Enerji piyasası düzenlemeleri ve dönüşümü üzerine üç makale
Three essays on energy market regulations and the transformation of energy markets
Yazar: IŞIL ŞİRİN SELÇUK ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. HASAN ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Düzenleme = Regulatory ; Enerji = Energy ; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu = Energy Market Regulatory Authority ; Enerji piyasası = Energy market ; Enerji sektörü = Energy sector ; Hanehalkı tüketimi = Household consumption ; Makale = Article ; OECD ülkeleri = OECD countries

Özet:
Enerji piyasası düzenlemelerin ana ekseninde enerji sektörünün rekabetçi bir piyasa yapısına kavuşması yer alsa da, enerjinin stratejik bir sektör olması ve son yıllarda artan çevresel kaygılar nedeniyle kaynak çeşitliliği, yenilenebilir enerji teşvikleri ve enerji verimliliği gibi konular da öne çıkmıştır. Bu tez enerji piyasalarında 1980'li yıllardan itibaren başlayan ve halen devam etmekte olan dönüşümü ve bu dönüşümün etkilerini farklı açılardan incelemeyi amaçlamış üç ayrı makaleden oluşmaktadır. Birinci makalede Türkiye'nin de üyesi olduğu OECD ülkelerinin enerji piyasalarında yapılan rekabet karşıtı düzenlemelerin ekonomiye etkisi, enerjinin dahil edildiği bir üretim fonksiyonundan ve toplam faktör üretkenliği kavramından yararlanılarak araştırılmıştır. İkinci ve üçüncü makalelerde dünyada ve Türkiye'de en çok enerji tüketen iki sektör olan hanehalkları ile sanayi sektörü, Türkiye özelinde, enerji reformlarının hız kazandığı 2000'li yıllar ve sonrası için daha detaylı olarak incelenmiştir. Bu amaçla ikinci bölümde hanehalkı bütçe anketi veri setinden yaralanarak 2003-2012 yılları için hem ayrı ayrı ve hem de havuzlanmış olarak elektrik talebi fiyat ve gelir esneklikleri hesaplanmıştır. Ek olarak elektrik talebinin belirleyicileri de bu analize dahil edilmiştir. Üçüncü makalede ise enerji verimliliği kavramı, Türkiye sanayisi kapsamında incelenmiştir. Logaritmik Ortalama Divisia Endeks ayrıştırma yönteminin kullanıldığı bu son makalede sanayi sektörü toplam enerji yoğunluğu reel enerji yoğunluğu etkisi ve sektör yapısı değişim etkisi olarak ikiye ayrıştırılmış ve analiz genişletilmiştir. Niteliklendirme analizi yardımıyla Divisia endeksi ile hesaplanan reel enerji yoğunluğunun ve yapısal değişim etkisinin yüzdesel değişimine alt sanayi sektörlerinin katkısı hesaplanmıştır. Her üç makalede gerçekleştirilen analiz sonuçlarının Türkiye enerji piyasasında yapılan reform ve düzenlemelerinin etkilerinin anlaşılmasına katkıda bulunacağı ve temel politika önerilerinin geliştirilebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This thesis consists of three different essays that aim to examine the transformation of energy markets and the effects of such transformation from different perspectives. In the first essay, the effect of anticompetitive energy market regulations of the OECD countries is researched using a production function in which energy is included and the concept of total factor productivity. In the second and third essays, households and the industrial sector are examined in more detail for the 2000's and beyond when energy reforms gained momentum in Turkey in particular. For such purpose, in section two, using the household budget survey dataset, the price and income elasticity of the demand for electricity are calculated both individually and as pooled for the years 2003-2012. In addition, the determinants of the demand for electricity are also included in such analysis. In the third essay, the concept of energy efficiency endeavoured to be developed within the scope of the industry in Turkey. In this last essay in which the Logarithmic Mean Divisia Index Decomposition Analysis is used, total energy intensity of the industrial sector is decomposed into two as real energy intensity effect and structural change effect; and then the analysis is broadened. With the help of the attribution analysis, it has become possible to find the contribution of each subsector of industry in the percentage change of real energy intensity and structural change effect. It is considered that the results of the analysis performed in all the three articles will contribute to understanding the effects of reforms and regulations made in the Turkish energy.