Pamukta (Gossypium hirsutum L.) verticillium solgunluğu (Verticillium dahliae Kleb.) hastalığına dayanıklılık, erkencilik, verim ve kalite özelliklerinin kalıtımı
Inheritance of resistance to verticillium wilt (Verticillium dahliae Kleb.) disease, earliness, yield and quality parameters in cotton (Gossypium hirsutum L.)
Yazar: YAŞAR AKIŞCAN
Danışman: PROF. DR. OKTAY GENÇER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Gossypium hirsutum = Gossypium hirsutum ; Pamuk = Cotton ; Vasküler hastalıklar = Vascular diseases ; Verticillium dahliae = Verticillium dahliae

Özet:
Bu çalışma, farklı özellikleri ile öne çıkan 6 pamuk (Gossypium hirsutum L.) genotipi ile (VD-4, PAUM-15, Çukurova 1518, VD-18, Stoneville 468 ve Nazilli 84S) yarım diallel melez yöntemi uyarınca oluşturulan populasyonda, incelenen özellikler yönünden genetik yapıyı irdelemek; F1 melez gücünü saptamak; uygun anaçları ve melez kombinasyonlarını belirlemek amacı ile 2008-2009 yıllarında yürütülmüştür.Oluşturulan populasyonda, lif inceliği özelliği için çoğunlukla olumsuz; incelenen diğer özellikler için olumlu yönde heterosis; meyve dalı sayısı, kütlü verimi, hastalık indeksi, lif uzunluğu, lif kopma dayanıklılığı ve lif eğrilebilme indeksi özellikleri için çoğunlukla olumlu; incelenen diğer özellikler için ise olumsuz yönde heterobeltiosis saptanmıştır.Genel uyum yeteneği varyansının, özel uyum yeteneği varyansına oranına göre bitki boyu, meyve dalı sayısı, koza sayısı, bitki nod sayısı, koza kütlü ağırlığı, yüz tohum ağırlığı, erkencilik oranı, çırçır randımanı, hastalık indeksi, lif uzunluğu, lif kopma dayanıklılığı, lif inceliği ve lif eğrilebilme indeksi özelliklerinin yönetiminde eklemeli; odun dalı sayısı ve kütlü verimi özelliklerinin yönetiminde ise eklemeli olmayan gen etkilerinin etkin olduğu belirlenmiştir.İncelenen 15 özellikten, VD-4 x Stoneville 468 melezi 10; Stoneville 468 x Nazilli 84S ve PAUM-15 x Nazilli 84S melezleri 9; VD-4 x Çukurova 1518 melezi 8; VD-18 x Stoneville 468 ve Çukurova 1518 x Nazilli 84S melezleri ise 7 özellik bakımından olumlu yönde özel uyum yeteneği etkisi, heterosis ve heterobeltiosis göstermiştir. Bu nedenle, anılan melez kombinasyonların, bu özelliklerin birlikte geliştirilmesi amacıyla yapılacak ıslah çalışmalarında kullanılabilecek en ümitvar melez kombinasyonlar olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to investigate the genetical behavior, evaluate hybrid vigor in the F1 generation, determinate the suitable parents and their hybrid combination for studied characteristics in the population of 6 cotton (Gossypium hirsutum L.) genotypes (VD-4, PAUM-15, Çukurova 1518, VD-18, Stoneville 468, Nazilli 84S) which distinguished by different characteristics, obtained by the half-diallel mating design, in the years of 2008-2009.In the population, results showed that heterosis was mostly non-affirmative for fiber fineness; on the other hand, other inspected characteristics were mostly affirmative; heterobeltiosis were mostly affirmative for number of sympodial branches, seed cotton yield, disease index, fiber length, fiber strength and fiber consistency index; on the contrary, for other inspected characteristics were non-affirmative.According to the ratio of general combining ability variance to specific combining ability variance, plant height, number of sympodial branches, boll number per plant, nod number per plant, seed cotton weight per boll, 100 seed weight, earliness rate, ginning percentage, disease index, fiber length, fiber strength, fiber fineness and fiber consistency index characteristics were influenced by additive gene effects; on the other hand, number of monopodial branches and seed cotton yield characteristics were influenced by non-additive gene effects.From the inspected 15 characteristics, 10 for VD-4 x Stoneville 468; 9 for Stoneville 468 x Nazilli 84S and PAUM-15 x Nazilli 84S; 8 for VD-4 x Çukurova 1518; 7 for VD-18 x Stoneville 468 and Çukurova 1518 x Nazilli 84S demonstrated affirmative specific combining ability effects, heterosis and heterobeltiosis. Therefore, these hybrid combinations can be used for the future studies as most promising hybrid combinations to develop all these characteristics together.