Geri dönüşüm tesislerine lisans verme probleminin bulanık ANP ve AHP yöntemleri ile değerlendirilmesi
Solution of license giving problem to recycle facilities by the fuzzy ANP and AHP method
Yazar: SEZİN GÜLERYÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAHADIR GÜLSÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Analitik ağ süreci = Analytical network process ; Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Bulanık kümeler = Fuzzy sets ; Bulanık sayılar = Fuzzy numbers ; Yeniden kazanma = Recycling

Özet:
Son yıllarda gündemde olan ve birçok ülkeyi artık daha duyarlı bir şekilde çevreyi düşünmeye sevk eden çevre bilinci, Avrupa Birliği ile müzakere sürecindeki aday ülkelerden biri olan Türkiye içinde önemli bir konu haline gelmiştir. Avrupa Birliği'nin aday ülkelere uyguladığı farklı bağlayıcılık düzeylerinde çevre konu başlıklı birtakım tüzükler, direktifler ve kararlar altında Türkiye'nin de yükümlülüklerini yerine getirmesi beklenmektedir. Bunun için de Çevre ve Orman Bakanlığı ve çeşitli kamu kuruluşları, yaşam kalitesinin arttırılması ve gelecek kuşaklara daha sağlıklı bir çevrenin bırakılması için yeni yönetmelikler hazırlayıp çevreci uygulamaları hem kamu sektörüne hem de özel sektöre sunmaktadır.Bu tez tersine tedarik zincirinin bir parçası olan, kullanılmayan malların veya işe yaramayacak haldeki ürünlerin enerji geri kazanımı hariç, organik geri dönüşüm dâhil yeniden işlenmesiyle ilgili olarak kurulan geri dönüşüm tesislerinde Avrupa Birliği standartları doğrultusunda ele alınan geri dönüşümün daha etkin bir şekilde yapılabilmesi için gerekli kriterleri içeren çalışma lisanslarının bu tesislere verilme kararını ele alır. Geri dönüşüm tesisi, T.C Çevre ve Orman Bakanlığı'nın hazırladığı ambalaj atıkları yönetmeliğindeki tanımına göre; fabrika, satış noktası ve benzeri üniteler içerisinde yapılan geri dönüşüm hariç ambalaj atıklarının geri dönüşümünü sağlamak amacıyla kurulan tesistir. Bu tesislere verilen lisansın anlamı ise, geri dönüşüm tesislerinde yönetmelikçe belirtilen kriterleri sağladığı ve kriterlere uygun olarak işletildiği, çevre ve insan sağlığı açısından her türlü önlemleri aldığını gösteren belgedir ve işletmeler bu belge olmaksızın faaliyetlerini gerçekleştiremezler.Çalışmanın amacı planlayıcıların ve karar vericilerin tesislere lisans verirken daha bilimsel ve teknik olarak kararlarını vermelerini sağlamada onlara yardımcı olmaktır. Bunları yaparken karar verme tekniği olarak Bulanık Analitik Ağ Süreci ve Analitik Hiyerarşi Yöntemi belirlenmiştir ve lisans almayı bekleyen işletmelerin hangilerinin standartları yerine getirip bu lisansı almaya hak kazanacağı belirlenmiş, diğer alternatif tesislerin yapması gereken iyileştirmelere dair önerilerde bulunulmuş, bunların yanında uygulamadaki aksaklıkların giderilmesi için görüş bildirilmiştir.

Abstract:
Environmental consciousness is considered significantly and sensitively in recent years by so many countries also by Turkey on the negotiation steps with European Union. Some rules, directives and decisions which are imposed to the candidate countries are now criteria for Turkey to fulfill. For this reason Republic of Turkey Ministry of Environment and Forestry and also some other community foundations are preparing regulations and submitting them to public and private sectors to upgrade the life conditions and to leave a better environment for next generations.This study handles the decision making to select the best recycling facilities which are regaining (organic regain excluding energy regain) the goods that are no more in use to give the license in order to have the correct and effective recycling within the framework of the standards created by European Union. By the definition in the package contaminants regulation of Republic of Turkey Ministry of Environment and Forestry, a recycling facility is the place where package contaminants are recycled except the recycle in the industry or at the selling points. The presence of the license shows that the facility fulfills the criteria, is managed as needed and taking precautions to save the environmental health; without this license facility is not allowed to operate.The main purpose of the study is to provide assistance for planners and decision makers in scientific and technical ways. By doing this, Fuzzy Analytical Network Process (FANP) and Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP) method is used to analyze the decision to select the right facility to be licensed and for the other alternatives suggestions are made for enhancement; finally some opinions are mentioned in order to prevent the faults in practice.