İskemik inme nedeniyle acil servise başvuran hastaların, başvuru anındaki kan nitrik oksit düzeyleri ile 24.saat kan nitrik oksit düzeyleri ve beyin tomografilerinin karşılaştırılması
Comparison of blood nitric oxide levels at the time of application with 24-hour blood nitric oxide levels and brain tomography of patients who admitted to emergency service due to ischemic stroke
Yazar: ARİFE ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMET PARLAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Serebral enfarktüs = Cerebral infarction ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Ölçekler = Scales ; İnme = Stroke ; İskemi = Ischemia

Özet:
Giriş ve Amaç: Serebrovasküler hastalık (SVH), dünyada iskemik kalp hastalığı ve kanserden sonra morbiditenin ve mortalitenin önde gelen üçüncü nedenidir. Acil servise başvuraların ise % 1'ini oluşturmaktadır. SVH (inme) içinde, iskemik inme %80 oranla en sık görülen tipidir (1). İnme geçiren hastaların %60 kadarında sosyal aktivitelerde kısıtlılık yaşadığı görülmüştür. İskemik inme, birbirinden bağımsız olarak birçok risk faktörünün etkilenmesiyle oluşmaktadır (8). Bilinen risk faktörleri arasında genetik yatkınlık, hipertansiyon, cinsiyet, yaş, diabetes mellitus, hemotokrit, obesite, fibrinojen, kan lipidlerinin yüksekliği ve asemptomatik karotis stenozu sayılabilir. Bu risk faktörlerinin tümü serebral kan akışının düzenlenmesinde kritik bir rol oynayan serebrovasküler endotelin kontraksiyon ve genişlemesini bozar. Serebrovasküler homeostazın sürdürülmesinde ana rol oynayan maddelerden birisi nitrik oksittir (NO) (9). NO üretiminin korunmasının serebrovasküler hastalıkların önlenmesi için önemli olduğunu gösteren çalışmalar yapılmıştır ve önem kazanmıştır (10). Çalışmamızda, acil servise iskemik inme nedeniyle gelen hastaların NO düzeyleri ile beyin bilgisayarlı tomografilerindeki (BBT) infarkt hacimlerini karşılaştırarak, NO'nun iskemik SVH hastalarındaki düzeyini görmek, NO'nun inme tedavisinde ve prognoz tayininde kullanılmasındaki yerini araştırmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya; Kasım 2017 ve Ocak 2018 tarihleri arasında, T.C. Sağlık Bakanlığı İzmir Güney Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırması Hastanesi Acil Servisine başvuran, iskemik inme tanısı alan, ileri tetkik ve tedavi için nöroloji servisine yatacak olan, kendisi veya yakınlarından onam alınmış hastalar alınmıştır. Toplam 60 hasta ve 37 kontrol grubu prospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastalardan 0. ve 24. saatte kan örneği alınmıştır, hastaların beyin bilgisayarlı tomografileri (BBT) çekilmiştir. Serum NO düzeyleri için sandviç ELISA yöntemi ile çalışan ticari bir kit (Andy Gene Biotechnology, China) kullanılarak ölçümleri yapıldı. BBT'de; iskemik beyin lezyonunun hacmini hesaplamak için Cavalieri yöntemini kullandık. Daha sonra verilerimizi SPSS v15.0 paket programı kullanılarak değerlendirdik. Tüm testlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alındı.

Bulgular: Çalışmamızda akut iskemik inme tanısı alan 60 hasta ile yaş ve cinsiyet dağılımı uyumlu 37 sağlıklı birey incelendi. İnme hastalarında ortalama NO düzeyleri, kontrol grubuyla karşılaştırıldığında anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0.001). Hastalar; NIHSS puanlarına göre 0-7, 8-14, 15 ve üzeri olmak üzere 3 gruba ayrılarak NO düzeyleri ile BBT infarkt hacimleri karşılaştırıldı. 0. saat NIHSS puanı 15 ve üstü olan grup diğer gruplar ile karşılaştırıldığında BBT infarkt hacmi anlamlı düzeyde yüksekti (p<0.001). Ayrıca yine aynı grupta 0. saat NO düzeyleri diğer gruplara göre anlamlı düzeyde düşüktü (p<0.001).

Sonuç: Çalışmamızda; iskemik inmeli hastalarda, serum NO düzeyi düşüklüğü ile BBT infarkt hacim büyüklüğü arasındaki ters orantılı ilişki vardı. 

Anahtar Kelimeler: iskemik inme, nitrik oksit, infarkt hacmi, NIHSS

Abstract:
Introduction and Aim: Cerebrovascular disease (CVD) is the third leading cause of morbidity and mortality after ischemic heart disease and cancer in the world. It constitutes 1% of the applicants to emergency service. Ischemic stroke is the most common type of CVD with the rate of 80%. It has been seen that approximately 60% of patients with stroke experienced a limitation in their social activities. Ischemic stroke is caused by several risk factors independently affecting each other. Known risk factors include; genetic predisposition, hypertension, sex, age, diabetes mellitus, hematocrit, obesity, fibrinogen, elevation of blood lipids and asymptomatic carotid stenosis. All of these risk factors disrupt contraction and enlargement of cerebrovascular endothelium which plays a critical role in the regulation of cerebral blood flow. One of the main players in the maintenance of cerebrovascular homeostasis is nitric oxide (NO). There has been an increase in the number of studies carried out in order to better understand the relationship between stroke and NO via understanding that preserving NO production is important for the prevention of cerebrovascular diseases. In this study, we aimed to investigate the level of NO in patients with ischemic CVD and to determine the role of NO and its use in the shaping and prognostic assessment of stroke therapy by comparing the levels of NO and the infarct volumes of brain computed tomography (BCT) in patients with ischemic stroke.

Materials and Methods: Ischemic stroke patients who applied to the emergency department of T.C. Sağlık Bakanlığı İzmir Güney Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırması Hastanesi between November 2017 and January 2018, who are diagnosed with ischemic stroke, who will be admitted to the neurology service for further examination and treatment and who have been taken the consent by themselves or their relatives were included in the study. A total of 60 patients and 37 control groups were evaluated prospectively. Blood samples and brain computed tomography images were taken at 0 and 24 hours from the patients. Serum NO levels were measured by a commercial kit using a sandwich ELISA method (Andy Gene Biotechnology, China). In BCT scan; we used the Cavalieri method to calculate the volume of ischemic brain lesion. We evaluated our data by using the SPSS v15.0 package program. Statistical significance level was taken as p<0.05 in all tests.

Results: In our study, 60 patients who are diagnosed with acute ischemic stroke and 37 healthy individuals who have compatible age and gender distribution were evaluated prospectively. Mean NO levels in stroke patients were found significantly lower when compared with the control group (p<0.001). Patients were compared by dividing them into 3 groups as 0-7, 8-14, 15< according to their NIHSS scores to compare NO levels and BBT infarct volumes. When the group which has NIHSS score of 15< at zero hour compared with the other groups, the infarct volume of the BBT was observed significantly higher (p<0.001). In addition, NO levels in the same group at zero hour were observed significantly lower than the other groups (p<0.001).

Conclusions: In conclusion, the relationship between serum NO levels and BBT infarct volumes in ischemic stroke patients was clearly demonstrated in our study. Data promise hope in the matter of NO may provide important contributions in the evaluation of clinical prognosis in the near future with the further clarification of the protective effects and the mechanisms by which NO plays a role in stroke patients and even in the treatment of stroke patients by activating the protective effects of NO in the infarct region due to newly developed treatment modalities.

Key words: ischemic stroke, nitric oxide, infarct volume, NIHSS