Zigon, orta sehpa, fiskos: Bir tasarım ürünü olarak sehpalar üzerinde kullanıcı odaklı bir çalışma
Nesting table, center-coffee table, accent table: A user-focused study on the coffee tables as design products
Yazar: GÖZDE KAVALCI
Danışman: DR. H. HÜMANUR BAĞLI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Tasarım ürünlerinin, içerisinde bulunduğu çevreden ve kullanıcısının amaç ve ihtiyaçlarından bağımsız nesneler olarak algılanmaları mümkün değildir. Ancak tasarımcı, öngördüğü kullanım senaryolarını ve yaptığı pazar araştırmalarını dikkate alarak ürünleri tasarlamasına rağmen; tasarladığı ürünün kullanıcı tarafından satın alınmasından sonraki aşamasında olanları ancak varsayabilmektedir. Tasarımcının, ürünün kullanımına dair öngördüğü kullanım şekilleri, gerçek kullanım senaryosunda yön değiştirebilmekte ve bu noktada tasarımcının öngördüğü amaçla, kullanıcının gerçek kullanma amacının ne derecede örtüştüğü, kullanıcının ürünü gündelik hayatta nasıl deneyimlediğine ve algıladığına bağlı olarak değişim göstermektedir.Ürünün gündelik hayattaki algılanışı, gündelik hayatın gerçekleştiği ortama ve kullanıcının niteliklerine bağlı olarak gerçekleşmekte olduğu için, etnografi temelli çalışmaların tasarım disiplinine olan katkısı yadsınamaz boyuttadır. Ürünlerin kullanım senaryolarının, varsayımlara bağlı olarak değil gerçek yaşamdaki bulgulara dayanarak ele alınması hem tasarımcıya hem de kullanıcıya fayda sağlayacaktır. Buna bağlı olarak, gündelik hayattan bir ürünün kullanımına odaklanarak alınan kesitler ve verilerin sunulması, ihtiyaçları ve ilişkileri kişisel deneyimler aracılığı ile ortaya koyarak tasarım disiplininin kullanıcı odaklı araştırmalarına katkıda bulunacaktır.Çalışmanın amacı, gündelik hayatta kullanıcıların ürünleri hangi amaçla ve ne şekillerde kullandığını, her salonda bulunan ve sürekli kullanılan bir tasarım ürünü olan sehpalar üzerinden; zigon, orta sehpa ve fiskos olarak belirlenen çeşitlerle ortaya koymaktır. Bir çok kullanıcının evinde; birden fazla sayıda ve çeşitte, değişik amaçlarla kullanılan sehpalar; ürünlerin kullanıcı tarafından algılanış biçiminin, ürünün ve kullanıcının içerisinde bulunduğu kültür ve ortamın kullanım senaryosuna olan etkisinin ve ürünlerin kullanım farklılıklarının incelenmesine elverişli bir ortam sunmaktadır.Araştırma, etnografi ve temellendirilmiş kuram oluşturma yöntemlerine dayanmaktadır. Kaynak tarama, kullanıcıların evlerinde gerçekleştirilen yüzyüze görüşmeler ve farklı yaşlardaki kullanıcıların semantik diferansiyel ölçek üzerinde tamamladığı ürün değerlendirmeleri ile veri toplanmış, kullanıcıların evlerindeki ürünler, maddi kültürü görsel veri olarak sunmak amacıyla fotoğraflanmıştır.Tasarım ve üretim aşamalarından sonra, kullanıcıların evlerindeki ürünleri gündelik hayatta işlevsel ve simgesel anlamlarda nasıl algıladığı ve kullandığı, araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada, kullanıcıların hangi tipte eşyaları ne amaçla kullandığı, evlerin önemli bir alanına sahip olan salonlarda bulundurulan eşyaların tercih edilme sebepleri, salon mobilyalarının gündelik olarak kullanılıp kullanılmadığı, kullanılmadığı takdirde bunun altında yatan nedenlerin ne olduğu, kullanıldığı takdirde eşyaların gündelik olarak kullanılmasını sağlayan etkenlerin neler olduğu ve tüm bu kullanım biçimlerinin kullanıcıyla olan ilişkisi ve değişimi sehpalar üzerinden incelenmiştir. İnceleme esnasında, ürünün kullanımına dair edinilen veriler, sosyal bulgularla birlikte harmanlanarak, hem işleve hem de maddi kültüre dair saptanan ilişkilerle sunulmuştur.Çalışmanın sonucunda kullanıcı niteliklerinin ve buna bağlı olarak gelişen ihtiyaçlarının ürün kullanımını işlevsel ve simgesel olarak ayrıştırmadaki etkisi belirtilmiş; ürünün yapısal ve görsel tasarım özelliklerinin, ürünün gündelik hayatta kullanıcılar tarafından ne amaçlarla kullanılacağını belirlemekteki etkisi tasarımcıları ürünün kullanım aşaması ve kullanıcı ihtiyaçları hakkında bilgilendirmek amacıyla örneklenmiştir.

Abstract:
Perceiving design products independent from its environment and users? purposes and needs is almost impossible. Although designers design products considering the possible use scenarios and realized market researches, they can only assume what happens after the purchase of the designed products by users. The use of the products according to the prediction of the designer about the possible use scenarios, can shift in the actual life and therefore, the conformity of the purpose assumed by designer to the purpose of the actual use can change according to the user experiences and perceptions about the product in everyday life.Since the perception of the products in everyday life occurs depending on its environment and the users? properties and needs, studies based on ethnography make an essential contribution to the design dicipline. The benefit for designers and users is undeniable, when the use scenarios of products are considered not only according to predictions but also the information gathered from the actual life. Therefore, presentation of examples and information, focusing on the use of a product from everyday life, enhance the user-focused design researches.The aim of the study is to present how and for which purposes the users use the products in everyday life, through three types of coffee table (nasting, center-coffee, accent), which are design products constantly used in every living room. Coffee tables, being used in many users? houses in different types for various purposes, provide a sufficient field to research the way that products perceived by the user; the effect of the culture, to which the user and products belong, to the use scenario; and the differentiation of the product usage.The research is based on ethnography and grounded theory methods. Data gathering is realized through document search, face to face interviews in users houses and product evaluation on the semantic differential scale. Besides, the products in the users? houses are photographed in order to present the material culture as visual information.The subject of the study is how the users perceive and use their products at home both in the functional and symbolic meaning, after design and production steps. In this study, the facts about, how and for what purposes the users use their products; what the reasons of user choices about the products in the living room occupying an important space in houses are; if the living room furnitures are used in everyday life or not; if they are not, what are the reasons below; if they are, which effects provide the decision made about the products? everyday use; and what is the relationship between the different use scenarios and the users; are researched through the coffee tables as design products. During the research, the datas about the use of the products are considered with the social findings and presented with the relationship between general use, function and material culture.In conclusion, the effect of the user properties and needs on the alternation of the product use as `functional? and `symbolic?; and the effect of the products? structural and visual design qualifications on the users? purposes for the products in everyday life, are uncovered and exemplified in order to inform designers about the everyday use of the products and users? needs.