Hafif kognitif etkilenme ve alzheimer hastalığında beyin manyetik rezonans görüntülemesi bulguları ve damarsal risk faktörleri ile ilişkisi
The relationship between brain magnetic resonance imaging features / vascular risk factors and clinical findings in mild cognitive dysfunction and alzheimer's disease patients
Yazar: TUĞBERK ANDAÇ TOPKAN
Danışman: PROF. DR. YAHYA KARAMAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Beyin = Brain ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Kan damarları = Blood vessels ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Giriş: Alzheimer hastalığı en sık görülen demans nedeni ve yaşlanan
nüfusla sıklığı ve toplum üzerindeki yükü giderek artan bir halk sağlığı sorunudur.
Hastalığa yol açan patofizyolojik süreç klinik bulgular ortaya çıkmadan yıllarca
önce başlamaktadır. Hastalığın preklinik döneminden başlayarak saptanabilen,
kolay uygulanabilir ve geçerliliği kanıtlanmış biyobelirteçlerin ortaya konması için
çalışmalar sürmektedir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Ocak 2016 Mayıs 2019 arasında
değerlendirilmiş 18 bilişsel olarak normal kontrol (NK), 19 hafif bilişsel bozukluk
(HBB) ve 37 Alzheimer hastalığı (AH) teşhisli olgunun yapısal beyin MRG'si
retrospektif olarak değerlendirilmiş, görsel değerlendirme ölçekleri uygulanmış,
yazılım vasıtasıyla kortikal ve subkortikal yapıların tam-otomatize segmentasyonu
ve hacimsel ölçümleri niceliksel olarak yapılmış, damarsal risk faktörlerinin varlığı
değerlendirilmiş ve bu değişkenlerin klinik demans şiddeti parametreleriyle ilişkisi
değerlendirilmiştir.
Bulgular: Bu çalışmada NK, HBB ve AH grupları arasında damarsal risk
faktörlerinin varlığı açısından anlamlı farklılık görülmemiştir. Görsel
değerlendirme ölçeklerinden medial temporal atrofi, global atrofi ve posterior atrofi
108
skoru tanı grupları arasında anlamlı şekilde farklılık göstermiştir. Fazekas
skorlaması ise AH'nin radyolojik değerlendirmesinde faydasız bulunmuştur.
Volümetrik ölçümlerde; hipokampüs, nükleus akumbens, amigdala ve lateral
ventrikül hacmi, normal olgularla HBB ve AH hastalarını etkin şekilde ayırabilmiş
ancak HBB ile AH hastalarını ayırmakta yetersiz kalmıştır. Volümetrik ölçümlerin
MMSE ile negatif korelasyon gösterdiği ancak NK olguları dışarıda bırakıldığında
bu korelasyonun ortadan kalktığı görüldü.
Sonuç: Tam-otomatize segmentasyon yazılımları ile volümetrik ölçümler
AH tipi demansın radyolojik değerlendirmesinde, özellikle HBB ve AH
hastalarının bilişsel olarak normal olgulardan ayrımında etkilidir.
Anahtar kelimeler: Alzheimer hastalığı, hafif bilişsel bozukluk,
volümetrik MRG, biyobelirteç

Abstract:
Introduction: Alzheimer's disease (AD) is the leading cause of dementia
with increasing frequency and burden as the population is aging worldwide. The
pathophysiological process begins many years before the disease becomes
symptomatic. There are currently various efforts to validate biomarkers that could
detect changes at the preclinical phase.
Method: A total of 74 patients were included in this study retrospectively
who were examined between January 2016 and May 2019. Thirty seven patients
were found to have AD, 19 amnestic mild cognitive impairment (aMCI) and 18 had
normal aging (NA). For each patient's magnetic resonance imaging (MRI); visual
rating scales were applied, fully automated segmentation and volumetric
measurements of cortical and subcortical structures were performed quantitatively
by means of a software. Vascular risk profiles of the patients were documented. The
relationship between clinical dementia parameters and MRI findings as well as
vascular risk profiles were evaluated.
Results: Vascular risk profile differences of the patients with AD, aMCI
and NA were insignificant. Visual rating scales of medial temporal atrophy, global
atrophy and posterior atrophy showed significant differences between diagnostic
110
groups while Fazekas scale did not. As for the volumes of hippocampus, nucleus
accumbens, amygdala and lateral ventricles in AD and aMCI groups, significant
differences were found when compared with NA group. Volumetric differences of
aMCI and AD groups were insignificant. Similarly, volumes of these brain areas
had significant negative correlation with MMSE scores when NA group was
included. Within aMCI and AD groups there was not any significant correlation.
Conclusion: Fully automated segmentation-volumetry is a useful method
in the radiologic evaluation of AD, especially to differentiate aMCI/AD patients
from cognitively normal ones.
Keywords: Alzheimer's disease, mild cognitive impairment, MRI
volumetry, biomarker