Süreç ve maliyet iyileştirmede kısıtlar teorisi ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyet sisteminin entegrasyonu üzerine bir uygulama
An application on the integration of the theory of constraints and the time driven activity based costing system for the improvement of production processes and costs
Yazar: İREM KEFE
Danışman: PROF. DR. VEYİS NACİ TANIŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bütünleşme = Integration ; Faaliyete dayalı maliyetleme =   ; Kısıt teorisi = Constraint theory ; Maliyet iyileştirme = Cost optimization ; Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Süreç iyileştirme = Process improvement ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Yönetim muhasebesi = Management accounting ; Zaman sürücülü faaliyet tabanlı maliyetleme = Time driven activity based costing

Özet:
Günümüzde işletmelerinin üretim faaliyetlerinde artan teknoloji kullanımı,
geleneksel maliyet yöntemlerine göre hesaplanan ürün maliyeti bilgisinin doğruluğunu
azaltmaktadır. Bu çerçevede Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyet sistemi
(ZDFTM), geleneksel sistemde genel üretim giderleri dağıtımındaki eksiklikleri
gidermek üzere geliştirilmiştir. ZDFTM sistemi, ürün maliyetlerini üretim
faaliyetlerinden faydalanma sürelerine göre tespit eden çağdaş bir maliyet ve yönetim
muhasebesi yaklaşımıdır.
ZDFTM sistemi işletmenin faaliyetlerini, maliyetlerini, üretim süreçlerini detaylı
olarak inceleme olanağı sağlar. Bu çalışmada ZDFTM sistemi, kısıtlar teorisi ile birlikte
ele alınmıştır. Bu entegrasyon, işletmenin tüm üretim kapasitesinin incelenerek
darboğaz faaliyetlerin belirlenmesine imkan sağlamıştır. Bu amaçla bir üretim
işletmesinde tanımlayıcı ve açıklayıcı olay çalışması yapılmıştır. Yapılan olay çalışması
çerçevesinde önce işletmenin mevcut maliyet sistemi incelenmiş ve sonra ZDFTM
sistemine dayalı kapasite kullanım oranları ve kısıtlar teorisi ilkeleri çerçevesinde
kapasite kısıtları tespit edilmeye çalışılmıştır. Daha sonra tespit edilen kapasite
kısıtlarına yönelik, kısıtlar teorisinin beş aşamalı iyileştirme yöntemi çerçevesinde
çözüm önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
In today's enterprises, increasing use of technology in manufacturing activities
reduces the accuracy of product cost information calculated according to traditional cost
methods. In this framework, the Time Driven Activity Based Costing System (TDABC)
was developed to eliminate the deficiencies in the allocation of factory overhead costs
in the traditional system. TDABC system is a contemporary cost and management
accounting approach that determines product costs based on their usage of production
activities.
TDABC system allows detailed companies examination of their activities, costs
and production processes. In this study, TDABC system is discussed with the theory of
constraints. This integration has enabled to determine the bottleneck activities by
examining the entire production capacity. For this purpose, descriptive and explanatory
case studies are carried out in a manufacturing company. According to case study, the
existing cost system of the company are examined and capacity usage rate based on
TDABC system and capacity constraints are determined within the framework of the
theory of constraints. Then the solutions based on five-stage improvement of theory of
constraints are proposed to reduce identified capacity constraints.