Dünyada ve Türkiye'de nüfus artışını teşvik eden kamu mali politikalarının analizi
Analysis of public fiscal policies which incentive population increase in Turkey and world
Yazar: DENİZ ALÇİN ŞAHİNTÜRK
Danışman: PROF. DR. A. KEMAL ÇELEBİ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Demografi = Demography ; Maliye = Finance
Dizin: Devlet politikaları = State policies ; Nüfus = Population ; Nüfus artışı = Population growth ; Nüfus politikaları = Population policies ; Teşvik politikaları = Incentive policies

Özet:
Toplumların sosyal refaha ulaşmak için yön vermesi gereken unsurlardan biri nüfuslarıdır. Bu noktada gelişmiş ülkelerin sorunu nüfuslarının yaşlanmasıdır. Bunun önüne geçebilmek için ülkeler doğurganlık artışını teşvik eden kamu politikaları uygulamaktadır. Çalışmada bu politikaları ve yarattığı sonuçları analiz etmek amaçlanmış, ilk bölümde nüfusbilim, nüfus ve ekonomik kalkınma ilişkisi ve üreme hakkı kavramı incelenmiştir. İkinci bölümde dünyada nüfus yapısının gelişimi, sonuçları, seçili ülkelerin nüfus artışını teşvik eden mali ve mali olmayan politikaları irdelenmiş, son bölümde ise politikaların 1995-2015 yılları arasında doğurganlık üzerindeki etkisi veriler doğrultusunda analiz edilmiştir. 
Ücretli izin haklarını, çocuk yardımlarını, kurumsal çocuk bakım desteklerini iyileştirmenin yanında ebeveynlere esnek çalışma hakkı tanıyan İskandinav ülkeleri, Belçika, Fransa, Avustralya ve Rusya'da doğurganlık oranları seçili diğer ülkelerle kıyaslandığında yüksektir. Özellikle kurumsal çocuk bakım desteği, iyileştirilmiş ücretli izin ve esnek çalışma hakkı ile birleştiğinde çalışan kadınların çocuk sahibi olmalarından kaynaklanan fırsat maliyetlerini azaltarak doğurganlık oranlarını arttırmaktadır. Çekya, İtalya, İspanya, Kanada, Japonya, Almanya, Portekiz ve Slovakya'da kamu politika karması zayıf ve doğurganlık oranları daha düşüktür. İrlanda'da 1990'lı yıllarda düşen doğurganlık oranı, günümüzde kamu desteği ile yükselmiştir. Ülkemizde düşen doğurganlık oranları 2008 yılında başlayan pronatalist politikalar ile arttırılmaya çalışılsa da teşvikler, gelişmiş ülkelere kıyasla yetersiz kalmış ve doğurganlık oranı arttırılamamıştır.  
Seçili ülkelerin çoğunda kürtaj serbestisi ve aile planlaması uygulamalarının doğurganlık artışı önünde engel oluşturmaması, doğurganlık artışının, ailelerin sosyal refahlarının arttırılması yolunda belirli müşevvikler ile gerçekleştirilmeye çalışıldığının bir göstergesidir. 

Anahtar kelimeler: Nüfus, nüfus artışı, doğurganlık, gelişmiş ülkeler, teşvikler, mali politikalar

Abstract:
One of the factors that societies should direct to achieve social welfare is their population. At this point, the problem of developed countries is the aging of their populations. To prevent this, countries implement public policies that encourage fertility growth. In this study, it is aimed to analyze these policies and their results, in the first chapter, demography, the relationship between population and economic development and the right to reproduction are examined. In the second part, the development of the population structure in the world, the results and the financial and non-financial policies of the selected countries that encourage population increase are analyzed. In the last part, the effects of the policies on fertility between 1995 and 2015 are analyzed according to the data.
In Scandinavian countries, Belgium, France, Australia and Russia, which allow parents to work flexibly as well as improving paid leave rights, child benefits, institutional childcare support, fertility rates are high compared to other selected countries. In particular, institutional childcare support, coupled with improved paid leave and flexible work entitlement, increases fertility rates by reducing the opportunity costs of working women having children. In the Czech Republic, Italy, Spain, Canada, Japan, Germany, Portugal and Slovakia, public policy mix is weak and fertility rates are lower. The declining fertility rate in Ireland in the 1990s has increased with public support today. Although the decreasing fertility rates in our country were tried to be increased by pronatalist policies started in 2008, incentives were insufficient compared to developed countries and the fertility rate could not be increased.
The fact that in most of the selected countries freedom of abortion and family planning does not constitute an obstacle to the increase in fertility is an indication that the increase in fertility is attempted with certain incentives to increase the social welfare of the families.

Key words: Population, population growth, fertility, developed countries, incentives, fiscal policies