Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi palyatif bakım servisinde yatan hastalara primer bakım verenlerde depresyon ve uyku kalitesi
Depression and sleep quality of primary caregivers who  give care to hospitalized patients in Samsun Training and Research Hospital palliative care service
Yazar: TÜRKAN CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Samsun Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Depresyon = Depression ; Palyatif bakım = Palliative care ; Samsun = Samsun ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
Amaç: Bu çalışmada palyatif bakım servisinde yatan hastalara bakım verenlerde
depresyon ve uyku kalite düzeyleri arasındaki ilişkinin sosyodemografik verilerle
değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan bu çalışmanın evrenini Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Palyatif Bakım Servisinde yatan hastalara
bakım veren 100 kişi oluşturmaktadır. En az okuma yazma bilen, 18 yaş üstü gönüllülere
Temmuz 2020 – Eylül 2020 tarihleri arasında yüz yüze görüşerek anket uygulanmıştır.
Veriler, sosyodemografik bilgilerle ,Beck Depresyon Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalite
İndeksi (PUKİ) sorularını içeren anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler
IBM SPSS V23 ile analiz edilmiştir. Normal dağılıma uygunluk Kolmogorov Smirnov ve
Shapiro Wilk ile incelenmiştir. Normal dağılım göstermeyen verilerin karşılaştırılmasında
Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Veriler ortanca (minimum –
maksimum) şeklinde verilmiştir. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında ki-kare testi
kullanılmıştır. Kategorik veriler frekans (yüzde) şeklinde sunulmuştur. p<0,050 değeri
istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmadaki katılımcıların %79'u kadın, %21'i erkektir. 100 bakım verenin
yaş ortalaması 47,2 ±12,8 yıl idi. BDÖ ortalama puanı 10,4 ± 7,2 , PUKİ ortalama puanı 4,6
±2,9 olarak elde edilmiştir. Bakım veren kadınların %51,9'unda erkeklerin ise %33,3'ünde
depresif belirtiler saptanmıştır(p=0,205). BDÖ'ne göre depresif belirtilerin varlığı ile medeni
durum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir bağlantı elde edilmiştir (p=0,037). Evlilerde
depresif belirti oranı %42,9 iken, bekârlarda %75'tir. Hastaya bakım verme süresi ile PUKİ
grupları arasında anlamlı fark saptanmıştır (p=0,018). Hastaya 1 yıldan kısa süredir bakım
verenlerde sağlıklı uyku oranı %73,3 iken, bu oran 1-5 yıl bakım verenlerde %80 ve 6-10 yıl
bakım verenlerde %20 olarak elde edilmiştir. Günlük ortalama bakım süresi ile PUKİ grupları
arasında istatistiksel olarak anlamlı fark elde edilmiştir (p=0,049). 1-8 saat bakım verenlerde
sağlıklı uyku oranı %80 iken, 9-12 saat bakım verenlerde bu oran %94,7 ve 13-24 saat bakım
verenlerde %67,1'dir. Aileden destek alma ile PUKİ grupları arasında anlamlı bir fark elde
edilmiştir (p=0,034). Ailesinden destek alanların %78,5'i sağlıklı uykuya sahip iken bu oran
aileden destek almayanlarda %52,4'tür. PUKİ ve BDÖ skorları arasında anlamlı fark
saptanmıştır (p=0,004). BDÖ skoru 0-9 olan kişilerin %76,9'unun PUKİ skoru 0-5 iken, BDÖ
skoru 10-16 olanlarda bu oran %79,4, BDÖ skoru 17-29 olanlarda %30 ve BDÖ skoru 30-63
olanlarda %75'tir.
Sonuç: Palyatif hastalarına bakım verenlerde hafif düzeyde depresif belirtiler ve uyku
kalitesinde azalma olduğu saptandı. Bakım verenlerin depresif belirti düzeyleri ile uyku
kalitesinin birbirini etkilediği tespit edildi. Bakım verenlerde medeni durumun depresif
belirtiler üzerinde etkili olduğu saptandı. Bakım verme süresi,günlük ortalama bakım zamanı
ve aileden destek almanın uyku kalitesini etkilediği görüldü. Bakım verme birey için büyük
oranda stresli olan psikiyatrik ve fiziksel hastalıklara yol açabilecek bir süreçtir. Süreci
bireyin kişisel ve demografik özellikleri, baş etme becerileri ve mevcut kaynakları
etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler:Palyatif bakım,bakım veren,depresyon,uyku kalitesi

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the relationship between depression
and sleep quality levels of palliative caregivers with sociodemographic data.
Methods:The universe of this cross-sectional study consists of 100 people who are
caring inpatients in the Palliative Care Service of the Health Sciences University Samsun
Training and Research Hospital. Between July 2020 and September 2020, a face to face
survey was conducted among volunteers who are over the age of 18. The data were collected
by a questionnaire which contains sociodemographic information, Beck Depression Scale and
Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). IBM SPSS V23 program was used for data analysis.
Kolmogorov Smirnov ,Shapiro Wilk,Mann Whitney U and Kruskal Wallis methods were
used in the statistical analysis. Data were given as median (minimum-maximum). Chi-square
test was used to compare categorical data. Categorical data were given as frequency
(percentage). p values <0.05 were accepted as statistically meaningful.
Results: In the study, 79% of the participants were female and 21% were male. The
average age was 47.2±12.8 years. According to the BECK depression, the average of total
score was 10.4±7.2 and the average of PSQI score was 4.6±2.9. While 51.9% of women
caregivers had depressive symptom, this rate was 33.3% for men (p=0.205). A significant
correlation between the presence of BECK depression scale and marital status was found
(p=0.037). The depressive symptom was 42.9% among married people, on the other hand it
was 75% among singles. A significant correlation was found between the duration of
providing care to patients and the PSQI groups (p=0.018). The rate of healthy sleep of
caregivers who work less than 1 year was 73.3% , this rate was 80% for those who work 1-5
years and 20% for those who work 5 years and more. A significant correlation was found
between the average time of daily care and PSQI groups (p=0.049). Healthy sleep rate was
80% for caregivers who work 1-8 hours, whereas this rate was 94.7% for those who work 9-
12 hours and 67.1% who work 13-24 hours. A significant difference was found between
taking support from family and the PSQI groups (p=0.034). While the healthy sleep rate was
78.5% for those who take support from their family, this rate was 52.4% for those who do not
take support from family. A significant correlation was found between scores of PSQI and
BECK depression scale (p=0.004).
For %76,9 of people who have score of 0-9 BECK depression scale, %79,4 of people who
have 10-16 BECK depression scale, %30 of people who have score of 17-29 BECK 
depression scale and %75 of people who have score of 30-63 BECK depression scale, the
PUKI score was 0-5.
Conclusion: Low degree depressive symptom and a decrease in sleep quality were
found among palliative caregivers. A significant correlation was found between the
depression levels of caregivers and their sleep quality scores. Also, marital status of
caregivers was found as having effective role on depressive symptom. It was observed that the
duration of caregiving,the daily average duration of care and taking support from family
affect the sleep quality. Caregiving is a process that can lead to psychiatric and physical
illnesses and also it can be highly stressful for individuals. Personal and demographic
characteristics, handling skills and available resources affect the process.
Key words: Palliative care, caregiver, depression, sleep quality