Çocuklarda akran zorbalığı ve benlik saygısının incelenmesi
İnvestigation of bullying and self-esteem in chıldren
Yazar: DİDEM POLAT KÜLCÜ
Danışman: DOÇ. DR. HACER ÇETİN
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akran = Peer ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Benlik saygısı = Self esteem ; Ergenler = Adolescents ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Okullar = Schools ; Okullar-halk sağlığı = Schools-public health ; Çocuk = Child ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu araştırma, çocuklarda akran zorbalığı ve benlik saygısının incelenmesi
amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Mersin merkez ilçelerine bağlı 13
ortaokul oluşturmuştur. Bu ortaokullardan evrenden örnekleme, 1052 öğrenci
seçilmiştir. Veriler, "Kişisel Bilgi Formu", "Akran Zorbalığı Belirleme ÖlçeğiErgen
Formu", "Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır.
Verilerin analizinde sayı, yüzde, Student t, Anova testleri kullanılmıştır.
Örneklemdeki öğrencilerin %56,6'sı altıncı sınıf, %53,1'i kız, %53,3'ü 12
yaşındadır. Araştırmada benlik saygısı puanı ortalamaları (BSPO) ile kurban
olma puan ortalamaları (KOPO) arasındaki fark, istatistiksel olarak anlamlı
bulunmamıştır (p=0.431). Akran zorbalığı puan ortalamaları (AZPO) ile BSPO
arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.012). Ayrıca KOPO
ile AZPO arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001).
Öğrencilerin ölçeklerden aldıkları ortalama değerler (KOPO=221.7±39.0,
AZPO=250.1±22.3, BSPO=61.5±16.6) kurban ve zorba ölçeği için oldukça yüksek,
benlik saygısı ölçeği için orta düzeyde yüksek bulunmuştur. Araştırmada yaş,
akademik başarı, baba eğitimi, okulunu sevme, arkadaşlarıyla sorun yaşama,
sorunları ailesiyle paylaşma ve ailenin tutumunun BSPO'nda istatistiksel olarak
anlamlı fark bulunmuştur. Aynı zamanda arkadaşlarıyla sorun yaşamanın, AZPO
ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda; hemşireler okullarda ergenlerin,
akranlarından görebilecekleri, akran zorbalığına karşı önlem alabilmeleri için;
zorba ve kurban çocukların özelliklerini bilmeli, bu konuda riskli olabilecek
çocukları izlemelidirler. Zorba davranışa maruz kalan ve zorbalık yapan çocuğa
uygun müdahale yöntemlerini kullanarak yaklaşılmalı ve çocuklarda zorbalığın
neden olduğu sağlık problemlerini izleyebilmelidirler. Zorbalık davranışı ve benlik
saygısı açısından bireysel, ailesel ve çevresel risk faktörleri tanımlanmalı, eğitim
programları düzenlemeli, bu programlara ergeni, aileyi, öğretmeni ve okul
çevresinde yer alan tüm bireyleri dahil etmelidirler. Ayrıca okullarda akran
zorbalığını önlemek amacıyla, disiplinler arası çalışmalara da gereksinim
duyulduğu düşünülmektedir.

Anahtar sözcükler: Akran Zorbalığı, Benlik Saygısı, Ergenlik Dönemi,
Okul Sağlığı Hemşiresi, Okulda Şiddet.

Abstract:
This study was conducted to investigate the children bullying and selfesteem.
The population of the study was included thirteen elementary schools in
Mersin. The study sample were chosen 1052 student from these school. The data
were collected using the Personal Information Form, Peer Victimization
Identification Scale-Adolescent Form and Coopersmith Self-esteem Inventory. The
study data were analyzed using numbers, percentages, students't-tests and
ANOVA tests. Of the students in the sample, 56.6% were sixth grade students,
53.1% were females and 53.3% were twelve years old. The difference between selfesteem
mean scores (SEMS) and being victimized mean scores (BVMS) was not
statistically significant (p=0.431). The difference between peer victimization mean
scores (PVMS) and SEMS was statistically significant (p=0.012). The difference
between BVMS and PVMS was also statistically significant (p<0.001). Students'
mean scores on the scales (BVMS=221.7±39.0, PVMS=250.1±22.3,
SEMS=61.5±16.6) were very high on being victimized and victimizer scales and
moderately high on self-esteem scale. There were statistically significant
differences in students' SRMS based on age, academic achievement, fathers' level
of education, love for school, problems with friends, sharing problems with family
and the attitude of the family. The study also found that there was a correlation
between having problems with friends and PVMS. In this sense, nurses ought to
know about the characteristics of victim and victimizer students in order to take
measures against peer victimization, and they should monitor the children who
exhibit risk factors. Nurses should approach victim and victimizer students with
the appropriate methods of intervention, and they should be capable of
determining the health problems caused by victimization. Regarding victimizing
behavior and self-esteem, nurses should identify the familial and environmental
risk factors, organize educational programs and include the adolescent, family,
teacher and all individuals in the school environment. In addition, the authors
believe that it is necessary to conduct interdisciplinary studies in order to prevent
peer victimization.
Keywords: Adolescence, Peer Victimization, School Health Nursing, Selfesteem,
Violence at school.