Psiko-eğitime dayalı grup yaşantısının öğretmen adaylarının sınav kaygısına etkisi
The effect of psycho-education-based group experience on testanxiety of prospective teachers
Yazar: NURSEN DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELİHA GÜLDEN BİLAL
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Sınav kaygısı = Test anxiety ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmenler = Teachers ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bireylerin kaygı ile başa çıkmaları, yaşam uyumlarını artırmak adına önemli bir
beceridir. Özellikle günümüzde performansa dayalı değerlendirmelerin daha ağırlıkla
yapıldığı ve kişinin kariyer planlamasında bu performansların önemi düşünüldüğünde,
kaygının bir boyutu olan sınav kaygısı ile başa çıkmak daha da önem kazanmaktadır.
Bu çalışmada bilişsel davranışçı odaklı psiko-eğitim yaşantısının yüksek öğretim
kademesindeki öğrencilerin sınav kaygısı düzeylerine etkisi incelenmiştir. Ayrıca sınav
kaygısını kontrol edilmesinde en etkili yaklaşım olduğu düşünülen ve sınav kaygısının
kuruntu ve duyuşsal boyutlarına yönelen davranışsal ve bilişsel terapi tekniklerinin
kullanılarak sınav kaygısına etkisi ölçülmüştür. Böylece diğer çalışmalarda da
kullanılabilecek pratik bir psiko-eğitim grup yaşantısı etkinliği oluşturulması
amaçlanmıştır. Ayrıca böyle bir çalışmanın önleyici rehberlik uygulamaları açısından da
önemli olacağı düşünülmektedir.
Araştırmanın çalışma grubu, üniversite son sınıfta öğrenim görmekte olan
yüksek sınav kaygısına sahip, 14'ü deney grubunda, 14'ü kontrol grubunda olmak üzere
toplam 28 öğrenciden oluşmaktadır. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak,
Spielberger ve arkadaşları (1980) tarafından geliştirilen, Öner ve Albayrak-Kaymak
(1990) tarafından Türkçe 'ye çevrilen Sınav Kaygı Envanteri (Test Anxiety Inventory)
kullanılmıştır. Sınav Kaygı Envanteri, "Kuruntu Kaygısı" ve "Duyuşsal Kaygı" olmak
üzere iki alt testten meydana gelmektedir. Çalışma ön-test son-test, deney ve kontrol
gruplu, deneysel yöntem ile yürütülmüştür. Üniversite son sınıf öğrencilerine sınav
kaygı envanteri uygulanmış, bu uygulama sonucunda elde edilen ham puanlar, "Sınav
Kaygı Envanteri" inde yer alan kız ve erkek olma durumuna göre standart toplam
puanlara (Standart T- Puanları) çevrilmiştir. Ölçekteki Standart T- puanları sınav
kaygısı ortalaması 50, standart sapma 10 olarak verilmiş; bu araştırmada Standart T
Puanları 60 ve 60'ın üstünde olanlar "yüksek sınav kaygılı öğrenciler" olarak kabul
edilmiştir. Sonra ise bu gruptaki öğrenciler içinden kız ve erkek oranını dikkate alınarak
28 öğrenci seçkisiz örneklem yöntemi ile seçilmiş 14 öğrenciden oluşan bir deney bir de
kontrol grubu gene seçkisiz örneklem yöntemi ile oluşturulmuştur.

xiv

Başlangıçta her iki gruba Sınav Kaygı Envanteri uygulanmıştır. Bu aşamadan
sonra altı hafta süre ile deney grubuna, sınav kaygısına yönelik psiko-eğitim programı
uygulanmıştır. Uygulama sonucunda kontrol ve deney gruplarına son-test uygulaması
gerçekleştirilmiştir. Ön-test ve son-test verileri The StatisticalPacket for Social Sciences
(SPSS 22,0) programına girilerek analiz edilmiştir. Araştırmada verilerin normal
dağılım göstermemesinden dolayı nonparametrik testlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar
Testi ve Mann Whitney U-Testi kullanılmıştır. Araştırma neticesinde deney grubunun
sınav kaygısı son-test puan düzeyinin anlamlı düzeyde ön-test sınav kaygısı puan
düzeyinden düşük olduğu tespit edilmiştir (p< 0,005).

Abstract:
For individuals, over coming anxiety is an important ability forimproving their
harmony in life. Whenconsidered, especially today, assessments based on the
performance which happen more often and importance of these performances in
individual's career planning, over coming anxiety which is one of dimensions of anxiety
is gaining importance.In this research,the effect of psycho-educational group life that is
focused on cognitive behavioral, on test anxiety level of higher education students was
eanalyzed. Also by using behavioral and cognitive therapy techniques which incline to
delusional and affective dimensions of test anxiety and are considered to be the most
effective way for reducing test anxiety, the impact size of psycho-educational group life
was evaluated.Hence, activity of psycho-educational group life which will able to be
used other studies was intended to create. Also a study like that is thought to be
important with regard to preventive quidance practices. Research sample are consisted
of 28 college student with high test anxiety, 14 of which are in experimental group and
14 of which are in control group. In this research, as a data collection tool, test anxiety
inventory which was developed by Spielberger and his friends (1980) and was
translated to Turkish by Öner-Albayrak Kaymak (1990), was used. Test anxiety
inventoryconsists of two scales as delusional anxiety and affective anxiety. The study
was conducted in experimental design with preliminary test, final test, experimental and
control group. Test anxiety inventory was applied to final year undergraduate students,
raw scores that acquired as the result of the application were transformed into standart
total scores according to test anxiety inventory, depending on gender. The inventory,
average of standart T point of test anxiety was determined as 50 and standard deviation
was determined as 10. In this research, the ones who have 60 standart t points and above
were accepted as students with high test anxiety. After that, among these students, 28
students were selected with taking male and female proportion into consideration,
pursuant to random sample technique. Experimantal and control group which are
consisted of 14 students respectively were created pursuant to random sample
technique.

xvi

In the beginning, test anxiety Inventoryhas applied to the both group. After this stage,
psychoeducation program were applied to experimental group for 6 weeks, towards test
anxiety. In consequence of the application, final test was applied to the experimental
and the control group. The datas of preliminary and final test were entered in The
Statistical packet for Social Sciences (SPSS) program and were analysed. İn the study,
since the datas don't demonstrate normal distribution Wilcoxon marked sorts test and
Mann Whitney U test were used. As a result of the study, it was detected taht final test's
score level of exam anxiety of the experimental group is significantly lower than
preliminary test's score level of exam anxiety.