Rehberli turlarda algılanan değer, akış deneyimi ve davranışsal niyet ilişkisi: Çanakkale savaşları Gelibolu tarihi alanı örneği
The relationship between perceived value, flow experience and behavioral intention in guided tours: The case of Gallipoli historic site
Yazar: ONUR AKGÜL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KÖROĞLU
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Akış deneyimi = Flow experience ; Algılanan değer = Perceived value ; Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Değer akışı = Value stream ; Tur rehberliği = Tour guidance ; Turist rehberi = Tourist guides ; Turlar = Tours ; Çanakkale Savaşı = Çanakkale War ; Çanakkale-Gelibolu = Çanakkale-Gelibolu

Özet:
Turizm sektörünün başarıyı yakalamasını sağlayan en mühim yardımcı öğe olarak kabul edilen turist rehberliği, sektörün çok yönlü mesleklerinden biridir ve temelinde insan ilişkileri yer almaktadır. Seyahat acentalarının düzenlediği turların yürütülmesini sağlayan turist rehberleri, ziyaret edilen bölgenin sadece kültürel, tarihi, doğal ve sosyal değerlerini misafire tanıtmakla kalmamakta, verdiği hizmetle misafirlerinin tur deneyimine dair birtakım değerler edinmelerini ve duygular hissetmelerini sağlamaktadır. Nitekim rehberli turların tercih edilmesindeki önemli etkenler arasında keyifli zaman geçirme imkanının yer aldığı bilinmektedir. Bu sayede insanlar aldığı hizmete dair memnuniyet duymakta ve mutlu olmaktadırlar. Pozitif psikoloji ise insanın mutluluğu üzerinde durmaktadır. Turizm de insanların mutluluk arayışı için başlattığı sosyal ve boş zaman olgusu olarak nitelendirildiği için pozitif psikoloji ile yakından ilgilidir. İnsan psikolojisiyle ilgili olan algılanan değer, akış deneyimi ve davranışsal niyet kavramları, bir ürünün tüketim esnasında oluşturduğu sosyal-psikolojik boyutlar olarak nitelendirilmektedir. Bu boyutların bir turizm ürünü bazında ele alınmasından yola çıkılarak araştırma fikri ortaya konulmuştur.
Bu çalışmanın amacı, rehberli turlarda algılanan değer, akış deneyimi ve davranışsal niyet ilişkisinin belirlenmesidir. Bu bağlamda Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı'nı turist rehberi eşliğinde ziyaret eden yerli turistler araştırmanın evreni olarak belirlenmiş ve 396 tur katılımcısından anket yoluyla veriler toplanmıştır.
Beş ana bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde, çalışmanın amacı, önemi, problemi, sınırlıkları, tanımları ve varsayımları ifade edilmektedir. İkinci bölümü oluşturan ilgili alanyazında çalışmanın kuramsal çerçevesi ve ilgili araştırmalar yer almaktadır. Kuramsal çerçeve başlığı altında algılanan değer, akış deneyimi ve davranışsal niyet kavramlarının tanımları ile alt boyutları ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, araştırmanın modeli, hipotezleri, evren ile örneklemi, veri toplama aracı ile teknikleri, veri toplama süreci ve verilerin analizi için kullanılan yöntemler açıklanmaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümünde, araştırma kapsamında edinilen bulgulara ve bulguların yorumuna yer verilmekte, son olarak beşinci bölümde de bulgulardan elde edilen sonuçlar ile bu sonuçlara dair öneriler belirtilmektedir.
Katılımcılardan elde edilen verilerin analizleri doğrultusunda, rehberli turda yer alan misafirlerin algılanan değer, akış deneyimi ve davranışsal niyetlerinin birbirini etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların tura dair kalite algılarının, ağırlıklı olarak turist rehberinin performansına göre şekillendiği bulgular arasındadır. Misafirlerin yaşadıkları deneyime dair algıladıkları değerlerle akış deneyimlerinin şekillendiği ve mutlu bir deneyim neticesinde bu deneyime dair olumlu davranışsal niyetler sergiledikleri gözlemlenmiştir. Bu sonuçlardan yola çıkarak araştırmada oluşturulan bütün hipotezler kabul edilmiştir.

Abstract:
Tourist guidance, which is seen as the most important auxiliary element that ensures the achievement of the tourism sector, is one of the multi-faceted professions of the sector, and it is based on human relations. The tour guides, who carry out the tours organized by the travel agencies, not only introduce the cultural, historical, natural and social values of the visited region to the guests, but also provide their guests with some values and feelings about the tour experience with the service they provide. As a matter of fact, it is known that the opportunity to have a pleasant time is among the important factors in the preference of guided tours. In this way, people are satisfied and feel happy about the service they receive. Positive psychology emphasizes human happiness. Tourism is also closely related to positive psychology as it is defined as a social and leisurely phenomenon that people initiated in search of happiness. The perceived value, flow experience and behavioral intention concepts related to human psychology are defined as the social-psychological dimensions that a product creates during consumption. Relying on the consideration of these dimensions on a tourism product basis, the research idea was put forward.
The aim of this study was to determine the relationship between perceived value, flow experience and behavioral intention in guided tours. In this context, local tourists visiting the Gallipoli Historic Site accompanied with a tour guide were determined as the universe of the research, and data were collected from 396 tour participants via questionnaires.
In the first part of this study, which consists of five main sections, namely the importance, purpose, problem, limitations, definitions and assumptions of the study, are expressed. In the related literature that composes the second part, the theoretical framework of this study and related research are included. Definitions and sub-dimensions of the perceived value, flow experience and behavioral intention concepts are discussed under the title of theoretical framework. In the third section, the model of the research, hypotheses, the universe and sample, data collection tool and techniques, data collection process, and methods used for the analysis of the data are explained. In the fourth part of the study, the findings obtained from the research and the interpretation of the findings are included. Finally, in the fifth section, the results obtained from the findings and the recommendations regarding these outcomes are discussed.
In line with the analysis of the data obtained from the participants, it was determined that the perceived value, flow experience and behavioral intentions of the guests in the guided tour affected one another. It was also found that the participants' perceptions of the quality of the tour were predominantly shaped by the performance of the tour guide. It was observed that the flow experience of the guests was shaped by the values they perceived regarding their experience and that they exhibited positive behavioral intentions regarding this experience as a result of a happy experience. Based on these outcomes, all hypotheses determined in this research were supported.