Prematüre bebeklerde general movements, duyusal işlemleme ve nörogelişimsel parametreler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between general movements, sensory processing and neurodevelopmental parameters in premature infants
Yazar: BİLGE NUR YARDIMCI LOKMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞE LİVANELİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Fizyoterapi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebekler = Infant ; Duyusal analiz = Sensory analysis ; Duyusal özellikler = Sensorial properties ; Hareket = Motion ; Motor gelişim = Motor development ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Bu çalışmanın amacı; (i) ayrıntılı General Movements (GMs) değerlendirmesi ile erken dönem duyu gelişiminin ilişkisi olup olmadığını araştırmak, (ii) gestasyonel haftalarına göre ayrılan prematüre bebeklerin GMs değerlendirmesi ve duyusal işlemleme sonuçlarını karşılaştırmak ve (iii) 24 – 36 ay duyusal işlemleme ile nörogelişimsel değerlendirme sonuçlarının 3 – 5 ay arasında yapılan GMs ile duyusal işlemleme değerlendirmeleri ile ilişkisini incelemektir. Çalışmaya dahil edilen 66 prematüre bebek gestasyonel haftalarına göre aşırı prematüre bebek (≤28 hafta), erken prematüre bebek (29 hafta ve ≤32 hafta) ve orta–geç prematüre bebek (33 hafta ve <37 hafta) olmak üzere üçe ayrıldı. Dahil edilen bebeklere düzeltilmiş yaşları 3 – 5 ay arasındayken spontan motor hareketleri değerlendirmek için ayrıntılı GMs; duyusal işlemleme değerlendirmesi için Infant Sensory Profile-2; nörogelişimsel değerlendirme için Bayley Bebek ve Çocuk Gelişimi Ölçeği – III (Bayley-III) uygulanmıştır ve düzeltilmiş yaşları 24 – 36 ay arasında ise duyusal işlemleme değerlendirmesi için Toddler Sensory Profile-2 ve propriosepsiyon duyu değerlendirmesi; nörogelişimsel değerlendirme için yine Bayley-III uygulanmıştır. Erken dönem ayrıntılı GMs analizi sonucunda elde edilen Motor Optimalite Skoru (MOS) ve alt bölümleri ile duyusal işlemleme arasında ilişki bulunmadı (p>0,05). Bebeklerin 2 yaşlarındaki duyusal işlemleme değerlendirmesine göre kuadrantların hassaslık alanında gruplar arasında fark bulundu (p=0,022). Buna göre 32 hafta ve altı doğum haftasına sahip prematüre bebekler orta-geç prematüre bebeklere göre daha fazla duyusal işlemleme bozukluk oranına sahip oldukları görüldü. Bununla birlikte yine 2 yaş değerlendirmelerinde duyusal işlemlemenin dokunma parametresinde gruplar arasında fark bulundu (p=0,033) ve yine gestasyonel haftanın azalması ile duyusal işlemleme bozukluklarının oranının arttığı belirlendi. MOS ve alt bölüm puanları ile duyusal işlemleme parametreleri arasındaki ilişkiye bakıldığındaysa; MOS ve alt bölümlerinden en az biri ile duyusal işlemleme parametrelerinden arama, hassaslık, görsel, dokunma ve hareket alanları arasında düşük derecede korelasyon katsayısıyla ilişki bulundu (p<0,05). Sonuç olarak, prematüre bebeklerin erken dönemden itibaren hem motor gelişim açısından hem de duyusal işlemleme açısından takibinin önemli olduğu görüldü. Özellikle doğum haftasının düşmesi ile duyusal işlemlemenin dokunma ve hareket parametrelerininde bozukluk riski oranı artmaktadır. Erken dönem atipik spontan motor gelişim gösteren bebeklerin duyusal işlemleme bozukluğuna da sahip olabileceği ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
This study was aimed to (i) investigate whether there is a relationship between detailed General Movements (GMs) assessment and early sensory processing, (ii) compare the GMs assessment and sensory processing results of premature infants separated by gestational weeks, and (iii) examine the relationship between sensory processing at 24 – 36 months and neurodevelopmental results, and the GMs assessment and sensory processing at 3 – 5 months. Sixty-six premature infants included in the study were divided into three groups according to their gestational weeks as extremely preterm (≤28 weeks), very preterm (between 29 weeks to ≤32 weeks), and moderate-late preterm (between 33 weeks to <37 weeks). Premature infants were applied detailed GMs for early spontaneous movements; the Infant Sensory Profile-2 for sensory processing; the Bayley Scales of Infant and Toddler Development-Third Edition (Bayley-III) for neurodevelopmental assessment at corrected ages of 3 – 5 months, and the Toddler Sensory Profile-2 for sensory processing, proprioception test, and the Bayley-III for neurodevelopmental assessment at corrected ages of 24 – 36 months. There is no relationship found between the Motor Optimality Score (MOS) and its sub-categories, which obtained result from the detailed GMs assessment, and sensory processing (p>0.05). According to the infants' sensory processing assessment results at the age of 2, there was a difference between the groups in the sensitivity strategy of the quadrants (p=0.022). It was observed that premature infants with a gestational age of 32 weeks and below had a higher rate of sensory processing disorder than moderate-late premature infants. Furthermore, there was a difference between the groups in tactile sensory processing in the 2-year-old (p=0.033), and it was determined that the decrease in the gestational week increased the rate of sensory processing disorder. When looking at the relationship between the MOS and its sub-categories and sensory processing parameters results, a low correlation coefficient was found between seeking, sensitivity, visual, tactile, and motion sensory processing domains with at least one of the MOS and its subcategories (p<0.05). In conclusion, the follow-up of premature infants from the early period of life in motor development and sensory processing was found to be important. Significantly, the risk rate increases in the tactile and movement sensory processing disorder with a decrease in the gestational age. The possibility that infants with early atypical spontaneous motor development might also have sensory processing disorder should be considered.