Aile hekimliği polikliniğine başvuran 0-14 yaş arası çocuk sahibi ebeveynlerde aşı tereddüdünün değerlendirilmesi
Evaluation of vaccine hesitancy in parents with children aged 0-14 admitted to family medicine polyclinic
Yazar: SERHAT FATİH KESER
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ ÜNLÜOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Aşı tereddüt ve retleri son yıllarda hızla artmakta ve toplum sağlığını bozar hale gelmektedir. Avrupa'da 2016-2017 yıllarında küçük çaplı kızamık salgınları ortaya çıkmıştır ve kızamık hastalarının %87'sinin aşıyı reddedenler olduğu saptanmıştır. Bu konuda çalışmalar yapan DSÖ, 2019 yılında küresel sağlığı tehdit edebilecek 10 etmenden birisinin de "aşı tereddüdü" olduğunu belirtmiştir. Ülkemizde de çocuklarına aşı uygulatmak istemeyen ailelerin sayısı; 2011'de 183 iken, 2013'te 980, 2015'te 5.400, 2016'da 12.000'e yükselmiştir. Aşı reddi sayısı 2018 yılında 23.000 düzeyine ulaşmıştır. Bu çalışmada Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 0-14 yaş arası çocuk sahibi ebeveynlerdeki aşı tereddüdünün Türkçeye uyarlanan Dünya Sağlık Örgütü Aşı Tereddüdü Ölçeği kullanılarak değerlendirilmesi ve ilişkili etmenlerin saptanması amaçlanmıştır. Çalışmaya 259'u (%69.1) kadın, 116'sı (%30.9) erkek toplam 375 ebeveyn katıldı. Ebeveynlerin yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi, çocuk sayısı, gelir durumu, oturduğu evin kendisine ait olup olmadığı, herhangi bir çocuğuna aşı takviminde yer aldığı halde yaptırmadığı aşı varlığı, çocuğunda aşı sonrası yan etki gerçekleşme durumu ile Türkçe Dünya Sağlık Örgütü Aşı Tereddüdü Ölçeği puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ebeveynlerin yaşamları boyunca en uzun süre kaldıkları yer, aşı kararlarında etkilendikleri kaynaklar, kendi aşılanma durumları, çocuğuna aşı yaptırmayan tanıdığının olması ile Türkçe Dünya Sağlık Örgütü Aşı Tereddüdü Ölçeği puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çalışmamızın sonucunda ortaya çıkan veriler, ebeveynlerdeki aşı tereddütlerinin hangi etmenlerle ilişkili olduğunu ve bu tereddütleri önlemek için alınabilecek tedbirler hakkında yol gösterici olacaktır.

Abstract:
Vaccine hesitations and refusals have been increasing rapidly in recent years and have become detrimental to public health. Minor measles outbreaks occurred in Europe in 2016-2017 and it was determined that 87% of measles patients were those who refused the vaccine. WHO has conducted studies on vaccine hesitancy and stated that one of the 10 factors that may threaten global health in 2019 is "vaccine hesitancy". While the number of families who do not want to have their children vaccinated in our country was 183 in 2011, it increased to 980 in 2013, 5.400 in 2015, and 12.000 in 2016. In this study, it was aimed to evaluate the vaccination hesitancy of parents with children aged 0-14 years who admitted to Eskişehir Osmangazi University Family Medicine Outpatient Clinic by using the World Health Organization Vaccine Hesitancy Scale adapted to Turkish and to determine the related factors. A total of 375 parents, 259 (69.1%) female and 116 (30.9%) male, participated in the study. No significant relationship was found between parents' age, gender, education level, number of children, income status, whether the house they live in belongs to themselves, the presence of any vaccine that their child has not had, status of side effects after vaccination in the child and the Turkish World Health Organization Vaccine Hesitancy Scale scores. A significant relationship was found between the place where the parents stayed for the longest time in their lives, the sources they were affected by in their vaccination decisions, their own vaccination status, having a friend who did not have their child vaccinated, and the Turkish World Health Organization Vaccine Hesitancy Scale scores. The data obtained as a result of our study will provide guidance on the factors related to vaccination hesitations in parents and the measures that can be taken to prevent these hesitations.