Geleneksel türk evi mekân kurgusunun islami içerik özünde 20. yy. mimarlığında incelenmesi
Investigation at space configuration of the traditional turkish house through islamic content in 20 th century architecture
Yazar: ZÜLAL GÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ÖZCAN
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanoğlunun varoluşundan itibaren gereksinimi olan barınma mekânı, 
insanın ihtiyaçları ve düşünce yapısı doğrultusunda biçimlenmiştir. İnsan hayatının 
her alanını şekillendiren dengeli ve kusursuz bir nizam olan İslam dini özellikle Türk 
toplumunun mimari yapılarının biçimlenmesinde önemli yer teşkil etmiştir. Türk 
milletinin inşa ettiği, İslam kültürünün en önemli eserlerinden biri olan Türk evleri 
bu mimari yapıların en güzel örneklerindendir. Geleneksel Türk Evi, bugüne kadar 
pek çok bilimsel araştırmanın konusunu oluşturmuş, farklı yönleriyle ve değişik 
açılardan incelenmiştir ancak araştırmamızda Geleneksel Türk Evi, İslam inanç 
esasları perspektifinden irdelenmiştir. 
Bu çalışmada Geleneksel Türk Evi'nin anlamı, Türk evinin tarihsel süreç 
içindeki gelişimi, oluşumunu etkileyen faktörler, plan tipleri ve karakteristik 
özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca insan, davranış, mekân, algı ve 
mekân algısı kavramları incelenmiş; kültür, kültürel süreç kavramları ve Türk 
toplumunun tarihsel süreçteki değişiminin mimari üzerindeki etkilerine yer 
verilmiştir. Bu çalışma temelinde İslami değerlerin evlerin oluşumu üzerindeki 
etkileri irdelenmiş, Kur'an ve sünnet ışığında evlerimizin taşıması gereken özellikler 
ortaya konulmuştur. Diğer taraftan kültürel değişim sürecinde konut mimarisinin 
dönüşümü ve insan üzerindeki etkilerinin günümüz konut mimarisi ışığında 
irdelenmesine girişilmiştir. Bu minvalde 20. yüzyılda kültürel birikim ve İslam'ı 
referans alarak oluşturulmuş yapının incelemesi yapılmıştır.

Abstract:
The shelter space, which has been a necessity since the existence of human 
beings, has been shaped in line with human needs and thought structure. Islam, 
which is a balanced and perfect order that shapes every aspect of human life, has 
played an important role in shaping the architectural structures of Turkish society. 
Turkish houses, one of the most important works of Islamic culture built by the 
Turkish nation, are among the most beautiful examples of these architectural 
structures. The Traditional Turkish House has been the subject of many scientific 
researches to date and has been examined from different aspects and different angles, 
but in our research, the Traditional Turkish House has been examined from the 
perspective of Islamic belief principles. 
In this study, the meaning of the Traditional Turkish House, the development 
of the Turkish house in the historical process, the factors affecting its formation, plan 
types and characteristic features were tried to be revealed. In addition, the concepts 
of human, behavior, space, perception and perception of space were examined; the 
concepts of culture, cultural process and the effects of the change of Turkish society 
in the historical process on architecture were included. On the basis of this study, the 
effects of Islamic values on the formation of houses have been examined, and the 
features that our houses should bear in the light of the Qur'an and Sunnah have been 
revealed. On the other hand, the transformation of residential architecture in the 
process of cultural change and its effects on human beings have been analyzed in the 
light of today's residential architecture. In this context, the structure created in the 
20th century with reference to cultural accumulation and Islam has been analyzed.