1950-1980 döneminde iktidar ve muhalefet partilerinin siyasi ve ideolojik temsilleri: Seçim afişleri ve beyannameleri örneğinde bir eleştirel söylem çözümlemesi
The political and ideological representations of the ruling and opposition parties in the 1950-1980 period: A critical discourse analysis based on election posters and declarations
Yazar: AYŞE ÇELİKBAŞ AYKUT
Danışman: DOÇ. DR. KADRİYE KOBAK ; PROF. DR. FERRUH UZTUĞ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Siyasal iletişim yöntemleri açısından incelendiğinde, 1950-1980 yılları Türk siyasi tarihi açısından
yeniliklerle tanışılan bir dönemi anlatmaktadır. Dünyada siyasal iletişimin profesyonelleşmeye başladığı
bu dönemde Türkiye çok partili siyasi hayata geçmektedir. Cumhuriyetin kurucu anlayışını temsil eden
iktidar partisi CHP'nin meclise getirdiği yasa tasarısıyla Türk demokrasinin inşa sürecini tamamlama
sürecini başlatmıştır. Böylelikle, Türkiye II. Dünya Savaşı'nın ardından dünyayı saran demokratikleşme
sürecine dahil olmuştur. Bu yeni dönem Türk siyasetine birçok siyasi parti ve lider kazandırmıştır. Ancak
bu otuz yıllık dönemin her on yıllık periyodun ardından gelen üç askeri darbe nedeniyle demokrasiye
geçişin sancılı bir süreç olduğu söylenebilir. 1950-1980 yılları arasındaki otuz yıllık bu dönemi inceleyen
bu çalışmanın amacı; bu otuz yıllık dönemde gerçekleşen sekiz genel seçimde iktidar ve ana muhalefet
partilerinin seçim kampanyalarında kullandığı beyannamelerin ve afişlerin dilsel tercihler ve
özelliklerini inceleyerek; hangi ikna stratejilerinin kullanıldığını, hangi toplumsal, politik, ideolojik
olguları öne çıkarıldığını ve nasıl temsil edildiklerini araştırmaktır. Çalışmanın ilk bölümünde siyasal
iletişim, retorik, propaganda ve kampanya kavramaları tartışılmaktadır. İkinci bölümde 1950-80
yıllarının tarihsel arka planı incelenmektedir. Araştırma kapsamında CHP-DP/AP tarafından hazırlanan
on üç seçim beyannamesinin içerik analizi yapılarak seçim kampanyalarının temaları belirlenmiştir.
Bununla birlikte sekiz genel seçim için hazırlanan doksan dört afiş eleştirel söylem çözümlemesi
metoduyla incelenmiştir. Afişi oluşturan metinler Teun A. Van Dijk'ın ideolojik kare ve iç grup-dış grup
kutuplaştırma stratejisi yöntemleriyle analiz edilmiştir. Araştırmanın konusu olan CHP-DP/AP iktidar
ve ana muhalefeti partileri gibi merkez sağ ve sol partileri de temsil etmektedirler. Bu anlamda çalışma,
afişlerin gerek ideolojik gerekse iktidar/muhalefet ekseninde söylem farklılıklarını ortaya koymaktadır.

Abstract:
In terms of Turkish political history, the 1950-1980 period can basically be characterized with the
transition to the multi-party era and the acceleration of the construction of Turkish democracy with the
increasing influence of the democratization trend in Turkey, which was also effective all over the world
after World War II. On the other hand, these processes were quite challenging due to the three military
coups that followed each decade of this thirty-year period. At the same time, in this period when political
communication started to be professionalized in the world, many innovations were realized in Turkey in
terms of political communication methods. In such a context, this study, which is theoretically shaped
by the critical political communication paradigm, examines the declarations and posters used in the
election campaigns of the ruling and main opposition parties in eight general elections between 1950
and 1980. Methodologically, thirteen election declarations and ninety-four election posters prepared by
CHP-DP/AP were analyzed using content analysis and Van Dijk's Critical Discourse Analysis. As a
result of the study, it can be said that almost all of the election posters use the strategy of in-group-out-
group polarization, that the political and ideological representations of the election campaigns are quite
different from each other, and that the themes and discourses of the election campaigns of both parties
change at different positions and times.