Baraj göllerindeki sediment birikimlerinin 
zamansal değişimi ve CBS ile görselleştirilmesi
The time variation of sediment accumulation in dam lakes and its visualization with GİS
Yazar: MEHMET ARDİÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ACAR
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Dünya üzerinde su temini konusu hayati bir öneme sahiptir. Bu sebeple ülkeler kendi su potansiyellerini muhafaza etme ve ergonomik kullanma amacına göre projeler geliştirmektedirler. Geliştirilen projelerin başında barajlar gelmektedir. Muhafaza görevi gören barajların zaman içerisinde rezervuarında kıyı erozyonu ve rezervuarı besleyen akarsuların taşımış olduğu malzemelerin çökelmesi ile sedimentler oluşur. Sedimentin oluşması ile rezervuar tabanı yükselir ve depolama kapasitesinde hacim kaybına neden olur. Bu kayıp barajların ekonomik ömürlerini azaltmakta, taşkın önleme, hidroelektrik enerji üretimi, sulama, içme suyu temini ve rekreasyon vb. işlevleri olumsuz etkilemektedir. Barajların ekonomik ömürlerinin azalması, yeni barajların inşa edilmesini akla getirmektedir. Ancak yeni barajların yapım süresi, maliyeti ve yapının yapılabileceği coğrafik alanların az olması nedeniyle bu tercihi etkin kılmamaktadır. 
Bu tez çalışmasında; rezervuarların ekonomik ömrünü azaltan sediment birikimi problemi ve barajların ekonomik ömürlerinin yeniden kazanabilmeleri için sedimentin kontrol edilmesi ile ilgili olarak ayrıntılı bilgi verilmiştir. Ayrıca, Osmaniye ili, Sumbas ilçesi sınırları içerisinde bulunan Kesiksuyu (Mehmetli) Barajının 1963 ve 2007 yıllarındaki verileri kullanılarak bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Sediment birikimi Ortalama Sonlu Alan Yöntemi ile belirlenmiştir. 44 yılda %17.20 hacim kaybının gerçekleştiği tespit edilmiştir. Elde edilen zamansal değişim haritaları Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ile görselleştirilmiştir.

Abstract:
The debate on global water supply is a vital issue. Therefore, countries develop projects with the purpose of maintaining their own water potential and according to their ergonomic usage. Dams constitute the foremost among the developed projects. Sediments are formed in dry dams due to coastal erosion and deposition of materials carried by the streams that feed the reservoir. The base of the reservoir rises because of sediment formation and causes a loss of the volume in storage capacity. This loss can reduce the economical life of the dam and has a negative effect on flood prevention, hydroelectric power generation, irrigation, drinking water supply, recreation, etc.  The reduction in the economical life of dams suggests construction of new dams. However, this option is not seen effective because of their construction time, costs and insufficient geographical areas to build them. 
This thesis provides detailed information on the problem of sediment accumulation which reduces the economical life of the reservoir and on sediment control and removal methods in order to regain economic life of the dams. In addition, an application has been performed on Kesiksuyu (Mehmetli) Dam located in Sumbas town of Osmaniye province using the data of 1963 and 2007. Average sediment accumulation was determined by the finite field method. It was determined that a loss of 17.20 % of the total volume has occurred during the period of 44 years. The obtained temporal change maps were visualized using Geographic Information System (GIS).