Duygunun sürücü dikkati ve periferal görüşü üzerine etkisi
Effect of emotion on driver's attention and peripheral view
Yazar: TANSU ALAVCI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KOYUNCU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Dikkat = Attention ; Duygu = Emotion ; Duygu yönetimi = Emotion management ; Duygudurum = Mood ; Kazalar = Accidents ; Periferal algılama = Peripheral perception ; Sürücü davranışları = Driver behaviors ; Sürücüler = Drivers ; Trafik = Traffic ; Trafik kazaları = Traffic accidents

Özet:
Türkiye İstatistik Kurumu (2020) verilerine göre gerçekleşen kazalarda sürücü kusuru %88,3 oranıyla ilk sırada bulunmaktadır. Yolların düzeltilmesi, gerekli levha ve tabelaların uygun bir şekilde yerleştirilmesi, yolun ışıklandırılması gibi düzenlemeler trafik ortamındaki güvenli sürüşün sağlanmasını önemli ölçüde etkilemektedir. Trafik ortamında kontrol edilmesi gereken bir diğer değişken sürücü dikkatini etkileyen faktörlerdir. Bu faktörlerden birisi duygudur. Bu çalışmada da duygunun sürücü çevresel algısı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmaya 18-35 yaş arasında ehliyeti olan kişiler katılmıştır. Katılımcılar deneyimli ve deneyimsiz olarak 2 gruba ayrılmıştır. Duygunun incelenmesi için kişilere duygu sevki yapılarak duygu durumları dahil oldukları gruba uygun olarak değiştirilmiştir. Pozitif, negatif ve nötr duygu gruplarına eşit sayıda kadın ve erkek katılımcı deneyim durumuna göre rastgele şekilde atanmıştır. Toplam 84 kişi katılmıştır. Demografik bilgi formunu ve bilgilendirilmiş onam formunu dolduran katılımcıların çevresel görüşlerinin kontrolü için Viyana Test Sistemi'nde bulunan Sinyal Takip Testi ile deneye başlanmıştır. Testi tamamlayan katılımcılar değişim körlüğü fenomeni temelinde oluşturulan ve Yanıp Sönme Paradigması ile sunumu yapılan değişim saptama görevine geçmişlerdir. Bu görevde trafik ortamına ait sunulan görsellerdeki merkezi ve periferal değişikliği fark etmeleri ve ne olduğunu belirtmeleri istenmiştir. Bu aşamadan önce katılımcılara duygu grubuyla bağlantılı olarak kısa film parçası izletilmiş ve otobiyografik anı yazma görevi verilerek duygu sevki gerçekleştirilmiştir. Çalışma bulgularına göre duygunun ve deneyimin sürücü periferal görüşü üzerinde bir etkisi bulunmamaktadır. Ancak; cinsiyet etkisi görülmüştür; Erkekler küçük nesne değişimlerini ve merkezi değişimleri kadınlardan daha hızlı fark etmişlerdir. Benzer şekilde deneyimsiz gruptaki erkeklerin merkezi ve küçük nesne değişimini fark etmede deneyimsiz gruptaki kadınlardan daha hızlı oldukları bulunmuştur.

Abstract:
According to the data of the Turkish Statistical Institute (2020), the driver's fault is in the first place with a rate of 88.3%. Regulations such as correcting the roads, placing the necessary signs and signboards appropriately, and lighting the road significantly affect the provision of safe driving in the traffic environment. Another variable that needs to be controlled in the traffic environment is driver attention and factors affecting attention. One of these factors is emotion. In this study, the effect of emotion on the peripheral perception of the driver was investigated. Persons between the ages of 18-35 who have a license participated in the study. The participants were divided into 2 groups experienced and inexperienced. To examine emotion, people were sent emotions and their moods were changed by the group they belonged to. Equal numbers of male and female participants were randomly assigned to positive, negative, and neutral emotion groups, based on their experience. 84 people participated in total. The experiment was started with the Signal Detection Test in the Vienna Test System to control the environmental views of the participants who filled out the demographic information form and the informed consent form. Participants who completed the test moved on to the change detection task, which was created based on the change blindness phenomenon and presented with the Flicker Paradigm. In this task, they were asked to notice the central and peripheral changes in the visuals of the traffic environment and to indicate what it was. Before this stage, the participants were shown a short film piece in connection with the emotion group, and emotional referral was carried out by being given the task of writing an autobiographical memoir. According to the study findings, the main effect of emotion and experience on the peripheral vision of the driver was not significant. However; When the interaction of emotion and gender was examined, it was found that male participants in the negative group identified small and central objects that changed more quickly than females. Similarly, men in the inexperienced group were found to be faster than women in the inexperienced group at recognizing central and minor object changes. Although the results are similar to the findings in the literature, some studies are contradictory.