Fen ve teknoloji öğretmen adaylarının eğitiminde argumantasyonun (Tartışma teorisinin) etkililiği
Effectiveness of argumentation (Discussion theory) in science and techonology teacher candidate education
Yazar: ÖZGE AYDIN
Danışman: PROF. DR. FİTNAT KAPTAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Argümantasyon = Argumentation ; Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Tartışma = Discussion ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Fen eğitiminde argumantasyona dayalı öğretim etkinliklerinin kullanılması oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmanın amacı, hizmet öncesi öğretmen eğitiminde derste argumantasyonun farklı şekillerde işleniş modelinin fen-teknoloji öğretmen adaylarının biliş üstü ve mantıksal düşünme becerilerine olası etkisini belirlemektir.  Ayrıca fen-teknoloji öğretmen adaylarının argumantasyonla ilgili görüşleri ve bu modellerin hazırladıkları etkinlik örneklerine yansımalarını ortaya çıkarmaktır. 

Araştırmanın çalışma grubunu 2010-2011 ve 2011-2012 öğretim yılı Hacettepe Üniversitesi Fen Bilgisi Eğitimi Anabilim Dalı öğrencilerinden oluşan 135 kişilik grup oluşturmaktadır. Araştırma yöntemi olarak deneysel desenlerden öntest-sontest kontrol gruplu desen, veri toplama yöntemlerinden de nitel ve nicel verilerin bir arada kullanıldığı yöntem tercih edilmiştir. 

Bu çalışmada, yapılan uygulamaların öğrencilerin üst biliş ve mantıksal düşünme becerilerine etkisini incelemek için t-testi kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunun verilerinin toplanmasında ?Üst Bilişe Yönelimli Sınıf Çevresi Ölçeği-Fen? ve ?Mantıksal Düşünme Becerileri Ölçeği? gruplara ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda ise argumantasyona dayalı uygulamaların öğretmen adayları üzerindeki yansımalarını belirlemek üzere, öğretmen adaylarıyla yapılan görüşmeler ve ders kapsamında hazırladıkları dokümanlardan elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi ile analiz edilmiştir.

Çalışmanın nicel verileri incelendiğinde, derste argumantasyonun sunularak işlendiği grupta öğretmen adaylarının biliş üstü ve mantıksal düşünme becerilerinin anlamlı bir şekilde etkilenmediği, dersin argumantasyona dayandırılarak işlendiği grupta ise öğretmen adaylarının biliş üstü ve mantıksal düşünme becerilerinin anlamlı şekilde etkilendiği görülmektedir. Gruplar arasında biliş üstü becerileri ve mantıksal düşünme becerileri arasındaki farka bakıldığında dersin argumantasyona dayandırılarak işlendiği grubun olumlu yönde etkilendiği görülmektedir. 

Çalışmanın nitel verileri incelendiğinde, öğretmen adayları dersin işlenişi, fen ve teknoloji eğitimiyle argumantasyonun ilişkilendirilmesi, argumantasyonun fen ve teknoloji eğitiminde kazandırılan becerilere etkisi, öğretmenlik süresince argumantasyonu derste kullanma, fen ve teknoloji eğitiminde argumantasyonun kullanılabilirliği, argumantasyonun diğer yöntem-tekniklerle ilişkilendirilmesi ve kıyaslanması, argumantasyonun avantaj ve sınırlılıkları, argumantasyon uygulamalarında öğretmenin rolü temalarını içeren görüşler belirtmişlerdir. Ayrıca öğretmen adaylarının hazırladıkları etkinlik örnekleri incelendiğinde etkinlik örneklerinden ilk dokuz tanesi alan yazında belirtilen tartışma ortamı sağlayan etkinlik çeşitlerinden, diğer yirmi dört etkinlik ise bu araştırma kapsamında öğretmen adaylarının argumantasyona ilişkin oluşturdukları etkinlik örneklerindendir.

Çalışma sonunda argumantasyona dayalı etkinliklerin farklı derslerde ve her branştaki öğretmen adaylarına disiplinler arası boyutlarda uygulanması önerilmiştir.

Abstract:
In science education, teaching methods based on argumentation have a significant value. The aim of the research is to determine the effects of different applying methods of argumentation on metacognition and logical thinking abilities of science-technology teacher candidates. Otherwise, opinions of science-technology teacher candidates about argumentation and activity examples that are prepared in the light of these models are searched out.  

Sample of the research includes 135 students from Hacettepe University 2010-2011 and 2011-2012 education years. Research method is pretest-posttest control group from experimental designs and qualitative and quantitative data are preferred together to collect the data. 

In this research, t-test is used in order to examine the effects of the implementations on metacognition and logical thinking. To collect the quantitative data, ?Metacognitive Orientation of Learning Environment Scale-Science? and ?Logical Thinking Group Test? scales were applied to the groups as pretest and posttest. For the quantitative part of the research, descriptive and content analyze were made for the interviews with the teacher candidates and data from the documents in the lessons. 

When the quantitative data were examined, it is seen that in the lesson presented argumentation, metacognition and logical thinking of the teacher candidates don?t be affected meaningfully, the lesson processed based on argumentation, metacognition and logical thinking of the teacher candidates are affected meaningfully. When the difference between groups of metacognition and logical thinking skills are examined, group is processed based on argumentation affected positively. 

When the quantitative data of the research were examined, teacher candidates examine their opinions on teaching of the lesson, association between science-technology education and argumentation, effects of argumentation on the skills gained in science-technology education, using the argumentation in the lesson, usability of argumentation in science-technology education, association and comparison of argumentation with other techniques and methods, advantages and disadvantages of argumentation and teacher role in argumentation practices. Also, when the activity examples of the teacher candidates were examined, it is seen that nine of activity examples are related to the literature that provide discussion environment and other 24 activity examples are related to the argumentation formed by teacher candidates.

As a result of the research, it is suggested that activities based on argumentation should be applied in different lessons and interdisciplinary dimensions.