Dijital panoramik radyografilerde morfometrik ölçümlerin çocuklarda yaş ve cinsiyet tayininde kullanılabilirliğinin retrospektif olarak araştırılması
Retrospective investigation of usibility of morphometrical measurements in digital panoramic radiography in the determination of age and gender
Yazar: EZGİ ÖZKARA SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA TUBA ULUSOY YAMAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Cinsiyet tayini = Sex determination ; Mandibula = Mandible ; Morfometrik analiz = Morphometric analysis ; Radyografi = Radiography ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Yaş tayini = Age determination ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı mandibular kemik morfolojisinde yaşa ve cinsiyete bağlı görülen değişikliklerin incelenip, yaş ve cinsiyet tayininde kullanılabilirliğinin belirlenmesidir.
Materyal ve Metot: Çalışmaya 3-13 (ortalama 8) yaş aralığına sahip 1100 (550 kız, 550 erkek) çocuk hastaya ait dijital panoramik grafilerde kondil yüksekliği, koronoid yüksekliği, ramus yüksekliği, maksimum ve minimum ramus genişlikleri, mental foramenin mandibula dış kenarına ve alt kenarına olan mesafeleri, gonial açı, bigonial genişlik, bikondiler genişlik ve bimental genişlik değerleri ölçüldü. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde kovaryans analizi, doğrusal regresyon analizi ve diskriminant analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Gerçekleştirilen ölçümlerde sağ ve sol taraf arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi. Gonial açı, mental foramenin vertikal mesafesi ve maksimum ramus genişliği hariç ölçülen parametrelerin hepsinde erkeklerin istatistiksel olarak daha yüksek değerlere sahip olduğu görüldü (p<0,05). Gonial açı, mental foramenin vertikal mesafesi ve maksimum ramus genişliğinde ise cinsiyetler arasında anlamlı bir fark bulunamadı. Diskriminant analizi cinsiyet tayini için ölçümlerin doğruluk derecesinin zayıf olduğunu gösterdi.  Doğrusal ölçümler ile yaş arasında pozitif korelasyon, gonial açı ile yaş arasında ise negatif korelasyon görüldü.
Sonuç: Bu çalışma ile çocuklarda mandibular kemik üzerinde yapılan çeşitli anatomik ölçümlerin ve gonial açının çocuklarda yaş tayininde kullanılabilir olduğu fakat cinsiyet tayininde etkili olmadığı gösterilmiştir. Yaş tayininde en yüksek tahminin ramus mandibulan (%84-88), en düşük tahminin ise gonial açıdan yapılabileceği (%37,5) bulundu.
Anahtar Kelimler: Cinsiyet tayini, mandibula, panoramik radyografi, yaş tayini

Abstract:
Aim:  The purpose of this retrospective radiological study was to investigate the changes in mandibular bone morphology due to age and gender and to determine its usage in age and gender detection.
Materials and Methods: Digital panoramic radiographs of 1100 (550 girls, 550 boys) children with age range of 3-13 (mean 8) were included in this study. In each radiograph, condyle height, coronoid height, ramus height, maximum and minimum ramus widths, distance of the mental foramen from the outer edge and lower edge of the mandible, gonial angle, bigonial width, bicondylar width and bimental width values were measured. Data was analyzed with covariance, linear regression analysis and discriminant analysis.
Results: No significant difference was observed in the measurements performed on the right and left sides.  Except for gonial angle, the vertical distance of the mental foramen and the maximum ramus width, the males were found to have statistically higher values (p <0.05). No significant difference was found between the gonial angle, the vertical distance of the mental foramen and the maximum ramus width in both gender. Discriminant analysis showed that the accuracy of measurements was poor for gender determination. There was a positive correlation between linear measurements and age. Negative correlation was observed between gonial angle and age.
Conclusion: In this study, it was shown that various anatomical distances and gonial angles on mandibular bone in children could be used in age determination in children but not in gender determination. The highest estimation rate was found in the ramus mandible (%84-88) and the lowest predictive value of gonial angle was %37,5.
Keywords: Mandible, panoramic radiography, age estimation, gender estimation