Geleneksel tedavi yöntemleri bağlamında İzmir il ve ilçe merkezindeki ocaklar üzerine halkbilimsel bir inceleme
Folkloric research on the hearths i̇n the context of traditional treatment methods in İzmir city and town center
Yazar: SİNEM KARAKÜTÜK KURT
Danışman: DOÇ. DR. ASLI BÜYÜKOKUTAN TÖRET
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Halk Sağlığı = Public Health ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Geleneksel yöntemler = Traditional methods ; Halk bilimi = Folklore ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Halk hekimliği = Folk medicine ; Hastalar = Patients ; Ocaklar = Ocaks ; Tedavi = Treatment ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; İzmir = Izmir

Özet:
İnsanoğlu, varlığı boyunca birtakım inançsal motifler oluşturmuş, bu motifleri bazı pratiklerle sürdürmüştür. Neticede tamamı kültürü içine alan bir yapıya dönüşmüştür. Bu durum, ortak kültür havuzundan başlayarak milli kültür varlığına evrilmiştir. Böylece her kültürün, köken itibariyle ortak ancak bazı pratikler noktasında özgünleşen bir doğası ortaya çıkmaktadır.  
	İnsanlığın sürekli olarak bir 'yaratma gücü' arayışı neticesinde mitoloji, buna bağlı olarak 'inanç odakları' ile 'inançsal pratikler' oluşmuştur. Bahsedilen pratikler, çok somut olarak bilhassa hastalıklarda ve tedavilerinde görülmektedir. Çünkü insanın en temel güdüsü yaşam-hayatta kalmadır. 
Doğaüstü bir gücün yaratma ya da yok etme, hastalandırma ya da iyileştirme özelliği karşısında insanlar birtakım sağaltma öğretileri ve uygulamaları geliştirmişlerdir. Buna göre başta dinsel-büyüsel usullerle hastalık sağaltılmaktadır.  
	Türk kültürünün temel belirleyicilerinden olan dinsel-büyüsel sağaltma yöntemleri, Gök Tanrı inancı ve Şamanizm temellidir. Bu temel, çoğu pratiğin kökeninin ve amacının daha iyi anlaşılması adına oldukça önemlidir. 
	Türkler İslamiyet'ten önceki sağaltma uygulamalarını, İslamiyet'le birlikte çok katmanlı hale getirerek sürdürmüştür. Bu çok katmanlılık, sağaltma pratiklerinin çeşitlenmesi, farklılaşması ancak özünü korumasını kolaylaştırmıştır. 
	Hastalıkları sağaltan kimseler, halk hekimi olarak adlandırılmakta, "aile" kavramı ile 'ocaklı' özelliği kazanmaktadır. Bu kimseler halkın güven ve saygı duyduğu kimselerdir. 
	Bu çalışmada İzmir ocaklarının yapısal özellikleri, ocak çeşitleri ve sağaltma yöntemleri verilmiştir. Bu yapısal özellik ve yöntemler tasniflenerek sunulmuştur.   Geleneksel Türk dünya görüşünde önemli bir yere sahip olan halk hekimliği ve ocaklarla onlara ait sağaltma pratiklerini içine alan geleneksel tedavi yöntemleri saha çalışması neticesinde halk bilimsel bir yöntemle ele alınmıştır. Günümüz işlevselliği noktasında görüş ifade edilmiştir.

Abstract:
Mankind created a number of religious motifs throughout its existence and maintained these motifs through some practices. As a result, all of these practices have constituted a structure that covers culture. Springing from a common culture pool, this has evolved into a national cultural asset. Therefore, each culture demonstrates a unique nature with some practices despite being common in its origin. 
	As a result of humanity's constant search for a "power to create", mythology was created; and in connection with it "faith focus" and "belief practices" have emerged. Concrete reflections of these practices are especially seen in diseases and their treatments because the most basic instinct of humanity is survival. 
Against the ability of a supernatural power to create or destroy, make people sick or heal; humans developed some teachings and practices for healing. Accordingly, disease is attempted to be cured through religious-magical procedures. 
	Religious-magical healing procedures, one of the main determinants of Turkic culture, are based on the belief in the Sky God Tengri and Shamanism. This basis is rather important in terms of having a better understanding of the origin and purpose of many practices. 
	Turkish continued their healing practices before Islam, by turning these practices into multilayered ones with the introduction of Islam into their culture. This multilayered system facilitated the diversification and differentiation of healing practices while at the same time allowing it to maintain its essence. 
	Individuals healing diseases are called as folk physicians and have the qualification of "ocaklık" (being from the organization or community) through the concept of "family". These individuals are trusted and respected by the people. 
	In this study structural features of İzmir ocaks, types of ocaks and healing methods have been discussed. These structural features and methods are classified. Traditional treatment methods covering folk medicine and healing practices of ocaks that have a significant role in traditional Turkic worldview are discussed with a folkloric method as a result of the field study. And remarks have been shared in terms of their functionality in today's world.