Tokat ilinde geleneksel yazmacılık
Traditional printed cloths of Tokat
Yazar: ÇAĞLAR OK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP GÖKCESU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: El Sanatları = Crafts ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Sanat eğitimi = Art education ; Tokat = Tokat ; Yazmacılık = Hand printed tissues

Özet:
Pamuklu veya ipekli kumaşların, elle çizilip resmedilerek yada ağaç kalıplarla baskı yapılarak süslenmesi sanatına ''yazmacılık'' denir. Geleneksel el sanatlarımızdan biri olan yazmacılık sanatı en güzel örneklerini Tokat'ta vermiştir. Tokat ilinde yazmacılığın 600 yıllık bir mazisi vardır. Yapılan bu araştırmada yazmacılık sanatına katkıda bulunmak ve yazmacılık sanatını tanıtma amaçlanmıştır. Tokat'ta yazmalar genel olarak karakalem ve elvan olmak üzere 2 teknikte yapılmaktadır. Tokat yazmacılığında kullanılan ağaç kalıplar genelde ıhlamur ağacından hazırlanmakla beraber sarıçam ve armut ağacı da kullanıldığı görülmektedir. Tokat yazmacılığında kullanılan geometrik düzen, Selçuklu sanatına parelellik gösterir. Tokat yazmacılık sanatı var olduğu doğal çevreden ve kültüründen etkilenmiştir. Buna paralel olarak yazmalarda bitkisel motifler sıkça kullanılmıştır. Yazma desenleri ve motifleri çok renkli olup yazmalarda koyu renkler ağırlıktadır. Tokat'ta yazmacılık ile uğraşan ustalar, yazmacılık ürünleri ve yazma atölyeleri taranmıştır. Sonuç olarak: Tokat yazmalarında 30-40 yıl öncesine kadar doğal boyalar kullanılırken günümüzde kimyasal boyalar kullanıldığı tespit edilmiştir. 50 yıl önce 5-6 büyük handa yapılan yazmacılık sanatı, serigrafi tekniğinin gelişimiyle hızla yok olma sürecine girmiş ve bunun sonucunda birçok yazma atölyesi kapanmıştır. Araştırmada geleneksel Tokat yazmacılığının geçmişten günümüze kadar olan gelişimi üzerinde durulmaktadır.

Abstract:
"Yazmacılık" is a kind of art performed by drawing or printing with tree molds to decorate cotton or silk fabrics. Tokat is the place which has the most beautiful examples of one of our traditional handcraft, Yazmacılık. There is a history of 600 years of this art in this city. This research means to contribute to this handcraft and introduce it to larger masses. There are two main techniques to make a yazma in Tokat as charcoal (black and white) and elvan (colored). Although people generally use linden tree to prepare tree molds, it can be seen that scotch pine and pear tree are used in molds. Geometry of the yazma shows some similarities with the art in the Selçuklu Empire. Art of Tokat yazmacılık is affected by its natural environment and culture. In this way, plantal figures are commonly used in yazmas. Ornaments and patterns of yazma have a large color scale and dark colors are more preferable. Artists, products and workshops of this art were researched in Tokat. It is concluded that natural dyes were used until 30-40 years ago in Tokat; however, today, chemical dyes are being applied to yazmas. 50 years ago, there was a few main place to make this art, then serigraphy technique made yazmacılık disappear fastly and workshops had to close its doors. Developmental history of yazmacılık in Tokat is emphasized in the thesis.