İlköğretim Matematik Öğretmenliği lisans öğrencilerinin dönel cisimlerin alan ve hacimleri konusunda analiz başarılarının ve Uzamsal Görselleştirme becerilerinin incelenmesi
Investigation of analysis success and Spatial Visualization skills of Preservice Primary Mathematics teachers on the area and volumes of rotational objects
Yazar: BEDRİYE ALTAYLAR
Danışman: PROF. DR. SÜHA YILMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İlköğretim Matematik Öğretmenliği Lisans Programı öğrencilerinin dönel cisimlerle ilgili alan ve hacim hesaplama becerileriyle uzamsal görselleştirme becerilerini incelemeyi amaçlayan bu araştırmada nicel ve nitel desenlerin bir arada kullanıldığı karma desenlerden Açıklayıcı Araştırma Deseni tercih edilmiştir. Araştırmacılar tarafından altı maddelik Dönel Cisimlerde Alan ve Hacim Hesaplama Ölçeği ile beş maddelik Dönel Cisimlerde Uzamsal Görselleştirme Ölçeği geliştirilmiştir. Ölçekler ile ilgili uzman görüşü alındıktan sonra güvenirlik-geçerlik çalışmaları yapılmış ve gerekli istatistiksel testler uygulanarak ölçeklere son halleri verilmiştir. 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılı güz yarıyılında İzmir'de bir devlet üniversitesinde ilköğretim matematik öğretmenliği lisans programı ikinci sınıfa devam eden 78 öğrenciye Dönel Cisimlerde Alan ve Hacim Hesaplama Ölçeği uygulanmıştır. Kısmi puanlama ile değerlendirilen bu ölçeğin analizleri nicel teknikler kullanılarak yapılmıştır. Dönel Cisimlerde Uzamsal Görselleştirme Ölçeği ise aynı örneklem içerisinden rastgele seçilen 22 öğretmen adayına görüşme yöntemiyle uygulanmış ve cevapları hem nitel hem nicel teknikler kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel analiz yöntemlerinden içerik analizi ile öğretmen adaylarının dönel cisimlerle ilgili güçlük yaşadıkları konular ayrıntılı bir şekilde tespit edilmiştir. Öğretmen adayları dönel cisimlerde alan ve hacim hesaplama konusunda genel olarak başarılı olurken; alan hesaplama konusunda hacim hesaplama konusuna göre daha başarılı olmuştur. Dönel cisimlerde alan ve hacim hesaplama becerisiyle uzamsal görselleştirme becerisi arasında anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmen adaylarının dönel cisimlerde uzamsal görselleştirme konusunda zorluk yaşadıkları konular ise eksen isimlerini tanıyamama, dönel cismi oluşturamama ve dönel cismi farklı konumlarda tanımlayamama olarak tespit edilmiştir. Dönel cisimlerde alan ve hacim hesaplama becerileri ile uzamsal görselleştirme becerileri üzerinde cinsiyetler arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler: Dönel cisimler, alan ve hacim hesaplama, uzamsal görselleştirme.

Abstract:
The current research's aim is to examine success of analysis and spatial visualization skills of primary school mathematics pre-service teachers about rotational objects. In the study, Explanatory Research Design which is a mixed design in which quantitative and qualitative designs are used together, was used. A six-item Area and Volume Calculation Scale about Rotational Objects and a five-item Spatial Visualization Scale about Rotational Objects were developed by the researchers. After receiving expert opinion on the scales, reliability-validity studies were carried out and the scales were given their final form by applying the necessary statistical tests. In the fall semester of the 2022-2023 academic years, the Area and Volume Calculation Scale about Rotational Objects was applied to 78 pre-service teachers attending the second year of the elementary mathematics teaching undergraduate program at a state university in İzmir. The analysis of this scale, which is evaluated with partial scoring, was made using quantitative techniques. The Spatial Visualization Scale about Rotational Objects, on the other hand, was applied to 22 pre-service teachers selected randomly from the same sample, by interview method, and their answers were analyzed using both qualitative and quantitative techniques. With content analysis, the issues that pre-service teachers had difficulties with rotational objects were determined in detail. While pre-service teachers are generally successful in calculating area and volume about rotational objects; they were more successful in area calculation than volume calculation. A statistically significant difference was found between the participants' ability to calculate area and volume in rotational objects and their spatial visualization skills. The subjects that pre-service teachers had difficulty in spatial visualization about rotational objects were identified as being able to know the different names of the axes, define the rotational objects and visualize the rotational objects in different positions. Gender differences were found neither in area and volume calculation skills nor in spatial visualization skills about rotational objects.

Keywords: Rotational objects, square and volume calculation, spatial visualization.