Çocuk yanıklarında aile özellikleri, ailenin ihmal farkındalığı: İstanbul örneği
Family characteristics in child burns, awareness of neglect of the family: The example of Istanbul
Yazar: FATMA SAYAN
Danışman: PROF. DR. HAFİZE HİKMET SEVİL ATASOY
Üsküdar Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmada çocuk yanıklarında aile özellikleri ve ailenin ihmal farkındalığı incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda nitel yöntemlerle veri toplanmıştır. Araştırmaya Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Yanık Merkezi'ne Kasım 2020- Mayıs 2021tarihleri arasında tedavi için başvuran 0-18 yaş arası yanık yaralanması yaşayan 82 çocuğun anne-babaları dâhil edilmiştir. Çalışmada araştırmacı tarafından literatür bilgisi ile geliştirilen ebeveynlere ve çocuğa ait demografik bilgiler, aile özellikleri ve ailenin ihmal farkındalığını değerlendiren sorulardan oluşan "Çocuk Yanıklarında Aile Özellikleri ve Ailenin İhmal Farkındalığı Soru Formu" kullanılarak katılımcılarla yüz yüze görüşme yöntemiyle veriler toplanmıştır. Bulguların yorumlanmasında tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ve frekans tabloları kullanılmıştır. İki nitel değişkenin ilişkilerinin incelenmesinde "Pearson Ki-Kare" çapraz tablo test istatistiği kullanılmıştır. Sonuçlar %95 güven aralığında anlamlılık düzeyi p<0.05 olacak şekilde değerlendirilmiştir.
Çalışmada çocukların %65,9'unun erkek, %68,3'ünün 0-4 yaş aralığında ve yanık tipinin en yüksek haşlanma yanığı ( %82,9) olduğu belirlenmiştir. 70 çocuğun yanık derecesi ikinci derece ve çocukların çoğunluğunun yanık yüzey genişliğinin  %10 ve altında olduğu, en çok etkilenen bölgeler ise sırasıyla; kol, gövde ve bacaklar olduğu saptanmıştır. Çocukların kaza sırasında yanında genellikle anne-babalarının bulunduğu ve kazanın en çok evin salon/oturma odasında meydana geldiği belirlenmiştir. Kazaların önlenebilir olması ebeveynlerin ihmalini düşündürmektedir.
Bu çalışma sonucunda yanık yaralanması yaşayan çocukların ailelerinin ihmal farkındalıklarının düşük olduğu, ailelerin ev kazalarına karşı yeterince önlem almadıkları, çocukların sağlıksız ve korunaksız ev koşullarında genellikle kendisinden daha büyük kardeşin çocuğun bakımı ve gözetimi ile ilgilendiği belirlenmiştir. Çocuğun gelişiminin birçok yönünü etkileyerek kalıcı izler bırakan ihmalin yanık yaralanması ile sonuçlanması; çocuğun uzun dönemde hem fiziksel hem de ruhsal problemler yaşamasına sebep olabilmektedir. Ailenin ve çocuğun ihmal açısından değerlendirilmesi bu alanda çalışan adli bilimler konusunda eğitim almış hemşirelerin çalışması ile çocukların yaşamış oldukları her türlü travmanın çocuğun uzun dönemde tüm hayatındaki etkisinin azalmasında etkili olacağı düşünülmektedir.
Literatürde eksik olduğu düşünülen çocuk ihmali konusunda daha ayrıntılı çalışmaların yapılması, özellikle yanık travması yaşayan çocukların ihmal açısından değerlendirilmesi ve ailelere sosyal destek sağlanmasını kapsayan çalışmaların ve projelerin yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler; çocuk ihmali, ihmal farkındalığı, adli hemşire, çocuk yanıkları

Abstract:
In this study, family characteristics and neglect awareness of families in child burns were investigated. For this purpose, data were collected by qualitative methods. Parents of 82 children who were 0-18-year-old and applied to Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital Burn Center for treatment between November 2020 and May 2021 were included. The study collected data through face-to-face interviews with the participants via the "Family Characteristics in Child Burns and Family Neglect Awareness Questionnaire," which includes questions evaluating demographic information of parents and child, family characteristics, and neglect awareness of the child's family. The questionnaire was developed in line with the literature knowledge by the researcher. Descriptive statistical methods and frequency tables were used to comment on the findings. "Pearson Chi-Square" cross-table test statistic was used to analyze the relationships between two qualitative variables. The results were evaluated with a significance level of p<0.05 at the 95% confidence interval.
The study determined that 65,9% of the children were male, 68,3% were in the 0-4-year-old range, and the most frequent burn type was scalding burn (82,9%). The burn degree of 70 children was the second degree, and most children had a burn surface width of 10% or less. It was found that the most affected areas are, respectively, arms, trunk, and legs. It was determined that their parents usually accompanied children at the time of the accident, and the accident occurred mainly in the living room of the house. The fact that accidents are preventable made us think about the negligence of the parents.
As a result of this study, it was determined that the families of the children with burn injuries had low neglect awareness and did not take sufficient precautions against home accidents. It was stated that the older sibling generally cared for and supervision the child in unhealthy and unprotected home conditions. When neglect, which affects many aspects of the child's development and hurts, ends up as burn injury, it can cause the child to experience both physical and mental problems in the long term. It is thought that the evaluation of family and child in terms of neglect with nurses trained in forensic sciences working in this field will be effective to reduce all kinds of trauma impact on the child's whole life in the long term.
It is recommended to conduct more detailed studies on child neglect, which is thought to be lacking in the literature, evaluate children with burn trauma in terms of neglect, and carry out studies and projects that include providing social support to families.

Keywords; child neglect, neglect awareness, forensic nurse, child burns