Toplumsal değişme odaklı film: Sürdürülebilir kalkınma ve belgeseller
Films for social change: Sustainable development and documentaries
Yazar: BURÇİN ÜNAL
Danışman: PROF. DR. EROL NEZİH ORHON
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Belgesel film = Documentary film ; Belgeseller = Documentaires ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyal inşaa = Social construction ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development

Özet:
Bu araştırma, kalkınmaya ilişkin toplumsal gerçekliği üretmenin bir aracı olarak belgesel filmlerin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla ilişkisini açıklamayı ve savunuculuk açısından belgesel filmlerin sahip oldukları içerik ve yaklaşım özellikleri arasındaki bağı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temelini, kitle iletişim çalışmalarında toplumsal gerçekliğin inşası ve kalkınma iletişimi yaklaşımlarına ek olarak sürdürülebilir kalkınma anlayışı çerçevesinde belgesel filmlerin kalkınma iletişimi için sunduğu olanaklar oluşturmaktadır.
Araştırma, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına bağlı olarak, Türkiye'de üretilmiş olan belgesel filmlerin kalkınma olgusuna ilişkin ne tür önermelere sahip olduklarını, 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı ve belgesel filmler arasında hangi boyutlarda ilişki kurulabildiğini ve belgesel filmlerin farkındalık adına nasıl katkı sağladıklarını ortaya çıkarmak amacıyla, nitel ağırlıklı gömülü karma yöntem çalışması olarak desenlenmiştir. Araştırma sorularını yanıtlayabilmek için araştırmacı tarafından uygulanan doküman analizine ek olarak, yönetmenler ile yarı yapılandırılmış görüşmeler ve izleyiciler ile odak grup görüşmeleri gerçekleştirilerek elde edilen veriler analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre, belgesel filmlerin görünürlük sağlama ve farkındalık yaratma işlevleri sebebiyle, sürdürülebilir kalkınmaya ilişkin birbirinden bağımsız görünen alanlar arasında bağ kurmayı kolaylaştırdıkları, söz konusu alanlar için değişime olan ihtiyacın dile getirilmesi ve bu alanlara dair toplumsal gerçeklik inşasına katkı sağlanması konusunda elverişli oldukları ortaya konmuştur. Ayrıca, katılımcılık ve savunuculuk açısından taşıdıkları olanaklar doğrultusunda kalkınmaya ilişkin problemli alanlara dair çözüm üretilmesi ve farkındalık kazandırılması açısından da belgesel filmlerin katkı sağlayıcı nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research aims to explain the relationship of documentary films with Sustainable Development Goals as a means of producing social reality related to development; also to reveal the link between the content and approach features of documentary films in terms of advocacy. The theoretical basis of the research includes the construction of social reality and communication for development approaches, as well as the possibilities offered by documentary films for communication for development within the framework of sustainable development.
The research is designed as an embedded mixed-method study in order to reveal; what kind of suggestions do the documentary films produced in Turkey have regarding the concept of sustainable development, what kind of relations can be established between the 17 Sustainable Development Goals and documentary films, and how documentary films can contribute to awareness for sustainable development issues.
According to the results of this research, it was observed that documentaries, owing to their functions of providing visibility and raising awareness, facilitate the establishment of links between seemingly independent fields of sustainable development. Also, the research proved that documentaries are suitable tools for expressing the need for change for the problematic areas of development and contributing to the construction of social reality regarding these areas. In addition to these results, it has been concluded that documentary films can contribute to producing solutions and raising awareness about problematic areas of sustainable development, in line with the opportunities they have in terms of participation and advocacy.