Rancière'in imge felsefesi ekseninde Beckett ve Müller'in oyun yazarlığında imgeler üzerine bir inceleme
An analysis on images in Beckett and Müller's playwriting in the context of Rancière's philosophy of images
Yazar: ELİF CEREN BODUR
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ ARICI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
İmgesel dilin kullanım yoğunluğunun sanatın her alanında arttığını görüyoruz. Tiyatroda özellikle 20. yüzyıl sonrasında gelişen akımlar hem metinde hem de sahnelemede imgesel bir anlatımı tercih etmişlerdir. İmgesel anlatım kimi zaman gösterinin görsel bir bombardımana dönüştüğü gerekçesiyle eleştirilmekte, kimi zaman ise heyecan verici yeni bir dil oluşturması sebebiyle övgüyle karşılanmaktadır. Çalışma, günümüzde imgelerin tiyatro sanatındaki yükselişine yorum getirebilmek adına kadrajını daha eskiye, bir nevi başlangıca döndürecek ve 19. yüzyıldan itibaren sanatta ve tiyatroda ortaya çıkan dönüşümleri inceleyecektir. Tiyatrodaki imge eksenli dönüşüm, Jacques Rancière'in sanat rejimlerini kabaca sınıflandırdığı üç büyük sanat rejimi etrafında ele alınacaktır. Rancière'in üç büyük sanat rejiminden sonuncusu olan estetik rejime özgü bir imge rejimi olarak tanımladığı metaforik imgelerin izi, 20. yüzyıl tiyatro yazınında estetik kırılma yaratan Samuel Beckett ve Heiner Müller'in imgesel bir dile sahip olan oyun metinlerinde sürülecektir. Becket ve Müller'in imge oluşturma yaklaşımında iki yazar arasında hem ilişki kurmamıza hem de karşılaştırma yapmamıza olanak veren Rancière'in imge felsefesi anahtar rol üstlenmiştir.
İmgenin estetik rejim içerisinde bir krize girdiğini iddia eden Rancière, kriz fikrinin krizden çıkışın olanaklarıyla birlikte var olduğunu söylemektedir. Bu bağlamda, Beckett ve Müller'in metinlerindeki imgelerin Rancière'ci anlamda krizden çıkmanın olanağını ne ölçüde taşıdığı tartışılacaktır. Metinlerdeki metaforik imge kullanımına yoğunlaşılacaktır. Rancière'in terminolojisinde estetik, sanat ve siyaset hep bir arada tartışıldığı için oyun incelemeleri de imge kavramı üzerinden estetik ve politik bir zemine oturtulmaya çalışılacaktır.

Abstract:
We see that the intensity of the use of imaginary language is increasing in every field of art. The movements that developed in the theater especially after the 20th century preferred an imaginary expression both in the text and in the staging. The imaginative narration is sometimes criticized on the grounds that the show turns into a visual bombardment, and sometimes it is praised for creating an exciting new language. In order to interpret the rise of images in the art of theater today, the study will return the frame to an earlier period, in a way, to the beginning, and will examine the transformations that have emerged in art and theater since the 19th century. The image-oriented transformation in the theater will be discussed around the three major art regimes that Jacques Rancière roughly classifies. Metaphorical images, which Rancière defines as an image regime specific to the aesthetic regime, which is the last of the three great art regimes, will be traced in the play texts of Samuel Beckett and Heiner Müller, which created an aesthetic break in the theater literature in the 20th century. Rancière's philosophy of image played a key role in Becket and Müller's approach to image formation, which allows us to both establish a relationship and make a comparison between the two authors.
Claiming that the image has entered a crisis within the aesthetic regime, Rancière says that the idea of crisis exists together with the possibilities of getting out of the crisis. In this context, it will be discussed to what extent the images in Beckett and Müller's texts carry the possibility of getting out of the crisis in the Rancièrean sense. It will be focused on the use of metaphorical images in the texts. Since aesthetics, art and politics are discussed together in Rancière's terminology, text analysis will be tried to be placed on an aesthetic and political ground through the concept of image.