Madencilikte gürültü analizi, modellenmesi ve haritalanması
Noise monitoring, modelling and mapping in mining
Yazar: İBRAHİM ÇINAR
Danışman: PROF.DR. CEM ŞENSÖĞÜTOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Bu tez kapsamında öncelikle çevresel gürültü ve buna paralel olarakmadencilikte gürültü şartları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Gürültünün insansağlığına etkileri ve bu konuda ülkemizde ve dünyada yapılmış yasal düzenlemeleredeğinilen çalışma kapsamında daha sonra kurulan deney düzeneği ile gürültüdağılımına etki edebilecek çevresel faktörler tespit edilerek, gürültünün arazideyayılımının bulunmasına yönelik deneysel çalışmalar yapılmıştır.Bu çalışmalarda sıcaklık, nem, basınç, rüzgar hızı ve rüzgar yönümeteorolojik faktörler olmak üzere, fazla sayıda gürültü kaynağının olması durumu10000 m2'lik bir alanda kurulan 121 ölçüm istasyonuyla diğer tüm gürültüdenarındırılmış bir ortamda 7 farklı band merkez frekans değerlerinde yapılmıştır.Bununla beraber farklı seviyede gürültüler oluşturularak farklı gürültü düzeylerininde yayılımı incelenmiştir. Yüzeyden yansıyan dalgaların etkisi yine deneysel olarakbelirlendikten sonra açık işletmede uygulama çalışmalarına geçilmiştir.Elde edilen deneysel bilgiler doğrultusunda ve açık işletmelerde gürültükaynakları belirlendikten sonra her bir gürültü kaynağının oluşturduğu eşdeğergürültü seviyesi (Leq) hesap edilmiştir. Bunun yanısıra ocak içerisinde gürültününnasıl yayılacağına yönelik bir tahmin modeli geliştirilmiştir. Bu model ile ocakiçerisinin gürültü haritaları çizilerek, gerçek ölçüm sonuçlarının çizilen haritalarlabirlikte verilmesi amaçlanmıştır.Yapılan deneysel çalışmalarla mesafeye bağlı gürültü yayılımı 0.9884,yansıyan dalgaların miktarı 0.90015, atmosfer şartlarının etkisi 0.56580 ve fazlasayıdaki gürültü kaynağının etkisi 0.62976 korelasyon ile bulunarak modelçalışmasında ifade edilmiştir.Model uygulamasının yapıldığı Garp Linyitleri İşletmesi (GLİ) Tunçbilekaçık işletmesinde 48-Panoda 312 ölçüm istasyonu kurulmuştur. Bu istasyonlardagürültü kaydı yapılırken yine pano içerisinde kurulan meteoroloji istasyonunda daatmosfer şartları kayıt edilmiştir. Kurulan ölçüm istasyonlarında yaklaşık 95000gürültü değeri okunmuştur. Elde edilen verilerin eşdeğer gürültü değerineçevrilmesiyle kullanılan Netcad 4.0 programı ile bölgenin gürültü haritasıçıkarılmıştır. Ölçüm istasyonlarının şeve uzaklıkları, ocak yoluna uzaklıkları, gürültükaynaklarına uzaklıkları çıkarılarak, atmosfer şartlarıyla birlikte formülasyona tabiitutularak bu noktalarda oluşacak gürültü seviyeleri model yardımı ile bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Gürültü, Eşdeğer Gürültü Seviyesi, Gürültü Tahmin Modeli,Açık İşletme, Gürültü Kirliliği, Çevre Akustiği, İşitme Kaybı.

Abstract:
In this thesis, environmental noise together with primary noise conditions inmining have been evaluated in detail. Effect of noise to the healt of human beingsand the legal settings put into operation in Turkey and in the world have also beenmentioned. Additionally, environmental factors affecting the noise dispersion havebeen defined by the use of experimental set up installed for this purpose. Followingthat, experimental works have been carried out to ascertain the dispersion mechanismof the noise in the open fields.During this work, experiments were realized in a field having 10000 m2 areapurified from any noise on 121 survey stations with 7 different frequency values.Meteorological factors such as temperature, humidity, pressure, velocity anddirection of wind were also taken into consideration. In addition, the dispersion ofthe noise in different levels composed on purpose was examined. The effect of thenoise waves reflected from any surface was experimental investigated. Hereafter,application of experimental works was made on an open cast mine.After the sources of noise at open cast mines were assessed by the usage ofthe experimental data, the equivalent level of noise (Leq) was calculated for eachsource of noise. Nevertheless, an estimation model was developed aimed at findinghow the noise is dispersed at an open cast mine. By the utilization of this model,noise map of the open cast mine was drawn. It was the scope of this work to give themap of noise together which was obtained through in-situ measurements and fromthe model developed.The correlations are obtained such as 0.9884 for the dispersion of the noisedepending on the distance, 0.90015 for the reflected waves of noise, 0.56580 for theeffect of meteorological factors and 0.62976 for the effect of multiple sources ofnoise respectively and expressed in the model work.312 survey stations were set up at the Panel 48 of Tuncbilek open cast mine,Western Lignite Corporation (WLC) where the noise model was applied. Whilerecording the noise data at these stations, atmospheric conditions were also recordedfrom the meteorological station installed in-situ. Approximately 95000 values ofnoise were recorded from these stations. By the use of the program Netcad 4.0, themap of noise was drawn after the transformation of the noise data to the equivalentlevels of noise. The distances of the survey stations to the bench slopes, to the haulroads and the sources of noises were first determined. However, the data were usedin a formula together with the atmospheric data in order to introduce the noise levelsexpected in any area of the open cast mine by the employment of the modeldeveloped during this work.Key Words: Noise, Equivalent Sound Level, Noise Prediction Model, SurfaceMining, Noise Pollution, Environmental Acoustics, Hearing Loss.