Emeviler Döneminde Kaysi ve Yemeni kabileler arasındaki mücadeleler
The struggles between the Kaysi and Yemeni tribes during the Umayyad Period
Yazar: İSMAİL ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AĞIRMAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Emeviler = Omayyads ; Emeviler Dönemi = Omayyads Period ; Endülüs = Andalucia ; Horasan = Horasan ; Irak = Iraq ; Kabileler = Clans ; Suriye-Şam = Syria-Damascus ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Ensab âlimlerinin eserlerinde Arapları Adnânî ve Kahtânî şeklinde ikiye ayırmaları Arap toplumunun bütünleşmesindeki en büyük engellerden biri olmuştur. Nesep tarihçilerinin Arap soylarını ikiye ayırması bu kabilelerin aralarındaki rekabeti de gündeme getirmiştir. Bu rekabet ise İslamiyet Öncesi Dönem'e kadar uzanmaktadır. Kökleri Cahiliye Dönemi'ne dayanan bu iki kabile arasındaki husumet İslamiyet'in bölgeye hâkim olmasıyla geri plana itilmişti. Hz. Muhammed (s.a.v)'in Arap toplumunda inşa etmeye çalıştığı ümmet anlayışı bu dönemde başarılı olmuştu. Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman'ın ilk altı yıllık dönemlerinde Müslümanların fetih hareketleriyle meşgul olmaları ve halifelerin kabile üstü bir siyaset tercih etmeleri gibi nedenler kabilelerin kendi aralarında asabiyet mücadelesini engellemekteydi. Fakat Emevî Dönemi'ne gelindiğinde ise Kaysî ve Yemenî kabileler bir blok halinde birbirlerinden ayrılarak devletin bütün bölgelerinde çatışma içinde olmuşlardır. Kaysî ve Yemenî kabile çekişmelerinin Emeviler Dönemi'nde zirve noktasına ulaşmasında eski düşmanlıklarla birlikte bu dönemde çıkan yeni sorunların da etkili olduğu düşünülmektedir.

Çalışmamızda öncelikli olarak Emevi Dönemi'nde açık bir şekilde ortaya çıkan Kaysî ve Yemenî kabile mücadelelerinin iyi anlaşılması adına bu kabileler arasında yaşanan rekabetin nedenleri üzerinde durulmuştur. Sonrasında ise sırasıyla Irak, Horasan, Şam ve Endülüs valiliklerindeki Kaysî ve Yemenî asabiyet mücadelesi ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kabile, Asabiyet, Emevî, Irak, Horasan, Şam, Endülüs, Kaysî, Yemenî.

Abstract:
The division of Arabs into two as Adnani and Qahtani in the works of Ensab scholars has been one of the biggest obstacles for the integration of Arab society. The lineage historians' categorization of Arabian lineage into two groups sparked enmity between these tribes. This rivalry dates back to the pre-Islamic period. The animosity between these two tribes, whose roots date back to the Jahiliyyah, was pushed back by the dominance of Islam in the region. The understanding of the ummah that the Prophet Muhammad (pbuh) to build in the Arab society was successful in this period. In the first six years of ruling of Hazrat Abu Bakr, Hazrat Umar and Hazrat Osman, the reasons such as the Muslims' engagement in the conquest actions and the caliphs' preference for a supra-tribal policy prevented the conflict between the tribes. However, by the Umayyad Era, the Qaysi and Yemeni tribes were separated from each other and were in conflict in all parts of the region. It is concluded that along with the prior hostilities, the new problems that emerged in this era were also effective for the peak of the Qaysi and Yemeni tribal conflicts during the Umayyad Period.


Our study focused primarily on the reasons for the rivalry between these tribes in order to understand the Qaysi and Yemeni tribal conflicts that clearly emerged in the Umayyad period. The conflict between the Qaysi and Yemeni in the governorates of Iraq, Khorasan, Damascus and Andalusia were also discussed, respectively.


Key Words: Tribal, Asabiyyah, Umayyad, Strugles, Iraq, Khorasan, Damascus, Andalusia, Qaysi, Yemenî.