Esnaf gedikleri (İstanbul Kadılığı 227 numaralı Sicil Defterine göre)
Artisan gediks (According to the Registry Book number 227 of the Istanbul Kadid)
Yazar: KENAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET KALA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi tarihi = Economic history ; Esnaflar = Artisans ; Gedik hakkı = Breach right ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Osmanlı esnaf teşkilatı bünyesinde büyük bir öneme sahip olmasına karşın,
gedik müessesine araştırmacıların yeteri kadar ilgi göstermediğini söylesek mübalağa
etmiş olmayız. Esnaf tarihi alanında çalışan, bu konularla ilgilenen araştırmacılar
tarafından ortaya çıkartılmayı bekleyen, üzerinde çalışılması ve açıklanması gereken
gedik kurumuyla alakalı pek çok sayıda özellik ve uygulama yer almaktadır. Bu
kapsamda, çalışmamızda İstanbul Mahkemesi'ne ait, tamamı gediklerle alakalı
kayıtlardan oluşan bir şer'iyye sicil defterlerini (nr.227) ele aldık. Bu defter, gediklerle
ilgili her türlü muamelenin İstanbul Mahkemesi'nce görülmesini amir 1860 da çıkan
bir iradeden sonra tutulmuştur. İncelediğimiz 227 numaralı defter 1868-1870 yıllarına
ait kayıtları içermektedir.
Çalışmamızın amacı; gedik satışı, hibe, miras yoluyla intikal, ferağ ve benzeri
muamelelerin yer aldığı, tamamı Gediklerle ilgili kayıtlardan oluşan 227 numaralı
şer'iyye sicil defterlerindeki kayıtlar kapsamında, defter kayıtlarının tutulduğu (1868-
1870) tarihlerde gediklerin nasıl kullanıldığı, ne şekilde el değiştirdiği gibi hususların
açıklanması ve Osmanlı esnaf örgütlenmesini ele alarak, Esnaf sistemi bünyesindeki
kavram ve kurumları tanımlamaktır.
Anahtar Kelimeler: Esnaf, Gedik, Osmanlı hukuku, Esnaf tarihi, İktisat tarihi, Şer'iyye
Sicil Defteri, Esnaf teşkilatı, Ebussuud.

Abstract:
It would not be an exaggeration to say that the researchers did not pay enough
attention to the gedik institution, although it had a great importance within the Ottoman
artisan organization. There are many features and practices related to gedik institution
that need to be studied and explained by researchers working in the field of artisan
history and interested in these issues. In this context, in our study, we dealt with the
sharia registry books (nr.227) belonging to the Istanbul Court, all of which consist of
records related to gediks. This book was kept after a will in 1860 that ordered all kinds
of treatment related to breaches to be handled by the Istanbul Court. The notebook
numbered 227, which we examined, contains the records of the years 1868-1870.
The aim of our study; Within the scope of the records in the sharia registers
numbered 227, which includes the sale of gediks, grants, inheritance, donation and
similar transactions, and the records of the gediks, how the gediks were used and
how they changed hands in the dates when the book records were kept (1868-1870).
Another aim of this study is to describe the concepts and institutions within the Esnaf
system and the Ottoman artisan organizations.
Key words: Artisan, Gedik, Ottoman law, History of artisan, History of economics,
Sharia Registry Book, Organizationes of artisan, Ebussuud.