Bazı ümitvar kestane kabağı (Cucurbita maxima Duch.) çeşit adaylarının meyve özellikleri ile verim değerlerinin stabilite analizi ile belirlenmesi
Determination of fruit traits and yield values of some promising winter squash (Cucurbita maxima Duch.) variety candidates with stability analysis
Yazar: İSMAİL ASLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET BALKAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Genotip x çevre interaksiyonlarının bitki ıslahı çalışmalarında önemli bir yeri vardır. Stabilite analizlerinin yapılabilmesi için önce genotip x çevre interaksiyonu varyanslarının istatistiksel olarak önemli olması gerekmektedir. Bu çalışma, seleksiyon ıslahı ile geliştirilen kestane kabağı çeşit adaylarının Samsun ekolojik koşullarındaki adaptasyon yetenekleri ve stabilite değerlerinin belirlenmesi amacıyla üç lokasyonda (Bafra, Salıpazarı ve Tekkeköy) yürütülmüştür. Araştırmada; 57Sİ21, 55ÇA15 ve 55BA03 nolu çeşit adayları ile kontrol olarak Arıcan 97 çeşidi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen verilere SAS istatistik analiz programı kullanarak birleştirilmiş varyans analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda genotip x lokasyon interaksiyonunun önemli düzeyde olduğu belirlenen meyve eti sertliği ve ortalama meyve ağırlığı özelliklerine ilişkin çeşit adaylarının stabilite yeteneklerini belirlemek için regresyon katsayısı (b), regresyondan sapmalar kareler ortalaması (Sd²) ve belirleme katsayısı (r²) değerleri kullanılmıştır. Ortalama meyve ağırlığı yönünden Arıcan 97 çeşidinin uygun çevre koşullarına iyi uyum gösterdiği ve 55BA03 nolu kestane kabağı genotipinin ise uygun olmayan çevre koşullarında daha iyi adaptasyon gösterdiği saptanmıştır. Meyve eti sertliği bakımından en yüksek stabilite değerine sahip 57Sİ21 genotipinin, tüm çevrelere iyi uyum gösterdiği belirlenmiştir. 55ÇA15, 55BA03 genotipleri ve Arıcan 97 çeşidinin meyve eti sertliği yönünden düşük stabilite gösterdikleri saptanmıştır. İncelenen diğer tüm özellikler bakımından kabak çeşit adaylarının genotip x lokasyon interaksiyonunun önemli düzeyde olmadığı ve stabil nitelikte oldukları tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda stabil özelliklere sahip oldukları belirlenen bu kestane kabağı çeşit adaylarının, standart tohumluk kaydına alınması için başvuruda bulunulacaktır. Böylece ülkemizde ıslah edilmiş olan yeni kestane kabağı çeşitlerinin, tarımsal üretime kazandırılması mümkün olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Kestane Kabağı, Çeşit adayı, Adaptasyon, Stabilite, Samsun

Abstract:
Genotype x environment interactions are important in plant breeding studies. The variances of the genotype x environment interactions must be statistically significant to evaluate the stability analysis. This study was conducted in Samsun ecological conditions at three different locations (Bafra, Salıpazarı and Tekkeköy) in order to determine the adaptation abilities and stability values of the winter squash variety candidates developed with the pedigree selection method. In the research; 57Sİ21, 55ÇA15 and 55BA03 variety candidates and Arican 97 variety were used. The obtained data were analysed by using SAS statistical analysis program. Regression coefficient (b), mean square of deviation from regression (Sd²) and coefficient of determination (r²) were used to determine the stability capabilities of variety candidates for fruit flesh thickness and mean fruit weight traits, which were determined to be important for genotype x location interaction. In terms of average fruit weight, the Arican 97 variety was well adapted to favourable environmental conditions and the 55BA03 winter squash genotype was found to be better in adverse environmental conditions. It was determined that the 57Sİ21 genotype with the highest stability value in terms of fruit flesh firmness is well adapted to all environmental conditions. 55ÇA15, 55BA03 genotypes and Arican 97 variety were found to have low stability values in terms of fruit flesh firmness. Otherwise, it was determined that the genotype x location interaction of the winter squash variety candidates was not significant and was stable. The registration application of these promising winter squash will be done at the end of this study. Thus, it will be possible to gain new winter squash varieties for agriculture production of Turkey.

Key Words: Winter Squash, Variety Candidates, Adaptation, Stability, Samsun