Periapikal radiolusensilerin yaygınlığının ve kök kanal dolgularının kalitesinin KIBT ile araştırılması
Investigation of the prevalence of periapical radiolucencies and the quality of root canal fillings with CBCT
Yazar: ELİF ALTUN
Danışman: PROF. DR. FÜSUN YAŞAR
Selçuk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Endodonti = Endodontics ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Periapikal periodontit = Periapical periodontitis ; Radyografi = Radiography ; Radyografi-dental = Radiography-dental

Özet:
Periapikal bölgenin değerlendirilmesi, periapikal doku hastalıklarının teşhisinde ve endodontik tedavi sonuçlarının belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Endodontik tedavi başarısını periapikal hastalıkların varlığı etkilemektedir. Periapikal hastalıklar, radyografik olarak dişin apikalinde lokalize radyolüsensiler olarak görülmektedir. Periapikal radyolüsensilerin radyografik tespiti için belirli oranda kemik kaybının olması gerekmektedir. Radyografik yöntemlerden konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT), apikal radyolüsensileri kısa sürede ve erken evrede tespit edebilmekte, endodontik tedavi komplikasyonlarının ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmesine olanak sağlayabilmektedir. KIBT kullanılarak periapikal radyolüsensinin veya endodontik tedavi kalitesinin değerlendirmesini yapan tanısal indekslerden, kompleks periapikal indeksi (KOPİ) ile endodontik olarak tedavi edilen diş indeksinden (ETDİ) oluşan periapikal ve endodontik durum indeksi (PEDİ) bu amaç için kullanılmaktadır. Bu çalışmada, kliniğimize başvuran hastaların çeşitli şikâyetleri nedeniyle 2017-2023 yılları arasında çekilmiş 6000 KIBT görüntüsünün retrospektif incelemesi yapıldı ve kanal tedavili veya periapikal lezyonlu sağ ve sol maksilla ve mandibula premolar ile molar dişlerin en az birine sahip 15-65 yaş aralığındaki 400 hasta incelendi. Kanal tedavisi olan ve olmayan dişlerde görülen periapikal radyolüsensinin KOPİ'ye ait parametrelerle (boyut (B), kök ile ilişki (İ), kemik destrüksiyonu (D)), kanal tedavili dişlerdeki endodontik tedavi kalitesinin ETDİ'ye ait parametrelerle (kanal dolgu uzunluğu (U), kanal dolgu homojenitesi (H), koronal kapama (KK), komplikasyon/başarısızlık (KB)) değerlendirmesi yapıldı. Veriler IBM SPSS V29 ile değerlendirildi, apikal patoloji sıklığı, sağ ve sol taraf arasındaki korelasyonlar Ki-kare testiyle analiz edildi. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular, kanal tedavili dişlerde ve maksillada yüksek oranda periapikal radyolüsensi bulunduğunu gösterdi (p<0,001). Her iki çeneye ait molar dişlerde, büyük çaplı apikal radyolüsensilerle birlikte diş köklerinde ve kemikte fazla oranda yıkım tespit edildi ve KOPİ skorları yüksek gözlendi (p<0,001). Yetersiz kanal dolgusu ile eksik obturasyona mezial ve ilave kanallarda rastlanıldı ve periapekslerinde radyolüsensiyle karşılaşıldı (p<0,001). Maksilla ve mandibula molarlarda endodontik başarısızlık fazlaydı (p=0,037), bu durumun komplike kanal yapısından kaynaklanabileceği sonucuna varıldı. Böylelikle, indeks kullanılmasıyla birlikte elde edilen sonuçlardan; dişin prognozuna, uygulanması planlanan cerrahi yaklaşımlara veya kombine tedavi planlamasına yönelik bilgi edinilebilmektedir.

Abstract:
The evaluation of periapical region plays a crucial role in diagnosis of periapical tissue diseases and determining endodontic treatment outcomes. The presence of periapical diseases affects success of endodontic treatment. Periapical diseases appear radiographically as radiolucencies localized at the apex of tooth. A certain of bone loss is required for radiographic detection of periapical radiolucencies. Cone beam computed tomography (CBCT), one of radiographic methods, can detect apical radiolucencies in short time and at early stage, allowing detailed evaluation of endodontic treatment complications. Periapical and endodontic status scale (PESS), which consists of complex periapical index (COPI) and endodontically treated tooth index (ETDI), which is one of the diagnostic indices that evaluate periapical radiolucency or endodontic treatment quality using CBCT, is used for this purpose. In this study, retrospective review of 6000 CBCT images taken between 2017-2023 due to various complaints of patients who applied to our clinic was performed, 400 patients between ages of 15-65 who had at least one of right and left maxillary and mandible premolars and molars with endodontic treatment or periapical lesions were examined. Periapical radiolucencies in endodontically treated and untreated teeth was evaluated with COPI (size (S),relationship with the root (R),bone destruction(D)) and quality of endodontic treatment in treated teeth was evaluated with ETDI (filling length (L),filling homogeneity (H),coronal sealing (CS),complications/failures(CF)).The data were evaluated with IBM SPSS V29, frequency of apical pathology and correlations between right and left sides were analyzed using Chi-square test. The significance level was taken as p<0.05.The results showed high prevalence of periapical radiolucencies in endodontically treated teeth and maxilla (p<0,001). In molar teeth of both jaws, larger apical radiolucencies were detected with significant destruction of tooth and surrounding bone, and high COPI scores were observed (p<0,001). Incomplete canal fillings and inadequate obturation were observed in mesial and additional canals, and radiolucency was encountered in periapical region (p<0,001). Endodontic failure was high in maxillary and mandibular molars (p=0,037),it was concluded that this situation may be due to complicated canal structure. This, information can be obtained regarding prognosis of tooth, planned surgical approaches or combined treatment planning from results obtained by using index.