Küresel eğitimde gönüllü çeviriler: Çeviri sosyolojisi odağında Khan Academy Türkçe
Volunteer translation in global education: Khan Academy Turkish from the focal point of the sociology of translation
Yazar: FATMA ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ZERNİŞAN EMİNE BOGENÇ DEMİREL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Diller ve Kültürlerarası Çeviribilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma günümüzde giderek yaygınlaşan gönüllü çeviri pratiklerini sosyolojik bir bakışla ele almakta ve çeviri alanında gönüllülük olgusunun kavramsallaştırılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Geliştirilen dijital teknolojiler sayesinde çeviri alanında yapılan gönüllü çeviri faaliyetlerinin yoğunluğu ve çeşitliliği dikkat çekmektedir. Bireysel ya da bir topluluk içinde farklı amaçlarla sürdürülen gönüllü çeviriler, çeşitli kuruluş ya da yapılanmalara hizmet ederken alanda ortaya çıkan yeni çeviri pratiklerini ve çevirmen kimliklerini de gündeme taşımaktadır. Araştırma kapsamında seçilen alan dijital bir eğitim platformu Khan Academy Türkçe'dir. Platform, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak Türkiye'de eğitimde fırsat eşitliğinin güçlendirilmesine yönelik İngilizce hazırlanmış eğitsel içeriklerin Türkçeye çevrilmesinde gönüllü çevirmenlerin desteğine ihtiyaç duymaktadır. Bir vakfa bağlı olarak kurumsal bir çaba ile yürütülen platform, gönüllü çevirmenlerin de destekleri sonucu bir sosyal sorumluluk ve gönüllü çeviri hareketine dönüşmüştür. Bu bağlamda, tez çalışmasında Khan Academy Türkçe alanı, Çeviri Sosyolojisi yöntemsel yaklaşımıyla incelenmektedir. Yapılan saha çalışmasında katılımcı paylaşımcı bir kimlikle gönüllü çeviri alanı deneyimlenmiş, eyleyici görüşmeleri gerçekleştirilmiş ve gönüllü çevirmenlere yönelik bir anket çalışması uygulanmıştır. Görüşmeler sonucunda edinilen nitel veriler Maxqda 2020 programı ile kodlanarak temalara dönüştürülmüştür. Bu çerçevede, alan içerisinde yer alan çeşitli eyleyici, kurum ve kuruluşların rolleri, aralarındaki ilişkiler ve öne çıkan kavramlar tespit edilmiştir. Elde edilen veriler Pierre Bourdieu'nün alan incelmesinde kullandığı habitus, sermaye ve çıkar (Fr. illusio) kavramları ile yorumlanmıştır. Tez çalışmasının sonucunda gönüllü çeviri pratiklerinin çeşitli çıkarlara hizmet ettiği ve gönüllü çevirmen habitusunun bu çıkarlar doğrultusunda şekillendiği ortaya çıkmıştır. Böylece tez çalışması, gönüllü çeviri pratiklerinin sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik gerçekliklerinin fark edilmesine katkı sunmaktadır.

Abstract:
This study mainly discusses volunteer translation practices that have gradually become widespread from the perspective of the Sociology of Translation and aims to contribute to the conceptualization of volunteerism in the context of translation. With the advent of digital technologies, the intensity and diversity of volunteer translation practices have drawn attention in the translation field. By serving multiple organizations or structures, volunteer translations carried out for various purposes individually or in a community introduce new translation practices and translator identities. The field chosen within the scope of the research is a digital educational platform, Khan Academy Turkish. As a non-profit organization, the platform needs the support of volunteer translators while translating the educational content into Turkish to enhance equality of opportunity in education in Turkey. Khan Academy Turkish is run by corporate efforts under a foundation, but as a result of the support of volunteer translators, it has turned into social responsibility and volunteer translation movement. In this regard, the thesis study investigates Khan Academy Turkish as a field with the methodological approach of the Sociology of Translation. During the field research, the volunteer translation field was experienced with participatory-sharing identity, interviews with actors were carried out and a questionnaire was applied to volunteer translators. The qualitative data through interviews were analyzed by using Maxqda 2000 program. In this framework, the roles of various actors and institutions in the field, their relations, and field-specific concepts have been determined. The findings were interpreted with the concepts of habitus, capital, and interest (Fr. illusio) coined by Pierre Bourdieu during his field studies. The study reveals that volunteer translation practices serve different interests and the habitus of the volunteer translator is shaped by these interests. Therefore, it can be concluded that the study contributes to discovering volunteer translation practices' socio-cultural and socio-economic realities.