Disleksi tanısı olan ve olmayan ilkokul öğrencilerinin artikülasyon ve fonolojik farkındalık becerilerinin incelenmesi
Examination of articulation and phonological awareness skills of primary school students with and without dyslexia
Yazar: CANAY ÜNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MARAL YEŞİLYURT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Disleksi tanısı olan ve olmayan ilkokul 1. ve 2. sınıf düzeyinde eğitim gören öğrencilerin artikülasyon ve fonolojik farkındalık becerilerini incelemeyi amaçlayan bu çalışmada karşılaştırmalı betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları disleksi tanısı olan 22 (6 kız, 16 erkek) ve onlarla yaş ve cinsiyete göre eşleştirilmiş tipik gelişim gösteren 22, toplam 44 ilkokul öğrencisidir. Katılımcıların tümü 7,0-8,11 yaş aralığında olup, 17'si 1. sınıf  27'si ise 2. sınıf düzeyinde Antalya ilindeki çeşitli ilkokullarda eğitim görmektedir. Çalışmaya katılacak olan tipik gelişim gösteren öğrenciler belirlenirken ilk olarak Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi (TODİL) uygulanmış, sözel dil becerileri ortalama altında olan öğrencilere diğer testler uygulanmamıştır ve çalışmaya dahil edilmemişlerdir. Çalışmaya dahil edilen 22 tipik gelişim gösteren, 22 disleksi tanısı olan 44 öğrenciye artikülasyon yetkinliklerini incelemek amacıyla Sesletim Sesbilgisi Testi (SST)'nin Sesletim Tarama Alt Testi (SET), işitsel farkındalık becerilerini incelemek amacıyla SST'nin İşitsel Ayırt Etme Alt Testi (İAT) ve son olarak fonolojik farkındalık becerilerini incelemek amacıyla Türkçe Fonolojik Farkındalık Testi (FFT) uygulanmıştır. Sonuçta disleksili grupta tipik gelişim gösteren gruba kıyasla SET ham puanının, İAT ham puanının ve FFT toplam ham puanının anlamlı şekilde daha düşük olduğu ve daha az başarı gösterdikleri görülmüştür. FFT'nin 9 alt testine yönelik edinilen sonuçta ise sözcük birleştirme hariç kafiye ve fonem düzeyindeki tüm görevlerde iki grup arasında anlamlı farklılıklar olduğu ve yine disleksili katılımcıların daha düşük performans gösterdiği bulunmuştur. SET, İAT ve FFT testlerinin birbiri ile olan ilişkisine bakıldığında tipik gelişim gösteren grupta 3 test arasında anlamlı ilişkiye rastlanamamış olup, disleksili grupta SET-İAT arasında pozitif yönde güçlü, SET-FFT arasında pozitif yönde orta, İAT-FFT arasında ise pozitif yönde güçlü ilişkiler saptanmıştır.

Abstract:
A comparative descriptive research model was used in this study, which aims to examine the articulation and phonological awareness skills of primary school 1st and 2nd grade students with and without dyslexia. The participants of the study were 22 (6 girls, 16 boys) with dyslexia and 22 with typical development matched for age and gender, a total of 44 primary school students. All of the participants are between the ages of 7.0-8.11, and 17 of them are at the 1st grade and 27 of them are at the 2nd grade level in various primary schools in the province of Antalya. While determining the students with typical development who will participate in the study, TODİL (Turkish School Age Language Development Test) was applied first, other tests were not applied to the students whose verbal language skills were below the average and they were not included in the study. Included in the study were 44 students with 22 typical development and 22 dyslexia diagnoses, the Pronunciation Scanning Subtest (SET) of the Pronunciation Phonology Test to examine their articulation competencies, the SST's Auditory Discrimination Subtest (IAT) to examine their auditory awareness skills, and finally the SST. Turkish Phonological Awareness Test was applied to examine phonological awareness skills. As a result, it was observed that the SET raw score, IAT raw score, and FFT total raw score were significantly lower and less successful in the dyslexia group compared to the typically developing group. As a result of the 9 subtests of the FFT, it was found that there were significant differences between the two groups in all tasks at the rhyme and phoneme level, except for word combination, and the dyslexic participants showed lower performance. When the relationship between SET, IAT and FFT tests was examined, no significant relationship was found between the 3 tests in the typically developing group. detected.