Cinsiyetler arası statü farkına sosyal kimlik ve sistemi meşrulaştırma kuramları açısından bir bakış
Gender status differences from the perspectives of social identity and system justification theories
Yazar: SEÇİL SEZEN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP AKGÜN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyetçilik = Sexism ; Kadın statüsü = Women status ; Sosyal kimlik = Social identity ; Statü = Status ; Özdeşleşme = Identification

Özet:
Sosyal kimlik kuramına göre bireylerin üyesi olduğu sosyal kategoriler onların sosyal kimliklerini oluşturur. Özellikle aidiyet ve bağlılık hissedilen yani yüksek özdeşim kurulan sosyal kimlikler benliğin önemli bir parçasıdır. Beni değerli hissetme ihtiyacı bireylerin üyesi oldukları grubu diğer gruptan daha olumlu değerlendirmelerine bir başka deyişle iç grup yanlılığına yol açmaktadır. Sistemi meşrulaştırma kuramı ise her grubun iç grup yanlılığı yapmadığını üst statülü grupların daha çok iç grup yanlılığı yaparken alt statülü grupların daha çok dış grup yanlılığı yaptıklarını belirtmektedir.  Sistemi meşrulaştırma kuramı, bireylerin sistemi meşrulaştırma eğilimleri arttıkça a) alt statülü grupların üyelerinin daha çok dış grup yanlılığı yaptıklarını, üst statülü grupların üyelerinin ise daha çok iç grup yanlılığı yaptıklarını, b) alt statülü grup üyelerinin benlik saygılarının düştüğünü, üst statülü grubun üyelerinin ise benlik saygılarının arttığını, c) alt statülü grubun üyelerinin kendi gruplarına karşı daha çok çelişik duygular yaşadığını, vurgulamaktadır. Bu çalışmada sistemi meşrulaştırma kuramının bu hipotezleri toplumda alt statülü grup olan kadınlar ve üst statülü grup olan erkekler açısından test edilmiştir. Araştırmaya 363 kadın ve 272 erkek toplam 635 kişi katılmıştır. Katılımcılara Cinsiyetle Özdeşim Ölçeği, Cinsiyet Sistemini Meşrulaştırma Ölçeği, Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve sosyo-demografik bilgileri almak için bir bilgi formu doldurtulmuştur.
	Kadın ve erkek katılımcıların cinsiyetle özdeşimlerinin ve cinsiyet sistemini meşrulaştırma eğilimlerinin iç grup yanlılıklarını, benlik saygılarını, kadınlara ve erkeklere yönelik korumacı ve düşmanca cinsiyetçi tutumlarını yordayıp yordamadığını test etmek amacıyla verilere hiyerarşik regresyon analizleri uygulanmıştır. Kadınların cinsiyet sistemini meşrulaştırma eğilimleri arttıkça iç grup yanlılıkları azalırken, erkeklerin cinsiyetle özdeşimleri ve sistemi meşrulaştırma eğilimleri arttıkça iç grup yanlılıkları artmıştır. Kadınların ve erkeklerin cinsiyet grupları ile özdeşimleri arttıkça benlik saygıları da artmıştır. Kadınların sistemi meşrulaştırma eğilimi arttıkça iç gruplarına yönelik korumacı ve düşmanca cinsiyetçilikleri ve dış gruplarına yönelik korumacı cinsiyetçilikleri artmıştır. Kadınların cinsiyetle özdeşimleri arttıkça erkeklere yönelik düşmanca cinsiyetçilikleri de arttırmıştır. Erkeklerin sistemi meşrulaştırma eğilimi ve cinsiyetleriyle özdeşimleri arttıkça iç gruplarına yönelik korumacı cinsiyetçilikleri ve kadınlara yönelik hem korumacı hem de düşmanca cinsiyetçilikleri artmıştır. Sonuç olarak, sistemi meşrulaştırma kuramının yukarıda sözü edilen hipotezleri toplumda alt statülü grup olan kadınlar ve üst statülü grup olan erkekler açısından desteklenmiştir.

Abstract:
System justification theory hypothesized that a) as system justification tendencies increase, members of high-status groups will exhibit increased ingroup favoritism whereas members of low-status groups will exhibit increased outgroup favoritism. b) members of low-status groups will exhibit increased ambivalence toward their own group as system justification is increased and members of high-status groups will exhibit decreased ambivalence toward their own group as system justification is increased. These hypotheses of the System Justification Theory were tested in terms of gender system in our society. 
 Six hundred and thirty-five individuals (363 females and 272 males) participated in the study. Participants completed the Ambivalent Sexism Inventory, Gender-Specific System Justification Questionnaire, Gender Group Identification Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale and a demographic information form.
To examine whether gender group identification and gender-specific system justification predicted ingroup favoritism, self-esteem, and hostile and benevolent sexism a number of hierarchical multiple regression analysis were carried out. The results of the analyses indicated that among males ingroup favoritism increased with the system justification tendencies, whereas among females it decreased. System justification was positively associated with hostile and benevolent sexism toward their own gender among female respondents.  System justification was positively associated with benevolent, but not hostile, sexism toward their own gender among males. The results of the study supported these hypotheses of system justification theory for the gender system in which women have lower status than men.