Petrol rezervuarlarında H2S ve CO2 oluşum mekanizmaları ve bakteriyel aktivitenin petrolün kimyasal bileşimine etkileri
Generation mechanism of H"S and CO2 in petroleum reservoirs and the effect of bacterial activity to the chemical composition of petroleum
Yazar: HÜSNİYE KÜBRA AĞCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN HOŞGÖRMEZ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Petrol rezervuarları = Petroleum reservoirs

Özet:
İstanbul Üniveritesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı'nda yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada petrol rezervuarlarında gerçekleşen alterasyon süreçlerinden biri olan biyodegredasyonun hangi koşullar altında gerçekleştiği, ne tür parametreler tarafından sınırlandırıldığı, petrolüm kimyasal özelliklerini ne şekilde değiştirdiğinin yanısıra petrol rezervuarlarında oluşan hidrojen sülfür ve karbondioksit gazlarının ne şekilde oluştuğu araştırılmış ve hidrokarbon gazlarının kökenleri belirlenmiştir.Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde 2 farklı sahadan (Dodan ve Silivanka) alınan petrol ve gaz örneklerinin GC, GC-MS ve GC-IRMS cihazlarında analiz edilerek, metan, etan, propan miktarı ve karbon izotop sonuçların farklı sınıflama grafiklerine işlenmesi ile gazların kökenleri, olası anakaya çökelme ortamları, gazların tek bir anakayadan mı yoksa farklı gazların karışımı sonucu mu oluştuklarına dair yorumlar yapılmıştır.Dodan sahasında bulunan hidrokarbon gazları metan-etan izotop modellemesinde %1,5 Ro olgunluğa sahip Tip III organik maddece zengin bir anakayadan; etan-propan izotop modellemesinde etan ve propan bileşenlerinin %1-1,5 Ro, Tip II anakayadan türemiştir. Silivanka sahasında bulunan gazların anakayasının olgunluk değerinin yaklaşık %1,2-1,4 Ro arasındadır ve gazlar ağırlıklı olarak denizel ana kayadan oluşmuştur. Dodan 17G kuyularından alınan gaz örneklerinin Sülfür izotop değerleri sırasıyla (?34S); 11.9? ve 13.4?'dir. İzotop değerleri ve rezervuar özellikleri göz önüne alındığında hidrojen sülfür gazı termokimyasal sülfat indirgenmesi kökenli ve bir kısmı da bakteriyel kökenlidir. Dodan sahası üretim kuyularından alınan karbon dioksit gazı örneklerinin karbon izotop oranları -1,59 ile -8,13? aralığındadır. Bu değerler bu gazların inorganik kökenli olduklarını göstermektedir. Silivanka sahasında ise ?13CCO2 değerleri -7,69 ve -10,75? aralığındadır. Değerlerin bu aralıkta olması organik kökenli bir CO2 katkısı olduğunu göstermektedir

Abstract:
This following study is prepared at Istanbul Üniversity Institute of Science Geology Department as a master graduation thesis. The aim of the study is to determine the aspects of biodegredation process (limiting parameters, optimum conditions, effects to petroleum chemistry) as well as to find out the generation mechanisms of hydrocarbon gases, hydrogen sulphur and carbon dioxide gases generated in oil reservoirs.Gas and oil samples are collected from 2 different fields (Silivanka, Dodan) in Southewestern Anatolia. The samples are analized with GC, GC-MS and GC-IRMS equipments. After the results are evaluated with the help of different classification charts, comments have been made about origin of the gases, possible source rock sedimentation environment and mixture of gases.The hydrocarbon gas samples from the Dodan field are derived from a source rock which its organic matter is rich in type III and with a maturity value of %1,5 Ro according to methan-ethan isotope modelling and type II with a maturity value of %1-1,5 Ro according to ethan-propane isotope modelling. The maturity value of the source rock in Silivanka field is between%1,2-1,4 Ro and the organic matter is mostly marine.The sulphur isotope ratio of gas samples collected from the Dodan field are 11.9? ve 13.4?. Considering the isotope values and reservoir characteristics, the origin of hydrogen sulphur is thermochemical sulphat reduction and a small part is derived with a bacterial process. The carbon isotope ratio of carbon dioxide gas samples from the Dodan field are between -1,59 and -8,13? showing that they have an inorganic origin. The carbon isotope ratio of carbon dioxide gas samples from the Silivanka field are between -7,69 and-10,75 ? showing that they have an organic origin.