Türkiye buzullarındaki değişikliklerin uzaktan algılama ile belirlenmesi
Monitoring the glacier variation in Turkey with remote sensing
Yazar: DOĞUKAN DOĞU YAVAŞLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. M. KİRAMİ ÖLGEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Buzul = Glacial ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'nin güncel dağ buzullarından birkaçındaki alansal değişimler uzaktan algılama yöntemleri ile incelenmiştir. Türkiye'de güncel olarak buzullar Doğu Karadeniz Dağları'nda Kaçkar Dağı'nda, Güneydoğu Toroslar'da Buzul (Cilo) Dağı'nda ve iç kısımlardaki büyük volkan konileri (Erciyes, Süphan ve Ağrı Dağı) üzerinde bulunur. Bunların içinde Erciyes Dağı'nı içeren uydu görüntülerinin karlı dönemde çekilmiş olması, Kaçkar Dağı'ndaki buzulların ise boyutlarının küçük olması ve dolayısıyla uydu görüntülerinden belirlenmesinin güçlüğü, her iki buzul bölgesinin bu çalışmanın kapsamı dışında kalmasına neden olmuştur. Dolayısıyla, Buzul (Cilo), Süphan ve Ağrı Dağı buzullarındaki değişimler bu çalışmada incelenmiştir. Buna göre bütün buzul bölgelerindeki buzullarda alansal bir gerileme söz konusudur. Buzul Dağı buzullarının toplam alanının yarıdan fazlası son 30 yıl içerisinde yol olmuştur. Süphan Dağı'ndaki buzulların 3/4'ü ve Ağrı Dağı takke buzulunun 1/4'ü yine aynı dönem içerisinde erimiştir. Aynı buzul bölgelerinin yakınındaki 4 meteoroloji istasyonun yıllık maksimum, minimum ve ortalama sıcaklık verileri ile yıllık ve mevsimlik toplam yağışları incelenerek bu değişim açıklanmaya çalışılmıştır. Değerlendirmeler sonucunda genel olarak maksimum sıcaklıklarda önemli bir değişim yaşanmamakla beraber bazı istasyonlarda zayıf bir artış; bazı istasyonlarda ise zayıf bir azalış eğimli görülmektedir. Buna karşın, minimum sıcaklıklarda; özellikle de yaz minimum sıcaklıklarında önemli bir artış eğilimi belirlenmiştir. Bu artış buzulların bütçesi açısından negatif etki yapmıştır. Toplam yağışlardaki normalize değerlere bakıldığında ise belirli kurak ve nemli dönemler görülmekle beraber, bu dönemler anlamlı sonuçlar göstermemektedir.

Abstract:
In this study, the areal change of some of the Turkey?s recent mountain glaciers has been examined. Livingly, the glaciers of Turkey are situated on Kaçkar Mountain in East Blacksea Mountains, Buzul (Cilo) Mountain in Southeastern Taurus Mountains and some of the volcanic cones inside of the Anatolia (Erciyes, Süphan and Ağrı Mountain). From these, the reason that the images of Erciyes Mountain is acquired in snowy period and the glaciers of Kaçkar Mountain has small size thereby the difficulty of detection of the glaciers, both the two glaciers remained out of this study. Consequently, the change in Buzul (Cilo), Süphan and Ağrı Mountain glaciers has been examined in this study. Accordingly, there is a recession in all glacier regions. More than half of the total area of Mt Buzul?s glaciers has been disappeared in last 30 years. The ¾ of glaciers of Mt Süphan?s and ¼ of the Mt Ağrı?s ice cap have been disappeared in the same period. This change has been tried to be explained by examining 4 meteorological stations annual maximum, minimum and average temperatures and annual total precipitations. As a result of this assessment, generally, the trend analyses show that there is no clear change in annual maximum temperatures. But however, in annual minimum temperatures, especially the trend of summer minimum temperatures represents significant increase. And this increase effects mass balance negatively. On the other hand, with the assessment of normalized precipitation values there can be detected some wet and dry periods. But these periods do not represent meaningful results.