Ebü'l-Leys es-Semerkandî'nin "en-Nevâzil" isimli eseri: Tenkitli neşir ve inceleme (Taharet bölümünden bey' bölümünün sonuna kadar)
"al-Nawâzil" by Abu al-Layth al-Samarqandi critical examination and publication (From the taharah section to the end of the bay' section)
Yazar: MUHAMMED HAFIZ KARAMUSTAFAOĞLU
Danışman: PROF. DR. MÜRTEZA BEDİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Hanefi Mezhebinde, mezhebin kurucu üç imamının görüşlerine yer veren eserlerden sonra hicri dördüncü yüzyılda mezhep içi diğer fukahânın da görüşlerini ve gerekçelerini derleyen yeni bir telif türü ortaya çıkmıştır. Literatüre vâkıât ya da nevâzil olarak geçen bu tür eserlerin ilki Belh bölgesi fakîhlerinden Ebü'l-Leys es-Semerkandî'nin telif etmiş olduğu Kitâbü'n-Nevâzil isimli eserdir. Bu çalışmada soyağacı/stemmatik yöntemi esas alınarak eserin bütününü hedefleyen bir proje kapsamında ilk yarısının metin tenkidi yapılmış, ayrıca eserin hukuksal önemini açığa çıkarma adına muhtevasına yönelik detaylı verilere yer verilmiş, tespitler ve değerlendirmeler yapılmıştır.
Soyağacı yönteminde yurt içi ve yurt dışı ulaşabildiğimiz tüm asıl nüshaların tamamı ve bu nüshaların karşılaştırılması ile elde ettiğimiz sanal nüshalar kullanılmıştır. Bundan dolayı müellifin metnine en yakın şeklin elde edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Klasik metin tenkidi ve diğer tahkik yöntemlerine alternatif olan bu yöntemin başarısı diğer İslamî metinlerde de aynı şekilde metin tenkidi yapmanın daha isabetli olduğunu göstermektedir. Ayrıca içeriği itibarıyla zengin bir fukahâ kitlesini, görüşlerini ve gerekçelerini barındırması sebebi ile hukuk literatürü açısından vâkıât/nevâzil türünün önemini gözler önüne sermektedir.

Abstract:
In the fourth century AH, a new style of compilation in the Hanafi School of Jurisprudence appeared, gathering the opinions and reasons of other scholars within the School of thought. This compilation followed books that included the views of the three founding imams of the Hanafi School. The first of these works, known as vâkât or nevâzil in literature, is a book titled Kitâbü'n-nevâzil that was authored by Ebü'l-Leys es-Samarkandi, one of the Belkh region's canonists. In this study, the first half of the text was critiqued as part of a project that was targeting the entire work using the genealogical tree/stemmatic technique. Detailed information on the work's content was also provided in order to show the work's legal significance as well as significant judgments and assessments were made. 
All of the original copies that we were able to locate both domestically and overseas, as well as the virtual copies we were able to create by comparing these copies, were employed in the genealogical tree method. Thus, it was determined that the form acquired was the one that was most similar to the author's original text. Other Islamic manuscripts have been compared to the success of this technique, which is an alternative to traditional text criticism and other verification methods. It demonstrates that it is more accurate to critique the text in the same way. Additionally, it highlights the significance of the vâkât/navâzil category in terms of its rich juridical literature because it includes a variety of canonists' opinions and arguments.