İdiyopatik periferik fasiyal paralizili hastalarda elektriksel stimulasyonun etkinliğinin klinik ve elektrofizyolojik olarak değerlendirilmesi
Clinical and electrophysiological evaluation of the efficacy of electrical stimulation technique in patients with idiopathic peripheral facial paralysis
Yazar: FATMA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. FİGEN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: İdiyopatik periferik fasiyal paralizili (Bell paralizi(BP)) hastalarda elektriksel stimulasyonun etkinliğini klinik ve elektrofizyolojik olarak değerlendirmek, hastalığın seyrinde gelişebilecek olası komplikasyonlar üzerine etkisini araştırmak.
Yöntemler: Bu çalışmaya, BP tanılı toplam 30 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastalar rastgele sayılar tablosuna göre randomize şekilde iki tedavi grubuna ayrıldı. Her iki gruba 15 hasta alındı. Birinci grup tedavi grubu olarak, ikinci grup kontrol grubu olarak belirlendi. Tedavi grubunda (11 erkek, 4 kadın; ortalama yaş 43.86±14.82, yaş aralığı 24-69 yıl), tüm hastalara 3 hafta boyunca haftada 5 gün olmak üzere toplam 15 seans elektriksel stimülasyon, infraruj ve egzersiz tedavisi uygulandı. Kontrol grubunda (7 erkek, 8 kadın; ortalama yaş 46.60±18.01, yaş aralığı 23-67 yıl), tüm hastalara 3 hafta boyunca haftada 5 gün olmak üzere toplam 15 seans infraruj ve egzersiz tedavisi uygulandı. Her iki grupta yer alan tüm hastaların, demografik özellikleri, tedavi öncesi ve tedavi bitimi sonrası birinci ve üçüncü ay klinik bulguları ile tedavi öncesi ve tedavi bitimi sonrası üçüncü ay elektrofizyolojik kayıt değerleri karşılaştırıldı. Tüm hastalarda etkilenen taraf, House Brackmann Skorlama (HBS) Sistemine göre paralizinin derecesi, timsah gözyaşı, kontraktür, hemifasiyal spazm varlığı araştırıldı. Tedavi süresince hastalığın yarattığı duygudurum değişimini araştırmak için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), yaşam kalitesine olan etkisini araştırmak için Short Form-36 (SF-36) testi kullanıldı.  
Bulgular: Her iki gruptaki hastalar fasiyal paralizi gelişen taraflarına göre değerlendirildiğinde; grup 1'de 5 hastada (%33.3) sağ tarafta, 10 hastada (%66.7) sol tarafta; grup 2'de 3 hastada (%20.0) sağ taraf, 12 hastada (%80.0) sol tarafta fasiyal paralizi mevcut idi. Gruplar arasında ortalama yaş, cinsiyet dağılımı ve etkilenen taraf açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık izlenmedi (sırasıyla p:0.740, p:0.136 ve p:0.409; tüm p değerleri>0.05). Hem tedavi grubu hem de kontrol grubunda elektrofizyolojik incelemede sinkinezi oranında artış görülürken, iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (tüm p değerleri>0.05). Elektriksel stimulasyonun, denerve kaslarda sinkinezi varlığını azaltmadığı görüldü. Ancak fasiyal sinirin incelenen dallarının sinir iletim çalışmalarında distal latanslarda azalma ve birleşik kas aksiyon potansiyeli (BKAP) amplitüdlerinde artış izlenmesi elektriksel stimülasyonun sinir rejenerasyonu üzerine olumlu etkide bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca tedavi grubunda, timsah gözyaşı, kontraktür, hemifasiyal spazm gibi sekel oranının da artmadığı görülmektedir. Her iki grupta BDÖ skorlarında anlamlı düşüş izlendi (tüm p değerleri<0.05). Tedavi grubundaki hastalarda BDÖ skorları düşüşü, kontrol grubundaki hastalardan anlamlı düzeyde daha fazla idi (sırasıyla p değerleri p:0.024 ve p:0.015). Tüm hastaların SF-36 sosyal işlevsellik, mental sağlık, vitalite ve emosyonel rol güçlüğü skorlarında anlamlı artış izlendi (tüm p değerleri<0.05). Tedavi grubu ile kontrol grubu SF-36 skorları arasında anlamlı farklılık izlenmedi (tüm p değerleri>0.05).
Sonuç: Elektriksel stimulasyonun BP tedavisinde etkin, güvenli ve faydalı olduğu saptandı. Elektriksel stimulasyon, BP sekeli üzerine olumsuz etkide bulunmamakla birlikte, sekel gelişimini de azaltmamaktadır. Elektriksel stimulasyon BDÖ skorlarında düşüş sağlarken, SF-36 yaşam kalitesi skorlarında artışa yol açarak yaşam kalitesinde olumlu etkide bulunduğu saptanmıştır. Bundan sonra daha fazla hasta sayısıyla yapılacak randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar kelimeler: fasiyal paralizi, elektriksel stimulasyon, sinkinezi, elektromyografi, depresyon.

Abstract:
Objective: To evaluate the clinical and electrophysiological efficacy of electrical stimulation in patients with idiopathic peripheral facial paralysis (Bell palsy (BP)), and to investigate its impact on potential complications during disease course.
Methods: This study included a total of 30 patients with BP. The patients were randomly assigned to two treatment groups using a random number table. Both groups included 15 patients. The first group was the treatment group and the second one the control group. All patients in the treatment group (11 men, 4 women; mean age 43.86±14.82 years; age range 24-69 years) received a total of 15 sessions of electrical stimulation, infrared, and exercise therapy administered for 5 days a week for 3 weeks. All patients in the control group (7 men, 8 women; mean age 46.60±18.01 years; age range 23-67 years) received a total of 15 sessions of infrared and exercise therapy administered for 5 days a week for 3 weeks. Demographic properties, pre-treatment and post-treatment first- and third-month clinical findings, and pre-treatment and post-treatment first- and third-month electrophysiological recordings were compared between the two groups. Paralysis grade by House Brackmann Scoring (HBS), and the rates of crocodile tears, contractures, and hemifacial spasm were determined on the affected side. Beck Depression Scale (BDS) was used to rate mood changes associated with the disorder during the treatment process, and Short Form-36 (SF-36) was used to investigate the effect on quality of life.
Results: A comparison of groups with respect to the involved side by facial paralysis revealed that 5 (33.3%) patients in Group 1 had right-sided and 10 (66.7%) had left-sided facial paralysis, while 3 (20.0%) patients in Group 2 had right-sided and 12 (80.0%) had left-sided facial paralysis. The groups were statistically similar with respect to age, sex distribution, and involved site (p:0.740, p:0.136, and p:0.409, respectively; p>0.05 for each). The electrophysiological examination revealed a statistically similar increase in the synkinesis rate in both groups (p>0.05 for both). It was noted that electrical stimulation did not reduce the rate of synkinesis in denervated muscles. However, nerve conduction studies of the tested branches of the facial nerve demonstrated a reduction in distal latencies and an increase in the compound muscle action potential (CMAP) amplitudes, suggesting that electrical stimulation exerts a favorable effect on nerve regeneration. Furthermore, the rates of sequela such as crocodile tears, contracture, and hemifacial spasm did not increase in the treatment group. Both groups showed a significant decrease in the BDS score (p<0.05 for both). The reduction of the BDS score was significantly greater among treatment group compared to the control group (p:0.024 and p:0.015, respectively). Significant increases were observed in all patients' SF-36 social functionality, mental health, vitality, and difficulty in emotional role scores (p <0.05 for each). No significant difference was present between the treatment and control groups with respect to SF-36 score (p>0.05).
Conclusion: Electrical stimulation was found to be an effective, safe, and beneficial technique for the treatment of BP. Although electrical stimulation did not exert any unfavorable effect on BP sequela, it did not reduce the rate of sequela development, either. It provided a decrease in BDS scores and increase in SF-36 quality of life scores, suggesting a favorable impact on quality of life. Randomized controlled studies with larger sample size are needed in this field.
Key words: facial paralysis, electrical stimulation, synkinesis, electromyography, depression.