Akdağ ve çevresinin (Çivril-Sandıklı) fiziki coğrafyası
Physical geography of Akdağ mountain and surroundings (Çivril- Sandikli)
Yazar: SEDA KOCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN KARADAŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fiziki Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akdağ = Akdağ ; Coğrafya = Geography ; Denizli-Akdağ = Denizli-Akdağ ; Fiziki coğrafya = Physical geography

Özet:
''Akdağ ve Çevresinin (Çivril-Sandıklı) Fiziki Coğrafyası'' konulu bu tez çalışması, Denizli ilinin Çivril ilçesi ve Afyon ilinin Sandıklı ilçesi sınırındaki dağlık kütlenin fiziki coğrafya özelliklerini ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Bu fiziki coğrafya özelliklerini yüzey şekilleri, iklim, hidrografya, toprak ve bitki örtüsü oluşturmaktadır. 
Araştırma alanı Menderes Masifi ile Likya naplarının kesiştiği bölgenin kuzeydoğusunda yer almaktadır. Bu sebeple dağlık kütle üzerinde iki farklı zamana ait iki farklı litolojik birim hakimdir. Dağın kuzeydoğusunda Menderes Masifi'ne ait kristalin kayaçlar, batısında Likya naplarına ait kireçtaşları ve ofiyolitik melanj bulunmaktadır. Bunun yanı sıra dağlık kütle çevresinde daha az engebeli alanlarda Neojen dönemine ait tortul kayaçlar hakimdir. Büyük Menderes Nehri'nin yukarı çığırında bulunan araştırma alanında hem Büyük Menderes Nehri'nin hem de onun bir kolu olan Kufi Çayı'nın taşıyıp biriktirdiği sedimanlardan dolayı alüvyonlar geniş yer tutmaktadır. 
Araştırma alanının yer şekli birimlerini yüksek dağlık alan, bu alanın çevresindeki daha az arızalı rölyef, etek düzlükleri ve alüvyon ova tabanı oluşturmaktadır. Hem araştırma alanının hem de Akdağ kütlesinin en yüksek noktası 2246 metre ile Kıraç Tepe'dir. Deveboynu Tepe (2259 m), Büyükgedik Tepe (2125 m) ve Gevencigediği Tepe (2211 m) Akdağ üzerindeki diğer önemli zirvelerdir (Dönmez, 2005).
Bulunduğu konum itibariyle Akdeniz iklimi ile karasal iklim arasındaki geçiş bölgesinde yer alan Akdağ dağlık kütlesinin doğusunda ve batısında farklı iklim özellikleri görülür. Akdağ'ın Sandıklı Ovası'na bakan doğu ve kuzeydoğu kesiminde kış sıcaklıklarının nispeten düşük olduğu, yağışların kar yağışı olarak görüldüğü karasal iklim özellikleri hakimdir. Dağın batı ve güneybatısında ise daha ılıman özelliklere sahip Akdeniz iklimi özellikleri görülmektedir. 
Akdağ ve çevresinde bulunan akarsuların büyük çoğunluğu mevsimlik akarsulardır. Araştırma alanın hidrografyasını oluşturan akarsular Büyük Menderes Nehri, Kufi Çayı ve Akçay Deresi'dir. Büyük Menderes Nehri'nin yukarı çığırı araştırma alanı sınırları içine dahil olmaktadır. Büyük Menderes Nehri'nin en önemli kollarından birisi olan Kufi Çayı, kaynağını araştırma alanı sınırları dışında kalan Küçük Sincanlı Ovası'ndan alıp güneydoğudan kuzeybatı doğru ilerleyerek dağlık kütlenin etrafını dolanır. Akçay Deresi, kaynağını Kocayayla civarından alıp güneye, Işıklı Gölü'ne doğru akmaktadır. Araştırma alanında akarsular dandritik drenaj ağına sahiptir.
Araştırma alanının toprak özelliklerine bakıldığında en geniş payı, kahverengi orman toprakları ile alüvyal toprakların oluşturduğu görülür. Akdağ dağlık kütlesinin hemen hemen tamamı, Ortadağ ve Burgaz Dağı kahverengi orman topraklarının yayılış alanlarıdır. Büyük Menderes Nehri'nin yatağının bulunduğu Çivril Ovası ve Kufi Çayı Vadisi akarsular tarafından taşınıp biriktirilen alüvyonların doldurduğu sahalardır. 
Akdağ kütlesinin Akdeniz iklimi ile karasal iklim arasında geçiş bölgesinde bulunması bitki tür ve dağılışı bakımından da ilgi çekici hale gelmesine neden olmuştur. İklimin Akdağ kütlesinin farklı yamaçlarında göstermiş olduğu değişken karakter bitki örtüsünü de doğrudan etkilemiştir. Öyle ki bitki türü ve dağılışı bakı faktörüne bağlı olarak farklılaşmaktadır. Akdağ kütlesinin orografik özellikleri ve özellikle de bakı koşullarına bağlı olarak dağ yamaçlarında iklim sınıflarının da değiştiği görülmüştür. Bu da beraberinde dağın doğusunda ve batısında aynı yükseltilerde farklı türlerin yetişmesini beraberinde getirmiştir. Araştırma alanında en geniş yer kaplayan topluluk makilerdir. Dağın yüksek rakımlarında kızılçamların yayılış alanları genişlemektedir. Kızılçam ormanlarının üst sınırlarından, 1900 metre ve üzerinden, itibaren step bitkileri ve subalpin bitkiler görülmektedir.

Abstract:
ABSTRACT
The study of this thesis on '' Physical Geography of Akdağ Mountain and Surroundings (Çivril-Sandıklı)'' has been prepared for revealing the physical geographical characteristics of the moutainous mass on the limits of Çivril district of Denizli province. These geographical characteristics were formed by climate,hydrography,soil,surface forms, and vegetation
The research area is located in the northeast of the intersection of the Menderes Massif and Lycian nappes. Therefore, on the mountainous mass, there are two different lithological units which they belong to two different periods. In the northeast of the mountain, there are crystal graywackes, in the West, limestones of Lycian Nappes, and ophiolitic melange.
In addition, sedimentary rocks from Neogene period predominate in less mountainous areas around the mountainous mass. In the research area located in the upper path of Büyük alluvial deposits widespread due to the sediments which had been carried and brought together by the both Büyük Menderes and its tributary Kufi Stream
Landform Units of the research area are emerged from mountainous terrain, less defective relief around this area, plains of mountain and silt lowland. The highest point of both the research area and the mass of Akdağ iş Kıraç Tepe with 2246 meter. Deveboynu Tepe (2259 m), Büyükgedik Tepe (2125 m) and Gevencigediği Tepe (2211 m) are the other most important peaks above Akdağ (Dönmez, 2005).
Due to its location, different climate features are observed on the east side and West side of the Akdağ mountainous mass. It is located at transition are between Mediterrenean climate and continental climate. In the east and northeast area of Sandıklı plain in Akdağ, continental climate is strong, this is why the temperature is low and snowfall is observed, when temperate climate of Mediterrenean region is observed in the West and southwest of the mountain.
Most of streams, that are located in and around Akdağ, are etesion. The streams that creates the hydrography of the research area are Büyük Menderes River, Kufi Stream, and Akçay Stream. The upper path of Büyük Menderes River is included in the research area. Kufi Stream, one of the most important tributaries of Büyük Menderes River, takes its source from Küçük Sincanlı plain, which is excluded from the boundaries of the research area, travels from southeast to northwest encircles the mountainous mass. Akçay Stream takes its source from around Kocayayla and flows towards South, Işıklı Lake. In the research area, the streams have dandritic drainage network.
When the soil features are examined, it is observes that the brown forest soil and alluvial soil are common in the  research area. Almost whole area of Akdağ mountainous mass, is where the mountains of Ortadağ and Burgaz brown forest soil spread. Çivril plain and Kufi Stream, at where the river bed of Büyük Menderes River is located, are the fields that alluvium are dragged and piled up by rivers.
Being located in the transition area between Mediterrenean and continental climate causes Akdağ mass to becoma interesting as well in terms of plant species and dispersion. Variable characteristic of the climate in the different slopes of Akdağ mass directly effects the vegetation. Therefore, species and distribution of plants becomes variable, and also it is observed that the orographic features and classification of plants change in the slopes of Akdağ mass depending on the exposure. This causes different species of plants to grow at the same altitude. Maquis are the community to occupy the largest space. At higher altitude of the mountain, spread of red pines expands. From the upper limits of red pine forest, 1900 meters and above, plants of moorland and plants of subalpine can be viewed.