Vergilendirme yoluyla mülkiyet hakkının ihlaline dair bireysel başvurulara uygulanan ölçülülük denetiminin Anayasa Mahkemesi kararları ışığında analizi
Analysis on proportionality approach of Constitutional Court decisions applied to individual applications regarding violation of property rights through taxation
Yazar: ELİF SENEM GÜLCAN
Danışman: PROF. DR. CENKER GÖKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Türk vergi hukuku = Turkish tax law

Özet:
Ölçülülük ilkesi temel hak ve hürriyetlere yapılan müdahalelere ilişkin evrensel
bir sınır olup hem Anayasa Mahkememiz hem de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
tarafından kararlarında yoğun olarak kullanılmaktadır.
Anayasa Mahkememiz 2012 yılından beri gündeminde olan bireysel başvuru yolu
vesilesiyle, vergilendirme yoluyla mülkiyet hakkına müdahalede bulunulduğunu iddia
eden birçok başvurucunun dosyasını incelemiş, yaşanan ihlalleri bizzat ilgilisinden
öğrenerek kararlarını vermiştir. Bireysel başvuru ihlale uğrayan tarafın sorunu bizzat
aktardığı bir yöntem olması nedeniyle iptal ve itiraz davalarından çok daha sağlıklı bir
bilgi aktarımı olduğu kuşkusuzdur. Anayasa Mahkemesinin müdahalenin ölçülülüğünü
denetlediği düşünüldüğünde ihlale dair yaşananların doğrudan ihlali yaşadığını iddia eden
tarafça aktarılmasının ne denli değerli bir yöntem olduğu anlaşılmaktadır.
Devletin bir hakkı ve aynı zamanda görevi olan vergilendirme yetkisinin
kullanımı esnasında mülkiyet hakkına dokunması ve onu zedeleyecek uygulamaların
gündeme gelmesi olasıdır. Vergilendirmenin kamuya sağladığı yarar nedeniyle yasaların
ve özellikle idarenin takdir yetkisini kullandığı durumların kişi hak ve hürriyetleri ile
dengelenmesi çok önemlidir.
Anayasa Mahkememizin konuya yaklaşımının birçok noktada Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi uygulamaları ile uyumlu olduğu görülmekte olup çalışmada analizi
yapılan belli başlıklar altındaki yaklaşımlarının kamu yararı ile bireyin mülkiyet hakkını
dengeleyecek şekilde ele alınması halinde çok daha sağlıklı bir vergisel düzende
ilerlenebileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ölçülülük, Bireysel Başvuru, Kanunilik

Abstract:
The principle of proportionality is a common border with regards to the
interventions to fundamental rights and freedoms and is used extensively by both our
Supreme Court and the European Court of Human Rights in their decisions.
Supreme Court of Turkey has examined the files of many applicants, since 2012,
claiming there has been an interference with the right to property through taxation, as a
means of individual application and learned the details of violations directly from the
person concerned. Since the individual application enables the violated party to
personally convey the problem, there is no doubt that it provides a very healthy
information flow. Since the Supreme Court supervises about the proportionality of the
intervention, it is such a valuable method to directly convey the experiences of the
violated party claiming who has experienced the violation.
It is very likely for the authorized parties to harm the right to property during the
exercise of its taxation authority. Due to the public benefit, it is very important to balance
both the regulations and discretion power of administration against the personal rights
and freedoms.
It is obvious that the approach of our Supreme Court to this issue is to be in
harmony with the practices of the European Court of Human Rights. As a side note, we
believe that efforts to balance the public interest and individual rights and freedoms will
carry us to a much further point in a very short term.
Key Words: Proportionality, İndividual Application, Legality