Diyabetli bireylere yönelik geliştirilen yapay zekâ tabanlı mobil sanal asistanın maliyet etkinliği, hastaneye yatırılma oranı, özbakım ve hipoglisemi üzerine etkisi
Effect of artificial intelligence based mobile virtual assistant developed for individuals with diabetes on cost effect, hospital admission rate, self-care and hypoglycemi̇a
Yazar: GÖKŞEN POLAT
Danışman: PROF. DR. ELİF ÜNSAL AVDAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma diyabetli bireylere yönelik geliştirilen yapay zekâ tabanlı mobil sanal asistanın maliyet, hastaneye yatırılma oranı, özbakım ve hipoglisemi üzerine etkisini incelemek amacıyla deneysel olarak yapılmıştır. 

Yöntem: Araştırmanın verileri Haziran 2022- Haziran 2023 tarihleri arasında İzmir ilindeki iki özel hastanenin Endokrinoloji Polikliniği ve diyabetli bireylerin kayıtlı olduğu bir diyabet derneğinde toplanmıştır. Örneklem sayısı Power 0,80 alınarak minumum n:122 bulunmuştur. Randomizasyon ile girişim ve kontrol grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Araştırma örneklemi vefat ve maliyet nedenleriyle girişim (n:60) ve kontrol (n:60) olarak yürütülmüştür. Araştırmada; "Birey Tanıtım Formu", "Diyabet Öz Bakım Ölçeği", "Hipoglisemi Güven Ölçeği", "Mobil Uygulama Görüş Formu" ve "Maliyet Tablosu" veri toplama araçları kullanılmıştır. Girişim grubuna; yapay zeka tabanlı mobil sanal asistan uygulaması uygulanıp, kontrol grubuna standart poliklinik eğitimleri verilmeye devam edilmiştir. Veriler 0ay ve 12.ay üzerinden karşılaştırılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sayı, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, minumum, maksimum medyan; değişkenler arasında ki-kare, Kruskal Wallis, Mann Whitney U testi ve t testi kullanılmıştır.
 

Bulgular: Bulguların 0.ay ve 12.ay verilerinde; girişim grubu ile kontrol grubu arasında "Diyabet Öz Bakım Ölçeği" (p=0.000), ve "Hipoglisemi Güven Ölçeği" (p=0.000) ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu, diyabetli bireylerin özbakımını ve hipoglisemi durumuna karşı güvenini arttırdığı, girişim grubunun kontrol grubundan DSCS ve HGÖ puanlarının daha fazla olduğu, komplikasyona bağlı hastaneye yatırılma durumu girişim grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı bir fark olduğu (p=0.000), girişim grubunun kontrol grubuna göre komplikasyona bağlı hastaneye yatırılma oranından daha azaldığı ve girişim kontrol grubu maliyetleri arasında anlamlı fark olduğu  (p=0.001) girişim grubunun maliyetleri kontrol grubuna göre daha fazla olduğu saptanmıştır. Yapılan analizler sonucunda araştırmanın gücü 0,99 olarak hesaplanmıştır.  

Sonuçlar: Diyabetli bireylere yönelik geliştirilen yapay zekâ tabanlı mobil sanal asistanının; diyabetli bireylerin özbakımını ve hipoglisemi durumuna karşı güvenini arttırdığı, hastaneye yatma oranını anlamlı bir düzeyde azaltırken; bir yıllık süreçte maliyet üzerine olumlu etkisinin olmadığı sonucunu varılmıştır.

Abstract:
Aim: This study was conducted experimentally to examine the effect of artificial intelligence-based mobile virtual assistant developed for individuals with diabetes on cost, hospitalization rate, self-care and hypoglycemia.

Methods: The data of the study were collected between June 2022 and June 2023 in the Endocrinology Polyclinic of two private hospitals in Izmir and a diabetes association where individuals with diabetes were registered. The sample number was taken as Power 0.80 and the minimum n:122 was found. It was divided into two as intervention and control groups by randomization. The research sample was conducted as intervention (n:60) and control (n:60) due to death and cost reasons. In the research; Data collection tools such as "Individual Introduction Form", "Diabetes Self-Care Scale", "Hypoglycemia Confidence Scale", "Mobile Application Opinion Form" and "Cost Table" were used. To the initiative group; Artificial intelligence-based mobile virtual assistant application was implemented and standard polyclinic trainings continued to be given to the control group. Data were compared over 0 months and 12 months. In the evaluation of the data, number, percentage, arithmetic mean, standard deviation, minimum, maximum median; Among the variables, chi-square, Kruskal Wallis, Mann Whitney U test and t test were used.

Results: In the 0th month and 12th month data of the findings; There was a statistically significant difference between the "Diabetes Self-Care Scale" (p=0.000), and "Hypoglycemia Confidence Scale" (p=0.000) scale scores between the intervention group and the control group, it increased the self-care and confidence of individuals with diabetes against hypoglycemia, and the intervention group The DSCS and HGS scores of the control group were higher, there was a significant difference between the intervention group and the control group in terms of hospitalization due to complications (p=0.000), the intervention group had a lower rate of hospitalization due to complications compared to the control group, and there was a significant difference between the costs of the intervention control group. It was determined that there was a difference (p=0.001) in the intervention group, and the costs were higher than the control group. As a result of the analyzes made, the power of the research was calculated as 0.99.

Conclusion: The artificial intelligence-based mobile virtual assistant developed for individuals with diabetes; it increases the self-care of individuals with diabetes and their confidence in hypoglycemia, while significantly reducing the rate of hospitalization; It was concluded that there was no positive effect on the cost in a one-year period.