hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Senûsî akaidinde aklî hükümler
Rational judgements in the theology of al-Sanūsī
Yazar: RÜMEYSA PİŞKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED YUŞA YAŞAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kelam Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Mağrib'de Eş'arî geleneğinin yayılmasına öncülük eden isimlerden biri olan Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî, kelâma dair kaleme aldığı eserlerinde aklî hükümleri merkeze aldığı bir tasnif anlayışı benimsemiş ve bu bağlamda eserlerini telif etmiştir. Senûsî ilk dönemden itibaren akıl tarifi içerisinde geçmekte olan aklî hükümleri eserlerine mukaddime olarak taşımış ve aklî hükümlere kelâm kitaplarının mukaddimesinde yer vermekle beraber makâsıd ve mebâdî tasnifinde de etkin bir şekilde bu hükümleri kullanmıştır. Bu çalışma, Senûsî'nin benimsediği bu özel tasnif yönteminin temelinde aklî hükümleri kelâmî makâsıd için nasıl tasavvurî mebâdîden kabul ettiğini ve aklî istidlâl bakımından yine bu hükümlerden nasıl istifade ettiğini incelemektedir. Bu ise öncelikle Senûsî öncesi Eş'arî geleneğinde aklî hükümlerin akıl tarifi içerisindeki tarihî serüveninin araştırılması ve aklî hükümlerin kelâm ilmindeki yeri ve ehemmiyetinin incelenmesi sonrasında Akâidü's-Senûsî kitaplarına dair yapılan araştırma ve incelemeler neticesinde gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
One of the leading figures in the dissemination of the Ash'arī tradition in the Maghreb, Muḥammad b. Yūsuf al-Sanūsī, adopted an approach in his theological writings that focused on rational judgments (al-aḥkām al-ʿaqliyya) and composed his works within this framework. al-Sanūsī incorporated rational judgments, which were commonly found within the definition of reason (ʿaql), as an introduction (muqaddima) to his works and effectively utilized these judgments in the classification (taṣnīf) of objectives (maqāṣid) and principles (mabādīʾ), in addition to including them in the introductions of theological books. This study examines how al-Sanūsī perceived rational judgments as conceptual principles within theology and how he utilized these judgments based on rational inference. This involves, firstly, investigating the historical development of rational judgments within the Ash'arī tradition before al-Sanūsī and examining the place and importance of rational judgments within Islamic theology. Subsequently, the books collectively known as the ʿAqāʾid al-Sanūsī are analyzed.
Türkiye Cumhuriyeti'nin inşa sürecinde yolsuzlukla mücadele (1923-1928)
Fighting corruption during the construction process of the Republic of Türkiye (1923-1928)
Yazar: EGE AYAZ
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN BOZKURT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin inşa sürecinde meydana gelen yolsuzluk olaylarını ele alan bu çalışma, 1924-1928 yılları arasında yaşanan ve kamuoyunda yankı uyandıran büyük yolsuzluk davaları ile bu davaların siyasete etkilerini incelenmiştir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türkiye'de de yolsuzluk vakaları görülmüş ve bu bağlamda yolsuzluk, rüşvet ve usulsüzlük suçlamalarıyla bazı bakanlar yargılanmıştır. Dâhiliye Vekili Ahmet Ferit Bey firariler meselesinde yargılanmaktan son anda kurtulurken, Bahriye Vekili Topçu İhsan Bey ve Ticaret Vekili Ali Cenani Bey, Yavuz Davası ve Zahire Yolsuzluğu davalarında Divan-ı Ali'ye sevk edilmiş ve ceza almışlardır. Bu çalışma, adı geçen isimler hakkındaki yolsuzluk iddialarını arşiv belgeleri, dönemin gazeteleri ve çeşitli birincil ve ikincil kaynaklar üzerinden detaylı bir şekilde incelemiştir. Ayrıca, yolsuzluk olaylarına kamuoyunun, hükümetin ve tek parti idaresinin bakış açısı değerlendirilmiş ve bu olayların bazı siyasi kuvvet çatışmaları sonucunda ortaya çıkıp çıkmadığı da araştırılmıştır.

Abstract:
This study examines the corruption cases that occurred during the early years of the Republic of Turkey. It looks at the major corruption trials between 1923 and 1928 and their impact on politics. In these early years, Turkey also saw corruption, bribery, and misconduct among officials. Minister of Internal Affairs Ahmet Ferit Bey narrowly avoided trial in the fugitives issue, while Minister of Navy Topçu İhsan Bey and Minister of Commerce Ali Cenani Bey were tried and sentenced by the High Court (Divan-ı Ali) in the Yavuz Case and the Grain Corruption Case. This study analyzes the corruption allegations against these officials using archival documents, newspapers of the time, and various primary and secondary sources. It also looks at how the public, the government, and the single-party administration viewed these corruption incidents and explores whether they were the result of political power struggles.
Meme kanseri hücre hatlarında propolis bileşenlerinin mikrodizi yöntemi ile miRNA ekspresyonu düzeylerindeki etkilerinin biyoinformatik araçlarla araştırılması
Investigation of the effects of propolis components on microarray method and miRNA expression levels in breast cancer cell lines with bioinformatics tools
Yazar: FATİH YANAR
Danışman: PROF. DR. HÜLYA YILMAZ AYDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Moleküler Tıp = Molecular Medicine

Özet:
Meme kanseri tüm dünyada kadınlar arasında en sık teşhis edilen kanser türü olup kanser sebepli ölümlerin önce gelen sebeplerinden biridir. Kanser tedavisinde kullanılan geleneksel yöntemlere ek olarak, yapılan araştırmalarda propolis içeriğinde yüksek miktarda bulunabilen flavonoidlerin de apoptoz sürecine olumlu etki gösterdiği bulunmuştur. Araştırma grubumuzun önceki çalışmasında hazırlanan flavonoid karışımının MCF7 meme kanseri hücre tipi üzerinde apoptoza yönlendirici etkileri gözlenmiş, fakat kontrol grubu olan MCF10A hücre tipi üzerinde apoptotik bir etki göstermemiştir. Bu verilerden yola çıkılarak antikanser etkisi gösteren flavonoidlerin moleküler mekanizmasının incelenmesi amacıyla daha önceden gerçekleştirilen mRNA mikrodizi çalışmasına ek olarak miRNA mikrodizi analizi gerçekleştirilmiş ve sonuçlar biyoinformatik araçlar kullanılarak incelenmiştir. miRNA mikrodizi ekspresyon analizi Rstudio ve limma paketi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar MEINTURNET, miRTarBase, DAVID, KEGG gibi çevrimiçi araçlar ve veritabanları kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonucunda daha önce yapılan çalışmamızla uyumlu olacak şekilde apoptoz ile ilgili birçok yolakta rol alan genin miRNA'ların hedef geni olduğu bulunmuştur. Biyoinformatik analizler MCF7 hücre hattında gözlenen flavonoid aracılı apoptotik etkinin pozitif ekspresyon gösteren hsa-miR-630 aracılığıyla olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Breast cancer is the most commonly diagnosed cancer among women worldwide and a leading cause of cancer-related deaths. In addition to traditional cancer treatments, research has shown that flavonoids found abundantly in propolis can positively impact the apoptosis process. Our research group previously observed pro-apoptotic effects of a flavonoid mixture prepared in our earlier study on MCF7 breast cancer cells, while no apoptotic effect was seen on the control group, MCF10A cells. Building on these findings, in addition to mRNA microarray analysis conducted previously to investigate the molecular mechanisms of anticancer flavonoids, miRNA microarray analysis was performed. The results were analyzed using bioinformatics tools including Rstudio, limma package, and online resources such as MEINTURNET, miRTarBase, DAVID, and KEGG databases. As a result of the analysis, it was found that many genes involved in apoptotic pathways are target genes of miRNAs, consistent with our previous work. Bioinformatic analyses suggest that the flavonoid-mediated apoptotic effect observed in the MCF7 cell line could be mediated through the positive expression of hsa-miR-630
Tacir yardımcılarından alım veya satım komisyoncusunun ücret hakkı
Remuneration right of purchase and sale commission agent as a merchant assistant
Yazar: ŞEYMA ÖZTÜRK SAKA
Danışman: PROF. DR. MEHMET HELVACI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ticaret Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Komisyon sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu'nun 532 ilâ 545. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Alım veya satım komisyoncusu kendi adına ve vekâlet veren hesabına ücret karşılığında taşınır mal veya kıymetli evrak alım veya satımını üstlenen kişidir. Ücret unsuru komisyon sözleşmesinin esaslı unsurlarından bir tanesini oluşturur. Komisyoncunun ücret hakkına ilişkin doğan uyuşmazlıklarda öncelikle Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen komisyon sözleşmesi hükümlerine, burada hüküm bulunmadığı takdirde Türk Borçlar Kanunu m. 532/2 uyarınca vekâlet sözleşmesi hükümlerine başvurulur.
Bu çalışma kapsamında öncelikle komisyonculuğun unsurları irdelenmiş, daha sonra komisyon sözleşmesinin esaslı unsurlarından birini oluşturan ücret hakkının doğumu, ücret miktarının belirlenmesi, ücretin talep edilmesi, kaybedilmesi gibi konular inceleme konusu yapılmıştır. Nihai olarak komisyon ücretine ilişkin özellik arz eden bazı durumlar ayrıca ele alınarak komisyoncunun ücret hakkı diğer tacir yardımcılarının ücret hakkı ile karşılaştırılmıştır.

Abstract:
The commission contract is regulated between Articles 532 and 545 of the Turkish Code of Obligations. A purchase and sale commission agent, in exchange for a remuneration, undertakes to buy or sell movable goods or negotiable instruments on their own behalf but for the account of the principal. The remuneration right is one of the essential elements of the commission contract. In disputes related to the commission agent's remuneration right, the provisions of the commission contract regulated by the Turkish Code of Obligations are primarily referenced. If no provisions are found there the provisions of the mandate contract will be applied in accordance with Article 532/2 of the Turkish Code of Obligations.
Within the scope of this study, firstly the elements of commission are examined, then topics related to the commission agent's remuneration right, which is one of the essential elements of the commission contract, such as the emergence of the commission agent's remuneration right, the amount of the remuneration right, the process of demanding the remuneration right and the determination of the remuneration right are studied. Finally, certain specific features related to the commission agent's remuneration right are discussed, and the commission agent's remuneration right is compared with the remuneration rights of other merchant assistants.
Sözleşme görüşmelerinde karşı tarafın zarara uğramasını engelleme yükümlülüğü ve sonuçları
Obligation and consequences to prevent the other party from damage in contract negotiations
Yazar: YASEMİN EROLU
Danışman: PROF. DR. TUFAN ÖĞÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Müsbet zarar = Postive harm ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; Türk medeni hukuku = Turkish civil law

Özet:
Çalışmamız kapsamında sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluk ve bu sorumluluğun sonuçları ele alınmıştır. Birinci bölümde, öncelikle, sözleşme görüşmeleri, bunların hukuki niteliğine dair öğretide ileri sürülen görüşler; devamında da görüşmelerden doğan yükümlülükler, bu yükümlülüklerin sorumluluk kaynakları arasındaki yeri ve sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluğun ortaya çıkışı ile söz konusu sorumluluğun benzer kavramlardan farkı ve güven sorumluluğuyla ilişkisi incelenmiştir. Bu bölümün sonunda ise sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluğun Türk Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu'ndaki görünümleri değerlendirilmiştir.
İkinci bölümde sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluğun hukuki niteliğine yönelik öğretideki görüşler ve bu görüşlerin yüksek mahkemelerin kararlarına yansımaları değerlendirilmiştir. Bölümün devamında da görüşmelerden doğan yükümlülüklerin ihlali nedeniyle sorumluluğun doğabilmesi için aranan şartlar incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluğun sonuçları ele alınmıştır.

Abstract:
In the scope of our study, the responsibility arising from contract negotiations and the consequences of this responsibility are discussed. In the first part, firstly, contract negotiations and the opinions put forward in the doctrine regarding their legal nature; Subsequently, the obligations arising from the negotiations, the place of these obligations among the sources of responsibility, the emergence of the responsibility arising from the contract negotiations, the difference of the responsibility in question from similar concepts and its relationship with the responsibility of trust are examined. At the end of this part, the appearance of the liability arising from contract negotiations in the Turkish Code of Obligations and the Turkish Civil Code is evaluated.
In the second part, the opinions in the doctrine regarding the legal nature of the liability arising from contract negotiations and the reflections of these opinions on the decisions of the high courts are evaluated. In the rest of the part, the conditions required for liability to arise due to violation of obligations arising from negotiations are examined. In the third part, the consequences of liability arising from contract negotiations are discussed.
Endülüs kültürünün gitar edebiyatına etkisi
The effects of Andalusian culture on guitar literature
Yazar: DESTİNE TALU
Danışman: DOÇ. DİLARA GÖZDE ARAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı / Gitar Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Endülüs, Müslümanların İspanyada bulundukları bölgeye verilen isimdir. Müslüman hâkimiyeti sonrasında da  'Andalucia' şeklinde kullanılmaya günümüzde İspanya'da devam edilmektedir. Günümüz İspanya'sının Güney şehirlerini içerisine alan bölgeyi oluşturmaktadır. Endülüs medeniyetinin dünya tarihine sadece siyasi alanda değil bilim, sanat, kültür ve eğitim alanlarında da önemli katkıları olmuştur. Toplumun çeşitli etnik gruplardan oluşması Endülüs kültürünün oluşumunda etkili olmuştur. Farklı yaşam tarzlarının birleşiminden doğan ve hayatın her alanında kendini gösteren farklılıklar sayesinde Endülüs'te din, siyaset, mimari, eğitim, sanat, müzik vb. her alanda ortak bir kültür oluşturulmasını sağlamıştır.
Bu çalışmada, Endülüs bölgesi ve kültüründen genel bir çerçeve içerisinde bahsedilmiş ve bu kültürün sanat, edebiyat, eğitim ve mimari başta olmak üzere çeşitli alanlardaki etkisi üzerinde durulmuştur. Buna ek olarak tezin ana konusu olan Endülüs bölgesi, bu bölgede geliştirilen sanat faaliyetleri incelenmiş ve özellikle gitar müziğine etkilerine yer verilmiştir. Gitarın Endülüs bölgesindeki kullanım alanları ve yıllar içerisindeki gelişimi incelenmiştir.

Abstract:
Andalusia is the name given to the region where Muslims live in Spain. After Muslim rule, practices such as 'Andalucia' continue in Spain today. Today, space is reserved for the Southern cities of Spain. The Andalusian civilization has made significant contributions to the world not only in the field of political culture, but also in the fields of science, art and education. The fact that the society consists of various ethnic groups has been effective in the formation of Andalusian culture. Thanks to the differences arising from the combination of different lifestyles and manifesting themselves in all areas of life, religion, politics, architecture, education, art, music, etc. in Andalusia. It has provided a common cultural opportunity in every field.
This is possible, the Andalusia region and its parts are mentioned in a general framework and its influence on various fields, especially art, literature, education and architecture, is emphasized. In addition, the Andalusia region, which is the main subject of the thesis, and the artistic activities that can be found in this region are examined and especially their effects on guitar recordings are included. The usage areas of the guitar in the Andalusian regions and its characteristics over the years are different.
Türk Ticaret Kanunu'na göre sermaye ortaklıklarında önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı
Wholesale of a significant amount of company assets in capital companies according to the Turkish Commercial Code
Yazar: ATAHAN GÜNCAN
Danışman: PROF. DR. ABUZER KENDİGELEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tezde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre sermaye ortaklıklarında önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı incelenmiştir. Üç bölümden oluşan tezde önemli miktarda şirket varlığının toptan satışına dair kanuni düzenlemenin yanı sıra işlemin konusu, etkileri ve uygulanması ele alınmıştır.
Tezde benimsenen yönteme göre, Türk hukukundaki düzenlemelerin aydınlatılabilmesi için yabancı hukuklardan da gerektiği ölçüde yararlanılmıştır. Konuyla ilgili yargı kararları taranarak, ilgili olduğu kadarıyla teze eklenmiştir. Gerekli görülen yerlerde, olması gereken hukuk bakımından tespitler yapılmıştır.

Abstract:
In this thesis, the wholesale of a significant amount of company assets in capital companies according to the Turkish Commercial Code No. 6102 is analysed. In the thesis, which consists of three chapters, the subject, effects and implementation of the transaction, as well as the legal regulation on the wholesale of a significant amount of company assets, are discussed.
According to the methodology adopted in the thesis, foreign laws have been utilised to the extent necessary in order to clarify the regulations in Turkish law. Relevant judicial decisions have been reviewed and added to the thesis to the extent relevant. Where deemed necessary, determinations have been made in terms of de lege ferenda.
Tıbbi hatalarda manevi tazminat talepleri
Non-pecuniary damage requests in medical errors
Yazar: SİNEM KARASU
Danışman: PROF. DR. MEHMET TUFAN ÖĞÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tıbbi hatalarda manevi tazminat talebi ile hekimlerin ve onlara yardımcı olan kişilerin mesleklerinin icra ederken tıp biliminin kurallarına uymamaları sebebi ile hastaların ve onların yakınlarının uğradığı zararın giderilmesi amaçlanmaktadır. 
Tıbbi hatalarda manevi tazminat talepleri ile ilgili ihtisas mahkemeleri kurulmalı, hekimleri deontoloji ve hukuk bilgisi ile ilgili eğitimler verilerek bu konuda farkındalık sağlanmalı, hekim sorumluluk sigortası zorunlu hale getirilmeli, kapsamı ve şartları iyileştirilmelidir.  
Bu doktora tezi, tıbbi hatalarda manevi tazminat talebi konusunu bütün yönleriyle ele alıp incelemeyi amaç e-dinmektedir. 
Tezin konusunu oluşturan sorunların çözümünde, araştırma ve sorgulama metotları kullanılmıştır.
Anahtar Kelimler:Tıbbi Hatalar, Tazminat, Manevi Tazminat, Tazminat Talebi, Malpraktis.

Abstract:
The aim of the claim for non-pecuniary damages in medical errors is to compensate for the damage suffered by patients and their relatives due to physicians and their assistants not complying with the rules of medical science while performing their profession.
Specialized courts should be established regarding claims for non-pecuniary damages in medical errors, physicians should be trained on deontology and law to raise awareness on this issue, physician liability insurance should be made mandatory, and its scope and conditions should be improved.
This doctoral thesis aims to examine all aspects of the issue of non-pecuniary compensation claims in medical errors.
Research and inquiry methods were used to solve the problems that constitute the subject of the thesis.
Keywords: Medical errors, compensation, non-pecuniary compensation, compensation request, malpractice.
Kefalet sözleşmesinin süreye bağlı olarak sona ermesi
Termination of the surety agreement depending on the period
Yazar: SEVDA ELMAS
Danışman: PROF. DR. BİLGEHAN ÇETİNER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışmamızın esas konusunu kefalet sözleşmesinin süreye bağlı olarak sona ermesi oluşturmaktadır. Uygulamada yaygın olarak kullanılan ve bir kişisel teminat sözleşmesi olan kefalet, Türk Borçlar Kanununun 581. maddesinde, kefilin alacaklıya karşı, borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşme olarak tanımlanmıştır. Kural olarak ivazsız bir sözleşme olan kefalet sözleşmesinin sona erme koşulları kefil açısından önem arz edecektir. Çalışmamızın ilk bölümünde kefalet sözleşmesinden doğan borcun fer'i nitelikte bir borç olması sebebi ile kefalet sözleşmesinin asıl borca bağlı olarak sona ermesi incelenmiştir. Kefalet sözleşmesinin kendisinden kaynaklı sebeplerle sona ermesi ayrı başlıklar altında çalışılmıştır. Çalışmamızın ikinci bölümünde kefalet sözleşmesinin sözleşmede taraflarca belirlenen veya belirlenebilir olan sürenin dolması ile sona ermesi incelenmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise yasa koyucu tarafından gerçek kişi kefil açısından öngörülen azami on yıllık sürenin dolması ile kefalet sözleşmesinin sona ermesi incelenmiştir.

Abstract:
The main subject of our study is the termination of the surety agreement depending on the period. Guarantee, which is widely used in practice and is a personal guarantee contract, is defined in Article 581 of the Turkish Code of Obligations as a contract in which the guarantor undertakes to be personally responsible for the consequences of the debtor's failure to fulfill his debt. The termination conditions of the surety agreement, which is, as a rule, a gratuitous contract, will be important for the guarantor. In the first part of our study, the termination of the surety agreement depending on the main debt was examined, since the debt arising from the surety agreement is an accessory debt. Termination of the surety agreement due to its own reasons has been studied under separate headings. In the second part of our study, the termination of the surety agreement upon the expiration of the period determined or determined by the parties in the contract is examined. In the third part of our study, the termination of the surety agreement upon the expiration of the maximum ten-year period stipulated by the legislator for the natural person guarantor is examined.
Karanlık madde ve karanlık enerji etkileşim dinamiğinin kaos analizi
Chaos analysis of dark matter and dark energy interaction dynamics
Yazar: ÖZLEM KARTAL
Danışman: PROF. DR. EKREM AYDINER
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği Ana Bilim Dalı / Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu tezde, karanlık madde ve karanlık enerji etkileşimlerinin kaos analizi ile incelenmesi amaçlanmıştır. Bu etkileşimler, etkileşen iki termodinamik sistemin kuralları doğrultusunda ele alınmıştır. Karanlık madde ve karanlık enerji arasındaki karşılıklı etkileşimleri ve öz-etkileşimleri kapsayan önerilen bir termodinamik sistem modeli sunulmuştur. Önerilen bu etkileşim modeline göre, karanlık enerji ve karanlık madde etkileşimleri analiz edilmiştir. Etkileşim denklemlerinin faz uzayları çizilmiş, nümerik olarak gecikme zamanı ve gömme boyutu hesaplanmıştır. Ayrıca, Lyapunov üstelleri hesaplanarak kaos analizi gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the interactions between dark matter and dark energy are examined through chaos analysis. These interactions are considered within the framework of two interacting thermodynamic systems. A proposed thermodynamic system model, which includes both mutual interactions and self-interactions between dark matter and dark energy, is presented. Based on this proposed interaction model, the interactions between dark energy and dark matter are analyzed. The phase spaces of the interaction equations are plotted, and the delay time and embedding dimension are numerically calculated. Additionally, the Lyapunov exponents are computed, and a chaos analysis is performed.