Sismik yansıma verilerinde tekrarlı yansımaların bastırılma teknikleri
Multiple supression techniques on seismic reflection data
Yazar: BURCU KILINÇ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT OKYAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Tekrarlı yansımalar temel olarak yer altındaki tabakalarda birden fazla yansımaya uğramış ve sistematik olarak kendini tekrarlayan düzenli gürültüler olarak tanımlanabilir. Tekrarlı yansımaların, sismik yansıma kesitlerindeki birincil yansımaları maskeleyerek veri işlem aşamasında ve yorumlamada karışıklıklara neden olduğu bilinmektedir. 

Bu çalışmada, verilerdeki tekrarlı yansımaların bastırılması için standart veri işlem aşamalarının yanı sıra özel veri işlem yöntemleri de uygulanmıştır. Özel yöntemler olarak; kestirim dekonvolüsyonu, f-k süzgeci, Radon hız süzgeci, , ve WEMR (dalga alanı kestirim ve ayrıştırma) yöntemleri kullanılmıştır. Kestirim dekonvolüsyonunun ana hedefi tekrarlı yansımaları bastırmaktır. Verideki kestirilebilir bileşen olan tekrarlı yansımaları ortaya koyarken, geriye kalan kestirilemeyen alan olan birincil yansımalar serisini baskın hale getirerek sismik verideki zamansal ayrımlığı arttırmaktadır. F-k süzgeç yöntemi, frekans ortamında, tekrarlı yansımaların, yayınım hızı bilgisine dayanarak birincil yansımalardan ayrılmasını sağlamaktadır. Tekrarlı yansımalar, birincil ve tekrarlı yansıma hiperbollerinin eğriselliğinden yola çıkılarak Radon hız süzgeci kullanılarak kısmen bastırılabilmektedir. İki adımda gerçekleştirilen WEMR yönteminde, önce tekrarlı yansımalar arasındaki zaman farkları elde edilmekte, ardından ise deniz tabanının yansıma katsayısı kestirilerek tekrarlı yansımaların bastırılması sağlanmaktadır. 

Uygulama verilerindeki tekrarlı yansımaların bastırılmasında kullanılan bu yöntemlerden WEMR ve Radon hız süzgecinin en iyi sonuçları sağladığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Tekrarlı yansımalar, deniz sismiği, sismik yansıma, Radon hız süzgeci, F-k süzgeci, kestirim dekonvolüsyonu, WEMR yöntemi.

Abstract:
The multiples can basically be defined as the seismic energy which has been reflected more than once from the underground layers. The multiples, arriving later than the primary reflections often, lead to considerable confusion during the processing and interpration stages of seismic data.

In this study, standard data processing steps and specific multiple removal techniques have been applied to the seismic data. As the specific techniques; predictive deconvolution, f-k filter, Radon filter, and WEMR (Wave Equation Multiple Rejection) methods have been used. In the predictive deconvolution, predictable component (the multiples) of the signal is eliminated, while the remaining unpredictable component forms the primary seismic reflections in the data. F-k filtering method, requiring frequency domain data, separates the multiples from their primaries based on propagation speed of multiple reflections. Radon filtering method is partly able to separate the primaries from the multiples based on normal move-out time difference between primary and multiple hyperbolic reflections. The WEMR method removes multiples from the seismic data by substracting time differences in the multiple reflections, and predicting the reflection coefficient of the sea floor.

In this study it is found that the WEMR and radon filtering and WEMR methods provide the most efficient results for separating the multiples from the primary reflections in the marine seismic data.

Keywords: Multiple reflections, marine seismic, seismic reflection, Radon filter, f-k filter, predictive deconvolution, WEMR.