Türkiye hava ulaşımında tüketici tercihi analizi
Analysis of consumer preferences in air transportation in Turkey
Yazar: ÖNDER DİLEK
Danışman: PROF. DR. MUAMMER YAYLALI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Hava yolları = Airlines ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu ulaşımı = Air transportation ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences

Özet:
Ülkemizde son yıllarda hava yolları ile ulaşım sürekli yaygınlaşmakta ve bu durum hava ulaşımında rekabetin her geçen gün artmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple hava ulaşımında tüketici tercihlerinin bilinmesi firmalar için strateji ve fiyat politikaları açısından büyük bir avantaj sağlayacaktır.
Bu tez çalışmasında, havayolu şirketlerini tercih etmede etkili olan faktörlerin çok durumlu logit modeli yardımıyla analizi yapılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla, Mart-Nisan 2012 dönemini kapsayan iki aylık süre içerisinde Türkiye genelinde 10 il, 11 havalimanında 2473 birey ile yüz yüze anket uygulaması yapılmıştır. 
Üç bölüm olarak hazırlanan bu çalışmanın birinci bölümünde, ulaştırma sektörü hakkında bilgi verilerek ulaştırma sistemlerinden kısaca bahsedilmiştir. Ayrıca hava ulaşımı, Türkiye'de sivil havacılık tarihi, Dünya ve Türkiye'de havacılık sektöründeki gelişmeler, hava ulaşım talebi ve seyahat tercihlerini etkileyen faktörlere değinilmiştir.
İkinci bölümünde, literatür özeti, araştırmanın önemi, amacı ve kapsamı üzerinde durulmuş, anketin hazırlanması ve uygulanması, kullanılan veri setinin işlenmesi ve çözümlenmesi verilmiş, verilerin analiz edilmesinde kullanılan ilişki ölçüleri tanıtılmış ve son olarak kullanılan ekonometrik model hakkında detaylı bilgi verilmiştir.
Üçüncü bölümünde, örneklem özellikleri, ki-kare analiz sonuçları ve 4 farklı şehir çiftine göre çok durumlu logit modele ait tahmin ve test sonuçları detaylı bir şekilde verilmiştir. 
Neredeyse tüm şehir çiftlerinde bilet fiyatlarında bir artış olması durumunda ve yolcunun gelirinde bir artış olması durumunda Türk Hava Yolları'na göre diğer havayolu şirketlerini tercih etme olasılıklarının azalacağı saptanmıştır.


Anahtar Kelimeler: Ulaştırma Sektörü, Havayolu Şirketleri, Çok Durumlu Logit Modeli, Türkiye

Abstract:
Transportation with airways in our country has constantly been spreading in recent years and this situation causes an increase of competition in air transportation everyday. For that reason, knowing the consumer preferences in air transportation will provide a great advantage to the firms in terms of strategy and price policies.
In this dissertation, major factors in choosing airline companies have been studied to be analyzed by means of multinominal logit model. For this purpose, face to face surveys have been applied to 2473 individuals in 10 provinces, 11 airports in Turkey in the two-month period covering March-April 2012.
This thesis was prepared in three sections. In the first section, transportation systems were briefly presented and information about transportation sectors was given. Moreover, air transportation, civil aviation history in Turkey, developments in aviation industry in Turkey and in the world, the demand for air transportation and factors affecting travel preferences were discussed. 
Literature review, the aim, importance and scope of the research are focused, processing and analyses of the data set used is given,  measures of associations used to analyze the data is introduced and finally detailed information about the econometric model used is given in the second section.
In the third section, properties of samples, chi-square analysis results, and prediction and test results of multinominal logit model according to 4 different pairs of cities are given in detail. 
It has been determined that, in almost all of the pairs of cities, in the case of an increase in ticket prices and in the case of an increase in passenger revenue, the probability to choose another airline instead of Turkish Airlines will decrease.



Key Words: Transportation Sector, Airlines, Multinominal Logit Model, Turkey