Dijital ekonominin vergilendirilmesi: Küresel ve ulusal çalışmalar
Taxing the digital economy: Global and national actions
Yazar: BEDİHA SULTAN ZIVALI
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS DEMİRLİ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Elektronik ticaret = Electronic commerce ; Elektronik vergilendirme sistemi = Electronic taxation system ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Türkiye = Turkey ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Dünyada internet kullanımının giderek artmasıyla birlikte şekillenen dijital ekonomi, hemen her yenilikte olduğu gibi bünyesinde birçok avantaj ve dezavantajı birlikte barındırmaktadır. Dijital ekonominin mali olarak en önemli dezavantajını vergilendirilme problemleri oluşturmaktadır. Bu problemi doğuran en önemli etken dijital dönüşümle birlikte fiziksel varlığın önemini yitirmiş olması ve fiziksel işyeri kavramının dijital ekonomiyi kapsamakta yetersiz kalmasıdır. Bu problemin tam anlamıyla çözüme kavuşturulamaması ulusal ve küresel anlamda ciddi bir matrah aşındırma ve kâr aktarımı gerçekleştirebilme sorununa kapılarını aralamaktadır.
Son yıllarda dijital ekonominin vergilendirilmesi hususu, birçok ülkenin ve uluslararası kuruluşların çözüme kavuşturabilmeyi amaçladığı bir olgudur. Dijital ekonominin yarattığı vergilendirilme sorunlarını çözüme ulaştırabilmek adına küresel ve ulusal düzeyde çalışmalar yürütülmektedir. Küresel çalışmaların başında OECD'nin BEPS Eylem Planı gelmekte olup plan ile kayıt dışı ekonominin önlenmesi ve vergi kanunlarının dijital dünyayı da kapsayabilecek şekilde genişletilmesi amaçlanmaktadır.
Bu çalışma ile dijital ekonominin yarattığı vergisel problemlere karşı BEPS ile uyumlu yürütülen çalışmaların Türkiye nezdinde incelenmesi, uluslararası kurumların ve seçilmiş bazı ülkelerin ulusal vergi uygulamalarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada yöntem olarak; dijitalleşme sonucu ortaya çıkan vergisel problemlerin neler olduğu araştırılmış, bu problemlerin çözümünde OECD ve AB gibi küresel düzeyde yürütülen çalışmalar ile ulusal bazı vergi uygulamaları incelenmiştir.
Çalışma sonucunda; OECD ve AB'nin yürüttüğü çalışmaların tavsiye niteliğinde kaldığı, matrah aşınımına bağlı olarak ülkelerin ulusal çözümlere yöneldikleri tespit edilmiştir. Bu kapsamda çalışmada seçilen ülkelerin, dijital ekonominin vergisel sorunlarıyla mücadele edebilmek amacıyla "dijital hizmet vergisi" uygulanması ve "stopaj" yöntemini kullandıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Türkiye'de de dijital ekonominin vergilendirilmesi amacıyla bazı vergisel düzenlemeler yapılmıştır. Türkiye'de bu amaçla getirilen en önemli düzenlemelerin; internet reklam gelirleri üzerinden stopaj uygulamasına başlanılması ve pek çok ülkede yakın dönemde uygulanmaya başlanılan "Dijital Hizmet Vergisi'nin ihdası olduğu görülmüştür.
Son yıllarda dijital ekonominin vergilendirilmesinde sık başvurulan yöntemlerden biri olarak görülen dijital hizmet vergisi, ülkelerin ulusal çapta aldıkları önlemlerdendir. Fakat dijital ekonominin etkin bir biçimde vergilendirilebilmesi adına, ülkelerin ulusal çözümleri yerine OECD gibi küresel boyutlu kuruluşlarca oluşturulacak bir vergileme rejiminin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Dolayısıyla uygulamaların uluslararası iş birliği çerçevesinde ele alınması gerekmektedir.

Abstract:
The digital economy, which has been shaped with the gradual increase in the use of the internet throughout the world, involves many advantages and disadvantages as with almost every innovation. Financially, the most important disadvantage of the digital economy consists of taxation problems. The primary factor causing this problem is the fact that physical assets have lost their importance with the digital transformation, and the concept of physical workplace remains incapable of covering the digital economy. Failing to fully resolve this problem opens the door to the problem of the inability to realize base erosion and profit shifting, both nationally and globally.
In recent years, taxation of the digital economy is an issue that many countries and international organizations intend to settle. In order to solve taxation problems caused by the digital economy, studies are conducted at both global and national levels. As one of the most important global studies, OECD's BEPS Action Plan aims to prevent the informal economy and extend tax laws to cover the digital world.
This study aims to review the studies conducted in harmony with BEPS against the tax problems caused by the digital economy in Turkey and evaluate the national tax practices of international institutions and some selected countries. Methodologically, the study investigated the tax problems arising as a result of digitalization and reviewed some national tax practices as well as the studies conducted to solve these problems at the global level such as the OECD and the EU.
As a result of the study, it was determined that the studies conducted by the OECD and the EU remain advisory, and the countries tend towards national solutions due to the base erosion. In this context, it was found that the countries selected in the study used "digital service tax" and "withholding" methods in order to overcome the tax problems in the digital economy. Turkey also made certain tax regulations for taxation of the digital economy. It is seen that the most important regulations introduced for this purpose in Turkey include the application of withholding on internet advertising revenues and the imposition of the "Digital Service Tax", which was started to be applied in many countries recently. 
Digital service tax, which is considered as one of the most frequently used methods in the taxation of the digital economy in recent years, is one of the measures taken by countries on a national scale. However, in order to ensure effective taxation of the digital economy, it is important to develop a taxation regime to be created by global organizations such as OECD instead of the national solutions of the countries. Therefore, applications need to be addressed within the framework of international cooperation.