Pandemi döneminde öğretmenlerin stres yönetimi algıları
Teachers' perceptions of stress during the pandemic period
Yazar: ASLIHAN ÇALIŞKAN KIRALİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PÜREN AKÇAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Pandemi döneminde öğretmenlerin  stres yönetimi algıları bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Araştırmayla pandemi döneminde öğretmenlerin stres kaynaklarının algıları ve stres yönetim düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca; öğretmenlerin sosyo-demografik özelliklerine göre stres yönetim tarzlarının farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesi alt amaç olarak benimsenmiştir. Araştırmada nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde bulunan ilkokullarda görev yapan 412 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada, araştırmaya katılan ilkokul öğretmenlerinin sosyo-demografik özelliklerine ilişkin bilgileri toplamak amaçlı Sosyo-Demografik Bilgi Formu ve stresle başa çıkma tarzlarını belirlemek için kendine güvenli yaklaşım, çaresiz yaklaşım, iyimser yaklaşım, boyun eğici yaklaşım, sosyal destek arama olmak üzere beş alt boyuttan oluşan Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Pandemi sürecinden dolayı veriler online olarak toplanmıştır. Araştırmada frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, sıra ortalama istatistikleri kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeğin güvenirliği Cronbach Alfa katsayısı ile test edilmiş ve ölçeğin güvenilir olduğu belirlenmiştir. Araştırmada kullanılan ölçekle toplanan verilerin normal dağılım gösterip göstermediği Skewness Kurtosis testleri yardımıyla belirlenmiştir. Tüm değişkenler için verilerin normal dağıldığı belirlenmiştir. Değişkenlere parametrik testler uygulanmıştır. İki gruplu değişkenlere Bağımsız T Testi, üç ve daha fazla gruplu değişkenlere ANOVA testi yapılmıştır. ANOVA testi sonucunda farklılık bulunan ve varyansları homojen olan değişkenlere Post Hoc testlerinden Bonferroni, varyansları homojen olmayan değişkenlere Tamhane's T2 testi uygulanmıştır. 
Araştırma sonucunda; erkek öğretmenlerin çaresiz yaklaşım, boyun eğici yaklaşım, iyimser yaklaşım ve genel puan ortalamaları kadın öğretmenlerden yüksek bulunmuştur. 20-29 yaş grubundaki öğretmenlerin çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım puan ortalamaları 40-49 yaş grubundaki öğretmenlerden, 20-29 yaş grubundaki öğretmenlerin genel puan ortalamaları 40-49 yaş grubundaki öğretmenlerden yüksek bulunmuştur. Lisans mezunu öğretmenlerin çaresiz yaklaşım, boyun eğici yaklaşım ve genel puan ortalamaları yüksek lisans mezunu öğretmenlerden yüksek bulunmuştur. Bekâr öğretmenlerin çaresiz yaklaşım, boyun eğici yaklaşım, iyimser yaklaşım ve genel puan ortalamaları evli öğretmenlerden yüksek bulunmuştur. Çocuğu olmayan öğretmenlerin çaresiz ve boyun eğici yaklaşım puan ortalamaları 1 çocuğu olan öğretmenlerden; 1 çocuğu olan öğretmenlerin sosyal destek arama puan ortalamaları çocuğu olmayan öğretmenlerden yüksek bulunmuştur. Branş öğretmenlerinin kendini güvenli yaklaşım düzeyleri sınıf öğretmenlerinden, sınıf öğretmenlerinin çaresiz yaklaşım, boyunu eğici yaklaşım, iyimser yaklaşım, sosyal destek arama ve genel olarak stresle başa çıkma düzeyleri branş öğretmenlerinden yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin en fazla kendine güvenli yaklaşım tarzını, en az sosyal destek arama tarzını kullandıkları; kendine güvenli yaklaşım düzeylerinin çok yüksek, çaresiz yaklaşım, boyun eğici yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama düzeylerinin yüksek, genel olarak stresle başa çıkma tarzlarını kullanma düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırma sonucunda kural koyuculara, uygulayıcılara, öğretmenlere ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Covid-19, Öğretmen, Pandemi, Stres, Stresle başa çıkma.

Abstract:
Stress management perceptions of teachers during the pandemic period are the subject of this research. The aim of the research is to determine the perceptions of teachers' stress sources and their stress management levels during the pandemic period. Also; Determining whether the stress management styles of teachers differ according to their socio-demographic characteristics has been adopted as a sub-objective. Relational survey model, one of the quantitative research models, was used in the research. The sample of the study consisted of 412 teachers working in primary schools in the Küçükçekmece district of Istanbul. In the research, the Socio-Demographic Information Form to collect information on the socio-demographic characteristics of the primary school teachers participating in the research and the Stress Coping Styles consisting of five sub-dimensions as self-confident approach, helpless approach, submissive approach, seeking social support to determine their coping styles with stress. scale is used. Due to the pandemic process, data were collected online. Frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, mean rank statistics were used in the research. The reliability of the scale used in the research was tested with the Cronbach Alpha coefficient and it was determined that the scale was reliable. Whether the data collected with the scale used in the research showed normal distribution was determined with the help of Skewness Kurtosis tests. It was determined that the data for all variables were normally distributed. Parametric tests were applied to the variables. Independent t-test was applied to the variables with two groups, and ANOVA test was applied to the variables with three or more groups. Bonferroni, one of the Post Hoc tests, was applied to the variables whose variances were found to be different and homogeneous as a result of the ANOVA test, and Tamhane's T2 test was applied to the variables whose variances were not homogeneous.
As a result of the research; Desperate approach, submissive approach, optimistic approach and general point averages of male teachers were found higher than female teachers. The average score of helpless approach and submissive approach of the teachers in the 20-29 age group was found higher than the teachers in the 40-49 age group, and the general average score of the teachers in the 20-29 age group was higher than the teachers in the 40-49 age group. The helpless approach, submissive approach and general point averages of undergraduate teachers were found to be higher than graduate teachers. Desperate approach, submissive approach, optimistic approach and overall score averages of single teachers were found higher than married teachers. The helpless and submissive approach point averages of the teachers who do not have children are among the teachers who have 1 child; The mean scores of seeking social support of teachers with 1 child were higher than those of teachers who did not have children. The level of self-confident approach of the branch teachers was found higher than the level of the classroom teachers, the level of helpless approach, submissive approach, optimistic approach, seeking social support and coping with stress in general were higher than the level of the branch teachers. It was determined that teachers used the most self-confident approach style and the least social support seeking style; It was concluded that the level of self-confident approach is very high, the level of helpless approach, submissive approach, optimistic approach and seeking social support are high, and the level of using stress coping styles in general is high. As a result of the research, suggestions were made to policy makers, practitioners, teachers and researchers.

Keywords: Covid-19, Teacher, Pandemic, Stress, Coping with stress.