Turist rehberlerinin duygusal zeka ile rehberlik stilleri ilişkisi
Relationships between emotional intelligence and tour leader guiding styles
Yazar: NAZLI AYSİN
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN AVCI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Rehberlik = Guidance ; Turist rehberi = Tourist guides

Özet:
Araştırmada, Türkiye'deki turist rehberlerinin rehberlik stilleri (RS) ve duygusal zeka yetenekleri arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Öncelikle duygusal zeka, turist rehberliği, rehberlik stilleri hakkında alanyazın taraması yapılmıştır. Alanyazın taramasından sonra turist rehberlerinin rehberlik stillerini, duygusal zeka boyutlarını ve bu boyutlar arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik oluşturulmuş 75 maddeden oluşan bir anket formu kullanılmıştır. Rehberlerin duygusal zeka yetilerini ölçmeye yönelik ölçek Min'in 2012'de Tourism Management dergisinde yayınlanan "Duygusal Becerileri Değerlendirme Süreci-Yoğunlaştırılmış Versiyonu'ndan" (ESAP-CV), rehberlik stillerini ölçmeye yönelik ölçek ise Tsaur ve Teng (2017) tarafından yapılan yine aynı dergide yayınlanan makalelerindeki "Tur Liderlerinin Rehberlik Stilleri" (TLGS) adlı ölçekten dil eşdeğerliliği sağlanarak uyarlanmıştır.
Araştırmanın evrenini TUREB'ten alınan bilgilere göre 2017 yılının Ocak ayı itibariyle Türkiye'de bulunan 10189 turist rehberi oluşturmaktadır. Çalışmada alan araştırması yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada, maliyet, zaman ve ulaşabilirliğin kısıtlı olması nedeniyle uygulama alanı sınırlandırılarak, tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemine gidilmiştir. Anketler 2017 yaz sezonundan itibaren uygulanmış ve çalışma sonucunda kullanılabilir 381 anket elde edilmiştir. Turist rehberlerine uygulanan anketlerden elde edilen veriler istatistiksel analizler aracılığıyla değerlendirilmiştir. Analizler için sosyal bilimler için geliştirilmiş olan istatistik programı kullanılmıştır. Öncelikle anketi cevaplayanların demografik özelliklerine ilişkin frekans analizi yapılmıştır. Ölçeklerin boyut sayısını belirlemek amaçlı Horn'un (1965) paralel analizi yapılmış ve belirlenen boyutların hangi verilerden
96
oluştuğunu tespit etmek amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Rehberlik stilleri boyutları ile duygusal zeka boyutları arasında istatistiksel olarak ilişkinin olup olmadığını saptamak için korelasyon analizi tercih edilmiş, boyutlar ve katılımcıların demografik değişkenleri arasındaki farklılığın belirlenmesi amacıyla ise t-testi, ANOVA (Tek Yönlü Varyans Analizi) ve Kruskall-Wallis H Testi kullanılmıştır.
Verilerin analizleri sonucunda, turist rehberlerinin rehberlik stillerine dair dört boyut (Müşteri Öncelikli RS, Gelişmiş İletişimsel Yeteneğine Sahip RS, Sorumluluklarının Farkında Olan RS, Detaylara Önem Veren RS), duygusal zeka yeteneklerine dair ise üç boyut (Problem Çözme, Sosyal Yeterlilik, Mesleki Motivasyon) elde edilmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre; turist rehberlerinin Sosyal Yeterlilik boyutu ile Sorumluluklarının Farkında Olan RS, Müşteri Öncelikli RS, Gelişmiş İletişimsel Yeteneğine Sahip RS arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmanın bir diğer önemli bulgusu ise elde edilen boyutların demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesidir. Turist rehberlerinin cinsiyetleri ile duygusal zeka yetenekleri arasında farklılık gözlenmezken, rehberlik stilleri ile cinsiyetleri arasında farklılık saptanmıştır. Ayrıca iki ölçekten elde edilen boyutların eğitim durumu, yaş, rehberlik mesleğini icra etme yılları, lisans eğitimi gibi değişkenlere göre farklılık gösterdiği elde edilen bulgular arasındadır.
Anahtar Kelimeler: 1) Turist rehberliği 2) Rehberlik stilleri 3) Duygusal zeka

Abstract:
This research has been conducted for this study in order to determine if there is a statistical relationship between emotional quotient levels of tourist guides and tourist guides style of tourist guide in Turkey. Firstly, literatüre was reviewed about tourist guides, imotional intelligence and guiding styles. The questionnaire consists of 75 questions. Tsaur and Teng's Tour Leader Guiding Style measurement was adopted to determine tourist guides' style, and in order to determine tourist guide's emotional intelligence level, Min's a short-form style measure for assesment of emotional intelligence for tour guides' that was called as Emotional Skills Assesment Process-Conducted Version (ESAP-CV) instrument for tour guides was adopted.
According to the information received from TUREB, as of January 2017, the universe of the researchers constitutes 10189 tourist guides in Turkey. In the research field research method was used. Because of the limited cost, time and accessibility of the study, by limiting the field of application area, convenience sampling method is easily introduced from non-random sampling methods. The total sample of 381 tourist guide participated in the study. The data derived by a questionnaire were analyzed and evaluated by means of statistical program developed for social sciences. First of all, the frequency analysis of the demographics of the respondents was defined. Parallel analysis of Horn (1965) was conducted to determine the number of the factor then factor analysis was carried out to determine which factor was generated from which data. Correlation coefficient analysis was conducted so as to represent the linear interdependence of emotional intelligence factors and tour guide styles factors. In order to determine if there is a statistical defferences between
98
emotional intelligence-tour guides styles factors and demographic characteristics, t-test, ANOVA (one-way analysis of variance), and Kruskall-Wallis H Test were performed.
According to the result; four guiding style (Member Priority, Constant Reminding, Responsible, and Communicative Style) and three emotional intelligence factors (Professional Motivation, Social Competence, Problem Solving) were obtained. The obtained results from correlation analyze indicated that Social Competence is correlated with Communicative Style, Member Priority and Constant Reminding. Furthermore, it has been found that there are some differences between emotional intelligences' and tour guiding styles' factors between gender, age, years of experience, guidance education of participants.
Key Words: 1) Tourism Guidance 2) Tourist Guides' Guiding Style 3) Emotional Intelligence