Kişilik ve toplumsal cinsiyet yanılsaması çerçevesinde spor bilimleri fakültesinde okuyan kadın öğrencilerin sahtekarlık fenomeni algıları
Perceptions of imposter phenomenon among female students studying at the faculty of sport sciences, within the framework of personality and gender illusion
Yazar: NUR ELVAN KOÇ DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM FATİH YENEL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Kadınlar = Women ; Kişilik = Personality ; Kız öğrenciler = Girl students ; Sahtekar fenomeni = Imposter phenomenon ; Spor Bilimleri Fakültesi = Faculty of Sports Sciences ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Sahtekarlık fenomeni bireylerin somut kanıtlara rağmen başarılarını içselleştiremeyerek kendilerini sahtekâr olarak hissetmesi durumudur. Yapılan çalışmalar bu fenomenin birçok bireysel olguyla ilişkili olduğunu göstermişse de tam bir uzlaşma sağlanmamıştır. Entelektüel sahtekarlık, sahtekarlık sendromu gibi kavramlar kullanılsa da gerek anlam bütünlüğünü korumak gerekse uygun terminolojiyi kullanmak adına çalışmamızda fenomeni kavramı olarak kullanılmıştır. Ülkemizde sahtekarlık fenomeni, toplumsal cinsiyet ve kişilik üzerine herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışma karma yöntem kullanılmış olup, iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Spor bilimlerinde okuyan kadın öğrencilerin sahtekarlık fenomenine bakış açıları bazı demografik özelliklerle incelenmiş ve bu fenomenden etkilenen ve etkilenmeyen veya az etkilenen katılımcılar şeklinde kadın öğrenciler ayrılmıştır. Daha sonra katılımcıların kişilik ve toplumsal cinsiyete yönelik düşünceleri ayrı ayrı incelenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında ilgili araştırmalarda yaygın olarak kullanılan, Clance Sahtekâr Fenomeni Ölçeği (Clance, 1985) kullanılmıştır. Bu ölçek 186 kadın öğrenciye uygulanmış ve elde edilen veriler istatistik programlarından SPSS20 ile incelenmiştir. Araştırmanın ikinci kısmında ise ilk aşamada elde edilen verilerden yola çıkılarak sahtekarlık fenomeninden etkilenen  ve etkilenmeyen veya az etkilenen  yedişer katılımcıya ulaşılmış, araştırmacı tarafından hazırlanan kişilik ve toplumsal cinsiyete yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Sahtekarlık fenomenin öğrencilerin yaş, nerede ve hangi bölgede yaşadıklarına, anne eğitim durumu ve ailedeki çocuk sayısına göre farklılaştığı görülmüştür. Yapılan ikinci çalışmada sahtekarlık fenomeninden etkilenen  katılımcıların kendilerini daha fazla sıfatla tanımladığı, başarı veya başarısızlık durumunda kişilikleri hakkında fikirlerinin değiştiği, toplumsal cinsiyete yönelik sorularda daha fazla cinsiyet stereotiplerine uygun cevaplar verdiği görülmüştür. Tüm veriler incelendiğinde sahtekarlık fenomeninin grup içi ve gruplar arası süreçlerden etkilenebileceği, fenomenin çeşitli kişilik özelliklerinin baskın olduğu ve toplumsal stereotiplerden daha fazla etkilenebileceği şeklinde yorumlanmış, bu bağlamdaki sınırlılıklar tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The phenomenon of imposture is a situation in which people perceive themselves as imposters because they do not internalize their performance despite concrete evidence. Although studies have shown that this phenomenon is related to many individual phenomena, there is no complete consensus. In addition, it was found that there are no studies in our country about the phenomenon of imposture from the perspective of gender and personality. This study was conducted in two stages. The perspectives of female students of sports science regarding the phenomenon of imposture were analyzed based on some demographic characteristics, and the female students were divided into two groups, those who suffered from this phenomenon and those who did not, and finally, the participants' thoughts on personality and gender were examined. In the first stage of the study, the Clance Impostor Phenomenon Scale (Clance, 1985) which is widely used in related studies, was used. This scale was applied to 186 female students and the data obtained were analyzed using the statistical programs of SPSS21.   In the second stage of the study, based on the data obtained in the first stage, seven students who suffered from the phenomenon of imposture and seven students who did not were selected and a semi-structured interview questionnaire was administered prepared by a personality and gender researcher. It was observed that the phenomenon of imposture differed according to where and in which region they lived and mother education level. The second study shows that participants who suffer from the phenomenon of imposture define themselves with more adjectives, change their opinion about their personality in case of success or failure, and give more gender-typical answers when asked about gender.  After analyzing all the data, it was found that the phenomenon of imposture could be influenced by intra-group and inter-group processes, that the phenomenon was dominated by different personality traits, and that it could be influenced more by social stereotypes. Limitations in this context were discussed and suggestions were made.