Ergenlerde stres ve akıllı telefon bağımlılığının, duygusal yeme davranışları ve yeme bağımlılığı üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of stress and smartphone addiction on emotional eating behavior and eating addiction in adolescents
Yazar: ZEYNEP KUZUCU
Danışman: DOÇ. DR. SİNE YILMAZ
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, ergenlerde stres ve akıllı telefon bağımlılığının, yeme bağımlılığı ve duygusal yeme arasındaki ilişkileri araştırmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 305 kız, 195 erkek olmak üzere 500 ergen dahil edilmiştir. Katılımcılara kişisel bilgilerinin sorgulandığı anket formu, Adölesan Stres Ölçeği (ASQ-S), Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği – Kısa Versiyonu (ATBÖ-KV), Çocuk ve Adölesanlar için Duygusal Yeme Ölçeği (EES-C) ve YALE Çocuklar için Yeme Bağımlılığı Ölçeği 2.0 (YFAS-C 2.0) uygulanmıştır. Ergen kızların YFAS-C 2.0, ASQ-S ve ATBÖ-KV puanlarının ergen erkeklere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,001). Üç ana ve 3/üzeri ara öğün yapan ergenlerin EES-C toplam puanları, 1 ve 2 ana ve ara öğün yapanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0,004). İki ve 3/üzeri ara öğün yapan ergenlerin YFAS-C 2.0 puanları, ara öğün yapmayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Öğün atlayan ergenlerin ASQ-S puanları ve ATBÖ-KV puanları, öğün atlamayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (sırasıyla p<0,001; p=0,004). Katılımcıların Beden Kütle İndeksi (BKİ) (kg/m2) ile YFAS-C 2.0 arasında ve BKİ Z-skoru ile YFAS-C 2.0 arasında pozitif yönde, çok zayıf derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (sırasıyla p<0,05; p=0,003). YFAS-C 2.0 ile ASQ-S ve ATBÖ-KV arasında pozitif yönde, zayıf derecede ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Akıllı telefon bağımlılığı riski, YFAS-C 2.0 1 birim arttığında %5,7, ASQ-S 1 birim arttığında ise %3,1 artmıştır (sırasıyla OR=1,057; OR=1,031). Sonuç olarak stres ve akıllı telefon bağımlılığının ergenlerde yeme davranışları üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Ergenlerde yeme bozukluklarının önlenmesi için özellikle okullarda stres yönetimi ve akıllı telefon kullanımı ile ilgili müdahalelerin geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
This study was conducted to investigate the relationships between stress and smartphone addiction, food addiction and emotional eating in adolescents. 500 adolescents, 305 girls and 195 boys, were included in the study. A survey form in which participants were asked about their personal information, Adolescent Stress Scale (ASQ-S), Smartphone Addiction Scale – Short Version (ATBÖ-KV), Emotional Eating Scale for Children and Adolescents (EES-C) and YALE Food Addiction Scale for Children 2.0 ( YFAS-C 2.0) was applied. It was found that adolescent girls' YFAS-C 2.0, ASQ-S and ATBÖ-KV scores were higher than adolescent boys (p<0.001). It was determined that the EES-C total scores of adolescents who ate 3 meals and 3 or more snacks were significantly higher than those who ate 1 or 2 meals and snacks (p=0.004). It was determined that the YFAS-C 2.0 scores of adolescents who had 2 or more snacks were significantly higher than those who did not have snacks (p<0.001). ASQ-S scores and ATBÖ-KV scores of adolescents who skip meals were determined to be significantly higher than those who did not skip meals (p<0.001; p=0.004, respectively). A positive, very weak and statistically significant relationship was detected between participants' Body Mass Index (BMI) (kg/m2) and YFAS-C 2.0, and between BMI Z-score and YFAS-C 2.0 (p<0.05; p=0.003, respectively). A positive, weak and statistically significant relationship was detected between YFAS-C 2.0 and ASQ-S and ATBÖ-KV (p<0.05). The risk of smartphone addiction will increase by 5.7% when YFAS-C 2.0 increases by 1 unit, and by 3.1% when ASQ-S increases by 1 unit (OR=1.057; OR=1.031, respectively). As a result, it appears that stress and smartphone addiction have a significant impact on eating behaviors in adolescents. In order to prevent eating disorders in adolescents, interventions related to stress management and smartphone use need to be developed, especially in schools.