Sadreddin Konevî'nin kelami görüşleri
Theological thoughts of Sadreddin Konevi
Yazar: MEHMET RAŞİT GÖÇGÜN
Danışman: Y.DOÇ.DR. DURMUŞ ÖZBEK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Sadreddin Ebu'l-Meali Muhammed b. shak b. Muhammed b. Yusuf b. Ali el-Konevî, h.606 / m.1210 yılında Malatya'da dünyaya gelmistir. En büyük seyh anlamınagelen Seyh-i Ekber Muhyiddin bn-i Arabî'ye nispetle tesekkül etmis olan Ekberiyyetarikatının en büyük temsilcilerindendir ve bn-i Arabî'den sonra, büyük seyh anlamınagelen Seyh-i Kebir olarak anılmaktadır.Sadreddin Konevî'nin slam düsünce tarihine yapmıs oldugu katkılar söyleözetlenebilir: bn-i Arabî tarafından ortaya çıkarılan ve gelistirilen iki önemli tasavvufkavramı; Vahdet-i Vücud (Varlıgın Birligi) ve nsan-ı Kâmil (Kâmil, olgun insan)anlayısı, Konevî tarafından sistematik bir sekilde olgunlastırılmıs ve zirve noktasınaulastırılmıstır. Subjektif Tanrı inancı olarak bilinen düsünce ise Konevî tarafından?lah-ı Mu'tekad? olarak isimlendirilmistir. Ona göre; her insan kendi nefsindeolusturdugu seye Tanrı diye iman etmektedir. nsana bu kabiliyeti veren ise yineAllah'tır. Yani bütün insanlar, zihin ve inançlarında gelistirdikleri Tanrı tasavvurunaibadet etseler bile, hiç kimse gerçekte Allah'tan baskasına ibadet etmemistir.Tasavvuf felsefesi açısından, bn-i Arabî ekolü olan Ekberî irfanının en büyüktemsilcisi ve bu fikirlerin Anadolu'da yayılmasının en önemli etkenlerinden olanSadreddin Konevî, 16 Muharrem 673 / 22 Temmuz 1274 yılında Konya'da vefatetmistir. Konevî düsünce sisteminde herhangi bir kelam mektebini dikkate alarak veyakelam ekollerinden birine baglı kalarak görüs beyan etmemektedir. Konevî'nindüsüncelerinde felsefî etkiler gözlenmekle beraber, genel anlamda O, Ehl-i Sünnetinancına sahiptir. Fakat Konevî, Vahdet-i Vücud ve Sudûr gibi Kâinatın yaratılıs asamave sekillerini açıklarken bu felsefî etkiler ön plana çıkmakta ve klasik Ehl-i Sünnetdüsüncesinden uzaklasmaktadır.

Abstract:
Sadreddin Ebu?l-Meali Muhammed KONEVI who is the son of Ali?s, Yusuf?s,Muhammed?s, Ishak?s had been born in 1210 the Gregorian Calendar / 606 in theHegira Calendar in Malatya Turkey. He is one of the earliest and the biggestrepresentative of the Ekberiyye Dervish Order (sect) which was formed in the name ofMuhyiddin Ibn-i Arabi the Seyh-i Ekber (the Great Sheikh) meaning the biggest sheikhor the greatest sufi. Muhyiddin Ibn-i Arabi is also distinguished with name Seyh-i Kebir(the Great sufi).Sadreddin Konevi?s contributions to the Islamic Idea History are to besummarized as : The doctrines of Vahdet-i Vucud (unity of existence ) and Insan-iKamil (mature man, perfect man, the saint ) have been systematically developed andpeaked by Konevi. The idea commonly know as subjective god belief was named as?Ilah-i Mu?tekad? by Konevi. According to him ; every body believes to object as hisgod that he did personally formed in his mind. This ability was also given to man byAllah. That is to say also the hall of the human worship to their god imagination whichthey were formed in their mind. However, in reality nobody was worshipped god noother than the Allah.Sadreddin Konevi who is the one of the biggest representative of the Ekber?understanding / Ibn-i Arabi doctrine and most important factor extending these ideas inthe Anatolia was died in Konya on 16.th of Muharram 673 the Hegira Calendar / on22.nd of July 1274 the Gregorian Calendar. Konevi has not declared his opinions underor according to any theological doctrine. In generally he believes in Ehl-i Sunnah(followers of the Prophet?s Sunnah) in spite of detected some philosophical influence.But he digress from the classical idea of ?Ehl-i Sunnah? this philosophical influence goesto the fore in his work whenever he explains the creation phases and forms of theuniverse like as Vahdet-i Vucud and Sudur.