Tarım ve çevre jeofiziği açısından topraktaki ağır metal kirliliğinin manyetik duyarlılık dağılımının belirlenmesi
Determination of magnetic susceptibility distribution of heavy metal pollution in soil from agricultural and environmental geophysics
Yazar: CEMRE ERKMEN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE TİMUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering ; Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Jeokimya = Geochemistry

Özet:
Endüstriyel gelişim, yoksulluk ile mücadele ve buna bağlı olarak hayat
standartlarını arttırmak için verilen gerekli bir süreçtir. İzmir, 1950'den sonra hızlı bir
kentleşme dönemine girmiş ve şehir nüfusu aşırı artmıştır. Sanayileşme ve
kentleşmenin dünyada artması, toprak kirliliği ve ekolojik bozulma gibi birçok sosyal
ve çevresel sorunları da beraberinde getirmektedir. Kirlenmenin yatay ve düşey
sınırları, yönü ve derinliğini, manyetik duyarlılık gibi jeofizik yöntemler
belirlenebilmektedir. Jeokimya, jeoloji ve kimya ile ilgili yeni bir bilim disiplini olarak
ortaya çıkmıştır. Bugün jeofizik ve jeokimyasal yöntemler birlikte uygulanmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, tarımsal ve kentsel topraklarda meydana gelen ağır metal
kirliliğini manyetik duyarlılık ve jeokimyasal yöntemlerle belirleyebilmektir. Yoğun
endüstriyel faaliyetlerinden dolayı çalışma alanı olarak Aliağa sanayi bölgesi
seçilmiştir. Manyetik duyarlılık ölçümleri hem yatay hem de düşey yönde
gerçekleştirilerek, yöntemin hem arazi hem de laboratuvar koşulları için uygun bir
yöntem olduğu gösterilmiştir. Yatay ölçümler MS2E yüksek çözünürlüklü yüzey
tarama sensörü ile gerçekleştirilirken, düşey ölçümler MS2E sensörü ve MS2C karot
örnekleri için tasarlanan sensör kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçta İzmirÇanakkale
Otoyolu üzerindeki yapılan yüzey ölçümlerinde yola yakın kısımlar diğer
kısımlara kıyasla 11 kat daha fazla değerlere sahip iken; Aliağa sanayi bölgesinde
yapılan çalışmalarda yamacın doğu kısmı batı kısmına kıyasla yaklaşık 11 kat daha
fazla değerlere sahiptir. Özellikle Aliağa sanayi bölgesinde yapılan çalışmalar
buradaki kirliliğin yüzeyden yaklaşık 60 cm derinliğe kadar devam ettiğini
göstermektedir. Bununla birlikte tüm bu veriler, ACME Laboratuvarına yaptırılan ve
33 parametrenin incelendiği jeokimyasal analizlerle de desteklenmiştir.

Abstract:
Industrial development is a necessary struggle to fight against poverty and to
increase living standards. After 1950, Izmir entered a period of rapid urbanization and
the city population increased. The increase in industrialization and urbanization in the
world brings about many social and environmental problems such as soil pollution and
ecological deterioration. Geophysical methods such as magnetic susceptibility can be
used to determine horizontal and vertical boundaries of the pollution. Geochemistry
has emerged as a new discipline of science related to geology and chemistry. Today,
geochemical methods are used in many studies together with geophysical research
methods. Due to its intensive industrial activities, the Aliağa industrial zone has been
chosen as the study area. The aim of this study is to determine the heavy metal
pollution in agricultural and urban soils by using geochemical and geophysical
methods. Magnetic susceptibility measurements were carried out both horizontally and
vertically, the results have proved that the method is suitable for both in situ and
laboratory observations. Horizontal measurements were performed using MS2E high
resolution surface scanning sensor, while vertical measurements were performed using
both the MS2C sensor used for core samples and MS2E sensor. As a result of the
surface measurements on the İzmir-Çanakkale Motorway, the parts close to the road
have 11 times more values than the other parts; in the Aliağa industrial region, the
eastern part of the slope is about 11 times higher than the western part of the study
area. In particular, the studies conducted in the Aliağa industrial zone indicate that the
pollution here continues to a depth of about 60 cm from the surface. Besides, all of
these data were supported by the chemical analysis of 33 parameters that was made by
the ACME laboratory.