Türkiye'de erişkinlerde lipid profili ve statin kullanımı pure türkiye kohortu verileri
Lipid profile and statin use in adults in turkey pure Turkey cohort data
Yazar: MİRAÇ VURAL KESKİNLER
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN OĞUZ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Metabolizma Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Amaç: Türkiye'de erişkinlerin lipid profilinin ve statin kullanım oranlarının ortaya konulmasıdır. 
Metod: PURE Türkiye kohortu, 2008 yılında izlenmeye başlanmış olan, ülke örneklemini oluşturacak şekilde seçilmiş, sekiz ayrı vilayetin kırsal ve kentsel bölgelerinden, yaşları 35-70 arasında olan 4056 katılımcıyı içermektedir. Bu katılımcıların başlangıçtaki ve dokuzuncu yıl izlemindeki verileri analiz edilmiştir. İncelenen veriler katılımcıların lipid profilleri ve statin kullanım durumlarıdır. Ayrıca başlangıçtaki hiperkolesterolemi, hipertrigliseridemi ve HDL-K düşüklüğünün sıklığı incelenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya alınan 4045 katılımcının 2453'ü (%60.6) kadın, yaş ortalaması 50±9.1 (K:49.3±9.1, E: 51.0±9.1) idi. Katılımcıların başlangıç TK, LDL-K, HDL-K, TG değerleri sırasıyla 205.3±43.6, 129.2±36.5, 45.2±13.7, 138.5 mg/dl idi. Dokuzuncu yıl TK, LDL-K, HDL-K, TG değerleri sırasıyla 200.5, 122.4, 45.0, 133.0 mg/dl idi. Kentsel bölgelerde yaşayanlarda TK, LDL-K ve HDL-K daha yüksekti (TK: kent:207.2±42.4, kırsal:201.7±45.7, p<0.001), (LDL-K: kent: 130.0± 36.4, kırsal: 126.1±38.1, p=0.002), (HDL-K: kent:46±13.9, kırsal: 43.8±13.4, p<0.001). Türkiye'de başlangıçta hiperkolesterolemi oranı %57.7 olup kadınlarda yüksek (K: %59.5, E:%54.8; p=0.003),  hipertrigliseridemi oranı %40.5 olup erkeklerde daha yüksekti (K:%36.4, E:%46.8, p<0.001). Birinci yılda LDL-K≥190 mg/dl olan katılımcı oranı %5.5 (K: %5.7, E: %5.3, p:0.558) iken, bu oran dokuzuncu yılda %4.4 (K:%5.2, E:%3.1, p=0.011) idi. Birinci yıldaki statin kullanım oranı tüm katılımcılarda %4'tü (n:200). Başlangıçta statin kullananlar arasında LDL-K<100 mg/dl olan kişi oranı tüm grupta %27 (K:%20.1, E:%40.9, p=0.002) iken dokuzuncu yılda bu oran tüm grupta %53.4 (K:%43.1, E:%74.1, p<0.001) idi.
Sonuç: Ülkemizde 35-70 yaş arasında her on kişinin altısında hiperkolesterolemi, dördünde hipertrigliseridemi ve HDL-K düşüklüğü olduğu görülmüştür. Kardiyovasküler korumada en etkin farmakolojik yöntemlerden birisi olan statini, ortalama yaşı 50 olan bu popülasyonumuzdaki 100 kişiden 96'sı kullanmamaktadır.

Abstract:
Objective: To reveal adults' lipid profiles and statin usage rates in Turkey.
Method: The PURE Turkey cohort includes 4056 participants aged 35-70 from rural and urban areas of eight provinces, selected to form the country sample, which started to be monitored in 2008. The data of these participants at baseline and the ninth-year follow-up were analyzed. The data analyzed are the lipid profiles of the participants and their statin use status. In addition, the frequency of baseline hypercholesterolemia, hypertriglyceridemia, and low HDL-C was investigated.
Results: Of the 4045 participants included in the study, 2453 (60.6%) were female, mean age was 50±9.1 (F:49.3±9.1, M: 51.0±9.1). The participants' baseline TC, LDL-C, HDL-C, and TG values were 205.3±43.6, 129.2± 36.5, 45.2 ±13.7, and 138.5 mg/dl, respectively. In the 9th year, TC, LDL-C, HDL-C, and TG values were 200.5, 122.4, 45.0, and 133.0 mg/dl, respectively. TC, LDL-C, and HDL-C were higher in those living in urban areas (TC: urban: 207.2±42.4, rural: 201.7±45.7, p<0.001), (LDL-C: urban: 130.0± 36.4, rural: 126.1±38.1, p=0.002), (HDL-F: urban: 46±13.9, rural: 43.8±13.4, p<0.001). In Turkey, the rate of hypercholesterolemia at baseline was 57.7%, and it was higher in women (F: 59.5%, M: 54.8%; p=0.003), the rate of hypertriglyceridemia was 40.5%, which was higher in men (F:36.4%, M:46.8%, p<0.001). While the rate of participants with LDL-C≥190 mg/dl in the first year was 5.5% (F: 5.7%, M: 5.3%, p: 0.558), this rate was 4.4% in the ninth year (F:5.2%, M:3.1%, p=0.011). The rate of statin use in the first year was 4% for all participants (n:200). While the rate of subjects with LDL-C <100 mg/dl at baseline was 27% in the whole group (F: 20.1%, M: 40.9%, p=0.002), this rate was 53.4% (F:43.1%, M:74.1%, p<0.001) in the whole group at the ninth year. 
Conclusion: In our country, six out of ten people aged 35-70 years have hypercholesterolemia, four have hypertriglyceridemia and low HDL-C. Statins, one of the most effective pharmacological methods in cardiovascular protection, are not used by 96 out of 100 people in this population with an average age of 50 years.