Coğrafi bilgi sistemleri ile uygun kentsel yerleşim alanlarının belirlenmesi: Pshdar ili örneği, Irak
Determination of suitable settlement areas using GIS: Case study of Pshdar, Iraq
Yazar: AHMED MUSTAFA AHMED AHMED
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜGE AĞCA
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Bu çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak Pshdar ilinde bulunan yerleşim alanlarının uygunluğu ele alınmıştır. Bu tezin amacı, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Çok Kriterli Karar Verme tekniği ile Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) kullanılarak kentsel gelişim için uygun yerleşim alanlarının belirlenmesidir. Farklı kriterlerin önem ve ağırlık değerlerinin belirlenmesinde öznellikten kaçınmayı sağlayan bir yöntemdir. Bu çalışmanın önemi, yeni bir yerleşim alanını arazi uygunluğu bakımından değerlendiren bir sistemi desteklemesidir. Bu çalışmada, jeoloji, eğim, topografya, arazi kullanımı ver örtüsü, akarsu, yollar, bakı gbi fiziksel faktörler kullanılmıştır. Her bir kriterde yer alan faktörler farklı ağırlık ve sıralama değerlerine sahiptir. Bu çalışma ayrıca arazinin farklı amaçlar için kullanımı ile ilgili bilimsel bir yol göstermektedir. Örneğin, bir tarım arazisi yerleşim ya da daha başka amaçlar için kullanıldığı takdirde zarar göreceği için ilerde kullanımı mümkün olmayacaktır. Bu tez çalışmasında kullanılan yöntemin, yeni yerleşim yerleri için uygun alanların seçilmesinde iyi sonuçlar doğurduğu ortaya konmuştur. Sınıflandırma sonuçlarına gore en düşük uygunluk düzeyine sahip alan yaklaşık 1549.32 m2, düşük uygunluk düzeyine sahip alan yaklaşık 120072.42 m2, orta uygunluk düzeyine sahip alan yaklaşık 324582.87 m2, yüksek uygunluk düzeyine sahip alan yaklaşık 15778291.37 m2, en yüksek uygunluk düzeyine sahip alan yaklaşık 1885524.41 m2dir. Bu durum bize son uygunluk haritasının yerleşim bakımından uygunluk düzeyine göre 5 adet alana bölündüğünü ifade etmektedir. Bu sınıflandırmaya göre çalışma alanındaki en büyük alanın (15778291.37 m2) yüksek uygunluk düzeyine sahip olduğu ve en küçük alanın (1549.32 m2) ise en düşük uygunluk düzeyine sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
This study deals with the site suitability settlement from the pshdar district by using Geographical Information Systems. The goal of this thesis is to determine the suitable settlement areas for urban development by using Geographical Information Systems and Multi Criteria Decision Making technique using Analytic Hierarchy Process (AHP), it is a method to avoid subjectivity to the selection of rank and weight values of the different Criteria. Thus, the importance of this study is that it supports the system to assigning land suitable assessment for a new residential area. In this study, some physical factors as (geology, slope, topography, land use/cover, Stream, road, aspect) have been used, the factors and classes within each Criteria can assign weight and rank values respectively. This study also shows a scientific way to use the land for different scopes. For example, if the land of agriculture is used for residential or another scope, it will be impossible because it is damaged in the future. The method used in this thesis has proved to give a good result for selecting different levels of the site suitable for new residential area. The classification result has demonstrated that the lowest suitability area of the region equals to 1549.32 m2, low suitability area equals to 120072.42 m2, moderate suitability area equals to 324582.87 m2, high suitability area equals to 15778291.37 m2 and the highest suitability area equals to 1885524.41 m2.