Teknik ve akıllı tekstil malzemelerinin geleneksel (konvansiyonel) tekstil ürünleri, formları ve desenlerinde uygulanması
Applications of high-tech and smart materials in textile products, shapes and patterns
Yazar: SERNA UÇAR
Danışman: PROF. ZEKİ ALPAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2012
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Akıllı malzemeler = Intelligent materials ; Akıllı tekstil = Smart textile ; Elektronik = Electronics ; Fiber optik = Fiber optics ; Moda = Fashion ; Teknoloji = Technology ; Tekstil malzemeleri = Textile materials ; Tekstil ürünleri = Textile products

Özet:
90'ların başında alev almayan, rüzgar ve su geçirmeyen dayanıklı sportif tekstillerin moda tasarımcıları tarafından kullanılmasından bu yana, akıllı tekstiller alanındaki gelişmeler giyilebilir elektronikler endüstrisinin de temelini oluşturmuştur.Yakın geçmişte teknik ve akıllı tekstillerin yenilikçi bakış açılarıyla, üretilme amacının dışında moda tasarımcıları tarafından kullanılması "haute-tech" ve "high tech fashion" kavramlarının doğmasına yol açmıştır.Giysilerimiz tüm duyularımıza hitap eder;onları görür,hisseder,dokunur ve kokla- rız.Akıllı teknolojiler de bu beş duyumuzu harekete geçiren aygıt ve malzemelerden üretil- mektedir.Led'ler,fiber-optikler,elektro-ışıma filmleri ve e-mürekkep öncelikli olarak görsel algımıza hitap eden malzemeler olup ışık yayan tekstiller olarak adlandırılmaktadır.Bu çalışmanın başında teknik ve akıllı tekstil tanımlamalarına değinilmiş; ardından giyilebilir elektronikler açıklanmış ve kullanım alanlarına göre örneklendirilmiştir.Işık yayan tekstillerde kullanılan teknolojiler detaylı olarak anlatıldıktan sonra bu teknolojilerin kullanıldı¬ğı güncel tasarımlara yer verilmiştir.Giyilebilir Teknolojinin modayla iç içe geçtiği uygulama¬larla e-tekstillerin günümüzde geldiği nokta vurgulanmaya çalışılmıştır.Teorik araştırma ve tasarım örneklerinin ardından tezin altıncı bölümünde tez bağ¬lamında özgün uygulama projesine yer verilmiştir."Ütopya" isimli giysi koleksiyonu, temel çıkış noktasından giysilerin dikimine kadar tüm aşamalarıyla aktarılmıştır.Bu özgün koleksi¬yon fiber-optiklerden dokunmuş bir tür akıllı kumaşla tasarlanan giysilerden oluşmaktadır.Çıkış kaynağı olarak Osmanlı kaftanlarından yararlanılan uygulama projesinde, ge¬leneksel malzeme ve teknikleri, yüksek teknoloji ve yeni metotlarla birleştirerek çağdaş ve yenilikçi bir çizgi yakalamak hedeflenmiştir.Öncelikli amaç,geleneksel malzeme ve yöntemler yerine yüksek teknoloji ürünü olan malzemelerle aynı ihtişam ve parlaklığı çağdaş bir şekilde ortaya koymaktı.Projenin hedefi doğrultusunda en doğru malzemeyi bulabilmek için fiber-optik ve led'lerle yapılan e-tekstil uygulamaları ve ışık yayan malzemeler araştırılmış; giysilerin for¬muna ve koleksiyonun yapısına en uygun seçenek olarak Luminex belirlenmiştir.Karanlıkta parlayarak kendi ışığını yayan bu akıllı malzeme konvensiyonel tekstillerle(ipek şantuk ve ipek astar) birlikte kullanılmıştır.Dokunmuş fiber-optiklerden oluşan kumaş,giysilere özelkesim,dikim ve baskı yöntemleri kullanılarak entegre edilmiştir.Bu sebeple akıllı malzemenin teknik yapısı ve özellikleri tasarım aşamasında koleksiyonun şekillenmesinde de rol oyna¬mıştır.Osmanlı dokumaları,motifleri,kaftanların şekil yapısı incelenerek koleksiyonun alt yapısı oluşturulmuş; sonuçta hem gündüz hem gece giyilebilen, yüksek teknoloji ürünü za¬mansız giysiler ortaya çıkmıştır.Çalışmanın son bölümünde ise özgün uygulama projesinden bağımsız olarak proje¬de kullanılan akıllı malzemeyle farklı tasarım önerileri ve uygulama fikirlerine yer verilmiştir.ANAHTAR KELİMELER: fiber-optikler,Led'ler, ışık yayan tekstiller, giyilebilir elektronikler, teknolojik moda.

Abstract:
Wherefrom early nineties nonflammable, wind proof and durable sportive textiles have been used by fashion designers, developments in e-textiles provided a basis for wearable-techs industry. In recent past technical and smart textiles had been used by fashion designers with innovative purposes by disregarding the aim of manufacturing. Thus "haute-tech" and "high-tech fashion" terms have been ensued lately.A garment is seen, felt, touched, heard and smelled. The many output options can stimulate any of our senses. Smart textiles that relates to our visual senses can be made of Leds, fiber-optics, EL wires and e-ink. Such materials are named as illuminated textiles.Primarily in this study, definitions of technical and smart textiles terms are mentioned. Afterwards wearable electronics are exemplified according to their application fields. By touching briefly on illuminated textiles applications and technologies, recent designs on this field are introduced. With the applications in which high tech wearables are merged with fashion, the recent developments on e-textiles are emphasized.After showing some design application references and related researches, a unique design project on clothing is presented called "Utopia". The haute-tech collection is introduced from front end to the realization of the garments which is based on a smart fabric made of woven fiber-optics.In this fashion design project it is aimed at: With the inspiration of traditional Ottoman clothes and techniques to achieve an innovative look by changing ancient materials with high-tech and new methods. Instead of ancient(traditional) threads and techniques, the initial objective was using a high-tech material but remaining the same glamour and brilliance in a contemporary way.In the light of the objective, material research has been done and illuminated textiles, applications on fiber-optics and leds were investigated. As a result, "Luminex" was chosen as the best option for the garment forms and the collection. This smart material that can emits its own light is applied with conventional textiles such as silk and cotton. The smart fabric was integrated in the garments by special cutting, sewing and printing processes.Hereby technical structure and qualifications of the smart material took a leading part in the designing stage.The collection is developed by examining the structural form, patterns and weavings of the caftans. As a result, garments came out for both traditional and high-tech, non seasonal, suitable for night and daily wear.Apart from the design project mentioned above, various design ideas and proposals with the smart fabric are included as a final part of the research.KEY WORDS: fiber-optics,Led's, illuminated textiles, wearable electronics, fashionable technology.