Alışveriş merkezlerindeki acil durum kaçış güzergahıtasarımının aydınlatma ve yönlendirme kriterleri bağlamında örnekler üzerinden incelenmesi
Investigation of emergency escape route design in shopping malls in the context of lighting and guidance
Yazar: İREM MELİS DULUNDU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZGÜNLER
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez çalışması alışveriş merkezlerindeki kaçış güzergâhı tasarımının önemini ve
kaçış güzergahı üzerindeki acil durum aydınlatma ve yönlendirme kriterlerini ele
alan bir çalışmadır.
Günümüzde artan nüfusa bağlı olarak artan mekan arayışı birçok yapının yeniden
dizayn edilmesine, artan kullanıcı sayısına ve taleplerine cevap veren yeni
mekanların oluşturulmasına neden olmaktadır. Kullanıcı sayısının artması ve
sirkülasyonunun yoğunlaşması, buna bağlı olarak mekândaki hacimsel artış
çözülmesi gereken birtakım sorunları da beraberinde getirmektedir.
Deprem, yangın, sel vb. doğal afetlerin yanı sıra terör gibi dış tehditlerden
kaynaklanan felaketler kullanıcıların mekânı hızla tahliye etmesini gerektiren
durumların başında gelmektedirler. Bu gibi önemli durumlar esnasında kullanıcıların
kaçış güzergâhına güvenli bir biçimde yönlendirilerek ulaşabilmeleri, en hızlı
biçimde karmaşa olmaksızın tahliye olmaları ve binada yapılmakta olan tehlike
sınıfına giren faaliyetlerin kontrol altına alınması önem arz etmektedir.
Bu tezde acil durum kaçış güzergâhlarının kullanıcılar tarafından kolayca
tanımlanabilmesi ve görünürlüklerinin arttırılması için gereklilikler, AVM örnekleri
üzerinden ele alınarak incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde acil durum
aydınlatmasının tanım ve işlevlerinden bahsedilmiştir. Acil durum aydınlatmasının
kullanılmasının gerekli olduğu mekanlar, sınıflandırma, yerleşim kuralları, süreler,
kamaşma, düzgünlük gibi terimlerin açıklanmasının yanı sıra armatürlerin çalışma
tiplerine de bu bölümde yer verilmiştir.
Tezin ikinci bölümünde ise acil durum aydınlatmasında kullanılan araç ve sistemler
incelenmiş olup, sistemin gereklilikleri arasında bulunabilecek işaretler, aygıtlar,
besleme sistemleri gibi konular hakkında bilgi verilmiştir.
Bir sonraki bölümde acil durum aydınlatma hesapları ile ilgili bilgiler verilmiş olup,
tasarımın yapılması için gerekli bilgiler ve sistem tasarımını etkileyen balast ışık
akısı faktörü, beş saniye faktörü, süre sonu faktörü, servis düzeltme faktörü gibi
faktörlere değinilmiştir. Ayrıca acil durum aydınlatma hesaplama yöntemlerine
değinilmiş, montaj noktasına bağlı olarak hesaplama yöntemleri incelenmiştir. Plan
hazırlama kriterleri, toplam kaçış süresi ve planlama gibi bilgiler de bu bölüm
içerisinde verilmektedir.
Tez çalışmasının son bölümünde acil durum kaçış planlamasında mimari
gereksinimler incelenmiş olup, mimari planlamada kaçış güzergahı tasarımına,
kullanıcı profilinin belirlenmesine, koridor kaçış mesafelerinin tahliyeye
uygunluğuna değinilmiştir.
Yine bu bölümde 3 tip AVM örneği üzerinden teorik kısımlarda bahsi geçen kriterler
bakımından kaçış güzergahları incelenmiştir. Bu örnekler üzerinden varılan sonuç
bölümünde acil kaçış güzergahı tasarımında aydınlatma ve yönlendirmenin önemi bir
kez daha anlaşılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Acil Durum Aydınlatması, Alışveriş Merkezi, Aydınlatma

Abstract:
This thesis examines the importance of escape route design in shopping centers and
the emergency lighting and guidance criteria on the escape route.
Nowadays, the search for space due to the increasing population leads to the redesign
of many structures, the creation of new spaces that respond to the increasing number
of users and demands. The increase in the number of users and the intensification of
circulation, and consequently the volumetric increase in the space, brings with it
some problems that need to be solved.
Earthquake, fire, flood etc. In addition to natural disasters, disasters caused by
external threats such as terrorism are among the most important situations requiring
users to evacuate the space. During these important situations, it is important that the
users can be safely guided to the escape route, that they are evacuated without any
confusion, and that the activities within the building are classified under control.
In this thesis, requirements for emergency escape routes and shopping mall examples
are examined. In the first part of the thesis, the definition and duties of emergency
lighting are mentioned. In addition to explaining the terms such as places where
classification of emergency lighting is required, classification, settlement rules,
durations, glare, smoothness as well as working types of luminaires are given in this
section.
In the second part of the thesis, the tools and systems used in emergency lighting are
examined and information about the signs, devices, supply systems that can be found
among the requirements of the system is given.
In the next section, information about the emergency lighting calculations is given,
the information required for the design and the factors affecting the system design,
such as ballast light flux factor, five second factor, expiration factor, service
correction factor are mentioned. In addition, emergency lighting calculation methods
are mentioned and calculation methods depending on the mounting point are
examined. Information such as plan preparation criteria, total escape time and
planning are also given in this section.
In the last part of the thesis, architectural requirements in emergency escape planning
are examined and design of escape route, determination of user profile and suitability
of corridor escape distances are discussed.
In this section, escape routes are examined in terms of the criteria mentioned in the
theoretical sections over 3 types of shopping centers. In the conclusion of these
examples, the importance of lighting and guidance in the design of emergency escape
routes has been understood once again.

Keywords: Emergency Lighting, Shoping Mall, Lighiting