Türkiye'de 1930-1940 yılları arasında seçkinci söylemin oluşumu: Falih Rıfkı Atay ve Peyami Safa, karşılaştırmalı bir analiz
Construction of the elitist discourse in Turkey between 1930 and 1940: a comparative analalysis on Falih Rıfkıf Atay and Peyami Safa
Yazar: TEZCAN DURNA
Danışman: DOÇ. DR. NUR BETÜL ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalısmada, Türkiye'nin 1930-1940 yılları arasında dönemin etkin yazarlarıolan Peyami Safa ve Falih Rıfkı Atay'ın metinleri temel alınarak seçkinci söyleminkurulusu incelenmistir. Çözümleme için, yazarların metinlerinde ?halkın söylemselinsası?, merkezi tema olarak belirlenmistir. Bu merkezi temanın, bir söylem olarak?modernlesme/medenilesme? ile ?halkın birligi? tahayyülü ve ?millet? kavramınageçisin bir göstergesi olarak kültürel ve ahlaki degerler söylemleriyle iliskileriçözümlenmistir. Bu ikili eklemlenme sayesinde birlige kavusturulurken halkın, aynızamanda heterojen unsurlarından nasıl arındırıldıgına dikkat çekilmistir.Seçkinci söylemi kuran en önemli argüman, toplumu bilenlerin yönetmesiiddiasıdır. Bu argüman, ?yöneten-yönetilen?, ?halk-devlet?, ?seçkin-kitle? gibikarsıtlıkları üretir. Bu karsıtlıklar arasındaki hiyerarsik iliskiyi ortaya çıkaran ?bilgiliolmak? ayrımı, siyasal katılıma dair algıyı da belirlemektedir. Halkçı söylem, esasitibariyle ?halk? kavramının içini dolduran tikel unsurların popüler siyasaltaleplerinin birbirlerine eklemlenmesi sonucu ortaya çıkacaktır. Ancak bizimçalısmamızda seçkinci söylemin çözümlenmesi için metinleri incelenen yazarlarınsöyleminde halk, toplumsal ve siyasal birligin göstergesi olarak tanımlanırken, tikelunsurlar dıslanmakta, homojen bir bütünlük içine yerlestirilmektedir. Bu bütünlüktahayyülünde halkı söylemsel olarak metinlerinde kuran yazarlar, aynı zamandahalkın yönetime katılmaya ehil olmadıgı, bu nedenle de devletin askın denetleyici veyönlendirici gücüne ihtiyaç duydugu gibi iddialara yaslanmaktadırlar. Böylecedönemin genel halkçı söyleminin insasında rol oynayan iki yazarın söyleminin deesas itibariyle retorik düzeyde bir halkçılıgı ve dolaylı olarak seçkinci söylemiürettigi ortaya çıkmaktadır.Anahtar sözcükler:Türkiye siyaseti, seçkinci söylem, halk, halkçı söylem,modernlesme/medenilesme, ulusal birlik, siyasal katılım, yurttas, köylü

Abstract:
This study aims to discover the construction of the elitist discourse in Turkey,between 1930 and 1940 by focusing on the works of Peyami Safa and Falih RıfkıAtay. The central theme of the study is ?discoursive construction of the people? inthe texts of these authors. This central theme is studied in relation with thediscourses on modernisation/civilization, and the cultural and ethical values thatrepresent the conceptualisation of the ?nation? and the imaginative construction ofthe ?unity of the people?. Within the articulations in both these levels people islooked upon as a unity purifiying it from its heterogeneous aspects.The basic argument of the elitist discourse is the claim that the society must beguided/governed by those who are competent. This argument is built on certaincontradictions as ?rulers-subordinates?, ?people-state?, ?elits and masses?. Havingpolitical competence and knowledge gives a superior position to the political elitsand shapes the perceptions of political participation. . Essentially popular discoursemust be a totality of the articulation of hetoregeneous demmands of individuals thatform the ?people?. This study displayed that in the discourse of the two authorsanalysed, ?people? is the concept to signify the social and political unity, ahomogeneous entitiy without any differences. The authors that construct this unity intheir texts also claimed that the people don?t acquire the competence for politics andthey do need the state?s control and guidence. Thus, both Safa and Atay?s retoricaldiscussions on the public reproduces the elitist discourse of their period.Key Words:Turkish politics, elitist discourse, people, populist discourse,modernisation/civilisation, national unity, political participation, citizen, peasants