Türkiye'de siyasi partilerin kapatılması rejimi ve demokratik devlet ilkesi açısından değerlendirilmesi
The closure regime of political parties in Turkey and evaluation of principles in terms of democratic states
Yazar: HASAN İSPEKTER
Danışman: DOÇ. DR. MÜZEYYEN EROĞLU DURKAL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Demokrasi = Democracy ; Demokratik devlet = Democratic government ; Demokratik değerler = Democratic values ; Parti kapatma = Political parties closedowns ; Siyaset bilimi = Political science ; Siyasi partiler = Political parties ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Demokrasi; düşünce ve ifade hürriyeti ile çoğulcu siyasi hayatı esas alır. Siyasi partiler ise çoğulcu siyasetin ana taşıyıcısı, demokratik siyasi hayatın en temel unsuru olmuştur. Çağdaş demokrasi aynı zamanda partiler demokrasisi olarak da tarif edilmiştir. Siyasi partiler; temel hak ve hürriyetlerin geliştirilmesi, genel oy hakkının yaygınlaştırılması ve millet iradesinin siyasi iktidarda daha fazla karşılık bulması için faaliyette bulunan en önemli örgütlü kurumlardır. Bu sebeple demokratik rejimlerin vazgeçilmez unsurları olarak görülmüş ve varlıkları anayasalarla güvence altına alınmıştır. Yine anayasalarda siyasi partilere yönelik demokratik rejimin aleyhine faaliyetlerde bulunmamaları için bazı sınırlayıcı hükümlere de yer verilmiştir. Bu sınırlayıcı hükümler tüm demokratik devlet anayasalarında mevcut olmakla birlikte her ülkenin kendi değerleri, demokratik gelişmişliği oranında farklılık göstermektedir.
	
Türkiye'de siyasi partiler, demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsuru olarak tanımlanmış ancak Anayasa ve Siyasi Partiler Kanunu ile bazı kısıtlayıcı ve sınırlandırıcı hükümlere de tâbi tutulmuştur. Yargısal denetimleri ise bir yüksek mahkeme olan Anayasa Mahkemesi'ne verilerek parti yargılamaları anayasal güvence altına alınmıştır. Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası ile kurulmuş ve kuruluşundan günümüze kadar 25 siyasi partiye yönelik kapatma kararı vermiştir. Bu kapatma kararlarının 6'sı 1961 Anayasası döneminde, 19'u ise 1982 Anayasası döneminde alınmıştır.
	
Bu çalışmanın amacı, Anayasa Mahkemesi'nce kapatılan 25 siyasi partinin kapatma kararlarını inceleyerek kapatılan 25 siyasi parti hakkında genel bir bilgi sunmak, kapatma kararlarından hareketle Türkiye'de siyasi partilerin kapatılması rejimini demokratik devlet ilkesi açısından değerlendirmektir.

Abstract:
Democracy is based on freedom of thought, expression and pluralistic political life. On the other hand, political parties have been the main carrier of pluralist political life and the most basic element of democratic political life. Modern democracy has also been described as the democracy of parties. Political parties are the most important organized institutions that carry out activities for the development of fundamental rights and freedoms, the dissemination of general suffrage and to find more response for the will of the people in the political power. For this reason, They were seen as indispensable elements of democratic regimes and their existence was guarenteed by constitutions. Some restrictive provisions are also included in the constitutions to prevent political parties from engaging in activities against the democratic regime. Besides these restrictive provisions are present in all democratic state constitutions, each country's own values differ in proportionn to its democratic development.
	
Political parties in Turkey are defined as an indispensable element of democratic political life, but they are also subject to some restrictive provisions by the Constitution and the law on political parties. By giving judicial control to the Constitutional Court which was defined as a supreme court, party trials were constitutionally guarenteed. The Constitutional Court was established with the constitution in 1961 and has decided to close 25 political parties since its establishment. Six of these closure decisions were taken during the constitution of 1961 and nineteen of them were taken during the constitution of 1982 period.
	
The aim of this study is to evaluate the closure of the political parties in Turkey in terms of the principle of democratic states by classifying the closure decisions and to provide general information about the 25 political parties that were closed by analyzing the closure decisions of 25 political parties closed by the Constitutional Court.