Batılı seyyahların anlatımıyla Akhisar ve Thyateira
Akhisar and Thyateira in the narrative of westerntravellers
Yazar: ÖZGE ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN ERÖN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Kiliseler = Churchs ; Manisa-Akhisar = Manisa-Akhisar ; Seyahatname = Seyahatname ; Seyyahlar = Travellers ; Thyateira = Thyateira

Özet:
Akhisar, İç Batı Anadolu coğrafyasının önemli yerleşim alanlarından bir tanesidir. Arkeolojik yüzey araştırması ve kazı çalışmaları sonucunda bereketli Akhisar Ovası'ndaki iskanın Geç Neolitik Çağ'a kadar uzandığı tespit edilmiştir. Akhisar ilçe merkezi sınırları içerisinde yer alan Hastane Höyüğü'nde de iskanın Geç Neolitik Çağ'a kadar uzandığı anlaşılmaktadır. Hastane Höyüğü alanın aynı zamanda Antik Dönem'in önemli yerleşim yerlerinden birisi olan Thyateira Antik Kenti'nin akropolisi olduğu tespit edilmiştir. Antik Dönem'in önemli ticaret yolları üzerine yer alan Thyateira'nin Hellenistik ve Roma dönemlerinde önemli bir yerleşim alanı olduğu anlaşılmaktadır. Thyateira aynı zamanda Hristiyanlık inancı açısından da önemli bir merkezdir. İncil'de adı geçen ilk yedi kiliseden bir tanesi Thyateira'dadır. Thyateira 17.yüzyılın ikinci yarısından itibaren, Hristiyanlık tarihini araştırmaya gelen birçok seyyahın merak duyduğu ve ziyaret ettiği bir yerleşim olmuştur. 17 yüzyıl itibariyle batısı seyyah ve gezginler Akhisar'ı ziyaret etmeye başlamışladır. 17. yüzyılda Akhisar'ı ziyaret eden gezginler arasında Paul Rycaut, Thomas Smith, Jacop Spon, Gerorge Wheler ve Edmund D. Chushull yer alır. Söz konusu seyyahlar Thyateira'nın lokalizasyonuna önemli katkılar yapmışlardır. 18. yüzyılda ise Joseph Piton de Tournefort, Paul Lucas ve Richard Pococke'nin yerleşimi ziyaret ettiği bilinmektedir. 19. Yüzyıla geldiğimizde ise seyyah ve gezgin sayısındaki artış dikkat çekicidir. Osmanlı İmparatorluğu'nu tanımak ve Antik Dönem yerleşimlerini tespit etmek amacıyla Anadolu'ya birçok seyyah ve gezginin geldiği bilinmektedir. Söz konusu dönemde Charles Fellows, Robert Walsh, Marie Charles Texier, Thomas Allom, Francis Vyvan Jago Arundell, Léon de Marquis de Laborde, William Martin Leake, Henry John Van-Lennep, L'abbe Emile Le Camus ve Alexander Svoboda gibi seyyah ve gezginler Akhisar'a gelmişleridir. Yerleşimin genel dokusu ve Antik Dönem kültürleri hakkında çok değerli bilgiler vermişlerdir. Ayrıca söz konusu seyyahların gravürleri o dönemin yaşamını anlamamız açısından oldukça önemlidir.

Abstract:
Akhisar is one of the important settlements of Central Western Anatolia. As a result of archaeological surveys and excavations, it was determined that the settlement in the fertile Akhisar Plain dates back to the Late Neolithic Age. It is understood that the settlement in Hastane Höyük, located within the borders of Akhisar district centre, also dates back to the Late Neolithic Age. It was determined that the Hastane Mound area was also the acropolis of the ancient city of Thyateira, one of the important settlements of the Ancient Period. It is understood that Thyateira, located on the important trade routes of the Ancient Period, was an important settlement area during the Hellenistic and Roman periods. Thyateira is also an important centre for the Christian faith. One of the first seven churches mentioned in the Bible is in Thyateira. Since the second half of the 17th century, Thyateira has been a settlement that many travellers who came to research the history of Christianity were curious about and visited. As of the 17th century, western travellers and travellers started to visit Akhisar. Among the 17th century travellers who visited Akhisar were Paul Rycaut, Thomas Smith, Jacob Spon, Gerorge Wheler and Edmund D. Chushull. These travellers made important contributions to the localisation of Thyateira. In the 18th century, Joseph Piton de Tournefort, Paul Lucas and Richard Pococke are known to have visited the settlement. In the 19th century, the increase in the number of travellers and travellers is remarkable. It is known that many travellers and travellers came to Anatolia in order to get to know the Ottoman Empire and to identify ancient settlements. In this period, travellers such as Charles Fellows, Robert Walsh, Marie Charles Texier, Thomas Allom, Francis Vyvan Jago Arundell, Léon de Marquis de Laborde, William Martin Leake, Henry John Van-Lennep, L'abbe Emile Le Camus and Alexander Svoboda came to Akhisar. They provided valuable information about the general texture of the settlement and Ancient Period cultures. In addition, the engravings of these travellers are very important for us to understand the life of that period.