Ankara İlinde Lise Birinci Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatım Becerilerinin İç Yapı Bakımından Gelişimi Üzerine Bir İnceleme
A research on develop of narration abilities in writings of high school's first class students about micro structure in ankara city
Yazar: FATİH AYAZ
Danışman: PROF.DR. ALEMDAR YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu araştırmada farklı sosyo-ekonomik düzeylerdeki liselerin dokuzuncusınıfında öğrenim gören 300 öğrencinin yazılı kompozisyonları, bağlama öğelerikullanımı, bağlama öğeleri kullanım hataları, tutarlılık biçimleri ve metin içi tutarsızifadelerden kaynaklanan hatalar bakımından değerlendirilmiştir.Uygulama sürecinde öğrencilerden, kendilerine verilen 7 farklı konudanbirini seçerek kompozisyon yazmaları istenmiştir. Yazılı kompozisyonlarındeğerlendirilmesinde ?Bağlama Öğeleri Kullanım Düzeyi ve Tutarlılık ÇeşidiDeğerlendirme Ölçeği? ile ?Bağlama Öğeleri Hataları ve Metin İçi TutarsızlıkDüzeyi Değerlendirme Ölçeği? olmak üzere iki ölçek kullanılmıştır.Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarının, ortaöğretimdeğerlendirme ölçütlerine göre (fikir üretimi, konu bütünlüğü, genel dil kurallarınauygunluğu, plân, anlatım başarısı, yazım ve noktalama kurallarına uygunluğu,başlık uygunluğu) % 44,7'sinin orta, % 39,7'sinin iyi ve % 15,6'sının zayıf seviyedeolduğu tespit edilmiştir. Yapılan anlamlandırma testlerinde konu seçiminin vesosyo-ekonomik düzeylerin öğrenci başarısı üzerinde etkisi olmadığı anlaşılmıştır.Araştırma bulgularına göre öğrenci (kâğıt) başına düşen ortalamaların,bağlama öğeleri kullanımında 16,37, bağlama öğeleri kullanım hatalarında ise2,21olduğu tespit edilmiştir. Bağlama öğeleri kullanımında genel olarak, bağlamaöğelerinin anlamına ve işlevine uygun olmayan kullanımlarından; bağlamaöğelerinin üst üste ve anlam bozulması yaratacak şekilde kullanımından; kavramlararası bağdaşıklık geçişi sağlayamamak ve anlatım öbeklerini kullanamamaktankaynaklanan hatalar tespit edilmiştir. Bağlama öğeleri hatalarının, çoğu zamanmetin içi tutarsızlıkların oluşmasına da önemli etkileri olduğu gözlemlenmiştir.Araştırmada her bir bağlama öğesinin kullanımı ile ilgili sosyo-ekonomik düzeyleregöre ortaya çıkan anlamlı farklılıklar belirtilmiştir.ivAraştırma bulgularında, dokuzuncu sınıf öğrencilerinin kompozisyonuoluşturan üst yapı birimlerini (ana fikir- tartışma- sonuç) düzenleme durumlarındakitutarlılık çeşitlerine göre en çok ?ana fikir- tartışma ve sonuç? düzenine göre (%58,7) yazılı anlatımlarını şekillendirdikleri anlaşılmıştır. Bu durumun okullardakompozisyon eğitimi için öğretilen giriş-gelişme-sonuç mantığı ile ilgisi olduğusöylenebilir. Kompozisyon birimlerinde farklı düzenlemelere giden % 18,7'liköğrenci grubunun % 94,7'sinin orta ve iyi derecede kompozisyon yazmaları, buöğrencilerin genel ölçütlere göre başarısız olmadıklarını ortaya koymaktadır.Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin %22,6'lık kısmının ise öyküleyici anlatım gibi farklıanlatım türlerini kullanmaları; kompozisyonlarında belli bir sonuca ulaşamamalarıveya kompozisyon sayılamayacak metinler oluşturmaları nedeniyle tutarlılıkbakımından ayrı bir grup oluşturdukları belirlenmiştir.Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarında toplam 80, metin içitutarsız ifadelerden kaynaklanan hata tespit edilmiştir. Metin içi tutarsızlıkların %43,75'lik bir oranla en fazla, alt düzeyi temsil eden ?Mamak Lisesi?; daha sonra %32,5'lik bir oranla orta düzeyi temsil eden ?Aydınlıkevler Lisesi? ve en az, %23,75'lik bir oranla üst düzeyi temsil eden ?Gazi Anadolu Lisesi? öğrencilerininyazılı anlatımlarında bulunduğu anlaşılmıştır. Metin içi tutarsız ifâdelerdenkaynaklanan hatalar yapan öğrencilerin % 57,5'inin orta dereceli kompozisyonlardaolması, değerlendirme için kullanılan ortaöğretim ölçütlerinin iç yapı unsurlarınagöre yetersiz kaldığını göstermektedir.Araştırma bulgularına göre dokuzuncu sınıf öğrencilerinin kompozisyonlardabirden fazla konuda yazma, konuyu doğru şekilde algılayamama, konu sınırlamasıyapamama, fikir üretememe, örnekleme yapamama, başlık yazmama veya uygunbaşlık bulamama, konuşma dilini yazı diline aktarma, paragraf kavramını bilmeme,kompozisyon üst yapı unsurlarını etkili kullanamama, ana fikir, tartışma ve sonuçyetersizlikleri, dil bilgisi ve yazım kurallarına uygunsuzluk, doğru ve güzel yorumyapamama, düşündüğünü etkili ve güzel bir biçimde ifâde edememe, anlatımda birbütüne ve sonuca ulaşamama, internet ortamında kullanılmaya başlanan kısaltmalıvdil kullanımlarını yansıtma, ağız özelliklerini yazı diline taşıma gibi genel sorunlarolduğu da anlaşılmıştır.

Abstract:
The study is a research on develop of narration abilities in writings of highschool?s fırst class students about micro structure in Ankara city.This study evaluates, the assays of 300 nineth class high school studentsfrom schools of different socio-economic levels in terms of, the use of conjuctions,the mistakes of conjuction usage, the coherence desire and the in context mistakesof statements without coherence.It is required from students to select one of 7 different topics and write anassay. Two different scales are applied in order to evalute the assays asto;?Conjuctions Using Stage and Chorence Kind Evaluation Scale , ConjuctionMistakes and Inchorence Stace Evaluation Scale?.With respect to secondary-education evaluation scales ( idea production,argumentetive integrity, suitableness of general language rules, plan, narrationsuccess, suitableness to spelling and punctuation rules, suitableness of headline)44,7% of nineth class students are determined in modareate, 39,7% of them are ingood, and 15,6% of them are in low levels. Making the tests of statistical analysis itis founded that topic selection and socio-economic level are ineffective on thestudent success.Taking the excuse of research datas, the average values 16,37 for useage ofconjuctions and 2,21 for mistakes of conjuctions usage are determined. In general,the mistakes in conjuction usage are maden of ; inconsistent usage of conjuctions totheir meanings and affect, close usage of conjuctions which regards to confusions,failure in cohesion skips and lack of narration heaps. Mistakes are conjuctions hasan ordinarily observed effect of creating inchorences in context. In research, thesensitive differences of counter socio-economic level reasoned from eachconjuction usage are noticed.viiIn the research datas, the macro-structure units (topic ?discussionconclusion)which constructs assays are generally ordered by topic-discussioun ?conclusion order with the majority of 58,7% by nineth class students. This can beclaim that this stuation above has a relation with teaching introduction-devolapingconclusionmenthal way for writing education in high-schools. A group of students,who take 18,7% , has distinguished in writing orders, wrote moderate and goodleveled assays with a percentage of 94,7 so tehy are not insuccessive about otherevaluation scales. Another considerable part of nineth class students, %22,6, areused different narration ways as stories , could not reach obvious conclusions orwrote writings which can not seemed as assays, so they form another differentgroup.Totaly 80 in context incohrence mistake is determined in assays of ninethclass students. This mistakes are at most in ?Mamak High School ?which representsthe lower social status with a 43,75%, it is 32,5% for ?Aydinlikevler High School?which corressponds to middle social level and at least it is 23,75 for ?GaziAnotolian High School? which represents the upper social status. The microstructuresclaes used for evaluation are seem to be inadequate by the unexpectedresult of that 57,5% incontext inchorence mistakes are founded in assays ofmoderate stage.With respect to research datas, the general problems are observed such as;writing in more then one topic, wrong understanding of topic, lack of argumentativeorder, lack of idea production, lack of giving examples, lack of headline or suitableheadline, writing in speaking language, unknown of the concept of paragraph,ineffective usage of macro-structure elements of assay, inadequatetopics,discussions and conclusions, violence of grammmer and writing rules, lack ofright and good commands, lack of stating the ideas in an effective andcommucatively beaituful manner and unreaching a conclusion or integrity innarration, reflecting the abbreviations of internet communucation.