Erbaa/(Tokat) halkının depreme hazırlık düzeyleri
Earthquake preparedness levels of Erbaa/(Tokat) residents
Yazar: MEHMET TEMİR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA CİN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet eğitimi = Disaster education ; Afet hazırlığı = Disaster preparation ; Deprem = Earthquake ; Deprem hazırlığı = Earthquake preparedness ; Tokat-Erbaa = Tokat-Erbaa

Özet:
Depremler, gezegenimizdeki en tehlikeli jeolojik olaylardan biridir. Her yıl dünyada binlerce deprem olmasına karşılık depremlerin ne zaman ve hangi büyüklükte olacağı hâlâ tahmin edilememektedir. Depremin öngörülemeyen bir felaket olması, çoğunlukla bu felaket için hazır olunamayacağı fikrini uyandırmakta veya yapılan hazırlıkların sadece mimari açıdan yapılabileceği algısını oluşturmaktadır. Bir deprem için ne kadar hazırlıklı olunursa deprem zararları da o kadar aza indirgenebilmektedir.
Bu çalışma ileriki zamanlarda gerçekleşmesi muhtemel depremlerin zararlarını en aza indirgemek ve bu kapsamda alınması gereken önlemleri incelemektedir. Çalışmada, bireylerin muhtemel bir depreme hazırlık düzeylerinin belirlenmesinin, bir deprem anında yararlı olabileceği düşünülmektedir. 
Araştırmada Tokat ili Erbaa ilçe merkezinde yaşayan halkın çeşitli değişkenler aracılığıyla olası bir depreme karşı hazırlık düzeylerini belirlemek için betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket uygulanmıştır. 689 kişiye uygulanan anket üç ayrı bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın pilot uygulaması Tokat/Reşadiye ilçe merkezinde on sekiz yaş ve üstü yüz kişiye rastgele (random) bir şekilde yapılmıştır. Pilot çalışma sonrası ankette yer alan sekiz maddenin çıkartılmasına karar verilmiştir. Kalan 25 maddenin kapsam geçerliliği için uzman görüşü almak amacıyla alanında yetkin 10 kişiyle Lawshe tekniği doğrultusunda uygulama yapılmıştır. Uygulama sonucunda iki maddenin çıkartılmasına karar verilmiş ve kalan 23 maddeyle anketin uygulaması gerçekleştirilmiştir. Anketin güvenirlilik analizi sonucunda Cronbach's Alpha değeri 0,932 çıkmıştır. 
Araştırmada katılımcıların demografik özellikleri ve depremle ilgili önceden bir eğitim alma durumu, yakın bir gelecekte bulunduğu yerde bir deprem olacağını düşünme durumları ile depreme hazırlık düzeyleri arasında bir fark olup olmadığını tespit etmek için bağımsız t-testi ve Anova testleri uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin boyutlarının belirlenmesi amacıyla korelasyon ve regrasyon analizleri de yapılmıştır.
Elde edilen bulgular, katılımcıların anketin tümüne vermiş oldukları puanların aritmetik ortalamasının 2,07 olması, depreme hazırlıklarının düşük olduğunu göstermektedir. Katılımcıların depreme yönelik hazırlıklarının bazı alanlarda çok düşük, bazı alanlarda düşük ancak normale yakın, bazı alanlarda da yüksek olduğu görülmüştür.
Deprem çantasının bulundurulmaması, deprem öncesi, sırası ve sonrasında nasıl davranılacağının birlikte planlanması, deprem anında açık alanlardaki tehlikenin farkındalığı, katılımcıların depreme hazırlıklarının en düşük seviyede olduğu alanlar olarak tespit edilmiştir. Buna karşılık küçük ev eşyalarının güvenli yerlere yerleştirilmesi ve kombinin bakımı ile ilgili güvenlik önlemlerinde hazırlık düzeyinin yüksek olduğu anlaşılmıştır.
Bulgular çerçevesinde deprem hazırlık anketi ortalama puanı ile yaş grupları, medeni durum, eğitim ve gelir durumu, daha önceden deprem eğitimi alma durumu ve deprem algısı değişkenlerinde anlamlı bir farkın olduğu görülmüştür. Buna karşın cinsiyet değişkeninde ise anlamlı bir farkın olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların yüksek düzeyde olmasa da deprem algısına sahip oldukları ve herhangi bir deprem eğitimi alma durumlarının ise oldukça düşük olduğu anlaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen veriler ışığında olası bir depreme karşı hazırlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Earthquakes are one of the most dangerous geological events on our planet. There are thousands of earthquakes every year and the magnitude of the earthquakes is still unpredictable as well as the timing. The fact that the earthquake is an unforeseeable disaster often provokes the idea that people cannot get prepared for this disaster, or that people can prepare for it in term of only architecture. The more preparedness for an earthquake, the less damaging it can be. 
This study examines the factors that affect the measures to be taken to mitigate the damages of future earthquakes. In this context, determination of the earthquake preparedness levels of individuals is important since it is considered that it will be useful in increasing the preparedness level against possible earthquakes. 
In this study, descriptive survey model was used in order to determine the earthquake preparedness variables involving the effects of demographic variables. The study sample consisted of 386 people living in Erbaa district center of Tokat province. A questionnaire was used as the data collection tool. This questionnaire involved demographic variables, items regarding the participants' perceptions of earthquake, and items regarding the participants' earthquake preparedness levels that are rated on a four-point Likert scale. The pilot administration was carried out in Tokat/Reşadiye district on individuals that were over 18 years old randomly. After the pilot, eight items from the questionnaire were removed. Ten experts were involved in the expert opinion process on the remaining 25 items using Lawshe technique. Then, two items were removed and the main administration was carried out with 23 items. The Cronbach alpha of the questionnaire was found 0,932. 
Independent samples t-test and Anova were conducted to determine whether participants' earthquake preparedness levels differed significantly in terms of demographics, any previous training about earthquake, and the notion that an earthquake would happen in the near future. Moreover, correlation and regression analyses were conducted to determine the relationships among the variables. 
The findings obtained showed that the arithmetic mean of the scores given by the participants for the whole questionnaire was 2.07 and this value was low in preparation for earthquake. It was observed that the participants were very low in some areas, low in some areas but close to normal and high in some areas in preparation for earthquake.
The absence of an earthquake bag, planning how to behave before, during and after the fire, awareness of the danger in open areas at the time of the earthquake were determined as the areas where the participants' preparations for earthquake were at the lowest level. On the other hand, it was understood that the level of preparation was high in the security measures related to the placement of small household items in safe places and the maintenance of the boiler. 
The findings showed that participants' earthquake preparedness levels significantly differed in terms of age, marital status, education, income, previous earthquake training and earthquake perception while it did not differ in terms of gender. Moreover, it was found that participants had a perception of earthquake even if it was not high level and had a low level of training about earthquake. In conclusion, some recommendations were made in order to improve the earthquake preparedness levels of participants.