Çocuklarda çoklu ilaç direnci gösteren gram negatif bakteriler ile gelişen enfeksiyon hastalıklarının özellikleri
The characteristics of infections caused by multidrug resistant gram negative bacteria in children
Yazar: ECE ERCİ
Danışman: PROF. DR. ALİ BÜLENT CENGİZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Enfeksiyon = Infection ; Gram negatif bakteriler = Gram negative bacteria ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuklar = Children ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-çoklu = Drug resistance-multiple

Özet:
Çoklu ilaç direnci gösteren Gram negatif bakterilerin (MDR-GNB) neden olduğu enfeksiyonlar günümüzde önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir. MDR-GNB'lerden kaynaklanan enfeksiyonlar için risk faktörlerinin belirlenmesi konusunda literatürde sıklıkla erişkin çalışmaları olmakla birlikte çocukluk yaş grubunun dahil olduğu prospektif çalışma sayısı sınırlıdır. Çalışmamız hastanemizde yatarak tedavi almakta olan hastalarda kan ve diğer steril vücut sıvılarından alınan örneklerde ve nadiren dışkı, balgam gibi steril olmayan örneklerde saptanan MDR-GNB'lerin neden olduğu enfeksiyonlar için risk faktörlerinin ve hastaların prognozlarının belirlenmesi ve bu konuda literatüre katkı sağlamak amacıyla yapılmıştır.
Çalışmamızda; 1 ay 18 yaş arasında olan MDR-GNB üremesi tespit edilen 89 hasta vaka grubunu ve herhangi bir kültüründe üreme olmayan 54 hasta kontrol grubunu oluşturmaktadır. Vaka grubunda en sık tespit edilen MDR-GNB'ler K. penumoniae sonrasında E. coli'dir. Bu patojenlerin en sık izole edildikleri yer  idrar kültürüdür.
Üreyen mikroorganizmaların antibiyotik direnç paternleri MDR, XDR ve PDR olarak kategorize edildiğinde çoğunun MDR gösterdiği görülmüştür. En sık tespit edilen patojen olan K. pneumoniae üremelerinin %64,8'i MDR, %25,9'u XDR ve %9,3'ü PDR'dir. İkinci en sık tespit edilen E. coli üremelerinin hepsi çoklu ilaç direnci göstermektedir.
MDR-GNB enfeksiyonları için belirlenen risk faktörleri; altta yatan hastalık varlığı (özellikle GİS hastalıkları ve GÜS hastalıklarının varlığı), son 6 ay içerisinde cerrahi operasyon uygulanması, gastrostomi ve ileostomi-kolostomi olması, port haricindeki santral venöz kateter varlığı, son 6 ay içerisinde antibiyotik kullanımı (4. kuşak sefalosporin, karbapenem, gliopeptid, aminoglikozid, florokinolon), hastaneye yatış süresince uygun olmayan geniş spektumlu antibiyotik kullanılması, önceki kültürlerinde Gram pozitif ve Gram negatif bakteri üremesi olması, son 6 ay içerisinde hastanede ve  YBÜ'de  yatış öyküsünün olması, son 6 ay içerisinde kan ve kan ürünleri transfüzyonu öyküsü olması, profilaktik antibiyotik alınması ve IVIG tedavisi almış veya alıyor olmasıdır.
Ülkemizde MDR-GNB'lerin gelişmesini önlemek için sağlık hizmeti veren tüm kurumlarda antibiyotik yönetim programlarının uygulanması, bu uygulamaların denetlenmesi, sonuçların izlenmesi ve gereksiz antibiyotik kullanımlarının mutlaka önlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada elde ettiğimiz veriler MDR-GNB enfeksiyonlarının tedavisinde bugün için hastanemizde en etkili antibiyotiklerin amikasin, meropenem, ertapenem, imipenem, tigesiklin ve kolistin olduğunu göstermiştir.
MDR-GNB enfeksiyonlarının önlenmesi ve kontrolü için el hijyeni, ekipman ve çevre temizliği gibi standart önlemlere uyulması büyük önem taşımaktadır. Hastanede yatış süresinin mümkün olduğunca kısaltılması bu konudaki ana önlemlerden biri olmalıdır.

Abstract:
Infections caused by multidrug resistant  Gram negative bacteria (MDR-GNB) have become an important health problem. Although there are several adult studies on the determination of risk factors for MDR-GNB infections, there are limited number of prospective studies including childhood age group. The aim of our study was to determine the risk factors and prognosis of MDR-GNB infections which are detected in the samples are taken from blood and other sterile body fluids, and rarely in non-sterile samples such as feces, sputum and to contribute to the literature.
In our study, 89 patients with MDR-GNB infections and 54 patients as control group. Patients were included in the study between 1 month and 18 year aged.  The most common MDR-GNBs in this study were E. coli and K. penumoniae. These pathogens are the most frequently isolated from urine culture.
When the antibiotic resistance patterns of the microorganisms were categorized as MDR, XDR and PDR, most of them showed MDR. The most frequently detected pathogen, K. pneumoniae, was found to be 64.8% MDR, 25.9% XDR and 9.3% PDR. The second most common detected microorganism E. coli showed MDR in all the sample.
Risk factors for MDR-GNB infections; underlying disease, surgical operation in the last 6 months, gastrostomy and ileostomy-colostomy, presence of central venous catheters other than port, antibiotic use in the last 6 months (4th generation cephalosporin, carbapenem, gliopeptide, aminoglycoside, fluoroquinolone), broad spectrum antibiotic use, presence of Gram negative and Gram positive bacteria in previous cultures, history of hospitalizations in the last 6 months, blood transfusion in the last 6 months, prophylactic antibiotics use, IVIG use.

In order to prevent the infections of caused by MDR-GNBs in Turkey, it is necessary to carry out antibiotic stewardship programs in all hospitals and instutions providing health care services and control outcomes and avoid unnecessary antibiotic use. The data obtained in this study showed that amikacin, meropenem, ertapenem, imipenem, tigecycline and colistin were the most effective antibiotics in the treatment of MDR-GNB infections. 
In order to prevent and control MDR-GNB infections, it is important to comply with standard precautions such as hand hygiene, the sterilization of equipments and environmental cleaning. Shortening the duration of hospitalization ,as much as possible, should be one of the main precaution to prevent the MDR-GNB infections.