Otistik öğrencilere yönelik eğitsel yazılım tasarlama, geliştirme ve değerlendirme sürecinin incelenmesi
Designing educational software for autistic student, analyzing the development and evaluation process
Yazar: ÇİĞDEM ŞAKAR
Danışman: PROF. DR. SERVET BAYRAM
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar yazılımları = Computer softwares ; Eğitim yazılımı = Educational software ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Zihinsel, duyusal, duygusal, sosyal ve fiziksel özellikleri nedeniyle özel eğitime muhtaç bireyler örgün eğitim süreci içerisinde özel hizmetlere gereksinim duyan bireylerdir. Özel eğitime muhtaç bireylerin eğitimleri için farklı eğitsel çabalara ihtiyaç duyulmaktadır. Sözü geçen bireylerin eğitimleri için özel bir müfredat ve içerik oluşturulması, özel materyallerin geliştirilmesi, özel eğitim uzmanlarının katkıları ve eğitim mekanlarının fiziksel düzenlemelerinin yapılması gerekmektedir.Özel eğitime muhtaç bireyler için gereksinim duyulan yazılımların tasarım, geliştirme ve seçim süreçlerinde bu bireylerin özellikleri dikkate alınmalıdır. Özel eğitime muhtaç bireylerin eğitimlerinde bilgisayar yazılımları birer destek materyali olarak kullanılabilir. Yapılan birçok çalışmada bilgisayar destekli programların özrü olan bireylerin motivasyonlarını arttırdığı, dikkatlerini daha uzun süreli toplamalarını sağladığı ve bilgisayar başında çalışmaktan zevk aldıkları sonucuna ulaşılmıştır.Bu çalışmada öğretim tasarım süreç modellerinden ?Seels & Glasgow Öğretim Tasarım Modeli? kullanılarak otistik bireylere yönelik kavram öğretimi konusunda bir eğitim yazılımının tasarım ve geliştirme süreci sunulmuştur. Geliştirilen yazılımda ?Giysiler? kavramı problem alanı olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilen eğitim yazılımının değerlendirme çalışmaları TODEV eğitim birimlerinde gerçekleştirilerek, gerek öğrencilerin davranışlarındaki gelişme, gerekse terapistlerin yazılım ile ilgili görüşleri raporlanmıştır.Araştırma modeli olarak ön test-son test kontrol gruplu deneysel model kullanılmıştır. TODEV eğitim birimlerinde terapist eşliğinde kavram eğitimi alan yaşları 4,5?15 arasında değişen altı otistik birey çalışma grubunu oluşturmaktadır. Çalışma grubunda bulunan bireylerin seçiminde biyolojik yaşları değil zihinsel yaşları bir kriter olarak belirlenmiştir. Araştırmacı ve TODEV terapistleri tarafından geliştirilen başarı testi uygulama öncesinde çalışma grubunda bulunan altı bireye uygulanmış ve üçer kişilik iki grup oluşturulmuştur. Deney grubunda bulunan üç otistik birey terapist eşliğinde geliştirilen eğitim yazılımıyla kavram öğretimi gerçekleştirirken, kontrol grubunda bulunan üç otistik birey yine terapist eşliğinde klasik eğitime devam etmişlerdir. Uygulama sonucunda deney ve kontrol grubunun son test sonuçları Mann Whitney U testi kullanılarak analiz edilmiştir. Son test sonuçlarına göre kavram eğitiminde destek materyali olarak eğitsel yazılım kullanılan otistik öğrenciler ile destek materyali olarak resimli kartlar kullanılan otistik öğrencilerin akademik başarıları arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir (U=.00, p<.05). Araştırma sonuçları göstermektedir ki otistik bireylerin eğitiminde bilgisayar yazılımlarının kullanımı kavram öğretimi konusunda başarı düzeylerini yükseltmekte, motivasyonlarını arttırmaktadır. TODEV terapistinden alınan geri dönütler ise öğrencilerin bilgisayar başında çalışmayı sevdikleri ve daha çok zaman geçirmek istedikleri yönündedir.

Abstract:
Because of the mental, sensorial, emotional and physical features of people who needs special education are the persons who need special services in the process of state education. For the education to the people who needs special education, it is needed different educational efforts. To educate those people it is needed to plan special curriculum, addopt special materials, addition of the special education experts and arrange the physical conditions in the education places.In the process of designing, developing and election of the software that is needed for the people who needs special education these features should be considered. the education of the people who needs special education, software programmes can be used as a supporting material. In most of the investigations, it is realized that computer aided programmes, increased the motivation of dissabled people, provided them to pay attantion longer and they enjoyed studying with computer.In this study it is presented the process of designing and developing an educational software programe for the teachning autistic people the concept by using "Sees & Glasgow Instructional Design Model" that is one of the teaching designing process models. In the developed software, the concept of "clothes" was defined as subject matter. In the content of investigation, the evaluation of the educational software took place in TODEV education units, and both the development of the student's behaviours and the ideas of the therapists were written-up.As an investigation model experimental models were used with first test- last test control groups. In TODEV education units, six autistic people who are between 4,5-15 forms studying group. Choosing the age of the people who are in the group, the mental age had been criterion instead of biological age.Before the implementation of the success test which was adopted by the researchers and TODEV therapists, it was implemented to the six people in the study group and two groups were formed of three. While three people who are in the experiment group learning the concept with a therapist using the developed software programme, the other group again with a therapist went on classical education method. Because of not studying with a larger group that can statically result more meaningful, the results of investigation shows that; usage of software programme, in he process of teaching concept, increased the success and the motivation of autistic people. The feedback given by the TODEV therapists shows that; students like studying with computer and they want spend more time with the computer.