Sosyal adaletin konusu olarak bilginin incelenmesine yönelik kuramsal bir yaklaşım önerisi
A proposal for a theoretical approach on studying knowledge as subject of social justice
Yazar: YASAL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YAŞAR TINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Ağ yapısı = Network architecture ; Bilgi = Information ; Bilgi kaynakları = Information sources ; Bilgi toplumu = Information society ; Sosyal adalet = Social justice ; İnceleme = Study

Özet:
Bilgi, tarih boyunca önemi her zaman vurgulanan bir değer olmuştur. Ancak yaşadığımız çağda bilgi, sadece ona sahip olmanın yarattığı bilinç, özgüven, mutluluk ya da saygıdan daha ötede bir anlama sahiptir. Bilgi artık ülkelerin bütünsel olarak ele alması gereken ulusal ya da toplumsal bir varlık olarak görülmektedir.
Bilginin bu yönü teknolojideki gelişmelerle birleştiğinde, bilgi ya da onu üretme, yayma ve kullanma amacıyla yararlanılan teknolojiler birçok araştırmanın konusu olmaktadır. Bu araştırmalar çok farklı disiplinlerin bakış açılarıyla yapılabilmektedir.
Bununla birlikte literatürde önemli eksikler bulunmaktadır. Birincisi, bu çalışmalarda bilgi dar bir perspektiften ele alınmakta, çok boyutlu doğası göz ardı edilmektedir. İkincisi, çalışmaların çoğunda, yarar sağlama potansiyeli yüksek olan adalet perspektifinden ve sosyal adalet düşüncesinin zengin kuramsal bilgi birikiminden yararlanılmamaktadır. Üçüncüsü, bilgi toplumunun yeni bir sosyolojik gerçeklik olduğu düşüncesi, çalışmaların kuramsal temellerine yeterince yansıtılmamaktadır.
Bu çalışmada, literatürde gözlenen bu eksiklerden yola çıkılarak, kuramsal katkı yapılması amaçlanmıştır. Bilginin tek bir perspektiften değil, çok boyutlu bir kavram olarak ele alındığı disiplinler ötesi nitelikteki çalışmada önce sosyal adalet kuramsal yönden incelenmiş, ardından bilgi kavramı felsefi, sosyolojik ve teknik bakış açılarıyla çok yönlü olarak ele alınmıştır. Ardından, bilgi toplumuna özgü ağ yapılanması dikkate alınarak adalet anlayışını ifade eden metaforik bir model geliştirilmiştir. Sonrasında bu modelin işleyişi için rehber ilkeler tanımlanmış ve bu ilkelerin uygulanmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir. Böylece bilgi toplumunda bilgi açısından adaletin ne anlama geldiğine dair sistematik ve bütünsel bir yaklaşım tartışmaya sunulmuştur.

Abstract:
Knowledge has always been a value whose importance was emphasized throughout history. Nevertheless, in the era we live, knowledge has a further meaning than merely being important because of its creation of consciousness, self-confidence, happiness, or respect. Knowledge is now considered as a national or social asset which countries should handle holistically.
When this aspect of knowledge is combined with technological advancements, knowledge or technologies for producing, disseminating and using it, become the subject of many researches. These researches can be conducted from very different disciplines' viewpoints.
Nevertheless, there are important shortcomings in the literature. First, knowledge is handled in a narrow perspective and its multi-faceted nature is ignored. Second, justice perspective and great theoretical fund of knowledge of social justice can't be utilized in most studies. Third, the thought that knowledge society is a new sociological fact isn't reflected to theoretical backgrounds.
In this study, theoretical contribution was aimed starting from these shortcomings in the literature. In the trans-disciplinary study where knowledge is approached as a multi-faceted concept, firstly, social justice was examined with a theoretical perspective, then the concept of knowledge was examined multi-facetedly from philosophical, sociological and technical viewpoints. Then, a metaphorical model was developed by considering network structure inherent in knowledge society. Then, guidence principles was defined for applying the model and recommendations was developed for the application of these principles. Thus, a systemmatic and holistic approach on what justice means in terms of knowledge in the knowledge society was tabled.