Günümüzde Denizli ve İzmir bölgesinde el halısı üretimi yapan bazı orta ölçekli işletmelerde desen hazırlama ve üretimin incelenmesi
The research of pattern design and production in the medium sized enterprises which produce hand-made rugs in the Denizli and İzmir regions nowadays
Yazar: AYŞE PELİN SARIOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA NUR BAŞARAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Dokuma ve Örgü Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Bilgisayar destekli tasarım = Computer aided design ; Desen = Pattern ; Desenlendirme = Patterning ; El halısı = Hand carpet ; Halı endüstrisi = Carpet industry ; Halı sektörü = Carpet sector ; Halıcılık = Carpet business ; Halılar = Carpets ; Tasarım = Design ; Üretim = Production

Özet:
Bu araştırmada, İzmir ve Denizli ilinde el dokuması halı üretimi yapan işletmelerin desen hazırlama ve üretim süreçleri incelenerek tasarım işleminde kullanılan çizim yöntemleri tespit edilmeye çalışılmıştır.El dokuması halı sektöründe tasarım sürecinin ve bu süreçte önemli bir yer edinmiş olan halı tasarım programlarının çeşit ve özellikleri, kullanım aşamalarının, avantaj ve dezavantajlarının belirlenmesi, ilgili sektöre ve konu ile ilgilenenlere ışık tutması ve yol göstermesi açısından önemlidir.Araştırma var olan durumu ortaya koymaya yönelik tarama modelinde bir betimleme araştırmasıdır.Araştırma İzmir ve Denizli'de üretim halindeki el dokuması halı işletmelerinin tasarım dairesinde görev yapan tasarımcıları kapsamaktadır. Bu illerde üretim yapan 7 işletme ile karşılıklı görüşülmüş ve hazırlanan anket formu uygulanmıştır. Ayrıca işletmelerde üretilen 20 adet halı örneği incelenmiş hazırlanan bilgi formlarında bu halı örneklerinin renk, motif, teknik, kompozisyon ve boyut özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.İşletmelere yönelik hazırlanan anketle elde edilen veriler araştırmanın amaçlarına uygun olarak gruplanmış, frekans ve yüzde dağılımları tablolarda gösterilerek yorumlanmıştır.Araştırmada tasarım dairesinden sorumlu olan kişilerin, tasarım ve üretim yetkilerine sahip oldukları görülmüş, dolayısıyla firmaların tasarım bölümüne hem halı üretim hem de tasarım konusunda eğitim almış en az meslek yüksek okulu mezunu bireyleri tercih ettikleri belirlenmiştir.İşletmeler üretimlerini kendi bünyelerinde bulunan üretim dairelerinde ayrıca dokuyucularının evlerinde ve ilçe/köylerde bulunan atölyelerde gerçekleştirmektedir.Tasarımcılar müşteri isteklerine ve piyasa koşullarına çabuk cevap verme adına çizim sisteminin daha hızlı ve pratik olmasından dolayı elektronik ortamda çizim imkanı sağlayan el dokuması halı programlarını kullandıkları anlaşılmaktadır.Araştırma kapsamında incelenen tek bir firmada elle çizim yönteminin kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu firmada tasarım portföyünün çok gelişmediği gözlenmiştir.El dokuması halı üretiminde bilgisayar ortamında desen tasarımında en çok tercih edilen programın Booria Designer olduğu tespit edilmiştir. Bu tasarım programının, kullanım kolaylığı, çeşitli tasarım fonksiyonları, farklı kopyalama stilleri, kütüphanesinde kayıtlı tutulabilen geniş desen seçenekleri, bordürlemede kolaylık ve farklı bordür seçeneklerinden dolayı sektörde daha çok tercih edildiği görülmektedir.Bu bulgular ışığında el dokuması halı üretiminde kullanılan tasarım programlarına yönelik ve ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.Anahtar kelimeler: El dokuması halı, tasarım, bilgisayar tasarım programı, Booria Designer, Nedgraphics Texcelle

Abstract:
In this research, the pattern desing and manufacturing processes of enterprises which produce hand-made rugs in İzmir and Denizli are investigated to determine the drawing methods which are used in pattern design.In the hand-made carpet sector; the design process? and the carpet pattern design programmes? type and properties, usage stages, determining advantages and disadvantages are important for sheding light on and guiding to the sector and to whom interested about this topic.This research is a description survey about indicating the current situation by scanning model.The research contains the designers who works in design offices of hand-made carpet enterprises which are in İzmir and Denizli. The interviews were done with 7 enterprises which are in production in these cities and the prepared questionnaire forms were applied. Also, 20 carpet models which are produced in those enterprises are analyzed, the informations about the colour, motif, technical, composition and size characteristics of those analyzed carpet models are given in the prepared information forms.The datas which are collected with the applied questionnaire forms are grouped according to the research purpose, they are shown and interpreted in the frequency and percentage distribution tablesIn the research, it is seen that the people who are in charge of design offices have design and production authorizations. Because of that, the companies choose the people who graduated from at least vocational high schools and have taken education both about carpet production and design.The enterprises make their productions in their own production units and also in the weaver?s houses and in the workshops in county or villages.It is understood that, the designers use the hand-made carpet programs which enables them to draw electronically. Because, the drawing systems are quicker and more practical for riposting to the customer demands and market conditions.In the research, it is also ascertained that, the hand drawing method is used in only one company. It is observed that, the design portfolio is not improved very much in that company.It is determined that in the hand-made carpet production, the most chosen pattern design programme in computer environment is Booria Designer. It is seen that, this design programme is preferred more in the sector due to having ease of use, various desing functions, different copying styles, large pattern design alternatives which can be stored in its library, ease in embordering and different embordering alternatives.In light of these findings are used in the production of hand-made carpets for the design program and offer suggestions about the future is to scientific research that can be done.Key words: Hand-made carpet, design, computer design program, Booria Designer, Nedgraphics Texcelle