Mısır Arapçasındaki deyim ve atasözlerinde Türkçenin ve Türk kültürünün etkisi
The impact of the Turkish Language and culture on idioms and proverbs in the Egyptian Dialect
Yazar: SAYED HASSAN
Danışman: PROF. DR. UĞUR GÜRSU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Söz varlığının önemli bir unsuru olan deyim ve atasözleri, o dili konuşan toplumun kavram dünyasının, maddi ve manevi kültürünün ve dünya görüşünün bir yansımasıdır.
Bu tez çalışmamızda Mısır Arapçasındaki deyim ve atasözlerinde Türkçenin ve Türk kültürünün etkisini tespit etmeyi amaçladık. Bu doğrultuda Türkçe kelimelerin Mısır deyim ve atasözlerinde hangi anlamda, hangi amaçla ve hangi sıklıkla kullanıldığını belirtik. Ayrıca Türkçe kelime veya unsurlar içeren Mısır deyim ve atasözlerinin Türkçe çevirisini yapıp karşılıklarını vermeye çalıştık.
Çalışmamız, Giriş kısmı hariç, Mısır'da Hüküm Sürmüş Türk Devletleri, Dil-Kültür İlişkisi, Türkçe Kelime ve Unsurlar İçeren Mısır Deyim ve Atasözleri ve Mısır Deyim ve Atasözlerinde Yer Alan Türkçe Kelimelerin Dilbilimsel Özellikleri olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır.
Mısır deyim ve atasözlerini Türk deyim ve atasözleriyle karşılaştırarak verdiğimiz deyim ve atasözlerinin, iki milletin söz varlığının zenginliğini, dil ve kültür açısından karşılıklı etkileşimi ortaya çıkaracağı, Arap lehçelerindeki deyim ve atasözlerinin ve özellikle Mısır deyim ve atasözlerinin Türk diline tercüme edilmesine yönelik çalışmalara katkıda bulunacağı beklenmektedir.

Abstract:
Idioms and proverbs, which constitute a vital aspect of the linguistic repertoire, are a reflection of the world of concepts, material and spiritual culture, and worldview of the nation speaking that language. The main goal of this study is to identify the Turkish words and elements used in Egyptian proverbs and idioms, explain the meaning and for what purpose these words are utilized in Egyptian idioms and proverbs, and show the differences in meaning if they are employed with different connotation in other Arabic dialects, translate/paraphrase those idioms and proverbs into the Turkish language, and find out if there is a cultural equivalent for these idioms and proverbs in the Turkish language.
As a result of the study, the Turkish words and phrases used in Egyptian idioms and proverbs were identified, and the meaning and purpose of using these words in Egyptian idioms and proverbs were clarified. Moreover, Egyptian idioms and proverbs containing Turkish words or elements have been translated/paraphrased into Turkish, and their Turkish equivalents have been provided. It is expected that the idioms and proverbs that are presented, by comparing Egyptian phrases and proverbs with Turkish idioms and proverbs, will reveal the richness of the vocabulary of the two countries and the profound common influence between them in terms of language and culture. It will also contribute to the studies that will be conducted on translating idioms and proverbs in Arabic dialects, especially Egyptian idioms and proverbs, into the Turkish language.