Mardin ili ikinci ürün mısır alanlarındaki Cicadellidae (Hemiptera) türleri ile önemli türlerin popülasyon değişimlerinin belirlenmesi
Determination of Cicadellidae (Hemiptera) species and population dynamics of the important species in second crop maize cultivated areas in Mardin province, Türkiye
Yazar: ABDULKADİR KOÇHAN
Danışman: PROF. DR. ERDAL SERTKAYA ; DOÇ. DR. ÇETİN MUTLU
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Mısır bitkisinde üretimi sınırlayan etmenlerin başında zararlı böcekler gelmektedir. Bunlar içinde Cicadellidae (Hemiptera) familyası bitkilerde meydana getirdikleri emgi zararının yanında bazı hastalık etmenlerine vektörlük etmeleriyle önemli bir zararlı grubunu oluşturmaktadır. Bu çalışma Mardin ili ikinci ürün mısır ekim alanlarında bulunan Cicadellidae familyasına bağlı türlerin belirlenmesi ve önemli olan türlerin popülasyon değişimlerinin izlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmalar Mardin ili ve çevresinde (Artuklu, Derik, Kızıltepe, Nusaybin ilçeleri) 2022-2023 yıllarında yürütülmüştür. Yaprakpiresi türlerinin belirlenmesi amacıyla ikinci ürün mısır alanlarında atrap ve böcek toplama aleti (D-Vac.) ile örneklemeler yapılarak türler toplanmıştır. Önemli yaprakpiresi türlerinin popülasyon değişminin belirlenmesi çalışmaları ise Kızıltepe ve Nusaybin ilçelerinde dört farklı mısır tarlasında yapılmıştır. Bu amaçla her bir tarlaya 3'er adet sarı yapışkan renk tuzağı yerleştirilmiş ve mısır bitkisinin fide döneminden başlayarak hasada kadar haftalık olarak sayılarak önemli yaprakpiresi türlerinin popülasyon değişimleri belirlenmiştir.
Mardin ili ikinci ürün mısır ekim alanlarında Cicadellidae familyasına bağlı toplam 17 tür bulunmuştur. Belirlenen türlerin Anaceratagallia ribauti (Ossiannilsson, 1938)), Agallia laevis (Ribaut, 1935), Aconurella prolixa (Lethierry,1885), Asymmetrasca decedens (Paoli, 1932), Austroagallia sinuata (Mulsant et Rey,1855), Balclutha punctata (Fabricius, 1977) , Cicadulina bipunctella (Matsumura, 1908), Neoaliturus opacipennis (Lethierry, 1876), Doratura homophyla (Flor, 1871), Empoasca decipiens (Paoli, 1930), Mogangella straminea (Dlabola,1957), Euscelidus variegatus (Kirschbaum, 1858), Orosius orientalis (Matsumura, 1914), Paralimnus intricatus (Rey, 1981), Phlepsius intricatus (Hemich&Schaffer,1838), Psammotettix striatus (Linnaeus,1758) ve Zyginidia sohrab (Zachvatkin, 1947) olduğu kaydedilmiştir. Bunlar içinde en yoğun ve yaygın türün E. decipiens & A. decedens ikilisinin (2022 yılı %56, 2023 yılı %67) olduğu bunu Z. sohrab (2022 yılı %40, 2023 yılı %30) ve P. striatus'un takip ettiği belirlenmiştir. A. decedens & E. decipiens ikilisi ile Z. sohrab popülasyonunun ikinci ürün mısırın fide döneminden itibaren görülmeye başladığı ve mısır bitkisinin generatif dönem sonu ile olgunlaşma dönemi başında en üst seviyeye ulaştığı belirlenmiştir. Sonuç olarak ikinci ürün mısır ekiminin önemli ölçüde artığı Mardin ili çevresinde Cicadellidae familyasının türlerinin yaygın ve yoğun olduğu bu çalışmada belirlenen C. bipunctella, C. haematoceps, N. fenestratus, O. orientalis ve P. striatus türlerinin virüs vektörü oldukları göz önüne alındığında mısır üreticilerinin bu zararlılara karşı dikkatli olmaları gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
One of the primary limiting factors for maize production is harmful insects. Among these, the Cicadellidae (Hemiptera) family constitutes an important group of pests not only due to the damage they cause to plants but also because they act as vectors for certain diseases. This study aimed to determine the species belonging to the Cicadellidae family in second crop maize cultivation areas in Mardin province and to monitor the population changes of important species. The research was conducted in Mardin province and its surroundings (Artuklu, Derik, Kızıltepe, Nusaybin districts) during the years 2022-2023. In order to identify leafhopper species, samples were collected using sweep nets and a vacuum insect collector (D-Vac.) in second crop maize fields. Studies to determine the population dynamics of important leafhopper species were conducted in four different maize fields in Kızıltepe and Nusaybin districts. For this purpose, three yellow sticky traps were placed in each field, and the population changes of important leafhopper species were determined weekly from the seedling stage of maize plants until harvest.
A total of 17 species belonging to the Cicadellidae family were recorded in the second crop maize cultivation areas in Mardin province. These species were Anaceratagallia ribauti (Ossiannilsson, 1938)), Agallia laevis (Ribaut, 1935), Aconurella prolixa (Lethierry,1885), Asymmetrasca decedens (Paoli, 1932), Austroagallia sinuata (Mulsant et Rey,1855), Balclutha punctata (Fabricius, 1977) , Cicadulina bipunctella (Matsumura, 1908), Neoaliturus opacipennis (Lethierry, 1876), Doratura homophyla (Flor, 1871), Empoasca decipiens (Paoli, 1930), Mogangella straminea (Dlabola,1957), Euscelidus variegatus (Kirschbaum, 1858), Orosius orientalis (Matsumura, 1914), Paralimnus intricatus (Rey, 1981), Phlepsius intricatus (Hemich&Schaffer,1838), Psammotettix striatus (Linnaeus,1758) ve Zyginidia sohrab (Zachvatkin, 1947). It was determined that the most abundant and common species were E. decipiens & A. decedens (56% in 2022, 67% in 2023), followed by Z. sohrab (40% in 2022, 30% in 2023), and P. striatus. It was observed that the population of Asymmetrasca decedens & E. decipiens and Z. sohrab started to occur in second crop maize fields from the seedling stage of maize plants, reaching the highest level at the end of the generative stage and the beginning of the ripening stage of maize plants. As a result, it was concluded that Mardin province and its vicinity where second crop maize cultivation is significantly prevalent, species of the Cicadellidae family are widespread and abundant. Considering that the species identified in this study, C. bipunctella, C. haematoceps, N. fenestratus, O. orientalis, and P. striatus, are vectors of viruses, maize producers need to be careful against these pests.