Yükseköğretimin metalaşmasına ilişkin vakıf yükseköğretim kurumlarındaki öğrenci ve öğretim elemanlarının görüşleri
Views of students and academicians from foundation higher education institutions on commodification of higher education
Yazar: DENİZ FIRAT
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN AKSOY
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim ekonomisi = Education economy ; Metalaşma = Commodization ; Vakıf üniversiteleri = Foundation universities ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretim elemanları = Instructors ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada, yükseköğretimin metalaşmasının bireysel, toplumsal ve ekonomik sonuçları hakkında vakıf yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenci ve bu kurumlarda çalışan öğretim elemanlarının görüşlerini saptamak ve çözümlemek amaçlanmıştır. Araştırma, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma deseniyle yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda evren Ankara ilinde bulunan vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim, hukuk, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinde öğrenim gören 17.962 öğrenci oluşturmaktadır. Tabakalı ve seçkisiz örneklem alma yöntemi kullanılarak elde edilen örneklemde, 381 üniversite öğrencisi yer almıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise araştırmaya, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen çalışma grubuna on altı öğretim elemanı katılmıştır.
       Araştırmanın nicel boyutunda toplanan veriler, yüzdelik dağılım, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri kullanılarak yorumlanmıştır. Katılımcılar cinsiyet, yaş grubu, öğrenim düzeyi, öğrenim alanı, görev yaptığı ve öğrenim gördüğü üniversitenin kuruluş yılı, fakülte/yüksekokul/meslek yüksekokulu, öğrenci sınıf düzeyi, öğretim elemanı kıdem değişkenlerine göre karşılaştırılmasında yüzde, frekans, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) gibi anlam çıkartıcı istatistikler kullanılmıştır. Veriler SPSS 26 programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise katılımcılarla gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen verilere içerik analizi uygulanarak ilgili görüşler betimlenmiştir.
       Araştırmanın nicel ve nitel bölümleri dikkate alındığında hem öğrenciler hem de öğretim elemanları yükseköğretimi kamusal bir hizmet olarak tanımlamışlardır. Araştırmaya katılan öğrenci ve öğretim elemanları yükseköğretimin paralı olmasının toplumsal eşitliğe olumsuz etkileri olduğunu belirtmişlerdir. Araştırmaya katılanlara göre vakıf yükseköğretim kurumları yükseköğretime erişim konusunda adaletsizliğe neden olmaktadır. Bu bağlamda yükseköğretim kamusal bir hizmet olarak herkese ücretsiz olarak sunulmalıdır. Öğrencilerin barınma, beslenme, ulaşım gibi hizmetlere ulaşımları kolaylaştırılmalı ve yine ücretsiz olmalıdır.

Abstract:
In this research, it is aimed to determine and analyze the opinions of the students in foundation higher education institutions and lecturers working in these institutions about the individual, social and economic consequences of the commodification of higher education. The study was carried out with a mixed research design which used a combination of quantitative and qualitative research methods. In the quantitative dimension of the study, the target population consists of 17.962 university students studying at the in education, law, economics and administrative sciences of foundation higher education institutions in Ankara. 381 university students took part in the sample, obtained with stratified and random sampling. As for the qualitative aspect of the research, sixteen lecturers took part in the study group determined with maximum variety sampling among purposive sampling methods.
       The data collected in the quantitative dimension of the study were interpreted by percentage distribution, mean and standard deviation values. Percentage, frequency, t-test one-way variation analysis (ANOVA) were used as inferental statistics to compare the opinions of the participants based on institution, faculty, gender, education condition,  educational level and parent education status. The data were analysed by SPSS 26 software. In the qualitative dimension of the study, the data obtained via the interviews were analyzed by using content analysis.
       Considering the quantitative and qualitative parts of the research, both students and lecturers defined higher education as a public service. The students and lecturers participating in the research stated that the paid higher education has negative effect on social equality. According to the participants of the research, foundation higher education institutions of cause injustice in access to higher education. In this context, higher education should be offered to everyone free of charge as a public service. Students' access to services such as accommodation, food and transportation should be free of charge.