Şerif Ali Kâdirî Dîvânı (Metin-inceleme)
The Dîvân of Şerif Ali Kâdirî (Text-review)
Yazar: AYFER TURAN DOLUEL
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH AYDIN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Nazım şekilleri = Characters ; Tasavvuf = Mystic ; Şerif Ali = Şerif Ali ; Şiir = Poem

Özet:
Osmanlı Dönemi edebiyatı olan dîvân edebiyatında şairlerin şiirlerini belli bir düzene göre bir araya getirdikleri esere dîvân adı verilir. Dîvân edebiyatının önemli unsurlarından biri de dîvânlardır. Osmanlıca yazılan ve çoğu el yazması olan dîvânların günümüz alfabesine çevrilip içerik açısından incelenmesi, Türk Edebiyatı açısından oldukça önemlidir.
Günümüzde dîvânlar üzerine pek çok araştırma ve çalışma yapılmaktadır. Bu çalışmalar aracılığıyla dîvânlardaki şiirler ve içerikleri gün yüzüne çıkarılmaktadır. İncelemesi yapılan eserler genellikle tezkirelerde adı geçen, toplum tarafından adı duyulmuş şairlerdir.
Çalışma konumuz olan Dîvân, tezkirelerde adı geçmeyen, bugüne kadar adına pek rastlanmamış olan Şerîf Ali Kâdirî'ye aittir. Eser, İstanbul Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi'nde, "Mecmû'a-i Gazeliyat" ismiyle 430 demirbaş numarasıyla kayıtlı olmasına rağmen, bizce bir dîvândır. Eserin başlangıcındaki "İşbu Dîvân-ı güft…" sözünden, eserde gazel dışında nazım şekillerinin olmasından ve şiirlerin kâfiye harflerine göre tertip edilmesinden bu kanıya varılmıştır. Dîvânda gazel dışında murabba, muhammes ve kıt'a nazım şekilleri de bulunmaktadır. Dîvân, Şerîf Ali Kâdirî'ye ait olup müstensihi Derviş Râmiz Kâdirî'dir.
Çalışmamızda söz konusu eserin transkripsiyonlu metni hazırlanarak şiirlerin vezinleri bulundu. Şiirlerden hareketle şairin tarîkatı, edebî görüşü, dil ve üslup özellikleri ile ilgili bilgilere ulaşıldı. Ayrıca dîvânda yer alan şiirlerin nazım şekilleri belirlendi. Dîvânda dinî-tasavvufî şiirlerin çokça yer almasından dolayı şiirlerdeki dinî-tasavvufî ögeler üzerinde çalışma yapıldı.

Abstract:
In dîvân literature, which is the literature of the Ottoman period, the work in which poets bring together their poems according to a certain order is called dîvân. One of the important elements of the Divan literature is the dîvâns, too. It is very important in terms of Turkish Literature that the divans, which are  written in Ottomon Turkish and are mostly manuscripts, are translated into today's alphabet and analyzed in terms of content.
Today, many researches and studies have been carried out on the dîvâns. Through these works, the poems and their contents in the divans are brought to light. The works examined are poets who are generally mentioned in the collections of biographies ( tezkires) and have been known by the society.
Dîvân, our subject of study, belongs to Şerîf Ali Kâdirî, whose name is not mentioned in collections of biographies ( tezkires ) and whose name has not been seen until today. Although the work is registered in Istanbul Yapı Kredi Sermet Çifter Research Library under the name of "Mecmû'a-i Gazeliyat" with a fixture number of 430, in our opinion, it is a divan. We came to this view from the word "Bu Dîvân-ı Güft ..." at the beginning of the work, the presence of poetry forms other than ghazal and the arrangement of the poems according to the letters of citation. Apart from the gazel, there are also verse forms of murabba, muhammes and kıt'a in the Divan. Dîvân belongs to Şerîf Ali Kâdirî and its base is Derviş Râmiz Kâdirî.
Based on the poems, information about the poet's history, literary view, language and style features were obtained. In addition, the verse forms of the poems in the divan were determined. Due to the large number of religious-mystical poems in the Divan, studies were made on the religious-mystical elements in the poems.