Korungada (Onobrychis viciifolia Scop.) somatik embriyogenesis yoluyla bitki rejenerasyonu çalışmaları
Plant regeneration via somatic embryogenesis in sainfoin (Onobrychis viciifolia Scop.)
Yazar: GÜLSEREN BOZATOĞRUL
Danışman: PROF. DR. SATI UZUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki rejenerasyonu = Plant regeneration ; Onobrychis = Onobrychis ; Somatik embriyogenez = Somatic embryogenesis ; Süspansiyon kültürü = Suspension culture

Özet:
Bu çalışmada, korunga bitkisinde kallus ve hücre süspansiyon kültürlerinden somatik embriyogenensis ile bitki rejenerasyonunun elde edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla kallus kültüründen somatik embriyogenesis çalışmalarında iki farklı protokol kullanılmıştır. Birinci protokolde in vitro'da yetiştirilen steril fidelerden izole edilen hipokotil ve kotiledon eksplantları 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin veya TDZ ve 1 g/L prolin içeren katı MS, SH, B5 veya N6 besin ortamlarında kültüre alınmıştır. Gelişen embriyonik kalluslar daha sonra %3 sükroz içeren katı MS besin ortamına aktarılmıştır. Deneme sonucunda en yüksek somatik embriyo oluşum oranı kinetin içeren MS ve B5 besin ortamlarından elde edilirken, en yüksek eksplant başına embriyo sayısı kinetin içeren MS besin ortamından elde edilmiştir. İkinci protokolde hipokotil, kotiledon, yaprakçık ve yaprak sapı eksplant olarak kullanılmıştır. İlk önce eksplantlar kallus oluşumu için 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin, 2.3 g/L prolin, 200 mg/L kazein hidrolizat içeren katı MS, SH veya B5 ortamlarında 1 ay süreyle bekletildikten sonra 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin, 2.3 g/L prolin, 200 mg/L kazein hidrolizat, %2 sükroz ve %3 mannitol içeren katı MS, SH veya B5 embriyo geliştirme ortamına alınmıştır.  Burada gelişen embriyonik kalluslar %6 sükroz içeren katı MS besin ortamına embriyo olgunlaştırma için aktarılmıştır. Deneme sonucunda en yüksek somatik embriyo oluşum oranı ve eksplant başına somatik embriyo sayısı hipokotil eksplantından (%50 ve 5.7 adet) elde edilmiştir. Süspansiyon kültüründe ikinci protokol kullanılmış olup, her tekerrürde 2 gram kallus sıvı besin ortamında çalkalanmış ve beşer gün arayla üç alt kültür yapılmıştır. En yüksek somatik embriyo sayısı birinci alt kültürde MS ve SH besin ortamlarında hipokotil eksplantından (17 ve 19 adet), ikinci alt kültürde SH besin ortamında kotiledon, MS ve B5 temel besin ortamlarında ise hipokotil eksplantından elde edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Bitki rejenerasyonu, hücre süspansiyon kültürü, Onobrychis viciifolia Scop, somatik embriyogenesis

Abstract:
In this study, it was aimed to obtain plant regeneration via somatic embryogenesis from callus and cell suspension cultures of sainfoin. For this purpose, two different protocols were used in somatic embryogenesis studies from callus culture. In the first protocol, hypocotyl and cotyledon explants isolated from in vitro grown sterile seedlings were cultured in solid MS, SH, B5, N6 basal media supplemented with 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin or TDZ and 1 g/L proline. The developing embryonic calli were then transferred to solid MS medium containing 3% sucrose. As a result of the experiment, the highest somatic embryo formation was obtained from kinetin-containing MS or B5 basal media, while the highest embryo per explant was obtained from MS basal medium containing kinetin. In the second protocol, hypocotyl, cotyledon, leaflet and petiole were used as explants. First, the explants were kept in solid MS, SH or B5 media containing 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin, 2.3 g/L proline, 200 mg/L casein hydrolysate for 1 month for callus formation, and then, transferred to solid MS, SH or B5 media containing 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin, 2.3 g/L proline, 200 mg/L casein hydrolysate, 2% sucrose and 3% mannitol for embryo development. Embryonic calli developed here, they were transferred to MS basal medium containing 6% sucrose for embryo maturation. As a result of the experiment, the highest somatic embryo formation and the number of somatic embryos per explant were obtained from the hypocotyl explant (50% and 5.7 embryo/explant). The second protocol was used in suspension culture, and 2 grams of callus was shaken in liquid medium at each repetition and three subcultures were made at five-day intervals. The highest number of somatic embryos were obtained from hypocotyl explant (17 and 19) in MS and SH basal media in the first subculture and, in the second subculture, from cotyledon explant in SH basal medium and from the hypocotyl explant in MS and B5 basal media. 

Keywords: Cell suspension culture, plant regeneration, Onobrychis viciifolia Scop, somatic embryogenesis