Çapraz akran öğretimi modelinin öğrencilerin öz yeterlilik inançları üzerindeki etkisi
The effect of cross age peer tutoring model on students' self-efficacy beliefs
Yazar: BEYSUN GÜNERİ
Danışman: DOÇ. DR. VESİLE RÜYA EHTİYAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Turizm = Tourism
Dizin: Akran aracılı öğretim yöntemi = Peer tutoring teaching technique ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Mutfak eğitimi = Culinary education ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Yiyecek İçecek Hizmetleri alanı Mutfak dalında Temel Yiyecek Üretimi dersi kapsamında bir akran öğretimi modeli geliştirmek ve modelin öğrencilerin öz yeterlilik inancı üzerine olan etkisini ortaya koymaktır. Buradan hareketle, öncelikle Temel Yiyecek üretimi dersinin uygulamalı eğitimlerinde uygulanmak üzere bir çapraz akran öğretimi modeli tasarlanmıştır. 
İç içe karma yönteme göre tasarlanan bu çalışmanın ilk aşamasında Nicel verilerden elde edilen bulgular ile TMYÜ dersi kapsamında uygulanan çapraz akran öğretimi yönteminin öğrencilerin öz yeterlilik inançları üzerindeki etkisi ön- test son- test kontrol gruplu deneysel çalışma ile ortaya konmaya çalışılmışıdır. Öncelikle TMYÜ dersine ilişkin bir çapraz akran öğretimi programı tasarlanmıştır. Elde edilen veriler ile çapraz akran öğretiminin öğrencilerin öz yeterlilik inançları üzerindeki etkisi Wilcoxon ve Mann Whitney U testi yardımıyla sınanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise TMYÜ dersine yönelik tasarlanan ÇAÖ uygulamasının, öğrencilere, öğrenme öğretme ortamına katkılarını, süreçte yaşanan güçleri derinlemesine ortaya koymak, uygulamaya yönelik öneriler geliştirmek ve katılımcıların belirttiği metaforlar ile ÇAÖ'ni nasıl algıladıklarını anlamak, açıklamak amacı ile Nitel araştırma verilerinden yararlanılarak zengin ve özgün bulgular elde edilmiştir.
Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen bulgulara göre, hem deney grubunda yer alan akran öğrenenlerin hem de akran öğreten rolünde olan öğrencilerin öz yeterlik inançlarının anlamlı olarak arttığı bulunmuştur. Kontrol grubunun ise puanlarının denk olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, TMYÜ dersine ilişkin olarak yapılan çapraz akran öğretimi uygulamasının öğrencilerin öz yeterlilik inancını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırmanın nitel verilerinden elde edilen sonuçlara göre gerek akran öğrenen gerekse akran öğrenen rolündeki öğrencilerin, derslerin çapraz akran öğretimi yöntemi ile işlenmesine olumlu yaklaştıkları ve yöntemi faydalı buldukları, öz güvenlerinin arttığı, iletişim ve empati becerilerinin geliştiği ortaya çıkmıştır. Araştırmanın diğer önemli sonuçları ise yöntemin akranlar arası olumlu ilişkiler geliştirmede etkili olduğu ve öğrenme öğretme ortamının olumlu etkilediğidir.

Abstract:
The purpose of the thesis study is to suggest a theoretical model about peer tutoring which is established on the basis of the student's ability to tutor and to determine the effects of the suggested model on the self-efficacy beliefs of the student. 
In the first phase of this study, which is designed according to the embedded design, quantitative research approach was implemented. With the findings obtained from the data, the effects of the cross-age peer tutoring method on the students' self-efficacy beliefs have been tried to be determined through the experimental study with pre-test and post-test control groups.   
Primarily, a cross age peer tutoring program relating to the BFP course has been designed. The obtained data along with the effects of the cross-age peer tutoring on students' self-efficacy belief have been analyzed with the help of Wilcoxon and Mann Whitney U test. In the second phase of the research, presenting the contributions of the cross age peer tutoring, which is designed for BFP course with a qualitative research approach, on students and teaching-learning environment, laying out the difficulties encountered in the process, developing suggestions regarding the application, putting forward deep and original responses to the questions regarding how they perceive cross age peer tutoring with the metaphors defined by the participants have been aimed. Efforts in this direction make it necessary to explore the context from inside, thus adopting the idiographic methodology, which emphasizes the relative nature of the social world. Bearing this in mind, during the research, rich and original findings have been obtained by utilizing the embedded design among the mixed research methods.     
According to the quantitative findings of the research, self-efficacy beliefs of both peer learners and peer tutoring students have been observed to increase meaningfully. In the points of the control group, no statistical differentiation has been observed. 
According to the qualitative findings of the research, both peer learners and peer tutoring students have been observed to approach positively to the cross-age peer tutoring method during classes, to find the method useful, to increase their self-confidence and to improve their communication and empathy skills. The other important results of the research are that the method is effective in fostering positive communication among peers and improving the teaching-learning environment positively.