Entropi temelli topsis ve vikor yöntemleriyle Asya pasifik ekonomi iş birliği ülkelerinin iş yapma kolaylığı açısından performans değerlendirilmesi
Performance evaluation of Asian pacific economy cooperation countries in terms of doing business with entropy- based topsis and vikor methods
Yazar: İKLİMA CEREN ERŞEN
Danışman: PROF. DR. ŞENOL ALTAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bütün yatırımcılar bir iş kurarken kurulum sürecinin kolaylıkla sağlanmasını isterler. Bir ülkeye gelmesi düşünülen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını belirleyen en temel koşullardan biri de o ülke için iş yapma kolaylığı endeksidir. Finansal ve ekonomik yatırım yapmak isteyen yatırımcılar, yatırım yapmayı düşündükleri ülkedeki yatırım ortamının uygunluğu ve nispi anlamda iş yapmanın kolaylığı gibi bazı göstergelere bakarlar. Yatırımcılara karar vermeleri için Dünya Bankası tarafından geliştirilmiş olan "İş Yapma Kolaylığı Endeksi" ile iş yapma kolaylığını ölçen göstergeleri bir araya getirerek ülkelerin oluşturduğu yatırım ortamının uygunluğu belirlenmiş ve tüm dünyanın yatırım haritası ortaya koyulmuştur. Bu endeks on temel kriterden oluşmakta ve bu kriterler, iş kurma / yapma aşamasındaki yatırımcılara hem iş ortamının durumunu ortaya koyan hem de kredi koşulları, kanun ve yönetmelikler, iş prosedürleri vb. tüm aşamaları içermektedir. Bu tez çalışması ile Dünya Bankası'nın hesapladığı endekste belirlenen yöntemler ve ağırlıklar ile yeni bir alternatif getirmeyi hedeflemiş ve kriterlerin ağırlık değişimlerinin hem temel kriterler hem de tüm alt kriterler üzerine etkisi incelenmiştir. Çalışmada 2019 ve 2020 Dünya Bankası veri tabanından alınan "İş Yapma Kolaylığı Endeksi" verileri kullanılmıştır. Önerilen modelde, Entropi yöntemi ile kriterler ağırlıklandırıldıktan sonra TOPSIS ve VIKOR yöntemiyle Asya Pasifik Ekonomik İş birliği (APEC) ülkeleri değerlendirilmiş ve sıralanmıştır. Ağırlıklandırma işlemi sonucunda en önemli kriter "Elektrik alma maliyeti (kişi başına gelirin yüzdesi)" olarak bulunmuştur. Yapılan sıralamalar sonucunda ise Çin, Malezya, Güney Kore Cumhuriyeti, Hong Kong, Şili ve Singapur ülkeleri endekste üst sıralarda yer almıştır.

Abstract:
All investors want the setup process to be easy when starting a business. One of the most basic conditions determining the foreign direct investments that are considered to come to a country is the ease of doing business index for that country. Investors who want to make financial and economic investments look at some indicators such as the suitability of the investment environment in the country they intend to invest in and the relative ease of doing business. The "Ease of Doing Business Index" developed by the World Bank for investors to make decisions, and the indicators measuring ease of doing business were brought together to determine the suitability of the investment environment created by the countries, and the investment map of the whole world was revealed. This index consists of ten basic criteria and these criteria provide investors at the stage of establishing / starting a business, both revealing the status of the business environment and credit conditions, laws and regulations, business procedures, etc. includes all stages. With this thesis, it was aimed to bring a new alternative to the index calculated by the World Bank with the methods and weights determined, and the effects of weight changes of the criteria on both the basic criteria and all sub-criteria were examined. In this thesis study, "Ease of Doing Business Index" data from the World Bank database for 2019 and 2020 was used. In the proposed model, after weighting the criteria with the Entropy method, the Asia Pacific Economic Cooperation (APEC) countries were evaluated and ranked with the TOPSIS and VIKOR method. As a result of the weighting process, the most important criterion was found to be "Electricity purchasing cost (percentage of income per capita)". As a result of the rankings, the countries of China, Malaysia, Republic of South Korea, Hong Kong, Chile and Singapore were at the top of the index.