Türk sanatçısının resminde esinlendiği uzak-yakın çevresi
For and close environment at turkish artist where he/she is inspired in the painting
Yazar: PINAR ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. NURİ TEMİZSOYLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Plastik Sanatlar Ana Sanat Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Ülkemizde veya herhangi bir ülkede plastik sanatların evrensel sanattan bağımsız bir olgu olarak varlık bulması imkansızdır. Bu araştırma kapsamında yer alan çoğu sanatçı ister istemez Batı'yı ölçüt aldıklarını doğrudan ya da dolaylı olarak vurgulamışlardır. Bazen de kendi yapıtlarını Batı'da ki örneklerle karşılaştırmışlardır. Bir sanatçı yerel kaynakların çağın diliyle yeniden değerlendirilebileceğini vurgulamışlardır. Bu konuda dile getirilen en önemli sorun, özgünlüğün korunması koşuluyla çağdaş olabilmek düşüncesi olmuştur. Birçok sanatçıda, Türk Sanatı için böyle bir tehlikeden söz etmektense, özgün olmayı yok ederek, çağdaş olunmaya çalışıldığı görüşünü ortaya koymuştur.Önceleri Türklerde geleneksel sanat anlayışı minyatür ve bazı duvar resimlerinde kendisini göstermiştir. XVIII. yüzyıla kadar örneklerini minyatür dalında vermiş olan Türk resim sanatının, doğu batı kültür alışverişi sonucunda biçim değiştirmesiyle ile dini yönünden farklılaşarak batılı anlamda tuval resmine doğru farklılıklar başlamıştır. Osmanlı İmparatorluğunda, Batı'ya ilgi duyan padişahların resim alanında batılı biçimlerinin büyük ölçüde benimsenmesi sonucunda minyatür yerini yavaş yavaş tuval resmine bırakmıştır. (18.yüzyılın ortalarından sonra) Batı resminin etkileri, özellikle minyatürlerde üçüncü boyuta doğru farklılaşması ile kendini göstermiştir.Türkler tarih boyunca batıyla savaş, ticaret v.s. gibi nedenlerle olan ilişkiler sonucunda veya zaman zaman saraya davet edilen yabancı sanatçılar aracılığıyla batı sanatını bir ölçüde tanıyabilmişlerdi. Batıya karşı üstün oldukları zaman onlardan kültürel, teknolojik veya sanatsal anlamda yararlanma ihtiyacı duymamışlar ve böylece 19.yüzyıla kadar geleneksel sanat anlayışlarını sürdürmüşlerdir.Batı anlamında Türk resim sanatı, Tanzimat döneminden başlayarak birbirini izleyen kuşakların Avrupa'ya gidip geri dönmesiyle beslenerek günümüzdeki kimliğini kazanmıştır.Tanzimat döneminde fen bilimleri kapsamında ele alınan resim bilgisi, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde, genel anlamda, Batı dünyasının kültür değerlerinin, reformlar yapmakta olan Türkiye'de kavranabilmesi ve bu değerlerin yeni kuşaklara öğretilmesi için batıya sanatçılar gönderilmiştir. (Bunlar arasında Türk resmi için dönüm noktası olan Tanzimat Dönemi'nin asker ressamlarından, Meşrutiyet Dönemi'nin 1914'lüler Kuşağı'ndan, Cumhuriyet devrinin Müstakilleri'nden ve "d" Grubu sanatçılarından söz edilebilir.) Batı'ya gönderilmelerindeki amaç doğrudan eğitime yönelik olsa da bu sanatçılar aynı zamanda bağımsız birer sanatçı gibi çalışarak toplumda sanat ortamının yaratılmasına büyük katkıda bulunmuşlardır.Bütün bu değerlendirmeler ışığında denilebilir ki minyatürlerden 1970 yılının sonuna kadar bir anlamda gelenekselleşen Türk resim sanatı batı anlayışına doğru farklılaşma göstermiştir. Böylece batı kaynaklı resim değerleri içinde özgün ve kişilikçi anlayışlara sahip çıkan sanatçıların sayısı yıldan yıla artmaktadır. Türk sanatçısı örnekleri dışında, evrensel boyutta sanatsal bir düşüncenin biçimlendirilmiş yani, özgünleşme aşamasına gelebilmiş olduğu konusunda da tereddütler vardır.Tezi Hazırlayan: Pınar ÇimenTez Danışmanı: Prof. Dr. Nuri TemizsoyluTez Kabul Tarihi ve No: 25/06/2008/18Jüri Üyeleri: Prof.Dr. Nuri Temizsoylu, Doç.Dr. İsmet Çavuşoğlu, Yrd.Doç.Dr. Süleyman Kırımtayıf

Abstract:
In our country or in another country it is impossible for plastic arts to exist as a fact free from universal art.Most artists in this research scope emphazise directly or indirectly that they take West as criterion. Sometimes they compare their own works of art with the examples of west. An artist emphasizes that local sources can be revaluated with the era's prominence.The most important matter has been uttered is the idea of being contemporary only by the protection of the original. Also many artists, instead of talking about the danger for Turkish Art, betrayed the idea of trying to be contemporary by destroying the original.Formerly in Turks traditional art show itself in miniature and wall paintings. Turkısh painting art, giving the examples in miniature until 18th century inflecting as a result of cultural relations between east and west, changes in religious way and differences to the canvas painting in western meaning begin.During Ottoman Empire, as a result of sultans' embracing western formats in painting field miniature slowly gives its own place to canvas painting.After the middle 18th century, the effects of West painting show itself by differing to third dimension especially in miniatures.During the history Turks could approve Western Art due to the relations with west such as war, trade, etc. or by the mediation of the foreign artists invitedto palace.When they are superior than West, they didn't need to benefit from their culture, technology or art and so Turks maintain traditional art concept.Turkish Painting Art in West senses, beginning from administrative reforms, gained today's identity by nourishing from generations going to Europe and returning.Art data is undertaken as science scope in Administrative reforms, in Constitutional monarchy and Republic period cultural values of West world are comprehended in Turkey and artists are sent to Europe in order to teach these new generations. ( the soldier painters of Administrative reforms as being turning point for Turkish painting, 1914 generation in Constitutional monarchy, substantives in Republic period and artists in "d" group can be mentioned between these ones.) Infact, the aim of their being sent to West is educational, these artists worked independently and contributed to shape artistic media in society.In the light of all these evaluations Turkish painting art being traditional till the end of 1970, showed differences from miniatures to western concept. By this way in the painting values with western source, the number of artists claiming original and personal concepts are increasing each year. Besides the examples of Turk artists, there are doubts about artistic thought's patterned in universal dimension, in other words about it's being in the rank of originality.Tezi Hazırlayan: Pınar ÇimenTez Danışmanı: Prof. Dr. Nuri TemizsoyluTez Kabul Tarihi ve No: 25/06/2008/18Jüri Üyeleri: Prof.Dr. Nuri Temizsoylu, Doç.Dr. İsmet Çavuşoğlu, Yrd.Doç.Dr. Süleyman Kırımtayıf