Mevlâna'nın Mesnevî adlı eserinin Türkçe dersinde değer kazanımındaki rolü
The role of Mevlâna's book titled Mesnevi in acquisition value in Turkish lessons
Yazar: HAKAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. NURİYE BİLİK
Selçuk Üniversitesi / Mevlana Araştırmaları Enstitüsü / Mevlâna ve Mevlevîlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Mevlâna ve Mevlevilik Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Mesnevi = Mathnawi ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Günümüzde insanlar değer yargılarımızdan oldukça uzaklaşmış bu da toplumumuzda büyük sorunlara yol açmıştır. Değerler eğitimi bu nedenle oldukça önem kazanmıştır. Eğitim kurumlarımızda değerler eğitimi konusunda izlenecek yol ve kullanılacak materyallerin hangisinin daha etkili olacağı halen cevap aranan sorulardandır. Bu noktada bu araştırmanın temel amacı, Mevlâna'nın Mesnevî isimli eserinde bulunan ve Türkçe dersinde değerler eğitiminde kullanılabilecek hikâyelerin tespit edilmesidir.
Nitel bir araştırma olan çalışmamızda hikâyelerin incelenmesinde betimsel analiz ve içerik analizi gibi teknikler kullanılmıştır. Bu kapsamda, araştırmada Mevlâna'nın Mesnevî adlı eserinde bulunan hikâyeler incelenmiş, Türkçe Öğretim Programı'nda (ilkokul-ortaokul) yer alan kök değerlerin aktarılmasında kullanılmaya uygun olanları tespit edilmiştir. Söz konusu kök değerler şunlardır: adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik. Bu değerler, öğrenme-öğretme sürecinde hem kendi başlarına, hem ilişkili olduğu alt değerlerle ve hem de öteki kök değerlerle birlikte ele alınarak hayat bulacaktır.
Bu düşüncelerle yola çıkılan bu çalışmada değerler eğitimi ve Türkçe Öğretim Programı'nda bulunan kök değerler açıklanmıştır. Mevlâna ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Son bölümde ise Mevlâna'nın Mesnevî isimli eserinde bulunan hikâyelerden bahsedilen değerlere örnek teşkil edecek olanları tespit edilmiş ve değerlendirilmiştir. Tespit edilen hikâyelerin; Mevlâna'nın eğitim ve öğretime olan katkılarının görülmesine olanak sağlayacağı ve eğitim kurumlarında değerler eğitimi konusunda kaynak olarak kullanılmasına imkân tanıyacağı tarafımızca değerlendirilmektedir.  
Araştırmada Mevlâna'nın Mesnevî isimli eserindeki hikâyelerin Türkçe Öğretim Programı'nda bulunan kök değerlerin öğretiminde kullanılabilecek olanların uygun şekilde aktarılmasıyla, eğitici ve öğretici bir kaynak olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Nowadays, people have moved away from our value judgments, which has led to great problems in our society. For this reason, values education has gained a lot of importance. The way to be followed in values education in our educational institutions and which materials to be used will be more effective are still questions to be answered. At this point, the main purpose of this research is to determine the stories in Mevlâna's book, called Mesnevî, that can be used in values education in Turkish lessons.
In our study, which is qualitative research, techniques such as descriptive analysis and content analysis were used to analyze the stories. Within this scope, the stories in Mevlâna's Mesnevî were examined in the research, and the ones suitable for transferring the eigenvalue in the Turkish curriculum (primary school-secondary school) were determined. These basic values are justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, amity, responsibility, patriotism, helpfulness. These values will arouse with the sub-values they are associated with and other eigenvalues in the learning-teaching process.
In this study, which started with these ideas, values of education and the eigenvalues in the Turkish Curriculum were explained. Information was given about Mevlâna and his works. In the last part, among the stories in Mevlâna's Mesnevî, the ones that will serve as examples for the mentioned eigenvalues have been identified and evaluated. The identified stories; We consider that it will allow Mevlâna's contributions to education and training to be seen and to be used as a resource for values education in educational institutions.
The research has concluded that the stories in Mevlâna's Mesnevî can be used as an educational and instructive resource by appropriately transferring the ones that can be used to teach the eigenvalues in the Turkish Curriculum.