Klasik Türk edebiyatında bahar (15. yy. sonuna kadar)
Spring in classical Turkish literature (Till the end of the 15th century)
Yazar: ZEYNEP ÖZ
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT DENİZ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Klasik Türk edebiyatı = Classical Turkish literature ; Klasik edebiyat = Classical literature ; Milli edebiyat = National literature ; Osmanlı edebiyatı = Ottoman literature ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk edebiyat tarihi = Turkish literature history ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature

Özet:
Türk Edebiyatında mevsimlerle ilgili pek çok şiir yazılmıştır. Her mevsim için ayrı şiirler yazılmış, hatta bu şiirlere çoğu zaman konu ettikleri mevsimlerden yola çıkarak ad verilmiştir (bahariyye, şitaiyye, hazaniyye gibi). Bunların içinde şiirlere en çok konu edilen mevsim bahardır. Daha çok kasidelerin teşbib kısımlarında bulunan bahâriyyelere mesnevilerde de rastlanılmaktadır. Ayrıca gazel, musammat, şarkı gibi birçok nazım şekliyle yazılmış pek çok bahâriyye bulunmaktadır. Bu çalışmada 16. yüzyıla kadar yazılmış bahâriyyeler tespit edilip değerlendirilecektir. 3 ana bölüme ayrılan çalışmanın birinci bölümünde klasik Türk edebiyatında bahar mevsimi ele alınmış, bahar mevsiminin özellikleri, tabiat özellikleri, kültürümüzde bahar ve bahar mevsiminin unsurlarıyla ilgili benzetmeler işlenmiştir. İkinci bölümde klasik Türk edebiyatında bahâriyyeler konu edilmiştir. Bahâriyyelerin tür olarak çerçevesi çizilmeye çalışılmış, değişik nazım biçimleriyle yazılmış bahâriyyeler hakkında bilgi verilmiş ve bahâriyyelerin benzer edebî türlerle ilişkisi ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde ise 16. yüzyıla kadar yazılmış divan ve mesnevilerde tespit edilmiş bahâriyyelere yer verilmiştir.

Abstract:
Many poems have been written about seasons in Turkish Literature. Separate poems were written for each season, and these poems were often named after the seasons they talked about (such as Bahariyye, Şitaiyye, Hazaniyye). Among these, the season most frequently mentioned in poems is spring. Bahariyyes, which are mostly found in the simile parts of the odes, are also found in masnavis. Additionally, there are many bahariyyas written in many verse forms such as ghazal, musammat and song. In this study, bahariyyas written until the 16th century will be identified and evaluated. In the first part of the study, which is divided into 3 main parts, the spring season in classical Turkish literature is discussed, the characteristics of the spring season, natural features, spring in our culture and analogies about the elements of the spring season are discussed. In the second part, bahariyyes in classical Turkish literature are discussed. An attempt was made to outline the genres of Bahariyyes, information was given about the Bahariyyes written in different verse forms, and the relationship between Bahariyyes and similar literary genres was revealed. In the third section, bahariyyes identified in divans and masnavis written until the 16th century are included.