Kuzey Amerika'da tasavvuf tarihi yazımı
Historiography of sufism in North America
Yazar: ALİRIZA FARIMAZ
Danışman: PROF. DR. SEMİH CEYHAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Kuzey Amerika = North America ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf tarihi = History of mysticism

Özet:
Bu çalışma Kuzey Amerika'da yapılmış akademik mahiyetteki tasavvuf tarihi çalışmalarını tarih yazımı perspektifiyle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu noktada tez, yirminci yüzyılın ortalarından günümüze uzanan dönemde kaleme alınan metinlerin incelendiği bir literatür değerlendirmesini içermesinin yanı sıra öne çıkan bazı isimlerin tarihsel metotlarının da ayrıntılı biçimde incelendiği bir çalışmadır. Tasavvuf tarihi metinlerinde ele alınan genel problemler, tartışmalı meseleler ve merkezi temalar ortaya konularak, değerlendirmeye konu olan araştırmacıların bunlara yönelik nasıl bir tarihsel okuma yaptıkları, tasavvuf algıları, yaklaşım biçimleri, ne tür bir tarihçilik sergiledikleri, tarihselleştirme yöntem ve bilinçleri, ortaya koydukları yöntemi ne kadar uygulayabildikleri ve merkeze aldıkları konular gibi hususlar üzerinden bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır. İncelemeye konu olan esas metinler tasavvuf tarihi metinleri olsa da ele alınan araştırmacılara ait tasavvufi bir konu, kişi, eser ve dönem hakkında kaleme alınmış metinler de yazarın yöntemini ve yaklaşımını anlamak, farklılıklar varsa tespit etmek açısından değerlendirilmiştir. Bu süreçte araştırmacıların ele aldıkları benzer meselelere yönelik değerlendirmeler de karşılaştırılarak mukayeseli bir okuma da amaçlanmıştır. Tez sonucunda Kuzey Amerika'da yapılan akademik tasavvuf araştırmalarının genel bir portresi tasvir edilmiş, bu araştırmalarda hangi tarihsel metot ve yaklaşımların uygulanıp benimsendikleri ortaya konmuştur.

Abstract:
This study aims to evaluate the academic works on history of Sufism in North America from a historiographical perspective. In this respect, the thesis not only includes a literature review of the texts written from the mid-twentieth century to the present day, but also a detailed examination of the historical methods used by some prominent scholars in their works. By revealing the general problems, controversial issues, and central themes addressed in history of Sufism texts, an evaluation is attempted to be made on how the researchers who are the subject of the evaluation make a historical reading of them, their perceptions of Sufism, their approach, what kind of historiography they exhibit, their historicization method and consciousness, how much they can apply the method they put forward, and the issues they center on. Although the main texts that are subject to the study are history of Sufism texts; the studies written by the researchers about a theme, person, work and period were also evaluated in order to understand the author's method and approach and to identify any differences. In this process, a comparative reading was also aimed by comparing the evaluations of the researchers on similar issues. As a result of the thesis, a general portrait of academic studies on Sufism in North America is depicted, and the historical methods and approaches applied and adopted in these studies are analyzed.