Van Gölü su seviye değişimlerine hidrojeolojik yaklaşım
Hydrogeological approach to water level changes in Lake Van
Yazar: HACER DÜZEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HARUN AYDIN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Karstlaşma = Karstification ; Su bütçesi = Water budget ; Su seviyesi = Water level ; Van Gölü = Van Lake ; Yer altı suları = Ground waters

Özet:
Türkiye'nin doğusunda yer alan inceleme alanı, yüksek dağlar ile çevrili kapalı bir havza özelliğindedir. Van Gölü kapalı havzasının göl alanları dahil, yüzeysel drenaj alanı 15495.98 km2'dir. Van Gölü'nün yüzey alanı (serbest su yüzeyi) 3558.3 km2 ile 3623.6 km2 arasında değişmekte olup, ortalama göl alanı ise 3580.9 km2 olarak hesaplanmıştır. Van Gölü su seviyesi ise 1646.97 m ile 1650.55 m arasında değişmekte olup, uzun yıllar ortalama su seviyesi ise 1648.33 m'dir.Bu çalışmada, Van Gölü kapalı havzasında; yağış, buharlaşma, sıcaklık, yüzeysel akış, seviye değişimi gibi hidrometeorolojik parametreler ile havzanın jeolojik, morfolojik ve hidrojeolojik yapısının ?hidrojeolojik kavramsal model? kapsamında birlikte değerlendirilmesi sonucunda, Van Gölü su seviye değişimlerinin aydınlatılması amaçlanmıştır. İnceleme alanının jeolojik, morfolojik ve hidrojeolojik yapısı dikkate alınarak ?hidrojeolojik kavramsal modeli? elde edilmiştir. 1960-2009 yılları arasında gözlenen ve hesaplanan hidrometeorolojik parametreler, Van Gölü ölçeğinde yıllık bazda elde edilmiştir. Van Gölü su bütçesi bileşenlerinin uzun yıllar ortalama değerleri; 1697.4×106 m3/yıl (yağış), 2020.8×106 m3/yıl (yüzeysel akım), 5077.4×106 m3/yıl (buharlaşma) ve 58.7×106 m3/yıl (hacim farkı) şeklinde hesaplanmıştır. 1960-2009 yılları arası her bir yıl için elde edilen su bütçesi sonuçları, Van Gölü'nün yeraltısuları ile beslendiğini işaret etmektedir. Van Gölü'ne yeraltısuyu katkısı 516.9×106 m3/yıl ile 3115.2 m3/s arasında değişmekte olup, ortalama 1418.0×106 m3/yıl (44.964 m3/s) olarak elde edilmiştir. Van Gölü'ne yeraltısuyu katkısının gelebileceği alanlar, gölün GD-G-GB sınırında yüzeylenen Bitlis Masifi mermerleri ile K-KD sınırında yüzeylenen karbonatlı kayaçlar ve göl kıyısındaki alüvyon birimlerdir.

Abstract:
The study area is a closed basin that is surrounded by high mountains in Eastern Turkey. The surface drainage area of Lake Van Closed Basin is calculated as 15495.98 km2 that including lake?s area. Open water surface area of Lake Van varies between 3558.3 km2 and 3623.6 km2. Its average lake area was calculated as 3580.9 km2. The water level of Lake Van is in the range of 1646.97 m and 1650.55 m and long-term average water level is 1648.33 m.In this study, Lake Van was investigated in terms of hydrometeorology-physical structure relationships. Within this context, hydrogeological conceptual model of the study area was developed based on the physical properties such as geology, morphology, hydrogeology and hydrometeorological parameters such as precipitation, evaporation, temperature, runoff, water level fluctuation. The water budget of Lake Van is formed by taking into account conservation of mass for each year between 1960-2009.The observed and calculated hydrometeorological parameters were obtained on annual basis at the scale of Lake Van. Long-term average values (1960-2009) of water budget components of the Lake Van were calculated as 1697.4×106 m3/year (precipitation), 2020.8×106 m3/year (runoff), 5077.4×106 m3/year (evaporation) and 58.7×106 m3/year (volume difference). Between 1960 and 2009, yearly water budget results show that Lake Van is fed by groundwater. Groundwater contribution to the Lake Van varies between 516.9×106 m3/year and 3115.2 m3/s, its average groundwater contribution was calculated as 1418.0×106 m3/year (44.964 m3/s). Contribution of groundwater to Lake Van comes from Bitlis Massif?s marble (SE-S-SW), carbonate rocks (N-NE) and alluvial units on the lake shore.