Kentsel çevre kalitesinin uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak değerlendirilmesi: Eskişehir – Odunpazarı
Urban environmental quality assessment at utilizing remote sensing and geographic information systems: Eskişehir - Odunpazarı
Yazar: FATMA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SAYE NİHAN ÇABUK ; PROF. DR. ÜLKÜ DUMAN ; DOÇ. DR. GORDANA KAPLAN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Dünya nüfusundaki hızlı artış ve buna paralel olarak kentleşme oranının yükselmesi kentlerde çevre sorunları doğurmakta ve kentsel çevre kalitesi kavramı gündeme getirmektedir. Kentsel çevre kalitesi, bir kentin farklı özellikleri göz önüne alınarak kentteki sürdürülebilirlik, dirençlilik ve yaşanılabilir olma durumu hakkında bilgiler içeren çok boyutlu bir kavramdır. Bu yüksek lisans tez çalışması, çalışma alanı olarak belirlenen Eskişehir ili Odunpazarı ilçesinde kentsel çevre kalitesinin sosyo-ekonomik, ekolojik, biyofiziksel ölçütler çerçevesinde değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada ana ve alt ölçütler (göstergeler) ilgili literatür dikkate alınarak, ölçüt ağırlıkları ise AHP yöntemi ile uzman görüşlerine göre belirlenmiştir. Ölçütler bazında mekânsal analiz ve değerlendirilmelerin yapılabilmesi için mekâna ait vektörel veriler ve LANDSAT görüntüleri ile IDW, NDVI ve NDBI gibi analiz araçlarından faydalanılmış, her ölçüt kapsamında oluşturulan haritalar çakıştırılmış ve Odunpazarı ilçesi kentsel çevre kalitesini 5'li ölçekte ortaya koyan sonuç haritası üretilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Odunpazarı ilçesi çevre kalitesinin genel durumu orta düzeydedir. Ayrıca ilçenin %21,31'i çok iyi, %25,04'ü iyi, %34,28'i orta, %13,92'si zayıf ve %5,45'i çok zayıf kategorisinde dağılım göstermektedir. Kentsel çevre kalitesinin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemin planlama süreçleri için önemli bir referans sağlayacağı öngörülmektedir. Bunun yanı sıra araştırma bulgularının kentsel çevre kalitesinin ortaya koyulmasını ve değerlendirilmesini amaçlayan benzer özellikteki çalışmalara yol gösterici bir yaklaşım sunduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The fast growth in global population and the corresponding increase in urbanization rates cause environmental issues in cities and highlights the significance of urban environmental quality. Urban environmental quality is a multifaceted notion that encompasses a city's sustainability, resilience, and livability while taking into account varying characteristics. This master's thesis aims to assess urban environmental quality in the Odunpazarı district of Eskişehir province, within the context of socioeconomic, ecological, and biophysical criteria. The main and sub-criteria (indicators) were determined based on the literatür and the criteria weights were determined with AHP method according to the expert opinions. Vector data and LANDSAT images, as well as analysis tools such as IDW, NDVI and NDBI were performed for the development of the criteria maps, followed by the production of the final Odunpazarı district urban environmental quality map on a 5-point scale theough weighted overlay method.  The results revelaed that the general condition of environmental quality in the Odunpazarı region is "moderate". In addition, 21,31% of the district is very good, 25,04% is good, 34,28% is moderate, 13,92% is poor, and 5,45% is very poor. The method used in assessing urban environmental quality is projected to provide an important reference to planning processes. Furthermore, the results of the study are supposed to provide a model for future urban environmental quality research.