Kentsel dönüşümün toplum üzerindeki sosyolojik ve fiziksel etkileri
On the sociological society and physicalp effects of urban regeneration
Yazar: AYŞE ARICI
Danışman: PROF. DR. MÜMİN FİLİZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Teknik Eğitim = Technical Education

Özet:
Kentsel Dönüşümün önemi gün geçtikçe artmaktadır. Dolayısıyla Kentsel Dönüşüm  bilimi ile uğraşanlar sorunların günden güne artmakta olduğunu degişen ve gelişen dünyada yenilenme ihtiyaçlarlarının  farklı sebeplerle artmakta olduğunu öngörmektedir. Kentsel Dönüşüm, son günlerde sadece akademik literatürde değil, gazete ve televizyonlarda artık sıkça rastladığımız bir kavram haline gelmeye başladı. İlk önce dönüşüm kavramın ne olduğunu açıklayalım; dönüşümün sözlük anlamı 'bir biçimden diğerine geçmek'  olarak tanımlanmaktadır. Dönüşümün özelliği kendiliğinden bir çizgi izlemesidir. Yani çeşitli koşullar arasında çok yönlü ilişkiler çerçevesinde herhangi bir şeyin şekil veya biçim değiştirmesidir.  Kentsel dönüşüm önemli bir ihtiyaç olarak karşımızda durmaktadır. Kentsel dönüşüm basit anlamda bir çevre düzenlemesi ya da 'çarpık yapılaşmaya' indirgenemeyecek kadar birden çok değişkeni içerisinde barındırmaktadır. Kentsel dönüşüm ekonomik, sosyolojik, kültürel, tarihsel, siyasal ve her şeyden önemlisi insani boyutları da içeren bir konudur. Dolayısıyla, gerçekleştirildiği bölgede yaşayanların daha sağlıklı, insanca yaşanabilir bir konut özlemini dikkate almalı ve yıllarca buralarda yaşamış, dişiyle, tırnağıyla, emeğiyle buraları var etmiş olan insanların haklarını göz önüne almalıdır Bugün kentsel dönüşüm adı altında gerçekleştirilen birtakım projeler, hakkaniyet ölçüsünden uzak, ranta dayalı, insan ihtiyaçlarını geri plana iten ve kamuya yararı tartışmalı projeler olarak karşımıza çıkmaktadır. Gerçekleştirildikleri bölgede yaşayanların daha sağlıklı, insanca yaşanabilir bir konut özlemini dikkate almayan; insanların mağduriyetlerini gidermek yerine kent topraklarına büyük rant değerleri kazandırıp kar amacıyla buraları değerlendirmeye yönelik olarak yapılan kentsel projeler kimi çevrelere ve belediyelere para kazandırmakta ve yıllarca buralarda yaşamış insanları yerlerinden etmektedir. Kentsel dönüşüm uygulamaları yeni kentsel rant alanları yaratmak, yeni zenginler türetmek amacıyla değil, zor koşullarda kente tutunmaya çalışan insanların yaşam koşullarının düzeltilmesi amacını taşımalıdır.  Endüstri Devrimi sonrası, sanayi kentlerinde hızla artan çevre kirliliği, sağlıksız ve yaşam standartları düşük konut alanları ve yetersiz altyapı hizmetleri, sağlıksız kentler meydana getirdi. 19 yy'ın ikinci yarısında kenti daha sağlıklı, temiz ve yaşanabilir kılmayı amaçlayan "Park Hareketi"ni, kent merkezlerinde geniş cadde ve bulvarların açılmasını kapsayan kentsel yenileme projeleri izledi. 1850-1860 yılları arasında Baron Haussmann öncülüğünde Paris'te gerçekleştirilen kentsel yenileme projesi, bu projelerin başında geliyor. 1960'lar ve 1970'lerin başlarında ise kentsel iyileştirmeye öncelik verilerek, fiziksel bozulma ile toplumsal bozulma arasındaki doğrudan bağlantı artık kabul edilmiş ve projelerde daha toplumsal bir strateji izlenmeye başlanmıştır. Dönemin dönüşüm projelerinde kenar mahalleler ve kent çeperleri öncelik kazandı. Merkezi yönetimin önderliğinde geliştirilen ve etkileri az olan bu projeler, kentsel dönüşümün yalnızca fiziksel değil toplumsal yönlerini ele alan yapılarıyla büyük öenm kazanırken, kent merkezleri ve yoksul mahallelerin iyileştirilmesi ve yenilenmesini merkezi yönetimin öncelikli politikası haline getirmişti, kentsel dönüşüm sürekli devam edecek farklı periyotlarla farklı formlarda daha kaliteli yaşam standartları için devam edecektir.

Abstract:
The importance of urban transformation is increasing every day. Those people, dealing with Urban Transformation science, foresee that the problems are increasing day by day; they also see that the needs in a developing and changing world are increasing for various reasons. Recently, Urban Transformation has become a concept that has been frequently encountered not only in academic literature but also in newspapers, and television. First, we should explain what the transformation concept is; transformation is lexically defined as 'to change into another form'. The feature of transformation is that it follows a line itself. So, it comes to mean that anything changes under a variety of conditions within the framework of multi-faceted relationships. Urban transformation stands as an important need for us. Urban transformation simply embraces more than one variable that cannot be reduced to environmental design or 'crooked structuring'. Urban regeneration, above all, is an issue involving economic, sociological, cultural, historical, political, and human dimensions. Therefore, the urban transformation should take into account human's longing for healthier  and  a more habitable dwelling in places where it is  carried  and it should take into account the rights of people who have lived in these places and created this surroundings despite many hardships. Today, some certain projects allegedly carried out for the aim of urban renewal are far from the measure of fairness; are based on rent, pushes the needs of people to the background, and they appear controversial projects far from public interest. Without taking people's longing for a healthier and a more habitable dwelling into account,   urban projects which are implemented only for profiting, bring some profit to certain groups and municipalities rather than resolving the grievances of people. Urban transformation projects must be implemented with the objective of improving the living conditions of people working in difficult conditions not to create new urban rent opportunities and derive new rich people. After the Industrial Revolution, rapidly growing environmental pollution in industrial cities brought about unhealthy and low living standards, inadequate infrastructure services and unhealthy cities. In the latter half of the 19th century, "Park Movement" seeking to make the city clean and liveable was followed by urban renewal projects whose objective was to open wide streets and avenues. The urban renewal project, which was realized between 1850 and 1860 under the leadership of Baron Haussmann in Paris, is one of these projects. Early in 1960s and 1970s, giving priority to urban improvement, a direct link between physical deterioration and social deterioration was adopted and project strategies began to be more social. suburbs and the city walls had the priority in transformation projects. These projects, developed under the leadership of the central government and the effects of which were slight, gained great importance by taking social aspects of urban transformation as well as its physical aspects. Improvement and renewal of urban centers and poor neighborhoods became primary policy of the central government. Urban transformation will continue with different forms and standards in different periods.
In the first part of the thesis of this study, legal arrangements will be evaluated as well as various institutions and organizations' data that have been published as printed documents. In addition, observational studies and surveys will be done in places where urban renewal work will be carried out. The target audience during the studies involves householders and students. The study will be conducted in Antalya, Izmir, Istanbul where urban transformation works will be implemented.