Ceza muhakemesinde istinafın gelişimi ve denetim muhakemesinin yapılması
Development of appealate criminal procedure and procedure of hearing
Yazar: CENGİZ ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. KEMAL BAŞLAR
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza Muhakemeleri Usul Kanunu = Code of Criminal Procedure ; Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Denetim = Control ; Mahkemeler = Law courts ; Temyiz = Appeal ; Türk Hukuku = Turkish Law ; İstinaf = Appeal

Özet:
Yargılama hukukun gayesi maddi gerçeğe ulaşarak adaletin gerçekleşmesini sağlamaktır. Bu nedenle, maddi konunun en iyi biçimde kontrol edilebilmesi şarttır. İstinaf kanun yolunun amacı, ilk derece mahkemelerince verilen kararların, maddi ve hukuki mesele yönünden incelenerek hataların giderilmesini sağlamak, bireylerin adalete olan güvenini tesis etmek ve böylelikle yargılama hukukunun gayesini gerçekleştirmektir. Bu, hukuk devleti olmanın bir gereğidir.
Bu amaçla Türk hukukunda 1879 yılında istinaf mahkemeleri faaliyete geçirilmiş ancak çeşitli sebeplerle 1924 yılında kaldırılmıştır. Sonraki dönemlerde, tekrar kabulü için ilki 1932 yılında olmak üzere on bir farklı kanun tasarısı hazırlanmış ancak hiçbiri kanunlaşarak yürürlüğe girmemiştir. Nihayetinde, 26.09.2004 tarihinde kabul edilen 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun ile bölge adliye mahkemeleri adıyla istinaf mahkemeleri kurulmuş ve 04.12.2004 tarihinde kabul edilen 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile istinaf olağan bir kanun yolu olarak düzenlenmiştir. Fakat düzenlemenin üzerinden sekiz yıldan fazla süre geçmiş olmasına rağmen söz konusu mahkemeler faaliyete geçirilememiş ve istinaf kanun yolu işletilememiştir.
Bu tez çalışmasında, istinaf mahkemeleri hakkında genel bir bilgi verilerek 5235 sayılı Kanunun irdelenmesi yapılmış, ceza yargılaması sistemimizde çok yeni bir kurum olan istinaf kanun yolu, tüm muhakemeyi içerecek şekilde incelemeye çalışılmış, hukuk sistemimize getirdiği yenilikler ve bu sistemi uygulamakta olan bir kısım Avrupa ülkelerinin hukuk düzeni, sistemin olumlu ve olumsuz yanları değerlendirilerek mukayeseli hukuk açısından irdelenmeye çalışılmış, uluslararası sözleşmeler ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi?nin kararları arasından seçilen bazı yorumlar çerçevesinde ve özellikle CMK?mızın istinafla ilgili hükümlerinin kaynağını oluşturan Alman Ceza Usul Kanunu hükümleri de göz önünde bulundurularak Alman Temyiz Mahkemesi, eyalet ve yüksek eyalet mahkemelerinin kararları ile öğretisinden faydalanılarak yargılama sistemimiz değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Tezde dört bölüm bulunmaktadır. İlk bölüm, istinaf muhakemesine ilişkin genel bilgiler içermektedir. İkinci bölümde istinaf mahkemelerinin tarihsel gelişimi, mukayeseli hukuktaki durumu, Türk hukukundaki görünümleri, kaldırılması ve yeniden kurulması yönündeki çalışmalara ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları açısından istinaf mahkemelerinin gerekliliği değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde bölge adliye mahkemelerinin kuruluşu, görevleri, denetlenmesi, görev yapan hâkim ve savcıların soruşturma ve kovuşturmaları, yine bu mahkemelere müracaat şekil ve esasları incelenmiştir. Tezin dördüncü bölümünde ise bölge adliye mahkemelerinde yapılacak olan kanun yolu yargılaması yer almaktadır. 
Çalışmanın sonuç bölümünde ise, konuyu incelerken bölümler içerisinde ayrıntılı olarak açıklanan, varılan sonuçlara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İstinaf, Kanun Yolu, Bölge Adliye Mahkemesi, Temyiz, Üst Mahkeme.

Abstract:
Procedural law aims to reach material reality to ensure justice. For this purpose utmost care has to be taken when examining the material subject. By the same token, the appellate procedure by  re-examining first instance court decisions from material and legal scopes for eliminating mistakes, yielding individual faith to justice, seeks to  realise   the objective of the  procedural law. This is a prerequisite for   rule of law.
To this end first instance appellate courts established in 1879 however due to various reasons functioning of the first instance appellate courts  ceased in 1924.Next periods witnessed attempts for  re-establishment of appellate courts to Turkish system. Never the less, none of the bills, beginning from 1932 bill and next coming 11 diverse proposals, had the chance to be enacted and got into force.  Eventually, with the adoption of  the ?Law on Establishment, Duties and Competences of the Civil Courts of First Instance and the Regional Courts of Appeal?  in 26.09.2004, the Court of Appeal was established  and named as ?Regional Intermediate Court of Appeal. In  the same year Turkish Criminal Procedure Code was adopted, containing provisions that  envisages  appeals procedure as a part of ordinary  appeals procedure. However although it has been over eight years from the time the statute  adopted, the appellate courts did not  start to function yet and the  appellate procedure never  put into operation.
This study after an overview information on the appellate courts examines Law no: 5235 tries to focus on the very new institution, the appellate procedure, with the novelties it comes by  covering  the whole trial procedure. To this end, the thesis examined the appellate procedure  from  a comparative law perspective especially from some of the European states legal orders which  are operating under this system including shedding light on  their implementations  negative and positive aspects. Additionally Turkish jurisdictional system praised in the general framework of  the international agreements and some selected ECtHR decisions. In a similar vein provisions of the German Procedural code, main source of Turkish appellate provisions, the German state and the high state courts and their literature taken into account to mirror and elaborate on Turkish adjudication system.
The thesis consists of four chapters. The first chapter contains general information on appellate procedure. The second chapter elaborates  historical development of the appellate courts and their position in comparative law. Besides it is devoted to give a deeper understanding on reflections of the appellate courts in Turkish legal system, abolishment and re-establishment of the appellate courts and exigency of them under the light of  ECHR and EctHR decisions. The third chapter devoted to examine establishment of the regional appellate courts, jurisdiction, accountability of the courts, investigation and trial procedures of the serving judges and prosecutors. The fourth chapter is devoted to the appellate trials. 
The conclusion chapter indicates the detailed conclusions that have been reached during the elaboration of the subject in the chapters.

Key Words : Appeallate Procedure, Appeals Procedure, Regional Court of Appeals, Cassation Procedure, High Level Courts,