Korunan alan yönetiminde kullanıcı memnuniyetinin Kovada Gölü Milli Parkı örneğinde değerlendirilmesi
Evaluation of user satisfaction in protected area management on the example of Lake Kovada National Park
Yazar: EMİNE DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. MURAT AKTEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Peyzaj yönetimi = Landscape management

Özet:
İnsanların doğa turizmi ve rekreasyonel faaliyetlere ilgileri son yıllarda artış göstermekte bu da korunan alanlarda ziyaretçilerin artan istek ve taleplerinin artışıyla birlikte doğal kaynaklar üzerinde baskı ve tahribat oluşmaktadır. Yaşanan çevre sorunları doğa ve doğal kaynakların önemi konusunda farkındalık yaratılmıştır. Doğal kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanması için koruma-kullanma dengesine dikkat edilerek gelecek nesillere aktarımı önem kazanmıştır. Ekosistem çeşitliliğinin koruma ve kullanımında sürdürülebilirliğinin sağlanmasındaki etmenlerden biri de ekosistemi koruma bölgeleri oluşturarak korunmasını ve yönetimini sağlamaktır. Artan baskılarla birlikte korunan alanda biyolojik çeşitliliğin mevcudiyetinin sağlanması, ortaya çıkan olumsuzlukları gidermek veya minimuma indirgemek amacıyla yönetimsel, bilimsel, kültürel, ekolojik ve görsel kalite açısından korumaya ve etkili yönetim modellerine ihtiyaç duyulmaktadır. 

Korumaya ihtiyaç duyulan alanın, koruma ilkelerinin belirlenmesi ve alan ile ilgili hazırlanacak yönetim planı, alandaki doğal ve kültürel kaynakların korunması ve sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde bilinçli kullanımının sağlanması gerekmektedir. Bu sebeple Kovada Gölü Milli Parkı'nın sahip olduğu kültürel ve doğal kaynak değerleri incelenerek değerlendirilmiştir. Bu çalışma kapsamında Isparta Kovada Gölü Milli Parkı'nda koruma alanının mevcut durumunun ve yönetiminin bir parçası olan katılımcı yaklaşımının belirlenmesi ve ekosistemin korunmasına yönelik kaynak sürdürülebilirliğinin sağlanması amaçlanmaktadır. 

Tez kapsamında milli parkın mevcut yönetim anlayışı tespit edilerek hangi yönetim anlayışıyla yönetilmesi gerekliliği ve yönetim planlarında göz önünde bulundurulması gereken hususlara değinilmiştir. Çalışma verileri, 01.05.2021-01.05.2022 tarihleri arasında milli parkı ziyaret eden 250 kullanıcıya anket tekniği ile yüz yüze görüşülerek elde edilmiştir. Bu kapsamda çalışma yöntemi olarak, ziyaretçilere yapılan anket çalışmasında katılımcıların profili, kavram yaklaşımları, alan kullanımına yönelik istek ve öneriler ve milli parktaki mevcut sorunlar, ziyaretçilerin oluşturduğu olumsuz etkiler, alınabilecek önlemler ve standartlara yönelik istek ve düşüncelerinin belirlenmesine yönelik sorular yöneltilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda Kovada Gölü Milli Parkı sahip olduğu rekreasyonel potansiyeli etkili bir biçimde değerlendirilemediği görülmektedir. Park alanında su ve orman peyzajının bulunması rekreasyonel faaliyetler için fırsattır. Çalışma sonucunda rekreasyonel faaliyetlerin kısıtlı alanlarda gerçekleştirilmesi faaliyetlerin doğal kaynaklar üzerinde olumsuz etki yarattığı görülmektedir.

Abstract:
People's interest in nature tourism and recreational activities has been increasing in recent years, which leads to pressure and destruction of natural resources with the increasing demands of visitors in protected areas. Awareness has been created about environmental problems and the importance of nature and natural resources. To ensure the sustainability of natural resources, it has become essential to pay attention to the conservation-use balance and transfer them to future generations. One of the factors in ensuring sustainability in the protection and use of ecosystem diversity is to provide its protection and management by creating ecosystem protection zones. With growing pressures, protection and effective management models are needed in terms of administrative, scientific, cultural, ecological, and visual quality to ensure the availability of biological diversity in the protected area to eliminate or minimize the emerging disadvantages.

It is necessary to determine the conservation principles of the area where protection is needed and to prepare a management plan related to the area to ensure the safety of natural and cultural resources in the area and their known use in the principle of sustainability. For this reason, the cultural and natural resource values of the Kovada Lake National Park have been evaluated by examination. Within the scope of this study aims to determine the participatory approach that is part of the current status and management of the protected area in Isparta Kovada Lake National Park and to ensure resource sustainability for the protection of the ecosystem.

Within the scope of the thesis, the current management approach of the national park is determined, and the management approach with which it should be managed and the issues that should be considered in management plans are mentioned. Study data was obtained using the survey technique by face-to-face interviews with 250 users who visited the national park between 01.05.2021 and 01.05.2022. In this context, as a working method, questions were asked in the survey conducted to the visitors to determine the profile of the participants, their conceptual approaches, their wishes and suggestions regarding the use of the area, the current problems in the national park, the adverse effects caused by the visitors, the precautions that can be taken and their wishes and opinions about the standards. As a result of the findings, it is seen that the recreational potential of Kovada Lake National Park needs to be utilized more effectively. Water and forest landscaping in the park area is an opportunity for recreational activities. As a result of the study, it is seen that carrying out recreational activities in limited areas hurts natural resources.