Yetişkin bireylerin kronotipinin, bireyin akdeniz diyetine uyumu, uyku kalitesi, hedonik açlık düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the chronotype of adults, their adaptation to the mediterranean diet, sleep quality, and hedonic hunger level
Yazar: CANAN ALTINSOY
Danışman: DOÇ. DR. LALE SARİYE AKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Açlık = Hunger ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Hedonizm = Hedonism ; Kronotip = Chronotype ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu araştırma, yetişkin bireylerin kronotipinin kişinin beslenme alışkanlıkları, Akdeniz diyetine uyumu, uyku kalitesi, hedonik açlık düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla planlanmış, araştırmaya katılmayı kabul eden 18-65 yaş arası 1130 birey ile yürütülmüştür. Araştırmada bireylerin sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları sorgulanmış, bireylere Sabahçıl- Akşamcıl Testi, Akdeniz diyetine uyum ölçeği, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Besin Gücü Ölçeği (BGÖ) uygulanmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi, lineer Regresyon analizi, t testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis H testi, LSD Post Hoc testi, Cronbach Alfa gibi istatistiksel analizler kullanılmış olup bu analizler SPSS 22.00 istatistik paket programı ile yapılmıştır. Bireylerin %81.3'ü ara tip, %5.1'i sabahçıl, %13.5'i akşamcıl kronotiptedir. Yetişkin bireylerin BKİ değerlerine göre kronotipleri açısından aralarındaki farklara ait ki-kare değeri p0.05). Yetişkin bireylerin kronotiplerine göre PUKİ puanları açısından aralarındaki fark anlamsız bulunmuştur (p>0.05). Zayıflamayı isteme nedeniyle öğün atlayanların, ara öğün yapmayanların, dışarıdan yemek yiyenlerin ve gece uyanıp yemek yiyenlerin daha çok akşamcıl tipler oldukları gösterilmiştir (p< 0.05). Obez bireylerin düşük kilolu, normal kilolu, fazla kilolu olanlara göre BGÖ puanları arasındaki farklar daha yüksek ve anlamlı bulunmuştur (p< 0.05). Beslenmeuyku sirkadiyen ritim-açlık etkileşimindeki davranışsal ve biyolojik mekanizmaların iv aydınlatılmasında biyokimyasal belirteçlerin de kullanıldığı iyi kontrollü fizyolojik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
This research was planned to examine the relationship between the chronotype of adult individuals and the individual's nutritional habits, compliance with the Mediterranean diet, sleep quality, and hedonic hunger level, and was carried out with 1130 individuals aged 18-65 who agreed to participate in the study. In the study, the sociodemographic characteristics and nutritional habits of the individuals were questioned, and the Morningness-Eveningness Test, the Mediterranean Diet Adherence Screener, the Pittsburg Sleep Quality Index (PUKI), and the Power of Food Scale (PFS) were applied to the individuals. Statistical analyzes such as frequency, percentage, Pearson product of moments correlation analysis, Linear Regression analysis, t test, One-Way Analysis of Variance, Kruskal Wallis H test, LSD Post Hoc test, Cronbach Alpha were used in the analysis of the data, and these analyzes were performed with the SPSS 22.00 statistical package program. . 81.3% of the individuals are in the intermediate type, 5.1% in the morning chronotype and 13.5% in the evening chronotype. The chi-square value of the differences between adult individuals in terms of chronotypes according to their BMI values was found significant at p0.05). The difference between adult individuals in terms of PUKI scores according to their chronotypes was found to be insignificant (p>0.05). It has been shown that those who skip meals because of wanting to lose weight, those who do not have snacks, those who eat from outside and those who wake up and eat at night vi are more of the evening type (p< 0.05). Differences between the PFS scores of obese individuals compared to those with low weight, normal weight and overweight were found to be higher and significant (p< 0.05). Well-controlled physiological studies using biochemical markers are needed to elucidate the behavioral and biological mechanisms in the nutrition-sleep circadian rhythm-hunger interaction.