Merkez Bankası parasal büyüklüklerinin parasal krizleri açıklamadaki etkinliği: Panel veri analizi
Central Bank monetary aggregates' effectivenes on explaining the monetary crisis: Panel data analysis
Yazar: SELİM DEMEZ
Danışman: PROF. DR. ZEKAİ ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Finansal kriz = Financial crisis ; Merkez Bankası = Central Bank ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Para politikaları = Monetary policies ; Parasal büyüklük = Monetary aggregates

Özet:
1980'li yıllarda küreselleşmenin etkisiyle artan sermaye hareketleri, 1990'lı yıllarda dünya genelinde birçok finansal krizin yaşanmasına neden olmuştur. Aniden ortaya çıkan ve ülke ekonomilerine ağır maliyetler yükleyen finansal krizlerin anlaşılabilmesi, etkilerinin hafifletilmesi ve önlenebilmesi için bir çok teorik ve ampirik çalışma yapılmıştır. Literatürde konu ile ilgili yapılan çalışmalar finansal krizlerin para, bankacılık, döviz ve borç krizleri olarak sınıflandırırken genellikle parasal nitelikli olduklarını belirtmektedirler.
Dünya'da para otoritesi olan kurum merkez bankalarıdır. Merkez bankalarının uygulamaya koydukları para ve faiz politikaları ekonominin tüm birimlerini etkilemektedir. Herhangi bir yanlış politika ülkeyi krize sürükleyebileceği gibi mevcut ekonomik bir olumsuzluğun düzeltilmesi için de politika araçları devreye sokulabilmektedir.
Bu çalışmada para politikasının etkilerinin izlenebildiği merkez bankası analitik bilançosundan elde edilen parasal büyüklüklerin krizleri açıklamadaki etkinliği, kontrol değişkenler ile birlikte seçilmiş beş ülke için incelenmeye alınmıştır. Panel regresyon analiz yönteminin kullanıldığı çalışmada, parasal krizlerin açıklanmasında etkin bir endeks olan döviz piyasası baskı indeksi bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. M1 ve M2 parasal büyüklüklerinin krizleri açıklamada etkin rol oynadığı anlaşılmıştır. Piyasa faiz oranı değişkenin ise krizleri açıklamada kısmen etkin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Global economy has faced with many financial crises in 1990s because of the financial capital movement in 1980s as a result of globalization. The economists tried to explain this sudden and destructive financial crisis which occurred in many different countries. They focused on theoretical and empirical researches to answer a very simple question "why did they happened in the first place and how did they expend very quickly?" The literature identified the crisis as monetary basses and usually classified them in different categories like monetary, banking, exchange rate and debt crisis.
The central banks are known as most important monetary authorities in the world. And they are held to responsible to develop and apply monetary policies, for example who sets the interest rates in the markets, effects economy as whole. Therefore, their monetary policies can influence the markets in both ways.
In this research, central banks' monetary policies effects, include balance sheets, monitored by monetary aggregates that explains the financial crisis overall with help of using selected five countries control variables includes some macro-economic data. In order to explain monetary crisis, the exchange rate market stress index is selected as dependent variable and panel data analysis preferred and used. M1 and M2 monetary aggregates play an effective role to explain crisis. And finally the research reached the conclusion that market interest rate variable could be used explain the crisis at some level.