Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi vatandaşlık kazanımlarını günlük yaşamlarında kullanımları
The use of secondary school students 'socıal studıes course cıtızenshıp gaıns ın daıly lıfe
Yazar: ZEHRA İLER
Danışman: DOÇ. DR. ARİFE FİGEN ERSOY
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Günlük yaşam = Daily life ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Vatandaşlık = Citizenship ; Vatandaşlık bilinci = Citizenship awareness ; Vatandaşlık eğitimi = Citizenship education

Özet:
Sosyal bilgiler dersi vatandaşlık eğitiminde temel derslerden biridir. Bu araştırma ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi vatandaşlık kazanımlarını günlük yaşamlarında kullanımları belirlemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntemlerden paralel desende gerçekleştirilen araştırmanın katılımcılarını 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır merkez ilçelerdeki ortaokullarda okuyan ve küme örneklem yoluyla belirlenen 1112 sekizinci sınıf öğrencisi ile bu okullarda çalışan ve ölçüt örneklem yoluyla belirlenen 21 sosyal bilgiler dersi öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler öğrencilere uygulanan "Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersi Vatandaşlık Kazanımlarını Günlük Yaşamlarında Kullanımları Anketi" ve öğretmenlerle yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Anket verileri frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve ki-kare testi ile analiz edilmiştir. Öğretmenlerle elde edilen yarı-yapılandırılmış görüşme verileri ise içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerin anket maddelerinin çoğunluğuna katılım gösterirken düşüncelerini açıklama, sosyal katılım gösterme ve kendi istekleriyle vatandaşlık sorumlulukları arasında seçim yapma maddelerinde kararsız kaldıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin bazı anket maddelerine verdikleri yanıtlar ile sosyo-ekonomik çevre, cinsiyet, kardeş sayısı, aynı evde yaşayan kişi sayısı, anne- baba eğitim düzeyi, mesleği ve birliktelik durumları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.  Yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmeler sonucunda ise öğretmenlerin; öğrencilerin hak ve sorumluluk konularıyla ilgilendiklerini, haklarını kullanırken sorumluluklarını yerine getirmediklerini ve vatandaşlık kazanımlarını günlük hayata yansıtmada çevreden, eğitim sisteminden, aileden, öğretmen ve öğrencilerden kaynaklı sorunlar yaşadıklarını düşündükleri belirlenmiştir. 
Anahtar Sözcükler: İlköğretim, Sosyal bilgiler, Vatandaşlık, Vatandaşlık eğitimi.

Abstract:
Social studies course is one of the basic courses in citizenship education. The aim of this study is to determine the usage of social studies course citizenship gains in daily life of secondary school students. This research was carried out in parallel design which is a kind of mixed method. Within the framework of this model, the study group of the research consists of 1112 eighth grade students in secondary schools in central districts of Diyarbakır in the 2018-2019 academic year determined by cluster sampling and 21 social studies course teachers determined by criterion sampling method. "Secondary School Student's Social Studies Course Citizenship Achievement Use in Daily Life Questionnaire" were applied to the students who participated in the study and semi-structured interviews were conducted with the teachers. The questionnaire data were analyzed descriptively and chi-square test. The qualitative data were analyzed by content analysis. While responding to the Survey items, the students participated in the other items; it was concluded that they were undecided in the items of expressing their thoughts, showing social participation and choosing between their own willingness and citizenship responsibilities. As a result of the interviews, the teachers stated that the students were interested in the rights and responsibilities, and did not fulfill their responsibilities while using their rights and that they had problems arising from the environment, education system, family, teachers and students. As a result of the research, it is suggested that the environment should be a positive example for the students, the education system should be arranged, the subjects should be reviewed and the course hours should be increased.
Keywords: Primary education, Social studies, Citizenship, Citizenship education.