Primer ve reaktif trombositozlu hastaların ayırıcı tanısında klinik ve laboratuvar parametreleri karşılaştırılması: Tek merkez deneyimi
Comparison of clinical and laboratory parameters in the differential diagnosis of patients with primary and reactive thrombocytosis: A single center experience
Yazar: ANIL ÇİFTLİK
Danışman: PROF. DR. KADRİYE BAHRİYE PAYZIN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; Kan sayımı = Blood cell count ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Ortalama eritrosit hacmi = Mean corpuscular volume ; Ortalama trombosit hacmi = Mean platelet volume ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Trombositoz = Thrombocytosis

Özet:
Amaç: Primer ve reaktif trombositoz ayırıcı tanısında yer alan klinik ve laboratuvar parametrelerini karşılaştırmak ve ayırıcı tanıdaki yerlerini araştırmak amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu çalışmada Ocak 2005 ile Ocak 2020 tarihleri arasında icd kodları d75.2, d47.1 ve d47.3 olan 915 hastanın elektronik dosya kayıtları retrospektif olarak tarandı. Ardışık yapılan hemogram sayımlarında trombosit sayısı >450.000 /mikroL olan ve kayıt verileri yeterli olan 521 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların laboratuvar ve klinik parametreleri retrospektif olarak değerlendirildi. Bu veriler ve 2016 WHO Myeloproliferatif hastalıklar sınıflandırması ile reaktif ve primer trombositoz ayırıcı tanısı yapıldı.
Bulgular:  Primer (Grup 1), reaktif (Grup 2) ve etyoloji kesin belirlenemeyen (Grup 3) trombositoz tanılı 195'i erkek 521 hasta çalışmaya alındı (E/K: 0,6/1). Ortanca yaş:59 (16-91) bulundu. Tüm hastalarda ve her grubun kendi içinde ise kadın hasta sayısı erkeklerden anlamlı olarak daha fazlaydı (p<0,05).  Gruplar arasında erkek ve kadın hasta dağılımında anlamlı bir fark bulunmadı (p<0,05). Demir eksikliği anemisi reaktif trombositozun en sık görülen nedeniydi (%30,3). Bunu enfeksiyon (%19,4), splenektomi (%17), bağ dokusu hastalığı (%6,7), hematoloji dışı maligniteler (%6,1), cerrahi (%5,5), travma (%1,8), İBH (%1,8) ve diğer (%13,3)  izlemekteydi. . Grup2'de ESH, CRP diğer iki gruba göre anlamlı olarak yüksekti (p<0,05). Hgb, hct düzeyleri, trombosit sayısı ve ortalama trombosit hacmi (MPV) Grup1'de Grup2 ve Grup3'ten anlamlı daha yüksek bulundu (p<0,05). Ortalama eritrosit hacmi (MCV) Grup1'de Grup2'ye göre daha yüksekti (p<0,05).
Tartışma ve Sonuç: Trombositozlar çoğunlukla reaktif nedene bağlı gelişir. Primer trombositozda tromboemboli ve kanama komplikasyonlarının ortaya çıkabileceği göz önünde tutularak trombositoz nedeninin saptanması komplikasyonların ve acil durumların yönetimi için gecikmemelidir. Biz de primer-reaktif trombositoz ayrımında rutin laboratuvar bulgularının da değerini araştırdık.  ESH, CRP, ferritin gibi akut faz reaktanları reaktif trombositozlu hastalarda anlamlı yüksek bulundu. Ayırıcı tanıda dikkate alınması gereği tarafımızdan da vurgulandı.
Anahtar Kelimeler: Primer trombositoz, reaktif trombositoz

Abstract:
Objectives: It was aimed to compare the clinical and laboratory parameters in the differential diagnosis of primary and reactive thrombocytosis and to investigate their roles in the differential diagnosis.
Material and Method: In this study, electronic file records of 915 patients with icd codes d75.2, d47.1 and d47.3 between January 2005 and January 2020 were retrospectively scanned. A total of 521 patients with platelet count >450.000/microL in consecutive hemogram counts and with sufficient registration data were included in the study. The laboratory and clinical parameters of the patients were evaluated retrospectively. With these data and the 2016 WHO Myeloproliferative diseases classification, differential diagnosis of reactive and primary thrombocytosis was made.
Results: 521 patients, 195 of whom were male, with thrombocytosis of primary (Group 1), reactive (Group 2) and undetermined etiology (Group 3) were included in the study (M/F: 0.6/1). Median age: 59 (16-91) was found. The number of female patients was significantly higher than males in all patients and within each group (p<0.05). There was no significant difference in the distribution of male and female patients between the groups (p<0.05). Iron deficiency anemia was the most common cause of reactive thrombocytosis (30.3%). This is followed by infection (19.4%), splenectomy (17%), connective tissue disease (6.7%), non-hematological malignancies (6.1%), surgery (5.5%), trauma (1.8%), IBD (1.8%) and others (13.3%). ESR and CRP were significantly higher in group 2 compared to the other two groups (p<0.05). Hgb, hct levels, platelet count and mean platelet volume (MPV) were found to be significantly higher in Group1 than in Group2 and Group3 (p<0.05). The mean erythrocyte volume (MCV) was higher in Group1 than in Group2 (p<0.05).
Conclusion: Thrombocytosis mostly occurs due to reactive cause. Considering that thromboembolism and bleeding complications may occur in primary thrombocytosis, the diagnosis of the cause of thrombocytosis should not be delayed for the management of complications and emergencies. We also investigated the value of routine laboratory findings in the differentiation of primary-reactive thrombocytosis. Acute phase reactants such as ESR, CRP and ferritin were found to be significantly higher in patients with reactive thrombocytosis. It was also emphasized that it should be taken into account in the differential diagnosis.
Keywords: Primary thrombocytosis, reactive thrombocytosis