Günlük heteroseksist deneyimler ölçeği'nin Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenilirlik çalışması
The Turkish adaptation, validity and reliability study of the daily heterosexist experiences questionnaire
Yazar: SELDA KARAKAŞ
Danışman: DR. FİKRET FERZAN ERGÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Literatürde sayısı artmakta olan birçok çalışma LGBTİ+ların depresyon, anksiyete ve madde kötüye kullanımı gibi ruhsal sağlık problemlerine sahip olma riskinin, LGBTİ+ olmayan diğerlerine kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu artan risk, LGBTİ+ların toplum tarafından maruz kaldığı stigmatizasyon, önyargı ve ayrımcılık gibi olumsuz etkilerle ilişkilendirilmektedir. Meyer'ın azınlık stres modeli, azınlık atfedilen bireylerin cinsel yönelimleri ve/veya cinsiyet kimlikleri nedeniyle yaşadığı damgalanma ve ayrımcılığın psikolojik stresini artırabileceğini öne sürmektedir. LGBTİ+ların karşılaştığı heteroseksizm ve azınlık stresinin ruh sağlığı üzerindeki etkileri üzerine yapılan araştırmalar, heteroseksizmin LGBTİ+ların ruh sağlığına yönelik etkilerini incelemektedir. Ancak, bu konuda Türkiye'de yapılan çalışmalar sınırlıdır. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı Daily Heterosexist Experiences Questionnaire (DHEQ) ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması ve kültürümüzde geçerliliği ve güvenilirliğini araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza LGBTİ+ olduğunu beyan eden 484 katılımcı dahil edildi. Kesitsel özellikteki çalışmaya katılımcılar yüz yüze ve çevrimiçi anketler ile dahil edildi. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu, Günlük Heteroseksist Deneyimler Ölçeği (GHDÖ), Hasta Sağlık Anketi-9 (PHQ-9), Yaygın Anksiyete Bozukluğu Ölçeği-7 (GAD-7), Algılanan Stres Ölçeği-Kısa Form (ASÖ-4), Genel Aidiyet Ölçeği (GAÖ) uygulandı. Geçerliği test etmek için faktör analizi (açımlayıcı ve doğrulayıcı) yapıldı, ölçüt bağıntılı geçerlik incelendi. Güvenilirliği test etmek için ölçeğin tümü ve alt ölçekler için Cronbach Alpha katsayıları hesaplandı ve madde toplam puan korelasyonları kullanıldı.
Bulgular: Ölçeğin Kaiser Meyer Olkin test değeri 0,910, Barlett Testi için p değeri <0,001 bulunmuş olup açımlayıcı faktör analizi ile devam edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda 6 madde ölçek dışında bırakılmış ve GHDÖ'ye 44 madde ve 9 faktörden oluşan son hali verilmiştir. Uyarlanmış versiyon ile yapılan açımlayıcı faktör analizinde dokuz faktör toplamda varyansın %64.48'ini açıklamıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda CMIN/DF 2.664, RMSEA 0.059, CFI 0.878, RMR 0.191 ve TLI 0.866 olarak hesaplanmıştır. GHDÖ ile PHQ-9, GAD-7, ASÖ-4 arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde ilişki bulunmuştur. GHDÖ ile GAÖ-Reddedilme/dışlanma alt ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde ilişki, GAÖ-Kabul edilme/kapsanma alt ölçeği arasında istatiksel olarak anlamlı negatif yönde ilişki bulunmuştur. Tüm katılımcılar en az bir heteroseksist deneyime maruz kaldığını beyan etmiş ve en yüksek puanlar sırasıyla sekonder travma ve tetikte olma alt ölçeklerinde, en düşük puanlar ise sırasıyla ebeveynlik ve mağdur edilme alt ölçeklerinde görülmüştür. Lezbiyen ve gey katılımcılardan oluşan grup ÇGCYS gruba kıyasla, gey katılımcılar lezbiyen katılımcılara kıyasla, trans katılımcılardan oluşan grup natrans katılımcılardan oluşan gruba kıyasla daha fazla distal stresör bildirmiştir. 
Sonuç: Bu çalışmada Günlük Heteroseksist Deneyimler Ölçeği (GHDÖ) Türkçe'ye uyarlanmış halinin geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiği ortaya konulmuştur. Çalışmamızda deneyimlenen azınlık stresi arttıkça kişide ruh sağlığı problemlerine yol açabileceği ve aidiyet hissini olumsuz etkileyebileceği gösterilmiştir. Ülkemizde bu ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi ve bu doğrultuda koruyucu ruh sağlığı önlemleri alınması için hak temelli ruh sağlığı çalışmalarına ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Azınlık stresi, Geçerlik, Güvenilirlik, Heteroseksizm, LGBTİ+, Uyarlama

Abstract:
ABSTRACT

Aim: The risk of mental health problems such as depression, anxiety, and substance abuse is shown to be higher for LGBTQ+ individuals compared to non-LGBTQ+ individuals in numerous studies in the literature. This increased risk is associated with the negative effects of stigmatization, prejudice, and discrimination that LGBTQ+ individuals face in society. Meyer's minority stress model posits that stigma and discrimination related to one's sexual orientation or gender identity can increase psychological stress in minority-attributed individuals. Research on the effects of heterosexism and minority stress on mental health among LGBTQ+ individuals examines how heterosexism impacts the mental health of LGBTQ+ individuals. However, studies on this subject in Turkey are limited. Therefore, the aim of this study is to adapt the Daily Heterosexist Experiences Questionnaire (DHEQ) into Turkish and to investigate its validity and reliability in our culture.
Materials and Methods: Our study included 484 participants who identified as LGBT+. Participants were included in this cross-sectional study through face-to-face and online surveys. The participants were administered a sociodemographic data form prepared by the researchers, the Daily Heterosexist Experiences Questionnaire (DHEQ), the Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9), the Generalized Anxiety Disorder-7 (GAD-7), the Perceived Stress Scale-Short Form (PSS-4), and the General Belongingness Scale (GBS). To test validity, factor analysis (both exploratory and confirmatory) was conducted. To test reliability, Cronbach's Alpha coefficients for the entire scale and subscales were calculated, and item-total score correlations were used.
Results: The Kaiser-Meyer-Olkin test value for the scale was found to be 0.910, and the p-value for Bartlett's test was <0.001, leading to the continuation of exploratory factor analysis. Based on the findings, 6 items were excluded from the scale, resulting in a final version of the DHEQ comprising 44 items and 9 factors. The exploratory factor analysis with the adapted version revealed that nine factors explained 64.48% of the total variance. The confirmatory factor analysis results were as follows: CMIN/DF = 2.664, RMSEA = 0.059, CFI = 0.878, RMR = 0.191, and TLI = 0.866. A statistically significant positive correlation was found between the DHEQ and the PHQ-9, GAD-7, and PSS-4. There was a statistically significant positive correlation between the DHEQ and the rejection/exclusion subscale of the GBS, and a statistically significant negative correlation between the DHEQ and the acceptance/inclusion subscale of the GBS. All participants reported experiencing at least one heterosexist experience, with the highest scores observed in the secondary trauma and vigilance subscales and the lowest scores in the parenting and victimization subscales. The group consisting of lesbian and gay participants reported more distal stressors compared to the other sexual orientation groups, with gay participants reporting more than lesbian participants, and trans participants reporting more than cisgender participants.
Conclusion: This study confirms the validity and reliability of the Turkish-adapted version of the Daily Heterosexist Experiences Scale (DHEQ). The findings underscore the detrimental impact of experienced minority stress on mental health and sense of belonging. To advance our understanding of this relationship in Turkey and implement appropriate preventive mental health measures, there is a pressing need for human rights-centered mental health research initiatives.
Keywords: Minority stress, Validity, Reliability, Heterosexism, LGBTQ+, Adaptation