Okul öncesi dönemde dikkat yetisinin gelişimi programının çocukların dikkat yetisi kazanımı ile akıl yürütme becerilerine etkisi
The effect of attention developing program during preschool period on attention and mental reasoning skills
Yazar: ALİ İBRAHİM CAN GÖZÜM
Danışman: PROF. DR. ADALET KANDIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Dikkat = Attention ; Düşünme becerileri = Thinking skills ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk-okul öncesi =   ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırma, "Okul Öncesi Dönemde Dikkat Yetisinin Gelişimi Programı"'nın (60-72) aylık çocukların dikkat yetisi kazanımı ile akıl yürütme becerilerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2016-2017 eğitim yılında Kars İl Merkezinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız anaokullarına devam eden (60-72) aylık çocuklar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, bağımsız anaokullarına devam eden beş yaşındaki çocuklar arasından tesadüfî olarak seçilen 80 çocuk oluşturmuştur. Örneklemi oluşturan çocukların 20'si Deney I grubu, 20'si Deney II grubu, 20'si Kontrol I ve 20'si Kontrol II grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak; çocuklar ve çocukların ailelerine ilişkin kişisel bilgileri toplamak amacıyla "Genel Bilgi Formu", çocukların dikkat toplama yetisini değerlendirmek amacıyla araştırmacı tarafından güvenirlik çalışması yapılan "Beş Yaş Çocukların Dikkat Toplama Testi" (Frankfurter Test Für Funjahrige Konzentration –FTF-K) kullanılmıştır. Çocukların akıl yürütme becerisini değerlendirmek amacıyla araştırmacı tarafından güvenirlik çalışması yapılan "Bilişsel Yetenekler Testi Form-6" (Cognitive Abilities Test Form 6 – CogAT Form 6) kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, ön test ile eşleştirilmiş Deney I ve Kontrol I grupları karşılaştırıldığında çocukların dikkat toplama yetisinde  "Okul Öncesi Dönemde Dikkat Yetisinin Gelişimi Programı"nın Deney I grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark yarattığı (p<0,05) tespit edilmiştir. Bu anlamlı fark ön test ile eşleştirilmemiş Deney II ve Kontrol II grupları karşılaştırıldığında çocukların dikkat toplama yetisinde  "Okul Öncesi Dönemde Dikkat Yetisinin Gelişimi Programı"nın Deney II grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark yarattığı (p<0,05) tespit edilmiştir. Bu durum başlangıçta homojen olarak eşleştirilmiş Deney I ve Kontrol I grubunun karşılaştırılması, eşleştirilmemiş Deney II ve Kontrol II gruplarının karşılaştırılması sonucunda Deney I-II gruplarının lehine sonucun tespit edilmesi, "Okul Öncesi Dönemde Dikkat Yetisinin Gelişimi Programı"nın çocukların dikkat toplama yetisi üzerinde etkili olduğu saptanmıştır.  Araştırmanın bir diğer sonucu ise Deney I ve Kontrol I grupları karşılaştırıldığında çocukların akıl yürütme becerisinde  "Okul Öncesi Dönemde Dikkat Yetisinin Gelişimi Programı"nın Deney I grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark yarattığı (p<0,05) tespit edilmiştir. Bu anlamlı fark ön test ile eşleştirilmemiş Deney II ve Kontrol II grupları karşılaştırıldığında çocukların akıl yürütme becerisinde  "Okul Öncesi Dönemde Dikkat Yetisinin Gelişimi Programı"nın Deney II grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark yarattığı (p<0,05) tespit edilmiştir. Bu durum dikkat toplama yetisinin gelişimi ile akıl yürütme becerisinin gelişiminin etkileşim içerisinde olduğunun bir göstergesi olabilir. Ayrıca "Okul Öncesi Dönemde Dikkat Yetisinin Gelişimi Programı" çocukların dikkat toplama yetisini geliştirdiği gibi akıl yürütme becerileri üzerinde de etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
This study was carried out in order to investigate the effect of sensory education program for supporting (60-72) months old children on concentration and reasoning skills. The population of the research consists of (60-72) months old children attending independent kindergartens in Kars City Center tied to Ministry of National Education during 2016-2017 academic year. The research sample consists of randomly chosen 80 children attending independent kindergartens.  Those children composing the research sample are arranged as being 20 of Experimental Group I, 20 of Experimental Group II, 20 of Control Group I and 20 of   Control Group II. In the research, as data collection tool, 'General Information Form' was used in order to gather information about children and their families and 'Concentration Test for Five Year Old Children' (Frankfurter Test Für Funjahrige Konzentration–FTF-K) of which reliability test is done by its researchers was used to evaluate concentration skills of children. 'Cognitive Abilities Test Form-6' (CogAT Form 6) of which reliability test is done by its researchers was used to evaluate reasoning skills of children. At the end of the study, it was determined that when Experiment I and Control I Groups are compared, 'Education Program for Supporting Concentration Skill' has created a meaningful difference (p<0,05) for the benefit of Experiment Group I.  When Experiment II and Conrtol II groups are compared with preliminary test matching, 'Education Program for Supporting Concentration Skill' has created a meaningful difference (p<0,05) for the benefit of Experimental II Group. Comparing Experiment I and Control I Group, At the end of comparing of homogenously matched Groups of Experiment I and Control I with unmatched Groups of Experiment II and Control II, the results were for the benefit of Experiment I-II Groups and it was understood that 'Education Program for Supporting  Concentration Skill' had a positive effect on children's concentration skills. The other result of the research is that when Control I and Experiment I groups are compared, 'Education Program for Supporting Concentration Skill' has had a positive effect in terms of creating statistically meaningful difference (p<0,05) for the benefit of Experiment I Group. When this meaningful result is compared with unmatched Control II and Experiment II groups, it is understood that , 'Education Program for Supporting Concentration Skill' has had a positive effect in terms of creating statistically meaningful difference (p<0,05) for the benefit of Experiment II Group. This current situation can indicate that development of concentration and reasoning skill can be in interaction with development of reasoning skills. Besides, it can be asserted that 'Education Program for Supporting Concentration Skill' not only improves concentration skill of them, but also affects reasoning skills of children.