Ortaokul görsel sanatlar dersinde öğretmenlerin ürün değerlendirmede izledikleri yöntem ve teknikler
An examination of the methods and techniques used by teachers in product evaluation in the secondary school visual arts course
Yazar: DERYA AYSUN CANCAN
Danışman: PROF. SEVGİ SOYLU KOYUNCU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Ürün değerlendirme = Product evaluation

Özet:
Sanat eğitimi derslerinin içeriği, yapısı, uygulanması ve öğrenci değerlendirmesi açısından okullarda işlenen diğer dersler göre çeşitli farklılıklar göstermektedir. Sanatın özünde var olan özgünlük, özgürlük, çeşitlilik ve kişiye has tutumlar gibi etkenlerin varlığı söz konusu olduğunda sanatı, eğitim içerisine yerleştirmek bir hayli zor olmaktadır. Bireylerin sanatsal gelişimlerindeki farklılıklar, yeteneğin her öğrencide aynı olmaması ve yeteneğin değişik zaman aralıklarında geliştiği düşünüldüğünde, özellikle öğrencilerin sanatsal çalışmalarının değerlendirilmesi oldukça karmaşık bir hal almaktadır. Bu çalışma Ortaokul Görsel Sanatlar öğretmenlerinin öğrenci çalışmalarını değerlendirmede yoğunlukta uyguladıkları yöntemleri tespit etmek, öğretmenlerin değerlendirmede yaşadıkları ortak problemleri belirlemek ve ürün değerlendirmede öğretmenlerin belirlediği kriterlerden yola çıkarak temel kriterler oluşturmak, ölçme değerlendirmede ortak bir hareketi sağlanmak amacıyla planlanmıştır.
Bu çalışma 2019-2020 eğitim öğretim döneminde Sivas ili genelinde bulunan ortaokullardagörev yapan 62 Görsel Sanatlar Öğretmenleriyle yürütülmüştür. Öğretmenlerin demografik özellikleri ve Görsel Sanatlar Dersi hakkındaki görüşleri, dersin değerlendirilmesine yönelik düşünceleri arasındaki değişkenler incelenmiştir. Ayrıca Görsel Sanatlar Öğretmenlerinin öğrenci ürün çalışmalarını ölçme aşamasında derecelendirme ölçme kriterlerini kullanma düzeyi, değerlendirme aşamasında etkili olan durumlar ile sosyo demografik değişkenler arasındaki ilişki belirlenmiş, öğretmenlerin kendi değerlendirme yöntemleri ile verilen değerlendirme kriterlerine göre değerlendirmelerinin sonucunun karşılaştırılarak ayrıntılı bir incelemesi yapılmıştır. Çalışmada aynı zamanda belirlenen 15 Görsel Sanatlar Öğretmeniyle görüşme yapılmış ve ses kaydı alınarak çalışmanın alt problemleri desteklenmiştir. Çalışma nitel araştırma modeline göre yapılmış bir durum çalışmasıdır. Örneklem gurubuna  uygulanan ve araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama araçları  ve gönüllü öğretmenlerle yapılan görüşmelerden elde edilen bulgular doğrultusunda Görsel Sanatlar Öğretmenlerinin, müfredatta yer alan ünitelerin genelinde uygulayabilecekleri değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Belirlenen bu kriterler öğrencilerin ortak niteliklerine göre oluşturulmuştur ve objektif bir değerlendirmeyi kapsamaktadır. Görsel Sanatlar Dersine yönelik sorunları, dersin işlenişi, ölçme ve değerlendirme konusundaki düşünceleri, beklenti, önerileri tespit edilmiş ve bu veriler doğrultusunda öğretmenlerin öğrenci çalışmalarını değerlendirmede daha objektif olmalarına olanak tanıyacak önerilerde bulunulmuştur. Öğretmenlerin ölçme ve değerlendirmede yaşadıkları problemlerin çözümünde Milli Eğitim Bakanlığına yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The content, structure, implementation and student evaluation of the fine arts education differ from other subjects taught in schools. Given the presence of several factors such as originality, freedom, diversity and personal attitudes that are inherent in art, it is quite difficult to embed the art into education. Considering the differences in the artistic development of the individuals, the fact that each student has unique talents, and the talents develop in different time intervals, the evaluation of the students' artistic works becomes especially complicated. This study was aimed to determine the methods used intensively by visual arts teachers in assessing the students' works, to identify the common problems that they experience in evaluation, to create fundamental criteria based on the criteria set by teachers in product evaluation, and finally to ensure a common action in assessment and evaluation.
This study was conducted among 62 visual arts teachers working in secondary schools in Sivas during the 2019-2020 academic year. The correlations between the demographic characteristics of the participants and their opinions about the visual arts lessons and the evaluation of the student products were examined. In addition, the correlations between the level of the visual arts teachers' use of the grading criteria during the assessment of the students' works, the relationship between the factors effective in the evaluation and the socio-demographic variables were revealed, and a detailed examination was made by comparing the results of the evaluations of the teachers according to the evaluation criteria given with their own evaluation methods. In the study, 15 visual arts teachers were interviewed and the sub-problems of the study were supported by taking audio recordings. This case study is based on qualitative research model. In line with the findings obtained from the data collection tools administered in the sample group and developed by the researcher and the interviews with the volunteer teachers, the evaluation criteria that visual arts Teachers can use throughout the units in the curriculum were identified. These identified criteria include an objective assessment based on the common qualities of the students. The problems regarding the visual arts subject, the way the subject is taught, their thoughts, expectations and suggestions on assessment and evaluation were determined, and in the light of these relevant data, several suggestions were made to enable teachers to be more objective while evaluating the students' works. Various recommendations have been made to the Ministry of National Education in eliminating the problems that the teachers experience in assessment and evaluation.