Kadim dönem Türk ritüellerinin hazır nesne kullanılarak çağdaş sanat uygulamalarıyla yorumlanması
Interpretation of ancient Turkisch rituals with contemporary art practices using ready-made objects
Yazar: ÖZGÜR AKKUŞ
Danışman: PROF. DR. AYSUN ALTUNÖZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Eski Türk dinleri = Old Turkish religions ; Eski Türk inançları = Old Turkish beliefs ; Eski Türkler = Old Turks ; Hazır nesne = Ready made ; Modern sanat = Modern art ; Ritüel = Ritual ; Şaman = Shaman ; Şamanizm = Shamanism

Özet:
Literatür ismiyle Şamanizm olarak adlandırılan kadim dönem Türk inancı, İslamiyet öncesi
ve sonrası varlığını sürdürmüştür. Yapılan araştırmayla bazı çevrelerce batıl inanç, bazı
çevrelerde ise gelenek görenek olarak varlığını sürdürdüğü görülmüştür. Asıl adıyla kam
inancı, İslamiyet'ten önce olduğu gibi sonrasında da Türk sanatını etkilediği görülmektedir.
Türk sanatını derinlemesine etkileyen Kadim dönem Türk ritüellerinin hazır nesne
kullanılarak çağdaş sanat uygulamalarıyla yorumlanması Türk sanatını besleyen kaynakları
güçlendirecektir. Tezin birinci bölümünde kadim dönem Kam inancı hakkında bilgi
verildikten sonra yapılan ritüeller çeşitleri ve içerikleri hakkında bilgi verilerek Türk sanatına
yansımaları üzerinde durulmuştur. Çağdaş sanatın ortaya çıkmasında önemli rolü olan sanayi
devrimi geleneksel sanat yaklaşımının yerine yeni hazır materyallerin kullanılmasını sağlayan
bir dizi akımlar ortaya çıkmıştır. Çağdaş dönemde insan doğa ilişkisinin yerini insan makine
ilişkisi alarak, insanın özünde bulunan saflığını kaybederek yalnızlaşması sonucunu
doğurmuştur. Sanayi devrimi ile birlikte bütün dünyayı etkisi altına alan Mcdonaldlaşma,
kültür çeşitliliğini ortadan kaldırarak tüketim merkezli tek düze bir hayat sunduğu
görülmektedir. Bu durum milli kültür, inanç ve benliği ortadan kaldırmaktadır. Millet olmanın
en önemli unsuru kültürdür. Millet olarak milli kimliği korumak kültürel değerlere sahip
çıkmaktan geçmektedir. Bu nedenle tezde çağdaş sanat ve hazır nesne kullanım içeriğinden
bahsettikten sonra çağdaş sanat akımları içerisinde Kadim dönem Türk ritüellerinden etkilenen
akımlardan bazıları hakkında bilgiler verilmiştir. Elde edilen bilgiler ışığında kadim dönem
Türk ritüellerini kullanan sanatçılar rastgele seçilerek yaptıkları çalışmalar üzerinden konunun
Türk heykel sanatı açısından önemine değinilmiştir. Kam figürü ile Kam figürüne ait
nesnelerin çağdaş Türk heykel sanatına etkileri ve çağdaş Türk heykellerindeki yansımaları
tespit edilip Türk heykel sanatını besleyen kaynaklar güçlendirilmek istenmektedir. Yapılan
araştırmada veriler alan yazın incelemesi, literatür taraması ve betimsel analiz tekniği ile
toplanmıştır. Bilimsel çalışma literatür taramasına dayalı kuramsal yöntem içermektedir.
Özellikle Kam figürü üzerinde durularak yapılan uygulama çalışmaları üzerinden etki ve
yansımaları verilerek araştırma sonuçlandırılmıştır. Uygulamalarda kam figürü ve kullandığı
nesneler, farklı amaçlarla üretilmiş nesnelerin bir araya getirilerek dönüştürülmesi, görsel
sanatlar alanına ait anlatım biçimi olan heykellerle ortaya konmuştur.

Abstract:
The ancient Turkish faith, called Shamanism by the name of Litaretur, maintained its pre-
Islamic and post-Islamic existence. Research has shown that superstition exists in some
quarters, and tradition in some quarters. The original Kam faith, as it was before Islamism,
was later influenced by Turkish art. Interpretation of ancient Turkish rituals using ready-made
objects, which deeply influence Turkish art, will reinforce the resources that feed Turkish art.
The first part of the dissertation focused on the importance of the ancient Kam faith, and on
its reflection in Turkish art, with information on the various and the content of rituals. The
Industrial Revolution, which played an important role in the emergence of contemporary art,
has produced a series of currents that have replaced the traditional art approach with new ready
materials. In the contemporary period, human nature replaced the relationship by human
machine relations, resulting in man losing his inherent purity and becoming isolated.
Mcdonalization, which has swept the world along with the Industrial Revolution, appears to
have eliminated the diversity of cultures, offering a single level of life centered on
consumption. It is a national culture, and it eradicates faith and self. The most important
element of being a nation is culture. As a nation, preserving national identity is about adopting
cultural values. For this reason, the thesis contains information on contemporary art and ready-
made object usage content, as well as some of the influences of ancient Turkish rituals in
contemporary art currents. In light of the information obtained, artists using ancient Turkish
rituals were randomly selected to study the subject's importance to Turkish sculpture. The
Kam Şekil and objects of the Kam Şekil have been identified as influences of modern Turkish
sculpture and reflections in contemporary Turkish sculpture, and the sources that feed Turkish
sculpture are intended to be strengthened. Research has collected data from field-writing
analysis, literature screening, and descriptive analysis technique. The scientific study contains
a theoretical method based on literature screening. The research was finalized by giving effects
and reflections on the application work, especially on the Şekil of Kam. In practice, the public
Şekil and objects he uses are put together and transformed objects for different purposes with
sculptures that are the narrative form of the visual arts field.