Bursa ili Uluabat göl çevresine ait taşkın risk alanlarının haritalanması
Mapping of flood risk areas around Uluabat lake in Bursa province
Yazar: MERVE UZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYCAN MURAT MARANGOZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Taşkın ve seller tarihten beri can ve mal kayıplarına yol açan doğal afetlerden biridir. Bu sadece 
ülkemizde değil tüm dünyada etkili olan, başta atmosferik anomalilerin ve yersel koşulların 
birleşimiyle meydana gelen, kısa sürede büyük çapta etkili olmaktadır. Günümüzde, ülkemizde 
de tüm dünyada olduğu gibi bu konuda çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle Uzaktan Algılama
(UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) bu tür komplike çalışmalarda oldukça elverişlidir.
Bu çalışmada ilk olarak, Bursa İli Uluabat Gölü çevresine coğrafi bir bakış açısıyla bütüncül 
yaklaşılarak taşkın olmasında etkili olan yağış, eğim, bakı, eğrisellik, arazi kullanımı, toprak, 
akarsu ağlarının yakınlık durumları, litolojik yapısal verileri incelenmiştir. Elde edilen veriler 
ArcGIS 10.8 yazılım üzerinde hidrolojik ön çalışmalar yapılmıştır. Sonrasında, Çok Kriterli
Karar Verme (ÇKKV) metotlarından biri olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi ve 
Ağırlıklı Çakıştırma Analizi (WOA) teknikleri taşkın riski taşıyan alanları belirlemek için 
kullanılmıştır.
Çalışma alanına ait analiz için gerekli olan ilgili alana ait Landsat8 OLI Sayısal Yükseklik 
Modeli (SYM) verisi kullanılmıştır. Toprak verisi, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü 
(FAO) tarafından sağlanmıştır. Arazi kullanım haritası hazırlanmasında ve bu haritanın 
sınıflandırılmasında, Corine Land Cover 2018 verisi referans alınmıştır. Yağış verisi, Bursa
Meteoroloji İl Müdürlüğünden temin edilmiştir. Bunun yanında, DSİ 1.Bölge Müdürlüğünden
de önceki taşkın verileri alınmıştır. Taşkın analizi için ArcGIS 10.8 yazılımı kullanılarak, 
Weighted Overlay Analysis ve AHP yöntemleriyle kritik değerlerle yeniden sınıflandırma 
yapılmış ve taşkın risk haritalama işlemleri yapılmıştır. Çalışma ile elde edilen verilerle riskli 
bölgeler dikkate alınarak; taşkın öncesi, sırasında ve sonrasındaki planlamalar için ön bir 
araştırma yapılması sağlanmıştır.

Abstract:
Floods and floods are one of the natural disasters that have caused loss of life and property since 
history. This is effective not only in our country but all over the world, mainly due to the
combination of atmospheric anomalies and local conditions, it become effective on a large scale 
in a short time. Nowadays, studies are being carried out on this subject in our country as well 
as all over the world. Especially Remote Sensing (UA) and Geographic Information Systems 
(GIS) are very convenient in such complex studies.
In this study, firstly, precipitation, slope, aspect, curvilinearity, land use, soil, proximity of 
stream networks, lithological structural data that are effective in flooding were examined by 
approaching the environment of Uluabat Lake in Bursa Province holistically from a 
geographical point of view. The obtained data hydrological preliminary studies were carried 
out on ArcGIS 10.8 software. After that, Analytical Hierarchy Process (AHP) method, which is 
one of the Multi-Criteria Decision Making (ÇKKV) methods, and Weighted Overlay 
Analysis (WOA) techniques were used to identify areas at risk of flooding.
The Landsat8 OLI Digital Elevation Model (DEM) data of the relevant area, wich is required 
for the analysis of the study area, was used. The soil data was provided by the Food and 
Agriculture Organization of the United Nations (FAO). In the preparation of the land use map 
and the classification of this map, the Corine Land Cover 2018 data has been referenced. 
Precipitation data was obtained from Bursa Provincial Directorate of Meteorology. Besides
that, DSI 1. Previous flood data were also taken from the Regional Directorate. For flood 
analysis, ArcGIS 10.8 software was used, reclassification was made with critical values using
Weighted Overlay Analysis and AHP methods, and flood risk mapping operations were 
performend. With the data obtained by the study, a preliminary research was carried out fort he 
planning before, during and after the flood, taking into account the risky regions.