Balkan coğrafyasında Türk kültürünün devamlılığı: Yunanistan, Bulgaristan ve Kosova örneği
The continuity of Turkish culture in the Balkans: The cases of Greece, Bulgaria and Kosovo
Yazar: NTİLEK OSMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT DOĞAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında yapılan bu çalışmada 
Yunanistan, Bulgaristan ve Kosova Türklerinin sözlü kültür ürünlerinden geçiş 
âdetleri (doğum, evlenme, ölüm); bayramlar, dinî günler, bereket törenleri, köy 
seyirlikleri; halk hekimliği; halk takvimi; masallar; bilmeceler; mâniler; türküler; 
tekerlemeler ve geleneksel çocuk oyunları tespit edilerek, Türk kültürünün Balkan 
coğrafyasındaki korunumu ve devamlılığıyla ilgili güncel durum bağlamında 
değerlendirilmiştir.
Çalışmanın giriş kısmında, araştırmanın amacı, önemi, araştırma modeli ve 
sınırlılıklar hakkında araştırmanın çerçevesine yönelik teorik bilgiler verilmiştir. 
Birinci bölümde, çalışma sahalarımız olan Türklerin yaşadığı ülkeler olan Yunanistan, 
Bulgaristan ve Kosova'nın kimlik bilgileri verilmiş, tarihi ve demografik yapısı Türk 
toplumu özelinde ele alınmıştır. İkinci bölümde, kültür ve kültürel miras kavramları 
açıklanarak, alan yazımda kültürün yaratıcısı olarak etnik kimliği merkeze koyan 
görüşlere yer verilmiştir. Somut ve somut olmayan kültürel mirasın ne olduğu 
tanımlanmış, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşmesi ve 
kazandırdıkları, sözleşmeye taraf ülkelerden olan Türkiye, Yunanistan ve 
Bulgaristan'ın deneyimlemelerinden örneklerle aktarılmıştır.
Üçüncü bölümde, geçiş dönemi âdetleri olarak doğum öncesi ve sonrası, 
evlilik, ölüm evrelerine dair tespit edilen gelenek haline gelmiş inanç ve pratikler alt 
başlıklarla detaylandırılarak sunulmuştur. Dördüncü bölümde, dinî ve bahar 
bayramları, dinî günler, bereket ve sağlık törenleri ile köy seyirlikleri başlıkları altında 
sahada tespit edilen inanç ve uygulama pratikleri aktarılmıştır. Beşinci bölümde, halk 
hekimliği adı altında toplanan sağaltma yöntemlerine; altıncı bölümde, halk takvimi 
başlığı içerisinde sayılı ve belirli günler, meteorolojik olaylar ve bunlara dair halk 
söyleyişlerine ve inançlarına yer verilmiştir. Yedinci ve son bölümde ise sahadan 
derlenen sözlü kültür ürünlerinden masallar, bilmeceler, türküler, tekerlemeler ve 
geleneksel çocuk oyunları sunulmuştur. 
Bulgular her bölümde uygun alt başlıklarla tasniflenerek, hem çalışma 
sahalarımız olan üç ülkedeki Türk toplulukları arasında hem de farklı coğrafyalardaki 
Türk toplulukları arasında mukayeseli şekilde değerlendirilmiş, benzerlikleri ve 
özgünlükleri öne çıkartılmıştır. Sonuç kısmında, çalışma sahalarımızdaki bulgular 
ışığında Türk kültürünün söz konusu coğrafyadaki Türk toplumlarındaki korunumu ve 
devamlılığının gelecek nesillere aktarım bakımından umut verici olduğuna dikkat 
çekilerek, özellikle farklı egemen unsurlar altında yaşayan Türklerin somut olmayan 
kültürel mirasının yaşatılması için gerekli tedbirlerin alınması yönünde öneriler sıralanmıştır.

Anahtar kelimeler: Somut Olmayan Kültürel Miras, Türk Kültürü, Yunanistan, Bulgaristan, Kosova.

Abstract:
In this study conducted within the framework of Intangible Cultural Heritage, 
products of the oral tradition of the Turks of Greece, Bulgaria and Kosovo: rites of 
passage (birth, marriage, and death); feast days, holy days, fertility rites and village 
shows; folk medicine; the folk calendar; folk tales; riddles; folk poems; folk songs; 
nursery rhymes and traditional children's games are identified and evaluated in the 
context of the current situation regarding the preservation and continuity of Turkish 
culture in the Balkan region.
In the introduction section of the study, theoretical information about the purpose 
and importance of the research, the research model and the limitations is given in line 
with the research framework. In the first part, identity information about Greece, 
Bulgaria and Kosovo, which are the countries where Turks live in our study areas, is 
given and their historical and demographic structure is discussed specifically for the 
Turkish community. The second part explains the concepts of culture and cultural 
heritage and includes opinions in the literature that focus on ethnic identity as the 
creator of culture. Definitions of tangible and intangible cultural heritage are given, 
and the UNESCO Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage 
and its benefits are explained with examples from experiences in Turkey, Greece and 
Bulgaria, which are contracting countries to the convention.
In the third part, beliefs and practices related to birth, marriage and death that 
have become traditions, identified as rites of passage, are presented in detail under 
subheadings. In the fourth part, beliefs and practices identified in the field, under the 
headings of religious and spring festivals, holy days, fertility and healing rituals and 
village shows, are conveyed. In the fifth part, healing methods grouped under the term 
folk medicine are included, while in the sixth part, special and specific days, 
meteorological events and folk sayings and beliefs about these are included under the 
heading of the folk calendar. In the seventh and last part, folk tales, riddles, folk songs, 
nursery rhymes and traditional children's games, compiled in the field as products of 
oral tradition, are presented.
The findings are classified under appropriate subheadings in each section and 
evaluated comparatively both among Turkish communities in the three countries 
comprising our study areas and among Turkish communities in other regions, and their 
similarities, differences and distinctive features are highlighted. In the concluding part, 
in the light of the findings made in our study areas, it is emphasised that the 
preservation and continuity of Turkish culture in Turkish communities in this region 
is encouraging in terms of transmission to future generations, and recommendations 
are listed for taking the necessary measures to preserve the intangible cultural heritage 
of the Turks, especially of those living under different sovereignties.

Keywords: Intangible Cultural Heritage, Turkish Culture, Greece, Bulgaria, Kosovo.