Özel yetenekli öğrencilerin üst düzey düşünme becerileri, teknoloji ve tasarıma yönelik eğitim teknolojileri öz yeterlikleri
The gifted students' self-efficacy of educational technologies for technology and design with the metacognitive thinking skills
Yazar: ENGİN BAYRA
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KAYA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Düşünme becerileri = Thinking skills ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Tasarım = Design ; Teknoloji = Technology ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Üst düzey düşünme = Higher order thinking ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu çalışmanın yapılmasının temel amacı, Bilim ve Sanat Merkezlerinde öğrenim gören özel yetenekli öğrencilerin üst düzey düşünme becerileriyle teknoloji ve tasarıma yönelik eğitim teknolojileri öz yeterlikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca bu öğrencilerin üst düzey düşünme becerileriyle teknoloji ve tasarıma yönelik eğitim teknolojileri öz yeterliklerinin; cinsiyet, özel yetenek alanı, öğrenim gördüğü okul türü, sınıf seviyesi, ailelerin eğitim ve gelir düzeyi, bilgi iletişim teknolojileri kullanım tercihi değişkenleri açısından karşılaştırılması da amaçlanmıştır. Karma yöntemin kullanıldığı bu araştırma, İstatistiki Bölge Sınıflaması Düzey 1'e göre 12 bölgeye ayrılan Türkiye'nin 12 ilinde bulunan Bilim ve Sanat Merkezlerinde öğrenimlerine devam eden 1.376 öğrenci ile yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak Kaysi (2013) tarafından geliştirilen 4 alt faktör ve 18 maddeden oluşan Üst Biliş Düşünme Becerileri ölçeği (ÜBDB) ve araştırmacı tarafından geliştirilen 4 alt faktör ve 20 maddeden oluşan Teknoloji ve Tasarıma Yönelik Eğitim Teknolojileri Öz Yeterlikleri (ETÖY-T&T) ölçeği kullanılmıştır. ETÖY-T&T ölçeği ölçülmek istenen kavrama yönelik toplam varyansın %52,45'ini açıkladığı ve Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısının α=,89 olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre özel yetenekli öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerinin İyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bazı değişkenler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olup olmadığının tespiti için yapılan analizlere göre cinsiyet, okul türü, özel yetenek alanları, sınıf seviyesi, ailelerinin eğitim durumları ve gelir düzeyleri değişkenleri açısından anlamlı farklılıklar bulunurken bilişim teknolojileri kullanım tercihlerine göre anlamlı farklılık bulunmamıştır. Teknoloji ve tasarıma yönelik eğitim teknolojileri öz yeterlikleri açısından yapılan analiz sonuçlarına göre özel yetenekli öğrencilerin İyi düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca analiz sonuçlarına göre özel yetenek alanı, okul türü, sınıf seviyesi, ailelerinin eğitim durumları ve gelir düzeyleri ile bilişim teknolojileri kullanım tercihleri açısından aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunurken cinsiyet değişkeni açısından ise bir farklılık bulunmamıştır. ÜBDB ile ETÖY-T&T ölçeklerin ortalamaları arasında yapılan basit doğrusal korelasyon analizi sonucuna göre aralarında pozitif yönde ve yüksek düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Nicel analiz sonuçlarını desteklemek için araştırmacı tarafından hazırlanmış olan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak özel yetenekli 30 öğrenci ile görüşme yapılmıştır. Nitel analiz sonuçlarına göre üst düzey düşünme becerileriyle teknoloji ve tasarıma yönelik eğitim teknolojileri öz yeterlikleri arasında yüksek düzeyde bir korelasyon olduğu ortaya konmuştur. Bu sonucun nicel analiz sonuçlarını destekleyecek yönde olduğu söylenebilir. Elde edilen tüm sonuçlar tartışılarak gelecekte yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the self-efficacy of educational technologies for technology and design with the metacognitive thinking skills of the gifted students who attend the Science and Art Centers. In addition, it is also aimed in this study to compare whether there is a statistically significant difference in terms of the gender, the special talent area, the type of school, the grade level, the education and income rate of their families and the preference of using information and communication technologies. In this study mixed method was used and it was carried out with 1.376 gifted students attending to the Science and Art Centers in 12 provinces of Turkey chosen according to Statistical Region Classification Level 1. As the data collection tools, The Metacognitive Thinking Skills (MTS) scale developed by Kaysi (2013) and The Self- Efficacy of Educational Technologies for Technology and Design (SET-T&D) scale developed by Bayra (2019) were used. It was found out that SET-T&D explained 52,45% of the total variance for the concept and Cronbach's Alpha internal consistency coefficient was α=,89. According to the results of the research, it was determined that the metacognitive thinking skills of the special talented students were at Good level. According to the result of analyzes conducted to determine whether there is a statistically significant difference in terms of some variables; the gender, the type of school, the special talent areas, the class level, the educational status of their families and the income rates of their families were found to be significant, but no significant difference was found according to the preference of using information and communication technologies. According to the results of the analysis made in terms of the self-efficacy of the educational technologies for technology and design, it is determined that the self-efficacy of the gifted students were at Good level too. In addition, according to the results of the analysis, there were statistically significant differences in terms of the special talent area, the type of school, the grade level, the educational status and the income rates of their families and the preference of using ICT, but no difference was found in terms of the gender variable. According to the results of the simple linear correlation analysis between the average of the scales MTS and SET-T&D, a positive and high-level relationship was found between them. In order to support the results of the quantitative analysis, 30 gifted students were interviewed using the semi-structured interview form prepared by the researcher. According to the results of qualitative analysis, it was found out that there was a high level of relationship between the metacognitive thinking skills and the self-efficacy of educational technologies for technology and design. It can be said that the results support the quantitative analysis results. All the results obtained were analyzed and suggestions were made for future studies.