Avrupa Birliği ortak değerlendirme çerçevesiyle kamu kurumlarında kalite yönetiminin özdeğerlendirmesi
The organizational self-assessment of quality management in public organization with the European Union common assessment framework
Yazar: MURAT KALFA
Danışman: PROF. DR. A. AZMİ YETİM
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Spor = Sports
Dizin: Kalite = Quality ; Kalite modelleri = Quality models ; Kalite yönetimi = Quality management ; Kalite ödülü = Quality award ; Kamu yönetimi = Public administration ; Spor yönetimi = Sport management ; Yönetim = Management ; Yönetim bilimi = Administration science ; Yönetim teorileri = Management theory ; Öz değerlendirme = Self-assessment

Özet:
Kalite yönetimi uygulamalarının yaygınlaştırılarak kamu örgütlerinde hizmet 
kalitesinin arttırılmasına yönelik yapılan bu araştırmanın amacı, çağdaş yönetim 
teorilerinden olan toplam kalite yönetiminin, kamu yönetiminde uygulama ve kurumsal 
özdeğerlendirme modellerinden olan Avrupa Birliği Ortak Değerlendirme Çerçevesinin, 
çalışan algılarına göre kamu örgütü üzerinde oluşturduğu etkiyi, kurumsal 
özdeğerlendirme yaparak ortaya koymaktır. Araştırma grubunu, Ortak Değerlendirme 
Çerçevesinin (ODÇ) uygulandığı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı merkez 
teşkilatında (ÇSGB) anketi yanıtlayan 379 çalışan ile ODÇ?nin uygulanmadığı Gençlik 
ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü merkez teşkilatında (SGM) anketi yanıtlayan 
247 çalışan oluşturmaktadır.
Bu araştırma, tarama modelinin kullanılacağı betimsel (tasviri-niceliksel) bir 
çalışmadan oluşmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak tarafımızca geliştirilen 
Likert tipi bir ölçek olan Ortak Değerlendirme Çerçevesi Kurumsal Kalite Ölçeği 
(ODÇ-KKÖ) kullanılmıştır. Ölçeğin kapsam geçerliliği için 11 kişiden oluşan uzman 
görüşünden ve pilot uygulamadan yararlanılmış, yapı geçerliliğine yönelik olarak ise 
açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin güvenirliğinin belirlenmesine yönelik 
olarak da Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Verilerin faktör analizi için 
uygunluğunu gösteren Kaiser Meyer Olkin ve Bartlett testi sonuçları örneklemin yeterli 
olduğunu ortaya koymuş, Kaiser-Meyer-Olkin değeri .975 ile verilerin faktör analizi 
için "çok iyi" sayılabilecek düzeyde olduğunu göstermiştir. Bartlett'in Sphericity testi 
sonucu da (p< .05) ölçekteki değişkenler (maddeler) arasında manidar bir ilişkinin 
olduğunu ortaya koyarak verilerin faktör analizi için uygun olduğunu göstermiştir.v
Ölçeğin özdeğer grafiği tek faktörde özdeğerin 13.90 olduğunu ortaya koymuş, 
birinci faktörün özdeğerinin 1?in çok üzerinde olması ve sonraki düşüşün keskin olup 
1?in altında kalması ve maddelerin özdeğerlerinin birbirine çok yakın olması nedeniyle 
ölçeğin tek faktörlü bütüncül bir yapıya sahip olduğu gözlenmiştir. Açıklanan varyans 
% 69.53 çıkmış, bu da ölçeğin, ?kurumsal kalite? adı verilen tek faktörlü değişkeni 
yaklaşık %70 gibi bir oranla ortaya koyduğunu göstermiştir. Bir maddenin faktöre ait 
olup olmadığını gösteren faktör yük değerlerinin, yaklaşık .80 ile yaklaşık .90 arasında 
olması, maddelerin kurumsal kalite faktörüyle yüksek ilişkide olduğunu ortaya 
çıkmıştır.
Madde-toplam korelasyonlarının yaklaşık .70 ile .90 arasında olması ölçeğin iç 
tutarlılığının da yüksek olduğu göstermiştir. Bir ölçekte güvenirlilik üst değerinin 1 ve 
yeterli görülen değerin .70 olduğu göz önüne alındığında, maddelere ait Cronbach alfa 
değerinin .98 çıkmış olması ODÇ-KKÖ?nin çok yüksek bir güvenilirliğe sahip ölçek 
olduğunu ortaya koymuştur. Dolayısıyla bu çalışma yeterli bir çalışma grubu üzerinde 
yüksek düzeyde geçerlilik ve güvenilirliğe sahip bir ölçekle gerçekleştirilmiştir.
Kurum değişkeni açısından çalışanların kurumsal kalite algılamalarında 
ODÇ?nin uygulanıp uygulanmamasına göre ÇSGB ortalamasının ( =71.37) SGM 
ortalamasından ( =57.16) yüksek olduğu görülmüş, bu farkın anlamlılığına ilişkin t 
testi sonuçları da ÇSGB ortalamasının SGM ortalamasından anlamlı şekilde yüksek 
olduğunu ortaya koymuştur t(624)=7.609, p< .001. Bu bulgu da bize ODÇ?nin 
uygulandığı kamu kuruluşunun kurumsal kalitesinin en azından çalışanların gözünde 
pozitif yönde etkilendiğini göstermiştir.
Sonuç olarak, Avrupa Birliği Ortak Değerlendirme Çerçevesinin uygulandığı 
kamu örgütüne etkisini ortaya koymak için, önce Ortak Değerlendirme Çerçevesi 
ölçütleri temelinde bir ölçek geliştirilmiş, sonra kurumsal kaliteyi ölçen bu ölçek ile iki 
bakanlık merkez teşkilatına kurumsal özdeğerlendirme yapılarak Ortak Değerlendirme 
Çerçevesinin uygulandığı kamu örgütü üzerindeki olumlu etki ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Yönetim bilimi, toplam kalite yönetimi, kamu yönetimi, 
kurumsal özdeğerlendirme, ortak değerlendirme çerçevesi, kurumsal kalite, spor

Abstract:
The purpose of this research which is aimed to increase the service quality in public organization by extending the quality management applications is to; put forward the effect of European Union Common Assessment Framework which is one of the implementation and organizational self-assessment model in public administration of total quality management (which is one of the theory of modern management) on public organization according to the employee perception by carrying out organizational self-assessment. The research group consists of; 379 number of employee surveyed at the central organization of Minister of Labour and Social Security in which the Common Assessment Framework is applied and 247 number of employee surveyed at the Sports General Directorate Central Organization of the Ministry of Youth and Sport in which the Common Assessment Framework is not applied. 
This research consists of a descriptive (descriptive- quantification) study in which the scanning model will be used. In this research; as a data collection tool a Likert type Common Assessment Framework Organizational Quality Scale (CAF-OQS) which is developed by us is used. In order for the content validity of the scale, we benefitted from composed of 11 expert opinion and pilot scheme and also for the construct validation, Explaratory Factor Analysis is carried out. In order to determine the scale reliability the Cronbach alpha coefficient is calculated. The Kaiser-Meyer-Olkin and Bartlett test results which show the suitability of the data for the factor analysis, proved that the sample is adequate and also showed that the value of Kaiser-Meyer-Olkin (.975) is a great level of the data for the factor analysis. Also Bartlett?s Sphericity test results (p< .05) showed that the data are suitable for the factor analysis by producing a significant relation between variables of scale. 
The eigenvalue graph of the scale showed that the eigenvalue is 13.90 in a single factor, the eigenvalue of the 1st  factor is over 1 and after a sharp fall it is under 1 and as the eigenvalue of items are close to eachother the scale has an integrated structure with a single factor. The explained varyans is calculated as 69.53% and this showed that the scale has presented the single factor variable which is called ?Organizational Quality? as approximately 70%. As the value of the factor loading which shows whether the item belongs to a factor or not is approximately between .80 and .90, and it presented that the items have a high relation with the organizational quality factor. İtem-total correlation is approximately between .70 and .90, it showed that the internal consistency of scale is high. In view of the reliability high state is 1 and sufficient value is .70 in a scale it proved that Common Assessment Framework Organizational Quality Scale is a high safety scale factor. Therefore, this research is carried out with a high level validity and reliability scale on an adequate working group. 
In terms of the organizational variance of the employee?s organizational quality sense, whether the Common Assessment Framework is carried or not it is estimated that the average of Minister of Labour and Social Security ( =71.37) is meaningly higher than Sports General Directorate average ( =57.16), t(624)=7.609, p< .001. This verity shows us that in the eye of the employee, the organizational quality of the public organization in which the Common Assessment Framework is carried out is affected in a positive way.
As a result, the European Union Common Assessment Framework is applied to test the effect of the public organization, First, a scale was developed on the basis of criteria of the Common Assessment Framework, and then using this scale organizational quality measure, organizational self-assessment made of the central organization of the two ministries, and thus applied to the Common Assessment Framework put forward a positive impact on the public organization.

Key Words: Management Science, total quality management, public administration, organizational self-assessment, common assessment framework, organizational quality.