Farklı yetiştirici koşullarında karakaş koyunlarının kırkım sonu canlı ağırlığı ve kirli yapağı verimi
Live weight after shearing and greasy fleece yield of karakaş ewes in different breeding conditions
Yazar: SİNAN HAKAN
Danışman: PROF. DR. TURGUT AYGÜN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture ; Zooloji = Zoology
Dizin: Canlı ağırlık = Live weight

Özet:
Bu araştırmada farklı yetiştirici koşullarındaki Karakaş koyunlarının kırkım sonu canlı ağırlığı ile kirli yapağı verimi ve randıman özelliği incelenmiştir. Hayvan materyalini, Van ili Gevaş ilçesine bağlı Altınsaç, Değirmitaş, Göründü, Kazanç ve Yuva köylerinde yetiştirilen farklı Karakaş koyun sürülerinden 50?şer baş, toplam 250 baş koyun oluşturmuştur. 
Karakaş koyunlarında kırkım işlemi Temmuz ayında kırkım makasları kullanılarak yapılmıştır. Her koyuna ait yapağı gömleği 100 g?a duyarlı elektronik baskül ile tartılarak kirli yapağı verimi ve hayvanların kırkım sonu canlı ağırlığı belirlenmiştir. Daha sonra, analize yetecek miktarda ve örnek alma tekniğine uygun bir şekilde her sürüden 10?ar baş koyunun sağ omuz son kaburga bölgesinden yapağı numuneleri alınarak Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölüm laboratuarında randıman tayini yapılmıştır. Elde edilen verilere ilişkin istatistik analizler için SAS Paket Programı kullanılmıştır.
Karakaş koyunlarında kirli yapağı verimi üzerine Kazanç ve Göründü köyünde yaş (p<0.05) ve canlı ağırlığın etkisi (p<0.01) önemli bulunmuştur. Değirmitaş, Yuva ve Altınsaç köylerinde ise kirli yapağı verimi üzerine yaşın etkisi önemsiz (p>0.05) ve canlı ağırlığın etksi önemli (p<0.01) bulunmuştur. Tüm işletmeler genel olarak değerlendirildiğinde, kirli yapağı verimi üzerine etkisi incelenen varyasyon kaynaklarından kırkım yaşı, işletme ve kırkım sonu canlı ağırlığın etkisi istatistik olarak önemli bulunmuştur (p<0.05, p<0.01). Kazanç, Değirmitaş, Yuva, Altınsaç ve Göründü köylerinde yetiştirilen Karakaş koyunlarının kirli yapağı verimine ilişkin En-Küçük Kareler ortalamaları sırasıyla 1.48±0.04 kg, 1.81±0.07 kg, 2.10±0.04 kg, 2.14±0.04 kg ve 2.11±0.03 kg olarak bulunmuştur. Tüm işletmeler genel olarak değerlendirildiğinde ise Karakaş koyunlarında kirli yapağı verimine ilişkin En-Küçük Kareler ortalaması 1.93±0.02 kg olarak bulunmuştur.
Karakaş koyunlarında kırkım sonu canlı ağırlığı üzerine yaşın etkisi Kazanç, Yuva, Altınsaç ve Göründü köyü işletmelerinde önemli (p<0.05) ve Değirmitaş köyünde ise önemsiz (p>0.05) bulunmuştur. Karakaş koyunlarında ortalama kırkım sonu canlı ağırlığı Kazanç köyünde 55.82±0.66 kg, Değirmitaş köyünde 53.73±0.68 kg, Yuva köyünde 54.57±0.57 kg, Altınsaç köyünde 55.12±0.71 kg, Göründü köyünde 55.59±0.67 kg bulunmuş; tüm işletmelerin genel ortalaması ise 54.97±0.30 kg olarak belirlenmiştir. 
Kazanç, Değirmitaş, Yuva, Altınsaç ve Göründü köyü Karakaş koyun yapağılarında randıman değerleri sırasıyla; % 65.07±3.17, % 64.20±3.81, % 65.51±4.91, % 70.30±4.10 ve % 65.51±4.91; tüm işletmelerin genel ortalama randıman değeri ise % 65.52±1.70 olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this study, average live weight after shearing, greasy fleece yield and clean fleece percentage of Karakaş ewes in different breeding conditions were examined. The animal material consisted of a total of 250 head of Karakaş ewes including 50 head ewes in different flocks that bred in the villages of Altınsaç, Değirmitaş, Göründü, Kazanç, Yuva in the town of Gevaş of Van province.  
Karakaş ewes were sheared using shearing scissors in July. Each of sheep fleece was weighed using electronic weighing scales with 100 g sensitivity. Greasy fleece yield and live weight after shearing of ewes were determined. Fleece samples were taken quantity sufficient for analysis and according to the sampling technique from area of the last rib on the right shoulder of 10 head of ewes in each flock. Then analysis of clean fleece percentage was performed in the laboratory at the Yüzüncü Yıl University, Agricultural Faculty, and Department of Animal Science. SAS package program was used for the statistical analysis of the data obtained.
The effect of shearing age (p<0.05) and live weight on greasy fleece yield (p<0.01) was significant in Karakaş ewes in Kazanç and Göründü villages. While the effect of shearing age on greasy fleece yield was insignificant (p>0.05), the effect of live weight was significant (p<0.01) in the villages of Değirmitaş, Yuva and Altınsaç. When all the farms were generally evaluated, the effect of shearing age, farm and live weight after shearing from sources of variation examined the effect on greasy fleece yield was found significant (p<0.05, p<0.01). Least-squares means for greasy fleece yield of Karakaş ewes bred in the villages of Kazanç, Değirmitaş, Yuva, Altınsaç and Göründü were 1.48±0.04 kg, 1.81±0.07 kg, 2.10±0.04 kg, 2.14±0.04 kg and 2.11±0.03 kg, respectively. When all the farms were generally evaluated, least-squares mean for greasy fleece yield of Karakaş ewes was 1.93±0.02 kg.  
The effect of shearing age on live weight in the farms of Kazanç, Yuva, Altınsaç and Göründü villages was significant (p<0.05), while to be insignificant (p>0.05) in Değirmitaş village. Least-squares means for live weight after shearing were found as 55.82±0.66 kg in Kazanç, 53.73±0.68 kg in Değirmitaş, 54.57±0.57 kg in Yuva, 55.12±0.71 kg in Altınsaç, 55.59±0.67 kg in Göründü village, respectively. Average for all the farms was 54.97±0.30 kg.            
Least-squares means for clean fleece percentage were found as 65.07±3.17 % in Kazanç, 64.20±3.81 % in Değirmitaş, 65.51±4.91 % in Yuva, 70.30±4.10 % in Altınsaç, 65.51±4.91 % in Göründü, respectively. Average for clean fleece percentage was 65.52±1.70 % in all the farms.