Çalışma hayatında esneklik ve Türkiye'de esneklik uygulamaları
Flexibility in working life and flexibility applications in Turkey
Yazar: SİBEL TAŞKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTÜL ÇOLAK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Esnek çalışma = Flexible working ; Esnek çalışma = Flexible working ; Esneklik = Flexibility ; Çalışma saatleri = Working times ; Çalışma türü = Study type ; İş hayatı = Work life ; İş süreleri = Working times

Özet:
1973 Petrol krizi ardından ortaya çıkan küreselleşme, küreselleşmenin getirdiği rekabet, yeni teknolojilerin devreye girmesiyle çalışana azalan ihtiyaç ya da çalışanın vasıflarına artan ihtiyaç, tüketicilerin farklılaşan talepleri, hizmet sektörünün kesintisiz hizmet verme arzusu, kadın çalışanların çalışma hayatında daha fazla yer alması ve bundan etkilenen aile yaşamlarını düzenleyebilme fırsatı tüm bunlar üretimi, üreticileri ve üretenleri dönüştürmüş, çalışma süreleri ve koşullarını değiştirmiştir ve çalışma hayatını esnekleştirmiştir.
Çalışma hayatının esnekleştirilmesinin temel amaçlarından biri de işsizlik sorununa çözüm getirmek olmuştur. İşgücünün niteliklerini yükseltmeye yönelik girişimlerle fonksiyonel esnekliğin işgücüne kazandırılması, yasal mevzuatta esnekliği sağlayıcı değişikliklerin gerçekleştirilmesi ile işgücü piyasasına girişlerin kolaylaştırılması, istihdam yaratılması ve arttırılması amaçlanmıştır. Öte yandan günümüzde bazı işçi kesimlerinin esnek çalışmaya ihtiyaçları da doğmuştur (anne-çalışanlar gibi) ve ekonomik krizlerin artışı, istihdamda daralma ve artan işsizlik, çalışma hayatında gençleri hızlı çözümlere ulaşmak için esnek çalışma tercihlerine yöneltmiştir.
Çalışmanın birinci bölümünde, esnek çalışma kavramı, esnek çalışmanın tanımı, unsurları ve genel olarak modelleri irdelenmiştir. İkinci bölümde Avrupa Birliğinde yer alan özellikle AB direktifleri göz önünde bulundurularak bazı ülkelerde esneklik adına ne gibi düzenlemelerin yer aldığı incelenmiştir. Avrupa Birliği'nden bazı ülkelerin çalışma hayatlarında esneklik uygulamalarına örnekler verilmiştir.
Ve son bölümde iş hukukumuzun çalışma hayatı ile ilişkisine bakılarak: Türkiye'deki işgücü piyasalarının katılıktan kurtulmak için İş Kanununda ne gibi esneklik uygulamalarına izin verdiği ve belirlenen politikalar kapsamında mevcut durumu irdelenmiştir. Ekonomik ve teknolojik gelişmelerin de etkisiyle ortaya çıkan yeni atipik istihdam biçimlerinin işgücü piyasalarını nasıl etkilediği anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Yasal mevzuatımız çerçevesinde Türkiye'de var olan esnek çalışma modellerine bakmak için 4857 Sayılı İş Kanunu incelenmiş ülkemizin mevcut işgücü yapısı ve esneklikle yakınlığı ortaya konmuştur. İş mevzuatındaki esnek çalışma uygulamaları, uluslararası mevzuat ve sosyal tarafların tümünü kapsayıcılığı açısından, esnek çalışma-istihdam ilişkisi ve işgücü piyasalarında esnekliğin işgücüne katılımının ilişkisi ortaya konulmuştur. Esnek çalışma ve hayata geçirildiği ölçüde olumlu ve olumsuz etkilerinin neler olduğu ortaya konulmuştur.
Sonuç bölümünde genel bir değerlendirmede bulunulmuştur. Türkiye işgücü piyasasının esneklik konusunda geldiği nokta ve eksiklikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca İş Kanunumuz çerçevesinde esnekliğin hukuksal altyapısını ne ölçüde düzenleyebildiğimiz ve esnek çalışma modellerinin uygulanabilirliği ve esneklik için sorun yaratabilecek noktaların neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The globalization that emerged after the 1973 Oil Crisis, the competition caused by the globalization, the reduced need for the employee by the introduction of new technologies or the increasing demand for the qualifications of the employee, the differentiated demands of the consumers, the service sector aiming to provide uninterruptible service, the increasing involvement of female employees in working life and the opportunity to organize family lives; all of these has been transformed production, manufacturers and producers, changed working times and conditions and made working life flexible.
One of the main objectives of the flexibility of working life has been to solve the unemployment problem. With the efforts to increase the qualifications of the workforce, functional flexibility is brought to the workforce, the changes to be made to the flexibility of the legislation, facilitating access to the labor market, creating and increasing employment are aimed. On the other hand, the need for the flexible working of some working groups has emerged (such as mother-employees) and the increase in economic crises, increased unemployment and contraction in employment; led young people in working life to flexible working choices in order to reach fast solutions.
In the first part of the study, the concept of flexible work, the definition, elements, and models of flexible work are discussed. In the second part of the European Union, especially in the direction of the EU directives in some countries, what kind of regulations are considered in terms of flexibility is examined. Some examples of flexibility practices in working lives are given from countries in the European Union.
And at the last part of our study while referring to the relationship between the work legal system and work life: which flexibility opportunities in labor law allow getting rid of the rigidity of the labor market in Turkey and practices under the policy in the current situation are discussed. It has been tried to solve how the new forms of atypical employment which emerged due to economic and technological developments, affect labor markets. To look at the flexibility models in Turkey with the scope of existing legislation, 4857 Labor Law is examined, the existing workforce structure of our country and its proximity of flexible work models have been revealed. In terms of international legislation and the inclusiveness of all social partners; labor force participation in labor legislation, the relationship between the flexible labor-employment relationship, and labor force participation in labor markets are shown. Flexible work and its positive and negative impacts have been shown as much as it is revealed in real life.
A general evaluation was made in the conclusion section. The point where Turkey's labor market has been reached about flexibility and the shortcomings have been tried to be determined. In addition, within the scope of our Labor Law, we have tried to determine how the legal infrastructure of flexibility can be regulated, the feasibility of flexible working models and what are the points that can create problems for flexibility.