Ebû Hayyân el-Endelûsî ve ez-Zemahşerî'ye göre beyân: Bakara suresi örneği
Statement (al-Bayan) according to Abu Hayyan al-Andalusi and al-Zamakhshari: The case of surah al-Baqarah
Yazar: ADEM AYDIN
Danışman: PROF. DR. OSMAN DÜZGÜN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Ebû Hayyân el-Endelüsî ve Zemahşerî'ye Göre Beyan, "Bakara Suresi Örneği"
Ebû Hayyân el-Endelüsî ve Zemahşerî'nin, Allah'ın Kitabı'nı tefsirinde her ikisinin de hareket ettiği temellere ulaşmak amacıyla Kur'an-ı Kerim tefsiri ile ilgili el-Bahru'l-Muhît ve el-Keşşâf adlı kitaplarında belagati bulundurmalarını tartışan, ardından onu niteleme, analiz ve sonuç çıkarmaya dayanan bir çalışma ele alan, akabinde de bu araştırmanın sonuçlarını bildirmeye dayanan bir araştırmadır. Bu çalışma, giriş, ön söz ve üç bölümden meydana gelmiştir. Bunları sonuç ve indeks takip etmektedir.  Birinci bölümde, Ebû Hayyân el-Endelüsî ve Zemahşerî'nin biyografileri, ilmî kariyerleri, en önemli kitapları, hocaları, talebeleri, telifleri ve vefatlarını kapsayan tercümeleri yer almaktadır. Bu bölümde dil, dalları, kökenleri ve diğer ilimlerle bağlantısına değinilmekle birlikte, Arap dili ve Kur'an-ı Kerim ilimleriyle bağlantısı tartışılmıştır. İkinci bölüm, "Kur'an-ı Kerim'de Tefsir İlmi" ve "Belagat İlmi" ana başlıklarını taşımaktadır. Bu bölümde Kur'an-ı Kerim ve ilimleri tefsir ilmi, kökenlerine yer verilmiştir. Dil ve kavram olarak belagat ve beyan ilimleri tanımlanarak açıklanmıştır. Üçüncü bölüm, "el-Bahru'l-Muhît ve el-Keşşâf'ta Bakara Suresinin Beyansal Analizi" başlığını taşımakta ve kendi içerisinde bölümlere ayrılmaktadır. Bu bölümde el-Bahru'l-Muhît ve el-Keşşâf kitapları tanıtılarak Ebû Hayyân el-Endelüsî ve Zemahşerî'nin her birinin tefsirlerindeki belagatsal yaklaşımlarına değinilmiştir. İkinci ana başlıkta ise Bakara suresi tanıtılarak nüzul sebebi, yeri, düzeni, ayet sayısına yer verilerek el-Bahru'l-Muhît ve el-Keşşâf kitaplarında Bakara suresinin ayetlerinin analitik ve belagat açısından incelenmesi yapılmıştır.

Abstract:
Statement (al-Bayân) according to Abu Hayyan al-Andalusi and al-Zamakhshari, "The Case of Surah al-Baqarah" 
This study aims to discuss the rhetorical aspects found in the works of Abu Hayyan al-Andalusi and al-Zamakhshari in their interpretations of the Quran, in their books "el-Bahru'l-Muhit" and "el-Keşşâf," with the purpose of reaching the fundamental principles they both adhered to in their exegesis of the Holy Quran. Following this, it involves a research work that involves describing, analyzing, drawing conclusions, and then reporting the results of this study. The study consists of an introduction, a preface, and three main sections, followed by a conclusion and an index.
The first section includes the biographies, scholarly careers, most important books, mentors, students, and writings of Abu Hayyan al-Andalusi and al-Zamakhshari. While discussing their connection to language, its branches, origins, and other sciences, their relation to the Arabic language and the sciences of the Quran is also explored.
The second section covers "The Science of Quranic Exegesis" and "The Science of Rhetoric." In this section, the origins of the Quran and its sciences are discussed within the framework of the science of exegesis. Rhetoric and eloquence sciences are defined and explained linguistically and conceptually.
The third section, is titled "Rhetorical Analysis of Surah Al-Baqara in el-Bahru'l-Muhit and el-Keşşâf," and it is divided into sub-sections. In this part, the books el-Bahru'l-Muhit and el-Keşşâf are introduced, and the rhetorical approaches of Abu Hayyan al-Andalusi and Zamakhshari in their interpretations are discussed. In the second main heading, Surah Al-Baqara is introduced, providing information about its occasion of revelation, place, arrangement, and the number of verses. It also includes an analytical and rhetorical examination of the verses of Surah Al-Baqara as presented in the books el-Bahru'l-Muhit and el-Keşşâf.