Melezleme ıslahıyla seçilmiş çilek genotiplerinin verim, kalite özelliklerinin belirlenmesı ve moleküler karakterizasyonu
Determination of yield, quality properties of selected strawberry genotypes obtained by cross breeding and molecular characterization
Yazar: MEHMET ALİ SARIDAŞ
Danışman: PROF. DR. SEVGİ PAYDAŞ KARGI ; PROF. DR. SALİH KAFKAS
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasıyla, melezleme ıslahı yöntemi kullanılarak, yerli çilek çeşitlerindeki üstün tat ve aroma özellikleri, yabancı orijinli çeşitlerin yüksek verim ve meyve et sertlik değerleriyle birleştirilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda; elde edilen 4.066 adet melezde; bitki, çiçek ve meyve yapılarına göre seçimler yapılmış ve istenilen özellikleri taşıyan 229 adet genotip belirlenmiştir. Seçilmiş 229 adet genotipin ebeveynlerle birlikte, fenolojik gözlemleri ile pomolojik analizleri yapılmıştır. Elde edilen verilere tartılı derecelendirme metodu uygulanarak, 13 adet üstün özellikli genotip seçilmiştir. Seçilen bu genotipler ve ebeveynlerine; birinci yıldaki gözlem ve analizlere ilave olarak daha ayrıntılı analizler yapılmıştır. 2016-2017 yetiştirme sezonunda elde edilen verilere uygulanan tartılı derecelendirme sonucunda; '36', '61' ve '33' numaralı melezlerin ebeveynlerinden bile yüksek puanlar alarak, ön plana çıktıkları görülmüştür. Seçilmiş bu melez genotiplerin, anne ebeveynlere göre, benzer antioksidan içeriği, daha yüksek ester oranları ve fakat daha düşük meyve et sertlik değerlerine sahip oldukları dikkat çekmiştir. Bu melezlerin doğrudan sanayiye yönelik birer çeşit veya yüksek antioksidan kapasitesi, verim, koku ve tat özellikleri ile taze tüketim için gen kaynakları olabileceği düşünülmektedir. Bu melezlerin ticari çeşit olabilmeleri için, meyve et sertliği açısından sert etli ticari çeşitle geriye melezlenmeli veya biyoteknolojik yöntemler yardımıyla geliştirilmeleri gerekmektedir.

Abstract:
With this thesis study, by making use of cross breeding method, it has been tried to combine the superior taste and flavor properties of domestic strawberry cultivars with the foreign cultivars' high yield and fruit firmness. In this context, selections have been made among 4.066 crossbred obtained based on plant, flower and fruit structure and 229 genotypes that have intended properties have been identified. Pomological analyses and phonologic observation were conducted to selected 229 genotypes and their parents. 13 superior genotypes were selected by applying weighted ranked method to the obtained data. In addition to the observations and analyses conducted in the first year, these selected genotypes and their parents were analyzed in a more detailed manner. As a result of the application of weighted rank to the data obtained during  2016-2017 growing season, it has been observed that the crossbreeds numbered '36','61' and '33'  have become prominent by getting higher scores than even their parents. It has attracted attention that these selected crossbreed genotypes have similar antioxidant content to their parents and higher ester ratio but lower fruit firmness than their parents. It has been thought that these genotypes can be gene sources for fresh consumption with their higher antioxidant capacity and yield, odor and taste characteristics or they can be cultivars directly for industry. These genotypes are needed to be improved in terms of fruit firmness by introgression with commercial cultivar which has firm fruit or by the assistance of biotechnological means for them to become commercial cultivars.