Çok katlı konut yapılarında sürdürülebilir iç mekan tasarım kriterleri
The formation of sustainable interior design criteria in multi-storied buildings for housing
Yazar: A. SELİN MUTDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2011
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Barınaklar = Housing ; Konut = Dwelling house ; Mekan tasarımı = Space design ; Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design ; Çok katlı binalar = Multistorey buildings ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Sürdürülebilirlik kavramı bütüncül yaklaşımla bakılması gereken, doğa çevre ve insan üçgeninden başlayarak gelecek nesilleri de içine alan, her disiplin ile bağlantısı olan bir kavramdır. Son yıllarda özellikle dünya nüfusunun hızla artmasıyla birlikte gerçekleşen kentleşme ve yoğun yapılaşma sonucu oluşan zehirli gaz emisyonları, sera etkisi ve kaynak yetersizliği, bu kavramın önemini bir kez daha ortaya koymuştur.Fosil yakıt kullanımı sonucu oluşan zehirli gaz emisyonlarının % 50 si yapılardan kaynaklanmaktadır. Dünyanın ısınmasına ve iklim değişikliğine neden olan bu gazların emisyonunun önlenmesi ancak yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ile mümkün olabilecektir. Bu anlamda yapıların tasarım ve inşaat aşamalarında söz konusu kriterlerin dikkate alınması oldukça önemli olmaktadır. Son yıllarda yapılarda enerji tasarrufunun sağlanması, kullanıcı konforunun artması ve sürdürülebilirlik kriterlerin uygulanması için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bunlardan en önemlisi yeşil bina sertifika ve değerlendirme sistemleridir. Bu sistemlerin ana amacı yapıların çevresel etkilerini somut ve objektif olarak ortaya koymak ve bu etkiyi en aza indirecek şekilde yeni nesil yapılar inşa etmektir. Türkiye'de de son yıllarda dikkate alınmaya başlanan ve uygulamalarının yapıldığı bu sertifika sistemleri, yapıların kendi kendilerine yetebilmesini ve çevreye olan etkisini minimuma indirmeye çalışmaktadır. Şu anda Türkiye'nin kendi koşullarına uygun olarak hazırlanmış bir sistem bulunmamaktadır. Hem bunun eksikliğinin giderilebilmesi için hem de nüfus yoğunluğu giderek artan, plansız kentleşen ve gelişmekte olan bir ülke olarak konut ihtiyacını çok katlı yapı çözümleri ile gidermeye çalışan bir ülke olmamız gerçeğinden hareketle, tezde, çok katlı konut yapılarına yönelik sürdürülebilir tasarım kriterleri oluşturulmuştur.Günümüzde inşa edilen konut bloklarının bazıları akıllı ev ve enerji etkin olarak tasarlansa da maliyetlerdeki artışlar nedeniyle oldukça az sayıda inşa edilmiştir. Yapılan inşaatların çoğunda projelendirme aşaması kısa tutularak çok hızlı ve genelde standartlaşmış belli bir iç mekan ve yapı şablonuna uygun binalar yapılmaktadır. Bu yaklaşım enerji ve kaynak tüketiminin artmasına ve bunun paralelinde çevreye olan olumsuz etkilerinde gün geçtikçe çoğalmasına neden olmuştur. Ayrıca kentte yaşayan insanların yaşam şekillerinin çok ciddi değişikliğe uğradığı, konutların kullanıcılarını hem konfor seviyesi olarak hem de iç mekan organizasyonu olarak tatmin etmediği görülmektedir. Bu nedenle çok katlı konut yapıları için sürdürülebilir iç mekan tasarım kriterleri oluşturulması amaçlanmıştır.Bu kriterlerin oluşturulabilmesi için dünyada WGBC tarafından kabul görmüş, LEED, Breeam, Casbee ve Green Star yeşil bina sertifika ve değerlendirme sistemleri örnek olarak ele alınmıştır. Bu sistemlerin iç mekan ile ilgili olan kriterleri detaylı olarak incelenmiş ve Türkiye'nin coğrafi, iklimsel, ekolojik, ekonomik ve kültürel özellikleri dikkate alınarak yeni kriterler oluşturulmuştur. Bu konuda şu ana kadar Türkiye'de oluşturulan alt yapı, yasa, yönetmelik, standart ve şartnameler incelenmiş ve var olan yasaların yanında yeni yapılması gereken yasa ve yönetmeliklere de dikkat çekilmiştir.Türkiye için oluşturulan kriterlerin ne kadar uygulanabileceği veya şuandaki inşaat sektörü ve kullanıcılar tarafından sürdürülebilir yapı kavramının ne kadar önemli olduğu seçilen çok katlı konut örnekleri üzerinde incelenmiştir. Seçilen örneklerde dikkat edilen noktalar, konut yapılarının enerji tasarrufu sağlayan, ekolojik, yenilenebilir enerji kullanan veya yeşil bina sertifika ve değerlendirme sistemlerine uygun olarak tasarlandığının vurgulanması ve pazarlama stratejisi olarak bu özelliklerinin öne çıkartılmasıdır. Son yıllarda özellikle bu konunun halk tarafından ilgi görmesi ve yeşil bina sertifika sistemlerinin bir yapı için prestij sağlayıcı bir özellik haline gelmesi bu yaklaşımla konut yapılmasını yaygınlaştırmıştır. Ancak asıl burada vurgulanmak istenen bu düşünce ile yola çıkılarak tasarlanan yapıların iç mekanlarının gerçekte ne kadar sürdürülebilir olduğudur.

Abstract:
Sustainability is a concept which should be considered with a complete approach and which has control everything, starting from the triangle of nature, environment and people and everything surrounding and affecting this triangle. The importance of this concept has been set forth once again in recent years, especially due to insufficient resources, the greenhouse effect and the toxic gas emissions formed as a result of urbanization and crowded construction that has been realized along with a rapid increase in the world population.Fifty percent of the toxic gas emissions formed as a result of the use of fossil fuels is caused by buildings. The prevention of the emission of these gases, which are the cause of the global warming and climate change, will only be possible with the use of renewable energy sources. Therefore, it is rather important to take into consideration the subject criteria at the design and construction stages of buildings. Various methods have been developed in recent years to provide for energy savings in buildings, for increasing the comfort of the users and for implementing the sustainability criteria. The green building certificate and rating system is the most important of these. The main objectives of these systems are to set forth concretely and objectively the environmental effects of buildings and to construct new generation buildings in a manner that would reduce this effect to a minimum. These certificate systems, which have started to be taken into consideration and implemented in Turkey in recent years, attempt to make buildings that are self-sufficient and to reduce to a minimum their influence on the environment. At present, there is no system that has been prepared in conformance with the conditions of Turkey. This thesis has set forth sustainable design criteria in order to eliminate this deficiency and due to the fact that it is attempted to meet high-rise residential building needs in Turkey where there is unplanned urbanization and development together with an increase in population density.Generally, buildings are constructed very rapidly and in accordance with certain standardized interiors and construction templates by keeping the project stage of a majority of the building constructions short. This approach has been the cause of an increase in energy and resource consumption and in parallel with this, the day-by-day increase in the negative effects on the environment. Furthermore, the lifestyles of the people living in cities have changed a lot and it is observed that both the comfort level and the interior organization does not satisfy the users of housing.The World Green Building Council (WGBC) has been accepted in the world for the formation of these criteria and the Leadership in Energy and Environmental Design (LEED), the Building Research Establishment Environmental Assessment Method (BREEAM), the Comprehensive Assessment System for Building Environment Efficiency (CASBEE) and the Green Star green building certificate and rating systems have been taken as examples. The criteria related to the interior space of these systems have been studied in detail and new criteria have been formed by taking into consideration Turkey?s geographical, climatic, ecological, economic and cultural characteristics. On this subject, the infrastructure, laws, regulations, standards and specifications formed in Turkey up until the present-day have been studied and besides the existing laws, attention has also been drawn to the new laws and regulations that should be made.To what extent the criteria formed for Turkey will be implemented and how important the sustainable building concept is for the present-day construction sector and users was examined from the high-rise residential building examples selected. The points that draw attention in the examples selected are the emphasizing that the buildings for housing provide energy savings, ecological and use renewable energy or that are designed in conformance with green building certificates and rating systems and that these characteristics are highlighted as a marketing strategy. In recent years, housing construction with this approach has become widespread, especially with the interest shown by the people on the subject and with the green building certificate systems becoming prestige-gaining characteristics for buildings. However, what is really meant to be emphasized here is in fact how sustainable are the interior spaces of the buildings designed with this intention and what are the needs felt for attaining sustainable attributes.