Suriyeli gençlerde psikososyal özellikler ile ruh sağlığı sorunları ilişkisi: Kültürleşme biçimlerinin aracı rolü
The relation between psychosocial characteristics and mental health problems in Syrian youth: The mediating role of acculturation strategies.
Yazar: CEMİLE HÜRREM AYHAN BALIK
Danışman: PROF. DR. HÜLYA BİLGİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Gençler = Youngs ; Göçmenler = Emigrants ; Kültürleşme = Acculturation ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Ruh sağlığı = Mental health ; Suriyeliler = Syrians

Özet:
Suriyeli gençlerde kültürleşme deneyimleri kapsamında özyeterlik, psikolojik sağlamlık, kültürleşme stresi ve başa çıkma yöntemlerinin ruh sağlığı sorunlarına etkisinde kültürleşme biçimlerinin aracı rolünün belirlenmesi amacıyla planlanan bu araştırma metodolojik, tanımlayıcı, ilişki arayıcı desende gerçekleştirildi. Çalışmanın örneklemini İstanbul'da yaşayan ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla ulaşılan 11-18 yaş aralığında 349 Suriyeli genç oluşturdu.  Veri toplamada, özbildirime dayalı yüz yüze görüşme ve çevrimiçi anket uygulaması aracılığıyla, Bilgi Formu (bireysel-ailesel özellikler, göç deneyimleri), Özyeterlik Ölçeği Kısa Formu, Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Ergenler için Başa Çıkma Ölçeği, Kültürleşme Stresi Ölçeği, Kültürleşme Ölçeği ve Güçler Güçlükler Anketi kullanıldı.  Verilerin değerlendirilmesi iki aşamada yapılmış olup birinci aşamada tanımlayıcı istatistikler ve ilişki testleri kullanıldı. İkinci aşamada oluşturulan kuramsal modeldeki aracılık etkisini test etmek için Hayes'in Model 4 Aracılık Testi gerçekleştirildi.  Suriyeli gençlerin psikolojik dayanıklılık ve özyeterlik düzeylerinin  ruh sağlığı sorunları ile negatif yönde, kültürleşme stresi süzeylerinin ise pozitif yönde ilişkili olduğu bulundu. Ayrıca kültürleşme biçimlerinden entegrasyonun/bütünleşmenin ruh sağlığı sorunları ile negatif yönde ilişkili olduğu görüldü. Araştırma hipotezlerini test etmek üzere uygulanan aracılık testleri sonucunda özyeterlik ve ruh sağlığı sorunları arasındaki ilişkide kültürleşme biçimlerinden asimilasyon ve entegrasyonun ; psikolojik dayanıklılık ile ruh sağlığı sorunları arasındaki ilişkide, sadece kültürleşme biçimlerinden entegrasyonun aracı etkisi olduğu saptandı. Kültürleşme stresi ile ruh sağlığı sorunları arasındaki ilişkide  kültürleşme biçimlerinin aracı etkisi belirlenmedi. 
Sonuç olarak kırılgan bir grup olan göçmen gençlerin özyeterlik, psikolojik dayanıklılık gibi olumlu, kültürleşme stresi gibi olumsuz psikososyal özelliklerinin ruh sağlığı sorunları üzerindeki etkisinde göç edilen toplumla olan ilişkilerin aracılık edebileceği düşünüldüğünde, göçmen/mülteci bireylere yönelik toplumsal düzeyde  ev sahibi toplumdaki bireylerin farkındalığını artırmaya, olumlu tutumlar geliştirmeye yönelik; bireysel düzeyde ise göçmen/mülteci gençlerin baş etme becerileri, psikolojik sağlamlık, özyeterlik gibi bireysel özelliklerini güçlendirmeye yönelik önleme ve müdahale programlarının oluşturulması gerektiği ortadadır.

Abstract:
This methodological, cross-sectional descriptive study was conduct to determine the mediating role of acculturation styles in the effect of self-efficacy, resilience, acculturation stress and coping strategies on mental health problems within the scope of acculturation experiences in Syrian youth.  The sample of the study consisted of 349 Syrian youth between the ages of 11-18 living in Istanbul and contacted via non-governmental organizations. The data were collected using Information Form (including individual-familial characteristics and migration experiences), Self-Efficacy Scale Short Form, Adolescent Psychological Resilience Scale, Coping Strategies Scale for Adolescents, Acculturation Stress Scale, Acculturation Scale and Strengths and Challenges Questionnaire through face-to-face interviews and online questionnaires based on self-report. Data analysis was made in two stages, and descriptive statistics and correlation tests were used in the first stage. Hayes' Model 4 Mediation Test was used to test the mediation effect in the theoretical model created in the second stage.
Our analysis showed that the psychological resilience and self-efficacy levels of the Syrian youth were negatively related to their mental health problems, while the levels of acculturation stress were positively related. In addition, it was found that integration which is one of the forms of acculturation, is negatively related to mental health problems. As a result of the mediation tests conducted to test the research hypotheses, it was found that assimilation and integration, which are forms of acculturation, mediate the relationship between self-efficacy and mental health problems; the relationship between psychological resilience and mental health problems is mediated only by integration, one of the forms of acculturation. There was no mediating effect of acculturation styles on the relationship between acculturation stress and mental health problems. 
As a result, the effect of the psychosocial characteristics such as self-effciacy, resilience, acculturative stress on the mental health problems among immigrant youth, who is a vulnerable group is mediated by the relations with the host society.It is obvious that prevention and intervention programs should be created to increase the awareness of the individuals in the host society at the social level and to develop positive attitudes towards immigrant/refugee individuals, and to strengthen the individual characteristics of immigrant/refugee youth such as coping skills, psychological resilience, and self-efficacy.