Hemogram test sayıları ve maliyetlerinin değerlendirilmesi: Bir ilçe devlet hastanesi örneği
Evaluation of hemogram test numbers and costs: A district state hospital example
Yazar: ELİF AYTAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ASLAN
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Laboratuvarlar-hastane = Laboratories-hospital ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık yönetimi = Health management

Özet:
Bu araştırmanın amacı hemogram sayılarının aylara, cinsiyete, yaş gruplarına ve poliklinik türlerine göre farklılık gösterip göstermediği ve test maliyetlerinin toplam hasta maliyetleri içindeki paylarının belirlenmesidir. Bu amaçla Sakarya ili Sapanca İlçe Devlet Hastanesi'nde 01 Ocak 2021-31 Aralık 2021 tarihleri arasında hemogram testi yapılan poliklinik hastaları araştırmaya dahil edilmiştir. Maliyetler, geri ödeme kurumu bakış açısıyla, Sağlık Uygulama Tebliği 2021 yılı fiyatlarına göre hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında tanımlayıcı ve karşılaştırmalı analizler ile maliyet analizi ve karşılaştırmaları kullanılmıştır. Kategorik veriler sayı ve yüzde ile özetlenmiştir. Sayıların grup kategorilerindeki dağılımlarının benzer olduğu varsayımı altında Ki-kare uyum iyiliği testleri ile çözümlemeler yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi %5 (p<0,05) olarak kabul edilmiştir. 2021 yılında polikliniklerde muayene olan toplam hasta sayısı 151128 olup yaklaşık %9'una yani 13808 hastaya hemogram testi yapılmıştır. Hemogram testi yapılan hastaların yaklaşık %59'u kadındır. Hemogram testi yapılan <18 yaş grubu erkek hasta oranı (%25.5) aynı yaş grubu kadın hastalardan (%17.2) yüksek bulunmuştur. Hemogram testi yapılan 18-45 yaş grubu erkek hasta oranı (%31.5) aynı yaş grubu kadın hasta oranından (%40.5) düşük bulunmuştur. Hemogram testlerinin yaklaşık %25'i tekrarlanan testlerdir. Hemogram test sayılarının haziran ve daha sonraki aylardaki test istem sayılarının önceki aylara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Testler en çok acil poliklinik hastalarına (yaklaşık %60) yapılmıştır. Yapılan tüm testlerinin yaklaşık %28'i referans değerlerinin dışında bir değerde bulunmuştur. Hastalarda en sık görülen tanı "J39.9 - Üst Solunum Yolunun Hastalığı, Tanımlanmamış" tanısıdır. Hemogram test maliyetlerinin toplam hasta faturası içindeki payı ortalama %4,80 olarak bulunmuştur. Özellikle gereksiz test istemlerinin tekrarlayan testler ve test sonuçları referans değerler içinde çıkan testlerde daha çok olduğu bilgisine dayalı olarak test sayılarını ve özellikle tekrarlayan test sayılarını azaltacak çalışmaların yapılmasında fayda görülmektedir. Buna yönelik eğitimler ve hekim performans göstergeleri kullanılarak test sayılarının düşürülebileceği düşünülmektedir. Test maliyetinin hasta faturaları içindeki payı hesaplandığında sadece hemogram testi olduğu ve diğer laboratuvar testleri olmadığı düşünüldüğünde bu maliyet oranının yüksek olduğu söylenebilir. Bu sonuçlara göre hemogram test sayı ve maliyetlerini azaltmaya yönelik çalışmaların, hastanenin çok daha etkin ve verimli hizmet sunmasını sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hasta faturaları, Hemogram test harcamaları, Hemogram test sayıları, Poliklinik hastaları, Tekrarlayan testler

Abstract:
The purpose of this study is to determine whether the complete blood count numbers differ according to months, sex, age groups and polyclinic types and to determine the share of test costs in total patient costs. For this purpose, outpatients who underwent complete blood count test at Sapanca District State Hospital in Sakarya province between the dates 01 January 2021-31 December 2021 were included in the study. Costs were calculated according to the prices of the Health Practice Communiqué for 2021 from the perspective of the reimbursement institution. Within the scope of the research, descriptive and comparative analyses and cost analysis and comparisons were used. Categorical data were summarized by number and percentage. Based on the assumption that the distributions of the numbers in the group categories were similar, analyses were made with Chi-square goodness of fit tests. The significance level was accepted as 5% (p<0.05). The total number of patients examined in outpatient clinics in 2021 was 151128, and hemogram test was applied to approximately 9% of them, that is, 13808 patients. Approximately 59% of the patients who underwent hemogram test were female. The rate of male patients (25.5%) in the <18 age group who underwent hemogram test was found to be higher compared to female patients (17.2%) in the same age group. The rate of male patients (31.5%) in the 18-45 age group who underwent hemogram test was found to be lower compared to the rate of female patients (40.5%) in the same age group. Approximately 25% of hemogram tests are repeated tests. It was found that the number of hemogram tests requests was higher in June and the following months compared to previous months. Most of the tests were performed on emergency outpatients (approximately 60%). Approximately 28% of all tests performed were found to be outside the reference values. The most common diagnosis in patients was "J39.9 - Upper Respiratory Tract Disease, Undefined". The share of complete blood count test costs in the total patient bills was found to be 4.80% on average. It would be especially useful to carry out studies that will reduce the number of tests and especially the number of repeated tests, based on the knowledge that unnecessary test requests wre more common in repeated tests and tests with results within the reference values. It is thought that the number of tests can be reduced by using relevant trainings and physician performance indicators for this purpose. Considering that only the complete blood count tests were included and there were no other laboratory tests when calculating the share of test costs in patient bills, it can be said that this cost share is high. Based on these results, it is thought that studies to reduce the number and costs of complete blood count tests will enable the hospital to provide much more effective and efficient services.

Keywords: Patient invoices, Hemogram test expenditures, Hemogram test numbers, Outpatient clinic patients, Repeated tests