Grupla pozitif psikoloji temelli manevi danışmanlık uygulamaları: Üniversite öğrencileriyle karma desenli bir araştırma
Group-based positive psychology-oriented pastoral counseling practices: A mixed-method study with university students
Yazar: AYŞE GÜL KONAR
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, pozitif psikoloji temelli manevi danışmanlık programının üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş, umut ve kişisel gelişim düzeylerine olan etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, karma yöntem çeşitlerinden iç içe deneysel desen kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubu, İstanbul'da GSB'ye bağlı bir öğrenci yurdunda kalan üniversite kız öğrencilerinden oluşmaktadır. Toplam 22 katılımcının 11'i deney, 11'i kontrol grubunda yer almıştır. Katılımcılar 18-27 yaş aralığında olup deney grubunun yaş ortalaması 20.64, kontrol grubunun yaş ortalaması ise 22'dir. Deney grubuna, araştırmacı tarafından geliştirilen pozitif psikoloji temelli manevi danışmanlık programı tatbik edilmiştir. Program, güç ve erdem odaklı bir perspektifle yapılandırılmış olup, 11 hafta süreyle uygulanmıştır. Bu süreçte kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Uygulama öncesi ve sonrası her iki gruba da Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Sürekli Umut Ölçeği ve Kişisel Gelişim Yönelimi Ölçeği-II uygulanmıştır. Ayrıca, programın sonunda deney grubundaki katılımcılarla yaklaşık 30 dakika süren bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Nicel veriler, SPSS programı ile analiz edilmiştir. Deney grubundaki uygulamanın zamana bağlı etkilerini daha hassas bir şekilde değerlendirebilmek amacıyla öncelikle Kovaryans Analizi (ANCOVA) yapılmıştır. Analiz sonucunda yaş, sınıf, hayatın geçtiği yer ve ekonomik durum gibi kovaryant değişkenlerin bağımlı değişken üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, kovaryant değişkenlerin etkilerinin kontrol edilmesi durumunda da uygulamanın bağımlı değişkenler üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır. Araştırmanın sınırlı örneklem büyüklüğüne bağlı olarak parametrik olmayan Mann Whitney U ve Wilcoxon testleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda gruplar arası son test ölçümlerinde deney grubunun Psikolojik İyi Oluş Ölçeği toplam puanlarında ve "Özerklik" alt boyutunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir artış saptanmıştır. Grup içi karşılaştırmalarda ise Sürekli Umut Ölçeği toplam puanlarında ve "Alternatif Yollar Düşüncesi" alt boyutunda son test lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Ayrıca, Kişisel Gelişim Yönelimi Ölçeği-II'nin "Değişime Hazır Olma" ile "Planlı Olma" alt boyutlarında gruplar arası ve grup içi ölçümlerde son test lehine anlamlı artış tespit edilmiştir.
Deney grubu katılımcılarının uygulama süresince yaşadıkları deneyimleri derinlemesine anlamak için fenomenolojik desen benimsenmiş ve elde edilen nitel veriler betimsel analizle incelenmiştir. Analiz sonucunda veriler, üç ana tema altında toplanmıştır: "Programdan Elde Edilen Kazanımlar", "Programın Maneviyata Etkileri" ve "Program Hakkında Değerlendirmeler". Alt temalar ise şu şekilde sınıflandırılmıştır: kendini/güçlü yönlerini tanıma, kişisel gelişim, iyi oluş, pozitif bakış açısı ve umut, kavramlara yönelik bilgi ve farkındalık; kendi manevi yönünü keşfetme, erdemlerin manevi boyutunu keşfetme; programda erdemlerin yer almasına yönelik görüşler, grup deneyimine ilişkin görüşler ve programa yönelik görüş ve öneriler. 
Araştırmanın nicel ve nitel bulguları birlikte değerlendirildiğinde, katılımcıların kendilerini ve güçlü yönlerini tanımalarının olumlu benlik algısını desteklediği ve bu durumun kişisel gelişim süreçleri ile psikolojik iyi oluşlarına katkıda bulunduğu görülmüştür. Ayrıca bilgelik, cesaret ve umut gibi erdemlerin manevi boyutunun keşfedilmesi ve bu yöndeki farkındalığın artması, programın etkinliğini artıran önemli bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Pozitif psikolojide güç ve erdem temelli yaklaşımların gençlerin bütüncül gelişim ve refahını desteklemeyi hedefleyen manevi danışmanlık hizmetlerinde etkili bir müdahale yöntemi olabileceği sonucuna varılmıştır. İlerleyen çalışmaların, benzer uygulamaların uzun vadeli etkilerini izleme testleri veya bireysel görüşmeler yoluyla değerlendirmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the effects of a positive psychology-oriented pastoral counseling program on university students' psychological well-being, hope, and personal growth levels. The research was conducted using an embedded experimental design, one of the mixed-method designs. The study group consisted of female university students residing in a dormitory affiliated with the Ministry of Youth and Sports (GSB) in Istanbul. The total number of participants was 22, with 11 in the experimental group and 11 in the control group. The participants were aged between 18 and 27, with a mean age of 20.64 in the experimental group and 22 in the control group. The experimental group received an 11-week positive psychology-oriented pastoral counseling program developed by the researcher, structured with a strengths- and virtues-based perspective. Meanwhile, the control group did not receive any intervention. Before and after the intervention, both groups were administered the Psychological Well-Being Scale, the Trait Hope Scale, and the Personal Growth Initiative Scale-II. Additionally, individual interviews lasting approximately 30 minutes were conducted with participants in the experimental group at the end of the program.
Quantitative data were analyzed using the SPSS program. To assess the time-dependent effects of the intervention on the experimental group more accurately, an Analysis of Covariance (ANCOVA) was performed. The analysis revealed that covariates such as age, class, place of residence, and economic status did not have a significant effect on the dependent variables. Furthermore, even after controlling for these covariates, the intervention's effects on the dependent variables were not statistically significant. Due to the limited sample size, which reduced the degrees of freedom and increased error variance, non-parametric tests such as the Mann Whitney U and Wilcoxon tests were employed. These analyses showed a statistically significant increase in the total scores of the Psychological Well-Being Scale and the "Autonomy" subscale in the experimental group compared to the control group in the post-test measurements. Within-group comparisons revealed a significant increase in the total scores of the Trait Hope Scale and its "Pathways Thinking" subscale in favor of the post-test. Additionally, significant improvements were detected in the "Readiness for Change" and "Planfulness" subscales of the Personal Growth Initiative Scale-II in both within-group and between-group measurements in favor of the post-test.
To gain an in-depth understanding of the experiences of the experimental group participants during the intervention, a phenomenological design was adopted, and the qualitative data were analyzed using descriptive analysis. The findings were categorized under three main themes: "Gains from the Program," "Effects of the Program on Spirituality," and "Evaluations of the Program." The sub-themes included recognizing oneself/strengths, personal growth, well-being, positive perspective and hope, knowledge and awareness of concepts; discovering one's spiritual side, exploring the spiritual dimension of virtues; and opinions on the inclusion of virtues, reflections on group experiences, and feedback and suggestions about the program.
When the quantitative and qualitative findings were evaluated together, it was observed that recognizing oneself and one's strengths supported positive self-perception, contributing to personal growth processes and psychological well-being. Additionally, the discovery of the spiritual dimension of virtues such as wisdom, courage, and hope, along with increased awareness in this regard, was considered a crucial factor enhancing the program's effectiveness. It was concluded that strength- and virtue-based approaches in positive psychology could serve as effective intervention methods in pastoral counseling practices aimed at supporting the holistic development and well-being of young people. Future studies are recommended to evaluate the long-term effects of similar interventions through follow-up tests or individual interviews.