Müşterek faillik
Joint perpetration
Yazar: EMRE İKBAL AÇIKGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER ÇELEN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Türk ceza hukuku = Turkish criminal law

Özet:
Suça iştirak ceza hukukunun kadim uğraş alanlarından biridir. İştirak öğretisi tarih boyunca meseleci, suç tipini esas alan bir yöntemden, zamanla daha soyut ve suç tiplerinden bağımsız bir yönteme doğru gelişmiştir. Günümüz öğretilerinde de üzerinde ittifak edilmiş bir iştirak teorisi olmasa da suça iştirakte farklı sorumluluk kategorilerine ilişkin kavramsallaştırmada büyük ölçüde birlik vardır. Bir tarafta suçtan aslen sorumlu olan doğrudan fail, dolaylı fail ve müşterek fail kavramları söz konusu iken; diğer tarafta suçtan bir başkasına bağlı şekilde sorumlu olan azmettiren ve yardım eden kavramları söz konusudur. Müşterek failliğin ise bu iştirak şekillerinde özel bir yeri vardır. Öyle ki müşterek failliğin bağımsız bir faillik şekli olduğu dahi tartışılmaktadır. Kimi görüşler müşterek failliği sadece birden fazla doğrudan faillik durumu olarak kabul ederken, kimi görüşler müşterek failliği karşılıklı dolaylı faillik ve hatta karşılıklı azmettirme olarak dahi kabul etmektedir. Bu görüş çeşitliliğinin temel nedeni ise müşterek faillikte, özellikle dolaylı faillikten farklı olarak, suça özgür ve bilinçli bir şekilde katılan birden fazla kişinin, suçtan müştereken, aslen sorumlu olduğunu kabul etmenin suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesiyle çatışma potansiyeli taşımasıdır. Nitekim, bugün için büyük ölçüde kabul edildiği üzere, müşterek faillikte suçun işlenmesine özgür ve bilinçli olarak katılan birden fazla kimse, suçun kanuni tanımındaki fiili bizzat gerçekleştirmese de davranışlarının birbirlerine isnat edilmesi suretiyle işlenen suçtan aslen sorumludur. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı, bir suça özgür ve bilinçli şekilde katılan birden fazla kişinin birlikte aslî sorumluluğuna imkân veren bir iştirak şekli olarak müşterek faillik kavramının hukukî esasını ceza hukukunun temel ilkelerine uygun olacak şekilde tespit etmektir.

Abstract:
Participation in crime is one of the oldest areas of concern in criminal law. The doctrine of participation has evolved over time from a method focusing on the act itself to a more abstract approach independent of the types of crime. While there is no universally agreed theory of participation in contemporary doctrine, there is largely a consensus on conceptualizations regarding different categories of responsibility in participation in crime. On the one hand, there are concepts such as direct perpetrator, indirect perpetrator, and joint perpetrator, while on the other hand, there are concepts such as abettor and aider, who are responsible for the crime in dependence with another. Joint perpetration holds a special place among these forms of participation. Indeed, there is even debate about whether joint perpetration is an independent form of perpetration. Some views only consider joint perpetration as situations involving multiple direct perpetrators, while others even accept joint perpetration as mutual indirect perpetration or mutual abetting. The fundamental reason for this diversity of opinions is that in joint perpetration, unlike indirect perpetration especially, acknowledging that multiple individuals participate freely and consciously in the crime and are primarily responsible for the crime, despite not directly committing the act specified in the legal definition of the crime, poses a potential conflict with the principle of nullum crimen sine lege and the principle of personal liability. Indeed, as largely accepted today, those who participate freely and consciously in the commission of a crime in joint perpetration, even if they do not personally commit the act specified in the legal definition of the crime, are originally responsible for the committed crime through the attribution of their actions to each other. In this context, the main aim of the study is to determine the legal basis of joint perpetration as a form of participation that allows for the joint primary liability of multiple individuals who participate freely and consciously in a crime, in accordance with the fundamental principles of criminal law.