Ortaöğretim öğrencilerinin TV izleme alışkanlıklarının medya okuryazarlığı bağlamında incelenmesi: Azerbaycan örneği
Investigation of the secondary school students in the context of the media literature in the TV monitoring habits: Azerbaijan principles
Yazar: MARAL NAJAFLI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KOÇER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Lise öğrencileri = High schools students ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Televizyon = Television ; Televizyon izleme eğilimleri = Television watching tendencies ; Televizyon izleyicileri = Television audiences

Özet:
Azerbaycan`da farklı okullarda eğitim gören ortaöğretim öğrencilerinin TV izleme alışkanlıklarını ölçümlemek, televizyon izleme nedenlerinin neler olduğunu saptamak ve okullarda medya okuryazarlığı eğitiminin ne kadar gerekli olduğunu ortaya koymakla birlikte; hangi tür programları ve hangi sıklıkla izlediklerini, TV`nin belirli değerleri üzerinde ne kadar etkili olduğunu, TV`de gördüklerine ne düzeyde inandıklarını demografik özellikleri itibariyle tespit etmek amacıyla yapılan bu çalışma, teori ve uygulama kısımlarından oluşmaktadır. 
Bu amaç doğrultusunda çalışmada öncellikle televizyon yayınlarının çocuklar üzerinde etkileri bölümü altında; iletişim ve kitle iletişim araçları, çocuk kavramı ve çocuk gelişimi, TV programlarının çocuklar üzerinde etkileriincelenmiştir. Bir sonrakı bölümde ise çalışmanın esas konusu olan medya okuryazarlığı konusu yer almıştır. Bu bağlamda medya okuryazarlığı kavramı; okuryazarlık anlayışının tanımı ve türleri, medya okuryazarlığı eğitimine farklı yaklaşımlar, Azerbaycan`da medya okuryazarlığı ilgili ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Bu kuramsal alt yapının oluşturulmasının ardından çalışmanın araştırma bölümünde çalışmanın amacına uygun bir şekilde Azerbaycan`da farklı okullarda 7,8 ve 9.sınıflarda eğitim gören 214 öğrenciye yüz yüze anket yöntemi uygulanarak toplanan verilerin Frekans Analizi, Bağımsız Örneklem T-Testi (Independent Samples T-Test) ve Tek Yönlü Varyans (One Way ANOVA) analizi ile elde edilen bulgular ve yorumlarına yer verilmiştir.
Anket çalışması sonucunda elde edilen bulgulara göre;Kız ve erkek öğrenciler arasında reklamları sevme konusunda herhangi bir anlamlı farklılık bulunmamaktadır. En çok savaş filmleri izlenmektedir. Erkekler en çok savaş, kızlar ise duygusal ve komedi filmlerini tercih etmektedirler. Televizyonu yapacak daha iyi bir işi olmadığı için, insanları etkilemesini sağlayan bilgileri edindiği için, toplumdan kopmasını, uzaklaşmasını engellediği için, evdeki/işteki dertlerdeni uzaklaştırdığı için, arkadaşlarla konuşacak ortak sohbet konuları bulmayı sağladığı için izleyen kızlar erkeklerden daha büyük bir orana sahip olmaktadır. Erkek katılımcılar ise daha çok televizyonu yaşadığı şehirde neler olup bittiğini öğrenmek için izlemektedir. Kız ve erkek öğrenciler arasında izlenen program türlerinin seçimlerinde de anlamlı bir farklılık olmaktadır. Kızlar daha çok müzik/eğlence programlarını, kadın programlarını, magazin programlarını  izlemektedirler. Erkekler ise yabancı sinema filmlerini, spor programlarını, yarışma programlarını, dini programları, ekonomi programlarını, gerilim ve şiddet içeren programları izlemektedirler. Öğrencilerin büyük bir kısmı okulda medya ile ilgili derslerin olmasını istemektedir. 
Anahtar Kelimeler:Medya Okuryazarlığı, Çocuk, Televizyon, Azerbaycan

Abstract:
To measure the TV watching habits of secondary school students in different schools of Azerbaijan, to determine the reason behind watching television and to show how necessary the education of media literacy is in schools, what kind of programs and how often students watch, how effective TV is on students' certain values, how much they believe TV, this study consists of the theory and the application parts with demographical characteristics.
For this purpose, in the first part of the study, the effects of television broadcasts on children, communication and mass media tools, concept of childhood and development of children are discussed. The next part is about main topic of the study – media literacy. In this section, the concept of media literacy, the definition and types of literacy , different approaches to media literacy education, and media literacy in Azerbaijan are investigated. In the research section of the study, after this theoretical sub-structure, the collected data and discussion of the research conducted by applying the questionnaire method in the 214 student classes in 7th, 8th and 9th grade students in different schools in Azerbaijan, using the frequency analysis, the independent samples T-test,  One Way ANOVA analysis, are shown.
According to the data from the questionnaire survey, there is no significant difference in liking advertisements between male and female students. War movies are watched the most. Boys prefer war movies, whereas, girls prefer to watch romantic and comedy movies. Girls watch TV because they have nothing better to do, they get the information that allows them to influence people, get away from house chores, and it gives them topics to talk among friends.Male participants are more likely to watch TV to find out what is going on in the city where they live in. There is also a significant difference in the choice of program types between male and female students. Girls mostly watchmusic/entertainment programs, female programs, magazine programs. Men watch foreign films, sports programs, contest programs, religious programs, economic programs, and programs that include tension and violence. A large number of students want to have media-related lessons at school.
Key words: Media Literacy, Television, Students, Azerbaijan