Safra kesesinde taş oluşumunda homosistein ve lipoprotein(A)'nın rolü
Effects of homocysteine and lipoprotein(A) levels on gallstone formation
Yazar: MEHMET FATİH EROL
Danışman: UZMAN HİLAL ÖZER
Sağlık Bakanlığı / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
Amaç: Safra taşı hastalığı, tüm dünyada önemli bir sağlık problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Özgül diyet içeriklerinin, insanlarda safra taşı oluşumunda potansiyel risk faktörü olup olmadığının incelendiği birçok çalışma mevcuttur. Yağ asitleri, kolesterol, lifler, karbohidratlar, alkol, bazı vitamin ve minerallerin safra taşı oluşumundaki etkileri araştırılmıştır. Ancak, bu çalışmalarda birbiri ile çelişen sonuçlar elde edilmiştir. Safra taşları varlığının total homosistein düzeyi ile ilişkisini inceleyen çalışmalar da mevcuttur. Çalışmamız, safra taşlarının tipi ile plazma homosistein ve lipoprotein(a) düzeylerinin ilişkili olup olmadığını araştırmak amacıyla planlanmıştır. 
Bireyler ve Yöntem: Çalışmamıza Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi 4. ve 5. Genel cerrahi polikliniklerine başvurup safra kesesi taşı hastalığı tanısı ile ameliyat edilen 48 hasta dahil edildi. Hastaların klinik ve biyokimyasal değerlendirmesinde kullanılan parametreleri karşılaştırabilmek için 47 kişilik kontrol grubu seçildi. Kontrol grubundaki hastalara abdominal ultrasonografi yapılarak safra taşı varlığı ekarte edildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, boyu, kilosu, son bir yıl içindeki kilo değişimi, bayan hastalarda çocuk sayısı, ailede taş hikayesi, sigara ve alkol kullanımı, fiziksel aktivite düzeyi, eşlik eden kronik hastalık varlığı ve ilaç kullanımı sorgulandı. Hastaların beslenme alışkanlıklarını değerlendirmede; haftalık sebze, et ve yağ tüketim sıklığı ve miktarı soruldu. Gruplardaki kişilerden alınan kanlarda yapılan biyokimyasal tetkikler yanı sıra ameliyatta alınan taşların kimyasal analizi yapıldı.
Bulgular: Vaka grubundaki hastaların %85.4'i kadın, %14.6'sı erkekti. Genel yaş ortalaması 45.7±13.0 iken; kontrol grubunda 46.2±13.1, vaka grubunda ise 45.2±13.0 idi. Çalışmaya alınan kişiler boy, kilo, vücut kitle indeksi, kilo değişimi ve çocuk sayısı açısından karşılaştırıldığında vaka ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak farklılık olmadığı gözlendi. Kontrol grubuna göre vaka grubunda ailede taş öyküsü daha fazla olarak bulundu. Gruplar arasında haftalık sebze, kırmızı et, margarin ve diğer yağların kullanımı istatistiksel olarak farklı değildi. Sigara kullanımı, alkol alımı, ilaç kullanımı ve kronik hastalık anamnezi açısından gruplar arasında istatistiksel olarak farklılık bulunamadı. Hastalar biyokimyasal analizler yönünden karşılaştırıldığında; vaka ve kontrol grupları arasında glukoz, trigliserid, alkalen fosfataz, gama glutamil transferaz, vitamin B12, folik asit, homosistein, lipoprotein(a), düşük dansiteli lipoprotein ve Apo B düzeyleri yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı. Ayrıca gruplar arasında Apo A/Apo B oranları açısından da farklılık olmadığı gözlendi. Hastalardan alınan taşların %85.4'ü kolesterol taşı iken, %14.6'sı "diğer" taş grubunu oluşturmaktaydı. Kolesterol taşı olan grubun yaş ortalaması (44.0±12.1) "diğer" taş grubuna (57.2±11.7) göre daha düşüktü. Hastalardan alınan taş analizleri sonuçları ile homosistein ve lipoprotein(a)  düzeyleri karşılaştırıldığında, kolesterol taşı olan hastalarla, diğer taşların olduğu gruptaki hastalar arasında anlamlı fark bulunamadı. 
Sonuç: Çalışmamızda gerek safra taşı oluşumunda gerekse bu taşların tipleri ile serum homosistein ve lipoprotein(a) düzeyleri arasında bir ilişki bulunamamıştır.
Anahtar Kelimeler: Safra taşı, homosistein, lipoprotein(a).

Abstract:
Objective: Gallstone disease is a major health problem worldwide. Specific dietary contents as potential risk factors for gallstone formation in humans have been examined in several studies. Effects of fatty acids, cholesterol, fibers, carbohydrates, alcohol, certain vitamins and minerals on gallstone formation have been investigated. However, conflicting results have been reported. There are also studies in which the relationship between presence of gallstones and total homocysteine level is examined. Our study is planned to investigate the relationship between type of gallstones and plasma homocysteine and lipoprotein(a) levels. 
Patients and Method: A total of 48 patients who were operated on in Ankara Training and Research Hospital, 4th and 5th general surgery clinics for gallstone disease were included in our study. To compare the clinical and biochemical parameters of these patients, 47 persons were selected to serve as a control group. Presence of gallstones was eliminated by ultrasonography in this group. Age, gender, height, weight, weight change in the past year,  number of children (in female patients), family history of gallstone disease, smoking and alcohol use, status of physical activity,  comorbid conditions and drug use were all questioned. In evaluating dietary habits of the patients; weekly consumption of vegetables, meat and fat (frequency and amount) were asked. Biochemical analysis of blood samples of the patients in the two groups and chemical analysis of gallstones obtained from the operated patients were performed.
Results: Of the 48 patients in the study group, 85.4% were female and 14.6% were male. Mean age was 45.7 ± 13.0 in general; 46.2 ± 13.1 in the control group and 45.2 ± 13.0 in the study group. When, the groups were compared with regard to height, weight, body mass index, weight change and number of children, no statistically significant differences were found. Family history of gallstone disease was more frequent in the study group. Weekly consumption of vegetables, meat, margarine and other dietary fats, cigarette, alcohol and drug use, and presence of comorbid conditions were similar among the groups. The biochemical analysis did not reveal any statistically significant differences in glucose, triglyceride, alkaline phosphatase, gamma glutamyl transferase, vitamin B12, folic acid, homocysteine, lipoprotein(a), low density lipoprotein and Apo B levels. In addition, Apo A / Apo B ratios of the groups were also similar. Among the gallstones obtained from the patients, 85.4% were cholesterol stones, while the remaining 14.6% were found to be among the "other" stone group. The average age of patients with cholesterol stones was lower (44.0 ± 12.1) when compared to those with "other" stones (57.2 ± 11.7). When homocysteine and lipoprotein(a) levels in patients with cholesterol stones and other stones were compared, no statistically significant difference was observed. 
Conclusion: There was found to be no relationship between the formation and type of gallstones and serum homocysteine and lipoprotein(a) levels. 
 Keywords: gallstone, homocysteine, lipoprotein(a).