Halifeliği döneminde Hz. Osman'la Hz. Ali dışındaki şûra üyeleri arasındaki ilişkiler
Relations between Othman and members of the shura other than Ali during Othman's term as caliph
Yazar: HALİL İBRAHİM HANÇABAY
Danışman: PROF. DR. İSMAİL YİĞİT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Fitne = Discard ; Halifeler = Caliphs ; Halifelik = Caliphate ; Hz. Ali = Hz. Ali ; Hz. Osman = Hz. Osman ; İslam tarihi = Islamic history ; Şura = Consultation

Özet:
Hz. Ömer'in yaralanmasından sonra vefat edeceği anlaşılınca müslümanlar tıpkı Hz. Ebû Bekir'in yaptığı gibi Hz. Ömer'den kendisinden sonra birisini halife tayin etmesini veya oğlu Abdullah'ı yerine bırakmasını istemişlerdi. Fakat Hz. Ömer bunu kabul etmemiş ve Hz. Peygamber'in cennetle müjdelediği sahabilerden Hz. Ali, Hz. Osman, Abdurrahman b. Avf, Zübeyr b. Avvâm, Sa'd b. Ebî Vakkas ve Talha b. Ubeydullah'ın halifeyi seçmek üzere şûra meclisini oluşturmasını istemişti. Ayrıca halife seçilmemesi şartıyla oğlu Abdullah'ı da danışman olarak bu meclise dâhil etmişti. Şûra üyeleri ikinci toplantıda Abdurrahman b. Avf'ın halifeyi seçmek üzere kendisini adaylıktan çıkarmasını kabul etmişler ve onun vereceği karara uyacaklarına dair söz vermişlerdi. Abdurrahman b. Avf da üzerine aldığı bu görevi başta şûra üyeleri olmak üzere Medine halkıyla, valilerle ve komutanlarla istişare ederek yerine getirmişti. Bu istişarelerin sonunda mescitte toplanan halkın huzurunda Abdurrahman b. Avf, Hz. Osman'a biat etmiştir. Orada bulunanlarda bu karara uymuştur.Kaynaklar Hz. Osman halife seçildikten sonra şûra üyelerinin kendisine yönelttiği bazı eleştirilerden bahsetmektedir. Bunlardan bazıları Ebû Zer'in Rebeze'ye gitmesi, Abdullah b. Mesud ve Ammâr b. Yâsir'in halife ile aralarında yaşanan bazı olaylar, halifenin yakınlarına devlet kademesinde görev vermesi ve onlara kendi malından veya beytülmalden atıyye vermesi, Mina'da farz namazları mukimler gibi dört rekât kılması gibi konulardır.Garnizon kentlerdeki isyancıların Medine'ye doğru hareket etmesi neticesinde Hz. Osman muhasara altına alınmış ve yirmi ile kırk gün süren muhasaradan sonra şehit edilmiştir. Bu süreçte bazı rivayetlerde özellikle şûra üyelerinden Zübeyr b. Avvâm ve Talha b. Ubeydullah isyancılara öncülük eden ve onlarla birlikte hareket eden kişiler olarak gösterilmiştir. Fakat bu yöndeki rivayetlerin birçoğu sahih rivayetlerle çelişmektedir.

Abstract:
Upon sensing the imminent death of Omar following his fatal attack, Muslims insisted he designate a Caliph after himself, like Abu Bakr, or at least nominate his son Abdullah in his place. Omar refused to do so, however, and called for the assembly of the Shura to elect the next Caliph from among Ali, Othman, Abdurrahman ibn Awf, Zubayr ibn Awwam, Sa?d ibn Abi Waqqas and Talha ibn Ubaydullah, Companions given the glad tidings of Paradise by the Prophet, additionally inducting his son Abdullah into the assembly with the condition that he not be elected. In the second meeting, the members of the Shura accepted Abdurrahman ibn Awf?s offer to step back from the election for the purpose of choosing the next Caliph, promising to comply with whatever his choice may be. Abdurrahman ibn Awf fulfilled the duty he had brought upon himself by discussing the matter first with the members of the Shura, and then with the Medinan public, governors and commanders. The end of these discussions saw Ibn Awf pledge allegiance to Othman as the next Caliph in the presence of a crowd gathered at the Mosque, a decision all of whom accepted.Sources mention some criticisms leveled at Othman following his election as Caliph by the members of the Shura regarding matters like the sending of Abu Zharr to Rabaza, certain issues between the Caliph and both Abdullah ibn Masud and Ammar ibn Yasir, Othman?s investiture of his relatives in State posts and grants allocated to them from both State funds and Othman?s personal wealth and the performing of the obligatory salat at Mina, just like locals, in four rakats.Consequent upon the march of the rebels from garrison towns into Medina, Othman was martyred at the end of the besiegement of his residence that lasted well nigh forty days. Though some accounts pertaining to this process depict Shura members like Zubayr ibn Awwam and Talha ibn Ubaydullah as vanguards of the rebellion, a bulk of these conflict with authentic narrations.