Davıd Lyon'un gözetim anlayışı
David Lyon's understanding of surveillance
Yazar: BAŞAK DÜLGER
Danışman: PROF. DR. SEZGİN KIZILÇELİK
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tezin konusu, çağdaş sosyoloji için önemli bir isim olan David Lyon'un gözetim anlayışını incelemektir. Lyon, gözetimi günümüzdeki özellikleriyle ele almış ve gözetimle ilgili yeni kavramlar geliştirmiştir. Tezin amacı, çağımızın en büyük sorunlarından biri olan gözetim sorununu Lyon'un fikirleri doğrultusunda analiz etmektir. Tezimizde bugün sosyolojinin ana konularından ve tartışma alanlarından biri olan gözetim Lyon'un görüşleri çerçevesinde detaylı olarak incelenmiştir. Tezimizde Lyon'un gözetimin modern toplumun özünü oluşturduğuna yönelik fikirleri tartışılmıştır.
 Tezimizin ilk bölümünde Lyon'un gözetim olgusuna ilişkin görüşlere yer verilmiştir. Lyon'un temel fikirleri doğrultusunda başlangıçtan günümüze gözetim olgusu, nüfus sayımı, toprak sahipliğinin kaydedilmesi, panoptikon olgusu, Orwell'ın "Büyük Birader" kavramı, postmodern aşama, "11 Eylül" sonrası gözetim ve Edward Snowden ifşaatları, elektronik göz ve akışkan gözetim çerçevesinde ele alınmıştır.
İkinci bölümde Lyon'un gözetim toplumuna ve gözetim kültürüne dair fikirleri incelenmiştir. Bu noktada gözetim toplumunun ve gözetim kültürünün yapısı ve sorunları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Lyon'un klasik gözetim alanları olarak gördüğü devlet gözetimi, askeri gözetim, polis gözetimi, işyeri gözetimi ve tüketim gözetiminin yanı sıra onun yeni gözetim alanları olarak ele aldığı kapalı devre televizyon sistemleri teknolojileri, elektronik kimlik kartları ve biyometri, veri gözetlemesi, toplumsal sınıflandırma, internet ve sosyal medya gözetimi ve pandemi gözetimi alanları analiz edilmiştir. 
Tezimizde Lyon'un görüşleri doğrultusunda modern toplumun gözetime dayalı olduğu, gözetimin günümüz temel sorunlarından biri olduğu, modern dünyanın klasik ve yeni gözetim alanlarının ön plana çıktığı bir yer haline geldiği iddia edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: David Lyon; Gözetim; Gözetim Toplumu; Gözetim Kültürü;  Gözetim Alanları.

Abstract:
The subject of this thesis is to analyze the understanding of surveillance by David Lyon, one of the most important figures in contemporary sociology. Lyon discussed surveillance with its current characteristics and developed new concepts related to surveillance. The aim of the thesis is to examine the problem of surveillance, one of the biggest problems of our era, in line with Lyon's ideas. In our thesis, surveillance, which is one of the main topics and areas of discussion in sociology today, is analyzed in detail within the framework of Lyon's views. In our thesis, Lyon's ideas that surveillance constitutes the essence of modern society are discussed. 
In the first chapter of our thesis, Lyon's ideas on the notion of surveillance are mentioned. In the direction of Lyon's main ideas, the concept of surveillance from the beginning to the present day has been discussed within the framework of the census, the recording of land ownership, the panopticon, Orwell's concept of "Big Brother", the postmodern stage, surveillance after "September 11" and Edward Snowden revelations, electronic surveillance and fluid surveillance.
In the second chapter, Lyon's opinions on surveillance society and surveillance culture are analyzed. Here, the structure and problems of surveillance society and surveillance culture are discussed. In the third chapter, in addition to state surveillance, military surveillance, police surveillance, workplace surveillance and consumer surveillance, which Lyon considers as classical surveillance areas, CCTV system technologies, electronic identity cards and biometrics, data surveillance, social sorting, internet and social media surveillance and pandemic surveillance, which he considers as new surveillance areas, are analyzed.
In line with Lyon's ideas, our thesis argues that modern society is based on surveillance, that surveillance is one of the main issues of today, and that the modern world has become a place where classical and new areas of surveillance stand out.

Keywords: David Lyon; Surveillance; Surveillance Society; Surveillance Culture; Surveillance Fields.