Şakir Garâmî'nin Osmanlı Ordu Teşkilatı adlı eserinin değerlendirilmesi
Evaluation of Şakir Garâmî's work named Ottoman Army Organization
Yazar: EMRULLAH ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SALİH ERPOLAT
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Çalışmanın amacı, Mekteb-i Harbiye-i Şahane Alayı ikinci tabur altıncı bölük talebesinden Maraşlı (Bağçeli) Şakir Garâmî'nin Rumi 1327 (Mîlâdî 1911) tarihli "Osmanlı Ordu Teşkilatı" adlı el yazması eserinin değerlendirmesini yaparak Osmanlı Ordu Teşkilatının (Mîlâdî 1329-1911) yaklaşık 600 yıllık tarihi süreçte geçirdiği değişim ve dönüşümün (modernizasyon ve demodernizasyon) daha iyi anlaşılmasına birincil kaynak niteliğindeki bu eserle katkıda bulunmaktır.
Müellif Şakir Garâmî, eseri "Yeni Osmanlı Ordusu Teşkilatı" ve "Ordu ve Geçirdiği Edvâr-ı Tarihiyye" şeklinde iki bölümde kaleme almıştır. Müellif, 1a-54b varak aralığındaki "Yeni Osmanlı Ordusu Teşkilatı" başlıklı birinci bölümde 1911 tarihli son dönem modern Osmanlı ordu teşkilatının ordu müfettişlikleri, ordu müfettişliklerine bağlı kolorduları, fırkaları ve ordunun kuvve-i maddîye ve mânevîye tüm unsurlarını ayrıntılı şekilde ifade etmektedir.
56a-84b varak aralığındaki "Ordu ve Geçirdiği Edvâr-ı Tarihiyye" başlıklı ikinci bölümünde ise hicrî 730-1330 (Mîlâdî 1329-1911) tarihlerini kapsayan süreçte ordunun nasıl bir değişim geçirdiğini, ordu tarihinde yaşanan önemli gelişmelere değinerek ifade etmektedir. Ayrıca eserde Osmanlı ordu teşkilatının sulh ve harp dönemlerindeki mevcudu, ordunun kullandığı silah, mühimmat ve kıyafetlerdeki değişimler, ordunun ıslah çalışmaları kapsamında Avrupa'dan getirttiği ve oraya gönderdiği muallim, subay ve talebelerin çalışmaları, askere alma usullerinde ki değişiklikler, askere elverişlilik ve elverişsizlik gibi mevzular da ele alınmıştır.
Eseri önemli kılan yönü Osmanlı ordusunun diğer ordularla kıyaslanabileceği bazı istatistikler sunmasıdır. Eserde dünyadaki diğer büyük orduların bazı savaşlardaki istatistiklerinin de paylaşılması eserin dünyadaki orduların gelişmelerine kayıtsız kalmayan, geniş bir bakış açısıyla yazıldığını göstermektedir.
Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç şeklinde planlanmıştır. Giriş bölümünde yazma eserin konusu olan Osmanlı ordu teşkilatının daha iyi anlaşılmasının zeminini oluşturmak adına Osmanlı ordusunun kara ve deniz teşkilatlarının tarihsel süreçteki gelişmeleri ana hatlarıyla ele alınmıştır. Bu kısımda ek olarak çalışmanın amacı, önemi, kapsamı, yöntemi, problemleri ve ilgili bibliyografyası hakkında bilgiler paylaşılmıştır. Birinci bölümde müellif hakkında bilgiler verilip, eserin genel bir tanıtımı yapılmıştır. İkinci bölümde ise yazma eser orijinalde iki ana başlıkta oluşturulduğundan iki ayrı başlıkta değerlendirilmesi yapılmıştır. Ek-3'te Yazma ve Basma Eserler Kurumunun veri tabanından temin ettiğimiz eserin pdf şeklindeki nüshaları varak numaraları belirtilerek verilmiştir. Sonuç kısmında ise "Osmanlı Ordu Teşkilatı" adlı yazma eserin içerdiği bilgilerden elde ettiğimiz veriler paylaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler
Şakir Garâmî, Yazma Eser, Osmanlı Ordu Teşkilatı, Ordu Müfettişlikleri, Kolordu Teşkilatı

Abstract:
The aim of this study is to contribute to a better understanding of the changes and transformations (modernization and demodernization) that the Ottoman Army Organization (1329-1911) underwent during its 600-year history by evaluating the manuscript work titled "Ottoman Army Organization" by Şakir Garâmî, a student of the second battalion, sixth company of the Mekteb-i Harbiye-i Şahane Regiment, with this work as a primary source.
The author, Şakir Garâmî, wrote the work in two sections: "The Organization of the New Ottoman Army" and "The Army and its History". In the first section titled "The Organization of the New Ottoman Army", which is between 1a-54b, the author describes in detail the army inspectorates, corps, and brigades under the army inspectorates, and all the elements of the army, both material and spiritual, of the late modern Ottoman army organization of 1911.
In the second section titled "The Army and the Edvâr-ı Tarihiyye it Underwent" (56a-84b), he describes how the army underwent a change in the period covering the dates 730-1330 AH (1329-1911 AD) by referring to important developments in the history of the army. In addition, the book also discusses the Ottoman army organization in periods of peace and war, the changes in the weapons, ammunition and clothing used by the army, the work of the teachers, officers and students brought from Europe and sent there within the scope of the army's reform efforts, changes in recruitment procedures, and issues such as eligibility and unfitness for military service.
What makes the work important is that it presents some statistics that can be used to compare the Ottoman army with other armies. The fact that the statistics of other major armies of the world in some wars are also shared in the work shows that the work is written from a broad perspective that is not indifferent to the developments of armies in the world.
The study is planned as an introduction, two chapters and a conclusion. In the introduction, the developments of the land and naval organizations of the Ottoman army in the historical process are outlined in order to create the basis for a better understanding of the Ottoman army organization, which is the subject of the manuscript. In this section, information about the purpose, importance, scope, methodology, problems and related bibliography of the study are also shared. The first chapter provides information about the author and a general introduction of the work. In the second chapter, since the manuscript was originally created under two main headings, it was evaluated under two separate headings. In the annex-3, the pdf copies of the work, which we obtained from the database of the Manuscript and Printed Works Institution, are given in the form of pdf by indicating the leaf numbers. In the conclusion part, the data we obtained from the information contained in the manuscript titled "Ottoman Army Organization" are shared.
Keywords
Shakir Garâmî, Manuscript, Ottoman Army Organization, Army İnspectorates, Corps Organization