Alzheimer hastalığında metabolik sendrom ve komponentlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of metabolic syndrome and its components in Alzheimer's disease
Yazar: FAHRETTİN EGE
Danışman: PROF. DR. ŞEREFNUR ÖZTÜRK
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Alzheimer hastalığı demans neden olan en sık nörodejeneratif hastalıktır ve günümzde, gelişmiş ülkelerin yaşlı popülasyonlarında önde gelen kronik hastalıklardan biri haline gelmiştir. Günümüzde Alzheimer hastalığının etiyolojisi ve patogenezi tam olarak bilinmemektedir. Epidemiyolojik ve klinik çalışmalar, Alzheimer hastalığı patogenezinde inflamasyon ve oksidatif stresin de rolü olduğunu desteklemektedir. Bu hipotezle ilişkili olarak yakın zamanlı çalışmalar, vasküler risk faktörlerinin ve metabolik sendromun, Alzheimer hastalığı sürecine katkıda bulunabileceğini göstermiştir. Bu çalışmanın amacı vasküler risk faktörlerinin ve metabolik sendrom varlığının Alzheimer tipi demans ile ilişkisini değerlendirmek ve bu faktörlerin Alzheiner tipi demans etiyopatogenezindeki rolünü literatür ışığında tartışmaktır.

Ankara Numune Egitim ve Araştırma Hastanesi Noroloji Poliklinigine 2007 Haziran - 2008 Haziran tarihleri arasında başvuran hastalardan NINCDS¬-ADRDA kriterlerine gore muhtemel Alzheimer hastalığı tanısı alanlar randomize olarak secildi. Kognitif bozukluga neden olabilecek diger sistemik/metabolik ve norolojik hastahklar beyin gorüntülemesi ve laboratuar testleri ile dışlandı. 51 hasta çalışmaya dahil edildi. Tüm bireylere global kotüleşme skalası ve standartize mini mental test uygulandı. Kontrol grubu icin, herhangi bir bilişsel yakınmas olmayan ve standartize mini-mental testten normal sonuclar alan 42 birey alındı. Metabolik sendrom tanısı icin NCEP-ATP III kriterleri kullanıldı. Alzheimer tipi demans ve kontrol grubu aras1nda metabolik sendrom ve her bir komponentinin (Bel çevresi, hipertrigliseridemi, hipo-HDL kolesterol, hipertansiyon, hiperglisemi) yanı sıra hiper-LDL kolesterol ve yüksek VKİ sıklıkları karşılaştırıldı.
51 hasta (18 erkek, 33 kadın) ve 42 kontrolün (25 erkek, 17 kadın) yaş ortalamaları arasında anlamlı fark yoktu (sırasıyla 73,47 ± 6,49 ve 73,04 ± 4,61) (p=0,724). Hipertansiyon varlığı hasta grubunda anlamlı olarak yüksek sıklıkta bulundu (p=0,023). Hasta grubu kadın ve erkek cinsiyet altgruplarına göre ayrı olarak değerlendirildiğinde, metabolik sendrom sıklığının (p=0,013) ve metabolik sendrom komponentlerinden bel çevresi yüksekliğinin (p=0,001), hipergliseminin (p=0,05) ve hipertrigliserideminin (p=0,040) kadın hasta altgrubunda, erkek altgrubu ile karşılaştırıldığında anlamlı olarak yüksek olduğunu bulduk. Ayrıca kadın hasta altgrubunda yüksek LDL kolestreol bulunma sıklığını erkeklere oranla anlamlı derecede yüksek bulduk (p=0,018). 
Bizim bulgularımız Alzeimer hastalığının kadınlarda metabolik sendrom ve onun komponentleri olan yüksek bel çevresi, hiperglisemi ve hipertrigliseridemi ile bağlantısını, yine metabolik sendromun bu grupta komponentlerinin toplamından daha fazla etkide bulunduğu görüşünü desteklemiştir. Bu bulgular Alzheimer hastalığının metabolik sendrom ve vasküler risk faktörleriyle ilişkili olabileceğini desteklemekle birlikte, her iki cinsiyet için bu nörodejeneratif süreçte farklı fizyopatolojik mekanizmaların devreye girebileceğini, ve ileri yaş kadınlardaki metabolik faktörlerin hastalık patogenezine daha fazla katkıda bulunabileceğini düşündürmüştür.

Abstract:
ABSTRACT
Alzheimer' s  disease	is	the most frequent	neurodegenerative	disorder which causes dementia; and today it has become one of the leading chronic diseases in the elderly populations of the developed countries. Today, the etiology and pathogenesis of Alzheimer's disease are not known entirely. Epidemiological and clinical studies support that inflammation and oxidative stress have roles on pathogenesis of Alzheimer's disease. As related with this hypothesis, recent studies indicate that vascular risk factors and metabolic syndrome may contribute to process of Alzheimer's disease. The aim of this study is to evaluate the association of vascular risk factors and metabolic syndrome with the Alzheimer type dementia and to discuss the roles of these factors on etiopathogenesis of Alzheimer' s disease in the light of the literature.

Patients diagnosed as probable Alzheimer' s disease according to NINCDS-ADRDA criteria, has been selected randomly from patients who admitted to Ankara Numune Education and Research Hospital Neurology Policlinic at the time interval June 2007 - June 2008. Other systemic/metabolic and neurological diseases, which may lead to cognitive disorders, were excluded via brain imaging and laboratory tests. 51 patients were included to the trial. General deterioration scale and standartisized mini-mental test were applied to all patients. 42 persons who had no any cognitive complaint and had normal results from standartisized mini-mental test were included to the control group. NCEP-ATP III criteria were used for the diagnosis of metabolic syndrome. Frequency of metabolic syndrome, its individual con1ponents (waist circumference, hypertrigliseridemia, hypo-HDL, hypertension, hyperglycemia), and  also  hyper-LDL   cholesterol  and  high  BMI  were  compared  between




Alzheimer	type	dementia	and	control	groups.	Student's	t	test,	Pearson correlation  test  and ki-square  nonparametric  test were used  for the  statistical
analysis.  p<  0,05 was  used  for  the  significance  limit.  SPSS  10.00  statistics
program was used for the procedures.


51 patients ( 18 male, 33 female) and 42 controls (25 male, 17 female) had
no significant difference for age (73,47 ±6,49 and 73,04 ± 4,61 respectively) (p=0,724). Hypertension was found significantly higher  frequency  in  patient group (p=0,023). When patient group was evaluated according to the male and female subgroups, we found that the metabolic syndrome frequency (p=0,0 13) and components of metabolic syndrome, high waist circumference (p = 0,001), hyperglycemia (p=0,05) and hypertrigliseridemia (p=0,040) were significantly higher in female patient subgroup when compared  to male subgroup. We also found hyper-LDL cholesterol significantly higher in female subgroup comparing with the male  subgroup  (p=0,018).

Our results support the relation between metabolic syndrome and its components high waist circumference, hyperglycemia and hypertrigliseridemia with the Alzheimer's disease in women, and also the hypothesis that the metabolic syndrome has more influence than to sum of its components in this group. These findings supports the association of Alzheimer's disease with the metabolic syndrome and vascular risk factors, as well as suggesting that different physiopathological mechanisms may accompany in two genders at this neurodegenerative process, and that metabolic factors in elder women, may contribute to disease pathogenesis much more.