Ulus-devlet ve ulusçuluk: 1990 sonrası Balkanlar ve Orta Asya
Nation-state and nationalism: The Balkans and Central Asia after 1990
Yazar: EMİNE GÜLSELCEN KAFKASYALI
Danışman: PROF. DR. İLYAS DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Devlet inşaası = State building ; Milliyetçilik = Nationalism ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya ülkeleri = Central Asia countries ; Sosyal inşaa = Social construction ; Ulus-devlet = Nation-state

Özet:
Birinci bölümde, öncelikle tezin teorik alt yapısını ve dayanağını oluşturan konular ele alınmaktadır. Ulus kavramının karşılığı olarak Batı dillerinde kullanılan 'nation' kelimesinin tarihi süreç içerisinde geçirdiği değişimler ve bu değişimlerin Avrupa'daki Fransız ve Alman ulus anlayışı olarak yapılan ayrımın oluşumunu nasıl etkilediği takip edilmeye çalışılmaktadır. Bu takip yüzlerce yıllık birbiriyle zıt bile olan kimlikleri tanımlamak için kullanılan ulus kavramının tanımının ne kadar zor ve muğlak olduğunu gösterirken, bu muğlaklığı aşmak amacıyla bu kavrama yönelik düşünürlerin yapmış oldukları tanımlamalara yer verilmektedir. Ayrıca ulus kavramıyla çoğu kez eşanlamlı kullanılan etnik grup, etnisite gibi kavramlara değinilerek ayrımları izah edilmeye çalışılmaktadır. Birinci bölümün ikinci alt başlığında, ulusun bir devlet modeli olarak ortaya çıkış süreci ele alınmaktadır. Ulus-devletin ideolojisini oluşturması bakımından önemli olan ulusçuluk konusu ve bu konudaki çeşitli teorisyenlerin görüşlerine yer verilmektedir. Ulusçuluk üçlü bir tasnife tabi tutularak ele alınmaktadır. İlk olarak ulusun modernleşme öncesi de var olduğunu ileri süren İlkçilerin görüşleri, daha sonra modernleşme merkezli ulusçuluk teorileri ve alt başlıkları ile etno-sembolcü olarak adlandırılan ve ulusun geçmiş dönemlerden itibaren yüzlerce yılda oluştuğunu ve sadece modernleşmeyle ortaya çıkmadığını iddia eden görüşlere değinilmektedir. İkinci bölümde tezin teorik perspektifi ışığında pratiğe yansıması incelenmektedir. Ayrıca bu bölüm kendi tanım ve bakış açımızın açıklandığı kısımdır. Balkanlar ve Orta Asya'daki ulus-devletlerin incelenmesi, günümüze en yakın tarihte ve yoğun olarak ulus-devletlerin ortaya çıktığı iki bölge olması bakımından önem arz etmektedir. Bu bölümde ele alınan ulusçuluk teorilerine yönelik teorisyenlerin birbirlerine yönelttikleri eleştiriler yer alırken aynı zamanda bu teorilere yönelik tarafımızca ileri sürülen eleştiriler ele alınmaktadır. Eleştiriler öncelikle anılan teorilerin çok büyük bir kısmının 1990 öncesinde oluşturulduğu ve Soğuk Savaşın sona ermesi neticesinde uluslararası sistemde oluşan değişikliklerin göz önünde bulundurulmadığı, bu sebeple Balkanlar ve Orta Asya'da ortaya çıkan ulus-devletleri analiz etmekte yetersiz kaldıkları noktasındadır. Eleştirinin bir diğer başlığı ise mekân bakımından Avrupa merkezci olmalarıdır. Bütün ulusçuluk teorileri Avrupa'yı odak alarak konuyu izah etmeye çalışmaktadır. İkinci bölümde tezin problematiği doğrultusunda teorik bilgiler kullanılarak bütün ulus-devlet örneklerine şamil bir tanım ve şablon oluşturma gayesi güdülmektedir. Bu amaçla Balkanlarda ve Orta Asya'da kurulan yeni ulus-devletlerin geçmişten günümüze geçirmiş olduğu tarihi süreç ve neticesinde ulus-devletin kurulması üçlü bir tasnifle formüle edilmektedir. İlk aşamada bir müştereklik etrafında bir araya gelen bir grubun etrafındaki diğer grup veya gruplardan farklılaştığı ve ayrı bir ulus olarak ulusçuluk ideolojisiyle ulus-devlet formunda bir devlet kurmak amacıyla hareket edilen bir dönemdir. İkinci aşama ise ulusçuluk hareketleri ile ulus-devletin kurulmasına kadar olan süreçtir. Üçüncü aşama ise ulus-devletin kurulduğu ve ulus-devletçe ulusun hukukileştirildiği ve tanındığı dönemdir. Ulusçuluk ideolojisinin ulus-devlet eliyle gerçekleştirilerek tanımlanan ulusun homojenleştirilmesi yönünde başta anayasalar olmak üzere yapılan çeşitli hukuki düzenlemeler ele alınmaktadır.


Anahtar Kelimeler : Ulus, Ulusçuluk, Ulus-devlet, Balkanlar, Orta Asya

Abstract:
In the first part, initially the theoretical sub-structure of the thesis and the subjects that form the basis of the thesis are taken into consideration. The intention is to follow the changes that the word 'nation' used in the Western languages has undergone during the historical process and how these changes have affected the formation of the separation of the understanding of French and German nations in Europe. While this pursuit reveals how hard and ambiguous it is to explain the concept of nation to define identities which have been poles apart for a century, it also endeavors to manifest the definitions generated by philosophers regarding how this ambiguity can be overcome. In addition, efforts have been made to explain the difference between concepts such as ethnic groups, ethnicity which are often used synonymously with the concept of nation. In the second subsection of the first chapter, the process of a nation's emergence as a state model is considered. The issue of nationalism which is important for the establishment of a nation-state ideology as well as the views of various theoreticians on the subject has been considered. Nationalism is analyzed by subjecting it to a triple classification. Firstly, the views of the Premordials who advocate that nations existed before modernization are presented followed by modernization-centered nationalism theories and sub-titles and the so-called ethno-symbolist views which assert that a nation has formed over hundreds of years since it's past and has not been manifested only through. In the second part, the reflection of the thesis in practice in the light of the theoretical perspective is examined. Furthermore our definition and outlook are presented in this part. The examination of nation states in the Balkans and Central Asia is important because the most nation-states emerge in these two regions in terms of current history and numbers. In this section criticism by theoreticians regarding each other's theories on nationalism are presented as well as our criticism regarding these theories. The primary criticism concerns the fact that a major part of the discussed theories were formulated before 1990 and do not take into consideration the changes that incurred in the international system as a result of the end of the Cold War and therefore are inadequate for the analysis of the nation-states manifested in the Balkans and Central Asia. Another point of criticism is that the location is Eurocentric. All nationalistic theories endeavor to explain the subject with a focus on Europe. In the second part, in order to solve the problem of thesis, theoretical knowledge is used to create a definition and template for all the nation-state examples. For this purpose, the historical process and the result of the establishment of new nation-states established in the Balkans and Central Asia have been formulated with a triple classification. In the initial phase a group or groups differ from the other groups which have converged around a commonality and act as a separate nation to establish a state in the form of a nation-state with a nationalistic ideology. The second stage is the process of nationalism and the establishment of the nation-state. The third stage is the period in which the nation-state is established and the nation is legalized and recognized by the nation-state. Various legal regulations, especially the constitutions, are dealt with in order to homogenize the nation defined by the nationalistic ideology of nationalism.


Key Words : Nation, Nationalism, Nation-state, Balkans, Central Asia