Batı Anadolu antik yerleşimlerinde kentsel mekan kurgusu araştırması
The Settling down the city building principles of the western Anatolia ancient settlements
Yazar: MİNE TANAÇ
Danışman: PROF.DR. RECEP MERİÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Restorasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Antik şehirler = Antique cities ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Kent planlama = Urban planning ; Kentsel mekan = Urban space

Özet:
IV ÖZET Batı Anadolu antik yerleşimleri belirli bir toplumsal örgütleniş biçiminin kent planlamasına bir yansıması olarak gelişmiş kentsel yerleşimlerdir. Bu çok sayıda bulunan kentsel yerleşimlerinin gerek kent planlamaları, gerek kent mekanları ve gerekse bu kentsel mekanların kurgulanması bağlanımda birçok ortak yönleri vardır. Bu tez kapsamında Batı Anadolu Antik yerleşimleri bu gözle incelenerek belirli kent planlamaları ve kentsel mekanlarının bu kent planı üzerinde kurgulanmaları kapsamında belirli bir sistematiğe gitmek hedeflenmiştir. Oluşturulan bu modeller çerçevesinde antik kent yerleşimlerinin henüz gün ışığına çıkmamış olan mekanları hakkında lahminler yürütülebilecektir. Yukarıda anlatılan kapsamda hazırlanan tezin birinci bölümünde amacı, kapsamı ve nasıl bir yöntem izlenerek çalışıldığı anlatılmaktadır. Toplumsal örgütlenmenin kent planlamasını ve kentsel mekan kurgularını doğrudan etkileyen bir faktör olması nedeniyle, ikinci bölümde Yunan kent devletlerinin oluşumları ve sosyal organizasyon süreçleri incelenerek tanıtılmıştır. Toplumsal örgütlenmesi incelenen Yunan toplumunun örgütlenmesinin planlamaya yansıması olan Arkaik dönemden Hellenistik dönem sonuna kadar Hellen kent planlamasının gelişimi incelenerek anlatılmıştır. Yunan kenti bu üç dönemde planlaması ve kentsel mekan kurgusu gelişimi, kentlerin nasıl planlandığı, yerleşim alam seçimi gibi başlıklar altmda incelenmiştir. Kent planlamaları incelenen Batı Anadolu antik yerleşimlerinin bu kent planlamaları doğrultusunda, kentsel mekanlarının arazi üzerinde nasılkurgulandıkları incelenmiştir. Arkaik dönemden Hellenistik dönemin sonuna kadar geçen süreçte kentsel mekanların oluşumları, gelişimleri, kent içerisinde kurgulandıkları alanlar araştırılarak aktarılmıştır. Üçüncü ve dördüncü bölümler sonunda Batı Anadolu'daki antik yerleşimlerinin iki farklı model kent planlaması oluştuğu savına varılmıştır. Bu farklılaşan iki model planlamanın birbirleriyle olan benzerlikleri ve farklılıklarının ortaya konabilmesi için her model kent kapsamında incelenecek somut bir kent örneği seçilmiştir ve bu kentler oluşum süreçleri ve gelişim süreçleri ile karşılaşılmışlardır. Oluşturulan bu modellerden birincisi olan ızgara planlı kentlere örnek olarak Priene kenti, ikinci kent modeli olarak da araziye bağımlı kent olarak ise Pergamon kenti incelenerek Batı Anadolu ölçeğinde antik kent planlamacılığı kapsamında iki kent modeli oluşturulmuştur. Bu modeller ışığında henüz çok sayıda kentsel mekanı gümşığına çıkarılmamış olan Metropolis antik kentine bir kent planı önerisi çizilmiştir.

Abstract:
VI ABSTRACT The Ancient settlements of western Anatolia were urban settlements which were developed by the social organizations of the society. The planning of these cities were the reflections of this social organization of the society to the town planning. All of these ancient settlement had very much common points which have included the principles of planning the cities, the city buildings and the settleling down the city buildings on the city plans. In this Thesis, the ancient settlements of Western Anatolia were examined considering this common points of the ancient settlements. A systematic of the planning methods of the cities and settling the city buildings was tried to established. The purpose of the study was forming the models of the city planning. These models will help us to find out where can be the city buildings of the unexcaveted ancient settlements. The second chapter is about, the formation of the Greek city states, and the steps of the societies social organization periods, due to their importance of influening the formation of the regular pattern of the city planing. The city planning of the ancient cities were observed starting from the archaic period till the hellenitic period. The formation of the city planning, settling down the city buildings on the city plans and how these city buildings settle down on the landscape were examined including the periods mentioned before. In the forth chapter the principles of settling down the city buildings on the city states were examined, according to the planning principles of Greek cities which were examined in the third chapter. The development of the city buddings were studied.vıı After examining the planning principles of the Greek cities and settlling down the city buildings on the city plans, two different models of the city plans were found. In order to bring up the similarities and the differences these two city models, two samples were chosen to examine.Priene was chosen as the example of teh regular city plans, Pergamon was chosen as the example öf the irregular city plans. After examining these two cities, the models of the city plans of Western Anatolia were defined clearly. By using these models a city plan for Metropolis were suggested.