Avrupa Birliği sürecinde Türk yazılı basınının yaklaşımı ve Avrupa Birliği'ni sunumu (1995-205)
The approach of Turkish written media and presentation of European Union in the European Union process (1995-2005)
Yazar: ÖZGEHAN ÖZKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. A. OĞUZHAN KAVAKLI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Basın = Press ; Gazetecilik = Journalism ; Haberler = News ; Hürriyet gazetesi = Hürriyet newspaper ; Yazılı basın = Written press ; İletişim = Communication

Özet:
İletişim bilimi kapsamında yapılan araştırmalarda, toplumun genelini ilgilendiren konuların basında nasıl sunulduğunun tespit edilmesi üzerinde önemle durulmuştur. Nitekim yapılan çeşitli çalışmalar göstermiştir ki, basın kamuoyu oluşturmada direkt etkili olmaktadır. Avrupa Birliği süreci de Türkiye için çok önemli bir yolculuktur. Avrupa Birliği'nin gerek uluslararası sahada, gerekse iç işlerinde; eğitimden sağlığa, çevreden teknoloji kullanımına, denizcilikten tarıma kadar akla gelebilecek her alanda belirleyiciliği bulunmaktadır. Türkiye'nin geleceğini şekillendirme potansiyeli bu derece yüksek olan bir sürecin, basında nasıl sunulduğunu tespit etmek önemlidir.Bu araştırmanın hipotezi, basının Avrupa Birliği'ni haber yaparken:-Gazetecilik sektörü dışında faaliyet gösterip göstermediği,-Ekonomik ve siyasi güç odakları ile ilişkilerinin olup olmadığı ve-İdeolojik yapısının nasıl olduğugibi değişkenlere göre bağımsızlık durumunun değişeceği yönündedir. Bu hipotezin dayandığı kuramsal çerçeve ise ekonomi politik yaklaşımdır. Bu kuram, basının sahiplik yapısına göre habercilik bağımsızlığının ortadan kalkacağını savunmakta, ?kâr elde etmek isteyen ticari birimler olan gazeteler, kamu yararına değil, kendi ekonomik çıkarlarına öncelik tanıyacaktır? iddiasına dayanmaktadır.Bu hipotezin sınanması için geniş bir zaman diliminde yayınlanan gazetelerin incelenmesi gerekmiştir. Bu nedenle 1995-2005 arasındaki 11 yıllık süreci yansıtan bir örneklem oluşturulmuştur. Gazete olarak da büyük holdinglere bağlı kitle gazeteleri olan Hürriyet ve Sabah ile yalnızca basın yayın sektöründe üretim gösteren ve farklı ideolojik çizgideki Zaman ve Cumhuriyet seçilmiştir. Bu gazetelerde yayınlanan Avrupa Birliği ile ilgili tüm haber metinleri AB lehinde veya aleyhinde tutumlarını tespit etmek üzere söylem analizi ile incelenmiştir. Ayrıca lehte, aleyhte ya da nötr olmak üzere her bir haber tavrına ne oranda yer verildiğini sayısal olarak tespit edebilmek için haberler st/cm hesabı ile ölçülmüştür.Böylece Türk yazılı basınının, hipotezde öne sürüldüğü gibi gerçekten ekonomik bağımlılık ilişkisi paralelinde kamu yararı ile ilgili tarafsızlığından taviz verip vermediği, Avrupa Birliği konusunu olası olumlu ve olumsuz tüm yönleri ile aktarıp aktarmadığı sorusuna yanıt bulunmaya çalışılmaktadır.

Abstract:
Determining how the issues of particular concern to the general public are presented in the press was the aim of researches conducted within the scope of communication science. As a matter of fact, various studies have shown that the press is able to mold public opinion directly. The European Union accession process is a significant journey for Turkey. The European Union has decisiveness in all areas ranging from education to health, from environment to technology use, from maritime to agriculture in both internal affairs and international field. It is important to determine how such an important process whose potential to form the future of Turkey is very high is presented in the press.The hypothesis of this research is about how the independency of the press changes when making news about the EU, according to variables as-if it makes business in other sectors along with journalism-if it has relations with economic and political power groups-how its ideological structure is.Economic political approach is the theoretical framework constituting a basis for this hypothesis. This theory supports that independence in journalism will come to an end according to ownership structure of the press and this theory is based on the claim ?newspapers, business companies desiring to make profit will give priority to their own economic interest not to the public interest?.For examining this hypothesis, analysis of the newspapers published in a long period of time was required. So, a sample covering a 11-year-period between 1995-2000 was formed. Mass newspapers of big holdings as Hürriyet and Sabah and newspapers in service only in the press sector and having different ideologies as Zaman and Cumhuriyet was chosen. Discourse analysis of all their news about the EU was examined in order to determine their approach towards the EU, namely if they are against or for the EU. In addition, news were examined with st/cm calculation in order to find out the rate of usage of these approaches (for, against, neutral).Thus, this study aims to find the answer of the questions, if Turkish press appeases their impartiality in parallel with the economic dependence as stipulated in hypothesis, and if it declares all the possible positive and negative features of the EU.