill their professional roles more effectively, contributing to the development of both the education system and society as a whole.