Kronik hemodiyaliz hastalarında arteryel sertliği belirleyen faktörler, sclerostin ile ilişkisi
Factors determining arterial stiffness in chronic hemodialysis patients and their relation with sclerostin
Yazar: GÖKÇE KUNDAKÇI GELİR
Danışman: PROF. DR. SİM KUTLAY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Atermalizasyon = Athermalization ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sklerostin = Sclerostin

Özet:
Giriş: Arteryel sertlik, kronik böbrek hastalığının (KBH) tüm evrelerinde kardiyovasküler olay ve mortalitede önemli bir risk faktörüdür.  Yakın zamanlı çalışmalar bir Wnt inhibitörü olan sclerostinin KBH'de vasküler/valvüler kalsifikasyon ve düşük döngülü kemik hastalığı ile ilişkisini göstermiştir. Bu çalışmada kronik hemodiyaliz (HD) hastalarında arteryel sertliği belirleyen faktörler ve sclerostin ile ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Metod: Bu prospektif çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Hemodiyaliz merkezinde haftada 3 gün ve en az 6 aydır hemodiyaliz uygulanan 73 hasta ve 40 sağlıklı gönüllü kontrol grubu olarak alındı. Kontrol grubunda sclerostin ve hastalarda ise sclerostin ve karotid-femoral nabız dalga hızı (NDH)  ölçümü yapıldı. Demografik veriler, laboratuvar verileri ve hastalara ait medikasyonlar kaydedildi. 
Bulgular: 35 kadın ve 38 erkekten oluşan HD hasta grubumuzun yaş ortalaması 55±15'ti.  NDH ortalaması 9.2±2.7m/sn (kadınlarda 8.4 m/sn ve erkeklerde 9 m/sn, p:0.145). Hasta grubunda sclerostin, kontrol grubuna göre belirgin yüksek saptandı (327±207 pg/mL ve 141±88 pg/mL, p<0.001 ). Hasta grubunda cinsiyetler arası sclerostin değerlerinde anlamlı farklılık saptandı (kadınlarda 235 pg/mL ve erkeklerde 319 pg/mL, p:0.007). Tek değişkenli korelasyon analizinde NDH'nin yaş, DM, periferik, aort ve HD giriş sistolik arter basıncı, vücut kitle indeksi (VKİ), sclerostin, total kolesterol ve LDL ile pozitif; Kt/V, cinacalcet ve D vitamini kullanımıyla ise negatif korelasyon gösterdiği saptandı. Çoklu değişkenli regresyon analizinde ise NDH; yaş (β:0.068, p:0.003), DM (β:1.440, p:0.038) ve HD giriş sistolik arter basıncı (β:0.058, p:0.001) ile pozitif korelasyon gösterdi. Sclerostin için tek değişkenli korelasyon analizinde yaş, erkek cinsiyet, ASKH, statin kullanımı, VKİ ve NDH ile pozitif; ALP, PTH, Kt/V, cinacalcet ve D vitamini kullanımıyla ise negatif korelasyon gösterdiği saptandı. Çoklu değişkenli regresyon analizinde sclerostinin, erkek cinsiyet (β:174.82, p<0.001) ve statin kullanımı (β:168.96, p:0.05) ile pozitif; PTH (β:-0.282, p<0.001) ile negatif korelasyon gösterdiği saptandı.
Sonuç: NDH ile sclerostin tek değişkenli korelasyon analizinde pozitif korelasyon gösterirken; çoklu değişkenli regresyon analizinde NDH ile sclerostin arasında ilişki saptanmamıştır. Hastaların seyrindeki sclerostin değişimlerinin, NDH değişimlerini predikte edip etmediğine dair daha geniş çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır

Abstract:
Introduction: Arterial stiffness is an important risk factor for cardiovascular events and  mortality in all stages of chronic kidney disease (CKD).  Recent studies have demonstrated that sclerostin, which is a Wnt inhibitor, is associated with vascular/valvular calcification in CKD and low cycle bone diseases.   The aim of the present study was to evaluate the factors determining arterial stiffness in chronic hemodialysis (HD) patients and their relation with sclerostin. 
Method: 73 patients undergoing hemodialysis three times weekly for at least 6 months in hemodialysis center of nephroology department of Ankara University Medical School and 40 healthy volunteers as control group were included in this prospective study.  In the control group sclerostin and in patients sclerostin and carotid-femoral pulse wave velocity (PWV)  was measured. Demographic data, laboratory data, and medications of patients were recorded.   
Results: In HD patient group including 35 female and 38 male cases, mean age was 55±15.   Mean pulse wave velocity was 9.2±2.7m/sec (in females  8.4 m/sec and in males   9 m/sec, p:0.145). In the patient groups, sclerostin level was found to be significantly higher than control group (327±207 pg/mL and 141±88 pg/mL respectively , p<0.001 ). In the patient groups, significant difference was found between genders in terms of  sclerostin values  (in females 235 pg/mL and in males 319 pg/mL, p:0.007). In single variable correlation analysis, it was established that PWV had positive correlation with  age, DM, peripheral, aorta and  HD  onset systolic artery pressure, body mass index (BMI), sclerostin, total cholesterol and LDL cholesterol and negative correlation with  Kt/V, cinacalcet  and  D vitamin use. In multi variable regression analysis,  PWV has positive correlation with age (β:0.068, p:0.003), DM (β:1.440, p:0.038)  and HD onset systolic artery pressure(β:0.058, p:0.001). In single variable correlation analysis, sclerostin had positive correlation with age, male sex, atherosclerotic cardiovascular disease, statin use, BMI and PWV and negative correlation with ALP, PTH, Kt/V, cinacalcet  and  D vitamin use. In multi variable regression analysis,  sclerostin had positive correlation with male sex  (β:174.82, p<0.001)  and statin use  (β:168.96,  p:0.05) and negative correlation with  PTH (β:-0.282, p<0.001) .
Conclusion: While PWV and sclerostin had positive correlation in single variable correlation analysis, they had no correlation in multi variable regression analysis. Further studies with larger series are requiered in order to determine whether changes in sclerostin levels during the course of disease predict alterations in PWV.