Kentsel açık mekânların değerlendirilmesindekullanılabilecek bir model önerisi: İstanbul Ortaköy Meydanı örneği
A model proposal in assessing the urbanopen spaces: Case of Istanbul Ortaköy Square
Yazar: NASİM VALİZADEH BAZARGAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İstanbul Ortaköy Meydanı örneğinden yola çıkılarak kentsel
açık alanları değerlendirmek için kullanılabilecek kontrol listesine dayalı bir modelin
önerilmesidir. Mekânın başarısını değerlendirmede kullanılabilecek kriterleri
belirlemek için uluslararası yapılmış çalışmalar ve teorisyenlerin konuya bakış açıları
ayrıntılı bir şekilde araştırılmıştır. Kontrol listesi oluşturulurken öncelikli olarak
Whyte (1980), Marcus ve Francis (1997, 2003), Project for Public Places
(2000,2001, 2005,2009), ve Gehl (1996, 2002, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013)'in
yaptıkları çalışmaların sonuçları etkili olmuştur. Mekân kalitesini etkileyebileceği
düşünülen ana kriterler İşlevsel (Alt kriterleri: Kullanımlar ve aktiviteler,
ulaşılabilirlik, çekici mekânlar), Sosyal (Alt kriterleri: Topluluk hissi, topluluk
kimliği, sosyal etkileşim, topluluğa bağlılık, sahiplenme hissi) ve Algısal nitelikler
(Alt kriterleri: Fiziksel konfor, fizyolojik konfor, çevresel konfor, emniyet ve
güvenlik, bakım ve yönetim, teknoloji) olarak sınıflandırılmıştır. Oluşturulan kontrol
listesi İstanbul içerisinde başarılı bir kentsel mekân olarak nitelendirilen Ortaköy
Meydanı' nda test edilmiştir. 2019-2020 yılları arasında gerçekleşen çalışmada alan
analizleri için yöntem olarak; yerinde tespit, gözlem ve fotoğraflama teknikleri
kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda, kentsel mekânın sosyal ve algısal niteliklerinin
işlevsel niteliklere göre daha önemli ve daha etkin rol aldığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kentsel açık alan, Tasarım Kriterleri, Kullanıcı Grupları,
Ortaköy Meydanı

Abstract:
The aim of this study is to propose a checklist-based model that can be used to
evaluate urban outdoor spaces, based on the example of Istanbul Ortaköy Square.
International studies and theoreticians' perspectives on the subject were investigated
in detail in order to determine the criteria that can be used to evaluate the success of
the space. When creating the checklist, the result of the studies of Whyte (1980),
Marcus and Francis (1997, 2003), Project for Public Places (2000, 2001, 2005,
2009), and Gehl (1996, 2002, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013) in particular were
effective. The main criteria believed to have an impact on the quality of the open
spaces are; Functional qualities (Sub-criteria: Uses and activities, accessibility,
attractive places), Social qualities (Sub-criteria: Sense of community, community
identity, social interaction, place attachment, sense of ownership) and Perceptual
qualities (Sub-criteria: Physical comfort physiological comfort, environmental
comfort, safety and security, maintenance and management, technology). The
generated checklist was tested in Ortaköy Square, considered a successful urban
space in Istanbul. Methods utilized in the study conducted between 2019-20, were
on-site determination, observation and photography. As a result of the study, it was
determined that the Social and Perceptual Qualities of the urban space play a more
important and more effective role than its Functional Qualities.
Key Words: Urban open space, Desin Criteria, User Groups, Ortaköy Square