Kilis ili, Elbeyli ilçesi, Çıldıroba köyündeki geleneksel kerpiç yapıların mimari özellikleri ve koruma sorunları üzerine bir araştırma
A research on the architectural features and conservation problems of traditional adobe brick houses in Çildiroba village, Kilis, Elbeyli
Yazar: AYŞE BETÜL ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR ÇİFCİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanların yerleşik düzene geçtiği zamanlardan itibaren kullanılan bir yapı malzemesi olan kerpiç; sağlıklı, ekonomik, kolay uygulanabilir ve kolay temin edilebilir bir malzeme olmasından dolayı Anadolu'da iç bölgeler başta olmak üzere, doğu ve güneyde de belirli alanlarda çok tercih edilmiştir.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Kilis ili, Elbeyli ilçesine bağlı Suriye sınırındaki Çıldıroba köyü de kerpicin temel yapı malzemesi olarak kullanıldığı ve geleneksel dokusunu günümüze kadar taşıyabilmiş kırsal bir yerleşmedir. Yazılı kaynaklardan bölgeye yerleştirilen Elbeyli Türkmenleri tarafından kurulduğu öğrenilen köyde yerleşmenin tam olarak hangi tarihte başladığına dair bir bilgiye ulaşılamamıştır.
Yaklaşık 100 kerpiç konuttan oluşan köyde kerpiç bloklarla yapılan farklı işlevli ve tek katlı yapı birimleri yerel dilde "havuş" denilen üstü açık bir avluyu üç taraftan saracak şekilde dizilmişlerdir. İç ve dış duvarları kerpiçten örülen konutların özgün çatıları da düz toprak damdır. Kullanıcıların evlerini ihtiyaca göre kendilerinin biçimlendirdiği köyde temel yapı malzemesi olarak kullanılan toprak yine aynı köyden sağlanmıştır.
Bu yüksek lisans tezi çalışması kapsamında daha önce ayrıntılı mimari belgeleme çalışması yapılmayan köyde belirlenen 80 geleneksel konuttan 12 tanesi mimari özellikleri, yapım teknikleri ve malzemeleri açısından ayrıca incelenmiştir.
Tezin 1. bölümünde literatür özeti, tezin amacı ve hipoteze yer verilmiştir. 2. bölümde Çıldıroba köyünün bağlı olduğu Kilis ilinin tarihsel geçmişi, coğrafi ve iklimsel özellikleri, sosyo-ekonomik yapısı anlatılmıştır. 3. Bölümde de Çıldıroba köyünün tarihsel geçmişi, coğrafi ve iklimsel özellikleri, sosyo-ekonomik yapısının aktarılmasına çalışılmıştır. 4. Bölümde Çıldıroba köyü yerleşim dokusunun özellikleri hakkında yapılan analizler sunulmuştur. 5. Bölümde köydeki geleneksel yapıların mimari özellikleri, yapım teknikleri ve kullanılan malzemeler açıklanmıştır. 6. Bölümde yerleşmedeki geleneksel yapılarda gözlenen koruma sorunları belirtilmiş, 7. Bölümde ise mevcut geleneksel yapıların korunmasına yönelik geliştirilen çevre ve tek yapı ölçeğinde öneriler ve özel hedefler sıralanarak genel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Adobe, a building material that has been used since people settled down; Because it is a healthy, economical, easily applicable and easily available material, it has been preferred in certain areas in the east and south, especially in the inner regions of Anatolia.
Çildiroba village, on the Syrian border in the province of Kilis, Elbeyli district in the Southeastern Anatolia Region, is also a rural settlement where mudbrick is used as the basic building material and has been able to carry its traditional texture until today. It is learned from the written sources that it was founded by Elbeyli Turkmens who settled in the region, but no information was found on exactly when the settlement started in the village.
In the village, which consists of approximately 100 adobe houses, single-storey building units with different functions, built with mudbrick blocks, are arranged in a manner that surrounds an open courtyard on three sides, called "havuş" in local language. The original roofs of the houses which inner and outer walls are made of adobe are also flat earthen roofs. The soil, which is the basic building material in the village where the users construct their houses according to their needs, was provided from the same village.
In this master's thesis, 12 of the 80 traditional houses determined in the village, where detailed architectural documentation has not been done before, were examined in detail in terms of their architectural features, construction techniques and materials.
The first part of the thesis includes a summary of the literature, the aim of the thesis and the hypothesis. In the second chapter, the historical background, geographical and climatic characteristics and socio-economic structure of Kilis province, to which Çıldıroba village is connected, are explained. In Chapter 3, the historical background, geographical and climatic characteristics, and socio-economic structure of Çıldıroba village are explained. In Chapter 4, analysis of the characteristics of the settlement texture of Çildiroba village is included. In Chapter 5, the architectural features, construction techniques and materials used of the traditional buildings in the village are explained. In section 6, the conservation problems observed in the traditional buildings in Çıldıroba village are stated. In Chapter 7, the environmental and single building-scale suggestions and specific objectives developed for the protection of traditional buildings in Çildiroba village were mentioned and a general evaluation was made.