Muğla Dalaman koşullarında farklı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of the yield and some quality features of different bread wheat (Triticum aestivum L.) varieties in Muğla Dalaman conditions
Yazar: ÖZAY YORULMAZ
Danışman: PROF. DR. OSMAN EREKUL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Farklı ekmeklik buğday çeşitlerinin Muğla Dalaman ekolojik koşullarında verim öğeleri, tane verimi ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi.
Materyal ve Yöntem: 2022 kışlık üretim sezonunda tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yapılan bu çalışmada bitkisel materyal olarak Kayra, Ziyabey-98, Cumhuriyet-75, Kılınç, Adana-99, Ceyhan-99, Kaynarca ve Toros-1003 ekmeklik buğday çeşitleri kullanılmıştır. Azotlu gübreleme taban ve iki üst gübreleme olarak uygulanmış, dekarda 16 kg saf azot kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada nişasta oranı hariç incelenen özellikler bakımından ekmeklik buğday çeşitleri arasında önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Çeşitlerin ortalama bitki boyu 88,2 – 118,4 cm arasında, ortalama metrekaredeki başak sayısı 414 – 606 adet arasında, ortalama başaktaki tane sayısı 35,6 – 45,2 adet arasında, ortalama bin tane ağırlığı 41,8 – 53,2 g arasında, ortalama tane verimi 616 – 865 kg/da arasında, ortalama hektolitre ağırlığı 75,8 – 81,2 kg/hl arasında, ortalama protein oranı %13,87 – 16,8 arasında, ortalama nişasta oranı %65,7 – 71,5 arasında, ortalama ham kül oranı %1,59 – 1,72 arasında, ortalama ham lif oranı %4,53 – 5,78 arasında değişim göstermiştir.
Sonuç: Çeşitlerden Kaynarca çeşidi ham kül oranı hariç diğer tüm kalite kriterlerinde en yüksek değerlere sahip olması ve yüksek verimli olmasıyla dikkat çekmiştir. Bu bakımdan Kaynarca çeşidinin hem verimli hem de kaliteli bir çeşit olarak bölgemizde başarıyla yetiştirilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Aim: Determination of yield elements, grain yield and some quality characteristics of different bread wheat varieties in Muğla Dalaman ecological conditions.
Material and Method: Kayra, Ziyabey-98, Cumhuriyet-75, Kılınç, Adana-99, Ceyhan-99, Kaynarca and Toros-1003 bread wheat cultivars were used as plant material in this study, which was carried out with 3 replications according to the randomized blocks trial design in the 2022 winter production season. Nitrogen fertilization was applied as the bottom and two top fertilizations, and 16 kg of pure nitrogen was used per decare.
Findings: In the study, significant differences were determined between bread wheat varieties in terms of the characteristics examined except starch ratio. The average plant height of the cultivars is between 88.2 – 118.4 cm, the average number of ears per square meter is between 414 – 606, the average number of grains per ear is between 35.6 – 45.2, the average weight of 1000 grains is between 41.8 – 53.2 g, the average grain yield is between 6160 – 8650 kg/ha, average hectoliter weight is between 75.8 – 81.2 kg/hl, average protein ratio is between 13.87 – 16.8%, average starch ratio is between 65.7 – 71.5%, average crude ash ratio is between 1.59 – 1.72%, average crude fiber ratio is between 4.53 – 5.78% has shown.
Conclusıon: Among the varieties, the Kaynarca variety attracted attention with its high yield and having the highest values in all other quality criteria, except for the raw ash ratio. In this respect, it has been concluded that Kaynarca variety can be successfully grown in our region as both an efficient and high quality variety.