Suç mağduriyetinde travma sonrası büyümeyi açıklayıcı etmenler: Onarıcı adalet çerçevesinden bir bakış
Explanatory factors for posttraumatic growth in crime victimizations: A view from a restorative justice framework
Yazar: HİLAL KAYA BAL
Danışman: PROF. DR. HALİT SİNAN SÜZEN ; PROF. DR. HATİCE GÜLSEN ERDEN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Suç mağdurları klasik ceza adalet sistemleri tarafından genellikle ihmal
edilmekte, failler süreçte gerek fiziksel gerek psikolojik pek çok açıdan takip edilen
bir sistemin içerisine dahil edilirken mağdurlar kendi kendilerine bırakılmaktadırlar.
Yaşadığı zorlu deneyimle sıklıkla yalnız baş etmesi beklenen, suça ilişkin mağduriyet
yaşamış bireylerin psikolojik iyi oluşları toplum sağlığı açısından da önemli bir
noktadadır. Bu çalışma kapsamında suç mağdurlarında travma sonrası büyüme
kavramı; temel inançlar, başa çıkabilme algısı, bilişsel esneklik, bütünlük duygusu,
aidiyet ve affetme temelinde ele alınmıştır. Araştırmada Travma Sonrası Büyüme
Envanteri, Temel İnançlar Envanteri, Travma ile Başa Çıkabilme Algısı Ölçeği,
Bilişsel Esneklik Envanteri, Bütünlük Duygusu Ölçeği, Genel Aidiyet Ölçeği ve
Affetme Anketi kullanılmıştır. Katılımcılara çevrimiçi platform üzerinden ulaşılmış
ve ölçek formlarını doldurmaları istenmiştir. Çalışma, suç mağduriyeti bildiren 170 ve
mağduriyet bildirmeyen 186 gönüllü kişi ile karşılaştırmalı olarak yürütülmüştür.
Mağduriyet durumu ve cinsiyetin araştırma değişkenleri üzerindeki etkisini inclemek
amacıyla Çok Değişkenli Varyans Analizi yapılmıştır. Araştırma değişkenleri
arasıdaki ilişkilerin tespiti için Pearson Korelasyon Analizi uygulanmıştır. Yanısıra
düzenleyicilik analizi Hayes'in 1 numaralı modeli ile ve sıralı aracılık analizleri ise 6
numaralı model ile test edilmiştir. Mağduriyet bildiren grupta temel inançlarının ve
travma ile başa çıkabilme algısının büyüme ile ilişkisinde affetmenin düzenleyici rolü
olduğu görülmüştür. Her iki grupta da inançlar ve travma ile başa çıkabilme algısının
TSB ile ilişkisinde bütünlük duygusunun aracı, bilişsel esneklik ve aidiyetin sıralı aracı
rolü olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulguları, ilgili alanyazınla tutarlı sonuçlara
ulaşmıştır. Araştırma bulguları ilgili alanyazın ve onarıcı adalet yaklaşımı ile
tartışılmıştır.

Abstract:
Victims of crime are generally neglected by classical criminal justice systems,
while the perpetrators are included in a system that is followed both physically and
psychologically in the process, the victims are left on their own. The psychological
well-being of individuals who have been victimized by crime, who are often expected
to cope alone with their difficult experience, is also at an important point in terms of
public health. Within the scope of this study, the concept of post-traumatic growth in
crime victims was discussed on the basis of basic beliefs, perception of coping,
cognitive flexibility, sense of integrity, belonging and forgiveness. In the study, Post
Traumatic Growth Inventory, Basic Beliefs Inventory, Perception of Coping with
Trauma Scale, Cognitive Flexibility Inventory, Sense of Integrity Scale, General
Belonging Scale and Forgiveness Questionnaire were used. Participants were reached
through the online platform and were asked to fill out the scale forms. The study was
conducted comparatively with 170 volunteers who reported crime victimization and
186 volunteers who did not. Multivariate Analysis of Variance was conducted to
examine the effect of victimization status and gender on research variables. Pearson
Correlation Analysis was applied to determine the relationships between research
variables. In addition, regulatory analysis was tested with Hayes' model #1 and
sequential mediation analysis was tested with model #6. Forgiveness had a moderating
role in the relationship between the basic beliefs and the perception of coping with
trauma and growth in the victimization group. In both groups, it was determined that
beliefs and perception of coping with trauma had a mediating role for sense of cohesion
and a sequential mediating role for cognitive flexibility and belonging. Research
findings have reached results consistent with the relevant literature. The research
findings were discussed with the related literature and restorative justice approach.