Kronik böbrek hastalığı olan çocuklardaiskelet kas kütle indeksi: yorgunluk, uykubozukluğu, yaşam kalitesi ve fonksiyonelperformans ile ilişkisi
In children with chronic kidney diseaseskeletal muscle mass index: fatigue, sleepimpairment, quality of life and functionalrelationship with performance
Yazar: MUHARREM YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. DİLEK DURMUŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Giriş: Sarkopeni yaşla artan ilerleyici kas gücü ve kütlesindeki azalma olarak
tanımlanır. Kronik böbrek hastalığı (KBH) sekonder olarak sarkopeniye neden olabilir.
Amaç: Bu çalışmanın amacı KBH tanısı almış çocuklarda iskelet kas kütle indeksini
değerlendirmek ve bunun fonksiyonel performans, denge, yaşam kalitesi, yorgunluk
ve uyku bozukluğu ile ilişkisini tespit etmektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda pediatrik nefroloji bölümünde KBH tanısıyla takip
edilen 83 hasta (E/K=49/34) ve 71 sağlıklı kontrol (E/K=40/31) prospektif olarak
değerlendirildi. Hasta ve kontrol grubunun verilerinin karşılaştırılması iki yaş
aralığında gerçekleştirildi (5-12 yaş) ve (13-17 yaş). Ayrıca diyaliz öncesi bulunan
hastalar, diyaliz tedavisi gören hastalar ve böbrek nakli yapılmış hastalar olmak üzere
üç farklı grup arasında bir karşılaştırma yapıldı. Tüm katılımcıların el ve kuadriseps
kas gücü dinamometre ile ölçüldü. Fonksiyonel değerlendirmeleri altı dakika yürüme
testi, zamanlı kalk yürü testi, beş tekrarlı otur kalk testi ve yürüme hızı ölçümleri ile
yapıldı. Yaşam kalitesi pediatrik yaşam kalitesi envanteri 4.0 versiyonu ile, yorgunluk
düzeyi çocuk yorgunluk ölçeği ebeveyn formu ile, uyku bozukluğu çocuklar için uyku
bozukluğu ölçeği ile ve denge bozukluğu ise pediatrik denge ölçeği ile değerlendirildi.
Biyoelektrik impedans analizi yöntemi ile hesaplanan vücut kas ve yağ kütle ölçümleri
kaydedildi. Apendiküler kas kütle indeksi (AKKİ), elde edilen apendiküler kas
kütlesinin boyun karesine bölünmesiyle hesaplandı.
Bulgular: AKKİ, el, kuadriseps kas güçleri ve fonksiyonel ölçümler açısından hasta
ve kontrol grubu arasında anlamlı fark tespit edildi (p<0.001). Gruplar arasında
yorgunluk, denge, uyku toplam skor ve yaşam kalitesi parametreleri açısından da
anlamlı farklar görüldü (p<0.001). Tanita ölçümleri karşılaştırmasında yağ kütlesi
dışındaki değerlerde anlamlı fark tespit edildi (p<0.005). Hasta alt grupları (diyaliz
öncesi, diyalize giren ve nakil uygulanan hastalar) ve kontrol grubu olarak dört grup
karşılaştırıldığında, tüm parametrelerde en düşük değerler diyaliz grubunda tespit
edildi. Hasta grubunda yağsız kütle ve apendiküler kas kütle indeksi ile kas gücü,
fonksiyonel performans ve denge arasında anlamlı düzeyde pozitif korelasyon
saptandı (p<0.001).
iv
Sonuçlar: KBH olan çocuklarda denge düzeyi, kas gücü ve fonksiyonel performans
sağlıklı çocuklara göre anlamlı düzeyde azalmış olarak tespit edildi. Kas kütle indeksi
ile bu ölçümler arasında ilişki mevcuttu. Aynı zamanda bu çocukların daha yorgun,
uykularının daha bozuk ve yaşam kalitelerinin daha düşük olduğu tespit edildi. Hasta
grupları kendi içerisinde karşılaştırıldığında, diyalize giren grupta tüm parametreler
daha düşük olarak bulundu. Bu çocuklarda kas kütle ve gücündeki azalmayı önlemek
için hastalığın daha erken dönemlerinde egzersiz ve iyi bir beslenme programının
başlanması önemlidir. Ayrıca uyku kalitesi, yorgunluk ve emosyonel duruma katkı
sağlayacak tedavilerle hayata katılımlarının sağlıklı bir şekilde devam etmesi
sağlanabilir.
Anahtar Kelimler: kronik böbrek hastalığı, apendiküler kas kütle indeksi, denge,
yorgunluk, yaşam kalitesi

Abstract:
Introduction: Sarcopenia is a age-related condition characterized by progressive loss
of muscle mass and strength. Chronic kidney disease (CKD) can cause sarcopenia as
a secondary condition.
Objective: The aim of this study is to evaluate the skeletal muscle mass index in
children diagnosed with CKD and to determine its relationship with functional
performance, balance, quality of life, fatigue and sleep disorders.
Materials and Methods: In our study, 83 patients (49M/34F) diagnosed with CKD
and followed up in the Pediatric Nephrology Department, and 71 healthy controls
(40M/31F) were prospectively evaluated. Comparisons of the data of the patient and
control groups were carried out in two age ranges (5-12 years) and (13-17 years).
Additionally, a comparison was made between three different groups: pre-dialysis
patients, patients undergoing dialysis treatment, and patients who had undergone
kidney transplantation. Hand and quadriceps muscle strength of all participants were
measured using a dynamometer. Six-minute walk test, timed up-and-go test, fiverepetition sit-to-stand test, and gait speed were used to assess functional performance.
Quality of life, fatigue and sleep disorder were evaluated with the Pediatric Quality of
Life Inventory 4.0, the Child Fatigue Scale parent form and the Children's Sleep Habits
Questionnaire, respectively. Balance was assessed with Pediatric Balance Scale. Body
muscle and fat mass measurements, which were calculated using bioelectrical
impedance analysis, were recorded. Appendicular muscle mass index (ASMI) was
calculated by dividing the appendicular muscle mass by the square of the height.
Results: When patient and control groups were compared in terms of ASMI, hand and
quadriceps muscle strength, and functional measurements, significant differences were
found between the two groups (p<0.001). There were also significant differences
between the groups regarding fatigue, balance, total score of sleep, and quality of life
parameters (p<0.001). In the comparison of Tanita measurements, significant
differences were detected in all values except fat mass (p<0.005). When the four
groups as patient subgroups (pre-dialysis, dialysis, and transplant) and the control
group were compared, the lowest values in all parameters were observed in the dialysis
group. A significant positive correlation was found between fat-free mass and ASMI
vi
with muscle strength, functional performance, and balance (p<0.001) in the patient
group.
Conclusions: Balance level, muscle strength and functional performance were
significantly decreased in children with CKD compared to healthy children. There was
a correlation between muscle mass index and these measurements. It was also found
that these children were more tired, had more disturbed sleep and lower quality of life.
When the patient groups were compared within themselves, all parameters were found
to be lower in the dialysis group. In order to prevent the decrease in muscle mass and
strength in these children, it is important to start exercise and a good nutrition program
early in the disease. In addition, treatments that will contribute to sleep quality, fatigue
and emotional state can ensure that their participation in life continues in a healthy
way.
Keywords: chronic kidney disease, appendicular muscle mass index, balance, fatigue,
quality of life