Diyarbakır koşullarında üç mercimek çeşidinde değişik sıra aralığı mesafelerinin bazı tarımsal özellikler üzerine etkileri
The effects of different row spacing on some agronomic characters of lentils (Lens culinaris Medik) in Diyarbakır
Yazar: HATİCE AYDIN
Danışman: PROF. DR. DİDAR ESER
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1991
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki sıklığı = Plant density ; Biyolojik verim = Biologic output ; Hasat yöntemleri = Harvesting methods ; Lens culinaris = Lens culinaris ; Mercimek = Lentil ; Sıra aralığı = Row spacing ; Tane verimi = Grain yield

Özet:
Bu çalışma; 1986/1987 ve 1987/1988 yetiştirme dönemle rinde Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsünün Diyar bakır'daki deneme tarlalarında yapılmıştır. Araştırmada; dört sıra arası mesafesinin (15, 20, 25 ve 30 cm) ve dört hasat yön teminin (elle, tırpanla, biçme makinası ile ve biçer döğer-IV le) üç mercimek çeşidinin verim ve diğer bazı özelliklerine etkileri incelenmiştir. Sıra arası açıklıkları her üç çeşitte de birim alandaki tane verimini, birim alandaki biyolojik verimi, bitkideki bak la sayısını, bitkideki tane sayısını her iki yılda; bitki boyunu ilk bakla yüksekliğini, bitki tane ve biyolojik verimlerini, bin tane ağırlığını 1988 yılında önemli düzeyde etkilemiştir. Parklı hasat yöntemleri her iki yılda da birim alandaki tane verimi ve biyolojik verimi önemli oranda etkilemişlerdir. Birim alandaki tane verimi ile biyolojik verim, bin tane ağırlığı ve birim alandaki bitki sayısı, biyolojik verim ile birim alandaki bitki sayısı, bitki boyu ile ilk bakla yüksekliği; bitkide bakla sayısı ile tane sayısı arasında her iki yılda da olumlu ve önemli ilişki; birim alandaki bitki sayısı, bitki tane verimi ile bitki biyolojik verimi ve bitki hasat indeksi arasında yalnızca bir yıl önemli ve olumlu; bitkideki bakla sayısı ile birim alandaki bitki sayısı, bitki tane sayısı ile birim alandaki bitki sayısı arasında her iki yılda da önemli ve olumsuz; bitki boyu ile bitkideki baka ve tane sayısı, bitki boyu ile bin tane ağırlığı, ilk bakla yüksekliği ile bitkideki bakla ve tane sayısı, ilk bakla yüksekliği ile bin tane ağırlığı,bitkideki bakla sayısı ile bitki hasat indeksi, bitki tane verimi ile birim alandaki bitki sayısı, bitki biyolojik verimi ile birim alandaki bitki sayısı arasında yalnızca bir yılda önemli ve olumsuz ilişki saptanmıştır. Her üç mercimek çeşidinde de 15 cm sıra aralığı ve elle hasat yöntemi en ekonomik kombinasyonları oluşturmuştur. Ekonomiklik yönünden biçer ile hasat elle hasadı izlemiştir. Çayır biçme makinası ile hasadın denenen hiç bir koşulda ekonomik olmadığı belirlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Mercimek çeşitleri, Lens culinaris Medik, bitki sıklığı, sıra arası mesafesi, hasat yöntemleri.

Abstract:
The study was conducted at the research field of Southeastern Anatolian Agricultural Research Institute, Diyarbakır, during 1986/87 and 1987/88 growing seasons. The effects of four row spacing {15, 20, 25 and 30cm) and four harvesting methods (hand-pulling, scyting, mowing with grass cutter and combining) on yield and some agronomical characters of three lentil cultivars were examined. Seed yield and biological yield per unit area, pod numbers/plant and seed numbers/plant were significantlyVII effected in three cultivars by row spacing in two years. However, plant height, initial pod height, seed yield/plant, biological yield/plant and 1000-seed weight were significantly effected by row spacing only in 1987/88. Seed yield and biological yield per unit area were effected significantly by different harvesting methods in both years. It was found that there were significant and positive relationship between seed yield/unit area and biological 2 yield/unit area, 1000-seed weight and plant number/m, 2 biological yield/unit area and plant number/m, plant height and initial pod height, pod number/plant and seed number/plant in two years? biological yield/unit area and 2 plant height, plant height and plant number/m, seed yield/ plant and biological yield/ plant, seed yield/plant and harvest index in only one year. Significant and negative relations were observed between pod number/plant and plant 2 2 number/m, seed number/plant and plant number/m in two years; plant height and pod number/plant, plant height and seed number/plant, plant height and 1000-seed weight, initial pod height and pod-seed number/plant, initial seed height and 1000-seed weight, pod number/plant and harvest 2 index, seed yield/plant and plant numbers/m, biological 2 yield/plant and plant number/ m in one year. It was determined that 15 cm of row spacing and hand harvesting method were most economical combination for threeVIII lentil cultivars. Combine harvesting was the second economi cal harvesting method. Mowing with grass-cutter among four harvesting methods was less suitable for lentil harvesting. KEY WORDSs Lentil cultivars, Lens culinaris Medik, row spac ing, plant density, harvesting methods