Tekstil ürünlerinde ekolojik renk açma işlemi
Ecological bleaching process in textile products
Yazar: AHMET DAĞLI
Danışman: PROF. DR. MELİHA OKTAV BULUT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tekstil Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: FTIR = FTIR

Özet:
Tekstil, Cumhuriyetin kuruluşundan beri kalkınma ve refahın eldesinde itici gücü sağlayan sektörlerden biridir. Tekstil terbiye işlemleri büyük miktarda elektrik, yakıt ve su gerektiren maliyetli işlemler olduğu kadar sera gazı salınımları ve atık su yüklenmesi nedeniyle hava ve su kirliliği oluşturan işlemlerdir. Tekstil boyahanelerinde rutin bir üretim adımı olmayan ancak en fazla atık su kirliliği yaratan işlemlerden biri boya açma/sökümüdür. 

Tekstil terbiye işlemleri boyarmadde ve kimyasal maddelerin belirli sıcaklık ve basınç altında life bağlanması esasına dayanmaktır. Bu işlemlerde müşterinin onayladığı renk numunesi ya da renk koordinatlarının yanlış yorumlanması, reçete hataları, laboratuvar – işletme farkı gibi nedenlerle rengin kabulünün sağlanmasında problem yaşanmaktadır. Bu hatanın ürünün ekonomik değerini azaltmaması veya tamamen ortadan kaldırmaması için düzeltilmesi bir başka ifadeyle sökülmesi gerekmektedir.

Yapılan bu çalışmada indirgen şeker, melas, sodyum ditionit ve bu indirgeyici maddelere ek olarak UV işlemi yapılarak renk söküm işlemi yapılmıştır. Renk söküm işleminden sonra numunelerin kapilarite testi, renk ölçüm değerleri, K/S değerleri, boya söküm oranı ve söküm banyolarının redoks potansiyeli ölçülermüştür.  Çeşitli koşullar altında renk sökümü yapılan numunelerin FTIR analizleriyle işlemin etkinliği açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Textile is one of the sectors that has provided the driving force in achieving development and prosperity since the establishment of the Republic of Turkey. Textile finishing processes are costly processes that require large amounts of electricity, fuel and water, as well as processes that create air and water pollution due to greenhouse gas emissions and wastewater loading. Dye bleaching/removal is one of the processes that is not a routine production step in textile dyehouses but creates the most wastewater pollution.

Textile finishing processes are based on the principle of binding dyestuffs and chemicals to the fiber under certain temperature and pressure. In these processes, problems occur in ensuring the acceptance of the color due to reasons such as misinterpretation of the color sample or color coordinates approved by the customer, recipe errors, laboratory-operation differences. This error must be corrected, in other words, disassembled, so that it does not reduce or completely eliminate the economic value of the product.

In this study, in addition to reducing sugar, molasses, sodium dithionite and these reducing substances, color removal was carried out by UV treatment. After the color stripping process, the capillarity test of the samples, color measurement values, K/S values, dye stripping rate and redox potential of the stripping baths were measured. The effectiveness of the process was tried to be explained by FTIR analyzes of samples decolorized under various conditions.