Türk dili ve edebiyatı eğitimi çerçevesinde Yedi Gülşen adlı Çağatayca Mesnevi'nin yazın dili açısından incelenmesi
The examination of the Mesnevi of Chagatai named Yedi Gülşen in terms of literary language within the frame of Turkish language and literature education
Yazar: SÜMEYYA SARI
Danışman: PROF. DR. MESUT ŞEN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Filoloji = Philogy ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course ; Çağatay edebiyatı = Chagatay literature

Özet:
Bu çalışmada Yapı Kredi Araştırma Kütüphanesinde Nadir ve Yazma Eserler
Bölümünde 045492 demirbaş numarası, 0240 yer numarasıyla Gülşennâme adıyla kayıtlı el
yazması mesnevi çalışılmıştır. Eserin adının Yedi Gülşen olduğu metinden tespit edilmiştir.
Bu eser 103 yapraktan müteşekkildir. Klasik sonrası Çağatay Türkçesi özellikleri gösteren
öğretici bir eserdir.
Çalışma beş bölümden müteşekkildir. Araştırmanın amacını ve önemini kapsayan
"Giriş" birinci bölümde yer almaktadır. İkinci bölümde çalışmayla ilgili "Alanyazını"
bulunmaktadır. Bu bölümde Çağatay edebiyatı ve onun ardılı olan Hokand edebiyatı
hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde "Yöntem" bölümü, dördüncü
bölüm olan "Bulgular" bölümünde çalışmamıza konu olan eserin tanıtımı, yazın dili üzerine
tespitler, öğretici bir mesnevi olması yönüyle değerler eğitimi yönünden değerlendirilmesi,
dil incelemesi, eserin metni ve açıklamalı dizini bulunmaktadır. Beşinci ve son bölümde
"Sonuç" bulunmaktadır. Sonuç bölümünde bulgulardan hareketle genel değerlendirmelerde
bulunulmuştur.
Çalışmada Çağatay Türkçesinin son dönemlerinde yazılmış olan Yedi Gülşen
mesnevisinin transkripsiyonlu metni ve açıklamalı dizini hazırlanmıştır. Eserin yazın dili
incelenerek Türk dili ve edebiyatı eğitimindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma
Türkçenin söz varlığına ve bu alanda yapılacak araştırmalara katkı sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Yedi Gülşen, Çağatayca, Dil ve Edebiyat Eğitimi, Yazın dil

Abstract:
In this study, the masnavi named Gülşennâme numbered 045492/ 0240 in Yapı Kredi
Research Library was examined. It has been determined from the text that the name of the
work is Yedi Gülşen. This work consists of 103 leaves. The work, which shows the
characteristics of post-classical Chagatai Turkish, is a didactic masnavi.
The study consists of five parts. The "Introduction", which covers the purpose and
importance of the research, is in the first part. In the second part, "Literature" about the
study. In this section, general information about the Chagatay literature and its successor,
the Kokand literature, is given. In the third section, the "Method" section, the fourth section,
"Findings", includes the introduction of the work that is the subject of our study,
determinations on the literary language, evaluation of it in terms of values education as it is
a moral instructive masnavi, language analysis, the text of the work and an annotated index.
In the fifth and final section, there is "Conclusion". In the conclusion part, general
evaluations were made based on the findings.
In the study, The transcripted text and annotated index of Yedi Gülşen masnavi, which
was written in the last period of Chagatai Turkish, has been prepared. By examining the
literary language of the work, its place in Turkish language and literature education has been
tried to be determined. The study will contribute to the vocabulary of Turkish and the
research to be done in this field.
Keywords: Yedi Gülşen, Chagatai, Language and Literature Education, Literary
Language