Koroner bypass greftleme ameliyatı yapılan hastalarda preoperatif demir depolarının postoperatif kanama miktarına etkisi
Koroner bypass greftleme ameli̇yati yapilan hastalarda preoperati̇f demi̇r depolarinin postoperati̇f kanama mi̇ktarina etki̇si̇
Yazar: SERHAT AYDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SONER YAVAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Ferritin = Ferritin ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Kalp = Heart ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease

Özet:
AMAÇ: Koroner arter hastalığının cerrahi tedavisinde geleneksel koroner arter baypas greftleme (KABG) halen en sık uygulanan prosedürdür. Bu ameliyatın postoperatif istenmeyen sonuçlarından biri kanamadır. Anemi cerrahi koroner revaskülarizasyon yapılan hastalarda kanama ve diğer postoperatif kötü sonuçlar ile ilişkilendirilmiştir. Demir depolarının ise KABG yapılan hastalardaki postoperatif sonuçlara etkisi yeterince araştırılmamıştır ve bu sonuçlardan biri de drenaj miktarıdır. Düşük demir depoları, cerrahi travma sonrası eritropoeze verilecek yeterli demir rezervlerini sunamamaktadır. Bu nedenle, pıhtı formasyonuna katılan eritrosit miktarının yetersiz eritropoezden etkilenmesi durumunda drenaj miktarının artması olasıdır. Ek olarak daha fazla kan ve kan ürünü kullanımı ihtiyacı ortaya çıkabilir. Çalışmamızda demir deposu olarak preoperatif ferritin değeri araştırılmış, postoperatif drenaj miktarları ve transfüze edilen kan ürünü miktarları arasındaki ilişki incelenmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Ankara Şehir Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniğinde, 2020 yılında, KABG yapılan 125 hasta prospektif olarak çalışmaya dahil edildi. Eksitus ve dışlama kriterleri nedeniyle 16 hasta çalışma dışı bırakıldı. Hasta verileri preoperatif, intraoperatif ve postoperatif olmak üzere 3 aşamada incelendi. Hastalar preoperatif ferritin değerine göre düşük (n:12), normal (n:84) ve yüksek (n:13) ferritin grubu olarak kategorize edildi.
BULGULAR: Ortalama yaş 61.19±8.95 olarak saptandı. Bu hastaların 22 (%20)'si kadın, 87 (%80)'u ise erkek idi. Preoperatif ve demografik verilerde, normal ferritin değerli grupta preoperatif asetilsalisilik kullanan hasta sayısında anlamlı yükseklik (p= 0,018) dışında farklılık saptanmadı. İntraoperatif verilerde de gruplar arasında farklılık görülmedi. Postoperatif verilerde ise 8. saat, 24. saat, postoperatif 1. gün sonu ve dren çekilmesi öncesi toplam drenaj miktarlarında anlamlı farklılık saptanmamakla beraber, taburculuk öncesi kanda trombosit sayısı, ortalama 360.76±84.85 x1000/ml ile yüksek ferritin değerli grupta diğer gruplara göre anlamlı olarak yüksek bulundu. (p= 0,049) Hastanede kalım süresi ortalama 7,08±3,15 idi ve gruplara göre farklılık göstermedi. (p= 0,913)
SONUÇ: Çalışmamızda ferritin değeri ile KABG yapılan hastalarda postoperatif drenaj, kan ve kan ürünleri kullanımı arasında bir ilişki gösterilememiştir. Diğer demir depo göstergeleri ile bu ilişkinin ve diğer postoperatif sonuçların araştırılması gerekli görünmektedir. Ek olarak literatürde, ferritinin koroner arter hastalığı ve miyokard enfarktüsü açısından bir prediktif niteliği olduğu yönünde görüşler olması ve çalışmamızda da yüksek ferritin değerli grupta taburculuk öncesi trombosit sayımının yüksek bulunması, bu ilişkinin araştırılması için daha ileri çalışmaları gerektirmektedir.
Anahtar Kelimeler: ferritin, demir, kanama, baypas, koroner

Abstract:
AIM: Conventional coronary artery bypass grafting (CABG) is still the most frequently asked procedure in the treatment of coronary artery disease. One of the postoperative unwanted consequences of this surgery is bleeding. Relationship of anemia and coronary revascularization and their association with amount of bleeding as well as other postoperative outcomes have been previously investigated. But so far, the effect on iron stores as a component of postoperative outcomes in patients with CABG has not been adequately studied and one of these results is the amount of drainage. Low amount of iron stores cannot provide sufficient iron reserves to erythropoiesis after surgical trauma. Therefore, if the amount of erythrocyte involved in clot formation is affected by insufficient erythropoiesis, it is possible that the amount of drainage will increase. Additionally, more blood products may be used. In our study, the value of preoperative ferritin as an indicator of iron storage was collected, and the correlation between the amount of postoperative drainage and transfused blood product was examined.
MATERIAL AND METHODS: 125 patients who underwent CABG at Cardiovascular Surgery Clinic of the University of Health Sciences, Ankara City Hospital in 2020 were prospectively included in the study. 16 patients were excluded from the study because of exitus and exclusion criteria. Patient data were analyzed in 3 stages: preoperative, intraoperative, and postoperative. The patients were categorized as low (n: 12), normal (n: 84) and high (n: 13) ferritin group according to their preoperative ferritin value.
RESULTS: The mean age was 61.19 ± 8.95 years. 22 (20%) of these patients were female and 87 (80%) were male. In the preoperative and demographic data, no difference was found between the groups; but except for normal ferritin group, a significant increase seen in the number of patients using acetylsalicylic acid preoperatively (p = 0.018). There was no difference between the groups in the intraoperative data. In the postoperative data, although no significant difference was found in the total drainage amount at the 8th hour, 24th hour, postoperative 1st day and before the chest tubes were removed, the mean platelet count in the blood before discharge was 360.76 ± 84.85 x1000 / ml in the high ferritin group. It was found to be significantly higher than other groups. (p = 0.049) Average length of stay in the hospital was 7.08 ± 3.15 days and did not differ according to the groups (p = 0.913).
CONCLUSION: In our study, no relationship was shown between ferritin value, postoperative drainage and blood products use in patients undergoing CABG. It seems crucial to study this relationship with other iron storage indicators and other postoperative outcomes. In addition, there are hypothesis in the literature that ferritin has a predictive quality in terms of coronary artery disease and myocardial infarction, and the high platelet count before discharge in the high ferritin group in our study requires further studies to investigate this relationship.
Key words: ferritin, iron, bleeding, bypass, coronary