İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyon hastalarında lomber ponksiyon öncesi ve sonrası optik ultrasonografi ile ölçülenoptik sinir kılıf çaplarının karşılaştırılması
Comparison of optic nerve sheath diameters measured by optic ultrasonography before and after lumbar puncture in idiopathic intracranial hypertension patients
Yazar: ZEHRA BOZDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN KURŞUN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
ÖZET
Amaç: İdiyopatik intrakranyial hipertansiyon (İİH); baş ağrısı, görme bulanıklığı, papilödem gibi bulgulara neden olan ve tanı konulup tedavisi uygulanmazsa kalıcı görme kayıplarına yol açabilen bir durumdur ve kesin tanısı için çoğunlukla lomber ponksiyon ile intrakraniyal basıncın ölçülmesi gereklidir. Bu çalışmada İİH hastalarında lomber ponksiyon öncesi ve sonrası optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) ölçümü yapılarak bu ölçümlerin kafa içi basınç değişikliği ile ilişkisine ve lomber ponksiyon sonrası BOS basıncının düşürülmesinin OSKÇ'ye etkisine bakıldı. Böylece idiopatik intrakranial hipertansiyon tanısında invaziv bir işlem olan lomber ponksiyon yerine optik sinir ultrasonografisinin kullanılıp kullanılamayacağının araştırılması amaçlandı.
Yöntem ve Gereçler: Çalışmamıza Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji polikliniklerine Mayıs 2014 ile Aralık 2015 ayları arasında başvuran ve idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon tanısı konulan 25 hasta alındı. Kontrol grubu olarak ise baş ağrısı dışında bir şikayetle başvuran ve optik sinir kılıf çapı ölçülen 22 kişi alındı. İntrakranial basınç artışına neden olabilecek diğer nedenleri dışlamak için kranial MRG görüntülemesi yapıldı. Çalışmaya dahil edilen hastalara, lomber ponksiyon öncesi ve lomber ponksiyon yapıldıktan 10-15 dakika sonrasında, ultrasonografi uygulama eğitimi almış bir nörolog tarafından 7.5 mHz lineer prob kullanılarak her iki gözden aksiyal ve sagital düzlemde OSKÇ ölçümü yapıldı. LP öncesi ölçümler yapıldıktan sonra hastaya lateral dekübit pozisyonu verilerek LP yapıldı, BOS açılış basıncı ölçüldü, yaklaşık olarak 15-20 ml BOS boşaltıldı ve ardından kapanış BOS basıncı ölçüldü. Kontrol grubuna alınan kişilere de supin pozisyonda optik USG yapıldı, OSKÇ'leri ölçüldü.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen İİH tanısı konulan 25 hastanın yaş ortalaması 34.8, kontrol grubu olarak alınan 22 kişinin yaş ortalaması ise 45.8 olarak bulundu. Kadın hastaların vücut kitle indeksi (VKİ) ortalaması 34.8, erkek hastalarda 21.2, tüm hastaların ortalaması ise 32.8 olarak saptandı. Hasta grubunda LP yapılarak bakılan BOS açılış basıncı ortalaması 33.9 mm H2O (BOS), kapanış BOS basıncı ise 18.1 mm H2O (BOS) olarak ölçüldü. LP öncesi bakılan OSKÇ ortalaması sağda
58
7.1±1.0 mm, solda 6.9±0.7 mm iken LP sonrası OSKÇ ortalaması sağda 6.7±0.9 mm, solda 6.4±0.8 mm olarak bulundu ve LP öncesi ile sonrası OSKÇ arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (sağ için p=0.006 sol için p=0.000). Kontrol grubunda ise OSKÇ ortalaması sağda 5.4±0.7 mm, solda 5.5±0.6 mm olarak saptandı ve LP öncesi OSKÇ ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (sağ ve sol için p=0.000). BOS açılış basıncı ile LP öncesi OSKÇ ölçümleri arasında anlamlı pozitif korelasyon saptandı (p=0.019).
Sonuç: Yaptığımız çalışmada optik USG ile OSKÇ ölçümünün anlamlı bir şekilde kafa içi basınç artışını yansıttığı ve lomber ponksiyon ile basıncın düşürülmesinin hızlı bir şekilde bu ölçüme etki ettiği gösterilmiştir. Buna dayanarak idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon hastalarının non-invaziv bir yöntem olan optik USG ile ölçülen OSKÇ ölçümlerinin tanı ve takipte kullanılabileceği desteklenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İdiyopatik intrakranial hipertansiyon, optik sinir kılıf çapı ölçümü, kafa içi basınç artışı, lomber ponksiyon

Abstract:
ABSTRACT
Objective: İdiopathic intracranial hypertension (IIH) is a condition that can cause symptoms such as headache, blurred vision, papilledema and it can cause permanent vision loss if not diagnosed and treated. For definitive diagnosis, mostly measuring intracranial pressure by lumbar puncture (LP) is required. In this study, optic nevre sheath diameter (ONSD) were measured before and after lumbar puncture in patients with IIH and then these measurements compared with changes in intracranial pressure. We investigated the relationship between reduction of cerebrospinal fluid (CSF) after LP and ONSD. In this way, we aimed to research availability of optic nevre ultrasound instead of lumbar puncture that is an invazive procedure for the diagnosis of IIH.
Materials and methods: 25 patients that admitted the neurology clinic of Ankara Numune Training and Research Hospital between May 2014 and December 2015 and diagnosed with IIH were included to this study. For the control group 22 people that admitted complaint except for headache and were measured ONSD, were included. Brain MRI was performed to rule out other causes that may cause increased intracranial pressure. Patients included in the study, before and after 10-15 minutes the lumbar puncture were performed optic ultasound using a 7.5 mHz linear probe by a neurologist trained for ultrasound and ONSD was measured in sagittal and axial plane with both eyes. After pre-LP measurements, LP was done to patients in lateral decubitus position and CSF opening pressure was measured, approximately 15-20 ml CSF was drained and then CSF closing pressure was measured. Volunteers in the control group was performed optic ultrasound in the supine position and ONSD were measured.
Results: The average age of the 25 patients included in our study and the 22 persons taken as the control group were 34.8 and 45.8 respectively. Female patients of body mass index (BMI) average was 34.8, male patients of BMI average was 21.2 and all patients of BMI average was 32.8. In the patient group was performed LP and the average of CSF opening pressure was 33.9 mm H2O (CSF), the average of CSF closing pressure was 18.1. The average of pre-LP ONSDs were7.1±1.0 mm for right
60
eye and 6.9±0.7 mm for left eye. The average of post-LP ONSDs were 6.7±0.9 mm for right eye and 6.4±0.8 mm for left eye. Statistically significant difference was found between pre-LP ONSDs and post-LP ONSDs (at right p=0.006, at left p=0.000). In the control group, the average of ONSDs were 5.4±0.7 mm for right eye and 5.5±0.6 mm for left eye. Statistically significant difference was found between pre-LP group and the control group (at right and left p=0.000). Significant positive correlation was found between CSF opening pressure and pre-LP ONSD measurements (p=0.019).
Conclusions: In this study, we demonstrated that optic nevre sheath diamete rmeasuring by optic ultrasound indicates intracranial pressure significantly and reducing the pressure with lumbar puncture rapidly effects the ONSDs. On this basis, ONSD measuring by optic ultrasound that is a non-invazive procedure can be used for diagnosis or follow-up in IIH patients.
Keywords: İdiopathic intracranial hypertension, optic nevre sheath diameter, increased intracranial pressure, lumbar puncture