Sarıçam'ın (Pinus sylvestris L.) Türkiye'deki farklı yetişme ortamı bölgelerinde floristik, fitososyolojik ve ekolojik yönlerden araştırılması
The research about scots pine (Pinus sylvestris L.) floristic, phytosociological and ecological properties of different habitat zones in Turkey
Yazar: ARZU ERGÜL BOZKURT
Danışman: PROF. DR. SALİH TERZİOĞLU ; PROF. DR. MURAT YILMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışma, farklı yetişme ortamı bölgelerinde bulunan Ardahan, Artvin, Trabzon, Giresun,
Kastamonu, Bolu, Ankara ve Eskişehir yörelerinde, doğal saf sarıçam (Pinus sylvestris) 
ekosistemlerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada; farklı yetişme ortamı koşullarının sarıçam'ın
gelişimi üzerindeki etkileri araştırılarak, sarıçam ekosistemlerinin floristik, fitososyolojik ve
ekolojik yapısının ortaya konulması amaçlanmıştır. Seçilen yörelerde örnek alanlar; sarıçamın
doğal saf meşcereler kurduğu en düşük yükseltilerden başlayarak en üst yükseltiye kadar seçme
örnekleme ile dağıtılmıştır. Bu kapsamda araştırma alanlarından toplam 220 örnek alan alınmıştır.
Alınan bu örnek alanların genel ve yerel konum etmenleri belirlenerek, her bir örnek alanda bir
adet toprak çukuru açılmıştır. Fiziksel ve kimyasal toprak özelliklerinin (toprak türü, toprak
reaksiyonu vb), sarıçamın gelişimi ve bitkisel tür çeştliliği üzerindeki etkilerini belirlemek için
analizler yapılmıştır. Ayrıca örnek alanların bonitetlerinin, yaş-boy ilişkisinden yararlanılarak
belirlenebilmesi için her örnek alanda ağaç yaşı ve boyu ölçülmüştür. Örnek alanların floraları
saptanarak, Braun-Blanquet yöntemine göre bitki birlikleri tespit edilmiştir. Farklı çalışma
alanlarında sarıçamın büyümesi ve floristik çeşitliliği üzerinde olası etkisi düşünülen iklim ve
toprak faktörlerinin etkileri değişik istatistik analizler yardımıyla test edilmiştir. Çalışma
sonucunda, 961 bitki taksonu ile 4 birlik ve 2 alt birlik tespit edilmiştir. İki bitki birliği ve
 iki alt birlik bilim dünyası için yenidir. Başta toprak özellikleri, yükselti olmak üzere, bitki
 dağılımları üzerinde belirleyici etkiye sahip faktörler ortaya konmuştur. İstatistiksel olarak 
ilişkiler irdelenmiştir. Toprak özellikleri ile ekolojik faktörlerden özellikle yükseltinin bitki
 dağılımı üzerinde belirleyici etkiye sahip olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Pinus sylvestris, Flora, Toprak, Yetişme ortamı

Abstract:
This study was conducted in natural pure stands of Scots pine (Pinus sylvestris)
ecosystems in different habitat zones such as Ardahan, Artvin, Trabzon, Giresun,
Kastamonu, Bolu, Ankara and Eskişehir. In the study, different habitat conditions effects
on the development of Scots pine was investigated. One of the main purpose of the study is
to find out the floristic, phytososyological and ecological structure of these ecosystems.
The sample plots in the selected study areas were distributed in various elevation levels
based on subjective sample method. In this context, 220 sample plots were taken from the
different habitat zones. One soil profile for each sample plots were evaluated. As well all
spatial factors of the sample plots were recorded. The physical (soil type, soil reaction,
plant nutrients, etc) and chemical properties of soil affecting diversity of flora and growing
of scots pine in the study areas were analyzed. Furthermore, to determine the site index, the
tree's age-length was calculated. Flora of sample areas were determined. Plant associations
have been identified according to Braun-Blanquet method. The effects of climatic and
edaphic factors on the flora of the sites and the growing of scots pine individuals were
analyzed using appropriate statistical analysis. As a result of the study, 961 plant taxa and
four associations together with two sub associations were identified. Two plant
associations and two subassociations are new to science. In particular soil properties,
including altitude which had a decisive influence on plant distribution factors were
revealed. Soil properties and ecological factors, especially elevation have a decisive
influence on plant distribution.
Key Words: Pinus sylvestris, Flora, Soil, Habitat zone