İkinci/yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında kültür konusuna yönelik araştırmalar: Bir meta-sentez çalışması
Investigations on culture in Turkish as a second/foreign language textbooks: A meta-synthesis study
Yazar: İSA KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. NURETTİN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Kültür = Culture ; Meta-sentez yöntemi = Meta-synthesis method ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe yayınlar = Turkish publications ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İkinci dil öğrenimi = Second language learning

Özet:
Son yıllarda dil öğretimi araştırmacılarının odağında olan kültür, yabancılara Türkçe öğretimim alanının da önemli sorunsallarından birisidir. Yapılan alanyazın taramaları yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarını kültür boyutuyla inceleyen çok sayıda bilimsel araştırmanın bulunduğunu göstermektedir. 2010-2020 yılları arasında ikinci/yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki kültürel içerikleri inceleyen ve değerlendiren birincil araştırmaları gözden geçiren bu meta sentez çalışmasının temel amacı; söz konusu birincil araştırmaların bulgularını sistematik bir biçimde bir araya getirmektir. Bu amaca ulaşmak için başarıyla gerçekleştirilen ara hedefler şunlardır: Birincil araştırmaları belirlemek için ulusal ve uluslararası çeşitli bilimsel veri tabanlarında kapsamlı ve detaylı alanyazın taraması yapılmış, belirlenen ölçütler çerçevesinde ikinci/yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında kültür konusunu sorgulayan araştırmalarda hangi yönlerin daha çok hangi yönlerin daha az incelendiği tespit edilmiş, incelemeye dâhil edilen yayınlar arasındaki ortaklıklar ve farklılıklar karşılaştırmaya dayalı olarak ortaya konulmuş, söz konusu yayınlarda tercih edilen bilimsel araştırma türü, yöntemleri, veri toplama araçları, ders kitabı inceleme ve değerlendirme yaklaşımları belirlenmiş, bu süreçlerin sonunda sağlanan verilerden hareketle genel değerlendirmelere ve önerilere ulaşılmıştır. Bu hedefleri gerçekleştirmek için nitel araştırmaların sistematik incelenmesi ve derlenmesi için geliştirilen meta sentez yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemine göre belirlenen ve meta senteze dâhil etme kriterlerini karşılayan konuyla ilgili yirmi altı birincil araştırma oluşturmaktadır. Verilerin analizinde ise Thomas ve Harden tarafından geliştirilen tematik sentez tekniği kullanılmıştır. Bu tezde amaçlanan yalnızca ilgili alanyazının özeti değil, aynı zamanda birincil araştırmaların ders kitaplarında kültürel içerikler konusuna yaklaşım tarzlarını eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmektedir. Ayrıca kuramsal bölümde ele alınan kültür öğretimiyle ilgili güncel kavramların, araştırmacının bireysel okumaları sonucunda nasıl bir araya getirilebileceğine ilişkin olarak bu çalışmanın Türkçe alanyazına katkı sunabileceği umulmaktadır. Böylelikle bundan sonraki araştırmalara da ışık tutulacağı düşünülmektedir. Çalışma sonucunda, ikinci/yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarının kültürel içeriklerin yeri, seçimi ve sunumu, temsil yeterliliği, oranı açısından eksik, zayıf ve sorunlu yönlerinin bulunduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Culture, which has been the focus of language teaching researchers in recent years, is one of the most problematic issues in the field of teaching Turkish to foreigners. The literature review shows that there are many scientific studies that examine the textbooks used in teaching Turkish to foreigners in terms of culture. The main purpose of this meta-synthesis study, which reviews the primary studies examining and evaluating the cultural contents in Turkish as a second/foreign language textbooks between 2010-2020; is systematically bringing together the findings of these primary studies. Sub-objectives that have been successfully achieved to achieve this aim are as follows: A comprehensive and detailed literature review was conducted in various national and international scientific databases to determine primary research, and within the framework of the determined criteria, the aspects which were researched more and the aspects which were researched less in the studies that questioned the subject of culture in Turkish as a second/foreign language coursebooks were determined. The commonalities and differences between the publications included in the review have been put forward based on comparison, the preferred scientific research type, methods, data collection tools, textbook review and evaluation approaches have been determined, and general evaluations and recommendations have been made based on the data provided at the end of these processes. In order to achieve these goals, the meta-synthesis method developed for the systematic review and compilation of qualitative research was used. The sample of the study consists of twenty-six primary studies on the subject, which were determined according to the purposive sampling method and met the criteria for inclusion in the meta-synthesis. In the analysis of the data, the thematic synthesis technique developed by Thomas and Harden was used. The aim of this thesis is not only a summary of the relevant literature, but also a critical evaluation of the approaches of primary researches to the subject of cultural contents in textbooks. In addition, it is hoped that this study will contribute to the Turkish literature on how the current concepts related to culture teaching, which are discussed in the theoretical part, can be brought together as a result of the researcher's individual readings. Thus, it is thought that it this research will enlighten future research. As a result of the study, it has been revealed that Turkish as a second/foreign language textbooks have deficient, weak and problematic aspects in terms of the place, selection and, presentation, adequacy of representation and ratio of cultural content.