Musa carullah'ta dini çoğulculuk
Religious pluralism of Musa Carullah
Yazar: YAKUP KAYHAN
Danışman: PROF.DR. BAKİ ADAM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion
Dizin: Din = Religion

Özet:
Farklı dinlere mensup olan insanlar inanç ve düsüncelerini birbirlerine zorla veetik olmayan yollarla kabul ettirme girisimlerinde bulunmamalıdırlar. Ortak meselelerihosgörü içinde konusarak, tartısarak ve dinlerdeki tüm ayrılıklar bir kenara bırakılarakçözüm yolları aranmalıdır. Diger dinlere ve onların mensuplarına karsı insanlar, sıcakve olumlu yaklasma becerileri gösterebilmeli, onların iyi ve güzel yönlerini alarakdegismeden ve baskalasmadan daha güzele ulasma çabasında olmalıdırlar.ste bu amaçla 18. asrın sonlarından itibaren dil Ural bölgesinde egitimde, dindeve milli suurda yasanan ceditçilik hareketinin amacı da bu olmustur. Bu hareketin sonhalkasını ise Musa Carullah Bigiyef olusturmus, onun fikirleri bu bölgeden baslayaraketki alanını genisletmis ve yayılmıstır. Dini alandaki söylemleri; dini çogulculukanlayısı ve daha çok ilahi rahmetin umumiligi hakkındaki görüslerini ifade ederkennetlik kazanmıstır. Onun bu konular hakkındaki fikirleri tevhid eksenli olmus ve buçerçevede bulunan herkesin kurtulusa erecegini delillendirmistir. Onun bu fikirlerininyeni olmadıgı, asr-ı saadetten beri var olan bir düsünce oldugu, kendinden öncekialimlerinde bu konular hakkında fikir ileri sürdükleri de bilinmektedir. Musa CarullahAllah'ın rahmetinin genis oldugunu ve bütün insanların bu sonsuz rahmettenyararlanacagını da ileri sürmüstür.Dini alanda yenilesme, eskiyi taklitten vazgeçerek yeni durumlar hakkındaçözümler ortaya koyma onun savundugu fikirlerdendir. Bunları yaparken de Kur'an vesünnete dönerek dinin asli kaynaklarından yararlanma, yeniliklere açık olma fikrinibenimsemistir. Hz. Adem (as)'den Hz. Muhammed (sav)'e kadar vahyedilen dinin2tevhid dini oldugunu, bu esaslar çerçevesinde bulunan herkesin kurtulusa ereceginidüsünmektedir.Musa Carullah ve daha önce bu baglamda fikir ileri süren alimlerinamaçladıkları din özgürlügünü gelistirmek ve dinleri evrensel noktalardabulusturmaktır. Demokrasi ve çogulculuk kavramları da din özgürlügü açısındanönemlidir ve onunla yakından ilgilidir. Burada hedeflenen ise, karsındakini insan olarakalgılayabilmek ve onun her türlü düsünce, inanç ve yasamına saygıyla kabul ederektahammül edebilmek erdemine ulasmak ve baskalasmadan, degismeden, kendi kültür,deger ve dini inanıslarından taviz vermeden yenilikleri ve güzellikleri kendibünyemizde özümseyerek gelismek ve yeniliklere açık olmaya katkıda bulunmaktır.

Abstract:
The people who are members of different religion and ideas haven?t beingaccepted forcely and by methods not being ethic. The ways of solution must be foundfor common matters tolerantly by speaking, discussing and by leaving the differences ofreligios. The people must be in attempts of reaching better and prettier not changing andmetamorphosis, taking good directions to other religions and members of it.This is the aim of ceditcilik movement living in national consciousness, religionand education in Ural region since the end of 18th century. Musa Carullah Bigiyef is thefinal ring, his ideas have spreaded and have enlarged the field of effect starting from thisregion. His religious speeches; have resulted in explaining his ideas about publication ofdivine mercy more and the religious pluralism understanding. His ideas about thissubject are about Tevhid and there is a proof about everybady who believes this, willget free. It is known that these ideas that have continved since Asr-ı Saadet were notnew and that scholars before him occured thought substructure in region which he grew.Musa Carullah has claimed that all of people would enter Heaven in one day bybenefiting from eternal mercy of God and grandness of Allah?s mercy.Renewing in religious field and bringing up solutions for new situations byabondaning the imitation of olda re his ideas. He has accepted the new thoughtsbenefiting from religious sources by returning Kur?an and Sünnet. He things thatreligion announced from Hz. Adem to Hz. Muhammed(sav) is tevhid religion and thateverybady that lives in these principles will get free.Developing the freedom of religion coming together universal points are aims ofMusa Carullah and scholars claiming this idea before. Democracy and pluralism are2important for the freedom of religion and related to the freedom of religion. Aim in thisis the help of the newness and developing wiht beauties and newness withoutcompromising from own religious behaviours and own culture, metamorphosis,changing and to reach the virtue of for bearance by respecting his thought, belief andlife and seeing as a person.