Uyaran eksikliğinde sembolik oyun temelli gelişimsel desteğin sosyal gelişime etkisi
The effect of symbolic play based development support on social development in lack of sti̇mulus
Yazar: BÜŞRA AKSOY
Danışman: PROF. DR. NURPER ÜLKÜER
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Tipik gelişim, çevreden yeterli ve doğru uyaranların duyular aracılığı ile alınarak 
beyne iletilmesi, bunun sonucunda beyinde yeni sinaptik bağlantıların oluşmasıyla 
ilerleyen bir süreçtir. Duyusal uyaranların olması gereken zamanda yeterli düzeyde 
alınmaması çocuklarda gelişimsel sorunlara ve sosyalleşme problemlerine neden 
olabilir. Çalışmamızın amacı; uyaran eksikliği bulunan çocuklarda, sembolik oyun 
temelli gelişim desteğinin çocukların sosyal gelişimlerine etkisinin hangi yönde 
olduğunu ortaya koymaktır. Çalışmaya İstanbul ilinde ikamet eden, uyaran eksikliği 
bulunan 3-6 yaş arasındaki amaca yönelik örnekleme yöntemi ile seçilmiş olan 16 
kontrol ve 16 deney grubu olmak üzere 32 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil 
edilen çocukların ailelerinin gönüllü onam formu imzaları alınarak katılımları 
onaylanmıştır. Çalışmanın başında iki gruba da demografik bilgi formu, çalışmanın
başında ve sonunda iki gruba da Erken Gelişim Evreleri Sosyal-Duygusal Gelişim 
Envanteri (EGE-SD) ve Denver-II Gelişimsel Tarama Envanteri uygulanmıştır. 
Çalışmanın verileri IBM SPSS 26.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. EGESD ilk ve son test puanları ile Denver-II testi ilk ve son test puanlarının öncesi/sonrası, 
kontrol ve deney grupları arası ve demografik verilere göre gruplar arası 
karşılaştırmalarında Independent samples t test ya da Analyze of Variance (ANOVA), 
grup içi öncesi/sonrası karşılaştırmalarda ise paired samples t test; normal dağılmayan 
değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmalarında Mann whitney U ya da Kruskal Wallis 
testleri kullanılmıştır. Tüm istatistiksel analizler %95 güven aralığında, anlamlılık ise 
p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Kontrol ve deney grupları karşılaştırıldığında 
deney grubundaki çocukların son test puanlarının kontrol grubundaki çocukların son 
test puanından daha iyi çıktığı görülmüştür. Sonuç olarak uyaran eksikliği bulunan 
çocukların sembolik oyun temelli gelişim desteği ile sosyal alanda gelişme gösterdikleri 
ortaya konmuştur.

Abstract:
Typical development is a progression in which sufficient and accurate stimuli 
from the environment are received through the senses and transmitted to the brain, 
resulting in the formation of new synaptic connections in the brain. Inadequate 
reception of sensory input in a timely manner may lead to developmental and 
socialization challenges in children. The objective of this research is to uncover the 
impact of caregiver involvement and play-based developmental support intervention on 
children's socioemotional development in children with stimulus deficiency. A total of 
32 children, 16 in the control group and 16 in the experimental group, were included in 
the study, residing in the province of Istanbul, between the ages of 3 and 6, who were 
sensory deficient. The informed consent form of the families of the children included in 
the study was obtained and their participation was approved. Demographic 
questionnaire was administered to both groups at the beginning of the study, and Early 
Developmental Stages Social-Emotional Development Inventory and Denver-II 
Developmental Screening Inventory were applied to both groups at the beginning and 
end of the study. The assessment results obtained from the first and last assessments of 
the study were compared. The data of the study were analyzed using the IBM SPSS 
26.0 statistical software. Shapiro-Wilk test determined whether the Early 
Developmental Stages Social-Emotional Development Inventory first and posttest 
scores and Denver-II test first and posttest scores were normally distributed before/after, 
between control and experimental groups, and before they were compared according to 
demographic characteristics. Accordingly, Independent samples t-test or Analysis of 
Variance (ANOVA) was used for the comparisons between groups of normally 
distributed variables, and paired samples t-test for within-group comparisons 
before/after; Mann Whitney U or Kruskal Wallis tests were used for intergroup 
comparisons of non-normally distributed variables. All statistical analyses were 
evaluated at the 95% confidence level, and statistical significance was evaluated at the 
p<0.05 level. When the control and experimental groups were compared, it was seen 
that the post-assessment scores of the children in the experimental group were superior 
to the post-assessment scores of the children in the control group. As a result, it has 
iii
been revealed that children with sensory deficiency show progress in the social domain 
when they receive play-based developmental support intervention.