Hemşirelerin kesici-delici alet yaralanma durumu, bildirim sıklığı ve yaralanma sonrası uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of nurses needlestick and sharps insturment injury status, notification frequency and evaluation of post-injury practices
Yazar: HAYATİ YAŞAR İLBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÇİN AVŞAR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaralar-bıçak = Wound-stab ; Yaralar-delici = Wounds-penetrating ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemşirelerin kesici-delici alet yaralanma nedenlerini ve sıklığını belirlemek; yaralanma sonrası bilgi, beceri ve uygulamalarını incelemek ve hastane kayıtlarından bildirim oranlarını retrospektif olarak değerlendirmektir.
Materyal ve Metot: Çalışmanın evrenini Erzurum merkezde bulunan 5 hastanede çalışan 1550 hemşire oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini ise 1 Eylül 2019-31 Aralık 2019  tarihleri arasında belirtilen hastanelerde; aktif olarak çalışan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 18-60 yaş aralığındaki 478 hemşire oluşturmuştur. İki bölümden oluşan anket formu literatür taraması yapılarak, uzman görüşlerine sunulmuştur. Ayrıca; hastanelerden retrospektif verilerin kaydedildiği form kullanılmıştır.  Çalışmanın ilk aşamasında hemşirelere anket uygulanmış, çalışmanın ikinci aşamasında ise çalışmanın yapıldığı hastanelerin kayıtlarından delici-kesici alet yaralanması  bildirim sayıları (1 yıllık) alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 25 yazılım programından yararlanılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları yüzde, ortalama, standart sapma, ki-kare  testi kullanılmıştır.
Bulgular: Hemşirelerin %45.6'sının çalışma yaşamında 2-5 kez delici-kesici alet yaralanması deneyimlediği, %67.8'inin son bir yıl içerisinde delici-kesici alet yaralanması  yaşadığı belirlenmiştir. Bu yaralanmaların %71.3'ünün enjektör iğnesi ile gerçekleştiği, %50.8'inin hızlı hareket etme nedeni ile yaşadığı saptanmıştır. Hemşirelerin %58.8'i yaşadığı kesici-delici alet yaralanması sonrasında girişim olarak yaralanan bölgesini su ve sabun ile yıkadığı belirlenmiştir. Son bir yıl içinde kontamine kesici-delici alet yaralanması yaşayan hemşirelerin %69.9'unun yaralanma durumunu bildirmediği, %30.8'inin son bir yıl içinde hastanın vücut materyali ile kontamine kesici-delici alet yaralanmasını zaman kısıtlılığından dolayı bildirmediği belirlenmiştir. Çalışmanın yapıldığı hastanelerin kayıtlarında 1 yılda kesici-delici alet yaralanma toplam bildirim sayısı 50 olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Hemşirelerin kesici-delici alet yaralanma oranları yüksek olduğu, bu yaralanmaları bildirim oranlarının düşük seviyede olduğu belirlendi. 

Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, iş sağlığı ve güvenliği, kesici-delici alet yaralanması

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the causes and frequency of needlestick injuries of nurses: to examine knowledge, skills and Practices after injury, and a retrospective evaluation from hospital records.
Material and Method: The population of the study consisted of 1550 nurses working in 5 hospitals located in the center of Erzurum. The sample of the study was in the hospitals specified between September 1, 2019 and December 31, 2019; The study consisted of 478 nurses between the ages of 18-60 who were actively working and agreed to participate in the study. The questionnaire form, which consists of two parts, was presented to expert opinions by making a literature review. Also; A form in which retrospective data from hospitals was recorded was used. In the first stage of the study, a questionnaire was applied to the nurses, and in the second stage of the study, the number of reports of stab wounds (1 year) were obtained from the records of the hospitals where the study was conducted. SPSS 25 software program was used in the evaluation of the data. While evaluating the study data, descriptive statistical methods percent, mean, standard deviation, chi-square test were used.
Results: It was determined that 45.6% of the nurses experienced stab wounds 2-5 times in their working life, and 67.8% of them had stab wounds in the last year. It was determined that 71.3% of these injuries were caused by injector needles, and 50.8% of them were caused by fast movement. It was determined that 58.8% of the nurses washed the injured area with soap and water as an intervention after a sharp object injury. It was determined that 69.9% of the nurses who experienced a contaminated sharps injury in the last year did not report the injury, and 30.8% did not report the sharps injuries contaminated with the patient's body material in the last year due to time constraints. In the records of the hospitals where the study was conducted, the total number of reports of stab wounds in 1 year was determined as 50.
Conclusion: It was determined that nurses had a high rate of sharps and stab wounds, and a low rate of reporting these injuries.
Keywords: Needlestick and sharps ınsturment ınjury, nursing, occupational health and safety