Göbeklitepe'den bugüne resim ve sembollerin gelişimi, dini ve toplumsal etkileri
The development of paintings and symbols from Göbeklitepe to today, their religious and social effects
Yazar: ŞEHRAZAT YASDIMAN AKTAŞLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİYAZİ AKYÜZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Göbeklitepe, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'ne kabul edilmesiyle birlikte önemi hızla artan bir değer olarak araştırmacıların ilgi odağı haline gelmiştir. Bilinen tarihin sıfır noktasındaki Göbeklitepe din, toplum ve sanatın kesişim noktasındaki bir merkez kabul edilmiştir. Bu merkezden doğup büyüyen kültürel aktarımlar binlerce yıl boyunca bozulmadan, ancak sürekli kendini yenileyerek medeniyetler arası geçişlerle günümüze kadar gelmiştir. Resim ve semboller, insanlığın var olduğu günden beri daima medeniyetlerin kopmaz bir parçası olarak, gitgide sosyalleşen, gelişen insanlığın gizemli serüvenini Göbeklitepe'den bugüne kadar taşımıştır.
Bu araştırmada, Göbeklitepe'den günümüze bugüne resim ve sembollerin gelişimi, dini ve toplumsal etkileri üzerinde durulmuş, bu meyanda Göbeklitepe, Çatalhöyük, Stonehenge, Mısır, Maya, Çin, Hint sanatına ve Rönesans'tan günümüzün çağdaş Türk resmine kadar çizimlerin dini ve sosyolojik olarak toplum hayatını yansıtma biçimi değerlendirilmiş, özellikle de Göbeklitepe resim ve sembollerinin din sosyolojisi açısından önemi ve diğer medeniyetlerin üzerinde bıraktığı derin etkiler gösterilmeye çalışılmıştır. 
Araştırma Giriş kısmı, dört bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Birinci Bölümde sanatın önemi, resim ve sembollerin içerikleri, özellikleri ve anlamları üzerinde durulmuş, sembollerin farklı medeniyetlerdeki anlamları incelenmiştir. İkinci Bölümde Göbeklitepe'nin konumu, önemi, resim ve sembolleri ve bunların diğer medeniyetlerle benzerlikleri ele alınmıştır. Üçüncü Bölümde Göbeklitepe'den dünya yayılan insanların, deneyimlerini resim ve sembollerle dile getirmeleri ve bu eserlerin MÖ 7.400-MS.1500 tarihleri arasında görüldüğü kültür ve medeniyetler konu edinilmiştir. Dördüncü bölümde ise Rönesans'tan günümüze resim ve sembollerin gelişimi, dini ve toplumsal etkileri gözden geçirilmiştir. Sonuç kısmında bütün araştırma boyunca elde edilen bilgiler ışığında değerlendirmede bulunulmuş ve kanaatimiz belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Göbeklitepe, Sanat, Resim, Sembol, Toplum, Mabet

Abstract:
Göbeklitepe has become the focus of attention of researchers as a value whose importance is rapidly increasing with its admission to the UNESCO World Cultural Heritage List. Göbeklitepe, which is at the zero point of the known history, has been a center at the intersection of religion, society, and art. The cultural transfers that emerged and grew from this center have survived for thousands of years without deteriorating, but by constantly renewing themselves, with transitions between civilizations. Paintings and symbols have always been an inseparable part of civilizations since the day humanity existed, and they have carried the mysterious adventure of humanity, which is becoming increasingly socialized and developing, from Göbeklitepe to the present day.
 In this study, the development of paintings and symbols, their religious and social effects, from Göbeklitepe to the present, are emphasized; From Çatalhöyük, Stonehenge, Egypt, Maya, China, Indian art and from the Renaissance to today's contemporary Turkish painting, the way the drawings reflect the social life religiously and sociologically has been evaluated; In particular, the importance of Göbeklitepe paintings and symbols in terms of the sociology of religion and the profound effects they had on other civilizations were tried to be shown. 
The research consists of an introduction, four chapters and a conclusion. In the first chapter, the importance of art, the contents, features and meanings of paintings and symbols are emphasized, and the meanings of symbols in different civilizations are examined. In the second part, the location, the importance of paintings and symbols of Göbeklitepe and their similarities with other civilizations are discussed. In the third chapter, the people who spread to the world from Göbeklitepe express their experiences with pictures and symbols, and the culture and civilizations where these works were seen between 7.400 BC - 1.500 BC are discussed. In the fourth chapter, the development of paintings and symbols from the Renaissance to the present, their religious and social effects are reviewed. In the conclusion part, the results obtained in the light of the information obtained during the whole research were evaluated and our opinion was expressed.

Keywords: Göbeklitepe, Art, Paintings, Symbols, Society, Temple.