Pankreas tümörü tanısında perfüzyon bilgisayarlı tomografi incelemesinin etkinliği
Efficiency of perfusion computerized tomography examination in the diagnosis of pancreatic tumor
Yazar: SERDAR ASLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SELİM NURAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Neoplazmlar = Neoplasms ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreas neoplazmları = Pancreatic neoplasms ; Perfüzyon görüntüleme = Perfusion imaging ; Radyografi = Radiography ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız; ilk olarak, klinik ve radyolojik olarak pankreas tümör şüphesi mevcut olan hastalarda lezyonun ortaya konmasında ve saptanan lezyonun karakterizasyonunun yapılmasında pBT'nin etkinliğini değerlendirmektir. İkinci olarak, tanısal güçlüklere yol açan kitle görünümü oluşturan kronik pankreatit (KGOKP) ve pankreas ile izodens görünümde lezyonların varlığında tümör tanısını koymada pBT'nin etkinliğini belirlemektir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma grubu Aralık 2015 - Haziran 2017 tarihleri arasında farklı klinikler tarafından pankreas tümörü, tıkanma sarılığı veya periampüller patoloji ön tanısı ile BT istenen olgulardan oluşturuldu. Prospektif olarak düzenlenen çalışma için fakülte etik kurulundan onay alındı. Dinamik BT sonrasında olgulara aynı seansta pBT tetkiki yapıldı. Histopatolojik tanılarına göre olgular gruplara ayrıldı. Bunun dışında ÇKBT'de izodens lezyonlara sahip olgular da alt grup olarak sınıflandırıldı. Tüm olgularda lezyona ait perfüzyon parametreleri (BV, BF, MTT, PS) ölçüldü ve aynı olguların normal görünümlü parankiminden ölçülen perfüzyon parametreleri ile karşılaştırıldı. Farklı patolojilere sahip olguların lezyon perfüzyon parametreleri birbiri ile karşılaştırıldı. İzodens lezyona sahip olgularda lezyonlar patolojilerine göre ayrılarak parametreler birbiriyle karşılaştırıldı. Adenokarsinom ile KGOKP olgularını birbirinden ayırmak amacıyla ROC analizi yapıldı. Radyologlar arası uyumu belirlemek amacıyla her bir parametre için SKK hesaplandı. SKK'nın 1'e yakın olması yüksek düzeyde uyumluluk olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya pBT yapılan 60 olgu (27 kadın, 33 erkek, ortalama yaş 67,2 ± 11,1 yıl) dahil edildi. Histopatolojik olarak olguların 51'i malign (%85), 9'u benign (%15) patolojiye sahipti. Malign lezyonların 46'sı adenokarsinom (%90,1), 5'i NET'ti (%9,9). Benign lezyonların 5'i KGOKP (%55,5), 3'ü seröz mikrokistik adenom (%33,3), 1'i müsinöz kistadenomdu (%11,1). ÇKBT'de izodens olan 11 lezyondan 6'sı adenokarsinom (%54,5), 5'i KGOKP (%45,5) patolojisine sahipti. Adenokarsinom, KGOKP ve seröz mikrokistik adenom olgularında lezyondan ölçülen tüm perfüzyon parametreleri normal parankime göre anlamlı farklılık göstermekteydi (p < 0,05). NET olgularında lezyondan ölçülen BV, BF, PS değerleri normal parankime göre anlamlı farklılık göstermekteydi (p < 0,05). Adenokarsinom olgularında perfüzyon parametrelerinden BV, BF, PS değerleri NET olgularına göre düşük, MTT değeri ise uzun olup istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermekteydi (p < 0,001). Adenokarsinom olgularında perfüzyon parametrelerinden BV, BF, PS değerleri KGOKP olgularına göre düşük, MTT değeri ise uzun olup istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermekteydi (p < 0,001). Adenokarsinom ile KGOKP olgularının ayrımında eşik değer BV için 6,84 ml /100 ml, BF için 64,43 ml /100 ml /dk ve PS için 28,08 ml /100 ml /dk seçildiğinde hepsinde duyarlılık ve özgüllük %100 olarak olarak hesaplandı (p < 0,001). Eşik değer MTT için 7,47 sn seçildiğinde; duyarlılık %97,8, özgüllük %80 olarak hesaplandı (p < 0,001). İzodens lezyona sahip olgularda lezyonlardan ölçülen tüm perfüzyon parametreleri normal parankime göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermekteydi (p < 0,05). İzodens lezyona sahip olgular patolojik tanılarına göre ayrıldığında adenokarsinom tanılı olgularda BV, BF, PS değerleri KGOKP tanılı olgulara göre düşük, MTT değeri ise uzun olup istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermekteydi (p < 0,05). Radyologlar arasındaki uyum değerlendirildiğinde SKK BV'de 0,88 – 0,99, BF'de 0,93 – 0,99, MTT'de 0,96 – 0,98, PS'de 0,76 – 0,99 olup uyum yüksek – çok yüksek seviyedeydi.
Sonuç: pBT parametreleri, pankreatik adenokarsinom tanısında dansite ölçümü ve morfolojiye dayalı değerlendirmede karşılaşılan zorlukların üstesinden gelinmesinde ve lezyonların karakterizasyonunda kullanılabilecek yararlı bir tekniktir. Tanı güçlüğüne sebep olan KGOKP ile adenokanser ayrımında pBT'nin güvenilir bir şekilde kullanılabileceği görülmektedir. pBT parametreleri, ÇKBT'de izodens olarak görülen ve bazı durumlarda tanı güçlüğüne yol açan lezyonların saptanmasında ve ayırıcı tanısında yaralı olabilecek ek bulgular sağlamaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this study; firstly, to assess the efficacy of pCT in establishing the lesion in patients presenting clinically and radiologically as suspected pancreatic tumors and in characterizing the lesion detected. Secondly, the presence of pancreatic isodense lesions with mass-forming chronic pancreatitis (MFCP), which leads to a massive appearance of diagnostic difficulties, determines the efficacy of pBT in tumor detection.
Material and Method: The study group was consisted between December 2015 and June 2017 by different clinics with the pancreatic tumor, obstructive jaundice or periampullary pathology pre-diagnosis and CT were formed from the desired events. For the prospective study, approval was obtained from faculty ethics committee. In the cases, the same seance pCT examination was performed after dynamic CT. According to their histopathological diagnosis, the cases were divided into groups. In addition, cases with isodense lesions in MDCT were classified as subgroups. Perfusion parameters (BV, BF, MTT, PS) of the lesion were measured in all cases and compared with the perfusion parameters measured from normal appearance parenchyma of the same cases. Lesion perfusion parameters of patients with different pathologies were compared with each other. In cases with isodense lesions, the lesions were separated according to their pathology and the parameters were compared with each other. ROC analysis was performed to differentiate between adenocarcinoma and MFCP. Interclass correlation coefficient (ICC) for each parameter was calculated to determine the compatibility between radiologist. It was accepted as a high level of compatibility if the ICC 1 was close.
Results: 60 cases (27 females, 33 males, mean age 67.2 ± 11.1 years) with pCT were included in the study. Histopathologically, 51 of the cases had malignant (85%) and 9 had benign (15%) pathology. Of the malign lesions, 46 were adenocarcinoma (90.1%) and 5 were NET (9.9%). Of the benign lesions, 5 were MFCP (%55,5), 3 were serous microcystic adenoma (33,3%) and 1 was mucinous cystadenoma (11,1%). Of the 11 lesions seen as isodense in MDCT, 6 had adenocarcinoma (54.5%) and 5 had MFCP (45.5%) pathology. All perfusion parameters measured at the lesion in adenocarcinoma, MFCP and serous microcystic adenoma cases were significantly different from normal parenchyma (p < 0,05). In the NET cases BV, BF, PS values measured at the lesion were significantly different from normal parenchyma (p < 0.05). BV, BF, PS values were lower and MTT values were longer in patients with adenocarcinomas than in NET patients and all perfusion parameters significant different (p < 0.001). BV, BF, PS values were lower and MTT values were longer in patients with adenocarcinoma than in MFCP patients and all perfusion parameters significantly different (p < 0.001). In the differentiation of adenocarcinoma with MFCP patient when the cut-off value is the choice to 6.84 ml / 100 ml for BV, 64.43 ml / 100 ml / min for BF and 28.08 ml / 100 ml / min for PS sensitivity and specificity were calculated as 100%. (p < 0,001). When the cut-off value is choice to 7.47 sec for MTT; sensitivity was 97.8%, specificity was 80% (p < 0.001). All perfusion parameters measured in lesions with isodense lesions were statistically significant different according to normal parenchyma (p < 0,05). When patients with isodense lesions are classified according to their pathologic diagnosis BV, BF, PS values were lower and MTT value was longer adenocarcinoma than in MFCP and all perfusion parameters significantly different (p < 0,05). When the compatibility between radiologists is evaluated it was found that in the case of İCC BV 0,88 - 0,99, in BF 0,93 - 0,99, in MTT 0,96 - 0,98, in PS 0,76 - 0,99 high - very high.
Conclusion: pCT parameters are a useful technique that can be used to characterize lesions and to overcome the difficulties encountered in the assessment of densities and morphology of pancreatic adenocarcinoma. It is seen that pCT can be reliably used in distinguishing adenocancer from MFCP, which causes diagnosis. The pCT parameters provide additional findings that may be useful in detecting lesions that are seen as isodense in MDCT, leading to diagnosis in some cases, and in the differential diagnosis.