Egzersiz davranışı değişim basamaklarına göre yaşlılarda; düşme korkusu, düşme riski, fiziksel aktivite düzeyi, aktivite bariyerleri ve yaşam kalitesinin karşılaştırılması
Comparison of fear of falling, risk of falling, physical activity level, activity barriers and quality of life according to the stages of older adults' exercise behaviour change
Yazar: HİLAL KÜPELİ
Danışman: DOÇ. DR. NURSEN İLÇİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Geriatrik Fizyoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Davranış değişiklikleri = Behavioral changes ; Düşme kazaları = Accidental falls ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hareket korkusu = Kinesiophobia ; Transteoretik model = Transtheoretical model ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışmanın amacı, toplumda yaşayan yaşlıların egzersiz davranışı değişim basamaklarına göre; düşme korkusu, düşme riski, fiziksel aktivite düzeyi, aktivite bariyerleri, komorbidite düzeyi, fonksiyonel mobilite, fiziksel performans, enstrumantal günlük yaşam aktiviteleri, algılanan sağlık durumu, depresyon düzeyi ve yaşam kalitesini karşılaştırmaktır. 
	Çalışmaya 60 yaş ve üzeri 95 katılımcı dahil edildi. Her bir grup 19 kişi olacak şekilde katılımcılar beş grupta değerlendirildi. Katılımcıların yaş, cinsiyet, boy, vücut ağırlığı (VA), VKİ (vücut kitle indeksi), eğitim durumu, medeni durum,  meslek,  yaşadığı yer, birlikte yaşadığı kişi, özgeçmiş, soy geçmiş, ilaç kullanımı, sigara-alkol alışkanlıkları, algılanan sağlık durumu, dışarı çıkma sıklığı ve düşme öyküsü verileri kaydedildi. Yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde Dünya Sağlık Örgütü Yaşlılar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-OLD), fiziksel aktivite düzeyinin belirlenmesinde  (RAPA) Fiziksel Etkinliğin Hızlı Değerlendirmesi anketi, fiziksel aktivite bariyerlerinin değerlendirilmesinde Yaşlılar İçin Fiziksel Aktivite Bariyer Ölçeği (YİFAB), egzersiz davranışı değişim basamağının belirlenmesinde Egzersiz Davranışı Değişim Basamakları Anketi (EDDBA), düşme riski değerlendirmesinde Dört Adım Kare Testi (DAKT), düşme korkusunun değerlendirilmesinde Uluslararası Düşme Etkinlik Skalası (UDES), depresyon değerlendirmesinde Geriatrik Depresyon Ölçeği Kısa Formu (GDÖ -15), fonksiyonel mobilite ve fiziksel performans değerlendirmesi için Süreli Kalk Yürü Testi (SKYT ), Beş Tekrarlı Otur-Kalk Testi ve Sandalyede Otur - Kalk Testi (30sn), günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesinde LAWTON Enstrumantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (LAWTON -IADL), komorbiditelere bağlı ölüm oranının tahmini için Charlson Komorbidite İndeksi kullanıldı.
        Grupların demografik özellikleri karşılaştırıldığında yaş ve VKİ açısından gruplar arasında anlamlı fark olduğu (p = 0.01), diğer parametreler açısından grupların birbirine benzer özelliklere sahip olduğu (p >0.05) görüldü. Egzersiz davranışı değişim basamaklarına göre gruplara ayrılan yaşlıların ölçüm değerleri karşılaştırıldığında; son bir yıl içindeki düşme sayıları dışındaki tüm parametrelerde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p < 0.05 ). Aktif olmayan ve aktif grup olarak yapılan karşılaştırmalarda ise son bir yıl içindeki düşme sayısı dışındaki tüm parametrelerde aktif grup lehine istatistiksel olarak fark saptandı ( p < 0.05).
        Sonuç olarak çalışmamızda Transteoretik modele göre egzersiz davranışı değişim basamaklarının fiziksel ve psikososyal ölçüm parametrelerini etkileyen bir faktör olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
The aim of this study, according to the steps of exercise behavior change of the elderly living in the community; to compare fear of falling, risk of falling, physical activity level, activity barriers, comorbidity level, functional mobility, physical performance, instrumental activities of daily living, perceived health status, depression level and quality of life.
	95 participants aged 60 and over were included in the study. Participants were evaluated in five groups, each group consisting of 19 people. Participants' age, gender, height, body weight (VA), BMI (body mass index), education status, marital status, occupation, place of residence, person with whom they live, background, family history, drug use, smoking-alcohol habits, perceived health status, frequency of going out, and falling history data were recorded. The World Health Organization Quality of Life Scale for the Elderly (WHOQOL-OLD) is used to evaluate the quality of life, the Quick Assessment of Physical Activity questionnaire (RAPA) for the determination of physical activity level; for the evaluation of physical activity barriers the Physical Activity Barrier Scale for the Elderly (YIFAB), the Exercise Steps of Behavior Change Questionnaire for the determination exercise behavior change step (EDDBA) , Four Step Square Test for assessment of fall risk, Fall Efficacy Scale-International for assessment of fear of falling, Short Form of Geriatric Depression Scale (GDS -15) for assessment of depression, Timed Up And Go Test (TUG),Five-Repeat Sit-Up Test and Chair Sit-Up Test (30sec) for assessment of functional mobility and physical performance, for assessment of activities of daily living LAWTON Instrumental Activities of Daily Living Scale (LAWTON -IADL), for estimation of mortality from comorbidities Charlson Comorbidite index was used.
	When the demographic characteristics of the groups were compared, it was seen that there was a significant difference between the groups in terms of age and BMI (p = 0.01), and the groups had similar characteristics in terms of other parameters (p >0.05). When the measurement values of the elderly who were divided into groups according to their exercise behavior change steps were compared; Statistically significant difference was found between the groups in all parameters except the number of falls in the last year (p < 0.05). In the comparisons made between the inactive and active groups, a statistical difference was found in favor of the active group in all parameters except the number of falls in the last year (p < 0.05).
	As a result, in our study, it was shown that the steps of exercise behavior change according to the transtheoretic model are a factor affecting the physical and psychosocial measurement parameters.