Türk müzik kültüründe yol havaları
Road tunes in Turkish music culture
Yazar: ŞEYMA BÜLBÜL
Danışman: PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Yol havaları, Türk müzik kültürünün zenginleşmesine katkı sağlayan müzikal bir kültüre sahiptir. Bu havalarının çıkış noktası olan yaylacılık geleneği hakkında ulaşılan bilgiler doğrultusunda yaylanın yaşam performansı ile yol havalarının ayrılmaz bir bütün olduğunu göstermektedir. Karadeniz bölgesi gerek iklim, gerekse coğrafi şartların etkisiyle yaylacılık faaliyetlerine elverişli bir bölgedir. Özellikle Giresun, Ordu, Trabzon ve Rize illerinin içerisindeki yerleşimler yayla geleneğinden etkilenerek yol havalarını beraberinde getirmektedir. Çalışma için yapılan literatür taramasında yol, yolculuk ve yol havalarıyla ilgili yazılı, sözlü ve görüntülü kaynaklar taranmış; kaynak kişi, mahalli sanatçı, yol havaları okuyan icracıların elektronik ortamda görüntü, ses kayıtları ve alan araştırmalarının oluşturduğu gözlem, görüşme, derleme yöntemleriyle yol havalarının müzikal/makamsal, enstrümantal ve kültürel açıdan tarihi aktarım süreci tespit edilmiştir. Karadeniz bölgesinde icra edilen yol havalarını ve bu havaların kültürel bağlantısını, halkbilimi kuramları çerçevesinde değerlendirmek amacıyla hazırlanan "Türk Müzik Kültüründe Yol Havaları" isimli bu çalışma, giriş ve 4 bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı, konusu, yöntemi ve konuyla ilgili çalışmalara değinilmiştir. Birinci bölümde yol havalarına ilişkin tanımlamalara ve özelliklerine yer verilmiş, ikinci bölümde yol havalarının müzikal/makamsal analizleri 16 başlık altında incelenmiş, Giresun, Ordu ve Rize yörelerindeki sözlü eserlerin hikayelerine de yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise yol havalarına ilişkin enstrüman tarihi aktarımı, dördüncü bölümde ise Doğu Karadeniz'de halk oyunları ve horon geleneği hakkında bilgiler, yörede tanınmış icracılar ve kaynak kişilerin özgeçmişlerine ait bilgiler ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Road tunes have a musical culture that contributes to the enrichment of Turkish musical culture. According to the information obtained about the highland tradition, which is the origin of these tunes, it is shown that the highland life performance and road tunes are an inseparable whole. The Black Sea region is a region suitable for highland activities due to both climate and geographical conditions. Especially the settlements in the provinces of Giresun, Ordu, Trabzon and Rize are affected by the highland tradition and bring road tunes with them. In the literature review conducted for the study, written, verbal and visual sources related to road, journey and road tunes were scanned; the historical transmission process of road tunes in musical/modal, instrumental and cultural terms was determined with the observation, interview and compilation methods formed by the image, sound recordings and field researches of the source person, local artist, performers who sing road tunes in electronic environment. This study titled "Road Tunes in Turkish Music Culture" prepared with the aim of evaluating the road tunes performed in the Black Sea region and the cultural connection of these tunes within the framework of folklore theories consists of an introduction and 4 sections. In the introduction section, the purpose, subject, method and studies related to the subject are mentioned. In the first section, definitions and characteristics of road tunes are given, in the second section, musical/modal analyses of road tunes are examined under 16 headings, and stories of verbal works in Giresun, Ordu and Rize regions are also given. In the third section, the instrumental history of road tunes is conveyed, in the fourth section, information about folk dances and horon tradition in the Eastern Black Sea Region, information about the biographies of well-known performers and resource persons in the region are tried to be presented.