Portekiz'den Osmanlı topraklarına Yahudi göçü: Osmanlı İmparatorluğu'nda Sefaradların sosyo-kültürel tarihi
Jewish immigration from Portugal to the Ottoman lands: The socio-cultural history of the Sephardim in the Ottoman Empire
Yazar: TALHA KAAN ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. NAMIK SİNAN TURAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sosyal tarih = Social history ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
Antik çağlardan beri sürgün edilerek göçe mecbur bırakılan Yahudiler dünyanın dört bir köşesine yayılmış, çok geniş bir coğrafyada varlık göstererek diaspora oluşturmuşlardır. İber Yarımadası da Yahudilerin yerleşim kurdukları ve yüzyıllar boyunca hayatlarını sürdürdükleri yerlerden biridir. Bu bölgede Romalılar, Vizigotlar ve Müslümanlar gibi farklı güçlerin yönetimi altında yaşamış, 1139 yılında Portekiz Krallığı'nın kurulmasıyla yeni krallığa dahil olmuşlardır. Portekiz'de özellikle ilk hanedan döneminde iyi şartlarda yaşamış ve krallığın önemli mevkilerinde yer almış olsalar da 1496 yılında çıkarılan fermanla geçmişteki travmaları tekrarlanmış, Portekiz'i terk etmek zorunda kalmışlardır.
 
İber Yarımadası'ndan ayrılmalarının ardından özellikle Akdeniz havzasındaki topraklara göç eden Yahudilerin en önemli duraklarından biri Osmanlı İmparatorluğu olmuştur. Sultan II. Bayezid tarafından kabul edilen Sefaradlar Osmanlı topraklarında çeşitli bölgelere yerleşmiş, imparatorluğun demografik yapısını etkilemişlerdir. Osmanlı toplumuna kısa sürede uyum sağlayarak İber Yarımadası'ndan getirdikleri bilgi, birikim ve tecrübeleriyle imparatorluğa katkı sunmuş, toplumun bir parçası haline gelmişlerdir. Sefarad Yahudilerinin İber Yarımadası'ndan Osmanlı topraklarına göçünü konu alan bu çalışma batı kaynakları, Yahudi literatürü ve Osmanlı arşiv belgelerini bir araya getirerek farklı bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: İber Yarımadası, Portekiz, Yahudiler, Göç, Osmanlı İmparatorluğu

Abstract:
Jews, who have been exiled and forced to immigrate since ancient times, have spread to all corners of the world, and have formed a diaspora by existing in a very wide geography. The Iberian Peninsula is also one of the places where Jews settled and lived for centuries. They lived in this region under the rule of different powers such as Romans, Visigoths, and Muslims. Also, they were included in the new kingdom with the establishment of the Kingdom of Portugal in 1139. Although they lived under good conditions in Portugal, especially during the first dynasty, and took important positions in the kingdom, their past traumas revived with the edict issued in 1496 and they had to leave Portugal.

After leaving the Iberian Peninsula, one of the most important stops of the Jews who immigrated to the lands in the Mediterranean basin was the Ottoman Empire. Accepted by Sultan Bayezid II, the Sephardim settled in various regions of the Ottoman lands and affected the demographic structure of the empire. By adapting to Ottoman society in a short time, they contributed to the empire with the knowledge, and experience they brought from the Iberian Peninsula and became a part of the society. This study, which is about the immigration of Sephardic Jews from the Iberian Peninsula to the Ottoman lands, aims to present a different perspective by bringing together western sources, Jewish literature, and Ottoman archival documents.

Keywords: Iberian Peninsula, Portugal, Jews, Immigration, Ottoman Empire