Öğretmen, öğrenci ve ailelerin ilköğretim II. kademede gözlenen disiplin problemleri ve baş etmede kullanılan stratejiler ile ilgili görüşlerinin incelenmesi
Discipline problems of teachers, students and families observed in 2nd primary scale and investigation on opinions used in coping strategies
Yazar: ESRA ZEYNEP ÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA SADIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Disiplin = Discipline ; Veliler = Parents ; Öğrenciler = Students ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers ; İstenmeyen öğrenci davranışı = Unwanted student behavior

Özet:
Bu araştırma, ilköğretim okullarının ikinci kademesinde (6.,7. ve 8. sınıflarda) gözlenen disiplin problemleri ve baş etmede kullanılan stratejiler ile ilgili öğretmen, öğrenci ve velilerin görüşlerini belirlemeye yönelik nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı tarama modelinde betimsel bir çalışmadır.Araştırmanın evrenini Adana merkez ilçelerinde (Seyhan, Yüreğir, Çukurova, Sarıçam) bulunan devlet ilköğretim okullarının ikinci kademesinde görev yapan öğretmenler, bu okullarda eğitim-öğretim gören öğrenciler ve bu öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Araştırma verileri iki aşamada gerçekleşen bir süreçte toplanmıştır. İlk olarak ?yansızlık ilkesi? ne uygun bir şekilde ?tesadüfî küme örnekleme? yapılmış ve bu bağlamda alt, orta ve üst sosyo-ekonomik düzey çevrelerden 10' ar okul seçmek yoluyla 30 okul belirlenmiştir. Bu aşamaya gönüllük esasına dayalı olarak 310 öğretmen ve 508 öğrenci katılmış ve veriler ?Disiplin Problemlerini Değerlendirme Anketi (DPDA) uygulanarak elde edilmiştir. İkinci aşamada görüşme yapılacak öğretmen, öğrenci ve veli çalışma gruplarının belirlenmesinde ise nitel araştırma geleneği içinde yer alan olasılık temelli olmayan örneklem tekniklerinden, amaçlı örnekleme, kolay ulaşılabilir örnekleme ve maksimumum çeşitlilik örneklemesi izlenmiş ve gönüllülük esasına dayalı olarak 15 öğretmen, 15 öğrenci ve 15 veli ile görüşme yapılmıştır.Araştırma sonucunda öğretmenlerin disiplin problemi olduğu konusunda en fazla hem fikir olduğu öğrenci davranışları; gürültü yapmak, arkadaşlarına saygısızlık etmek, eşyalara zarar vermek, ders dışı şeylerle ilgilenmek, dersle ilgisiz konularda sürekli konuşmak, izin almadan konuşmak ve arkadaşlarını rahatsız etmek olmuştur. Öğrencilerin disiplin problemleri olarak nitelendirdikleri davranışların başında ise arkadaşlarına saygısızlık etmek, gürültü yapmak, eşyalara zarar vermek, hırsızlık yapmak, iftira atmak, başkalarının eşyalarına zorla el koymak, öğretmene saygısızlık yapmak, öğretmen masasına bir şeyler atmak, sınıfı kirletmek, arkadaşlarını rahatsız etmek davranışları gelmiştir.Öğretmen ve öğrenciler disiplin problemlerinin okullarında ?ara sıra? gözlendiği yönünde hem fikir olurken; öğretmenler izin almadan konuşmak, şikâyet etmek, sınıfı kirletmek, derse karşı ilgisizlik, arkadaşlarına saygısızlık etmek, ödevlerini yapmamak, teneffüste sınıf dışına çıkmamak davranışlarıyla daha sık karşılaştıklarını ifade etmişlerdir. Benzer görüşte olan öğrenciler de izin almadan konuşma, gürültü yapma, dersle ilgisi olmayan konularda sürekli konuşma, komiklik yapma, ders dışı şeylerle ilgilenme ve öğretmene karşı gelmek davranışlarının diğer davranışlara göre daha sık gerçekleştiğini belirtmişlerdir. Veliler ilköğretim ikinci kademedeki öğrencilerde öğretmene ve arkadaşlarına saygısızlık, saldırgan davranışlar, argo ve küfürlü konuşmaları çok sık gözlemlemeye başladıklarını ifade ederken; kendi çocukları hakkında da öğretmenlerinden ders esnasında başka şeylerle ilgilendikleri/ konuştukları ve arkadaşlarıyla kavga ettikleri yönünde şikayet aldıklarını belirtmişlerdir. Çete kurma- çete üyesi olma, hırsızlık yapma, kumar oynama ve okula-sınıfa kesici, delici vb. alet getirme davranışları öğretmenlerin en ciddi buldukları disiplin problemleri olurken; hırsızlık yapma, sigara içme, okula -sınıfa kesici, delici vb. alet getirme, başkalarının eşyalarına zorla el koymak, kumar ya da benzeri oyunlar oynamak davranışları öğrencilerin en ciddi algıladıkları disiplin problemleri olmuştur. Velilerin en ciddi buldukları disiplin problemi ise öğretmene saygısızlık olmuştur. Disiplin problemlerinin nedenleri öğretmenler tarafından aile, arkadaş çevresi,toplumsal ve kültürel yapıdaki değişim ve kitle iletişim araçları; öğrenciler tarafından, arkadaş çevresi ve kendileri ile ilgili olarak açıklanırken veliler aile, öğrenci ve arkadaş çevresinin yanı sıra öğretmen ve okul çevresinin özelliklerini de öne çıkarmışlardır.Öğretmenler olumlu pekiştireç, doğrudan sözel uyarı, rehberlik yapma, davranışın nedenini araştırma, açıklama yapma,beden diliyle uyarı, öğrenciye yaklaşma fiziksel yakınlık denetimi ve dolaylı sözel uyarıda bulunma stratejilerini her zaman kullandıklarını belirtirken; öğrenciler bu stratejilerin ara sıra kullanıldığını ifade etmişlerdir. Öğrenci ile bire bir görüşme yapma, gerek öğretmenler gerekse öğrenciler tarafından disiplin problemleriyle baş etmede en etkili algılanan strateji olmuştur. Veliler ise öğretmenlerin bir sorun olduğunda daha çok kendilerini aradıklarını ve durumu bire bir görüştüklerini ifade etmişlerdir. Öğretmenler öğrencilerden çoğunlukla kendilerini kontrol etmelerini, beklentiler yönünde davranmalarını ve uyarıları dikkate almalarını beklerken; öğrenciler ise öğretmenlerden daha çok yakın ilgi beklediklerini belirtmişlerdir. Ailelerin öğretmenlerden beklentileri de çocuklarının beklentilerine paralel olmuş ve öğretmenlerden çocuklarına karşı daha hoşgörülü ve sabırlı yaklaşmalarını beklediklerini ifade etmişlerdir. Velilerin disiplin konusunda öğretmenlerden diğer beklentileri ise; dengeleri koruma, otorite kurma; kuralları öğretme ve uyulmadığı takdirde kesinlikle yaptırımları uygulamadır. Veliler disiplin problemleriyle baş etme konusunda öğretmene sağladıkları desteği ise çoğunlukla çocuklarıyla konuşma, açıklama yapma, düzenli okul ziyareti yaparak öğretmenleriyle görüşme olarak belirtmişlerdir.Bayan öğretmenler verilen davranışları erkek öğretmenlere göre daha fazla problem olarak nitelendirmiş ve daha ciddi algılamışlardır. Kız öğrenciler verilen davranışları erkek öğrencilere göre daha fazla problem olarak nitelendirmiş ve daha ciddi algılamışlardır. Alt sosyo ekonomik çevrede görev yapan öğretmenler disiplin problemlerinin daha sık gözlendiğini belirtmişlerdir. Kız öğrenciler öğretmenleri doğrudan ve dolaylı sözel uyarı, beden diliyle uyarı ve açıklama yapma stratejilerinin daha çok kullanıldığını belirtirken, erkek öğrenciler sınıf çevresini değiştirme, sosyal izolasyon, bedensel olarak acı verme, alay etme/küçük düşürme ve dersi bırakıp, işlenmiş sayma stratejilerinin öğretmenler tarafından daha çok kullanıldığını belirtmişlerdir.

Abstract:
This research is a descriptive study in a scanning model, that quantitive and qualitative methods used together, aimed to determine discipline problems of teachers, students and families observed in 2nd scale of primary schools (6th, 7th and 8th grades) and investigation on opinions used in coping strategies.The research population are consist of teachers from secondary schools in the state, education students studying in these schools and the parents of these students in the central districts of Adana ( Seyhan, Çukurova, Yüreğir, Sarıçam). Research data are collected in a process took place in two stages. Firstly, `random cluster sampling? was made in accordance with `neutrality principle? and 30 schools are determined through chosen 10 for each from respect to lower, middle and upper socio-economic status backgrounds. 310 teachers and 508 students, participated this stage based on voluntariness and data were obtained by applying `Discipline Problems Assessment Questionnaire (DPAQ). For determining the teachers, students and parents working group for interview in second stage, purposive sampling, accessible sampling and maximum variation sampling of non-probability-based sampling techniques, took place in the tradition of qualitative research, was followed and interview was done with 15 teachers, 15 students and 15 parents by based on voluntariness.As a result of the research, the students behavior for disciplinary problems of consensus idea of the teachers are; making a noise, disrespect to friends, damage to materials, take care of other things during the course, constant talking about matters unrelated to course, talking without permission and disturb the friends. The primary behaviors regarded as disciplinary problems of students are disrespect to friends, making a noise, damage to materials, robbery, slander, confiscate the belongings of others by force, throw something to teacher desk, dirty up the class and disturb the friends.While the teachers and students are agree that disciplinary problems are `sometimes? seen in their schools, the teachers expressed that they encounter the behaviors more often as talk with teachers without permission, to complain, dirty up the class, apathy to lesson, disrespect to friends, not to do their homework and not to leave the class in breaks. Also the students with the same idea reported that the behaviors like; speaking without permission, making noise, continuous talking unrelated to course, to humor, take care of other things during the course and go against the teacher are seen more frequently than others. Parents expressed that they began to observe the behaviors very often as disrespect for teachers and friends, aggressive behavior and slang and profane talking among students in second level of primary, while they received complaints concerning children from their teachers about interest/talking in other things during course and arguing with friends. While to establish a gang, being a member of gang, robbery, gaming and bring cutting and drilling etc tools to class are found the most serious disciplinary problems by teachers, the behaviors such as robbery, smoking, bring cutting and drilling etc. tools to class, confiscate the belongings of others by force, gambling and suchlike games are perceived as the most serious disciplinary problems by students. The most serious disciplinary problem thought by parents is disrespectfulness of the teacher. While the reasons of the disciplinary problems are explained family, friends, changes in social and cultural structure and mass media by the teachers, and friends and related to themselves by students, parents highlighted the family, student and friends as well as the properties of the teacher and the environment of the school.While the teachers expressed that they always use the strategies as positive reinforcement, direct verbal warning, guidance, search the reason of behavior, make statements, warning by body language, approach to student, physical proximity control and indirect verbal warning, students reported that these strategies are used occasionally. To make a personal interview with the student is perceived the most effective strategy in dealing with disciplinary problems by both teachers and students. However, parents expressed that the teachers are mostly call themselves and make a one on one interview when a problem occurs. While the teachers mostly expected from the students to control themselves, behave as expected and take into account the warnings, the students reported that they expect to more close interest from the teachers. The expectations of the parents are parallel to the expectations of their children, and the parents stated that they expect to more tolerant and patient approach to their children from the teachers. The other expectations of the parents about discipline supposed from the teachers are balance protection, establish an authority, teaching rules and apply sanction in case of failure in obey the rules. Parents indicated the support for teachers in dealing with discipline problems as mostly talking with their children, make an explanation and interview with the teachers with regular visits to the school.Female teachers characterized the given behaviors more problematic and perceive more severe than male teachers. Female students characterized the given behaviors more problematic and perceive more severe than male students. Teachers from lower socio-economic environment reported the disciplinary problems observed more frequently. While female students expressed that the strategies such as direct and indirect verbal warning, warning with body language and explanations are used more frequently, male students state that the strategies as change class environment, social isolation, suffer physically, poke fun/humiliate and leave the course and regard as seen are used more by the teachers.