İsmail Fenni Ertuğrul'un ahlak anlayışı
Moral conception in İsmail Fenni Ertugrul thought
Yazar: ATİKE KÜBRA BULUT
Danışman: PROF. DR. MURTAZA KORLAELÇİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din-ahlak ilişkisi = Religion-moral relation ; Ertuğrul, İsmail Fenni = Ertuğrul, İsmail Fenni ; Peygamberlik = Prophethood

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Osmanlı Devletinin son, Cumhuriyetin de ilk dönemlerinde yaşamış, kendisini pozitif bilimlerde ve felsefî konularda çok iyi yetiştirmiş, tasavvuf ehli ve musikîşinâs, hem Doğu ilmini hem de Batı ilmini öğrenmiş bir kişilik olan İsmail Fennî ERTUĞRUL'un ahlâkı nasıl ele aldığını incelemektir. Bütün düşünce yapısını İslâm Dîni esasları üzerine oturtan Fennî, ahlâk düşüncesini de bu temel üzerine bina etmektedir. Ahlâk kuramları içerisindeki yeri dini ahlâk kuramıdır. Kuralları insanlar tarından konulan ahlâk sistemlerinin, amaçlanan ahlâkîliği sağlayabileceğini düşünmemektedir. Vicdan insanlara verilmiş, iyi-kötü terazisi olmasına rağmen, her insanın vicdan ölçütleri farklı olmasının yanında, bozulmaya da müsait yapıda olduğundan, vicdan ahlâk kurallarını koyabilecek bir merci değildir. İnsan vicdan ve akıl sahibi olduğundan, fiillerinden sorumludur. Din ve ahlâk hususunda, mükâfat ve ceza vermeyen bir ilahı kabul etmekle, hiç ilah kabul etmemek aynı şeydir. İnsan sorumlu ise, hareketlerinde özgür olmalıdır. Allah insana cüz'i irade vermiştir ve insanı fiillerinde özgür bırakmıştır. İnsanın amacı, nefsini dize getirmektir. Her isteği yerine getirilen nefis, aklı kontrolü altına geçirerek kendisine hizmetkâr eder. Çocuğun zihni, boş bir levha gibidir. Çocuk eğitiminde amaç, çocuğa iyi şeyleri tekrar tekrar yaptırarak bilinçaltına yerleşmesini sağlamak ve kötü şeylerden sakındırmaktır.

Abstract:
The subject of this study is the ethics/moral philosophy of Ismail Fenni Ertugrul, who lived in the last periods of the Ottoman State and the first periods of Turkish Republic; who was self-educated on the positive science and philosophical subjects; a sufi and musician; familiar with the richness of both the Western and the Eastern knowledge. Ismail Fenni, who shaped his frame of mind over Islamic religious principles,  established his moral thought over the same construction. Simply said, his moral theory is Religious Moral Theory. According to Fenni,  the moral systems whose rules set by the people cannot create the aimed morality. Although the conscience is a given scale which seperates good and evil, it cannot function as a final reference point  to determine the extent of ethics because it is by nature prone to corruption and each person has considerably different conscience criteria. As a being of reason and conscience, human is responsible for each and every deed of his/hers. To believe in a God that cannot reward the good and punish the evil is the same as accepting no God. If human is responsible,  he/she must be free in his acts. Allah gives human a particular willpower and let him be free in his behaviours. The aim of the human is to subdue his desires. The desires can make the mind a servant if its every request has been fulfilled. The child`s mind is like a blank sheet. The aim of child education is to get the child made good things again and again and forbid the bad things.