Türkiye'de elektrik enerjisi piyasasında regülasyon uygulamaları
Regulation applications on electricity market in Turkey
Yazar: BUKET ÖZDEMİRLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK ÇETİN DURUDUYGU
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Doğal tekel = Natural monopoly ; Elektrik = Electricity ; Elektrik enerjisi = Electrical energy ; Enerji piyasası = Energy market ; Regülasyon = Regulation ; Tekel = Monopolies

Özet:
Piyasanın, iktisat politikasının amaçları arasında yer alan sosyal fayda maksimizasyonunu sağlayamaması, devletin regülasyonlar yoluyla piyasaya müdahale etmesi gereğini doğurmaktadır. Regülasyon, piyasa başarısızlıklarının neden olduğu etkinsizlikleri gidererek ekonomik etkinliği sağlamak için devletin yapmış olduğu kontrol ve düzenlemelerdir. Devletin regülasyonlar yoluyla müdahalesinin örneklerine genel olarak büyük miktarda ilk yatırım gerektiren, sabit maliyeti yüksek olan su, elektrik, doğal gaz, demiryolları, temel telekomünikasyon hizmetleri gibi doğal tekel niteliğindeki şebeke endüstrilerinde rastlamaktayız.
Enerji piyasası içinde yer alan elektrik enerjisi, ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınmalarında önemli role sahip olan, neredeyse bütün sektörlerde girdi olarak kullanıldığından hanelerde ve sanayi kesiminde talebi sürekli artış gösteren ve dolayısıyla toplumsal olarak vazgeçilmez olan bir ihtiyaçtır. Elektrik enerjisi piyasasının doğal tekel konumunda olması ekonomik regülasyonların temel nedenidir. 
Bu çalışmanın amacı devletin düzenleyici ve denetleyici rolünün etkinliğini Türkiye elektrik enerjisi piyasası açısından incelemektir. Bu amaçla, devletin ekonomide üstlendiği düzenleyici ve denetleyici role değinilecek ve Türkiye elektrik enerjisi piyasası açısından uygulanan regülasyonlar incelenecektir. Bunlara ek olarak, elektrik enerjisinin tarihsel gelişimi incelenecek ve Türkiye'de elektrik piyasasında reformlar, yeniden yapılanmalar değerlendirilecektir. Son olarak da elektrik piyasasında gerekli olan düzenlemeler ve politika önerilerine yer verilecektir.
Bu çalışma 4 ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde devletin ekonomideki düzenleyici, denetleyici rolü başlığı altında ekonomik etkinlik ve piyasa başarısızlıkları konuları incelenecektir.  İkinci bölümde elektrik enerjisi piyasası incelenecek ve piyasadaki yeniden yapılanma çalışmaları ile reform süreçleri incelenerek özelleştirme rekabet ve regülasyon konuları üzerinde durulacaktır. Üçüncü bölümde Türkiye'de elektrik enerjisi piyasasının genel incelemesinin ardından piyasanın geçmişten günümüze izlediği seyir değerlendirilecektir.  Dördüncü bölümde elektrik enerjisi piyasasını düzenleme görevini üstlenmiş bağımsız düzenleyici kurum olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu incelenerek kurumun yaptığı düzenlemelere değinilecektir. Sonuç ve değerlendirme kısmında ise konuya ilişkin genel bir değerlendirme yapılacak ve tez sonlandırılacaktır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de elektrik enerjisi piyasası ve regülasyonlarla ilgili önerilerde bulunarak Türkiye elektrik enerjisi piyasasını incelemektir.

Abstract:
The need for the state to make interventions in the market arises, when the market can not provide social benefit maximization which is one of the objectives of economic policy. Regulations are those interventions by the state to ensure economic efficiency by eliminating the inefficiencies of the market. The major examples of such interventions by state are observed in those sectors such as water, electricity, gas, railways, basic telecommunication services which require a large amount of initial investment, with high fixed costs  and which are natural monopoly.
Electric power in the energy market, has an important role the country's economic growth and development and almost all sectors use it as an input. Therefore it is a socially indispensable need for both households and the industry. The main cause of economic regulation is the electricity market being a natural monopoly.
The purpose of this study is to analyze the effectiveness of regulatory and supervisory role of the state electricity market in Turkey. For this purpose, the regulatory and supervisory role of the state in the economy will be discussed and Turkey's electric energy market regulations implemented will be examined. In addition, the historical development of electrical energy in the electricity market reforms and re-structuring in Turkey will be examined will be evaluated. Finally, the necessary arrangements in the electricity market and policy recommendations will be presented.
This study consists of four main chapters. In the first chapter, economic efficiency and market failures will be examined under the heading of regulatory and supervisory role of the state in the economy. In the second chapter,  the electricity market will be examined, reconstruction and reform processes in the market will be discussed and issues of competition and regulation in privatization will be emphasized. In the third chapter, of the overall review of the electricity market in Turkey will be presented, followed by an evaluation of the trends in the market from past to present. In the fourth chapter the regulations of the Energy Market Regulatory Authority as an independent regulatory agency to regulate the electricity market will be examined. In results and evaluation chapter, an overall evaluation will be made on the subject and the thesis will be concluded. The purpose of this study is to examine the electricity market in Turkey by making recommendations regarding the electricity market.