Ergenlerde öz-kontrol ve sosyotelizm arasındaki ilişki: Sosyal medya bağımlılığının aracı rolü
The relationship between self-control and phubbing in adolescents: The mediating role of social media addiction
Yazar: DİLARA VUSLAT ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ŞİMŞİR GÖKALP
Selçuk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal medya = Social media ; Sosyotelizm = Phubbing ; Ölçekler = Scales ; Öz kontrol = Self-control ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu araştırmanın amacı ergenlerde öz-kontrol, sosyal medya bağımlılığı ve sosyotelizm arasındaki ilişkileri incelemektir. Ayrıca öz-kontrol ve sosyotelizm arasındaki ilişkide sosyal medya bağımlılığının rolünü içeren aracı modeli test etmektir. Bu araştırmanın bağımsız değişkeni öz-kontrol, bağımlı değişkeni sosyotelizm ve aracı değişkeni sosyal medya bağımlılığıdır. Araştırma 2021-2022 yılları arasında Mersin ve Konya'daki ortaokul ve liselerde öğrenim gören 12-18 yaş arası 623 [320 (%51.4) kız, 303 (%48.6) erkek] ergenlerin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların kişisel bilgilerini belirlemek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", öz-kontrol düzeylerini belirlemek için "Kısa Öz-Kontrol Ölçeği", sosyotelizm düzeylerini belirlemek için "Sosyotelizm Ölçeği" ve sosyal medya bağımlılıklarını belirlemek için "Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada veriler korelasyon testi ve aracılık testi ile analiz edilmiştir. Dolaylı etkinin anlamlığını test etmek için bootstrapping yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öz-kontrol ile sosyotelizm ve sosyal medya bağımlılığı arasında negatif yönlü anlamlı ilişki bulunurken sosyotelizm ve sosyal medya bağımlılığı arasında pozitif yönlü anlamIı ilişki bulunmuştur. Gerçekleştirilen aracılık testi sonucunda öz-kontrol ve sosyotelizm arasındaki ilişkide sosyal medya bağımlılığı kısmi aracı role sahip olduğu bulunmuştur. Başka bir ifadeyle öz-kontrol hem doğrudan hem de sosyal medya bağımlılığı aracılığıyla sosyotelizmi yordamaktadır. Bulgular ilgili literatür kapsamında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The objective of this study was to examine the interrelationships between self-control, social media addiction, and phubbing in adolescents. Furthermore, the study aimed to establish a mediating model that analyzed the role of social media addiction in the relationship between self-control and phubbing. The independent variable of this research is self-control, the dependent variable is phubbing and the mediator variable is social media addiction. The sample of the study consisted of 623 adolescents between the ages of 12 and 18 who were enrolled in secondary and high schools in Mersin and Konya. The sample was divided into 320 girls (51.4%) and 303 boys (48.6%). In order to gather the necessary data, several assessment instruments were utilized, including the "Personal Information Form," the "Brief Self-Control Scale," the "Phubbing Scale," and the "Social Media Addiction Scale for Adolescents." The data was analyzed through correlation and mediation tests, and the significance of the indirect effect was determined through the use of the bootstrapping method. The results of the study indicated a negative and significant relationship between self-control and both phubbing and social media addiction. Conversely, a positive and significant relationship was found between phubbing and social media addiction. The mediation test revealed that social media addiction partially mediates the relationship between self-control and phubbing. The findings of this study were discussed in relation to existing literature and recommendations were provided.