Erdemli liderlik modeli
Virtuous leadership model
Yazar: SEHER YASTIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ALİ MURAT ALPARSLAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Erdem = Virtue ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Çalışmanın amacı; Türk kültüründe yöneticiyi erdemli bir lider yapan özellikleri tespit etmek bu bağlamda Türk kültürüne özgü erdemli liderlik ölçeğini geliştirmek ve modelini ortaya koymak, erdemli liderliğin çalışanın işyerinde mutluluğu ve duygusal bağlılığı üzerine etkilerini araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda birbirini takip eden üç araştırma yürütülmüştür. Araştırmalar, imalat sanayi ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde istihdam edilen beyaz yakalı çalışanların katılımıyla nicel yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 240 katılımcı ile yürütülen birinci araştırma sürecinin sonunda, yöneticiler için öncelikli olduğu tespit edilen 34 erdemli lider özelliğini temsil eden madde havuzu oluşturulmuştur. Kapsam geçerliliği için uzman görüşüne sunulan erdemli liderlik ölçeğinin daha sonra yapısının ortaya konulması için ikinci araştırma yürütülmüştür. İkinci araştırma sürecinde, 301 katılımcı ile pilot uygulama yapılmıştır. Bu sürecin sonucunda, iki boyut ve 21 maddeden oluşan erdemli liderlik ölçeğinin yapısı ortaya konulmuştur. Üçüncü araştırma ile ölçeğin yapısı doğrulanmış, kriter geçerliliği sağlanmış ve güvenilirliği incelenmiştir. Geliştirilen erdemli liderlik ölçeğinin çalışan/ insan duyarlılığı boyutu liderin iyi yüreklilik/ incelik, hoşgörü, takdir etme, destekleyici olma, hakkaniyetli olma, empati sahibi olma, adaletli olma, ödüllendirme ve saygılı olma erdemlerini temsil etmektedir. Başarı/sorumluluk duyarlılığı alt boyutu ise liderin çalışkanlık, alanında yetkinlik (ustalık), kararlılık, sorumluluk sahibi olma, vizyon sahibi olma, yenilikçi olma, objektif olma ve sonuç odaklılık erdemlerini temsil etmektedir. Böylece Türk kültüründe erdemli liderlerin sahip olduğu özellikler ve erdemli liderlik modeli ortaya konulmuştur.
Üçüncü araştırma kapsamında ayrıca bu çalışmanın temel amaçlarından biri olan, erdemli liderliğin çalışanların işyerinde mutlulukları ve duygusal bağlılıkları üzerine etkileri incelenmiştir. 494 katılımcının verileri ile gerçekleştirilen analizler sonucunda, erdemli liderliğin çalışanların işyerinde mutluluklarını ve duygusal bağlılıklarını pozitif yönde etkilediği ortaya konulmuştur. Erdemli liderlerin çalışan/insan duyarlılığına yönelik davranışları, başarı/sorumluluk duyarlılığına yönelik davranışlarına göre çalışanların mutlulukları üzerinde daha fazla olumlu etkiye sahiptir. Bununla birlikte liderlerin çalışan/insan duyarlılığına yönelik davranışları çalışanların duygusal bağlılıklarını mutluluklarından daha fazla etkilemektedir. Son olarak liderlerin başarı/sorumluluk duyarlılığına yönelik davranışları çalışanların mutluluklarını arttırırken duygusal bağlılıklarına anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of the study is to determine what characteristics make the manager a virtuous leader in the Turkish culture, in this context, it is also aimed to develop the virtuous leadership scale which is specific to the Turkish culture revealing its model, to investigate the effects of virtuous leadership on the happiness of the employee at work and their affective commitment. For this purpose, three studies were conducted, respectively. The research was carried out using quantitative methods with the participation of white-collar employees who work in the manufacturing and service industry. At the end of the first research process conducted with 240 participants, an item pool was formed representing the 34 virtuous leader characteristics, which were prioritized by the managers. The second study was conducted to reveal the structure of the virtuous leadership scale based on the expert agreement to provide content validity. In the second research process, a pilot study was conducted with 301 participants. As a result of this process, the structure of the virtuous leadership scale consisting of two dimensions with 21 items was obtained. With the third study, the structure of the scale was confirmed, the criteria validity was provided, and its reliability was examined. The developed virtuous leadership scale's employee/human sensitivity dimension represents the leader's virtues of benevolence/kindness, tolerance, appreciation, being supportive, being fair, empathy, being justice, rewarding and respect. The success/responsibility sensitivity dimension represents the leader's virtues of industriousness, competence (mastery), determination/decisive, responsibility, vision, innovativeness, objectivity and result oriented. Thus, the characteristics of virtuous leaders in the Turkish culture and the virtuous leadership model were revealed.
Besides, within the scope of the third research, the effects of virtuous leadership on happiness of the employees at work and their affective commitment which is one of the main aims of this study were examined. As a result of the analyses carried out with the data of 494 participants, it was found out that the virtuous leadership positively affects the happiness of the employees at work and their affective commitment. Virtuous leaders' behaviors towards employee/human sensitivity have a more positive effect on employee happiness than their behaviors towards success/responsibility sensitivity. However, the behavior of leaders towards employee/human sensitivity affects the affective commitment of employees more than their happiness. Finally, it was determined that while the leaders' behaviors towards success/responsibility sensitivity increased the happiness of the employees, it didn't have a significant effect on their affective commitment.