Travmatik subaraknoid kanama sonrası akut faz reaktanları ile nörolojik durum arasındaki korelasyon
Correlation between acute phase reactants and neurological status after traumatic subarachnoid hemorrhage
Yazar: UĞUR ÖZKAN
Danışman: UZMAN MEHMET ERHAN TÜRKOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Beyin-Sinir ve Omurilik Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Nöroşirürji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery

Özet:
Travmatik subaraknoid kanama sonrası akut faz reaktanları ile nörolojik 
durum arasındaki korelasyon 
Giriş ve amaç: Travmatik subaraknoid kanamalar, yapılan çalışmalarda orta 
ve şiddetli kafa travmalı hastalarda kontüzyondan sonra en sık ikinci bilgisayarlı 
tomografi bulgusudur. Son yıllarda kafa travmalı hastaların glasgow çıkış sonuçları 
üzerinde yapılan çalışmalarda, travmatik subaraknoid kanamalı hastalardaki kötü 
sonuç oranının daha yüksek olduğu görülmüştür. Kötü sonuçlar üzerinde önemli 
prognostik faktörler; hastanın yaşı, giriş Glasgow Koma Skalası skoru, kanın 
lokalizasyonu ve pıhtı kalınlığı, bazal sisternlere ve ventriküllere açılmış kanama, 
intraserebral hematom veya akut subdural hematom gibi birlikte lezyonların varlığı 
olarak bildirilmiştir. Travmatik subaraknoid kanama sonrası akut faz reaktanları 
yüksek seyreden olgular ile hastane çıkış glasgow koma skoru, modifiye Ranken 
Skoru düşük olanlarda nörolojik durum ve iyileşmenin olumsuz yönde etkilendiği 
saptanmıştır. Spontan SAK ile hemen hemen aynı patofizyolojik olaylarla hastanın 
prognozunu etkileyen travmatik SAK sonrası takip edilen hastalarda benzer bir 
çalışma daha önce yapılmamıştır. Bu çalışmada amacımız, hastaneye kabul ve 
taburculuk sırasında kan serumunda akut faz reaktanları değerlerinin değişimi ile 
hastanın Glasgow Koma Skoru, modifiye Ranken Skalası skoru, nörolojik son durum 
arasındaki ilişkiyi araştırmaktır 
Materyal ve Metod: Bu çalışmada Ocak 2013- Mart 2014 tarihleri arasında 
Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahi 
Kliniği Yoğun Bakımında travmatik SAK nedeniyle takip edilmiş 63 hasta 
değerlendirilmiştir. Takipler sırasında ilk 24 saatte eksitus olan, BBT incelemede yer 
kaplayıcı lezyonu bulunan, multitravmalı hastalar ile cerrahi yapılan, sistemik 
enfeksiyon gelişen olgular çalışmaya dahil edilmemiştir. Olguların hastaneye yatış ve 
çıkış esnasındaki nörolojik tablo, GKS, mRS değerleri ile kan serumundan elde 
edilen C-reaktif protein, eritrosit sedimentasyon hızı, beyaz küre değerleri arasındaki 
korelasyon incelenmiştir. 
Bulgular: Giriş C-reaktif protein düzeyleri ile hem giriş hem de çıkış 
nörolojik muayene, Glasgow Koma Skoru, modifiye Ranken Skalası ve yatış süresi 
arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla, p=0,001, 0,001, 
0,001, 0,006, 0,030, 0,001, 0,012). Eritrosit sedimentasyon hızı düzeyleri ile 
hastaneye geliş nörolojik muayene, Glasgow Koma Skoru, modifiye Ranken Skalası, 
hasteneden çıkış nörolojik muayene, modifiye Ranken Skalası ve yatış süreleri 
arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıylap =0,001, 0,002, 
0,001, 0,004, 0,019 ve 0,005). 
Sonuç: Akut faz reaktanları yüksek düzeylerin, travmatik SAK sonrası kötü 
sonuçlar üzerine önemli prognostik faktörlerden biridir. 
Anahtar kelimeler: C-reaktif protein, Eritrosit sedimentasyon hızı, İnterlökin, 
Travmatik SAK, Vasospazm, Glasgow Outcome Skor, Modifiye Ranken Skor

Abstract:
Correlation between acute phase reactants and neurological status after 
traumatic subarachnoid hemorrhage 
Objective and aim: Traumatic subarachnoid hemorrhage is the second most 
common CT finding while contusion is the most commen finding in patients with 
moderate and severe head injury. Recently, studies on the head injury had been 
revealed that poor glasgow scores are associated with the poor neurological outcome 
in patients with traumatic subarachnoid hemorrhage. Important prognostic factors 
associated with poor outcome are the patient's age, initial Glasgow Coma Score, 
localization and thickness of the blood clots, ventricular and basal cisterns 
hemorrhage or accompanying lesions such as intracerebral hematoma or acute 
subdural hematoma. High level of acute phase reactants, poor glasgow and modified 
Ranken scores adversely effected to neurological status and recovery after traumatic 
subarachnoid hemorrhage. In the literature, the studies were performed associated 
with correlation between neurological status and serum acute phase reactans after 
spontaneous SAH, whereeras, to our knowedge, there is no similar study after 
traumatic SAH which affecting the prognosis of patients is almost the same 
pathophysiological processes. The aim of this study to investigate the correlation 
between changes of the level of the acute phase reactants in blood serum and 
improvement of the patient's neurological status, Glasgow coma score and modified 
Rankin Score at admission to hospital and discharge form the hospital. 
Material and Methods: 63 patients included to this study who suffered from 
traumatic subarachnoidal hemorrahge and treated at the Ministry of Health, Diskapi 
Yildirim Beyazit Training and Research Hospital, Neurosurgery Clinic and Neuro
intensive Care between January 2013- March 2014.. The exculision criteria from the 
study were: Death after admission, intracranial space occupying lesions such as 
tumors, AVM, etc. at the cranial computerized tomography; multiple trauma, and 
systemic infections. Neurologic evaluation were performed, Gaskow Coma Scores, 
modified Rankin Scale scores and Glasgow Outcome Scores were registered, C 
reactive protein of blood serum, erythrocyte sedimentation rates were analyzed 
during the study. 
Results: There were statistically significant correlations between the C
reactive protein levels and a neurological status, Glasgow Coma Scores, the modified 
Rankin Scale scores both at admisson to hospital and discharge from the hospital 
(repectivly, p = 0,001, 0,001, 0,001, 0,006, 0,030, 0,001, 0,012). Similarly, there 
were statistically significant correlations between between the erythrocyte 
sedimentation rate levels and a neurological status, Glasgow Coma Scores, the 
modified Rankin Scale scores both at admisson to hospital and discharge from the 
hospital (respectively, p= 0.001, 0.002, 0.001, 0.004, 0.019 and 0.005). 
Conclusion: The high levels of acute phase reactants were associated with 
poor neurological status and recovery and one of the important poor prognostic 
factors after traumatic subarachnoid hemorraghe. 
Key Words: C-reactive protein, Erythrocyte sedimentation rate, Glasgow Outcome 
Scores, Interleukine, modified Rankin Scale, Vasospasm, Traumatic SAH