Petrol boru hatlarının kontrolü için akıllı ölçüm sistemi tasarlanması
Smart inspection system desing for controlling petroleum pipelines
Yazar: YUNUS EMRE KAYALI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OSMAN NURİ ÇELİK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Konstrüksiyon ve İmalat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Boru hatları = Pipelines ; Petrol boru hatları = Petroleum pipelines ; Petrol taşımacılığı = Oil transport ; Tahribatsız muayene = Nondestructive inspection ; Ultrasonik prob yöntemi = Ultrasonic probe method

Özet:
Boru hatları, enerji kaynaklarının taşınmasında kullanılan en yaygın sistemlerdir. Özellikle petrol ve doğalgazın transferi için boru hatları vazgeçilmez unsurlardır. Ülkemiz toprakları enerji geçiş noktası olması nedeniyle oldukça büyük oranda boru hattı barındırmaktadır. Yeni enerji yolları gündeme geldikçe bu hatların artması söz konusu olacaktır.Boru hatlarının ilk kullanıma alınmadan önce ve belli kullanım süreleri sonunda periyodik olarak kontrolü gerekmektedir. Boru hatlarında kurulum sırasında ya da sonradan ezilmeler olmakta ve borunun çapı daralmaktadır. Bu durumda borunun içinden akan petrolün hızı artmakta ve basınç düşmektedir. Bunun sonucu olarak iletilen sıvı miktarının ölçümü hatalı olmaktadır. Borularda oluşan bir diğer önemli problem korozyona dayalı hasarlardır. Korozyon boru hattının hasara uğraması ve çevre kirliliği gibi sonuçlar doğurabilir. Korozyonun meydana getirdiği hasar boru et kalınlığının azalması şeklindedir.Günümüzde bu kontroller için PIG (Pipeline Inspection Gauge) tabir edilen mekanizmalar kullanılmaktadır. Dünya üzerinde bu amaçla üretilmiş ve kullanılan 500'e yakın farklı tasarım mevcuttur.Ülkemizde bu amaçla üretilen ve kullanılan yaygın ürün örnekleri olmadığı için genellikle yurt dışından ?kontrol hizmeti? alımı yoluna gidilmektedir. Ancak bu hizmet alımı yüksek miktarda dövizin yurt dışına çıkması demektir. Mevcut boru hatları yaşlandıkça ve yeni boru hatları inşa edildikçe bu hizmete olan ihtiyaç artacaktır. Bu çalışmanın amacı, ülkemiz imkanlarıyla boru hattı muayenesi yapabilecek bir sistem tasarlamaktır.Endüstriyel kullanıma uygun mevcut sistemlerin çoğundan farklı olarak bu çalışma kapsamında ezilme (deformasyon) ve korozyon (et kalınlığı) tespitlerini birlikte yapan ve hatanın tam koordinatını belirleyen bir sistem geliştirilmiştir.

Abstract:
The most common way to transport energy resources are pipelines. Especially, pipelines are the indispensable way for the transfer of petroleum and natural gas. Because of existing on the passing way of energy resources, big percentage of pipelines are passing throughout our country. This pipelines will be increased by the subject of new energy ways.Before the pipeline is first used and at the end of some using, inspection will be necessary. Dents will be occur and pipe diameter will be decrease while the pipeline is under construction and while under labor conditions. At the same time, petroleum speed will be decrease but the pressure of it will be increase. So the amount of transmitted petroleum can not be evaluated correctly. One of the most important problem is corrosion related defects. Pipeline damages and ecological problems can be caused by corrosion. The defect of corrosion on a pipeline is decrease of wall thickness.Nowadays, PIG (Pipeline Inspection Gauge)'s are used for these inspections. There are about 500 different PIG designs which are produced for this purpose. There is no general product, produced and used for this purpose in our country.Because of there is no current produced and used PIG products in our country we import this control service. And high amount of currency lost to get that service into our country. The need for this service is increasing as pipelines get older and new pipelines added day by day. The aim of this project is to build up a sistem to become a self contained country in the matter of pipeline inspection.The differance of the sistem from the existing industrial one is to make a sistem that can specify dent (deformation) and corrosion (wall thickness) at the same time and determine that defects location.