Tamamı ciltaltına yerleştirilen kalıcı santral venöz kateter uygulamaları ve komplikasyonlarının retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective experience and the analysis of complications in case of totally implanted central venous access devices in childhood cancer
Yazar: NALAN YAZICI
Danışman: PROF. DR. CANAN AKYÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2008
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
N. Yazıcı, Tamamı Cilt altına Yerleştirilen Kalıcı Santral Venöz Kateter Uygulamaları ve Komplikasyonlarının Retrospektif Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Pediatrik Onkoloji Bölümü, Ankara, 2008.Hacettepe Üniversitesi Çocuk Onkolojisi Bölümü'nde takip ve tedavi edilen hastalarda tamamı cilt altına yerleştirilen kalıcı santral venöz kateterlerin (port kateterlerin) uygulama ve kullanımı sırasında gelişen komplikasyonları belirlemek amaçlandı. Şubat 1991 ve Ocak 2005 tarihleri arasında takip edilmiş pediatrik kanserli hastalardan 283'üne uygulanmış 301 port kateter retrospektif olarak incelendi. Komplikasyonlar gözden geçirildi. İstatistiksel analizde yüzde oranlar, ortalama değerler ve literatür bilgileri gözden geçirilerek kateter kullanım süresine göre hesaplanan komplikasyon hızları ve Mann-Whitney U ve One-Way Anova testi ile gruplar arası ortalama karşılaştırmaları kullanıldı. Toplam port kateter kalım süresi minimum 2 maksimum 1835 gün olup kümülatif süre 153757 gün olarak hesaplandı. Ortanca kalış süresi bir kez uygulanmış port kateterlerde 467; ikinci kez uygulanmış olanlarda 266,5 gündü. İzlem süresi boyunca 301 port kateterin 140'ında hiçbir komplikasyon saptanmadı. Geri kalan kateterlerde komplikasyon sayıları ve kümülatif süreye göre hesaplanan komplikasyon hızlarına bakıldığında toplam 371 komplikasyon görüldü. Bunlardan 282'si sadece enfeksiyon, 69'u sadece mekanik, 20'si her ikisinin birlikte görüldüğü epizotlardı. Toplam komplikasyon hızı 2,41/1000 kateter günü olarak hesaplandı. Enfeksiyona ait komplikasyon hızı 1,96/1000 kateter günü, mekanik komplikasyon hızı ise 0,58/1000 kateter günüydü. Enfeksiyon alt tiplerine göre bakıldığında 19 cep enfeksiyonu (0,12/1000 kateter günü), 5 tünel enfeksiyonu (0,03/1000 kateter günü), 190 kateter ilişkili kan dolaşım enfeksiyonu (1,24 /1000 kateter günü), 74 kateter ilişkili sepsis atağı (0,48 / 1000 kateter günü) ve 14 çıkış yeri enfeksiyonu (0,09/1000 kateter günü) saptandı. Mekanik komplikasyonlar; 43 port kateterde tıkanma (0,27/1000 kateter günü), 10'unda yer değiştirme (0,07/1000 kateter günü), 8'inde kırık-ayrılma (0.05 /1000 kateter günü) ve 9'unda rezervuar üzerinde cilt defektiydi (0.06/1000 kateter günü). Çalışma tamamlandığında 301 port kateterin 58'i elektif olarak kemoterapi tamamlandıktan sonra; 37'si enfeksiyon; 14'ü mekanik komplikasyon (kıvrılma, delinme, ayrılma, yer değiştirme, cilt defekti); 5'i tromboz, 5'i de hem mekanik hem enfeksiyon komplikasyonu nedeniyle çıkartıldı. Hastaların 91'inde port hala kullanımdaydı. Seksen altı hasta port cihazı üzerinde iken çeşitli nedenlerle kaybedildi. Dört hasta izlemden çıktığı için portun son durumu ile ilgili bilgi edinilemedi. Bir vakanın ise analiz sırasında portu çalışmamakta olup çıkartılması planlanmaktaydı. Enfeksiyon ilişkili 302 komplikasyonun 154 tanesi (%51) antibiyotik tedavisi ile giderildi. Tıkanma-tromboz sonucu gelişen 43 komplikasyonun 25'inde trombolitik tedavi uygulandı. Bunların 4'ünün rekombinan doku plasminojen aktivatör (rTPA), 8'inin ürokinaz ve 13'ünün de heparinli yıkama sonucu çalışır duruma geldiği görüldü. Mekanik komplikasyonların 13'ünde cerrahi revizyonla kateter çalışır hale getirildi. Port kateter takılma yıllarına göre komplikasyon hızlarına bakıldığında en yüksek enfeksiyon hızının 2001-2004, en yüksek mekanik komplikasyon hızının ise 1991-1995 yılları arasında olduğu görüldü. Komplikasyon hızı yüksek olmasına karşın az sayıda kateterin bu nedenle çıkartılmış olduğu görüldü. En önemli kateter çıkartılma nedeninin enfeksiyon olduğu saptandı. Pratikte oldukça önemli olan bu araçların daha hijyenik, dikkatli ve özenli kullanılmasının gerektiği ve komplikasyon durumlarında ise konservatif tedavi yaklaşımlarıyla kullanım süresinin uzatılabileceği sonucuna varıldı.Anahtar Kelimeler: Tamamı cilt altına yerleştirilen santral venöz kateterler (port kateterler), pediatrik kanser

Abstract:
The aim of the study is to determine the infectious and mechanical complications of the totally implantable venous access devices (TIVADS) and to see the results of conservative management in the case of device removal. Three hundred and one TIVADS which had been implanted to 283 pediatric patients with solid tumors were retrospectively evaluated between February 1991 and January 2005. The complications were overviewed. Percent ratios, mean values and complication rates calculated according to cumulative time of port usage, comparison of mean values by Mann-Whitney U and One-Way Anova tests are used for statistical analyses. The total duration of implantation varied from 2 to 1835 days with a cumulative experience of 153757 days. The mean duration time was 467 days for the first applications. During the follow-up time 140 of the 301 devices continued to have full function without any complication. The total complication rate was 2.41/1000 catheter days. The incidence of infectious complications of the devices was 1.96/1000 days and the mechanical complications was 0.58/1000 days. The incidences of the types of infectious complications were as follows: 19 pocket infections (0.12/1000 catheter days); 5 tunnel infections (0.03/1000 catheter days); 190 catheter associated bloodstream infections (1.24/1000 catheter days); 74 sepsis burdens (0.48/1000 catheter days); 14 exit site infections (0.09/1000 catheter days). The incidences of the types of mechanical complications were as follows: 43 occlusion (0.27/1000 catheter days); 10 migration-displacement (0.07/1000 catheter days); 8 fracture-disconnection (0.05/1000 catheter days) and 9 skin necrosis (0.06/1000 catheter days). After the end of the study, the reasons which had been detected for the removal of the TIVADS were end of chemotherapy in 58, infection in 37, thrombotic occlusions in 5, and other mechanical problems in 15 and both infectious and mechanical complications in 5. In 91 patients the catheters were still in use. The 86 of the patients were died with catheters due to several reasons associated with primary disease. Four of the patients were lost to follow-up. In 1 patient the catheter was not working properly and planned to be removed at the time of the analysis. The major cause for catheter removal was infection. Fifty one percent of the catheter associated infections were treated with antimicrobial agents. Trombolytic therapy was administered in 25 conditions and restored the function in all of the catheters. Thirteen surgical revisions led to the salvage of the catheters with full function. According to the implantation years, the highest infection rates were between the years of 2001-2004, and the highest mechanical complications occured between the years of 1991-1995. Although the complication rate was relatively high, limited number of catheters were removed due to complications. These devices are important in practice, so they should be used more carefully and managed conservatively in the case of complications.Keywords: Totally implantable venous access devices (TIVADS), pediatric cancer