Yetişkin bireylerde cd36 ve gpr120 gen polimorfizmlerinin yağ algısı ve beslenme durumları ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of cd36 and gpr120 genes polymorphisms with fat perception and nutritional status in adults
Yazar: YASEMİN ÇAKIR GÖKKURT
Danışman: PROF. DR. EFSUN KARABUDAK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışma Türk popülasyonunda yetişkin bireylerde Farklılaşma Kümesi 36 (CD36) (rs1761667, rs1527483) ve G-Protein Bağlı Reseptör (GPR120) (rs116454156) gen polimorfizmlerinin yağ tadı algısı, oral yağ tespit eşik değeri, günlük diyet yağı alımı, vücut bileşimi, kan lipit profili, açlık kan glukozu ve serum insülini ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışma, yaş ortalaması 25,7±4,30 yıl olan, 151 sağlıklı gönüllü yetişkin bireyle (%53,6 kadın) yürütülmüştür. Bireylere çalışma öncesinde içleme kriterlerini kapsayan ön değerlendirme formu ve Yeme Tutum Testi uygulanmıştır. Kriterlere uyan bireylere genel anket formu, Yağ Tercihi Ölçeği uygulanmış, bireylerin antropometrik ölçümleri, kan örnekleri ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Bireylerin oral yağ tespit eşikleri belirlenmiştir. Normal BKİ'ye sahip bireylerin yağ eşik değeri hafif kilolu/obez olanlara göre daha düşüktür (p<0,05). BKİ'si hafif kilolu/obez olan ve CD36 rs1761667 AA genotipine sahip bireylerin yağ eşik değeri GG genotiplilere göre daha yüksektir (p<0,05). GPR120 rs116454156 GG genotipine sahip bireylerin yağ eşik değeri GA/AA genotiplilere göre daha yüksektir (p<0,05). Bireylerin yağ eşik değeri ile vücut ağırlığı, bel/kalça oranı, bel ve boyun çevresi değerleri pozitif ilişkilidir (p<0,05). BKİ'si normal olan ve CD36 rs1761667 AA genotipine sahip bireylerin yağ, doymuş ve tekli doymamış yağ asidi alımları ile diyet enerjisinin yağdan, doymuş ve tekli doymamış yağ asidinden gelen yüzdeleri GG ve GA genotiplilere göre daha fazladır (p<0,017). BKİ'si normal olan ve GPR120 rs116454156 GG genotipine sahip bireylerin kolesterol alım miktarı GA/AA genotiplilere göre daha fazladır (p<0,05). Bireylerin yağ eşik değeri ile diyet enerji ve yağ alımı, diyet enerjisinin yağdan, doymuş, tekli doymamış yağ asidinden gelen yüzdesi pozitif ilişkilidir (p<0,05). Hiposensitif bireylerin, Yağ Tercihi Ölçeği'nin FREQ (yağlı besinlerin daha sık yenildiği) puanı ve TASTE (yağlı besinlerin daha iyi tada sahip olduğu) puanı, hipersensitiflerden daha fazladır (p<0,05). CD36 rs1761667 AA genotipine sahip bireyler, GA ve GG genotiplilere göre daha yüksek FREQ ve TASTE puanına sahiptir (p<0,017). Bireylerin yağ eşik değeri ile FREQ ve TASTE puanı pozitif ilişkilidir (p<0,05). CD36 rs1527483 CT/TT genotipine sahip bireylerin trigliserit değerleri, CC genotiplilere göre daha yüksektir (p<0,05). GPR120 rs116454156 GG genotipine sahip bireylerin açlık kan glukoz değeri, GA/AA genotiplilere göre daha düşüktür (p<0,05). Bu çalışmada oral yağ tespit eşiklerinin diyet yağ alımı, yağ tercihi, BKİ değeri ve adipozite parametreleri ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. CD36 geni rs1761667 polimorfizminin yağ eşik değerini etkileyerek diyet yağ alımlarını ve tercihlerini etkileyebileceği ortaya koyulmuştur. Diyet yağ alımının obezite gelişimindeki rolü göz önüne alındığında, yağ eşik değeri ile yağ alımı ve/veya tercihi ilişkisinin ve bu ilişkide tat reseptörleri genetik varyasyonlarının rolünün anlaşılması obezite ile mücadelede yeni yaklaşımlara temel oluşturabilir.

Abstract:
This study was planned to investigate the relationship between CD36 (rs1761667, rs1527483) and GPR120 (rs116454156) gene polymorphisms and oral fat detection threshold (FDT), dietary fat intake, body composition, blood lipid profile, fasting blood glucose and serum insulin in adults in the Turkish population. The study was conducted with 151 healthy volunteer (53,6% female) with a mean age of 25,7±4,30 years. A pre-evaluation form and Eating Attitude Test-26 was applied to the individuals to assess their eligibility for inclusion criteria. A questionnaire and Fat Preference Questionnaire (FPQ) were applied to the individuals who met the criteria, and anthropometric measurements, blood samples and dietary records (3 consecutive days) of the individuals were taken. Oral FDT of individuals were determined. FDT of individuals with normal body mass index (BMI) is lower than who are overweight/obese (p<0,05). FDT of individuals with overweight/obese BMI and CD36 rs1761667 AA genotype is higher than with GG genotype (p<0,05). FDT of individuals with GPR120 rs116454156 GG genotype is higher than with GA/AA genotype (p<0,05). FDT of individuals is positively correlated with body weight, waist/hip ratio, waist and neck circumferences (p<0,05). Individuals with normal BMI and CD36 rs1761667 AA genotype have higher intakes of fat, saturated and monounsaturated fatty acids and percentages of dietary energy from fat, saturated and monounsaturated fatty acids compared to with GG and GA genotypes (p<0,017). Individuals with normal BMI and with GPR120 rs116454156 GG genotype have higher cholesterol intake than with GA/AA genotype (p<0,05). FDT of individuals is positively correlated with dietary energy and fat intake, percentages of dietary energy from fat, saturated and monounsaturated fatty acids (p<0,05). The FREQ score of FPQ, which indicates that foods with high fat content are eaten more frequently, and the TASTE, which indicates that foods with high fat content have better taste, are higher in hyposensitive individuals than hypersensitive (p<0,05). Individuals with CD36 rs1761667 AA genotype had higher FREQ and TASTE scores than those with GA and GG genotypes (p<0,017). FDT of individuals is positively correlated with FREQ and TASTE scores (p<0,05). Fasting blood triglyceride level of individuals with CD36 rs1527483 CT/TT genotype are higher than with CC genotype (p<0,05). Individuals with GPR120 rs116454156 GG genotype had lower fasting blood glucose levels than with GA/AA genotype (p<0,05). In this study, it has been shown that oral FDT is associated with dietary fat intake, fat preference, BMI and adiposity parameters. It has been demonstrated that CD36 rs1761667 polymorphism can change dietary fat intake and preferences by affecting FDT. Considering the role of dietary fat intake in the development of obesity, understanding the relationship between FDT and fat intake and/or preference and the role of taste receptor genetic variations in this relationship may form the basis for new approaches to combating obesity.