CBS tabanlı AHP yöntemi kullanılarak en uygun res alanları seçimi: Gümüşhane örneği
Selection of the most suitable wind power plants areas using geographical information systems based analytical hierarchy method: Gümüşhane example
Yazar: AYŞENUR KARABAK ALICI
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE EBRU ÇOLAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Günümüzün küreselleşen dünyasında, enerji, insanlığın temel ihtiyaçlarından biri olarak teknolojik ilerlemeyle birlikte daha da önem kazanmıştır. Enerji, ülkelerin gelişmişlik seviyelerinin bir göstergesi haline gelmiş olup, bu konu hakkında yapılan alternatif araştırma ve çalışmaların sayısı artış göstermektedir. Yenilenemeyen enerji kaynaklarının aşırı tüketimi ve artan maliyetler, yeni enerji kaynaklarının keşfedilmesini zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda, Türkiye'nin rüzgar enerjisinden yararlanma açısından uygun bir coğrafyada bulunması, özellikle rüzgar enerjisinden elektrik üretimi yoluyla enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla son yıllarda önemli girişimlerde bulunulmuştur. 
Bu çalışmada Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojisi kullanılarak Gümüşhane il sınırları içerisinde rüzgar enerji santralleri için en uygun yerlerin seçimi konumsal analizler yapılarak belirlenmiştir. CBS ile en uygun yer seçimi avantajı bilimsel olmasıdır. Bu çerçevede, öncelikle rüzgar enerjisi santrali kurulması için yer seçim kriterleri tespit edilmiştir. Bu kriterler rüzgar hızı, arazi kullanımı, yükseklik, trafoya uzaklık, eğim, yola uzaklık, fay hattına uzaklık, akarsuya uzaklık ve yerleşim alanına uzaklık olarak saptanmıştır. Belirlenen kriterlerin kendi içerisinde önem derecesine göre ağırlıkları Analitik Hiyerarşi Yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Daha sonra kuş göç yolları, havaalanına uzaklık, korunan alanlar, orman arazileri, askeri bölgeler kısıt kabul edilerek değerlendirmeye alınmamıştır. Yapılan CBS analizi ile en uygun yerler tespit edilerek sonuç haritasında kısıtlı alanlar çıkarılmıştır. Bu çalışma sonucunda Gümüşhane'de RES kurulumu için uygun yerler tespit edilmiş ve yenilenebilir enerji kaynaklarının teşvik edilmesi için altlık haritalar üretilmiştir.

Abstract:
In today's globalized world, energy has become increasingly important as one of humanity's fundamental needs, particularly with technological advancements. Energy has turned into an indicator of countries' levels of development, and the number of alternative research and studies on this subject has been increasing. The excessive consumption of non-renewable energy sources and rising costs have made the exploration of new energy sources necessary. In this context, Turkey's advantageous geographical location for harnessing wind energy has led to significant initiatives in recent years, especially aimed at meeting energy needs through electricity generation from wind power.
In this study, Geographic Information Systems (GIS) technology was used to determine the most suitable locations for wind energy plants within the borders of Gümüşhane province through spatial analyses. The advantage of using GIS in site selection lies in its scientific accuracy. Within this framework, the site selection criteria's for the establishment of a wind energy plant were first identified. These criteria's were determined as wind speed, land use, elevation, distance to the transformer, slope, distance to the road, distance to the fault line, distance to the watercourse, and distance to residential areas. The weights of these criteria, based on their importance, were determined using the Analytic Hierarchy Process (AHP). Subsequently, bird migration paths, distance to airports, protected areas, forest lands, and military zones were considered constraints and excluded from the evaluation. The GIS analysis identified the most suitable locations, and the constrained areas were excluded from the resulting map. As a result of this study, suitable sites for wind energy plant installation's in Gümüşhane were identified, and base maps were produced to promote renewable energy sources.