Obez ve fazla kilolu çocuklarda ve adölesanlarda metabolik sendrom tanı kriterlerinin karşılaştırılması
The comparison of metabolic syndrome criterias in obese and overweight children and adolescents
Yazar: ÖZLEM NALBANTOĞLU ELMAS
Danışman: PROF. DR. AYŞEHAN AKINCI
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Obezite = Obesity ; Çocuk bakımı = Child care ; Çocuk beslenme bozuklukları = Child nutrition disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çocukluk çağında artan obezite ve fazla kilolu prevalansına paralel olarak, metabolik sendrom prevalansı da artmaktadır. Çocuk ve adölesanlarda metabolik sendrom artmasına rağmen metabolik sendrom tanısı için standart kriterler yoktur. Bu çalışmada, obez ve fazla kilolu çocuk ve adölesanlarda metabolik sendrom sıklığını DSÖ ve Cook ve ark., de Ferranti ve ark., Cruz ve ark. ve Ford ve ark'nın modifiye ettiği NCEP-ATP III kriterlerine göre karşılaştırdık.Gereç ve Yöntemler: Beş yüz on bir obez (295 kız, 216 erkek, ortalama yaş 11,56±3,0, VKİ 29,3±4,5 kg/m², VKİ SDS 2,61±0,45, ortalama bel çevresi 91,4±13,0 cm, ortalama kalça çevresi 100,3±13,7 cm ve ortalama bel/kalça oranı 1,0±0,1), 248 fazla kilolu (109 kız, 139 erkek, ortalama yaş 11,84±2,3 cm, VKİ 25,4±2,2 kg/m², VKİ SDS 1,75±0,15, ortalama bel çevresi 84,8±9,0 cm, ortalama kalça çevresi 93,4±9,1 cm ve ortalama bel/kalça oranı 1,1±0,3), toplam 759 çocuk ve adölesan çalışmaya alındı. Tüm vakaların yaş, cinsiyet, boy, ağırlık, bel çevresi, kalça çevresi ve bel/kalça oranı, sistolik ve diyastolik kan basıncı ölçümleri kaydedildi. VKİ SDS'si ? +2,00 veya VKİ'si ? 95p olan vakalar obez; VKİ SDS'si +1,6-+2,00 veya VKİ'si 85-95p olan vakalar fazla kilolu kabul edildi. Tüm vakalarda, 8-12 saatlik açlık sonrasında elde edilen açlık kan şekeri, insülin, C-peptit, total kolesterol, trigliserit, LDL kolesterol, VLDL kolesterol, HDL kolesterol değerleri kaydedildi. Tüm vakalarda 1.75 mg/kg (maksimum 75 gr) glikoz ile oral glikoz tolerans testi yapıldı. Bozulmuş açlık glikozu, bozulmuş glikoz toleransı, diyabeti olan vakalar belirlendi. DSÖ [metabolik sendrom tanısı için insülin direnci (diabetes mellitus, bozulmuş glikoz toleransı, bozulmuş açlık glikozu kriterlerinden en az birine ek olarak hipertansiyon (sistolik kan basıncı ? 140 mmHg, diyastolik kan basıncı ? 90 mmHg veya antihipertansif kullanıyor olmak), dislipidemi (trigliserit düzeyi ? 150 mg/dl veya HDL düzeyi erkekte < 35 mg/dl, kadında < 39 mg/dl), abdominal obezite (VKİ > 30 kg/m2 veya bel-kalça oranının erkekte > 0.9, kadında > 0.85 olması), idrarda albümin atılımının ? 20 ?g/dk veya albümin/kreatinin oranının ? 30 mg/g kriterlerinden en az ikisini içermesi], Cook ve ark. [metabolik sendrom tanısı için 5 kriterden bozulmuş açlık glikozu ? 110 mg/dl, bel çevresi (Türk çocukları için yaş, cinsiyet ve etnik kökene göre ? 90p), kan basıncı (Türk çocukları için yaş, cinsiyet ve boya göre ? 90p), TG ? 110 mg/dl, HDL ? 40 mg/dl'kriterlerinden 3 veya daha fazlasının pozitifliği], de Ferranti ve ark. [metabolik sendrom tanısı için 5 kriterden bozulmuş açlık glikozu ? 110 mg/dl, bel çevresi (Türk çocukları için yaş, cinsiyet ve etnik kökene göre ? 75p), kan basıncı (Türk çocukları için yaş, cinsiyet ve boya göre ? 90p), TG ? 100 mg/dl, HDL ? 50 mg/dl kriterlerinden 3 veya daha fazlasının pozitifliği], Cruz ve ark. için 5 kriterden [bozulmuş glikoz toleransı (ADA kriterlerine göre), bel çevresi (NHANES III kriterlerindeki yaş, cinsiyet ve etnik kökene göre ? 90p), kan basıncı (NHANES III kriterlerindeki yaş, cinsiyet ve boya göre ? 90p), TG (NHANES III kriterlerindeki yaş ve cinsiyete göre ? 90p)] 3 veya daha fazlasının pozitifliğini ve Ford ve ark.'nın [metabolik sendrom tanısı için 5 kriterden bozulmuş açlık glikozu ? 100 mg/dl, bel çevresi (Türk çocukları için yaş ve cinsiyete göre ? 90p), kan basıncı (Türk çocukları için yaş, cinsiyet ve boya göre ? 90p), TG ? 110 mg/dl, HDL ? 40 mg/dl kriterlerinden 3 veya daha fazlasının pozitifliği] çocuk ve adölesanlar için modifiye ettiği NCEP-ATP III kriterlerine göre metabolik sendrom oranı belirlendi. Tüm obez ve fazla kilolu çocuklarda Tanner evrelemesi yapıldı ve Tanner Evre I olanlar prepubertal, Evre II-V olanlar pubertal kabul edildi. Pubertal ve prepubertal obez ve fazla kilolu gruplarda metabolik sendrom oranları karşılaştırıldı.Bulgular: Obez çocuk ve adölesanlarda metabolik sendrom prevalansı DSÖ ve Cook ve ark., de Ferranti ve ark., Cruz ve ark. ve Ford ve ark'nın modifiye ettiği NCEP-ATP III kriterlerine göre sırasıyla %8,6; %43,4; %63,8; %46,4 ve %49,1 idi. Fazla kilolu çocuklarda metabolik sendrom oranı DSÖ kriterlerine göre %7,3 iken; Cook ve ark., de Ferranti ve ark., Cruz ve ark. ve Ford ve ark'nın modifiye ettiği NCEP-ATP III kriterlerine göre bu oran sırasıyla %34,3; %60,5; %38,3 ve %33,5 idi. DSÖ kriterlerine göre pubertal ve prepubertal obez ve fazla kilolu gruplar arasında metabolik sendrom yüzdesi açısından anlamlı fark yoktu. Cook, de Ferranti ve Ford'un modifiye ettiği NCEP-ATP III kriterlerine göre obez pubertal vakalarda metabolik sendrom oranı obez prepubertal gruba göre yüksekti. Cruz'un modifiye ettiği NCEP-ATP III kriterlerine göre metabolik sendrom oranı obez pubertal vakalarda fazla kilolu pubertal vakalardan, obez prepubertal vakalar ise fazla kilolu prepubertal vakalardan yüksek idi. DSÖ kriterlerine göre metabolik sendrom tanısında en önemli parametre bozulmuş açlık glikozu (OR:100,9) iken; Cook'un kriterlerine göre bel çevresi (OR:22,5); de Ferranti'nin kriterlerine göre TG yüksekliği (OR:33); Cruz ve Ford'un kriterlerine göre ise HDL kolesterol düşüklüğü (OR sırası ile 14,9;15,3) idi.Sonuç: Metabolik sendromun kesin prevalansının belirlenmesi, erken tanısı, önlenmesi ve tedavi yaklaşımlarının belirlenmesi için standart tanı kriterlerine ihtiyaç vardır. Bu tanı kriterleri belirlenirken etnik farklılıklar göz önüne alınmalıdır. Çalışmamızın sonuçlarına göre, Türk çocuklarında oluşturulacak yeni metabolik sendrom tanı kriterlerinin bozulmuş açlık glikozu, bel çevresi, TG ve HDL kolesterol değerlerini içermesi önerilebilir. Bel çevresi ve kan basıncı için Türk çocuklarında yaş ve cinse göre belirlenmiş eşik değerler kullanılması; TG ve HDL kolesterol için ise Türk çocuklarına uygun eşik değerlerinin belirlenmesi ve bu eşik değerlerinin kullanılmasının uygun olacağını düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler: Metabolik sendrom, prevalans, çocuk ve adölesan, DSÖ, NCEP-ATP III

Abstract:
Aim: In line with the dramatic rise in childhood obesity and overweight, the prevelance of metabolic syndrome is also increasing. Although the metabolic syndrome is increasing in children and adolescents, no unified criteria have been established. In this study, we compared the frequency of the metabolic syndrome in obese and overweight children and adolescents using the criteria of WHO and NCEP-ATP III criteria which were modified for children and adolescents by Cook et al., de Ferranti et al., Cruz et al. and Ford et al.Material and Methods: Five hundred and eleven obese (295 girls, 216 boys, average age 11,56±3,0, BMI 29,3±4,5 kg/m², BMI SDS 2,61±0,45, average waist circumference 91,4±13,0 cm, average hip circumference 100,3±13,7 cm and average waist/hip ratio 1,0±0,1), 248 overweight (109 girls, 139 boys, average age 11,84±2,3, BMI 25,4±2,2 kg/m², BMI SDS 1,75±0,15, average waist circumference 84,8±9,0 cm, average hip circumference 93,4±9,1 cm and average waist/hip ratio 1,1±0,3), in total 759 children and adolescents were examined. Ages, sexs, heights, weights, waist circumferences, hip circumferences, waist/hip ratios, systolic and diastolic blood pressures of all the cases were noticed. The cases whose BMI SDS ? +2,00 or BMI ? 95p were called obese whereas whose BMI SDS +1,6-+2,00 or BMI 85-95p were called overweight. Baseline blood sample values (blood glucose, insulin, C-peptide, total cholesterol, trigliserite, LDL cholesterol, VLDL cholesterol, HDL cholesterol) which were obtained after 8-12 hours fasting were noted. Oral glucose tolerance test was performed with the administration of 1.75g of glucose per kilogram of body weight. The cases who have impaired fasting glucose, impaired glucose tolerance and diabetes were obtained. The ratios of metabolic syndrome according to WHO [for metabolic syndrome diagnosis at least 2 of the criterias which include hypertension (systolic blood pressure ? 140 mmHg, diastolic blood pressure ? 90 mmHg or using antihypertensive drug), dyslipidemia (TG level ? 150 mg/dl or HDL levels < 35 mg/dl for males, < 39 mg/dl for females), abdominal obesity (BMI > 30 kg/m2 or waist/hip ratio > 0.9 for males, > 0.85 for females), urine albumin excretion ? 20 ?g/sec or ratio of albumin/creatinine ? 30 mg/g) must accompany at least one of the insulin resistance criterias] NCEP-ATP III criteria modified by Cook and et al. [at least 3 of 5 criterias which include impaired fasting glucose ? 110 mg/dl, waist circumference ? 90p (age and sex spesific for Turkish children), blood pressure ? 90p (age, sex and height spesific for Turkish children), TG ? 110 mg/dl, HDL ? 40 mg/dl], NCEP-ATP III criteria modified by de Ferranti and et al. [at least 3 of 5 criterias which include impaired fasting glucose ? 110 mg/dl, waist circumference ? 75p (age and sex spesific for Turkish children), blood pressure ? 90p (age, sex and height spesific for Turkish children), TG ? 100 mg/dl, HDL ? 50 mg/dl], NCEP-ATP III criteria modified by Cruz and et al. [at least 3 of 5 criterias which include impaired glucose tolerance (according to ADA criterion), waist circumference ? 90p (age, sex and race spesific criterias of NHANES III), blood pressure ? 90p (age, sex and height spesific for NHANES III criterias), TG ? 90p (age and sex spesific for NHANES III] and NCEP-ATP III criterias modified by Ford and et al. [three or more of the following: impaired fasting glucose ? 100 mg/dl, waist circumference ? 90p (age and sex spesific for Turkish children), blood pressure ? 90p (age, sex and height spesific for Turkish children), TG ? 110 mg/dl, HDL ? 40 mg/dl] were considered. Tanner stages of all obese and overweight children were determined and the cases who were obtained stage I were called prepubertal whereas the cases who were stage II-V were called pubertal. The metabolic syndrome ratios between prepubertal and pubertal obese and overweight gruops were compaired.Results: The prevelance of metabolic syndrome in obese children and adolescents was %8,6; %43,4; %63,8; %46,4 and %49,1 according to the criteria WHO and modified NCEP-ATP III criteria of Cook et al., de Ferranti et al., Cruz and Ford et al., restpectively. While in overweight children the rate of metabolic syndrome was obtained %7,3 according to WHO; these percentages were %34,3; %60,5; %33,5 and %38,3 according to modified NCEP-ATP III criteria of Cook et al., de Ferranti et al., Cruz and Ford et al., restpectively. According to the WHO criteria, there is no differrance in the percentage of metabolic syndrome betweeen obese and overweight pubertal and prepubertal cases. The metabolic syndrome percentage was higher in obese pubertal cases than obese prepubertal cases when the NCEP-ATP III criteria modified by Cook et al, de Ferranti et al and Ford et al. were taken into acccount. Considering NCEP-ATP III criteria modified by Cruz et al. the persantage of metabolic syndrome in obese pubertal cases were higher than overweight pubertal cases whereas obese prepubertal cases were higher than overweight prepubertal cases. While fasting glucose was the most important criteria for metabolic syndrome diagnosis according to WHO criteria (OR:100,9); waist circumference for Cook et al (OR:22,5), increased TG level for de Ferranti et al (OR:33); decreased HDL cholesterol for both Cruz et al and Ford et al (OR is 14,9; 15,3 respectively) were the most significant parameters in metabolic syndrome diagnosis.Conclusion: Unified criteria for metabolic syndrome is necessary to determine prevelance of metabolic syndrome and also it will be useful for early diagnosis and treatment of metabolic syndrome. While setting these criterias, race and ethnic differances must be considered. According to our study, we believe that the new criterias of metabolic syndrome for Turkish children can be include impaired fasting glucose, waist circumference, TG and HDL cholesterol. We think that using the cut-off criterias that are age and sex spesific for Turkish children for waist circumference and blood pressure will be more helpfull and we also think that it will be benefical to determine and to use cut-off values of TG and HDL cholesterol for Turkish children.Key Words: Metabolic syndrome, prevelance, children and adolescents, WHO, NCEP-ATP III