Kentsel arıtma çamurunda farmasötiklerin araştırılması
Investigation of pharmaceuticals in urban sewage sludge
Yazar: EMRE ERYİĞİT
Danışman: PROF. SENAR AYDIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Arıtma çamuru = Treatment sludge ; Atık su = Waste water ; Farmasötikler = Pharmaceuticals

Özet:
Antibiyotik, analjezik, anti-enflamatuar, beta-bloker, kolesterol ilaçları, kanser ilaçları ve psikiyatri ilaçları grubunda yer alan 18 farmasötik bileşiğin kentsel arıtma çamurunda varlığı tespit edilmiştir. Konya kentsel atıksu arıtma tesisi konvansiyonel biyolojik arıtım içermekte, ön ve son çökeltim çamurları çamur yoğunlaştırma, anaerobik çamur çürütme ve susuzlaştırma ile stabilize edilmektedir. 12 ay boyunca alınan stabilize arıtma çamuru örneklerinin ekstraksiyonu ultrasonik ekstraksiyon yöntemi ile temizleme işlemi ile katı faz ekstraksiyon yöntemi ile gerçekleştirilmiştir.  Hedef bileşikler için elde edilen metot geri kazanım verimi %67-102 aralığında elde edilmiştir. En düşük farmasötik konsantrasyonu 191 ng/g.km değeri ile Haziran ayında en yüksek farmasötik konsantrasyonu ise 4304 ng/g.km değeri ile Ocak ayında tespit edilmiştir. Antibiyotikler Ocak, Şubat aylarında, kolesterol düşürücüler Mart, Nisan, Mayıs, Temmuz, Kasım, Aralık aylarında, analjezikler Haziran, Ağustos, Eylül, Ekim aylarında en baskın tespit edilen bileşik grupları olmuştur. İnsanların günlük yaşamlarında sağlıkları için tükettikleri çeşitli farmasötikler tüketildikten sonra %30-90 oranında ana bileşik formunda vücuddan idrar ve dışkı yoluyla aktif bileşik olarak atılmaktadır. Sonuçlar kentsel atıksuda farmasötik bileşiklerin bulunduğunu, konvansiyonel aktif çamur prosesi ve çamur stabilizasyon işlemleri sonucunda bu bileşiklerin giderilmediğini, çamurda mevcut olduğunu göstermektedir. Stabilize arıtma çamurlarının toprakta kullanımı ile ilgili yönetmelikte farmasötikler ile ilgili tanımlanan limit değerler bulunmamaktadır. Araziye uygulanan farmasötik içeren arıtma çamurlarının kuvvetli yağışla oluşan yüzeysel akış sonrası yüzeysel sulara, buradan da farklı su ortamlarına ve sedimente taşınması, yeraltı suyuna taşınması ve hatta uygulanan toprakta yetiştirilen bitkiye geçmesi muhtemeldir. Bu nedenle öncelikli farmasötikler için çevre kalite standartları bir an önce belirlenmelidir.

Abstract:
The presence of 18 pharmaceutical compounds in the group of antibiotics, analgesics, anti-inflammatories, beta-blockers, cholesterol drugs, cancer drugs and psychiatric drugs has been identified in the urban sewage sludge. Konya urban wastewater treatment plant consist of conventional biological treatment, pre- and post-precipitation sludges are stabilized sludge condensation, anaerobic sludge digestion and dewatering. During 12 months, extraction of stabilized sludge samples carried out by ultrasonic extraction method, clean-up of stabilized sludge samples carried out by solid phase extraction method. The recovered yield of the target compound was obtained in the range of 67-102%. The lowest pharmaceutical concentration was found at 191 ng / g.dm in June and the highest pharmaceutical concentration was detected as 4304 ng / g.dm in January.  Antibiotics in January, February, cholesterol lowering in March, April, May, July, November and December, Analgesics June, August, September and October were the most dominant group. After consuming the various pharmaceuticals that people consume in their daily lives for their health, it is taken up as 30-90% of the parent compound in urine and feces as active compound. The results show that there are pharmaceutical compounds in urban wastewater, that these compounds are not removed as a result of conventional activated sludge process and sludge stabilization processes, and that they are present in the slurry. There are no defined limit values  for pharmaceuticals in the regulation on the use of stabilized sewage sludge in the soil. It is likely that sludge containing pharmaceutical and applied to soil transport surface water, different aquatic environments and sediments, groundwater with strong precipitation even to passes grown plants. For this reason, environmental quality standards for priority pharmaceuticals should be determined as soon as possible.