Yerel diatom topraklarının bazı depolanmış tahıl zararlılarına karşı kaçırıcı etkisinin belirlenmesi
Determination of repellent effects of local diatomaceous earths against some stored grain insects
Yazar: ALİ BAYRAM
Danışman: PROF. DR. ALİ ARDA IŞIKBER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada insektisidal etkinliği önceki çalışmalarda ortaya konan K14 ve K16 kodlu yerel diatom topraklarının depolanmış tahıl zararlısı, Sitophilus oryzae (L.), Tribolium confusum du Val. ve Rhyzopertha dominica (F.) erginlerine karşı kaçırıcı etkisi belirlenmiştir. Kaçırıcı etki denemeleri için tek katmanlı buğday üzerinde ve derin kaplarda iki seçenekli testler 25 °C sıcaklık, %65±5 nispi nem ve tamamen karanlık ortam içeren iklim odasında yürütülmüştür. Kaçırıcı etki denemelerinde K14 ve K16 olmak üzere 2 farklı diatom toprağı karışımının 500 ve 1000 ppm konsantrasyonları test edilmiştir. 
Hem tek katmanlı buğday üzerinde hem de derin kaplarda yürütülen iki seçenekli testlerde K14 ve K16 diatom toprağının 500 ve 1000 ppm (derin kaplardaki iki seçenekli testler için yalnızca 1000 ppm konsantrasyon) konsantrasyonunda hemen hemen tüm uygulama süreleri sonunda diatom toprağı uygulanmış ve diatom uygulanmamış buğdaylı alanlarda bulunan S. oryzae ve T. confusum ergin sayıları ve bulunma oranları arasındaki farkların istatistiksel açıdan önemli olduğu saptanmıştır. Ancak,  diatom toprağı uygulanmış ve diatom uygulanmamış buğdaylı alanlarda bulunan R. dominica ergin sayıları ve bulunma oranları arasındaki farkların istatistiksel açıdan önemli olmadığı görülmüştür. K14 ve K16 diatom toprağının her iki konsantrasyonunda S. oryzae ve T. confusum erginleri için tüm uygulama sürelerinde en yüksek böcek sayısı ve bulunma oranları diatom uygulanmamış buğdaylı alanlarda tespit edilmiştir. Bu sonuçlar S. oryzae ve T. confusum erginlerinin diatom uygulanmamış buğdaylı alanları tercih ettiğini göstermiştir. Rhyzopertha dominica erginlerinde ise hemen hemen tüm uygulama sürelerinde diatom uygulanmış ve diatom uygulanmamış alanlarda bulunan böcek sayıları yaklaşık olarak eşit dağılım gösterdiği ve dolayısıyla diatom uygulanmış ve diatom uygulanmamış buğdaylı alanlarda arasında bir tercihin olmadığı görülmüştür. 
Tek katmanlı buğday üzerinde yürütülen iki seçenekli testlerde K14 ve K16 diatom toprağının 500 ppm uygulamalarında diatom toprağı çeşidi ile S. oryzae ve R. dominica erginlerinin uygulama yapılan alanları tercihleri arasında önemli bir ilişkinin bulunmadığı tespit edilmiştir.  Bunun yanında diatom toprağı türünün genellikle T. confusum erginlerinin tercihlerine önemli etkiye sahip olduğu görülmüştür. Geç uygulama sürelerinde (3, 4, 5, 6 ve 7 gün) K16 diatom uygulamalarında T. confusum erginlerinin diatom uygulanmamış buğdaylı alanda bulunma oranları K14 diatom uygulamalarındakinden daha yüksek olduğu görülmüştür. K14 ve K16 yerel diatomların 1000 ppm konsantrasyonunda ise diatom toprağı türünün hemen hemen tüm uygulama sürelerinde S. oryzae, T. confusum ve R. dominica erginlerinin tercihlerinde önemli etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir. İki seçenekli derin kaplarda yürütülen testlerde de K14 ve K16 yerel diatomların 1000 ppm konsantrasyon uygulamasında diatom toprağı türünün hemen hemen tüm uygulama sürelerinde S. oryzae, T. confusum ve R. dominica erginlerinin alanlar arasındaki tercihleri üzerine önemli etkiye sahip olmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, tek katmanlı buğday üzerinde ve derin kaplarda yürütülen iki seçenekli testlerde özellikle S. oryzae ve T. confusum erginlerinin çoğunlukla diatom uygulanmamış buğdaylı alanları tercih ettiği ve dolayısıyla test edilen yerel diatom topraklarının S. oryzae ve T. confusum erginleri üzerinde yüksek kaçırıcı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Bunun yanında buğday üzerinde hareket kabiliyeti daha düşük olan R. dominica erginlerinde test edilen yerel K14 ve K16 diatom topraklarının kaçırıcı etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, repellent effects of the local diatomaceous earth (DE) mixtures (K14 and K16), their insecticidal efficacy was proven in previous studies, against Sitophilus oryzae (L.), Tribolium confusum du Val. and Rhyzopertha dominica (F.) adults were determined. For repellency tests, two-choice tests on single-layered wheat and in deep cups were carried out in a climate chamber at 25 ± 1 °C temperature, 65 ± 5% relative humidity and in completely dark condition. In repellency tests, 500 and 1000 ppm concentrations of K14 and K16 diatomaceous earth mixtures were used.
In both two-choice tests carried out on single-layer wheat and in deep cups, there were significant differences among the insect numbers and percentages of the insects for S. oryzae and T. confusum in arenas with DE-treated and untreated wheat at almost all exposure periods at both concentrations of K14 and K16 diatomaceous earth (500 and 1000 ppm). However, there were significant differences among the insect numbers and percentages of the insects for R. dominica in arenas with DE-treated and untreated wheat at all exposure periods. The highest number and percentage of the insects for S. oryzae and T. confusum at both concentrations of K14 and K16 diatomaceous earth were found in arena with untreated wheat. These results indicated that S. oryzae and T. confusum adults chose the arena with untreated wheat. However, the numbers and percentages of the insects for R. dominica showed approximately equal distribution in arena with DE-treated and untreated wheat and therefore, there was no preference for arena with DE-treated and untreated wheat.
In two-choice tests carried out on single-layer wheat, type of diatomaceous earth generally had no significant effect on the preferences for arenas with DE-treated and untreated by S. oryzae and R. dominica adults at all exposure periods at 500 ppm concentration of K14 and K16 diatomaceous earth. However, type of diatomaceous earth had significant effect on the preferences for arenas with DE-treated and untreated by T. confusum adults. At late exposure periods (3, 4, 5, 6 and 7 days) percentages of the insects for T. confusum in arena with untreated wheat were higher in K16 diatomaceous earth treatments than those in K14 diatomaceous earth treatments. At 1000 ppm concentration of K14 and K16 diatomaceous earth treatments, type of diatomaceous earth generally had no significant effect on the preferences for arenas with DE-treated and untreated by S. oryzae, T. confusum and R. dominica adults at all exposure periods. Similarly, in two-choice tests carried out in deep cups at 1000 ppm concentration of K14 and K16 diatomaceous earth type of diatomaceous earth generally had also no significant effect on the preferences for arenas with DE-treated and untreated by S. oryzae, T. confusum and R. dominica adults at all exposure periods.
In conclusion, the results of two-choice tests indicated that S. oryzae and T. confusum adults preferred mostly arenas with untreated wheat and thus, tested local diatomaceous earths (K14 and K16) had a high repellent effect on S. oryzae and T. confusum adults. Conversely, no repellent effect of K14 and K 16 diatomaceous earths on R. dominica adults, which have low mobility in the grains was determined.