Fen bilgisi öğretmen adaylarının STEM uygulamalarına yönelik öz yeterlik ve tutumlarının incelenmesi
Investigation of science teacher candidates' self-efficacy and attitudes towards STEM practices
Yazar: FATMA ZEHRA ÇAVDAR
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE NEVİN GENÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bir öğretim yaklaşımı olarak gelişen STEM; fen, teknoloji, mühendislik ve matematik disiplinlerinin bir arada kullanılarak bir ders içeriği oluşturmayı sağlayan, gelişen dünya düzeninde bireylerin çağa ayak uydurması için oldukça önemli bir yaklaşımdır. STEM eğitimi bireylerin 21.yy becerileriyle donatılmasını, mühendislik becerilerinin kazandırılmasını, matematik ve fen bilim dallarının günlük hayat içerisinde kullanılmasını sağlar. Bu araştırmada gelecek nesillerin yetiştiricileri olan fen bilgisi öğretmen adaylarının STEM öz yeterlikleri ve STEM tutumlarının bazı değişkenler (üniversite, sınıf düzeyi) açısından incelenmesi ve STEM öz yeterlikleri ile STEM tutumları arasındaki ilişkinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın problemlerini çözümlemek adına ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmada örneklem olarak 2023-2024 Eğitim Öğretim yılında Türkiye'nin iki farklı üniversitesinde Fen Bilgisi Eğitimi Anabilim Dalında öğrenim gören 283 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Örnekleme yöntemlerinden basit seçkisiz örnekleme kullanılmıştır. 
Bu çalışmada fen bilgisi öğretmen adaylarının STEM öz yeterliklerinin incelenmesi adına Yaman ve diğerleri (2018) tarafından geliştirilen "STEM Uygulamaları Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek 5'li Likert tipinde ve 18 maddeden oluşmaktadır. Öte yandan STEM tutumlarının incelenmesi adına ise Özcan ve Koca (2018) tarafından geliştirilen 5'li Likert ölçeği formatındaki 37 maddeden oluşan "STEM'e Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek Matematik, Fen, Mühendislik ve 21. yy Becerileri alt boyutlarından oluşmaktadır. Katılımcılardan elde edilen veriler SPSS Statistics 27 programında işlenmiştir. STEM Uygulamaları Öğretmen Öz Yeterlik ve STEM'e Yönelik Tutum ölçeği puanlarının üniversite değişkenine göre incelenmesi adına veriler bağımsız gruplar t testine tabi tutulmuştur. Bu puanların sınıf düzeyi değişkenine göre incelenmesi adına ise ek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Fen bilgisi öğretmen adaylarının STEM Uygulamaları Öğretmen Öz Yeterlik ve STEM'e Yönelik Tutum puanlarının arasında anlamlı bir ilişki oluşup oluşmadığını ortaya koymak için ise Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Yapılan nicel değerlendirmeler sonucunda, fen bilgisi öğretmen adaylarının STEM öz yeterliklerinin üniversite değişkenine göre anlamlı farklılaşmadığı fakat sınıf düzeyine göre anlamlı farklılaştığı tespit edilmiştir. Bu anlamda 2.sınıf ve 3.sınıf sınıf düzeylerinin verileri arasında, 4. sınıf lehine istatiksel olarak anlamlı bir fark vardır. Katılımcıların STEM tutumlarının ise üniversite ve sınıf değişkeni bağlamında istatiksel olarak anlamlı bir fark oluşmadığı gözlenmiştir. Öğretmen adaylarının STEM öz yeterlikleri ve STEM tutumları arasında bir korelasyon olduğu açığa çıkarılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar kapsamında öğretmen adayları, öğretmenler, araştırmacılar, üniversiteler ve eğitim politikacılarına önerilerde bulunulmuştur.

 Anahtar Kelimeler: Fen bilgisi, STEM, Öz Yeterlik, Tutum.

Abstract:
STEM, which has developed as a teaching approach, is a very important approach for individuals to keep up with the age in the developing world order, which enables teaching a course content by using science, technology, engineering and mathematics disciplines together. STEM Education enables individuals to be equipped with 21st century skills, to gain engineering skills, and to use mathematics and science disciplines in daily life. In this study, it was aimed to examine the STEM self-efficacy and STEM attitudes of pre-service science teachers, who are the educators of future generations, in terms of some variables (university, grade level) and to reveal the relationship between STEM self-efficacy and STEM attitudes. Relational survey design was used to analyze the problems of this study. The sample of the study consisted of 283 students studying in two different universities of Türkiye in the 2023-2024 academic year in the Department of Science Teaching. Simple random sampling was used among sampling methods.
In this study, the "STEM Applications Teacher Self-Efficacy Scale" developed by Yaman et al. (2018) was used to examine the STEM self-efficacy of pre-service science teachers. The scale is 5-point Likert type and consists of 18 items. On the other hand, in order to examine STEM attitudes, the "Attitude Towards STEM Scale" developed by Özcan and Koca (2018), which consists of 37 items in a 5-point Likert scale format, was used. The scale consists of Mathematics, Science, Engineering and 21st century skills subheadings. The data obtained from the participants were processed in SPSS Statistics 27 program. In order to examine the STEM Applications Teacher Self-Efficacy and Attitude Towards STEM scale scores according to the university variable, the data were subjected to independent groups t-test. In order to examine these scores according to the grade level variable, additional directional analysis of variance (ANOVA) was used. Pearson correlation analysis was used to reveal whether there is a significant relationship between pre-service science teachers' STEM Applications Teacher Self-Efficacy and Attitude Towards STEM scores. As a result of the quantitative evaluations, it was determined that the STEM self-efficacy of pre-service science teachers did not differ significantly according to the university variable, but it differed significantly according to the grade level. In this sense, there is a statistically significant difference between the data of the 2nd grade and 4th grade class levels and it was revealed that it resulted in favor of the 4th grade. It was observed that there was no statistically significant difference in the participants' STEM attitudes in the context of university and class variables. It was revealed that there is a correlation between pre-service teachers' STEM self-efficacy and STEM attitudes. Within the scope of the results, recommendations were made for pre-service teachers, teachers, researchers, universities and education policy makers.

 Keywords: Science, STEM, Self-efficacy, Attitude