Genç yetişkinlerin sosyal medya bağımlılıkları, benlik saygısı ve beden algısı arasındaki ilişki
The relationship between social media addiction, self-esteem and body perception of young adults
Yazar: FEYZA SARIKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU KUŞCU
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Beden imajı = Body image ; Benlik saygısı = Self esteem ; Genç yetişkinler = Young adult ; Sosyal medya = Social media ; Ölçekler = Scales ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu çalışmada; genç yetişkinlerin sosyal medya bağımlılığı, kendi bedenlerine ilişkin algıları ve benlik saygıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca sosyal medya bağımlılığı, benlik saygısı ve beden algısının, cinsiyet, filtre (photoshop) kullanımı ve sosyal medyada geçirilen süre gibi değişkenlere göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırmanın bir diğer amacıdır. Buna ek olarak kullanıcıların sosyal medyada beğeni alma durumuna yükledikleri önem, filtre kullanım nedenleri ve sosyal medyada görülen mükemmel kadın ya da erkek fotoğraflarının bireyler üzerindeki etkisi araştırmanın incelediği bir diğer amaçlar arasında yer almaktadır ve araştırmanın nitel boyutunu oluşturmaktadır. Çalışma grubu İstanbul İli sınırları içerisinde yaşayan sosyal medya kullanan 18-30 yaş arasındaki 315 kişiden (223 kadın, 92 erkek) oluşmaktadır. Kişisel Bilgi Formu, Görüşme Formu, Sosyal Medya Bağımlılığı, Benlik Saygısı ve Vücut Algısı ölçekleri Google Formlar uygulaması ile katılımcılardan internet üzerinden alınmıştır. Araştırma nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma araştırma modelinde yürütülmüş nicel boyutunda ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Nitel boyutunda ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla katılımcıların görüşleri alınmıştır. Çalışma grubundaki katılımcıların açık uçlu sorulara verdiği yanıtlar iki farklı kodlayıcı tarafından içerik analizi ile incelenmiştir.  Araştırmada beden algısı, benlik saygısı ve günlük sosyal medya kullanım süresinin sosyal medya bağımlılığının anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığını test etmek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Beden algısı, benlik saygısı, günlük sosyal medya kullanım süresi değişkenlerinin sosyal medya bağımlılığı varyansının %33' ünü yordamıştır. 
Araştırmada kadınların benlik saygısının erkeklere göre daha yüksek, bedenlerine ilişkin algılarının erkeklere göre olumsuz olduğu görülmüştür. Ayrıca fotoğraf üzerinde photoshop düzenlemesi yapanların beden algısının, yapmayanlara göre daha düşük olduğu; benlik saygısı ve beden algısı arasında negatif yönlü ve orta düzeyde bir ilişkisinin olduğu; sosyal medya bağımlılığının cinsiyete göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı ve sosyal medya kullanma süresinin sosyal medya bağımlığı üzerinde etkili olduğu ortaya konmuştur. Araştırmanın nitel bölümünde katılımcıların sosyal medyada mükemmel kadın ya da erkek fotoğrafı gördüklerinde, kadın katılımcıların ilgili fotoğraflarla kendini kıyaslayıp daha çok ''Yetersiz'' kategorisinde yanıtlar verdikleri gözlenmiştir. Soruya ''Sahte Güzellik Algısının Farkında Olma'' kategorisi katılımcıların cinsiyetine göre incelendiğinde anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre kadınların mükemmel fotoğrafların aslında sahte güzellikler olduğuna ilişkin farkındalıklarının erkeklere göre daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. ''Sosyal medyada paylaştığınız bir fotoğrafın beğenilmesi sizin için önemli midir? Neden?'' Sorusuna katılımcıların %64,4'ü sadece ''hayır'' yanıtını vermiş, evet yanıtını verip neden belirtenlerin ise ''Ego tatmini/ Onaylanma, Güzellik/Beğenilme isteği ve Mutluluk'' kategorilerinde yoğunluk gösterdikleri elde görülmüştür. ''Fotoğraf paylaşımı yapmadan önce filtre efekti kullanıyor musunuz? Nedenlerini açıklar mısınız?'' sorusuna katılımcıların % 44'ü hayır yanıtını vermiştir. Filtre efekti kullandığını belirten %56'lık dilim ise ''Fotoğraf Özelliği'' ve ''Güzellik Algısı'' kategorilerinde yer alan yanıtlar vermiştir. Ayrıca kadınların bu filtre efektlerini erkeklerden daha çok kullandıkları ve güzel görünmeyi erkeklere göre daha çok önemsedikleri anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Genç Yetişkin, Sosyal Medya Bağımlılığı, Beden Algısı, Benlik Saygısı.

Abstract:
In this study; The relationship between social media addiction, perceptions of their own bodies and self-esteem of young adults was examined. In addition, whether social media addiction, self-esteem and body perception differ significantly according to variables such as gender, filter / photoshop use and time spent on social media is another purpose of the study. In addition, the importance that users attach to the status of getting likes on social media, the reasons for using filters, and the effect of perfect male or female photos seen on social media are among the other purposes of the study and constitute the qualitative dimension of the research. The study group consists of 315 people (223 females, 92 males) between the ages of 18-30, living within the borders of Istanbul Province, using social media. Personal Information Form, Interview Form, Social Media Addiction, Self-Esteem and Body Image scales were obtained from the participants via the Google Forms application. The research was conducted in the mixed research model in which quantitative and qualitative methods were used together, and the quantitative relational survey model was used. In the qualitative dimension, the opinions of the participants were taken through the semi-structured interview form. The responses of the participants in the study group to open-ended questions were analyzed by two different coders with content analysis. Multiple linear regression analysis was conducted to test whether body perception, self-esteem, and daily social media usage time are a significant predictor of social media addiction. Body perception, self-esteem, daily social media usage time variables predicted 33% of the social media addiction variance.
In the study, it was observed that women's self-esteem was higher than men, and their body perception was negative compared to men. In addition, the body perception of those who make photoshop editing on the photograph is lower than those who do not; There is a negative and moderate relationship between self-esteem and body perception; It has been revealed that social media addiction does not differ significantly according to gender and the duration of social media use has an effect on social media addiction. In the qualitative part of the study, it was observed that when the participants saw the perfect male or female photo on social media, the female participants compared themselves with the relevant photos and responded mostly in the category of "Inadequate". When the "Awareness of False Beauty Perception" category was examined according to the gender of the participants, a significant difference was found. Accordingly, it was understood that the awareness of women that perfect photos are actually fake beauties was higher than men. To the question "Is it important for you to like a photo you share on social media? Why?", 64.4% of the participants only answered "no", it has been observed that those who answer yes and gave reasons for in "Ego satisfaction , Approval, Beauty, Desire to be liked and Happiness" categories. "Do you use a filter effect before sharing photos? Can you explain the reasons? "44% of the participants answered "no". 56% of the people who stated that they used filter effects gave answers in the "Photo Feature" and "Beauty Perception" categories. In addition, it was understood that women use these filter effects more than men and they care more about looking beautiful than men.
Key Words: Young Adults, Social Media Addiction, Body Perception and Self-Esteem.