Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait satır arası bir Kuran tercümesi üzerine dil incelemesi
Giriş-inceleme-metin-sözlük / 1b-63b / A language analysis on an interlinear translation of the Quran in the old Anatolian Turkish period / Introduction-language analysis-text-index / 1b-63b
Yazar: EDİBE KÜBRA YILMAZ TÜRE
Danışman: DOÇ. DR. AHMET NAİM ÇİÇEKLER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Ses bilgisi = Phonetic ; Ses bilim = Phonology ; Tefsir = Commentary ; Çeviri = Translation

Özet:
Eski Anadolu Türkçesi, Batı Türkçesinin XIII-XV. yüzyılları arasında gelişme gösteren dönemidir. Bu dönemde telif ve tercüme birçok eser yazılmıştır. İslam dininin X. yüzyılda Türkler tarafından kabul edilmesiyle birlikte Kuran'ın Türkçeye tercüme edilmesi faaliyetleri başlamıştır. Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait çok sayıda Kuran tercümesi nüshası, yurt içi ve yurt dışı kütüphanelerinde kayıtlı bulunmaktadır.
Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait satır arası Kuran tercümesi nüshalarından biri, Bursa Yazma Eserler Kütüphanesi Ulu Camii 53 (UC53) numarada kayıtlı olan nüshadır. Bu nüsha, Muhammed bin Bâlî tarafından H. X. / M. XVI. yüzyılda istinsah edilmiştir. Eserin müellifi belirtilmemiştir. Ancak yapılan bu çalışma neticesinde, eserin Türk İslam Eserleri Müzesi 40 numarada kayıtlı olan Muhammed bin Hamza'ya ait Kuran tercümesinin bir nüshası olduğu anlaşılmıştır.
Çalışmanın giriş bölümünde, Kuran'ın Türkçeye tercümesi ve Doğu Türkçesi dönemine ait Kuran tercümeleri ile Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait satır arası Kuran tercümeleri üzerine yapılan çalışmalar kısaca anlatılmıştır. Bunun yanında eser, TİEM40 numaralı nüsha ile karşılaştırılarak tavsif edilmiştir. İnceleme bölümünde, metnin ses ve şekil özellikleri tespit edilerek bu özellikler metinden alınan örneklerle beraber detaylı olarak anlatılmıştır. Ardından metne transkripsiyonlu olarak yer verilmiştir. Sözlük bölümünde ise eserin sözlüğü dizin şeklinde hazırlanmış, ayrıca bir de özel adlar dizini oluşturulmuştur.

Abstract:
Old Anatolian Turkish is a period of Turkish language development between XIII-XV centuries. Many original works and translations were written in this period. The interpretations of the Qur'an into Turkish were begun with the acceptance of the Islam by the Turks in the X century. Many manuscripts of Quran translations in the Old Anatolian Turkish period are registered in the domestic and foreign libraries.
One of the interlinear translation of the Quran in the Old Anatolian Turkish period is registered in Bursa Library of Manuscripts with the registration number of Ulu Camii 53 (UC53).  This manuscript was copied by Mohammad bin Bâlî in the X (Gregorian) / XVI (Hijri) century. The author is not specified. However, as a result of this study, it was concluded that the work was a copy of Quran translation belonging to Mohammad bin Hamza, which is registered in the Museum of Turkish Islamic Works with the registration number 40.
In the introduction part of the study, the Turkish translation of Quran and the interpretations belonging to Eastern Turkic period and the interlinear Quran translations of the Old Anatolian Turkish period are briefly explained. In addition, the work has been characterized in comparison with the manuscript TIEM40. In the language analysis section, the phonetical and morphological features of the text are determined and these properties are explained in detail together with the samples taken from the translation. In the text section, the manuscript was transcribed. In the next section, all of the words in the document are indexed, and a proper names directory was also covered.