Anadolu Selçuklu seramiklerinde figürlerin dili ve resim eğitimi açısından incelenmesi
In Anatolian Seljukian ceramics the language of the figures and their examination from the art education point of view.
Yazar: HÜSNİYE HİLAL BÜYÜKÇANGA EREN
Danışman: Y.DOÇ.DR. TAHSİN SAMUR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
ÖZET:Geleneksel Türk Sanatları içerisinde önemli bir yeri olan çini sanatımızınUygurlara kadar uzanan bir tarihi vardır.Bu sanat Anadolunun 1071 yılında fethisırasında Selçuklularla Anadolu'ya gelmiştir.Anadolu Selçuklu döneminde figürlü çinilerle kaplı olan saraylar KonyaAlaaddin Tepesi'nde Alaaddin Sarayı, Beyşehir'de Kubad Abad Sarayı, AlanyaSarayı, Antalya Aspendos Tiyatrosu'nun sahne kısmına yapılan Antalya Sarayı,Keykubadiye Sarayı, Diyarbakır Artuklu Sarayı, Akşehir'de ismi ve yeri bilinmeyenbir saray, Ilgın'da ismi ve yeri bilinmeyen bir saraydır. Çalışmamızda bütün çiniler,eleştirel, yöntemle betimleme, çözümleme, yorum ve yargı aşamaları esas alınarakincelenmiştir. Bu saraylara ait çiniler plastik unsurlar ve ilkeler açısından ortaközellikler gösterir. Ritm duygusu ön plandadır. Tüm saraylarda sıratlı, bazılarındalüster teknikli çiniler kullanılmış olmasına rağmen Alaaddin Sarayı'nda minaiteknikli çinilerle karşılaşmaktayız.Sıraltı çinilerde soğuk renkler fazla olmasına rağmen, lüster ve minaiteknikli çinilerde sıcak renkler hakimdir. Buna rağmen her teknikte, sıcak, soğuk venötr renklerde bulunmaktadır.Bütün saraylara ait çinilerde, sanatçı üslubu açısından ortak özelliklergörülmesine rağmen Alaaddin Sarayı çinileri farklı özellik gösterip, Uygur etkisigörülen çinilerde tipleme esas alınmıştır. Kubad Abad Sarayı çinilerde ise insanyüzleri farklı karakteriyle portre özelliği gösterir. Saray çinilerin konuları genelliklegünlük hayattan alınmıştır. Birçok levhada bağdaş kurup oturan figürler, ellerindeçoğu kez nar, haşhaş, balık, kadeh, çiçek tutarlar. Av konusu ile mitolojiksahneler'de işlenmiştir.Çinilerde kullanılan figürlerin taş kabartmalarda, ahşap oymada, halıda,kumaşta, mezar taşlarında da kullanıldığı görülmektedir.Anadolu Selçuklu çini figürlü kompozisyonlar Orta Asya figür üslubununbir uzantısıdır. Ancak bunlar özel bir Selçuklu üslubu halini yansıtırlar. Figürlerbugün de önemini korumakta, bunlardan çift başlı kartal, Selçuk Üniversitesi ileKonya Büyükşehir Belediyesi amblemi olarak kullanılmaktadır.i

Abstract:
ABSTRACTOur art of China which has an important place among the TraditionalTurkish Arts has a history reaching toward Uighur.This art has come into Anatolia atthe time of the conquest of Anatolia at the time of the conquest of Anatolia in 1071by Seljukians.In Anatolian Seljuk Term the palaces which are covered with figured chinasare Alaaddin Palace on Alaaddin Hill, Kubad Abad Palace in Beyşehir, AlanyaPalace, Antalya Palace built on the stage part of Aspendos Theatre, KeykubadiyePalace, Diyarbakır Artuklu Palace, a palace in Akşehir of which name and place isunknown, and a palace in Ilgın of which name and place is unknown.In our study, allof the chinas are examined with a critical method focused on description, analysis,comment and judgement periods. The cihinas belonging to these palaces show jointcharecteristics from angles of plastic elements and principles. The feeling of ritmcomes firstly. Although in all of the palaces sıraltı, in someothers luster methodicchinas are used, in Alaaddin Palace we face with minai methodic chinas.Although the cold colours are much in sıraltı chinas, the hot colours aredominating in luster and minai methodic chinas. Although this, in all methods thereare hot, cold and neutral colours.In the chinas belonging to the whole palaces, although commoncharacteristics of artist style are seen, the Alaaddin Palace chinas show differentcharacteristics and in the chinas on which Uighur effect is seemed,typification isfocused on.However in Kubad Abad Palace the human faces show portraitcharecteristic with their different characters. The topics of the palace chinas areusually taken from daily life.The sitting cross-legged figures in many picturesusually hold pomegranate, poppy, fish, wine -glass, flower. Hunting topic andmithologic scenes are dealt with as well.The figures used in chinas are seemed to be used in stone relieves, woodencarvings, carpets, fabrics and tombstones.The Anatolian Seljuk china figured compositions are a continuation ofMiddle Asia figure style. But they reflect a special Seljukian style condition. Thefigures still protect their importance today. One of them; two -headed eagle is usedas emblemes of Seljuk University and Konya Bigcity Municipality.ii