Deprem yaşamış bireylerde EMDR flash tekniği uygulamasının travmatik stres, depresyon, kaygı belirtileri üzerine etkisi ve duygusal işlemlemenin rolü: randomize kontrollü pilot çalışma
The effect of EMDRb flash technique application on traumatic stress, depression, anxiety symptoms in individuals with earthquake experience and the role of emotional processing: A randomized controlled pilot study
Yazar: AYŞE BAYKARA
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN UYGUN
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamaları Ana Bilim Dalı / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Doğal afetler = Natural disasters ; Psikolojik sıkıntı = Psychological distress ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic

Özet:
Doğal afete maruz kalmak veya tanık olmak, kaygı, depresyon ve stres belirtilerine neden olabilen ve insanı derinden etkileyen bir deneyimdir. Travmatik olayın ardından bir uyum tepkisi olarak başlayan bu stres belirtileri zamanla azalmadığında ciddi ruh sağlığı sorunları haline gelebilmektedir. Bunu önlemek ve daha etkin tedavi yöntemleri geliştirmek afet sahası için önemlidir. EMDR, travma ile ilişkili bozukluklarda belirtileri azaltmada etkililiği kanıtlanmış ve bazı tedavi kılavuzlarına girmiş bir terapidir. EMDR Flash Teknik uygulaması da bazı çalışmalarda travma ve travma ile ilişkili belirtilerin tedavisinde etkin olduğu gözlemlenmiş ancak deprem travması yaşamış kişilerde daha fazla araştırmanın yapılması gereken bir müdahaledir.  Çalışmaya depremi deneyimlemiş 18 yaş üstü yetişkin 51 katılımcı alınmıştır. Katılımcılar rastgele iki gruba bölünmüştü. Çalışma grubuna Flash Teknik uygulaması yapılmıştır kontrol grubuna bir müdahale yöntemi uygulanmamıştır. Katılımcılara sosyo-demografik veri formu, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASS-21), Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi (PCL-5) ve Duygusal İşlemleme ölçekleri verilmiştir. Değerlendirmeler müdahaleden önce ve müdahaleden 1 hafta sonra alınmıştır. Ardından 1 ay sonrasında izlem değerlendirme ölçümleri alınmıştır. Araştırma verileri Bağımlı T Testi, Mann Withney U ve Korelasyon Analizi kullanılarak incelenmiştir. Analizler sonucuna göre uygulama grubunun depresyon, kaygı ve stres düzeyleri kontrol grubundaki kişilere oranla anlamlı ve yüksek düzeyde bir iyileşme görülmüştür. Çalışma grubundaki kişilerin semptomlarında azalma ya da iyileşme görülürken kontrol grubunda semptomlar ya aynı şekilde seyretmiş ya da daha da yoğunlaşmıştır. İzlem değerlendirme ölçüm analizleri sonucuna göre çalışma grubunda iyileşme devam etmiştir. Ayrıca depresyon, kaygı ve stres ile duygusal işlemleme arasında anlamlı bir ilişki gözlenmiştir. Kişilerin semptomları azaldıkça duygusal işlemleme yeterlilikleri artmaktadır ya da kişinin semptomları arttıkça duygusal işlemlemedeki yeterlilikleri azalmaktadır. Çalışmamız Flash Tekniğin depresyon, kaygı, stres belirtileri ve duygusal işlemleme üzerine etkili olduğunu göstererek bu alandaki çalışmaların üzerine bir tuğla daha oluşturmuştur. Ayrıca çalışmamız sonucu elde ettiğimiz bu veri ile Flash Tekniğin deprem bölgelerinde travmatize olmuş bireylerde kullanılabilecek bir müdahale aracı olduğu ileri sürülebilir. Bu tekniğin etkinliğini inceleyen daha çok sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: Deprem, EMDR, Flash Teknik, Travma, Duygusal İşlemleme

Abstract:
Experiencing or witnessing a natural disaster can deeply affect individuals, leading to symptoms of anxiety, depression, and stress. These stress symptoms, which initially begin as an adaptive response to the traumatic event, can become serious mental health issues if they do not diminish over time. Preventing this and developing more effective treatment methods is crucial for disaster response. EMDR is a therapy that has proven effective in reducing symptoms associated with trauma and has been included in some treatment guidelines. The EMDR Flash Technique has also been shown to be effective in treating trauma and trauma-related symptoms in some studies, but more research is needed on its application for earthquake trauma. In this study, 51 participants aged 18 and older who witnessed an earthquake were included. Participants were randomly divided into two groups. The Flash Technique was applied to the study group, while no intervention was applied to the control group. Participants were given socio-demographic data forms, the Depression-Anxiety-Stress Scale (DASS-21), the PTSD Checklist (PCL-5), and Emotional Processing scales. Assessments were taken before the intervention and one week after the intervention. Follow-up assessments were conducted one month later. The research data were analyzed using Dependent T-Test, Mann-Whitney U, and Correlation Analysis. According to the results of the analyses, the levels of depression, anxiety, and stress in the study group showed significant and higher levels of improvement compared to the control group. While there was a decrease or improvement in symptoms in the study group, symptoms in the control group either remained the same or intensified. Follow-up assessment analysis showed continued improvement in the study group. Additionally, a significant relationship was observed between depression, anxiety, stress, and emotional processing. As individuals' symptoms decreased, their emotional processing capabilities increased, or as their symptoms increased, their emotional processing capabilities decreased. Our study demonstrates the effectiveness of the Flash Technique on depression, anxiety, stress symptoms, and emotional processing, adding a new contribution to the field. Moreover, our results suggest that the Flash Technique can be a useful intervention tool for traumatized individuals in earthquake-affected areas. More studies are needed to further investigate the effectiveness of this technique.
Keywords: Earthquake, EMDR, Flash Technique, Trauma, Emotional Processing