İskelet kası indeksinin T skoru ile korelasyonu ve vertebra dejenerasyonu olan olgularda kemik mineral yoğunluğu tespitine katkısı
Correlation of skeletal muscle index with T-score and its contribution to bone mineral density detection in cases with vertebra degeneration
Yazar: CEREN AYDIN
Danışman: PROF. DR. NURDAN ÇAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Dünyada yaşlı nüfusun artışı ile kas iskelet sistemi hastalıkları daha sık görülmektedir. Bu hastalıklardan osteoporoz ve kas kütlesindeki azalma anlamına gelen sarkopeni, birçok kronik hastalık ile ilişkileri araştırılan ve tanınırlığı artan iki sağlık sorunudur. Bu çalışmada sarkopeni ile kemik mineral yoğunluğu (KMY) arasındaki korelasyonu ortaya koymayı ve vertebra dejenerasyonlu olgularda yanlış yüksek çıkan T skoru yerine sarkopeni tanımında kullanılan iskelet kası indeksinin (SMI) osteoporoz tanısına olan katkısını tespit etmeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: 2021 ve 2022 yıllarında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde Dual-enerji X-ışını absorbsiyometri (DEXA) çekilen hastalar arasından en fazla bir ay arayla abdomen bilgisayarlı tomografisi (BT) çekilmiş olanlar belirlendi. Uygun kriterleri karşılayanlar tespit edilerek 180 hasta çalışmaya dahil edildi. Dejenerasyon kriterleri en az iki seviyede kemik köprü yaratan osteofit, end platolarda skleroz, komşu fasetlerde daralma veya en az bir kompresyon kırığı bulgularından en az birinin varlığı olarak belirlendi. Bu kriterleri karşılayan hastalar dejeneratif (n:34), karşılamayanlar nondejeneratif (n:146) gruba ayrıldı. Hastaların DEXA'daki KMY ve T skorları kaydedildi. Her hasta için lomber 1-4 seviyelerindeki SMI değerleri, aksiyel kesitteki iskelet kası alanı (psoas kasları, rektus abdominis, paraspinal kaslar, kuadratus lumborum, transversus abdominis, eksternal ve internal oblik kaslar) ile boyun karesinin çarpımıyla hesaplandı. KMY ile korele etmek amacıyla vertebra korpuslarının dansiteleri de ölçüldü. Sonuç olarak lomber vertebra korpus ve femur boynu KMY'leri, SMI ve kemik dansiteleri ile kıyaslandı. 
Bulgular: 180 hastanın SMI ve lomber KMY ölçümleri arasında her seviye için pozitif korelasyon bulundu (p<0,05). Dejeneratif hasta grubuna ayrıca bakıldığında lomber KMY ile SMI değerleri arasında anlamlı korelasyon bulunmazken nondejeneratif hastalarda KMY ile SMI arasında pozitif yönde korelasyon mevcuttu (r=0,234-0,317, p<0,05). 60 yaş üzeri nondejeneratif hastalardaki SMI ve KMY korelasyonu pozitif yönde orta şiddette idi (r=0,408, p<0,05). İki grup için ayrı ölçülen kemik dansiteleri ve femur KMY'leri ile L3 SMI değerleri arasında da pozitif yönde korelasyon bulundu (p<0,05). L1-4 seviyelerindeki SMI değerleri kendi aralarında yüksek korelasyona sahipti (r=0,86-0,92, p<0,05).
Sonuç: SMI ve KMY, yani sarkopeni ile osteoporoz arasında korelasyon olduğundan sarkopeni tespit edilen hastalara osteoporoz tedavisinin de verilmesi düşünülebilir. Vertebra dejenerasyonu olan hastalarda DEXA yöntemiyle ölçülen lomber KMY değerleri yanıltıcıdır, bu hastalarda sarkopeni varlığı osteoporoz tanısında yol gösterici olabilir.

Anahtar Sözcükler: Sarkopeni, Osteoporoz, BT, DEXA, Kemik mineral yoğunluğu

Abstract:
Objective: With the increase in the elderly population in the world, musculoskeletal diseases are more common. Among these diseases, osteoporosis and sarcopenia, which means a decrease in muscle mass, are two health problems whose relations with many chronic diseases have been investigated and whose recognition is increasing. In this study, our aim is to reveal the correlation between sarcopenia and bone mineral density (BMD) and to determine the contribution of the skeletal muscle index (SMI), which is used in the definition of sarcopenia, to the diagnosis of osteoporosis, instead of the falsely high T score in cases with vertebral degeneration.
Materials and Methods: Among the patients who underwent Dual-energy X-ray absorptiometry (DEXA) in Ankara Bilkent City Hospital in 2021 and 2022, those who had an abdominal computed tomography (CT) scan at most one month apart were determined. Those who met the appropriate criteria were identified and 180 patients were included in the study. Degeneration criteria were defined as the presence of at least one of the signs of osteophyte creating a bone bridge, sclerosis at the end plateau, narrowing of the adjacent facets in at least two levels, or at least one compression fracture. Patients who met these criteria were divided into degenerative (n: 34) and those who did not into non-degenerative (n: 146) group. BMD and T scores in DEXA were recorded. SMI values ​​at lumbar levels 1-4 for each patient were calculated by multiplying the skeletal muscle area (psoas muscles, rectus abdominis, paraspinal muscles, quadratus lumborum, transversus abdominis, external and internal oblique muscles) in the axial plane and the square of the height. Densities of vertebral bodies were also measured to correlate with BMD. As a result, BMD of the lumbar vertebral corpus and femoral neck were compared with SMI and bone densities.
Results: Positive correlations were found for each level between SMI and lumbar BMD measurements for 180 patients (p<0,05). When the degenerative patient group was examined separately, there was no significant correlation between lumbar BMD and SMI values; while there was a positive correlation between BMD and SMI in nondegenerative patients. (r=0.234-0.317, p<0.05). The correlation between SMI and BMD in nondegenerative patients over 60 years of age was moderately positive (r=0.408, p<0.05). There was also a positive correlation between bone densities and femoral BMD and SMI values ​​for the two groups (p<0,05). SMI for each lombar level had high correlation among themselves (r=0,86-0,92, p<0,05).

Conclusion: Since there is a correlation between SMI and BMD, that is sarcopenia and osteoporosis, treatment for osteoporosis may be considered in patients with sarcopenia. Lumbar BMD values ​​measured by DEXA in patients with vertebral degeneration are misleading, presence of sarcopenia in these patients may be a guide in the diagnosis of osteoporosis.

Key Words: Sarcopenia, Osteoporosis, CT, DEXA, Bone mineral density