Yangın güvenliği düzenlemelerinin mimariye etkisi: Tarihi New York Kiralık Evler örneği
Impact of fire safety regulations on architecture: A case study of Historic Tenement Houses in New York
Yazar: BURÇİN YENİCE
Danışman: DOÇ. DR. EZGİ KORKMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yangın güvenlikli yapılarda dikkate alınması gereken en önemli unsur, yangın 
durumunda sağlıklı bir şekilde yapının dışına ulaşmayı sağlayacak yangın kaçış 
yollarının etkili bir biçimde tasarlanmasıdır. Kültürel, sosyal ve ekonomik 
gelişmeler, yapı tasarımına farklı etkiler getirse de meydana gelen yangınlar ve 
sonrasında oluşturulan yönetmelik ve standartların yapı tasarımındaki etkisi büyük 
önem taşımaktadır. Sanayi Devrimi'nin etkisiyle ortaya çıkan işçi sınıfının, 
özellikle İngiltere ve diğer endüstriyel kentlere yoğun göçü sonucunda ortaya çıkan,
kiralık evlerine "tenement house" denilmektedir. Bu yapılar başlangıçta plansız bir 
şekilde yaygınlaşmış ve hacim ile nitelik açısından yetersiz alanlarda kalabalık 
ailelerin bir arada yaşamasına sebep olmuştur. 19. yüzyılda bu yapıların maruz 
kaldığı yangınlar, yapılarda çeşitli değişikliklerin ve müdahalelerin yapılmasını
zorunlu kılmıştır. Yaşanan yangınlar ve işçi evlerindeki yangın verileri, kalabalık 
nüfusun; dar, yangın kaçış yollarının eksik ve malzeme bakımından yangın 
dayanımının düşük olduğu mekânlarda yaşamasının potansiyel olarak ciddi 
zararlara ve ölümlere neden olabileceğini göstermektedir. Bu nedenle hem kiralık 
ev sakinlerinin yaşam kalitesinin artırılması hem de kiralık evlerde yangın güvenlik 
önlemlerinin sağlanabilmesi için yasalar ve düzenlemeler geliştirilmiştir. Özellikle, 
yangın güvenliğiyle ilgili düzenlemeler içeren, kiralık evler özelinde çıkarılan her 
bir yasa ve düzenleme kiralık evlerin tasarımında değişikliklere neden olmuştur. 
Tez bu kapsamda yasa ve yönetmeliklerin mimariye olan etkisini New York Kiralık 
Evler özelinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, dönemin 
belediye komisyon raporları, yapım yasa ve yönetmelikleri, dönemin sosyal 
gazetecilerinin ve belgeselcilerinin (örneğin Jacob Riis gibi) hazırladığı kitaplar, 
The New York Times gibi döneme ait tarihi gazete haberleri incelenmiş ve bu 
analizler üzerinden tasarıma yönelik meydana gelen değişiklikler ortaya 
konulmuştur. Bu çalışmanın temel amacı, binaların tasarım aşamasında kullanılan 
yasa, yönetmelik ve standartların mimari tasarım sürecine olan etkisini ortaya 
koymaktır. Bu doğrultuda, tez gelecekte yapılacak çalışmalar için bir temel 
oluşturarak yönetmelik ve yasaların mimari tasarıma olan etkisini ayrıntılı bir 
şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler: New York Kiralık İşçi Evleri, kiralık ev yasaları, yangın 
güvenlikli tasarım, 19.yüzyıl kiralık ev problemleri

Abstract:
The most critical element to consider in fire-safe buildings is the effective design 
of fire escape routes, ensuring safe egress from the structure in the event of a fire. 
Despite the various impacts of cultural, social, and economic developments on 
building design, the influence of fires and the subsequent regulations and standards 
established in their aftermath holds significant importance in architectural design. 
The term "tenement house" refers to the rental homes that emerged due to the mass 
migration of the working class to industrial cities, especially in England and other 
industrial centers, due to the Industrial Revolution. These buildings initially spread 
without any planning, resulting in overcrowded families living together in spaces 
that were inadequate both in size and quality.
In the 19th century, the fires that occurred in these buildings necessitated various 
alterations and interventions. Fire incidents and data on fires in tenement houses 
show that densely populated areas with narrow, inadequate fire escape routes and 
low fire-resistant materials can potentially lead to severe damage and fatalities. For 
this reason, laws and regulations have been developed to improve the quality of life 
for tenants and to ensure fire safety measures in rental houses. In particular, each 
law and regulation specifically enacted for fire safety in tenement houses has 
resulted in changes in their design.
This thesis aims to reveal the impact of laws and regulations on architecture, 
focusing on New York Tenement Houses. The study examines municipal 
commission reports of the period, construction laws and regulations, books by 
contemporary social journalists and documentarians (such as Jacob Riis), and 
historical newspaper articles from sources like The New York Times. The analysis 
of these sources revealed the changes that occurred in design. The primary purpose 
of this study is to highlight the influence of laws, regulations, and standards on the 
architectural design process during the building design phase. In this regard, the 
thesis aims to lay a foundation for future studies, providing a detailed evaluation of 
the impact of regulations and laws on architectural design.

Keywords: New York Tenement Houses, tenement housing acts, fire-safe design, 
19th-century tenement house problems