Hıdırlar Ilıcası (Çanakkale-Yenice) ve dolayının termal hidrojeolojisi
The thermal hydrogeology of (Çanakkale-Yenice) Hıdırlar Spa and its vicinity
Yazar: AYDIN BAKIR
Danışman: PROF.DR. ERDOĞAN YÜZER ; Y.DOÇ.DR. TOLGA YALÇIN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
BIDIRLAR ILICASI (ÇANAKKALE - YENİCE) ve DOLAYININ TERMAL HİDROJEOLOJİSİ ÖZET Bu çalışmada Hıdırlar (Çanakkale - Yenice) Köyü sıcak ve soğuk sulan incelenmiş ve özellikle sıcak su kaynaklarının tektonizma, volkanizma ve soğuk sular ile ilişkileri araştırılarak, sahanın sıcaksu potansiyelinin belirlenmesine ışık tutacak verilerin toplanması amaçlanmıştır. Yukarıda belirtilen amaç doğrultusunda; kaynakların hidrojeokimyası ile jeotermal enerji oluşumunu sağlayan faktörler belirlenmeye çalışılmış, daha önceki yıllarda bölgede yapılan incelemelerden de yararlanılarak birimlerin, çalışma alam içinde bulunanların, çalışma amacı doğrultusunda özellikleri araştırılmıştır. İnceleme alanının temelini, Paleozoik yaşlı Kazdağ Grubuna ait birimler olan gnays, şist ve fillatlar oluşturmaktadır. Bunların üzerine tektonik dokanaklarla gelen, Permiyen kireçtaşı olistolitleri içeren Alt Triyas yaşlı Karakaya Formasyonuna ait birimler, bu birimleri keserek yerleşen ve çeşitli araştırmacılar tararından Oligo- Miyosen yaşlı oldukları belirtilmiş olan Eybek Granodiyoritleri bulunmaktadır. Alttaki Kazdağ Grubu, Karakaya Formasyonu ve Eybek Gronodioritierinin üzerine ise muhtemelen Miyosen yaşlı Andezitler gelmektedir. Andezit türü volkanik kayaçlar üzerine ise Neojen yaşlı, kil, marn, silt ve kireçtaşı ardalanmalı çökel birim gelir. Plio Kuvaterner ve Kuvaterner yaşlı tutturulmamış çakıllar ve alüvyal örtü en genç birimler olarak inceleme alanında yüzeylenmektedir. İnceleme alanında, jeotermal çıkışları sağlayan önemli tektonik hatların, Biga Yarımadasını oluşturan çizgiselliklerle aynı doğrultuda olduğu ve sıcak suların kesişen fay ve kırıklar boyunca yükseldiği sonucuna varılmıştır. Sahanın merkezinde yer alan Ihça yöresindeki faylar ve fayların yakınlarında gözlenen, KD-GB yönlü kuvvetlerin etkisiyle oluşan açılma çatlakları, jeotermal akışkanın dolaşımını kolaylaştırmaktadır. IXİnceleme alanında, Oligosen'den Pliyosen'e kadar, aralıklı olarak volkanik etkinlik devam etmiştir. Ayrıca genç plütonik sokulumlar da yer almaktadır. Yapılan çalışmalar sonucunda Oligosen-Miyosen yaşlı granodiyorit intrüzyonların ve Miyosen-Pliyosen yaşlı genç volkanizmaların ısıtıcı özellikler taşıdığı saptanmıştır. Böylece jeotermal enerji oluşumunda, önemli olan tektonizma, mağmatizrna ve völkanizmanın etkisi açıklanmaktadır. Anyon ve katyon içerikleri açısından sodyum sülfatlı oldukları belirlenen sıcaksu kaynaklarının, yakınlarında ve sığ derinliklerde bulunan, soğuk sulardan etkilendiği izlenimi edinilmiştir. Özellikle, Hıdırlar Ana Kaynağı ile Uyuz Ilıcası arasında yer alan, A(6) soğuk su kaynağının kimyasal olarak sıcak sulara benzer karakterde olması böyle saptamayı kuvvetlendirmektedir. Yapılan çalışmalar sonucunda, inceleme alanındaki, sıcak suların, ısıtmada, sağlık amaçlı kullanımda ve seracılık için uygun karakterler sunduğu belirlenmiştir. Sıcak suyun sağlık amaçlı kullanımı için, bugünkü Ilıca ve çevresinin, kaynakların doğal güzelliğinin korunması ve tüm kirletici yapılardan kaçınılarak yalnızca doğal park ve gezi alam olarak düzenlenmesi kaynakların korunması açısından zorunlu olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
THE THERMAL HYDROGEOLOGY OF HIDIRLAR SPA (ÇANAKALE- YENICE) ANT) ITS VICINITY SUMMARY With this study, höt and cold waters in Hıdırlar (Çanakkale- Yenice) region were investigated by collecting information, especially about the tectonics of höt water sources, volcanism and their relation to cold water, the potential of höt water. it was aimed to determine the factors, which provide geothermal energy and hydro- geochemistry of the sources were studied with the help of pre-studies on the area, the lithology and their properties were reviewed. The base of the study area comprises gneiss, schist and phyllite, of the to Paleozoic aged Kazdağ Group. Units of Lovver Triassic aged Karakaya Formation with limestone Olistoliths, overlies the basement tectonically. Oligo-Miocene aged Eybek Granodiorite intruded within older rocks. On andesit type volcanic rocks are Neocene aged clay, marl, şilt and lünestone including settlements layered. Gravels and alluvium at the top soil are Plio-Quaternary and Quaternary aged. in the study area, it has been found out that; the important tectonic lines, which are providing the geothermal discharges, are on the same direction with the lines forming the Biga Peninsula. Therefore, höt waters are rising along the intersecting faults and fractures. What's more; faults, which are on the center of the study area around the Ihça region, and the fractures, close to the faults and formed by NE-SW directional forces increasing the flow ability of the geothermal fluid. in the study area; from Oligocene to Pliocene, volcanic activities contmued from time to time. Also some young aged plutonic rocks were also formed. According to the studies, it is found öut that Oligocene and Miocene aged grano-diorite intrusions and Miocene-Pliocene aged young volcanic rocks have the ability to heat the water. Therefore, it can be said that; the important factors creating geothermal energy are the tectonic, magmatic and volcanic features. xiHot waters, which are sodium sulfate type affected by cold waters, are at shallow depths. Especially, A(6) cold water spring between, Hıdırlar main spring and Uyuz hot spring, has a chemical character like hot waters and this result lead us to such a opinion. As a result of the study; hot waters in the region can be used for space heating, thermal spa and greenhouse workings etc. The water has a useful character for those kinds of managements and should not be wasted. To use the hot water for health activities, it is important to protect the natural beauty of the source and they should be protected from all hazardous factors. It is necessary to use the area only as a natural park and visiting area, to protect the sources. xu