Bireye yönelik bakımın koordinasyonu ve sistem uzmanlarına başvuran hastaların sağlık hizmeti kullanma özellikleri
Coordination of care and health care utilization features of the patients applying to system specialists in a university hospital
Yazar: NAZIM UZUNCA
Danışman: PROF. DR. OKAY BAŞAK
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar = Physicians ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta takibi = Follow up studies ; Hastalar = Patients ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research

Özet:
Giriş ve amaç
Hastaların sağlık hizmetlerini kullanım özellikleri bakımın koordinasyonunun sağlanmasında önemli bir etkendir. Çalışmamızın genel amacı üniversite hastanesindeki sağlık hizmetlerinin kullanımını ve aile hekimine başvurmaksızın üniversite hastanelerindeki uzmanlara yapılan başvuruları değerlendirmektir. Ayrıca kapı tutuculuğun olmadığı sağlık sistemimizde 3. basamak sağlık kuruluşuna başvuran hastaların sağlık sistemlerine ilk giriş noktalarını ( aile hekimleri, ayaktan bakım hizmeti veren uzmanlar, ikinci basamak hastaneler ve 3. basamak ) belirlemeyi amaçladık. Son olarak da hastaneye başvuranların sosyodemografik özelliklerini değerlendirdik.
Gereç ve yöntem
Kesitsel tanımlayıcı bir araştırma olarak düzenlenen bu çalışmada sağlık hizmeti kullanımına ilişkin veriler Adnan Menderes Üniversitesi hastanesine 2013 yılı mayıs-haziran aylarında başvuran, yaşları 18-95 arasında olan, 318'i çocuk hastaların ebeveynleri olmak üzere toplam 1573 kişiye yüz yüze anket uygulanarak elde edildi. Asıl olarak katılımcıların şimdiki rahatsızlıkları nedeniyle sağlık sistemine ilk başvuru noktaları ve hastanedeki işlemleri bitince bilgi vermek amaçlı aile hekimine başvurma durumları sorgulandı. İstatistiksel değerlendirmelerde tanımlayıcı istatistikler, tekli (univariate) analizler ve çoklu (multivariate ) regresyon analizleri yapıldı.
Bulgular
1573 katılımcının %62'si kadındı ve katılımcıların %82,6'sı aile hekimlerini tanıyorlardı. Katılımcıların %79,5 i son 1 yılda en az bir kez aile hekimine başvurmuştu. Katılımcıların yarısı yeni bir klinik durum ve yakınma nedeniyle, üçte biri daha önceki bir başvurularıyla ilgili izlem görüşmesi için başvurmuştu. Katılımcıların %17,7'si şimdiki rahatsızlıkları nedeniyle daha önce hiçbir hekime başvurmadan direk üniversite hastanesine başvurmuştu, % 59,5'i şimdiki rahatsızlığı için aile hekimine başvurmadan hastane uzmanına
başvurmuştu. Katılımcıların %24,5'i hastanedeki işlemleri bittikten sonra bilgi vermek amacıyla aile hekimine gideceğini ifade etti. Son bir yıl içinde herhangi bir nedenle aile hekimine gitmiş olanlar, şimdiki rahatsızlığı nedeniyle daha önce aile hekimine başvurmuş olanlar ve sağlıklarıyla ilgili kararlar verirken aile hekimlerine danışanlar hastanedeki işlemleri bitince bilgi vermek amacıyla aile hekimine yeniden gitmeyi daha çok istemektedirler.
Sonuç
Kırsal bölgede yaşayan, 12 yıldan daha az eğitimli olan, hastanede dahili dallara başvuran, aile hekimini tanıyan, son bir yıl içinde aile hekimine gitmiş olan ve sağlıklarıyla ilgili kararlarda daha çok aile hekimine danışanlar hastane öncesi ve sonrasında aile hekimlerine daha sık başvurmaktadırlar. Bakımın koordinasyonu açısından aile hekimine kayıtlı nüfusun aile hekimleriyle iyi ilişkiler kurmuş olması önemli gözükmektedir.

Anahtar kelimeler: Üçüncü basamak, kullanım, sağlık hizmetlerine erişim, koordinasyon

Abstract:
Introduction and aim
Patient characteristics in use of health care can have important implications for improving the coordinated care. It is the overall aim of this study to assess the utilization of specialists in a university hospital and specialist consultations without contact to a family physician. We also aimed to describe the first access points of the tertiary level care users to a health care system without gatekeeping function, namely to family physicians (FPs), specialists working in the ambulatory sector or secondary level hospitals, and direct users. Finally, we assessed the socio-demographic characteristics of the hospital care users.
Materials and methods
The study was a descriptive cross-sectional survey. Data on use of health care were obtained from interviews with 1573 patients, aged 18-95 years, among who were 318 parents of children, attending to the outpatient clinics of Adnan Menderes University hospital between May and June, 2013. Main outcomes were the first contact point of the current reason for encounter, the decision making for visiting the hospital specialists and the desire of visiting a family physician after leaving the hospital. Statistical analyses included descriptive statistics and univariate comparisons as well as multivariate logistic regression models.
Results
Of the 1573 participants, 62% were female and 82.6% knew their FPs. During the12 months before the survey, 79.5% consulted a family physician at least once. Main reasons for the hospital specialist use were a disease or symptom of disease (half) and a follow up consultation (one third). 17.7% of the patients did not consult to any other physician before applying to the hospital (direct users). Overall, 59.5% of the patients visited to hospital specialist without having consulted a family physician for the current reason for encounter. The rate of participants who thought of visiting to their FPs after leaving the hospital in order to give information on their hospital visits was 24.5%. Those who turned to their FPs within the last 12 months, who visited to their FPs for the current reason for
encounter and who counselled to a FP in making decision on their health were more likely to think of desiring to visit their FPs after leaving the hospital in order to give information on their hospital visits.
Conclusion
People who live in rural area, have education less than 12 years, know their FPs, counsel to a FP in making decision on their health and who have turned to their FPs within the last 12 months more often go to their FPs before and after a hospital specialist consultation. It seems to be important for FPs to develop good relations with their registered population in improving the coordination of care.

Keywords: tertiary care, utilization, access to health care, coordination