Sanayi-i Nefise Mektebi'nde sanat tarihi yaklaşımı ve Vahit Bey
The history of arts approach at Sanayi-i Nefise School and Mehmet Vahit
Yazar: SEÇKİN G. NAİPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP YASA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Sanayi-i Nefise Mektebi'nde Sanat Tarihi Yaklaşımı ve Vahit Bey" konulu tez çalışmasıyla, ıslahat hareketleri bağlamında Osmanlı İmparatorluğu'nda yüksekokul düzeyinde başlayan sanat eğitiminde yeni bir disiplin olarak yerini alan sanat tarihi dersleri, bu derslerin içeriği ve uygulanması; Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kuruluşu, kurumsal niteliği; Mehmet Vahit Bey'in ilişkileri, kitapları ve makaleleri irdelenerek Sanayi-i Nefise Mektebi ve Vahit Bey'in sanat tarihi yaklaşımının değerlendirilmesi yapılmıştır.Sarayın istek ve iradesi ile 1883'te, ilk güzel sanatlar eğitimi vermek üzere "Sanayi-i Nefise Mekteb-i ŞDhDne" adıyla eğitime başlayan okulun kuruluşunda, Osmanlı -Fransız ilişkilerinin etkisiyle Ecoles des Beaux - Arts örnek alınır. Ecoles des Beaux -Arts'da 1868 Kararnamesi ile yapılan düzenlemeler esas alınır, okulun yönetim yapısı, kuramsal ve uygulamalı ders programları buna göre kurgulanır. Bu etkileşim salt okullaşmayla sınırlı kalmaz, kültürel birim ve etkinliklerin düzenlenmesine, gelişimine yeni bir bakış açısı getirir.Sanayi-i Nefise Mektebi'nde ilk kez resmi olarak 1882 talimatnamesiyle, eğitim programına giren sanat tarihi derslerini, 1908 yılından itibaren Mehmet Vahit Bey üstlenir ve Salomon Reinach'm Apollo adlı kitabını esas alan bir yaklaşım sunar. Osman Hamdi Bey'in damadı olan Vahit Bey'in sanat tarihi yaklaşımının gelişmesinde bu ailevi bağın yarattığı çevre, ilişki ve anlayışın büyük etkisi olur. Sanayi-i Nefise Mektebi'nde Osman Hamdi Bey etkisi, kendisinden sonra müdür olan kardeşi Halil Edhem Bey'le devam eder.Mehmet Vahit Bey, Apollo- Tarih-i Umûmi-i Sanaat, Sanaat-ı Tarihiyye- Muhtasar Sanaat Tarihi adlı kitaplar ekseninde Taş Çağı'ndan başlayarak günümüz sanatına uzanan geniş bir yelpazeyi kapsayacak biçimde mimari ve resim ağırlıklı bir ders programı izler. Telif ve tercüme kitapları, makaleleri, konferanslanyla sanat tarihi disiplinin, sistematiğine uygun kabulü ve yaygınlaşmasına büyük önem verir. Vahit Bey, 1908'de başlayıp Cumhuriyet'in ilk yılları boyunca devam eden sanat tarihi öğretmenliği süresinde zengin deneyim ve bilgi birikimiyle Sanayi-i Nefise Mektebi'nde sanat tarihi yaklaşımını temellendiren dayanaklardan biri olur.Anahtar Sözcükler: Mehmet Vahit Bey, Islahat Hareketleri, Osman Hamdi Bey, Ecoles de Beaux- Arts, Sanayi-i Nefise Mektebi, Yönetmelikler, Sanat Tarihi

Abstract:
In the current thesis work titled "The History of Arts Approach at Sanayi-i Nefise School and Mehmet Vahit", the history of arts course, which is considered as a new discipline in arts education at the high school level in correspondance with the reforming moves; the of contents and adhibition of these courses are explored and a detailed evaluation of the history of arts approach of Sanayi-i Nefise School and Vahit Bey is performed.With the willing and the behest of the Palace, Sanayi-i Nefise School begins its educational actions in 1883 under the name of "Sanayi-i Nefise Mekteb-i §DhDne". Influenced by the Ottoman-French foreign affairs, Ecoles des Beaux-Arts drew a sample for the establishment of Sanayi-i Nefise School. The administrative structure, theoretical and the applied curricula are patterned on the regulations of Ecales des Beaux arts, which were amended in accordance with the 1863 enactments of the school. These interactions are not limited with only schooling activities, but also provided a new point of view to the arrangement of new cultural activities and units.Mehmet Vahit started to instruct the history of art course, which was first included in the curriculum formally by 1882 enactments. He bases his instructions on Salomon Reinach's famous book "Apollo". The development of the history of Arts approch of Mehmet Vahit, who is the son-in-law of Osman Hamdi is deeply effected by the interactions, perception and the environment created by his family affairs. The effect of Osman Hamdi on the Sanayi-i Nefise School goes ahead with his brother Halil Edhem, who later became the director of the school.