Akut psikotik belirtili olgularda kannbis kullanımının klinik etkilerinin incelenmesi
Examination of the clinical effects of cannabis use in patients with acute psychotic symptoms
Yazar: BURAK AKDÖNER
Danışman: PROF. HAYRİYE ELBİ ; UZMAN ÖZLEM KUMAN TUNÇEL
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Kanabis = Cannabis ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders

Özet:
GİRİŞ: Kannabis dünyada en sık kullanılan yasadışı psikoaktif maddedir. Kannabis
kullanımının psikotik belirtiler ve şizofreni açısından risk oluşturduğunu gösteren çalışmalar
mevcuttur. Kannabis kullanımı ile ilişkili gelişen psikotik belirtiler ile kannabis kullanımına
bağlı olmayan psikotik belirtiler arasındaki farkları gösteren klinik çalışmalar olmakla beraber
literatürdeki veri kısıtlıdır. Kannabis kullanımına bağlı psikotik belirtiler geliştiren
hastalardaki bilişsel fonksiyonların kannabis kullanmayan gruba göre daha iyi olduğunu
gösteren çalışmalar mevcuttur.
AMAÇ: Çalışmanın üç temel amacı bulunmaktadır. Bunlardan birincisi kannabis
kullanımının psikotik belirtilerin içeriğine ve şiddetine olan etkisini değerlendirmektir.
Çalışmanın ikinci amacı ise kannabis kullanımı sonrası psikotik belirtiler geliştiren hastalarla
kannabis kullanımı olmadan psikotik belirtiler geliştiren hastaların bilişsel fonksiyonlarındaki
farkları karşılaştırmaktır. Çalışmanın üçüncü amacı, çocukluk çağı travmaları, psikotik
belirtiler ve kannabis kullanımı arasındaki ilişkiyi incelemektir.
YÖNTEM: Çalışmaya en fazla bir aydır psikotik belirtileri olan olgular alınmış ve bu olgular
kannabis kullanımı olan ve kannabis kullanımı olmayan olarak ikiye ayrılmıştır. Kannabis
kullanımı hastanın ve yakınlarının beyanlarına göre belirlenmiştir. Çalışmaya kannabis
kullanan 18 kişi ve kannabis kullanmayan 20 kişi olmak üzere toplamda 38 kişi dahil edilerek
örneklem oluşturulmuştur. Çalışmaya katılanların psikiyatrik tanıları ve ek tanıları DSM-5
eksen 1 bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-5) ile saptanmıştır.
Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, psikiyatrik öyküleri ve aile öyküleri için olgu
rapor formu doldurulmuştur. İlk görüşme sırasında psikotik belirtileri değerlendirmek için
Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SAPS) ve Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği
(SANS) uygulanmıştır. Madde kullanım özellikleri için Madde Kullanım Bozukluğu Tanıma
Testi (DUDIT) uygulanmıştır. Yatarak tedavi gören katılımcıların taburculukları sırasında,
ayaktan tedavi gören katılımcıların birinci ayın sonunda psikotik belirtileri SAPS ve SANS
ölçekleri ile tekrar değerlendirilmiştir. Stroop testi, Rey İşitsel-Sözel Öğrenme Testi
IV
(RAVLT), İz Sürme testi ile bilişsel belirtiler değerlendirilmiştir. Çocukluk çağı travmaları,
Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (CTQ) ile değerlendirilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya kannabis kullanımı olan 18, kannabis kullanımı olmayan 20
psikotik belirtili hasta dahil edilmiştir. Kannabis kullanımı ile aileden ayrı yaşama, ailede
madde kullanım öyküsü ve psikiyatrik ek tanı sıklığı anlamlı ilişkili saptanmıştır. Negatif
psikotik belirtiler kannabis kullanmayan grupta istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek
saptanmıştır. Tedavi sonrasında ise kannabis kullanmayan grupta negatif psikotik belirtilerde
istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazla değişim olduğu saptanmıştır. Adolesan
dönemde kannabis kullanan grupta psikotik belirtilerin başlangıç yaşının anlamlı derecede
daha erken olduğu saptanmıştır. Kannabis kullanımı ile stroop renk okuma testi arasında
anlamlı ilişki saptanmıştır. Adolesan dönemde kannabis kullanımı ile İz Sürme B-A arasında
anlamlı ilişki saptanmıştır. Kannabis kullanan ve kullanmayan grupta çocukluk çağı
travmaları açısından anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.
SONUÇ: Çalışmamızda kannabis kullanımının psikotik belirtilerin içeriği ve şiddeti üzerinde
etkilerinin olduğu, tedaviye yanıtını etkilediği saptanmıştır. Kannabis kullanan grupta bilişsel
belirtiler anlamlı derecede daha iyi olarak saptanmıştır. Kannabis kullanımına bağlı gelişen
psikotik özellikler ile kannabis kullanımı olmayanlarda gelişen psikotik özellikler arasında
etiyolojik olarak farklılıklar olduğunu gösteren literatür verileri vardır. İleride yapılacak
çalışmalarla iki durum arasındaki klinik, etiyolojik ve prognostik açıdan farklılıkların daha iyi
ortaya konulması toplum sağlığı açısından önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kannabis, psikotik belirti, bilişsel fonksiyon

Abstract:
INTRODUCTION: Cannabis is the most widely used illegal psychoactive substance
worldwide. There are studies showing the risks posed by cannabis use in terms of psychotic
symptoms and schizophrenia. Although there are clinical studies examining the differences
between psychotic symptoms emerging after cannabis use and non-cannabis-related psychotic
symptoms, data are limited in the scientific literature. Studies have shown that the cognitive
functions of patients who have cannabis-related psychotic symptoms were better than those of
patients who do not use cannabis.
OBJECTIVE: The study has three main objectives. First, the study examines the effects of
cannabis use on the content and severity of psychotic symptoms. Second, the study compares
the differences in the cognitive functions of the patients who had developed psychotic
symptoms after cannabis use and patients who had developed psychotic symptoms without
cannabis use. Third, the study investigates the relationships between childhood trauma,
psychotic symptoms, and cannabis use.
METHOD: The cases with psychotic symptoms were included in the study and were divided
into two groups based on their cannabis use. Patients with a history of cannabis use were
identified according to their or their relatives' statements. The sample of the study included a
total of 38 individuals comprising 18 individuals with a history of cannabis use and 20
individuals with no history of cannabis use. The Structured Clinical Interview for DSM-5 axis
1 disorders (SCID-5) was employed to make the psychiatric diagnoses and identify the
comorbidities of the participants. Case report forms were filled out for the sociodemographic
characteristics, psychiatric history, and family history of the participants. After the first
interviews, the Scale for the Assessment of Positive Symptoms (SAPS) and the Scale for the
Assessment of Negative Symptoms (SANS) were applied to examine psychotic symptoms.
The Drug Use Disorders Identification Test (DUDIT) was applied to identify the
characteristics of substance abuse. The SAPS and SANS were re-applied to in-patients during
their discharge and outpatients after a month to reevaluate their psychotic symptoms. The
cognitive functions of the participants were evaluated using the Stroop test, the Rey AuditoryVI
Verbal Learning Test, and the Trail-Making Test. Childhood traumas were evaluated using
the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ).
RESULTS: A total of 38 patients comprising 18 patients with a history of cannabis use and
20 patients with no history of cannabis use were included in the study. There were significant
relationships between cannabis use, living apart from family members, family history of
substance abuse, and psychiatric comorbidity frequency. Negative psychotic symptoms were
significantly higher in the group comprising patients who had no history of cannabis use. The
negative psychotic symptoms of the patients who had no history of cannabis use changed
more significantly after treatment. The age of onset of psychotic symptoms was significantly
earlier in the group who used cannabis during their adolescence. There was a significant
relationship between cannabis use and Stroop color-word test scores. There was a significant
relationship between cannabis use during adolescence and Trail-Making B-A scores. No
significant relationship was determined between the childhood traumas of the cannabis-use
group and the non-cannabis-use group.
Keyword: Cannabis, psychotic symptom, cognitive function