Heterohalkalı makromoleküler bileşik sentezi
Heterocyclic macromolecular compound synthesis
Yazar: ERDOĞAN KİRPİ
Danışman: PROF. DR. ŞENİZ KABAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Son yıllarda, çesitli heteroaromatik bilesikler sentezlenmekte ve bunların biyolojik aktiviteleriarastırılmaktadır. Özellikle heterohalkalı bilesiklerin kanser hücrelerine karsı davranıslarıincelenmektedir.laç hammaddesi olarak kullanılabilmeleri nedeniyle 4-tiyazolidinon bilesikleri(2,4-tiyazolidindion, 2-tiyokso(imino)-4-tiyazolidinon vb.) 20.yüzyılın baslarından itibarenfarmasötik kimyacılar tarafından üzerinde önemle durulan bir konu haline gelmistir. Bu türheterohalkalı bilesiklerin yüzyıllık tarihinin incelenmesi sonucunda 4-tiyazolidinon yapıiskeletinin biyolojik olarak aktif bilesiklerin modellenmesinde kullanılması durumunda büyükbir çesitliligin ortaya çıktıgı görülmüstür.Tiyazol, tiyazolin ve tiyazolidinon gibi kükürt atomu içeren heterohalkalı organik bilesiklerinoldukça önemli biyolojik ve fizyolojik aktivite göstermelerinin nedeni karakteristik olarakN-C-S grubuna sahip olmalarından kaynaklandıgı bilinmektedir.Günümüzde 4-tiyazolidinon bilesikleri anti-diabetik (insülin-duyarlı) ilaçların yeni bir türü vegüçlü aldoz-reduktaz önleyici olarak kullanılmaktadır. Bu tür bilesiklerin katarakt, nefropative nöropati gibi seker hastalıgı komplikasyonlarının tedavisinde kullanılabilme olasılıgı dadüsünülmektedir. Ayrıca, yeni 4-tiyazolidinonlar tiromimetik, anti-mikrobiyal, anti-viral,anti-iskermik, kardiovaskular ve anti-kanser ilaç hammaddesi olarak klinik arastırmalarınçesitli basamaklarında yaygın olarak kullanılmaktadır.Bistiyazolidinon türevleri ise iki tiyazolidin halkası arasında bulunan ve tiyazolidin halkasınahalka azot atomu ile baglı olan grupların türüne ve sahip oldukları substituentlerin yapısınabaglı olarak farklı farmakolojik aktivitelere sahip olmaktadır.Bu çalısmada, çesitli piridin aldehidler, aminopiridinler ve merkaptoalkanoik asidler tek-kapüç-bilesen multikomponent reaksiyon (MCR) teknigi ile reaksiyona sokularak onaltı yeni2,3-disubstitue-1,3-tiyazolidinon ve dört yeni 3,3'-bis[2,3-disubstitue-1,3-tiyazolidin-4-on]bilesigi sentezlenmistir.Bunlara ek olarak, 4-tiyazolidinon halkasının 2-, 3-, 4- ya da 5-pozisyonlarındaki degisikliklergenis bir farmakolojik aktivite spektrumuna sahip sentetik ürünlerin elde edilmesine olanaksaglamaktadır. Bu amaçla, sodyum etoksid varlıgında bazı 2,3-disubstitue-1,3-tiyazolidinonbilesikleri ile piridin-2-aldehidin Knoevenagel kondenzasyon reaksiyonu sonucunda iki yeni5-hetariliden-2,3-disubstitue-1,3-tiyazolidinon bilesigi sentezlenmistir.Sentezlenen tüm bilesiklerin yapıları ultraviyole, infrared, nükleer magnetik rezonans ve kütlespektroskopisi yöntemleriyle karakterize edilmistir.Anahtar kelimeler: 4-Tiyazolidinon, multikomponent reaksiyon, Knoevenagel reaksiyonu,bistiyazolidinon.

Abstract:
In the recent years, various heteroaromatic compouns are being synthesized and theirbiological activities are being examined. Especially heterocyclic compounds are beinginvestigated against to cancer cells.The potential of 4-thiazolidinones (2,4-thiazolidinediones, 2-thioxo(imino)-4-thiazolidinones)as raw materials of drugs is under consideration by the pharmaceutical science since thebeginning of the XX th century. Centerarian history of synthetic research possibilities of thatkind of heterocycles lead to diversity in modelling biologically active compounds using4-thiazolidinone scaffolds.The diversity of biological and physicological activities of organic sulfur heterocycles maybe attributed to the presence of the N-C-S fragment, which is characteristic of thiazoles,thiazolines and thiazolidines.Currently 4-thiazolidinones are considered as a new class of antidiabetic (insulin-sensitising)drugs and potent aldose reductase inhibitors, which possess potential for the treatment ofdiabetic complications (cataract, nephropathy, neuropathy). Novel 4-thiazolidinones areundergoing different stages of clinical trials as potential thyromimetic, antimicrobial,antiviral, anti-ischaermic, cardiovascular, anti-cancer drugs.Bisthiazolidinone derivatives show different pharmacological activities depending on thesubstituents and types of the groups localized between the thiazolidinone rings which areconnected to these moieties by their ring nitrogens.In this study, sixteen new compounds of 2,3-disubstitued-1,3-thiazolidin-4-one and four new3,3'-bis[2,3-disubstitued-1,3-thiazolidin-4-one] have been synthesized by the technique ofone-pot three-component multicomponent reaction (MCR) of various pyridine aldehydes,aminopyridines and mercaptoalcanoic acids.Addition to these, modification of the 2-, 3-, 4- or 5-positions of 4-thiazolidinone ring issuccessful to achieve synthetic products with a wide spectrum of pharmacological activity.For this purpose, two new 5-hetarylidene-2,3-disubstitued-1,3-thiazolidin-4-one compoundshave been synthesized via Knoevenagel condensation reaction of some 2,3-disubstitued-1,3-thiazolidin-4-one compounds with pyridine-2-aldehyde in the presence of sodium ethoxide.The structures of all synthesized compounds have been characterized by ultraviolet, infrared,nuclear magnetic resonance and mass spectral methods.Keywords: 4-Thiazolidinone, multicomponent reaction, Knoevenagel reaction,bisthiazolidinone.