Çağdaş halı tasarımında dijital baskı uygulamaları
Digital printing applications in contemporary carpet design
Yazar: ŞANSIM TELEVİ BOĞA
Danışman: PROF. DR. HAVVA HALAÇELİ METLİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Halı dokumacılığı = Carpet weaving ; Halılar = Carpets ; Modern tasarım = Modern design ; Sayısal baskı = Digital printing ; Tasarım = Design

Özet:
Sanat ve tasarımdan bağımsız düşünülemeyecek olan tekstil ve halı tasarımı, geçmişten günümüze kadar gelinen süreç içerisinde yaşanan savaşlar, çevre felaketleri, ekonomik bunalımlar ve teknolojik gelişmelerden etkilenmiş ve hatta köklü dönüşümlere de uğramıştır. 1800'li yıllarda Jakar tezgâhlarının icadı ile daha önce elde gerçekleşen halı üretimi, makine tezgâhlarının ürünü haline gelmiş, farklı ve daha karmaşık tasarımlar yapmak mümkün olmuştur. Teknolojik gelişmelerin yanı sıra 20.yy'da Arts & Crafts, Art Nouveau ve Art Deco akımları modernizm ekseninde modern halı tasarım kavramını doğurmuştur. Bu süreçte tekstil ve halı tasarımlarında geçmişten referans alan halı tasarımları yanı sıra, modern sanat akımları etkisi ile geometrik biçimler taşıyan koleksiyonlar ortaya çıkmıştır. 
 Çağımızda ihtiyaç, beklenti ve imkânların değişip evrimleşmesiyle, moda olgusunun iç mekânlarda da kendisini göstermesi nedeniyle, halı için de sıklıkla değiştirilebilecek; daha ucuz ve daha ergonomik ürünler talep edilmeye başlanmıştır. Son yıllarda baskı teknolojisindeki gelişmelerle birlikte baskı türlerinin çeşitliliği artmış ve farklı yüzeylere uygulanabilir hale gelmiştir. Baskı tekniklerinde gelinen en son nokta dijital baskı teknolojisi olmuştur.
Çağımızın tekniklerini ve malzemelerini kullanma, tasarımcıya yeni yorumlar geliştirme olanağı sağlamaktadır. Bu çalışmada, dijital baskının havlı yüzeylere uygulanması incelenmiş ve renk sınırlaması gözetmeden doğadan ilham alınarak tasarlanmış halı desenleri tasarlanmıştır. İç mekan ile bütünlük sağlayan halı desenleri, psikolojik ya da kültürel açıdan hissettirdiği duyguları kullanarak bulundukları alan içerisinde canlılık, hareketlilik, dinginlik ve huzur verici anlatımlarla farklı bir hava yaratmada önemli bir işlev üstlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Halı, dijital baskı, çağdaş tasarım.

Abstract:
Textile and carpet design, which cannot be considered independent from art and design, has been affected by wars, environmental disasters, economic crises and technological developments in the process from the past to the present and has undergone radical transformations. With the invention of Jacquard looms in the 1800s, the production of carpets which had been realized before hand has become the product of machine looms and it has been possible to make different and more complex designs. In addition to technological advances, in the 20th century, Arts & Crafts, Art Nouveau and Art Deco movements gave rise to the concept of modern carpet design on the axis of modernism. In this process, collections bearing geometric shapes with the influence of modern art movements emerged as well as carpet designs that have been referenced from the past in textile and carpet designs. The carpet, on the other hand, started to play a role in creating an identity in interior design rather than its function and decoration.
With the change and evolution of needs, expectations and opportunities in our age, the fact of fashion is also manifested in the interior spaces, so it can be changed frequently for the carpet; cheaper and more ergonomic products have begun to be demanded. With the advances in printing technology in recent years, the variety of printing types has increased and has become applicable to different surfaces. Digital printing technology has become the latest point in printing techniques.
Using the techniques and materials of our time allows the designer to develop new interpretations. In this study, the application of digital printing on pile surfaces was examined and carpet designs designed with inspiration from nature without color limitation were designed. Carpet patterns that integrate with the interior space, psychological or cultural sense, using the feeling of vitality in the area where they live, mobility, calmness and peaceful expression has assumed an important function in creating a different atmosphere.

Keywords: Carpet, digital printing, contemporary design.