Bilim ve sanat merkezlerindeki öğretmenlerin yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri kurum etkililiği ve kurum kültürüne yönelik algıları arasındaki ilişki
The relationship between perceptions of teachers in science and art centers to managers' leadership qualifications institutional effectiveness and institutional culture
Yazar: FERDİ KILIÇ
Danışman: PROF. DR. SALİH PAŞA MEMİŞOĞLU
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Etkililik = Effectiveness ; Kurumsal kültür = Corporate culture ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Yeterlilik = Sufficiency ; Yöneticiler = Managers ; Yönetsel yeterlik = Managerial competence ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Bilim ve Sanat Merkezleri'nde (BİLSEM);
yöneticilerin liderlik yeterliliklerinin, kurum etkililiğinin, kurum kültürünün çeşitli
değişkenler açısından öğretmen algılarına göre anlamlı bir fark gösterip göstermediğini
incelemek ve liderlik yeterliliği, kurum etkililiği, kurum kültürü arasında anlamlı bir
ilişki olup olmadığını araştırmaktır. Bu amaçla; 2016 yılında Türkiye'deki 72 BİLSEM
de 364 öğretmene; "Okul Yöneticilerinin Liderlik Yeterliliklerini Değerlendirme
Ölçeği", "Okul Etkililiği Ölçeği" ve Okul Kültürü Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma
betimsel ve ilişkisel tarama modelinden oluşmaktadır. Veriler, SPSS 15 paket programı
kullanılarak çözümlenmiştir. Normal dağılım gösteren veri gruplarında t-testi, tek yönlü
varyans analizi (ANOVA), Tukey testi ve ortalamalar kullanılmış olup, değişkenler
arasındaki ilişki düzeyinin belirlenebilmesi için Pearson korelasyon tekniği ve kısmi
korelasyon tekniği ile analizler yapılmıştır. Sonuçların anlamlı olup olmadığı .05 ve .01
düzeylerinde test edilmiştir.
Öğretmenlerin yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri alt boyutlarına ilişkin
algılarının "Çok yeterli" düzeyinde olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin kurum etkililiği
alt boyutlarına ilişkin algılarının; öğretmenlerin, güvenli ve düzenli çevre alt boyutunda
"Pek çok" düzeyinde, açık okul misyonu ve amaçları, yüksek beklentiler, öğrenme
fırsatları ve gelişimin gözlenmesi, okul aile ilişkileri ve öğretimsel liderlik alt
boyutlarında ise "Çok" düzeyinde kurumlarını etkili buldukları görülmüştür.
Öğretmenlerin kurum kültürü alt boyutlarına ilişkin algılarının "Tamamen katılıyorum"
düzeyinde olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin; yöneticilerinin liderlik yeterliliklerine
ilişkin algıları ile öğretmenlerin mesleki kıdem durumu, BİLSEM'e atanma şekli,
yöneticilerinin BİLSEM'e atanma şekli değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar
bulunmasına rağmen, cinsiyet durumu ve öğrenim durumu değişkenleri arasında
anlamlı fark bulunamamıştır. Öğretmenlerin; kurum etkililiğine ilişkin algıları ile
öğretmenlerin mesleki kıdem durumu, BİLSEM'e atanma şekli, yöneticilerinin
BİLSEM'e atanma şekli değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmasına rağmen,
cinsiyet durumu ve öğrenim durumu değişkenleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır.
Öğretmenlerin; kurum kültürüne ilişkin algıları ile öğretmenlerin BİLSEM'e atanma
şekli, yöneticilerinin BİLSEM'e atanma şekli değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar
bulunmasına rağmen, cinsiyet durumu, mesleki kıdem durumu ve öğrenim durumu
değişkenleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır.
Öğretmenlerin; yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri ile kurum etkililiği ve
yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri ile kurum kültürüne ilişkin algıları arasında orta
düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğretmenlerin, kurum etkililiği ile
kurum kültürüne ilişkin algıları arasında yüksek düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki
bulunmuştur. Öğretmenlerin; kurum kültürüne ilişkin algıları sabit tutulduğunda,
yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri ve kurum etkililiğine ilişkin algıları arasında düşük
düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin; kurum
etkililiğine ilişkin algıları sabit tutulduğunda, yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri ve
kurum kültürüne ilişkin algıları arasında düşük düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki olduğu
bulunmuştur. Öğretmenlerin; yöneticilerinin liderlik yeterliliğine ilişkin algıları sabit
tutulduğunda, kurum etkililiği ve kurum kültürüne ilişkin algıları arasında yüksek
düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur.
Anahtar Sözcükler: Özel yetenekli, Liderlik, Etkililik, Kültür.

Abstract:
The purpose of this research; in Science and Art Centers (SAC); is to
investigate whether the leadership competencies of administrators have a meaningful
difference according to teacher perceptions in terms of institutional effectiveness,
institutional culture, variables and investigate whether there is a meaningful relationship
between leadership competence, institutional effectiveness and corporate culture.
"School Administrator's Leadership Qualification Scale", "School Effectiveness Scale"
and School Culture Scale were applied to 364 teachers in 72 SAC in Turkey in 2016.
The research consists of descriptive and relational screening models. The data were
analyzed using the SPSS 15 packet program. T-test, one-way analysis of variance
(ANOVA), Tukey test and averages were used for data groups with normal distribution,
Pearson correlation technique and partial correlation technique were used to determine
the relationship level between the variables. The significance of the results was tested
at .05 and .01 levels.
It has been found that the perceptions of the teachers', administrators regarding
the subordinate dimensions of leadership competencies are "Very adequate". It was
observed that teachers found their institutions effective at Perceptions of teachers about
sub-dimensions of institutional effectiveness; "many" levels in the safe and regular
environment subdimension, open school mission and goals, high expectations, learning
opportunities and development monitoring, and "very" level in school family
relationships and instructional leadership subdimensions. The perceptions of teachers
about the sub-dimensions of corporate culture were found to be at the level of "I fully
agree". Although there were significant differences between the perceptions of the
teachers' administrators' leadership competencies and the variables of the teachers'
occupational seniority status, the way they were assigned to SAC, and the way
administrators were assigned to SAC, there was no significant difference between the
gender and educational status variables. Although there were significant differences
between the teachers' perceptions of institutional effectiveness and the teachers'
occupational seniority status, the way they were assigned to SAC, and the way
administrators were assigned to SAC, there was no significant difference between
gender and educational status variables.. There were no significant differences between
gender status, vocational seniority status, and education status variables, although there
were significant differences between the perceptions of teachers about institutional
culture and the way in which teachers were assigned to SAC and administrators were
assigned to SAC.
A moderately positive correlation was found between the leadership
competencies of the teachers and the institutional effectiveness and the leadership
competences of the administrators and the perceptions of the institutional culture. There
was a high positive correlation between teachers' perceptions of institutional
effectiveness and institutional culture. When the teachers 'perceptions about the
institutional culture were held constant, it was found that there was a low positive
correlation between the administrators' perceptions of leadership competencies and
institutional effectiveness. When the perceptions of the teachers about the institutional
effectiveness were kept constant, it was found that there was a low positive correlation
between the administrators' leadership qualifications and the institutional culture
perceptions. When perceptions of teachers' administrators' leadership competence were
held constant, it was found that there was a high positive correlation between
institutional effectiveness and institutional cultural perceptions.
Key Words: Special talent, Leadership, Effectiveness, Culture.