Domateste moleküler markör seleksiyonu ile domates lekeli solgunluk virüsü ve kök-ur nematoduna dayanıklı hat geliştirme
Development of resistant line to tomato spotted wilt virüs and nematode with molecular marker assisted selection
Yazar: AYŞE KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA İLBİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Domates, Solanaceae familyasına ait dünyada ve ülkemizde yetiştiriciliği en fazla yapılan sebze türüdür. Domates yetiştiriciliğini olumsuz yönde etkileyen birçok hastalık etmeni ve zararlı bulunmaktadır. Tez çalışması, Domates lekeli solgunluk virüsü (Tomato spotted wilt virüs, TSWV) ve toprak kaynaklı bir zararlı olan kök-ur nematoduna karşı dayanıklı domates hatlarının geliştirmesi amacıyla 2012-2015 yılları arasında Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü' nde gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü domates gen havuzunda yer alan sofralık domates hattı M68 ile Tomato Genetic Resource Center (TGRC)'den temin edilen Domates lekeli solgunluk virüsüne dayanıklı LA3667 ve nematoda dayanıklı LA2941 domates hatlarıyla melezlemeler yapılmıştır. Dayanıklılığın belirlenmesinde klasik PCR, real-time PCR ve mekanik inokulasyon yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışmada, TSWV ve nematoda dayanıklı hatlar geliştirmek amacıyla 2 popülasyon oluşturulmuştur. Popülasyon 1 TSWV'e dayanıklılık amacıyla oluşturulmuş olup, ıslah kademesinde monogenik (1:2:1) açılımına göre 150 F2 bireyinde 35 homozigot dayanıklı, 74 heterozigot dayanıklı ve 41 hassas birey elde edilmiştir. Popülasyon 2 ise TSWV ve nematoda dayanıklılık amacıyla oluşturulmuştur. Populasyon 2'de F2 kademesinde yapılan moleküler testlemede 92 bitkide 9:3:3:1 açılımına uygun bir açılım belirlenmiştir. Bu açılımda nematod dayanıklılık geni Mi ve TSWV'e dayanıklılık geni Sw-5 bakımından homozigot dayanıklı 5 birey belirlenmiştir. Aynı zamanda Popülasyon 1'de geliştirilen F4 ıslah kademesinde bulunan 30 adet genotipin moleküler olarak testlemesi yanında,  Sw-5 lokusu bakımından homozigot dayanıklı 3 hat ve 2 hassas hatta mekanik inokulasyon yoluyla biyolojik testlemeye alınmış ve dayanıklılık sonuçlarının,  moleküler ve biyojik olarak birbiriyle uyumlu olduğu görülmüştür.
Anahtar sözcükler: Domates, TSWV, Nematod, dayanıklılık, moleküler markör.

Abstract:
Tomato is the most common vegetable species of the Solanaceae family both the world and in Turkey. There are many diseases and pests adversely affecting tomato cultivation. The study carried out at the Aegean Agricultural Research Institute between 2012 and 2015 in order to develop tomato lines resistant to Tomato spotted wilt virüs, (TSWV)  and knot-root nematode, a soilborne pest. For this purpose, TSWV resistant LA3667 and nematode resistant LA2941 tomato lines obtained from Tomato Genetic Resource Center (TGRC) were crossed with the fresh-market tomato line M68 in the tomato gene pool of the Aegean Agricultural Research Institute. Classical PCR, real-time PCR and biological testing methods were used for determination of durability of the resistance. Two populations have been established to develop lines resistant to TSWV and nematode. The first population was established for resistance to TSWV, and in the F2 population, 35 homozygous resistant, 74 heterozygous resistant and 41 susceptible individuals were obtained in 150 F2 plants according to the monogenic (1: 2: 1) expression. Population 2 established, in order to obtain pyrimading to two (Sw-5 and Mi genes) homozygous genes in same individual. Population 2 carried out an expansion suitable for the 9: 3: 3: 1 segregation of 92 individuals was determined in the molecular test performed at the F2 population. Five genotypes with homozygous resistance were identified in the nematode resistance gene Mi and TSWV resistance gene Sw-5.  
In population 1,  at the F4 stage, three homozygous lines were taken for biological testing to TSWV. Results of biological test and molecular test were concordantly. 
Keywords: Tomato, TSWV, nematode, resistance, molecular marker. MAS.