Geriatrik yaş grubu kronik böbrek hastalarında anemi ve demir parametrelerinin değerlendirilmesi
Assessment of anemia and iron parameters in the geriatric population with chronic kidney disease
Yazar: ÖZGE YİĞİT
Danışman: PROF. DR. AYSUN AYBAL KUTLUGÜN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Giriş: Kronik böbrek hastalığının (KBH) en önemli komplikasyonlarından biri anemi olup, bu hasta grubunda aneminin rölatif eritropoetin eksikliğinden sonraki ikinci önemli sebebi demir eksikliğidir. Demir eksikliğinin kronik böbrek hastalarında aynı zamanda kardiyovasküler morbidite ve mortalite riskini arttırdığı bilinmektedir. Çalışmamızın amacı, kronik böbrek hastalarında özellikle yaş ve kronik böbrek hastalığı evresiyle ilişkili olarak anemi ve demir eksikliğinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya evre 3-5 diyalize girmeyen 294'ü kadın 501 kronik böbrek hastası dahil edildi. Hastaların tahmini glomerüler filtrasyon hızı(eGFH), serum kreatinin, hemoglobin (Hb), ortalama eritrosit hacmi (MCV), hematokrit (Hct), serum demir, demir bağlama, transferrin satürasyonu (TS) ve ferritin değerlerine poliklinik kayıtlarından ulaşıldı. Grupların demografik, klinik, laboratuvar özellikleri, anemi ve demir parametreleri istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların %44.7'sinde anemi saptandı. Anemisi olan hastaların %40.6'sında mutlak, %10.7'sinde fonksiyonel demir eksikliği olduğu bulundu. Kadın hastalarda demir eksikliği oranının erkek hastalara göre anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı (%46.6 vs %27.5, p<0.001). Yaş grubu ≥ 80 olan hastaların ortalama Hb ve Hct değerleri diğer yaş grubundaki (<65 yaş ve 65-79 yaş) hastalara göre anlamlı biçimde daha düşük saptandı (p:0.003). Ancak anemi ve demir eksikliği oranları arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.005). Kronik böbrek hastalığı evresi ilerledikçe anemi prevalansının arttığı görüldü (p<0.001). Evre 5 kronik böbrek hastalarının fonksiyonel demir eksikliği oranları, diğer evrelerdeki hastalara göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p:0.019). Ferritin değeri de son evre kronik böbrek hastalarında diğer evrelere göre anlamlı biçimde yüksek bulundu (p<0.001). Regresyon analizinde, hastaların KBH evre 4 ve 5 olması anemik olma için etkili risk faktörü olarak bulundu (p<0.001). Kadın cinsiyet ise demir eksikliği durumu için etkili risk faktörü olarak bulundu (p<0.001).
Sonuç: Çalışmamızda kadın cinsiyet demir eksikliği için risk faktörü olarak bulunmuştur. Yaş ise kronik böbrek hastalarında anemi ve demir eksikliği için istatistiksel olarak anlamlı bir risk faktörü olarak bulunmamıştır. Ancak daha fazla sayıda hastanın dahil edildiği, prospektif, randomize kontrollü bir çalışmada farklı sonuçlar çıkabilir.
Anahtar Kelimeler: Anemi, demir eksikliği, geriatri, kronik böbrek hastalığı

Abstract:
Aim: Anemia is one of the most important complications of chronic kidney disease (CKD), and iron deficiency is the second most important cause of anemia after relative erythropoietin deficiency in this patient group. It is known that iron deficiency also increases the risk of cardiovascular morbidity and mortality in patients with chronic kidney disease. The aim of our study is to evaluate anemia and iron deficiency in patients with chronic kidney disease, especially in relation to age and stage of chronic kidney disease.
Materials and Methods: The study included stage 3-5 non-dialysis dependent 501 chronic kidney disease patients, 294 of whom were women. The patients' estimated glomerular filtration rate (eGFR), serum creatinine, hemoglobin (Hb), MCV, hematocrit (Hct), serum iron, iron binding, transferrin saturation (TS) and ferritin values were obtained from the outpatient clinic records. Demographic, clinical, laboratory characteristics, anemia and iron parameters of the groups were compared statistically.
Results: Anemia was detected in 44.7% of the patients included in the study. Absolute iron deficiency was found in 40.6% and functional iron deficiency in 10.7% of patients with anemia. The rate of iron deficiency was found to be significantly higher in female patients than in male patients (46.6% vs 27.5%, p<0.001). Patients who belong to the age group of over 80 years had significantly lower mean Hb and Hct values than the other age groups (<65 and 65-79 years) (p:0.003). However, no significant difference was found between the age groups in terms of rates of anemia and iron deficiency (p>0.005). It was observed that the prevalence of anemia increased as the chronic kidney disease stage progressed (p<0.001). Functional iron deficiency rates of stage 5 chronic kidney disease patients were found to be significantly higher than patients with other stages (p:0.019). Ferritin value was also found to be significantly higher in patients with end-stage chronic kidney disease than in other stages (p<0.001). In the regression analysis, CKD stages 4 and 5 were found to be an effective risk factor for being anemic (p<0.001). Female gender was found to be an effective risk factor for iron deficiency (p<0.001).
Conclusion: In our study, female gender was found to be a risk factor for iron deficiency. Age was not found to be a statistically significant risk factor for anemia and iron deficiency in patients with chronic kidney disease. However, different results may be obtained in a prospective, randomized controlled study involving larger numbers of patients.
Key words: Anemia, iron deficiency, geriatrics, chronic kidney disease