Isparta kültürü özel gün ve törenlerinde sunulan gastronomi uygulamaları
Gastronomic elements presented in Isparta's cultural special days and ceremonies
Yazar: HAVVA NİLGÜN BUDAK
Danışman: PROF. DR. FÜGEN DURLU ÖZKAYA
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Dini bayramlar = Religious festivals ; Dini tören = Ritual ; Etnik unsurlar = Ethnic elements ; Gastronomi = Gastronomy ; Isparta = Isparta ; Mutfak sanatları = Culinary arts ; Mutfak turizmi = Gastronomic tourısm ; Törenler = Ceremonies ; Yöresel mutfak = Local cuisine

Özet:
Türkiye'nin binlerce yıllık kültürel geçmişinin ortaya çıkardığı geleneksel ve yöresel mutfak zenginlikleri geleceğe aktarılmalıdır.  Isparta antik çağlara kadar uzanan tarih ve kültür ile önemli bir geçiş merkezi olmuştur. Isparta özel gün ve törenlerinde hazırlanan yiyecek ve içecek çeşitleri, yöresel zengin mutfak kültürünü yansıtmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden etnografik çalışma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örnekleminde, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitleme örneklemesi tercih edilmiştir. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak Isparta'da doğmuş veya Isparta tören ve geleneklerini yaşamış, bölge yemek kültürü bilgi ve deneyimine sahip yirmi beş kişi ile yüz yüze görüşme sağlanmıştır. 
Bölgede gül, elma, kiraz, dut, helva, üzüm gibi gastronomik unsurların ön plana çıkarıldığı çeşitli festivaller düzenlenmektedir. Isparta özel gün ve törenleri kapsamında doğum, düğün öncesi, düğün sürecinde ve düğün sonrasında uygulanan törenler, ölüm törenleri, dini bayramlar, kandiller kutlanmaktadır. Bölgede mevsimlik bayramlarda hıdırellez, çıtlık bayramı, adak kesme, kiraz bayramı, girey bağları töreni, temel yemeği töreni, kestane toplama, elma toplama, gül toplama, kuru fasulye günü, pınar pazarı eğlencesi, yağlı pehlivan güreşleri, asker uğurlama, hacı uğurlama, helva bayramı, gezek-herfene isimli bölgeye özel kutlamaların yapıldığı tespit edilmiştir. 
Çalışmanın sonucunda kültürümüzde ritüeller ve törenlerin yemek ve yiyeceklerle taçlandırıldığı gözlemlenmiştir. Isparta özel gün ve törenlerinde sunulan yemeklerin unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması için çalışmaların yapılması gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
The traditional and local culinary riches of the thousands years of culture of Turkey should be inherited to future generations. Isparta, has been an important transit center with its history and culture, dating back to ancient times. The various foods and beverages prepared in Isparta's special days and ceremonies reflect the rich local cuisine culture. Ethnographic study design is one of the qualitative research methods an it was used in the present research. In the sampling process of the research, the maximum variation sampling, which is one of the purposive sampling methods, was adopted. Accordingly, face-to-face interviews were conducted with twenty-five people who were born in Isparta or lived in Isparta and experienced the local ceremonies and traditions, and have knowledge and experience of the regional food culture, using the semi-structured interview technique. 
Various festivals are organized in the region where gastronomic elements such as roses, apples, cherries, mulberries, halva, and grapes are presented. Region-specific celebrations and ceremonies are held in special days such as birth celebrations, pre-wedding, wedding and post-wedding ceremonies, death ceremonies, religious holidays. It was determined that local celebrations such as Hıdırellez, çıtlık festival, votive festival, cherry festival, girey vineyard ceremony, foundation dinner ceremony, chestnut harvest, apple harvest, rose harvest, dry bean day, pınar bazaar entertainment, greased wrestling, soldier recruitment celebrations, pilgrim's celebrations, halva festival, gezek-herfene ceremonies are organised.
As a result of the study, it was observed that rituals and ceremonies in our culture are held with special presentations of food and drinks. It was determined that studies should be carried out to ensure that the meals served in Isparta's special days and ceremonies are not lost and inherited to future generations.