Epiktetos'un Tanrı anlayışı
Epictetus' conception of God
Yazar: MUHAMMED ELDEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRDAL AKAR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Epiktetus = Epictetian ; Felsefe = Philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding

Özet:
Epiktetos'un tanrı anlayışı Herakleitos başta olmak üzere kendinden önceki filozoflardan ve özellikle de Sokratesçi gelenekten ciddi anlamda etkiler taşır. Sokratik gelenek, tanrıyı insanın kavrayışından ayrı bir yerde tutmamış, onu tüm yönleriyle en üstün varlık olarak, insanı da tanrı ile olan ilişkisinde ahlaklı bir varlık olarak kavramış bir gelenektir. Herakleitos'tan itibaren akıl, tanrı tarafından insana bahşedilmiş, insanı tanrıya yakın kılan, insanı tanrısallaştıran bir yeti olarak tasavvur edilmiştir. Bu sayede insan, kendini tanrı katında farklı bir konuma yerleştirmiştir; böylelikle bu akla, yani tanrıya layık olma yollarını aramıştır. Epiktetos'u da bu geleneğe bağlı olarak pratik hayatta kendisini bir köle gibi tamamen tanrıya adamış, dünyevi olan her şeye sırtını çevirmiş, tüm acılara ve hazlara kayıtsız kalmış, ölümlü bir varlık olduğunun bilincinde ve daima ölüme hazırlıklı olan bir filozof olarak görürüz. Bu tanrısal yaşantıyı da birçok felsefi temele dayandırmaktadır. Bu yüzden onun (konuşmaları) dersleri Sokrates, Kinikler ve ilk dönem Stoa filozoflarının tanrıya kayıtsız şartsız teslimiyet hikâyeleriyle doludur. Bu filozoflar Epiktetos'un tanrı anlayışı üzerinde çok derin etkiler yaratmıştır. Bu çalışma Herakleitos'tan başlayarak Epiktetos'a kadarki olan süreçte yer alan filozofların tanrı görüşleriyle Epiktetos'u karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Çalışmada tanrının varlığı, tanrının doğa ve insan ile ilişkisi, yazgı, kehanet, ölüm, ölüm sonrası hayat gibi kavramlar çerçevesinde Epiktetos'un tanrı anlayışını etraflıca irdelenmektedir.

Anahtar kelimeler: Epiktetos, Tanrı, Akıl, Doğa, Ruh, Ölüm, Yazgı.

Abstract:
Epictetus' conception of god is seriously influenced by his predecessor philosophers and philosophy traditions, especially those of Heraclitus and Socrates. Socratic tradition has not separated god from the understanding of man. It has presented god as the most supreme being and also man as an ethical being in respect of his relation to god. The reason has been conceived as a faculty granted to man by god since Heraclitus, a faculty which makes man closer to god and thus deifies him. By virtue of this fact, the man has imagined himself in a privileged position at god and searched the ways of deserving this faculty i.e. his creator god. We can see Epictetus in this tradition as a philosopher who entirely devoted himself to god as a slave, turned his back to all earthly things, indifferent to any pains and lusts, knowing his mortality and always readied for his last day. He founds his own divine living upon many philosophical grounds. His lectures are full of anecdotes which tell about Socrates, Cynics and first era of Stoicism in respect of their unconditional submission to the god. As might be expected, these philosophers seriously influenced the conception of god of Epictetus. In this dissertation, the philosophers from Heraclitus to Epictetus' era have been embraced within the frame of their influence on Epictetus' conception of god in a comparative way. The main goal of this research is to investigate the conception of god of Epictetus comprehensively within the scope of concepts like the existence of god, his relation to the nature and man, destiny, prophecy, death, life after death and so on.

Keywords: Epictetus, God, Reason, Nature, Soul, Death, Destiny.