İnşaat işçileri örneğinde güvencesiz istihdam biçimi olarak taşeron çalışma
Subcontracting as precarious form of employment in the case of construction workers
Yazar: LEVENT ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. DOĞAÇ NİYAZİ ÖZÜÇELİK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Emek süreci = Labour process ; Güvencesizlik = Without guaratee ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Taşeron çalışanlar = Subcontractor employees ; Çalışanlar = Workers ; İnşaat işçileri = Construction workers ; İş güvencesi = Job security ; İş güvensizliği = Job insecurity ; İşçiler = Workers

Özet:
Bu tez, neoliberal dönüşüm süreciyle birlikte emek piyasalarının esnekleştirilmesini taşeron çalışma örneğinde inşaat sektörü özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. İnşaat sektörü taşeronlaşmanın gelişme biçimlerini ve bunun işçiler üzerinde yol açtığı etkileri doğrudan gözlemleme imkânına sahip olduğumuz bir alandır. Diğer taraftan Türkiye'de kalkınma politikalarının inşaat sektörü üzerinden gerçekleştirilmeye çalışılması güvencesiz çalışma ile ilgili çelişkilerin daha açık ve keskin bir biçimde yaşamasına neden olmaktadır. Araştırma, esnek üretimin biçimlerinden biri olarak taşeron çalışmanın kapitalist üretim ilişkilerinin tarihsel gelişimi içerisinde anlaşılabileceği iddiasına dayanmaktadır. Bu doğrultuda, taşeronlaşma ve güvencesizlik ilişkisi emek süreci kuramı çerçevesinde tartışılacaktır. Taşeronlaşmayı sermayenin emek üzerindeki tahakkümünü son derece arttıran bir istihdam biçimi olarak görmek mümkündür. Sosyal koruma mekanizmalarının ortadan kaldırılmasıyla eş zamanlı olarak gelişen emek piyasalarının kuralsızlaşması toplumsal eşitsizliği gittikçe derinleştirmekte ve toplumun büyükçe bir kesimini karşılaşacağı riskler karşısında korumasız bırakmaktadır. Sosyal güvencesizliği, taşeron inşaat işçilerinin çalışma koşulları ve kişisel deneyimleri etrafında tartışmayı hedefleyen bu tez çalışması nitel araştırma tekniklerine dayanmaktadır. Bu bağlamda İstanbul'da çeşitli şantiyelerde çalışan 18 inşaat işçisiyle yarı-yapılandırılmış sorulardan oluşan derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Saha araştırmasında, işçiler, her an işten çıkarılabilme kaygısı, çalışma süresinin belirsizliği ve kısa süreli işlerden sonra tekrar iş bulabilme sıkıntısı, iş güvenliği önlemlerinin yokluğu nedeniyle yaralanma ve ölüm riski yaşayabilme olasılığının yüksekliği, ücret düşüklüğü ve düzensiz ödemeler, kayıt dışı çalışma neticesinde sağlık güvencesinden ve emeklilik hakkından mahrum kalma, iş yoğunluğunun artması, sendikal hakların yokluğundan kaynaklanan sorunları deneyimlediklerini belirtmişlerdir.

Abstract:
This thesis aims to examine the flexibility of labor markets with the neoliberal transformation process in the context of subcontracting. The construction sector is an area where we have the opportunity to directly observe the forms of development of the subcontracting and its effects on the workers. On the other hand, trying to realize development policies in Turkey over the construction sector causes the contradictions about precarious work to emerge more clearly and sharply. The research is based on the argue that subcontracting as one of the forms of flexible production can be understood within the historical development of capitalist relations of production.In this context, the relationship between subcontracting and precarious work will be discussed within the framework of labor process theory. It is possible to see subcontracting as a form of employment which greatly increases the capital oppression on the labor. Simultaneously with the elimination of social protection mechanisms in developing deregulation of the labor market are increasing the social inequality and leaving a large segment of society vulnerable to risks. This thesis aims to discuss about social security, the working conditions of subcontractor construction workers and personal experiences and the study is based on qualitative research methods. In this context, in-depth interviews with semi-structured interviewers were conducted with 18 construction workers working in various building-sites in Istanbul. According to field research findings; the uncertainty of the study period and the difficulty of possibility of finding work again after a short period of work, the high risk of suffering from injury or death risks due to lack of work safety measures, low wages and irregular payments, deprivation of health insurance and pension rights as a result of informal work and the lack of trade union rights are the most important problems that workers experience.