Hüseyin Hüsnî Paşa Dîvânı (İnceleme-transkripsiyonlu metin)
Hüseyin Hüsnî Pasha's Dîvân (Analysis-transcribed text)
Yazar: ONUR GENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA ALPTEKİN SARIOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Hüseyin Hüsnü Paşa = Hüseyin Hüsnü Pasha ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışma kapsamında, XIX. yüzyıl şair ve devlet adamı Hüseyin Hüsnî Paşa'ya ait
olan Dîvân incelenmiştir. Dîvânın bilinen tek nüshası, İstanbul Nadir Eserler
Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü'nde T.Y. 9606 numarada "Hüsnî Dîvân"
ismiyle kayıtlı bulunmaktadır. Çalışmamız bu nüsha üzerine kurulmuştur.Edebî
metinler üzerine yapılan incelemeler, biçimi ve türü ne olursa olsun, metnin nasıl
anlattığı ve ne anlattığı üzerinedir. Metnin değerlendirilmesi hususunda çalışmamızı
iki bölüme ayırmayı tercih ettik. İlk bölüm: Hali hazırda var olanı tespit olarak da
niteleyebileceğimiz, söz dizimsel kuralları kapsayan, nasıl anlattığıdır. Bu bölüm,
imgelerin anlatım yöntemlerini ve bu yöntemlerin alt başlıklarını kapsamaktadır.
Araştırmacının metnin içkinliğine en az müdahale ettiği bu bölüm, "Nazım
biçimleri" ve "Ahenk Unsurları" başlıkları altında geleneğin meydana getirmiş
olduğu kurallar çerçevesinde değerlendirilmiştir. İkinci bölüm: Yorum alanı olarak da
ifade edebileceğimiz, metnin ne anlattığıdır. "Dîvânın Muhteva Özellikleri" başlığı
altında, anlambilimsel görüşlerin yer aldığı; ancak, bizim yorumlama alanı olarak
adlandırmayı tercih ettiğimiz bu bölümde amacımız, şairin kullandığı her unsuru tek
tek yazıp yorumlamak, eseri farklı sözcüklerle ya da günümüz Türkçesiyle tekrar
okuyucuya aktarmak olmadığı için, konuları genel başlıklar altında toplayıp daha
sonra bu başlıklarda yer alabilecek kavramları, yazar metin içerisinde ağırlıklı olarak
nasıl kullanmışsa o şekilde vermeye çalıştık. Bu bölümde de şairin geleneğin
çizgisindeki seyrine dikkat edilmiş olup, bu çizgiden ayrıldığı noktalar okuyucuya
gösterilmeye çalışılmıştır. Fakat, bir çeşit yorumlama alanı olan bu bölümde, metnin
içkinliğine müdahale etmekten kaçınan araştırmacıların yaşamış olduğu güçlükleri
yaşadığımızı söylemek gerekmektedir. Çünkü aynı metin üzerinde yapılan her
okuma farklı bir yorum meydana getirebilmekte ve her yeni okuyucu yeni bir metin
yorumu oluşturabilmektedir. Bu durumu göz önünde bulundurarak, çalışmamızın
"muhteva" değerlendirmesinde her yeni okuyucunun, elbette, eklemeler
yapabileceğini düşünüyoruz. Çalışmamızın son bölümünde ise araştırmamızın nesnesi
olan metnin çevriyazısı oluşturulurken dikkat edilen hususlar okuyucuya sunulduktan
sonra, metnin çevriyazısı verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dîvân Şiiri, Hüseyin Hüsnî Paşa, Dîvân, XIX. yüzyıl

Abstract:
Within the scope of this study, Dîvân belonging to 19th century poet and statesman
Hüseyin Hüsnî Pasha was examined. The only known copy of the manuscript is
registered under the name "Hüsnî Dîvân" at number T.Y. 9606 in the Turkish
Manuscripts Department of the Istanbul Rare Works Library. Our study is based on
this copy.Hüseyin Hüsnî Pasha was one of the controversial political figures of the
19th century. Therefore, in our study, we chose to give the statements of both sides
of the conflict and impartial researchers and leave the evaluation part to the reader
while giving information about the life of Hüseyin Hüsnî Pasha. The examinations
on literary texts, regardless of the format and type, are based on how the text
describes and what it tells. We chose to divide our study into two parts for the
evaluation of the text. The first part: How it describes the syntax rules. This section
covers the narration methods of images and subheadings of these methods. This
section, in which the researcher least interfered with the originality of the text, was
evaluated within the framework of the rules created by the tradition under the
headings "Forms of Harmony" and "Harmonic Elements". Part two: What the text
tells. Under the heading "Contents Features of Dîvân", semantic opinions are
included; However, in this section, which we prefer to call the field of interpretation,
our aim is not to write and interpret each element used by the poet individually, nor
to re-convey the work to the reader in different words or in modern Turkish.
Therefore, after collecting the topics under general headings, we tried to give the
concepts that can be included in these topics in the same way that the author used
them mainly in the text. In this section, attention was paid to the poet's course in the
line of tradition and the points in which he left this line were tried to be shown to the
reader.In the last part of our study, after the considerations of creating the translation
of the text, which is the object of our research, were presented to the read, the
translation of the text was given.

Keywords: Dîvân Poetry, Hüseyin Hüsnî Pasha, Dîvân, 19th century