Türkiye'de meydana gelen Kahramanmaraş depremlerinde yapay zeka ve dijital teknolojilerin kullanımının incelenmesi
Examining the use of artificial intelligence and digital technologies in the Kahramanmaraş earthquakes in Turkey
Yazar: ELİF BALBAY
Danışman: PROF. DR. ALAATTİN PARLAKKILIÇ
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Depremler yeryüzünde yaşamı etkileyen en büyük doğal afetlerden biridir. Her yıl depremlerde binlerce insan ölmekte ve milyonlarca insan evsiz kalmaktadır. Ancak günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte depremleri tespit etmek ve uyarı sistemleri oluşturmak daha da mümkün hale gelmiştir. Afet yönetiminde teknolojinin kullanılması daha iyi koordinasyon, hızlı müdahale ve kaynakların daha verimli kullanılması gibi avantajlar sağlamıştır. 06 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş-Pazarcık ve Kahramanmaraş-Merkez'de meydana gelen 7 büyüklüğünün üzerinde olan iki deprem nedeniyle 10 ilin etkilendiği büyük deprem meydana gelmiştir. Yaşanan depremler sonucunda, Doğu Anadolu Fay Hattı üzerindeki 11 ilde 48 binden fazla insan hayatını kaybetmiş, yarım milyondan fazla bina yıkılmış ya da ağır hasar almış ve önemli maddi kayıplar oluşmuştur. Tez çalışmasında 06 Şubat 2023 tarihinde yaşanan depremde arama kurtarma faaliyetleri, psikolojik destek, enkaz zarar tespiti, depremzedelerin yaşadığı sorunların hafifletilmesi veya giderilmesi, deprem sonrası kriz yönetimi (müdahale ve iyileştirme süreçleri) gibi konularda kullanılan yapay zeka ve dijital teknolojiler araştırılmıştır. Ayrıca dünyada en çok depremlerin yaşandığı 9 ülke seçilmiş ve bunlardan gelişmiş ülkelerde kullanılan yapay zeka ve dijital teknolojiler incelenmiştir. Araştırmalarda internet kaynakları, önceki araştırmalar, akademik makaleler, uluslararası ve yerel raporlar, resmi veri kaynaklarından faydalanılarak nitel çalışma yürütülmüştür. Türkiye'de kullanılan yapay zeka ve dijital teknoloji uygulamaları uyarı teknolojileri, arama ve kurtarma teknolojileri, iletişim teknolojileri, bağış ve barınma faaliyetlerinde kullanılan teknolojiler, hayat kurtarıcı uygulamalar, psikolojik destek uygulamaları olarak gruplandırılmıştır. Akıllı telefon uygulamaları, insansız hava araçları, dronlar, termal kameralar, sensörler, dedektörler, uydu tarama sistemleri, radar sistemleri, uçan baz istasyonları, robotlar, internet ağları gibi pek çok teknoloji kullanılmıştır. Sonuç olarak doğal afetlerde yapay zeka destekli dijital teknolojilerin kullanılmasının insanlar için oldukça önemli olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Earthquakes are one of the biggest natural disasters that affect life on earth. Every year, thousands of people die in earthquakes and people around the world become homeless. However, today, with the development of technology, it has become more possible to detect earthquakes and create warning systems. The use of technology in disaster management has provided advantages such as better coordination, rapid response and more efficient use of resources. On February 6, 2023, a major earthquake occurred in Kahramanmaraş-Pazarcık and Kahramanmaraş-Merkez, affecting 10 provinces, due to two earthquakes with a magnitude above 7. As a result of the earthquakes, more than 48 thousand people lost their lives in 11 provinces along the Eastern Anatolian Fault Line, more than half a million buildings were destroyed or severely damaged, and significant financial losses occurred. In the thesis study, artificial intelligence and digital technologies used in subjects such as search and rescue activities, psychological support, debris damage assessment, alleviation or elimination of the problems experienced by earthquake victims, post-earthquake crisis management (intervention and recovery processes) in the earthquake that occurred on February 6, 2023 were investigated. In addition, 9 countries with the most earthquakes in the world were selected and artificial intelligence and digital technologies used in developed countries were examined. In the research, internet sources, previous research, academic articles, international and local reports, official data sources are examined and qualitative study was conducted. Artificial intelligence and digital technology applications used in Turkey are grouped as warning technologies, search and rescue technologies, communication technologies, technologies used in donation and shelter activities, life-saving applications, and psychological support applications. Many technologies such as smartphone applications, unmanned aerial vehicles, drones, thermal cameras, sensors, detectors, satellite scanning systems, radar systems, flying base stations, robots, and internet networks have been used. As a result, it has been revealed that the use of artificial intelligence-supported digital technologies in natural disasters is very important for people.