Görme engelli bireyler için erişilebilir kitlesel açık öğrenme platformunun tasarlanması, geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi
Designing, development, implementation and assessment of the accessible mass open learning platforms for the visually impaired individuals
Yazar: CANSU ŞAHİN KÖLEMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERGÜN AKGÜN
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital platformlar = Digital platforms ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Görme engelliler = Visually impaired ; Kitlesel açık çevrimiçi dersler = Massive open online course ; Çevrimiçi paylaşım platformları = Online sharing platforms ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğrenme ortamı = Learning environment

Özet:
Bu çalışmanın amacı, görme engelli bireyler için erişilebilir kitlesel açık öğrenme platformunun tasarlanması, geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesidir. Araştırma süreci, tasarım tabanlı araştırmanın beş döngüsü olan analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme aşamaları çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışma grubu kartopu örnekleme yöntemiyle çalışmaya gönüllü olarak katkı sağlamak isteyen ve platformu daha önceden kullanmamış, görme engeli olan, olmayan ve erişilebilirlik ve özel eğitim alanında çalışma yapan konu alanı uzmanlarından oluşmaktadır. Çalışmanın tüm aşamalarında otuz sekiz görme engelli birey ve on alan uzmanı toplamda kırk sekiz gönüllü kullanıcı katılmıştır. Analiz aşamasında açık ve ücretsiz erişilebilir öğrenme platformunun sahip olması gereken özelliklere ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu süreçte görme engelli bireylerle ve konu alanı uzmanlarıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Uygulama aşamasında görme engelli bireyler ile öğrenme platformuna yönelik kullanılabilirlik testi yapılmıştır. Kullanılabilirlik testi kapsamında öğrenme platformunun etkililiği, verimliliği ve katılımcıların memnuniyet düzeyleri ortaya koyulmuştur. Etkililik ve verimlilik için görme engelli bireyler gözlem formu aracılığıyla gözlenmiştir. Görme engelli katılımcılardan gözlem formunda yer alan on bir görevin yapılması istenmiştir. Gözlem aracılığıyla elde edilen veriler "başarı oranı", "tamamlanma süresi" ve "hareket sayısı" kategorileri altında değerlendirilmiştir. Ayrıca görevlerin tamamlanmasının ardından memnuniyet için görme engelli bireyler ve konu alanı uzmanlarıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırma süresince elde edilen verilerin niteliklerine göre içerik ve doküman analizi yapılmıştır. Tüm bu süreç bir pilot çalışma ve üç ana döngüde tamamlanmıştır. Değerlendirme aşamasında son olarak geliştirilen açık ve ücretsiz erişilebilir öğrenme platformu otomatik test aracı tarafından değerlendirilmiştir. Çalışmanın görme engelli bireyler için erişilebilir kitlesel açık öğrenme platformu için tasarım ilkeleri ortaya koyulmuştur. Tüm döngüler sonucunda yapılan tasarımın evrensel tasarım ilkeleriyle eşleştirilerek öğrenme platformu son hâlini almıştır.

Abstract:
The aim of this study is designing, development, implementation and assessment of the accessible mass open learning platforms for the visually impaired individuals. The study group consists of a volunteer group of visually impaired individuals and non visually impaired individuals and experts in the field having not used the platform before and desiring to contribute to the study by the method of snowball sampling. Totally forty eight volunteer users includig of thirty eight visually impaired individuals and ten experts in the field have participated in the all phases of the study. In the analysis phase, it has been tried to reach to the necessary characteristics of a open and free accessible learning platform. Within the scope of usability test, efficiency and productivity of the learning platform and the participants' level of satisfaction have been presented. For efficiency and productivity, the visually impaired individuals have been observed via observation forms. The datas acquired from the observation have been assessed under the categories of "success rate", "completing time" and "action number". Additionally, upon the completion of the tasks, semi-structured interviews have been held with the visually impaired individuals and the experts in the field for satisfaction. The datas acquired from the research have been analyzed within their content and document according to their qualifications. The open and free learning platform developed in the assessment phase lastly has been assessed by the automatic test tool. The study has revealed design principles for the accessible mass open learning platform for visually impaired individuals.