İki dil konuşan yetişkinlerde lisan kontrolü ve işlemlenmesinin olaya ilişkin potansiyeller kullanılarak incelenmesi
Using event related potentials to study language control and processing in bilingual adults
Yazar: ELİF BURCU ARDALI GÜRÇAY
Danışman: PROF. DR. TAMER DEMİRALP ; PROF. DR. SACİT KARAMÜRSEL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / İleri Nörolojik Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Dil = Language ; Dil kontrol = Language control ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials ; Çok dillilik = Multilingualism

Özet:
Lisan, konuşma, yazma ve sözel olmayan hareketlerden oluşan bir iletişim sistemidir ve toplumların oluşumunda kritik önem taşır. Tam sayı bilinmemekle beraber dünya üzerinde 5 bin ile 7 bin farklı dil konuşulduğu düşünülmektedir. Günümüzde artık birden fazla dil konuşmak gerek öğrenim hayatında gerekse profesyonel hayatta bir gereklilik haline gelmiştir. İki dil konuşan insanlar ne zaman hangi dili konuşacakları konusunda dikkat çekici bir esneklik ve kontrol gösterir. Lisanın bu şekilde kontrol edilmesi ve işlemlenmesi son derece hızlı gerçekleşir. Çift dillilik beyin devrelerinin bir becerinin doğuştan öğrenilmesinde nasıl kablolandığı ile hayatın ilerleyen bir zamanında anadile hizmet eden yollar geliştiğinde öğrenilmesinde nasıl farklı kablolandığını gösteren en uygun örnektir. Nörolojik görüntülemenin 3 ana amacı lisanın beyinde nerede işlemlendiğini ve bu linguistik işlemlerin ne zaman ve nasıl ortaya çıktığını anlamaktır. Son yirmi yılda, Olaya İlişkin Potansiyeller (OİP) bu hızı işlemeye uygun, yüksek temporal çözünürlük sağlayan bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada anadilin Türkçe olup İngilizcenin ikinci dil olarak öğrenildiği durumlarda anadil (L1) ve ikinci dilde (L2) isimlendirme görevleri elektrofizyolojik olarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya 15 katılımcı alınmıştır. Araştırmada 19 kanallı elektrokep ile OİP'ler kaydedilmiş ve bunların zaman-frekans analizi yapılmıştır.  OİP değerlendirmesi sonucu karışık dilde isimlendirmede L1'i takip eden L2 cevapları ile L2'yi takip eden L1 cevapları arasında istatistiksel olarak anlamlı latans farklılıkları bulunmuştur. Benzer bir fark blok isimlendirme cevapları ve karışık dil görevinde aynı lisanda verilen cevaplar arasında da izlenmiştir. Anadil ve ikinci dilde benzer sesler içeren sesteş kelimelerle sesteş olmayan kelimeler arasında da genlik değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Çalışma ile anadil ve ikinci dil kullanımında lisan aktivasyonu ve leksikal erişim alanındaki araştırmalara Türk dili ile ilgili verilerle bir katkı sağlanacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Language is a structured communication system that is comprised of speaking, writing and non-verbal gestures, and it plays a crucial role in the formation of communities. Although the exact number is unknown, there are approximately 5 to 7 thousand different languages being spoken in the world and in this day and age speaking more than one language has become a necessity in both educational and professional life. People who are bilingual show remarkable control and flexibility in the way they determine when they will use which language. They can limit their language output to just one or they can opt to switch between languages. This linguistic control and processing occurs at a very rapid rate. Bilingualism is the perfect example to show how neural networks are wired when a skill is acquired from birth versus when it is acquired later in life when neural pathways serving the native language have already been established. The three main goals of brain imaging are to understand where the language is processed in the brain, and when and how these linguistic processes take place. In the past twenty years Event Related Potentials (ERPs) have been used as the method of choice to process the speed of language production with their high temporal resolution.  The present study has investigated electrophysiological changes during picture naming tasks in native language (L1) and second language (L2) in sequential bilingual adults whose native language is Turkish. The study has included 15 volunteers. ERPs have been recorded via electrocap through 19 channels and these recordings have been analyzed in terms of latency and frequency. ERP analysis has revealed statistically meaningful differences in latency in the mixed language condition when switching from L1 to L2 as opposed to from L2 to L1. A similar difference has been observed between the blocked language condition for both L1 and L2, and the mixed language condition for the same languages respectively. Statistically meaningful frequency differences are also noted between cognate and non-cognate words when they are named in L2. The present study is thought to contribute to bilingual research in language activation and lexical selection by offering data in a new language, namely Turkish.