20. yüzyıl Sovyet mimarlığında hesaplamalı tasarım izleri
Traces of computational design in 20th century Soviet architecture
Yazar: NURBOL ZHUMAT
Danışman: DOÇ. DR. SERBÜLENT VURAL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Algoritmik tasarım = Algorithmic design ; Hesaplamalı tasarım = Computational design ; Konstrüktivizm = Constructivism ; Modernizm = Modernism ; Parametrik tasarım = Parametric design ; Üretken tasarım = Generative design

Özet:
IX. ve XX. yüzyılın Sanayi Devrimi mimarlığa yeni teknikler getirmiştir. Mimaride Endüstri Devrimi, 1851'de Londra'da Hyde Park'ta inşa edilen ilk Dünya Fuarında (EXPO) Kristal Saray (Crystal Palace) yapısı ile başlamıştır. Tam 45 yıl sonra, Tüm Rus Endüstriyel Sanat Sergisinde mimar-mühendis V.G. Shukhov hiperboloid kulesini sunmuş ve kulede günümüz kullanım alanı artmış olan bilgisayar-destekli tasarım ve üretim teknolojilerinin altında yatan hesaplamalı tasarım izleri rastlanmıştır. Tezin amacı, Sanayi Devrimi'nden sonra yirminci yüzyılın Sovyet mimarisinde hesaplamalı tasarım izleri olup olmadığı sorusuna cevap bulmaktır; bu için 1896-1990 yılları arasında yapılan projeleri hesaplamalı tasarım paradigmasında analiz edilmiştir.
Tez kapsamında, eskiden SSCB'de bulunan cumhuriyetler Kazakistan, Azerbaycan, Rusya, Ukrayna, Ermenistan ve SSCB dışı Japonya Osaka, Dominik Cumhuriyet projeleri incelenmiştir. Çalışma aşamaları; Genel Bilgiler, Yapılan Çalışmalar, Örnek Yapıların Analizi ve Bulgular, Sonuçlar ve Öneriler olmak üzere dört başlıkta ele alınmıştır.
Sonuçta, Sovyet modernizmi ve konstrüktivizm mimari örnek yapılarında hesaplamalı tasarımın ilkel halleri: geometri, hesaplamalı tasarım yöntemleri ve üretim başlıklarında bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Hesaplamalı tasarım, Sovyet modernizmi, Konstrüktivizm, Algoritmik tasarım, Üretken tasarım, Parametrik tasarım

Abstract:
IX. and XX. The Industrial Revolution of the 20th century brought new techniques to architecture. The Crystal Palace structure at the first World's Fair (EXPO) built in London's Hyde Park in 1851 marked the beginning of the Industrial Revolution in Architecture. Exactly 45 years later, at the All-Russian Industrial Art Exhibition, the architect-engineer V.G. Shukhov presented the hyperboloid tower, and traces of computational design underlying computer-aided design and manufacturing technologies, which have increased today's usage area, were found in the tower. The aim of the thesis is to answer the question of whether there are traces of computational design in the Soviet architecture of the twentieth century after the Industrial Revolution. For this, the projects made between 1896 and 1990 were analyzed in the computational design paradigm.
Within the scope of the thesis, the projects of Kazakhstan, Azerbaijan, Russia, Ukraine, Armenia, and non-USSR Japan (Osaka) and the Dominican Republic, which were formerly in the USSR, were examined. Working stages are divided into four sections: general information, studies, analysis of sample structures and findings, results, and suggestions.
As a result, the primitive forms of computational design-geometry, computational design methods and production-were found in the architectural examples of Soviet modernism and constructivism.

Key Words: Computational design, Soviet modernism, Constructivism, Algorithmic design, Generative design, Parametric design