Erken çocukluk döneminde öğretimsel uyarlamalara yönelik öğretmen eğitim programının geliştirilmesi
Development of a teacher training program for instructional adaptations in early childhood
Yazar: SİNEM İPEK
Danışman: PROF. DR. AYPERİ DİKİCİ SIĞIRTMAÇ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Kaynaştırma/bütünleştirme eğitimi veya kapsayıcı eğitim; gelişimsel yetersizliği olan çocukların gelişimlerinin desteklenmesi için okul öncesi eğitimde sıklıkla tercih edilen bir uygulamadır. Öğretim sürecinde öğretmenlerin öğretimsel uyarlamaları başarılı bir şekilde yapması özel gereksinimli çocukların kendi ihtiyaçlarına uygun eğitim almaları ve sınıftaki etkinliklere katılımlarının artması açısından önemlidir. Tüm bu bilgiler ışığında okul öncesi öğretmenlerine yönelik alan uzmanları tarafından hazırlanmış, uygulamalarla desteklenmiş, oluşturulma ve değerlendirme sürecinde öğretmenlerin aktif olduğu özel eğitim uygulamalarına yönelik bir öğretmen eğitim programının okul öncesi dönemdeki özel eğitim uygulamaları açısından büyük bir ihtiyaç olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın genel amacı, okul öncesi eğitimde kaynaştırma sınıflarında eğitim görmeye devam eden özel gereksinimli çocuklara yönelik öğretimsel uyarlamaların nasıl geliştirilebileceği ile ilgili olarak sorunları tespit etmek, bu sorunlara öğretmenlerle birlikte çözüm yolları aramak, bu süreci planlamak, uygulamak ve değerlendirmektir. Kapsayıcı eğitim hedeflediği gruba ve özelliklerine göre farklı biçimlerde uygulanabilir ancak özel gereksinimli çocuklar özelinde değerlendirildiğinde diğer çocuklarla bütünleştirici faaliyetler öne çıkmaktadır. Bu araştırma ile öğretimsel uyarlamalara ilişkin mevcut durumun ortaya konulması, öğretimsel uyarlamaları geliştirmek için bir uygulama gerçekleştirmesi ve bu uygulamanın nasıl değişim yarattığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda mevcut çalışma nitel araştırma desenleri içinde yer alan durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Öğretimsel uyarlamalara ilişkin uygulamadaki sorunların tespit edilerek öğretmenlerle çözüm üretilmesi; bu sürecin planlanması, uygulanması ve değerlendirmesinin amaçlandığı mevcut çalışmada 4 öğretmenden ve 4 çocuktan oluşan sınırlı bir grup vardır. Bu gruptan derinlemesine veri elde edilmesi amacıyla araştırmacı tarafından özgün olarak geliştirilen ölçme araçları kullanılmıştır. Bu araçların yanında, çocuklar için de geçerliliği ispatlanmış ölçme araçları kullanılarak farklı gruplardan derinlemesine veri elde edilmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda araştırma durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Araştırmada elde edilen veriler doküman analizi yöntemlerinden betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırma sonunda bulgular alt amaçlar doğrultusunda incelenmiştir. ÖYEP öncesinde öğretimsel uyarlamalara ilişkin eğitsel faaliyetlerin niteliğinin düşük olduğu, öğretmenlerin daha çok etkinliği basitleştirmeyi tercih ederek diğer uyarlama yöntemlerini az kullandıkları veya hiç kullanmadıkları, özel gereksinimli çocukların sınıfta yalnız oynamayı tercih ettikleri, sınıfın fiziki ortamının erişime uygun olmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin ÖYEP eğitim sürecinden sonra mesleki motivasyonlarında sınıf içi uygulamaların niteliğinde artış olması, özel gereksinimli çocukların gelişiminin desteklenmesi, özel gereksinimli çocukların katılımının artması, sınıfın fiziki ortamının erişime daha açık olması,  akran desteğinin sağlanmasında akran kabulü sağlanmasının belirleyici olması araştırmanın öne çıkan önemli bulguları olmuştur. 

Anahtar kelimeler: Öğretimsel uyarlamalar, kapsayıcı eğitim, durum çalışması, öğretmen eğitim programı.

Abstract:
Integration education or inclusive education; It is a frequently preferred practice in pre-school education to support the development of children with developmental disabilities. Mainstreaming/integration practice supports the social development of the child by naturally preventing him/her from being excluded inside and outside the classroom. At the same time, it stands out in determining needs and meeting these needs, as it can be restructured for children with developmental delays or disabilities in different areas. This not only makes it easier for normally developing children to live with differences, but also allows them to learn by experiencing peer interaction in a much richer learning environment. Aiming to support the development of all children in the classroom, the teacher must be able to effectively make appropriate arrangements/adaptations according to the needs of his students. Making instructional adaptations in the teaching process is also important in terms of enabling children with special needs to progress according to their own needs and increasing their participation in classroom activities. In the light of all this information, it is concluded that a teacher training program for special education practices, prepared by field experts for preschool teachers, supported by practices, and in which teachers are active in the creation and evaluation process, is a great need in terms of special education practices in the preschool period. The general purpose of this study is to identify problems regarding how instructional adaptations can be developed for children with special needs who continue to receive education in inclusive classes in pre-school education, to seek solutions to these problems together with teachers, to plan, implement and evaluate this process. Inclusive education can be applied in different ways depending on the targeted group and its characteristics, but when evaluated specifically for children with special needs, integrative activities with other children come to the fore. The aim of this research is to reveal the current situation regarding instructional adaptations, to carry out an application to improve instructional adaptations, and to determine how this application creates change. For this purpose, the current study was designed as a case study within qualitative research designs. Identifying problems in practice regarding instructional adaptations and producing solutions with teachers; In the current study, which aims to plan, implement and evaluate this process, there is a limited group consisting of 4 teachers and 4 children. In order to obtain in-depth data from this group, measurement tools originally developed by the researcher were used. In addition to these tools, it is aimed to obtain in-depth data from different groups by using measurement tools with proven validity for children. In this context, the research was conducted with a case study design. The data obtained in the research were analyzed using the descriptive analysis technique, one of the document analysis methods. At the end of the research, the findings obtained from teachers and children were examined separately. The important findings of the research were the low quality of educational activities related to instructional adaptations before ÖYEP, the increase in the quality of classroom practices in teachers' professional motivation after the ÖYEP training process, and the support of the development of children with special needs.

Key words: Instructional adaptations, Inclusive education, case study, teacher training program.