Mudanya ve köylerindeki Osmanlı dönemi Rum kiliseleri
Ottoman period Greek churches of in Mudanya and its villages
Yazar: ERSİN AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞİN ÖZÜGÜL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Bizans Sanatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bursa-Mudanya = Bursa-Mudanya ; Kiliseler = Churchs ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Rumlar = Rums

Özet:
Mudanya'da Osmanlı egemenliğinin başladığı 1321'den 1924 yılına kadar
nüfusun çoğunluğunu Rumlar oluşturmuştur. Mudanya ve köylerindeki Rum
kiliselerinin varlığı gerek günümüze ulaşabilen yapılardan gerekse yazılı
kaynaklardan bilinmektedir. Bölgede 19. yüzyılda on Rum kilisesi yeniden inşa
edilmiştir. Bu kiliselerden özgünlüğünü büyük ölçüde yitiren ikisi, kültür merkezi
olarak kullanılmaktadır. Üst örtüleri tamamen yok olmuş üç kilisenin de duvarları
yıkılmaya yüz tutmuştur. Diğer beş kiliseden sadece birinin yaklaşık 1 metre
yükseklikte duvarları günümüze ulaşmıştır. Osmanlı Dönemi'nde 19. yüzyıla
kadar istisnalar hariç yeni kilise inşa edilmemiş, Bizans veya 19. yüzyıl öncesi
Osmanlı dönemlerine ait kiliseler padişahın izni ile aslına uygun tamir edilerek
kullanılmıştır. Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) Fermanları'nın getirdiği
yeniliklerle birlikte kiliseler temelleri üzerlerine daha büyük boyutlarda yeniden
inşa edilmiştir. Bu kiliselerle ilgili Osmanlı arşivlerindeki belgelerde yeniden inşa
sebebi, boyutları, inşaat maliyeti ve bu maliyetin nasıl karşılanacağı
yazılıdır.Ayrıca bazı kiliselerin zemin kat planı ve cephe görünüş çizimleri de
bulunmaktadır. Mudanya ve köylerindeki Osmanlı dönemi Rum kiliseleri bazilikal
planlıdır. Kapı ve pencere açıklıkları yuvarlak kemerli, naosun sütunları,
kemerleri ve örtüleri ahşaptır. Bursa ve İstanbul'un çağdaş Rum kiliseleri ile
yakın benzerlikleri bulunan yapıların cephe düzenlemeleri ve süslemeleri eklektik
üslup özellikleri taşımaktadır.
Anahtar Sözcükler:
Mudanya, Rum, Ortodoks, Kilise, Osmanlı Dönemi

Abstract:
Until 1924, when the Ottoman governance began in Mudanya (1321), the
majority of the population was Greeks. The existence of Greek churches in
Mudanya and its villages is known both from the structures that survive to the
present day and from the written sources. In the 19th century, ten Greek churches
were rebuilt. Two of these churches, which lost their originality to a great extent,
are used as cultural centers. The walls of the three churches, whose roofs have
been completely destroyed, are about to collapse. Only one of the other five
churches has extant to a height of about one meter. In the Ottoman period, except
for the exceptions, the new church was not built until the 19th century, the
churches belonging to the Byzantine and pre19th-century Ottoman periods were
repaired to and used with the permission of the sultan. Owing to the reform
brought by the Edicts of Tanzimat (1839) and Islahat (1856), the foundations of
small-size the churches were rebuilt on a larger scale. The documents in the
Ottoman archives related to these churches include the reason for rebuilding,
dimensions, construction cost, and how to cover this cost. Also, Some churches
have ground floor plan and front view drawings. All of the Greek churches in
Mudanya have basilica plan, door and window openings with round arches, as well
as columns, arches and inner roofs of the naos, have been constructed of wood. The
facade arrangement and decorations of the church buildings in Mudanya which
have close similarities with the contemporary Greek churches of Bursa and
Istanbul, are in eclectic style.
Keywords:
Mudanya, Greek, Orthodox, Church, Ottoman Period