Midyat telkari gümüş işlemeciliği
Midyat filigree silver embroidery
Yazar: TARIK DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL BÜYÜKYAZICI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bileşik Sanatlar Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
Araştırmanın genel amacı Midyat ilçesindeki telkari gümüş işlemeciliğinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda Midyat telkari gümüş işlemeciliğinin geleneksel yöntemlerle üretim biçimi, üretimde kullanılan araçlar ve malzemeler, üretim aşamaları ele alınmıştır. Midyat telkari ürünleri, büyük parçalar ve küçük parçalar başlığı altında ikiye ayırılmış; büyük parçalardan olan mücevher kutusunun yapım aşamaları ayrıntılı bir şekilde belgelenmiştir. Araştırmada Midyat telkari gümüş işlemeciliğinin tarihsel gelişimi araştırılmış ve çalışmada 150-200 yıllık orijinal el yapımı telkari ürünler tespit edilmiştir. Bu çalışmada betimsel yöntem kullanılmıştır. Araştırma modeline uygun olarak telkari ürünler incelenmiş; Midyat Telkari Müzesi, Mardin Müzesi, Mardin Olgunlaşma Enstitüsü, Midyat Telkari Tasarım ve Uygulama Merkezi, kilise ve manastırlar ile Midyat gümüşçüler çarşısındaki atölye ve dükkanlarda bulunan geleneksel telkari ürünler fotoğraflanmış ve bu ürünler arasından seçilen 100 ürünün ayrıntılı özellikleri hazırlanan bilgi formlarında sunulmuştur. Araştırma kapsamında yöredeki tarihi eserlerden ve ürünlerden esinlenerek 10 adet özgün telkari ürünün tasarımı yapılmıştır. Midyat telkari gümüş işlemeciliğiyle ilgili araştırmanın alt amaçlarına ilişkin verileri toplamak amacıyla iki ayrı görüşme formu hazırlanmıştır. Telkari ustalarına yönelik hazırlanan form 70 ustaya uygulanmıştır. İkinci form ise 40 gümüşçü esnafına uygulanmıştır. Görüşme formlarından elde edilen bulgular değerlendirilmiş ve ustaların demografik özellikleri, meslek bilgileri, çalışma koşulları, sağlık sorunları ile pazarlama durumlarına dair veriler elde edilmiştir. Araştırmada tarih, sosyoloji, halk bilimi, mitoloji, kuyumculuk, sanat tarihi ve takı tasarımı alanlarından istifade edilerek Midyat telkari gümüş işlemeciliği disiplinler arası perspektifle ele alınmıştır.

Abstract:
In this study, the production method of Midyat filigree silver embroidery, including its traditional methods, the tools and materials used in production, and the production stages, were researched. Midyat filigree products were divided under the titles of large pieces and small pieces, and the construction stages of the jewelry box, one of the large pieces, were documented in detail. In the research, the historical development of Midyat filigree silver embroidery was discussed, and 150 to 200-year-old original handcrafted filigree products were determined. Furthermore, the filigree products were examined. Traditional filigree products found in the Midyat Filigree Museum, Mardin Museum, Mardin Institute of Maturation, Midyat Filigree Design and Application Centre, churches and monasteries, workshops, and shops in the Midyat silversmith bazaar were photographed, and detailed features of 100 (hundred) products selected from these were presented in the information forms prepared. Within the scope of the research, 10 (ten) original filigree product designs were inspired by the historical artefacts and products in the region. Two separate interview forms were developed to collect data related to the sub-objectives of the research on Midyat filigree silver embroidery. The form prepared for filigree masters was applied to seventy (70) masters. Moreover, the second form was applied to forty (40) tradesmen from the Midyat silversmith bazaar. The findings obtained from the interview forms were evaluated, and data on the demographic characteristics, occupational information, working conditions, health problems, and marketing status of the craftsmen were collected. This research draws on the disciplines of history, sociology, folklore, mythology, jewelry techniques, art history and jewelry design to examine the various dimensions of Midyat filigree silver embroidery from an interdisciplinary perspective.