Aspergillus terreus ve Aspergillus costaricaensis mantarları üzerine farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical investigations on aspergillus terreus and aspergillus costaricaensis fungi
Yazar: İBRAHİM SEYDA URAS
Danışman: PROF. DR. BELMA KONUKLUGİL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aspergillus costaricaensis = Aspergillus costaricaensis ; Aspergillus terreus = Aspergillus terreus ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Mantarlar = Fungi

Özet:
Dünya yüzeyinin yaklaşık üçte ikisi deniz ve okyanuslarla çevrilidir. İlaç keşifleri için
karasal kaynaklar kadar deniz ortamı da önem arz etmektedir. Deniz canlıları bu keşfin önemli
bir parçası olmaktadır. Son 20 yılda deniz canlıları ve deniz canlılarından elde edilen
mantarlar, çeşitli biyoaktivitelere sahip yeni ve benzersiz metabolitler üretmeleriyle artan bir
ilgi görmektedir.
Bu doğrultuda gerçekleştirilen bu tez çalışması kapsamında, Marmara denizinden
toplanan Spirorbis sp. halkalı solucanından Aspergillus terreus mantarı ve Akdenizden
toplanan Petrosia ficiformis süngerinden Aspergillus costaricaensis mantarı izole edilmiştir.
Mantar ham ekstreleri üzerinde biyoaktivite çalışmaları yürütülmüştür. DPPH, SO,
NO, ABTS yöntemleriyle antioksidan, MTT yöntemiyle sitotoksik ve modifiye mikrodilüsyon
yöntemiyle antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiştir. Aspergillus costaricaensis ekstresi 12,03
μg/mL IC50 değeriyle kaydadeğer sitotoksik aktivite göstermiştir. Aspergillus terreus ekstresi
DPPH metoduyla yapılan testte 16,14 μg/mL IC50 değeriyle yüksek antioksidan aktivite
göstermiştir.
Mantarlardan sekonder metabolit izolasyonu gerçekleştirilmiş ve izole edilen
sekonder metabolitlerin biyoaktiviteleri incelenmiştir. İzole edilen sekonder metabolitlerden
12 tanesinin yapısı aydınlatılmıştır. Gerçekleştirilen biyoaktivite testleri sonucunda
Aspergillus terreus mantarından izole edilen Bütirolakton I maddesinin kayda değer antialerjik
aktivitesinin yanında oldukça yüksek antienflamatuvar aktiviteye sahip olduğu ve normal
hücrelere toksik olmadığı tespit edilmiştir.
Bütirolakton I maddesinin 2019 yılı sonunda görülen ve 1 yıldır tüm dünyada etkisini
ağır bir şekilde göstermekte olan COVID-19 virüsünün ana proteazını inhibe edici
aktivitesinin araştırılması halen devam etmektedir.
Sonuç olarak bu doktora tezi çalışmasıyla edinilen bilgilerin, hem yeni bir antialerjik
ilaç etken maddesi üretilmesinde hem de ülkemiz denizlerinden elde edilecek deniz
canlılarıyla yeni ilaç etken maddesi keşfi alanında başka araştırmacılara yön vermesinde etkili
olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
About two-thirds of the earth's surface is surrounded by seas and oceans. Marine
environment is as important as terrestrial sources for drug discovery. Sea creatures are an
important part of this discovery. In the last 20 years, marine organisms and fungi from marine
organisms have received increasing attention as they produce new and unique metabolites with
various bioactivities.
Within the scope of this thesis study conducted in this direction, Aspergillus terreus
fungi were isolated from Spirorbis sp. annelide which was collected from Marmara Sea and
Aspergillus costaricaensis fungi were isolated from Petrosia ficiformis sponge which was
collected from Mediterranean Sea.
Bioactivity studies were carried out on crude extracts of two fungi. Antioxidant
activities by DPPH, SO, NO, ABTS methods, cytotoxic activities by MTT method and
antimicrobial activities by modified microdilution method were investigated. Aspergillus
costaricaensis extract showed significant cytotoxic activity with an IC50 value of 12.03 μg/mL.
Aspergillus terreus extract showed high antioxidant activity with an IC50 value of 16,14 μg/mL
in the test performed by DPPH method.
Secondary metabolite isolation was performed from both fungi and bioactivities of the
isolated secondary metabolites were investigated. The structures of 12 isolated secondary
metabolites were elucidated. As a result of the bioactivity tests carried out, it was determined
that the butyrolactone I substance isolated from the fungus Aspergillus terreus has remarkable
antiallergic activity and has a very high anti-inflammatory activity and is not toxic to normal
cells.
The investigation of COVID-19 main protease inhibitory activity of Butyrolactone I,
COVID-19 was observed at the end of 2019 and has been heavily effective all over the world
for 1 year, is still ongoing.
In conclusion, it is thought that the information obtained from this doctoral thesis will
be effective both in the production of a new antiallergic drug active substance and in guiding
researchers in the field of discovering new drug active substance from marine organisms to be
obtained from the seas of our country.