Majör depresif bozukluklu bireylerde intihar davranışı, erken uyumsuz şemalar ve sosyal bilişsel işlevler ilişkisinin belirlenmesi
Assessment of relationship between suicide behavior, early maladaptive schemas and social cognitive functions in individuals with major depressive disorder
Yazar: ÇAĞLAR SOYKAN
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA ULUSOY KAYMAK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Mental durum ölçeği = Mental status schedule ; Sosyal biliş = Social cognition ; Young Şema Modeli = Young Schema Model ; Zihin kuramı = Theory of mind ; İntihar = Suicide

Özet:
Giriş: Depresif hastalarda intihar riski genel popülasyona kıyasla 20 kat fazladır. Bu nedenle depresyonda intihara neden olabilecek risk faktörlerinin belirlenmesini önemlidir. Young'ın belirlediği erken dönem uyumsuz şemaların gelişimine benzer olarak intihar davranışında da bireyin kişilik özelikleri ve çevre ile olan etkileşimi tarafından yatkınlık sağlanabileceği bilinmektedir. Depresyonda aktive olan bilişsel şemaların sosyal bilgi işleme süreçlerini etkileyerek sosyal bilişsel işlevleri bozabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada depresif hastalarda intihar davranışına yatkınlık oluşturabilecek erken uyumsuz şemalar ve sosyal biliş çerçevesinde zihinsel durum çözümleme yetisi ilişkisi incelenmiştir. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya DSM 5 tanı ölçütlerine göre majör depresif bozukluk tanısı alan, son 6 ayda intihar davranışı olan 36 majör depresyon hastası, intihar davranışı öyküsü olmayan 40 majör depresyon hastası ve 36 sağlıklı gönüllü dâhil edildi. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu uygulandı. Sonrasında katılımcılar Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), İntihar Davranış Ölçeği (İDÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile değerlendirildi. 

Bulgular: Depresyon tanılı tüm hastalarda sağlıklı kontrol grubuna kıyasla 14 şema boyutunun hepsinde anlamlı derecede yüksek puanlar bulundu, intihar davranışı olan ve olmayan depresif hastalar karşılaştırıldığında ise şema boyutlarında anlamlı bir fark saptanmadı. Depresif hasta gruplarında "onay arayıcılık", "kendini feda" ve "cezalandırma" şema boyutları ortalama puanları klinik olarak anlamlı olarak değerlendirildi. Depresif hasta gruplarında, İDÖ puanları ile "başarısızlık", "karamsarlık", "sosyal izolasyon-güvensizlik", "terk edilme", "iç içe geçme-bağımlılık", "kusurluluk" şema boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. İntihar davranışı olan ve olmayan depresif hasta gruplarında GZOT toplam test puanı, pozitif değerler ve nötral değerler puanı sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak düşüktür. İntihar davranışı olan depresif hastalarda GZOT negatif değerler puanı sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak düşükken, intihar davranışı olmayan depresif hastalar ile sağlıklı kontroller arasında anlamlı fark bulunamadı. İntihar davranışı olan ve olmayan hasta grupları arasında GZOT tüm alanlarında anlamlı fark yoktur. İntihar davranışı olan hasta grubunda "karamsarlık" şema boyutu ile GZOT toplam puanı, pozitif değer ve negatif değer puanları arasında negatif yönde korelasyon belirlendi. İntihar davranışı olmayan depresif bozukluk grubunda "yüksek standartlar" şema boyutu ile GZOT nötral değerler puanı arasında negatif yönde korelasyon bulundu.

Sonuç: Majör depresif bozukluk ve intihar düşüncesi gelişiminde bilişsel şemaların rol oynayabileceği, depresif hastalarda zihinsel durum çözümleme yetisinin bozulduğu gözlenmiştir. Hastalarda mevcut şemaların içerikleri ile uyumlu olarak duygu tanımlamada yanlılık oluşturabileceği belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: majör depresif bozukluk, erken uyumsuz şemalar, zihinsel durum çözümleme, sosyal biliş

Abstract:
Introduction: Suicide risk related to depressive disorder is 20 times higher than the general population. This fact makes it important to determine the risk factors that may cause suicide in depression. Similar to the development of early maladaptive schemas identified by Young, suicidal behavior is also known to be predisposed by individual personality traits and interaction with the environment. Cognitive schemas that are active in the depressive may impair social cognitive functions by affecting the social information processes. This study examines the relationship between early maladaptive schemas and mental state decoding in the context of social cognition that may have an effect on suicidal behavior in depressive patients.

Materials and Methods: Patients with major depressive disorder according to DSM 5 diagnostic criteria participated in the study. Depressive patients with suicidal behavior in the last 6 months (SDP, n = 36), depressive patients without suicidal behavior (DP, n = 40) and healthy controls (HC, n = 36) were included. A sociodemographic data form was applied to all participants. Subsequently, the participants were assessed with Young Schema Questionnaire Short Form-3 (YSQ-SF3), Reading Mind in the Eyes (RMET), Suicidal Behaviors Questionnaire (SBQ) and Beck Depression Scale (BDI).

Results: SDP group and DP group had significantly higher scores on in 14 schema dimensions than the HC group. There was no significant difference in schema dimensions when comparing SDP group and DP group. The mean scores of "approval seeking"; "self-sacrifice" and "punitiveness" schema dimensions were evaluated as clinically important in the depressive patient groups. There was a significant positive correlation between the SBQ scores and the "failure", "pessimism", "social isolation-mistrust", "abandonment", "enmeshment-dependence", "defectiveness" schema dimensions in DP and SDP groups. RMET total test score, positive valence score and neutral valence score were significantly lower in DP group and SDP group than HC group. In SDP group, RMET negative valence score was significantly lower than HC group, but no significant difference was found between DP group and HC group. There was no significant difference in all RMET scores between SDP and DP groups. In SDP group, there was a significant negative correlation between the "pessimism" schema dimension and RMET total score, positive valence score, and negative valence score. A significant negative correlation was found between "unrelenting standards" schema dimension and the RMET neutral valence score in the DP group. 

Conclusion: Cognitive schemas may play a role in the development of major depressive disorder and suicidal thoughts. Mental state decoding in depressive patients is impaired. It has been found that early maladaptive schemas may create bias in defining emotions in accordance with the contents of existing schemas.

Key Words: major depressive disorder, mental state decoding, early maladaptive schemas, social cognition