Toplumsal cinsiyetin oluşumunda psiko-sosyal ve dinsel faktörlerin rolü ve önemi.
The role importace of psyho-social and religious factors in formation of gender.
Yazar: SEMA GÜZEL ORUK
Danışman: PROF.DR. RECEP YAPAREL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Biyolojik cinsiyet kavramından farklı olan toplumsal cinsiyet kavramı,toplumsal ve kültürel faktörlerce belirlenen ve dolayısıyla içeriği toplumdan toplumadeğişen cinsiyet rolleriyle ilgilidir. Toplumsal cinsiyet araştırmaları ise kadın-erkekkalıpyargılarını ve bunların toplumun farklı alanlarıyla etkileşimini ele alankarşılaştırmalı bir yönteme dayanmaktadır.Çalışmamızın ilk bölümünde, konunun ana kavramları olan cinsiyet vetoplumsal cinsiyeti açıklamak üzere, bazı tanımlara ve toplumsal cinsiyet kavramınıntarihçesine yer verilmiştir. Daha sonra cinsiyet rollerinin bireyler tarafından nasılkazanıldığı ve cinsiyetler arası farklılıkların ne şekilde oluştuğuna ilişkin kuramlarınen yaygın olanları özetlenerek, toplumsal cinsiyet olgusuyla ilgili kuramsal ve ampirikliteratür gözden geçirilmiştir.İkinci bölümde, toplumsal cinsiyet olgusunun şekillenmesinde rol oynayan psikososyo-kültürel ve dinsel faktörlerin tarihsel süreçte geçirdikleri değişim ve dönüşümler,bu değişim ve dönüşümleri etkileyen unsurlar dikkate alınarak, incelenmiştir. Ayrıca,tanrı ve tanrıça tasavvurlarındaki kadın-erkek imajları, doğurganlığın gizemininanlaşılması üzerine kadının yaratıcılıktan taşıyıcılığa indirgenmesi, tarih boyuncainsanların zihnini meşgul eden yaratılışta öncelik ve sonralık meselesi ile çok tanrılı vetek tanrılı dinlerin bu konuya yaklaşım tarzları ele alınmıştır. Yahudi-Hıristiyan veİslam geleneklerinin ortaya koyduğu dini söylemler çerçevesinde özellikle bazıayetlerin toplumsal cinsiyet kavramına ilişkin yorumları gözden geçirilmiştir. Sonolarak İslam geleneğinin temel dini metinleri arasında yer alan hadis rivayetlerininkonumuzla ilgili olanları da irdelenmiştir.Anahtar kelimeler: Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet, Kalıpyargı, Androjeni, Din.

Abstract:
The concept of gender, which is different from sex, is related to the sex rolesdetermined by social and cultural factors which have different contents in differentsocieties. The studies on gender use a comparative method examining male and femalestreotypes and their interactions with the different scopes of the society.In the first section of the study, in order to explain sex and gender which arethe main concepts of the subject matter of this thesis, the history of conception of thegender and certain descriptions related to it were depicted. Afterwards, the mostwidespread theories that aim to explain how the differences between sexes form andhow the sex roles are learned by individuals have been summarized and in addition tothis the literature especially related to the concept of gender has been reviewed.In the second part, the transformations and variations that took place in thehistorical process of the psycho-socio-cultural and religious factors which playedcrucial roles in the formation of the social gender concept were examined by taking theelements that affected these transformations and variations into consideration.Moreover, male and female images in the representations of god and goddess;degrading the status of female from creativeness to being just a bearer of baby as aresult of the understanding of the secrecy of fertility; the issues of primacy and recencyin the process of creation, which has concerned the minds of people throughout thehistory, and how monotheistic and polytheistic religions approach to the subject havebeen described. We have examined the religious statements in terms of the Judeo-Christian and Muslim traditions. In this framework, some interpretations of the versesof Koran concerning social and finally the interpretations of hadith, especiallyconsidered as one of the important religious texts by the Muslims, have beenscrutinized.Key Words: Sex, Gender, Stereotypes, Androgyny, Religion.