Bireysel iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci ve Türkiye İş Kurumu'na uyarlanabilmesi için alternatif bir model önerisi
Alternative proposal for a model for mediation  process and Turkish Employment Agency can be adapted to the individual labor disputes
Yazar: İSMAİL HAKKI DİNÇAY
Danışman: PROF. DR. DENİZ KAĞNICIOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Arabuluculuk = Mediation ; Uzlaştırma = Conciliative ; İş uyuşmazlıkları = Labour disagrement ; İş ve İşçi Bulma Kurumu = Association of Work and Workman Foundation

Özet:
Kurumsal niteliklere haiz devlet yapısının tamamlanmadığı farklı toplumlarda bireyler gündelik hayatlarında karşılaştıkları hukuki sorunları yaşamlarının ayrılmaz bir parçası halini almıştır. Karşılaşılan hukuki nitelikteki problemlerin çözümünde barışçıl veya bir başka değişle mahkemelere gerek kalmaksızın çözüm yol ve yöntemleri aranmıştır. Bu yönelim insanlık tarihi kadar eski olup tarihsel süreç incelendiğinde de görüleceği üzere hemen hemen her toplum sorunların çözümünde daha kısa sürede sonuçlanması ve tarafların karşılıklı menfaatlerini de gözetmesinden dolayı alternatif çözüm sistemlerine özellikle son dönemde giderek artan bir önem vermişler ve oldukça hızlı diyebileceğimiz hukuki bir yapı inşa etmişlerdir. Alternatif hukuki çözüm yöntemleri anlaşmazlıkları çözüm sisteminde mahkeme dışı olarak nitelendirilen özellikle arabuluculuk ve uzlaştırma diğer barışçıl çözüm yöntemlerinden sürecin kapalı bir işletim sistemi kapsamında gerçekleşmesi, kendine has katı, aşılamaz kurallarının olmayışı, uyuşmazlıkların sonuçlandırılması aşamasında sadece mağdurun değil, şüpheli/sanık tarafı da sürece aktif olarak dahil edip sonuç odaklı kalıcı çözümler üretmesi nedeniyle adından en çok söz ettiren iki alternatif çözüm yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Son dönemde kurumsal kimliği ve gerek aktif istihdam politikaları, gerekse pasif istihdam politikalarında işsizliğin çözümü ve meslek edindirme süreçlerindeki etkinliği ile Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) hem toplu iş uyuşmazlıklarının çözümünde hem de bireysel iş uyuşmazlıklarının çözümünde oynadığı aktif rol ile alternatif hukuk uyuşmazlıkları sistemine aktif olarak katkı sağlamakta idi. Ancak 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanununda yapılan yeni düzenlemeler ile özellikle bireysel iş uyuşmazlıklarındaki il müdürlüklerinin yetki ve görevleri bir anda elinden alınmış gözükmektedir. Alternatif bir model önerisi getiren bu araştırmada gerekli alt yapı ve yetkinliğe sahip İŞKUR'un bireysel iş uyuşmazlıklarının çözümünde, arabuluculuk faaliyetlerinde nasıl aktif olarak rol alacağı ve sürecin nasıl işleyeceği anlatılmıştır. Araştırma İŞKUR'un bireysel iş uyuşmazlıklarında arabulucu olarak sürece dahil olması durumunda uyuşmazlıkların çok daha hızlı ve hak kaybına yer vermeden çözülmesi amacıyla hazırlanmıştır. 
Anahtar Sözcükler: Alternatif çözüm yolları, Arabuluculuk, İŞKUR, Uzlaştırma

Abstract:
Legal problems that individuals face in daily life have been an inseparable part of their lives in different societies in which an institutional state structure has not been defined. With regard to solution of the legal problems, there has been a search for solution ways and methods without courts. This trend is as old as human history. As the historical process is examined, it is seen that almost all societies have attached increasing importance to alternative solution systems and established a quite rapid legal structure especially in the last period in order to solve problems in a shorter time and consider mutual interests of parties. Alternative legal resolution methods are described as out-of-court solutions in the dispute resolution system. From among other peaceful resolution methods, mediation and conciliation appear as the most mentioned methods because the process takes place in a closed operative system, has no unique strict and unbreakable rules, actively includes also the suspect/defense and creates result-oriented permanent solutions. Turkish Employment Agency (İŞKUR) has been effective in responding to unemployment and giving vocational trainings thanks to its institutional identity and active and passive employment policies. Moreover, İŞKUR had an active role in resolution of both collective and individual labor disputes and thus actively contributed to alternative legal dispute resolution system. However, by means of the amendments that have been made in the Labor Courts Law No. 7036, the provincial directorates' authority and capacity regarding especially individual labor disputes have been revoked. This research proposes an alternative model and states how İŞKUR with necessary infrastructure and competence will have an active role in individual dispute resolution and mediation and how the process will operate. The aim of the research is to enable more rapid dispute resolution without forfeiture through including İŞKUR in the individual dispute resolution as a mediator. 
KeyWords: Alternative solutions, Mediation, İŞKUR, Mediation