Van yöresinde yaygın olarak bulunan Muscari neglectum Guss'un in vitro koşullarda çoğaltımı
In vitro propogation of Muscari neglectum Guss. widely grown in the natural flora of Van region
Yazar: ABDULLAH FİDA
Danışman: DOÇ. DR. NURHAN KESKİN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ PARISA POURALI KAHRIZ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de yaklaşık 25 Muscari türü bulunmaktadır. Muscari neglectum Guss.. dahil aralarında on tanesi ya endemik ya da hassastır. M. neglectum, süs bitkisi olarak kullanılabilmektedir. Ancak, M. neglectum'un ticari üretimi için geliştirilmiş protokoller yeterli değildir. Bu bitkinin ticari üretimi için hızlı ve etkin bir protokol geliştirmek, ülke ekonomisine katkıda bulunabilir. Bu nedenle, bu çalışmada M. neglectum Guss. için güvenli in vitro vejetatif çoğaltım tekniklerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada M. neglectum Guss'un ikili, üçlü, dörtlü ve beşli soğan pul yaprak ve soğancık eksplantları kullanılmıştır. Altı hafta boyunca karanlık koşullarda saklanan soğanlardan ikili pul yaprak üzerinde soğancık rejenerasyon oranı % 13.33-100 arasında değişmiştir. Ayrıca, 1 mg/l BAP + 0.8, 1.0 ve 1.20 mg/l NAA (3 kombinasyon) içeren MS (Murashige ve Skoog, 1962) ortamında ikili pul yaprağı eksplantlarında % 100 kallus oluşumu izlenmiştir. Ek olarak, 1 mg/l BAP + 0.4 mg/l NAA içeren MS ortamda 0.97cm'lik (en büyük) soğancık çapı ile 1.93 adet soğancık oluşumu izlenmiştir. Aynı ortamda, diğer (üç, dört ve beş adet pul yaprak) eksplantlarda % 100 soğancık oluşum ile 2.89-3.38 adet yan ve 3.0-4.0 adet adventif soğancık oluşumu gözlenmiştir. İkili pul yaprak eksplantlarda gelişen en büyük soğanların köklendirilmesi için 0.5 mg/l NAA içeren ½ MS ortamı kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, M. neglectum Guss. türü için elde edilen bulguların ticari üretim için büyük önem taşıdığı düşünülmektedir.

Abstract:
There are about 25 species of Muscari in Turkey. Ten of them, including the Muscari neglectum Guss., are either endemic or susceptible. M. neglectum Guss. can be used as ornamental plant. However, there is lack of commercial production protocols for   M. Neglectum Guss. Development of a fast and efficient protocol for commercial production, may contribute to the economy of Turkey. Therefore, this study aimed to develop safe in vitro vegetative propagation techniques for these plants.  This study developed propagation techniques for multiplication of M. neglectum Guss. under in vitro conditions using two, three, four, and five bulb leaf scales and bulblets explants. According to the results, freshly harvested bulbs were not suitable for micropropagation due to development of necrosis on the explants. However, the bulb regeneration on the scales of bulb stored for 6 weeks under dark conditions ranged 13.33 to 100 %. In addition, 100 % callus formation was observed on 2-bulb scales using MS (Murashige ve Skoog, 1962) medium containing 1 mg/L BAP + 0.8, 1.0 and 1.20 mg/L NAA (3 combinations). In addition, 1.93 bulblets with bulb diameter of 0.97 cm (the largest)   was observed in MS medium containing 1 mg/L BAP + 0.4 mg/L NAA. In the same cultures medium, 100 % bulb formation and 2.89-3.38 axillary and 3.00-4.00 adventitious bulblet formation was observed on other (three, four and five bulb scales) explants. The largest bulblets developed on two-scale explants were rooted on ½ MS medium containing 0.5 mg/L NAA. It is concluded that the results obtained for M. neglectum Guss. species are of great importance for commercial production.