Sosyal kaygı düzeyleri, çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme süreçleri ve dissosiyasyon arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships among social anxiety levels, childhood traumas, emotion regulation processes and dissociation
Yazar: İREM AKYÜZ ÇAYLAK
Danışman: DOÇ. DR. ELİF YÖYEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyal kaygı belirtileri, çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme süreçleri ve dissosiyasyonun aralarındaki ilişkilerin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Çalışmanın örneklemi 18-55 yaş aralığında 451 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada değişkenlerle ilgili veri toplamak amacıyla Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Duygu Düzenleme Süreçleri Ölçeği ve Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama işlemi sonrası, bu veriler IBM SPSS 22 ile analiz edilmiştir. Yapılan analizde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi, basit doğrusal regresyon, çoklu regresyon ve hiyerarşik regresyon analizleri uygulanmıştır. Pearson korelasyon analizi sonucunda çocukluk çağı travmatik deneyimleri arttıkça sosyal kaygı düzeyleri ve deneyimlenen dissosiyatif yaşantıların artmakta ve duygu düzenleme süreçlerinin kullanımının azalmakta olduğu saptanmıştır. Sosyal kaygı düzeyleri arttıkça ise deneyimlenen dissosiyatif yaşantıların artmakta ve duygu düzenleme süreçlerinin kullanımının azalmakta olduğu tespit edilmiştir. Yapılan basit doğrusal regresyon ve çoklu regresyon analizleri sonucunda duygu düzenleme süreçlerinin alt boyutu olan öncül odaklı duygu düzenleme süreçlerindeki artışın sosyal kaygı belirtilerinde düşüşe sebep olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında dissosiyatif yaşantılardaki artışın sosyal kaygı belirtilerinde de artışa sebep olduğu saptanmıştır. Uygulanan hiyerarşik regresyon analizinde ise çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme süreçleri ve dissosiyasyonun sosyal kaygı düzeylerini yordadığı tespit edilmiştir. Hiyerarşik regresyon analizine sırayla eklenen her bir değişkenle sosyal kaygı düzeylerini açıklama oranında artış olurken, hiyerarşik regresyon modeline duygu düzenleme süreçleri ve dissosiyasyon eklendiğinde çocukluk çağı travmalarının anlamlı etkisinde düşüş saptanmıştır. Çalışmada ulaşılan bu bulgular alanyazın ışığında tartışılmış, çalışmanın klinik önemi, sınırlılıkları ve gelecek çalışmalar için öneriler ele alınmıştır.

Abstract:
The purpose of this study to examine the relationships between social anxiety symptoms, childhood traumas, emotion regulation processes and dissociative experiences. The sample of the study consists of 451 people between the ages of 18-55. Demographic Information Form, Childhood Trauma Scale, Emotion Regulation Processes Scale, Liebowitz Social Anxiety Scale were used to obtain information about the variables in the study. After data collection, these data were analyzed via IBM SPSS 22. In analysis processes of the study, independent sample t-test, one way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, simple linear regression, multiple and hierarchial regression analysis were conducted. As a result of Pearson analysis, the results indicated that as childhood trauma experiences increase, social anxiety levels and dissociative experiences increase and use of emotion regulation processes decrease. Also, it is found that as social anxiety levels increase, dissociative experiences increase while use of emotion regulation processes decrease. According to simple linear regression and multiple regression analyzes, it was found that the increase in the antecedent focused emotion regulation processes which is a sub-dimension of emotion regulation processes causes a decrease in social anxiety symptoms. In addition the analysis showed that that the increase in dissociative experiences also causes an increase in social anxiety symptoms. In the hierarchical regression analysis applied, it was determined that childhood traumas, emotion regulation processes and dissociation predicted social anxiety levels. While there was an increase in the explained variance in social anxiety levels with each variable added to the hierarchical regression analysis, a decrease was found childhood traumas significance when emotion regulation processes and dissociation were added to the hierarchical regression model. These findings reached in the study, the clinical significance of the study and its limitations and suggestions for future studies were discussed in the light of the literature.