Çeviribilim felsefesine doğru: Bilim felsefesinden yaklaşımlarla çeviribilimin evrimi
Towards a philosophy of translation studies: Evolution of translation studies with the approaches from the philosophy of science
Yazar: FIRAT SOYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSEL NURSEN DURDAĞI
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Felsefe = Philosophy ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Alman dili =   ; Bilim felsefesi = Science philosophy ; Bilimsel kuramlar = Scientific theories ; Bilişsel dil bilim = Cognitive linguistics ; Erek odaklı çeviri yaklaşımı = Target oriented approach to translation ; Makine çevirisi = Machine translation ; Çoğuldizge kuramı = Plural system theory ; İletişimsel çeviri = Communicative translation

Özet:
Bu çalışma, çeviribilim ve bilim felsefesi arasındaki ilişkiyi inceleyerek çeviribilimin bilim felsefi bir bakış açısından gelişimini ele almaktadır. Çalışma, çeviribilimin tarihsel arka planını ve modern çeviribilimin yaklaşık yetmiş yıllık bir süre içinde nasıl evrildiğini vurgulamaktadır. Bilimsel görüşlerin, özellikle savaş sonrası dönemde, çeviribilimin ilerlemesine olan etkisini tartışmakta ve alanın şekillenmesinde araştırmacıların ve de düşünce ekollerinin rolünü vurgulamaktadır. Çalışmada bütünleşik bilim felsefesi yaklaşımının alternatif bir metodoloji olarak çeviribilime uygulanışı önerilmektedir. Bu yaklaşım, dört farklı bilim felsefecisinin görüşlerinden yola çıkarak çeviribilimin bilimsel ve felsefi boyutlarını bir arada ele almayı amaçlamaktadır. Çeviribilimin gelişiminin incelenmesi, çeviribilim kuramlarına genel bir bakış, bütünleşik bilim felsefesi metodolojisinden hareketle belli başlı çıkarımların elde edilmesi, bütünleşik bilim felsefesi metodolojisinin mevcut metodolojilerden nasıl ayrıldığının ortaya koyulması, çeviribilimin incelemeye tabii tutularak holistik bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiği şeklindeki hususlar mevcut çalışmada ele alınmaktadır. Holistik yaklaşım, çeviribilimin bilimsel ve bilim felsefi boyutlarını bir arada ele alarak çeviribilim felsefesine doğru bir adım atmayı ve daha bütüncül bir anlayışa ulaşmayı hedeflemektedir. Çalışmanın tartışma ve çıkarımları, çeviribilimin bütünleşik bilim felsefesi metodolojisi yaklaşımıyla bilimsel ilerlemesinin nasıl açıklanabileceğine odaklanmaktadır. Modern çeviribilimin evriminin, içsel faktörlerin yanı sıra dışsal faktörlerin de etkisiyle gerçekleştiği ayrıca tespit edilmektedir. Sonuç olarak, bütünleşik bilim felsefesi metodolojisi, modern çeviribilimin evriminin açıklanmasında önemli bir modeldir. Bu metodolojiye başvurmanın çeviribilim araştırmalarının daha bütüncül bir bakış açısıyla çoğulcu bir anlayışa ulaşmasına yardımcı olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bütünleşik bilim felsefesi metodolojisi, modern çeviribilim, bilim felsefesi, çeviribilim felsefesi, çeviribilim tarihi

Abstract:
This study offers a comprehensive analysis of the relationship between translation studies and philosophy of science. It investigates the evolution of translation studies from a scientifically philosophical perspective, emphasizing the historical background and highlighting the role of scientific views in shaping the field. The study also sheds light on the influence of researchers and schools of thought in developing modern translation studies over the past seven decades. The thesis proposes an integrated philosophy of science approach as an alternative methodology for translation studies. This approach addresses both the scientific and philosophical dimensions of translation studies based on the views of four philosophers of science. The present study provides an overview of the theories of translation studies, examines the methodology of an integrated philosophy of science, and argues that a holistic approach should be adopted to reach a more comprehensive understanding of translation studies. The thesis concludes that the scientific progress of translation studies can be explained through an integrated methodology of the philosophy of science. Moreover, it recognizes that external and internal factors have influenced the evolution of modern translation studies. Applying the methodology of integrated philosophy of science can help translation studies achieve a pluralistic understanding from a more holistic perspective. Overall, this study provides a valuable contribution to translation studies by offering a new methodology emphasizing the role of scientific and philosophical dimensions in shaping the field and highlighting the importance of a holistic approach to understanding translation studies.

Keywords: The integrated methodology of philosophy of science, modern translation studies, philosophy of science, philosophy of translation studies, history of translation studies