Roma ve Türk Hukukunda metus (tehdit)
Duress (metus) in Roman and Turkish Law
Yazar: TUNAY TUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. ERKAN KÜÇÜKGÜNGÖR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Roma Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar hukuku = Law of obligations ; Haksız fiil = Torts ; Roma hukuku = Roman law ; Tehdit = Threat ; Tehdit suçu = Threat crime ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations

Özet:
Metus, bir kişinin üzerinde kendisinin veya yakınlarının canına, özgürlüğüne, şerefine, namusuna yönelik zarar verici bir fiilde bulunulacağı yönünde korku yaratılması ve bu korkunun etkisiyle kişinin aslında yapmayacağı bir hukukî işlemi yapmaya zorlanmasıdır. Roma Hukuku'nda tehdit kavramı, Borçlar Hukuku kapsamında değerlendirilmiştir. Bu kapsamda metus iradeyi sakatlayan haller arasında ve borcun kaynaklarından biri olarak ele alınmıştır. Bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk ana bölümde, Praetor düzenlemesi ile oluşturulan metus kavramının anlamı üzerinde durulmuş ve Romalı hukukçu düşünürlerin yaptıkları çalışmalarla tehdit (metus) fiilinin anlamı incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda, Romalı hukukçuların bu kurumların temel nitelik ve özelliklerini büyük bir isabetle belirledikleri görülmüştür. Asıl çalışma konumuz olan, Praetor?un tanıdığı özel bir suç türü olarak değerlendirilen tehdit (metus) fiilinin unsurları, yine aynı bölümde incelenmiştir. Bu kısımda, tehdidin Roma Hukuku'nda kabul edilen anlam ve içeriği ve tarihsel akış içinde kaydedilen gelişmeler üzerinde durulmuştur. Daha sonra ikinci bölümde, Praetor tarafından getirilmiş metus?a ilişkin koruma yolları olan, tehdit davası (actio metus), tehdit defi (exceptio metus), ve sonuçları ve eski hale getirme (restitutio in integrum) ayrıntılı olarak incelenmiştir. En son üçüncü bölümde ise, Roma Hukukundan Modern Hukukumuza geçilerek, günümüz hukuk sisteminde, tehdit fiilinin tüm unsurları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu çalışma, Roma Hukuku'nda temel olarak kabul edilen kaynaklardan Gaius'un Institutiones'i, Iustinianus'un Institutiones'i ve Digesta metinlerinden yararlanılarak yapılmıştır. Çalışma koruma yollarının anlatıldığı söz konusu üçüncü bölümle sona ermiştir.

Abstract:
Metus (duress) is to force someone to go through some legal transaction by threat of immediate death or severe injury to his/her presence or to her/his relatives. The concept of threat was evaluated under Law of Obligations in Roman Law. In this context, metus (duress) is considered as one of the mutilations of will cases and also one of the sources of debt. In this study, the concept of duress in Roman law has been examined with its description, elements and legal protection types. In this direction, the study comprises of three main parts. The first main chapter focuses on the meaning of the metus.  The meaning and the concept of duress (metus) as a special Praetorian delict was clarified on practice likewise Roman Jurist discussed in the Digesta. In the second section, an action for duress (actio metus) and its results, a defense for duress (exceptio metus) and restitution to the old situation (restitutio in integrum), which were legal precautions taken against duress by Roman jurists, are examined. Lastly, in the third section, while passing from Roman Law to Modern Legal Systems, all the elements of duress was investigated with comparison. This study has been made by taking advantage of the texts of Institutiones of Gaius, Institutiones of Iustinianus and Digesta.