Büyükada Nizam Mahallesi'ndeki 19. yüzyıl konutlarında cephe biçimlenişi
Facade organizations of the 19th century houses on the Nizam Region of Büyükada
Yazar: İREM BALCILAR
Danışman: PROF. DR. NUR URFALIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarih boyunca İstanbul'un hemen yanıbaşında olmasına rağmen ikinci planda tutulan adalar 19. yüzyıl ile birlikte canlanıp gelişmeye başlamış ve yavaş yavaş bugünkü görünümüne kavuşmuştur. Sürgün ve inziva yeri olmaktan kurtulan adalar ilk kimliklerini sayfiye yeri olarak kazanmıştır. Bu durum adalarda bulunan evlerin mimari özelliklerini ve yapılaşmasını etkilemiştir. Üstelik burada çalışan mimar ve kalfaların gayrimüslim ağırlıklı olmaları Osmanlı – Türk Mimarisi'ne batılı üslupların dokunuşlarını kazandırmıştır.
İstanbul Adalar'ı içerisinde Büyükada, söz edilen mimari örneklerinin yoğunluğu ve üsluplarının çeşitliliği açısından diğer adalara göre farklıdır. Günümüzde tarihi yapılarla çevrelenmiş bir sokak ve tarihi bir meydan görmek, artık çok ender bir durumdur. Bu açıdan da Büyükada dokusunu koruyabilmiş örnek tarihi yerleşimlerden biridir. Araştırma kapsamında Büyükada'ya öncelik verilmesinin başlıca nedenlerinden biri de budur. Adaların tarihi değerleri, korunabildiği ölçüde gelecek kuşaklara aktarılabilecektir.
19. yüzyılın sonlarında deniz ulaşımının gelişmesiyle Adalar'ın yeni, canlı bir ilgi alanı haline geldiği ve Batı etkili eklektik, neoklasik tavırların Adalar'da çok geniş uygulama alanı bulduğu görülür. Bunlar arasında büyüklük sıralamasında birinci olan Büyükada tezimin çalışma alanını oluşturmaktadır. 
Bu tez çalışmasının amaçları arasında, Büyükada'nın özgünlüğünü koruyan en önemli mahallelerinden Nizam Mahallesi'nin 19. yüzyıl konutlarının tespiti en başta gelmektedir.
Ayrıca Büyükada'da korumaya değer olan, dönem özelliklerini yansıtan konutlar çeşitli başlıklar altında incelenecektir. Envanteri oluşturulan evler arasından özelliklerini büyük ölçüde korumuş olanlar detaylı bir biçimde incelenecektir. Söz konusu olan bütün bu evler malzeme ve teknik, plan tipleri, cephe düzenleri, bezeme gibi alt başlıklar altında sınıflandırılmaya çalışılacaktır. Sonuç olarak Büyükada mimarisi değerlendirilerek geç dönem Osmanlı konut mimarlığı içindeki yerine ilişkin tespitler yapılacaktır.

Abstract:
Even though it is very close to Istanbul throughout the history, Princess Islands that have been always on the second plan began to revitalize with 19th century and gradually attained its current appearance. The islands gained their first identity of summer place after surviving being the place of exile and seclusion. This of course has affected the architectural character and structure of the houses on the islands. Moreover architects and workers working here predominantly being non Muslim added western touches to Ottoman Turk architecture.
Among the Istanbul Islands, Büyükada is different from the rest of them in terms of the density of the mentioned architectural examples and the variety of styles. Nowadays it is very rare to see a street and historical place surrounded by historical structures. From this point Büyükada is also one of the examples of historical settlements that protected its structure. These are the main reasons why Büyükada is given the main priority in this research. The islands will be able to transfer their historical values to the next generations as long as they are protected. 
With development of sea transportation in the late 19th century, the islands became a new, vibrant area of interest and western influenced eclectic, neo-classical features can be found in a great deal of practices on the islands. Büyükada which is the biggest among all the islands, forms the study source of my thesis. 
The aim of this thesis includes the short geography of Büyükada, history, the development of settlement in Büyükada and the factors that guide the architecture of Büyükada. Furthermore, the houses which are worth protecting and showing the period characteristics will be examined under several titles. The ones that protected their characters mostly will be examined in detail. Those mentioned houses will be subcategorized such as material and technic, plan types, facade arrangement, patterns. In conclusion architecture of Büyükada will be evaluated and determinations will be done about the position/location/structure of late Ottoman house architecture.