Kierkegaard felsefesinde insan varoluşunun paradoksal yapısı
Paradoxal structure of human existence in kierkegaard's philosophy
Yazar: NECİP UYANIK
Danışman: PROF. DR. ALİ UTKU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sistematik Felsefe ve Mantık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Hristiyanlık = Christianity ; Kierkegaard, Soren = Kierkegaard, Soren ; Paradoks = Paradox ; Varoluş = Existence ; Varoluşçuluk = Existentialism ; İlahiyat = Theology

Özet:
Søren Kierkegaard felsefesinde insan varoluşunun paradoksal yapısını sorunlaştırmayı amaçlayan bu çalışma, insanı soyut düzlemde ele alan nesnel ve evrensel bakış açısına karşı 'tekil varoluş'u öne sürer. Bu bağlamda Kierkegaard, 'Şimdiki Çağ' dediği 19. yüzyılda 'yığın' içinde yok sayılmış 'birey' kavramını gündemine alır.
Kierkegaard, 'iman-umutsuzluk', 'öznellik-nesnellik', 'yaşam-ölüm', 'özgürlük-zorunluluk' gibi insan varoluşunu doğrudan ilgilendiren somut ve paradoksal sorunları tartışır. Buna bağlı olarak Kierkegaard, 'ruh-beden', 'sonsuzluk-zamansallık', 'günah-masumiyet', 'kaygı-benlik' gibi hem teolojik hem de egzistansiyal yönü olan konuları dinî vaaz ve ruhsal betimleme yoluyla açıklamaya çalışır. Bunun için Kierkegaard tarihî, dinî ve efsanevî kahramanlardan ve kendi çevresindeki kişilerden yola çıkarak içselik-dışsallık çatışmasını etik-estetik-dinî varoluş evreleri bağlamında ele alır. Bu bağlamda o, akla dayanan etiğin, Tanrı söz konusu olduğunda, askıya alınması gerektiğini öne sürerek dikkat çekici bir çıkış yapar.
Kierkegaard, aklı ve gerçeği bir sayan Hegelci felsefi sistemin bireyi unuttuğunu iddia eder. Şüphesiz onun bu çıkışı irrasyonel ve varoluşçu felsefenin de ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ayrıca Kierkegaard modern çağda eşitleme mantığının bir hakikat olarak kabul edilip 'ben-oluşun' sürekli olarak ertelenmesini, felsefenin başlıca konusu olmasını sağlamıştır. O halde birey bu çağda yalnızlığa itilmiş ve kendine yabancılaşmıştır. Bireyin içinde olduğu bu soyut durumdan Hıristiyanlığın da payı olduğunu düşünen Kierkegaard, bunun yerine Îsa'ya ve dinî varoluşa dönülmesi gerektiğini savunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Kierkegaad, Tekil Varoluş, İnsan, Kaygı, Paradoks, Teoloji, Varoluşçuluk, Modern Çağ ve Hıristiyanlık Eleştirisi.

Abstract:
This study, which aims to problematize the paradoxical structure of human existence in Søren Kierkegaard's philosophy, proposes 'a singular existence' against the objective and universal viewpoint which deals with human being in an abstract framework. In this sense, Kierkegaard takes the notion of 'individual' on the agenda that is disregarded in 'mass' in the 19th century, which he calls 'Present Age'.
Kierkegaard discusses concrete and paradoxical problems directly related to human existence such as 'faith-hopelessness', 'subjectivity-objectivity', 'life-death', 'freedom-necessity' Accordingly, Kierkegaard tries to explain both theological and existential aspects of 'soul-body', 'eternity-temporality', 'sin-innocence', 'anxiety-self' via religious preaching and spiritual description. Therefore, Kierkegaard discusses the conflict between internality-externality in the discrepancy between ethics-aesthetics by looking at historical, religious and mythical heroes and people around him. However, Kierkegaard argues that there is also a conflict between ethical existence and religious existence, arguing that ethics, which takes reason as its reference, should be suspended in the case of God. From this aspect, by deactivating ethics, Kierkegaard suggests that there must be a direct relationship between God and the individual.
Kierkegaard claims that the individual is forgotten in the Hegelian philosophical system, which sees reason the same as truth. Undoubtfully, this discourse inspired the irrational and existential philosophy. In this regard, Kierkegaard objected to the continuous postponement of 'self-being' in the modern age, which considered the logic of equality as a fact. So, the individual is pushed to loneliness in this age and alienated from his own self. Kierkegaard, who thought that Christianity had a share in this abstract situation in which the individual was involved, suggested returning to Jesus and religious existence instead.
KeyWords: Kierkegaard, Singular Existence, Human, Anxiety, Paradox, Theology, Existentialism, Modern Age and Christian Criticism.