Tek ve iki taraflı akciğer hastalığı olan bireylerde farklı pozisyonların fizyolojik parametreler ve periferik oksijen satürasyonuna etkisi
The effect of different body positions in individuals with unilateral and bilateral lung disease on physiological parameters and peripheral oxygen saturation
Yazar: NURTEN ALAN
Danışman: PROF. DR. LEYLA KHORSHTD ; PROF. DR. BAHRİYE OYA İTİL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer = Lung ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Fizyolojik parametreler = Physiological parameters ; Hastalar = Patients ; Oksijen = Oxygen ; Oksijen satürasyonları = Oxygen saturation

Özet:
Amaç
	Bu yarı-deneysel araştırma, tek ve iki taraflı akciğer hastalığı olan bireylere uygulanan 5 farklı pozisyonun (45°supine, 60° supine, 90° supine, 45°sağ lateral, 45°sol lateral) oksijen satürasyonuna ve fizyolojik parametrelere etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.  
Yöntem
Araştırmanın evrenini yatağa bağımlı, tek ve iki taraflı akciğer hastalığı olan, 18 yaşın üzerinde olan hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini, 10 Aralık 2013 – 15 Eylül 2015 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'nde yatan ve araştırmaya dahil olma kriterlerine uyan 18 yaşın üzerindeki çalışmaya katılmaya istekli 109 hasta oluşturmuştur. Araştırma kapsamına alınan hastalar 45°'lik supine, 45°'lik sol lateral, 45°'lik sağ lateral, 60°'lik supine ve 90°'lik supine pozisyonlarında yatırılmış,  onuncu, yirmibeşinci ve kırkıncı dakikadaki oksijen satürasyon değerleri ile nabız hızı, sistolik kan basıncı, diastolik kan basıncı, solunum hızı ve vücut sıcaklıkları ölçülerek kayıt edilmiştir.Her hastada pozisyonların veriliş sırasını belirlemede basit randomizasyon yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmada verilerinin toplanmasında araştırmacılar tarafından hazırlanmış Hasta Tanıtım Formu ve Fizyolojik Parametreler İzlem Formu kullanılmıştır. Çalışmanın yapılabilmesi için Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu'dan ve araştırmanın yapılabilmesi için Başhekimlikten yazılı izin alınmıştır. Çalışmaya katılan hastalardan /hasta yakınlarından çalışmanın yapılabilmesi için yazılı onam alınmıştır. Verilerin analizinde Wilcoxon testi ve yüzdelik dağılım kullanılmıştır. 
Bulgular
Sağ akciğer hastalığı olan bireylerde onuncu dakikada 45° sol lateral pozisyondaki oksijen saturasyon ortalaması 94,10 iken, 45° sağ lateral pozisyonda oksijen saturasyonu 95,85'tir (Z=-2,596, p=0,009). 
Çalışmanın onuncu dakikasında sol akciğer hastalığı olan bireylerde 90° supine pozisyondaki oksijen saturasyon ortalaması 94,33 iken, 45° supine pozisyonda oksijen saturasyonu 96,33'tür (Z=-2,710, p=0,007). 
Çalışmanın onuncu dakikasında iki taraflı akciğer hastalığı olan bireylerde 45° sol lateral pozisyondaki oksijen saturasyon ortalaması 93,72 iken, 45° sağ lateral pozisyonda oksijen saturasyonu 95,79'dur (Z=-4,099, p=0,000). 
Çalışmanın onuncu dakikasında iki taraflı akciğer hastalığı olan bireylerde 60° supine pozisyondaki oksijen saturasyon ortalaması 93,80 iken, 45° sağ lateral pozisyonda oksijen saturasyonu 95,79'dur (Z=-3,859, p=0,000). 
Yirmibeşinci dakikada sağ akciğer hastalığı olan bireylerde 90° supine pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 95,70 iken, 45°sol lateral pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 94,05 olarak bulunmuştur (Z=-2,350, p=0,019). Yirmibeşinci dakikada sol akciğer hastalığı olan bireylerde 60° supine pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 94,90 iken, 45° sağ lateral pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 96,66 olarak bulunmuştur (Z=-2,490, p=0,013). 	
Yirmibeşinci dakikada iki taraflı akciğer hastalığı olan bireylerde 60° supine pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 93,77 iken, 45°sağ lateral pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 95,61 olarak bulunmuştur (Z=-3,643, p=0,000).
Kırkıncı dakikada sağ akciğer hastalığı olan bireylerde 45° sol lateral pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 94,10 iken, 45° sağ lateral pozisyonda oksijen saturasyonu 95,95 olarak bulunmuştur (Z=-2,551, p=0,011).
Kırkıncı dakikada sol akciğer hastalığı olanlarda 45° sol lateral pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 94,76 iken, 45° sağ lateral pozisyonda oksijen saturasyonu 96,42 olarak bulunmuştur (Z=-2,169, p=0,030).  
Kırkıncı dakikada iki taraflı akciğer hastalığı olanlarda 60° supine pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 94,01 iken, 45° sağ lateral pozisyonda oksijen saturasyon ortalaması 95,54 olarak bulunmuştur (Z=-2,137, p=0,033). 
Sonuçlar
Tek ve iki taraflı akciğer hastalığı olan bireyleri farklı pozisyonlarda yatırmak oksijen satürasyonunu değiştirmektedir ve hastaları 45° sağ lateral pozisyona yatırmanın oksijenlenme açısından en etkili pozisyon olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak, tek ve iki taraflı akciğer hastalığı olan bireylere uygulanan farklı pozisyonlar fizyolojik değerleri etkilememektedir.
Anahtar Kelimeler; Pozisyon Verme, Oksijen Saturasyonu, Fizyolojik Parametre, Hemşirelik

Abstract:
Aim: 
This semi-experimental research was made to determine the effect of 5 body positions (45°supine, 60°supine, 90°supine,45°right lateral, 45°left lateral) on oxygen saturation and physiological parameters in patients with unlateral and bilateral lung disease. 
Methods:
The population of the study consisted of patients with unlateral and bilateral lung disease who are over 18 years old. The sample of the study consisted of 109 voluntary patients with unlateral and bilateral lung disease who are over 18 years old hospitalized in Dokuz Eylül University Hospital Chest Diasese Clinic. The research was implemented between the date 10 December 2013 – 15 September 2015. Patients were positioned  in different 5 body positions (45°supine, 60° supine, 90° supine, 45°right lateral, 45° left lateral) and on 10., 25th, and 40th minutes oxygen saturation were measured and pulse rate, systolic blood pressure, diastolic blood pressure, respiratory rate and body temperature values were recorded. Simple randomisation method was used in determining the delivery order of position in every patients. Patient Introductory Form and Monitoring Form For Physiologic Parameters were used in collecting the data of the study. For implementing the research written permission was obtained from Ethical Committee for Scientific Research and clinics where the research was done. For implementing the research written permission was obtained from patient/patients'relatives who attended to the study. Wilcoxon test and percentage were used in analysis of data. 
Findings
While mean oxygen saturation was 94,10 in the left side position at 45°, mean oxygen saturation was 95,85 in the right side position at 45° in the patients with right lung disease at tenth minute (Z=-2,596, p=0,009). 
While mean oxygen saturation was 94,33 in the seated position in bed at 90°, mean oxygen saturation was 96,33'tür in  the semi-seated position in bed at 45° in the patients with left lung disease in the tenth minute (Z=-2,710, p=0,007). 
While mean oxygen saturation was 93,72 in the left side position at 45°, mean oxygen saturation was 95,79 in the right side position at 45° in the patients with bilateral lung disease at tenth minute (Z = -4.099, p = 0.000).  
While mean oxygen saturation was 93,80 in  the semi-seated position in bed at 60°, mean oxygen saturation was 95,79 in the seated position in bed at 90°, in the patients with bilateral lung disease at tenth minute (Z = -3.859, p = 0.000).
	While mean oxygen saturation was 93,80  in the seated position in bed at 90°, mean oxygen saturation was 95,70 in the left side position at 45°, in the patients with right lung disease at twenty fifth minute (Z = -2.350, p = 0.019).
While mean oxygen saturation was 94,90 in the semi-seated position in bed at 60°, mean oxygen saturation was 96,66 in the right side position at 45°, in the patients with left lung disease at twenty fifth minute (Z = -2.490, p = 0.013).	
While mean oxygen saturation was 93,77 in  the semi-seated position in bed at 60°, mean oxygen saturation was 95,61 in the right side position at 45°, in the patients with bilateral lung disease at twenty fifth minute (Z = -3.643, p = 0.000).
While mean oxygen saturation was 95.95 in the left side position at 45°, mean oxygen saturation was 94.10 in the right side position at 45° in the patients with right lung disease at fortieth minute  (Z = -2.551, p = 0.011).
While mean oxygen saturation was 94.76 in the left side position at 45°, mean oxygen saturation was 96.42 in the right side position at 45° in the patients with left lung disease at fortieth minute  (Z = -2.169, p = 0.030).
While mean oxygen saturation was 94,01 in  the semi-seated position in bed at 60°, mean oxygen saturation was 95,54 in the right side position at 45° in the patients with bilateral lung disease at fortieth minute  (Z = -2.137, p = 0.033). 
Conclusions
It was conclude that putting to bed the patients who are unilateral and bilateral lung disease in different positions is changing the oxygen saturation and positioning the patients in 45° left lateral position is the most effective position terms of oxygenation. But putting to bed the patients in different positions does not alters the physiological parameters in patients with unlateral and bilateral lung disease. 

KeyWords; Positioning, Oxygensaturation, Hemodynamic parameters, Nursing