Kurumsal sosyal sorumluluğun finansal performans üzerindeki etkisi: Entelektüel sermaye ile rekabet avantajının aracılık rolü
The impact of corporate social responsibility on financial performance: The mediating role of intellectual capital and competitive advantage
Yazar: YASİN KILIÇLI
Danışman: PROF. DR. MEHMET AYGÜN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Finansal performans = Financial performance ; Kurumsal sosyal sorumluluk = Corporate social responsibility ; Rekabet = Competition ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model

Özet:
Kurumsal sosyal sorumluluk uygulamaları, zorunlu eylemlerin ötesine geçen gönüllülük taahhüt eden uygulamalar ve faaliyetlerdir. İşletmelerin uyguladıkları bu faaliyetler topluma, çevreye, tedarikçilere, müşterilere, çalışanlara ve diğer iç ve dış paydaşlara yönelik sorumluluklardır. İşletmelerin sosyal sorumluluk uygulamalarına önem vermesi toplumda olumlu bir algı yaratarak işletmelere kurumsal imaj bağlamında güçlü bir konum elde etmelerine olanak sağlamaktadır. Buradan hareketle, işletmelerin sosyal sorumluluk odaklı davranışlarda bulunması, işletmelerin ticari eylemlerine yansımakta ve bunun sonucunda finansal performansı doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir. Aynı zamanda, bilgi, patent, lisans, işletme hakkı, işletme unvanı, marka, telif hakkı ve iş süreçleri gibi maddi olmayan varlıklar çok sayıda işletme için değer yaratan entelektüel sermaye varlıklarıdır. Kuruluşların uzun vadede başarı sağlamaları, faaliyetlerine devam etmesi ve hayatta kalmaları için maddi olmayan varlıklarında iyi ölçülmesi ve yönetilmesi gerekir. Buradan hareketle kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetleri ile entelektüel sermayenin, sürdürülebilir bir rekabet avantajı sağlamada işletmeler için hayati bir öneme sahiptir. Dolayısıyla küresel iş dünyasında kuruluşların uyguladıkları sosyal sorumluluk faaliyetleri ile sahip oldukları entelektüel sermaye varlıkları kuruluşlara rekabet avantajı sağlamasının yanı sıra onların finansal olarak ta güçlü kalmasını sağlayan önemli unsurlardır.
Bu çalışmanın amacı, kurumsal sosyal sorumluluğun finansal performans üzerindeki etkisini incelemektir. Ayrıca entelektüel sermaye ile rekabet avantajının, kurumsal sosyal sorumluluk ile finansal performans arasında aracılık rolünün bulunup bulunmadığını ortaya çıkarmaktır. Bu çalışma İstanbul Sanayi Odasına bağlı 220 işletme üzerinde yapılmıştır. Çalışma kapsamında değerlendirilen veriler, anket yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 23 ve AMOS 24 istatistik paket programları kullanılmıştır. SPSS 23 programıyla betimsel istatistikler ve açıklayıcı (keşfedici) faktör analizi yapılmıştır. AMOS 24 program yardımıyla doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi ile geliştirilen hipotezler test edilmiştir.
Yapılan analizler sonucunda, kurumsal sosyal sorumluluğun finansal performans üzerinde pozitif yönde ve istatiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca kurumsal sosyal sorumluluk ile finansal performans arasında entelektüel sermaye ile rekabet avantajının aracılık etkisinin (rolünün) olmadığı çalışmada elde edilen diğer önemli bir sonuçtur.

Abstract:
Corporate social responsibility practices are actions and activities that go beyond mandatory actions and promise volunteerism. These activities implemented by businesses are their responsibilities to society, environment, suppliers, customers, employees, and other internal and external stakeholders. The fact that businesses attach importance to social responsibility practices allows businesses to gain a strong position in the context of corporate image by creating a positive perception in society. From this point of view, the social responsibility-oriented behaviors of the businesses are reflected in their commercial actions and as a result, it directly or indirectly affects the financial performance. At the same time, intangible assets such as information, patents, licenses, operating rights, business titles, brands, copyright, and business processes are intellectual capital assets creating value for many businesses. Intangible assets must also be measured and managed effectively for organizations to be successful, continue their operations, and survive in the long term. Thus, corporate social responsibility activities and intellectual capital are crucial for businesses to provide a sustainable competitive advantage. Therefore, the social responsibility activities implemented by organizations in the global business world and their intellectual capital assets are essential factors that enable them to remain financially strong aside from providing them with a competitive advantage.
 The aim of this study is to investigate the effect of corporate social responsibility on financial performance. This study also reveals whether there is an intermediary role of intellectual capital and competitive advantage between corporate social responsibility and financial performance. This study was conducted on 220 companies affiliated with the Istanbul Chamber of Industry. Data evaluated within the scope of the study were obtained using the survey method. SPSS 23 and AMOS 24 statistical package software were used in the analysis of the data. Descriptive statistics and exploratory factor analysis were performed using SPSS 23 software. Hypotheses developed by confirmatory factor analysis and structural equation modeling were tested by means of AMOS 24 software. 
As a result of the analyses conducted, it is clear that corporate social responsibility has a positive and statistically significant effect on financial performance. Furthermore, another significant result of the study is that intellectual capital and competitive advantage have no intermediary effect (role) between corporate social responsibility and financial performance.