Ev hizmetlerinde iş sağlığı ve güvenliği Lüleburgaz'da nitel bir araştırma
Occupational health and safety in home services a qualitative research in Lüleburgaz
Yazar: ESRA PEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN AKMAN
Kırklareli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Hayatımızı sağlıklı ve düzenli bir şekilde devam ettirebilmemiz için yaşam alanlarımızda belirli hijyen şartlarını sağlamamız ve evlerimizde bazı gündelik işlerin yapılması gerekmektedir. Ev işi olarak tanımladığımız bu işler, geçmişten gelen bir anlayışla özellikle ataerkil toplumlarda, kadın bireylerin sorumluluğuymuş gibi algılanmaktaydı. Gelişen ve değişen dünyada ataerkil anlayışın etkisini kaybetmesi, ekonomik koşullar, kadınların çalışma hayatında aktif olması, çalışma saatlerindeki artışlar v.b. sebepler nedeniyle ev işleri olarak tanımlanan bu işlerin evde yaşayan bireyler dışındaki kimseler tarafından yerine getirilmesi gerekliliği ve ihtiyacı doğmuştur. Bu sebeple, ev hizmeti sektörü hem gerekli hem de önemli hale gelmiştir. Ev hizmetleri, hizmet verenin, kendi evinden farklı bir mekânda, belirli bir ücret karşılığında yerine getirdiği; temizlik yapma, ütü yapma, çamaşır yıkama gibi rutin gün¬lük ev işlerini kapsamaktadır. Ev hizmeti iş alanı olduğunda, bu sektör çalışanları, sosyal güvenlik kanunlarının kapsamı dışında bırakılmışlardır. Fakat mevcut koşulların yetersizliği sonucu oluşan riskler nedeniyle zaman içerisinde yasal ve toplumsal düzenlemelerle belirli bir kapsama alınmışlardır. 

Bu araştırmada, Türkiye'de kayıt dışı çalışma koşulları, sosyal güvencesiz çalışma, düşük ücret ile çalışma, düzensiz çalışma saatleri, dayanaksız işten çıkarmalar gibi temel sorunların yaşandığı ev hizmetleri alanında çalışan kadınlar, bu kadınların mevcut yasal ve sosyal sorunları, sosyal sigorta hakları gibi durumlar, işçi sağlığı ve güvenliği kapsamında da değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, Kırklareli ili Lüleburgaz İlçesinde ev hizmetlerinde çalışan kadın çalışanların sorunları nitel analiz yöntemiyle değerlendirilmiş, ev hizmetlerinde çalışan bir grup ev hizmeti çalışanı ile yapılan mülakatlar sonucunda durum ve çözüm önerileri ortaya konulmuştur. 

Anahtar Sözcükler: Ev Hizmeti, Ev Hizmetlerinde Çalışan Kadın Çalışanlar, İş Sağlığı ve Güvenliği, Sosyal Sigorta, Sosyal Güvenlik.

Abstract:
To continue life healthily, we must meet certain hygiene conditions in our living spaces, especially our homes. Hence, some household duties need to be done. These household duties were perceived as the responsibility of women, especially in patriarchal societies with a stereotypical understanding. However, as the world developed, the loss of the patriarchal understanding, economic conditions, women being more active in working life, increases in working hours, etc., raised the necessity of these duties to be fulfilled by people not living in that household. As a result, the home service sector became necessary. Home services include cleaning, laundry, cooking, etc., provided by an employee outside their own home for a fee. When home services became a job sector, the workers were excluded from social security laws. However, due to the risks arising from the inadequate existing conditions, over time, they were granted rights with legal regulations.

In this research, women in Turkey working in home services that face problems like informal working conditions, working without social security, working with low wages, irregular working hours, unjustified dismissals, etc.; their legal and social problems, social insurance rights, etc. were evaluated in terms of worker health and safety. Therefore, the issues of females working in home services in Lüleburgaz District of Kırklareli province were evaluated by qualitative analysis. As a result of the interviews done with home service employees, the situation and solution suggestions were presented.

Key Words: Home services, Women Working in Home Services, Occupational Health and Safety, Social Insurance, Social Security.