Türkiye'de demokrasi ve iktisadi gelişme: Politika önerileri
Democracy and economic development in Turkey: Policy recommendations
Yazar: DİLEK GÜRCÜN
Danışman: PROF. DR. NECMİYE CÖMERTLER
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin nedenleri coğrafi koşullar, kuruluş yerleri, genler,
doğal afetler, salgınlar ve hatta kadere bile bağlanmıştır. Son yıllarda yapılan çalışmalar
ülkelerin gelişmişlik düzeyini ülkelerin yönetim biçimlerine göre şekillenen siyasal ve
ekonomik kurumlara bağlamaktadır. Bu kurumlar, toplumların, hukuk sisteminden, eğitim
sistemine, kültürel yapısından ahlaki yapısına kadar tüm hayati yapılarıdır ve bu yapılar
bizzat şekillendirdiği kuruluşlar vasıtasıyla ülkenin tüm politik ve bundan şekillenen
ekonomik alt yapısını belirlemektedir. İktisatçılar, ekonomik sistemin nasıl çalıştığını ve
sistem içindeki aktörlerin eylemlerinin sonuçlarından sistemin ve aktörlerin nasıl
etkilendiğini açıklarken gelişme sorununa da çözüm önerileri üretmektedir. İktisat üretim,
tüketim ve bölüşüm süreçlerini bir arada ele alırken sadece sorunları tespit etmeyi değil
çözümüne de katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Ülkelerin sadece ekonomik büyümesini değil insanların yaşam kalitesini arttıran tüm
boyutlarını kapsayan iktisadi gelişme kavramı son yıllarda demokrasi ile birlikte ele
alınmaya başlanmış ve demokrasinin iktisadi gelişmeye etkisi ya da iktisadi gelişmenin
demokrasiye etkisi sıkça araştırmalara konu olmuştur. Bu çalışmanın amacı, siyasi ve
ekonomik kurumların, toplumların demokratik yapılarına göre şekillendiği tezinden
hareketle Türkiye'de Cumhuriyet'in kuruluşundan günümüze iktisadi gelişme ve
demokrasinin gelişimini makroekonomik göstergeler ve endeksler yardımıyla ortaya
koyarak Türkiye için politika önerileri sunmaktır. Çalışmada hipotezli sınama yöntemi
kullanılmış olup, doküman analizi, betimsel ve çıkarımsal istatistiklerle oluşturulmuş
tabloların karşılaştırmalı bir analizi yapılmıştır. Bu çalışmanın bu alanda teorik ve ampirik
araştırma yapacak olanlara ve politika yapıcılara katkı sağlayacağı umulmaktadır.

Abstract:
The reasons for the level of development of countries have been attributed to
geographical conditions, places of establishment, genes, natural disasters, epidemics and
even fate. Recent studies attribute the level of development of countries to the political and
economic institutions shaped according to the forms of governance. These institutions are
the vital structures of societies, from the legal system to the education system, from the
cultural structure to the moral structure, and these structures determine the entire political
and economic infrastructure of the country through the institutions they shape. Economists
explain how the economic system works and how the system and the actors within the
system are affected by the consequences of the actions of the actors within the system, while
proposing solutions to the problem of development. While economics deals with production,
consumption and distribution processes together, it aims not only to identify problems but
also to contribute to their solution.
In recent years, the concept of economic development, which covers not only the
economic growth of countries but also all dimensions that increase the quality of life of
people, has begun to be considered together with democracy and the effect of democracy on
economic development or the effect of economic development on democracy has been the
subject of frequent research. Based on the thesis that political and economic institutions are
shaped according to the democratic structures of societies, this study aims to present policy
recommendations for Turkey by revealing the development of economic development and
democracy in Turkey since the foundation of the Republic with the help of macroeconomic
indicators and indices. The hypothesized testing method was used in the study and a
comparative analysis of tables created by document analysis, descriptive and inferential
statistics was made. It is hoped that this study will contribute to theoretical and empirical
research and policy makers in this field.