Modern Irak'ın oluşumu (1917?1941)
The making of modern Iraq (1917?1941)
Yazar: TALİP ÖZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. M.METİN HÜLAGÜ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Irak = Iraq ; Milliyetçilik = Nationalism ; Modernizm = Modernism ; Modernleşme = Modernization ; Orta Doğu = Middle East ; İngiltere = England ; Şiiler = Shi'is

Özet:
Bu tezin temel amacı 1917 yılında İngiltere'nin Bağdat'ı işgal etmesiyle başlayan Modern Irak Devleti'nin oluşumunu incelemektir. Tez temel olarak 1917?1941 arası dönemi incelemekle beraber Osmanlı İmparatorluğu'nun bu bölgede uygulamış olduğu bazı politikaları da içermektedir. Bunun temel sebebi bunların İmparatorluk mirası olarak bir devamlılık oluşturmasıydı. Özellikle kabilelerin yerleşik hayata geçirilerek merkezi devletin kontrolünün etkin şekilde arttırılmak istenmesi sadece Irak için değil İmparatorluk çözüldükten sonra kurulan diğer bağımsız Ortadoğulu ülkeler için de geçerli bir durumdu. Ayrıca on sekiz ve on dokuzuncu yüzyıllarda kabilelerin hızlı bir şekilde Şiiliğe geçmesi Modern Irak devletinin tarihini etkili bir şekilde yönlendirdi.Tezde işlenen önemli konulardan biri de Irak'ın etnik ve dinî açıdan oldukça farklı unsurlardan oluşması nedeniyle yönetici elit ile bu unsurlar arasında sürekli çatışmaların ve gerilimlerin yaşanmasıydı. Özellikle Kürtler ve Şiiler tarafından çıkarılan isyanlar yaşanan bu gerilimi göstermek için ayrıntılı şekilde işlenmiştir. Ayrıca yönetici eliti oluşturan Sünniler özellikle de şerifiler ve bunları yönlendiren temel ideoloji olan Pan-Arap milliyetçiliği bu tezi oluşturan kısımlardan biridir. Bu yönetici elit milli eğitim sistemini ve zorunlu askerliği kullanarak Arap milliyetçiliği çerçevesinde Irak'ta ulusal bir bütünlük oluşturmaya çalıştılar. Bu bütün bir Irak tarihini etkileyen ve yönlendiren bir siyaset yöntemiydi.Son olarak özellikle 1936 yılında yapılan askerî darbe sonrası Irak siyasetinin içine girdiği çıkmaz ele alındı. İngilizlerin düzeni korumaya yönelik fikirlerinden esinlenen siyasette şiddet kullanımı Irak devleti kurulduğu andan sürekli var olmasına karşın Kral Faysal'ın ölümü ve ordunun siyasetin içine çekilmesi yüzünden ülkenin ihtiyaç duyduğu reformların yapılmasının engeller hale gelmişti. Yaşanan sosyal gerilimlerin bir sonucu olarak Irak 1936 yılından 1941 yılına kadar artık bir darbeler ülkesi haline geldiAnahtar Kelimeler: Toprak Kanunnamesi, Mandate, Kabile, Şiiler, Kürtler, Arap Milliyetçiliği, Askeri Darbeler

Abstract:
The purpose of this study is to examine the history of modern Iraq beginning with the occupation of Baghdad by England in 1917. Although this study basically includes the history of Iraq between 1917 and 1947, it also examines the modernization policies that Ottoman Empire put in force in this region. The effects of these policies continued throughout modern history of Iraq as an imperial legacy. Particularly, the main aim of sedentarization and thereby detribalization of tribes and tribal confederations was to extend the control of central state. This centralization effort was applied not only in Iraq but also in other Middle Eastern States that founded after the collapse of Ottoman Empire. In addition, large numbers of tribesmen adopted the precepts of Shi?i Islam and accepted it as a religious sect during the eighteenth and nineteenth centuries because of the growing appeal of Shi?ism to the tribesmen of the region. This social transformation would affect the state of modern Iraq and its policy.This study also aims to discuss the tensions between Sunni ruling elite and other ethnic and sectarian inhabitants of Iraq because the majority of Iraq population was composed of Shi?a and Kurds. Particularly for this purpose, the uprisings which broke out against the Iraqi authorities in Shi?i and Kurdish regions will be examined in detail. On the other hand, the research that conducted for this thesis has indicated that the Sunni ruling elite used the education and conscription so as to building a nation state under the Pan-Arap ideology. This nation building effort would direct the whole policy of modern Iraq. Moreover, this study, in historical context, will examine how this Pan-Arab ideology emerged from the cultural mode of Arab nationalism and thoughts of Islamic reformers.Consequently, after the coup d?état in 1936 the use of violence became the main feature of the Iraqi policy. In fact, the use of violence to suppress the opposition has been produced by beginning with British ideas of order but it would be reproduced by central governments in Baghdad since the foundation of the state. Specially, when this policy extended after the death of King Faisal, reforms that Iraqi people urgently needed could not be realize. As a result of social tensions, the period of coup d?états began in Iraq between 1936 and 1941.Key Words: Land Law, Mandate, Tribe, Shi?a, Kurds, Arab Nationalism, Coup D?états