Okul öncesi eğitime yönelik geliştirilen e-portfolyo uygulamasının çocuklar ve eğitim ortamı üzerindeki yansımaları
Reflections of the e-portfolio application developed for preschool education on children and educational environment
Yazar: ASLI BALCI
Danışman: PROF. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital portfolyo = Digital portfolia ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Portfolyo tekniği = Portfolio technique ; Portföy = Portfolio ; Portföy değerlendirme = Portfolio evaluation

Özet:
Araştırmanın amacı okul öncesi eğitime yönelik geliştirilen e-portfolyonun çocuklar ve eğitim ortamı üzerindeki yansımaları ile içeriğini ve kullanım durumunu belirlemektir. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek yapılan araştırma iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Erzurum İli Palandöken İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı bir ilkokulun bünyesindeki anasınıfına devam eden 60-72 ay arası 19 çocuk, bu çocukların aileleri ve öğretmeni oluşturmuştur. Araştırma verileri "Yansıtıcı Düşünme Becerileri Çocuk Gözlem Formu", "Sınıf İçi Çocuk Gözlem Formu", "Aile Görüşme Formu", "Öğretmen Görüşme Formu" ve "Dokümanlar" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde frekans analizi ve tematik analiz kullanılmıştır. Araştırma sürecinin ilk basamağını araştırmada kullanılacak olan e-portfolyo uygulamasını geliştirmek oluşturmuştur. E-portfolyo uygulamasının geliştirilme sürecinde öncelikle alan yazın taraması yapılmış ve çalışma grubunun dışında yer alan 28 okul öncesi öğretmeni ve 36 okul öncesi dönemde çocuğu bulunan aile ile ihtiyaç belirleme çalışması yapılmıştır. İhtiyaç belirleme çalışmasının ardından uzman görüşleri alınmış, tasarımsal öğeler ve ara yüzler oluşturularak "PORTİ" isimli e-portfolyo uygulaması geliştirilmiştir. "PORTİ" e-portfolyo uygulaması 10 hafta, haftada üç gün katılımcılara uygulanmıştır. Araştırma sonucunda e-portfolyonun çocukların yansıtıcı düşünme becerilerini destekleyen bir araç olduğu gözlem verilerine dayalı olarak belirlenmiş, görüşme verileri ile desteklenmiştir.  Öte yandan araştırma sonucunda e-portfolyonun "teknolojik yeterlik", "pekiştirme", "akıl yürütme", "akran öğrenme" ve "akran değerlendirme" gibi bilişsel gelişim becerilerine; "sözcük dağarcığı", "cümle kurma", "ifade" ve "okuma yazmaya hazırlık" gibi dil gelişim becerilerine; "motivasyon", "iletişim", "okula uyum-devam", "öz düzenleme", "özgüven", "sorumluluk", "prososyal davranışlar" ve "kişilerarası olumlu ilişkiler" gibi sosyal ve duygusal gelişim becerilerine; "kesme", "kalem tutma", "makas tutma" ve "çizgi çizme" gibi motor gelişim becerilerine ve "elbiselerini giyip çıkarma", "tuvalet gereksinimlerini karşılama", "yaşam alanını düzenleme", "yeterli ve dengeli beslenme" gibi öz bakım becerilerine çeşitli katkıları olduğu gözlem ve görüşme verilerine dayalı olarak ulaşılmıştır. E-portfolyonun eğitim ortamı üzerindeki yansımalarına ilişkin olarak öğretmenin çocuğu tanıması, planlama ve değerlendirme yapması, öğretmen-çocuk ilişkisi ve aile katılımına çeşitli katkıları olduğu belirlenmiştir. E-portfolyonun içeriğine ilişkin olarak öğretmenin ve ailelerin e-portfolyoya oldukça sık ürün yükledikleri, e-portfolyoyu aktif olarak kullandıkları, ürünlere ilişkin karşılıklı yorum yaptıkları, yüklenen ürünlerin açıklamalarında ve karşılıklı yapılan yorumlarda çocuğa ilişkin çeşitli gelişimsel vurgular olduğu, e-portfolyodaki ürünlerin öğretmen tarafından MEB (2013) Okul Öncesi Eğitim Programı'nda yer alan birçok beceriyle ilişkilendirilebildiği belirlenmiştir. Ayrıca araştırma sonuçları çocukların, öğretmenin ve ailelerin e-portfolyoya karşı oldukça ilgili olduklarını ve uygulamayı kullanımlarını teşvik eden birçok unsurun olduğunu göstermiştir. Araştırmada e-portfolyonun olumlu yanları ve sınırlılıklarına ilişkin olarak öğretmen ve ailelerin e-portfolyoya yönelik kolay erişilebilirlik, sistematiklik, veri zenginliği, aile katılımını sağlama, paylaşılabilir, taşınabilir ve kalıcı olma, kâğıt, zaman ve saklama açısından ekonomiklik sağlama gibi avantajlar bildirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bununla beraber öğretmen ve aileler tarafından e-portfolyo sürecinde internete ve teknolojiye erişim, internet hızı, ürün yükleme gibi teknik zorlukların yanı sıra okuma yazma becerisindeki zayıflık, vakit bulamama, teknolojiye uzak olma gibi zorluklar bildirilmiştir.

Abstract:
The aim of the research is to determine the reflections of the e-portfolio, developed for preschool education, on children and the educational environment and to determine the content and usage status of the developed e-portfolio. In this qualitative research single case-embedded design was used. The participants of the study consisted of 19 children aged 60-72 months who attended the kindergarten in a primary school affiliated to Erzurum Province Palandöken District National Education Directorate in the 2021-2022 academic year, their parents, and teachers. Research data were collected through the "Reflective Thinking Skills Child Observation Form", "Children Observation in Clasroom Form," "Parent Interview Form", "Teacher Interview Form", and "Documents". Frequency analysis and thematic analysis were used to analyze the data obtained from the research. The first step of the research process was to develop the e-portfolio application to be used in the research. During the development process of the e-portfolio application, first of all, a literature review was conducted and a needs assessment study was conducted with 28 preschool teachers and 36 parents with children in the preschool period. After the needs determination study, expert opinions were taken, design elements and interfaces were created, and the e-portfolio application named "PORTI" was developed. The "PORTI" e-portfolio application was applied to the participants for 10 weeks, three days a week. As a result of the research, it was determined that the e-portfolio is a tool that supports children's reflective thinking skills based on observation data and supported by interview data. On the other hand, as a result of the research, cognitive development skills such as "technological competence", "reinforcement", "reasoning", "peer learning" and "peer assessment" of the e-portfolio; language development skills such as "vocabulary", "sentence making", "expression" and "preparation to read and write"; social and emotional development skills such as "motivation", "communication", "adaptation to school", "self-regulation", "self-confidence", "responsibility", "prosocial behaviors" and "positive interpersonal relations"; It has been observed that it has various contributions to motor development skills such as holding a pencil, "holding scissors" and "drawing a line" and self-care skills such as "putting on and taking off clothes", "meeting toilet needs", "organizing the living space", "adequate and balanced nutrition". It was determined that the teacher and the parents contributed to the e-portfolio, knowing the child, planning and evaluating the child, making various contributions to the teacher-child relationship, and parent participation in the descriptions of the uploaded products and mutual comments, they frequently upload products, actively use the e-portfolio and make mutual comments on the products. It has been determined that there are various developmental emphases on the child, and the products in the e-portfolio organized by the teacher can be associated with many skills in the MoNE (2013) Preschool Education Program. In addition, the research results showed that children, teachers, and paretnts are very interested in e-portfolio, and many factors encourage their use of the application. Regarding the positive aspects and limitations of the e-portfolio, it was concluded that teachers and parents reported advantages such as easy accessibility, systematicity, data richness, parent participation, shareable, portable, and permanent, and economy in terms of paper, time, and storage. In addition to technical difficulties such as accessing the internet and technology, internet speed, product loading, difficulties such as poor literacy skills, lack of time, and being away from technology were reported by teachers and parents in the e-portfolio process.