Yaratıcı düşünme becerileri açısından 14 yaş çocuk resimlerinde teknolojik imgeler ve semantik çözümleme
Semantic analysis and technological imagesin 14 years children pictures in terms of creative thinking skills
Yazar: NAGEHAN KÜBRA ÖZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. TARIK YAZAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Gösterge bilim = Semiotics ; Teknoloji = Technology ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Yaratıcılık = Creativity ; Çocuk resimleri = Children's paintings ; İmge = Image

Özet:
Yaratıcı düşünme becerilerinde, çocukların yeni düşünceler üretmesi, fikir ve hipotez önermeleri, hayal güçlerini üst düzeyde gösterebilme ve yenilikçi çıktılar sunmalarına olanak tanımaktadır. Yaratıcılık kendine özgü olarak farklı boyut ve derecelerde ortaya çıkabilmektedir. Yaratıcı kişiler, olağan olmayıp problemlere çözüm önerebilecek bilgi ve beceriye sahip olan bireyler olarak tanımlanabilmekle birlikte bu kişiler her yaşta farklılaşan yaratıcılık özellikleri ile öne çıkabilmektedirler. Ancak, yaratıcı kişiliğe sahip küçük yaştaki çocukların diğer yaş gruplarına göre daha az bilgi ve tecrübeye sahip olabilmekle birlikte yaratıcılık düzeyi yetişkinler ile aynı seviyede olabilmektedir. Yaratıcı kişiliğe sahip çocukların düzeylerini anlamanın en etkin yollarından biri çocuk resimlerindeki yaratıcılık düzeylerini incelemektir. Çocuklar iç dünyalarını, farkında olmadan resim aracılığıyla aktarabilmektedirler. Çocuklarda görsel veriler beyine ulaştığında burada yorumlanarak daha sonra hatırlanmak üzere kodlanır. Yapılan bu kodlamadan faydalanan çocuklar, iç dünyalarını bilinçli ya da bilinçsiz olarak resim aracılığıyla aktarır. Çocuklar tarafından meydana getirilen bu resimler özellikle psikolojik ve rehberlik alanlarında yapılan çalışmalarda, insan psikolojisi üzerindeki bilinmezlikleri anlama ve anlamlandırma açısından alt yapı çalışması olarak faydalanılmaktadır. Çocuk resimleri, onu anlamak için çocukluk dönemine inmede bir araç olarak değerlendirilir. Bunun yanında çocuk resimlerinin incelenmesi bir uzmanlık alanı olup kod çözümlemesi gibi resim içeriğindeki her unsurun yaşlara göre kategori ayrımları yapılarak değerlendirilmesi gerekir. Bu değerlendirme alanında uzmanlaşmış kişiler tarafından ele alınması durumunda ortaya çıkacak sonuç, çocuğun iç dünyasını anlamakta yetersiz kalacaktır. Resim, çocukların kendilerini anlatmak için uyguladıkları bir araç olduğundan uzmanların çalışma alanı olarak ele alınarak bilimsel açıdan değerlendirilmektedir. 
Anlam düşüncesinin çözümlenmesi alanında Roland Barthes ilklerden olup Saussure'un göstergebilim kuramından yola çıkan Barthes'in ortaya koymuş olduğu bu kuramın merkezinde "anlamlandırmanın iki düzeyi" fikri bulunmaktadır. Bunlardan biri; düz anlam, diğeri de yan anlam olarak isimlendirilmiştir. Diğer yandan, Charles William Morris, C.S. Pierce'den etkilenerek ortaya koymuş olduğu kuramda göstergebilimsel çözümlemeyi üç boyutta ele almıştır. Bunlar; Sözdizimsel, Anlambilimsel ve Edimbilimsel çözümleme yöntemleridir. Bu çalışmada çocuk resimlerinin incelenmesinde özellikle C.W. Morris'in anlambilimsel çözümleme yöntemi kullanılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Bu araştırmada genel olarak nitel araştırma ve betimsel tarama yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma kapsamında Samsun ili Merkez ilçelerinde bulunan 3 özel okul, 3 devlet okulu ve bir bilim sanat merkezi olmak üzere toplam 7 okulda 14 yaş grubu çocuklar üzerinde araştırma yapılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular alan uzmanları tarafından değerlendirilmiştir. Araştırma sonucuna göre; Çalışma kapsamındaki özel okullar ile bilim sanat merkezinde bulunan çocukların resimlerde diğer okullara göre farkedilebilir bir düzeyde teknolojik imgelerin kullanıldığı ve daha anlamlı sonuçlar elde edildiği görülmüştür. 
Bu araştırmada genel olarak konuyla ilgili literatür ve ilgili araştırmalar yapılmış; Yaratıcılık, çocuk resimleri, ve göstergebilim genel olarak alt başlıklarla açıklanmış ve yapılan uygulama sonucunda elde edilen bulgular alt problemler açısından değerlendirilmiştir. Daha sonra semantik çözümleme yapılmıştır. 
Araştırma sonucunda, çalışma kapsamındaki özel okullar ile bilim sanat merkezindeki çocukların çizdiği resimlerle araştırma alanındaki diğer okullara göre farkededilebilir bir seviyede daha anlamlı sonuçlar elde edildiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
Creative thinking skills allows children to produce new thoughts, suggest ideas and hypotheses, show their imagination at a high level and offer innovative outputs. Creativity can emerge in different dimensions and degrees. The creative persons can be defined as an individual who has the knowledge and skills to offer solutions to problems, but these people can stand out with their creativity features that differ at any age. However, although young children with creative personality may have less knowledge and experience than other age groups, the level of creativity can be at the same level as adults. One of the most effective ways to understand the levels of children with creative personality is to examine their creativity levels in children's pictures. Children can transmit their inner world through painting without realizing it. When the visual data reaches the brain in children, it is interpreted here and coded to be remembered later. Children who benefit from this coding convey their inner worlds consciously or unconsciously through painting. These paintings, which are created by children, are used as infrastructure work in terms of understanding and making sense of the unknowns on human psychology, especially in the studies conducted in the fields of psychology and guidance. Children's pictures are considered as a means of descending to childhood to understand it. In addition, examining children's pictures is a specialty and every element in the picture content, such as code analysis, should be evaluated by making category separations according to ages. If it is handled by experts in this assessment area, the result will be inadequate in understanding the child's inner world. Since painting is a tool that children use to explain themselves, it is evaluated scientifically by considering it as the working area of experts.
In the field of the analysis of meaning thought, Roland Barthes is one of the pioneers and the idea of "two levels of meaning" is at the center of this theory put forward by Saussure's semiotics theory. One of them is named as plain meaning and the other is called as side meaning. On the other hand, Charles William Morris, in his theory, influenced by C.S. Pierce,  analyzed semiotic analysis in three dimensions. These are syntactic, semantic and pragmatic analysis methods.  In this study, evaluations were made especially by using C.V. Morris' semantic analysis method to analyze children's pictures. In this research, qualitative research and descriptive survey methods were used in general. Within the scope of the study, research was carried out on children aged 14 years in 7 schools, including 3 private schools, 3 public schools and a science and arts center in the central districts of Samsun. Findings obtained in the study were evaluated by field experts. According to the research result; It has been observed that the children in private schools and the science and arts center within the scope of the study used a noticeable level of technological images in the pictures and obtained more meaningful results.
In this research, generally literature and related researches on the subject have been done; Creativity, children's pictures and semiotics were generally explained with subheadings and the findings obtained as a result of the application were evaluated in terms of sub-problems. Then semantic analysis is done.
As a result of the study, it was observed that the pictures drawn by the children in private schools and science and art centers within the scope of the study yielded more significant results at a noticeable level compared to other schools in the research area.