Tarihi süreçte Dağıstan'da din
Religion in Daghestan from past to day
Yazar: ABDUL-ALİ ALİYEV
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÜNAL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma Dağıstan bölgesinin dini hayatını, dinler tarihi açısından incelemeyi amaçlayan bir alan araştırmasıdır. Bu çerçevede çalışmanın sınırlarını Kuzey Kafkasya bölgesinde yer alan Dağıstan Özerk Cumhuriyeti oluşturmaktadır. Araştırmada yöntem olarak kaynak taraması kullanılmış olup, araştırma sahasında ilgili kişi ve kurumlarla irtibat kurulmaya, araştırma alanı ile ilgili bilgiler objektif bir şekilde toplanmaya çalışılmıştır. Öncellikli olarak Dağıstan bölgesinin tarihsel gelişimi araştırılmış dinler tarihi ve toplumun kültürü hakkında kapsamlı bulguların derlenmesi amaçlanmıştır. Dinlerin tarihsel gelişiminde toplumun duygularının güçlü olmasından ötürü, bölgede çok sayıda mabet, havra, kilise, cami ve medrese yapılmıştır. Ancak Sovyetler Birliği döneminde, söz konusu kurumların önemli bir kısmı kapatılmıştır. 1990'lı yıllarda mevcut rejimin yıkılmasıyla toplumda dini özgürlük ortaya çıkmştır. Dinler tarihi açısından değerlendirilecek olursa yaşanmış olan bu devir, toplumun dini hayat ve kültürü üzerinde önemli izler bırakmıştır. Dağıstan halkının %90 Müslüman olmasının rağmen Hıristiyan, Yahudi, Baptist, Yedinci Gün Adventistleri ve daha başka etnik gruplar ve akımlar da mevcuttur. Bu nedenle farklı kültürleri bir arada bulunduran Dağıstan, dinler tarihi açısından çok kültürlü ve renkli görünüm sergilemektedir. Dağıstan bölgesinin dini inançları ve incelemeye çalıştığımız bu araştırma, bir giriş ve beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, problemi, amaç ve önemi ile ilgili bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde Dağıstan bölgesinin tarihi, coğrafi, sosyo?kültürel ve sosyo?ekonomik özellikleri incelenecektir. Araştırmanın ikinci bölümünde Dağıstan halkın yaygın inanç türleri, Dağıstanlıların dini yaşantısı, dine olan bağlılığı, halk dindarlığı ismi ile bilenen inanç ve uygulamalar, köylülerin örf ve adetleri incelenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Dağıstan'da uzun yıllar yaşamış olan Zerdüştlük, arkeolojik ve sanatsal kalıntıları ve günümüzdeki halk inançlarındaki izleri açısından incelenmiştir. Ayrıca Dağıstan'daki İslam tarihini sırasıyla halifeler dönemi, Emeviler dönemi, Abbasiler dönemi, Büyük Selçuklu ve Osmanlı dönemleri başlığı altında anlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: ?Dinler tarihi?, ?Toplum?, ?İnanç?, ?İslamiyet?.

Abstract:
This study is a fieldwork done among the Daghestani people, dealing with their daily religious life, regarding to the methods of history of religion. It includes the northern areas of the Autonomous Daghestan Republic in the Russian Federation.For this work, first of all we collected related literal sources in Russian, Turkish and in other languages. In the field work, we interviewed with Daghestani people.In the first part, we precedently searched about the general history, culture and religions of the Caucasus region. We found that there are plenty of fire temples of Zoroastrians, synagogues of Jews, churches of Christians and mosques of the Muslims. However, during the communist Soviet regime, most of them were closed. After the collapse of the Soviet regime in 1990?s peoples re-gained their religious freedom and tried to protect and restore them. From the point of history of religion, this period is a part of cultural and religious life of peoples in the Soviet empire.In the second part we described modern religious movements seen in this region. In this context we observed that beyond the Muslim native people, there are Christian missionaries propagandise Seventh Day Adventists, Baptists, and traditional Jewish people.In the conclusion section we gave general information about the work.Keywords: ?Religious history?, ?Community?, ?Belief?,?Islamism?.