Subhî Fahmâvî'nin romanlarında üslûp
Style in Subhi Fahmawi's novals
Yazar: MAZHAR DEDE
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞİRİN ÇIKAR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Fahmavi, Subhi = Fahmavi, Subhi ; Roman = Novel ; Ürdün = Jordan ; Üslup = Stylistic

Özet:
Üslûba dair bilgiler, eski Yunan ve Arap edebiyatında hitabet, belâgat, ve edebî eleştiri alanlarına dair eserlerde dağınık bir şekilde yer almıştır. Ancak eleştiri yöntemlerinin gelişmesi sonucunda, edebi metinlerin çeşitli yönlerden incelenebilmesi, bununla beraber belâgat ilminin dil alanında yaşanan gelişmelerden geri kalması, üslûbun müstakil bir bilim olma yolunda ilerlemesine katkı sunmuştur. Her ne kadar terimsel ve teorik alt yapısı oluşmamış ve uygulama yöntemi kesin sınırlarla çizilmemiş olsa da üslûp ve üslûpbilim, dilbilimin bir kolu olarak gelişimini sürdürmeye devam etmiştir. 
Şahsiyetin kendisi olarak tarif edilen üslûp, bireyin kendisine özgü dil kullanımının yanında edebî metni oluşturan dilsel öğelerin kullanılma biçimlerini, söz dizimsel özelliklerini ve bu özelliklerin anlama katkısını konu edinir. Üslûpbilim ise söyleyişin sahip olduğu ayırıcı özellikleri belirlemeye çalışan ve bu özellikleri belli ölçütlere göre değerlendiren alandır.
Hikâye türünde yazdığı pek çok eserinin yanında, kaleme aldığı ondan fazla romanıyla çağdaş Ürdün romancılığının tanınmış simalarından biri olan Filistin asıllı Ürdün vatandaşı Subhî Fahmâvî (صبحي فحماوي), gerek yazdığı konularla gerekse de kullandığı dil ve dilsel öğelerle dikkat çekmektedir. Genellikle Filistin halkının 1948 ve 1967 yıllarında peş peşe yaşadığı felaketler ve sonrasında yaşanan üzücü olaylar, Fahmâvî'nin romanlarında işlenen başlıca konulardır. Bununla beraber Arapların toplumsal hayatlarına dair problem olarak gördüğü birçok konuyu ele alan yazar, anlatımda trajedi ile mizahı yoğurarak kendisine özgü "kahbuka" olarak nitelendirilen bir tarz benimsemektedir. Fahmâvî, anlatımını Kur'an-ı Kerim başta olmak üzere diğer kutsal kitapların metinleri, hadis-i şerifler, şiir, şarkı, atasözü, deyim, fıkra ve hikayelerle zenginleştirip sunmaktadır. Temel amacı düşüncelerini muhataba en doğru ve anlaşılır bir şekilde aktarmak olan Fahmâvî'nin eserleri sözel ve söz dizimsel açıdan da son derece özgündür. Genel olarak kolay, anlaşılır bir seviyede fasih Arapçayı tercih eden yazar, ihtiyaca binaen gerekli gördüğü yerlerde Mısır ve Filistin mahalli dilinden de istifade etmektedir.
Sahip olduğu kültürel birikimi, romanlarına başarılı bir şekilde yansıtan Fahmâvî, kurduğu metinler arası bağlantılarla okuyucuyu farklı alemlerde dolaştırmaktadır. Özellikle anlatıcıya anlattırdığı fıkra ve hikayeler, genel olarak romanın ana konusuyla üzülen muhataba tebessüm ettirmektedir. 
Çalışmada, yazarı dil ve anlatım açılarından farklılaştıran bu ve buna benzer özellikleri belirlemeye çalıştık. Yazarın romanlarında kullandığı dili, belağat ilmi ve gramer başta olmak üzere farklı açılardan değerlendirmeye tabi tuttuk. Düşüncelerini okuyucuya aktarırken yazarın yararlandığı dilsel ve anlatımsal her malzemeyi tespit etmeye çalıştık.

Abstract:
Knowledge about the style was disorganized in works on the fields of oratory, rhetoric, and literary criticism in ancient Greek and Arabic literature. However, as a result of the development of criticism methods, the opportunity to examine literary texts from various aspects, as well as lagging rhetoric science behind the developments in the field of language, contributed to the progress of the style as an independent science. Although its terminology and theoretical background has not been formed and its application method is not clearly defined, style and stylistics have continued to develop as a branch of linguistics. 
Style discusses the usage of the linguistic elements that make up the literary text, the syntactic features and the contribution of these features to the understanding, as well as person's use of individual language. As for stylistics, it is the field that tries to determine the distinctive features of utterance and evaluates these features according to certain criteria.
Subhî Fahmâwî (صبحي فحماوي), a Palestinian origin Jordanian citizen, who is one of the prominent figures of contemporary Jordanian novelism with his more than ten novels in addition to his many works in the story genre, draws attention both with the subjects he writes and the language and linguistic elements he uses. Generally, the catastrophes experienced by the Palestinian people in 1948 and 1967 one after another and the sad events that took place afterwards are the main subjects in Fahmâwî's novels. In adition, the author, who deals with many issues that he perceives as problems regarding the social life of Arabs, adopts a style that is characterized as "kahbuka" by mixing tragedy and humor in his narration. Fahmâwî enriches and presents her narration with texts of holy books, especially the Quran, hadiths, poems, songs, proverbs, idioms, jokes and stories. Fahmâwî's works, whose main purpose is to convey his thoughts to the interlocutor in the most accurate and understandable way, are also very unique in verbal and syntactic terms. In general, the author, who prefers an easy and at an understandable level of Arabic, also makes use of local Egyptian and Palestinian languages where he deems necessary.
Fahmâwî, who successfully reflects his cultural background in his novels, takes the reader to different realms with the connections between texts he has established. Especially the anecdotes and stories he tells the narrator make the interlocutor, who is upset with the main subject of the novel, smile.
In the study, we tried to identify these and similar features that differentiate the author in terms of language and expression. We evaluated the language used by the author in his novels from different perspectives, especially eloquence and grammar. We tried to identify every linguistic and expressive material used by the author while conveying his thoughts to the reader.