Ağır ve çoklu yetersizlikten etkilenmiş öğrencilerin öğretmenlerinin etkileşim davranışlarının incelenmesi
Investigation of the interactive behaviors of teachers affected by severe and multiple disability
Yazar: SÜMEYRA BALTACI EKŞİ
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ŞAFAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Görme Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ağır ve çoklu yetersizlik = Severe and multiple disabilities ; Etkileşim = Interaction ; Öğretmen-öğrenci etkileşimi = Teacher-student interaction

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı ağır ve çoklu yetersizlikten etkilenmiş (AÇYE) öğrencilerin öğretmenlerinin, etkileşim davranışlarının incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırma soruları oluşturulmuştur. AÇYE öğrencilerin öğretmenlerinin sırasıyla; 1) Etkileşim düzeyleri, 2) Etkileşim biçimlerine göre etkileşim düzeyleri, 3) Türkçe, matematik, hayat bilgisi, müzik, görsel sanatlar derslerinde yer alan öğretimsel amaçları destekleyen etkinliklere göre etkileşim düzeyleri, 4) Etkileşim profilleri incelenmiştir. Araştırma katılımcıları, 8-11 yaş aralığında AÇYE 5 öğrenci ve öğretmenlerinden oluşmaktadır. Bu araştırma Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı üç okulda yürütülmüştür.  Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Öğretmen-öğrenci etkileşim davranışlarının gözlemlenmesi amacıyla Yanıtlayıcılık, Yönlendiricilik, Sıra Alma, Sıcak Olma, Çok Duyulu Etkileşimde Bulunma, Keyif Alma, Dürüstlük ve İletişimi Destekleme olmak üzere 8 etkileşim biçimi ve etkileşim biçimlerine ait 34 etkileşim davranışı içeren "Yetişkin Etkileşim Davranışları Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Araştırma verileri; okul bağlamında öğretmenlerin öğrencilerle etkileşim davranışlarını incelemek amacıyla farklı derslerde (Türkçe, matematik, hayat bilgisi, müzik, görsel sanatlar), öğretimsel amaçları destekleyen etkinliklerde ve doğal akış içerisinde önceden hazırlanan formlara gözlemlenmesi hedeflenen davranışların kodlanması amacıyla yapılandırılmış gözlem ile toplanmıştır. Söz konusu veriler; araştırmacı ortama dâhil olmadan, etkileşim davranışlarının öğretmen tarafından telefon veya kameranın bir noktada sabitlenmesi ile video kaydı alınması şeklinde elde edilmiştir. Elde edilen veriler, araştırma amaçları doğrultusunda kullanılan formlara davranışların süre olarak kodlaması yapılarak betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin etkileşim düzeylerinde ve etkileşim biçimlerine göre etkileşim düzeylerinde farklılıklar gözlemlenmiştir. Türkçe, matematik, hayat bilgisi, müzik ve görsel sanatlar derslerinde öğretimsel amaçları destekleyen etkinliklerde oluşan etkileşim fırsatları ve fırsatların değerlendirilmesinde düzey farklılıkları olduğuna ulaşılmıştır. Oluşan fırsat sayıları ile fırsatların değerlendirilmesi arasında ilişki olmadığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin etkileşim profillerinde yer alan bütün etkileşim biçimlerinin dengeli bir dağılım göstermesi gerekirken dengeli bir dağılım göstermediği belirlenmiştir. Araştırma bulguları kapsamında öğretmen-öğrenci etkileşimlerinin desteklenmesi için öğretmen eğitimlerinin gerekliliğine vurgu yapılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the interaction behaviors of teachers of students affected by severe and multiple disabilities (ASMD). For this purpose, research questions were created. Interaction levels of teachers who were ASMD, interaction levels according to interaction styles, interaction levels and interaction profiles according to the activities that support instructional purposes in Turkish, mathematics, social studies, music, visual arts lessons, respectively. Research participants consist of 5 students of ASMD with aged 8-11 and their teachers. This research was conducted in three schools affiliated to the Ministry of National Education. The holistic multi-case design, one of the qualitative research methods, was used in the study. In order to observe teacher-student interaction behaviors, "Adult Interaction Behaviors Assessment Form" containing 34 interaction behaviors belonging to 8 interaction styles including Respondency, Directing, Sequencing, Being Warm, Multi-Sensory Interaction, Enjoying, Honesty and Supporting Communication was used. Research data; It was collected with structured observation in order to examine the behaviors of teachers in interacting with students in the context of the school, in different lessons (Turkish, mathematics, social studies, music, visual arts), activities supporting instructional purposes, and coding the behaviors aimed to be observed in pre-prepared forms in the natural flow. The mentioned data; It was obtained as a video recording of interaction behaviors by fixing the phone or camera at one point by the teacher, without the researcher being included in the environment. The data obtained were analyzed by descriptive analysis method by coding the behaviors as duration on the forms used for research purposes. As a result of the research, differences were observed in the interaction levels of teachers according to their interaction levels and their styles. It has been found that there are levels of differences in the evaluation of interaction opportunities and opportunities in activities supporting instructional purposes in Turkish, mathematics, social studies, music and visual arts lessons. It has been determined that there is no relationship between the number of opportunities and the evaluation of the opportunities. It was determined that all forms of interaction in the interaction profiles of teachers should show a balanced distribution, but not a balanced distribution. Within the scope of the research findings, the necessity of teacher training was emphasized to support teacher-student interactions.