Türkiye'nin AB politikalarına uyum sürecinde ?kadın- erkek eşitliği? kavram alanı ve terimsel birlik sorunsalı
Conceptual field of "gender equality" and problematic of terminolological unity in the process ofharmonization of EU policies in Turkey
Yazar: TUBA AYIK AKÇA
Danışman: PROF. DR. EMEL ERGUN ; PROF. DR. TURGAY KURULTAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Terimler = Terms ; Türkiye = Türkiye ; Uyum süreci = Adaptation process ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Batı kültür ve uygarlığına uyum sağlamayı hedefleyen genç Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliğine tam üye olma yolunda adımlar atan günümüz Türkiyesinde, kültürlerarası iletişimi sağlayan en önemli unsur ?çeviri?dir. Kültürlerarası aktarım yolu olarak çevirinin Türkiye'de yüzyıllar öncesine dayansa da yukarıda sözünü ettiğimiz iki farklı dönemde farklı bir önem kazanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nde çeviri hukuk, teknoloji, vb birçok alanda kültürlerarası aktarım aracı olmuştur. Çalışmanın amacı, çevirinin sözünü ettiğimiz yaşamsal önemini göz önünde bulundurarak, AB'ne üye olma yolunda ?kadın-erkek eşitliği? kavramsal alanının somutlaştığı dilsel öğeleri içeren yasa, yönetmelik ve mevzuat çevirileri, bu konuda Türkçe kaleme alınmış metinler ve kaynak kitaplar ile özel alan sözlüklerinden seçilmiş metinlerde, farklı bir kültürde doğmuş kavramların Türkçe'de nasıl karşılandığını çeviribilimsel eksende incelemek ve terim birliği sorununun nedenlerini araştırmaktır. Betimleyici yaklaşımla incelenen metinlerdeki ?Kadın-erkek eşitliği? kavram alanında yer alan kavramlar, Anlambirimcik Çözümlemesi, Çerçeveler ve Sahneler Kuramı ve son olarak Skopos ve Eylem Kuramı bağlamında değerlendirmeden oluşan üç aşamalı yöntemin ışığında incelenmiştir. Betimleyici çalışmanın sonucunda, toplumsal ve kültürel öğeleri içinde barındıran?kadın-erkek eşitliği? kavram alanındaki çevirilerde, bu alanda Türkçe kaleme alınmış metinlerde, her ne kadar AB'nin yaptırım gücünün ağır bastığı hissedilse de, kavramların erek kültürün ve erek toplumun gereksinimlerine karşılamak üzere uyarlandığı durumların çokluğu söz konusudur. Söz konusu betimleyici çalışma, kısıtlayıcı etkenlerin varlığı durumunda dahi, çeviri sürecinin kendi normları, ön kabulleri ve dinamiği içinde işlediği gerçeğini gözlemlemeyi ve erek kültürün süreçteki önemini yeniden keşfetmeyi amaçlamıştır.

Abstract:
The most important factor providing cross-cultural communication in both the young Republic of Turkey, the main objective of which is to be in harmony with the western culture and civilization and in modern Turkey taking important steps to become a full member of the European Union is ?translation?. Translation has been a cross-cultural medium of transfer in several fields such as law, technology, and etc. in Turkey. The aim of this thesis is to do research on how the concepts originated in a foreign culture are translated in the scripts chosen from the translated texts of the Codes, the Regulations and the Legislations, the informative texts, source-books, and the dictionaries of specific fields of expertise including legal content as these texts are those, in which the conceptual field of ?gender equality? becomes concrete on the path going towards the membership of EU, if the vital importance of translation mentioned previously is considered. This research will be within the scope of the axis of translation studies and the reasons for the problems of acquis ? harmonization of legal terms ? will be investigated. The concepts of ?gender equality? existing in the texts, which were examined in a descriptive way, were analyzed in the light of a three phase method of evaluation in the context of the Sememic Analysis, the Theory of Scenes and Frames and ultimately the Skopos and Action Theory. As a result of this descriptive research, it is obviously seen that the concepts of gender equality are mostly adapted according to the requirements of the target culture and the target community although it is felt that the sanction power of EU has strong influence in the texts including the concepts of gender equality based on social and cultural elements, and the texts including the concepts of the same field and written in Turkish. This descriptive research has focused on observing the fact that the translation process functions within its own norms, presuppositions, and dynamics and rediscovering the significance of the target culture within the process even during the existence of the restrictive factors.