Mardin ili bağcılığının genel yapısının belirlenmesi ve yerel çeşitlerin kısa ampelografik özellikleri
Determination of the general structure of mardin provincial vinery and brief ampelographic characteristics of local varieties
Yazar: NURULLAH YALÇIN
Danışman: PROF. DR. SADETTİN GÜRSÖZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÖCAL KARA
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bağcılık = Viticulture ; Mardin = Mardin

Özet:
Bu çalışma, 2020-2021 bağcılık sezonunda Mardin ili merkez (Artuklu) ile Midyat, Ömerli, Savur, Dargeçit ve Kızıltepe ilçelerinde 83 üretici ile yapılan anket çalışması ile örnekleri alınan 42 üzüm çeşidine ait ampelografik özellikleri belirlemek amacı ile yürütülmüştür. Yapılan anket verileri ile üreticilerin bağcılığı tercih nedenleri, üreticilerin üzümü değerlendirme şekli, yetiştiricilik yapılan bağların durumu ve verimi, sulanma durumu, hastalık ve zararlılarla mücadele yöntemi gibi konulara açıklık getirilmiştir. Buna ek olarak; yaprak ayasının büyüklüğü, yaprak uzunluğu, salkım uzunluğu, salkım genişliği, salkım ağırlığı, tane uzunluğu, tane genişliği, tane ağırlığı, yaprak ayasının şekli, yaprak dilim sayısı, yaprak üst yüzey rengi, yaprak sap cebinin açıklık derecesi, yaprak sap cebinin şekli, salkım yoğunluğu, salkım şekli, tane şekli ile tane kabuk rengi gibi ampelografik özellikleri de belirlenerek üzümlerin kimlik kazanması sağlanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; üreticiler bağcılığı aile tüketimini karşılayabilmek amacıyla yapmaktadır. Yetiştiriciler; elde ettikleri üzümü pestil, sucuk, pekmez gibi yöresel ürünlere dönüştürerek değerlendirilmektedir. Bağların sulanmadığı yörede gübreleme ise çok az miktarda yapılmaktadır. Tespit edilen tüm bağlarda Mazrone üzüm çeşidi bulunmaktadır. Külleme hastalığının yaygınlık gösterdiği bağlarda ilaç olarak geleneksel toz kükürt kullanılmaktadır. Örneği alınan 42 üzüm çeşidi arasında 25 farklı üzüm çeşidi bulunmaktadır. Bu çeşitlerin 13'ü sofralık çeşit olup 8'i ise hem sofralık ve hem de kurutmalık çeşittir. Kerküş üzüm çeşidi ile Reşik üzüm çeşidi kurutmalık çeşitler olup; Mazrone ile Sinceri üzüm çeşitleri ise sofralık ve şıralık-şaraplık üzüm çeşitleridir. İncelenen çeşitlerden en ağır salkımlara sahip olan çeşit Bineytati, tane ağırlığı en fazla olan çeşit ise Reşik üzüm çeşidi olarak saptanmıştır.

Abstract:
This study was carried out with the aim of determining the ampelographic characteristics of 42 grape varieties, samples of which were taken by a survey conducted with 83 producers in the center of Mardin (Artuklu) and Midyat, Ömerli, Savur, Dargeçit, and Kızıltepe districts in the 2020-2021 viticulture season. With the survey data, the reasons for the producers' preference for viticulture, the way the producers evaluate the grapes, the status and yield of the vineyards, irrigation methods, disease and pest control methods were clarified.  In addition, by determining the ampelographic characteristics of grape varieties, such as the size of the leaf, the length of the leaf, the length of the cluster, the width of the cluster, the weight of the cluster, the length of the berry, the berry width, the berry weight, the shape of the leaf, the number of leaf sinuses, the color of the upper surface of the leaf, the degree of the opening of the petiole sinus, the shape of sinus, cluster shape, bunch density, berry shape, and berry skin color, this varieties have gained an identity. According to the results obtained; in Mardin, producers do viticulture in order to provide for their own consumption. They also consume and evaluate the grapes by transforming them into local food products such as pestil, sucuk and pekmez. In the region where the vineyards are not irrigated, fertilization is also done very infrequently. All the vineyards researched, the Mazrone grape variety grows by producers. In vineyards where powdery mildew disease is prevalent, traditional powdered sulfur is used as a medicine. Among the 42 grape varieties sampled, there are 25 different grape varieties unearthed. It was found that of these different varieties, 13 are table grape varieties and 8 are both table and dried grape varieties. It was unearthed that, Kerküş and Reşik grape varieties are suitable for raisin production however, Mazrone and Sinceri grape varieties are able to fresh consumption and must/wine production. According to the findings, the highest cluster weight was determined as the Bineytati grape variety, and the variety with the highest berry weight was determined as the Reşik grape variety.