Havalimanları için sürdürülebilirlik endekslerinin belirlenmesi ve bu endekslere yönelik bir durum çalışması
Determination of sustainability indices for airports and a case study on these indices
Yazar: ORHAN YÜCEL
Danışman: PROF. DR. TAHİR HİKMET KARAKOÇ ; PROF. DR. SEVAL SELİMOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Bu çalışmada havalimanlarının sürdürülebilirlik açısından değerlendirmesi için bir değerlendirme yöntemi geliştirilmesi hedeflenmiştir. Uluslararası ölçekte hizmet veren havalimanı işletmelerini kapsayan çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış olup, Uzman Paneli çalışması ile elde edilen veriler 'Best Worst Method (BWM)' yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonrasında elde edilen sürdürülebilirlik değerlendirme yöntemi 6 adet büyük havalimanına Durum Çalışması yöntemi ile uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi sonucunda söz konusu havalimanlarının sürdürülebilirlik değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışma kapsamında; Çevre, Sosyal ve Ekonomi endeksleri ana başlıkları altında 18 adet sürdürülebilirlik göstergesi ve bu endekslerin ölçülmesine imkân veren 42 adet metrik elde edilmiştir. Havalimanı sürdürülebilirlik değerlendirilmesinde çevresel konularının ağırlığının ekonomi ve sosyal konulara göre çok daha fazla olduğu, ekonomi ve sosyal konuların etkilerinin daha az olduğu görülmektedir. Göstergeler içerisinde ise Çevre endeksi altında yer alan Emisyonlar ve Hava Kirliliği en fazla ağırlığa sahiptir. İkinci sırada Ekonomi göstergelerinden Doğrudan Ekonomik Katkılar yer alırken, diğer Çevresel göstergelerden Enerji Yönetimi, Su Kullanımı, Gürültü Yönetimi ve Atık Yönetimi bunu takip etmektedir. Sosyal göstergeler ise en yükseği Kurumsal Yönetim ve İş Etiği olmak üzere çok düşük ağırlıklara sahiptir. Durum çalışması sonuçları 6 havalimanının 2021 ve 2022 yılları için ekonomik, sosyal, çevre ve toplam sürdürülebilirlik endeksleri açısından sürdürülebilirlik performans ve sıralamalarını vermiştir. Ayrıca her bir havalimanının 3 endeks ve toplamda sürdürülebilirlik performansları 2021 ve 2022 yılları arasında karşılaştırmalı olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to develop an evaluation method that uses the best indices and indicators for the evaluation of airport sustainability. The field of study consists of large airport operators providing services on an international scale. Quantitative research method was used in the study, and the data obtained from the expert group study was analyzed using the best-worst method. Afterwards, the sustainability evaluation method obtained was applied to 6 large airports with the Case Study method. As a result of the analysis of the data obtained, the sustainability assessment of the airports in question was made. Within the scope of the study, 18 sustainability indicators and 42 metrics that enable the measurement of these indices were obtained under the main headings of Environment, Social and Economy indices. It is seen that the weight of environmental issues in airport sustainability evaluation is much greater than economic and social issues, and the effects of economic and social issues are less, respectively. Among the indicators, Emissions and Air Pollution, which are included under the Environment index, have the most weight. While Direct Economic Contributions are in the second place among the Economy indices, Energy Management, Water Use, Noise Management and Waste Management are followed by other environmental indicators. Social Indicators have very low weights, the highest of which are Corporate Governance and Business Ethics. The case study results gave the sustainability performance and rankings of the airports for each of the economic, social, environmental and total sustainability indices of 6 airports in 2021 and 2022. In addition, it was possible to examine the comparative sustainability performances in 3 indices and in total for each airport between 2021 and 2022.