Konya yöresi düz dokuma yaygıları (kilim, cicim, zili, sumak)
Plain weaving rugs of Konya district (rug, light rug, zili, sumac)
Yazar: HAFİZE MELEK HİDAYETOĞLU
Danışman: PROF. DR. BEKİR DENİZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: El Sanatları = Crafts ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Bu araştırmada; Konya ve çevresinde, dokumanın yapıldığı Konya merkez ve 31ilçe ile bunlara bağlı yaklaşık 230 köyde araştırma yapılarak, Düz Dokuma diyeadlandırdığımız kilim, cicim, zili ve sumak teknikli dokumalar yerinde incelenmiş vebelgelendirilmiştir. Amacımız, Konya yöresi dokumacılığının tarihi gelişimini hazırlamak,hem yöre dokumacılığının bugüne kadar geçirdiği değişmeleri (gelişimini) göstermek, biryandan da halkımıza yöre dokumacılığının eski ve bugünkü önemini göstererek,dokumacılığın yeniden canlandırılmasını sağlamaktır.Giriş bölümünde, konunun tanımı, önemi, amaçları, kapsamı, bu konuda bugünekadar yapılmış çalışmalar, yöntem ve düz dokuma yaygılar hakkında bilgiler verilmiştir.İkinci bölümde, Konya ilinin coğrafî durumu, kısa tarihçesi, ekonomik ve sosyal yapısıkonusunda bilgiler aktarılmıştır. Üçüncü bölümde, Anadolu-Türk düz dokumayaygılarının tarihi gelişimi üzerinde durulmuş; dördüncü bölümde ise, bugüne kadarüzerinde çok durulmayan Konya dokumacılık tarihi konusunda yazılı kaynaklardan vearazi çalışmaları sırasında elde edilen bilgilerden faydalanılarak Konya yöresi düz dokumayaygılarının tarihi gelişimi yazılmaya çalışılmıştır. Beşinci bölümde, Anadolu-Türk DüzDokuma Yaygıları (kilim, cicim, zili, sumak) tek tek ele alınarak teknik özelliklerihakkında bilgiler verilmiştir. Altıncı bölümde, teknik özellikler ve Konya yöresi düzdokuma yaygı türleri anlatılmıştır.Değerlendirme ve Karşılaştırma bölümünde, elde edilen veri ve bulgular ışığında,Konya yöresinde uygulanmakta olan düz dokuma yaygılar; malzeme ve elde edilişi, boyave boyanın elde edilişi, dokuma tekniği ve çeşit özellikleri (kilim, cicim, zili, sumak), motifve kompozisyon özellikleri, kullanılan motifler ve sembolik anlamları bakımından buörneklerin diğer yöre ve erken tarihli halı ve düz dokumalarla olan benzerlik vefarklılıklarının karşılaştırılması yapılmıştır.Sekizinci bölümde, Konya yöresi düz dokuma yaygılarında kalitenin bozulması,bozulma nedenleri ve kaliteyi geliştirme çabaları konusunda yapılan ve yapılabilecekçalışmalar, alınacak önlemler üzerinde durulmuştur. Sonuç bölümünde, araştırma ilevarılan sonuçlar toplu olarak ele alınmıştır. Onuncu bölümde, Konya yöresi düzdokumaları için sözlük denemesi yapılarak yöresel terimler ve adlandırmalar tespitedilmeye çalışılmıştır. Katalog bölümünde, yukarıdaki bölümlerde teknik ve çeşitgruplaması yapılan ürünler sıralı halde verilmiştir.

Abstract:
In this survey; in Konya, its 31 towns and about 230 villages where the weaving takeplace, rug, light rug, zili and sumac techniqued weavings called Plain Weaving wereexamined and documented on site. Our purpose is to prepare the historical development ofthe weaving in the district of Konya, to indicate the changes (improvements) the weavinghas experienced up to date and to provide the weaving to revive by showing the past andpresent importance of weaving in the district to the people.In the intrdouction chapter, information about the description, importance,purposes, scope of the topic, studies carried out on this matter up to now, methods andplain weaving rugs has been given. In the second chapter, information about thegeographical status, a brief history, economical and social status of Konya has been given.In the third chapter, it has been focused on the historical development of Anatolian ?Turkish plain weaving rugs; and in the fourth chapter, about the weaving history of Konyato which not much attention has been paid up to now, the historical development of plainweaving in the district of Konya has been tried to be written by making use of the writtenrecords and knowledge acquired during terrain studies. In the fifth chapter, informationabout the technical properties of Anatolian ? Turkish Plain Weaving Rugs ( Rug, LightRug, Zili, Sumac ) has been given by handling them one by one. In the sixth chaptertechnical properties and the kinds of plain weaving rugs in the district of Konya have beentold.In the chapter of evaluation and comparison, in the light of data and findings, thecomparison of the similiraties and differences of these samples with rugs and plainweavings of other places and dates in termes of plain weaving rugs in the district of Konya,material and its being acquired, paint and its being acquired, weaving technique, types (rug, light rug, zili, sumac), the properties of motif and composition, the motifs used andtheir symbolic meanings have been examined.In the eighth chapter, the deterioration of the quality in the plain weaving rugs inKonya district, the reasons for this deterioration, the studies carried out to improve thequality, and the measures to be taken have been focused on. In the final part, the resultsinferred with the study have been handled collectively. In the tenth chapter, local termsand denominations have been tried to be defined by making a dictionary try for Konyadistrict plain weaving rugs. In the catalog section, the products whose technical andvariety grouping have been made above have been given in order.