Cumhuriyet dönemi Türk entelektüel çevresinde Yahudi imajı
The image of the Jewish in the Republic period Turkish intellectual circle
Yazar: MURAT KAYA
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ADIBELLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Yahudilerin tarihi, kendi inanç ve geleneklerinin tarihi olduğu kadar onların başka milletlerle kurdukları ilişkilerinin de tarihidir. Çok eski zamanlardan itibaren dünyanın farklı bölgelerine göç eden Yahudiler, karşılaştıkları milletlerle değişik düzeyde ilişkiler geliştirmiştir. Yahudilerin Yahudi olmayanlarla ilişkileri söz konusu olduğunda, Türkler önemli bir yer tutmuştur. Türklerin yöneten, Yahudilerin yönetilen olduğu bu ilişkilerde, genel bir hoşgörü ortamı hâkim olmuştur.  Bu genel hoşgörünün içerisinde zaman zaman birtakım problemler de ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet dönemi, bu bakımdan iki yönlü bir görünüm arz etmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun hoşgörüsünün yanı sıra siyasî, sosyal ve ekonomik problemlerini de miras alan Türkiye Cumhuriyeti, Yahudilerle bu miras doğrultusunda bir ilişki geliştirmiştir. Bu ilişkilerin geliştirilmesinde Cumhuriyet dönemi Türk entelektüelleri önemli bir rol oynamıştır. Yazılarında, siyonist, mason, komünist, dönme ve çıfıt kavramları altında olumsuz bir Yahudi imajı ortaya koyan Türk entelektüelleri, savunmacı bir yaklaşımla hareket ederek Yahudileri, Osmanlı İmparatorluğu'nun ve Türkiye Cumhuriyeti'nin yaşadığı siyasî, sosyal ve ekonomik problemlerin sorumlusu olarak göstermiştir.  Entelektüellerin bu savunmacı yaklaşımları, akademik çalışmalarda onların hatalı bir şekilde antisemit olarak tanımlanmasına neden olmuş, Türk-Yahudi ilişkilerinin antisemitizmden farklı olan yapısı gözden kaçırılmıştır. Bu çalışmada, bu eksiklik üzerinde durulmuş, Türk entelektüellerinin Yahudiler hakkındaki düşünceleri ve Türk-Yahudi ilişkileri, Türkiye'nin kendine özgü şartları etrafında ele alınmıştır.
  
Anahtar Kelimeler: Antisemitizm, Yahudi karşıtlığı, Cumhuriyet dönemi, Türk entelektüeli, Yahudi imajı.

Abstract:
The history of the Jews is not only the history of their own beliefs and traditions but also the history of their relations with other nations. Jews, who migrated to different parts of the world since ancient times, developed relations with the nations they encountered at different levels. When it comes to the relations of Jews with non-Jews, the Turks occupied an important place. In these relations, in which Turks ruled and Jews were ruled, a general atmosphere of tolerance prevailed. In this general tolerance, some problems arose from time to time. The Republican period presented a two-sided view in this respect. The Republic of Turkey, which inherited the political, social and economic problems as well as the tolerance of the Ottoman Empire, developed a relationship with the Jews in line with this legacy. Turkish intellectuals of the Republican period played an important role in developing these relations. Turkish intellectuals, who put forward a negative image of Jews under the concepts of zionist, freemason, communist, convert and chifoot in their writings, acted with a defensive approach and showed the Jews as responsible for the political, social and economic problems experienced by the Ottoman Empire and the Republic of Turkey. These defensive approaches of intellectuals have caused them to be defined as anti-Semitic in academic studies, and the structure of Turkish-Jewish relations, which is different from anti-Semitism, has been overlooked. In this study, this shortcoming is emphasized, the thoughts of Turkish intellectuals about Jews and, Turkish-Jewish relations are discussed around Turkey's unique conditions.

Keywords: Anti-semitism, anti-Jewish, Republican period, Turkish intellectual, Jewish image.