Trabzon ili ortahisar ilçesindeki okul öncesi öğrenim gören çocuklarda ikinci süt azı hipomineralizasyonu prevalansı ve ilişkili faktörler
Prevalence of hypomineralized second primary molars and associated factors in preschool children in trabzon, turkey
Yazar: ELİF NAHİDE TAŞÇI
Danışman: DOÇ. DR. NAGEHAN YILMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Çalışmada, Trabzon ili Ortahisar ilçesindeki bir grup okul öncesi eğitim gören çocukta ikinci süt azı hipomineralizasyonu (HSPM) prevalansını belirlemek ve bununla ilişkili etiyolojik faktörleri incelemek amaçlanmıştır. 
Kesitsel çalışmaya Trabzon'un Ortahisar ilçesinden 513 okul öncesi çocuk dahil edildi. Potansiyel risk faktörleri ile ilgili bilgiler, ebeveynlere uygulanan bir anket aracılığıyla toplandı. Anket; sosyodemografik durum, prenatal, perinatal ve postnatal koşullarla ilgili soruları içermekteydi. Çalışmaya başlamadan önce üç araştırmacı arasında kalibrasyon eğitimi düzenlendi ve gözlemciler arası uyum Fleiss Kappa testi ile değerlendirildi. Araştırmacılar, HSPM'yi Avrupa Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi (EAPD) kriterlerine göre değerlendirdi. Ağız içi değerlendirme sırasında plak varlığı/yokluğu, dmft ve pufa indeksleri kullanıldı. İstatistiksel analizler; tanımlayıcı analiz ve çok değişkenli lojistik regresyon analizi kullanılarak yapıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.
Fleiss Kappa analizinde gözlemciler arasında neredeyse mükemmel bir uyuşma olduğu görüldü (0.81-1.00). Çalışmamızda HSPM prevalansı çocuk bazında %6.8, diş bazında %4.6 olarak saptandı. Dişlerde en çok görülen HSPM defekt türü beyaz kremsi sınırlı opasitelerdi. Çalışmaya katılan çocukların %51.9'u erkek ve %48.1'i kızdı. Çalışmamızda, çocuk yaşı ile HSPM arasında anlamlı bir ilişki saptandı (B=-1.074, p=0.047; p<0.05). Plak, dmft ve pufa varlığı ile HSPM arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0.05). 
Prenatal ve perinatal döneme ilişkin faktörler ile HSPM arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0.05). Postnatal faktörlerden ise emzirme süresinin 6 aydan fazla olması, yaşamın ilk yılında alt solunum yolu enfeksiyonu geçirilmemesi, yaşamın ilk yılında otit geçirilmesi, yaşamın ilk yılında böbrek hastalığı geçirilmesi HSPM ile ilişkili faktörler olarak bulunmuş olup böbrek hastalığı geçirilmesi yüksek beta katsayısıyla en fazla etki gücünü gösterdi (B=1.307; p=0.017; B=-0.866; p=0.020; B=1.105; p=0.031; B=2.773; p=0.007; p<0.05). 

Bu bağlamda HSPM'nin yaygınlığının bilinmesi, çocuk diş hekimleri ve ebeveynler arasında erken teşhisin önemini artırabilir ve potansiyel zararlarını en aza indirebilir. Ayrıca, ileride çok merkezli epidemiyolojik çalışmaların ve HSPM etiyolojisini sağlık kuruluşlarından veri toplayarak inceleyecek prospektif araştırmaların yapılmasının faydalı olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Hipomineralize ikinci süt azı dişi, prevalans, etiyoloji

Abstract:
Prevalence of Hypomineralized Second Primary Molars and Associated Factors in Preschool Children in Trabzon, Turkey
This study aimed to determine the prevalence of hypomineralized second primary molars (HSPM) in a group of preschool children in Ortahisar district of Trabzon province and to investigate the etiological factors associated with it. 
The cross-sectional study included 513 preschool children from the Ortahisar district of Trabzon. Information on potential risk factors was collected through a questionnaire administered to parents. The questionnaire included questions about sociodemographic status, prenatal, perinatal and postnatal conditions. Before starting the study, calibration training was organized between the three investigators and inter-observer agreement was assessed using the Fleiss Kappa test. The investigators evaluated HSPM according to the European Academy of Pediatric Dentistry (EAPD) criteria. Plaque presence/absence, dmft and pufa indices were used during intraoral evaluation. Statistical analyses were performed using descriptive analysis and multivariate logistic regression analysis. The statistical significance level was accepted as p<0.05.
Fleiss Kappa analysis showed almost perfect agreement between observers (0.81-1.00). In our study, the prevalence of HSPM was found to be 6.8% for children and 4.6% for teeth. The most common type of HSPM defect in teeth was white creamy demarcated opacities. Of the children who participated in the study, 51.9% were boys and 48.1% were girls. In our study, a significant association was found between child age and HSPM (B=-1.074, p=0.047; p<0.05). There was no significant association between the presence of plaque, dmft and pufa and HSPM (p>0.05). There was no significant association between HSPM and prenatal and perinatal factors (p>0.05). Among the postnatal factors, breastfeeding duration of more than 6 months, no lower respiratory tract infection in the first year of life, otitis in the first year of life, and renal disease in the first year of life were found to be factors associated with HSPM, and renal disease showed the highest effect with a high beta coefficient (B=1. 307; p=0.017; B=-0.866; p=0.020; B=1.105; p=0.031; B=2.773; p=0.007; p<0.05).
 In this context, knowing the prevalence of HSPM may increase the importance of early diagnosis among pediatric dentists and parents and minimize its potential harms. In addition, it is thought that multicenter epidemiological studies and prospective studies that will examine the etiology of HSPM by collecting data from health institutions may be useful in the future.

Keywords: Hypomineralized Second Primary Molars, prevalence, etiology