Boncuklu Tarla Güneydoğu Alanı PPNA dönem yontmataş tekno-tipolojisi
Boncuklu Tarla Southeastern Area PPNA period lithic techno-typology
Yazar: ONUR DİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. ERGÜL KODAŞ
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Çevresel arkeoloji = Environmental archeology ; İktisadi arkeoloji = Economic archaeology

Özet:
Tezimiz kapsamında ilk olarak Boncuklu Tarla Yerleşimi Güneydoğu Alanı PPNA tabakalarından ele geçen alet, çekirdek ve teknolojik parçaların tipolojik analizleri gerçekleştirilmiştir. Daha sonra yongalama ürünleri üzerinden PPNA dönem yongalama teknolojileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Toplamda 247 adet yontmataş parça üzerinde analiz çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 247 adet parçanın 134'ü üzerinde çeşitli tiplerde düzelti olup alet özelliği göstermektedir. Aletler "tip" ve "alt tip olacak şekilde iki başlık altında değerlendirilmiştir. Toplamda 11 ana tip içerisinde 20 farklı alt tip tespit edilmiştir. En yoğun grubu 54 adet ile ön kazıyıcılar oluşturmaktadır. Alet grubu içerisinde değerlendirdiğimiz ve az sayıda ele geçmiş olmasına rağmen Epi-paleolitik geleneğin devamını göstermesi açısından oldukça önemli olan mikrolitlerin toplam sayısı 5 adettir.  Alet grubu dışında PPNA dönem teknolojisi hakkında fikir sahibi olmamızı sağlayan çekirdekler üç farklı tipolojide karşımıza çıkmaktadır. Bunlar; piramit, prizmatik ve mermi biçimli çekirdeklerdir. Toplam sayıları 39 adettir. Yine teknoloji ile ilişkili bir diğer grubumuz çekirdeklerin hazırlanmasına yönelik alınan ve teknolojik parçalar olarak isimlendirin parçalardan oluşmaktadır. Bunların toplam sayısı 13'dür. Yontmataş buluntuların tamamından elde edilen veriler neticesinde Güneydoğu Alanı PPNA dönemde teknoljik açıdan baskı teknolojisinin yoğun olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra yumuşak taş vurgaç ile yongalanan yonga ve dilgilerin varlığı göz ardı edilemeyecek kadar fazladır. Yontmataş alet grubu içerisinde tespit edilen "naviform dilgiler" ise bu tekniğin de kullanıldığını göstermektedir. Bu noktada özelikle ok ucu yapımında kullanılan naviform dilgilerin PPNB'de baskın olması ve mikrolitler ile aynı alandan bulunmaları soru işaretlerine neden olmuş ve bu sorunsala vurgu yapılmıştır. Yapılan karşılaştırmalar neticesinde BoncukluTarla Güneydoğu Alanı PPNA Dönem yontmataş alet endüstrisinin Zagros-Toros hattı kültür ilişkisine ışık tutabileceği ve bu doğrultuda yapılacak kapsamlı çalışmalara referans olabileceği vurgulanmıştır.

Abstract:
Within the scope of our thesis, firstly, typological analysis of the tools, cores and technological parts recovered from the PPNA layers of the Southeast Area of Boncuklu Tarla Settlement was carried out. Later, PPNA period chipping technologies were tried to be revealed through chipping products. Analysis studies were carried out on a total of 247 chipped stone pieces. 134 of the 247 pieces have various types of corrections and show tool characteristics. The tools were evaluated under two headings: "type" and "subtype". In total, 20 different subtypes have been identified within 11 main types. The most dense group consists of front scrapers with 54 pieces. The total number of microliths, which we consider within the tool group and which are very important in terms of showing the continuation of the Epi-paleolithic tradition, although they were found in small numbers, is 5. Apart from the instrument group, the cores that provide us with an idea about the PPNA period technology appear in three different typologies. These; pyramidal, prismatic and bullet-shaped cores. Their total number is 39 pieces. Another group related to technology consists of parts taken for the preparation of beans and called technological parts. Their total number is 13. As a result of the data obtained from all chipped stone finds, it was determined that printing technology was used extensively in the Southeastern Area PPNA period. In addition, the presence of flakes and blades chipped with a soft stone hammer is too numerous to ignore. The "naviform blades" found in the chipped stone tool group show that this technique was also used. At this point, the predominance of naviform blades used in arrowhead making in PPNB and their finding from the same area as microliths has raised questions and this problematic has been emphasized. As a result of the comparisons, it was emphasized that the chipped stone tool industry of the BoncukluTarla Southeastern Area PPNA Period could shed light on the Zagros-Toros line cultural relationship and could be a reference for comprehensive studies to be carried out in this direction.