Temel makroekonomik faktörlerin genç işsizliği üzerine etkileri: Türkiye üzerine bölgesel bir analiz
The impacts of major macroeconomic factors on youth unemployment: A regional analysis on Turkey
Yazar: ZEHRA KİLLİK
Danışman: DOÇ. DR. BARIŞ KABLAMACI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisadi Gelişme ve Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüzde ülkeler arası ekonomik entegrasyonun artması neticesinde genç işsizlik sorunu küresel bir boyut kazanmış olup, tüm ülkelerin karşı karşıya kaldığı, çözülmesi zaruri, oldukça önemli bir mesele haline gelmiştir. 15-24 yaş grubundaki bireyleri kapsayan genç kesim arasında işsizlik oranlarının yükselmesi ve gençlerin uzun süre işsiz kalmaları hem bizzat onların bireysel hayatlarını hem de mensup oldukları toplumsal yapıyı olumsuz anlamda etkilemektedir. Genç işsizliği sorunu gençleri bir yandan birtakım psikolojik problemlerle mücadele etmek durumunda bırakırken, bir yandan da ülke ekonomileri üzerinde ciddi hasarlar yaratarak toplumsal refahın düşmesine yol açmaktadır. Birçok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de genç işsizlik oranlarının senelerdir yetişkin işsizlik oranlarının iki katı seviyesinde gerçekleştiği gözlemlenmiştir.  Makro ve mikro düzeyde birçok bileşen gençlerin işgücü piyasası içerisinde yetişkinlere kıyasla daha kırılgan bir yapıya bürünmesine ve işsizlik oranlarının genç nüfus içerisinde daha hızlı yükselmesine neden olmaktadır. Buradan hareketle, gerek gençlerin özsaygılarını ve motivasyonlarını yeniden kazanmaları, gerek ülke ekonomilerinin kalkınmışlık düzeyinin iyileştirilebilmesi adına, gençler arasında artık kronik bir sorun haline gelmiş olan bu işsizlik probleminin bertaraf edilmesi zorunlu hale gelmiştir. Genç işsizlik oranı bölgesel düzeyde de farklılık gösteren bir göstergedir ve bölgeler arası genç işsizlik oranlarında oluşan eşitsizliğin giderilmesi toplumsal refahın yükselmesi açısından önem arz etmektedir. Aynı zamanda, genç işsizlik oranlarının bölgesel anlamda neden farklılaştığına yönelik sebeplerin tespit edilmesi, genç işsizlik oranlarının daha hızlı ve etkin bir şekilde düşürülmesini sağlayacaktır. Bu gibi durumlar ise genç işsizlik sorununun yalnızca ülke düzeyinde değil, bölgesel düzeyde ayrıca ele alınması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Bu çalışmada, 2004-2020 yıllarına ait veriler aracılığıyla Türkiye'de İBBS-2 düzeyi kapsamında belirlenen 26 bölge için temel makroekonomik faktörlerin genç işsizliği üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında panel veri analizi yöntemi tercih edilmiş ve yıllık veriler kullanılmıştır. Yapılan analizde genç işsizlik oranı bağımlı değişken olarak ele alınmış olup, kişi başına reel GSYH, dışa açıklık oranı, net asgari ücret, enflasyon oranı, tüfe bazlı reel efektif döviz kuru, 2008 ve 2018 finansal krizleri ve üniversite sayısı değişkenleri bağımsız değişkenler olarak kullanılmıştır. Enflasyon oranı değişkeninin 2004 yılına ait bölgesel verisi mevcut olmadığından, ekonometrik analiz sürecinde 2005-2020 dönemini ele alan ikinci bir model kurulmuş ve enflasyonun etkisi bu model aracılığıyla incelenmeye çalışılmıştır.
Kurulan her iki modelin de bulgularına göre hem kişi başına reel GSYH'nin hem de net asgari ücretin genç işsizlik oranı ile aralarında ters yönlü bir ilişkinin var olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, dışa açıklık oranı, enflasyon oranı, tüfe bazlı reel efektif döviz kuru, 2008 ve 2018 finansal krizleri ve üniversite sayısı değişkenlerinin ise genç işsizlik oranı ile aralarında doğrusal bir ilişki saptanmıştır. İkinci model aracılığıyla analize dahil edilen enflasyon oranı değişkenin ise istatistiksel olarak genç işsizlik oranı üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı, ancak genç işsizliği negatif etkileme eğiliminde olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İşsizlik, Genç İşsizlik, Bölgesel İşsizlik, Düzey-2 Bölgeleri, Panel Veri Analizi.

Abstract:
Nowadays, as a consequence of the increase in economic integration between countries, the problem of youth unemployment has gained a global dimension and has become a quite significant issue that all countries have faced and needs to be solved. The rise in unemployment rates among the youth part of society, which covers individuals in the 15-24 age group, and long-term unemployment of young people negatively affect both their personal lives and the social structure they are in.   While the trouble of youth unemployment obliges young people to struggle with a number of psychological problems, it also brings about a decrease in social welfare by occurring serious damage to national economies. As in many countries, it has been observed that youth unemployment rates in Turkey have been twice as high as adult unemployment rates for years. A lot of macro and micro-level components induce young people to become more vulnerable in the labor market compared to adults, and unemployment rates go up faster among the young population. From this point of view, it has become necessary to eliminate this unemployment, which has become a chronic problem among young people, in order to be regained the self-esteem and motivation of young people and to improve the development level of the countries' economies. Youth unemployment rates are an indicator that differs at the regional base, as well, and eliminating the interregional inequality in youth unemployment rates is important in terms of an increase to happen in social welfare. At the same time, identifying the reasons why youth unemployment rates vary regionally will enable youth unemployment rates to be reduced more quickly and effectively. Situations like this reveal that the youth unemployment problem should be looked into not only at the country level but also at the regional level.
In this study, it is aimed to investigate the impacts of major macroeconomic factors on youth unemployment for 26 regions determined within the scope of the NUTS-2 level in Turkey by way of the data covering the period of 2004-2020. Within the scope of the study, the panel data analysis method was preferred and the data were used annualy. In the analysis, the youth unemployment rate was considered as the dependent variable, and real GDP per capita, openness rate, net minimum wage, inflation rate, CPI-based real effective exchange rate, 2008 and 2018 financial crises, and number of universities were used as independent variables. Since regional data for the inflation rate variable belonging to the year 2004 has not been available, a second model covering the 2005-2020 period was established during the econometric analysis process, and the effect of inflation was tried to be examined through this model.
According to the findings of both models, it has been concluded that there is a negative relationship between real GDP per capita and net minimum wage with the youth unemployment rate. On the other hand, a linear relationship was detected between the openness rate, inflation rate, CPI-based real effective exchange rate, 2008 and 2018 financial crises, and the number of university variables with the youth unemployment rate. It was determined that the inflation rate variable added into the analysis through the second model has no statistically significant effect on the youth unemployment rate, but it tends to affect the youth unemployment rate negatively. 

Keywords: Unemployment, Youth Unemployment, Regional Unemployment, Level-2 Regions, Panel Data Analysis.