Amerika'da bir mevlevi: Süleyman Hayâti Loras
A mevlevi in America: Süleyman Hayati Loras
Yazar: AMİNE KÜBRA HAROON
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DERİN
İbn Haldun Üniversitesi / Medeniyetler İttifakı Enstitüsü / Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion
Dizin: Aşçı Dede = Aşçı Dede ; Mevlevilik = Mawlawiyya

Özet:
Amerika'da Mevlevîlik üzerine yazılmış özellikle İngilizce kaynaklarda, Konyalı Süleyman Loras'ın ismine sıkça rastlanmaktadır. Bu kaynaklarda Loras, 1970'li yıllardan sonra gerçekleştirdiği seyahatler ile Mevlevî geleneğini Amerika'ya taşıyan kişi olarak kabul edilmiştir. Buna karşılık Türkçe kaynaklarda Loras'ın ismine neredeyse rastlanmaz. Son yıllarda Türkiye'de "Batı'da Sufizm" üzerine yapılan çalışmalarda Loras'ın adına yer verilmeye başlanmış ise de kendisi hakkındaki bilgiler oldukça sınırlıdır. Ayrıca Konya'da mütevazi bir aşçı olarak bilinen Loras'ın, dergâhların kapatılmasından sonra dergâh terbiyesi görmüş dervişler ve ilmi seviyesi yüksek kimseler arasından öne çıkarılması ve Amerika'da Mevlevîliğin temsilcisi olarak kabul edilmesi dikkat çekicidir. İngilizce ve Türkçe kaynaklardaki Loras hakkındaki belirgin farklılık ve Mevlevîler arasından Loras'ın özellikle ön plana çıkarılması, Loras'ın hayatı üzerine ayrıntılı bir çalışma yapmanın gerekliliğini ortaya koyar. Bu amaçla bu çalışma, Loras'ın hayatı, Amerika seyahatleri ve faaliyetlerinin yanı sıra Loras'ın Mevlevîlik anlayışını ve Batılı müridler nezdinde onu etkili kılan bazı vasıfları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, Loras hakkında yapılan ilk detaylı Türkçe çalışma olmasının yanı sıra, Loras'ın hayatını hem Konya hem Amerika'daki yönleri ile ortaya koyması açısından önemlidir. Bunun için öncelikle Loras'a ait yazılı ve görsel belgeler bir araya getirilmiş ve kronolojik olarak sınıflandırıldıktan sonra analiz edilmiştir. Eksik kalan noktalarda ikincil kaynaklardan faydalanılmıştır. Ayrıca Loras'ın mürid ve yakınlarıyla yapılan görüşmeler, bazı hususların netleştirilmesine ve kaynaklarda yer almayan soruların cevaplanmasına
yardımcı olmuştur. Çalışmanın sonuçları şunlardır: Loras, Mevlâna Dergahı`nın kapatılmasından sonra Mevlevîlik yoluna hizmetleri ile ön plana çıkmış ve bu hizmetleri neticesinde dede unvanı almıştır. Batı'da Mevlevîliğe olan yoğun ilginin farkına varan Loras, Amerika'ya düzenlemiş olduğu seyahatler ile Mevlevîlik kültürünün Amerika'ya taşınmasında önemli bir rol oynamıştır. Loras'ın seyahatlerinin etkili olmasında Amerika'nın içinde bulunduğu manevi arayış dönemiyle birlikte Loras'ın sahip olduğu bazı vasıflar önemlidir. Ancak Loras'ın bazı uygulamaları Mevlevîliğin geleneğe uygun temsili konusunda bazı tartışmaları beraberinde getirmiş ve nihayetinde Mevlevîlik Amerika'da kendine has bir gelenek oluşturmuştur.

Abstract:
Süleyman Loras, of Konya, is a name frequently cited in discussions on "Mevlevism in America," within English-language resources. These accounts depict Loras as the living torchbearer of the Mevlevi tradition, who preserved the tradition in America through his travels in the 1970s. Conversely, Turkish sources scarcely mention Loras, with only recent research on "Sufism in the West" beginning to acknowledge him, albeit sparingly. It is also noteworthy that Loras, known as a humble cook in Konya, rose to prominence among the dervishes trained in the dervish lodges and the scholars, ultimately becoming a leading figure of Mevlevism in America following the lodges' closure. The significant difference between English and Turkish sources, and the factors that contributed to Loras's rise to prominence, reveal the necessity of a detailed study on Loras's life. This study aims to reveal Loras's life, his travels and activities in America, as well as Loras's understanding of Mevlevism and some of the qualities that made him influential among Western students. In addition to being the first detailed study on Loras in Turkish, this study is important in terms of revealing the aspects of Loras's life both in Konya and in America. To reconstruct Loras's narrative, Initially, Loras's audio, written, and visual documents were collected, systematically categorized by chronology, and subsequently examined. To fill in the gaps, secondary sources were engaged. Furthermore, conversations with Loras's disciples and family members provided clarity on certain aspects and addressed inquiries not covered in the documents. The study concludes that the results of the study are as follows: After the shutdown of dervish lodges Loras stood out for his services to the Mevlevi path in Konya and, with his services to the Mevlevi path in Konya and, because of these services, was honored with the title of "dede". Recognizing the intense interest in Mevlevi order in the West, Loras played a significant role in bringing Mevlevi culture to America through his travels. The effectiveness of Loras' travels is attributed to the period of spiritual search America was undergoing and the qualities that Loras possessed. However, some of Loras' methods sparked intense debates regarding the appropriate representation of the Mevlevi path, eventually leading to the emergence of a distinct American Mevlevi tradition.