Müzikli hikayelerde foley sanatının kullanımına ilişkin sanatçı görüşleri
The use of foley art in musical stories related artist opinions
Yazar: CEREN YILMAZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KÜBRA DİLEK TANKIZ
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music

Özet:
Müzikli hikayelerde foley sanatının kullanımını, foley sanatçılarının görüşleri doğrultusunda ortaya çıkarılması amacını taşıyan bu araştırmada, nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması yöntemi uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ilinde görev yapan 15 gönüllü foley sanatçısı oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri araştırmacı tarafından hazırlanmış ve uzman görüşleri alınarak geliştirilmiş kişisel bilgi formu ve 10 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Görüşmeler yüz yüze, online (Google Meet) ve telefon görüşmesi yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, araştırmanın güvenirliği, doğruluğu ve veri analizinin kolaylığı açısından kayıt altına alınmış ve daha sonra araştırmacı tarafından kayıtlar dinlenerek yazılı hale getirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler, nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizi tekniği ile çözümlenerek tematik kodlamalar yapılmış ve elde edilen bulgular tablolaştırılarak yorumlanmıştır.

Araştırmanın bulguları ışığında ve sanatçı görüşleri doğrultusunda ulaşılan sonuçlara göre foley sanatçıları tarafından foley sanatının çoğunlukla sinema, tiyatro ve radyo alanlarında kullanıldığı ve çeşitli kullanım alanlarının olduğu; hikaye (kurgu) anlatımında foley sesleri oluşturulurken kurgu ile sesin uyumunun, ses ve karakter eşleşmesinin, gerçek sese yakın bir duyuşun,  materyal tercihi ve mikrofonlamanın dikkat edilen kriterler olarak ifade edildiği; hikaye (kurgu) anlatımını güçlendirmek amacıyla kullanılan ses efekti türünün akustik foley efektler olduğu; hikaye (kurgu) anlatımında kullanılan foley seslerinin çoğunlukla kurgu betimlemesini güçlendirme, kurgu evrenini betimleme, karakter ve mekan özellikleri hakkında bilgilendirme, kurgu evrenini tanımlama ve sesleri karakterize etme işlevlerinde kullanıldığı; hikaye (kurgu) anlatımında, foley sesleri oluştururken kullanılan farklı materyallerin işitsel yaratıcılık üzerinde etkili olduğu ve bu etkilerin daha çok ses-kurgu ilişkilendirme, ses araştırma, işitsel farkındalık, ses tanıma, ses ayırt etme, işitilen sesleri farklı ses efektleri ile ilişkilendirme ve ses karakterlerini analiz edebilme becerilerinin gelişimini sağladığı; hikaye (kurgu) anlatımında kullanılan işitsel imgelerin oluşumunda ve gelişiminde foley sanatının, ses - mekan tanımlama ve somutlaştırma işlevlerinin olduğu; hikaye (kurgu) anlatımında kullanılan foley seslerinin kurgudaki olay örgüsünün ifadesini kolaylaştırdığı, kurgu geçişlerini desteklediği, kurgudaki karakterleri betimlediği, kurguyu tekdüzelikten kurtardığı ve kurgunun iyileştirilmesinde etkili olduğu; hikaye (kurgu) anlatımında kullanılan foley ses efekti materyallerinin seçiminde birçok özelliğin rol oynadığı çoğunlukla tekrar kullanılabilirlik, amaca hizmet etme ve işlevsellik özelliklerine göre tercih edildiği ortaya çıkmıştır. Foley sanatçıları tarafından ifade edilen foley seslerinin kullanımındaki sorunların başında stüdyo sınırlılığı ve zaman kaynaklı sorunlar gelmektedir. 

Foley sanatçılarının müzikli hikayelerde foley sanatının daha etkili ve verimli kullanılmasına ilişkin önerilerinde; müzikli ve foley içerikli hikayelerin çeşitlenebilecek formatlarda ve etkileşimli bir ortamda yapılması, çocukların nesnelere dokunarak ve birebir deneyimler kazandığı çalışmalarla çeşitlendirilerek ses-nesne ilişkisini daha rahat kurabilecekleri atölye çalışmalarının yapılması, foley sanatının çocukların karşılaşabilecekleri uygulamalarda ve platformlarda kullanımının yaygınlaştırılması, foley sanatının ve işitsel ögelerin eğitim-öğretim materyallerine dahil edilmesi ve foley sanatının disiplinlerarası kullanımının yaygınlaştırılması gerekliliğini savunmuşlardır.

Abstract:
In this research, which aims to reveal the use of foley art in musical stories according to the opinions of foley artists, the case study method, one of the qualitative research approaches, was used. The study group of the research consists of 15 volunteer foley artists working in Istanbul. The data of the study were collected through a personal information form prepared by the researcher and developed by taking expert opinions, and a semi-structured interview form consisting of 10 open-ended questions. The interviews were conducted face to face, online (Google Meet) and by telephone. The interviews were recorded to ensure the reliability and accuracy of the research and ease of data analysis, and the recordings were then listened to and transcribed by the researcher. The data obtained from the interviews were analysed using content analysis, one of the qualitative data analysis techniques, and thematic coding was carried out, and the findings obtained were tabulated and interpreted.

According to the results obtained from the research findings and the opinions of foley artists, foley art is mainly used in the fields of cinema, theatre and radio and has various fields of application; when creating foley sounds in story (fiction) narration, the harmony of fiction and sound, sound and character matching, hearing close to real sound, material preference and microphoning are expressed as criteria to be considered; the type of sound effect used to enhance story (fiction) narration is acoustic foley effects; foley sounds used in story (fiction) narration are mostly used to enhance fictional description, describe the fictional universe, inform about character and space features, define the fictional universe and characterise voices; in storytelling (fiction), the various materials used to create foley sounds have an effect on auditory creativity and these effects enable the development of skills such as sound-fiction association, sound research, auditory awareness, sound recognition, sound discrimination, associating heard sounds with different sound effects and analysing sound characters; in the creation and development of auditory images used in storytelling (fiction), foley art has the functions of sound-space identification and concretisation; foley sounds used in story (fiction) narration facilitate the expression of the plot in fiction, support fictional transitions, describe the characters in fiction, save fiction from monotony and are effective in improving fiction; many characteristics play a role in the selection of foley sound effect materials used in story (fiction) narration, and they are usually preferred according to reusability, purpose and functionality has emerged. The main problems with the use of foley sounds, as expressed by the foley artists, are studio limitations and time issues. 

Suggestions from foley artists for more effective and efficient use of foley art in musical stories include: creating stories with music and foley content in formats that can be diversified and in an interactive environment; holding workshops where children can more easily establish the sound-object relationship by diversifying with studies where children touch objects and have one-to-one experiences; expanding the use of foley art in applications and platforms that children may encounter; including foley art and audio elements in educational materials; and expanding the use of foley art in different fields.