Uganda süt sığırcılığının ekonomik analizi ve sorunları ile çözüm önerileri
Economic analysis of dairy production in uganda and recommendations for the challenges hindering its development
Yazar: DENIS WAISWA
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN GÜNLÜ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ekonomik analiz = Economic analysis ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms ; Süt sığırları = Dairy cattles ; Süt üretimi = Milk production ; Sığırlar = Cattles ; Uganda = Uganda ; İnekler = Cows

Özet:
Uganda süt sığırcılığı işletmelerinin ekonomik performansı hakkında sınırlı bilgi, Uganda'nın süt sığırcılığı endüstrisinin yaşadığı zorluklara kalıcı çözümler bulmayı amaçlayan girişimlerin önündeki en büyük engellerden biridir. Bu çalışma ile Güneybatı Uganda'daki süt sığırcılığı işletmelerinin ekonomik yapısını analiz ederek ve bu işletmelerin yaşadığı sorunlara olası çözümler önererek bu bilgi eksikliğini kapatmayı amaçlanmıştır. Çalışmada, 2019/20 üretim yılı verilerini toplamak için Mbarara, Kiruhura, Lyantonde, Ibanda ve Isingiro ilçelerindeki 100 adet süt sığırcılığı işletmesinde veri derleme formları kullanılarak üreticiler ile görüşme yapılmıştır. Veriler Microsoft Excel 2019'a kaydedilip analiz için IBM SPSS 26,0'ya aktarılmıştır.
Sütün birim üretim maliyeti 0,20 ABD$/litre olmuştur. Veteriner masrafları %24,94 ile üretim maliyetleri içinde en büyük paya sahip olurken, bunu sırasıyla %14,11; %12,46; %11,96 ve %11,41 oranında katkı sağlayan işçilik maliyetleri, envanter kıymet azalışı, diğer giderleri ve yem masrafları izlemiştir. Diğer maliyetler arasında süt üretimine katılan canlı demirbaşların amortismanları, elektrik ve su maliyetleri, binalar ekipman ve makine amortisman ve bakım-onarım masrafları ve genel idare giderleri yer almaktadırlar ve bu maliyetler toplam üretim maliyetlerine sırasıyla %9,95; %7,86; %2,54; %2,29 ve %2,48 katkıda bulunmuştur. Çalışma alanındaki süt işletmelerinin net karı 5353834,57 UGX iken, mali rantabilitesi 0,59, rantabilite faktörü ise 12,20 ve fayda masraf oranı 1,06 olmuştur. 
Çalışma alanındaki süt sığırcılığı işletmelerinin yaşadığı zorluklar arasında süt fiyatlarının düşük olması, sığır başına düşen süt veriminin düşük olması, düşük kar, süt pazarlama imkanlarının sınırlı olması, yüksek üretim maliyetleri, yetersiz ulaşım imkanları, kaliteli damızlık boğaların olmaması ve var olan damızlık sığırların düşük verimi, kurak mevsimlerde meraların kıtlığı, yetersiz süt sığırcılığı yapan çiftçilerin eğitim olanakları, veterinerlik hizmetlerine sınırlı erişim, hayvan hastalıklarının yüksek oranda görülmesi, işletmeleri büyütmek için sınırlı finansman ve kredi desteği olanakları sıralanabilir.
Bu zorlukların üstesinden gelmek, süt hijyeni ve işleme, hayvan yetiştirme, beslenme ve sağlık yönetimi, yem bitkileri üretimi koruma makineli sağım gibi teknolojilerin kullanımı gibi konularda süt sığırcılığı yapan çiftçilerin eğitim hizmetleri sağlaması gibi girişimler gerektirecektir. Veterinerlik hizmetlerinin inek sütü üreticilerine yaygınlaştırılması, sübvansiyonlu maliyetlerle sunulması ve süt sığırcılığı işletmelerini büyütmelerini sağlamak için kredi ve finansman olanakları sağlanması da bu zorlukların üstesinden gelmesinde önemli rol oynayacaklardır.

Abstract:
The limited information about the economic performance of dairy cattle enterprises is one of the greatest barriers towards initiatives aimed at finding lasting solutions to the challenges experienced by Uganda's dairy industry. This study aimed at covering this information gap by analysing the economic situation of dairy cattle enterprises in South-Western Uganda and recommending possible solutions to the challenges experienced by these enterprises. The study involved a survey conducted on 100 dairy cattle enterprises in Mbarara, Kiruhura, Lyantonde, Ibanda and Isingiro districts using data compilation forms to collect data for the 2019/20 production year. The data were recorded in Microsoft Excel 2019 and transferred to IBM SPSS 26,0 for analysis.
The unit production cost of milk was 0.20 USD/litre. Veterinary expenses had the largest share of the production costs at 24.94%, followed by labour costs, decrease in the inventory value, other expenses and feed costs which contributed 14.11%; 12.46%; 11.96% and 11.41%, respectively. Other costs included depreciation of animals, electricity and water costs, buildings, equipment and machinery depreciation and maintenance-repair costs and general administrative expenses which contributed 9.95%; 7.86%; 2.54%; 2.29% and 2.48% to the total production costs respectively. While the net profit of the dairy enterprises in the study area was 5353834.57 UGX, their financial profitability was 0.59, profitability factor was 12.20, and the benefit-cost ratio was 1.06.
Among the challenges experienced by dairy cattle enterprises in the study area are low prices of milk, low per capita milk production, low profits, limited market for milk, high production costs, inadequate transport facilities, lack of quality breeding bulls and insufficient productivity of the available ones, scarcity of pastures during dry seasons, insufficient dairy farmer training opportunities, limited access to veterinary services, high rates of prevalence of cattle diseases, limited financing and credit support opportunities to expand the enterprises among others. 
Overcoming these challenges will require initiatives such as providing farmer extension and training services on aspects such as milk hygiene, handling and processing, dairy cattle breeding, nutrition, and health management, pasture establishment and conservation and use of technologies such as machine milking. Extending veterinary services to the dairy cattle farmers and providing them at subsidized costs, providing credit and financing opportunities to enable dairy cattle farmers to expand their enterprises.