Bazı sebze türlerinde tohum ekim ortamına trichoderma harzianum uygulamasının fide kalitesine etkileri
Effects of trichoderma harzianum                                                 applied at seed sowing medium on seedling quality of some vegetable crops
Yazar: ORKUN İKİZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖLGEN BAHAR ÖZTEKİN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Fide yetiştirme ortamına eklenen Trichoderma harzianum mantarının fide büyüme ve kalitesine olan etkilerini belirlemek amacıyla 2018 yılı bahar aylarında yürütülen bu çalışmada ardışık iki deneme gerçekleştirilmiştir. I. denemede dört farklı T. harzianum suşu, bir adet ticari T. harzianum preparatı ile ve uygulama yapılmayan kontrol grubu ile kıyaslanarak domates fidelerinde kullanılmıştır. En ümitvar sonuçları gösteren suş (suş2) seçilmiştir, II. denemede domates, hıyar ve marul fidelerinde kullanılmış; T. harzianum uygulamasının yaprak gübresi ile kullanımının etkisini belirlemek için suş+gübre (20:20:20) ve suş+gübresiz uygulamalar denemeye alınmıştır. Uygulamalar yapraktan gübreleme yapılan ancak T. harzianum suşu uygulanmayan kontrol fideleri ile kıyaslanmıştır. Dikim büyüklüğüne gelen fidelerde fide boyu, kök boyu, gövde çapı, yaprak kalınlığı, kök ve vejetatif aksam yaş ve kuru ağırlıkları, kuru madde içeriği, renk, klorofil içeriği, yaprak makro ve mikro element içerikleri ve kalite indeksi saptanmıştır. 
I. denemeden elde edilen veriler fide morfolojisi, fizyolojisi ve besin element içeriği üzerine farklı T. harzianum suşlarının etkilerinin farklı olduğunu göstermiş; Adana'nın Ceyhan ilçesinde serada domates bitkisinin rizosferinden izole edilen suş2'nin fide boyu, kök ve yeşil aksam kuru madde içeriği, toplam yaş ağırlık, klorofil, a renk değeri ve P, Ca, Mn, Cu ve Zn element içeriklerinde diğer suşlardan ve ticari preparat uygulamasından daha iyi performans gösterdiği ve fide kalitesini arttırdığı belirlenmiştir.
II. denemeden elde edilen sonuçlar T. harzianum uygulamasının fide gelişimi ve kalitesi üzerine etkisinin türlere göre değişebildiğini; yetiştirme koşullarının, yetiştirme döneminin ve bakım işlerinin de bunda etkili olabileceğini göstermiştir. Her üç türde de kullanılan yaprak gübresi T. harzianum suş2'nin etkinliğini arttırmıştır. Tek başına T. harzianum suş2 uygulaması ölçülen tüm parametrelerde kontrol uygulamasının altında kalmıştır. 
Elde edilen tüm veriler birlikte değerlendirildiğinde, bitki türü ve kullanılan suş bazında farklılıklar göstermesine rağmen, fide biyokütlesi, element alımı ve kalite indeksine olan olumlu etkileri nedeni ile T. harzianum'un fide kalitesini arttırmada kullanılabileceği, organik fide üretimi için de alternatif bir biyostimülant olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In order to determine the effects of Trichoderma harzianum on seedling growth and quality, two consecutive treatments were carried out in the spring of 2018. In the first experiment, four different T. harzianum strains were used in tomato seedlings by comparing with one commercial T. harzinum preparate and the control group with out treatment. The most promising strain (strain2), was selected and used in tomato, cucumber and lettuce seedlings in second treatment. To determine the effect of T. harzianum application with the use of foliar fertilizer, strain + fertilizer (20-20-20) and strain + non-fertilizer treatments were tested. The treatments were compared with the control seedlings which were foliarfertilized but not T. harzianum strain. Seedling length, root length, stem diameter, leaf thickness, fresh and dry weights of root and vegetative parts, dry matter content, color, chlorophyll content, leaf macro and micro element contents and quality index were determined in the seedlings which were ready for planting.
Data obtained from the first experiment showed that the effects of different T. harzianum strains on seedling morphology, physiology and nutrient content were different. Among the used strains, strain2 isolated from rhizosphere of green house tomato plants in Ceyhan district of Adana showed better performance on seedling height, root and shoot dry matter contents, total fresh weight, chlorophyll, a color valueand P, Ca, Mn, Cu and Zn element contents of leaf than other strains and improved seedling quality.
The result sobtained from the second experiment showed that the effect of T. harzianum on seedling growth and quality may vary according to species; as well as growing conditions, production period and cultural practices can be effective in this regard. The foliar fertilizer in creased the efficiency of T. harzianum strain2 in all three species. T. harzianum strain2 alone was remained below the control application in all measured parameters.
When all the data obtained were evaluated together, it was concluded thatT. harzianum could be used to increase seedling quality due to its positive effects on seedling biomass, element uptake and quality index, although its effects change according to the plant species and strain used. Moreover, it can be used organic seedling production as alternative biostimulant.