Emeviler'de sosyal hayat
Social life in Umayyads
Yazar: İSMAİL SERDAR DUMAN
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN SAMUR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Tarih = History
Dizin: Emeviler = Omayyads ; Emeviler Dönemi = Omayyads Period ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Tarih = History ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Hz. Muhammed (sav) 'in gelişiyle inanç kardeşliği temelinde yeniden düzenlenen Arap sosyal hayatı, Peygamber'in vefatıyla bozulmaya başlamıştır. Cahiliye asabiyeti, Emevî-Haşimi çekişmesi ile yeniden kımıldamaya başlamış, dört halifenin üçü katledilmiştir. Neticede Emeviler, siyasi ve sosyal ayrılıkların, inanç ayrılıklarına kadar vardırıldığı bir zemin üzerine kurulmuştur. Böyle bir zeminde hayat bulan Emeviler devri sosyal hayatının diğer aktörleri, Mevâlî, Zımmîler ve Kölelerdir. İslam öncesi dönemde mevlâ-mevâlî münasebeti, koruyucu-korunan şeklinde, şartların gerektirdiği, doğal bir müessese iken, İslamiyet'in Araplara kazandırmış olduğu statü nedeniyle, Emeviler döneminde Arapların, mevâlîye karşı üstünlük nedeni olmuştur. Bu durum, dar kabilecilik anlayışının yerini, Arap ırkçılığının aldığını göstermektedir. Emevilerin bu ırkçı tutumu, zamanla mevâlîde bir sınıf bilinci oluşmasına ve Abbasi- Mevâlî yakınlaşmasına neden olmuştur. Emeviler döneminde, müsamaha gören dinlere mensup olanlara Ehlu'z-Zimme adı verilirdi. Zimmet antlaşmasına taraf olabilme ilk zamanlar Ehl-i Kitapla sınırlıyken, Hz. Peygamberi 'in Mecusiler hakkında, "Onlara, Ehl-i Kitaba davrandığınız gibi davranın." şeklindeki hadisinden hareketle, diğer din mensuplarını da kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bu doğrultuda da tüm dinlerin mensupları hoşgörü içinde bir arada yaşamışlardır. Emeviler devrinde, İslam hakimiyetine giren topraklarda hızlı bir şehirleşme faaliyetinin cereyan ettiği görülmektedir. Emeviler devri şehirleri, göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçişin sıkıntılarını yaşamaktadır. Çarpık şehirleşmeye engel olmak için başlangıçta yapılan planlar, kontrolsüz aşırı göçler neticesinde bozulmuştur. Emeviler devri günlük hayatı, fetihlerle hem madden hem de kültürel olarak zenginleşmiştir. Bu zenginliğin göstergesi olan eğlence sektörü, özellikle musiki, hem sosyal hem de siyasi hayatta yönlendirici ve belirleyici bir unsur olmuştur. Anahtar Kelimeler: Emeviler, Sosyal Hayat, Mevâlî, Ehlu'z-Zimme, Musiki

Abstract:
Along with the coming of Hz. Muhammad, (P.B.U.H.) Arabic social life, which was reorganized on the base of fellowship of the religion, had got deteriorating after the prophet's death. Pre-Islamic ignorance age's nervousness had got budged again with argument between Umayyad and Hasimis and three of the four caliphs had been killed. As a result of this, Umayyad State was established on a basis ranging from social and political discrepancy to belief discrepancy. In this case other actors of the Umayyad age's social life were Mevalis, Zimmis and slaves. In the preceding period of Islam while Mevla-Mevali relationship was in the form of defender-the defended in which nature of the age, the Arabic status given by Islam had brought Arabs in superiority against Mevalis. The fact that this shows that Arab's racism had been replaced with narrow-minded clanisism mentality. Umayyad racist attitude caused to be made up of class-consciousness and Abbasid-Mevali approach. In the age of Umayyad, being lenient members of the other religions called Ehlu'z- Zimme. In the early time while to be able to become follower of the Zimmet agreement limited by being member of Holy Books it was expanded as containing other religious after Muhammed's words about Mecusis, "Behave them as you behave to members of Holy Books". In this case all members of the religions were lived in indulgence. In the period of Umayyad a quick civilization is seen in the field under tolerance of Islam. Umayyad cities had faced a distress of transition from migratory life to urbanized life. The plans to prevent distorted civilization in the early time had not been come true as a result of uncontrolled excessive migration. Umayyads age's daily life had got rich in economic and cultural aspects thanks to the conquests. As an indicator of wealth, entertainment sector, especially music, became characteristic and leading factor in social and political life. Key words: Umayyads, Social Life, Mevâlîs, Ehlu'z-Zimme, Music