Kadın pilotların karşılaştıkları cinsiyet ayrımcılığı, ön yargılar ve engellere yönelik niteliksel bir çalışma
A qualitative study on gender discrimination, prejudices, and barriers faced by female pilots
Yazar: AYŞE BAHAR DUYAR AKÇA
Danışman: PROF. DR. PINAR ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Havacılık Psikolojisi Araştırmaları Enstitüsü / Havacılık Psikolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Kadın pilot sayısı son yıllarda artış gösterse de havacılık sektörü en erkek egemen sektörlerden birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Erkek egemen sektörlerde çalışan kadınlar, cinsiyetlerinden dolayı çeşitli engellere, ön yargılara ve ayrımcılığa maruz kalabilmektedirler. Kadın pilotların bu tarz olaylara maruz kalmaları bireysel, örgütsel ve toplumsal düzeyde sorunlara yol açabilmektedir. Bu sorunlara çözüm bulabilmek için kadın pilotların karşılaştıkları zorlukların derinlemesine incelenip anlaşılması gerekmektedir.
Yapılan bu çalışmada, sivil havacılıkta çalışan kadın pilotların meslek hayatlarında cinsiyetlerinden dolayı karşılaştıkları engeller, ön yargılar ve ayrımcılık olayları ortaya çıkarılarak bunların kadın pilotlar üzerindeki etkileri ve kadın pilotların bu olaylarla nasıl baş ettikleri gibi sorulara cevap aranmıştır. Araştırmamızda, kadın pilotların çalışma hayatlarında yakın şekilde çalıştıkları diğer meslek gruplarından (erkek meslektaşlar, kadın meslektaşlar, kabin ekipleri, hava trafik kontrolörleri), hava yolu şirketi yönetiminden ve yolculardan algıladıkları cinsiyetlerine yönelik olumsuz olaylar incelenmiştir. Bu olayların neler olduğu tespit edilerek kadın pilotların bu olaylardan nasıl etkilendikleri ve bunlarla nasıl baş ettikleri de incelenmiştir. Ayrıca kadın pilotlara, havacılık sektöründe cinsiyet eşitliğini ve çeşitliliğini sağlamak için neler yapılabileceğine dair önerileri de sorulmuştur. Türkiye'de sivil hava yolu şirketlerinde çalışan 14 kadın pilotla yarı yapılandırılmış görüşmelerin yapıldığı bu çalışma nitel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Hem alanyazından hem de saha araştırmasından ulaşılan bulgulara göre temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Araştırma bulgularına göre kadın pilotlar erkek meslektaşlarından, kabin ekibinden, yolculardan ve şirket yönetiminden gelen cinsiyetçi şakalar, kadınlar hakkında aşağılayıcı yorumlar ve saldırgan/cinsiyetçi davranışlarla karşılaşmaktadırlar. Kadın pilotların bu tarz olayların kimden ve ne sıklıkla geldiği gibi türü ve boyutuna göre psikolojik veya fizyolojik farklı şekillerde etkilenebildikleri ortaya çıkmıştır. Bunlarla baş ederken kadın pilotların profesyonel bir yaklaşım benimsedikleri ve özellikle uçuş performanslarını ve emniyetini etkilememeye çalıştıkları görülmüştür. Bulgulara eleştirel bir şekilde yaklaşıldığında kadınların, hala eril ve askeri kültürün hakim olduğu havacılık sektörünü değiştiremediği, aksine ona uyum sağlamaya çalıştıkları da dikkat çekmiştir. Bu çalışmanın havacılıkta cinsiyet eşitliğini konu edinen gelecekteki çalışmalara ışık tutacağı umulmaktadır.

Abstract:
Although the number of female pilots has increased recently, the aviation industry is one of the most male-dominated sectors. Women working in male-dominated sectors may be exposed to various obstacles, prejudices, and discrimination due to gender. Exposure of female pilots to such incidents can cause problems at individual, organizational, and social levels. In order to find solutions to these problems, the difficulties female pilots face need to be examined and understood in depth. 
In this study, the obstacles, prejudices, and discrimination incidents faced by female pilots working in civil aviation due to their gender in their professional lives were revealed. Answers were sought to questions such as their effects on female pilots and how they coped with these incidents. In our research, adverse events related to the gender perceived by female pilots from other occupational groups with whom they work closely in their working life (male colleagues, female colleagues, cabin crew, air traffic controllers), airline company management, and passengers were examined. By determining what these events were, it was also examined how the female pilots were affected by these events and how they coped with them. In addition, female pilots were asked for suggestions on what could be done to ensure gender equality and diversity in the aviation industry. This study, in which semi-structured interviews were conducted with 14 female pilots working in civil airline companies in Turkey, was designed as qualitative research. Themes and sub-themes were created according to the literature and field research findings. According to the research findings, female pilots encounter sexist jokes, insulting comments about women, and aggressive/sexist behaviors from their male colleagues, cabin crew, passengers, and company management. It has been revealed that female pilots can be affected in different ways, psychologically or physiologically, according to the type and size of such incidents, from whom, and how often. It has been observed that female pilots adopt a professional approach when dealing with these and especially try not to affect their flight performance and safety. When the findings were approached critically, it was also noted that women could not change the aviation industry, which is still dominated by the masculine and military culture; on the contrary, they tried to adapt to it. Hopefully, this study will shed light on future studies on gender equality in aviation.