Hematopoetik kök hücre nakli yapılan çocuk hastalarda renal komplikasyonların ve hipertansiyon sıklığının belirlenmesi
Investigation of renal complications and hypertension prevalence in pediatric patients with hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: ANAR GURBANOV
Danışman: DOÇ. DR. BORA GÜLHAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek = Kidney ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Kan basıncı monitörleri = Blood pressure monitors ; Komplikasyonlar = Complications ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmanın amacı çocukluk çağında hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) sonrası renal komplikasyonların, hipertansiyonun sıklığını belirlemek ve risk faktörlerini araştırmaktır. Allojenik (n=165) ve otolog (n=2) nakil yapılan 167 hasta incelendi. Nakil sonrası 28 hastada (%16,8) hemorajik sistit (HS) geliştiği görüldü. Büyük yaşta HKHN yapılan ve viral enfeksiyon geçirenlerin daha sık HS geçirdiği gözlendi. Ayrıca malign tanı grubunda olanların, nakil sonrası venookluzif hastalık (VOH) veya viral enfeksiyon geçirenlerin pRIFLE kriterine göre daha sık akut böbrek hasarı (ABH) geçirdiği gözlendi. Son vizitte muayene edilen 72 hasta (41 erkek, 31 kız) geç dönem renal komplikasyon ve hipertansiyon yönünden incelendi. Hastalara ofis kan basıncı (KB) ölçümü ve ambulatuar kan basıncı monitorizasyonu (AKBM) yapıldı. Ambulatuar KB ölçümleri yaş, cinsiyet ve boya göre en küçük medyan kareler (LMS) yöntemi kullanılarak standardize edildi. Amerikan Pediatri Akademisi'nin (APA) rehberine göre ofis KB'si normal olan 12 hastanın (%19,7) sekizinin AKBM'ye göre prehipertansiyon, dördünün hipertansiyon tanısı aldığı görüldü. Avrupa Hipertansiyon Cemiyeti'nin (ESH) rehberine göre ofis KB'si normal olan 15 hastanın (%23,4) onunun AKBM'ye göre prehipertansiyon, beşinin hipertansiyon tanısı aldığı görüldü. Hazırlık rejimi, akut ve kronik GVHH'nin sağ kalımı etkileyen önemli etkenler olduğu görüldü. Son vizitte kronik böbrek hastalığı (KBH) olan hastalar incelendiğinde hematopoetik kök hücre kaynağı kemik iliği ile beraber kordon kanı, periferik kök hücre olan, doku uyumu tam olmayan ve kronik GVHH olanların daha sık KBH geliştirdiği gözlendi. Hazırlık rejimi, akut ve kronik GVHH'nin sağ kalımı etkileyen önemli etkenler olduğu görüldü. Sonuç olarak HKHN yapılan çocuk hastalar renal hasar ve HT gelişimi için riskli bireyler olması nedeni ile nakil ünitesi ile beraber çocuk nefroloji bilim dalı tarafından düzenli olarak takip edilmelidir.

Anahtar kelimeler: Hematopoetik kök hücre nakli, hipertansiyon, ambulatuar kan basıncı monitorizasyonu

Abstract:
The aim of this study is to investigate renal complications, hypertension frequency and risk factors in patients who had hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) during their childhood. 167 patients with allogeneic (n=165) and autologous (n=2) transplantation were investigated for renal complications. After transplantation, hemorrhagic cystitis (HC) was developed in 28 patients (%16,8). It was observed that patients who had HSCT at older ages and who had suffered from viral infection developed HC more frequently than others. Besides, patients with underlying malignant diagnosis, patients who had suffered from veno-occlusive disease (VOD) and viral infections after transplantation developed acute kidney injury (AKI-pRIFLE criteria) more frequently than others. At the last visit, 72 patients (41 boys, 31 girls) were evaluated for late-onset renal complications and hypertension. Office blood pressure (BP) measurement and ambulatory blood pressure monitoring (ABPM) were performed in these patients. Ambulatory blood pressure measurements were standardized according to age, gender and height using the least median of squares (LMS) method. According to the American Academy of Pediatrics (AAP) guidelines, among 12 patients (%19,7) with normal office BP, eight of them were diagnosed as prehypertension and four of them were diagnosed as hypertension with ABPM. According to European Society of hypertension (ESH) guidelines, among15 patients (%23,4) with normal office BP, ten of them diagnosed as prehypertension and four of them were diagnosed as hypertension with ABPM. At the last visit, when we have investigated patients with chronic kidney disease (CKD), we observed that patients whose source of hematopoietic stem cell is bone marrow and cord blood, peripheral stem cell, unrelated donor and chronic GVHD developed CKD more frequently than others. Conditioning regimen, acute and chronic GVHD were important factors that have influenced the survival. In conclusion, follow up of patients with HSCT should be done by transplant and pediatric nephrology departments for the risk of renal damage and hypertension.

Key words: Hematopoietic stem cell transplantation, hypertension, ambulatory blood pressure monitoring