Konya'da iş ortaklıkları (1550-1800)
Business partnerships in Konya (1550-1800)
Yazar: AYNUR YAKAR
Danışman: PROF. DR. ALAATTİN AKÖZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Konya = Konya ; Para = Money ; Sermaye = Capital ; Ticari ilişkiler = Trade relations

Özet:
1550-1800 yılları arasında Konya'daki iş ortaklıklarını inceleyen bu çalışma, ortaklıkların ekonomik yapıya etkilerini ve ticaret hayatındaki önemini araştırmaktadır. Ayrıca İslam hukuku çerçevesinde teorik esasların pratikteki gelişimi ve ortaklıkların yapısal özellikleri de ele alınmıştır.
İslam'ın faiz yasağına alternatif olarak kullanılan ve faizsiz finans araçlarından biri olan İslami ortaklıklar, yerel ölçekteki pratiklerle desteklenerek somut örnekler üzerinden detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, sermaye temini ve kaynakların verimli kullanımında iş ortaklıklarının merkezi bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Sermaye ve emek unsurlarına dayanan bu ortaklıklar, özellikle sermaye ve iş gücü eksikliklerini gidermek amacıyla yaygın olarak tercih edilmiştir. Ortaklıklar sayesinde farklı kaynaklar etkin bir biçimde bir araya getirilmiş ve ticari faaliyetlerdeki verimlilik artırılmıştır. Osmanlı döneminde önemli bir ticaret merkezi olan Konya, coğrafi olarak ana ticaret yolları üzerinde bulunmasıyla iş ortaklıklarını sadece yerel değil aynı zamanda bölgesel ve uluslararası ticaretin bir aracı haline getirmiştir.
İş ortaklıkları, şehirdeki üretim ve ticaret hayatının önemli bir parçası olmuştur. Çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren bu ortaklıklar, farklı büyüklükteki sermayelerle yürütülmüştür. Ortaklık türleri ve faaliyet süreleri, girişimcilerin ihtiyaçlarına ve ticaretin gereksinimlerine göre şekillenmiş, bu durum ekonomik ilişkilerdeki esnekliği de artırmıştır. Klasik dönemden modern döneme kadar devam eden bu ortaklıklar, yapısal olarak ciddi bir değişim göstermemiş ve durağan bir biçimde işleyişini sürdürmüştür. Ortaklıkların teorik çerçevesi ile pratikteki yansımaları büyük oranda uyum içindedir. Konya'daki ortaklıklar, Osmanlı ortaklık (şirket) kültürü kapsamında, farklı coğrafyalardaki örneklerle kıyaslandığında önemli benzerlikler taşımaktadır. Mevcut farklar ise şehirlerin veya bölgelerin sahip olduğu iç dinamikler ve yerel koşullardan kaynaklanmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Ortaklık (şirket), Akit ortaklığı, Ticaret, Sermaye, Mufâvaza, İnân, Mudârebe, Müzâraa.

Abstract:
This study, which examines business partnerships in Konya between 1550 and 1800, investigates the effects of partnerships on the economic structure and their importance in commercial life. In addition, the practical development of theoretical principles within the framework of Islamic law and the structural characteristics of partnerships are also discussed.
Islamic partnerships, which are used as an alternative to Islam's ban on interest and are one of the interest-free financial instruments, have been analyzed in detail through concrete examples, supported by local-scale practices. The data obtained reveals that business partnerships play a central role in capital procurement and efficient use of resources. These partnerships, based on capital and labor elements, have been widely preferred, especially to eliminate capital and labor shortages. Thanks to partnerships, different resources have been brought together effectively and efficiency in commercial activities has been increased. Konya, which was an important trade center during the Ottoman period, has made business partnerships a tool of not only local but also regional and international trade, as it is geographically located on the main trade routes.

Business partnerships have been an important part of production and commercial life in the city. These partnerships, operating in various sectors, were carried out with capital of different sizes. Partnership types and activity periods have been shaped according to the needs of entrepreneurs and the requirements of trade, and this has increased the flexibility in economic relations. These partnerships, which continued from the classical period to the modern period, did not show any serious structural change and continued to function in a stable manner. The theoretical framework of partnerships and their practical reflections are largely in harmony. Partnerships in Konya have significant similarities when compared to examples in different geographies within the scope of Ottoman partnership (company) culture. Existing differences arise from the internal dynamics and local conditions of cities or regions.
Key Words: Partnership (Company), Contract partnership, Trade, Capital, Mufâvaza, İnân, Mudârebe, Müzâraa