Antalya ilinde serada sebze yetiştiriciliği alanında liderlik türlerinin saptanması ve karşılaştırmalı analizi
Identification and comparative analysis of leadership types in greenhouse vegetable cultivation in Antalya province
Yazar: MİRAY KALAYCI
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÖZÇATALBAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Antalya ilinde kırsal alanda örtüaltı üretim alanında liderlerin sosyal ağ analizi ile belirlenmesi, lider tiplerinin ve lider olmayı etkileyen faktörlerin tespit edilmesidir. Araştırmada, örtüaltı üreticilerinin oluşturduğu ağları, ağda yer alan aktörleri ve aktörlerin birbirleri arasındaki etkileşimleri ve bilgi paylaşım ağlarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, kırsal alanlarda faaliyet gösteren üreticilerin sosyo-ekonomik özellikleri, tarımsal faaliyetleri, bilgi kaynakları, tarımsal yenilikleri benimseme tutumları ve liderlik algıları incelenmiştir. 
Araştırma kapsamında, Serik, Aksu ve Kumluca ilçelerindeki 104 üretici ile yüz yüze gerçekleştirilen anketler aracılığıyla elde edilen veriler analiz edilmiştir. Anket uygulaması yapılan üreticilerin seçiminde kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler ve sosyal ağ analizi kullanılarak üreticilerin sosyo-ekonomik özellikleri, tarımsal faaliyetleri, bilgi kaynakları, tarımsal yenilikleri benimseme tutumları ve liderlik algıları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Araştırmada üreticilerin sosyo-ekonomik özelliklerinin yanı sıra, bilgi akışındaki anahtar konumdaki üreticiler ve lider çiftçilerin belirlenerek, tarımsal yeniliklerin yayılması ve bilgi paylaşım ağlarının etkinliği konularında veriler elde edilmiştir. Bununla birlikte, faktör analizi kullanılarak algılanan liderlik türleri tespit edilmiş ve üreticilerin bilgi ihtiyaçları ve bilgi kaynakları analiz edilmiştir. 
Araştırma bulguları kapsamında üreticilerin büyük çoğunluğunun ilköğretim mezunu olduğu, aile işletmelerinde çalıştığı ve önemli bir kısmının tarım sigortası yaptırmadığı belirlenmiştir. Çalışmada üreticilerin hastalık ve zararlı mücadelesi ile ilgili bilgileri en çok bayilerden aldıkları, yetiştiricilikle ilgili işlemler için de yine bayilere başvurdukları tespit edilmiştir. Tarımsal yenilikleri benimseme oranları ve yeni teknolojilere karşı tutumları incelenmiş ve üreticilerin yeniliklere büyük ölçüde açık oldukları ve genellikle diğer üreticilerin deneyimlerini dikkate aldıkları görülmüştür. Üreticilerin tarımsal faaliyetlerini sürdürebilmek için çeşitli desteklerden yararlandıkları, ancak bu desteklerin kullanım oranlarının düşük olduğu saptanmıştır. Üreticilerin liderlik algıları ve tarımsal karar alma süreçlerindeki bulguları incelendiğinde üreticilerin lider olarak gördükleri kişilerin genellikle; güvenilir, tecrübeli ve yenilikçi özelliklere sahip oldukları görülmüştür. Tarımsal faaliyetlerle ilgili kararların genellikle işletme sahibi üretici tarafından bireysel olarak alındığı, aile üyelerinin karar alma süreçlerindeki etkisinin sınırlı olduğu belirlenmiştir.
Kırsal alanda tarımsal faaliyet gösteren üreticileri yüz yüze eğitecek sayıda ve yetenekte çalışan bulmak mümkün olmayabilmektedir. Bu nedenle yerel önderlerden yararlanmak büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda önder çiftçiler, kırsal alanda tarımsal bilgilerin yayılmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Abstract:
The main purpose of this study is to identify leaders in the field of greenhouse production in the rural areas of Antalya province through social network analysis, and to determine the types of leaders and the factors affecting leadership. The study aims to reveal the networks formed by greenhouse producers, the actors within these networks, the interactions among the actors, and the information-sharing networks. In this context, the socio-economic characteristics, agricultural activities, information sources, attitudes towards adopting agricultural innovations, and leadership perceptions of producers operating in rural areas have been examined.
Within the scope of the research, data obtained through face-to-face surveys conducted with 104 producers in the districts of Serik, Aksu, and Kumluca were analyzed. The snowball sampling method was used in selecting the producers who participated in the survey. Using descriptive statistics and social network analysis, the producers' socio-economic characteristics, agricultural activities, information sources, attitudes towards adopting agricultural innovations, and leadership perceptions were examined in detail. In the study, in addition to the socio-economic characteristics of the producers, data were obtained on the dissemination of agricultural innovations and the effectiveness of information-sharing networks by identifying producers and leading farmers in key positions within the information flow. Moreover, perceived leadership types were identified using factor analysis, and the information needs and information sources of the producers were analyzed.
Within the scope of the research findings, it was determined that the majority of producers are primary school graduates, work in family businesses, and a considerable number do not have agricultural insurance. In the study, it was determined that producers obtain most of their information on disease and pest control from dealers, and that they also consult dealers for cultivation-related operations. The rates of adopting agricultural innovations and attitudes towards new technologies have been examined, and it has been observed that producers are largely open to innovations and generally consider the experiences of other producers. It has been determined that producers benefit from various supports to sustain their agricultural activities, but the utilization rates of these supports are low. Upon examining the producers' leadership perceptions and the findings related to their agricultural decision-making processes, it was observed that the individuals producers consider as leaders are generally perceived as trustworthy, experienced, and innovative. It was determined that decisions related to agricultural activities are generally made individually by the farm owner, with limited influence from family members in the decision-making processes.
It may not always be possible to find a sufficient number of qualified personnel to provide face-to-face training for producers engaged in agricultural activities in rural areas. Therefore, utilizing local leaders is of great importance. In this context, lead farmers play a critical