Normal ve farklı gelişim gösteren çocuk annelerinin annelik algısı
The perception of motherhood among mothers of typically and differently developing children
Yazar: CEVRİYE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. YEŞİM FAZLIOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan fenomenolojik desen kullanarak normal ve farklı gelişimsel özellikler gösteren çocuk annelerinin, anneliği nasıl algıladıklarını ve deneyimlendiklerini keşfetmektir. Araştırmanın çalışma grubunu Edirne ilinde bulunan ve yaşları 0-13 yaş aralığında olan normal gelişim gösteren 5 çocuk annesi ve farklı gelişim gösteren 5 çocuk annesi olmak üzere toplam 10 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılar, farklı demografik özelliklere sahip bireyler arasından, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze ve çevrimiçi görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Analiz aşamasında, hem betimsel analiz hem de içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analiz yöntemleri aracılığıyla elde edilen ifadeler temalar ve alt temalar altında gruplandırılmıştır.

Bulgular, annelerin yaşam deneyimlerinin ve çocuklarının gelişimsel özelliklerinin annelik algıları üzerinde belirgin bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Annelik algısı, katılımcılar tarafından genellikle sevgi, sorumluluk ve kutsallık kavramlarıyla ilişkilendirilmiştir. Hamilelik süreçleri, katılımcılar tarafından hem fiziksel hem de duygusal etkiler bağlamında tanımlanmıştır. Özellikle farklı gelişim gösteren çocukların anneleri, bebeklerinin sağlık durumunu ilk öğrendiklerinde yoğun bir şok, üzüntü ve kabullenme süreci yaşamışlardır. Ayrıca, emzirme süreci hem olumlu hem de olumsuz duygularla ifade edilmiştir. Anneler, çocuklarının gelecekte sağlıklı, bağımsız ve mutlu bireyler olmalarını umut etmekle birlikte, geleceğe yönelik belirsizliklerden dolayı kaygı ve endişe taşımaktadır.

Bu çalışma, annelik algısının yalnızca biyolojik bir bağlanma süreci olmadığını; sosyal, kültürel ve psikolojik faktörlerle şekillenen dinamik bir yapı olduğunu göstermiştir. Bulgular, annelere yönelik destek mekanizmalarının geliştirilmesinin önemini ve annelik deneyiminin toplumsal boyutta daha geniş bir perspektifle ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar sözcükler: Annelik Algısı, Farklı Gelişim, Normal Gelişim, Sosyal Destek, Çocuk Gelişimi, Emzirme Deneyimi, Gelecek Beklentileri

Abstract:
The purpose of this study is to explore how mothers with children of normal and different developmental characteristics perceive and experience motherhood using the phenomenological design, a qualitative research method. The study group consists of 10 participants, including 5 mothers of children with normal development and 5 mothers of children with different developmental characteristics, aged 0-13 years, residing in the province of Edirne. The participants were purposefully selected from individuals with diverse demographic characteristics. Data were collected through face-to-face and online interviews using a semi-structured interview form. Descriptive and content analysis methods were employed during the analysis phase, with the collected data categorized into themes and sub-themes.

The findings reveal that mothers' life experiences and their children's developmental characteristics significantly influence their perceptions of motherhood. Motherhood was commonly associated with concepts such as love, responsibility, and sanctity by the participants. Pregnancy experiences were described in terms of both physical and emotional impacts. Mothers of children with different developmental characteristics experienced intense phases of shock, grief, and acceptance upon learning about their child's health condition. Additionally, the breastfeeding process was expressed through both positive and negative emotions. Mothers hoped for their children to lead healthy, independent, and happy lives while also expressing concerns and anxieties about future uncertainties.

This study highlights that the perception of motherhood is not merely a biological bonding process but a dynamic construct shaped by social, cultural, and psychological factors. The findings underscore the importance of developing support mechanisms for mothers and addressing the motherhood experience within a broader societal framework.

Keywords: Motherhood Perception, Different Development, Normal Development, Social Support, Child Development, Breastfeeding Experience, Future Expectations