Örgüt kültürünün toplam kalite yönetimi ve altı sigma yaklaşımı üzerindeki etkisi
Effects of organizational culture on total quality management and six sigma approach
Yazar: SEVTAP BİNBİR
Danışman: PROF. DR. EVRİM PELİN BAYTEKİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences ; İşletme = Business Administration
Dizin: Altı sigma yöntemi = Six sigma method ; Kalite yönetimi = Quality management ; Toplam kalite = Total quality ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; Örgüt kültürü = Organizational culture

Özet:
Rekabetin, yoğun olarak yaşandığı günümüz şartlarında işletmeler, varlıklarını sürdürebilmek ve rakiplerinden farklılaşabilmek için bir takım yönetim yaklaşımları ve yöntemlerden faydalanmaktadır. Bu yönetim yaklaşımı ve yöntemleri arasında, Toplam Kalite Yönetimi ve Altı Sigma yaklaşımları dikkat çekmektedir. İşletmelerin, Toplam Kalite Yönetimi ve Altı Sigma uygulamalarını etkin bir şekilde kullanabilmeleri, sahip oldukları örgüt kültür türü ile ilişkili olmaktadır.
Çalışmanın birinci bölümünde, örgüt kültürü ve örgüt kültürü ile ilgili kavramlar ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, Toplam Kalite Yönetimi  üzerinde durulmuş ve ilgili kavramlar da dahil olmak üzere detaylı olarak irdelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü, Altı Sigma yaklaşımını ve bu yaklaşım ile ilgili diğer kavramları kapsamaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümü, araştırma kısmını oluşturmuştur.
Bu çalışma, örgüt kültürü türlerinin, Toplam Kalite Yönetimi ve Altı Sigma uygulamaları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Katılımcı işletmelerin, örgüt kültürü türlerini belirlemek üzere, yazında da kabul gören Rekabetçi Değerler Modeli'nden faydalanılmıştır. 
İşletmelerin, toplam kalite yönetimi uygulamalarını incelemek için, Malcolm Baldrige National Quality Award modelinden faydalanılmıştır. Altı Sigma uygulamalarının da ölçümlenebilmesi için, Altı Sigma rol kültürü kategorisi eklenmiş ve bu kapsamda da işletmeler analiz edilmiştir.
Çalışma, gerek zaman gerekse maddi kısıtlar nedeni ile, İzmir ili örneğinde gerçekleştirilmiş olup, örnekleme Fortune Türkiye 500'de (2016) yer alan ve İzmir'de faaliyet gösteren işletmeler dahil edilmiştir.
Sonuçlar, katılımcı işletmelerin çoğunluğunda egemen olan kültür türünün Hiyerarşi kültürü olduğunu göstermiştir. Hiyerarşi kültüründen sonra katılımcı işletmelerde egemen olan kültür türü ise pazar kültürü olmuştur. Özetle, katılımcıların, işletmelerini daha çok hiyerarşi ve ardından pazar kültürü ile ilişkilendirdikleri görülmüştür.
 Örgüt kültürü türleri ile Toplam Kalite Yönetimi uygulama kategorileri ilişkisi incelendiğinde, adhokrasi kültürünün, tüm Toplam Kalite Yönetimi uygulama kategorileri ile ilişkili tek kültür türü olduğu görülmüştür. Pazar, hiyerarşi, klan kültürleri de, sadece bir kalite uygulama kategorisi dışında (müşteri ve piyasa odaklılık) tüm Toplam Kalite Yönetimi uygulama kategorileri ile ilişkili olduğu bulgusu elde edilmiştir. Ayrıca tüm işletmelerin, Toplam Kalite Yönetimi uygulamalarını belirli ölçülerde gerçekleştiriliyor olduğu görülmüştür. 
Toplam Kalite Yönetimi uygulamaları arasında, müşteri ve piyasa odaklılık ile ölçme, analiz ve bilgi yönetimi kategorilerinin, çoğu işletme tarafından birlikte kullanılıyor oluşu dikkat çeken bir sonuç olmuştur. Elde edilen bu sonuç, hem TKY hem de Altı Sigma felsefesinin, önce insan kavramı ve metrik odaklılık özellikleri ile de bağdaşmaktadır.
Ayrıca, örgüt kültürüne göre Altı Sigma rol kültüründe farklılık olup olmadığı da incelenmiş, sonuçlar tüm kültür türlerinin, Altı Sigma rol kültürü ve Altı Sigma uygulamalarını destekleyici nitelikte olduğunu göstermiştir.

Abstract:
In today's conditions where competition is intense, enterprises benefit from some management approaches and methods in order to survive and to differentiate from their competitors. Among these management approaches and methods, Total Quality Management (TQM) and Six Sigma approaches are noteworthy. The effective use of TQM and Six Sigma applications is also related to the type of organizational culture.
In the first part of the study, concepts related to organizational culture and organizational culture concepts are discussed. In the second part of the study, Total Quality Management is emphasized and examined in detail including related concepts. The third part of the study covers the Six Sigma approach and other concepts related to this approach. The fourth part of the study formed the research part.
The purpose of this study is to investigate the effects of organizational culture types on TQM and Six Sigma applications. Competing Values Framework (CVF) model was used to determine the types of organizational culture of participating enterprises.
Malcolm Baldrige National Quality Award model was used to examine the Total Quality Management practices of the enterprises. In order to measure the Six Sigma applications, Six Sigma role culture category was added and the enterprises were analyzed according to this category too.
The study was carried out in the Izmir province due to both time and material constraints, and the sample was selected from Turkey Fortune 500 (2016) list.
The results showed that the type of culture that dominated the majority of the participating enterprises was Hierarchy culture. After the culture of the hierarchy, the dominant culture in the participating enterprises was the market culture. In summary, it was observed that the participants were more likely to associate their business with hierarchy and then the market culture.
When the relationship between organizational culture types and Total Quality Management application categories is examined, it is seen that the culture of adhocracy is the only culture type to be associated with all Total Quality Management application categories. Market, hierarchy and clan cultures were also found to be related to all the total quality management categories except for one quality application category (customer and market focus). In addition, it has been seen that the Total Quality Management practices of all enterprises are carried out in certain degrees.
Among the Total Quality Management practices, customer and market focus and measurement, analysis and information management categories are used together by many companies. 
Furthermore, the results have shown that all culture types are supportive of Six Sigma role culture and Six Sigma practices.