Antalya'da özel bir hastanede çalışan bireylerin ortoreksiya nervoza durumlarının yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi
Study of the effect of orthorexia nervosa conditions on quality of life of individuals working in a private hospital in Antalya
Yazar: KÜBRA GÖZDE DEMİRKAPLAN
Danışman: PROF. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antalya = Antalya ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Sağlıklı beslenme takıntısı olarak bilinen Ortoreksiya Nervoza zamanla katı kurallara dönüşerek kişinin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu araştırmada, özel bir hastanede sağlık çalışanı olan ve olmayan personellerde Ortoreksiya Nervozanın yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Metot: Bu kesitsel tek merkezli analitik araştırma, Aralık 2019-Ocak 2020 tarihleri arasında Özel Antalya Yaşam Hastanesi'nde sağlık çalışanı olan ve olmayan, toplam 352 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara genel bilgiler, ORTO-11 ölçeği ve Yaşam Kalitesi Ölçeği SF-36 bölümlerinden oluşan bir anket uygulanmıştır. ORTO-11 ölçek puanı ≤ 26 puan olanlar ortorektik olarak değerlendirilerek skorların yaşam kalitesi skorları ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Veri analizleri NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. 
Bulgular: Sağlık çalışanı olan ve olmayan toplam 352 kişi vardır. Araştırmaya katılan bireylerin %68,5'i sağlık çalışanıdır ve yaş ortalaması 32,78±11,14 yıldır(p>0,05). Araştırmaya katılan bireylerin %31,5'i sağlık çalışanı değildir ve yaş ortalaması 31,77±7,25 yıldır (p>0,05). ORTO-11 ölçeği puanları sağlık çalışanı olan ve olmayanlarda sırasıyla ortalama 26,41±5,20 ve 25,67±5,33 olarak bulunmuştur (p>0,05). Yaşam Kalitesi Ölçeği SF-36'ya göre toplam fiziksel sağlık puanları sırasıyla ortalama 72,07±18,30 ve 70,48±18,38 (p>0,05), toplam mental sağlık puanları sırasıyla ortalama 61,44±19,75 ve 63,25±17,51 (p>0,05) bulunmuştur. Kronik hastalık durumuna göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Tüm katılımcılar arasında ortorektik oranı %53.4 (n=188) olarak bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının %50,6'sı, sağlık çalışanı olmayanların %59,5'i ortorektik olduğu bulunmuştur (p>0,05). Gruplara göre ORTO-11 ölçeği puanları, toplam fiziksel Sağlık ve toplam mental sağlık puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Ortoreksiya olmayan sağlık çalışanlarının, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği fiziksel fonksiyon alt boyutundan aldıkları puanlar, ortoreksiya olanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,01). Ortoreksiya olan sağlık çalışanlarının SF-36 yaşam kalitesi ölçeği toplam fiziksel sağlık, fiziksel fonksiyon, rol güçlüğü, ağrı, genel sağlık, toplam mental sağlık, mental sağlık, vitalite, sosyal fonksiyon, emosyonel rol güçlüğü alt boyutlarından aldıkları puanlar istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Ortoreksiya olan, sağlık çalışanı olmayanların SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam fiziksel sağlık ve alt boyutlarından; toplam mental sağlık ve alt boyutlarından aldıkları puanlar istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05).
Sonuç: Ortoreksiya Nervoza'nın yaşam kalitesini bazı yönlerde (fiziksel sağlık ve mental sağlık gibi) etkileyebileceği düşünülmüş olmakla beraber çalışmamızda ORTO-11 ölçeği puanları ve Yaşam Kalitesi Ölçeği SF-36 puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sağlık çalışanı olmanın ON varlığı üzerine etkisi olmadığı saptanmıştır. Konuyla ilgili daha fazla sayıda katılımcıyla geniş kapsamlı çalışmaların yapılması, literatüre yeni bilgiler katabilir.

Anahtar Kelimeler: Ortoreksiya Nervoza, Yaşam Kalitesi, Sağlık Çalışanları, Sağlık Çalışanı Olmayanlar, Yeme Bozukluğu

Abstract:
Objective: Orthorexia Nervosa, which is known as a healthy eating obsession, can turn into strict rules over time and negatively affect a person's quality of life. In this study, it was aimed to examine the effect of Orthorexia Nervosa on the quality of life of healtcare workers and non-healthcare workers in a private hospital.
Methods: This cross-sectional single-center analytical study was carried out with a total of 352 people, both healthcare professionals and non-health workers, at Private Antalya Yaşam Hospital between December 2019 and January 2020. A questionnaire consisting of general information, ORTO-11 scale and Quality of Life Scale SF-36 sections was applied to the participants. Those with an ORTO-11 scale score of ≤26 were evaluated as orthorexic, and the relationship between the scores and the quality of life scores was evaluated. Data analyzes were analyzed using the NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 statistical program.
Results: There are a total of 352 people with and without health workers. 68.5% of the individuals participating in the research are health workers and the mean age is 32.78±11.14 years (p>0.05). 31.5% of the individuals participating in the study were not healthcare professionals and the mean age was 31.77±7.25 years (p>0.05). The mean scores of the ORTO-11 scale were found to be 26.41±5.20 and 25.67±5.33 in healthcare workers and non-healthcare workers, respectively (p>0.05). According to the Quality of Life Scale SF-36, mean total physical Health scores were 72.07±18.30 and 70.48±18.38, respectively, and total mental Health scores were 61.44±19, respectively. 75 and 63.25±17.51 (p>0.05) were found. There was no statistically significant difference between the groups according to the chronic disease status (p>0.05). The orthorexic rate among all participants was 53.4% (n=188). It was found that 50.6% of the health workers and 59.5% of the non-health workers were orthorexic (p>0.05). There was no significant difference between the ORTO-11 scale scores, total physical health and total mental health scores according to the groups (p>0.05). The scores of health workers without orthorexia in the physical function sub-dimension of the SF-36 Quality of Life Scale were found to be statistically significantly higher than those with orthorexia (p<0.01). According to the presence of orthorexia, the scores of health professionals in the sub-dimensions of SF-36 quality of life scale total physical health, physical function, role difficulty, pain, general health, total mental health, mental health, vitality, social function, emotional role difficulty do not show a statistically significant difference (p>0.05).  According to the presence of orthorexia, the SF-36 Quality of Life Scale of non-health workers includes total physical health and its sub-dimensions; The scores they got from total mental health and its sub-dimensions did not show a statistically significant difference (p>0.05).
Conclusion: Although it was thought that Orthorexia Nervosa might affect the quality of life in some aspects (such as physical health and mental health), no significant relationship was found between the ORTO-11 scale scores and the SF-36 scores of the Quality of Life Scale in our study. It was determined that being a health worker had no effect on the presence of ON. Conducting extensive studies with more participants on the subject may add new information to the literature.

Key Words: Orthorexia Nervosa, Quality of Life, Healthcare Professionals, Non- Healthcare Professionals, Eating Disorder