Erken kayıplar, bağlanma, mizaç-karakter özellikleri ve duygu düzenlemenin psikopatoloji üzerine etkisi
The impact of early losses, attachment, temperament-character traits and affect regulation on psychopathology
Yazar: CEMİLE GÜRDAL
Danışman: PROF. DR. EMİNE OYA SORİAS
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresyon = Depression ; Duygu = Emotion ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Erken çocukluk kaybı = Early chilhood parental loss ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Psikoloji = Psychology ; Psikopatoloji = Psychopathology

Özet:
Yazında ve ruh sağlığı uygulaması içinde psikopatolojileri anlarken hem gelişimsel bakış açılarının hem de yapısal özelliklerin rolü büyüktür. Bu çalışmada da araştırılan temel soru erken kayıpların, bağlanma biçimlerinin, duygu düzenlemenin ve mizaç-karakter özelliklerinin psikopatoloji üzerinde nasıl bir etkisinin olduğunu incelemektir. Bunun için araştırmaya klinik grup ve herhangi bir tanı almayan sağlıklı grup dahil edilmiştir. Araştırmanın klinik grubun geçmişinde yaşadıkları kayıpların sağlıklı gruba oranla anlamlı derecede daha fazla olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, klinik grubun sağlıkla gruba göre hem kaygılı hem de kaçıngan bağlanma örüntülerinin daha belirgin olduğu; duygu düzenlemede daha fazla güçlük yaşadıkları ve uyuma yönelik bilişsel  duygu düzenleme stratejilerini daha az, uyuma yönelik olmayan bilişsel duygu düzenleme stratejilerini daha fazla kullandıkları bulunmuştur. Mizaç-karakter özellikleri açısından incelendiğinde ise, klinik grupta zarardan kaçınma mizaç özelliğinin daha fazla, kendini yönetme ve işbirliği karakter özelliklerinin daha az olduğu görülmüştür. Incelenen tüm değişkenlerin psikopatolojiyi anlamlı derecede yordadığı elde edilen bir diğer bulgudur. Klinik grupta, zarardan kaçınma ve depresyon ve anksiyete arasında hem bağlanmanın hem de duygu düzenlemenin aracı rolü incelenmiştir. Zarardan kaçınma ile hem depresyon hem de anksiyete arasında kısmi aracı etkilerinin olduğu görülmüştür. Klinik grupta incelenen bir diğer ilişki duygu düzenleme ve bağlanma biçimleri control edildiğinde  mizaç-karakter özelliklerinin  depresyonu ve anksiyeteyi ne denli yordadığıydı. Hem bağlanmanın hem de duygu düzenlemenin psikopatolojiyi yordayıcılığı anlamlı derecede yüksek bulunmuşken her iki değişken kontrol edildiğinde mizaç-karakter özelliklerinin psikopatolojiyi yordayıcılığı anlamlı bulunmamıştır. Bu araştırmada, hem yapısal hem de çevresel etmenlerin psikopatolojiye ne denli yatkınlaştırdığını incelenmiş ve erken gelişim deneyimlerinin önemli katkısının olduğunu gösteren bulgular elde edilmiştir.

Abstract:
The role of developmental issues and the constitutional factors are crucial in conceptualization of psychopathology. The main aim of this research was to investigate the impact of early losses, attachment styles, affect regulation and temperament-character traits on psychopathology. Two groups were included, the first one was the clinical group and the other one was the control group. It was found that the losses that the clinical group had experienced during their childhood period were higher than the control group. The clinical group had more anxious and avoidant attachment styles; had more difficulties in emotion regulation; used the adaptational cognitive emotion regulation strategies less and the non-adaptational strategies more than the healthy group. It was also found that harm avoidance was more; cooperativeness and self directedness were less in the clinical group when compared with the healthy controls. One other finding was indicating that the all variables predicted the existence of psychopathology. The mediating role of attachment and emotion regulation difficulties between harm avoidance and depressin and anxiety was also investigated in the clinical group. It was found that both the emotion regulation difficulties and attachment styles had a partial mediating effect between harm avoidance and depression and anxiety. It was also found that both the attachment and emotion regulation difficulties predicted depression and anxiety. When the temperament and character traits were added, it had no significant effect on predicting psychopathology. To sum, it was found that the early relationships and experiences have an impact on the further development of psychopathology.