Açık küme üyesi bazı örten çift sistemlerin tayfsal ve fotometrik incelemesi
Spectroscopi̇c and photometri̇c research of some ecli̇psi̇ng bi̇nary systems i̇n open clusters
Yazar: EVRİM KIRAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER LÜTFİ DEĞİRMENCİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Bu tez çalışmasında, kuzey yarı kürede yer alan bazı açık kümelerdeki örten çift sistemlerin ışık ölçüm ve tayfsal analizleri yapılarak sistemlerin bulundukları kümeyle olan ilişkisi araştırılmıştır. 
Tez çalışması içinde NGC 6913 kümesindeki bazı çiftlerin ışık ölçüm çalışmaları yapılmıştır. Literatürde dikine hız eğrileri bulunan ve çift sistem olarak verilen küme yıldızlarının ışık eğrilerinde her hangi bir örtme veya örtülme gözlenememiştir.  V765 Cas ve V684 Mon çift yıldızlarının tayfları ede edilmeye çalışılmış ancak elde edilen veriler yetersiz kalmış, yıldızların dikine hız eğrileri oluşturulamamıştır. Tez kapsamında örnek olarak seçilen Melotte 186 açık yıldız küme bölgesinde yer alan sistemlerden V2659 Oph örten çift sisteminin BVRI ışık ölçüm çalışması yapılarak sistemin ışık eğrileri elde edilmiştir. V2659 Oph örten çift sistemine ait bileşenler için M1 = 1.827 M⊙, M2 = 0.642 M⊙, R1 = 1.657 R⊙, R2 = 0.633 R⊙, log L1 = 12.07 L⊙, log L2 = 0.18 L⊙ değerleri elde edilmiştir. Ayrıca bileşenlerin sıcaklıları sırasıyla Teff,1 = 8375 ± 0.?? K, Teff,2 = 4743 ± 40 K'dir. Sistemin ortalama uzaklığı d = 1168 pc olarak belirlenmiştir. V2659 Oph sisteminin içinde bulunduğu küme ile olan üyelik ilişkisi tartışılmıştır. Tez kapsamında incelenen bir başka örten çift sistem ise Stephenson 1 kümesinde yer alan BD+36◦3317 yıldızıdır. Bu çalışmada söz konusu yıldızın tayfsal verileri elde edilerek dikine hız eğrileri oluşturulmuştur. Elde edilen dikine hız eğrileri ve literatürden alınan UBV ışık eğrilerinin ortak analizi yapılarak sisteme ait bileşenlerin mutlak parametrelerine ulaşılmıştır. Böylece BD+36◦3317 yıldızının bileşenleri için M1 = 2.24 ± 0.07 M⊙, M2 = 1.52±0.03 M⊙, R1 = 1.76±0.01 R⊙, R2 = 1.46±0.01 R⊙, log L1 = 1.52±0.08 L⊙, log L2 = 0.81 ± 0.07 L⊙ değerleri elde edilmiştir. Ayrıca bileşenlerin sıcaklıları sırasıyla Teff,1 = 10450 ± 420 K, Teff,2 = 7623 ± 328 K'dir. Sistemin ortalama uzaklığı d = 330 ± 29 pc olarak belirlenmiştir. Böylece elde edilen sonuçlar ile BD+36 3317 sisteminin küme üyeliği ve kümeye ilişkin parametreler tartışılmıştır.

Abstract:
In this thesis, the spectroscopic and photometric analysis of some eclipsing binaries which belong to the northern open clusters have been investigated. 
The photometric studies have been done for some binaries in NGC 6913. Any eclipse has been observed from our sample which are announced as spectroscopic binary stars in the literature. The spectra of the eclipsing binaries, V765 Cas and V685 Mon, were tried to obtain but no radial velocity curves were created because of the limited data during this study. The BVRI photoemetric observations of the eclipsing binary V2659 Oph, which is located in the region of open cluster Melotte 186, has been done and light curves of the system are obtained. We derived, M1 = 1.827 M⊙, M2 = 0.642 M⊙, R1 = 1.657 R⊙, R2 = 0.633 R⊙, log L1 = 12.07 L⊙, log L2 = 0.18 L⊙ for the components. Also, the efferctive temperatures of the components are derived as Teff,1 = 8375 K, Teff,2 = 4743 ± 40 K. The distance of the system is determined as d = 1168 pc. Cluster membership of the system was discussed. The spactra of an other eclipsing binary system BD+36◦3317 which is a member of open cluster Stephenson 1 were obtained and the radial velocity curves have been created. By analysis of obtained radial velocity curves and the UBV light curves from the literature simultaneously, the absolute parameters of the components were obtained. So, we derived M1 = 2.24 ± 0.07 M⊙, M2 = 1.52±0.03 M⊙, R1 = 1.76±0.01 R⊙, R2 = 1.46±0.01 R⊙, log L1 = 1.52±0.08 L⊙, log L2 = 0.81 ± 0.07 L⊙ for the components of BD+36 3317. Also the temperature of the components are derived as Teff,1 = 10450 ± 420 K, Teff,2 = 7623 ± 328 K. The average distance of the system is obtained as d = 330 ± 29 pc. With the obtained results, the cluster membership probability of the system and the parameters of cluster are discussed.