Kusurlu üretim durumunda stoksuzluk içeren yeni bir sürdürülebilir ekonomik üretim miktarı modeli
A new model of sustainable economic production quantity with shortage under imperfect production
Yazar: MUSTAFA CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL AYDEMİR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Deterministik stok kontrol modelleri = Deterministic inventory control models ; Kusurlu ürün = Faulty product ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
İşletmeler açısından sürdürülebilirlik temel bir yaklaşım olarak kabul görmektedir. Süreçlerin, kalitenin, verimliliğin, finansal durumun ve dolayısıyla işletmenin sürdürülebilir olması istenmektedir. Günümüzde çevreye duyarlı olmak önemsenmekte ve bu amaçla işletmelerin de sorumlulukları sürekli olarak takip edilmektedir. Ayrıca, bu konuda ulusal ve uluslararası düzenlemeler bulunmaktadır. İşletmeler, faaliyetleri sonucu çevreye verdikleri zararı en küçüklemeye çalışırken; aynı zamanda bunu sağlayabilmek için ortaya çıkan yeni maliyet türlerine de katlanmaktadırlar. Üretim operasyonlarında sürdürülebilirlik ihmal edilemeyecek kadar önemli bir maliyet kalemi haline gelmekte ve işletmelerin çevre kaygılarından dolayı da kontrol altında tutulması gerekmektedir. 

Ürünlerin üretiminden depolanmasına, sevkiyatına hatta hiç üretim yapmadan işletmelerin planlı duruş yapmasına kadar, süreç boyunca her operasyonda sera gazı emisyonları ortaya çıkmaktadır. İşletmeler operasyonel kararlarına sürdürülebilirliği dahil ederek hem maliyetlerini hem de sera gazı emisyonlarını azaltabilir ya da üretim maliyetlerini çok arttırmadan sera gazı emisyonlarını önemli derecede azaltabilir. Sonuçta sürdürülebilirlik etkisi, önemli bir eniyileme problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu durum envanter yönetimi açısından ele alındığında; işletmelerin envanter maliyetlerine çevresel parametreleri ekleyerek sürdürülebilir ekonomik üretim/sipariş miktarı modelleri ile süreçleri yönetmesi gerekmektedir. Geleneksel envanter modelleri, çevresel envanter problemlerini analiz etmek için yeterli olamamaktadır. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda geleneksel envanter modellerine ek özellikler eklenmesi yoluyla temel model varsayımlarının genişletildiği görülmektedir. 

Bu çalışmada; geleneksel ekonomik üretim miktarı modeline çevresel parametre olarak üretim süreci karbon maliyetlerini ekleyerek yeni bir sürdürülebilir ekonomik üretim miktarı modeli önerilmektedir. Modelde çevresel parametrelerin yanında işletmelerin stoksuzluğa ne kadar dayanabileceği hesaplanmış, yoksatma maliyetleri de dahil edilmiştir. Ayrıca klasik envanter problemleri varsayımlarından biri olan tüm ürünlerin kusursuz olması yerine gerçek hayat problemlerinde yer alan; ürünlerin üretim sürecinde belirli oranlarda kusursuz, tamir edilebilir ve hurda şeklinde ayrılması durumu ele alınmıştır. Önerilen model bir gerçek hayat problemi için uygulanmış ve duyarlılık analizi ile modelin farklı durumlara verdiği tepkiler detaylıca analiz edilmiştir.

Abstract:
Sustainability is regarded as a fundamental approach for businesses. Processes, quality, efficiency, financial situation, and thus the business are all desired to be sustainable. It is critical to be environmentally conscious today, and businesses' responsibilities are constantly monitored to that end. Moreover, there are national and international regulations on this subject. While businesses strive to reduce their environmental impact as a result of their operations, they face new types of costs in the process. Sustainability in manufacturing operations is becoming an unavoidable cost, and businesses must maintain control due to environmental concerns.

Greenhouse gas emissions are produced at every stage of the process, from product manufacturing to storage, shipping, and even without production to the planned standing of businesses. Businesses can reduce both costs and greenhouse gas emissions by incorporating sustainability into operational decisions, or significantly reduce greenhouse gas emissions without significantly increasing production costs. As a result, the impact on sustainability is a major optimization problem. When discussing inventory management, businesses must manage processes using sustainable economic production/order quantity models by incorporating environmental parameters into inventory costs. Traditional inventory models are inadequate for analyzing environmental inventory issues. According to recent research, adding additional features to traditional inventory models expands basic model assumptions.

In this study, a new model of sustainable economic production quantity is proposed by incorporating production process carbon costs as environmental parameters into the traditional economic production quantity model. In addition to environmental parameters, the model calculated how long businesses can go without power, including deferment costs. Moreover, all products that are one of the assumptions of classic inventory problems are not perfect in real life, but are considered good, repairable, and scrap-separated in certain ratios during the manufacturing process. The proposed model was implemented for a real-world problem, and the sensitivity analysis and model response to various situations were investigated thoroughly.