Tüketicilerin çevrimiçi beyaz eşya alışverişlerinde artırılmış gerçeklik uygulamalarını kullanım niyetlerinin teknoloji kabul modeli ile incelenmesi
Investigation of consumers' intention to use augmented reality applications in online white goods shopping with the technology acceptance model
Yazar: İDİL HOCAOĞLU
Danışman: PROF. DR. FETHİ ÇALIŞIR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Tüketicilerin çevrimiçi beyaz eşya alışverişlerinde artırılmış gerçeklik (AG) uygulamalarını kullanma niyetlerini anlamak ve açıklamak amacıyla Teknoloji Kabul Modeli (TKM) çerçevesinde bir araştırma sunmaktadır. Günümüzde teknoloji kullanımı hızla artarken, AG uygulamaları da tüketici alışveriş deneyimini zenginleştirmek için giderek daha fazla kullanılmaktadır. Sanal öğeler gerçek dünyayla birleştirilerek, alışveriş deneyimini daha etkileyici ve ilgi çekici hale getirir. Bu, eğlence, eğitim ve e-ticaret alanlarında kullanıcıların ilgisini çekmek için büyük bir potansiyele işaret eder. Bu bağlamda, TKM, tüketicilerin AG uygulamalarını benimsemelerini etkileyen faktörleri incelemek için güçlü bir teorik çerçeve sunar.
Literatürde birçok çevrimiçi alışveriş yapan tüketicilerin davranışlarını araştıran çalışma olduğu gibi artırılmış gerçeklik uygulamasını da konu alan bazı çalışmalar bulunmuş ancak çevrimiçi beyaz eşya alışverişlerinde artırılmış gerçeklik uygulamasının kullanımını etkileyen faktörler üzerine çalışmaya rastlanılmamıştır.
Bu çalışmada, çevrimiçi beyaz eşya alışverişlerinde artırılmış gerçeklik uygulamasının gelecekteki kullanım potansiyelini dikkate alarak, çevrimiçi alışverişlerde artırılmış gerçeklik uygulamasının kullanım eğiliminin araştırılması amaçlanmıştır.
Literatürde bilgi teknolojilerinin kabulünü araştırmak için farklı modeller ve teoriler geliştirilmiştir. Bu bağlamda, sebep-sonuç ilişkilerini inceleyen ve en yaygın olarak kullanılan teorilerin başında Sebepli Eylem Teorisi, Planlı Davranış Teorisi ve Teknoloji Kabul Modeli gelmektedir. Bu çalışma, teknoloji kabul modeli temel alınarak yapılmıştır. Standart teknoloji kabul modeli faktörlerine ek olarak, mekânsal gerçeklik, algılanan haz ve bireysel yenilikçilik gibi etkenlerin de araştırma konusunda etkili olabileceği düşünülerek, genişletilmiş bir teknoloji kabul modeli kullanılmıştır. Faktörler arasında pozitif ilişki olan toplam 11 hipotez ortaya atılmıştır.
Araştırma modelini test etmek için gerekli veri, anket metodolojisi kullanılarak toplanmış ve bu veri, istatistiksel yapısal eşitlik modellemesi yöntemi olan SmartPLS yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, önerilen 11 hipotezi doğrulamıştır. Özetle, çevrimiçi alışverişlerde artırılmış gerçeklik uygulamasının kullanılma niyetinin; mekânsal gerçeklik, algılanan haz, bireysel yenilikçilik, algılanan fayda, algılanan kullanım kolaylığı, kullanımla ilgili tutum faktörleri tarafından açıklandığı görülmüştür. Mekânsal gerçeklik, algılanan fayda ve kullanımla ilgili tutumun kullanım niyetine doğrudan etki ettiği görülmüş, doğrudan etki olarak en çok etki eden faktör mekânsal gerçeklik olmuştur. Faktörler arasındaki ilişkilere bakıldığında ise; algılanan kullanım kolaylığının algılanan faydayı, algılanan faydanın kullanımla ilgili tutumu, kullanımla ilgili tutumun kullanım niyetini, algılanan hazzın algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığını, bireysel yenilikçiliğin algılanan kullanım kolaylığını ve algılanan faydayı, mekânsal gerçekliğin algılanan faydayı ve kullanım niyetini pozitif etkilediği görülmüştür.
Sonuç olarak bu çalışma ile tüketicilerin çevrimiçi alışverişlerde artırılmış gerçeklik uygulamasını kullanım niyetine etki eden faktörler incelenmiş olup, çevrimiçi alışverişlerinde müşterilerine artırılmış gerçeklik uygulamasını sunacak olan şirketlerin bu faktörleri dikkate alarak ürünü geliştirmeleri önerilmektedir.

Abstract:
This study presents research within the framework of the Technology Acceptance Model (TAM) in order to understand and explain consumers' intentions to use augmented reality (AR) applications in online white goods shopping. Today, as the use of technology increases rapidly, AR applications are increasingly used to enrich the consumer shopping experience. Virtual elements are combined with the real world, making the shopping experience more immersive and engaging. This indicates great potential to attract users in the fields of entertainment, education, and e-commerce. In this context, TAM provides a strong theoretical framework for examining the factors that influence consumers' adoption of AR applications.
In the literature, there are many studies investigating the behavior of consumers who shop online, as well as some studies on augmented reality applications, but no studies have been found on the factors affecting the use of augmented reality applications in online white goods shopping.
This study aimed to investigate the usage trend of augmented reality applications in online shopping, taking into account the future use potential of augmented reality applications in online white goods shopping.
Different models and theories have been developed in the literature to investigate the acceptance of information technologies. In this context, the most widely used theories that examine cause-effect relationships are the Theory of Reasoned Action, the Theory of Planned Behavior, and the Technology Acceptance Model. This study was conducted based on the technology acceptance model. In addition to the standard technology acceptance model factors, an extended technology acceptance model was used, considering that factors such as spatial reality, perceived pleasure, and individual innovativeness may also be effective in the research. A total of 11 hypotheses with a positive relationship between factors were put forward.
The data necessary to test the research model was collected using survey methodology and this data was analyzed through SmartPLS software, a statistical structural equation modeling method. The analysis results confirmed the 11 proposed hypotheses. In summary, the intention to use augmented reality applications in online shopping is explained by spatial realism, perceived pleasure, individual innovativeness, perceived usefulness, perceived ease of use, and usage-related attitude factors. It has been observed that spatial reality, perceived usefulness, and attitude toward use directly affect the intention to use, and the factor that has the most direct effect is spatial reality. When looking at the relationships among factors; It was observed that perceived ease of use positively affected perceived usefulness, perceived usefulness positively affected the attitude towards use, attitude towards use positively affected the intention to use, perceived pleasure positively affected perceived usefulness and perceived ease of use, individual innovativeness positively affected perceived ease of use and perceived benefit, and spatial realism positively affected perceived usefulness and intention to use.
As a result, this study examined the factors affecting consumers' intention to use augmented reality applications in online shopping, and it is recommended that companies that will offer augmented reality applications to their customers in online shopping should develop the product by taking these factors into consideration.