Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların ebeveynlerinin sosyal destek algısı, ebeveynlik stilleri ve stres düzeylerinin araştırılması
Investigation of social support perception, parenting styles and stress levels of parents of children with autism spectrum disorder.
Yazar: EZGİ GEZGİN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT EYÜBOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Algı = Perception ; Ana-baba = Parents ; Davranış = Behavior ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal destek = Social support ; Stres = Stress ; Çocuklar = Children

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) gelişimin erken evrelerinde başlayan, sosyal-iletişimsel alanda 
sürekli yetersizlik ve sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ve ilgi alanları ile karakterize olan 
nörogelişimsel bir bozukluktur. Çalışmamızın amacı OSB tanılı çocukların ebeveynlerinin sosyal destek algısı, ebeveynlik stilleri ve stres düzeylerinin araştırılması ve anlıksal yetersizlik tanılı çocukların ebeveynlerinden oluşan kontrol grubu ile karşılaştırılmasıdır. Bu amaçla 47 OSB tanılı çocuk ve ebeveyn katılımcı ile 43 anlıksal yetersizlik tanılı çocuk ve ebeveyn katılımcının sosyodemografik verileri,Çocukluk Otizmi Değerlendirme Ölçeği, Sorun Davranışlar Kontrol Listesi, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Anne Babalık Stilleri ve Boyutları Ölçeği ve Ebeveyn Stres İndeksi-Kısa Form'undan elde edilen bilgileri ve karşılaştırılmasından elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Çalışmamızda gruplar arasında ebeveyn stres düzeyi ve algılanan sosyal destek bakımından fark bulunmazken, kontrol grubunda yetkeci/otoriter ve çocuk merkezli ebeveynlik stillerinin daha fazla kullanıldığı saptandı. OSB grubunda letarji-sosyal geri çekilme ve stereotipi sorunlu davranışlarının kontrol grubuna göre daha fazla olduğu ve sorun davranışların OSB 
grubunda ebeveyn stresine anlamlı düzeyde katkıda bulunduğu, ebeveyn stresi arttıkça OSB grubundaki ebeveynlerin olumlu ebeveynlik stili olan yetkin/demokratik ebeveynliği daha az kullandıkları belirlendi. OSB grubunda aile desteği, arkadaş desteği ve toplam algılanan sosyal destek düzeyi ile ebeveyn stresinin ters orantılı ve aile, arkadaş, aile-arkadaş dışındaki kişi ve toplam algılanan sosyal destek düzeyi ile yetkin/demokratik ebeveynlik stilinin doğru orantılı olduğu bulundu. Sonuç olarak OSB tanılı çocukların sorun davranışlarının ebeveyn stresini etkilediği, ebeveynlerin 
stres düzeylerinin ebeveynlik stilini etkilediği ve algılanan sosyal desteğin ebeveyn stresi ve ebeveynlik stilini olumlu anlamda etkilediği göz önünde bulundurulup uygun müdahalelerin yapılmasının önemli olduğu gözükmektedir. 
Anahtar Kelimeler: OSB, Ebeveyn Stresi, Anne Babalık Stilleri, Sorun Davranış

Abstract:
Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder that begins in the early stages of development and is characterized by persistent inadequacy in the socialcommunicative area and limited, repetitive behaviors and interests. The aim of our study is to investigate the social support perception, parenting styles and stress levels of the parents of children with ASD and to compare with the control group which consists of the parents of children with intellectual disability. For this purpose, the information of 47 children and parents with ASD and 43 children and parents with 
intellectual disability was obtained from the sociodemographic data form, Childhood 
Autism Rating Scale, Aberrant Behaviors Checklist, Multidimensional Perceived Social Support Scale, Parenting Styles and Dimensions Scale and Parental Stress Index and the findings obtained from the comparisons are included. In our study, there was no difference between the groups in terms of parental stress level and perceived social support, while authoritarian and child-centered parenting styles were found to be used more in the control group. It was found that lethargy-social withdrawal and stereotypic problematic behaviors were more common in the ASD group and problematic 
behaviors contributed significantly to parental stress in the ASD group and as parental 
stress increased, it was determined that parents in the ASD group used less authoritative parenting, which is a positive parenting style. In the ASD group, it was found that the level of family support, friend support and total perceived social support and parental stress were inversely proportional and family, friends, non-family-friends and total perceived social support level and authoritative parenting style were positively proportional. As a result, considering that the problem behaviors of children with ASD affect parental stress, parents' stress levels affect parenting style, and perceived social support positively affects parental stress and parenting style, it seems important to make appropriate interventions. 
Key Words: ASD, Parenting Stress, Parenting Styles, Problem Behaviour