Son dönem Osmanlı doktorlarından Dr. Ali Rıfat'ın Cihâz-ı Hazmî Hastalıkları adlı eserinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Dri, one of the last Ottoman doctors. Transcription and evaluation of Ali Rıfat's work on Cihâz-ı Hazmî Diseases
Yazar: KÜBRA BAYKARA
Danışman: PROF. DR. ZEYNEL ÖZLÜ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Tarih = History
Dizin: Ali Rıfat = Ali Rıfat ; Doktorlar = Physicians ; Hastalar = Patients ; Hastalık = Disease ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sağlık = Health ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bilinen insanlık tarihi boyunca, çeşitli sebepler aracılığıyla meydana gelen hastalıklar neticesinde sağlık alanında faaliyetlerde bulunulmuş ve bu alandaki birikim gelişerek günümüze kadar ulaşmıştır. Sağlık unsuru canlıların hayatını sürdürmesi bakımından en elzem ihtiyaçların başında gelmektedir. Bu ihtiyacın karşılanması adına eski zamanlardan bu yana uygulanan tekniklerin günümüzde de aynen veyahut da geliştirilmiş biçimiyle kullanıldığını bu çalışmaya kaynak eserde de görmekteyiz. Bu çalışmada sindirim sistemi çerçevesinde bulunan organlar ile ilgili hastalıklardan, bu hastalıkların bulaşma yollarından, oluştuğu vakit kişide meydana getirdiği belirtilerden, hastalığı tanımlamak adına uygulanan tekniklerden, tedavi sırasında uygulanan yöntemlerden, eserde bahsedilen hastalıklardan korunmak adına uygulanacak kural ve alınacak önlemlerden bahsedilmektedir. Dr. Ali Rıfat'ın bu eseri sayesinde XIX. ve XX. yy. da genel olarak sağlık alanında kullanılan yöntemlerden haberdar olarak; bu alandaki literatür eksikliğinin görüldüğü tıp tarihine kazandırmak ve günümüz sağlık tarihi alanı çalışanlarına bir nebze de olsa katkı sağlaması çalışmanın asıl amacını oluşturmaktadır. Bu çalışmayı icra ederken oluşturulan sözlük de yine sağlık alanında çalışma yapacak olan araştırmacılara fayda sağlaması düşüncesi ile hazırlanmıştır. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Türklerin eski dönemlerinden Cumhuriyet devrine kadar olan faaliyetleri hakkında kısaca olmak üzere bilgi sunulmuş, ikinci bölümde eserin transkripsiyon yapılmış hali verilmiş olup üçüncü bölümde ise eserde işlenilen dönem ile günümüzde bahsedilen alanda kullanılan teknikler hakkında karşılaştırmada bulunulmuştur.

Abstract:
Throughout the history of humanity, which has been transferred to the present day, activities in the field of health have been carried out as a result of diseases caused by various reasons, and the accumulation in this field has reached the present day. Health is one of the most essential needs for living things to survive. In order to meet this need, we see that the techniques that have been applied since ancient times are still used in the same or improved form in the source work of this study. In this study, the diseases related to the organs within the framework of the digestive system, the ways of transmission of these diseases, the symptoms that occur in the person when they occur, the techniques applied to identify the disease, the methods applied during the treatment, the rules and precautions to be taken in order to be protected from the diseases mentioned in the work are mentioned. Thanks to this work of Dr Ali Rıfat, being aware of the methods used in the field of health in the XIX and XX centuries; The main purpose of the study is to contribute to the history of medicine, where there is a lack of literature in this field, and to contribute to today's healthcare professionals. The dictionary created while performing this study has also been prepared with the thought of benefiting researchers who will work in the field of health. The study consists of three parts. In the first part, brief information about the activities of the Turks from the old times to the Republic era is presented, in the second part the transcription of the work is given, and in the third part, the period in which the work is handled and the techniques used in the field today are compared.