Türkiye'de kentleşme politikalarında bölge planlaması ve Çukurova bölgesi örneği
Regional planning and urbanization policies in Turkey and example of Çukurova region
Yazar: MURAT TEK
Danışman: PROF.DR. BURHAN AYKAÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bölgesel planlama = Regional planning ; Kent planlama = Urban planning ; Kentleşme = Urbanization ; Planlama = Planning ; Çukurova bölgesi = Çukurova region ; Şehir politikası = Urban policy

Özet:
"Türkiye'de Kentleşme Politikalarında Bölge Planlaması Ve Çukurova Bölgesi Örneği" Çalışmada, Türkiye'de bölge planlamasının kentleşme politikalarındaki yeri ve önemi ele alınmıştır. Bu çerçevede, farklı bölge planlama çalışmalarına sahne olan Çukurova Bölgesi örnek alınmış ve tez kapsamındaki alan araştırmasının bir bölümüne konu olmuştur. Çalışmanın amacı, kentleşme sürecinde karşılaşılan temel sorunların önlenmesi ve çözümü konusunda elverişli bir araç olarak görülen bölge planlamasına ilişkin temel kabullerin sınanmasıdır. Buna ek olarak, Türkiye'de bölge planlaması alanında beliren "Eylemsizlik Eğilimi'nin nedenleri araştırılmıştır. Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; betimsel çerçeveye kısa bir giriş niteliği taşıyan kent, kentleşme ve kentleşme politikalarının ardından Türkiye'de kentleşme konusu ele alınmıştır. Türkiye'de kentleşme nedenleri, kentleşmenin özellikleri ve beş yıllık kalkınma planlan çerçevesinde izlenen kentleşme politikalarına yer verilmiştir. İkinci bölümde; ilk olarak, bölge kavramı, bölge türleri, bölge planlamasının tanımı ve tanıtımına yer verilmiştir. Çeşitli ülkelerde bölge planlaması ve Türkiye'de bölge planlaması tarihsel bir bakış açısıyla ele alınmıştır.Üçüncü bölümde; "Çukurova Metropoliten Bölgesi Kentsel Gelişme Projesi" özelinde, Çukurova Bölgesine yönelik bölge planlama yaklaşımları ele alınmıştır ve ardından iki kısımdan oluşan alan araştırmasına yer verilmiştir. Alan araştırmasının ilk kısmı "DPT Uzmanlarını", ikinci kısmı ise "Çukurova Bölgesi Üst Düzey Yöneticilerini" hedef almıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir. Bölge planlama konusunda, merkezi yönetimin isteksizliği ve buna paralel olarak merkez - çevre ilişkisinin yetersizliği söz konusudur. Türk plan modeli ve örgütlenmesi bölge planlamasının hayata geçirilmesine engel teşkil etmektedir. DPT, gerek kentleşme ve gerekse bölge planlaması konusunda üzerine düşen görevi tam olarak/ sağlıklı bir şekilde yerine getirmemektedir. Planlama kademeleri arasında uyum ve bütünlük sağlanamamaktadır. Türkiye'de, kentleşme sorunlarının önlenmesi ve çözümü konusunda elverişli bir araç olan bölge planlamasından yeterince faydalanamamaktadır. Sonuç olarak, "Türk Plan Modeli ve örgütlenmesi'"nde yeniden yapılanmaya ihtiyaç duyulduğu, söylenebilir. Bölge planlaması, söz konusu yeniden yapılanma sürecinde kilit rol üstlenmelidir.

Abstract:
Regional Planning and Urbanization Policies in Turkey and Example of Çukurova Region In this study examines the place and the importance of regional planning within the urban policies in Turkey is tried to be evaluated. In this context, the Çukurova region, which has been subject to different regional planning studies, is taken as an example and is used as a case study. It is commonly accepted that regional planning is a useful means to overcome the basic problems which are observed in the process of urbanization. Hence, the aim of this study is to test the basic presumptions related to the regional planning. In addition to this, the reasons of "inactivity trend", observed in regional planning in Turkey, has been investigated. The study is composed of three parts. In the first part, the conceptions of 'urban', 'urbanization' and 'urbanization policies' have been discussed, in general, and then the urbanization in Turkey has been evaluated in the light of this conceptual framework. In this sense, main peculiarities of urbanization has been assessed with reference to urbanization policies regulated within the five years development plan. In the second part, the conceptual framework outlined in the first part is enlarged towards the concept of 'region', types of region and definition of regional planning. Additionally, these concepts and definitions are applied to regional planning in Turkey within an historical and comparative perspective.In the third part, the regional planning approaches dealing with Çukurova region has been evaluated with special reference to "Urban Development Project of Çukurova Metropolitan Region", and integrated with special case study. This case study consists of two main parts. In the first part the population is "State Planning Organization" (SPO) experts, and in the second part, it is "top managers of Çukurova region". The result of the research can be summarized as follow: What is observed, in the issue of regional planning is that there is a disinclination of central administration. Parallel to this, center-periphery relation cannot performed efficiently. SPO cannot work effectively in tine context of the issues of both urbanization and regional planning. Turkish plan models is not suitable for the realization of regional planning and its form of regulation restricts such a planning. On the other hand, the existing structure of SPO is not convenient to regulate, implement and control regional plans. Stabilization and integration between the phases of planning cannot be performed. \n turkey, the regional planning, which is to be a covenient means to overcome the urbanization problems, cannot be implemented effectively. In this sense, it may be said that, it is need to restructuration and re-regulation of Turkish Planning Model. In such a restructuration regional planning must have crucial role. r.K v