Dayanıklılık sporcularının beslenme durumları ve antropometrik ölçümleri ile maksimum oksijen tüketimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutritional statüsü ant anthropimetric measurements and maximum oxygen consumption of endurance athletes
Yazar: FATMA TANYELİ
Danışman: PROF. DR. FATİH KIYICI ; DR. GÖKHAN ATASEVER
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Spor = Sports
Dizin: Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Dayanıklılık çalışması = Endurance training

Özet:
Amaç: Dayanıklılık spor dalı ile uğraşan sporcuların beslenme durumlarını değerlendirmek ve antropometrik ölçümler ile maksimum oksijen kapasiteleri (VO2max) arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Çalışmaya 12'si erkek 8'i kadın olmak üzere 20 dayanıklılık sporcusu katılmıştır. Sporcuların 11'inin spor branşı kayaklı koşu 9'unun spor branşı biatlondur. Sporcuların beslenme durumlarını tespit etmek için 3 günlük besin tüketim kaydı formu ve besin tüketim sıklığı anketi doldurulacaktır. Besin tüketim kaydı verileri BEBİS 9.1 programı ile analiz edilecektir. Tanita MC 780 MA cihazı ile antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Dayanıklılık performansları belirlemek için Cosmed K5 cihazıyla maksimum oksijen tüketimi testi uygulanacaktır. 
Bulgular: Vücut yağ yüzdesi ile maksimum oksijen tüketimi arasında (p:0,044), kas kütlesi (kg) ile maksimum oksijen tüketimi arasında (p:0,015), yağsız vücut kütlesi ile maksimum oksijen tüketimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki (p:0,013) bulunmuştur. Bireylerin cinsiyetlerine göre maksimum oksijen tüketim miktarı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır (p<0,05). Erkeklerin izin günü ve antrenman günlerinde aldıkları besin değerlerine bakıldığında antrenman günü enerji, yağ, lif, demir, C ve B12 vitamini alımı açısından kadınların enerji, protein, yağ, lif, B12 vitamini alım değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Cinsiyete göre maksimum oksijen tüketim miktarı ile besin ögelerinde erkeklerde ve kadınlarda maksimum oksijen tüketim miktarı ile karbonhidrat, protein, yağ, c vitamini ile arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı değildir.
Sonuç: Sporcuların dayanıklılık performanslarının arttırılması için beslenme durumları optimize edilmeli ve bireyselleştirilmelidir. Performanslarında önemli belirleyici olduğu tespit edilen vücut kompozisyon değerleri iyileştirilmelidir. Besin ögelerinin VO2max'a etkisini belirlemek için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Purpose: It was carried out to evaluate the nutritional status of athletes engaged in endurance sports and to evaluate the relationship between anthropometric measurements and maximum oxygen capacity (VO2max).
Method: 20 endurance athletes, 12 men and 8 women, participated in the study.The sports branch of 11 of the athletes is cross-country skiing and the sports branch of 9 of them is biathlon. To determine the nutritional status of the athletes, a 3-day food consumption record form and a food consumption frequency questionnaire will be filled out.Food consumption record data will be analyzed with BEBIS 9.1 program. Anthropometric measurements were made with the Tanita MC 780 MA device.Maximum oxygen consumption test will be applied with the Cosmed K5 device to determine endurance performances.
Findings: A statistically significant relationship was found between body fat percentage and maximum oxygen consumption (p:0.044), between muscle mass (kg) and maximum oxygen consumption (p:0.015), and between lean body mass and maximum oxygen consumption  (p:0.013).There is a statistically significant difference between the maximum oxygen consumption amount of individuals according to their gender (p <0.05). When we look at the nutritional values of men on their days off and training days, a statistically significant difference was found in women's energy, protein, fat, fiber and vitamin B12 intake in terms of energy, fat, fiber, iron, vitamin C and B12 intake on the training day.The relationship between the maximum oxygen consumption amount according to gender and the maximum oxygen consumption amount in men and women with carbohydrates, protein, fat and vitamin C in nutrients is not statistically significant.
Result: In order to increase the endurance performance of athletes, their nutritional status should be optimized and individualized. Body composition values, which have been found to be important determinants of performance, should be improved. More comprehensive studies are needed to determine the effect of nutrients on VO2max.