Kronik obstrüktif akciğer hastalarında kronik hastalık tedavisinin fonksiyonel değerlendirmesi – yorgunluk ölçeği (FACIT -F) türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi
Investigaton of the psycometric properties of the turkish version of the functional assessment of chronic illness therapy – fatigue (FACIT -F) scale in patients with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: NURAY SARICAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR NAZ GÜRŞAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Giriş/Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), solunum semptomlarının yanı sıra yorgunluğun da eşlik ettiği küresel bir sağlık sorunudur. Yorgunluk, KOAH hastalarının fonksiyonel performansını önemli ölçüde etkileyen bir durumdur ve yaşam kalitesini düşürebilir. Çalışmamızın amacı FACIT Yorgunluk Ölçeği Türkçe versiyonunun KOAH'ta psikometrik özelliklerinin incelenmesidir.
Materyal-Metot: Çalışmaya 50-82 yaş arası (68,04 ± 8,14 yıl) 85 KOAH tanılı hasta dahil edildi. İç tutarlılık Cronbach alfa değeri ile, ölçümler arası güvenirlik sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) hesaplanarak değerlendirildi. Geçerlik analizinde faktör analizi yapıldı ve ölçeğin, Piper Yorgunluk Ölçeği, KOAH ve Astım Yorgunluk Ölçeği, (mMRC) Dispne Skalası, Duygu Durumları Profil Ölçeği, St. George's Yaşam Kalitesi Ölçeği, CAT Değerlendirme Ölçeği ve CES-Depresyon Ölçeği skorları ile korelasyonları incelendi.
Bulgular: FACIT Yorgunluk Ölçeği güvenirlik analizleri sonucunda Cronbach alfa katsayısı (α=0,942) ve ICC değeri 0,951 bulundu. FACIT Yorgunluk Ölçeği skorunun Piper Yorgunluk Ölçeği alt skorları ve toplam puanı (r=-0,701-(0,848), p<0,001) ve KOAH Astım Yorgunluk Ölçeği skoru (r=-0,809, p<0,001) ile yüksek düzeyde korelasyon gösterdiği sonucuna varıldı. FACIT Yorgunluk Ölçeği skoru St. George yaşam kalitesi skorları ile orta düzeyde (r=-0,482,0,686, p<0,001) ilişki gösterdi. Faktör analizi sonrası ölçeğin tek faktörlü olduğu saptandı. Faktör yükleri 0,617 ile 0,894 arasında değişmekteydi. 
Sonuç: FACIT Yorgunluk Ölçeği Türkçe versiyonu KOAH tanılı hastalarda  yorgunluğu ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçek olup yorgunluğu değerlendiren diğer ölçeklerle uyumludur.
Anahtar Kelimeler: Yorgunluk, yaşam kalitesi, kronik obstrüktif akciğer hastalığı

Abstract:
Introduction-Aim: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is a global health problem accompanied by fatigue as well as respiratory symptoms. Fatigue is a condition that significantly affects the functional performance of COPD patients and can reduce the quality of life. Our study aims to investigate the psychometric properties of the Turkish version of the FACIT Fatigue Scale in COPD.
Material- Method: Eighty five patients diagnosed with COPD, aged 50-82 years (68.04 ± 8.14 years), were included in that study. The internal consistency was evaluated using Cronbach's alpha value and test-retest reliability was evaluated by calculating the intraclass correlation coefficient (ICC). For the validity analysis, factor analysis was performed and the correlations of the scale with the Piper Fatigue Scale, the COPD and Asthma Fatigue Scale, the St. George Respiratory Questionnaire, the mMRC Dyspnea Scale, the Mood States Profile Scale, the CAT Evaluation Scale, and the CES-Depression Scale scores were examined.
Results: Considering an investigation of the FACIT Fatigue Scale's reliability, the Cronbach alpha coefficient was found to be α=0.942 and the ICC value was 0.951. It was concluded that the FACIT Fatigue Scale score was highly correlated with the Piper Fatigue Scale subscores and the total score (r=-0.701-(0.848), p<0.001) and the COPD Asthma Fatigue Scale score (r=-0.809, p<0.001). FACIT Fatigue Scale score St. George showed a moderate relationship with quality of life scores (r=-0.482,0.686, p<0.001). According to the factor analysis results, it was reported that the scale had a single-factor structure and factor loadings varied between 0.617- 0.894.
Conclusion: The Turkish version of the FACIT Fatigue Scale is a valid and reliable questionnaire for measuring fatigue in patients diagnosed with COPD and is compatible with other scales that evaluate fatigue.
Keywords: Fatigue, quality of life, chronic obstructive pulmonary disease