Sağlık kurumlarında çalışan sorumlu sağlık personellerinin kriz yönetimine ilişkin yaklaşımlarının Covid 19 kontrol algısı düzeylerine etkisi
The effect of the approaches of the responsible health personnel working in health institutions to crisis management on the covid 19 perception of control levels
Yazar: SERPİL KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAİM KARAGÖZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kontrol algısı = Control perception ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sorumluluk = Responsibility ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Kriz yönetimi; kriz öncesi belirtileri sezerek önlem alıp harekete geçmek, kriz ortaya çıktığında kontrol altına almaya ve en az zararla atlatılmaya çalışmaktır. Kriz sonrası da yaşananlardan ders çıkararak yeni stratejiler geliştirip toparlanmaktır. Covid-19 salgını tüm dünyaya yayılmış ve etkisi altına almıştır. 2019 Aralık ayından beri salgınla mücadele edilmekte eğitim, sağlık, ekonomi, kültürel, sosyal vb. alanlarda kriz yaşanmaktadır. Çalışmanın amacı: sağlık kurumlarında çalışan sorumlu sağlık personellerinin kriz yönetimine ilişkin yaklaşımlarının Covid-19 kontrol algısı düzeylerine etkisini belirlemektir. Çalışmada, kriz yönetim ölçeği ve Covid-19 kontrol algı ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın evreni, sağlık kurumlarında çalışan sorumlu sağlık personellerinden (başhekim, bölüm başkanı, sorumlu hemşire, sorumlu tekniker, hastane müdürleri vb.) oluşmaktadır. 
Çalışma sonuçlarına göre, katılımcıların çoğu 45 ve üzeri yaşta sorumlu hemşire, idari yönetici, doktor ve diş hekiminden oluşurken %57'si kriz konusunda hizmet içi eğitim almadığı, Covid-19 salgınıyla başa çıkmak için hastane üst yönetimi ile ortak hareket ettiği, kısa süreli çalışma ve ücretli izin yöntemlerini kullandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca, Covid-19 salgını ile mücadelede dünyada ve Türkiye'de yapılan çalışmaları idari yöneticiler yeterli görürken, doktor ve hemşireler yeterli bulmamaktadır. Bunun sebebi, idari yöneticilerin sahada çalışması fakat doktor ve hemşirelerin salgınla mücadelede ön safhada çalıştığı için salgın ile mücadelede daha çok şey yapılmasını istiyor olabilecekleri düşünülmektedir. Bekar ve yaşı daha geç yöneticilerin kriz yönetimi konusunda daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Bunun sebebinin ise yaşının vermiş olduğu enerji, aile sorumluluğu (eş, çocuk vb.) gibi faktörlerin olmamasından kaynaklı daha fazla araştırma yapıp konuya daha hâkim oldukları düşünülmektedir. 
 Sağlık hizmeti bir ekip işidir. En alttaki personelden, en üstteki personele kadar herkesin katkısının olduğu emek yoğun sağlık hizmetleridir. Sağlık hizmetlerinde, hatanın dönüşü olmazken önlem ve tedbirler hayat kurtarmaktadır. İyi bir sağlık hizmeti için, yöneticilerin alanında uzman, yeniliğe açık, dinamik, ileri görüşlü, oto kontrollü kişilerden seçilmesine önem verilmeli, olası kriz durumları için, önlemler alınmalı, tatbikatlar yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Kriz, Kriz yönetimi, Salgın, Sağlık

Abstract:
Crisis management; Sensing the pre-crisis symptoms, taking precautions and taking action, when the crisis occurs, trying to take it under control and to get over it with the least damage. It is to develop new strategies and recover by learning lessons from what happened after the crisis. The Covid-19 epidemic has spread and affected the whole world. Since December 2019, the epidemic has been struggling with education, health, economy, cultural, social, etc. areas of crisis. The aim of the study is to determine the effects of the crisis management approaches of the responsible health personnel working in health institutions on the Covid-19 control perception levels. Crisis management scale and Covid-19 control perception scale were used in the study. The universe of the study consists of responsible health personnel (head physician, department head, responsible nurse, responsible technician, hospital managers, etc.) working in health institutions. 
According to the results of the study, while most of the participants are 45 years old and over, they are responsible nurses, administrative managers, doctors and dentists, while 57% of them do not receive in-service training on the crisis, they act in partnership with the hospital senior management to cope with the Covid-19 epidemic, and paid leave methods. In addition, while administrative managers see the work done in the world and in Turkey as sufficient in the fight against the Covid-19 epidemic, doctors and nurses do not find it sufficient. It is thought that the reason for this is that administrative managers work in the field, but doctors and nurses are at the forefront of the fight against the epidemic, so they may want more to be done in the fight against the epidemic. It has been determined that single and older managers are more successful in crisis management. It is thought that the reason for this is that they do more research and have more knowledge on the subject, due to the lack of factors such as the energy given by their age, family responsibility (spouse, children, etc.).
 Healthcare is a team effort. They are labor-intensive health services in which everyone, from the lowest personnel to the highest personnel, contributes. While there is no return of error in health services, precautions and measures save lives. For a good health service, it should be emphasized that managers should be selected from experts in their fields, open to innovation, dynamic, forward-thinking and self-controlled, precautions should be taken and exercises should be done for possible crisis situations.
Keywords: crisis, crisis management, epidemic, health