Uçuş emniyetini iyileştirmede mânia planlarının geliştirilmesi için bir yazılım önerisi
A softmare proposal for the development of obstacle plans to improve flight safety
Yazar: KÜRŞAT TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRSEN AÇIKEL
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Bu tezde, havalimanı donanımlarının rolü ve uçuş operasyonlarının emniyetli bir
şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli olan seyrüsefer cihazları ile mania kavramının
önemi ele alınmıştır. Seyrüsefer cihazlarının etkin ve doğru bir şekilde çalışabilmesi için
havalimanı referans noktaları ile pist kodlarına göre şerit sahaların tesviyesi, ayrıca pist
sonu emniyet alanının uluslararası standartlara uygun olarak oluşturulması gerektiği
vurgulanmıştır. Bu standartların uçuş emniyetini artırmak amacıyla analizi yapılmış ve
hava kazalarında yaşanan örnekler üzerinden konunun önemi açıklanmıştır.
Havalimanının pist uzunluğu, genişliği ve şerit sahaların yapısına bağlı olarak,
havalimanı mania planlarının Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanması
gerekliliği belirtilmiştir. Havalimanı çevresinde bulunan maniaların sistematik bir şekilde
hesaplanması, bu hesaplama sonucunda tespit edilen yapıların kaldırılması veya belirgin
hale getirilmesi için ulusal ve uluslararası standartlara dayalı örnekler sunulmuştur.
Ayrıca, havalimanı veya heliport işletmecilerinin mania uygulamalarına yönelik gerekli
dokümantasyonlar da tez içerisinde detaylı bir biçimde incelenmiştir. Tüm bu uluslararası
ve ulusal belgeler göz önüne alındığında, mania hesaplama yöntemlerinin havalimanı
işletmecileri tarafından titizlikle hazırlanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Tezde
ayrıca, havalimanı işletmecilerinin uçuş emniyetini artırmak amacıyla tüm paydaşların
güvenli operasyonlarını sürdürebilmesi için mania tahdit yüzeylerinin görseller üzerinden
açıklamalarına yer verilmiştir. Mania tahdit yüzeylerinin eğimleriyle birlikte maksimum
mesafede ulaşabileceği yüksekliklerin belirtilmesinin yanı sıra bazı yüzeylerin
birbirleriyle olan ilişkileri de ele alınmıştır. Birbirleriyle çakışık durumdaki yüzeylerde
hangi yüzeyin baskın olduğunun hesaplanabilmesi amacıyla geliştirilmiş bir mania
hesaplama sistemi tanıtılmıştır. Bu sistem sayesinde maniaların mesafe ve yükseklik
değerlerine göre belirli yapıların hangi yüzeye ait olduğu analiz edilmekte; böylece uçuş
emniyetini tehlikeye atabilecek maniaların havalimanı işletmecileri tarafından güvenli,
kolay ve maliyetsiz bir biçimde değerlendirilmesine olanak sağlanmaktadır.

Abstract:
This thesis discusses the role of airport facilities and the importance of navigation
devices necessary for safely conducting flight operations, as well as the concept of
obstacles (mania). It emphasizes that for navigation devices to function effectively and
accurately, runway safety areas (RESA) must be established according to international
standards based on airport reference points and runway codes. An analysis of these
standards has been conducted with the aim of enhancing flight safety, illustrated through
examples from aviation accidents.It has been highlighted that airport obstacle plans
should be prepared by the General Directorate of Civil (SHGM) based on factors such as
runway length, width, and the structure of strip areas. The systematic calculation of
obstacles around airports is essential; subsequently identified structures should either be
removed or made prominent using lights or colors, with national and international
standard examples provided.Additionally, relevant documentation for airport or heliport
operators regarding obstacle management has been examined in within this thesis. Upon
reviewing all these national and documents, it was concluded that obstacle calculation
methods should be meticulously developed by airport operators. The thesis further
explains obstacle limitation surfaces visually to enhance flight safety so that all
stakeholders can their operations securely.The slopes of obstacle limitation surfaces are
specified along with their maximum heights at maximum distances. Furthermore,
relationships between some surfaces have also been discussed. A developed system for
calculating obstacles allows determining which surface is dominant in overlapping
scenarios. This system analyses whether certain structures fall within specific surfaces
based on distance and height values; thus facilitating a way for airport operators to assess
potential obstacles threatening flight safety in a secure, straightforward, and cost-effective
manner.