Aras-Türk ve Kars Cumhuriyeti
Aras-Turk and Kars Republik
Yazar: ULVU RAHIMLI
Danışman: PROF. DR. TÜRKMEN TÖRELİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada Aras-Türk Cumhuriyeti ve Kars Cumhuriyeti'nin tarihi 
ele alınmaktadır. Bahsi geçen cumhuriyetlerin özgürlük ve bağımsızlık arzuları 
ve mücadeleleri çerçevesinde ulus-devletlerini ve/veya cumhuriyetlerini 
kurmaları olgusunun analiz edilmesi bu çalışmanın temel amacıdır. Ayrıca, 
Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bölgedeki güçlenme çabaları, bu bağlamda Türk 
ordusunun yardımıyla Nahçıvan'ın bağımsızlığının savunulması, Kars 
Cumhuriyeti'nin kuruluşu, Ahıska, Ahılkelek ve Batum'un bu cumhuriyet 
dahilindeki faaliyetleri incelenmekte, İngiliz ve Amerikalıların bölgeye gelerek 
General Valilik kurmaları gibi siyasi gelişmelere ışık tutulmaktadır. Bunun 
yanı sıra sınırlı bir coğrafya ve kısa bir dönem ele alınmasına rağmen, katmanlı 
tarihsel olayların ve kompleks politik ilişkilerin anlatılması hedeflemektedir. 
Araştırma, kısa ama mürekkep süreci açıklayabilmek için tarihi belgelere ve 
karşılaştırmalı bir yaklaşıma dayanmaktadır. Bu doğrultuda, çeşitli tarihsel 
yaklaşımlar ve kuramsal çerçevelerden faydalanarak elde edilen sonuçlar 
hakkında farklı perspektiflerin sunulması ön görülmektedir. Türk birliklerinin
bölgeyi işgalden kurtarması ve Moskova ve Kars antlaşmaları ile toprak 
bütünlüğünün sağlanması gibi hadiseler de çalışmada ele alınmaktadır. 
Azerbaycan'ın bu süreçteki yardımları ve birleşme çabalarının önemi de bu 
cumhuriyetleri birleştiren bir diğer faktör olarak bu bağlamda incelenmiştir. 
Türk halkında oluşan ulus-devlet bilincinin de göz önünde bulundurulduğu bu 
çalışma, Türkiye ve Azerbaycan tarihlerini, tek taraflı yaklaşımlardan ziyade 
tarihi sürecin doğası zemininde anlamaya çalışmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Elviye-i Selase, Azerbaycan, Türkiye, Güney Kafkasya, 
Kars, Nahçıvan, Batum, İngiltere, Amerika, Ermeniler, Ulus-Devlet

Abstract:
In this study, the history of the Aras-Turk Republic and the Kars 
Republic is examined. The main objective of this study is to analyze the 
phenomenon of the establishment of nation-states and/or republics within the 
framework of the desires for freedom and independence, as well as the struggles 
of the mentioned republics. Additionally, the efforts of the Azerbaijan Republic 
to strengthen in the region, the defense of the independence of Nakhchivan with 
the assistance of the Turkish army, the establishment of the Kars Republic, and 
the activities of Ahıska, Ahılkelek, and Batum within this republic are explored. 
The study sheds light on political developments such as the arrival of British 
and American officials in the region to establish General Governorships. 
Despite focusing on a limited geography and a short period, the aim is to narrate 
layered historical events and complex political relationships. The research is 
based on historical documents and a comparative approach to explain the short 
but significant process. In this regard, the study anticipates presenting different 
perspectives on the results obtained by utilizing various historical approaches 
and theoretical frameworks. Events such as the liberation of the region from 
occupation by Turkish forces and the establishment of territorial integrity 
through the Moscow and Kars treaties are also addressed in the study. The 
importance of Azerbaijan's assistance and unification efforts during this 
process is examined as another factor that unites these republics. Taking into 
account the national consciousness that has developed among the Turkish 
people, this study seeks to understand the histories of Turkey and Azerbaijan in 
the context of the nature of historical processes rather than unilateral 
approaches.
Keywords: Elviye-i Selase, Azerbaijan, Türkiye, South Caucasia, Nakhcivan, 
Kars, Batumi, England, America, Armenians, Nation-State.