Türk inşaat sektöründe kurumsallaşma ve kurumsallaşmanın firma rekabet stratejisine etkisi üzerine bir araştırma
A research on institutionalization in Turkishconstruction sector and the effect of institutionalization on company competitive strategy
Yazar: CEREN DÜNDAR
Danışman: PROF. DR. FATMA HEYECAN GİRİTLİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Türkiye'de tarım sektöründen sonra gelen ikinci büyük sektör olan inşaat sektörü, hem yarattığı katma değer, hem de sağladığı istihdam nedeni ile ülke ekonomimiz açısından oldukça büyük önem taşımaktadır. Ekonomimizin lokomotofi olarak nitelendirilen inşaat sektöründe faaliyet gösteren Türk firmaları, özellikle son yıllarda yurt dışı pazarlarında da önemli projelere imza atmaya başlamıştır. 
Hem ülke hem de dünya ekonomisi açısından önemli bir paya sahip Türk inşaat sektörünün küresel dünyanın getirisi olan rekabet koşullarında ayakta kalabilmesi, yüksek cirolar ile faaliyetine devam etmesi, çevrede meydana gelen değişimlere uyum sağlayarak, varlıklarını sürekli hale getirebilmeleri için kurumsallaşmaları gerekmektedir. Kurumsallaşmanın önemi, hem akademik hem de profesyonel hayatta giderek artarken, büyük çoğunluğunu aile işletmeleri niteliğindeki organizasyonların oluşturduğu Türk inşaat firmalarının bu konuda yetersiz olduğu gözlemlenmektedir.
Kurumsallaşmanın yanı sıra, küreselleşme hızında meydana gelen artış ile birlikte, organizasyonlar, değişen müşteri beklentilerini karşılamak, rakiplerine karşı rekabet üstünlüğü elde ederek faaliyetlerine devam edebilmek için en doğru rekabet stratejisini uygularak, rekabet gücünü artırmak durumundadır. Bu nedenle bu çalışma kapsamında Türk inşaat sektöründe kurumsallaşma ve kurumsallaşmanın rekabet strajilerine etkisi araştırılmaktadır.
Araştırma beş ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde kurumsallaşma kavramı, kurumsallaşmanın unsurları, düzeyleri ve gelişimi ile kurumsallaşmanın sağladığı faydalardan bahsedilmektedir. İkinci bölümde ise rekabet ve rekabet gücü kavramları ile birlikte literatürde kabul gören rekabet stratejileri detaylı bir şekilde açıklanmaktadır. Araştırmanın üçüncü bölümünde inşaat sektörünün Türkiye'de ve dünyadaki önemi istatiksel verilere dayandırılarak aktarılmış ve sektörün yapısal özelliklerine değinilmiştir. Ayrıca bu bölümde inşaat sektörü özellinde kurumsallaşma ve rekabet stratejileri daha önceki çalışmalar ışığında incelenmiştir. Dördüncü bölümde yapılan saha araştırmasının yöntemi ve bulguları detaylı bir şekilde sunulmuştur. Araştırmanın son bölümünde ise saha çalışmasından elde edilen bulguların önceki bölümlerde bahsedilen teorik veriler ışığında değerlendirilmesi ile oluşturulan sonuçlar bölümü yer almaktadır. 
Çalışmada alan araştırması kapsamında anket tekniği uygulanmıştır. Uygulanan anket kurumsallaşma unsurları ile ilgili ifadeleri içeren ölçek ile birlikte rekabet stratejileri ölçeklerinden oluşmaktadır. Ankete Türk inşaat sektöründe faaliyet gösteren, mikro ölçekli işletmeler dışındaki küçük, orta ve büyük çaptaki, aile firması özelliği taşımayan inşaat firmalarında çalışan üst düzey yöneticiler, yöneticiler, mimarlar ve mühendislerden oluşan toplamda 108 kişi katılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye'de faliyet gösteren inşaat şirketlerinde kurumsallaşmanın arttığı, ancak gelinen noktanın henüz yeterli seviyelerde olmadığı tespit edilmiştir. Sektörde faaliyet gösteren firmaların kurumsallaşma unsurları açısından güçlü ve zayıf noktaları ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca kurumsallaşmayı sağlayan her bir unsur ile firma rekabet stratejileri arasındaki ilişkiler ve bu ilişkilerin büyüklüğü tespit edilmiştir. Türk inşaat firmalarında kurumsallaşmayı inceleyen ve kurumsallaşmanın rekabet stratejilerine etkisini ortaya koyan bu çalışma hem literatüre hem de sektöre bu sayede katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Abstract:
Construction sector which is the second largest sector after agriculture sector in Turkey is of crucial importance for our country's economy not only due to the added value it creates but also due to the employment opportunities it provides. Turkish companies operating in construction sector which is deemed as the locomotive of our economy, have started to undertake important projects particularly in foreign markets in recent years. 
Turkey's construction sector, which has an important share both in the national economy and  the world economy, needs to be institutionalized in order to survive under the conditions of competition which is the return of the global world, to continue its activities with high turnovers, to adapt to the peripheral changes, and to make its assets permanent. Whereas the importance of institutionalization has increased gradually in both academic and professional life, it is observed that Turkish construction companies, the majority of which are family-owned organizations, are insufficient in this area. 
In addition to institutionalization, with the increasing pace of globalization, organizations have to increase their competitiveness by implementing the most accurate competition strategy in order to meet changing customer expectations and to continue their activities by obtaining competitive advantage over their competitors. Therefore, in this research, institutionalization in Turkish construction sector and its effects on competition strategies are investigated. 
The research consists of five main chapters. In the first chapter, the concept of institutionalization, the elements, levels and development of institutionalization and the benefits of institutionalization are mentioned. In the second chapter, competition and competitiveness concepts as well as competition strategies accepted in the literature are explained in detail. In the third chapter, the importance of the construction sector in Turkey and in the world is addressed based on statistical data and structural characteristics of the sector. In addition, institutionalization and competition strategies in the construction sector are examined in the light of previous studies. In the fourth chapter, the method and findings of the field research are presented in detail. In the last chapter of the research, the conclusions which are reached by evaluating the findings obtained from the field study in the light of the theoretical data mentioned in the previous sections are introduced. 
In this study, survey method was used  within the scope of field research. The survey consisted of the scale which contains statements related to institutionalization elements and the competition strategy scales. A total of 108 people participated in the survey consisting of senior managers, managers, architects and engineers working in the small, medium and large sized non-family construction companies operating in the Turkish construction sector , other than micro-scale businesses.  According to the research results, it was found out that institulization level of construction companies operating  in Turkey was increased, but the achieved level is insufficient. Strong and weak points of companies operating in sector in terms of institutionalization were sought out. Besides, the relations between each factor that provides institutionalization and the competition strategies of the company, and the magnitude of these relations were determined. This study, which investigates institutionalization in Turkish construction companies and demonstrates the effect of institutionalization on competitive strategies, aims ait contributing to both the literature and the sector.