Öğretmenlerin kovid-19 korkusunun fiziksel aktivite ilişkisi, mental sağlık ve yeme davranışlarına etkisi (Çanakkale il örneği)
Covid-19 fear among teachers: correlation with physical activity and effect mental health and eating behaviors (Çanakkale province example)
Yazar: HAŞİM KATRA
Danışman: PROF. DR. NİMET KORKMAZ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; COVID 19 = COVID 19 ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Pandemiler = Pandemics ; Ruh sağlığı = Mental health ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmamızda Kovid-19 pandemi döneminde öğretmenlerin Kovid-19 korkusunun
fiziksel aktivite düzeyi ile ilişkisi, Kovid-19 korkusunun mental sağlık ile yeme davranışları
üzerine etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Araştırmaya 244 kadın ve 140 erkek toplam 384 öğretmen gönüllü katılım sağlamıştır.
Araştırmada veri toplama aracı olarak Kovid-19 Korkusu Ölçeği (Ladikli ve diğerleri,2020),
Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu (Öztürk,2005), Üç Faktörlü Beslenme
Anketi (Kıraç ve diğerleri,2015) ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği DASS-21 (Yılmaz,
Boz ve Arslan,2017) kullanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek
amacıyla uzman görüşü alınarak hazırlanan form kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 20.0 istatistiksel veri analiz programında analiz
edilmiş olup, betimleyici istatistiksel analizlerle birlikte verilerin normal dağıldığı durumlarda değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson Korelasyon, iki grup arasındaki
farkı belirlemek amacıyla Indepented T, ikiden fazla grup arasındaki farkı belirlemek
amacıyla Oneway Anova testleri uygulanmıştır. Normalliğin sağlanamadığı durumlarda,
değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Spearman Korelasyon, iki grup arasındaki
farkı belirlemek amacıyla Mann Whitney U, ikiden fazla grup arasındaki farkı belirlemek
amacıyla Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Etki büyüklüğünü belirlemek amacıyla etakare
katsayısı hesaplanmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin Kovid-19 korkusunun artması
ile birlikte fiziksel aktivite puanları azalmaktadır. Bununla birlikte fiziksel aktivite düzeyi
inaktif olan bireylerin fiziksel aktivite düzeyi yüksek olanlara göre Kovid-19 korkusu
algılarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin Kovid-19 korkusu mental
sağlıkları üzerine istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahiptir. Öğretmenlerin Kovid-19
korkusunun depresyon, anskiyete ve stres düzeylerini yordayan bir değişken olduğu
belirlenmiştir. Kovid-19 korkusu yeme davranışlarından kontrolsüz olarak yemek yeme,
duygusal olarak yemek yeme ve açlığa duyarlık davranışlarına etkisi olan bir değişken olduğu
tespit edilmiştir. Kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre Kovid-19 korkusu, depresyon
ve stres düzeyleri, duygusal olarak yemek yeme eğilimleri istatiksel olarak daha yüksektir.
Öğretmenlerin depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin artmasıyla birlikte kontrolsüz olarak
yemek yeme, duygusal olarak yemek yeme ve açlığa duyarlık davranışlarının arttığı tespit
edilmiştir. Öğretmenlerin fiziksel aktivite düzeylerine göre depresyon ve stres puanlarında
anlamlı fark olmakla birlikte fiziksel aktivite düzeyi düşük olanların depresyon ve stres
puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Fiziksel aktivite düzeyine göre öğretmenlerin
bilinçli olarak yemek yeme davranışlarında anlamlı fark olmakla birlikte, fiziksel aktivite
düzeyi yüksek olanların bilinçli olarak yemek yeme davranışı puanı daha yüksektir.
Öğretmenler arasında Beden Kütle İndeksi (BKİ) düzeyine göre kontrolsüz olarak yemek yeme, duygusal olarak yemek yeme ve açlığa duyarlık davranışlarında anlamlı fark olduğu
belirlenmiş olup obez bireylerin bu davranışlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak öğretmenlerin Kovid-19 korkusu orta düzeye yakın, fiziksel aktivite
düzeyleri minimal aktif, depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri düşük, yemek yeme
davranışları orta düzeydir. Fiziksel aktiviteye katılım öğretmenlerin mental sağlık
durumlarına olumlu etkiye sahiptir. Kovid-19 korkusu algıları yüksek olan öğretmenlerin
fiziksel aktivite düzeylerinin düşük olduğu, öğretmenlerin Kovid-19 korkusunun artmasının
depresyon, anksiyete ve stres düzeylerine ve olumsuz yemek yeme davranışlarına etkisi
olduğu söylenebilir.
Fiziksel aktivite düzeyi hem mental sağlık hemde yemek yeme davranışlarına olumlu
yönde etki etmektedir. Bu nedenle öğretmenlerin pandemi süreci dahil olmak üzere genel
anlamda fiziksel aktiviteye yönlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Öğretmenlerin fiziksel
aktivite katılımlarını arttırmaya yönelik programlar uygulanması ,mental sağlıklarının ve
fiziksel sağlıklarının olumlu yönde gelişimine katkı sağlayarak motivasyonlarını arttırmaya
yardımcı olacağı söylenebilir.

Abstract:
In our research, the aim was to reveal the correlation of COVID-19 fear with physical
activity levels and effect of COVID-19 fear on mental health and eating behavior among
teachers during the COVID-19 pandemic.
The research had voluntary participation from a total of 384 teachers, 244 women and
140 men. Data collection tools used in the research were the Fear of COVID-19 Scale
(Ladikli et al., 2020), International Physical Activity Questionnaire Short Form
(Öztürk,2005), Three Factor Eating Questionnaire (Kıraç et al., 2015) and Depression
Anxiety Stress Scale (DASS-21; Yılmaz, Boz and Arslan, 2017). A form prepared in line with
expert opinion was used with the aim of determining the demographic characteristics of
participants.
Data obtained in the research were analyzed with the SPSS 20.0 statistical analysis
program. Along with descriptive statistical analyses, the Pearson correlation was used with to
determine the correlation between variables, the independent T test was used to determine the difference between two groups and the one-way ANOVA test was used to determine
differences between more than two groups in situations with normal distribution. In situations
without normal distribution, the Spearman correlation was used to determine correlations
between variables, the Mann Whitney U test was used to determine differences between two
groups and the Kruskal Wallis test was used to determine differences between more than two
groups. The eta-square coefficient was calculated with the aim of determining effect size.
According to findings obtained in the research, with the increase in COVID-19 fear
among teachers, their physical activity points reduced. Additionally, individuals with inactive
physical activity levels were determined to have higher fear of COVID-19 perception
compared to those with high levels of physical activity. Teachers' fear of COVID-19 had a
statistically significant effect on mental health. Fear of COVID-19 among teachers was
determined to be a variable predicting depression, anxiety and stress levels. COVID-19 fear
was identified to be a variable affecting uncontrolled eating, emotional eating and hungersensitive
behavior among eating behaviors. Female teachers had statistically higher tendency
toward COVID-19 fear, depression and stress levels and emotional eating compared to male
teachers. With the increase in depression, anxiety and stress levels of teachers, they were
identified to have increased uncontrolled eating, emotional eating and hunger-sensitive
behavior. The depression and stress points of teachers were significantly different according
to physical activity levels; those with low physical activity levels were determined to have
high depression and stress points. The conscious eating behavior of teachers was significantly
different according to physical activity levels; those with high physical activity levels had
higher conscious eating behavior points. Among teachers, uncontrolled eating, emotional
eating and hunger-sensitive behavior were significantly different according to body mass
index, with obese individuals having high levels of these behaviors.In conclusion, teachers had fear of COVID-19 at moderate levels, minimally active
physical activity levels, low levels of depression, anxiety and stress and moderate levels of
eating behavior. Participation in physical activity had a positive effect on the mental health
status of teachers. Teachers with high perceptions of COVID-19 fear had low levels of
physical activity and it may be said that the increase in fear of COVID-19 among teachers
affected depression, anxiety and stress levels and negative eating behavior.
Physical activity levels positively affect both mental health and eating behavior. For
this reason, it is considered necessary to direct teachers toward physical activity in a general
sense, including during the pandemic. Implementation of programs to increase participation in
physical activity among teachers will assist in increasing motivation by contributing to
positive development of their mental health and physical health.