Öğretmenlerin ilköğretim programlarının uygulanmasında ilköğretim okulu yöneticilerinden bekledikleri rollere ilişkin görüşleri
Opinions of teachers regarding the roles they anticipate from managers of elementary school for implementation of elementary curriculums
Yazar: BAHADIR GÜLBAHAR
Danışman: PROF. DR. SERVET ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yöneticileri = School administrators ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışmada, ilköğretim programlarının uygulanmasında öğretmenlerin okul yöneticilerinden bekledikleri rollere ilişkin görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Nicel araştırma kapsamında, tarama modelinde gerçekleştirilen araştırmanın evrenini Ankara iline bağlı Keçiören, Yenimahalle, Çankaya ve Kalecik ilçelerindeki ilköğretim okullarında görev yapan sınıf ve branş öğretmenleri oluşturmuştur. Kalecik ilçesi hariç diğer ilçelerdeki bütün okullarda görev yapan bütün sınıf ve branş öğretmenlerine ulaşmak çok zor olduğu için bu ilçelerdeki farklı nitelikleri haiz (alt sosyoekonomik seviyedeki yerleşim yerleri ilköğretim okulları, köy ilköğretim okulları, taşra ilçeler ilköğretim okulları, merkez ilçeler ilköğretim okulları, özel ilköğretim okulları, ilköğretim programlarının pilotlamasının yapıldığı okullar) okullar belirlenerek çalışma grubu oluşturma yoluna gidilmiştir.Çalışma grubuna, kişisel bilgi formu ve araştırmacının geliştirdiği ilköğretim programlarının uygulanmasında öğretmenlerin okul yöneticilerinden bekledikleri rolleri içeren 35 maddelik anket uygulanmıştır. Her bir maddenin karşısında ölçülmek istenen davranışın gösterilme sıklığını belirlemek üzere beşli likert tipi seçenekler verilmiştir.648 adet anket, Ekim 2009-Ocak 2010 döneminde araştırmacı tarafından örnekleme dâhil edilen okullardaki öğretmenlere tek tek dağıtılmıştır. Eksik ve hatalı doldurulan anketler de elendikten sonra değerlendirmeye alınan anket sayısı ise 558 olmuştur.Toplanan veriler SPSS 15.0 programına girilmiş ve bu program aracılığıyla analiz edilmiştir. Gruplar arasındaki anlamlılık testlerinde p=0.05 düzeyi esas alınmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. Verilere ilişkin analizler, parametrik testlerle değil de iki grubu karşılaştırmada kullanılan parametrik olmayan Mann-Whitney ve ikiden fazla grubu karşılaştırmada kullanılan Kruskall Wallis testleri ile yapılmıştır.Öğretmenlerin ilköğretim programlarının uygulanmasında ilköğretim okulu yöneticilerinden bekledikleri rollere ilişkin görüşleri incelenmiş ve öğretmenlerden elde edilen bulgulara dayalı olarak aşağıdaki sonuçlar ortaya çıkmıştır.1. Öğretmenlerin ilköğretim programlarının uygulanmasında okul yöneticilerinden bekledikleri rollerin öğretimsel liderlik rolleri olduğu anlaşılmıştır.2. Okul yöneticilerinin ilköğretim programlarının uygulanmasında öğretimsel liderlik rollerine ilişkin öğretmen görüşleri genel olarak incelendiğinde ?programların gerektirdiği kırtasiye (fotokopi vb.) ihtiyacının karşılanmasını sağlama? rolünü en sık gerçekleştirdikleri, ?öğretmenleri ders işlenişinde denetleme? rolünü ise en az sıklıkta gerçekleştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır.3. Okul yöneticileri; ?rehberlik ve bilgi kaynağı olma, fiziksel ortam yaratma ve gerekli kaynakları temin etme, program uygulamalarını ve öğretimi yönetme, kendi mesleki gelişiminin yanı sıra öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin sağlama, denetleme ve ölçme değerlendirme, eğitim faaliyetleri tasarlama ve düzenleme? öğretimsel liderlik rollerinin tamamını çoğu zaman gerçekleştirmektedir.4. Okul yöneticileri ?rehberlik ve bilgi kaynağı olma? boyutundaki rolleri çoğu zaman yerine getirmektedir.5. Okul yöneticileri ?fiziksel ortam yaratma ve gerekli kaynakları temin etme? boyutundaki rolleri çoğu zaman yerine getirmektedir.6. Okul yöneticileri ?program uygulamalarını ve öğretimi yönetme? boyutundaki rolleri çoğu zaman yerine getirmektedir.7. Okul yöneticileri ?kendi mesleki gelişiminin yanı sıra öğretmenlerin mesleki gelişimlerini sağlama? boyutundaki rolleri çoğu zaman yerine getirmektedir.8. Okul yöneticileri ?denetleme ve ölçme değerlendirme? boyutundaki rolleri çoğu zaman yerine getirmektedir.9. Okul yöneticileri ?eğitim faaliyetleri tasarlama ve düzenleme? boyutundaki rolleri çoğu zaman yerine getirmektedir.10. Okul yöneticilerinin ilköğretim programlarının uygulanmasında öğretmenlerin kendilerinden bekledikleri öğretimsel liderlik rollerinden en sık gerçekleştirdikleri ?fiziksel ortam yaratma ve gerekli kaynakları temin etme? alt boyutundaki rollerdir.11. Okul yöneticilerinin ilköğretim programlarının uygulanmasında öğretmenlerin kendilerinden bekledikleri öğretimsel liderlik rollerinden en az sıklıkta gerçekleştirdikleri ?denetleme ve ölçme-değerlendirme? alt boyutundaki rollerdir.12. Tek başına hiçbir rol ve alt boyutun gerçekleştirilme sıklığı ?her zaman? değildir.13. Okul yöneticilerinin ilköğretim programlarının uygulanmasındaki öğretimsel liderlik rollerini gerçekleştirme sıklığıyla ilgili öğretmen görüşleri öğretmenlerin; ?cinsiyetlerine, mesleklerindeki kıdemlerine, mezun oldukları okula, bulundukları okuldaki hizmet sürelerine, aynı yönetici ile çalışma sürelerine, sınıf ya da branş öğretmeni olmalarına, kendilerini ilköğretim programlarına hâkim görmelerine veya görmemelerine? göre değişmemektedir.Anahtar Kelimeler: İlköğretim programları, okul yöneticilerinin rolleri, öğretim programlarının uygulanması

Abstract:
This study focuses on determining the opinions of teachers regarding the roles they anticipate from school managers for implementation of elementary curriculums. Within the scope of the quantitative research, population of research conducted through survey method is composed of class and branch teachers serving in elementary schools in the counties of Keçiören, Yenimahalle, Çankaya and Kalecik in the province of Ankara. Since it is difficult to reach all class and branch teachers serving in all schools in the counties except Kalecik county, sampling method is preferred through determining schools with various qualifications (elementary schools in places at lower socioeconomic levels alt, elementary schools in villages, elementary schools in the country, elementary schools in central districts, private elementary schools, pilot schools for elementary curriculums).A questionnaire consisting of 35 items which involve the roles teachers anticipate from school managers for implementation elementary curriculums and personal information form are conducted for the sampling group. Five point Likert type options are given for each item in the questionnaire in order to determine the frequency of the occurrence of the behaviour which is planned to be measured.648 questionnaires were distributed individually among teacher in the schools included in the sampling group by the researcher in the period of October 2009 - January 2010. The number of questionnaires appropriate for the evaluation is 558 after eliminating incomplete and incorrect questionnaires.The data collected out of the questionnaires is entered into the SPSS 15.0 programme and analyzed by the means of this programme. The level of p=0.05 is taken as a basis for the tests of significance between groups. Frequency, percentage, average, standard deviation is used in the analysis of data. Analysis regarding the data obtained is performed not through parametric tests but through nonparametric Mann ? Whitney tests which are used in the comparison of two groups and Kruskall Wallis tests which are utilized in the comparison of groups more than two in number.The opinions of teachers regarding the roles they anticipate from school managers for implementation of elementary curriculums are inspected and the results given below are obtained based upon the findings provided from teachers.1. It is understood that the roles teachers expect from school managers in terms of implementation of elementary curriculums are educational leadership roles.2. It is found that school managers fulfil their role of ?meeting the requirements of stationary materials (photocopy etc.) required by the programmes? most frequently and their role ?inspecting teachers during a lesson? least frequently when generally evaluated teachers? opinions regarding school managers? educational leadership roles for the implementation of elementary curriculums.3. School managers usually fulfil their educational leadership roles of ?being a source of information and guiding, creating a physical environment and supplying essential sources, managing programme applications and education, enabling career development of teachers as well as his / her career development, inspecting, assessing and evaluating, designing and organizing education activities?.4. School managers usually fulfil the role ?to be a source of information and guiding?.5. School managers usually fulfil their role of ?creating a physical environment and supplying essential sources?.6. School managers usually fulfil their role of ?managing programme applications and education.7. School managers usually fulfil their role of ?enabling career development of teachers as well as his / her career development?.8. School managers usually fulfil their role of ?inspecting, assessing and evaluating?.9. School managers usually fulfil their role of ?designing and organizing education activities?.10. The most frequent roles school managers fulfil among educational leadership roles teachers anticipate from them for the implementation of elementary curriculums are the roles of ?creating a physical environment and supplying essential sources?.11. The least frequent roles school managers fulfil among educational leadership roles teachers anticipate from them for the implementation of elementary curriculums are the roles of ?inspecting, assessing and evaluating?.12. The frequency of occurrence for roles and lower dimensions is never ?always? alone.13. The opinions of teachers regarding school managers? educational leadership roles in terms of implementation of elementary curriculums do not differ depending upon ?their gender, their seniority of profession, the school they graduate from, their term of service in school they have served, the period they work together with the same manager, whether they are class or branch teacher, whether they recognize themselves as competent in elementary curriculums?.Keywords: Elementary curriculums, roles of school managers, implementation of curriculums