Üretkenlik karşıtı iş davranışını etkileyen etmenler: Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde karşılaştırmalı bir çalışma
Effects of personality traits and locus of control on counterproductive work behavior: A comparative study from Turkey and UAE
Yazar: ASLI ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MERAL ELÇİ
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde bankacılık endüstrisinde çalışanların, kişilik, denetim odağı ve üretkenlik karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkiler karşılıklı olarak sorgulanmakta, ülkelere göre değişkenlere ilişkin farklılıkları değerlendirilmekte, değişkenler arasındaki ilişkide kişi örgüt uyumunun aracılık rolü ortaya konmaktır. Çalışma, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki banka profesyonelleri ile yürütülmüştür. Ölçeklerin geçerliliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Ülkelere göre karşılaştırmalar ki-kare testi; ölçeklere ilişkin ülke karşılaştırmaları T testi, değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analizi; aracılık analizleri ise Process Macro uygulaması ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan katılımcıların 463'ü Türkiye, 266'sı Birleşik Arap Emirlikleri çalışmaktadır. Katılımcıların yaş ve medeni durumlarına göre herhangi bir farklılık tespit edilmemişken; eğitim durumları, cinsiyet ve toplam çalışma süresine göre ülkeler arasında farklılık tespit edilmiştir. Türkiye'deki katılımcıların 13.4%'u ve Birleşik Arap Emirliklerin'dekilerin 1.5%'inin üniversite mezunu olmadığı ve Birleşik Arap Emirliklerin'dekilerin 53.4%'u ile Türkiye'deki katılımcıların 33.4%'unun yüksek lisans ve üzeri eğitim aldığı görülmektedir. Toplam çalışma süreleri incelendiğinde Türkiye'deki katılımcıların 42.5%'si 6 yıldan daha az suredir çalışmakta, Birleşik Arap Emirliklerin'dekilerin ise 10.6%'si 6 yıldan daha az suredir çalışmaktadır. Öte yandan, Türkiye'dekilerin 16.2%'si, Birleşik Arap Emirliklerin'deki katılımcıların 33.8%'si 15 yıldan daha fazla suredir iş hayatındadırlar. Sonuç olarak, kişisel özellikler ve denetim odağı, çalışanların üretkenlik karşıtı iş davranışlarını azaltmada etkili olan faktörler olarak tespit edilmiştir. İşletmeler için; sektörde karlılıklarını, rekabet avantajlarını korumak için üretkenlik karşıtı iş davranışlarını azaltacak önlemler alınması araştırmanın ana önerisi olarak sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the relationships between personality, locus of control and counterproductive work behaviors of employees in the banking industry in Turkey and the United Arab Emirates were examined. This research aims to evaluate the differences in the variables between these countries, and to reveal the mediating role of person-organization fit in the relationship between personality and locus of control and counterproductive work behaviors. The validity of the scales was examined by Confirmatory Factor Analysis. Comparisons by country were made with the chi-square test and country comparisons of the scales were made with the T-test. Relationships between variables were performed with correlation analysis and mediation analyzes were performed with Process Macro application. Of the participants participating in the research, 463 work in Turkey and 266 in the United Arab Emirates. According to the findings, no difference was found according to the age and marital status of the participants. Differences were found between countries in terms of educational status, gender, and total working time. As a result, it has been determined that personal characteristics and locus of control are effective factors in reducing counterproductive work behaviors. Taking measures to reduce counterproductive work behaviors is presented as the main proposal of the research for organizations to protect their profitability and competitive advantage in the sector.