Türk resim sanatında alegorik, metaforik ve sembolik eğilimler
Allegorical, metaphorical and symbolic tendencies in Turkish painting
Yazar: ZİŞAN GÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞUAYYİP YÜCEL
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Alegori = Allegory ; Metafor = Metaphor ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Semboller = Symbols ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Sanatçılar, toplumda var olduğu günden bu yana kültür yaratıcısı olarak içinde bulunduğu çağın ruhunu yansıtan eserlerini, ilk başlarda doğayı keşfederek daha sonra ise resmederek, çeşitli imgeler kullanarak, düşlediği detayları biçim ya da renge anlamlar yükleyerek doğayı ve iç dünyalarını tasvir etmişlerdir. İmgelere yüklemiş oldukları anlamlar sembol, metafor ve alegori dediğimiz bilinçte var olup simgeleşen ifade biçimleri ile mümkün olmuştur. Çağımıza ulaşmış en eski sembollerin tarihi bir yapı olarak bilinen Göbeklitepe'de olduğu düşünülmektedir. Günümüzde yorumlayabildiğimiz semboller, metaforlar ve alegoriler ise Antik Mısır uygarlığında varlıklarını çeşitlendirerek devam ettirmiştir. Bu kavramların önemli örnekleri çoğunlukla Çağdaş Türk resim sanatında eserlerinde kullanan D Grubu, Yeniler Grubu ve Onlar Grubu'nun sanatçılarında görüldüğü için tercih edilmiştir. Bu açıdan, tezin sınırlılığı D Grubu, Yeniler Grubu ve Onlar Grubu'nun sanatçıları ve eserleri olarak belirlenmiştir. Resim analizlerinde sembol, metafor ve alegori kavramlarının tanımları birbirine yakın olduğu için anlam karmaşası yaşanmaktadır. Bu nedenle resimlerin analizlerinde sembol, metafor ve alegori kavramlarının ayrı birer anlamı içerdiği bu araştırmada vurgulanmış, alan literatürü içerisinde bu karmaşıklığın önüne geçilmesi için önemli görülmüştür. Araştırmadaki sanat eserlerini yorumlama aşamasında, Erwin Panofsky'nin İkonoloji Yöntemi'nin kullanılması tercih edilmiştir. Bu bağlamda bahsi geçen sanatçıların eserlerinde yan anlamlar yükleyip veya doğrudan olarak kullandığı imgelerin simgelere, alegorilere ve metaforlara dönüşmesi incelenmiş, izleyenin ya da sanatçının ütopyasında gelişen olayları çözümleyip, yorumlanması sonucunda ortaya çıkan anlamlar irdelenmiştir. Bu anlamların çoğunlukla bilinçte sembol olarak var olduğu daha sonra ise simgeleşen görsel görüntüleri içerdiği görülmüştür. Bereket, göç, yeniden doğuş, barış gibi kavramların nesnelere yüklenen anlamlarını sanatçılar duygu ve düşüncelerini aktarmak için sanatsal bir ifade aracı olarak kullanmışlardır.
Anahtar kelimeler: Sembol, alegori, metafor, Türk resmi, resim sanatı

Abstract:
Artists depict nature and their inner worlds by using various images, by giving meaning to the details they dream of, form or color, by first discovering nature and then painting the objects surrounding the minds of their age as the creator of culture, wherever individuals exist. The meanings they attribute to the images have been made possible by the form of expression that exists in the consciousness that we call symbol, metaphor and allegory. Yeditepe, where the oldest symbols that have reached our age are in Göbeklitepe, which is known as a historical building. Symbols, metaphors and allegories that we can interpret today continued to diversify their existence in Ancient Egypt civilization. Important examples of these concepts have been preferred because they are mostly seen in the artists of Group D, Yeniler Group, and They Group, who use them in their works in Contemporary Turkish painting. In this respect, the limitation of the thesis has been determined as the artists and works of D Group , Yeniler Group and Onlar Group. Since the definitions of the concepts of symbol, metaphor and allegory are close to each other in picture analysis, there is a confusion of meaning. For this reason, it has been emphasized in this research that the concepts of symbol, metaphor and allegory in the analysis of the paintings have separate meanings, and it is considered important to prevent this complexity in the field literature. Erwin Panofsky's Iconology Method was preferred in the interpretation phase of the artworks in the research. In this context, the transformation of the images, which the aforementioned artists ascribe connotations to in their works or use directly, into symbols, allegories and metaphors, is examined, and the meanings that emerge as a result of analyzing and interpreting the events that develop in the utopia of the viewer or the artist are examined. It has been seen that these meanings mostly exist as symbols in the consciousness and then include visual images that become symbolic. Artists used the meanings of concepts such as abundance, migration, rebirth, and peace ascribed to objects as an artistic expression tool to convey their feelings and thoughts.
Key words: Symbol, allegory, metaphor, Turkish painting, painting art