Farklı sosyometrik statülere sahip ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin akran ilişkilerinin incelenmesi
An evaluation of the peer relationships of second grade students with different sociometric statuses
Yazar: SERRA HELVACI
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT ARMAĞAN KÖSEOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Farklı sosyometrik statülere sahip ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin akran ilişkilerinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada akran ilişkileri sosyometrik statü kapsamında ele alınmış ve çocuk resimleri bir ifade aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin sosyometrik statüleri belirlenmiş, öğrencilerin çizdikleri resimler sosyometrik statülerinin düşük ya da yüksek olmasına göre ve cinsiyete göre ayrı ayrı gruplanarak akran ilişkilerinin resimlere yansımaları incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemine dayalı olgubilimsel desene göre gerçekleştirilen araştırmanın ilk aşamasında Tekirdağ ilinde yer alan 4 ilkokulda 2. sınıf kademesindeki toplam 329 öğrenciye sosyometri tekniği uygulanmıştır. Yapılan sosyometri uygulaması sonuçlarına göre sosyometrik statüsü düşük ve yüksek olmak üzere uçlarda yer alan öğrenciler belirlenerek 10'u düşük, 10'u yüksek sosyometrik statüye sahip 20 katılımcı eşit cinsiyet dağılımı ile çalışma grubuna dahil edilmiştir. Ardından katılımcıların velileri ve öğretmenleri ile görüşmeler yapılarak anamnez sorularına yanıt alınmış, katılımcıların gelişimleri ve akran ilişkilerine dair kapsamlı bilgi edinilmiştir. Öğrencilerden kendilerini arkadaşlarıyla beraber zaman geçirirken çizmeleri istenmiş, çizim sonrası resimlerine dair yaptıkları açıklamalar not edilmiştir. 
Elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz ve doküman analizi kullanılmış ve bulgular yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda düşük ve yüksek sosyometrik statüye sahip çocukların farklı özelliklere sahip oldukları, farklı sosyal deneyimler yaşadıkları ve bunları resimlerine de yansıttıkları görülmüştür. Yüksek sosyometrik statüye sahip çocukların sosyal ve uyumlu olduğu, prososyal davranışlar gösterdiği, kişilerarası problem çözme ve sözel iletişim becerilerinin güçlü olduğu, akran gruplarında lider olarak ön plana çıktığı görülürken düşük sosyometrik statüye sahip çocukların ise utangaç, çekingen, sessiz profilde olduğu, sosyal kaygı yaşadığı, öfke kontolü ve kişilerarası problem çözme sorunlarına sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Çocukların resimleri incelendiğinde erkek ve kız öğrenciler arasında renk, tema ve figürler arasında farkların olduğu görülmüştür. Sonuç olarak diğer tekniklerle beraber kullanıldığında çocuk resimlerinin kullanışlı bir ifade aracı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this research, which was conducted to examine the peer relationships of 2nd grade primary school students with different sociometric statuses, peer relationships were discussed within the scope of sociometric status, and children's pictures were used as a means of expression. In line with the purposes of the research, the sociometric status of 2nd grade primary school students was determined. The pictures drawn by the students were grouped separately according to whether their sociometric status was low or high and according to gender, and the reflections of peer relationships on the pictures were examined. In the first phase of the research, which was carried out according to the phenomenological design based on the qualitative research method, a sociometry test was applied to a total of 329 students in the second grade in 4 primary schools in Tekirdağ. According to the results of the sociometry application, students at the extremes of low and high sociometric status were determined and 20 participants, 10 with low and 10 with high sociometric status, were included in the study group with equal gender distribution. Then, interviews were held with the participants' parents and teachers to answer anamnesis questions and to obtain comprehensive information about the participants' development and peer relationships. Students were asked to draw themselves while spending time with their friends, and their explanations about their pictures after drawing were noted. Descriptive analysis and document analysis were used to analyze the data obtained and the findings were interpreted. As a result of the research, it was seen that children with low and high sociometric status have different characteristics, have different social experiences, and reflect these in their drawings. It was seen that children with high sociometric status are social and easy-going, show prosocial behaviors, have strong interpersonal problem solving and verbal communication skills, and stand out as leaders in their peer groups, while children with low sociometric status are shy, timid, quiet, and experience social anxiety and they have anger management and interpersonal problem solving issues. When the children's drawings were examined, it was seen that there were differences in color, theme, and figures between male and female students. As a result, it has been determined that children's drawings are a useful means of expression when used together with other techniques.