Çerezlik kabak genotiplerinin Erzurum şartlarında adaptasyonu, verim ve kalitelerinin belirlenmesi
Determination of adaptation, yield and quality of confectionary pumpkin genotypes in Erzurum conditions
Yazar: GÖKHAN TURGUT
Danışman: PROF. DR. ATİLLA DURSUN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Sebze Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Balkabağı = Pumpkins ; Cucurbitaceae = Cucurbitaceae ; Ürün kalitesi = Product quality

Özet:
Bu çalışma Erzurum şartlarında çerezlik kabak genotiplerinin adaptasyonu, verim ve kalitelerini belirlemek amacıyla 2012 ve 2013 yıllarında Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Araştırma deneme alanında tarla koşullarında yürütülmüştür. Araştırmada bitkisel materyal olarak Erzurum, Konya, Nevşehir ve İran'dan temin edilen 9 farklı çerezlik kabak genotipi kullanılmıştır. Materyallerde meyve verimi, ortalama meyve ağırlığı, meyve şekli, meyve başına tohum verimi, bitki başına meyve sayısı, bitki başına tohum verimi, dekara tohum verimi, tohum randımanı, tohum büyüklüğü (1000 dane ağırlığı), tohum doluluk oranı, tohum nem oranı, protein oranı, tohum şekli ve tohum rengi parametreleri incelenmiştir. Ayrıca, parametreler acısından yıl x genotip interaksiyonu değerlendirilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre, bütün genotiplerin Erzurum koşullarında rahatlıkla yetiştirilebileceği anlaşılmıştır. Tohum verimi, tohum kalitesi ve mevcut pazar isteği göz önüne alındığında Hınıs-2 genotipi; meyve ağırlığı (5,45 kg), meyve başına tohum verimi (79,04 g), dekara tohum verimi (80,07 kg), tohum büyüklüğü (235,84 g) ve tohum protein oranı (%29,04) kriterlerinde vermiş olduğu sonuçlarla ön plana çıkmış ve genel olarak en iyi değerleri veren genotip olmuştur. Hınıs-1 genotipi; meyve ağırlığı (5,43 kg), tohum büyüklüğü (231,93 g) ve protein oranı (%28,82) değerleriyle Hınıs-2'den sonra en iyi değerlere sahip olan genotiptir. Tortum genotipi yüksek oranda bitki başına meyve sayısı (4,40 adet/bitki) ile en iyi değeri vermiş ve meyve başına tohum veriminde düşük bir değere sahip olmasına rağmen dekara yüksek tohum verimi (111,41 kg) ile ön plan çıkmıştır. Meyve şekli bakımından İran genotipi uzun (boy/çap>1,79), diğer genotipler yuvarlak (boy/çap<1,50) meyvelere sahip olduğu ve bütün materyallerin tohumlarının geniş eliptik (boy/en>1,80) sınıfında yer aldığı belirlenmiştir. Yıl x genotip inreaksiyonu bakımından meyve boyu/çap oranı, tohum boyu/en oranı ve b* değeri istatistiki olarak önemli bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çerezlik kabak, adaptasyon, verim ve kalite

Abstract:
This study was undertaken to determine adaptation, yield and quality of confectionary pumpkin genotypes and the research was conducted in open field conditions at the agricultural research area of Agriculture Faculty, Atatürk University, in 2012 and 2013. Nine different confectionary pumpkin genotypes obtained from Erzurum, Konya, Nevşehir and Iran were used as plant material. Parameters of fruit yield, average fruit weight, fruit figure, fruit number per pant, seed yield per fruit, seed yield per plant, seed yield per decare, seed performance, seed size (100 seed weight), seed fullness ratio, seed wet ratio, seed protein ratio, seed figure and seed color were determined in the genotypes. Also, year x genotypes interaction in terms of the parameters was evaluated. 
According to the research results, it can be said that all of the confectionary pumpkin genotypes were conveniently grown in Erzurum conditions. Takeing into consideration of seed yield, seed quality and demand for market, Hınıs-2 genotype came into prominence and generally gave the best results in terms of  fruit weight (5,45 kg), seed yield per fruit (79,04 g), seed yield per decare (80,07 kg), seed size (235,84 g) and seed protein ratio (29,04%). The second best genotype after Hınıs-2 genotype was at Hınıs-1 based on fruit weight (5,43 kg), seed size (231,93 g) and seed protein ratio (28,82%). Tortum genotype had high fruit number per plant (4,40 number per plant) and seed yield per decare (111,41kg) of Tortum genotype came into prominence even though seed yield per fruit was low. Iran genotype was length in terms of fruit figure (length/diameter>1,79) while the other genotypes had round fruit shape (length/diameter<1,50). Seeds of all of the genotypes were determined as large elliptic (length/diameter>1,80). Year x genotypes interaction was significantly important in fruit length/diameter ratio, seed length/width ratio and b* value. 

Keywords: Confectionary pumpkin, adaptation, yield and quality