Genel anestezi altında laparoskopik kolesistektomi operasyonu geçiren insomniası olan ve olmayan hastalarda plazma oreksin-a seviyelerinin ve anesteziden uyanma sürelerinin karşılaştırılması
The comparison of plasma orexin-a levels and emergence times from anesthesia in patients with and without insomnia who underwent elective laparoscopic cholecystectomy under general anesthesia
Yazar: YAĞMUR KUŞÇU
Danışman: PROF. DR. BAKİYE UĞUR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Anestezi-genel = Anesthesia-general ; Anesteziden ayılma dönemi = Anesthesia recovery period ; Kolesistektomi = Cholecystectomy ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Oreksin = Orexin ; Sevofluran = Sevoflurane ; İnsomni = Insomnia

Özet:
Amaç: İnsomnia patofizyolojisinde, lateral hipotalamusta yerleşik oreksin nöronlarından salınan oreksin-A (OXA) peptitinin artışı önemli bir rol oynar. Oreksinlerin genel anesteziden uyanma sürecinde de yer aldıkları bilinmektedir. Literatürde insomnia hastalarının anesteziden uyanma süresi ile ilgili bir çalışmaya ulaşamadık. Bu çalışmada, insomnia hastalarında plazma OXA seviyelerinin anestezi öncesi ve sonrası değerleri karşılaştırılarak bu peptidin anesteziden uyanma sürecine etkisi araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Elektif laparoskopik kolesistektomi operasyonuna alınan 18-65 yaş arası ASA I-II hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastalar preoperatif muayenede Jenkins Uyku Bozuklukları Skalası ve Epworth Uykululuk Ölçeği ile değerlendirilerek insomnia ve kontrol grubuna ayrıldı. Hastalardan anestezi indüksiyonu öncesi, ekstübasyon sonrası 5. ve 30. dakikada OXA ve glukoz düzeyi çalışılması için kan örnekleri alındı. Ekstübasyon süreleri, göz açma süreleri ve bu zamanlardaki end-tidal sevofluran konsantrasyonları kaydedildi.
Bulgular: İnsomnia grubunda 30, kontrol grubunda 30 hasta olmak üzere toplam 60 hasta analiz edildi. Gruplar arasında yaş, vücut kitle indeksi, ASA skorları arasında farklılık bulunmamaktadır (p>0.05). Ameliyat süreleri her iki grupta da benzerdir (p>0.05). Göz açma süresi ve ekstübasyon süresi, insomnia grubunda anlamlı olarak düşüktür (sırasıyla p<0.01 ve p<0.05). İnsomnia grubunda göz açma anında end-tidal sevofluran konsantrasyonu 0.17±0.14 ölçülmüştür ve kontrol grubuna kıyasla anlamlı yüksektir (p<0.01). Plazma OXA düzeyleri, insomnia grubunda anestezi öncesinde, ekstübasyon sonrası 5. ve 30. dakikada kontrol grubuna kıyasla anlamlı şekilde yüksekti (p<0.05). Her iki grupta da anestezi öncesi, ekstübasyon sonrası 5.dk ve ekstübasyon sonrası 30.dk plazma OXA ölçümlerindeki değişim anlamlıdır (p<0.05). Her iki grupta anestezi öncesine göre ekstübasyon sonrası 5.dk ve 30.dk plazma OXA ölçümlerindeki değişim benzerlik göstermektedir (sırasıyla p=0.375; p=0.544; p>0.05).
Sonuç: İnsomnia tanımlayan hastaların anesteziden uyanma sırasında OXA düzeylerinin daha yüksek olduğu ve sözel uyaranla göz açma sürelerinin daha kısa olduğu tespit edildi. Bu veriler neticesinde pasif bir süreç olarak değerlendirilen anesteziden uyanma aşamasında oreksin reseptörlerinin hedeflendiği ilaç çalışmalarının anesteziden derlenme sürecinin bilinmeyen yönlerini aydınlatacağı düşüncesindeyiz.

Abstract:
Objective: In the pathophysiology of insomnia, the increase of the orexin-A (OXA) peptide released from orexin neurons in the lateral hypothalamus plays an important role. Orexins takes part at the emergence of anesthesia. In the literature, we could not attain any studies about the arousal of insomnia patients from anesthesia. In this study, the effect of this peptide on the emergence process from anesthesia was investigated by comparing plasma OXA levels before and after anesthesia in insomnia patients.
Materials and Methods: ASA I-II patients aged 18-65 years who underwent elective laparoscopic cholecystectomy were included in the study. Patients were evaluated with the Jenkins Sleep Disorders scale and Epworth Sleepiness scale during preoperative examination and were divided into insomnia and control groups. Blood samples were obtained for OXA and glucose levels at anesthesia induction, 5 minutes after extubation and 30 minutes after extubation. The times from stopping anesthesia to eyes opening and extubation and end-tidal sevoflurane concentrations at these time points were recorded.
Results: A total of 60 patients were analyzed, including 30 in the Insomnia group and 30 in the Control group. There are no differences between age, body mass index, ASA scores between the groups (p>0.05). Duration of surgery are similar in both groups (p>0.05). The time from stopping anesthesia to eyes opening is significantly lower in the insomnia group (p<0.01). Extubation time is significantly lower in the insomnia group (p<0.05). The end-tidal sevoflurane concentration at the time of eyes opening in the insomnia group was measured as 0.17±0.14 and significantly higher compared to the control group (p<0.01). Plasma OXA levels were significantly higher in the insomnia group before anesthesia induction and (p<0.05). In both groups plasma OXA changes were significant compared to preanesthesia p<0.05). In both groups, the change in plasma OXA measurements at the 5th and 30th minutes after extubation compared to preanesthesia is similar (p=0.375; p=0.544; p>0.05, respectively). 
Conclusion: Insomnia patients were found to have higher levels of OXA during emergence from anesthesia, and shorter eye-opening times with verbal stimulus. As a result of these data, we believe that drug studies that target orexin receptors at the stage of emergence from anesthesia, which is considered as a passive process, will illuminate unknown aspects of the recovery process from anesthesia.