Adana yöresi buğday ekilişlerinde kök hastalıkları nedenlerinin araştırılması
The investigation of the root diseases reasons in the wheat sowing in the Adana region
Yazar: ESRA UYANIK
Danışman: PROF. DR. TACETTİN YAĞBASANLAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2006?2007 buğday yetişme ve 2007-2008 fide dönemlerinde Adana'nın Yüreğir, Ceyhan, Karataş, Kozan, Yumurtalık, Karaisalı, İmamoğlu ve İçel'in Yenice ve Tarsus ilçelerindeki buğday alanlarında yürütülmüştür. Sörvey yapılan toplam 68 buğday tarlasında kök ve kök boğazı hastalıkları, ayrıca toprak üstü aksamında karşılaşılan bazı hastalık ve zararlılar belirlenmiştir. Yapılan izolasyonlar sonucunda beş Fusarium, iki Rhizoctonia ve bir Pythium türü patojen olarak elde edilmiştir. Tanımlama çalışmaları sonucunda Fusarium oxysporium, F. semitectum, F. crookwellense türleri belirlenmiştir. Survey sırasında tarlada yapılan gözlemler sonucunda sapa kalkma döneminden sonra külleme (Bulmeria graminis tritici), çiçeklenme devresinde kahverengi pas (Pucinia recondita tritici), buğday açık rastığı (Ustilago tritici) ve birçok tarlada buğdayda zarar oluşturan yaprak bitleri ve buğday sülüğü (Oulema melanopus L.) belirlenmiştir.Çukurova Bölgesi buğday ekim alanlarında buğdayın optimal olarak yetişmesi ve ürün vermesi ile dip çürüklüğü hastalıklarının ürünü etkilemesi yönünden bir kriter olan ekimden hasat zamanına kadar gerekli sıcaklık birikimini yansıtan zaman-sıcaklık penceresi oluşturulmuştur. Zaman-sıcaklık penceresi oluşturulurken maksimum ve minimum sıcaklık değerleri kullanılarak gün-derece birikimi hesaplanmıştır. 2006-2007 buğday yetiştirme döneminde Kasım ayında yapılan buğday ekiminde gün-derece birikimi 2568 iken, Aralık ayı buğday ekimlerinde 2147 olarak hesaplanmış, her iki değerin de yazlık buğday yetiştiriciliğinde, iyi bir ürün için gerekli 1700 civarındaki gün-derece birikiminden daha fazla olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study was carried out into wheat growth areas in the countries Yüreğir, Ceyhan, Karataş, Kozan, Yumurtalık, Karaisalı, İmamoğlu of province Adana and the countries Yenice and Tarsus of province İçel. Survey caried out total 68 wheat growth fields. In the survey, root and crown root diseases and also some leaf and head diseases and pests were noted. As a result of the isolations done from the samples taken five Fusarium, two Rhizoctonia and one Pythium species were isolated as pathogen. As a result of the definition Fusarium oxysporium, F. semitectum, F. crookwellense species were determined. As a result of the observations done in the field during the survey, after the shooting powdery mildew (Bulmeria graminis tritici), brown rust (Pucinia recondita tritici), during the flowering, wheat loose smut (Ustilago tritici) and harmful pest afid in many fields and wheat loose smut (Oulema melanopus L.) were determined.Time-Temperature windows is shown a basic temperature collection from sowing time to hervest time, is strict rule for optimal wheat growth and rot root diseases effect unproduct in Çukurova region wheat field, is occured. As making time-temperature windows, day-degree accumulation was 2568 in the wheat sowing done in the Nowember and 2147 in December during the 2006-2007 wheat growth season, summery wheat sowing and it was determined that the both values were more than around 1700 day-degree accumulation necessary for a good yield, too.