Piyasa yapısı ve yoğunlaşma: Türk bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
Market structure and concentration: An application on Turkish banking sector
Yazar: İBRAHİM BAŞARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ILDIRAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Pazar yapısı = Market structure ; Rekabet = Competition ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector

Özet:
Hem önemli bir finansman kaynağı olması hem de parasal aktarım mekanizmasındaki rolü itibariyle bankacılık sektörü,  ekonominin finansal ve reel kesimlerini etkileyen stratejik bir sektördür.  Dolayısıyla bankacılık sektörünün rekabetçi yapısı, istikrarı ve etkinliği ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği açısından önemli olmaktadır.
Bu çalışmada Türk bankacılık sektörünün piyasa yapısı ve rekabet düzeyi, 2003-2018 verileri kullanılarak dinamik panel veri yöntemiyle araştırılmaktadır. Bu amaçla yapısal olmayan Panzar-Rosse modeli çerçevesinde önce 2003-2018 dönemi için, daha sonra Küresel Finans Krizinin etkilerini görebilmek amacıyla 2003-2009 ve 2010-2018 alt dönemleri için rekabet derecesini gösteren H istatistik değerleri hesaplanmıştır.
Elde edilen bulgulara göre, Türk bankacılık sektörünün 2003-2018 döneminde, literatürde yer alan tasnife uygun olarak monopolcü rekabet yapısına sahip olduğu söylenebilirse de, sektörün oligopolistik bir yapıda olduğu rahatlıkla ifade edilebilir. Bir başka deyişle sektördeki mevduat bankalarının gelirleri, girdi fiyatlarında yaşanan artıştan daha az oranda artmaktadır. 2003-2009 ve 2010-2018 alt dönemleri itibariyle hesaplanan H istatistik değerleri ise sektörün oligopol piyasa yapısını korumakla beraber ilgili dönemlerde rekabet düzeyinin ciddi derecede düşük olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca iki alt dönem için hesaplanan H istatistik karşılaştırıldığında, Küresel Finans Krizi sonrasında sektörün rekabet düzeyinin azaldığı gözlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Piyasa Yapısı, Rekabet, Panzar-Rosse Modeli, Türk Bankacılık Sektörü

Abstract:
The banking sector is a strategic sector that affects the financial and real sectors of the economy, both as a crucial source of finance and its role in the monetary transmission mechanism. Therefore, the competitive structure, stability, and effectiveness of the banking sector are significant for the sustainability of economic growth.
In this study, the market structure and competition level of the Turkish banking sector are investigated by employing a dynamic panel data method and using the data of the 2003-2018 period. For this purpose, within the framework of the non-structured Panzar-Rosse model, the first H statistical values were calculated for the period 2003-2018 and then for the 2003-2009 and 2010-2018 sub-periods to see the effects of the Global Financial Crisis.
According to the findings, although it can be said that the Turkish banking sector has a monopolistic competitive structure in the period of 2003-2018, in accordance with the classification in the literature, it can be easily stated that the sector has an oligopolistic structure. In other words, the income of deposit banks in the sector increases less than the increase in input prices. H statistical values calculated for the 2003-2009 and 2010-2018 sub-periods reveal that the level of competition in the sector is notably low, although the oligopolistic structure is maintained. Also, when the H statistics calculated for the two sub-periods are compared, it is observed that the competition level of the sector decreased after the Global Financial Crisis.

Keywords: Market Structure, Competition, Panzar-Rosse Model, Turkish Banking Sector