Toplumsal cinsiyet ve iklim değişikliğinin uluslararası çevre hukuku kapsamında değerlendirilmesi
Analyzing gender and climate change within the scope of international environmental law
Yazar: ŞEBNEM KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANSU ATILGAN PAZVANTOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Çağımızın en büyük problemlerinden biri olarak görülen iklim değişikliği, toplumda halihazırda var olan cinsiyet eşitsizliklerini daha da güçlendirmektedir. Özellikle az gelişmiş ülkelerin kırsal kesimlerinde yaşayan kadınlar, ormana veya tarıma bağımlı olmaları sebebiyle çevre ile özel bir ilişkiye sahiptirler. Bu nedenle çevresel bozulmaya ve çevresel bozulmanın beraberinde getirdiği iklim değişikliğine karşı daha duyarlı olan kadınların iklim değişikliğinde daha az payı bulunmaktadır. Buna karşın kadınlar, iklim değişikliği kaynaklı problemlerden en çok etkilenen dezavantajlı gruplar içerisinde yer almaktadırlar. Kadınlar, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ile mücadele ederken aynı zamanda iklim adaletsizliğinin de öznesi durumuna gelmektedirler. Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve iklim adaletsizliği, kadınların ve kız çocuklarının en temel insan haklarından dahi mahrum kalmalarına yol açmaktadır. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve iklim adaletsizliğinin neden olduğu ayrımcılıklar nedeniyle kadınların ve kız çocuklarının yaşam hakkı, beslenme ve barınma hakkı, eğitim ve sağlık hakları doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmektedir. Kadınlar toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve iklim adaletsizliği kavramlarının kesişim noktasında konumlandırılmaktadır bu nedenle uluslararası çevre hukuku düzenlemeleri kapsamında kadınların yerine değinmek ayrıca önem taşımaktadır. Bu doğrultuda toplumsal cinsiyete duyarlı ve bağlayıcı özelliğe sahip bir çevre mevzuatının gerekliliği öne çıkmaktadır. Ancak uluslararası çevre hukuku düzenlemelerinde cinsiyet ve çevre ilişkisine oldukça az yer verildiği görülmektedir. Bu çalışmada, iklim adaletsizliği çerçevesinde toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ele alınmış, iklim değişikliğinin özellikle kadınlar üzerindeki olumsuz etkilerine değinilmekle birlikte uluslararası çevre hukuku    düzenlemelerinde kadınlara yönelik ilkeler incelenmiştir. Çalışmanın amacı, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve iklim adaletsizliğini uluslararası çevre hukuku kapsamında ele alarak uluslararası çevre hukuku düzenlemelerinin cinsiyet-çevre ilişkisine yönelik eksikliklerini ortaya koymaktır. Türkçe literatürde uluslararası çevre hukuku kapsamında, toplumsal cinsiyet ve iklim değişikliği meselesini birlikte ele alan kısıtlı bir çalışma alanı olması, araştırmanın literatürdeki önemini artırmaktadır.

Abstract:
Climate change, one of the biggest problems of our age, further strengthens the gender inequalities that already exist in society. Women, especially those living in rural areas of underdeveloped countries, have a special relationship with the environment due to their dependence on forests or agriculture. For this reason, women, who are more sensitive to environmental degradation and the climate change cause by environmental degradation, have less of a share in climate change. On the other hand, women are among the disadvantaged groups most affected by problems caused by climate change. While women are currently struggling with gender inequalities, they are also becoming the subjects of climate injustice. Gender inequalities and climate injustice lead to women and girls being deprived of even their most basic human rights. Due to gender inequalities and discrimination caused by climate injustice, women's and girls' right to life, right to food and shelter, education and health are directly or indirectly affected. Women are positioned at the intersection of the concepts of gender inequality and climate injustice, therefore it is also important to address the place of women within the scope of international environmental law regulations. In this regard, the necessity of a gender sensitive and binding environmental legislation has an important place within the scope of international environmental law. However, it is seen that the relationship between gender and environment is not mentioned enough in international environmental law documents. In this study, gender inequalities within the framework of climate injustice are discussed, the negative effects of climate change especially on women are mentioned, and the principles for women in international environmental law regulations are examined. The aim of the study is to address gender inequalities and climate injustice within the scope of international environmental law and to reveal the deficiencies of international environmental law regulations regarding the gender-environment relationship. The fact that there is a limited field of study in the Turkish literature that addresses the issue of gender and climate change together within the scope of international environmental law increases the importance of the research in the literature.