Kazakistan ve Türkiye'de kadına yönelik sosyal politikaların değerlendirmesi (1991-2021 )
An evaluation of social policy on women in Kazakhstan and Turkey (1991-2021
Yazar: DİLEK ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. EVGENİA ÜNAL
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Türkiyat Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Kadın politikaları = Women policies ; Kadınlar = Women ; Kazakistan = Kazakhstan ; Sosyal politika = Social policy ; Türkiye = Türkiye ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Kadınlara yönelik sosyal politikalarda ulusal ve uluslararası hukuktaki insan hakları temel alınmaktadır. Kadınların hukuksal açıdan kazanımları özellikle 20. yüzyılda artarak sürmüştür. Ancak bu kazanımların uygulama süreçlerinde ülkeler arası farklılıklar söz konusudur. Bu açıdan Kazakistan ve Türkiye'deki kadına yönelik sosyal politikaların irdelenmesi aynı sosyo-kültürel altyapıya sahip olan 2 ülkenin karşılaştırılması açısından önem kazanmaktadır. 
Kadına yönelik sosyal politikalarda Kazakistan'da bağımsızlık sonrası izlenen süreç Türkiye'de 1990 yılı sonrası dönem temel alınmıştır. Kazakistan ve Türkiye'deki kadına yönelik sosyal politikaların kadın üzerindeki ekonomik, sosyal ve siyasi etkilerinin değerlendirilmesi, benzer kültürel değerlere sahip iki toplumun irdelenmesinde dikkate alınması gereken alanlardır.
Bu araştırmada kadına yönelik sosyal politikalar açısından Türkiye ve Kazakistan'ın değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İki ülkenin karşılaştırılmasında göz önünde bulundurulması gereken bir husus 1950'li yılından sonra liberal politikayı benimseyen Türkiye'nin özellikle 1980'li yıllardan itibaren neoliberal politikaları tamamen benimsemesi söz konusu iken, bağımsızlık öncesi komünist blokta yer alan Kazakistan'ın liberal ekonomik modele geçişinin 2000'li yıllarla beraber gerçekleşmesidir. Bu yönüyle Kazakistan ile Türkiye'nin karşılaştırılmasında farklı ekonomik modelden gelen iki ülkenin 2000'li yıllardan sonra neoliberal uygulamalar ile birlikte yürüttükleri kadın politikaları değerlendirilmiştir.  
Araştırmada Kazakistan ve Türkiye'deki kadına yönelik sosyal politikalar ele alınarak, her iki ülkedeki politika uygulama sonuçları değerlendirilmiştir. Bunun için öncelikle kadına yönelik sosyal politikalara ilişkin yasal düzenlemeler, kurumsal yapılanma sonraki aşamada ise ekonomik ve sosyal değişimler dikkate alınmıştır. 
Araştırmanın ilk bölümde Kazakistan'ın siyasi, sosyal ve ekonomik yapısının genel bir değerlendirmesi, ikinci bölümde Türkiye'nin siyasi, sosyal ve ekonomik yapısının genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde Kazakistan'da kadının toplumsal yaşamdaki yeri Kazakistan'ın bağımsızlık öncesi ve bağımsızlık sonrası olmak üzere 2 alt bölümde irdelenmiştir. Dördüncü bölümde Türkiye'deki kadına yönelik sosyal politikalar yer almıştır. Beşinci bölümde ise iki ülkenin kadına yönelik sosyal politikalarının karşılaştırması, toplumsal cinsiyet eşitliğini yansıtan çeşitli uluslararası endeksler aracılığıyla yapılmıştır.     
Altıncı ve son bölümde uluslararası endekslere göre yapılan karşılaştırmalarla ilgili değerlendirmeler yer almıştır. Çalışmada dikkate alınan tüm endekslerde Kazakistan'ın Türkiye'ye göre üst sıralarda yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle Kazakistan'da kadının iş yaşamında ve eğitimdeki yeri bu konuda belirleyici olmuştur.

Abstract:
Social policies for women are based on human rights in national and international law. The legal gains of women continued, especially in the 20th century. However, there are differences between countries in the implementation processes of these gains. In this respect, examining the social policies towards women in Kazakhstan and Turkey gains importance in terms of comparing the two countries with the same socio-cultural structure.
In terms of women's social policies, the post-independence period in Kazakhstan and the post-1990 period in Turkey are reviewed. The fact that Kazakhstan and Turkey have similar cultural values is important for evaluating the economic, social and political effects of social policies towards women on women.
In this study, it is aimed to evaluate Turkey and Kazakhstan in terms of social policies related to women. The issue that should be taken into consideration in the comparison of the two countries is that Turkey, which has adopted a liberal policy after the 1950s, has fully adopted neoliberal policies, especially since the 1980s, while the transition of Kazakhstan, which was in the communist bloc before independence, to the liberal economic model began in the 2000s. happening together. In this respect, in the comparison of Kazakhstan and Turkey, the women's policies of the two countries, which have different economic models, after the 2000s, together with the neoliberal model, were evaluated.
In the research, social policies related to women in Kazakhstan and Turkey were discussed and policy practices in both countries were evaluated. For this, first of all, legal regulations and institutional structuring regarding social policies related to women were taken into account.
In the first part of the research, the general evaluation of the political, social and economic structure of Kazakhstan, and in the second part, the general evaluation of the political, social and economic structure of Turkey was made. In the third chapter, the place of women in the social life in Kazakhstan is explained in two sub-sections as before and after the independence of Kazakhstan. In the fourth chapter, social policies towards women in Turkey are included. In the fifth chapter, the comparison of the social policies of the two countries regarding women was made using international indices reflecting gender equality.
In the sixth and last section, there are evaluations about the comparisons made according to international indices. It has been concluded that in all indices used in the study, Kazakhstan ranks higher than Turkey. Especially in Kazakhstan, the place of women in business life and education has been decisive.