İki uçlu bozukluk tanılı hastalar ve birinci derece akrabalarında nörobilşşsel işlevler: Kontrollü bir çalışma
Neuropsychological performance among bipolar disorder patients, their unaffected first degree relatives and healthy controls
Yazar: ÖZLEM DEMİRCİ ESEN
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ÖZERDEM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Klinik Sinirbilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akrabalık = Relatives ; Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Nörobiyoloji = Neurobiology ; Wisconsin Kart Eşleme Testi = Wisconsin Card Sorting Test ; İyilik = Goodness

Özet:
İki uçlu duygudurum bozukluğu (İUB) hastalık ve iyilik dönemleriyle seyreden ve yaygın alanda görülen nörobilişsel bozulma ile karakterize bir beyin hastalığıdır. Bu çalışmanın amacı, ötimik ve depresif durumdaki İUB tanılı hastalar ve hastalıktan etkilenmemiş birinci derece akrabalarında dikkat, bellek, sözel öğrenme ve akıcılık, yürütücü işlevler, işleyen bellek performanslarını eşleştirilmiş sağlıklı bireylerle karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Hastaların ve akrabalarının sağlıklılardan farklı, birbirlerine benzer özellikler göstereceği, , depresyonda olmanın nörobilişsel işlevleri ötimide olma durumuna göre daha da kötüleştireceği hipotezlenmiştir.Otuz iyilik döneminde, on depresif dönemde hasta, bu hastaların on beş sağlıklı birinci derece akrabaları ve yirmi altı sağlıklı kontrol çalışmaya alındı. Hastalar, birinci derece akrabalar ve sağlıklı kontroller SCID-I görüşmesi ile değerlendirildi, nörobilişsel test bataryası tüm katılımcılara uygulandı. Hasta gruba ayrıca Young Mani Ölçeği, Hamilton Depresyon Ölçeği verildi. İstatistiksel analiz için Kruskal-Wallis, Mann Whitney-U, ve Spearman korelasyon testleri kullanıldı.Tüm gruplar arasında sözel öğrenme, yürütücü işlevler, işleyen bellek ve kategori akıcılık işlevlerinde anlamlı fark bulduk. Depresif grup sözel öğrenme ve bellek testlerinde ötimik gruba göre, ayrıca işleyen bellek, kategori akıcılık ve yürütücü işlevler testlerinde sağlıklı kontrollere göre; ötimik grup sözel öğrenme, yürütücü işlevler ve işleyen bellek testlerinde sağlıklı kontrol grubuna göre; birinci derece akrabalar ise yürütücü işlevlerde sağlıklı kontrollere göre daha kötü performans gösterdiler.Yürütücü işlevlerdeki bozulma, İUB'ta depresyon ve ötimi dönemlerinde, aynı zamanda birinci derece akrabalarda görülmektedir. Depresyonda buna öğrenme ve bellek kusurları da eklenmektedir. Hastalığın hem iyilik hem de alevli dönemlerinde var olması, hastaların birinci derece akrabalarında da görülmesi nedeniyle yürütücü işlevlerdeki bozulma İUB için endofenotip adaylarından biri olabilir.

Abstract:
Bipolar disorder (BD) is a chronic brain illness with a relapsing and remitting course. Widespread neuropsychological deficits is a common feature of bipolar disorder. The aim of our study is to compare bipolar depressive and euthymic patients and their unaffected first degree relatives with healthy controls in terms of neuropsychological performance. Our assessment considers executive functions, working memory, attention, verbal learning, verbal fluency and memory. We hypothesised that that the patients would present poorer neurocognitive performance regardless of the state of illness compared to healthy controls and the unaffected first degree relatives who would perform worse than the controls but better than the patients. Depressive patients were expected to show poorer neurocognitive performance than euthymic patients.Thirty euthymic, 10 depressive patients with bipolar disorder, their fifteen unaffected first degree relatives and twenty six sex, age and education-wise matched healthy controls were enrolled in the study. Comprehensive neuropsychological battery was applied to all participants. Patient group was also given Hamilton Depression Rating Scale-17 and Young Mania Rating Scale. Kruskal-Wallis, Mann Whitney-U, and Spearman Corelation tests were used for statistical analysis.There was a significant difference between all groups in executive functions, verbal learning, working memory and category fluency tests. Patients in depressive episode performed poorer in verbal learning and memory tests than the euthymic patients, and poorer in verbal fluency, working memory and executive functions than healthy controls, whereas the euthymic patients had worse verbal learning, executive functioning and working memory performmance than the healthy controls. The first degree relatives did poorer in executive functions than healthy controls.Neurocognitive impairment exist at depressive and euthymic episodes of BD. It is also seen in healthy relatives of BD patients. Therefore, impairment in neurocognitive functions may be one of the endophenotypes for BD.