Urartu Krallığı`nın kuzey yayılımı ve sonuçları
Northern expansion of the Urartian Kingdom and its results
Yazar: ALİ OZAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALUK SAĞLAMTEMİR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Siyasi tarih = Political history ; Tarih = History ; Urartu Devleti = Urartian State ; Urartular = Urartians ; Urartular Dönemi = Urartians Period ; Yayılım politikası = Expansion policy

Özet:
Yüzyılın ortalarında Van Gölü'nün doğu kesiminde I. Sarduri'nin öncülüğünde kurulan Urartu Krallığı, kısa süre içerisinde hızla büyümüştür. Krallığın ekonomik ve siyasi olarak hızla büyümesinin doğal sonucu olarak yeni ihtiyaçlar ortaya çıkmıştır. Urartu Krallığı 'nın kurulduğu coğrafyanın sınırlılıkları, bir süre sonra krallığın gelişmesine koşut olarak ortaya çıkan yeni gereksinimleri karşılamakta yetersiz kalmıştır. Krallığın kurulduğu bölgenin hammadde çeşitliliği ve tarımsal üretim açısından yetersizliği, Urartu krallarını yeni arayışlara yönlendirmiştir. Bu sürecin sonucu olarak Urartu kralları, askeri ve politik sınırlarını genişletme çabası içine girmişlerdir. Bu amaçla Urartu orduları çeşitli yönlere seferlere gönderilmişlerdir. Sefer düzenlenen bölgelerde bulunan Urartu kaleleri, bu seferlerin genellikle yağma amaçlı değil, kalıcı bir hakimiyet kurulmasına dönük olduklarını göstermektedir. Bu bölgelerden birisi de krallığın kuzeyinde uzanan geniş topraklardır. Urartu krallarının kuzey bölgeleri tercih etmesinin nedenleri arasında krallığın güneyinde yer alan güçlü Asur varlığının yanı sıra, bu bölgelerin yeraltı ve yerüstü zenginlikleri bulunmaktadır.Urartu krali yazıtları, kuzey bölgelere düzenlenen çok sayıda seferi kaydetmektedir. Ayrıca bu bölgelerde krallığın kalıcılaşmaya çalıştığını gösteren çok sayıda arkeolojik kanıt bulunmaktadır. Urartu kralları, kuzeyin zenginliklerinden faydalanmak amacıyla çok yönlü politikalar geliştirmişlerdir. Bu bölgelerin yerleşim modeli, krallığın sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenmiş, bölgenin yerli halkları madencilik ve tarımsal üretim alanlarında istihdam edilmiştir. Bu süreçte bölgeye krallığın başka yörelerinden yeni halklar yerleştirilerek bölgenin etnik yapısı değiştirilmeye çalışılmıştır. Yukarıda bahsedilen süreç, Urartu krallarının kuzeye dönük politikalarının belirli bir program çerçevesinde, bilinçli olarak yürütüldüğünü göstermektedir. Bu politikalar, Urartu Krallığı 'nın bölgeye üç yüz yıl boyunca hakim kalmasını sağladığı gibi, kendisinden sonraki dönemler üzerinde de kalıcı izler bırakmıştır.

Abstract:
Urartian Kingdom, which was established on the eastern part of the Van Lake, under the leadership of Sarduri I through the middle of the 9. century, had a fast development within a short span of time. As a natural result of the economic and political rapid growth of the kingdom, new necessities had emerged. The restrictions of the geographical landscape on which the kingdom was first declared were inadequate to fulfil the very new needs. The insufficiency of the region the kingdom was established on, from the point of raw material variety and agricultural production, had oriented the Urartian kings towards new solutions. As a result of this process, Urartian kings exerted themselves to extent their military and political borders. Urartian armies were sent for campaigns to different direction for this purpose. The Urartian fortresses founded in the campaigned regions indicate that these campaigns were not generally for pillaging, but for establishing a permanent sovereignty. The broad land laying to the north of the kingdom is one of these regions. Royal Urartian inscriptions record many campaigns carried out in the northern regions. There is also much archaeological evidence indicating that the kingdom was trying to be permanent in here. Besides the strong Assyrian existence in the south, the underground and surface wealth of the region can be given between the reasons for which the Urartian kings had preferred the north. Urartian kings had developed many-sided politics to benefit the richness of the north. The settlement pattern of this region was reorganised according to the social and political needs of the kingdom, and the native peoples of the region were employed in mining and agricultural production.