Finansal sıkıntının makroekonomik belirleyicileri: Türkiye örneği
Macroeconomic determinants of financial distress: The case of Turkey
Yazar: ARSLAN ECE
Danışman: PROF. DR. GÜVEN SAYILGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal sıkıntı = Financial distress ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; İflasın ertelenmesi = Postponement of bankruptcy

Özet:
Finansal sıkıntı toplumsal bağlamda maliyetli bir süreçtir. Söz konusu maliyetli durum nedeniyle, firmalarda finansal sıkıntının önceden tahmin edilmesi olgusu ile firmalarda finansal sıkıntıya yol açan mikroekonomik ve makroekonomik etmenlerin belirlenmesi araştırmacıların ilgi gösterdiği konulardan olmuştur. 
Bu çalışmada, 2009-2016 dönemi verilerinden yola çıkarak Türkiye'de makroekonomik etmenler ile finansal sıkıntı arasındaki olası ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Finansal sıkıntıyı temsilen, açılan iflasın ertelenmesi dava sayıları kullanılmıştır. Dönemin ilk 5 yılı için elde edilebilen il bazındaki iflasın ertelenmesi verilerine göre, açılan 2,712 iflasın ertelenmesi davasının %71'i sonuçlandırılmış, davaların % 30'unda iflasın ertelenmesi talebi kabul edilmiş, % 48'inde reddedilmiştir. Ankara, Antalya, İstanbul, İzmir ve Kocaeli, çeşitli yıllarda en çok dava açılan ilk 3 il arasında yer almıştır. İstanbul, her yıl en çok dava açılan il olmuştur. Yıllık bazda, İstanbul'da açılan dava sayıları, Türkiye'de açılan davaların yarısını oluşturmuştur. Davalar ortalama olarak 285 günde sonuçlandırılmıştır. En uzun dava süresi 1,627 gün olup dava İstanbul'da açılmıştır.
Çalışmada, 16 bağımsız değişken ile yapılan adımsal regresyon ileri yönlü seçim yönteminde modele giren istatistiki açıdan anlamlı değişkenlerden, sanayi üretim endeksinin işareti beklentilere uygun olarak negatif, işsizlik oranının işareti beklentilerin tersine negatif çıkmıştır. 7 bağımsız değişken ile yapılan klasik regresyon yönteminde istatistiki olarak anlamlı çıkan değişkenlerden beklentilere uygun olarak ex ante reel faizin işareti pozitif ve gayrisafi yurt içi hasılanın işareti negatif, M1 para arzı değişkenin işareti ise beklentilerin tersine pozitif çıkmıştır. 
Vektör hata düzeltme modeli ile regresyona tabi tutulan iflasın ertelenmesi, sanayi üretim endeksi ve nominal faiz değişkenlerinin etki-tepki grafikleri; iflasın ertelenmesinin kendisindeki şoka uzun vadeli pozitif, sanayi üretim endeksinde oluşan şoka ise uzun vadeli negatif tepki verdiğini göstermiştir.
Sonuç olarak, 2009-2016 dönemini kapsayan çalışmada elde edilen bulgular, finansal sıkıntının, makroekonomik etmenlerde meydana gelen değişimlere karşı duyarlı olduğunu, faizin ise kısa vadede finansal sıkıntıyı olumsuz etkileyen önemli bir etmen olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuç, finansal sıkıntı riskine karşı politika yapıcılarının faiz oranını etkili bir araç olarak kullanabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Financial distress is a socially costly period. Because of this costly situation, early prediction of the financial distress in firms as well as determination of microeconomic and macroeconomic factors leading firms to financial distress are among the subjects researchers interested in. 
In this study, it is aimed to identify the possible links between macroeconomic factors and financial distress in Turkey using 2009-2016 data. To represent financial distress, the number of filed bankruptcy postponement litigations was used. According to bankruptcy postponement data by cities, only obtainable for the first 5 years of the period, 71% of 2,712 filed bankruptcy postponement litigations was concluded in which for 30% bankruptcy postponement claim was accepted and for 48% it was refused. Ankara, Antalya, İstanbul, İzmir and Kocaeli were among the first 3 cities in various years where the highest number of litigations filed. At yearly base, litigations filed in İstanbul constituted the half of the litigations filed in Turkey. Litigations were concluded in 285 days on the average. The longest litigation period was 1,627 days which was filed in İstanbul.
In the study, statistically significant variables entered to the model in forward stepwise regression method performed with 16 independent variables were industrial production index with negative sign as expected and unemployment with negative sign against the expectations. Statistically significant variables in classical regression method performed with 7 independent variables were ex ante real interest rate with positive sign and gross domestic product with negative sign as expected and M1 money supply with negative sign against the expectations.
The impulse response graphics of vector error correction model belonging to bankruptcy postponement, industrial production index and nominal interest rate indicated that bankruptcy postponement showed long term positive response to a shock to itself and long term negative response to a shock to industrial production index.
Consequently, the findings obtained in the study over the period 2009-2016 showed that financial distress is sensible to changes in the macroeconomic factors and, interest rate is an important factor influencing bankruptcy postponement negatively in the short run. This result suggests that policy makers can use the interest rate as an effective instrument against to financial distress risk.