Vardiyalı çalışan hemşirelerde progresif gevşeme egzersizlerinin uyku kalitesi ve iş stresi üzerine etkisi
The effect of progressive relaxation exercises on sleep quality and work stress in shift working nurses
Yazar: YUSUF SUMU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU BAYRAKTAR
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, vardiyalı çalışan hemşirelerde progresif gevşeme
egzersizlerinin uyku kalitesini ve iş stresi üzerine etkisini incelemek amacıyla
yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma ön test son test desende tasarlanmış tek gruplu yarı
deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın verileri, 21 Mayıs 2023 – 18 Temmuz 2023
tarihleri arasında toplanmıştır. Çalışmaya Ağrı Patnos Devlet Hastanesi'nde vardiyalı
çalışan gönüllü toplam 45 hemşire katılmıştır. Araştırmanın verileri yüz yüze
görüşme tekniği ile sağlanmıştır. Hemşirelere "Hemşire Tanıtım Formu", "Pittsburg
Uyku Kalitesi İndeksi Ölçeği (PUKİ)", "Genel İş Stresi Ölçeği (GİSÖ)" ile Progresif
Gevşeme Egzersizleri (PGE) uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Paired
samples t testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi, Varyans analizi ve Friedman testi
kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan hemşirelerin %68.9'unun erkek, %42.2'sinin
28-32 yaş aralığında olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin %60'ının haftada 60 saat ve
üstü çalıştığı ve gece nöbetlerinde bazen zorluk yaşadıkları saptanmıştır.
Hemşirelerin tamamının vardiya sonrası uykuya dalmak için herhangi bir yöntem
kullanmadığı belirlenmiştir. Hemşirelerin PUKİ ve GİSÖ toplam puanlarının ön test,
son test ve izlem testi ölçümlerinde düşme eğilimi gösterdiği ve farkın istatistiksel
olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Bu çalışmada vardiyalı çalışan hemşirelerde progresif gevşeme
egzersizlerinin uyku kalitesini arttırdığı ve iş stresini azalttığı sonucuna ulaşılmıştır.
Vardiyalı çalışan hemşirelerin uyku kalitelerini arttırmak ve iş streslerini azaltmak
için progresif gevşeme egzersizleri kullanmaları önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Vardiyalı çalışma, hemşire, progresif gevşeme, uyku kalitesi, iş
stres

Abstract:
Objective: This study was conducted to examine the effects of progressive
relaxation exercises on sleep quality and work stress in shift-working nurses.
Materials and Methods: The research is a single-group quasi-experimental study in
the pre-test post-test design. The data for the research were collected between May
21, 2023, and July 18, 2023. A total of 45 nurses working shifts at Ağrı Patnos State
Hospital participated voluntarily in the study. The data for the research were obtained
by face-to-face interview technique. "Nurse Introduction Form", "Pittsburg Sleep
Quality Index Scale (PSQI)","General Work Stress Scale (GWSS)" and Progressive
Relaxation Exercises (PRE) were applied to the nurses. Paired samples t test,
Wilcoxon signed-rank test, analysis of Variance, Friedman test were used to evaluate
the data.
Results: It was determined that 68.9% of the nurses included in the research were
male and 42.2% were in the age range of 28-32. It was found that 60% of the nurses
worked 60 hours or more per week and sometimes experienced difficulties during
night shifts. It was determined that none of the nurses used any method to fall asleep
after their shifts. It was found that nurses' total scores for PSQI and GWSS showed a
decreasing trend in pre-test, post-test, and follow-up test measurements, and the
difference was statistically significant (p<0.05).
Conclusion: This study concluded that progressive relaxation exercises in shiftworking nurses increased sleep quality and reduced work stress. Shift-working
nurses may be recommended to use progressive relaxation exercises to improve their
sleep quality and reduce work stress.
Keywords: Shift work, nurse, progressive relaxation, sleep quality, work stress