Sezaryen ile doğum yapan hastalarda, ERAC (Enhanced Recovery After C-section-Sezaryen sonrası hızlı iyileşme) protokolünün klinik yönden değerlendirilmesi: Prospektif kontrollü bir çalışma
Researching of the impact of recovery processes on patients who implemented ERAC protocol (Enhanced Recovery After C-section) at Sesarean section: A prospective controlled trial
Yazar: BİLAL YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR TURGUT ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ERGÜL DEMİRÇİVİ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Ağrı = Pain ; Cerrahi-kadın doğum = Surgery-obs.-gyn. ; Doğum = Delivery ; Dışkılama = Defecation ; ERAS = ERAS ; Emzirme = Breast feeding ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Sezaryen operasyonu = Cesarean section

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı ERAC (Enhanced Recovery After C-section-Sezaryen sonrası hızlı iyileşme) protokolünün erken iyileşme üzerine etkilerinin değerlendirilmesidir. 
Gereç ve Yöntemler: Aralık 2022-Ocak 2023 tarihleri arasında Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğine başvuran 18 yaş ve üstünde, 37. gebelik haftası ve üstü, sezaryen ile doğum yapan, acil olmayan (preeklampsi, eklampsi, HELLP, plasenta anomalisi, plasenta dekolmanı, enfeksiyon, sistemik morbiditeye neden olan hastalığı olmayan) doğum yapan gebeler kontrollü şekilde gruplandırıldı. Hastalar operasyon sonrası gaz ve gaita deşarj zamanı, vizüel ağrı skoru, emzirme zamanı, rutin faaliyetlere dönüş zamanı, postoperatif ve preoperatif hgb değeri, operasyon sırası ve sonrası bulantı ve kusma, hastaneye tekrardan başvuru ve kan transfüzyonu ihtiyacı açısından karşılaştırıldı. 
Bulgular: Çalışmaya 60 hasta ERAC grubuna, 60 hasta kontrol grubuna dahil olmak üzere 120 kadın dahil edilmiştir. Postoperatif gaita deşarj saati, vizüel ağrı skoru, emzirmeye başlama süresi, normal faaliyetlere dönüş süresi ve preoperatif-postoperatif hemogram farkı ERAC grubunda anlamlı olarak düşük bulundu (p<0,001). Bulantı kusma (p= 0,659), tahmini kanama miktarı (p= 0,750) ve gaz deşarj saati (p=0,377) oranları ERAC grubunda kontrol grubuna kıyasla düşük izlendi ancak istatistiksel açıdan anlamlı fark gözlenmedi. Hastaneye yeniden başvuru ve kan transfüzyonu ihtiyacı her iki grupta da izlenmemiştir. 
Sonuç: Sonuçlarımız sezaryan doğumda ERAC'ın postoperatif dönemde iyileşmeyi hızlandırdığını, günlük faaliyetlere erken dönüşe faydalı olduğunu, ağrının azalmasına bağlı olarak anne memnuniyetini arttırdığını ve morbiditeyi azalttığını destekledi. ERAC'ın sezaryen doğumda yaygınlaşması hem maternal hem yenidoğan açısından faydalı görünmektedir.

Anahtar Sözcükler: ERAC, Sezaryen, Gaita, Ağrı, Emzirme

Abstract:
Objective: The aim of our study was to evaluate the impact of recovery processes on women who implemented the ERAC (Enhanced Recovery after C-Section) protocol at cesarean delivery. 
Materials and Methods: Between December 2022 and January 2023, applying to our hospital Obstetrics and Gynecology Clinic, 18 years and over, 37. week of pregnancy and over, delivered by caesarean section, non-urgent (preeclampsia, placental anomalies, decolman placenta, infection, disease that causes systemic morbidity, no additional obstetric pathology) pregnant women were separated controlly. In terms of postoperative flatus and defecation time, the visual pain score, breastfeeding time, time to return to daily activities, hemogram differences between preoperative and postoperative, postoperative nausea and vomiting, readmission to the hospital, the need for blood transfusion were compared. 
Results: 120 women were included in the study, including 60 patient ERAC groups and 60 patient control groups. Postoperative defecation time, visual pain score, time to start breastfeeding, time to return to normal daily activities and preoperative-postoperative hemogram difference were found to be significantly low in the ERAC group (p<0,001). Nausea and vomiting(p=0,659), expacted bleeding quantity (p= 0,750) and flatus time (p=377) rates were found to be low in the ERAC group compared to the control group, but no statistically significant difference was observed. Blood transfusion needs and readmission to hospital were not observed in both group. 
Conclusion: Our results supported that ERAC protocol accelerated postoperative recovery, beneficial for an early return to normal activities, increases maternal satisfaction related to decreased pain, and reduces morbidity. The spread of ERAC seems to be beneficial both from a maternal and newborn point of view. 

Keywords: ERAC, Cesarean, Defecation, Paİn, Breastfeeding