Ortaöğretim öğrencilerinde dini yönelim ve din eğitimi
Religious orientation and religious education in high school students
Yazar: BETÜL ZEHRA UYANIK
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN ERDOĞAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Dini yönelim =   ; Lise öğrencileri = High schools students ; Liseler = High schools ; Ortaöğretim = Secondary education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin dini yönelimlerinin çeşitli sosyo-demografik değişkenler ve aldıkları din eğitimine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma, Konya merkez ilçelerinde bulunan Fen Lisesi, Anadolu Lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi ve Meslek Liselerinde öğrenim gören 917 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir.  Katılımcılara demografik bilgilerini, aile tutumlarını ve aldıkları din eğitimi kaynaklarını içeren "Kişisel Bilgi Formu" ve "Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dini Yönelim Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edildiğinden dolayı bağımsız gruplar t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testleri tercih edilmiştir. Dini yönelim alt boyutları arasındaki ilişkiyi incelemek için Çoklu Korelasyon Analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçları, eğitimle ilgili değişkenlerin dini yönelim alt boyutlarında anlamlı farklılıklara yol açtığını göstermiştir. Lise öğrencilerinin en yüksek puana sahip oldukları alt boyutun içsel dini yönelim olduğu, en düşük puana sahip oldukları alt boyutun ise sorgulayıcı dini yönelim olduğu tespit edilmiştir. Lise türlerine göre yapılan incelemede Fen Lisesi öğrencilerinde sorgulayıcı dini yönelim puanlarının yüksek, Anadolu İmam Hatip Lisesinde ise katı kuralcı dini yönelim puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca anne baba tutumu ve dindarlığı gibi değişkenlerde de anlamlı farklılıklar bulunmuştur.  Elde edilen bulgular, öğrencilerin dini yönelimlerinin aldıkları din eğitimi ve sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaştığını ortaya koymaktadır. Araştırma, din eğitiminin içeriği ve uygulanış biçiminin dikkatle ele alınması gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine whether the religious orientations of secondary school students differ significantly according to various socio-demographic variables and the religious education they receive. Descriptive survey model, one of the quantitative research methods, was used in the study. The study was conducted with 917 students studying in Science High School, Anatolian High School, Anatolian Imam Hatip High School, Social Sciences High School and Vocational High School in the central districts of Konya.  "Personal Information Form" and "Revised Muslim Religious Orientation Scale" including demographic information, family attitudes and sources of religious education were applied to the participants. SPSS program was used to analyze the data. Since the data were found to be normally distributed, independent samples t-test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) tests were preferred. Multiple Correlation Analysis was used to examine the relationship between the sub-dimensions of religious orientation. The results of the study showed that education-related variables led to significant differences in the sub-dimensions of religious orientation. High school students were found to have the highest intrinsic religious orientation and the lowest inquisitive religious orientation scores. When analyzed according to high school types, it was determined that Science High School students had high inquisitive religious orientation scores, while Anatolian Imam Hatip High School students had high strict prescriptive religious orientation scores. Significant differences were also found in variables such as parental attitude and religiosity.  The findings reveal that students' religious orientations differ according to the religious education they receive and socio-demographic variables. The research shows that the content and implementation of religious education should be handled carefully.