Tarihi kent meydanlarının morfolojik değişimi: Sivas tarihi kent meydanı örneği
Morphological change of historic town squares: The example of the Sivas historic town square
Yazar: BELMA YAĞCI TOPCU
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ SÖNMEZ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihin ilk çağlarından beri bulundukları kentin temel unsuru ve kent kültürünün yansıması olan meydanlar, kent kimliğinin okunması sürecinde aktif rol oynamakta ve günlük hayatın alışveriş, dinlenme-eğlenme, ulaşım gibi faaliyetlerini ve önemli toplumsal olaylarını, açık-yarı kapalı-kapalı alanlarında barındırmaktadır. Toplumsal yaşamın yansıması olarak; sosyal, kültürel, ekonomik ve teknolojik değişim ve gelişim meydanların farklı niteliklerde biçimlenmesine neden olmakta ve kentin önemi, tarihsel, mekânsal ve sosyal gelişim ve değişimi, kent ve kentli kimliği bir anlamda kentin hafızası gibi kente dair her tür bilgi meydanlar üzerinden okunabilmektedir.
Bu çalışmada Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemleri içinde varlığını sürdürmüş olan Sivas Tarihi Kent Meydanının morfolojik değişimi ve gelişiminin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Sivas Tarihi Kent Meydanının tarihsel katmanlar içerisinde geçirmiş olduğu değişimler ve yaşanan dönemin özellikleri ile eklemlenen yapısal yeniliklerle mekânsal gelişimi, meydanın oluşum evreleri, taşıdığı kültürel izleri, Sivas kenti için oluşturduğu imge ve kente kattığı işlevsel değerler incelenmiştir.  
Çalışmada yöntem olarak, Sivas Tarihi Kent Meydanı ile ilgili araştırmada nitel araştırma yöntemi ve nitel araştırma desenlerinden durum çalışması birincil çalışma yöntemi olarak kullanılmıştır. Çalışma sonunda Sivas Tarihi Kent Meydanı'nın tarihi ve sosyo-kültürel dokusunun önemi ortaya konularak, elde edilen bulguların gelecekte yapılacak meydan planlamalarına katkı sağlayacağı öngörülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Sivas Tarihi Kent Meydanı, Morfolojik değişim ve gelişim, kentsel ve yapısal faktörler

Abstract:
Squares, which are the basic elements of cities in which they are located since the early ages and a reflection of urban culture, play an active role in the process of reading an urban identity and contain activities such as shopping, recreation-entertainment, transportation and important social events of daily life in half-open half-closed areas. Social, cultural, economic and technological changes and development cause squares to be shaped in different qualities and are a reflection of social life. An abundance of information about a city can be read through a city's squares such as its importance, its historical, spatial and social development and change, and its urban identity. In a sense, the memory of a city can be read through its squares.
The aim of this study is to examine the morphological change and development of a specific town square, Sivas Historic Town Square in Turkey whose existence spans the Seljuk, Ottoman and Republic Periods. In this context, the present study examines the spatial development of the Sivas Historic Town Square. This includes the structural innovations that have been articulated along with changes in the historical layers and the characteristics of the periods, the formation stages of the square, the cultural traces it carries today, and the image the square has created for the city of Sivas and the functional values that have been added to the city.
For the present study, a qualitative research method and case study from qualitative research designs were used as the primary study method in research on Sivas Town Square. At the end of the study, the importance of the historical and socio-cultural texture of Sivas Historical City Square is revealed and it is predicted that the findings will contribute to the future square planning.

Keywords: Sivas Historic Town Square, Morphological change and development, urban and structural factors