Termik santraller üzerine sosyolojik bir araştırma: Zonguldak ili kilimli ilçesi örneği
A sociological research on thermal power plants: the case of kilimli district of Zonguldak province
Yazar: DİDEM ASLI DÖNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM SEMA SIRMA
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Elektrik enerjisi, modern toplumların vazgeçilmez bir parçasıdır ve evlerden endüstrilere, ulaşım sistemlerinden sağlık hizmetlerine kadar geniş bir yelpazede kullanılmaktadır. Bu enerji türü, bireylerin yaşamının pek çok yönünü kolaylaştırmaktadır. Elektrik enerjisinin temini için kullanılan kaynaklar arasında kömür, doğal gaz, nükleer enerji, güneş ve rüzgar gibi çeşitli enerji kaynakları bulunmaktadır. Fosil yakıtlarla çalışan termik santraller, özellikle kömür ve doğal gaz tüketenler, elektrik enerjisinin önemli bir kaynağını oluşturmaktadır. Ancak, bu santrallerin kurulması ve işletilmesinin, çevresel etkilerinin yanı sıra kurulduğu bölgede yaşayan bireylerin yaşamında çeşitli değişimleri meydana getirdiği düşünülmektedir. Bu araştırma, Zonguldak ili Kilimli ilçesi Muslu ve Çatalağzı beldelerinde yer alan termik santrallerin, bireylerin yaşamlarında meydana getirdiği değişimleri derinlemesine anlamayı hedeflemektedir. Termik santraller, elektrik enerjisi üretimi sağlayarak toplumların enerji ihtiyacını büyük ölçüde karşılamakta ve bu açıdan önemli bir rol oynamaktadır. Sanayi tesisleri gibi termik santrallerin de kurulduğu bölgelerde yaşayanların yaşam deneyimlerini ve düşüncelerini anlamak önem taşımaktadır. Bu araştırma, termik santrallerin kurulduğu Zonguldak ili Kilimli ilçesi Muslu ve Çatalağzı beldelerinde yaşayan bireylerin deneyimlerini ve düşüncelerini anlamak üzere nitel araştırma yöntemleri kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, nitel veri toplama teknikleri olan derinlemesine görüşmeler, odak grup görüşmeleri ve katılımsız gözlemler gibi kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler transkript edilerek temellendirilmiş kuramın (grounded theory) aşamaları olan açık, eksenel ve seçici kodlama teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Açık kodlama sürecinde, araştırma verileri detaylı bir şekilde incelenerek çeşitli kavramlar ve temalar tanımlamış ve kodlanmıştır. Eksenel kodlama aşamasında ise belirlenen kodlar daha spesifik alt kategorilere ayrılarak derinlemesine analiz edilmiştir. Son olarak, seçici kodlama süreciyle, veri setinde belirlenen kodlar altında toplanan kategoriler ile birlikte "yıpranma" çekirdek kavramı elde edilmiştir. Araştırma kapsamında, araştırmanın sahası olan Zonguldak ili, Kilimli ilçesi Çatalağzı ve Muslu beldelerinde, termik santrallerin bulunduğu ve dolayısıyla bu tür enerji üretim tesislerinin bireylerin yaşamının bir parçası olan sosyal ve ekonomik alanlar üzerindeki getirdiği değişimlerin yoğun olarak hissedildiği bölgeler olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, bölge sakinlerinin termik santrallerin inşası ve işletilmesi sürecinde yaşadıkları deneyimler ve termik santraller hakkındaki düşünceleri, bu tesislerin çevresel değişimlerinin yanı sıra bireylerin yaşamlarında meydana getirdiği kültürel değerlerde, ekonomik yapıda ve bireylerin oluşturduğu sosyal yapılar gibi unsurlarda çeşitli değişimlerin olduğu sonucunu ortaya çıkarmıştır.

Anahtar Kelimeler: Termik santral/ TES, Elektrik, Enerji, Çevre Sosyolojisi, Nitel Araştırma

Abstract:
Electrical energy is an indispensable part of modern societies and is used in a wide range of applications from households to industries, from transport systems to healthcare. This type of energy facilitates many aspects of individuals' lives. The sources used for the supply of electrical energy include various energy sources such as coal, natural gas, nuclear energy, solar and wind. Thermal power plants operating on fossil fuels, especially those consuming coal and natural gas, constitute an important source of electrical energy. However, it is thought that the establishment and operation of these power plants cause various changes in the lives of individuals living in the region where they are established as well as their environmental impacts. This research aims to understand in depth the changes in the lives of individuals caused by thermal power plants located in Muslu and Çatalağzı towns of Kilimli district of Zonguldak province. Thermal power plants meet the energy needs of societies to a great extent by providing electrical energy production and play an important role in this respect. It is important to understand the life experiences and thoughts of the people living in the regions where thermal power plants are established, such as industrial plants. This study was conducted using qualitative research methods to understand the experiences and thoughts of individuals living in Muslu and Çatalağzı towns of Kilimli district of Zonguldak province, where thermal power plants are established. The data of the research were obtained by using qualitative data collection techniques such as in-depth interviews, focus group discussions and unattended observations. The data obtained were transcribed and analysed using open, axial and selective coding techniques, which are the stages of grounded theory. In the open coding process, the research data were analysed in detail and various concepts and themes were defined and coded. In the axial coding stage, the codes were divided into more specific subcategories and analysed in depth. Finally, with the selective coding process, the core concept of 'attrition' was obtained together with the categories collected under the codes determined in the data set. Within the scope of the research, it has been concluded that there are thermal power plants in Çatalağzı and Muslu towns of Kilimli district of Zonguldak province, which is the field of the research, and therefore, the changes brought by such energy production facilities on social and economic areas, which are a part of individuals' lives, are intensely felt. In this context, the experiences of the inhabitants of the region during the construction and operation of thermal power plants and their thoughts about thermal power plants have revealed that in addition to the environmental changes of these facilities, there are various changes in the cultural values, economic structure and social structures formed by individuals.

Keywords: Thermal power plant/ TPP, Electricity, Energy, Environmental Sociology, Qualitative Research