Türk dünyasında geçiş dönemi ritüelleri ve bu ritüellerde icraedilen türler
Turkish world and the chief executive of the species rituals of passage
Yazar: YILMAZ YEŞİL
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM DİLEK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Ritüel = Ritual ; Törenler = Ceremonies ; Türk dünyası = Turkish world ; Türk dünyası araştırmaları = Turkish world researches ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
Türk Dünyasında geçiş dönemi ritüelleri ve bu ritüller esnasında yapılan uygulamaları araştırmış olduğumuz bu çalışmada ritüeller esnasında, orada bulunan ya da belirli soyal statüsü nedeniyle töreni yöneten kişiler tarafından icra edilen türlere de yer vermek amaçlanılmıştır. Kişinin içinde bulunduğu geçiş sürecini sağlıklı bir şekilde yönetebilmek, bireye ve cevresindeki insanlara zararının olmaması için ve sosyal statü değişikliğinin duyurulması gayesiyle bu tür ritüelere başvurulmaktadır.
Tezinmizin "Giriş" bölümnde araştırma alanımız ve yapmış olduğumuz çalışmanın kavramsal çercevesi ile ilgili bilgilere yer verdik. Burada Türk dünyası, geçiş dönemi, ritüel ve tür kavramlarını açıklayarak nasıl bir yol izlediğimizi ve amacımızı belirttik. 
Yurt içi ve yurt dışında pek çok araştırmacı geçiş dönemi olarak insan hayatının üç evresi dile getirmektedir. Bu üç eşik veya basamak doğum, ölüm ve evlenmedir. Bunun dışındaki geçiş denemleri bu üç ana evreye bağlanarak tasnif edilmektedir. 
Çalışmamızda ifade ettiğimiz üç dönem dışında bir de hayatın diğer alanları ile ilgili geçiş ritüelleri adıyla bir bölüm açtık. Böylece hac ve askerlik etrafında gelişen ritüeleri tasnif etmiş olduk. Ayrıca bu bölümlerde icra edilen sözlü edebiyat ürünlerini belirterek kısaca örnekler verdik. 
Çalışmamız sonucunda Dünyada olduğu gibi Türk Dünyasında da geçiş dönemi ritüellerinin son derece önemli olduğunu ve toplum nezdinde de itbarı bulunduğunu bir kez daha tespit ettik. Bunula beraber bu ritüeller esnasında halk kültürünün ve sözlü edebiyat ürünlerinin büyük çoğunluğu yer almaktadır. Böylece sadece belirli bir dönemi değil Türk boylarının hayatı ve kültürü hakında önemli bilgilere buradan ulaşılabileceği kanaati hakim olmuştur.
Ritüellerin, oluşum ve uygulanma sürecinde toplumun değer yargılarını ve hayata bakışını etkileyen din ve inaçların etkisi açıkça görülmektedir. Türk boyları kabul etmiş odukları dinin gerekleri ile eski inaçlarını birlikte yaşatma yolunu seçmişlerdir. Buna en güzel örnek Gagauz Türklerinin "kırklanma" ritüeli ile vaftiz ritüelini birleştirmeleridir. Genel olarak Türk dünyası'nın genelinde şekilsel olarak farklılıklar olsa da ritüelerin hepsi öz ve düşünce olarak aynı görülmektedir.



Anahtar Kelimeler: 
1. Türk Dünyası 
2. Geçiş Dönemi 
3. Ritüel 
4. Tür 
5. Türk Kültürü

Abstract:
During the transition period in the Turkish World rituals and rituals during this study, we have investigated the applications, there are certain social-status, or because of the people who manage the ceremony performed by the to purpose to include the species. In a healthy way in which people manage the transition process, and the social status of the individual and the people around him to avoid loss of this kind of change for the purpose of announcing to ritulas referenced.
The our thesis the "Introduction" section of your research area and we have included information about the conceptual framework of the study that we have done. Here the Turkish world, the transitional period, ritual, and a way how to explain such concepts specified that monitor and our goal.
Domestic and abroad, many investigators articulates three phases of human life as a period of transition. These three threshold or step births, deaths and marry. Connecting the three main phases of this trial are classified outside the switch.
Three semesters of study, other than that referred to in the passage rituals related to other areas of life as we opened a section. Thus, the pilgrimage, and the military has developed around rites were classified. Also performed in these sections briefly stating their products and give examples of oral literature.
As a result of the transition period in the world as well as study the rituals of the Turkish world, and it is extremely important in society once again have detected that the itbarı. During these rituals, folk culture and oral literature with I show the vast majority of products are included. Thus, not only a specific period of Turkish tribes important information about our life and culture has been dominated by the conviction can be reached from here.
Rituals, the process of formation and implementation of social values and view of life that affect the effect of religion and their belief is clearly visible. Odukları agree with the requirements of religion in Turkish tribes along the old beliefs have chosen the path of survival. The best example of this ritual Gagauz Turks "kırklanma" merges with the ritual of baptism. In general, there may be differences in form in the Turkish World ritüelerin all of the self and the thought is the same.





Key Words: 
1. The Turkish World 
2. The Transition Period 
3. Ritual 
4. Kind 
5. Turkish Culture