Çölyak hastalığı olan bireylerde psikolojik belirtiler vedamgalanma ilişkisinde psikolojik esnekliliğin aracı rolü
Psychological symptoms and stigmatization role in individuals with celiac disease
Yazar: BURAK BULCU
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM KARAAZİZ
Yakın Doğu Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023

Özet:
Çölyak hastalığı, genetik olarak yatkın kişilerde glütene karşı ömür boyu ince
bağırsak hassasiyetine neden olan otoimmün bir durumdur. Bu kapsamda bu çalışmada
çölyak hastalığı olan bireylerde psikolojik belirtiler ve damgalanma ilişkisinde
psikolojik esnekliğin aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmanın evreni 2022-2023
yılları arasında çölyak hastalığı tanısına sahip olan bireylerden oluşturulmuştur.
Araştırmanın örneklemi ise Amaçlı örnekleme yöntemiyle 18 yaş ve üzeri olan 392
bireyden oluşturulmuştur. Araştırmada veri toplamak için, Sosyo-demografik Bilgi
Formu, Kısa Semptom Envanteri, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma
Ölçeği ve Psikolojik Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulgusunda psikolojik
esneklik puanları ile değerler ve değerler doğrultusunda davranış, anda olmak, kabul,
bağlamsal benlik, ayrışma puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler
bulunmuştur. Psikolojik esneklik puanları arttıkça değerler ve değerler doğrultusunda
davranış, anda olmak, kabul, bağlamsal benlik, ayrışma puanları da arttığı
gözlenmiştir. Psikolojik esneklik puanları ile kısa semptom envanteri puanları arasında
negatif yönlü ve anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Psikolojik esneklik puanları
arttıkça kısa semptom envanteri puanlarının azaldığı görülmüştür. Bu bağlamda
çölyak hastalığına sahip kişilere verilecek destek ve terapi programlarının psikolojik
esneklik düzeylerinin arttırılmasına yönelik olarak düzenlemesinin son derece yararlı
olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çölyak, Damgalanma, Psikolojik Belirtiler, Psikolojik Esneklik

Abstract:
Celiac disease is a condition of autoimmune that causes small intestine
sensitivity against gluten in genetically susceptible people. In this context, this study
is to examine the role of psychological flexibility in individuals with celiac disease in
individuals with celiac disease. The universe of the study was composed of individuals
with diagnosis of celiac disease between 2022-2023. The sample of the study was
composed of 392 individuals who are 18 years of age and over by purposeful sampling
method. In order to collect data, socio-demographic information form, short symptom
inventory, stigmatization scale internalized in mental diseases and psychological
flexibility scale were used. Psychological flexibility scores and behavior in line with
values and values in the finding of the research finding positive relationships between
the scores of being at the moment, acceptance, contextual self, separation scores were
found. As the psychological flexibility scores increased, it was observed that behavior
in line with values and values increased at the moment, acceptance, contextual self and
separation scores. It was found that there were negative and significant relationships
between psychological flexibility scores and short symptom inventory scores. As the
psychological flexibility scores increased, it was seen that short symptoms decreased.
In this context, it is thought that it will be extremely useful to regulate support and
therapy programs to be given to people with celiac disease in order to increase the
psychological flexibility levels.
Keywords: Celiac, Psychological Symptoms, Psychological Flexibility,
Stigmatization