Hemodiyaliz tedavisi uygulanan kronik böbrek yetmezlikli hastalarda müziğin uyku kalitesi ve yaşam bulgularına etkisi
The effect of music on the quality of sleep and vital signs of the chronic renal failure patients who are getting hemodialysis treatment
Yazar: EZGİ KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. AYFER KARADAKOVAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Müzik = Music ; Müzik tedavisi = Music therapy ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Uyku = Sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam tabloları = Life tables

Özet:
Araştırma, hemodiyaliz tedavisine devam eden kronik böbrek yetmezlikli hastaların, uyku kalitelerini belirlemek ve hastalara gece uykudan önce dinletilen müziğin uyku kalitesi ve yaşam bulgularına olan etkisini değerlendirmek amacı ile kontrollü ve deneysel bir klinik çalışma olarak planlanmıştır.Araştırma, 15 Mart - 30 Ekim 2010 tarihleri arasında Malatya İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Nefroloji servisinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklem seçim ölçütlerine uyan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 35 deney (müzik dinletilen), 35 kontrol (dinletilmeyen) grubu hastası olmak üzere toplam 70 hasta çalışmaya alınmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için kurumdan yazılı izin ve hastalardan da yazılı onamları alınmıştır.Verilerin toplanmasında literatür ve benzer çalışmalardan yararlanılarak araştırmacı tarafından hazırlanan sosyo-demografik özellikleri ve hastalıkları hakkındaki bilgileri içeren birey tanıtım formu (EK-I), uyku kalitesini ölçmek için Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) (EK-II) ve Hasta İzlem Formu (EK-III) kullanılmıştır. Deney grubundaki hastaların kan basıncı ve nabız hızı değerleri 1. ve 4.gün izleminde holter cihazı kullanılmıştır. Bu izlemler tek bir holter cihazı ile tüm hastalara uygulanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından hastalarla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır.Deney grubundaki hastalara, ilk görüşmede sosyo-demografik özellikler ve hastalık hakkındaki bilgileri belirlemeye yönelik soruların yer aldığı birey tanıtım formu uygulanmıştır. Müzik dinletilmeden geçen bir haftalık süredeki uyku kalitesini belirlemek amacıyla da PUKİ ölçeği uygulanmıştır. Daha sonra hastalara 4 gün boyunca, ortalama uykuya yatış saatleri belirlenerek (akşam 21.00-01.00 saatleri arasında) uyumadan önce 30 dk süresince mp3 player ile kulaklık kulanılarak müzik (zirgüleli hicaz ve zirefkend makamı) dinletilmiştir. Bu haftanın sonunda müziğin uyku kalitesine etkisini belirlemek amacıyla PUKİ ölçeği tekrar uygulanmıştır. Deney grubundaki hastaların 4 gün boyunca her gün, müzik dinletmeden önce (0.dakika), müzik dinletildikten hemen sonra (30.dakika) sistolik ve diyastolik kan basıncı, nabız hızı ve solunum hızı değerleri ölçülüp kaydedilmiş, birinci ve dördüncü gün holter cihazı bağlanarak gece boyunca kan basıncı ve nabız hızı değerleri ölçülerek sabah (yaklaşık saat 08.00) ortalama değerler kaydedilmiştir.Kontrol grubundaki hastalara, ilk görüşmede sosyo-demografik özellikler ve hastalık hakkındaki bilgileri belirlemeye yönelik soruların yer aldığı birey tanıtım formu ve uyku kalitesini belirlemek amacıyla PUKİ ölçeği uygulanmıştır. Daha sonra hastalara 4 gün boyunca deney grubundaki hastaların müzik dinletildikten sonraki (30.dk) ve dinletilmeden önce (0.dk) ki saat göz önünde bulundurularak 0., ve 30. dakikalarda sistolik ve diyastolik kan basıncı, nabız hızı ve solunum hızı değerleri ölçülüp kaydedilmiştir. İlk görüşmeden 5 gün sonra PUKİ tekrar uygulanarak, uyku kalitesi tekrar değerlendirilmiştir.Araştırmanın verilerinin değerlendirilmesinde yüzdelik, ki-kare testi, bağımlı (paired sample t test) ve bağımsız (independent sample t test) gruplarda t testi, Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kulanılmıştır.Deney grubundaki hastaların 2. hafta sonu PUKİ puan ortalaması (5.97±1.20) 1. hafta sonu PUKİ puan ortalaması (9.80±1.57)'na göre düşük bulunmuştur. Bu durum deney grubuna hastanede kaldığı 2. hafta dinletilen müziğin uyku kalitesi üzerine etkili olduğunu ve uyku kalitesinin düzeldiğini göstermiştir. Bu sonuç istatiksel olarak ileri düzeyde anlamlı bulunmuştur (t:15.054, p:0.000). Çalışma kapsamına alınan kontrol grubundaki hastaların 2. hafta sonu PUKİ puan ortalaması (10.97±1.76) 1. hafta sonu PUKİ puan ortalaması (9.86±1.87)'na oranla daha yüksek bulunmuştur. Bu da kontrol grubunun hastanede kaldığı süre boyunca uyku kalitelerinin daha da kötüye gittiğini göstermiştir. Bu sonuç istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur ( t: -3.640, p: 0.001).Deney grubundaki hastaların, 1.,2.,3.,4.gün 0. ve 30.dakikadaki sistolik ve diastolik kan basıncı, nabız, solunum hızı değerleri arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Müzik dinletildikten hemen sonra 30.dakikada 4 gün boyunca, sistolik ve diastolik kan basıncı, nabız ve solunum hızı değerleri düşüş göstermiştir.Kontrol grubundaki hastaların, 1.,2.,3.,4. gün 0. ve 30.dakikadaki sistolik ve diastolik kan basıncı, nabız ve solunum hızı değerleri arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır (p>0.05).Deney grubundaki hastaların tansiyon holteri sonuçlarına göre, müzik dinletiminin bittiği 4.gün sonundaki sistolik ve diastolik kan basıncı (t: 4.521, p:0.000; t:3.364, p:0.002) ve nabız hızı (t: 4.557, p:0.000) değerlerinde görülen düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).Sonuç olarak, müzik tedavisi KBY'li hastalarda yaşam bulgularını azaltan ve uyku kalitesini arttıran etkili bir hemşirelik girişimidir.

Abstract:
This research was planned as a controlled and experimental clinical study which aims to determine the quality of sleep of the patients with chronic renal failure who are getting hemodialysis treatment, and to evaluate the effect of music, which they were listened to before they go to sleep, on their quality of sleep and vital singns.This research was conducted between the dates of March 15- November 30, 2010 in the Nephrology Service of the Malatya Inonu University Turgut Ozal Medical Center. In total, 70 patients, who were suitable for the sample selection criteria and who gave consent to participate in the study, were included in the research sample; 35 of them being experiment group patients (being listened to music), and 35 of them being control group patients (not being listened to music).By using the literature and similiar studies; individual introduction questionnaire (Appendıx-I) which included the socio-demographic features and information about the diseases, Pittsburgh Quality of Sleep Index (PUKI) (Appendıx-II) which measures the quality of sleep, and Patient Monitoring Questionnaire (Appendıx-III) were used for the collection of data. In the monitoring of the blood pressure and pulse values of the patients in the experiment group in the 1st and 4th days; holter device was used. These observations were made on all of the patients by using a single holter device. Data were collected by the researcher by making face-to-face interviews with the patients.In the first interview made with the patients in the experiment group, individual introduction questionnaire, which included the socio-demographic features and information about the diseases, was applied on the patients. Then, PUKI scale was applied to determine the sleep of quality in the previous week without music. Next, patients were listened to music with mp3 players for 30 minutes (tune zirguleli hejaz and zirefkend) for 4 days in the evening before they go to sleep (between 9.00 p.m and 01.00 a.m). At the end of that week, PUKI scale was reapplied to determine the effect of music on the quality of sleep. Systolic and diastolic blood pressures, pulse rates and breathing rates were measured and recorded for 4 days before (0.min) and after the music (30.min). By using the holter device in the 1st and 4th days; blood pressure and pulse rates were measured over night and the average values were recorded (app. at 08.00 a.m.) in the morning .In the first interview made with the patients in the control group, individual introduction questionnaire, which included the socio-demographic features and information about the diseases, was applied on the patients and PUKI scale was applied to determine the sleep of quality. Systolic and diastolic blood pressures, pulse rates and breathing rates were measured and recorded for 4 days in the 0. and 30. minutes for this group by considering the hour in the experiment group after (30.min) and before (0.min) the patients were listened to music in that group. PUKI was reapplied after 5 days from the first interview, and the quality of sleep was reevaluated.In the evaluation of the research data; proportional, chi-square, t test in the dependent (paired sample t test) and independant (independent sample t test) groups, Mann Whitney U and Kruskal Wallis tests were used.The mean PUKI score of the patients in the experiment group at the end of 2 weeks (5.97±1.20) was found to be lower than their mean PUKI score at the end of 1st week (9.80±1.57). This finding showed that music had a positive effect on the quality of sleep due to the increased quality of sleep at the end of 2 weeks. This result was found to be statistically significant (t:15.054, p:0.000). The mean PUKI score of the patients in the control group at the end of 2 weeks (10.97±1.76) was found to be higher than their mean PUKI score at the end of 1st week (9.86±1.87). This finding showed the deterioration in the quality of sleep of the patients during their time period of stay in the hospital. This result was found to be statistically significant ( t:-3.640, p: 0.001).A statistically significant difference was found between the systolic and diastolic blood pressures, pulse rates and breathing rates, measured in the 0. and 30. minutes, of the patients in the experiment group in the 1st, 2nd, 3rd and 4th days (p<0.05). The systolic and diastolic blood pressures, pulse rates and breathing rates decreased for 4 days in the 30. minutes after the patients were listened to music.A statistically significant difference could not be found between the systolic and diastolic blood pressures, pulse rates and breathing rates, measured in the 0. and 30. minutes, of the patients in the experiment group in the 1st, 2nd, 3rd and 4th days (p<0.05).According to the blood pressure holter resulsts of the patients in the experiment group, the decrease seen in the systolic and diastolic blood pressures, (t: 4.521, p:0.000; t:3.364, p:0.002) and pulse rates (t: 4.557, p:0.000) was found to be statistically significant (p<0.05).In conclusion, musical treatment is an effective nursing initiative which decreases life findings and increases the quality of sleep in the patients with CRF (Chronic Renal Failure).