Osmanlı'da karantina uygulama süreçleri ve tepkiler (1865-1914)
The processes of and the reactions to quarantine in the Ottoman Empire (1865-1914)
Yazar: SEVDA AĞIR
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ACUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Karantina = Quarantine ; Kolera = Cholera ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sıtma = Malaria ; Veba = Plague ; Çiçek hastalığı = Smallpox

Özet:
İnsanoğlunun yerleşik hayata geçmesiyle birlikte salgın hastalıklar da ortaya çıkmıştır. Toplumlar arasındaki etkileşimin çoğalmasıyla, özellikle ticaret, seyahat, sefer, hac ve savaşların da yapılmasıyla beraber salgınların yayılma hızı da artmıştır. Osmanlı coğrafyasının kıtalar arası geçiş güzergahında olması hasebiyle bu salgın hastalıklardan nasibini almış, neredeyse her dönem bir salgınla mücadele etmiştir. Veba başta olmak üzere, kolera, sıtma, çiçek, tifüs gibi salgın hastalıklar milyonlarca insanın hayatına mal olmuş, toplumda derin izler bırakmıştır.
Osmanlı Devleti de bu salgınlarla mücadele etmek için ilk önlem olarak, Dünya'nın birçok yerinde epidemilere karşı alınan önlemlerden bir tanesi olan karantinanın uygulanmasına karar vermiştir. (1838) Halkın salgın hastalıklara karşı kaderci yaklaşımı, karantinaya karşı isyana varan tepkilere ve tedbirlerin alınmasında bazı aksaklıklara sebep olmuştur. Devletin merkezi olarak uyguladığı karantinaya karşı halkın tepkisini önlemek için karantinanın caiz olduğuna dair fetva alınmış ve halkın bilinçlendirilmesi adına karantinanın yararları üzerine yazdırılan risaleler Takvim-i Vekayi'de yayımlanmıştır.
Buna ek olarak, Osmanlı Devleti salgınlarla mücadelede hem idari hem de sıhhi tedbirleri almış ve bu kapsamda hastalıkların yoğun olduğu yerlere hekim, aşıcı ve eczacı tayinleri yapılmış, tebhirhaneler (dezenfeksiyon istasyonu) kurularak, eşyalar, giysiler, kapalı mekanlar dezenfekte edilmiştir. Hastalıkların son bulması için aşı çalışmaları başlatılmış ve telkihhane-i şahane (aşı evi) ve bakteriyolojihane-i şahane (bakteriyoloji laboratuarı) kurularak salgınlarla mücadele edilmiştir. 
Bu tez çalışmasının ana hedefi, XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşanan epidemiler ile mücadelede uygulanan karantina tedbirleri ve bu tedbirlere karşı verilen tepkileri ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler: Salgın Hastalıklar, Veba, Kolera, Sıtma, Çiçek, Tebhirhane (Dezenfeksiyon İstasyonu), Karantina.

Abstract:
Starting with the adoption of sedentary life epidemic diseases became a part of life. As a result of interaction between communities wich is a outcome of the commerce, travel, expeditions, pilgrimages and wars the spread of epidemics increased. Due to the fact that the Ottoman geography was on a cross-continental transition route, it got its share of these epidemic diseases and almost always struggled with epidemics. Epidemic diseases such as cholera, malaria, variola, typhus, and especially plague, have cost the lives of millions of people and have left deep scars in the society.
The Ottoman Empire decided to implement an empirewide quarantine, as it already was  one of the measures taken against epidemics in many parts of the world, relatively late, in 1838. However, the reaction of the population to the quarantine implemented by the state could turn fatalistic. In order to prevent these reactions, rignt at the beginning a  fatwa was issued saying that the quarantine in line with the religion. At the same time, writings on the benefits of the quarantine were published in Takvim-i Vekayi (official gazette) with the purpose of raising public awareness.
In addition, the Ottoman State took both administrative and sanitary measures to combat epidemics, and in this context, appointments of physicians, vaccinators and pharmacists were made to places where diseases were intense. An addition to that, tebhirhane's (disinfection stations) were established, and items, clothes, indoor spaces were disinfected. Vaccination studies have been initiated to end the diseases, and the telkihhane-i şahane (vaccination house) and the bakteriyolojihane-i şahane (bacteriology laboratory) were established to combat pandemics. 
The main goal of this thesis study is to reveal the quarantine measures taken by the satate and the reactions against them experienced in the Ottoman Empire in the second half of the 19th century.
Keywords: Epidemics, Pandemics, Plague, Cholera, Malaria, Variola, Smallpox, Tebhirhane (Disinfection Station), Quarantine.