Ülkemiz ormancılığında konumsal veri tabanının tasarımı, kurulması ve uygulamaları: Artvin Merkez İşletme Şefliği örneği
Design, establish and model application of geographic information systems in Turkish forestry: The sample of Artvin Central Territorial Division
Yazar: TURAN SÖNMEZ
Danışman: PROF.DR. SELAHATTİN KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
20.7 milyon hektar orman alanı ile ülkemizin dörtte birini yönetme çabası içerisinde olan Orman Genel Müdürlüğü (OGM), 1965 yılında Türkiye'nin en güçlü Bilgi İşlem Merkezini kurmuş olmasına rağmen, günümüzde ihtiyacını karşılayacak düzeyde sistemli bir konumsal veri tabanını kuramamıştır. Bu nedenle, kararların alınmasında kullanılan konumsal verilerin tekrarlı toplanması sonucu harcanan emek, zaman ve para artmakta, birimler arası iletişim eksikliği ortaya çıkmakta ve bilişim çağını yakalama noktasında ormancılığımız yavaş kalmaktadır. Bu sorunların üstesinden gelmek için, OGM'nün, orman ekosistemiyle ilgili konumsal verilerin (grafik ve öznitelik) elde edilmesiyle oluşan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) destekli geniş kapsamlı konumsal orman veri tabanını kurması ve bu işlemleri destekleyecek işletme şeflikleri itibariyle bilgisayar ağını oluşturması en büyük atılım olacaktır. Ormancılıkta, karar verici ve uygulayıcı durumundakilere doğru, zamanında ve güncel veri/bilgi akışını sağlayacak CBS destekli konumsal veri tabanı tasarımını yapmak ve klasik orman amenajman planlarının uygulanması ve izlenmesi için örnek arayüz programı geliştirmek amacıyla yapılan bu çalışma, üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada; OGM ve biyerarşik şekilde bağlı üç taşra teşkilatı (bölge müdürlüğü, işletme müdürlüğü, işletme şefliği) için kurum içi ve dışı verileri de dikkate alan konumsal prototip veri tabanı tasarımı yapılmıştır. İkinci aşamada; kurulan veri tabanına dayalı klasik orman amenajman planlarının uygulanması ve izlenmesi amacıyla bir arayüz programı geliştirilmiştir. Son aşamada; arayüz programı, Artvin Merkez Planlama Birimi verileri kullanılarak test edilmiştir. Sonuçta; konumsal prototip veri tabam kurulmasıyla, ormancılık faaliyetlerinin yapıtaşı olan konumsal veriler bir sistem dahilinde saklanabilmekte ve gerekli konumsal analiz ve sorgularla karar verici ve kullanıcıların hizmetine daha hızlı, güvenilir ve zamanında sunulabilmektedir. Aynı zamanda bu sistem, gelecekte kurulacak olan Çevre ve Orman Bakanlığı veri tabanına entegre edilebilecektir. Geliştirilen programla, özellikle işletme şeflerinin amenajman planlarım uygulama ve izlemesi kolaylaştırılacak ve CBS teknolojisiyle tanışmaları sağlanmış olacaktır.Anahtar Kelimeler: Konumsal Orman Veri Tabam Tasarımı, Orman Bilgi Sistemi, Arayüz Programı Geliştirme

Abstract:
Design, Establish and Model Application of Geographic Information Systems in Turkish Forestry (The Sample of Artvin Central Territorial Division) General Directorate of Forests (GDF) has not yet created the spatial forest database to satisfy the needs, while it established the most powerful Data Processing Centre of Turkey in 1965. However, the GDF is in charge of managing about 20 million hectares of Turkish land base which covers one fourth of the total landmass. The lack of spatial forest database results in collection of the spatial data redundancy, communication problems among the forestry organizations. Also it causes Turkish forestry to be backward of informatics' era. To solve these problems; GDF should establish spatial forest database including spatial data (graphic & attribute data) required to characterize forest ecosystems, and computer network among the forest enterprises across the country. To design the spatial database which provides accurate, on time and current data/info for decision makers and operators in forestry, and to develop sample interface program to apply and monitor classical forest management plans is paramount in contemporary forest management planning process. This research is composed of three major stages: (i) spatial prototype database design considering required by the three hierarchical organizations of GDF (regional directorate of forests, forest enterprise, and territorial division), (ii) user interface program developed to apply and monitor classical management plans based on the designed database, (iii) the implementation of the designed database and its user interface in Artvin Central Planning Unit. By establishing spatial prototype database; spatial data used in forest activities can be stored efficiently in an organization, powerful spatial query and analysis functions of GIS on the database can be conducted and the results submitted to decision makers and users. Moreover, database framework is able to accommodate new data requirements by other organizations of the Ministry of Environment and Forestry. With the developed interface program, applying and monitoring forest management plans were simplified and efficient use of GIS technology became possible for local foresters.Key Words: Spatial Forest Database Design, Forest Information System, Developing Interface Program