Bazı hipertansiyon ilaç numunelerinin PCR ve PLS ile spektrofotometrik tayinleri
Spectrophotometric determinations of some hypertension drug samples by PCR and PLS
Yazar: TUĞÇE PEKUZ
Danışman: PROF. AHMET HAKAN AKTAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Günümüzde hipertansiyon büyük bir sorun teşkil etmekte olup hipertansiyon hastalığının yaş ortalamasının gittikçe düştüğü görülmektedir. Bu çalışma hipertansiyon tedavisinde kullanılan ilaçların etken maddelerinin UV spektrofotometrik ve elde edilen verilerin kemometrik yöntemlerle (PCA, PCR ve PLS) değerlendirilmesi hedeflemektedir. Literatür çalışmalarına bakıldığında hipertansiyon ilaçlarında UV spektrofotometrik yöntemler, yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) başta olmak üzere, yakın IR spektroskopisi, türev spektrofotometri, ince tabaka kromatografisi (TLC) ve gaz kromatografisi-kütle spektroskopisi (GC-MS) gibi yöntemler ile analiz edilmeye çalışıldığı da görülmüştür. Bu çalışmada kullanılan hipertansiyon ilaç etken maddesi olan benazepril ve hidroklorotiyazid maddelerinin çözeltileri hazırlanarak UV spektroskopisinde absorbans değerleri okunmuş ve maksimum absorbans veren dalga boyları hesaplanmış ve daha sonra etken maddelerden hazırlanan kalibrasyon ve validasyon setleri hazırlanıp analizlere devam edilmiştir. Benazepril ve hidroklorotiyazidin PCR çalışmaları sonucunda elde edilen geri kazanım değerleri sırasıyla %97,023 ve %100,010; standard sapmalar ise 4,535 ve 0,015 olarak hesaplanmıştır. PLS çalışmaları sonucunda elde edilen geri kazanım değerleri sırasıyla %100,588 ve %99,983; standard saplamalar ise 7,051 ve 0,638 olarak hesaplanmıştır. Tablet numunesinden hazırlanan çözeltinin hesaplamaları da ayrıca yapılmıştır. Burada bulunan değerler PCA, PLS ve PCR yöntemleri ile kemometri olarak değerlendirilmiş ve sonucunda kemometrik yöntemlerin (PCA, PCR, PLS), geçerli, duyarlı, seçici, hızlı ve ekonomik olduğu görülmüştür. Bu tez çalışmasında da spektroskopik ve kromatografik analizler sonucunda elde edilen verilerin kemometriye uygunluğu ve sonuçların tutarlılığı gösterilmiştir.

Abstract:
Nowadays, hypertension is a big problem and it seems that the average age of hypertension disease decreases gradually. This study aims to evaluate the active substances of drugs used in hypertension treatment by UV spectrophotometric and obtained data by chemometric methods (PCA, PCR and PLS). Considering the literature studies, it has been observed that hypertension drugs are tried to be analyzed by methods such as UV spectrophotometric methods, high performance liquid chromatography (HPLC), near IR spectroscopy, derivative spectrophotometry, thin layer chromatography (TLC) and gas chromatography-mass spectroscopy (GC-MS). It was also observed that the methods were tried to be analyzed. The solutions of benazepril and hydrochlorothiazide substances, which are the active ingredients of hypertension drug used in this study, were prepared, the absorbance values were read in UV spectroscopy, the maximum absorbance wavelengths were calculated, and then the calibration and validation sets prepared from the active substances were prepared and the analyzes continued.  The recovery values of benazepril and hydrochlorothiazide as a result of PCR studies were 97.023% and 100.010%, respectively; standard deviations were calculated as 4,535 and 0,015. The recovery values obtained as a result of PLS studies are 100.588% and 99.983%, respectively; standard deviations were calculated as 7.051 and 0.638. The calculations of the solution prepared from the tablet sample were also made. The values found here were evaluated as chemometric by PCA, PLS and PCR methods and as a result, it was found that chemometric methods (PCA, PCR, PLS) were valid, sensitive, selective, fast and economical. In this thesis study, the suitability of the data obtained as a result of spectroscopic and chromatographic analyzes to chemometric and the consistency of the results are shown.