Sagittal yönde farklı iskeletsel paterne sahip bireylerde dil, gerçek ağız boşluğu ve farengeal hava yolu hacimlerinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile üç boyutlu olarak değerlendirilmesi
Individuals with different skeletal pattern in the sagittal direction in three-dimensional evaluation of tongue, oral cavity proper and pharyngeal airway volumes by cone-beam computed tomography
Yazar: KEVSER DİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA İÇÖZ
Selçuk Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dil (Tıp) = Tongue ; Farenks = Pharynx ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Radyografi = Radiography ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Radyoloji = Radiology ; Radyolojik görüntüleme =   ; Çene = Jaw ; Çene anormallikleri = Jaw abnormalities

Özet:
Dil, ağız boşluğu (AB), farengeal hava yolu (FH) ve iskeletsel anomali arasındaki ilişkiler, kraniyofasiyal yapının fonksiyonel ve morfolojik özellikleri açısından önemlidir. Dil, AB'de yer alan hareketli bir kas yapısı olup, AB ve FH çiğneme, yutma, solunum ve konuşma fonksiyonlarıyla ilişkilidir. Bu çalışma, farklı iskeletsel paternlere sahip bireylerde dil hacmi (DH), gerçek ağız boşluğu hacmi (GABH), ağız boşluğu hacmi (ABH), DH/ABH oranı, farengeal hava yolu hacmi (FHH), nazofarengeal hava yolu hacmi (NFH) ve orofarengeal hava yolu hacmi (OFH) değerlerini karşılaştırmayı ve birbirleriyle ilişkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) kullanılarak yapılan bu çalışma, kraniyofasiyal büyüme ve gelişim süreçlerini anlamayı ve ortodonti ile cerrahi tedavi planlamalarına önemli veriler sunmayı hedeflemektedir. Bu çalışmada, 17-36 yaş aralığındaki (ortalama yaş 21,68±4,59) 165 bireye ait KIBT görüntüleri retrospektif olarak incelenmiştir. Dahil edilme ve dışlama kriterlerine göre seçilen 165 (88 kadın, 77 erkek) birey, sagittal yönlü iskeletsel paterne göre Sınıf I (ANB 2°±2°, SNA 82°±2° veya SNB 80°±2°), Sınıf II (ANB˃4°, SNA˃84° veya SNB<78°) ve Sınıf III (ANB<0°, SNA<80° veya SNB>82°) olarak gruplandırılmıştır. Sefalometrik analizler Ondemand3D ve hacim ölçümleri 3D Slicer programı ile yapılmış, istatistiksel analiz için IBM SPSS V22 programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre, erkeklerin SNA, SNB, DH, ABH ve NFH değerleri kadınlardan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir (p<0,05). Sagittal yönlü iskeletsel gruplar arasında SNA, SNB, ANB, DH, ABH, FHH, NFH ve OFH değerlerinde istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). Özellikle, Sınıf III grubunda SNB, DH ve ABH değerleri Sınıf II ve Sınıf I gruplarından daha yüksektir (p<0,05). DH ile ABH arasında güçlü pozitif korelasyon ve DH ile GABH arasında negatif korelasyon tespit edilmiştir. Sadece Sınıf II bireylerde DH ve DH/ABH oranı ile NFH arasında pozitif korelasyon, Sınıf III bireylerde ise DH/ABH oranı ile FHH ve OFH arasında negatif korelasyon tespit edilmiştir. SNB değeri, DH, ABH, FHH ve OFH ile pozitif korelasyon içindedir. SNA değeri ise DH ile pozitif, GABH ile negatif korelasyon göstermektedir. Sonuç olarak, dil, AB ve üst solunum yolları arasındaki ilişkiler cinsiyet, iskeletsel paternler, mandibula ve maksillanın göreceli konumlarına göre değişmektedir. Ortodontik ve cerrahi tedavi planlamasında bu faktörler dikkate alınmalıdır.

Anahtar Sözcükler: Dil; Farengeal hava yolu; Gerçek ağız boşluğu; İskeletsel patern; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi

Abstract:
The relationships between the tongue, oral cavity (OC), pharyngeal airway (PA), and skeletal anomalies are significant in terms of the functional and morphological characteristics of the craniofacial structure. The tongue, a movable muscle structure located in the OC, and the OC and PA are associated with chewing, swallowing, breathing, and speaking functions. This study aims to compare the tongue volume (TV), oral cavity proper volume (OCPV), oral cavity volume (OCV), TV/OCV ratio, pharyngeal airway volume (PAV), nasopharyngeal airway volume (NAV), and oropharyngeal airway volume (OAV) in individuals with different skeletal patterns and to examine their interrelationships. Conducted using cone-beam computed tomography (CBCT), this study aims to provide important data for understanding craniofacial growth and development processes and for planning orthodontic and surgical treatments. In this study, CBCT images of 165 individuals aged 17-36 years (mean age 21.68±4.59) were retrospectively analyzed. The 165 individuals (88 females, 77 males) selected according to inclusion and exclusion criteria were grouped according to sagittal skeletal patterns as Class I (ANB 2°±2°, SNA 82°±2° or SNB 80°±2°), Class II (ANB˃4°, SNA˃84° or SNB<78°), and Class III (ANB<0°,SNA<80° or SNB>82°). Cephalometric analyses were performed using Ondemand3D, and volume measurements were done using the 3D Slicer program. Statistical analyses were conducted using IBM SPSS V22, with a significance level of p<0.05. The results indicated that males had statistically significantly higher SNA, SNB, TV, OCV, and NAV values compared to females (p<0.05). Significant differences were found in SNA, SNB, ANB, TV, OCV, PAV, NAV, and OAV values among the sagittal skeletal groups (p<0.05). Specifically, Class III individuals had higher SNB, TV, and OCV values than those in Class II and Class I (p<0.05). A strong positive correlation was found between TV and OCV, and a negative correlation between TV and OCPV. Only in Class II individuals, a positive correlation was found between TV and TV/OCV ratio with NAV, whereas in Class III individuals, a negative correlation was found between TV/OCV ratio and both PAV and OAV. SNB showed positive correlations with TV, OCV, PAV, and OAV, while SNA showed a positive correlation with TV and a negative correlation with OCPV. In conclusion, the relationships between the tongue, OC, and upper airways tract varies according to gender, skeletal patterns, and the relative positions of the mandible and maxilla. These factors should be considered in orthodontic and surgical treatment planning.

Key words: Cone beam computed tomography; Oral cavity proper; Pharyngeal airway; Skeletal pattern; Tongue