Kanatlı hayvancılık atıklarının biyogaz ve enerji kapasitesi
Biogasand energy capacity of poultry waste
Yazar: İDRİS AKDOĞAN
Danışman: PROF. DR. HALİL HASAR
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Biyogaz = Biogas ; Kümes hayvanları = Poultry ; Organik atıklar = Organic wastes ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Kanatlı hayvan atıklarının işlenmeden çevreye bırakılması insan ve çevre sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Köylerde kanatlı hayvan atıklarının işlenmeden direkt olarak tarım arazilerinde gübre olarak kullanılması hem toprak yapısını bozmakta hem de koku ve haşere problemlerini birlikte getirmektedir. Tarım arazilerinde kullanılacak bu atıklar öncelikle belirli işlemlerden geçirilmelidirler. Bu atıklar biyogaz muhtevası bakımından yüksek potansiyele sahiptir. Ancak içeriğindeki yüksek azot ve tuz muhtevası biyogaz eldesini olumsuz etkilemektedir.
Bu atıklardan elde edilecek biyogaz ciddi bir enerji kaynağıdır. Ayrıca bu organik atıkların sürekli oluşması bu enerjiyi yenilenebilir enerji statüsüne sokmaktadır. Yenilenebilir enerjilerin tükenme riski yoktur. Enerjinin aşırı önem arz ettiği günümüzde biyogaz enerjisi tükenebilir nitelikteki enerji kaynaklarına iyi bir alternatiftir.
Bu çalışmanın amacı, bu atıklardan optimum şekilde biyogaz eldesi ve sonra kalan posanın tarım arazilerinde gübre olarak kullanılması için farklı atıkların karıştırılarak biyogaz potansiyelinin artırılmasının sağlanmasıdır. 
En verimli biyogaz üretiminin sağlanması için yapılan çalışmalar 1L hacimli tam karışımlı ve anaerobik koşulların sağlandığı reaktörlerde gerçekleştirilmiştir. 8 farklı periyotta yapılan bu araştırmada süt entegre tesisi atığı miktarı sabit tutularak kanatlı atığının miktarı sırasıyla 0g, 1g, 5g, 10g, 25g, 50g, 75g ve 100g olacak şekilde biyoreaktör düzeneği kurulmuştur. Her periyodun girişinde ve çıkışında pH, katı madde (KM), uçucu katı madde (UKM), kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), toplam azot, ortofosfat, alkalinite ve iletkenlik değerleri ölçülmüştür.  İlk periyot sistemin alışması için yapılmış ve bu periyotta da tüm değerler ölçülmüştür. Kanatlı atığının reaktöre verildiği ilk periyot hariç diğer periyotlarda pH nötr seviyelerde kalmıştır. Her periyotta kanatlı atığının artmasıyla oluşan biyogaz miktarı da doğrusal olarak artış göstermiştir. Toplam katı madde(TKM), katı madde (KM) ve iletkenlik değerleri de doğrusal olarak artış göstermiştir. 
Kanatlı atıklarının çevreye bilinçsiz atılmasıyla yaşanan sorunlar, içeriğindeki yüksek biyogaz muhtevası ve ülkemiz enerji ihtiyacına yapacağı katkılar düşünülürse biyogaz tesislerinin sayıları artırılmalı ve biyogaza gereken önem verilmelidir.

Abstract:
Leaving the wastes of poultry to the environment without processing, negativel y affects human and environmental health. The direct use of poultry wastes as fertilizer on agricultural lands without processing in villages both disrupts the soil structure and brings odor and pest problems together. These wastes to be used in agricultural lands must first be subjected to certain processes. These wastes have a high potential in terms of biogas content. However, the high nitrogen and salt in it's content cause the decreasing of biogas production.
Biogas to be obtained from these poultry wastes is an important energy source. Inaddition, the continuous formation of these organic wastes puts this energy in the status of renewable energy. There is no risk of running out of renewable energies. In today's World where energy is of extreme importance, biogas energy is a good alternative to conventional energy sources.
The aim of this study is to increase the biogas potential by mixing different wastes in order to obtain biogas from these wastes in the optimum way and then use the remaining pulp as fertilizer in agricultural lands.
Studies to ensure the most efficient biogas production have been carried out in reactors with a volume of 1 liter, where fully mixed and anaerobic conditions were provided. In this research, which was carried out in 8 different periods, the amount of milk integrated plant waste was kept constant and a bioreactor setup was established in such a way that the amount of poultry waste was 0g, 1g, 5g, 10g, 25g, 50g, 75g and 100g, respectively. At the initial and end of each period, pH, solid material (SM), volatile solids (VS), chemical oxygen demand (COD), total nitrogen, orthophosphate, alkalinity and conductivity values were measured. The first period was made for the system to get used to and all values were measured in this period. Except for the first period when the poultry waste was introduced into the reactor, the pH remained at neutral levels in the other periods. The amount of biogas produced increased linearly with the increase of poultry waste in each period. Total solids (TS), solids (S) and conductivity values also increased linearly. 
Considering the problems experienced by the unconscious disposal of poultry waste to the environment, its high biogas content and its contribution to the energy needs of our country, the number of biogas facilities should be increased and biogas should be given due importance.