Çanakkale Boğazı (Kepez) midye [Mytilus galloprovincialis (Lamarck, 1819)] örneklerinde ağır metal (Cd, Pb, Cu, Zn, Fe) ve temel antioksidant enzim düzeylerinin mevsimsel değişimi
Seasonal variations of some antioxidant enzyme and heavy metal (Cd, Pb, Cu, Zn, Fe) levels in mussels [Mytilus galloprovincialis (Lamarck, 1819)] from Dardenelles Bosphorus (Kepez)
Yazar: GÜLSÜM AKKUŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NESLİHAN DEMİR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, yoğun bir deniz trafiğine sahip olan Çanakkale Boğazının Kepez kıylarındaki ağır metal kirliliğinin midyeler üzerindeki etkileri araştırıldı. Bu amaçla, Kepez kıylarındaki ağır metal kirliliğine doğal ortamlarında maruz kalan Akdeniz Midyesi (Mytilus galloprovincialis) türünün solungaç, hepatopankreas ve kas dokularında Süperoksit dismutaz (SOD), Katalaz (CAT), Lipit peroksidaz (LPO) ve Total protein (TP) düzeylerindeki değişimler incelendi. Mevsimsel farklılıkları değerlendirebilmek için fiziko-kimyasal parametrelerin yanısıra dokulardaki kadmiyum (Cd), bakır (Cu), demir (Fe), kurşun (Pb) ve çinko (Zn) ağır metallerinin birikim düzeyleri de tayin edildi. M. galloprovincialis örneklerinin solungaç, hepatopankreas ve kas dokularındaki ağır metal miktarlarının (sonbaharda hepatopankreasta ölçülen Pb değeri hariç) kabul edilebilir değerlerin altında olduğu belirlendi. TP miktarı, en yüksek hepatopankreas dokusunda görülmekle birlikte ilkbaharda sonbahara oranla daha düşük görüldü. SOD aktivitesi, ilkbahar mevsiminde daha yüksek görülmekle birlikte solungaç ve kas dokularında mevsimsel olarak anlamlı farklılık gözlendi. CAT aktivitesinde solungaç ve hepatopankreas dokularında sonbaharda ilkbahara oranla belirgin ve anlamlı bir düşüş görüldü. LPO düzeyi ise, hepatopankreas dokusunda sonbahar aylarında yüksek bulunurken, solungaç dokusunda mevsimler arasında istatistiksel bir fark görülmedi. Belirlenen farklılıklar, antioksidatif savunma mekanizmalarının ağır metal konsantrasyonlarıyla güçlü bir korelasyon gösterdiğini ve sucul kirliliğin belirlenmesi ve engellenmesinde enzimatik aktivitenin en genel belirteç olduğunu ortaya koydu. 

Anahtar sözcükler: Mytilus galloprovincialis, Antioksidan, LPO, SOD, CAT, Ağır Metal.

Abstract:
In this study, the effects of heavy metal pollution on mussel have been investigated in Kepez, Çanakkale Bosphorus, where has busy sea traffic. The effects of  some heavy metal [cadmium (Cd), copper (Cu), lead (Pb), iron (Fe) and zinc (Zn)] on total protein (TP), superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT) and lipid peroxidase (LPO) levels of the gills, digestive glands and muscles of Mediterranean Mussel (Mytilus galloprovincialis) samples collected where detected. The results exhibited that Cd, Pb, Cu, Fe and Zn concentrations of gills, digestive glands and muscles of M. galloprovincialis samples, were under allowable values (except from Pb level in digestive gland in autumn). TP concentrations were higher in autumn and highest levels were measured in digestive glands. SOD activities were also higher in spring and levels of muscles, and the activities of gills were significantly different in the spring and autum. Higher CAT activity was measured also in spring although CAT levels of the digestive glands and gills were significantly different in the specimens collected spring and autumn. While no differences were measured for levels of LPO in gills, the highest activity was collected in digestive glands of autumn samples. The differences indicate that antioxidative defence mechanisms were strongly correlated with heavy metal concentrations, and enzymatic activities are the most common bioindicators for determination and prevention of aquatic pollution. 

Keywords: Mytilus galloprovincialis, Antioxidant, LPO, SOD, CAT, Heavy Metal.