Watson insan bakım kuramı'na temellendirilmiş eğitim ve tele-danışmanlık müdahalesinin kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin öz-etkililik ve yaşam kalitesine etkisi
Effect of education and tele-consultancy intervention based on watson human care theory on self-efficacy and quality of life individuals with COPD
Yazar: ŞEHNAZ KAYA
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÖZER ; PROF. DR. ÖMER ÖZBUDAK
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Dahiliye Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Danışmanlık = Consulting ; Watson İnsan Bakım Modeli = Watson Human Care Model ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Bu araştırmada Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş eğitim ve tele-danışmanlık müdahalesinin kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin öz-etkililik ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma, randomize kontrollü tek kör deneysel bir çalışma olup, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniği'nde Ekim 2020-Mayıs 2022 tarihleri arasında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanısı almış, 37 müdahale ve 37 kontrol olmak üzere 74 birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Watson İnsan Bakım Kuramı'na Temellendirilmiş Bilgi Formu, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Öz-etkililik Ölçeği, St. George Yaşam Kalitesi Ölçeği, Solunum Fonksiyon Testi Formu ile toplanmıştır. Müdahale grubuna ilk görüşmede ön testler uygulandıktan sonra Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş eğitim ve eğitim kitapçığı verilmiştir. Tele-danışmanlık müdahale grubundaki bireylere 2., 4., 6., 8. ve 10. haftalarda, 15 dakikalık süre ile yapılmıştır. Kontrol grubuna yüz yüze ilk görüşmede ön testler uygulandıktan sonra rutin poliklinik izlemine devam edilmiştir. Çalışmaya katılan bireylere üçüncü ayın sonunda son testler uygulanmıştır. Kontrol grubundaki bireylere çalışmanın sonunda eğitim kitapçığı verilmiştir. Verilerin analiz işlemlerinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş eğitim ve tele-danışmanlığın müdahale grubunda yer alan kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde kontrol grubuna göre öz-etkililik düzeyi (p<0.05) ve yaşam kalitesini artırmaya etkisinin olduğu (p<0.05),  öz-etkililik ve yaşam kalitesi arasında anlamlı düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). 
Sonuç: Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş eğitim ve tele-danışmanlık müdahalesinin kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin öz-etkililik ve yaşam kalitesini artırdığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş eğitim kitapçığının ve tele-danışmanlığın kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde uygulanması ve yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, Öz-etkililik, Watson İnsan Bakım Kuramı, Yaşam kalitesi.

Abstract:
ABSTRACT
Objective: This study aims to investigate the effect of education and tele-consultancy intervention based on Watson's Human Care Theory on self-efficacy and quality of life of individuals with chronic obstructive pulmonary disease.
Method: The research that a single-blinded randomized controlled trial, a total of 74 individuals, including 37 individual intervention and 37 individual control groups who applied to Akdeniz University Chest Diseases Polyclinic for consultation and follow-up, meeting the inclusion criteria, conducted between September 2020 – May 2022. In collecting data Information Form Based on Watson Human Care Theory, the Chronic Obstructive Pulmonary Disease Self-efficacy Scale, St. George Quality of Life Scale, and Pulmonary Function Test Form were used. Individuals in the intervention group were provided with training and consultancy based on Watson Human Care Theory, and an educational booklet prepared with current guides and expert opinions. Telephone counseling was provided in the 2nd, 4th, 6th, 8th, and 10th weeks after the first intervention in the intervention group. Routine follow-up of individuals in the control group was continued. The data of the scales in the intervention and control groups are collected in the 12th week.  The individuals in the control group were given a training booklet at the end of the study. Statistical analysis of the data was done with SPSS 22.0 software package.
Results: It was found that training and tele-counseling based on Watson Human Care Theory had an effect on increasing the level of self-efficacy (p<0.05) and quality of life (p<0.05), in individuals with chronic obstructive pulmonary disease in the intervention group compared to the control group. A significant relationship was found between self-efficacy and quality of life (p<0.05). 
Conclusion: It has been determined that education and tele-counseling intervention based on Watson Human Care Theory improves the self-efficacy and quality of life of individuals with chronic obstructive pulmonary disease. It is recommended that the training booklet and tele-counseling based on Watson Human Care Theory should be applied in individuals with chronic obstructive pulmonary disease.
Key words: Nursing, Chronic obstructive pulmonary disease, Self-efficacy, Watson Human Care Theory, Quality of life.