Sorunlu kredilere etki eden faktörler: Farklı gelişmişlik düzeyindeki ülkeler üzerine bir araştırma
Factors affecting non-performing loans: A study on countries with different levels of development
Yazar: NUR ESRA BEKERECİ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET MUSTAFA KISAKÜREK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economy ; Finans = Finance

Özet:
Sorunlu kredilerin tutarı bankaların sağlıklı bilanço yapısı için risk oluşturlar. Söz konusu krediler bankaların kârlılığını düşürür, sermaye tabanlarını tüketir, likiditeyi negatif etkiler, aktif-pasif dengesini bozar bunun gibi daha birçok olumsuzluğa sebep olabilir. Bu anlamda kredi riskinin etkin şekilde izlenmesi ve değerlendirilmesi başta bankaların finansal sağlamlığı ve ekonominin istikrarı açısından oldukça önemlidir. Alan yazında söz konusu kredileri etkileyen unsurların daha çok makro ve mikroekonomik faktörlerden meydana geldiği gözlemlenmektedir Bu perspektifle sorunlu kredileri etkileyen unsurların araştırılması çalışmanın temel gayesini oluşturmaktadır. Çalışmada sorunlu krediler ile belirleyicileri arasındaki ilişkinin farklı gelişmişlik düzeyindeki ülkeler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Söz konusu belirleyicilerin ülkelerin gelir seviyelerine göre değişip değişmediğinin değerlendirmesi dışında kriz faktörünün sorunlu kredileri nasıl etkilediği araştırılmıştır. Bu bağlamda yüksek, üst-orta ve alt-orta gelirli ülkeler grubunun 2001-2020 yıllarını kapsayan 20 yıllık verileri kullanılmıştır. Dinamik panel veri yöntemlerinden GMM tahmincisinin kullanıldığı çalışmada makroekonomik faktörlerin mikro faktörlere göre ülke grupları aşısından aktif kalitesini bozmada daha etkili olduğu saptanmıştır. GSYİH, küresel kriz ve sorunlu kredilerin kalıcılığı, yüksek, üst-orta ve alt-orta ekonomilerde genel anlamda takipteki kredilerin en etkili tahmin edicileri olmuştur. Bu anlamda tüm ülke gruplarında kalıcılık gösteren sorunlu krediler oranının beklenildiği gibi düşük gelirli ülkelerde daha yüksek bulunduğu kaydedilmiştir. Ayrıca kriz dönemlerinde sorunlu kredilerin, yüksek gelirli ülkelere nispeten gelir düzeyi düşük ülkelerde problem teşkil ettiği, büyümenin ise gelir grubu yüksek ülkelerde diğer makroekonomik değişkenlerle karşılaştırıldığında sorunlu kredileri azaltmada temel itici güç olduğu gözlemlenmiştir. Kısaca farklı gelişmişlik düzeyindeki ekonomilerde kredi riskini etkileyen makro ve mikro faktörlerin refah seviyesine göre farklılık gösterdiği keşfedilmiştir.

Abstract:
NPL amount poses a risk for the healthy balance sheet structure of banks. These loans reduce the profitability of banks, consume their capital base, negatively affect liquidity, deteriorate the asset-liability balance and cause many more negativities. In this sense, effective monitoring and evaluation of credit risk is very important for the financial soundness of banks and the stability of the economy. In the literature, it is seen that the factors affecting the loans in question mostly consist of macro and micro factors. In this study, it is aimed to examine the relationship between NPLS and their determinants in terms of countries with different levels of development. In addition to evaluating whether these determinants vary according to the income levels of the countries, how the crisis factor affects NPLs was investigated. In this context, 20-year data of the high, upper and lower middle income countries group covering the years 2001-2020 was used. In the study, in which the GMM estimator, the dynamic panel data methods, was used, it was determined that macroeconomic factors were more effective than micro factors in the deterioration of asset quality in country groups. GDP, the global crisis and the persistence of NPLs have been the most influential determinants of NPLs in high, upper and lower middle income economies in general. In this sense, it was noted that the permanent NPL ratio in all country groups was higher in low-income countries, as expected. In addition, it has been seen that NPLs pose a problem in low-income countries compared to high-income countries, and growth is the main driving force in reducing NPLs in high-income countries when compared with other macroeconomic variables. In short, it has been determined that macro-micro factors affecting credit risk in economies with different levels of development differ according to the level of welfare.