Küreselleşen İstanbul'da evsizliğin sosyal hizmet perspektifinden analizi
Analyzing homelessness in globalizing Istanbul with social work perspective (Beyoğlu case)
Yazar: YÜKSEL BEKAROĞLU DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. BEDRETTİN KESGİN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Evsizlik = Homelessness ; Sosyal hizmetler = Social services ; İstanbul-Beyoğlu = İstanbul-Beyoğlu

Özet:
İstanbul Beyoğlu bölgesinde sosyal hizmet perspektifinden gerçekleştirilen bu çalışmada, bir süreç olarak kabul edilen evsizliğin öncelikli olarak yapısal ve bireysel belirleyicilerinin ilişkiselliğinin evsizlerin yaşam öyküsü üzerinden analiz edilmesi, aynı zamanda literal evsizlik sürecinin evsizlerin perspektifinden anlaşılması amaçlanmıştır. Bu sayede sosyal hizmet uygulamasını mümkün kılacak bütüncül ve gerçekçi sosyal politika ve hizmet önerileri ortaya konabilecektir. Bu amaçlarla çalışmada öncelikli olarak evsizlik kavramı ve teorileri ile evsizlik politika ve hizmetleri ele alınmış, ardından Türkiye ve İstanbul'un evsizlik bağlamında yapısal şartlarını oluşturabilecek refah göstergeleri, refah devleti uygulamaları, konut politikası ve kent yönetimi ile ilgili veriler analiz edilmiştir. Evsizler Türkiye'de sosyal yardım ve hizmet sistemi içerisinde yardım almayı hak eden savunmasız gruplardan biri olarak tanımlanmamıştır. Bu durum evsizliğin ortaya çıkışında ve deneyimlenmesinde belirleyici olan yapısal şartlardan birini oluşturmaktadır. Bu nedenle saha araştırmasının birinci kısmında önder-uzman-halk görüşmeleri ile bu sosyo-politik tutumun nedenleri analiz edilmiştir. Ayrıca, İstanbul'da evsizlere verilen hizmetler ve hizmetlerin stratejik hedefleri, evsizlere kurumsal bakış açıları, hedeflenen yeni hizmet biçimleri, olası yeni hizmet metotları, evsiz sayısı ve nitelikleri, evsizler hakkında halkın genel bilgi ve tutumları ile ilgili görüşlere uzman-önder-halk ile yapılan 32 yarı yapılandırılmış görüşme ve 2 odak grup görüşmesi ile erişilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın ikinci ve en önemli kısmında evsizlerle gerçekleştirilen 30 biyografik ve yarı yapılandırılmış görüşme ile yapı/eylem ilişkiselliğinde nedensellik ilgisinin kurulması ve literal evsizlik sürecinde gündelik hayatın keşfedilmesi amaçlanmıştır. Sonuç olarak saha araştırmasının mikro bulguları makro veriler ile ilişkilendirilerek genel evsizlik teorilerinin yönlendirici kavramları çerçevesinde evsizlik analiz edilmiş ve soruna bir takım çözüm önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
This study, which is based on a field research conducted in Beyoglu, Istanbul district with the social service perspective, aims at analyzing the relationality between structural and individual determinants of homelessness as a process through the self-narrated life stories of homeless people. By doing that, this research also intends to propose inclusive and realistic social policy and service recommendations on homelessness. With these goals in mind, this study first discusses the homelessness concept and theories together with homelessness policies and services. After that, it analyzes the data on the welfare indicators, welfare state implementations, housing policies and city administration to understand the structural determinants of homelessness in Turkey and Istanbul. Homeless people in Turkey are not defined as a disadvantaged group that deserves to get help within the public assistance and social service system. The public assistance and social service system is one of the structural determinants of the emergence and experience of homelessness. For this reason, in the first stage of field research, some interviews are conducted with leading specialists to understand the reasons of having the current social service system. Thirty-two semi-structured interview and two focus group discussions are conducted to analyze the social services for homeless people, the strategic goals of these services, the institutional perspectives about homeless people, new service forms planned by authorities, some possible social service forms, the numbers and characteristics of homeless people, and the ordinary people's information and attitudes on homeless people. In the second stage of the field research, thirty biographic and semi-structured interviews with homeless people are conducted to analyze the structure/actor relationality to establish causality and to understand the role of everyday life experiences that lead to homelessness. Overall, in this study, the homelessness is analyzed and some policy recommendations are proposed by combining the micro findings with macro data in the light of major concepts of homelessness theories.