Beylikler ve Erken Osmanlı döneminde Anadolu`da basılan sikkeler üzerinde görülen süslemeler (1300-1500)
Ornaments on coin which minted in Anatolia in the period of principalities and early Ottoman times(1300-1500)
Yazar: GÜLTEKİN TEOMAN
Danışman: PROF. DR. RAHMİ HÜSEYİN ÜNAL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Beylikler Dönemi = Principality Period ; Figür = Figure ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sikke = Coin ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Beylikler ve Erken Osmanlı döneminde Anadolu'da basılan sikkeler, bugüne kadar sadece tarihi açıdan ele alınmıştır. Sikkeler üzerinde yer alan figürlü, bitkisel ve geometrik kompozisyonlarla ilgili olarak çok az araştırma yapılmıştır. Anadolu Selçuklu Devletinin zayıfladığı, beyliklerin ortaya çıkmaya başladığı 14. yüzyıl başından 1500 yılma kadar Anadolu' da basılmış bütün sikkeler üzerinde yer alan süsleme unsurları, üslup ve yöre özelliklerine göre incelenmiştir. Sikkelerin üzerindeki motifler şekil, üslup ve dönemlerine göre sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırma sonucunda üzerinde isim, tarih ve yer adı bulunmayan sikkelerin süsleme benzerliklerine dayanılarak tarihlendirilmelerinin mümkün olabileceği düşünülmüştür. Bu çalışma sonunda, sikkeler üzerinde yer alan motiflerin yöresel özellikler gösterip göstermedikleri, özel bir anlam ifade edip etmedikleri, en erken ve en geç tarihli örnekleri saptanmaya çalışılmıştır. Bu çalışma sırasında sikkeler üzerindeki geometrik, bitkisel ve figürlü süslemelerin çizimleri yapılarak belirli bir süslemenin gösterdiği varyasyonlar saptanmaya çalışıldı. Bu varyasyonların yöresel ve kronolojik özellikler gösterip göstermedikleri incelendi Çalışmanın ilk bölümünde, bu dönem sikkeleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. Katalog bölümünde ise süsleme unsuru içeren sikkeler önce ait oldukları beyliklere, sonra da, sikkenin adına kesildiği hükümdara göre sınıflandırıldı. Sikkeler kronolojik bir sırada takdim edildi Her bir süsleme unsuru tek tek ele alınarak, varyasyonları tanıtılmaya çalışıldı. Değerlendirme ve sonuç bölümünde ise, katalog bölümünde göze çarpan özellikler değerlendirilerek vurgulandı.

Abstract:
Until today which struck in Beglikhs and Early Ottoman Anatolia period are only discussed historically. There has been a little study on coins with figures, floral ornaments and geometric compositions. It has been studied according to all the elements of ornaments, style and local characters of coins which minted in Anatolia in the beginning of the 14th century to the 16th century. Motifs on coins are classified according to shape, style and period in conclusion of this classification, it is thought that coins which no name, date and place could be dated based on ornaments' similarity. In the end of this study it has been tried to determine whether coins have local character or have special meaning. It has been tried to determine the variations that certain ornaments have by drawing. It has been investigated that these variations had local and chronological character. First part of the study it has been given general information about this period coins. In catalogue part coins with ornament content are firstly classified according to beglikhs which belong to, then they are classsified according to ruler. Coins have been presented chronologically. Each element of ornaments have discussed one by one to introduce their variations. In evaluation and conclusion part the important features of catalogue parts have been evaluated and emphasized.