İstanbul'da yaşayan yetişkin yabancı uyruklu kişilerde, besin takviyesi kullanma durumları ve bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi
The use of nutritional supplements among adult foreign people living in istanbul and the reasons behind using them
Yazar: BASSEL KAYALI
Danışman: DOÇ. DR. PINAR SÖKÜLMEZ KAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin destekleri = Dietary supplements ; Besin destekleri = Dietary supplements ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Yabancı uyruklu = Foreign domectic ; Yetişkinler = Adults ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Amaç: Bu çalışmada İstanbul'da yaşayan yabancı uyruklu yetişkin insanların besin takviyesi kullanma durumlarının ve bunu etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı, kesitsel, yüzyüze anket tabanlı bu çalışma 357 yabancı katılımcı (%77,1 kadın, %22,9 erkek) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Anket üç dilde (Arapça, İngilizce ve Türkçe) hazırlanmıştır. Tüm veriler SPSS for Windows 21.0.0 ortamında değerlendirilmiş olup, bütün testlerde P<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.  
Bulgular: Bireylerin %80,3'ü öğün atlamakta, sadece %37,6'sının öğünlerini düzenli tükettiği, %44,5'inin fast-food tarzı beslendiği belirlenmiştir. Buna ek olarak BKI değerlerine göre bireylerin %68,7'si normal kilolu %14,2'si fazla kilolu ve %3,2 si şişman (obez I ve II sınıf) olduğu saptanmıştır. Besin takviyesi kullananların çoğu kadın (%85,3), genç yaş (18-24 yaşta %55,8), yüksek eğitimli (%97,5), aylık geliri 3000 TL ve üzeri (%51,7),  BKI si düşük veya normal (% 88,4),  sigara içmeyen (%99), alkol kullanmayan (%76,6), ve düzenli veya arasıra da olsa fiziksel aktivite yapan  (% 54.3) bireylerdir (p<0.05).  Multivitaminler, tüm katılımcılarda en sık kullanılan takviye idi (%49,0). Bireyler ikinci sırada D vitamini (%36,7), üçüncü sırada ise %26,6 ile demir takviyesi kullanılmakta olduğu saptanmıştır. Ayrıca kalsiyum, C vitamini, E vitamini, bitki çayları, omega 3, yeşil çay, zencefil ve sarımsak tozu da kullanılan takviyelerdendi. Bireylerler arasında diyet takviyesi kullanmanın arkasındaki en büyük nedenin sağlığı iyileştirmek olduğu saptanmış olup (%40,1), bunu %36,0 ile yeterli dengeli beslenmeye katkı için, %10'u halsizlik ve yorgunluğu önlemek için kullandığı ve bireylerin %41,8'i diyet takviyeleri hakkında internetten bilgi aldığı; yanlızca %25,4'ünün sağlık personelinden bilgi aldığı saptanmıştır. Bireylerin %33'ü kullanmaya başladıktan sonra karın ağrısı, başağrısı, bulantı, ishal, kabızlık gibi sorunlar yaşamışlardır. Yine bireylerin %45,7 si kanser gibi bazı kronik hastalıklardan korunacağına ve %30,4'ü ise tedavisinde faydalı olduğuna inanmakta oldukları saptanmıştır. Arap kökenli bireylerin büyük bir kısmı (%37,3) yeterli ve dengeli beslenmek için, %30,1'i sağlığını korumak, %23.8'i kemik sağlığı ve saç sağlığı için besin takviyesi kullanırken Avrupa kökenli bireylerin %33,8'i spor performansı ve formunu korumak için, %25,4'ü yeterli ve dengeli beslenmek için, %14,1'i sağlığını korumak,%16,9'u ise saç ve kemik sağlığı için kullanmışlardır (p=0.000).
Sonuç: İstanbul'da yaşayan yabancı uyruklu yetişkinlerin önemli bir kısmı şifalı bitkiler ve besin takviyelerini sağlığı iyileştirmek ve sürdürmek için kullandığı saptanmıştır. Bireylerin büyük bir kısmı yeterli ve dengeli beslenme ve sağlıklarını korumak için kullandıkları; bu ürünlerin zararlı etkileri hakkında bilgi sahibi olmadığı, büyük bir kısmının internet, arkadaş, aile etkisiyle bu ürünleri kullandığı belirlenmiştir. Tüm bireylere bu takviye ve bitkilerin kullanımı konusunda bilinçlendirilmeli ve eğitilmelidir.

Anahtar Kelimeler: besin takviyeleri, bitkisel tedavi, beslenme davranış ve uygulamaları

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the use of nutrional supplements among healthy foreign adult people living in Istanbul.
Material and Method: The study has done through, cross-sectional survey, face-to-face questionnaire. The questionnaire was prepared in three languages (Arabic, English, and Turkish). the study was conducted on 357 foreign  participants living in Istanbul (77,1% females 22,9% males). All data were evaluated in SPSS for Windows 21,0.0 environment, P <0.05 was considered statistically significant in all tests.
Results: 15,5% of the individuals that between the ages 18-40 who participated in the study they believed that they were malnourished, 44,5% of them had an adequate and balanced diet from time to time and 55,1% of them consumed nutritional supplement. In addition, according to their BMI values, 68.7% of the individuals were found to be normal weight, 14.2% overweight and 3.2% obese (obese I and II class).  Most of the dietary supplement users were female (85,3%), young age (55,8% aged between 18-24), highly educated (97,5%), with monthly income 3000 TL and above (51,7%), they have underweight or normal BMI (88,4%), non-smoker (99%), they don't drink alcohol (76,6%), and who do regular or Irregularly physical activity (54,3%) (p <0.05). Multivitamins determined as the most commonly used supplement between all participants (49,0%). Individuals were found to use vitamin D in the second place (36,7%) and iron supplements in the third place with 26,6%. In addition, calcium, vitamin C, vitamin E, herbal teas, omega 3, green tea, ginger and garlic powder were among the supplements used. The study showed that the biggest reason behind using dietary supplements among individuals was to improve health (40,1%), 36.0% used it to contribute to an adequate balanced diet, 10% used it to prevent fatigue and fatigue, and 41,8% of individuals online about dietary supplements. Rceived information; it was determined that only 25,4% of them received information from healthcare personnel.  33% of the participants experienced side effects like abdominal pain, headache, nausea, diarrhea, constipation after using it. Again, (45,7%) of individuals believe that they will be protected from some chronic diseases such as cancer and (30,4%) of them believe that it is useful in treatment. The majority of individuals of Arab origin (37,3%) use nutritional supplements for adequate and balanced nutrition, 30,1% to protect their health, 23,8% to bone health and hair health, while 33,8% of European individuals to maintain sports performance and fitness, 25,4% used it for adequate and balanced nutrition, 14,1% for maintaining their health, and 16,9% for hair and bone health (p=0.000).
Conclusion: It has been determined that a significant number of foreign adults living in Istanbul use herbs and nutritional supplements to improve and maintain health. 
The majority of individuals use adequate and balanced nutrition and to maintain their health; It has been determined that they do not have information about the harmful effects of these products, and that most of them use these products due to the influence of the internet, friends and family. All individuals should be made aware and educated about the use of these supplements and herbs.

Keywords:  dietary  supplements,  herbal, nutritional behavior and practices