Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere sosyal becerilerin öğretiminde sanal gerçeklik uygulamasının etkililiği
Effectiveness of virtual reality application in teaching social skills to students with autism spectrum disorder
Yazar: SAVAŞ KAPÇAK
Danışman: PROF. DR. HASAN AVCIOĞLU
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Zihin Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023

Özet:
Yabancı kişilerden gelecek teklifleri reddetme becerisi OSB olan çocukların kişisel güvenliklerini yakından ilgilendiren önemli sosyal becerilerden biridir. Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere Yabancı kişilerden gelecek teklifleri reddetme becerisinin öğretiminde sanal gerçeklik uygulamasının etkililiğini belirlemektir. Ayrıca araştırmaya katılan öğrencilerin anneleri ve öğretmenlerinin hedef davranışlara, kullanılan yönteme ve elde edilen bulgulara ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırmaya 9-10 yaş aralığında otizm tanılı üç öğrenci katılmıştır. Araştırmada tek denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Bunun yanında, araştırmada öğrencilerin anneleri ve öğretmenlerinden çalışmanın sonuçlarına ilişkin sosyal geçerlilik verileri toplanmıştır. Araştırmanın sonunda, otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin sanal gerçeklik teknolojisi aracılığı ile hedef sosyal beceriyi kazandıkları, kazandıkları bu beceriyi öğretim bittikten sonra birinci, ikinci ve üçüncü haftalarda sürdürdükleri belirlenmiştir. Ayrıca tüm öğrenciler öğrendikleri becerileri farklı ortam ve kişilere genelleyebilmiştir. Öğrenci anneleri ve öğretmenlerinden toplanan sosyal geçerlilik verileri incelendiğinde sanal gerçeklik teknolojisi ile gerçekleştirilen öğretimden memnun oldukları ve bu becerinin dışında öğretilmesi istenilen becerilerin sanal gerçeklik teknolojisi ile öğretiminin etkili olduğu yönünde görüş belirttikleri görülmüştür.

Abstract:
The ability to reject offers from strangers is an important social skill that closely relates to the personal safety of children with Autism Spectrum Disorder (ASD). The aim of this research is to determine the effectiveness of virtual reality applications in teaching students with ASD the skill of rejecting offers from strangers. Additionally, the opinions of the participating students' mothers and teachers regarding target behaviors, the employed method, and the obtained findings were examined. Three students diagnosed with autism, aged between 9 and 10, participated in the study. The research utilized a single-subject research design with a multiple baseline across participants. Furthermore, social validity data regarding the outcomes of the study were collected from the students' mothers and teachers. At the end of the research, it was determined that students with ASD acquired the target social skill through virtual reality technology and maintained this skill in the first, second, and third weeks after the instruction. Additionally, all students were able to generalize the learned skills to different environments and individuals. When examining the social validity data collected from student mothers and teachers, it was observed that they were satisfied with the instruction conducted through virtual reality technology and expressed the view that teaching other desired skills using virtual reality technology was effective.