Seyitlerin perspektifinden Dersim Aleviliğinde yapı ve ritüeller
Structure and rituals of Dersims Alevism ftom the seyits' perspektive
Yazar: SONGÜL ATAMAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. MURAT CEM DEMİR
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini yapı = Religious structure ; Ritüel = Ritual ; Tunceli-Dersim = Tunceli-Dersim

Özet:
Alevilik konusunda son yıllara ait oldukça fazla yayın ve çalışma bulunmaktadır.
Türkiye'de yaşamakta olan ve diğer topluluklara göre kendine özgü farlılıklar gösteren bir
toplum yapısına sahip olan Aleviler, uzun zamanlar içine kapanık bir yaşam şekli
sürmüşlerdir. Modernleşmeyle beraber, göçler ve kentleşme gibi faktörlerin de etkisiyle
Dersimli Alevi toplumunda çok boyutlu değişimler gerçekleşmiştir. Bu bağlamda,
araştırmacının kendisinin de ait olduğu Dersim Alevi toplum yapısında meydana gelen
değişimlerine olan merakı motivasyon kaynağı olmuştur. Niteliksel alan çalışması
yapılarak, özellikle Dersimli Alevi seyitlerin değerlendirmeleri ve bakış açıları esas
alınarak Alevilik konusunda akademik bir araştırma ile bu alanda bir nebze de olsa katkı
sağlamak amaçlanmıştır. Yanı sıra, Tunceli'de yaşanan Aleviliğin hangi boyutlarda
olduğunu ortaya koymak hedeflenmiştir. Araştırmada, Dersim ocakzadelerinden elde
edilen bilgilerle Dersim Aleviliğinin toplumsal yapı ve ritüellerinin geçmiş ile bugün
arasında bir karşılaştırması yapılmıştır.
Yöntem olarak nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine mülakat tekniği
kullanılmıştır. Görüşmelerde yöneltilen sorular yarı yapılandırılmış görüşme tekniğine
göre hazırlanmış ve mülakat yapılacak kişilerin seçimi için amaçsal (monografik)
örneklem kullanılmıştır. Örnekleme türünün seçilmesindeki amaç, Dersim kültürü ve inanç
sistemi hakkında bilgiye sahip olduğu düşünülen ocakzadelerle derinlemesine çalışılmasına
imkân sağlamasıdır.
Araştırma konusu çerçevesinde bölgede yaşanan sıkıntı ve sorunların nedenlerini
irdeleyerek durum analizleri de yapılmıştır. Eksenin değişim ve dönüşüm olduğu bir
çalışma etkenlerden soyutlanamaz, dolayısıyla bu etkenlerin de dile getirilmesi önem arz
etmektedir. Birçok bileşenin bir arada veya paralel incelenmesi gerektiği durumlarda
değişimle bağlantılı gelişmelere de geniş yer verilmiştir.
Anahtar kelimeler: Alevilik, Dersim, ritüelle

Abstract:
Many works have been published on Alevism in recent years. There are differences
between Alevis, who lived in closed communities for a long time, and other communities
in Turkey which have unified structures. Along with modernization, multidimensional
changes took place in the Alevi society in Dersim because of factors such as migration and
urbanization. In this context, the interest of the researcher for the changes that took place in
the Alevi social structure in Dersim, which she belongs to, has been a source of motivation
for her. When we conducted this qualitative study, we focused on the analyses and point of
view by Alevi Seyites from Dersim and we aimed to contribute to some extent to this field
with a study on Alevism. In addition, our goal was to understand different aspects of
Alevism in Tunceli. In our research, we compared the social structure and rituals of Dersim
Alevism in the past and nowadays on the basis of information obtained from Ocak
representatives, which are considered as religious dignitaries by Alevis in Dersim.
We used one of the qualitative research methods, in-depth interview. We prepared
the questions according to semi-structured interview technique and we used a purposeful
sampling to select our interviewees. The reason behind this is that it provides the
possibility to study intensively with Ocakzades, which are considered as people who know
Dersim culture and belief system.
As a part of this research, the reasons behind the troubles and problems in the
region were examined and analysed. A study in which the main focus is change and
transformation cannot be understood without taking into account divers factors. Therefore,
it is important to consider them. When it is necessary to analyse together and at the same
time many factors, the developments related to change are also widely covered.
Key words: Alevism, Dersim, rituals