Allah insan ilişkisinin aşamaları
Stages of relationship between God and human
Yazar: MEHMET TÖZLUYURT
Danışman: PROF. DR. AHMET AKBULUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah = God ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Misak = Mithaa ; Vekalet = Representation ; Vekil = Assignee ; İletişim = Communication ; İnsan = Human ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tezimiz giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş kısmında iletişim kavramı ile ilgili değerlendirmelere yer verdik. İletişimin tanımını yaptıktan sonra iletişimin bir süreç olduğu üzerinde durduk. İletişim sürecinin temel öğelerini ve işlevlerini açıkladık. İletişimi olumsuz yönde etkileyen etkenlerin neler olduğunu belirttik. İletişimin iki ucunda bulunan Allah ile insanın konumunu belirtmeye çalıştık. 
	Tezin birinci bölümünde misak ve ahid kavramları üzerinde durduk. Allah ile insan arasındaki misakın gerçekleşme şekilleri konusundaki tartışmalara temas ettik. Kur'an'da Allah'ın bazı insanlarla sözleşme yapmasının nasıl anlaşılması gerektiğini belirttik. Bu bağlamda Allah'ın vekaleti konusuna değindik. Allah'ın, insan da dahil bütün varlıkların vekili olduğu gerçeği üzerinde durduk. 
	Tezin ikinci bölümünde yaratma ve takdir kavramlarını açıkladık. Allah'ın takdir ettiği alanlarda insanın ve diğer varlıkların bu takdire karşı koyma güçlerinin bulunmadığını belirttik. İnsanın yaratılış şekilleri ve yaratılış aşamaları üzerinde durduk. Yüce Allah'ın yarattığı insanın özgürlük ve sorumluluk alanlarının sınırlarını çizmeye çalıştık. 
	Tezin üçüncü bölümünde Yüce Allah tarafından insana gönderilen vahyin ne olduğu, çeşitlerini ve şekillerini belirtmeye çalıştık. Allah'ın hiçbir ayrım yapmadan bütün insanlara verdiği hidayeti amme yani akıl üzerinde durduk. Yüce Allah'ın, insan aklının anlayabileceği hidayeti hasse yani vahiy göndermesini ele aldık. Bu bağlamda Allah ile peygamber arasındaki iletişimin nasıllığını açıklamaya çalıştık. Ayrıca vekalet ile risalet arasındaki farkın üzerinde durduk. Ardından da Yüce Allah'ın sözlü mesajının metne çevrilme sürecine değindik. 
	Sonuç olarak Allah ile insan arasında iletişim olduğu bir gerçektir. Allah-insan iletişiminde en temel kavram vekalet kavramıdır. Allah Teala varlığın vekili olarak her varlıkla ilgili yasalarını, her varlığın kendi içine yerleştirmiştir. İnsanlar özgür ve iradeli olarak yaratılmışlardır. Şayet iyilik ve kötülük yapma özelliği olmasaydı özgür olamazlardı. Akıl, Allah'tan kaçışı değil Allah'a doğru yönelişi gerektirir. Allah zaman zaman tarihe, elçileri aracılığıyla müdahale etmiştir. Bu müdahale, insanın aklının yerine geçecek müdahaleler değil, insana yardım edecek, insana aklını kullanmasını hatırlatacak müdahalelerdir. Elçiler yoluyla yapılan mesaja dayalı müdahalelerde insan bizzat iletişime katılmaktadır. Allah ile kurulan doğru iletişim topluma barış olarak yansıyacaktır. Bu nedenle Tanrı insan ilişkisinde Kur'an'ın önerdiği yöntem, bireyin Allah ile olan iletişiminde aracı kullanmamasıdır.

Abstract:
Our thesis consists of an introduction and three parts. In the introduction, there is some evaluations about the the term communication. After defining communication, we underlined that communication is a process. We expressed the function and basic elements of communication. We pointed out factors that affect the communication in negative way. We tried to clarify the position of God and human being who are at the two ends. 
	In the first part, we studied the term covenant.  We expressed the discussions about how covenants occur between God and human being. We clarified how the covenant between God and human being in the Quran should be understood. In this regard we studied the proxy of God. We underlined that God is the proxy of every creation including human being. 
	In the second part of the thesis, we expressed the terms creation and will. We said that there is no room for human being and other creation for those which are willed by God. We studied creation stages of human being. We tried to clarify the limits of freedom and responsibility of human being created by God Almighty. 
	In the third part of the thesis, we studied the kinds of revelation sent to human being by God Almighty and tried to express what it is. We pointed out that God granted to everybody the common guidance, reason, without any discrimination. We studied that God send revelation as private guidance and tried to express the nature of communication between God and human being. We also studied the difference between prophecy and proxy.  After that we studied how the message of God was written.
	As a result there is a reality that between God and human being is the communication .the most crucial issue in this communication is the issue of proxy.  God as the proxy of everything put the law inside every creation. Human being was created as free with free will. If human being could not do good or evil there would not be freedom. The reason is the guidance to God and it does not mean escape from God. God interfered the history through his prophecies. These interferences do not mean the substitution of reason but they show human being hot to use the reason. Through these interferences, human being participated in the communications. The right communication with God brings peace to the societies. For this reason Quran suggests not to use any mediator between God and human being in the process of communication.