Türk ceza muhakemesinde suça sürüklenen çocuklar bakımından uzlaştırma
Reconciliation in Turkish criminal procedure for children involved to crime
Yazar: MUSTAFA ERAY URCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ÇATAKLI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Onarıcı adalet anlayışı, cezalandırıcı adalet sisteminin yetersizlikleri nedeniyle oluşan ihtiyaçlar üzerine ortaya çıkmıştır. Mağdur fail arabuluculuğu olarak da bilinen uzlaştırma kurumu onarıcı adaletin en yaygın uygulamasıdır. Mağdur odaklı bir anlayış çerçevesinde vücut bulan kurum, esasen fail yönüyle de ciddi farklılıklar öngörmektedir. Uzlaştırma, faili yaptırım tehdidi altında beklemekten ibaret pasif konumundan kurtarıp, iletişim ve ahlaki yükümlülükler temelinde hatasını telafi etme imkânına kavuşturan aktif bir konuma getirmektedir. Bu yönüyle kurumun çocuk failler bakımından ayrı bir anlam taşıdığı da ifade edilmelidir. Zira suça sürüklenen çocuk sıfatı ile işledikleri her suçun mağduru kabul ettiğimiz çocukları korumak ve menfaatlerini gözetebilmek için salt yaptırım esasına dayalı cezalandırıcı adalet sisteminin mümkün olduğunca dışarısına çıkarmak gerekmektedir. Bu nedenledir ki, birçok ülkede de uzlaştırma kurumu öncelikle çocuklar hakkında uygulanmaya başlanmıştır.
Çocukların düşünsel ve bedeni açıdan yetişkinlere nazaran daha yetersiz olmaları nedeniyle çocuk adaleti kavramı gelişmiştir. Nitekim yetişkinlerle çocukların tamamen aynı kurallara tâbi tutulması mümkün değildir. Bu bağlamda uzlaştırma kurumunun da suça sürüklenen çocuklar bakımından farklı kurallar taşıması gerekmektedir. Türk ceza hukukuna girdiği ilk günden bu yana yapılan birtakım değişikliklerle kurumun kapsamı suça sürüklenen çocuklar lehine genişletilmiş ise de bu düzenlemeler kısıtlı nitelikte kalmıştır. Hâlbuki uzlaştırma kurumu, suça sürüklenen çocuklar yönüyle bir bütün olarak ele alınarak kapsamı, uzlaştırmacı nitelikleri, çocukların katılım ve irade beyanı hakları gibi konular yeniden düzenlenmelidir. Elbette bu düzenlemeler yapılırken temel kıstas çocuğun yüksek yararı olmalıdır.

Abstract:
The concept of restorative justice emerged in response to the needs arising from the inadequacies of the punitive justice system. Conciliation, also known as victim-offender mediation, is the most common application of restorative justice. The institution, which comes into being within the framework of a victim-oriented approach, foresees serious differences in terms of the perpetrator. Conciliation saves the perpetrator from the passive position of waiting under the threat of sanctions and puts him in an active position that gives him the opportunity to compensate for his mistake on the basis of communication and moral obligations. In this respect, it should be stated that the institution has a special meaning for child perpetrators. Because, in order to protect the children, whom we accept as victims of every crime they commit as children involved to crime, and to protect their interests, it is necessary to exclude them from the punitive justice system based on pure sanctions as much as possible. For this reason, in many countries, the mediation institution has started to be implemented primarily for children.
The concept of juvenile justice has developed because children are mentally and physically inferior to adults. As a matter of fact, it is not possible for adults and children to be subject to exactly the same rules. In this context, the mediation institution must have different rules from those who are dragged into crime. Although the scope of the institution has been expanded in favor of child offenders with some changes made since its entry into Turkish criminal law, these regulations have remained limited. However, the mediation institution should be considered as a whole in terms of child perpetrators and issues such as its scope, mediator qualifications, children's rights to participation and expression of will should be rearranged. Of course, the main criterion when making these arrangements should be the best interests of the child.