Eskişehir koşullarında yetiştirilen farklı büyüklükteki safran (Crocus sativus L.) soğanlarının verim üzerine etkisi
The effect of different sizes of saffron (Crocus sativus L.) corms  on yield grown under Eskişehir conditions
Yazar: TUĞBA BETÜL TAŞÇI SALKIM
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜMÜŞÇÜ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Eskişehir şartlarında yetiştirilen safran (Crocus sativus L.) bitkisinde, farklı iriliklere sahip soğanların, verim üzerine etkisini gözlemlemek ve karşılaştırmak amacıyla yapılan bu çalışma, Türkmentokat köyünde yürütülmüştür.
Farklı boylardaki safran soğanları, 2023 yılında 15x15 cm sıklıkta ve 5 cm derilikte dikimi yapılmış olup, Eskişehir'de tescillenen Karaarslan safran çeşidi kullanılmıştır. Tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlı kurulan parsellerde; büyük boy olarak 5-5.5 cm, orta boylar için 3-3.5 cm ve küçük boy için ise 1.5 cm çaplarında safran soğanları seçilmiştir.
Araştırmada farklı soğan iriliklerine sahip safranların çiçeklenme dönemleri gözlemlenmiş, hasatı yapılmış yaş ve kuru çiçek ağırlıkları, yaprak uzunlukları, yaş ve kuru stigma verimleri, soğan hasadıyla elde edilmiş yavrulama miktarları ve soğan ağırlıkları ölçülmüştür. Gözlemlenen sonuçlarda bitki başına çiçek sayısı, en fazla büyük boy soğanlardan (1.28 adet/bitki), bitki başına en az çiçek sayısı ise küçük boy soğanlardan (0,31 adet/bitki) alınmıştır. Hasat edilen safranların sonbahar yaprak uzunlukları ortalama değerleri, en yüksek büyük boy safran soğanlarında 16.4 cm, en düşük ise küçük boy safran soğanlarında 11.4 cm şeklinde ölçülmüş ve stigma uzunlukları ortalama değerlerinde en çok büyük boy soğanda 4.1 cm, en az ise yine küçük çaplı soğanlarda 3.2 cm olarak ölçülmüştür. Yumru hasatında ise en çok büyük boy safran soğanlarında 7.0 adet yavru soğan elde edilmiş olup, en düşük ise küçük boy safran soğanlarında 2.2 adet yavru soğan ortalaması alınmıştır. Verim değerlerinin soğan iriliğinden etkilendiği açıkça görülmüştür. Büyük boy soğan parselinin verimleri orta ve küçük boy soğanlara oranla daha yüksek çıkmıştır.
Araştırma sonucunda, Eskişehir şartlarında safran bitkisinin verimli yetiştiriciliğinin olacağını ve safranın korm çapının, çiçeklenme sayısına ve diğer verimler üzerinde etkileri olduğu bulunmuştur. Ayrıca safranda dikim öncesi soğanların boylara ayrılmasının önemli olduğu, bu durumun direkt olarak stigma verimine ve sonraki yıllar için yavru soğan üretimine olumlu yansıyacağı da anlaşılmıştır.

Abstract:
This study, conducted in the village of Türkmentokat in Eskişehir, aimed to observe and compare the effects of different corm sizes on the yield of saffron (Crocus sativus L.) plants grown under Eskişehir conditions.
In 2023, saffron corms of different sizes were planted at a density of 15x15 cm and a depth of 5 cm, using the Karaarslan saffron variety registered in Eskişehir. The experimental plots were established in a randomized block design with three replications; corms with diameters of 5-5.5 cm for large, 3-3.5 cm for medium, and 1.5 cm for small corms were selected.
During the study, the flowering periods of saffron corms of different sizes were observed, and the fresh and dry flower weights, leaf lengths, fresh and dry stigma yields, corm harvests, the number of new corms produced, and corm weights were measured. The results showed that the number of flowers per plant was highest for large corms (1.28 flowers/plant) and lowest for small bulbs (0.31 flowers/plant). The average autumn leaf lengths of the harvested saffron showed the highest values in large bulbs at 16.4 cm and the lowest in small bulbs at 11.4 cm. The average stigma lengths were 4.1 cm in large bulbs and 3.2 cm in small bulbs. At bulb harvest, the highest number of new bulbs (7.0 bulbs/plant) was obtained from large bulbs, while the lowest (2.2 bulbs/plant) was from small bulbs. It was clearly observed that yield values were affected by bulb size. The yield of large bulb plots was higher compared to medium and small bulb plots.
The study concluded that under Eskişehir conditions, saffron can be cultivated efficiently, and the corm diameter has an impact on the number of flowers and other yield parameters. Additionally, it was found that separating the corms by size before planting is important as this directly affects stigma yield and new corm production in subsequent years.