Demir Çağı sonuna kadar Anadolu'da 'Glacisler'
'Glacis' viewed in the wall system in Anatolia
Yazar: RECEP CESUR
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BARAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Demir = Iron ; Demir Çağı = Iron Age ; Glacis = Glacis ; Savunma sistemleri = Defence systems

Özet:
Anadolu, Prehistorik Dönemden günümüze kadar çok farklı uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır. Anadolu bölge bölge değerlendirilecek olursa farklı uygarlıklardan etkilenmiş ve aynı zamanda etkilemiştir. Çalışmanın amacı olarak, bilinen en erken dönemlerden Demir Çağı sonuna kadar olan süreçte Anadolu'daki glacisler incelenmiştir. Bu kapsamda tespit edilen glacis öncelikle bulundukları bölgedeki glacis ile, daha sonra Anadolu'daki benzer buluntularla ve nihayetinde Doğu Akdeniz Bölgesi'nde tespit edilen benzer glacis ile değerlendirilmiş ve karşılaştırılmıştır.
Glacis en kısa tanımıyla eğimli destek duvarı anlamına gelmektedir. Glacisler, savunma sistemlerinde ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkmıştır. Özellikle tepe yerleşimlerinde (ki erken örneklerde genelde tepe yerleşimlerinde görüyoruz) glacislere sıkça rastlamaktayız. Yamaçlarda, yapay tepe üstündeki duvarları korumak için inşa edilen glacisler yerleşimde yaşayanların ekonomik ve erişilebilirlik bakımından uygun malzemeyi seçip yapılarda kullandıkları görülmüştür. Çalışmada kullanılan malzemeye ve glacisin inşa edildiği yere göre başlıklar oluşturulmuş ve bu bağlamda incelemeler yapılmıştır. Tepe yerleşimi dışında da tercih edilen glacisler savunma duvarının yıkılmaması için tercih edilmiştir. Topraktan yapılma basit glacislerden, iri taşlardan yapılma anıtsal glacislere kadar geniş bir yelpaze mevcuttur. Yamaçta, sur duvarının önünde ve sur duvarıyla birleşik olarak karşımıza çıkan glacis tipleri bazen tamamen taştan, bazen de moloz ve taş kaplama olarak karşımıza çıkmaktadır. Buna ek olarak sıkıştırılmış topraktan ve kerpiçten yapılan örnekler de söylenebilir. Yapılan çalışmalar sonucunda glacisin olasılıkla Troia'dan Batı Anadolu'ya ve Anadolu'nun içlerine ve oradan da Doğu Akdeniz'e yayılımı görülmektedir.
Yapılan literatür çalışmasında glacis teriminin ne kadar az kullanıldığı, bunun yerine glacisi tam olarak karşılamayacak başka terimler kullanıldığı görülmüştür. Yapılan çalışmayla birlikte glacis teriminin açıklanması ve tipolojisinin belirlenmesi arkeoloji literatürüne katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Anatolia had been home to numerous civilizations since prehistory to the modern times. While it has been home to many civilizations, which influenced others in the neighboring regions, Anatolia was subject to influences and contributions from outside as well. The main purpose of this study is to investigate the presence of glacis in settlements dating to the earliest times until the Iron Age. First, glacis in a specific subregion is compared and contrasted with those within that region and in closest proximity. Then, it is discussed with those in entire Anatolia and finally those in Eastern Mediterranean.
Glacis, in its shortest definition, means inclined support wall. Glacis emerged out of necessity in defense systems. We frequently come across glacis especially in hilly settlements (which we usually see in mounds in early examples). It has been observed that the glacis built on the slopes to protect the walls above the mound and slopes, the inhabitants of the settlement chose the appropriate materials in terms of economy and accessibility and used them in the structures. Headings were created according to the material used in the study and the place where the glacis was built, and investigations were made in this context. The glacis, which were also preferred outside the mound settlement, were preferred so that the defensive wall would not collapse. It ranges from simple earthen glacis to monumental glacis made of colossal stones. The glacis types that appear on the slope, in front of the fortification wall and combined with the fortification wall, sometimes appear entirely of stone, and sometimes as rubble and stone pavement. In addition, examples made of compressed earth and mud brick can be mentioned. As a result of the studies, it is possible to follow the spread of glacis from Troy to Western Anatolia and to the interior of Anatolia and from there to the Eastern Mediterranean.
It was observed that the term glacis is rarely used in the literature which often times mentioned a term that does not exactly correspond to the technical term in meaning. With the study, the explanation of the term glacis and the determination of its typology will contribute to the archeology literature.