İnflamatuar bağırsak hastalığında tromboemboli sıklığı ve risk faktörleri
Prevalance and risk factors of thromboembolism in inflammatory bowel disease
Yazar: OKAN KATI
Danışman: PROF. DR. YUSUF ZİYA ERZİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative

Özet:
Amaçlar: Kliniğimizde inflamatuar bağırsak hastalığı (İBH) tanısı ile takip edilen hastalarda tromboemboli sıklığının ve akut tromboemboli ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: 1999 – 2021 yılları arasında kliniğimize başvurmuş olan 1414 Crohn Hastalığı (CH), 1667 Ülseratif Kolit (ÜK) ve 52 İndetermine Kolit tanılı toplam 3133 hastanın dosyaları geriye dönük incelendi. Takip süresi içinde akut arteryel ve venöz tromboemboli saptanan hastalar (n=39), tromboemboli öyküsü olmayan, aynı cinsiyet ve aynı İBH tanısına sahip kontrol grubu (n=78) ile karşılaştırıldı. Behçet Sendromu (n=126), sistemik vaskülit (n=16) ve herediter trombofili (n=5) saptanan hastalar dışlandı.
Bulgular: 3133 İBH hastası içerisinde herhangi bir zamanda arteryel veya venöz tromboemboli saptanan hasta sayısı 124, sıklığı %3,95 olarak görüldü. 86 arteryel (%65,2) ve 46 venöz (%34,8) olmak üzere toplam 132 tromboembolik olay kaydedildi. Koroner arter hastalığı ÜK grubunda anlamlı olarak daha fazla bulundu (%2,3 vs. %1,2; p=0,028). Takibimiz altında 39 hastada 25 arteryel ve 15 venöz olmak üzere 40 akut tromboembolik olay görüldü (sıklığı %1,24). Akut tromboemboli açısından CH ve ÜK grupları arasında anlamlı fark görülmedi (p=0,871). Alevlenme varlığı, hastane yatışı varlığı, yatış sayısı ve son vizitteki klinik aktiflik hem arteryel hem venöz tromboemboli ile; sigara öyküsü, tanı yaşı, vücut-kitle indeksi (VKİ), mukozal olmayan CH (Montreal B2-B3) ve en düşük CRP sadece arteryel tromboemboli ile; son vizitteki CRP, yıllık alevlenme sayısı indeksi, inflamatuar ek hastalık varlığı, komplikasyon varlığı, steroid süresi/takip süresi indeksi ve son tedavide bulunan sistemik steroid ise sadece venöz tromboemboli ile ilişkili bulundu. Regresyon analizinde arteryel tromboemboli için tanı yaşı, son tedavide bulunan sistemik steroid ve inflamatuar ek hastalık varlığı ise venöz tromboemboli için bağımsız risk faktörleri olarak bulundu.
Sonuç: İBH hastalarında yaş, sigara, obezite gibi risk faktörlerinin yanı sıra hastalık aktivitesini gösteren parametreler ile ek inflamatuar hastalık ve yakın zamandaki steroid tedavisinin akut tromboemboli ile ilişkili olduğu bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Crohn Hastalığı, İnflamatuar Bağırsak Hastalığı, Tromboemboli, Tromboz, Ülseratif Kolit

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the frequency of thromboembolism and the risk factors associated with acute thromboembolism in patients with inflammatory bowel disease (IBD) in our clinic.
Material and method: The files of a total of 3133 patients with 1414 Crohn's Disease (CD), 1667 Ulcerative Colitis (UC) and 52 Indeterminate Colitis who were admitted to our clinic between 1999 and 2021 were retrospectively analyzed. Patients with acute arterial and venous thromboembolism (n=39) during the follow-up period were compared with a control group (n=78) of the same gender and same IBD diagnosis, without a history of thromboembolism. Patients with Behçet's syndrome (n=126), systemic vasculitis (n=16) and hereditary thrombophilia (n=5) were excluded.
Results: Among 3133 IBD patients, the number of patients with arterial or venous thromboembolism at any time was 124, and the frequency was 3,95%.  A total of 132 thromboembolic events, 86 arterial (65,2%) and 46 venous (34,8%), were recorded.  Coronary artery disease was significantly higher in the UC group (2,3% vs. 1,2%; p=0.028).   Under our follow-up, 40 acute thromboembolic events, 25 arterial and 15 venous, were seen in 39 patients (frequency 1,24%). There was no significant difference between the CD and UC groups in terms of acute thromboembolism (p=0,871). The presence of exacerbation, the  presence of hospitalization, the number of hospitalizations and  clinical activity at the last visit were associated with both arterial and venous thromboembolism; smoking history, age at diagnosis, body-mass index (BMI), non-mucosal CD (Montreal B2-B3) and lowest CRP were associated with arterial thromboembolism only; CRP at the last visit, annual exacerbation index, presence of an additional inflammatory disease, presence of complications, steroid duration/follow-up time index and recent steroid therapy  were associated only with venous thromboembolism. In regression analysis, recent systemic steroid therapy and additional inflammatory disease were considered as independent risk factors for venous thromboembolism whereas age at diagnosis of IBD was considered as an independent risk factor for arterial thromboembolism.
Conclusion: In addition to risk factors such as age, smoking and obesity, parameters indicating disease activity, inflammatory comorbidities and recent steroid therapy appear to be associated with acute thromboembolism in IBD patients.
Keywords: Crohn's Disease, Inflammatory Bowel Disease, Thromboembolism, Thrombosis, Ulcerative Colitis