Üstün yetenekli ve üstün yetenekli tanısı konulmamış öğrencilerin iş konusuna ilişkin bilgi yapılarının incelenmesi
Investigation of the knowledge structures of gifted and non-gifted students on the subject of work
Yazar: TUĞBA ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. NEJLA YÜRÜK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı üstün yetenekli olarak tanılanan ve üstün yetenekli olarak tanılanmayan 7. sınıf öğrencilerinin iş konusundaki bilgi yapılarını incelemek ve bilgi yapılarının daha tutarlı ya da parçalı olması yönünden bir fark olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın katılımcılarını Ankara ilindeki iki devlet okulu ve bir imam hatip ortaokulunda 7. sınıfa devam eden üstün yetenekli olarak tanılanmamış 30 öğrenci ile Ankara ilinde 4 farklı Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) devam eden üstün yetenekli olarak tanılanmış 30, 7. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada fenomenolojik desen esas alınmıştır. Çalışmada veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Görüşmeler sırasında öğrencilere 31 soru seti altında toplam 105 soru yöneltilmiştir. Görüşme soruları fiziksel işin yapılıp yapılmadığının sorgulanması ve yapılan işlerin karşılaştırılmasını içeren görsellerle desteklenmiş farklı bağlamlardan oluşmaktadır. Bu bağlamlar benzerliklerine göre çatı bağlamlar adı verilen çeşitli temalar altında toplanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler kodlanmış, ardından oluşturulan kodlar öğrenci görüşlerinin çatı bağlamlar boyunca tutarlılığı açısından incelenmiştir. Ayrıca öğrencilerin yanıtları çatı bağlamlar dikkate alınmadan da incelenmiş ve tüm sorular boyunca öğrenci yanıtlarındaki tutarlılık belirlenmiştir. Bununla beraber üstün yetenekli ve üstün yetenekli olarak tanılanmayan öğrencilerde iş konusunda tespit edilen alternatif kavramlar sunulmuştur. Öğrenci yanıtlarının tutarlı olduğuna yönelik karar verilirken %20'lik hata payı göz önünde bulundurulmuştur. Diğer bir ifadeyle çatı bağlam altındaki 10 sorudan 2 ve daha azına ve 105 sorunun %20'sinden azına farklı kategorilerde yanıt veren öğrencilerin bilgi yapıları tutarlı olarak kabul edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre hem üstün yetenekli hem de üstün yetenekli olarak tanılanmayan öğrencilerin iş konusunda alternatif kavramlara sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca üstün yetenekli 30 öğrencinin 4'ü tüm sorular boyunca hata payı dahilinde bilimsel doğru kategorisinde birbiriyle tutarlı yanıtlar verirken ve üstün yetenekli olarak tanılanmamış 30 öğrencinin yalnızca 1'i tüm sorular boyunca hata payı dahilinde bilimsel doğru kategorisinde birbiriyle tutarlı yanıtlar vermiştir. Bu bağlamda üstün yetenekli ve üstün yetenekli olarak tanılanmayan öğrencilerin iş konusundaki bilgi yapılarının bağlamsal değişikliklerden etkilenen daha tutarsız bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu tutarsızlık durumunun niteliği iki öğrenci grubunda farklılık taşımaktadır. Üstün yetenekli öğrencilerin alternatif kavram yelpazesi daha sınırlıdır ve öğrenciler daha sık bilimsel doğru ve kısmi bilimsel doğru kategorilerinde yanıtlar vermiştir. Ayrıca üstün yetenekli öğrencilerin yanıtları görüşme sorularında sunulan küçük bağlamsal farklılıklardan daha az etkilenmiştir. Bilgi yapılarındaki parçalanmanın üstün yetenekli olarak tanılanmamış öğrencilerde daha fazla olduğu belirlenmiştir. Buradan yola çıkarak üstün yetenekli ve üstün yetenekli olarak tanılanmamış öğrencilerin iş konusuna ilişkin bilgi yapılarının diSessa'nın parçalı bilgi yapısı modeliyle örtüştüğü sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda gelecek araştırmacılara ve öğretmenlere çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Aim of this study was to investigate the knowledge structures of 7th grade students who were identified as gifted and 7th grade students who were not identified as gifted and to find out whether there is a difference in terms of whether their knowledge structures are more coherent or fragmented. The participants of the study consisted of 30 7th grade students who were not identified as gifted attending two public schools and one imam hatip middle school in Ankara and 30 7th grade students identified as gifted attending 4 different Science and Art Centers (BİLSEM) in Ankara. The study was based on phenomenological design. The data were obtained through semi-structured interviews. During the interviews, the students were asked a total of 105 questions under 31 question sets. The interview questions consisted of different contexts supported by visuals, including the questioning of whether physical work was done and the comparison of the work done. These contexts were grouped under various themes called framework contexts according to their similarities. The data obtained from the semi-structured interviews were coded, and then the codes were analyzed in terms of the consistency of the students' views across the framework contexts. In addition, students' responses were also analyzed without considering the framework contexts, and the consistency in student responses across all questions was determined. Furthermore, the alternative conceptions of work identified in gifted and non-gifted students were presented. A margin of error of 20% was taken into consideration when deciding that student responses were consistent. In other words, the knowledge structures of students who answered 2 or less than 2 out of 10 questions under the framework context and less than 20% of 105 questions in different categories were accepted as consistent. According to the findings of the study, it was determined that both gifted and non-gifted students had alternative conceptions of work. In addition, 4 out of 30 gifted students gave consistent answers in the scientific truth category throughout all questions, while only 1 out of 30 students who were not identified as gifted gave consistent answers in the scientific truth category throughout all questions. In this context, it was determined that the knowledge structures of gifted and non-gifted students about work had a more inconsistent structure that was affected by contextual changes. The nature of this inconsistency was different in the two student groups. The range of alternative concepts of gifted students was more limited and they more frequently gave answers in the categories of scientific truth and partial scientific truth. Gifted students' responses were also less affected by small contextual differences presented in the interview questions. The fragmentation of knowledge structures was found to be greater in students who were not identified as gifted. Based on these findings, it was concluded that the knowledge structures of gifted and non-gifted students regarding the topic of work were in line with diSessa's fragmented knowledge structure model. In this context, various suggestions were made for future researchers and teachers.