Türk masallarının özel gereksinimli bireylerin sunum biçimleri
Presentation forms of individuals with special needs in Turkish fairy tales
Yazar: DİLARA KIRALI
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA ÇELİK KORAT
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadolu halk masalları = Anatolia folk tales ; Bireysel eğitim = Individual education ; Edebiyat eğitimi = Literature education ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
"Özel gereksinimli birey" terimi, bir kişinin belirli bir alanda veya birden fazla alanda ihtiyaç duyduğu destek veya yönlendirmelerle yaşamını sürdürdüğü durumu ifade etmektedir. Bu terim, fiziksel, zihinsel, duygusal veya davranışsal alanlarda yaşanan farklılıkları kapsamaktadır. Özel gereksinimli bireyler, Amerikan Psikiyatri Birliği'nin (APA) "Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı" (DSM-5) tarafından aşağıdaki kategorilere göre sınıflandırılırlar: Zihinsel yetersizliği olan bireyler, işitme yetersizliği olan bireyler, görme yetersizliği olan bireyler, ortopedik yetersizliği olan bireyler, iletişim, dil ve konuşma bozukluğu olan bireyler, özel öğrenme güçlüğü olan bireyler, duygusal-davranışsal bozukluğu olan bireyler, süreğen hastalığı olan bireyler, otizm spektrum bozukluğu olan bireyler, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan bireyler, çoklu yetersizliği olan bireyler ve üstün yeteneği olan bireyler. Bu sınıflandırmalar, bireylerin özel gereksinimlerini ve ihtiyaçlarını daha iyi anlamak, anlamlandırmak ve onlara uygun destek sağlamak adına yapılmaktadır.
Masalların, erken çocukluk döneminde eğitim materyali olarak kullanılması, dil becerilerinin, sosyal değerlerin ve kültürel unsurların öğretilmesinde etkili bir araç olarak kabul edilmiştir. Bu bağlamda, özel gereksinimli bireyleri konu alan masallar, bu bireylerin algılanma biçimlerini doğrudan etkileyebilir. Araştırmalar, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan "Anadolu'dan Masallar" dizisindeki masalların içerik analizi yoluyla incelenmektedir. Bu çalışma, özel gereksinimli bireylerin masallar aracılığıyla nasıl temsil edildiğini anlamak ve bu temsili bireylerin algısını ve toplumsal uyumlarını nasıl etkilediğini değerlendirmek için önemli bir adım olarak görülmektedir.
Bu araştırma, zihinsel ve bedensel açıdan özel gereksinimli bireyleri konu alan masalların betimsel özelliklerini inceleyerek, bu metinlerin dil, karakter tasvirleri ve olay örgüsü aracılığıyla nasıl bir imge oluşturduğunu ele almaktadır. Özel gereksinimli bireylerin bu masallardaki temsilleri, o dönemdeki toplumun düşünce yapısını ve tutumlarını yansıtmaktadır.
Araştırma, geleneksel metinlerde bulunan olumsuz veya stereotipik temsilleri tanımlayarak, eğitim materyalleri ve kültürel ürünlerin özel gereksinimli bireyleri nasıl temsil etmeleri gerektiği konusunda farkındalık yaratmayı hedeflemektedir. Bu çalışma, toplumsal algıyı değiştirmeye ve daha kapsayıcı bir temsilin sağlanmasına yönelik olarak önemli katkılarda bulunacaktır.

Anahtar Kelimeler: 
Özel Gereksinimli Bireyler, Anadolu Masalları, Çocuk Edebiyatı, Masal.

Abstract:
The term "individual with special needs" refers to a person who requires support or guidance to sustain their life in one or more specific areas, typically encompassing differences in physical, mental, emotional, or behavioral domains. These individuals are classified according to the following categories by the American Psychiatric Association's Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5): individuals with intellectual disabilities, individuals with hearing impairments, individuals with visual impairments, individuals with orthopedic impairments, individuals with communication, language, and speech disorders, individuals with specific learning difficulties, individuals with emotional and behavioral disorders, individuals with chronic illnesses, individuals with autism spectrum disorders, individuals with attention deficit and hyperactivity disorders, individuals with multiple impairments, and individuals with exceptional abilities. These classifications are made to better understand and address individuals' special needs and provide appropriate support.

Fairy tales have been recognized as an effective tool for teaching language skills, social values, and cultural elements during early childhood education. In this context, fairy tales focusing on individuals with special needs can directly influence how these individuals are perceived. Research is being conducted through content analysis of the "Fairy Tales from Anatolia" series approved by the Ministry of National Education. This study is considered an important step in understanding how individuals with special needs are represented through fairy tales and evaluating how these representations affect their perception and social adaptation.
This research examines the descriptive characteristics of fairy tales focusing on individuals with special needs from both mental and physical perspectives, addressing how these texts create an image through language, character portrayals, and plot. The representations of individuals with special needs in these fairy tales reflect the societal mindset and attitudes of that period.
By identifying negative or stereotypical representations present in traditional texts, this research aims to raise awareness about how educational materials and cultural products should represent individuals with special needs. This study will make significant contributions to changing societal perceptions and achieving a more inclusive representation.

Keywords:
Individuals with Special Needs, Anatolian Tales, Children's Literature, Fairy Tale