Dede Korkut Hikâyeleri'nde semboller
Symbols in Dede Korkut Stories
Yazar: GÜLNAZ ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. NEBİ ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dede Korkut Hikayeleri = Dede Korkut Stories ; Edebiyat = Literature ; Halk bilimi = Folklore ; Hikaye = Story ; Semboller = Symbols ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Semboller sadece basit işaretler değil yüzyıllara dayanan kültürel belleğin kültürel süreklilik bağlamında aktaran ve yaşatan kültürel kodlardır. Oluşturulduğu ve aktarıldığı dönemin değerlerini ve kültürel belleğini yansıtan yapılar olarak semboller, pek çok çalışmanın konusu olmuştur.  Bu bağlamda her bir araştırmanın sembolleri bağlamlarına uygun olarak anlamlandırma, bireysel ve toplumsal yaşamdaki işlevini ortaya koymadaki yaklaşımı farklılık göstermiştir. Semboller, kültürel ve toplumsal bir sürecin ürünü olduğu, geçmişin değerlerinin kodlandığı yapılar olarak tarih, coğrafya, inanç ve benzeri alanlardaki pek çok bilgiyi geleceğe taşıdığı toplumsal göstergebilim alanında çalışanların ortak görüşüdür. Bu özelliği ile semboller, kültürel belleği dışavurum yollarından biridir. 
Bütün kültürler için ortak olduğu bilinen sembollerin Dede Korkut Hikâyeleri'nde taşıdığı anlamsal kodları ve işlevleri ortaya koymak amacıyla hazırlanan bu çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı, konusu, yöntemi ve konuyla ilgili çalışmalara yer verilmiştir. Birinci bölümde sembol tanımları,  sembolün özellikleri, belirti ve imgeden farkı ele alınmış, Türk kültüründeki sembollere kısaca yer verilmiştir. İkinci bölümde Dede Korkut Hikâyeleri'nde yer alan semboller otuz başlık altında incelenmiş ve hikâyelerden örneklerle sembollerin anlamsal alt yapısı ortaya konmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise kültürel belleğin dışavurum yollarından biri olan sembollerin hikâyelerde hem anlam hem de biçim açısından işlevi ortaya konmaya çalışılmıştır. Kelimelerin referans sıklıklarının da aslında hikâye kurgusunu özetleyen bir yapıya sahip olduğu ortaya konmuştur. Bu doğrultuda Dede Korkut Hikâyeleri'nde sembollerin basit bir işaret, imge olmadığı anlam yaratıcı ve aktarıcı kültürel kod olduğu belirtilmiştir.

Abstract:
Symbols not just a simple transfer marks in the context of cultural continuity and preserves the cultural memory based on centuries are cultural codes. Created by and reflects the values of the period in which the transfer and cultural memory structures as symbols, has been the subject of many studies. In this context, in accordance with the symbols make sense in the context of each research has shown differences in approach in revealing the function of individual and social life. Symbols, culture and the product of a social process, history as do the coding of the previous value, geography, the social semiotics carries a lot of information in the future in faith and so forth is consensus of employees. With this feature, symbols, is a way for expression of cultural memory.
The symbols that are known to be common to all cultures move in Dede Korkut semantic code and functions prepared to demonstrate this study entry and consists of three parts. The purpose of the survey in the Introduction, subject, location and method of the study of the subject is given. In the first part symbol definitions, characteristics of symbols, signs and discussed the difference between images, symbols brief introduction is given in Turkish culture. The second section is located in Dede Korkut symbols and symbols are examined under three headings with examples of stories were studied to reveal the semantic infrastructure. In the third chapter in the story of symbols expression of cultural memory is one of the ways I have tried to reveal meaning in terms of both function and form. In the words of the reference frequency it has actually been shown to have a structure that summarize the story . A simple marker symbols in this direction, Dede Korkut Stories, meaning it is not creative and image uploader is stated that cultural code.