Terminolojiler kıskacındaki çeviribilim
Translation studies in terminologies' clamp
Yazar: ŞAHİN TAŞKAYA
Danışman: PROF. DR. İSMAİL İŞCEN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Bilimsellik = Scientificness ; Disiplinlerarası = Interdisciplinary ; Karmaşa = Confusion ; Terimler = Terms ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri teknolojisi = Tanslation technologies ; Özerklik = Autonomy

Özet:
Çeviri olgusu, tarihte önemli bir yere sahip olmakla birlikte, araştırmacılar arasında oldukça fazla tartışmaya neden olmuştur. Kısa bir araştırma neticesinde birçok bilim alanının çeviri olgusu üzerinde egemenlik talebi bulgulanabilmektedir. Bu talepleri engellemek ve çeviri olgusu odaklı çalışmalara yoğunlaşılması gerektiğini belirten James S. Holmes, artık alanın kendi başına özerk bir yapı oluşturması gerekliliğini belirtmiştir. Bu talepten sonra geçen 50 yıl gibi süreçte Çeviribilim içerisindeki araştırmacılar iki kesime ayrılmıştır. Alanda herhangi bir sorun olmadığını belirten araştırmacılar ile Çeviribilim alanının birçok bilimsel gerekliliği karşılayamadığını belirten araştırmacılar arasında tartışmaların devam ettiği gözlenmektedir. Özellikle 2000 yıllar ile artan eleştiri akımı neticesinde alanın sınırları ve yapısı tekrar sorgulanmaya başlanmıştır. Alana getirilen eleştirilerden birisi, Çeviribilim'in çeviri olgusu odaklı, kendi içerisinden bir sorgulama içerisine girişmek yerine, başka alanlardan alınan bilimsel unsurlar ile yoluna devam etme eğilimi göstermesidir. Ağırlıklı olarak disiplinlerarasılık yapısına dayandırılan bu tür etkileşimler, eleştiren araştırmacılar tarafından "ithal" unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Bu ithal unsurların henüz kendi "araştırma nesnesi" tanımını dahi yapamamış alanda karmaşa yaratacağı, sınırlarının genişleyeceği, dahası büsbütün dağılacağı yönünde eleştiriler bulunmaktadır. Halihazırda kötü olduğu belirtilen bilimsel görünümün, düzgün tanımlanmamış disiplinlerarasılık ve kesin bilim tanımını reddettiği belirtilen, bilimsel alanların erimesini hızlandırdığına yönelik eleştiriler bulunan postmodernite gibi yapılar ile bilimsel durumun daha da içinden çıkılmaz bir duruma evrildiği belirtilmektedir. Bahsi geçen bu sorunları çözme yolunda alanın ilerlemesi, araştırmacıların sağlıklı bir iletişim kurması için gereken ve bilimsel gerekliliklerden birisi olan terminolojinin alanda sorunlu olduğu belirtilmektedir. Alanda tek ve kendi içerisinden çıkmış bir terminoloji bulunması yerine, farklı birçok alandan alınmış terim ve terminolojilerin Çeviribilim alanında kendisine yer bulduğu belirtilmektedir. Aynı olgulara farklı terimler verme vb. gibi kendisini farklı şekillerde gösteren bu durumun, alanın sorunlarını çözme ve ilerlemesine engel oluşturduğu belirtilmektedir. Farklı arka planlara, farklı geleneklere sahip araştırmacıların, farklı araştırma nesneleri ile alandaki bu terminolojik karmaşayı daha da arttırdığı belirtilmektedir.

Abstract:
Although the phenomenon of translation has an important place in history, it has caused a lot of controversy among researchers. With a simple research, the demands for the dominance of many scientific fields over the translation phenomenon can be found. James S. Holmes stated that the field should now create an autonomous structure on its own to prevent these demands and focus on works focused on translation phenomenon. After 50 years of this declaration, researchers within Translation Studies were divided into two parts. It can be seen that discussions continue between researchers who have stated that there are no problems in the field and those who have stated that the field of Translation Studies could not meet many scientific requirements. Especially as a result of the increasing criticism movement of 2000s, the boundaries and structure of the field started to be questioned again. One of the criticisms brought to the field is that Translation Studies proceed with the scientific elements taken from other fields instead of attempting an interrogation from within focusing on the phenomenon of translation. These kinds of interactions, which are predominantly based on an interdisciplinary structure, are considered as "imported" elements by critical researchers. There are criticisms that these imported elements will create confusion in an area that has not even made its own definition of the "research object", that's why its borders will expand, and furthermore it will dissolve completely. It is stated that the scientific situation which is already stated to be bad, has evolved into an even more incomprehensible situation with structures such as postmodernity and interdisciplinarity. This happens because postmodernity has been criticized upon the fact that it rejects the definitive definition of science and accelerates the dissolution of scientific fields and on the other side interdisciplinarity which is not properly defined. It is stated that the terminology, which is one of the scientific requirements and is necessary for the progress of the field to solve these problems and for the researchers to establish a healthy communication, is problematic in the field. It is stated that instead of having a unique terminology in the field, terms and terminologies taken from many different fields find a place for themselves in the field of Translation Studies. This situation, which manifests itself in different ways such as referring to the same phenomenon with different terms creates an obstacle to solving the problems and progress of the field. It is stated that researchers with different backgrounds and different traditions increase this terminological confusion in the field with their different research objects.