Çağdaş sanatta sanatçı öznesi ve arkaik vizyon
The artist subject in contemporary art and archaic vision
Yazar: ZEKİYE BUĞURCU
Danışman: PROF. DR. SİMBER RANA ATAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Arkaik Dönem = Archaic Period ; Arkaizm = Archaism ; Fındık, Onur = Fındık, Onur ; Kolektif bilinçdışı = Collective unconscious ; Modern sanat = Modern art ; Modern sanat akımları = Modern art movements ; Resim sanatı = Painting art ; Sanatçılar = Artists ; Vizyon = Vision ; Özne = Subject

Özet:
Arkaik Vizyon kavramı, Çağdaş Sanat bağlamında sanatçı öznesinin çağın önerdiği üretim pratiklerinden ziyade, kolektif bilinçdışındaki arkaik zamandan gelen üretim pratiklerine yönelmesi durumudur. Buradaki vizyon kavramı bakış açısı anlamındadır. Çağdaş sanatçı pratiğini belirlerken, arkaik insanı bilimsel bir bakış açısıyla çözümlemek, izlemek ve taklit etmek yerine, ruhsal bir bakış açısıyla anlamlandırıp kendi öznesiyle özdeşlikler kurarak zamanlar-arası bir durum yaşamaya yönelebilir. 
            Jung'a göre, her insanın ruhunun derinliklerinde bir arkaik insan vardır ve temelde hepimiz ortak bir bilinçdışına (kolektif bilinçdışı) sahibizdir. Aby Warburg bu durumu sanat tarihi bağlamında 'pathosformel' kavramı ile çözümlemiştir. Arkaik insan, ölüm olgusuyla karşılaştığında ilk büyük trajedisini yaşamış, hayatı anlamlandırabilmek ve korkularıyla baş edebilmek için salınım ihtiyacı duymuştur. Bu nedenle mit ve ritüellere başvurmuştur. Bizi büyüleyen Üst Paleolitik dönemin mağara resimleri bu çıkışla üretilmiştir. Arkaik insanın bahsettiğimiz bu yaşam deneyimleri, sonrasında 'Primitif sanat' olarak adlandırılmıştır. Bu bağlamda sanat da sanatçı da bir kurgudur. Uygarlaşmayla birlikte modern ve postmodern zamanlarda özne, gerçekliğini yitiren, aşırı üretim yüzünden, ne istediğini bilemeyen, sahip olduklarıyla bağ kurmakta zorlanan yılmış bir bireydir. Bu bağlamda çağdaş sanatçı ise içselleştirmediği, basmakalıp eserler üretme yoluna girebilir. Ancak sanatçı öznesi yaşadığı çağın ona önerdiği deneyimleri yaşamaktansa, kendi bilinçdışının en temel uyaranlarına cevap vermeyi başarabilir ve dilerse zamanlar-arası deneyimler yaşayabilir. 
           "Çağdaş Sanatta Sanatçı Öznesi ve Arkaik Vizyon" adlı bu tez çalışmasının bir ürünü olarak gerçekleştirilen ''Günce'' adlı proje, bahsedilen kavramlar ışığında, şekillenmiştir. Proje, yanmış odunun kömüründen elde edilen füzen malzemesiyle ve resim tekniği kullanılarak yapılmıştır. Bu teknik, genellikle duvarlara ve geniş yüzeylere uygulanmaktadır. "Günce" projesi, kendine özgü bir imge sözlüğüne de sahiptir ve söz konusu bu resimler aynı zamanda bilinç akışı performatif bir pratiğin ürünüdür.
Anahtar kelimeler: sanatçı öznesi, arkaik, primitif, pathosformel, kolektif bilinçdışı, Llhuros Uygarlığı, Onur Fındık.

Abstract:
In the context of contemporary art, the concept 'Archaic Vision' refers to the case ofthe artist subject, tending towards production practices that come from the archaic time in the collective unconscious, rather than the production practices proposed by the age. The concept of vision here means perspective. While determining the practice, the contemporary artist interprets the archaic people from a spiritual point of view and establishes identifications with her/his subject, trying to experience an intertemporal situation, instead of analyzing, monitoring and imitating archaic people from a scientific point of view.
          Acording to Jung, there is an archaic person deep inside everyone's soul, and basically we all have acommon unconscious (collective unconscious). Aby Warburg has analyzed this situation withthe concept of 'pathosformel' in the context of art history. Archaic people experienced theirfirst great tragedy when they faced the phenomenon of death, and felt the need for oscillationin order to make sense of life and cope with their fears. Therefore, they resorted to myths andrituals. The cave paintings of the Upper Paleolithic period that fascinated us were produced onthe basis of this origin. We have later called these life experiences of archaic people as'Primive art. In this context, the art and the artist are both fictions. With civilization,especially in modern and postmodern times, the subject is a frustrated individual, who has losther/his reality, who does not know what s/he wants because of overproduction, and who hasdifficulty in connecting with what s/he has. In this context, the contemporary artist may tendtowards producing stereotypical works that s/he does not internalize. However, the subjectartist can respond to the most basic stimuli ofher/his own unconscious and experienceintertemporal experiences if s/he wishes, rather than experiencing what her/his age offersher/him.
          The project titled "Diary", which was realized as a product of this thesis work titled "The Artist Subject in Contemporary Art and Archaic Vision", has been shaped in the light of the aforementioned concepts. The project was made with fusain that's the charcoal material obtained from the burnt wood and using the painting technique. This technique of the project is generally applying to walls and large surfaces. The "Diary" project has a peculiar image dictionary and images of the project are also the product of a stream-of-consciousness performative practice.
Keywords: artist subject, archaic, primative,  pathosformel, collective unconscious, The Civilization of Llhuros, Onur Fındık.