X-ışını koruması için kurşun vazgeçilmez mi? kurşunsuz bir homopolimerin etkinliğinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Is lead indispensable for x-ray protection? evaluation of the efficiency of a lead-free homopolymer by cone beam computerized tomography
Yazar: GAMZE ŞİRİN SARIBAL
Danışman: DOÇ. DR. EMİN MURAT CANGER
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Homopolimerler = Homopolymers ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Kurşun = Lead ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyasyon kontrol sistemi = Radiation control system ; Radyasyondan korunma = Radiation-protection ; X ışını = X ray

Özet:
Amaç: Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) alımı sırasında iyonize radyasyona maruz kalan tiroit organ dokusu, tiroit cilt dokusu ve sağ-sol meme cilt dokularında absorbe edilen radyasyon dozlarının ölçümü ile anti-RAD isimli ürünün X-ışını radyasyonundan koruma etkinliğinin, kurşun içeren bir koruyucu ile karşılaştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma için, insan yumuşak ve sert doku eşdeğeri olan bir fantom gövde üzerinde, absorbsiyon dozları ölçülmek istenen dokuları temsil eden bölgelere termolüminesans dozimetreler (TLD) yerleştirilmiştir. Üç farklı pozlama protokolü ile, aynı parametrelerde KIBT görüntüleri elde edilmiştir. Birinci protokol, herhangi bir radyasyon koruyucu olmadan gerçekleştirilmiştir. İkinci protokolde, 0,5 mmPb eşdeğerinde kurşun içerikli bir önlük ve tiroit koruyucu; üçüncü protokolde ise 0,5 mmPb eşdeğerinde kurşun içermeyen bir homopolimer radyasyon koruyucu (anti-RAD) kullanılmıştır. Her pozlama protokolü üçer kere tekrarlanmıştır, değerlendirme için üç değerin ortalaması kullanılmıştır. TLD'lerden elde edilen ölçüm sonuçları ve protokoller arasında radyasyon dozunu azaltmadaki farkın anlamlı olup olmadığı, bağımsız gruplar t testi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Tiroit organ dokusu absorbsiyon dozu, üç protokol için (korumasız, kurşun koruyucu, anti-RAD) sırasıyla 1.160, 0.695 ve 0.673 mSv'dir. Kurşun koruması ile yaklaşık %40 oranda, anti-RAD korumasıyla yaklaşık %42 oranında bir doz azalması meydana gelmiştir. Tiroit cilt dokusu absorbsiyon dozu, üç protokol için sırasıyla 2.990, 0.757 ve 0.737 mSv'dir. Hem kurşun koruması ile hem anti-RAD korumasıyla yaklaşık %75 oranında bir doz azalması meydana gelmiştir. Sağ meme cilt dokusu absorbsiyon dozu, üç protokol için sırasıyla 0.122, 0.023 ve 0.027 mSv'dir. Kurşun koruması ile yaklaşık %83 oranda, anti-RAD korumasıyla yaklaşık %80  oranında bir doz azalması meydana gelmiştir. Sol meme cilt dokusu absorbsiyon dozu, üç protokol için sırasıyla 0.137, 0.033 ve 0.040 mSv'dir. Kurşun koruması ile yaklaşık %75 oranda, anti-RAD korumasıyla yaklaşık %71 oranında bir doz azalması meydana gelmiştir. Kurşun ve anti-RAD kuruyucu protokoller arasında, radyasyon engelleme oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur.
Sonuç: Anti-RAD ürünü 110 kV enerji ile çalışan bir KIBT cihazının oluşturduğu iyonize radyasyona karşı, 0.5 mmPb eşdeğeri koruyucular ile benzer koruma oranı sağlamaktadır. Bu malzeme ile kurşuna ait çevresel toksisite, ağırlık, kullanım hasarına bağlı etkinliğin azalması gibi dezavantajlar elimine edilebilir.
Anahtar kelimeler: radyasyondan korunma, kurşun önlük, kurşunsuz radyasyon koruyucu, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi

Abstract:
Aim: Anti-RAD is a radiation shield made of lead-free polymer. The aim of this research is to evaluate radiation protection effectiveness of anti-RAD with a lead-based radiation shield and cone beam computed tomography (CBCT).
Materials and Methods: For the study, thermoluminescent dosimeters (TLD) were placed on the phantom body, which is the equivalent of human soft and hard tissue, in the regions representing the tissues whose absorption doses are to be measured. CBCT images with the same parameters were obtained with three different exposure protocols. The first protocol was performed without any radiation shielding. In the second protocol, a 0.5 mmPb equivalent lead-containing apron and thyroid protector were used; in the third protocol, a 0.5 mmPb equivalent anti-RAD was used. Each exposure protocol was repeated three times and the average of the three values was used for evaluation. Afterwards, an independent group t-test was used to evaluate whether the difference in reducing the radiation dose between the measurement results obtained from TLDs and the protocols was significant.
Results: The thyroid organ tissue absorption dose was 1.160, 0.695 and 0.673 mSv for the three protocols, respectively. A dose reduction of approximately 40% was achieved with lead shielding and approximately 42% with anti-RAD protection. The thyroid skin tissue absorption dose was 2.990, 0.757 and 0.737 mSv for the three protocols, respectively. A dose reduction of approximately 75% occurred with both lead shielding and anti-RAD protection. The right breast skin tissue absorption dose was 0.122, 0.023, and 0.027 mSv for the three protocols, respectively. A dose reduction of approximately 83% was achieved with lead shielding and approximately 80% with anti-RAD protection. The left breast skin tissue absorption dose was 0.137, 0.033, and 0.040 mSv for the three protocols, respectively. A dose reduction of approximately 75% with lead shielding and approximately 71% with anti-RAD protection occurred. There is no statistically significant difference between the radiation blocking rates of the second and third protocols.
Conclusion: Anti-RAD product provides similar protection rate with 0.5 mmPb equivalent shields against ionizing radiation generated by a CBCT device operating with 110 kV energy. With this material, disadvantages such as environmental toxicity of lead, weight, decrease in effectiveness due to usage damage can be eliminated.
Keywords: radiation protection, lead apron, lead-free radiation shielding, cone beam computed tomography