Gaetano Donizetti ?Don pasquale? Operasının ses-söz uyumu (prozodi) yönünden incelenmesi
A Study Of Gaetano Donizetti's Opera ?Don Pasquale? The Harmony Between The Sound And The Language(Prozody)
Yazar: MUSTAFA LEVENT TAŞKESEN
Danışman: PROF. RUSKO VASİLEV RUSEV
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Don Pasquale Operası = Opera Don Pasquale ; Donizetti, Geatano = Donizetti, Geatano ; Libretto = Libretto ; Opera = Opera ; Prozodi = Prosody

Özet:
Prozodi bozukluklarının saptanabilmesi için, operanın çevrildiği dildeki vurguların ve ses özelliklerinin bilinmesi gerekmektedir. Orijinal dilindeki bir opera, yabancı bir dile özensiz bir şekilde çevrildiğinde, operanın müziği ile dilin müziği arasında yaşanacak uyuşumsuzluklar, müziğin vermek istediği mesajın kötü bir şekilde verilmesine ve müziğin amacına ulaşmasına engel olacaktır. Bu nedenle Türkçeye çevrilen operalar da Türkçenin ses-söz yapısına uygun olarak çevrilmeli ve bestecinin kendi dilinde yazdığı opera, aslına sadık kalınarak dinleyicilere ulaştırılmalıdır. Bu nedenle de Türkçenin bilinen dil ve vurgu özelliklerine uygun hale getirilmek istenen orijinal librettonun çeviriminde Türkçe prozodi kurallarına uyulması gerekir.Bu araştırmada, opera bestecisi Gaetano Donizetti'nin en ünlü operalarından biri olan, üç perdelik opera komik tarzındaki ?Don Pasquale? operası, Türkçe prozodi kuralları açısından incelenerek, operanın geneli hakkında bir değer yargısına ulaşılmaya çalışılmıştır.Araştırma; Don Pasquale operasının, günümüzde Türkçe oynandığı şekliyle, tüm orijinal librettosu araştırmacı tarafından tekrar tercüme edilerek ve Türkçe prozodi kurallarına göre karşılaştırılarak incelenmiştir.Operanın solo, düet, terzet, quartet ve koro partileri, notaları üzerinden incelenerek buralardaki prozodik yanlışlıklar gösterilmeye çalışılmıştır.Ayrıca bestecinin hayatı, eserleri ve tarihsel önemi, ?Don Pasquale? operasının konusu, albüm kayıtları, performans tarihçesi, İtalyanca ve Türkçe librettosuna da araştırma içinde yer verilmiştir.Prozodisi incelenen ?Don Pasquale? operasının büyük bir bölümünün prozodisinin çok fazla bozuk olmadığı saptanmıştır. Ancak, orijinal dilindeki kusursuzluğu da göz ardı etmemek gerekir. Librettonun birebir tercümesi (günümüzde oynanan Türkçe uyarlaması için), prozodik açıdan olmasa da yakın ve güzel bir tercüme oluşuyla dikkati çekmiştir.Sonuç olarak; Gaetano Donizeti'nin bestelediği bu opera, opera komik tarzında ilk eser olma özelliği ile birlikte, yorumlanmasında da, doğru artikülasyon, acelite ve güçlü bir nefes tekniği gerektirmektedir. Dünyadaki bütün operalarının repertuvarlarında her yıl yer alan bu eser, genellikle orijinal dilinde icra edilmektedir.Bu bağlamda ?operalar orijinal dilinde güzeldir? demek yanlış bir yaklaşım olmaz.

Abstract:
To identify the disorders of prosody, it is important to know the emphasis and the features of sound of the language which opera is translated into. When an opera with its original language is translated into a foreign language without any care, the dissonance between the music of the opera and music of the language may cause the misunderstanding of the message and, therefore; would disrupt music from reaching its aim. For this reason, the operas which are translated into Turkish should be translated considering theTurkish sound and word structure and the opera written in the composer?s own language should reach its audience with close translation. Consequently, in the translation of original libretto which is intended to equip with the language and accent features of Turkish which are well-known, Turkish prosody rules must be followed.In this study, one of the most popular operas of opera composer Gaetano Donizetti which is ?Don Pasquale? a three-act comedy is examined with respect to Turkish prosody rules and is tried to reach a value judgement about the opera in general.Don Pasquale opera as it is played in Turkish today is re-translated by the researcher comparing it in accodance with Turkish prosody rules.Opera solos, duets, terzet, quartet and choir parties are examined on their musical notes and prosodic errors are discussed.Moreover, the composer?s life, his works and his historical importance, the subject of ?Don Pasquela? opera, its recordings, its performance history and its Italian and Turkish libretto also take place in this research.It is determined that having examined the prozody of ?Don Pasquale? opera, a large part of the prosody is not disordered. However; the perfection of the original language should not also be ignored. The word to word translation of libretto (for the Turkish version which is played today) has captured attention being a close and good translation of the opera if not in prozodic terms.In conclusion, this opera composed by Gaetano Donizetti is not only the first work of art in opera comedy style but also it requires the correct articulation, acelite and a powerful breathing technique in its interpretation. This opera which comes up in the repertoire of all the operas in the world, is usually performed in its original language.In this context, ?operas are best in their original language? approach cannot be regarded wrong.