Okul dışı öğrenme ortamlarında yürütülen evsel atıklar ve geri dönüşüme yönelik etkinliklerin öğrencilerin çevre tutumuna ve görüşlerine etkisi
Contucted in out of school learning environments domestic waste and recycling activities impact on students' environmental attitudes and opinions
Yazar: ZEYNEP ALTAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BELGİN UZUN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Evsel atıklar = Domestic wastes ; Okul dışı öğrenme = Out-of-school learning ; Sıfır atık = Zero waste ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
İnsan ve çevre birbirinden ayrı olarak düşünülemez. İnsan, doğası gereği yaşadığı çevreyi etkilemekte ve çevresinden etkilenmektedir. Günümüzde ne yazık ki bu etkileşim neredeyse tek yönlü ve insanın yaşamak için muhtaç olduğu çevreyi her anlamda tahrip etmesi ile gerçekleşmektedir. Gelişen teknoloji yeni buluş ve kolaylıkları hayatımıza dâhil etmekle birlikte maalesef ki doğal işleyişi de tehdit etmektedir, sadece doğal işleyiş ile yetinmeyip insanı da direkt olarak hedef almaktadır. Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi kapsamında işlenen evsel atıklar ve geri dönüşüm konularının okul dışı öğrenme ortamlarında çevreye yönelik tutumlarına olan etkileri incelenmiştir. Bu araştırma, aynı zamanda çevre eğitiminin insan hayatındaki yerini, insanlar için ne kadar önemli olduğunu, insanların çevre ile alakalı yanlış tutumları ve bu yanlış tutumların nasıl giderilebileceğini farklı bir bakışla ortaya koymaktır. Buna istinaden, fen bilimleri dersi öğretim programının kazanımları incelenmiştir. Programda çevre ile ilgili kazanımlar değerlendirilmiş ve bunlarla alakalı sonuçlar ortaya çıkarılmıştır.
Veri toplama aracı olarak kullanılan ölçekler "Demografik Bilgiler Formu", "Çevreye Yönelik Tutum Ölçeği", "Geri Dönüşüm ve Evsel Atıklar Konusuna Yönelik Görüş Bildirme Formu" kullanılmıştır. Yapılan bu çalışma, "ön-test, son-test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma modeli" olup, veriler anket ve ölçeklerle değerlendirilmiştir. Nicel ve Nitel analizlerinin kullanıldığı çalışmanın katılımcılarını Sakarya ilinin Hendek ilçesindeki bir ortaokulunun 7. Sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Bu öğrencilerin 12'si kız ve 24'ü erkek toplam 36 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Verilerin analizi Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 26.0 Statistics Paket Programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin tanıtıcı özellikleri sayı ve yüzde olarak verilmiş olup, iki gruptaki verilerin karşılaştırılmasındaKi-Kare Analizi kullanılmıştır.
Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin ölçek puanlarının ön test, son test ve fark puanları arasında anlamlı bir farkın varlığını saptamak amacıyla İlişkisiz Örneklem T testi (Independent Sample T Testi) uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin ölçeklere ait ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir farkın varlığını saptamak amacıyla yapılmış olan İlişkili Örneklem Testi uygulanmıştır. Çalışmadaki anlamlılık düzeyleri 0,05 ve 0,01 değer aralığı dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonuçlarına göre, okul dışı öğrenme ortamlarının sınıfta öğrencilerin öğrenme durumlarını olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Demografik bilgiler formu ele alındığında son test verileri ön test verilerine göre daha kapsayıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Evsel atıklar ve geri dönüşüm konusunun öğrencilerin çevre tutum ölçeğinde (bilgi, duygu, davranış) boyutlarında deney grubu lehine anlamlı farklılıklar oluşmuştur.

Abstract:
Human and the environment cannot be thought of separately. Humans affect and are affected by the environment in which they live. Unfortunately, in today's world, this interaction is almost one-sided, occurring through the constant destruction of the environment that humans depend on for survival in every sense. While advancing technology introduces new inventions and conveniences into our lives, it also threatens the natural processes, not only being content with natural processes but also directly targeting humans. This research aims to examine the effects of teaching household waste and recycling topics within the scope of science courses to middle school students on their environmental knowledge and attitudes outside of school learning environments. This research also aims to highlight the place of environmental education in human life, how important it is for humans, misconceptions about the environment, and how these misconceptions can be addressed from a different perspective. Accordingly, the learning outcomes of the primary education program have been examined. The learning outcomes related to the environment in the program have been evaluated, and conclusions have been drawn regarding them.
The scales used as data collection tools were the "Demographic Information Form," the "Attitude Scale Towards the Environment," and the "Form for Expressing Views on Recycling and Household Waste Issues." This study utilized a "pre-test, post-test control group quasi-experimental research model," the data was evaluated using surveys and scales. The participants of this study were 7th-grade students from a middle school in the Hendek district of Sakarya province. These students consisted of 12 females and 24 males, totaling 36 middle school students. Data analysis was conducted using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 26.0 Statistics Package Program. The descriptive characteristics of the students in the experimental and control groups were presented in numbers and percentages, and Chi-square analysis was employed to compare the data between the two groups. An Independent Samples T-Test was conducted to determine if there was a significant difference between the scale scores of the experimental and control groups' pre-test, post-test, and difference scores. A Paired Samples T-Test was also conducted to determine if there was a significant difference between the scales' pre-test and post-test scores within the experimental and control groups. Significance levels for the study were conducted considering the range of values between 0.05 and 0.01.
According to the results of the analysis, it has been observed that out-of-school learning environments positively influence students' learning outcomes in the classroom. When considering the demographic information form, it was concluded that the post-test data were more comprehensive than the pre-test data. Significant differences in favor of the experimental group have emerged regarding the dimensions of the students' environmental attitude scale (knowledge, emotion, behavior) concerning household waste and recycling.