Sürdürülebilirlik prensiplerinin vakıf taşınmazlarında etkin bir şekilde kullanılabilmesi için bir model önerisi
A model proposal for using sustainability principles effectively in foundation real estates
Yazar: GÖKHAN KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM BAŞAK DAĞGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Vakıflar, tarih boyunca sosyal yardımlaşma ve dayanışma duygusunun kurumsallaşmış bir biçimi olarak toplumların sosyal, kültürel ve ekonomik yapılarında önemli bir rol oynamıştır. Günümüzde modern devletler ve özel teşebbüslerin üstlendiği birçok hizmet, geçmişte vakıflar aracılığıyla yürütülmüş ve toplumun çeşitli ihtiyaçlarına çözüm getirilmiştir. Özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden günümüze intikal eden ve yöneticisi kalmadığı için "mazbut vakıf" olarak adlandırılan vakıflar, Vakıflar Genel Müdürlüğü (VGM) tarafından yönetilmekte ve temsil edilmektedir. VGM, vakıf kültür mirasının korunması ve yaşatılmasına yönelik çalışmalar yürütürken aynı zamanda arsa nitelikli taşınmazların değerlendirilmesi, yeni yapıların inşası ve mevcut yapıların dönüştürülmesi süreçlerini de yönetmektedir.
Bu tez çalışması, gelecekte vakıf kültür varlıklarının korunarak sürdürülebilirlik ilkelerine uygun bir şekilde yeniden işlevlendirilmesi ve yeni vakıf taşınmazlarının sürdürülebilir bir perspektifle planlanması konularını ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle sürdürülebilirlik, yapı bilgi modellemesi (BIM) ve yeşil bina sertifika sistemleri gibi temel kavramlar incelenmiştir. Vakıf taşınmazlarının sürdürülebilirlik prensipleri doğrultusunda üretilmesi veya onarılması için bir yol haritası ve çerçeve çizilerek bir model önerisi yapılmaktadır. Model, gayrimenkul değerlendirme yöntemleri ile değerlendirilen vakıf taşınmazlarını kapsamaktadır. Çalışma kapsamında, İstanbul'un farklı bölgelerinden seçilen çeşitli yapı türlerindeki vakıf taşınmazları analiz edilmiştir. Bu kapsamda birçok örnek değerlendirilmiş, ancak bunlardan 9 tanesi ayrıntılı olarak sunularak geliştirilen model üzerinde analizler gerçekleştirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler neticesinde, sürdürülebilirlik prensiplerinin gayrimenkul değerlendirme süreçlerine entegre edilmesinin, taşınmazların yönetimi, geliştirilmesi ve sürdürülebilir bir yapı stoku oluşturulmasına yönelik ekonomik, çevresel ve kültürel açıdan önemli katkılar sağlayabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Foundations have played an important role in the social, cultural and economic structures of societies throughout history as an institutionalized form of social solidarity and solidarity. Many services undertaken by modern states and private enterprises today were carried out through foundations in the past and various needs of the society were solved. In particular, the foundations that have survived from the Seljuk and Ottoman periods and are called 'mazbut foundation' because they have no administrator left, are managed and represented by the General Directorate of Foundations. While the General Directorate of Foundations carries out activities for the protection and preservation of foundation cultural heritage, it also manages the processes of utilization of landed immovables, construction of new buildings and transformation of existing buildings.
This thesis aims to address the issues of preserving and re-functionalizing foundation cultural assets in accordance with the principles of sustainability and planning new foundation immovable properties with a sustainable perspective. Within the scope of the study, firstly, basic concepts such as sustainability, building information modelling (BIM) and green building certification systems are examined. A road map and a framework for the production or renovation of foundation properties in line with sustainability principles are drawn and a model is proposed. The model covers foundation immovables assessed by real estate appraisal methods. Within the scope of the study, foundation immovables of various building types selected from different regions of Istanbul were analyzed. In this context, many examples were evaluated, but 9 of them were presented in detail and analyses were carried out on the developed model. As a result of the evaluations made, it has been concluded that integrating sustainability principles into real estate evaluation processes can provide significant economic, environmental and cultural contributions to the management and development of immovable properties and the creation of a sustainable building stock of foundation immovables.