Kamu ortaokul yönetici, öğretmen ve öğrencilerinin okuldaki nezaketsiz davranışlar ve disiplin sorunlarına ilişkin görüşleri
Views of public secondary school administrators, teachers and students on incivility behavi̇ors and discipline problems in schools
Yazar: YASİN DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. İNAYET AYDIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada amaç Ankara ili kamu ortaokullarında görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenleri ile öğrenim gören öğrencilerin nezaketsiz davranışları ve disiplin sorunlarını belirleyerek bu iki yapı arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma karma araştırma yönetmelerinden biri olan açımlayıcı sıralı desen ile yürütülerek öncelikli olarak araştırmanın nicel aşaması gerçekleştirilmiş, daha sonra ise okul yöneticileri, öğretmenler ve öğrenim görmekte olan öğrencilerin nezaketsiz davranışları ve disiplin sorunlarına ilişkin nitel veriler toplanmıştır. 
Araştırmanın nicel kısmının örneklemini 2022-2023 öğretim yılında, Ankara ilinin dokuz merkez ilçesinde (Altındağ, Çankaya, Mamak, Yenimahalle, Etimesgut, Sincan, Gölbaşı, Keçiören, Pursaklar) kamu ortaokullarında görev yapan 282 okul yöneticisi, 369 öğretmen, 374 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutu ise Ankara ilinde görev yapmakta olan 10 ortaokul yöneticisi, 10 öğretmen ve öğrenim gören 10 ortaokul öğrencisinden oluşan çalışma grubuyla gerçekleştirilmiştir. Belirtilen görüşler arasında değişkenlere göre anlamlı bir fark olup olmadığının tespitinde t-testi, Kruskal Wallis H testi, Mann Whitney U analizi yapılmıştır. Okul yöneticileri, öğretmenler ve öğrencilerin nezaketsiz davranışları ile disiplin sorunları arasındaki ilişki düzeyi ve yönünü açıklayabilmek için Spearman Brown sıra farkları korelasyon hesaplamalarından faydalanılmıştır Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Araştırmada toplanan nitel veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre okul yöneticileri öğretmenlerin nadiren, öğrencilerin ise orta düzeyde sözel ve sözel olmayan nezaketsiz davranışlar sergilediklerini belirtirlerken yazılı ve fiziksel nezaketsizlik boyutunda öğretmenlerin nadiren, öğrencilerin ise düşük düzeyde nezaketsiz davranışlar sergilediklerini ifade etmişlerdir. Yöneticilerin öğretmen ve öğrenci ile yaşadığı nezaketsiz davranışlarla ilgili sorunlarını kendileri ile görüşme yolu ile çözümledikleri belirlenmiştir. Okul yöneticilerine göre öğretmenlerde en çok görülen disiplinsiz davranışların; görevlerini eksik yapmaları ve zamanında derse girip çıkmamaları olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin en çok yaşattığı disiplin sorunu ise; küfür, akran zorbalığı, şiddet ve öğretmene karşı yapılan saygısızlıktır. Öğretmenlere en çok uygulanan yaptırımlar; uyarma/kınama/maaş kesim iken öğrencilere uygulanan en çok yaptırımlar; uyarı/kınama cezalarıdır. Okul yöneticilerine göre genel olarak nezaketsizlik ve disiplin arasında pozitif yönde anlamlı, orta düzeyde bir ilişki olduğu ve nezaketli davranışların disiplin sorunlarını azaltacağı belirlenmiştir. 
Öğretmenlere göre okul yöneticileri, sözel ve sözel olmayan nezaketsizlik boyutlarında öğrencilerden daha nazik davranışlar göstermektedir. Öğretmenlerin yöneticilerle yaşadığı nezaketsizlik sorununu diyalogu keserek, öğrencilerle yaşadıkları nezaketsiz davranış sorunlarını ise ailelerine haber vermek ve rehberlik servisine yönlendirmek yoluyla çözdükleri belirlenmiştir. Öğretmenlere göre yöneticilerde en çok görülen disiplinsiz davranışların; sözel şiddet ve mobbing olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin en çok yaşattığı disiplin sorunu ise; küfür, kurallara uymama, akran zorbalığı ve okulun araç-gereçlerine zarar vermedir. Yöneticilere uygulanan en çok yaptırımlar; uyarma/kınama/maaş kesim iken öğrencilere uygulanan en çok yaptırımlar; uyarı/kınama cezalarıdır. Öğretmenlere göre genel olarak nezaketsizlik ve disiplin arasında pozitif yönde anlamlı, orta düzeyde bir ilişki olduğu ve nezaketsiz davranışların disiplin iş ve işlemlerini artıracağı belirlenmiştir. 
Öğrencilere göre okul yöneticileri, öğretmenlerden daha nazik davranışlar göstermektedir.  Öğrencilerin yönetici ve öğretmenlerle yaşadığı nezaketsizlik sorununu ailesine anlatarak ya da şikâyet etmek suretiyle çözdükleri belirlenmiştir. Öğrencilerin nadiren de olsa okul yöneticileri ve öğretmenlerle ilgili disiplin sorunları yaşadıkları belirlenirken yöneticilerde en çok görülen disiplinsiz davranışların; öğrenciye bağırma olduğu, öğretmenlerde görülen en çok disiplinsiz davranışın ise öğrenciye sert davranma olduğu belirlenmiştir. Öğrencilere göre genel olarak nezaketsizlik ve disiplin arasında pozitif yönde anlamlı, orta düzeyde bir ilişki olduğu ve disiplinsizliğin nezaketsiz davranışları artırdığı belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the incivility behaviors and disciplinary problems of school administrators and teachers and students studying in public secondary schools in Ankara province and to reveal the relationship between these two structures. The research was conducted with the explanatory sequential design, which is one of the mixed research methods, and first the quantitative phase of the research was carried out, and then qualitative data were collected regarding the incivility behaviors and disciplinary problems of school administrators, teachers and students.
The sample of the quantitative part of the research consists of 282 school administrators, 369 teachers, and 374 students working in public secondary schools in nine central districts of Ankara (Altındağ, Çankaya, Mamak, Yenimahalle, Etimesgut, Sincan, Gölbaşı, Keçiören, Pursaklar) in the 2022-2023 academic year. The qualitative dimension of the research was carried out with a working group consisting of 10 secondary school administrators, 10 teachers and 10 secondary school students working in Ankara. T-test, Kruskal Wallis H test and Mann Whitney U analysis were used to determine whether there was a significant difference between the stated opinions according to the variables. Spearman Brown rank difference correlation calculations were used to explain the level and direction of the relationship between the uncivil behavior of school administrators, teachers and students and disciplinary problems. The study group was determined according to the purposeful sampling method. The qualitative data collected in the research were analyzed using the descriptive analysis method.
According to the research findings, school administrators stated that teachers rarely and students exhibited moderate verbal and nonverbal rude behaviors, while teachers rarely and students exhibited low levels of rude behaviors in terms of written and physical rudeness. It was determined that administrators solved their problems related to rude behaviors experienced by teachers and students by interviewing them. According to school administrators, it was determined that the most common undisciplined behaviors seen in teachers were; not doing their jobs properly and not entering and leaving the classroom on time. The most common disciplinary problems experienced by students were; swearing, peer bullying, violence and disrespect towards teachers. The most common sanctions applied to teachers were; warning/reprimand/salary cut, while the most common sanctions applied to students were; warning/reprimand punishments. According to school administrators, it was determined that there was a positive, significant, moderate relationship between rudeness and discipline in general and that polite behaviors would reduce disciplinary problems.
According to teachers, school administrators show more polite behavior than students in terms of verbal and non-verbal incivility. It was determined that teachers solved the problems of incivility with the administrators by cutting off the dialogue, and the problems of incivility they experienced with the students by informing their families and directing them to the guidance service. According to teachers, the most common undisciplined behaviors in administrators are; It was determined that there was verbal violence and mobbing. The most common discipline problem experienced by students is; swearing, disobeying the rules, peer bullying and damaging school equipment. The most common sanctions imposed on managers are; The most common sanctions imposed on students are warning/reprimand/salary cut; These are warning/reprimand penalties. According to teachers, it has been determined that there is a positive, significant, medium-strength relationship between incivility and discipline in general, and that discourteous behavior will increase disciplinary work and procedures.
According to students, school administrators behave more politely than teachers. It was determined that students solved the problem of rudeness experienced by administrators and teachers by telling their families or complaining. While it was determined that students rarely had disciplinary problems with school administrators and teachers, the most common undisciplined behaviors in administrators were; It was determined that the most common undisciplined behavior seen in teachers was yelling at the student and being harsh with the student. According to the students, it was determined that there was a positive, significant, moderate level relationship between incivility and discipline in general and that indiscipline increased uncivil behavior.