Kronik bel ağrısı olan hastalarda tamamlayıcı alternatif tedavi yöntemlerinin kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of the use of complementary alternative treatment methods on patients with chronic back pain
Yazar: GÖZDE MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. UMUT GÖK BALCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ağrı = Pain ; Bel ağrısı = Back pain ; Masaj = Massage ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Yakı = Moxibustion

Özet:
Amaç: Ağrı; yaş, cinsiyet, altta yatan özürlülük ve ağrı davranışı ile ilgili sosyal ve kültürel özellikler gibi faktörlerden etkilenmektedir. Kronik ağrının en sık sebebi bel ağrısıdır. Bel ağrısının ömür boyu prevalansı %60-85 olarak bildirilmektedir ve en sık nedeni, lumbosakral vertebranın mekanik bozukluklarıdır. Ulusal Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Merkezi 2007 yılında tamamlayıcı ve alternatif tedavilerin en çok bel ağrısına yönelik kullanıldığını bildirmiştir. Bu çalışmada kronik mekanik bel ağrısı olan hastaların TAT yöntemlerine ne oranda başvurdukları, sıklıkla hangi yöntemleri kullandıkları, bu yöntemlere hangi kanallarla başvurdukları ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile hekimliği ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon polikliniklerinde yürütüldü. Çalışmaya Aralık 2018-Mayıs 2019 aylarında bu polikliniklere başvuran kronik mekanik bel ağrısı olan rastgele seçilen 500 hasta alındı. Hastalara çalışma hakkında bilgi verildikten sonra aydınlatılmış onamları alınarak 1 adet anket formu doldurtuldu. Ankette hastaların yaş, meslek, eğitim durumu gibi sosyodemografik özellikleri, tanıları, Vizuel Analog Skala (VAS) değerleri ve tamamlayıcı alternatif tedavi kullanımları ile ilgili sorular soruldu. İstatistiksel analizde Ki-Kare Testi, Fisher'in Kesin Testi, Bonferroni düzeltmesi, Kolmogorov-Smirnov Testi, Shapiro-Wilk Testi ve Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların %72,8'i kadın olup, %44'ü ev hanımıdır. Bu hastaların %29,8'i 50-59 yaş arasında, %27,2'si 40-49 yaş arasındadır. Kronik mekanik bel ağrısı olan hastaların tanıları incelendiğinde; %62,4'ünün lomber disk hernisi (LDH), %14,8'inin miyalji, %13,6'sının spondiloartroz, %8,4'ünün skolyoz, %6,8'inin spondilolistezis, %4,2'sinin lomber dar kanal tanısı bulunmaktadır. Bel ağrısı süresinin en çok 2-5 yıl arasında olduğu saptanmıştır. BMI'ya göre hastaların %39,2'si fazla kiloludur. Bel ağrısının şiddeti VAS skoru ile değerlendirilmiş olup VAS ortalaması 6,59±2,10'dur. Hastaların %60,2'si tamamlayıcı alternatif tedavilere başvurmuş olup %66,1'i aile/arkadaş sayesinde başvurmuştur ve %63,8'i tedavilerden fayda görmüştür. Hastalar en çok %75,7 manuplatif, vücut temelli yöntemlerini ve %73,8 besinsel/bitkisel destekleri kullanmışlardır. Besinsel/bitkisel desteklerden en çok %61,3 yakı; akıl beden yöntemlerinden en çok %79,3 dua; manuplatif, vücut temelli yöntemlerden en sık olarak %57,8 ile masaj, %30,7 ile kaplıca ve %29,3 ile şiropraktik; enerji tedavilerinden sadece özel yatak (serecem) kullanılmıştır. Sosyodemografik veriler ile TAT'lara başvurma durumu ve bu tedavi yöntemlerinden fayda görme durumu arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Tanıları ile TAT'lardan fayda görme durumu kıyaslandığında LDH olan hastaların olmayanlara göre TAT'lardan anlamlı olarak daha fazla fayda gördükleri bulunmuştur. Sosyodemografik veriler ile TAT yöntemleri 5 alt başlık olarak ayrı ayrı kıyaslandığında kadınların akıl beden yöntemlerine erkeklerden daha fazla başvurduğu saptanmıştır. TAT yöntemlerinden yakıyı en fazla kullananların 70 yaş üstü hastalar olduğu, masaj yöntemini en fazla kullananların fazla kilolu hastalar olduğu bulunmuştur. VAS skoru TAT kullanan hastalarda TAT kullanmayanlara göre anlamlı oranda yüksektir.
Sonuç: Kronik bel ağrısı olan hastalarda TAT kullanım oranı yüksektir ve hastaların fayda görme oranı yüksek bulunmuştur. Uygulama türünün seçimi konusunda birçok faktörün ilişkili olduğu ortadadır. Çalışmaya katılan hastaların çoğunluğunun aile/arkadaş sayesinde veya kendisinin TAT yöntemlerine başvurmaya karar verdiği düşünülürse TAT yöntemleri ile ilgili hekimlerin daha fazla bilgi sahibi olması için bu konuda eğitimler artırılabilir. TAT önerilerinin kişinin şartlarına uygun olarak hekimler tarafından veya bu konuda eğitimli kişiler tarafından yapılması tedavilerden daha fazla fayda ve daha az zarar görülmesi için olumlu yönde etkili olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Bel ağrısı, Masaj, Tamamlayıcı alternatif tedavi, Yakı

Abstract:
Aim: Ache can be affected by some factors such as social and cultural characteristics related to age, gender, pain behaviour and underlying disability. Back pain is the most common cause of chronic pain. Lifetime prevalence of low back pain is reported to be 60-85% and the most common cause is mechanical disorders of lumbosacral vertebra. In 2007, The National Center for Complementary and Alternative Medicine reported that complementary and alternative therapies were most commonly used for low back pain. The aim of this study was to evaluate the rate of patients with chronic mechanical low back pain, to which methods they frequently use, to which channels they apply to these methods, and their relationship with sociodemographic characteristics.	                                                           
Materials and Methods: The cross-sectional descriptive study was carried out in the Family Medicine and Physical Therapy and Rehabilitation outpatient clinics of The Health Sciences University Tepecik Training and Research Hospital. The study included 500 randomly selected patients with chronic low back pain who admitted to these outpatient clinics from December 2018 to May 2019. After informing the patients about the study, informed consent was obtained and a questionnaire was completed. Questionnaires were asked about the diagnosis, visual analogue scale (VAS) values, the use of complementary alternative therapies and sociodemographic characteristics such as age, occupation and educational status of the patients. Chi-square test, Fisher's exact test, Bonferroni correction, Kolmogorov-Smirnov test, Shapiro-Wilk test and Mann-Whitney U test were used in statistical analysis. Statistical significance level was accepted as p <0.05.                            
Results: 72,8% of the patients were female and 44% were housewives. 29,8% of these patients are between 50-59 years and 27,2% are between 40-49 years. When the diagnoses of patients with chronic low back pain were examined; there is a diagnosis of lumbar disc herniation (LDH) in 62,4%, myalgia in 14,8%, spondyloarthrosis in 13,6%, scoliosis in 8,4%, spondylolisthesis in 4,2%, lumbar narrow canal in 4,2%. The duration of low back pain was found to be between the most 2-5 years. According to BMI, 39,2% of patients are overweight. The severity of low back pain was evaluated by VAS score and the mean VAS score was 6,59 ± 2,10. 60,2% of the patients applied for complementary alternative therapies, 66,1% of them applied with the suggestion of family/friends and 63,8% of them benefited from the treatments. Patients mostly used 75,7% manuplative, body-based methods and 73,8% nutritional / herbal supplements. 61,3% of the nutritional / herbal supplements were most common moxibustion; 73,9% of the mind body methods were most common prayer, manuplative, body-based methods were most common 57,8% massage, 30,7% spa and 29,3% chiropractic; only special bed (serecem) used in energy treatments. There was no significant difference between sociodemographic data and the status of applying to CAM and benefit from these treatment methods. It was found that patients with LDH had significantly higher benefits than CAM without diagnoses when compared with the benefit from CAM. When sociodemographic data and CAM methods were compared separately under 5 subheadings, it was found that women applied more to mind body methods than men. It was found that those who used the moxibustion were the patients who were over 70 years old and those who used the massage method were the most overweight patients. The VAS score was significantly higher in patients receiving CAM compared to patients who don't use CAM.                                                                 
Conclusion: The rate of CAM use is high in patients with chronic low back pain and the benefit rate of patients is high. It is obvious that many factors are related to the choice of application type. Considering that the majority of the patients participating in the study have decided to apply CAM methods by their family / friends or themselves, trainings can be increased in order to have more knowledge about CAM methods. Performing TAT recommendations by physicians or trained persons in accordance with the circumstances of the person will have a positive effect on the benefit and less harm from the treatments.
Keywords: Back pain, Massage, Complementary alternative medicine, Massage, Moxibustion