Ege Bölgesi örtüaltı sebze üretim alanlarında kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.) türleri ve ırkları ile domateste virülent popülasyonların belirlenmesi ve bazı domates genotiplerinin kök-ur nematodlarına karşı dayanıklılığının araştırılması
Determination of root-knot nematodes (Meloidogyne spp.) species, races and virulent populations on tomatoes in the greenhouse vegetable production areas of Aegean Region and investigation of reaction of some tomato genotypes to root- knot nematodes
Yazar: DENİZ AKPINAR GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT EMEKCİ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ege Bölgesi örtüaltı sebze üretim alanlarında kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.) türlerinin, ırklarının, virülent popülasyonların ve domateste dayanıklılık çalışmalarını yürütmek amacıyla Muğla, İzmir, Aydın, Manisa, Denizli, Balıkesir, Uşak, Çanakkale ve Kütahya illerinden örtüaltı sebze üretimi yapılan bulaşık seralardan 80 adet urlu kök toplanmış ve saflaştırılmıştır. Bu popülasyonların dişi perineal alan ve ikinci dönem larvalarının morfometrik ölçümlerine göre morfolojik teşhisi yapılmıştır ve türe spesifik primerler kullanılarak (INC-K14F/ INC-K14R, FJAV/RJAV, FAR/RAR, D2A/D3B) PCR analiziyle moleküler tanılamasıyla türler belirlenmiştir. North Carolina konukçu testlemesiyle 48 adet popülasyonun ırk belirleme çalışmaları ile Meloidogyne incognita, M. javanica, M. arenaria türlerine ait baskın ırklar tespit edilmiştir. Kök-ur nematodlarına karşı önemli ve yaygın bir mücadele yöntemi olan dayanıklı çeşit kullanımının etkinliğini sınırlayan virülent popülasyonlar, domateste Mi-1 dayanıklılık genini kırmakta ve bitkiyi duyarlı hale getirmektedir. Virülent popülasyonları saptamak amacıyla Ufuk F1 (Dayanıklı) ve SC2121 (Hassas) domates çeşitleri kullanılarak patojen testlemesi yapılmış ve 80 adet popülasyonun, %40 (32)'ı virülent olarak belirlenmiştir. Dayanıklılık çalışmaları kapsamında 11 adet domates genotipinin M. incognita'ya karşı testlemesi yapılmıştır. Domates genotiplerinin 4 adedi kök-ur nematodlarına karşı dayanıklı olduğu tespit edilmiş ve kök-ur nematodlarına dayanıklı çeşit adayı olarak üretime dahil edilmesine olanak sağlanmıştır. Tür ve ırk belirleme çalışmaları sonucunda, 56 adet M. incognita (ırk-2: 16, ırk-5: 1, ırk-6:15); 17 adet M. javanica (ırk-1:13, ırk-5:1); 2 adet M.arenaria (ırk-2: 2) ve 5 adet Meloidogyne hispanica (Hirschmann, 1986) tanılaması yapılmıştır. M. hispanica Türkiye'de ilk kez bu çalışma ile tespit edilmiş olup, bu türe ait yapılan tanı ve teşhis çalışmaları Türkiye için ilk kayıt özelliği taşımaktadır.

Abstract:
Eighty root-knot nematode infested root samples were collected from vegetable growing greenhouses in Muğla, İzmir, Aydın, Manisa, Denizli, Balıkesir, Uşak, Çanakkale Kütahya in the Aegean Region to carry out the study. The root-knot populations were purified to determine species, races, virulent populations and tomato resistance. Identification of the populations was done with morphometric measurement of second stage juveniles and perineal pattern of female individuals and moleculer diagnosis was made PCR by using specific primers (INC-K14F/INC-K14R, FJAV/RJAV, FAR/RAR, D2A/D3B). Dominant races of Meloidogyne incognita, M. javanica, M. arenaria were detected with North Carolina host test from identified total 48 population races. Virulent populations could break the resistance Mi-1 genes which are common and efficient management strategy for root-knot nematodes. UFUK F1 (Resistant), SC2121 (Susceptible) tomato varieties were used for pathogenicity tests to detect virulent populations. Consequently, 40% (32) of eighty population races were identified as virulent. Furthermore, eleven different tomato lines were tested against M. incognita to determine resistancy. Four tomato genotypes were identified as resistant to root-knot nematodes, facilitating their inclusion in tomato production as candidate varieties resistant to these pests. Species and race determination studies revealed the following: 56 populations of M. incognita (race-2: 16, race-5: 1, race-6: 15); 17 populations of M. javanica (race-1: 13, race-5: 1); 2 populations of M.arenaria (race-2: 2); and 5 populations of M. hispanica. According to the identification-diagnostics in the study, M. hispanica was identified as the first time and constitute the first record in Türkiye.