Yoğun bakım ve servis hemşirelerinin tükenmişlik düzeyleri ve cinsel yaşam kaliteleri : Bir hastane örneği
Burnout level and sexual quality of life of intensive care nurses and clinic nurses : An example of a hospital
Yazar: GİZEM SEZER
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK DEMİRTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsellik = Sexuality ; Hemşirelik = Nursing ; Obstetrik-hemşirelik = Obstetrical-nursing ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Bu çalışma yoğun bakım ve servis hemşirelerinde sosyodemografik-tanıtıcı özellikleri, cinsel yaşam kalitesi ölçeği puanları ve tükenmişlik ölçeği puanları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla kesitsel, karşılaştırmalı olarak yapılmıştır. Çalışma için örneklem seçilmemiş tüm evrene ulaşmak hedeflenmiştir. Araştırma, 01 Mayıs 2021- 01 Temmuz 2021    tarihleri arasında, Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, servis ve yoğun bakım birimlerinde çalışan, araştırmayı kabul eden evli, kadın hemşireler ile yürütülmüştür. Çalışmanın evreni 78 yoğun bakım hemşiresi ve 142 servis hemşiresi olmak üzere 220 kadın hemşire olarak belirlenmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için Etik Kurul onayı ve gerekli izinler alınmıştır.
Araştırmanın verileri ''Sosyo -Demografik/Tanıtıcı Özellikler Formu'', ''Maslach Tükenmişlik Ölçeği'' ve ''Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kadın Formu (CYKÖ-K ) ''  ile toplanmıştır. Kadınların sosyo-demografik özelliklerini tanımlamak amacıyla nicel değişkenler için ortalama ± standart sapma ve ortanca (minimum-maksimum), nitel değişkenler için hasta sayısı (yüzde) verilmiştir. Ölçek puanlarının normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler normal dağılım varsayımları sağlanıyorsa Student-t ve One Way ANOVA testi; normal dağılım varsayımları sağlanmıyorsa Mann Whitney U ve  Kruskal Wallis H testi kullanılarak değerlendirilmiştir. İki kategorik değişken arasındaki ilişki incelenmek istendiğinde ise Ki-kare ve Fisher Exact testleri kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerlilik güvenirlik analizine bakılmış, ölçeklerin birbiri ile olan ilişkilerinde korelasyon ilişki miktarı (cronbach alfa) belirlenmiştir. Yapılan testler için istatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir.
Çalışmamıza katılan hemşireler 23 - 54 yaş aralığındadır. Hemşirelerin yaş ortalamasının 33,71±7,57 olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamızda servis hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği  toplam puan ortalaması  49,49±9,19' dur. Servis hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği  '' duygusal tükenme alt boyut'' puan ortalaması 22,00±6,28, '' duyarsızlaşma alt boyut''  puan ortalaması 7,58±4,05 ve  '' kişisel başarı alt boyut '' puan ortalaması 19,91±3,50 ' dir. Çalışma kapsamına alınan servis  hemşirelerinin  ' Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği ' puan ortalaması 63,01±11,51' dir. Çalışmamızda yoğun bakım hemşirelerinin  Maslach Tükenmişlik Ölçeği  toplam puan ortalaması 52,59±7,40' dır. Yoğun bakım hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği  '' duygusal tükenme alt boyut'' puan ortalaması 24,88±5,47, '' duyarsızlaşma alt boyut''  puan ortalaması 9,29±3,30  ve  '' kişisel başarı alt boyut '' puan ortalaması 18,41±2,99' dur. Çalışma kapsamına alınan yoğun bakım hemşirelerinin  ' Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği ' puan ortalaması 53,51±10,21' dir.
Çalışmamıza katılan ileri yaş grubuna sahip, eğitim düzeyi düşük, 10 yıl ve daha fazla süredir evli ve çocuk sahibi olan, vardiya sistemi çalışan, haftalık 40 saatten fazla çalışan, bulunduğu birimde yönetim kararı ile görevlendirilen ve çalıştığı birimde hemşire sayısı yetersiz olan  yoğun bakım hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği puanlarının fazla olduğu ve Cinsel Yaşam Kalitesi puanlarının daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Gündüz mesaisi ile çalışan, bulunduğu birimi kendisi tercih eden, mesleğinden memnun , eğitim düzeyi yüksek, çekirdek aile yapısına sahip olan servislerde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeylerinin düşük ve daha iyi bir cinsel yaşam kalitesine sahip oldukları belirlenmiştir.Araştırma da hemşirelerinin 'Maslach Tükenmişlik Ölçeği' puanları arttıkça Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği puanlarının azaldığı sonucu bulunmuştur. Sonuç olarak bizim çalışmamızda yoğun bakım hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri arttıkça cinsel yaşam kalitelerinde azalma olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Cinsellik, Cinsel Yaşam Kalitesi, Servis Hemşiresi, Tükenmişlik, Yoğun Bakım Hemşiresi

Abstract:
This cross-sectional, comparative study was carried out to determine the relationship between sociodemographic-descriptive characteristics, sexual quality of life scale scores and burnout scale scores in intensive care nurses and clinic nurses.  It was aimed to reach the whole universe, which was not selected as a sample for the study.  The research was carried out with married female nurses working in the clinic and intensive care units of Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital between 01 May 2021 and 01 July 2021, who accepted the study.  The universe of the study was determined as 220 female nurses, including 78 intensive care nurses and 142 clinic nurses.  Ethics Committee approval and necessary permissions were obtained in order to carry out the study.
The data of the study were collected with the "Socio-Demographic/Descriptive Characteristics Form", "Maslach Burnout Scale" and "Sexual Quality of Life Scale-Female Form (CYKÖ-F)".  In order to define the socio-demographic characteristics of women, mean ± standard deviation and median (minimum-maximum) were given for quantitative variables, and the number of patients (percentage) for qualitative variables.  The conformity of the scale scores to the normal distribution was evaluated with the Kolmogorov Smirnov test.  If the obtained data are provided with normal distribution assumptions, Student-t and One Way ANOVA test;  If the normal distribution assumptions are not met, it was evaluated using Mann Whitney U and Kruskal Wallis H tests.  Chi-square and Fisher Exact tests were used to examine the relationship between two categorical variables.  The validity and reliability analysis of the scales was checked and the amount of correlation (cronbach's alpha) was determined in the relations of the scales with each other. The statistical significance level for the tests performed was accepted as 0,05
The nurses participating in our study are between the ages of 23 - 54. It was determined that the average age of the nurses was 33,71±7,57. In our study, the mean score of the Maslach Burnout Scale of the service nurses was 49,49±9,19.  Service nurses' Maslach Burnout Scale ''emotional exhaustion sub-dimension'' mean score is 22,00±6,28, ''depersonalization sub-dimension'' mean score is 7,58±4,05 and ''personal achievement sub-dimension'' mean score It is 19,91±3,50.  The mean score of the 'Sexual Life Quality Scale' of the service nurses included in the study was 63,01±11,51. In our study, the mean score of the Maslach Burnout Scale of the intensive care nurses was 52,59±7,40.  Intensive care nurses' Maslach Burnout Scale ''emotional exhaustion sub-dimension'' mean score was 24,88±5,47, ''depersonalization sub-dimension' mean 9,29±3,30 and ''personal achievement sub-dimension'' score the mean is 18,41±2,99.  The mean score of the "Sexual Life Quality Scale" of the intensive care nurses included in the study was 53,51±10,21.
It has been determined that the intensive care nurses, who participated in our study, who have an advanced age group, who have a low level of education, who are married for 10 years or more, who have children, who work in shifts and  more than 40 hours a week, who are assigned by the management decision in their unit and have insufficient number of nurses in their working unit  have high Burnout Scale scores  and  low  Sexual Life Quality score (p<0,05). It has been determined that the nurses who work in day shifts, who prefer the unit they are in, who are satisfied with their profession, who have a high education level and who have a nuclear family structure have lower burnout levels and a better sexual life quality.
In the study, it was found that as the 'Maslach Burnout Scale' scores of the nurses increased, the Sexual Life Quality Scale scores decreased.  As a result, in our study, it was determined that as the burnout levels of intensive care nurses increased, their sexual life quality decreased.
Keywords: Burnout, Clinic Nurse, Intensive Care Nurse  , Sexuality, Sexual Quality of Life