Türk dili ve edebiyatı öğretmen adaylarının Türk dünyası edebiyatına yönelik öz yeterlik ve tutumlarının incelenmesi
Examining self-efficacy and attitudes of the candidates of Turkish language and literature teaching towards Turkish world literature
Yazar: ILAHA FARAJOVA
Danışman: PROF. DR. BAHADIR GÜCÜYETER
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Tutumlar = Attitudes ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk dünyası = Turkish world ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Amaç: Araştırmamızın amacı; Türk dili ve edebiyatı öğretmen adaylarının Türk dünyası edebiyatıyla ilgili öz yeterliklerini ve Türk dünyasına yönelik tutumlarını çeşitli değişkenlere göre incelemektir.
Yöntem:  Çalışma nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama ile yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında Türk dünyası edebiyatına yönelik öz yeterlik ölçeği geliştirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği, Türk Dili ve Edebiyatı, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümü öğrencilerinden oluşan 379 kişilik örnekleme Türk dünyası edebiyatı öz yeterlik ve Türk dünyası tutum ölçeği uygulanmıştır. Ölçeklerden elde edilen verilere T testi ve ANOVA yapılmıştır. Türk dünyası edebiyatı öz yeterlik ve Türk dünyası tutumu arasındaki ilişkiyi tespit etmek üzere de Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır.  
Bulgular: Bulguların birinci bölümünde Türk Dünyası Edebiyatı öz yeterlik ölçeğine ilişkin açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonuçları yer almaktadır. Analizlerden elde edilen sonuçlara göre 3 faktörlü ölçeğin açıklanan varyans oranı %60.01, Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı .89 bulunmuştur. Ölçeğin uyum indekslerinin literatürde belirlenen ölçütlere uygun olduğu görülmüştür. Türk dünyası tutumu ve Türk dünyası öz yeterliği üzerinde kategorik değişkenlere göre ders alma durumu, bölüm, sınıf düzeyi ve okudukları kitap sayısına göre anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Türk dünyası tutumu ve Türk dünyası edebiyatı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki ve orta düzeyde korelasyon katsayısı elde edilmiştir.  
Sonuç: Araştırma sonucunda ders alma, ilgili kitapları okuma durumu, sınıf düzeyi ve bölüm değişkenlerinin Türk dünyası tutum ve öz yeterlikleri üzerinde etkili değişkenler olduğu görülmüştür. Türk dünyası tutum ve öz yeterlikleri arasında bulunan ilişkiyle birlikte Türk dünyasıyla ilgili ders ve bilgi vermenin olumlu etkileri ortaya çıkarılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Türk dünyası edebiyatı, eğitim, tutum, öz yeterlik.

Abstract:
Aim: Our research aims to examine the self-efficacy of candidates of Turkish language and literature teaching about Turkish world literature and their attitudes towards the Turkish world according to various variables.
Method: The study was conducted using relational screening model among quantitative research patterns. In the first phase of the study, the self-efficacy scale for Turkish world literature was developed. In the second phase of the study, the Turkish world literature self-efficacy and Turkish world attitude scales were applied to the sample survey consisting of 379 students from the departments of Turkish Language and Literature Teaching, Turkish Language and Literature, Contemporary Turkish Dialects and Literature. T-test and ANOVA were performed on the data obtained from the scales. The Pearson correlation analysis was also applied to determine the relationship between the Turkish world literature self-efficacy and the Turkish world attitude.  
Findings: In the first part of the findings, explanatory and confirmatory factor analysis results regarding the Turkish world literature self-efficacy scale are included. According to the results obtained from the analysis, the explained variance ratio of the 3-factor scale was 60.01%, and the Cronbach Alpha reliability coefficient was found to be .89. The alignment indexes were found to be in accordance with the criteria determined in the literature. Significant results were obtained on the Turkish world attitude and self-efficacy according to categorical variables, regarding taking lessons, department, grade level, and the number of books they read. A positive relationship and a moderate correlation coefficient between the Turkish world attitude and the Turkish world literature were obtained.
Results: As a result of the research, it has been observed that the variables of taking lessons, reading related books, grade level, and department are effective on Turkish world attitudes and self-efficacy. With the relationship between the Turkish world attitude and self-efficacy, the positive effects of lecturing the students on lessons and information about the Turkish world have been revealed.
Keywords: Turkish world literature, education, attitude, self-efficacy.