Ege bölgesinde (0-400 M) kızılçam (Pinus bruta Ten) tohum meşcerelerindeki ailelerin ıslah değerlerinin tahmini
Estimation of breeding values of Turkish red pine (Pinus brutia Ten)families n seed stands of aegean region (0-400 M)
Yazar: MURAT ALAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, kızılçamın (Pinus brutia Ten.) Ege Bölgesi alt yükselti (0-400 m) kuşağındabulunan ailelerinin ıslah değerlerinin tahmini amaçlanmıştır. Bu kapsamda 8 populasyondan (5tohum meşceresi ve 3 gen koruma ormanı) seçilen üstün ağaçlardan açık tozlaşma ürünütohumlar toplanarak, Marmaris-Hisarönü, İzmir-İzmir ve Bergama-Kınık'ta üç adet döldenemesi kurulmuştur. Deneme alanlarının her birinde 168 aile ve 6 adet kontrol materyalibulunmaktadır. Denemelerin tamamında tesadüf blokları deneme deseni ve 4 ağaçlı sıra parselikullanılmıştır. Dördüncü arazi yaşı sonunda boy, son yılın sürgün boyu ölçülmüş ve son yıla aitsürgünler sayılmıştır. Elde edilen verilerle, BLUP yöntemi kullanılarak ıslah değerleri bulunmuşve genetik parametreler tahmin edilmiştir.Populasyonlar arasındaki faklılıklar boy ve sürgün boyu için istatistiki olarak önemlibulunmuştur. En iyi boy gelişimi yapan populasyonlar GKO-81, TM-363, GKO-107 ve TM-54,en iyi sürgün boyu gelişimi yapanlar GKO-81, TM-54, GKO-83 ve TM-363'tür.Aileler arasında farklılıklar deneme alanlarında ve birarada değerlendirmede her üç özellik içinistatistik olarak önemli bulunmuştur. Boy için kalıtım derecesi, Hisarönü'nde 0.13Â±0.06,İzmir'de 0.24Â±0.04 ve Kınık'ta 0.19Â±0.04, aile ortalamaları kalıtım derecesi aynı sırayla0.18Â±0.12, 0.45Â±0.11 ve 0.51Â±0.11'dir. Sürgün boyu için kalıtım derecesi; Hisarönü'nde0.16Â±0.06, İzmir'de 0.16Â±0.03 ve Kınık'ta 0.11Â±0.03, aile ortalamaları ise Hisarönü'nde 0.23Â±0.12 ve İzmir'de 0.34Â±0.11 ve Kınık'ta 0.36Â±0.11'dır. Sürgün sayısı için kalıtımdereceleri Hisarönü'nde 0.19Â±0.06, İzmir'de 0.19Â±0.04 ve Kınık'ta 0.07Â±0.02, aile ortalamalarıkalıtım dereceleri ise Hisarönü'nde 0.18Â±0.12, İzmir'de 0.44Â±0.11 ve Kınık'ta 0.26Â±0.11'dır.Ortak değerlendirmede ise boy, sürgün boyu ve sürgün sayısı için bireysel kalıtım derecelerisırasıyla 0.16Â±0.02, 0.11Â±0.02 ve 0.08Â±0.02, aile ortalamaları kalıtım dereceleri ise 0.42Â±0.08,0.34Â±0.07 ve 0.32Â±0.09'dır.Deneme çiftleri arasında tahmin edilen B tipi genetik korelasyonlar 0.70-1.00 arasındadeğişmekte, yalnızca sürgün sayısında İzmir-Hisarönü denemesi için 0.29 olarak tahminedilmiştir. Bu değerler, populasyon ve aile düzeyinde genotip x çevre etkileşiminin genetikkazancı etkileyecek düzeye ulaşmadığını göstermektedir.Üstün ağaçlar, boy, sürgün boyu ve sürgün sayısında kontrola göre sırasıyla %2.57, %5.36 ve%5.29 daha fazla gelişim yapmışlardır. Islah değeri en yüksek 30 üstün ağacın seçimisonucunda ise kontrola göre aynı sırayla %16.92, %22.03 ve 15.88 kazanç tahmin edilmiştir.Ayrıca indeks seleksiyonu yöntemi kullanılarak boy ve sürgün sayısı için ıslah değerleri tahminedilmiş, boy için %6.39 ve sürgün sayısı için %1.95 genetik kazanç tahmin edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Kızılçam, döl denemesi, BLUP, kalıtım derecesi, genotip çevre etkileşimi,ıslah değeri, genetik kazançi

Abstract:
The aim of this study was to estimate breeding values of Turkish red pine (Pinus brutia Ten.)families from Aegean low elevation region (0-400m). In this context, open pollinated seedswere obtained from selected plus trees in eight populations (5 seed stands and 3 geneconservation forests). Three progeny trials with the families were established in Marmaris-Hisarönü, İzmir-İzmir and Bergama-Kınık. Each trial site had 168 families and 6 controlgroups. Completely randomized block design with 4 row plot configuration was used in alltrials. At the end of 4Pth growing season, tree height and elongation of the terminal shootPcharacters were measured and number of growth cycles was counted. Breeding values wereestimated by using BLUP method and genetic parameters were also calculated.Statistical analysis revealed that differences among populations were statistically significant forheight and elongation of the terminal shoot. Populations with the best tree height character wereGKO81, TM363, GKO107 and TM54; populations with best performance for elongation of theterminal shoot character were GKO81, TM54, GKO83 and TM363 populations.Differences among families were statistically significant for three character in each trial andpooled data from all trials. For tree height, individual and family heritability values wereestimated as 0.13Â±0.06 and 0.18Â±0.12 in Hisarönü, 0.24Â±0.04 and 0.45Â±0.11 in İzmir and0.19Â±0.04 and 0.51Â±0.11 in Kınık respectively. Estimated individual and family heritabilityvalues for elongation of the terminal shoot were 0.16Â±0.06 and 0.23Â±0.12 in Hisarönü;0.16Â±0.03 and 0.34Â±0.11 in İzmir; 0.11Â±0.03 and 0.36Â±0.11 in Kınık respectively. Individualand family heritability values for number of shoot flushes were estimated as 0.19Â±0.06 and0.18Â±0.12 in Hisarönü; 0.19Â±0.06 and 0.44Â±0.11 in İzmir; 0.07Â±0.02 and 0.26Â±0.11 in Kınık.When all trials were analyzed together, overall individual and family heritability values forheight growth, elongation of the terminal shoot and number of growth cycle were estimated as0.16Â±0.02 and 0.42Â±0.08, 0.11Â±0.02 and 0.34Â±0.07; 0.08Â±0.02 and 0.32Â±0.09 for Hisarönü,İzmir and Kınık, respectively.Type B genetic correlations ranged between 0.70 and 1.00 among sites; only exception was0.29 for number of growth cycle character for İzmir-Hisarönü trial sites. This results confirmedthat population and family level genotype x environment interaction was negligible in terms ofgenetic gain.Plus trees had 2.57%, 5.36% and 5.29% higher growth than control group for height, elongationof the terminal shoot and number of growth cycle characters, respectively. Selection of 30 treeswith the highest breeding values would lead to 16.92%, 22.03 % and 15.88% more genetic gaincompared to control group for the traits; height, elongation of the terminal shoot and number ofgrowth cycle, respectively. In addition, for height growth and number of growth cyclecharacters breeding values were calculated by the selection index; and genetic gains wereestimated as 6.39% for height growth and 1.95% for number of shoot flushes.Key Words: Turkish red pine, progeny trials, BLUP, heritability, genotype x environmentinteraction, breeding value, genetic gainii