Kültürel belleğin, semt kimliğinin ve kültürünün şekillenmesinde ve yeniden üretilmesinde sanal toplulukların etkisi
The effect of interaction in virtual communities on social media on the shaping and reproduction of cultural memory, neighborhood identity and culture
Yazar: TUGAY SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ALVER
İstanbul Ticaret Üniversitesi / İletişim Bilimi ve İnternet Enstitüsü / Medya ve İletişim Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Sanal topluluklar = Virtual communities ; Topluluklar sosyolojisi = Sociology of community ; Çevrimiçi topluluklar = Online communities ; İletişim sosyolojisi = Communication sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sanal semt topluluklarında etkileşimin incelenmesidir. Ayrıca, sanal semt topluluklarında ortaya çıkan etkileşimin; semt kimliğine, kültürüne ve kültürel belleğe etkisini araştırmaktır. Bu amaçların yanında, aktif olarak içerik üretebilen ve paylaşabilen bireylerin semt kimliğine ve mahalle kültürüne katkısının tartışılması amaçlanmaktadır. Amaçlara bağlı olarak üç soru formüle edilmiştir. Bu soruların her biri çalışma kapsamında ele alınan kültürel çalışmalar ve toplum-benlik çalışmalarının temel yaklaşımlarından olan sembolik etkileşimcilik ile ilişkilendirilmiştir. Araştırmanın ilk sorusu (S1) "Sosyal medyadaki sanal semt topluluklarındaki etkileşim nasıl ortaya konmuştur?" şeklinde tasarlanmıştır. Araştırmanın ikinci sorusu olarak (S2) "Sosyal medyadaki sanal topluluklarda ortaya çıkan iletişim ve etkileşim bağlamında; kültürel bellek, semt kültürü ve kimliği nasıl yeniden inşa edilmekte ve şekillenmektedir?" formüle edilmiştir. Bu soruya bağlı olarak iki alt soru ortaya konulmuştur. Bunlardan ilki, (S2a) "Sanal semt toplulukları etkileşimin fiziksel ortamdan sanal ortama taşınmasına nasıl katkı sunmaktadır?", ikincisi ise (S2b) "Sosyal medyadaki sanal topluluklar etkileşimli ve benlik sunumlarına imkân veren yapılarıyla kültürel belleği, semt kültürünü ve kimliğini nasıl etkilemektedir" (S3) "Sosyal medyadaki sanal topluluklarda ortaya çıkan etkileşimle beraber alt kültürlerin makro ölçüde topluluklara etki etme ya da katkı sunma potansiyeli nedir?" ise araştırmanın üçüncü sorusu olarak ortaya konuşmuştur. Çalışma kapsamında 5 Facebook sanal semt topluluğu örneklem olarak seçilmiştir ve 30 Mayıs – 30 Aralık 2022 tarihleri arasında topluluk üyelerinin yaptığı 35.599 paylaşım ve yorumlar toplanarak Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemi uygulanmıştır. Belirlenen topluluklar kendi içinde kapalılık içermektedir ve belirli koşulları sağlamadan katılımcı kabul edilmemektedir. Bu topluluklar; Kadıköy ilçesine bağlı "Fikirtepe Halkı" ve "Erenköy'de Büyümek" sanal toplulukları, Şişli İlçesine bağlı "Feriköy Platformu" ve "Tatavla'dan Kurtuluş'a" sanal toplulukları ve Fatih ilçesine bağlı Karagümrüklüler sanal topluluğu olarak belirlenmiştir.  Bunun yanında bu sanal semt topluluklarında aktif olan her bir topluluktan 4 kişi olmak üzere 20 kişiyle yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmış ve elde edilen cevaplar Facebook yorum ve paylaşımlarıyla karşılaştırılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, kentsel dönüşümlerden dolayı; yok olan semt mekânı, göçler, değişen demografik yapılar ve yok olan komşuluk ilişkileri sanal semt topluluklarındaki temel etkileşim ortamının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Abstract:
This study aims to examine the interaction in virtual neighborhood communities. Another aim of the thesis is to determine the effect of virtual neighborhood communities on neighborhood identity, culture, and cultural memory to investigate the potential to shape cultural memory and continuity. In addition to these purposes, it is aimed to discuss the effect of individuals who can actively produce and share content on the neighborhood identity and neighborhood culture. Three questions were formulated depending on the objectives. Each of these questions has been associated with symbolic interactionism and Cultural Studies, which are discussed within the scope of the study. The first question of the research is (Q1) How has the interaction in the virtual neighborhood communities in social media been revealed? The second question of this research is (Q2), In the context of communication and interaction emerging in virtual communities in social media; How are cultural memory, neighborhood culture, and identity reconstructed and shaped? Based on this question, two sub-questions were put forward; The first of these is (Q2a) How do virtual neighborhood communities contribute to the transfer of interaction from the physical environment to the virtual environment? and (Q2b) How do virtual communities in social media affect cultural memory, neighborhood culture and identity with their interactive and self-presentation structures" The first question is (Q3)What is the potential of subcultures to influence or contribute to communities on a macro scale with the interaction that occurs in virtual communities in social media? Within the scope of the study, 5 Facebook virtual neighborhood communities were selected as a sample, and Van Dijk's critical discourse analysis method was applied by collecting all the comments shared by the participants between 30 May and 30 December 2022. These groups are protected and not accepted as members without meeting certain conditions. These communities are Fikirtepe Halkı and Erenköy'de Büyümek virtual communities based in Kadıköy district, Feriköy Platform, and Tatavla'dan Kurtuluş'a virtual communities based in Şişli district and Karagümrüklüler virtual community in Fatih district. In addition, semi-structured in-depth interviews were conducted with 20 people, 4 participants from each community, and the answers were compared with the Facebook comments and shares that have been obtained. According to the results of the study, the disappearance of neighborhood space due to urban transformations, migrations, demographic structures, and disappearing neighborhood relations cause the emergence of the interaction environment in virtual neighborhood communities.