Geleneksel Anadolu müzik kültürlerinde vokal icranın çalgı pratikleriyle duysal etkileşimi: Ağız ve hançere tekniklerinin oluşumunda ezgisel kodlar
Audial interaction of vocal performance with instrument practices in traditional Anatolian music cultures: Melodic codes in the formation of dialects and traditional vocal technique
Yazar: İSMET AYDIN
Danışman: PROF. DR. TURAN SAĞER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Halk müziği = Folk music ; Müziksel inceleme = Musical analysis ; Ses = Voice

Özet:
Türk halk müziğinde vokal icra dolayısıyla türsel tınıyı belirleyen "ağız ve hançere" tekniklerine odaklanarak, bu tekniklerin halk müziği ekosistemi içerisinde varlık gösteren çalgılarla girdiği etkileşim sürecine dair çözümleme, tespit ve değerlendirme içeren bu çalışma kapsamında, farklı yöre ağızlarından ve bazı kişisel üslup örneklerinden seçilen icra pratikleri üzerinde farklı parametrelerden oluşan bir yapısal analiz gerçekleştirilmiştir. "Müzikal davranışlar" dolayısıyla ortaya çıkan ses icrasına odaklanan bu çalışmanın sonucu olarak, ezgi yapılarının etrafında konumlanan süsleme, artikülasyon ve ifadeler bütününün geneli "duysal örüntü" olarak tanımlanmış, bu kavramın dokusal unsurları ve ezgi yapılarındaki müzikal refleksler yorumlanmıştır. Halk müziğinin "yapısal" özellikleri makâm teorisi içerisinde değerlendirilmiş olup, "ezgi çekirdekleri" yaklaşımı ile "duysal örüntü" den ayrıştırılarak sadeleştirilen ezgisel unsurlar da ayrıca incelenmiştir. Sonuç olarak halk müziğinin dinamik yapısı gereği kendi müzikal ekosisteminde belirli işitsel refleksler ve kültürel arka plan dolayısıyla şekillendiği vurgulanıp, etkileşim alanlarına işaret edilen çalgı-vokal icra diyaloğunun yaşatılmasının önemine vurgu yapmak amacıyla gelenek içerisinde öne çıkan bazı ağız ve hançere tekniklerinin "vokal icra tasarımları" özetlenmiştir.

Abstract:
Within the scope of this study, which focuses on the "Anatolian vocal" techniques that determine the genre timbre due to vocal performance in Turkish folk music and analyses, determines, and evaluates the interaction process of these techniques with the instruments that exist in the folk music ecosystem, a structural analysis consisting of different parameters was carried out on the performance practices selected from different regional dialects and some personal style examples. As a result of this study, which focuses on the vocal performance that emerges due to "musical behaviors", the whole of ornamentation, articulation, and expressions around the melody structures is defined as an "audial pattern", the textural elements of this concept and the musical reflexes in melody structures are interpreted. The "structural" features of folk music were evaluated within the makam theory, and the melodic elements that were simplified by separating them from the "audial pattern" with the "melodic nuclei" approach were also examined. As a result, it is emphasized that folk music is shaped by certain aural reflexes and cultural backgrounds in its musical ecosystem due to its dynamic structure, and the "vocal performance designs" of some of the prominent mouth and dagger techniques in the tradition are summarised to emphasize the importance of keeping the instrument-vocal performance dialogue, whose interaction areas are pointed out.