Akdeniz diyeti ve batı tarzı diyet modellerinin ratlarda telomer uzunluğu, biyokimyasal parametreler ve hipokampus üzerine etkisi
Effect of Mediterranean diet and western diet models on telomere length, biochemical parameters and hippocampus in rats
Yazar: MEHMET MUSTAFA TİLEKLİ
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TEK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmada Akdeniz diyeti (AD) ve Batı tarzı diyet (BD) modellerinin ratlarda telomer uzunluğu, oksidatif stres ve inflamatuvar belirteçler ile hipokampus toplam hücre sayısı üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma toplam 21 adet (8 haftalık) erkek Sprague-Dawley rat ile yürütülmüştür. Ratlar rastgele 3 gruba (n=7) ayrılmıştır. Sekiz hafta boyunca 1 grup Kontrol diyeti (KD), 1 grup Akdeniz diyeti (AD) diğer grup ise Batı diyeti (BD) olarak içerikleri hazırlanmış pelet yemlerle beslenmişlerdir. Çalışmanın süresi boyunca ratların günlük yem tüketimleri kayıt altına alınmış ve 10 günde bir boy ve vücut ağırlıkları ölçülmüştür. Çalışma sonunda ratlardan derin anestezi altında kardiyak kan alınarak ötenazi yapılmıştır. Ardından beyin dokularından hipokampus bölgesi çıkartılarak -80 °C' de analize kadar muhafaza edilmiştir. Telomer uzunlukları PCR yöntemi ile, biyokimyasal parametreler ELISA yöntemi ile, hipokampus hücre sayıları ise izotropik fraksiyanatör yöntemi ile ölçülmüştür. Deney sonucunda BD grubunun vücut ağırlığı, BKİ ve Lee indeksi değerlerinin KD ve AD gruplarına göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır (p<0,05). Telomer uzunlukları bakımından AD grubunun telomer uzunluğu BD grubundan anlamlı düzeyde daha yüksek tespit edilmiştir (p<0,05). İnflamatuvar belirteçlerden TNF-α değerinin BD grubunda AD grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek, IL-4 ve IL-10'un ise daha düşük olduğu görülmüştür(p<0,05). Daha fazla miktarda omega-3 yağ asidi, resveratrol ve posa alımının telomer uzunluğu ile pozitif yönde, daha fazla miktarda palm yağı, omega-6 yağ asidi ve fruktoz alımının ise negatif yönde anlamlı düzeyde ilişkili olduğu görülmüştür(p<0,05).
Bu çalışmanın verileri ışığında sonuç olarak Akdeniz diyetinin uzun vadede inflamasyonu ve oksidatif hasarı azaltarak telomer yapılarını koruyucu etki gösterdiği bu sayede hücresel yaşlanmayı geciktirebileceği öngörülmektedir.

Abstract:
This study aimed to examine the effects of Mediterranean diet (AD) and Western diet (BD) models on telomere length, oxidative stress and inflammatory markers, and hippocampus total cell number in rats. The study was conducted with a total of 21 (8-week-old) male Sprague-Dawley rats. Rats were randomly divided into 3 groups (n = 7). For eight weeks, one group was fed the Control diet (CD), one group was fed the Mediterranean diet (AD), and the other group was fed the Western diet (BD) with pellet feeds. Throughout the study, daily feed consumption of the rats was recorded and their height and body weight were measured every 10 days. At the end of the study, the rats were euthanized by taking cardiac blood under deep anesthesia. Then, the hippocampus region was removed from the brain tissues and stored at -80 °C until analysis. Telomere lengths were measured by the PCR method, biochemical parameters were measured by the ELISA method, and hippocampus cell numbers were measured by the isotropic fractionator method. As a result of the experiment, it was revealed that the body weight, BMI and Lee index values of the BD group were significantly higher than the KD and AD groups (p <0.05). In terms of telomere lengths, the telomere length of the AD group was found to be significantly higher than that of the BD group (p<0.05). It was observed that TNF-α value, one of the inflammatory markers, was significantly higher in the BD group than in the AD group, and IL-4 and IL-10 were lower (p <0.05). It was observed that higher amounts of omega-3 fatty acids, resveratrol and fiber intake were positively associated with telomere length, while higher amounts of palm oil, omega-6 fatty acids and fructose intake were negatively significantly associated with telomere length (p<0.05).
In the light of the data of this study, it is predicted that the Mediterranean diet has a protective effect on telomere structures by reducing inflammation and oxidative damage in the long term, thus delaying cellular aging.