Tarımsal arazi değerlendirmesinde niceliksel yaklaşımlar ile ekonomik uygunluk sınıflarının belirlenmesi
Quantitative approaches in agricultural land evaluation and determination of economic suitability classes
Yazar: GÜNEREN ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİKRET SAYGIN
Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde hızla artmakta olan nüfus ve buna bağlı olarak artan insan ihtiyaçları gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin başlıca odak sorunları haline gelmektedir. Bunun için ülkeler ellerinde bulundurdukları kaynakları etkin ve sürdürülebilir bir şekilde kullanmak zorundadırlar. Bu kaynakların başında gelen toprak ve bunların içerisinde üretime dahil olmuş araziler gelişmiş ülkelerde oldukça etkin bir şekilde üretime sokulmaktadır. Belirli bir sınırı olan ve tükenebilir olan toprağı etkin şekilde kullanamayan ülkeler hem kaynaklarını yitirmekte hem de buna bağlı olarak sağlıksız bir topluma sahip olmaktadırlar.
Tarımsal arazi kullanım planlamaları hazırlanırken, arazi kullanım türlerinin sadece ekolojik istekleri değil aynı zamanda ekonomik olarak karlılıklarının değerlendirilmeye alınması, oluşturulan planlamaların uygulanabilirliğinin test edilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma ile Samsun ili Vezirköprü ilçe sınırlarında toplam 11086 ha'-lık arazide, tarımsal arazi uygunluk sınıfları belirlenmiş olan kullanım türlerinin ekonomik göstergeler dikkate alınarak karlılık endeksleri hesaplanmıştır. Coğrafi Bilgi Sistem teknolojilerinin etkin bir şekilde kullanıldığı çalışmada seçilen bitki türlerine ait dağılım haritaları oluşturulmuştur. Çalışma sonuçlarına göre, basınçlı sulama sistemlerinin etkin bir şekilde kullanıldığı alanda, ekonomik yönden yetiştiriciliği yapılabilecek ürünler endüstri bitkisi olarak şekerpancarı, sebze olarak domates, meyve ağacı olarak ise ceviz olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Today, the rapidly increasing population and the increasing human needs that come with it are becoming the main focal issues of developed and developing countries. For this reason, countries have to use the resources they have effectively and sustainably. The soil, which is at the forefront of these resources, and the lands included in production within them are put into production quite effectively in developed countries. Countries that cannot use the land that has a certain limit and is exhaustible effectively both lose their resources and have an unhealthy society accordingly.
When preparing agricultural land use plans, it is important to evaluate not only the ecological demands of land use types but also their economic profitability in terms of testing the applicability of the created plans. With this study, the profitability indices of the usage types whose agricultural land suitability classes have been determined in a total of 11086 ha of land within the borders of Vezirköprü district of Samsun province were calculated by taking into account the economic indicators. In the study where Geographic Information System technologies were used effectively, distribution maps of the selected plant species were created. According to the results of the study, it was determined that the products that can be grown economically in the area where pressurized irrigation systems are used effectively, are sugar beet as an industrial plant, tomato as a vegetable, and walnut as a fruit tree.