Siyaset ve kadın kimliği: Leyla Zana
Policy and woman identity: Leyla Zana
Yazar: ARZU YILMAZ
Danışman: PROF.DR. SERPİL SANCAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
ÖZETLeyla Zana ilk kadın Kürt milletvekilidir. Özel yaşamına ilişkin bilgiler bir kadın olarak önemli birmücadele verdiğini ve bu mücadelesinde de başarılı olduğunu göstermektedir. lkokulu dahi bitirme imkanıbulamayan Leyla Zana'nın, Türkçe'yi ancak ondokuz yaşından sonra öğrendiği, ilkokul, ortaokul ve lisediplomalarını dışardan sınava girerek aldığı bilinmektedir.Henüz çocuk yaşta evlendiği eşi Mehdi Zana'nın siyasi suçtan dolayı cezaevinde kaldığı on yıl LeylaZana'nın hayatında bir dönüm noktası niteliğindedir. Bir eş ve anne olarak kendisiyle aynı kaderi paylaşankadınlarla birlikte tecrübe ettiği cezaevi önündeki bekleyişler politikayla tanışmasının da nedeni olarakortaya çıkmaktadır. Bu süreçte dönemin askeri rejiminin baskılarına karşı zemin bulan Kürt hareketininetkisiyle Leyla Zana'nın etnik kimliğine dayalı bir politik duruş benimsediği görülmektedir.Leyla Zana'nın Kürt hareketi içinde ?sembol? bir değere ulaşmasının aşamaları özetle şu şekildesıralanabilir: 1980 sonrası PKK'nın aktörü olduğu siyasal hareket, öncelikle Kürt halkının ?varlığı?nı,sonrasında ?mağduriyeti?ni ve daha sonrasında da sürdürülen mücadelenin ?meşruiyeti?ni ilan etmeküzerine bir strateji izlemiştir. Leyla Zana'nın TBMM'de yaptığı konuşma (Kürtçe), bu konuşmadan dolayıhapse mahkum edilişi ve bu süreçte özellikle Batı kamuoyunda ?özgürlük sembolü? olarak tanınışı dasözünü ettiğimiz bu stratejik planın çarpıcı birer izdüşümü niteliğindedir.Leyla Zana'nın kendisinin ise politik kimliğini ?barış? çerçevesinde anlamlandırdığı görülmektedir.Zana'nın bu tutumu kadını pasif kurban ve yardıma muhtaç biri olarak tasavvur eden idealleştirilmişerkeklik imgesinin onaylanması sonucunu doğurmaktadır. Böylelikle, daha hakkındaki ?liderlik?tartışmalarından önce Zana kendi eliyle, eşit haklı siyasal bir aktör olarak tanınmasının ve kabuledilmesinin önüne geçmektedir.Öte yandan Leyla Zana'nın harekete ?davet? ediliş biçimi zaten bu tercihi koşullayan bir niteliktaşımaktadır. Bir kadın olarak ?mağduriyeti?in temsilindeki işlevselliği, sözkonusu ancak ?güç?ün temsiledilebileceği siyasal iktidar olduğunda değerini yitirmiştir.

Abstract:
ABSTRACTLeyla Zana is the first Kurdish woman member of Turkish Parliament. The details of her personal life show thatshe had to struggle as a woman and achieved at the end. Although she didn?t know Turkish and failed to finnishprimary school, she managed to get both primary and high school degrees after nineteen and learnt Turkish.We can accept the ten years of time, when Mehdi Zana -whom Leyla Zana married when she was a child-woman- was behind bars becouse of political crime, as a turning point in Leyla Zana?s life. As a wife and as amother with lots of women who shared the same faith, she experienced her first political activities in front ofprisons. During this period under the effect of Kurdish movement against military regime, Leyla Zana definedher political attitude up to her ethnic identitiy.We can define the steps of Leyla Zana?s ?symbolic? value in Kurdish movement as if: After 1980 PKK which isthe political actor of Kurdish movement, tried to announce the ?presence? and the ?grievance? of Kurds and alsothe ?legitimation? of its struggle. Leyla Zana?s speech in Kurdish in Turkish Parliament as a member and herconviction after this speech and her recognition in West as ?freedom symbol? all refers the steps we have justpointed out above.Leyla Zana, by herself, brings up her political identity in ?peace? framework. This preferance can be assesed as away of aprroving the idealized patriarcal imagination which indicates woman as a passive victim and someone inneed of help. By this way Leyla Zana determines the discussions about her leadership in Kurdish movement.On the other hand, the ?invitation? way of women to the Kurdish movement determines the preferance of LeylaZana. As a woman the value of Leyla Zana had been functional for Kurdish movement when she helped toannounce the ?grievance? of Kurds, but now the issue is about political government which means ?power? andalways keeps women out.