Schopenhauer ve Nietzsche'nin felsefelerinin budizm ile ontolojik açıdan karşılaştırılması
A Comparison between Schopenhauer's and Nietzsche's philosophies and buddhism from an ontological perspective
Yazar: ONUR KUZGUN
Danışman: PROF. DR. AHMET ERDEM ÇİFTÇİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Budizm = Buddhism ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; Schopenhauer, Arthur = Schopenhauer, Arthur

Özet:
Bu tezin amacı, Schopenhauer ve Nietzsche'nin felsefelerinin Budizm ile ontolojik açıdan ayrıştıkları ve örtüştükleri noktaları saptamaktır. Varoluşun acıyla özdeşleştirilmesi, istemenin acının kaynağı olarak yorumlanması, acıdan kurtuluş için istemenin ortadan kaldırılmasının gerekli olduğu düşüncesi başta olmak üzere Schopenhauer'in felsefesi Budizm ile pek çok ortak noktaya sahiptir. Bununla birlikte, Schopenhauer'in felsefesi ontolojisi ile Budizmden ayrışarak Upanişadlara ve Advaita Vedānta'ya yaklaşır. Schopenhauer'in töz olarak istenç öğretisi, Budizmin acıyla özdeşleştirilen varoluşun kaynağı olarak arzu (trishnā) öğretisi ile Upanişadlar ve Advaita Vedānta'nın varolan her şeyin evrensel özü olarak ruh (ātman) öğretisinin bir tür sentezi gibidir. Buna karşılık Nietzsche, Budizmden farklı olarak istemeyi olumlamasına karşın öznenin ve görüngülerin altında yatan bir töz ya da kendinde-şeyin varlığını reddetmesi bakımından Budizm ile ortaklaşır. Schopenhauer Budizmden etkilenmesine karşın Batı metafiziğinin töz-ilinek, öz-görünüş gibi kavram şemaları etrafında düşünmeyi sürdürmüştür. Nietzsche ise Sokrates öncesi filozoflardan sonra metafiziğin dışına adım atan belki de ilk filozof olarak Budizme ontolojik anlamda Schopenhauer'den daha yakındır. Özetle Schopenhauer'in felsefesi aksiyolojik açıdan Budizm ile benzeşirken ontolojisi ile ondan ayrışır, Nietzsche'nin felsefesi ise ontolojik açıdan Budizm ile örtüşürken aksiyolojik açıdan ondan ayrışır.

Abstract:
This thesis aims to reveal the common and incongruent characteristics of the philosophies of Schopenhauer, Nietzsche, and Buddhism. Schopenhauer's philosophy shares significant commonalities with Buddhism, especially in viewing existence as intertwined with suffering, understanding desire as the root of suffering, and considering the renunciation of desire as the necessary requirement for salvation from suffering. Despite its numerous commonalities with Buddhism, Schopenhauer's philosophy diverges from it in terms of its ontology, while converging with Upanishads and Advaita Vedānta in this respect. Schopenhauer's concept of the will as a substance and thing-in-itself appears as a synthesis of two doctrines: Buddhism's notion of desire (trishnā) as the source of suffering intrinsic to existence, and the Upanishadic teaching of spirit (ātman) as the universal essence of all that exists. Despite affirming the will unlike Buddhism, Nietzsche aligns with Buddhism in denial of the existence of a subject and an underlying substance or thing-in-itself behind phenomena. Although Schopenhauer was inspired by Buddhism, he adhered to the core Western metaphysical conceptual schemes, such as substance-accident or essence-appearance. However, Nietzsche, who might be the first philosopher after the pre-Socratics to step outside metaphysics, is ontologically closer to Buddhism than Schopenhauer. In summary, Schopenhauer's philosophy converges with Buddhism in its axiological dimensions but diverges from it in its ontology, while Nietzsche's philosophy converges with Buddhism in its ontological aspects while diverging from it in axiological sense.