Sezgisel yeme ve problemli yeme davranışlarının psikososyal faktörler açısından incelenmesi: Ergenlere yönelik bir çalışma
Graduate school of social sciences investigation of intuitive eating and problem eating behaviors in terms of psychosocial factors: A study for adolescents
Yazar: MAKBULE DURAN MUCUK
Danışman: PROF. DR. ÜMİT MORSÜNBÜL
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı ergen bireylerde duygusal yeme, dışsal yeme, kısıtlayıcı yeme ve sezgisel yeme davranışları ile kimlik boyutları, kişilik özellikleri, bilişsel tamamlanma ihtiyacı ve yaşam doyumu değişkenleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmanın araştırma grubunu Türkiye/nin farklı illerinde çeşitli okullarda eğitimine devam eden 592 (375 Kadın, 217 Erkek) ergen oluşturmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Bu araştırmada katılımcıların ilgili değişkenlere ilişkin özelliklerini belirlemek amacıyla araştırma grubuna Kişisel Bilgi Formu, Hollanda Yeme Davranışları Anketi, Sezgisel Yeme 2 Ölçeği, Hızlı Büyük Beşli Kişilik Testi, Utrecht Kimlik Bağlanma Ölçeği, Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği Kısa Form ve Yaşam Doyumu Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmanın istatiksel analizleri SPSS programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları incelendiğinde kimlik boyutlarından bağlanma yapma, derinlemesine keşif ve seçeneklerin derinlemesine araştırılmasının duygusal yemeyi yordadığı; derinlemesine keşif boyutunun kısıtlayıcı yeme davranışını, bağlanma yapma boyutunun dışsal yeme davranışını; bağlanma yapma ve seçeneklerin derinlemesine değerlendirilmesi boyutunun sezgisel yeme davranışını yordadığı bulunmuştur. Kişilik özellikleri açısından bakıldığında duygusal yemeyi deneyime açıklık, sorumluluk ve duygusal denge boyutlarının yordadığı; kısıtlayıcı yemeyi duygusal denge boyutunun yordadığı; dışsal yemeyi dışa dönüklük, sorumluluk ve duygusal denge boyutlarının yordadığı; sezgisel yemeyi uyumluluk, sorumluluk, duygusal denge ve deneyime açıklık alt boyutunun yordadığı saptanmıştır. Tamamlanma ihtiyacı açısından bakıldığında tamamlanma ihtiyacının duygusal yemeyi; yaşam doyumu açısından bakıldığında yaşam doyumunun duygusal yemeyi ve sezgisel yemeyi yordadığı bulunmuştur. Son olarak araştırmanın bulguları literatür ışığında tartışılarak uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the relationship between emotional eating, external eating, restrictive eating and intuitive eating behaviors in adolescents and the variables of identity dimensions, personality traits, cognitive closure need and life satisfaction. The research group of the study consists of 592 (375 Female, 217 Male) high school students who continue their education in various schools in different provinces of Turkey. The research was carried out with the relational screening model. In this study, Personal Information Form, Dutch Eating Behaviors Questionnaire, Intuitive Eating 2 Scale, Rapid Big Five Personality Test, Utrecht Identity Attachment Scale, Need for Completion Scale Short Form and Life Satisfaction Scale were applied to the research group in order to determine the characteristics of the participants regarding the relevant variables. Statistical analyzes of the research were carried out using the SPSS program. When the results of the research were examined, it was found that attachment, in-depth exploration and in-depth exploration of options from the dimensions of identity predict emotional eating; the restrictive eating behavior of the in-depth exploration dimension, the external eating behavior of the attachment dimension; It was found that the dimension of making attachment and evaluating options in depth predicted intuitive eating behavior. In terms of personality traits, emotional eating was predicted by the dimensions of openness to experience, responsibility and emotional balance; emotional balance predicted restrictive eating; external eating was predicted by extraversion, responsibility and emotional balance dimensions; It was determined that intuitive eating was predicted by the sub-dimensions of agreeableness, responsibility, emotional stability and openness to experience. From the perspective of the need for closure, the need for closure includes emotional eating; In terms of life satisfaction, it was found that life satisfaction predicted emotional eating and intuitive eating. Finally, the findings of the research were discussed in the light of the literature and suggestions were made for practitioners and researchers.