Yarı denetimli ve genişletilebilir kural tabanlı bir sağlık bilgi sisteminin geliştirilmesi
Development of a semi-supervised and extensible rule-based health information system
Yazar: ÖZGÜN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TÜRKSEVER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Akıllı ajanlar = Intelligent agents ; Mantıksal düşünme = Logical reasoning

Özet:
Tez çalışmasında, akıllı sağlık bilgi sistemleri geliştirilmesi için yenilikçi bir sağlık bilgi sistemi mimarisi sunulmaktadır ve ayrıca bu tür sistemlerin geliştirilmesi için bazı stratejiler tartışılmaktadır. Bu mimariyi gerçekleştiren sistemler, Web Ontology Language (OWL) ontolojilerinde hastaların elektronik sağlık kayıtlarını saklayabilecek, hastaneler arasında bu kayıtları paylaşabilecek ve sağlık personeline öneriler sunularak, sağlık personeli karar vermede, desteklenecektir. Bu mimariden türetilen sistemler akıllıdır, çünkü bu sistemler kural tabanlıdır, çıkarsama yapılmaktadır ve kendisini geliştirme yeteneğine sahiptir. Kendini geliştirme yeteneği, sağlık personeli tarafından verilen geçmiş kararlardan kuralların elde edilmesi ve bu kuralların sisteme eklenmesi ile sağlanmaktadır. Sistem, yarı denetimli kural çıkarımı ile sağlık personeline kendi kurallarını oluşturma olanağı sunmaktadır. Sunulan mimari tüm bu özellikleriyle yeni ve özgündür. Durum çalışması olarak, diş hekimliği alanında kullanılması için geliştirilen mimariye uyan bir sistem geliştirilmiştir. Sistemin kullanılması bir senaryo ile anlatılmıştır. Bu sistem değerlendirme için diş hekimlerine deneme amacıyla kullandırılmıştır.
Bu mimariden türetilen bir sistemden karar verme desteği alınarak, deneyimli ve deneyimsiz sağlık personeli arasındaki bilişsel fark giderilebilir. Bu sayede hasta memnuniyeti sağlanır, deneyimsiz sağlık personeli karar vermede desteklenir ve personel bilgi dağarcığını geliştirebilir. Bu sistemi kullanarak, bir personel daha önce hiç tanı koymadığı bir duruma tanı koyabilir. Bu sistemin sayesinde, genel kitap bilgisi sistemde saklanarak, personelin kitaplara olan gereksinimi azaltılabilir.

Abstract:
In this thesis, a novel health information system architecture for developing intelligent health information systems is proposed and also some strategies for developing such systems are discussed. The systems fulfilling this architecture will be able to store electronic health records of the patients using Web Ontology Language (OWL) ontologies, share patient records among different hospitals and provide physicians expertise to assist them in making decisions. Systems derived from this architecture are intelligent because they are rule-based, make use of rule-based reasoning and have the ability to improve and evolve themselves. The improvement capability is provided by extracting rules from previously given decisions by the physicians and then adding the extracted rules to the system. The system gives physicians opportunity to construct their own rules through semi-supervised rule induction. The proposed system is novel and original in all of these aspects. As a case study, a system is implemented conforming to the developed architecture for use by dentists in the dental domain. The use of the developed system is described with a scenario. For evaluation, the developed dental information system was used and tried by a group of dentists.
By getting decision support from a system derived from this architecture, the cognitive gap between experienced and inexperienced physicians can be compensated. Thus, patient satisfaction can be achieved, inexperienced physicians are supported in decision making and the personnel can improve their knowledge. A physician can diagnose a case, which he/she has never diagnosed before, using this system. With the help of this system, it will be possible to store general domain knowledge in this system and the personnel?s need to medical guideline documents will be reduced.