Agatha Christie'nin Ölüm Çığlığı adlı romanı ile Sir Arthur Conan Doyle'un Kızıl Soruşturma adlı romanına feminist bir yaklaşım
A feminist approach to Agatha Christie's novel Murder at the Vicarage and Sir Arthur Conan Doyle's novel A Study in Scarlet
Yazar: BURCU ALTIN
Danışman: DOÇ. DR. FESUN KOŞMAK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature

Özet:
Cinsiyet, biyolojik özellikler temel alınarak belirlenen bir kavramdır. Toplumsal cinsiyet ise toplum tarafından belirlenen ve bir cinsiyetten beklenen rolleri ve davranışları içeren bir kavramdır. Bu konuda önemli olan, toplumsal cinsiyet rollerinin her kadına ya da erkeğe uymadığı ve her bireyin farklı yeteneklere ve ilgi alanlarına sahip olabileceğidir. Toplumsal cinsiyet rolleri bireylerin özgür iradelerini kısıtlayabileceği gibi cinsiyet eşitsizliğine de sebep olmaktadır. Toplumsal normların sebep olduğu cinsiyetçi tutum iş, eğitim, siyaset ve diğer sosyal bilimlerde olduğu gibi edebiyatın konusu olarak da karşımıza çıkmaktadır. Erkek egemen bir tür olan polisiye romanlara, zamanla kadın karakterler dahil edilse de kadın dedektifler, türün yapısı gereği toplumsal cinsiyet rollerini aşamayan karakterler olarak karşımıza çıkar. 
Bu çalışmada, Agatha Christie'nin Ölüm Çığlığı romanı ile Sir Arthur Conan Doyle'un Kızıl Soruşturma romanı, Jane Marple ve Sherlock Holmes karakterleri kapsamında, feminist eleştiri yönteminden faydalanarak incelenecektir. Sherlock Holmes ve Jane Marple'ın, toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında olaylara bakış açıları, yöntemleri ve mesleki başarıları karşılaştırılacaktır. Bu çalışma ile polisiye roman türünün başarılı yazarlarından olan Agatha Christie'nin kurgusal kadın dedektifi Miss Jane Marple ve Sir Arthur Conan Doyle'un kaleme aldığı Sherlock Holmes isimli erkek dedektif karakter arasındaki benzer ve farklı yönleri ortaya çıkarmak, kadın ve erkek dedektif karakterlerin polisiye roman türüne nasıl uyum sağladıklarını saptamaya çalışmak amaçlanmaktadır.

Abstract:
Sex is a concept determined on the basis of biological characteristics. Gender, on the other hand, is a concept that includes the roles and behaviors that are determined by the society and expected from a gender. What is important in this regard is that gender roles do not fit every woman or man and that each individual may have different abilities and interests. Gender roles can restrict the freewill of individuals and cause gender inequality. The sexist attitude caused by social norms appears as a subject of literature as well as in business, education, politics and other social sciences. In time, female characters have been included in detective novels, which are a male-dominated genre, but female detectives appear as characters who cannot go beyond gender roles due to the nature of the genre.
In this study, Agatha Christie's The Murder at the Vicarage and Sir Arthur Conan Doyle's A Study in Scarlet will be examined within the scope of Jane Marple and Sherlock Holmes characters, with the method of feminist criticism. The perspectives, methods and professional achievements of Sherlock Holmes and Jane Marple will be compared in the context of gender roles. With this study, it is aimed to reveal the similarities and differences between the fictional female detective Miss Jane Marple of Agatha Christie, one of the successful writers of the detective novel genre, and the male detective character Sherlock Holmes, written by Sir Arthur Conan Doyle, and try to determine how the female and male dedective characters adapt to the crime novel genre.