Erken dönem Sasani tarihi ve sikkeleri
Coins and history of early Sasanian period
Yazar: MUHAMMET YÜCEL
Danışman: PROF. DR. OĞUZ TEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Sasaniler = Sasaniler ; Sikke = Coin

Özet:
Bu çalışma, Sasani erken dönemini tarih ve nümizmatik bütünlüğü açısından değerlendirmeyi hedeflemektedir. Sasaniler?in gözünden ve düşmanlarının perspektifinden özellikle kuruluş aşaması üzerine daha detaylı bir inceleme yapılmış ve I. Ardeşir?in kurduğu bu devletin yüzyıllar boyunca hangi meşruiyet zeminine dayandığı tartışılmıştır. Sasaniler?le ilgili bilgi veren antik ve orta çağ kaynakları karşılaştırmalı olarak kullanılmıştır.
Sasani tarihinin incelendiği kısımda kralların kişilikleri ve dini tutumları irdelenmiştir. Bu bağlamda devletin temel meşruiyet zemini olan Zerdüştlüğe mütemadiyen göndermeler yapılmış, din ve devletin nasıl iç içe geçtiği tarih örgüsü içinde anlatılmıştır. Özellikle Erken Dönem Sasaniler?de siyasetten günlük hayata, kralın tahta oturmasından azledilmesine kadar sarayda etkili olan Zerdüştlüğün temel felsefesi ile Sasaniler?in varlıklarını devam ettirmeleri arasındaki esas bağa vurgu yapılmıştır. Aynı zamanda, Romalılar?la yapılan savaşların Sasani siyasi ideolojisi açısından ne anlam ifade ettiği ve tebaanın gerçekte bunu nasıl anlamlandırdığı işlenmiştir.
Çalışmanın ikinci kısmını Sasani tarihinin parasal sistemi oluşturmaktadır. Sasani nümizmatiği birçok konuyu aydınlattığı gibi civar toplumlara karşı tutumlarını da gösteren en önemli tarihi delillerdir. Bu çalışmada Sasani Krallarının darp ettikleri sikkeler tipolojik olarak incelenmiştir. Gerek sikkelerin ön yüz lejandı gerekse sikkelerin arka yüzünde yer alan tanrısal figürler ile başka bazı semboller Sasani tarihi açısından pek çok anlam ifade etmektedir.  Bu sikkeler üzerinde yer alan semboller tek tek analiz edilmiş ve Zerdüşti ritüellere göre konumlandırılan tanrı/lar ve kral figürlerinin hanedanın kendini meşru göstermesi arasında nasıl bir bağlantı olduğu irdelenmiştir. Sikkelerin arka yüzünde vazgeçilemeyen ateşdan tasviri ve genellikle her iki kenarında bekleyen figürlerin gerçekte neyi temsil ettikleri kısaca açıklanmıştır.

Abstract:
This study aims to investigate the early history of Sassanid in terms of the integrity of history and numismatics. A very detailed analysis on the foundation phase of Sassanid has been carried out both from the viewpoint of Sassanid and their rivals, and the reasons how the legitimacy was ensured for centuries for the state founded by Ardashir has been argued. While doing this, resources providing information about Sassanid from ancient and medieval ages have been compared.
Personalities of the kings and their religious attitudes are scrutinized in the part where the history of Sassanid has been examined. In this perspective, the basic legitimate religion of the state, Zoroastrianism, is continually referred and how the religion and state were historically intertwined has been studied. The emphasis is put on the fundamental connection between the basic philosophy of Zoroastrianism, which had been so influential in different aspects of the royal life, especially in the early period of Sassanid?s politics and daily life, and even the King?s being enthroned to his deposition. Moreover, the significance of the wars against the Romans in terms of Sassanid?s political ideology and how it was actually interpreted by the citizens have been investigated.
The second part of the study includes the monetary system in the history of Sassanid. As Sassanid?s numismatics sheds light on many subjects, it is the most important historical evidence that shows their attitudes towards neighbor communities. In this study, the coins that were minted by Sassanid kings are typologically examined. Both the obverse legends and godly figures on the reverse side of coins and some other symbols are very crucial to the study of history of Sassanid. The symbols on these coins have been examined one by one and the figures of God/s or King who were positioned according to Zoroastrian rituals are scrutinized to see what kind of connection there might be between these figures and the dynasty?s legitimizing its authority. What essentially the description of ateşdan on the reverse side of the coins and the two general figures on both sides represent have been shortly explained