Oral yolla uygulanan doğal tatlandırıcı stevia'nın diyabetik yara iyileşmesi ve serum antioksidan parametreleri üzerine etkisi
The effect of orally administered natural sweetener stevia on diabetic wound healing and serum antioxidant parameters
Yazar: NİSANUR KUNT
Danışman: PROF. DR. ŞULE COŞKUN CEVHER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Şeker yerine kalorisiz tatlandırıcıların (NCS) kullanımı diyabet hastaları için son yıllarda popüler bir diyet seçeneği haline gelmiştir. Bu nedenle çeşitli tatlandırıcıların etkinliğinin değerlendirilmesine yönelik karşılaştırmalı çalışmaların yapılması önemlidir. Bu araştırmada, iki farklı NCS olan Sakkarin ve Stevia'nın hem optimal dozajını belirlemek hem de yara iyileştirici faydalarını araştırmak için diyabetik sıçanlar kullanılmıştır. Bu çalışmada; 36 adet Wistar albino sıçan Streptozotocin (STZ) yoluyla diyabet yapıldıktan sonra rastgele altı gruba ayrılmıştır. Gruplar şu şekildedir; Grup A (diyabet), Grup B (Diyabet+Yara), Grup C (diyabet+yara+250 mg/kg Stevia), Grup D (diyabet+yara+500 mg/kg Stevia), Grup E (diyabet+yara+250 mg/kg Sakkarin), Grup F (diyabet+yara+500 mg/kg Sakkarin). Punch ile sırt yaraları açılmıştır. 7 gün boyunca Stevia ve Sakkarin uygulamaları oral gavaj yoluyla yapıldıktan sonra 7. günün sonunda sıçanlardan kan örnekleri alınmıştır. Serum ve yara dokularındaki oksidatif stres, inflamasyon, protein karbonil (PC) düzeyleri, matriks metaloproteinaz (MMP) düzeyleri ve lipit profilleri gibi biyokimyasal parametreler spektrofotometrik yöntemler ile ölçülmüştür. Histolojik değerlendirmede hematoksilen-eozin ve Maison trikrom boyama teknikleri kullanılmıştır. Her iki NCS de biyokimyasal ve histolojik değerlendirmeler sonrasında yara iyileşmesine olumlu katkıda bulunmuştur. Özellikle 250 mg/kg Stevia uygulamasında yara dokusunda oksidatif stres, inflamasyon, PC  ve MMP düzeyleri azalırken yara kapanma oranları ve kollajen birikiminin artması dikkat çekicidir. 250 mg/kg stevia uygulaması yara dokusu oksidatif olaylarını azaltarak, diyabetik yara iyileşmesine pozitif katkı sağlamıştır. Diyabetik yaraların iyileşmesinde 250 mg/kg stevia uygulamasının, 500 mg/kg stevia ve 500 mg/kg sakkarin uygulamasına göre daha etkili olduğu gözlenmiştir. Stevia'nın olumlu etkileri, zengin fenolik bileşikleri ile ilişkilendirilmiştir.

Abstract:
Replacing sugars with non-caloric sweeteners (NCS) is a popular dietary option for diabetic people. Therefore, it is essential to conduct comparative studies to evaluate the efficacy of various sweeteners. In this research, diabetic rats were used to investigate saccharin and stevia's wound-healing benefits while determining the optimal dosage. In this study, 36 Wistar albino rats were induced with diabetes via STZ and randomly divided into six groups: group A (diabetes), group B (Diabetes+Wound), group C (diabetes+wound+250 mg/kg Stevia), group D (diabetes+wound+500 mg/kg Stevia), group E (diabetes+wound+250 mg/kg Saccharin), group F (diabetes+wound+500 mg/kg Saccharin) The dorsal wounds were inflicted via a punch. Stevia and saccharin administrations were made by oral gavage for 7 days. At the end of 7 days, blood samples were taken from the rats. Spectrophotometric methods measured biochemical parameters for oxidative stress, inflammation, protein carbonyl (PC) levels, matrix metalloproteinase (MMP) levels, and lipid profiles in serum and wound tissues. Hematoxylin-eosin and Maison trichrome staining techniques were used for histologic evaluation. Both NCSs positively contributed to wound healing after conducting biochemical and histologic evaluations. Notably, wound closure rates and collagen accumulation increased while oxidative stress, inflammation, PC levels, and MMP levels decreased in the wound tissue, especially in the 250 mg/kg stevia application. It has been proven that 250 mg/kg stevia administration interrupts oxidative events in wound tissue and contributes positively to diabetic wound healing. The administration of 250 mg/kg of stevia was observed to be more efficient in healing diabetic wounds compared to both 500 mg/kg stevia and saccharin administered at both doses. The positive effects of stevia can be attributed to its rich phenolic compounds.