Yabancılara Türkçe öğretiminde yazma becerilerinin gelişimine yönelik boylamsal bir araştırma
A longitudinal research on the development of writing skills in teaching Turkish to foreigners
Yazar: YEŞİM TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖZKAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkiye'de Türkçe öğrenen yabancıların yazma becerilerinin A1, A2, B1, B2 seviyelerinde 
boylamsal olarak nasıl geliştiğini tespit etmeyi ve yazılı anlatımlarında yaptıkları 
yanlışlardan hareketle Türkçe dil görünümlerini betimlemeyi amaçlayan bu araştırma, 
tarama modelinde nitel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Niğde Ömer 
Halisdemir Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde 2017-2018 
Eğitim Öğretim Döneminde eğitim alan 34 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubundan 
uzman görüşü ile belirlenen konularda A1, A2, B1, B2 seviyelerinin sonunda metinler 
alınmıştır. Veriler 2017-2018 döneminde öğrencilerden ders süreci içerisinde elde edilmiştir. 
Öğrencilerden alınan metinler betimsel analiz ve içerik analizi türlerinden kategorisel analiz 
ile çözümlenmiştir. Çalışma grubunun A1, A2, B1, B2 seviyelerinde oluşturduğu 
metinlerde; metindilbilimsel ölçütler içerisinde küçük ölçekli yapı ve yazma becerisinin 
belirlenmesine faydalı olacağı düşünülen dil bilgisi yapıları yanlış çözümlemesi yöntemi ile 
incelenmiştir. Her seviye için öğrenci metinlerinde kelime hazinesi katsayısı bulunmuştur. 
Öğrencilerin ana dilleri ile yazma becerisinin gelişimi arasındaki ilişki araştırılmıştır. 
Araştırmacının ulaştığı sonuçların geçerliliği için metinler 3 uzmana, araştırmacı tarafından 
hazırlanan metindilbilimsel ölçütler ve yanlış çözümlemesi değerlendirme tablosu ile 
gönderilmiş ve uzman değerlendirmeleri ile araştırmacının ulaştığı sonuçlar 
karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda yazma becerisi gelişim süreci betimlenmiştir. 
Küçük ölçekli yapıda metinlerde; kişi adılıyla gönderim, dönüşlülük adılıyla gönderim, 
işaret ve yer adılıyla gönderim, işaret sıfatıyla gönderim, iyelik ekiyle gönderim, kişi ekiyle 
gönderim, belirtme durumuyla gönderim, soru ile gönderim, değiştirim, eksiltme, bağlama 
unsurları, zaman ve görünüş ekleri, yineleme ögelerinin boylamsal kullanımları tespit 
edilmiş ve yanlış çözümlemesi ile incelenmiştir. Her seviyede yardımcı dil bilgisel tespit 
için cümle, sözcük, fiilimsi yüzdeleri ve yanlışlar bulunmuştur. Dilsel, bilişsel ve iletişimsel 
yanlışlar betimlenmiştir. Araştırma sonucuna göre incelenen 8 gönderim ögesi kullanım 
yüzdesi yüksekten düşüğe kişi ekiyle gönderim, iyelik ekiyle gönderim, kişi adılıyla 
gönderim, belirtme durumuyla gönderim, işaret ve yer adılıyla gönderim, işaret sıfatıyla 
gönderim, dönüşlülük adılıyla gönderim, soru ile gönderim şeklindedir. Gönderim 
ögelerinde yanlışlar yapılan ögeler yüksek yüzdeden düşüğe iyelik ekiyle gönderim, belirtme 
durumuyla gönderim, kişi ekiyle gönderim, işaret ve yer adılıyla gönderim, kişi adılıyla 
gönderim, dönüşlülük adılıyla gönderim, işaret sıfatıyla gönderim, soru ile gönderim 
şeklinde sıralanmıştır. Dört seviyede değiştirim yüzdesinde yüksekten düşüğe sıralama B1, 
B2, A2, A1 şeklindedir. Değiştirimde yanlış yüzdesinde yüksekten düşüğe sıralama A2, A1, 
B1 şeklindedir. B2 seviyesinde yanlış yoktur. Seviyelerdeki toplam sözcük içerisinde 
eksiltme yüzdesine bakıldığında A1 seviyesinden A2 seviyesine eksiltmenin yükseldiği, A2 
seviyesinden B2 seviyesine ise düştüğü görülmüştür. Dört seviyede yapılan toplam eksilti
incelendiğinde en fazla ortak öge eksiltmesi yapıldığı tespit edilmiştir. Dört seviyede toplam 
sözcük içerisinde yineleme yüzdesinin A1 seviyesinden A2 seviyesine düştüğü, A2 
seviyesinden B2 seviyesine yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır. Yineleme yanlış yüzdesi A1 
seviyesinden B2 seviyesine düşmüştür. Bağlama unsuru yüzdesinde yüksekten düşüğe 
sıralama B1, B2, A2, A1 şeklindedir. Bağlama unsuru yanlış yüzdesi A1 seviyesinden B2 
seviyesinde düzenli bir şekilde düşmüştür. Zaman ve görünüş eki yüzdesi A1 seviyesinden 
B2 seviyesine düzenli yükselmiştir. Cümle yanlış yüzdesi dört seviye metinlerinde düzenli 
olarak düşmüştür. Dört seviyede cümle kurma yüzdesinde A1 seviyesinde A2 seviyesine, 
B1 seviyesinden B2 seviyesine düştüğü tespit edilmiştir. Kelime hazinesi katsayısı 0,70 ve 
üzerinde olan öğrenci yüzdesi A1 seviyesinden B2 seviyesine yükselmiştir. Fiilimsi yüzdesi 
A1 seviyesinden B1 seviyesine yükselmiş, B1 seviyesinden B2 seviyesine düşmüştür. 
Fiilimsi yanlış yüzdesi A1 seviyesinden B2 seviyesine düzenli düşmüştür. Metinlerinde dört 
seviyede dilsel yanlış yüzdeleri incelendiğinde en fazla yanlışın biçimbilimsel yanlış olduğu 
görülmüştür. İkinci sırada yazımsal yanlışlar gelmektedir. Sonrasında ise sözdizimsel yanlış 
yapılmıştır. Dört seviyede en düşük yüzde sözcüksel-anlamsal yanlışlardadır. A1, A2, B1, 
B2 seviyeleri metinlerinde türemiş sözcük yüzdesi düzenli olarak yükselmiştir. İncelenen 
öğrenci metinlerinde dört seviyede türetim yanlışı A1 seviyesinden B2 seviyesine 
düşmüştür. İncelenen öğrenci metinlerinde bilişsel yanlışlar içerisinde en fazla değiştirim 
yapılmıştır. Değiştirimden sonra eksiltme, sonrasında ise ekleme yapılmıştır. En az yer 
değiştirim yanlışı görülmüştür. Dört seviyede iletişimsel yanlış yüzdesi A1 seviyesinden B2 
seviyesine düzenli düşmüştür. İletişimsel yanlışlar içerisinde bölümsel yanlış yüzdesi 
bütünsel yanlış yüzdesinden yüksektir. Uzman görüşleri ile de karşılaştırılan araştırmacı 
sonuçları benzer değerler vermiştir. Bağlaşıklık unsurlarının ve incelenen dil bilgisi 
yapılarının kullanımına bağlı gelişim sonuçları çalışmada verilmiştir. Ana dile göre 
incelenen yapıların kullanımında ve yanlışlarda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Bu 
çalışmanın Yabancılara Türkçe Öğretiminde özellikle yazma becerisi eğitiminde ders veren 
alan uzmanlarına, alan araştırmalarına yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research, which aims to determine how the writing skills of foreigners learning Turkish 
in Turkey develop longitudinally at A1, A2, B1 and B2 levels and to describe the Turkish 
language appearances based on the errors they made in their written expressions, is a 
qualitative study in the scanning model. The study group of the research consists of 34 
students studying at Niğde Ömer Halisdemir University Turkish Teaching Application and 
Research Center in the 2017-2018 Academic Year. The texts were taken at the end of A1, 
A2, B1, B2 levels on the subjects determined by taking the expert opinion from the working 
group. The data were acquired from the students during the course process in the 2017-2018 
period. The texts taken from the students were analyzed by categorical analysis after they 
were analyzed with the descriptive and content analysis types. In the texts created by the 
working group at A1, A2, B1, B2 levels, the grammatical structures, which were expected 
to be useful in determining the small-scale structure and writing skills within the text 
linguistics criteria, were examined with the method of error analysis. The vocabulary 
coefficient was found in the texts of the students for each level. The relationship between 
the students' mother tongue and the development of writing skills was searched. For the 
validity of the results reached by the researcher, the texts were sent to three experts with the 
textlinguistic criteria and error analysis evaluation table prepared by the researcher and the 
results reached by the researcher were compared with the expert evaluations. As a result of 
the study, the writing skill development process was described. In the small-scale texts, the 
longitudinal uses of the reference with pronouns, the reference with reflexive pronouns, 
reference with demonstrative pronouns and adverbs of place, the reference with 
demonstrative pronouns, the reference with demonstrative adjectives, the reference with 
possessive suffixes, the reference with the suffixes indicating the agent of the predicate, the 
reference with the accusative case, the reference with interrogatives, substitution, omission, 
linking words, tense and aspect suffixes, and repetition elements were determined and 
analyzed with error analysis. At each level, the percentages and errors of the sentence, word, 
verbal noun were found for helpful grammatical detection. The linguistic, cognitive and 
communicative errors were described. According to the results of the research, the eight 
reference items examined in terms of usage percentage from high to low are: the reference 
with the suffixes indicating the agent of the predicate, the reference with possessive suffixes, 
the reference with subject pronouns, the reference with the accusative cases, the reference 
with demonstrative pronouns and adverbs of place, the reference with demonstrative 
adjectives, the reference with reflexive pronouns, and the reference with the interrogative. 
The items in which errors are made in the reference items are listed from high percentage to 
low as the reference with possessive suffixes, the reference with the accusative cases, the 
reference with the suffixes indicating the agent of the predicate, the reference with 
demonstrative pronouns and adverbs of place, the reference with subject pronouns, the 
reference with reflexive pronouns, the reference with demonstrative adjectives, the reference 
with interrogatives. The ranking from highest to lowest in percentage of replacement at four 
levels is B1, B2, A2, A1. The ranking from highest to lowest in the percentage of errors in 
replacement is A2, A1, B1. There are no errors at the B2 level. When it was looked at the 
percentage of omissions in the total vocabulary at the levels, it is found that the decrease 
from the A1 level to the A2 level increased and decreased from the A2 level to the B2 level. 
When the total omissions used at the four levels were examined, it was seen that the most 
omissions were made in the joint items. It was concluded that the percentage of repetition in
the total word at the four levels decreased from A1 level to A2 level and increased from A2 
level to B2 level. The percentage of the errors in repetition decreased from A1 to B2. The 
ranking from highest to lowest in the percentage of linking words is B1, B2, A2, A1. The 
percentage of the errors in linking words has regularly decreased from A1 level to B2 level.
The percentage of tense and aspect attachment regularly increased from A1 level to B2 level.
It was seen that the percentage of sentence errors regularly dropped in the texts at the four 
levels. It was seen that the percentage of sentence building at the four levels decreased from 
A1 level to A2 level and from B1 level to B2 level. The percentage of students with a 
vocabulary coefficient of 0.70 and above increased from A1 level to B2 level. The 
percentage of the students with a vocabulary coefficient of 0.70 and above increased from 
A1 level to B2 level. The percentage of verbal nouns increased from A1 level to B1 level 
and decreased from B1 level to B2 level. The percentage of the errors in verbal nouns 
regularly decreased from A1 level to B2 level. When the percentages of linguistic errors 
were examined in the texts at the four levels, it was seen that the most common errors were 
morphological errors. The spelling errors came second. Afterwards, syntactic errors were 
made. At the four levels, the lowest percentage was in lexical-semantic errors. The 
percentage of derived words regularly increased in the texts at A1, A2, B1, B2 level. In the 
student texts which were analyzed, the errors in derivation have decreased from A1 level to 
B2 level at the four levels. Among the cognitive errors, the most errors were made in 
substitution in the student texts examined. After the substitution, the omission was made, 
and then the addition was made. The least errors were observed in the syntax. The percentage 
of communicative errors at the four levels regularly dropped from A1 to B2. Among the 
communicative errors, the percentage of partial errors is higher than the percentage of total 
errors. The researcher results compared with the expert opinions gave the similar values. The 
development results depending on the structure used are given in the study. The meaningful 
differences were found in the errors and use of the structures analyzed according to the 
mother tongue. It has been thought that this study will be a guide for the field experts in 
Teaching Turkish to Foreigners who especially teach in writing skills, and the field 
researches.