Koca Râgıb Paşa'nın Arûz Risâlesi adlı eserinin tahkik ve tahlili
Examination and analysis on the prosody pamphlet of Koca Râgib Pasha
Yazar: YASİN DURSUN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Aruz Risalesi = Prosody Pamphlet ; Koca Ragıb Paşa = Koca Ragıb Pasha ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Risale = Pamphlet

Özet:
Hz. Peygamber'in vefatı ile Kur'an'ı anlama ve yorumlama noktasındaki ihtilaflarda herkesi aynı noktada buluşturabilecek ilimlere ihtiyaç hâsıl olmuştur. Bu ilimlerin oluşturulması yönündeki çabaların doğuşuna zemin hazırladığı arûz ilmi, hicrî II. (VIII) yüzyılın ortalarında el-Halil b. Ahmed el-Ferâhîdî (ö.175/791) tarafından tesis edilmiştir. Arap edebiyatında doğup Fars ve Türk edebiyatları başta olmak üzere birçok kültürün edebiyatına intikal eden arûz ilmi, Osmanlı ilim dünyasında da ciddi bir ilgi görmüştür. Osmanlı âlimleri bu ilme, gerek daha önce yazılmış eserleri şerh etmek, gerekse müstakil eserler kaleme almak suretiyle katkıda bulunmuşlardır.
  Çalışmamızın konusunu XVIII. yüzyıl Osmanlı devletinin meşhur sadrazamlarından ve aynı yüzyıl edebiyatının önde gelen şairlerinden Koca Râgıb Paşa'nın, arûz ilmi ile ilgili kaleme almış olduğu "Arûz Risâlesi" teşkil etmektedir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde arûz ilmi ve Arap edebiyatında arûz konularını işledik. İkinci bölümde Râgıb Paşa'nın hayatı, edebî yönü ve eserlerini ele aldık. Üçüncü bölümde ise Arûz Risâlesi'ni genel olarak inceledikten sonra eserin tahkik/edisyon kritik kurallarına uygun bir metnini oluşturduk. Bu çalışmadaki amacımız, kütüphanelerde araştırmacıların ilgisini bekleyen eserlerden birini gün yüzüne çıkararak arûz alanında çalışma yapanların istifadesine sunmaktır.


Anahtar Kelimeler: Arûz, Râgıb Paşa, Arûz Risâlesi.

Abstract:
After the death of Muhammad, there was a need for a discipline to bring all those together who had disagreement on understanding and interpreting Quran. The discipline of prosody that laid the foundations for the emergence of these disciplines was established by el-Halil b. Ahmed el-Ferâhîdî (d.175/791) in middle second century of hegira calendar (7 AD). Born into Arabic Literature, prosody was passed into other literatures, particularly into Persian and Turkish Literatures, and was very popular among Ottoman scientific world. Ottoman scholars contributed to this discipline either by commenting on the previously written texts or by writing their substantive works.
The topic of this study is the prosody pamphlet written in 18th century by Koca Râgıb Pasha who was a famous grand vizier of the empire and one of the leading poets of the century. In the first part of this tripartite study, we studied the discipline of prosody and topics of prosody in Arabic Literature. In the second part, we discussed the life, the literary personality, and the works of Koca Râgıb Pasha. In the third part, after broadly analyzing the Prosody Pamphlet, we prepared a text in line with critical examination/edition rules. The aim of this study is to reveal an important work of interest that used to wait in the library shelves and make it available for researchers in prosody discipline. 


 
Key words: Prosody, Râgıb Pasha, Prosody Pamphlet.