Avrupa Birliği ortak piyasa mekanizmasının uygulanmasında çiftçi örgütlerinin rolü ve Türkiye için öneriler
The role of producer organisation in the implementation of the common market mechanism of the European Union and recommendations for Turkey
Yazar: MEHMET ERHAN EKMEN
Danışman: PROF.DR. GÜLCAN ERAKTAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZETDoktora TeziAVRUPA BİRLİĞİ ORTAK PİYASA MEKANİZMASININ UYGULANMASINDA ÇİFTÇİÖRGÜTLERİNİN ROLÜ VE TÜRKİYE İÇİN ÖNERİLERM. Erhan EKMENAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüTarım Ekonomisi Anabilim Dalı:Danışman : Prof. Dr. Gülcan ERAKTANAvrupa Birliği (AB)'ne tam üyeliği olan her ülkenin Ortak Tarım Politikası'nı milli tarım politikasının üstündeuygulaması gerekmektedir. Bu durumda öncelikle idari teşkilatın kurulması, hukuki alt yapının hazırlanması,tarım işletmelerinin yeniden yapılandırılması, standartların uyumlu hale getirilmesi, teknik destek ve çiftlikdanışma sisteminin sağlanması gibi konularda uyum çalışmalar yapılmalıdır. Ayrıca bu politikanın uygulamayöntemi olan Ortak Piyasa Düzenleri (OPD)'nin de AB mevzuatında belirtilen minimum sınırlar dahilindebenimsenmesi gerekmektedir. OPD'nin uygulanabilmesi için üretim, destekleme, işleme, pazarlama, dışticaret, stoklama, kalite standartları ve üretici örgütlenmesi gibi konularda Avrupa Tarımsal Garanti veYönlendirme Fonuna uyumun tesisi, Entegre İdare ve Kontrol Sisteminin ve Çiftlik Muhasebe Veri Ağınınoluşturulması, Ödeme, Müdahale ve Kontrol Ajanslarının kurulması gibi yatay düzenlemelergerçekleştirmelidir. Bunun için öncelikle mevcut potansiyelin ne olduğu ve bundan nasıl faydalanılabileceğiiyi tespit edilmeli, eksik kalan yapılar ise AB'dekine uygun bir şekilde düzenlenmelidir. İşte bu noktadamevcut üretici örgütlerine önemli görevler düşmektedir. Örneğin yatay konularda kurulacak bu kurumlarınsorumlulukları, özellikle yerel görevleri AB ve/veya ulusal mevzuat ile üretici örgütlerinedevredilebilmektedir.Bu çalışmanın amacı, AB'ne uyum sürecinde olan Türkiye'nin OPD'ne uyum sağlarken, Türkiye'deki çiftçiörgütlerinin AB'dekilere benzer bir şekilde, üstlenebilecekleri sorumlulukları, yapabilecekleri görevleri ortayakoymaktır.Çalışmada, öncelikle AB'ndeki OPD'nin işleyişinde çiftçi örgütlerinin etkili olduğu ürünler (taze meyve vesebze, şarap, tütün, pamuk, şerbetçiotu, ipekböceği, zeytinyağı) tespit edilmiş, bu ürünler kapsamındakiörgütlerin piyasadaki yeri ve görevleri açıklanmıştır. Bu konulara ilişkin bilgi toplamak amacıyla detaylı birmevzuat taraması ve tespit edilen ürünlerde hakim olan üretici ülkelerin örgütleri ve kamu kuruluşları ileyazışmalar yapılmıştır. Daha sonra Türkiye'de aynı ürünleri yetiştiren çiftçilerin örgütlenme durumu ortayakonulmuştur. Ürünler bazında karşılaştırmalar yapılarak mevcut duruma dayalı bir model oluşturulmuş vebuna ilişkin önerilerde bulunulmuştur.Yapılan araştırma sonunda, temsil ettiği üretici sayısı ve üretim alanı ile yaygın teşkilat yapısı, depolamaimkanları, pazara hakimiyeti ve finans kaynağı açısından AB'nin tanınma kriterlerine sahip, OPD'ninTürkiye'de uygulamasında aktif rol oynayabilecek etkinlikte üretici örgütlerinin bulunduğu tespit edilmiştir.Bu örgütlerin yapısal farklılıklardan kaynaklanan sorunlarının çözümüne yönelik olarak; ilgili AB mevzuatındabelirtilen kriterlere göre yeniden düzenlenmeleri, iyi bir yönetim-idare-işletme yapısına kavuşturulmaları vegeniş mali kaynak kullanabilmeleri durumunda, OPD çerçevesinde kendilerinden beklenen yükümlülükleribaşarı ile yerine getirebilecek güçte oldukları görülmektedir.Sonuç olarak; OPD'nin Türkiye'de tam anlamıyla uygulanabilmesi için, şu anda faal bulunan üreticiörgütlerinin, ürün veya ürün grubu bazında AB benzeri bir yapılanma içinde, yeni bir mevzuatla yenidentanımlanması ve mevcut görevlerinin üstüne yeni imkanlar ile yeni görevler üstlenmeleri öngörülmektedir.2006, 248 sayfaANAHTAR KELİMELER : Ortak Piyasa Düzenleri, üretici örgütleri, tanınma kriterleri, zeytinyağı, tütün,meyve-sebze, şerbetçiotu, pamuk, şarap-bağcılıki

Abstract:
ABSTRACTPh.D. ThesisTHE ROLE OF PRODUCER ORGANISATIONS IN THE IMPLEMENTATION OF THE COMMON MARKETMECHANISM OF THE EUROPEAN UNION AND RECOMMENDATIONS FOR TURKEY".M. Erhan EKMENAnkara UnivesityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Agricultural EconomySupervisor : Prof. Dr. Gülcan ERAKTANAll the Member States of the European Union (EU) has to implement the Common Agricultural Policy above theirnational agricultural policies. To achieve this first harmonisation works need to be done in issues like establishingthe administrative organization, preparing the legal infrastructure, re-structuring the agricultural businesses,harmonising the standards, providing technical support and farm consultancy system. Besides, the CommonMarket Organisation (CMO), which is the implementation method of this policy, needs to be adopted within theminimum limitations stated in the EU legislation. In order for the CMO to be implemented, some horizontalarrangements like establishing the conformance to European Agricultural Guarantee and Guidance Fund, creatingthe Integrated Administrative Control Systems and Farm Accountancy Data Network, founding Payment,Intervention and Control Agencies have to be done on issues like production, subsidy, processing, marketing,foreign trade, stocking, quality standards and producer organization. Therefore, firstly, what the existing potentialis and how it can be benefited should be determined well and the missing structures should be organized inaccordance with one in EU. Right at this point, important roles need to be played by the existing producerorganizations. For instance, the responsibilities and especially local duties of these institutions to be established onhorizontal issues can be transferred to producer organizations via national legislation.The aim of this study is to put forward the responsibilities and duties that can be assumed by the producerorganizations in Turkey in a similar fashion like those in EU, while adapting to CMO of Turkey in the process ofharmonisation to EU.In the study, first the products where the producer organizations are effective in the operation of CMO in EU (freshfruit and vegetables, wine, tobacco, cotton, hop, silkworm, olive oil) have been determined, and the place andduties of the organizations within the scope of these products have been explained. A detailed legislation scanningand correspondence with organizations and public organizations of the producer countries dominating in theproducts determined have been done. Later, the organization status of the farmers growing the same products inTurkey has been revealed. Product based comparisons have been made and related recommendations have beendone.As a result of the research done, it has been determined that there are producer organizations which have the EUrecognition criteria in terms of the number of producers represented and production area, widespread storagefacility, domination in the market and finance resource, and which are effective enough to play active roles in theimplementation of CMO in Turkey. For the solution of the problems of these organizations that are caused by theirstructural differences; it is seen that they have the strength to successfully perform the obligations expected fromthem within the framework of CMO if they are re-organized according to the criteria stated in the concerned EUlegislation, reach a good management-administration-operation structure and are able to use wide financialresources.As a result; in order for the CMO to be fully implemented in Turkey, it is suggested that the currently activeproducer organizations should be re-defined by a new legislation in a EU-like structuring based on products orproduct groups and assume new duties with the possibilities over their current duties.2006, 248 pagesKey Words : Common Market Mechanism, Producer Organisations, Recognasition criteries, Oliveoil, Tobacco,Fruit-Vegetable, Hops, Cotton, Wine-Vineyardii