Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemlerinin birlikte kullanılması ile kar erimesi akış hidrografının benzetimi (Sarız çayı havzası örneği)
Simulation of the snowmelt runoff hydrograph by using of remote sensing and geographic information systems (Sariz creek watershed case study)
Yazar: GÖKHAN TAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜRER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Hidrolojik modelleme = Hydrological modelling ; Kar erimesi = Snowmelt ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Kar potansiyelinin fazla olduğu yüksek bölgelerdeki havzaların yıllık akış hacimlerinin büyük bir kısmı, kış aylarında oluşan kar örtüsünün ilkbaharda erimesi sonucu oluşmaktadır. Kardan beslenen havzalarda; karın birikme ve erime dönemlerinin modellenmesi, su kaynaklarının verimli ve sürdürülebilir olarak işletilmesi bakımından önemlidir. Bu amaç kapsamında; bu çalışmada Seyhan Havzasının bir alt havzası olan Sarız Çayı Havzasının, 2004 ve 2005 yılları kar erime dönemlerine ait (Mart-Nisan) hidrografların benzetimi üzerine çalışılmıştır. Çalışmada, kar akış hacminin belirlenmesinde yaygın olarak kullanılan Snowmelt Runoff Model (SRM) hidrolojik modelleme programı, uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile birlikte uygulanmıştır. SRM programı günlük değişken olarak; sıcaklık, yağış ve karla kaplı alan (KKA) değişimlerine ihtiyaç duymaktadır. KKA değişimi, MODIS uydu görüntülerinin CBS ile sorgulanması sonucu belirlenmiştir. SRM'de kullanılan parametre değerleri ise mevcut verilerden elde edilmiştir. Benzetim çalışmasında iki durum ele alınmıştır. Durum 1'de doğrudan belirlenen parametre değerleri kullanılır iken, Durum 2'de bazı parametre değerleri düzeltilerek kullanılmıştır. Mevcut veriler dâhilinde benzetilen hidrograflar karşılaştırılmış ve genelde uyumlu olmakla beraber sapmalar da gözlenmiştir. Benzetim çalışmalarının daha iyi ve güvenilir sonuç vermesi için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The significant part of annual runoff volume of some basins, which are at high altitudes and have a great snow potential, is constituted by melting of the accumulated snow in spring months. Modeling of accumulation and melting of snow is important in view of operating of water resources as efficient and sustainable as possible in basins, which are recharged by snow melting. In this thesis, the simulation of hydrographs of Sarız Creek watershed was studied in Seyhan Basin, for 2004 and 2005 snow melting seasons (March-April). In the thesis, Snowmelt Runoff Model (SRM) hydrological modeling program, which is used widely in determination of snowmelt runoff volume, was applied together with remote sensing and Geographic Information Systems (GIS) technologies. SRM program requires some daily climatological variables which are temperature, precipitation and snow covered area. Daily snow covered area values were determined by analyzing of MODIS satellite images with GIS. Parameter values which are used in SRM were obtained by using of observed data. In the simulation studies, two cases were assumed. While values of all parameters were used directly as determined in Case 1, calibrated values of some parameters in Case 1 were used in Case 2. The simulated hydrographs were compared with observed hydrographs. While they are generally compatibility, some deviations were observed, too. Some recommendations are mentioned so that modeling studies can be better and more reliable in the future applications.