hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Altın Orda-Bizans ilişkileri
Byzantine relations in the Golden Horde
Yazar: METEHAN ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH GÜNDOĞDU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Alaş-Orda Hanlığı = Alash-Orda Khanate ; Altın-Orda Devleti = Altın-Orda Khanate ; Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Karadeniz'in kuzeyindeki bozkır kavimleri, tarih boyunca Bizans ile ilişki 
içerisinde olmuşlardır. Bu zincirin son halkasını oluşturan Altın Orda hanlığı de istisna 
teşkil etmemiştir. İkinci batı seferi sırasında Balkanlar'da da faaliyetlerde bulunan 
Moğollar, 1261 yılında Bizans'ın restore edilmesiyle Bizans ile de ilişkiler kurması 
kaçınılmazdı. Özellikle Bulgarlar, Altın Orda – Bizans ilişkilerinin Balkanlar ayağında 
belirleyici olurken, Yakın ve Orta Doğudaki siyasi kutuplaşma da bu iki devletin siyasi 
faaliyetlerinin çerçevesini oluşturmuştur. 14. yüzyılın ikinci yarısında, değişen siyasi 
çevrenin etkisiyle her iki devletin de dış politikası değişikliğe uğramış ve ilişkiler sona 
ermeye başlamıştır. Bunlara ek olarak, bu ilişkliler, sosyal, ekonomik vb. alanlara 
etkilerde de bulunmuştur. 15. yüzyılın ortalarından sonra Altın Orda'nın bölgedeki 
Deşt-i Kıpçak'taki hâkimiyeti yavaş yavaş son bulacak ve Bizans ise yerinin 
Osmanlılar'a bırakacaktır.

Abstract:
The steppe tribes in the north of the Black Sea have been in contact with 
Byzantium throughout history. The Golden Horde khanate, which was the last link of 
this chain, was no exception. The Mongols, who were also active in the Balkans during 
the second western expedition, were inevitable to establish relations with Byzantium 
with the restoration of Byzantium in 1261. Particularly, while Bulgaria was the 
determinant in the Balkans leg of the Golden Horde – Byzantium relations, the political 
polarization in the Near and Middle East also created the framework of the political 
activities of these two states. In the second half of the 14th century, the foreign policy of 
both states changed due to the changing political environment and relations began to 
come to an end. In addition to these, these relations also had effects on social, 
economic, etc. spheres. After the middle of the 15th century, the Golden Horde's 
dominance in the region in Dasht-i Kipchak would gradually come to an end and 
Byzantium would be replaced by the Ottomans.
Elvan Çelebi'nin hayatı, eserleri ve tasavvuf anlayışı
Elvan Celebi's life, works and sufi comprehesion
Yazar: MUHAMMED KOÇ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AŞKAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Elvan Çelebi = Elven Çelebi ; Marifet = Skill ; Menakıbname = Menagip ; Peygamberlik = Prophethood ; Tasavvuf = Mystic ; Tevhid = Tevhid ; Yaratılış = Creation ; İslamiyet = Islam

Özet:
Elvan Çelebi XIII-XIV yüzyılda yaşamış olup o dönemin âlimlerinden İslâmî ilimler ve
tasavvuf konusunda eğitim almış şahıslardan birisi olmuştur. Kendisi Kırşehir'de doğmasına
rağmen geldiği şeceresi Horasan ve Orta Asya'ya uzanmaktadır. Mutasavvıf olmakla beraber
edebiyatta, şiirde, hadis ve fıkıh ilimlerinde bilgi sahibi olmuştur. Şeriata uymayan tasavvufu
Kur'an ve Sünnetle temellendirerek şeriata yaklaştırmıştır.
Elvan Çelebi'nin eseri "Menakıbu'l-Kudsiyye fi Menâsıbi'l Ünsiyyesin'de" tasavvufî
konuları mesnevi ve beyitler halinde ele alarak şeriatın koyduğu ölçülerde ilimle amel etmek
konusunda bir insan-ı kâmil olmak için hangi aşamalardan geçileceğine dair örnekler vermiştir.
Bu çalışmamız başta giriş kısmıyla beraber üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında
Osmanlı ve Anadolu'da faaliyet gösteren siyasi, içtimâi ve tasavvufî konuları araştırmaya
çalıştık. Birinci bölümde Elvan Çelebi'nin hayatı ve şahsiyeti incelenmiştir. İkinci bölümünde
mutasavvıfımızın Menâkıbnâme eseri hakkında bilgi vermeye çalıştık. Üçüncü bölümde ise
Elvan Çelebi'nin kavramlar halinde tasavvufî görüşlerine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Nübüvvet, Tevhid, Tasavvuf, Marifet, Yaratılış.

Abstract:
Elvan Çelebi, lived in XIII-XIV centuries, has been one of scholars trained about Islamic
science and Sufism. Although he was born in Kırşehir his genealogy reaches to Khorassan and
Middle Asia. Besides he was being sufi also knowledgeable in literature, poetry, hadith and
canon law. He integrated Sufism, was contradictory with, and sharia by basing on Quran and
Sunnah.
He approached mystical subjects in mesnevis and couplets and exemplified about which
phases to pass for to be perfect human being about to act in measure of sharia in his work named
"Menâkıbu'l-Kudsiyye fi Menasibi'l Ünsiyyesin".
This work consists of three parts that section one of them introduction. Communal,
political, mystical subjects that operated at the Ottoman and Anatolian have been researched in
introduction part. Elvan Celebi's lifetime, works and his personality have been studied in first
part. In the second part informations have been given about the sufi's work named Menakıbname.
And in third part have been given place to his mystical opinions in in the form of concepts.

Key Words: Prophethood, Monotheism, Sufism, Knowledge Genesis.
Ortaköy – Şapinuva Tepelerarası bölgesi metal atölyesinde ele geçen hayvan kemikleri üzerinde bir zooarkeolojik çalışma
A zooarchaeological study on the animal bones unearthed in the metal workshop of Ortaköy - Sapinuwa Tepelerarası region
Yazar: PINAR PERÇİN
Danışman: PROF. DR. METİN KARTAL ; DOÇ. DR. EVANGELIA PİŞKİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Tarih Öncesi Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Hitit Dönemi = Hittite Period ; Hititler = Hittites ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Zooarkeoloji = Zooarchaeology ; Şapinuva = Chapinuva

Özet:
Zooarkeoloji, arkeoloji çalışmalarının temel yöntemlerinden biri olmakla beraber özgün metodları ve disiplinlerarası çalışma anlayışı ile ayrı bir bilim dalıdır. Zooarkeoloji, arkeolojik alanlardaki hayvan kalıntıları ile insan-hayvan arasındaki kesintisiz ilişkiyi anlamlandırmayı amaçlamaktadır. Söz konusu amaç doğrultusunda, tez çalışmamızda Ortaköy-Şapinuva Tepelerarası Bölgesi'nde yer alan metal atölyesinden ele geçen hayvan kemikleri zooarkeoloji yöntemleri çerçevesinde incelenmiştir. Şapinuva'da yaptığımız zooarkeolojik çalışmalar ve incelemeler, Hitit hayvancılık ekonomisine dair şimdiye kadar bilinenleri desteklemektedir. Alanda bulunan türlerin Hitit Çağı ile ilişkilendirilmesi ve hayvanlara yönelik sosyo-kültürel yaklaşımların daha net bir biçimde açıklanabilmesi adına tez çalışmamızda Hitit yazılı kaynaklarına da yer verilmiştir. Diğer Hitit merkezleri ve Hitit Çağı yaşamış yerleşimlerde yapılan zooarkeoloji çalışma sonuçları ile Şapinuva verileri karşılaştırılmıştır. Hitit Çağı faunası ve hayvancılık ekonomisi üzerine birtakım önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Although zooarchaeology is one of the basic methods of archeology studies, it is a separate science with its original methods and interdisciplinary understanding of work. Zooarchaeology aims to make sense of the uninterrupted relationship between animal remains in archaeological sites and human-animal. In line with the aforementioned purpose, in this thesis study, animal bones obtained from the metal workshop located in the Tepelerarası Region in Ortaköy-Sapinuva were examined within the framework of zooarchaeological methods. The studies carried out in Sapinuva support what has been known so far about the Hittite livestock economy. Hittite written sources were used in order to associate the species found in the area with the Hittite Age and to explain the socio-cultural approaches towards animals more clearly. The results of the zooarchaeology study carried out in other Hittite centers and settlements of the Hittite Age were compared with the data of Sapinuva. Some suggestions were made on the fauna of the Hittite Age and the economy of animal husbandry.
İç denetçilerin suistimal ve suistimal riski karşısında görev yetki ve sorumluluklarının incelenmesi
Examining internal auditors' duties, authorities and responsibilities in the face of fraud and the risk of fraud
Yazar: MUSTAFA YİVLİ
Danışman: PROF. DR. KADİR GÜRDAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetçiler = Controller ; Kötüye kullanma = Abuse ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de fonksiyonu ve rolü çok iyi anlaşılamayan, başka fonksiyonlarla veya rollerle sorumlulukları karıştırılan iç denetçilerin rolü ve suistimal/suistimal riski karşısındaki görev, yetki ve sorumlulukları incelenmiştir. İç denetim fonksiyonunun suistimal/suistimal riski karşısındaki görevini yerine getirebilmesine engel durumların neler olduğu bir anket aracılığı ile araştırılmış olup çözüm önerileri sunulmuştur. Tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde iç denetimin tanımı ve nitelikleri, tarihi gelişimi, suistimal ve suistimalci kavramları, suistimal grupları ile sınıflandırması, suistimalcinin özellikleri, suistimalin sonuçları, suistimal önleme araçları ve sonuçları, suistimalin belirtisi kırmızı bayrakların neler olduğu açıklanmıştır. İkinci bölümde, ulusal ve uluslararası mevzuat ve standartlarda iç denetçilere yüklenen sorumluluklar incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, Türkiye'de işletmeler ile kamu kurum ve kuruluşlarında suistimale karşı iç denetçinin rolüne ilişkin olarak anket çalışması ve sonuçları paylaşılarak yorumlanmıştır. Anket sonuçlarına göre iç denetim fonksiyonun gelişime açık alanları ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the role of internal auditors, whose functions and roles are not well understood in Turkey, and whose responsibilities are confused with other functions or roles, and their duties, authorities and responsibilities in the face of fraud/abuse risk are examined. The situations that prevent the internal audit function from fulfilling its duty in the face of fraud/misconduct risk were investigated by means of a questionnaire and solutions were presented. The thesis work consists of three parts. In the first chapter, the definition of internal audit, its characteristics, historical development, fraud and fraudster concepts, fraud groups and classification, characteristics of fraudster, results of fraud, fraud prevention tools and results, red flags are explained. In the second part, the responsibilities imposed on internal auditors in national and international legislation and standards are examined. In the third part, the survey study and the results of the internal auditor's role against fraud in business institutions and organizations in Turkey are shared and interpreted. According to the results of the survey, areas open to improvement of the internal audit function and solution suggestions were presented.
Tasavvufa sosyo-politik bir yaklaşım örneği olarak teşekkül sürecinde Vehhâbîlik (XVIII - XIX. yüzyıl)
Wahhabism in the formation period as precedent to a socio-political approach to sufism (XVIII - XIX. centuries)
Yazar: DİLEK TORUN
Danışman: PROF. DR. AHMET CAHİD HAKSEVER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Selefiye = Selefiye ; Sosyopolitik = Socio-political ; Tasavvuf = Mystic ; Vahhabilik = Wahabiism ; İslamiyet = Islam

Özet:
XVIII. yüzyılın ortalarında, dinî ihya iddiasıyla ortaya çıkan Vehhâbîlik, Selefîlik
ekseninde değerlendirilmektedir. Modernleşme sürecinin zorlu koşulları doğrultusunda
şekillenen ve Batı bakışıyla yeniden yorumlanan Selefîlik ise Ahmed b. Hanbel
tarafından temelleri atılan ve sonrasında İbn-i Teymiyye'de kavramsal karşılığını bulan
Selefiyye kavramının yerine ikame edilmek istenmektedir. Oysa XIV. yüzyıla ait bir
kavram olan Selefiyye, Selefîlikten de Vehhâbîlikten de farklıdır. Kavramların
birbirlerinin yerine kimi zaman kasıtlı biçimde kullanılması, gerek Vehhâbîlik gerekse
Selefîlik akımlarına, Selefiyye'nin köklü ideolojik geçmişini devşirme çabası olarak
değerlendirilebilir. Vehhâbîlik teşekkül sürecinden itibaren tasavvufa tepkili yaklaşmış,
bu tepkisel tavrı da Selefî ekolün önemli temsilcileriyle ilişkilendirmeye çalışmıştır.
Vehhâbîliğin tasavvuf eleştirileri çoğunlukla "bid'at" söylemi üzerinden ele alınmakta
böylece tartışma teolojik zemine çekilerek, meselenin sosyo-politik yönü göz ardı
edilmektedir.

Abstract:
Wahhabism, which allegedly emerged as a religious reclamation in the midst of XVIIIth
century, is reviewed in paralel with Salafism. Shaped as a result of challenging
conditions of modernization process and reinterpreted through a Western approach,
Salafism, on the other hand, is desired to replace the Notion of Salafiyyah which was
founded by Ahmad bin Hanbel and later reached its conceptual meaning by İbn
Taymiyyah. However, a concept of the XIVth century, Salafiyyah differs from both
Salafism and Wahhabism. The intentional use of the notions interchangeably at certain
times may be interpreted as an endeavor for transferring the deep-rooted ideological
history of Salafiyyah to both Wahhabism and Salafism. Wahhabism has adopted a
reactive approach against Sufism since the formative period, striving to linking this
reactive stance with renowned figures of Salafi school. Wahhabism mostly argues its
criticisms through the discourse of bid'ah, hence trying to address the discussion on
theological ground which lies behind the socio-political aspects of the matter to be
disregarded.
Antik Yunan ve Roma'da veba salgını
Plague epidemic in Ancient Greece and Rome
Yazar: GÜZİN AKYIL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA BOYANA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Antik Yunan = Ancient Greece ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Epdemi = Epidemics ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Veba = Plague

Özet:
Tarihsel süreç söz konusu olduğunda, siyasi yapılar arası ilişkiler, siyaset ve ekonomiyi içine alan insan ürünü faktörler farklı tarihsel dönemleri oldukça şekillendirse de, kuraklık ve depremler gibi doğal faktörlerin yanısıra çeşitli salgınlar da devletler ve toplumlar düzeyinde ciddi etkilerde bulunmuştur. Çoğu kez görmezden gelinen bu faktörlerin antik dünyaki yerine ışık tutmak için, bu çalışma içerisinde Antik Yunan ve Roma dünyasında meydana gelmiş veba salgınlarının sebepleri, kaynakları belirtileri, çareleri, yayılma yolları ve dağılımı ele alınmıştır. Aynı zamanda salgınlara karşı hekimlerin ve halkın tutumları irdelenmiştir. 
Birinci bölümde veba salgınının tanımı, türleri, ortaya çıkışı, belirtileri, yayılımı ve tarihi seyri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde veba salgınlarının Antik Yunan'da Homeros döneminden başlayarak yüzyıllar halinde Milattan Önce 4. yüzyıla kadar, üçüncü bölümde ise Antik Roma'da Romulus döneminden Milattan Sonra 5. yüzyıla kadar meydana gelmiş veba salgınları kronolojik olarak ele alınmıştır. Her iki medeniyette de salgınların nedenleri, süreçleri, uygulanılan tedavi yöntemleri ya da aranılan çareleri ve salgınların devlet ve toplum üzerindeki etkileri ile birlikte, salgının seyri antik ve modern kaynaklar ışığında takip edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Yunan, Roma, Veba, Salgın

Abstract:
In respect of historical process, while man-made factors that include relations between political units, politics, economy have quite shaped different historical periods, alongside natural factors such as drought and earthquakes, various epidemics also have enermous effects on the plane of states and societies. To shed light on the place of these frequently neglected factors in the ancient world, causes, sources, symptoms, remedies, means of spread and dissemination of plague epidemics that have occured in the world of Ancient Greece and Roman is discussed within the scope of this study. Additionally, attitudes of physicians and populace is treated. In the first part epidemic plagues that occurred in the Ancient Greece from the time of Homer to fourth century b.c. are discussed under separate headings by centuries, while in the second part those that occured in the Ancient Rome from the time of Romulus to fifth century AD are chronologically considered. In both civilizations along with causes and courses of epidemics, ways of treatments that are administered or remedies that are sought, progression of the disease is followed in the light of modern and ancient sources.

Key words: Greece, Rome, Plague, Epidemic
II. Abdülhamid döneminde takvim sansürü meselesi
The problem of calendar censorship during the period of Abdul Hamid II
Yazar: MUHAMMET ALİ TUZLU
Danışman: PROF. DR. SEYFETTİN ERŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sansür = Censorship ; Takvim = Calender

Özet:
Takvimler, zamanın tespit, tayin ve yönetimini ifade etmesinin yanı sıra toplumların sosyal yaşantılarını yansıtmaları bakımından oldukça değerli kaynaklardır. Osmanlı Devleti'nde matbaanın yaygınlaşması ve Batı ile etkileşimin artması sonucunda çok çeşitli takvimler oluşturulmuştur. Devletin bu yeniliğe yaklaşımı teşvik ve sansür gibi birbirine zıt iki kavram üzerinden şekillenmiştir. Teşvik, yeni eserler hazırlanmasına, neşreden kişilerin taltif edilmesine vesile olurken; sansür, takvimlerin toplatılmasına, Osmanlı topraklarında dağıtımının yasaklanmasına ve sahiplerinin cezaî yaptırımlara uğramasına neden olmuştur. Bu doğrultuda, çalışmamızda Osmanlı Devleti'nde kullanılan takvim sistemleri ve takvim çeşitleri zikredilmiş, II. Abdülhamid dönemi uygulanan sansür faaliyetinin takvimlere yansımaları -arşiv belgeleri ışığında- ele alınmıştır. Sansürün sebepleri tasnif edilmeye, gerekçeleri iç ve dış sebepler doğrultusunda zikredilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, hem Osmanlı topraklarında tab' edilen  hem de sansüre uğrama nedenleri açıkça belirtilmeyen takvimlerin isimlerini içeren tablolar oluşturulmuştur.

Abstract:
Calendars are very valuable resources in terms of reflecting the social lives of societies, expressing, and managing time. As a result of the spread of the printing press in the Ottoman Empire and the increase in interaction with the West, various calendars were created. The state's approach to this innovation has been shaped by two contradictory concepts such as encouragement and censorship. While the incentive is conducive to the preparation of new works and awarding the publishers; Censorship resulted in the confiscation of calendars, the prohibition of their distribution in Ottoman lands, and the punishment of their owners. In this sense, the calendar systems/chronology and calendar types used in the Ottoman Empire are mentioned in our study. The reflections of the censorship practiced in the period of Abdulhamid on the calendars are discussed in the light of archive documents. It has been tried to classify the reasons for censorship and to mention the causes in line with internal and external reasons. In addition, tables containing not only the names of the calendars developed in the Ottoman lands, but also the tables containing the names of the calendars whose reasons for censorship are not clear are created.
İş güvencesinin hukuki sonuçları
Legal consequences of job security
Yazar: MEHMET ŞÜKRÜ YILDIZ
Danışman: PROF. DR. LEVENT AKIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fesih = Cancellation ; Geçerli neden = Valid cause ; Tazminat = Compensation ; İş güvencesi = Job security ; İş hukuku = Labour law ; İş sözleşmesi = Employment contract ; İşe iade = Returning to work

Özet:
İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisinin karakteristik unsurunu bağımlılık unsuru 
oluşturmaktadır. Bağımlılık unsuru ve bu anlamda işverenin iş ilişkisinin baskın tarafını 
oluşturması, ilişkinin devamının yanı sıra sona ermesi noktasında da özellik 
göstermektedir. Gerçekten de iş sözleşmesinin işçi tarafından sona erdirilmesinin 
sonuçlarıyla işveren tarafından sona erdirilmesinin sonuçları bir olmamaktadır. İş 
sözleşmesinin sona erdirilmesiyle temel geçim kaynağı olan ücretten mahrum kalacak 
olan işçinin feshe karşı korunması iş hukukunun temel amaçları arasında yer almaktadır. 
Bu noktada çalışmamızın çekirdeğini oluşturan iş güvencesi kurumu da kanuni düzeyde 
işçiyi feshe karşı korumaktadır. Çalışmamızda işçinin feshe karşı korunmasını kanuni 
düzeyde sağlayan iş güvencesi kurumu gerek koşulları gerekse de sonuçları ile detaylı 
şekilde ele alınacaktır.

Abstract:
The characteristic element of the employment relationship between the employee 
and the employer is the dependency element. The element of dependency, and in this 
sense, the employer's being the dominant part of the employment relationship is important 
for the continuation of the relationship as well as its termination. Indeed, the results of 
the termination of the employment contract by the employee and the results of the 
termination by the employer are not the same. The protection of the worker, who will be 
deprived of the wage and therefore his main source of income, with the terminati At this 
point, the job security institution, which forms the core of our work, also protects the 
worker against termination within the legal framework.on of the employment contract, is 
among the main objectives of the labor law. At this point, the job security institution, 
which forms the core of our work, also protects the worker against termination at the 
statutory level. In our study, the job security institution, which provides the protection of 
the worker against termination, will be discussed in detail with both its conditions and 
results.