Nutrisyonel riketsde oksidatif stres belirteçleri /
Yazar: HAKAN DÖNERAY
Danışman: PROF. DR. ZERRİN ORBAK
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2006
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
ÖZETOrganizmada normal metabolik reaksiyonlar sırasında üretilen serbestradikaller, antioksidan moleküllerle denge halindedir. Bu kritik dengenin serbestradikallerin aşırı birikimi veya antioksidanların eksikliğine bağlı olarak bozulmasısonucunda oksidatif stres oluşmaktadır. İn vitro çalışmalar, oksidatif streste aktifD vitamininin tartışmalı bir role sahip olduğunu göstermektedir. Nutrisyonelrikets daha çok D vitamini eksikliği sonucunda görülen bir hastalıktır. LiteratürdeD vitamini eksikliğinin oksidatif stres üzerinde olan etkisini inceleyen bir çalışmabulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, nutrisyonel riketsli hastalarda Dvitamini eksikliğinin oksidan ve antioksidan moleküller üzerine olan etkisiniaraştırmaktır.Nutrisyonel rikets tanısı almış 20 çocuk (12 erkek, 8 kız) çalışmaya dahiledildi. Tüm hastaların antropometrik ölçümleri normal sınırlar içindeydi vehiçbirisinin sistemik hastalık veya lokal infeksiyona ait muayene bulgusuyoktu.Tüm hastalara parenteral olarak tek doz 300.000 IU 25(OH) D ve oralolarak 10 gün boyunca 50 mg/kg/gün dozunda kalsiyum laktat verildi.Tedaviden önce ve tedaviden bir ay sonra alınan kan örneklerinde serum totalkalsiyum (Ca), fosfor (P), alkalen fosfataz (ALP), 25-hidroksivitamin D (25(OH)D), paratiroid hormon (PTH), nitrik oksit (NO), malondialdehit (MDA) veglutatyon (GSH) düzeyleri ölçüldü ve el bilek grafileri değerlendirildi.Tedaviden sonra, serum total Ca, P, 25(OH) D ve NO düzeyleri anlamlıolarak arttı (sırasıyla, p<0.001, 0.01, 0.001 ve 0.01), buna karşılık ALP ve PTHdüzeyleri anlamlı olarak azaldı (sırasıyla, p<0.05 ve 0.001). Serum MDA veGSH düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmadı. Vitamin D'nin serum Ca ve Pdüzeyleri ile pozitif (sırasıyla p<0.001 ve 0.001) ve ALP ve PTH düzeyleri ilenegatif korele olduğu bulundu (sırasıyla, p<0.05, ve 0.001). NO'in serum Ca, Pve 25(OH) D düzeyleri ile pozitif (sırasıyla, p<0.01, 0.05 ve 0.01) ve PTH düzeyiile negatif korele olduğu saptandı(p<0.01).Sonuç olarak, D vitamini eksikliği organizmada oksidatif strese yolaçmamaktadır ve muhtemelen hipokalsemiye bağlı olarak NO düzeyleriniazaltmaktadır.Anahtar kelimeler: Nutrisiyonel rikets, oksidatif stres.

Abstract:
ABSTRACTFree radicals generated during normal metabolic reactions in theorganism are in balance with antioxidant molecules. Oxidative stress occurswhen this critical balance is disrupted due to depletion of antioxidants or excessaccumulation of free radicals. In vitro studies are showed that active vitamin Dhas a controversial role in oxidative stress. However, there is no presence anystudy examining effect on oxidative stress of vitamin D deficiency in theliterature. The aim of this study investigates effects on the oxidant andantioxidant molecules of vitamin D deficiency in patients with the nutritionalrickets.Twenty children (12 male, 8 female) diagnosed nutritional rickets wereincluded the study. All of them had normal anthropometric measures and nofindings of systemic disease or local infection. All patients were givenparenterally 300.000 IU of single dose 25(OH) D and perorally 50-mg/kg/dcalcium lactate for ten days. Serum total calcium (Ca), phosphorus (P), alkalinephosphatase (ALP), 25-hydroxyvitamin D (25(OH) D), parathyroid hormone(PTH), nitric oxide (NO), malondialdehyde (MDA), and glutathione (GSH) levelswere measured in blood samples and hand-wrist X-rays were evaluated beforeand after treatment.After treatment, serum total Ca, P, 25(OH) D, and NO levels weresignificantly increased (p<0.001, 0.01, 0.001, and 0.01, respectively), while ALPand PTH levels were significantly decreased (p<0.05, and 0.001, respectively).There was no a significant difference in serum MDA and GSH levels. Vitamin Dcorrelated positively with Ca and P (p<0.001, and 0.001, respectively) butnegatively with ALP and PTH (p<0.05, and 0.001, respectively). NO correlatedpositively with Ca, P, and 25(OH) D (p<0.01, 0.05, and 0.01, respectively) butnegatively with PTH (p<0.01).In conclusion, in the vitamin D deficiency in the organism, NO leveldecreases, as due to probably hypocalcemia, and oxidative stress does notoccur.Key words: Nutritional rickets, oxidative stress.