Başlangıcından günümüze Bursa Hisar Bölgesi'nin yerleşim özellikleri ve mimari dokusu
The residential characteristics and architectural texture of Hisar district from the beginning to the present day
Yazar: GONCAGÜL HANCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NURİ SEÇGİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bursa-Gemlik-Hisar = Bursa-Gemlik-Hisar ; Mimari doku = Architectural texture ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Tarihi kent dokusu = Historical urban tissue ; Tarihi kentler = Historical urbans ; Türk mimarisi = Turkish architecture ; Türk-İslam mimarisi = Turkish-Islamic architecture ; Yerleşim özellikleri = Settlement characteristics ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Tarih boyunca birçok kültüre ev sahipliği yapmış olması sebebiyle çok çeşitli yapı katmanlarını bünyesinde barındıran bir yerleşimin bütüncül bir bakış açısıyla ele alınması, o bölgenin tarihsel süreç içerisinde kentsel, sosyo-kültürel, sanatsal gelişiminin eksiksiz görülebilmesini elverişli hale getirmesinin yanında kentin kimliğini oluşturan mekânsal öğelerin birbiriyle olan ilişiğinin doğru bir biçimde kavranabilmesini de sağlamaktadır.
Bu perspektifle oluşturduğumuz tez çalışmasında, çok katmanlı kültürel miras alanlarının bir örneği olan Hisar Bölgesi ele alınmıştır. Öncelikle literatür taraması yapılarak yazılı ve görsel belgeler, Osmanlı kronikleri, kolektif çalışmalar ve özellikle Bursa Şer'iyye Sicilleri ile Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nden faydalanılarak hazırlanmış çalışmalar belirlenmiştir. Söz konusu kaynakların taranması neticesinde mevcut yapılar tespit edilmiş ardından bölgede farklı tarihlerde gerçekleştirilen saha çalışmaları ile yapıların yerinde görülmesi ve belgelenmesi sağlanmıştır. 
Bölgede bulunan maddi kültür öğelerinin ait oldukları dönemler özelinde değerlendirilmesi sonucunda antik dönem toplulukları ile Roma ve Bizans medeniyetlerinin bölgenin zengin kültürel birikiminin temelini oluşturduğu görülmüştür. Son olarak da bölgenin en zengin kültür katmanını oluşturan Osmanlı döneminde, başta Orhan Bey olmak üzere Hisar'ın Osmanlı kimliği kazanmasında önemli rolü olan şahsiyetlerin bölgede inşa ettirdiği yapılar ve bu yapıların kentin mimari dokusunda yarattığı etkiler Osmanlı mimari bütünlüğü çerçevesinde irdelenmiştir.

Abstract:
Since it has hosted many cultures throughout history, the holistic view of a settlement containing a wide variety of building layers makes it convenient to see the urban, socio-cultural and artistic development of that region in the historical process, as well as to accurately understand the relationship between the spatial elements that make up the identity of the city. Since it has been home to many cultures throughout history, the holistic view of a settlement containing a wide variety of building layers makes it convenient to see the urban, socio-cultural and artistic development of that region in the historical process, as well as ensuring that the elements that constitute the urban identity can be properly understood.
In our thesis study created with this perspective, the Hisar District, which is an example of multilayered cultural heritage areas, is discussed. First of all, the written and visual documents, Ottoman chronicles, and collective studies especially prepared from Bursa Shari'ah Register and the Ottoman Archives of the Prime Ministry were determined by conducting a literature review.
As a result of the evaluation of material cultural elements in the region in terms of the periods to which they belong, it was seen that ancient communities and Roman and Byzantine civilizations formed the basis of the rich cultural accumulation of the region. Finally, during the Ottoman period, which constituted the richest cultural layer of the region, the structures built in the region by individuals, especially Orhan Bey who provided Hisar to play an important role in the Ottoman identity, and the effects of these structures on the architectural texture of the city were examined within the framework of Ottoman architectural integrity.