Türkiye'deki ziraat fakültelerinin tarımsal araştırma eğilimleri: 1996-2011 yıllarının bibliyometrik analizi
Agricultural research trends of agriculture faculties in Turkey: bibliometric analysis of 1996-2011
Yazar: CAN BESİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. NAZAN ÖZENÇ UÇAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araştırma-inceleme yoluyla öğretim = Research-investigation by learning ; Bibliyometri = Bibliometry ; Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Makale = Article ; Tarım politikaları = Agricultural policies ; Tarımsal eğitim = Agricultural education ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de 1996-2011 yılları arasında tarım konusunda yayımlanan araştırma makalelerinin analiz edilerek, hangi konularda yoğunlaşıldığının ve oluşmakta olan tarımsal araştırma eğilimlerinin belirlenmesi; tarım politikalarıyla uyumlu araştırma yapılıp yapılmadığının saptanmasıdır.  Araştırmada sosyal ağ analizi ile tarımsal bilgi yapısı ve gelişmekte olan eğilimler görselleştirilmiş; Yaşam Bilimleri Veri Tabanı (YBVT) ve Web of Science'da (WoS) yer alan Türkiye ziraat fakültesi adresli yayınlar ile yurt dışı ziraat fakülteleri araştırmaları arasındaki benzerlik ve farklılıklar  belirlenmiştir.
Bu kapsamda araştırmada üç farklı veri seti kullanılmıştır. YBVT'de yer alan ziraat fakültesi adresli 7.471, WoS'da yer alan Türkiye adresli 7.183 ve yurt dışı adresli 152.358 yayın 1996-2001, 2002-2006 ve 2007-2011 olarak üç döneme ayrılarak bibliyometrik yöntemle analiz edilmiştir. YBVT'da yer alan yayınların konu terimleri (CABICODE) ve kontrollü kelimeleri, WoS'da yer alan yayınların CAB Direct veri tabanından sorgulanarak işlenen CABICODE terimleri, yazarların belirlediği anahtar sözcükler ve WoS kategorileri analiz edilmiştir. YBVT kontrollü kelimeleri, WoS Türkiye ve yurt dışı adresli yayınların anahtar sözcükleri sosyal ağ analizi yöntemiyle görselleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 1996-2011 yılları arasında Devlet Planlama Teşkilatı, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, TÜBİTAK, TÜBİTAK Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu ve akademisyenlerin görüşlerinin yer aldığı öneriler ve tarımsal araştırma politikaları derlenmiştir.
Araştırma sonucunda tarımsal araştırma politikalarında belirlenen öncelikler ve ağırlık verilmesi istenen, özellikle doğal kaynaklardan hayvan, bitki ve su kaynakları, biyoteknoloji, çevre bilimleri, genetik çeşitlilik konularında araştırma sayısının yıllar içinde artış gösterdiği saptanmıştır. Yurt dışı ziraat fakültelerinde biyokimya ve moleküler biyoloji, genetik ve kalıtım, mikrobiyoloji, hücre biyolojisi alanlarında önemli oranda yayın bulunmaktayken, Türkiye'deki yayınlarda bu konular çok daha düşük oranlardadır. Yurt dışı yayınlarında şehir tarımı, karbon biriktirme, korumacı tarım gibi konularda yayın sayıları yükseliş gösterirken, Türkiye'de bu konularda henüz yeterli seviyede araştırma yapılmadığı saptanmıştır. Tarımsal araştırma politikalarında yer almasına rağmen transgenik bitkiler ve GDO'lu ürünler konularında az sayıda araştırma yapılmıştır. Tarım, bitki ve gıda bilimleri konularında yapılan araştırma sayısı gittikçe azalırken; kimya, çevre bilimleri, biyokimya ve moleküler biyoloji vb. gibi alanlarda araştırma sayısı artmaktadır. Bu da tarım disiplininde daha özel ve disiplinlerarası araştırmalarla farklı konularda çalışmaların yapılmaya başlandığını göstermektedir.




Anahtar Sözcükler:
Tarımsal araĢtırmalar, bibliyometri, sosyal ağ analizi, tarımsal araĢtırma politikaları, anahtar sözcük
ortak-görülme, tarımsal araĢtırma eğilimleri

Abstract:
The purpose of this research is to analyse the research articles published in the field of agriculture in Turkey between 1996 and 2011 in order to determine the emerging agricultural research trends as to the topics mostly explored, and thus to identify whether the conducted research was compatible with the desired level of research regarding the research policies in agriculture. In the study, emerging trends and agricultural information structure are visualized with social network analysis; and the publications of agricultural faculties in Turkey listed on  Life Sciences Database (YBVT) and Web of Science (WoS) are compared with the research articles published with an affiliation of agriculture faculties abroad.
In this context, three different sets of data are used in the research. 7,471 articles affiliated with a faculty of agriculture on YBVT, 7,183 articles affiliated with a faculty of agriculture in Turkey on WoS, and 152,358 articles affiliated with agricultural universities, faculties, colleges, or schools abroad are analysed with bibliometric methods within three periodic divisions: 1996-2001, 2002-2006, and 2007-2011. The keywords and controlled words (CABICODE) of the publications listed on YBVT, CABICODEs of  WoS publications - which are searched on Cab Direct and processed into data file -, keywords and WoS categories are analysed. YBVT's controlled words and the keywords of the publications on WoS affiliated with Turkish or foreign academic institutions are visualized with social network analysis. In the scope of the research, the views, suggestions, and agricultural research policies such as the State Planning Organisation, The Ministry of Food, Agriculture and Livestock, The Scientific and Technological Research Council of Turkey (TÜBİTAK), TÜBİTAK Supreme Council for Science and Technology and scholars between 1996 and 2011 have been reviewed.
The outcome of this research indicates that the number of the research -  which are often encouraged to be pursued priorites in agricultural policies - especially  in natural resources like animal, plant and water resources, biotechnology, environmental sciences, genetic diversity, has increased in line with the policies. While there is a significant percentage of publications on biochemistry, molecular biology, genetics and heredity, microbiology and cell biology in agricultural faculties abroad, the percentage of the publications in these fields is much lower in Turkey. Whilst there has been a rise on the number of publications abroad on urban agriculture, carbon sequestration, conservation agriculture, it is found that there has not been enough research on these topics in Turkey. Although topics such as transgenic plants and genetically modified organisms have taken a significant place in agricultural research policies, there have been few studies on these topics.  Although the number of publications in the fields of agriculture, plant and food sciences is decreasing, the number of publications in the fields of chemistry, environmental sciences, biochemistry, molecular biology is increasing. This shows us that more specific and interdisciplinary research on diverse topics has begun to be undertaken in agricultural sciences.




Keywords
Agricultural research, bibliometrics, social network analysis, agricultural research policies,
keyword co-occurrence, agricultural research trend