Türk vergi sisteminde yer alan tarifelerin mükellefler açısından değerlendirilmesi
The evaluation of the tariff in the Turkish tax system in terms of the tax liabilities
Yazar: GÜRŞAH SEZGİN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR SAYGIN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi matrahı = Tax base ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergi tarifesi = Tax schedules ; Vergiler = Taxes

Özet:
Vergi, devletin en önemli gelir kaynağıdır. Vergilerin, bir ülke için ekonomik, sosyal, iktisadi olmak üzere çeşitli görevleri bulunmaktadır. Bununla birlikte vergilerin, kamu harcamalarının finansmanının sağlanmasının yanında elde edilen kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak, ekonomik büyüme, ülkede oluşan bölgesel dengesizliklerin oluşumunu engelleme gibi görevleri de bulunmaktadır. Mükellefin ödemekle yükümlü olduğu verginin hesaplanabilmesi için matrahın tespit edilmiş olması gerekmektedir. Matrah ve vergi tarifesi iç içe kavramlardır. Vergi tarifesinin uygulanabilmesi için öncelikle her verginin bir matrahı olması zorunludur. Vergi tarifelerinden yararlanılarak vergilemede adalet, etkinlik sağlanması ve iyi bir vergi politikası oluşturmak hedeflenmektedir. Vergi politikası oluşturulurken, vergi sisteminde uygulanacak düz oranlı tarife, artan oranlı tarife veya azalan oranlı tarifenin hangisinin, hangilerinin uygulanmasının gerektiğini çözümlemek gerekmektedir. Tarifenin uygunluğuna karar verilirken, vergi sistemi içerisinde basit olması, eşit olması ve etkin uygulanması gerektiği düşünülmektedir. Bu çalışmada, vergi tarifeleri teorik olarak incelenmiş, tarife yapıları, uygulanma şekilleri, vergileme ilkeleri ve oluşturmuş olduğu ekonomik etkiler, olumlu ve olumsuz yönleri ile ele alınmıştır. Vergi tarifesi ve matrah gelir üzerinden alınan vergiler, harcamalar üzerinden alınan vergiler, servet üzerinden alınan vergiler detaylı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın son aşamasında, vergi mükellefi olan esnaf ve sanatkârlar anket yöntemiyle çalışmaya dahil edilmiş, verginin mükellefler üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmeye çalışılmıştır. Vergi mükelleflerine ulaşmada yüz yüze anket yöntemi kullanılarak en uygun vergi tarifesinin ne olduğu sorusu mükelleflere sorulmuştur. Mükelleflerin tercihlerini etkileyen faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu faktörler demografik, ekonomik, teknik-idari faktör, sosyal ve kültürel olmuştur. Mükelleflerin vergi tarifesi tercihleri, bu tercihlerini etkileyen faktörler arasında anlamlı farklar tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Matrah, Vergi, Vergi Tarifeleri, Vergi Mükellefi

Abstract:
Taxes are the most important source of income for the state. Taxes have various duties for a country, such as economic, social and economic. In addition to financing public expenditures, taxes also have duties such as ensuring the effective and efficient use of the obtained resources, economic growth, and preventing the formation of regional imbalances in the country. In order to calculate the tax that the taxpayer is obliged to pay, the tax base must be determined. Base and tax schedule are intertwined concepts. In order for the tax tariff to be applied, it is obligatory for each tax to have a base. It is aimed to ensure fairness and efficiency in taxation and to create a good tax policy by making use of tax tariffs. While creating the tax policy, it is necessary to analyze which of the flat rate tariff, increasing rate tariff or decreasing rate tariff to be applied in the tax system and which ones should be applied. While deciding on the suitability of the tariff, it is thought that it should be simple, equal and applied effectively within the tax system. In this study, tax tariffs are examined theoretically, tariff structures, application methods, taxation principles and economic effects are discussed with their positive and negative aspects. Tax schedule and taxes on base income, taxes on expenditures, taxes on wealth have been evaluated in detail. In the last stage of the study, tradesmen and craftsmen who are taxpayers were included in the study by survey method, and it was tried to observe how the tax had an effect on taxpayers. Using the face-to-face survey method to reach taxpayers, the question of what is the most appropriate tax tariff was asked to the taxpayers. The factors affecting the preferences of the taxpayers were tried to be determined. These factors were demographic, economic, technical-administrative factor, social and cultural. It has been tried to determine the significant differences between the tax tariff preferences of the taxpayers and the factors affecting these preferences.

Keywords: Tax, Tax Base, Tax Tariff, Taxpayer