Aile mahkemelerinde çalışan uzmanların velayet kanaatini etkileyen faktörler
Factors affecting the opinion of experts working under family courts regarding custody
Yazar: MERVE KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN SAYDAM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile mahkemeleri = Family courts ; Boşanma = Divorce ; Mahkemeler = Law courts ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Uzmanlar = Specialists ; Velayet = Custody ; Velayetname = Velayetname ; Çocuk psikolojisi = Child psychology ; Çocuk velayeti = Child custody ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma, İstanbul ilinde bulunan aile mahkemelerinde istihdam edilen sosyal
hizmet uzmanı, psikolog ve pedagogların mahkemelere sundukları velayet hususundaki
kanaat raporların çocuğun yüksek yararını değerlendirirken hangi kriterleri göz önünde
bulundurduklarını saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırma örneklemi İstanbul ilinde
bulunan adliyelerde, aile mahkemelerinde görev yapan 97 uzmandan oluşmaktadır.
Yapılan literatür taramaları sonrasında bu konu hakkında bir ölçek bulunamamış olup
söz konusu kriterlerin belirlenebilmesi 85 maddelik bir soru havuzu oluşturulmuş ve
uzmanlara anketle 85 soru yöneltilmiştir. Daha sonra oluşturulan soru havuzu konuya
hakim yüksek lisans seviyesinde eğitime sahip 5 kişi tarafından denetlenmiş ve 20 adet
maddenin gereksiz olduğu düşünüldüğünden anket dışında bırakılmıştır. Anket dışında
bırakılan maddelerden sonra geliştirilen ölçeğe temel bileşenler yöntemi ve varimax
döndürme tekniği ile faktör analizi uygulanmıştır. Uygulanan ilk rotasyonlarda bazı
maddelerin faktör yükünün .35 in altında olması, bazı maddelerin ise birden fazla
faktöre yanaşık olması sebebiyle ölçek dışında bırakılmasına karar verilmiştir. Nihai
faktör analizi sonrası 4 bileşenli bir yapı elde edilmiştir. Araştırma sonucunda
"Çocuğun İhtiyaçlarını Değerlendirme Alanı, Ebeveynlik Yeteneklerini Değerlendirme
Alanı, Ebeveynin Özellikleri ve Sahip Olduğu Yaşam Koşulları ile Çevresi İçinde Birey:
Çocuk" şeklinde 4 başlık altında uzmanların velayet değerlendirmesi yaparken önem
verdikleri kriterler saptanmaya çalışılmıştır. Daha sonra elde edilen bulguların
uzmanların cinsiyeti, mesleki deneyimi ve branşına göre velayet kanaatlerine olan
etkisini tespit etmek amacıyla Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H Testi
uygulanmıştır. Yapılan anlamlılık testi sonucuna göre meslek elemanının cinsiyeti
"Çocuğun İhtiyaçlarını Değerlendirme Alanı ve Ebeveynlik Yeteneklerini
Değerlendirme Alanları" kriterleri üzerinde anlamlı fark bulunmuş olup, kadın meslek
elemanlarının erkek meslek elemanlarına göre bu başlıklar altındaki kriterlere daha fazla
önem verdiği bulgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: aile mahkemeleri, sosyal çalışma görevlileri, çocuğun yüksek
yararı, velayet, velayet değerlendirme

Abstract:
ABSTRACT
Karaman, M. (2018). Factors Affecting the Opinion of Experts Working under Family Courts regarding Custody. Istanbul University Institute of Health Sciences, Department of Social Work. Master' s Thesis. Istanbul

This research has been done in order to determine the criteria taken into consideration in the opinion reports regarding custody, which are presented to courts by social workers, psychologists and pedagogues employed under family courts in Istanbul, when evaluating the best benefit of the child. The research sample consists of 97 experts working in court and family courts located in Istanbul. Concerning the literature review, there was not any scale with respect to child custody evaluation.Therefore, a pool of questions consisting of 85 items has been created and the experts have been directed a questionnaire covering 85 questions in order to be able to determine the best criteria of child custody cases. Then the pool of questions created was checked by 5 people who have full knowledge of the subject and a graduate degree, and 20 items were thought to be unnecessary and excluded from the scale. After the items were excluded from the scale, a factor analysis has been applied to the scale with principal component method and varimax rotation technique. With the first rotations applied, some items were decided to be kept outside the scale as their factor load was rather low, and some others were decided to be kept outside the scale because they were close to more than one factor. After the final factor analysis a 4-component structure has been obtained. As a result of the research, the criteria to which the experts attach importance when carrying out custody evaluation were tried to be determined under 4 headings of factors as follows: "Area of Evaluating the Needs of the Child, Area of Evaluating the Parenthood Skills, Characteristic of the Parent and His/Her Life Conditions and Individual within its Surrounding: Child." Then Mann Whitney U Test and Kruskal WallisH Test were applied with the aim of determining the impact of the findings on the experts' opinion regarding custody evaluation according to their gender, professional experience and branch. According to statistical analyses, significant differences regarding the criteria of "Area of Evaluating the Needs of the Child and Area of Evaluating the Parenthood Skills" have been found for experts' gender; it has been found that female professionals attach greater importance to the criteria under these headings than male professionals. 

Key Words: family courts, custody, the best interests of child, child custody evaluation