Okul öncesi öğretmenlerinin düşünme becerileri eğitimine ilişkin görüşlerinin öğretmeye yönelik üstbilişsel farkındalıkları açısından incelenmesi
Examination of preschool teachers' views on thinking skills education in terms of metacognitive awareness of teaching
Yazar: ÖZGE ÜNSEVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YİĞİT KUTLUCA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Düşünme becerileri = Thinking skills ; Düşünme eğitimi = Thinking education ; Düşünme eğitimi dersi = Thinking education course ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı okul öncesi öğretmenlerinin düşünme becerileri eğitimine ilişkin görüşlerini öğretmye yönelik üstbilişsel farkındalıkları açısından incelemektir. Araştırmanın ikincil amacı ise okul öncesi öğretmenlerinin üstbilişsel farkındalık düzeylerini belirlemektir. Araştırma nitel ve nicel yöntemleri bir arada barındıran karma yöntemlerden biri olan sıralı desenle yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapmakta olan, lisans veya lisansüstü eğitim derecesine sahip 70 öğretmen oluşturmaktadır. İlk olarak nicel veriler çalışma grubundaki öğretmenlerden toplanmış, bu verilerin analiziyle belirlenen 12 öğretmen alt örneklem olarak seçilerek nitel verilerin toplanmasına geçilmiştir. Araştırmanın nicel verilerini toplamak amacıyla Sınıf İçi Öğretimin Planlanması, Uygulanması Ve Yönetimine İlişkin Metabilişsel Farkındalıklar Ölçeği (MFÖ-PUY) 70 öğretmene uygulanmıştır. Öğretmenlerden toplanan nicel veriler analiz edilerek öğretmenlerin üstbilişsel farkındalık düzeyleri belirlenmiş ve  alt örneklem oluşturulmuştur. Alt örneklemde olan düşük, orta ve yüksek üstbilişsel farkındalığa sahip 12 okul öncesi öğretmeniyle nitel verilerin toplanmasına geçilmiştir. Bu aşamada öğretmenlerle Düşünme Becerileri Eğitimine İlişkin Öğretmen Görüşme Formu aracılığıyla araştırmacı tarafından görüşmeler gerçekleştirilmiş, görüşmeler sırasında ses kaydı alınmıştır. Araştırmada ölçek aracılığıyla toplanan nicel veriler betimsel istatistik analizi aracılığıyla çözümlenmiştir. Daha sonra ikinci alt problemin yanıtlanması için alt örneklemden elde edilen nitel veriler sürekli karşılaştırma yöntemi aracılığıyla tümevarımsal içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre düşük ve orta üstbilişsel farkındalığa sahip öğretmenler yaratıcı düşünme, problem çözme gibi becerilere daha fazla odaklanarak düşünme becerileri eğitiminin kapsamını açıklarken, yüksek metabilişsel farkındalığa sahip öğretmenler ise bilgi analiz etme, bilgiyi değerlendirme, üstbiliş gibi becerilere atıf yapmaktadırlar. Ayrıca düşük metabilişsel farkındalığa sahip öğretmenler nitelikli düşünme becerileri eğitimi için çocuğun hazırbulunuşluğunun, orta metabilişsel farkındalık düzeyindeki öğretmenler aile desteğinin, yüksek metabilişsel farkındalık düzeyine sahip öğretmenler ise öğretmen rolünün önemli olduğunu düşünmektedirler. Öğretmenler ölçme ve değerlendirme sürecinde en çok gözlem yöntemini kullanırken, yüksek metabilişsel farkındalığa sahip öğretmenler uyguladıkları planın niteliğini ve öğretim sürecinde kendi performanslarını da değerlendirdikleri tespit edilmiştir. Ulaşılan sonuçlar mevcut literatür temelinde tartışılarak, çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the views of preschool teachers on thinking skills education in terms of their metacognitive awareness towards teaching.The secondary aim of the study is to determine the metacognitive awareness levels of the teachers. The research was carried out with a sequential design, which is one of the mixed methods that combines qualitative and quantitative methods. The study group of the research consists of 70 teachers with undergraduate or graduate education degrees working in different pre-school education institutions affiliated to the Ministry of National Education. Firstly, quantitative data were collected with the teachers in the study group, 12 teachers were determined as sub-samples in accordance with the analysis of these data, and qualitative data were collected with them. In order to collect the quantitative data of the study, the Metacognitive Awareness Scale was applied to 70 teachers. By analyzing the quantitative data collected from the teachers, the metacognitive awareness levels of the teachers were determined and a sub-sample was formed. Qualitative data were collected with 12 teachers with low, medium and high metacognitive awareness. At this stage, interviews were conducted by the researcher with the teachers through the Teacher Opinion Form on Thinking Skills Education, and audio recordings were taken during the interviews. The quantitative data were analyzed through descriptive statistical analysis. Then, in order to answer the second sub-problem, the qualitative data obtained from the sub-sample were analyzed by using inductive content analysis through the continuous comparison method. According to the results of the research, teachers with low and medium metacognitive awareness explain the scope of thinking skills education through basic thinking skills such as creative thinking and problem solving, while teachers with high metacognitive awareness refer to high-level thinking skills such as analyzing information, evaluating information, and metacognition. In addition, teachers with low metacognitive awareness refer to the readiness of the child, teachers with medium metacognitive awareness refer to family support, and teachers with high metacognitive awareness refer to the role of the teacher for qualified thinking skills education. While teachers mostly use the observation method in the measurement and evaluation process, it has been determined that teachers with high metacognitive awareness also evaluate the quality of the plan they apply and their own performances in the teaching process. The obtained results were discussed on the basis of the existing literature, and relevant recommendations were included.