Gaucher hastalığı izleminde uzun süreli sonuçlar
Long-term results in Gaucher disease monitoring
Yazar: ELVIN ORUJOV
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ÇOKER
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Enzimler = Enzymes ; Gaucher hastalığı = Gaucher disease ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Lizozomlar = Lysosomes ; Tedavi = Treatment

Özet:
Gaucher hastalığı (GH), beta glukoserobrozidaz enzim eksikliği ile karakterize, lizozomal lipit depo hastalığıdır. Otozomal resesif kalıtımla geçer. Glukoserebrozidaz enzimini kodlayan genin mutasyonu sonucunda makrofajlarda glukoserebrosid depolanması söz konusudur. Nörolojik tutulum ve nörolojik hastalığa ilerleme durumuna göre 3 alt grubu vardır: Tip 1 (kronik nonnöropatik tip), tip 2 (akut nöronopatik veya infantil tip), tip 3 (kronik nöronopatik veya jüvenil tip).
Ege Üniversitesi Çocuk Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalında Gaucher hastalığı nedeniyle izlenen hastalar klinik, laboratuvar bulguları, aldıkları tedavi ve yanıtları, uzun dönem izlem sonuçları değerlendirilmesi hedeflendi.
Çalışmaya toplam 42 hasta dahil edildi. Hastaların 34 tanesi (% 81) tip1, 7 tanesi (% 16,7) tip 2 ve 1 tanesi tip 3 tanılı idi. Ortalama yaş 25,5 yıl (8 ay – 65 yıl), ortalama tanı yaşı 12 yıl (2 ay – 55 yıl) bulundu. En sık başvuru yakınması karın şişliği ve sitopeni idi. Tüm hastalarda tanı enzimatik analiz ve GBA gen analizi ile konuldu. Hastaların 19 tanesinde (% 45,2) anemi, 18 tanesinde (% 42,8) trombositopeni saptandı. Başvuru sırasında 33 hastada (% 80) organomegali, 10 hastada (% 24) büyüme geriliği, 5 hasta (% 12) akut kemik krizleri olduğu görüldü. Sekiz hastada (%19) kemik dansitometre incelemesinde osteoporoz saptandı. Altı hastada (% 14,3) splenektomi öyküsü mevcuttu. Splenektomi olan hastalarda kemik dansitometre Z skor değerleri femur boynu ve vertebra için anlamlı şekilde daha ağır osteoporoz bulgularını göstermekteydi. Bir hasta çocukluk döneminde Gaucher Tip 1 tanısı almsına karşın tedvi edilmemsi nedeniyle Parkinson bulguları gelişmesi sonrası başvurudu. Bir hastada ağır karaciğer yetmezliği gelişti ve karaciğer nakli oldu. Bir tip 3 tanılı kardiyak tutulumu olan hasta kardiyak arrset sonrası eksitus oldu.
İlk tedavi seçeneği tüm hastalar için ERT idi. ERT başlama yaşı 2 ay - 65 yaş arasındaydı. ERT alma süresi 1 ayla 15 yıl arasında değişmekteydi. ERT tedavi dozu 30 IU / kg ile 120 IU / kg arasında değişmekte idi. Yüksek doz ERT tedavi yanıtına, hastalığın tipine göre belirlendi. Tip 3 tanılı 5 hasta 60 U/kg`dan, 2 hasta 120U/kg`dan ERT almakta idi. Altı hastada ERT sonrası izlemde SRT tedavisi uygulandı. Tedavi alan hastalarda hemotoljik parametreler, organ volümleri ve kemik bulgularında tedavi sırasında istatistiksel olarak anlamlı düzelme gözlendi. Takip göstergelerinde düşüş saptandı.
Tedaviye ara veren 8 hastada Hb, Hct değerlerinde azalma olduğunu gözlendi, PLT değerinde ise farklılık saptamadı. Dört hastada (% 50) tedaviye ara verdikten sonra göstergelerde yükselme saptandı, 1 hastada organ volümünde artma olduğu gözlendi.
Tedavi sırasında 6 hasta eksitus oldu. Bunlardan 3 hasta tip 1, 1 hasta tip 2, 2 hasta tip 3 tanılıydı.
Gauıcher Tip 1 Hastalığı sık görülen lizozomal depo hastalığıdır. Hemotolojik ve visseral bulgular nedeniyle pek çok hastalıkla benzerlik göstermektedir bu nednele tanı gecikmesi görülebilmektedir. ERT gibi etklin tedavi şeklinin olması nedeniyle erken tanı ve erken tedavi mortalite ve morbidite üzerinde önemli etkiye sahiptir. Bu çalışmada tedavi uygulanan hastalarda tutulan sistemler açısından ERT ve veya SRT uygulaması ile başarılı sonuçlar elde edildiği görülmektedir. Hastaların düzenli takibi, multidisipliner şekilde izlemi sonucu hastaların tanı alması ve etkin tedavi edeilebilmeleri açısından önemlidir.

Abstract:
Gaucher's Disease (GD) is a lysosomal lipid storage disease, which is characterized by beta glucocerebrosidase enzyme deficiency. It has an autosomal recessive genetic nature. There is an accumulation of glucocerebroside due to a mutation in the gene which codes the glucocerebrosidase enzyme in macrophages. This disease is divided into three subtypes according to their neurological involvement and progress into neurological disease as Type 1 (chronic non-neuropathic type), Type 2 (acute neuropathic or infantile type and Type 3 (chronic neuropathic or juvenile type).
The main objective was to assess the clinical outcomes, lab results, received treatments and their response and long-term follow-up results of Gaucher's Disease patients, which are followed by Ege University Pediatric Metabolism and Nutrition Department.
42 patients in total were included in the study. 31(81%) of these patients was diagnosed with Type 1, 7 (16.7%) with Type 2 and 1 was diagnosed with Type 3 of the disease. Mean age was 25,5 and mean age at the initial diagnosis was 12. The most common complaints were abdominal bloating and cytopenia. Anemia was seen in 45.2% of the patients whereas thrombocytopenia was seen in 42.8% of the patients. At the time of admission, 33 (80%) patients had hepatosplenomegaly, 10 (24%) had retarded growth and 5 (12%) had acute bone crises. 8 (19%) patients were diagnosed with osteoporosis in bone densitometry studies. 6 (14.3%) patients had previous splenectomy history. In patients with splenectomy history, Z-score in bone densitometry showed significantly more severe osteoporosis in femur neck and vertebra. One patient presented to our clinic because of developing Parkinson-like symptoms, due to not receiving treatment despite the diagnosis of Gaucher Type 1 in his early childhood. This patient developed severe liver failure and received a liver transplant. One patient diagnosed with Type 3 had cardiac involvement and that patient died due to a cardiac arrest. Complete enzymatic assay and GBA gene analysis was used in all patients for the definite diagnosis.
ERT was the first line of choice for the treatment of all patients. ERT initiation age varied from 2 months to 65 years of age. ERT treatment period changed from 1 month to 15 years. ERT treatment dosages were between 30 IU/kg and 120 IU/kg. High dosage ERT treatment responses were assessed according to the disease subtype. 5 patients with Type 3 subtype received 60 IU/kg and 2 patients received 120 IU/kg as ERT. SRT was used in 6 patients during post-ERT period. A significant improvement was seen in hematological parameters, organ volumes and bone findings in the patients who received the treatment and their follow-up control values showed a decrease.
8 patients who paused treatment showed a decrease in Hb and Hct values. No difference was detected in platelet levels. 4 patients (50%) showed an increase in their follow-up values after pausing the treatment and increased organ volume was detected in 1 patient.
During treatment period, 6 patients were lost. 3 of those patients had Type 1, 1 patient had Type 2 and 2 patients had Type 3 diagnosis.