Madde kullanımı sürecinde sosyal hizmet perspektifinden zarar azaltımı stratejileri
Harm reduction strategies from a social service perspective in substance abuse process
Yazar: ALİ AYDIN
Danışman: PROF. DR. ÖMER MİRAÇ YAMAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu çalışma, madde kullanan bireylerin zarar azaltma yaklaşımına yönelik algılarını, pratiklerini ve bu yaklaşımın sosyal hizmet perspektifinden değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma, madde kullanan bireylerin zarar azaltmayı nasıl tanımladıkları, hangi zarar azaltma pratiklerini deneyimledikleri ve bu pratiklerin yaşamlarına olan etkileri üzerine odaklanmıştır. Ayrıca, zarar azaltma uygulamalarının önündeki engeller ve bu engellerin aşılmasına yönelik çözüm önerileri incelenmiştir. Bunun yanında, sosyal hizmet uzmanlarının zarar azaltma yaklaşımlarını nasıl tanımladıkları, uygulamalarda hangi stratejilere yer verdikleri ve bu stratejilerin etkinliğine dair değerlendirmeleri de araştırmanın bir diğer önemli boyutunu oluşturmuştur. Araştırma, fenomenolojik bir yöntemle yürütülmüş, madde kullanan bireyler(11) ve sosyal hizmet uzmanları(5) ile yapılan toplamda 16 kişilik derinlemesine görüşmeye dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, zarar azaltma stratejilerinin hem bireysel hem de toplumsal boyutlarıyla ele alınması gerektiğini ortaya koymuştur. Madde kullanan bireyler, zarar azaltmayı kendi yaşamlarına adapte ederek hem sağlık hem de sosyal ilişkiler açısından olumlu sonuçlar elde etmişlerdir. Öte yandan, sosyal hizmet uzmanları, zarar azaltmayı bireye özgü planlanan, tedaviye geçişi kolaylaştıran ve bireylerin yaşam kalitesini artıran bir araç olarak değerlendirmiştir. Araştırma sonuçları, Türkiye'deki zarar azaltma uygulamalarının daha geniş kapsamlı bir politika çerçevesine oturtulması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, sosyal hizmet uzmanlarının bu alandaki aktif rolü, bireylerin tedaviye uyumunu artırmak ve toplumdaki damgalamayı azaltmak açısından kritik öneme sahiptir. Bununla birlikte, zarar azaltma stratejilerinin uygulama süreçlerinde karşılaşılan yasal ve toplumsal engellerin aşılması için sağlık, sosyal hizmet ve yasal çerçevenin entegrasyonuna ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, zarar azaltma yaklaşımının hem teorik hem de uygulamalı bir perspektiften ele alınmasını sağlayarak, bağımlılık tedavisi ve sosyal hizmet disiplinine katkı sunmayı hedeflemektedir. Araştırma bulguları, bireylerin sağlık ve sosyal ilişkilerinde iyileşmeler sağlamak adına zarar azaltma stratejilerinin daha etkili kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Abstract:
This study aims to analyze the perceptions and practices of substance users towards harm reduction approach and to evaluate this approach from a social work perspective. The research focuses on how individuals who use substances define harm reduction, which harm reduction practices they experience and the effects of these practices on their lives. In addition, the barriers to harm reduction practices and solutions to overcome these barriers were examined. In addition, how social workers define harm reduction approaches, which strategies they include in their practices and their evaluations of the effectiveness of these strategies constitute another important dimension of the research. The research is based on a phenomenological methodology and 16 in-depth interviews with substance users (11) and social workers (5). The findings revealed that harm reduction strategies should be addressed with both individual and social dimensions. Individuals who use substances have achieved positive results in terms of both health and social relations by adapting harm reduction to their own lives. On the other hand, social workers evaluated harm reduction as an individually planned tool that facilitates transition to treatment and improves the quality of life of individuals. The research results reveal that harm reduction practices in Turkey need to be embedded in a more comprehensive policy framework. Moreover, the active role of social workers in this field is critical to increase individuals' compliance with treatment and reduce stigmatization in society. However, there is a need to integrate health, social work and legal frameworks to overcome the legal and social barriers encountered in the implementation of harm reduction strategies. This study aims to contribute to the discipline of addiction treatment and social work by addressing the harm reduction approach from both a theoretical and applied perspective. Research findings emphasize that harm reduction strategies should be used more effectively in order to improve individuals' health and social relationships.