II. Abdülhamid döneminde misyonerlik faaliyetleri
Missionary activities during the reign of Abdulhamid II
Yazar: SÜMEYYE TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. RAHMAN ADEMİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Misyonerlik, geçmişten günümüze birçok çalışmaya konu edilmiştir. Bu konunun sıkça tartışılması veyahut gündeme getiriliyor olması, meselenin önemine dikkat çekmektedir. Genel itibariyle misyonerlik; Hristiyanlık dininin yayılması için yapılan faaliyetler olarak bilinmektedir. Öte yandan dinî, siyasi, iktisadi ve kültürel faaliyetleri de çokça barındıran misyonerlik, bu alanlarda aktif rol oynamıştır.
Osmanlı'nın son döneminde ortaya çıkan ve etkinliğini gösteren misyonerlik, bilindiği gibi birçok alanda faaliyet göstermiştir. Bu faaliyetlerdeki amaç, Hristiyan inancını yaymak ve hedef toplumun huzurunu bozmak olmuştur. Amaca ulaşabilmek için yumuşak bir dil ve mutedil bir üslup kullanılmıştır. Farklı coğrafyalardaki çeşitli etnik ve dini halklarla bu faaliyetlerin daha sağlıklı bir işleyiş göstereceği gaye edinilmiştir. Bundan dolayı, Osmanlı'da bu faaliyetlerin etkin olması şaşılacak bir durum değildir. Nitekim Osmanlı, farklı dini ve etnik halkları asırlarca kendi sınırlarında barındırmıştır. Öte yandan, misyonerlik faaliyetlerin belli ölçüde olması da kaçınılmaz bir durumdur. Farklı dini inanca mensup insanların bir arada olması da zaman zaman aynı amaçlara hizmet ettiğini göstermektedir.
Bu çalışmada, Osmanlı'da yaşayan Müslüman ve gayrimüslim tebaanın misyonerlik faaliyetlerinden ne derece etkilendikleri ortaya konulmaya çalışılacaktır. Nitekim tarihî kaynaklarda belirtildiği gibi Osmanlı'nın son döneminde özellikle de II. Abdülhamid dönemi kendini gösteren misyonerlik faaliyetlerine, bu faaliyetlerin Osmanlı'da yaşayan Müslüman ve gayrimüslim halk üzerindeki etkileri açısından anlaşılması bu hususta araştırma yapılmasına sebep olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Misyonerlik, Misyoner, Osmanlı, Müslüman, Gayrimüslim.

Abstract:
Missionary has been the subject of many studies from past to present. The fact that this issue is frequently discussed or brought to the agenda draws attention to the importance of the matter. In general, missionary activities are known as activities for the spread of Christianity. On the other hand, the missionary activities which includes many religious, political, economic, and cultural activities played on active role in these areas.
The missionary which emerged in the last period of the Ottoman state and showed its effectiveness, activity in many fields as it is known. The purpose of these activities was to spread the Christian faith and disrupt the peace of the target society. In order to achieve the aim, a soft language and a moderate style were used. With various ethnic and religious groups in different geographies, it is aimed that these activities will function more healthily. Therefore, it is not surprising that these activities were active in the Ottoman state. As a matter of fact, Ottoman state hosted different religious and ethnic groups within its borders for centuries.
On the other hand, it is inevitable that missionary activities are a certain extent. It has been mentioned that the coexistence of people belonging to different religious beliefs also serves purposes from time to time.
In this study, it will be tried to reveal what extent Muslim and non-Muslim citizens living in the Ottoman state were affected by the missionary activities. As a matter of fact, as stated in historical sources, understanding the missionary activities in the last period of the Ottoman State, especially the Abdulhamid II period, in terms of the effects of these activities on the Muslim and non-Muslim people has led to research on this subject.
Keywords: Missionary, Mission, Ottoman, Muslim, Non-Muslim.