Kutadgu Bilig'deki fiillerin eşdizim sözlüğü
Collocation dictionary of verbs of Kutadgu Bilig
Yazar: NURDAN EMLİK
Danışman: PROF. DR. HABİBE YAZICI ERSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilgisi-eylem = Grammar-verb ; Eşdizimlilik = Colocation ; Kutadgu Bilig = Kutadgu Bilig

Özet:
Bu çalışmada, Kutadgu Bilig adlı manzum eserin Fergana nüshasında yer alan fiiller taranmış; bu fiillerin anlam birlikteliklerini teşkil eden ve artık birbirinden ayrılmaz yapılar hâline gelen fiil grupları eserde geçen beyitler vasıtasıyla tespit edilerek Kutadgu Bilig'deki Fiillerin Eşdizim Sözlüğü hazırlanmıştır. Çalışma giriş ve sonuç bölümleri de dâhil dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, eşdizim sözlüklerinin gerekliliği ve önemi ifade edilmiş, ikinci bölümde eşdizimlilik kavramı üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise Kutadgu Bilig'deki Fiillerin Eşdizim Sözlüğüne yer verilmiştir. Sonuç kısmında, elde edilen veriler incelenerek çalışmanın bütünü hakkında değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca elde edilen verilerle oluşturulmuş olan Kutadgu Bilig'deki Fiillerin Eşdizim Sözlüğü Dizini tezin sonuna eklenmiştir. Çalışmada, eşdizimliler belirlenirken anlam temelli yaklaşım esas alınmıştır. Tarihi metinde yer alan beyitlere ve aktarmalarına yer verilerek dilsel alt yapının oluşturulması için teoriden pratiğe giden bir yol izlenmiştir. Bu çalışmanın Kutadgu Bilig ve eşdizimlilik ile ilgili çalışmalara katkı sunacağı; sözcükler arası anlam ilişkileri verilen örnekler üzerinde incelendiğinde, dönemin fiillerle kurulan eşdizimli yapıları hakkında bilgi vereceği; Türk dili ve edebiyatı alanında yapılacak çalışmalara kaynaklık edeceği düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, the verbs in Fergana copy of the poem Kutadgu Bilig were browsed; the verb groups that  constitute coherence of these verbs and became inseperable from each other were detected through the verses of the work and Collocation Dictionary of verbs of Kutadgu Bilig has been  prepared. The study consists of four parts, including introduction and conclusion.  In the first chapter, the necessity and importance of collocation dictionaries are stated, in the second chapter the concept of collocations is emphasized and the Collocation Dictionary of verbs in Kutadgu Bilig is included in the third one. In the conclusion part, the data obtained has been examined and an evaluation has been made about the whole study.  In addition, the Collocation Dictionary Index of verbs in Kutadgu Bilig, which was created with the data obtained, has been added to the end of the thesis.  In the study, semantics was used while determining collocations. A path from theory to practice has been followed in order to create a linguistic background by including verses and quotations in the historical text. This study is thought to contribute to studies on Kutadgu Bilig and collocation, give information about the collocations of the period with verbs and serve as a source for studies to be conducted in Turkish Language and Literature.