Ebeveynleri anlaşmalı ve çekişmeli boşanan çocukların boşanmaya uyum düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi
An examination of children's divorce adjustment level which have contested or uncontested divorced parents by in terms of some variants
Yazar: UMUT TARLACI
Danışman: DOÇ. DR. NALAN TUNCER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hukuk = Law ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı ebeveynleri anlaşmalı veya çekişmeli boşanan çocukların boşanmaya uyum düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden olan betimleyici karşılaştırmalı araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 Eğitim Öğretim yılında İzmir İli Bornova İlçesinde yer alan Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı beş ortaokulda öğrenim görmekte olan ve bir kişisel gelişim kursunda eğitim görmekte olan 9- 12 yaş aralığındaki ebeveynleri anlaşmalı veya çekişmeli boşanmış 102 çocuk (57 kız, 45 erkek) ve velileri oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Çocuklar için Boşanmaya Uyum Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan Sosyodemografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 26.0 istatistik programından yararlanılmıştır. Analiz sürecinde verilerin özelliklerine göre Bağımsız İki Örneklem t Testi, ANOVA Testi ve Post Hoc Tukey Testi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre; ebeveynleri anlaşmalı boşanan çocukların boşanma uyum düzeylerinde cinsiyete, kardeş sayısına, üvey kardeşi ile yaşama durumuna, anne eğitim durumuna ve yaşadığı ailenin gelir düzeyine göre anlamlı farklılaşmalar gözlenmiştir. Ebeveynleri anlaşmalı boşanan çocuklar arasında kız çocukların sosyal destek alt boyut puanlarının; kendisi dahil 2 kardeşi olan çocukların çatışma ve kötü uyum alt boyut puanlarının; üvey kardeşi ile yaşayan, annesi lise mezunu, yaşadığı ailenin gelir düzeyi iyi olan çocukların Çocuklar için Boşanmaya Uyum Ölçeği toplam puanlarının ve alt boyut puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Yapılan analizlerin sonuçlarına göre ebeveynleri çekişmeli boşanan çocukların boşanmaya uyum düzeylerinde yaşa, kardeş sayısına, baba eğitim durumuna, boşanma kararının paylaşılma durumuna, birlikte yaşadığı ebeveyn durumuna ve birlikte yaşadığı ailenin gelir durumuna göre anlamlı farklılaşmalar görülmüştür. Ebeveynleri çekişmeli boşanan çocuklar arasında babası üniversite mezunu çocukların depresyon ve anksiyete ve sosyal destek alt boyut puanlarının; ebeveynlerinden biri ve üvey ebeveyni ile yaşayan çocukların sosyal destek alt boyut puanlarının; 12 yaşındaki çocukların, tek çocukların, boşanma kararını anne veya babasından öğrenen çocukların, birlikte yaşadığı ailenin gelir düzeyi orta olan çocukların Çocuklar için Boşanmaya Uyum Ölçeği toplam puanlarının ve alt boyut puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, ebeveynlerinin anlaşmalı ve çekişmeli boşanmasına bağlı olarak çocukların boşanmaya uyum düzeylerinde; cinsiyete, yaşa, kardeş sayısına, üvey kardeşi ile yaşama durumuna, ebeveyn sağlık durumuna, anne eğitim durumuna, baba eğitim durumuna, birlikte yaşadığı ebeveyn durumuna göre anlamlı farklılaşmalar görülmüştür. Ebeveynleri anlaşmalı boşanan; 9-10 yaşındaki çocukların Çocuklar için Boşanmaya Uyum Ölçeği toplam puanlarının ve depresyon ve anksiyete alt boyut puanlarının; kendisi dahil iki kardeşi olan çocukların çatışma ve kötü uyum alt boyut puanlarının; babası ilk ve ortaokul mezunu çocukların Çocuklar için Boşanmaya Uyum Ölçeği toplam puanlarının ve çatışma ve kötü uyum ve depresyon ve anksiyete alt boyut puanlarının;  ebeveynleri hayatta olan çocukların, annesi ilkokul-ortaokul-lise mezunu olan çocukların, babası lise mezunu olan çocukların ve annesi ile yaşayan çocukların Çocuklar için Boşanmaya Uyum Ölçeği toplam puanlarının ve alt boyut puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlar ilgili alan yazın ışığında tartışılmış, çocuklarda boşanma uyum konusunda ileride yapılacak çalışmalar adına bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine of children's divorce adjustment level which have contested or uncontested divorced parents by in terms of some variants. In the research, the descriptive comparative research model, which is one of the quantitative research methods, was used. The research sample consists of 102 children (57 girls, 45 boys) between the ages of 9 and 12, whose parents are contested divorced or uncontested divorced, and who are studying in five secondary schools affiliated with the Ministry of National Education of the Republic of Turkey in Bornova District of İzmir Province and who are receiving education in a personal development course in the 2023-2024 Academic Year, and their parents. The Child's Divorce Adjustment Scale and Sociodemographic Information Form developed by the researcher were used to collect data in the study. SPSS 26.0 statistical program was used for the analysis of the data. In the analysis process, Independent Two Sample T Test, ANOVA Test and Post Hoc Tukey Test were applied according to the characteristics of the data. According to the results of the analysis, significant differences were observed in the divorce adjustment levels of children whose parents divorced by uncontested according to gender, number of siblings, living with a stepsibling, mother's education level and the income level of the family they lived with. Among children whose parents were uncontested divorce it has been observed that the social support sub-dimension scores of girls were higher; the conflict and poor adjustment sub-dimension scores of children with 2 siblings, including themselves were higher; the total and sub-dimension scores of the The Child's Divorce Adjustment Scale for children who lived with a step-sibling, whose mother was a high school graduate, and whose family's income level was high were higher. According to the results of the analysis, significant differences were observed in the divorce adjustment levels of children whose parents divorced by contested according to age, number of siblings, father's education level, whether the decision to divorce was shared, the parent they lived with, and the income level of the family they lived with. Among children whose parents were contested divorce it has been observed that the depression, anxiety and social support sub-dimension scores of children whose fathers are university graduates are higher; the social support sub-dimension scores of children living with one of their parents and a step-parent are higher; the total and sub-dimension scores of the The Child's Divorce Adjustment  Scale for 12 years old children, single children, children who learned about the divorce decision from their mother or father, and children whose families have a medium income level were higher. According to the results of the analysis, dependent of contested an uncontested divorce of their parent's significant differences were observed in the divorce adjustment levels of children according to gender, age, number of siblings, living with a stepsibling, parental health, mother's education, father's education and the parent with whom the child lives status. For children whose parents were uncontested divorced it has been observed that; 9-10 year old children had higher total The Child's Divorce Adjustment  Scale scores and depression and anxiety sub-dimension scores; children with two siblings including themselves had higher conflict and poor adjustment sub-dimension scores; children whose fathers graduated from primary and secondary school had higher total The Child's Divorce Adjustment  Scale scores and conflict and poor adjustment and depression and anxiety sub-dimension scores; children whose parents were alive, children whose mothers graduated from primary school-secondary school or high school, children whose fathers graduated from high school and children living with their mothers had higher total The Child's Divorce Adjustment  Scale scores and sub-dimension scores. The results obtained from the research were discussed in the light of the relevant literature; and some suggestions were made for future studies on of children's divorce adjustment.