Kadın bakış açısına göre doğu ve batı dilleri bölümünde okuyan öğrencilerin toplumsal cinsiyet algısı üzerine bir karşılaştırma
A comparison on the social gender perception of reading students in east and western languages by women's view
Yazar: SAİT YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NURAY KARACA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Arapça = Arabic ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Feminizm = Feminism ; Kadınlar = Women ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Üniversite öğrencileri = University students ; İngilizce = English

Özet:
Bu çalışmada cinsiyet rollerinin dil üzerinden kültür ile olan ilişkisini incelemek için farklı üniversitelerde Arap ve İngiliz Dili bölümü öğrencileri ile nicel ve nitel görüşmeler gerçekleştirilerek yabancı dil eğitiminin toplumsal cinsiyet algısına etkisi incelenmiştir. Doğu ve Batı Dilleri bölümlerinde okuyan kadın öğrenciler ile yapılan araştırmada toplamda 6 üniversitede 49 katılımcı ile nitel ve 295 katılımcı ile nicel görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Arap Dili ve Edebiyatı ve İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümü son sınıf kadın öğrenciler oluşturmaktadır. Saha çalışması, Atatürk Üniversitesi, Dicle Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesinde yapılmıştır. Çalışma 3 ana bölümden oluşmuştur. İlk bölümde tarihsel olarak Doğu ve Batı toplumlarında toplumsal cinsiyet ilişkileri tartışılmıştır. Cinsiyet ilişkilerini belirleme noktasında etkili olan kurumsal ve toplumsal dönüşümler dikkate alınmıştır. Ayrıca tarihsel süreçte kadın hareketlerinin temel nüvesini oluşturan feminizmin ortaya çıkışı ve gelişim hareketleri incelenmiştir. İkinci bölümde nitel araştırma verilerinin çözümlenmesine yer verilmiştir. Bu bölümde toplam 49 kadın katılımcı ile yapılan nitel görüşmeler değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde nicel araştırma verileri ele alınmıştır. Nicel araştırma içerisinde 295 kadın katılımcıya uygulanan "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği"nin sonuçları analiz edilmiştir. Tartışma ve sonuç kısmında ise kuramsal olarak kullanılan feminist metodoloji bağlamında nitel ve nicel araştırma verilerinin değerlendirilmesi ve sonuç kısmı yer almıştır. Nitel ve nicel veri analizlerinin çözümlenmesinde, kuramsal olarak feminist metodoloji kullanılmıştır. Çalışmada Doğu ve Batı dillerinde okuyan kadın öğrencilerin öğrendikleri yabancı dilin ve kültürün toplumsal cinsiyet algılarına etkisinin karşılaştırılması amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Dil, Feminizm, Arap Dili ve Edebiyatı, İngiliz Dili ve Edebiyatı.

Abstract:
In this study, the effect of foreign language learning on social gender perception was analyzed by doing quantitative and qualitative interviews with the students studying in Arabic Language and Literature and English Language and Literature departments in different universities in order to analyze the relation of social gender roles with culture over language. In this study, which were carried out with female students studying in Eastern and Western language and literature departments, totally 49 qualitative and 295 quantitative interviews were done in 6 different universities. The sample of the study consists of senior female students of Arabic Language and Literature and English Language and Literature departments. Fieldworks were done in Ataturk University, Dicle University, Ankara University, Gazi University, Istanbul University and Dokuz Eylül University. This study consists of three chapters. Social gender relations in eastern and western societies were historically mentioned in the first chapter. Corporate and social transformations, which are effective on defining gender relations, were considered. Moreover, emerging and improvement steps of feminism which constitutes basic core of women activities in the historical process were analyzed. The second chapter includes the analysis of qualitative research data. Qualitative interviews with 49 female participants in total were evaluated in this chapter. The third chapter includes the quantitative research data. In the quantitative analysis the results of "Gender Roles Attitude Scale", which were applied to 295 female participants, were analyzed. Discussion and conclusion chapters include evaluation of qualitative and quantitative research data in the context of feminist methodology and conclusion part. Feminist methodology was theoretically used in the analysis of qualitative and quantitative data analysis. In this study, it is aimed to compare foreign language and the culture, which female students studying in Eastern and Western language and literature departments learn, with their perceptions towards social gender concept.  

Key Words: Social Gender, Language, Feminism, Arabic Language and Literature, English Language and Literature.