Fen bilimleri ve sınıf eğitimi öğretmen adaylarının çevre risk algılarıyla çevre tutumlarının belirlenmesi
Determination of environmental risk perceptions and environmental attitudes of pre-service science teachers and pre-service elementary teachers
Yazar: ATİLLA SERDAR DEMİR
Danışman: PROF. DR. TOHİT GÜNEŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Algı = Perception ; Risk algılaması = Risk Perception ; Çevre = Environment ; Çevre algılama = Environment identification ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Bu çalışmada, fen bilimleri ve sınıf eğitimi öğretmen adaylarının çevre sorunlarından kaynaklanan risklere ilişkin algı düzeylerinin ve çevre tutumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi İlköğretim Anabilim Dalı Fen Bilimleri ve Sınıf Eğitimi Öğretmenliği Bilim Dalındaki 3. ve 4. sınıflarda öğrenim görmekte olan lisans öğrencilerine çevre risk önem algı ölçeği ve çevre tutum ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca çalışmaya katılan öğretmen adaylarının demografik bilgilerinin belirlenmesine yönelik bir anket hazırlanmıştır. Çalışmada fen bilimlerinden 108 ve sınıf eğitimi öğretmenliğinden 104 olmak üzere toplam 212 öğrenciye ölçek uygulanmıştır. Çalışma sonucunda çevre risk algı ölçeğinde fen bilimleri öğretmen adaylarının ortalama puanı 6,07; sınıf öğretmenliği adayların ortalama puanı 5,95 olduğu görülmektedir. Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre risk algı düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çevre sorunlarından özellikle tehlikeli atık alanları, radyasyon, kanalizasyon ve kalıcı atıklar, zehirli organik bileşiklerin ve sera etkisi öğretmen adaylarının risk değerlendirmelerinde öne çıktığı görülmektedir. Çevre tutum ölçeğinde ise fen bilimleri öğretmen adaylarının ortalama puanı 1,65; sınıf eğitimi öğretmen adaylarının ortalama puanı ise 1,54'tür. Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre tutum düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çevre tutum ölçeğinde ise, insan kaynaklı deniz, göl ve akarsuların kirliliği ve "su kirliliği insanlara olduğu kadar diğer canlılara da büyük zararlar verdiği maddeleri birer çevre sorunu olarak öne çıkmaktadır. Çevre risk algı ölçeğinde kadınların ortalama puanı 6,06, erkelerin 5,79'dur. Çevre tutum ölçeğinde ise kadınların ortalama puanı 1,62 iken erkelerin 1,52'dir. Cinsiyet açısından risk algı ve çevre tutum düzeylerinin kadınların lehine daha yüksek olduğu saptanmıştır. Öğretmen adaylarının çevre risk önem algıları ile çevre tutumları arasında olumlu bir ilişki tespit edilmiştir. Yani çevre risk algısı yüksek olan öğretmen adaylarının çevre tutumları da olumlu olmaktadır. Araştırma sonucunda öğrencilerin aldıkları çevre eğitimi düzeyine bağlı olarak çevre risk algıları ve çevre sorunlarına karşı tutumlarının değiştiği görülmektedir. İçeriğinde çevre ile ilgili daha fazla ders alan fen bilimleri öğrencilerinin tutum ve algılarının da bu nedenle daha yüksek olabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the perception levels and environmental attitudes of the science and elementary education teacher candidates regarding the risks arising from environmental problems. For this purpose, environmental risk importance perception scale and environmental attitude scale were applied to undergraduate students studying at Ondokuz Mayıs University, Faculty of Education. In addition, a questionnaire was prepared to determine the demographic information of prospective teachers participating in the study. In the study, a total of 212 students, 108 from Science and 104 from Elementary Education, were applied to the scale. As a result of the study, the average scores obtained from the environmental risk perception scale, the science teacher candidates' score is 6.07; the average score of elementary teacher candidates is 5.95. It has been determined that science teacher candidates have higher environmental risk perception levels. It is seen that especially hazardous waste areas, radiation, sewage and permanent wastes, toxic organic compounds and greenhouse effect are prominent in the risk assessments of prospective teachers. On the environmental attitude scale, science teachers' average score of 1.65; the average score of elementary teacher candidates is 1.54. It was determined that the science teacher candidates' environmental attitude levels were higher. On the environmental attitude scale, the pollution of human-borne seas, lakes and streams, and "water pollution", which causes great harm to humans as well as other creatures, stand out as environmental problems. In the environmental risk perception scale, the average score of women is 6.06 and that of men is 5.79. On the environmental attitude scale, the average score of women is 1.62, while it is 1.52 for men. It was found that risk perception and environmental attitude levels were higher in favor of women in terms of gender. A positive relationship was determined between pre-service teachers' environmental risk importance perceptions and environmental attitudes. It has been determined that pre-service teachers with high environmental risk perception are also high attitudes towards environment. As a result of the research, it is seen that environmental risk perceptions and attitudes towards environmental problems change depending on the environmental education they have. It is concluded that science students who take more courses about environment may have higher attitudes and perceptions.