Ulaşılabilen yayınlarda ve bazı müzelerimizde bulunan Anadolu kökenli arkeolojik tekstiller (M.Ö. 8000-1000 sonu) teknik çözümlemeleri ve konservasyonu
Technical analysis and conservation of archeological textiles originated from Anatolia in some publications available and in some Turkish museum
Yazar: NAİLE RENGİN OYMAN BÜKEN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 1998
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Dokuma tezgahları = Weaving looms ; Dokumacılık = Weaving ; Kilimler = Rugs ; Müzeler = Museums ; Tekstil tarihi = Textile history ; Tekstil ürünleri = Textile products

Özet:
ÖZET Anadolu, Arkeolojik alan özellikleri açısından zengin bir yerleşim alanıdır. Arkeolojik dokuma malzemelerinin ve az da olsa tekstillerin varlığı, Anadolu'da dokumacılığın oldukça eski tarihlere gittiğinin kanıtıdır. Yapısı nedeniyle çabuk bozulabilen bir malzeme olması bakımından tekstil, ancak çok özel koşullarda günümüze ulaşabilmektedir. Tezin ilk bölümünde, arkeolojik dokuma araç- gereçleri ve tekstillerin, M.Ö. 8000 ile 1000 sonuna dek varlıklarının belirlenmesinde, şimdiye dek yayınlanmış ulaşılabilen kaynaklar saptanmaya çalışılmıştır. Bu yayınlar; Kazı Raporları, Kitaplar, Süreli Yayınlar alt başlığında toplanarak künyeleri, yazar soyadı sırasına göre verilmiştir. Yine bu bölümde, Türkiye'de arkeolojik kaynaklı bazı müzelerdeki arkeolojik dokuma araç- gereçleri ve arkeolojik tekstiller araştırılmıştır. Arkeolojik alan özelliklerine göre saptanan bu müzeler; Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Akşehir, Kayseri- Kültepe, Aydın- Afrodisias, Sinop, Samsun, Tekirdağ, Kocaeli, Çanakkale, Antalya, Alanya, Burdur, Isparta Müzeleridir. Tezde, Müzelerdeki bu malzemeler; malzeme özellikleri, tarihi, konumu, ve adetleriyle beraber tablolaştırılarak verilmiştir. Bazı müzelerimizdeki arkeolojik dokuma araç- gereçleri ve özellikle Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi' ndeki arkeolojik tekstiller fotoğrafla saptanmıştır. Tezin ikinci bölümünde, ulaşılabilen yayınlardaki arkeolojik tekstiller; Yerleşim Merkezi, Dönemi, Konumu, Verilen Tarihleme, Yayın Adedi, Yayın Grubu ve Tekstil Buluntusunun Tanımı başlıkları altında tablolaştırılmıştır. Tarihsel sıralamayla, Tekstillerin ortaya çıkartıldığı bölgelerde bulunan arkeolojik tekstiller, tabloda yayın adetleri sütununda dip not düşülerek, yazar soy adına göre verilmiştir. Bu bölümde, bazı müzelerimizdeki arkeolojik tekstillerin teknik çözümlemeleri, analiz raporlarına göre aynen verilmiştir. Müzelerde sergilenen ya da depolanan bu tekstillerin, müze koşullarındaki koruma (konservasyon) yöntemleri, yapılan ve yapılması gereken işlemler, müze yetkililerinden alınan ve yayınlardaki bilgilerle aktarılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde, Çatal Höyük duvar resimlerinden yola çıkarak çeşitli boyutlarda, orijinal renk ve resimlere bağlı kalınarak, kilim tekniğindetasarımlar yapılmıştır. Bu tasarımlardan biri, doğal boyalı olarak, 80x120 cm. boyutunda, kilim tekniğiyle dokunmuştur. Tasarımların yüzey şekillendirme şemaları ve motifleri, Bilgisayarın Paint programıyla hazırlanmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Anatolia is one of the sites which are rich in archaeology. The presence of weaving tools and textiles, yet there are limited samples, is the evidence that weaving in Anatolia has a long history. Having a vulnerable nature, textile can only survive in some certain conditions. In the first chapter, it was tried to reach the publications accessible to investigate the presence of weaving tools and textiles dating back B.C 8000- 1000. These publications were listed as excavation reports, books, and journals according to writer's surname in alphabetical order. Archaeological textiles and weaving tools were also examined in the museums in Turkey having archaeological artifacts. According to archaeological site characteristics, these museums are: Anatolian Civilizations Museum in Ankara, Akşehir, Kultepe- Kayseri, Aphrodisias-Aydın, Sinop, Samsun, Tekirdağ, Kocaeli, Çanakkale, Antalya, Alanya, Burdur, and İsparta Museums. In this study, the materials in these museums, their characteristics, history, location, and tradition were given in tables. The archaeological weaving tools in some museums and especially archaeological textiles in Anatolian Civilizations Museum in Ankara were taken pictures. In the second chapter, textiles in the publications accessible were given in tables according to their sites, periods, locations, dating, number of publication copies, printing companies, and the definition of the findings. Archaeological textiles were given in tables in chronological order under the title of number of publications with the writer's surnames in alphabetical order. Technical analyses of the archaeological textiles in some museums were also given the same as their analyses reports. Conservation methods in museum conditions of archaeological textiles either exhibited or stored in the museums along with treatments being carried out and some precautions that must be taken were presented with the information obtained from the museum officials and in the publications. In the third chapter, with some inspiration from wall drawings at Çatalhöyük, some designs with kilim technique in various sizes as in originalcolor and drawings were created. One of the designs was woven with kilim technique and natural dyes in 80x120cm. Design sketches were prepared by means of a software called Paint.