Kardiyovasküler cerrahi uygulanan hastalarda ameliyat sırasında basınç yarası gelişme riskinin belirlenmesi
Determining the risk of developing pressure sores during surgery in patients undergoing cardiovascular surgery
Yazar: MELİKE ŞEKER
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN ÖZBAYIR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ameliyathaneler = Operating rooms ; Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Hemşireler = Nurses ; Kardiyovasküler cerrahi girişimler = Cardiovascular surgical procedures

Özet:
Amaç: Bu çalışmada kardiyovasküler cerrahi uygulanan hastalarda ameliyat
sırasında basınç yarası gelişme riskinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Şubat 2022 – Mayıs 2022 tarihleri arasında İstanbul
Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi, Kalp Damar Cerrahisi Hastanesi
ameliyathanesinde gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı tipte planlanmıştır. Çalışmaya,
kalp damar cerrahisi ameliyathanesinde ameliyat olan 177 hasta alınmıştır. Veri
toplamada araştırmacı tarafından geliştirilen 'Birey Tanıtım Formu' ve Türkçe'ye
uyarlanması Soyer Ö. ve Özbayır T. tarafından yapılan '3S Ameliyathane Basınç
Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği Formu (3S RTÖ TR )' kullanılmıştır. Kalp damar
cerrahisi ameliyathanesinde ameliyat olmak üzere kliniğe yatırılan ve araştırmanın
sınırlılıklarına uyan hastalarla ameliyat öncesi ilk 24 saat içinde yüz yüze
görüşülerek birey tanıtım formu uygulanmıştır. Hasta ameliyathaneye teslim
edildiğinde, 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği'nde bulunan
ameliyattan önce değerlendirilecek parametrelere bakılarak puanlanmıştır. Hastanın
ameliyatta olduğu sırada, 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme
Ölçeği'ndeki ameliyat sırasında değerlendirilecek parametrelere bakılarak
puanlanmıştır. Ameliyat bitiminde hastanın tüm vücudu yara gelişimi bakımından
incelenmiş olup NPUAP'ın geliştirdiği basınç yarası evrelendirme sisteme göre
evrelendirilmiştir. Araştırma verileri Statistical Package For Social Science (SPSS)
26 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma verilerini değerlendirme tekniklerinde;
Ki-Kare Testi, Paired Simple T Testi, Wilcoxon İşaret Testi, Indepent Sample T
Testi, Mann Whitney U Testi, Pearson Korelasyon Testi ve Sperman Korelasyon
Testi kullanılmıştır. Araştırmada 3S RTÖ TR 'nin kullanımı için araştırmacılardan,
çalışmanın uygulanması için etik kuruldan ve hastaneden gerekli izinler alınmıştır.
Bulgular: Hastaların %58.2'si erkektir. Hastaların yaş ortalaması 58.49±12.89'dur.
Hastaların %42'sinde hipertansiyon, %27.7'sinde diabetes mellitus ve %13.4'ünde
kronik böbrek yetmezliği görülmüştür. Kardiyovasküler cerrahi uygulanan hastalarda
ameliyat öncesi en çok konulan tanılar; koroner arter hastalığı, karotis stenozu ve
kronik böbrek yetmezliğidir. Hastaların %23.9'unda koroner arter bypass grefti,
%17.2'sinde karotis endarterektomi ve %16.7'sinde arteriovenöz fistül ameliyatı
yapılmıştır. Kardiyovasküler cerrahi uygulanan hastaların ameliyat öncesi ve
ameliyat sonrasındaki sistolik kan basıncı (mmHg), diastolik kan basıncı (mmHg),
hemoglobin (g/dl), hematokrit (%) ve plazma albumin düzeyleri (g/dl) farklılık
göstermiştir (p<0.05). Kardiyovasküler cerrahi uygulanan hastaların basınç yarası
gelişme durumuna göre hastaların 3S RTÖ TR puanları arasındaki farkın istatiksel
olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Kardiyovasküler cerrahi uygulanan
hastaların ameliyat sonrası sistolik kan basıncı ve diastolik kan basıncı değerleri ile
3S RTÖ TR puanları arasında düşük düzeyde, hemoglobin, hematokrit ve plazma
albumin düzeyleri ile , hastaların 3S RTÖ TR puanları arasında ise orta düzeyde negatif
ilişki saptanmıştır (p<0.05). Kardiyovasküler cerrahi uygulanan hastaların ameliyat
sırasındaki kardiyopulmoner bypass ve hipotermi sürelerine basınç yarası gelişme
durumu arasında ilişki olduğu saptanmıştır(p≤0.05). Basınç yarası gelişme durumu
ile 3S RTÖ TR arasındaki ilişkinin uyum düzeyi istatiksel olarak anlamlı bulunmuş ve
bu uyum düzeyinin oldukça yüksek olduğu saptanmıştır (p ≤ 0.001, Kappa uyum
düzeyi: 0.95).
Sonuçlar: 3S RTÖ TR 'ne göre 11 hastanın 3S Test Puanı "> 23" olup bu hastaların
10'nunda ameliyat sırasında basınç yarası gelişme riski bulunmuştur. 3S RTÖ TR 'ne
göre ameliyat sırasında basınç yarası gelişme riski bulunan bu 10 hastada Evre 1
basınç yarası geliştiği gözlenmiştir. 3S RTÖ TR'nin  ameliyathanede basınç yarası
gelişme riskinin belirlenmesi için kardiyovasküler cerrahi hastalarında uygulanması
ve örneklem sayısı geniş tutularak yeni çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the risk of pressure ulcer development
during surgery in patients undergoing cardiovascular surgery.
Material and Method: The study was carried out in the operating room of Istanbul
Başakşehir Çam and Sakura City Hospital, Cardiovascular Surgery Hospital between
February 2022 and May 2022. It is planned in descriptive type. A total of 177
patients who underwent surgery in the cardiovascular surgery operating room were
included in the study. In data collection, the "Individual Introduction Form " developed
by the researcher and its adaptation to Turkish were provided by Soyer Ö. and
Özbayır T. '3S Operating Room Pressure Wound Risk Assessment Scale (3S RTÖ TR )' 
was used. Patients who were admitted to the clinic to be operated in the
cardiovascular surgery operating room and who met the limitations of the study were
interviewed face-to-face within the first 24 hours before the operation and an
individual introduction form was applied. When the patient was delivered to the
operating room, he was scored based on the parameters to be evaluated before the
surgery in the 3S RTÖ TR form. It was scored by looking at the parameters to be
evaluated during the operation in the 3S RTÖ TR form while the patient was in
surgery. At the end of the surgery, the whole body of the patient was examined in
terms of wound development and the pressure sore was staged according to the
pressure sore staging system developed by NPUAP. Research data were analyzed
with the Statistical Package for Social Science (SPSS) 26 program. In research data
evaluation techniques; Chi-Square Test, Paired Simple T Test, Wilcoxon Sign Test,
Indepent Sample T Test, Mann Whitney U Test, Pearson Correlation Test and
Sperman Correlation Test were used. Necessary permissions were obtained from the
researchers for the use of 3S RTÖ TR in the study, from the ethics committee for the
implementation of the study, and from the hospital.
Results: 58.2% of the patients are male. The mean age of the patients was
58.49±12.89 years. Hypertension was observed in 42% of the patients, diabetes
mellitus in 27.7% and chronic renal failure in 13.4%. The most common preoperative
diagnoses in patients undergoing cardiovascular surgery; coronary artery disease,
carotid stenosis and chronic renal failure. Coronary artery bypass grafting was
performed in 23.9% of the patients, carotid endarterectomy was performed in 17.2%
and arteriovenous fistula surgery was performed in 16.7% of the patients.
Preoperative and postoperative systolic blood pressure (mmHg), diastolic blood
pressure (mmHg), hemoglobin (g/dl), hematocrit (%) and plasma albumin levels
(g/dl) differed in patients who underwent cardiovascular surgery (p<0.05). It was
determined that the difference between the 3S RTÖ TR scores of the patients who
underwent cardiovascular surgery according to the pressure sore development status
was statistically significant (p<0.05). There was a low level of negative correlation
between postoperative systolic blood pressure and diastolic blood pressure values
and 3S RTÖ TR scores of patients who underwent cardiovascular surgery, and a
moderate negative correlation between hemoglobin, hematocrit and plasma albumin
levels, and 3S RTÖ TR scores of patients (p<0.05). It was determined that there was a
correlation between the duration of cardiopulmonary bypass and hypothermia and
the development of pressure ulcers in patients who underwent cardiovascular surgery
(p<0.05). The level of agreement between the development of pressure ulcers and 3S
RTÖ TR was found to be statistically significant and this level of agreement was found
to be quite high (p ≤ 0.001, Kappa agreement level: 0.95).
Conclusion: According to 3S RTÖ TR , 11 patients had 3S Test Scores of "> 23" and
10 of these patients had a risk of developing pressure ulcers during surgery.
According to the 3S RTÖ TR , Stage 1 pressure ulcers were observed in these 10
patients who were at risk of developing pressure ulcers during surgery. It is
recommended that 3S RTÖ TR be applied in cardiovascular surgery patients to
determine the risk of pressure ulcer development in the operating room and new
studies should be conducted with a large sample size.