Alkil sübstitüe ftalodinitrillerin ve ftalosiyaninlerinin sentezi
Synthesis of alkyl substituted phthalodinitriles and their phthalocyanines
Yazar: ERSİN HAYRAN
Danışman: PROF. DR. ESİN HAMURYUDAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Ftalosiyaninler = Phthalocyanines

Özet:
Bu çalışmada, periferal konumunda dört adet dimetilaminoetoksi grubuna sahip titanyum metalli ftalosiyanin sentezi ve bunların çeşitli katekol türevleri ile eksenel sübstitüsyonu amaçlanmıştır.Çalışmanın ilk kısmında 2-dimetilaminoetanol ve 4- nitroftalonitrilin DMF içerisinde, susuz potasyum karbonat (K2CO3) varlığında oda sıcaklığında nükleofilik sübstitüsyon sonucunda dimetilaminoetoksi grubuna sahip 1,2-disiyano türevi elde edilmiş ve bu molekülden yola çıkılarak elde edilen dinitril bileşiğinin titanyum tetraizopropilat ile kuru n-pentanol içerisindeki siklotetramerizasyonu sonucunda 2,9/10,16/17,23/24-Tetrakis(2?dimetilaminoetoksi) ftalosiyaninatooxotitanyum sentezlenmiştir. Elde edilen bu bileşiğin periferal substitüentleri üzerinde bulunan amin gruplarının metiliyodür ile kloroform içerisindeki reaksiyonu ile kuarternerleştirme işlemi yapılarak suda çözünür 2,9/10,16/17,23/24-Tetrakis(2-trimetilaminoetoksi) ftalosiyaninatooxotitanyum (IV) tetraiyodür elde edilmiştir. Bu çalışmanın son aşamasında ise 2,9/10,16/17,23/24-tetrakis(2?dimetilaminoetoksi)ftalosiyaninato oxotitanyum bileşiğine aksiyel konumlardan çeşitli katekol türevlerinin substitüsyonu sonucu katekolato-2,9/10,16/17,23/24-tetrakis(2-dimetilamino etoksi)ftalosiyaninato titanyum (IV), (2,3-Naftalendiolato)-2,(3)-(tetra-2-dimetilaminoetoksiftalosiyaninato)-titanyum(IV), (4-Formilkatekolato)-2,(3)-(tetra-2-dimetilamino etoksiftalosiyaninato) titanyum(IV), (4-karboksi-1,2-benzendiolato)-2,(3)-(tetra-2-dimetilaminoetoksi ftalosiyaninato )-titanyum(IV) bileşiklerinin sentezi gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
In this work, it is aimed to synthesize titanylphthalocyanines containing four dimethylaminoethoxy groups in peripheral positions and axially substitutions of these phthalocyanines with variety of catechol derivatives. The starting compound for the cyclotetramerization to phthalocyanines was 4-(2-dimethyaminoethoxy) phthalonitrile and it was obtained by nucleophilic substitution of 4-nitrophthalonitrile with 2-dimethylaminoethanol in DMF at room temperature in the presence of anhydrous K2CO3. In the second part of this work, 2,9/10,16/17,23/24-tetrakis(2?dimethylaminoethokxy) phthalocyaninatooxotitanium was prepared by the cyclotetramerisation reaction of 4-(2-dimethylaminoethoxy) phthalonitrile, urea and titanium tetraisopropylate in dry n-pentanol. The water-soluble quaternary salt of titanyl phthalocyanine (2,9/10,16/17,23/24 -tetrakis(2-trimethylaminoethoxy) phthalocyaninatooxotitanium (IV) tetraiodide) was performed by the quaternarization of the amine groups on peripheral substituents. The reaction was carried out with methyl iodide in chloroform. At the last step of this work, the substitution of catechol derivatives onto titanyl phthalocyanine yielded catecholato-2,9/10,16/17,23/24-tetrakis(2-dimethyl aminoethoxy)phthalocyaninatotitanium (IV), (2,3-Napthalendiolato)-2,(3)-(tetra-2-dimethylaminoethoxy)phthalocyaninato-titanium(IV), (4-Formylcatecholato)-2,(3)-(tetra-2-dimethylaminoethoxyphthalocyaninato) titanium (IV) and (4-carboxy-1,2-benzenediolato)-2,(3)-(tetra-2-dimethylaminoethoxy phthalocyaninato) titanium(IV).