Mimarlık ve bilim kurgu edebiyatında mekan okumaları
Spatial readings in architecture and science fiction literature
Yazar: PELİN MELİSA SOMER
Danışman: DOÇ.DR. ARZU ERDEM
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Siberuzay = Cyberspace ; Ütopya = Utopia

Özet:
Bu tez çalısmasının amacı, mekan tasarımında kavramsal bir esin kaynagı olarakedebiyatı, özellikle de günümüzün degisen dünyasının yeni dinamiklerini yansıtabilecekbilimkurgu edebiyatını ve bu anlamdaki potansiyellerini incelemektir. Seçilen temsilalanı olarak edebiyat fikrini desteklemek amacı ile öncelikle ortaya konması gereken,mimarlık ve metin arasındaki iliskidir. Metin mimarlık iliskisi incelenirken konuya heriki boyuttan da yaklasabilmek amacı ile hem mimarlıgın yazıya hem de yazınınmimarlıga etkileri ele alınmıstır. lk bölümde, mekan okumaları, yapısalcılık ve postyapısalcılık kavramları üzerinden degerlendirilmis, ikinci bölümde ise edebiyatayansıyan mekanlar incelenmistir. nceleme için gerekli altyapıyı olusturmak amacı ile,20.yy'da üretilen deneysel mekan önermeleri tartısılmıstır. Bu bölüm, yazılı vegörsellesmis mekan ütopyaları olarak iki baslıkta ele alınırken enformasyonteknolojilerinin görsellesmis mekan üzerine etkileri de incelenmistir. Bilimkurguedebiyatına odaklanan bir sonraki bölümde, bu türün tanımı ve tarihi incelenmis,gelisim süreci içerisinde meydana gelen sosyal, teknolojik ve politik degisimlerin türeetkisi üzerinde durulmustur. Çalısma kapsamında seçilen metinler hakkında genel bilgiözetlenmis, bu metinlerden seçilen bölümlerde, bilimkurguda özne, nesne ve mekankavramları tartısılmıstır. Mekan betimlemeleri bilimkurguda fiziksel mekan vefantastik mekan olarak iki ayrı bölümde incelenmistir. Sonuç bölümünde, bilimkurguüzerine yapılan bu analizde elde edilen bilgiler mimarlık ve ütopya ile birliktedegerlendirilmis, bilimkurgu metinlerde, tasarlanan mekanların mimarlık içinönerdikleri irdelenmistir.Anahtar Kelimeler: Bilimkurgu edebiyatı, Mekan okumaları, Ütopya, Siberuzay, Metinve mimarlık

Abstract:
The aim of this thesis is to analyze literature and its potentials as a conceptual tool inspace design. The research especially focuses on science fiction literature, which allowsthrough characterization of new dynamics of modern world. In this scope primarily therelationship between architecture and text is examined, in order to support the selectedmedium, literature. In order to examine both sides of the subject; reflections ofarchitecture on literature and reflections of literature on architecture are analyzed. Inthe first part spatial readings are examined according to the concepts of structuralismand post-structuralism. In the second part space descriptions in literature are analyzed.In order to build the framework of the study, prominent experimental proposals forspace design in 20th century are discussed. In this chapter, written and visualizedarchitectural utopias are also examined, and while discussing architectural utopiasimpacts of information technologies are considered. In the fourth chapter, which focuseson the science fiction literature, the definition and historical background of the genre isanalyzed, according to the influences of the social, technological and political dynamicsof the era. General information about selected texts is summarized. Subject, object andspace concepts are discussed in the selected parts of these texts. Space descriptions areanalyzed in two parts, physical space and fantastic space. In the conclusion chapter theknowledge gathered from the analyses of science fiction literature are evaluated inrelation to architecture and utopia, and the suggestions of the designed spaces in sciencefiction texts are examined.Keywords: Science fiction literature, Spatial readings, Utopia, Cyberspace, Text andarchitecture