Geleneksel Türk Tiyatrosundan Çağdaş Batı Tiyatrosuna oyun yeri ve seyir yeri bağlamında oyuncu-seyirci ilişkisi
The relationship between actor-autor in the context of playground and theater from traditional Turkish Theatre to contemporary Western Theater
Yazar: MEHMET ALİ DÖNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU ÇAKMAK DUMAN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
İnsanlığın ortak bir ifade biçimi olarak tanımlayabileceğimiz tiyatro, köklü bir geçmişe sahip olup, insanlık kadar eski tarihiyle pek çok değişim ve dönüşüm süreci yaşamıştır. Antik Yunan döneminde ilk kez dinsel törenlerden ayrılarak bir sanat formu haline gelen tiyatro, başlangıcında seyirci ve oyuncu arasında herhangi bir ayrım gözetmeksizin katılımcı bir forma sahipken ilerleyen dönemlerde seyircisini oyun yerinin dışında bırakan ve onu yalnızca izleyici durumuna getiren bir yapıya dönüşmüştür. Kuramsal ve pratik yapısıyla Batı Tiyatrosundan farklılaşan Geleneksel Türk Tiyatrosu ise oyun yeri ve seyir yeri arasındaki organik ilişkiyi hep korumuştur. Batı Tiyatrosunda bugün gelinen nokta itibariyle ise tiyatroda, ilkel olanın arayışına yeniden girişilmiş ve oyun yeri ile seyir yeri arasındaki ilişki yeniden gündeme getirilmiştir. Bu bağlamda bu çalışma içerisinde Geleneksel Türk Tiyatrosunun temel yapı taşı olan oyun yeri seyir yeri arasındaki organik ilişki incelenerek Batı Tiyatrosu ile karşılaştırılacak ve çağdaş dönemde Batı Tiyatrosunun yaşadığı dönüşüm tartışılacaktır. Geleneksel tiyatromuzla pek çok konuda ortaklaşan Çağdaş Batı tiyatrosu, oyun yeri ve seyir yeri bağlamında oyuncu-seyirci ilişkisi üzerinden incelenerek, tiyatromuzla buluşma noktalarına bakılacak ve Türk tiyatrosunun yapısal özellikleri referans alınarak oyuncu seyirci ilişkisinin önemi tartışılacaktır.

Abstract:
Theater, which we can define as a common form of expression of humanity, has a deep-rooted history and has experienced many changes and transformations with its history as old as humanity. The theater, which became an art form for the first time in the Ancient Greek period by separating from religious ceremonies, had a participatory form at the beginning without any discrimination between the audience and the actor, but in the following periods it turned into a structure that left the audience out of the game place and made it only a spectator. The Traditional Turkish Theater, which differs from the Western Theater with its theoretical and practical structure, has always preserved the organic relationship between the play place and the audience. As of the point reached in the Western Theater today, the search for the primitive in the theater has been re-started and the relationship between the play place and the viewing place has been brought to the agenda again. In this context, in this study, the organic relationship between the playing place, which is the basic building block of the Traditional Turkish Theatre, will be examined and compared with the Western Theater and the transformation experienced by the Western Theater in the contemporary period will be discussed. Contemporary Western theater, which shares many issues with our traditional theater, will be examined in terms of the actor-spectator relationship in the context of the play place and the audience, the meeting points with our theater will be examined and the importance of the actor-audience relationship will be discussed with reference to the structural features of the Turkish theater.