Mevlîd ve Mirâciye formlarında icrâ edilen tevşihlerin makâm analizleri (18-21. yy.)
The maqam analysis of the tawsheehs performed in the Mawlid and Mirajiyyah forms (18-21st century)
Yazar: MUSTAFA SÜHA ÇUBUKCU
Danışman: DOÇ. DR. ALPER AKDENİZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Müzik = Music
Dizin: Dini müzik = Religious music ; Makamlar = Modes ; Mevlid = Mawlid ; Miraciye = Miraciye ; Tevşih = Tevşih ; Türk dini musikisi = Turkish religious music

Özet:
Tevşih, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) hayatından kesitlerin sunulduğu, ona olan övgülerin terennüm edildiği bir Türk Din Mûsikîsi formudur. Mevlîd ve mirâciye formlarının ihtişâmından beslenen tevşihler, bestekârların hünerlerini sergiledikleri mâhiyette olması hasebiyle nazarî anlamda önem teşkîl etmektedir. 
Türk Din Mûsikîsi bestekârlığında büyük önem taşıyan 18-21. yy. dönemlerini ihtivâ eden bu çalışmada, tevşih formlu eserler makâmsal çerçevede ele alınmıştır. Mevlîd ve mirâciye formlarındaki bahirlerde icrâ edilen Rast, Uşşak, Hicaz, Sabâ, Hüseynî, Segâh, Hüzzam, Nevâ, Dügâh ve Müstear olmak üzere toplam on makâmda bestelenen 131 eser çalışmanın sınırlılığını oluşturmaktadır. Betimsel yöntemlerle incelenen bu çalışmada "tarama/survey" ve "sınıflandırma" metodları kullanılmıştır. Yapılan incelemeler yoluyla ilgili dönem ve sözü geçen makâmların tarihsel mübâdeleleri hakkında çıkarımlar sağlamak amaçlanmıştır.
Müşâhede edilen eserlerin neticesinde bestelenen tevşihlerde dönemlerindeki nazariyatçı tarifleri ile hangi noktalarda mutâbıklık sağlandığı; dönemler ilerledikçe geçki ve çeşni yapılarında ne gibi farklılıklar meydana geldiği, perde aralıklarında nasıl bir değişim sergilendiği gibi konulara yer verilmiştir. Ayrıca tevşihlerde en fazla kullanılan biçim kalıbının farklı formlardaki kalıplarla benzerlik gösterdiği ifade edilmiştir.

Abstract:
Tawsheeh is a form of Turkish Religious Music in which sections from the life of the Prophet Muhammed (s.a.v) are presented and praises to him are sung pleasantly. The Tawsheehs, which are inspired by the splendour of the mawlid and mirajiyyah forms, are theoretically important because they are in the nature where the composers display their skills.
Covering the periods of the 18th and 21st centuries which are of great importance in the composition of Turkish Religious Music, in this research, the works in the form of tawsheehs are elucidated and discussed in the maqam framework. The limitation of the study consists of 131 works composed in a total of ten maqams, namely Rast, Ussak, Hicaz, Saba, Huseyni, Segah, Huzzam, Neva, Dugah and Mustear, which are performed in the sections of mawlîd and mirajiyyah forms. In this study, which was examined with descriptive techniques, "screening / survey" and "classification" methods were used. By means of the examinations made, it is aimed to provide inferences about the historical exchanges of the relevant period and the mentioned authorities.
As a result of the observed works, the following issues are included in the results and discussion part of the thesis; at which points there was an agreement with the theorist descriptions of their period in the composed tawsheehs; as the periods progressed, what kind of differences occurred in the modulations and motive structures, what kind of changes are exhibited in pitch intervals. In addition, it has been stated that the most used form pattern in tawsheehs is similar to the patterns in different forms.