Tüketicilerin gıda israfının önlenmesine yönelik tutum ve davranışlarının belirlenmesi: İzmir ili örneği
Determination of consumers' attitude and behaviour on food waste prevention:  The case of İzmir
Yazar: HARUN DAYSAL
Danışman: PROF. DR. NEVİN DEMİRBAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İzmir ilinde yaşayan tüketicilerin gıda israfına ilişkin farkındalıkları ile gıda israfının önlenmesine yönelik tutum ve davranışlarını ortaya koymaktır. Bu amaçla oransal örnek hacmi formülünden yararlanarak Buca, Karabağlar, Bornova, Konak ve Karşıyaka ilçe merkezlerinde yaşayan 150 tüketici ile anket yöntemiyle veriler derlenmiştir.
Toplanan verilerin analizinde, öncelikle tüketicilerin demografik ve sosyo-ekonomik özellikleri ortaya konulmuş, daha sonra gıda israfını önleme ile ilgili tutum ve davranışları analiz edilmiştir. Analiz sonucunda çeşitli farklı ifadeleri birleştirip; yeni bir ifade ortaya koymak amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Oluşan yeni faktörlerin gıda israf etme durumu üzerine etkili olup olmadığını araştırmak amacıyla Multinominal Lojistik Regresyon (MLR) analizinden yararlanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, tüketicilerin %70'i kadın, %30'u ise erkektir. Tüketicilerin ortalama aylık mutfak alışverişi harcamaları 908.33 TL olarak hesaplanmıştır. Tüketicilerin %4.7'si gıda israfı yaptıklarını, %63.3'ü ise bazen gıda israfı yaptıklarını belirtmişlerdir. Tüketicilerin %32'si gıda israfı yapmadıklarını belirtmişlerdir. Faktör Analizi ile oluşturulan yeni faktörler ile gıda israf etme durumu arasında anlamlı ilişki bulunmuştur.
Gıda israfı konusu hem ekonomik hem de sosyo kültürel anlamda farkındalık oluşturulması aynı zamanda israfın azaltılması ve önlenmesi ile ilgili stratejilerin geliştirilmesi açısından önemli hale gelmektedir. Bu çalışma, tüketicilerin hanedeki gıda israfı ile ilgili farkındalıkları ile tutum ve davranışlarını ortaya koyması ve israfın azaltılması ve önlenmesi açısından öneriler geliştirmede kullanılacak verileri sağlayacak olması ile daha sonra yapılacak çalışmalara önemli katkılar sağlayabilecektir. 
Anahtar kelimeler: Gıda israfı, Faktör analizi, Planlanmış Davranış Teorisi, İzmir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the awareness of consumers living in İzmir regarding food waste and their attitudes and behaviors towards prevention of food waste. For this purpose, data have been evaluated by survey method from 150 household members which live in Buca, Karabağlar, Bornova, Konak and Karşıyaka district.
In data analysis, firstly the demographic and socio-economic characteristics of the consumers were revealed and then their attitudes and behaviors related to food waste prevention were analyzed. As a result of the analysis, factor analysis was applied to combine various different expressions and put forward a new expression. Multinominal Logistic Regression (MLR) analysis was used to investigate whether new factors were effective on food wasting status.
According to the research results, 70% of the consumers are women and 30% are men. Average monthly kitchen shopping expenses of consumers were calculated as 908.33 TL. 4.7% of consumers stated that they waste food and 63.3% stated that they sometimes waste food. 32% of consumers stated that they do not waste food. A significant relationship was found between the new factors created by Factor Analysis and food wasting status.
The issue of food waste becomes important both in terms of economic and socio-cultural awareness and also in the development of strategies for reducing and preventing waste. This study will provide important data for future studies by presenting consumers' awareness and attitudes and behaviors related to food waste in the household and providing data to be used in developing recommendations for reducing and preventing waste.
Keywords: Food Waste, Factor Analysis, The Theory of Planned Behavior, İzmir.